cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժողովուրդների տեղահանություն Խորհրդային Միությունում
Չեչենների ու ինգուշների տեղահանություն
1944 թվականի հունվարի 29-ին ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմ Լավրենտի Բերիան հաստատել է «Հրահանգը չեչենների և ինգուշների արտաբնակեցման անցկացման կարգի մասին», իսկ հունվարի 31-ին հրապարակվել է Պաշտպանության պետական կոմիտեի որոշումը չեչեններին ու ինգուշներին Ղազախստանի ու Կիրգիզիայի ԽՍՀ-ներում վերաբնակեցնելու վերաբերյալ ։ Փետրվարի 20-ին Իվան Սերովի, Բոգդան Քոբուլովի և Ստեփան Մամուլովի հետ Բերիան ժամանել է Գրոզնի և անձամբ ղեկավարել գործողությունը, որին մասնակցել է ՆԳԺԿ, Պետանվտանգության ժողկոմի և «ՍՄԵՐՇ»-ի մինչև 19 հազար օպերատիվ աշխատողներ, ինչպես նաև շուրջ 100 հազար սպաներ և ՆԳԺԿ զորքերի մարտիկներ, որոնք այդտեղ են հավաքվել ամբողջ երկրից՝ մասնակցելու «զինավարժությունների լեռնային տեղանքում». 21 февраля он издал приказ по НКВД о депортации чечено-ингушского населения ։ Հաջորդ օրը նա հանդիպել է հանրապետության ղեկավարության և բարձրաստիճան հոգևորականների հետ, զգուշացրել նրանց գործողության մասին և առաջարկել համապատասխան աշխատանք անցկացնել բնակչության շրջանում, իսկ արդեն հաջորդ օրվա առավոտյան սկսվել է տեղահանման գործողությունը։
Տեղահանությունն ու էշելոնների ուղարկումն սկսվել է 1944 թվականի փետրվարի 23-ին՝ տեղական ժամանակով 02:00 և ավարտվել 1944 թվականի մարտի 9-ին։ Գործողությունն սկսվել է «Պանտերա» կոդային բառով,, որը հաղորդվել է ռադիոյով  ։ Տեղահանությունն ուղեկցվել է դեպի լեռները փախչելու բազմաթիվ փորձերով և անհնազանդություններով տեղական բնակչության կողմից։
Պատերազմի սկզբից մինչև 1944 թվականի հունվար հանրապետությունում լուծարվել է 55 ավազակային խմբավորում, սպանվել նրանց 973 մասնակիցներ, ձերբակալվել 1901 մարդ։ ՆԳԺԿ հաշվառմամբ Չեչենա-Ինգուշեթիայում եղել է 150-200 ավազակային խմբավորում՝ 2-3 հազար մարդկանցով (բնակչության մոտավորապես 0,5 %-ը) ։
Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ գործողության ընթացքում սպանվել է 780 մարդ, ձերբակալվել 2016 հակախորհրդային տարրեր, բռնագրավվել է ավելի քան 20 հազար միավոր հրազեն, այդ թվում՝ 4868 հրացան, 479 գնդացիր և ինքնաձիգ։ Լեռներում թաքնվել կարողացելլ է 6544 մարդ ։
Բալկարցիների տեղահանություն
1944 թվականի փետրվարի 24-ին Բերիան Ստալինին առաջարկել է արտաբնակեցնել բալկարցիներին, իսկ փետրվարի 26-ին նա հրապարակել է հրաման ՆԳԺԿ-ին «ԿԲ ԻԽՍՀ-ից բալկարյան բնակչության արտաբնակեցման միջոցառումների մասին» ։ Դրանից մեկ օր առաջ Բերիան, Իվան Սերովը և Բոգդան Քոբուլովը հանդիպում են ունեցել կուսակցության Կաբարդինո-Բալկարիայի մարզկոմի քարտուղար Զուբեր Կումեխովի հետ, որի ընթացքում նշվել է, որ մարտի սկզբին պետք է այցելել Մերձէլբրուս ։ Մարտի 2-ին Բերիան Քոբուլովի և Ստեփան Մամուլովի ուղեկցությամբ մեկնել է Մերձէլբրուս՝ Կումեխովին հայտնելով բալկարցիներին արտաբնակեցնելու, իսկ նրանց հողերը Վրաստանին տալու մտադրության մասին, որպեսզի նրանք կարողանան ունենալ պաշտպանական գոտի Մեծ Կովկասի հյուսիսային լանջերին ։ Մարտի 5-ին հրապարակվել է պաշտպանության պետական կոմիտեի որոշումը ԿԲ ԻԽՍՀ-ից արտաբնակեցման, իսկ մարտի 8-9-ին սկսվել է գործողությունը։ Մարտի 11-ին Բերիան Ստալինին զեկուցել է, որ «բալկարցիներից արտաբնակեցվել է 37 103 մարդ»'' ։
Ղրիմի թաթարների տեղահանություն
1944 թվականի մայիսի 10-ին Լավրենտի Բերիան դիմել է Ստալինին Ղրիմի թաթարների տեղահանության վերաբերյալ գրավոր առաջարկով։ Որպես պաշտոնական պատճառ նշվել է «Ղրիմի թաթարների դավաճանական գործողություններն ընդդեմ խորհրդային ժողովրդի»։ Պաշտպանության պետական կոմիտեի՝ Ղրիմի տարածքից թաթարական բնակչության արտաբնակեցման մասին որոշումն ընդունվել է 1944 թվականի ապրիլի 2-ին, մայիսի 11-ին և 21-ին։ Կրասնոդարի երկրամասից և Ռոստովի մարզից Ղրիմի թաթարների և հույների արտաբնակեցման վերաբերյալ նմանատիպ որոշումը թվագրված է 1944 թվականի մայիսի 29-ով։
Ընդհանուր առմամբ Ղրիմից արտաբնակեցվել է 228 543 մարդ, որոնցից 191 014 եղել են Ղրիմի թաթարներ (ավելի քան 47 հազար ընտանիք) ։ Ղրիմի թաթարներից յուրաքանչյուր երրորդ չափահասից վերցվել է ստորագրություն այն մասին, որ նա ծանոթացել է որոշման հետ, և հատուկ բնակության տարածքից փախչելու համար սպառնում է տաժանակիր աշխատանք 20 տարի ժամկետով, ինչպես քրեական հանցագործության դեպքում ։
Ադրբեջանցիների տեղահանություն
1944 թվականի գարնանը հարկադրական վերաբնակեցումներ են անցկացվել նաև Վրաստանում։ Մարտի վերջին Թբիլիսիի բնակիչ 608 քրդական և ադրբեջանական ընտանիքներ (3240 մարդ), որոնք «ինքնակամ թողել էին աշխատանքը գյուղական տնտեսությունում և բնակության համար տեղափոխվել Թբիլիսի», վերաբնակեցվել են Վրացական ԽՍՀ խորքում՝ Ծալկայի, Բորչալուի և Ղարայազիի շրջաններ ։ Քաղաքում թողնվել են միայն զինծառայողների, պատերազմի հաշմանդամների, մանկավարժների ու բուհերի սովորողների 31 ընտանիքներ ։ ՊՊԿ նույն թվականի հուլիսի 31-ի № 6279сс որոշման համաձայն՝ Վրացական ԽՍՀ սահանամերձ շրջաններից արտաբնակեցվել են թուրք-մեսխեթինցիներ, քրդեր, համշենցիներ և այլք, ընդ որում՝ «այլ» նշումով նկատի են առնվել հիմնականում ադրբեջանցիները ։ 1949 թվականի մարտին հանրապետությունից արտաբնակեցված ադրբեջանական հատուկ վերաբնակիչների թվաքանակը կազմել է 24 304 մարդ, որոնք 1954-1956 թվականներին փաստացիորեն հանվել են հատուկ բնակավայրերի հաշվառումից ։<!-- 1948-1953 թվականներին վերաբնակեցվել են Հայաստանում ապրող ադրբեջանցիները։ переселению подверглись азербайджанцы, проживавшие в Армении. В 1947 году первый секретарь Коммунистической партии Армянской ССР Григорий Арутинов добился принятия Советом министров СССР постановления «О переселении колхозников и другого азербайджанского населения из Армянской ССР в Кура-Араксинскую низменность Азербайджанской ССР», в результате чего до 100 тысяч азербайджанцев подверглись переселению «на добровольных началах» (а по сути — депортации ) в Азербайджан. 10 000 человек было переселено в 1948 году, 40 000 — в 1949 году, 50 000 в 1950 году. -->
Հայերի տեղահանություն
Դեռ 1939 թվականին Ադրբեջանից Ղազախստանում վերաբնակեցվել են քրդեր, հայեր և թուրքեր ։
1944 թվականի մայիսի 29-ին ՆԳԺԿ ժողկոմ Լավրենտի Բերիան նամակ է գրել Իոսիֆ Ստալինին Ղրիմից բուլղարների, հույների ու հայերի տեղահանության նպատակահարմարության մասին ։ Համաձայն ՊՊԿ № 5984сс «Ղրիմի ԻԽՍՀ տարածքից բուլղարների, հույների ու հայերի արտաբնակեցման մասին» որոշման համաձայն՝ արտաբնակեցվել են 20 հազար հայեր ։ 1944 թվականի հունիսի 2-ին ՆԳԺԿ ժողկոմի տեղակալ Ի․ Սերովը ՆԳԺԿ ժողկոմ Լավրենտի Բերիային հայտնել է Ղրիմից հույների, բուլղարների ու հայերի, ինչպես նաև օտարերկրյա քաղաքացիների արտաբնակեցման գործողության ավարտի մասին։
1944 թվականի հունիսի 28-ին հրապարակվել է ԽՍՀՄ պետական անվտանգության նախարարի № 00183 հրամանը «ՎԽՍՀ, ՀԽՍՀ, ԱԽՍՀ և Սևծովյան առափնյա տարածքներից Թուրքիայի քաղաքացիների, քաղաքացիություն չունեցող թուրքերի, խորհրդային քաղաքացիություն ընդունած Թուրքիայի նախկին քաղաքացիների, Հունաստանի քաղաքացիների, ներկայում քաղաքացիություն չունեցող Հունաստանի նախկին քաղաքացիների և խորհրդային քաղաքացիություն ընդունած Հունաստանի նախկին քաղաքացիների և դաշնակներին ընտանիքների հետ արտաբնակեցնելու մասին» (ռուս․՝ «О выселении турецких граждан, турок, не имеющих гражданства, бывших турецких граждан, принятых в советское гражданство, греческих подданных, бывших греческих подданных, не имеющих в настоящее время гражданства, и бывших греческих подданных, принятых в советское гражданство, и дашнаков с семьями с территории ГССР, АрмССР, АзССР и Черноморского побережья») ։
1945-1947 թվականներին Արևմտյան Ուկրաինայից Լեհաստան են տեղահանվել 5,5 հազար էթնիկ հայեր, որոնք հիմնականում եղել են կաթոլիկներ ։
1948-1949 թվականներին տաղահանության են ենթարկվել տասնյակ հազարավոր հայրենադարձ հայեր, ինչպես նաև Խորհրդային Հայաստանի բնակիչներ ։
Հույների տեղահանություն
1942, 1944 և 1949 թվականներին խորհրդային Սևծովյան առափնյա շրջանների (Կրասնոդարի երկրամաս և Աբխազիա, որտեղ ապրում էր նրանց մեծ մասը), Կովկասի ու Անդրկովկասի, ինչպես նաև Ղրիմի հույները վերաբնակեցվել են Սիբիրում և Ղազախստանի տախաստաններում։ 1956 թվականին նրանցից շատերը վերադարձել են։
Թուրք-մեսխեթինցիների տեղահանություններ
1944 թվականի հուլիսի 24-ին Լավրենտի Բերիան նամակով (№ 7896) դիմել է Իոսիֆ Ստալինին՝ գրելով.
Նա նշել է, որ «ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ նպատակահարմար է համարում Ախալցխայի, Ախալքալաքի, Ադիգենի, Ասպինձայի, Բոգդանովյան շրջաններից, Աջարական ԻԽՍՀ մի շարք գյուղսովետներից վերաբնակեցնել թուրքերի, քրդերի, համշենցիների 16 700 տնտեսություններ»։ Հուլիսի 31-ին Պաշտպանության պետական կոմիտեն ընդունել է որոշում (№ 6279, «խիստ գաղտնի», «совершенно секретно») Վրացական ԽՍՀ-ից Ղազախական, Կիրգիզական ու Ուզբեկական ԽՍՀ, ինչպես նշվել է ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ հատուկ բնակավայրրեի բաժնի փաստաթղթերում, 45 516 թուրք-մեսխեթինցիների արտաբնակեցման մասին ։ Լավրենտի Բերիայի հրամանով՝ ամբողջ գործողությունը ղեկավարել են Ա․ Քոբուլովը և Վրաստանի պետանվտանգության ժողկոմ Ավկսենտի Ռապավան ու ներքին գործերի ժողկոմ Գրիգորի Կարանաձեն, իսկ նրա իրականացման համար հատկացվել է ՆԳԺԿ-ի ընդամենը 4 հազար օպերատիվ աշխատակից ։
Մերձբալթյան երկրների քաղաքացիների տեղահանություն
Խորհրդային Միության իշխանությունները 1941, 1948 և 1949 թվականներին զանգվածային տեղահանություններ են կատարել Լատվիայի, Էստոնիայի ու Լիտվայի տարածքներից։
Պսկովի մարզի արևմտյան շրջանների բնակիչների տեղահանություն
1950 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին Պսկովի մարզի ռուսալեզու Պեչորսկի, Պիտալովսկի և Կաչանովսկի շրջաններից Կրասնոյարսկի երկրամաս է տեղափոխվել շուրջ 1,5 հազար մարդ՝ կուլակներ, «ավազակային խմբավորումների» անդամներ և նրանց ընտանիքի անդամներ։ Այդ երեք շրջանները մարզի կազմում ներառվել էին 1945 թվականին, իսկ նախքան պատերազմը ընդգրկված էին Լատվիայի ու Էստոնիայի կազմում։ 1940-ական թվականների երկրորդ կեսին այդ շրջանների տարածքում շարունակվել է հակախորհրդային զինված պայքար, որն ուղեկցվել է կոլեկտիվացման դեմ դիմադրությամբ և խորհրդային իշխանության՝ խուտորային համակարգը լուծարելու փորձերով։ Միջպատերազմյան ժամանակաշրջանում այդ շրջանների տարածքում Էստոնիայի ու Լատվիայի իշխանություններն իրականացրել են հողային բարեփոխումներ, որի արդյունքում գյուղերի փոխարեն ստեղծվել է խուտորային համակարգ։ Խորհրդային Պսկվչշինայում խուտորների մեծ մասը լուծարվել է 1930-ական թվականներին, իսկ բնակչությունը բռնի տեղահանվել է կոլտնտեսային գյուղեր։ Արևմտյան շրջանները Պսկովի մարզին միացնելուց հետո պարզվել է, որ արևտյան շրջանների խուտորային տնտեսությունների եկամտի մակարդակը գերազանցում է կոլտնտեսությունների եկամտի մակարդակը մարզի մնացած տարածքում։
Տեղահանված ժողովուրդների կարգավիճակ
1948 թվականին ընդունվել է որոշում, որով արգելվել է գերմանացիներին, ինչպես նաև տեղահանված այլ ժողովուրդների (կալմիկներ, ինգուշներ, չեչեններ, ֆիններ, բալկարներ և այլն) հեռանալ վերաբնակեցման վայրերից և վերադառնալ հայրենիք։ Այդ հրամանին չենթարկվողները դատապարտվել են ճամբարային աշխատանքների 20 տարով։
Այնուամենայնիվ, տեղահանված ժողովուրդների ներկայացուցիչները չեն հեռացվել ՀամԿ(բ)Կ և ՀԼԿԵՄ-ից, չեն զրկվել ընտրելու իրավունքից։
ԽՍՀՄ բարձրաստիճան ղեկավարների դերը տեղահանությունների կազմակերպման գործում
Տեղահանությունների մասին որոշումները կայացվել են կուսակցության և կառավարության ղեկավարության մակարդակում ՄՊՔՎ-ՆԳԺԿ մարմինների նախաձեռնությամբ, ինչի պատճառով տեղահանությունները դուրս են մնում խորհրդային դատարանի իրավասությունից, իսկ հատուկ բնակավայրերը խիստ տարբերվում են ուղղիչ-աշխատանքային ճամբարներից և գաղութներից ։ Ըստ պատմաբանների՝ տեղահանությունների մեծ մասի նախաձեռնողը եղել է ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Լավրենտի Բերիան։
Խորհրդային Միությունում
1956 թվականի հունվարի 17-ին հրապարակվել է Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանը՝ վերացնելու 1936 թվականին արտաբնակեցված լեհերին, 1956 թվականի մարտի 17-ին՝ կալմիկներին, մարտի 27-ին՝ հույներին, բուլղարներին ու հայերին, 1956 թվականի ապրիլի 18-ին՝ Ղրիմի թաթարներին, բալկարցիներին, թուրք-մեսխեթինցիներին, քրդերին ու համշենցիներին վերաբերող սահմանափակումները, իսկ 1956 թվականի հուլիսի 16-ին հանվել են չեչենների, ինգուշների ու կարաչայների իրավական սահմանափակումները (բոլորը՝ առանց հայրենիք վերադառնալու իրավունքի)։
1957-1958 թվականներին վերականգնվել են կալմիկների, չեչենների, ինգուշների, կարաչայների ու բալկարցիներին ազգային ինքնավարությունները, և այդ ժողովուրդներին թույլատրվել է վերադառնալ իրենց պատմական տարածքներ։ Տեղահանված ժողովուրդների վերադարձը տեղի է ունեցել ոչ առանց դժվարությունների, որոնք և այդ ժամանակ, և հետագայում հանգեցրել են ազգային կոնֆլիկտների (սկիզբ են առել բախումներ չեչենների և նրանց բացակայության ընթացքում Գրոզնիի մարզում բնակություն հաստատած ռուսների, Պրիգորոդնի շրջանի ինգուշների և այնտեղ բնակություն հաստատած օսերի միջև)։
Սակայն բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդների նշանակալի մասին (Պովոլժիեի գերմանացիներ, Ղրիմի թաթարներ, թուրք-մեսխեթինցիներ, հույներ, կորեացիներ և այլն) այդ ժամանակ էլ չի վերադարձվել ազգային ինքնավարություն, իսկ եթե այդպիսին եղել է, նրանց իրավունք չի տրվել վերադառնալ պատմական հայրենիք։
1964 թվականի օգոստոսի 29-ին, այսինքն՝ տեղահանությունների սկսվելուց 23 տարի անց, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությունն իր 29.08.1964 № 2820-VI որոշմամբ չեղարյել է Պովոլժիեի շրջանի գերմանական բնակչությանը ներկայացված անհիմն մեղադրանքները, իսկ 1972 թվականին ընդունվել է որոշում, որով հանվել են գերմանացիների ազատ տեղաշարժման սահմանափակումերը և հաստատել նրանց՝ այն բնակավայրեր վերադառնալու իրավունքը, որտեղից տեղահանվել էին։
1960-ական թվականների կեսերից «պատժված ժողովուրդների» իրավունքների վերականգնման գործընթացը գրեթե դադարեցվել է ։
Ժամանակակից Ռուսաստանում
1991 թվականի ապրիլի 26-ին ընդւնվել է ՌԽՖՍՀ № 1107-I օրենքը «Բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդների իրավունքների վերականգնման մասին» («О реабилитации репрессированных народов»), որը ժողովուրդների տեղահանությունը ճանաչել է «զրպարտության և ցեղասպանության քաղաքականություն» (հոդված 2)։ Ի թիվս այլ իրավունքների, օրենքը բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդներին թույլ է տվել վերականգնել իրենց տարածքային ամբողջականությունը, որը գոյություն է ունեցել սահմանների բռնի վերափոխման հակասահմանադրական քաղաքականությունից առաջ, վերականգնել ազգային-պետական կազմավորումները, որ եղել էին դրանց լուծարումից առաջ, ինչպես նաև նախատեսվել է պետության պատճառած վնասների փոխհատուցման իրավունք ։
Մուխարբեկ Դիդիգովը նշված օրենքը կոչել է պատմական արդարության հաղթանակ։ Նրա կարծիքով՝ պետության կողմից բռնաճնշումներն անմեղ մարդկանց դեմ ուղղված անօրինական, հակամարդասիրական գործղություններ ճանաչելու փաստը դեմոկրատական ինստիտուտների զարգացման ապացույց է, որոնք հատուկ բարոյահոգեբանական նշանակություն ունեն տեղահանված ժողովուրդների համար։ Նրա խոսքով՝ օրենքը վստահություն է ներշնչում, որ նման երևույթ այլևս չի կրկնվի ։
«Բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդների իրավունքների վերականգնման մասին» օրենքից բացի ընդունվել են մի շարք օրենսդրական ակտեր, որոնց թվում են ՌԴ ԳԽ 1992 թվականի հուլիսի 16-ի որոշումը «Կազակության իրավունքների վերականգնման մասին», ՌԴ ԳԽ 1993 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը «Ռուսաստանաբնակ կորեացիների իրավունքների վերականգնման մասին», ՌԴ կառավարության 1992 թվականի հունվարի 24-ի որոշումը «Դաղստանի ԻԽՍՀ բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդների օրինական իրավունքների գործնական վերականգնման ուղղությամբ առաջնահերթ միջոցառումերի մասին», ՌԴ ԳԽ 1993 թվականի հունիսի 29-ի որոշումը «Ռուսաստանաբնակ ֆինների իրավունքների վերականգնման մասին» և այլն։
ԽՍՀՄ-ում ճանաչվելուց 15 տարի անց՝ 2004 թվականի փետրվարին Եվրախորհրդարանը նույնպես 1944 թվականին չեչենների ու ինգուշների տեղահանության փաստը ճանաչել է որպես ցեղասպանություն ։
2012 թվականի սեպտեմբերի 24-ին «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության պատգամավորները Պետդումա են ներկայացրել բռնաճնշումների ենթարկված ժողովուրդներին լրացուցիչ օգնություն տրամադրելու մասին օրինագիծը։ Օրինագծի հեղինակներն առաջարկել են դաշնային բյուջեից հատկացնել 23 մլրդ ռուբլի՝ քաղբանտարկյալներին օգնություն տրամադրելու համար։ Ըստ հեղինակների՝ այդ գումարը պետք է հատկացվեր որպես ամենամսյա վճարումներ և կորցրած գույքի համար փոխհատուցում մինչև 35 հազար ռուբլու չափով ։
Գիտական գնահատական
Որոշ ուսումնասիրողներ ԽՍՀՄ ժողովուրդների տեղահանության մեջ տեսնում են ռասիզմի և/կամ էթնիկական զտումների քաղաքականության արտահայտություն  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում
Բաևսկի շրջան
Բաևսկի շրջան (Баевский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բաևո ։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 10910 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալթայի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ֆաթիմա Շահ
Ֆաթիմա Շահ (Ֆաթիմա Շա, ), բժիշկ, սոցիալական աշխատող և կույրերի փաստաբան Պակիստանում։ Պակիստանի կույրերի ասոցիացիայի հիմնադիր (ՊԿԱ), Կանանց համապակիստանյան ասոցիացիայի հիմնադիր անդամներից։ Ֆաթիման առաջին կինն էր, որը դարձել է Կույրերի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահ ։
Կենսագրություն
Ֆաթիմա Շահը ծնվել է 1914 թվականին Բհերայում, ուսյալ ընտանիքում։ Հայրը՝ Աբդուլ Մաջիդ Կուրեշին, Ալիգարհի իսլամական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի նախկին դեկան ։ Ունեցել է 12 քույր և եղբայր ։ Ընդունվել է Դելիի Լեդի Հարդինջի բժշկական քոլեջ MacDonald բարեգործական կրթաթոշակով ։
Աշխատել է Դուֆերեն հոսպիտալում, եղել է տնային վիրաբույժ։ 1937 թվականին ամուսնացել է գորախպուրցի հայտնի Ջավադ Ալի Շահի հետ։ Ամուսնությունից հետո չի աշխատել։ Զույգն ունեցել է երկու աղջիկ ։ 1947 թվականին բաժանումից հետո վերադարձել է Պակիստան, բայց չի կարողացել հետ գնալ՝ երկու երկրների միջև քաղաքական հակամարտության պատճառով։
1947 թվականից Շահը զբաղվել է անկախությունից հետո Հնդկաստանից Պակիստան գաղթած փախստական կանանց վերականգնման հարցերով ։ Շահը 1949 թվականին հիմնադրված Կանանց համապակիստանյան ասոցիացիայի հիմնադիր անդամներից է ։ Շահը Կարաչիի քաղաքացիական հոսպիտալում եղել է առաջատար գինեկոլոգ, նախքան 1954 թվականին տեսողության խանգարումը, ամբողջությամբ կուրացել է 1957 թվականին ։
1960 թվականին Ֆաթիման հիմնադրել է Պակիստանի կույրերի ասոցիացիան ։ Մինչև 1984 թվական, նախքան թոշակի անցնելը նախագահել է ասոցիացիան ։
Ուսման նպատակով Ռաանա Լիակատ Ալի Խանը Ֆաթիմային ուղարակել է ԱՄՆ։ 1964 թվականին Ֆաթիման այցելել է Այովա` ուսանելու կույրերի համար նախատեսված պետական ծրագրերը ։ ԱՄՆ-ում դարձել է Նյու Յորքի Կույրերի միջազգային ֆեդերացիայի հիմնադիր անդամներից, եղել ֆեդերացիայի երկրորդ փոխնախագահը ։
Պակիստան վերադառնալով՝ նա լոբբինգ է արել Պակիստանի կառավարությանը` հեռացնելու առողջապահական դրույթը, որով հաշմանդամները զրկվում էին աշխատանքից ։ Նա նաև կոչ է արել կառավարությանը Բրեյլի գրերը պաշտոնապես ներկայացրել Պակիստանում ։
Դոկտոր Շահը կազմակերպել է Պակիստանի հաշմանդամների ժողովրդական ֆեդերացիան` որպես հաշմանդամների միջազգային կազմակերպության ազգային մասնաճյուղ և դարձել է համաշխարհային խորհրդի անդամ։ Նա կարևոր դերակատարություն է ունեցել Կույրերի համաշխարհային միության ստեղծման գործում, եղել համաշխարհային անդամ ։
Մրցանակներ
Սոցիալական ծառայությունում իր աշխատանքի համար թագուհի Եղիսաբեթ II-ի թագադրման կապակցությամբ արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի ։ Արժանացել է նաև Takeo Iwahashi մրցանակի Գյոթեբորգում, Շվեդիա, կույրերի հետ կազմակերպությունների հետ աշխատանքի համար ։ Պակիստանի կառավարության կողմից արժանացել է Գերազանցության մեդալի (Tamgha-i-Imtiaz) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պակիստանցի մանկաբարձներ Կատեգորիա:Պակիստանցի գինեկոլոգներ Կատեգորիա:Պակիստանցի ակտիվիստներ Կատեգորիա:Պակիստանցի գրողներ Կատեգորիա:Կույրեր Կատեգորիա:Հաշմանդամության իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Պակիստանցի կին գրողներ Կատեգորիա:Պակիստանցի բժիշկներ
Տուռ ան Վիմե
Տուռ ան Վիմե (Toeufles), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Չուլչա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տուռ ան Վիմե
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 299 մարդ, բնակչության խտությունը` 33.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.88 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևմուտք։
Չուլչա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Տուռ ան Վիմե
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 565 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 414-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 151։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,3 %։ 414 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 384 անձ (217 տղամարդ և 167 կին)։ Գործազուրկ են եղել 30 անձ (13 տղամարդ և 17 կին)։ 151 անաշխատունակներից 43-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 53-ը` թոշակառուներ, իսկ 55-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Արտավազ (այլ կիրառումներ)
Արտավազ, կարող է վերաբերել՝
Ճաղատ երգչուհին
«Ճաղատ երգչուհին» (La Cantatrice Chauve), ֆրանս-ռումինական ծագմամբ դրամատուրգ Էժեն Իոնեսկոյի առաջին պիեսն է։
Պիեսը գրել է 1948 թվականին, առաջին անգամ բեմադրվել է Նիկոլա Բատայի կողմից «Théâtre des Noctambules»-ում։ Պրիմերան կայացել է 1950 թվականի մայիսի 11-ին։ Պիեսը հաջողության է հասել, երբ հայտնի քննադատներ ու գրողներ, ինչպիսիք են Ժան Անյուն և Ռայմոն Քենոն այն հավանության են արժանացրել։ 1957 թվականից պիեսը մշտապես բեմադրվում էր «Théâtre de la Huchette»-ում։ Այն դարձել էր Ֆրանսիայում ամենաշատ բեմադրվող պիեսներից մեկը ։
Ստեղծման պատմություն
Պիեսի մտահղացումը ծագել է, երբ Իոնեսկոն «Assimil» մեթոդով անգլերեն էր սովորում, որը ենթադրում էր ամբողջական նախադասության մտապահումը։ Վերընթերցելով նախադասությունը նա զգում է, որ անգլերեն չի սովորում, այլ ավելի շուտ բացահայտում է այն զարմանալի ճշմարտությունները, որ շաբաթը յոթ օր ունի, որ առաստաղը վերևում է, հատակը` ներքևում. երևույթներ, որոնց մասին նա տեղյակ էր, բայց որոնք նրան ապշեցրել էին, քանի որ նույնքան զարմանալի էին, որքան անհերքելիորեն ճշմարիտ ։
Այս զգացումը ուժեղանում է հաջորդ դասերին` տեր և տիկին Սմիթների հայտնվելուն պես։ Ի զարմանս Իոնեսկոյի տիկին Սմիթը հայտնում է ամուսնուն, որ նրանք մի քանի երեխաներ ունեն, որ նրանք ապրում են Լոնդոնի շրջակայքում, որ նրանց ազգանունը Սմիթ է, որ պարոն Սմիթը ծառայող է, որ նրանք Մերի անունով աղախին ունեն, որը ինչպես և իրենք Անգլիայից է։ Իոնեսկոն հատկապես ուշագրավ էր համարում տիկին Սմիթի` զրույցներում ճշմարտությունը որոնելու մեթոդական տեխնիկան։
Պիեսը գրվել է Իոնեսկոյի մայրենի ռումիներեն լեզվով, այնուհետև նա նորից է գրել այն, արդեն ֆրանսերենով ։
Սյուժե
Գործողությունը տեղի է ունենում Լոնդոնի շրջակայքում գտնվող մի անգլիական տան մեջ, որտեղ ընթացող զրույցը ավելի տարօրինակ, անիմաստ և անտրամաբանական է դառնում։
Զրույցի մասնակիցները` երկու ամուսանական զույգ են, Սմիթները և Մարտինները, աղախին և հրշեջ։
Մեկնաբանություներ
Պիեսի գլխավոր գաղափարը մակերեսային չէ, ինչպես սովորաբար լինում է աբսուրդի թատրոնի պիեսների դեպքում։ Ընդունված է, որ այն արտահայտում է ժամանակակից հասարակության մեջ իմաստալից հաղորդակցման փորձերի ապարդյունությունը։ Տեքստը համալրված է եզրակացություններով, որոնք չեն համապատասխանում հաղղորդագրությանը, ինչը տպավորություն է ստեղծում, որ կերպարները չեն լսում միմյանց` լսելի լինելու խելահեղ փորձերում։ Երբ այն բեմադրվում է առաջին անգամ, համարվում էր, որ այն կարող է նմանակում լինել։ Քննադատների համար գրված էսսեում, Իոնեսկոն հայտարարել է, որ նա պարոդիա գրելու մտադրություն չի ունեցել։
Ըստ Իոնեսկոյի, նա վերջաբանի մի քանի տարբերակ է ունեցել, ներառյալ գագաթնակետը, որտեղ հեղինակը հակադրվում է հասարակությանը, և նույնիսկ տարբերակ, որի դեպքում հասարակությանը գնդակոծում են գնդացիրներով։ Ի վերջո ընտրվել է ավելի էժան լուծում`պիեսի ցիկլային բնույթը։ Իոնեսկոն հարցազրույցներից մեկում ասել է. «Ես ցանկանում էի պիեսը իմաստավորել կրկնելով այն երկու կերպարների հետ։ Այսպիսով, ավարտը դառնում է սկիզբ, քանի որ պիեսում երկու զույգ են, առաջին անգամ այն սկսում է Սմիթների հետ, իսկ երկրորդ դեպքում` Մարտինների, հաշվի առնելով կերպարների փոխարինելիությունը. Սմիթները` Մարտիններն են, իսկ Մարտինները` Սմիթները» ։
Մելբուռնի ամրոց
XIV դարի սկզբից Մելբուռնի դղյակը հիմնականում կառավարում էին Լանկաստերի կոմսերը, դուքսերը կամ արքունիքը։ Բարելավման և վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, մասնավորապես Ջոն Գոնտացու կողմից, և շենքն ընդհանուր առմամբ, լավ վիճակում է եղել XV և XVI դարի սկզբներին։ Բուրբոնի դուքս Ջոն Առաջինը 1415 թ.-ին Ագինխուրի ճակատամարտում գերեվարվելուց հետո, 19 տարի շարունակ պահվում էր Մելբուռնում, և ամրոցը բանտ էր համարվում շոտլանդացիների թագուհի Մարիի համար, չնայած իրադարձությունները նրա համար այլ բանտարկություն էին նախապատրաստել։
Էղիսաբեթ I-ի թագավորության ավարտին ամրոցը սկսում է քայքայվել։ Չնայած քարերի շարվածքի ամրությանը՝ վատ պահպանումը հանգեցնում է կառույցի այլ մասերի զգալի վատթարացմանը։  1604 թ.-ին կալվածքը գնվել է Հանթինգոնի 5-րդ կոմս՝ Հենրի Հաստինգսի կողմից, որն իր սեփական ամրոցն ուներ հարևան Աշբի-դե-լա-Զուշում։
Այնուհետև Մելբուռնի ամրոցը քանդվում և օգտագործվում է որպես շինանյութ։ Այսօր այն, ինչ մնացել է Մելբուռնի ամրոցից 15 մ (50 ֆտ) երկարությամբ և 4 մ (13 ֆտ) բարձրությամբ պատի մի հատված է և որոշ հատվածներ հիմքից, նախկին շենքի ներքին հարդարանքի մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Գրանցված է ավերման II աստիճան, իսկ տարածքը գրանցված է որպես հուշարձան։ Ամրոցի մնացորդները հանրության համար հասանելի չեն։
Ստեղծման նախադրյալներ
Մելբուռնը քաղաք է Հարավային Դերբիշիրում ՝ Տրենթ գետի մոտակայքում, ենթադրվում է, որ այն կառուցվել է որպես թագավորական տուն՝ Քինգս Նյուտոն բնակավայրի հարավում։ Մելբուռնի ամրոցը կառուցվել է ավելի վաղ կառուցված կալվածքի տարածքում ՝ անհայտ տարեթվով։ Կա հին ավանդույթ, որում նշվում է, որ ամրոցն ի սկզբանե հիմնադրվել է մոտ 900 թվականին ՝ Ալֆրեդ Մեծի օրոք, բայց որևէ ապացույց չկա : Ինչպես գրված է Դոմեսդի գրքում, Մելբուռնի կալվածքը և հողերը, Նորմանյան նվաճումներից առաջ թագավոր Էդվարդ Խոսոտովանողի սեփականությունն էին։ Այնուհետև ունեցվածքը փոխանցվեց Անգլիայի Վիլյամ I- ին թագավորին։ 1133թ.-ին՝ Կառլիսի թեմի ստեղծումից հետո, Հենրի I- ը կալվածքը ցմահ հանձնեց առաջին եպիսկոպոս Շտելվոլդին։ Որոշ ժամանակ անց թեմը կառուցեց պալատ այն վայրի մոտակայքում, որտեղ այժմ գտնվում է Մելբուռնի ամրոցը։ Երբ մոտ 1156 թ.-ին եպիսկոպոս Շթելվոլդը վախճանվեց, կալվածքը վերադարձվեց արքունիքին։
Թագավոր Հովհան Անհողը, ենթադրաբար, կառուցել է Մելբուռնի մոտակայքում գտնվող թագավորական որսորդական պուրակը մոտ 1200 թվականին, և հայտնի է, որ թագավորը առնվազն հինգ արարողությունների ժամանակ մնացել է կալվածքում։ Հովհանն իր կալվածքը և հողերը հանձնեց Հյու Բեուչամին, չնայած նրանք շուտով վերադարձրին այն արքունիքին՝ 1230 թվականին Հենրի III-ը այն նվիրաբերեց Կառլիսի թեմի եպիսկոպոս Վալտեր Մուկլերկին։ 1248 թվականին եպիսկոպոսի մահվան պատճառով ամրոցը վերադարձվեց արքունիքին, և 1265 թ.-ին Հենրին հողը տվեց իր որդուն ՝ Էդմունդ Քրոուքբեքին, Լանկաստերի 1-ին կոմսին։ Իսկ ավելի ուշ, պարզվում է, որ նախքան թագավորի որդի, Լանկաստերի 2-րդ կոմս՝ Թոմասին անցնելը, կալվածքը որպես պարգև տրվել է ինչ-որ Ֆիլիպ Մարկի։ Այս ամենը տեղի է ունեցել 1298 թ.-ին, երբ նախքան որդու չափահաս դառնալը՝ հայրը  երկու տարի առաջ մահացավ։ Տան մասին վաղ հիշատակումները հազվադեպ են, բայց կան արձանագրություններ, որոնք վերաբերում են 1246թ.-ին ջրհորդանների և 1248թ.-ին Թագավորի պալատի տանիքի վերանորոգման աշխատանքներին։
Նկարագրություն
Ամրոցը կառուցվել է 14-րդ դարում քաղաքի արևելքում ՝ մի փոքր բարձրադիր վայրում։ Ամրոցի արտաքին պատերի մեջ պարփակված տարածքը կազմում էր մոտ 2,8 հա (7 ակր), իսկ արտաքին շինություններով, այլ օժանդակ շինություններով և պտղատու այգիներով, ընդհանուր մակերեսը կազմում էր առնվազն 8 հա (20 ակր)։ Պատերը կառուցվել են մոխիրներով պատված որմնաքարերով, և անգամ առանց նրանց նախկնական փայլեցված երեսպատման, պատերը մոտ 3 մ (10 ֆտ) հաստություն ունեն։
Այն ամենը, ինչ հայտնի է ամրոցի արտաքին տեսքից, ժամանակակից նկարների շնորհիվ է։ Չնայած դրանք կարող են ժամանակակից աչքին արտասովոր թվալ, բայց կան ավելի լավ պահպանված տարածքներ, որոնք ներկայացնում են որոշ առանձնահատկություններ։ Թութբերրի և Պոնտեֆրակտի դղյակները, երկուսն էլ ունեն նման դարպասներ և մատուռներ, իսկ Թութբերիի բլուրը և Պոնտեֆրակտի պաշտպանական պարիսպները իրենց նկարազարդումներով նույնպես մոտ են այս ոճին։ Սանդալի ամրոցը ունի բազմանկյունային աշտարակ, ինչպիսիք նկարում պատկերվածներն են, և այս առանձնահատկությունը պահպանված է Մելբուռնի հիմքերում, որոնք դեռ կանգուն են։
Արձանագրություններում հիշատակվում է թոնրատան, խոհանոցի և մատուռի, ինչպես նաև դահլիճի, պալատական մեծ սրահի և բարձրացող կամրջի մասին, սակայն ամրոցի ներքին կառուցվաքի մասին մանրամասներ հայտնի չեն։
Վաղ տարիներ
Կոմս Թոմասը իր տնտեսվարին՝ Ռոբերտ դե Հոլանդին, 1308 թ. փետրվարին որպես պարգևատրում հանձնեց կալվածքը։ 1322 թ.-ին Ռոբերտը Էդուարդ II-ից ատամնավոր պարիսպ կառուցելու թույլտվություն ստացավ, որպեսզի ամրացնի կառույցը, և ավելի վաղ կառուցված համեստ շինությունը վերածվեց ամրոցի 1311թ.-ից 1322 թվականների ընթացքում։ Տեղի ավանդության համաձայն՝ քարը ձեռք է բերվել այն տարածքում գտնվող քարհանքից, որտեղ այժմ տեղակայված է Մելբուռնի լողավազանը։ Արձանագրությունները ցույց են տալիս, որ 1313–1314 թվականների ընթացքում նախագծի վրա ծախսվել է 1313 ֆունտ ստեռլինգ, որից 548 ֆունտ ստեռլինգը վճարվել է քարտաշներին ՝ քարը ձևավորելու համար։ Ծրագրի վրա աշխատող մի քանի քարտաշներ ներգրավվել էին 1315 թ.-ին Ռևենսթոուն գյուղում ծագած խռովության մեջ։ Մելբուռնի կարևոր միջնադարյան շինությունները կառուցվել են տեղական հումքից `մանր ավազաքարից (Միլսթոն Գրիտ)։ Այն չմշակված մանր ավազաքար է, որի վրա կարելի է աշխատել որակյալ մոխիր ստանալու համար։ Մինչև 18-րդ դարի վերջ՝ գյուղը գտնվում էր եկեղեցու, ամրոցի և Բարձր փողոցի շուրջ ։
Կոմս Թոմասը, այլ խոշոր կալվածատերերի հետ միասին, գրավեց Էդվարդի թագավորի սիրելի կոմս Պիրս Գավեստոնին պատկանող տարածքը և սպանեց նրան 1312 թ.։ Այնուամենայնիվ, թագավորը մնաց Մելբուռնում մինչև 1314 թ.։ Որոշ ժամանակ ՝ Բանոկբուրնում Էդվարդի պարտությունից հետո, շոտլանդացիների ընկեր կոմսը, ղեկավարում էր Անգլիայի մեծ մասը, սակայն 1321 թվականին Էդվարդը զորք հավաքեց և Թոմասին դուրս շպրտեց Միդլենդից։ Մելբուռնի և Թութբուրիի Լանկաստերյան ամրոցները մնացին ամայի և թալանվեցին տեղի բնակչության կողմից։ Կոմս Թոմասը վերջապես պարտության մատնվեց 1322 թվականին Բորոֆրիջի ճակատամարտում։ Նա անմիջապես մահապատժի ենթարկվեց, իսկ Ռոբերտ դե Հոլանդը գլխատվեց 1328 թ.-ին։ Թագավորը կայազոր ուղարկեց Մելբուռն և Ռալֆ Բասեթին նշանակեց տնտեսավար, որպեսզի փոխարինի պաշտոնյա Ջոն դե Հարդեդեշուլին ։ Մարտ ամսին ձերբակալվեցին ամրոցը կողոպտողները և մինչև ապրիլ Էդվարդը դուրս հանեց իր զորքերը։ 1323 թվականին նա Ռոբերտ Թոչերին և Ռոջեր դը Բելերին նշանակեց, որպեսզի նրանք օգնեն տնօրինել իր ունեցվածքը Մելբուռնում ՝ օգտագործելով Ստաֆորդշայրում ապստամբների ունեցվածքի բռնագրավուման արդյունքում ստացված գումարները։ Էդվարդը կրկին մնաց Մելբուռնում 1325 թ.-ին, և այնտեղ նա իրավունք տվեց հարկեր հավաքել մերձակա Սվարկսթոունի տղամարդկանցից ՝ Տրենթի կամուրջը վերականգնելու համար։
Լանկաստերյան բարեփոխումներ
Ամրոցը, որը Թոմասի մահապատժի պահին դեռևս անավարտ էր, իր հողերի հետ միասին, մնաց որպես արքունի սեփականություն, մինչև որ այն 1327 թվականին շնորհվեց Լենկաստերի 3-րդ կոմսին՝ Լոնդաստերի  կոմս Թոմասի եղբորը ՝ Հենրիին ։ Իր հերթին այն անցավ Հենրիի որդուն ՝ չորրորդ կոմսին, որը դարձավ Լանկաստերի առաջին դուքսը։ Դքսի մահվանից հետո՝ 1361-ին, նրա կառավարիչը հանդիսանում էր Ինգրամ Ֆաուկոները, որը որպես թոշակ  տարեկան ստանում էր 10 ֆունտ ստերլինգ, ևս 5 ֆունտ ստանում էր իր կինը։
Հենրիի ժառանգորդը Բլանշն էր՝ Ջոն Գաունթի կինը։ Դուքս Ջոնը հաստատեց Ֆաուկոների թոշակը, երբ նա սկսեց տիրապետել Լանկաստերյան հողերին։ Ջոնի երեք տարեկան դստերը՝Կատալինային, որն իր երկրորդ կնոջից` Կաստիլիայի Կոնստանցիայից էր, 1375 թվականին ամրոցում առանձին սենյակ և կաստիլիացի դայակ տրմադրվեց ։
Փիթերը դարձավ Մելբուռնի կալվածքի պահապանը 1377թ․՝ տարեկան տասը ֆունտ եկամտով։ 1386թ․-ին նրան շնորհվեց ևս 66 շիլլինգ 8 կոպեկ, իսկ 1395թ.-ին՝ 10 արծաթ (6 ֆունտ 13 շիլլինգ 4 կոպեկ)։ Վերջին շնորհումը պայմանով էր․ նա չպետք է միջամտեր կառավարիչների ու այգիների պահապանների աշխատանքներին, որը փոխանցվել էր նրա որդուն՝ Փիթերին ։ Կրտսեր Փիթերը Մելբուռնում մասնակցում էր ապագա Հենրի IV- ի դաստիարակությանը՝ Ռիչարդ II- ի օրոք։ Նա նորից նշանակվեց Դերբայշիրի կալվածքի կառավարիչ և տնտեսվար՝ 1399-ի մարտին, չնայած նա հրաժարվեց իր պաշտոնից ապրիլին ՝ ի պատասխան թագավոր Ռիչարդի նշանակած տարեկան վճարի, որը բռնագրավել էր Լանկաստերյան կալվածքները, երբ այդ նույն տարվում՝ավելի վաղ մահացավ Ջոն Գաունտը։ Հենրիի՝ գահը գրավելուց հետո, Փիթերը նշանակվեց որպես կառավարիչ, իսկ 1399-ի հոկտեմբերին նրա տարեկան վճարը 10 ֆունտից բարձրացավ մինչև 100 արծաթ (66 ֆունտ 8 շիլլինգ), հաջորդ տարվա ընթացքում նրան Դերբայշիրում հող շնորհվեց, որը առգրավվել էր Թոմաս Մերկեից՝ Կառլիսի եպիսկոպոսից՝ Թագավորի դեմ դավադրության համահեղինակից։
19 տարի շարունակ, ամրոցը բանտ էր ծառայում Բուրբոնի կոմս Ջոն Առաջինի համար, այն բանից հետո,երբ `1415 թ.-ին Ագինխուրի ճակատամարտում նա պարտություն կրեց։ Նրա պահապանը Նիկոլաս Մոնթգոմերի Կրտսերն էր։ Իններորդ դարի տեղացի պատմաբան Ջոն ժոզեֆ Բրիգսը պնդում էր, որ «Վարդերի պատերազմի» ժամանակ ամրոցը մասամբ փլուզվել է Լանկաստերյան կոմս Անջուի Մարգարիտ զորքերի կողմից, բայց քանի որ նրա արշավախումբը գտնվում էր Հյուսիսային Մեծ Ճանապարհի ճակատում, նա թալանեց  Քեմբրիջշիրի Մելբուռնը, այլ ոչ թե Դերբիշիրի նույնանուն ամրոցը։
Փլուզում
Երբ Եղիսաբեթ Առաջինը թագուհի դարձավ, նա հրամայեց ուսումնասիրել իր ամրոցները։ 1562թ.-ի զեկույցում ասվում էր, որ իր թագավորության հյուսիսում գտնվող միայն տասը ամրոցներ արժեր պահպանել, սակայն Մելբուռնը այդ ցանկում չկար։ 1576 թ. կատարված հետագա ուսումնասիրության համաձայն, չնայած որ քարերի շարվածքը լավ վիճակում էր, բացի մեկ ծխնելույզից և պատուհանից, փայտանյութը քայքավում էր, կապարե տանիքի վրա առաջացել էին անցքեր, խոհանոցներից մեկը փլուզման եզրին էր, և անհրաժեշտ էր փոխել մեկ այլ խոհանոցի հատակը։ Նույն թվականին Ջորջ Թալբոտը, Շրյուսբերիի 6-րդ կոմսը, թագուհուն գրեց՝ վստահեցնելով նրան, որ ամրոցը լավ վիճակում էր և վերակառուցումը արժի 1000 ֆունտ, սակայն այն կարող է վերանորոգվել նաև  100 ֆունտով։ Քանի որ նա պատասխանատու էր բանտարկված Մարիի՝ շոտլանդացիների թագուհու  և նրա 140 համախոհներին պահելու համար, նա հույս ուներ, որ նրան տեղափոխեն Մելբուռն։ 1583 թ.-ին ամրոցը նորից ուսումնասիրվեց ՝ տեսնելու, թե արդյոք այն հարմար էր գերեվարված թագուհուն այնտեղ պահելու համար։ Չնայած սենյակները քանակով և որակապես բավարար էին, անավարտ շենքը համարվում էր «թերություններ ուներ յուրաքանչյուր անկյունում»։ Մեծ սենյակները բաժանման կարիք ունեին, հատակները հողապատ էին և սվաղած, իսկ բակը սալիկապատ չէր, «այնպիսի տպավորություն է, որ դռներից դուրս ասես ճահճուտում լինես, քանի որ շատ մռայլ և տհաճ էր քայլել այդ այսպես կոչված տան շրջակայքով»:1584 թ.-ին Եղիսաբեթ թագուհին վերջապես որոշեց Մարիին տեղափոխել Մելբուռն՝  ըստ Բաբինգտոնի դավադրության հեռացնելով նրան ՝ անգլիացի թագուհուն սպանել և գահ բարձրացնել իր շոտլանդացի զարմուհուն։
1597 թ.-ին ամրոցը օգտագործվում էր որպես խոշոր եղջերավորների պահման վայր, չնայած 1602 թ.-ին արված ուսումնասիրությունը հավաստիացրեց Եղիզաբեթին, որ այն «հիանալի և հնագույն ամրոց է, որը Ձերդ Գերազանցությունը պահում է իր ձեռքերում»։ Կառավարչի տարեկան աշխատավարձը 10 ֆունտ էր, որը վճարվում էր  Ինգրամ Ֆաուկոներին 140 տարի առաջ։ 1604թ.-ին ամրոցն ու հողերը գնվել են 4600 ֆունտ ստեռլինգով Հեննթդոնի 5-րդ կոմս Հենրի Հաստինգսի կողմից, որի ընտանեկան նստավայրը՝ Աշբի դե լա Զուշ ամրոցը գտնվում էր ընդամենը 11 կմ հեռավորության վրա (7 մղոն հեռավորության վրա) :Մելբուռնի ամրոցը քանդվեց 1610-1637թթ․-ին, որպեսզի ամրոցի շինանյութը օգտագործվի այլ կառույցի համար։ 1629 թ.-ին, հավանաբար, հանվել է հողի մակարդակից բարձր բոլոր մշակված քարերը։ Մելբուռնի ամրոցի կառավարիչ Սըր Ջոն Քոքը այդ տարի Կառլիսի եպիսկոպոսից  քարհանքում աշխատանքներ սկսելու  թույլտվություն ստացավ։ Երեսպատման քարերից  որոշներն օգտագործվում էին Թագավորի ջրաղացում ամբարտակը վերականգնելու համար, որը որոշ ժամանակ հետո պետք է կատարեր տեղի մարգարեի ասածը՝ «Տրենթի ջրերը պետք է ողողեն Մելբուռնի ամրոցի աշտարակները»։ Հասթինգսների կալվածքը աստիճանաբար վաճառվեց, իսկ ամրոցի տարածքը վաճառվեց կոմս Մոուրայի կողմից 1811 թ.-ին։
Ավերակներ և հնագիտություն
Մոտ 15 մետր (50 ֆտ) երկարությամբ և 4 մետր (13 ֆտ) բարձրությամբ խճաքարե պատի մի հատված, ներառված է ամրոցի հյուսիսային կողմում գտնվող հարակից ագարակի օժանդակ շինության մեջ։ Ավերակները, իսկ հետագայում նաև ագարակը, միասին նշված են II աստիճանի կարևորության շինությունների ցանկում, իսկ ամրոցի մնացորդները նշված են որպես  հուշարձան։ Պատի հարավում գտնվող տարածքը պեղվել է՝ երկու բազմանկյուն աշտարակների մոխրագույն քարերից պատրաստված հիմքերը ուսումնասիրելու համար։ «Ամրոցի Փողոց» կոչվող վայրի արևելյան կողմում գտնվող տարածքում կա առանձին պարտեզ, որը  հասանելի չէ հանրության համար  ։
Ամրոցից վերցված քարերի մի մասը օգտագործվել է Ամրոցի Փողոցի 43-րդ և 45-րդ փողոցներում 18-րդ դարի կեսին կառուցված II աստիճանի կարևորության շինությունները վերակառուցելու համար, իսկ այն շենքերը, որոնց կառուցման համար հայտնի է, որ օգտագործել են այդ քարերը, բայց այլևս գոյություն չունեն, ներառում են քանդված հին տներ, որոնք քանդվել են, որպեսզի կառուցվի ամրոցի տեքստիլ գործարանը։ Ամրոցի այժմ քանդված ջրաղացը, ասում են, որ կառուցվել է ամրոցի հիմքերի վրա՝ մինչև 4 մ հաստությամբ (12 ֆտ)։ Ամրոցի փողոցի 15-րդ փողոցը նույնպես հենված է հին պատին։ Հավանական է, որ Մելբուռնի նախկին հնոցը և ախոռը նույնպես օգտագործում էին ամրոցի վերամշակված նյութը։
19-րդ դարի սկզբին պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են ստորգետնյա զգալի չափով և բարձրակարգ վարպետությամբ կառուցված տներ, իսկ նույն դարի վերջին կատարված պեղումները նշանակալի հիմքեր են գտել ամրոցի պարտեզներում։ Ամրոցի ջրաղացի բնակելի հատվածում կա այժմ ծածկված ջրհոր՝ 2 մ (6 ֆտ) լայնությամբ և 15 մ  (50 ֆտ) խորությամբ, իսկ 1961 թ.-ին կատարված պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հին ջրաղացից արևելք գտնվող 5 մ (16 ոտնաչափ) երկարությամբ պահպանված պատ։ 1969–1971 թվականներին պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են մեծ թվով վանդակացանց պատեր՝ պատված մոխրագույն քարերով, դռան կողափայտեր, պարույրաձև սանդուղքի հիմք և արտաքին բակի առկայության ապացույցներ։ Բազմաթիվ քարերի վրա եղել են քարտաշների թողած նշաններ։ 1988 թ.-ին կատարված շինարարական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերվել են որմնաքարեր, ներառյալ երկու մեծ արևելյան և արևմտյան պատերի փլատակների բեկորներ։ Կանգուն մնացած պատի կողքին գտնվող փոքր աշտարակների հիմքերից բացի՝ այժմ հնություններից ոչինչ չի պահպանվել։
Արտավազ (լեռ)
Արտավազ, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջին, Արտավազ գյուղից 4 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 2929 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Բիյսկի շրջան
Բիյսկի շրջան (Бийский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բիյսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2200 կմ²։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 34052 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,48 մարդ/կմ²։
Ալեքսանդր Ֆեդուլով
Ալեքսանդր Ֆեդուլով (Федулов, Александр Иванович),, խորհրդային և ռուս ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր, նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, նկարիչ ։
Ֆիլմագրություն
Ռեժիսոր
Ցուցահանդեսներ
Ռեժիսոր և մուլտիպլիկատոր Ալեքսանդր Ֆեդուլովի անձնական ցուցահանդես։ Ցուցահանդեսի բացումը և վարպետի հիշատակի երեկոն տեղի է ունեցել 2009 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուս մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Սանաա
Սանաան (صنعاء‎), Եմենի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը՝ 2 575 347 մարդ (2012)։
Անվանում
Որոշ լեգենդների համաձայն, Սանաա անունը ծագում է Սամի քաղաքի անունից՝ ի պատիվ Նոյի որդի Սեմի ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Եմենի խորքում, 2200 մ բարձրության լեռնաշղթայի վրա․ շրջապատված է լեռներով։ Սանաան իր աշխարհագրական դիրքով դասվում է աշխարհի ամենաբարձր մայրաքաղաքների շարքը։
Կլիմա
Սանաայի կլիման արևադարձային անապատային է։ Սակայն ծովի մակարդակից բարձր բարձրության (2200 մ) վրա գտնվելու պատճառով, քաղաքում կլիման մեղմ է։ Ամառը տաք է, միայն երբեմն է լինում շատ շոգ։
Ձմեռը մեղմ է, երբեմն լինում են նաև սառեցումներ։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 200 մմ է, գրեթե ինչպես ամռան ամիսներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եմենի քաղաքներ
Կոլոնժ
Կոլոնժ (Collonges), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Կոլոնժ կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Ժեկսն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01109։
Աշխարհագրություն
Կոմունայի հարավ-արևելքում հոսում է Ռոնա գետը։ Կոմունայի արևմտյան մասը ծածկված է անտառով։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1897 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1258 մարդկանցից 1032-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 226-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 82,0% է, 1999 թվականին՝ 77,3%)։ 1032 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 958-ը (527 տղամարդ, 431 կին), գործազուրկ է եղել 74 մարդ (33 տղամարդ և 41 կին)։ 226 պասիվներից 77 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 50-ը՝ թոշակառու, 99 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Անդրեյ Զուբով
Անդրեյ Բորիսովիչ Զուբով (Андре́й Бори́сович Зу́бов, ), ռուս պատմաբան, քաղաքագետ, պատմության դոկտոր և Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտի նախկին պրոֆեսոր (MGIMO) : Նա ժամանակավոր հեռացվել է աշխատանքից այն պատճառով, որ ռուսական թերթերից մեկում Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը համեմատել է Անշլյուսը ։ Մեկ ամիս անց, մինչ ՄՊԻ-ի հետ պայմանագրի պաշտոնական ավարտը, նա վերականգնվել է իր պաշտոնում  ։
Կենսագրություն
2014 թվականի մարտի 1-ին Զուբովը հրատարակեց մի հոդված, որտեղ խիստ քննադատում էր 2014 թվականի ռուսական ռազմական միջամտությունը Ղրիմում, վերնագրելով՝ «Դա արդեն եղել է»։ Այս հոդվածով նա համեմատություներ էր տանում Պուտինի գործողությունների և Հիտլերի՝ 1938 թվականին Ավստրիաի և Չեխոսլովակիաի միավորման միջև ։ Չնայած գործընկերները դեմ էին, որ նա անդրադառնա Ղրիմյան իրավիճակին, այնուամենայնիվ նրան աջակցում էին։ Սակայն այդ հոդվածից հետո Զուբովը հեռացվեց Մոսկվաի պետական ինստիտուտից՝ այն պատճառով, որ խախտել է կորպորատիվ վարքագծի սկզբունքները ։ Նրա պայմանագիրը պետք է վերջանար ամռանը, որը զգուշացման օրինակ էր նրանց համար, ովքեր ցանկանում էին արտահայտվել ։  Նա ասել է, որ համակրում է ՄՊԻ-ի ղեկավարությանը, քանի որ որոշ աշխատակիցներ համաձայն էին այդ հոդվածում նրա գնահատականների հետ։ «Նրանք շատ խելացի և բանիմաց մարդիկ են, սակայն ստանում են ցուցումներ հեղինակություններից։ Նրանց վիճակը ավելի վատ է, քան՝ իմը»։
Նա Ազգային ազատական կուսակցության անդամներից մեկն է։ Նա խորհրդարանի անդամ դարձավ 2016 թվականին՝ երկրորդ տեղը զբաղեցնելով Մոսկվայի կենտրոնական ընտրատարածքում։
Պարգևներ
1998 թվականին Զուբինը պարգևատրվել է «Զնամիա» ֆոնդի կողմից։ Նա 5 մենագրությունների և մոտ 150 գիտական հոդվածների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ռուս արևելագետներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային արևելագետներ
Դևիդ Նիվեն
Ջեյմս Դևիդ Գրեմ Նիվեն (James David Graham Niven, ), բրիտանացի կինոդերասան, ծագումով շոտլանդացի։ Կես դար շարունակ աշխատել է Հոլիվուդում՝ մասնագիտանալով թիթեռ-փողկապով և մերակում վարդով բրիտանացի ջենթլմենների դերերում։
Կենսագրություն
Նիվենը ծնվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ապագա հերոսի ընտանիքում ։ 1930-ական թվականների սկզբին պրոդյուսեր Սեմյուել Գոլդվինի հրավերով ժամանել Է Հոլիվուդ, որտեղ սկզբնապես բնակություն է հաստատել իր ընկեր Էրոլ Ֆլինի մոտ։ Նա էպիզոդիկ դերերում հայտնվել է այնպիսի դասական ժապավեններում, ինչպիսիք են «Ապստամբություն Բաունտիի վրա»-ն (1935) «Թեթև հեծելազորի հարձակումը» (1936)։ Այդպես էլ չսպասելով գլխավոր դերերին՝ Նիվենը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վերադառնում է բրիտանական բանակ և մտնում կազմավորվող ուժերի կազմի մեջ (որտեղ նրա հանձնակատարն էր Պիտեր Ուստինովը)։ Ակնակերրի ուսումնական կենտրոնում անցնում է կոմանդոսի պատրաստման ամբողջական կուրս՝ իր ընկեր Ռոբերտ Լեյկոկի ղեկավարությամբ։ Պատերազմը ավարտել է կապի սպայի կոչումով, պատերազմի ընթացքում հասցրել է նկարահանվել երկու ֆիլմերում։ Պատերազմից վերադառնալուց հետո ամուսնացել է և սկսել է ստանալ առաջատար դերերի առաջարկները՝ Եպիսկոպոսի կինը (1947) և «Երկնագույն լուսինը » (1953) կինոնկարներում։ 1956 թվականին խաղացել է Ժյուլ Վեռնի «Աշխարհի շուրջ ութսուն օրում» վեպի էկրանավորման մեջ՝ կերտելով Ֆիլեաս Ֆոգգի դերը, իսկ 1959 թվականին «Օսկար» Է ստացել «Առանձին սեղանների շուրջ» ֆիլմում գլխավոր դերի համար, թեև նրա հերոսի՝ էկրանին երևալու ընդհանուր ժամանակը 16 րոպեից պակաս է եղել։ Նիվենը շարունակում էր նկարահանվել 1960-ական և 1970-ական թվականներին՝ «Վարդագույն հովազը» հայտնի կատակերգությունում (1963) խաղալով հմայիչ անտագոնիստ Սըր Չարլզ Լիթոնի դերը, ինչպես նաև Ջեյմս Բոնդի դերը ոչ լիցենզավորված «Ռոյալ կազինո» (1967) ֆիլմում։ Նրա մի քանի ինքնակենսագրական գրքերը դարձել են բեսթսելեր (օրինակ՝ The Moon’s a Balloon): Մահացել է 73 տարեկանում՝ հազվադեպ հանդիպող հիվանդությունից՝ կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզից։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բրիտանական կոմանդոս Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Բիստրիյ Իստոկի շրջան
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բիստրիյ Իստոկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1804 կմ²։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 10095 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 5,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալթայի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Լապիտոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր Կատեգորիա:ՀԿԹՀ քաղաքներ
Կարմի
Կարմի (Κάρμι, Karaman), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության կազմում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 55 մարդ ։
Իսպանիան 2008 ամառային օլիմպիական խաղերում
Իսպանիան 2008 թվականին Պեկինում (Չինաստան) կայացած 29-րդ ամառային Օլիմպիական խաղերում մասնակցել է 25 մարզաձևերով ։ Խաղերին մասնակցել են 286 մարզիկներ։ Իսպանիայի օլիմպիական հավաքականը նվաճել է 18 մեդալ, որից 5-ը՝ ոսկի, 10-ը արծաթ, 3 բրոնզե, արդյունքում մեդալակիրների ընդհանուր ոչ պաշտոնական հաշարկում գրավել է 15-րդ հորիզոնականը։ Թիմային պայքարում իսպանացիները հաջող հանդես եկան։ Տղամարդկանց բասկետբոլի և գնդակով հոկեյի հավաքականները նվաճեցին արծաթե մեդալներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիան օլիմպիական խաղերում
Կարմի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Բլագովեշչենկայի շրջան (Ալթայի երկրամաս)
Բլագովեշչենկայի շրջան (Благовещенский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ալթայի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1925 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բլագովեշչենկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3700 կմ²։