cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մասնագիտական սթրես
Մասնագիտական սթրեսի առաջացման վրա ազդող գործոններ
Կարևոր է տարբերակել սթրեսի հանգեցնող գործոնները այն գործոններից, որոնք հանգեցնում են դեմոբիլիզացիայի։ Երկրորդ խմբին են պատկանում քնկոտությունը, աչալրջության նվազումը, միօրինակության զգացումը, ձանձրույթը։ Տարբերակելու համար կարելի է հիշել այն օրինակը, երբ գնացքի վարորդը անցնում է կարմիր ազդանշանի կողքով ոչ թե սթրեսի, այլ ընդհակառակը՝ դեմոբիլիզացիայի պատճառով, որովհետև նրա քնկոտության և լարվածության մակարդակը նվազել է, ոչ թե ավելացել։
Մասնագիտական սթրեսի առաջացման վրա ազդում են հետևյալ գործոնները ․
Աշխատանքային գործունեության հետ կապված գործոններ
Առանձնացնում են աշխատանքային գործունեության հետ կապված հետևյալ գործոնները ․
Կազմակերպչական գործոններ
Մասնագիտական սթրեսի կազմակերպչական գործոնները կապված են կազմակերպության կանոնների և սովորույթների հետ։ Դրանց թվում են․
Մասնագիտական սթրեսի տեսակներ
Առանձնացնում են մասնագիտական սթրեսի երեք տեսակ՝ տեղեկատվական, զգացմունքային և հաղորդակցական ։
Տեղեկատվական սթրես
Տեղեկատվական սթրես կարող է առաջանալ ինֆորմացիայի չափից շատ լինելու, ինչպես նաև տվյալների հաճախակի փոփոխման դեպքում։ Այդպիսի իրավիճակները ստեղծում են պայմաններ, որոնց ժամանակ աշխատակիցը ի վիճակի չի լինում արագ լուծել իր առջև դրված խնդիրները և ճիշտ որոշում կայացնել։ Անորոշ իրավիճակները բացասաբար են ազդում աշխատակցի լարվածության մակարդակի վրա ։
Զգացմունքային սթրես
Զգացմունքային սթրեսն ազդում է աշխատակցի խորքային արժեքների և համոզմունքների վրա, որոնք կապված են մասնագիտական գործունեության հետ։ Զգացմունքային սթրես կարող են առաջացնել աշխատակազմի փոխհարաբերությունները և տարբեր բնույթի կոնֆլիկտները, որոնք ուղեկցվում են տարբեր զգացումներով՝ մեղքի զգացում, նվաստացում, զայրույթ, վիրավորանք, վտանգի զգացում։
Հաղորդակցական սթրես
Յուրաքանչյուր մասնագիտություն պահանջում է որոշակի աշխատանքային հաղորդակցություն, և հենց նման պահերին էլ կարող է առաջանալ հաղորդակցական սթրես։ Այն արտահայտվում է դյուրագրգռությամբ, հաղորդակցական ագրեսիայից պաշտպանվելու, անհրաժեշտության դեպքում մերժելու և ընդդիմանալու, ինչպես նաև՝ մանիպուլյացիայից պաշտպանվելու անկարողությամբ։
Մասնագիտական սթրեսի հատուկ ձևեր
Առանձնացնում են մասնագիտական սթրեսի հետևյալ հատուկ ձևերը ․
Ձեռքբերումների և հաջողության մասնագիտական սթրես
Սթրեսի այս տեսակն առաջանում է այն ժամանակ, երբ աշխատակցի հավակնությունների մակարդակը (այսինքն՝ այն, ինչի նա ձգտում է հասնել մասնագիտական ոլորտում), չի համապատասխանում աշխատակցի ներքին ռեսուրսների մակարդակին։ Որպես օրինակ կարելի է դիտարկել այն իրավիճակը, երբ մի մարդ ուզում է հայտնի նկարիչ դառնալ, բայց չունի նկարչական ունակություններ։ Հավակնությունների մակարդակը ձևավորվում է փոքր տարիքում՝ այն միջավայրում, որտեղ նա մեծանում է։
Բացի ներքին խոչընդոտներից կարող են լինել նաև արտաքին խոչընդոտներ, այդ թվում՝ հասարակության կողմից ճանաչում չունենալը, տվյալ ժամանակաշրջանին չհամապատասխանելը, անբարենպաստ կենսապայմանները։ Սթրեսային իրավիճակ է ստեղծվում նաև այն ժամանակ, երբ մարդն իրեն ասոցիացնում է իր աշխատանքային արդյունքների, ձեռքբերումների հետ։ Նա մտածում է, որ ինքն իրենով արժեք չի ներկայացնում, նրան արժեք են տալիս իր հաղթանակները։
Մարդը կարծում է, որ առանց իր աշխատավարձի և զբաղեցրած պաշտոնի իրեն չեն գնահատի ու սիրի։ Տվյալ դեպքում գործում է նաև սխալվելու վախը։ Նա դառնում է պահպանողական, խուսափում է փոփոխություններից և անկայունությունից։ Այդ վախը արգելափակում է ստեղծագործական մտածողությունը, ռիսկային որոշումներ կայացնելու հակումը։ Չնայած նա ուզում է հաջողակ լինել, բայց իրեն շրջանակների մեջ է պահում՝ վախենալով սխալվել ու կորցնել իր ձեռքբերումները։
Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ սթրեսն առաջանում է միայն անբարենպաստ պայմաններում, բայց դա այդպես չէ։ Դրական գործոնի ազդեցությամբ ստեղծված մասնագիտական սթրեսի տեսակ կարող է դիտարկվել հաջողության սթրեսը։ Երբ մարդը շատ ժամանակ ու ջանք է ներդնում իր միտքն իրագործելու համար, կարող է առաջանալ մի շրջան, երբ նա այլևս չի հասկանում իր գործողությունների իմաստը, դադարում է ընկալել իր կատարած աշխատանքի արժեքը և սկսում է ապատիա զգալ։ Այդ ամենը կատարվում է այն պատճառով, որ ակնկալիքները չեն արդարացվում, և մարդուն թվում է, որ ինքը իր ներդրած ջանքերի համեմատ քիչ արդյունք է ստացել։ Հաջողության սթրեսի մեջ չընկնելու համար պետք չէ ողջ ներուժը ներդնել մի գործի մեջ, իսկ հաջողության հասնելուց հետո պետք չէ բավարարվել եղածով, պետք է նոր նպատակներ սահմանել և հասնել դրանց։
Մրցակցության հետ կապված մասնագիտական սթրես
Մրցակցության մեջ ոչ բոլոր աշխատակիցներն են կարողանում դիմադրել ճնշմանը և չկորցնել իրական արժեքները։ Հասարակության մեջ նյութական բարիքների համար մղվող պայքարը ստիպում է մարդուն հնարավորինիս շատ գումար աշխատել, որպեսզի մյուսներից ոչնչով հետ չմնա։ Իհարկե, հեղինակություն ձեռք բերելը և ինքնահաստատվելը չպետք է վերջին տեղում լինեն, բայց այդ հարցում ներդաշնակություն է պետք։ Առանց հանգստի, լիցքաթափվելու և ընտանիքի հետ ժամանակ անցկացնելու այդ մրցավազքին մասնակցելը կարող է հանգեցնել անցանկալի հետևանքների։
Ենթարկման սթրես
Հոգեբանորեն աշխատակիցները բաժանվում են երեք տիպի՝ «կատարողներ», «մասնագետներ» և «կառավարիչներ»։ «Կատարողը» վախենում է պատասխանատվություն վերցնելուց, որևէ տիպի որոշում կայացնելուց և դեմ չէ ենթարկվել այն մարդուն, որն իր վրա կվերցնի այդ բեռը։ Նա միայն ցանկանում է կատարել աշխատանքի իր մասը։ Այս տեսակի աշխատակիցները սթրես չեն տանում ուրիշներին ենթարկվելիս։
«Կառավարիչը» մարդկանց ղեկավարելու ժամանակ անհարմարություն չի զգում՝ ի տարբերություն նախորդ երկու տիպերի։ Նա էլ, «մասնագետի» պես, չի վախենում պատասխանատվություն վերցնելուց և որոշումներ կայացնելուց։ Նման տիպի մարդիկ ձգտում են իշխանության և կառավարման, այդ իսկ պատճառով ենթարկվելիս սթրես են ապրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Աշխատանք Կատեգորիա:Մենեջմենթ Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Աստերոիդների ցանկ (223801-223900)
Աստերոիդների ցանկ (223701-223800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (223901-224000)
Պահեստ գյուղի եկեղեցի
Պահեստ գյուղի եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար պատմական Մեծ Հայքի Ճահուկ գավառում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Բաբեկի շրջանի Պահեստ գյուղի մոտ ։
Պատմություն
Հիմնադրման թիվն անհայտ է։ Հայտնի է, որ եկեղեցին 17-րդ դարում վերանորոգվել է ։
Ճարտարապետություն
Ճարտարապետի և պատվիրատուի անունները անհայտ են։ Եկեղեցու հորինվածքը անհայտ է։ Կառուցված է սրբատաշ և կիսամշակ քարից։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան ճակատում։ Տաճարի աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Կա մեկ զույգ ավանդատներ։ Եկեղեցին ունեցել է մի քանի շինություններ և պարիսպ, որոնք այժմ իսպառ քայքայվել են։ Ներկայումս եկեղեցուց մնացել են միայն որմերի որոշ մասերի շարվածքները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Բաբեկի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Անդորրայի օրհներգ
Անդորրայի հիմնը — «El Gran Carlemany» («Կառլոս Մեծ»)-ը կոմպոզիցիան է իրենից ներկայացնում։ Հաստատվել է 1921 թ-ին։ Օրհներգի երաժշտությունը գրել է հայտնի իսպանացի երգահան Էնրիկ Մարֆան Բոնսը։ Խոսքերի հեղինակը կարդինալ Խուան Բատիստա Բենլոկն է (Juan Bautista Benlloch y Vivó) (1864—1926 թթ)։
Պաշտոնական տեքստը կատալաներեն
El gran Carlemany, mon Pare dels alarbs em deslliurà,
I del cel vida em donà de Meritxell, la gran Mare,
Princesa nasquí i Pubilla entre dues nacions neutral
Sols resto l'única filla de l’imperi Carlemany.
Creient i lluire onze segles, creient i lliure vull ser.
¡Siguin els furs mos tutors i mos Prínceps defensors! ¡I mos Prínceps defensors!
Իսպաներեն թարգմանություն
El gran Carlomagno, mi padre, me liberó de los árabes,
Y del cielo vida me dará de Meritxell, la gran Madre,
Princesa nací y virgen, entre dos naciones neutral
Creyente y libre once siglos; creyente y libre quiero ser.
Հղումներ
Կատեգորիա:Անդորրայի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային օրհներգեր
Չերվոնայա Պոլյանա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Չերվոնայա Պոլյանա (Червона Поляна), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնայա Պոլյանա գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,248 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ձկնաբուծությունը Հայաստանում
Ձկնաբուծությունը Հայաստանում որպես տնտեսության ճյուղ, ձևավորվել է 1920-ական թվականներին։ 1923 թվականին հիմնադրվել է Երևանի ձկնաբուծական կայանը (1935 թվականից՝ ջրակենսաբանական կայան), կառուցվել են Գավառի (1924), Կարճաղբյուրի (1931), Սևանի (1959, «Ձուկ»), Լիճքի (1971, «Գոս» ՓԲԸ) և այլ ձկնաբուծարաններ։ 1931 թվականին ստեղծվել է «Հայձուկտրեստը», 1964 թվականին՝ ՀԽՍՀ ԺՏԽ-ին առընթեր ձկնաբուծական տնտեսության վարչությունը։ 1965 թվականից հանրապետությունում ձևավորվել է լճակային ձկնաբուծությունը։
Ստեղծվել են (1968) Եղեգնուտի կարպալճակային, Ակնալճի ֆորելային, Մեծամոր լճի իշխան ձկան, Արմաշի ծածանաբուծական (1975) տնտեսությունները, Մասիսի կարպալճակային «Ձուկ» կոմբինատը, Եղեգնաձորի ձկնաբուծարանը և Մեղրու ֆորելային տնտեսությունը և այլն։ 2010 թվականին ձկնաբուծական լճակային տնտեսությունների ընդհանուր ջրային մակերեսը 2677 հա էր, որից 1860,7 հա-ն՝ Արարատի, իսկ 722 հա-ն՝ Արմավիրի մարգում։ ՀՀ-ում ջրային մակերեսի յուրաքանչյուր հա-ից ստացվել է միջին հաշվով 1,96 տ ապրանքային ձուկ։ Սառեցված և վերամշակված ձուկ ու խավիար արտահանվում են ԱՄՆ, Ռուսաստանի Դաշնություն, Վրաստան, Ուկրաինա և այլ երկրներ։
Հայաստանում արդյունագործ, նպատակներով բուծում են սպիտակ ու սև ամուրներ, սպիտակ ու խայտաբղետ պնդաճակատներ, ճապոնական կարպ (կոյ), աֆրիկյան լոքո, թառափազգիներից՝ սիբիրյան և ռուսական թառափներ, թիաքիթ, տարաղան, սաղմոնազգիներից՝ ծիածանափայլ և ոսկեփայլ իշխաններ, Գեղարքունիքի կարմրախայտ և այլն։
Կատեգորիա:Հայաստանի գյուղատնտեսություն
Լանքասթերներ
Լանքասթերներ (House of Lancaster)՝  Պլանտագենետների թագավորական տան կողմնային ճյուղ։
Լանքասթերի խորհրդանիշ
Փարթամ և շատ պայծառ դամասկոսյան վարդը, որն ունի ուժեղ հաճելի հոտ, ամենատարածվածն ու սիրվածն էր միջնադարյան վարդերի բազմաթիվ տեսակների մեջ։ Ենթադրվում է, որ 1250 թվականին այն մահմեդական Արևելքից Պրովանս է բերել Խաչակրաց արշավանքների մասնակիցներից մեկը՝ Շամպանի կոմս Տիբո IV Մեծը՝ Երգիչ մականվամբ։ Ըստ լեգենդի՝ Լանքասթերի կոմսը Ֆրանսիայի այգիներից մեկում զմայլվելով այս վարդով՝ բերել է այն իր հայրենիք ։ Սերունդների հիշողության մեջ ամրապնդվել է, որ Դամասկոսի կարմիր վարդը այս հզոր տան խորհրդանիշն է՝ երկրի թագի համար Յորքցիների հետ բազմամյա պայքարի ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, Լանքասթերի զինանշանում կարմիր վարդ չի եղել, առաջին անգամ այն սպիտակ վարդի հետ համատեղվել է Հենրի VII Թուդորի կողմից, ով իրեն համարում էր և՛ Լանքասթերի, և՛ Յորքի ժառանգ (իր կնոջ կողմից)։ Վարդերի ընտրության դրվագը, որը Շեքսպիրը ցուցադրել է «Հենրի VI» պիեսի առաջին մասում, ամբողջությամբ հորինված է նրա կողմից։
Պատմություն
Լանքասթերի տան հիմնադիրը Ջոն Գոնտն է (կամ Հովհան Գոնտացի, այդպես է կոչվել ծննդավայրում)՝ Լանքասթերի դուքս (1340-1399), Անգլիայի թագավոր Էդուարդ III–ի ողջ մնացած հինգ որդիներից երրորդը։ Ջոն Գոնտի որդին՝ Հենրի Բոլինգբրոկը (1367-1413), 1399 թվականին գահընկեց արեց իր զարմիկ Ռիչարդ II-ին և թագավոր դարձավ Հենրի IV անունով՝ պահպանելով (ինչպես իր որդին և թոռը) Լանքասթերի դուքսի կոչումը։ Նրան հաջորդել է որդին՝ Հենրի V-ը (1387-1422)՝ Անգլիայի Թագավորը 1413-1422 թվականներին, որին իր հերթին հաջորդել է միակ որդին՝ Հենրի VI-ը (1421-1471)։ Հենրի VI-ը թագավոր դարձավ 10 ամսականում, նրա փոխարեն իշխում էին հորեղբայրները՝ Բեդֆորդի դուքս Ջոնը և Գլոսթերի դուքս Համֆրին։ Նա նաև թագադրվեց (Հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում) որպես Ֆրանսիայի թագավոր։ Հենրի VI-ը տառապել է հոգեկան խանգարումով։ 1461 թվականին նրան տապալեցին Պլանտագենետների մեկ այլ կողմնային ճյուղի՝ Յորքի ներկայացուցիչները։ Բայց 1470 թվականին՝ Կարմիր և սպիտակ վարդերի պատերազմի ընթացքում, նա մի քանի ամիս կրկին թագավոր դարձավ՝ մինչև 1471 թվականի ապրիլը, որից հետո կրկին տապալվեց և սպանվեց։ Դրանից անմիջապես առաջ նրա միակ որդին՝ Ուելսի արքայազն Էդուարդը մահացել էր Թյուքսբերիի ճակատամարտում, այնպես որ Հենրի VI-ի սպանությամբ Լանքասթերի տղամարդկանց ճյուղը ընդհատվեց։ Հաջորդիվ, կարճ ժամանակով իշխել է Պլանտագենետների մյուս ճյուղը՝ Յորքը։
Հենրի VII-ը՝ Թուդորների նոր դինաստիայի հիմնադիրը, ով գահը ստանձնեց 1485 թվականին, Ջոն Գոնտի արտամուսնական (հետագայում օրինականացված) որդու հետնորդն էր և համարվում էր Լանքասթերի տան ժառանգը։ Գահ բարձրանալով՝ նա ընդունեց նաև Լանքասթերի դուքսի տիտղոսը, որն այդ ժամանակվանից անբաժան է բրիտանական թագից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալ և Սպիտակ վարդերի պատերազմ Կատեգորիա:Միջնադարյան Անգլիա Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն Կատեգորիա:Պլանտագենետների հարստություն Կատեգորիա:Անգլիայի միապետներ Կատեգորիա:Անգլիական թագավորական տոհմեր Կատեգորիա:Եվրոպական թագավորական ընտանիքներ Կատեգորիա:Բրիտանական թագավորական ընտանիքներ
Գոյաս նահանգի հյուսիսարևմտյան մարզ
Գոյաս նահանգի հյուսիս-արևմուտք (Mesorregião do Noroeste Goiano), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Գոյաս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 222 136 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 55 641.200 կմ²։ Բնակչության խտությունը 4.0 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Արքայապսակ
Ձևաբանություն
Սոխուկավոր բույս է։ Ցողունի բարձրությունը 20-25 սմ է։ Տերևները հերթադիր են, նշտարաձև։ Ծաղիկները միայնակ են, հազվադեպ՝ կրկնակի, սպիտակավուն, ոսկեդեղնավուն, մանուշակագույն, մուգ ծիրանագույն, հոտավետ։ Ծաղկում է մարտ-մայիսին։ Պտուղը տուփիկ է, սերմերը՝ մանր, տափակ, դարչնագույն։ Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալոիդներ։ Գեղազարդիչ է։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Հանդիպում է Լոռու, Գեղարքունիքի, Տավուշի, Կոտայքի, Վայոց ձորի, Արագածոտնի, Սյունիքի մարզերում։ Աճում է չոր, անպտուղ լանջերին, նոսրատառներում, մարգագետիններում, թփուտներում և այլն։
Դեղին արքայապսակը հանդիպում է Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի մարզերի վերին լեռնային և ալպյան գոտիների մարգագետիններում։ Ծաղիկները դեղին են, խոշոր։ Քրդական արքայապսակը հանդիպում է Շիրակի, Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերի միջին լեռնային գոտու խճաքարային և ավազոտ լանջերին, գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շուշանազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ստարոամիրովո
Ստարոամիրովո (Староамирово, Иҫке Әмир), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի բնակավայրեր
Չինթի
Չինթի (ჩინთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 188 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Կարգալի Ներքին
Կարգալի Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում կամ Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևելք` լեռնալանջին ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Հեկզամետր
Հեկզամետր (ἑξάμετρον, որից ἕξ՝ «վեց» և μέτρον՝«չափ»), անտիկ տաղաչափության ամենատարածված ձևերից մեկը ։ Հեկզամետրյան բանատողը բաղկացած էր վեց ոտքից՝ առավել տարածված ըմբռնմամբ՝ հինգ դակտիլ և վերջում մեկ քորեյ։ Դասական անտիկ չափական ոտանավորի երեք հիմնական չափական ձևերից մեկն է, ամենագործածականը անտիկ պոեզիայում։ Սրանով են գրված Հոմերոսի «Իլիական»-ը և «Ոդիսական»-ը, կիրառվել է նաև Վիրգիլիոսի, Օվիդիուսի, Հորացիոսի և ուրիշների երկերում։
Հայկական պոեզիա
Հայ պոեզիայում հեկզամետրը իր իսկական իմաստով երևան չի գալիս, քանի որ դակտիլն ու քորեյը հայերենի համար բնորոշ չեն։ Սակայն երբեմն հեկզամետր ասելով հասկանում են պարզապես վեց տարբեր ոտքից բաղկացած բանատող, որպիսին հայ պոեզիայում օգտագործել է օր.՝ Չարենցը (տե՛ս նրա դիստիքոսները «Գիրք ճանապարհի» ժողովածուում)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաղաչափություն Կատեգորիա:Համաշեշտ տաղաչափություն
Աստերոիդների ցանկ (42901-43000)
Աստերոիդների ցանկ (42801-42900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (43001-43100)
Տուրբենևո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Զվերոբոյ (կղզիներ)
Զվերոբոյ, կղզախումբ Կարայի ծովում, ներառում է մեկ խոշոր (Զվերոբոյ կղզի) և 8 մանր կղզիներ ։
Աշխարհագրություն
Կղզախումբը գտնվում է Պյասինսկի ծոցում, Կարսկի ծովում, Դիկսոնից հյուսիս-արևելք, Սիբիրի ափերի մոտ։ Զվերոբոյ կղզու երկարությունը 17 կմ է։ Կղզին ծածկված է տունդրայով, ունի լիճ։
Կլիմա
Կլիման արկտիկական է։ Այնտեղ ձմեռը երկար է, իսկ ամառը՝ կարճ, որի ժամանակ սառույցը հալվում է։ Կղզախմբի շրջակա ծովը ծածկված է սառույցներով։ Ձմռանը հանդիպում են սառցահալատեղեր, իսկ ամռանը՝ մասնատված այսբերգներ։
Գրականություն
Կատեգորիա: Ռուսաստանի կղզեխմբեր
Մարիա Ալեխանդրա Վիկունյա
Մարիա Ալեխանդրա Վիկունյա Մունոս (María Alejandra Vicuña Muñoz, ), էկվադորցի քաղաքական գործիչ, որը զբաղեցրել է Էկվադորի փոխնախագահի պաշտոնը նախագահ Լենին Մորենոյի օրոք՝ 2018 թվականի հունվարից դեկտեմբեր ` նախկինում զբաղեցնելով Էկվադորի բնակարանային շինարարության և քաղաքաշինության զարգացման նախարարի պաշտոնը ։
Կենսագրություն և կարիերա
Մարիա Ալեխանդրա Վիկունյան ծնվել է 1978 թվականի փետրվարի 13-ին, Գուայակիլ քաղաքում։ Սովորել է Գուայակիլի համալսարանում, որտեղ ստացել է կլինիկական հոգեբանի և գործնական վարչարարության բակալավրի աստիճաններ։ Ամուսնացած է գրող Էռնեստո Կարիոնի հետ և ունի մեկ դուստր։
Վիկունյան Ազգային ժողովում առաջին անգամ ընտրվել է 2009 թվականին, նորից վերընտրվել է 2013 թվականին ։ Ազգային ժողովում նա զբաղեցրել է Էկվադորի քաղաքացիների առողջության և բարեկեցության ամենամեծ հանձնաժողովի փոխնախագահի պաշտոնը, եղել է նաև Կրթության, գիտության, տեխնոլոգիայի և հաղորդակցության հանձնաժողովի հիմնադիրներից մեկը ։ 2017 թվականի մայիսին նախագահ Լենին Մորենոն նրան նշանակել է Քաղաքային զարգացման և Բնակարանային շինարարության նախարար ։ Փոխնախագահ Խորխե Գլասին պաշտոնից հեռացնելուց հետո Վիկուսյան նշանակվել է փոխնախագահի պաշտոնակատար, մինչ Գլասի դեմ առաջադրված կոռուպցիայի մեղադրանքները պարզելը։
Էկվադորի փոխնախագահ
2018 թվականի հունվարի 6-ին Վիկունյան պաշտոնապես երդվել է Էկվադորի փոխնախագահի պաշտոնում այն բանից հետո, երբ Ազգային ժողովը քվեարկել է նրան այդ պաշտոնում հաստատելու հարցը։ Նրան հաստատել են այն բանից հետո, երբ Ազգային ժողովի 70 անդամներ կողմ են քվեարկել նրա թեկնածությանը, 17 պատգամավոր դեմ քվեարկեցին առաջադրմանը, իսկ 19-ը` ձեռնպահ ։ 1996 թվականից Ռոզալիա Արտեագայի պաշտոնավարման ավարտից հետո նա դարձել է երկրորդ կինը, որը երբևէ զբաղեցրել է Էկվադորի փոխնախագահի պաշտոնը։
2018 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Վիկունյան հեռացվել է փոխնախագահի պաշտոնից` կապված կոռուպցիոն սկանդալի հետ ։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Վիկունյան հայտարարել է փոխնախագահի պաշտոնը թողնելու իր ցանկության մասին    ։ 11 դեկտեմբերի 2018 Օտտո Սոնենհոլցներն ընտրվել է Էկվադորի փոխնախագահ՝ Ազգային ժողովի կողմից հաստատվելուց հետո։
2020 թվականին Մարիա Ալեխանդրա Վիկունյան մեկ տարով ազատազրկվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էկվադորի փոխնախագահներ Կատեգորիա:Էկվադորցի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Էկվադորի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին հոգեբաններ
Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի հյուսիսարևմտյան մարզ
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Հակապոչ
Քանի որ փոշու մասնիկները ունեն սկավառակի տեսք, բնական է, որ հակապոչը գոյություն ունի նաև գիսաստղի հետևում և կողքերից. Սակայն այն չի դիտարկվում կողքից միջուկի պատճառով, իսկ ետևում այն կորում է ավելի պայծառ փոշու կամ գազի պոչի մեջ։
Անցնող գիսաստղերի մեծամասնությունը չափազանց փոքր են, որպեսզի նրանց հակապոչը դիտարկելի լինի, սակայն վերջին շրջանում դիտարկվել են նաև բավականին մեծ գիսաստղեր, օրինակ՝ C/1956 R1 (Արեն - Ռոլանդի) 1957 թվականին և C/1995 O1 (Հեյլ - Բոպպի) 1997 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիսաստղեր
Ալթունսու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Պարսից ծոցի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Չերվոնի Կիև
Չերվոնի Կիև (Червоний Київ), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնի Կիև գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,179 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ումրանիե
Ումրանիե (Ümraniye), գործարար շրջան Ստամբուլի մարզի ասիական հատվածում։ Առանձին շրջանի կարգավիճակ է ստացել 1987 թվականին՝ առանձնանալով Յուսքյուդար շրջանից։ Միևնույն տարում որոշ շրջաններ առանձնացան նաև Բեյքոզ շրջանից և միացան նորաստեղծ Յումարնիե շրջանին։ Շրջանը բաժանված է 7 մունիցիպալիտետների, համապատասխանաբար Ումրանիե, Չեքմեքյոյ, Սարըգազի, Յենիդողան, Թաշդելեն, Ադեմդար և Օմերլի։
Պատմություն
1950 թվականին Ումրանիեն եղել է գյուղ, որը ունեցել է 900 բնակիչ։ Շրջանի բնակչությունը կտրուկ աճել է 1970- 1980-ական թվականներին՝ ի շնորհիվ Անատոլիայի գյուղացիների միգրացիայի։ Սակայն Ստամբուլի մյուս շրջանների հետ համեմատած, որտեղ նկատվել է բնակչության կտրուկ աճ, Ումրանիեն տարբերվել է բնակչության խտության ավելի ցածր ցուցանիշով, նաև նրանով, որ ունի ավելի լայն ճանապարհներ և տների միջև հեռավորությունը բավականին մեծ է։ Ումրանիեում կառուցվել է առևտրային թաղամաս, ինչպես նաև մեծ քանակությամբ ենթակառուցվածքներ, որոնք բավարարում են հասարակության լայն շերտերի պահանջմունքները։
Ումրանիեն ունի աջ և ձախ էքստրեմիստների միջև պայքարի համբավ, և 1970- 1980-ական թվականներին շրջանը եղել է բախումների հարթակ։ Բնակչությունը, որպես կանոն, քվեարկում է պահպանողական կուսակցությունների օգտին։
2007 թվականին Ումրանիեում հայտնաբերվել են զենքի պահեստներ, որոնք հավանաբար պատկանել են Էրգենեկոն կազմակերպությանը։
Նորբերդ
Պատմություն
Պատմական Նորբերդի տարածքում եղած հայկական վանքն ու գերեզմանատունը, մ. թ.ա. I հազարամյակի վերջերին և վաղ միջնադարին վերաբերող բերդի շինությունները մեծ մասամբ ավերվել են դեռևս անցյալ դարի կեսերին։ Ընդգրկել է մոտ 60 - 65 բնակելի և այլ շինություններ ։ Դատելով հին գյուղի ավերակների և գերեզմանատան ընձեռած տվյալ ներից պետք է ենթադրել, որ միջին մեծության այս բնակավայրից հայերը գաղթել են XIX դ. առաջին տասնամյակներում։ Գյուղի շրջակայքում՝ Լիզբիրատ գետակի ձորակում գտնվում են 4 - 5 բնական քարանձավներ։ Նորբերդը, Ստեփանոս Օրբելյան պատմիչի հաղորդած տվյալներով, XIII դ. Տաթևի վանքին վճարում էր 12 միավոր հարկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաբեկի շրջանի բնակավայրեր
Կոռնուոլ
Կոռնուոլ (Cornwall), թերակղզի Մեծ Բրիտանիայի հարավ-արևմուտքում, Բրիստոլի ծոցի և Լա Մանշ նեղուցի միջև։ Երկարությունը մոտ 120 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 72 կմ։
Ափերը ռիասային տիպի են, խիստ կտրտված։ Ռելիեֆում գերակշռում են սարահարթերը՝ Դարտմուր (բարձրությունը՝ 621 մ), Էկսմուր և այլն։ Կլիման բարեխառն է, օվկիանոսային։ Ծածկված է լայնատերև անտառներով, մացառուտներով և տորֆաճահճուտներով։ Զբաղվում են անասնապահությամբ, աճեցնում՝ վաղահաս մրգեր, ծաղիկներ։
Խոշոր նավահանգիստը Պլիմուտն է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անգլիայի աշխարհագրություն
Լուիս Արսե
Լուիս Ալբերտո Արսե Կատակորա (Luis Alberto Arce Catacora, ), Բոլիվիայի քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ։
Կենսագրություն
1980 թվականին ավարտել է դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Բանկային կրթության ինստիտուտում, որը ավարտել է 1984 թվականին` «հաշվապահի որակավորմամբ»։
1987 թվականից Լուիսը գրեթե 20 տարի աշխատել է Բոլիվիայի Կենտրոնական բանկում, որտեղ միջազգային ֆինանսական բաժնի շուկայի վերլուծաբանից դարձել է միջազգային գործերի վարչության պետ։
2006 թվականին նշանակվել է Ֆինանսների նախարար Էվո Մորալեսի առաջին կառավարությունում (արտաքին ֆինանսավորման զարգացման ծրագրի պատասխանատու), իսկ երեք տարի անց՝ 2009 թվականին, նա դարձել է էկոնոմիկայի և հանրային ֆինանսների նախարար։ Որոշ ազդեցիկ լրատվամիջոցներ, ինչպիսիք են The Wall Street Journal-ը, Լուիսին համարում են «Բոլիվիայի տնտեսական վերածննդի ճարտարապետ» ։
Դասախոսել է Եվրոպայի, Հյուսիսային Ամերիկայի և Լատինական Ամերիկայի բազմաթիվ համալսարաններում, ներառյալ Կոլումբիայի, Ջորջթաունի, Ամերիկյան, Փիթսբուրգի, Հարվարդի, Չիկագոյի և Բուենոս Այրեսի համալսարանները։
Բոլիվիայի տնտեսական զարգացմանը նպաստող Լուիս Արսեի կողմից ձեռնարկված հիմնական միջոցներից էին ներքին շուկայի խթանումը, փոխարժեքի կայունությունը (ինչը հանգեցրեց արտարժույթի պաշարների նկատելի աճի) և բնական ռեսուրսների ազգայնացման քաղաքականությունը՝ ներառված հասարակության սոցիալական զարգացման երկարաժամկետ ծրագրերում ։ Լուիսը վերահսկում էր երկրում ածխաջրածնային, հեռահաղորդակցական և հանքարդյունաբերական ընկերությունների ազգայնացումը, ինչպես նաև Հարավային բանկի ստեղծումը։ Նա սահմանեց էլեկտրաէներգիայի սակագները քաղաքներում մի փոքր ավելի բարձր, քան գյուղական բնակավայրերում, ինչը ձեռնտու է վերջինիս համար և հանգեցրեց գյուղական տարածքների արագ զարգացմանը։ Սահմանեց աշխատավարձերի տարեկան բարձրացում`գնաճի մակարդակից բարձր, ինչը հանգեցրեց բնակչության գնողունակության բարձրացմանը։ Նա ակտիվորեն նպաստում էր սոցիալական ոլորտում պետական ներդրումների մասին օրենքների ընդունմանը, մասնավորապես՝ կրթության և առողջապահության բարելավմանը։ Նա նաև ընդունեց օրենք հանրային դպրոցներում սովորող երեխաների և դեռահասների սուբսիդիաների, ինչպես նաև երկու տարեկանից ցածր հղի կանանց և կանանց, 60 և բարձր տարիքի տարեց մարդկանց պետական թոշակ չստացող սուբսիդիաների մասին։ Աջակցեց գյուղատնտեսության մեքենայացման ծրագրի ֆինանսավորմանը, որի շրջանակներում տրակտորներ տրվեցին հնդիկ գյուղացիներին։ Բոլիվիան կարողացել է բնակչության աղքատության մակարդակը 38,2 տոկոսից նվազեցնել մինչև 15,2 տոկոս, ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ և ԷԿԼԱԿ) հաշվետվությունների համաձայն ։ 2018 թվականին Բոլիվիան գրանցեց 1,51% գնաճ, ինչը 2009 թվականից ի վեր ամենացածրն է ։
2017 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով լքել է պաշտոնը, սակայն 2019 թվականին հունվարին կրկին վերանշանակվել է։
2019 թվականի նոյեմբերի 10-ին հրաժարական է տվել նախագահ Է. Մորալեսի և այլ նախարարների հետ՝ 2019 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին հակակառավարական ցույցերից հետո անվտանգությունն ապահովելու նպատակով գտնվել է Մեքսիկայի դեսպանատանը և երկիրը լքել է դեկտեմբերի 6-ին։ Սկզբում գտնվել է Մեքսիկայում, հետո՝ Արգենտինայում։
2020-ի հունվարի 19-ին Դեվիդ Չոքեհուանկա Սեսպեդեսի հետ միասին, նա առաջադրվեց որպես Նախագահի թեկնածու 2020-ի ընդհանուր ընտրություններում «Շարժում դեպի Սոցիալիզմ» կուսակցությունից՝ որպես փոխնախագահի թեկնածու ։ Հունվարի վերջին նա վերադարձավ հայրենիք՝ անվտանգության երաշխիքների ներքո, այն բանից հետո, երբ Բոլիվիայի դատախազությունը հաստատեց ձերբակալման վճռի բացակայությունը, բայց ձերբակալվեց և ծեծի ենթարկվեց հենց օդանավակայանում։ Միջազգային իրավունքի նման կտրուկ խախտումը (նախ քաղաքական փախստականներին շարժման անվտանգությունը խոստանալը, ապա նրանց գրավելը) միջազգային խոշոր սկանդալի պատճառ դարձավ, որի շնորհիվ ձերբակալվածներն ազատ արձակվեցին ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 18-ին համառ և համոզիչ հաղթանակ է տարել կայացած նախագահական ընտրություններում (ձայների ավելի քան 52,4%-ը, հիմնական հակառակորդ Կառլոս Մեսայի 31,5% -ի դիմաց) ։
1810-1826 թվականների Լուիսի նախնիները եղել էին Անկախության պատերազմի հերոսներ։ Նա Սան Անդրեսի համալսարանի և Ֆրանց Թամայոյի մասնավոր համալսարանի պատվավոր դոկտոր է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Ստորին Բավարիա
Ստորին Բավարիա (Niederbayern, Niedabayern), Բավարիա երկրամասի վարչական շրջաններից մեկը, Լանդսհութ կենտրոնով։ Բնակչության խտությունը 115 մարդ/կմ² է։ Շրջանին սահմանակցում են Չեխիան, Ավստրիան և բավարական վարչական շրջաններ Վերին Պֆալցը, Վերին Բավարիան։
Վարչական բաժանում
<br / clear="all">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի վարչական բաժանում
(6751) վան Գենդերն
(6751) վան Գենդերն (van Genderen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,423745 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8193 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1378,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,2612 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստարոատնագուլովո
Ստարոատնագուլովո (Староатнагулово, Иҫке Атнағол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 80 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Էփտոն Բիլ Սինքլեր
Էփտոն Բիլլ Սինքլեր (Upton Beall Sinclair, Jr., ), ամերիկացի գրող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ
Դեմագոգոս
Դեմագոգոս (δημαγωγός), Հին Հունաստանում, մասնավորաբար դասական ժամանակների Աթենքում, դեմոկրատ քաղաքական գործիչների (Թեմիստոկլես, Պերիկլես ) անվանումը։ Դեմոկրատիայի քաղաքական հակառակորդները հետագայում դեմագոգոսին վերագրեցին բացասական իմաստ՝ այդպես անվանելով փառասեր քաղաքական այն գործիչներին, որոնք ձգտում էին հանրաճանաչ դառնալ կեղծ, շողոքորթ և ստահոդ այլ միջոցներով։ Վերջին նշանակությամբ դեմագոգոսը գործածվում է ժամանակակից քաղաքական բառարանում։
Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ Հին Հունաստանի մասին
Չիրդիլելիանթկարի
Չիրդիլելիանթկարի (ჩირდილელიანთკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 940 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 8 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 187 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Հայաստանի բարեգործական կազմակերպություններ
Բարեգործ անհատներ
ՀՀ-ում և ԼՂՀ-ում բարեգործական տարբեր ծրագրեր են իրականացրել և իրականացնում բազմաթիվ անհատ բարերարներ (Հրայր Հովնանյան, Ալբերտ Բոյաջյան, Էդուարդո Էռնեկյան, Տիգրան Իզմիրլյան, Վաչե Մանուկյան, Ռոբեր Պողոսյան, Վարուժան Պուրմայան, Արմեն Մեծատուրյան և Սիրանույշ Արզումանյան-Մեծատուրյան, Սարգիս Հակոբյան, Ռիչարդ Մանուկյան, Սամվել Կարապետյան, Արա Աբրահամյան, Սերգեյ Համբարձումյան, Լևոն Հայրապետյան, Ռուբեն Վարդանյան, Գագիկ Ծառուկյան, Հրանտ Վարդանյան և ուրիշներ) և ընկերություններ, որոնցից վերջին տարիներին առավել աչքի են ընկնում «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ը (գործադիր տնօրեն՝ Ռալֆ Յիրիկյան) և Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը (գործադիր տնօրեն՝ Մաքսիմ Հակոբյան)։ Բարեգործ, կազմակերպությունների հիմնական նպատակը եղել է հայության առջև ծառացած կարևորագույն խնդիրների լուծումը՝ աշխարհասփյուռ հայության ուժերը համախմբելը, հայ բարեգործ մեծահարուստների հնարավորությունները ճիշտ օգտագործելը, դրանք հօգուտ հայապահպանության կենտրոնացնելն ու նպատակաուղղելը, հայաշատ գաղութներում դպրոցներ ու գրադարաններ հիմնելը, եկեղեցիներ կառուցելը, պարբերականներ ու գրքեր հրատարակելը, հիվանդանոցներ, աղքատախնամ տներ բացելը և այլն։
Ներսես Մեծ
Հոգևոր-կրթական և բարեգործ, ընդգրկուն գործունեությամբ հայտնի է Ներսես Մեծ կաթողիկոսը (329-373), որը Եկեղեցիներին կից բացել է դպրոցներ, որբանոցներ, հիվանդանոցներ, անկելանոցներ, աղքատանոցներ և բարեխնամ այլ հաստատություններ։
Աշոտ Գ
Աշոտ Գ արքան (953-977) հիմնել է վանքեր, դպրոցներ, հիվանդանոցներ, դրանց հատկացրել որոշ եկամուտներ, հատուկ հոգատարություն է ցուցաբերել աղքատներին, կույրերին, անդամալույծներին, որի համար էլ ստացել է Ողորմած պատվանունը։
Նիկողայոս Աղաբաբյան
18-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարի սկգբներին իր բարեգործական ծրագրերով հայտնի էր ռուսահպատակ վաճառական Նիկողայոս Աղաբաբյանը (1754-1811)։ Ի թիվս այլ բարեգործությունների՝ նա Ռուսաստանի իշխանություններից թույլտվություն է ստացել Աստրախանում բացելու հայկական դպրոց և 50 հազար ռուբլի է հատկացրել կրթօջախի (1810, Աղաբաբյան դպրոց) շինությանյան համար։
Նուբար փաշա և Պողոս փաշա Նուբար
Հայ ժողովրդի նվիրյալ բարեգործներից էին եգիպտահայ պետական, քաղաքական գործիչներ Նուբար Փաշան (1825-1899) և նրա որդի Պողոս փաշա Նուբարը (1851-1930)։ Վերջինս, ի թիվս այլ ձեռնարկումների, 1906-ին եգիպտահայ մի խումբ գործիչների հետ հիմնադրել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (ՀԲԸՆ), ֆինանսավորել հայրենադարձող հայերի համար Երևանի մերձակա ավանի (այժմ՝ Երևանի շրջագծում) կառուցումը, որը, ի պատիվ նրա, կոչվել է Նուբարաշեն։ ՀԲԸՄ-ի գործունեությանը մեծ նպաստ է բերել նաև մեծահարուստ Գալուստ Գյուլբենկյանը (1869-1955).միության նախագահ՝ 1930-1935-ին։
Կարապետ և Գրիգոր Մելգոնյաններ
Եգիպտահայ մեծահարուստ եղբայրներ Կարապետ և Գրիգոր Մելգոնյանները 1925-ին 6 միլիոն անգլիական ոսկի են կտակել ՀԲԸՄ-ին, որով Նիկոզիայում բացվել է Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, Երևանում հիմնվել է «Մելգոնյան ֆոնդ» հրատարակչությունը և այլն։ Բարեգործ, նպատակներով հսկայական գումարներ է հատկացրել XIX դ-ի վերջի և XX դ-ի սկզբի խոշոր նավ թարդյունաբերող Ալեքսանդր Մանթաշյանցը (1842-1911)։ Նրա միջոցներով Թիֆլիսում հիմնադրվել է «Մանթաշյան առևտրական դպրոցը», կառուցվել են եկեղեցիներ, Ներսիսյան դպրոցի նոր շենքը և բազմաթիվ այլ շինություններ Թիֆլիսում ու Բաքվում, նորոգվել է Սուրբ Էջմիածևի Մայր տաճարը և այլն։ Նրա հովանավորությամբ են կրթություն ստացել մեծ թվով հայ մտավորականներ, հասարակական-քաղաքական, հոգևոր գործիչներ, գրողներ (Նիկողայոս Ադոնց, Ալեքսանդր և Կոստանդին Խատիսյաններ, Գարեգին Հովսեփյան, Գևորգ Զ Չորեքչյան, Ստեփան Շահումյան, Կոմիտաս, Սիամանթո, Հակոբ Մանանդյան և ուրիշներ)։
Ալեքսանդր Մանթաշյան
1884-ին Ալեքսանդր Մանթաշյանը մեծ նվիրատվություն է կատարել Կովկասի հայոց բարեգործ, ընկերությանը, իսկ 1896-ին ընտրվել է ընկերության ցմահ պատվո նախագահ։
Շառլ Ազնավուր
1988-ի Սպիտակի երկրաշարժից անմիջապես հետո Շառլ Ազնավուրը (ծնված 1924, Հայաստանի ազգային հերոս՝ 2004) Փարիզում կազմակերպել է երկրաշարժից տուժածների օգնության՝ «Ազնավուրը Հայաստանին» հիմնադրամը, ներկայացուցչությունը Երևանում բացվել է 1993-ին։ 1988-ից բարեգործ, առաքելությամբ բազմիցս եղել է Հայաստանում։
Ալեք Մանուկյան
Հայ մեծահարուստ և ազգային բարերար Ալեք Մանուկյանը (1901-1996, Հայաստանի ազգային հերոս՝ 1994) 1968-ին 1միլիոն դոլար դրամագլխով ստեղծել է «Ալեք Մանուկյան» մշակութային հիմնադրամը։ 1953-1989-ին եղել է ՀԲԸՄ կենտրոնական վարչության նախագահը, սատարել է Սփյուռքում հայապահպանությանը։ Մեծ գումարներ է նվիրաբերել եկեղեցուն, դպրոցներին, մշակութային միություններին, մարզական ու երիտասարդական կազմակերպություններին, ծերանոցներին, գրադարաններին, օժանդակել մի շարք համալսարաններում հայագիտական ամբիոնների հիմնադրմանը և հայկական ծրագրերի իրականացմանը։ Հայաստանի անկախացումից հետո նրա գործունեությունն ուղղված էր Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ընդլայնմանն ու ամրապնդմանը։ Եղել է «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի պատվո անդամ։ Հիմնադրամին նվիրաբերել է 500 հազար դոլար։ Դուստրը՝ Լուիզ Սիմոն Մանուկյանը, հասարակական և բարեգործ, գործունեությունն սկսել է 1960-ական թթ-ից։ 1988-ի Սպիտակի երկրաշարժից հետո մարդասիրական օգնություն է հասցրել աղետից տուժած մարդկանց։ Հայաստանում և ԼՂՀ-ում ֆինանսավորել է մի շարք ուսումնական և բարեգործական ծրագրեր։ Նրա նախաձեռնությամբ 1992-ին հիմնվել է «ՀԲԸՄ լուրեր» անգլիական պարբերականը (90 հազար տպաքանակով),որը տարածվում է ողջ աշխարհում։
Քըրք Քըրքորյան
Սպիտակի երկրաշարժից հետո և շրջափակման տարիներին Հայաստանին և Արցախին ֆինանսական, մեծ աջակցություն է ցուցաբերել ամերիկահայ մեծահարուստ գործարար Քըրք Քըրքորյանը (ծնվ. 1917, Հայաստանի ազգային հերոս՝ 2004)։ Նրա ստեղծած Լինսի հիմնադրամը (1989-2010) ավելի քան 1,1 միլիարդ դոլարի նվիրատվություններ է կատարել դպրոցներին, հիվանդանոցներին, ԳՀ ծրագրերին և այլ բարեգործ, նախաձեռնությունների։ 2001-ից մոտ 220 միլիոն դոլար է տրամադրել ՀՀ-ին՝ ճանապարհների վերակառուցման, մշակութային հաստատությունների վերանորոգման, աղետի գոտու բնակարանաշինության, 20 միլիոն դոլար՝ փոքր ու միջին ձեռներեցության զարգացման համար։
Ջերարդ Գաֆեսճյան
Ամերիկաբնակ մեծահարուստ Ջերարդ Գաֆեսճյանը (ծնվ. 1925) բարեգործական ծրագրերի իրականացման նպատակով 1996-ին ստեղծել է «Գաֆեսճյան ընտանիք» (դրամագլուխը՝ 50 միլիոն դոլար), 2002-ին Երևանում՝ «Գաֆեսճյան թանգարան» հիմնադրամները։ Նա «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի պատվո անդամ է։
Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան
1846-ին Կոստանդնուպոլսում բանաստեղծ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանը հիմնադրել է Համազգյաց մշակութային կազմակերպությունը (գործել է մինչև 1852-ը)։ Նպատակը համազգային միաբանության հասնելն էր, երկսեռ դպրոցներ ու տպարաններ հիմնելը, օգտակար գրքեր գրելը, թարգմանելն ու հրատարակելը, հայերեն ձեռագիր մատյաններ հավաքելն ու ուսումնասիրելը և այլն։ 1860-1974-ին Կոստանդնուպոլսում ստեղծված Հայոց բարեգործ, ընկերությունն ըստ էության շարունակել է Համազգյաց ընկերության գործը, իրականացրել նաև բարեսիրական ծրագրեր, կրթել ու լուսավորել գավառի հայերին, կազմակերպել չքավոր հայ պատանիների երկրագործ, և արհեստագործական անվճար կրթությունը և այլն։
Բագրատ Նավասարդյան և Գաբրիել Սունդուկյան
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին իր գործունեությամբ աչքի է ընկել Կովկասի հայոց բարեգործ, ընկերությունը (հիմն.՝ 1881, Թիֆլիս)՝ բժիշկ, հասարակական գործիչ Բագրատ Նավասարդյանի նախաձեռնությամբ և գրող Գաբրիել Սունդուկյանի մասնակցությամբ։ Ընկերությունը նյութապես օգնել է 1877-1978-ի ռուս-թուրքական պատերազմի հետևանքով Հարավային Կովկաս, հատկապես Թիֆլիս գաղթած հայերին, ինչպես նաև Արևմտյան Հայաստանի հայությանը։ 1911-ին ուներ 45 տեղական բաժանմունքներ՝ 236.800 ռուբլի նյութական կարողությամբ, հովանավորել է 140 դպրոց, հրատարակել հայերեն գրքեր, այդ թվում՝ անվճար դասագրքեր։ Ընկերությունը նյութապես օգնել է հայ գրողներին, արվեստագետներին, ուսուցիչներին, որբերին, բնական աղետից տուժածներին, գաղթականներին, թոշակավորել Արևմտյան Եվրոպայի և Ռուսաստանի համալսարանների, Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի, Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի կարիքավոր ուսանողներին, կազմակերպել հանդիսավոր երեկոներ, հրապարակային բժշկական դասախոսություններ, խմբեր՝ համաճարակի դեմ պայքարելու համար և այլն։ Ընկերությունը Գորիսում բացել է (1885) աշակերտ, հանրակացարան, Ալեքսանդրապոլում (1898) և Կաղզվանում (1899)՝ կարուձևի արհեստանոցներ և այլն։ 1898-ին Սմբատ Շահազիզի օժանդակությամբ հիմնադրվել է «Աբովյան-Նազարյան» գրական ֆոնդը։ Ընկերությունն օգնել է նաև բարեգործ, այլ միությունների, Թիֆլիսի բարեկարգմանը, 1915-17-ին հրատարակել է «Համբավաբեր» շաբաթաթերթը։
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն (ՀԲԸՄ)
Իրենց գործունեության ծավալներով և իրականացրած ծրագրերի համազգային բնույթով առավել հայտնի են հայկական բարեգործական հետևյալ կազմակերպությունները։ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն (ՀԲԸՄ). հիմնադրվել է 1906-ին Կահիրեում՝ Պողոս Նուբարի և եգիպտահայ համայնքի մի խումբ ականավոր ներկայացուցիչների նախաձեռնությամբ։ 1940-ից ՀԲԸՄ-ի վարչական կենտրոնը Նյու Յորքում է։ ՀԲԸՄ-ն 1940-1950-ական թվականներին արդեն ուներ համահայկական նշանակություն։ Ներկայումս ՀԲԸՄ-ի մասնաճյուղեր են գործում 22 երկրի մոտ 80 քաղաքում։ 2002-ից ՀԲԸՄ-ի նախագահը Պերճ Սեդրակյանն է։ Մինչև 1930-ական թվականների սկիզբը ՀԲԸՄ-ի գործունեությունը կազմակերպվել է «հարուստ թե աղքատ, անուս թե գիտուն՝ երթանք կանգնելու օջախը կործան, երթանք հիմնելու դպրոց գործատուն, երթանք մշակին տանք ցանք ու լծկան» նշանաբանով, որն ամրագրված էր նրա կանոնադրության մեջ։ Մեծ եղեռնի ու հետագա տարիներին ՀԲԸՄ-ն հիմնականում զբաղվել է հայ որբերին ու գաղթականներին տեղավորելու և առաջնահերթ օգնության հարցերով։ 1915-ին Պորտ Սաիդի (Եգիպտոս) մոտակա անապատում, որտեղ հիմնվել էր փրկված մուսալեռցիների վրանային ավանը, բացվել է ՀԲԸՄ-ի «Սիսուան» վարժարանը՝ 25 դասարանով ու 1222 աշակերտով, ապա՝ որբանոցը և այրիանոցը։ 1920-ին՝ Երուսաղեմում, 1921-ի վերջին Բեյրութում ՀԲԸՄ-ն ստեղծել է իր հաստատությունները, տղաների ու աղջիկների որբանոցներ։ Այդ տարիներին ֆինանսավորել է գաղթականներին, Ալեքսանդրետի սանջակի 6 հգ. հայերի տեղափոխել Լիբանան և Սիրիա, նրանց համար կառուցել բնակելի տներ, գյուղեր և այլն։ 1930-ական թվականներից ՀԲԸՄ-ի գործունեության հիմն, նպատակը կրթական, մշակութային և մարդասիր. ծրագրերի միջոցով հայոց ագգ. ինքնությունն ու ժառանգությունը պահպանելն է։ 1924-ին Նիկոզիայում (Կիպրոս) հիմնադրել է Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, Փարիզում՝ ուսանող, հիմնադրամ, 1939-ին Բեյրութում՝ Դարուհի Հակոբյան վարժարանը։ Մասնակցել է սփյուռքահայերի 1921-1926-ի հայրենադարձության կազմակերպմանը։
Կատեգորիա:Հայաստան
Կարգալի Վերին
Կարգալի Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում կամ Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։ Գտնվում էր Կարգալի Ներքին գյուղի մոտ, Բալու քաղաքից 30-32 կմ հյուսիս-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ճանճեր
Ճանճեր (լատիներեն՝ Musca), մանր ու միջին մեծության միջատներ են (մարմնի երկարությունը՝ մի քանի միլիմետրից մինչև 15 մմ)։
Սնվում են ծաղիկների նեկտարով, բույսերի հյութերով, նեխող օրգանական նյութերով, գոմաղբով, մարդու և կենդանիների արյունով։ Որոշ տեսակներ գիշատիչներ են (սնվում են իրենց զոհի ներքին օրգաններով)։ Ճանճերի թրթուրները որդանման են, անոտ, ունեն լավ զարգացած բերանային հավելվածներ՝ կարթեր։ Տեսակների մեծամասնության թրթուրներն ապրում են քայքայվող օրգանական մնացորդներում և արտադրում են մարսողական ֆերմենտներ, որոնք մասնակցում են սննդանյութերի արագ մարսմանն օրգանիզմից դուրս։ Այնուհետև մարսված սնունդը կուլ են տալիս և յուրացնում։
Որոշ ճանճերի (օրինակ՝ բոռերի) թրթուրները կաթնասուն կենդանիների (տավար, ոչխար, ձի) և մարդու մակաբույծներ են։
Ճանճերից ամենատարածվածը և մարդու մշտական ուղեկիցը սենյակային ճանճն է, որի հասուն ձևերը սնվում են կենդանական բուսական ծագման, պինդ ու հեղուկ նյութերով, իսկ թրթուրները զարգանում են գոմաղբում, կեղտաջրերի փոսերում, աղբանոցներում։ Սենյակային ճանճերը տալիս են տարեկան 8 սերունդ. ձվից անցումը հասուն ճանճի տևում է 7 օր։ Այս ճանճերը աղիքային վարակիչ հիվանդությունների (դիզենտերիա, որովայնային տիֆ) տարածողներ են։
Բուսակեր ճանճեր (բալի, կաղամբի, սեխի, շվեդական) վնասում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերը։ Կան նաև ճանճերի օգտակար տեսակներ, որոնք նպաստում են բույսերի փոշոտման, ոչնչացնում վնասատու միջատներին։
Վարակիչ հիվանդությունների փոխանցողների դեմ պայքարի լավագույն եղանակներն են միջատասպան միջոցների օգտագործում ու սանիտարահիգենային կանենների պահպանումը ։
Ընդհանուր տեղեկություններ ճանճի մասին
Ճանճերը լայնորեն տարածված են ամբողջ աշխարհում։ Հայտնի է 80 հզ., ՀՀ-ում՝ մոտ 40 տեսակ։ Մանր ու միջին մեծության միջատներ են (մարմնի երկարությունը՝ մի քանի միլիմետրից մինչև 15 մմ)։ Մարմինը հիմնականում մոխրագույն է կամ սև, հազվադեպ՝ դեղին կամ մետաղական կապույտ։ Ունեն 1 զույգ թափանցիկ թևեր, հազվադեպ անթև են։ Գլուխը, կուրծքը և ոտքերը ծածկված են բազմաթիվ մազիկներով ու խոզաններով։ Բերանային ապարատը լիզող-ծծող է, բեղիկները կարճ են։ Սնվում են ծաղիկների նեկտարով, բույսերի հյութերով, նեխող օրգանական նյութերով, գոմաղբով, մարդու և կենդանիների արյունով։ Որոշ տեսակներ գիշատիչներ են (սնվում են իրենց զոհի ներքին օրգաններով)։ Ճանճերի թրթուրները որդանման են, անոտ, ունեն լավ զարգացած բերանային հավելվածներ՝ կարթեր։ Տեսակների մեծամասնության թրթուրներն ապրում են քայքայվող օրգանական մնացորդներում և արտադրում են մարսողական ֆերմենտներ, որոնք մասնակցում են սննդանյութերի արագ մարսմանն օրգանիզմից դուրս։ Այնուհետև մարսված սնունդը կուլ են տալիս և յուրացնում։ Որոշ ճանճերի (օրինակ՝ բոռերի) թրթուրները կաթնասուն կենդանիների (տավար, ոչխար, ձի) և մարդու մակաբույծներ են։ Ճանճերից ամենատարածվածը և մարդու մշտական ուղեկիցը սենյակային ճանճն է, որի հասուն ձևերը սնվում են կենդանական և բուսական ծագման պինդ ու հեղուկ նյութերով, իսկ թրթուրները զարգանում են գոմաղբում, կեղտաջրերի փոսերում, աղբանոցներում։ Սենյակային ճանճերը տալիս են տարեկան 8 սերունդ. ձվից անցումը հասուն ճանճի տևում է 7 օր։ Այս ճանճերը աղիքային վարակիչ հիվանդությունների (դիզենտերիա, որովայնային տիֆ) տարածողներ են։ Ամենուրեք տարածված են նաև աշնանային խայթաճանճերը։ Արտաքինից նման են սենյակային ճանճին, սակայն տարբերվում են դեպի առաջ ձգված ամուր կնճիթով։ Այս ճանճերը սնվում են տաքարյուն կենդանիների արյունով, հարձակվում են մարդկանց վրա։ Մարդկանց բնակարաններում սովորական են նաև պտղաճանճերը (դրոզոֆիլներ), որոնց թրթուրներն ապրում են փչացող պտուղների և բանջարեղենի վրա։ Այս խմբի որոշ տեսակներ (հատկապես՝ սևափոր պտղաճանճը) աճման կարճատև փուլի, հեշտությամբ բազմանալու և բարձր պտղաբերության ու մեծ փոփոխականության շնորհիվ գենետիկական հետազոտությունների անփոխարինելի օբյեկտներ են։ Բուսակեր ճանճերը (բալի, կաղամբի, սեխի, շվեդական) վնասում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերը։ Կան նաև ճանճերի օգտակար տեսակներ, որոնք նպաստում են բույսերի փոշոտմանը, ոչնչացնում վնասատու միջատներին։ Վարակիչ հիվանդությունների փոխանցողների դեմ պայքարի լավագույն եղանակներն են միջատասպան միջոցների օգտագործումն ու սանիտարահիգիենային կանոնների պահպանումը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թաղանթաթևավորներ Կատեգորիա:Խայթաճանճեր
Տուրգենևո (գյուղ, Դոմոդեդովո քաղաքային օկրուգ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Դոմոդեդովո քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Գորտնուկ թունավոր
Գորտնուկ թունավոր, պատկանում է հրանուկազգիների ընտանիքին, երկշաքիլավոր մոլախոտ է։ Ունի զարգացած արմատներ և թավոտ տերևներ։ Ունի ոսկեդեղին ծաղիկներ, պտուղը բարդ է, 1000 սերմիկը կշռում է 1.5 գ։
Բազմացում
Բազմանում են հիմնականում սերմերով։ Գարնանը՝ նույն տարում ծլած սերմերից առաջանում են փնջարմատներն ու վարդակը։ Երկրորդ տարում ցողուններ է տալիս և հասունանում։ Սերմերն արագ են տարածվում։ Կարող է բազմանալ նաև վեգետատիվ ճանապարհով։ Լավ է զարգանում խոնավ տարիներին, քանի որ խոնավասեր բույս է։ Շատ թունավոր բույս է հատկապես ծաղկման շրջանում։
Տարածում
Հիմնականում տարածված է խոնավ մարգագետիններում ու արոտավայրերում։ Վնաս է հասցնում ՀՍՍՀ միջին և բարձր լեռնային գոտիների բույսերին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Ռուդակովի լեռ
Ռուդակովի լեռ (Гора Рудакова), հանգած հրաբուխ, գտնվում է Ուռուպ Կուրլսկայ կղզու կենտրոնական մասում, Ռուսաստանում։ Խառնարանի լայնությունը 700 մ, խառնարանային լճի լայնությունը 300 մ է, իսկ բարձրությունը՝ 542 մ։ Լեռան լանջերը պատված են թզուկ փայտերով։ Հյուսիսային լանջին կա մի ժայռ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռներ
Չերտալկա
Չերտալկա (Чорталка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերտալկա գյուղում բնակվում էր 76 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,356 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովրդագրություն
Ժողովրդագրություն (դեմոգրաֆիա՝ δήμος-ժողովուրդ և γράφω-...գրաֆիա), գիտություն ազգաբնակչության մասին։ «Ժողովրդագրություն» տերմինի հեղինակը ֆրանսիացի գիտնական Ա․ Գիյարն է, գիտության նախահայրը՝ անգլիացի Ջ․ Գրաունտը։ Ժողովրդագրությունը հասարակական գիտություն է, որը սոցիալական, տնտեսական, կենսաբանական, աշխարհագրական գործոնների, պատճառների և պայմանների հիման վրա ուսումնասիրում է ազգաբնակչության կառուցվածքի, տեղաշարժի և դինամիկայի օրինաչափությունները։
Խնդիրներ
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն Կատեգորիա:Հասարակական գիտություններ Կատեգորիա:Մարդաաշխարհագրություն
Դադարաչափ
Դադարաչափ, Դոլնիկ, ռուսական տաղաչափության տեսակներից մեկը։ Ոտանավորի այս ձևի մեջ ռիթմը հիմնվում է հարևան տողերում շեշտերի հավասար քանակության վրա, իսկ շեշտված վանկերի միջև տեղավորվում են մեկ կամ երկու անշեշտ վանկեր ։ <poem style="margin-left: 2em">Дней (0) бык (0) пег, Медленна (2) лет (1) арба, Наш (0) бог (0) бег, Сердце (1) наш (2) барабан. (Վ. Մայակովսկի)
Դադարաչափը միջին տեղ է գրավում դասական՝ վանկաշեշտական և համաշեշտ (տոնիկական) տաղաչափական համակարգերի միջև։ Հատկապես մեծ տարածում է գտել 20-րդ դարի ռուսական պոեզիայում Ա. Բլոկի և նրա հաջորդների ստեղծագործություններում։