cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Not Alone
Նախապատմություն
2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Եվրատեսիլի պաշտոնական կայքը՝ Eurovision.tv-ն, հրապարակեց որ 2014 թվականի մրցույթի Հայաստանի ներկայացուցչի անունը ներքին ընտրությամբ հայտնի կդառնա դեկտեմբերի 31-ին Հանրային հեռուստաընկերության Ամանորյա գլխավոր ծրագրի ընթացքում ։ Երգիչ, հումորիստ և շոումեն Արամ Mp3-ն ներքին ընտրության արդյունքում դարձավ Հայաստանի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթին ։ 2014 թվականի փետրվարի 21-ին հայտնի դարձավ որ մրցույթում Արամ Mp3-ի երգը արդեն ընտրվել է, և այն տեսահոլովակի հետ միասին կներկայացվի մարտ ամսին ։ Արամի երգի համար ընդհանուր Հանրային հեռուստաընկերություն հայ և արտասահմանցի երգահանների ստացել էր 75 հայտ։
Կառուցվածք
Երգի երաժշտությունը գրել է ինքը՝ Արամը, իսկ խոսքերի հեղինակն է նրա լավագույն ընկեր Գարիկ Պապոյանը։ Հարցազրույցներից մեկում երգի հաղորդագրության մասին խոսելիս Արամը նշում. «Դու չպետք է հանձնվես և միշտ պայքարես սիրո համար։ Մեկ համբույրը կարող է փոխել ամեն ինչ։» «Not Alone-ը» բալլադի և դաբստեպի համադրություն է։ Երգը սկսվում է դաշնամուրի նվագակցության ներքո, իսկ երգի միջնամասում նաև օգտագործվել են ջութակի մեղեդիներ։ Երգի դաբստեպի մասը սկսվում է "You're not alone..." արտահայտությունը մի քանի անգամ կրկնելուց հետո։ Երգը ավարտվում է դաշնամուրի նվագակցության ներքո։
Քննադատների կարծիք
Երգը եվրոպացի քննադատների կողմից արժանացել է դրական կարծիքների և ի սկզբանե համարվել է մրցույթի գլխավոր ֆավորիտը։ Բրիտանական The Independent թերթի լրագրող Ջեսս Դենհեմը իր հոդվածում «Not Alone-ը» անվանել է «հզորացող դաբստեպ բալլադ։» Digital Spy կայքի լրագրող Ալեքս Ֆլետչերը երգի առաջին 1 րոպե 53 վայրկյանը անվանել է ստանդարտ Եվրատեսիլի երգ, սակայն շարունակելով իր հոդվածը նա նշում է որ երգում կա «առանցքային փոփոխություն», որը նա անվանել է «դաբստեպի հրավառություն» ։ Sofabet կայքի լրագրող Դանիել Գուլդը իր հոդվածում գրում է որ երգը իր կառուցվածքով տիպիկ Եվրատեսիլի երգ չէ։ Նա այն անվանել է «մի մեծ մեղեդի՝ կառուցվածքով համարձակ, ժամանակակից և սինեմատիկ զգացումով։» Daily Mirror-ի ժամանցային լրագրող Կարլ Գրինվուդը հինգ աստղից երգին տվել է ընդամենը մեկ աստղ և ինչպես մյուս կատարողների մեծ մասի երգերին բավականին քննադատորեն է մոտեցել ։ Ադրբեջանակ Haqqin.az կայքի լրագրող Յուլիա Մամմեդովան գրում է որ երգը ունի բավականին պրոֆեսիոնալ գործիքավորում, սակայն այնուհետև ավելացնում է որ այդպիսի պրոֆեսիոնալ գործիքավորում հնարավոր է անել միայն Եվրոպայում կամ Թուրքիայում, մինչդեռ «Not Alone-ի» գործիքավորումը կատարվել է Լիլիթ Նավասարդյանի կողմից Հայաստանում ։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Գրիգոր Գասպարյանը, նկարահանվել է մարտ ամսին Երևանում։ Մարտի 14-ին Հանրային հեռուստաընկերության եթերում կայանում է տեսահոլովակի պաշտոնական պրեմիերան։ Տեսահոլովակը Եվրատեսիլի Յութուբի պաշտոնական էջում տեղադրվելուց հետո, 24 ժամվա ընթացքում ունենում է 200,000 դիտում։ Մարտի 22-ին այն հատում է 1 միլիոնի դիտումը ։ 2023թ. հուլիս ամսի դրությամբ տեսահոլովակը ունի 10 միլիոնից ավել դիտում։
Երգացանկ
Թվային ներբեռնում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2014 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:Հայաստանի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:2014 երգեր
Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցություն
Հնդկաստանի Կոմունիստական Կուսակցություն (ՀԿԿ) (भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी), կուսակցություն Հնդկաստանում։ Կուսակցության հիմնադրման տարեթվի մասին տարբեր տվյալներ կան։ Ըստ կուսակցության պաշտոնական տվյալների այն ստեղծվել է 1925 թ․ դեկտեմբերի 26-ին՝ Հնդկաստանի առանձին նահանգներում գործող կոմունիստական խմբերի միավորումով։
Ներկայում կուսակցությունն ունի 4 տեղ Ստորին պալատում և 3 տեղ՝ Վերին պալատում։ Կուսակցության բարձրագույն մարմինը համագումարն է, համագումարների միջև ընկած ժամանակաշրջանում՝ Ազգային խորհուրդը։ Ներկայում կուսակցության գլխավոր քարտուղարն է Արդհենդու Բուշան Բարդհանը։
Երիտասարդական թևը կոչվում է՝ «Համահնդկական երիտասարդական դաշինք»։ Կուսակցությունը հրատարակում է մի շարք պարբերականներ, որոնցից է «Նյու էյջ» («New Age») թերթը։
Վաղ շրջան
Մինչև 1942-ը, փաստորեն, գործել է ընդհատակում։ Բոմբեյում, Բենգալիայում, Փենջաբում, Մադրասում ՀԿԿ հրատարակել է շաբաթաթերթեր և օրաթերթեր («Մազդուր քիսան», «Քրանթի» ևն), պրոպագանդել է մարքսիզմի գաղափարները, կազմակերպել բանվորական, արհմիութենական և գյուղացիական շարժումներ։ ՀԿԿ մեծ դեր է խաղացել ազգային անկախության համար և անգլական գաղութատիրության դեմ հնդիկ ժողովրդի լայն զանգվածների պայքարը համախմբելու գործում։ Երկրի անկախության ձեռք բերումից (1947 թ.) հետո ՀԿԿ իր համահնդկական կոնֆերանսում (1951 թ.) ընդունեց կուսակցության ծրագիր, ուր նշված էր, որ չնայած ՀԿԿ նպատակն է երկրում կառուցել սոցիալիստական հասարակարգ, սակայն տվյալ փուլում նա չի պահանջում Հնդկաստանում ստեղծել սոցիալիստական կարգեր՝ «տնտեսական զարգացման հետամնացության, բանվորների, գյուղացիների, աշխատավոր ինտելիգենցիայի մասսայական կազմակերպությունների թուլության պատճառով»։ 1951 թ.-ին ՀԿԿ գլխավոր քարտուղար ընտրվեց Ա. Գհոշը։
1951-52 թթ․ ընտրություններ
Հնդկաստանի առաջին համընդհանուր ընտրություններում (1951-1952 թթ.) կոմունիստները ստացան 27 տեղ՝ պառլամենտի ներքին պալատում, ավելի քան 180 տեղ՝ նահանգների օրենսդրական ժողովներում։ ՀԿԿ IV համագումարը (1956 թ.) կոչ արեց հակաֆեոդալական, հակաիմպերիալիստական հեղափոխությունը մինչև վերջ հասցնելու համար ստեղծել միասնական ազգային ճակատ։ 1957 թ.-ին, երկրորդ համընդհանուր ընտրություններում, կոմունիստները ստացան 29 տեղ՝ պառլամենտի ներքին պալատում և ավելի քան 200 տեղ՝ նահանգների օրենսդրական ժողովներում։
Ընտրությունների ժամանակ Քերալա նահանգում կոմունիստները ձայների մեծամասնություն ստացան և անկախների հետ կազմեցին կառավարություն։ Նահանգում և նահանգից դուրս բոլոր հակամարտ ուժերը համախըմբվեցին այդ կառավարության դեմ պայքարելու համար։ 1959 թ.-ին Հնդկաստանի պրեզիդենտի հրամանագրով կառավարությունը ցրվեց, այն պատճառաբանությամբ, թե իբր կոմունիստները «կորցրել են» ժողովրդի վստահությունը։ ՀԿԿ V համագումարը (1958 թ.) ընդունեց նոր կանոնադրություն, որտեղ նշված էր խաղաղ ճանապարհով Հնդկաստանում լիակատար դեմոկրատիայի և սոցիալիզմի հասնելու հնարավորության մասին։
ՀԿԿ VI համագումարը (1961 թ.) շեշտեց, որ անկախություն ձեռք բերելուց հետո իշխանության գլուխ անցած ազգային բուրժուազիան չկարողացավ իրականացնել արմատական սոցիալտնտեսական վերափոխություններ, բարելավել աշխատավորական լայն զանգվածների կյանքի պայմանները։ Կրկին խնդիր դրվեց ստեղծել լայն ազգային ճակատ՝ ռեակցիայի դեմ պայքարելու, երկիրը զարգացման առաջադիմական ուղի հանելու համար։
Կուսակցության պառակտումը և հետագա շրջան
1962 թ.-ի աշնանը չին-հնդկական սահմանային կոնֆլիկտի սրման պատճառով ՀԿԿ ղեկավարության մեջ տարաձայնություններ առաջացան։ 1964 թ.-ին ՀԿԿ ղեկավար գործիչների մի խումբ՝ Չինաստանի կոմկուսակցության ղեկավարության աջակցությամբ դուրս եկավ ՀԿԿ-ից և հայտարարեց Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցություն (մարքսիստական) ստեղծելու մասին։
ՀԿԿ պառակտումը մեծ վնաս հասցրեց երկրի ձախ և դեմոկրատական շարժմանը։ ՀԿԿ VII համագումարը (1964 թ.) ընդունեց նոր ծրագիր, որտեղ տրվում են Հնդկաստանի սոցիալտնտ եսական զարգացման վերլուծությունն ու կուսակցության խնդիրները (Ազգայինդեմոկրատական ճակատի և ա զգայի նդեմոկրատական պետության՝ որպես սոցիալիզմի անցման փուլի, ստեղծում)։ Հիմնվելով նոր ծրագրի դրույթների, ինչպես նաև ՀԿԿ VIII (1968 թ.), IX (1971 թ.), X (1975 թ.) և XI (1978 թ.) համագումարևերի որոշումների վրա՝ ՀԿԿ ձգտում է համախմբել բոլոր ձախ և դեմոկրատակաև ուժերը խաղաղության, դեմոկրատիայի ու սոցիալական առաջադիմության ուղիով Հնդկաստանի զարգացման համար մղվող պայքարում։ ՀԿԿ պատվիրակությունները մասնակցել են կոմունիստական և բանվորական կուսակցությունների միջազգային (1957, 1960, 1969 թթ., Մոսկվա) խորհրդակցություններին և հավանություն են տվել ընդունված փաստաթղթերին։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կուսակցություններ Կատեգորիա:Կոմունիստական կուսակցություններ
Կախարդները Սուգարամուրդիից
«Կախարդները Սուգարամուրդիից» (Las brujas de Zugarramurdi), 2013 թվականի իսպանական ֆիլմ։ Ռեժիսորն Ալեքս դե լա Իգլեսիան է։ Ֆիլմը 2014 թվականին արժանացել է «Գոյա»-ի 10 մրցանակներից 8-ին, ինչպես նաև Բրյուսելյան կինոփառատոն Գրան պրիի ։
Սյուժե
Երկու տղամարդ՝ Խոսեն և Անտոնիոն, ինչպես նաև Խոսեի որդին՝ Սերխիո անունով տղան, Մադրիդում կատարում են կողոպուտ՝ գրավատնից գողանալով ոսկե մատանիներ։ Փախչելով ոստիկաններից՝ նրանք վարձում են տաքսի և ուղևորվում դեպի Ֆրանսիա։
Այդ ընթացքում Սերխիոյի մայրը (և Խոսեի նախկին կինը) հայտնաբերում է iPhone-ի ազդանշան և սկսում է հետևել նրանց։ Իրենց հերթին նրան էին հետևում երկու ոստիկաններ՝ Պաչեկոն և Կալվոն։
Ֆրանսիայի սահմանի մոտ հերոսները հայտնվում են Սուգարամուրդի քաղաքում, որտեղ բնակվում են բասկական կախարդները։ Սկզբում նրանք հանդիպում են նրանցից միայն երեքի՝ Մարիտշուի (տատիկ), Գրացիանայի (մայր) և Եվայի (դուստր) հետ, իսկ հետո հայտնվում են վհուկների հսկայական գիշերաժողովի կենտրոնում։
Արձագանքներ
Ֆիլմը հիմնականում դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 84% վարկանիշ՝ 25 գրախոսականների հիման վրա, ինչպես նաև ունի դիտորդների 58% վարկանիշ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Իսպանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին
Գիհոգազի համայնք
Գիհոգազի համայնք (Ֆրանսերեն՝ Commune de Gihogazi), մեկն է Բուրունդիի Հանրապետության 117 համայնքներից։ Մտնում է Կարուզի շրջանի մեջ՝ որպես համայնք ։ Այն Կարուզի շրջանի յոթ համայնքներից մեկն է։ Համայնքի կենտրոնը Գիհոգազի փոքրիկ քաղաքն է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կարուզի շրջանի բնակավայրեր
Հղկող հաստոցների գործարան (Լենինական)
Հղկող Հաստոցների գործարան, խորհրդային շրջանի արդյունաբերական ձեռնարկություն Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։
Հիմնադրվել է 1954-ին, սկզբնապես կոչվել է «մետաղյա մահճակալների», ապա՝ «կարի մեքենաների գործարան», 1958 թվականից՝ «Հղկող հաստոցների գործարան»։
Թողարկել է «ՅԲ12», «ՅԿ12» մակնիշի հատուկ (օպտիկական ապակու) հղկիչ հաստոցներ։ 1978-ից յուրացվել է նաև դարբնոցամամլիչ սարքերի, սառը նստեցման ավտոմատ և պարուրակագլոցման հաստոցների արտադրությունը։ Ունեցել է մեխանիկական, ձուլման, ջերմամշակման, հավաքման և այլ արտադրամասեր։ 1978 թվականին, 1954-ի համեմատ, համախառն արտադրանքի ծավալն աճել է 28,6 անգամ, կազմելով 10,3 միլիոն խորհրդային ռուբլի։
Կոոպերացված կապերի մեջ է եղել Երևանի, Մոսկվայի, Լենինգրադի և Զարկովի հաստոցաշինական ձեռնարկությունների ու գիտահետազոտական կազմակերպությունների հետ։
Կատեգորիա:Գյումրու գործարաններ Կատեգորիա:1954 հիմնադրումներ Հայաստանում
Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտ
Ուրիշների գործողություններին կամ համոզմունքներին հետևելու հակում կարող է առաջանալ, քանի որ անհատներն ուղղակիորեն գերադասում են համապատասխանել շրջապատին, կամ այն պատճառով, որ անհատները տեղեկատվություն են ստանում ուրիշներից։ Երկու բացատրություններն էլ օգտագործվել են հոգեբանական փորձում որպես կոնֆորմիզմի ապացույց։ Օրինակ, սոցիալական ճնշումը օգտագործվել է Աշի կոնֆորմիզմի գիտափորձը բացատրելու համար, իսկ տեղեկատվություն տարբերակը օգտագործվել է Շերիֆի ավտոկինետիկ փորձը բացատրելու համար ։
Համաձայն այս հայեցակարգի՝ ապրանքի կամ երևույթի աճող ժողովրդականությունը ավելի շա՛տ մարդկանց է դրդում միանալ մեծամասնությանը։ Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը բացատրում է նորաձևության միտումների գոյությունը ։
Երբ անհատները տրամաբանական ընտրություն են կատարում՝ հիմնվելով ուրիշներից ստացված տեղեկատվության վրա, ըստ տնտեսագետների, կարող են ձևավորվել տեղեկատվական կասկադներ, ինչի հետևանքով մարդիկ որոշում են անտեսել իրենց անձնական տեղեկատվության ազդանշանները և հետևել ուրիշների պահվածքին ։ Կասկադները բացատրում են, թե ինչու է այդքան հեշտ մարդու վարքի վրա ազդեցություն գործելը. մարդիկ հասկանում են, որ դրանք հիմնված են շատ սահմանափակ տեղեկատվության վրա։ Արդյունքում՝ միտումները հեշտ են ձևավորվում և նույն հեշտությամբ էլ դուրս են մղվում։ Նման տեղեկատվական էֆեկտները օգտագործվել են քաղաքականության մեջ համդիպող մեծամասնությանը միանալու էֆեկտները բացատրելու համար ։
Ծագում
Էֆեկտի անգլերեն անվանումը բառացի նշանակում է «նվագախմբի վագոնի էֆեկտ» (bandwagon effect) ։ Այսինքն վագոն, որի վրա շքերթի, կրկեսի և այլ միջեցառումների ժամանակ կանգնած նվագում է նվագախումբը։ Անգլերենում նաև կա "jump on the bandwagon" («ցատկել նվագախմբի վագոնի վրա») արտահայտությունը, որը առաջին հանգամ օգտագործվել է 1848 թվականին, երբ Դեն Ռայսը՝ այդ ժամանակ հայտնի և սիրված կրկեսային ծաղրածուն, իր քաղաքական քարոզարշավի ելույթի ժամանակ օգտագործեց իր նվագախմբի վագոն՝ ուշարդրություն գրավելու համար։ Եվ քանի որ այդ քայլը նրա քարոզարշավին մեծ հաջողություններ բերեց, մի շարք քաղաքական գործիչները ջանում էին նույնպես օգտագործել նվագախմբի վագոնը, հուսալով, որ դա իրենց հաջողություն կբերի։ Ավելի ուշ այն օգտագործվեց նաև Ուիլյամ Ջենինգս Բրայանի կողմից 1900 թվականի նախագահական ընտրությունների քարոզարշավի համար։ Որից հետո նվագախմբի վագոնը դարձավ քարոզարշավների անբաժան մասը, իսկ «ցատկել նվագախմբի վագոնի վրա» արտահայտությունը ստացավ վիրավորական իմաստ՝ նշանակելով այն երևույթը, երբ որ մարդը հանկարծակի սկսում է իրեն ասոցացնել ինչ-որ բանի կամ մեկի հաջողության հետ միայն այն պատճառով, որ դա հայտնի կամ հաջողակ է։
Քաղաքականության մեջ
Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը գործում է նաև քվեարկությանների ժամանակ. որոշ մարդիկ քվեարկում են այն թեկնածուների կամ կուսակցությունների օգտին, որոնք, հավանաբար, հաջողության կհասնեն (կամ այդ մասին հայտարարել են լրատվամիջոցները), հույս ունենալով, որ վերջում կլինեն «հաղթող կողմում»։ Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը կիրառվում է այն իրավիճակներում, որոնք ներառում են մեծամասնության կարծիքը, օրինակ՝ քաղաքական արդյունքները, որտեղ մարդիկ փոփոխում են իրենց կարծիքը՝ հետևելով մեծամասնության տեսակետին ։ Կարծիքների այդպիսի փոփոխությունը պայմանավորված է նրանով, որ անհատները հետևություններ են անում ուրիշների որոշումներից, ճիշտ ինչպես տեղեկատվական կասկադում :
Ժամանակային գոտիների տարբերության պատճառով ընտրությունների արդյունքները հեռարձակվում են Միացյալ Նահանգների արևելյան մասերում, մինչդեռ արևմուտքում ընտրությունները դեռ ընթանում են։ Այս ժամային տարբերությունը հանգեցրել է հետազոտությունների այն թեմայով, թե ինչպես է Միացյալ Նահանգների արևմտյան մասի ընտրողների պահվածքը ազդում այլ ժամանակային գոտիներում ընտրողների որոշումների վրա։ 1980 թվականին "NBC News"-ը արեւմուտքում քվեարկության ավարտից մի քանի ժամ առաջ ելքային հարցման հիման վրա նախագահական մրցավազքի հաղթող է հայտարարել Ռոնալդ Ռեյգանին։
Կա կարծիք, ըստ որի՝ էֆեկտը կարևոր դեր է խաղում Ամերիկայի նախագահի նախագահական ընտրություններիում։ Բոլոր նահանգները պետք է քվեարկում են տարբեր ժամանակահատվածներում, առանձին մի քանի ամիսների ընթացքում, այլ որ թե բոլորը մեկ օրում։ Որոշ նահանգներ (Այովա, Նյու Հեմփշիր) ունեն շուտ սկսելու հատուկ իրավունք, մինչ մյուսները`սպասում են ընտրության իրենց համար ամրագրված օրվան։ Այս մասին հաճախ ասվում է, որ տվյալ նահանգներին մեծ առավելություն է տրվում։ Այս նահանգներում քվեարկությունը հաղթելու դեպքում է թեկնածուն մեծ կտրվախով առաջ է ընկնում մյուսներից։ Այս համակարգը նպաստել է շատ թեկնածուների հաղթանակին։ Դրա պատճառով նահանգները շատերը հաճախ փորձում են, որքան հնարավոր է շուտ անցկացնել ընտրությունները, որպեսզի իրենց խոսքը հնարավորինս ավելի ուժեղ ազդեցություն ունենա։ 2008-ի նախագահական ընտրության ժամանակ, երկու նահանգներում վաղաժամկետ քվեարկության պատճառով կենտրոնական կուսակցական կազմակերպությունները արգելեցին այդ նահանգների բոլոր կամ որոշ թեկնածուներին մասնակցել ընտրությաններին ։
Մի շարք ուսումնասիրություններ փորձարկել են մեծամասնությանը միանալու էֆեկտի այս տեսությունը քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացում։ "The Journal of Politics"-ում  Ռոբերտ Կ. Գիդելի և Թոդ Գ. Շիլդսի 1994 թվականի ուսումնասիրության ժամանակ Կենտուկիի համալսարանի 180 ուսանողներ պատահականության սկզբունքով բաժանվել են 9 խմբերի, և նրանց հարցեր են տրվել նախօրոք նշանակված նույն ընտրությունների մասին։ Հարցվածների մոտ 70%-ը տեղեկություններ էր ստացել ակնկալվող հաղթողի մասին։ Անկախները՝ նրանք, ովքեր չեզոք էիին և չէին աջակցում որևէ կուսակցության, ուժեղ ազդեցություն են ունեցել հօգուտ այն անձի, որը հաղթանակը  սպասելի էր։ Ամբողջ ուսումնասիրության ընթացքում հաստատվեց, որ ակնկալիքները էական դեր ունեն։ Պարզվեց, որ անկախները երկու անգամ ավելի շատ են քվեարկում հանրապետական թեկնածուի օգտին, երբ ակնկալվում է, որ Հանրապետականը կհաղթի։ Արդյունքներից պարզվեց նաև, որ երբ ակնկալվում էր Դեմոկրատ թեկնածուի հաղթանակը, անկախ հանրապետականներն ու թույլ հանրապետականները ավելի շուտ կքվեարկեին Դեմոկրատական թեկնածուի օգտին, քան Հանրապետականի։
Ալբերտ Մեհրաբյանի կատարած ուսումնասիրությամբ, որը հրապարակվել է «Կիրառական սոցիալական հոգեբանություն» ամսագրում (1998), նա փորձարկել էր մեծամասնությանը միանալու (հաղթողի շուրջ խմբվելու) էֆեկտը ընդդեմ թերագնահատվածության (էմպաթիկ աջակցություն այդ հետքերին) էֆեկտին։ Կեղծ հարցումների արդյունքները, որոնք ներկայացվել էին ընտրողներին նախքան 1996 թվականի հանրապետական առաջնությունը, հստակ ցույց տվեցին, որ Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը գերակշռում է։ Իսկապես, ձայների տարբերության մոտավորապես 6%-ը կապված էր կեղծված հարցումների հետ՝ ցույց տալով, որ հարցման արդյունքները (ճշգրիտ թե սխալ) կարող են էականորեն ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա։ Մասնավորապես, ենթադրելով, որ մեկ թեկնածու «սկզբնական ֆավորիտ է ձայների չնչին տարբերությամբ հարցումների հաշվետվությունները ցույց են տալիս, որ թեկնածուն՝ որպես մրցավազքի առաջատար ձայների տարբերություն կհասցնի իր համար նախնտրելի մակարդակի» ։ Այսպիսով, քանի որ հարցման արդյունքները անընդհատ հայտարարվել են, մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը կշարունակի ձնագնդիկի նման մեծանալ և դառնա ուժեղ օգնություն առաջատար թեկնածուների համար։
1992-ին ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների ժամանակ Վիկի Գ. Մորվիցը և Քերոլ Պլուզինսկին անցկացրին ուսումնասիրություն, որը լույս տեսավ 1996 թվականին "The Journal of Consumer Research"-ում։ Հյուսիսարևելյան մի մեծ համալսարանում բիզնեսի ֆակուլտետի 214 կամավոր ուսանողներից ոմանց տրվեցին ուսանողական և ազգային հարցումների արդյունքները, ըստ որոնց  Բիլ Քլինթոնը ընտրություններում առաջատարի էր։ Մյուսները հարցումների արդյունքներ չներկայացվեցին։ Մի քանի ուսանողներ, ովքեր մտադիր էին քվեարկել Բուշի օգտին, հարցման արդյունքները տեսնելուց հետո փոխեցին իրենց միտքը։
Բացի այդ, բրիտանական հարցումները ցույց են տվել հասարակության ազդեցության աճը։ Ընտրողների 68%-ը լսել էր 1979 թվականի ընդհանուր ընտրությունների ընտրարշավի վերաբերյալ սոցիոլոգիական հարցման հասարակական արդյունքների մասին։ 1987-ին սոցիոլոգիական հարցման արդյունքների մասին տեղյակ ընտրողների այս թիվը հասել է 74%-ի։ Ըստ բրիտանական ուսումնասիրությունների՝ առաջատար կուսակցությանը բնորոշ է մեծամասնությանը միանալու էֆեկտի առկայության կայուն օրինաչափությունը։
Ըստ «Եվրոպական տնտեսական ակնարկ» ամսագրում 2015 թվականին հրապարակված ուսումնասիրության՝ Մարտոնը և համահեղինակները մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը ուսումնասիրելու համար օգտագործել են Ֆրանսիայի ծովափնյա տարածքների ժամային գոտիների մեծ մասը ։ Մինչև 2002 թվականը նախագահական ընտրություններին՝ կիրակի օրը, քվեարկում էի բոլոր տարածքները։ Այդ իսկ պատճառով, Ֆրանսիայի մայրցամաքի արևմուտքում գտնվող տարածքներում ընտրողները (օրինակ ՝ Ֆրանսիական Գայանա) կարող էին ծանոթանալ Ֆրանսիայի մայրցամաքային տարածքների ընտրատեղամասերի ելքային հարցման տվյալներին մինչև իրենց տեղի ընտրատեղամասերի փակումը։ 2002 թվականից հետո նմանատիպ իրավիճակներից խուսափելու համար ընդունվեց օրենք, ըստ որի, այդ տարածքները այսուհետև պետք է քվեարկեին շաբաթ օրը։ Հեղինակները նկատել են մեծամասնությանը միանալու էֆեկտ, երբ արևմտյան տարածքներից ընտրողները կարող էին հետևել  մայրցամաքային Ֆրանսիայում հաղթող թեկնածուին։ 2002 թվականից հետո, երբ այդ տարածքներում քվեարկությունը տեղի ունեցավ Ֆրանսիայի մայրցամաքից առաջ, մեծամասնությանը միանալու էֆեկտի ազդեցության տակ կատարվող քվեարկությունը անհետացավ։
Միկրոէկոնոմիկայում
Միկրոէկոնոմիկայում մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը կարող է արտահայտվել առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցության մեջ : Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը սկսում է գործել այն ժամանակ, երբ մարդկանց նախասիրությունն ապրանքի նկատմամբ մեծանում է այն գնող մարդկանց թվի աճին զուգընթաց։ Այս փոխազդեցությունը խանգարում է առաջարկի և պահանջարկի տեսության նորմալ արդյունքներին, ինչը ենթադրում է, որ սպառողները որոշում կայացնում են գնումներ կատարել բացառապես գնի և սեփական անձնական նախապատվության հիման վրա։
Գարի Բեկերը պնդում է, որ Մեծամասնությանը միանալու էֆեկտը կարող է այնքան ուժեղ լինել, որ պահանջարկի կորի թեքությունը կարող է ուղղել դեպի վեր ։
Սպորտում
Նա, ով սատարում է որևէ սպորտային թիմի, բայց այդ թիմի նկատմամբ որևէ հետաքրքրություն չի ցուցաբերում, քանի դեռ այդ թիմը հաջողության չի հասել, կարող է համարվել «Մեծամասնությանը միացած երկրպագու»։ Ասվածի վառ ապացույցն է Միացյալ Նահանգների «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս » բասկետբոլի թիմը, որը բարձունքի հասավ` նվաճելով 2015 թվականի Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) եզրափակիչ փուլը, որին հաջորդում է հաջորդ տարվա 73-9 ռեկորդային ցուցանիշը ։ Արդյունքում, պաշտպան Ստեֆեն Քարիի մարզաշապիկի վաճառքը կտրուկ աճեց։ 2015–2016 մրցաշրջանի առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում ապրանքների վաճառքը 453%-ով ավելի շատ էր, քան 2014–2015 մրցաշրջանի առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում, ներառյալ նրա մարզաշապիկի վաճառքի 581% աճը. ԱՄՆ-ի 50 նահանգներից 38-ում նրա մարզաշապիկը թոփ-վաճառող էր, և «Ուորիորսի» մարզաշապիկները դարձել էին "NBA"- ի ցանկացած թիմի մարզաշապիկներից ամենավաճառվածը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոգնիտիվ խախտումներ Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն Կատեգորիա:Քարոզչության տեխնիկաներ Կատեգորիա:Սպառման տեսություն Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տեսություններ Կատեգորիա:Ամբոխի հոգեբանություն
Վյաչեսլավ Կուպրիյանով
Վյաչեսլավ Կուպրիյանով (Вячесла́в Гле́бович Куприя́нов, ), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ։
Ծնվել է 1939 թվականին, Նովոսիբիրսկում։ Ավարտել է Մոսկվայի արտասահմանյան լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի թարգմանական ֆակուլտետը (1967): Ինստիտուտում ստեղծել է «Ֆոտոն» գրական միավորումը։ 1963 թվականից թարգմանություններ է կատարում գերմանական գրականությունից, նախևառաջ փոխադրել է Ռայներ Մարիա Ռիլկեի ստեղծագործությունները։
Կուպրիյանովի ազատ բանաստեղծությունները թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 40 լեզուներով։ Միջազգային գրական տասնյակ մրցանակների դափնեկիր է, Ռուսաստանի և Սերբիայի գրողների միությունների, ռուսական ՊԷՆ-ակումբի անդամ։ Նրա ստեղծագործություններն առանձին գրքով լույս են տեսել նաև հայերեն ։
Արվո Մետս
Ծնվել է 1937 թվականին, Տալլինում։ Ավարտել է Լենինգրադի գրադարանային ինստիտուտը։ Ուսումը շարունակել է Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ Եղել է գրական երեկոների կազմակերպիչ, որոնք վերակառուցման տարիներին հաշտարար չեզոքության վայր եղան մայրաքաղաքի գրական անջատ խմբավորումների համար։ 1975-1991 թթ. աշխատել է «Նովի միր» ամսագրի պոեզիայի բաժնում, գլխավորել «Նա Տագանկե» գրական ակումբը։ Կյանքի օրոք լույս են տեսել նրա բանաստեղծական երեք գրքերը։ Ա. Մետսի ստեղծագործությունները հրապարակվել են Ռուսաստանի առաջատար գրական պարբերականներում։
Մահացել է 1997 թվին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ
Չիվիտելա Ռովետո
Չիվիտելա Ռովետո (Civitella Roveto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 3402 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 75,05 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝45,33 կմ²։ Փոստային ինդեքս 67054։ Հեռախոսային կոդ՝ 0863։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բորիս Եղիազարյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1956 թվականի օգոստոսի 6-ին Ապարան քաղաքում, Հայկական ԽՍՀ։ Սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, ապա Սանկտ Պետերբուրգի Վ. Ի. Մուխինայի անվան գեղարվեստական ինստիտուտում։ 1986 թվականին ավարտել է Կիևյան գեղարվեստական ակադեմիան։ 1986 թվականից Եղիազարյանի նկարները ցուցադրվել են Հայաստանի, Ուկրաինայի և մի շարք այլ երկրների ցուցահանդեսներում։ Եղիազարյանի գործերը կան բազմաթիվ թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապարան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Պապական մարզ
Պապական մարզ (Patrimonium Sancti Petri, Sancta Romana Res Publica, Lo Stato della Chiesa), կրոնապետական պետություն, գոյություն է ունեցել Կենտրոնական Իտալիայում և կառավարվել է Հռոմի պապի կողմից։
Նախապատմություն
Իր գոյության առաջին 300 տարիների ընթացքում քրիստոնեական եկեղեցին ենթարկվում էր հետապնդումների և չէր կարողանում կառավարել սեփական ունեցվածքը։ Իրավիճակը փոխվում է Կոստանդիանոս Ա Մեծի օրոք, ով առաջինն էր հռոմեական կայսրերի շրջանում, որ ընդունեց քրիստոնեությունը։ Եկեղեցին սկսում է նվերներ և հողեր ընդունել հավատացալների կողմից և 4-րդ դարի ընթացքում նրա ձեռքերում են հայտնվում զգալի հողային տարածքներ, որոնք քաոսայնորեն տեղակայված էին Գալիայում, Իլլիրիայում, Իտալիայում, Դալմաթիայում, Աֆրիկայում և Փոքր Ասիայում։ Սակայն այդ տարածքների վրա եպիսկոպոսները ոչ մի քաղաքական իշխանություն չունեին։
Հռոմեական կայսրության ընդհանուր անկումը առաջացնում է եպիսկոպոսների հեղինակության աստիճանական ուժեղացում։ Գրիգոր I (590-604) պապի կառավարման ժամանակաշրջանում եկեղեցին արդեն սկսում է իրեն վերագրել պետական իրավասություններ։ 590 թվականին Գրիգոր I-ը փաստացիորեն անձամբ է գլխավորում Հռոմի պաշտպանությունը լանգոբարդներից։
Պետության սկզբնավորում
Պապական մարզի սկիզբը դնում է ֆրանկների արքա Պիպին Կարճահասակը, 752 թվականի հունիսին լանգոբարդների վրա իր արշավանքից հետո Ստեփան II պապին է նվիրում Ռավեննայի էկզարխության նախկին տարածքը, ինչը համարվում էր հողերի «վերադարձ» պապին, չնայած դրանք նրան նախկինում չէին պատկանում։ Հետագայում Պիպին Կարճահասակը մի քանի անգամ «կլորացնում է» պապական տիրույթները և որպես այդպիսին Պապական մարզը ձևավորվում է 756 թվականին։
Պապական մարզի տարածքի ընդլայնումը տեղի էր ունենում քաոսայնորեն, որի արդյոունքում նրա կազմի մեջ երբեմն մտնում էին հողեր, որոնք մեկուսացված էին միմյանցից։ Առաջին պապերի փորձերը կառուցելու կենտրոնացված պետություն, կառավարման մարմնով, բախվում են միջին դարերին յուրահատուկ ավատատիրական անջատողականության, իշխանության պահպանման համար պապերը ստիպված էին հիմնվել ֆրանկների արքաների վրա։ Ֆրանկների արխաներից կախումը չէր բավարարում տեղական ազնվականությանը, 799 թվականին Լևոն III պապը նույնիսկ հարձակման է ենթարկվում անհայտ մարդկանց կողմից։ Կառլոս Մեծի կողմից Հռոմ ուղարկված հանձնաժողովը պարզում է, որ պապի կյանքում քիչ չեն «քրեական բնույթի խարդախություններ»։ Բացի այդ, պապի պետական իշխանությունը առաջնային շրջանում երբեմն սահմանափակվում էր եկամուտների հավաքագրումով, մրցակցելով ֆրանկյան արքաների և բյուզանդական կայսրերի իշխանությունների հետ։ Այսպես, օրինակ, Պիպին Կարճահասակը իրեն հռչակում է Իտալիայի արքա, իսկ Կառլոս Մեծը չեղարկում էր եկեղեցական դատարանի որոշումները։ Վերջինիս կառավարման ժամանակ պապը փաստորեն եղել է ֆրանկների կառավարչի վասալը։ Պապական տիրույթներում գործում էին կայսերական պաշտոնյաները, ովքեր դատ էին կազմակերպում։ 800 թվականին Լևոն III պապը Հռոմում հանդիսավորապես Կառլին թագադրում է կայսր, որից հետո ինքն անձամբ պետք է նրան հավատարմության երդում տար։ Կառլոս Մեծը, ամենայն հավանականությամբ, սկզբնական շրջանում հակված էր Իտալիայում լայնատարած Պապական պետության ստեղծմանը։ Սակայն ջախջախելով Հռոմին սպառնացող լանգոբարդներին, նա հրաժարվում է իր բոլոր խոստումներից, որոշելով Իտալիան թողնել իրեն։ Դրա հետ միասին, նա, այնուամենայնիվ, գնում է եկեղեցական պետության տիրույթների որոշակի ընդլայնման՝ Ռավեննայում կենտրոնով։ Հետագայում Կառլոս Մեծի ժառանգորդ Լյուդովիկոս Բարեպաշտը, ցանկանալով արժանանալ եկեղեցու բարյացակամությանը, 774-817 թվականներին նրա է նվիրում մի քանի տարածքներ։ Բացի այդ շնորհներից, Կորվեյական և Պրյումական աբբայությունները իրավունք են ստանում հատելու սեփական դրամներ։
Հետագայում, պապերի աշխարհիկ իշխանության արդարացման համար (Հռոմը և նրան հարող տարածքները այն ժամանակ համարվում էին Բյուզանդիային պատկանող) հնարվում է կեղծ փաստաթուղթ, այսպես կոչված «Կոնստանտինի նվիրատվություն»։ 8-9-րդ դարերում պապական հողերի ճշգրիտ սահմանները մինչ այժմ անհայտ են, որոշ դեպքերում արքաները հռոմյան եպիսկոպին «նվիրում էին» հողեր, որոնք դեռևս գրավված չէին նրանց կողմից, իսկ անձամբ պապերը հավակնություններ էին արտահայտում այն հողերին, որոնք, իրականում, նրանց ոչ մեկը չէր նվիրել։ Պիպին Կարճահասակի և Կառլոս Մեծի որոշ նվիրատկական վավեգրաթյուններ, ամենայն հավանականությամբ, ոչնչացվել են եկեղեցու կողմից աշխարհիկի նկատմամբ եկեղեցական իշխանության հիմնավորման նպատակով։
Պապական պետության յուրահատկություններից էր այն, որ նրա կառավարիչը միաժամանակ նաև բոլոր կաթոլիկների առաջնորդն էր։ Տեղական ազնվականությունը պապին նախ և առաջ դիտարկում էր որպես գերագույն սենյոր և հաճախ անողոխ պայքար էր մղում գահի համար։ Դա խորացվում էր Պապական պատությունում գահաժառանգման կարգով՝ կուսակրոնության պատճառով պապը չէր կարող իշխանությունը փոխանցել ժառանգաբար և յուրաքանչյուր նոր պապ ընտրվում էր։ Սկզբնական շրջանում, վաղ միջնադարում, բացի հոգևորականությունից ընտրություններին մասնակցում էին նաև Հռոմի բնակչությունը և հռոմեական ավատատերերը, որոնց խմբավորումները ձգտում էին անց կացնել իրենց դրածոյին։ Հաճախակի պապի ընիտրությունների վրա ազդում էին հզոր կայսրերի և այլ երկրների արքաների ցանկությունները։ Կարգը փոփոխության է ենթարկվում 1059 թվականին, երբ պապերը սկսում են ընտրվել միայն կարդինալների կողմից։
Կարոլինգների տիրապետության անկումից հետո, 9-րդ դարի երկրորդ կեսից, պապական գահին ծավալվում է իսկական խառնաշփոթ։ Հաճախ պապեր էին ընտրվում հռոմեական ազնվականության սովորական խամաճիկներ։ 850-ից մինչ 1050 թվականները պապի կառավարման ժամանակաշրջանը միջինում կազմում էր ընդամենը 4 տարի։ Այդ ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած պապական պետականության ծայրահեղ քայքայումը ծնում է բազմաթիվ անկարգություններ։ 882 թվականին Հովհաննես VIII-րդ պապը սպանվում է՝ դառնալով առաջին զահը նման այլ սպանությունների երկար շարանում։ Նրանից հետո պապական գահը ընկնում է Գվիդոնիդական տոհմից Սպոլետո մարկկոմսերի ազդեցության տակ։ Փորմոսոս պապի անհաջող փորձերը ազատվել նրանց ազդեցությունից ավարտվում են նրա մահով և աղմկահարույց դատավարությամբ։
962 թվականին Հովհաննես XII պապը Հռոմեական Սրբազան կայսրության կայսր է թագադրում գերմանական արքա Օտտոն I-ին, ով ճանաչվում է Պապական պետության գերագույն սենյոր։ 962 թվականին Օտտոն I-ը իր «Հռոմեական եկեղեցու արտոնությունները» աշխատությունում հաստատում է իր նախորդների բոլոր նվիրատվությունները, սակայն Պապական մարզը փաստացիորեն վերահսկում էր փոքր տարածքը։
Սակայն պապի և կայսրի հարաբերությունները հեռու էին կատարյալից՝ շուտով պապական իշխանությունը Իտալիայում սկսում է անմիջականորեն մրցակցել կայսերականի հետ։ Հասկանալով Օտտոն I-ի իրական դրդապատճառները, Հովհաննես XII պապը սկսում է աջակցել նրա թշնամիներին, պարտություն է կրում և սպանվում։ Օտտոն I-ը պապի գահին է բազմեցնում Լևոն VIII-ին, բոլորին անհայտ կայսերական ասպետին՝ ոչհոգևորական կոչման անձնավորություն։ Կայսրի պահանջով եկեղեցական ժողովը ութ ժամվա ընթացքում ասպետին հաջորդականությամբ անց է կացնում հոգևորական կոչման հիերարխիական ամբողջ բարդ սանդուղքով, ընդ որում, որոշ պաշտոններում նա մնում է ընդամենը մի քանի րոպե։ Օտտոն I-ի «Արտոնությունները» հաստատվում են նրա ժառանգորդներ Օտտոն III-ի և Հենրիխ II-ի կողմից։ 1059 թվականին Նիկողայոս II պապը օրինականացնում է կարդինալների կոլեգիայի կողմից պապաի ընտրությունը, ինչը օգնում է պապական պետությանը ապահովելու անկախությունը, չնայած այդ սկզբունքը առաջին շրջանում չէր պահպանվում։ Գործնականում, «պոռնոկրատիայի» ժամանակաշրջանի ավարտման հետ, պապական գահը գերմանական կայսրերի ձեռքում վերածվում է խաղալիքի։
11-րդ դարի երկրորդ կեսից պապական դիրքերի ուժեղացումը Արևմտյան Եվրոպայի եկեղեցական և քաղաքական կյանքում, զուգահեռաբար էր ընթանում իրենց պետությունում պապի իշխանության ամրապնդման հետ։ Սակայն, ընդհանուր առմամբ, 11-րդ դարում Պապական պետությունը դեռևս ամբողջովին անկախ չէր։ Կայսրերը հաճախ միջամտում էին պապի ընտրություններում, իսկ եկեղեցական մարզը փաստացիորեն բաժանվել էր մի շարք կիսաանկախ ավատատեր սենյորիաների։ Սակայն, հռոմյան քաղաքացիների համար պապը, առաջին հերթին, մնում էր ավատատեր սենյոր և 1143 թվականին Հռոմում ապստամբություն է բարձրանում, որը գլխավորում է Առնոլդ Բրեշիացին։ Արդյունքում, պապը ժամանակավորապես կորցնում է իր իշխանությունը։ Ապստամբները Հռոմը հայտարարում են հանրապետություն, իսկ պատւթյան կառավարումը վստահվում է ընտրովի Սենատին։
Պապական տիրապետությունը Հռոմ-ի հանդեպ վերականգնվում է միայն 1176 թվականին՝ Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի զորքերի օգնությամբ։ Սկզբնական շրջանում Սենատը պահպանում էր զգալի պետական իշխանություն։ 1188 թվականին Սենատը և Պապը համաձայնագիր են ստորագրում, ըստ որի Սենատը պարտավորվում է հավատարմության երդում տալ Պապին, նրան է զիջում դրամի հատման իրավունքը, միաժամանակ պահպանելով տարածքային իշխանությունը։
Պապական մարզի անկախությունը
Իննովկենտիոս III (1198-1216) պապի կառավարման ժամանակ եկեղեցում վերջնականապես հաջողվում է գրավել պապական իշխանությունը, դուրս մղելով ինչպես կայսրին, այնպես էլ հռոմյան պատրիկությանը, ինչը հնարավոր է դառնում Սրբազան Հռոմեական կայսրության թուլացմամբ, որը Հենրիխ VI-ի մահվամբ վերջնականապես զրկվում է Իտալիայից 1197 թվականին։ Նոր պապը Հռոմի կայսերական քաղաքային ոստիկանապետին ստիպում է վասալային երդում տալ։ Հաջորդիվ նման երդում են տալիս նաև սենատորները և քաղաքի պատրիկական վերնախավը։ Վերջիններս կորցնում են սենատորներ ընտրելու իրավունքը, որն այսուհետև իրականցվում էր հատուկ ընտրողը (Medianus)՝ նշանակված Պապի կողմից։ Ոստիկանապետը և նրանից կախված դատավորները կայսերական կամ քաղաքային պաշտոնյաից վերածվում են պապականի, Հռոմում վերականգնվում է կենտրոնացված վարչական կառավարումը։ Այնուամենայնիվ, դեռևս ինքնակալներ չէին և չէին էլ ձգտում դրան, քանի որ ինքնակալության գաղափարը օտար էր այդ դարաշրջանին։ Հռոմեացիները պահպանում էին Կապիտոլիումում ազգային ժողովների իրավունքը, որտեղ որոշվում էին կարևորագույն քաղաքական հարցեր (պատեզմի մասին և այլն)։ Պապերը, նույնիսկ որոշ ժամանակ, իրենց զգում էին բավականին ուժեղ, որպեսզի միջամտեն կայսրերի և արքաների նշանակումներին։ 1198 թվականին, կայսրությունում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, պատերազմող գերմանական իշխանները կայսերական գահին առաջադրում են երկու թեկնածուներ՝ Ֆիլիպ II Շվաբցուն և Օտտոն IV Բրաունշվեյգցուն։ Իննովկենտիոս III պապը աջակցում է Օտտոնին, սակայն վերջինս հետագայում խախտում է պապի հետ համաձայնությունը, 1210 թվականին վտարվում է եկեղեցուց և շուտով տապալվում է գերմանական իշխանների կողմից։ Իրենց պապի վասալ են ճանաչում մի շարք եվրոպական միապետներ, այդ թվում Անգլիայի արքա Հովհան Անհողը՝ 1208 թվականին նրա երկիրը եկեղեցուց վտարվելուց հետո։ Հայտնի է նաև գալիցիա-վոլինական իշխան Ռոման Մստիսլավիչի վրա իր ազդեցությունը տարածելու Իննովկենտիոս III-ի անհաջող փորձերի մասին։
12-13-րդ դարերում պապերին հաջողվում է զգալերիորեն ընդլայնել իրենց պետության տարածքը, որի համար Նիկողայոս III պապը և նրա ժառանգորդները ստիպված էին պատերազմել։ Պետության մեջ են ընդգրկում այնպիսի խոշոր քաղաքներ, ինչպիսին են Պերուջան, Բոլոնիան, Ֆեռառան, Ռիմինին և այլ քաղաքներ։ Այսպես կոչված «Սուրբ Պետրոսի պատրոմոնիում»-ի (պապական տիրույթների հիմնակորիզ) հետ միաժամանակ գրավվում են նաև Անկոնան, Սպոլետոն և Ռադիկոֆանին, սակայն պահպանել Ռոմանիան և Բոլոնիան Իննովկենտիոս III-ը չի կարողանում։
Պապական իշխանության հերթական միջադեպը կայսերականի հետ տեղի է ունենում արդեն Իննովկենտիոս III-ի ժառանգորդ Գրիգոր IX պապի ժամանակ։ Ի պատասխան 1239 թվականին եկեղեցուց վտարման, կայսր Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենը օկուպացնում է ամբողջ Պապական մարզը։ Երբ պապը փորձում է կայսրին հանձնել Տիեզերական ժողովին, Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենը նիստին ձգտող հոգևորականներին ուժով պահում է եկեղեցում։
1274 թվականին, Գրիգոր X (1271-1276) պապի ժամանակ, Ռուդոլֆ I Հաբսբուրգը պաշտոնապես ճանաչում է պապական պետության անկախությունը Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրերից։ Փոքր-ինչ ուշ, 1278 թվականին, Ռուդոլֆը եկեղեցական իշխանությանն է զիջում Ռոմանիան (Ռավեննայի էկզարխությունը և Պենտապոլիսը)։
Նիկողայոս III (1277-1280) պապը և նրա մոտական ժառանգորդները ստիպված էին անողոխ պատերազմ մղել մարզի իրական ենթակայության համար։ Սակայն նրա գրավումից հետո այն հասնում է Ադրիատիկ ծովին և ընդգրկում էր Հռոմի Դուկատը և Ռոմանիան, որը նա ի հեճուկս նրա ճակատագրում տեղի ունեցած բոլոր փոփոխությունների, կարողանում է պահպանել (ոչ առանց նրա սահմաններում որոշակի փոփոխությունների) վեց դարերի ընթացքում (մինչև 1859 թվականը)։
Ավինյոնյան գերություն
«Պապերի Ավինյոնյան գերության» ժամանակ (1309-1377 թվականներ) Պապերը փաստացիորեն կորցրել էին Պարական մարզի վրա վերահսկողությունը, պետությունը գտնվում էր ավատատիրական մասնատվածության վիճակում։ Տարբեր քաղաքներում իշխում էին տեղական կառավարիչներ և Պապերի իշխանությունը դառնում էր ձևական՝ Պապի կողմից ուղարկված պաշտոնյաները վտարվում էին, նույնիսկ Հռոմը ժամանակավորապես ազատվում է Պապական իշխանությունից։ Հյուսիսային Իտալիայում սկսվում է վերելք ապրել քաղաք-պետությունների անկախացումը, տնտեսական, առևտրական և ֆինանսական գործունեությունը։ Հարավային Իտալիան պատված էր ներքին երկպառակություններով Նեապոլի թագավորությունում։ Միևնույն ժամանակ Հռոմը ամայանում է՝ Ֆորումում արածում էին այծեր, Սուրբ Պետրոս տաճարի տանիքը ավերվում է, քաղաքի բնակչությունը կրճատվում ղ մինչև 20 հազար բնակիչ, իսկ իշխանությունը գրավվում է իրար մեջ պատերազմող Օրսինի և Կոլոնա ազնվական ընտանիքների կողմից։ 1347 թվականին Հռոմում կրկին փորձ է արվում վերականգնել հանրապետությունը (Կոլա դի Ռիենցոի ապստամբություն)։ Դի Ռիենծցոն ընտրվում է Հռոմի «ազվային տրիբուն» և կոչ է անում իտալական ազգային պետության կազմավորման։
Միասնական գրասենյակից աստիճանաբար առանձնանում էին մասնագիտացված հաստատություններ, սկզբնապես կապված եկեղեցական-դատական իշխանության հետ, 1193 թվականից՝ «Պապական քրեակատարողական հաստատություն» («Պապական Պենիտենցարի», «Սակրա Պենիտենցարիա Ապոստոլիկա»), 1331 թվականից՝ «Սակրա Ռոմանա Ռոտա» (բարձրագույն բողոքարկման դատարան), զգալիորեն ավելի ուշ՝ «Սիգնատուրա», կամ «Սուպրեմուս Տրիբունալիս Սիգնատուրա», աշխարհիկ գործերով դատարան։ 1277 թվականին Գրասենյակից նաև սկսում է առանձնանալ «Կամերա Տեսաուրարիան» (գանձապետարան), որպես առանձին ստորաբաժանում վերջնականապես ձևավորված Հովհաննես XXII պապի կողմից 1331 թվականին, համաձայն «Racio Juris» կոնդակի։ 14-րդ դարում ձևավորվում է «Դատարիա»-ն («Դատարիա Ապոստոլիկա»), որը տնօրինում էր անձնական տվյալները և նշանակումները։ Ավինյոնական շրջանում պապական ապարետի ֆինանսավորման աղ՛յուրներ են դառնում այսպես կոչված «Սուրբ Պետրոսի որակավորումը» (եկեղեցական հարկ, այդ թվում մենաստաններից), պապի կողմից եկեղեցական պաշտոնների եկամտաբեր վաճառքը (բենեֆիցիա) և եկամուտ դեռևս չվաճառված բենեֆիցիաներից («ֆրուկտուս ինիտերկարլարեսф», լրացուցիչ եկամուտ)։ Բացի այդ գումարներից, պապական կուրիան իր օգտին էր հավաքում հարկեր («Սուրբ Պետրոսի դինարիա», եկեղեցական տասանորդ), պահումներ ուխտավորներից (հատկապես նշանակալից էին հոբելյանական Սուրբ տարիները), խաչակրաց արշավանքների կազմակերպման վճարներ, պապական փաստաթղթերի ձևակերպման տուրքեր, ավատատիրական եկամուտներ հենց Պապական մարզից և վասալային պետություններից։
Հարկերի հավաքագրումը հիմնականում կապալով էր տրվում Սիեննայի և Ֆլորենցիայի հարուստ բանկային տներին, ընդ որում օգտագործվում էր այն ժամանակների համար առաջադեմ անկանխիկ հաշվարկը։ Այդքան մեծ միջողների հավաքագրման համար լայնորեն օգտագործվում էր այնպիսի զենք, ինչպիսին է եկեղեցուց վտարումը։ Այսպես, 1365 թվականի ապրիլի 23-ին Ուրբանոս V պապը միաժամանակ եկեղեցուց վտարում է մենաստանների վանահայրերի, եպիսկոպոսների և արքեպիսկոպսների՝ պահանջվող գումարների չվճարման համար։ Համաձայն որոշ աղբյուրների, ապարատի ֆինանսավորման և Ավինյոնում սեփական պապական արքունիքի համար օգտագործվում էին անբարոյական կանանց հատկացումները։ Նամանատիպ ֆինանսական կեղծարարությունները հաճախ առաջացնում էին բնակչության ատելությունը, հատկապես Անգլիայում և Գերմանիայում, որտեղ նրանք ձեռք էին բերել հատուկ թափ։
Կուրիայի վերադարձը Ավինյոնից Հռոմ
1370-ական թվականներին, Հյուսիսային Իտալիայի նկատմամբ տիրապատության վերադարձի համար պապերի ջանքերը, որոնք պահանջում էին հսկայական ֆինանսական միջոցներ և ճկուն դիվանագիտություն, հաջողությամբ են պսակվում։ Պապական դեսպան, իսպանական կարդինալ Ալբորնոսի ջանքերի շնորհիվ պապը կրկին ետ է վերադարձնում Հռոմի և Եկեղեցական մարզի նկատմամբ վերահսկողությունը, որի համար լայնորեն օգտագործվում են վարձկաններ։ Օրսինների և Կոլոնաների ավազակային ամրոցները ավերվում են։ 1367 թվականին Ուրբանոս V պապը Ավինյոնից տեղափոխվում է Հռոմ, սակայն, Պապական մարզում ներքին երկպառակությունների ազդեցության տակ, 1370 թվականին ետ է վերադառնում։ Կուրիայի վերջնական վերադարձը Հռոմ տեղի է ունենում հաջորդ պապի՝ Գրիգոր XI-ի օրոք, 1377 թվականին։ Պապերի վերադարձը Հռոմ, որին հետևում է արևմտյան եկեղեցու մեծ պառակտումը, չի վերականգնում նրանց իշխանությունը։ Դրան հաջորդող հռոմյան և ավինյոնական պապերի պայքարը Պապական մարզը կրկին նետում է անիշխանության մեջ, նրան հասցնում է սնանկացման։ Արդեն Գրիգոր XI պապի մահից հետո կարդինալների ֆրանսիական մեծամասնությունը հայտնվում է զինված ամբոխի պաշարման տակ, որը պահանջում էր նոր պապ ընտրել իտալացու, իսկ ավելի լավ է՝ հռոմեացու։ Դեռ մինչ այն, երբ Սուրբ Պետրոսի տաճարի վերևում կհայտնվեր սպիտակ ծուխը (ազդանշան, որ նոր պապը ընտրվել է), ամբոխը ներխուժում է կոնկլավ և բոլոր կարդինալները ստիպված էին ազատվել փախուստով։ Վերջին պահին նրանք պապական օձիքը (պապական թիկնոց) գցում են զառամյալ հռոմեացի կարդինալ Տիբալտեսկուի վրա, չնայած վերջինիս բոլոր առարկություններին։ Իրականում կոնկլավը, որպես փոխզիջումային տարբերակ, ընտրել էր Բարիի արքեպիսկոպոս, նեապոլցի Բարտոլեո Պրինյանոին, ով ընդունում է Ուրբանոս VI անունը։
Նմանատիպ ընտրությունը անմիջապես առաջացնում է կարդինալ-ֆրանսիացիների և ֆրանսիական արքա Կարլոս V Իմաստունի դիմադրությունը՝ զուգահեռաբար Ուրբանոս VI պապը ընդհարման մեջ է ներքաշվում ֆրանսիական Անժույական դինաստիայից սերող նեապոլի թագուհի Ջովաննա I-ի հետ։ 1378 թվականին նեապոլական տարածքում հավաքված ֆրանսիական կարդինալների մեծամասնությունը իրենց պապ է ընտրում ֆրանսիացի Ռոբերտ Ժնևացուն, ով ընտրում է Կլիմենտ VII անունը և շուտով տեղափոխվում է Ավինյոն։ Սկսվում է պառակտում՝ այս կամ այն երկրները ընդունում էին երկու պապերից մեկին, նայած թե պետությունների որ դաշինքի մեջ էին նրանք մտնում։ Երկու պապերն էլ կազմավորում են իրենց սեփական կուրիաները, թողարկում էին զուգահեռ որոշումներ, կատարում էին զուգահեռ նշանակումներ պաշտոններին և փորձում էին գանձել միևնույն հարկերը։
Դրա հետ միաժամանակ, 1409 թվականին երկու պապերին էլ ընդիմացող կարդինալները Պիզայում գումարում են Տիեզերական ժողով։ Նա գահընկեց է անում երկու պապերին էլ, դատապարտելով նրանց որպես հերետիկներ և երդմնազանցներ և ընտրում է սեփական պապ՝ Ալեքսանդր V։
Պապերի հետ կապված խառնաշփոթը ավարտվում է Մարտինոս V (1417-1431) պապի ընտրությամբ։ Նրա ժամանակ տիրում է որոշակի ներքին կարգ ու կանոն։ Սակայն Հռոմը ավերակների մեջ էր, ամբողջ Պապական մարզը ամայացած էր։ Հենց դա է պապերին օգնում ուժեղացնելու իրենց իշխանությունը, նրանք կարող էին իրենց պաշտոնյաներին նշանակել պետության բոլոր մասերում և ինքնուրույնությանը ձգտող, բայց թուլացած ազնվականներին հարկադրել ենթարկվելու։
Սակայն պապերի հրճվանքը լիակատար չէր։ Այսպես, 1434 թվականին Եվգինեոս IV պապը վրդովված ազնվականության կողմից վտարվում է Հռոմից և մի քանի տարի անց է կացնում աքսորում։ Պապերի թուլության գլխավոր պատճառը գտնվում էր պապերի հարազատներին և ընկերներին պետության տարբեր մասերի ավատատիրության հանձնելու համակարգում։ Նրանց կողմից ստեղծվող ավատատիրությունները յուրաքանչյուր հարմար առիթի դեպքում, հիմնականում, սկսում էին ձգտել ինքնուրույնության։
Պիոս II (1458-1464) պապը կրկին պապական իշխանությանն է ենթարկում Բենևենտը, Պողոս II (1464-1471) պապը՝ Չեզենան, Սիքստոս IV (1471-1484) պապը՝ Իմոլան և Ֆորլին, որոնք, սակայն, զիջում է իր հարազատներին։
Տարածքները հատկապես ընդլայնվում են Ալեքսանդր VI Բորջիա (1492-1503) պապի ժամանակ, որի որդին՝ Չեզարե Բորջիան, գրավում է միջին իտալական պետությունների մեծ մասը և Պապական մարզը վերադարձնում է 13-րդ դարի մոտավոր սահմաններին։
Բացարձակ միապետության վարչակարգ (16-18-րդ դարեր)
Հուլիոս II (1503-1513) պապը առաջին անգամ իր պետությունում ստեղծում է շվեյցարական գվարդիան։ Ֆրանսիայի և կայսրի հետ դաշինքում նա Վենետիկից խլում է նրա մի քանի քաղաքները Ռոմանիայում։ Առավել զգալի հաջողությունների նա հասնում է դաշինքի մեջ մտնելով Ֆրանսիայի և Իսպանիայի ստեղծած Կամբրեյան լիգայի հետ, 1508 թվականին։ Անյադելոյի մոտ վենետիկցիների նկատմամբ Լյուդովիկոս XII-ի տարած հաղթանակից հետո պապի իշխանության տակ են հայտնվում ամբողջ Ռոմանիան, ներառյալ բավականին կարևոր Ռավեննան։ Պապին չի հաջողվում վտարել Ֆերարայից Էստեներին, սակայն հաջողվում է ֆրանսիացիներին հարկադրել լքել թերակղզին, հաջորդիվ գրավելով Մոդենան, Պարման, Ռեջո և Պյաչենցան։ Այսպիսով Պապական մարզը հասնում է իր հզորության գագաթնակետին։ 1520 թվականին Լևոն X պապը, նկատի ունենալով բողոքական շարժումը, միավորվում է կայսր Կառլոս V-ի հետ՝ ընդդեմ Ֆրանսիայի։ Պատերազմի ընթացքում նա ձեռք է բերում Պերուջան, Ֆերմոն և Անկոնան, սակայն կորցնում է Ռեջոն և Մոդենան։ 1526 թվականի Մադրիդյան հաշտությունը Կառլոս V-ին դարձնում է Իտալիայի ճակատագիրը վճռող։ Նկատի ունենալով այդ ամենը, Կղեմես VII պապը, ով չէր վստահում նրան և երկյուղ էր կրում նրա հզորացումից, վերամիավորվում է Վենետիկի, Ֆլորենցիայի, Միլանի, Ֆրանսիայի և Անգլիայի հետ՝ ընդդեմ կայսրի։
1545 թվականին Պողոս III (1534-1549) պապը Պարման և Պյաչենցան ավատատիրության է հանձնում իր որդուն՝ Պիեռ Լուիջի Ֆարնեզեին և նրանք կորսվում են Պապական մարզի համար (Պարման, այնուհետև, կարճ ժամանակով կրկին մտնում է նրա կազմի մեջ)։
Չնայած այդ բոլոր պատերազմներին, Պապական մարզը 16-րդ դարում գտնվում էր ոչ վատագույն, ավելի շուտ, լավ իրավիճակում, քան Իտալիայի այլ պետություններ։ Իրենց պետության ամբողջ տարածքի վրա պապերի իշխանությունը վերականգնվում է, իսկ 16-րդ դարի սկզբին Պապական մարզի տարածքը նույնիսկ որոշ չափով ընդյալնվում է։ Նրա գյուղատնտեսությունը ծաղկում էր, հացահատիկի արտահանումը հասնում էր 500 000 սկուդո գումարի, արտահանման համար արտադրվում էր գինի, ձեթ, վուշ, կանեփ, կային հարուստ աղի և շիբի արդյունահանություն և մարմարի քարհանքեր։ Իր հերթին, Պապական մարզը արտասահմանից ստանում էր մետաքս, բուրդ, կաշի և մետաղներ։ Ամբողջ աշխարհի հետ առևտուրը նշանակալից էր։ Պապական մարզի նավահանգիստ՝ Անկոնա, նավեր էին ժամանում ամբողջ աշխարհից։ Այնտեղ ապրում էին թուրք առևտրականներ, հույներ, հայեր, հրեաներ և բավականին զգալի կերպով օգտվում էին՝ օտարերկրացիների իրավունքով, կրոնական ազատությամբ։ Անկոնայում նույնիսկ կար հունական եկեղեցի, տեղական բնակիչները նման ազատությունից չէին օգտվում։ Հերետիկոսները հետապնդվում էին ինկվիզիցիայի, ինչպես նաև գրաքննության օգնությամբ՝ ստեղծված 15-րդ դարի վերջին։ Այդ փուլում պապական իշխանությունը մերթ ընդ մերթ դեռևս հանդուրժում էր քաղաքային ինքնիշխանության գոյությունը։ Հաճախ քաղաքները ունենում էին սեփական բանակ, դրամական կարողություններ, իրենք էին ընտրում քաղաքի ղեկավար, ով ընդհանրապես չէր հաստատվում պապի կողմից և միայն ֆինանսավորում են պապական պատվիրակին՝ լեգատին։ Նոր քաղաքների միավորման դեպքում պապերը ստիպված էին նրանց տրամադրել որոշ արտոնություններ։ 16-րդ դարի երկրորդ կեսից Պապական պատությունը սկսում է անցում կատարել բացարձակ միապետության վարչակարգին։ Սկսվում է խաղախների ինքնակառավարման մասսայական արգելում և պետւըյան կառավարման ամբողջական կենտրոնացում։ Ավատատիրությունների հանձնումը աստիճանաբար դադարում է և Պապական մարզում սկսում է ամրապնդվել միապետական իշխանությունը։ Նախկինում, երբ պապերը Պապական մարզին էին միավորում որևէ նոր քաղաք, նրանք սովորաբար նրան տրամադրում էին արտոնություններ, առանց դրա չէր կարող բավարարվել նույնիսկ այնպիսի բռնապետական կառավարիչ, ինչպես Չեզարե Բորջիան։ 16-րդ դարի կեսերից դա սկսվում է փոխվել։ Այսպես, 1532 թվականին պապը, նախապես Ասկոնայում կառուցելով ամրոց, այդ քաղաքից պահանջում է իր անսահմանափակ իշխանության ճանաչում և հեշտությամբ կոտրելով դիմադրությունը, հասնում է իր նպատակին։ Որոշ փոփոխությամբ նույնն է անում, տարբեր պատճառաբանությունների տակ և քիչ թե շատ հարմար առիթների դեպքում, նաև այլ քաղաքներում։ Ընդհանրապես, կառավարումը սկսում է ընդունել ավելի կետրոնացված և, դրա հետ միասին, գիշատիչային բնույթ։