cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի էկոլոգիա
Կենդանական աշխարհ
Սևանա լիճը նախկինում հարուստ է եղել ձկնորսական պաշարներով։ Ներկայում այնտեղ հանդիպում են էնդեմիկ Սևանի իշխան տարբեր տեսակ և սիգ, սակայն նախորդ տասնամյակների ընթացքում առանձնյակների թիվը մեծապես նվազել է որսագողության և ջրի աղտոտման պատճառով այնպիսի ծանր մետաղներով, ինչպիսիք են վանադիում և ալյումինը։ 1990-ական թվականների սկզբին Սևանում ձկների արդյունաբերական պաշարները կազմել են ավելի քան 50 հազար տոննա։ Ներկայում Սևանի բոլոր ձկնաբուծական պաշարները հազիվ հասնում են 150-250 տոննայի։
Արփի
Արփի լիճը ջրի երկրորդ մեծ պաշարն է Հայաստանում։ Լիճը ներկայում գտնվում է էկոլոգիական լավ վիճակում։
Կենդանական աշխարհ
Լճում հանդիպում են մեծ թվով կենդանիներ և բույսեր, որոնց մի մասը գրանցված է Կարմիր գրքում։ Լճի շրջանում հանդիպում է թռչունների ավելի քան 100 տեսակ։
Գետեր
Հայատսանի գետերի աղտոտվածությունը պայմանավորված է կոմունալ ջրհոսքերի մաքրման բավարար համակարգի բացակայությամբ և արդյունավերական ներհոսքերով ու հանքավայրային ջրերով աղտոտմամբ։
Հայաստանի ամենաաղտոտված գետերից մեկը համարվում է Ախթալան, որի մեջ են թափվում Ախթալայի բազմամետաղային հանքավայրի ներհոսքն ու Ողջի գետը, որի մեջ թափվում են Կապանի հանքարդյունաբերական կոմբինատի, Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի թափոնները, ինչպես նաև Արծվանիկի պոչամբարի վթարային արտանետվածքները, ներհոսում է ջուր Շահումյանի և Քաջարանի հանքավայրերից։
Ողջի գետում նկատվում է մի շարք նյութերի սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիայի գերազանցում, ինչպիսիք են նիտրիտը, մանգանը, պղինձը, ցինկը, սուլֆատի իոնները, ալյումինը, վանադիումը, քրոմը, ամոնիումը և սելենը։ Հատկապես աղտոտված է ողջի գետի՝ Կապան (Կապանի պղնձի հանքավայր) քաղաքից ներքև ընկած հատվածը, որտեղ պղնձի սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան թույլատրելիի ցուցանիշը գերազանցում է հարյուրից ավելի անգամ ։
Հող
Հայաստանում բնական հանքավայրերի ակտիվ շահագործման պատճառով նրանց շրջակա տարածքների հողերը մեծապես աղտոտված են ծանր և թունավոր մետաղներով, ինչպիսիք են պղինձը, մոլիբդենը, սնդիկը, մկնդեղը, վանադիումը, սելենը, կադմիումը և այլն։ Երբեմն հողում դրանց պարունակությունը հարյուրավոր անգամ գերազանցում է սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան։
Անտառներ
2019 թվականի տվյալներով՝ երկրի 11 %-ը ծածկված է անտառներով։ Մինչև 2025 թվականը նախատեսվում է այդ ցուցանիշը հասցնել 20 %-ի ։
Համաձայն ՀՀ անտառային օրենսգրքի՝ Հայաստանի անտառները դասակարգվում են որպես պաշտպանիչ (ջրային հաշվեկշռի կարգավորում, հողերի էրոզիայի կանխարգելում, հողերի պաշտպանություն և այլն) և սոցիալական (առողջարար և հանգստի նպատակներով օգտագործվող)։
Կառավարությունը մշակել է օրինագիծ՝ խստացնելով ապօրինի հատումների և ապօրինի հատումների արդյունքում ստացված փայտանյութի տեղափոխման համար սահմանված տուգանքները ։
Թափոններ
Կենցաղային աղբը ոչ մի տեղ չի օգտահանվում նույնիսկ մեծ քաղաքներում։ Ամենամեծ աղբավայրը գտնվում է Նուբարաշենում (Երևան)։ Հայաստանի շատ քաղաքներում աղբը ապօրինի թափվում է մոտակա կիրճերը։
Հանրապետությունում կա 23 պոչամբար ։
Մթնոլորտային օդ
Գլոբալ տաքացման պատճառով Հայաստանում 2019 թվականին ջերմաստիճանը 1960 թվականի համեմատ բարձրացել է 1,23 աստիճանով ։
2008 թվականին Հայաստանի մթնոլորտային օդում վնասակար նյութերի արտանետումները կազմել են մոտ 206,5 հազար տոննա, որից 83,4 %-ը եղել է տրանսպորտային միջոցների տեսակարար կշիռը, 16,6 %-ը՝ ստացիոնար արդյունաբերական օբյեկտների մասնաբաժինը։
Արդյունաբերական արտանետումների մոտ 65,1 %-ը ծծմբի անհիդրիդն է։ Հիմնական աղտոտողը եղել է Ալավերդու պղնձաձուլարանը, որը 2008 թվականին արտանետել է մոտ 22,4 հազար տոննա ծծմբի անհիդրիդ։ 2019 թվականի մայիսի դրությամբ՝ Ալավերդի քաղաքում պղնձաձուլարանը, որի աշխատանքը դադարեցվել էր 2018 թվականի հոկտեմբերին, շարունակում է չգործել։ Բնապահպանության նախարարությանն առընթեր բնապահպանական պետական ​​տեսչության պահանջով՝ արտադրությունը վերագործարկելիս արտանետումները պետք է կրճատվեն 90 %-ով ։
Ամբողջ 2008 թվականի ընթացքում փոշու ընդհանուր քանակը մոտավորապես կազմել է 3059,6 տոննա։ Առավել փոշոտ քաղաքներն են համարվում Արարատն ու Հրազդանը, որտեղ կան ցեմենտի ձեռնարկություններ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին Հրազդան քաղաքի օդում ցեմենտի փոշու պարունակությունը սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան գերազանցել է 4,6 անգամ, Արարատինը՝ 4,1 անգամ։
Ավտոմոբիլային գազերի արտանետումները նվազեցնելու համար էլեկտրական մեքենաների ներմուծումը և շահագործումը Հայաստանում ազատվում են մի շարք հարկերից և տուրքերից, ներառյալ ԱԱՀ ։
Հայաստանում արեգակնային էներգիան ակտիվորեն զարգանում է, ինչը նպաստում է գազի վառելիքով աշխատող էլեկտրակայանների արտանետումների կրճատմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի բնապահպանություն
MD-82-ի ավիավթար Մադրիդում
MD-82-ի ավիավթար Մադրիդում, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2008 թվականի օգոստոսի 20-ին։ McDonnell Douglas MD-82 ինքնաթիռը, որը պատկանում էր Spanair ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Մադրիդից դեպի Լաս Պալմաս։ Թռիչքից մի քանի վայրկյան անց ինքնաթիռը ընկնում է։ Ինքնաթիռում կար 172 մարդ, որոնցից միայն 18 մարդ են փրկվել։
Սա առաջին խոշոր ավիավթարն էր Արևմտյան Եվրոպայում։
Աղետ
Ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել ժամը 14:45-ին (UTC+2)։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 162 ուղևոր և 10 անձնակազմի անդամները։ 500 մետր բարձրանալուց հետո ինքնաթիռը ազդանշան է տալիս։ Ինքնաթիռը դուրս է գալիս թռիչքուղուց, այնուհետև հարվածում է գետնին և ընկնում է մոտակա լճակում։
2008 թվականի օգոստոսի 27-ին հանձնաժողովի նախագահ Ֆրանցիսկո Սոտոն ուսումնասիրում է վթարի ենթարկված ինքնաթիռը, և որոշ տեղեկություններ է հայտնում աղետի մասին ։ Սկզբնական շրջանում հաղորդվել էր, որ ինքնաթիռի ձախ շարժիչը հրդեհվել է։ Սակայն հետաքննությունը հերքել է այդ պնդումները ։
Զոհվածներ
Աղետի հետևանքով զոհվել է 154 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավիավթարներ
Սերվե
Սերվե (Servais) Կումունա Ֆրանսիայում, Գտնվում է Պիկարդիա մարզում։ Էնա գավառում։ Մտնում է Տերնե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Լանն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 02716:
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 171 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 128-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 43-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 74,9%, 1999 թվականին եղել է 67,9%)։ 128 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 112-ը (61 տղամարդ և 51 կին), գործազուրկ էին 16 մարդ (8 տղամարդ և 8 կին)։ 43 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը՝ թոշակառուներ, 15-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ֆրանսիական վերածնունդ
Ֆրանսիական վերածնունդ (Renaissance française), պատմաբանների, մշակութաբանների և արվեստագետների կողմից օգտագործվող տերմին, որով նկարագրվում են Ֆրանսիայի մշակույթի և արվեստի նվաճումները, 15-րդ դարի վերջից մինչև 17-րդ դարի սկիզբը: Ֆրանսիական վերածնունդը կապված է համաեվրոպական վերածննդի հետ, որը ի հայտ է եկել Իտալիայում 14-րդ դարում: Ֆրանսիական վերածնունդը սկսվում է 15-րդ դարի կեսերից, Իտալիա ֆրանսիական ներխուժման սկզբից, 1494 թվականին, Շառլ VIII-ի կառավարման տարիներից մինչև Հենրիխ IV-ի մահը, 1610 թվականը:
Ֆրանցիսկ I-ի (1515-1547 թթ.) և նրա որդի Հենրիխ II-ի (1547-1559 թթ.) կառավարման տարիները, որպես կանոն համարվում էին ֆրանսիական վերածննդի գագաթնակետը: Հենրիխ II-ի մահից հետո երկիրը կառավարում էին նրա այրին Եկատերինա Մեդիչին և նրա որդիները Ֆրանցիսկ II-ը, Շառլ IX-ը և Հենրի III-ը, և չնայած վերածնունդը շարունակում էր զարգանալ, Ֆրանսիան տառապում էր հուգենոտների և կաթոլիկների միջև կրոնական պատերազմներից:
Վերածննդի ժամանակաշրջանում Ֆրանսիայի համար բնութագրական էր անսահմանափակ միապետության սկիզբը, մարդասիրության տարածումը, «նոր աշխարհի» բացահայտումները, տպագրության, ճարտարապետության, գեղանկարչության, քանդակագործության, երաժշտության, գիտության, ժողովրդական գրականության, վարվեցողության և հռետորական արվեստի նոր սեփական մեթոդների մշակումը և Իտալիայից փոխառումը:
Վերածննդի սկզբնավորումը Ֆրանսիայում
Ֆրանսիական վերածննդի մշակույթը սկզբնավորվել և զարգացել է թագավորության միավորման ավարտական շրջանում, առևտրի զարգացման, Փարիզի քաղաքական և մշակութային կենտրոնի վերափոխման ընթացքում:
16-րդ դարից սկսած ֆրանսիական թագավորական արքունիքը դարձավ ամենահաջողված արքունիքներից մեկը: Թագավոր Ֆրանցիսկ I-ին, իր բանաստեղծական տաղանդի և այլ մարդկանց գրչի օգտագործման կարողությունը գնահատելու ընդունակությունը, նրան կոչում էին «վայելչագեղ բանահյուսության հայր»: Իտալական արշավանքների ազդեցության ներքո Ֆրանսիայի թագավորը, նրա քույր Մարգարիտա Նավարացին և նրանց շրջապատող մարդիկ ավելի շատ սկսեցին ուշադրություն դարձնել անտիկ ժառանգությանը, քանդակագործության և դասական լատիներենով հնագույն հեղինակների ստեղծագործություններին:
15-րդ հարյուրամյակի վերջերից սկսած Ֆրանսիա են գալիս բավականին հայտնի իտալացի բանաստեղծներ, գրողներ, նկարիչներ և բանասերներ: Նրանց թվում էին բանաստեղծ Ֆաուստո Անդրելլինին, հույն գիտնական Յոհանի Լասկարիսը, բանասեր Յուլիա Ցեզարը, պատմաբաններ դե Սեյսելը և Պավել Էմիլին: Իտալական ազդեցության ներքո Ֆրանցիսկ I-ը որոշեց կառուցել և զարդարել իր ամրոցներից շատերը: Նա իրեն շրջապատեց Ապենինյան թերակղզուց հրավիրված նկարիչներով: 15-16-րդ դարերի տաղանդավոր իտալացի նկարիչ և գիտնական Լեոնարդո դա Վինչիին, ով Ֆրանսիա էր եկել Մարինյանոյի ճակատամարտից հետո և մահացել Ամբուազ դղյակում, փոխարինելու եկան իտալացի նկարիչ Անդրեա դել Սարտոն, քանդակագործ Ֆրանչեսկո Պրիմատիչչոն, Ռոսսո Ֆիորենտինոն և շատ այլ ուրիշներ:
Հինավուրց մշակույթի վերածնունդը մեծ ուշադրության էր արժանանում և աջակցություն ստանում թագավորական տան և հարուստ ազնվականության կողմից: Նոր սերնդի կրթված մարդկանց հովանավորում էին թագուհի Աննա Բրետոնսկայան և թագավոր Ֆրանցիսկ I-ը, որը արվեսի շռայլ մեկենաս և լավ ընկեր էր և բազմիցս նրանց փրկել էր եկեղեցու վրեժխնդրության սրերից: Աննա Բրետոնսկայան ստեղծել էր մի յուրահատուկ գրական խմբակ, որի ավանդույթները իրենց զարգացումն են ստացել Ֆրանցիսկի հովանավորությունը վայելող, նրա քրոջ Մարգարիտա Նավարացու ավելի նշանավոր խմբակի գործունեության ընթացքում: Ֆրանցիսկա I-ի արքունիքում գտնվող իտալական դեսպաններից մեկը ասել է, որ «թագավորը մեկ տարվա ընթացքում հսկայական միջոցներ էր ծախսում ամրոցների շինարարության, կահույքի և արդուզարդի առարկաների ձեռքբերման և այգիների հիմնման աշխատանքների կազմակերպման նպատակով»:
Պոեզիա
Մարգարիտա Նավարացին շատ վաղ դարձավ առաջադեմ մտածողների և բանաստեղծների խմբակի հովանավորն ու ծանրության կենտրոնը: Նրա հետ մտերիմ էր Կլեման Մարոն, նրա շրջապատից էր սրամիտ գրող Ֆրանսուա Ռաբլեն, ով նրան նվիրեց «Գարգանտյուա և Պանտագրյուել» -ի երրորդ գիրքը: Դարի առաջին կեսի առավել խիզախ մտածողներից մեկը, Բոնավանտյուր Դեպերյեն 1536-1541 թվականներին եղել է Մարգարիտայի քարտուղարը: Հենց այդ ժամանակ էլ նա ստեղծեց իր «Աշխարհի ծնծղան» և անհանգիստ նովելների ժողովածուն «Նոր զվարճալի և ուրախ զրույցները»: Մարգարիտի քարտուղարն է եղել նաև Անտուան Լե Մասոն, ով 1545 թվականին կատարեց «Դեկամերոնի» նոր թարգմանությունը:
Ֆրանսիական գրականության համար նշանավոր երևույթ էին Մարգարիտա Նավարացու ստեղծագործությունները, որոնց թվին են պատկանում դարաշրջանի հոգևոր որոնումների մեծ թվով բանաստեղծական ստեղծագործություններ: Մարգարիտայի հիմնական ժառանգությունը եղել է 72 նովելներից բաղկացած «Հեպտամերոն», կամ «Յոթերորդ օրը» անվանումով ժողովածուն: Հավանաբար այս ստեղծագործության հիմնական մասը գրվել է 1542 և 1547 թվականների ընթացքում, երբ Մարգարիտան հեռու էր փարիզյան արքունական հոգսերից, իր եղբոր «մեծ» քաղաքականությունից, խորասուզված լինելով իր փոքրիկ թագավորության «փոքրիկ» քաղաքականության և ընտանեկան գործերի մեջ: Ժամանակակիցների վկայությամբ նա իր նովելները գրել է իր հողատարածքներում ճամփորդելիս: Մարգարիտա Նավարացու «Հեպտամերոն»-ում պատկերվում է մարդկային իդեալների և իրական կյանքի միջև եղած ողբերգական հակասությունները:
Արձակ
Ֆրանսիական վերածննդի ամենահայտնի գործերից մեկն է համարվում Ֆրանսուա Ռաբլեի «Գարգանտյուա և Պանտագրյուել» գիրքը: Ռաբլեն շնորհալի անձնավորություն էր, և նրա տաղանդը հատկապես ակնհայտորեն է դրսևորվում իր ստեղծագործություններում: Ռաբլեն շատ էր ճամփորդում, ծանոթ էր գյուղացիների, արհեստավորների, վանականների և ազնվականների սովորույթներին և հասարակ ժողովրդի խոսքի գիտակ էր: Իր միակ և հրաշալի վեպում նա իր ժամանակի մարդկանց փայլուն երգիծանք նվիրեց:
Բանասիրություն
16-րդ դարում դրվեցին ֆրանսիական գրական լեզվի բարձր ոճի հիմքերը: Ֆրանսիացի բանաստեղծ Ժոաշեն դյու Բելլեն 1549 թվականին հրապարակեց «Ֆրանսերեն լեզվի պաշտպանությունը և փառաբանումը» ծրագրային մանիֆեստը: Այս ստեղծագործությամբ հերքվեց այն պնդումը, որ ենթադրաբար միայն հնագույն լեզուները կարող են արժանապատվորեն իրականացնել բարձր բանաստեղծական իդեալներ և հաստատվում էր, որ ժամանակին հնագույն լեզուները կոպիտ էին և թերզարգացած, բայց հենց պոեզիայի և գրականության կատարելագործումն էր որ նրանց դարձրեց այնպիսին ինչպիսին կան: Այդպես կարող էլինել ֆրանսերեն լեզվի հետ, պարզապես անհրաժեշտ է այն զարգացնել և կատարելագործել: Դյու Բելլեն դարձավ նրա համախոհների և ընկերների միավորման յուրահատուկ կենտրոն: Նրանց կազմի մեջ մտնող Պիեռ Ռոնսարի առաջարկով կենտրոնը կոչվեց «Պլեադա»: Անվանումը պատահական չէր ընտրվել, այդպես էր կոչվում յոթ հին հունական բանաստեղծ ողբերգակների խումբը: Այս անվանումով Ռոնսերը Ֆրանսիայի գրական երկնակամարում նշանավորեց բանաստեղծական աստղերի յոթնյակի, որոնք էլ ստեղծեցին յուրահատուկ ֆրանսիական բանաստեղծական դպրոց: Դրա կազմում ընդգրկված էին Պիեռ դե Ռոնսարը, Ժոաշեն Դյու Բելլեն, Ժան Անտուան դե Բայֆը, Ռեմի Բելլոն: Նրանք հրաժարվեցին միջնադարի ժառանգությունից, վերաիմաստավորելով իրենց վերաբերմունքը անտիկ գրականության նկատմամբ: Արդեն թագավոր Հենրիխ II-ի օրոք Պլեադան ճանաչվեց արքունիքի կողմից, իսկ Ռոնսարը դարձավ արքունական բանաստեղծ: Նա հանդես էր գալիս տարբեր ժանրերում, ներբողներով, սոնետներով, հովվերգություններով, էքսպրոմտներով:
Փիլիսոփայություն
Այդ ժամանակների փիլիսոփայական միտքը առավել արտահայտիչ ձևով է ներկայացվում սխոլաստիկ արիստոտելիզմի քննադատ Պիեռ դե լա Ռամեի կողմից: Ռամեի «Արիստոտելի կողմից ասված ամեն ինչ կեղծիք է» դրույթը դարձավ եվրոպական փիլիսոփայության մեկնակետի հիմքը: Սխոլաստիկների իրականությունից կտրված դատողություններին Ռամեն հակադրեց տրամաբանորեն հիմնավորված պրակտիկայի մեթոդի գաղափարը, որը նրա կողմից կոչվեց գյուտի արվեստ: Որպես մեթոդի ստեղծման միջոց պետք է ծառայեր նոր տրամաբանությունը, որը Ռամեն զարգացրեց իր «Դիալեկտիկա» ստեղծագործության մեջ: Նա իր ժամանակի մեծագույն մաթեմատիկոսներից մեկն էր, «Մաթեմատիկայի դասընթաց» աշխատության հեղինակը:
Բոնավանտյուր Դեպերիեն Վերածննդի շրջանի յուրօրինակ գործիչներից մեկն էր: Նա բանասեր էր, թարգմանիչ, եղել է Մարգարիտա Նավարացու քարտուղարը: 1537 թվականին անանուն կերպով հրատարակում է «Խաղաղության կիմվալը» երգիծական զրույցների գիրքը: Գիրքը ճանաչվեց հերետիկոսական և արգելվեց: Դեպերիեին հայտարարեցին «բարեպաշտ հավատն ուրացող » և նրան հոռացրին Մարգարիտա Նավարավու արքունիքից: Արդյունքում հալածանքները նրան հասցրին ինքնասպանության:
Դեպերյեի ժամանակակից Էթիեն Դոլեն պաշտպանում էր այն դժբախտներին ում ցանկանում էին այրել խարույկի վրա, չար ուժերի հետ լինելու մեղադրանքով: Որոշ ժամանակ ազնվականների և հարուստների հովանավորության շնորհիվ Դոլյեն փրկվում է ինկվիզիցիայից: Սակայն 1546 թվականին նրան մեղադրեցին այն բանում, որ նրա Պլատոնի թարգմանությունը հակասում է հոգու անմահության քրիստոնեական ուսմունքին: Դոլեն դատապարտվեց և այրվեց խարույկի վրա, նույն ճակատագրին արժանացան նրա բոլոր գրքերը:
Հումանիզմ
Նշանավոր ֆրանսիացի հումանիստներից է Ժակ Լեֆեվր դ'Էտապլը, որը շատ կրթված մարդ էր, էնցիկլոպեդիստ, բանասեր, փիլիսոփա, աստվածաբան, մաթեմատիկոս և աստղագետ: Կրթությունը ստացել է Ֆլորենցիայում և իր հայրենիքում դարձել մաթեմատիկոսների և տիեզերագիրների դպրոցի հիմնադիրը: 15-րդ դարի վերջերին, 16-րդ դարի սկզբներին դ’Էտապլը հրատարակեց Արիստոտելի ստեղծագործությունների մեկնաբանությունները, որով ձգտեց նորովի ներկայացնել փիլիսոփաների արքայի հեղինակային ավանդույթները: 1512 թվականին նա հրապարակեց Պավելի ուղերձների վերաբերյալ մեկնաբանություններ, որով հիմնավորեց քրիստոնեության հայրերի դավանաբանության քննադատական վերլուծության անհրաժեշտությունը: Նա Աստվածաշունչը թարգմանեց ֆրանսերեն (մինչ այդ այն միայն լատիներեն լեզվով էր), բայց այդ թարգմանությունը դատապարտվեց Սորբոննի կողմից, որպես հերետիկոսություն: Իրականում լինելով երազող և անվրդով մարդասեր, Լեֆեվր դ Էտապլը սարսափում էր սեփական գաղափարների հետևանքներից, երբ հասկացավ, թե ինչի կարող են գործնականում դրանք հանգեցնել:
Դ’Էտապլի շուրջը համախմբվեցին ավետարանական տեքստերը ուսումնասիրող քրիստոնեության կողմնակից աշակերտները, որոնց մեջ հատկապես աչքի ընկավ բանասեր Գիյոմ Բյուդեն, որն էլ հետագայում դարձավ Ֆրանսիայում հումանիստական շարժման առաջնորդներից մեկը: Լինելով լայն մտահորիզոնի տեր մարդ, նա էական ներդրում ունեցավ մաթեմատիկայի, բնական գիտությունների, արվեստի, փիլիսոփայության, հռոմեական և հունական բանասիրության ուսումնասիրության բնագավառում:
Նրա «Դիտողություններ Պանդեկտի 24 գրքերի մասին» աշխատությունը սկիզբ դրեց հռոմեական իրավունքի աղբյուրների բանասիրական վերլուծությանը: Նրա մեկ այլ աշխատության մեջ զարգացվեց անտիկ և քրիստոնեական մշակույթի գաղափարը: Մտածելով Ֆրանսիայի փառքի մասին, նա դրա անկման պատասխանատվությունը դնում էր երկիրը կառավարողների և ազդեցիկ անձանց վրա: Նա նույնիսկ գրեց «Խրատներ թագավորին» գիրքը: Բյուդեի շնորհիվ Ֆոնտենբլոում ստեղծվեց գրադարան, որը հետագայում տեղափոխվեց Փարիզ և հիմք հանդիսացավ Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ստեղծման համար: Բյուդեն հաճախակի էր հանդիպում և լուրջ զրույցներ ունենում Ֆրանցիսկ արքայի հետ, որոնց արդյունքում էլ Փարիզում բացվեց Կոլեժ դե Ֆրանս թագավորական քոլեջը: Այնտեղ սկսեցին դասավանդել հունարեն, լատիներեն և հին եվրոպական լեզուներ:
Հումանիզմի զարգացման ժամանակահատվածը Ֆրանսիայում կարճ տևեց և շուտով նրա ճանապարհը տատասկոտ դարձավ: Եվրոպայում կաթոլիկական հակազդեցությունը ուժեղացավ: 16-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբից ահաբեկված հումանիզմի հաջողություններով Սորբոննան սկսեց հանդես գալ նրա ներկայացուցիչների դեմ: Փոփոխվեց նաև ֆրանսիական արքունական իշխանությունների վերաբերմունքը հումանիստների նկատմամբ: Հովանավորչությունից թագավորական իշխանությունը դարձավ ազատամտությունը հալածող: Հալածանքի զոհեր դարձան ֆրանսիական խոշոր հումանիստներ Բոնավանտյուր Դեպերիեն, Էթիեն Դոլեն, Կլեման Մարոն:
Թատրոն
Վերածնության դարաշրջանի ֆրանսիական թատրոնը հասավ Իտալիայի մակարդակին: Էթիեն Ժոդելը դարձավ «դասական», այսինքն անտիկ ոճով առաջին ողբերգության բեմադրողը: Այդ ողբերգությունը կոչվում է «Հմայիչ Կլեոպատրան»:
Ճարտարապետություն
Ֆրանսիական վաղ վերածննդի ժամանակաշրջանի ճարտարապետությունը ամբողջովին կրում էր իտալականի ազդեցությունը: Զարգացնելով գոթական ավանդույթները, ֆրանսիացի ճարտարապետները ստեղծեցին ճարտարապետական նոր տիպի կառույցներ` Ֆրանցիսկա I- ի ամրոցը Բուլայում, Ազե լյո Ռիդո դղյակը, Շենոնսո, Շամբոր ամրոցները: Այդ ժամանակաշրջանում լայնորեն օգտագործվում էին շենքերի զարդարման տարբեր միջոցներ: Վերածննդի ճարտարապետության գագաթնակետը դարձավ Լուվրի նոր թագավորական պալատի շենքը: Այն կառուցել են ճարտարապետ Պիեռ Լեսկոն և քանդակագործ Ժան Գուժոնը: Գուժոնը նախնական գեղարվեստական կրթությունը ստացել է Ֆրանսիայում: Հետագայում նա շատ է ճանապարհորդել Իտալիայում, որտեղ ուսումնասիրում էր անտիկ քանդակագործությունը: Ֆրանսիա վերադառնալուց հետո նա քանդակեց իր հանրահայտ քանդակը, որը կոչվում էր «Դիանա»: Դա Դիանա դե Պուատեի դքսուհի Վալենտուայի յուրօրինակ դիմանկարն էր: Արձանը զարդարում էր Անե ամրոցը: Դիանան պատկերված է մերկ, պառկած վիճակում աղեղը ձեռքին, հենված եղնիկի պարանոցին: Նրա մազերը հյուսված էին և զարդարված թանկարժեք քարերով, նրա կողքին նստած էր շունը:
Այս արձանն այնքան շատ էր դուր եկել թագավորին, որ նա հանձնարարեց Գուժոնին կատարել Անե ամրոցի մյուս քանդակագործական աշխատանքները: Գուժոնն արձաններով զարդարել է նաև Էկուտանյան ամրոցը, Փարիզի Կառնավալ հյուրանոցը, փարիզյան ռատուշան, որտեղ ուշադրություն էին գրավում վարպետի կողմից փայտից փորագրված «Տասներկու ամիսներ» պաննոն, Սենտ-Անտուանի դարպասների չորս հոյակերտ հարթաքանդակները «Սենան», «Մարնան», «Ուազան» և «Ալիքներից հառնող Վեներան»: Այս բոլոր աշխատանքները ներկայումս գտնվում են Լուվրում: Ֆրանցիսկանցիների եկեղեցու համար Գուժոնը քանդակում է «Խաչից հանումը» հարթաքանդակը, նրա աշխատանքների շարքին է պատկանում «Նիմֆերի շատրվանը» Փարիզում: Այս շատրվանը մինչ օրս համարվում է ֆրանսիական ճարտարապետության լավագույն ստեղծագործությունը:
Կերպարվեստ
Մարդու նկատմամբ հումանիստական վերաբերմունքը դրսևորվում է նաև կերպարվեստում, հատկապես դիմանկարներում: Ժան Կլուեի դիմանկարներում դեմքերի արտահայտությունը և կեցվածքի հանդիսավորությունը զուգորդվում են անհատական բնութագրի սրության հետ: Հետաքրքիր են նաև Ֆրանսուա Կլուեի դիմանկարները:
Գիտություն
Բնագիտության հիմնախնդիրները մշակվել են Բեռնար Պալիսիի կողմից: Նա խոշոր գիտնական քիմիկոս էր և հայտնաբերել է գունավոր ջնարակված խեցեղենի պատրաստման եղանակը: Բարձր էին նաև մաթեմատիկայի բնագավառում ձեռքբերումները: Մինչ օրս դպրոցներում ուսուցանում են այդ ժամանակաշրջանի տաղանդավոր մաթեմատիկոս Ֆրանսուա Վիետի թեորեման: Բժշկության բնագավառում մեծ դեր է խաղացել Ամբրուազ Պարեն, ով վիրաբուժությունը դարձրեց գիտություն:
Ջեք ռասել տերիեր
Մեծանում է մինչև 25-38սմ և կշռում 6,4-8,2 կգ։
Ջեք ռասելը էներգիայով լի շուն է, որին պետք է ամենօրյա վարժանք։ Տեսալը չունի լուրջ առողջական խնդիրներ։ Առաջին Ջեք ռասելին մեծացրել է Ջոն Ռասելը 19-րդ դարում։ Այն օգտագործվել է աղվես որսալու նպատակով, քանի որ շատ արագավազ է և ունի ուժեղ ոտքեր՝ բարձր ցատկելու համար։ Նաև նկարահանվում է շատ ֆիլմերում, հեռուստահաղորդումներում, քանի որ վարժեցնելը շատ հեշտ է։
Ջոն Ռասելի մահից հետո երկու տղաներ փորձեցին շարունակել նրա գործունեությունը։ Նրանցից մեկի անունը Իստ էր, մյուսի անունը՝ Արշեր։ Նրանց պահած ջեք ռասելները շատ մեծ չէին, և ավելի քիչ էին կշռում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որսորդական շների կարիքը կտրուկ մեծացավ։ Ջեք ռասելը սկսեց ապրել ընտանիքների հետ։
Հետագա 200 տարիների ընթացքում Ջեք Ռուսսել տերիերը չփոխվեց։ Այս պայմանավորված է նրանց աշխատասեր բնավորությամբ։
Նրանց մարմնի 51%–ից ավելի մասը սպիտակ է, իսկ մնացածը սև կամ շագանակագույն։ Այս շունը հավասարակշիռ է և ուշադիր։
Առողջությունը
Ռասելները շատ հավատարիմ ու խելացի շներ են։ Մի անգամ մի Ջեք ռասել, որի անունը Ջորջ էր, փրկեց հինգ երեխաների կյանքը, երբ նրանց վրա հարձակվել էր մի շուն՝ պիտբուլ։
Աբու Քամալ
Աբու Քամալ  (ابو كمال) կամ Ալ-Բուքամալ (البوكمال), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում՝ Դեյր-էլ-Զորի մարզի Աբու Քամալի գավառի համանուն շրջանում։ Սահմանակից է Իրաքին։ Քաղաքից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Մարի քաղաք-պետությունը։ Մայրաքաղաք Դամասկոսից հեռու է 430 կմ։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Աբու Քամալի շրջանի հարավ-արևելքում, Ջեզիրե բարձրավանդակի հարավային սահմանագոտում, Եփրատի աջակողմյան ափին։ Ծովի մակարդակից ունի 174 մ բացարձակ բարձրություն
Բնակչություն
1981 թվականին տեղի ունեցած Սիրիայի վերջին մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 17507 մարդ. Ստորև ներկայացվում է քաղաքի բնակչության թվաքանակը ըստ տարիների.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբու Քամալի գավառ Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ
Բարբարա Բեննեթ
Բարբարա Ջեին Բեննեթ (Barbara Bennett; ), համր կինոյի ամերիկացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Դերասաններ Ռիչարդ Բեննեթի և Էդրիեն Մորրիսոնի դուստրն է, ում հայրը թատերական դերասան Լուիս Մորրիսոնն է։ Նրա քույրերը դերասաններ են եղել՝ Կոնստանս և Ջոան Բեննեթներ։
Բեննեթը ամուսնացել է երեք անգամ։ Նրա առաջին ամուսինն է եղել տենոր Մորտոն Դաունին։ Նրանք ամուսնացել են 1929 թվականի հունվարի 28-ին, ամուսնությունից հինգ երեխա է ունեցել՝ խորթ որդի Մայքլը, աղջիկ «Lorelle»-ն, և որդիները՝ կրտսեր Մորտոն Դաունին, որը որպես հեռուստահաղորդավար ձեռք է բերել հայտնիություն, Էնտոնին և Քևինը։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1941 թվականի հունիսին։ Բեննեթը հետագայում ամուսնացել է դերասան Էդդիսոն Ռենդալլայի հետ, այդ ժամանակների կինոյի հայտնի դերասան և երգիչ։ 1945 թվականի հուլիսի 16-ին, «The Royal Mounted Rides Again» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, ընկել է ձիուց և մահացել սրտի կաթվածից։ Բեննեթը 1954 թվականին ամուսնացել է «Laurent Suprenant»-ի հետ։ Նրանք միասին են եղել մինչև նրա մահը՝ չորս տարի անց։
Բարբարա Բեննեթին պետք չէ շփոթել «Redbook» գրողի հերոսուհու հետ, նույն անվանումով ֆիլմում՝ «Mommie Dearest» (1981), այն դերը որում նկարահանվել է դերասանուհի Ջոսելին Բրանդոն (դերասան Մառլոն Բրանդոյի ավագ քույրը)։ Բեննեթը երբեք ամսագրի հեղինակ չի եղել, թեև նա մի ժամանակ գրական ներկայացուցիչ Վալտեր Վագների պրոդյուսերն է եղել։ Այդ պաշտոնում Բեննեթը չի ուսումնասիրել բեստսելերներ և այլն որպես ֆիլմի կարողունակ հատկություններ, հատկապես Վագների կնոջ համար, նրա քույր Ջոանի։
Բարբարա Բեննեթը ինքնասպան է եղել իր 52-րդ տարեդարձից հինգ օր առաջ՝ Մոնրեալում՝ Կանադայում։
Ծանոթագրություն
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Համր կինոյի դերասաններ Կատեգորիա:Ինքնասպան դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Կին Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Հին աշխարհի երկրներ
Հին աշխարհի երկրներ, ամենաառաջին պետություններն, որ առաջացել են 5-6 հազար տարի առաջ Հյուսիսային Աֆրիկայում և Հարավային Ասիայում՝ այսպես կոչված Հին Արևելքի երկրներում։
Հին աշխարհի երկրներից էին Եգիպտոսը` Աֆրիկայի հյուսիս-արևելքում` Նեղոս գետի հովտում, ասիական պետություններ Աքքադն ու Շումերը` Տիգրիս և Եփրատ գետերի միջև՝ Միջագետքում։ Այնուհետև մեր թվարկությունից առաջ 2-րդ հազարամյակում հենց այստեղ առաջացան Բաբելոնն ու Ասորեստանը։ Հնագույնների շարքին են դասվում նաև Հնդկաստանում (Ինդոս և Գանգես գետերի հովիտներում) և Չինաստանում (Հուանհե գետի ափերին) կազմավորված պետությունները։ Մեր թվարկությունից առաջ 1-ին հազարամյակում Եվրոպայում ամենամեծը Աթենք ու Սպարտա հունական պետություններն էին։ Իսկ մեր թվարկությունից առաջ 8-րդ դարում հիմնադրվեց Հռոմ քաղաքը, որը դարձավ Հռոմեական պետության մայրաքաղաքը։ Տաք կլիման, հողին խոնավություն և բերրիություն պարգևող գետերը, անտառները, անասունների համար արոտավայր հանդիսացող խոտավետ տափաստաններն ու կանաչախիտ մարգագետինները և, վերջապես, մետաղների (պղնձի ու երկաթի) հանքաշերտերը հնարավորություն տվեցին, որ այդ պետությունների տարածքում բնակվող մարդիկ նախնադարյան կենսաձևից զարգացման ավելի բարձր աստիճանի անցնեն ավելի վաղ, քան որևէ այլ վայրում։ Նրանք առաջինը սովորեցին աշխատանքի գործիքներ ու զենք պատրաստել մետաղներից։ Այստեղ հասարակությունը վաղ բաժանվեց դասակարգերի՝ ստրուկների, աղքատների ու հարուստների, ուստի և ձևավորվեցին պետություններ՝ իրենց օրենքներով, դատարաններով, բանակով, որոնք ամրապնդում էին ստրկատերերի իշխանությունը։
Ստրուկների կյանքը
Վարարող գետերը սանձելու և դաշտերը ոռոգելու համար մարդիկ փորում էին ջրանցքներ, կառուցում ամբարտակներ։ Այդ ծանր աշխատանքները կատարում էին ստրուկները։ Նրանց աշխատեցնում էին նաև հանքերում ու քարհանքերում։ Ստրուկներ էին դարձնում ինչպես գերիներին, այնպես էլ հարուստներից ստրկական կախման մեջ ընկած ազատ մարդկանց։ Ստրուկները համարվում էր տիրոջ իրը և ամբողջովին ենթակա էր նրա կամքին։ Ստրուկները և իրավազուրկ էին և ընչազուրկ։ Նրանց կարելի էր վաճառել, անգամ սպանել։ Հյուծիչ աշխատանքից և լիակատար իրավազրկությունից ստրուկներն հաճախ ապստամբություններ էին բարձրացնում, որոնք սասանում էին Հին Արևելքի շատ պետությունների հիմքերը։
Ազատ մարդիկ
Ազատ մարդկանց մեջ կային երկրագործ գյուղացիներ և սեփական արհեստանոցներում աշխատող արհեստավորներ։ Երբ նրանցից մեկնումեկը սնանկանում էր, խղճուկ վճարով աշխատանքի էր վարձվում ունեևոր հարևանի մոտ։ Ի տարբերություն ստրուկների, այդ չքավորները որոշ իրավունքներ ունեին։ Նրանք կարող էին դատի տալ իրենց իրավունքները ոտնահարողին, աշխատանքի վարձվել ուրիշ տիրոջ մոտ։
Հին Արևելքի երկրներ
Հին Արևելքի թագավորներն ունեին հետևակ և հեծյալ ռազմիկների բազմահազարանոց բանակներ։ Նրանք նվաճողական պատերազմներ էին վարում, տնօրինում անհաշիվ հարստություններ։ Թագավորների պատվին կառուցում էին շքեղ դամբարաններ, որոնք թագավորների մահից հետո ևս հիշեցնում էին նրանց իշխանության հզորության մասին։ Եգիպտոսում կառուցվում էին բուրգեր։ Այնտեղ փարավոններին համարում էին աստվածներին հավասար։ Բուրգերն ու տաճաները նույնպես հիմնականում ստրուկներն էին կառուցում։ Հին արևելքի երկրներում կային բազմաթիվ հմուտ վարպետներ, տաղանդավոր գյուտարարներ, գիտնականներ։ Այստեղ են ծնունդ առել աստղագիտությունը, մաթեմատիկան և այլ գիտություններ։ Ստեղծվել է գիրը, կատարվել են կարևոր շատ հայտնագործություններ ու գյուտեր։ Շումերում է ստեղծվել բրուտագործական անիվը։ Հախճապակե ամաններն առաջինը պատրաստել են Հին Եգիպտոսում, ճենապակե ամանները, ինչպես նաև մետաքսն ու թուղթը՝ Չինաստանում։ Հնդիկներն ստեղծեցին թվանշանները։ Հին Արևելքի երկրներում յուրացվեցին կամ բուծվեցին բազմաթիվ օգտակար բույսեր, ընտելացվեցին գրեթե բոլոր ընտանի կենդանիները։
Ուրարտու
Հին Արևելքի խոշոր պետություններից էր նաև մեր թվարկությունից առաջ 1- ին հազարամյակի սկզբին Հայկական լեռնաշխարհում կազմավորված Արարատյան թագավորությունը, որին հարևան ասորեստանցիներն անվանել են Ուրարտու։ Մեր թվարկությունից առաջ 8 - րդ դարում իր հզորության բարձրակետին հասած այդ թագավորությունը, որն ընդգրկում էր գրեթե ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը, աշխարհակալ Ասորեստանից խլել է Առաջավոր Ասիայի գերիշխանությունը։ Թագավորության մեջ համախմբված ցեղերը, որոնց միաձուլումից աստիճանաբար կազմավորվել է միասնական հայ ժողովուրդը, կերտել են յուրօրինակ մշակույթ և բարձր քաղաքակրթություն։ Նրանք կառուցել են բազմաթիվ բերդեր, պալատներ, տաճարներ, բնակելի տներ, ջրանցքներ,որոնց ավերակներն մենք այսօր տեսնում ենք Հայաստանի տարբեր շրջաններում։ Պետության տնտեսական և մշակութային կարևոր կենտրոններ էին մայրաքաղաք Տուշպան, Էրեբունի բերդաքաղաքը, Թեյշեբաինի ամրոցը և այլն։ Հնագետների ջանքերով բացված հուշարձանները վկայում են Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչների շինարարական բարձր արվեստի և զարգացած տեխնիկայի մասին։ Պալատների ու տաճարների պատերը զարդարվել են բազմագույն որմնանկարներով, հատկապես մարդակերտ աստվածների, քրմերի, սրբազան կենդանիների ու բույսերի պատկերներով։Բացառիկ արժեք են ներկայացնում թագավորության գլխավոր սրբարանը՝ Արդինի-Մուսասիրի սյունազարդ տաճարը։ Քանդակագործության գլուխգործոցներ են աստվածների ու աստվածուհիների անդրիները, մարդկային դեմքով թևավոր առյուծի արձանը, գահույքները և այլն։ Արվեստի հոյակապ նմուշներ են բրոնզե կապարճները, սաղավարտները, վահանները, որոնց վրա դրվագված են ռազմի տեսարաններ, մարտակառքեր, հեծյալ ռազմիկներ, առյուծներ, ցուլեր, վիշապներ, սրբազան ծառեր։ Զանազան հնավայրերից պեղված հնագիտական հուշարձաններից տեղեկանում ենք, որ դեռևս այն ժամանակ մեր նախնիները մշակել են քար ու փայտ, բրոնզ, երկաթ, ոսկոր, ազնիվ մետաղներ և այլ նյութեր, պատրաստել ժամանակի մարդուն անհրաժեշտ բազմազան իրեր։
Հին Հունաստան
Հունական գլխավոր պետությունը՝ Աթենքը ստրկատիրական պետություն էր։ Աթենքում բոլոր չափահաս տղամարդիկ ( բացի ստրուկներից և օտարերկրացիներից ) կարող էին մասնակցել ժողովրդական ժողովին, նրանք էին ընտրում իրենց կառավարիչներին, դատավորներին, զորահրամանատարներին։ Այստեղ ևս ծանր աշխատանքը կատարում էին ստրուկները։ Աթենացիները գիտական ակնառու աշխատություններ են ստեղծել երկրաչափության, բժշկության, փիլիսոփայության և աշխարհագրության վերաբերյալ։ Թատրոնի համար նրանք գրում էին ողբերգություններ և կատակերգություններ, կառուցում էին գեղեցիկ տաճարներ ու պալատներ, կերտում մարմարե արձաններ։ Ողջ աշխարին հայտնի են Հին Հունաստանի քանդակագործների և ճարտարապետների անմահ ստեղծագործությունները։ Հունական մյուս խոշոր ստրկատիրական պետությունը Սպարտան էր՝ խստաբարո ռազմիկների երկիրը։ Յուրաքանչյուր սպարտացու դեռ մանկուց կոփում էին, նախապատրաստում պատերազմի։ Մեր թվարկությունից առաջ 2- րդ դարում ամբողջ Հունաստանն ընկավ հռոմեացիների գերիշխանության տակ։ Հռոմեական պետությունը գոյատևեց ավելի քան հազար տարի։ Բոլոր հին երկրներից այն ամենաընդարձակն էր։ Դա ստրկատիրական պետություն էր։ Ստրուկներ և հողեր ձեռք բերելու նպատակով Հռոմեական պետությունն իր ողջ գոյության ընթացքում վարել է արյունահեղ պատերազմներ։ Սկզբում Հռոմը հանրապետություն էր։ Այն բանից հետո, երբ նրա տարբեր ծայրերում ստրուկներն ապստամբություններ բարձրացրին (որոնցից մեկը տեղի ունեցավ Սպարտակի գլխավորությամբ), հարուստ ստրկատերերը հաստատեցին միապետություն։ Պետության մեջ ամեն ինչ սկսեց պատկանել միանձնյա կառավարող կայսրերին։ Հին Հռոմը ևս կարևոր ավանդ ունի համամարդկային մշակույթի մեջ։Հռոմեացիները կառուցել են հիասքանչ շինություններ՝ կրկեսներ ու տաճարներ, բաղնիքներ ու պալատներ, կամուրջներ ու ջրմուղներ։ Հռոմեացի բանաստեղծների, գրողների, պատմիչների երկերը թարգմանվել են  ուրիշ ժողովուրդների լեզուներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնագույն երկրներ
Օսիպ Բրիկ
Օսիպ Մաքսիմովիչ (Մեերովիչ) Բրիկ (Осип Максимович (Меерович) Брик, 16 հունվարի, 1888, Մոսկվա – 22 փետրվարի, 1945, Մոսկվա), ռուս գրականագետ, գրող և գրական քննադատ:
Կենսագրություն
Օսիպ Բրիկը ծնվել է 1888 թվականի հունվարի 16-ին Մոսկվայում, հրեաների ընտանիքում: Հայրը եղել է առաջին գիլդիայի առևտրական Մաքս (Մեեր-Գոզիաս) Պավլովիչ Բրիկը, մայրը՝ Պոլինա Յուրևնա Սիգալովան: Օսիպ Բրիկն ստացել է իրավաբանական կրթություն : 1912 թվականին Օսիպ Բրիկն ամուսնացել է Լիլիա Բրիկի հետ: 1915 թվականին Բրիկները ծանոթացել են Վլադիմիր Մայակովսկու հետ: Օսիպ Բրիկը հրատարակել է Մայակովսկու «Վարտիքավոր ամպը» («Облако в штанах») և «Ֆլեյտա-ողնաշար» («Флейта-позвоночник») պոեմները: 1918 թվականից Բրիկներն ու Մայակովսկին ապրել են միասին:
1916 թվականից Օսիպ Բրիկն զբաղվել է բանասիրությամբ ու լրագրությամբ: Եղել է Բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրման միության կազմակերպիչներից մեկը: Եղել է ձախ արվեստի գեղարվեստական միությանների անդամ (կոմֆուտներ, Արվեստի ձախ ճակատ և այլն):
Օսիպ Բրիկը եղել է Արվեստի ձախ ճակատի տեսաբանն ու գաղափարախոսը, սոցիալական պատվերի տեսության, արտադրական արվեստի, փաստի գրականության ստեղծողը: «Ուղեկցուհի չէ» («Не попутчица», 1923) վիպակը բուռն քննարկումների տեղիք է տվել: Հեղինակել է «Ընդդեմ ստեղծագործ անհատականության» («Против творческой личности»), «Ինչու է դուր եկել «Ցեմենտ»-ը» («Почему понравился „Цемент“»), «Ֆադեևի ջախջախումը» («Разгром Фадеева») սուր բանավիճական հոդվածները:
1926 թվականին Մայակովսկու հետ համահեղինակությամբ գրել է «Ռադիո հոկտեմբեր» պիեսը: Նույնպես Մայակովսկու հետ համահեղինակությամբ ստեղծել է մի շարք գրական մանիֆեստներ:
1930-ական թվականներից եղել է «ստվերում», գրել հոդվածներ Մայակովսկու մասին, գրախոսականներ, վարել գրական խմբակ: Մինչև 1999-ական թվականների կեսերը Օսիպ Բրիկի ստեղծագործությունները չեն վերահրատարակվել:
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է ТАСС-ի (Սովետական Միության հեռագրային գործակալություն) խմբագիր:
Օսիպ Բրիկը մահացել է Մոսկվայում գտնվող իր տան շեմքին, սրտի կանգից 1945 թվականի փետրվարի 22-ին : Դիակիզվել է : Աճյունը թաղվել է Նովոդևիչե գերեզմանատանը :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Հրեա գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Մարդու կենսաբանություն
Մարդու կենսաբանություն, միջդիսցիպլինար հետազոտությունների տարածք, որն ուսումնասիրում է մարդուն ազդեցության և փոխազդեցության բազմաթիվ տարբեր ոլորտների միջոցով, ինչպիսիք են գենետիկան, էվոլյուցիան, ֆիզիոլոգիան, անատոմիան, համաճարակաբանությունը, մարդաբանությունը, էկոլոգիան, սնուցումը, պոպուլյացիոն գենետիկան և հասարակամշակութային ազդեցությունները ։ Այն սերտորեն կապված է կենսաբժշկական գիտությունների, կենսաբանական մարդաբանության և այլ կենսաբանական ոլորտների հետ, որոնք կապված են մարդու գործունեության տարբեր ասպեկտների հետ։ Միայն 20-րդ դարում կենսաբան Ռեյմոնդ Փիրլը՝ Human Biology ամսագրի հիմնադիրը, ձևակերպել է «մարդու կենսաբանություն» տերմինն այնպես, որ նկարագրի կենսաբանությունից տարբեր առանձին ենթաբաժին ։
Ավելի ճիշտ է նկատի ունենալ, որ այս տերմինը մարդաբանության շատ կարևոր մասն է, որն ուսումնասիրում է ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական և գենետիկական գործոնները, որոնք ազդում են մարդու մարմնի կառուցվածքի և զարգացման տատանումները։ Մասնավորապես, այստեղ պետք է ներառվեն արյան հեմոգլոբինների, արյան խմբերի, երկվորյակների երևույթների, մարդու և նրա ֆիզիոլոգիական և քիմիական առանձնահատկությունների սահմանադրության և այս կամ այն հիվանդությունների նկատմամբ նրա հակումների հետազոտությունները; այստեղ պետք է նաև ներառվել նորմալ նշանների ժառանգման ուսումնասիրությունը և պոպուլյացիոն գենետիկան, որը ներառում է տարբեր հարցեր (օրինակ, ժամանակի մեջ տեսակի կայունությունը, մետիսացիայի և մեկուսացման դերը ռասայական կազմի միատարր խմբերի սահմաններում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Մարդու կենսաբանություն Կատեգորիա:Մարդ Կատեգորիա:Մարդաբանություն Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Կենսաբանության բաժիններ Կատեգորիա:Մարդու գենետիկա Կատեգորիա:Հասարակական գիտություններ
Ալ-Մայադին
Ալ-Մայադին կամ Մայադին (الميادين), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևելքում, Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Մայադինի գավառի և Ալ-Մայադինի շրջանի վարչական կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
Ալ-Մայադին քաղաքը գտնվում է Դեյր-էլ-Զորի մարզի կենտրոնական հատվածում, Եփրատի աջ ափին, Եփրատ և Խաբուր գետերի հատման կետից 12 կմ ներքև ջրի հոսանքի ուղղությամբ։ Ծովի մակարդակից ունի 187 մ բացարձակ բարձրություն ։ Մայրաքաղաք Դամասկոսից հեռու է 410 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, իսկ մարզի կենտրոն Դեյր-էլ-Զորից՝ 40 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչությունն կազմում է 48 922 մարդ, իսկ համանուն շրջանի բնակչությունն իր շրջակա 7 գյուղերով և ավաներով կազմում է 86 091 մարդ ։
Տնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը հանդիսանում է քաղաքի տնտեսության առանցքային ճյուղը։
Տրանսպորտ
Ալ-Մայադինով է անցնում Հալեպ և Աբու Քամալ քաղքները կապող ավտոմայրուղին, որը նաև երկիրը կապում է Իրաքի հետ։ Մոտակա օդանավակայանը գտնվում է Դեյր-էլ-Զոր քաղաքում։
Բայրո
Բայրո (Bairo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 787 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 112 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Գևորգը։ Տոնակատարությունը մայիսի առաջին կիրակի օրն է։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ad hoc հիպոթեզ
ad hoc հիպոթեզ (լատ․ ad hoc՝ հատուկ, միայն այդ նպատակի համար կիրառվող), հիպոթեզ, որը նախանշված է հատուկ, առանձին երևույթների բացատրման համար, որոնք հնարավոր չէ բացատրել տվյալ տեսության շրջանակներում։ Այդ երևույթի բացատրման համար տվյալ տեսությունը ենթադրում է, որ գոյություն ունեն լրացուցիչ, դեռ չբացահայտված պայմաններ, որոնց օգնությամբ բացատրում է հետազոտող երևույթը։ Այսպիսով, ad hoc հիպոթեզը կանխատեսումներ է անում այն երևույթների համար, որոնք անհրաժեշտ է բացահայտել։ Այդ կանխատեսումները կարող են կատարվել, կարող են չկատարվել։ Եթե ad hoc հիպոթեզը հաստատվում է, այն դադարում է լինել ad hoc և սահմանափակ ձևով ներառվում է տեսության մեջ։ Գիտնականները կասկածով են վերաբերում այն տեսություններին, որոնցում ad hoc հիպոթեզները շատ են։ Սակայն մյուս կողմից ոչ մի տեսություն չի կարող առաջ գնալ առանց ad hoc հիպոթեզի, քանի որ ցանկացած տեսության մեջ միշտ անոմալիաներ կան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական եզրեր Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփայություն
Գերերևակայություն
Գերերևակայություն (Maladaptive daydreaming կամ excessive daydreaming), հոգեբանական հասկացույթ՝ առաջին անգամ ներկայացված Eli Somer֊ի կողմից, որպեսզի նկարագրի բազմակողմանի երևակայության դրսևորումը, որը տվյալ պահին փոխարինում է մարդկային շփումը և/կամ խանգարում է կրթական, միջանձնային կամ մասնագիտական գործունեությանը։ Այն կարող է առնչություն ունենալ մանկության ժամանակ հուզական արհամարհանքի կամ վիրավորանքի հետ, որն էլ զոհերին մղում է կտրվել սպառնալի աշխարհից և իրենց նյութական գոյից ։ Որպես բուժում օգտագործվում է դեղերի escitalopram (մեկ հաբ բարձրացող) և amitriptyline (մեկ հաբ յուրաքանչյուր 8 ժամում)։
Հայտնի գործառույթներ
Գերերևակայության հայտնի գործառույթները ներառում են սթրեսից և ցավից ձերբազատումը՝ տրամադրության բարձրացման և երազանքների իրականացման մտապատրանքների միջոցով, ընկերակցությունը, մտերմությունը և հանգստությունը ։
Ախտանիշները
Չնայած նրան, որ կան գերերևակայության բազմաթիվ բնորոշ ախտանիշներ, այս խանգարումը տանողները պարտադիր չէ անխուսափելիորեն ունեն դրանք բոլորը։
Հաճախ գերերևակայողներն ունենում են «դրդիչներ», որոնք սկիզբ են տալիս իրենց մտապատրանքներին։ Հաճախ հանդիպող դրդիչներից են գրքերը, ֆիլմերը և երաժշտությունը։ Գերերազողները հնարավոր է, որ նաև ունենան դժվարություններ անկողնուց վեր կենալուց կամ քնելուց առաջ մտապատկերներ ունենալու պատճառով։ Հաճախ, երբ գերերազողները երազում են, նրանք կարող են շշնջալ, խոսել, դեմքի տարբեր արտահայտություններ ընդունել կամ կատարել ինչ-որ կրկնվող բնույթի շարժում։
Գերերազողները կարող են ժամեր անցկացնել երազելով։ Նրանք կարող են ունենալ մանրամասնորեն մտածված պատրանքներ իրենց մտքում, որոնք հաճախ համեմատելի են լինում ամբողջական վեպի կամ ֆիլմի հետ։ Շատերը ունենում են ավելին քան մեկ մտապատրանք՝ յուրաքանչյուրն իր առանձին կերպարներով, շրջապատող միջավայրով, սյուժեով և այլն։ Գերերևակայողները, հնարավոր է, նաև հուզականորեն կապվեն իրենց մտացածին կերպարների հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ նրանք գիտեն, որ կերպարներն իրական չեն ։
Լուսբանումը ԶԼՄ-ներում
Չնայած այն պաշտոնապես չի ճանաչվել խանգարում կամ ախտավիճակ, գերերևակայությունն արժանացել է որոշակի ուշադրության լրատվամիջոցների կողմից  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Երևակայություն Կատեգորիա:Ընկալում Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում Կատեգորիա:Անձնային խանգարումներ Կատեգորիա:Տագնապ
Բիրամա Նդոյե
Բիրամա Նդոյե, սենեգալցի ֆուտբոլիստ, Սիոն ակումբի կիսապաշտպանն է։
Կարիերա
Ֆուտբոլով սկել է զբաղվել սենեգալական «Էտուալ Սպորտիվ Դակար» ակումբում։ Կարիերայի զարգացման համար որոշել է տեղափոխվել Եվրոպա։ Պայմանագիր է ստորագրել շվեյցարական «Սիոն» ակումբի հետ, սակայն նրանով հետաքրքրված էին նաև իտալական «Պարման» և «Էմպոլին»։
2013 թ․ մայիսի 25-ին իր մեկնարկային հանդիպումն է անցկացրել Սիոնի կազմում, երբ թիմը մրցում էր «Տուն» ակումբի հետ ։ Մինչև 2012/13 մրցաշրջանի ավարտը ևս 2 հանդիպում է անցկացնում Սիոնի կազմում, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում ավելի հաճախ է դուրս գալիս խաղադաշտ։
2014 թ․ նոյեմբերի 2-ին Շվեյցարիայի առաջնությունում կարողանում է խփել իր առաջին գոլը ։ 2014/15 մրցաշրջանը սենեգալցու համար դարձավ ամենահաջողվածը կարիերայի ընթացքում։ Այս մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը մասնակցեց առաջնության 27 հանդիպումների և 5 գավաթային խաղերի։ Մրցաշրջանի վերջում ստացած վնասվածքը խանգարեց Նդոյեին բարելավելու իր արդյունքները և մասնակցելու գավաթի եզրափակիչ խաղին, որում Սիոնը կարողացավ հաղթել Բազելին։
Հղումներ
Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Սենեգալցի ֆուտբոլիստներ
Ուկրաինայի վարչապետ
Ուկրաինայի վարչապետ (Прем'єр-міністр України), Ուկրաինայի կառավարության ղեկավար, նախագահում է Ուկրաինայի նախարարների կաբինետում, որը Ուկրաինայի կառավարության գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է։ Պաշտոնը փոխարինեց Ուկրաինայի ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահի խորհրդային պաշտոնին, որը ստեղծվել է 1946 թվականի մարտի 25-ին։
1991 թվականին ԽՍՀՄ-ից Ուկրաինայի անկախացումից ի վեր եղել է տասնվեց վարչապետ, կամ քսան՝ հաշվելով նաև վարչապետի պաշտոնակատարներին։ Արսենի Յացենյուկը առաջին վարչապետն էր, ով ծագումով Արևմտյան Ուկրաինայից էր։ Ռուսաստանի ԽՖՍՀ-ում ծնվել են երկու վարչապետ։
Ներկայիս վարչապետը Դենիս Շմիգալն է, որը երդում է տվել 2020 թվականի մարտի 4-ին ։
Նշանակում
Վարչապետին նշանակում է նախագահը՝ Գերագույն ռադայի համաձայնությամբ։ Համաձայնությունը համարվում է խորհրդարանի կողմից այն դեպքում, երբ նրա սահմանադրական անդամակցության պարզ մեծամասնությունը քվեարկում է նախագահի կողմից առաջադրված թեկնածուի օգտին։ Մինչ օրս խորհրդարանական ամենամեծ հավանությունը ստացել է Յուլիա Տիմոշենկոն, որը 2005 թվականի փետրվարի 4-ին նշանակվեց վարչապետի պաշտոնում Գերագույն Ռադայում 373 կողմ ձայնով։ 300-ից ավելի կողմ ձայներ ստացած մյուս վարչապետներն են Արսենի Յացենյուկը (371), 2014 թվականին՝ կրկին Յացենյուկը (341) Վիտոլդ Ֆոկինը (332) և Լեոնիդ Կուչման (316)։
Խորհրդարանի կողմից համաձայնության տալու կարգը սովորաբար նախորդում է խորհրդարանական խմբակցությունների կողմից թեկնածուի բազմակողմանի խորհրդատվություններին և հարցազրույցներին։ Օրենսդիր մարմնի կողմից հաստատումը զուտ ձևականություն չէ։ Որոշ թեկնածուներ վավերացվեցին սահմանը մի քանի ձայնով հաղթահարելով, իսկ թեկնածուն կարող է մերժվել։ Օրինակ, 1999 թվականին Վալերի Պուստովոիտենկոն չկարողացավ վերահաստատվել երեք ձայների պակասի պատճառով, այն բանից հետո, երբ նա առաջարկեց հրաժարական տալ 1999 թվականին նախագահ Լեոնիդ Կուչմայի երկրորդ երդմնակալության արարողությանը։ Կուչման ընտրեց Վիկտոր Յուշչենկոյին` որպես իր այլընտրանքային թեկնածուն։ Մեկ այլ օրինակ է Յուրի Եխանուրովի թեկնածության հաստատումը (նրան երեք ձայն պակասեց, բայց հաստատվեց երկրորդ փորձից երկու օր անց)։
2004 թվականի վերջին սահմանադրական բարեփոխումներից հետո նախագահը սահմանափակվեց վարչապետ ընտրելու հարցում և գործնականում պարտավոր էր առաջադրել խորհրդարանական կոալիցիայի կողմից առաջարկված անձին։ Վարչապետը, ինչպես գործադիր իշխանության բոլոր անդամները, չեն կարող լինել խորհրդարանի անդամ։
Պարտականություններ և լիազորություններ
Վարչապետը ղեկավարում է Ուկրաինայի կառավարության գործադիր ճյուղը, նախարարների կաբինետը և ստորագրում կառավարության որոշմամբ ընդունված որոշումներ։
Վարչապետն իրավասու է նախարարի աշխատակազմի թեկնածուներին առաջարկել Գերագույն ռադա ,, բացառությամբ արտաքին գործերի և պաշտպանության նախարարների, որոնք առաջարկվում են նախագահի կողմից։ Վարչապետը կարող է նաև նախագահին քննարկման համար առաջարկել մարզային վարչակազմի ղեկավարների թեկնածուներին։
Վարչապետը կարող է նաև հաստատել նախագահի կողմից ընդունված հրամաններ և օրենքներ։ Վարչապետը (և համապատասխան նախարարը) պատասխանատու են կառավարության կողմից ընդունված օրենքների կատարման համար։
Պաշտոնավարման ընթացքում վարչապետին տրվում է լիարժեք իրավական անձեռնմխելիություն բոլոր դատական հետապնդումներից և դատական գործընթացներից։ Վարչապետի գրասենյակը Կիևի կենտրոնում գտնվող նախարարների կաբինետում է։ 2005 թվականին վարչապետին վճարվել է 202,776 գրիվնա (16,898/ամիս, 26,770 ԱՄՆ դոլար) տարեկան աշխատավարձ ։ 2013 թվականին «Fokus» ամսագրում հրապարակված միջնորդությունից հետո կառավարության քարտուղարությունը հայտարարեց, որ վարչապետի ամսական աշխատավարձը կազմում է 33.980 գրիվնա (4,173.42 ԱՄՆ դոլար), ինչը տասնմեկ անգամ ավելին է, քան երկրում միջին աշխատավարձը ։
Վարչապետներին անհատ քաղաքացիները հաճախակի են հարցնում իրենց անձնական խնդիրների լուծման հարցում։ 2012 թվականին վարչապետ Ազարովը ամեն օր իր ֆեյսբուքյան էջում ստանում էր տասնյակ անձնական դիմումներ ։
Վարչապետի պաշտոնակատարներ և փոխվարչապետներ
Առաջին փոխվարչապետը, որը նաև հայտնի է որպես առաջին տեղակալ, վարչապետի բացակայության դեպքում ղեկավարում է կաբինետը՝ հրաժարականի կամ պաշտոնանկության պատճառով վարչապետի բացակայության պայմաններում։ Նշանավոր առաջին փոխվարչապետներից էին Յուխիմ Զվյահիլսկին և Միկոլա Ազարովը, ովքեր վարչապետի պաշտոնակատարն էին ավելի երկար ժամանակահատվածում, քան բոլորը։ Վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար են եղել նաև Վալենտին Սիմոնենկոն, Վասիլ Դուրդինեցը, Ալեքսանդր Տուրչինովը և այլոք։
Բացի առաջին փոխվարչապետից, կան նաև մի շարք այլ փոխնախարարներ, որոնք սատարում են վարչապետին և կարող են ղեկավարվել մեկ կամ մի քանի նախարարություններ։ 1991–1992 թվականներին ներկայացվեց նաև պետնախարարի պաշտոնը։ Ավանդաբար փոխվարչապետերը պատասխանատու են պետական կառավարման ընդհանուր քաղաքականության այնպիսի ոլորտների համար, ինչպիսիք են ագրոարդյունաբերական համալիրը, հումանիտար գործերը, տնտեսական գործերը կամ տարածաշրջանային քաղաքականությունը։ Որոշակի դեպքերում նրանց կարող են տրվել նաև նախարարների կանոնավոր պորտֆելներ, ինչպես դա տեղի ունեցավ 2010 թվականի Ազարովի կառավարությունում։
Պաշտոնանկություն և հրաժարական
Վարչապետը, ինչպես և կաբինետի մյուս անդամները, կարող են կամավոր հրաժարական տալ՝ իրենց հրաժարականը ներկայացնելով խորհրդարան (Ուկրաինայի սահմանադրության համաձայն՝ վարչապետը կարող է պաշտոնանկ արվել միայն խորհրդարանական քվեարկությամբ) ։ Խորհրդարանն այնուհետև պետք է քննարկի այդ հարցը ոչ ուշ, քան հրաժարականի դիմումը ստանալու պահից 10-րդ օրը, եթե խորհրդարանը հրաժարականի պահին նստաշրջանում չէր, ապա ոչ ուշ, քան հաջորդ հերթական նստաշրջանի առաջին լիագումար շաբաթը ։ Վարչապետի կողմից պաշտոնաթողությունը հանգեցնում է ամբողջ կառավարության պաշտոնանկության ։ 1996 թվականին գործող սահմանադրության ընդունումից հետո միայն վարչապետներ Պավլո Լազարենկոն և Միկոլա Ազարովը հեռացան իրենց պաշտոնից այս ձևով։ Մինչ վարչապետը չունի սահմանված ժամկետի սահմանափակում, նա մնում է իր պաշտոնում խորհրդարանի պաշտոնավարման ժամկետի համար, քանի դեռ նա հրաժարական չի տվել կամ ազատվել է ավելի վաղ։