cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նապոլեոն Բոնապարտ
Մահ
1816 թվականի հոկտեմբերից Նապոլեոնի առողջական վիճակն սկսել է վատանալ պասիվ կենսակերպ վարելու (Լոուի հետ վեճի պատճառով նա հրաժարվել էր զբոսանքներից) և մշտապես վատ տրամադրություն ունենալու պատճառով։ 1817 թվականի հոկտեմբերին Նապոլեոնի բժիշկ Էդվարդ Բարի Օ’Միրան նրա մոտ ախտորոշել է հեպատիտ։ Սկզբում նա հույս ուներ, որ փոփոխություններ կլինեն Եվրոպայի քաղաքական կյանքում, Մեծ Բրիտանիայում իշխանության գլուխ կանցնի արքայադուստր Շառլոտան, որը հայտնի էր Նապոլեոնի հանդեպ տածած համակրանքով, սակայն արքայադուստրը մահացել է 1817 թվականի նոյեմբերին։ 1818 թվականին Բալկոմբները հեռացել են կղզուց, Լոուն արտաքսել է Օ’Միրային։
1818 թվականին Նապոլեոնն ընկել է դեպրեսիայի մեջ, սկսել է ավելի հաճախ հիվանդանալ, գանգատվել է աջ կողքի ցավից։ Նա կասկածել է, որ դա քաղցկեղ է, ինչից մահացել էր հայրը։ 1819 թվականի սեպտեմբերին կղզի է ժամանել բժիշկ Ֆրանսուա Կառլո Անտոմարկին, որին ուղարկել էին Նապոլեոնի մայրն ու կարդինալ Ֆեշը, բայց նա արդեն չի կարողացել օգնել հիվանդին։ 1821 թվականի մարտին Նապոլեոնի վիճակն այնքան է վատացել, որ նա արդեն չի կասկածել, որ շուտով կմեռնի։ 1821 թվականի ապրիլի 15-ին նա թելադրել է իր կտակը։ Նապոլեոնը մահացել է շաբաթ օրը՝ 1821 թվականի մայիսի 5-ին՝ ժամը 17 անց 49 րոպե։ Նրա վերջին բառերը, որ ասվել են զառանցանքի մեջ, եղել են՝ «Բանակի գլուխը» (La tête de l'armée!)։ Նա թաղվել է Լոնգվուդից ոչ հեռու՝ Տորբետ աղբյուրի մոտ, որի շուրջը ուռենիներ էին աճել։
Վարկած կա, որ Նապոլեոնը թունավորվել է։ 1960 թվականին Ստեն Ֆորսհուֆվուդն իր գործընկերների հետ հետազոտել է Նապոլեոնի մազերն ու դրանցում գտել մկնդեղ, որի խտությունը գերազանցել է սովորական չափը։ Սակայն 1990-ական և 2000-ական թվականներին կատարված բազմաթիվ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ մկնդեղի պարունակությունը Նապոլեոնի մազերի մեջ փոխվել է օր օրի, իսկ երբեմն էլ մեկ օրվա ընթացքում։ Դա կարող է բացատրվել նրանով, որ Նապոլեոնն օգտագործել է մազերի փոշի, որի կազմում եղել է մկնդեղ, կամ նրանով, որ Նապոլեոնի մազերը, որ նա նվիրել է իր երկրպագուներին, այդ ժամանակների սովորության համաձայն պահվել են մկնդեղ պարունակող փոշու մեջ։ Թունավորման վարկածը ներկայում ոչ մի ապացույց չունի։ Սակայն գաստրոէնտերոլոգները 2007 թվականի հետազոտության ընթացքում պարզել են, որ կայսեր մահը բացատրվում է առաջին հայտնի պաշտոնական պատճառով՝ ստամոքսի քաղցկեղով (ըստ դիահերձման տվյալների՝ կայսրն ունեցել է ստամոքսի երկու խոց, որոնցից մեկը եղել է թափանցանց և հասել լյարդին) ։
Աճյունի տեղափոխում
1840 թվականին Լուի Ֆիլիպը Սուրբ Հեղինե է ուղարկել պատվիրակություն Ժուանվիլի արքայազն գլխավորությամբ և Անրի Գասիեն Բերտրանի ու Գասպար Գուրգոյի մասնակցությամբ, որպեսզի կատարվի Նապոլեոնի վերջին կամքը՝ թաղվել Ֆրանսիայում։ Նապոլեոնի աճյունը կապիտան Լեոնար Վիկտոր Ժոզեֆ Շառնեի ղեկավարությամբ «Բել Պուլ» նավով տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ Դեկտեմբերի 15-ի ցուրտ օրը թափոր անցել է Փարիզի փողոցներով միլիոնավոր փարզցիների աչքի առաջ։ Աճյունը թաղվել է Հաշմանդամների տանը նապոլեոնյան մարշալների ներկայությամբ։
Կարմիր պորֆիրից սարկոֆագը, որը պատրաստել էր Լուի Վիսկոնտին, տեղակայվել է տաճարի կրիպտեում ։ Կրիպտեի մուտքը պահպանում են երկու բրոնզե արձաններ, որ պահում են գայիսոնը, կայսերական թագն ու աշխարհագունդը։ Դամբարանը շրջապատում են մարմարե տասը հարթաքանդակներ՝ նվիրված Նապոլեոնի պետական գործունեությանը և Ժան Ժակ Պրադիեի տասներկու քանդակներ՝ նվիրված նրա ռազմական արշավանքներին։
Պետական կառավարում
Նապոլեոնի գլխավոր ժառանգությունը կազմել են նրա ձեռքբերումները պետական կառավարման ոլորտում, այլ ոչ թե նրա ռազմական հաղթանակներն ու նվաճումները։ Ընդ որում, այդ ձեռքբերումներից հիմնականը վերաբերում են Կոնսուլության հարաբերական խաղաղության տարիներին։ Ըստ Ջ. Էլիսի՝ դա հաստատվում է դրանց պարզ թվարկմամբ. Ֆրանսիայի բանկի հիմնադրում (6 հունվարի, 1800), պրեֆեկտ (17 փետրվարի, 1800), Կոնկորդատ (ստորագրվել է 1801 թվականի հուլիսի 16-ին), լիցեյներ (1 մայիսի, 1802), Պատվո Լեգեոնի շքանշան (19 մայիսի, 1802), ֆրանկ ժերմինալի բիմետալիստական չափանիշ (28 մարտի, 1803), Քաղաքացիական օրենսգիրք (21 մարտի, 1804)։ Այդ ձեռքբերումները զգալի չափով բնութագրական են նաև ժամանակակից աշխարհի համար. Նապոլեոնը հաճախ դիտարկվում է որպես ժամանակակից Եվրոպայի հայր։ Է. Ռոբերտսն ասել է. Գաղափարները, որ ընկած են մեր ժամանակակից աշխարհի հիմքում, այն է՝ մերիտոկրատիա, հավասարություն օրենքի առաջ, սեփականության իրավունք, կրոնական հանդուրժողականություն, ժամանակակից աշխարհիկ կրթություն, առողջ ֆինանսներ և այլն, վերցվել են պաշտպանության տակ, համախմբվել, համակարգել և աշխարհագրականորեն տարածվել Նապոլեոնի կողմից։ Դրանց նա ավելացրել է տեղական ռացիոնալ ու արդյունավետ ղեկավարությունը, գյուղական ավազակությանը վերջ տալը, գիտությունների ու արվեստների խրախուսումը, ֆեոդալիզմի վերացումն ու օրենքների խոշորագույն համակարգումը Հռոմեական կայսրության անկումից ի վեր։
Նապոլեոնի տապալումից հետո պահպանված նրա ժառանգության մի մասն է դարձել ֆրանսիական պետության՝ նրա կողմից ստեղծված և կարգավորված կառավարման համակարգը՝ կենտրոնացված ավտորիտար կառավարում պետական պաշտոնյաների միասնականացված աստիճանակարգը։ Այդ համակարգի որոշ տարրեր գոյություն ունեն մինչ այսօր, նույնիսկ Հինգերորդ հանրապետության խորհրդարանական դեմոկրատիայի պայմաններում։
Քաղաքական հոսանքներ
Քաղաքականության ոլորտում Նապոլեոն I-ն իրենից հետո թողել է բոնապարտիզմը։ Առաջին անգամ այդ բառն օգտագործվել է նրա հակառակորդների կողմից 1814 թվականին նվաստացուցիչ իմաստով, սակայն մինչ 1848 թվականը Նապոլեոն III-ի կողմնակիցների շնորհիվ այն ձեռք է բերել իր ժամանակակից իմաստը ։ Ի տարբերություն հանրապետականների, որը հիմնված էր ընտրովի անդեմ կառավարության վրա, և ի տարբերություն միապետության, որը ժխտում էր ժողովրդի իշխանությունը, բոնապարտիզմը ազգին ներկայացնում է մեկ դեմքով (ռազմական դիկտատոր)՝ որպես նրա միակ ներկայացուցչի։ Որպես քաղաքական հոսանք՝ բոնապարտիզմի արմատները («լեգիտիմություն») գալիս են ավելի շատ այն աջակցությունից, որ Նապոլեոնն ստացել է այսպես կոչված ֆեդերացիաներից (fédérés) Հարյուր օրվա ընթացքում, քան թե նապոլեոնյան պլեբիսցիտներից։ «Սուրբ Հեղինեի հուշամատյանը» («Le Mémorial de Sainte-Hélène») դարձել է բոնապարտիզմի «աստվածաշունչը». նրա քաղաքական հանգուցալուծումը եղել է Լյուդովիկ Բոնապարտի և Հորտենզիա Բոհարնեի որդու՝ Նապոլեոն III-ի ընտրվելը որպես Ֆրանսիայի երկրորդ հանրապետության նախագահ 1848 թվականին։ Մինչ 20-րդ դարի սկիզբը բոնապարտիզմն իջել է քաղաքական թատերաբեմից։
Եվրոպայի նվաճումը մշտապես դիտրակվել է որպես նապոլեոնյան ժառանգության կենտրոնական մաս, ինչը զարմանալի չէ, եթե հաշվի առնվեն այն անշրջելի փոփոխությունները, որոնք Նապոլեոնի շնորհիվ տեղի են ունեցել մայրցամաքի քաղաքական աշխարհագրության մեջ ։ Ֆրանսիական հեղափոխության նախօրեին Գերմանիան եղել է ոչ ավելին, քան 300 պետությունների կոնգլոմերատ։ Նապոլեոնի գործողությունները, ինչպիսիք են Հռենոսյան միության ու Վեստֆալյան թագավորության ստեղծումը, մեդիատիզացիան, աշխարհականությունը, Քաղաքացիական օրենսգրքի ներմուծումը, «սվիններով» բերված ֆրանսիական մշակույթը, Գերմանիայում առաջացրել են քաղաքական փոփոխություններ, որոնք ժամանակի ընթացքում հանգեցրել են գերմանական միասնական պետության ձևավորմանը։ Նույն ձևով Իտալիայում Նապոլեոնի կողմից ներքին սահմանների վերացումը, միասնական օրենսդրության ու համընդհանուր զինապարտության ներմուծումը ճանապարհ են հարթել ռիսորջիմենտոյի համար։
Ռազմական արվեստ
Նապոլեոնն առավել հայտնի է իր բացառիկ ռազմական հաջողություններով։ Ֆրանսիական հեղափոխությունից ժառանգություն ստանալով ռազմունակ բանակ՝ նա ներմուծել է բազմաթիվ սկզբունքային կատարելագործումներ, որոնք այդ բանակին թույլ են տվել հաղթել արշավանքներում։ Ռազմական լայնածավալ գրականության ուսումնասիրումը Նապոլեոնին թույլ է տվել մշակել սեփական մոտեցումը, որը հիմնված էր մանևրականության և ճկունության վրա։ Նա հաջողությամբ կիրառել է խառը ռազմական կարգը (շարասյան և շարքի համատեղում), որն առաջին անգամ առաջարկել է Գիբերը, և շարժական հրետանին, որն ստեղծել է Ժան Բատիստ Վակետ դը Գրիբովալը ։ Հիմնվելով Լազար Կառնոյի, Ժան Վիկտոր Մորոյի և Գիլյոմ Մարի Անն Բրյունի գաղափարների վրա՝ Նապոլեոնը վերակազմակերպել է ֆրանսիական բանակը՝ որպես բանակային կորպուսների համակարգ, որոնցից յուրաքանչյուրն իր կազմում ներառել է հետևակ, հեծելազոր ու հրետանի և ունակ է եղել գործելու ինքնուրույն։ Կայսերական գլխավոր զորաբնակատեղը, որ ղեկավարում էին Լուի Ալեքսանդր Բերտիեն և Ժերար Դյուրոկը, ապահովել է բանակի միասնական ղեկավարումը, հավաքել և համակարգել է հետախուզական տվյալները, օգնել Նապոլեոնին պլաններ կազմելիս և հրամաններն ուղարկել զորքերին։ Նախապատվությունը տալով պաշտպանությանից առաջ հարձակվելուն՝ Նապոլեոնը ջախջախել է թշնամուն գլխավոր հարվածի ուղղությամբ իր իր ուժերն արագ կենտրոնացնելու հաշվին։
Նապոլեոնյան ռազմավարության վերլուծության մեջ «Նապոլեոնի բառարանում» մեջբերվում է նրա խոսքը. «Եթե թվում է, որ ես միշտ ամեն ինչին նախապատրաստված եմ, ապա դա բացատրվում է նրանով, որ ինչ-որ բան նախաձեռնելուց առաջ ես երկար մտածել եմ արդեն դրանից առաջ. ես կանխատեսել եմ այն, ինչ կարող է պատահել։ Բոլորովին էլ հանճարը չէ աննկատելիորեն ու խորհրդավոր կերպում բացահայտում ինձ, թե հենց ինչ ես պետք է ասեմ ու անեմ ուրիշների համար անսպասելի համարվող հանգամանքներում, այն ինձ համար դա բացահայտում է իմ կշռադատումն ու խորհրդածումը»։
Նապոլեոնի ռազմական ձեռքբերումներն իրենց հետքն են թողել հետագա հարյուրամյակի ռազմակն ու հասարակական մտքի վրա։ Ինչպես ցույց է տալիս Չ. Իսդեյլը, 1866, 1870, 1914 թվականներին ժողովուրդները պատերազմ են գնացել Նապոլեոնի մասին հիշողություններով և այն մտքով, որ պատերազմի ելքը կորոշվի մեկ գլխավոր ճակատամարտում տարած հաղթանակով։ Շլիֆենի պլանը եղել է Նապոլեոնյան շրջանցումային մանևրի (manoeuvre sur les derrières) լոկ փքաշուք իրականացումը։ Պատերազմի շքահանդեսային կողմը, որ ասոսացվել է փայլուն համազգեստների ու խրոխտալի շքերթների հետ, աստիճանաբար մոռացության են մատնել դրա հետ կապված տառապանքները։ Սակայն, հաշվի առնելով այդ ժամանակվա բժշկության վիճակը, ռազմակն գործողությունների ընթացքում ստացած վերքերն ու հիվանդությունները մեծ պատուհաս են եղել։ Նապոլեոնյան պատերազմների զոհ է դարձել առնվազն մլն մարդ՝ զինվորականներ ու քաղաքացիական անձինք։
Սերունդներ
Ինչպես նշում է Է. Ռոբերտսը, ճակատագրի հեգնանքն այն է, որ թեև Նապոլեոնը բաժանվել է Ժոզեֆինայից, որպեսզի իր ապագա ընտանիքում ծնվի իր գահի օրինական ժառանգորդը, հետագայում հենց Ժոզեֆինայի թոռն է դարձել Ֆրանսիայի կայսր։ Ժոզեֆինայի սերունդները թագավորում են Բելգիայում, Դանիայում, Շվեդիայում, Նորվեգիայում և Լյուքսեմբուրգում։ Նապոլեոնի սերունդները չեն թագավորում որևէ երկրում։ Նապոլեոնի միակ օրիանական որդին, որը նույնպես կոչվել է Նապոլեոն, մահացել է երիտասարդ տարիքում և երեխաներ չի ունեցել։ Բոնապարտն արտամուսնական կապերից ծնված երեխաներից «Նապոլեոնի բառարանում» հիշատակվում են միայն երկուսը՝ Ալեքսանդր Վալևսկին և Շառլ Լեոնը, սակայն վկայություններ կան նաև ուրիշների մասին ։ Կոլոնա-Վալևսկիների տոհմը շարունակվում է մինչ օրս ։
Երկեր
Նապոլեոնի գրչին են պատկանում վաղ շրջանում ստեղծված տարբեր ժանրերի մի քանի գործեր, որոնց հատուկ են պատանեկան մաքսիմալիզմն ու հեղափոխական տրամադրությունները («Նամակ Մատեո Բուտաֆուոկոյին», «Կորսիկայի պատմություն», «Երկխոսություն սիրո մասին», «Ընթրիք Բոկերում», «Կլիսոն և Էժենի» և այլն) ։ Նա գրել կամ թելադրել է մեծ թվով նամակներ (որոնցից պահպանվել են ավելի քան 40 հազարը)։
Սուրբ Հեղինե կղզում անցկացրած կյանքի վերջին տարիներին Նապոլեոնը, ձգտելով ստեղծել դրական լեգենդ իր մտադրությունների և դրանց իրականացման վերաբերյալ, թելադրել է հուշեր Տուլոնի, Վանդեմիերի խռովության, Իտալական ու Եգիպտական արշավանքների, Մարենգոյի ճակատամարտի, Էլբա կղզի աքսորվելու, Հարյուր օրվա ժամանակաշրջանի մասին, ինչպես նաև Կեսարի, Տյուրենի և Ֆրիդրիխի արշավանքների նկարագրությունները ։
Նապոլեոնի նամակներն ու ուշ շրջանի նրա ստեղծագործությունները 32 հատորով հրատարակվել են 1858-1869 թվականներին Նապոլեոն III-ի հրամանով։ Նամակների մի մասն այդ ժամանակ չի հրատարակվել, որոշ նամակներ տարբեր պատճառներով խմբագրվել են։ Նապոլեոնի նամակների նոր լիակատար հրատարակությունը 15 հատորներով տպագրվել է «Նապոլեոնի հիմնադրամի» կողմից 2004-2018 թվականներին։ Նապոլեոնի նամակների քննադատական լիակատար հրատարակությունը թույլ է տվել նորովի նայել նրան ու նրա դարաշրջանին։
Լեգենդ
Նապոլեոնյան լեգենդը ծնունդ է առել ոչ Սուրբ Հեղինեի կղզում։ Բոնապարտը հետևողականորեն ստեղծել է այն թերթերի (սկզբում պատերազմական թղթեր Իտալական բանակից, ապա փարիզյան պաշտոնական հրատարակություններ), հուշամեդալների, Մեծ բանակի բյուլետենների, Ժակ Լուի Դավիդի ու Անտուան Ժան Գրոյի նկարների, Հաղթական կամարի ու Վանդոմյան սյան միջոցով։ Իր կարիերայի ընթացքում Նապոլեոնը ցույց է տվել զարմանալի ունակություն վատ լուրերը ներկայացնելու որպես լավը, իսկ լավ լուրերը՝ որպես հաղթական։ «Եթե պետք է բնութագրել Նապոլեոնի հանճարը մեկ բառով, ապա դա «պրոպագանդա» բառն է։ Այդ առումով Նապոլեոնը եղել է 20-րդ դարի մարդ։ Նա ինքն է ստեղծել իր կերպարը՝ երկանկյուն, մոխրագույն սերթուկ, ձեռքը կոճակների միջև»։ Սակայն Նապոլեոնի մասին «ոսկե լեգենդի» ստեղծման հարցում որոշիչ դեր են կատարել նրա զինվորները, որոնք մնացել են անգործ նապոլեոնյան պատերազմներից հետո և կարոտով էին հիշում Առաջին կայսրության և իրենց «փոքրիկ կապրալի» մասին։
Սակայն, ինչպես նշում է Ժ. Տյուլարը, որ միայն Նապոլեոնն է աշխատել իր մասին լեգենդի ձևավորման վրա, այլ նաև նրա հակառակորդները։ Ոսկե լեգենդին հակադրվել է սևը։ Անգլիացի ծաղրանկարիչների համար (Ջորջ Կրուկշանկ, Ջեյմս Գիլրեյ, Ջորջ Մոութարդ Վուդվորդ, Թոմաս Ռոուլենդսոն) Նապոլեոնը եղել է սիրված կերպար՝ վաղ տարիներին վտիտ (Boney), ուշ շրջանում՝ գեր (Fleshy) թզուկ-դուրսպրծուկ ։ 1813 թվականին ֆրանսիացիները, որոնց տասնվեցամյա որդիներին սկսել են զորակոչել բանակ, Նապոլեոնին կոչել են մարդակեր։ Ռուսաստանում ու Իսպանիայում հոգևորականությունը Նապոլեոնին ներկայացրել է որպես Հակաքրիստոսի մարմնավորում։
Պատմագրության մեջ
Նապոլեոն Բոնապարտին նվիրված պատմագիտական ուսումնասիրությունների քանակը հասնում է տասնյակ կամ հարյուրավոր հազարների։ Ընդ որում, ինչպես նկատել է Պիտեր Գեյլը, ամեն մի սերունդ գրում է իր սեփական Նապոլեոնի մասին։ Նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը նապոլեոնյան պատմագրությանը հատուկ էին երեք տեսակետեր, որ փոխարինել են մեկը մյուսին։ Առավել վաղ հեղինակները ձգտել են Բոնապարտի մեջ ընդգծել նրա «գերմարդկային» ընդունակություններն ու արտասովոր էներգիան, եզակիությունը մարդկության պատմության համար, հաճախ են զբաղեցրել ծայրահեղ ջատագովական կամ խիստ քննադատական դիրքորոշում (Լաս Կազ, Լուի Պիեռ Էդուարդ Բինյոն, Անն դը Ստալ, Էռնստ Մորից Արնդտ, Ֆրիդրիխ ֆոն Գենց, Ուիլյամ Հեզլիտ, Վալտեր Սքոթ և այլք)։ Երկրորդ տեսակետի կողմնակիցները փորձել են Նապոլեոնի մասին եզրակացությունները հարմարեցնել ընթացիկ իրադրությանը, «պատմական դասեր» քաղել նրա գործերից՝ Բոնապարտի կերպարը վերածելով քաղաքական պայքարի զենքի (Ժոզեֆ դ’Օսովիլ, Ֆրանսուա Մինիե, Ժյուլ Միշլե, Լուի-Ադոլֆ Տիեր, Էդգար Քինե, Պիեռ Լանֆրե, Հիպոլիտ Տեն, Անրի Ուսսե, Ալբեր Վանդալ և այլք)։ «Երրրոդ ալիքի» ուսումնասիրողները փնտրել են «մեծ գաղափար» Նապոլեոնի նպատակներում ու ձեռքբերումներում, ինչի հիման վրա կարելի էր հասկանալ նրան ու նրա դարաշրջանը (Ալբեր Սորել, Ֆրեդերիկ Մասոն, Էմիլ Բուրժուա, Էդուար Դրիո, Մարսել Դյունան և այլք)։
Այլ գիտություններում
1804 թվականին Նապոլեոնի պատվին է կոչվել ծառերի ցեղը, որ մտնում է լեցիտիսազգիների ընտանիքի մեջ։ Աֆրիկյան այդ ծառերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանց ծաղիկները չունեն ծաղկաթերթեր, բայց ունեն երեք շարք ստերիլ առէջներ, որոնք դասավորված են շրջանաձև և նմանվում են ծաղկապսակի ։
Արվեստում
Նապոլեոնի կերպարը լայն արտացոլում է գտել արվեստի տարբեր ձևերում՝ գեղանկարչության, գրականության, երաժշտության, քանդակագործության մեջ, կինոյում։ Երաժշտության մեջ նրան ստեղծագործություններ են նվիրել Բեթհովենը (ջնջել է Երրորդ սիմֆոնիայի ընծայականը Նապոլեոնի թագադրումից հետո), Հեկտոր Բեռլիոզը, Առնոլդ Շյոնբերգը, Ռոբերտ Շումանը։ Բազմաթիվ գրողներ են դիմել Նապոլեոնի անձին ու գործունեության պատկերմանը (Ֆեոդոր Դոստոևսկի, Լև Տոլստոյ, Թոմաս Հարդի, Կոնան Դոյլ, Կիպլինգ, Էմերսոն և այլք)։ Ամենատարբեր գաղափարախոսություններ ու ուղղություններ ներկայացնող կինոգործիչներ հարգանքի տուրք են մատուցել Նապոլեոնին («Նապոլեոն» (Ֆրանսիա, 1927), «Մայիսյան դաշտ» (Իտալիա, 1935), «Կոլբերգ» (Գերմանիա, 1944), «Կուտուզով» (ԽՍՀՄ, 1943), «Մոխիր» (ԼԺՀ, 1968), «Վաթեռլոո» (Իտալիա, ԽՍՀՄ, 1970), Սթենլի Կուբրիկի նախագիծն այդպես էլ մնացել է չիրականացված, բայց մինչ օրս շարունակում է հետաքրքրություն առաջացնել ։
Զանգվածային մշակույթում
Իր արտաքին տեսքի ու վարվելաձևի առանձնահատկությունների շնորհիվ Նապոլեոնը ճանաչելի մշակութային կերպար է։ Մասնավորապես զանգվածային մշակույթում ձևավորվել է պատկերացում Նապոլեոնի կարճահասակ լինելու վերաբերյալ ։ Սակայն նրա հասակը, ըստ տարբեր աղբյուրների, կազմել է 167-169 սմ, ինչն այդ ժամանակի Ֆրանսիայի համար եղել է միջինից բարձր հասակ ։ Ըստ «Նապոլեոնի բառարանի»՝ նրա կարճ հասակի վերաբերյալ պատկերացումը կարող էր ձևավորվել այն պատճառով, որ Նապոլեոնը, ի տարբերություն իր շրջապատի մարդկանց, որ կրում էին փետրափնջով բարձր գլխարկ, կրել է ոչ մեծ համեստ գլխարկ։ Հենվելով այդ ոչ ստույգ պատկերացման վրա՝ գերմանացի հոգեբան Ալֆրեդ Ադլերը շրջանառության մեջ է դրել «Նապոլեոնի բարդույթ» տերմինը, ըստ որի՝ ոչ բարձրահասակ մարդիկ ձգտում են իրենց անլիարժեքության զգացումը փոխհատուցել ավելորդ ագրեսիվությամբ և իշխանության ձգտմամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Անձինք թղթադրամների վրա Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կայսրեր Կատեգորիա:Բոնապարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ
Հուստինիանոս Բ Ռինոտմետոս
Հուստինիանոս II Ռինոտմետոս (Քթատ), բյուզանդական կայսր 685-695 թվականներին և 705 թվականից։
Հերակլիոսների դինաստիայից։ Պատերազմ է սկսել Արաբական խալիֆայության դեմ՝ նպատակ ունենալով նվաճել Հայաստանը, Հարավային Կովկասը, Կիպրոսը, Ասորիքը։ 689 թվականին ներխուժել է Հայաստան, Վրաստան և Աղվանք. Հայոց իշխան կարգել Ներսեհ Կամսարականին։ Նույն թվականին խալիֆայության հետ կնքել է հաշտություն, որով Հայաստանի զգալի մասն անցել է Բյուզանդիային։ Գահընկեց է արվել և մահապատժի ենթարկվել հայազգի զորավար Վարդանի (հռչակվել է կայսր՝ Փիլիպպիկոս-Վարդան անունով) կազմակերպած դավադրությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Արաբա-բյուզանդական պատերազմների բյուզանդացի մասնակիցներ Կատեգորիա:7-րդ դարի բյուզանդական կայսրեր
Պուտրինո (գյուղ, Կելմենցիի շրջան)
Պուտրինո (Путрине), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պուտրինո գյուղում բնակվում էր 363 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Յուրևո (այլ կիրառումներ)
Յուրևո, կարող է վերաբերել՝
Բաբելոն (այլ կիրառումներ)
Բաբելոն նաև կարող է վերաբերել՝
Յուրինո (այլ կիրառումներ)
Յուրինո, կարող է վերաբերել՝
Ալան Հովհաննես
Ալան Հովհաննես (իսկական անունը՝ Ալան Հարությունի Չաքմաքչյան, ), ամերիկահայ կոմպոզիտոր։ Համարվում է 20-րդ դարի ամենաբեղուն կոմպոզիտորներից մեկը, նրա պաշտոնական կատալոգում ընդգրկված է 67 համարակալված սիմֆոնիաներ (պահպանված ձեռագրերում սիմֆոնիաների թիվը անցնում է 70-ից) և 434 համարակալած գործ։
«Հովհաննեսը երաժշտություն գրող մեքենա է... Դրանք վերջին 30 տարում երաժշտական ավանդույթներով ստեղծված լավագույն գործերից են ողջ աշխարհում», – գրել է Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր Անդրե Կոստելյանեցը։ Մամուլը Հովհաննեսի երաժշտությանը հետևյալ գնահատականներն է տվել.«Երաժշտություն՝ բացառիկ տաղանդավոր, ինքնատիպ, զորեղ ու առնական», «Հովհաննեսը փնտրում է մեղեդու ազատագրումը», «Ի՜նչ ուրախալի թեթևացում է լսել ժամանակակից մի երգահանի, որ ասելիք ունի և գեղեցիկ է արտահայտում այդ ասելիքը»։ Ամերիկայում նրան անվանում են «կոմպոզիտոր, որ առաջ է կանգնած մյուսներից», Ճապոնիայում և Հնդկաստանում՝ «որոնող հայ», Անգլիայում՝ «խաղաղ ամերիկացի» ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1911 թվականի, մարտի 8-ին, Բոստոնի Սոմերվիլ արվարձանում (Մասաչուսեթս, ԱՄՆ)։ Հայրը՝ Հարություն Չաքմաքչյանը՝ Ադանայից էր, Բոստոնում էր հաստատվել երկարատև դեգերումներից հետո։ Նա բազմաթիվ գրքերի, նաև՝ հայ-անգլերեն առաջին բառարաններից մեկի հեղինակն է, Բոստոնի հայալեզու «Հայրենիք» շաբաթաթերթի երկարամյա գլխավոր խմբագիրը։ Մայրը ծագումով շոտլանդացի էր։
Հովհաննեսը ստացել է ամերիկյան խիստ դաստիարակություն։ Մոր կամքով որդին հրաժարվել է հայկական ազգանունունից և հանրությանը հայտնի դարձել Ալան Սքոթ Վանես անվամբ։ Նրան փոքր հասակից հետաքրքրել է նկարչությունը, գրականությունը, աստղագիտությունը և երաժշտությունը ։ Մանուկ Հովհաննեսի առաջին ստեղծագործությունները ծնվել են չորս տարեկանում։ 14 տարեկանում, չնայած ծնողների լուրջ դիմադրությանը, գրել է առաջին օպերաները։ «Ծնողներս կարծում էին, որ երաժշտություն հորինելը լուրջ զբաղմունք չէ, և եթե ինձ բռնեցնեին ստեղծագործելիս, անպայման նոտաները կխլեին ձեռքիցս։ Ստիպված գրում էի գիշերները, լոգարանում կամ այլ թաքուն վայրերում, ապա ծնողներիցս թաքցնում ձեռագրերը»։ Գիշերներն ստեղծագործելու սովորույթն ուղեկցում է Հովհաննեսին ողջ կյանքի ընթացքում։
Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Հովհաննեսը երկու տարի սովորել է Թաֆթս համալսարանում ։ Ա. Հովհաննեսը սովորել է Բոստոնի Նյու Ինգլենդ կոնսերվատորիայում, զուգընթաց ստեղծել։
1940-ականներին Հովհաննեսի կյանքում սկսվում է հայկական շրջանը։ Հիմնում է նվագախումբ, ղեկավարում այն, նվագում իր հայկական ստեղծագործությունները։ 1950- ական թթ. նա ԱՄՆ-ում արդեն մեծ հռչակ ուներ որպես կոմպոզիտոր, դիրիժոր և դաշնակահար, և հանրահայտ երաժիշտների կողմից պարբերաբար ստանում էր մեծաքանակ պատվերներ։ Նրան շնորհվում են ակադեմիական բարձր տիտղոսներ և տարբեր հեղինակավոր հաստատությունների կողմից՝ Պատվավոր դոկտորի կոչումներ։
1960-70 թթ. վերածվում են Ալան Հովհաննեսի ստեղծագործությունների ձայնագրությունների և տարածման փառահեղ հաղթարշավի։ Նա հռչակվում է Ամերիկայի ամենաշատ ձայնագրված կոմպոզիտոր։ 1977 թթ. երաժշտական նվաճումների համար Գրականության և արվեստի ամերիկյան ակադեմիան նրան ընտրում է պատվավոր անդամ։
70-80 տարեկանում Ա. Հովհաննեսը գրել է շուրջ 80 ստեղծագործություն, այդ թվում՝ 20 սիմֆոնիա։ 85 տարեկանում նա դեռ ստեղծագործում էր։ Մահացել է 2000 թ. հունիսի 21-ին Սիեթլում, ծանր հիվանդությունից։
Կապը Հայաստանի հետ
Ալան Հովհաննեսը Հայաստան է այցելել 1965 թվականին։ Ալան Հովհաննեսը հայրենիքում երկար չմնաց. ծանոթացավ գործընկերներին, նվիրեց իր ստեղծագործությունները գրականության և արվեստի թանգարանին ու հեռացավ։ Նրա հայաստանյան շրջագայության մասին պետական արխիվներում քիչ բան կա։ Երբ Խորհրդային Միությունը տապալվեց, և սկսվեց Արցախյան ազատամարտը, Հովհաննեսն արդեն ծեր էր ու, չնայած ցանկությանը, չէր կարող գալ նորանկախ Հայաստան։ Նա հայրենիք վերադառնալու այլ ճանապարհ գտավ. գրեց «Արցախ» սիմֆոնիան՝ նվիրված Արցախյան ազատամարտի քաջերին։
1991 թ. երբ Ամերիկահայոց արևելյան թեմի ազգային առաջնորդարանը և Ամերիկայի կոմպոզիտորների նվագախումբը համատեղ, Կարնեգի Հոլում մեծ շուքով նշում են Ալան Հովհաննեսի ծննդյան 80-ամյակը, գալա համերգին 80-ամյա Մաեստրոն ղեկավարում է իր նոր՝ «Արցախ» սիմֆոնիայի համաշխարհային պրեմիերան...
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ստեղծագործական կեղծանուններ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Լասլո Նեմեշ
Նեմեշ Ելեշ Լասլո (Nemes Jeles László, ), հունգարացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և դերասան։
Կենսագրություն
Լասլո Նեմեշը ծնվել է 1977 թվականի փետրվարի 18-ին Բուդապեշտում, հրեական ընտանիքում։ Ռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան և դրամատուրգ Անդրաշ Ելեշի որդին է ։ 1989-2003 թվականներին Լասլո Նեմեշն ապրել է Փարիզում և համալսարանում սովորել պատմություն, գրականություն, միջազգային հարաբերություններ և սցենարիզմ  ։
2001 թվականին Լասլե Նեմեշն սկսել է աշխատել որպես ռեժիսորի օգնական Հունգարիայում և Ֆրանսիայում։ 2005-2007 թվականներին աշխատել է որպես Բելա Տարրի օգնական «Մարդը Լոնդոնից» ֆիլմի ստեղծման ժամանակ ։ 2006 թվականի սեպտեմբերին Լասլոն տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ սովորել է ռեժիսորական արվեստ Տիշ արվեստների դպրոցում ։ Լասլո Նեմեշի «Քաունթերփարթ» (2008) կարճամետրաժ ֆիլմը ներկայացվել է այնպիսի կինոփառատոներում, ինչպիսիք են Բուխարեստը, Բերգամոն ու Վալենսիան։ 2008 թվականի սեպտեմբերին Լասլո Նեմեշը  դարձել է Եվրոպական կինոակադեմիայի անդամ։ 2011 թվականին սկսել է գրել «Սուլի որդին» ֆիլմի սցենարը, որի համար 2015 թվականին արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հունգարացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Կոշութի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հունգարացի պրոդյուսերներ
Նովիե Շարաշլի
Նովիե Շարաշլի (Новые Шарашли, Яңы Шәрәшле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիժոնի սև հաղարջի սկզբունք
Դիժոնի սև հաղարջի սկզբունք (ֆր.՝ Principe du cassis de Dijon, հայերեն տառադարձությամբ՝ Փղենսիպ դյու կասիս դը Դիժոն), Եվրոպական Միության անդամ երկրների միջև գործող փոխադարձ ճանաչման սկզբունքին տրված անվանումը, որով կանոնակարգվում են միմյանց միջև համապատասխան կարգավորումները՝ համայնքային օրենսդրական ներդաշնակեցման բացակայության պայմաններում։
Նկարագրություն
Այս սկզբունքը բխում է նախկին Եվրոպական համայնքի պայմանագրի 28-րդ հոդվածից (այսօր փոխարինվել է Եվրոպական միության գործունեության մասին պայմանագրի 34-րդ հոդվածով ), որով արգելվում են տեխնիկական հովանավորչական միջոցառումները, և իր անվանումը ստացել է ևրոպական համայնքի արդարադատության դատարանի 1979 թվականի փետրվարի 20-ի թիվ 120/78 գործով կայացրած վճռի վերնագրից ։
Գերմանիան մի գերմանացի ներկրողի արգելել էր Դիժոնի սև հաղարջի լիկյոր ներկրել՝ պատճառաբանելով, որ ալկոհոլում դրա պարունակությունը ցածր էր գերմանական օրենքով սահմանած նվազագույն չափից։
Դատարանը սահմանեց հետևյալը. քանի որ այս լիկյորը օրինական կերպով արտադրվում ու վաճառվում էր Ֆրանսիայում, գերմանական օրենսդրությունն արգելափակում էր ապրանքների ազատ տեղաշարժը. արգելափակում, որն արդարացված չէր ընդհանուր շահերի տեսանկյունից։ Փաստացի, սև հաղարջի պարունակությունը, որն ըստ Գերմանիայի ազգային օրենսդրության՝ ցածր էր ալկոհոլի պարունակության համար սահմանած նվազագույն չափից, ընդհանուր շահին չէր վնասել։
Հարկ է նշել, որ սույն սկզբունքը բացարձակ չէ և ԵՄ որևէ երկիր կարող է տեխնիկական սահմանափակումներ կիրառել, երբ դա անհրաժեշտ է ոչ տնտեսական բնույթի ընդհանուր շահի համար (ԵՄ գործունեության մասին պայմանագրի 36-րդ հոդված) կամ երբ դա անհրաժեշտ է «գերակա ընդհանուր շահի համար»՝ բացի նույն հոդվածով թվարկված դեպքերը։ Օրինակ կարող է ծառայել սպառողների պաշտպանության համար 2005 թվականի նոյեմբերի 24-ին Շվարցի կայացրած թիվ C-366/04 վճիռը (30-31 կետեր)։ Այս սահմանափակումը, այնուամենայնիվ, պետք է անհրաժեշտ ու համաչափ լինի, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի անդամ-երկիրը։ Վերջինս պետք է հաստատի, որ սահմանափակումը չափավոր է և արդյունավետորեն անհրաժեշտ ընդհանուր շահի պաշտպանության համար (Եվրոպական համայնքի հանձնաժողովի 1987 թվականի մարտի 12-ին կայացրած վճիռը՝ ընդդեմ Գերմանիայի, կետ 44) ։
Կիրառելիությունը ԵՄ սահմաններից դուրս
ԵՄ Արդարադատության դատարանի դատական պրակտիկան կիրառվում է Եվրոպական տնտեսական տարածքի համաձայնությունը ստորագրող երկրների՝ Ազատ առևտրի ևրոպական ասոցիացիայի անդամների հանդեպ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ վերջինս ունի իր դատարանը։ Շվեյցարիան, որն այս ասոցիացիայի անդամ է, բայց չի հարում ևրոպական տնտեսական տարածքին, այնումամենայնիվ միակողմանի կերպով ընդունել է այս սկզբունքը (ինքնավար կիրառում) 2010 թվականին՝ առևտրի հանդեպ տեխնիկական խոչընդոտներին վերաբերող օրենքի բարեփոխումների շրջանակներում։
Եվրոպական համայնքի ու Թուրքիայի միջև մաքսային միությանը համահունչ՝ Դիժոնի սև հաղարջի սկզբունքը նաև կիրառվում է Եվրոպական տնտեսական համայնքի ապրանքների համար՝ վերջինիս ու Թուրքիայի տարածքներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպական միության տնտեսություն
Նորամանուկ եկեղեցի (Նորշեն)
Նորամանուկ եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Հայաստանի Շիրակի մարզում, Բագրավանից 7 կմ դեպի հարավ-արևմուտք՝ Ախուրյանի ձախ ափին՝ պատմական Անի մայրաքաղաքի դիմաց Նորշեն գյուղում, կառուցվել է 14-րդ դարում։
Ջինջառ
Ջինջառը, սպիտակ ձյունանման նստվածք է, որն առաջանում է ծառերի և թփերի ճյուղերին, փշատերևների, հաղորդալարերի, մետաղալարե ցանկապատերի և այլ բարակ առարկաների, ինչպես նաև առարկաների ելուստների, անկյունների և եզրերի վրա։
Նորամանուկ եկեղեցի (Նորշեն)
Ըստ ավանդության՝ եկեղեցու անունը կապված է այն բանի հետ, որ եկեղեցին կառուցել է մի մարդ, ում անունը եղել է Մանուկ և նրա ջանքերով Վան քաղաքից խաչքար են բերվել Նորշեն գյուղ։
Ջինջառ
Առաջացումը
Այն առաջանում է սառնամանիքային մառախլապատ եղանակին, իսկ ուժեղ սառնամանիքների դեպքում` նաև պարզկա եղանակին։ Ուժեղ քամիները հեշտությամբ կարող են տանել առաջացող ջինջառը։ Ջինջառի նստվածքը կարող է լինել շատ զգալի, հատկապես լեռնային անտառներում։ Ջինջառ կարող է առաջանալ օրվա տարբեր ժամերին, ընդ որում հորիզոնական մակերևույթների` աննշան քանակությամբ։ Ջինջառը, ինչպես պինդ նստվածք, կարող է դիտվել արհեստականորեն ստեղծված պայմաններում պատուհանի ապակիներին, պատերին, առաստաղին և այլն։
Նորամանուկ եկեղեցի (Նորշեն)
Եկեղեցու մուտքի երկու կողմերում կան 13-րդ դարի խաչքարեր, ենթադրվում է, որ դրանք այն խաչքարերից են, որոնք բերել է Մանուկը Վան քաղաքից։ Եկեղեցու ներսում մկրտության ավազանի մոտ պահպանվել են 13-ից 14-րդ դարերի խաչքարեր, եկեղեցու դռան շեմին կա ևս մեկ խաչքար, որը ենթադրվում է՝ ավելի հին է, քան վերոնշյալ խաչքարերը։ Եկեղեցու բակում կա գերեզման, որը պատկանում է վանահորը, սակայն գերեզմանը քանդված է և կոտրված։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Ջինջառ
Բյուրեղային
Ոչ ուժեղ սառնամանիքների (-2--7 °C և երբեմն ավելի ցածր) դեպքում ջինջառն առաջանում է մառախուղի գերսառած կաթիլների` առարկաներին սառել-կպչելու հետևանքով։ Մառախուղի կաթիլներն առարկաներին հպվելիս այնքան արագ են սառում, որ չեն հասցնում կորցնել իրենց ձևը և առաջացնում են աչքով չտարբեվող սառցային հատիկներից բաղկացած ձյունանման սառցակալում ։ Այդպիսի ջինջառն աճում է առավելապես առարկաների հողմակողմ մասում և, երբեմն հասնելով մեծ չափերի, պատճառ է դառնում տարբեր տեսակի ավերածությունների առաջացման։ Օրինակ, ծառերի ճյուղերի կոտրատում, հաղորդալարերի վնասում։ Օդի ջերմաստիճանի աճման և մառախուղի կաթիլների խոշորանալու ժամանակ ջինջառի խտությունն աճում է և այն աստիճանաբաչր անցնում է մերկասառույցի։
Հատիկավոր
Ավելի ուժեղ սառնամանիքների (-11–25 °C և երբեմն ավելի ցածր) դեպքում ջինջառը սառույցի բարակ կառուցվածք ունեցող, բյուրեղներից կազմված սպիտակ տեղումի տեսք ունի ։ Ծառերի ճյուղերի, մետաղալարերի և այլնի վրա նստելիս ջինջառն ունենում է շարանների (ծաղկաշղթաների) ձև, որոնք հեշտությամբ թափվում են ցնցումներից։ Այդպիսի ջինջառը հաճախ առաջանում է գիշերային ժամերին, երբ երկինքը պարզկա է կամ ամպերը բարակ են, կամ եղանակը հանդարտ է և նկատվում է մառախուղ։ Այդ պայմաններում ջինջառի բյուրեղները գոյանում են մառախուղի կաթիլների գոլորշացումից առաջացած ջրային գոլորշիների անմիջապես սառույց դառնալուց (սուբլիմացիա)։ Առանձին, առավելապես շատ ուժեղ սառնամանիքների (-30 °C-ից ցածր) դեպքում բյուրեղային ջինջառը կարող է գոյանալ առանց մառախուղի` ի հաշիվ օդի մեջ եղած ջրային գոլորշիների։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ
Օրաշյե
Օրաշյե (Orašje), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսային հատվածում: Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում: Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է:
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1830 և 1867 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանում Սերբիայից բոսնիացի գաղթականների կողմից՝ Օսմանյան կայսրության տրոհումից հետո:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Ալեքսանդր Ստոլետով
Ալեքսանդր Գրիգորևիչ Ստոլետով (Александр Григорьевич Столетов, ), ռուս ականավոր ֆիզիկոս։
Ֆոտոէֆեկտի հետազոտությունը, որում ձևակերպվեցին ֆոտոէֆեկտի Ստոլետովի օրենքները, նրան համաշխարհային ճանաչում բերեցին։ Ստոլետովը ցույց տվեց ֆոտոէֆեկտը գործնականում կիրառելու հնարավորությունը։
Իր «Փափուկ երկաթը մագնիսացնելու ֆունկցիայի հետազոտությունը» դոկտորական թեզում նա մշակեց ֆերոմագնետիկների հետազոտման եղանակը և որոշեց մագնիսական կորի տեսքը՝ հիստերեզիսը։ Այդ աշխատանքը լայնորեն օգտագործվում էր էլեկտրական մեքենաներ նախագծելիս։
Ստոլետովը մեծ ջանքեր է գործադրել Ռուսաստանում ֆիզիկան զարգացնելու համար։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ստոլետովը ծնվել է աղքատ վաճառականի, մթերային կրպակի և կաշվի վերամշակման արհեստանոցի սեփականատեր Գրիգորի Միխայլովիչ Ստոլետովի ընտանիքում։ Նրա մայրը՝ Ալեքսանդրա Վասիլիևնան, Տամբովի նահանգի Կասիմով քաղաքի վաճառական Պոլեժաևների ընտանիքից էր։ Լինելով կրթված կին՝ նա ինքն էր նախապատրաստում իր երեխաներին (նրանք վեցն էին) գիմնազիա ընդունվելու համար՝ սովորեցնելով նրանց թվաբանություն և ռուսաց լեզու։ Նրա եղբայրը` Նիկոլայ Գրիգորևիչը, դարձավ ականավոր զորավար։ Ալեքսանդրը կարդալ  սովորել է 4 տարեկանում, իսկ ավելի ուշ հետաքրքրություն է ցուցաբերել գրականության նկատմամբ՝ գիմնազիայում սովորելու ընթացքում նա ձեռագիր ամսագիր է հրատարակել ։ Սովորել է Վլադիմիրի գիմնազիայում (1849-1856)։ Ոսկե մեդալով գիմնազիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի Կայսերական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը որպես «գանձարանի հաշվին ապրող» ուսանող, որտեղ սովորել է պրոֆեսոր Միխայիլ Սպասկու մոտ ]: 1860 թվականին գերազանց գնահատականներով ավարտել է դասընթացը և մնացել համալսարանում՝ պրոֆեսորի կոչման պատրաստվելու համար։
1862 թվականի ամռանից մինչև 1866 թվականի սկիզբը պրոֆեսորներ Սերգեյի և Կոնստանտին Ռաչինսկու կողմից համալսարանին նվիրաբերած հատուկ կրթաթոշակով Ստոլետովը ստաժավորում է անցել արտասահմանում՝ ֆիզիկա պարապելով նախ Հայդելբերգում, ապա Գյոտինգենում (Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր ի ֆիզիկայի լաբորատորիայում), Բեռլինում (Հայնրիխ Գուստավ Մագնուս ի լաբորատորիայում, ունկնդրում էր Գեորգ Հերման Կվինկեի, Դևի, Պալցովի դասախոսությունները), Փարիզի (Սորբոնի համալսարան) և վերջապես, կրկին Հայդելբերգում՝ Գուստավ Կիրխհոֆ ի լաբորատորիայում։ Իր առաջին գիտական աշխատանքում նա հաստատել է, որ միջավայրի դիէլեկտրական հատկությունները չեն ազդում էլեկտրական հոսանքի հաղորդիչների էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության վրա. Կիրխհոֆը նրան անվանեց իր ամենատաղանդավոր աշակերտը ։
1869 թվականի փետրվարի 15-ին Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերությունում Ստոլետովը կարդացել է իր մագիստրոսական թեզը. «Էլեկտրաստատիկայի ընդհանուր խնդիրը և դրա փոխարկումը ամենապարզ ձևին» (լիցքերի ուղղորդումը սկզբնական չլիցքավորված փոխարկիչների վրա լիցքավորված փոխարկիչների  առկայության  պայմաններում և լիցքերի վերաբաշխումը մինչև էլեկտրական հավասարակշռության հասնելը) և 1869 թվականի մայիսին նա փայլուն պաշտպանել է այն, ցույց է տվել խնդրի լուծումը կամայական քանակի փոխարկիչների փոխազդեցության ընդհանուր դեպքի համար։
1869 թվականի հունիսից եղել է ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ։ 1870 թվականից Ստոլետովի բնակարանում ամեն շաբաթ հավաքվում էին ֆիզիկայի խմբակի անդամները։ 1871 թվականին Ստոլետովը կրկին մեկնել է արտերկիր, որտեղ մնացել է մոտ վեց ամիս՝ աշխատելով Կիրխհոֆի լաբորատորիայում իր դոկտորական ատենախոսության վրա՝ «Երկաթի մագնիսացման ֆունկցիայի հետազոտություն» թեմայով, որը նա պաշտպանել է 1872 թվականի ապրիլին։ Նույն թվականի հունիսին Ստոլետովը հաստատվել է որպես արտակարգ պրոֆեսոր, իսկ 1873 թվականին` շարքային պրոֆեսոր։ 1872 թվականին նրա նախաձեռնությամբ և նրա անմիջական մասնակցությամբ կազմակերպվել է Ռուսաստանում ուսումնա-հետազոտական ֆիզիկայի առաջին լաբորատորիան։ Ստոլետովը նախաձեռնել է Մոսկվայի Կայսերական համալսարանին կից ֆիզիկայի ինստիտուտի ստեղծումը։ Շարունակաբար ուսումնասիրելով իր սիրած առարկան՝ ֆիզիկան, Ստոլետովը կարողացավ հետաքրքրություն առաջացնել այս գիտության նկատմամբ իր շատ ուսանողների մոտ։ Համալսարանի ֆիզիկայի դասախոսների մեծ մասը նրա ուսանողներն էին։ Նա ուսանողների շրջանում խիստ դասախոսի համարում ուներ, Ֆեոդոր Շլիպպե ն հիշում է.
1874 թվականին նա հրավիրվում է Քեմբրիջի համալսարանի ֆիզիկայի լաբորատորիայի բացման տոնակատարություններին։ 1876 թվականին նա անցկացրել էր մի շարք փորձեր՝ էլեկտրամագնիսական և էլեկտրաստատիկ միավորների հարաբերակցության արժեքը չափելու նպատակով և ստացել  լույսի արագությանը մոտ արժեք։ Համալսարանում նա  կազմակերպել էր  ֆիզիկոսների ստուգազրույց-խմբակ։
Ավիշ
Ավիշ (՝ մաքուր ջուր, հեղուկ), մարդու օրգանիզմի ներքին միջավայրի բաղադրիչ, հեղուկ շարակցական հյուսվածքի տարատեսակ, որը կաթնասպիտակավուն թափանցիկ հեղուկ է. միջբջջային հեղուկից ջուրը և որոշ նյութեր անարգել անցնում են հյուսվածքներում սկիզբ առնող ավշային մազանոթների մեջ և վերածվում ավշի։ Նրա բաղադրության մեջ կան ամինաթթուներ, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր, հանքային աղեր, կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, նյութափոխանակության արգասիքներ։ Սակայն սպիտակուցների պարունակությունը ավշի մեջ 3-4 անգամ փոքր է, քան արյան մեջ։ Ավշի մեջ կան նաև լեյկոցիտներ, որոնք վնասազերծում են նրա մեջ թափանցած օտարածին մասնիկները և թունավոր նյութերը։ Տարբեր օրգաններից հոսող ավշի բաղադրությունը միանման չէ։ Օրական արյան մեջ է ներթափանցում 2-3 լ ավիշ։
Հիմնական տեղեկություններ
Ավիշը թափանցիկ մածուցիկ անգույն հեղուկ է, որի կազմում չկան էրիթրոցիտները, բայց կան մեծ թվով լիմֆոցիտներ։ Ավիշը հոսում է ներքևից վերև՝ ձեռքի և ոտքի մատների ծայրերից մինչև կրծքային ավշային հոսք։ Ավշային հեղուկը շարժվում է մկանների կծկման և ավշային հանգույցներում փականների առկայության շնորհիվ, որոնք արգելում են ավշի հոսքը հակառակ ուղղությամբ։ Մազանոթներից ավիշն անցնում է ավշային անոթներ, իսկ հետո հոսքեր և ծորաններ, ձախից՝ կրծքային հոսք (ամենամեծ հոստ), ձախ գանգուղեղային և ձախ ենթաանրակային ծորաններ, աջից՝ ավշային հուն, աջ գանգուղեղային և ենթաանրակային ծորաններ։ Հուներն ու ծորաններն բացվում են խոշոր պարանոցային երակների, իսկ այնուհետև՝ վերին սիներակի մեջ։ Ավշային անոթներում կան ավշային հանգույցներ, որոնք կատարում են իմունային և պատնեշային գործառույթ։
Ալեքսանդր Ստոլետով
Կենսագրություն
Ստոլետովը բազմաթիվ ռուսական և օտարերկրյա գիտական ընկերությունների անդամ էր` Բնագիտության սիրահարների ընկերության, Կիևի ֆիզիկամաթեմատիկական ընկերության, Կիևի բնագետների ընկերության, Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության, Ռուսաստանի ֆիզիկաքիմիական ընկերության, Փարիզյան Société française de physique-ի պատվավոր անդամ, Paris Société internationale des électriciens-ի հիմնադիր անդամ և թղթակից, Լոնդոնյան Institution of Electrical Engineers օտարերկրյա անդամ։ Ստոլետովը նաև Սուրբ Վլադիմիրի Կիևի համալսարանի պատվավոր անդամ էր։ Բացի գիտությունից, Ստոլետովը հետաքրքրվում էր գրականությամբ և արվեստով։ 1893 թվականին երեք ակադեմիկոսներ՝ Չեբիշևը, Բրեդիխինը և Բեկետովը, երաշխավորեցին Ստոլետովին առաջադրվել Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա յի անդամ։ Սակայն, ակադեմիայի նախագահ, Մեծ իշխան Կոնստանտինը մերժեց առաջադրումը։ Հաջորդ տարի նա մասնակցում է Բնախույզների և բժիշկների IX համագումարի ֆիզիկայի բաժամունքի կազմակերպմանը՝ գերազանց կազմակերպելով այդ բաժամունքի ցուցադրական նիստերը։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ջանաան)
Ջանաան գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Ջանաան գյուղում։
Ալեքսանդր Ստոլետով
Կենսագրություն
Ստոլետովը մահացել է թոքաբորբից 1896 թվականին մայիսի 16-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Վլադիմիրում, իշխան Վլադիմիրի (հին) գերեզմանատանը ։
Ավիշ
Հիմնական գործառույթներ
Ավշի գործառույթը սպիտակուցների, ջրի, աղերի, տոքսինների ու մետաբոլիտների վերադարձն է հյուսվածքներից արյան մեջ։ Մարդու օրգանիզմը պարունակում է 2-4 լիտր ավիշ։ Ավշային համակարգը մասնակցում է իմունիտետի ստեղծմանը, հիվանդածին մանրէներից և վիրուսներից պաշտպանելուն։ Ջրազրկման ու իմունիտետի պաշտպանական ուժերի ընդհանուր թուլացման ժամանակ հնարավոր է մակաբույծների (պարզագույն օրգանիզմներ, բակտերիաներ, վիրուսներ, սնկեր և այլն) տարածումն ավշային անոթներով, որը կոչվում է վարակի տարածում ավշային ճամապարհով։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ջանաան)
Պատմություն
Եկեղեցու կառուցման ժամանակը հայտնի չէ։ Վավերագրերում եկեղեցին առաջին անգամ հիշատակվում է 1818 թվականին՝ որպես փայտաշեն՝ կառուցված հասարակության միջոցներով ։ 1840 թվականից հիշվում է Սբ. Աստվածածին անվամբ ։ Եկեղեցին 1852 թվականին եղել է քայքայված վիճակում ։ 1870 թվականից հետո եկեղեցու մասին չկա նշված ոչ մի վավերագրերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կախեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Ալեքսանդր Ստոլետով
Գիտական գործունեություն
Հիմնական աշխատանքները էլեկտրամագնիսականության, օպտիկայի, մոլեկուլյար  ֆիզիկայի բնագավառներում։
Ավիշ
Հիմնական գործառույթներ
Ավշի հիմնական գործառույթներն են.
Ալեքսանդր Ստոլետով
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Ավիշ
Ավշաշրջանառություն
Օրգաններից ու հյուսվածքներից ավշի անցումը ավշային հանգույցների միջով մինչև արյունատար երակների արյուն կոչվում է ավշաշրջանառություն (լիմֆոդրենաժ, lymphatic drainage – «ավշի հոսում», — ցամաքեցում, արտահոսք) ։ Ավիը ողնաշարի նյարդային հյուսվածքից սկզբում անցնում է միջողային սկավառակների միջով ։
Ավշի շրջանառությունը դանդաղ է և ապահովվում է մկանների միջոցով։ Ավիշը շարժման մեջ դնող գլխավոր մկանը ստոծանին է։ Այն ավշային համակարգի յուրօրինակ «սիրտն» է։ Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և «որովայնով» խորը շնչառության ժամանակ ստոծանու շարժման ամպլիտուդը մեծանում է, և ավշի շրջանառությունը մեծանում է, այսինքն՝ նրա լճացումը վերանում է։
Վնասվածքի, ավշատար անոթների նեղացման կամ ոչ բավարար անցանելիության հետևանքով ավշաշրջանառության խախտման արդյունքում տեղի է ունենում ավշի լճացում, որը կարող է հանգեցնել հիվանդության՝ լիմֆոստազի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արյուն
Զուղուլբա
Զուղուլբա նստավայր (Zuğulba İqamətgahı), Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահի պաշտոնական քաղաքամերձ նստավայր։ Գտնվում է Ապշերոնյան թերակղզում՝ Կասպից ծովի ափին, Բաքու քաղաքից 35,3 կմ դեպի արևելք հեռավորության վրա ։
Կարգավիճակ
Համաձայն ԱՀ նախագահի 2005 թվականի հրամանագրի Զուղուլբա և մի շարք այլ կառույցներ կազմում են Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահի գրասենյակի մաս և ենթարկվում են Ադրբեջանական Հանրապետության աշխատակազմին։ Զուղուլբա նստավայրից բացի նախագահի գրասենյակի մաս են կազմում Գյանջլիկ և Գաբալա նստավայրերը, Ուլդուզ, Գյանջլիկ և Ազադլըղ հյուրատները, Սաադեթ և Գյուլիստան պալատները, նախագահական գրադարանը, քաղաքական փաստաթղթերի արխիվը, Մարքսալ առողջարանային համալիրը ։
Ճարտարապետություն
Նստավայրը կառուցված է իտալական ոճով, այդ իսկ պատճառով առկա է իտալական ճարտարապետությանը բնորոշ անֆիլադա ։ :Անֆիլադաների միջով, որպես կանոն, կարելի է անցնել դեպի ցանկացած սենյակ։ Կառույցը ունի նաև մի քանի պատշգամբ, որոնցից ամեն մեկը կրում է ինքնաբավ բնույթ ։ Շենքի ճակատը զարդարված է սյունաշարով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պաշտոնական նստավայրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Նախագահական նստավայրեր
Ղումլուջա
Ղումլուջա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յուրմաշ (այլ կիրառումներ)
Յուրմաշ, կարող է վերաբերել՝
Ելենա Գասպարյան
Ելենա Հովհաննեսի Գասպարյան (1912, Բաքու -), հայ բժիշկ, թերապևտ, պրոֆպաթոլոգ։ Բժշկագիտության դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970):
Կենսագրություն
Բաքվում միջնակարգ կրթությունն ստանալուց հետո 1931 թվականին ընդունվել է Երևանի բժշկական ինստիտուտ և գերազանցության դիպլոմով ավարտել է 1936 թվականին։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսում է Արզնի առողջարանից։ 1939 թվականին ընդունվել է ֆակուլտետային թերապիայի ամբիոնի ասպիրանտուրա։
Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին օրերին ուղարկվել է № 1472 էվակուհոսպիտալ որպես վիրաբուժության բաժանմունքի պետ։ Երեքուկես տարում դառնում է որակյալ մասնագետ, մասնակցում բարդ վիրահատումների, ինքնուրույն վիրահատում (ռումբի բեկորների հեռացում, որովայնի վիրահատում, վերջավորությունների հեռացում)։
Պատերազմից հետո եղել է ասիստենտ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ներքին հիվանդությունների ամբիոնում։ 1952 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն և ստացել բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, 1954 թվականին նրան շնորհվել է դոցենտի կոչում։ Նվիրվել է պրոֆախտաբանության հրատապ խնդիրների գիտական մշակմանը։ 1969 թվականին ստացել է դոկտորի գիտական աստիճան, իսկ մեկ տարի հետո՝ պրոֆեսորի կոչում։
Գրել է շուրջ վեց տասնյակ գիտական աշխատություններ ու հոդվածներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ թերապևտներ
Ավենիր Պարխոմենկո
Ավենիր Իվանովիչ Պարխոմենկո (Авенир Иванович Пархоменко, ), խորհրդային նկարիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Ավենիր Պարխոմենկոն ծնվել է 1921 թվականի մարտի 24-ին Մոսկվայում։ Նրա հայրը՝ Իվան Կիրիլովիչ Պարխոմենկոն (1870-1940), եղել է հայտնի դիմանկարիչ, մայրը՝ Ռաիսա Միխայլովնա Վեչերնիցկայան (1892 -?), ուսուցիչ։ Ընտանիքում եղել է ևս երեք ավագ երեխա։ Վաղ տարիքից ապագա նկարիչը մեծացել է ստեղծագործական մթնոլորտում, ինչն ազդել է սեփական ճանապարհի ընտրության վրա։ 1953 թվականին գրված ինքնակենսագրության մեջ Ա. Պարխոմենկոն հիշում է. «Հորս համար կեցվածք ընդունելու համար մեր ընտանիքում եղել են այնպիսի մարդիկ, ինչպիսիք են Ի. Ստալինը, Ֆ. Ձերժինսկին, Մ. Կալինինը, Ս. Բուդյոննին, Ա. Լունաչարսկին, Ա. Նովիկովը-Պրիբոյը, Ֆ. Գլադկովը, Լ. Լեոնովը, Ա. Չապիգինը և շատ ուրիշներ» ։
1941 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ծառայել է սկզբում 1105 ուսումնական գումարտակում, այնուհետև եղել է շարքային հարավային ճակատում՝ 133-րդ առանձին հրաձգային գնդում։ 1941 թվականի վերջում թեթև վիրավորվել է։ 1942 թվականի հունվարին զորացրվել է և մասնագիտությամբ ուղարկվել Մոսկվա՝ ՋԷԿ-12-ի վերականգնման, որտեղ որպես էլեկտրամոնտյոր է աշխատել մինչև 1945 թվականի աշունը; Պարգևատրվել է «Գերմանիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալով։
1945 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Ի. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության բաժինը։ Սովորել է Լեոնիդ Օվսյաննիկովի, Միխայիլ Ավիլովի, Իվան Ստեպաշկինի, Յուրի Նեպրինցևի մոտ։ 1951 թվականին ավարտել է ինստիտուտը Ռուդոլֆ Ֆրենցի արվեստանոցում՝ ստանալով գեղանկարչության նկարչի որակավորում։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Տոլստոյը և Ռեպինը Յասնայա Պոլյանայում» նկարը։ 1951 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Ինստիտուտն ավարտելուց հետո ուղարկվել է Տուլա, որտեղ կարճ ժամանակ աշխատել է որպես նկարիչների որակավորման բարձրացման ստուդիայի դասախոս։ 1952 թվականի սկզբին վերադարձել է Լենինգրադ, դասավանդել է Վ. Մուխինայի անվան բարձրագույն գեղարվեստաարդյունաբերական ուսումնարանում։ 1951 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ Ստեղծել է դիմանկարներ, պատմական և ժանրային նկարներ, բնանկարներ։ Ա. Պարխոմենկոյի ստեղծագործությունների թվում են՝ «Горько!» (1957), «Վ․ Ի. Լենինը վիրավոր է» (1960), «Պատերազմի ճանապարհներին» (1965), «Լենինն ու կոմերիտականները» (1967), «Վ․ Լենինի ելույթը» (1970), «Ալեքսանդր Զայցևի դիմանկարը», «Միլիցիայի լեյտենանտ Ա. Ի. Կոլեսնիկով», «Կնոջ դիմանկարը» (все 1971), «Անհայտ զինվորի շիրմի մոտ» , «Հավերժական կրակի մոտ» (երկուսն էլ 1980) և այլն։
Մահացել է 1988 թվականի հունիսի 5-ին Լենինգրադում։
Ավենիր Պարխոմենկոյի ստեղծագործությունները գտնվում են Ռուսաստանում և արտերկրում գտնվող թանգարաններում ու մասնավոր հավաքածուներում։ 1989-1992 թվականներին Ավենիր Պարխոմենկոյի աշխատանքները հաջողությամբ ներկայացվել են Ֆրանսիայում ռուսական գեղանկարչության ցուցահանդեսներում և աճուրդներում ։
Բլագոևգրադի մարզ
Բլագոևգրադի մարզ (Област Благоевград), Բուլղարիայի քսանութ մարզերից մեկը, երկրի հարավարևմտյան մասում։ Մարզի սահմաններում է գտնվում Պիրինյան Մակեդոնիա աշխարհագրական տարածաշրջանը։ Հարավում մարզը սահմանակից է հունական Մակեդոնիա երկրամասին, արևմուտքում՝ Հյուսիսային Մակեդոնիա պետությանը։ Սահմանակից է նաև բուլղարական չորս այլ մարզերի։ Կազմված է 14 համայնքներից։ Մարզկենտրոնը Բլագոևգրադ քաղաքն է։ Մարզի կազմում կա ևս 12 քաղաք, ներառյալ Գոցե Դելչևը, Բանսկոն, Մելնիկը, Պետրիչը, Ռազլոգը, Սադանսկին և Սիմիթլին։
Աշխարհագրությունը
Մարզն զբաղեցնում է 6,449.5 քառակուսի կիլոմետր տարածք (երկրի ամբողջ տարածքի 5,8 տոկոսը), ունի 323,552 բնակիչ։ Բուլղարիայում մեծությամբ երրորդն է՝ Բուրգասի և Սոֆիայի մարզերից հետո։ Բլագոևգրադի մարզում են մասամբ կամ ամբողջությամբ գտնվում Ռիլա (ամենաբարձր գագաթը Մուսալա լեռն է, որը նաև Բալկանների ամենաբարձր գագաթն է և ունի 2925 մետր բարձրություն), Պիրին (ամենաբարձր գագաթը՝ Վիհրեն, 2914 մ) լեռնաշղթաները, Ռոդոպներ լեռնազանգվածը, Սլավյանկա, Բելասիտցա, Վլահինա, Մալեշևո, Օգրաժդեն, Ստարգաչ սարերը։ Մարզի տարածքով հոսում են երկու բավականին մեծ գետ՝ Ստրուման և Մեստան։
Կլիման
Կլիման տատանվում է բարեխառը մայրցամաքայինից մինչև միջերկրածովյան (ծայր հարավային հատվածում)։ Բնական պաշարներն են փայտանյութը, հանքային ջրերը, ածուխը, շինանյութերը՝ ներառյալ մարմար ու գրանիտ։ Լավ պահպանված, գեղեցիկ բնաշխարհը ևս համարվում է բնական ռեսուրս։ Ստեղծվել են մի շարք ազգային պարկեր ու արգելոցներ, որոնցում հոգ է տարվում կենսաբազմազությունը պահպանելու մասին։