cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քիմիական հավասարումներ
Քիմիական հավասարումներ (քիմիական ռեակցիայի հավասարում) են անվանում քիմիական ռեակցիաների պայմանական գրառումը քիմիական բանաձևերի և գործակիցների օգնությամբ։
Քիմիական ռեակցիայի հավասարումը որակական և քանակական տեղեկություններ է հաղորդում քիմիական ոեակցիայի, ելանյութերի և վերջնանյութերի վերաբերյալ։ Հավասարումները գրառելիս հիմնվում են քանակաչափական օրենքների, առաջին հերթին` քիմիական ռեակցիաներում նյութի զագվածի պահպանման օրենքի։ Բացի դրանից օգտագործվում են քիմիական ռեակցիաների ամբողջական կամ կրճատ ուրվագրերը` պայմանական գրառումներ, որոնք գաղափար են տալիս ելանյութերի և վերջնանյութերի բնույթի վերաբերյալ, այսինքն որակական տեղեկություններ քիմիական ռեակցիայի վերաբերյալ։
Պատմություն
Սկզբում քիմիական ռեակցիաների հավասարումների վերաբերյալ որ մի գաղափար չկար, դեռևս հայտնագործված չէին քիմիայի հիմնական օրենքները, բայց արդեն քիմիայի զարգացման ալքիմիայի շրջանում սկսեցին քիմիական տարրերը նշանակել որոշակի նշաններով։ Քիմիայի հետագա զարգացման ընթացքում փոխվում էին քիմիական տարրերի նշանների վերաբերյալ գոյություն ունեցող կարծիքները և այդ գրառումները օգտագործվում էին քիմիական բանաձևեր կազմելու համար։ Քիմիական ռեակցիաների հավասարումների կիրառումը առաջարկել է Ժան Բեգունը (Jean Beguin) 1615 թվականին քիմիքյի առաջին դասագրքերից մեկում` Tyrocinium Chymicum («Քիմիայի սկիզբ») ։
XVIII դարի սկզբին XIX դարի վերջին հայսնագործվեցին քիմիայի հիմնական օրենքները։ Այս հայտնագործությունների հիմնադիրներից էր գերմանացի գիտնական Ի. Վ. Ռիխտերը:Ուսանողական տարիներին նրա վրա մեծ ազդեզություն են ունեցել իր ուսուցչի` փիլիսոփա Կանտի խոսքերը այն մասին, որ բնական գիտությունների շարքում ճշմարիտ գիտությունները այնքան են ,որքան նրանցում կիրառվող մաթեմատիկան։ Ռիխտերի իր դիսերտացիայի թեման նվիրված էր քիմիայում մաթեմատիկայի կիրառմանը։ Չլինելով քիմիկոս, Ռիխտերը քիմիական ռեակցիաների քանակական հավասարումները և օգտագործեց ստեխիոմետրիա հասկացությունը։
Կազմման կանոնները
Քիմիական ռեակցիաների հավասարումները կազմելիս բացի ելանյութերի և վերջնանյութերի բանաձևերը իմանալը, անհրաժեշտ է գործակիցների ճիշտ ընտրություն։ Ինչը կարելի է անել պարզ կանոններ կիրառելով ։ Հավասարման ձախ մասում գրվում է ռեակցիային մասնակցող նյութերի բանաձևերը, դրանց միջև դնելով գումարման նշան։ Հավասարման աջ կողմում գրվում է ռեակցիայի հետևանքով ստացվող նյութերի բանաձևերը և նրանց միջև նույնպես դնելով հավասարման նշան:Հավասարման երկու կողմերի միջև դրվում է սլաք կամ հավասարման նշան։ Այնուհետև որոշում են գործակիցները` նյութերի բանաձևերի առջևում գրվող թվերը, որպեսզի հավասարման երկու կողմերում միատեսակ ատոմների քանակներըը լինեն միմյանց հավասար։
Տարբեր տեսակի ռեկցիաների գրառման համար օգտագործում են տորբեր նշաններ ։
Զանգվածի պահպանման օրենքի համաձայն ռեակցիային մասնակցող նյութերի զանգվածը հավասար է ռեակցիայի հետևանքով ստացվող նյութերի զանգվածին։ Այսպիսով, հավասարման աջ և ձախ մասերը պետք է ունենան նույն թվով միանման տարրերի ատոմներ:Քիմիական հավասարումը պետք է լինի էլեկտրաչեզոք, այսինքն լիցքերի գումարը աջ և ձախ մասերում պոտք է հավասարվի զրոյի։
Սովորաբար քիմիական հավասարումները գրվում են ամենափոքր ամբողջական գործակիցներով :Եթե քիմիական բանաձևի առջևում չկա որևէ գործակից, ապա ենթադրում են,որ այն հավասար է մեկի, որովհետև մեկը որպես գործակից չի գրվում։ Նյութական հավասարակշռման ստուգումից հետո, այսինքն ատոմների թվի հավասարությունը հավասարման երկու կողմերում ընրում են համապատասխան գործակիցները։ Սկզբում հավասարացնում են այն ատոմների թիվը, որոնք փողազդող նյութերում շատ են։ Եթե գործակիցներից մեկը կոտորակային է, ապա բոլոր գործակիցները պետք է բազմապատկել կոտորակի հայտարարի թվով։
Քիմիական ռեակցիայում ատոմների թվի հավասարեցման եղանակ է գործակիցների ընտրությունը։
Գործակիցների որոշումը մեթանի այրման ռեկցիայի հավասարման մեջ`
Այստեղ ածխածնի ատոմների թիվը հավասարման աջ և ձախ կողմերում միմյանց հավասար են։ Հաջորդ տարրը ջրածինն է,որի ատոմների թիվը ձոխ մասում 4-ն է, իսկ աջ մասում 2-ը։ Որպեսզի հավասարեցնենք ջրածնի ատոմների թիվը ջրի բանաձևի առջևում գրվում է 2 գործակիցը, որի արդյունքում ստացվում է`
CH4 и CO2-ի մոլեկուլների առջև մեկ գործակից չի դրվում, իսկ թթվածնի մոլեկուլի առջև դրվում է 2 գործակիցը։
Ավելի բարդ ռեակցիաների համար կիրառվում են գծային մաթեմատիկական հավասարումների և Գարիսի մեթոդները (Գուսի մաթեմատիկական մեթոդին անալոգ)։
Օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիաներ
Օքսիդացման- վերականգնման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք ընթանում են փոխազդող նյութերի բաղադրության մեջ մտնող ատոմների օքսիդացման աստիճանների փոփոխությամբ։ Իրականացվում են օքսիդիչի և վերականգնիչի միջև էլեկտրոնների վերաբաշխման միջոցով։ Ցանկացած օքսիդացման-վերամանգնման ռեակցիա երկու հակադիր գործընթացների`օքսիդացման և վերականգնման ամբողջություն է, որոնք ընթանում են միաժամանակ և առանց մեկը մյուսից տարանջատման։
Օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիաների հավասարումները կազմելիս անհրաժեշտ է որոշել օքսիդիչը և վերականգնիչը, ինչպես նաև տրամադրած և ընդունած էլեկտրոնների թիվը։ Որպես կանոն, օքսիդացման-վերականգնման ռեակցիաների հավասարումները կազմելիս օգտագործում են էլեկտրոնային հաշվեկշռի կամ էլեկտրանային-իոնային հաշվեկշռի մեթոդները (երբեմն անվանում են կիսառեակցիայի մեթոդ)։
Իոնային հավասարումների գրառում
իոնային են կոչվում այն հավասարումները, որտեղ էլեկտրոլիտները գրվում են դիսոցված իոնների ձևով։ Իոնային հավասարումները օգտագործում են ջրային լուծույթներում ընթացող տեղակալման ռեակցիաների և իոնափոխանակման ռեակցիաների գրառման համար։ Իոնափոխանակման ռեակցիայի օրինակ է կալցիումի քլորիդի և արծաթի նիտրատի փոխազդեցության ռեակցիան, որի արդյունքում առաջանում է արծաթի քլորիդի անջատվում է նստվածքի ձևով`
իոնային հավասարում`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընդհանուր քիմիա Կատեգորիա:Ստեխիամետրիա Կատեգորիա:Քիմիական օրենքներ
Bloody Mary (երգ, Լեդի Գագա)
Bloody Mary («Արյունոտ Մերի»), ամերիկացի երգչուհի և երգահան Լեդի Գագայի երգը նրա «Born This Way» երկրորդ ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 2-ին և դարձել է ալբոմի վեցերորդ սինգլը։ Երգը գրել է Գագան՝ DJ White Shadow-ի և Ֆեռնանդո Գարիբեյի համահեղինակությամբ։ Երգի մի մասը կարելի է լսել Transmission Gagavision 42-ում ։
Երգի մասին
PopJustice-ից Փիթեր Ռոբինսոնի խոսքով՝ երգը բալլադ է, որում երգչուհին հիանում է Մարիամ Մագդաղենացիով։ Երգի անվան մասին հայտնի է դարձել NME-ում տված հարցազրույցից։ Գագան պատմել է երգի մասին։
2010 թվականի նոյեմբերի 19-ին Գագան Թվիթերում գրել է երգի տեքստի մի մասը։ Գագայի խոսքով՝ այս երգը այնպիսի կյանքի մասին է, երբ ապրում են կես իրականությունում, կես ֆանտազիայում։
Քննադատություն
«Bloody Mary» երգը հիմնականում դրական արձագանքներ է ստացել ։ Շատ քննադատներ այն համարել են ալբոմի համար շատ հարմար։
Հավաստագրեր
!colspan="3"|Սթրիմինգ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեդի Գագայի սինգլներ
Հաղարջենի հայկական
Հաղարջենի հայկական, կոկռոշազգիների ընտանիքի, հաղարջենի ցեղի ծածկասերմ բույս։
Տերևաթափ թուփ է, մինչև 1 մ բարձրությամբ և ճյուղերի մուգ գորշավուն կեղևով։ Տերևները խոշոր են, սովորաբար 5 սմ-ից լայն, հիմքում՝ սրտաձև, ոչ լրիվ հնգաբլթակ (բլթակները եռանկյուն են), խոշոր ատամնաեզր։ Տերևի ներքևի կողմը, տերևակոթունը և երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են դեղին, կետանման, բուրումնավետ գեղձերով։ Վերևի կողմից տերևները մերկ են։ Ծաղկաբույլերը կազմված են 4-9 կապտակարմրավուն կամ վարդամոխրագույն, երբեմն կանաչավուն ծաղիկներից։ Հատապտուղները սև են, մերկ, գտնվում են 0,6-1 սմ երկարության պտղակոթունների վրա։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտուղները հասունանում են հուլիսին։ Ծաղկաթափը արագ է կատարվում ։
Տիպիկ հայկական բույս է (էնդեմ), որը հանդիպում է միայն Հայաստանի տարածքում՝ Վայքում, որտեղ աճում է վերին լեռնային գոտում, անտառների եզրերին, քարքարոտ վայրերում ։
Պարունակում է մեծ քանակությամբ երկաթի, ֆոսֆորի, կալցիումի հեշտ յուրացվող աղեր, շաքարներ (գլյուկոզ, ֆրուկտոզ, սախարոզ), 2-4 % կիտրոնաթթու ։
Նկարագրություն
1 մ բարձրությամբ թուփ է։ 5 սմ երկարությամբ տերևները պատված են բազմաթիվ դեղին գեղձերով։ Բաց մանուշակագույն կամ վարդամոխրագույն պսակաթերթերով ծաղիկները խմբված են 4-9-ական մինչև 5-6 սմ երկարությամբ ողկույզներում։ Երկար կոթուններով պտուղները մերկ են և սև ։
Տարածվածություն
Հանդիպում է միայն Վերին Ախուրյանի (Ամասիայի շրջակայք) և Դարեղեգիսի (Ջերմուկ) ֆլորիստիկական շրջաններում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 1600-2000 մ բարձրությունների վրա, անտառի եզրերին, միջին և վերին լեռնային գոտում, ժայռոտ և քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է և Հայաստանի էնդեմիկ։ Հայտնի է երկու պոպուլյացիա, որոնց միջև տարածությունը 200 կմ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թփեր Կատեգորիա:Կոկռոշազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Կազմակերպված հանցագործություն
Կազմակերպված հանցագործություն, հանցագործության տեսակ, որի համար բնորոշ է կայուն հանցավոր գործունեությունը։ Այն իրականացվում է հանցավոր կազմակերպությունների՝ կազմակերպված խմբերի, ավազակախմբերի և այլ նմանատիպ անօրինական կազմավորումների կողմից, որոնք ունեն հիերարխիկ կառուցվածք և հիմնված են կոռուպցիոն մեխանիզմների վրա։
Սահմանման մոտեցումներ
Կազմակերպված հանցագործությունը չափազանց բարդ երևույթ է, քանի որ կան տարբեր մոտեցումներ նրա հիմնական կառուցվածքային տարրերի ամրագրման նորմատիվ և վարդապետական հասկացություններում ։ Նման վճիռների քանակը պայմանավորված է նրանով, որ ոչ մի ձևակերպում չի կարող ծածկել բոլոր կազմակերպված հանցագործություննեի տեսակները, հաշվի առնելով նրանց միջև առկա տնտեսական, տարածաշրջանային և էթնիկական տարբերությունները ։
ԱՄՆ-ում
Պատմականորեն, կազմակերպված հանցագործություն հասկացության սահմանման առաջին փորձերը, ինչպես նշում են Հերբերտը և Թրիտը, ԱՄՆ-ում կատարվել են 1950-1960-ական թվականներին, երբ Կոնգրեսի հանձնաժողովները սկսել են հայտնաբերել հասարակության մեջ կատարված գաղտնի հանցագործությունների ապացույցները ։
Օյստեր-Բեյսկի հանձնաժողովը կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարում ներկայացրեց հետևյալ սահմանումը ։
Կազմակերպված հանցագործությունը ինքնավերարտադրված հանցավոր դավադրության հետևանք է, որի նպատակն է հասարակության հաշվին ցանկացած միջոցով՝ ինչպես օրինական, այնպես էլ անօրինական ճանապարհով գերակա շահույթներ ստանալ։ Համաձայնության մեջ մասնակիցների կազմը կարող է տարբեր լինել, բայց որպես ամբողջություն դավադրությունը շարունակում է գոյություն ունենալ։
1968 թվականի ԱՄՆ-ի փողոցներում կատարվող հանցագործության և անվտանգության հսկողության մասին օրենքը (Omnibus Crime Control and Safe Streets Act) ներկայացրել է մեկ այլ սահմանում ՝
Կազմակերպված հանցագործությունը անօրինական ապրանքների մատակարարման և անօրինական ծառայությունների մատուցման հետ կապված խիստ կազմակերպված, կարգապահական ասոցիացիայի անդամների անօրինական գործունեությունն է, ներառյալ խաղային, մարմնավաճառության, ստրկատիրության, թմրամիջոցների, թրաֆիքինգի, արհմիության ռեկետիզացիայի և նմանատիպ կազմակերպությունների անդամների այլ անօրինական գործունեությունն է։
Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն ներկայացնում է կազմակերպված հանցավոր խումբը, որն ունի ձևավորված կառույց և նրա հիմնական նպատակն է անօրինական գործունեությունից եկամուտ ստանալ։ Այն իր դիրքը պահում է բռնության օգտագործմամբ և բռնության սպառնալիքով, ինչպես նաև պետական պաշտոնյաների կաշառակերությունը կամ շորթումը, որը, սովորաբար, մեծ ազդեցություն ունի այն մարդկանց վրա, որոնք բնակվում են տվյալ տարածքում, ընդհուպ մինչև ամբողջ երկրում ։
Ռուսալեզու աղբյուրներում
Ըստ ռուսական աղբյուրների կազմակերպված հանցագործության որոշման փորձերը հայտնվել են նույնիսկ խորհրդային ժամանակներում։ Այդ ժամանակ համարվում էր, որ սոցիալիստական պլանային տնտեսությամբ երկրներում, ի տարբերություն բուրժուական երկրների, կազմակերպված հանցագործությունը գործում է օրենքի կողմից արգելվող տնտեսական գործունեությամբ, պետության վերահսկողությունից դուրս թողնելով և ստացված եկամուտները շորթելով ։ Սակայն շուկայական տնտեսությունում գոյություն ունի ստվերային հատված, որը կազմակերպված հանցագործության հետ հայտնվում է ուշադրության կենտրոնում։
Ընդհանուր առմամբ խորհրդային ժամանակաշրջանի աղբյուրներում կազմակերպված հանցագործությունը գրեթե չի դիտարկվել, քրեաբանների քննարկման առարկան հիմնականում խմբային հանցագործության ավելի լայն երևույթն էր ։
Միջազգային կազմակերպությունների սահմանումներ
1980-ական թվականների վերջին և 1990-ական թվականների սկզբին կազմակերպված հանցագործության արդյունքում միջազգային կազմակերպությունները, մասնավորապես ՄԱԿ-ը, միացան դրա դեմ պայքարին։ Հանցագործության դեմ պայքարի համար կազմակերպված միջազգային սեմինարին, որը անցկացվոմ էր 1991 թվականի հոկտեմբերի 21-ից մինչև հոկտեմբերի 25-ը Սուզդալում, կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարողների կողմից առաջարկվել է հասկանալ մեծ խմբով կառավարվող հանցավոր գործունեությամբ շահադիտական շահերից դրդված և անօրինական քայլերի միջոցով՝ ինչպիսիք են ահաբեկումը, բռնությունը, կոռուպցիան, խոշոր չափերով հափշտակումը ստեղծում են սոցիալական վերահսկողության պաշտպանության համակարգը ։ Միավորված ազգերի կազմակերպության Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ կոնվենցիան «կազմակերպված հանցագործության» ընդհանուր սահմանումը չի տալիս։ Այն օգտագործում է օպերատիվ մոտեցում, որով որոշվում է համալիր երևույթը՝ կազմելով իր բաղադրիչ տարրերը ։ Կոնվենցիան սահմանում է հետևյալ հասկացությունները, որոնք կազմում են կազմակերպված հանցագործության էությունը՝
ա)«Կազմակերպված հանցավոր խումբ» նշանակում է որոշակի ժամանակահատվածում գոյություն ունեցող երեք կամ ավելի անձանց կազմավորված խումբ։ Սույն կոնվենցիային համապատասխան այս հանցագործությունը կիրառվում է ճանաչված մեկ կամ ավելի ծանր հանցագործությունների կամ հանցագործությունների կատարման նպատակով, ուղղակի կամ անուղղակիորեն ֆինանսական կամ այլ նյութական օգուտ ստանալու համար,
բ)«Լուրջ հանցագործություն» նշանակում է հանցագործություն, որը պատժվում է ազատազրկմամբ, առավելագույնը չորս տարի ժամկետով կամ ավելի ծանր տուգանքով,
գ)«Կառուցվածքային խումբ» նշանակում է այնպիսի խումբ, որը պատահականորեն ձևավորված չէ հանցագործության անմիջական գործողության համար, որի անդամների դերը պարտադիր չէ, որ պաշտոնապես սահմանվի, անդամության շարունակականությունը պայմանավորված է կամ ստեղծվում է զարգացած կառուցվածք։
Դրանից ելնելով Դոլգովան տվել է հետևյալ սահմանումը՝ կազմակերպված հանցագործությունը կազմակերպված հանցախմբերի հարաբերությունների և գործունեության բարդ համակարգ է ։
Մաֆիա տերմինի մասին
Գրականությունում «մաֆիա» տերմինը օգտագործվում է ընդհանրապես կազմակերպված հանցագործության, հանցավոր կազմակերպության կամ անօրինական գործունեության մեջ ներգրավված անձանց գաղտնի համայնքին անրադառնալու համար ։
«Մաֆիա» տերմինը կարող է նշանակել նաև հատուկ քրեական կազմակերպություն, որը ծագել է Սիցիլիայի ստորգետնյա հակաֆրանսիական զինված ընդդիմության շարժման հիման վրա և գոյություն ունի դեռևս 1282 թվականից (կարգախոս՝ «Morte alla Francia, Italia anela»՝ «Ֆրանսիայի մահը, շունչ քաշի՛ր, Իտալիա», կամ որոշակի տեսակի հանցավոր կազմակերպության, որը հիմնված է կոդեքսի լռությամբ (օմերտա), բռնապետական մեթոդներով կամ տնտեսական և սոցիալական գործունեության վերահսկողությամբ ապօրինի եկամուտներ կամ օգուտներ ստանալու համար «մաֆիա» բառը սիցիլերենից թարգմանաբար նշանակում է «կողոպտել»։
Օգտագործման մեթոդների այս բազմազանությունը պետք է հաշվի առնել, երբ դիտարկվեն կազմակերպված հանցագործությունը նկարագրող աղբյուրները, քանի որ հաճախ այն հանցագործությունները, որոնք մաֆիայի հետ կապված չեն, կոչվում են մաֆիա։
Կազմակերպված քրեական խմբեր
Ազալիա Դոլգովան նշում է, որ ընդհանուր անվանմամբ «կազմակերպված հանցավոր խմբերը» գրականությունում միավորվում են կոլեկտիվ հանցագործության երկու տեսակներում ՝
Այլ հեղինակները նաև համարում են, որ հնարավոր է բացահայտել հանցավոր խմբերի մի քանի այլ տեսակներ կամ մակարդակներ։ Օրինակ, Միշինը առանձնանում է երեք նման մակարդակ ՝ Միևնույն ժամանակ, հեղինակի խոսքը վերաբերում է կազմակերպված հանցագործությանը երկրորդ և երրորդ մակարդակներին։
Հնարավոր են դասակարգման այլ հիմքեր։ Այսպես, ՄԱԿ-ի փորձագետները առանձնացրեցին քրեական կազմակերպության ավանդական տեսակը` մաֆիայի ընտանիքը, որն ունի իր սեփական հիերարխիա, վարքագծի կանոններ և հանցագործներին միավորող նոր տեսակի մասնագիտական չափանիշներ, երբ կազմակերպությունը միավորող գործոնն է որոշակի տեսակի հանցավոր գործունեության իրականացումը, հիերարխիկը և նորմատիվային կապերը։ Էթնիկական, մշակութային, պատմական կապերը ևս կարող են միավորող գործոն լինել ։
Քրեական կազմակերպությունների գործունեություն
Կան մի քանի մոդելներ, որոնք կարող են օգտագործվել համապատասխան հանցավոր կազմակերպության գործունեությանը համապատասխանելու համար ՝
Խոշոր քրեական համայնքների գործունեություններն ունենում են իրենց առանձնահատկությունները։ Դրանք հատկացնում են մասնագիտացված կառուցվածքային ստորաբաժանումներ, որոնք նախատեսված են քրեական գործունեություն իրականացնելու համար` վերլուծական, հետախուզական և հակահետախուզական, տրանսպորտային, իրավական և այլն ։
Նման կազմակերպությունների գործունեության մեկ այլ առանձնահատկությունն այն է, որ քրեաիրավական գործունեության փոխհարաբերությունը հաճախ զբաղվում է օրինական բիզնեսով, բարեգործությամբ (հանրությունում դրական կերպար ստեղծելու համար), գործարարների, անվտանգության ընկերությունների, իրավաբանական կազմակերպությունների հետ ունենում են սերտ կապեր ։
Փոքր քրեական կազմակերպությունների նկատմամբ նման համայնքների կազմակերպման և ղեկավարման գործառույթը արտահայտվում է տեղեկատվության փոխանակման, ներքին և արտաքին հակամարտությունների լուծման, հարաբերությունները կարգավորելու, բաժանելու նպատակով հանդիպումներ անցկացնելու, իրավապաշտպան մարմինների դեմ պայքարի համակարգված միջոցառումների մշակելու և պետական մարմինների գործունեության նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելու համար ։
Կազմակերպված հանցախմբերի նշաններ
Որպեսզի որոշակի հանցագործության ձևավորումը ճանաչվի որպես կազմակերպված, այն պետք է ունենա որոշակի կայուն հատկանիշներ։ Բևզան ամրագրում է բոլոր կամ գրեթե բոլոր կազմակերպված հանցավոր խմբերի բնորոշ պարտադիր բնութագրերը, որոնք բնորոշ են հանցավոր գործունեության շատ կազմակերպված ձևերին ։ Նրա առաջ քաշած պարտադիր պայմաններն են՝ Լրացուցիչ նշանների շարքում այս հեղինակը կոչ է անում՝
Ալեքսանդր Գուրովը, ամփոփելով կազմակերպված հանցավոր խմբավորումների բնութագրերը, հնարավոր է համարում առանձնացնել երեք հիմնական հատկանիշներ, որոնք թույլ են տալիս խոսել  հանցավոր գործունեության կազմակերպված բնույթի մասին, միավորումների առկայությունը,  որոնք համակարգված իրականացնում են հանցավոր գործունեությունը, հանցավոր գործունեության գերեկամուտների ստացումը, կազմակերպված հանցավոր խմբավորումների գործունեության անհնարինությունը՝ առանց ծածկելու կոռումպացված պետական պաշտոնյաների կողմից ։
Կազմակերպված հանցախմբերի մասնակիցներ
Կազմակերպված հանցագործության մասնակցի ինքնությունը որոշակի բնույթ ունի, դրա առանձնահատկությունները տարբերվում են հանցագործություն կատարող անձի ընդհանուր հատկանիշներից։ Մասնագետները նշում են, որ կազմակերպված հանցավոր խմբերի անդամների ավելի բարձր ինտելեկտուալ մակարդակը, զգալի սոցիալականացումը, ապրելակերպի քողարկումը օրենքի պահպանումը ալնպիսի հատկանիշներ են, ինչպիսիք են ձեռնարկելու և կազմակերպելու կարողությունները ։
Ազալիա Դոլգովան հայտնաբերում է հանցավոր խմբերի մասնակիցների տարբեր կատեգորիաներ։ Դրանք կարող են լինել մշտական և ժամանակավոր, որոշակի պարգևով վարձատրված, քրեական խմբի «հիմնական» ձևավորումը և կազմակերպությանը փոքր ծառայություններ մատուցելը միասնական կարգով` համայնքի ղեկավարների շրջանում որոշակի տպավորություն ստեղծելու նպատակով ։ Մասնակիցների միջև փոխհարաբերության բնույթն ու կառուցվածքը տարբեր քրեական կազմություններում տարբերվում են։
Կազմակերպված հանցագործություն և հանցավոր հասարակություն
Կազմակերպված հանցագործության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն կարող է վերակազմավորել հասարակական ինստիտուտները, այդ թվում՝ տնտեսական և քաղաքական, կոռուպցիոն մեթոդների կիրառման, դրանք կանխարգելող խոչընդոտների շանտաժի «լուծարման», հանցավոր հասարակության նոր խոշոր ենթակառուցվածքի ձևավորման միջոցով ։
Կազմակերպված հանցագործության կողմից ստեղծված սոցիալական կառույցները օլիգարխիկ կառավարման մոդելի կիրառմամբ ձևավորում են «պետություն պետության մեջ», որտեղ ստեղծվում են սեփական անվտանգության համակարգեր, երիտասարդ սերնդի դաստիարակություն՝ պետական դատական մարմիններից անկախ և նույնիսկ ստեղծվում են կարգավորիչ դրույթներ ։ Ահա այս հիմունքներից մեկի («գողական ճանապարհով») օրինակ, հիշեցնելով պետական մարմնի ընդունած նորմատիվ ակտի նախաբանի մասին.
Գողական ճանապարհով Ողջունում ենք բոլոր պարկեշտ բանտարկյալներին։ Տղամարդիկ և բոլոր այն երիտասարդները, ովքեր առաջինը գերության մեջ ընկան, բոլոր նրանք, ովքեր մեր կյանքում ապրում են որպես գողեր և հավատարիմ են մնում գողական սուրբ ավանդույթներին և հիմունքներին, ամբողջ գողերի ընտանիքի անունից դիմում եմ ձեզ բոլորիդ, իրական գողություն կատարողներիդ։ Այս ամենը սվում է գերության մեջ գտնվող կալանավորի կյանքի մասին, ընդհանուր առմամբ, թափառական։ Քրեական աշխարհն իր սեփական պետությունն է, որտեղ այդպիսի պատիվը, խիղճը, պարկեշտությունն այդ մարդկանց կյանքի կարևորագույն օրենքներն են:
Պետք է հաշվի առնել, որ «պետություն» հասկացության օգտագործումը պայմանավորված է քրեական խմբերի գործունեության արդյունքում ձևավորված սոցիալական կառույցների հետ՝ իրականում մենք խոսում ենք միայն որոշակի հատկանիշների, նմանությունների, այլ ոչ թե պաշտոնական կառույցների փոխարինող անկախ կառույցների ձևավորման մասին ։ Ի տարբերություն պետության, կազմակերպված հանցախմբերը բնութագրվում են ճկունությամբ, շրջակա միջավայրի պայմաններին, արկածախնդրությանը արագ հարմարվելու ունակությամբ։ Չնայած պետության և խոշոր տնտեսվարող սուբյեկտների առանձին մեխանիզմների առկայությանը, նրանք շարունակում են մնալ ոչ ֆորմալ հասարակական միություններ ։
Չնայած հարաբերական անկախության և մեկուսացմանը, քրեական հասարակությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց օրենք ընդունող քաղաքացիների (օրինական հասարակություն)։ Հենց նրանց հետ է սերտ փոխհարաբերությունների մեջ՝ քրեական հասարակությունը ակտիվորեն օգտագործում է պետության քաղաքական և տնտեսական համակարգը, պահպանելու իր գոյությունը և իր շահերը, օգտվում է օրինական հասարակության ինստիտուտներից (ներառյալ մշակույթից ու արվեստից, լրատվամիջոցներից), տարածելու իր գաղափարախոսությունը ։ Կազմակերպված հանցագործությունը, որպես կանոն, հանդիսանում է իրավիճակ հասարակության մեջ, որտեղ պետական և ոստիկանական մարմինները չեն միջամտում իրենց գործունեությանը և չեն խանգարում դրան, որին կարելի է հասնել ստեղծելով լուռ «չհարձակման փոխադարձ համաձայնություն» (քրեական կազմակերպություններն, ի պատասխան պետական անգործության սահմանափակումների դեմ բռնի պայքարի) կամ կոռումպացված սիմբիոտիկ կապեր ստեղծելով պետական ներկայացուցիչների և կազմակերպված հանցավոր խմբերի միջև, երբ պետությունը փաստորեն միանում է կազմակերպված հանցավորության համակարգին` ներգրավվելով այդ անօրինությունների մեջ ։
Քրեական հասարակությունում ներգրավված են ոչ միայն այն անձինք, ովքեր կատարում են հանցագործություններ, այլ բոլոր այն անձինք, որոնց նյութական բարեկեցությունը նպաստում է հանցավոր գործունեության արդյունքին։ Օրինակ, մշակութային գործիչները, որոնց գործունեությունը կենտրոնացած է քրեական միջավայրի, անվտանգության մարմինների, իրավական խորհրդատուների, «քրեական իշխանություններին», ինչպես նաև նրանց ընտանիքների անդամներին շատ տարբեր բնույթի ծառայություններ մատուցելը ։
Կազմակերպված հանցագործության արդյունքում հանցավոր հասարակության ձևավորման ժամանակ նույնիսկ զարգացած պետությունները չեն ապահովագրվում (օրինակ, 20-րդ դարի վերջում նման հասարակություն ձևավորվեց Իտալիայի սիցիլյան մաֆիայի կողմից) ։ Այնուամենայնիվ, քրեական հասարակությունը ամենից ակտիվ ձևավորվում և զգալիորեն ընդլայնվում են հասարակական ցնցումների ժամանակ, երբ անհետանում են պետական հաստատությունների և սոցիալական խմբերի ուշադրությունը և առանց նրանց աջակցության, ոմանք հաճախ դիմում են իրենց կենսամիջոցների ապահովման քրեական ուղիներին, դա հանգեցնում է նրան, որ այդ դեպքերում կազմակերպված հանցավոր կառույցները սկսում են ընկալվել ոչ թե որպես սոցիալական չարիք, այլ որպես սոցիալական բարիք ։ Օրինակ 20-րդ դարի վերջում Կոլումբիայում տիրող իրավիճակը՝ այս պետության քաղաքականությունն ու տնտեսությունը գրեթե կախվածության մեջ գցեցին կազմակերպված հանցախմբերին թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունից ։
Հետագայում պետական իշխանության և իրավապահ մարմինների ամրապնդմամբ բնակչության նման զանգվածների առկայությունը դառնում է հասարակության ապաքրեականացմանը խոչընդոտող հզոր գործոն ։
Կազմակերպված հանցագործության տարածվածություն
Կազմակերպված հանցավորության սանդղակը չափազանց մեծ է, և դրա հետևանքների վնասը մեծ է։ Միացյալ Նահանգների Ազգային հետախուզական խորհրդի «Մարդկային զարգացման գլոբալ տենդենցները մինչև 2015 թվականը» զեկույցում ասվում է ՝
Մեր հավաքած տվյալները ցույց են տալիս, որ կազմակերպված հանցագործությունների տարեկան եկամուտները թմրանյութերի վաճառքից կազմել են 100-300 միլիարդ դոլար, 10-12 մլրդ դոլար ստացվել է թունավոր և այլ վտանգավոր նյութերից։ ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում տրանսպորտային միջոցների գողությունից՝ 9 միլիարդ դոլար, 7 միլիարդ դոլար՝ անօրինական միգրանտների տեղաշարժումից և մոտավորապես 1 միլիարդ դոլար էլ մտավոր սեփականության իրավունքների խախտումներից` տեսաֆիլմերի, համակարգչային ծրագրերի և այլ ապրանքների անօրինական պատճենահանման միջոցով։
=== Կազմակերպված հանցավոր խմբերը աշխարհում === ԱՄՆ
Կոլումբիա
Իտալիա
Ռուսաստան
Հոնկոնգ (տրիադա)
Անդրազգային հանցավոր կազմակերպություններ
Կազմակերպված հանցագործությունը հաճախ միջազգային կապեր է հաստատել, բայց մինչև 20-րդ դարի կեսերին այդ կապերը անկանոն և սովորաբար կարճատև էին, նրա ծաղկունությունը սկսվեց միայն տնտեսության միջազգայնացումից և ապօրինի ապրանքների (թմրամիջոցներ, զենքեր, «կենդանի ապրանքներ») առևտրի տարածումից հետո, որոնք հանգեցրին անդրսահմանային քրեական գործառնություններից ստացված եկամտի զգալի աճի ։
Բացի անօրինական ապրանքների (հիմնականում թմրամիջոցների) սահմանից սահման անցկացնելը, կազմակերպված հանցագործության միջազգայնացումը կապված է քրեական խմբերի ընտրության իրավասության հետ, որտեղ քրեական արդարադատության համակարգերը բավականաչափ արդյունավետ չեն, երբ քրեական եկամուտների օրինականացման համար գործառնությունները բավականին հեշտ են (օրինակ` «հարկային ապաստանները») ։
Հիմնական անդրազգային հանցավոր կազմակերպություններն են ՝
Եվրոպայում
2001 թվականի Եվրոպայի խորհրդի կազմակերպված հանցագործության վերաբերյալ զեկույցը ներառել է Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետություններում կազմակերպված խմբերի և դրանց մասնակիցների թվաքանակի վերաբերյալ հետևյալ տեղեկատվությունը (ըստ այդ երկրների կառավարությունների տրամադրած տեղեկատվության) ։
2004 թվականի և հաջորդ տարիների հաշվետվությունները նաև ցուցադրում են Եվրոպայում գործող միջազգային հիմնական քրեական կազմակերպությունները ։ Նրանցից ամենավտանգավորներից են ալբանականները (զբաղվում են թմրամիջոցների առք ու վաճառքով և մարդկանց թրաֆիքինգով, ինչպես նաև փորձում են վերահսկել քրեական շուկաները, կիրառելով բռնի մեթոդները) և ռուսականները (իրականացնում են տնտեսական հանցագործություններ, շորթում, ապօրինի ներգաղթ)։ Բացի այդ, նշվում են նաև այլ էթնիկ խմբեր` թուրքական (թմրանյութերի և զենքի առեևտուր, փողերի լվացում, ռեկետիզացիա), նիգերիան (թմրանյութերի վաճառք և մարդկանց թրաֆիքինգ), մարոկկական, կոլումբիական (կոկաինի թրաֆիքինգ), չինական (ապօրինի արտագաղթ) և վիետնամական (մաքսանենգություն, անօրինական միգրացիա, քրեական այլ ծառայություններ)։
Կազմակերպված հանցագործության որոշում
Փորձագետները նշում են, որ անհատական ակտերի հանցավոր վարքագծի անցումը կազմակերպված հանցավոր գործունեության բնութագրվում է նույն շղթայի պատճառահետևանքային կապերի, որ շուկայական տնտեսության երկու դեպքում էլ համարվում է տնտեսական գործունեության զարգացման սխեմաների ձեռնարկատիրական գործունեության պարզագույն ձևերից և ապահովում է առավելագույն արդյունավետություն։ Կան նաև ավելի բարդ սխեմաներ, որոնց միջոցով խմբավորվում են հանցավոր կազմակերպությունները ։
Կազմակերպված հանցագործությունը բնորոշ չէ որևէ հասարակությանը, այն պահանջում է հատուկ սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պայմաններ ։
Նախ, կազմակերպված հանցագործությունը կապված է միգրացիոն գործընթացների հետ՝ քրեաբանները նշել են կազմակերպված հանցագործության որոշման գործընթացների համառ էթնիկ բնույթը, նրանց կապը որոշակի ժողովուրդների զանգվածային արտագաղթի ալիքների հետ ։ Այսպես, XIX-դարի սկզբին XX դարի վերջին Միացյալ Նահանգներում հիմնականում հանդես է եկել իռլանդական խումբը, որոնք փոխվել և դարձել են հրեական ( Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զանգվածային արտագաղթի և Ռուսաստանում սոցիալական բարեփոխումների հետևանք էր ), իսկ դրան հաջորդեցին իտալական խմբերը։ Արդի ժամանակաշրջանում ամերիկյան կազմակերպված հանցագործությունը որոշվում է նաև էմիգրանտների նոր ալիքային հոսքի շնորհիվ՝ հրեաների, որոնք ԽՍՀՄ նախկին երկրներից են (այսպես կոչված «ռուսական» կազմակերպված հանցագործություն), կուբացիների և այլ լատինոամերիկացիների։ Եվրոպական (ներառյալ ռուսական) կազմակերպված հանցագործությունները նույնպես ունեն էթնիկ բնույթ։
Կազմակերպված հանցագործության առաջացման պատճառներից է որոշակի պետական ինստիտուտների թերզարգացումը։ Հետազոտողները ներկայացնում են սիցիլիական մաֆիայի ձևավորման օրինակը, որը հնարավոր դարձավ, քանի որ այս կազմակերպությունը գործարարներին հնարավորություն է տվել ապահովել առևտրային գործարքների երաշխավորված կատարումը, պաշտպանել իրենց տնտեսական շահերը, լրացնել արդարադատության պետական համակարգի գոյության բացթողումները և տնտեսական գործունեության կարգավորման գործընթացը։ Միևնույն ժամանակ նշվում է, որ ձեռնարկատերերը իրենց շահերը պաշտպանելու նպատակով դիմել են մաֆիային ։ Նման իրավիճակում անհրաժեշտ է քրեական համայնքի կառուցվածքի սոցիալական պաշտպանություն՝ Ինդոնեզիայի պրեմանի և Պապուա Նոր Գվինեայի ռեսկոլի անդամների համար ։
Սիցիլյան գրող Ջուզեպե Ֆավան նկարագրում է կազմակերպված հանցագործության ձևավորման հիմքում ընկած հիմնական կրիմինոգեն որոշիչները՝ «Մաֆիայի գոյության հիմնական պատճառը անհույս աղքատության և թշվառության մեջ է, որը միավորում է անգրագիտությունը և հիվանդությունը, սնահավատությունը և կեղծավորությունը, հետամնացությունը և բռնությունը ... Մաֆիայի արմատները աղքատ են, բայց նրա կատալիզատորը հարստության, կեղտոտ հարստության ձգտումն է » ։
Ժամանակակից գլոբալ աշխարհի պայմաններում սա առավել ևս արդիական է, որ քրեական գործընթացների պատճառահետևանքային համալիրը ընդգրկվում է այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են հարուստ երկրների՝ «ոսկե միլիարդի» և աղքատության միջև գլոբալ հակամարտությունները, որը հանգեցնում է այն բանին, որ կազմակերպված հանցագործության ձևերը սկսում են օգտագործել ոչ միայն անհատներին կամ նրանց ասոցիացիան, այլ նաև օգտագործում են հանցավոր խմբերի (այդ թվում ահաբեկչական), իրենց իսկ սեփական շահերի համար, նպաստեն աշխարհում գործող հանցավոր համակարգերի և անդրազգային կոմպորացիաների ձևավորմանը ։
Պայքար կազմակերպված հանցագործության դեմ
Կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարը շատ ավելի բարդ է, քան ընդհանուր հանցագործության։ Հաճախ կազմակերպված հանցագործությունն ունենում է ռեսուրսներ (մարդկային, ֆինանսական, քաղաքական), որոնք համեմատելի են ոստիկանության պաշտոնական իշխանությունների համար։ Դրանց համար մեթոդներ գոյություն չունեն, որոնք հնարավոր կդարձնեն կարճ ժամանակահատվածում կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարում նշանակալի հաջողությունների հասնել։
Կազմակերպված հանցագորության դեմ պայքարի ռազմավարական խնդիրները, բացի հիմնական կազմակերպված հանցախմբերի վերացումը և նրանց գործունեության հետևանքով վնասների փոխհատուցումը, նաև քրեական հասարակության ձևավորմանը նպաստող պատճառների և պայմանների վերացումն է, հանցավոր գործունեության մեջ նոր մարդկանց ներգրավելը  դժվարություն դարձնելն է և հանցագործության ազդեցության տարածումն է ։
Իրավապաշտպան հանցավոր խմբերի դեմ պայքարում իրավապահ մարմինները նախևառաջ ձգտում են նրանց հեռացնել։ Բացի հանցագործություններին արձագանքելուց և դրանց անմիջական առնչվող հանցագործներին հայտնաբերելուց, նրանց հիմնական խնդիրն է բացահայտել քրեական խմբերի առաջնորդներին և նրանց արդարացնել, ինչպես նաև հանցավոր խմբերի պակաս վտանգավոր անդամների օգնությունը կարող է օգտագործվել, քանի որ իրավապահ մարմինների հետ համագործակցության դեպքում սահմանված պատժի պայմանները զգալիորեն նվազեցվում է (ընդհուպ մինչև պատասխանատվության ենթարկելու հրաժարումը) ։
Կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարի միջոցառումների կարևոր բաղադրիչներն են ֆինանսական հսկողությունը, ուղղված փողերի լվացման գործողությունների, քրեական կապիտալի օգտագործման և կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջոցներին, որոնք ուղղված են իրավապահ մարմինների և այլ պետական կառույցների մաքրմանը, որոնք նպաստում են կազմակերպված հանցավոր խմբերի գրծունեությանը ։
Կազմակերպված հանցագործության դեմ արդյունավետ պայքարը անհնար է առանց հասարակության բարելավմանն ուղղված միջոցառումների, որոնք նախատեսված են քրեական հասարակության «սոցիալական ծառայությունների» համար իրավական այլընտրանք ապահովելու համար՝ պետությունը բնակչության համար պետք է ապահովի անհրաժեշտ ապրանքների և ծառայությունների մատչելիությունը, բնակչության զբաղվածությունը, գաղափարական և կրթական հաստատությունների բնականոն գործունեությունը, իրավական միջոցների առկայությունը, լուծի սոցիալական հակամարտությունները ։
Հետևյալ միջոցների ավելի արդյունավետությունը կախված է մոդելից, որի վրա կազմակերպված հանցագործության գործողությունները կառուցված են կոնկրետ սոցիալական պայմաններում։ Ջեյ Ալբանեզը նշում է երեք այդպիսի մոդելներ ՝
Բացի այդ, այն բանի համար, որ իրավապահ մարմինները կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարում կարող են հասնել նշանակալի արդյունքների, պետք է հատուկ նորմատիվ-իրավական և նյութատեխնիկական բազան, որը հնարավորություն կտա անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել և կանխել հանցագործությունների կազմակերպված խմբերը, կազմալուծել նրանց գործունեությունը, իրավապահ մարմիններին թույլ չի տա կազմակերպված հանցավոր խմբերի անդամներին արդարացնել և ազատել պատժից ։
Կազմակերպված հանցագործությունները Ռուսաստանում
Ռուսաստանում կազմակերպված հանցագործության  և քրեական հասարակության ձևավորումը տեղի է ունեցել 1960-ական թվականներից սկսած։ Հանցագործության կազմակերպվածությունը հատկապես նկատելի է դարձել Ռուսաստանի տնտեսական բարեփոխումների ժամանակ (1991 թվական), երբ կազմակերպված հանցագործությունը մտավ  մեծ թվով քաղաքացիներ կյանքի մեջ։
Ռուսաստանի Դաշնության Ներքին գործերի նախարարության տվյալներով, 2000 թվականին Ռուսաստանում գործում էր 130 հատուկ վտանգավոր քրեական համայնքներ, որոնք ընդգրկում էին 964 կազմակերպված խմբեր` ընդհանուր առմամբ ավելի քան 7500 մասնակիցներ, մինչդեռ 2001 թվականին իրավապահ մարմինները դատապարտվեցին 11.5 հազար ղեկավարների և կազմակերպված հանցախմբերի ակտիվ մասնակիցների ։
Ռուսաստանում  գործում և աշխատում են մի շարք զգալի քրեական համայնքներ։ Դրանցից հանրությանը ամենահայտնին «օրենքով գողեր » համայնքն է, որը հիմնականում կենտրոնանում է ընդհանուր, այլ ոչ թե տնտեսական (կոռուպցիոն) հանցագործությունների` գողություն, շորթում, ավազակություն և այլն կատարման վրա։ Կան նաև համայնքներ, որոնք կազմակերպվում են էթնիկ և այլ հիմունքների հիման վրա ։
Վեբ կայքեր
Կատեգորիա:Հանցագործություն Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն Կատեգորիա:Անօրինական մասնագիտություններ
Բրիջիտ Ջոնսի օրագիր (ֆիլմ)
Բրիջիտ Ջոնսի օրագիր (Bridget Jones’s Diary), 2001 թվականի բրիտանական ֆիլմ՝ նկարահանված Հելեն Ֆիլդինգի գրքի հիման վրա։ 2004 թվականին թողարկվել է ֆիլմի շարունակությունը՝ «Բրիջիտ Ջոնս. բանականության եզրին», որը նույնպես նկարահանվել է Հելեն Ֆիլդինգի գրքի հիման վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:2001 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Կենտրոնական Բալկան
«Կենտրոնական Բալկան» ազգային պարկ (Национален парк Централен Балкан), գտնվում է Բուլղարիայի կենտրոնական մասում, Բալկանյան լեռներում։ Պարկի բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 550 մետրից (Կառլով քաղաքի մոտ) մինչև 2376 մ (Բոտև լեռ, որը Բալկանների ամենաբարձր կետն է)։ Հիմնադրվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Տարածքի մեծությամբ երրորդն է Բուլղարիայում։ Տարածքի ընդհանուր մակերեսը 716,69 կմ² է, երկարությունը արևմուտքից արևելք 85 կմ, միջին լայնությունը 10 կմ։ Գտնվում է հինգ մարզերի տարածքում՝ Լովեչիի, Գաբրովոյի, Սոֆիայի, Պլովդիվի և Ստարա Զագորայի։ Իր մեջ է ներառում 9 արգելոցներ՝ Բոատին, Ցարիչինան, Կոզյա-Ստենան, Ստենետոն, Սեվերեն-Ջենդեմը, Պեեշտի-Սկալին, Սոկոլնան, Ջենդեմը և Ստարա-Ռեկան։
Կենտրոնական Բալկանը Եվրոպայի խոշորագույն և արժեքավոր ազգային պարկերից մեկն է։ IUCN նրան II-րդ կարգ է սահմանել։ Պարկի ութ արգելոցները, ինչպես նաև պարկը, մտնում են ՄԱԿ-ի հատուկ պահպանվող տարածքների ցուցակի մեջ, չորս արգելոցներ էլ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից «Մարդ և կենսոլորտ» ծրագրի շրջանակներում ընդգրկաված են կենսոլորտային տարածքների համաշխարհային ցուցակում ։ Լիիրավ անդամ է PAN Parks հիմնադրամի։
Պարկը գտնվում է Ռոդոպյան խառը անտառային գոտում։ Բազում հազվագյուտ հանդիպող բույսերի և կենդանիների տուն է հանդիսանում, ինչպես նաև ունի մեծ պատմական և մշակութային նշանակություն գիտության համար։ Ֆլորան ներկայացնում է ծառերի և բույսերի 2340 տեսակ, և անտառները զբաղեցնում են տարածքի 56%-ը։ Կաթնասունների 59 տեսակ, թռչունների 224 տեսակ, սողունների 14 տեսակ, ամֆիբիների 8 տեսակ, ձկան 6 տեսակ և անողնաշարավորների 2387 տեսակ է հաշվում։
Պատմություն
Պարկը ձևավորվել է 1991 թվականին, որպեսզի պահպնվեն յուրահատուկ բնության ժառանգությունը և պաշտպանվի միջավայրը քաղաքային վնասակար ազդեցությունից։ Պարկի ղեկավարմամբ զբաղվում է տնօրինությունը, որը ենթարկվում է Շրջակա միջավայրի և ջրային ռեսուրսների նախարարությանը։ Տնօրինությունը համագործակցում է բազում կազմակերպությունների հետ իր առջև դրված նպատակների հասնելու և պարկը պահպանելու համար։
Էկոհամակարգ
Բազմադարյան անտառները հաճարենու, եղևինի, եղևնու, բոխու և կաղնու զբաղեցնում են պարկի տարածքի մեծ մասը։ Բուլղարիայի ֆլորայի կեսը հայտնաբերվել է պարկում։ Այստեղ 10 տեսակ և 2 ենթատեսակ հանդիսանում են էնդեմիկ և չեն հանդիպում աշխարհի որևիցե այլ վայրում։ Պարկի ավելի քան 130 բույսեր և կենդանիներ ընդգրկված են Կարմիր գրքի մեջ։
Բուժող խոտաբույսերի 166 տեսակ է հայտնի, որոնցից 12 պաշտպանվում են օրենքով։ Եվս՝ մամուռի 229, սնկան 256, ջրիմուռների 208 տեսակներ կան։ Բալկանյան լեռնաշղթայի կենտրոնական մասը տուն է հանդիսանում Բուլղարիայի անողնաշարավոր կենդանիների 70%-ի համար և ողնաշարավորների 62%-ի համար։ Կա թռչունների 224 տեսակ, որը դարձնում է պարկը կարևոր միջազգային արգելոց թռչունների համար։
ԵՄ-ն կողմից ֆինանսավորվող CORINE BIOTOPS ծրագիրը առաջարկեց բնակության վայրերի դասակարգման մեթոդաբանություն, և Կենտրոնական Բալկանում ներկայացված են նախագծի 49 տեսակի բնակավայրեր։ 24 տեսակ ընդգրկված են «Բնակության վայրում անհետացման եզրի առջև կանգնածների ցուցակում» և անհրաժեշտ են հատուկ քայլեր ձեռնարկել Եվրամիության բնակության միջավայրի կոնվենցիային համապատասխան պահպանելու համար։
Ռելիեֆ
Հանդիպում են բարձր լեռնային մարգագետիններ, ուղղահայցած ժայռեր, խորը կիրճեր, ջրվեժներ և բազում բարձր գագաթներ, որոնցից մոտավորապես 20 ունեն 2000 մետր բարձրություն։ Կենտրոնական Բալկանը հանդիսանում է զբոսաշրջիկների և գիտնականների սիրելի վայրերից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Մակ-Քորմիկ շրջան (Հարավային Կարոլինա)
Մակ-Քորմիկ շրջան (McCormick County), ԱՄՆ Հարավային Կարոլինա նահանգի 46 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.020 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.958 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մակ-Քորմիկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1914 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Կարոլինայի շրջաններ
Հարսնաքար (Շիրակի մարզ)
Հարսնաքար, հարսնասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Փամբակի լեռնաշղթայի արևմտյան մասում, Ջրառատ գյուղից 3,5 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2483 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Պալոյենք
Պալոյենք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։
Պալոյենքն ուներ '''Ս. Վարվառե''' անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օկտյաբրսկոե (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Օկտյաբրսկոե (Октябрське, Büyük Onlar), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բիյուկ-Օնլար։
2012 թվականի տվյալներով Օկտյաբրսկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 11 471 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Հոլոքոստ
Հոլոքոստ (The Holocaust – Ողջակիզում, ὁλόκαυστον, կոչվում է նաև Շոա), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իրականացված ցեղասպանություն, որի շրջանակներում Նացիստական Գերմանիայի և իր դաշնակիցների կողմից համակարգված կերպով ոչնչացվել են շուրջ վեց միլիոն եվրոպացի հրեաներ՝ Եվրոպայի հրեա բնակչության մոտավորապես երկու երրորդը 1941 թվականից մինչև 1945 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։ Հրեաներից բացի նացիստների կատարած ցեղասպանության զոհ են դարձել նաև ազգային ու սոցիալական այլ խմբերի ներկայացուցիչներ, ներառյալ գնչուներ, անբուժելի հիվանդներ, ինչպես նաև լեհեր ու այլ սլավոններ, ԽՍՀՄ քաղաքացիներ, խորհրդային ռազմագերիներ, քաղաքական հակառակորդներ, միասեռականներ, Եհովայի վկաներ, ինչի արդյունքում ընդհանուր առմամբ ոչնչացվել է մինչև 17 միլիոն մարդ։
Գերմանիան հալածանքները կազմակերպել է փուլ առ փուլ։ 1933 թվականին Ադոլֆ Հիտլերի՝ իշխանության գլուխ անցնելուց հետո կառավարությունը հաստատել է հրեաներին քաղաքացիական հասարակությունից մեկուսացնելուն ուղղված օրենքներ, որոնցից էին 1935 թվականին ընդունված Նյուրնբերգյան օրենքները։ Սկսած 1933 թվականից՝ նացիստները Գերմանիայում կառուցել են համակենտրոնացման ճամբարների ցանց քաղաքական հակառակորդների ու «անցանկալի» համարվող մարդկանց համար։ 1939 թվականին Լեհաստան ներխուժումից հետո ռեժիմն ստեղծել է գետտոներ հրեաներին մեկուսացնելու համար։ Հիմնադրվել են ավելի քան 42 հազար ճամբարներ, գետտոներ և այլ կալանավայրեր ։
Հրեաների տեղափոխումը գետտոներ եղել է նացիստների կողմից իրականացվող ոչնչացման քաղաքականության հանգուցալուծումը, որը կոչվել է «Հրեական հարցի վերջնական լուծում» և քննարկվել է նացիստական բարձր պաշտոնյաների կողմից 1942 թվականի հունվարին Բեռլինում կայացած Վանզեի կոնֆերանսում։ Գերմանական զորքերի՝ դեպի արևելք շարժվելուն զուգահեռ հակահրեական գործողությունները դարձել են ավելի ռադիկալ։ ՍՍ-ի համակարգմամբ և Նացիստական կուսակցության առաջնորդների հրահանգներով սպանություններ են իրականացվել Գերմանիայի տարածքում, նրա կողմից օկուպացված Եվրոպայում և Առանցքի ուժերի կողմից վերահսկվող բոլոր տարածքներում։ Ռազմականացված մահվան ջոկատները, որ կոչվել են Այնզացխմբեր, համագործակցելով Վերմախտի ոստիկանության գումարտակների ու տեղացի կոլաբորացիոնիստների հետ, սպանել են շուրջ 1,3 միլիոն հրեաներ 1941-1945 թվականներին իրականացված զանգվածային գնդակահարությունների ընթացքում։ Մինչև 1942 թվականի կեսերը զոհերը բեռնատար գնացքներով գետտոներից տեղափոխվել են մահվան ճամբարներ, որտեղ ճանապարհորդությունից հետո կենդանի մնացածներն սպանվել են գազի խցիկներում։ Սպանությունները շարունակվել են մինչև Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը՝ 1945 թվականի մայիս։
Օսմանյան կայսրության կողմից կատարված Հայոց ցեղասպանության հետ մեկտեղ Հոլոքոստը համարվում է 20-րդ դարում իրականացված ամենահայտնի ցեղասպանություններից մեկը ։
Ադոլֆ Հիտլերն իր հակամարդկային պլանն արդարացնում էր «Ո՞վ է այսօր խոսում հայերի բնաջնջման մասին...» արտահայտությամբ ։
Ստուգաբանություն
Հոլոքոստ տերմինը ծագում է հունարեն ὁλόκαυστος holókaustos բառերից. hólos - «ամբողջ» և kaustós «զոհի այրում»։ Century Dictionary-ում այն 1904 թվականին բնորոշվել է որպես «զոհ կամ զոհաբերություն, որ ամբողջովին այրվում է կրակի մեջ, տարածված է հրեաների և որոշ հեթանոս ազգերի մոտ»։
Աստվածաշնչյան շոա (שואה) տերմինը, որ նշանակում է «աղետ», եբրայերենում օգտագործվում է որպես Եվրոպայի հրեաների կոտորածն անվանող ստանդարտ տերմին և առաջին անգամ օգտագործվել է 1940 թվականին «Լեհաստանի հրեաների շոան» (Sho'at Yehudei Polin, Sho'ah of Polish Jews) պամֆլետում, որը հրատարակվել է Հրեաների օգնության միացյալ կոմիտեի կողմից Լեհաստանում ։ 1941 թվականի հոկտեմբերին The American Hebrew ամսագիրն օգտագործել է «Հոլոքոստից առաջ» («before the Holocaust») արտահայտությունը հավանաբար նկատի ունենալով Եվրոպայում տիրող իրավիճակը, իսկ 1943 թվականի մայիսին The New York Times պարբերականը, քննարկելով Բերմուդյան համաժողովը, գրել է, թե «հարյուր հազարավոր եվրոպացի հրեաներ դեռ վերապրում են Նացիստական Հոլոքոստը» ։ Կոնգրեսի գրադարանը 1968 թվականի ստեղծել է նոր կատեգորիա՝ «Հոլոքոստ, Հրեաների (1939-1945)» (Holocaust, Jewish (1939–1945)։ Տերմինը տարածվել է 1950-ական թվականներին Նոբելյան մրցանակի ապագա դափնեկիր Էլի Վիզելի գրքերի շնորհիվ։ Միացյալ Նահանգներում այն տարածում է գտել NBC-ի «Հոլոքոստ» («Holocaust», 1978) մինի սերիալից հետո, որը պատմում է գերմանացի հրեաների հորինված ընտանիքի մասին։ Քանի որ ոչ հրեաները նույնպես սկսել են իրենց համարել Հոլոքոստի զոհ, բազմաթիվ հրեաներ նախընտրում են դրա փոխարեն օգտագործել Շոա կամ Չուրբան տերմինները։ Նացիստներն օգտագործել են Հրեական հարցի վերջնական լուծում (die Endlösung der Judenfrage) արտահայտությունը։