cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
DHARMA Initiative
«Հուր» կայան
«Հուր» կայանը (The Flame) կառուցվել է DHARMA Initiative-ում արտաքին աշխարհի հետ կապը պահպանելու համար։ Այս կայանի խորհրդանիշը և անունը առաջին անգամ տեսնում ենք զրահապատ դռան վրա պատկերված։ Համաձայն քարտեզի, որը գտել էր Սաիդը, Հուր կայանը գտնվում է Զինանոցից հյուսիս-արևելք։ Կայանը պահպանում է ոչ միայն արտաքին աշխարհի հետ այլ նաև մյուս կայանների միջև կապը։ Հնարավոր է կայանի միջոցով կարելի էր կանչել ուղղաթիռ, որը կբերեր դեղորայք և այլ անհրաժեշտ միջոցներ։
Այն բաժանված է երեք մասի՝ բնակելի տարածք, պահոց և համակարգչային սարքավորումներով սենյակ։ Որի տակ թաքնված է դուռ, որը տանում է ստորգետնյա գաղտնի սենյակ, որտեղ կար հատուկ գործողությունենր անց կացնելու համար անհրաժեշտ հրահանգներ, նաև լրացուցիչ պահոց։ Շենքի դիմաց կար կովերի համար փարախ, բայց հնարավոր է այն ոչնչացել է պայթյունի ժամանակ։
Կայանը պատված է եղել C-4 պայթուցիկներով, որը թաքնված է եղել ներքևի սենյակում։ Օպերատորի կողմից մտուքագրվում է հատուկ կոդ «77», կայանի համակարգիչը հարց է տալիս՝ «Արդյո՞ք կայան են ներթափանցել թշնամիներ։» լինում է ազդանշան ողջ համալիրը պեյթեցնելու մասին։ Լոքը գտնում է այդ կոդը և երբ շախմատով հաղթում է կայանի համակարգչին։ Հետագայում նա մինչև տարածքը լքելը մուտքագրել էր կոդը և գնացել ջունգլի մյուսների հետ հանդիպելու համար։ Այս ամենի արդյունքում կայանը և այն ինչ կար մոտակայքում ոչնչանում են։
«Մարգարիտ» կայան
«Մարգարիտ» կայան (The Pearl), ինչպես բացատրվում է տեսագրությունում այն ստեղծված է մյուս կայանների շուրջօրյա հսկողության համար, նաև պետք է բոլոր դիտարկումները նշել տետրում և տետրերը դնելով կոնտենյերի մեջ օդի ճնշման միջոցով աշխատող խողովակով դրանք ուղարկել զինանոցի մոտ գտնվող փոստին։ Իրականում տետրերը չէին հասնում զինանոցին, խողովակը վերջանում էր կղզում ինչ որ տեղ, իսկ տետրերը և կոնտենյերները կուտակվում էին դաշտում։
Առաջինը գտել են Նիկկին և Պաուլոն երբ 24-րդ օրը նրանք փնտրում էին իրենց կորած ուղեբեռը, որից հետո կայանը գտան Լոքը և Էկոն։
«Օրխիդեյա» կայան
«Տնից լավ տեղ չկա» սերիայում Լոքը և Բենը ներխուժում են այս կայան, որպեսզի տեղափոխեն կղզին։
Կայանի արտաքին մասում ջերմոց է, հնարավոր է այն կառուցվել է կայանի իրական նշանակությունը թաքցնելու համար։ Ջերմոցը ավերված է, այն ողողված է տարբեր տեսակի թփերով և բույսերով։ Ջերմոցում կա գաղտնի լծակ, որը ակտիվացնում է վերելակը, որն էլ իր հերթին տանում է կայանի ստորգետնյա (հիմնական) մակարդակ։ Կայանը թաքնված է բավականին խորը։ Վերելակը տանում է միջանցք որից հետո մեծ տարածություն է նստատեղերով, էլեկտրոնիկայով, ճագարների համար վանդակներով, հեռուստացույցով և տեսամագնիտաֆոնով։ Կայանում կար անսովոր սենյակ, որը պատրաստված էր անհայտ նյութից, սենյակի դուռը աշխատում էր օդի նշման սիստեմով։ Սենյակը ստեղծված էր ժամանակի մեջ ճամփորդելու համար։
Ճամփորդելու սենյակի պատի ետևում կար թունել, որը վերջանում էր սանդուղքով։ Այն տանում էր մի փոս որը պատված էր սառույցով, իսկ հետո սառցե թունել էր, որտեղ կային հիերոգլիֆներ։ Այստեղ կար փոքր լապտեր և սառած անիվ։ Հավանական է, որ այն իրենից ներկայացնում է սարք, որի օգնությամբ կղզին տեղափոխվում է ժամանակի մեջ և գործում է այն ժամանակ երբ «Կարապ» կայանում վթար է լինում, այն լիկվիդացնում է «Կարապ» կայանից արտանետված էլեկտրամագնիսական էներգիան։ Մինչև «Օրխիդեյա» կայանի կառուցումը թունելի մուտքը եղել է ջրհորի միջով («Մահվան կղզի»)։
«Լապտեր» կայան
«Լապտեր» կայանը (The Lamp Post) գտնվում է Լոս Անջելեսում, եկեղեցու կառույցի տակ, որտեղ աշխատում է Ֆարադեյի մայրը և Բենի ծանոթը՝ Էլոիզա Հոուքինգը։ Նախատեսված է կղզու կոորդինատները գտնելու համար, «Apple II» համակարգչում ցուցադրվում և հաշվարկվում է կղզու ապագա գտնվելու վայրը, որը անընդհատ տեղափոխվում է տարածության մեջ։
Կայանի ինտերյերը իրենից ներկայացնում է հետևյալը՝ կլոր սենյակ, որը կայանի հիմնական տարածքն է, պատի երկայնքով շարված էին համակարգիչներ։ Պատերից մեկի վրա կախված է ցուցատախտակ, որտեղ վահանակների թվերը (շատ նման օդանավակայաններում ժամանումների և մեկնումների ցուցատախտակներին, այն նման է նաև «Կարապ» կայանում գտնվող հաշվիչին) անընդհատ փոխվում է, ցուցատախտակը ցույց էր տալիս նաև տվյալ տարածքի լայնությունը և երկարությունը որտեղ տվյալ պահին գտնվում է կղզին։ Սենյակի կենտրոնում գտնվւոմ է Երկրի հարավային կիսագնդի քարտեզը, իսկ դրա տակ ինչ որ ճոճանակ (շատ նման է Ֆուկոյի ճոճանակին), այն գրանցում էր քարտեզի վրա տատանման մեծությունը։
Եթե հավատանք Էլոիզային, ուրեմն կայանը կառուցվել է մագնիսական հորի տակ, իսկ ճոճանակը կառուցել է անհայտ հանճարը։ Կան ենթադրություններ, որ այդ հանճարը կարող է լինել, կամ Էնզո Վալենզետտին, կամ Ջերալդ ԴեԳրութները։
«Անձնակազմ» կայան
Կայանում կա փրակարարական լյուկ, որը տանում է գաղտնի ուղղությամբ։
«Հայելի» կայան
«Հայելի» կայանը (The Looking Glass) արգելափակել է կղզուց եկող բոլոր ազդանշանները, սա արվել է «Դհարմա Ինիշատիվ» նախագծի գաղտնիությունը ապահովելու համար։ Կայանիտակ կա փարոս, որը լսում է ազդանշանները, որով սուզանավը կարողանում է հասնել կղզի, քանի որ այն գտնելու ուրիշ տարբերակ չկա։ Բենի խոսքերով երբ Դեզմոնդը պտտել է բանալին փարոսը շարքից դուրս է եկել, բայց դա չի խանգառել կայանին խլացնել կղուց եկող ազդանշանները և «Հայելի» կայանը շարունակել է իր գործունեությունը։ Նախագծի ձախողումից հետո Ուրիշները ևս կայանը օգտագործել են նույն նպատակով։ Ուրիների առաջնորդ Բենջամին Լայնուսը իր մարդկանց ասել էր, որ կայանը վթարի հետևանքով լցվել է ջորվ։ Բայց կայանում կային երկու կին՝ Բոննին և Գրետան, նրանք հետևում էին կայանին։ Կայանում կար անցնող նավերի հետ կապի համար նախատեսված տերմինալ, որը հետագայում ոչնչացրեց Չարլին, իսկ տարածքը որտեղ նա գտնվում էր լցվեց ջրով։
«Փոթորիկ» կայան
Կայանը կազմված է երկու մակարդակից՝ վերին ներառյալ մուտքը և գլխավոր շքամուտքը, որը տանում է դեպի հարթակը և ստորին մակարդակը համակարգչային սիստեմով։ Ընդհանուր առմամբ այլ կայանների համեմատ «Փոթորիկ» կայանը բավականին լավ վերանորոգված է։ Փոթորիկ կայանը փակված է զրահապատ դռնով, հետո շքամուտքն է այն շատ նման է անալոգային «Անձնակազմ» կայանին։ Շքամուտքի պատերին տեղադրված են լամփեր և բարձրախոսներ։ Ստորին հատվածում տեղադրված են համակարգիչներ, դրանցից մեկը ցուցադրում է ինտերակտիվ բլոկսխեմա գազի ակտիվացման և ապաակտիվացման համար, մյուսը ըստ երևույթին ծառայում է տարբեր հատվածներում քիմիական ռեակցիաների կառավարման և ճնշման կառավարման փականակների բացել-փակելու համար։ Մոնիտորի վրա ցուցադրվում է տարբեր քիմիկատների անվանումներ։ Ցուցադրվող նյութերը համարվում են նյարդերը պարալիզացնող գազի (VX) պատրաստման հիմնական բաղադրիչները, այս գազը արգելվել է ՄԱԿ-ի կողմից 1993 թվականին, բայց 70-ական թվականներին հասանելի էր «Դհարմայի» համար։ Տեսանելի է, որ համակարգիչներից մեկը նման է «Կարապ» կայանի համակարգչին, իսկ մյուսը ավելի նոր մոդել է։
«Մաքրում» գործողության ժամանակ կայանը ուրիշների կողմից օգտագործվել է «Դհարմայի» անդամների դեմ։ Չորրորդ եթերաշրջանում «փրկարարների» առաջադրանքներից մեկն էր «Փոթորիկ» կայան այցելությունը։ Համաձայն տարբերակիներից մեկին կայանի օգնությամբ Շարլոտտան փորձել է բաց թողնել թունավոր գազ և սպանել բոլոր ուրիշներին, կամ միայն Բենին։
Այս պահին կայանը վտանգ չի ներկայացնում, որովհետև Շարլոտտան և Ֆարադեյը գազը դարձրել են իներտ։
«Տաճար»
Համարը՝ անհայտ։
Կարգավիճակը՝ ակտիվ։
Խնդիրը՝ մարդկանց դարձնել «ուրիշ» և բուժել ուրիշներին։
«Տաճար» կայանը մարդու գիտակցության մեջ առաջացնում է անդառնալի փոփոխություններ։ Ըստ «Մահվան կղզի» սերիայի սյուժեի, 1988 թվականին ծխի կերպարանքով հրեշը («Պաշտպանական համակարգ») բռնում է ֆրանսիական արշավախմբի տղամարդ մասնակիցներից մեկին՝ Մոնտանդին և քաշում կառույցի ներսը։ Մոնտանդը խնդրեց փրկել իրեն և մյուս բոլոր մասնակիցները՝ (բացի Դանիել Ռուսսոյից) Ռոբերտը, Բրեննանը և Լակոմբը գնացին նրա ետևից։
«Այն ինչ պատեհել է, արդեն պատահել է» սերիան հասկացնում է, որ «Տաճարը» ոչ միայն մարդկանց դարձնում է ուրիշ, այլ նաև բուժում է Ուրիշներին։ Սերիայի վերջում Ռիչարդ Ալպերտը «Տաճար» է տանում մահացու վիրավորում ստացած 12 տարեկան Բեն Լայնուսին, Ռիչարդը Քեյթին և Սոյերին զգուշացնում է, որ «եթե ես վերցնեմ նրան, նա այլևս երբեք նույնը չի լինի, նա միշտ կլինի մեզնից մեկը»։
Հիշատակվում է որպես կղզու «ամենաապահով վայրը», որտեղ 4-րդ եթերաշրջանի դեպքերի ժամանակ թաքնվել էին ուրիշները։
«Դուռ»
Համարը՝ անհայտ։
Կարգավիճակը՝ անհայտ։
Խնդիրը՝ անհայտ։
Այս կառույցը առաջինը տեսել է Մայքլը, երբ նրան որդուն փրկելու ժամանակ բռնել էին ուրիշները։ Հետագայում երբ ճամբար է մտնում Սաիդը այնտեղ ոչ ոք չի լինում և նա այլ կառույցների թվում այցելում է նաև այդ կառույցը։ Նա լուրջ ուշադրություն չի դարձնում կառույցին։
Դուռը անունը ստացել է DHARMA Initiative-ի նշանով մետաղից դռան պատճառով, որը էկրանին երևացել է Երեք րոպե և Ապրում ենք միասին, մահանում միայնակ սերիաներում։ Որպես օրենք այս դուռը գտնվում է ժայռի տակ։ Երբ Սաիդը բացեց այն տեսավ, որ այնտեղ ոչինչ չկա, բացի ժայռից։ Հնարավոր է, որ դուռը օգտագործվել է փրկվածներին, կամ հենց Մայքլին խաբելու համար։ Այս պահին (եթե նույնիսկ այնտեղ կա կայան) դռան իրական նպատակը հայտնի չե։ Ըստ Բա Գուայի կայանները պետք է լինեն վեցը, իսկ կենտրոնականը «Մարգարիտը», իսկ դա նշանակում է, որ «Դուռը» դա ստորգետնյա կայաններից մեկն է, որը 80-ական թվականների պատահարից հետո փակվել է։ Երկրորդ տարբերակը այն է, որ «Դուռը» ինչ որ կերպ կապված է «Օրխիդեայի» հետ։
Սկզբում դուռը տեսել է Մայքլը այդ ժամանակ այն հսկում էին երկու ուրիշներ։
Ավան
Գտնվում է կղզու հյուսիսում, որտեղ ապրում էին նախագծի գիտանկանները և մասնակիցները։ Անվտանգության նպատակներով ավանը արգելապատված է բարձր հաճախականությամբ ձայնաին սյուներով։ Արգելապատումը կարելի է անջատել կոդի միջոցով, որը անընդհատ փոխվում է և տրվում աշխատողներին։ Արգելապատումը կարող է կանգնեցնել «Հրեշին»՝ «Սև մարդուն», Ջեյկոբի հակառակորդին։ Մասնակիցները օգտվում էին սուզանավից, որը ստորերկրյա թունելներով կարող է լքել կղզին և անցնել կղզու շատ մասերով։
Pala Ferry
Կղզու հյուսիսում ոչ մեծ նավակայան, որը ստեղծված էր կղզուց գնալու համար։ Հարցը նրանում է, որ ոչ բոլոր մասնակիցները պետք է իմանային զինանոցի և նրա մասին, որ այնտեղ կան նավակայաններ, այդ պատճառով էլ զիանոցից դուրս կառուցվել էր այլ նավակայան։
Ռադիոաշտարակ
Գտնվում է կղզու հարվում, ծառայել է Վալանզետտիին, հավասարման առանցքային գործոննեը Հանսո հիմնադրամի ֆիլիաին փոխանցելու համար։ Սովորաբար ազդանշանը եղել է մեկը՝ «4 8 15 16 23 42», եթե հնարավոր էր լինում փոխել թվերից մեկը, համապատասխանաբար փոխվում էր նաև ազդանշանը։ Բայց 1988 թվականին Դանիել Ռուսսոն ազդանշանը փոխել է և ուղարկել իրենը, որը աշխատել է տասնվեց տարի։ Այն անջատել է հենց Ռուսոն երրորդ եթերաշրջանի վերջին սերիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Dharma Initiative Կատեգորիա:Կորուսյալները
Իսպանական գերեզմանարծիվ
Իսպանական գերեզմանարծիվ, ճուռակների ընտանիքին պատկանող գերեզմանարծիվ, որը տարածված է բացառապես Պիրենեյան թերակղզում՝ Իսպանիա պետության տարածքում։ Լատիներեն անվանումը ստացել է ի պատիվ Բավարիայի արքայազն Ադալբերտի։
Տարածվածություն և արտաքին տեսք
Իսպանական գերեզմանարծիվը տարածված է Իսպանիայի հարավում և արևելքում, Պորտուգալիայում, ինչպես նաև ամենայն հավանականությաբ նաև Մարոկկոյի հյուսիսում։ Բնադրման գործընթացն անց է կենում միայն Իսպանիայում, իսկ 2001 թվականից ի վեր՝ նաև Պորտուգալիայում։
Նախկինում իսպանական գերեզմանարծիվը եղել է սովորական գերեզմանարծվի ենթատեսակ, սակայն ներկայումս այն համարվում է սովորական գերեզմանարծվի առանձին ենթատեսակ, որը մյուս գերեզմանարծիվներից տարբերվում է ֆիզիոլոգիական, մորֆոլոգիական, էկոլոգիական և ժառանգական առանձնահատկություններով։ Մարմնի երկարությունը կազմում է շուրջ 80 սմ, թևերի բացվածքը՝ 1,9-ից 2,2 մ։
Իսպանական գերեզմանարծիվների զանգվածը տատանվում է 2.8-3.5 կգ սահմանում։ Մարմինն ունի հիմնականում մուգ շագանակագույն գունավորում։ Տեղ առ տեղ նկատելի են ավելի բաց գույնի շերտեր։
Սննդառություն
Իսպանական գերեզմանարծիվները մեծ մասամբ սնվում են ճագարներով, ինչպես նաև կրծողներով, նապաստակներով, խոշոր մողեսներով, ագռավներով, բադերով և նույնիսկ աղվեսներով։ Որսով զբաղվում է բաց և կիսաբաց լանդշաֆտներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արծիվներ
Վորոնի (այլ կիրառումներ)
Վորոնի, կարող է վերաբերել՝
Ոսկեգույն լեմուր
Արտաքին տեսք
Այս տեսակի լեմուրներն ամբողջովին պատված են ոսկեգույն մազածածկույթով, իսկ ընդհանուր երկարությունը հասնում է 80 սանտիմետրի, որի ուղիղ կեսը բաժին է հասնում պոչային հատվածին։ Մարմնի քաշը հասնում է 1.2-1.6 կիլոգրամի։ Բուրդը երկար է ու փափուկ, ունի կարճ դունչ։ Գլուխը գնդաձև է, ականջները կարճ են և մազապատված։ Դեմքը սև է, ունքերը, կոկորդն ու այտերը պատված են դեղնաոսկեգույն մազածածկույթով։ Իսկ ահա մարմնի վերին հատվածը պատված է փոքր-ինչ մոխրագույն մազածածկույթով։
Վարք
Ոսկեգույն լեմուրներն ապրում են ընտանիքներով, ընտանիքում երկուսից մինչև չորս կենդանի է լինում։ Ընտանիքը կազմված է հասուն արուից, հասուն էգից և դեռ չհասունացած անդամներից։ Լեմուրները միմյանց հետ շփվում են սուր խռնչյուններով։ Վարում են ծառաբնակ կյանք։ Ակտիվ կենսակերպ են վարում առավոտյան և երեկոյան, ինչպես նաև գիշերային ժամերին։ Տարածաշրջանում չափազանց շատ հանդիպում են 80 հա շառավղով տարածքում։
Ոսկեգույն լեմուրները բուսակեր կենդանիներ են։ Հատկապես նախընտրում են սնվել հացազգիների ընտանիքին պատկանող բույսերով, ինչպես նաև Մադագասկարյան հսկայական եղեգների ցողուններով ու տերևներով։ Ոսկեգույն լեմուրներն օրական միջինն ուտում են 500 գրամ եղեգ։
Մոնտալչինո
Մոնտալչինո (Montalcino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Սիենա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5131 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 58 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 53024, 53028։ Հեռախոսային կոդ՝ 0577։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Չինաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Չինաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ներկայացնում է Չինաստանը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Վերահսկվում է Չինաստանի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։ ՖԻՖԱ-ի և ԱՖԿ-ի անդամ է ։
Չինաստանի հավաքականը Ասիայի գավաթում 2 անգամ գրավել է 2-րդ հորիզոնականը՝ 1984 և 2004 թվականներին և 1 անգամ մասնակցել է Աշխարհի առաջնության՝ 2002 թվականին։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 82-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ ։
Մարզահագուստ
Չինաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը սովորաբար տնային հանդիպումներում խաղում է սպիտակ և կարմիր մարզահագուստով, իսկ արտագնա խաղերի ժամանակ չինացիները խաղում են ամբողջությամբ սպիտակ հագուստով։ 1995 թվականի Ասիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում շրջանառության մեջ դրվեց Չինաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նոր մարզահագուստը, որն ուներ կապույտ գույն։ Կապույտ գույնի մարզահագուստը առաջին անգամ օգտագործվել է Սաուդյան Արաբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։
Տասնամյակներ շարունակ Չինաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզահագուստը կարում էր «Adidas» ընկերությունը, իսկ 2015-ից սկսած նրանց սպասարկում է «Nike»-ը։
Հեռարձակում
Չինաստանի հավաքականի հանդիպումները սովորաբար ցուցադրվում են չինական CCTV-5, CCTV-5 +, GDTV, սպորտ+, STV-սպորտի BTV - 6 և մի շարք այլ տեղական մարզական ալիքներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Չինաստանում
Հեմփշիրյան ոչխար
Հեմփշիրյան ոչխար (Hampshire sheep), ոչխարների մսաբրդատու ցեղ։ Ստացվել է Անգլիայում, Հեմփշիր, Ուիլտշիր և այլ կոմսություններում 19-րդ դարի առաջին կեսին՝ տեղական կոպտաբուրդ ու սևագլուխ խառնացեղերի և սաուտդաունյան ոչխարների տրամախաչումից։ Ոչխարներն անեղջյուր են, խոշոր, իրանը լայն և խոր, գլուխը մուգ բրդածածկով։ Վաղահաս է։ Տոհմային հոտերում հասուն խոյերի կենդանի զանգվածը՝ 90—110, մաքիներինը 65—75 կգ է։ Բրդատվությունը համապատասխանաբար՝ 5—6 և 3—4 կգ։ Բուրդը՝ 50—58 որակի, 7—8 սմ երկարության։ Պտղատվությունը՝ 150%։ Հեմփշիրյան ոչխարը լավ հարմարվում է տարբեր կլիմայական պայմաններին։
Կատեգորիա:Ոչխարներ Կատեգորիա:Ոչխարի ցեղեր
Վորոնեժ (այլ կիրառումներ)
Վորոնեժ, կարող է վերաբերել՝
Վասիլի Ավրորին
Վասիլի Միխայլովիչ Ավրորին, ռուս նկարիչ, հոգևորական։
Կենսագրություն
Վասիլի Միխայլովիչ Ավրորինը ծնվել է 1805 թվականին Մոսկվայի նահանգի Մոժայսկի շրջանի Պետրովսկոյե գյուղում դպիրի ընտանիքում։ 1820-ական թվականներին գտնվել է Սանկտ Պետերբուրգում, եղել է միտրոպոլիտ Ֆիլարետի թոշակառուն։ 1828 թվականից ուսանել է գեղանկարչություն Ալեքսեյ Վենեցիանովի մոտ։ Սովորել է Վենեցիանովի մոտ, վերջինիս պատվերով գեղանկարչության դասեր է տվել 12-ամյա Սերգեյ Զարյանկոյին ։
Ավրորինի մի քանի կտավներ ցուցադրվել են Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի ցուցահանդեսներում. 1833 թվականին՝ «Ձուկը տաղավարից կարթող երիտասարդները» (այժմ Պետական պատմական թանգարանում), «Աշտարակը, որի կողքին նստած է նկարողը» և «Սենյակի ներսը և նրա մեջ՝ երաժշտական գործիքներով երեք հոգի», 1833 թվականին՝ «Ձմեռային պալատի ընդունարանում» ։
Մոտ 1833 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա ։ Կադակեշի Սուրբ Հարության տաճարում ծառայել է որպես դպիր։ Ավրորինը Մոսկվայում նկարել է կտավներ «Բարակաշի Հարության եկեղեղեցու շրջակայքը՝ դարպասներից մինչև վանք», «Ճնճղուկյան լեռներ», «Մամոնովի տան շրջակայքը», «Երուսաղեմյան տաճարի օծումը» սրբանկարը իր եկեղեցու համար, Տոլստոյի դիմանկարը։
Մահացել է Մոսկվայում 1855 թվականի հուլիսի 20-ին (օգոստոսի 1-ին)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Սվալա
Սվալա Բյորգվինսդոտիր ,նաև հայտնի է որպես Սվալա, Սվալա Բյորգվինս կամ Կալի, իսլանդացի երգիչ և երգահան։ Նա ավելի հայտնի դարձավ իր 2001 թվականի թողարկված "The Real Me" երգից հետո որը իր նույնանուն ալբոմից էր։ Երգչուհին ստացավ "Կալի" բեմական անունը, Steed Lord խմբին միանալուց հետո։ Նա ներկայացրել է Իսլանդիան Եվրատեսիլ Երգի մրցույթում 2017, Կիևում, սակայն չի անցել եզրափակիչ։
Սվալան հայտնի իսլանդացի երգիչ Բյորվին Հոլլդորսոնի դուստրն է։ Սվալան 7 տարի սովորել է բալետ, Իսլանդիայի Ազգային բալետի թատրոնում։ Բալետ սովորելու ընթացքում նա նաև գրում է երաժշտություն իր դպրոցական խմբի հետ։ Մարտի 11-ին 2017 թվականի իսլանդիայի ազգային ընտրությունում գրավում է առաջին հորիզոնականը և հայտնի է դառնում, որ Սվալան կներկայացնի Իսլանդիան Եվրատեսիլ 2017 թ․ մրցույթում «Paper» երգով որը նա գրել է Էյնար Էգիլսոնի, Լեսթեր Մենդսոնի և Լիլի Էլիզի հետ։ Նա հանդես է եկել 1-ին կիսաեզրափակիչում որը տեղի է ունեցել մայիսի 9-ին, սակայն չի անցել եզրափակիչ։
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Իսլանդացի երգիչներ
Մորսկե Օկո
Մորսկե Օկո (Morskie Oko), լիճ Լեհաստանում` Մալոպոլսկոե վոևոդությունում։ Այն խոշորագույնն է և խորությամբ չորրորդը Տատրաներում։ Լիճը գտնվում է Տատրաներ ազգային պարկում` Մենգուշովեցկի լեռնազանգվածի ստորոտին։
Նկարագրություն
Լիճը շրջապատող լեռները մոտ 1.000 մ բարձրություն ունեն նրա մակերևույթից։ Նրանցից մեկը` Ռիսին (Rysy) (2499 մ) լեհական Տատրաների ամենաբարձր գագաթն է։ Մենգուշովեցկի գագաթների հարևանությամբ վեր է խոյանում Մնիխ լեռագագաթը (2068 մ)։ Լճի շուրջն աճում են մեծ թվով եվրոպական սոճիներ ։
Անցյալում Մորսկե Օկո լիճն ունեցել է մեկ այլ անվանում` «Ռիբյե» (բառացի` Ձկնային), քանի որ ձկան մեծ պաշար ուներ, ինչը հազվադեպ է Տատրաներում։ Թափանցիկ ջրերում նկատելի են կարմրախայտներ։ «Մորսկե Օկո» անվանումն առաջացել է հին լեգենդից, որի համաձայն` լիճը ծովի հետ կապված է ստորերկրյա ջրանցքով ։
Զբոսաշրջության ու երկրաբանության լեհական ընկերության տնակը գտնվում է լճի հյուսիսային ափի մորենում։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 1405 մ բարձրության վրա` հանդիսանալով հնագույն շալեներից մեկը Տատրաներում։ Տնակը կոչվել է հասարակական գործիչ, հրապարակախոս, գիտնական Ստանիսլավ Ստաշիցի անունով, ով լճի ուսումնասիրությամբ է զբաղվել 1805 թվականին։ Այդ տնակը զրոյական կետ է համարվում Ռիսի լեռ և Շպիգլյասովի զառիթափ բարձրանալու համար։ Հարևանությամբ գտնվում է Ստարե Սխրոնիշկո շինությունը, որը տնակի հետ համարվում է պատմության հուշարձան։
Պատմություն
Մորսկե Օկոն հիշատակող ամենավաղ ձեռագրերը վերաբերում են 1575 թվականին։ 19-րդ դարի վերջին Գալիցիայի ու Հունգարիայի միջև վեճ է ծագում լճի պատկանելության շուրջ։ Գրաց քաղաքի դատարանը հարցը վճռում է լեհական կողմի օգտին։ Այդ որոշումն ընդունվում է Օսվալդ-Մարիան Բալցերի շնորհիվ, ով ներկայացնում էր Գալիցիայի շահերը։
Մորսկե Օկոն 19-րդ դարի կեսին զբոսաշրջության համար կրկին բացահայտում է լեհ բժիշկ Տիտուս Հալիբինսկին։ Առաջին տնակն այս կողմերում կառուցվում է 1836 թվականին, ինչը, սակայն, այրվում է 1865 թվականին։ Երկրորդ տնակը կառուցվում է 1874 թվականին և այրվում 1898 թվականին։ 1902 թվականին Զակոպանեում ճանապարհ է բացվում, որը ստանում է «Օսվալդ Բալցերի ճանապարհ» անվանումը։ 1933 թվականից ինքնիշխանության ձեռքբերման հետ լիճը պատկանում է Լեհաստանին։
Մորսկե Օկոն ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել արվեստի շատ գործիչների համար։ Նրանցից են նկարիչներ Վալերի Էլիաշ-Ռաձիկովսկին, Լեոն Յան Վիչուլկովսկին, բանաստեղծներ Վինցենտի Պոլը, Ադամ Ասնիկը, Կազիմեժ Պշերվա-Տետմայերը, Ֆրանցիշեկ Նովիցկին, Յան Կասպրովիչը, կոմպոզիտոր Զիգմունդ Նոսկովսկին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լեհաստանի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Հեմոլիզ
Հեմոլիզ արյունալուծում, էրիթրոցիտոլիզ, էրիթրոցիտների քայքայման և դրանցից հեմոգլոբինի անջատման պրոցես։ Հեմոլիզը լինում է ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական։ Ֆիզիոլոգիականը էրիթրոցիտների կենսական ցիկլի (մոտ 120 օր) ավարտն է, որը տեղի է ունենում մարդկանց և կենդանիների օրգանիզմում։ Ֆիզիոլոգիական բնականոն պայմաններում օրական հեմոլիզի է ենթարկվում էրիթրոցիտների ամբողջ զանգվածի 0, 8%-ը, սովորաբար «ծերացողները», որոնց վերջնական քայքայումը կատարվում է առավելապես փայծաղում։ Էրիթրոցիտներից անջատված հեմոգլոբինից, բարդ փոխարկումների շնորհիվ, առաջանում է բիլիռուբին լեղապիգմենտը։ Արյան մեջ բիլիռուբինի, իսկ կղանքում և մեզում դրա ածանցյալների քանակությամբ հնարավոր է պարզել հեմոլիզի արտահայտվածության աստիճանը։ Հեմոգլոբինի քայքայման պրոցեսում անջատված երկաթը պահեստավորվում է լյարդի և փայծաղի ռեթիկուլո-էնդոթելային բջիջներում։ Բարդ փոխարկումների շնորհիվ երկաթը կապվում է արյան սպիտակուցի գլոբուլինային ֆրակցիաների հետ և մասնակցում նոր հեմոգլոբինի առաջացման պրոցեսին։ Էրիթրոցիտները քայքայող գործոնի և ինհիբիտորների (կենսաբանական պրոցեսներն արգելակող նյութեր) հաշվեկշռի շեղումները կարող են առաջացնել արյան քայքայման պրոցեսների գերակշռություն և հանգեցնել ախտաբանական հեմոլիզի։ Վերջինս նկատվում է հեմոլիտիկ սակավարյունության, հեմոգլոբինոպաթիաների, հեմոլիտիկ թույների (բակտերիաների տոքսիններ, կապար, մկնդեղ, նիտրոբեն-զոլ), քիմիական որոշ գործոնների, ցածր ջերմաստիճանի ազդեցության, անհամատեղելի արյան փոխներարկման, ռեզուս-կոնֆլիկտի (նորածինների հեմոլիտիկ հիվանդություն), ինչպես նաև որոշ դեղորայքների ընդունման դեպքերում։ Ախտաբանական հեմոլիզը ընթանում է ռեթիկուլո-էնդոթելային համակարգի (լյարդ, ոսկրածուծ, ավշա հանգույցներ) բոլոր բջիջներում և կարող է նկատվել նաև անոթային հունում։ Վերջինիս դեպքում քայքայված էրիթրոցիտների հեմոգլոբինի մեծ մասը կապվում է յուրահատուկ սպիտակուցի՝ հապտոգլոբինի հետ, իսկ ավելցուկը, անցնելով երիկամային ֆիլտրով, հայտնվում է մեզում։ Էրիթրոցիտների մեծ զանգվածի քայքայումն ուղեկցվում է ախտաբանական ծանր երևույթներով (հեմոլիտիկ շոկ) և կարող է հասցնել մահվան։ Հեմոլիզի ենթարկված պահածոյացված արյունը պիտանի չէ օգտագործման համար։
Միլոռադ Պավիչ
Միլոռադ Պավիչ (Милорад Павић, ), հարավսլավացի և սերբ բանաստեղծ, արձակագիր, պոստմոդերնիզմի և մոգական ռեալիզմի ներկայացուցիչ, թարգմանիչ և 17-19-րդ դարերի սերբական գրականության պատմագիր։ Սերբական բարոկկոյի և սիմվոլիզմի քնարերգության մասնագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բելգրադում, սեփական խոսքերով՝ «․․․չորս դրախտային գետերից մեկի ափին, առավոտյան 8:30-ին քանդակագործի և փիլիսոփայության դասախոսի ընտանիքում․․․»։ Պավիչի նախնիների մեջ գրողներ կային, 1766 թվականին, Պավիչներից մեկը՝ Էմերիկ Պավիչը բանաստեղծությունների ժողովածու էր թողարկել, իսկ քեռին՝ Նիկոլա Պավիչը, 20-րդ դարի կեսերի հայտնի գրող էր։
1949-1953 թվականներին սովորել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, իսկ ավելի ուշ Զագրեբի համալսարանում ստացել է գրականության պատմության ասպարեզի փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։
Դասավանդել է տարբեր համալսարաններում՝ Սորբոնի համալսարանում (Փարիզ), Վիեննայում, Ֆրայբուրգում, Ռեգենսբուրգում և Բելգրադում։ Եղել է սերբ գրող և գրականագետ Սավա Դամյանովի ուսուցիչը ։ Նրա առաջին քնարական ժողովածուն («Պալիմպեստի») հրատարակվել է 1967 թվականին։ 1971 թվականին հրատարակվել է բանաստեղծությունների հաջորդ ժողովածուն՝ «Լուսնի քարը»։
Բացի այդ Պավիչը աշխատել է տարբեր թերթերում, գրել է քննադատական գործեր, հին սերբական գրականությանն ու քնարերգությանը վերաբերող մենագրություններ, կատարել եվրոպական տարբեր լեզուներից թարգմանություններ։ Հռչակ է ստացել 1984 թվականին հրատարակած «Խազարական բառարան» վեպով, որը բեսթսելլեր է դարձել։ Այս ստեղծագործության համար Պավիչը ստացել է ՆԻՆ ամսագրի մրցանակը Նրա գիրքը թարգմանվել է 30 լեզուներով։
1991 թվականին ընտրվել է Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։
2004 թվականի գրականության գծով առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի, բայց չի ստացել զիջելով Էլֆրիդա Ելինեկին։
Պավիչը տրապետել է ռուսերենին, գերմաներենին, ֆրանսերենին և մի քանի հին լեզուների։ Սերբերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի և Ջորջ Բայրոնի ստեղծագործություններից։ «Société Européenne de Culture»-ի և սերբական ՊԵՆ ակումբի անդամ է։
Ամուսնացած է եղել Յասմինա Միխայլովիչի հետ (սերբ գրող, գրականագետ, գրաքննադատ)։ Ունեցել է երկու զավակ։
ղծագործությունների համառոտ ցանկՄահացել Բելգրադում 2009 թվականի նոյեմբերի 30-ին 81 տարեկանում թաղված է Նոր գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Սերբ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Ուսումնական տարի
Ուսումնական տարի, ուսումնական հաստատություններում պարապմունքների սկզբից մինչև հիմնական արձակուրդներն ընկած ժամանակահատվածը։ Սահմանվել է 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի սկզբին, Արևմտյան Եվրոպայի և Ուկրաինայի դպրոցներում՝ ուսուցման դաս–դասարանային համակարգի կիրառումից հետո։ Հայկական դպրոցներում ուսումնական տարի կիրառվում է 19-րդ դարի առաջին տասնամյակներից սկսած։
Կատեգորիա:Ժամանակի չափում Կատեգորիա:Կրթություն
Կորել է թոռնուհին
«Կորել է թոռնուհին» («Потерялась внучка»), Ռոման Կաչանովի խորհրդային տիկնիկային մուլտֆիլմը՝ թողարկված 1966 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում։ 1960-ական թվականներին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի տիկնիկային միության ամենավառ աշխատանքներից մեկն է ։
Սյուժե
Փոքրիկ աղջկա հայրն ու մայրը գնում են աշխատանքի։ Աղջիկը մնում է պապիկի հետ։ Թոռնուհին չարաճճիություններ է անում։ Պապիկը չի կարողանում նրան կարգի բերել, թոռնուհուն վախեցնում է, որ ոստիկանություն է կանչում, և նրանք աղջկան վատ վարքի համար կտանեն բաժին։ Պապիկը ձևացնում է, թե ոստիկանություն է զանգահարում։
Երբ աղջիկը գնում է փողոցում զբոսնելու, նրան թվում է, թե քաղաքի ամբողջ ոստիկանությունն իրեն է փնտրում, և նա բակից փախչում է։
Պապիկը թոռնուհուն է փնտրում, բայց չի կարողանում գտնել։ Ոստիկանությունն սկսում է որոնել կորած աղջկան։ Նրան գտնում են, բայց չեն ձերբակալում, ինչպես ինքն էր սպասում, այլ կոնֆետ են հյուրասիրում ու մոտոցիկլետով տուն ուղեկցում։
Այդ դեպքից հետո պապիկը հասկանում է, որ չի կարելի նույնիսկ դաստիարակչական նպատակներով երեխաներին վախեցնել իրավապաշտպան օրգանների աշխատակիցներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1966 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին Կատեգորիա:Ռոման Կաչանովի մուլտֆիլմեր
Սաիդալի Մամուր
Սաիդալի Մամուր (Сайидалӣ Маъмур, ), տաջիկ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Տաջիկստանի գրողների միության անդամ (1972)։
Կենսագրություն
Սաիդալի Մամուրը ծնվել է 1944 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ 1966 թվականին ավարտել է Տաջիկստանի ազգային համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը ։
Ստեղծագործություններ
Ավելի քան 20 բանաստեղծական գրքերի հեղինակ է։ Թարգմանվել է տարբեր լեզուներով։ Առանձին գրքեր լույս են տեսել Մոսկվայում և Տաշքենդում ռուսերենով և ուզբեկերենով։ «Խատինի զանգերը» բանաստեղծական շարքի հեղինակն է, այն թարգմանվել է բելառուսերեն և ընդգրկվել «Լսեցեք Խատինին» գրքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաջիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Տաջիկստանի գրողների միության անդամներ
Միհրան Թումաճան
Միհրան Թովմասի Թումաճան, հայ երաժիշտ, ազգագրագետ, Կոմիտասի աշակերտներից։
Կենսագրություն
Միհրան Թումաճանը ծնվել է 1890 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Արևմտյան Հայաստանի Կյուրին քաղաքում։ Կրթությունը ստացել է Կոստանդնուպոլսում։ 1913 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլսի համալսարանը։ 1910-1915 թվականներին երգել է Կոմիտասի «Գուսան» երգչախմբում և եղել Կոմիտասի «հինգ» սաներից մեկը՝ մասնակցելով նրա մասնավոր դասընթացին, որի նպատակն էր պատրաստել հայ երաժշտության գործիչներ։ Մյուս չորս աշակերտներն էին Վարդան Սարգսյանը, Բարսեղ Կանաչյանը, Վաղարշակ Սրվանձտյանը և Հայկ Սեմերջյանը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին զրկվելով իրենց անվանի ուսուցչից, անցնելով պատերազմի դաժան ճամփաներով ու ապրելով նրա արհավիրքները, Կոմիտասի սաներն իրար վերագտան զինադադարից հետո միայն, 1918 թվականին։ Նրանք խանդավառությամբ ձեռնարկեցին հայկական երաժշտության, հատկապես իրենց ուսուցչի ստեղծագործությունների տարածմանը. կազմակերպեցին երգչախմբեր՝ Պոլսում, Ադանայում, Իզմիրում ու տվեցին համերգներ, հրատարակեցին երգարաններ, որոնց հասույթով Փարիզում լրացրին իրենց երաժշտական ուսումը։ Միհրան Թումաճանն այնտեղ սովորել է 1920-1922 թվականներին։
Գործունեությունը ԱՄՆ-ում
1923 թվականին Կոմիտասի հինգ սաները ցրվեցին տարբեր երկրներ, և նրանցից յուրաքանչյուրն ընթացավ իր ընտրած ուղիով։ Միհրան Թումաճանը մեկնեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ և այնտեղ բնակություն հաստատելով՝ ամերիկահայ գաղութում մեծ գործունեություն ծավալեց. այստեղ նա հիմնեց «Հայ երգ» խմբերգային ընկերությունը, կատարելով Կոմիտասի և իր դասընկեր Բարսեղ Կանաչյանի խմբերգերը։ Իսկ խմբավարական աշխատանքին զուգընթաց զբաղվեց նաև Արևմտյան Հայաստանի տարբեր գավառներից հրաշքով փրկված ու Ամերիկա ապաստանած հայերից ժողովրդական երաժշտության նմուշներ հավաքելով ու ձայնագրելով (նոտագրելով)։ Այստեղ կատարած շուրջ քառասուն տարվա համբերատար ու ջանադիր աշխատանքի շնորհիվ Թումաճանը կազմեց «Հայրենի երգ ու բան» ժողովածուն։ Թումաճանն իրեն բախտավոր է համարում, որ Բոստոնում հանդիպել է երաժշտասեր մի երիտասարդի, և պարզվել է, որ նա ու իր ընտանիքի անդամները բավական մեծ թվով Չմշկածագի ու ազգային երգեր գիտեն։ Այդ ընտանիքից գրի առած երգերը ևս նա ընդգրկել է իր ժողովածուի մեջ` ափսոսալով, որ նման բարեբախտություն ավելի հաճախ չի ունեցել։
Բաղիկյան և Ջելալյան ազգանուններով այդ մեծ ընտանիքը՝ տարբեր սերնդի ու հասակի անդամներով, 1915 թվականից առաջ ու հետո գաղթել էր Միացյալ Նահանգներ։ ԱՄՆ-ում Թումաճանն անկարող եղավ իր արժեքավոր հավաքածուն հրատարակչության պատրաստել։ Թումաճանը մի տեղ նշել է, որ իր աշխատությունը կատարվել է աննպաստ պայմաններում, քանզի գոյություն չունեին անհրաժեշտ տվյալներ և ժողովրդական կանոնավոր կյանք։
Հայրենադարձությունը
Հեռավոր Ամերիկայի մի անկյունում անհայտության մեջ ծվարած և տարագիր մարդու շատ դառնություններ կրելուց հետո 1965 թվականին Միհրան Թումաճանը վերադարձավ հայրենիք և հաստատվեց Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում։ Այստեղ նա աշխատանքի անցավ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում և հնարավորություն ունեցավ մաս-մաս տպագրության պատրաստելու բազմամյա աշխատանքի արդյունքում ստեղծված արժեքավոր ժողովածուն։ Նեղ շրջանակում տեղի է ունենում իր այդ նյութերի հրապարակման գործնական հարցերին նվիրված խորհրդակցություն, և երբ Հնագիտության ու ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող բանագետ Արտաշես Նազինյանն առաջարկում է ժողովածուն անվանել «Հայրենի երգ ու բան», Թումաճանը մանկան պես հրճվում է՝ մեծ ոգևորությամբ ընդունում առաջարկը։ Դրանից հետո նա եռանդով լծվում է նյութերը տպագրության պատրաստելու գործին՝ դրանց տրամադրելով իր աշխատանքային բոլոր կարողությունները, որոնք, ցավոք, արդեն շատ չէին։ Թումաճանն արդեն համարյա բոլորել էր իր ութերորդ տասնամյակը։ Նրա առողջական վիճակի շարունակական վատացման և ֆիզիկական ուժերի աստիճանական սպառման հետևանքով, նույնիսկ օգնականների առկայության պայմաններում, գործը դանդաղ էր առաջ գնում։ Այնուամենայնիվ առաջին հատորը լույս տեսավ նրա կենդանության օրոք՝ 1972 թվականին ։ Թումաճանը բառացիորեն երջանկացած էր. «Ես հասկացա, որ իմ աշխատանքների գնահատողներն այստեղ են», հաճախ հուզվելով ասում էր նա։ Եթե առաջին հատորի աշխատանքը տարիներ տևեց, ապա երկրորդ հատորը մնաց գրեթե սևագիր վիճակում։ Թումաճանը վախճանվեց 1973 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևանում։
Թումաճանի «Հայրենի երգ ու բան» ժողովածուն
Թումաճանն իր հավաքած երգերն ու նյութերը դասավորել է ըստ դրանք հաղորդողների ծննդավայրերի և այդպիսով ներկայացնում է Արևմտյան Հայաստանի տարբեր գավառներ, առանձին քաղաքներ ու ավաններ կամ Պատմական Հայաստանից դուրս գտնվող բայց և Թուրքիայի տարածքում գտնվող հայաբնակ կենտրոններ, ինչպիսին էր, օրինակ, Բութանիան։ Նրա թողած ազգագրական ժառանգությունը բաղկացած է երկու հիմնական մասից՝ բանահյուսական և երաժշտական։ Բանահյուսականն ընդգրկում է ժողովրդական քնարական բանաստեղծություններ, առակներ ու զրույցներ, առածներ ու ասացվածքներ, աղոթքներ ու անեծքներ՝ տեղական բարբառներով ու հնչյունաբանական նրբություններով գրանցված։ Իսկ երաժշտականը՝ գյուղական ու քաղաքային կենցաղում գոյացած ժողովրդական երգեր ու պարերգեր են (երբեմն՝ նաև պարերգեր) և գուսանաաշուղական երգարվեստի առանձին նմուշներ են։ Թումաճանը դրանք դիտում էր երկու գլխավոր հատվածներում՝ ավանդական երգեր և ժամանակակից կենցաղի նյութեր։ Ավանդականներն իրենց ժանրերով ու բանաստեղծական թեմաներով բազմազան են.
Բացի «Հայրենի երգ ու բան»-ի առաջին հատորը տպագրելուց, Թումաճանը, բարեբախտաբար, հասցրեց դասավորել իր գրառած ամբողջական նյութը, ինչը հետագայում մյուս հատորների լույս ընծայման համար ուղեցույց դարձավ։ Առաջին հաջտորում ընդգրկված էին Բութանիայի և Իզմիրի երգերը՝ թվով 137։ Երկրորդ հատորը, որ լույս տեսավ 1983 թվականին, ընդգրկում էր Կյուրինի, Մալաթիայի, Խարբերդի, Եդեսիայի, Այնթափի, Կեսարիայի, Չմշկածագի, Ակնա, Արաբկիրի, Բինկյանի, Արմտանի և Երզնկայի թվով 208 երգ։ Mոտավորապես այդքան էլ՝ 3-րդ և 4-րդ հատորները։
Ժողովրդական երգերի հետ որոշակի առնչություն ունեն նույն արևմտահայերից գրի առած այն երգերը, որոնք երգված են թուրքերենով կամ քրդերենով, որոնցում ևս տեսանելի են ավանդական և ժամանակակից կենցաղը ներկայացնող նմուշներ։ Փոքր քանակով կան քրդական ու թուրքական երգեր, ապա՝ երգեր, որոնք ընդհանուր են եղել կողք կողքի բնակված ժողովուրդների համար, և մեծ քանակով երգեր, որոնք թեև երգվել են թուրքերենով ու քրդերենով, բայց իրենց բովանդակությամբ հատուկ են եղել միայն հայերի կենցաղին ու բարքերին։
Թումաճանի թողած ժառանգության կարևորությունը
Ժողովրդական ստեղծագործությունները ժամանակի ընթացքում կորչող, իսկ որոշ դեպքերում՝ արագորեն կորչող, անհետացող երևույթներ են։ Ուստի, գտնված, գրի առնված նմուշները խիստ արժեքավոր են։ Եթե Թումաճանն իր սեփական նախաձեռնությամբ, առանց կողմնակի օժանդակության, հավաքած չլիներ արևմտահայության այս երգերը, ապա հայ ժողովրդի այդ բավականին խոշոր հատվածի ժողովրդական-երաժշտական մշակույթի մասին մեր պատկերացումը լրացնելու կամ ընդլայնելու մի այլ լավագույն առիթ հազիվ թե ունենայինք։ Ժողովրդական ստեղծագործությունների բոլոր ժանրերն էլ ուսումնասիրողների ու հետաքրքրվողնրի համար արժեքավոր են հավասարապես։ Բայց, եթե այնուամենայնիվ հարց ծագի, դժվար առավելություն չտալ հատկապես ավանդական այն ժանրերին, որոնց նմուշները այլ ժանրերի համեմատ սովորաբար սակավ են պահպանված։ Այսպիսի մոտեցման դեպքում Թումաճանի գրի առած երգերում հարկ կլիներ առանձին գնահատանքի արժանացնել հարսանեկանները, պանդխտի երգերը, օրորները, ողբերը, միջնադարյան գուսանական ստեղծագործության նմուշները։ Հենյց այդպիսի երգերում գտնում ենք հայ ժողովրդական մեղեդիական վարպետության առանձին գեղեցիկ դրսևորումները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ ազգագրագետներ
Մորտիե (Էնայի գավառ)
Մորտիե (Mortiers), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը Լան է։
Համայնքի INSEE կոդը 02529։
Ուսումնասեր
Տեղ են գտել նաև հնդկահայերի հոգևոր իշխանությունների հրահանգներն ու շրջաբերականները, արտատպություններ «Արշալույս Արարատյան» և «Ազգասեր Արարատյան» պարբերականներից։
Մորտիե (Էնայի գավառ)
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմում է 207 մարդ։
Ուսումնասեր
Գրական բաժնում տպագրվել են բանաստեղծություններ, առակներ, հանելուկներ և այլն ։
Մորտիե (Էնայի գավառ)
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 131 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 95-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 36-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել 72,5%, 1999 թվականին եղել է 64,0%)։ 95 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 77-ը (41 տղամարդ և 36 կին), գործազուրկ էին 18-ից (11 տղամարդ և 7 կին)։ 36 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը՝ թոշակառուներ, 13-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Ուսումնասեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Սինգապուրի շաբաթաթերթեր
Մորտիե (Էնայի գավառ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ուսումնական ծրագիր
Ուսումնական ծրագիր, ուսուցման համակարգում ըստ ուսման տարիների յուրաքանչյուր առարկայից պարտադիր յուրացվելիք գիտելիքների, կարողությունների, հմտությունների բովանդակությունն ու ծավալը, ինչպես նաև բաժիններն ու թեմաները որոշող փաստաթուղթ։ Երբեմն կցվում է բացատրագիր, որտեղ տրվում են տվյալ առարկայի ուսուցման խնդիրները, ուսումնասիրվող նյութի հաջորդականությունը, ուսուցման մեթոդների ու կազմակերպման ձևերի առանձնահատկությունները, միջառարկայական կապերը և այլն։ Ուսումնական ծրագրով նախատեսված կրթության բովանդակությունը կոնկրետացվում է դասագրքերում, ուսումնական ձեռնարկներում, մեթոդական ցուցումներում։ ԽՍՀՄ–ում Ուսումնական ծրագիրները միասնական են և պարտադիր նույնատիպ ուսումնական հաստատությունների ու մասնագիտությունների համար։ Հայ իրականության մեջ Ուսումնական ծրագիր են կազմվել 19-րդ դարի կեսից, որոնք ընդհանուր կիրառություն չեն ունեցել տարածքային մասնատվածության և հայկական դպրոցների ոչ միասնականության պատճառով։
Կատեգորիա:Կրթություն
Կարլ Մաներհայմ
Կարլ Գուստավ Էմիլ Մաներհեյմ (շվեդերեն և ֆիններեն՝ Carl Gustaf Emil Mannerheim,, ), ֆինն պետական և ռազմական գործիչ, բարոն, մարշալ (1933)։
Ֆինլանդիայում Մաներհայմի մահից 53 տարի անց անցկացված հարցումներից մեկի տվյալների համաձայն, 360 000 ռեսպոնդենտներից 104 244-ը գնտում էր, որ նա բոլոր ժամանակների մեծագույն ֆինլանդացին է ։
Իրկուտսկ
Իրկուտսկ (Иркутск), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում։ Իրկուտսկի մարզի և Իրկուտսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ձևավորում է Իրկուտսկ քաղաքի քաղաքային շրջանը։ Սիբիրի վեցերորդ խոշորագույն քաղաքն է` 623736 բնակչությամբ (2017): Իրկուտսկի ագլոմերացիայի սահմանում 2016 թվականին այստեղ ապրում էր 1.1 միլիոն մարդ։
Իրկուտսկը խոշոր գիտակրթական կենտրոն է, որտեղ սովորում են ավելի քան 100000 ուսանող։ Արդյունաբերությունների շարքում մեծ տեղ են զբաղեցնում օդանավաշինությունը, հիդրոէներգետիկան և սննդի արդյունաբերությունը։ Քաղաքը Տրանսսիբիրյան երկաթուղու տրանսպորտային և «Բայկալ» ու «Սիբիր» ավտոճանապարհների դաշնային հանգույցն է։
Քաղաքը կապված է Ռուսաստանի պատմական բնակավայրերի հետ. քաղաքի պատմական կենտրոնը ներառված է Ռուսաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցանկում ։
Քաղաքի անվանումը
Քաղաքի անվանումը գալիս է Իրկուտ գետից, որի մոտ 1661 թվականին հայտնվեց Իրկուտսկի բանտը։ Սկզբում բանտը կոչվում էր Յանդաշկի՝ տուվացիների առաջնորդ Յանդաշ Դորոգիի (Դարուգի) անունով։ Բայց այդ անվանումը չպահպանվեց։ Քարտեզագիր Սեմյոն Ուլյանովիչի 1701 թվականին ստեղծված քարտեզում քաղաքը հիշատակվում է որպես «Իրկուցկյան քաղաք»։
Իրկուտ գետի հիդրոնիմը ունի բազատեսակ մեկնաբանություններ և կապված է մոնղոլա-բուրյաթական բառերի հետ, որոնք ունեն «ուժի, էներգիայի, պտտման, շրջադարձի» իմաստները։ Ըստ առավել հավանական տարբերակի՝ գետի անունը ձևավորվել է Իրխու (Ырху) ազգանունից, որը իրկիտ, իրգիտ տարբերակներով տարածված է տուվացիների և այլ ժողովուրդների մոտ։ Մոնղոլերենում գետը և քաղաքը կոչվում են Эрхүү, բուրյաթերենում համապատասխանաբար՝ Эрхγγ мγрэн և Эрхγγ хото, որտեղ «խոտոն» նշանակում է քաղաք ։
Քաղաքի անվանման հին ուղղագրությունն էր «Իրկուցկը»։ Մինչև հեղափոխությունը քաղաքը կոչում էին «Արևելյան Փարիզ», «Սիբիրյան Պետերբուրգ» , «Սիբիրյան Աթենք» ։
1931 թվականին կոմիսար Կլիմենտ Վորոշիլովի այցի կապակցությամբ քաղաքի անունը պետք է վերանվանվեր Վորոշիլովսկ ։
Տեղի բնակիչներին դուր էր գալիս մտածել իրենց քաղաքի մասին այնպես ինչպես Երկրի, Սիբիրի առաջին քաղաքի, Արևելյան Սիբիրի մայրաքաղաքի, մշակութային կենտրոն Սիբիրի, Պրիանգարյա մայրաքաղաքի մասին։
Պատմությունը
Իրկուտսկի տարածքում հայտնաբերվել են Վերին պալեոլիթի, մեզոլիթի, նեոլիթի, էնեոլիթի, բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների կայաններ։
17-րդ դար
Իր սկզբնավորումը քաղաքը սկսել է բանտից, գրավադրվելով Յակով Պոխաբովի ջոկատի կողմից 1661 թվականի հուլիսի 6֊ին՝ Ենիսեյի նահանգապետի հանձնարարությամբ։
Մի շարք հետազոտողներ նշում են, որ Իրկուտսկը ստեղծվել է 1620 թվականին։ Մյուսները կարծում են, որ Դյաչե կղզու վրա 1650-ական թվականներին այնտեղ կային անընդհատ ձմեռող ռուսներ ։ Իրկուտսկի բանտի ստեղծմանը նախորդել է ռուսների դուրս գալը Բայկալից 1643 թվականին։ Դա Արևելյան Սիբիրի բազմաթիվ բանտերից մեկն էր, որը նախատեսված էր տուրք հավաքելու համար։ Նոր կալանքի առաջին քարտուղարը նշանակվել է ղազախ բևեռապետ Վասիլի Եզդակովը։ 1660-ականների վերջում բանտի կառուցվածքը քայքայվեց, պաշտպանական կառույցը վերակառուցվեց։ Նրա շուրջը՝ պատերից դուրս մի պալատ փորվեց:1672 թվականին կառուցվել է առաջին փայտե եկեղեցին` Փրկիչ եկեղեցին, հիմնվել Համբարձման վանքը։
1696 թվականին Իրկուտսկում տեղի ունեցավ ապստամբություն՝ ընդդեմ մարզպետ Աֆանասի Սավելովի։ Վերջինս դեմ է եղել տեղի բնակչությանը ։ Այդ ժամանակ զարգացան դարբնոցները, արհեստանոցները.: 1700 թվականին Իրկուտսկում բնակվում էր մոտ 1000 մարդ, որոնցից 409 ղազախ, 110 քաղաքացի, 50 զինծառայող, 15 երեխա և այլք ։
18-րդ դար
1701 թվականին հիմնվեց առաջին քարե շենքը՝ օրենքի խրճիթը։
1716 թվականին հրդեհը զգալի վնասեց կղզու կառույցները, որոնք վերականգնվել էին մեկ տարում։
1701 թվականին Մոսկվայի հետ կազմակերպվեց փոստային հաղորդագրություն՝ ստորջրյա օգտագործման համար։ 1719 թվականին Իրկուտսկը դառնում է Սիբիրի նահանգի կազմի մեջ մտնող Իրկուտսկի պրովինցիայի կենտրոնը։ 1722 թվականին բացվեց Իրկուտսկի քաղաքապետարանը, մեկ տարի անց վերակազմավորվեց մագիստրատը։ 1725 թվականին Իրկուտսկ է այցելում Վիտուս Բերինգի գլխավորած Կամչատկայի արշավախումբը։
1720-ական թվականներին Համբարձման վանքում բացվեց ռուս-մոնղոլական դպրոց, սկսվում է օգտագործվել «Մաքսատներից և քաղաքապետարանից տրված անձնագրեր՝ առևտրականներին դիմելու համար» կնիքներ։ 1730 թվականին վաճառական Լանինը բացում է գործարան՝ երկաթի պատրաստման համար։ 1738 թվականին բացվում է Օխոտսկ փոստային երթուղին ։ 1745 թվականին կառուցվում է առաջին բնակելի քարե շենքը։ 1747 թվականին հողագործ Պրոկոպևը բացում է ապակու և գործվածքների գործարան։ 1750-ական թվականներին բացվում է դպրոց նավարկության համար, քաղաքում հայտնվում են առաջին հավատացյալները։ 1757 թվականին ստեղծվում է ոստիկանությունը։ 1750-ական թվականներին Իրկուտսկ եկավ Մոսկվայի մայրուղին։
Մորթեղենի արտահանման վերաբերյալ ցարական մենաշնորհի վերացումը 1762 թվականին Իրկուտսկի առևտրականների համար բացում է «Ոսկեդարը» ։ Խոշոր առևտրական դինաստիաներ Սինիրյակովները, Տրապեզնիկովները, Բասնինիները, Սոլդատովները հարստանում են ռուս-չինական առևտրով՝ գնելով և վերավաճառելով մորթեղենը և տեղական շուկայից տեղահանված առևտրականների մուտքը թույլ չտալու համար։ Նրանց հարստացման համար մեկ այլ աղբյուր էր հանդիսանում պետական կարիքների համար մթերքի և մետաղների մատակարարմանը մասնակցելը ։ Շատ առևտրական դինաստիաներ Ռուսաստանի հյուսիսի բնակիչներ էին։ 18-րդ դարի վերջին առևտուրը առաջատար դեր էր խաղում Իրկուտսկի քաղաքացիական կյանքում։ Դա հակասում էր պետական կառավարման մարմիններին։ Քաղաքային կառավարման մարմիններում զբաղեցնելով առանցքային դիրքեր, առևտրականները ձեռք էին բերել պայմաններ, որոնք օգտակար էին վերջիններիս համար։ Ամրացնելով վաճառականների բարեգործական գործունեության ավանդույթները, դրանց միջոցներով կառուցվեցին և բարեկարգվեցին եկեղեցիներ, հիվանդանոցներ, դպրոցներ, թատրոններ, գրադարաններ, անկելանոցներ։ Հայտնի առևտրականների անուններով հետագայում ստեղվեցին փողոցներ.` Բասնինսկայա, Լանինսկայա, Մեդվեդնիկովսկայա, Տրապեզնիկովսկայա և այլ անուններով։
Հունգարիայի բնագիտական թանգարան
Հունգարիայի բնագիտական թանգարան (Magyar Természettudományi Múzeum), 1802 թվականին ստեղծված թանգարան Բուդապեշտում, որտեղ ներկայացված է Հունգարիայի և տարածաշրջանի ամենամեծ բնագիտական հավաքածուն։
Իրկուտսկ
18-րդ դար
1764 թվականին ձևավորվում է Սիբիրի նահանգը, որը գտնվում էր Սիբիրյան թագավորության կազմում։ 1770-ական թվականներին պաշտոնապես բացվում է քաղաքային շուկա և բանկ։ 1780-ական թվականներին հիմվում է հանրային գրադարան, քաղաքային դպրոց, տպարան և այլն։ 1783 թվականին գլխավոր գեներալության ղեկավարությամբ ձևավորվում է Իրկուտսկի նահանգապետարանը։ 1787 թվականի հունվարի 1-ին ստեղվեց քաղաքային դումա, քաղաքի գլուխ ընտրվում է վաճառական Մ. Սիբիրյակովը, ով երեք անգամ վերընտրվել և արժանացել է «ազնիվ քաղաքացու» կոչմանը՝ քաղաքի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։ 1775 թվականին հրդեհը գրեթե ամբողջովին վերացնում է քաղաքի կենտրոնը։ 1790 թվականին բանտի խարխլված պատերը ապամոնտաժվել են։ 1791 թվականին մոտ երկու ամիս Իրկուտսկում է եղել առաջին քաղաքական աքսոյրալ Ալեքսանդր Ռադիշչևը։ Վերջինս դատապարտվել էր «Ճանապարհորդություն Սանկտ Պետերբուրգից Մոսկվա» հրապարակման համար։ 18-րդ դարի վերջին նախկին հայրապետական Իրկուտսկը սկսեց ձեռք բերել եվրոպական քաղաքի տեսք, որտեղ զարգացավ մշակույթը, հայտվեց ժամանակակից հագուստ, տղամարդիկ արդեն սափրում էին մորուքը և ուներ կարճ սանրվածք։
1799 թվականին Իրկուտսկի վաճառական Գ. Շելիխովի մասնակցությամբ ստեղծվեց ռուս-ամերիկյան ընկերություն։ 18-րդ դարի կեսերից սկսած քաղաքը սկսեց խաղաղօվկիանոսյան ձկնորսության մեջ հիմնական բազայի դերը խաղալ։ Իրկուտսկում իրականացվել են առևտրական գործարքներ, մատակարարումներ, հավաքագրվել են արդյունաբերողների և նավաստիների խմբեր, որոնց մեծ մասը Իրկուտսկի քաղաքացիներ էին։ Քաղաքի բնակչության 9 տոկոսը պատկանում էր ընկերությանը։
Հունգարիայի բնագիտական թանգարան
Հիմնադրում
1802 թվականին կոմս Ֆերենց Սեչենին իր գրադարանն ու դրամագիտական հավաքածուն նվիրաբել է Հունգարիայի ժողովրդին, որի հենքի վրա ստեղծվել են ազգային գրադարանն ու գիտակրթական կենտրոնը, որն էլ իր հերթին հիմք է հանդիսացել Հունգարիայի ազգային թանգարանի (և Սեչենիի գրադարանի) ստեղծման համար։ Կոմսի կնոջ՝ Յուլիանան Ֆեստետիչի միներալ հավաքածուն հիմք է հանդիսացել բնագիտական թանգարանի հավաքածուի ստեղծման համար։
Իրկուտսկ
19-րդ դար
Գտնվելով մայրաքաղաքից հեռու, տեղական իշխանությունները գրեթե անսահմանափակ իշխանություն ունեին։ 1717 և 1736 թվականներին Պետերբուրգում տեղի ունեցած անկարգությունների համար հեռացվել են Իրկուտսկի վոեվոդ Լ. Ռակիտինն ու փոխմարզպետ Ա. Ժալոբովը։ Տարբեր ժամանակներում հեռացվել են գեներալ-մայորներ Իվան Յակոբին, Բորիս Լեցցանոն, Իվան Սելիֆոնտովը ։ Փոխմարզպետ Ա. Պլեշեևը կեղծել է նվերները, մարզպետ Ֆ. Նեմցովը առանձնացել է իր կաշառակերությամբ։ մարզպետ Նիկոլայ Տրեսկինը հայտնի դարձավ քաղաքի փողոցներում կարգուկանոն և մաքրություն հաստատելու, առևտրական ընդդիմության կոտորածի և «հասարակության վնասակար անդամների» տեղահանման շնորհիվ։ Նրա ղեկավարության շրջանում վերացավ կորուպցիան։ 1819 թվականին գեներալ-մայոր Պեստելն ազատվում է աշխատանքից։ Նրա փոխարեն նշանակվում է ռուս բարերար Միխայիլ Սպերանսկին, ում հանձնարարված էր ստեղծել «Այս հեռավոր տարածաշրջանի ամենաարդյունավետ սարքը»։ Նրա ղեկավարության 2 տարիների ընթացքում Իրկուտսկում դատվել է քաղաքացիական մարզպետ Տրսեկինը, հայտնաբերվել են ավելի քան 700 պաշտոնյաներ, ովքեր մեղադրվել են անօրինականությունների մեջ ։
Հունգարիայի բնագիտական թանգարան
Հիմնադրում
1811 թվականին առաջին հնագիտական հավաքածուն նվերել է էրցհերցոգ Ռայները, նույն տարում գնվել է նաև առաջին կենդանաբանական հավաքածուն։ 1818 թվականին Պաուլ Կիտայբելի հերբարիումը հանձնվել է թանգարանին, ինչի արդյունքում բացվել է նոր բուսաբանական բաժինը։
Իրկուտսկ
19-րդ դար
1822 թվականին Իրկուտսկում ստեղծվում է Արևելյան Սիբիր նահանգը իր կենտրոնով։ 1826 թվականին քաղաքում են լինում առաջին աքսորյալ դեկաբրիստները։ Ծանր աշխատանքին մասնակցելուց հետո Տրուբեցկին և Վոլկոնսկիին թույլ են տալիս բնակվել Իրկուտսկում։ Մուրավյովի սահմանադրության նախագծի համաձայն՝ Իրկուտսկը պետք է դառնար Ռուսաստանի Դաշնության կազմում գտնվող Լենսկի իշխանության մայրաքաղաքը։ 1836 թվականին բացվել է առաջին մասնավոր բանկը։ 1839 թվականին բացվել է առաջին հանրային գրադարանը։ 1840-ական թվականներին Իրկուտսկը դառնում է «Լենսկյան ոսկու մայրաքաղաքը», ոսկու հանքագործողների կապիտալացման վայր։ Այդ տարիներին քաղաք է գալիս առաջին շոգեքարշը, բացվում է ազնվական ացջիկների համար ինստիտուտ և թատրոն։