cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յուրի Միլներ
Կենսագրություն
Միլները նաև հանդիսանում է «Առաջին հանրային տենդերը Ռուսաստանում. «Красный Октябрь»-ի դասընթացներ» գրքի հեղինակը։ Գիրքը նվիրված է «Красный Октябрь» հրուշակեղենային գործարանի բաժնետոմսերի վաճառքի բաց տենդերի անցկացմանը (որի հեղինակն անձամբ ինքն էր, երբ աշխատում էր որպես «Альянс-Менатеп»-ի գործադիր տնօրեն) ։
Համաշխարհային ինտերնետ ներդրող
2011 թվականի օգոստոսի 2-ին DST Global-ը ներդրել է 800 մլն ԱՄՆ դոլլար Twitter-ին ։
2011 թվականի սեպտեմբերին DST Global-ը Silver Lake-ի հետ համատեղ հայտարարեց Alibaba Group-ի բաժնետոմսերը նախկին ներդրողներից ու ընկերության աշխատակիցներից 1,6 միլիարդ ԱՄՆ դոլլարով գնելու մասին։
DST Global-ը ներդրել է 125 մլն ԱՄՆ դոլլար WhatsApp-ին ։
2014 թվականի մայիսին էլեկտրոնային առևտրի հնդկական Flipkart ընկերությունը 210 մլն ԱՄՆ դոլլար ստացավ ներդրողների կողմից։ DST Global-ը դարձավ այս փուլի առաջատար ներդրողը։
2015 թվականի մարտին առցանց առևտրի բրիտանական Farfetch ընկերությունը DST Global-ից և գործող ներդրողների խմբից ստացավ 86 մլն ԱՄՆ դոլլար։ Այս ընկերության վարկանիշը կազմում էր 1 միլիարդ ԱՄՆ դոլլար ։
2017 թվականի ապրիլին մամուլում արված հայտարարության համաձայն՝ հնդկական առցանց ծառայության OlaCabs տաքսիների պատվերը ստացավ 315 մլն ԱՄՆ դոլլար DST Global-ի և ներդրողների գործող խմբի կողմից ։
Առաջադիմական մրցանակ
2012 թվականի օգոստոսի սկզբին Միլները հայտարարեց Breakthrough Prize in Fundamental Physics (Առաջադիմական մրցանակ հիմնարար ֆիզիկայից) ինստիտուտի հիմնադրման  մասին։ Հիմնադրման ժամանակ  գլխավոր մրցանակը կազմում էր 3 մլն ԱՄՆ դոլլար։ Նոր մրցանակը դարձավ գիտական ամենախոշոր մրցանակը պատմության մեջ, որն ավելի քան 2,5 անգամ գերազանցում էր ֆիզիկայի բնագավառի Նոբելյան մրցանակին ։ 2013 թվականին Մարկ Ցուկերբերգի (Facebook-ի հիմնադիրը), Պրիսցիլլա Չանի, Սերգեյ Բրինի (Google-ի համահիմնադիր) և  Էնն Վոժիցկու (23andMe-ի հիմնադիր) հետ համատեղ դարձավ  Breakthrough Prize in Life Sciences-ի (Մրցանակ բժշկության բնագավառում ունեցած նվաճումների համար) հիմնադիրը։ Նույն թվականին Մարկ Ցուկերբերգի հետ հայտարարեց Breakthrough Prize in Mathematics-ի (Մրցանակ մաթեմատիկայի բնագավառում ունեցած նվաճումների համար) հիմնադրման մասին։ Այդ մրցանակաբաշխության դափնեկիրները պարգևատրվեցին 3 մլն ԱՄՆ դոլլարով ։
Breakthrough Prize-ի պարգևատրման որոշումը կայացնում էր ընտրական հանձնաժողովը, որը բաղկացած էր նախորդ տարիների մրցանակաբաշխությունների դափնեկիրներից։ Առաջադրման գործընթացը հասարակության համար բաց է հետևյալ կայքում www.breakthroughprize.org : 2016 թվականի դրությամբ որպես մրցանակ ավելի քան 170 մլն ԱՄՆ դոլլար էր վճարվել 70 գիտնականների և 4 գիտական խոշոր խմբերի։
Breakthrough Prize-ի մրցանակները հանձնվում են ամեն տարի տոնական արարողությամբ, որն անց է կացվում Կալիֆորնիայի Մաունթին-Վյու քաղաքում։ Տարբեր տարիների տոնակատարության վարողները եղել են Մորգան Ֆրիմանը, Սեթ Մաքֆարլեյը և Քևին Սփեյսին ։ Արարողության համահեղինակն է Vanity Fair ամսագիրը, իսկ արարողությունն ուղիղ եթերով հեռարձակում է NatGeo հեռուստաալիքը ։
Առաջադեմ նախաձեռնություններ
2018 թվականի հուլիսին Միլները հայտարարեց Breakthrough Initiatives (առաջադեմ նախաձեռնություններ) ծրագրի մեկնարկի մասին, որը գիտական բարեգործական նախագծերի շարք էր։ Այն ուղղված էր տիեզերքում կյանքի գոյության խնդրի ուսումնասիրմանը։ Ծրագիրը հայտարարված էր Լոնդոնյան թագավորական հասարակությունում։ Մամուլի ասուլիսին ներկա էին Սթիվեն Հոքինգը, բրիտանական թագավորական աստղագետ Մարտին Ռիսը, SETI-ի հիմնադիր Ֆրենկ Դրեյքը և Էնն Դրույանը՝ «Տիեզերք. տարածություն և ժամանակ» փաստագրական ֆիլմի գործադիր պրոդյուսերը և Կարլ Սագանի այրին։
Ծրագրի շրջանակներում իրականացվում է 2 նախագիծ՝ Բեկումնային լսողություն և Բեկումնային աստղագիտություն։
2016 թվականի ապրիլի 12-ին Սթիվեն Հոքինգի հետ Միլները հայտարարեց Բեկումնային աստղագիտություն գիտահետազոտական և ինժեներական նախագծի իրականացման սկզբի մասին, ըստ որի՝ պետք է մշակեին միջաստղային տիեզերական թռչող սարքեր։ Տիեզերանավերի այդ ձևը, հեղինակների գնահատմամբ, պետք է կարողանար ճանապարհորդություն կատարեր դեպի Ալֆա-Ցենտավրա աստղային համակարգ, որը Երկիր մոլորակից հեռու է 4,37 լուսատարի։ Ընդ որում՝ ծրագրի նպատակը ոչ թե կոնկրետ ճամփորդությունն էր, այլ դրա հիմքում ընկած դրույթների հնարավորության ապացուցումը։ Այդ գործընթացին հասնելու աշխատանքի շրջանակներում ենթադրվում են նաև այլ օգտակար պահեր ժամանակակից աստղագիտության խնդիրների համար, ինչպես նաև Արեգակնային համակարգի հետազոտության և երկնաքարերից պաշտպանվելու համար    ։ Նախագծի ղեկավարն էր Փիթ Ուորդենը։ Տնօրենների խորհրդի մեջ մտնում էին Սթիվեն Հոքինգը, Մարկ Ցուկերբերգը և Յուրի Միլները։ Ավի Լյոբի գլխավորած գիտական խորհրդատուների անձնակազմի մեջ մտնում էին 25 առաջատար գիտնական մասնագետներ, որոնց թվում Մարտին Ռիսը, Նոբելյան դափնեկիր աստղաֆիզիկոս Սոլ Պերլումուտտերը, Էնն Դրույանը, ինչպես նաև մաթեմատիկ Ֆրիմեն Դայսոնը՝ Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտից  ։
Առաջատար երիտասարդական մարտահրավեր
2015 թվականի սեպտեմբերին Միլները և Պրիսցիլլա Չենը Breakthrough Prize-ի (Առաջադիմական մրցանակ) և Khan Academy-ի (Խան ակադեմիա) հետ համատեղ հայտարարեցին 13-18 տարեկան դպրոցականների մրցակցության մեկնարկի մասին՝ «Առաջատար երիտասարդական մարտահրավեր»։ Մրցակցությանը մասնակցելու համար դպրոցականները պետք է պատրաստեին և YouTube-ում տեղադրեին 3 րոպեանոց հոլովակ, որը պետք է գիտական թեորիաներ բացատրեր ֆիզիկայից, մաթեմատիկայից կամ բժշկությունից։ Մրցակցության հաղթողը պետք է ստանար 250 000 ԱՄՆ դոլլար կրթաթոշակ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում սովորելու համար։ Հաղթած դպրոցականի ուսուցիչը ստանալու էր 50 000 ԱՄՆ դոլլարի չափով դրամական պարգև, իսկ դպրոցը՝ 100 000 ԱՄՆ դոլլար արժողությամբ ժամանակակից գիտական լաբորատորիա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ
Կարաննի
Կարաննի, Հայասայի արքա (մ.թ.ա. 1400-1375)։
Կենսագրություն
Կարաննին Հայասայում թագավորել է հեթական թագավորներ Թութհալիաս Գ-ի (մ.թ.ա. շուրջ 1400-1380) և Սուպպիլուլիումաս Ա-ի (մ.թ.ա. 1380-1340) օրոք։ Մ.թ.ա. 15-րդ դարի վերջին հեթական զորքերը հարձակվել են Հայասայի վրա և գրավել Բարձր Հայքի արևմտյան մասը։ Մ.թ.ա. 1397 թվականին հեթերը հաղթել են Կարաննիին՝ Կաթխալաիայի (Կապադովկիայում) ճակատամարտում։ Զարգացնելով հաջողությունը, հեթերը կրկին հարձակվում են Ծոփքի վրա բայց ետ են շպրտվում։ Նույն թվականին տեղի է ունենում Անիի ճակատամարտը, որի արդյունքում հեթերի զորքերը ստիպված են լինում նահանջել։ Պատերազմը տևում է մինչև մ.թ.ա. 1380 թվականը։ Կարաննիի բանակը մի քանի անգամ հարձակվում է հեթերի թագավորության վրա և ավերում այն։ Մ.թ.ա․ 1380 թվականին Կարաննիին նույնիսկ հաջողվում է գրավել մայրաքաղաք Հատտուսան և այրել այն։ Վրեժի համար՝ տարիներ շարունակ պատերազմը շարունակվում էր։ Մոտ մ.թ.ա 1375 թվականին հեթերը փորձում են հասնել Սև ծովի ափ, բայց դրան հաջորդած ճակատամարտում կրում են լուրջ վնասներ և ետ շպրտվում։ Կարաննի թագավորի գլխավորությամբ հայկական զորքերը հարձակվում են, հաղթում թշնամուն և դուրս շպրտում հեթերին Հայասայի տարածքներից։
Կարաննի թագավորի անունից է առաջացել Կարին քաղաքի անունը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայասայի արքաներ Կատեգորիա:Հայասա
Գեորգի Տովստոնոգով
Գեորգի Ալեքսանդրովիչ Տովստոնոգով (Георгий Александрович Товстоногов, ), խորհրդային ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957)։ Արվեստաբանության դոկտոր (1968)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1983)։
Կենսագրություն
1938 թ. ավարտել է Մոսկվայի թատերարվեստի ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ 1938-1946 թթ. եղել է Թբիլիսիի Գրիբոյեդովի անվան ռուսական, 1946-1949 թթ.՝ Մոսկվայի Կենտրոնական մանկական թատրոնների ռեժիսոր, 1950-1956 թթ.՝ Լենինգրադի Կոմերիտմիության, 1956 թվականից՝ Գորկու անվան Մեծ դրամատիկական թատրոնների գլխավոր ռեժիսոր։ Տովստոնոգովի արվեստին բնորոշ է վառ քաղաքացիությունը, հրապարակախոսական կրքոտությունը, գաղափարական ընդհանրացումների մասշտաբայնությունը, միզանսցենների պլաստիկ, գեղանկարչական կառուցումը։ Վիշնևսկու «Լավատեսական ողբերգություն» (1955, Լենինգրադի դրամայի թատրոն, լենինյան մրցանակ, 1958), «Հերկած խոպան» (ըստ Շոլոխովի, 1964), Ռախմանովի «Անհանգիստ ծերություն» (1970) պիեսների բեմադրությունները Տովստոնոգովի գաղափարա-գեղարվեստական միտումների ցայտուն դրսևորումներն են։ Չեխովի «Երեք քույր» (1965), Ա․ Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ» (1980), «Ապուշը» (ըստ Դոստոևսկու, 1957, 1966), Գորկու «Քաղքենիներ» (1966), Շեքսպիրի «Հենրի IV» (1969), Գոգոլի «Ռևիզոր» (1972) և այլ բեմադրություններ աչքի են ընկնում ոչ միայն ավանդույթների լավատեղյակությամբ, այլն դրանք նորովի մեկնաբանելու համարձակ փորձերով։ Քնարական տրամադրությամբ, հոգեբանական վերլուծությամբ, նորարարությամբ, հուզական և մտավոր զուգորդումներով են բնորոշվում Ռաձինսկու «Դարձյալ սիրո մասին» (1964), Ռոշչինի «Վալենտին և Վալենտինա» (1971), Ցագարելու «Խանում» (1973), «Բալալայկինը և ընկ․» (ըստ Սալտիկով-Շչեդրինի, 1973), «Ձիու պատմությունը» (ըստ Լ․ Տոլստոյի, 1975), «Պիկվիկյան ակումբ» (ըստ Դիքենսի, 1978), «Տարելկինի մահը» (ըստ Սուխովո-Կոբիլինի, 1984) և այլ բեմադրություններ։ Տովստոնոգովը բազմաթիվ ներկայացումներ է իրականացրել արտասահմանյան երկրների թատրոններում։ հեղինակ է «Ռեժիսորի պրոֆեսիայի մասին» (1967), «Մտքերի ոլորտ» (1972), «Րեմի հայելին» (1980) գրքերի։ 1939-1946 թթ. դասավանդել է Թբիլիսիի Ռուսթավելու անվան վրացական թատերական ինստիտուտում, 1962 թվականից Լենինգրադի Թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի ռեժիսուրայի ամբիոնի վարիչ (պրոֆեսոր՝ 1960 թվականից)։ Աշակերտներից է Ե․ Ղազանչյանը։ Տովստոնոգովը եղել է ԽՍՀՄ 7-8 գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ 1950, 1952, 1968, 1978 թթ.)։
Պարգևատրվել է Լենինի 3 և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Կոնստանտին Ստանիսլավսկու անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսներ վրացական ծագմամբ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Օսկար Սկոնե
Օսկար դուքս Սկոնե_ (Նորին թագավորական մեծություն դուքս, Օսկար Կառլ Ուլոֆ,  H.K.H. Oscar Carl Olof, hertig av Skåne, ), շվեդ արքայազն, դուքս Սկոնե, շվեդական թագավորության թագաժառանգ թագուհի Վիկտորիայի և նրա ամուսնու Վեսերգյոթլանդի դուքս Դանիելի երկրորդ որդին։ Հանդիսանում է Շվեդիայի թագավոր Կառլ XVI Գուստաֆի և թագուհի Սիլվիի չորրորդ թոռը։ Նա զբաղեցնում է շվեդական գահը ժառանգելու գծով երրորդ տեղը՝ մորից և քրոջից՝ Նորին թագավորական մեծություն Էստել Սիլվիա Եվա Մերիից հետո  ։
Ծնունդ
2015 թվականի սեպտեմբերի 4–ին թագավորական ընտանիքը հայտնեց, որ թագուհի Վիկտորիան 2016 թվականի մարտին երկրորդ երեխայի ծնունդին է սպասում ։
Արքայազն Օսկարը ծնվել է 2016 թվականի մարտի 2–ին ժամը 20:28–ին՝ մայրաքաղաքի Կարոլինյան հիվանդանոցում։ Կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ արքայազն Դանիելն ասել է, որ նորածնի հասակը 52 սմ է, քաշը՝ 3 655 գրամ ։ Ըստ օրենքի, որը Շվեդիայում գործել է 1980 թվականից, նորածին արքայազնը հանդիսանում է երրորդը՝ շվեդական գահի ժառանգման իրավունքի՝ իր մորից և քրոջից հետո։ Իր ծնունդով նա չորրորդ տեղ է մղել իր զարմիկին՝ թագաժառանգ Կարլ Ֆիլիպին։ Լինելով բրիտանական թագուհի Մարգարիտա Վիկտորիա Շառլոտայի  նախաթոռը՝ արքայազն Օսկարը դասվել  է  բրիտանական գահի ժառանգորդների կազմի մեջ։
Օսկարի անունն ու տիտղոսները հայտարարվել են նախարարների խորհրդի նիստում՝ մարտի 3–ին՝ թագավոր Կառլ XVI Գուստաֆի կողմից, որից հետո արքունիքում կատարվել է շնորհակալական մաղթանք։ Օսկար, Կառլ և Ուլոֆ անունները տարբեր ժամանակներում կրել են Շվեդիայի արքաները. Կառլ XV–ը՝ 1859 թվականին և Գուստավ VI Ադոլֆը՝ 1950 թվականներին։
2016 թվականի մայիսի 27–ին արքայազն Օսկարը կնքվել է արքեպիսկոպոս Անտիե Յակելենի ձեռամբ՝ Ստոկհոլմի Թագավորական պալատի մատուռում։ Կնունքին ներկա են եղել արքայազն Ֆրեդերիկ Դանիացին, թագուհի՝ Մետտե–Մարիտ Նորվեգացին, զարմուհի՝ թագուհի Մադլենը, Օսկար Մագնուսոնը (թագուհի Քրիստինայի որդին, թագուհի Վիկտորիայի զարմիկը) և Հանս Օստրյոմը (արքայազն Դանիելի զարմիկը)։ Կնունքի ուղիղ հեռարձակումը իրականացվել է շվեդական հանրային հեռուստատեսային կազմակերպության՝ SVT–ի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի արքայազններ Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում ծնվածներ
Սուփրա սեղան
Սուփրա, հայկական իրականության մեջ հայտնի որպես Սուփրա սեղան (სუფრა), ավանդական խնջույքի տեսակ, որը մինչ օրս վրացական և հայկական սոցիալական մշակույթի կարևորագույն մասերից է։ Պայմանականորեն սուփրաները լինում են երկու տեսակի՝ տոնական և հիշատակի օրերի։ Առաջինը, որը հայտնի են «քեյփի» անվամբ, անցկացվում է ուրախության, տոն օրերին՝ ազգային ուտեստների համտեսմամբ և գինարբուքով, իսկ երկրորդը, որը ավանդաբար կոչվում է «քելեխի» (հոգեհաց), տեղի է ունենում հոգեհանգստի արարողություններից հետո։
Սուպայի ավանդույթները, որպես վրացական սոցիալական մշակույթի կարևորագույն մաս, 2017 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդգրկվել են Վրաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում ։
Անվան ծագումնաբանություն
Վրացերենում սուփրա բառը նշանակում է սեղանի ծածկոց, որը փոխառություն է պարսկերեն «սոֆրե» (سفره) և արաբերեն «սուֆրա» (سفرة) բառերից։ Միևնույն արմատային հիմքն ունի նաև հայերեն «սբրոց» բառը։
Կանոններ
Սուփրա սեղանի շուրջ հավաքվածները պետք է պահեն արարողակարգային որոշակի կանոններ, որոնցից են
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացական մշակույթ Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Ագամեմնոնի դիմակ
Ագամեմնոնի դիմակը՝ հուղարկավորման դիմակ է, որը հայտնաբերվել է Հունաստանի Միկեններ քաղաքում։ Դիմակը, որը ցուցադրված է Աթենքի Ազգային հնագիտական թանգարանում, նկարագրվել է Կաթի Գերեի կողմից որպես «նախապատմական Մոնա Լիզա։ Գերմանացի հնագետ Հենրիխ Շլիմանը, ով հայտաբերել էր արտեֆակտը 1876, հավատացած էր, որ ինքը գտել է Միկենական թագավոր Ագամեմնոնի՝ Հոմերոսի էպիկական պոեմում՝ Իլիականում Տրոյական պատերազմի աքայացիների առջնորդի, մարմինը, բայց ժամանակակից հնագիտական հետազոտությունները առաջարկում են, որ դիմակը նախորդում է լեգենդար Տրոյական պատերազմին մոտավորապես 300 տարի։
Բացահայտում
Գերմանացի հնագետ Հենրիխ Շլիմանը հայտնաբերել է դիմակը 1876 թվականին  նշված V գերեզմանում «Գերեզմանային շրջան Ա» ։ Դիմակը, արքայական գերեզմանատան հինգ հայտնաբերված իրերից մեկն է Միկեններում, երեքը՝ գերեզման IV-ում և  երկուսը գերեզման V֊ում։ Երկու երեխաների դեմքերը և ձեռքերը  գերեզման III-ում ծածկված են ոսկե տերևով, մեկը ծածկում էր աչքերի համար անցքերը։ Դիմակը՝ պատված ոսկով, նախագծված էր հետմահու դիմակ լինելու համար։ Տղամարդկանց դեմքերից ոչ բոլորն են ծածկված եղել դիմակներով։ Այն որ նրանք տղամարդիկ են եղել և զինվորներ առաջարկվել է ելնելով զենքերի առկայությունից նրանց գերեզմանններում։ Ոսկու քանակը և մանրակրկիտ մշակված արտիֆակտները մատնանշում են պատիվ, հարստություն և սոցիալակ դիրք։ Սովորույթը՝ հանդերձավորելու ղեկավարներին ոսկե տերևով, հայտնի է նաև այլ վայրերում։ Ագամեմնոնի դիմակը անվանակոչվել է Շլիմանի կողմից Հոմերոսի «Իլիականի» ր հույն լեգենդա  թագավորի անունով։ Դիմակը զարդարում էր մարմիններից մեկը Միկեններում հայտնաբերված գերեզմանատանը։ Շլիմանը սա ընդունեց, որպես ապացույց, որ Տրոյական պատերազմը իսկական պատմական իրադարձություն է։ Ագամեմնոնի դիմակը պատրաստվել է մեկ հաստ ոսկու կտորից, որը տաքացվել և կռվել է փայտե ֆոնի վրա, իսկ մանրամասները ավելացվել են ավելի ուշ սուր գործիքի օգնությամբ ։ Այդ վայրում իր բացահայտումներից հետո, Շլիմանը այդ մասին հայտնեց Հունաստանի թագավոր Ջորջին ։ Ենթադրվում է որ իր հաղորդագրության մեջ նա ասել է թագավորին. «Ես սևեռուն հայացքով նայել եմ Ագամեմնոնին» ։ Շլիմանը՝ ավելի ուշ իր որդուն անվանում է Ագամեմնոն Շլիման, ի պատիվ լեգենդար թագավորի։
Արժանահավատություն
20֊րդ դարի երկրորդ կեսին և 21֊րդ դարի սկզբին, դիմակի արժանահավատությունը պաշտոնապես կասկածի տակ դրվեց, սկզբում Ուիլյամ Կալդեր III-ի և Դավիթ Թրեյլի կողմից։ Հնագիտական ամսագիրը հանդես է եկել մի շարք հոդվածներով՝ ներկայացնելով բանավեճի երկու կողմերը։ Գերեզմանատան պեղումների ժամանակ, հույն հնագիտանակ հասարակությունը իր ձեռքրը վերցրեց Շլիմանի աշխատանքի վերահսկողությունը(Տրոյայի խնդիրներից հետո)՝ ուղարկելով Պանագիոտիս Ստամատակիսին որպես պեղումների դատավոր (ephor) կամ ղեկավար, ով ուշադիր վերահսկում էր Շլիմանին։
Կեղծիքի փաստարկի կողմնակիցները իրենց պնդումը սևեռում էին այն փաստարկի վրա, որ Շլիման ուներ  համբավ կեծելու պեղած իրերը արտիֆակտների հետ բերված մեկ այլ տեղից։ Նրանք հաստատում էին և հնարավոր էր որ, հնարամիտ Շլիմանը պատրաստած լիներ դիմակը ուրիշ Միկենական դիմակների ընդհանուր նմուշի հիման վրա և գտած լիներ հնարավորություն տեղադրելու այն պեղումների մեջ։
Պաշտպանող կողմնակիցները մատնանշում էին, որ պեղումներ փակվել են նոյեմբերի 26-27֊ին Կիրակնօրյա հանգստի և անձրևի պատճառով։ Թույլատրված չէր  վերաբացել պեղումները  մինչև Ստամատակիսը չտրամադրեր վստահելի վկաներ աշխատանքի ժամանակ։ Երեք այլ դիմակներ  չէին հայտնաբերվել մինչև նոյեմբերի 28-ը։ Ագամեմնոնի դիմակը գտնվել էր նոյեմբերի 30֊ին։
Երկրորդ քննադատությում հիմնված էր ոճի վրա։ Ագամեմնոնի դիմակը տարբերվում էր մյուս երեք դիմակներից մի շարք գծերով. այն ավելի շուտ եռաչափ է քան հարթ, դեմքի մազերից մեկը  կտրատված էր այլ ոչ թե փորագրված, ականջները կտրված էին, աչքերը պատկերված են որպես բաց և փակ, բաց կոպերով, բայց փակ կոպերի մեջտեղով  անցնում էր մի գիծ, միայն դեմքը ՝ բոլոր Միկենական արվեստում եղած դեմքերից, ունի ամբողջական մորուք դեպի դուրս ցցված բեղերով, բերանը հստակ սահմանված էր (համեմատած հարթ դիմակների հետ), հոնքերը ավելի շուտ կազմված էին երկու կամարից քան մեկ
Պաշտպանությումը ներկայացրեց նախորդող փաստարկներ, որ շրթունքների ձևը, եռանկյուն մորուքն և մորուքի մանրամասներն գրեթե նույնն են ինչ ոսկե առյուծի գլխով ռիթոնի բաշը և Խոպոպները IV Գերեզմանային շրջանից։ Շլիմանի երկդիմությունը, պնդում էին նրանք, մեծապես չափազանցված էր, և նրանք նաև պնդում էին, որ հարձակում գործողները իրականացնում էին վենդետա։
Ժամանակակից հնագիտական ուսումնասիրությունն ենթադրում է, որ դիմակը իսկական է, բայց նախորդում է Տրոյական պատերազմի շրջանին մոտավորապես 300 տարի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնագիտական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Հնագիտական նմուշներ Կատեգորիա:Հունաստանի արվեստ Կատեգորիա:Դիմակներ
Մայքլ Լենդոն
Մայքլ Լենդոն (Michael Landon, ծնված՝ Յուջին Մորիս Օրովից (Eugene Maurice Orowitz), ), ամերիկացի հեռուստատեսության դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ և ռեժիսոր, որն առավել հայտնի է «Բոնանցա», «Փոքրիկ տնակ պրերիայում» և «Դրախտի խճուղի» երեք երկարատև հեռուստասերիալներում կատարած գլխավոր դերերի շնորհիվ։
Վաղ տարիներ
Յուջին Մորիս Օրովիցը ծնվել է Նյու Յորքի Քուինսի շրջանում՝ դերասանի և կատակերգական դերասանուհու ընտանիքում։ Մայրը բազմիցս փորձել է կյանքին վերջ տալ ինքնասպանությամբ, որն ազդել է երեխայի հոգեկան վիճակի վրա ։ Նա գրել է դրա մասին «Մայքլ Լենդոն. Հաղթանակ և ողբերգություն» ինքնակենսագրությունում, իսկ 1976 թվականին իր մանկության պատմության մասին նկարահանել է «Միայնակ վազորդը» հեռուստաֆիլմը, որն անվանակարգվել է «Էմմի»-ի երկու մրցանակներում։ Նա սպորտային կրթաթոշակով սովորել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում, բայց վնասվածքից հետո ստիպված է եղել դադարեցնել ֆիզիկական գործունեությունը։
Կարիերայի սկիզբը և «Բոնանցա»
1959 թվականին 22 տարեկան հասակում Մայքլ Լենդոնը «Բոնանցա» հեռուստատեսային վեստերնում ստացել է գլխավոր դերը, որը հետագայում ամերիկյան հեռուստատեսության պատմության մեջ դարձել է ամենահաջողված ծրագրերից մեկը ։ Լենդոնը եղել է սերիալի չորս գլխավոր դերասաններից ամենաերիտասարդը, և նրա կերպարը սերիալում դարձել է առավել ճանաչված՝ հիմնականում շնորհիվ կադրում դերասանի առանց շապիկի հաճախակի երևալու և կերպարի ռոմանտիկ կերպարանքի ։ Շոուն գոյություն է ունեցել մինչև 1973 թվականը և ներկայումս պրայմ թայմում ամենաերկարատև սերիալների ցուցակում զբաղեցնում է երկրորդ տեղը։
«Փոքր տնակը պրերիայում»
«Բոնանցա» ֆիլմի ավարտից հետո՝ մեկ տարի անց, Մայքլ Լենդոնը թողարկել է «Փոքր տնակը պրերիայում» ֆիլմը, որտեղ նա եղել է ոչ միայն գլխավոր դերակատարը, այլ նաև պրոդյուսերը։ Շոուն պատմում է մի ընտանիքի մասին, որը 1870 և 1880 թվականներին ապրում էր Մինեսոտա նահանգի Ուոլնատ Գրով քաղաքի ֆերմայում։ Սերիալը հիմնված է գրող Լորա Ինգլզ Ուայլդերի համանուն գրքի շարքի վրա և 1974-1983 թվականներին ինը եթերաշրջանների ընթացքում հեռարձակվել է NBC հեռուստաալիքով ։ Սերիալում իր հերոսի կնոջ դերում նկարահանվել է Կարեն Գրասելը, իսկ իրենց դստրերի դերերում՝ Մելիսա Գիլբերտը և Մելիսա Սյու Անդերսոնը։ Սերիալը տևել է ինը եթերաշրջան և արժանացել մի քանի «Էմմի» մրցանակի։ Այն նկարահանել է մի քանի հեռուստաֆիլմ-սիքվելներ և տասնամյակներ անց շարունակել է թողարկվել ԱՄՆ-ի սինդիկացիաներում։ Չնայած շոուն սիրված էր քննադատների կողմից, սակայն Լենդոնը դրամատիկ հեռուստասերիալում տղամարդկային լավագույն դերի համար երբեք չի առաջադվել «Էմմի» մրցանակի և միայն մեկ անգամ՝ 1979 թվականին, հեռուստատեսային սերիալում կամ դրամայում լավագույն տղամարդկային դերի համար առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս»-ի ։
Վերջին տարիներ և մահ
«Փոքր տնակը պրերիայում» սերիալի ավարտից հետո դերասանը շարունակել է իր հեռուստատեսային կարիերան «Դրախտի խճուղի» հեռուստասերիալի դերով, որտեղ նա խաղացել է հրեշտակի դերը՝ օգնելով մարդկանց։ Ինչպես նաև NBC-ով չափավոր հաջողությամբ հեռարձակված սերիալն ավարտվել է 1989 թվականին և ունեցել է հինգ եթերաշրջան՝ ընդհանուր առմամբ ներառելով 111 էպիզոդ։
1991 թվականի ապրիլի 5-ին Լենդոնի մոտ ախտորոշվել է ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցք՝ լյարդի և ավիշային հանգույցների մետաստազներով ։ Դեղին մամուլը շուտով հայտարարել է գոյություն չունեցող հիվանդության մասին, քանի որ քաղցկեղը վիրահատությանը ենթակա չի եղել, իսկ դերասանը մինչ մահը հայտնվել է հեռուստաէկրաններին՝ լուրերը հերքելու համար, իսկ հունիսին իր կյանքի մասին հարցազրույց է տվել Life ամսագրին։ Լենդոնը մահացել է 1991 թվականի հուլիսի 1-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Մալիբու քաղաքում ։ Լենդոնն ամուսնացել է երեք անգամ և ունեցել է ինը երեխա, որոնցից երկուսը եղել են որդեգրված։
1984 թվականին Մայքլ Լենդոնն Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում արժանացել է անվանական աստղի ։
Ծուխխապա
Ծուխխապա, գավառ Հայասայում, տեղադրվում է, այժմյան Բյուրակնյան լեռների շրջանում։ Հիշատակվում է Սուպպիլուլիումաս Ա-ի դեպի Հայասա կատարած արշավանքների ժամանակ։ Այն հրի է մատնվում նրա կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայասա
Սաբատոն
Sabaton, շվեդական հևի-պաուեր-մետալ խումբ, հիմնված 1999 թվականին։ Երգերի հիմնական թեմաները համարվում են պատերազմները և առանձին ճակատամարտերը։ Խմբի անվանումը անգլերենից թարգմանած նշանակում է երկաթե կոշիկ, որը համարվում է ասպետական զրահի մի մասը։
Հիմնավորումից մինչև առաջին ալբոմի հրատարակումը
Sabaton խումբը ձևավորվել է 1999 թվականին Շվեդիայի Ֆալուն քաղաքում, երբ խմբի անդամները Aeon անվանումով սկսեցին պատրաստվել առաջիկա ձայնագրությանը՝ Moon Music Studio: Aeon խմբի անդամ-հիմնադիրները մեկ տարվա ընթացքում միավորեցին իրենց ուժերը Օսկար Մոնտելիուսի և Հոակիմ Բրոդենի հետ, որի ժամանակ խմբում եղան մի շարք փոփոխություններ։ Նրանք որոշեցին սկսել նոր կյանք և խումբը վերանվանեցին Sabaton։ Այդ օրվանից մինչև 2012 թվականը խմբի կազմը գործնականում չփոփոխվեց։ 2001 թվականին խմբին միացավ Դանիել Մուլբակը։ 2012 թվականին խմբի կազմը լիովին փոփոխվեց՝ նախկին կազմից մնացին միայն 2 հոգի։
2001 թվականին խումբը պատրաստ էր նոր ձայնագրության, և արդեն այս անգամ նրան դիմեցին Թոմմի Թեգտգրենին, որը պետք է լուրջ դեր խաղար Sabaton-ի երաժշտության մեջ, և նրանք միասին ձայնագրում են Fist for Fight ալբոմի երկրորդ մասը։ Այն թողարկվեց Underground Symphony-ի կողմից նույն տարում։
Երբ 2002 թվականին խումբը վերադարձավ Abyss Studios, Թոմմի Թեգտգրենը որոշեց ձայնագրել առաջին ալբոմը՝ Metalizer, որը պետք է թողարկվեր նույն տարում, սակայն մի շարք հանգամանքների պատճառով այն թողարկվեց միայն 5 տարի հետո։ 2004 թվականին մի շարք փորձերից հետո խումբը հոգնեց սպասել Metalizer ալբոմի թողարկմանը, և գորձը վերցրեց իր ձեռքը։
Primo Victoria
Առանց լեյբլի օգնության, Sabaton-ը վերադարձավ Abyss Studios և ձայնագրեց Primo Victoria ալբոմը, որը թարգմանաբար նշանակում է «առաջին հաղթանակ» կամ «հաղթանակի սկիզբ»։
Խումբը պայմանագիր ստորագրեց Black Lodge լեյբլի խմբի հետ՝ 2005 թվականին։ Այդ ժամանակ էլ դուրս եկավ նրանց առաջին ալբոմը Primo Victoria։
2005 թվականի սկզբին խմբի մեջ մտավ դաշնակահար Դանիել Մյուրը։ Դրանից առաջ խմբի մենակատար Հոակիմ Բրոդենը համատեղեց ստեղնաշարի աշխատանքը համատեղեց երգեցողության հետ։
2005 թվականին կայացավ Sabaton խմբի համերգը Շվեդիայի սահմաններից դուրս։
Attero Dominatus, Metalizer
2006 թվականին դուրս եկավ Attero Dominatus ալբոմը, և խումբը ուղևորվեց իր առաջին եվրոպական շրջագայության։ Եվ չնայած շրաջագայությունը շարունակական չէր, այն եղավ այքան հաջող, որ երկրորդը նշանակվեց միանգամիս առաջինից հետո։ Խմբին մնաց միայն վերադառնալ Շվեդիա և համերգ անցկացներ 2006 թվականի Եվրատեսիլի հաղթող Lordi խմբի հետ։
Attero Dominatus տուրը շարունակվեց Շվեդիայում։ 2007 թվականին սկսում է նոր շրջագայությունը։ Այս անգամ Sabaton հանդես եկավ Therion և Grave Digger խմբերի հետ միասին։ Տուրը անցկացավ նաև այն երկրներում, որտեղ դրանից առաջ չէր անցկացել։
Երբ խումբը Therion և Grave Digger խմբերի հետ գտնվում էր շրջագայության մեջ, Black Lodge և Underground Symphony կազմակերպությունների միջև ընթացող բանակցությունները հաջողությամբ ավարտվեցին։ 2007 թվականին թողարկվեց նրանց Metalizer ալբոմը։
The Art of War
2007 թվականին թողարկվում է The Art of War ալբոմը։
2008 թվականի հունվարին խումբը վերադառնում է Abyss Studios, և սկսեցին աշխատել Թոմմի Տեգտգրենի հետ ձայնագրության համար։ Ձայնագրությանը մասնակցում է նաև պրոդյուսեր և երաժիշտ Փեթեր Տեգտգրենը (Hypocrisy, Pain և այլն), միքսերի ստեղծման համար։
2008 թվականի մայիսից մինչև 2009 թվականի դեկտեմբեր Sabaton խումբը անցկացրեց ավելի քան 160 համերգ՝ 20 երկրներում։ Խումբը ստացավ պատվավոր քաղաքացիություն լեհական կառավարությունից, շրջագայեց HammerFall և Dragonforce-ի հետ։
Coat of Arms
2009 թվականի վերջին խումբը թողարկում է իր նոր ալբոմը՝ Coat of Arms:
Երգերը և երաժշտությունները գրվել էին 2009 թվականին, իսկ 2010 թվականի հունվարին խումբը մեկնում է Abyss Studios, այս անգամ Փիթեր Թեգտգրենի հետ, իսկ հետո վերադարձավ ստուդիա, որը Sabaton-ում անվանում էին «արծվի բույն»։
2010 թվականի փետրվարին Ֆրեդերիկ Նորդստեմը, Էնդրյու Հեյբոլլի հետ համագործակցելով, թողարկում է նոր ալբոմ Sabaton խմբի հետ միասին՝ Boomtown ստուդիայում, որը ուղարկվում է Nuclear Blast:
2010 թվականի սեպտեմբերին Primo Victoria, Attero Dominatus, Metalizer, The Art of War ալբոմները վերահրատարակվեցին։ Նրանց մեջ հայտնվեցին նախկինում չհրապարակված երգեր և live-ձայնագրումներ։
2011 թվականի մայիսի 12-ին խումբը անցկացնում է իր առաջին համերգը Ռուսաստանում (Սանկտ Պետերբուրգ, Սառցե ամրոց)։
Carolus Rex, Swedish Empire Tour
2012 թվականի մարտի 31-ին պաշտոնապես հայտարարվեց, որ խմբի կազմը ենթարկվել է փոփոխման։ Նախկին կիթառիստներ Օսկար Մոնտելիուսի և Ռիկարդ Սւնդենայի, հարվածային Դանիել Մուլլբեկայի և դաշնակահար Դանիել Մյուրի փոխարեն խմբի մեջ մտան կիթառահար Քրիս Ռելանդը և Թոբբե Էնգլունդը, Ռոբբան Բեկը։
2012 թվականի ապրիլին թողարկվում է Metalus Hammerus Rex ժողովածուն, իսկ մայիսի 22-ին՝ 7-րդ ալբոմը Carolus Rex: Ալբոմը թողարկվեց անգլերեն և շվեդերեն լեզուներով։ Դեպի Եվրոպա շրջագայության ժամանակ խումբը նոր ալբոմի երգերը կատարում էին հիմնականում անգլերեն, իսկ Շվեդիայում հիմնականում՝ շվեդերեն։
2012 թվականի նոյեմբերին Ռոբբան Բեկը ժամանակավորապես դուրս է գալիս խմբից, որպեսզի ժամանակ հատկացնի իր նոր ծնված երեխային։ Նրա փոխարեն խմբի հետ շրջագայության է մեկնում Սնոի Շոուն ։
Metaltown ֆեստիվալում Փիթեր Թեգտրենը հանդես է գալիս խմբի հետ, որպես երկրորս վոկալիստ ։
Swedish Empire Live
2013 թվականին սեպտեմբերի 23-ին թողարկվում է խմբի երկրորդ համերգային ալբոմը՝ Swedish Empire Live-ը։ Այն բաղկացած է CD-ից, Blu-ray և DVD-սկավառակներից։ CD-սկավառակը ներառում է իր մեջ 2012 թվականի Վուդստոկի համերգի բոլոր երգերը, DVD-ին 70 էպիզոդ, խմբի եվրոպական տուրի մասին, իսկ Blu-ray-ը տեսանյութեր Գետբորգում, Օբերհաուզենում և Վուդստոկում կայացած համերգների մասին։
Նոյեմբերի 14-15-ին Metal Hammer Paradise փառատոնի ժամանակ խմբի հետ հանդես է գալիս նաև նրանց նոր թմբկահար՝ Հաննես Վան Դալը, Downthrust և Evergrey խմբերի նախկին թմբկահարը։
Heroes
2014 թվականի հունվարին հրապարակվեց "Heroes" ալբոմը, որը թողարկվեց 2014 թվականի մայիսի 16։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հևի մետալ խմբեր Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք խմբեր
Ձնեմարդ (ֆիլմ)
«Ձնեմարդ» (The Snowman), բրիտանական քրեական թրիլեր, որի ռեժիսորն է Թոմաս Ալֆրեդսոնը։ Ֆիլմը նկարահանվել է 2017 թվականին՝ ըստ նորվեգացի գրող Յու Նեսբյոյի համանուն վեպի։
ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, իսկ ՌԴ-ում՝ նոյեմբերի 23-ին ։
Սյուժե
Մի քանի տարի շարունակ, հենց թափվում է առաջին ձյունը, անհետ կորչում են ամուսնացած կանայք։ Հանելուկային փազլի բոլոր կտորները դասավորել կարող է միայն հայտնի դետեկտիվը։ Վերջինս կորցնում է հանգիստը և քունը, քանի որ հաջորդ ձյունը թափվելու է շուտով։
Ստեղծում
2015 թվականի սեպտեմբերին Մայքլ Ֆասբենդերը բանակցություններ սկսեց, որպեսզի միանա ֆիլմին ու խաղա գլխավոր հերոսի դերը ։ Ռեբեկա Ֆերգյուսոնը և Շառլոտ Հեյնսբուրգը դերասանական խմբին միացան համապատասխանաբար հոկտեմբերին և դեկտեմբերին ։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումները սկսվեցին 2016 թվականի հունվարի 18-ին Օսլոյում ։ Մեծ տեսարանների նկարահանումները, որին մասնակցել են երեք հարյուրից ավելի դերասան, նկարահանվել է Օսլոյի ռատուշայում՝ փետրվարի 5-ին ։ Փետրվարի 9-ին նկարահանող խումբը տեղափոխվում է Ռյուքան, իսկ փետրվարի 23-ին՝ Բերգեն։ Այստեղ նկարահանումները կայացել են Ուլրիքեն լեռան վրա և Բրյուգգենում։ Հետագայում նկարահանումներ են տեղի ունեցել նաև Դրամենում և Ատլանտյան ճանապարհում։ Նկարահանումները ավարտին են հասցվել 2016 թվականի ապրիլի 1-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Բրիտանական սարսափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Դետեկտիվ ֆիլմեր
Հոլոքոստը Լիտվայում
Հոլոքոստը Լիտվայում, գերմանական նացիստների ու լիտվացի կոլաբորացիոնիստների կողմից հրեաների կազմակերպված հալածանքներն ու ոչնչացումը Գերմանիայի կողմից Լիտվայի օկուպացման ընթացքում (1941-1945 թվականներ)։
Հրեաների ցեղասպանությունն իրականացվել է Երրորդ ռայխի «հրեական հարցի վերջնական լուծման» պաշտոնական դոկտրինայի հիման վրա  ։ Առաջին փուլի ընթացքում կատարվել են ձերբակալություններ ու զանգվածային սպանություններ։ 1941 թվականի աշնանից ոչ մեծ թվով փրկվածներին մեկուսացրել են մի քանի գետտոներում, իսկ օկուպացիայի վերջում կատարվել է կենդանի մնացածների գրեթե գլխաքանակային ոչնչացում ։ Այդ քաղաքականության արդյունքում ոչնչացվել է նախքան պատերազմի սկիզբը երկրում բնակված հրեաների 95-96 %-ը  ։
Ցեղասպանության ընթացքում կարևոր դեր է խաղացել նացիստների համագործակցությունը տեղի բնակչության հետ ։ Հետագայում Հոլոքոստը լռության է մատնվել Լիտվայում, ինչպես և ամբողջ Խորհրդային Միությունում  ։ Լիտվայի անկախության վերականգնումից հետո Հոլոքոստի թեման ընդհանրապես և կոլաբորացիոնիստների գործունեությունը մասնավորապես դարձել է գիտական ուսումնասիրությունների թեմա և բանավեճերի առարկա հասարակության ու գիտնականների շրջանում    ։
Հրեաները Լիտվայում պատերազմից առաջ
Լիտվան եղել է հրեական աստվածաբանության, փիլիսոփայության ու կրթության խոշորագույն կենտրոններից մեկը ։ 18-րդ դարից Վիլնյուսը (Վիլնո) եղել է աշկենազ հրեաների հոգևոր կենտրոնը։ Քաղաքը կոչել են «Լիտվական Երուսաղեմ», ինչն ընդգծում է Վիլնյուսի համայնքի ազդեցությունը ամբողջ աշխարհի հրեականության վրա ։ 1923 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Լիտվայում (առանց Կլայպեդա երկրամասը) ապրում էր 153 743 հրեա, ինչը կազմում էր երկրի ընդհանուր բնակչության 7,6 %-ը։ 1930-ական թվականներին լիտվական ազգայնականության աճը հանգեցնում է մի շարք հակասեմական ելույթների և հրեաների իրավունքները սահմանափակող օրենքների ընդունման։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ անկախ Լիտվայում ապրում էր շուրջ 160 հազար հրեա, իսկ Լեհաստանի տարածքի մեջ մտնող Վիլնոյում ու նրա շրջակայքում՝ 60 հազար ։
Լիտվայի նախապատերազմյան բաժանում
1939 թվականի մարտի 23-ին Կլայպեդայի երկրամասը տրվել է Գերմանիային վերջինիս ուլտիմատիվ պահանջով։ Հալածանքների պատճառով այդտեղից Լիտվա է փախել վեց հազար հրեա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց և Խորհրդային Միության ու Գերմանիայի միջև Լեհաստանի բաժանումից հետո Վիլնյուսի երկրամասը, որ նախկինում մտնում էր Լեհաստանի կազմի մեջ, Խորհրդային Միության կողմից փոխանցվել է Լիտվային։ Արդյունքում Լիտվայի հրեա բնակչության թվաքանակն աճել է մինչև 210 -250 հազար մարդ (բնակչության շուրջ 10 %-ը) ։ Վիլնոյի՝ Լիտվային փոխանցվելուց հետո քաղաքում իրականացվել է հրեաների կոտորած։
Միացումը ԽՍՀՄ-ին
Լիտվան Խորհրդային Միության կազմում ընդգրկվել է 1940 թվականի ամռանը։ Դրանից հետո տեղի է ունեցել ձեռնարկությունների ազգայնացում, այդ թվում նաև հրեաներինը։ 1941 թվականի հունիսին 6-7 հազար հրեաներ ուղարկվել են Սիբիր հանրապետության բնակչության զանգվածային տեղահանության շրջանակներում, փակվել են հրեական կազմակերպությունները։ Միևնույն ժամանակ շատ հրեաներ տեղ են զբաղեցրել նոր կազմավորված խորհրդային պետական ապարատում և մասնակցել են ստալինյան բռնաճնշումներին։ Լիտվայի խորհրդայնացման գործում հրեաների մասնակցության մասշտաբները քննարկման առարկա են պատմաբանների շրջանում ։
Գերմանիայի՝ Խորհրդային Միության հարձակման ժամանակ Լիտվայում ապրում էր 225-265 հազար հերա, ներառյալ 13-15 հազար փախստականներ Լեհաստանից, 6 հազար փախստականներ Կլայպեդայից և 10-12 հազար հրեաներ, որ Բելառուսիայից Լիտվային էին փոխանցվել 1940 թվականի աշնանը։ Լիտվայի՝ Խորհրդային Միությանը միացվելու պատճառով Հոլոքոստն այնտեղ հետաձգվել է մեկ տարով, սակայն վատթարացրել է Լիտվայի հրեաների ճակատագիրը, ուժեղացրել լիտվացիների թշնամական տրամադրվածությունը, որոնք հրեաներին էին մեղադրում երկրի խորհրդայնացման համար։
Բռնազավթում
Գերմանական զորքերը Լիտվա են մտել 1941 թվականի հունիսի 22-ին և գրավել ողջ որկիրը բառացիորեն մեկ շաբաթվա ընթացքում։ Նահանջող Կարմիր բանակի հետ դեպի արևելք հեռացած հրեաների մի մասը ստիպված է եղել վերադառնալ, քանի որ ժամապահները նրանց թույլ չեն տվել անցնել հին խորհրդային սահմանը, շատերը սպանվել են լիտվացի նացիոնալիստների կողմից կամ զոհվել ռմբակոծումների ժամանակ։ Կարողացել է տարհանվել շուրջ 15 հազար լիտվացի հրեա։ Նրանց մի մասը հետագայում կռվել է 16-րդ հրաձգային (Լիտվական) դիվիզիայի կազմում։
Լիտվացիները գերմանացիներին ընդունել են որպես խորհրդային ռեժիմից իրենց ազատագրողներ՝ հույս ունենալով վերականգնել անկախությունը։ Լիտվայի շատ քաղաքներում պատերազմի առաջին իսկ օրն սկսվել են զինված ելույթներ՝ կազմակերպված խորհրդային իշխանության ժամանակաշրջանում ընդհատակում գործած Ակտիվիստների լիտվական ճակատի կողմից, որոնք իրենց վերահսկողության տակ են վերցրել ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող օբյեկտներն ու ամբողջական քաղաքներ, հարձակումներ են գործել նահանջող Կարմիր բանակի վրա և սպանել խորհրդային ակտիվիստներին։ Հունիսի 23-ին Կաունասում հռչակվել է Լիտվայի ժամանակավոր կառավարության իշխանությունը Յուոզաս Ամբրազյավիչյուսի գլխավորությամբ։ Վիլնյուսում ձևավորվել է Վիլնյուսի գավառի ու քաղաքի ինքնուրույն քաղաքացիական կոմիտե (Vilniaus miesto ir srities piliečių komitetas) Վիլնյուսի համալսարանի իրավունքի պրոֆեսոր Ստասիս Ժակևիչյուսի գլխավորությամբ ։ Քաղաքացիական կոմիտեի կազմում ընդգրկված էր հրեա գիտնական-հոգեբան Վլադիմիրաս Լազերսոնասը (Vladimiras Lazersonas), որը հետագայում սպանվել է նացիստների կողմից ։
Գերմանացիները չեն ճանաչել Ժամանակավոր կառավարությունը և մինչ հուլիսի 28-ն ստեղծել են իրենց վարչությունը Օստլանդ ռայխսկոմիսարիատի շրջանակներում։ Լիտվայի գլխավոր կոմիսար է նշանակվել Թեոդոր Ադրիան ֆոն Ռենտելնը։ Լիտվայի գեներալ-շրջանը (Generalbezirk Litauen) բաժանվել է չորս շրջանների (Gebiet), որոնց կենտրոններն էին Վիլնյուսը, Կաունասը, Պանևեժիսը և Շյաուլյայը։ 1941 թվականի օգոստոսի 5-ին Լիտվայի ժամանակավոր կառավարությունը ցրվել է գերմանական օկուպացիոն իշխանությունների կողմից, իսկ այդ կառավարության կողմից հրապարակված օրենքները չեղարկվել են։ Սեպտեմբերի 3-ին օկուպացիոն իշխանությունները ցրել են Վիլնյուսի գավառի քաղաքացիական կոմիտեն։ Ակտիվիստների լիտվական ճակատի այն կուսակիցները, որոնք կողմնակից էին գերմանական իշխանություններին, ընդգրկվել են օկուպացիոն ոստիկանության կազմում և տեղի վարչություններում։ Լիտվայի գեներալ-շրջանի լիտվական վարչությունը գլխավորել է լիտվական բանակի նախկին գեներալ-լեյտենանտ Պյատրաս Կուբիլյունասը ։
1941 թվականի հունիսից մինչև դեկտեմբեր Լիտվայի գեներալ-շրջանի տարածքում պատժիչ գործողություններն իրականացրել են A և B այնզատցխմբերը ։ A այնզատցխմբի հիման վրա 1941 թվականի դեկտեմբերին ձևավորվել են անվտանգության ոստիկանության և անվտանգության ծառայության մարմինները։ Ղեկավար է նշանակվել Կարլ Եգերը, իսկ 1943 թվականին նրան փոխարինել է ՍՍ օբերֆյուրեր Վիլհելմ Ֆուքսը։ Անվտանգության ոստիկանության և անվտանգության ծառայության վարչությունը տեղակայված էր Կաունասում։ Գերմանական ոստիկանությանն էր ենթարկվում Անվտանգության լիտվական վարչությունը (Լիտվայի անվտանգության ոստիկանություն, LSP կամ «Saugumas»), որի մի քանի բաժանմունքներ ուղղակիորեն գլխավորում էին անվտանգության ծառայության աշխատակիցները ։ Անվտանգության ոստիկանությունը գլխավորում էր գնդապետ Վիտաուտաս Ռեյվիտիսը։ Պատմաբան Արունաս Բուբնիսը գրում է, որ LSP-ն անմիջականորեն մասնակցել է հրեաների Հոլոքոստին, որ կազմակերպվել էր գերմանացիների կողմից, և եղել է բռնաճնշումների մեխանիզմի «անբաժանելի մասը» ։
Ջոն Վուդեն
Ջոն Ռոբերտ Վուդեն (John Robert Wooden, ), ամերիկացի բասկետբոլիստ և բասկետբոլի մարզիչ։ Վուդենը համարվում է Բասկետբոլի փառքի սրահի խաղացող (ներառյալ 1960 թվականը), ինչպես նաև մարզիչ (ներառյալ 1973 թվականը)։ Նա դարձել է փառքի սրահի առաջին անդամը, որն իր մեջ ներառում էր միանգամից երկու կատեգորիա։ Այդ հաջողությունը հետագայում կրկնել են Լենի Ուիլքենսը, Բիլ Շերմանը և Թոմ Հեյնսոնը։ Վուդենը ուսանողների ազգային առաջնությունում 10 անգամ ղեկավարել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանի տղամարդկանց թիմը, որտեղ նրանք հաղթել են, ինչն էլ ռեկորդային է ուսանողական բասկետբոլի համար ։
Հոլոքոստը Լիտվայում
Լիտվայի հրեաների հալածանքներն ու ոչնչացումը
«Հոլոքոստի հանրագիտարանի» և լիտվական ու արտասահմանյան աղբյուրների մեծ մասի համաձայն՝ Լիտվայի հրեաների ոչնչացումը կատարվել է հետևողականորեն ու նպատակաուղղված կերպով և բաժանվել է մի քանի փուլերի ․ Լիտվայում նացիստական և խորհրդային օկուպացիոն վարչակարգերի կողմից կատարված հանցագործությունների գնահատման միջազգային հանձնաժողովը (International Commission for the Evaluation of the Crimes of the Nazi and Soviet Occupation Regimes in Lithuania) առանձնացնում է Լիտվայում հրեաների ցեղասպանության երեք փուլ ․
Ջոն Վուդեն
Կենսագրություն
Վուդենը ծնվել է 1910 թվականին Ինդիանայի Հոլլ քաղաքում։ 1918 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կենտերտոնում գտնվող ոչ մեծ ֆերմա։ Մանկության տարիների Վուդենը եղել է տեղական դպրոցական բասկետբոլային աստղ Ֆազի Վանդայվերի երկրպագուն։ 14 տարեկանում Ջոնի ընտանիքը տեղափոխվել է Մարտինսվիլ, որտեղ Վուդենը դարձել է դպրոցական բասկետբոլային թիմի աստղը. 3 անգամ նա թիմին օգնել է հասնել նահանգի առաջնության եզրափակիչ (հաղթել հաջողվել է միայն մեկ անգամ՝ 1927 թվականին), իսկ անձամբ նա ներառված է եղել նահանգի լավագույն խաղացողների խորհրդանշական թիմում:1928 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո Վուդենն ընդունվել է Պերդյուի համալսարան, որտեղ նրա մարզիչն էր Ուորդ «Պիգի» Լամբերտը։ 1932 թվականին համալսարանական թիմը հաղթել է ազգային ուսանողական մրցաշարում, իսկ Վուդենը համարվել է մրցաշարի լավագույն խաղացող, իսկ երեք տարի անընդմեջ ներառվել է հավաքականի լավագույն խաղացողների խորհրդանշական թիմում, ինչը նախկինում չի հաջողվել ոչ մի բասկետբոլիստի։ Վուդենին անվանել են անվանվել է «Ռետինե մարդ Ինդիանայից»՝ հատակին ընկնելիս իր վտանգավոր ցատկերի համար։
Համալսարանն ավարտելուց հետո 1932 թվականի օգոստոսին ՋոնՎուդենն ամուսնացելէ Նելլ Ռայլիի հետ, իսկ սեպտեմբերին դարձել է Կենտուկիում գտնվող Դեյտոնի ավագ դպրոցի բասկետբոլային մարզիչ և անգլերենի ուսուցիչ։ Մարզչական կարիերան Վուդենը սկսել է անհաջողությամբ. Առաջին մրցաշրջանում թիմը նրա գլխավորությամբ 11 խաղից հաղթել է ընդամենը 6-ում։ Վուդենիկարիերայում այս մրցաշրջանը միակն է, որը բացասական տարբերությունունի հաղթանակների և պարտությունների մեջ։ 1934 թվականին Վուդենը վերադարձել է Ինդիանա և Սաութ Բենդի ավագ դպրոցում սկսել է աշխատել որպես անգլերենի ուսուցիչ, բեյսբոլիև բասկետբոլի մարզիչ,   ինչպես նաև խմբագիր տեղական հրատարակչությունում։ Հետագայում մի քանի տարի անց Վուդան պրոֆեսիոնալ խաղացել է Բասկետբոլի ազգային լիգայի «Ինդիանապոլիս Կաուտսկիս» թիմի համար։ 1938 թվականին նա ընդգրկվել է NBL-ի լավագույն խաղացողների խորհրդանշական հավաքականում։
Հոլոքոստը Լիտվայում
Զանգվածային գնդակահարություններ
Ի տարբերություն գերմանացիների կողմից օկուպացված մյուս երկրների, որտեղ հրեաների ոչնչացումը կատարվել է աստիճանաբար (սկսվել է իրավունքների սահմանափակմամբ, ապա եղել է ունեցվածքի թալանումը, հրեաների տեղավորումը գետտոներում և նրանց տեղափոխումը մահվան ճամբարներ), Լիտվայում հրեաների զանգվածային սպանություններն սկսվել են երկրի օկուպացման առաջին օրերից ։
Հրեաների սպանություններն սկսվել են պատերազմի առաջին օրերին, երբ տեղի է ունեցել հակախորհրդային ապստամբություն, նահանջել է Կարմիր բանակը և երկիր են մտել գերմանական զորքերը ։ Երկրում հակահրեական բռնություններն սկսել են դեռ գերմանացիների գալուց առաջ ։ Սպանություններն սկսել են սահմանամերձ բնակավայրերում․ դրանք կատարվել են անվտանգության գերմանական ոստիկանության կողմից տեղի բնակչության և ոստիկանական օժանդակ կազմավորումների օգնությամբ ։ Մասնավորապես Պալանգայի ու Կրետինգայի հրեաները ոչնչացվել են պատերազմի առաջին օրերին։ Գրանցված առաջին զանգվածային սպանությունը կատարվել է հունիսի 24-ին Գարգջայում․ այդ ժամանակ զոհվել է 201 հրեա ։
Ջոն Վուդեն
Կենսագրություն
1942 թվականին Վուդենը կամավորցուցակագրվել է նավատորմում և ծառայել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ ստանալով լեյտենանտի կոչում։ Իր առաջին մուտքը դեպի ծով Վուդենը բաց է թողել կույրաղիքի բորբոքման պատճառով, իսկ նրան փոխարինող սպան մահացել է կամիկաձեների հարձակման պատճառով։ Պատերազմից հետո Վուդենը Ինդիանայի ուսուցիչների քոլեջում (ժամանակակից Ինդիանայի համալսարան) դարձել է բասկետբոլի և բեյսբոլի մարզիչ։ 1946 թվականին բասկետբոլային թիմը նրա գլխավորությամբ զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Ինդիանայի նահանգային կոնֆերենցիայում և հրավեր ստացել մասնակցելու Կանզասի նահանգում անցկացվող ազգային մրցաշարին, սակայն Վուդենը հրաժարվել է մասնակցությունից, քանի որ մրցաշարի կանոնները աֆրոամերիկացիներին արգելում էին մասնակցել դրան, իսկ Չիկագոյից սևամորթ բասկետբոլիստ Կլարենս Ուոքերը խաղում էր Վուդանի թիմում։ Հաջորդ մրցաշրջանում համալսարանական թիմը կրկնել է իր նվաճումը և կրկին հրավեր ստացել ազգային առաջնությունից, որտեղ աֆրոամերիկացիների համար վերացրել էին մասնակցության սահմանափակումները։
1948 թվականին Վուդենը Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի բասկետբոլի թիմում դարձել է մարզիչ։ Նա այս պաշտոնը զբաղեցնում էր մինչև 1975 թվականը ՝  ամերիկյան քոլեջի բասկետբոլի պատմության մեջ ունենալով ամենահաջողակ կարիերան։ Վուդենի գլխավորությամբ թիմը 10 անգամ դարձել է ազգային չեմպիոն, ընդ որում 1967-1973 թվականներին թողարկել է յոթ անընդմեջ չեմպիոնական տիտղոսների շարք, թիմը նաև առանց որևէ պարտության անցկացրել է չորս մրցաշրջան ։ Այն խաղացողներից շատերը, ովքեր ավարտել են Վուդենի դպրոցը, այնուհետև հաջող կարիերա են ունեցել NBA-ում։ Նրանց թվու են փառքի սրահի անդամներ Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարը, Բիլ Ուոլթոնը և Գեյլ Գուդրիչը։
Հոլոքոստը Լիտվայում
Զանգվածային գնդակահարություններ
Հունիսի 25-ին Կաունաս է ժամանել А այնզատցխմբի հրամանատար, ՍՍ բրիգադֆյուրեր Վալտեր Շտալեկերը։ Նա ազգայնականների առաջնորդներին դրդել է սկսել հրեաների կոտորած։ Հունիսի 25-29-ին լիտվացի ազգայնականները Ալգիրդաս Կլիմայտիսի գլխավորությամբ Կաունասում իրականացրել են հրեաների զանգվածային կոտորած, որի ընթացքում զոհվել է շուրջ 4000 մարդ ։ Հուլիսի 4-ին և 6-ին հազարավոր հրեաներ են սպանվել Կաունասի ամրոցի իններորդ բերդամասում։ Վիլնյուսի մոտ սկսվել են զանգվածային գնդակահարություններ Պոնարիում ։ Հոկտեմբերի 29-ին տեղի է ունեցել ևս մեկ զանգվածային խոշոր կոտորած Կաունասում․ իններորդ բերդամասում գնդակահարվել է 9200 հրեա, այդ թվում՝ 2007 տղամարդ, 2920 կին և 4273 երեխա ։
Ջոն Վուդեն
Կենսագրություն
1975 թվականին Ջոն Վուդենն անցել է թոշակի, մի քանի գիրք գրել իր կյանքի և բասկետբոլի մասին։ 2003-ին պարգևատրվել է նախագահի ազատության մեդալով։ Մահացել է 2010 թվականի հունիսի 4-ին 99 տարեկան հասակում ։
Հոլոքոստը Լիտվայում
Զանգվածային գնդակահարություններ
Սահմանամերձ գոտում սպանությունները կատարվել են «Տիլզիտ» այնզատցխմբի կողմից, որ կազմված էր գեստապոյի ու Տիլզիտի SD աշխատակիցներից, ինչպես նաև Մեմելի պաշտպանական ոստիկանությունից (Կլայպեդա) ։ Մինչև 1941 թվականի օգոստոսի վերջ այդ խումբը Լիտվայի ու Գերմանիայի սահմանին սպանել է 5502 մարդ, որոնց մեծ մասը եղել են հրեաներ ։ 1941 թվականի հունիսի 28-ին Կաունասի պարետ փոխգնդապետ Յուրգիս Բոբելիսի հրամանով ստեղծվել է 1-ին լիտվական գումարտակը, որը հայտնի է նաև որպես Ազգային աշխատանքի պաշտպանության գումարտակ (Tautinio darbo apsaugos batalionas, TDA), և որի կազմում կար 400 մարդ։ Նրանք մասսայաբար ոչնչացնում էին հրեաներին Կաունասի ամրոցի VII բերդամասում ։ Լիտվայի գավառում սպանությունները կազմակերպվում էին հիմնականում А այնզատցխմբի 3 այնզատցթիմի կողմից ։ Համանի շարժական թիմում (Rollkommando Hamann) օբերշտուրմֆյուրեր Իոահիմ Համանի ղեկավարությամբ ծառայում էին շուրջ տասը գերմանացիներ և առնվազն հինգ անգամ ավելի շատ լիտվացիներ, որոնց ղեկավարում էր լեյտենանտ Բրոնյուս Նորկուսը։ Տեղերում նրանց օգնություն էին ցույց տալիս ոստիկանության աշխատակիցները, որոնք ենթարկվում էին գնդապետ Ռեյվիտիսից ստացած գաղտնի հրահանգին։ Խոշոր ակցիաների ժամանակ (մասնավորապես Մարիամպոլեում և Ռոկիշկիսում) գնդակահարություններին մասնակցել են տեղի բնակիչները ։ Վիլնյուսի շրջանում և առաջին հերթին Պոնարիում զանգվածային սպանություններով զբաղվում էր «Իպատինգաս բուրիսը», որ գերմանական զոնդերկոմանդի (Sonderkommando) անալոգն էր և կազմված էր լիտվացի կամավորներից, որոնք ենթարկվում էին 9 այնզատցթիմին, ապա ավտանգության ծառայությանն ու անվտանգության ոստիկանությանը։ 1941 թվականի հուլիսի 23-ին հատուկ ջոկատը գլխավորել է Յուոզաս Շիդլաուսկասը, իսկ նրա անդամների թիվը եղել է սկզբում 200, ապա 50 ։
Ջոն Վուդեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Հոլոքոստը Լիտվայում
Զանգվածային գնդակահարություններ
Օգոստոսից դեկտեմբեր Լիտվայի տարածքում սպանվել է 130-140 հազար հրեա ։ 3 այնզատցթիմի հրամանատար Կարլ Եգերը 1941 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կազմել է մանրամասն զեկույց զանգվածային սպանությունների վերաբերյալ ։ Զեկույցի համաձայն՝ ենթակառույցի կողմից լիտվացի կամավորների հետ սերտ համագործակցության արդյունքում ոչնչացվել են 136 421 հրեաներ, ինչպես նաև 1064 կոմունիստներ, 653 հոգեկան հիվանդներ և 134 այլ անձինք ։
Հավաքում գետտոներում
Լիտվայի ժամանակավոր կառավարության՝ հունիսի 29-ի որոշմամբ խոշոր բնակավայրերում ստեղծվել են հրեական գետտոներ ։ Գերմանացիները նշանակել են գետտոների ղեկավարություն, այսպես կոչված յուդենրատներ (հրեական խորհուրդներ)։ Օգոստոսի 13-ին նվաճողների կողմից հիմնադրվել է հրեական ոստիկանությունը, որը պարտավոր էր պահպանել իրավակարգը գետտոյի տարածքում ։
Հուլիսի 8-ից ռազմական վարչությունը հրեաներին հրամայել է կրել հատուկ տարբերանշաններ՝ դեղին շրջանով սպիտակ քառակուսիներ, իսկ հուլիսի 15-ից՝ սպիտակ թևկապ Դավթի դեղին աստղով և «J» տառով (Jude)։ Հրեաներին արգելվել է քայլել մայթով և այցելել հասարակական վայրեր, նրանց ունեցվածքը բռնագրավվել է, իսկ իրենք ներգրավվել են հարկադիր աշխատանքներում ։ Եթե ամռանը հրեաներին սպանություններ լինում էին հիմնականում գավառներում, ապա սեպտեմբերից նոյեմբեր՝ խոշոր քաղաքների գետտոներում ։
Մինչ 1941 թվականի նոյեմբեր հրեական համայնքներից կենդանի մնացածները (շուրջ 40-43 հազար մարդ) հավաքվել են չորս քաղաքների՝ Վիլնյուսի, Կաունասի, Շյաուլյայի ու Շվյանչյոնիսի գետտոներում, որտեղ նրանց ստիպում էին աշխատել գերմանական ռազմական արդյունաբերության համար։ Գետտոներում կյանքի պայմանները եղել են անտանելի մարդկանց չափազանց կուտակվածության, սննդի անբավարարության ու հիվանդությունների տարածման պատճառով ։ Վիլնյուսի գետտոյում աշխատում էին 28 արհեստանոցներ, Կաունասի գետտոյում՝ 40 ։ Գետտոյի ղեկավարության իշխանությունը բավական ազդեցիկ էր։ Օրինակ՝ Շլյաուլյայի գետտոյի հրեական դատարանը երեք հրեաների խարդախության համար դատապարտել է «մարմնական պատժի ու բանտարկության», իսկ չորրորդին հանձնել են անվտանգության ոստիկանությանը։ 1942 թվականի հունիսին Վիլնյուսի գետտոյում դատարանը կախաղանի միջոցով մահապատժի է դատապարտել վեց հրեաների, որոնք մեղավոր են ճանաչվել այլ կալանավորների սպանության մեջ։