cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լեդի Սիդնի Մորգան
Կարիերա
Սիդնին իր սերնդի ամենավառ ու բուռն քննարկվող գրական գործիչներից մեկն էր։ Նա իր կարիերան սկսեց բանաստեղծությունների մեծ ծավալով։ Նա հավաքեց իռլանդական ժողովրդական մեղեդիներ, որոնց համար գրեց բառերը, դրանով իսկ շարունակելով ստեղծագործական այն ոճը, որը որդեգրել էր դեռևս Թոմաս Մուրը։ Նրա «Սուրբ Քլեր» (1804) վեպը ՝ անխոհեմ ամուսնության, դժբախտ սիրո մասին է, որտեղ նկատելի է  Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի ազդեցությունը։ Նրա՝ մեկ այլ վեպ ՝ «Սուրբ Դոմինիքսի նորեկը» (1806), նույնպես բարձր գնահատվեց նրա երևակայության և նկարագրության հատկությունների համար։
Գիրքը, որը մեծ հեղինակություն բերեց նրան և միևնույն ժաման դարձավ մեծ խոսակցությունների առիթ Իռլանդացի վայրի աղջիկն էր (The Wild Irish Girl), որտեղ նա հանդես է գալիս որպես քաղաքական գործիչ։ Այստեղ նա շռայլորեն նկարագրում է իռլանդական բնապատկերների գեղեցկությունը, Իռլանդիայի բնական  հարստությունը և նրա վաղ պատմության վեհ ավանդույթները։ Կաթոլիկ և լիբերալ հասարակության մեջ նա հայտնի է որպես Գլորվինա։
Պերսի Բիշի Շելլիին հիացրել է Սիդնիի՝ Միսիոները ստեղծագործությունը և հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցել նրա մի շարք ստեղծագործությունների վրա։
1814 թվականին լույս տեսավ Սիդնիի՝ լավագույն Օ' Դոնել ստեղծագործությունը, որտեղ խորապես ներկայացվում է հասարակության խոցելի խավերի վառ նկարագիրը։
Համլետ Հայրյան
Համլետ Գուրգենի Հայրյան (սեպտեմբերի 23, 1971, գ. Մեծ Թաղեր (ԼՂՀ Հադրութի շրջան) - օգոստոսի 31, 1992, Հադրութ), հայ ազատամարտիկ, Մասնակցել է Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Ծնվել է 1971 թվականին ԼՂՀ Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտ, որը պետք է ավարտեր 1992 թվականին։ 1991-ի մայիսին ընդունվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության շարքերը՝ դառնալով ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության անդամ։ Համլետ Հայրյանի սերնդակիցները մկրտվեցին «Ներսես Բարբառյան սերունդ»՝ ի պատիվ Շահումյանում նահատակված Ներսես Բարբառյանի։ Նրա գործի շարունակողն եղավ և Համլետը, ով մահացավ՝ միանալով իր զինակից ընկերներին՝ Վարդանին, Գագիկին, Վաչեին, Դուշմանին, որոնց հետ 1991 թվականին մեկնեց պաշտպանելու Արցախի հողը։ Մասնակցել է Կրկժանի, Լեսնոյի ազատագրակական մարտերին, Հադրութի ինքնապաշտպանությանը։
Լեդի Սիդնի Մորգան
Ժառանգություն
Նախքան նրա մահը, 1859 թվականին, իր հուշերը գրի առնելու համար, Լեդի Մորգանին օգնել է նրա ընկերուհին՝ Ժերալդինը։ Նրանք առաջին անգամ հանդիպել են 1853 թվականին, երբ Ժերալդինը նոր էր ժամանել Լոնդոն։ Լոնդոնում տեղավորվելու հարցում նրան մեծ օգնություն ցուցաբերեց նոր ծանոթությունը։ Ժերալդինն իր հուշերում մեծ քնքշությամբ է արտահայտվում Լեդի Մորգանի մասին ։
Համլետ Հայրյան
Մահացել է 1992 թվականի օգոստոսի 31-ին։
Լեդի Սիդնի Մորգան
Ժառանգություն
Լեդի Մորգանի կենսագրականը և մի շարք հետաքրքիր նամակներ տպագրվեցին Ուիլյամ Հեփվորթ Դիքսոնի կողմից 1862 թվականին Լեդի Մորգանի կիսանդրիներից մեկը տեղ է գտել Լոնդոնի՝ Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում, իսկ մյուսը՝ Ֆրանսիայի՝ Դեվիդ դ'Անգերսի թանգարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իռլանդացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Իռլանդացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Համլետ Հայրյան
Աղբյուրներ
«Երկիր» թերթ. 1992 թվականի սեպտեմբերի 3-ի տպագրություն՝ 6-րդ էջ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:1971 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 31 մահեր
Կապրոլակտամ
Կապրոլակտամ, e-ամինակապրոնաթթվի լակտամ. սպիտակ բյուրեղային նյութ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 68—69 °C, եռմանը՝ 262, 5 °C։ Լավ է լուծվում ջրում ն օրգանական լուծիչներում։ Թթուների և հիմքերի ջրային լուծույթների ազդեցությամբ հիդրոլիզվում է՝ առաջացնելով e-ամինակապրոնաթթու՝ H2N (CH2)5COOH։ Քիչ քանակությամբ ջրի, սպիրտի, ամինի, օրգ. թթուների և այլ նյութերի առկայությամբ տաքացնելիս (250—260 °C) կապրոլակտամը պոլիմերվում է՝ առաջացնելով պոլիամիդային խեժ, որից ստանում են կապրոն՝ կապրոլակտամի արտադրության համար հումք են ծառայում ֆենոլը (կապրոլակտամի ստացման առաջին արտադրական եղանակ, որը չի կորցրել իր նշանակությունը), բենգոյական թթուն, ցիկլոհեքսանը և այլն։ Արդ. բոլոր եղանակները ընդգրկում են կիսաարգասիք ցիկլոհեքսանոնօքսիմի ստացման ու փոխարկման (Բեկմանի վերախմբավորում) փուլերը։ Կապրոլակտամի արտադրությունը ցիկլոհեքսանից (հիմնական եղանակներից) իրականացվում է հետևյալ փուլերով, օդի թթվածնով ցիկլոհեքսանի կատալիտիկ օքսիդացմամբ ստացվում է ցիկլոհեքսանոն, որը հիդրօքսիլամինի հետ փոխազդելիս առաջացնում է ցիկլոհեքսանոնօքսիմ։ Վերջինիս վերախմբավորումից ստացվում է կապրոլակտամ՝ Ամենաարդյունավետ եղանակն է 1-ի լուսաքիմիական նիտրոզացմամբ 3-րդի հիդրոքլորիդի ստացումը։ Այդ դեպքում նիտրոզիլքլորիդի ցիկլոհեքսանային լուծույթը 10 կվա հզորությամբ սնդիկային լամպով անընդհատ լուսավորում են՝ գազային քլորաջրածնով հագեցնելու պայմաններում։ Բոլոր եղանակներով ստացված կապրոլակտամը անջատվում է բազմաթորման (ռեկտիֆիկացիայի) կամ լուծահանման (օրինակ, բենզոլով) միջոցով։ Կապրոլակտամ հիմնականում օգտագործվում է պոլիամիդային պլաստմասսաներ, թաղանթներ, թելեր ստանալու համար։
Կատեգորիա:Լակտամներ Կատեգորիա:Ազոտային միացություններ
Պերտվիլ Ներ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 246 մարդ, բնակչության խտությունը` 29.82 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.25 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 39 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 157 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 114-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 43։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 114 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 103 անձ (53 տղամարդ և 50 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (5 տղամարդ և 6 կին)։ 43 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հայոց իշխան
Հայոց իշխան, Հայաստանի կառավարիչների կոչումն ու պաշտոնը 5-9-րդ դարերում։
Պատմություն
Հայաստանի բյուզանդական մասի կառավարիչները 5-6-րդ դարերում կոչվում էին Հայոց իշխան, Բարձր Հայքի կառավարիչը՝ Մեծ Հայքի իշխան ։ 591 թվականից հետո, երբ Հայաստանի մեծ մասն անցել է Բյուզանդիային, կառավարիչները կոչվում էին Պատրիկ Հայոց։
7-րդ դարում Հայոց իշխան էր կոչվում միավորված Հայաստանի անկախ կառավարիչը, որին ընտրում էր նախարար-իշխանների ժողովը։ Արաբական տիրապետության շրջանում Հայոց իշխան (بطريق الأرمن՝ բատրիկ) էր Հայաստանի կառավարիչը, որը ենթակա էր Արմինիայի ոստիկանին։ Հսկում էր հարկերն ու անձամբ բանակցում խալիֆայի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
(6551) 1988 XP
(6551) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Տակուո Կոջիմայի կողմից Չիյոդայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,44137 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,932 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9507 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1393,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258377 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակուո Կոջիմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուրովնա
Ուրովնա (Уровна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Արխանգելսկի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Կիմա գետի ձախ ափին՝ 46 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն, գետի ենթաավազանը՝ բացակայում է, գետի գետային ավազանը՝ Մեզեն ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Օյամաա
Օյամաա (Ojamaa), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մայդլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մայդլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գրիգորի Սկովորոդա
Գրիգորի Սավվիչ Սկովորոդա (Григорій Саввич Сковорода, ), ուկրաինացի փիլիսոփա, բանաստեղծ, մանկավարժ։
Սովորել է Կիևի Մոգիլյան ակադեմիայում։1759 թվականից (մոտ տասը տարի) ընդմիջումներով, հումանիտար առարկաներ է դասավանդել։ 1970 թվականից դեգերող քարոզիչ փիլիսոփայի կյանք է վարել։ Կենդանության օրոք նրա ստեղծագործությունները տարածվել են ձեռագիր վիճակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Լաս Ինվիերնաս
Լաս Ինվիերնաս (իսպաներեն՝ Las Inviernas), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գվադալախարա գավառում, ինքնավար Կաստիլյա Լա Մանչա մարզում։ Մունիցիպալիտետի մի մասը գտնվում է Լա Սեռանյա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 89 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սպիրիդոնովա Բուդա
Սպիրիդոնովա Բուդա (Спиридонова Буда), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Զլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 467 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1705 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Զլինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոլյանկա (գյուղ, Արբուզինկայի շրջան)
Պոլյանկա (Полянка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1841 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոլյանկա գյուղում բնակվում էր 390 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1841 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Եվգինե Եփրեմյան
Եվգինե Եփրեմյան, հայ քանդակագործուհի, նկարչուհի։
Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Բեյրութի գեղարվեստի ակադեմիան, 1967 թվականին՝ Փարիզի գեղարվեստի բարձրագույն դպրոցը։
Մոլոդյոժնենսկոյե գյուղական բնակավայր
Մոլոդյոժնենսկոյե գյուղական բնակավայր (Молодіжненське сільське поселення, Молодёжное кой юрту), մունիցիպալ կազմավորում Ռուսաստանի Ղրիմի Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի կազմում։
Աշխարհագրություն
Բնակավայրը գտնվում է շրջանի կենտրոնում՝ Ղրիմի նախալեռների անտառատափաստանային գոտում, Սալգիր գետի միջին հոսանքի երկայնքով։ Հյուսիսից սահմանակից է Պերվոմայսկուն, արևմուտքից՝ Ուկրոմնովսկուն, արևելքից՝ Ուրոժայնովսկուն, հարավից և հարավ-արևմուտքից՝ Սիմֆերոպոլի քաղաքային շրջանի հողերին։
Եվգինե Եփրեմյան
Ստեղծագործություններ
Նրբորեն զգալով նյութը՝ Եփրեմյանը կարողացել է ստեղծել ներքին շարժում։ Քանդակներին բնորոշ են ձևերի ձգվածությունը։
Մոլոդյոժնենսկոյե գյուղական բնակավայր
Աշխարհագրություն
Տարածքի մակերեսը կազմում է 42,05 կմ² ։
Փոխադրումն իրականացվում է 35A-002 «Խերսոնի շրջանի սահման - Սիմֆերոպոլ - Ալուշտա - Յալթա» և 35N-195 տարածաշրջանային մայրուղիներով Ուկրաինայի հետ սահմանից - Սիմֆերոպոլից մինչև Ուրոժայնոյե (ըստ ուկրաինական դասակարգման - միջազգային մայրուղի M-18 և տարածաշրջանային Ս. -0-11356) և երկաթուղային հարթակով 1457 կմ։
Եվգինե Եփրեմյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Մոլոդյոժնենսկոյե գյուղական բնակավայր
Բնակչություն
2001 թվականին բնակվել է 7361 մարդ, 2014 թվականին՝ 8612, 2015՝ 8643 մարդ, 2016 թվականին՝ 8762 մարդ, 2017 թվականին՝ 8838 մարդ, 2018 թվականին՝ 8985 մարդ, 2019 թվականին՝ 8970 թվականին, 2020 թվականին՝ 9003 մարդ, 2021 թվականին՝ 10452։ Ընդհանուր առմամբ մեզ հասանելի տվյալներով բնակչությունն աճում է, միայն 2019 թվականին նկատվել է բնակչության նվազում։
Բնակավայրը ներառում է 1 քաղաքատիպ բնակավայր և 1 գյուղ։
Աշխատանքային ժողովրդական պատգամավորների Ղրիմի շրջանային խորհրդի 1972 թվականի փետրվարի 7-ի թիվ 69 որոշմամբ ստեղծվել է Մոլոդյոժնյենսկի բնակավայրի խորհուրդը՝ այն առանձնացնելով Միրնովսկի գյուղական խորհուրդից և Սոլնեչնոյե գյուղը Ուրոժայնովսկի գյուղական խորհուրդից։ 2014 թվականի մարտի 21-ից մտնում է Ռուսաստանի Դաշնության Ղրիմի Հանրապետության կազմի մեջ։
2014 թվականի հունիսի 4-ի «Ղրիմի Հանրապետությունում մունիցիպալ կազմավորումների սահմաններ սահմանելու և մունիցիպալ կազմավորումների կարգավիճակի մասին» օրենքով վարչական միավորի տարածքը հայտարարվել է գյուղական բնակավայրի կարգավիճակ ունեցող մունիցիպալ կազմավորում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ղրիմ
Ժան Մարի Կաբիդուլենի պատմությունները
Ժան Մարի Կաբիդուլենի պատմությունները (ֆր. Les Histoires de Jean-Marie Cabidoulin, Sea Serpent), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի արկածային, ֆանտաստիկ վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Վեպը գրվել է 1899 թվականին։ Առաջին հրատարակությունը տեղի է ունեցել Պիեռ Ժյուլ Էտցելի «Magasin d'Éducation et de Récréation» ամսագրում 1901 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 15-ը։ Գրքային առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1901 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ «Գյուղը օդում» վեպի հետ «երկակի» հատորով։ Հրատարակության պատկերազարդումները կատարվել են Ժորժ Ռուի կողմից։ Ավելի ուշ հրատարակություններում վեպը լույս է տեսել «Ծովային օձ» (ֆր. Sea Serpent) անվանումով։
Սյուժե
Կետորսական «Սուրբ Ենոքս» նավը, որի նավապետն է Բուրկարը, և անձնակազմը բաղկացած է երեսուներկու նավաստիներից, նավարկության պետք է դուրս գա Հավրի նավահանգստից և ուղևորվի Խաղաղ օվկիանոս։ Սակայն անձնակազմում թափուր տեղեր կան։ Նավի վրա բացակայում են բժիշկը և կուպերը (տակառագործ)։ Երիտասարդ բժիշկ Ֆիլյոլը իր ծառայություններն է առաջարկում նավապետին։ Նավապետը վարձում է բժշկին՝ տպավորված նրանով։ Ֆիլյոլը կուպերի պաշտոնում առաջարկում է հիսուներկուամյա Ժան Մարի Կաբիդուլենին։ Կաբիդուլենը հին ծովային է և նավարկել է համաշխարհային օվկիանոսներում։ Սակայն նա շատ սնահավատ է և մռայլ մարգարեություններ է անում, որի պատճառով նավաստիների մեջ ժողովրդականություն չի վայելում։ Բայց նավապետը այլ ընտրություն չունի և հավելյալ վարձավճարով նրան վարձում է։
1863 թվականի նոյեմբերի 7-ին կետորսական նավը ճանապարհ է ընկնում։ Կետորսությունը կատարվում է փոքրիկ նավակներով։ Կետերի որսը հաջող է ընթանում։ Կաբիդուլենը անընդհատ պատմում է Մեծ Ծովային Օձի մասին, որը օձի և ութոտնուկի խառնուրդ է։ Նա երբեք դրան չի հանդիպել, բայց կանխազգում է, որ կհանդիպի և աղետը անխուսափելի կլինի։ Հարավային ծովերում որսը հաջող է ավարտվում, նավամբարները լիքն են որսով և նավապետը հույս ունի ամբողջ որսը հաջող վաճառել Վանկուվերում։ Այնուհետև նա մտադրություն ունի որսը շարունակել հյուսիսային ծովերում։ Հաջողության դեպքում որսաշրջանը կարող է տևել մոտ երեք տարի։ Սակայն նրան անհանգստացնում են ոչ թե կետերը, այլ բրիտանական «Ռեպտոն» կետորսական նավի հետ մրցակցությունը։
«Սուրբ Ենոքսը» նավարկում է Օխոտի ծովում և հասնում է մինչև Կամչատկա։ Որոշ ժամանակ անց տարօրինակ իրադարձություններ են տեղի ունենում։ Բազմաթիվ ձկնորսներ և բնակիչներ փախուստի մեջ են մի անհայտ ինչ-որ հսկայից։ Անձնակազմը ծովում նկատում է վիրավորված կամ մահացած կետերի, սակայն ոչ մի պատճառաբանություն չեն գտնում։ Քանի որ հյուսիսային ծովերում կետորսությունը անհաջող է ընթանում, նավապետ Բուրկարը որոշում է ուղղություն վերցնել դեպի հարավային ծովեր։ «Ռեպտոնը» նույնպես բռնում է նույն ուղղին։ Շուտով «Սուրբ Ենոքսը» ստորջրյա ժայռի է հանդիպում և նստում է ծանծաղուտի վրա։ Անձնակազմը սկսում է ուսումնասիրել այդ վայրը։ Այդ նույն ժամանակամիջոցին ֆրանսիացի նավաստիների առջև բացվում է մի սարսափելի տեսարան։ Ծովը սկսում է ալեկոծվել և, կարծես եփվել։ Այդ եռացող կաթսայի մեջ նրանք նկատում են «Ռեպտոնին», որի կայմերը ջարդվել են և նավը անօգնական վիճակում է։ «Սուրբ Ենոքսի» անձնակազմը՝ չնայած եղած թշնամանքին, նետվում է օգնության։
Ծանծաղուտից դուրս գալու համար նավապետը որոշում է սպասել մակընթացությանը։ Սակայն այն ևս չի օգնում նավին դուրս գալ ծանծաղուտից։ Նավապետը հրամայում է ծովը նետել բեռի որոշ քանակ, բայց անօգուտ։ Նավը տեղից չի շարժվում։ Նրանք ծովում նկատում են «Ռեպտոնի» նավաբեկյալ անձնակազմին և փրկում են նրանց։ Նավապետ Կինգը պատմում է, որ «Ռեպտոնը» հրեշավոր ուժի հարված է ստացել նավակողին և դրանից էլ կործանվել։
Հանկարծակի նավը սկսում է շարժվել, բայց մնում է ժայռի վրա։ Կաբիդուլենը հայտարարում է, որ դա հսկա ծովային օձն է նրանց բռնել։ Նավապետը հրամայում է ձերբակալել նրան, բայց հենց նույն պահին ծովից լսվում է հրեշավոր մի ոռնոց և նավը սկսում է հսկայական ուժով նավարկել Խաղաղ օվկիանոսում։ Անձնակազմը ի վիճակի չէ ղեկավարել նավի ընթացքը՝ կարծես ինչ-որ ուժ նրան տանում է իր հետևից։ Այդ ամենը շարունակվում է նաև ամբողջ գիշեր։ Այդպես նավարկելով նրանք հաջորդ օրը՝ կեսօրն անց, հասնում են Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսին։ Հսկա ուժը նրանց նետում է սառցաբեկորի վրա։ Նավը բազմաթիվ վնասվածքների է ենթարկվում։
Նավապետ Բուրկարը որոշում է ճանապարհ ընկնել ոտքով և սահնակներով։ Երեք օրվա աշխատանքից հետո սահնակները պատրաստ են։ Քսանչորս օր տևած ճանփորդությունից հետո նրանք, վերջապես, ծովում նկատում են եռակայմ կետորսական նավ։ Դա «Ուորլդ» նավն էր, որը ավարտելով որսաշրջանը, ուղևորվում էր Նոր Զելանդիա։ Նրանք տախտակամած են վերցնում նավաբեկյալներին։ Մեկամսյա նավարկությունից հետո նրանք ափ են իջնում և վերադառնում հայրենիք։ Ինչն էր նրանց այդպիսի արագությամբ տանում օվկիանոսի ջրերում, մնաց անհայտ, չնայած որ Ժան Մարի Կաբիդուլենը հավատացած է, որ դա Ծովային Օձն էր։ Բայց մի բան ակնհայտ էր։ Դա այն էր, որ այնուհետև Կաբիդուլենը այլևս նավարկության չմեկնեց։
Բովանդակություն
Վեպը բաղկացած է տասնհինգ գլուխներից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1901 վեպեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր
Ստելլա Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)
Ստելլա Գրիգորյան անուն-ազգանունը վերաբերում է՝
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս կամ Սառուցյալ օվկիանոս, աշխարհի ամենափոքր և ամենացածր օվկիանոսը։ Այն եզրափակված է մի կողմից Եվրասիայով և մյուս կողմից Հյուսիսային Ամերիկայով։ Նրա մակերևույթի ընդհանուր մակերեսը 14,056,000 քառակուսի կիլոմետր է, ինչը գրեթե համընկնում է Ռուսաստանի չափերի հետ ։
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ջրերը ողողում են Դանիայի (Գրենլանդիա), Իսլանդիայի, Կանադայի, Նորվեգիայի, Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի ափերը։ Օվկիանոսի վերահսկողության իրավունքի հարցը միջազգային մակարդակում հստակ սահմանված չէ։ Այն մասնակիորն սահմանված է Արկտիկայի երկրների ազգային օրենսդրություններում ու միջազգային իրավական համաձայնագրերում։ Տարվա մեծ մասը օվկիանոսն օգտագործվում է բեռների տեղափոխման համար, որ իրականացնում են Ռուսաստանը՝ Հյուսիսային ծովային ուղով, և ԱՄՆ-ն ու Կանադան՝ Հյուսիսարևմտյան անցումով։
Անվան ստուգաբանություն
1935 թվականի հունիսի 27-ի ԽՍՀՄ Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի որոշմամբ ընդունվել է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս անվանումը, որը համապատասխանում էր այն ձևին, որն օգտագործվում էր Ռուսաստանում 19-րդ դարի սկզբից, և մոտ էր ռուսական ավելի վաղ անվանումներին ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսը գտնվում է Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի միջև։ Ատլանտյան օվկիանոսի հետ սահմանն անցնում է Հուդզոնի նեղուցի արևելյան մասով, այնուհետև Դևիսի նեղուցի միջով և Գրենլանդիա կղզու ափով մինչև Բրուստեր հրվանդանը, Դանիական նեղուցի միջով մինչև Իսլանդիա կղզու վրա գտնվող Ռեյդինուպյուր հրվանդանը, նրա առափնյայով մինչև Գերպիր հրվանդանը, այնուհետև Ֆարերյան կղզիների մոտ, այնուհետև Շետլանդյան կղզիների մոտ և 61° հյուսիսային լայնությամբ մինչև Սկանդինավյան թերակղզին ։ Միջազգային հիդրոգրաֆիկ կազմակերպության տերմինաբանության մեջ Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի սահմանն անցնում է Գրենլադիայից Իսլանդիայի միջով, այնուհետև Շպիցբերգենի մոտ, այնուհետև Արջի կղզու միջով և մինչև Նորվեգիայի առափնյան, ինչը Ատլանտյան օվկիանոսի կազմի մեջ է ներառում Գրենլանդական և Նորվեգական ծովերը ։ Խաղաղ օվկիանոսի հետ սահմանը համարվում է Բերինգի նեղուցի գիծը Դեժնյովի հրվանդանից մինչև Արքայազն Ուելսի հրվանդանը։ Միջազգային հիդրոգրաֆիկ կազմակերպության տերմինաբանության մեջ սահմանն անցնում է Հյուսիսային բևեռային շրջանով Ալյասկայի և Սիբիրի միջև, որը նույն տերբինաբանության մեջ բաժանում է Չուկոտի և Բերինգի ծովերը։ Միևնույն ժամանակ, որոշ օվկիանոսագետներ Բերինգի ծովը դասում են Հյուսիսային աառուցյալ օվկիանոսին ։
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսը ամենափոքրն է օվկիանոսների թվում։ Օվկիանոսի սահմանները որոշելու մեթոդներից կախված, նրա մակերեսը կազմում է 14,056-ից մինչև 15,558 միլիոն կմ², այսինքն Համաշխարհային օվկիանոսի մոտ 4%-ը։ Ջրի ծավալը կազմում է 18,07 միլիոն կմ³: Որոշ օվկիանոսագետներ դիտում են այն որպես Ատլանտյան օվկիանոսի ներքին ծով։ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսը համարվում է ամենասակավաջուրը օվկիանոսների թվում, նրա միջին խորությունը կազմում է 1225 մ (առավելագույն խորությունը՝ 5527 մետր է, որը գտնվում է Գրենլանդական ծովում) ։ Ջրափնյա գծի երկարությունը կազմում է 45 389 կմ ։
Ծովեր
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծովերի, ծոցերի և նեղուցների մակերեսը կազմում է 10,28 միլիոն կմ² (օվկիանոսի ընդհանուր մակերեսի 70%-ը), ծավալը՝ 6,63 միլիոն կմ³ (37%) :
Ծայրամասային ծովերն են (արևմուտքից արևելք)՝ Բարենցի ծովը, Կարայի ծովը, Լապտևների ծովը, Արևելասիբիրական ծովը, Չուկոտի ծովը, Բոֆորտի ծովը, Լինկոլնի ծովը, Գրենլանդական ծովը, Նորվեգական ծովը։ Ներքին ծովերն են՝ Սպիտակ ծովը, Բաֆֆինի ծովը։ Ամենախոշոր ծոցն է համարվում Հուդզոնի ծոցը ։
Կղզիներ
Կղզիների քանակությամբ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսը զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Խաղաղ օվկիանոսից հետո։ Օվկիանոսում է գտնվում Երկրի ամենամեծ Գրենլանդիա կղզին (2175,6 հազար կմ²) և մեծությամբ երկրորդ կղզեխումբը՝ Կանադական արկտիկ կղզեխումբը (1372,6 հազար կմ², այդ թվում նաև խոշորագույն կղզիները՝ Բաֆինի երկիր, Էլսմիր, Վիկտորիա, Բանքս (կղզի), Դևոն, Մելվիլ, Աքսել Հեյբերգ, Սաուտգեմպտոն, Արքայազն Ուէլսի, Սոմերսետ, Արքայազն Պատրիկ, Բատերստ, Քինգ Վիլյամ, Բայլոտ, Էլլեֆ Ռինգնես)։ Խոշորագույն կղզիները և կղզեխմբերը՝ Նոր Երկիր (Հյուսիսային և Հարավային կղզիներ), Շպիցբերգեն (Արևմտյան Շպիցբերգեն, Հյուսիս-Արևելյան Երկիր կղզիներ), Նորսիբիրական կղզիներ (Կոտելնի կղզի), Հյուսիսային Երկիր (Հոկտեմբերյան Հեղափոխության կղզի, Բոլշևիկ կղզի, Կոմսոմոլեց կղզի), Ֆրանց Իոսիֆի երկիր, Կոնգ Օսկար կղզիներ, Վրանգելի կղզի, Կոլգուև կղզի, Միլնի Երկիր, Վայգաչ կղզի ։
Ափեր
Ցամաքի ռելիեֆը օվկիանոսի հյուսիսամերիկյան ափերի մոտ հիմնականում բլրապատ է՝ ոչ բարձր դենուդացիոն հարթավայրերով և ցածրադիր լեռներով։ Հյուսիսարևմտյան ճկվածքի համար բնորոշ են ակումուլյատիվ հարթավայրերը ռելիեֆի սառածության ձևերով։ Կանադական կղզեխմբի հյուսիսի խոշոր կղզիները, ինչպես նաև Բաֆինի երկրի հյուսիսային հատվածը ունեն լեռնային սառցադաշտային ռելիեֆ սառցադաշտային վահաններով և դրանց մակերևույթի վերևում ցցված պիկերը և լանջերը, որոնք գոյացնում են Արկտիկական Կորդիլներ։ Էլսմիր Երկրի վրա առավելագույն գագաթը հասնում է 2616 մ (Բարբո գագաթը)։ Գրենլանդիայի մակերեսի 80%-ը զբաղեցված է լայնածավալ սառցադաշտային ծածկույթը մինչև 3000 մ շերտով, որը բարձրանում է մինչև 3231 մ։ Ցամաքի առափնյա գիծը (5-120 կմ լայնությամբ) ափի համարյա ամբողջ երկայնքով ազատ է սառույցից և բնորոշվում են տրոգային հովիտներում, սառցադաշտային կրկեսներով և կարերով լեռնային ռելիեֆով։ Մի շարք վայրերում ցամաքի այդ հատվածը ճեղքելով անցնում է արտատար սառցադաշտերի հովիտներով, որոնց միջոցով տեղի է ունենում սառցանետումը դեպի օվկիանոս, որտեղ գոյանում են այսբերգներ։ Իսլանդիա կղզու մակերևույթի ռելիեֆի գլխավոր առանձնահատկությունները համարվում են հրաբխային ձևերը՝ այստեղ կան ավելի քան 30 գործող հրաբուխներ։ Բազալտային սարահարթի ամենաբարձր շրջանները զբաղեցնում են ծածկույթային տիպի սառցադաշտերը։ Հարավ-արևմուտքից դեպի հյուսիս-արևելք ամբողջ Իսլանդիայի միջով անցնում է ռիֆտային զոնան (Միջինատլանտյան լեռնաշղթայի հատվածը, որի հետ կապում են հրաբուխների մեծամասնությունը և երկրաշարժերի էպիկենտրոնները) ։
Եվրասիայի արևմուտքում ափերը գերազանցապես բարձր են, մասնատված են ֆյորդներով, որոնց գագաթները հաճախ պատված են սառույցներով։ Առափնյա գծում լայն տարածում ունեն խոյի ճակատներ, դրումլիններ, թմբաշարեր, եզրային գոյացություններ։ Սկանդինավյան թերակղզու հյուսիսային հատվածը ներկայացված է Ֆինմարկ ցածրադիր լեռներով, հիմնական տարրերը այստեղ նույնպես ստեղծված են սառցադաշտերի կողմից։ Ափերի նմատատիպ ռելիեֆը բնորոշ է նաև Կոլայի թերակղզուն։ Սպիտակ ծովի կարելական ափը խորը մասնատված է սառցադաշտային հովիտներով։ Հանդիպակաց ափը ռելիեֆում ներկայացված է մակերևույթային հարթավայերով, որոնք իջնում են հարավից դեպի Սպիտակ ծով։ Այստեղ ափ են դուրս գալիս ցածրադիր լեռներով Թիմանյան բլրաշարքը և Պեչորայի ցածրավայրը։ Այնուհետև դեպի արևելք տարածվում է Ուրալի և Նոր Երկրի լեռնային գոտին։ Նոր Երկրի Հարավային կղզին ազատ է սառցածածկույթից, սակայն առկա են սառցակալման հետքեր։ Հարավային կղզու և Հյուսիսային կղզու հյուսիսում առկա են հզոր շերտով սառցադաշտեր։ Կղզիներում գերակշռում են լեռնա-սառցադաշտային ռելիեֆ, որի մեծ մասը ծածկված է սառցադաշտերով, որոնք իջնում են դեպի ծովը և գոյացնում են այսբերգներ։ Ֆրանց Իոսիֆի Երկրի 85%-ը ծածկված է սառցադաշտերով, որոնց տակը գտնվում է բազալտային սարահարթը։ Կարայի ծովի հարավային առափնյան գոյացնում է Արևմտասիբիրական հարթավայրը, որն իրենից ներկայացնում է երիտասարդ պլատֆորմա։ Թայմիր թերակղզին իր հյուսիսային հատվածում զբաղեցված է Բիրանգա բարձրավանդակով, որը բաղկացած է լեռնաշղթաներից և սարահարթանման զանգվածներից։ Ամենուրեք տարածված են ռելիեֆի սառեցված ձևերը։ Հյուսիսային երկրի մակերեսի մոտ կեսը ծածկված է սառցե վահաններով և գմբեթներ։ Հովիտների ստորին հատվածները հեղեղված են ծովի կողմից և առաջացնում են ֆյորդներ։ Արևելասիբիրական և Չուկոտի ծովերի ափերը տեղակայված են Վերխոյանսկ-Չուկոտսկի ծալքավորման սահմաններում։ Լենա գետը առաջացնում է լայնածավալ և ծագումով բարդ դելտա։ Դրանից արևելք, դեպի Կոլիմա գետի բերանը տարածվում է Պրիմորսկի հարթավայրը, որը բաղկացած է հավերժական սառածության չորրորդական նստվածքներից՝ ճեղքված բազմաթիվ գետերի հովիտների կողմից ։
Հատակի երկրաբանական կառուցված և ռելիեֆ
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի հատակի ռելիեֆի մեծ մասը (օվկիանոսի հատակի ավելի քան 45 % ) և մայրցամաքների ստորջրյա եզրերը (հատակի մինչև 70 %) զբաղեցնում է շելֆը։ Հենց դրանով է բացատրվում օվկիանոսի փոքր միջին խորությունը. նրա խորության մակերեսի մոտ 40 %-ն ունի 200 մ-ից քիչ խորություն։ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսն եզրապատում և հաճախ ստորջրյա շարունակվում են մայրցամաքային տեկտոնական կառուցվածքները՝ Հյուսիսամերիկյան պլատֆորմը. կալեդոնական Եվրասիական պլատֆորմի Իսլանդա-Ֆարերյան ելուստը, Արևելաեվրոպական պլատֆորմը՝ Բալթյան վահանով և համարյա ամբողջությամբ ջրի տակ գտնվող Բարենցի ծովի հնագույն պլատֆորմը, Ուրալա-նորերկրյան լեռնային զանգվածը, Արևմտասիբիրական հարթավայրը և Խատանգի ճկվածքը, Սիբիրյան պլատֆորմը, Վերխոյանսկ-Չուկոտյան ժայռոտ երկիրը ։ Ռուսական գիտական գրականությունում օկիանոսն ընդունված է բաժանել 3 ընդարձակ ջրատարածության՝ Արկտիկական ավազանը, որը ներառում է օվկիանոսի կենտրոնական խորջրյա հատվածը, Հյուսիսեվրոպական ավազանը, որը ներառում է Բարենցի ծովի մայրցամաքային լանջը մինչ 80-րդ զուգահեռականը՝ Շպիցբերգենի և Գրենլանդիայի միջև, Կանադական ավազանը, որը ներառում է Կանադական արկտիկ կղզեխմբի նեղուցների, Հուդզոնի ծոցի և Բաֆֆինի ծովի ջրատարածությունները ։
Հյուսիս–Եվրոպական ավազան
Հյուսիս–Եվրոպական ավազանի հատակի ռելիեֆը կազմում է Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթան, որը հանդիսանում է Միջինատլանտյան լեռնաշղթայի շարունակությունը։ Ռեյկյանես լեռնաշղթայի շարունակության վրա է գտնվում Իսլանդիայի ստորջրյա խութային շրջանը, որը բնութագրվում է ակտիվ հրաբխայնությամբ և ինտենսիվ հիդրոթերմալ գործունեությամբ։ Օվկիանոսի հյուսիսում այն շարունակվում է Կոլբեյնսեյ խութային լեռնաշղթայով, վառ արտահայտված խութային հովտով և լեռնաշղթան հատող լայնակի ճեղքվածքներով։ Հյուսիսային լայնության 72°–ում լեռնաշղթան հատվում է Յան Մայենի ճեղքվածքի հսկայական գոտով։ Լեռնաշղթայի հյուսիսային մասի հատումը այս ճեղքվածքով լեռնազանգվածը տեղափոխել է մի քանի հարյուր կիլոմետրով դեպի արևելք։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի տեղաշարժված հատվածը ունի լայնակի տարածում և կոչվում է Մոնի լեռնաշղթա։ Լեռնաշղթան պահպանում է հյուսիս–արևելյան տարածումը մինչև հյուսիսային լայնության 74°, որից հետո փոխվում է միջօրեագծային ուղղությամբ և անվանվում է Կնիպովիչի լեռնաշղթա։ Լեռնաշղթայի արևմտյան մասն իրենից ներկայացնում է բարձր մոնոլիտ լեռնազանգված, իսկ արևելյանը՝ համեմատաբար ցածր է և միաձուլվում է մայրցամաքային ստորոտին, որի նստվածքների տակ լեռնաշղթայի այս հատվածը զգալիորեն թաղված է ։
Յան Մայենի կղզուց հարավ մինչև Ֆարեր–Իսլանդական սահանքներ ձգվում է Յան Մայենի լեռնաշղթան, որը հանդիսանում է հնագույն Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթա։ Գոգահովտի հատակը, որը գտնվում է նրա և Կոլբեյնսեյյան լեռնաշղթայի միջև կազմված է բազալտից, որի շնորհիվ էլ հարթ է և ձևավորում է Իսլանդական ստորջրյա սարահարթը։ Եվրոպական մայրցամաքի Սկանդինավյան թերակղզու ստորջրյա ծայրամասը հանդիսանում է Վորինգի սարահարթը։ Այն Նորվեգական ծովը բաժանում է երկու գոգավորությունների՝ Նորվեգական և Լոֆոտինյան, որոնց խորությունը հասնում է մինչև 3970 մետրի։ Նորվեգական գոգավորությունն ունի բլրային և ցածրալեռնային ռելիեֆ։ Նորվեգական լեռնաշղթան գոգավորությանը բաժանում է երկու մասի, որը ոչ բարձր լեռներով ձգվում է Ֆարերյան կղզիներից մինչև Վորինգի սարահարթ։ Միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայից արևմուտք գտնվում է Գրենլանդական գոգավորությունը, որում գերակշռում են հարթավայրերը։ Գրենլանդական ծովի առավելագույն խորությունը կազմում է 5527 մետր, որը հանդիսանում է նաև Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի առավելագույն խորությունը ։
Ստորջրյա մայրցամաքային ծայրամասում երկրակեղևը ցամաքային տիպի է շատ մոտ խութային հիմքի բյուրեղային նստվածքի մակերևույթին։ Գրենլանդական և Նորվեգական խութերի հատակի ռելիեֆին բնորոշ է աբրազիոն սառցադաշտային տիպը.
Կանադական ավազան
Կանադական ավազանի մեծ մասը կազմում է Կանադական Արկտիկական կղզեխմբի նեղուցները, որոնք կոչվում են Հյուսիս–արևմտյան լեռնանցք։ Նեղուցների մեծամասնության հատակը խորն է և գերազանցում է 500 մետրը։ Հատակի ռելիեֆին բնորոշ է սառցադաշտային մնացուկային տարածումը և կղզիների ու Կանադական կղզեխմբի բարդ ուրվագծերը։ Սա վկայում է ռելիեֆի տեկտոնական կառուցվածքը, ինչպես նաև օվկիանոսի հատակի այս հատվածի ոչ վաղ սառցակալումը։ Կղզեխմբի շատ կղզիների մակերևույթներ այժմ նույնպես պատված են սառցադաշտերով ։ Խութի լայնությունը կազմում է 50—90 կիլոմետր, մեկ այլ աղբյուրով մինչև 200 կիլոմետր ։
Հուդզոնի ծոցի հատակի ռելիեֆին բնորոշ է սառցադաշտային տիպը, որը ի տարբերություն նեղուցների հիմնականում ծանծաղուտային է։ Բաֆինի ծովն ունի մինչև 2141 մետր խորություն։ Նա գրավում է խոր և խոշոր գոգավորություն՝ հստակ արտահայտված ցամաքային թեքությունով և լայն խութերով, և նրա մեծ մասն ունի 500 մետրից ավել խորություն։ Խութերին բնորոշ է ռելիեֆի սառցադաշտային տիպը։ Հատակը պատված է տերիգեն նստվածքներով և այսբերգային նյութի խոշոր տարածքներով ։
Արկտիկական ավազան
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի հիմանական մասը կազմում է Արկտիկական ավազանը։ Ավազանի կեսից ավելին խութեր են, որոնց լայնությունը կազմում է 450-1700 կիլոմետր, միջինում 800 կիլոմետր։ Այն բաժանվում է արկտիկական ծովերին համապատասխան՝ Բարենցի, Կարայի, Լապտևների, Արևելասիբիրական, Չուկոտյան, զգալի մասն էլ սահմանակից է Հյուսիսային Ամերիկային ։
Բարենցի ծովի խութը կառուցվածքաերկրաբանական առումով իրենից ներկայացնում է մինչքեմբրյան հաստվածք՝ պատված պալեոզոյան և մեզոզոյան նստվածքային ապարներով, որի խորությունը հասնում է 100-350 մետրի ։ Բարենցի ծովի հատակը ձևավորված է տարբեր տարիքի ծալքավորություներից։
Սպիտակ ծովի հատակը հյուսիսային և արևմտյան մասերում կազմում է բալթյան վահանը, իսկ արևելյանում՝ ռուսական պլատֆորմը։ Բարենցի ծովի հատակին բնորոշ է մասնատված ծովով ծածկված սառցադաշտային և գետային հովիտները։ Կարայի ծովի հարավային մասի խութերը հիմնականում հանդիսանում են Արևմտասիբիրական հարթավայրի Գերցինյան պլատֆորմի շարունակությունը։ Խութի հյուսիսային մասը հատում է Ուրալյան մեգանոթլինորիումը, որը շարունակվում է Հյուսիսային Թայմիրում և Հյուսիսային Երկիր կղզեխմբում։ Ավելի հյուսիս գտնվում է Նոր Երկիր իջվածքը, Վորոնինի իջվածքը, Միջին Կարայական բարձրավանդակը։ Կարայի ծովի հատակը հատում են հստակ արտահայտված Օբի և Ենիսեյի հովիտների շարունակությունները։ Նոր Երկրի, Հյուսիսային Երկրի և Թայմիրի մոտակայքում հատակը աբրազիոն և ակումուլյացիոն մնացուկային սռցադաշտային ռելիեֆի տիպ ունի ։ Խութի խորությունը կազմում է միջինում 100 մետր։ Լապտևների ծովախութի գերակշիռ մասը, որի խորությունը կազմում է 10-40 մետր, ծովային ակումուլյատիվ հարթավայր է։ Այս հարթեցված ռելիեֆը շարունակվում է Արևելասիբիրական ծովի հատակը, որտեղ տեղ–տեղ հստակ արտահայտված է թմբային ռելիեֆը (Նորսիբիրական կղզիների մոտ և Արջի կղզիներից հյուսիս արևմուտք)։ Չուկոտյան ծովի հատակում գրիշխում են ջրածածկ եղած դենուդացիոն հարթավայրերը։ Ծովի հարավային մասը իրենից ներկայացնում է խորը կառուցվածքային իջեցվածք, լցված փխրուն նստվածքներով և մեզոկայնոզոյան հրաբխային նստվածքներով ։ Չուկոտյան ծովախութի խորությունը կազմում է 20-60 մետր ։
Արկտիկական հատակային նստվածքները բացառապես տերիգենային ծագում ունեն։ Գերակշռում է նուրբ մեխանիկական կազմով նստվածքները։ Բարենցի ծովից հարավ Սպիտակ և Կարայի ծովերի առափնյա շրջանում գերակշռում է ավազաքարային նստվածքները։ Շատ տարածված է երկաթամանգանայի կոնկրեցիան, առավելապես Բարենցի և Կարայի ծովախութերում։ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի հատակային նստվածքների հզորությունը հասնում է 2-3 կիլոմետրի՝ ամերիկյան մասում, իսկ եվրասիական մասում՝ 6 կիլոմետրի։ Հատականին նստվածքների մեծ հզորությունը պայմանավորված է օվկիանոս մտնող նստվածքային նյութի մեծ քանակությամբ, տարեկան մոտ 2 միլիարդ տոննա կամ ընդհանուր Համաշխարհային օվկիանոս մուտք գործող նստվածքային նյութի մոտ 8 %-ը ։
Կլիմա
Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի կլիման պայմանավորված է, առաջին հերթին, իր բեևեռային աշխարհագրական դիրքով։ Հսկայական սառցե զանգվածների առկայությունը ուժգնացնում է կլիմայի խստությունը, կապված բևեռային շրջաններում արևի ջերմության բացակայության հետ ։ Արկտիկական զոնայի ռադիացիոն ռեժիմի գլխավոր բնութագիրը հանդիսանում է այն, որ բևեռային գիշերների ժամանակ արևային ռադիացիայի ներհոսք չի նկատվում, արդյունքում 50-150 օրվա ընդհացքում մակերեսի անընդհատ սառեցում է տեղի ունենում։ Ամռանը բևեռային օրվա երկարության հետ կապված, ջերմության քանակը արևի ռադիացիայի հաշվին բավականին մեծ է։ Ռադիացիայի հաշվեկշռի տարեկան մեծությունը ափերում և կղզիներում դրական է և կազմում է 2-ից մինչև 12-15, իսկ օվկիանոսի կենտրոնական շրջաններում այն բացասական է և կազմում է մոտ 3 կկալ/սմ ։ Բևեռային շրջաններում տեղումների քանակը քիչ է, այն դեպքում, երբ մերձբևեռային շրջաններում, որտեղ գերիշխում են արևմտյան քամիները, տեղումները մի փոքր շատ են։ Տեղումների մեծ մասը ընկնում է սառցե ծածկույթի վրա և ջրային բալանսի վրա առանձնակի ազդեցություն չի ունենում։ Օվկիանոսում ջրի գոլորշիացումը քիչ է, քան տեղումների քանակը ։
Ձմեռվա ընթացքում, որի տևողությունը ավելի քան 6,5 ամիս է, օվկիանոսի վրա գերիշխում է կայուն մթնոլորտային բարձր ճնշումը՝ արկտիկական անտիցիկլոնը, որի կենտրոնը բևեռից տեղաշարժված է դեպի Գրենլանդիա։ Ձմռան ընթացքում արկտիկական օդի սառը զանգվածը ներթափանցում է մայրցամաք՝ մինչև մերձարևադարձային կլիմայական գոտի և առաջացնում է օդի ջերմաստիճանի կտրուկ նվազում։ Ամռանը՝ հունիսից սեպտեմբեր, ձևավորվում է իսլանդական դեպրեսիան, ամառային ջերմաստիճանի բարձրացման հետ կապված, ինչպես նաև ակտիվ ցիկլոնային գործունեության հետ, որը հասնում է գրեթե արկտիկական բևեռ։ Այդ ժամանակ հարավից այստեղ տաք հոսանք է ներթափանցում, ինչպես նաև տաքանում է գետային ջրերի հաշվին ։
Արկտիկայում ջերմաստիճանի փոփոխության վրա մեծ ազդեցություն է ունենում արկտիկական և խաղաղօվկիանոսյան տասնամյա տատանումները, որի հետ են կապում ջերմային անոմալիաների տարածումը՝ համապատասխանաբար Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսներում ։ Հյուսիսատլանտյան հոսանքի ներթափանցումով օվկիանոսին է տրվում ջերմության ավելի քան 70 %-ը։ Սա մեծ ազդեցություն է ունենում օդային զանգվածների շարժունության վրա։ Ատլանտյան ջրերի հզոր ջերմատվությունը, որը ներթափանցում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս, հզոր խթան է հանդիսանում օվկիանոսի հսկա տարածքների մթնոլորտային գործընթացների վրա։ Գրենլանդական անտիցիկլոնը, որը կայուն է տարվա ընթացքում, նույնպես զգալի ազդեցություն է ունենում տեղի մթնոլորտային շրջապտույտի վրա։ Այն նպաստում է քամիների առաջացմանը, իր ուղղությամբ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսից Ատլանտյան օվկիանոս ջրի արտանետումը մեծացնելուն ։
Արկտիկայում դիտարկված կլիմայական փոփոխությունները տարածաշրջանում պատմության մեջ ամենամեծն են, ինչպես նաև վերջին 2000 տարվա ընթացքում։ Հիմնական ազդեցությունը, ընդ որում, ցուցաբերում են սառցե ծածկույթի անդրադարձնող և մեկուսացնող հատկությունները, որոնք կապված են ջերմաստիճանի սեզոնային և պարբերաբար փոփոխությունների և տեղումների հետ։ Չնայած ընթացող անոմալիաները կարելի է բացատրել երկարաժամկետ տատանումների հետ, ընդհանուր տենդենցը, կապված առաջին հերթին վերջին հինգ տարվա ընթացքում դիտված գերտաքացման հետ, ստիպում է մի շարք գիտնականների խոսել այն մասին, սառռույցների ամառային հալոցքը և արևային ռադիացիայի կլանումը այլևս չի կոմպեսացվում սառցե ծածկույթի ձմեռային աճով ։ XX դարասկզբի դիտարկումների արդյունքների վրա հիմնված Արկտիկայի մակերևույթի օդի ջերմաստիճանում փոփոխություններ են նկատվել։ Լավ արտահայտված են 1930-1940 և 1990-2000 թվականների երկարաժամկետ տատանումները, որոնք ձևավորվել են ջերմաստիճանի տաքացման և 1970-ական թվականների՝ ջերմաստիճանի նվազման հետևանքով։ 1990-2000 թվականներին բնական տատանումներին ավելանում է նաև արտաքնին ազդեցություններ՝ ենթադրաբար մարդածին ծագման, ինչն էլ տալիս է միջին տարեկան ջերմաստիճանի տատանումների մեծ շեղում։ Տաքացումը արագացել է 2000-ական թվականներին և առավել արտահայտվել է ամառային ամիսներին։ Միջին տարեկան ջերմաստիճանի բացարձակ ռեկորդային ցուցանիշ է գրանցվել 2007 թվականին, որից հետո մի փոքր իջեցում է նկատվել ։
Ջրաբանական ռեժիմ
Օվկիանոսի բևեռային աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ, Արկտիկական ավազանի սառցե ծածկույթը պահպանվում է ամբողջ տարվա ընթացքում, չնայած մշտապես գտնվում է շարժման մեջ ։
Մակերևույթային ջրերի շրջապտույտ
Մշտական սառցե ծածկույթը մեկուսացնում է օվկիանոսի մակերևույթային ջրերը մթնոլորտի և արևի ռադիացիայի անմիջական ազդեցությունից։ Մակերևույթային ջրերի շրջապտույտի վրա կարևոր հիդրոլոգիական ազդակ է հանդիսանում ատլանտյան ջրերի ներհոսքը Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս։ Հյուսիսատլանտյան հոսանքի տաքություն է սահմանում Հյուսիս–Եվրոպական ավազանի, Բարենցի և Կարմիր ծովերի հոսանքների բաշխման ամբողջ պատկերը։ Արկտիկայում ջրային շրջապտույտի վրա մեծ ազդեցություն ունեն նաև խաղաղօվկիանոսյան հոսանքները, ինչպես նաև գետային և սառցադաշտային ջրերը։ Հենց սա էլ հանդիսանում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի մակերևույթային հոսքերը։ Ջրի մի փոքր մասը հոսում է օվկիանոսից դեպի Ատլանտյան օվկիանոս, Կանադական Արկտիկայի կղզեխմբի նեղուցներով ։
Օվկիանոսի մակերևութային ջրային շրջանառության ձևավորման գործում կարևոր դեր է խաղացել գետային հոսքը, թեև ծավալով այն փոքր է։ Գետայինի հոսքի ավելի քան կեսը գալիս է Ասիայի և Ալյասկայի գետերից, այստեղ կա ջրի և սառույցի անընդհատ հոսք։ Ձևավորվում է հոսանք, որը անցնում է օվկիանոսը և արևմտյան մասում, ուղղվում է Շպիցբերգենի և Գրենլանդիայի նեղուց ։ Այս հոսքը միանում է Խաղաղ օվկիանոսյան ջրերի ներհոսքին, որը հոսում է Բերինգի նեղուցով։ Այսպիսով, Տրանսարկտիկական հոսանքը այն մեխանիզմն է, որն ապահովում է սառույցի դրեյֆի ընդհանուր ուղղությունը և, մասնավորապես, «Հյուսիսային բևեռ» դրեյֆող կայանի ։
Բոֆորտի ծովում, Ալյասկայի և Տրանսատլանտյան հոսանքների միջև ձևավորվում է տեղական շրջանապտույտ։ Մեկ այլ շրջապտույտ է ձևավորվում Հյուսիսային Երկրից արևելքից։ Կարայի ծովում տեղական շրջապտույտ է ձևավորվում է Արևելա–Նորերկրյան և Յամալյան հոսանքների կողմից։ Բարենցի ծովում նկատվում է հոսանքների բարդ համակարգ, որտեղ այն լիովին կապված է Հյուսիսատլանտյան հոսանքի և նրա ճյուղերի հետ։ Անցնելով Ֆարերյան-իսլանդական սահանքը, Հյուսիսատլանտյան հոսանքը ուղղվում է հյուսիս-արևելք՝ Նորվեգիայի ափերիի երկարությամբ՝ձևավորելով Նորվեգական հոսանքը, որը հետագայում ճյուղավորվում է Արևմտա–Շպիցբերգենյան և Հյուսիսային Կապի հոսանքների։ Վերջինս, Կոլայի թերակղզու մոտ, կոչվում է Մուրմանսկյան հոսանք, այնուհետև դառնում Արևմտանորերկրյա հոսանք, որը աստիճանաբար դուրս է գալիս Կարայի ծովի հյուսիսային հատված։ Այս բոլոր տաք հոսքերը շարժվում են վայրկյանում ավելի քան 25 սմ ։
Տրանսատլանտյան հոսանքի շարունակությունը Գրենլանդիայի արևելյան ափի երկայնքով դառնում է Արևելագրենլանդական հոսանք։ Այս ցուրտ հոսանքը առանձնանում է բարձր արագությամբ և հզորությամբ։ Շրջանցելով Գլենլանդիայի հարավային հատվածը, Բաֆինի ծովում դառնում է Արևմտագրենլանդական հոսանք։ Այս ծովի հյուսիսային հատվածում այն ​​միավորում է Կանադական կղզեխմբի կղզիներից եկող ջրերի հոսքի հետ։ Արդյունքում ձևավորվում է ցուրտ Կանադական հոսանքը, որը վայրկյանում 10-25 սմ արագությամբ անցնում է Բաֆինի Երկրի երկայնքով և առաջացնում է Արկտիկայի ջրերի հոսք դեպի Ատլանտյան օվկիանոս։ Հուդզոնի ծոցում նկատվում է տեղական ցիկլոնային շրջանառություն ։
Ջրային զանգվածներ
Արկտիկական օվկիանոսում ջրային զանգվածների մի քանի շերտեր կան։ Մակերևութային շերտը (մինչև 25-50 մ) ունի ցածր ջերմաստիճան (-1,5 °C-ից ցածր) և ցածր աղիություն (28-33,5‰): Վերջինս կապված է գետային հոսքի քաղցրահամության, հալված ջրերի շատ թույլ գոլորշիացման հետ։ Նորվեգական ծովում, որտեղ գերիշխում է Հյուսիսատլանտյան հոսանքը, չկա մակերեսային շերտ, միջին ջերմաստիճանը 6-8 °C է, աղիությունը՝, 34-35‰: Արևելագրենլանդական հոսանքում ջերմաստիճանը մոտավորապես -1 °C է, և աղիությունը՝ 30-33 ‰: Ավելի ցած առանձնանում է ենթամակերևույթային շերտը (մինչև 150-200 մ), առավել սառը (մինչև -1.8 °C), և առավել աղի (մինչև 34.3 ‰), որն առաջանում է մակերևութային և առավել խորքային ջրերի միախառնումից։ Այս շերտը թույլ չի ջերմության ներթափանցումը միջանկյալ շերտից դեպի մակերես։ Միջանկյալ ջրային շերտը գալիս է Գրենլանդական ծովից, ունի դրական ջերմաստիճան և բարձր աղիության (ավելի քան 37‰), տարածվում է 750-800 մ խորության վրա ։
Ավելի խորը տարածվում խորքային ջրային շերտը, որը ձևավորվում է ձմռան ամիսներին Գրենլանդական ծովում ուղղահայաց կոնվեկցիայի շնորհիվ և դանդաղորեն հոսում է Գրենլանդիայի և Շպիտցբերգենի նեղուցով։ Խորքային ջրային շերտի աղբյուրներ են Չուկչիի և Բարենցի ծովերի խութային ջրի աղբյուրները, ինչպես նաև Շպիցբերգենի ֆիորդները։ Խորքային ջրերի խառնումը տեղի է ունենում Նորվեգական ծովում։ Նեղուց մտնելուց 12-15 տարի հետո այս ջրային զանգվածը հասնում է Բոֆորտի ծովի տարածաշրջան։ Խորքային ջրերի ջերմաստիճանը մոտավորապես -0.9 °C է (բացառությամբ Լոմոնոսովի լեռնաշղթայի կողմից առանձնացված Կանադական գոգավորությունը, որտեղ ջերմաստիճանը -0.4 °C է), աղիությունը՝ մոտ 35 ‰: Գոյություն ունի նաև ստորին ջրի զանգված, լճացած (շրջանառության շրջան է 700 տարի), գրեթե չի մասնակցում օվկիանոսի ընդհանուր շրջանառությանը։ Ստորին ջրերը կուտակվում են օվկիանոսի հատակին (Նանսենի, Ամունդսենի և Կանադական գոգավորություններում) ։
2007-2008 թվականներին՝ Միջազգային բևեռային տարվա շրջանակներում ուսումնասիրությունների ընթացքում ձեռք բերված ռուսական և միջազգային տվյալների համախմբման արդյունքում հայտնի դարձավ Արկտիկական օվկիանոսի մակերեսային շերտերում ձևավորվող անոմալ աղիության գոտիների մասին։ Ամերիկյան մայրցամաքի երկայնքով ձևավորվել է տարածք, որտեղ աղիությունը միջին տարեկան արժեքից 2-4 ‰ -ով պակաս է, իսկ Եվրասիական ենթաավազանում գրանցվել է մինչև 2 ‰-ով գերազանցող աղիություն։ Այս երկու գոտիների սահմանը անցնում է Լոմոնոսովի լեռնազանգվածի երկայնքով։ Մակերևութային ջրի ջերմաստիճանի անոմալիաներ գրանցվեցին Կանադական ենթաավազանի ջրային տարածքի զգալի մասում, հասնելով + 5 °C արժեքին, միջին բազմամյա ցուցանիշի հետ համեմատ։ Մինչև + 2 °C անոմալիա է գրանցվել է Բոֆորտի ծովում, և Արևելասիբիրական ծովի արևմտյան մասում։ Արկտիկական ավազանի որոշ շրջաններում նկատվում է նաև խորքային ատլանտյան ջրերի ջերմաստիճանի բարձրացում (երբեմն շեղումները հասնում են + 1.5 °C` միջին կլիմայական ցուցանիշի հետ համեմատ) .:
Մակընթացություն, տատանումներ և ալեկոծում
Արկտիկական ավազանում այս երևույթները հիմնականում որոշվում են Ատլանտյան օվկիանոսից տարածվող մակընթացային ալիքով։ Բարենցի և Կարայի ծովեր մակընթացային ալիքը գալիս է արևմուտքից` Նորվեգական ծովից, իսկ Լապտևների, Արևելասիբիրական, Բոֆորտի և Չուկոտյան ծովեր` հյուսիսից` Արկտիկական ավազանով։ Գերակշռում են կեսօրյա կանոնավոր մակընթացային և մակընթացատեղատվային տիպի հոսանքները։ Այստեղ արտահայտված են փուլային երկու տիպի անհավասարություններ (կախված լուսնի փուլերից), որոնցում մեկը մինիմում, մյուսը` մաքսիմում։ Բարձր մակընթացության արժեք է գրանցվում Արևելասիբիրական ավազանում (ավելի քան 1,5 մետր), Բարենցի ծովի հարավային մասում և Սպիտակ ծովի հյուսիսարևելյան մասում։ Առավելագույն արժեք գրանցվում է Մեզենյան խորշում, որտեղ նրա բարձրությունը հասնում է 10 մետրի։ Ավելի արևելք, Սիբիրի, Ալյասկայի և Կանադայի առափնյա շրջաններից մեծամասնությունում մակընթացության բարձրությունը հասնում է 0,5 մետրի, բայց Բաֆինի ծովում` 3-5 մետրի, իսկ Բաֆինի Երկրի հարավային ափերի մոտ այն հասնում է 12 մետրի ։
Արկտիկական օվկիանոսի ափերի մեծ մասում ջրի մակարդակի տատանումները շատ ավելի մեծ է, քան մակընթացությունն ու տեղատվությունը։ Բացառություն է կազմում Բարենցի ծովը, որտեղ մակընթացության բարձր տատանումների ֆոնի վրա նրանք աննշան են։ Ջրի մակարդակի տատանումները հասնում են մինչև 2 և ավել մետրի, որոնք բնորոշ են Լապտևների և Արևելասիբիրական ծովերին։ Առավել ուժգին նկատվում են Լապտևների ծովի արևելյան մասում, Վանկինյան ծովածոցում, որտեղ նրանց առավելագույն մակարդակը կարող է հասներ 5-6 մետրի։ Կարայան ծովում ջրի մակարդակի տատանումները հասնում են մինչև 1 մետրի, իսկ Օբի ծովածոցում և Ենիսեյան ծոցում՝ մոտ 2 մետրի։ Չուկոտյան ծովածոցում սրանք գերազանցում են մակընթացատեղատվայինին, և միայն Վրանգելի կղզու մոտ նրանք գրեթե հավասար են ։
Արկտիկական ծովերում ալեկոծումը կախված է քամու ազդեցությունից և սառցադաշտային պայմաններից։ Ընդհանրապես, Արկտիկական օվկիանոսում սառցայինի ռեժիմը անբարենպաստ է ալիքային գործընթացների զարգացման համար։ Բացառություն են կազմում Բարենցի և Սպիտակ ծովերը։ Ձմռանը այստեղ տեղի են ունենում փոթորիկներ, որոնց ժամանակ բաց ծովում ալիքի մակարդակը հասնում է 10-11 մետրի։ Կարայի ծովում ալիքի բարձրությունը հասնում է միջինում 1,5-2,5 մետրի, իսկ աշնանը՝ նուսնիսկ 3 մետրի։ Արևելասիբիրական ծովում հյուսիսարևելյան քամիների ժամանակ ալիքի բարձրություը կարող է հասնել մինչև 2-2,5 մետրի, իսկ հյուսիսարևմտյան քամիների ժամանակ՝ երբեմն մինչև 4 մետրի։ Չուկոտի ծովում հուլիս-օգոստոս ամիսներին ալեկոծումը թույլ է, սակայն աշնանը՝ փոթորիկների ժամանակ ալիքները կարող են հասնել մինչև 7 մետրի։ Ծովի հարավային մասում հզոր ալեկոծումներ կարելի նկատել մինչև նոյեմբեր ամսվա սկզբին։ Կանադական ավազանում, ամռան ամիսներին ալեկոծում հնարավոր է Բաֆինի ծովում, որտեղ այն կապված է հարավարևելյան փոթորկաբեր քամիների հետ։ Հյուսիսեվրոպական ավազանում ամբողջ տարվա ընթացքում հնարավոր են փոթորկային ալեկոծումները, որոնք ձմռանը կախված են արևմտյան և հարավարևմտյան, իսկ ամռանը՝ գլխավորապես հյուսիսային և հյուսիսարևելյան քամիներից։ Նորվեգական ծովի հարավային մասում ալիքների մակարդակը հասնում է մինչև 10-12 մետրի ։
Սառույց
Արկտիկական եղանակի և հիդրոդինամիկայի վրա մեծ նշանակություն ունի սառցե ծածկույթը։ Սառույցը ամբողջ տարի առկա է արկտիկական ծովերում։ Օվկիանոսի կենտրոնական մասերում սառցե ծածույթի հաստությունը հասնում է 30-35 մետրի և առկա է նաև ամռանը։ Այսպիսի դրեյֆող սառցե կղզու վրա է գտնվում «Հյուսիսային բևեռ» դրեյֆող կայանը։ Սառույցը դրեյֆում է 1 օրում 7 կմ, առավելագույնը՝ 100 կմ արագությամբ. Ափամերձ ծովերը ամռանը զգալիորեն ազատվում են սառցից, սակայն սառցազանգվածներ մնում են, որոնք խանգարում են նավարկությանը։ Կարայի ծովում ամռանը պահպանվում է տեղային դրեյֆող սառցե զանգված, մեկ այլը առկա է Վրանգելի կղզուց հարավ։ Ամռանը ափամերձ սառցադաշտը անհետանում է, սակայն ափից որոշակի հեռավորության վրա առաջանում են Հյուսիսային Երկրյա, Յանայան, Նովոսիբիրյան սառցադաշտային զանգվածները։ Ափամերձ սառցադաշտերը զգալիորեն ընդարձակվում են Լապտևների և Արևելասիբիրական ծովերում, որոնց լայնությունը հասնում է հարյուրավոր կիլոմետրերի ։
Մեծ սառցակալում է տեղի ունենում Կանադական ավազանում։ Նեղուցներում սառույցը մնում է տարվա ընթացքում։ Բաֆինի ծովի արևելյան մասը, օգոստոսից հոկտեմբեր ամիսներին, մասամբ ազատվում է սառույցներից։ Հուդզոնի ծովածոցը օգոստոսից հոկտեմբեր ամիսներին նույնպես ազատվում է սառցե ծածկույթից։ Խոշոր ափամերձ սառցադաշտ է պահպանվում Գրենլանդիայի հյուսիսային ափերի և Ելիզավետայի կղզեխմբի ծովածոցերում ։ Ամեն օր մի քանի հազար այսբերգներ են գոյանում Գրենլանդիայի արևմտյան և արևելյան մասերում և Լաբրադորյան հոսանքում։ Նրանցից որոշները հասնում են մինչև Եվրոպայի և Ամերիկայի միջև նավարկության ծովային ուղուն և նույնիսկ Հյուսիսային Ամերիկայի ափամերձ հատվածները ։