Սրտի_կառուցվածք
Սրտի աշխատանքի ցիկլ և ռիթմիկ կծկումների առանձնահատկություն
Հայտնի է որ, սրտի ֆունկցիան զարկերակների մեջ պարբերաբար արյուն մղելն է, որը իրականանում է նախասրտերի և փորոքների ռիթմիկ և խիստ փոխհամաձայնեցված կծկումների (սիստոլա) ու թուլացումների (դիաստոլա) շնորհիվ։ Սրտի հարաբերական անդադար աշխատանքը, որը սկսվում է արգանդային զարգացման վաղ շրջանից և ավարտվում է մարդու մահվան պահին իրականանում է որոշակի օրինաչափ ցիկլերով, որոնց տևողությունը 0,8 վայրկյան է։ Սրտի գործունեության յուրաքանչյուր ցիկլը կամ շրջանը ընդգրկում է 3 փուլ։ 1.	Կծկում կամ սիսթոլա 2.	Թուլացում կամ դիաստոլա 3.	Դադար Առաջին փուլը իր հերթին բաղկացած է 2 ենթափուլերից` ա. նախասրտերի կծկում, որը տևում է 0,1վ, այս ենթափուլում փորոքները գտնվում են դիաստոլիկ վիճակում, բ. փորոքների կծկում, որը տևում է 0.3վ, այս ենթափուլում նախասրտերը գտնվում են դիաստոլիկ վիճակում։ Դիաստոլայի ընդհանուր փուլը, որը կազմված է նախասրտերի թուլացումից (0,3վ) և փորոքների թուլացումից (0,1վ) այսինքն ընդհանուր հանգիստը 0,4վ։ Փորոքների կծկումից հետո վրա է հասնում 3-րդ փուլը` դադարը, որը տևում է դարձյալ 0,4վ։ Սրտամկանում ծագած ռիթմիկ կծկումների շնորհիվ սրտում տեղի է ունենում արյան շարժ։ Նախասրտի կծկման ժամանակ երկփեղկանի և եռափեղկանի փականները բաց են, քանի որ փորոքները գտնվում են հանգիստ վիճակում։ Նախասրտերի կծկումները ուղեկցվում են նրանցում արյան ճնշման բարձրացմամբ և այլ ճնշման տակ արյան մղմամբ դեպի փորոքները։ Վերջինների կծկման պահին, որը տեղի է ունենում նախասրտերի կծկումից հետո, ճնշումը փորոքում ավելանում է։ Նախասրտափորոքային փականները այդ ճնշման տակ փակվում են, իսկ կիսալուսնաձև փականները բացվում։ Զարկերակային արյունը լցվում է աորտայի մեջ, իսկ երակայինը` թոքային զարկերակների մեջ։ Փորոքում այդ պահին ճնշումը հասնում է 120-ից 140մմ ս.ս։ Փորոքի աշխատանքը ավարտվում է նրանց իզոմետրիկ կծկումներով, դա նշանակում է, որ փորոքների մկանների լարվածությունը մեծանում է, իսկ մկանաթելերը` այլև չեն կարճանում։ Այդ հավասարաչափ կծկումը տևում է 0,2-ից 0,3վ։ Արյունը զարկերակների մեջ մղվելու պատճառով, փորոքներում ճնշումը իջնում է Երբ նրանցում ճնշումը պակասում է, խոշորագույն զարկերակների համեմատ կիսալուսնաձև փականները արյան անոթային փականների տակ փակվում են։ Վերը նկարագրվածից եզրակցնում ենք այն, որ, երբ կծկվում են նախասրտերը, փորոքները այդ ժամանակ հանգստանում են 0,1վ-ը, 0,4վ ընդհանուր դադարի ժամանակ են հանգստանում, այսինքն ընդհանուր հանգստանում են 0,5վ։ Ինչ վերաբերում  նախասրտերին` հանգստանում են նույնպես փորոքsների ժամանակ` 0,3վ և ընդհանուր դադարի ժամանակ` 0,4վ։ Այսինքն օրվա մեջ նախասրտերը  հանգիստ են 0,7վ։ Սակայն ընդհանուր դադարի ժամանակ աջ և ձախ նախասրտեր են լցվում համապատասխանաբար վերին և ստորին սիներակներից թափվող երակային արյունը, և ձախ նախասիրտ` թոքից եկող թթվածնով հարուստ զարկերակային արյունը։ Սրտի կծկումների հաճախականությունը տարբեր անհատների մոտ կարող է տարբեր լինել, բայց հիմնականում այն կապված է մարդու ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, հուզականության (էմոցիայի), ջերմությամբ ուղեկցվող հիվանդությունների և այլ գործոնների ազդեցության հետ։ Սովորաբար սրտային ցիկլը մեկ րոպեում բաբախում է 75 անգամ, սակայն վերը նշված տարբեր իրավիճակներում կարող է մեծանալ կամ փոքրանալ, հասնելով 150-200-ի, ըստ որում կծկումների հաճախականությունը կարող է ավելանալ մի դեպքում սիստոլիկ փուլերի տևողության փոքրացման, մյուս դեպքում` դադարի փուլի կրճատման, երրորդ դեպքում` դիաստոլայի տևողության պակասեցման, չորրորդ դեպքում` բոլոր երեք փուլերի միակցման միաժամանակյա կարճացման հետևանքով։ Սրտի մկանունքի կատարած աշխատանքը ծախսվում է, նախ` արյունը աորտայի մեջ մղելու, հետո, դուրս մղված արյանը արագություն հաղորդելու վրա։ Ընդ որում արյունատար անոթների պատերը ձգվում են և սրտի կծկման էներգիայի մի մասը վեր է  ածվում անոթների պատերի կողմից կուտակված պոտենցիալի էներգիիայի,  իսկ էներգիայի մի մասն էլ վեր է ածվում շարժվող արյան կինետիկ էներգիայի։ Քանի որ սիրտը արյուն դուրս նետելիս հաղթահարում է արյան ճնշմանը համազոր դիմադրություն, ապա կարելի է համարել, որ սիրտը որոշ ծավալի արյուն դուրս է մղում մինչև արյան ճնշման բարձրության մակարդակը։ Ուստի աշխատանքը կարելի է հաշվարկել հետևյալ բանաձևի միջոցով.