cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կանոնավոր հնգանկյուն
Կառուցում
Ահա տրված շրջանագծում կանոնավոր հնգանկյան կառուցման մեթոդներից։
Այն կարելի է կառուցել կամ կարկինով ու քանոնով, կամ շրջանագծին ներգծելով, կամ տրված կողմի հիմքի վրա։ Այս գործողությունը նկարագրվել է առաջին անգամ Ք․ա 300 թվականին Էվկլիդեսի «Հիմունքներում»։
1․Կառուցեք շրջանագիծ, որի մեջ պիտի կառուցվի հնգանկյունը և նշանակեք կենտրոնը O տառով։(Նկարի վրա կանաչ գույնով է.) 2․Ընտրեք շրջանագծի վրա A կետը, որը հնգանկյան գագաթներից է լինելու։ Գծեք OA ուղիղը։ 3․Կառուցեք OA ուղղին ուղղահայաց ուղիղ։ Շրջանագծի հետ հատման կետը նշանակեք B։ 4․Կառուցեք OB հատվածի միջնակետը։ 5․Կառուցեք շրջանագիծ,որն անցնի A կետով և C կենտրոնով,OB ուղղի հետ հատումը նշանակեք D-ով։ 6․A կենտրոնով տարեք շրջանագիծ,որն անցնի D-ով։Կանաչ շրջանագծի հետ հատման կետերը նշանակեք E և F։ 7․Տարեք շրջանագիծ E կենտրոնով,որն անցնում է A:Հատումը կանաչ շրջանագծի հետ նշանակենք G: 8․Տարեք F կենտրոնով շրջանագիծ,որն անցնի A կետով։Հատումը նշանակեք H կետով։ 9․Կառուցեք AEGHF հնգանկյունը։
Ստացում հարթ թղթի օգնությամբ
Կանոնավոր հնգանկյուն կրելի է ստանալ հարթ թղթի շերտից հանգույց անելով։
Բնության մեջ
Պղնձի հարթ մակերևույթին 100—140 K -ում ջրային սառույցի առաջացումն ուսոմնասիրումը ցույց տվեց, որ սկզբում մակերևույթի վրա առաջանում են 1 նմ լայնության մոլեյուլային շղթաներ, բայց ոչ թե վեցանկյան այլ հնգանկյան տեեսքով ։
Հնգահամաչափություն բնության մեջ կարելի է հանդիպել մի շարք ծաղիկների և մրգերի մեջ՝ օրինակ, գերմանական մուշմուլան։ Կենդանիներից շովային ասեղամորթները (օրինակ՝ծովաստղը)։
Ծանոթագրություն
5
Տիրան Ալեքսանյան
Տիրան Ալեքսանյան, հայ կոմպոզիտոր, թավջութակահար։
Կենսագրություն
Գրել է «Թավջութակի ուսուցումը» աշխատությունը, որը լույս է տեսել ժամանակի խոշորագույն ջութակահարներից Պաբլո Կասալսի առաջաբանով։ Երկար տարիներ որպես երաժշտության պրոֆեսոր աշխատել է Փարիզի «Էքոլ նորմալ» երաժշտանոցում, միաժամանակ եղել դպրոցի կամերային բաժնի տեսուչը։ 1938 թվականին հրավիրվել է ԱՄՆ և Նյու Յորքում հիմնել իր մեթոդով գործող թավջութակի դպրոց։
Տպագրության է պատրաստել Բախի սոնետների ժողովածուն։ Տարբեր քաղաքներում տվել է բազմաթիվ համերգներ։ Ունի մի շարք ստեղծագործություններ, ինչպես՝ «Խորհուրդ խորին», «Օրոր», «Ալագյազ», «Հով արեք, սարեր», «Կանչե կռունկ»՝ ջութակի և դաշնամուրի համար ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ թավջութակահարներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Ֆրանսիայում օսմանյան ներգաղթյալներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Վռամ Բեջանյան
Վռամ Եզեկի Բեջանյան ( -), հայ բժիշկ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Սովորել է Կիրովականում։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը և մինչև 1940 թվականը աշխատել է Սիսիանում որպես առողջապահության բաժնի վարիչ։ 1941 թվականին տեղափոխվել է Կիրովական, աշխատել ընդամենը երկու ամիս։ Հունիսի 23-ին զորակոչվել է բանակ։ 1941 թվականին խորհրդային զորամիավորումների կազմում Իրանում էր, ապա տեղափոխվել է Հյուսիսային Կովկաս։ Մասնակցել է Կրասնոդարի, Թամանի, Ղրիմի ազատագրման համար մղված մարտերին, որոնցից մեկի ժամանակ վիրավորվել է։ 1943 թվականին Սիմֆերապոլում բժշկական հանձնաժողովը որոշում է բժիշկ Բեջանյանին ուղարկել Այսրկովկասի զինվորական օկրուգի հրամանատարության տնօրինության տակ։ Որպես հաշմանդամ ազատվել է բանակից և եկել է Երևան։ Որոշ ժամանակ աշխատելուց հետո, 1945 թվականին ուղարկվում է Կիրովական, ուր աշխատում է 25 տարի՝ վարելով տարբեր պաշտոններ։ 1970 թվականին անցել է կենսաթոշակի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Նեսուվեռե
Նեսուվեռե (Näsuvere), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Գեչելի
Գեչելի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Գալաչյան
Գալաչյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Կուզեգա (Լուվաշկայի վտակ)
Կուզեգա  (Кузега), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լեվաշկա գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լենինականի կարի արտադրական միավորում
'''Վ. Չկալովի անվան Լենինականի կարի արտադրական միավորում''', խորհրդային շրջանի արդյունաբերական ձեռնարկությունների համախումբ Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։
Հիմնադրվել է 1977 թվականին։ Ներառել է Լենինականի Վ. Չկալովի անվան կարի ֆաբրիկան (գլխամասային), կարի երկրորդ ֆաբրիկան։ Մասնաճյուղեր է ունեցել Ախուրյանի շրջանի Ախուրյան, Ոսկեհասկ գյուղերում, Արթիկի շրջանի Պեմզաշեն և Փանիկ գյուղերում։ Թողարկել է մանկական շրջազգեստներ, կոստյումներ և վերնաշապիկներ՝ 40 միլիոն խորհրդային ռուբլի արժողությամբ։
Վ. Չկալովի անվան կարի ֆաբրիկան հիմնվել է 1932 թվականին։ 1941 թվականի հունվարից նրան է միացվել սպիտակեղենի կարի ֆաբրիկան։ 1960 թվականից ձեռնարկությունը մասնագիտացել է մանկական հագուստեղենի կարի գծով։ Տարեկան թողարկվում էր շուրջ 30 միլիոն ռուբլու մանկական հագուստեղեն։
Ձեռնարկությունը քանիցս արժանացել է ՀԽՍՀ թեթև արդյունաբերության մինիստրության և ՀԱՄԽ-ի ճյուղային արհմիության կոմիտեի փոխանցիկ դրոշների, Հայկական ՍԱՀ Գերագույն սովետի պատվոգրերի։ Ունեցել է երկու մսուր-մանկապարտեզ և պրոֆիլակտորիում։
1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի պատճառով կարի ֆաբրիան փլվել է, և գործարանը դադարեցրել է իր գործունեությունը։
Կատեգորիա:Գյումրու գործարաններ Կատեգորիա:Հայաստանի արտադրող ընկերություններ Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Հայաստանում
Լենինականի հեծանիվի գործարան
Լենինականի հեծանիվի գործարան, արդյունաբերական ձեռնարկություն Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։
Հիմնադրվել է 1965 թվականին։ Ունեցել է գալվանա-լաքապատման, մամլման, հավաքման, փայտամշակման արտադրամասեր։ Տարեկան թողարկել է «Մալիշ», «Լենինական», «Շիրակ» մակնիշի 330 000 մանկական հեծանիվ։
«Մալիշ» հեծանիվը, որն արժանացել էր որակի պետական նշանի, արտահանվել է Հարավսլավիա, Ռումինիա, Կուբա, Մոնղոլիա և այլ երկրներ։
1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո գործարանն այլևս չի գործում։
Կատեգորիա:Գյումրու գործարաններ Կատեգորիա:Հայաստանի արտադրող ընկերություններ Կատեգորիա:1965 հիմնադրումներ Հայաստանում
(6429) Բրանկուզի
(6429) Բրանկուզի (Brancusi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,154304 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7381 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5705 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1154,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,311705 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,69° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դավիթ Դավիթախանյան
Դավիթ Գրիգորի Դավիթախանյան (վրաց. დავითხანიანი დავით გრიგოლის ძე, ), հայ և վրացի քաղաքական գործիչ, Վրաստանի հիմնադիր խորհրդարանի անդամ (1919-1921)։ Դաշնակցություն կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ ։
Կենսագրություն
Դավիթ Դավիթախանյանը սովորել է Երևանի թեմական դպրոցում, ավարտել Թիֆլիսի առևտրային ուսումնարանը։ Պատրաստվել է ուսումը շարունակել Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարանում, սակայն 1908 թվականի ապրիլի 11-ին ձերբակալվել է քաղաքական գործունեության համար և մեկ տարի անցկացրել բանտում։ Ազատ արձակվելուց անմիջապես հետո՝ 1910 թվականին, կրկին ձերբակալվել և արտաքսվել է Ռուսաստան, որտեղից նրան հաջողվել է մեկնել արտասահման։ 1914 թվականին ստացել է քաղաքատնտեսության աստիճան Լայպցիգի առևտրային ինստիտուտից։
1914 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս։ 1918 թվականին ընտրվել է Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության խորհրդարանի պատգամավոր, որտեղ ներկայացրել է Դաշնակցություն կուսակցությունը։ 1919 թվականի սեպտեմբերին ընտրվել է Վրաստանի Հանրապետության Հիմնադիր խորհրդարանի անդամ Դաշնակցություն կուսակցության ցուցակով, 1919 թվականի նոյեմբերի 7-ին հրաժարվել է պատգամավորական մանդատից։ Եղել է Վրաստանում ՀՀ սննդի և մատակարարման նախարարության ներկայացուցիչը։ 1921 թվականին՝ Վրաստանի խորհրդայնացման ժամանակ, հեռացել է Վրաստանից և մինչև 1923 թվականը բնակվել Ստամբուլում։ Հետո տեղափոխվել է Բեռլին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է հայ ռազմագերիների ազատ արձակմանը։ 1945-1949 թվականներին ապրել և աշխատել է Շտուտգարտում, այնուհետև տեղափոխվել Փարիզ։ 1951 թվականից ընտանիքի հետ ապրել է Արգենտինայի Բուենոս Այրես քաղաքում։ Խմբագրել է «Արմենիա» հայկական օրաթերթը։
Արտաքին հղումներ
დავით დავითხანიანი
Կատեգորիա:Վրաստանի հիմնադիր ժողովի անդամներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Վիրահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցի (Բլագոդարնի)
Սրբատոնի օրերը՝ սեպտեմբերի 12-ին և հոկտեմբերի 14-ին։
Պատմություն
Սուրբ բարեպաշտ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու անունը կրող եկեղեցին Բլագոդարնի քաղաքում կառուցվել է 1894 թվականին՝ ի հիշատակ կայսր Ալեքսանդր II-ի թագավորության 25-ամյակի։ Տաճարի շինարարությունը հասարակության համար արժեցել է 57 000 ռուբլի։
Եկեղեցին առանձնացել է հարուստ ներքին ձևավորմամբ, ունեցել հինգ շարքով իկոնոստաս ավելի քան 60 սրբապատկերներով, սրբապատկերների բազմաթիվ փորագրված ու ոսկեզօծված պահարաններ, որտեղ պահվել են Ստավրոպոլի և Մոսկվայի սրբանկարիչների ստեղծած սրբապատկերներ։ Տաճարի զանգակատունն ունեցել է մի քանի զանգ։
Եկեղեցին ունեցել է քահանա, սարկավագ և սաղմոսող։ Քահանան ապրել է եկեղեցական տանը։ Եկեղեցին ունեցել է շուրջ 3 000 ծխական։ Եկեղեցու ծխական դպրոցը գտնվել է եկեղեցու պահակատնակում։
Կոլեկտիվացման շրջանում տաճարը բոլշևիկների կողմից օգտագործվել է որպես հացահատիկի պահեստ։ Վերաբացվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։
Տաճարն ունի երկու սրբատոն։ Սեպտեմբերի 12-ը Սուրբ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու՝ տաճարի երկնային հովանավորի մասունքների տեղափոխման օրն է, իսկ հոկտեմբերի 14–ը՝ Մարիամ Աստվածածնի հիշատակի օրը։
Տաճարին կից բացվել և գործում է անօթևանների օգնության կենտրոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:1894 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Տարուսին
Տարուսին (Тарусин), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Անապա քաղաքի մունիցիպալ կազմավորման մեջ, Անապկա գետի ափին։ Գտնվում է Անապայից 12 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, խուտորն ուներ 327 բնակիչ, իսկ 2010 թվականին այնտեղ ապրում էր արդեն 392 մարդ` ռուսներ և հայեր, ովքեր զբաղվում էին պտղաբուծությամբ, խաղողագործությամբ, հացահատիկային բույսերի և արևածաղկի մշակությամբ, ինչպես նաև անասնապահությամբ։
Գյուղն ունի դպրոց, ակումբ և բուժկայան։
Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրվել է 1878 թվականին, կազակական Տարուսինների տոհմի ընտանեկան հողատարածքներում և կրում է նրանց անունը։ Տարուսիններն այդ հողերը ձեռք էին բերել 1862 թվականին, երբ Լադոժսկայա ստանիցայից տեղափոխվել էին Անապսկայա, քանի որ տոհմի տղամարդիկ ծառայում էին Կուբանի կազակական զորքերի կազմում։ Հողատարածքը նախատեսված էր գյուղատնտեսական գործունեություն ծավալելու համար, սակայն հողի սեփականատերերը աստիճանաբար սկսեցին նաև բնակելի տներ կառուցել իրենց համար։
Հողատարածքները Տարուսիններին էին պատկանում մինչև 1927 թվականի կոլեկտիվացումը, իսկ նրանց սերունդները գյուղում ապրել են ընդհուպ մինչև 1960-ական թվականները։
Հայերը եկել են Ախալքալաքից և Ախալցխայից` 1958 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Անապայի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Վիսենտե Ֆոքս
Վիսենտե Ֆոքս (Vicente Fох Quesada, ), Մեքսիկական քաղաքական և պետական գործիչ, Մեքսիկայի նախագահ Ազգային գործունեություն կուսակցությունից։
Կենսագրություն
Վինսենտե Ֆոքսը ծնվել է 1942 թվականին Մեքսիկայի մայրաքաղաք Մեխիկոյի հարուստ իսպանախոս ընտանիքում։ Նրա մայրը եղել է բասկ փախստական, իսկ հայրը՝ էլզասցու որդի է։ Ֆոքսը սովորել է իբերոամերիկյան համալսարանում։
Նա սկսել է իր աշխատանքը որպես Կոկա-Կոլա ընկերություն արտադրանքի տեղափոխման վերահսկիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի նախագահներ Կատեգորիա:Մեխիկո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի պետական գործիչներ
Իոնական ռեակցիաներ
Իոնական ռեակցիաներ, իոնների միջև ընթացող ռեակցիաներ։ Իոնական ռեակցիաները ընդունված է գրել լրիվ իոնական տեսքով, որն ավելի ամբողջովին է արտահայտում պրոցեսի էությունը։ Քիմիական ռեակցիայի հավասարության աջ ու ձախ մասերում նույնանուն իոնների կրճատումից ստացվում են կրճատ իոնական հավասարումները։ Ըստ բնույթի իոնական ռեակցիաներ կարող են լինել փոխանակային, օքսիդավերականգնման, չեզոքացման և այլն։ Իոնական ռեակցիաների մեծ մասը ընթանում է արտաքին փոփոխությամբ օրինակ՝ նստվածքի գոյացում (կամ լուծում), լուծույթի գունափոխություն, գազի անջատում։
Կատեգորիա:Ընդհանուր քիմիա Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Երևան)
Սուրբ Խաչ եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Հանրապետության Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Ներքին Չարբախ բնակավայրում։
Պատմություն
Սուրբ Խաչ եկեղեցու հիմնարկեքը եղել է 1996 թվականին, եկեղեցու շինարարական ու հարդարման աշխատանքներն ավարտվել են 2006 թվականի հոկտեմբերին։ Եկեղեցին Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցու փոքր տարբերակն է։ Տուֆակերտ կառույցն ունի ավանդական ճարտարապետական ոճ, զուրկ է քանդակներից, գմբեթավոր է։ Սրահի երկու կողմում ավանդատներ են, Սուրբ խորանում տեղադրված է Վարդգես Սուրենյանցի «Տիրամայրը մանկան հետ» գեղանկարը։ Եկեղեցին ունի երկու դուռ՝ արևելյան և հարավային, 10 պատուհան, մեկ մկրտության ավազան։
Եկեղեցու կառուցման նախաձեռնողն ու իրականացնողը համայնքի բնակիչ Խաչատուր Վարդանյանն է։ 2006 թվականի նոյեմբերի 10-ին Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տեր Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի ձեռամբ օծվել են Ներքին Չարբախի Սուրբ Խաչ եկեղեցու չորս սյուները, ավանդատները, մկրտարանը, սրբապատկերները, խաչվառը, նոյեմբերի 11-ին Նավասարդ Սրբազանն օծել է նաև Սուրբ Խաչ եկեղեցու Սուրբ խորանը ։
Եկեղեցու զանգակատունը կառուցվել է 2012 թվականին։ Եկեղեցին ունի նաև հովվատուն, փոքր դահլիճ, տարածքը ցանկապատված է։
Եկեղեցու հոգևոր հովիվն է Տեր Մկրտիչ ավագ քահանա Թովմասյանը։
Եկեղեցու բակում կա հուշակոթող՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի։
Ծանոթագրություններ
խ խ Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Հայաստանում
Գաբրիել
Գաբրիել, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Սերում է եբրայերեն Gabriel անունից, որ կազմված է geber՝ «ուժ», «զորություն», «այր», «մարդ» և el - «Աստված. բառերից։ Նշանակում է «Աստծո զորություն», «Աստծո մարդ»։ Ըստ Հին Կտակարանի՝ Գաբրիել է կոչվում Աստծո հրեշտակապետերից մեկը։ Տարածված է բոլոր քրիստոնյա ազգերի մեջ։ Հայերի մեջ հայտնի է 8-րդ դարից։ Կա նաև Գաբրիելյան, Գաբինյան ազգանունները ։
Վեշագուրնի
Վեշագուրնի (ვეშაგურნი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1320 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 45 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 24 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Պրահա
Պրահա (Praha ), Չեխիայի Հանրապետության մայրաքաղաքը և ամենամեծ քաղաքը, Բոհեմիայի պատմական մայրաքաղաքը։ Պրահան, որը գտնվում է Վլտավա գետի ափին, ապրում է մարդ։ Քաղաքի կլիման չափավոր օվկիանոսային է՝ համեմատաբար տաք ամառով և սառը ձմեռով։
Պրահան Կենտրոնական Եվրոպայի քաղաքական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնն է՝ հարուստ պատմությամբ և ռոմանական, գոթական, վերածննդի և բարոկկո ճարտարապետությամբ։ Եղել է Բոհեմիայի թագավորության մայրաքաղաքը և Սրբազան Հռոմեական կայսրության մի քանի կայսրերի՝ առաջին հերթին Կառլոս IV-ի (կառավարման տարիներ՝ 1346–1378) նստավայրը ։
Պրահան Հաբսբուրգների միապետության և Ասվտրո-Հունգարական կայսրության կարևորագույն քաղաքներից էր։ Բնակավայրը կարևոր դեր է խաղացել Բոհեմական և Բողոքական բարեփոխումների, Երեսնամյա պատերազմի և 20-րդ դարի պատմության մեջ՝ համաշխարհային պատերազմների և հետպատերազմյան կոմունիստական դարաշրջանում որպես Չեխոսլովակիայի մայրաքաղաք ։
Պրահայում կան մի շարք հայտնի մշակութային վայրեր, որոնցից շատերը վերապրել են 20-րդ դարի Եվրոպայի բռնությունն ու ոչնչացումը։ Հիմնական տեսարժան վայրերն են Պրահայի ամրոցը, Կառլի կամուրջը, Հին քաղաքի հրապարակը՝ Պրահայի աստղագիտական ժամացույցով, Հրեական թաղամասը, Պետրին բլուրն ու Վիշեգրադը։ 1992 թվականից Պրահայի պատմական կենտրոնն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։
Քաղաքում կան ավելի քան տասը խոշոր թանգարաններ, ինչպես նաև բազմաթիվ թատրոններ, պատկերասրահներ, կինոթատրոններ և այլ պատմական ցուցանմուշներ։ Այստեղ կան բազմաթիվ հանրային և մասնավոր կրթական կենտրոններ, այդ թվում՝ Կառլի համալսարանը՝ Կենտրոնական Եվրոպայի ամենահին համալսարանը ։
Անվանում
Բոլոր վարկածները լեզվաբանական հիմքեր ունեն։ Ժամանակակից քաղաքաշինության տեսաբանների կարծիքով Պրահայի համար ամենակարևորը ո՛չ շեմն էր, ո՛չ գետի ափը, և ո՛չ էլ հաց թխելը, այլ շրջակա ծանծաղուտները. նրանք կարևոր նշանակություն են ունեցել քաղաքի հիմնադրման համար։ Այս դեպքում քարե սահանքների պատմությունը ամենից ճշմարտանմանն է թվում ։
Պատմություն
Ժամանակակից Պրահայի տարածքում սլավոնների հայտնվելու մասին առաջին վկայությունները վերաբերում են 6-րդ դարին։ 10-րդ դարում Պրահան դարձել է Չեխական պետության մայրաքաղաքը, իսկ նույն դարի վերջին քաղաքում կառուցվել է շուկայի հրապարակ։
13-րդ դարի առաջին կեսին քարե շինությունների կողքին հրապարակի մոտ սկսել են կառուցել ամրոցի պատեր։
Փարիզի հետ հավակնելով «Եվրոպայի մայրաքաղաք» կոչվելուն՝ Պրահան 16-րդ դարում դարձավ ծայրամասային քաղաքներից մեկը ։
1866 թվականին ավստրո-պրուսական պատերազմում Ավստրիայի պարտությունից հետո, երբ Պրահան շրջապատված էր պրուսական զորքերով, ավստրիական հրամանատարությունը հանգեց այն եզրակացության, որ քաղաքը վերջնականապես կորցրել է պաշտպանական իր նշանակությունը։ Այդ պատճառով էլ որոշվում է վերացնել քաղաքային ամրությունների զգալի մասը։ Դրա հետևանքով բուռն վերելք ունեցավ Պրահային մերձակա քաղաքների կառուցումն ու զարգացումը՝ Ժիժկով, Կառլին, Վրշովիցե, Նուսլե, Սմիխով, Կոշիրժե, Պոդոլի, Վիսոչանի։ Այս քաղաքներում կառուցվեցին հարյուրավոր նոր գործարաններ, որոնք գյուղական համայնքներից իրենց էին գրավում աշխատուժ։
Նելլի Անանյան
Նելլի Վախթանգի Անանյան, հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (1999)։
Պրահա
Պատմություն
19-րդ դարում Պրահայի քաղաքային ագլոմերացիան արտադրական կարևորագույն կենտրոն էր ողջ կայսրության համար։ Հատկապես նշանակալի էին մետաղամշակման և մեքենաշինական արտադրամասերը, որոնք օգտվում էին մոտակայքում գտնվող ածխահանքերից և Կլադնո քաղաքի մետաղամշակման արտադրամասերից։ Վախենալով Չեխիայի և մասնավորապես՝ Պրահայի հզորացումից՝ ավստրիական կառավարությունը խոչընդոտում էր Պրահայի զարգացումը՝ արգելելով նրա ընդարձակումը։ Պրահայի արվարձանները նույնիսկ առանձին քաղաքների կարգավիճակ էին ստանում, այսպես՝ Կրալովսկե-Վինոգրադին Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ ուներ 100,000 բնակչություն՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը Պրահայից և Բռնոյից հետո։
Նելլի Անանյան
Վախթանգ Անանյանի դուստրը։
Պրահա
Պատմություն
1918 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի անկումից հետո ձևավորվեց Չեխիայի Հանրապետությունը՝ Պրահա մայրաքաղաքով։ Քաղաքը համեմատաբար հանդարտ կյանքով էր ապրում մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը։ Պրահան ազատագրվել է 1945 թվականի մայիսի 9-ին Պրահայի օպերացիայի արդյունքում։ Բարեբախտաբար, պատերազմից քաղաքը շատ չէր վնասվել։ 1960 թվականին Պրահան հռչակվում է Չեխոսլովակիայի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք։ 1993 թվականին Դաշնության «թավշե բաժանումից» հետո Պրահան դառնում է Չեխիայի մայրաքաղաքը։ Քաղաքը Պրահայի գարնան իրադարձությունների հիմնական վայրն էր։
1918 թվականին չեխական անկախ պետության հռչակումից հետո ոչինչ չէր խանգարում մայրաքաղաքի զարգացմանը։ 1922 թվականին Պրահային են միանում շրջակա 37 բնակավայրերը. քաղաքի բնակչությունը միանգամից մեծանում է երեք անգամ՝ կազմելով մոտ 677,000 մարդ, իսկ տարածքը 21 կմ²-ից դառնում է 171,5 կմ²՝ չզիջելով ժամանակի խոշորագույն մայրաքաղաքներին։ Պրահայի զարգացումը հանգեցնում է բնակչության կտրուկ աճին. 1939 թվականին այն արդեն կազմում էր մեկ միլիոն մարդ։ Այս շրջանում զարգացում է ապրում քաղաքային տրանսպորտը. տրամվայների ցանցը ընդգրկում է գրեթե ողջ քաղաքը և անցկացվում են տրոլեյբուսի գծեր։ 1930-ական թվականներին ընդունվում է Պրահայում մետրոպոլիտեն կառուցելու որոշումը, սակայն աշխատանքները ընդհատվում են գերմանացիների կողմից ռազմակալման պատճառով։
Նելլի Անանյան
Կենսագրություն
Նելլի Անանյանը ծնվել է 1938 թվականին, Երևանում՝ Վախթանգ Անանյանի ընտանիքում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1969 թվականից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող, խմբի ղեկավար։ 1999 թվականից դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում ։
Պրահա
Պատմություն
Չեխ ճարտարապետները մոդեռնի, կուբիզմի, ֆունկցիոնալիզմի ոճով ստեղծած իրենց գործերով Պրահայի ճարտարաապետությունը բարձրացրին նոր մակարդակի։
Չեխիայի ռազմակալումը գերմանացիների կողմից և հետագայում նրա ազատագրումը հանգեցրին այն բանին, որ Պրահան, որտեղ դարերի ընթացքում բնակություն էին հաստատել չեխերը, գերմանացիները, հրեաները, դարձավ միատարր քաղաք։ Քաղաքական ու մշակութային մի շարք նշանավոր գործիչներ բռնությունների ենթարկվելով նախ գերմանական, ապա կոմունիստական ռեժիմից, արտագաղթեցին քաղաքից։ Քաղաքի բնակչության նախապատերազմյան քանակը վերականգնվեց 1960 թվականին միայն։ 1974 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 1,200,000 մարդ։
Նելլի Անանյան
Ստեղծագործություններ
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են XIX դարի արևմտահայ արձակին, հայ նորագույն գրականության խնդիրներին, հրատարակության է պատրաստել Վախթանգ Անանյանի «Երկերի» (հատոր 1-4, 1984 թվական) ժողովածուն։ Հեղինակել է «XIX դարի 50-60-ական թվականների արևմտահայ ռոմանտիկական վիպագրությունը» («Գրական դեմքեր», ժողովածու, 1976 թ.), «Արևմտահայ վիպագրություն» (1992 թ.) աշխատությունները։ Կազմել է «Հայ քննադատական մտքի պատմության մատենագիտություն 1974-1920 թվականներին» գիրքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Պրահա
Պատմություն
Հետպատերազմյան տարիներին շարունակվեց Պրահայի ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Բնակարանային խնդիրը լուծելու համար, ինչպես սոցիալիստական շատ երկրներում, քաղաքի ծայրամասերում մատչելի բնակարաններ կառուցվեցին։ Ավելացան պանելային բարձրահարկ շենքերը՝ համեստ բնակարաններով, մինչդեռ քաղաքի կենտրոնում պատմական արժեք ներկայացնող որոշ շինություններ, անուշադրության մատնվելով քանդվեցին։ Վերջին ժամանակներում դրությունը բարելավվեց և քաղաքի կենտրոնի շինությունները գրեթե ամբողջությամբ վերանորոգվեցին՝ ձեռք բերելով հեղինակավոր կարգավիճակներ։
2002 թվականին Պրահան խիստ տուժել է Վլտավայի հեղեղումներից. հեղեղվել էր քաղաքի զգալի մասը, որի արդյունքում մի քանի ամսով դադարել էր գործել մետրոպոլիտենը։
Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր
Պրահան ձգվում է Վլտավա գետի երկու ափերով։ Գետի երկարությունը քաղաքում 29,8 կմ է, միջին խորությունը՝ 2,75 մ։ Գետի չեխական հատվածի առավելագույն խորությունը կազմում է 40,5 մ։ Պրահայի տարածքում Վլտավայի մեջ թափվում են մեկ գետ՝ Բերոունկան, հինգ փոքր վտակներ աջ ափից, չորսը՝ ձախից։ Ձախ ափից սկիզբ է առնում Չերտովկա ջրանցքը։ Քաղաքը տեղակայված է հինգ բլուրների վրա, որոնք միմյանցից զատված են գետով։ Վլտավայի մեջ կան 9 կղզյակներ։
Կլիմա
Պրահայի կլիման մեղմ է՝ չափավոր ցամաքային։ Ձմեռները համեմատաբար մեղմ են, քիչ տեղումներով, իսկ ամառները սովորաբար անձրևոտ են ու տաք։ Գարունը սկսվում է մարտից, իսկ աշունն ավարտվում է դեկտեմբերի սկզբին։
Վարչական բաժանում
Պրահայի ընդհանուր մակերեսը 496,07 կմ² է, որից կառուցապատված է միայն 48,71 կմ²։ Որքան էլ զարմանալի լինի, առավել մեծ մակերես են կազմում գյուղատնտեսական նշանակության տարածքները՝ 209.84 կմ² (այդ թվում վարելահողեր՝ 154.30 կմ², մրգատու այգիներ՝ 46.81 կմ², մարգագետիններ՝ 8.68 կմ², խաղողի այգիներ՝ 0.10 կմ²)։ Բացի դրանից՝ քաղաքի տարածքում կա 49.20 կմ² անտառ։
Պրահան ներկայումս բաժանված է 22 վարչական շրջանների և տեղական ինքնակառավարում ունեցող քաղաքային 57 մասերի։ Սակայն փոստային, ընտրական, դատական, ոստիկանական բնագավառներում ընդունված է նախկին բաժանումը (1960) 10 շրջանների։
Բնակչություն
Պետական լեզուն չեխերենն է. դրան տիրապետում է գրեթե ողջ բնակչությունը։ Լայն տարածում ունեն սլովակերենը (չեխերի մեծամասնությունը հասկանում է այս լեզուն), գերմաներենը, ռուսերենը, անգլերենը։ Այստեղ դեռևս հնարավոր է լսել իդիշ։
Հավատացյալների մեծ մասը՝ մոտ 70 %, դավանում է կաթոլիկություն։ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով Պրահայի բնակչության 67 %-ը աթեիստ է, իսկ 8 %-ը միանշանակ պատասխան չունի այս հարցին ։
Տնտեսություն
Ամսական միջին աշխատավարձը Պրահայում 2007 թվականի տվյալներով կազմել է 35.115 չեխական կրոնա ձեռնարկատիրական և 27.385 կրոնա ոչ ձեռնարկատիրական հատվածում։ Ավանդաբար Պրահայում աշխատավարձը բարձր է չեխական միջին ցուցանիշից։ Այսպես՝ Կենտրոնական Չեխիայում միջին աշխատավարձը ձեռնարկատիրական հատվածում 2007 թվականին կազմել է 25.432 կրոն (Պրահայի ցուցանիշի 72.4 %), իսկ ոչ ձեռնարկատիրական հատվածում՝ 22.686 կրոն (82.8 %) ։
Տրանսպորտ
Պրահան միջազգային ավտոմոբիլային տրանսպորտի կարևոր հանգույց է։ Նրանով են անցնում D1 Պրահա - Բռնո (- Բրատիսլավա) - Օստրավա (Կատովիցե - Վարշավա), D5 Պրահա - Պլզեն (- Նյուրնբերգ), D8 Պրահա - Ուստի նադ Լաբեմ (- Դրեզդեն - Բեռլին) և D11 Պրահա - Գրադեց Կրալովե (հետագայում նախատեսվում է շարունակել մինչև Շեցին և Օլոմոուցա) ավտոմայրուղիները, ինչպես նա մի քանի ճեպընթաց մայրուղիներ։ Ներկայումս ծրագրվում է D3 Պրահա - Չեսկե Բուդյովիցե (- Լինց) մայրուղու կառուցումը։ Միջազգային փոխադրումների մեծացման պայմաններում արտաքաղաքային լիարժեք շրջագծային մայրուղու բացակայությունը ծանրաբեռնում է ներքաղաքային մայրուղիները՝ հանգեցնելով խցանումների, քաղաքային տրանսպորտի ծանրաբեռնման։ Նախատեսված է շրջագծային մայրուղու կառուցումը, որը մի փոքր դժվարանում է՝ կապված քաղաքի բարդ ռելիեֆի հետ։
Հասարակական տրանսպորտ
Պրահայի քաղաքային տրանսպորտը իր մեջ է ներառում մետրոպոլիտենը, տրամվայների և ավտոբուսների համակարգը։ Պրահայի մետրոպոլիտենը ունի 57 կայարան և 3 գիծ՝ 59.3 կմ ձգվածությամբ։ Դրանք իրարից տարբերվում են տառերով և գույներով. կանաչ «А» («Դեպո գոստիվարժ» Depo Hostivař - «Բոլնիցա մոտոլ» Nemocnice Motol կայարաններ), դեղին «В» («Չեռնի մոստ» Černý Most - «Զլիչին» կայարաններ Zličín), կարմիր «С» («Լետնյանի» Letňany - «Հայե» Háje կայարաններ)։ Ներկայումս ծրագրվում է չորրորդ՝ «D» գծի կառուցումը, որը կկապի կենտրոնական կայարանը հարավային Լիբուշ և Պիսիսնիցե թաղամասերին։
Քաղաքն ունի տրամվայների զարգացած ցանց՝ մոտ 136 կմ երկարությամբ։ Եթե վերջին տարիներին հնչում էին կարծիքներ, որ տրամվայի ցանցը պետք է ապամոնտաժել, ապա ներկայումս կարծիքը փոխվում է. կառուցվում են արագընթաց տրամվայների նոր գծեր։ Տրամվայի ցանցով է պատված քաղաքի մեծ մասը, ընդ որում շատ ուղերթեր, անցնելով կենտրոնով, կապում են քաղաքի ծայրամասերը։ Կան տրամվայներ և ավտոբուսների գծեր,որոնք աշխատում են միայն գիշերը՝ կապելով կենտրոնը ծայրամասերին։
Քաղաքային տրանսպորտից օգտվելու վճարումը նախնական է։ 32 կրոն արժեցող հիմնական կտրոնով կարող են օգտվել տարբեր միջոցներից. գնելուց հետո այն գործում է 90 րոպեների ընթացքում քաղաքային տրանսպորտի բոլոր տեսակների համար։ Կա 24 կրոն արժողությամբ սահմանափակ կտրոն՝ նախատեսված կարճ ուղերթերի համար. գործում է 30 րոպե։ Վաճառվում են նաև կտրոններ, որոնք գործում են 1 օր, 3 օր։ 10-15 տարեկան երեխաների համար վճարվում է տոմսի արժեքի կեսը ։ Մինչև 15 տարեկան և 65-ից բարձր տարիքով ուղևորները անվճար են երթևեկում միայն հատուկ դեպքերում։ Տրանսպորտային միջոցից օգտվելուց առաջ հարկավոր է դեղին ապարատում գրանցել կտրոնը, որի հատուկ մասում նշվում է սկզբնական ժամը։ Մետրոյի մուտքը ազատ է. չկան ստուգող ապարատներ. վերահսկումը իրականացվում է կայարանի ներսում և վագոններում։ Ուղևորները կարող են ձեռք բերել ամսական, եռամսյակային և տարեկան անցատոմսեր։ Միջին հաշվով մետրոյից օրական օգտվում է 1.198.579 մարդ։ Ամենածանրաբեռնված գիծը «C»-ն է, որը օրական սպասարկում է 518.291 մարդու։ Ամենածանրաբեռնված կայարանը «Ի. Պավլովա» կայարանն է, որից օրական օգտվում է մոտ 118.647 մարդ ։
Միջքաղաքային և միջազգային ուղերթերը սպասարկվում են մի քանի կայարաններով։ Դրանցից գլխավորը Ֆլորենց կայարանն է։
Նախկինում (1936-1972) Պրահան ունեցել է նաև տրոլեյբուսների ցանց 11 ուղեթերով, սակայն հետագայում նրա շահագործումը արդյունավետ չի համարվել՝ կապված մետրոյի կայարանների և ավտոբուսների ցանցի ընդլայնման հետ։
Պրահայում զարգացած է ջրային զբոսանավերով շրջագայությունը։
Ներկայումս ավելի մեծ նշանակություն է ձեռք բերում ավտոմոբիլային տրանսպորտը։ Պրահան Արևելյան Եվրոպայում առաջին քաղաքն էր, որում 1.000 բնակչի թվով գրանցվել է 500 ավտոմեքենա։ Սա, իհարկե, ծանրաբեռնում է քաղաքի երթևեկությունը՝ հանգեցնելով մեծ խցանումների։ Դրությունը թեթևացնելու համար նախատեսվում է ամբողջովին արգելել մեքենաների մուտքը քաղաքի պատմական կենտրոն, իսկ կենտրոն մտնելու համար նախատեսել այցեվճարներ, ինչպես նաև կառուցել միջքաղաքային և արտաքաղաքային շրջագծային մայրուղիներ։
Երկաթուղային և օդային տրանսպորտ
Պրահա մտնող գնացքները ժամանում են Երկաթուղային գլխավոր կայարան, որը կոչվում է նախագահ Վուդրո Վիլսոնի անունով։ Կայարանը բացվել է 1871 թվականի դեկտեմբերին։ Կայարանի՝ գմբեթով պատմական շենքը կառուցվել է 1909 թվականին ճարտարապետ Իոսիֆ Ֆանտի նախագծով մոդեռն ոճով։ Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծվել է կամարաձև երկնավ ծածկը, որ իր տեսակով առաջինն էր Չեխիայի թագավորությունում։ Ժամանակակից կայարանները իրենց տոմսարկղերով, սպսասրահներով և առևտրական կետերով միացված են մետրոյի համանուն կայարանին և գտնվում են փողոցի մակարդակին (կառուցվել են 1972-1979 թվականներին, վերակառուցվել՝ 2006-2012 թվականներին)։ Մինչև 1919 թվականը կայարանը կոչվել է Ֆրանցիսկ-Իոսիֆ 1-ինի անունով։ 1940 թվականին կայարանին տրվել է ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի անունը։ 1990 թվականին կայարանը, որ մինչ այդ կոչվում էր ուղղակի «Գլխավոր կայարան», վերահաստատվել է նախագահի անունով, ով ժամանակին պնդել է, որ ստեղծվի անկախ Չեխիա։ Պրահայում գործում է նաև Մասարիկի անվան կայարանը, որը կառուցվել է 1844 թվականին ճարտարապետ Անտոնին Յունգլինգի նախագծով։ Այն հիմնականում սպասարկում է երկաթուղիների ներքին ցանցը։ Հյուսիսային ուղղությունը սպասարկում են Գոլեշովիցե և Սմիխովե կայարանները։
Կրթություն
2005-2006 ուստարվա տվյալներով Պրահայում հաշվվում էր 302 մանկապարտեզ (որից 12-ը՝ մասնավոր), 215 հիմնական դպրոց (10-ը մասնավոր), 137 հատուկ դպրոց, 35 երաժշտական-գեղարվեստի դպրոց, 60 գիմնազիա, 95 տեխնիկական դպրոց, 50 միջնակարգ հատուկ դպրոց (տեխնիկական կրթությամբ), 36 բարձրագույն մասնագիտացված դպրոց՝ կրթական եռամյա համակարգով (22-ը՝ մասնավոր)։
Պրահան բարձրագույն կրթության ճանաչված կենտրոն է ոչ միայն Չեխիայում, այլև ամբողջ Արևելյան Եվրոպայում։ Ներկայումս քաղաքում կան բարձրագույն 8 հաստատություններ՝ պետական ֆինանսավորում ունեցող. Պրահայում գործում է մասնավոր բարձրագույն ուսումնական 21 հաստատություն, որոնք հիմնականում մասնագետներ են պատրաստում մենեջմենթի, կոմերցիայի, իրավաբանության ոլորտի համար։ Դրանցից մեծ ճանաչում ունեն Յ. Կոմենսկու անվան համալսարանը, Ֆինանսների և վարչական գործի բարձրագույն դպրոցը, Բանկային գործի ինստիտուտը (բոլորը միասին՝ մոտ 3.000 ուսանող)։ Ընդհանուր առմամբ, համալսարանների և բարձրագույն դպրոցների ուսանողների թիվը Պրահայում 130 հազար մարդ է կազմում կամ բնակչության 12 %-ը։
Սպորտ
Ամեն տարի Պրահայում կազմակերպվում են մարզական բազմաթիվ միջոցառումներ։ Դրանցից աչքի են ընկնում Պրահայի մարաթոնն ու Պրահայի կիսամարաթոնը։ Քաղաքում գործում են ֆուտբոլային «Վիկտորիա», «Դուկլա», «Բոհեմիանս», «Սլավիա», «Սպարտա» ֆուտբոլային ակումբները, ինչպես նաև հոկեյի «Սպարտա», «Սլավիա» ակումբները։
1920-30-ական թվականներին Պրահայում կառուցվել է աշխարհում մեծագույն «Ստրագովսկի» մարզադաշտը (202×310 մ), որ տեղավորում է 200 հազար մարդ։ Իր տարողունակությամբ նրա հետ կարող է մրցել միայն ամերիկյան Ինդիանապոլիսում կառուցված մարզադաշտը՝ նախատեսված ավտոմրցաշարերի համար։ 1932 թվականին Շտվանիցե կղզում կառուցվել է արհեստական սառույցով Եվրոպայում առաջին մարզադաշտը, որտեղ անցկացվել են տափօղակով հոկեյի՝ աշխարհի չորս առաջնություններ։
Մշակույթ
Պրահան եվրոպական մշակութային խոշոր կենտրոն է, որտեղ կազմակերպվում են բազմաթիվ ու բազմաբնույթ միջոցառումներ՝ համաշխարհային նշանակության։ Դրանցից են Պրահայի գարունը, Պրահայի աշունը, Երգեհոնային երաժշտության Պրահայի փառատոնը, Գրողների՝ Պրահայի համաժողովը, մարդու իրավունքների մասին վավերագրական կինոյի «Մեկ աշխարհ» փառատոնը, Փորձարարական արվեստի Պրահայի փառատոնը, մանկապատանեկան արվեստի «Պրահայի հրաշք աստղեր» միջազգային մրցույթ-փառատոնը և այլն։
Պրահայի մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններ են Ազգային թատրոնը, «Ռուդոլֆինում» համերգասրահը (Չեխիայի սիմֆոնիկ նվագախմբի սրահ),, Հասարակական տունը (Obecní dům), «Լատերնա մագիկա» թատրոնը, «Սփեյբլի և Գուրվինեկի տիկնիկային թատրոնը», Չեխիայի ազգային թանգարանը, Տեխնիկական ազգային թանգարանը, Նապրստեկի անվան թանգարանը (ասիական, աֆրիկյան, ամերիկյան արվեստի թանգարան), «Վիլլա Բերտրամկա» թանգարանը (Մոցարտի տուն-թանգարան), Ազգային պատկերասրահը։
Քաղաքում գործում են 86 գրադարաններ, 84 թատրոններ՝ մշտական բեմով, 34 կինոթատրոն, 74 թանգարան, 160 գեղարվեստական պատկերասրահ, բազմաթիվ համերգասրահներ և երաժշտական ակումբներ։ Վերջին տարիներին Պրահան, ինչպես նաև ամբողջ Չեխիան, ձեռք են բերել մեծ հռչակ տարբեր ֆիլմերի նկարահանաման բնագավառում. դրան նպաստում են միջնադարյան անկրկների ճարտարապետությունը, համեմատաբար ցածր գները և հարկային բարենպաստ պայմանները։
Պրահայի բազմակենտրոնություն
Ներկայումս Պրահան բաղկացած է տարբեր շրջաններից, որոնք երկար ժամանակ համարվում էին առանձին քաղաքներ (Ստարե Մեստո, Նովե Մեստո, Գրադչանի, Մալա Ստրանա, Վիշեգրադ)։ Նախկինում նրանք ունեին ոչ միայն տարբեր կարգավիճակ, կառավարում և ֆինանսավորում, այլև որոշակի թշնամանք միմյանց հանդեպ, որը երբեմն հասել է ընդհուպ ռազմական բախման։ Պրահայի շրջակա քաղաքները միավորելու առաջին փորձը վերաբերում է 1518 թվականին, երբ Ստարե Մեստոն միավորվեց Նովե Մեստոյին։ 1523 թվականին այդ փաստը ամրագրվեց Լյուդովիկ Յագելոնսկի արքայի հատուկ հրովարտակով։ Սակայն 10 տարի անց տարաձայնությունները հանգեցրին քաղաքների տարանջատման։ Նրանք վերջնականապես միավորվեցին միայն 1784 թվականին՝ Իոսիֆ 2-րդ կայսեր օրոք։ Պրահայի պատմությունը մինչև 1784 թվականը այդ քաղաքներից յուրաքանչյուրի պատմությունն է առանձին-առանձին, որոնք ներկայումս Պրահայի թաղամասերն են։
Պրահայի ամրոց
9-րդ դարի վերջին առաջին քրիստոնյա չեխ իշխան Բորժիվոյ 1-ինը հիմնում է իշխանական քաղաք։ Եպիսկոպոսի նստավայրը հիմնավորվում է ամրոցում 973 թվականին։ 12-րդ դարում կառուցվում են ներկայիս ամրոցները աշտարակներով։ Պրահայի ամրոցը իր ծաղկման գագաթնակետին է հասնում 14-րդ դարում, երբ Կառլ 4-րդի օրոք քաղաքը դառնում է Սրբազան Հռոմեական կայսրության միապետի նստավայրը։ Կառլ 4-րդը որոշել էր քաղաքը դարձնել եվրոպական խոշորագույն կենտրոն։ Այդ կապակցությամբ այստեղ սկիզբ է առնում լայնամասշտաբ շինարարություն։ 1382 թվականին Վացլավ 4-րդը՝ Կառլի գահաժառանգը, թագավորական նստավայրը տեղափոխում է Հին քաղաք, սակայն հետագայում Վլադիսլավ Յագելոնսկին արքայական նստավայրը կրկին տեղափոխում է Պրահայի ամրոց՝ 1484 թվականին սկսելով ամրոցի վերակառուցումը գոթիկայի ոճով։ 1526 թվականին Հաբսբուրգները զավթում են չեխական գահը։ 1541 թվականի մեծ հրդեհի արդյունքում ամրոցում նոր տարածք է ազատվում շինարարության համար. շինարարությունը լայն թափով խթանում է Ռուդոլֆ 2-րդ Հաբսբուրգը (1576—1611)։ 1620 թվականին Հաբսբուրգների դեմ ընդվզումը ավարտվում է պարտությամբ. Չեխիան կորցնում է պետական անկախությունը, իսկ Հաբսբուրգների պալատը տեղափոխվում է Վիեննա։ Պրահայի ամրոցում շինարարությունը կրկին թափ է առնում 1753-1775 թվականներին, երբ իշխում է թագուհի Մարիա Թերեզան։ Կառույցները ձեռք են բերում ռոկոկոյին ու նեոկլասիցիզմին բնարոշ գծեր։ 1918 թվականին Պրահայի ամրոցը դառնում է Չեխոսլովակիայի Հանրապետության ղեկավարի նստավայրը, իսկ 1993 թվականի հունվարի 1-ից՝ Չեխիայի նախագահի նստավայրը։
Հին քաղաք
Հին քաղաքը (Staré Město) գտնվում է Վլտավայի աջ ափին։ Գտնվելով արևելքի և արևմուտքի առևտրական խաչմերուկում՝ այն Վլտավայի ափի երկայնքով փոքր բնակավայրերից ձևավորվել է 10-րդ դարում։
Վացլավ 1-ին թագավորի օրոք, ով 1232-1234 թվականներին կառուցել է տվել ամրոցային հզոր պատեր, Հին քաղաքը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ 15-րդ դարում չեխ թագավորները այստեղ են տեղափոխել իրենց նստավայրը։ 13-րդ դարի կեսերին Հին քաղաքում ձևավորվում է հրեական թաղամասը։ Հրեական համայնքը ապրում էր քրիստոնյա բնակչությունից անկախ, ադ պատճառով էլ չէր մասնակցում քաղաքական կյանքին։ Հրեաները չեխական հողում քաղաքացիական ու քաղաքական իրավունք են ձեռք բերում միայն 1848 թվականին։ 1850 թվականին, ի պատիվ ավստրիացի կայսր Յոզեֆ 2-րդի, ով հրեաների և տեղի բնակչության իրավունքները հավասարեցնելու առաջին հրամաններն արձակեց, թաղամասը կոչվեց «Յոզեֆով»։ 1893 թվականին Հին քաղաքի միջնադարյան կառույցների մի մասը քանդվեց՝ տեղում նորը կառուցելով։ Այս միտումը պահպանվեց նաև 19-20-րդ դարերում։
Փոքր քաղաք
Փոքր քաղաքը (Malá Strana) գտնվում է Վլտավայի այն նույն ափին, ինչ Գրադչանին։ 9-10-րդ դարերում այս տեղանքում ձևավորվել է առևտրականների բնակավայր։ «Ոսկե և երկաթե արքա» Պրշեմիսլ Օտակարը 1257 թվականին որոշում է այդտեղ քաղաք հիմնել։ Ընտրված տարածքը անջատում է պարսպապատով և բնակեցնում գերմանացիներով։ 1360-1362 թվականներին Կառլ 4-րդը, Գրադչանիի կառուցմանը զուգընթաց, տեղում նոր պարսպապատեր է կառուցել տալիս։
Գոթական կառույցների հիմնական մասը ոչնչացվում է 1419 թվականին՝ հուսիտների ապստամբության ժամանակ։ 1541 թվականի հրդեհից ոչնչանում է այն ամենը, ինչ վերակառուցվել էր մինչ այդ։ 17-18-րդ դարերում բարոկկո ոճով նոր շինություններ են կառուցվում. պահպանված գրեթե բոլոր պալատները, եկեղեցիները կրում են բարոկկոյի ազդեցությունը։
Նոր քաղաք
1348 թվականին Հին քաղաքի հարևանությամբ կայսր Կառլ 4-րդը հիմնում է Նոր քաղաքը (Nové Město)՝ Պրահայի ամենանոր մասը։ Այստեղ գոյություն ունեցող գյուղական բնակավայրերը և նոր կառույցները առանձնացվում են ամրոցային պատերով։ Նոր քաղաքը Եվրոպայի առաջին քաղաքն է, որ կառուցվել է նախապես մշակված ծրագրով։ Այստեղ հաստատվում է առևտրականների, ինչպես նաև արհեստավորների խավը, ինչը ազդել է փողոցների անվանումներին (Ժիտնայա, Յամչեննայա, Մյասնիցկայա, Սեննոյ ռինոկ, Սկոտոպրիգոննիյ ռինոկ, Կոնսկիյ ռինոկ և այլն)։ Շուտով Նոր քաղաքը դառնում է Պրահայի քաղաքներից ամենամեծը։ Նոր քաղաքը Պրահայի կազմի մեջ է մտել 1784 թվականին։ 19-րդ դարի վերջին հին կառույցների մեծ մասը քանդվել է. առավել արժեքավոր մի շարք կառույցներ, որոնք պատմա-ճարտարապետական հուշարձաններ են եղել, հետագայում վերականգնվել են։ Նոր շինությունները քաղաքում կառուցվել են նախնական հատակագծի համաձայն։
Քույր քաղաքներ
Պրահան ունի հետևյալ քույր քաղաքները
Հետևյալ բնակավայրերի հետ Պրահան ակտիվորեն համագործակցում է՝ առանց, սակայն, քույր քաղաք լինելու պաշտոնական պայմանագրի.
Բրատիսլավայի հետ համագործակցում են Պրահայի առանձին շրջաններ՝ որպես առանձին միավորներ։ Բրատիսլավայի և Պրահայի քաղաքապետները կանոնավոր հանդիպում են տարին երկու անգամ, քանի որ Չեխոսլովակիայի տրոհումից հետո նրանք ունեն նման խնդիրներ ։
Արտաքին հղումներ
* Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Չեխիայում Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքներ
Կլինովկա (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Կլինովկա (Клинівка, Aratuq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կիսեկ-Արատուկ։
2001 թվականի տվյալներով Կլինովկա գյուղում բնակվում էր 141 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նասվա (գյուղ, Կեինա շրջան)
Նասվա (Nasva), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գյումրու ջրաէլեկտրակայան
'''Ակադեմիկոս Ա. Լ. Մնջոյանի անվան Գյումրիի հիդրոէլեկտրակայան''', հիդրոէլեկտրակայան Հայաստանի Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրի քաղաքի մոտ։ Շահագործման է հանձնվել 1928 թվականին։ Գտնվում է Գյումրիից 11 Կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Օգտագործում է Ախուրյան գետի ջրերը։ Կայանում տեղադրված են չորս ագրեգատ՝ 5,3 հզ. կվտ ընդհանուր հզորությամբ։ Դերիվացիայի հաշվարկային ծախսը 7,5 մ3/վրկ է, ՀԷԿ-ինը՝ 6,4 մ3/վրկ։ Հաշվարկային նորմալ ճնշումը՝ 114,0 մ։ Հաստատված հզորությունը՝ 5,28 հզ. կվտ։ Ամբարտակը գրավիտացիոն է։ Ջրթափի բարձրությունը՝ 4,0 մ/, երկարությունը՝ 34,8 մ։ 1980 թվականի դրությամբ Լենինականի հիդորէլեկտրոկայանն աշխատում էր միայն ձմռանը։ Ջուրն օգտագործվում է ոռոգման համար։
Տարտար (գյուղ, Յանաուլսկի շրջան)
Տարտար (Тартар, Тартар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Օտկրիտիե Արենա
Օտկրիտիե Արենա, ֆուտբոլային մարզադաշտ Մոսկվայում, հանդիսանում է Մոսկվայի Սպարտակի տնային մարզադաշտը։ Տեղավորվում է 45000 հանդիսական ։ Ներառված է այն մարզադաշտերի մեջ, որտեղ անց են կացվել կոնֆեդերացիաների գավաթի 2017 թվականի խաղարկության հանդիպումները, և որոնք ընդունում են 2018 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումները ։ Բացման հանդիպումը տեղի է ունեցել 2014 թվականի սեպտեմբերի 5֊ին։ Մեկնարկային խաղում Մոսկվայի Սպարտակը 1։1 հաշվով ավարտեց հանդիպումը սերբական Ցրվենա Զվեզդայի հետ ։
Համաձայն ՖԻՖԱ-ի և ՈՒԵՖԱ-ի պահանջների՝ պաշտոնական հանդիպումների ժամանակ այն չի կարող կրել հովանավորների կողմից տրված անունը և կստանա չեզոք՝ Սպարտակ մարզադաշտ անվանումը ։
Նախապատմություն
Իր գոյության ողջ ընթացքում Սպարտակը չի ունեցել սեփական մարզադաշտ։ Ակումբն իր հանդիպումները անց է կացրել Լոկոմոտիվի (ֆուտբոլային ակումբ, Մոսկվա), ԲԿՄԱ֊իմարզադաշտերում։
ԽՍՀՄ փլուզումից և շուկայական տնտեսության անցումից հետո ակումբը ի վիճակի չէր սեփական միջոցներով մարզադաշտ կառուցել, քանի որ չուներ շինարարության համար անհրաժեշտ միջոցներ։ Մարզադաշտ կառուցելու առաջին փորձերը արվել է 1994 թվականին։ Մոսկվայի քաղաքապետարանը հատկացրեց տարածք մարզադաշտի կառուցման համար, սակայն շինարարությունը չսկսվեց։ Այն հանդիպեց «Ռուսական «Կանաչներ» բնապահպանական» կուսակցության և տեղացիների լուրջ բողոքներին։
Նոր մարզադաշտ
Մարզադաշտի շինարարակն աշխատանքներս սկսեց իրականացնել AECOM ամերիկյան ընկերությունը։ Նախնական անվանումներից մեկը «Նոր Կոլիզեում» էր, սակայն Սպարտակի ժամանակ Կոլիզեումը դեռ չէր կառուցվել։ Մյուս տարբերակը մարզադաշտը Ստարոստի եղբայրների պատվին կոչելն էր։
2013 թվականի փետրվարի 19֊ին պարզ դարձավ, որ նոր մարզադաշտը ստանալու է «Օտկրիտիե Արենա» անվանումը՝ հովանավոր «Օտկրիտիե» բանկի պատվին։ Պայմաննագրի համաձայն, բանկը ակումբին տրամադրում էր 1 մլրդ 208 մլն ռուբլի, որի փոխարեն ակումբ իր մարզադաշտի անվանումը 6 տարի շարունակ փոփոխման չի ենթարկելու. Սրա հետ մեկտեղ բանկը գնաց նաև մեկ այլ զիջման․համաձայնվեց,որ իր ավանդական կապույտ֊սպիտակ գույների փոխարեն մարզադաշտի զինանշանի վրա լինի Սպարտակի ավանդական կարմիր֊սպիտակ գույները։
2014 թվականի օգոստոսի 21֊ին B տրիբունայի մոտ հանդիսավոր կերպով բացվեց Ստարոստի եղբայրների հուշարձանը։ Մարզադաշտի մուտքի մոտ էլ դրված է գլադիատորի 24.5մ բարձրություն ունեցող արձանը ։ 2013 թվականին էլ հայտարարվեց, որ մոտ ապագայում կառուցվելու են ակումբի լեգենդար ֆուտբոլիստների արձանները, այդ թվում Իգոր Նետտոյի և Նիկիտա Սիմոնյանի արձանները։ .Արևմտյան տրիբունայի 4֊րդ հարկում նախատեսված է բացել ակումբի պատմության թանգարանը՝ 800մ² տարածքով։
2017 թվականի օգոստոսի 27֊ին բացվեց մետրոյի «Սպարտակ» կայարանը, որի բացմանը ներկա էին Ռուսաստանի Դաշնության Սպորտի նախարար Վիտալի Մուտկոն, վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը. Օգոստոսի 30֊ին տեղի ունեցավ վետերանների հանդիպում(20֊րոպեանոց 2 խաղակես, որին ներկա էին 8000 երկրպագուներ։
Բացման հանդիպումը Սպարտակի և սերբական Ցրվենա Զվեզդայի միջև տեղի ունեցավ 2014 թվականի սեպտեմբերի 5֊ին։ Հանդիպմանը մարզադաշտից հետևում էր 37714 հանդիսական։ Սպարտակի պաշտպան Դմիտրի Կոմբարովը հեղինակեց նորակառույց մարզադաշտի առաջին գոլը։.
Ռուսաստանի ֆուտբոլի Պրեմիեր լիգԱՅԻ 7֊րդ տուրում Սպարտակը սեփական հարկի տակ ընդունել էր Տորպեդոյին։ Խաղն ավարտվեց 3-1 հաշվով հօգուտ դաշտի տերերի։ Գոլերի հեղինակներ դարձան Պրոմեսը(2) և Խուրադոն(1)։. Առաջին պաշտոնական խաղին ներկա էին 36058 հանդիսականներ։ .Նոր մարզադաշտում 1֊ին պարտությունը Սպարտակը կրեց 2015 թվականի մարտի 8֊ին «Կրասնոդարի» դեմ խաղում՝(1:3)հաշվով։
Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեբյուտային խաղը կայացել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 12֊ին Եվրո 2016֊ի ընտրական փուլում Մոլդովիայի ազգային հավաքականի դեմ։ Այն ավարտվեց 1-1 հաշվով։ Դաշտի տերերի միակ գոլը հեղինակեց Սպարտակի հարձակվող Արտյոմ Ձյուբան 11 մետրանոց հարվածից։
Այցելության կանոններ
Մարզադաշտի ամբողջ տարածքում գործում է վճարման բանկային համակարգ (cash free տեխնոլոգիա)։ Գործընթացն իրականացնում է «Օտկրիտիե» բանկը։ Մեկ տարով բաժանորդագրման դեպքում տրվում են հատուկ քարտեր՝ MasterCard Prepaid PayPass։ Այս քարտերը կարող են ակտիվացնել բանկով, ինչպես նաև օգտագործել մարզադաշտ մուտք գործելու համար։.
Արտաքին հղումներ
‎
Կատեգորիա:Սպարտակ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլ
Մերինդադ դե Վալդեպոռես
Մերինդադ դե Վալդեպոռես (իսպ.՝ Merindad de Valdeporres), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բուրգոս պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Մերինդատես շրջանում։ Բնակչությունը՝ 461 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը կազմում է 120,40 կմ²։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Գերխանա
Գերխանա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սուերմետովո
Սուերմետովո (Суерметово, Сөйәрмәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 177 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Թրախաղ
Թրախաղ, հայկական ազգային պար։ Պատկանում է ռազմական պարերի շարքին, որը պարում են միայն տղամարդիկ (մենակ, երկուսով կամ խմբով)։
Նկարագրություն
Թրախաղը ի սկզբանե եղել է ծիսակարգ, որը զինվորներին ներշնչել է ռազմական խիզախություն և չպարտվողի ոգի նախքան պատերազմի գնալը։
Բրենների լեռնանցք
Բրեններ, լեռնանցք Արևելյան Ալպերում, Ավստրիայի և Իտալիայի սահմանագլխին։ Բարձրությունը 1371 մ է։ Լեռնանցքի տակ փորված թունելներով անցնում են Բոլցանո–Ինսբրուք երկաթուղին և ճանապարհը։
Անվանում
Անվանումը առաջացել է կելտական bren՝ «լեռ» բառից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Թրախաղ
Նկարագրություն
Պարը բաղկացած է ռիթմիկ, արագ տեմպերով տարբեր մանր շարժումներից։ Պարողը իր շարժումները նմանեցնում է ռազմիկի շարժումներին`լայն քայլերով նա մեկ բարձրանում է լեռը, մեկ ցատկում է ժայռի վրայից, մղելով մարտ երևակայական թշնամու դեմ, այնպես որ «հողը փախչի նրա ոտքերի տակից»։ Պարողի գլխավոր խնդիրն այն է, որ ցուցադրի իր զենքին տիրապետելու արվեստը (մեկ կամ մի քանի սրերով)։
Խմբային պարի ժամանակ պարողները բաժանվում են երկու խմբի. մարտնչում են՝ կատարելով թռիչքներ, պտտվում են, ծնկածալված դիրք ընդունում, փոխվելով տեղերով։ Մի շարքը հարձակվում կամ հետևում է մյուսին, իսկ մյուսը նահանջում է կամ պաշտշպանվում ։ Երբ կողքի կամ առաջ են շարժվում հարձակվում են թշնամու վրա, իսկ երբ հետ են շարժվում`նահանջում են։
Հայկական այլ ռազմական պարերը զենքերով հանդիսանում են «Խանչալ պարը», «Դանակի պարը» և «Յարխուշտան» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժողովրդական պարեր Կատեգորիա:Հայկական պարեր