cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մոսկովյան բակ
Ստեղծման պատմություն
Էդյուդ կտավի վրա նկարվել է նորից (մի քիչ փոխվել է ռակուրսը և ընդլայնվել տեսարանը), և բակում ավելացվել են մարդիկ։ Այս նկարը Վասիլի Պոլենովն ուղարկել է Սանկտ Պետերբուրգ՝ պերեդվիժնիկների 1878 թվականի ցուցահանդեսին։ Պոլենովն Իվան Կրամսկոյին գրել է. «Ցավոք, ես ժամանակ չունեի ավելի նշանակալի բաներ նկարելու, իսկ ես ցանկանում էի ինչ-որ պատշաճ բանով հանդես գալ պերեդվիժնիկների ցուցահանդեսում։ Հուսով եմ, որ ապագայում աշխատել արվեստի համար կորցրած ժամանակը։ Իմ նկարը պատկերում է Մոսկվայում գտնվող բակ ամռան սկզբին»։ Վասիլի Պոլենովի կտավը ցուցահանդեսին մեծ հաջողություն է ունեցել և նկարչին ճանաչում բերել։ Ցուցահանդեսից կարճ ժամանակ անց կտավն իր հավաքածուի համար ձեռք է բերել Պավել Տրետյակովը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վասիլի Պոլենովի նկարներ Կատեգորիա:1878 նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Նիկողայոս Ալադաթյան
Նիկողայոս Հովհաննեսի Ալադաթյան (Նիկողայոս Հովհաննիսյան Ալադաթյան(ց), ), հայ հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ ։
(7511) Պետկասսեն
(7511) Պետկասսեն (Patcassen), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Նիկողայոս Ալադաթյան
Կենսագրություն
1856 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի գիմնազիան ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանում ։ Արդեն այդ տարիներին Ն.Ալադաթյանը հանդես է գալիս թատրոնի ասպարեզում։ Մոսկվայում հիմնված և հայերեն ներկայացումներ բեմադրող թատերասիրաց խմբակի համար, 1859 թվականին գրում է «Վա՜յ իմ կորած 50 ոսկի» կենցաղագրական առաջին պիեսը ։ Առաջին անգամ ներկայացվում է 1859 թվականի հունվարի 27-ին Մոսկվայում՝ Նովայա Բասմաննայա փողոցում գտնվող վաճառական Միքայել Ստեփանյանցի տանը ։ Այնուհետեւ, երկար ժամանակ բեմադրվել է հայկական թատերական խմբերի կողմից։
(7511) Պետկասսեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,201431 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6948 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7081 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2092,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172063 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,28° անկյուն։
Նիկողայոս Ալադաթյան
Կենսագրություն
1860 թվականին Ալադաթյանը օժանդակել է «Հյուսիսափայլի» հրատարակման գործին ։ Մոսկվայում ներկայացված հայերեն մի բեմադրության մեջ 1865 թվականին նա ստանձնում է «հարուստ վաճառականի» դերակատարությունը         ։
(7511) Պետկասսեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Նիկողայոս Ալադաթյան
Կենսագրություն
Համալսարանն ավարտելուց հետո Ալադաթյանը վերադառնում է Թիֆլիս։ 1866 թվականին Թիֆլիսի Մարիամյան օրիորդաց ուսումնարանում աշխատում էր որպես ուսուցիչ և միաժամանակ հանդիսանում Ներսիսյան դպրոցի հոգաբարձու ։
1868 թվականին Թիֆլիսի քաղաքային ընտրությունների ժամանակ ընտրվել է ավագ ներկայացուցիչ, իսկ քաղաքագլուխ Երեմիա Արծրունու հրաժարականից հետո 1,5 տարի վարում է քաղաքագլխի պաշտոնը ։ Ն.Ալադաթյանցի պաշտոնավարության շրջանում՝ 1868 թվականի նոյեմբերի 8-ին, բացվում է Քաղաքային նոր հիվանդանոցը ։ 1869 թվականին մասնակցում է Գայանյան օրիորդաց ուսումնարանի հիմնադրմանը ։
Վախճանվել է Թիֆլիսում 1875 թվականի հուլիսի 25-ին թոքախտից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Նիրվոժա
Նիրվոժա (Нырвожа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիկոշմա գետի ձախ ափին՝ 42 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լուկովիցա (գյուղ, Հերցայի շրջան)
Լուկովիցա (Луковиця), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լուկովիցա գյուղում բնակվում էր 610 մարդ։
Հազալ Քայա
Լեյլա Հազալ Քայա (Hazal Kaya, ), թուրք դերասանուհի։
Կենսագրություն
Հազալ Քայան ծնվել է Ստամբուլում ։ Սովորել է Գազիօսմանփաշայի տարրական դպրոցը, իսկ 2009 թվականին ավարտել Ստամբուլի իտալական վարժարանը ։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Ստամբուլի Բիլգի համալսարանում ։ Ներկայումս նա շարունակում է իր բարձրագույն կրթությունը Ստամբուլում ։ Նրա ծնողները, որոնք երկուսն էլ մասնագիտությամբ իրավաբաններ են, բաժանվել են, երբ աղջիկը 7 տարեկան էր ։ Դեռ երիտասարդ տարիքից զբաղվել է դերասանական կարիերայով, իսկ 7 տարեկանից ստացել բալետի և ջութակի դասեր ։ Քայան վարժ տիրապետում է թուրքերենին, անգլերենին և իտալերենին ։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ նշել է, որ սովորում է նաև գերմաներեն ։
Կարիերա
Քայան իր դերասանական կարիերան սկսել է 2007 թվականին՝ նկարահանվելով «Գենջո» հեռուստասերիալում ։ Այդ հեռուստասերիալում նա մարմնավորել է Օզգեի (Գյուլայ Էրքայա) դերը ։ 2008 թվականին Քայան խաղաել է Նիհալ Զիյագիլի դերը «Սեր և պատիժ» հեռուստասերիալում, որը նկարահանվել էր Հալիթ Զիյա Ուշաքլգիլի համանուն վեպի հիման վրա ։ Ֆիլմերում իր առաջնախաղն ունեցել է 2011 թվականին՝ նկարահանվելով Սելչուք Այդեմիրի «Երաժշտական գործիք» ֆիլմում։ Միևնույն ժամանակ դերասանական կուրսեր է անցել Այլա Ալգանի մոտ։ Մասնակցել է նաև Ումիթ Չըրաքի ժամանակակից դերասանական արվեստի դասերին ։
Քայան նկարահանվել է «Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալի երկու եթերաշրջաններում՝ մարմնավորելով Ֆերիհա Յըլմազ Սարաֆօղլուի դերը (2011)։ Նա մարմնավորել է բեռնակրի աղջկա դերը, որն սիրահարվում է համալսարանի ամենահարուստ և գեղեցիկ տղային՝ Էմիր Սարաֆօղլուին (Չաղաթայ Ուլուսոյ)։ Հեռուստասերիալը եղել է Թուրքիայի ամենավարկանիշային հեռուստասերիալներից մեկը ։ Ավելի ուշ, մոր՝ Այշեգյուլ Քայայի հետ միասին նկարահանվել է Բինգոյի գովազդում ։ 2012 թվականի վերջին, նա հեռացել է «Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալի կազմից և նկարահանվել «Վերջին ամառը Բալկաններում 2012» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով Էմինեի դերը ։ Այդուհանդերձ, հեռուստասերիալը ցածր վարկանիշի պատճառով, շատ շուտ փակվեց։ 2013 թվականից նկարահանվել է «Սեր» հեռուստասերիալում՝ մարմնավորելով թենիսի մարզիչ Ազրա Օզաքի դերը ։ Հեռուստասերիալը փակվել է 13-րդ սերիայից հետո։ 2015 թվականին նկարահանվել է «Մարալ․ մի գեղեցիկ պատմություն» հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերը եղել է Արաս Բուլութ Իյնեմլին ։ Ներկայումս նկարահանվում է «Մեր պատմությունը» հեռուստասերիալում, որը ամերիկյան «Անամոթները» հեռուստասերիալի թուրքական տարբերակն է։ Հեռուստասերիալում նա մարմնավորում է Ֆիլիզի դերը։ Հեռուստասերիալում նրա խաղընկերն է Բուրաք Դենիզը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ Կատեգորիա:Անձինք Գազիանթեփից Կատեգորիա:Ստամբուլի Բիլգի համալսարանի շրջանավարտներ
Նովի Ռեդանտ
Նովի Ռեդանտ (Новый Редант), գյուղ Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Մալգոբեկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4523 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1960 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Մալգոբեկսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշուրկովո (այլ կիրառումներ)
Աշուրկովո, կարող է վերաբերել՝
Թիֆլիսի հայկական տպագրություն
Թիֆլիսի հայկական տպագրություն, հայերեն գրքերի ու պարբերականների տպագրությունը Թիֆլիսում։
Պատմություն
Թիֆլիսի առաջին հայկական տպարանը հիմադրվել է 1819 թվականին՝ Ոսկան Երևանցու տպատառերով, որոնք Հոլանդիայում ճամփորդելիս ձեռք է բերել Գևորգ Արծրունին՝ Ներսես Աշտարակեցու խորհրդով։ Սկզբում տպագրվել են եկեղեցական հայտարարություններ, կոնդակներ, ցուցակներ և այլն։ 1823 թվականին լույս է ընծայվել առաջին գիրքը՝ բժիշկ Դ. Մկրտչյան Կարբեցու «Պատմութիւն եւ խրատ բժշկութեան...» երկը։ 1825 թվականին տպարանն անցել է Ներսիսյան դպրոցին. մինչև 1830 թվականը գործել է Հարություն Ալամդարյանի տնօրինությամբ։ Շուրջ 4 տասնյակ հրատարակություններից ուշագրավ են գեներալ Սիպ­յագինի «Ազդարարութիւն առ Հայս» և «Առաջադրութիւն հայոց նոր սարքուող զօրքի համար» (երկուսն էլ՝ 1827), «Երախայրիք Ներսիսեան դպրոցի» (գիրք Ա, Բ, 1828), Ս. Ջալալանցի «Ճանապարհորդութիւն ի Մեծն Հայաստան» (մաս Ա–Բ, 1842, 1858) երկերը, Խաչատուր Աբովյանի «Վէրք Հայաստանի» (1858) վեպը, Հ. Կարենյանի «Բաղդատութիւն պատմութեան Մովսիսի Խորենացւոյ տպագրելոյն ի Վենետիկ ընդ երկուց ձեռագրաց» (1858), Ս. Պալասանյանի «Պատմութիւն հայոց գրականութեան» (1865) աշխատությունները և այլն։ Այստեղ են տպագրվել «Կովկաս» (1846–47), «Մեղու Հայաստանի» (1858–61) թերթերը։ Տպարանը փակվել է 1860-ական թվականների կեսերին։ Երկրորդ՝ Հակոբ և Դավիթ Արզանյանների տպարանը գործել է 1838-1843 թվականներին. հրատարակել է Խ. Աբով­յանի «Նախաշաւիղ»-ը (1838, առաջին տպագրություն), ժամանակի խոսակցական աշխարհաբարով՝ «Կանօններ Ղրուզինո Իմերետինսկի ղուբերնիայի» (1842), Ե. Տեր-Ղուկասյանի «Կանոնք գործածականք» (1843) գրքույկները։ Տպարանատեր Համբարձում Էնֆիաճյանը (Գաբրիել Մելքումյանի և ուրիշների ընկերակցությամբ) 1860-1880 թվականներին տպագրել է Խ. Աբով­յանի, Պ. Պռոշյանի, Ղ. Աղայանի, Գ. Սունդուկանի, Րաֆֆու և ուրիշների երկերի առաջին հրատարակությունները, «Կռունկ Հայոց աշխարհին», «Հայկական աշխարհ», «Փորձ» պարբերականները։ Տպարանն այնուհետև անցել է Մարկիանոս Ռոտինյանին և 1883 թվականից մինչև դարավերջ տպագրել շուրջ 200 անուն գիրք, նաև «Մուրճ» ամսագիրը։ Մինչև 1920 թվականը հոր գործը շարունակել է որդին՝ Տիգրան Ռոտինյանը։
1881 թվականին հիմադրված Մովսես Վարդանյանի տպարանում տպագրվել են շուրջ 200 անուն գիրք և մի քանի պարբերական, Տիգրան Նազարյանի «Արոր» (1890–1915) տպարանում, հայ ու համաշխարհային գեղարվեստական գրականությունից բացի, հրատարակվել են նաև գիտահանրամատչելի գրքույկներ, նկարչական ալբոմեր, վերարտադրություններ, գեղագրության ձեռնարկներ։
1880-ական թվականներից մինչև XX դարի սկիզբը Ա. Մելիք-Շահնազարյանի տպարանում հրատարակվել են «Նոր-Դար» լրագիրը և մի քանի տասնյակ գրքեր։ XX դարի սկզբին բուռն գործունեություն է ծավալել միակ կին տպարանատեր օրիորդ Նվարդ Աղանյանը (Գյուտ Աղանյանի դուստրը)։ Հայտնի էին նաև Գաբրիել Պատկանյանի, Հակոբ Արզումանյանի, Ավետիք Թառումյանի, Շապանյանի, Մ. Հակոբյանի, Է. Պողոսյանի և ուրիշների տպարանները։ Մինչև 1920 թվականը Թիֆլիսում գործել են ավելի քան 30 հայկական և հայերեն գրքեր հրատարակող 20 օտարալեզու (Մ. Շարաձեի, Ծերեթելի և ընկ., Ի. Չանցևի, Յակշատի, Ա. Միխելսոնի և ուրիշների) տպարաններ։
Կովկասի փոխարքայի գլխավոր կառավարչության տպարանը (հիմնադրվել է 1804 թվականին, ունեցել է ռուսերեն, վրացերեն, հայերեն, ֆարսի. տառատեսակներ, տպագրել է Ռուսական կայսրության օրենքներն ու տեղական իշխանությունների ընդունած որոշումերը և տարածել Կովկասի ազգաբնակչության շրջանում. այս փաստը հիմք ընդունելով՝ կարելի է ասել, որ Թիֆլիսում հայկական տպագրությունն սկզբնավորվել է 1804 թվականին), հայերենով պաշտոնական հրատարակություններից բացի, տպագրել է պարբերականներ, հասարակական, քաղաքական, տնտեսագիտական, գեղարվեստական գրքեր՝ Ե. Արծրունու «Խնդիր երկաթէ ճանապարհի վերայ դէպ ի Հնդկաստան» (1872) ուղեգրությունը, Պ. Զուբովի «Ղարաբաղի աստղագէտը...» (1882), Րաֆֆու «Դաւիթ Բեկ» (գիրք 1–3, 1881–82) վեպերը, «Խամսայի մէլիքութիւններ» (1882) ժամանակագրությունը և այլն։
Հետագայում հայերեն գրքեր տպագրվել են «Զարյա Վոստոկա» (նախկին Ա. Մյասնիկանի անվան), իսկ «Խորհրդային Վրաստան» (այժմ՝ «Վրաստան») թերթը և «Կամուրջ» ալմանախը՝ Վրաստանի կոմուսի ԿԿ հրատարակչության (այժմ՝ Վրաստանի «Սամշոբլո» լրագրաամսագրային հրատարակչություն) տպարաններում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Ռաֆիկովո (այլ կիրառումներ)
Ռաֆիկովո, կարող է վերաբերել՝
Բիրջան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնագրություն
Վերսոն
Վերսոն (Verson), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 3621 մարդ, բնակչության խտությունը` 349.52 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.36 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 7 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 2302 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1733-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 569։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,3 %։ 1733 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1591 անձ (790 տղամարդ և 801 կին)։ Գործազուրկ են եղել 142 անձ (62 տղամարդ և 80 կին)։ 569 անաշխատունակներից 229-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 254-ը` թոշակառուներ, իսկ 86-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լիսաբոնյան հնգյակ
Լիսբոն 5 (նաև հայտնի են որպես՝ Lisbon 5, Լիսբոնյան հնգյակ), 1983 թվականի հուլիսի 27-ին աշխարհի ուշադրությունը Հայ դատին սևեռելու նպատակով Հայ Հեղափոխական Բանակի հինգ անդամներ՝ Վաչե Տաղլյանը, Սեդրակ Աճեմյանը, Սիմոնի Յահինյանը, Արա Քրջլյանը և Սարգիս Աբրահամյանը հարձակվում են թուրքական դեսպանատան վրա     ։
Նախապատմություն
Ականատեսները պատմում են, որ զինված մարդիկ դեսպանատան մոտ երևացել են 10:30-ի սահմաններում՝ երկու Ford Escorts մակնիշի ավտոմեքենաներով՝ կարմիր և սպիտակ, որոնցից կարմիրը կայանվել է դրսում, իսկ սպիտակ մեքենան շարունակել է ուղին դեսպանության շենք տանող ճանապարհով։ Մեքենան կասկածներ է առաջացրել դեսպանատան անվտանգության աշխատակիցների մոտ, քանի որ նկատվել էր դեսպանատան շենքի դիմաց դրանից մեկ օր առաջ։
Գործողության նախորդ օրը վեճ էր բռնկվել մեքնայով ժամանած երկու տղամարդկանց և անվտանգության աշխատակիցների միջև։ Մեքենայով ժամանածները պնդել էին, որ եկել են մուտքի արտոնագիր ստանալու համար, սակայն երբ անվտանգության աշխատակիցները պահանջել էին ցույց տալ անձնագրերը, երիտասարդները հապճեպ հեռացել էին։
Այս միջադեպի պատճառով թուրքական դեսպանատունը Պորտուգալիայի իշխանություններից խնդրել էր ուժեղացնել դեսպանատան պաշտպանությունը, արդյունքում հարձակման օրը ևս մեկ ոստիկան էր ավելացել դեսպանատան շենքի արտաքին պահակակետում։
Գրոհ
1983 թվականի հուլիսի 27-ին հայ հինգ երիտասարդները ժամանում են Պորտուգալիայում թուրքական դեսպանատան մոտ՝ երկու ամբողջովին պայթուցիկներով լցված մեքենաներով։ Երիտասարդները նախօրոք ծրագրել էին գրավել դեսպանատան շենքը, գերեվարել թուրք դեսպանին՝ այդ քայլով կարողանալով միջազգային հանրության ուշադրությունը սևեռել Հայոց ցեղասպանության և Թուրքիայի կողմից այդ փաստի ժխտման վրա։ Սակայն հայ վրիժառուներին չի հաջողվում մտնել դեսպանատան շենք։ Շենք ներխուժելու փորձի ժամանակ սկսված փոխհրաձգության ժամանակ սպանվում է Սիմոն Յահնիյանը։
Ողջ մնացած 4 հայ երիտասարդները շտապում են դեսպանության շենքին հարակից դեսպանի նստավայր, ներխուժում շենք և գերեվարում շենքում գտնվող գործերի հավատարմատարի կնոջը և տղային։ Այն սենյակը, որտեղ պահվում էին գերիները, գրոհայինները շրջապատում են պայթուցիկներով։ Նրանք սպառնում էին պայթեցնել շենքը, եթե ոստիկանությունը փորձի գրոհել այն։
Շուրջ 170 հոգուց բաղկացած ոստիկանական ուժերը շրջափակում են շենքը։ Պորտուգալիայի կառավարությունը վարչապետ Մարիո Սուարեսի գլխավորությամբ գումարում է արտակարգ նիստ, որի ընթացքում որոշվում է առաջին անգամ օգտագործել նոր կազմավորված ոստիկանական էլիտար ջոկատը։
Կատարվածի համար պատասխանատվությունը ստանձնեց Հայ Հեղափոխական Բանակը (ՀՀԲ)։ ՀՀԲ-ի կողմից ստորագրված ԶԼՄ-ներին ուղարկված տպագիր հաղորդագրության մեջ ասվում էր.
«Իմացեք՝ մենք ինչ ենք անում։ Ազատասեր հայ երիտասարդները որոշել են անգործ չսպասել։ Մենք ամեն ինչ կորցրել ենք և այդ պատճառով որոշել ենք օդ բարձրացնել այդ շենքն ու մնալ փլատակների տակ։ Սա ինքնասպանություն ու խելագարություն չէ, այլ բարձրագույն նվիրատվություն ազատագրական պայքարին։ Թող միջազգային հանրությունը մեզ արկածախնդիր անվանի կամ ահաբեկիչ ու դահիճ՝ ոչինչ։ Մենք որոշել ենք ուժի դիմել, որովհետև թուրքական իշխանությունն ու այլ երկրներ, որոնք պաշտպանում են այդ իշխանությանը, ոտնահարում են հայ ժողովրդի իրավունքները։ Հայ ժողովուրդը երկար է սպասել, որ միջազգային դատարանը գտնի հայկական հարցի լուծումը։ Հայ ժողովրդի ինքնակողմնորոշման միակ ելքը զինված պայքարն է։ Նախնիների ազատ և անկախ հայրենիքում ապրելն ու զարգանալը հայ ժողովրդի իրավունքն է» ։
Տղաների մարմինները ամփոփվեցին Բեյրութի հայկական գերեզմանատանը։
Հետաքրքիր փաստեր
«Ա՜խ, որքան յուզուեցայ, երբ Սագոյին ընկերները մէկ առ մէկ ձեռքս սեղմելով կ՛ըսէին. «Տարոսը մեզի, մայրի՜կ. Մենք ալ պիտի հետեւինք մեր հերոսներուն օրինակին»»։ Սարգիս Աբրահամյանի մայրը՝ Մարի Աբրահամյան
«Ես հպարտ եմ, որ առանց գիտնալու հերոս մը մեծցուցի, բայց կը վաւիմ, որ շատ զաւակներ չեմ ունեցած՝ ուրիշ զինուորներ ալ տրամադրելու համար իմ ազգիս» Արա Քրջլյան մայրը՝ Հեղինե Քրջլյան
«Սեդոյին ու իր չորս ընկերներուն յիշատակը միշտ արթուն պահելու լաւագոյն ձեւը՝ անոնց հետապնդած նպատակներուն շուրջ բոլոչուիլն է, որպէսզի անոնց վառած ջահը մի՛շտ վառ մնայ եւ փոխանցուի սերունդէ սերունդ՝ մինչեւ վերջնական յաղթանակ» Սեդրակ Աճեմյանի հայրը՝ Օնիկ Աճեմյան
«Քանի որ հայ ծնած եմ, ժամանակ չունիմ անհատական կեանքիս մասին մտածելու։ Եթէ դատ ունեցող ժողովուրդի մը զաւակը չըլլայի, այդ պարագային կը մտածէի վայելքներու մասին» Արա Քրջլյան
«Շատ հպարտ եմ, որ հայ ծնած եմ, որովհետեւ հայ պիտի մեռնիմ։ Շատ ուրախ եմ այս գործողութեամբ։ Հիմա մեր ապրած կեանքը իսկապէս որ կեանքէ զատ՝ ամէն ինչի կը նմանի։ Կ՚ապրինք ուրիշին տիրապետութեան տակ, ուրիշին խամաճիկներն ենք» Սիմոնի Յահնիյան
«Ինչպէս որ կ’ըսէ երգը. «Երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթերն են գտնում հնար»։ Այո՛, մենք խենթեր ենք, բայց չակերտեալ խենթեր։ Եկէ՛ք, միացէ՛ք մեզի։ Կը հաւատամ, որ կը տիրանանք մեր հայրենիքին» Սարգիս Աբրահամյան
«Մենք առաջինները չենք, որ կը քալենք, մեզմէ առաջ շատեր քալած են եւ կը յուսամ, որ մեզմէ աւելի լաւերն ալ պիտի գան, մեզմէ աւելի գործեր պիտի ընեն»։ Սեդրակ Աճեմյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական հարց Կատեգորիա:1983 Կատեգորիա:Հայ ազգայնականների ահաբեկչական գործողություններ
Ռեդկինո (այլ կիրառումներ)
Ռեդկինո, կարող է վերաբերել՝
Աուգսբուրգ (այլ կիրառումներ)
Աուգսբուրգ, կարող է վերաբերել՝
Մուռնայի
Մուռնայի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում ։ Գտնվում էր Չմշկածագ գյուղաքաղաքից 34 կմ արևմուտք, վիթխարի ժայռի կատարին։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ «Հայսմավուրք»-ի Մուռնային եղել է Բյուզանդիայի կասր Հովհաննես Չմշկիկի (969-976) ամառանոցը։ Այն շատ է սիրել ամառանոցը և կյանքի վերջին տարիներին բացականչել է. «Ախ, երանի թե մոռանայի», որից էլ առաջացել է գյուղի անունը։
Պատմություն
Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մոտ 9 տուն բնակիչ ապաստանել է Հալեպ քաղաքում։
Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 31 տուն՝ 140 հայ բնակչով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մուռնայիի հարավ-արմտյան ծայրամասում գտնվում էր գյուղի Ս. Աստվածածին եկեղեցին։ 1895 թվականին եկեղեցին կողոպտվել և ավերվել։ Այն վերանորոգվել է 1895 թվականին։ Գյուղում էին գտնվում նաև Ս. Գևորգ, Ս. Թորոս, Ս. Խաչ, Ս. Սարգիս և Ս. Սևթիլ ավերված եկեղեցիները։
Կրթություն
Գյուղն ուներ 1892-1894 թվականներին կառուցված երկհարկանի դպրոց։ Սկզբում այն կոչվում էր Մուռնայի Աբգարյան երկսեռ վարժարան, իսկ 1911 թվականին վերանվանվեց Թորգոմյան վարժարանի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռատի Ալեքսիձե
Ռատի Ալեքսիձե (რატი ალექსიძე, ), վրացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ 1998-2009 թվականներին հանդես է եկել Վրաստանի հավաքականում։
Կարիերա
Ռատի Ալեքսիձեն կարիերան սկսել է վրացական «Դինամոյում»։ Սկզբից հանդես է եկել երիտասարդական կազմում, սիկ հետո դարձավ հիմնական կազմի խաղացող։ 1997 թվականին Արչիլ Սախվադձեի հետ վերապատրաստվել է «Չելսիում», հանդես է եկել որպես պահեստային և դարձել նրանց լավագույն հարձակվողը։ Անգլիայից վերադառնալուց հետո Ալեքսիձեն ընտրվել է թիմի ավագ։
2004 թվականին Ալեքսիձեն առաջարկ ստացավ «Ռոստովից»։ Առաջին խաղը Ռուսաստանի առաջնությունում նա խաղաց մարտի 13-ին «Տորպեդոյի» դեմ, ընդմիջումից հետո փոփոխության դուրս գալով Իսո Կանենդայի փոխարեն ։ Ընդհանուր Ռուսաստանի առաջնությունում նա խաղացել է 9 խաղ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո Ռատին ավարտում է կարիերան, բայց 2007 թվականին վերադարձավ և պայմանագիր կնքեց Թբիլիսյան «Լոկոմոտիվի» հետ։
2009 թվականին տեղափոխվեց «Դյոր»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Քրիստոֆեր Նոլան
Քրիստոֆեր Ջոնատան Ջեյմս Նոլան (Christopher Jonathan James Nolan, ), անգլո-ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր, հայտնի է իր նուրբ-հոգեբանական ֆիլմերով։
Մանկություն և երիտասարդություն
Ծնվել է Լոնդոնում 1970 թվականին։ Հայրը անգլիացի է, զբաղվում էր գովազդային նախագծերով, մայրն ինքնաթիռի ուղեկցորդուհի էր։ Մանկության ընթացքում հաճախակի ճանապարհորդում էր ԱՄՆ-ի և Անգլիայի միջև, որի պատճառով չափահաս դառնալուց հետո ստացավ կրկնակի քաղաքացիություն։ Քրիստոֆերը դալտոնիկ է, նա չի տարբերում կարմիր և կանաչ գույները։ Կինոարվեստով տարվել է 7 տարեկանից, երբ առաջին անգամ դիտել է Ջորջ Լուկասի Աստղային պատերազմներ ֆիլմը։ Առաջին քայլերն էին հոր 8 մմ կինոխցիկով նկարահված ֆիմերը, որի գլխավոր հերոսները խաղալիք զինվորներն էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Պահպանողական կուսակցություն (Հայաստան)
Պահպանողական կուսակցություն, Հայաստանում գրանցված կուսակցություն ։
Կանոնադրություն
Պահպանողական կուսակցությունը հիմնադրվել է 1991 թ. ապրիլի 14-ին, Երևանում։ Կանոնադրությունը գրանցվել է 1991 թ. հունիսի 10-ին՝ 3-րդ համարի ներքո։ Վերագրանցվել է 1998 թ. դեկտեմբերի 28-ին, 2001 թ., հունվարի 3-ին։ Ներկա կանոնադրությունն ընդունվել է Պահպանողական կուսակցության 12-րդ արտահերթ համագումարում 08.01.2023 թ.։ Կուսակցության նախագահն է Կարեն Հեքիմյանը։
Աշխարհաքաղաքական մոտեցումներ
Կուսակցությունը համոզված է, որ Հայաստանի պետությունը չունի որևէ թշնամի, միևնույն ժամանակ պնդում է, որ դաշնակիցներ ընտրելու, դրանք փոփոխելու հարցում պետք է առաջնորդվել բացառապես պետական շահով։
Տնտեսական քաղաքականություն
Կուսակցությունը Հայաստանի տնտեսության առաջնահերթություններ է համարում բարձր տեխնոլոգիաները, գիտակրթական ինդուստրիան, էներգետիկան, ջրային պաշարների շահագործումը, ներքին և արտաքին կապուղիները, օգտակար հանածոների արդյունահանումն ու տեղում ցիկլային արդյունաբերության կազմակերպումը, գյուղատնտեսական, թեթև և սննդի արդյունաբերական ենթակառուցվածքները, բանկային համակարգերը, զբոսաշրջությունը, առևտուրը։
Կուսակցությունը բացի պետական ռազմավարական մենաշնորհներից չի ընդունում այլ մենաշնորհներ։
Կուսակցությունը մրցակցային դաշտի ապահովումը և պահպանումը համարում է Հայաստանի կենսունակության և առաջընթացի պարտադիր պայման։
Դրոշ
Ա. Քառակուսի 1x1 համամասնությամբ։ Բ. Քառակուսու գույնն է ծիրանին։ Գ. Քառակուսին հորիզոնական և ուղղահայաց գծերով իր վրա ունի 0,16x0,16 լայնքով խաչ։ Դ. Խաչի գույնն է կապույտը։
Զինանշան
Ա. 45 աստիճանով թեքված քառակուսի 1x1 համամասնությամբ։ Բ. Քառակուսու գույնն է ծիրանին։ Գ. 45 աստիճանով թեքված քառակուսին հորիզոնական և ուղղահայաց գծերով իր վրա ունի 0,16x0,16 լայնքով խաչ։ Դ. Խաչի գույնն է կապույտը։ Քառակուսին խորհրդանշում է Արևը, ծիրանին՝ բարիքը, խաչը՝ քրիստոնեությունը, կապույտը՝ ազնվությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Աուդռու (այլ կիրառումներ)
Աուդռու, կարող է վերաբերել՝
Ռեշետնիկովո (այլ կիրառումներ)
Ռեշետնիկովո, կարող է վերաբերել՝
Աուերբախ (այլ կիրառումներ)
Աուերբախ, կարող է վերաբերել՝
Ռեուտովո (այլ կիրառումներ)
Ռեուտովո, կարող է վերաբերել՝
Նովի Ռեժետ
Նովի Ռեժետ (Новый Режет), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Տրիկրատի
Տրիկրատի (Трикрати), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրիկրատի գյուղում բնակվում էր 2 009 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1756 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լուինո
Բնակչությունը կազմում է 14179 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 709 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 20, 95 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 21016։ Հեռախոսային կոդ՝ 0332։
Բնակավայրի հովանավորներն են համարվում Սան Պիետրոն և Սան Պաոլոն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հունան Պողոսյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1964 թվականի մայիսի 30-ին, Երևան քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը` իրավաբանի որակավորմամբ։
Կոչումներ և պարգևներ
ՀՀ Նախագահի հրամանագրերով՝ ԼՂՀ Նախագահի հրամանագրով՝ Պարգևատրվել է նաև ՀՀ ոստիկանության, ՀՀ ՊՆ, ԱԱԾ, ՌԴ ՆԳՆ բազմաթիվ գերատեսչական մեդալներով։ ՀՀ ոստիկանության պետի կողմից պարգևատրվել է մարտական զենքով։ Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր, երկու որդի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ոստիկաններ Կատեգորիա:Հայ գեներալներ Կատեգորիա:Ոստիկանության գեներալներ Կատեգորիա:Ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզպետներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Սողոմոն Իմաստուն
Սողոմոն (, Շլոմո; Σαλωμών,, Salomon, سليمان, ), Հրեաստանի (Իսրայել-Հուդայի) թագավոր մ․թ․ա․ մոտ 970 թվականից։ Դավիթ թագավորի որդին և հաջորդը։ Հաղթել է թագապահանջ եղբորը՝ Ադոնիային, իրականացրել մի շարք վերափոխումներ։ Բազմաթիվ գավառների տրոհված թագավորությունը բաժանել է 12 նահանգի, որոնցից յուրաքանչյուրը տարին մեկ ամիս մթերք է մատակարարել արքունիքին։ Կենտրոնացրել է պետական կառավարման մարմինները, սահմանել կայուն հարկային կարգ, աշխատանքային և զինվորական պարտավորություններ, հզորացրել բանակը։ Դաշինք է կնքել Եգիպտոսի հետ՝ կնության առնելով փարավոնի դստերը, ամրապնդել հին հրեական պետության միջազգային դիրքը։ Շահավետ առևտրական պայմանագրեր է կնքել Փյունիկիայի Տյուրոս քաղաքի, Եգիպտոսի, Արաբիայի և Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրների հետ։ Ծավալել է շինարարական վիթխարի աշխատանք, վերականգնել մի շարք հին քաղաքներ, հիմնել նորերը, Երուսաղեմում կառուցել Եհովայի հռչակավոր տաճարը (հայտնի է նաև Սողոմոնի տաճար անունով)։ Սողոմոնի անվանն են վերագրում նաև քարակերտ երեք ավազանները, որոնցից ջուր է մատակարարվել Բեթղեհեմի և Երուսաղեմի բնակիչներին։ Իսրայելացիների և քանանա-ամորեական ցեղերի նկատմամբ Սողոմոնի վարած խտրական քաղաքականությունը հանգեցրել է խոր դժգոհության, որի հետևանքով Սողոմոնի մահից հետո Իսրայելն ապստամբել է և անկախացել։ Աստվածաշնչում Սողոմոնը ներկայացվում է արտակարգ իմաստուն, արդար դատավոր, համարվում գրական, փիլիսոփայական, բարոյագիտական ու բնագիտական բազմաթիվ երկերի հեղինակ։ Սողոմոնին են վերագրվում Աստվածաշնչի կանոնական (Ժողովող, Առակք Սողոմոնի, Երգ Երգոց) և պարականոն (Իմաստություն Սողոմոնի, Սաղմոսք Սողոմոնի) գրքերը։
Սողոմոնի անունները
Շլոմո անունը (Սողոմոն) եբրայերեն շալոմ բառից է, որը նշանակում է խաղաղություն։ Սողոմոնը հիշատակվում է Աստվածաշնչում նաև ուրիշ անուններով։
Աստվածաշնչյան պատումներ
Աստվածաշունչը հիմնական աղբյուրն է, որը հիմնավորում է Սողոմոնի՝ որպես իրական պատմական անձնավորության գոյությունը։ Աստվածաշնչից բացի, Սողոմոն արքայի անունը հիշատակվում է նաև մի քանի անտիկ գրողների գրքերում, ինչի մասին գրել է Հովսեփոս Փլավիոսը։ Չհաշված Աստվածաշնչի պատմությունները, որոնք գրվել էին Սողոմոնի մահից 400 տարի հետո, ոչ մի պատմական տեղեկություն նրա գոյության մասին հայտնաբերված չէ ։ Այնուամենայնիվ, ընդունված է նրան համարել պատմական անձ։ Սողոմոնի անունը հիմնականում կապված է Երուսաղեմյան տաճարի ստեղծման հետ, որը կործանվեց Նաբուգոդոնոսոր II-ի կողմից։ Նրա անունը կապված է նաև մի քանի քաղաքների կառուցման հետ ։ Հրեաների պատմության մեջ Սողոմոնի կառավարումը կոչվում է «ոսկե դար»։ Ինչպես սովորաբար լինում է, «արևանման» թագավորին բաժին էին հասնում աշխարհի բոլոր բարիքները, հարստություն, կանայք և անսահման խելք։
Իշխանության գալը
Դավիթը գահը ժառանգեց Սողոմոնին, չնայած որ երեխաներից փոքրն էր։ Երբ Դավիթը ծերացավ, իշխանությունը փորձեց խլել Ադոնիան։ Նա դավադրություն կազմակերպեց՝ համագործակցելով Աբիաթամ քահանայապետի և Յովաբ զորավարի հետ։ Օգտվելով Դավթի թուլությունից՝ նա իրեն հայտարարեց թագավորության ժառանգ և կազմակերպեց ճոխ թագադրություն։ Սողոմոնի մայրը՝ Բերսաբեն և Նաթան մարգարեն Դավթին այդ ամենի մասին տեղյակ պահեցին ։ Ադոնիան փախավ և թաքնվեց Սկինիայում։ Ադոնիայի զղջալուց հետո Սողոմոնը նրան ներեց։ Սողոմոնը հաշվեհարդար տեսավ նաև դավադրության մյուս անդամների հետ։ Այսպես՝ նա Աբիաթամին ժամանակավորապես հեռացրեց քահանայությունից, իսկ Յովաբին մահապատժի ենթարկեց, երբ վերջինս փորձում էր փախչել։ Մահապատիժն իրականացնողին Սողոմոնը նշանակեց զորքերի նոր հրամանատար։ Աստված տվեց Սողոմոնին իշխանություն պայմանով, որ նա չպետք է շեղվի Աստծուն ծառայելու պարտականություններից։ Այդ խոստման փոխարեն Աստված օժտեց Սողոմոնին իմաստությամբ և համբերությամբ։
Արտաքին քաղաքականություն
Սողոմոնի բարեկեցության հիմքը Եգիպտոսից Դամասկոս տանող առևտրական ճանապարհն էր, որն անցնում էր նրա տիրություններով։ Նա ռազմատենչ չէր, սակայն նրա տիրապետության տակ համախմբված Իսրայելը և Հուդան զբաղեցնում էին նշանակալից տարածքներ։ Սողոմոնը բարեկամական հարաբերություններ հաստատեց փյունիկյան թագավորի՝ Քիրամի (Խիրամ) հետ։ Մեծ շինարարական աշխատանքներ ծավալելու պատճառով Սողոմոնը Խիրամից պարտք վերցրեց և որպեսզի մարի այդ պարտքերը, պարտադրված եղավ Խիրամին զիջել բնակելի տարածքներ։
Իշխանության ավարտ
Ըստ Աստվածաշնչյան տեղեկության՝ իմանալով Սողոմոնի իմաստության և փառքի մասին, նրա մոտ եկավ Շեբայի թագուհին, որպեսզի փորձի նրան հանելուկներով։ Սողոմոնն ի պատասխան թագուհուն տվեց «այն ամենը, ինչ նա ցանկացավ և խնդրեց»։ Շեբայի թագուհու մասին պատմությունները դարձան լեգենդ։ Այդ այցից հետո, համաձայն Աստվածաշնչի, Իսրայելում սկսվեց աներևակայելի բարգավաճում։ Սողոմոն արքայի պալատի գանձարան տարեկան մտնում էր 666 տաղանդ ոսկի։ Համարվում է, որ Սողոմոնը վերջ դրեց եգիպտացիների և հրեաների հազարամյա պատերազմին՝ կնության առնելով եգիպտական փարավոնի աղջկան։ Աստվածաշնչի համաձայն՝ Սողոմոնն ունեցել է 700 կին և 300 հարճ, որոնց թվում կային նաև այլազգիներ։ Նրանցից մեկը դառնալով նրա սիրելի կինը և ունենալով թագավորի վրա ավելի շատ ազդեցություն՝ համոզել է Սողոմոնին պատրաստել հեթանոս զոհասեղան և երկրպագել մայր հողի աստվածներին։ Դրա պատճառով Աստված բարկացավ Սողոմոնի վրա և խոստացավ շատ դժվարություններ տալ Իսրայելի ժողովրդին։ Սողոմոնը մահացավ մ.թ.ա 928 թվականին, 62 տարեկանում։ Լեգենդի համաձայն՝ դա եղավ այն ժամանակ, երբ նա հետևում էր նոր խորանի շինարարությանը։ Սխալից խուսափելու համար մտերիմները նրան չհուղարկավորեցին, մինչև որդերը չկերան նրա դիակը։ Միայն այդ ժամանակ նա համարվեց պաշտոնապես մահացած և հողին հանձնվեց։
Սողոմոնը իսլամում
Ղուրանի համաձայն՝ Սուլեյմանը եղել է Դաուդ մարգարեի որդին։ Հորից նա ժառանգել էր բազմաթիվ գիտելիքներ և Ալլահի կողմից ընտրվել էր որպես մարգարե։ Ի դեպ, նրան տրված էր նաև միստիկ իշխանություն բազմաթիվ արարածների, այդ թվում ջիների նկատմամբ։ Նա ղեկավարում էր հզոր թագավորություն։ Իսլամական ավանդույթում Սուլեյմանը հայտնի է իմաստությամբ և արդարությամբ։ Նա համարվում է օրինակելի ղեկավարի։ Պատահական չէ, որ մուսուլմանական վանականները կրում էին նրա անունը։ Իսլամական ավանդույթն ունի որոշ զուգահեռներ Ագգադայի հետ, որտեղ Սողոմոնը ներկայացվում է որպես «մարդկանցից իմաստնագույնը, ով կարողանում էր խոսել գազանների հետ, որոնք հնազանդվում էին նրան»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սողոմոն արքա Կատեգորիա:Իսրայելի թագավորներ Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք
Ջեմիլա Աբդուլայ
Ջեմիլա Ումբինի Աբդուլայ գանացի բլոգեր, գրող և թվային առևտրային մասնագետ ։ 2007 թվականին նա հիմնեց Circumspecte.com կայքը` աֆրիկացիների առօրյային նվիրված բլոգ ։ Նրա բլոգը 2016 թվականի աֆրիկյան բլոգերների մրցանակների դափնեկիր էր  ։
2015 թվականին Ջեմիլայի պատմվածքը՝ «Ենենգան», ընդգրկվել է Caine Prize Anthology 2015 գրքում ՝ «Լուսակա պանկը և այլ պատմություններ» ցանկում։ Գրքում տեղ են գտել նաև աֆրիկացի հեղինակների 16 այլ պատմվածքներ ։
Անձնական կյանք
Ջամիլան Մադինայի Գիտության և Տեխնոլոգիաների համալսարանի փոխնախագահ Մուհամեդ-Սանի Աբդուլայի, Մադինայի Աքրայի դուստրն է ։
Կրթություն
Ջեմիլան միջնակարգ կրթություն է ունեցել Գանայի Քեյփ-Քոսթ քաղաքում գտնվող Ուեզլիի աղջիկների ավագ դպրոցում և ավարտել ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի Մաունթ Հոլյոք քոլեջը, որտեղ կրկնակի մասնագիտացել է տնտեսագիտության և ֆրանսերեն լեզվի մեջ ։
Հետագայում նա ստացել է միջազգային տնտեսագիտության և միջազգային հարաբերությունների մագիստրոսի կոչում ԱՄՆ-ում, Վաշինգթոնում, Ջոն Հոփքինսի համալսարանի SAIS-ում ։
Փաստաբանություն
Նա փաստաբան է և պաշտպանում է Գանայի կանանց իրավունքները, ինչպես նաև բարձրաձայնում է սոցանցերում, տեխնոլոգիայի, կանանց հզորացման և ազգային զարգացման հարցերի վերաբերյալ։ Ջեմիլան նաև Գանայում անցկացվող #SisterhoodMatters ամենամյա միջոցառման կազմակերպիչն է, որը նշում է աֆրիկացի կանանց տոները և ստեղծում զրույցներ կանանց առողջության ու բարեկեցության մասին ։
2016 թվականին Ջեմիլա Աբդուլայը, Գանայի բլոգերների մի խմբի` BloggingGhana-ի սոցիալական մեդիայի ղեկավարը, նպաստեց սոցիալական լրատվամիջոցների միջոցով Գանայի 2016 թվականի ընդհանուր ընտրությունների անկուսակցական նորությունների հավաքագրմանը և տարածմանը։ Սա իրականացվում էր «Գանան որոշում է» նախաձեռնության ներքո. Ջեմիլա Աբդուլայը հայտարարեց, որ իրենց նպատակն է անկողմնակալ տեսակետ ներկայացնել ընտրությունների վերաբերյալ ։
Ջեմիլա Աբդուլայը TEDxAccraWomen կոնֆերանսի բանախոսներից մեկն էր, որը տեղի ունեցավ 2016 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Գանայի Աքրա քաղաքում ։
Աչաջուր (այլ կիրառումներ)
Աչաջուր, կարող է վերաբերել՝
Ռեչիցա (այլ կիրառումներ)
Ռեչիցա, կարող է վերաբերել՝
(7512) Մոնիկալազարին
(7512) Մոնիկալազարին (Monicalazzarin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 15-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուբեն Տերտերյան
Ռուբեն Ալֆրեդի Տերտերյան, հայ երաժշտագետ։
Կոմպոզիտոր Ավետ Տերտերյանի որդին է։
Կենսագրություն
1982-1994 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, 1983-1985 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Կոմպոզիտորների միության ավագ խորհրդատու։ 1985-1988 թվականներին վարել է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի փոխտնօրենի պաշտոնը, 1989-1993 թվականներին՝ Հայհամերգին կից «Դերասան» համերգների կազմակերպչական կոպերատիվի տնօրենի պաշտոնը, 1995-2000 թվականներին Բուենոս Այրեսի (Արգենտինա) Հայ կենտրոնի թատերախմբում աշխատել է որպես երաժշտական ձևավորող, 2003-2010 թվականներին դասավանդել է Կուենկայի (Էկվադոր) համալսարանի Արվեստի ֆակուլտետում։ 2004-2008 թվականներին եղել է Կուենկայի համալսարանի Երաժշտական բաժնի տնօրենը, 2008-2010 թվականներին՝ Կուենկայի համալսարանի Երաժշտական կրթության մագիստրատուրայի տնօրեն, 2009-2010 թվականներին՝ Էկվադորի կաթոլիկ համալսարանի Կիտո քաղաքի (Էկվադոր) Երաժշտական կրթության մագիստրատուրայի տնօրեն։ 2011 թվականից դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։ 2011 թվականից ԵՊԿ պրոռեկտոր ։
Գիտական և հրապարակախոսական հոդվածների, ռադիո և հեռուստահաղորդումների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Ռեչկա (այլ կիրառումներ)
Ռեչկա, կարող է վերաբերել՝
Չինական կանաչ պարիսպ
Չինական կանաչ պարիսպ (三北防護林), նախագիծ, որը կոչված է կանխելու Չինաստանի ժողովրդական Հանրապետության տարածքում անապատների ընդլայնումը։ Նախագծի պաշտոնական անգլերեն անվանումն է The Three-North Shelterbelt Development Program։
Ծրագրի անվանումը վերցված է Չինական մեծ պարիսպի, որն անցնում է տնկարկների շերտին զուգահեռ, համանմանությամբ։ Նման են նաև նրանց գործառույթները․ եթե հին ամրությունը պաշտպանում է Չինաստանը հյուսիսային թշնամիներից, նոր նախագիծը կոչված է պաշտպանել այն ավազային փոթորիկներից։
Կանաչ պարիսպը կանաչապատման խոշոր նածագիծ է, որի հիմնական նպատակն է կանգնեցնել հյուսիսային Չինաստանի, որն ունի չորային կլիմա և խիտ բնակեցում, անապատացումը։
Անապատացում Չինաստանում
Վերջին տարիներին Պեկինում մեծ անհանգստություն են առաջացնում ասիական փոշոտ փոթորիկները, որից տուժում են առաջին հերթին երկրի՝ անապատի անմիջական հարևանությամբ գտնվող հյուսիսային շրջանները։ Ամեն տարի անապատների ընդլայնման պատճառով Չինաստանը կորցնում է 1300 կմ² օգտակար տարածություն։ Անապատացումը այսպես թե այնպես իր վրա զգում է 400 մլն մարդ ։ Անապատների տաքությունից Պեկինի միջին տարեկան ջերմաստիճանը բարձրացել է մի քանի աստիճանով։ Չինական փոշոտ փոթորիկներից տուժում են նաև Կորեան և Ճապոնիան, որտեղ այն հանգեցնում է կեղտոտ անձրևների և գետերի խցանման։ Փոշոտ փոթորիկները, որոնց չինացիները բանաստեղծորեն անվանում են «դեղին վիշապներ», լինում են այնքան ուժեղ, որ Չինաստանից փոշին հասնում է անգամ մինչև ԱՄՆ-ի արևմտյան լողափ։
Անապատացման պատճառներ
Ինչպես աշխարհի շատ երկրներում, անապատացումը մարդու գործունեության հետևանք է։ Արագ զարգացող գյուղատնտեսությունը օգտագործում է հողերը իրենց հնարավորություններից ավելի՝ խախտելով դրանց կազմությունը և զրկելով դրանք սննդարար նյութերից։ Աղքատ բուսածածկույթը ավելի է նոսրանում տավարաբուծությունից և անտառների հատումից, հողը կորցնում է էրոզիայի նկատմամբ կայունությունը։ ժամանակի ընթացքում բուսածածկույթը կա՛մ լվացվում է տեղումներից, կա՛մ չորանում է և քշվում քամուց։
Անապատացման վրա ազդում է նաև արդյունաբերությունը։ Չինաստանի ձևավորման ժամանակ՝ 1949 թվականին, երկրի տարածքի 8 %-ը ծածկված էր անտառներով։ Սակայն ինդուստրացման արդյունքում առաջացած վառելիքի անհրաժեշտություն խնդիրը լուծվում է անտառահատության մեծացման հաշվին։
Մեկ այլ խնդիր է արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և բնակչության կողմից ջրի օգտագործման աճը։ Այն լուծվում է արտեզյան նոր հորատանցքերի և ամբարտակների կառուցման հաշվին, ինչը հանգեցնում է գետերի ջրառատության նվազեցմանը և (երբեմն գետը ցամաքում է մինչև ծով հասնելը) և ստորգետնյա ջրերի մակարդակի անկմանը։ Օրինակ, Չինաստանի երկարությամբ երկրորդ գետը՝ Հուանհեն, ստորին մասերում չորացած է մնում մոտ տարվա կեսը։
Հիմնական մեխանիզմներ
Կանաչ պարիսպի շինարարությունը սկսվել է 1970-ական թվականներին՝ մշակութային հեղափոխությունից հետո և շարունակվելու է մինչև 2050 թվականը։ Պետք է կանաչապատվի երկրի 350 000 կմ² մակերես, որը համարժեք է Գերմանիայի մակերեսին։
Անտառը՝ որպես քամիների արագությունը և հողերի էրոզիան կանխող, հարմար է նման նպատակների համար։ Այդ նպատակով Չինաստանում կտնկվի իսկական կանաչ պարիսպ՝ պաշտպանիչ գոտի՝ ծառերից, խոտերից և թփերից, որն անցնելու է 13 նահանգով, 4500 կմ երկարությամբ և մոտ 100 կմ լայնությամբ։ Ծառերը պահելու են քամու և ավազի շարժումը, իսկ արմատները ամրացնելու են հողի բաղադրությունը և խոչընդոտելու նրա էրոզիային։ Նման պայմաններում բույսերի համար կարևոր է արագ աճն ու դիմադրությունը ավազային փոթորիկներին և դա այն դեպքում, որ այս վայրերում տարեկան տեղումների միջին տարեկան մակարդակը կազմում է ընդամենը 100-200 մմ։ Գլխավորապես նախատեսվում է բարդիների և կարմրանների տնկումը, որոնք պահանջկոտ չեն արտաքին միջավայրի նկատմամբ և առանձնանում են արագ աճով։ Ապագայում տնկվելու են նաև գենետիկորեն ձևափոխված և կլոնավորված բարդիներ։
Քանի որ մոնոկուլտուրաները առանձնանում են վնասատուների համար խոցելիությամբ և հիվանդություններով, առաջնահերթ տնկվում են խառը անտառներ։ Կանաչ պարսպի մեջ են մտնում նաև վարելահողերը։
Նախագծում ներգրավված է ողջ չին ժողովուրդը։ Օրենքով Չինաստանի 11-60 տարեկան յուրաքանչյուր բնակիչ պարտավոր է տարվա ընթացքում տնկել 3-5 ծառ կամ մուծել համապատասխան հարկ ։ Կիրառվում են կանաչապատման բազմաբնույթ տարբերակներ։ Ավանդական մեթոդը ենթադրում է ավազաաբլուրների քնդումը և հողի հավասարեցումը էքսկավատորներով և բուլդոզերներով, ապա հիմնականում մարդու ձեռքով բույսերի տնկում։ Մյուս մեթոդը ինքնաթիռներով սերմերի ցանումն է, որոնք գտնվում են հասունացման առաջին փուլում և փաթափված են ավազակավով։ Այսպես կանաչապատվել է ավելի քան 1000 կմ։ «Կանաչ պարիսպ» նախագծի ընթացքում մեթոդը Չինաստանի կողմից դուրս է բերվել շուկայական մակարդակ։
Անտառային տնտեսության կառուցվածքային բարեփոխում
2003 թվականին Չինաստանը սկսել է անտառային արդյունաբերական ձեռնարկությունների կառուցվածքային բարեփոխումները։ Բարեփոխումների ընթացքում անտառային շրջանները վարձույթով են տրվել գյուղացիներին, իսկ նրանց իրավունքները իրավաբանորեն վկայված են։ Այժմ գյուղացին համարվում է իր տնկած ծառերի սեփականատերը։ Բացի այդ, գյուղացիները իրավունք են ստացել մշակել հարկվող հողը կամ իրենց օգտագործման իրավունքը փոխանցել այլ անձանց կամ ընկերությունների։ Այս բարեփոխումը գյուղացիներին խրախուսում է միջոցներ ներդնել անտառների տնկման մեջ։
Նվաճումներ
2009 թվականի դրությամբ Կանաչ պարիսպը գտնվում էր 13 նահանգների տարածքում, զբաղեցնում էր 220 000 կմ² մակերես, որը համապատասխանում է Մեծ Բրիտանիայի մակերեսին։ Որոշ շրջաններում արդեն երևում են նախագծի արդյունքները․ վայրերը, որտեղ մարդիկ ստիպված էին ամեն օր մաքրել տները ավազից, արդեն պիտանի են ապրելու համար, իսկ փոշոտ փոթորիկները դարձել են զգալիորեն պակաս կործանարար։ Հաշվարկներով՝ արդեն տնկված անտառները տարեկան պահում են մոտ 200 մլն տոննա ավազ։
1970-ական թվականներից Չինաստանում անտառների մակերեսը դարձել է գրեթե կրկնակի ավելի։ Նոր հազարամյակում վտանգի տակ գտնվող շրջաններում տավարաբուծությունը արգելող օրենք է ընդունվել։ Չնայած բոլոր ջանքերին, որոշ շրջաններում մինչ այժմ անապատը շարունակում է ընդլայնվել։ Սակայն 2000-2004 թվականներին անապատացման տարեկան տարածքը նվազել է 1300 կմ²-ով, ինչը համադրելի է Լոս Անջելես քաղաքի մակերեսի հետ ։ Չինաստանի տարածքում գտնվում է ավելի քան 1 750 000 կմ² անտառ (2008 թվականի տվյալներով։ Այդ թվում է վերականգնված անտառային զանգվածների աշխարհի խոշորագույն տարածքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն
Լուիս Խավիեր Մոսկերա
Լուիս Խավիեր Մոսկերա Լոզանո, կոլումբիացի ծանրորդ (հանդես է գալիս մինչև 69 կգ քաշային կարգում), օլիմպիական խաղերի բրոնզե (2016) և արծաթե մեդալակիր (2020), 2015 թվականի Համաամերիկյան խաղերի չեմպիոն (մինչև 69 կգ)։
Կենսագրություն
2011 թվականին ոսկե մեդալ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնությունում, իսկ 2014 թվականին և 2015 թվականին՝ աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։
2015 թվականին նվաճել է Պանամերիկյան խաղերի ոսկե մեդալը մինչև 69 կգ քաշային կարգում։
Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Օլիմպիական խաղերում երկամարտի արդյունքով զբաղեցրել է 4-րդ տեղը։ Բայց դոպինգի կիրառման համար մրցումների բրոնզե մեդալակիր, կիրգիզ Իզատա Արտիկովայի որակազրկումից հետո բրոնզե մեդալը պաշտոնապես անցել է Լուիս Մոսկերային ։ Վերջինս իր մեդալն ստացել է 2019 թվականի մարտի 28-ին ։
Լունկա (գյուղ, Հերցայի շրջան)
Լունկա (Лунка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
Լուիս Խավիեր Մոսկերա
Կենսագրություն
2020 թվականին Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում կոլումբիացի Լուիս Մոսկերոն գրավել է երկրորդ տեղը՝ բարձրացնելով 331 կգ (151 + 180) :
Լունկա (գյուղ, Հերցայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Լունկա գյուղում բնակվում էր 588 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուիս Խավիեր Մոսկերա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ծանրորդներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ծանրամարտի աշխարհի չեմպիոններ
Ռեպևկա (այլ կիրառումներ)
Ռեպևկա, կարող է վերաբերել՝
Ծռում
Ծռում, նյութերի դիմադրությունում, դեֆորմացիայի տեսակ, որը բնութագրվում է դեֆորմացվող մարմնի (ձող, հեծան, սալ, թաղանթ ևն) առանցքի կամ միջին մակերևույթի կորության փոփոխմամբ։ Ուղիղ ձողերի համար տարբերում են հարթ ծռում, երբ արտաքին ուժերը գտնվում են ձողի գլխավոր հարթություններից որևէ մեկում, բարդ ծռում, որն առաջանում է տարբեր հարթություններում կիրառված ուժերով, և շեղ ծռում, որն առաջանում է ձողի առանցքով անցնող և գլխավոր հարթություններում չգտնվող ուժերով։ Կախված ձողի լայնական հատվածքում առաջացող լարումներից՝ ծռումը կոչվում է մաքուր (ազդում են միայն ծռող մոմենտներ) և լայնական (ազդում են նաև լայնական ուժեր)։ Գործնականում հանդիպում է նաև երկայնական ծռում, որը բնութագրվում է երկայնական սեղմող ուժերի ազդեցությամբ ձողի կայունության կորստով։ Երբ ձողի վրա միաժամանակ ազդում են երկայնական և առանցքին ուղղահայաց ուժեր, ծռումը կոչվում է երկայնա–լայնական։ Առաձգականության սահմաններում ձողերի մոտավոր հաշվարկը կատարելիս ենթադրում են, որ ծռումից առաջ հարթ լայնական հատվածքները ծռումից հետո նույնպես մնում են հարթ (հարթ հատվածքների վարկած), ենթադրվում է նաև, որ ձողի երկայնական թելիկները ծռման դեպքում իրար վրա չեն ճնշում և իրարից չեն հեռանում։ Հարթ ծռման դեպքում ձողի լայնական հատվածքներում առաջանում են նորմալ և շոշափող լարումներ։ Ձողի որևէ լայնական հատվածքի չեզոք առանցքից y հեռավորության վրա գտնվող թելիկում \sigma նորմալ լարումը որոշվում է բանաձևով, որտեղ M_z-ը ծռող մոմենտն է, իսկ I_z-ը՝ լայնական հատվածքի իներցիայի մոմենտը չեզոք առանցքի նկատմամբ։
Պլաստիկ դեֆորմացիաների հաշվառմամբ ծռման մոտավոր հաշվարկի համար ենթադրում են, որ արտաքին ուժերը մեծացնելիս պլաստիկ դեֆորմացիաներ առաջանում են նախ ձողի հատվածքի եզրային կետերում (թելիկներում), իսկ այնուհետև՝ նաև ամբողջ հատվածքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյութերի դիմադրություն Կատեգորիա:Դեֆորմացիա
Հայ գիրքը հայոց պետականության վերականգնումից հետո
Հայաստանի առաջին հանրապետությունը (1918-1920 թթ.) քաղաքական անբարեհույս իրավիճակի և գոյատևման կարճ ժամանակահատվածի պատճառով էական հետք չի թողել հայկական տպագրության պատմության մեջ։
Հայ գիրքը ՀԽՍՀ տարիներին
ՀԽՍՀ տարիներին (1920-91 թթ.) հայ գրքի տպագրության գլխավոր կենտրոն է դարձել մայրաքաղաք Երևանը։ 1921 թ.-ին ստեղծվել է պետական հրատարակչություն՝ «Հայպետհրատը», իսկ 1924 թ.-ի փետրվարի 12-ին կառավարությունը գրահրատարակչական արտադրանքի հաշվառման և տպագրված նյութերից Հայաստանի պետական հանրային (այժմ Հայաստանի ազգային) գրադարանին և Հայաստանի գրապալատին (այժմ Հայաստանի ազգային գրապալատ) տրամադրելու որոշում է ընդունել։ Ստեղծվել են մի շարք հրատարակչություններ՝ ԵՊՀ-ի, Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի, ՀԽՍՀ ԳԱ-ի, «Լույս», «Գիտելիք» ընկերության և այլն։ 1964 թ.-ին «Հայպետհրատը» վերանվանվել է «Հայաստան» հրատարակչության։ Որոշ ժամանակ անց նրանից անջատվել են առանձին բաժիններ և դարձել ինքնուրույն հրատարակչություններ՝ «Սովետական գրող» (1976 թ., 1991 թ.-ից՝ «Նաիրի»), «Արևիկ» (1986 թ.) և «Անահիտ» (1988 թ.)։ 1967 թ.-ից գործում է «Հայկական հանրագիտարանային հրատարակչությունը»։
Հայ գիրքը 1920-ական թվականներին
1920-ական թվականներից ՀԽՍՀ-ում տպագրությունը և տպարանն անջատվել են հրատարակչությունից, տպարանն այդուհետ դարձել է պատվեր կատարող ձեռնարկություն։ ՀԽՍՀ-ում գործել է 30 տպարան, որից 14-ը՝ Երևանում։ Խորհրդային շրջանում հրատարակվել են հայ դասականների և ժամանակակից հեղինակների գործեր, բազմահատորյակներ, տարբեր մատենաշարեր, դասագրքեր, գիտության, մշակույթի, հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառների վերաբերյալ գրքեր, մեծ ծավալի է հասել թարգմանական գրականության հրատարակումը, հատկապես՝ ռուսերենից։ Որոշ գրքերի տպաքանակը հասել է 20-50 հազարի։ 1974-87-ին 100 հագար տպաքանակով լույս է տեսել «Հայկական սովետական հանրագիտարանը» (12+1 հատոր)։ Յուրաքանչյուր քաղաք և շրջկենտրոն ունեցել է իր թերթը, լույս են ընծայվել նաև տարաբնույթ ամսագրքեր, գրքերին և պարբերություններին զուգահեռ տպագրվել են նաև ալբոմներ, նոտաներ, քարտեզներ, օրացույցներ, բացիկներ, ցուցապաստառներ և այլն։