cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեյբլ Պայնս
Դերը սերիալում
Դիփերի և Մեյբլի ծնողները չեն երևացել մուլտսերիալում ։ Մեյբլի ներկայությունը ցանկացած իրավիճակ ավելի զվարճալի է դարձնում։ Նա հագնում է գունագեղ սվիտերներ և կիսաշրջազգեստներ, անընդհատ ժպտում է։ Հաճախ սիրահարվում է բարետես տղաներին, ամեն օր գտնում է իր համար նոր զբաղմունք, ամեն օր փնտրում է նոր արկածներ և դրդում է ընկերներին մասնակցելու դրանց ։ Մեյբլի լավագույն ընկերուհիները Քենդին և Գրենդան են։ Իր արվեստի և արհեստի հմտությունները ցույց է տալիս «Գլխի հետևից որս» սերիայում, երբ  պատրաստում է հորեղբայր Սթենի մոմե արձանը։ Սթեն հորեղբայրն իր հերթին սիրում և պաշտպանում է իր թոռնուհի զարմիկին ։ Մեյբլը հաճախ ցուցադրում է իր ակտիվ բնավորությունը և պատրաստ է հակահարված տալ յուրաքանչյուրին՝ ով կվշտացնի իր եղբորը։ Նա ունի տնային կենդանի, որը Պուխլյա մականունով խոզուկ է, որը նա շահեց «Ժամանակ, հե՛տ» սերիայում ։ Չնայած թվացյալ  կոմիքսային կերպարին, Մեյբլը հատկացված տեղ ունի մուլտիսերիալում։ նա օգնում է իր եղբորը գուշակել Գրավիտի Ֆոլսի հանելուկները և խաղում է կարևոր դեր Բիլ Շիֆերի հետ բոլոր մարտերում։ Դիփերն ասում է, որ առանց Մեյբլի օգնության նա ոչ մի հնարավորություն չունի հաղթել Բիլին ։ Սյուժեի զարգացմանը զուգընթաց  Մեյբլը հասկանում է, որ նրան վիճակված չէ հավերժ երեխա լինել, դրա համար կորցնում է իր անմիջականության մի մասը և դառնում է այլ մարդ ՝ չկորցնելով բարությունն ու զվարթ բնավորությունը։
Տորինյան Կաստե
Տորինյան Կաստե (Taurignan-Castet), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ։ Սեն Ժիրոն շրջանի համայնք է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09307։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 157 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 95 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 72-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 23-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 72,3 %)։ 72 աշխատունակ բնակիչներից 62-ը աշխատում էին (33 տղամարդ և 29 կին), անաշխատանք էին 10-ը (4 տղամարդ և 6 կին)։ 23 անգործունակ մարդկանցից 7-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 10-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Acmaeops septentrionis
Acmaeops septentrionis, բզեզ, մտնում է բեղիկավորների ընտանիքի և Lepturinae ենթաընտանիքի մեջ։
Նկարագիր
Բզեզի երկարությունը 8-10 մմ։ Տարվա մեջ մեծ բզեզի թռնելու ժամանակը մայիսից հունիսն է։
Տարածում
Տարածված է Հյուսիսային Եվրոպայում և Կենտրոնական Եվրոպայի արևմտյան մասում։
Էկոլոգիա և բնական պայմաններ
Կյանքի ցիկլը երկու տարի է։ Սնվում է բույսերով կամ ծառերով, բայց հիմնական տեսակը փշատերև եղևնին է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջատներ
Ընկուզյաց գետ
Ընկուզյաց գետ, գետ Կիլիկիայում։ Այդպես է ընթեցում Ղևոնդ Ալիշանն արաբական աղբյուրներում հիշատակվող Նահր ալ Ջուհզ գետը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի գետեր
Պավել Անիսիմով (շախմատիստ)
Պավել Սերգևիչ Անիսիմով (Павел Сергеевич Анисимов, ), - ռուս շախմատիստ, միջազգային գրոսմայստեր (2019), մինչև 14 տարեկանների   Ռուսաստանի պատանիների չեմպիոն (2000), Ռուսաստանի հավաքականում օլիմպիական չեմպիոն (2000), Սանկտ-Պետերբուրգի պատատնիների վեցակի չեմպիոն ։ Զբաղեցրել է 1-4 տեղը Ռուսաստանի մինչև 16 տարեկանների առաջնությունում։
2008 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետության և քաղաքացիական ճարտարագիտության պետական համալսարանի ինժեներա-բնապահպանական համակարգերի ֆակուլտետը, ստացել ջերմության և գազի մատակարարման և օդափոխության մասնագետի որակավորում
Էլ Հադաթ (լճակ)
Էլ Հադաթ, լճակ Կիլիկիայում։ Համաձայն Քասունու արաբական աղբյուրներում այդպես է անվանվել Չըլար գյոլը, որը գտնվում է Մարաշի մոտ, Գյոնուքի դաշտում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կիլիկիա
Օրորոցային եղբոր համար
«Օրորոցային եղբոր համար» («Колыбельная для брата»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վիկտոր Վոլկովը Վլադիսլավ Կրապիվինի համանուն վիպակի հիման վրա։
Սյուժե
Ձմռանը Կիրիլը ծանոթանում է մի խումբ տղաների հետ, որոնք նավակից կառուցում են «Նավապետ Գրանտ» առագաստանավը։ Այս ընկերախմբում Կիրիլը, չնայած չի տեսնում այն ամուր բարեկամությունը, որն ուզում էր, բայց մասնակցելով նավի կառուցման աշխատանքային գործընթացին, իսկ հետո անձնակազմի հետ նավարկության ժամանակ վերապրելով իրական վտանգներ, շատ լավ հասկանում է, թե որն է իրական ընկերությունն ու փոխօգնությունը։ Նոր ուսումնական տարին նա սկսում է արդեն որպես այլ մարդ՝ ավելի համարձակ, հպարտ և իրեն պատպանել իմացող։
Սակայն 7-րդ դասարանի աշակերտ Կիրիլ Վեկշինի համար ուսումնական տարին անհաջող է սկսվում. սեպտեմբերի առաջին իսկ օրերին նրան անարդարացիորեն մեղադրում են ուսանող-պրակտիկանտի դրամապանակը գողանալու մեջ։ Կասկածներն ուժեղանում են այն բանից հետո, երբ Կիրիլը թույլ չի տալիս խուզարկել իրեն, ինչպես մյուս կասկածյալներին։ Իրականում գողը Պետկա Չիրկովն է՝ Կիրիլի հանգիստ և անպաշտպան դասընկերը՝ Չիրոկ մականունով։ Նա ուսանողուհու գրպանից հանել է դրամապանակը, որպեսզի վճարի Դիբայի գլխավորած խուլիգաններին, որոնք ամբողջ ամառ նրանից գումար էին շորթել։
Պարզելով, որ դրամապանակի գողությունը Չիրոկի ձեռքի գործն է, Կիրիլը նրան չի մատնում, այլ փորձում է օգնել նրան՝ հասկանալով նրա դրությունը։ Ծավալվող իրադարձությունների ֆոնին Կիրիլը առճակատման մեջ է մտնում Դիբայի՝ տեղի խուլիգանների առաջնորդի հետ և նորովի գնահատում դասարանում իր ունեցած հարաբերությունները։ Այնուամենայնիվ, դասղեկ Եվա Պետրովնան նույնպես պարզում է, որ Չիրկովը մեղավոր է գողության մեջ և հրավիրում է դասարանական ժողով։
Կինոթատրոնի մոտ տղաները, որոնք պատրաստ են ամեն ինչի, իսկապես հանդիպում են Դիբայի խմբին։ Այնուամենայնիվ, հանդիպումը բավականին խաղաղ է ընթանում, և քաղաքավարի արտահայտությունների փոխանակումից հետո խուլիգանները որոշում են հեռանալ՝ նախընտրելով «չաղմկել մշակութային վայրում»։
Որոշ ժամանակ անց, սակայն, Դիբան և մի քանի ընկերներ դաժանորեն ծեծում են Կիրիլին։ Կռվարարների հաշվեհարդարի թեժ պահին բոլորին վախեցնում է ինչ-որ մեկի ձայնը՝ «Կիրի՛լ, դիմացի՛ր»։ Խուլիգանները փախչում են։ Կիրիլը ոտքի է կանգնում և զարմանքով տեսնում, որ իր փրկիչը Միտկան է՝ «Նավապետ Գրանտի» անձնակազմի ամենակրտսեր անդամը։
Տարբերությունները գրքից
Ընդհանուր առմամբ, ֆիլմի սցենարը համապատասխանում է գրքին, սակայն ժապավենի սահմանափակ ժամանակի պատճառով «Նավապետ Գրանտ» նավի անձնակազմի հետ կապված մի շարք իրադարձություններ, որոնք ազդել են Կիրիլի կերպարի ձևավորման վրա, բաց են թողնվել։ Որոշ կերպարներ՝ պապը, Կլիմովը, Միտկան, գլխավորից դարձել են երկրորդական։
Քննադատություն և կարծիքներ
Ֆիլմը լավ է ընդունվել և արժանացել մի քանի մրցանակների, սակայն Վլադիսլավ Կրապիվինի կարծիքը դրա մասին կարելի է արտահայտել «լավագույնը վատագույնների մեջ» բանաձևով։ Այս բեմադրության մասին նա ասում է. «Միակ ֆիլմը, որը թերևս, քիչ թե շատ հաջող է էկրանավորված, «Օրորոցային եղբոր համար» է։ Բայց ես նրան երեքին գումարածից բարձր չէի դնի» :։
Ֆիլմում հնչում է Վլադիսլավ Կրապիվինի «Լռության հինգ րոպե» («Пять минут тишины») բանաստեղծության հիման վրա գրված երգը, որն առկա է նաև վիպակում, մինչդեռ Կրապիվինը, որպես բանաստեղծության հեղինակ, նշված չէ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Ֆրանցիսկո (արբանյակ)
Ֆրանցիսկո (Francisco), Ուրան մոլորակին ամենամոտ անկանոն արբանյակն է։ Հայտնաբերվել է Մեթյու Հոլմանի, Բրետ Գլեդմանի, Ջոն Կավելարսի և Դեն Միլիսավլևիչի կողմից 2003 թվականին, 2001-ին կատարված լուսանկարների վրա։
Ֆրանցիսկոն սկզբում ստացել է S/2001 U 3 ժամանակավոր անվանումը ։ Հետագայում այն անվանվել է Շեքսպիրի «Փոթորիկ» պիեսի լորդի անունով։ Այն նույնպես անվանվում է Ուրան XXII ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Կալավրիտա
Կալավրիտա (Καλάβρυτα), փոքր քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 764 մ բարձրության վրա՝ Արոանիա լեռնաշղթայի լանջին, Ախեյայի լեռնային հատվածում, Պելոպոնես թերակղզու հյուսիսային մասում, Աթենքից 142 կմ արևմուտք և Պատրասից 41 կմ հարավ-արևելք։ Համանուն համայնքի (դիմա) վարչական կենտրոնն է Ախեյայի ծայրամասում՝ Արևմտյան Հունաստանի պերիֆերիայում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1674 մարդ է։
Պատմություն
1770 և 1821 թվականներին Կալավրիտան մասնակցել է Հունաստանի անկախության համար մղվող պայքարին ։ Առաջին դեպքում միտրոպոլիտ Պերֆենին ապստամբության կոչ է արել տարածաշրջանի բնակիչներին։ Իսկ 1821 թվականին Կալավրիտայի Սուրբ Լավրայի վանքը ապստամբություն է սկսել Պելոպոնեսի տիրակալների դեմ, որոնք գտնվում էին այդ տարածաշրջանում։ 1821 թվականի մարտից Կալավրիտայում կանոնավոր ապստամբություններ են բռնկվել թուրքերի դեմ։ Կալավրիտա քաղաքի բնակիչների անհնազանդության համար թուրքերն երկու անգամ այրել են քաղաքը՝ 1826 և 1827 թվականներին։ Ամերիկացի բողոքական միսիոներն, որը 1829 թվականին այցելել էր քաղաք, նշում է քաղաքում տեղի ունեցած մեծ ավերածութան մասին, սակայն նշում է, որ քաղաքում պահպանվել են նաև որոշ շինություններ ։
1836 թվականի վարչական տվյալներում Կալավրիտան հիշատակվում է Կինեֆ անունով։
Կալավրիտայի կոտորած
Կալավրիտան Հունաստանի այն վայրերից մեկն էր, որոնք գերմանական օկուպացիայի ժամանակ ենթարկվել են ուժեղ ճնշումների։ 1943 թվականի դեկտեմբերի 13-ին գերմանական բանակը գնդակահարել է քաղաքի գրեթե բոլոր տղամարդկանց և այրել։
Զոհվածների թվի վերաբերյալ տարբեր աղբյուրներում նշված են հակասական տվյալներ, սակայն աղբյուրների մեծ մասը համաձայն են 800 զոհված բնակիչների թվին։
Կալավրիտան այսօր
Այսօր քաղաքը համարվում է Պելոպոնեսում ամենակարևոր զբոսաշրջային կենտրոններից մեկը։ Ձմռանը մեծ թվով զբոսաշրջիկներ գալիս են այստեղ՝ տեղի լեռնալանջերին սահելու։ Կալավրիտայի շրջանում է գտնվում Հունաստանի խոշորագույն լեռնադահուկային կենտրոններից մեկը։ Այլ զբոսաշրջային վայրերի շարքում առանձնանում են Սուրբ Լավրայի և Մեգա Սփիլեոյի վանքերը, ինչպես նաև տեղի բնական հուշարձանները՝ Կաստրիա գյուղի մոտ գտնվող լճերի քարանձավը և Վուրայկոս գետի կիրճը, որտեղով անցնում է հայտնի ատամնավոր երկաթգիծը։
Ատամնավոր երկաթուղի Դիակոպտոն-Կալավրիտա
Ատամնավոր երկաթուղին կառուցվել և բացվել է 1895 թվականին և նախատեսված էր Դիակոպտոն քաղաքը Կորնթոսի ծովածոցին ու Կալավրիտայի ափին միացնելու համար։ Այդ ճանապարհն իր ժամանակի ամենաբարդ նախագծերից մեկն էր՝ տեղանքի բարդ ռելիեֆի և մեծ բարձրության պատճառով, որի վրա ճանապարհ է կառուցվել։ Այժմ այս երկաթուղին ամենաբարձրն է Հունաստանում։ Որպեսզի գնացքը կարողանա տեղաշարժվել մեծ թեքությամբ ճանապարհին, 10%-ից ավելի թեքության անկյան տակ գտնվող հատվածներում տեղադրվել է երրորդ ատամնավոր երկաթուղին։ Ամբողջ ընթացքում երկաթուղին անցնում է բազմաթիվ կամուրջների, կիրճերի և թունելների միջով՝ 22 կմ ընդհանուր երկարությամբ։
Կալավրիտա համայնք
Կալավրիտա համայնքի մեջ մտնում են վեց բնակավայրեր և Սուրբ Լավրայի վանքը։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1829 մարդ է։
Մակերեսը է 66,399 կմ² է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Աբադի
Աբադի (Gabadi, Kabadi), օվկիանոսային լեզու, որով խոսում են հյուսիսային Գվինեայում։ Նաև այդ լեզվով խոսում են Պապուա Նոր Գվինեա պրովինցիայի կազմի մեջ։ Աբադի լեզուն ավելի շատ խոսակցական է, և 53% նման է թաթուրական լեզվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պապուա Նոր Գվինեայի լեզուներ Կատեգորիա:Գվինեայի լեզուներ
Անձնական հարցերով ընդունելության օր
«Անձնական հարցերով ընդունելության օր» («День приёма по личным вопросам»), 1974 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Սոլոմոն Շուստերը   ։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է «Էներգոմոնտաժ» տրեստի ղեկավար Բորիս Դմիտրիևիչ Իվանովի մեկ օրվա մասին։ Դա անձնական հարցերով աշխատակիցների ընդունելության օրը, ինչպես նաև կիսամյակի վերջին օրն է։ Մոտենում է նոր էներգետիկ հզորությունների ներդրման ծրագրի ժամկետի ավարտը, իսկ տրեստը պետք է պահպանի սոցիալիստական մրցույթում հաղթանակի համար փոխանցող կարմիր դրոշը։ Իվանովը ապահովագրվում է և կապվում է ղեկավարի հետ, որը խոստանում է խնդիրների դեպքում ռեզերվներ հատկացնել։
Տրեստի մասնագետները պատրաստվում են շահագործման հանձնել Նովոսերգիևկայում 800 ՄՎտ հզորությամբ տուրբինը։ Երբ փորձում այն դնել արդյունաբերական բեռնվածության տակ, խնդիր է առաջանում ւ ինժեներները մեկ ժամվա ընթացքում պետք է ելք գտնեն։ Տուրբինից կախված է տրեստի ծրագրի և ամբողջ նախարարության կատարումը։ Ոչ ստանդարտ լուծում է առաջարկում ինժեներ Տեմկինը, և պաևզվում է, որ նա իրավացի է։ Միևնույն ժամանակ, Իվանովը պետք է կարգավորի բնակարանային ցավոտ հարցը։ Նրա հետ կապվում է գլխավոր վարչության պետը և խնդրում է տալ բնակարանային ֆոնդ։ Տնօրենը ստիպված է համաձայնել, թեև ծրագրել էր բնակարաններից մեկը տալ հերթում սպասող Տեմկինին։ Ընդունելով աշխատակիցներին՝ Իվանովը բարդ կադրային հարց է լուծում տարածաշրջանային ստորաբաժանման տնօրեն Պալմինի հետ։ Տաղանդավոր ղեկավարին պատրաստում են նոր նշանակման, իսկ նա չի ուզում փոխել իր համար սովորական դարձած տեղն ու կոլեկտիվը։ Իվանովն ստիպված է համոզել ենթակային, որ նա ստիպված կլինի զսպել անձնական հետաքրքրությունները։
Աշխատանքային օրվա ավարտից առաջ Իվանովը զրույց է ունենում Լեոնիդ Մասլովի հետ։ Տեղակալը խնդրում է նրան չօգտագործել թիմային մեթոդներ՝ առանց աշխատակիցներին հետաքրքրելու փորձի։ Իվանովը աշխատանքային ժամի ավարտից հետո երկար ժամանակ մնում է աշխատավայրում և սպասում է, որ Նովոսերգիևկայում էլեկտրակայանի համառ տնօրենը կստորագրի ագրեգատի ընդունման ակտը։ Իվանովը հեռանալուց առաջ վերջին հեռախոսազանգն է կատարում։ Նա կոնֆլիկտի է գնում պետի և իր հովանավորի հետ՝ հայտնելով, որ բնակարանը չի տալու։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նատուրալ նկարահանումները տեղի են ունեցել Մոսկվայում (տրեստի մուտքը, նրա ճակատը Խոմյակովի նախկին եկամտաբեր տան մուտքն է Պետրովկա, շենք 3/6 հասցեում, այն վայրը, որտեղ հետագայում նկարահանվել է «Ծառայողական սիրավեպ» ֆիլմը), Մոսկվայի ավազանում, գլխավոր հրամանատարի կաբինետը Նովինսկի նրբանցքում գտնվող շենքում, տուն 36/9 (կաբինետի պատուհանից երևում են ԱՄՆ դեսպանատան շենքը, Կիզիչեսկի ինը նահատակների տաճարի զանգակատունը, Կալինինի պողոտան և Հրազդանի ու Սլավոնական էլեկտրակայանների արդյունաբերական հրապարակներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Գարնանային հոգսեր
«Գարնանային հոգսեր» («Весенние хлопоты»), խորհրդային գեղարվեստական կատակերգական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Յան Ֆրիդը «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ։ Պրեմիերան կայացել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։
Սյուժե
Երիտասարդ Ժենյան, որը մասնագիտությամբ այգեպան է, ուղարկվում է աշխատելու գործարանում և վճռական է տրամադրված՝ արտադրությունից զերծ ամբողջ տարածքը վերածելու ծաղկող պարտեզի։ Գործարանի աշխատողները համակրում են Ժենյային, իսկ նրան սիրահարված վարորդ Սերգեյը յուրովի է օգնում նրա երազանքների իրականացմանը։ Հերոսները վիճում են, հաշտվում և նույնիսկ բաժանվում, բայց կարճ ժամանակով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Յան Ֆրիդի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Էրվե Բազեն
Էրվե Բազե (Hervé Bazin, ), ֆրանսիացի գրող, Դիմադրության շարժման մասնակից, 1973 թվականից՝ Գոնկուրյան ակադեմիայի նախագահ։
Կենսագրություն
Էրվե Բազենը /Ժան Պյեր Էրվե- Բազենը/ ծնվել է 1911 թվականի ապրիլի 17-ին Անժում, բուրժուական աստվածավախ ընտանիքում։ Նրա մանկությունն անցել է Մեն և Լուարա դեպարտամենտներում։ Պատանեկության տարիներին իշխանատենչ մոր հետ հաճախակի կոնֆլիկտների պատճառով մի քանի անգամ փախել է տնից։ Քսան տարեկանում վերջնականապես լքել է հայրենի օջախը։ Բայց, չնայած ծնողներին պատկանող դաստակերտի հետ կապված տանջալից հիշողություններին, նա իր ողջ կյանքի ընթացքում կապված մնաց հայրենի վայրերին. հենց այդտեղ են ծավալվում նրա վեպերի մեծ մասի գործողությունները։
Պանսիոնն ավարտելով՝ Բազենն ընդունվել է Սորբոնի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը։ Ապրուստի միջոցներ հայթայթելու համար ձեռք է զարկել ամեն տեսակ աշխատանքի՝ փոխելով բազմաթիվ մասնագիտություններ։ Գրական գործունեությունն սկսել է իբրև բանաստեղծ, սկզբնական շրջանում՝ ոչ հաջողակ։
Էրվե Բազենը համարվում է «ընտանեկան վիպասան»։ Ընտանիքը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում նրա ստեղծագործություններում։ Վեպերից զատ՝ նա գրել է նորավեպեր, էսսեներ, որոնց մի մասը հրատարակվել է «Ամենը, ինչին հավատում եմ» ժողովածուում։
1960 թվականին դարձել է Գոնկուրյան ակադեմիայի անդամ, 1973 թվականին՝ այդ ակադեմիայի նախագահ։ 1980 թվականին արժանացել է միջազգային լենինյան մրցանակի՝ «Ժողովուրդների միջև խաղաղությունն ամրապնդելու համար»։
Մահացել է 1996 թվականի փետրվարի 17-ին իր հայրենի Անժ քաղաքում։
Գլխավոր ստեղծագործություններ
«Գլխով՝ պատին» /1949/
«Վեր կաց ու գնա» /1951/
«Հանուն որդու» /1960/
«Յուղ՝ կրակի վրա» /1965/
«Բվի կռինչը» /1971/
«Մի ամուսնալուծության անատոմիան» /1974/
«Կրակը կրակ է լափում» /1987/
«Կանաչ տաճարը» /1981/
Հայերեն լույս է տեսել «Վեր կաց ու գնա» վեպը։
Կետադրության նոր նշաններ
Էրվե Բազենը 1966 թվականին գրած մի էսսեում առաջարկել է գործածել կետադրական հետևյալ նոր նշանները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կեանքիս յուշերից (գիրք)
«Կեանքիս յուշերից» (My memoirs, Мои мемуары), Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից 2007 թվականին հրատարակված «ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ» շարքի թվով 10-րդ գիրքը (Գիրք Ժ)։ Այն եղինակել է Սիրաք Սարհադեանը։ Տպագրվել է եռալեզու տարբերակով՝ հայերեն, անգլերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն Մեծ եղեռնը հրաշքով վերապրած ականատեսի փաստալից հուշագրությունները, այլև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայ ժողովրդի հերոսական և ողբերգական օրերի բովանդակ պատմությունը։ Ներկայացված են նաև բովանդակությանն առնչվող արժեքավոր լուսանկարներ ։
Ծնունդով Վանի Այգեստան թաղամասից Սիրաք Սարհադյանի «Կեանքիս յուշերից» աշխատությունն առաջին անգամ երկհատորյակով լույս է հրատարակվել է Թեհրանում համապատասխանաբար 1961 և 1962 թվականներին։ Այն ներկայացնում է Վանի ապրիլյան հերոսամարտը, 1915 և 1918 թվականներին Վանի հայության գաղթերը, վերապրածների տառապանքները, ինչպես նաև հայտնի և անհայտ դեմքերի հետագա ճակատագրերի առանձին դրվագներ ։
«Կեանքիս յուշերից» գիրքը տպագրվել է Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության կողմից ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունում։ Հրատարակման աշխատանքները իրականացվել են Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության և հեղինակի կրտսեր որդու՝ Հարություն (Արթուր) Սիրաքի Սարհադյանի կողմից։ Գրքի վերահրատարակումը նվիրված է Վասպուրականի հայկական անկախ պետականության հռչակման 90-րդ տարելիցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին Կատեգորիա:ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ (գրքաշար) Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն Կատեգորիա:2007 գրքեր
Շեքիի պատմության թանգարան
Շեքիի պատմության թանգարան (Şəki Tarix Muzeyi), Ադրբեջանի Հանրապետության Շեքիի շրջանում գործող թանգարան։ Թանգարանն անվանակոչվել է ադրբեջանցի մանկավարժ, գրող և ազգագրագետ Ռաշիդ-բեկ Էֆենդիևի անունով ։
Պատմություն
Շեքիի պատմության թանգարանը հիմնադրվել է 1925 թվականի սեպտեմբերին։ Թանգարանի ներկայիս շենքը, որը գործում է 1980 թվականից, պատմական հուշարձան է, որը կառուցվել է 1895 թվականին ՝ զորանոցների նպատակով ։
Թանգարանի ընդհանուր մակերեսը 924 մ² է։ Ցուցասրահները տեղակայված են 724 մ² տարածքում։ Թանգարանում ցուցադրվում են ավելի քան 5000 ցուցանմուշներ, որոնք արտացոլում են Շեքիի պատմությունը, մշակույթը, հին արվեստները, ազգագրությունն ու խոհանոցը։
Թանգարանն ունի տաղավարներ `նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմում (1941-1945), Աֆղանստանում և Ղարաբաղում մարտնչած շեքիցիներին։
Թանգարանը բաղկացած է հետևյալ բաժանմունքներից.
Շուվնյուգա
Շուվնյուգա Шувнюга, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պուրգալ գետի ափին՝ 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Սրտի կանգ
Սրտի կանգ, արյան շրջանառության հանկարծակի դադար, որը զարգանում է սրտի պոմպային գործառույթի անբավարարության հետևանքով ։ Ախտանիշները ներառում են գիտակցության կորուստ, շնչառության խանգարում կամ բացակայություն ։ Սրտի կանգից առաջ որոշ դեպքերում կարող են ի հայտ գալ ցավ կրծքավանդակում, հևոց կամ սրտխառնոց։ Բուժօգնության բացակայության դեպքում րոպեների ընթացքում վրա է հասնում մահ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Նախազգուշացնող ախտանիշերը բացակայում են մոտավորապես 50% դեպքերում ։ Իսկ ի հայտ եկած ախտանիշները հիմնականում լինում են ոչ սպեցիֆիկ, այսինքն կարող են ի հայտ գալ նաև այլ ախտաբանական վիճակներում։ Դրանցից են նոր կամ վատթարացած ցավ կրծքավանդակում, հոգնածություն, ուշաթափություններ, գլխապտույտ, հևոց, թուլություն և փսխում ։ Սրտի կանգի դեպքում ամենաակնհայտ նշանը տուժածի մոտ շոշափելի անոթազարկի բացակայությունը։ Տուժածն արագորեն կորցնում է գիտակցությունը և դադարում է շնչել, քանի որ դադարում է ուղեղային պերֆուզիան (ուղեղի արյան մատակարարումը)։ Սրտի կանգի հիմնական չափորոշիչը, ի հակադրություն շնչառության կանգի, որի դեպքում լինում են շատ նման ախտանիշներ, արյան շրջանառության բացակայությունն է. թերևս դրա որոշման մի շարք եղանակներ կան։ մոտալուտ մահվան ապրումները հիշատակվում են սրտի կանգից փրկվածների 10-20%-ի մոտ ։
Անմիջապես սկսած որոշ միջամտություններ կարող են սրտի աշխատանքը վերականգնել, սակայն առանց նման միջամտության մահը անխուսափելի է ։ Որոշ դեպքերում սրտի կանգը հանդիսանում է ծանր հիվանդության ելք, որի դեպքում մահը սպասելի է ։
Պատճառներ
Սրտի հանկարծակի կանգի կարող են բերել սրտային և ոչ սրտային հետևյալ պատճառները.
Պսակաձև զարկերակների հիվանդություն
Պսակաձև զարկերակների հիվանդությունը (ՊԶՀ), կամ սրտի իշեմիկ հիվանդությունը (ՍԻՀ) պատասխանատու է հանկարծակի սրտային մահվան 62-70% դեպքերում։ ՊԶՀ-ը 40-ից ցածր տարիքային խմբում ավելի հազվադեպ պատճառ է։
Դեպքերը ցույց են տվել, որ հանկարծակի սրտային մահվան հետմահու հետազոտությունների ամենահաճախակի եզրակացությունը խոշոր պսակաձև զարկերակներից մեկի՝ գոնե մեկ սեգմենտի (հատվածի), քրոնիկական, բարձր աստիճանի ստենոզն (նեղացում) է։ Դրանք այն զարկերակներն են, որոնք ապահովում են սրտամկանի արյունամատակարարումը։
Պսակաձև զարկերակների հիվանդության հետ առնչություն չունեցող սրտի կառուցվածքային հիվանդություն
Ձախ փորոքի հիպերտրոֆիան (գերաճը) հավանաբար հասուն ազգաբնակչության շրջանում հանկարծակի սրտային մահվան գլխավոր պատճառն է։ Դրա հիմնական պատճառը երկար տարիներ ձգվող բարձր զարկերակային ճնշումն է, որը բերում է ձախ փորոքի երկրորդային վնասման, իսկ վերջինս իրականացնում է սրտի հիմնական պոմպային ֆունկցիան։
Միացյալ Նահանգներում հանկարծակի սրտային մահվան 1999 թվականի վերլուծությունը ի հայտ բերեց, որ ձախ փորոքի հիպերտրոֆիան կազմում է բոլոր հանկարծակի սրտային մահվան դեպքերի 30%-ը՝ 30 տարեկանից ցածր տարիքային խմբում։ Ռազմական հավաքագրվողների (18-35 տարեկան) մի հետազոտություն ի հայտ բերեց,որ այդ պատճառը կազմում է դեպքերի 40%-ը։
Կանգային սրտային անբավարարությունը բարձրացնում է հանկարծակի սրտային մահվան ռիսկը 5 անգամ։
Առիթմիաներ
Առիթմիաները, որոնք հետևանք չեն սրտի կառուցվածքային հիվանդության, կազմում են հանկարծակի սրտային մահվան 5-10%-ը ։ Հանկարծակի սրտային մահվան հետ կապված առիթմիկ համախտանիշներ են. երկար QT համախտանիշ, Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշ, Կատեխոլամինէրգիկ պոլիմորֆ փորոքային տախիկարդիա (հաճախասրտություն) ։
Երկար QT համախտանիշը երիտասարդների մոտ մահվան հաճախակի հիշատակվող պատճառ է, հանդիպում է ամեն 5000-7000 նորածիններից մեկի մոտ և պատասխանատու է շտապ օգնության ծառայության սրտի կանգի 300 000 դեպքերից 3000-ում ։ Այս վիճակները բոլոր սրտի կանգից առաջացած մահվան դեպքերի մի մասն են կազմում, բայց դրանք կարող են հայտնաբերվել սրտի կանգից առաջ և բուժվել։
Ոչ սրտային պատճառներ
Ոչ սրտային պատճառներից առաջացած սրտի հանկարծակի կանգը (ՍՀԿ) կազմում է դեպքերի մնացած 15-25%-ը ։
Ոչ սրտային ամենահաճախակի պատճառներն են վնասվածքները, արյունահոսությունը (ինչպես օրինակ ստամոքս-աղիքային արյունահոսություններըը, աորտայի պատռումը կամ ներգանգային արյունահոսությունըը), թմրամիջոցների գերդոզավորումըը, ջրահեղձումը և թոքային էմբոլիան ։ Սրտի կանգ կարող է առաջանալ նաև թունավորման արդյունքում (օրինակ՝ մեդուզաների որոշակի տեսակների խայթից)։
Դարձելի պատճառների մնեմոնիկա
«Հ-եր և Թ-եր»-ը մնեմոնիկ անվանում է, որպեսզի սրտի կանգի հավանական բուժվող կամ դարձելի պատճառները հեշտությամբ հիշվեն։
Հ-եր
Ռիսկի գործոններ
Հանկարծակի սրտային մահվան ռիսկի գործոնները նման են պսակաձև զարկերակների հիվանդության ռիսկի գործոններին, ներառում են տարիքը, ծխախոտամոլությունը, բարձր զարկերակային ճնշումը, խոլեստերինի բարձր մակարդակը արյան մեջ, ցածր ֆիզիկական ակտիվությունը, ճարպակալումը, դիաբետը և ընտանեկան անամնեզ ։ Նախկինում ունեցած սրտի հանկարծակի կանգի նոպաները նույնպես մեծացնում են հետագա դրվագների առաջացման ռիսկը ։
Ծխախոտ ծխողները, ովքեր ունեն նաև պսակաձև զարկերակների հիվանդություն, ունեն սրտային հանակարծակի մահվան 2-3 անգամ բարձր ռիսկ 30-59 տարեկան հասակում։ Այդ տարիքից բարձր խմբում նախկին ծխողների ռիսկը մոտ է երբեք չծխած մարդկանց ռիսկին ։
Առաջացման մեխանիզմ
Հանկարծակի սրտային մահվան դեպքերի մեծ մասում հիմնական մեխանիզմը փորոքների ֆիբրիլյացիան (շողացումն) է ։ Ժառանգական գործոններով պայմանավորված (օրինակ՝ իոնական անցուղիները կոդավորող գեների մուտացիաներ) կառուցվածքային փոփոխությունները սրտում չեն կարող բացատրել սրտի կանգի հանկարծակիությունը ։ Հանկարծակի սրտային մահը կարող է նաև լինել էլեկտրամեխանիկական դիսոցիացիայի և բրադիառիթմիաների հետևանք  ։
Ախտորոշում
Սրտի կանգը հավասար է կլինիկական մահվան։ Սրտի կանգը սովորաբար ախտորոշվում է կլինիկորեն՝ պուլսի բացակայությամբ։ Շատ դեպքերում սրտի կանգի ախտորոշման համար քնային զարկերակի վրա անոթազարկի բացակայությունը ոսկե չափորոշիչ է, քանի որ ծայրամասային անոթազարկը կարող է բացակայել նաև այլ պատճառներից (օրինակ՝ շոկ) կամ ուղղակի օգնություն ցուցաբերողի բացթողում լինել։ Չնայած ամենին, օգնություն ցուցաբերողը հաճակ սխալ է ստուգում քնային անոթազարկը, անհետաձգելի օգնության բաժանմունքում բուժանձնակազմի կողմից, ինչպես նաև դեպքի վայրում՝ օգնողի կողմից ։
Այս մեթոդի ոչ ճշգրիտ լինելու պատճառով որոշ առողջապահական մարմիններ, ինչպիսին է Վերակենդանացման Եվրոպական Խորհուրդը (ՎԵԽ), իջեցրել է այս մեթոդի կարևորությունը։ Վերակենդանացման Խորհուրդը (Միացյալ Թագավորություն), համաձայնելով ՎԵԽ-ի և Սրտի Ամերիկան Ասոցիացիայի հանձնարարականների հետ, ենթադրում է, որ քնային անոթազարկի ստուգման մեթոդը պետք է կիրառվի միայն համապատասխան վերապատրաստմամբ և փորձառու բուժանձնակազմի կողմից՝ օգտագործելով զուգահեռաբար այլ նշաններ, ինչպես օրինակ ագոնալ շնչառությունը ։
Արյան շրջանառության ստուգման այլ մեթոդներ նույնպես առաջարկվել են։ Ըստ Վերակենդանացման Միջազգային Միացյալ Կոմիտեի 2000 թվականի ուղեցույցի հանձնարարականների, օգնություն ցուցաբերողը (փրկարարը) պետք է ուշադրություն դարձնի «արյան շրջանառության նշաններին», բայց այդտեղ չի նշվում անոթազարկի ստուգումը ։ Այդ նշանները ընդգրկում են հազը, ցնցումանման շարժումներ, մաշկի գույնը, մարմնի շարժումները ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ ըստ ապացույցների այս ուղեցույցները ոչ արդյունավետ են, համաձայն այդ նույն մարմնի ներկայիս ուղեցույցների սրտի կանգ ախտորոշում դրվում է բոլոր այն դեպքերում, երբ տուժածը անգիտակից է և ունի շնչառության խանգարում ։
Դասակարգում
Կլինիցիստները դասակարգում են սրտի կանգը հետևայալ տիպերի՝ շոկի ենթարկվող և չենթարկվող, ինչը որոշվում է ԷՍԳ- ով։ Այս դասակարգումը կախված է նրանից, թե արդյոք առիթմիան բուժելի է դեֆիբրիլյացիայով, թե ոչ ։ Շոկի ենթարկվող ռիթմերն են փորոքային ֆիբրիլյացիան և առանց պուլս փորոքային հաճախասրտությունը, իսկ շոկի չենթարկվողները՝ ասիստոլիան և առանց պուլս էլեկտրական ակտիվությունը ։
Կանխարգելում
Քանի որ սրտի կանգի բարեհաջող ելքը քիչ հավանական է, ջանքեր են դրվում, որպեսզի հայտնաբերվեն սրտի կանգը կանխարգելող արդյունավետ գործելակերպեր։ Քանի որ սրտի կանգի առաջնային պատճառը սրտի իշեմիկ հիվանդությունն է, խրախուսվում է առողջ սննդակարգը, բավարար ֆիզիկական ակտիվությունը և ծխելը թողնելը։ Սիրտանոթային հիվանդությունների ռիսկեր ունեցող մարդկանց խորհուրդ է տրվում վերահսկել արյան զարկերակային ճնշումը և խոլեստերինի մակարդակը, օգտվել այլ բժշկա-թերապևտիկ միջոցառումներից։ Ըստ Կոքրան կազմակերպության (Cochrane) 2016 թվականին հրատարակված վերանայման ի հայտ է բերվել է միջին որակի ապացուցողական տվյալ, ըստ որի զարկերակային ճնշումն իջեցնող դեղամիջոցները չեն իջեցնում հանկարծակի սրտային մահվան ռիսկը ։
Իմպլանտացվող կարդիովերտեր դեֆիբրիլյատոր
Իմպլանտացվող կարդիովերտեր դեֆիբրիլյատորը (ԻԿԴ) մարտկոցով լիցքավորվող սարք է, որը վերահսկում է էլեկտրական ակտիվությունը սրտում և առիթմիայի կամ ասիստոլիայի հայտնաբերման պարագայում ունակ է ապահովել էլեկտրական շոկ՝ ոչ նորմալ ռիթմի վերացման համար։ ԻԿԴ-երը կիրառվում են՝ կանխարգելելու հանկարծակի սրտային մահը այն մարդկանց մոտ, որոնք նախկինում ունեցել են սրտի հանկարծակի կանգի դրվագ, որն առաջացել է փորոքների ֆիբրիլյացիայի (շողացման) կամ փորոքային տախիկարդիայի (հաճախասրտության) հետևանքով (երկրորդային կանխարգելում) ։ ԻԿԴ-ները կանխարգելիչ նպատակով կիրառվում են նաև բարձր ռիսկի պացիենտների խմբերում (առաջնային կանխարգելում) ։
Անցկացվել են շատ հետազոտություններ հանկարծակի սրտային մահվան երկրորդային կանխարգելման համար ԻԿԴ-ների կիրառման վերաբերյալ։ Այդ հետազոտությունները ցույց են տվել ԻԿԴ-ների արդյունավետությունը հակաառիթմիկ դեղերի համեմատ՝ ապրելիության բարելավելու առումով ։ ԻԿԴ-ով բուժումը բերում է առիթմիայից առաջացած մահվան հարաբերական ռիսկի նվազման 50%-ով, և 25% հարաբերական ռիսկի նվազման, երբ հաշվի են առնվում մահվան բոլոր պատճառները ։
Մի շարք խոշոր հետազոտություններ ցույց են տվել ապրելիության նման բարելավում նաև բարձր ռիսկի խմբերի պացիենտների մոտ, ԻԿԴ-ով սրտային հանակարծակի մահվան առաջնային կանխարգելման համար։ Բարձր ռիսկի խմբում ներառված էին ծանր իշեմիկ կարդիոմիոպաթիայով (որը բնորոշվում է նվազած ձախ փորոքի արտամղման ֆրակցիայով (ՁՓԱՖ) պացիենտները) ։
Սննդակարգ
Հանկարծակի սրտային մահվան կանխարգելման նպատակով խրախուսվում է ծովամթերքում առկա օմեգա-3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուների (ՊՉՃԹ) օգտագործումը, դրանց՝ տրիգլիցերիդների մակարդակը իջեցնելու, առիթմիաները կանխելու, թրոմբոցիտների ագրեգացիան նվազեցնելու և զարկերակային ճնշումն իջեցնելու հավանական ազդեցությունների համար ։ Այնուամենայնիվ, վերջին համակարգային վերանայման համաձայն օմեգա-3 ՊՉՃԹ-երը չեն ասոցացվում հանկարծակի սրտային մահվան ցածր ռիսկի հետ ։
Վարում
Սրտի հանկարծակի կանգը կարող է բուժվել վերակենդանացման միջոցառումների միջոցով։ Դրա կատարման համար սովորաբար կիրառվում են հիմնականում «Basic Life Support (BLS)/advanced cardiac life support» (ACLS) «Pediatric advanced life support» (PALS) կամ «Neonatal resuscitation program» (NRP) ուղեցույցները։
Սիրտ-թոքային վերակենդանացում
Շնչափողի ինտուբացիան ըստ փորձերի արդյունքների չի լավացնում սրտի կանգի ելքը, իսկ արտահիվանդանոցային պայմաններում կատարվելու դեպքում ելքը կարող է վատանալ ։ Շտապ օգնության ծառայության կողմից կատարվելու դեպքում ավելի լավ արդյունքներ ստացվում են, երբ կրծքավանդակի 30 սեղմումները ընդմիջվում են 2 ներփչումներով, քան այն դեպքում, երբ կատարվում են կրծքավանդակի սեղմումները և ներփչումները միաժամանակ ։
Դեֆիբրիլյացիա
Դեֆիբրիլյացիան ցուցված է ռիթմի որոշակի շեղումների ժամանակ։ Դրանք են փորոքների ֆիբրիլյացիան (շողացումը) և առանց անոթազարկի փորոքային տախիկարդիան (հաճախասրտությունը)։ Երեխաների դեպքում դեֆիբրիլյացիան կատարվում է 2-4 Ջ/կգ էներգիայով ։
Դեղամիջոցներ
2016 թվականի ուղեցույցների մեջ ներառված դեղորայքը չի ցուցաբերել ապրելիության բարելավում դուրս գրվելու պահին՝ արտահիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքում։ Դա ներառում է էպինեֆրին (ադրենալին), ատրոպին, լիդոկային և ամիոդարոն   ։ Էպինեֆրինը հանձնարարվում է կիրառել յուրաքանչյուր 5 րոպեն մեկ ։ Վազոպրեսինը, համեմատած էպինեֆրինի հետ, չի վատացնում կամ լավացնում ելքը ։ Էպինեֆրինի,վազոպրեսինի և մեթիլպրեդնիզոլոնի զուգակցումը բերում է ելքի բարելավման ։
Էպինեֆրինը բարելավում է կարճաժամկետ ելքերը, ինչպիսին է սպոնտան արյան շրջանառության վերականգնումը ։ Երկարաժամկետ օգուտի բացակայությունը կարող է լինել էպինեֆրինի ուշացած կիրառման դեպքում ։ Չնայած երեխաների մոտ դրա կիրառման վերաբերյալ չկան ապացուցողական տվյալներ, այնուամենայնիվ ուղեցույցները դրա կիրառումը համարում են ողջամիտ ։ Լիդոկայինը և ամիոդարոնը նույնպես համարվում են ողջամիտ երեխաների մոտ սրտի կանգի դեպքում, երբ առկա է էլեկտրական շոկին ենթարկվող ռիթմ ։ Նատրիումի բիկարբոնատի  կամ կալցիումի համընդհանուր կիրառումը չի հանձնարարվում ։
Սրտի Ամերիկյան Ասոցիացիայի 2010 թվականի հանձնարարականները առանց անոթազարկի էլեկտրական ակտիվության և ասիստոլիայի դեպքերում ատրոպինի կիրառման հանձնարարականներ այլևս չեն պարունակում, քանի որ դեռ չկան դրա կիրառության արդյունավետության մասին ապացուցողական տվյալներ ։ Դեֆիբրիլյատորի կիրառմամբ փորոքային տախիկարդիայի (հաճախասրտության) և փորոքների ֆիբրիլյացիայի (շողացման) բուժման ոչ արդյունավետության պարագայում չկան տվյալներ նաև լիդոկայինի և ամիոդարոնի կիրառման՝ դուրս գրման պահին ապրելիության բարելավման վերաբերյալ, չնայած դրանք բարելավում են ապրելիությունը ընդունման պահին ։
Եթե հաստատվել է, որ սրտի կանգի պատճառը թոքային էմբոլիան է, ապա թրոմբոլիտիկների կիրառումը ողջամիտ է ։ Նալոքսոնի կիրառումը օփիոիդներից առաջացած սրտի կանգի դեպքում դեռ չունի հստակ ապացուցողական հիմք, սակայն կարող է այնուամենայնիվ կիրառվել ։ Տեղային անզգայացնող նյութերից առաջացած սրտի կանգի դեպքում կարող է կիրառվել լիպիդային էմուլսիա ։
Ջերմաստիճանի թիրախային կառավարում
Սրտի կանգից հետո սպոնտան արյան շրջանառության, բայց ոչ գիտակցության վերականգնման պարագայում, մեծահասակ պացիենտների մոտ մարմնի սառեցումը բերում է ելքի բարելավման ։ Այդ միջամտությունը կոչվում է ջերմաստիճանի թիրախային կառավարում (նախկինում այն կոչվում էր բուժական հիպոթերմիա)։ Մարմինը սառեցվում է 24-ժամվա ընթացքում, որպես թիրախային ջերմաստիճան ընդունելով 32-36 °C ։ Մարմինը սառեցնելու մի քանի եղանակներ կան, ինչպիսիք են սառցե պարկերը և սառը ջրով լցված խողովակների շրջանառող համակարգը։ Այնուհետև մարմինը աստիճանաբար տաքացվում է հաջորդ 12-24  ժամերի ընթացքում ։
Վերջերս կատարված մետա-անալիզը հայտնաբերել է, որ արտահիվանդանոցային սրտի կանգից հետո բուժական հիպոթերմիայի կիրառումը բերում է բարելավված ապրելիության և ավելի լավ նյարդաբանական ելքերի ։
Փրկության շղթա
Որոշ միություններ առաջարկում են օգտագործել փրկության շղթա։ Շղթան կազմված է հետևյալ կետերից․
Եթե մեկ կամ մի քանի քայլեր բաց են թողնվում կամ ուշանում են, ողջ մնալու շանսերը կտրուկ նվազում են։
Այլ
Էքստրակորպորալ թաղանթային օքսիգենացիայի սարքերը ավելի արդյունավետ են ներհիվանդանոցային սրտի կանգերի դեպքում ։ Սրտային կաթետերիզացիան բարելավում է արտահիվանդանոցային սրտի կանգերի ելքերը ։ Այն խորհուրդ է տրվում իրականացնել այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեցել են ST էլևացիա ։ Պրեկորդիալ հարվածը կարելի է իրականացնել, եթե իրականացնողը ներկա է եղել սրտի կանգի առաջացման պահին ։
Կանխատեսում
Արտահիվանդանոցային սրտի կանգի պարագայում կենդանի մնալու հավանականությունը 10% է ։ Այդ դեպքերի 70%-ը պատահում են տանը և այդ դեպքում ապրելիությունը կազմում է 6%  ։ Ներհիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքում ապրելիությունը 24% Է ։ Երեխաների ապրելիությունը սրտի կանգի դեպքում Հյուսիսային Ամերիկայում կազմում է 3-16%։ Ներհիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքում դուրս գրման պահին ապրելիությունը կազմում է 22%, իսկ նյարդաբանական ելքերը լավ են ։
Կանխատեսումը գնահատվում է սրտի կանգից 72 և ավել ժամ անց ։ Ապրելիության մակարդակը բարձր է այն դեպքերում, երբ մեկը տեսնում է, թե ինչպես է ուշագնաց լինում տուժածը և կիրառում է ՍԹՎ, կամ այն դեպքերում, երբ գնահատման պահին գրանցվում է փորոքների ֆիբրիլյացիա (շողացում) կամ տախիկարդիա(հաճախասրտություն) ։ Վերքին 2 առիթմիաների դեպքում ապրելիությունը կազմում է 15-23% ։ Կանանց ապրելիությունը ավելի բարձր է, քան տղամարդկանցը ։
1997 թվականի մի գիտական վերլուծություն գնահատում է դուրս գրման պահին ապրելիությունը 14%, չնայած տարբեր հետազոտությունների տվյալներով այդ թիվը տատանվում է 0-28% սահմաններում ։ 70 տարեկանից բարձր մարդկանց մոտ ներհիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքում դուրս գրման ապրելիությունը ցածր է 20%-ից ։
Ըստ մեկ այլ հետազոտության, արտահիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքում, երբ վերակենդանացում իրականացվել է շտապ օգնության ծառայության կողմից, ապրելիությունը հիվանդանոց ընդունման պահին կազմում է 14,6%։ Նրանցից 59%-ը մահացել է հիվանդանոցում լինելու ընթացքում, նրանց կեսը՝ առաջին 24 ժամվա ընթացքում։ 46%-ը կենդանի է մնացել մինչև հիվանդանոցից դուրս գրվելը։ Սրանից ելնելով, սրտի կանգի դեպքում ընդհանուր ապրելիությունը կազմում է 6,8%։ Նրանցից 89%-ը ունեցել են նորմալ ուղեղային գործառույթ կամ թեթև նյարդաբանական ախտանիշներ, 8,5%-ը ունեցել է միջին ծանրության խանգարումներ, և 2%-ը՝ լուրջ նյարդաբանական խանգարումներ։ Հիվանդանոցից դուրս գրված մարդիկ, ըստ այդ հետազոտության հետագա դիտարկումների, տարիներ անց դեռ ապրում էին ։
Համաճարակաբանություն
Համաձայն մահվան փաստաթղթերի, արևմտյան երկրներում հանկարծակի սրտային մահը կազմում է բոլոր մահերի 15%-ը ։ Միացյալ Նահանգներում մեծահասակների շրջանում տարեկան գրանցվում է 326 000 արտահիվանդանոցային սրտի կանգի և 209 000 ներհիվանդանոցային սրտի կանգի դեպքեր ։ Ֆրեմինգեմյան հետազոտության տվյալներով կյանքի ընթացքում սրտի կանգի զարգացման ռիսկը 3 անգամ բարձր է տղամարդկանց մոտ (12,3%), քան կանանց մոտ(4,2% )։ Այնուամենայնիվ, 85 տարեկանից հետո այդ տարբերությունն անհետանում է ։
Միացյալ Նահանգներում 12 000 հղիություններից մեկի ժամանակ դիտվում է սրտի կանգ, և 1,8 սրտի կանգի դեպք՝ կենդանածնության պարագայում ։ Կանադայում այդ թվերն ավելի փոքր են ։
Անուններ
Շատ հրապարակումներում բացահայտ կամ ակնարկի տեսքով նշված «հանկարծակի սրտայի մահ» արտահայտության իմաստը մահն է, որն առաջացել է սրտային պատճառներից ։ Այնուամենայնիվ, երբեմն բժիշկները հանկարծակի սրտային մահ անվանում են սրտի կանգը, անգամ եթե մարդը կենդանի է մնում։ Այսպիսով, կարելի է կենդանի մարդու վերաբերյալ լսել, որ նա «նախկինում ունեցել է հանկարծակի սրտային մահվան դրվագներ» ։
2006 թվականին Սրտի Ամերիկյան Ասոցիացիան սրտի հանկարծակի կանգի և հանկարծակի սրտային մահվան համար ներկայացրել է հետևյալ սահմանումները. «Սրտի կանգը սրտի գործունեության հանկարծակի ընդհատումն է. տուժածը դառնում է անգիտակից, առանց նորմալ շնչառության և արյան շրջանառության նշանների։ Եթե անմիջապես գործի չեն դրվում համապատասխան միջոցառումներ, զարգանում է հանկարծակի մահ։ Սրտի կանգ եզրույթը պետք է կիրառվի վերոնշյալ իրավիճակը նկարագրելու համար, երբ սրտի աշխատանքը վերականգնվում է ՍԹՎ-ի և / կամ դեֆիբրիլյացիայի, կամ կարդիովերսիայի, կամ սրտի ռիթմավարի օգտագործումով։ Հանկարծակի սրտային մահ եզրույթը չպետք է կիրառել, եթե դեպքը չի ավարտվել մահվամբ ։»
Դանդաղ կոդ
Որոշ բժշկական հաստատություններում առկա է այսպես կոչված դադաղ կոդ, երբ բժիշկները մտածված ուշացնում են կամ չեն իրականացնում ՍԹՎ այն դեպքերում, երբ հիվանդի համար անիմաստ է լինում դրա իրականացումը ։ Սա շատ հակասական է և արգելված է որոշ վայրերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ Կատեգորիա:Մահվան պատճառներ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Սաբարմաթի աշարամ
Աշրամը եղել է 1930 թվականի մարտի 12-ին սկսված աղի երթի ելակետը։ Որպես Հնդկաստանի ազգային-ազատագրական շարժման երթի վրա ունեցած ազդեցության ճանաչում` կառավարությունը աշրամին ազգային հուշարձանի կարգավիճակ է շնորհել։
Պատմություն
Հարավային Աֆրիկայից վերադառնալուց հետո 1915 թվականի հունիսի 25-ին Ահմաբադում Գանդին հիմնել է իր առաջին Կոչրաբ աշրամը։ Սակայն Գանդին ուզում էր զբաղվել տարբեր գործունեությամբ, ինչպես հողագործությունն ու անասնապահությունն է, ինչի համար պահանջվում էր մեծ տարածք, դրա համար 1917 թվականի հունիսի 17-ին աշրամը տեղափոխվել է Սաբարմաթի գետի մոտ գտնվող 36 ակրանոց հողատարածք։ Հողատարածքը գտնվում էր բանտի և դիակիզարանի միջև, և Գանդիի կարծիքով այս վայրը հարմար էր սաթյագրահի հետևորդների համար։
Սա հարմար վայր է մեր գործունեության համար․ որպեսզի շարունակենք ճշմարտության որոնումները և զարգացնենք անվախությունը՝ մի կողմից օտարերկրացիների երկաթե հեղյուսները, իսկ մյուս կողմից՝ Մայր Բնության շանթերը
36 ակր հողը, որի վրա գտնվում էր աշրամը, իրենից ներկայացնում էր անապատ՝ լցված օձերով, սակայն հետևելով սաթյագրահի շարժման գաղափարներին՝ Գանդին արգելել էր սպանել դրանց։ Աշրամը կառուցվել էր երկու նպատակով՝ շարունակել ճշմարտության որոնումները և ստեղծել ոչ բռնի մարդկանց խումբ, որոնք կկազմակերպեն և կպահեն ազատությունը երկրում։ Աշրամի առաջին բնակիչներն են դառնում Գանդիի ընտանիքը և նրա 25 հետևորդները, որոնց հետ նա վերադարձել էր Հարավային Աֆրիկայից։
Աշրամում Գանդին ստեղծում է բնակչությանը գյուղատնտեսություն, ձեռքի աշխատանք և գրագիտություն սովորեցնելու դպրոց։ 1930 թվականի մարտի 12-ին բրիտանացիների կողմից մտցված աղի թանկացումների դեմ այստեղից սկսվում է աղի երթը։ Գանդին 78 համակիրների հետ ոտքով աշրամից հասնում է մինչև Նևսարի շրջանի Դանդի գյուղ։ Նրանց ճանապարհը կազմում էր 388 կմ։ Աղի բարձրացված հարկը ստիպում է Հնդկաստանի հազարավոր մարդկանց անօրինական աղ արտադրել և միանալ երթին։ Ինքը՝ Գանդին, աղ ստանալու համար գոլորշացնում էր ծովի ջուրը։ Արդյունքում նման քաղաքացիական անհնազանդության լայնածավալ գործունեության համար բրիտանական իշխանությունները ձերբակալում են մոտ 60 000 մարդ և գրավում են Գանդիի աշրամը։ Չնայած Գանդիի՝ աշրամը իրեն վերադարձնելու խնդրանքներին, կառավարությունը նրան ընդառաջ չի գնում։ 1930 թվականի մարտի 12-ին Գանդին խոստանում է չվերադառնալ աշրամ այնքան ժամանակ, մինչև Հնդկաստանը չի դառնա ազատ։ 1933 թվականի հուլիսի 22-ին Գանդին որոշում է կայացնում լուծարել աշրամը, բայց տեղացիները պահպանում են այն։ Չնայած 1947 թվականի օգոստոսի 15-ին Հնդկաստանը Բրիտանիայից անկախ է դառնում, Գանդին այդպես էլ չի կարողանում վերադառնալ իր աշրամ, քանի որ 1948 թվականի հունվարի 30-ին սպանվում է ։
Թանգարան
Ներկայումս աշրամը թանգարան է և ունի ազգային հուշարձանի կարգավիճակ։ Ջավահառլալ Ներուն թանգարանի հանդիսավոր բացումն արել է 1963 թվականի մայիսի 10-ին ։ Թանգարանը բաց է ամեն օր 8:00-ից մինչև 19:00։ Տարեկան ունի 700 000 այցելու։ Թանգարանում անցկացվում են տարաբնույթ թեմատիկ էքսկուրսիաներ։ Թանգարանը նաև զբաղվում է հավաքով, վերլուծությամբ և նամակների, տեքստերի և Գանդիի մասին հուշերի պահպանությամբ։ Այցելուները կարող են այցելել թանգարանին պատկանող տարաբնույթ հաստատություններ, օրինակ, դպրոց, անձեռնամխելի կաստայի աղջիկների հանրակացարաններ, արևային էներգիայի և բիո գազի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ինստիտուտ և այլ բաժանմունքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:1963 հիմնադրված թանգարաններ
Տորինյան Վյո
Տորինյան Վյո (Taurignan-Vieux), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ։ Սեն Ժիրոն շրջանի համայնք է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09308։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 215 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 126 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 90-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 36-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 71,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,9 %)։ 90 աշխատունակ բնակիչներից 80-ը աշխատում էին (38 տղամարդ և 42 կին), անաշխատանք էին 10-ը (4 տղամարդ և 6 կին)։ 36 անգործունակ մարդկանցից 9-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 16-ը թոշակառու, 11-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լասլո Էստեգար
Էստեգար Լասլո (Esztegár László, ), հունգարահայ գրող, հրապարակագիր, Ըստկարյան գերդաստանից։
Կենսագրություն
Աշխատակցել է «Արմենիա» («Armenia») հունգարերեն հայագիտական ամսագրին, հանդես է եկել Խաչատուր Աբովյանի, հայ գրականության ոսկեդարի, հայ նոր քնարերգության, հայ ժողովրդական երգերի մասին հոդվածներով։ Ուշագրավ են «Վերջին հայը» և Գեռլահայաքաղաքին, «Արմենիա» ամսագրին նվիրված արձակ բանաստեղծությունները։ Գրել է XVII– XVIII դդ. հայ տպագրության գործում հունգար տպագրիչների մասնակցության, հունգար առաջին հայագետ Կլեմեն Միկետի գործունեության վերաբերյալ ակնարկներ։
Կատեգորիա:Հունգարահայեր Կատեգորիա:Հունգարահայ գրողներ
Թաշուջա (ծովախորշ)
Թաշուջա, ծովախորշ Թուրքիայում, արևելյան Կիլիկիայում, Միջերկրական ծովի հյուսիս-արևելյան մասում, Մերսինի մարզի (պատմական Իչելի գավառի) Թաշուջու գյուղի մոտակայքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիա Կատեգորիա:Թուրքիայի ջրագրություն Կատեգորիա:Մերսինի մարզ Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի ծոցեր
Սալդուս
Սալդուս (Saldus), քաղաք Լատվիայի արևմուտքում, վարչական կենտրոնը գտնվում է Սալդուսկիի շրջանում։
Պատմություն
1856 թվականին սկսվել է քաղաքի վերականգնումը։ Այս թվականը կարելի է համարել Սալդուս քաղաքի ծննդյան օրը։ Արդեն 1870 թվականին այդ հողերին միացել է ավելի քան 114 հողատարածք։
1897 թվականին Ֆրաուենբուրգ քաղաքի բնակիչները կազմել են 3570 մարդ, իսկ հրեաները՝ 1159 մարդ։ Սալդուսը քաղաքի կարգավիճակ ստացել է միայն 1917 թվականին, իսկ 1950-ականներին եղել է շրջանային կենտրոն։ 2009-ին դարձել է Սալդուսկիի շրջանի կենտրոնը։
Տնտեսություն
Քաղաքում գտնվում է Սալդուսկիի սննդի կոմբինատը։
Երկաթուղային հաղորդակցություն
Քաղաքում գործում է Էլգավա - Լիեպայա երկաթուղային գիծը։
Ավտոճանապարհներ
Քաղաքը հատում է Ռիգա - Սկուլտե - Լիեպայա և Բուտնարի - Սալդուս - Էզերե մայրուղին։ Քաղաքում գործում է տարածաշրջանային Կուլդիգա - Սալդուս և Կանդավա - Սալդուս ավտոմոբիլային ճանապարհները։
Իպոլիտ Ասիս
Իպոլիտ Ասիս Գարգատագլի (Hipòlit Asís Gargatagli, ), իսպանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2019), 2018 թվականի Իսպանիայի շախմատի առաջնության բրոնզե մեդալակիր , մինչև 18 տարեկանների Իսպանիայի չեմպիոն (2004), Կատալոնիայի երիտասարդական առաջնության փոխրեմպիոն (2003, 2004 և 2006), Կատալոնիայի մինչև 18 տարեկանների չեմպիոն (2003 և 2004), Կատալոնիայի չեմպիոն (2015), 2013 թվականին լրացրել է գրոսմայստերի առաջին նորմը։
Սալդուս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իպոլիտ Ասիս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իսպանացի շախմատիստներ
Թիլլի
Թիլլի, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնաշրջանում, նրա հյուսիս-արևելք հատվածում։ Արևմուտք լանջերը անտառապատ են։ Բարձրությունը՝ 2800 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ
Եղեգնուտ լիճ (լճակներ)
Եղեգնուտ լիճ, լճակներ Ղարաբաղում, Խաչենի գետի հովտում, Հարությունաշեն գյուղի մոտ։ Բաղկացած են երկու փոքրիկ լճակներից, որոնք ծանծաղ են, և ափերը պատված են եղեգնուտներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լճակներ
Ֆաբա (Արյեժի գավառ)
Ֆաբա (Fabas), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սենտ Կրուա Վոլվեսթր կանտոնի կազմի մեջ։ Սեն Ժիրոն շրջանի համայնք է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09120։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 319 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 161 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 97-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 64-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 60,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,7 %)։ 97 աշխատունակ բնակիչներից 80-ը աշխատում էին (42 տղամարդ և 38 կին), անաշխատանք էին 17-ը (7 տղամարդ և 10 կին)։ 64 անգործունակ մարդկանցից 14-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 30-ը թոշակառու, 20-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Դանիել Ֆարենհայտ
Դանիել Գաբրիել Ֆարենհայտ (Ֆարենհեյտ, Daniel Gabriel Fahrenheit), ), ջերմաստիճանային սանդղակներից մեկի՝ Ֆարենհայտի սանդղակի հեղինակն է։
Դանիել Ֆարենհայտը 1707 թվականից ճանապարհորդել է և ձեռք բերել գործիքներ պատրաստող վարպետի մասնագիտություն։ 1717 թվականից նա ապրել է Ամստերդամում, որտեղ կազմակերպել է մեխանիկական արհեստանոց և հռչակվել որպես ֆիզիկական գործիքներ ու սարքեր պատրաստող վարպետ։ 1724 թվականին ընտրվել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։
Ֆարենհայտն առաջարկել է ջերմաստիճանային սանդղակ, որում սառույցի հալման և ջրի եռման կետերի միջակայքը բաժանված է 180 հավասար մասերի՝ Ֆարենհայտի աստիճանների (°F), ընդ որում՝ սառույցի հալման կետին վերագրված է 32 °F, իսկ ջրի եռման կետին՝ 212 °F արժեքները։ Այս ջերմաստիճանային ցուցնակը կիրառվում է հիմնականում անգլախոս երկրներում (հատկապես՝ ԱՄՆ-ում), սակայն աստիճանաբար տեղը զիջել է Ցելսիուսի սանդղակին (C)։