cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մաչու Պիկչու
Պատմություն
Ավելի քան 400 տարի այս քաղաքը եղել է մոռացված և ամայի։ Այն հայտաբերել է ամերիկացի հետազոտող, Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր Հայրամ Բինգհեմը 1911 թվականի հուլիսի 24-ին ։ Կառավարության կողմից ընտրված պահակախմբի և տեղաբնիկ մի տղա ուղեկցորդի ուղեկցությամբ հասնելով այնտեղ՝ նա հայտնաբերեց այնտեղ ապրող գյուղացիներին ։ Վերջիններս պատմեցին պրոֆեսորին, որ իրենք այնտեղ ապրում են «ազատ, առանց անցանկալի այցելուների, պաշտոնյաների, «կամավորներին» բանակ զորակոչողների կամ հարկեր հավաքողների»։ Բացի այդ, այնտեղ արդեն եղել էին տեսարժան վայրերի սիրահարներ, ովքեր գրանիտե պատերին ածուխով թողել էին իրենց անունները։
Ամերիկացի հետազոտողներ Ռիչարդ Բյուրգերը և Լյուսի Սալազարը Եյլի համալսարանից, հիմնվելով 16-րդ դարի իսպանական ժամանակագրության նյութերի վրա, առաջ քաշեցին այն ենթադրությունը, որ սա եղել է Պաչակուտեկի ձմեռային նստավայրը։ Ամառվա ընթացքում՝ անձրևների ժամանակ, քաղաքում ամենայն հավանականությամբ, մնում էր ոչ ավելի, քան 200 մարդ։ Ավելի ուշ՝ ինկերի կայսրության փլուզումից հետո, քաղաքը կորցրեց իր նշանակությունը, և բնակիչները ընդմիշտ լքեցին այն։
Ճարտարապետություն
Մաչու Պիկչուն իր փոքր չափսերով չի կարող հավակնել խոշոր քաղաքի դերին․ այնտեղ կա ոչ ավելի, քան 200 կառույց։ Դրանք հիմնականում տաճարներ են, նստավայրեր, պահեստներ և հասարակական կարիքների բավարարմանն ուղված այլ շինություններ։ Մեծ մասամբ կառուցված են լավ մշակված քարերից, իրար սերտ հարմարեցրած սալաքարերից։
Մաչու Պիկչուն ունի շատ հստակ կառուցվածք։ Հարավ-արևմուտքում նկատելի է պալատական շինությունների համալիրը։ Քարերը, որոնցով դրանք կառուցված են, մշակված են այնքան մանրակրկտորեն, որ վստահորեն կարելի է ասել․ դրանք չեն կառուցել այն նույն վարպետները, որոնք կառուցել են մնացած շինությունները։ Հնարավոր է, որ դրանք օգտագործվել են որպես կացարան բարձրաստիճան պաշտոնյաների և աստիճանավորների համար։
Բազմանկյուն կառույցը մասնագետների վրա տպավորություն է գործում իր գրանիտե աղյուսների ճշգրիտ տեղադրությամբ։ Այն նման է Երկրի հակառակ հատվածում՝ ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում գտնվող Ալաջա Հյույուկին ։
Արևմտյան մասում վեր է խոյանում գլխավոր տաճարը՝ զոհաբերությունների մատուցման համար նախատեսված զոհասեղանով։ Դրա դիմաց բնակելի թաղամաս է՝ խիտ կառուցված երկհարկանի տներով։ Դրանց միջև լաբիրինթոսի նման նեղ փողոցներ ու աստիճաններ են, որոնք հաճախ հասցնում են փակուղու կամ անդունդի վրա կախված ճանապարհների։
Մաչու Պիկչուի հարավ-արևելյան վերջավորությունում որմնադիրները կառուցել են երկու տպավորիչ կառույց՝ կիսաշրջանաձև աշտարակ և նրան կից շինություն, որոնք Բինգհեմը համարում էր «վարպետ-նկարիչների» աշխատանք։
Այս աշտարակի նմանությունը Կուսկոյի Արևի տաճարի շրջանաձև հատվածին ստիպեց նրան իր հայտնագործությանը տալ նույն անունը։ Աշտարակից և նրան կից կառույցներից բաղկացած համալիրը, որը հետագայում պերուացիների կողմից միջնադարյան ամրոցի նմանությամբ կոչվեց Էլ-Տորեոն («բաստիոն»), ենթադրաբար ծառայել է միաժամանակ իբրև ոչ մեծ ամրոց և տաճար ։ Աշտարակը կառուցվել է բնական անձեռնմխելի ժայռի կտորի շուրջը, որը տաշվել է և վերածվել զոհասեղանի։ Աշտարակի տակ գտնվում է քարանձավ։ Բինգհեմը ենթադրում էր, որ այնտեղ գտնվում են ինկերի կառավարիչների մումիաները, բայց գիտնականների կարծիքով դա ավելի շատ եղել է ծիսական որոշակի արարողությունների անցկացման վայր, հատկապես, որ դրանից ոչ հեռու հայտնաբերվել է ինկերի սուրբ խաչը՝ չականան։ Արքայադստեր տան դիմացի սանդուղքը տանում է դեպի աշտարակ, որի պատուհաններից բացվում է տեսարան դեպի ներքևում փռված հովիտը։ Այդ ապակիները ամենայն հավանականությամբ քրմերի կողմից օգտագործվել են ձմեռային արևակայության ժամանակ արևի տեղաշարժը դիտելու համար։
Սուրբ հրապարակը ենթադրաբար եղել է Մաչու Պիկչուի կրոնական կենտրոնը։ Հարթ հրապարակի հյուսիսիային մասում խոյանում էր սպիտակ գրանիտից («մարդկային հասակից բարձր, ցիկլոպյան չափերի հասնող աղյուսներից») կառուցված եռապատ շինություն ։
Տաճարի արևմտյան պատին կից «Զարդարված սենյակ» անվանումով փոքր փակ շինությունը հանդիսանում է ինկ որմնադիրների վարպետության վառ ապացույցը․ հիմքի 2 հսկայական աղյուսները, որոնք բաժանված են 32 եռաչափ բարձրության, սերտորեն հարում են հարևան քարաբեկորներին։ Հրապարակի արևելյան մասում տեղակայված է «3 պատուհանների տաճարը»։ Այս 3 սեղանաձև պատուհանները, որոնք նայում են դեպի արևելք, կողքերում ունեն նույն չափերի «կույր պատուհաններ», որոնք կարող էին ծառայել որպես որմնախորշեր։ Ըստ տեղի պատմական ժամանակագրության՝ ինկերի առաջին կառավարիչը հրամայել է տաճարը կառուցել այն նույն վայրում, որտեղ ինքը ծնվել է՝ Տամբո տոկոյում, ընդ որում, այն պետք է ունենար 3 պատուհան, որոնք խորհրդանշում էին քարանձավը՝ «հայրական կողմից իր նախնիների տունը, որտեղից նա իմացել է իր ծագումը»։ Բինգհեմը կարծում էր, որ հենց այստեղ է գտնվում այդ վայրը։ Սակայն այս ենթադրությունը հակասում է այն ստույգ վկայություններին, որ Մաչու Պիկչուի ճարտարապետական ոճը բնորոշ է ինկերի կառավարության ուշ շրջանին։
Սուրբ հրապարակից կարելի է հասնել ժայռի գագաթին։ Այնտեղ է գտնվում մեծ բազմանկյուն քարը`«ինտիուատանան» կամ «այն վայրը, որտեղ կապված է արևը» (գեղարվեստական թարգմանությամբ «ինտի» նշանակում է «արև», «ուատա»՝ «կապել»)։ Բինգհեմը ենթադրում էր, որ ինկերը այստեղ խորհրդանշորեն «կապել» են արևը, որպեսզի այն իրենցից չփախչի ձմեռային արևակայության ժամանակ ։ Նա գրում է․ Այս ժայռափոր քարը կարող էր լինել նաև արևային աստղադիտարան, որտեղ քրմերը որոշում էին ցանքի կամ բերքահավաքի լավագույն ժամանակը՝ աշնանային և գարնանային գիշերահավասարների ժամանակ հետևելով արևի ստվերների անհետացմանը։ Քրմերը քարը ծածկում էին ծաղիկների և խոտերի կույտերով, մասնավորապես՝ «ինտի-ռայմի»-ի ժամանակ` հունիսին և դեկտեմբերին, կազմակերպում էին Արևի տոները։ Մաչու Պիկչուի բնակիչները, ըստ երևույթին, հավաքվում էին «ինտիուատանայի» մոտ, որտեղ մի քանի օր շարունակ անցկացվում էին կրոնական ծիսակատարություններ, երգում էին և աղոթում։
Ճանապարհը Մաչու Պիկչուից դեպի Կուսկո ինկ շինարարների արվեստի յուրահատուկ օրինակ է։ Նույնիսկ անձրևների ժամանակ ճանապարհը լավ վիճակում է։ Ամբողջ կայսրությունը պատված էր շուրջ 40000 կմ երկարությամբ հաղորդակցական կապերով։ Ինկերի պետության ճանապարհները նախ և առաջ ունեին ռազմավարական նշանակություն․ դրանցով պետք է անցնեին զորքերը։ Բացի այդ, դրանք նպաստում էին կայսրության բոլոր շրջանների միջև մշակույթների փոխանակությանը։ Ճանապարհների շնորհիվ մարդիկ իրարից սովորում էին կերամիկայի արվեստ, ջուլհակություն, մետաղի մշակում, ճարտարապետություն և շինարարություն։
Ինկերը չգիտեին անիվի մասին, և լեռնային ճանապարհները հիմնականում աստիճանաձև էին։ Այն ճանապարհները, որոնք անցնում էին օվկիանոսի ափով, երկու կողմից պատում էին կավե պատերով արևից, քամուց և ավազից պաշտպանելու նպատակով։ Գետերի վրայով կառուցում էին քարից կամ պարանից պատրաստված կախովի կամուրջներ, որոնք ինկերի համար համարվում էին սուրբ իրեր․ կամուրջը վնասողին սպասվում էր մահ։
Շինարարության համար այսպիսի անհարմար վայրում քաղաք կառուցելու համար պահանջվում էր անհավանական վարպետություն։ Ճարտարապետ-շինարար Քենետ Ռայթի և հնագետ Ալֆրեդո Սեգարի կարծիքով շինարարության մեջ ծախսված ջանքերի կեսից ավելին ներդրվել է տարածքի նախապատրաստման, ցամաքեցման և հիմքի կառուցման գործում։ Զանգվածային հենարանային պատերը և աստիճանավոր տեռասաները ավելի քան 500 տարի պահում են քաղաքը՝ թույլ չտալով, որպեսզի անձրևներն ու սողանքները վնասեն այն։
Ներկայիս վիճակ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելուց հետո Մաչու Պիկչուն դարձավ զանգվածային զբոսաշրջության կենտրոն։ 2011 թվականին որոշում կայացվեց սահմանափակել այցելուների քանակը։ Նոր կանոններով օրական միայն 2500 զբոսաշրջիկ կարող է այցելել Մաչու Պիկչու, և նրանցից միայն 400-ը կարող է բարձրանալ հնագիտական համալիրի մասը կազմող Ուայնա Պիկչու լեռը։ Հուշարձանը պահպանելու նպատակով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն պահանջում է կրճատել զբոսաշրջիկների քանակը՝ դարձնելով օրական մինչև 800 մարդ։
Մաչու Պիկչուն գտնվում է դժվարամատչելի վայրում։ Տուրիզմը խթանելու նպատակով Կուսկոյից Օլյանտայտամբոյի միջով դեպի հարևան Ագուաս-Կալյենտես կառուցվել է երկաթուղի։ Օլյանտայտամբոյից դեպի Մաչու Պիկչու օրական գնում է 10-ից ավելի գնացք։ Ագուաս-Կալյենտես երկաթուղային կայարանից դեպի Մաչու Պիկչու ավտոբուս է գնում, որը հաղթահարում է գալարաձև կտրուկ վերելքը։ Զբոսաշրջիկների հոսքը սահմանափակելու նպատակով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դեմ է արտահայտվել ճոպանուղու կառուցմանը։ 2004 թվականին երկրաշարժի արդյունքում երկաթգիծը էապես վնասվել է, սակայն վերակառուցվել է։
2010 թվականի հունվարին հորդառատ անձրևների արդյունքում քանդված ճանապարհների պատճառով ավելի քան 2000 տեղաբնիկ և 2000 զբոսաշրջիկ չի կարողացել հեռանալ Ագուաս-Կալյենտեսից։ Մարդկանց հնարավոր եղավ դուրս բերել ուղղաթիռների միջոցով, իսկ Մաչու Պիկչուն ժամանակավորապես փակվեց մինչև 2010 թվականի ապրիլի 1-ը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 35-րդ նստաշրջանի ժամանակ որոշում կայացվեց 2012 թվականի փետրվարի 1-ից հին քաղաքը հանել համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների շարքից, քանի որ այն գտնվում է վտանգի տակ։ Դրա հետ մեկտեղ կոմիտեն չի հրաժարվում քաղաքի վիճակի հետագա բարելավմանը նպաստող գործողություններից, և անհրաժեշտ է համարում հետևել «այս անկլավի էվոլյուցիային» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պերուում Կատեգորիա:Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ
Իսրայել (եկեղեցական գործիչ)
Իսրայել (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), VII դարի հայ եկեղեցական գործիչ։ Եղել է Արցախի Մեծ Կվենք գավառի թեմի եպիսկոպոսը։ Ամրապնդել է Աղվանքի ու Հայաստանի հոգևոր նվիրապետությունների կապը։
Աղվանից կաթողիկոս Եղիազարի (682֊689) նախաձեռնությամբ, որպես Հայոց իշխան Գրիգոր Ա Մամիկոնյանի (661֊685), Հայոց կաթողիկոս Սահակ Գ Ձորոփորցու (677֊703) և Գարդմանքի Վարազ-Տրդատ իշխանի բանագնաց՝ խաղաղության այցով 680-ական թվականներին եղել է Հոնաց ու Խազարաց աշխարհներում, հաջող բանակցություններից հետո զբաղվել քարոզչությամբ և քրիստոնյա դարձրել հոների ու խազարների զգալի մասին։ Նրանց մեծ իշխանները Հայոց ու Աղվանից կաթողիկոսներին խնդրել են իրենց հոգևոր առաջնորդ նշանակել Իսրայելին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:7-րդ դարի մարդիկ
(4070) Ռոզով
(4070) Ռոզով (Rozov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,250968 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8747 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6273 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1233,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291844 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փսիխոզ
Փսիխոզ (.ψύχωσις- հոգեկան խանգարում։ ψυχή- հոգի, գիտակցություն և -ωσις վիճակի խանգարում ), վառ արտահայտված հոգեկան գործունեության խանգարում, որի ժամանակ հոգեկանի հակազդեցությունը հակասում է իրականությանը (ըստ Ի. Պ. Պավլովի), որն արտացոլվում է իրական աշխարհի ընկալման և վարքի խանգարումներով.
Դասակարգում
Փսիխոզները դասակարգվում են ըստ ծագման (պատճառի) և պատճառի (զարգացման ախտաբանական մեխանիզմների) էնդոգեն (այդ թվում էնդոգեն փսիխոզներին պատկանում են շիզոֆրենիան, շիզոաֆեկտիվ խանգարումը, աֆեկտիվ խանգարումների որոշ հոգեբանական ձևեր), օրգանական, սոմատոգեն, փսիխոգեն (ռեակտիվ, իրադրային), թունավորական, զրկանքի։
Բացի դրանից փսիխոզները դասակարգվում են ըստ առաջատար կլինիկական պատկերի, գերակշռող ախտանշանի (ախտանշանային դասակարգում) պարանոյիդ, հիպոխոնդրիկ, դեպրեսիվ, մոլագարի և այլն, այդ թվում (դեպրեսիվ-պարանոյիդ, դեպրեսիվ-հիպոխոնդրիկ և այլն) համակցություններ։
Հոգեվերլուծության մեջ
Ըստ Զիգմունդ Ֆրոյդի փսիխոզը հոգեկան կառույցի երեք հնարավոր խախտումներից մեկն է, նեվրոզի և այլասերվածության հետ միասին։
Նեզայմանովսկի
Նեզայմանովսկի (Незаймановский), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Տիմաշյովսկի շրջանի կազմում։
Փսիխոզ
Հոգեվերլուծության մեջ
Ի սկզբանե Ֆրոյդը հակադրում էր նեվրոզն ու փսիխոզը, 1923 թվականի հոդվածում ասելով, որ «Նեվրոզը Ես-ի և Այն-ի միջև կոնֆլիկտի արդյունքն է, այն դեպքում, երբ փսիխոզը Ես-ի և արտաքին աշխարհի միջև նման խանգարման արդյունք է »։ (Տես նրա աշխատանքը՝ «Իրականության կորուստը նեվրոզի և փսիխոզի դեպքում»)։
Նեզայմանովսկի
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1991 մարդ։
Փսիխոզ
Հոգեվերլուծության մեջ
Իր գործունեության վերջին տասնամյակում Ֆրոյդը հասկացավ, որ հոգեկանի կառուցվածքի ձևավորումը ոչ այնքան չնչին է, և չի համարվում պարզապես կոնֆլիկտի տեսակի ածանցյալ, իսկ Ֆրոյդի կլինիկական փորձը հանգեցրել է նրան հոգեկանի երեք կառույցների նկարագրության անհրաժեշտությանը, 1938 թվականին խոսելով երեք մեխանիզմների մասին՝ մերժում, ժխտում, հրաժարվել։ Ժակ Լականը զարգացնում է Ֆրոյդի գաղափարները, նկարագրելով փսիխոզը որպես հատուկ (նեվրոզից և այլասերումից տարբերվող) սուբյեկտի լեզուն մտնելու հնարավորություն։
Նեզայմանովսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Տիմաշյովսկի շրջանի բնակավայրեր
Փսիխոզ
Վերլուծական հոգեբանության մեջ
Կարլ Գուստավ Յունգի տեսանկյունից, փսիխոզը անհատական գիտակցության խորտակումն է արքետիպ անգիտակցության բովանդակության մեջ։ Ժամանակակից վերլուծական հոգեբանության մեջ ախտանշանները դիտվում են ոչ որպես հիվանդության ապացույց, կամ էլ նորմայից շեղում, այլ որպես խորհրդանշական լեզվով անգիտակցության ուղերձ, որը պահանջում է լուծել անհատի համար արդիական խնդիրները ։
Հաճախ հենց ախտանշանները մատնանշում են խնդրի էությունը, խնդրի լուծման կամ զարգացման հնարավոր ուղիները։ Ախտաբանական դրսևորումները այդ դեպքում նպատակ ունեն լրացնել ինչ-որ սահմանափակ կամ խանգարված գիտակցական կողմնորոշումը մինչև ամբողջականություն ։
Որոշ փսիխոզների գենետիկական պայմանավորվածություն
Բժշկության զարգացումը հանգեցրել է այն գիտակցությանը, որ բազմաթիվ հազվագյուտ գենետիկական ախտանշաններ և հիվանդություններ կարող են սխալմամբ ընդունվել որպես բացառապես հոգեկանի խանգարում։ Ավելի ճշգրիտ դիֆերենցիալ ախտորոշում կատարելու համար կատարվում են կուտակված տեղեկատվությունը համակարգելու փորձեր։ Այսպես 2008 թվականին մի հոդվածում ներկայացված է 62 գենետիկական հիվանդություններ, որոնց դեպքում կարող է փսիխոզ զարգանալ մանկության կամ վաղ հասունության տարիքում։ Դրանցից 18-ը կարելի է ախտորոշել անմիջապես, հիվանդների վառ ֆենոտիպից, 17-ը զուգորդված են մտավոր հետամնացության հետ ։
45-ը բնութագրվում են վառ արտահայտված նյարդաբանական նշաններով։ Այնուամենայնիվ նշվում է, որ այդ ցուցակից 34 հիվանդություն կարող են առաջանալ առանց վառ արտահայտվող հատկանիշների, որն էլ սխալ ախտորոշում կատարելու վտանգ է առաջացնում։
Գեներ, կապված փսիխոզի հետ
ZNF804A :
Փսիխզներ, մարմնական և նյարդաբանական հիվանդությունների դեպքում
Ախտաբանական վիճակների և հիվանդությունների ցուցակ, որոնց դեպքում կարող է երբեմն փսիխոզ նկատվել։
Հոգեակտիվ նյութեր և դեղորայք
Որպես կանոն փսիխոզները, որոնք առաջացել են այս կամ այն հոգեակտիվ նյութերի ընդունումից, կոդավորվում են հիվանդությունների միջազգային դասակարգման համապատասխան բաժնում F10—F19 («Հոգեակտիվ նյութերի օգտագործմամբ պայմանավորված հոգեկանի և վարքի խանգարումներ») ։ Այսպես օրինակ, խթանիչ փսիխոզը (պայմանավորված խթանիչների կիրառմամբ) կոդավորվում է F15.5 МКБ-10 բաժնում։
Փսիխոզ կարող են առաջացնել որոշ դեղամիջոցներ։ Մասնավորապես անտիխոլիներգեն դեղամիջողցներ, ադրենոկորտիկոտրոպ հորմոնը(АКТГ), իզոնիազիդ, լեվոդոպա և այլ ագոնիստ դոֆամին, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր, սիմպատոմիմետիկներ, հակադեպրեսանտներ, նեյրոլեպտիկներ ։
Փսիխոզի առաջացման հոգեսոցիալական գործոններ
Ըստ մի շարք հետազոտությունների փսիխոզի առաջացումը մեծապես պայմանավորված է այնպիսի գործոններով ինչպիսիք են աղքատությունը (ամենաանապահով խավի ներկայացուցիչների մետ ավելի հաճախ էախտորոշվում «շիզոֆրենիյա», քան ապահով խավի ներկայացուցիչների մոտ), ուրբանիզացիան, սոցիալական մեկուսացումը, ազգային խտրականությունը ։
Պարզվել է, որ փսիխոզի առաջացման վտանգը հասուն տարիքում էականորեն բարձրացել է այն անձանց մոտ, ովքեր մանուկ հասակում ենթարկվել են սեռական կամ ֆիզիկական բռնության, զգացմունքային բռնության, ոչ պատշաճ ֆիզիկական կամ զգացմունքային վերաբերմունքի, լքվածության։ Բացի դրանից հոգեկան խանգարման արտահայտվածության աստիճանը, հոսպիտալացման տևողությունը և հաճախականությունը, անդամախեղության հավանականությունը նույնպես կախված են մանկության տարիներին ֆիզիկական կամ սեռական բռնության առկայությունից կամ բացակայությունից ։ Մասնավորապես դրանից են կախված դիտարկվող ախտանշանների թիվը, արտահայտվածության աստիճանը, հալյուցինացիաների առկայությունը կամ բացակայությունը, դրանց արտահայտվածության աստիճանը, մեկնաբանող ձայների առկայությունը կամ բացակայությունը, իր ես-ին կամ ուրիշներին, վնաս պատճառելու հրաման տվող ձայնը, շոշափելի հալյուցինցիաները։ Նշենք նաև, որ մասնավորապես 12 տարեկան երեխաների մոտ ովքեր վաղ անցյալում հասակակիցների կողմից ենթարկվել են հալածանքների կամ մեծահասակների կողմից դաժան վերաբերմունքի, փսիխոզի առաջացման վտանգն ավելի բարձր է ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
Ուլուրու Կատա Տյուտա (ազգային պարկ)
Ուլուրու Կատա Տյուտա (Uluṟu-Kata Tjuṯa National Park), ազգային պարկ Ավստրալիայում։ 1977 թվականից ընդգրկվել է կենսոլորտային տարածքի համաշխարհային ցանցի մեջ, իսկ 1987 թվականից` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Աշխարհագրություն
Ուլուրու Կատա Տյուտա ազգային պարկը գտնվում է Հյուսիսային տարածքում` Դարվին քաղաքից 1431 կմ հարավ և Ալիս Սփրինգս քաղաքից 440 կմ հարավ-արևմուտք։ Պարկը զբաղեցնում է 1.326 կմ² մակերեսով տարածք։ Պարկի մաս են կազմում Ուլուրու և նրանից 40 կմ արևմուտք գտնվող Կատա Տյուտա ժայռերը։
Ամռան ամիսներին պարկի միջին ջերմաստիճանը կազմում է 45 °C, ձմռան ամիսներին` −5 °C: Տարեկան տեղումների միջին քանակը 307.7 մմ է ։
Պարկի տարածքը բնակեցված է անանգու ցեղի բնիկների կողմից, որոնցից շատերը ներկայումս զբոսաշրջիկների խմբերի էքսկուրսավարներ և ուղեկիցներ են։
Պարկի միջով է անցնում Կենտրոնական մեծ ճանապարհը։
Պատմություն
Առաջին եվրոպացիները այս տարածք են եկել 1870 թվականին։ 1872 թվականին կազմվել են Ուլուրու Կատա Տյուտա շրջանի քարտեզները։ 19-20-րդ դարերում այստեղ հիմնավորվել են եվրոպացի շատ ֆերմերներ, ինչը հանգեցրել է բնիկների հետ բախումների։ 1920 թվականին ներկայիս պարկի տարածքում տեղ է հատկացվել բնիկների համար։ Զբոսաշրջիկները տեղանք են այցելել` սկսած 1936 թվականից։ 1976 թվականին Ավստրալիան պարկի տարածքի իրավունքը տվել է տեղի բնիկներին, ովքեր «վարձավճարով հանձնել են» տարածքը Ավստրալիայի կառավարությանը 99 տարի ժամկետով։ 1987 թվականին ազգային պարկը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ 1995 թվականին պարկը արժանացել է Պիկասսոյի ոսկե շքանշանի «բնության և անանգու ցեղի բնիկների մշակույթի պահպանման համար»։
Զբոսաշրջիկների այցերը պարկի տարածք խիստ կանոնակարգված են։ Կարգը խախտողների համար սահմանված են դրամական խոշոր տուգանքներ։
Բուսական աշխարհ
Պարկի բնական լանդշաֆտը անապատային է։ Այնտեղ հանդիպող կենդանիները և բույսերը կազմում են կենսաբանական միասնական շղթա, որից որոշ տեսակներ բնիկներն օգտագործում են ավանդական բժշկության և սննդի մեջ։
Ուլուրու Կատա Տյուտայի բուսական աշխարհը ներկայանում է գրեթե բոլոր այն տեսակներով, որոնք հանդիպում են Կենտրոնական Ավստրալիայում։ Դրանցից մի քանիսը խիստ հազվագյուտ տեսակներ են և հանդիպում են միայն պարկի տարածքում։ Ծառերից հանդիպում են նվենիների, ակացիաների, գրեվիլեաների տարբեր տեսակներ։ Ծառերը ծաղկում են ձմռանը և անձրևներից հետո։
Երկրաբանություն
Երկրաբանների հետազոտությունների համաձայն` ներկայիս պարկի տարածքում 500 միլիոն տարի առաջ եղել է ծով, որի հատակին հարյուր հազարավոր տարիների ընթացքում առաջացել են ավազ և գետաքար, ինչը ժամանակի հետ վերածվել է ավազաքարի։ Նոր հետազոտությունների համաձայն` Ուլուրուն առանձին բարձունք չէ. այն մաս է կազմում երկրի մակերևույթի տակ գտնվող հսկայական ժայռազանգվածի, որից երկրի մակերևույթ են դուրս եկել միայն Ուլուրուն և Կատա Տյուտան։ Այս երկու բարձունքներն էլ միացված են ստորերկրյա ընդհանուր շղթայով։
Ժայռերի կարմիր գույնը պայմանավորված է հեմատիտ միներալի առկայությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Ավստրալիայի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Աստերոիդների ցանկ (164001-164100)
Աստերոիդների ցանկ (163901-164000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (164101-164200)
Ակրոֆոբիա
Ակրոֆոբիա, կպչուն վախ բարձրությունից։ Անվանումը ծագել է ἄκρος («վերին») и («վախ») բառերից։
Բարձրության վրա գտնվելու ժամանակ ակրոֆոբիայով տառապողի մոտ նկատվում է սրտխառնություն և գլխապտույտ։
Գլխապտույտը մեծ բարձրության վրա հանդիսանում է նորմալ ֆիզիոլոգիական ռեակցիա։ Ակրոֆոբների մոտ այն վերածվում է ֆոբիայի և առաջանում է վախ անգամ ոչ փոքր բարձրությունների և ընկնելու հավանականության բացակայության ժամանակ։
Ակրոֆոբիան դասվում է ֆոբիաների այն կատեգորիային, որոնք կապված են տարածության ու շարժման դիսկոմֆորտի հետ։ Այն ունի տվյալ կատեգորիայի հետ բուժման ընդհանուր մեթոդներ։
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Օստապովսկի գյուղական խորհուրդ (Միրգորոդսկի շրջան)
Օստապովսկի գյուղական խորհուրդ  (Остапівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Օստապովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1208 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Բայլան
Բայլան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գլուխկոտրուկ
Գլուխկոտրուկ, բարդ խնդիր, որի լուծման համար, որպես կանոն, անհրաժեշտ են ոչ թե առանձնահատուկ բարձր մակարդակի գիտելիքներ, այլ որոշակի հնարամտություն։
Ամեն դեպքում, որոշ գլուխկոտրուկներ խթանում են գիտնականների տեսական և գործնական մշակումները։ Այսպես, օրինակ, Ռուբիկի խորանարդի հնարավոր տարբեր վիճակների թիվը հավասար է (8! × 38-1) × (12! × 212-1) ÷ 2 = 43 252 003 274 489 856 000, այսինքն 43 կվինտիլիոնից ավելի կոմբինացիա։ Չնայած սրան, համարվում է, որ ցանկացած վիճակից խորանարդը կարելի է հավաքել ոչ ավելի, քան 20 քայլից հետո։ Այլ կերպ ասած, այսպես կոչված «Աստծո ալգորիթմը» կտա լուծումներ 20 քայլից ոչ ավելի կատարելով։
Պատմություն
Որոշ գլուխկոտրուկներ հայտնի են հին ժամանակներից։ Հետաքրքիր տրամաբանական խնդիրներ հայտնաբերվում են եգիպտական բուրգերի պատերին, հին հունական ձեռագրերում և այլ պատմական հուշարձաններում։ Գլուխկոտրուկների միջնադարյան պատմության ծաղկման ժամանակաշրջան կարելի է համարել 9-րդ դարը։ Կրթական մակարդակի աճը և գիտության նկատմամբ կրոնի անհանդուրժողականության նվազումը հանգեցրին տրամաբանական խնդիրների սիրահարների շրջանակների ընդլայնմանը։ Այդ ժամանակ էլ հայտնվեց գլուխկոտրուկների առաջին գիրքը Եվրոպայում՝ իռլանդացի լուսավորիչ Ալկուինի «Խնդիրներ երիտասարդ խելքի զարգացման համար» գիրքը։
Գլուխկոտրուկները ամենից շատ տարածում ստացան 19-րդ և 20-րդ դարերի սահմանում։ Ամերիկացի Սեմ Լոյդի և անգլիացի Հենրի Դյուդենի գործունեության շնորհիվ գլուխկոտրուկները մտցվեցին բազմաթիվ պարբերականների մեջ, դարձան տարածված բնակչության լայն շերտերի մոտ։ Լոյդը համարվում է ամբողջ աշխարհում ամենահայտնի գլուխկոտրուկի՝ «15 փազլ»ի հեղինակը։ Խաղը այնքան տարածված էր, որ որոշ գործատուներ ստիպված էին արգելել աշխատավայրում դրա օգտագործումը։
Գլուխկոտրուկների զարգացման հաջորդ ցատկը եղավ 1974 թվականին հունգարացի Ռուբիկ Էռնյոյի հայտնագործումը՝ հայտնի խորանարդիկը։ Ռուբիկի խորանարդը դարձավ ոչ միայն խաղալիք, այլև մաթեմատիկոսների և ինժեներների հետազոտությունների օբյեկտ։ Այդ ժամանակից ի վեր ամբողջ աշխարհում անցկացվում են Ռուբիկի խորանարդի արագ հավաքման մրցումներ։ Գլուխկոտրուկները ներկա ժամանակներում բուռն կերպով զարգանում են։ Շուկայում անընդհատ հայտնվում են նոր խաղեր, որոնք կոչված են պահել մարդու ինտելեկտը տոնուսի մեջ, զարգացնել տրամաբանությունը, վարժեցնել ոչ ստանդարտ մտածելակերպը և բարձրացնել տրամաբանության մակարդակը ամբողջությամբ։
1992 թ-ից անցկացվում են Փազլսպորտի աշխարհի առաջնություններ, որտեղ մասնակիցները մրցում են թղթի վրա գլուխկոտրուկների արագ լուծման մեջ։
Դուբրովկա (գյուղ, Վյազգինսկոե գյուղական բնակավայր)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Գլուխկոտրուկ
Գլուխկոտրուկների հայտնի հեղինակներ
Գլուխկոտրուկների ամենաճանաչված հեղինակներից են համարվում Հենրի Էռնեստ Դյուդենը, Սեմյուել Լոյդը, Մարտին Գարդները, Ռուբիկ Էռնյոն։ Թղթի վրա իր բազմաթիվ գլուխկոտրուկներով և փազլսպորտի աշխարհի առաջնության առաջադրանքներով հայտնի է ամերիկացի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Էրիխ Ֆրիդմանը։
Դուբրովկա (գյուղ, Վյազգինսկոե գյուղական բնակավայր)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Գլուխկոտրուկ
Գլուխկոտրուկների տիպերը
Գլուխկոտրուկների համընդհանուր ընդունված դասակարգում գոյություն չունի, կարելի է միայն պայմանականորեն բաժանել դրանք մի քանի խմբերի.
Կատեգորիա:Խաղեր
Պերվոմայսկոե (ավան, Պուտիվիլի շրջան)
Պերվոմայսկոե (Первомайське), ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
1988 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկոե ավանում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Պրոկոպիոս Կեսարացի
Պրոկոպիոս Կեսարացի (հունարեն՝ Προκόπιος ὁ Καισαρεύς, ծննդյան և մահվան ստույգ թվականները հայտնի չեն, 490 և 507 թվականների միջև - 562 թվականից հետո), 6-րդ դարի բյուզանդական պատմիչ, գրել է Հուստինիանոս I կայսեր կառավարման պատմությունը։ Եղել է հույն նշանավոր զորավար Բելիսարիոսի քարտուղարը և նրա հետ անմիջականորեն մասնակցելով պարսիկների, վադալների, օստգոթերի դեմ մղած կայսրության պատերազմներին, 551 թվականին շարադրել է «Պատերազմների մասին» աշխատությունը (8 գիրք)։ Խիստ կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում մինչ-հուստինիանոսյան ժամանակաշրջանի հայ-բյուզանդական հարաբերությունների, Հուստինիանոս կայսեր մղած պատերազմներին հայերի մասնակցության, հայ անվանի զորավարների, բյուզանդական տիրապետության դեմ հայերի ապստամբությունների մասին։
Իր «Կառուցումների մասին» գրքում մանրամասն նկարագրել է կայսեր շինարարական լայն աշխատանքները, այդ կապակցությամբ արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում Բյուզանդական Հայաստանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական վիճակի, քաղաքների, բերդերի և եկեղեցիների կառուցումների մասին։
Պրոկոպիոսն օգտվել է բանավոր և գրավոր բազմաթիվ աղբյուրներից, այդ թվում մեզ անհայտ հեղինակի «Հայոց պատմություն»-ից, բայց իր նկարագրած պատմական դեպքերի ժամանակակիցն է, ականատեսն ու մասնակիցն է։ Նա աղբյուրները քննադատաբար օգտագործող, շարադրվող իրադարձությունները վերլուծող և իր սեփական կարծիքը հայտնող հեղինակ է։
Պրաբհաթ Ռանջան Սարկար
Պրաբհաթ Ռանջան Սարկար (প্রভাতরঞ্জন সরকার, ), հայտնի նաև իր հոգևոր՝ Շրի Շրի Անանդամուրտի անունով (শ্রীশ্রী আনন্দমূর্তি, श्री श्री आनंदमूर्ति), հնդիկ փիլիսոփա, գուրու, «Անանդա Մարգի-ի» հիմնադիր և նախագահ։ Սարկարը հեղինակել է ավելի քան 250 գիրք՝ առաջարկելով պատմության զարգաման (սոցիալական ցիկլերի տեսություն), համաշխարհային տնտեսության (PROUT) և միկրովիտների տեսության իր հասկացությունները։ Սարկարը ձևակերպել է նեոհումանիզմի տեսությունը, որը, ի տարբերություն ավանդական հումանիզմի, ասում է, որ ոչ միայն մարդը, այլև այս աշխարհի բոլոր արարածներն իրավունք ունեն գոյություն ունենալ։ Նրա կողմից Հնդկաստանում 1955 թվականին հիմնադրված «Անանդա Մարգա» կազմակերպությունը, 2009 թվականի տվյալների համաձայն, իր գործունեությունն իրականացնում էր ավելի քան 120 երկրներում ։
Կենսագրություն
Պրաբհաթ Ռանջան Սարկարը ծնվել է Բիհար նահանգի փոքրիկ Ջամալպուր քաղաքում։ Նա ընդունակ երեխա է եղել, ով վաղ մանկությունից զբաղվել է մեդիտացիայով և շատ գիտելիքներ ունեցել տարբեր լեզուների և այլ ոլորտներում։
1939 թվականին Սարկարը Ջամալպուրից մեկնել է Կալկաթա և ընդունվել Կալկաթայի համալսարանի Վիդյասարագ քոլեջ։ Հոր մահից հետո, ընտանիքի կարիքները հոգալու համար, Սարկարը ստիպված թողել է ուսումը և աշխատանքի անցել որպես հաշվապահ` իր ծննդավայրի երկաթուղիների գլխամասային գրասենյակում։ Այստեղ նա աշխատել է 16 տարի` միաժամանակ ուսումնասիրելով և իր բազմաթիվ ուսանողներին ռաջադիրաջա-յոգայի հոգևոր սովորույթները սովորեցնելով։
Սարկարի հոգևոր անունը` Շրի Շրի Անանդամուրտի, սանսկրիտից թարգմանաբար նշանակում է «երանության մարմնացում (դրսևորում)» (आनंद — երանություն, मूर्ति — դրսևորում)։ Նա Անանդա Մարգայի դպրոցի հետևորդների գուրուն է եղել, ուսանողները նրան անվանում էին նաև Բաբա, ինչը բենգալերեն լեզվով նշանակում է «ամենաթանկ»։
1955-ին Սարկարը հիմնադրել է «Անանդա Մարգա» (թարգմանաբար սանսկրիտից «Երանության ուղի») սոցիալական և հոգևոր կազմակերպությունը ։ 1966-ին նա լքել է երկաթուղային ընկերությունը և անցել է աշխատանքի որպես Անանդա Մարգայի նախագահ։ Այդ ժամանակվանից նրա հիմնական նստավայրը Լեյք Գարդենն էր՝ Արևմտյան Բենգալիայի Կալկաթա քաղաքում։
Առաջադեմ ռացիոնալ օգտագործման տեսությունը (ՊՐԱՈՒՏ), որը Սարկարի ռահվիրան է եղել 1959 թվականին, սկսել է ժողովրդականություն վայելել 1960-ականների կեսերին։ ՊՐԱՈՒՏ-ը դարձավ սոցիալական և հոգևոր նոր հասկացություն, որը սպառնում էր մրցել կոմունիզմի հետ։ Սա հանգեցրեց առճակատման Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցության (մարքսիստ) հետ, որն այդ ժամանակ իշխող կուսակցությունն էր Արևմտյան Բենգալիայում։ 1971 թվականին Անանդա Մարգայի մի քանի անդամներ հարձակման են ենթարկվել և սպանվել, ենթադրաբար KPI (M)-ի հրամանով, բայց նրանց մահվան մեջ մեղադրեցին Սարկարին։ Նա ձերբակալվել և դատապարտվել է սպանությանյուն դրդելու մեղադրանքով։ Բանտային պայմանները շատ ծանր են եղել։ Իր բանտարկության տարիներին Սարկարը շարունակել է պնդել, որ ինքն անմեղ է։ Նրա հետևորդները պնդել են, որ Սարկարի ձերբակալումը քաղաքական գործողություն է եղել և դա կապված էր նրա հոգևոր և սոցիալական ուսմունքների տարածման հետ։
Սարկարի բանտում եղած ժամանակահատվածում «Անանդա Մարգա» կազմակերպությունը տարածվեց ամբողջ աշխարհով մեկ՝ կրելով նրա ուղերձը. «Ինքնազարգացում և ծառայություն ամբողջ գոյությանը»։
Սարկարի առողջությունը լրջորեն խաթարվեց բանտի վատ պայմանների, ծանր թունավորման և հնգամյա հացադուլի պատճառով, բայց նա շարունակեց ակտիվորեն տարածել իր ուսմունքները՝ դասախոսություններ կարդալով թեմաների վերաբերյալ, ներառյալ հոգևոր և սոցիալական փիլիսոփայության, գյուղատնտեսության, նեոհումանիզմի և միկրովիտների տեսության հարցեր։ Նա գրել է ընդհանուր առմամբ 5018 երգ, որոնք կոչվել են Պրաբհաթ Սամգիթներ (սանսկր.` Նոր արշալույսի երգերից)։
1978-1979 թվականներին Սարկարը սկսեց համաշխարհային շրջագայություն՝ հանդիպելով աշխարհում ունեցած իր հետևորդների, այդ թվում՝ Շվեյցարիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Սկանդինավիայի, Մերձավոր Արևելքի, Թայլանդի, Թայվանի, Վենեսուելայի և Ջամայկայի հետևորդների հետ։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտն արգելեց նրան մուտք գործել երկիր՝ Սարկարի և Հնդկաստանի կառավարության միջև առկա բարդ հարաբերությունների պատճառով, ուստի 1979 թվականին Ջամայկայում ամերիկացի ուսանողների հետ հանդիպում անցկացվեց ։
Սարկարը միշտ աշխատել է շատ քրտնաջան, նա քնում էր օրական ոչ ավելի, քան չորս ժամ՝ կազմակերպության բաժինների ղեկավարներից զեկույցներ ընդունելով, հետևորդների հետ հանդիպումներ ունենալով, բանակցություններ վարելով, միջազգային ծրագրեր կասմակերպելով։ Մահից մի քանի տարի առաջ հետևորդները Սարկարին խնդրեցին նկարագրել իր կենսագրությունը, և նա գրեց միայն. «Ես առեղծված էի, ես առեղծված եմ, ես կմնամ առեղծված հավիտյան»։
Սարկարը կյանքից հեռացել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 21-ին։
«Անանդա Մարգա»` «Երանության ուղին»
Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1955 թվականին։ Կազմակերպության նպատակներն ու խնդիրները սահմանվում են «átmamoksárthaḿ jagathitáya ca» կարգախոսում՝ «ինքնաիրացում և ծառայություն եղածին»։ «Անանդա Մարգայի» անդամները մի կողմից իրականացնում են յոգայի պրակտիկա ինքնաիրացման համար, իսկ մյուս կողմից՝ նրանք կազմակերպում և վերահսկում են տարբեր սոցիալական նախագծեր, օրինակ՝ անապահով շրջաններում նախադպրոցական կրթության ծրագրեր, բնական աղետներից տուժածներին օգնություն, աղքատներին սնունդ բաժանելու և այլն։ Կազմակերպությունն ունի նաև վանականության ինստիտուտ, որը բաղկացած է այն մարդկանցից, ովքեր իրենց կյանքը նվիրել են մեդիտացիային, ծառայելով մարդկանց և առաքելություն տարածելով։ Նրանք անվճար ուսուցանում են ռաջադիրաջա յոգայի պրակտիկան և փիլիսոփայությունը ։
Սարկարի կողմից տրված հոգևոր պրակտիկայի համակարգը կարելի է անվանել վեդական և տանտրիկ փիլիսոփայության սինթեզ ։ Կարմա սաննյասի նրա գաղափարը հիմնված է հետևյալ սկզբունքի վրա. Բարձրագույն գիտակցությանը հասնելու համար պետք է անընդհատ կենտրոնանալ այդ նպատակի վրա, կատարել հոգևոր պրակտիկա անձի վերափոխման համար և զբաղվել սոցիալական ծառայությամբ՝ օգնելով մարդկանց, ձգտելով հասարակության քաղաքական և սոցիալական ազատագրմանը։ Այս սկզբունքին հավատարիմ յոգան կոչվում է սադվիպրա։
Ներկայումս «Անանդա Մարգա» կազմակերպությունը գործում է 120 երկրներում։
Հիմնադրման օրվանից Անանդա Մարգան պաշտպանում է ունիվերսալիզմը և մերժում հասարակության բաժանման այնպիսի իռացիոնալ ձևերը, ինչպիսիք են կաստեիզմը։ Կազմակերպությունը ստիպված էր բախվել պահպանողական հինդուական շրջանակների, ինչպես նաև Արևմտյան Բենգալիայի կոմունիստական ռեժիմի հակազդեցությանը։
Հոգևոր փիլիսոփայություն
Անանդա Մարգայի հետևորդները հավատում են մեկ, անսահման Գերագույն Էակին, ով ստեղծել է այս աշխարհը, որը սանսկրիտում կոչվում է Պարամա Պուրուշա։ Ըստ Անանդա Մարգայի փիլիսոփայության, յուրաքանչյուր մարդու մեջ կա այս անսահման Գերագույն գիտակցության մասնիկը, և մարդկային կյանքի նպատակն է միավորել միացյալ գիտակցությունը գերագույն անսահման էության՝ Պարամա Պուրուշայի հետ։ «Անանդա Մարգայի» հոգևոր փիլիսոփայությունն ասում է, որ Աշխարհը տիեզերական միտք-ալիք է և ստեղծվել է էկտոպլազմայից, կամ այս տիեզերական մտքի նյութից։
Բրահմաչակրա
Անանդա Մարգայի տիեզերաբանությունը սկսվում է այն ըմբռնումով, որ անսահման Գիտակցությունը բոլորի գոյության պատճառն ու աղբյուրն է։ Այս գիտակցությունը հայտնի է որպես Բրահմա։ Ստեղծման ցիկլը, որում Բրահման վերափոխվում է Տիեզերքի, կոչվում է Բրահմաչակրա («չակրա» նշանակում է «ցիկլ» կամ «շրջան»)։ Այս Էությունը վերահսկում է տիեզերքի բոլոր գործողությունները։ Գիտակցությունը` Արարիչն է, որը ստեղծել է Տիեզերքի «ծրագիրը» և մարմնավորում է այն։
Փիլիսոփայության մեջ նյութի և գիտակցության փոխհարաբերության, մեկի կամ մյուսի գերակայության և ճշմարտության վերաբերյալ հարցերն ամենակարևորներից են։ Նյութապաշտները պնդում են, որ գիտակցությունը ստեղծվում է նյութից, ուստի նյութը տիեզերքի ամենակարևոր տարրն է։ Մյուս կողմից, որոշ փիլիսոփաներ ասում են, որ աշխարհը միայն պատրանք է։ Բրահմաչակրայի տեսությունն այս հարցում այլ տեսակետ է առաջարկում` արտահայտված տիեզերքը հարաբերական իրողություն է։ Իր հերթին, չբացահայտված Բրահման բացարձակ, անփոփոխ իրականություն է։ Բրահմաչակրայի տեսությունը համաձայն է, որ նյութից առաջացել է մեկ գիտակցություն, բայց ասում է, որ դա հնարավոր է դարձել միայն այն պատճառով, որ նյութն ինքնին տիեզերական մտքի արարում է, և, հետևաբար, գիտակցությունն արդեն ներթափանցված է դրա մեջ։ Այսինքն՝ գիտակցությունն ավելի կարևոր է, քան նյութը։ Մարդիկ իրենց մտքում ստեղծված հարաբերական իրականության մի մասն են, ուստի չեն կարող հերքել դրա գոյությունը՝ առանց մերժելու իրենց գոյությունը։ «Բրահման բացարձակ իրականություն է, տիեզերքը նույնպես իրականություն է, բայց հարաբերական»։
Միկրովիտի տեսություն
Սարկարն ասել է, որ նյութի ստեղծումը սկսվում է միկրովիտների` ատոմը կազմող մասնիկների առաջացումից, մինչդեռ միկրովիտները կազմող նյութն առանձին գաղափար է։ «Միկրովիտ» բառը նշանակում է «կյանքի ամենափոքր, մանրադիտակային ձև»։
Սարկարի տեսության համաձայն, շատ ժամանակակից դեղամիջոցներ առաջացնում են բացասական միկրովիտների հավաքում հիվանդության կիզակետում, և բացասական միկրովիտների այս կոնցենտրացիան կարող է չեղարկել բուժման ողջ գործընթացը։ Բացասական միկրովիտների կոնցենտրացիայի արդյունքում առաջացող ազդեցությունը կարող է առաջացնել նոր հիվանդություններ։ Հոգևոր գործելակերպը մեծացնում է մարմնում դրական միկրովիտների քանակը։ Սարկարն ասում է, որ ժամանակակից բժշկությունը հնանում է, և միայն միկրովիտների տեսությունը կկարողանա նոր դեղերի ստեղծումը հասցնել ավելի բարձր մակարդակի։
Ընդհանուր ցիկլի տեսություն
Վառնա (սոցիալական ցիկլեր) հասկացությունը որոշում է մարդկանց ֆիզիկական և մտավոր վարքը և նրանց գործողությունների դրդապատճառը։ Ըստ այս հայեցակարգի, մարդիկ բաժանվում են չորս հիմնական տիպի՝ վիպրա (մտավորական), կշատրիա (ռազմիկ), վայշյա (վաճառական), շուդրա (աշխատող)։ Վառնան, ըստ Սարկարի, ավելին է, քան պարզապես հոգեբանության տեսակ, այն ավելի մոտ է Միշել Ֆուկոյի կողմից ձևակերպված գաղափարին։
Սոցիալական ցիկլի օրենքը վառնայի հայեցակարգը միահյուսում է պատմական էվոլյուցիայի տեսությանը, որի ընթացքում զարգանում և անկում են ապրում քաղաքակրթությունները՝ իշխող էլիտայի գլխավորությամբ, որը կազմված է վերոհիշյալ մի որևէ տիպի մարդկանցից։ Այս օրենքը կարող է կապված լինել Շրի Ավրոբինդոյի, Իբն Խալդունի և որոշ այլ պատմաբանների պատմական շրջանի գաղափարների հետ։ Ցիկլային նկարագրությանը զուգընթաց՝ քաղաքակրթությունների զարգացումն ու անկումը, Սարկարի տեսությունը կարող է ներկայացվել գծային տեսքով, երբ տնտեսական և տեխնոլոգիական առաջընթացը որոշիչ է համարվում կյանքի նյութական պայմանները փոխելու համար։ Այնուամենայնիվ, ըստ Սարկարի, իսկական առաջընթացը կարող է գոյություն ունենալ միայն հոգևոր ոլորտում։
Սարկարը կոչ է անում իրականացնել «Անանդա Մարգա»-յի գաղափարները և առաջադեմ օգտագործման տեսությունը, և այդպիսով գործնական միջոցներ ձեռնարկել հասարակության կյանքը բարելավելու և ներդաշնակեցնելու, մարդկանց միջև համագործակցությունն ընդլայնելու համար, ինչը կօգնի հասարակությանը դուրս գալ այն ցիկլից, որում ներկայումս գտնվում է։ Սարկարը պնդում էր, որ եթե սոցիալական ցիկլերի տեսությունը հասկանում և ընդունվում է, շահագործումը կարող է զգալիորեն կրճատվել, եթե ընդհանրապես չվերացվի։ Եթե հասարակության բոլոր ոլորտների ղեկավարները համարձակ մարդիկ են, բաց նորարարությունների և տեխնիկական առաջընթացի համար, օգտագործելով իրենց ինտելեկտը՝ ի շահ ամբողջ հասարակության, ապա այս ցիկլից հնարավոր կլինի դուրս գալ զարգացման հաջորդ փուլ ։
Պրոգրեսիվ օգտագործման տեսություն
Սարկարը կանխատեսեց սոցիալիստական համակարգի փլուզումը, որին հաջորդեց կապիտալիզմի համաշխարհային ճգնաժամը։ Հասարակության երկու մոդել՝ հավասարապես անտեսելով հոգևոր սկզբունքը ։ 1959-ին նա մշակեց առաջադեմ օգտագործման տեսություն (ՊՐԱՈՒՏ)՝ սոցիալ-տնտեսական հայեցակարգ, որը հիմնված է նեոհումանիզմի տեսության մեջ սահմանված արժեքների վրա։ Նոր-հումանիզմի հիմնական դրույթներից մեկը պնդումն է, որ բույսերի և կենդանիների բարեկեցությունը նույն արժեքն ունի, ինչ մարդու ֆիզիկական, մտավոր և հոգևոր բարեկեցությունը։ ՊՐԱՈՒՏ-ը մշակվել է որպես կիրառելի գործիք, որի միջոցով պետք է հաստատել նեոհումանիզմը համայնքներում և ժողովուրդներում։ ՊՐԱՈՒՏ տեսությունը մերժում է ինչպես կապիտալիստական, այնպես էլ սոցիալիստական տնտեսական մոդելները` կենտրոնանալով բոլոր ռեսուրսների առավել ռացիոնալ օգտագործման և բոլոր եկամուտների արդար բաշխման վրա։ Դրա արտադրությունը հիմնված է կոոպերատիվ ձեռնարկությունների գործունեության և արդյունաբերության աշխատանքի վրա ։ 1968 թվականին Սարկարը հիմնեց «Հնդկաստանի պրուտիստական բլոկ» կազմակերպությունը (PBI - Հնդկաստանի պրուտիստական բլոկ)՝ հասարակության սոցիալական և քաղաքական ոլորտներում այս տեսության գաղափարները թարգմանելու նպատակով ։
ՊՐԱՈՒՏ-ը նպատակ ունի օգնելու աղքատներին ձեռք բերել տնտեսական անկախություն։ Սարկարը նաև շեշտում է, որ համայնքների ղեկավարները, ինչպես նաև յուրաքանչյուր հաջողակ մարդ, հսկայական բարոյական պատասխանատվություն ունեն ամբողջ հասարակության բարեկեցության համար։ ՊՐԱՈՒՏ-ը հանդես է գալիս հարստության կուտակումը սահմանափակելու օգտին։ Բնականաբար, նման տեսությունը չէր կարող հակառակորդներ չունենալ Հնդկաստանի և այլ երկրների կապիտալիստների և կոմունիստների շրջանում։
Նեոհումանիզմ
Իր աշխատանքներում Սարկարը պնդում էր, որ մարդիկ փոխանակ իրենց նույնացնեն որոշակի ռասայի, դավանանքի, ազգության կամ լեզվային խմբի հետ, պետք է իրենց համարեն մեկ մեծ ընտանիքի մաս, որն ընդգրկում է ամբողջ մարդկությունը։ Նա սոցիալական աշխարհայացքի այս տեսակն անվանեց «ունիվերսալիզմ» ։ 1982-ին, «Նեոհումանիզմ. Մտքի ազատացում» գրքում նա նշել է, որ ավանդական հումանիզմը որոշ լուրջ թերություններ ունի։ Նախ, այս հումանիզմը չի վերաբերում բույսերին և կենդանիներին։ Մարդիկ խոսում են «մարդու իրավունքների» մասին, բայց շարունակում են հերքել կենդանիների և բույսերի իրավունքների գոյությունը։ Հումանիզմի մեկ այլ թերությունն այն է, որ այն չունի հզոր հոգևոր հիմք և հաճախ այլասերվում է կեղծ-հումանիզմի։ Որպես օրինակ կարելի է ասել, թե այսպես կոչված զարգացած շատ երկրներ մարդասիրական օգնություն են տրամադրում զարգացող երկրներին՝ հումանիզմի անունով, բայց միևնույն ժամանակ, անդրազգային կորպորացիաները, անխոհեմ շահույթ հետապնդելով, իրենց հարստությունն ու ռեսուրսները դուրս են բերում զարգացող երկրներից։
Սարկարն աշխարհին ներկայացրեց հումանիզմի նոր ձևակերպում, որի հիմքում դրված է հոգևորությունը՝ այն անվանելով «Նեոհումանիզմ»։ Նեոհումանիզմը տեսություն է, որը հիմնված է հոգևորության, աշխարհի ընկալման ընդլայնման, բնապահպանական և սոցիալական փոփոխությունների վրա։ Այն նկարագրում է Սարկարն իր «Նեոհումանիզմ. Մտքի ազատացում» գրքում, որում խոսվում է մարդու բնույթի և ամբողջ հասարակության և անհատի ներուժի բացման ուղիների մասին։ Սա ամբողջական փիլիսոփայություն է, որում խոսվում է կյանքի նպատակի, հասարակության գործունեության և մարդկային գոյության շատ այլ ասպեկտների վերաբերյալ հարցերի շուրջ։
Նեոհումանիզմը խոսում է երկու սկզբունքների մասին, որոնցով հիմնականում առաջնորդվում են մարդիկ` անձնական (էգոիստական) հաճույքի սկզբունքը (Աթմա-Սուխա Թաթվա) և սոցիալական հավասարության սկզբունքը (Սամա-Սամաջա Տատվա) ։ Սոցիալական հավասարության սկզբունքի ընդունումը զարգացնում է բարեգործություն և օգնելու ցանկություն, սա դառնում է կյանքի կանոն։ Կյանքի բոլոր ձևերի միասնության գաղափարի ընդունումը մարդու մեջ զարգացնում է պատասխանատվություն, որը համարժեք է այն դերին, որը խաղում են մարդիկ տիեզերքի կառուցվածքում։ Ընդհակառակը, անձնական հաճույքի սկզբունքի պահպանումը նպաստում է նրան, որ մարդու համար ամեն ինչ, բացի իր հաճույքից և սեփական հաջողությունից, կորցնում է իր իմաստը, նա դադարում է մտածել, թե ինչպես են իր քայլերն ազդում ուրիշների վրա։ Նեոհումանիզմի փիլիսոփայությունը սատարում է «իսկական մարդկային մշակույթին», որը հիմնված է սոցիալական հավասարության սկզբունքի վրա և մերժում է «կեղծ մշակույթը», «կոռուպցիոն մշակույթը», որը զարգացնում է եսասիրություն և հաճույք ստանալու ցանկություն։
Նեոհումանիզմը կոչ է անում ազատվել խղճի արթնացման միջոցով դոգմատիկ և մտքի սահմանափակումներ դնող հասկացություններից, որը ներառում է բանական մտածողություն և սոցիալական հավասարության սկզբունքի հիման վրա գիտելիքների ձեռքբերում։ Այս գործընթացը տեղի է ունենում մտավոր ոլորտում։ Ռացիոնալությունը ենթադրում է կարողություն տարբերակել ուշադրության արժանի երևույթը, այն երևույթից, որից պետք է խուսափել։ Ուսումնասիրության ոլորտը գնահատվում է խղճի տեսանկյունից՝ որոշելով, թե արդյոք այդ տարածքը համապատասխանում է «գոյություն ունեցող բոլորի բարօրությանը» չափանիշին։ Նեոհումանիզմը փիլիսոփայություն է մարդու կողմից աշխարհի ընկալման տարածքի գիտակցաբար ընդլայնման մասին, այն մարդուն տանում է նեղ կատեգորիաներից (ազգություն կամ էթնիկ խումբ) ավելի լայն մի կողմ (մոլորակ)։ Նեոհումանիզմը մարդուց պահանջում է ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին ջանքերի կիրառում։ Սարկարը տվել է բազմաթիվ մանկավարժական պրակտիկաներ և մեթոդներ նեոհումանիստական մշակույթի զարգացման համար ։
Սարկարի աշխատանքները
Սարկարը տասնյոթ տարի (1966-1971 և 1978-1990) նվիրել է «Անանդա Մարգա»-յում իր աշխատանքին և թողել ավելի քան 250 գրքերի մեծ ժառանգություն, որոնք ընդգրկում էին թեմաների լայն շրջանակ։
Սարկարը հիմնականում հայտնի է որպես «Անանդա Մարգա»-յի հոգևոր ուսուցիչ, բայց նա գրել է ավելի քան 1500 էջ ՊՐԱՈՒՏ-ի տնտեսական տեսության, մի քանի հազար էջ լեզվաբանության և լեզուների ուսումնասիրության վերաբերյալ։ Լեզվաբանության վերաբերյալ Սարկարի գրվածքները ներառում են սանսկրիտյան «Shabda Cayanika» (Բառերի ժողովածու) 26 հատորանոց անավարտ հանրագիտարանը։ Նա գրքեր է գրել սոցիոլոգիայի, գյուղատնտեսության, պատմության, գրականության, կրթության, բժշկության, տիեզերաբանության և փիլիսոփայության վերաբերյալ։ Նա նաև առաջարկել է նեոհումանիզմի փիլիսոփայությունը (1982) և միկրովիտների տեսությունը (1986), որոնք նախկինում աշխարհին անհայտ էին։
Հետևորդները Սարկարի ամենավառ ձեռքբերումներից մեկն են համարում այն, որ նա երգերի շարք է գրել «Պրաբհաթ Սամգիթներ» (Նոր լուսաբացի երգեր) անունով։ 1982 թվականից՝ իր կյանքի վերջին 8 տարում, Սարկարը հասցրել է գրել 5018 երգ։
Հետնորդներ
Սարկարի առաջին աշակերտը Յոգի Կալիկանանդան էր։ Նրանք առաջին անգամ ծանոթացել են այն ժամանակ, երբ Սարկարը դեռ քոլեջի ուսանող էր։ Մի երեկո նա խորհում էր Գանգա գետի ափին։ Կալիչարանը, որը պատանության տարիներին հանցագործ է եղել, մտադիր է եղել թալանել Սարկարին, բայց նրա հետ զրուցելուց հետո նա արմատապես փոխել է իր ապրելակերպը և անցել հոգևոր ուղու՝ «Երանության ուղու» ։
Սարկարի ամենահայտնի ուսանողներից մեկը Ռավի Բաթրան էր՝ աշխարհահռչակ տնտեսագետ և սիրված գրող, ով ապրում և դասավանդում է Դալլասում, Տեխաս։ Բաթրայի աշխատանքի վրա մեծապես ազդել են Սարկարի սոցիալական ցիկլի տեսությունը և առաջադեմ ռացիոնալ օգտագործման տեսությունը։ Մեկ այլ հայտնի ուսանող էր ֆուտուրիստ Սոհաիլ Ինայատուլլան, ով հետագայում Սարկարի ստեղծագործությունները թարգմանեց բենգալերենից։ Սարկարի աշակերտները, վանականներն ու միանձնուհիները տարածում էին նրա ուսմունքներն ամբողջ աշխարհում՝ դասախոսություններ կարդալով, սեմինարներ անցկացնելով, հոգևոր պրակտիկա դասավանդելով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հնդիկ լեզվաբաններ
Զաք Բրաֆ
Զաքարի Իսրայել (Զաք) Բրաֆ (Zachary Israel «Zach» Braff, ), ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, որին մեծ ճանաչում է բերել «Կլինիկա» սերիալի Ջոն Դորիանի դերը։ Զաքը մի քանի անգամ առաջադրվել է «Էմմի» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների։
Վաղ տարիներ
Զաք Բրաֆը ծնվել է 1975 թվականի ապրիլի 6-ին Սաութ-Օրինջ ավանում (Նյու Ջերսի նահանգ, ԱՄՆ)՝ հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Հել Բրաֆը, իրավաբան ու պրոֆեսոր է, իսկ մայրը՝ Էնն Բրոձինսկին, կլինիկայի հոգեբան է։ Երբ Զաքը դեռ երեխա էր, իր ծնողները ամուսնալուծվել ու ստեղծել են նոր ընտանիք։ Զաքը եղել է ընտանիքի ամենափոքր երեխան։ Նա ունի միջնեկ եղբայր՝ Ջոշուան, և ավագ եղբայր՝ Ադամ Ջեյը, որոնք համատեղ աշխատել են հեռուստատեսային սցենարների վրա, և քույր, որը մոդել է։ Հարցազրույցներից մեկում Զաքն ասել է, որ կինեմատոգրաֆիայով զբաղվելը վաղ մանկուց իր ցանկությունն է եղել ։ Նրան 10 տարեկան հասակում ախտորոշել են «օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում» հիվանդությունը ։
Մեյփլվուդում (Նյու Ջերսի նահանգ) Զաք Բրաֆը ավարտել է դպրոցը, որտեղ մասանկցել է դպրոցական հեռուստակայանի գործունեությանը։ Այնուհետև 1993-1997 թվականներից սովորել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանում (Իլինոյսի նահանգ), որտեղ ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան կինեմոտոգրաֆիայի բնագավառում։ Քոլեջում եղել է Ֆի Կապա Պսի եղբայրության անդամ ։
Կարիերա
Իր կարիերան Զաքը սկսել է Նյու-Յորքի հասարակական թատրոնում, որտեղ մասնակցել է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» և «Մակբեթ» պիեսներում։ Դրանց հետ զուգահեռ նա նկարահանվել է Վուդի Ալլենի «Խորհրդավոր սպանություն Մանհեթենում» ֆիլմի էպիզոդում և մասնակցել «Դայակների ակումբ» դիսնեյյան շոուի էպիզոդի նկարահանումներին։
2004 թվականին Զաքը գրել է «Այգիների երկիր» ֆիլմի սցենարը, որը նկարահանվել է այնտեղ և հանդես եկել որպես ռեժիսոր։ Ֆիլմը նկարահանվել է հայրենի Բրաֆա նահանգում, այդ թվում Սաութ-Օրինջ, Մեյպլվուդ և Տանաֆլայ քաղաքներում։ Պրոդյուսերները այնքան էլ լավ չեն ընդունել այս ֆիլմը, որի վրա Զաքն աշխատել է կես տարի։ Բայց 2005 թվականին «Այգիների երկիր» ֆիլմը ստացել է «Գրեմմի» մրցանակ՝ լավագույն սաունդթրեքի համար։
Բրաֆը 2006 թվականին նկարահանվել է «Հրաժեշտի համբույր» ֆիլմի գլխավոր դերում։ Աշխատել է նաև իր համար նախատեսված սցենարի վրա։ «Հրաժեշտի համբույր» ֆիլմի ռեժիսորն իր հարցազրույցներում Զաքին համեմատել է երիտասարդ Թիմ Ալենի հետ՝ նկարագրելով նրան որպես «աներևակայելի շփվող․․․ սովորական տղա, ինչպես բոլորը»։
Զաք Բրաֆը 2007 թվականին NBC հեռուստաալիքի հետ պայմանագիր է կնքել «Կլինիկայի» յոթերորդ եթերաշրջանում նկարահանվելու համար։ Նրա հոնորարը կազմել է 350 000 դոլար սերիայի համար, որը նրան դարձրել է ամենաբարձր վարձատրվող հեռուստատեսային դերասաններից ։ Նույն թվականին նկարահանվել է «Նախկին սիրեկանը» ֆիլմում։
Բացի այդ, Բրաֆը բանակցություններ է վարել «Ո՞վ ես դու, պարոն Բրուքս» ֆիլմում դերի համար, սակայն հրաժարվել է հօգուտ «Բաց սրտեր» ֆիլմի։