cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարում
Ախտորոշման չափանիշներ
Բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապը գլուխ է բարձրացնում երեխաների մոտ, երբ նրանք ընտելանում են միջավայրին։ Այս տագնապի զգացումը համարվում է բնական փուլ, որն ընդգրկում է ինֆանտի կյանքի սկզբնական շրջանը՝ տևելով մինչև 2 տարեկան։ Բաժանման տագնապը բնական է նաև 3-4 տարեկան երեխաների շրջանում, երբ նրանք մանկապարտեզ են գնում կամ մնում են դայակի հետ ՝ հեռու իրենց ծնողներից կամ խնամակալից։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ հղիության ընթացքում առաջացած հորմոնալ փոփոխությունները հետագա կյանքում կարող են հանգեցնել կորտիզոլի նվազեցված մակարդակի, ինչը կարող է բերել հոգեբանական այնպիսի խանգարումբերի, ինչպիսին բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումն է։ Կարևոր է նշել նաև խանգարման ի սկզբանե ունեցած վճռորոշ փոփոխությունները, որ երեխան ունենում է կյանքում։ Օրինակ՝ այն երեխաները, ովքեր վաղ հասակում գաղթել են այլ երկրից, հնարավոր է՝ ավելի ուժեղ հակում ունենան այս խանգարման նկատմամբ, քանի որ նրանք արդեն ունեցել են հարազատ վայրից տեղափոխվելու փորձ։ Սովորաբար նոր վայր ժամանելուց հետո նրանք կառչում են իրենց խնամակալից հատկապես այն դեպքերում, երբ չեն տիրապետում նոր լեզվին։ Այս ախտանիշերը կարող են անհետանալ, երբ երեխան վարժվի նոր միջավայրին։ Այլ աղբյուրներ նշում են, որ մինչև 3 տարեկան չպետք է հստակ ախտորոշումներ ներկայացվեն։ Բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապը կարող է դիտարկվել իբրև խանգարում, եթե բաժանման տագնապը երեխայի մոտ հասնում է ծայրահեղ չափերի և անցնում է զարգացման փուլին համապատասխան շրջանակներից՝ բացասաբար ազդելով նրա առօրյա կյանքի վրա։ Հոգեկան շատ խանգարումներ առաջանում են մանուկ հասակում։ Հոգեկան խանգարումներով տառապող չափահասների 2/3-ի մոտ վաղ հասակում արդեն իսկ դրսևորվում են խանգարումների ախտանիշերը։ Ինքնամփոփ վարքագիծը մեծ դեր է խաղում բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային և շատ այլ խանգարումների դեպքում։ Ի տարբերություն ոչ ինքնամփոփ վարքագծով երեխաների՝ նրանք, ովքեր ինքնամփոփ են հասարակական և այլ ազդակների դեպքում ավելի լուրջ վախեր են ունենում։ Ինքնամփոփ վարքագծով երեխաների մոտ ավելի մեծ է հոգեկան խանգարումներ, հատկապես՝ բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումներ ձեռք բերելու ռիսկը։ Բաժանման տագնապը բնական երևույթ է 3-4 տարեկան երեխաների մոտ, երբ նրանք դայակի խնամքի տակ են կամ մանկապարտեզ են գնում՝ հեռու լինելով իրենց ծնողից կամ խնամակալից։ Անձի մոտ բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարում ախտորոշելու համար նա պետք է համապատասխանի այս չափորոշիչներից առնվազն երեքին.
Գնահատման մեթոդներն ու գործիքները
Գնահատման մեթոդների մեջ են մտնում ախտորոշմանն ուղղված հարցազրույցները, ծնողի կամ երեխայի կողմից ինքնահաշվետվությանն ուղղված ձեռնարկումները, երեխա-ծնող փոխազդեցության ուսումնասիրումը և նախադպրոցական տարիքի երեխաների մասնագիտացված գնահատումը։ Ուսումնասիրվում են երեխայի զարգացման տարբեր ասեպկտներ, այդ թվում՝ հասարակական կյանքը, ուտելն ու քնելը, բժշկական հարցերը, տրավմատիկ իրադարձությունները, ինչպես նաև հոգեկան առողջության վիճակը գենետիկ կտրվածքով։ Մինչ բազմաթիվ հետազոտություններ էին կատարվում՝ հասկանալու ինֆանտի և խնամակալի միջև բաժանման տագնապի զգացումը, վարքային հոգեբան Մերի Էյզվրթը մշակեց վարքային գնահատման մեթոդը, որն այն ժամանակ համարվում էր բաժանման տագնապի ուսումնասիրությունների համար ամենաարժեքավոր և հայտնի հիմքը (The Strange Situation (1969 թ.)։ Տարօրինակ իրավիճակի գործընթացը իր կարևոր դերն ունի 9-18 ամսական ինֆանտների մոտ անձնական կապվածության ձևերի գնահատման ու չափման գործում։ Այս հետազոտական ուսումնասիրությունում ստեղծվում է մի այնպիսի միջավայր, որ տատանվում է կյանքում հանդիպող ծանոթ և անծանոթ իրավիճակների միջև։ Ուսումնասիրվում են երեխայի մոտ սթրեսածին գործոնների տեսակները և իր արձագանքը դրանց նկատմամբ, և հիմնվելով երեխայի՝ խնամակալի հանդեպ փոխազդեցության վարքագծի վրա՝ տարբերակում են անձի կապվածության 4 խմբեր՝ Չի բացառվում, որ բժիշկները օգտագործեն հարցաքննումները՝ որպես սիմպտոմատիկ երեւույթները չափելու գործիք՝ այսպիսով նպաստելով բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումների ախտորոշմանը։ Հարցաքնումները կարող են իրականացվել ինչպես երեխայի, այնպես էլ կապվածության օբյեկտի հետ։ Ծնողին և երեխային առանձին հարցաքննելը բժշկին թույլ է տալիս հավաքելու տարբեր տեսակետներ և տեղեկատվություն։ Հարցաքնումների տարածված տեսակներն են՝
Ինքնահաշվետվության միջոցառումներ
Գնահատման այս ձևը չպետք է ընդունել որպես բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումների ախտորոշման հիմնական հիմք։ Կարևոր է ստուգել, թե արդյոք իր փորձի մասին հաշվետվություն ներկայացնող երեխան ունի այս միջոցառումներին ճիշտ արձագանքելու և դրանք ընկալելու ճանաչողական ու հաղորդակցական համապատասխան ունակություններ։ Ինքնահաշվետվության ձեռնարկման փորձված օրինակ է բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումների գնահատման սանդղակը (SAAS-C)։ Սանդղակը ներառում է 34 դրույթներից, բաղկացած է 6 բաժնից ՝ հետևյալ հերթականությամբ՝ լքվածություն, մենակության վախ, վախ ֆիզիկական հիվանդություններից, աղետալի պատահարների համար անհանգստություն, աղետալի պատահարների հաճախականություն, անվտանգության ազդանշանների ցուցակ։ Առաջին հինգ մասերն ունեն 5 դրույթ, իսկ վերջին վեցերորդը՝ 9։ Սանդղակը ավելի շատ ներկայացնում է առանձին դեպքեր և բուժման նախագծում, քան գնահատում է ախտանիշերը։
Ուսումնասիրում
Ինչպես նշում է Ալթմանը (McGoey & Sommer), կարևոր է երեխայի ուսումնասիրումը “ինչպես տարբեր, այնպես էլ իր ամենօրյա միջավայրում (տուն, ցերեկօթիկ, մանկապարտեզ):“ Բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումների ախտորոշման համար կարող է օգատակար լինել նաև ծնող-երեխա փոխազդեցությունների և վարքագծի դիտումը։ Երեխա-ծնող երկկողմանի փոխազդեցության կոդավորման համակարգը և վերջերս նաև երեխա-ծնող երկկողմանի փոխազդեցության կոդավորման համակարգ II (DPICS II) երեխա-ծնող փոխազդեցությունների զննման մեթոդներ են։ Separation Anxiety Daily Diaries (SADD)-ը նույնպես օգտագործվում է “անհանգիստ վարքագծի, ինչպես նաև դրան նախորդող և հետևող երևույթների գնահատման մեջ և կարող է մասնավորապես հարմարեցվել բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումներին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ծնող-երեխա բաժանմանը” (Silverman & Ollendick, 2005)։ Ստուգվում է այս պարբերականների վավերականությունը։
Ռուկիկյուլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարում
Նախադպրոցական տարիքի երեխաների գնահատումը
Նախադպրոցական փուլում շատ կարևոր է վաղ ճանաչումը և միջամտումը։ Տարիքին համապատասխան գնահատումներ անելիս հաշվի են առնվում հաղորդակցական հմտությունները։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաների (2-5 տարեկան) գնահատման համար սովորաբար օգտագործվում է նախադպրոցական տարիքի հոգեբուժական գնահատումը (PAPA). Երիտասարդների հավելյալ գնահատման սանդղակների և հարցաքննման մեթոդների մեջ են մտնում Աքենբախի սանդղակը, ինֆանտների և նախադպրոցականների վախի ուսումնասիրության գրաֆիկը և ինֆանտ-նախադպրոցականների մոտ ինքնամփոփ վարքագծի սանդղակը։ Նախադպրոցական երեխաները նույնպես հարցաքննվում են։ Հիմնականում անցկացվող երկու հարցաքննումներն են զգայական գիտելիք և կապվածության տուն-տունիկ խաղերը։ Երկու դեպքում էլ հարցաքննողը ստեղծում է այնպիսի իրավիճակ, երբ տեղի է ունենում բաժանում և միացում, իսկ հետո երեխային խնդրում են ցույց տալ նշված չորս դեմքերի արտահայտություններից մեկը։ Այս դեմքի արտահայտությունները պատկերում են այնպիսի զգացումներ, ինչպիսիք են տխրությունը կամ զայրույթը։ Արդյունքները ենթարկվում են հետագա վերլուծությունների։ Վարքի զննումը օգտագործվում է նաև երիտասարդների գնահատման հարցում։ Զննումները թույլ են տալիս բժիշկներին նաև դիտարկելու վարքն ու զգացմունքները հատուկ համատեքստում։
Ռուկիկյուլա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարում
Նպաստող գործոններ և էտիոլոգիա
Խանգարմանը նպաստող գործոններից են կենսաբանական, ճանաչողական, միջավայրի, երեխայի խառնվածքի և վարքի գործոնների միասնությունն ու փոխազդեցությունը։ Երեխայի մոտ ավելի հավանական է բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումների առաջացումը, եթե նրա ծնողները հոգեկան խանգարման ախտորոշում ունեն։ Շատ հոգեբաններ կարծում են, որ խնամակալից վաղ կամ/և տրավմատիկ բաժանումները երեխայի կյանքում կարող են մեծացնել բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարման, դպրոցի հանդեպ վախի և դեպրեսիվ սպեկտորի ախտորոշման հավանականությունը։ Որոշ երեխաներ ավելի խոցելի են դրա նկատմամբ իրենց խառնվածքի պատճառով։
Միջավայրի գործոններ
Շատ հաճախ կյանքի սթրեսային որևէ իրադարձությունն է բաժանման տագնապի առաջացման պատճառ դառնում, օրինակ՝ սիրելի մարդու կամ ընտանի կենդանու կորուստը, ինչպես նաև ծնողների բաժանումը, դպրոցի կամ բնակավայրի փոփոխումը, բնական աղետները, հանգամանքները, որ անձին ստիպել են բաժանվելու կապվածության օբյեկտից։ Տարիքով անձանց մոտ կարող են սթրեսածին լինել նաև ուսումնական հաստատություն ընդունվելն ու հաճախելը, բնակության վայրը առաջին անգամ փոխելը կամ ծնող դառնալը։
Գենետիկ և հոգեբանական գործոններ
Երեխան կարող է ունենալ բաժանման տագնապային խանգարումներ ձեռք բերելու գենետիկ հակումներ։ Բաժանման տագնապային խանգարումը երեխայի մոտ կարող է ժառանգական լինել։ Երեխայի խառնվածքը նույնպես կարող է ազդել բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարման զարգացման վրա։ Ամաչկոտ երեխաների վարքը կարելի է բնութագրել որպես “վարքի ինքնամփոփ խառնվածք”։ Սա այն դեպքն է, երբ հնարավոր է՝ երեխան անծանոթ միջավայրում կամ անձանց նկատմամբ տագնապի զգացում ունենա։
Ուսումնական հաստատություններում
Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումներ ունեցող երեխաներն ավելի շատ խոչընդոտների են հանդիպում դպրոցում, քան բաժանման խանգարումներից չտառապող երեխաները։ Դպրոցին վարժվելը, պարզվում է, ավելի բարդ է նրանց համար։ Հիվանդության որոշ առավել ծանր դեպքերում նրանք, հնարավոր է, հրաժարվեն առհասարակ դպրոց գնալուց։ Հաշվարկվել է, որ խանգարում ունեցող երեխաների 75%-ը դրսևորել է հենց այդպիսի մերժողական վարքագիծ։ Դա բարդ խնդիր է, քանի որ երբ երեխան հետ է վարժվում դպրոցից, նրա համար ավելի է դժվարանում վերադառնալու գործընթացը։ Դասերին չհաճախելու արդյունքում առաջացած կարճաժամկետ խնդիրներից են ակադեմիական ցածր առաջընթացը կամ առաջընթացի նվազումը, հասակակիցներից օտարացումը, ծնողների հետ կոնֆլիկտները։ Չնայած դպրոց գնալուց հրաժարվելու վարքագիծը բնորոշ է բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումներ ունեցող երեխաներին, բայց այն նաև կապված է ընդհանուր տագնապային խանգարումների կամ տրամադրության խանգարումների հետ։ Այսպիսով կարելի է ասել, որ բաժանման տագնապային խանգարում ունեցող երեխաների մեծ մասի մոտ կա դպրոց գնալուց հրաժարվելու ախտանիշ։ Դպրոց գնալ չցանկացող երեխաների 80%-ը կազմում են բաժանման տագնապային խանգարուներ ունեցող երեխաները։
Աշխատանքի վայրում
Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումները երեխայի ակտիվ գործունեության վրա ոչ միայն ազդում են դպրոցում, այլեւ ուղեկցում են նրան չափահաս տարիքում։ Վերջերս “ազգային և միջազգային հարթակում մտահոգության առարկա են դարձել աշխատանքի վայրում հոգեկան հիվանդությունների հետևանքները արտադրողականության վրա”։ Ընդհանուր առմամբ հոգեկան հիվանդությունը առողջական տարածված խնդիր է աշխատող չափահասների շրջանում։ Նրանց 20 –ից 30%-ը ունեն հոգեկան խանգարում։ Հոգեկան խանգարումը ուղիղ համեմատական է արտադրողականության նվազմանը։ Բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարում ունեցող մարդկանց կենսագործունեության մակարդակը նվազում է, շատանում է բացակայությունների քանակը, և նրանք սկսում են գլուխ պահել այն ժամանակ, երբ պետք է լինում որևէ բան ձեռնարկել կամ կատարել հանձնարարությունները։
Նեյրոնային կապ
Ըստ նախնական ապացույցների՝ նշագեղձի բարձր ակտիվությունը կարող է կապված լինել բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումների ախտանիշների հետ։ Կողային նախաճակատային կեղևի առաջնակողային և հետմիջային հատվածների թերությունները նույնպես կապված են երեխայի տագնապային խանգարումների հետ։
Ոչ ֆարմակոլոգիական մեթոդներ
Ոչ ֆարմակոլոգիական մեթոդները բաժանման տագնապ ունեցողների բուժման համար առաջին ընտրությունն են։ Դեղերին լավագույնս փոխարինում է խորհրդատվութունը։ Գոյություն ունի բաժանման տագնապը բուժելու ոչ ֆարմակալոգիական երկու մոտեցում։ Առաջինը կրթահոգեբանական միջամտությունն է, որը հաճախ ուղեկցվում է թերապևտիկ այլ բուժումներով։ Այս մեթոդի էությունը խանգարման մասին տեղեկատվությամբ անձի ու նրա ընտանիքի անդամների ապահովումն է, ինչպես նաև ապահովումնէ ծնողների և ուսուցիչների խորհրդատվությունը՝ ուղղված երեխային ճիշտ մոտեցում ցուցաբերելուն։ Երկրորդը հոգեթերապևտիկ միջամտությունն է. այն կիրառվում է առաջին մեթոդի ձախողման դեպքում։ Այս մեթոդն ավելի համակարգված է, ներառում է վարքային, ճանաչողական-վարքային, հոգեդինամիկ թերապիա, ինչպես նաև ընտանեկան թերապիա։
Վարքային թերապիա
Վարքային թերապիաները ոչ ֆարմակալոգիական բուժումների տեսակներ են, որոնք հիմնված են բացահայտման տեխնիկայի վրա։ Դրանք ներառում են զգայունության համակարգված նվազեցումը, զգայուն պատկերավորումը, չնախատեսված իրավիճակի կառավարումը և գործողության ներկայացումը։ Վարքային թերապիաները անձանց մոտ ժամանակի ընթացքում նվազեցնում են տագնապի զգացումը՝ հիմնականում կենտրոնանալով նրանց վարքի վրա։
Չնախատեսված իրավիճակի կառավարում
Չնախատեսված իրավիճակի կառավարումը բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումներ ունեցող երեխաների արդյունավետ բուժման ձև է։ Իրավիճակի կառավարումը կենտրոնացված է ներքին ամրապնդման համակարգի վրա, ուղղված է վերբալ և նյութական համալրումների և պահանջում է ծնողական ներգրավվածություն։ Ծնողի և երեխայի միջև կնքվում է հետևանքների հետ կապված պայամանագիր, որը ներառում է գրավոր համաձայնություն որոշակի նպատակների շուրջ, որոնց երեխան պետք է հասնի, ինչպես նաև նշվում են ծնողի կողմից երեխային տրվելիք հատուկ պարգևատրումները այն դեպքում, եթե նա հաջողությամբ իրականացնի հանձնարարությունը։ Երբ չնախատեսված իրավիճակի կառավարմանը ենթարկված երեխան անկախության նշաններ է ցուցաբերում կամ հասնում բուժման նպատակին, արժանանում է պարգևատրման և գովասանքի։ Երբեմնի վախն ու անհանգստությունը փոխվում են դրական փորձով։ Բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումներ ունեցող նախադպրոցական տարիքի երեխաները չունեն հաղորդակցական հմտություններ իրենց զգացածը արտահայտելու համար, ինչպես նաև չեն տիրապետում ինքնակարավարմանը, որպեսզի կարողանան ինքնուրույն հաղթահարել բաժանման տագնապը։ Այսպիսով այս տարիքի երեխաների դեպքում ծնողի ներգրավվածությունը շատ կարևոր է։
Ճանաչողական վարքային թերապիա
Ճանաչողական վարքային թերապիան կենտրոնանում է բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումներ ունեցող երեխաներին օգնելու վրա։ Այն փորձում է դրդապատճառների մերկացմամբ նվազեցնել տագնապի զգացումը և անհանգիստ մտքերի առկայությունը երեխաների մոտ, ունի 3 փուլ՝ ուսուցում, կիրառում, հիվանդության կրկնության կանխարգելում։ Ուսուցման փուլում անհատը տեղեկացվում է ֆիզիկական և հոգեկան բոլոր այն ազդեցությունների մասին, որ կարող է թողնել տագնապը։ Հասկանալով և ունակ լինելով ընկալելու նրանց արձագանքը՝ հավանական կլինի դրանց կառավարումն ու նվազեցումը։ Ըստ Կենդալի և նրա գործընկերների՝ կան չորս բաղադրիչներ, որոնք պետք է սովորեցնել ճանաչողական վարքային թերապիայի ենթարկվող երեխային՝ Կիրառման փուլում անհատը կարող է գործադրել իր գիտելիքը կենցաղային իրավիճակներում։ Այս փուլի կարևորագույն ասպեկտն այն է, որ գործընթացի ժամանակ մարդիկ կարողանան կառավարել իրենց։ Հիվանդության կրկնության կանխարգելման փուլում անհատին տեղեկացնում են, որ շարունակական բացահայտումները և այն գիտելիքների կիրառումը, որ օգնել է իրեն, շարունակական առաջընթացի բանալին են։ Ուսումնասիրությունը զննել է սոցիալական վախ, բաժանման, ինչպես նաև ընդհանրացված տագնապային խանգարումներ ունեցող երեխաների մտքի բովանդակությունը։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ բաժանման տագնապային խանգարումներ, ինչպես նաև ընդհանրացված տագնապային խանգարումներ և սոցիալական վախ ունեցող երեխաների հետ տարվող թերապիաները պետք է ուղղված լինեն տագնապ հարուցող իրավիճակներում սեփական վարքի ճանաչման բացասական իդենտիֆիկացիային և փոփոխեն այդ մտքերը՝ աջակցելու ինքնագնահատականի բարձրացմանը և տվյալ իրավիճակը պատշաճ կերպով հաղթահարելու կարողությանը։ Ճանաչողական ընթացքը բուժման իդելական ձև է բաժանման հետևանքով առաջացած խանգարումներ ունեցող երեխաների համար։ Թեորիայի բուն էությունն այն է, որ երեխայի չգործող մտքերը, վերաբերմունքը, համոզմունքներն են, որ անհանգստություն և տագնապային վարքագիծ են առաջացնում։ Երեխաներին սովորեցնում են ինքները իրենց հարցնել՝ արդյոք կա ապացույց, որ կպաշտպանի իրենց անհանգիստ մտքերն ու վարքը։ Նրանց վարժեցնում են իրավիճակի վտանգի ճիշտ գնահատմանը, որից հետո իսկ հետո թույլ են տալիս բարձրացնելու ինքնագնահատականը՝ իրավիճակը քաջաբար հաղթահարելու համար։ Նման խանգարված մտքերի մեջ են մտնում բևեռացված մտածողությունը, գերընդհանրացումը, զտելը (բացասականի վրա կենտրոնանալը), արագ եզրակացություններ անելը, իրավիճակը բարդացնելը, պիտակավորումը, պետք է-ները, մեղքը իր կամ այլոց վրա գցելը և այլն։ Որոշ դեպքերում թերապևտները կարող են ներգրավել ծնողին և սովորեցնել նրան վարքային մարտավարություններ, որոնցից է չնախատեսված իրավիճակի կառավարումը։
Ֆարմակալոգիական
Ֆարմակալոգիական բուժումը կիրառվում է բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումների ծայրահեղ դեպքերում, երբ ոչ մի այլ մեթոդ չի օգնել։ Ինչևէ, բարդ է ապացուցելը այդ խանգարումը ունեցողների դեղերով բուժվելու օգտակարությունը, քանի որ արդյունքները միանշանակ չեն։ Չնայած ուսումնասիրություններին և ստուգումներին՝ պետք է բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումների դեմ մի դեղորայք լինի։ Food and Drug Administration–ի կողմից չափահասներին նշանակվող դեղորայքի արդյունավետության մասին հաճախակի արձագանքում են բաժանման խանգարումներ ունեցող անձիք։ Եռացիկլ հակադեպրեսանտների (որ պարունակում են իմիպրամին և կլոնիպրամին) օգտագործման օգտի վերաբերյալ կան շատ խառը արդյունքներ։ Մի ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ իմիպրամինը օգտակար է այն երեխաների համար, ովքեր ունեն վախ դպրոցի նկատմամբ, ինչպես նաև բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարումներ։ Ինչևէ, այլ ուսումնասիրությունները վկայում են, որ իմիպրամինն ու կլոնիպրամինը նույն ազդեցությունն ունեն երեխաների վրա, ինչ դեղահաբերն ու պլացեբոն։
Երկարաժամկետ ազդեցություն
Որոշ հետազոտություններ ուղղված են բացահայտելու բաժանման հետևանքով տագնապային խանգարման դեպքում հոգեկան առողջության երկարաժամկետ հետևանքները։ Այս խանգարումները նպաստում են խոցելիությանը և 19-30 տարեկանների մոտ հոգեկան խանգարումների առաջացման համար ռիսկային գործոններ հանդիսանում։ Բոլոր խանգարումների մեջ ավելի հավանական է դեպրեսիվ և խուճապային խանգարումների առաջացումը, իսկ այլ աղբյուրներ նշում են հոգեկան պաթոլոգիաներից երկուսից մեկի ի հայտ գալու հնարավորության մեծ ռիսկի մասին այն մարդկանց շրջանում, ովքեր նախկինում ունեցել են բաժանման հետևանքով առաջացած տագնապային խանգարումներ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանական խանգարումներ Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում
Զոդու
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մատվեյ Չերեպախով
Մատվեյ Չերեպախով (Матве́й Само́йлович Черепа́хов, ), խորհրդային լրագրող, գրականագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1909 թվականին, Պոլտավայի նահանգի Կրեմենչուգ քաղաքում ։
1941 թվականի օգոստոսին Խարկովի շրջանային զինկոմիսարիատի կողմից զորակոչվել է ռազմաճակատ, որտեղ ծառայել է որպես «Գվարդեեց» թերթի պատասխանատու քարտուղար, կատարել է «Ֆրոնտովիկ» թերթի քարտուղարի ու խմբագրի պարտականությունները։
Ռազմաճակատում լրագրողական աշխատանքում ցուցաբերած մարտական ծառայությունների համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով, Կարմիր Աստղի շքանշանով ։ 1985 թվականի ապրիլի 6-ին Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 40-ամյակի առթիվ պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով ։ Սովորել և աշխատել է Վ. Լենինի անվան ռազմաքաղաքական ակադեմիայում։
1947 թվականին ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի հիմնումից հետո գնդապետի աստիճանով տեղափոխվել է խորհրդային-կուսակցական մամուլի պատմության ֆակուլտետ, որտեղ աշխատել է մի քանի տասնամյակ ։
«Ռուսական պարբերական մամուլ» (1702-1894) հիմնարար տեղեկագրքի խմբագիրներից մեկն է, որը 1959 թվականին թողարկել է Քաղաքական գրականության պետական հրատարակչությունը։ 1970-ականներին լրագրության ժանրերը դասակարգելու փորձ է արել՝ դրանք բաժանելով լրատվական և հրապարակախոսական ժանրերի։ Չերեպախովն առանձնացրել է ժանրերի այնպիսի հատկանիշներ, ինչպիսիք են օբյեկտը, նույն ինքը` «ճանաչողության, ուսումնասիրման առարկան», ժանրի որոշակի նշանակությունը, տվյալների ընդգրկման մասշտաբը ։
Մահացել է 1987 թվականին։ Թաղված է կնոջ հետ, Մոսկվայի Վոստրյակովյան գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Կուստոլովո-Սուխոդոլկա
Կուստոլովո-Սուխոդոլկա (Кустолово-Суходілка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1841 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կուստոլովո-Սուխոդոլկա գյուղում բնակվում էր 1 467 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 22,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 66,02 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1841 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9379) Դիժոն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,841988 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6032 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0808 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1749,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205717 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,92° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տարնմանում
Տարնմանում, հնչյունափոխական երևույթ, երբ բառի երկու նույնական կամ նման հատկանիշներ ունեցող հնչյուններից մեկը վերածվում է մեկ այլ հնչյունի։ Շունչ >սունչ, շրջան >սրջան, շրջել > սրջել (ժողովրդական լեզվում) բառերում նախաքմային շ և չ, ջ ունեն արտաբերման նույն տեղը։ Տարնմանման հետևանքով առաջին հնչյունը՝ շ, փոխում է արտաբերման տեղը՝ վերածվելով ետատամնային ս-ի։ Նույն երևույթն է տեղի ունեցել նաև բոկիկ >բոբիկ >բոպիկ բառում։ Տարնման առնմանության հակառակ երևույթն է։ Տարնման կարող է լինել առաջընթաց, ետընթաց, հեռավոր և կից, մասնակի և լիակատար։
Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Աստերոիդների ցանկ (103301-103400)
Աստերոիդների ցանկ (103201-103300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (103401-103500)
Կաստրոնուովո դի Սանտ Անդրեա
Կաստրոնուովո դի Սանտ Անդրեա (Castronuovo di Sant'Andrea), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1274 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 31 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 46 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0973։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գայ (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
Գայ (Гай), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գայ գյուղում բնակվում էր 267 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1571 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 169,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կայ (գյուղ, Վերխնեկամսկի շրջան)
Կայ (Кай), գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Վերխնեկամսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1558 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Վերխնեկամսկի շրջանի բնակավայրեր
Լարիսա Ալեքսանդրովսկայա
Լարիսա Ալեքսանդրովսկայա Պոմպեննա, բելառուս խորհրդային երգչուհի (սոպրանո)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1940)։
Կենսագրություն
Ծնվել է փետրվարի 2(15)-ին, Մինսկում։ 1933 թվականից՝ Բելառուսական օպերայի և բալետի թատրոնի (Մինսկ) մեներգչուհի, 1951 թվականից՝ նաև ռեժիսոր ։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։
Դերերգեր
Գլխավոր դերերգերից են՝ Լիգա, Տատյանա (Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», «Եվգենի Օնեգին»), Կարմեն (Բիզեի «Կարմեն»), Սարիսյա, Ալեսյա (Տիկոցկու «Սիխաս Պոդգոռնի», «Ալեսյա») են։ Բեմադրել է Գուլակ–Արտեմովսկու «Զապորոժցին Դանուբից այն կողմ» (1951), Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» (1954) և այլ օպերաներ։ Ալեքսանդրովսկայան ԱՍՀՍ պետական մրցանակի դափնեկիր է (1941)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
Սամվել Խուդոյան
Սամվել Սուրենի Խուդոյան, հայ հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, հոգեթերապևտ։
Կենսագրություն
Սամվել Սուրենի Խուդոյանը ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ Երևանում։ 1991 թվականին ավարտելով Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և պաշտպանելով թեկնածուական թեզ՝ աշխատանքի է անցել նույն ինստիտուտի հոգեբանության ամբիոնում։ 2010 թվականին Խուդոյանը պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն, իսկ 2014 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ Մահացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Երևանում ։
Աշխատանքային գործունեություն
1980-ական թվականների սկզբին Խուդոյանն աշխատել է որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ, ապա՝ գիտաշխատող Մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1989 թվականից դասախոսական աշխատանք է իրականացրել և իրականացնում ՀՀ բուհերում՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում, Երևանի պետական համալսարանում և այլ բուհերում։ Դասախոսություններով հանդես է եկել Լոնդոնի Գ. Թահթայանի անվան ազգային վարժարանում, Արցախի պետական համալսարանում, տարբեր ոլորտների մասնագետների վերապատրաստման դասընթացներում։ 1994 թվականից աշխատել է «Սթրես» հոգեկան առողջության կենտրոնում՝ որպես հոգեբան, իսկ 2003-2005 թվականներին ղեկավարել է նույն կենտրոնի ոչ դեղորայքային բժշկության բաժանմունքը։ 2006 թվականին աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության Պետական կառավարման ակադեմիայում որպես հոգեբանության ամբիոնի վարիչ։ 2011 թվականից ղեկավարում է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի «Զարգացման և կիրառական հոգեբանության» ամբիոնը։
Գիտական գործունեություն
Սամվել Խուդոյանը հեղինակ է հոգեբանության և հոգեթերապիայի հարցերին նվիրված շուրջ 100 գիտական աշխատությունների, հինգ մենագրության, այդ թվում՝ երկու մեթոդական ձեռնարկների։ Մասնակցել է մի շարք միջազգային գիտաժողովների Ռուսաստանում, Հունաստանում, Գերմանիայում, Կանադայում, Թուրքիայում, իսկ 2013 և 2014 թվականներին ինքն է կազմակերպել գիտաժողովներ «Հայ մանկավարժության պատմությունը և դպրոցի արդի հիմնախնդիրները» և «Դպրոցական հոգեբանական ծառայության հիմնախնդիրները» թեմաներով։
Գիտական ներդրումներ
1992 թվականին Խուդոյանը առաջարկել է ուսուցման նոր կոնցեպցիա, ըստ որի, ուսուցանվող նյութի յուրացման արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե որքանով են սովորողները հասկանում այն պրոբլեմատիկան, որի լուծման արդյունքում ձևավորվել է գիտելիքների տվյալ համակարգը։ 1998 թվականին Խուդոյանն առաջարկել է անձի նոր տիպաբանություն, ըստ որի, մարդկանց տիպերը ձևավորվել են էվոլյուցիայի ընթացքում և ունեն ֆունկցիոնալ նշանակություն, այսինքն՝ յուրաքանչյուր տիպ բնության կողմից «նախատեսված է» հասարակության մեջ որոշակի ակտիվություն իրականացնելու համար։ Այդ ֆունկցիաներն են՝ կողմնորոշումը (ինֆորմացիոն տիպ), կառավարումն ու կատարումը (կազմակերպակատարողական տիպ) և դրդումը (մոտիվացիոն տիպ)։
1994 թվականից Խուդոյանը զարգացնում է անձի օնտոգենետիկ զարգացման նոր տեսություն, որի մեջ ներկայացված են տարիքային նոր պարբերացում, ինքնագիտակցության վերակառուցումների և զարգացման ճգնաժամերի կոնցեպցիաներ։ Այդ տեսության մեջ տարիքային զարգացումը դիտվում է որպես չորս հիմնախնդիրների (տեսակային, սեռային, սոցիալական ակտիվության սուբյեկտների ձևավորման և ինքնասպառման) լուծման գործընթաց։ Տարիքային յուրաքանչյուր փուլում ինքնագիտակցությունը վերակառուցում է ապրում. առաջին փուլում (մոտ 3 տարեկանում) արթնանում է տեսակային, երկրորդում (11-14 տարեկանում)՝ սեռային ինքնագիտակցությունը, երրորդ փուլում (մոտ 25-30 տարեկանում) անձն սկսում է գիտակցել իրեն որպես սոցիալական (այն է ընտանեկան և աշխատանքային) ակտիվության սուբյեկտ, իսկ վերջին փուլում՝ մոտ 60-65 տարեկանում՝ որպես մահկանացու։ Անձի զարգացման ճգնաժամերը, որոնց հեղինակը տարբերում է անցումային տարիքներով պայմանավորված ճգնաժամերից, պայմանավորված են ինքնագիտակցության վերակառուցումներով ։
Գերեզմանոց (տարածք)
Գերեզմանոց, տարածք՝ հատուկ նախատեսված մահացածների կամ էլ դիակիզումից հետո նրանց մոխիրը թաղելու համար։ Հուղարկավորությունը հողում՝ հնագույն և թաղման ամենատարածված ձևերից է։
Պատմություն
Գերեզմանոցների առաջացման հիմնական պատճառներն են՝
Գերեզմանոցները կելտերի և գերմանացիների մոտ
Հնագույն ժամանակներում գերեզմանոցները բացառիկ երևույթներ էին։ Այսպես, կելտերը և գերմանացիները հողին էին հանձնում իրենք հանգուցյալների աճյունասափորները՝ դրանք դասավորելով մեկ ընդհանուր դաշտում իրար կողքի․ սովորույթ, որը սխալմամբ վերագրում էին միայն սլավոններին։
Գերեզմանոցները Եգիպտոսում
Հին Եգիպտոսում հանդիպում է հսկայական նեկրոպոլներ Մեմֆիսի և Թեբեի մոտ։
Գերեզմանոցները Հռոմեական կայսրությունում
Հռոմում դեռ շատ վաղ ժամանակներից օրենք էր գործում, ըստ որի ոչ ոք, բացի վեստալուհիներից, չէր կարող թաղվել քաղաքի պատերի ներսում։ Այս օրենքը կրկնվեց նաև տասներկու տախտակների վրա, դրանից հետո էլ բազմիցս հաստատվել է, բայց ամեն դեպքում խիստ չի վերահսկվել։ Կայսերական դարաշրջանում թաղումը քաղաքի ներսում սովորաբար Մարսի դաշտում՝ համարվել է բարձր պատիվ, որը տրվել է սենատի հատուկ որոշմամբ։ Ընդհանուր գերեզմանոցը, որը կոչվել է puticuli, Հռոմում կառուցվել է Էսկվիլինում ստրուկների, հանցագործների համար։ Ընդհանուր թաղման վայրեր կային նաև ազատ ծնված ցածր դասի ներկայացուցիչների համար, ովքեր թաղման կոլեգիայի անդամներ էին։
Քրիստոնեական գերեզմանոցներ
Մահացած քրիստոնյաներին թաղում էին կատակոմբաներում, այնուհետև եկեղեցիներում, հետագայում եկեղեցիներում թաղում էին միայն հայտնի մարդկանց, սովորական մարդկանց համար հուղարակավորության վայր սկսեց ծառայեց եկեղեցու բակը (atrium)։ Մինչև 14-րդ դարը եկեղեցիների բակը միակ թաղման վայրն էր հանդիսանում, բայց քաղաքային բանկչության աճի հետ կապված տեղը սկսեց չբավարարել։ 17-18-րդ դարերում կառավարությունը սանիտարական նկատառումներից ելնելով, արգելեց մահացածներին թաղել եկեղեցիների մոտ, իսկ 19-րդ դարում սկզբունք ընդունվեց արգելել քաղաքների և նույնիսկ գյուղերի ներսում գերեզմանատների կառուցումը։
Անգլիայում գերեզմանատների օրենսդրությունը մշակվել է 1843 թվականի հատուկ հանձնաժողովի կողմից, պատճառն այն էր, որ գերեզմանատների վատ կառուցվածքի պատճառով խոլերայի համաճարակ էր տարածվում։ Հանձնաժողովի առաջարկությամբ ընտրվում են հատուկ տեսուչներ, որոնք պետք է վերահսկեին գերեզմանատները։
Գերեզմանոցը Եվրոպայում
Եվրոպական օրենսդրությունը հետապնդում է այն հիմնական սկզբունքը, որ մահացածները թաղված են հատուկ նշանակված գերեզմանոցներում, եկեղեցիներում (Լեհական թագավորությունում՝ եկեղեցու ներսում) թաղելը թույլ էր տրվում միայն բացառիկ դեպքերում, որը Ռուսաստանում հաստատված էր քաղաքի ծայրամասում գտնվող որոշ հին վանքերի համար։ Այն երկրներում որտեղ գործում է Նապոլեոնի օրենքները, հողի սեփականատերը կարող էր հողին հանձնվել իր սեփական տիրույթներում։ Գերեզմանները պետք է տեղակայված լինեին բնակավայրից զգալի հեռավորության վրա։ Իտալիայում այս հեռավորությունը որոշված էր 100 մ, Սաքսոնիայում 136 մ, իսկ Ավստրիայում և Ֆրանսիայում՝ 200 մ։ Բրյուսելի 1852 թվականի հիգիենայի կոնգրեսը նշում էր, որ ամենափոքր հեռավորությունը պետք է լինի 400 մ, ռուսական օրենսգիրքը նշում էր, որ գերեզմանները քաղաքի վերջին տանից պետք է հեռու լինեին ավելի քան 100 սաժեն (այսինքն ավելի քան 200 մ), իսկ գյուղերում՝ կես մղոն։ Համարյա բոլոր երկրներում կրում է խոստովանական բնույթ (այսինք տվյալ գերեզմանոցը հասու է հայտնի խոստովանողներին) և բաղկացած են հոգևոր իշխանությունից՝ միայն որոշ երկրներում (Վյուրթեմբերգ, Բադեն, Հեսսեն, Ֆրանսիա) գերեզամանոցները ղեկավարում էր քաղաքային հասարակական կառավարությունը։ Արտաքին գեղեցկության և զարդարման հետ կապված, գերեզմանոցները, փոքր բացառությամբ (Կամպո Սանտո), դեռ 18-րդ դարում անտեսված են եղել։ Գերեզմանոցի գեղեցիկ տեսքի համար առաջինը հոգ են տարել գերնգուտերները (բողոքական շարժման ներկայացուցիչներ)։
Թաղման կանոնները
Քրիստոնեական ծեսը պատվիրում է տեղավորել դագաղը գերեզմանում այնպես, որ մարմինը լինի հորիզոնական, մահացած մարդու գլուխը ուղղված լինի դեպի արևմուտք, իսկ ոտեքրը դեպի արևելք։ Գերեզմանի թմբի վրա խաչ են դնում, այն պետք է դրվի մահացածի ոտքերի տակ։ Կաթոլիկների և բողոքականների մոտ խաչը դրվում է մահացածի գլխավերևում՝ հավատքի համաձայն՝ հարությունից հետո նա համբուրի խաչը։
Ըստ ուղղափառ ծիսակատարության, ինքնասպան եղածներին չի կարելի թաղել գերեզմանում, ուստի թաղում էին ցանկապատից դուրս։ Սակայն ըստ օրենքի Ռուսաստանում արգելվում էր թաղել գերեզմանատան տարածքից դուրս։
Մուսուլմանների մոտ մահացածին թաղում են պատանում փաթաթած, առանց դագաղի, ավելին՝ հանգուցյալի երեսը պիտի շրջված լինի դեպի մուսուլմանների գլխավոր սրբավայր Մեքքա։
Օրենսդրական դաշտ
Գերեզմանատների մասին Ռուսական օրենսդրությունը երևան է եկել, հիմնականում, Եկատերինա II-ի ժամանակներից և սահմանված է բժշկական կանոնադրությամբ (Օրենսգիրք, մաս 13, 1892 թ․ հրատարակություն, էջ՝ 693—721) կապված Սանկտ Պետերբուրգի հետ, որը բոլոր կողմերից շրջապատված է 20 գերեզմանատներով, որոնք քաղաքի հետ գտնվում են նույն հարթության վրա։
1868 թվականին ստեղծված հատուկ հանձնաժողովը եկավ այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է երկաթգիծի երկայնքով կառուցել նոր գերեզմանատուն, 10 վերստ հեռու։ 1871 թվականին Բարձրագույն ղեկավարության կողմից հրաման եղավ Պետերբուրգի համար գերեզմանատուն կառուցել քաղաքից մեծ հեռավորության վրա, Նիկոլաևյան երկաթգծի երկայնքով (Պրեոբաժենսկ) և Ֆինլանդական (Ուսպենսկ) գծի վրա, իսկ սուրբ սինոդի գլխավոր դատախազին հանձնարարվեց, բժշկական խորհրդի հետ համաձայնությամբ, միջոցներ ձեռնարկել հին գերեզմանատները ավելի լավ պահպանելու համար և հին գերեզմաններից ջրահեռացում կատարել։ Վերջին տարիներին մեր օրենսդրությունը շեղվել է գերեզմանատները բնակելի տներից զգալիորեն հեռացնելու բացարձակ անհրաժեշտության գաղափարից։ 1889 թվականի նոյեմբերի 27-ին օրենքը որոշեց, որ քաղաքային գերեզմանները պետք է կառուցվեն բնակելի վերջին տնից 100 սաժեն հեռու, իսկ գյուղական գերեզմանատները՝ գյուղերից կես վերստ հեռու, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նահանգապետի կողմից հաստատված թեմական իշխանությունների հետ համաձայնեցված, կարող է լիազորվել ներքին գործերի նախարարի կողմից, բժշկական խորհրդատվության վերանայման միջոցով։Այս չափանիշները չեն տարածվել Սանկտ Պետերբուրգի և նրա նահանգ Լեհական թագավորության վրա։ Օրենքը նաև հանձնարարականներ է տալիս գերեզմանների սարքելու վերաբերյալմ այս ամենի վերահսկողությունը դնելով գերեզմանատան քահանաների վրա՝ դիակները պետք է թաղվեն առնվազն 2½ արշին խորության վրա՝ գերեզմանները մինչև գետնի մակարդակը պետք է ծածկված լինեն, իսկ Սանկտ Պետերբուրգում գերեզմանը պետք է ծածկել հողի ամուր շերտով կամ էլ ավազով 1/2 արշին բարձրությամբ։
Ռուսական օրենսդրություն (էջ 701 և 717 բժիշկների հաստ․)
Գերեզմանատան տարածք գնած անհատը, ձեռք չի բերում սեփականության իրավունք, այլ ստանում է միայն այդ վայրը թաղման համար օգտագործելու բացառիկ իրավունք ։
Ժամանակակից օրենսդրություն
Գերեզմանատների մասին նոր օրենսդրությունը սկսլ է ձևավորվել անմիջապես 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո՝ 1918 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ժոկովրդական կոմիսարների խորհուրդը դեկրետ ընդունեց «Գերեզմանատների և թաղումների» վերաբերյալ, որից հետո Ուղղափառ Եկեղեցին և այլ դավանանքները հեռացվեցին թաղման գործերից ։ 1920 թվականին ի հատ եկավ առաջին «Սանիտարական նորմեր և կանոններ գերեզմանատների կառուցման և պահպանման համար» կանոնը, ընդունված խորհրդային իշխանությունների կողմից։ Այդ կանոնի համաձայն, գերեզմանատները չէին կարող գտնվել հասարակական շինությունների մոտ, որպիսին, օրինակ՝ աճարներն են։ Այս կանոնին և հրահանգներին հետևելով, ոչնչացվել են բազմաթիվ գերեզմանատներ, որոնք գտնվել են նախկին վանքերի և ուղղափառ տաճարների մոտ։
Ռուսաստանի Դաշնությունում թաղման գործերի կազմակերպությունը՝ ինքնուրույն, չլիցենզավորված գործունեությունով, բազմազան կենցաղային ծառայություններով, կանոնակարգում է հուղարկավորության կարգը և գերեզմանատների պահպանումը ՌԽՖՍՀ-ում և 1996 թվականի հունվարի 12-ի № 8-ФЗ Ֆեդերատիվ օրենքի «Թաղման և հուղարկավորության գործով» ։ Հուղարկավորությունը կատարվում է դաշնային և տեղական գործադիր մարմինների կողմից, տեղական ինքնակառավարման մարմինների կողմից։ Այս մարմինների համակարգը ստեղծում է մասնագիտացված ծառայություններ (բյուրո) հուղարկավորության հետ կապված հարցերը լուծելու համար։
Հուղարկավորության հարցերի մասին օրենքը կարգավորում է սանիտարական և բնապահպանական պահանջները գերեզմանատների տեղադրման և պահպանման համար։ Կարևոր նշանակություն ունի գրունտի կազմությունը՝ 2 մետրից ոչ պակաս խորությամբ, հողը  պետք է լինեն չոր, թեև և օդ թափանցի։ Արգելվում է գերեզմաններ հիմնել այն վայրերում, որտեղ գրունտային ջրերը երկրի մակերևույթից 2 մետրից պակաս են ցածր, ինչպես նաև հեղեղվող, ճահճակալած տարածքներում, սողանքի ենթակա հողերի վրա։
Մարմնի թաղման ժամանակ (դագաղով կամ էլ առանց դագաղ) գերեզմանի խորությունը պետք է կազմի 1,5-2 մետր։ Երբ մամինը նստած դիրքով են թաղում, ներառյալ գերեզմանի լիցքը, պետք է լինի առնվազը 1 մետր խոր։ Գերեզմանների միջև հեռավորությունը պետք է կազմի 0,5 մետր։
Բելառուսում երեաշխավորում են հանգուցյալի թաղումը կազմակերպելով հուղարկավորության արարողությունները, որպես գործունեության անկախ տեսակ։ Այն կարգավորվում է օրենքով «Թաղման և հուղարկավորության գործով» (նոր հրատարակությունը ընդունվել է 2015 թվականի հունվարի 8-ին), «Թաղման վայրերի պահպանման կանոններ», ինչպես նաև սանիտարական նորմերով, օրենքներով և հիգենիկ նորմերով «Հիգիենիկ պահանջներ թաղման վայրերը տեղադրելու, կազմակերպելու և պահպանելու համար» ։ Հուղարկավորության արարողությունը կատարվում է մասնագիտացված կազմակերպությունների կողմից, որոնք ստեղծվում են տեղական և կարգավորող մարմինների կողմից և գրանցվում են կարգով հաստատված Բելոռուսական Հանրապետության օրենքով։ Մասնագիտացված կազմակերպություններն ապահովում են թաղման վայրերի աշխատանքը, գերեզմանատանը տարածք տրամադրում հանգուցյալի թաղման համար, վերաթաղման, գերեզմանների խնամքի և թաղման վայրում այլ գործողությունների, պատրաստում և վաճառում են թաղման համար նախատեսված ծիսական արտադրանք, գրառումներ կատարում գերեզմանների մասին և վերահսկում թաղման աշխատանքները։ Մասնագիտացված կազմակերպությունների գործունեության կարգը որոշում են տեղական գործադիր և վարչական մարմինները։
Հանքայնացում
Հանքայնացում՝ դիակի վերլուծությունը առանձին քիմիական տարրերի և պարզ քիմիական միացությունների։ Դասական տիպի թաղումների համար (փայտի դագաղում, հողի գերեզմանում) հանքայնացման ժամանակահատվածը կախված է տարածաշրջանի հողային և կլիմայական պայմաններից, որը կազմում է 10-ից 30 տարի։ Դիակի այրելը դիակիզարանում (դիակիզման ջերմաստիճանը +1100..1200 °C է), հանքայնացմանը շրջանը մոտավոր 2 ժամ է։
Հանքայնացման գործընթացի ավարտից հետո դիակից մնում է միայն կմախքը, որը բաժանվում է առանձին ոսկորների այս ձևով հողի մեջ կարող է պահպանվել հարյուր հազարավոր տարիներ ։
Գերեզմանային շրջանը (դիակի ամբողջական հանքայնացամն ժամկետը) կազմում է գերեզմանի փակումից ոչ պակաս 20 տարի։ Այս ժամանակահատվածից հետո գերեզմանատան տարածքը կարող է օգտագործվել որպես կանաչ տարածք (պուրակներ, զբոսապուրակներ)։ Այդ տարածքներում տների և շինությունների կառուցումը արգելվում է։
Փաստեր
Ժամանակակից գերեցմանոցներում ամենամեծ հարուստ զարդարանքով և հուշարաններով տարբերվում են օրինակ՝ Միլանի մոնումենտալ գերեզմանատունը և Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատունը։ Որոշ գերեզմանատների գերեզմանաքարերը վերցված են պետության պահպանության տակ, որպես պատմական հուշարձան։
Արտաքին հղումներ
Социально патриотический проект "Старое кладбище"
Կատեգորիա:Գերեզմանատներ Կատեգորիա:Հուղարկավորության սովորույթներ
Կրասնոյարկա (Ալեյայի վտակ)
Կրասնոյարկա  (Красноярка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ալեյ գետի ձախ ափով՝ 47 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Աղոթագորգ
Աղոթագորգ, սաջադա (سجادة, seccade namazlık;, جانماز jānamāz, জায়নামাজ jaênamaj, намазлык), հատուկ գորգ, որի վրա մուսուլմանները կատարում են իրենց աղոթքները՝ նամազը։ Աղոթագորգի մի մասի ծայրի նախշը կամարաձև-սրածայր վերջավորություն ունի. նամազ անելուց միշտ գորգը փռում են այնպես, որպեսզի այդ սուր մասը ուղղված լինի Քաաբայի կողմը։
Կիրառություն
Սուֆիզմում աղոթագորգը համարվում է հոգևոր գահ, որը ժառանգաբար փոխանցվում է թարիկատի հիմնադրիրց նրա ղեկավարին։
Չափս
Սովորական աղոթագորգի լայնությունը կազմում է 0, 4-ից մինչև 0, 6 մետրի։ Երկարությունը կազմում է 1-ից մինչև 1, 5 մետր։
Նյութ
Սաջադա պատրաստելու համար որպես հումք են օգտագործվում «մաքուր» կենդանիների մորթին՝ այծ, կով, ոչխար, ուղտ։ Դրանց բրդից են հաճախ գործում աղոթագորգերը։ Որպես սաջադա կիրառվում են նաև տերևները, հիմնականում արմավենու։ Աղոթագորգի բացակայության ժամանակ կարող են որպես գորգ ծառայել հագուստը (վերարկուներ, խալաթներ և այլն), սովորական գործվածքները, թուղթը, որի վրա չկան պատկերված որևէ նկարները և այլն։
Պատմություն
Սաջադա եզրույթը Ղուրանում բացակայում է։ Սակայն պահպանվել են դրա մասին հիշատակություններ հադիսներում։ Այստեղ դրանք նախատեսված են կամ սաստիկ շոգից, կամ էլ սառը գետնից պաշտպանվելու նպատակով ։
Արվեստ
Իսլամադավան ժողովուրդների մոտ աղոթագորգեր պատրաստելը դարձել է տնայնագործական արտադրության և արվեստի գլխավոր ուղղություններից մեկը ։
Անուղղելի ստախոսը
Սյուժե
Ալեքսեյ Իվանովիչ Տյուտյուրինը շատ բարի և մեղմ բնավորությամբ մարդ է, որն արդեն քսան տարի աշխատում է որպես վարսահարդար-վարպետ։ Երբ հնարավորություն է առաջանում դառնալ սրահի ղեկավար, նա կանգնում է խնդրի առաջ, որովհետև կոլեկտիվում ունի անընդհատ ուշացող մարդու և անուղղելի ստախոսի համբավ։ Ինչպես կարծում է նրա ղեկավար Վասիլի Վասիլևիչ Միմրիկովը, Տյուտյուրինը երկու թերություն ունի. «Նախ, ստում է, և երկրորդ՝ չի կարողանում ստել», ինչի պատճառով էլ հրաժարվում է ստորագրել նրա բնութագիրը։
Բայց Ալեքսեյը ոչ ոքի չի խաբում․ նա իսկապես հայտնվում է անսովոր իրավիճակներում աշխատանքի գնալու ճանապարհին․ նա տղային օգնում է վերցնել ճանապարհի երթևեկելի մասում հայտնված գնդակը, որից հետո նրան թրջում է ջրցան մեքենան, ինչից հետո Տյուտյուրինն ստիպված է վերադառնալ տուն և փոխել հագուստը, հետո նա վերադարձնում է օտարերկրացի իշխանի կորցրած ոսկե պորտսիգարը, որն էլ որպես շնորհակալություն՝ ճաշ է կազմակերպում Տյուտյուրինի պատվին, ապա վերջինս ընկնում է մեքենայի տակ, որը վարում է Էդիտա Պիեխան։
Հերթական ուշացումից հետո Տյուտյուրինը սկսում է հորինել սուտ պատմություն։ Նա Միմրիկովի օգնությամբ «ճշմարտանման» պատմություն է պատմում գեղեցկուհիների հետ պարերով երեկույթի մասին։ Պետը գոհ է Ալեքսեյի «ուղղվելու» համար և որոշում է ստորագրել բնութագիրը։ Սակայն խղճի խայթից տանջվող Տյուտյուրինը շատ արագ խոստովանում է սուտը՝ պատմելով փոքրիկ աղջկա, գնդակի և շատրվանի մասին ճշմարիտ պատմությունը։ Վասիլի Վասիլևիչը անմիջապես համոզվում է Ալեքսեյի անուղղելիության մեջ և որոշում է առավել վճռական միջոցներ ձեռնարկել։ Այդ ժամանակ գեղեցկության սրահում հայտնվում է արքայազնի թարգմանիչը՝ նվեր բերելով Տյուտյուրինի համար, իսկ ավելի ուշ գալիս է Էդիտա Պիեխան Ալեքսեյի կնոջ՝ Զինայի հետ, և բոլոր թյուրիմացությունները ցրվում են։
Քննադատություն
«Սովետսկի էկրան» ամսագրում գրել են, որ «հեղինակները, Բուրուխտանի մասնակցությամբ տեսարանում հանդիսատեսին առաջարկելով հետաքրքիր «խաղի պայմաններ», որոշակի բարձր մակարդակ տալով գրոտեսկին, այլ տեսարաններում իջնում են այդ մակարդակից ցածր... գրոտեսկի մակարդակը կարող էր ավելի բարձր լինել, իսկ հումորը՝ ավելի նուրբ»։
Կինոգետ Վիկտոր Դյոմինը զարմացել է, որ «միամիտ անճարակ Տյուտյուրինին մեզ կրկին ու կրկին ներկայացնում են որոշ հիացական շնչով... որպես ճշմարիտ բարեպաշտ, որին ողբերգական կերպով չեն հասկանում շրջապատողները»։ «Վոդեվիլը կորցնում է իր հմայքը, երբ այն խաղում են որպես հոգեբանական դրամա»,- պնդում է քննադատ։ Նա նաև գրել է. «... ընդհանուր առմամբ «Անուղղելի ստախոսը», Եթե նրանից հանենք Բուրուխտանի մասին նովելը, նման է աններդաշնակ, ձգձգված անեկդոտի, վոդևիլ, որը պատմվում է ծայրահեղ խորիմաստությամբ, բայց դրանից չի վերածվում դրամայի։ Երգվել են բոլոր քառյակները, կատարվել են բոլոր անտրաշաները, հանվել են դիմակներ, և դու ծայրահեղ հիասթափությամբ տեսնում ես, որ նրանց հետևում դատարկություն է, անխառն տափակություն։ Քանզի ծաղրածու և միամիտ Տյուտյուրինին բեմադրիչը ներկայացնում է բարեպաշտի, մարգարեի, կյանքի ուսուցչի պսակով»։
Կինոգետ Ալեքսանդր Ֆեոդորովը գրել է․ «Այո, կատակերգական դերասանները՝ Գեորգի Վիցինը և Վլադիմիր Էտուշը, լավ են խաղացել իրենց դերը, բայց առանց Գայդայի դիրիժորական փայտիկի նրանց չի հաջողվել, իմ կարծիքով, հասնել նրանց լավագույն աշխատանքների մակարդակին»։
Երաժշտություն
Ֆիլմում հնչում են «Так уж бывает» երգն Էդիտա Պիեխայի և «Правда и вымысел» երգն Գեորգի Վիցինի կատարմամբ, որոնք գրել է կոմպոզիտոր Յան Ֆրենկելը բանաստեղծներ Իգոր Շաֆերանի և Միխայիլ Տանիչի բանաստեղծությունների հիման վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Էդեա (քաղաք)
Էդեա (Édéa), արդյունաբերական քաղաք Կամերունի հարավում, ափամերձ շրջանում, Սանագա Մարիտիմ դեպարտամենտի կենտրոն։ Բնակչությունը՝ 122,3 հազար մարդ (2001 թվականի տվյալներով)։
Կրոն
Էդեայում գտնվում է կաթոլիկ թեմ (1993 թվականի մարտի 22-ից) ։
Տնտեսություն
Քաղաքի գլխավոր ձեռնարկությունն է «Պեշինե-Ալյուկամ» ալյումինե գործարանը, որը կառուցվել է դեռևս գաղութային ժամանակներում ֆրանսիացիների կողմից (1957 թվականին) ։ Այս գործարանը դարձավ արևմտյան Աֆրիկայի առաջին ալյումինե գործարանը ։ 1960-ական թվականներին գործարանը տարեկան արտադրում էր 45-60 հազար տոննա ալյումին ։ Մինչև 2005 թվականը նրա հզորությունն աճել է տարեկան մինչև 90 հազար տոննա ալյումին ։ Ներկայումս պատկանում է Կամերունի կառավարության և օտարերկրյա ներդրողների կողմից կառավարվող «Ալյուկամ» համատեղ ձեռնարկությանը։ Ըստ նախնական տվկալների՝ Կամերունի կառավարությանը է պատկանում ձեռնարկության բաժնետոմսերի 39 տոկոսը, մյուսով՝ 46,7 տոկոսը ։ Կավահող գործարանի համար գալիս է Գվինեայից, որն ունի աշխարհի ամենախոշոր բոքսիտները։ Էդեայում գործարանի կառուցումը պայմանավորված էր Սանագա գետի շրջադարձը օգտագործող հիդրոէլեկտրակայանի կառուցման հաշվին էժան էլեկտրաէներգիա ստանալու հնարավորությամբ։ ՀԷԿ-ի հզորությունը 1976 թվականին կազմել է 264 ՄՎտ ։ 1971 թվականին էլեկտրակայանը արտադրել է 1,2 մլրդ կվտ էլեկտրաէներգիա, որի 90 տոկոսից ավելին սպառվել է գործարանի կողմից ։ Էդեան ՀԷԿ-ի շնորհիվ դարձավ Կամերունի առաջին էլեկտրիֆիկացված քաղաքը։ Գործարանը արտադրում է ծալքավոր ալյումինե թիթեղներ (1962 թ-ից) և ալյումինե գլանվածք (1968 թ-ից)։ Գործարանի գրեթե ողջ արտադրանքն արտահանվում է ։ 2005 թվականին տարեկան միչև 300 հազար տոննա ալյումինի հզորության ընդայլման մասին է հայտարարվել ։
Այլ ճյուղերից զարգացած են պողպատի արտադրությունը, փայտամշակումը, թղթի արտադրությունը։ Էդեաից հյուսիս է գտնվում բոքսիտների արդյունահանման հանքը։ էդեաի շրջակայքում շատ ֆերմաներ կան, որոնք զբաղվում են արմավենու յուղի արտադրությամբ, բանանի և կակաոյի աճեցմամբ։
Տրանսպորտ
Էդեա քաղաքը կապված է երկաթուղու և Յաունդե և Դուալա քաղաքների հետ ավտոճանապարհներով։ Էդեան ունի շատ շահավետ տրանսպորտային դիրք, մինչև 1980-ական թվականներին Էդեաի երկաթուղային և ավտոմոբիլային կամուրջներ են եղել Սանագա գետի վրայով։
Արտահանման համար նախատեսված արտադրանքը հիմնականում ալյումինն է, երկաթուղով հասնում է Դուալի նավահանգիստ։ 2007 թվականի սեպտեմբերին հայտարարվել էր մինչև Կրիբի քաղաք 130-կիլոմետրանոց երկաթուղու կառուցման մասին, որի նավահանգիստն ավելի հարմար է խոշոր նավերի համար, քան Դուալյում համանման։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1891 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կամերունի քաղաքներ
(1518) Ռովանիեմի
(1518) Ռովանիեմի (Rovaniemi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,225056 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9064 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5437 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1212,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296956 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,71° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1938 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ