cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ծովակալության արվարձան (Տագանրոգ)
Պատմություն
Ծովակալության արվարձանում բնակվում էին ծովայինների կանայք, ձկնորսները, նավաշինական գործարանի բանվորները ։ Ծովակալության արվարձանում կառուցվել էին նաև հատուկ մարագներ և այլ շինություններ, որոնք օգտագործվել են պաշարների, թնդանոթային հաստոցների և ճոպանասարքի պահպանման համար։ Զառիթափի վերևում գտնվել են մակույկների արհեստանոցներ, որոնք նախատեսված էին մակույկների և որոշ այլ տեսակի ծովային նավերի պահպանության համար։ Կային հատուկ տարածքներ անտառը պահելու համար։ Գոյություն է ունեցել հատուկ առագաստային արհեստանոց, որտեղ նախատեսված էին մառաններ ծովային սննդամթերքի համար։ Զառիվայրից ձախ կառուցվել էր գլխավոր հրամանատարի տունը, աջ կողմում գտնվում էին նավահանգստային գրասենյակը, փորագրելու արհեստանոցը, հաուպտվախտը և պահակատնակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Ալյանս Ֆրանսեզ
Ալյանս Ֆրանսեզը (ֆրանսերեն՝ Alliance Fraçaise), համաշխարհային անշահույթ, ապոլիտիկալ և ոչ կրոնական՝ ֆրանսերեն և ֆրանկոֆոն մշակութային ցանց։ Ալյանս Ֆրանսեզը աշխարհում ֆրանսերենի ուսուցման ամենամեծ կենտրոնն է՝ 134 երկրներում, ավելի քան 800 կազմակերպություններով։ Ամեն տարի ուսուցանելով 500.000-ից ավել աշակերտների՝ ճանաչվում և հովանավորվում են Ֆրանսիայի կառավարության կողմից։ Հարավային Աֆրիկայում Ալյանս Ֆրանսեզը ներկայացված է Բոտսվանայում, Լեսոթոյում, Հարավային Աֆրիկայում, Սվազիլենդում, Զամբիայում և Զիմբաբվեում ։ Ցանցը բաղկացած է ավելի քան 20 ֆրանսախոս դաշինքներից, որոնք տարածված են խոշոր քաղաքներում առաջարկելով ամբողջ տարվա ընթացքում ֆրանսերեն դասընթացների և մշակութային միջոցառումների մի ամբողջ շարք ։
Պատմություն
Այն ֆինանսավորում է իր գործունեության մեծ մասը, իր դասընթացներից ստացված հասույթից կամ իր վարձատրվող սարքավորումներից։ Ֆրանսիայի կառավարությունը նաև տրամադրում է սուբսիդիա, որը վերաբերում է իր բյուջեի մոտավորապես հինգ տոկոսին (2003 թվականին Մոտ 665 հազար եվրո)։
440.000-ից ավել ուսանողներ սովորում են Ֆրանսերեն Alliance-ի կենտրոններից մեկում, որի ցանցը նաև ընդգրկում է դպրոցներ.
• Ֆրանսիայում տեղակայված վայրերն արտասահմանցի ուսանողների համար
Ճանաչում
2005 թվականին, Società Dante, Alighieri, British Council, Goethe-Institut, Instituto Cervantes, and Instituto Camões-ի հետ միասին «Alliance»-ին շնորհվել է «Prince of Asturias» մրցանակ, որպես հաղորդակցության և հումանիտար ոլորտներում ունեցած նշանակալի ձեռքբերումների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մշակույթի կենտրոններ
Պետորանո սուլ Ջիցիո
Պետորանո սուլ Ջիցիո (Pettorano sul Gizio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1314 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 21,04 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 62,44 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 67034։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0864։
Պանգեա
Պանգեա (Πανγαῖα «ողջ երկիրը»), գերմայրցամաք, որը գոյություն է ունեցել պալեոզոյի վերջում և մեզոզոյի սկզբում և միավորել է գործնականում Երկրի ողջ ցամաքային տարածքը։ 175-ից 335 մլն տարի առաջ Պանգեյի մեջ էր մտնում Գոնդվանան, Լավրասիան, Ֆենոսարմատիան և Սիբիրը։ Անվանումն առաջարկել է Ալֆրեդ Վեգները։
Նկարագրություն
Առավել հին մայրցամաքից Պանգեայի ձևավորման ընթացքում նրա վրա առաջացել են լեռնային համակարգերը։ Դրանցից որոշները գոյություն ունեն մինչև մեր օրերը, օրինակ՝ Ուրալյան լեռները, Ապալաչները։ Այս լեռները բավական հին են համեմատած երիտասարդ լեռնային համակարգերի հետ, ինչպիսիք են Ալպերը Եվրոպայում, Կորդիլերները Հյուսիսային Ամերիկայում, Անդերը Հարավային Ամերիկայում կամ Հիմալայները Ասիայում։ Միլիոնավոր տարիների ընթացքում Էրոզիան քայքայել է Ուրալը և Ապալաչները և ցածրացրել։
Ձևավորում
Պանգեան ձևավորվել է Պերմի ժամանակաշրջանում։ Յուրայի ժամանակաշրջանում բաժանվել է երկու մայրցամաքի։ Հյուսիսային մայրցամաքը՝ Լավրասիան հետագայում տրոհվել է եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի, իսկ Գոնդվանան (հարավային)՝ Աֆրիկայի, Հարավային Ամերիկայի, Հնդկական ենթացամաքի, Ավստրալիայի և Անտարկտիդայի ։
Գերմայրցամաք գոյություն է ունեցել նաև Պանգեայից առաջ, օրինակ 750 մլն տարի առաջ Ռոդինիան և 540 մլն տարի առաջ Պանոտիան։ Որոշ կանխատեսումների համաձայն ապագայում մայրցամաքները կրկին հավաքվելու են գերմայրցամաքի մեջ՝ Պանգեա Ուլտիմա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին մայրցամաքներ Կատեգորիա:Պալեոզոյ Կատեգորիա:Մեզոզոյ Կատեգորիա:Գերմայրցամաքներ
Գանգագուշակություն
Գանգագուշակություն կամ գանգագիտություն (φρήν - միտք, բանականություն λογος - գիտություն), առաջին կեղծ գիտություններից մեկը [http://sun.tsu.ru/mminfo/000063105/321/image/321-057.pdf Р. А. Быков. Паранаучные организации как феномен современного общества] // Вестник Томского государственного университета, № 321 (апрель 2009)    , որը գանգի ձևից որոշում էր մարդու հոգեկան կերտվածքը։ Գանգագուշակության հիմնադիրը ավստրիացի բժիշկ և կազմաբան Ֆրանց Յոզեֆ Գալն (Franz Joseph Gall) (1758–1828) է։ Նա պնդում էր, որ մարդու գլխուղեղի կիսագնդերում տեղայնացված հոգեկան հատկությունները, զարգանալու դեպքում, նպաստում են գլխուղեղի որոշակի հատվածի աճին, որն էլ իր հերթին նպաստում է գանգի որոշակի հատվածի աճին ։ Թերզարգացման դեպքում գանգի վրա փոսեր են առաջանում ։
Գանգագուշակությունը շատ տարածված էր 19-րդ դարի առաջին կեսին։ Նեյրոֆիզիոլոգիայի զարգացումը ցույց տվեց Գալի տեսության սնանկությունը, և հասարակությունը աստիճանաբար կորցրեց հետաքրքրությունը գանգագուշակության հանդեպ։ Իրականում մարդու հատկությունները կախված չեն գանգի մակերևույթի ձևից։ Բացի այդ մարդու գանգը չի կրկնում գլխուղեղի ձևը։
Հիմնական դրույթներ
Ֆրանց Յոզեֆ Գալը, իր վեց հատորանոց աշխատանքում, հրատարակված 1825 թվականին՝ ֆրանսերենով, որը կոչվում էր. «Sur les fonctions du cerveau et sur celles de chacune de ses parties. avec des observations sur la possibilité de reconnaitre les instincts, les penchans, les talens, ou les dispositions morales et intellectuelles des hommes et des animaux, par la configuration de leur cerveau et de leur tête» («Գլխուղեղի և նրա ցանկացած մասի ֆունկցիաները...») ձևակերպեց գանգագուշակության 6 հիմնական դրույթները հետևյալ կերպ.
Գալը հակված էր դետերմինացված մոտեցմանը և ենթադրում էր, որ յուրաքանչյուր մարդ ունի ի ծնե հակումներ, որոնք չեն կարող փոփոխվել։ Դրա հետ մեկնեղ նա կարծում էր, որ արտաքին գործոննեը (կլիմա, սնունդ, խմիչք և այլն) ազդեցություն են ունենում մարդու ֆիզիոլոգիայի և բնավորության վրա՝ բայց միայն երկար ժամանակահատվածում, այս գործոնով բացատրելով ռասայական և էթնիկ տարբերությունները։ Գալի շատ հետևորդներ հետագայում հրաժարվեցին դետերմինացված մոտեցումից և ապացուցեցին, որ ուղեղն ունի պլաստիկություն, հետևաբար` յուրաքանչյուր մարդու բնավորություն կարող է փոփոխվել նրա ինքնուրույն ջանքերի և արտաքին ազդեցությունների միջոցով ։
Նախապատմություն
Գանգագիտությունն առաջացել է ինտելեկտուալ մթնոլորում, որտեղ մարդու մարմնի կառուցվածքն ու դիմագծերը՝ խառնվածքի հետ և հոգեբանական առանձնահատկությունները համարվում էին ինքնըստինքյան ըմբռնելի։ XVIII դարի վերջին Արևմտյան Եվրոպայում հայտնի էր ևս մի տեսություն. ֆիզիոգնոմիկա, ըստ որի մարդու բնավորությունը կարելի է որոշել նրա արտաքին տեսքով։ Նրա տարածմանն էապես նպաստել է շվեյցարացի աստվածաբան և միստիկ Յոհան Կասպար Լաֆատերը, ում չորս հատորանոց աշխատանքը «Physiognomische Fragmente zur Beförderung der Menschenkenntnis und Menschenliebe» («Ֆիզիոգնոմիկ տարրեր») 1775 թվականից մինչև 1810 թվականը հրատարակվել է 55 անգամ։ Այդ ժամանակահատվածում ֆիզոգնոմիկայի հայտնիության մասին է վկայում հետևյալ փաստը. Չարլզ Դարվինը, XIX դարի առաջին կեսերին «Բիգել» նավով կատարելով շուրջերկրյա ճանապարհորդություն, հետագայում պատմում էր, որ այդ նավի նավապետը, լինելով ֆիզիոգնոմիկայի նախկին կողմնակիցներից, սկզբում չէր ցանկանում Դարվինին վերցնել իր հետ նավարկության, քանի որ կասկածում էր, որ նրա քիթը համապատասխանում է այնպիսի մարդու արտաքինի, ում հոգեբանական որակները հարմար չեն նման դժվար և վտանգավոր գործունեության համար  ։
Չնայած Լաֆատերը առաջին ֆիզիոգնոմիկներից չէր, բայց նա առաջինը փորձեց ֆիզիոգնոմիիկային տալ հոգեբանական գիտության կարգավիճակ։ Դրա հետ մեկտեղ Լաֆատերը, ի տարբերություն գանգագետների, չէր փորձում օգտագործել գիտական մեթոդներ, նա դիմում էր ողջամտությանը և օգտագործում այնպիսի փաստարկներ, ինչպիսիք են՝ «բոլորին հայտնի է» կամ «ոչ-ոք չի կարող ժխտել»։ XIX դարի սկզբում ֆիզիոգնոմիայի և գանգագիտության հայտնիությունը պայմանավորված էր՝ գիտականորեն մարդու վարքը բացատրելու հասարակության պահանջով ։
Գալ և Շպուրցհեյմ
Գալի խոսքերով, գլխուղեղում գործառույթների տեղայնացման գաղափարն իր մոտ առաջին անգամ հղացել է 9 տարեկանում ։ Դպրոցական և ուսանողական տարիներին Գալը վրդովվում էր այն պատճառով, որ իր դասընկերներից ոնմանց առաջադիմությունը, ովքեր զիջում էին իրեն կշռադատությունով, լավ զարգացած հիշողության շնորհիվ, ավելի բարձր էր, քան՝ իրենը։ Նա ուշադրություն դարձրեց այն փաստին, որ այդ դասընկերներն ունեին խոշոր աչքեր։ Դրա հիման վրա Գալը եզրակացրեց, որ աչքի հետևի հատվածում տեղակայված գլխուղեղի կեղևը կապված է ինֆորմացիայի մտապահման հետ և, որ լավ հիշողություն ունեցող մարդկանց մոտ աչքերն ուռուցիկ են ։
Գալին մեծ օգնություն ցուցաբերեց երիտասարդ բժիշկ Յոհան Գասպար Շպուրցհեյմը, ով դարձավ նրա աշակերտը և նվիրված հետևորդը ։ Գալն ու Շպուրցհեյմը առանձնացրին մարդկային գնագի 27 բաժիններ (որոնցից 19-ը ընդհանուր էին կենդանիների հետ)։ Հետագայում Գալի հետևորդները ընդլայնեցին քանակը, 27-ը հասցնելով 39-ի ։
Քանի որ Գալի կողմից առաջարկվող բարձրագույն հոգեբանական ֆունկցիաների բացատրությունը չէր ներշնչում հավատ անմահ հոգու հանդեպ, եկեղեցական իշանությունները սկսեցին հետապնդել նրան, և 1801 թվականին Ավստրիայի կայսր Ֆրանց II-ը արգելեց Գալին հանդես գալ դասախոսություններով։ 1807 թվականին Գալը տեղափոխվեց Փարիզ, որտեղ ապրեց մինչև կյանքի վերջ։ 1808 թվականին Ֆրանսիայի Ինստիտուտը պաշտոնապես հերքեց նրա գաղափարները, իսկ Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոնը փորձում էր խոչընդոտել նրա գործունեությանը։ Սակայ Գալը կուտակել էր բավականին գումար, որն աշխատել էր գանգագիտության մասին դասախոսություններ կարդալով, և կարողացավ կապեր հաստատել Ֆրանսիայում ապրող ազդեցիկ մարդկանց հետ՝ հնարավորություն ստանալով հանրայնացնել գանգագիտությունը ։
Իր բացահայտումները Գալը նկարագրել է մի քանի գրքերում։ Շպուրցհեյմը դրանցից առաջին երկուսի համահեղինակն է, բայց 1813 թվականից սկսեց գանգագիտության հանրայնացման ինքնուրույն աշխատանքները՝ հատկապես Մեծ Բրիտանիայում։ Շպուրցհեյմը, 1815 թվականին Լոնդոնում հրատարակված անգլերեն «The Physiognomical System of Drs. Gall and Spurzheim» («բժիշկներ Գալի և Շպուրցհեյմի ֆիզիոգնոմիկ համակարգեր») գրքում կարճ և սիստեմատիկ կերպով շարադրեց Գալի ուսմունքը, որն իր այլ գիքերի հետ դարձավ Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում գանգագիտության շարժման հիմք ։
Գալն ու Շպուրցհեյմը կտակել են մահից հետո պահպանել իրենց գանգերը՝ ուսումնասիրության նպատակով։ Ներկայումս Շպուրցհեյմի գանգը պահվում է Հարվարդի բժշկական դպրոցում ։
Գալի հետևորդների գործունեությունը
Գանգագիտությունն անցել է իր զարգացման երկու խաչվող փուլեր. գիտական փուլ, որի ընթացքում հոգեբույժներն ու բժիշկները փորձում են զարգացնել գանգագիտությունը որպես գիտություն՝ հիմնված չափումների և դիտարկումների վրա (1800—1830), և ժողովրդականցման փուլ, որի ընթացքում գանգագիտությունը դարձավ արկածախնդիրների և խաբեբաների համար գումարի վաստակման միջոց (1820—1850) :
Գիտական փուլում որոշ բժիշկներ փորձում էին կլինիկական բժշկության մեջ կիրառել Գալի գաղափարները։ Դրանց թվում էին երեք ամերիկյան բժիշկներ. Ջոն Ուորենը, Ջոն Բելլը և Չարլզ Քոլդվելը։ Նրանք Փարիզում մասնակցել էին Գալի դասախոսություններին և, վերադառնալով Միացյալ Նահանգներ, 1822 թվականին սկսել են տարածել Գալի ուսմունքը։ Ուորենը Բոստոնում սկսեց գանգագիտության հետազոտություններ, իսկ Բելլն ու Քոլդվելը 1822 թվականին՝ Ֆիլադելֆիայում հիմնեցին Կենտրոնական գանգագիտական միություն։ 1824 թվականին Քոլդվելը Ամերիկայում հրատարակեց առաջին գնագագիտության դասագիրքը, իսկ 1827 թվականին՝ երկրորդը, այդ դասագրքի ավելի ընդլայնված տարբերակը։ Սական, ԱՄՆ-ում գանգագիտության հանդեպ ակադեմիական հետաքրքրությունը երկար չտևեց, երբ Գալը մահացավ, Կենտրոնական գանգագիտական միությունը լուծարվեց։
Գալի մահից հետո Շպուրցհեյմը տեղափոխվեց ԱՄՆ, որպեսզի վերականգնի հետաքրքրությունը գանգագիտության նկատմամբ։ Նա մեծ հաջողությամբ բժիշկների համար դասախոսություններով հանդես եկավ Միացյալ Նահանգների արևելյան ափին, բայց 1832 թվականին հանկարծակի մահացավ տիֆից, չկարողանալով կատարել իր առջև դրված խնդիրը ։
Հայաստան 2750
Հայաստան 2750, հայ անվանի քանդակագործ Արա Սարգսյանի գործերից։ Նախատեսվում էր կառուցել մինչև 1968 թ. Երևան քաղաքի 2750-ամյակի կապակցությամբ։
Գանգագուշակություն
Գալի հետևորդների գործունեությունը
Գալից և Շպուրցհեյմից հետո, գանգագիտությունում երրորդ հեղիանակավոր անձը եղել է Ջորջ Քոմբը ։ Նա և իր կրտսեր եղբայր Էնդրյու Քոմբը գանգագետներ էին դարձել Շպուրցհեյմի հետ հանդիպումից հետո, ով 1816 թվականին այցելել էր Էդինբուրգ։ 1820 թվականիան Ջորջ Քոմբը հիմնեց Էդինբուրգյան գանգագիտական միությունը և հրատարակեց մի քանի գիրք։ Նրա «Constitution of Man» («Մարդու կառուցվածքը») գիրքը, առաջին անգամ հրատարակված 1827 թվականին, 1835-1838 թվականներին տարածվեց ավելի քան 50 հազար օրինակով, իսկ հետագա տարիներին. ավելի քան 100 հազար օրինակով ։
Հայաստան 2750
Պատմություն
Կոթող-արձանն ընդգրկում է Երևանի 2750-ամյա պատմության խիստ համառոտ բովանդակությունը։ Բաղկացած է երեք ծավալներից, որոնցից գերիշխողը մեջտեղինն է։
Գանգագուշակություն
Հետազոտության մեթոդներ
Գալը փորձում էր կապ հաստատել գլխուղեղի ֆունկցիաների և նրա բաժինների միջև, ուսումնասիրելով այն մարդկանց գանգերը, ովքեր առանձնանում էին իրենց մտավոր կարողություններով։ Այդ նպատակով նա ուսումնասիրում էր ինչպես հայտնի բանաստեղծների, պոետների, քաղաքագետների գանգեր, այնպես էլ՝ խելագարների և հանցագործների։ Մեթոդները, որոնք Գալն օգտագործում էի իր տեսության ստեղծման համար կարող են պատկերվել հետևյալ օրինակով։ Նրա կողմից առանձնացված որակներից էր ապակառուցողականությունը, որը նա կապում էր գանգի ականջի հետևում ընկած հատվածի հետ՝ հիմնավերելով 3 պատճառներով.
Հայաստան 2750
Պատմություն
Առաջին ծավալը ներառում է ուրարտական պաշտամունքի առարկա արծիվի թևավոր կերպարը, որն արտահայտում է երկու մարմինների միասնությունից ծայր առնող հավիտենական շարժումը։ Այն խորհրդանշում է պտղաբերությունը, բեղմնավորությունն ու կյանքի հարատևությունը՝ ուրարտացիների պատկերացումներով։ Արծիվի թևավոր կերպարը նախատեսված էր կառուցել կոփածո պղնձից։
Գանգագուշակություն
Հերքման մեթոդներ
Սկսած իր առաջացումից գանգագիտությունը ենթարկվել է համընդհանուր քննադատության։ Գալը հրապարակում էր հետազոտությունների միայն այն արդյունքները, որոնք հաստատում էին իր տեսությունը։ Այդպիսով Գալը հնարավորություն ուներ ապացուցել այն ամենը, ինչն իրեն հարմար էր։ Հետևաբար շատ գիտնականներ գանգագիտությունը համարեցին չկայացած գիտություն ։
Հայաստան 2750
Պատմություն
Երկրորդ ծավալը բուն կոթողն է, որը ունենալու էր 15 մ բարձրություն, 2.5 մ լայնություն և 2.9 մ խորություն։ Կոթողի մակերեսների վրա պատկերված են Երևան քաղաքի պատմության հիմնական դրվագները։ Հետին ճակատի վրա՝ Էրեբունիի ֆոնին հարթաքանդակով պատկերված է Արգիշտի թագավորի կերպարը, ով իր ձեռքի շարժումով ցույց է տալիս Երևան քաղաքի կառուցման վայրը ։
Կոթողի ներքևում՝ ձախ թևի հարթության վրա, պատկերված է ուրարտական կենաց ծառը, որն արտահայտում է Էրեբունիի կառուցմամբ սկիզբ առնող կյանքը։ Դրանից վերև պատկերված է 782 թվականը՝ Էրեբունիի կառուցման թվականը։ Վերևում՝ հայ ժողովրդի համար ամենակարևոր տարեթիվը՝ 405-ը, որ մարմնավորում է հայոց գրերի գյուտի՝ հայ մշակույթի հետհելլենիստական շրջանի նոր սկզբնավորումը։ Քիչ ավելի վերևում պատկերված է խոյակներով սյուն, որը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի կառուցողական հանճարը՝ ճարտարապետությունն ու բարձր մշակույթը։ Ամենավերևում պատկերված է հայոց պետականությունը խորհրդանշող թևավոր արծիվը։ Այն օգտագործվել է իրար հաջորդող պետական պետական գրեթե բոլոր շրջաններում՝ մինչև 14-րդ դարը։
Գանգագուշակություն
Հերքման մեթոդներ
Անգամ գանգագիտության հայտնիության գագաթնակետին, առաջ էին բերվում բազմաթիվ հակադրումներ։ Ամերիկացի բժիշկ Ջոն Հարիսոնը 1825 թվականին նկարագրեց իրենց կողմից իրականացված մարդկային գանգերի հետազոտությունները, ցույց տալով, որ ուղեղի չափը չի կարելի որոշել միայն արտաքին մակերեսի չափման միջոցով։ Բացի այդ, նա ապացուցեց, որ Գալի կողմից նկարագրված ուղեղի բաժինները չեն կարող հստակ սահմանագծվել, և հետևաբար՝ կապել նրանց չափն ուղեղի գործընթացների հետ անհնար է ։
Հայաստան 2750
Պատմություն
Կոթողի ներքևում՝ աջ ճակատամասի վրա, ուրարտականին հակադիր պատկերված է հայոց կենաց ծառը՝ կյանքի բարգավաճման, հարատևության խորհրդանիշը։ Դրանցից վերև հայ ժողովրդի գլխին դարեր շարունակ կախված կեռ յաթաղանն է, բարբարոս ցեղերի՝ սելջուկների, արաբների, մոնղոլների, պարսիկների ու օսմանցիների գործադրած բիրտ ու բռնի ուժի զենքը, որոնցից Երևանն ազատագրվել 1827 թ.: Ամենավերևում պատկերված է 1920 թվականը՝ խորհրդային կարգերի հաստատման տարեթիվը, որով նշանավորվեց Երևանի զարգացման ու վերածննդի նոր դարաշրջանը։ Կոթողի այդ հատվածը եզրափակվում է խաղաղության սիմվոլի՝ աղավնու կերպարով ։
Գանգագուշակություն
Գանգագուշակությունը կինոյում
Գանգագուշակությամբ տարվել է ցինիկ և դաժան ստրկատեր Քելվին Քենդին (Լեոնարդո ԴիԿապրիո) Քվենտին Տարանտինոյի «Ազատագրված Ջանգոն» կինոնկարի հերոսը ։ ԴիԿապրիոն հետագայում պնդել է, որ ֆիլմում գանգագուշակությամբ զբաղվելու հատվածը մտցնելը իր առաջարկն է եղել, քանի որ ժամանակին շատ ստրկատերեր փորձեր են արել ստրուկների վրա ։
Հայաստան 2750
Պատմություն
Կոթողի գլխավոր ճակատի վերին մասում տեղադրված է Երևան քաղաքի նոր զինանշանը՝ որպես քաղաքի ողջ անցյալ պատմության ավարտ։
Գանգագուշակություն
Տես նաև
Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն Կատեգորիա:Հնացած գիտական ​​տեսություններ Կատեգորիա:Ֆիզիկական մարդաբանություն
Հայաստան 2750
Պատմություն
Կոթողն ու միակտուր քարը նախատեսվում էր կառուցել Արմավիրի կարմրանարնջագույն տուֆից կամ բազալտից։
Կոթողը պետք է կանգնեցվեր 1968 թ. հոկտեմբեր ամսին Արին բերդի ստորին մասի սկզբում՝ բլրի վրա՝ ամրոցի մուտքի մոտ մինչև Երևանի 2750-ամյակի տոնակատարությունների սկիզբը ։
Տես նաև
«Մայր Հայաստան» հուշահամալիր
Համլետ Հովսեփյան
Համլետ Բալաբեկի Հովսեփյան, հայ իրավաբան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ վարչապետի խորհրդական։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:1948 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ դատախազներ Կատեգորիա:ԱՎՄ անդամներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արդարադատության գնդապետներ
Բուլանըղի հյուքյումեթություն
Բուլանըղի հյուքյումեթություն, ֆեոդալական իշխանություն Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտկան Հայաստանում, Բիթլիսի նահանգում։ Կազմավորվել է 18-րդ դարում։ Մոտավորապես համապատասխանում է ավելի ուշ ձևավորված Բիթլիսի նահանգի Մուշի գավառի Բուլանըղի գավառակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Գռավներ
Գռավներ , հանքային աղբյուր Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հանքային աղբյուրներ Կատեգորիա:Իրանի աղբյուրներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Գրեմմի լավագույն ռոք ալբոմի համար
«Գրեմմի» մրցանակ լավագույն ռոք ալբոմի համար (Grammy Award for Best Rock Album), տրվում է ամենամյա մրցանակաբախության ժամանակ ԱՄՆ-ում` 1995 թվականից։ Ժամանակակից ռոք երաժշտության ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը, որը հանդիսանում է մրցանակաբաշխության մոտավորապես 100 այլ անվանակարգերից մեկը ։ Մրցանակը ամեն տարի շնորհվում է Ձայնագրման ակադեմիայի կողմից «գեղարվեստական նվաճումների, տեխնիկական վարպետության և ձայնագրման ոլորտում նշանակալից ներդրման համար՝ բացառությամբ վաճառքները և չարթերում դիրքերը» ։
Պատմություն
Առաջին անգամ «Լավագույն ռոք ալբոմ» մրցանակը տրվել է 1995 թվականին անգլիական The Rolling Stones խմբին։ Այդ ժամանակից ի վեր անվանակարգի անվանումը և նկարագրությունը չեն փոխվել։ Մրցանակը տրվում է այն արտիստներին, «որոնց ալբոմները պարունակում են վերջերս ձայնագրված վոկալային կամ գործիքային ռոք, հարդ ռոք կամ մետալ երգերի առնվազն 51%-ը» ։
Foo Fighters խումբը համարվում է ռեկորդակիր այս անվանակարգում հաղթած մրցանակների քանակով (4 հաղթանակ)։ Երկուական մրցանակներ ունեն Շերիլ Քրոուն, ինչպես նաև Green Day և U2 խմբերը։ Նիլ Յանգը այս անվանակարգում 6 անգամ է առաջադրվել (ռեկորդ), սակայն ոչ մի անգամ չի հաղթել։ Ամերիկյան Dave Matthews Band և Pearl Jam խմբերը երեք անգամ առաջադրվել են, սակայն նույնպես հաղթանակ չեն գրանցել։ Ներքևում ներկայացված է դափնեկիրների ամբողջական ցանկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:Գրեմմիի անվանակարգեր
Յակոպո Ամիգոնի
Յակոպո Ամիգոնի (Jacopo Amigoni, ), իտալացի դիմանկարիչ և պատմանկարիչ։
Կենսագրություն
Յակոպո Ամիգոնին ծնվել է 1675 թվականին Վենետիկում։
Իր առաջին նկարները Ամիգոնին նկարել է հարազատ քաղաքում, սակայն հետագայում շատ է ճանապարհորդել Եվրոպայով, որտեղ նրա նկարները մեծ ուշադրության արժանացան։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Ֆրանսիայում, իսկ հետո ծառայության է անցել Մաքսիմիլիանա Երկրորդի մոտ։
1729 թվականին Յակոպո Ամիգոնին տեղափոխվում է Մեծ Բրիտանիա` Լոնդոն։ 1747 թվականից մինչև նրա վախճանը Ամիգոնին ապրել և աշխատել է Իսպանիայի մայրաքաղաքում՝ Մադրիդում, որտեղ թագավոր Ֆերդինանդ Վեցերորդի պատվերով նկարում է Սան-Սալվադորի օրատորիայի համար «Սուրբ ընտանիք» նկարը։
Յակոպո Ամիգոնին ինքնասպան է եղել 1752 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ինքնասպան նկարիչներ
Գյումուշդաղի լեռնաշղթա
Գյումուշդաղ, լեռնաշղթա Անտիպոնտական լեռներում, Երզնկա քաղաքից հյուսիս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնաշղթաներ
Գյավալի
Գյավալի , լեռ Հայկական Պար լեռնաշղթայում, Իգդիրից մոտ 12 կմ դեպի հարավ։ Բարձրությունը 1443 մ է։ Հարավային լանջով անցնում է խճուղի, որի մոտերրքում կան հանքային աղբյուրներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Գեչիկալասի
Գեչիկալասի, բերդ Զանգեզուրում, հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը։ Պետք է ենթադրել, որ գտնվում էր Գեղամա լեռնահամակարգի Գեչի կալասի լեռնաճյուղի շրջանում, այժմյան Մարտունու շրջանի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի բերդեր
Գռըշիկ
Գռըշիկ , լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Սասունի շրջանում ։
Կոդոյի գավառ
Գավառի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի գավառներ
Գռըշիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Դևիդ Էդուարդ Հյուզ
Դևիդ Էդուարդ Հյուզ (David Edward Hughes, ), անգլիացի ֆիզիկոս և գյուտարար, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1880)։
1838 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Օժտված լինելով երաժշտական բացառիկ ընդունակություններով՝ 1850 թվականին Հյուզը դարձել է Բարդսթաունի քոլեջի (Կենտուքի նահանգ) երաժշտության պրոֆեսոր, իսկ 1851 թվականին՝ նաև ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ 1855 թվականին ստացել է տառատպիչ հեռագրական ապարատի առաջին արտոնագրերը։ 1856 թվականից Հյուզի ապարատը սկսել է օգտագործվել ԱՄՆ-ում, իսկ 1862 թվականից՝ Եվրոպայում։ 1867 թվականին Հյուզը տեղափոխվել է Լոնդոն։ Հյուզը նաև ածխային միկրոֆոնի (1878), ինդուկտիվ կշեռքի (1879) և ձայնաչափի (1879) գյուտարարն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Գյումուշդաղի լեռներ
Գյումուշդաղի լեռներ, լեռներ Կիլիկիայում, Մարաշի շրջանում, Կիլիկյան Տավրոս լեռնահամակարգին պատկանող Ալբիստան լեռնաշղթայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Միսս Թուրքիա
Միսս Թուրքիա (Türkiye Güzellik Kraliçesi Yarışması), ազգային գեղեցկության մրցույթ, որին կարող են մասնակցել չամուսնացած, գեղեցիկ և խելացի կանայք։ Թուրքիայում մրցույթն իրականցվում է ամեն տարի՝ սկսած 1929 թվականից։
Բաշկոնուշ
Բաշկոնուշ, լեռ Կիլիկիայի արևմտյան մասում, Մարաշից մոտ 40 կմ արևմուտք, Դյոնգելի գյուղի մոտ ։
Միսս Թուրքիա
Առաջին մրցանակաբաշխությունը տեղի է ունեցել 1929 թվականին Ստամբուլում, որտեղ հաղթող է ճանչվում Ֆերիխա Տևֆիկը ։
Բաշկոնուշ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Միսս Թուրքիա
Միջազգային մրցույթների հաղթողներ
2002 թվականին Ազրա Աքընը հաղթել է «Միսս աշխարհ» մրցույթում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գեղեցկության մրցույթներ Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Արծաթաղբերք (գետ)
Արծաթաղբերք, Աղբուլաղ, Ջալաչայ, Սպիտակաղբյուր, գետ Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արեգունի լեռների Կարկտասար գագաթի հարավարևելյան լանջերից և թափվում է Սևանա լիճ։ Երկարությունը 12 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Գյավակ (լեռնագագաթ, Գիլանչայ գետ)
Գյավակ , լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռներում, նրա հարավային հատվածում, Օրդուբադից հյուսիս-արևմուտք, Գիլանչայ գետի աջա ափում, նույնանաուն համեմատաբար բարձր գագաթից 3-4 կմ հարավ-արևմուտք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Էլեզուսա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Տրապիզոնի մարզ
Ծծաքար
Ծծաքար, լեռ Արցախի Մարտունու շրջանում, Ծովատեղ գյուղի հյուսիսարևմտյան կողմում։ Սրա գագաթին էր գտնվում Ծծքարի Կարան քարայրը։ Այսպես է կոչվել գագաթին կնոջ կրծքի նման քարաժայռ ունենալու պատճառով։
Ավանդույթ
Ասում են, թե այս քարը կաթ ստանալու հատկություն ունի։ Սակավակաթ կանանք ուխտ են գալիս նրան, մոմ վառում և նրանից կաթացող ջրից քսում ստինքներին, որ իրենց կաթն ավելանա   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Միսիս կամուրջ
Միսիս կամուրջ (Misis Köprüsü), հռոմեական կամուրջ Թուրքիայի Ադանայի նահանգում։ Կամուրջը գտնվում է Ադանա քաղաքի մոտ։ Կամուրջը քարե է։ Բաղկացած է 9 կամարներից։ Վերջին երկրաշարժից հետո այն վերականգնվել է և օգտագործվում է մինչ օրս։
Աշխարհագրություն
Կամուրջը կառուցված է Ջեյհան գետի վրա՝ Յաքափընարի և Գեչիթլիի միջև 36.95°N, 35.63333°W: Սկզբնապես կամուրջը չի կապել Tur-D400 մայրուղին Միջերկրական ծովի հետ։ Գտնվում է Ադանայից 25 կիլոմետր (16 մղոն) հեռավորության վրա։
Պատմություն
Միջնադարում Մամեստիան եղել է մեծ քաղաք, իսկ կամուրջը կառուցվել է պատմական քաղաքից դեպի արևելք։ Այն կառուցվել է հռոմեական կայսր Ֆլավիուս Հուլիոսի հրամանով (առավել հայտնի է որպես Կոստանտինոս II) IV դարում։ Վերակառուցվել է բյուզանդական կայսր Հուստինիանոս I-ի կողմից VI դարում ։ Այն նորից վերակառուցվել է 743 և 840 թվականներին ։ Կամուրջը մեծապես օգտագործվել է նաև Օսմանյան կայսրության ժամանակ։ Կամուրջը մեծապես տուժել Ջեյհանի երկրաշարժի ժամանակ, սակայն նորից վերանորոգվել է։ Համաձայն լեգենդի, Լուկման ը, ով հայտնագործել էր կյանքի էլիքսիրը, բույսերը հավաքել էր հենց Միսիս կամրջի մոտից ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի կամուրջներ Կատեգորիա:Թուրքիայի ճանապարհային կամուրջներ Կատեգորիա:Ադանայի մարզ
Ռոզա Մկրտչյան
Կենսագրություն
Ռոզա Մկրտչյանը ծնվել է 1923 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքում՝ 19-րդ դարում Ագուլիսից Թիֆլիս տեղափոխված Հովհաննես և Թամար Տեր-Մկրտչյանների ընտանիքում։
Կրթություն
1942-ից 1947 թվականներին սովորել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական Ֆակուլտետում։
Աշխատանքային գործունեություն
1962-1990 թվականներին աշխատել է Երևանի գործկոմի առողջապահության բաժնում՝ որպես Երևան քաղաքի գլխավոր մանկաբույժ։ Նրա ջանքերով և անմիջական մասնակցությամբ է կառուցվել Երևան քաղաքի մանկական հիվանդանոցների, պոլիկլինիկաների, ծննդատների գերակշիռ մասը։ Հեղինակել է բազմաթիվ գիտական հոդվածներ, մանկական առողջապահության խնդիրներին վերաբերող բազմաթիվ ձեռնարկներ և մենագրություններ։ Կանգնած է եղել Հայաստանում և հատկապես Երևան քաղաքում կանոնավոր մանկաբուժական ծառայության ստեղծման ակունքներում։
Պարգևներ
1965 թվականին Հայկական ՍՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով շնորհվել է «Հայկական ՍՍՀ վաստակավոր բժիշկ» պատվավոր կոչումը։ 1961 և 1963 թվականներին պարգևատրվել է Գերագույն խորհրդի պատվոգրերով։
Վախճան
Ռոզա Մկրտչյանը մահացել է 1995 թվականի մարտի 6-ին։
Ժառանգություն
Ռոզա Մկրտչանի պատվին Երևան քաղաքի Մաշտոցի 15 հասցեում 2016 թվականին կանգնեցվել է հուշատախտակ  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկաբույժներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ
Մարտիրոս Գավուկչյան
Մարտիրոս Սարգսի Գավուկչյան, հայ ճարտարապետ, զբաղվել է նաև պատմությամբ, ճարտարապետությամբ և լեզվաբանությամբ։ Արժանացել է ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետի կոչմանը (1972):
Կենսագրություն
Ծնվել է 1908 թվականի օգոստոսի 8-ին Թուրքիայի Նիգդե քաղաքում, որտեղից և շուտով ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսուլ։ 1934-ին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ 1935-1947 թվականներին եղել է Մուսոլ քաղաքի գլխավոր ճարտարապետը։ 1947—1979 թվականներին աշխատել է Հայաստանում որպես ճարտարապետ, այնտեղ մասնակցություն է ունեցել մի շարք ճարտարապետական կառույցների և հուշարձանների կառուցման և վերականգման աշխատանքներին։
Շնորհիվ իր հետաքրքրությանը դեպի հին քաղաքների ավերակների պեղումը, հետաքրքրվել է պատմությամբ, հատկապես Հին Արևելքի պատմությամբ՝ Շումեր, Աքքադ, Ասորեստան և Ուրարտու։ Զբաղվել է հայ ժողովրդի ծագման խնդրով։ Մասնակցել է գտնված սեպագիր արձանագրությունների թարգմանությամբ, հատկապես Նուզիում (Միտաննի պետության քաղաքներից մեկը մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ)։
Տիրապետել է հայերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, անգլերեն և ռուսերեն լեզուներին, իմացել և աշխատանքի մեջ օգտագործել է այլ եվրոպական և սլավոնական լեզուներ։ Սովորել է նաև վեց «մահացած» լեզուներ, որոնցից են աքքադերենը, շումերերենը և խուռիերենը, հետաքրքրվել է տարբեր գիտություններով՝ հնագիտություն, դիցաբանություն, բառագիտություն և այլն։
Մարտիրոս Գավուկչյանը իր կյանքի վերջին տարիներին ուսումնասիրել է շումերական մշակույթը, որպեսզի ապացուցի, որ հայ ժողովուրդը հնագույնն է աշխարհում։
Ուրիշ այդ կոնցեպցիայի հայ հետևողներ, ինչպիսիք են Լևոն Շահինյանը, Ռաֆայել Իշխանյանը, Անժելա Տերյանը, Կարապետ Սուքիասյանը, Ալեքսանդր Վարպետյանը և Լիլի Ստեփանյանը, օգտագործում են Գավուկչյանի աշխատությունները իրենց աշխատանքներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Էթնիկ հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Հրանտ Թամրազյան
Հրանտ Սմբատի Թամրազյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1964), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1986), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996) , ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (հայկական միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանի «Հայ գրականություն» դասագրքի համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1953)։
Գործունեություն
Հեղինակ է ավելի քան 300 գիտական հոդվածների և ուսումնասիրությունների, 40 մենագրության, ուսումնական ձեռնարկների, դպրոցական ու բուհական դասագրքերի ։
Թամրազյանի «Խմբապետ Շավարշը պատմական դարաշրջանի լույսի տակ» (Երևան, 1962) ուսումնասիրությունը նոր հուն բացեց հայ գրականագիտական մտածողության մեջ։
Թամրազյանը կարևոր դերակատարություն է ունեցել արևմտահայ քնարերգուների, մանավանդ Մեծ եղեռնին զոհ դարձած հայ բանաստեղծների ստեղծագործության արժևորման, ինչպես նաև 1930-ականներին զոհված կամ բռնադատված տաղանդավոր գրողների իրավունքների վերականգման գործում։ Նրա ջանքերով են համալսարանում կազմակերպվել «Չարենցյան ընթերցումներ և գիտական նստաշրջանները, որոնց նյութերը հրապարակվել են համանուն յոթ հատորներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ
Լայկա (տիեզերագնաց շուն)
Լայկա, տիեզերագնաց շուն, Երկրի ուղեծիր դուրս բերված առաջին կենդանին։ Տիեզերք է ուղարկվել 1957 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ Մոսկվայի ժամանակով առավոտյան ժամը 6։30-ին, խորհրդային «Սպուտնիկ 2» արբանյակով։ Այդ ժամանակ Լայկան մոտավորապես երկու տարեկան էր։
Տիեզերական սարքավորումով Լայկայի վերադարձը Երկիր նախատեսված չէր։ Շունը մահացել է թռիչքի ժամանակ՝ հրթիռի մեկնարկից 5-7 ժամ անց, գերտաքացումից, չնայած ենթադրվում էր, որ նա տիեզերական ուղեծրում կապրեր մոտ մեկ շաբաթ ։
Սպուտնիկ 2
«Սպուտնիկ 2» տիեզերական սարքավորման (որով Լայկան պետք է թռչեր) հերմետիկ խցիկի նախագծմանը կոնստրուկտորներից բացի մասնակցել են բժիշկներ և ինժեներներ Վ. Ի. Դանիլեյկոն, Լ. Ա. Գրեբենևը, Վ. Ս. Գեորգիևսկին, Բ. Գ. Բույլովը և Ա. Ի. Աֆանասևը ։ Հերմետիկ խցիկը նման էր հատակն ուռուցիկ գլանի։ Խցիկն ուներ ավտոմատ սնուցում, օդորակիչ համակարգ, որը ռեգեներացիոն տեղակայանք էր։
Օդի վերականգնման սարքը, որ նախատեսված էր 7 օրվա աշխատանքի համար, բաղկացած էր բարձրակտիվ քիմիական միացությունների թիթեղներից, որոնց միջոցով օդն անցնում էր թթվածնով հարստանալու և ջրային գոլորշիների ու ածխաթթու գազի հեռացման համար։ Վերականգնման սարքերը տեղադրված էին աջից հատուկ պատյանների մեջ և շնից ձախ։ Դրանց մշակմամբ զբաղվել էին Ա. Դ. Սերյապինը և Զ. Ս. Սկուրիդինը ։
Կենդանու ֆիզիոլոգիական տվյալները գրանցելու համար «Կենսֆիզսարք» միությունն զբաղվել է «КМА-01» սարքավորման մշակմամբ։ «КМА-01» կարող էր գրանցել զարկերակը, շնչառությունը, արյան ճնշումը, կատարել էլեկտրասրտագրություն և որոշել մարմնի ջերմաստիճանը ։
Սնուցման մեքենան ավտոմատ բեռնարկղ էր, որի հերմետիկ արկղերում ժելեանման սննդային խառնուրդն էր։ Օրական երկու անգամ մեքենան բացում էր սպիտակուցներով, ճարպերով, ածխաջրածիններով, վիտամիններով և ջրով հարուստ սննդի բեռնարկղի կափարիչ։ Սնման մեքենայի ստեղծման հետ միաժամանակ մշակվել է շան կերակրման օպտիմալ օրաբաժին ։
Նախապատրաստում
Կոնստրուկտորները շների քաշի սահմանը որոշել էին 6-7 կգ, սակայն փոքր տոհմային շները թռչելու համար հարմար չէին. առավել հաճախ նրանք փափկակյաց էին, սննդի նկատմամբ պահանջկոտ և ոչ բավականաչափ դիմացկուն։ Այդ պատճառով էլ շներին ընտրում էին անտուն շների բուծարաններից։ Կինոյի, լուսանկարչական և հեռուստատեսության սարքավորումների մասնագետների խորհրդով ընտրում էին սպիտակ շներ, որովհետև սպիտակը կադրում լավ էր երևում։ Հետո բոլոր սպիտակներից ընտրում էին ըստ ցենտրիֆուգով, վիբրոստենդով մարզումների արդյունքների ։
10 շներից երեքը՝ Ալբինան, Լայկան և Մուխան, հավակնում էին մասնակցելու կենդանի արարածի մասնակցությամբ տիեզերական առաջին թռիչքին։ Ալբինան արդեն իրականացրել էր ենթաուղեծրային 2 թռիչք, բայց նրան խղճացին, քանի որ հղի էր, և որոշեցին, որ նա կլինի փոխարինող։ Մուխային թաթերի մի փոքր թեքության պատճառով չընտրեցին, որովհետև նկարներում գեղեցիկ չէր լինի, նրան դարձրին «տեխնոլոգիական շուն»։ Նրանով փորձարկեցին սարքավորումների և տարբեր համակարգերի աշխատանքը։
Թռիչքից առաջ Լայկային վիրահատել են, որի ընթացքում շնչառական տվիչներ են դրել կողերում և անոթազարկի տվիչ՝ քներակի մոտ։
Վերջին փուլում շանը երկար ժամանակ վարժեցրել են բեռնարկղի մանրակերտում։ Երբ Լայկան արդեն Բայկոնուրում էր, նրան մի քանի ժամ նստեցրել են խցիկում, որտեղ վարժվել է կերամանին, տվիչ, կոմբինեզոն կրելուն, աղբահանման միջոցներին և սահմանափակ տարածությունում գտնվելուն։
Լայկայի կոմբինեզոնը բեռնարկղին ամրացրել էին փոքր մալուխներով։ Դրանց երկարությունը Լայկային թույլ էին տալիս պառկել և նստել, ինչպես նաև մի փոքր շարժվել առաջ և հետ։ Ձախից երրորդ մալուխով ամրացված էին հաղորդման-ռեոստատ սենսորներ, որոնց նպատակը շարժողական ակտիվության գրանցումն էր։
1957 թվականի հոկտեմբերի 31-ի առավոտյան սկսվել են արբանյակ իջեցնելու նախապատրաստական աշխատանքները։ Լայկայի մաշկը մշակել են թույլ սպիրտով, տվիչների հաղորդալարերի անցկացման տեղերը՝ յոդով։ Կեսօրին Լայկային նստեցրել են հերմետիկ խցում, իսկ գիշերվա ժամը մեկին տեղավորել հրթիռի մեջ։ Թռիչքից կարճ ժամանակ առաջ անհրաժեշտ է եղել խցիկը վերահերմետիկացնել և շանը ջուր տալ. բժշկական անձնակազմին թվացել է, որ շունը խմել է ուզում ։
Լայկայի թռիչք
«Սպուտնիկ 2»-ը բաց է թողնվել 1957 թվականի նոյեմբերի 3-ին ։
Հեռաչափական տվյալները ցույց են տվել, որ վերբեռնման գործողություններից հետո, երբ Լայկան արդեն անկշռության մեջ էր, անոթազարկի հաճախականությունը գրեթե նորմալացել է, շարժողական ակտիվությունը դարձել է չափավոր, շարժումներ՝ կարճատև և սահուն։ Բայց անոթազարկի կարգավորման համար անհարժեշտ է եղել 3 անգամ ավելի շատ ժամանակ, քան Երկրում կատարված գիտափորձերի ընթացքում։ Էլեկտրասրտագրությունը պաթոլոգիական ոչ մի փոփոխություն չի գրանցել ։
Լայկան կենդանի է եղել Երկրի շուրջ կատարված 4 պտույտների ընթացքում։ Արբանյակի մակերեսի սխալ հաշվարկի և ջերմային հսկողության համակարգի բացակայության պատճառով ջերմաստիճանն այդ ժամանակ հասել է մինչև 40 °C : Շունը մահացել է գերտաքացումից ։ Արբանյակը Երկրի շուրջ կատարել է 2370 պտույտ, հետո՝ 1958 թվականի ապրիլի 14-ին, այրվել է մթնոլորտում ։
Կենտրոնական կոմիտեի և Նախարարների խորհրդի հատուկ հանձնաժողովը չի հավատացել, որ Լայկան մահացել է նախագծային սխալից, և պատվիրել է նման պայմաններում գիտափորձ անցկացնել Երկրի վրա, որի արդյունքում զոհվել է ևս 2 շուն ։
Հակազդում
ԽՍՀՄ-ում մամուլը միանգամից չգիտակցեց տեղի ունեցածի կարևորությունը։ ԽՄՀԳ-ն այդ օրը պաշտոնապես հաղորդեց «Սպուտնիկ 2» տիեզերական սարքավորումը գործարկելու մասին, բայդ հոդվածում սկզբում թվարկված էին բոլոր գիտա-հետազոտական սարքավորումները և միայն վերջում էր գրված, որ այնտեղ գտնվում էր Լայկա անունով շունը։ Արևմտյան մամուլում դա դարձավ սենսացիա։ Հոդվածներն արտահայտում էին նրանց հիացմունք ու միաժամանակ ապրումները։ «Աշխարհի ամենագզգզված, ամենից միայնակ, ամենից դժբախտ շունը»,– այսպես էր գրել «The New York Times» օրաթերթը 1957 թվականի նոյեմբերի 5-ի իր համարում։
7 օրվա ընթացքում ԽՍՀՄ-ը տվյալներ հաղորդեց արդեն մահացած շան ինքնազգացողության մասին ։ Միայն մեկնարկից 1 շաբաթ անց ԽՍՀՄ-ը հաղորդեց այն մասին, թե իբր Լայկային անզգայացրել են։ Դա արևմտյան երկրների կենդանիների պաշտպանների շրջանում քննադատության աննախընթաց ալիք բարձրացրեց։ Կրեմլն ստացավ բազմաթիվ նամակներ՝ ի նշան կենդանիների նկատմամբ ունեցած դաժան վերաբերմունքի, և նույնիսկ հեգնանքով առաջարկել էին, որ շան փոխարեն տիեզերք ուղարկեն Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար Նիկիտա Խրուշչովին ։
Անգլիացի մանկաբարձ-գինեկոլոգ Գրենթլի Դիկ-Ռիդն իր «Ծնունդ առանց սարսափի» գրքում նկարագրել է Եվրոպայի ռեակցիան։
Լայկային նախապատրաստելու աշխատանքներում ներգրավված որոշ աշխատակիցներ հոգեբանորեն դժվար են տարել շան մահը։ Խորհրդային ֆիզիոլոգ Օլեգ Գազենկոն այսպես է ներկայացրել հոգեբանական իր վիճակը Լայկայի թռիչքից հետո.
Թռիչքի նշանակություն
Գիտափորձը հաստատեց, որ կենդանի էակը կարող է ապրել ուղեծիր արձակելիս և անկշռության մեջ։ Տիեզերական թռիչքից բարեհաջող վերադարձած առաջին կենդանիները Բելկա և Ստրելկա շներն էին։ Հատկանշական է, որ այդ տարիներին տիեզերական փորձարկումների համար խորհրդային գիտնականներն ընտրում էին շներ, իսկ ամերիկացիները՝ շիմպանզեներ։
Արտքաին հղումներ
Կատեգորիա:1957 տիեզերագնացության մեջ Կատեգորիա:Կենդանիները տիեզերքում Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Տիկնիկ
Տիկնիկ (տիկին, պուպրիկ, խամաճիկ, խռծիկ և այլն), մարդու, թռչունների, կենդանիների կերպարանքով իր, որը պատրաստվում է տարբեր նյութերից (փայտ, մետաղ, գործվածք, բուրդ, թել, խմոր և այլն)։ Հայաստանում տարբեր անուններով հայտնի տիկնիկներ են Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան տիկնիկային թատրոնի ներկայացումներից Խմբագիրը, Աբիսողոմը, օրիորդ Աղավնյակը, բժիշկը, Շողակաթը (բոլորն էլ՝ «Ծաղկի փողոց թիվ երկու», ըստ Պարոնյանի, 1984 թվական), Զորապետը, Թագավորը (Թումանյանի «Անհաղթ աքլորը», 1980 թվական)։ Տիկնիկները հիմնականում լինում են ծիսական, թատերական և մանկական։ Ծիսական տիկնիկի առաջացումը կապված է ծիսակատարությունների հետ․ դրանք ստեղծվել են հավատալիքային, կրոնական և առասպելական տարբեր կերպարների պատկերներով, օգտագործվել են հմայելու, կախարդելու նպատակով, կատարել պահպանակի դեր։ Ծիսական տիկնիկների որոշ մասը կիրառվելով կրոնական միստերիալ ներկայացումներում, փոխակերպվել են թատերական կերպարի, սկզբնավորելով տիկնիկային թատրոնը։ Մանկական խաղատիկնիկները ծիսական ու թատերական տիկնիկների փոխակերպված վերապրուկային ձևերն են, որոնք, ժամանակի ընթացքում կորցնելով կամ պահպանելով իրենց ծիսական, պաշտամունքային ու պահպանակի դերը, միաժամանակ երեխաների համար ծառայում են նաև որպես զբաղմունքի և ժամանցի առարկա, կատարելով դաստիարակչական դեր։
Կատեգորիա:Խաղալիքներ Կատեգորիա:Տիկնիկներ
Քահանայի առու
Քահանայի առու, Քեշիշ արխի, Քեշի արղ, առու (ջրանցք) Զանգեզուրում, Որոտան գետի ավազանում, Գորիս քաղաքից 4 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բռուն գյուղից հարավ։ Հոսում է մինչև Տաթևի վանք։ Կառուցվել է 10-րդ դարում։
Ավանդություն
Տաթևի վանքը կառուցում է մի անվանի վարպետ։ Մի կրոնավոր էլ որոշում է վանքի համար ջուր բերել։ Նրանք գրազ են գալիս, թե ով ավելի շուտ կավարտի։ Առուն փորելիս վարդապետը հանդիպում է մի հսկայական քարի, որն անհնար է լինում տեղից շարժել։ Աղոթում է և քարը կտոր-կտոր է լինում։ Տղան զարմանում է հոր չար աչքի վրա, և կրոնավորի մի աչքը կուրանում է։ Շարունակում են աշխատանքը, բայց այս անգամ էլ կանգ են առնում մի մեծ վիհի առաջ։ Ի՞նչ անել։ Իսկ վարպետն արդեն հասնում է աշխատանքի ավարտին։ Կրոնավորը որոշում է խաբել նրան։ Վիհի հակառակ կողմից կախ է տալիս մի մեծ սպիտակ սավան, որը քամու տակ ծածանվում է ալիքաձև և հեռվից թափվող ջրի պատրանք է ստեղծում։ Վարպետը դնում է գմբեթի վերջին քարը. վեր նայելով հանկարծ նկատում է հեռվում երևացող սպիտակ ալիքները և կարծում է, թե գրազը տանուլ է տվել։ Իրեն ցած է նետում գմբեթից և ջարդ ու փշուր լինում։ Վարպետին թաղում են վանքի մոտ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաթևի վանական համալիր
Չներվածը (Գերբնական)
«Չներվածը» (Unforgiven), ամերիկյան Գերբնական հեռուստասերիալի 6-րդ եթերաշրջանի 13-րդ սերիան։ Նրա պրեմիերան տեղի է ունեցել 2011 թվականի փետրվարի 11-ին։
Սյուժե
Բրիստոլ, Ռոդ Այլենդ նահանգ, մեկ տարի առաջ: Սեմյուել և Սեմ, պապ և թոռ վերադառնում են որսից գիշերային ճանապարհով։ Սեմը վիրավոր է, նրա վերնաշապիկը արյան մեջ է, սակայն նա ամբողջովին հանգիստ է։ Հանկարծակի մեքենան կանգնեցնում է այդտեղի ոստիկանը։ Սեմի վերնաշապիկի վրա արյուն նկատելով տղաներին ասում է, որ նստեն մեքենան։ Սեմը հանկարծակի սկսում է հարվածել ոստիկանին։
Մեր ժամանակներ: Սեմը, վերադառնալով դժոխքից, հեռուստացույց է նայում։ Նրա հեռախոսի վրա նամակ է գալիս առանց աշխարհագրական տվյալների։ Ըստ քարտեզի՝ նա կարծում է, որ դա Բրիստոլ քաղաքն է։ Սեմը պարզում է, որ այնտեղ մեկ շաբաթվա ընթացքում երեք կին է անհայտացել։ Կարծելով, որ դա որսորդներից մեկի օգնության կանչն է, Սեմը առաջարկում է Դինին այնտեղ գնալ։ Դինին այդ միտքը դուր չի գալիս, սակայն Սեմը ասում է, որ պետք է ստուգել։ Օգնության առաջին կանչը Սեմը գտնում է քաղաք մտնելիս։ Տեսնելով գովազդի ձողը, Սեմի գլխում հանկարծակի ինչ-որ պատկերներ են երևում, որոնք խուճապ են առաջացնում։ Սրճարանում մի աղջկա հետ հանկարծակի հանդիպումը, որը շատ տարօրինակ է ժպտում Սեմին, նրա մոտ ինտիմ հիշողություններ են հիշեցնում. մեկ տարի առաջ նրանց միջև կապ է եղել։ Սեմը սկսում է կասկածել, որ արդեն եղել է այդ քաղաքում։ Եվ ոչ թե մենակ, այլ Սեմյուելի հետ։ Այդ ամենում համոզվելու համար Դինը սեղանին մի նկար է գցում, որը հանել է միջանցքի պատից։ Դրա մեջ երջանիկ մի խումբ է, իսկ նրա ֆոնի վրա շատ պարզ երևում են պապը և թոռը։ Գործը շատ լուրջ է։ Դինը որոշում է գնալ այդտեղից։ Սակայն Սեմը, ի տարբերություն Դինի, չի պատրաստվում գնալ. նա պատասխանատվություն է զգում այդ անհայտացումների համար։ Դինը անհանգիստ է. հիշողությունները կարող են վնասել Սեմի գլխում տեղակայված պաշտպանիչ պատը, և այդ ժամանակ նրա ճակատագիրը շատ սարսափելի կդառնա։ Սակայն Սեմը այնքան համառ է, որ Դինը չցանկանալով համաձայնում է նրա հետ։ Նա գնում է անհայտացած աղջիկների տները։ Սեմը իր վրա է վերցնում ոստիկանությանը։ Սակայն այն պահին, երբ նա դեռ չէր հասցրել մտնել ոստիկանություն, նրան ձերբակալում է այն նույն ոստիկանը, որին նա մեկ տարի առաջ ծեծել էր։ Սեմի բոլոր բացատրությունները, որ նա ոչինչ չի հիշում, ոստիկանի մոտ միայն ծիծաղ են առաջացնում. «Դա դատարանին կպատմես»։
Երեկոյան Սեմի բանտախուցի մոտ մի անծանոթ կին գալիս։ Նա նրան անունով է դիմում և ահանջում է ասել, թե ինչ է տեղի ունեցել նրա ամուսնու հետ։ Սեմի գլխում հիժողությունների պատկերներ են երևում։ Նա միայն հիշում է, որ այդ կինը շերիֆի կինն է, և նա գիտի թե ինչ են անում որսորդները։ Նա հավաստեցնում է նրան, որ ոչինչ չի հիշում։ Եթե հիշեր, ապա կգա՞ր ոստիկանություն։ Հավատալով նրա հիշողության կորուստին, կինը հայտնում է իր անունը. Բրեննա Դոբս, և օգնում է նրան փախչել բանտից։ Եղբայրները հանդիպում են մի լքած տան մեջ, որտեղ իրենք կանգնել էին։ Դինը Սեմին մի շատ հետաքրքիր բան է ասում. անհայտացած աղջիկը ծանոթ էր իր հետ։ Ոստիկանական ալիքի նորությունը հետաքրքրում է եղբայրներին։ Եվս մեկ աղջիկ անհայտացել է։ Դինը որոշում է միայնակ աշխատել։ Նոր փախած Սեմը չպետք է խանգարի գործին։ Վերջին զոհը այն աղջիկն էր, որը աշխատում էր սրճարանում, և Դինը հասկանում է. բոլոր անհայտացածները Սեմի մոտիկ ծանոթներ էին, նրանց բոլորի հետ Սեմը մեկ տարի առաջ ինտիմ կապ է հաստատել, այդ ամենը թակարդ է։ Սեմին խաբում էին։ Դինը զանգում է Սեմին, սակայն վերջինս չի վերցնում հեռախոսը։ Նա գնում է Բրեյնե Դոբբսի մոտ, որպեսզի ծանոթանա մեկ տարի առաջվա այն հետազոտությունների հետ, որոնք շերիֆի այրին իր մոտ է պահում։
Այդ նույն սարդոստայնից կա նաև պարկի մեջ։ Արախնա կրկին այստեղ է։ Ուսին թեթև դիպչելը ստիպում է նրան շրջվել և հանել ատրճանակը։ Նա քիչ էր մնում կրակի Դինի վրա։ Դինը անհանգստացած է։ Միակ բանը որ նա ցանկանում է, տանել եղբորը այս քաղաքից ինչքան հնարավոր է շուտ։ Վինչեստերները միակ որսորդները չեն։ Սակայն Սեմը չի համաձայնվում։ Նա իրեն պարտավոր է զգում Բրեննայի և մյուս անհետացածների առջև։ Ընդ որում, մյուս որսորդները չգիտեն որտեղ փնտրել Արախնային, իսկ ինքը գիտի։ Նա պետք է միայն հիշի։ Դինը անհանգաստացած է։ Ինչպես Սեմը հիշի այն, ինչը պետք չէ հիշել։
Տեղանքի քարտեզը, նկարները, թերթերը կախված են պատերի վրա։ Կետից կետ են տարված պարանների մասերը։ Եղբայրները փորձում են վերստեղծել անցած տարվա իրադարձությունները։ Եվ Սեմը հանկարծ հիշում է։ Մեկ տարի առաջ։ Սեմյուելը ասում է, որ ոչինչ պարզ չէ Արախնայի կյանքի մասին և թե ինչպես կարելի է նրան սպանել։ Սեմը արագ գտնում է, թե որտեղ է նա ապրում, սակայն այդ տարածքը շատ մեծ է։ Միայն մեկ տարբերակ կա. պետք է նրան իրական մարդու միջոցով դուրս բերել։ Արախնան հետապնդում է 30 տարեկանից բարձր տղամարդկանց։ Ըստ տարիքի միակ տարբերակը շերիֆ Դոբսն է։ Որպեսզի Սեմը ոչինչ չասի Դոբսին և նա ոչինչ չիմանա, Սեմը նրան կանչում է անտառի մոտ գտնվող այգի։ Այդ ժամանակ որսորդները պատրաստվում են նստել և սպասել հրեշին։ Սակայն հրեշը հանկարծակի հարձակվում է, և որսորդները չեն հասկանում, թե ուր է նա տանում Դոբսին։ Սակայն Սեմը հանգիստ է. նա ի սկզբանե շերիֆի հեռախոսի GPS-ը միացրել էր։ Սեմյուելը շատ զարմացած է թոռի պահվածքով։ Նա հասկանալով դավաճանում է Դոբսին, որպեսզի գտնի Առախնայի ապրելու վայրը։ Սեմը համոզում է պապին, որ դա մեկ այլ տարբերակ էր։ Որսորդները գտնում են Արախնայի որջը և գտնում են բոլոր հինգ մարդկանց, որոնք փակված են բոժոժների մեջ։ Դոբսին Սեմը ըստ ձայնի գտնելով որսորդները ցանկանում են ազատել նրան, սակայն Արախնան գալիս է ետևից։ Սեմյուելը կրակում է նրա վրա մի քանի անգամ, սակայն դրանք սարդի վրա չեն ազդում։ Միայն մաչետեի հարվածը կարող է սպանել նրան, և Սեմը սպանում է նրան գլխին հարվածելով։ Սեմյուելը ցանկանում է ազատել մարդկանց, սակայն Սեմը ասում էր նրանք թունավորված կլինեն ինչ-որ թույնով։ Նրանք միևնույն է կմեռնեն, պետք է նրանց ազատել տանջանքներից։ Նա կրակում է բոլոր բոժոժների վրա, սպանելով Արախնայի զոհերին։
Մեր օրերը: Սեմը, շնչակտուր լինելով դուրս է գալիս իր հիշողություններից։ Նա ցնցված է այն բանի համար, թե ինչ է արել իր անհոգի մարմինը։ Վինչեստերները մոտենում են Բրեննայի տանը։ Դինը նկատում է, որ մառանում լույս է վառվում։ Որսորդները գնում են այնտեղ, և գտնում են Բրենային հատակի վրա, անկյունում նստած։ Մարդաձև հրեշը, որը նման էր շերիֆ Դոբսին, հարձակվում է ետևից և արագ հաղթում է նրանց։ Մի քանի րոպեից երկու եղբայրները արդեն բոժոժների մեջ ամուր սարդոստայնով փաթաթված են, դրսում մնում են միայն նրանց գլուխները։ Հին շերիֆը պատմում է, որ Արախնան տղամարդկանց առևանգել է ոչ սնվելու համար։ Նա նրանցից արուներ էր պատրաստում, որպեսզի հետագայում բազմանա։ Սարդի թույնը նրանց այնպիսի հրեշներ է դարձրել, ինչպիսիք որ Արախնան է։ Այդ պատճառով ոչ՛ պատրոնները և ոչ՛ էլ կրակը նրանց չէր հաղթում։ Դոբսը երկար է սպասել, որպեսզի վրեժ լուծի Սեմից։ Նա հաղորդագրություններ էր ուղարկում, առևանգում էր բոլոր կանանց, որոնք Սեմի հետ կապ են ունեցել, և այդ ամենը միայն նրա համար, որ սեմը քաղաք գա։ Առևանգված կանանց նա իր նման հրեշներ է դարձրել։ Չնայած որ Սեմը մեկ տարի առաջ սպանել է մեկ հրեշի, նա թույլ է տվել, որ ծնվեն մյուսները։ Այդ ընթացքում Դինը դժվարությամբ հասնում է ապակու մի կտորի, որը իր մոտ էր դրած։ Կտրելով սարդոստայնի հաստ շերտը նա հարմար պահի է սպասում, որպեսզի կարողանա հարձակվել, և երբ հրեշը շրջվում է, նա վերցնում է զենքը։ Կռիվ է ձևավորվում, Բրեննան օգնում է ազատել Սեմին և նա կարողանում է կտրել Դոբսի գլուխը։
Եղբայրները հավաքում են իրենց իրերը։ Դինը փորձում է հանգստացնել Սեմին։ Սեմի խոսքը հանկարծակի կտրվում է։ Այս օրերի լարվածությունը, հիշողությունները, մեղքի զգացումը սովորական կերպով չեն անցնում։ Էպիլեպսիայի նոպայի ընթացքում Սեմը ընկնում է գետնին։ Դինը վազում է նրա մոտ, բռնում է ուսերից և կանչում է։ Սեմը չի լսում։ Նա կրկին դժոխքում է, դժոխային վանդակում, կրակի մեջ, ողջ ողջ այրվում է։