cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աշխարհբեկ Քալանթար
Վաղ տարիները, կրթությունը
Աշխարհբեկ Քալանթարը ծնվել է 1884 թ. փետրվարի 11–ին, Լոռու Արդվի գյուղում Լոռիս Մելիք և Արղության (մոր կողմից) ազնվական ընտանիքում։ 1905 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, ապա 1907 թ. Թիֆլիսի գիմնազիան։ 1907 թ. ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմա-լեզվաբանական բաժինները, համալսարանը գերազանցությամբ ավարտելով 1911 թю։ Սանկտ Պետերբուրգում աշակերտել է Նիկողայոս Մառին, ուսանելու տարիներից ներգրավվել Անիի պեղումներին։ 1912-1913 թթ. Կայսերական ակադեմիայի կողմից գործուղվել է Իմիրզեկ (Վանստան), ապա Սուրմալուի գավառ՝ ուսումնասիրելու եզդիների ազգագրությունը և Զորի բազիլիկան, նաև Լոռի. արդյունքները հրատարակում է ակադեմիայի զեկույցներում ։
Անիի պեղումները
1912 թ. ընտրվել է Սանկտ Պետերբուրգի Հնագիտական ինստիտուտի իսկական անդամ, իսկ 1914 թ.՝ Կայսերական Հնագիտական ընկերության անդամ ։
1914 թ. Կայսերական ակադեմիայի որոշմամբ նշանակվել է Սանկտ Պետերբուրգի Ասիական թանգարանի գիտական ավանդապահ։ 1914 թվականին Մառն իր բացակայության ժամանակ նրան է վստահել Անիի պեղումների XIII արշավախմբի ղեկավարությունը։
1918 թվականին Հայոց Ազգային Խորհրդի նախագահ Ավետիս Ահարոնյանի հանձնարարությամբ կազմակերպել է Անիից մոտ 6000 հնագիտական իրերի փրկությունը, որոնք այժմ պահվում են Հայաստանի պատմության պետական թանգարանում։ Մինչ այդ՝ 1917 թ.՝ Նիկողայոս Ադոնցի հետ մասնակցել էր Վանի հնագիտական երկրորդ արշավախմբին։
1921 թվականին Քալանթարը Թիֆլիսից Երևան է փոխադրել Մշո Սուրբ Առաքելոց վանքի նշանավոր դուռը, ինչպես նաև Անիի հնադարանի դրամական ժողովածուն, հայերեն արժեքավոր ձեռագրեր։
Քալանթարը մասնակցել է հայ ազատագրական շարժմանը (1915) Հայ կամավորական գնդի կազմում, որպես Անդրանիկ Օզանյանի թարգմանիչ և խորհրդական՝ փոխգնդապետի կոչումով, ճանապարհին ուսումնասիրել Խոյի շրջակա պատմական հուշարձանները։
1920 թ. Քալանթարի գլխավորած արշավախումբը չափագրել-լուսանկարել է Անիի շրջակա հուշարձանները՝ Տեկոր, Ալաման, Նախճավան, Բագարան, Մրեն, Խծկոնք, Արջո-Առիջ, Ջալալ, Ագարակ. նրա օրագիրը հրատարակված 1994 թ. (անգլերեն) և 2007 թ. (հայերեն) պարունակում է վերջին վկայությունները ներկայումս մասամբ կամ ամբողջովին ավերված այդ հուշարձանների։
Երևանի համալսարանի և Հնությունների պահպանության կոմիտեի հիմնադրումը
Աշխարհբեկ Քալանթարը 1919 թ. Երևանի պետական համալսարանի յոթ հիմնադիր դասախոսներից էր, ուր նաև ստեղծեց հնագիտության և արևելագիտության ամբիոնը։ 1922 թ. հրատարակեց հնագիտության առաջին հայերեն դասագիրքը։ Մինչ այդ՝ 1918-1919 թթ. նա դասախոսել է Թիֆլիսի Անդրկովկասյան համալսարանում, ընդգրկվելով հայկական համալսարանի հիմնադրման հանձնաժողովի կազմում։ 1929 թ. նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում ։
1919 թվականին Ալեքսանդր Թամանյանի, Մարտիրոս Սարյանի հետ միասին հիմնադրում է Հնությունների պահպանության կոմիտեն, երկար տարիներ պաշտոնավարելով որպես գիտնական քարտուղար՝ համակարգելով հնագիտական աշխատանքները։ 1919-1937 թթ. նա ղեկավարել է 30-ից ավելի արշավախմբեր ու պեղումներ, իբրև հմուտ մանկավարժ պատրաստել ու կրթել մասնագետների մի քանի սերունդներ։
1931-1933 թթ. Թամանյանի հետ համառ պայքար է մղել Երևանի երկու եկեղեցիների՝ Պողոս-Պետրոսի և Կաթողիկե քանդման դեմ, ապա դրանց քանդման ընթացքում կատարում կարևոր ուսումնասիրություններ։ 1935 թվականին նշանակվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի Հայկական բաժանմունքի (ԱՐՄՖԱՆ) Գիտական Խորհրդի անդամ։
Աշխարհբեկ Քալանթարի բեղմնավոր գիտական և մանկավարժական գործունեությունն ընդհատվեց ստալինյան բռնաճնշման տարիներին՝ 1938 թվականին նա ձերբակալվել է համալսարանի մի խումբ դասախոսների թվում («պրոֆեսորների գործը»)։ Մահացել է ենթադրաբար 1942 թվականին աքսորում։
«Ամերիկյան հնագիտական հանդեսը» (American Journal of Archaeology, 100, 638, 1996) Ա. Քալանթարի փարիզյան 1994 թ. հրատարակության հատորի գրախոսականում գրում է.
Նախապատմական ջրաբաշխական համակարգի հայտնաբերումը
Քալանթարը հեղինակել է ութանասունից ավելի աշխատություններ, որոնք վերաբերվում են Հայաստանի պատմահնագիտական հարցերին՝ քարե դարից մինչև միջնադար, արվեստի, ճարտարապետության հուշարձանների, վիմագիր արձանագրությունների, ժայռապատկերների լուսաբանմանը։
1930-1933 թթ. Արագածի վրա, Գեղամա լեռներում հայտնաբերել է նախապատմական ջրաբաշխական համակարգ, ջրանցքների - ջրամբարների կանոնավոր ցանցով, 1931 թ. գլխավորել է հին Վաղարշապատի՝ Զվարթնոցի -Հռիփսիմեի մերձակա հնագիտական պեղումները, որոնց արդյունքները հրատարակել է "Հին Վաղարշապատի պեղումները" գրքում (1938)։
Նրա աշխատություններից են նաև.
Հուշատախտակ, բրոնզե կիսանդրի
2005 թվականին Երևանի Տերյան փողոցի թիվ 62 տան պատին բացվել է Քալանթարին նվիրված հուշատախտակ, ճարտարապետ՝ Սարգիս Գուրզադյան։ Հուշատախտակը կրում է մի քանի խորհրդանիշներ. շրջանակը կրկնում է Անիի զինանշանի ուրվագիծը, զետեղված է հատված Վանի ուրարտական մի արձանագրությունից, ինչպես նաև մի զարդանախշ Վանստանի վանքից, բոլորը՝ գիտնականի ուսումնասիրություններից։ Գիտնականը ապրել է այդ տանը 1935-1938 թթ.։ Հուշատախտակի բացման արարողությանը մասնակցում էր հնագետի դուստրը՝ Մարիաննա Գուրզադյանը, հնագետի թոռները՝ նշանավոր գիտնական, ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր Վահագն Գուրզադյանը, Աշխարհբեկ Քալանթար-կրտսերը։
2015 թվականին Երևանի պետական համալսարանի մուտքի ճեմասրահում բացվել է Աշխարհբեկ Քալանթարի բրոնզե կիսանդրին, քանդակագործ՝ Տիգրան Մուրադյան։
2020 թվականի փետրվարի 11–ին՝ Աշխարհբեկ Քալանթարի ծննդյան օրը Էրեբունի թանգարանում մեկնարկել էր Երևանի քաղաքապետարանի «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի և ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի կողմից կազմակերպված ‹‹Ուեդուրիեթիունի երկրի հնագիտական ժառանգությունը›› խորագրով եռօրյա գիտաժողովը նվիրված ականավոր հնագետի հիշատակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր‎ Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Հայ հնագետներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Հայաստանում
Շմավոն Թորոսյան
Կենսագրություն
Ծնվել է ՀԽՍՀ Ախուրյանի շրջանի Ոսկեհասկ գյուղում։ 1948 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1948-1951 թվականներին աշխատել է Ախուրյանի շրջանի ժողկրթբաժնում որպես տեսուչ, 1951-1967 թվականներին՝ որպես ռադիոթղթակից, ապա Լենինականի ռադիոինֆորմացիայի պատասխանատու խմբագիր։ 1966-1981 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության Լենինականի բաժանմունքի պատասխանատու քարտուղարը։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը լույս է տեսել 1945 թվականին Ախուրյանի «Կոլտնտեսական» շրջանային թերթում։ Ռուսերեն առանձին գրքով լույս են տեսել նրա «Կյանք, սիրում եմ քեզ» (Մոսկվա, 1962), «Մարդ, քեզ հետ եմ» (Մոսկվա, 1974) բանաստեղծությունների ժողովածուները։ Մահացել է Լենինականում ։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Մարտունու ռմբակոծում (2020)
Մարտունու ռմբակոծում, Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի քաղաքների, ավանների և գյուղերի ռմբակոծումը ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից, որը տեղի է ունեցել Արցախյան երկրորդ պատերազմի ընթացքում։ Հրթիռակոծության հետևանքով մեծ վնասներ են կրել Մարտունի քաղաքը, մայրաքաղաք Ստեփանակերտը ։ Հրթիռակոծության հետևանքով զոհվել է հինգ խաղաղ բնակիչ։ Արցախի քաղաքաշինության նախարարության տվյալներով՝ ռմբակոծության հետևանքով շրջանում վնասվել է շուրջ 1203 շինություն ։ Լեռնային Ղարաբաղի Մարտունու շրջանի բնակչուհի Վիկտորյա Գևորգյանը պատերազմի հենց առաջին օրը դարձավ զոհված առաջին երեխան ։
Նախապատմություն
Ռազմական գործողությունները Արցախյան հակամարտության մաս են կազմում, որոնց նպատակը Արցախի Հանրապետության գրավումն էր Ադրբեջանի կողմից և հայերի էթնիկ զտումները   ։ Էթնիկ բռնությունները սկսվեցին 1980-ականների վերջին և ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, 1991 թվականին վերածվեցին լիակատար պատերազմի ։ Պատերազմն ավարտվեց 1994 թվականին՝ հրադադար պայմանագրով, երբ Արցախի Հանրապետությունը վերահսկում էր Լեռնային Ղարաբաղի շրջանի մեծ մասը, ինչպես նաև հարակից շրջաններ ։
Ժամանակացույց
Մարտունու հրետակոծությունը սկսվել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Արցախի Հանրապետության Մարտունի քաղաքը ենթարկվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի հրետանային կրակի և ռմբակոծության ։ Քաղաքը հրթիռակոծվել է նաև TOS-1 համազարկային կրակի ռեակտիվ կայաններից, որոնք հարվածել են բնակելի շենքերին ։
Տուժածներ
Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջվարչակազմի ղեկավար Էդիկ Ավանեսյանի խոսքով՝ հոկտեմբերի սկզբի դրությամբ Մարտունի քաղաքում զոհվել է 5 բնակիչ, վիրավորվել 10 բնակիչ։ Ավերվել են նաև ենթակառուցվածքները։ Մարտունեցիները ստիպված են եղել թաքնվել ապաստարաններում  ։
Amnesty International
2020 թվականի Արցախում հրադադարի համաձայնագրից հետո Amnesty International-ն այցելել է Հայաստանում, Ադրբեջանում և Արցախի Հանրապետությունում հարվածային կետեր ։
Human Rights Watch
Human Rights Watch-ը և Հայաստանի իշխանությունները հայտարարել են, որ հակամարտության ընթացքում Մարտունիում և Լեռնային Ղարաբաղի այլ շրջաններում վնասվել է առնվազն ինը բժշկական հաստատություն ։
Պրոլետարկա (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Պրոլետարկա (Пролетарка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Պրոլետարսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Մարտունու ռմբակոծում (2020)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործություններ Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն
Պրոլետարկա (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1798 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալտեգլոֆսհայմ
Ալտեգլոֆսհայմ (Alteglofsheim), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Խազինե
Խազինե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։
Մ 1 ճանապարհ (Հայաստան)
Մ 1 ճանապարհ (M 1), միջպետական նշանակության ճանապարհը, որը հանդիսանում է Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհային ցանցի կարևորագույն հատվածներից մեկը ։
Խազինե
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ ։
Մ 1 ճանապարհ (Հայաստան)
Հայաստանի միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են Հայաստանի ճանապարհային ցանցն այլ պետությունների ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցին և ապահովում են միջազգային տրանսպորտային հաղորդակցությունը ։
Խազինե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզալփի շրջանի համայնքներ
Մ 1 ճանապարհ (Հայաստան)
Մ 1 ճանապարհը ունի 173.7 կմ երկարություն։ Այն Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը միացնում է հանրապետության երկրորդ քաղաք Գյումրիին՝ շարունակվելով դեպի Բավրա և Հայաստան - Վրաստան պետական սահման։
Ներկայումս Մ 1 ճանապարհի Աշտարակ-Թալին հատվածը վերանորոգվում է մի քանի միլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «Հյուսիս-հարավ» ճանապարհաշինարարական ծրագրի շրջանակներում ։
Ծանոթագրություններ
1
(9763) 1991 RU17
(9763) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,246219 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1793 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3131 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1229,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29277 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուբանկա (գյուղ, Մալինի շրջան)
Ռուբանկա (Рубанка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուբանկա գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,581 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 56,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կիտելյա
Կիտելյա (Ки́теля, Kiitelä), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պիտկյարանտսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պիտկյարանտսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիստոպադովկա (գյուղ, Կազատինի շրջան)
Լիստոպադովկա (Листопадівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1847 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիստոպադովկա գյուղում բնակվում էր 88 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 183,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1847 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պրոխորովկա (Ռոստովի մարզ)
Պրոխորովկա (Прохоровка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Պրոլետարսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1805 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հազարաշեն (կազմակերպություն)
«Հազարաշեն ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոն», Հայաստանում գրանցված հասարակական կազմակերպություն։
Պատմություն
Կազմակերպությունը հիմնադրվել և գործում է 1996 թվականից։
Ղեկավարություն
Տարբեր ժամանակներում կենտրոնի նախագահ են եղել.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Կոմունիստական հանցագործությունների հիշատակում Կատեգորիա:Հակակոմունիզմը Հայաստանում Կատեգորիա:Իրավակիրառումը Հայաստանում Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Ճշմարտության և հաշտեցման հանձնաժողովներ
(1868) Թերսիտես
(1868) Թերսիտես (Thersites), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,317633 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,7356 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,8997 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4478,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,080376 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,76° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Նենսի Փելոսի
Նենսի Պատրիսիա դը Ալեսանդրո Փելոսի (Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ։
Կենսագրություն
Նենսի Պատրիսիա դը Ալեսանդրո Փելոսին ծնվել է 1940 թ-ի մարտի 26-ին Բալթիմորում, Մերիլենդ, ԱՄՆ։ Ամերիկացի քաղաքական գործիչ և ներկայացուցիչների պալատի խոսնակն է։ Նա ընտրվել է որպես պալատի անդամ Կալիֆորնիա նահանգից դեռևս Ջորջ Վոկեր Բուշի նախագահության ժամանակ։ Հետագայում մնացել է որպես խոսնակ նաև նախագահ Բարաք Օբամայի նախագահության ընթացքում։ Նա ներկայացուցիչների պալատում հայկական խմբի անդամ է։ Նրա հայրը՝ Թոմաս դը Ալեսանդրոն (en) եղել է Կոնգրեսի անդամ, իսկ հետո նաև Բալթիմորի քաղաքապետ։ Նույն պաշտոնում հետագայում եղել է նաև նրա եղբայրը։
2007 թվականի հոկտեմբերի կեսերին, այն բանից հետո, երբ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը որոշում էր ընդունել 1915 թվականին Օսմանյան թուրքերի կողմից հայերի բնաջնջումը որպես ցեղասպանություն որակելու մասին, Փելոսին խոստացավ քվեարկության դնել այդ ցեղասպանության ընդունման բանաձևը ։ Բանաձևի նախագիծը նախազգուշացումներ առաջացրեց նախագահ Բուշի կողմից և կատաղի քննադատություն Թուրքիայի կողմից, ընդ որում Թուրքիայի վարչապետն ասաց, որ բանաձևի ընդունումը կվտանգի ԱՄՆ-Թուրքիա հարաբերությունները ։ Այն բանից հետո, երբ Ներկայացուցիչների պալատի աջակցությունը թուլացավ, բանաձևի հովանավորները հրաժարվեցին քվեարկության իրենց կոչից, և հոկտեմբերի վերջին Փելոսին ետ կանչեց ցեղասպանության ընդունման բանաձևն առանց քվեարկության։
Բանաձևն ընդունվել է Փելոսիի՝ խոսնակի պաշտոնում երկրորդ ժամկետում։ 2019 թվականի հոկտեմբերին Ներկայացուցիչների պալատը քվեարկել է 405 կողմ, 11 դեմ՝ հաստատելով բանաձևը։
2022 թվականի ապրիլի 30-ին Փելոսին Կիևում հանդիպել է նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հետ՝ խոստանալով ԱՄՆ-ի աջակցությունը Ուկրաինային ռուսական ներխուժման ժամանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1940 ծնունդներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կոնգրեսմեններ Կատեգորիա:Բալթիմոր քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Ալեքսանդր Լյուդվիգ
Ալեքսանդր Լյուդվիգ (Alexander Ludwig, ), կանադացի դերասան, հայտնի է դարձել շնորհիվ Ուիլ Սթանտոնի դերի` «Մթության արևածագը» (2007) ֆանտաստիկ ֆիլմից։ Ծնվել է 1992 թվականի մայիսի 7-ին` Վանկուվերում, Բրիտանական Կոլումբիա պրովինցիայում։ Նրա հայրը` Գարոլդ Լյուդվիգը, բիզնեսմեն է եղել, իսկ մայրը` Շարլին Լյուդվիգը` աշխատել է որպես մենեջեր։ Ալեքսանդրը կրտսեր քույր է ունեցել` Սոֆիան, և երկվորյակ քույր ու եղբայր` Նատալին ու Նիկոլասը։
Կենսագրություն
Հաջորդ գլխավոր դերը` Սեթը, Ալեքսանդրը խաղացել է եղբոր ու քրոջ մասին պատմող «Վհուկ սարը» ֆիլմում։ Ֆիլմի եկամուտը կազմել է $106 մլն։ Բացի կինոնկարահանումներից Ալեքսանդրը աշխատել է հեռուստատեսությունում։ Նա հեռուստատեսության համար նկարահանված այնպիսի ֆիլմերում է նկարահանվել, որոնցից են «Ինչն է կոչվում սպանություն» և «Մահացու գոտի» ֆիլմերը։ Նաև մասնակցել է «Քաղցած խաղեր» ֆիլմի Պիտ Մելարկի դերի հարցազրույցին։ Դերը արդյունքում ստացավ Ջոշ Հաթչերսոնը, իսկ Ալեքսանդրը ստացավ Կատոնի դերը։ Ֆիլմը հրապարակվել է 2012 թվականի մարտի 22-ին։ 2012 թվականին նա սկսում է ձայնագրել իր առաջին երաժշտական ալբոմը։ Նրա «Live it up» երգը աշնանաը վաճառվել է iTunes-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ Կատեգորիա:Կանադացի մոդելներ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Տեխնիկական գործվածք
Տեխնիկական գործվածք, քիմիական, ավտոմոբիլային, ռետինի, կոշիկի արդյունաբերության մեջ, ինչպես նաև այլ ճյուղերում մեքենաների դետալների, տեղակայանքների և տեխնիկական շինվածքների պատրաստման համար հիմնական կամ օժանդակ նյութ հանդիսացող տեքստիլային գործվածք։ Բամբակե գործվածքներից լայնորեն օգտագործում են կորդը, բելտինգը (ավտոդողերի, կոնվեյերների ժապավենների պատրաստման համար), կիրզան (որպես կաշվի փոխարինիչ), քամիչ կտավը և այլն։ Վուշե տեխնիկական գործվածքից պատրաստում են բրեզենտներ, հրշեջ կաշեփողեր, բրդե գործվածքներից՝ միջադիրներ, զտիչներ և այլն։ Մետաքսե տեխնիկական գործվածքը հիմնականում կիրառում են մաղերի, ասբեստայինները՝ զտիչների և զանազան հրակայուն շինվածքների համար։ Տարածված են նաև քիմիական մանրաթելերից (լավսանից, քլորինից, կապրոնից և այլն պատրաստված տեխնիկական գործվածք)։ Տեխնիկական գործվածքը սովորաբար արտադրում են քաթանի միաշերտ և բազմաշերտ միահյուսվածքի ձևով։ Ծառայում է որպես զտիչ նյութ, զանազան պատվածքների հիմք։ Տեխնիկական գործվածքը օգտագործում են նաև պաշտպանական հագուստ կարելու համար։ Տեխնիկական գործվածք են համարվում նաև կալկայի, մոմլաթի, միջադիրների պատրաստման համար օգտագործվող թանզիֆը, միտկալը։
Կատեգորիա:Գործվածքներ
Մարթա (օպերա)
Ստեղծման պատմություն
Օպերայի սյուժեն հիմնված է «Լեդի Հարիեթ» («Lady Harriette ou La Servante de Greenwich», 1844) մնջախաղ-բալետի վրա, որն ստեղծվել է Վ. դը Սեն Ժորժի սցենարով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1847 բեմադրվածներ Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ ֆոն Ֆլոտովի օպերաներ Կատեգորիա:Գերմաներեն օպերաներ
Լյուդվիգ Շտումպֆեգեր
Լյուդվիգ Շտումպֆեգեր (Ludwig Stumpfegger; ), գերմանացի վիրաբույժ, ՍՍ-ի օբերշտուրմբանֆյուրեր։
Կենսագրություն
1930 թվականի մայիսի 1-ից Մյունխենում սկսել է ուսումնասիրել բժշկություն։ 1933 թվականի հունիսի 2-ից սկսել է ելույթ ունենալ ՍՍ-ում (անձնական համարը՝ 83 668): 1935 թվականի մայիսի 1-ին դարձել է ՆՍԳԲԿ-ի անդամ (տոմս № 3 616 119): 1936 թվականից աշխատել է որպես Կառլ Գեբհարդտի օգնակական, լիխենյան առողջարանում (կառուցված էր տուբերկուլոզով հիվանդների համար, 1933 թվականին այն հիմնականում օգտագործվում էր ծանր և սպորտային վնաստածքների բուժման համար); նույն տարում այնտեղ բժշկական ծառայություն էին մատուցում Բեռլինում անցկացված ամառային Օլիմպիական խաղերի և Գարմիշ-Պարտենկիրհենի ձմեռային Օլիմպիական խաղերի մարզիկներին։ 1937 թվականի օգոստոսի 11-ին Լյուդվիգը ստացավ բժշկի աստիճան։
1939 թվականից հհենլիխենյան առողջարանը դարձավ ՍՍ-ի մի մսը և վերածվեց հոսպիտալի։ 1939 թվականի նոյեմբերից մինչև 1940 թվականի ապրիլը Շտումպֆեգերը ծառայում էր «ՍՍ-ի ուժեղացման զորքերում» (SS-Verfügungstruppe) և բեռլինյան ՍՍ հոսպիտալի վիրաբուժական մասնաշենքի գլխավոր բժիշկն էր։ 1940 թվականի մարտի 21-ին այն կրկին հանձնվեց Լիխենին և նա նշանակվեց Գեբհարդըի համհարզը ։ Հետո Գեբհարդըը նրան ներկայացրել է Հայնրիխ Հիմլեր-ին և 1941 թվականի աեպտեմբերից Լյուդվիգը գլխավորում է ՍՍ-ի վիրաբուժական խումբը։
Մասնակցել է Գեբհարդտի, Ֆրից Ֆիշերի և Գերտա Օբերհոյզերի ղեղկավարությամբ Ռավենսբրյուկում անցկացվող փոխպավստման փորձերին։ Շտումպֆեգերը անձամբ է անցկացրել ոսկորների և մկանների փոխպատվաստումը։ 1943 թվականի ապրիլի 20-ին նշանակվեց ՍՍ զորքերի օբերշտուրմբանֆյուրեր։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Գիմլերի առաջարկով ուղարկվեց Ադոլֆ Հիտլերի «Գայլերի որջ» շտաբը, որը գտնվում էր Ռաստենբուրգում։ 1945 թվականի սկզբից միշտ գտնվել է ֆյուրերբունկերում։ Ըստ չհաստատված պնդումների, նա հենց Մագդա Գեբելսի խնդրանքով ցիանական թթվով թունավորել է նրա երեխաներին։
1945 թվականի ապրիլի 30-ի օրվա երկրորդ կեսին, այն ժամանակ երբ ռայխկանցելերիայի այգում Եվա Բրաունի և Ադոլֆ Հիտլերի դիակների վրա լցված էր բենզին և կիզված էին, Շտումպֆեգերը Յոզեֆ Գեբելսի, Մարտին Բորմանի, Հիտլերի սենեկասպասավոր Հայնց Լինգեի, անձնական վարորդ Էրիխ Կեմպկայի, համհարզ Օտտո Գյունշեյի և ֆյուրերի այլ թիկնապահների և ընկերների հետ էր։
Կառլ Գեբհարդտը, Ֆրից Ֆիշերհ և Գորռա Օբերհոյզերը 1946 թվականին ենթարկվեցին բժիշկների նյունբերգյան դատավարության։ Գեբհարդտը կաղահան հանվեց, Ֆիշերին ենթարկեցին ցմահ ազատազրկման (1951 թվականին ժամկետը իջեցվեց 10 տարով, իսկ 1954 թ.-ին Ֆիշերին վաղաժամկետ բաց թողեցին), իսկ Օբերհոյզերը ենթարկվեց 20 տարի ազատազրկման (1951 թվականին ժամկետը իջեցվեց 10 տարով, իսկ 1952 թ.-ին վաղաժամկետ բաց թողեցին)։
Քարնեգի գրադարաններ
Քարնեգի գրադարաններ (Carnegie library), շոտլանդական ծագումով ամերիկացի գործարար և բարերար Էնդրյու Քարնեգիի (1835—1919) նվիրատվությամբ կառուցված գրադարաններ։
1883-ից մինչև 1929 թվականն ընկած ժամանակահատվածում կառուցվել է 2509 Քարնեգի գրադարան, այդ թվում՝ 1689 գրադարան ԱՄՆ-ում, 660-ը՝ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում, 125-ը՝ Կանադայում, մնացած 35-ը՝ Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Սերբիայում, Կարիբյան կղզիներում, Մավրիկիայում և Ֆիջիում։
1919 թվականին՝ գրադարանի կառուցման համար վերջին դրամաշնորհի տրամադրման պահին ԱՄՆ-ում կային 3500 գրադարաններ, որոնցից գրեթե կեսը կառուցվել են Քարնեգիի դրամաշնորհներով հատկացված միջոցներով։
1992 թվականին Նյու Յորք Թայմս թերթը հաղորդել Է, որ ԱՄՆ-ում Քարնեգի գրադարանների 1689 կառուցված շենքերից դեռ կան 1554-ը և դրանցից 911-ը օգտագործվում են որպես գրադարաններ։
Նրանցից 276-ը մնացել է անփոփոխ, 286-ը ընդլայնվել է, 175-ը վերափոխվել է ։ Օրինակ, Քարնեգի գրադարանների 39 շենքերից, որոնք մտնում են Նյու Յորքի հանրային գրադարանի համակարգի մեջ, 31 շենքը դեռևս գործում է։
Քարնեգի գրադարանների շատ շենքեր ընդգրկված են ԱՄՆ պատմական վայրերի ազգային փաստաթղթերի գրանցամատյանում։ ԱՄՆ-ում կառուցված Քարնեգիի գրադարաններից առաջինը՝ Բրեդդոկ քաղաքի գրադարանը, 2012 թվականին ճանաչվել Է որպես ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձան։
Պատմություն
Այս ակումբները կազմակերպել են աջակցություն գրադարանների ստեղծման հարցում, ներառյալ նվիրատվությունները և լոբբինգը՝ գրադարանների գործունեությունում աջակցելու տեղական բնակչությանը։ Կանանց ակումբների գործունեության շնորհիվ ամբողջ երկրում ստեղծվել է գրադարանների շուրջ 85%-ը։
Գրադարանների համատեղ օգտագործման հասանելիության փոխարեն, Քարնեգին աֆրոամերիկացիների համար հիմնել է առանձին գրադարաններ։ Օրինակ, Տեխաս նահանգի Հյուսթոն քաղաքում կառուցվել է Քարնեգիի Գունավոր Գրադարանը (Colored Carnegie Library):
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Բարեգործություն Կատեգորիա:Գրադարաններ Կատեգորիա:Համալսարանական գրադարաններ Կատեգորիա:Գրադարաններ ըստ երկրի Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրադարաններ
Տապիկու
Տապիկու (Tapiku), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալտենթան
Ալտենթան (Altenthann), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիայի հողերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
CNN Chile
CNN Chile, շուրջօրյա լրատվական հեռուստաալիք Չիլիյում, ամերիկյան CNN հեռուստաալիքի տարբերակը։ Հեռարձակվում է 2008 թվականի դեկտեմբերի 4-ից Չիլիի կաբելային ցանցերում ։ Կենտրոնը գտնվում է Սանտյագոյում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չիլիի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Իսպանալեզու հեռուստաալիքներ
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Պավլովսկի շրջան)
Ալեքսանդրովկա (Александровка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (111301-111400)
Աստերոիդների ցանկ (111201-111300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (111401-111500)
Պուշկին (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Պուշկին (Пушкин), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Պրոլետարսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր
Անդրաշ Ադորյան (շախմատիստ)
Անդրաշ Ադորյան (Adorján András, իսկական ազգանունը` Յոխա, Jocha, ), հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1973), մարզիչ, շախմատային տեսաբան։
Կենսագրություն
Կրթությամբ` մեխանիկ։ Առաջին պարտիաներն անցկացրել է իսկական անուն-ազգանունով` Անդրաշ Յոխա, հետագայում վերցրել է կեղծանուն` հայտնի ֆլեյտահար Անդրաշ Ադորյանի անունով։
1964 թվականի Հունգարիայի պատանիների չեմպիոն, 1969-1970 թվականների Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն։ Մի շարք օլիմպիադաների մասնակից է։ Հունգարիայի հավաքականի կազմում դարձել է 1978 թվականի օլիմպիադայի հաղթող ։ Աշխարհի առաջնության 1978-1981 թվականների շրջափուլի հավակնորդների մրցախաղերի մասնակից։ Մասնակցել է Եվրոպայի 4 առաջնությունների։
Աշխարհի առաջնության մրցաշարերի մասնակից.
Հարավային պայտաքիթ
Հարավային պայտաքիթ, չղջիկների ենթակարգի պայտաքթայինների ընտանիքի կաթնասուն կենդանի, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում և ԼՂՀ Կարմիր գրքում։
Տարածվածություն
Տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում, Հարավային Եվրոպայում, Առաջավոր, Փոքր և Միջին Ասիայում, Իրանում։
Հայաստանում տեսակի արեալը սահմանափակվում է Սյունիքի և Վայոց ձորի մարզերով (Արենի, Չիվա, Ելփին, Զառիթափ, Մարտիրոս, Հերհեր, Խնձորեսկ գյուղերի և Կապանի շրջակայքեր)։
Արցախում այս կենդանիներին կարելի է հանդիպել Շուշիի քարանձավներում, Հադրութի շրջանի Խծաբերդ և Մոխրենիս գյուղերի տարածքի գրոտներում, Եղիշե Առաքյալի վանքում (Մարտակերտի շրջան)։
Կենսակերպ
Բնակվում է քարանձավներում, ժայռերի խորշերում և ճեղքերում` երբեմն նաև ձմեռում է այդտեղ՝ սրականջ գիշերաչղջիկի, սովորական երկարաթև չղջիկի, մեծ պայտաքիթ չղջիկի հետ։ Վարում է մթնշաղագիշերային կենսակերպ։ Մեծաթիվ կուտակումներ չի առաջացնում։
Արտաքին տեսք
Մարմինը միջին չափի է։ Մարմնի երկարությունը 40,8-51,5 մմ է, պոչինը՝ 19,8-26 մմ, պայտի լայնությունը՝ 4,4-7,1 մմ, նախաբազուկի երկարությունը՝ 47,3-54,9 մմ, իսկ քաշը՝ 10,73-14,92 գ։ Մարմնի մեջքային հատվածի գունավորումը կարող է տատանվել ծխագորշից մինչև մուգ սևին տվող կամ երբեմն շիկավուն երանգի, իսկ որովայնի հատվածը՝ բաց մոխրագույնից մինչև սպիտակավարդագույն։ Երիտասարդ առանձնյակների մոտ փորի վրա երբեմն նկատվում են բծեր։
Սնունդ
Սնվում է մեծ ու փոքր միջատներով (թիթեռներ, բզեզներ, ճանճեր, մոծակներ, մլակներ և այլն)։
Բազմացում
Հունիս-հուլիսին ծնվում է մեկ (հազվադեպ՝ երկու) ձագ, որը 3,5-4,5 շաբաթականում հասնում է սեռահասուն կենդանու չափերին։
Թվաքանակը սահմանափակող գործոններից են քարանձավներում պայթուցիկ նյութերի օգտագործումը և անկանոն պեղումները, մարդու այցելությունները քարանձավներ՝ բազմացման և ձմեռման շրջաններում։
Պահպանություն
Գրանցված էր նախկին ԽՍՀՄ-ի Կարմիր գրքում։ Սահմանափակ նեղ արեալով հազվադեպ և քիչ ուսումնասիրված տեսակ է, որն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Ակտիվությունը սկսվում է մինչև մութն ընկնելը և շարունակվում մինչև մայրամուտը։ Ի տարբերություն այլ պայտաքթայինների` ագրեսիվ չէ։ Հունիսի սկզբին էգը ծնում է մեկ ձագ, որը մշտապես մնում է մոր կրծքին կպած։ Ձմեռում են ամառային թաքստոցներում։
Թվաքանակը հանրապետությունում վերջին տարիներին զգալիորեն կրճատվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պայտաքիթ չղջիկներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Կաթնասուններ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Խակ (Վանի գավառ)
Խակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Я сошла с ума (երգ)
«Я сошла с ума» (Ես խելագարվել եմ), «Տատու» խմբի առաջին մաքսի սինգլ, որը հետագայում ընդգրկվել է նրանց «200 по встречной» առաջին ալբոմի մեջ։ Այն հանդիսանում է «All the Things She Said» երգի ռուսերեն տարբերակ։
Տեսահոլովակ
«Я сошла с ума» երգի համար տեսահոլովակը նկարահանվել է 2000 թվականի աշնանը՝ Մոսկվայի Խոդինսկի դաշտում։ Հոլովակի ռեժիսորն է խմբի պրոդյուսեր Իվան Շապովալովը։ Սցենարի համաձայն, երկու աշակերտուհիներ (որոնց դերը կատարում էին Կատինան ու Վոլկովան), անձրևի ու մետաղական ցանկապատի հետևում կանգնած մարդկանց ծանր հայացքների տակ գտնվելով, համբուրվում են միմյանց հետ։ Տեսահոլովակի վերջում աղջիկները հեռանում են իրար ձեռքից բռնած։
Հիթշքերթներ, ռոտացիաներ
Սինգլը հասել է 89-րդ հորիզոնականին ռուսական ռադիոկարտում 2000 թվականին, չնայած դրան, որ ռոտացիայում ընդամենը 12 օր էր ։ Երգը ռադիոյով հնչել է ավելի քան երկու միլիոն անգամ։
Ազդեցություն
Երաժշտական քննադատները նշել են Քեթի Փերրիի «E.T.» ու «Я сошла с ума» և «All the Things She Said» երգերի համահունչ լինելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 սինգլներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր
Կիտինո (գյուղ, Պսկովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պսկովի մարզի Պսկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պորտուգալական գոթիկա
Պորտուգալիայում գոթիկայի տարբեր նշանակալի գործերից է Սանտա Մարիա դե Ալկոբասա վանքը (1190—1220)։ Մայր տաճարը վերակառուցվել է XVII-XVIII-րդ դարերում, և նրա ներքին ձևը կարծես աղավաղվել է։ Այնուհետև Դինիշ Առաջինի թագավորության ժամանակ գոթական ավանդույթնեով կառուցումը շարունակվել է։ Դա Պորտուգալիայում մշակույթի ծաղկման ժամանակաշրջանն էր։ 1383 թվականին դադարում է գոյություն ունենալ բուրգունդական արքայատոհմը, սկսվում է մեծ ֆեոդալների ապստամբությունը։ 1383 թվականին Ալժուբատորի ճակատամարտի ժամանակապստամբությունը ճնշվել է, ինչի կապակցությամբ կառուցվել է Սանտա Նարիա դի Վիկտորիա մայր տաճարը Բատալյե տաճարում։ Այն նույնպես պորտուգալական գոթիկայի նշանակալի գործերից է։ Հեղինակներն են Դոմինգիշը ր Ուգեն։
Ի տարբերություն իսպանական գոթիկայի` պորտուգալական տաճարներում նկատվում էր մեծ տարածական տատանումներ ինտերիերում։ Սակայն միաժամանակ տաճարի ներքին մասերը չեն տարբերվում ընդգծված ուղղահայացությամբ, այլ մնում են գետնամերձ, ինչպես իսպանականները։ Հարևան այս երկրների մշակույթները շատ ընդհանուր բաներ ունեն։
Տես նաև
Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Պորտուգալիայի արվեստ
Canal 13 (Չիլի)
Կանալ 13, չիլիական հեռուստաալիք։ Հեռարձակումն սկսել է 1959 թվականի օգոստոսի 21-ից, դառնալով երկրի երկրորդ հիմնված հեռուստաալիքը։ Հեռուստաալիքի բաժինը Չիլիի հեռուստաշուկայում կազմում է 25,6%։ Հեռուստակենտրոնը գտնվում է Սանտյագոյում ։ 2009 թվականի նոյեմբերի 16-ից հեռուստաալիքը սկսել հեռարձակվել բարձր պարզության ֆորմատով (Canal 13 HD)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Իսպանալեզու հեռուստաալիքներ
Ղազախստանի կենտրոնական գիտական գրադարան
Ղազախստանի կենտրոնական գիտական գրադարան (Орталық ғылыми кітапхана), Ղազախստանի գիտական գրապահոց, որը գտնվում է Ալմա Աթայում՝ Գիլիմ Օրդասիի համալիրում։
Պատմություն
Գիտական գրադարանը ստեղծվել է 1932 թվականին ԽՍՀՄ ԳԱ ղազախական մասնաճյուղի կազմում։ Գրադարանի նախնական ֆոնդը՝ երկու հազար աշխատությունը, փոխանցվել է ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի կողմից։ 1946 թվականին հիմնադրված Ղազախստանի ԽՍՀ ԳԱ առաջին ժողովում գրադարանը վերանվանվել է Կենտրոնական գիտական գրադարան։ Նույն թվականին գրքային ֆոնդում հավաքվում է 74 258 հայրենական և 15 000 արտասահմանյան գրականության նմուշ։ ԽՍՀՄ մյուս գրադարանների և գիտական հաստատությունների հետ անցկացվում էին գրքերի փոխանակումներ ։
1959 թվականին ստեղծվում է հազվագյուտ գրքերի բաժանմունք։ Ղազախստանի գիտական գրականության ֆոնդը հավաքում է նյութեր և աղբյուրներ Կենտրոնական Ասիայի պատմության և մշակույթի վերաբերյալ։ 1950-1960-ական թվականներին գրադարանը համալրվել է Մոսկվայի, Պետերբուրգի, Ռիգայի, Լվովի և Տաշքենի գրադարաններից նոր գրքերով։ 1979 թվականին գրադարանում կար նման 1,5 միլիոն նմուշ։
1980-1990-ական թվականների ընթացքում Կենտրոնական գիտական գրադարանը ամեն տարի հրապարակում էր Ղազախստանի գիտնականների գրքերի 60-90 հազար նմուշ։ Այն դարձել է գրադարանային միասնական համակարգ։ Իր գոյության ընթացքում գրադարանը հավաքել է ավելի քան 800 000 օտարերկրյա գիտական գրականություն և համագործակցում է 62 երկրների 884 գրադարանի և հետազոտական հաստատությունների հետ։ Կենտրոնական գիտական գրադարանը տարեկան սպասարկում էր 352 հազար մարդու ։
1999 թվականին, կրթական համակարգի վերակազմավորման շրջանակներում, Կենտրոնական գիտական գրադարանը հանվել է համատեղ նախարարության ենթակայությունից և Ղազախստանի ԳԱ հետ անմիջական կապը կորցնելով՝ գտնվում է գիտության կոմիտեի ենթակայության տակ ։
Համաձայն Ղազախստանի Հանրապետության № 84 կառավարության հրամանագրի՝ 2010 թվականի փետրվարի 11-ին Գիտնականների տան և Ղազախստանի կրթության և գիտության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Կենտրոնական գիտական գրադարանի ձուլման եղանակով ստեղծվել է Գիլիմ Օրդասիի պետական համալիրը ։
Հազվագյուտ գրքերի թանգարանի ցուցադրման շրջանակներում գրադարանային ֆոնդի մի մասը փոխանցվել է նրան ։
Գրադարանային ֆոնդ
Ֆոնդի մեջ են մտնում 19-20-րդ դարերի ղազախերեն գիտական գրականությունը, ռուսերեն գրքի հազվագյուտ հրատարակություններ, հին սլավոնական մամուլի հազվագյուտ գրքեր, 17-18-րդ դարերի քաղաքացիական տպագրության, ձևավորման և տպագրության ուշագրավ հատկություններով գրքեր, 16-19-րդ դարերի հրատարակություններ, 12-19-րդ դարերի արևելյան հրատարակություններ, «Կազախստանիկա» ֆոնդը, որը ներառում է ինքնագրերով և լուսանկարչական փաստաթղթեր պարունակող նյութեր, ձեռագրային ֆոնդ՝ բանահյուսական նյութերի, ձեռագիր փաստաթղթերի մեծ հավաքածու, որը վերաբերում է Ղազախստանի պատմությանը, էկոնոմիկային և մշակույթին, Ղազախստանի ԽՍՀ ԳԱ ինստիտուտների գիտական խորհուրդներում պաշտպանված դիսերտացիաների ֆոնդ, Միջգրադարանային բաժանորդագրության կողմից ձեռք բերված գրականության միկրոֆիլմերի և միկրոֆիշների ֆոնդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրադարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ղազախստանի գրադարաններ
Լոզովկա (գյուղ, Կազատինի շրջան)
Լոզովկա (Лозівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1780 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լոզովկա գյուղում բնակվում էր 311 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,27 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1151,85 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռուդնյա-Գորոդիշչանսկայա
Ռուդնյա-Գորոդիշչանսկայա (Рудня-Городищанська), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1649 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռուդնյա-Գորոդիշչանսկայա գյուղում բնակվում էր 48 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1979 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1649 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տեպսի
Տեպսի (Täpsi), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կիտլիմ
Կիտլիմ (Кытлым), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Խանիաշ
Խանիաշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9764) Մորգենստերն
(9764) Մորգենստերն (Morgenstern), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,318725 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8794 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,758 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1289,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,279145 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,21° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Ստավրոպոլսկի շրջան)
Ալեքսանդրովկա (Александровка), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ստավրոպոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1902 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ստավրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր
(1869) Ֆիլոկտետես
(1869) Ֆիլոկտետես (Philoctetes), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,248353 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,9113 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,5854 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4391,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,081973 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,97° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Բենևենտո (գավառ)
Բենևենտոյի գավառ (Provincia di Benevento), գավառ Իտալիայի Կամպանիա մարզում ։ Մայրաքաղաքը Բենևենտոն է։
Պատմություն
Բենևենտոյի դքսության մասին հիշատակումները սկսվում են 6-րդ դարի երկրորդ կեսից։
18-րդ դարի կեսին Բենևենտոն դառնում է իշխանություն։
1051 թվականին հաստատվում է Հռոմի պապ Լևոն IX-ի կառավարությունը, 1077-1860 թվականներին մտնում է Սարդինյան թագավորության կազմի մեջ։
1266 թվականի փետրվարի 26-ին Բենևենտոյում տեղի է ունենում պատերազմ, որից հետո Կառլոս I Անժուացին (Նեապոլցին) դառնում է Սիցիլիայի և Նեապոլի թագավորը։
1877 թվականին ճնշվում է բուկինիստների զինված հարձակումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ռաֆիկ Գրիգորյան
Ռաֆիկ Խորենի Գրիգորյան (, գ. Ձորագյուղ, Մարտունու շրջան) - ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, Գեղարքունիքի մարզ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր
Պարգևներ և կոչումներ
Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայիսի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:Ձորագյուղ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզպետներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման ընթացքում լիազորությունները դադարեցրած պատգամավորներ Կատեգորիա:Մարտունու պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Յանգ Սթրիտ
Յանգ Սթրիթ (Yonge Street), փողոց Կանադայի Տորոնտո քաղաքում, երկարությունը հասնում է մոտ 56 կմ ։
Պատմություն
Փողոցի կառուցումը եղել է ազգային պատմական նշանակալի իրադարձություն Կանադայում ։ Մինչև 1999 թվականը փողոցը որպես աշխարհի ամենաերկար փողոց գրանցված է եղել Գինեսի ռեկորդների գրքում, քանի որ հաշվի չի առնվել, որ Յանգ Սթրիթը կպած է 11-րդ մայրուղուն ։
Փողոցը սկսվում է Տորոնտոյի կենտրոնից՝ Օնտարիոյի լճի կենտրոնից, քաղաքը բաժանում է երկու մասի և հասնում մինչև հյուսիս՝ Սիմկո լիճը։ Փողոցն ավարտվում է ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի սահմանին մոտ։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Յանգ Սթրիթում սկզբում ապրել են հնդիկներ։ Փողոցում հանգրվանել են նաև եվրապական երկրների հետազոտողներ և զինվորականներ։ 1793 թվականին բրիտանական բանակի սպա  Ջոն Սիմկոն  փողոցն անվանեց Ջորջ Յանգի պատվին և ստիպեց փողոցին հարող հողատերերին մաքրել տեղանքը և այն երթևեկելի դարձնել։ 1816 թվականից սկսած փողոցը կանոնավոր երթևեկելի է դարձել  սայլակառքերի համար, իսկ 19-րդ դարի կեսերից  փողոցը համարվել է Տորոնտոյի կենտրոնական փողոցը։
Այժմ փողոցի ստորգետնյա մասով անցնում է քաղաքի մետրոպոլիտենը, որն ունի լայն մայթեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տորոնտոյի փողոցներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ
Խաչ (Վանի գավառ)
Խաչ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տապուպեռե
Տապուպեռե (Tapupere), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոպատին (գյուղ, Կազատինի շրջան)
Լոպատին (Лопатин), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1860 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լոպատին գյուղում բնակվում էր 341 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,26 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 270,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1860 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կիտկի-Ելգա
Կիտկի-Ելգա (Кытки-Елга, Ҡытҡыйылға), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 122 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մ 3 ճանապարհ (Հայաստան)
Մ 3 ճանապարհ (M 3), միջպետական նշանակության ճանապարհը, որը հանդիսանում է Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհային ցանցի կարևորագույն հատվածներից մեկը ։
Հայաստանի միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են Հայաստանի ճանապարհային ցանցն այլ պետությունների ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցին և ապահովում են միջազգային տրանսպորտային հաղորդակցությունը ։
Մ 3 ճանապարհը ունի 183.7 կմ երկարություն։ Այն սկսվում է Հայաստան - Թուրքիա պետական սահմանից, անցնում Մարգարա, Վանաձոր, Տաշիր բնակավայրերով և ավարտվում Հայաստան - Վրաստան պետական սահմանում։
Ծանոթագրություններ
3
Մ 2 ճանապարհ (Հայաստան)
Մ 2 ճանապարհ (M 2), միջպետական նշանակության ճանապարհ, որը հանդիսանում է Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհային ցանցի կարևորագույն հատվածներից մեկը ։
Հայաստանի միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են Հայաստանի ճանապարհային ցանցն այլ պետությունների ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցին և ապահովում են միջազգային տրանսպորտային հաղորդակցությունը ։
Մ 2 ճանապարհը ունի 384.3 կմ երկարություն։ Այն Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանը միացնում է Երասխ, Գորիս, Մեղրի բնակավայրերին՝ շարունակվելով դեպի Հայաստան - Իրան պետական սահման։
Նախատեսվում է Մ 2 ճանապարհը «Հյուսիս-հարավ» ճանապարհաշինարարական ծրագրի շրջանակներում որոշ հատվածներում վերակառուցել ։
Տիգրանաշենի ոլորաններ
Արարատ և Վայոց ձոր մարզերի սահմանին՝ Արարատի մարզի տարածքում, Մ 2 ճանապարհը բարձրանում է լեռն ի վեր։ Ստորին հատվածում Արարատյան դաշտն է՝ մոտ 800 մետր, որը բարձրանում է դեպի Պարույր Սևակ (նախկին Սևակավան, 1170 մ), իսկ վերին հատվածում՝ Զանգակատուն գյուղը (1650 մ)։
Էտրուրիայի թագավորություն
Էտրուրիայի թագավորություն (Regno di Etruria), պետություն Իտալիայում, որը գոյություն է ունեցել 1801-1807 թվականներին Տոսկանայի տարածքի մեծ մասի վրա։ Նրա անունը ծագել է Հին Էտրուրիայից։
Մ 2 ճանապարհ (Հայաստան)
Տիգրանաշենի ոլորաններ
Ճանապարհի այս հատվածը կոչվում է Տիգրանաշեն գյուղի անունով։ Դրան հաջորդում է Թուխ Մանուկի լեռնանցքը, որը կապող օղակ է հանդիսանում երկու մարզերի միջև ։
Էտրուրիայի թագավորություն
Պետությունը ձևավորվել է 1801 թվականի մարտի 21-ին կնքված Արանխուեսի պայմանագրով։ Բուրբոնների Պարմայում իշխող ճյուղին փոխհատուցվեց 1796 թվականին Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից գրավված տարածքներն Իտալիայի հյուսիսում։ Պարմայի դուքս Ֆերդինանդի այդ տարածքների նկատմամբ հավակնություններից հրաժարվելու դիմաց նրա որդի Լյուդովիկոսը ստացավ Էտրուրիայի թագավորի գահը, որը ձևավորվել էր Տոսկանայի Մեծ դքսության հողերի վրա։ Տոսկանայի Մեծ դուքս Ֆերդինանդ III տապալվեց, իսկ որպես փոխհատուցում ստացավ Զալցբուրգի արքեպիսկոպոսից առգրավված հողերը։
Մ 2 ճանապարհ (Հայաստան)
Տիգրանաշենի ոլորաններ
Լինելով լեռնային լանջիվար հատվածում՝ երբեմն այս հատվածը սառցակալում է, իսկ ձմռան օրերին հազվադեպ՝ դառնում անանցանելի ։
Էտրուրիայի թագավորություն
Առաջին արքա Լյուդովիկոս I մահացավ 1803 թվականին և գահն անցավ նրա որդուն` Կառլ Լյուդովիկոսին (Լյուդովիկոս II անվամբ)։ Նրա մայր Մարիա Լուիզան դարձավ ռեգենտ։ 1807 Նապոլեոնն իր եղբայր Լյուսիենին Ալեկսանդրա Բեշամից բաժանելու և Մարիա Լուիզայի հետ ամուսնացնելու` այդպիսով նաև եղբորը գահին բարձրացնելու անհաջող փորձից հետո Էտրուրիայի թագավորությունը միացրեց Ֆրանսիային` նրա տեղում ձևավորելով երեք նոր դեպարտամենտներ։
Լյուդովիկոս II և նրա մորը խոստացվեց Պորտուգալիայի հյուսիսում նոր ձևավորվող Հյուսիսային Լուզիտանիայի թագավորության գահը, սակայն 1808 թվականին Իսպանիայի Բուրբոնների և Նապոլեոնի միջև հարաբերությունների խզումից հետո այս թագավորության ձևավորման ծրագիրը մնաց անկատար։
Մ 2 ճանապարհ (Հայաստան)
Գորիս - Կապան ճանապարահատված
2021 թվականին Ադրբեջանի զինված ուժերը արգելապատնեշներ, այնուհետև մաքսակետեր են տեղադրել այդ հատվածներում։
Էտրուրիայի թագավորություն
Նապոլեոնի պարտությունից հետո` 1814 թվականին Տոսկանան վերադարձվեց նախկին Մեծ Դուքսին։ 1815 թվականին Տոսկանայի առանձնացվեց Լուկկայի դքսությունը։ Այն մինչև 1847 թվականին Պարմայում իրենց իշխանությունը վերականգնելը կառավարում էին Պարմայի Բուրբոնները։
Կատեգորիա:Թագավորություններ Կատեգորիա:Իտալիայի պատմություն
Աստերոիդների ցանկ (285001-285100)
Աստերոիդների ցանկ (284901-285000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (285101-285200)
Էդուարդ Թոփչյան (գրականագետ)
Էդուարդ Ստեփանի Թոփչյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1970), քաղաքական գործիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1942 թվականից, Հայաստանի Գրողների Միության նախագահ (1959-1975)։