cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ոզնի-ձուկ
Տարածվածություն
Օվկիանոսային ձուկ է։ Տարածված է արևադարձային և մերձարևադարձային տաք ջրերում։ Հայտնաբերվել է աշխարհի բոլոր արևադարձային ջրերում, այդ թվում և Միջերկրական ծովում։
Կարող են լողալ մինչև 50 մետր խորություններում։ Առավել շատ են Չինաստանի ափամերձ գոտում։
Նկարագրություն
Միջին չափերի կլորավուն ձուկ է։ Միջին չափը կազմում է 40 սմ, սակայն կան նաև այնպիսի առանձնյակներ, որոնց երկարությունը հասնում է մինչև 91 սմ։
Ունեն յուրահատուկ ատամնային կառուցվածք։ Ոզնի-ձկան ատամները միաձուլված են և կազմում են վերին և ստորին յուրատեսակ կտրող թիթեղ՝ ատամ։
Մարմինը պատված է փշերով։ Արևադարձային այս ձկան մարմինը սովորաբար ունի երկարավուն ձև, սակայն կարող է փքվել և լողակները ներս քաշելով դառնալ փշապատ գունդ՝ ոզնու նմանությամբ։ Կենդանու փշերը թունավոր չեն։
Սոլյանիկովկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միրնի (գյուղ, Կրասնոյարսկի շրջան)
Միրնի (Мирный, Мирный), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կրասնոյարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7551 մարդ։
Կոբի Բրայանտի մահ
2020 թվականի հունվարի 26-ի առավոտյան Sikorsky S-76B ուղղաթիռը վթարի է ենթարկվել Քալաբասասում, Կալիֆոռնիա նահանգ, Լոս Անջելեսից մոտ 30 մղոն հյուսիս-արևմուտք։ Ուղղաթիռի մեջ էին նախկին բասկետբոլիստ Կոբի Բրայանտը, նրա դուստրը՝ Ջանան, ընտանիքի 6 ընկերները և օդաչուն ։
Նախապատմություն
Կոբի Բրայանտը հաճախ ուղղաթիռից օգտվում է Լոս Անջելեսում խցանումներից խուսափելու համար ։
Վթար
2020 թվականի հունվարի 26-ին, ժամը 17։06-ին, Բրայանտը մեկնել է Օրինջ շրջանի Ջոն Ուեյն (SNA) օդանավակայանից, 1991 թվականի N72EX թողարկման Sikorsky S-76 Spirit ուղղաթիռով՝ իր 13-ամյա դստեր՝ Ջաննայի, նրա 13-ամյա թիմակիցների՝ Ալիսա Ալտոբելիի, Փեյթոն Չեստերի և նրանց ծնողների՝ Քերի և Ջոն Ալտոբելիի, Սառա Չեստերի, Քրիստինա Մաուզերի և օդաչու Արա Զոբայանի հետ     ։ Թռիչքային ձայնագրությունները ցույց են տվել, որ ուղղաթիռը նույն թռիչքն է կատարել նախօրեին՝ առանց միջադեպի ։
Ռեակցիաներ
Մոտ 200 մարդ է հավաքվել աղետի վայրից ոչ հեռու գտնվող բլրի ստորոտին, նրանցից ոմանք հագել էին Բրայանտի մարզաշապիկները և բասկետբոլի գնդակներ էին պահում ։
Բրայանտին մի քանի անգամ հիշատակել են այդ երեկո Գրեմմի 62-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ։ Շոուի ընթացքում հաղորդավար Ալիշա Քիզ ու Boyz II Men-ը կատարել են «It 's s So Hard to Say Goodbye to Yesterday» երգը՝ ի պատիվ Բրայանտի, իսկ մյուս կատարողները, այդ թվում՝ Lil Nas X-ը, Լիզզոն, H.E.R.-ը և DJ Khaled-ը, իրենց ելույթներում ներառել են Բրայանտի հարգանքի տուրքը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2020 հունվարի իրադարձություններ Կատեգորիա:2020 մահեր
Հաջողակ մարդը
«Հաջողակ մարդը» («Везучий человек»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Իգոր Շեշուկովը Յուրի Չերնյակովի «Прокол» վիպակի հիման վրա «Լենֆիլմ» կիոստուդիայում։
Սյուժե
Աշխղեկ Մակարովին գործուղման են ուղարկում Վիսլոգուբինսկ քաղաք՝ ջերմուղի կառուցելու համար և նրան վստահում են հինգ հարբեցողներից բաղկացած բրիգադ։ Ֆիլմի զգայուն և համակրելի հերոսը հենց այն մարդն է, որը փոխում է մարդկանց ճակատագիրը դեպի լավը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Շչյոկինսկոե (գյուղ, Կոնոտոպի շրջան)
Շչյոկինսկոե (Щекинське), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շչյոկինսկոե գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ալպանդեիրե
Ալպանդեիրե (Alpandeire) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեռանիե դե Ռոնդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 31.3 կմ2։ Բնակչությունը՝ 270 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կնետրոնից գտնվում է 19 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Մալագա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Թումբս շրջան (Ջորջիա)
Թումբս շրջան (Toombs County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 951 կմ² է, բնակչությունը՝ 26.067 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լիոնս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1905 թ.։
Կատեգորիա:Ջորջիայի շրջաններ
Պերեսեչանսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Պերեսեչանսկի գյուղական խորհուրդ  (Пересічненська селищна рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչյովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պերեսեչանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 8489 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 50130 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 169340 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նիդերստենբակ
Նիդերստենբակ (Niedersteinbach), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 135 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.3 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 80 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 59-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,8 %։ 59 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 56 անձ (31 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (3 տղամարդ և 0 կին)։ 21 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Մանդաս
Մանդաս (իտալ. Mandas), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։ Սահմանակից է Էսկոլկա, Ջերջեի, Ջեզիկո, Նուռի, Սեռի, Սիուրգուս Դոնիգալա, Սուելլի համայնքներին ։
Բնակչությունը կազմում է 2441 մարդ (2003 թ.-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը կազմում է 54,2 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 45,04 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։
Բնակավայրի հովանավոր հանդիսանում է Սուրբ Հակոբը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 25-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Հիսուս Քրիստոսի արձան (Հավանա)
Քրիստոսը Հավանայում (Cristo de La Habana), Հիսուս Քրիստոսի արձանը Կուբայի մայրաքաղաք Հավանայում։ Տեղակայված է բլրի վրա՝ Հավանայի ծովախորշի մոտ ։ Հեղինակը Խիլմա Մադերան (Jilma Madera) է։ Արձանը ստեղծվել է 1958 թվականին։
Միրնի (գյուղ, Տոմսկի շրջան)
Միրնի (Мирный), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1314 մարդ։
Հիսուս Քրիստոսի արձան (Հավանա)
Նկարագիր
Հիսուս Քրիստոսի աջ ձեռքը վեր է բարձրացած, իսկ ձախը՝ կրծքի մոտ է։ Արձանի դեմքն ուղղված է դեպի քաղաքը։
Միրնի (գյուղ, Տոմսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Հիսուս Քրիստոսի արձան (Հավանա)
Նկարագիր
Արձանը գտնվում է Հավանայի արվարձան Կասաբլանկայում։ Բացումը տեղի է ունեցել 1958 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ։ Այն տեղադրվել է Ֆիդել Կաստրոյի իշխանության գալուց 8 օր առաջ։ Տեղադրման հենց առաջին օրը կայծակը հարվածել և վնասել էր արձանը, որից հետո այն վերականգնել են։
Արձանը գտնվում է ծովի մակարդակից 51 մետր բարձրության բլրակի վրա, այդ պատճառով էլ երևում է քաղաքի զանազան կողմերից։ Արձանի մոտից էլ բացվում է տեսարան դեպի Հավանան։
Իտալիայում աշխատելու ժամանակ Մադերան Կարարայի քաղաքապետ Ֆիլիպո Մարտինելիի խնդրանքով կերտել է արձանի ձեռքերի կրկնօրինակը, որոնք հետագայում քաղաքապետը նվիրել է Երևանին։ Հասնելով Երևան` քանդակագործ Արա Հարությունյանի կողմից ձեռքերը նոր հորինվածք ստացան և տեղադրվեցին Երևանի Օղակաձև զբոսայգում՝ «Բարեկամության ձեռքեր» անվամբ ։
Խանտի-Մանսիյսկ
Խանտի-Մանսիյսկ (մինչև 1940 թ.-ը՝ Օսայակո-Վոգուլսկ), քաղաք Ռուսաստանի Տյումենի մարզում, Խանտի-Մանսիական Ինքնավար Շրջանի կենտրոնը։ Հիմնադրվել է 1931 թվականին։ Նավահանգիստ է Իրտիշի ափին։ 1975 թվականին ունեցել է 25 900 բնակիչ։ 2013 թ. բնակչության թիվը 90961 է։
Անվանում
Հիմնադրվել է 1931 թվականին՝ որպես բնաբան՝ ազգային օկրուգի կենտրոն։ Մինչև 1940 թվականը կոչվել է Օստյակո-Վոլգուլսկ․ վերանվանվել է օկրուգի հետ միաժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ հյուրընկալած քաղաքներ
Լիվինգստոնի ջրվեժներ
Լիվինգստոնի ջրվեժներ, սահանքներ և ջրվեժներ (ավելի քան 30) Աֆրիկայի Կոնգո գետի ստորին հոսանքում, Կինշասա քաղաքից ներքև։ Սահանքավոր հատվածի երկարությունը 360 կմ է, անկումը՝ 220 մ։
Անվանում
Կոչվել է ի պատիվ Կենտրոնական Աֆրիկայի առաջին եվրոպացի հետազոտող, անգլիացի ճանապարհորրդ Դավիթ Լիվինգստոնի ։
Խանություն
Կատեգորիա:Միապետություն Կատեգորիա:Մարդաբանություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն
Գոլյանիշչևո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Գոլյանիշչևո (Голянищево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Կազոլե Բրուցիո
Կազոլե Բրուցիո (Casole Bruzio), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2387 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 796 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87050։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0984։
Թաունս շրջան (Ջորջիա)
Թաունս շրջան (Towns County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 430 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.319 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հայավասի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Կատեգորիա:Ջորջիայի շրջաններ
(3534) Սաքս
(3534) Սաքս (Sax), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,753284 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,219 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2875 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1668,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,215738 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1936 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գելի բոխի
Գելի բոխի, պրանգոս, պոլի, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 50 (այլ տվյալներով՝ 35), ՀՀ-ում՝ 4(5) տեսակ՝ գելի նարդեսանման գելի բոխի (Prangos ferulacea), բերդաթումբ գելի բոխի(Prangos arcis-romanae), գանգրաթև գելի բոխի (Prangos uloptera) և այլն։ Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռի, Գեղարքունիքի, Սյունիք և այլ մարզերում։ Աճում է քարքարոտ, կավոտ լանջերին, լեռնատափաստաններում։
Արտաքին տեսքը
Ցողունը կանգուն է, կենտը, հատվածից ճյուղավորվող, թավոտ, բարձր.՝ 15-100 սմ։ Տերևները բազմակի փետրաբաժան են, թավոտ։ Ծաղկաբույլը հովանոց է, ծաղիկները՝ դեղին։ Ծաղկում է մայիս-օգոստոսին։ Պտուղը խոշոր է, երկարավուն-ձվաձև, հարթ։ Պարունակում է եթերայուղեր, ալկալոիդներ։ Տերևներն օգտագործում են որպես համեմունք։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ
Թերեզա Միրզոյան
Թերեզա Հայկի Միրզոյան (Միրզոևա), հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1986)։
Կենսագրություն
1939 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի Անդրկովկասյան ճարտարապետության ուսումնարանը, 1946 թվականին՝ գեղարվեստի ակադեմիան։
Պրուդյանսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Պրուդյանսկի գյուղական խորհուրդ  (Прудянська селищна рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի [[Դերգաչյովսկի շրջան (Խարկովի մարզ)|Դերգաչյովսկի շրջան (Խարկովի մարզ)|ում ։
Թերեզա Միրզոյան
Կենսագրություն
1946-1947 թվականներին կատարելագործվել է Մոսկվայում։ 1947-1968 թվականներին դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1947 թվականից, միաժամանակ՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (1980-2000 թթ.՝ ամբիոնի վարիչ) ։
Պրուդյանսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
2001 թվականի տվյալներով Պրուդյանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3114 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20.73 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150.22 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Թերեզա Միրզոյան
Ստեղծագործություններ
Ստեղծագործում է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործության բնագավառներում։ Թերեզա Միրզոյանի արվեստում գերակշռում են սիրո, մայրության և գարնան թեմաները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կին քանդակագործներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կին քանդակագործներ
Պրուդյանսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1939 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տվորինիչի
Տվորինիչի (Твориничі), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տվորինիչի գյուղում բնակվում էր 172 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 540 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ստենկա (գյուղ, Կուպյանսկի շրջան)
Ստենկա (Стінка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1937 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստենկա գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,044 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 250 մարդ/կմ²։
Հողի հատկություններ
Հողի ջերմային հատկությունները
Կատեգորիա:Հողագիտություն
Կարկանդակ
Կարկանդակ, խմորից պատրաստված և միջուկ ունեցող ուտեստ, որը թխվում է կամ տապակվում։ Կարկանդակի լցոնը կամ միջուկը կարող է լինել քաղցր (խնձոր, մրգեր, կաթնաշոռ, խաշխաշ) և ոչ քաղցր (ձուկ, մսային խճողակ, լյարդ, կարտոֆիլ և այլն)։ Կարկանդակները լինում են բաց, եթե միջուկը դրվում է խմորի վրա, և փակ, եթե միջուկը լինում է խմորի մեջ ։ Զանգվածը կարող է լինել կես կիլոգրամ և ավելի։
Կարկանդակի բաղադրատոմսեր գործնականորեն կան ցանկացած ազգային խոհանոցում։ Կարկանդակների մեծ թվով բաղադրատոմսեր գոյություն ունեն։ Կարկանդակի խմորը կարող է լինել խմորիչով (կաթնահունց կամ սովորական), բիսկվիթային կամ շերտավոր խմորով, տարբեր խորիզներով և արտաքին ձևերով․ կարկանդակները լինում են տարբեր տեսակի՝ բաց կարկանդակ (լոռաբլիթ, շառլոտկա կամ խնձորով թխվածք), փակ (կուլեբյակա, կուրնիկ), կիսաբաց (բաց խորիզով կարկանդակ, էչպոչմակ) և շերտավոր (շտրուդել) ։
Որոշ կարկանդակներ օգտագործվում են հարսնախոսության կամ հոգեհացի ծեսերի ժամանակ։ Ռուսիայում կարկանդակը տնարարության խորհրդանիշ է համարվել։
Պատմություն
Որոշ պատմաբանների կարծիքով՝ Ռուսիայում կարկանդակներ պատրաստել են շատ ավելի վաղ, քան Եվրոպայի երկրներում։ Այդ մասին են վկայում գերմանացի գիտնական Ադամ Օլեարիի գրքի տեսագրությունները։ Ադամ Օլեարին նկարագրում է դեպի Մոսկվա կատարած իր ուղևորությունը, որտեղ պատմում է կարկանդակի՝ որպես ազգային կերակրատեսակի մասին, որով դիմավորում և պատվում են հյուրերին, ինչը նաև բարյացակամության և հյուրասիրության խորհրդանիշ է։ Ռուսիայում եղել է մի այսպիսի սովորույթ․ երիտասարդ կինը պատրաստել է մսով կամ ձկով կարկանդակ և հյուրասիրել է ամուսնու հարազատներին և հյուրերին, որպեսզի ապացուցի իր խոհարարական հմտությունները։
Տեսակներ
Սլավոնների մոտ կարկանդակները արևելքում տարբերվում են իրենց տեսքով, անվանումներով և ծիսակատարությունների ժամանակ օգտագործմամբ, արևմուտքի սլավոնների մոտ առավելապես հանդիպում են քաղցր միջուկով (kolač, trnkáč, trnčák, tvarožňák, ciasto, makowiec, վերին սորբերեն՝ tykanc}} և այլն), հարավային կողմերում՝ միայն շերտավոր խմորից և հիմնականում տապակած (բանիցա, տուտմանիկ, զելնիկ, տիկվենիկ, մազնիկ, մլին, կորնիցա, սմիդալ, գիբանիցա, տիկվենիկ, բուրեկ, փախլավա, potica, štrukelj և այլն)։
Արևելյան և արևմտյան սլավոնների համար *pirogъ անվանումն ընդհանուր է, չնայած վերջերս այն ունի ոչ թե թխված, այլ շերտավոր խմորով և միջուկով եփած ուտեստի իմաստ, այլ կերպ ասած՝ լցոնով կարկանդակներ կամ պելմեններ։ Ռուսական կարկանդակները միաժամանակ անվանվում են նաև հաց և բլիթներ։ Սլավոնների մոտ արարողությունների ժամանակ կարկանդակները շատ ժամանակ փոխարինվում են ծիսական այլ նշանակություն ունեցող խմորեղենով՝ հացով, նաև բլիթով, կարավայով, բուլկիներով, նրբաբլիթներով, քաղցրաբլիթներով։
Ռուսական կարկանդակներ
Ռուսական խոհանոցում կարկանդակների համար օգտագործում են ոչ քաղցր խմոր․ սովորական կարկանդակն ունի երկարավուն ձև։ Բացի սրանից՝ պահքի ժամանակ խմորի մեջ օգտագործում են ոչ թե կարագ, այլ բուսայուղ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կարկանդակներ Կատեգորիա:Թխվածքներ Կատեգորիա:Հրուշակեղեն Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Խոհարարություն Կատեգորիա:Ուտեստներ
Մ57Ա (ատրճանակ)
Մ57Ա (անգլալեզու աղբյուրներում հայտնի է New Nambu Model 57A)՝ ճապոնական ատրճանակ։ Ատրճանակը մշակված է Ճապոնիայի ներքին առևտրի և արդյունաբերության նախարարության համապատասխան որոշմամբ Colt 1911A1 ատրճանակին փոխարինելու նպատակով, որը ձեռք էր բերվել ԱՄՆ-ի կողմից ռազմական օգնության ծրագրի շրջանակներում երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո և ընդունվել է որպես ճապոնական ինքնապաշտպանության ուժերի հաստիքային զենք ։
Այս տեսակի ատրճանակների արտադրության ընդհանուր քանակը շատ չէր ։
Նկարագրություն
Ատրճանակը մշակվել է Մ1911Ա1 ատրճանակի հիմքի վրա և կառուցվածքով իրենից ներկայացնում է չափերի մեջ չնչին փոքրացված Մ1911Ա1-ի կրկնօրինակը ։
Ի տարբերություն «կոլտի» Մ57Ա-ն ուներ միայն նշագծված ապահովիչ, որը տեղակայված էր շրջանակի ձախ կողում ։
Բացի դա ճապոնական ատրճանակը բռնատեղին ուներ այլ հարմարանքներ, որոնք հարմարեցված են ատրճանակը ձեռքից չսահելու համար ։
Ձախ կողմից բռնատեղի ներքին մասում կա ապահովության համար գոտիով կապելու հարմարանք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնական զենքեր
Բաբելոնացիներ
Բաբելոնացիներ, հարավային Միջագետքի (բաբելոնի թագավորության) հին II-I հազարամյակի բնակչություն, լեզուն` Աքքադերեն։
Անվանում
«Բաբելոնի թագավորություն» տերմինը առաջացել է համանուն մարզի անվանումից, որի անունն` իր հերթին, ծագում է Բաբելոն քաղաքի` այդ երկրի մայրաքաղաքի անունից։
Պատմության ծագում և հիմնական փուլեր
Հնագույն ժամանակներից Հարավային Միջագետքը (Բաբելոնիա) աչքի է ընկել էթնոլեզվական բազմազանությամբ։ Մ.թ.ա. III հազարամյակների հենց սկզբից գրավոր աղբյուրները արձանագրում են շումերական լեզվով խոսող բնակչության գոյությունը, որի կազմում կային նաև սեմական խմբեր, որոնք հետագայում հայտնի դարձան որպես աքքադացիներ։ Աքքադացիների շարունակական ներգաղթը ծայրամասային շրջաններից նրանց դարձրել էր պետության գերակշռող բնակչությունը։ Միջագետքում` ուր III հազարամյակում Ամովրհացիները սկսում են բնակություն հաստատել՝ մ.թ.ա. II հազարամյակի առաջին կեսին հիմնել են իրենց թագավորությունները, իսկ մ.թ.ա. II հազարամյակի երկրորդ կեսին շրջանը գրավում են Քասիթները։ Մ.թ.ա. II-I հազարամյակում օտար ժողովուրդների մեծ մասը, որոնք խոսում էին աքքադական բաբելոնյան բարբառներով, ուծացվում է բնակչության մեծ մասի մեջ։ Մերձավոր Արևելքում II և I հազարամյակների վերջում բնակություն են հաստատում արամեացիները, ինչպես նաև քաղդեացիները։ Քաղդեացիների կողմից Բաբելոնիայի գրավումը հանգեցրեց տեղի բնակչության աստիճանական արամեացման։
Լեզու և գիր
Բաբելոնացիները խոսում և գրում էին աքքադերեն լեզվի հատուկ (բաբելոնյան) բարբառով։ Մ.թ.ա. I հազարամյակում խալդերի ազդեցության տակ լայնորեն տարածվում է արամեերենը։
Հագուստ
Հերոդոտոսը հայտնում է, որ բաբելոնյանները կրում էին վուշե հիթոն, որը հասնում էր ոտքերին, բրդե հիթոն և սպիտակ խլամիդի տեսքով թիկնոց։ Նրանք ոտքի վրա երկարաճիտ կոշիկներ էին կրում, իսկ գլխին՝ չալմա։ Նրանց մազերը երկար էին ։
Գրականաություն
Կատեգորիա:Հին Միջագետքի ազգեր Կատեգորիա:Հին Բաբելոն Կատեգորիա:Միջագետքի պատմություն
Մուսալա
Տվյալներ
Մուսալա գագաթը գտնվում է Ռիլա լեռներում՝ Ռիլայի ազգային զբոսայգու տարածքում։ Աչքի է ընկնում իր հարուստ բնական և բուսական աշխարհով, այդ թվում լեռան լանջերի անտառների մակեդոնյան սոճիներով, բուլղարական փշատերևազգիներով, այստեղ կարելի է հանդիպել կարմրաթև մագլցողներ։ Լեռան գագաթից կարելի է տեսնել Ստարա Պլանինան` հյուսիս-արևմուտքում Վիտոշան, հյուսիս-արևելքում` Սրեդնա Գորան, Վիտոշայի և Սրեդնա Գորայի հետևում՝ հյուսիսային հորիզոնում տեսանելի է Բալկանյան լեռնաշղթան, հարավ-արևելքում՝ Ռոդոպյան լեռները, հարավում՝ Պիրինը, արևմուտքում՝ Օսոգովոն և Ռույ լեռները և Ռիլան։
Տարեկան միջին ջերմաստիճանը -2.3 °C: Մուսալան համարվում է Բուլղարիայի և Բալկանյան թերակղզու ամենացուրտ վայրը։ Տարվա 8 ամիսը ջերմաստիճանը մնում է 0 °C ցածր։ Տարվա 6 ամիսը տարածքը ձյունածածկ է։ Մուսալայի մոտից են սկիզբ առնում Բուլղարիայի 3 հիմնական գետերը՝ Իսկարը, Մարիցան և Մեստան։
Տարածքի մյուս գագաթներն են Փոքր Մուսալան (2,902 մ) և Իրեչեկը (2,852 մ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի լեռներ Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր
Միրնի (գյուղ, Տորժոկսկի շրջան)
Միրնի (Мирный), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 572 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1961 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանի բնակավայրեր
Ամիլոիդոզ
Ամիլոիդոզ (Amyloidosis), հիվանդությունների խումբ, որը բնութագրվում է հյուսվածքներում ոչ նորմալ սպիտակուցի՝ ամիլոիդի ֆիբրիլների կուտակմամբ ։ Հիվանդության ախտանշանները կախված են ամիլոիդի տեսակից և հաճախ բավականին բազմազան են ։ Ախտանշաններն են՝ հոգնածություն, քաշի կորուստ, կանգնելիս աչքերի առաջ մթագնում (օրթոստատիկ հիպոտենզիա, կոլապս), թմրածության զգացողություն, դիարեա, արյունահոսություն, ոտքերի այտուց, լեզվի մեծացում, սպլենոմեգալիա (փայծաղի մեծացում) ։
Զևս
Զևս (հին հունարեն՝ Ζεύς, Զէոս, միկենյան di-we "Դիյ", նոր հունարեն՝ Δίας, Դիաս, անգլերեն արտասանությամբ /ˈzjuːs/ or /ˈzuːs/)՝ հին հունական առասպելաբանությունում երկնքի, որոտի, ամպրոպի և կայծակի աստված, աշխարհի տիրակալ։ «Աստվածների և մարդկանց Հայրը» (πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε, Pater Andron te theōn te), ինչպես հայրը իշխում է ընտանիքում, այնպես էլ նա է իշխում Օլիմպոս լեռան բնակիչներին, ըստ հին հունական կրոնի։ Օլիմպոսի աստվածներից գլխավորը, Կրոնոսի և Հռեայի երրորդ որդին, ամենափոքր երեխան է և կրտսերն է իր եղբայրների ու քույրերի մեջ։ Աիդի, Հեստիայի, Դեմետրայի և Պոսեյդոնի եղբայրն է։ Զևսի կինը՝ Հերա աստվածուհին, նաև նրա քույրն է։
Ամիլոիդոզ
Կան ամիլոիդոզի մոտ 30 տարբեր տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը որևէ յուրահատուկ սպիտակուցի սխալ ֆոլդինգի արդյունք է ։ Դրանցից որոշները ժառանգական են, մյուսները՝ ձեռքբերովի ։ Ամիլոիդոզը լինում է տեղային և համակարգային։ Համակարգային ամիլոիդոզի չորս առավել տարածված տեսակներն են՝ թեթև շղթաներով (AL), բորբոքային (AA), դիալիզային (Aβ2M), ծերունական (ATTR) ։ Ախտորոշումը հավանական է, երբ մեզում հայտնաբերվում է սպիտակուց, առկա են օրգանների մեծացումներ կամ բազմաթիվ պերիֆերիկ նյարդերի ախտահարումներ առանց ակնհայտ պատճառի ։ Վերջնական ախտորոշումը դրվում է հյուսվածքների բիոպսիայի և հաջորդող հյուսվածաբանական հետազոտության հիման վրա։ Ախտանիշների բազմազանության պատճառով լիարժեք վերջնական ախտորոշումը հաճախ պահանջում է որոշակի ժամանակ ։
Զևս
Նստավայրը համարվել է Օլիմպոս սարը (Զևս Օլիմպիացի)։
Զևսի ծնունդ
Քրոնոսը վստահ չէր, որ իշխանությունն ընդմիշտ կմնա իր ձեռքում։ Նա երկյուղ ուներ, որ իր դեմ կապստամբեն զավակները և իրեն կդատապարտեն նույն ճակատագրին, որին ինքը արժանացրեց իր հորը՝ Ուրոնոսին։ Նա վախենում էր իր զավակներից։ Եվ հրամայեց Քրոնոսն իր կնոջը՝ Հռեային, որ նա իր մոտ բերի ծնած երեխաներին, և անգթորեն կուլ տվեց նրանց։ Սարսափեց Հռեան իր զավակներին վիճակված ճակատագիրը տեսնելով։
Ամիլոիդոզ
Բուժումն ուղղված է ոչ նորմալ ամիլոիդ սպիտակուցի քանակի նվազեցմանը։ Երբեմն սա կարող է կատարվել հիմնական պատճառի հայտնաբերմամբ և բուժմամբ։ Առանց բուժման կյանքի տևողությունը վեց ամսից մինչև չորս տարի է ։ Զարգացած երկրներում ամիլոիդոզով 1000 հիվանդներից մեկը մահանում է ։
Պատմական տեղեկություններ
Ամիլոիդ անվանումը տվել է Ռ. Վիրխովը, որը նշել է, որ յոդը ներկում է այն նարնջադարչնագույն, իսկ ծծմբական թթվով հաջորդող մշակումը դարձնում է ամիլոիդը երկնագույնից մինչև մանուշակագույն։ Քանի որ օսլան նույնպես ներկվում է նման ձևով, այդ նյութն անվանվեց ամիլոիդ, ինչը նշանակում է «օսլայի նման»։ Ամիլոիդոզը որպես հիվանդություն առաջին անգամ նկարագրվել է Կ. Ռոկիտանսկու կողմից 1844 թ.-ին, որն անվանեց այդ գործընթացը «ճարպաձև փոփոխում» (lardaceous change)։ «Ամիլոիդոզ» անվանումն այսօր արդեն համապատասխան չէ հիվանդության էությանը, քանի որ ամիլոիդը և օսլան քիմիապես խիստ տարբեր են։ Այնուամենայնիվ հիվանդության էությունը չարտահայտող, սակայն ավանդաբար ընդունված «ամիլոիդոզ» անվանումը, ըստ երևույթին, հավերժ գրանցում է ստացել բժշկական բառապաշարում։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Հինգին Քրոնոսն արդեն կուլ տվեց. Հեստիային, Դեմետրային, Հերային, Հադեսին (Աիդ) և Պոսեյդոնին։
Ամիլոիդոզ
Հաճախականություն և համաճարակաբանություն
Ամիլոիդոզի հանդիպման առավել մեծ հաճախականություն նկարագրվում է Իսպանիայում և Պորտուգալիայում՝ կազմելով հերձման դեպքերի մոտ 1.5 %-ը, իսկ ամիլոիդոզի առավել ցածր հաճախականություն նկարագրվում է Ճապոնիայում՝ 0.1 %։ Բնակչության կյանքի տևողության երկարացումը հանգեցնում է ամիլոիդոզի հաճախականության հարաճող բարձրացմանը։ Նույնիսկ այսպիսի արտահայտություն կա, որ յուրաքանչյուր մարդ կհասնի իր ամիլոիդոզին, եթե բավականին երկար ապրի։
АL ամիլոիդոզը զարգանում է տարեկան մոտ 3-13/1 մլն հաճախականությամբ, АА-ն՝ 2/1 մլն հաճախականությամբ։ Այս երկու տեսակների դեպքում հիվանդության սկիզբը հիմնականում լինում է 55-60 տարեկանում։ Արևմուտքում AL ամիլոիդոզը կազմում է ամիլոիդոզի բոլոր դեպքերի 90%-ը ։ ԱՄՆ-ի տվյալներով յուրաքանչյուր տարի գրանցվում են AL ամիլոիդոզի 1,275-ից 3,200 նոր դեպքեր ։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Հռեան չուզեց իր վերջին մանկանն էլ կորցնել։ Իր ծնողների՝ Ուրանոս-երկնքի և Գեա-Երկրի, խորհրդով նա հեռացավ, գնաց Կրետե կղզին, և խորունկ մի անձավում ծնվեց նրա կրտսեր որդին՝ որդու փոխարեն բարուրի մեջ փաթաթված մի երկարուկ քար տվեց նրան, որ կուլ տա։ Քրոնոսը չկասկածեց, որ խաբված է կնոջից։
Իսկ Զևսը մեծանում էր Կրետեում։ Հավերժահարսներ Ադրաստեան և Իդեան գուրգուրում էին փոքրիկ Զևսին, նրան սնում էին Ամալթեա աստվածային այծի կաթով։ Մեղուները փոքրիկ Զևսի համար մեղր էին բերում Դիկտե բարձր լեռան լանջերից։ Իսկ անձավի մուտքի մոտ հսկում էին պատանի կուրետները և ամեն անգամ, երբ փոքրիկ Զևսը լաց էր լինում, նրանք սրերով խփում էին վահաններին, որպեսզի Քրոնոսը չլսի նրա լացի ձայնը, և Զևսին էլ չվիճակվի նրա եղբայրների ու քույրերի ճակատագիրը։
Ամիլոիդոզ
Հաճախականություն և համաճարակաբանություն
Զարգացող երկրներում ամիլոիդոզի ամենատարածված տեսակը AA-ն է, և այն կարող է բարդացնել քրոնիկ ինֆեկցիոն հիվանդությունների ընթացքը, ինչպիսիք են տուբերկուլյոզը, օստեոմիելիտը, բրոնխոէկտատիկ հիվանդությունը։ Արևմուտքում AA-ն ծագում է հիմնականում աուտոիմուն և աուտոբորբոքային հիվանդություններից հետո, ինչպիսիք են ռևմատոիդ արթրիտը, աղիների բորբոքային հիվանդությունները, փսորիազը և ընտանեկան միջերկրածովային տենդը (որը հայտնի է հայերի շրջանում նաև որպես պարբերական կամ երևանյան հիվանդություն)։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Շատ ավանդույթներում նա ամուսնացած է Հերայի հետ, թեև Դոդոնայի գուշակը նշում է Դիոնաին, որպես նրա կնոջը։ Ըստ Իլիադի, նա Աֆրոդիտեի հայրն է և Դիոնայի ամուսինը։ Նա հայտնի էր իր էրոտիկ համարձակ արարքներով։ Դրանք հանգեցրել են բազմաթիվ աստվածների ու հերոսական զավակների ծնունդների, այդ թվում են՝ Աթենքը, Ապոլլոն և Արտեմիսը, Հերմեսը, Պերսեփոնեն (Դեմետրայից), Դիոնիսոսը, Պերսևսը, Հերակլեսը, Հելենե ն Տրոյայից, Մինոսը, և Մուսաները (Մնեմոսինեից)։ Հերայից նա ունեցել է Արեսին, Հեբեին և Հեփեստոսին։
Ամիլոիդոզ
Հաճախականություն և համաճարակաբանություն
Երկար տարիներ հեմոդիալիզով բուժվող հիվանդների (14–15 տարի) մոտ ամիլոիդոզ կարող է զարգանալ HLA 1 կոմպլեքսի թեթև շղթաների կուտակման պատճառով, որոնք նորմայում ֆիլտրվում են երիկամներով ։
Նորմալ տրանսթիրետինի դեպոզիտներով պայմանավորված ծերունական ամիլոիդոզը հայտնաբերվում է 80-ն անց մարդկանց շուրջ 10–36%-ի մոտ, հատկապես սրտում ։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Ինչպես Ուոլտեր Բյորկերտն էր նշում իր "Հունական Կրոնը" գրքում, "Նույնիսկ աստվածները, որոնք ոչ մի արյունակցական կապի մեջ չէին նրա հետ, կոչում էին իրեն Հայր, և բոլոր աստվածները վեր էին կենում նրա ներկայությամբ"։ Հույների համար նա եղել է աստվածների թագավոր, ով վերահսկում էր տիեզերքը։ Պավսանիացին նկատում է, որ "Սա Զևսն է, թագավորն երկնքի" ասացվածքն տարածված էր բոլոր մարդկանց մոտ։ Հեսիոդոսի Թեոգոնիայում, Զևսն էր հատկացնում տարբեր աստվածներին իրենց դերերը։ Իսկ Հոմերյան Օրհներգում նա հիշատակվում էր որպես աստվածների ցեղապետ։
Վանեք
Վանեք (նախկին անվանումը` Ղարատղա), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում։ Ընդգրկված է Կապան համայնքի կազմում ։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Նրա խորհրդանիշերն էին՝ կայծակ, արծիվ, ցուլ, վահան, երկկողմանի կացինը (լաբրիս) և կաղնի։ Ի հավելումն իր հնդեվրոպական ժառանգմանը, դասական «ամպ-ստեղծողին, հավաքողին» (Νεφεληγερέτα, Nephelēgereta), նաև ստանում է որոշակի սրբապատկերային հատկանիշներ հնագույն Մերձավոր Արևելքի մշակույթներից, ինչպիսիք օրինակ՝ գավազանը ձեռքին։ Զևսը հաճախ պատկերված էր լինում հունական արվեստագետների մեջ մեկ կամ երկու կեցվածքով. կանգնած, առաջ քայլելիս, կայծակը իր աջ ձեռքում, կամ վեհ նստած։
Ամիլոիդոզ
Ախտանիշներ և ախանշաններ
Ամիլոիդոզի կլինիկական պատկերը խիստ բազմազան է՝ կախված ամիլոիդի կուտակման տեղից։ Երիկամները և սիրտը ամենահաճախ ախտահարվող օրգաններն են։
Ամիլոիդի կուտակումը երիկամներում կարող է հանգեցնել նեֆրոտիկ համախտանիշի, որը զարգանում է երիկամների՝ սպիտակուցը «պահելու» կարողության նվազման և արդյունքում սպիտակուցի դուսբերման պատճառով։ Նեֆրոտիկ համախտանիշը զուգորդվում է երիկամների վնասման երկու բիոքիմիական մարկերների՝ կրեատինինի և միզանյութի մակարդակների՝ արյան մեջ բարձրացմամբ կամ առանց փոփոխությունների ։ АА ամիլոիդոզի դեպքում երիկամները 91-96% դեպքերում ախտահարված են, դրսևորումները տարբերվում են մեզում սպիտակուցի առկայությունից մինչև նեֆրոտիկ համախտանիշ և երիկամային անբավարարություն։
Ամիլոիդի կուտակումը սրտում կարող է հանգեցնել և՛ դիաստոլիկ, և՛ սիստոլիկ սրտային անբավարարության։ Կարող են լինել ԷՍԳ փոփոխություններ՝ ցածրալիք ատամիկների առաջացում, հաղորդչականության խանգարումներ, ինչպես օրինակ ատրիովենտրիկուլյար կամ սինոատրիալ պաշարում։ Էխոկարդիոգրաֆիայով հայտնաբերվում է սրտամկանի սահմանափակ արյունալեցում, պահպանված կամ չնչին փոփոխված սիստոլիկ դիսֆունկցիայով ։ АА ամիլոիդոզը հիմնականում «խնայում» է սիրտը ։
Վանեք
Աշխարհագրություն
Բնակավայրը տեղակայված է Աճանան գետի վերին հոսանքի աջ ափին ։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1225-ից 1240 մ ։ Սյունիքի մարզի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու 23 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք  ։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Զևսն հասկացվում էր, որպես «կրակ», «թեժ նյութ, սուբստանցիա», բնակվելով եթերի մեջ, երկնքի իշխանությամբ, կազմակերպում էր տիեզերական և հասարակական կյանքի կենտրոնացումը։ Բացի դրանից նա բաշխում է երկրի վրա բարին ու չարը, և հենց նա է ներդրել մարդկանց մեջ ամոթն ու խիղճը։
Ամիլոիդոզ
Ախտանիշներ և ախանշաններ
Ամիլոիդոզով հիվանդները չեն ունենում կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարումներ, սակայն կարող են ունենալ զգացող կամ աուտոնոմ (ինքնավար) նյարդերի վնասումներ (պոլինեյրոպաթիաներ)։ Զգացող նեյրոպաթիաները զարգանում են սովորաբար սիմետրիկ՝ դիստալից պրոքսիմալ կերպով։ Ինքնավար նյարդերի վնասումները կարող են հանգեցնել օրթոստատիկ հիպոտենզիայի։ Ախտանիշները կարող են զարգանալ նաև աստիճանաբար՝ սկսվելով ոչ սպեցիֆիկ ստամոքսաղիքային նշաններից, ինչպես օրինակ սրտխառնոց, փորկապություն, վաղ հագեցում, և այլն ։
Ամիլոիդի կուտակումը լյարդում կարող է հանգեցնել շիճուկային ամինոտրանսֆերազների և հիմնային ֆոսֆատազի մակարդակների բարձրացման, որոնք լյարդի վնասման բիոքիմիական մարկերներ են։ Վերջինս հանդիպում է հիվանդների մոտ մեկ երրորդի մոտ ։ Լյարդի մեծացումը հաճախ է հանդիպում։ Ի հակադրություն սրան, փայծաղի մեծացումն ավելի հազվադեպ է հանդիպում՝ հիվանդների մոտ 5%-ի մոտ։ Փայծաղի դիսֆունկցիան, որը հանգեցնում է արյան քսուկում Հոուել-Ջոլլիի մարմնիկների առաջացման, հանդիպում է հիվանդների մոտ 24%-ի մոտ ։ Մալաբսորբցիան (աղիներում սննդանյութերի ներծծման խանգարումներ) նկարագրվում է AL ամիլոիդոզի մոտ 8.5% և AA ամիլոիդոզի 2.4% դեպքերում։ Մալաբսորբցիայի հնարավոր մեխանիզմներից մեկը ամիլոիդի կուտակումն է աղիքային միկրոթավիկների կատարներում (մատների նման ելուններ, որոնք մեծացնում են աղիներում սննդանյութերի ներծծման մակերեսը), որը հանգեցնում է թավիկների ախտահարման, և զարգանում է սպրու հիշեցնող պատկեր ։
Հազվադեպ դրսևորումներից է արյունահոսությունների զարգացումը, ինչպես նաև աչքերի շուրջ արյունազեղումների զարգացումը․ այս սիմպտոմն անվանվել է «ջրարջի աչքեր»։ Արյունահոսությունները պայմանավորված են անոթների պատերում ամիլոիդի կուտակմամբ և թրոմբինի և մակարդման X գործոնի ակտիվության նվազմամբ ամիլոիդի հետ կապման պատճառով ։
Ամիլոիդը, կուտակվելով հյուսվածքներում, հանգեցնում է նրանց կառուցվածքային տարրերի մեծացման։ AL ամիլոիդոզով հիվանդների 20%-ի մոտ նկարագրվում է լեզվի մեծացում (մակրոգլոսիա), ինչը կարող է հանգեցնել քնի օբստրուկտիվ ապնոէի, կուլ տալու դժվարության (դիսֆագիա), խանգարված համային զգացողության (դիսգևզիա) ։ Լեզվի մեծացում չի հանդիպում ATTR կամ AA ամիլոիդոզների դեպքում ։ Ուսերի մեծացումը, որը հայտնի է որպես «ուսաբարձիկի» նշան, պայմանավորված է սինովիալ տարածությունում ամիլոիդի նստեցմամբ։ Կոկորդում ամիլոիդի դեպոզիտների զարգացումը պայմանավորում է ձայնի խռպոտության զարգացումը ։ Aβ2MG ամիլոիդոզի (հեմոդիալիզ-կապակցված ամիլոիդոզ) դեպքում ամիլոիդը կուտակվում է նաև սինովիալ հյուսվածքում՝ առաջացնելով սինովիտ, ինչը կարող  է հանգեցնել կարպալ (դաստակային) թունելի համախտանիշի զարգացման ։
Ներզատիչ գեղձերից համեմատաբար հաճախ ախտահարվում են վահանագեղձը և մակերիկամները։ Ամիլոիդոզով հիվանդների 10–20%-ի մոտ նկարագրված է հիպոթիրեոզի զարգացում։ Մակերիկամային անբավարարությունը դժվար է գնահատել, քանի որ օրթոստատիկ հիպոտենզիան և շիճուկային նատրիումի ցածր կոնցենտրացիան կարող են պայմանավորված լինել նաև ինքնավար նյարդային համակարգի ախտահարմամբ և սրտային անբավարարությամբ ։
«Ամիլոիդի դեպոզիտները հայտնաբերվում են ենթաստամոքսային գեղձում շաքարային դիաբետով հիվանդների մոտ, չնայած որ հայտնի չէ՝ արդյոք այն ֆունկցիոնալ առումով կարևոր է, թե ոչ։ Պանկրեատիկ ամիլոիդի հիմնական բաղադրյալը 37 ամինաթթվից կազմված կղզյակային պոլիպեպտիդ է՝ հայտնի ամիլին անվանմամբ։ Այն կուտակվում է ինսուլինի հետ միասին ենթաստամոքսային գեղձի ß բջիջների սեկրետոր գրանուլներում» (Ռանգ և Դեյլ, Ֆարմակոլոգիա, 2015)։
Հազվադեպ ամիլոիդի կուտակումները այնքան են մեծանում, որ նկարագրվում են որպես ամիլոիդոմա՝ ամիլոիդային օջախ, որը մակրոսկոպիկ նկարագրվում է որպես հյուսվածքի ոչ նորմալ զանգված։
Դասակարգում
Ամիլոիդոզի դասակարգումը նախկինում հիմնված էր կլինիկական պատկերի վրա։ Սկսած վաղ 1970-ական թվականներից առաջ քաշվեց կոնկրետ ամիլոիդային սպիտակուցի տեսակի վրա հիմնված դասակարգման գաղափարը։ Տարբեր դասակարգման սխեմաներ առաջ քաշվեցին՝ հիմնված ախտահարված օրգանի և կլինիկական նկարագրի վրա։ Ամենատարածված դասակարգմամբ տարբերում են առաջնային (իդոիպաթիկ) ամիլոիդոզ, երբ ամիլոիդոզին հանգեցնող կոնկրետ պաթոլոգիա չի հայտնաբերվում, և երկրորդային ամիլոիդոզ (օրինակ՝ քրոնիկ բորբոքման պատճառով ծագած)։ Որոշ դասակարգումներով առանձնացվում է նաև միելոմա-կապակցված ամիլոիդոզ, ընտանեկան և տեղային ամիլոիդոզ։
Ամիլոիդոզի դասակարգման ժամանակակից շրջանը սկսվում է ուշ 1960-ական թվականներից, երբ ստեղծվեցին ամիլոիդային ֆիբրիլները լուծելի դարձնելու հետազոտման մեթոդներ։ Նկարագրական անվանումները, որոնք հիմնված չեն պատճառի վրա, ինչպիսիք են առաջնային, երկրորդային և այլ (օրինակ՝ ծերունական), այլևս քիչ կիրառելի են իրենց քիչ ինֆորմատիվ լինելու պատճառով։
Ամիլոիդոզի ժամանակակից դասակարգան մեջ օգտագործվում են հապավումներ, որոնք մատնանշում են ամիլոիդ սպիտակուցի սպեցիֆիկ տարբերակը, որը կազմում է ամիլոիդային դեպոզիտների հիմնական մասը։ Հապավումներն սկսվում են «A» տառով։ Օրինակ՝ տրանսթիրետին-կապակցված ամիլոիդոզը կոչվում է «ATTR»։ Դեպոզիտները բազմազան են տարբեր հիվանդների մոտ, սակայն հիմնականում կազմված են մեկ հիմնական ամիլոիդածին սպիտակուցից։ Դեպոզիտները կարող են լինել համակարգային (ախտահարվում են տարբեր օրգան-համակարգեր) և օրգան-յուրատիպ։ Ամիլոիդոզի շատ տարբերակներ ժառանգական են՝ պայմանավորված ելքային սպիտակուցի մուտացիայով։  Մյուս տարբերակները ծագում են տարբեր հիվանդությունների արդյունքում՝ ձեքբերովի են, երբ դիտվում է ինչ-որ սպիտակուցի սինթեզի ուժեղացում, օրինակ՝ իմունագլոբուլինների թեթև շղթաներ (AL ամիլոիդոզ), սուր փուլի սպիտակուցների տևական արտադրություն քրոնիկ բորբոքումների դեպքում (АА ամիլոիդոզ)։
Հայտնաբերված են մոտ 60 տարբեր ամիլոիդ սպտակուցներ ։ Դրանցից առնվազն 36-ը կապակցված են մարդկանց մոտ հանդիպող տարբեր հիվանդությունների հետ ։ Ստորև բերվում է ամիլոիդ սպիտակուցների առավել տարածված տեսակների համառոտ նկարագրությունը։ 2010 թվականի տվյալներով նկարագրվել են մարդու 27 և կենդանիների 9 ֆիբրիլային սպիտակուցներ, ինչպես նաև 8 ներառուկային մարմնիկներ ։
Նախկին կլինիկական դասակարգմամբ տարբերում են ամիլոիդոզի հետևյալ տեսակները՝
Մեկ այլ դասակարգմամբ առանձնացնում են՝
Ախտածագում
Մարդու օրգանիզմում բջիջներն ունեն սպիտակուց սինթեզելու երկու ճանապարհ։ Որոշ սպիտակուցներ սինթեզվում են որոշակի հաջորդականությամբ ամինաթթուներից՝ միանգամից որպես մեկ ամբողջական մոլեկուլ, մյուս դեպքում սպիտակուցի հատվածներն առանձին-առանձին սինթեզվում են և հետո միայն միանում որպես մեկ ամբողջական սպիտակուց։ Բայց վերջին դեպքում օրիգինալ սպիտակուցը կարող է կրկին մասնատվել առանձին հատվածների։ Միացման և անջատման այս գործընթացը ("flip flopping") տեղի է ունենում տարբեր սպիտակուցների համար, և հատկապես ամիլոիդածին սպիտակուցների ։ Ամբողջական սպիտակուցը կամ նրա հատվածները ենթակա են սխալ ֆոլդինգի ռիսկի, քանի որ նրանք սինթեզվում են որպես քիչ ֆունկցիոնալ սպիտակուցներ։ Բջջի նորմալ պատասխանի դեպքում սա առաջացնում է պրոտեոլիզ, որը սպիտակուցի ուղղորդված քայքայումն է բջջային ֆերմենտներով՝պրոտեազներով (քայքայում են չֆոլդավորված սպիտակուցը կամ նրա ֆրագմենտները), կամ ներբջջային մարսման ճանապարհով։ Խնդիր է ծագում այն դեպքում, երբ պրոտեոլիզի գործընթացում սպիտակուցները չեն քայքայվում, քանի որ չֆոլդավորված սպիտակուցները երբեմն դառնում են քայքայման նկատմամբ բավականին կայուն։ Վերջինիս արդյունքում սպիտակուցի չտարրալուծված ֆրագմենտները, որոնք հիդրոֆոբ (անլուծելի) β շղթաներ են, ագրեգացվում են, սովորաբար կուտակվում սպիտակուցի կենտրոնում, մինչդեռ սպիտակուցի լուծելի ֆրագմենտները հայտնաբերվում են սպիտակուցից դուրս։ Ջրային միջավայրում վերոնշյալ հիդրոֆոբ հատվածները ագրեգացվում են այլ հիդրոֆոբ մոլեկուլների հետ, և արդյունքում ձևավորված հիդրոֆոբ ագրեգատը կայունանում է գլիկոզամինոգլիկանների և պրոտեոլիտիկ քայքայումը կանխող սպիտակուց շիճուկային ամիլոիդ P-ի (SAP) միջոցով։ Այս կայունացված ֆրագմենտները կոչվում են օլիգոմերներ, որոնք էլ, իրենց հերթինագրեգացվելով, ձևավորում են ամիլոիդային թելիկներ (ֆիբրիլներ)։ Ե՛ւ օլիգոմերները, և՛ ամիլոիդային թելիկները տոքսիկ են բջիջների համար և հանգեցնում են օրգանի դիսֆունկցիայի ։
Ախտորոշում
Ամիլոիդոզի վերջնական ախտորոշումը պահանջում է հյուսվածքի բիոպսիա և հաջորդող հյուսվածաբանական հետազոտություն։ Հյուսվածքը հետագայում ներկվում է տարբեր ներկերով։ Ամենաինֆորմատիվը կոնգո կարմիրով ներկումն է, որը, փոխազդելով բևեռացված լույսի հետ, ամիլոիդ սպիտակուցին հաղորդում է կանաչ երանգ մանրադիտակման ժամանակ։ Թիոֆլավին Т-ն ևս կարող է օգտագործվել ։
Բիոպսիայի արդյունքում հայտնաբերվում են բնորոշ ամիլոիդային դեպոզիտներ։ Համակարգային ամիլոիդոզի դեպքում բիոպտատն առաջին հերթին վերցվում է ենթամաշկային որովայնային ճարպից, քանզի այն ավելի հեշտ է ստացվում, քան ուղիղ աղուց, թքագեղձերից կամ ներքին օրգաններից։ Որովայնային ճարպի հետազոտությունը լիարժեք զգայուն հետազոտություն չէ, և երբեմն այլ ախտահարված օրգանի (օրինակ՝ երիկամի) հետազոտություն նույնպես պահանջվում է վերջնական լիարժեք ախտորոշման համար ։ Օրինակ՝ AL ամիլոիդոզով հիվանդների միայն 85%-ի մոտ են ստացվում դրական արդյունքներ ճարպի բիոպսիայի հետազոտությամբ ։ Ի համեմատ սրան, ուղիղ աղուց վերցված բիոպտատի հետազոտությունն ունի 74-94% զգայունություն ։
Զևս
Զևսի ծնունդ
Զևս - ահռելի պատժող ուժ է, երբեմն նրան ասոցացնում են ճակատագրի հետ, երբեմն էլ նա ինքն է հանդես գալիս որպես էակ, ով ենթակա է Մոյրաներին – ճակատագրին։ Նա կարող է կանխատեսել ապագան, հայտարարում է ճակատագրի կամքը երազների, ամպրոպի և կայծակի միջոցով։ Ամբողջ հասարակական կարգը հաստատված է Զևսի կողմից։ Նա քաղաքային կյանքի հովանավորն էր, նեղացածների, վիրավորվածների պաշտպանն էր, աղերսողների հովանավորն էր։ Նվիրել էր մարդկանց օրենքները, սահմանել էր և հաստատել է արքաների իշխանությունը և լիազորությունները, նաև պահպանում էր ընտանիքը և օջախը, հետևում էր, որ պահպանվեն ավանդույթները և սովորույթները։ Նրան հնազանդվում էին մյուս աստվածները։
Ամիլոիդոզ
Ախտորոշում
Իմունահիստոքիմիական հետազոտությամբ կարող են հայտնաբերվել AA ամիլոիդոզի դեպքերի մեծամասնությունը, մինչդեռ AL ամիլոիդոզի դեպքերի մեծ մասը կարող են և մնալ չհայտնաբերված ։ Լազերային հատումը և սպեկտրէկտոմիան ամենավստահելի եղանակներն են ամիլոդիոզի տարբեր տեսակների հայտնաբերման համար ։
Զևս
Մանկություն
Բացի այս տարբերակից, գոյություն ունի ևս մի քանի վարկածներներ.
Ամիլոիդոզ
Ախտորոշում
AL ամիլոիդոզը ամենատարածված տեսակն է, և ախտորոշումը հաճախ սկսվում է պլազմատիկ բջիջների պրոլիֆերատիվ ախտահարման հայտնաբերմամբ, ինչն ուղեկցվում է հիշողության B բջիջների կողմից ոչ նորմալ իմունագլոբուլինների կամ նրանց հատվածների սինթեզով։ Մեզի կամ արյան սպիտակուցների իմունաֆիքսացիոն էլէկտրոֆորետիկ հետազոտությունը AL ամիլոիդոզով հիվանդների 90%-ի մոտ տալիս է դրական արդյունք ։ Հետազոտման այս եղանակն ավելի զգայուն է, քան սովորական էլեկտրոֆորեզը, սակայն քիչ հասանելի է տարբեր բժշկական կենտրոններում։ Որպես այլընտրանքային հետազոտություն կարող է օգտագործվել ոսկրածուծի բիոպսիան և ուռուցքային պլազմատիկ բջիջների հայտնաբերումը, հատկապես այն հիվանդների մոտ, ում մոտ էլեկտրոֆորեզով ստացվել է բացասական արդյունք ։
Զևս
Տապալելու փորձեր
Զևսի կամքով ժայռին գամված Պրոմեթևսի առասպելը շարադրված ըստ Էսքիլեսի "Պրոմեթևսը շղթայված" ողբերգության։ Մի հատված. "Բայց տիտանը հավերժ չպիտի տառապի։ Նա գիտի, որ չար ճակատագիրը վրա կհասնի հզորազոր շանթարձակին։ Եվ չի խուսափի նա իր ճակատագրից։ Գիտի Պրոմեթևսը, որ Զևսի իշխանությունը հավերժ չէ. կտապալվի նա բարձրագահ արքայական Օլիմպոսից։ Պատգամախոս տիտանը գիտի նաև այն մեծ գաղտնիքը, թե Զևսն ինչպես կարող է խուսափել այդ չար ճակատագրիգ, բայց գաղտնիքը չի հայտնում Զևսին։ Ոչ մի ուժ, ոչ մի սպառնալիք, ոչ մի տառապանք չի կարող այդ գաղտնիքը կորզել հպարտ Պրոմեթևսի շուրթերից։ Վերջապես, այն հերոսը, որին վիճակված է ազատագրել Պրոմեթևսին, իր թափառումների ընթացքում հասնում է այստեղ՝ երկրի ծայրը։ Այդ հերոսը Հերակլեսն է՝ ուժեղագույնը մարդկանցից, մեծազոր՝ որպես աստված։  Նա սոսկումով է նայում Պրոմեթևսի տառապանքներին, և կարեկցանքը համակում է նրան։</b>
Վանեք
Պատմություն
Հնում ներկայիս Վանեք գյուղի մոտակայքում եղել է Վանիգ բնակավայրը ,։
Զևս
Տապալելու փորձեր
Վրա հասավ ազատագրման պահը։ Բարձրագահ Օլիմպոսից այդտեղ սուրաց արագոտն Հերմեսը։ Փաղաքշուշ խոսքով դիմեց մեծազոր Պրոմեթևսին, և անհապաղ ազատություն խոստացավ, եթե բաց անի այն գաղտնիքը, թե Զևսն ինչպես պիտի խուսափի չար ճակատագրից։ Համաձայնեց, վերջապես, մեծազոր Պրոմեթևսը գաղտնիքը բագ անել և այդպես խոսեց. -Թող շանթարձակը կնության չառնի ծովային աստվածուհի Թետիսին, քանի որ ճակատագիրի աստվածուհիները՝իմաստուն մոյրաները, այդպիսի վիճակ են հանել Թետիսի համար, ով էլ լինի նրա ամուսինը, միևնույն է, Թետիսը նրանից մի զավակ կունենա, որ հորից էլ զորեղ կլինի։ Թող աստվածները Թետիսին կնության տան հերոս Պելևսին։"
Անուն
Աստծո անունը ուղղական հոլովում ՝ Ζεύς Զևս է / zdeús։ Այն հոլովում է հետևյալ կերպ. Ζεῦ Zeû կոչական հոլով, Δία Día հայցական հոլով, Διός Diós սեռական հոլով, Διί Dií տրական հոլով։ Կենսագիր Դիոգենես Լաերտուս «Pherecydes of S yros» մեջբերումների մեջ օգտագործում էր Ζάς անունը, որպես ուղղագրություն։ Zeus դա հունական շարունակություն է Di̯ēus՝ Պրոտո Հնդեվրոպական ցերեկային երկնքի աստծո անվանը, նաև կոչվել էր Dyeus ph2tēr («Երքնային Հայր»)։ Աստվածն հայտնի էր Rigveda անունով (վեդայական սանսկրիտ Dyaus / Dyaus Pita), լատիներենից (Jupiter, որն առաջացել է Iuppiter ՝ Պրոտո հնդեվրոպական կոչական հոլովում գտնվող dyeu-ph2tēr բառից), բխող dyeu արմատից («փայլ» և իր բազմաթիվ ածանցյալներով, «Երքնային Աստված»)։ Զևսը միակ աստվածն է օլիմպիական պանթեոնում, ում անունը ունի նման թափանցիկ հնդեվրոպական ստուգաբանություն։ Միկենյան հունարենում ամենավաղ հաստատված անունի ձևերից էր, di-we և di-wo, որ գրված էր գծային վանկային ձեռագրով։
Զևսի բազմազանություն
Ըստ Կոթի ելույթից, դասական բանասերները հաշվառում էին երեք Զևս՝
Պատկեր
Զևսը ավանդաբար պատկերված է որպես հասուն տարիքի, դեմքի ազնվական գծերով տղամարդ, եզերված խիտ գանգուրներով։ Ավելի ուշ նկարիչների ստեղծագործություններում, հատկապես Նոր Ժամանակի վարպետների մոտ, նա սիրո պատմությունների, կանանց գերող ու լքող և բազմաթիվ կերպարանքներ ունեցող հերոս է։
Կերպարափոխումներ
Զևս օժտված էր ոչ միայն ուժով և արիությամբ, նա կարող էր ցանկացած ժամանակ փոխել իր արտաքին տեսքը և վերափոխվել ամեն ինչի։ Սիրուհիները սովորաբար պահպանում են մարդու կերպարը, սակայն Կալիստոին նա վերափոխում է էգ արջի, իսկ Իոին՝ կովի։ Երբեմն նրան երկրպագում էին բզեզի տեսքով։
Անտիկ տեքստեր
Նրան նվիրված է Հոմերի XXIII օրհներգը, Կալիմահի I օրհներգը և Օռփիկների XV օրհներգը։ Զևսի և կուրետների ծննդյան մասին խոսվում էր Տելեստոի մելիքեսյան պոեմում, Ֆիլիսկի կատակերգության մեջ և Տիմեսիփեի "Զևսի ծնունդ" ողբերգության մեջ։ Հոմերի մոտ նա շանթարձակ, բարձրաղմուկ, ամպաքշող, անձրև և տեղատարափ ուղարկող է։ Էվգեմերի մտածմունքով, Հունաստանի աստվածները ի սկզբանե եղել էին թագավորներ, հերոսներ, նվաճողներ կամ բարերարներ, հետագայում աստվածացնում են։ Օրինակ Էվգեմերն պնդում է, որ Զևսը մեծ ռազմիկ էր, հնագույն Կրետեի թագավոր, իսկ նրա գերեզմանը Կնոսում, ցույց էին տալիս հետաքրքրվողներին։
Զևս –հռոմեական Յուպիտեր։ Օլիմպոսի աստվածների կյանքի պատկերը տրվազ է ըստ Հոմերոսի ասեղծագործության՝ "Իլիականի" և "Ոդիսականի"։ Այդ երկերում փառաբանված են տոհմատիրական արիստոկրատիան և նրա գլուխ կանգնած բասիլևսները՝ իբրև բոլորից լավ, մնացած ժողովրդից շատ ավելի բարձր կանգնած անձինք։ Օլիմպոսի աստվածները արիստոկրատներից և բասիլևսներից տարբերվում են միայն անմահությամբ, ամենազորությամբ և հրաշքներ գործելու կարողությամբ։ Զևսն էլ մի բասիլևս է, որ տիրում է ամբողջ երկրին ու երկնքին, հենվելով աստվածների արիստոկրատիայի վրա։ Պոսեյդոնը ևս Զևսի նման իդեալականացված բասիլևս է։ Նա իշխում խ ծովի վրա՝ շրջապատված ծովային աստվածների արիստոկրատիայով։ Ուրեմն, աստվածների մեջ ևս, ինչպես մարդկանց, մենք տեսնում ենք բասիլևսներ, որոնցից յուրաքանչյուրը իշխում է իր ասպարեզում։ Զևսը տիրում է երկրին ու երկնքին, Պոսեյդոնը՝ ծովին, իսկ Հադեսը՝ ստորերկրյա թագավորությանը։ Հունաստանի կրոնի մեջ ցայտուն կերպով արտահայտված է նրա դասակարգային բնույթը։
Առասպելի քննադատությունը
Շատ աստվածներ կարող էին ներկայացնել իրական պատմական անձանց, իսկ պատմական իրադարձությունները՝ գրի բացակայության պատճառով, դարձան դիցաբանական սյուժե։
Զևսի պատգամախոսական տաճարները
Չնայած այն բանին, որ ամենա շատ պատգամախոսական տաճարներ (օռակուլ), որոնք որպես կանոն, նվիրված էին լինում Ապոլլոնին, տարբեր հերոսներին կամ աստվածներին, ինչպիսիք են Թեմիսը, գոյություն ուներ մի քանի պատգամախոսական տաճարները, որոնք նվիրված էին եղել Զևսին։
Զևսի Դոդոնի պատգամախոսական տաճարը
Զևսի Դոդոնի պատգամախոսական տաճարը Էպիրոսում, որտեղ կար ապացույց կրոնական գործունեությանը մեր թվարկությունից առաջ երկրորդ հազարամյակից, կենտրոնացած էր սուրբ կաղնու վրա։ "Ոդիսականում" (մոտ 750 մ.թ.ա.), գուշակությունը կատարել են բոբիկ քրմերը՝ որոնք կոչվում էին Selloi, պառկաց գետնին և դիտարկելով տերևների և ճյուղերի սոսափյունը։ Այդ ժամանակին Հերոդոտոսը գրել էր, որ Դոդոնում կին քրմերը, որոնք կոչվում էին peleiades ("աղավնիներ") փոխարինել էին տղամարդկ քրմերին։
Վանեք
Խորհրդային ժամանակաշրջան
Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում գյուղը գտնվել է Խորհրդային Հայաստանի Ղափանի շրջանում և ընդգրկված է եղել Նորաշենիկի գյուղխորհուրդի կազմում։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, ովքեր հեռացել են 1988 թվականին։ 1989-ից թվականից Վանեքը վերաբնակեցվել է Խորհրդային Ադրբեջանից բռնագաղթված և Կապանի տարածաշրջանի բնակավայրերից այստեղ տեղափոխված հայերով ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Վանեք գյուղի տարածքում առկա պատմամշակութային հուշարձաններից պետության կողմից հաշվառվել է հանրապետական նշանակության երկու միավոր։ Վանեքից 1 կմ հարավ պահպանվել են Հոռոմանց (Հռոմանց) գյուղի ավերակները։ Այն թվագրվում է 17-ից 20-րդ դարերով։ Բնակիչները հեռացել են 1926 թվականից հետո։ Գյուղում է գտնվում 17-րդ դարով թվագրվող եկեղեցի, գերեզմանոց ։
Զևս
Զևսի Սիվայի պատգամախոսական տաճար
Սիվայի Ամմոն պատգամախոսական տաճարը, գտնվում էր Եգիպտոսի արևմտյան անապատում։ Հերոդոտոսը նշում է իր գրարումներում, որ կար խորհրդակցություններ Զևսի Ամմոնի հետ, պարսկական պատերազմի ժամանակ։ Զևս Ամմոնը հատկապես սիրված էր Սպարտայում, որտեղ գոյություն ուներ նրա տաճարը։ Հետագայում Ալեքսանդրն է արշավում, խորհրդակցության համար Սիվայի պատգամախոսական տաճարը, որտեղ նրա աչքին երևում է Լիբյան Սիբիլը։
Վանեք
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Վանեքի մշտական բնակչությունը կազմել է 61, առկա բնակչությունը` 30 մարդ ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով ,այնուհետ` հայերով։ Վանեքի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Զևս
Զևս և այլ աստվածներ
Զևսը նույնացվել է հռոմեական Յուպիտերի հետ և ասոցացվել է չտարբերակված դասական երևակայությամբ այլ աստվածների հետ, օրինակ՝ Եգիպտական Ամմոնի և Էտրուսկական Տինիայի հետ։ Նա, Դիոնիսոսի հետ միասին, կլանել էր Ֆրիգյան գլխավոր աստծո՝ Սաբազիոսի դերը, որը հայտնի էր հռոմում Սաբազիոս անվամբ։ Սելևկյան իշխան՝ Անտիոքոս IV Եպիֆանես, կանգնեցրել էր Երուսաղեմի Հուդյան տաճարում Զևս Օլիմպիացու արձանը։ Հելենիացած հրեաները կոչվում էին այդ արձանը՝ Baal Shamen (անգլերեն, Տերն երկնքի)։ Հայկական դիցաբանության մեջ նրան համապատասխանում է մեծն Արամազդ։
Վանեք
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր