cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հովանոց (պարագա)
18-19-րդ դարեր
1788 թվականին, այնուամենայնիվ, անձրևանոցները կարծես մտել էին լոնդոնցիների առօրյա. լոնդոնյան ամսագրերից մեկում տրվում է բարեփոխված, պողպատե շրջանակներով գրպանի անձրևանոցների գովազդ ։ Բայց անձրևանոցների օգտագործումը մինչև վերջ ընդունված չէ նույնիսկ այսօր։ Դրանից հետո անձրևանոցները սկսեցին օգտագործվել համատարած՝ բազմաթիվ բարեփոխումների արդյունքում։ Չինաստանում մարդիկ սովորեցին՝ ինչպես անձրևանոցները դարձնել անջրաթափանց՝ լաքով և մոմով։ Ժամանակակից դյուրակիր անձրևանոցները ստեղծվել են յուղապատ մետաքսը սովորական մետաքսով փոխարինելով, ինչը շրջանակի մեխանիզմում մի քանի հնարամիտ փոփոխություն կատարելով հնարավորություն էր տալիս կողերն ու շրջանակներն ավելի թեթև սարքավորել։ Վիկտորյական դարաշրջանում անձրևանոցների շրջանակները պատրաստվում էին փայտից և կետոսկրից, բայց այդպիսի անձրևանոցները պրակտիկ չէին, քանզի թանկ էին և անձրևից թրջվելիս ծանրանում էին։ 1852 թվականին Սամուել Ֆոքսը ստեղծել է երկար պողպատյա ձողով անձրևանոցները։ Այնուամենայնիվ, դեռ 18-րդ դարի վերջին պողպատյա անձրևանոցների մասին հիշատակվում է «Encyclopédie Méthodique» գրքում, և 1780 թվականին դրանք վաճառվում էին Լոնդոնում։
Նոր մոդելները հաճախ պատրաստվում են տելեսկոպիկ պողպատից, իսկ բնական մետաքսին փոխարինում են բամբակն ու նայլոնը։
Ներկայիս կիրառում
1928 թվականին Վիիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի ուսանող Սլավա Դուլդիգը մշակել է բարեփոխված կոմպակտ դյուրակիր անձրևանոցների նախատիպը, ինչի համար 1929 թվականի սեպտեմբերի 19-ին արժանացել է արտոնագրի։ Անձրևանոցը կոչվել է «Ֆլիրտ» և պատրաստվել ավստրալիական «Brüder Wüster» և գերմանական «Kortenbach & Rauh» ընկերությունների կողմից ։ Գերմանիայում փոքր, դյուրակիր անձրևանոցները արտադրում էր «Knirps» ընկերությունը, որի անունը հետագայում նույնացվել է իր արտադրած անձրևանոցների հետ։
1969 թվականին Օհայո նահանգի Լովլենդ բնակավայրում տեղակայված «Totes Incorporated» ընկերության սեփականատեր Բրադֆորդ Է Ֆիլիպսը ստացել է արտոնագիր իր ծալվող անձրևանոցների համար ։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1880 թվականից, որոշների էլ՝ 1987 թվականից անձրևանոցները սկսել են պատրաստվել նաև գլխարկի ձևով ։
Չնայած որ հովանիների գերակշռող ձևը շրջանաձևն է, կան հովանիներ, որոնք օպտիմազացված են քամուն արձագանքելու աերոդինամիկ հատկությունները բարելավելու համար։ Այդպիսի հատկություններ ունեն Ռիզոտիի քողարկված հովանով (1996), Լիսցիանդրոյի շերեփաձև հովանով (2004), Հոլինգերի կաթիլաձև հովհարով (2004) անձրևանոցները  ։
Ալան Կաուդմանի «Nubrella»-ն և Գրեգ Բրեբների «Blunt»-ը անձրևանոցների այլ ժամանակակից դիզայններ են ։
Այլ կիրառություններ
Անձրևանոցն օգտագործվում է եղանակի տեսության մեջ՝ որպես անձրևի նշան։ Յունիկոդի տարբեր տարբերանշանների բլոկում կա անձրևանոցի երկու տարբերակ՝ սովորական անձրևանոց (☂, U+2602) և անձրևանոց՝ վերևում անձրևի կաթիլներ (☔, U+2614):
Կրոնական արարողություններ
Բարձրաշխարհիկ լինելն ընդգծելու համար անձրևանոցները մեծապես օգտագործվել են հարավային և արևելյան Եվրոպայում, այնուհետև կայսերական արքունիքից անցել եկեղեցական արարողություններին։ Դրանք օգտագործվում են Բիզանտին Ռիթի ծիսակատարությունների ժամանակ, թափորում պահվում են նշխարի գլխավերևում և պապական գերարտոնություն մաս են կազմում։
Կաթոլիկ եկեղեցի
Անձրևանոցը (ombrellino (իտալերեն) կամ umbraculum (լատիներեն)) պապական գերարտոնության պատմական մասն է կազմում։ Չնայած պապն այն այլևս անձամբ չի օգտագործում, այն պատկերված է պապի մահվան և նոր պապի ընտրության ժամանակ ցուցադրվող զինանշանի վրա։ Այդ ուբրակուլումը պատրաստված է իրար հաջորդող կարմիր և ոսկյա երիզներից և սովորաբար ցուցադրվում է մասամբ չծալված վիճակում։
Պապականությունը ավանդաբար ուբրակուլումի օգտագործումը համարել է հարգանքի նշան որոշ անձանց և վայրերի նկատմամբ։ Ուբրակուլումը բազիլիկի պատվո նշաններից է և պատկերված է բազիլիկի զինանշանի վրա։ Բազիլիկի կանոնիկոսները այն կրում են թափորների ժամանակ։ Հռոմի բոլոր բազիլիկներում կան մեծ անձրևանոցներ, և կարդինալ եպիսկոպոսը, որն իր տիտղոսն ստանում է այդ եկեղեցիներից մեկից, ունի թափորների ժամանակ անձրևանոց օգտագործելու արտոնություն։ Հնարավոր է, որ կարդինալի գլխարկը՝ գալերոյի նախահայրը եղել է այս անձրևանոցը։ Իտալացի հերալդ Բեատիանոն ասել է, որ «արծաթափայլ դաշտում կարմիր հովանոցն է գերիշխանության խորհրդանիշը»։
Հռոմեական կաթոլիկ պատարագի ժամանակ նույնպես օգտագործվում է ումբրակուլում կոչվող անձրևանոցը, որը պահվում է Հաղորդության Սուրբ Խորհրդի և դրա կրիչի վրա։ Այն կրում է սպասավորը ներսում տեղի ունեցող կարճ երթերի ժամանակ կամ մինչև քահանան սրբարանի մուտքի մոտ հանդիպում է արարողակարգային հովանոցի և հովանոցը կրողների հետ։ Այն պատրաստված է արծաթից և ունի սպիտակ և ոսկեգույն գունավորում։
Ալբերտ Առուշանյան
Ալբերտ Առուշանյան (26 հուլիսի, 1971, Բաքու - 7 հունվարի, 1994, Հակոբ կամարի), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Հովանոց (պարագա)
Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներ
Արևելյան մի շարք ուղղափառ եկեղեցիներում հովանոցները օգտագործվում են որևէ մարդու կամ սուրբ առարկայի հարգանք ցույց տալու համար։ Տիմկատի ծիսակատարությունների ժամանակ քահանաները իրենց գլխին տաբոտներն են կրում, որի ներսի ջուրը հետագայում օրհնվելու է։ Այս արարողության ժամանակ տաբոտայի վերևում պահվում են երփներանգ և ծոպավոր պատարագային պարասոլներ։ Այսպիսի պարասոլներն օգտագործվում են այլ ծիսակատարությունների ժամանակ նույնպես։
Ալբերտ Առուշանյան
Կենսագրություն
Ալբերտ Առուշանյանը ծնվել է 1971 թվականի հուլիսի 26-ին Բաքու քաղաքում։ Չորս ամսական հասակում կորցրել է մորը։ Ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մարտակերտի շրջանի Առաջաձոր գյուղ, որտեղ ավարտելով գյուղի միջնակարգ դպրոցի 8-րդ դասարանը, ուսումը շարունակել է Ներքին Հոռաթաղի թիվ 120 պրոֆտեխուսումնարանում։ 1991 թվականին ծառայել է Խաչենի գումարտակում։ Մասնակցել է մի շարք մարտերի։ Զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 7-ին Հակոբ Կամարի գյուղի համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Առաջաձորի գերեզմանատանը ։
Հովանոց (պարագա)
Լուսանկարչության մեջ
Լուսարձակող ներքին հատվածով անձրևանոցներն օգտագործվում են լուսանկարիչների կողմից որպես դիֆուզային սարքեր՝ արհեստական լուսավորության պայմաններում, իսկ դիմանկարային աշխատանքներում՝ որպես շողային վահան և ստվեր ։ Որոշ անձրևանոցներ «shoot-through» են, այսինքն՝ պատրաստված են այնպես, որ լույսը գնում է անձրևանոցների միջով և դիֆուզիայի է ենթարկվում ։
Պաշտպանվելու համար
1838 թվականին Բարոն Չարլզ Ռանդոմ դե Բերենգերը իր «Ինչպես պաշտպանել կյանքն ու գույքը» (How to Protect Life and Property) գրքում նկարագրել է անձրևանոցը մեծ ճանապարհի ավազակների դեմ որպես զենք օգտագործելու մի քանի եղանակ։ 1897 թվականին լրագրող Ջ.Ֆ. Սուլլիվանը Ludgate Monthly ամսագրում հրապարակած իր երգիծական հոդվածում անձրևանոցն առաջարկել է որպես զենք։
1899-1902 թվականների ընթացքում և՛ անձրևանոցները, և՛ ձեռնափայտերը որպես ինքնապաշտպանական զենքեր Բարտիտսու մարտաձևի ռեպերտուարի մաս էին կազմում։ 1902 թվականի հունվարին The Daily Mirror օրաթերթը կանանց սովորեցնում էր, ինչպես պաշտպանվել ավազակներից պարասոլի կամ անձրևանոցի միջոցով։ 2011 թվականի մարտին մեդիան բացահայտել է, որ Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզին սկսել է օգտագործել 10 000 ֆունտ արժողությամբ զրահապատ անձրևանոց՝ հարձակվողներից պաշտպանվելու համար։ Para Pactum-ը, որը կևլարային ծածկույթով սարք է, պատրաստվել է The Real Cherbourgի կողմից։ Այն կրելու էր Սարկոզիի թիկնապահներից մեկը ։
2014 թվականի Հոնկոնգի ցույցերի ժամանակ, որը հայտնի է նաև «Անձրևանոցային հեղափոխություն» անվամբ, ցուցարարները անձրևանոցներն օգտագործել են որպես վահան՝ պղպեղային սփռեյի և արցունքաբեր գազի դեմ, որոնք կիրառում էին հատուկ նշանակության ուժերը ։
Ճարտարապետության մեջ
Մինչ օրս կառուցված ամենամեծ ծալվող անձրևանոցների դիզայնը մշակել է Մահմուդ Բոդո Ռասչի թիմը, Սաուդյան Արաբիայի մեծ մզկիթները անձրևից ու արևից պաշտպանելու համար ։
Ավելի ուշ ճարտարապետ Շառլ Էդուար լը Կորբյուզիեի աշխատանքներում, ինչպիսիք են «Centre Le Corbusier» թանգարանը և «Villa Shodhan» ամառանոցը, ներառվել է պարասոլը. տանիքն անձրևանոցի տեսք ունի, ինչը պաշտպանում է արևից և քամուց ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անհատական պաշտպանության միջոցներ Կատեգորիա:Կենցաղային գործիքներ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Իրեր Կատեգորիա:Սպառողական ապրանքներ Կատեգորիա:Նորաձևություն
Ջոն Բարնս
Ջոն Բարնս (John Allen Barnes, ), ամերիկացի ​​ֆանտաստ գրող։ Առաջին կրթությունն ստացել է Վաշինգտոնի համալսարանում` քաղաքագիտություն մասնագիտությամբ, իսկ երկրորդը՝ Մոնտանա նահանգի ​​համալսարանում (թատերագիտություն)։ Աշխատել է որպես համակարգային վերլուծաբան ։
Գրական գործունեություն
Առաջին` The Man who Pulled Down the Sky վեպը, լույս է տեսել 1986 թվականին։ Ֆանտաստիկայի ժանրում իր նորամուտը նշել է Finalities Beside The Grave պատմվածքով, 1985 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ, գրել է մոտ մեկ տասնյակ գիտական ​​և ֆանտաստիկ վեպեր։ Անհատական ​​բարոյական պատասխանատվությունը սոցիալական համատեքստում, սոցիալական քննադատությունը, փակ հասարակությունների վրա գլոբալիզացիայի ազդեցության հարցերը խնդիրներ են, որոնք բարձրացնում է ամերիկացի հեղինակն իր աշխատություններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Վաշինգտոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Պրահայի ամրոցների ցանկ
Այս ցանկում ներկայացված են Պրահայի պատմական ամրոցները։
Մարինա Պալեյ
Մարինա Պալեյ (Мари́на Анато́льевна Пале́й, ), ռուս, հոլանդացի գրող, բանաստեղծուհի, սցենարիստ, հրապարակախոս, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Մարինա Պալեյը ծնվել է 1955 թվականի փետրվարի 1-ին Լենինգրադում։ 1978 թվականին ավարտել է Մեչնիկովի անվան Սանկտ Պետերբուրգի պետական բժշկական ակադեմիան, աշխատել է բժիշկ։
1985 թվականին ընդունվել է Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի քննադատության բաժանմունքը, որը գերազանցությամբ ավարտել է 1991 թվականին։ 1995 թվականից ապրում է Նիդերլանդներում։ Նիդերլանդների գրողների միության անդամ։
Ստեղծագործական գործությունեություն
Գրաքննադատություն է սկսել է հրապարակել 1987 թվականից։ Առաջին հրապարակված արձակ ստեղծագործությունը եղել է «Կարմիր և կապույտ կազմ» կարճ պատմվածքը (1989)։ Սակայն նրան հայտնիություն է բերել «Եվգեշա և Անուշկա» պատմվածքը, որը տպվել է 1990 թվականին («Դրոշ» ամսագիր)։ 1991 թվականին Մոսկվայում լույս է տեսել է նրա առաջին գիրքը՝ «Բացակայողների բաժանմունք»։
1995 թվականին Ռոտերդամի Story International Festival փառատոնում նրան է տրվել Russische Stijlprinses (Ոճի ռուսական թագուհի) տիտղոսը։
1998 թվականին պետերբուրգյան «Վարպետ» շարքում տպվել է նրա երկրորդ գիրքը՝ «Քամու ծննդավայր», որին հաճորդել են այլ գրքեր՝ «Long Distance, կամ Սլավոնական ակցենտ» (2000) և «Լանչ» վեպ (2000), ինչպես նաև «Կլեմենս» վեպը (2007 ,):
Մարինա Պալեյի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերենով, ֆրանսերենով, ֆիններենով, նորվեգերենով, գերմաներենով, շվեդերենով, իտալերենով, նիդեռլանդերենով, սլովեներենով, էստոներենով, լատիշերենով, ճապոներենով։
Մարինա Պալեյը թարգմանություններ է կատարում անգլերենից, իտալերենից, նիդեռլանդերենից և սլովենական լեզուներից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Հոլանդացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հոլանդացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հոլանդացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Հավալուսն
Հավալուսն կամ թոնձ (Pelecanus), հավալուսների ընտանիքին պատկանող թռչուն։
Արտաքին տեսք
Իր տեսակի մեջ ամենամեծն է, մարմնի երկարությունը 130-180 սմ է, քաշը՝ 7-14 կգ։ Թոնձի արտաքին տեսքին բնորոշ են անճոռնիոթյունը, խոշոր մարմինը, մեծ թևերը, կարճ ու հաստ ոտքերը, կարճ կլորացած պոչը։ Վիզը երկար է, կտուցը նույնպես՝ մինչև 47 սմ։ Կտուցի ներքևի մասում շատ ձիգ պարկ ունի, որն օգտագործում է ձուկ որսալու համար։ Հավալուսնի փետուրներն անփույթ են դասավորված, պինդ կցված չեն մարմնին։ Փետուրներն արագ խոնավանում են, այդ իսկ պատճառով նա շատ հաճախ է կտուցով սեղմում նրանց։ Գույնը վառ է՝ սպիտակ, բաց գորշագույն, հաճախ՝ վարդագույն երանգներով։ Ծայրամասային փետուրները սովորաբար մուգ են լինում։ Երեսի ազատ հատվածները ներկված են վառ գույներով, հատկապես զուգավորման սեզոնին։ Էգերն ավելի փոքր են ու մռայլ։ Իսկ երիտասարդ հավալուսներն ունենում են կեղտոտ-դարչնագույն կամ գորշ գույն։ Բնադրման ժամանակ թոնձերի ձայնը բութ բղավոցի է նման, սակայն մնացած ժամանակ նրանք այդքան էլ շատ ձայներ չեն հանում։
Կենցաղ և սննդակարգ
Թոնձերն ապրում են ծովերի ծանծաղուտներում, մաքուր և պղտոր լճերում, մեծ գետերի շրջակայքում։ Թռիչքի ժամանակ կտուցի ծանր լինելու պատճառով բռնում են վիզը S(լատ.) տառի նման, ինչպես տառեղներն ու մարաբուները։ Թեթև կմախքային կառուցվածքի և օդային պղպջակների շերտի պատճառով նրանք չեն կարողանում սուզվել ջրի տակ, դրա համար իրենց կերը հիմնականում ստանում են ջրի մակերեսից։ Միայն ամերիկյան տեսակներն են կարողանում մտնել ջրի տակ՝ վերևից արագ ընկնելով։ Սնվում են հիմնականում ձկներով, որոնց որսում են գլուխը ջրի տակ մտցնելով։ Բռնելով ձկանը, նա կտուցի միջոցով դատարկում է ջուրը կոկորդային պարկից (մինչև 5 լ) և կուլ տալիս որսը։ Օրական ուտում է 1 կգ և ավել ձուկ։
Երբեմն կոլեկտիվ որս են կազմակերպում. կազմելով կիսաշրջան, նրանք թափահարում են ջրի վրա իրենց թևերն ու կտուցները՝ ձկներին հեռացնելով դեպի ջրի մակերես ու այդ ձևով նրանց որսալով։ Հաճախ նրանց կոլեկտիվ որսին են միանում նաև ձկնկուլները, ճայերը և այլ թռչուններ։
Բնադրում ու բազմացում
Զույգերը կազմվում են միայն մեկ սեզոնի համար։ Բնադրում են գաղութներով, հարյուրավոր զույգերով, հաճախ ջրային թռչունների հետ միասին, անգամ ոչ բնադրման սեզոնին նրանք մնում են խմբերով։ Խոշոր տեսակներն իրենց բույնը կառուցում են հողի վրա (և) կամ եղեգներին՝ բարձր ճյուղերով դեզի և բուսական աղբի տեսք տալով նրան։ Իսկ փոքր տեսակներն աշխատում են բնադրել ծառերի վրա, հատկապես ջրամբարների մոտ։ Բույնի կառուցմամբ զբաղվում է էգը, արուն հիմնականում մատակարարում է անհրաժեշտ նյութերը։ Պատահում են դեպքեր, երբ հավալուսների մի քանի զույգեր միասին կառուցում են մեկ ընդհանուր բույն։
Դնում են 2-3 դեղնավուն կամ երկնագույն ձվեր։ Թխսի շրջանը տևում է 30-42 օր, էգը թխսում է ավելի կայուն ու շատ, քան արուն։ Ճուտիկները ձվից դուրս գալուց լինում են կույր և մերկ, փետուրներով պատվում են 8-10-րդ օրը, իսկ թռչելուն ընդունակ են լինում 70-75 օրական ժամանակ։ Մինչև հասուն դառնալը նրանց կերակրում են երկու ծնողներն էլ։ Փոքրիկ ու անպաշտպան հավալուսների մահացության աստիճանը շատ մեծ է, գիշատիչների, սովի և եղանակային պայմանների պատճառով շատ շատերը չեն կարողանում երկար ապրել։
Ճանաչման աստիճան
Այն տեսակները, որոնք բնադրում են ջրին մոտ՝ չորային գոտիներում, ենթարկվում են խիստ տատանումների (քանակական առումով), բազմացման գաղութները առաջանում և ոչնչանում են ժամանակ առ ժամանակ։ Գանգրափետուր և գորշ հավալուսները գրանցված են Կարմիր գրքում, ինչպես խոցելի տեսակներ(vulnerable)։ Քիչ են նաև ամերիկյան գորշ հավալուսնի 2-6 ենթատեսակները՝ կալիֆորնիականը և ատլանտիկյանը։
Տեսակների նվազման հիմնական պատճառը համարվում է Ամերիկայում 1950-60 թվականներին ուժեղ պեստիցիդների և միջատասպան միջոցների օգտագործումը(ԴԴՏ)։ Թունաքիմիկատների օգտագործումը կերի հետ խիստ նվազեցրին նրանց քանակը։ 1972 թվականին ԴԴՏ-ն (միջատասպան հզոր միջոց) ԱՄՆ-ում արգելվեց, և թռչունների քանակը սկսեց աստիճանաբար կարգավորվել։
Հավալուսները գերության մեջ ապրում են շատ լավ, կյանքի տևողությունը մինչև 20 և ավելի տարի է, սակայն բազմանում են, ինչպես և շատ գաղութային թռչուններ, դժվարությամբ։
Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Գալիլեո Գալիլեյ
Գալիլեո Գալիլեյ,, իտալացի ֆիզիկոս, աստղագետ, ինժեներ և փիլիսոփա, նրան երբեմն բազմագիտակ էին անվանում։ Գալիլեյը ճանաչվել է «դիտողական աստղագիտության», «ժամանակակից ֆիզիկայի», «գիտական մեթոդի» և «ժամանակակից գիտության հայրը»։ Գալիլեյը ուսումնասիրել է մեխանիկական շարժման արագությունը և արագացումը, գրավիտացիան, մարմինների ազատ անկումը, իներցիան, հարաբերականության սկզբունքը, ինչպես նաև աշխատել է կիրառական գիտության մեջ և տեխնիկայում, նկարագրել է ճոճանակների և «հիդրոստատիկ կշեռքների» հատկությունները։ Իր նվաճումների մեջ մտնում են աստղադիտակի բարելավումները, որով դիտել է տարբեր երկնային մարմիններ, ջերմադիտակի և զանազան ռազմական կողմնացույցների հայտնագործումը։ Նրա ներդրումը դիտողական աստղագիտության մեջ ներառում է Վեներայի փուլերի հաստատումը, Յուպիտերի չորս խոշոր արբանյակների հետազոտումը, Սատուրնին հետևելը և արևաբծերի վերլուծությունը։
Հելիոցենտրիզմի պաշտպանությունը Գալիլեյի և Կոպերնիկոսի կողմից վիճարկելի էր նրա կենդանության օրոք, այն ժամանակ, երբ շատերը հարում էին երկրակենտրոն մոդելին։ Գալիլեյը հակամարտության հանդիպեց այն աստղագետների կողմից, որոնք կասկածում էին արևակենտրոնությանը՝ դիտվող աստղային պարալաքսի բացակայության պատճառով։ Այս հարցը քննարկվեց հռոմեական ինկվիզիցիայի կողմից 1615 թվականին, որը այն եզրակացության եկավ, որ արևակենտրոնությունը «հիմար և անհեթեթ, հերետիկոսական գաղափար է փիլիսոփայության մեջ, քանի որ այն բազմիցս հակասում է Սուրբ Գրքին»։ Հետագայում Գալիլեյը պաշտպանեց իր տեսակետը «Համաշխարհայինն համակարգերի երկու գլուխների երկխոսության» (1632) մեջ, որը, հավանաբար հասնելով Ուրբան VIII Պապին, հանգեցրեց նրան, որ ճիզվիտները, ովքեր մինչ այդ պահը պաշտպանում էին Գալիլեյին, ևս հակադրվեցին նրան։ Ինկվիզիցիան Գալիլեյին դատի տվեց և ճանաչեց նրան որպես «մոլի հերետիկոս»։ Գալիլեյը իր մնացած կյանքը անցկացրեց տնային կալանքի տակ։ Գտնվելով տնային կալանքում՝ նա գրեց «Երկու նոր գիտություններ» գիրքը, որում շարունակեց քառասուն տարի առաջ սկսած իր աշխատանքը երկու գիտության վերաբերյալ, որոնք այժմ կոչվում են նյութերի կինեմատիկա և ամրություն։
Վաղ տարիներ
Գալիլեյը ծնվել է 1564 թվականի փետրվարի 15-ին Իտալիայի Պիզա քաղաքում (որն այն ժամանակ Ֆլորենցիա դքսության կազմի մեջ էր), ազնվազարմ, սակայն աղքատացած ազնվական, հայտնի լյութերական Վինչենցո Գալիլեյի ընտանիքում, ով երաժշտության տեսաբան և վինահար էր ։ Գալիլեո Գալիլեյի ամբողջական անունը Գալիլեո Դի Վինչենցո Բոնայուտի դե Գալիլեյ էր (Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei)։ Նրա մայրը՝ Ջուլիան՝ նախկին Ամանատի, ամուսնացել էր Վինչեցոյի հետ 1562 թվականին։ Գալիլեյը դարձավ հայտնի լյութերական և իր հոր պես թերահավատորեն տրամադրվեց հաստատված իշխանությունների դեմ։ Գալիլեյի տոհմի ներկայացուցիչները հիշատակվում են փաստաթղթերում 14-րդ դարից սկսած։ Նրա որոշ նախնիներ եղել են Ֆլորենցիայի Հանրապետության կաթոլիկ վանահայրեր (կառավարող խորհրդի անդամներ), իսկ նախապապը եղել է հայտնի բժիշկ և նույնպես կրել է Գալիլեո անունը, ով 1445 թվականին ընտրվել է հանրապետության ղեկավար։
Վինչենցո Գալիլեյի և Ջուլի Ամանատիի ընտանիքում կար վեց երեխա, բայց ողջ մնալ հաջողվեց միայն չորսին՝ Գալիլեոյին (երեխաներից ավագին), աղջիկներին՝ Վիրջինիային, Լիվիին և կրտսեր որդուն՝ Միքելանջելոյին, վերջինս նույնպես հայտնի դարձավ որպես կոմպոզիտոր-վինահար։ Միքելանջելոն երբեմն պարտք էր վերցնում Գալիլեյից իր երաժշտական գործունեության համար, որն էլ հավանաբար առիթ հանդիսացավ, որ Գալիլեյը վաղ հասակից սկսի զբաղվել այնպիսի հայտնագործություններով, որոնք նրան հավելյալ եկամուտ կբերեին։ 1572 թվականին Վինչենցոն տեղափոխվեց Ֆլորենցիա՝ Տոսկանյան դքսության մայրաքաղաք։ Այնտեղ կառավարող Մեդիչիների դինաստիան հայտնի էր արվեստի և գիտության լայն և մշտական հովանավորությամբ։
Ծագում
Գալիլեյ ազգանունը ծագել է նրա նախնի Գալիլեո Բոնայուտիից, որը բժիշկ էր, համալսարանի դասախոս ու քաղաքագետ և 1370-ից 1450 թվականներին ապրում էր Ֆլորենցիայում, նրա սերունդները փոխել են Բոնայուտի (կամ Buonaiuti) ազգանունը Գալիլեյի իր պատվին 14-րդ դարի վերջին։ Գալիլեո Բոնայուտին հանձնվել է հողին Ֆլորենցիայի Սանտա Կրոչե եկեղեցում, հենց այդտեղ էլ, մոտ  200 տարի հետո թաղվել է նրա հայտնի ժառանգ Գալիլեո Գալիլեյը։
XVI դարում տոսկանյան ընտանիքներում ընդունված էր ավագ որդուն անվանել ծնողների ազգանվամբ։ Իտալական «Գալիլեո» անունը ծագում է լատինական «Գալիլեուսից», որը Հյուսիսային Իսրայելում աստվածաշնչյան տեղանուն է։
Գալիլեո Գալիլեյի անվան աստվածաշնչյան արմատները հիմք դարձան հայտնի բառախաղի համար։ 1614 թվականին՝ Գալիլեյի դատի ժամանակ, նրա հակառակորդներից մեկը՝ դոմինիկյան հոգևորական Տոմազո Քացինին (Томазо Caccini), հանդես եկավ Գալիլեյի դեմ վիճահարույց ճառով, որի մեջ ասում էր՝ «Դուք, Գալիլեյյան մարդիք, ինչ ե՞ք տեսնոււմ, երբ նայում եք երկնքին» ։
Գալիլեյի մանկության մասին շատ քիչ է հայտնի։ Փոքր տարիքից երեխային գրավում էր արվեստը, ամբողջ կյանքում նա պահպանեց սերը դեպի երաժշտությունը և նկարչությունը, որոնց տիրապետում էր կատարելությամբ։ Հասուն տարիքում Ֆլորենցիայի լավագույն նկարիչներ Չիգոլին, Բրոնիզինոն և այլք նրանից խորհուրդներ էին հարցնում կոմպոզիցաների վերաբերյալ։ Չիգոլին նույնիսկ պնդում էր, որ նա Գալիլեյին է պարտական իր համբավի համար։ Գալիլեյի շարադրանքներից կարելի է ենթադրել, որ նա գրելու մեծ տաղանդ ուներ։
Երեխաներ
Չնայած նրան, որ Գալիլեյը բարեպաշտ կաթոլիկ էր իրականում, նա երեք երեխա ունեցավ Մարինա Գամբայի հետ ունեցած արտամուսնական կապից։ Նրա երկու աղջիկներն էին՝ Վիրջինիան (ծնված 1600 թվականին) և Լիվիան (ծնված 1601 թվականին), իսկ տղան՝ Վինչենցոն, ծնվել էր 1606 թվականին։
Քանի որ աղջիկները օրինական ամուսնությունից ծնված չէին, նրանք չէին կարող ամուսնանալ, և միակ տարբերակը կրոնական կյանքն էր նրանց համար ։ Երկուսն էլ ընդունվեցին Արչետրիի Սան Մաթեո վանական միաբանություն։ Վիրջինիան Մարիա Սելեստա անունն ընտրեց վանք մտնելու համար, նա մահացավ 1634 թվականի ապրիլի երկուսին և թաղված է հոր հետ՝ Ֆլորենցիայի Սանտա Կրոչե եկեղեցում։ Լիվիան՝ Քույր Արկանջելա անունով շարունակեց կյանքը, նա շարունակ հիվանդանում էր։ Վինչենցոն հետագայում օրինական ձևով որդեգրվեց Գալիլեյի կողմից և ամուսնացավ Սեստիլիա Բոչիների հետ ։
Գիտական գործունեություն
Նախնական կրթությունը Գալիլեյը ստացել է տնից ոչ հեռու գտնվող Վալլոմբռոզյան մենաստանում։ Տղան շատ էր սիրում սովորել և դարձավ դասարանի լավագույն աշակերտներից մեկը։ Նա մտածում էր դառնալ հոգևորական, սակայն հայրը դեմ էր դրան։
1580 թվականին տասնյոթամյա Գալիլեյը, հոր պնդմամբ, ընդունվում է Պիզայի համալսարան, որպեսզի բժշկություն ուսումնասիրի։ Համալսարանում Գալիլեյը հաճախում էր նաև երկրաչափության դասերի (մինչ այդ նա պատկերացում չուներ մաթեմատիկայից) և այնքան տարվեց այդ գիտությամբ, որ հայրն սկսեց վախենալ, որ դա կվնասի բժշկության ուսումնասիրմանը։ Բժշկության ուսումնասիրման ժամանակ Գալիլեյը նկատեց ճոճվող ջահի օդային հոսքերը, որոնք միախառնվում էին մեծ և փոքր աղեղներով։ Համեմատելով իր սրտի խփոցի հետ՝ նրան թվում էր, որ ջահը միևնույն ժամանակն էր ծախսում, որպեսզի ետ ու առաջ տատանվի, անկախ այն բանից, թե ինչքան հեռու է տատանվում։ Վերադառնալով տուն՝ նա երկու միատեսակ երկարությամբ ճոճանակ պատրաստեց, որոնցից մեկին ճոճեց մեծ լայնույթով, իսկ մյուսին՝ փոքր, և նկատեց, որ անկախ դրանից, նրանք միևնույն պարբերությունն ունեն։
Գալիլեյը սովորեց համալսարանում մոտ երեք տարի, այդ ընթացքում նա հասցրեց մանրակրկիտ ծանոթանալ անտիկ դարաշրջանի փիլիսոփաների և մաթեմատիկոսների աշխատանքներին և դասախոսների շրջանում ստացավ համառ բանավիճողի համբավ։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա համարեց, որ իրավունք ունի սեփական տեսակետն ունենալ բոլոր գիտական հարցերի վերաբերյալ և կարող է չհամաձայնվել ավանդական հեղինակությունների հետ։
Հավանական է, որ այդ ժամանակ է նա ծանոթացել Կոպեռնիկոսի տեսության հետ ։ Աստղագիտական հարցերն այդ ժամանակ թեժ քննարկվում էին, հատկապես նոր օրացույցի կիրառումը։
1589 թ․ Գալիլեյը վերադառնում է Պիզայի համալսարան արդեն որպես մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Այնտեղ նա սկսում է ինքնուրույն հետազոտություններ անցկացնել մաթեմատիկայի ու մեխանիկայի ոլորտում։ Աշխատավարձը նվազագույն էր՝ տարեկան 60 սկուդո (բժշկագիտության պրոֆեսորը ստանում էր 2000 սկուդո)։ 1590 թ․ Գալիլեյը գրում է «Շարժման մասին» տրակտատը։
1591 թ․ մահանում է հայրը, ընտանիքի հոգսը ընկնում է Գալիլեյի վրա։ Նախ և առաջ նա պետք է հոգար փոքր եղբոր դաստիարակությունը և երկու չամուսնացած քույրերի օժիտը։
Գալիլեյ, Կեպլեր և մակընթացությունների տեսություն
1615 թվականին կարդինալ Բելարմինը գրեց, որ Կոպեռնիկոսի համակարգը առանց «բուն ֆիզիկական ցուցադրման այն բանի, որ Արեգակը չի պտտվում Երկրի շուրջը, այլ Երկիրն է պտտվում Արեգակի շուրջը». , հնարավոր չէ պաշտպանել։ Գալիլեյը վերանայեց իր մակընթացությունների տեսությունը, որպեսզի առաջադրի այդ տեսակ ապացույցներ։ Այս տեսությունն այն աստիճանի կարևոր էր նրա համար, որ իր «Երկխոսություն աշխարհի երկու գլխավոր համակարգերի վերաբերյալ» գիրքը նա մտադիր էր անվանել «Ծովի մակընթացության և տեղատվության երկխոսություն» ։ Ինկվիզիցիայի հրամանով մակընթացության մասին նշումը անվանման միջից հետագայում հեռացվեց։ Մակընթացությունները Գալիլեյը բացատրում էր որպես երբ Երկիրը պտտվում էր իր առանցքի և Արեգակի շուրջը, Երկրի վրայի կետերը արագանում կամ դանդաղում էին, որի պատճառով ջուրը դուրս էր ցայտում ծովերից։ 1616 թվականին նա հրատարակեց մակընթացությունների վերաբերյալ իր առաջին հաշվարկը, որն ուղղված էր կարդինալ Օրսինին ։ Նրա տեսությունը տվեց օվկիանոսներում ջրավազանների ձևի և կարևորությունը՝ կախված մակընթացությունների չափերից ու ժամանակից, օրինակ, Ադրիատիկ ծովի երկայնքով աննշան են մակընթացության չափերը, նրա եզրերի համեմատ։ Սակայն, նրա տեսությունը չկարողացավ լիովին բացատրել մակընթացությունների պատճառը։ Եթե այս տեսությունը ճշմարիտ լիներ, ապա օրվա ընթացքում միայն մեկ մակընթացություն պետք է լիներ։ Գալիլեյը և իր ժամանակակիցները գիտեին այդ անհամապատասխանության մասին, քանի որ Վենետիկում լինում էր օրական երկու մակընթացություն և ոչ թե մեկ, մոտավորապես 12 ժամ տարբերությամբ։ Գալիլեյը բացատրեց այդ անոմալիան ելնելով մի քանի երկրորդական պատճառներից, ընդհուպ մինչև ծովի ձևը, խորությունը և այլն ։ Ալբերտ Այնշթայնը հետագայում կարծիք հայտնեց այն մասին, որ Գալիլեյը իր տեսակետները հայտնել էր ծայրահեղորեն՝ Երկրի շարժումը ապացուցելու մղումից ելնելով Գալիլեյը մերժել էր իր ժամանակակից Իոհան Կեպլերի վարկածը, որ մակընթացությունները տեղի են ունենում Լուսնի ձգողության պատճառով (Գալիլեյը նաև չէր հետաքրքրվում Կեպլերի մոլորակների էլիպսաձև ուղեծրերով)  ։
Հակամարտություններ գիսավորների շուրջ և «Ասսաեր»
1619 թվականին Գալիլեյը բանավեճի մեջ մտավ, ճիզվիտական քոլեջի Collegio Romano մաթեմատիկայի պրոֆեսոր հայր Օրասիո Գրասսի (Orazio Grassi) հետ։ Վեճը սկսվեց գիսավորների ծագման տեսությունից, որը Գալիլեյը հրատարակեց 1623 թվականին «Ասսաեր» («The Assayer» («Il Saggiatore»), «Հետազոտողը») աշխատության մեջ։ Գրքի տիտղոսաթերթը Գալիլեյին ներկայացնում էր որպես Տոսկանայի մեծ իշխան և առաջնակարգ մաթեմատիկոս և փիլիսոփա։ Քանի որ «Հետազոտողը» պարունակում էր Գալիլեյի բազմաթիվ գաղափարներ, որոնք գիտության կիրառության մասին էին, այդ պատճառով այն անվանում են գիտական հրովարտակ (մանիֆեստ) ։ 1619 թվականին հայր Գրասսին հրատարակեց «1618 թվականի երեք գիսավորների աստղագիտական դիսպուտ (բանավեճ)» գրքույկը (An Astronomical Disputation on the Three Comets of the Year 1618): Այն կարելի է որպես հղում դիտարկել «Ասսաերում», որը բացահայտում էր 1618 թվականի գիսավորի բնույթը։ Օրասիո Գրասսին եկել էր այն եզրակացության, որ գիսավորները հրե գնդեր են, որոնք պտտվում են Երկրի շուրջը հաստատուն հեռավորությամբ , և քանի որ գիսավորը պտտվում էր Լուսնից դանդաղ, ապա այն ավել հեռու է, քան Լուսինը։
Գրասիի փաստարկներն ու եզրահանգումները քննադատության արժանացան հաջորդ «Գիսավորների երկխոսություն» աշխատությունում, որը հրատարակվեց Գալիլեյի աշակերտներից մեկի՝ ֆլորեnնտացի իրավաբան Մարիո Գվիդուչիի անունով, չնայած աշխատությունը մեծ մասամբ գրվել էր Գալիլեյի կողմից , Գալիլեյն ու Գվիդուչին չէին առաջարկել գիսավորների ծագման մասին որոշակի տեսակետ ՝ առաջարկելով մի քանի նախնական վարկածներ, որոնք այժմ մերժվել են։ «Զրույց» ելույթում Գալիլեյին ու Գվիդուչիին անվերապահորեն վիրավորել է ճիզվիտ Քրիստոֆեր Շայները , ով պրոֆեսոր Կոլաջիո Ռոմանոյին նույնպես տարաբնույթ դիտողություններ էր արել ամբողջ աշխատության մեջ ։ Ճիզվիտները վիրավորված էին և Գրասին շուտով, Լոտարիո Սարասիո Սիգենսանո կեղծանվամբ , հանդես եկավ պատասխան Աստղագիտական և փիլիսոփայական բալանս բանավեճով ։ Աստղագիտական և փիլիսոփայական բալանսին «Ասսաերը» ջախջախիչ պատասխան էր, որտեղ «Սարսիի» փաստարկները ենթարկվում են ծաղրական արհամարհանքի։ Այն ընդունվեց մեծ խանդավառությամբ, հատկապես Ուրբան VIII Պապի կողմից, որին էլ հենց ուղղված էր։ Հաջորդ տասնամյակում, Հռոմում, ապագա Ուրբան VIII Բարբերին անցավ Լինսեյի Ակադեմիայի և Գալիլեյի կողմը՝ պաշտպանելով նրա տեսակետը։
Պադովա (1592-1610)
Գալիլեյի գիտական գործունեության ամենից բեղմնավոր շրջանն էր Պադովայում անցկացրած տարիները։ Շուտով նա դարձավ ամենահայտնի պրոֆեսորը Պադովայում։ Ուսանողները բազմությամբ ձգտում էին նրա դասախոսություններին մասնակցել, վենետիկյան կառավարությունը անընդհատ պատվիրում էր Գալիլեյին տարբեր տեսակի տեխնիկական սարքերի մշակում։ Նրա հետ ակտիվ թղթակցում էին երիտասարդ Կեպլերը և այդ ժամանակի ուրիշ գիտական հեղինակություն վայելող անձինք։
Այդ տարիներին նա գրել է «Մեխանիկա» գիտական աշխատությունը, որը որոշ հետաքրքրություն առաջացրեց և վերահրատարակվեց ֆրանսերեն թարգմանությամբ։ Վաղ աշխատանքներում, ինչպես նաև գրության մեջ Գալիլեյը տվել է մարմինների անկման և ճոճանակի շարժման նոր ընդհանուր թեորեմի առաջին ուրվագիրը։
Գիտական ուսումնասիրություններում Գալիլեյին որպես նոր փուլ սկսելու առիթ ծառայեց 1604 թվականին նոր աստղի հայտնվելը, որը հիմա կոչվում է Կեպլերի Գերնոր։ Դա առաջացնում է համընդհանուր հետաքրքրություն աստղագիտության նկատմամբ, և Գալիլեյը հանդես է գալիս հաճախակի դասախոսությունների ցիկլով։ Իմանալով Նիդերլանդներում հեռադիտակի գյուտի մասին՝ Գալիլեյը 1609 թվականին անձամբ պատրաստում է առաջին աստղադիտակը, և այն ուղղում դեպի երկինք։
Գալիլեյի տեսածն այնքան տպավորիչ էր, որ նույնիսկ մի քանի տարի անց գտնվեցին մարդիկ, ովքեր հրաժարվում էին հավատալ նրա բացահայտմանը և պնդում էին, որ դա իլյուզիա է կամ կախարդանք ։ Գալիլեյը բացահայտեց Լուսնի լեռները, Ծիր Կաթինի կազմալուծումը առանձին աստղերի, բայց հատկապես ժամանակակիցներին ցնցում էին իրենց հայտնաբերած Յուպիտերի 4 արբանյակները (1610)։ Ի պատիվ իր հանգուցյալ հովանավոր Ֆերդինանդ Մեդիչիի (մահացած 1609 թվականին) չորս որդիների՝ Գալիլեյը անվանում է այդ արբանյակները «Մեդիչիական աստղեր» ։ Ներկայումս դրանք կրում են ավելի համապատասխան անվանում՝ «Գալիլեյի արբանյակներ»։
Իր՝ աստղադիտակով առաջին բացահայտումների մասին Գալիլեյը գրել է «Աստղային տեղեկագիր» շարադրանքում՝ հրատարակված 1610 թվականին Ֆլորենցիայում։ Գիրքը ողջ Եվրոպայում ձեռք էր բերել աննախադեպ հաջողություն, նույնիսկ թագակիր անձինք շտապում էին աստղադիտակ պատվիրել իրենց համար։ Մի քանի աստղադիտակ Գալիլեյը նվիրել է Վենետիկի սենատին, որը, ի նշան երախտագիտության, նշանակել է նրան ցմահ պրոֆեսոր 1000 ֆլորին դրույքով։ 1610 թվականի սեպտեմբերին աստղադիտակ է ստեղծում Կեպլերը, իսկ դեկտեմբերին Գալիլեյի բացահայտումը ապացուցել էր ազդեցիկ հռոմեացի աստղագետ Կլավիուսը։ Սկսվում է համընդհանուր ընդունում։ Գալիլեյը դառնում է Եվրոպայի ամենահայտնի գիտնականը, նրա պատվին գրվում են գովերգեր, որտեղ նա համեմատվում է Կոլումբոսի հետ։ Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի IV-ը 1610 թվականի ապրիլի 20-ին, իր մահվանից ոչ այնքան վաղ, խնդրում է Գալիլեյին իր համար էլ ինչ-որ աստղ գտնել ։ Սակայն, կային և դժգոհներ։ Աստղագետ Ֆրանչեսկո Սիցին (Sizzi) գրեց պամֆլետ, որտեղ հայտնեց, թե 7-ը կատարյալ թիվ է և նույնիսկ մարդու գլխում 7 բացվածք կա, այնպես, որ մոլորակների թիվը կարող է միայն 7-ը լինել, իսկ Գալիլեյի բացահայտումը իլյուզիա է ։ Բողոքում էին նաև աստղագուշակներն ու բժիշկները, քանի որ նոր երկնային լուսատուների ի հայտ գալը կործանարար էր «աստղագուշակության և ավելի շատ բժշկության» համար, որովհետև աստղագուշակության բոլոր սովորական մեթոդները «դառնում էին հիմնահատակ ոչնչացած» ։
Այդ տարիներին Գալիլեյը քաղաքացիական ամուսնություն է գրանցում վենետիկուհի Մարինա Գամբայի (Marina Gamba) հետ։ Նա այդպես էլ չի պսակադրվում Մարինայի հետ, բայց դառնում է մեկ որդու և երկու դստեր հայր։ Որդուն, ի հիշատակ հոր, նա անվանում է Վինչենցո, իսկ դուստրերին, ի պատիվ քույրերի, Վիրջինիա և Լիվիա։ Ավելի ուշ՝ 1619 թվականին, Գալիլեյը պաշտոնապես օրինական ճանաչեց որդուն։ Երկու դուստրերն իրենց կյանքն ապրել են վանքում ։
Համաեվրոպական փառքը և փողի կարիքը դրդում են Գալիլեյին, ինչպես հետո պարզվեց, կործանիչ քայլի։ 1610 թվականին նա լքում է խաղաղ Վենետիկը, որտեղ նա անձեռնմխելի էր ինկվիզիցիայի ենթարկվելուց, և տեղափոխվում է Ֆլորենցիա։ Գերցոգ Կոզիմո II Մեդաչին՝ Ֆերդինանդի որդին, խոստանում է Գալիլեյին պատվավոր և եկամտաբեր խորհրդականի պաշտոն տոսկանյան պալատում։ Խոստումը նա կատարում է, որը թույլ է տալիս Գալիլեյին լուծել իր մեծ պարտքերի խնդիրը՝ կուտակված իր երկու քույրերին ամուսնության տալուց հետո։
Գիտական հայտնագործությունները
Առաջին մարդը, որը երկինք նայեց խոշորացնող օպտիկական խողովակով՝ աստղադիտակով, իտալացի նշանավոր գիտնական Գալիլեո Գալիլեյն էր։ 1608 թվականին Գալիլեյն իմացավ, որ Հոլանդիայում դիտակ է ստեղծվել, այն ժամանակների համար խիզախ մի միտք հղացավ՝ այդպիսի դիտակով դիտել գիշերային երկինքը։ Եվ Գալիլեյն ինքը պատրաստեց գիտության պատմության մեջ առաջին երկու աստղադիտակները։ Նրանք դեռևս անկատար էին, փոքրը խոշորացնում էր ընդամենը 3, իսկ մեծը՝ 32 անգամ։ 1609 թվականի աշնանը նա առաջին անգամ աստղադիտակն ուղղեց դեպի լուսին ու պարզորոշ տեսավ նրա մակերևույթի անհարթությունները՝ «լեռներն» ու «հովիտները»։ Աստղադիտակով նա տեսավ, որ Վեներա մոլորակը, Լուսնի նման, փոխում է իր տեսանելի ձևը, կամ ինչպես ասում են փուլերը։ Դա կարելի էր բացատրել միայն նրանով, որ Վեներան պտտվում է ոչ թե երկրի, այլ Արեգակի շուրջը, ինչպես և պնդում էր Նիկոլայ Կոպեռնիկոսը։ Արեգակի վրա Գալիլեյը նշմարեց մութ բծեր։ Դրանց տեղափոխությունից ելնելով՝ գիտնականն ապացուցեց, որ Արեգակը պտտվում է իր առանցքի շուրջը։ Համաձայն Գալիլեոյի աշակերտ Վինչենզո Վիվիանիի կողմից գրված Գալիլեոյի կենսագրության՝ Գալիլեոն Պիզայի թեք աշտարակից տարբեր զանգվածների գնդակներ է բաց թողել, որպեսզի ցույց տա, որ նրանց անկման ժամանակը անկախ է նրանց զանգվածներից։ Դա հակասում էր Արիստոտելի ուսմունքին, ըստ որի ծանր մարմինները ավելի արագ են ընկնում ներքև, քան թեթև մարմինները։ Փորձի արդյունքը ցույց տվեց, որ Գալիլեոյի հիպոթեզն էր ճիշտ։
Ի հիշատակ Գալիլեյի
Գալիլեյի պատվին են անվանվել՝
Գալիլեյը և եկեղեցին
Կատեգորիա:Իտալացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անձինք թղթադրամների վրա Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ատոմիստներ Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Իտալացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Նյունգա
Նյունգա (Нюньга), գետ Ռուսաստանում, հոսում Վլադիմիրի մարզում, Ալեքսանդրովսկի շրջանում։։ Գետաբերանը տեղակայված է Սեռայա գետի աջ ափին՝ 33 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կալյազմա գետն է, Օրեխովո-Զուևո քաղաքից մինչև Վլադիմիր քաղաք։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պրիոլա
Պրիոլա (Priola), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 760 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 27 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0174։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Flying on My Own
«Flying on My Own», կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի ձայնագրած երգը՝ 12-րդ ստուդիական ալբոմում՝ Courage: Երգը EDM ժանրում է, հեղինակներն են Լիզ Ռոդրիգեսը, Յորգեն Էլլոֆսոնը և Անտոն Մորթենսոնը, իսկ պրոդյուսերներն են Յորգեն Էլոֆսոն, Անտոն Մորթենսոնը և Ugly Babies-ը։ Համերգային տարբերակը թողարկվել է 2019 թվականի հունիսի 9-ին։ Հունիսի 28-ին հասանելի է դարձել ստուդիական տարբերակը։ Երգն ստացել է դրական արձագանքներ՝ քննադատների կողմից, նաև հայտնվել է սինգլների Քվեբեկյան հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում և ներառվել է Կանադայի, Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի հիթ-շքերթների թոփ 10-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանս-փոփ երգեր
Դերենիկ Դանիելյան
Դերենիկ Մկրտչի Դանիելյան, հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։
Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի Պլեխանովի անվան պլանային ինստիտուտում։ 1940 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։
1950-ականներին նա 6 տարի ապրել և ստեղծագործել է Սոչիում, ուր հրավիրվել էր անելու Մաքսիմ Գորկու դիմաքանդակը ։
1969-1972 թվականների ընթացքում քանդակագործը մի քանի անգամ այցելում է Լատինական Ամերիկա։ Այնտեղ նա ստեղծել է Լատինամերիկյան զինվորական և պետական գործիչ, Ամերիկայի իսպանական գաղութների անկախության պայքարի ղեկավար Սիմոն Բոլիվարի կիսանդրին ։
Ստեղծագործություններ
Գործերից են՝
Դեկորատիվ քանդակագործության մեջ զարգացրել է անիմալիստական ժանրը։
Թանգարան
2016 թ. քանդակագործի ընտանիքը վերանորոգել է Դանիելյանի արվեստանոցը՝ վերածելով այն ոչ ավանդական թանգարանի։ Թանգարանը տեղակայված է Երևանում՝ Կիևյան 24 հասցեում ։
Ֆենյա Ծատուրյան
Կենսագրություն
Ֆենյա Ծատուրյանը ծնվել է 1910 թվականին, Շուշի քաղաքում։ 1935 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Բուժաշխատողների առաջին հանրապետական համագումարում ընտրվել է բժշկասանիտարական աշխատողների արհմիության կենտկոմի պատասխանատու քարտուղար, ապա ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի առողջապահության կադրերի սեկտորի վարիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին երկու տարիներին Ֆենյա Ծատուրյանը եղել է էվակոհոսպիտալի պետ, իսկ բանակից զորացրվելուց հետո` վարել առողջապահության ժողկոմատում գլխավոր պետական սանիտարական տեսուչի պաշտոնը։ 1948 թվականին ընտրվել է բուժաշխատողների արհմիության կենտկոմի նախագահ և աշխատել մինչև 1955 թվականը, այնուհետև աշխատանքի է անցել համաճարակաբանության, մանրէաբանության և հիգիենայի գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։
1950 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, իսկ 1971 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսությունը։
Աշխատանքները վերաբերում են Հայաստանում բրուցելոզի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։
Մահ
Ֆենյա Ծատուրյանը մահացել է 1980 թվականին, Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ
Գրտնակով աղվեսիկը
Գրտնակով աղվեսիկը (Лисичка со скалочкой), 1977 թվականին նկարված խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։ Ռեժիսրը Բորիս Խրանևիչն է, նկարահանվել է ըստ ուկրաինական ժողովրդական հեքիաթների մոտիվների։
Սյուժե
Կար-չկար մի աղվեսիկ կար։ Նա շատ խորամանկ էր։ Նա ամեն կերպ կարողանում էր խաբել մարդկանց և իր համար օգուտ էր գտնում։ Բայց մի անգամ նա գնում է ծերունիների մոտ, թակում է դուռն ու խնդրում է, որ իրեն թույլ տան գիշերել։ Տարեց մարդիկ, իհարկե բարի են լինում և չեն մերժում չարաճճիի խնդրանքը։ Նա երկար քնած էր, և առավոտյան անսպասելիորեն ինչ-որ բանի պատճառով հանկարծ մեծ աղմուկ է բարձրացնում։ Ծերունիները վախենում են։ Աղվեսիկը բողոքում էր, որ գրտնակը, որ նա բերել էր իր պայուսակով և գցել էր վառարանի մեջ, ծերունիները գողացել էին։ Պապիկն առանց երկար մտածելու նրան գրտնակի փոխարեն հավիկ է տալիս։ Խորամանկ աղվեսը դնում է հավիկին իր պարկի մեջ և գնում է շարունակելու իր բախտը փնտրել այլ վայրերում։ Բայց վերջացնում է այդ ամենը նրանով, որ մի պապիկ իմաստուն է լինում և գառնուկի փոխարեն տալիս է նրան մի շուն, որը լավ դաս է տալիս շիկակարմիր չարագործին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր աղվեսների մասին Կատեգորիա:1977 մուլտֆիլմեր
Կոլայի ծոց
Կոլայի ծոցում են Մուրմանսկ և Սևորոմորսկ չսառցող նավահանգիստները ։
Վալդկիրխեն
Վալդկիրխեն (Waldkirchen) կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիայի ղեկավարությանը։ Մտնում է Ֆրայունգ Գրաֆենաու շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 481 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 80,06 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 2 72 151:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պումա (այլ կիրառումներ)
Պումա, կարող է վերաբերել՝
Ջովաննի Տրիա
Ջովաննի Տրիա (Giovanni Tria, ), իտալացի տնտեսագետ և մանկավարժ, 2018 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ն Իտալիայի տնտեսության և ֆինանսների նախարար
Կենսագրություն
Ջովաննի Տրիան ծնվել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Հռոմում։
1971 թվականին ավարտել է Հռոմի Սապիենցա համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Հռոմի համալսարանում աշխատել է որպես տնտեսագիտության, մակրոտնտեսության և տնտեսական մտքի պատմության պրոֆեսոր, դասավանդել է Պերուջայի համալսարանում։ 2017 թվականից զբաղեցրել է Հռոմի Թոր Վերգաթի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի դեկանի պաշտոնը։
Տարբեր նախարարություններում աշխատել է որպես ավագ խորհրդական (տնտեսության և ֆինանսների, արտաքին գործերի, պետական ծառայության, աշխատանքի)։ 2002 թվականից մինչև 2006 թվականը և 2009 թվականից մինչև 2012 թվականը հանդիսացել է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության (ԱՄԿ) տնօրենների խորհրդի անդամ։ 2010 թվականից մինչև 2016 թվականը եղել է կառավարման ազգային դպրոցի նախագահ։
Մտնում է Bettino Kraksi հիմնադրամի տնտեսական կոմիտեի կազմում։
Տրիան համագործակցում է Il Foglio-ի հետ և համարվում Magna Carta հիմնադրամի՝ պահպանողական-լիբերալ վերլուծական կենտրոնի գիտական կոմիտեի անդամ։
2018 թվականի հունիսի 1-ին Ջուզեպպե Կոնտեի կառավարությունում ստանձնել է տնտեսության և ֆինանսների նախարարի պաշտոնը, որը զբաղեցրել է մինչև 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հռոմի Սապիենզա համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:21-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:Անձինք Հռոմից Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Իտալիայի նախարարներ
Ալվեճրեի գավառակ
Ալվեճրե, Ազիզե, Փունարբաշի, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։ XIX-XX դարերում մտնում էր Շապին Գարահիսարի գավառի կազմի մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ալեքսանդր Շամշինի եկամտաբեր տուն
Ալեքսանդր Շամշինի եկամտաբեր տուն (Доходный дом Александра Шамшина, նաև` Լյուբով Շամշինայի եկամտաբեր տուն, Доходный дом Любови Шамшиной), մոդեռն ոճի ճարտարապետության հուշարձան Մոսկվայում։ Հասցեն` Զնամենկա փողոց, տուն 8/13, շինություն 1 (Ստարովագանկովսկի նրբանցքի անկյուն)։
Պատմություն
Ամուսիններ Ալեքսանդր Իվանովիչ և Լյուբով Վասիլևնա Շամշինները 1909 թվականին ճարտարապետ Ն. Ն. Բլագովեշչենսկուն (այլ տվյալներով` Ի. Ս. Բլագովեշչենսկուն) պատվիրել են եկամտաբեր տան նախագիծ Զնամենկայում նոր ձեռքբերած հողակտորում։ Նախագծվել է վեցհարկանի տուն։ Սակայն Ա. Ի. Շամշինին դեկորը թվացել է անբավարար, և ձևավորումը փոփոխելու համար նա դիմել է Ֆեոդոր Շեխտելին, որը պահպանել էր Բլագովեշչենսկու ծավալն ու հատակագծումը։ Տունը դարձել է վերելակով առաջին շենքերից մեկը ։
Կառուցման պահից տունը շարունակում էր մնալ բնակելի։ Մինչև մեր օրերը հասել է մեծ խեղաթյուրումներով. տունը զրկվել է միջին հարկերի պատշգամբներից և վերին հարկի մակարդակի երիզաձև պատշգամբից, ինչպես նաև ծոփորից։ 1990-ական թվականների սկզբին առանց անհրաժեշտ թույլտվության կառուցվել է ձեղնահարկ, որից բացվում է Կրեմլի տեսարանը։ Այդ ձեղնահարկի մեծ պատուհաններն ավելի են աղավաղել շենքը ։
Տանն ապրել են հրամանատարներ Բորիս Շապոշնիկովը և Վյաչեսլավ Ցվետաևը ։
Ճարտարապետական նկարագրություն
Շենքը, որը նախ և առաջ հետաքրքրական է որպես Ֆեոդոր Շեխտելի ստեղծագործություն, դասովում է ռացիոնալ մոդեռն ոճին։ Ուժեղ շեշտադրումները ստեղծում են էրկերները։ Հորիզոնական շեշտադրումը ձևավորվել է դրվագող նյութերի սահմանով. առաջին երկու հարկերը երեսպատված են քարը նմանակող սվաղով, վերին չորսը` ջնարակված աղյուսով։ Նորարարական լուծում էր ճակատը գոտեվորող երիզաձև պատշգամբը (չի պահպանվել)։ Նրա թեման կրկնվում է ծոփորի` տերևներով զարդարված խորաքանդակում և քիվի` դուրս ցցված երկաթբետոնե սալիկում ։ Տան անկյունը ձևավորված է կլոր էրկերի վրայի աշտարակիկով, որը ներդաշնակում է հարևան` Պաշկովի տան արևնակի հետ։ Անկյունային էրկերը հենվում է կեղծ սյան վրա, որի խոյակը ձևավորված է կռատուկի տերևների տեսքով ։ Պատուհաններն այն ժամանակաշրջանի համար անսովոր լայն են։ Նախորդ ստեղծագործությունների համեմատ, Շեխտելը հրաժարվել է ճակատի հարթության ոչ ֆունկցիոնալ որմնասյուներով մասնատումից` ցուցադրելով պատի կառուցվածքային զանգվածը ։ Մինչև մեր օրերը պահպանվել են մուտքի և հովարի դեկորատիվ ձևավորումը, մուտքային նախասրահի և գլխավոր սանդուղքի ցանկապատի, առանձին բնակարանների դռների, վերելակի կարմրափայտ ծառի նմանությամբ արված ձևավորումը։ Ըստ ճարտարապետության հետազոտող և Շեխտելի կենսագիր Ե. Ի. Կիրիչենկոյի` Շամշինի եկամտաբեր տունը «պատկանում է ռացիոնալ մոդեռնի բարձրակարգ նմուշների թվին և ճարտարապետի լավագույն ստեղծագործություններից մեկն է»։
Հղումներ
Կատեգորիա:1911 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Ձյուների դուստրը
Ձյուների դուստրը, Ջեկ Լոնդոնի առաջին ստեղծագործությունն է վեպ ժանրում, հրապարակվել է 1902 թվականին։ Գործողությունները տեղի են ունենում Յուկոնում (Կանադա)։ Գլխավոր հերոսուհին Ֆրոնա Ուելզն է։ Նա մեծահարուստ գործարարի և Յուկոնի հին բնակչի դուստր է։ Անցկացնելով երեք տարի Եվրոպայի համալսարաններում՝ Ֆրոնան վերադառնում է հոր մոտ՝ հյուսիս։ Չնայած լիովին կրթված լինելուն՝ նա պահպանում է իր անկեղծությունը և պարզությունը մարդկանց հետ շփվելու մեջ։ Այդ թվում, վեպը նաև պատմում է ոսկի փնտրողների մասին Կլոնդայկի ոսկու տենդի ժամանակ։ Ստեղծագործությունը վերաբերվում է «հյուսիսային թեմային», որին Ջեկ Լոնդոնը բազմիցս անդրադարձել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Ավետիս Առուշանյան
Ավետիս Առուշանյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Ավետիս Առուշանյանը ծնվել է 1975 թ. մայիսի 17-ին Բաքու քաղաքում։ Այնուհետև ընտանիքով տեղափոխվել է Գուգարքի շրջանի Ազնվաձոր գյուղ։ Միջնակարգն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Արցախի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժնում։ 1992 թ. ձմռանը կամավորական ջոկատից տեղափոխվեցլ է ՄՄ-21 հրթիռահրետանային առանձին դիվիզիոն և որպես նշանառու, ապա՝ հրետանային հետախույզ մասնակցել է Քելբաջարի կրակակետերի վնասասերծման, Հադրութի ՊՇ-ում և Ֆիզուլիի շրջանում, ինչպես նաև Գյուլիջա-Սումա ուղղություններում մղված մարտական գործողություններին։ Զոհվել է 1994 թ. ապրիլի 24-ին Աղդամի շրջանի Ըլըխճլար տեղամասում՝ Գյուլիջա գյուղի մոտ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Մայիսի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 21 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր
Ֆրեդրիկ Բայեր
Ֆրեդրիկ Բայեր (Fredrik Bajer, ), դանիացի գրող և քաղաքական գործիչ։ Նա պացիֆիստական շարժման կազմակերպիչներից մեկն է։ 1891-1907-ական թվականներին Կլաս Պոնտուս Արնոլդսոնի հետ Խաղաղության միջազգային բյուրոյի նախագահն էր։
Կենսագրություն
Ֆրեդրիկ Բայերը ծնվել է 1837 թվականին։ Քահանայի որդի է։ Երիտասարդ տարիներին ծառայել է Դանիայի բանակում։ 1864 թվականին մասնակցել է Դանիական պատերազմին։ Նա արժանացել է պորուչիկի աստիճանի։ Զինվորական ծառայությունից գեռանալուց հետո, աշխատել է որպես ուսուցիչ, թարգմանիչ և լրագրող։ Մասնակցեել է կանանց իրավահավասարության շարժմանը, 1871 թվականին դարձել է Դանիայի կանանց ասոցիացիայի համահիմնադիրը։ 1872 թվականից ձախ լիբերալների կողմից ընտրվել է խորհրդարանի պատգամավոր։ Բայերը կողմ էր Սկանդինավյան երկրների և Դանիայի համագործակցությանը։ Չեզոքության գաղափարների ակտիվիստ էր։
1882 թվականին հիմնադրել է Դանիայի չեզոքության ասոցիացիան (1885 թվականին ձևափոխվել է Դանիայի խաղաղության ասոցիացիայի)։ Նա պատվիրակվել էր Սկանդինավիայի առաջին խաղաղության համագումարի, իսկ 1889 թվականից համաշխարյաին համագումարներին։
1891 թվականին Բայերը Խաղաղության միջազգային բյուրոյի համահիմնադիրներից էր, որի կենտրոնակայանը գտնվում էր Բեռլինում։ 1891-1907-ական թվականների ընթացքում` բյուրոյի պատվարժան նախագահն էր։
Նորվեգա-շվեդական միության խնդրի խաղաղ կարգավորմանն ուղղված ջանքերի համար, Շվեդիայի հայտնի հասարակական գործիչ Կլաս Պոնտուս Արնոլդսոնի հետ 1908 թվականին արժանացել են խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։
Մահացել է 1922 թվականի հունվարի 22-ին։
Արտաքին հղունմներ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ Կատեգորիա:Դանիացի ուսուցիչներ Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքական գործիչներ
Յարոսլավա Մագուչիխ
Յարոսլավա Ալեքսեևնա Մագուչիխ (ուկր․՝ Ярослава Олексіївна Магучіх, ), ուկրաինացի բարձրացատկորդուհի։ 2018 թվականի Երիտասարդական օլիմպիական խաղերի, Աշխարհի ու Եվրոպայի Մ18 առաջնության ոսկե մեդալակիր է։ 2019 թվականի աշխարհի երիտասարդկան առաջնության նա դարձել է արծաթե մեդալակիր և սահմանել նոր ռեկորդ Աշխարհի երիտասարդական առաջնության պատմության մեջ։
Կարիերա
Յարոսլավան սկսել է իր կարիերան 13 տարեկան հասակում ։ 15 տարեկան հասակում նա դարձել է Նայրոբիում կայացած թեթև աթլետիկայի աշխարհի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն։ Մի քանի շաբաթ անց նա դարձավ 2017 թվականի ամառային օլիմպիական փառատոնի ոսկե մեդալակիր ։