cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սատանայի պոզերին
Սյուժե
Դինի մահվան ժամանակը շատ արագ է մոտենում, և նրան սկսում են տանջել հալյուցյունացիաները, որտեղ իր ետևից են ընկել դժոխքի շները, որպեսզի դժոխք տանեն։ Ընդամենը տասներեք ժամ է մնում, սակայն Սեմը հույսը չի կորցնում, և ցանկանում է փրկել եղբորը։ Նրանք Բոբբիի հետ Լիլիտին են փնտրում, որպեսզի վերացնեն համաձայնագիրը, որը կնքել Դինը նրա հետ և փրկեն նրա հոգին։ Սեմը կանչում է Ռուբիին և խնդրում է իրեն տալ այն դանակը, որով կարելի է սպանել դեմոններին։ Սակայն Ռուբին չի ցանկանում դա անել։ Նա ասում է Սեմին, որ նրա մեջ մի ուժ կա, որը կարող է ոչնչացնել Լիլիտին առանց ինչ որ զենքի. պարգև, որը նրան է տրվել դեմոնի կողմից դեռ փոքր ժամանակ։ Սակայն այդտեղ գալիս է Դինը, և խաբկանքով Լիլիտին թակարդի մեջ է գցում, նրանից վերցնելով դանակը։
Այդ ժամանակ Լիլիտը մտնումէ մի աղջկա մեջ, և պատանդ է պահում ամբողջ ընտանիքին։ Լիլիտի մոտ գնալու ճանապարհին եղբայրներին կանգնեցնում է ոստիկամը և փաստաթղթերն է պահանջում, սակայն Դինը հարձակվում է նրա վրա և սպանում է։ Պարզվում է, որ տղամարդու մեջ դեմոն էր մտել։ Բոբբին ասում է, որ Դինին քիչ ժամանակ է մնացել, դժոխքը ավելի մոտ է, և Դինը նույնպես դժոխային արարած է, այդ պատճառով կարողանում է տեսնել այն մարդկանց, որոնց մեջ դեմոններ կան։
Եղբայրները գտնում են այն տունը, որտեղ թաքնվում է Լիլիտը։ Շուտով այդտեղ է հայտնվում Ռուբին, ով կարողացել էր դուրս գալ թակարդից շատ հետաքրքիր ձևով։
Տանը եղբայրները բարձրանում են աղջկա սենյակը, որպեսզի սպանեն նրան, սակայն վերջին պահին նրանք հասկանում են, որ դեմոնը դուրս է եկել երեխայի մեջից։ Արդեն կեսգիշեր է։ Ժամանակը եկավ։ Դինի ետևից դժոխային շուն է եկել, որպեսզի նրա հոգին դժոխք տանի։ Սեմը, Դինը և Ռուբին թաքնվում են մոտակա սենյակում և դռներն ու պատուհանները գերեզմանոցի հողով են պատում։ Ռուբի խնդրում է իրեն տալ դանակը, ցանկանալով դուրս գալ այդտեղից։ Սակայն Դինը տեսնում է նրա իրական դեմքը և հասկանում է, որ դա արդեն Ռուբին չէ։ Նրա մարմնում Լիլիտն է գտնվում:Նա ձեռէով Սեմին պատով է խփում, իսկ Դինին սեղանիվրա է գցում, հետո բացում է դուռը և շներին սենյակ է թողնում։ Լիլիտը փորձում է Սեմին նույնպես սպանել, սակայն ոչինչ չի կարողանում անել, և նա լքում է մարդկային մարմինը։ Դինը մահանում է։ Նրա հոգին դժոխք է գնում։ Եթերաշրջանի վերջին հատվածը` Դինը երկաթե շղթաներով կապված է, և օգնություն է խնդրում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:«Գերբնական» հեռուստասերիալի սերիաներ Կատեգորիա:Դևերն արվեստում Կատեգորիա:Գերբնական
Հայրապետ Բուռնազյան
Թղթակցել է «Խոսք»-ին ։ Օգտագործել է Սերմնացան ծածկանունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Ինքնադիմանկար (Սարյան, 1942)
Նկարագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ամենածանր օրերին, 1942 թվականին Սարյանը ստեղծում է իր նշանավոր ինքնանկարներից մեկը։ Լուրջ դեմք, դիտողին ուղղված հատու հայացք, վրձինը բարձրացրած ձեռքի կամքով լի շարժում, գունային կառուցվածքի զուսպ հստակություն, ձևերի ամրություն, որոնց շնորհիվ դրսևորվում Է արվեստագետի նպատակադրումը, նկարիչ-քաղաքացու կերպարի գեղարվեստական բացահայտումը։
Նամականիշ
2005 թվականին՝ Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան 125-ամյակին, թողարկվել է «Ինքնադիմանկարը» պատկերող նամականիշ (դիզայներներ՝ Ալբերտ Քեչյան, Էդուրադ Կուրղինյան, Կարապետ Աբրահամյան) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Մարտիրոս Սարյանի նկարներ Կատեգորիա:1942 նկարներ Կատեգորիա:Հայկական կերպարվեստ
Լաշեզ
Լաշեզ (Lachaise), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 285 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.22 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.43 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 130 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 34 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 184 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 143-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 41։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,7 %։ 143 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 135 անձ (75 տղամարդ և 60 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (3 տղամարդ և 5 կին)։ 41 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օկտյաբրսկի շրջան (Կուրսկի մարզ)
Օկտյաբրսկի շրջան (Октябрьский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1970 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պրյամիցինո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 628 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23803 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուրսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Պրշիբոր
Պրշիբոր (Přibor, Freiberg in Mähren)՝ քաղաք Չեխիայի հանրապետության Մորավասիլեզիայի երկրամասում։ 2004 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 8,800 մարդ։
Այն գտնվում է Մորավիայի հյուսիս – արևելքում, շրջապատված Մորավասիլեզյան Բեսկիդներով։ Առաջին անգամ հիշատակվել է Օտոկար 2-րդի կոնդակում՝ 1251 թվականին։ 14-րդ դարում տարածքները անցել են Օլոմոուցի եպիսկոպոսներին։ 1589 թվականին Յան Սարկանդերը ավարտել է տեղի ծխական դպրոցը, 1694 թվականին ստեղծվել է Պիարիստների վարժարանը, որից հետո Պրշիբորը դարձավ կրթության կենտրոն։ Քաղաքը հայնտի է որպես հոգեվերլուծության հիմնադիր Զիգմունդ Ֆրոյդի (1856 թվական, մայիսի 6) ծննդավայր։ Տունը, որտեղ ծնվել է Ֆրոյդը 2006 թվականից գործում է որպես թանգարան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Սաուդյան Արաբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Սաուդյան Արաբիան համարվում է Ասիայի ամենահաջողակ թիմերից մեկը։ Նրանք 3 անգամ հաղթել են Ասիայի գավաթը (1984, 1988 և 1996) և 4 անգամ որակավորվել են աշխարհի առաջնությունների։ Աշխարհի առաջնություններին նրանց լավագույն արդյունքը եղել է 1/8 եզրափակիչը 1994 թվականին, իսկ մնացած առաջնություններին նրանք չեն կարողացնել անցնել խմբային փուլի արգելքը։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 53-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ ։
Էտրեպինի
Էտրեպինի (Étrépigny), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 258 մարդ, բնակչության խտությունը` 60.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.23 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 200 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 90 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 11 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 183 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 110-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 73։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 60,1 %։ 110 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 104 անձ (48 տղամարդ և 56 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 73 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 33-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ֆատեժի շրջան
Ֆատեժի շրջան (Фатежский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ֆատեժ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1300 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 21296 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուրսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Գուրգեն Բավեյան
Կենսագրություն
2003 թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա` պրոֆեսոր Վ. Հարությունյանի դասարան, 2007 թվականին ավարտել է կոնսերվատորիան։ 2005 թվականից Ղազարոս Սարյանի անվան օպերային ստուդիայի մեներգիչ է, 2009 թվականից` Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգիչ։
Բազմաթիվ համերգներ է ունեցել Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի, «Սերենադ» կամերային նվագախմբի, Հայաստանի պետական երիտասարդական նվագախմբի, Հայաստանի մենակատարների պետական անսամբլի և այլ կոլեկտիվների հետ։ Համերգներով հանդես է եկել Գերմանիայի, Ավստրիայի, Շվեյցարիայի, Անգլիայի, Բելգիայի, Լիբանանի և Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Բարիտոններ Կատեգորիա:Դասական երաժշտության բնագավառում Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ օպերային երգիչներ
Աբինսկի շրջան
Աբինսկի շրջան (Абинский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Աբինսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1624 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 91909 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 56,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի շրջաններ
Հայկուհի Գարագաշ
Հայկուհի Գարագաշ, հայ դերասանուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1960)։
Կենսագրություն
1917 թվականին սովորել է Թիֆլիսի Օվի Սևումյանի ղեկավարած թատերական ստուդիայում, ապա Զուբալովի անվան ժողովրդական թատրոնի դերասանուհի ։ 1922-1924 թվականներին եղել է Լենինականի դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի, 1924-1944 թվականներին՝ Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասանուհի։ 1930 թվականից հանդես է եկել որպես ասմունքող։ 1944-1957 թվականներին բեմական խոսք է դասավանդել Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Հայկական հեռուստատեսությամբ վարել է «Գյուլնազ տատի հեքիաթները» հաղորդաշարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Լադիվիլե
Լադիվիլե (Ladiville), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 122 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.19 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 125 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 23 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 71 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 61-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 10։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 85,9 %։ 61 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 54 անձ (29 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 10 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նահապետի աշունը
Նահապետի աշունը (El otoño del patriarca) Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի վեպը, գրված 1975 թվականին։
Վեպը գրվել է անփոխարինելի բռնապետի նախատիպով, որն իշխանությունում էր ավելի քան 100 տարի, վեպում կան որոշ իրական կերպարներ, Լատինական Ամերիկայի ղեկավարներից՝ Խուան Վիսենտե Գոմես (Վենեսուելա), Խերարդո Մաչադո և Ֆուլխենսիո Բատիստա (Կուբա), Պրոֆիրիո Դիաս (Մեքսիկա), Գասպար Ֆրանսիա (Պարագվայ) և ուրիշներ։ Գարսիա Մարկեսի խոսքերով, նա փոփոխել է այն տասնհինգ անգամ, որը առաջին անգամ չի հաջողվել վաճառել։ Գիրքը չէին գնել, և ընթերցողին էլ թվում էր, որ դա այնքան էլ նման չէ «Հարյուր տարվա մենությանը» ։
Պատմությունը
Վեպը գրոտեսկային ձևով պատմում է նահապետի կյանքի մասին՝ Լատինական Ամերիկայի բռնապետ նախագահի, որն, ըստ էության, բոլոր գոյություն ունեցող իրական բռնակալների ընդհանրացված կերպար է։ Ըստ հեղինակի, հերոսը մարմնավորում է իշխանության գաղափարը, միևնույն ժամանակ նա նկարագրված է մի շատ անհեթեթ ձևով։ Նախագահի կենսագրության իրական փաստերը հասցվում են նվազագույնի։ Մենք միայն գիտենք, որ նա ծնվել է 19-րդ դարի առաջին կեսերին, կրում է Սակարիաս անունը, նրա մայրը՝ Բենդիսոն Ալվարադոն։ Նրան նախագահ են դարձրել անգլիացի նավաստիները։ Մահվան ամսաթիվը նույնպես անհայտ է։
Նախագահի կյանքի պատմությունը բաղկացած է բազմաթիվ բամբասանքներից, պատմություններց, լեգենդներից, որոնք, իբրև տեղի են ունեցել նրա հետ։ Բայց հեղինակը հաճախ հակադրվում է այս տեղեկությունները միմյանց հետ, և ակնհայտ է, որ նա ինքն էլ չգիտի, թե ինչն է ճշմարիտ, և ինչը հորինվածք։
Ակնարկներ
Գարսիա Մարկեսը ծաղրում է երիտասարդ ժառանգ բռնապետերի բարձր դասային կոչում շնորհելու պրակտիկան և նրանց ընտանիքների ու մտերիմ ընկերների ծախսերը։ Վախեցնող ճշգրիտ դիմանկարը հետախուզության տնօրենի, որը մոտակա ժամանակներում ղեկավարում է յուրաքանչյուր քայլը, և կառուցում է ահաբեկչության և քաղաքական հալածանքնեի պլանը։ Այս վերջինը մեկն է առավել համոզիչ նկարներից։ «Խորհրդատուները» հաճախ նշել կոռուպցիայի և ճնշումների տակ հայտնված որոշ առավել նշանավոր լատինամերիկյան բռնապետությունների մասինի։ Տրոխիլոյի Դոմինիկյան Հանրապետությունը անց է կացրել մի քանի տասնյակ սպանություններ և ահաբեկչություններ Դոմինիկյան գերիների նկատմամբ գլխավոր հետախուզության ղեկավար Ջոնի Աբբես Գարսիայի գլխավորությամբ։
Հռչակ
Ըստ հետազոտության, «Նահապետի աշունը» իսպանալեզու գիրքը ամենավաճառվածն է Իսպանիայում 1975 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարկեսի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1975 վեպեր
Ապշերոնսկի շրջան
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ապշերոնսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2443,2 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի շրջաններ
Քանակական թվականներ
Առարկաների քանակ ցույց տվող թվականները կոչվում են քանակական թվականներ:
Բացարձակ թվականներ
'Բացարձակ են կոչվում այն քանակական թվականները, որոնք ցույց են տալիս առարկաների կոնկրետ թիվը, քանակը ամբողջ թվերով։ '
Կոտորակային թվականներ
'Կոտորակային կոչվում են այն թվականները, որոնք ցույց են տալիս միավորի մեկ կամ մի քանի հավասար մասերից կազմված թվեր։ '
Օրինակ Օտարազգիները կազմում են այդ քաղաքի բնակչության մեկ երրորդ մասը։
Բաշխական թվականներ
Բաշխական են կոչվում այն քանակական թվականները, որոնք ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի թվային քանակով:
Բաշխական թվականները կազմվում են երկու ձևով՝
Աղբյուրներ
http://www.imdproc.am/p/hayoc-lezu/7-dasaran/tvakan-9901/tvakani-tesakner-9902/re-a
Մաթեմատիկայի Լուկասյան պրոֆեսոր
Մաթեմատիկայի Լուկասյան պրոֆեսոր (անգլ.` Lucasian Professor of Mathematics), պրոֆեսորություն Քեմբրիջի համալսարանում, աշխարհի ամենահեղինակավոր գիտական պաշտոններից մեկը ։ Այն կրողին անվանում են Լուկասյան պրոֆեսոր (անգլ.` Lucasian Professor)։ Պրոֆեսորության անդամների շարքին են դասվում՝ Իսահակ Նյուտոն, Ժոզեֆ Լարմոր, Չարլզ Բեբիջ, Ջորջ Գաբրիել Ստոքս, Պոլ Դիրակ, Սթիվեն Հոքինգ։
Հիմնադրվել է 1663 թվականին անգլիացի հոգևորական, քաղաքական գործիչ, Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտ և 1639-1640 թվականներին խորհրդարանի անդամ Հենրի Լուկասի (1610—1663) կողմից։ Հիմնադրումը պաշտոնապես հաստատվել է Չարլզ II արքայի 1664 թվականի հունվարի 18-ի հրամանով։
Ամբիոնի պատմությունը
Հենրի Լուկասը Քեմբրիջի համալսարանին ժառանգեց իր գրադարանը (շուրջ չորս հազար գիրք) և հողատարածքը, որը տարեկան 100 ֆունտ եկամուտ էր բերում, ինչն էլ ուղղվում էր մաթեմատիկայի պրոֆեսորի պաշտոնի ֆինանսավորմանը ։ Ներկայիս պաշտոնատարը տեսաբան ֆիզիկոս Մայքլ Գրինն է, ով ներկայումս Քեմբրիջի համալսարանի Քլեր սրահի կրթաթոշակառու է։ Նա նշանակվել է 2009 թվականի հոկտեմբերին ՝ հաջորդելով Սթիվեն Հոքինգին, ով 2009 թվականի սեպտեմբերին՝ իր 67-ամյակին, թոշակի անցավ՝ ինչպես որ պահանջվում է համալսարանում ։ Հոքինգը ներկայումս ստանձնում է մաթեմատիկայի Էմերիտուս Լուկասյան պրոֆեսորի պաշտոնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնական գիտություններ
Լագարդ սյուր լը Նե
Լագարդ սյուր լը Նե (Lagarde-sur-le-Né), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 180 մարդ, բնակչության խտությունը` 43.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.12 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 130 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 33 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 116 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 92-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 24։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,3 %։ 92 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 87 անձ (52 տղամարդ և 35 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (4 տղամարդ և 1 կին)։ 24 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ջոել Բեհլոկ
Ջոել Բեհլոկ կամ Ժոել Բեհլոկ (արաբերեն։ جويل بحلق), լիբանանցի գեղեցկության թագուհի, հաղթել է "Միսս Լիբանան 1997" գեղեցկության մրցույթը։
Կարիերա
Բեհլոկը սովորել է Լիբանանի պետական համալսարանում։ Միսս Լիբանան ընտրվելուց հետո նա սկսել է իր կարիերան ոսկերչական իրերի և ոսկյա զարդերի գովազդային հոլովակներում նկարահանումով, ապա 2002 թվականին նա "The Last Cavalier" դրամատիկական սերիալում ստացել է գլխավոր դեր ։ Ավելի ուշ, նա եղել է նորաձևության ծրագրի հաղորդավարուհի, որը կոչվել է հենց իր պատվին՝ "Նորաձևությունը Ջոելի հետ": Ի վերջո նա ինքնուրույն սկսել է աշխատել որպես նորաձևության դիզայներ ։
Անձնական կյանքը
Ջոելը ամուսնացած է Ադել Նադերիի հետ։ Նրանք ունեն երեք երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանցի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Լիբանանցի դիզայներներ
Էյի է Լոմբու
Էյի է Լոմբու (Euilly-et-Lombut), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 110 մարդ, բնակչության խտությունը` 10.88 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.11 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 95 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 34 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 69 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 51-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 51 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 44 անձ (30 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (4 տղամարդ և 3 կին)։ 18 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ռյուգեն
Ռյուգեն (Rügen,, Rugia), կղզի Բալթիկ ծովում` Հիդենզե կղզուց արևելք։ Գերմանիայի ամենամեծ կղզին է (ընդհանուր մակերեսը` 926 կմ²)։ Մտնում է Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա երկրամասի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 77.000 մարդ է։
Անվան ծագումնաբանություն
Ռյուգեն (Rügen) տեղանունը, վարկածներից մեկի համաձայն, ծագում է գերմանական ռուգի ցեղի անունից, որ կղզում բնակություն է հաստատել մինչ սլավոնացիների հայտնվելը ։ Գերմանական և սլավոնական անվանումների հնչյունային տարբերությունը բացատրվում է g / j հնչյունների արտասանական տարբերությամբ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն` անվանումը ծագում է կղզում ապրած ռույանե (Rujanen) ցեղախմբի անունից ։ Ցեղախմբի ներկայացուցիչները Արկոնա հրվանդանում կառուցել են պատերազմի ու հաղթանակի աստված Սվյատովիտին նվիրված սրբավայր։ Գերմանացի հոգևորական Հերբորդը «Զրույց Օտտո Բամբերգցու կյանքի մասին» գրքում Ռյուգենն անվանել է Վերանիա (Verania), իսկ նրա բնակիչներին` ամենաբարբարոս ցեղը ։
Աշխարհագրություն
Կղզու ափերը կտրատված են, ինչի հետևանքով բազմաթիվ ծոցեր, ծովախորշեր, հրվանդաններ ու թերակղզիներ են գոյացել։ Ռյուգենի հարավային ափը ձգվում է մինչև Պոմերանիայի ափերը։ Կղզու լայնությունը հարավում հասնում է 41 կմ-ի, առավել ձգվածությունը հյուսիսից հարավ 52 կմ է։
Կղզու հյուսիսարևելյան մասում` Յասմունդ (Jasmund) թերակղզում, գտնվում է համանուն ազգային պարկը` 3.000 հա մակերեսով։ Այն հիմնադրվել է 1990 թվականին։ Յասմունդի առավել հայտնի խորհրդանիշը կավճե ժայռերն են, մասնավորապես` Արքայական գահը (Königsstuhl)` 118 մ բարձրությամբ։ Ռյուգենի ամենաբարձր կետը Պիկբերգն է` (Piekberg) 161 մ։
Արկոնա հրվանդան
Վիտով թերակղզում գտնվող Արկոնա հրվանդանը կղզու հյուսիսային ծայրամասն է։ Այստեղ գտնվել է սլավոնական բնակավայր` ամրություններով ու եկեղեցիով, որ նվիրված է եղել Սվյատովիտ աստծուն։ Բնակավայրի գտնվելու տեղը մասամբ անցել է ջրի տակ, բայց պահպանվել են հողաշերտերը։
Նախկին քաղաքից արևմուտք 1826-1827 թվականներին Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելի նախագծով կառուցվել է փարոս, որ ամենահինն է Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա երկրամասում։ Ներկայումս այնտեղ ցուցադրվում է թանգարանային հավաքածու։ Հետագայում` 1902 թվականին, կառուցվել է 36 մ բարձրությամբ մեկ այլ փարոս, որը գործում է մինչ օրս ։
Պատմական տեղեկություններ
Հնագիտական գտածոները վկայում են, որ կղզին բնակեցված է եղել դեռևս քարե դարում։ Կղզու ողջ տարածքով սփռված են դամբարանաթմբեր և զոհաքարեր։
Կղզին և նրանում հայտնաբերված Արկոնա տաճարի մնացորդները հետազոտությունների հարուստ նյութ են հնագետների համար։ Կղզում բնակվել են ռուգի կամ ռույանե ցեղախմբերը։ Մինչև 14-րդ դարը կղզին ավելի ընդարձակ է եղել, քան ներկայումս։ Քարտեզագիր Գերհարդ Մերկատորը իր «Քարտեզագրություն» աշխատության մեջ գրել է. «Կղզին [Ռյուգեն] հին ժամանակներում ավելի ընդարձակ է եղել, քան հիմա, Աստծո կամքով ջուրը ողողել է կղզին»։
Ռույանների հիմնական զբաղմունքը եղել է անասնապահությունը, ձկնորսությունը, հողագործությունը։ Նրանք առևտրական կապեր են հաստատել Սկանդինավիայի ու Մերձբալթիկայի հետ, ինչպես նաև ռազմարշավներ են կատարել, պատերազմներ են մղել իրենց հողատարածքը պահպանելու համար։ Այսպես` Դանիայի որոշ գավառներ մինչև Վալդեմար I արքայի կառավարումը (12-րդ դար) հարկատու են եղել ռույաններին, ինչը պատերազմի առիթ է հանդիսացել։ Սլավոնա-ռույանական իշխանությունը այնքան ազդեցիկ է եղել, որ ռույաններն իրենց ազդեցությունն են հաստատել Բալթիկ ծովի նկատմամբ, որը երկար ժամանակ կոչվել է Ռուգերի ծով։
Պատերազմների արդյունքում 1168 թվականին ռույանները կորցրել են իրենց անկախությունը, ավերվել են մայրաքաղաք Արկոնան և Սվյատովիտի սրբավայրը։ Դանիացի պատմագիրների վկայությամբ ռույանների արքա Յարոմիրը դառնում է դանիացի արքայի վասալը, իսկ կղզին` Ռոսկիլե եպիսկոպոսության մաս։ Այս շրջանին է վերաբերում առաջին անգամ ռույանների` բռնի քրիստոնեություն ընդունելը։ 1234 թվականին ռույանները թոթափում են դանիական լուծը` իրենց տարածքներն ընդարձակելով մինչև ներկայիս գերմանական Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա երկրամասը։ Նրանք հիմնում են քաղաք, որը հայտնի է Շտրալզունդ անունով (Strzélowò): 1282 թվականին իշխան Վիսլավ II-ը Գերմանիայի արքա Ռուդոլֆ I-ի հետ կնքում է համաձայնագիր` ստանալով եգերմայստերի տիտղոս և Ռյուգենի տարածքի վերահսկման իրավունք։ Այնուհետև Ռյուգենի սլավոնացիները, գտնվելով գերմանական տարբեր կազմավորումներում, հետագա մի քանի դարերի ընթացքում աստիճանաբար կորցրին սլավոնական լեզուն, մշակույթը և ամբողջովին ձուլվեցին։ 1325 թվականին մահանում է ռույան վերջին իշխանը` Վիցլավ III-ը։ Սլավոնական ռույանական բարբառը վերջնականապես դադարում է գոյություն ունենալ 16-րդ դարում։ 1404 թվականին մահանում է Գուլիցինան, ով իր ամուսնու հետ Ռույանի վերջին բնակիչն էր, ով խոսում էր պոլաբյան սլավոներենով։
1325 թվականին արքայատոհմի ներկայացուցչի ամուսնության հետևանքով կղզին անցնում է Պոմերանիա-Վոլգաստ իշխանությանը, իսկ 1478 թվականին միացվում է Պոմերանիային։ Վեստֆալյան հաշտության պայմանների համաձայն` Պոմերանիան Ռյուգենի հետ անցնում է Շվեդիային։ Հետագայում Բրանդենբուրգ-Պրուսիայի ուժեղացման հետ կղզին անցնում է Բրանդենբուրգին։
1807 թվականին Նապոլեոնը նվաճում է Ռյուգենը, որը մինչև 1813 թվականը մնում է ֆրանսիացիների հսկողության ներքո։ 1814 թվականին այն անցնում է Դանիային, իսկ 1815 թվականին` Պրուսիային որպես Նոր Առաջավոր Պոմերանիայի մաս։
Երկրորդ աշխարհամարտի վճռական փուլում 1945 թվականի մայիսի 4-ին գերմանական կայազորը կղզին առանց կռվի հանձնում է խորհրդային զորքերին ։
Հետպատերազմական շրջանում կղզին պատկանել է ԳԴՀ-ին, իսկ խորհրդային զորքերը գերմանական զորքերի հետ Ռյուգենի տարածքում են եղել մինչև 1992 թվականը։
Վարչական պատկանելություն և բնակավայրեր
Վարչական առումով կղզու տարածքը զբաղեցնում է Առաջավոր Պոմերանիա-Ռյուգեն վարչական շրջանը, որ մտնում է Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա երկրամասի կազմի մեջ։
Կղզում կա 4 շրջան (Ämter Bergen auf Rügen, West-Rügen, Nord-Rügen, Mönchgut-Granitz), որոնք ունեն 45 համայնքներ` քաղաքներ ու ավաններ։ Ազատ քաղաքներ են Ռյուգենի Բերգեն, Զասնից, Պուտբուս, Գարց։
Տնտեսություն
Ներկայումս կղզու եկամտի հիմնական աղբյուրը զբոսաշրջությունն է։ Այն սկսել է զարգանալ 18-րդ դարում` Զագարդի հանքային աղբյուրների շնորհիվ։ 19-րդ դարում սկսեցին զարգանալ ծովային առողջարանները, օրինակ` Զասնիցը, իսկ ավելի ուշ` Բինցից մինչև Գյորեն հատվածը։ Զբոսաշրջիկների հիմնական զանգվածը կազմում էր «վերին միջին խավը»։
Բացի զբոսաշրջությունից` կղզում զարգացած են ձկնորսությունն ու գյուղատնտեսությունը։
Ռյուգենը ավտոմոբիլային ու երկաթուղային կապով կապված է Գերմանիայի մայրցամաքային մասին։ Շտրալզունդ քաղաքի մոտ կառուցվել է Ռյուգենի կամուրջը` Շտրելազունդկվերունգը, որ բացվել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ Այն Գերմանիայի ամենաերկար ավտոմոբիլային կամուրջն է (4104 մ)։ Արտաքնապես նման է Սան Ֆրանցիսկոյի Ոսկե դարպասներին։ Միջին թռիչքի մեծ բարձրության շնորհիվ (42 մ)` նրա տակով հանգիստ անցնում են ամենախոշոր նավերը։
Կղզու արևելյան ծայրամասում` Զասնից քաղաքի մոտ, գտնվում է երկաթուղային-նավահանգստային «Մուկրան» (Mukran) խոշոր համալիրը, որ նախկինում համարվում էր ԳԴՀ-ի և ԽՍՀՄ-ի «ծովային դարպասը»։ Մուկրանը ծովային բեռնատար և մարդատար, երկաթուղային, ավտոմոբիլային գծերով կապված է Ռուսաստանի, Դանիայի, Լիտվայի, Շվեդիայի նավահանգիստներին։
Ռյուգենի առողջարաններ
19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ռյուգենում առողջավայրեր ձևավորվեցին։ Կղզու առավել հայտնի առողջարանը դարձավ ձկնորսական փոքրիկ գյուղը, որ 1870-1910 թվականների շրջանում զարգացավ` վերածվելով Բինց քաղաքի։ Այստեղ ճարտարապետ Օտտո Շպալդինգի նախագծով կառուցվեց առողջարան, որ անգլիական Բրայթոնի մթնոլորտն էր հիշեցնում։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը այս կողմերում հանգստանալու էր գալիս տարեկան 10.000 մարդ։ Պատերազմից հետո` 1920-1930-ական թվականներին, Բինցում հավաքվում էր հասարակության սերուցքը։
Նացիզմի ժամանակաշրջանում պետական մակարդակով ստեղծվում է «Ուժ ուրախության միջոցով» կազմակերպությունը, որը առողջարանների, հանգստյան տների լայն ցանց է հիմնում. այն ներառում է նաև «Վիլհելմ Գուստլոֆ» և «Շտոյբեն» նավերը։ 1936-1939 թվականներին ափամերձ տարածքներում լայն թափով շինարարական աշխատանքներ են ընթանում։
Երկրորդ աշխարհամարտի պատճառով անավարտ մնացած նախագծերի թվում էր Պրորա բնակավայրի մոտ հսկա առողջարան-ֆաբրիկայի կառուցումը, որ Երրորդ Ռայխի ամենամասշտաբային ծրագիրն էր։
Նախագիծը ճարտարապետ Կլոտցի (Klotz) հավաստմամբ պետք է լիներ «աշխարհի ամենախոշոր ծովային առողջարանը» ։ Ծովափի երկայնքով 4.5 կմ ձգվածությամբ կառուցվել էին հինգհարկանի բետոնե շենքեր` զորանոցային տիպի։ Դրանք ունեին 2,5×5 մ չափերով սենյակներ։ Համալիրի կենտրոնում նախատեսված էր կառուցել զանգվածային միջոցառումների համար նախատեսված շինություն` 20.000 մարդ տարողունակությամբ։ Այս համալիրի մանրակերտը ներկայացվել է 1937 թվականին Փարիզում կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսում, ուր արժանացել է Գրան պրիի։
Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետության շրջանում Ռյուգենը սկզբում եղել է փակ տարածք, ուր ռազմակայաններ են տեղակայվել։ Այնուհետև այն դարձել է զբոսաշրջության ու հանգստի կենտրոն։ Գերմանիայի վերամիավորումից հետո սկսել են վերականգնել առողջարանների` 19-20-րդ դարերի սահմանագծի պատմական տեսքը, սակայն նրանց մասշտաբային բնույթի ընդունումը դեռևս անորոշ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Գերմանիայի կղզիներ
Կան Հե Ջունգ
Կան Հե Ջունգ (հանգըլ՝ 강혜정, ), հարավկորեացի դերասանուհի և մոդել։
Կենսագրություն
Ավարտել է Սեուլի Արվեստի քոլեջի թատերական բաժինը։ Սկսել է որպես մոդել, ապա ոչ մեծ դերերով հանդես է եկել հեռուստատեսային դրամաներում և սիթքոմներում։ Առաջին հաջողությունը նրան բերեց Մյուն Սյուն Ուկի «Թիթեռ» (2001) ֆիլմը, որի համար նա ստացավ իր առաջին մրցանակը։ Հաջողությունը ամրագրեց Պակ Չան Ուկի «Օլդբոյ» (2003) ժապավենը։
Նկարահնվել է հեռուստասերիալներում։ Հանդես է եկել թատրոնում։
Անձնական կյանք
Երեք տարի մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել դերասան Չո Սին Ուի հետ, ում հետ նկարահնվել է «Սիրային Ֆոբիա» (2006) ֆիլմում ։
2009 թվականին ամուսնացելէ կորեա-կանադացի երգիչ և դերասան Դանիել Արման Լիի հետ, ով ավելի հայտնի է որպես Տալբո։ Զույգի առաջին երեխան, Հարու անունով աղջիկ, ծնվել է 2010 թվականի մայիսի 2-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Սերգեյ Բիրյուկով
Սերգեյ Բիրյուկով (Серге́й Евге́ньевич Бирюко́в, ), ռուս բանաստեղծ, գրականագետ, մշակութաբանության դոկտոր (2007), միջազգային և համառուսաստանյան գրական մրցանակների դափնեկիր։
Ավարտել է Տամբովի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրության ֆակուլտետը։ Հրատարակման է պատրաստել 19-րդ և 20-րդ դարերի ռուս մի շարք պոետների ստեղծագործությունների ընտրանին։ Թարգմանվել է մոտ 20 լեզուներով։ Բիրյուկովը Տամբովի համալսարանում ժամանակին դասախոսություն է կարդացել Պարույր Սևակի պոեզիայի մասին։
1998-ից ընտանյոք ապրում է Գերմանիայի Հալլե քաղաքում, դասավանդում տեղի «Մարտին Լյութեր» համալսարանում ։
Մոթիլին
Մոթիլին, պոլիպեպտիդային հորմոն, արտադրվում է բարակ աղիների M-բջիջների կողմից։ Մոթիլինի քանակն արյան մեջ պարբերաբար բարձրանում է 100 րոպեն մեկ՝ սնունդ ընդունելու միջակայքերում ։ Հանդիսանում մարսողական համակարգի պարբերական գործունեության (միգրացիոն շարժողական համալիր, Migrating motor complex, Мигри́рующий мото́рный ко́мплекс) գլխավոր խթանիչը։ Հորմոնն ազդում է մոթիլինի ընկալիչների միջոցով։
Կառուցվածք
Ունի 22 ամինաթթվային մնացորդներ. Phe-Val-Pro-Ile-Phe-Thr-Tyr-Gly-Glu-Leu-Gln-Arg-Met-Gln-Glu-Lys-Glu-Arg-Asn-Lys-Gly-Gln :
Սինթեզվում է MLN գենի կողմից, որը տեղակայված է մարդու 6-րդ քրոմոսոմի կարճ շղթայում ։
Մոթիլինի և գրելինի նախնական ձևերի ամինաթթվային հաջորդականությունները համընկնում են մոտ 50 %-ով, իսկ բուն մոթիլինի և գրելինի վերջնական մոլեկուլները նման են 30 %-ով ։
Կարգավորում
Աղիներում լեղու առկայությունը խթանում է մոթիլինի արտադրությունը ։ Տասներկումատնյա աղիքում թթվային սննդազանգվածի առկայությունը ընկճում է մոթիլինի արտադրությունը։
Պրոսագլանդին Е2-ը, բոմբեզինը խթանում են մոթիլինի արտադրությունը, իսկ սոմատոստատինն ու ադրենալինը ընկճում են ։ Մոթիլինի արտադրությունը խթանվում է նաև հենց իր՝ մոթիլինի կողմից (դրական հետադարձ կապ) ։
Ագոնիստներ
Որոշ հակաբիոտիկներ (էրիթրոմիցին, ազիտրոմիցին) համարվում են մոթիլինի ագոնիստներ, որով էլ բացատրվում է մարսողական համակարգի վրա նրանց թողած կողմնակի ազդեցությունները   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հորմոններ Կատեգորիա:Սփռուն ներզատական համակարգ Կատեգորիա:Ներզատաբանություն
Բելայա Գլինայի շրջան
Բելայա Գլինայի շրջան (Белоглинский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելայա Գլինա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1470 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31303 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի շրջաններ
Շոկոլադ
Շոկոլադ, սովորական քաղցրավենիք, շագանակագույն ուտելիք՝ պատրաստված կակաոյի աղացած սերմերից։ Այն պատրաստվում է հեղուկի, մածուկի կամ սալիկի տեսքով։ Նաև օգտագործվում է որպես այլ սննդամթերքի համային բաղադրիչ։ Շոկոլադի օգտագործման մասին են վկայում Չէքսերի (Մեքսիկա) կողմից մ.թ.ա. 1900 թվականին պատրաստված շոկոլադե խմիչքները ։ Մեզոամերիկացիներից շատերը, այդ թվում մայաներն ու ացտեկները, պատրաստել են շոկոլադե խմիչքներ ։ «Շոկոլադ» բառը առաջացել է դասական նահուելլյան «chocolâtl» բառից ։
Շոկոլադը ամենատարածված մթերքներից մեկն է, որն օգտագործվում է տորթերի, պուդինգների, մուսսերի և շոկոլադե բլիթների պատրաստության մեջ։ Շատ կոնֆետներ շոկոլադից են կամ պատված են շոկոլադով, շոկոլադե սալիկները կամ շոկոլադապատ կոնֆետները ուտում են որպես նախուտեստ։ Շոկոլադե տարաբնույթ նվերները (օրինակ` ձվերը, սրտերը, մետաղադրամները) ավանդական են արևմտյան որոշ տոների, այդ թվում՝ Սուրբ Ծննդյան, Զատկի, Վալենտինի օրվա և Խանուկայի տոների ժամանակ։ Շոկոլադը նաև օգտագործվում է սառը և տաք խմիչքներում, ինչպիսիք են շոկոլադե կաթը և տաք շոկոլադը, ինչպես նաև որոշ ալկոհոլային խմիչքներում, օրինակ՝ կակաոյի կրեմը (creme de cacao):
Արևմտյան Աֆրիկայում կակաոյի գյուղատնտեսության մեջ ներգրավված մոտ երկու միլիոն երեխաների ստրկությունը և թրաֆիքինգը 2018 թվականին մեծ մտահոգության տեղիք է տվել ։ Այնուամենայնիվ, երեխաների համար պայմանների բարելավման միջազգային փորձերը ձախողվել են աղքատության, դպրոցների բացակայության, համաշխարհային կակաոյի պահանջարկի ավելացման, կակաոյի ավելի ինտենսիվ գյուղատնտեսության և երեխաների աշխատանքի շարունակական շահագործման պատճառով ։
Մեզոամերիկյան օգտագործում
Շոկոլադը իր պատմության գրեթե ողջ ընթացքում պատրաստվել է որպես խմիչք։ Օրինակ՝ Մեքսիկայի Վերակրուզի ծոցի ափին գտնվող Չէքքեք հնագիտական վայրում հայտնաբերված տեղացի ժողովուրդնորի կողմից պատրաստված շոկոլադի մնացորդները վկայում են, որ շոկոլադի պատրաստման նախապատմությունը գալիս է մ.թ.ա. 1750 թվականից ։ Մեքսիկայում՝ Չիապասի խաղաղօվկիանոսյան ափին գտնվող Մոկայա հնագիտական վայրը վկայում է, որ քարանձավային խմիչքները պատրաստվել են մ.թ.ա. 1900 թվականից ավելի վաղ ։ Անոթներում հայտնաբերված մնացորդները ցույց են տալիս, որ կակաոն ի սկզբանե օգտագործվել է ոչ թե որպես խմիչք, այլ կակաոյի հատիկների շուրջ սպիտակ զանգվածը հավանաբար օգտագործվել է որպես ֆերմենտային շաքար՝ ալկոհոլային խմիչքի համար ։
Դասական վաղ շրջանում (460-480 թվականներին) մայրաքաղաքի Ռիո-Ազուլի թաղամասի մայաների մի գերեզմանոցում հայտնաբերված անոթների վրայի հիերոգլիֆները և դրանցում պահպանված շոկոլադե խմիչքների մնացորդները վկայում են այն մասին, որ մայաները 400 տարի շարունակ շոկոլադ են խմել ։ Մայաների փաստաթղթերի հիերոգլիֆները փաստում են, որ շոկոլադը օգտագործվել է ոչ միայն առօրյա կյանքում,այլ նաև արարողակարգային նպատակներով ։ Մայաները իրենց բակերում աճեցնում էին կակաոյի ծառեր և հետո օգտագործում կակաոյի սերմերը՝ փրփրալից դառը խմիչք արտադրելու համար։
Մինչև 15-րդ դարի սկիզբ ացտեկները ձեռք բերեցին Մեզոամերիկայի մեծ մասը և կակաոն լայն ընդունվեց իրենց մշակույթում։ Նրանք շոկոլադը կապում էին Քվետալքոատլի հետ, որը, մի լեգենդի համաձայն, այլ աստվածների կողմից տարանջատվեց, քանի որ մարդկանց հետ կիսել էր շոկոլադը ։ Ի տարբերություն Մայաների, ովքեր շոկոլադի տաք էին սիրում՝ ացտեկները սառն էին խմում՝ համեմելով մի շարք համեմունքներով, այդ թվում՝ Cymbopetalum penduliflorum ծառի համեմունք, չիլի պղպեղ, թխվածքաբլիթ, վանիլին և մեղր։
Ացտեկները չէին կարողանում աճեցնել կակաո, քանի որ մեքսիկական լեռնաշխարհներում պայմանները հարմար չէին, ուստի շոկոլադը շքեղություն էր, որ ներկրվում էր կայսրությունից ։ Նրանք, ովքեր ապրում էին ացտեկների կողմից կառավարվող տարածքներում, կակաոյի սերմերով հարկ էին վճարում, որը համարում էին «տուրք»։ Կակաոյի հատիկները հաճախ օգտագործվում էին որպես արժույթ ։ Օրինակ՝ ացտեկները օգտագործում էին մի համակարգ, որտեղ մեկ հնդկահավն արժեր 100 կակաոյի հատիկ, իսկ մեկ թարմ ավոկադոն արժեր երեք կակաոյի հատիկ ։
Մայաներն ու ացտեկները մարդու արյան հետ շոկոլադե խմիչք էին զոհաբերում։ Իսպանացի արքայական ժամանակագիր Գոնսալո Ֆերնանդես դե Օվիզոն նկարագրում է 1528 թվականին Նիկարագուայում իր տեսած շոկոլադե խմիչքը` համեմված անտոյով.
Տարածում Եվրոպայում
Մինչև 16-րդ դարը ոչ մի եվրոպացի Կենտրոնական Ամերիկայի ժողովուրդներից երբևէ չէր լսել հայտնի ըմպելիքի մասին ։ Քրիստափոր Կոլումբոսը և իր որդին՝ Ֆերդինանդը, կակաոյի սերմերը առաջին անգամ տեսել են դեպի Ամերիկա՝ Կոլումբոսի չորրորդ ուղևորության ժամանակ՝ 1502 թվականի օգոստոսի 15-ին, երբ նա և իր անձնակազմը կանգնեցրին մի նավակ, որտեղ վաճառքի համար նախատեսված ապրանքների մեջ հայտնաբերվեցին նաև կակաոյի հատիկներ ։ Իսպանացի Քոնքուիսադոր Հերնան Կորտեսը առաջինն էր, որ հանդիպեց այդ փրփրալից խմիչքին, քանի որ Մոնտեզումայում այն ընթրիքի ավարտի անբաժան մասն էր ։ Ջոզեֆ Աքոստան 16-րդ դարում իսպանացի ճիզվիտ միսիոներ էր, ով գրեց խմիչքի՝ իսպանացիների վրա ունեցած աճող ազդեցության մասին։
"Կային մարդիկ, ովքեր չէին համտեսում խմիչքը, քանի որ այն ուներ փրփուր, որի ճաշակելը տհաճ էր։ Այնուամենայնիվ, այս խմիչքը լայն կիրառություն ուներ հնդիկների շրջանում, որոնք խնջույքի ժամանակ հյուրասիրում էին իրենց երկիր այցելած ազնվականներին։ Իրենց երկրում հաստատված իսպանացիները՝ և՛ կանայք, և՛ տղամարդիկ, մեծ հակում ունեն շոկոլադի նկատմամբ։ Նրանք ասում են, որ պատրաստում են տարբեր տեսակի շոկոլադներ՝ տաք, սառը և այն։ Նրանց խոսքով՝ այն լավ է ստամոքսին և օգտագործվում է հարբուխի դեմ։"
Չնայած Կոլումբոսն Իսպանիա վերադառնալիս իր հետ վերցրել էր կակաոյի հատիկներ, շոկոլադը որևէ ազդեցություն չունեցավ՝ մինչև իսպանացի միաբանները այն չներկայացրին իսպանական դատարան ։ Ատտեսի՝ Իսպանիայի նվաճումից հետո շոկոլադը ներմուծվել է Եվրոպա։ Այնտեղ այն արագ հավանության արժանացավ դատարանում։ Այն դեռ շարունակում էր օգտագործվել որպես խմիչք, սակայն իսպանացիները բնական դառնությունը մեղմացնելու համար ավելացնում էին շաքար կամ մեղր ։ Վանիլինը պղպեղի և այլ համեմունքների հետ ամերիկացիների կողմից օգտագործվող մեկ այլ հավելում է՝ ավելի հաճելի համ ու հոտ հաղորդելու համար։ Ցավոք, այդ համեմունքները միտված էին Եվրոպական կոնվենցիայի չեզոքացմանը։ Ինսայքլոպեդին ասում է. «Շոկոլադի հաճելի բուրմունքն ու հոյակապ համը այն խթանն է, որը մեծացնում է շոկոլադի պահանջարկը, բայց երկար փորձը ցույց տվեց, որ այն կարող է ստամոքսի վրա բացասական ազդեցություն ունենալ», դա է պատճառը, որ «առողջ շոկոլադ» ասելով՝ ի նկատի ունեն առանց վանիլինի շոկոլադը ։ Մինչև 1602 թվականը շոկոլադը Իսպանիայից հասավ Ավստրիա։ 1662 թվականին Հռոմի պապը՝ Ալեքսանդր VII-ը, հայտարարեց, որ կրոնական պաշտամունքները չեն խեղաթյուրվել շոկոլադե խմիչքների սպառմամբ։ Մոտ հարյուր տարվա ընթացքում շոկոլադը տարածվեց ողջ Եվրոպայում ։
Շոկոլադի հանդեպ մեծ սերը 1600-ականների սկզբից 1800-ական թվականների վերջ ընկած ժամանակահատվածում հանգեցրեց ստրկական շուկայի ծաղկմանը, երբ կակաոյի աշխատատար ու դանդաղ մշակումը կատարվում էր ձեռքով ։ Կակաոյի տնկարկները տարածվեցին, երբ անգլիացիները, հոլանդացիները և ֆրանսիացիները սկսեցին գաղութացնել և զբաղվել մշակմամբ։ Մեզոամերիկացի աշխատողների կորստի արդյունքում (հիմնականում հիվանդության պատճառով) կակաոյի արտադրությունը հիմնականում իրականացվում էր աղքատ աշխատողների և աֆրիկյան ծառաների կողմից։ Հողմային և ձիավոր հանքաքարերը օգտագործվել են արտադրության արագացման և մարդկային աշխատանքի խթանման համար։ 1732 թվականին Ֆրանսիայում հաստոցային աշխատանքի ներմուծումը նույնպես օժանդակել է արդյունահանման գործընթացի տարածմանը ։
Արդյունաբերական հեղափոխությունը այն նոր գործընթացներից էր, որ մեծացրեց շոկոլադի արտադրությունը։ 1815 թվականին հոլանդացի քիմիկոս Կոենրադ վան Հոուտեն հիմնային աղեր է ավելացրել շոկոլադին, որը կրճատել է դրա դառնությունը ։ Մի քանի տարի անց՝ 1828 թվականին, նա ստեղծեց ճնշման սարք՝ բնական ճարպի (կակաոյի յուղի) մոտ կեսը լիկյորից հեռացնելու համար, որի արդյունքում շոկոլադը դարձավ և՛ էժան, և՛ որակյալ։ Այս նորարարությունը ներկայացրեց շոկոլադի ժամանակակից դարաշրջանը ։
Ճնշման մեքենայով պատրաստված «հոլանդական կակաո» անվամբ հայտնի շոկոլադը մեծ նշանակություն է ունեցել շոկոլադի սկզբնական տեսքի վերականգնման գործում, երբ 1847 թվականին շոկոլադի արտադրությամբ զբաղվող Ջոզեֆ Ֆրայը հայտնաբերեց շոկոլադի խառնուրդ՝ որպես բաղադրիչներ օգտագործելով կակաոյի փոշին և հալված յուղով շաքարը ։ Հետագայում նրա «Fry's of Bristol» շոկոլադի գործարանը, որը գտնվում էր Անգլիայում, 1866 թվականին սկսեց զբաղվել «Fry's Chocolate Cream» շոկոլադե սալիկների լայն արտադրությամբ, որը դարձավ շատ հայտնի ։ 17-րդ դարի կեսերից կաթը երբեմն օգտագործվել է որպես շոկոլադե խմիչքների հավելում, բայց 1875 թվականին շոկոլադի արտադրությամբ զբաղվող շվեյցարացի Դանիել Պետրեսը ստեղծեց կաթնային շոկոլադը՝ օգտագործելով Անրի Նեստլեի կողմից մշակված լիկյորի հավելմամբ կաթի փոշին ։ 1879 թվականին, երբ Ռուդոլֆ Լինդտը ստեղծեց կցորդիչը, շոկոլադի բաղադրությունն ու համը բարելավվեցին ։
Նեստլեից բացի, 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարասկզբին մի շարք նշանավոր շոկոլադի ընկերություններ ստեղծվեցին։ Ռոունթրին հիմնադրեց Յորքը և 1862 թվականին Տուկ ընտանիքի բիզնեսը գնելուց հետո սկսեց արտադրել շոկոլադ։ Քեդբրին 1868 թվականին Անգլիայում զբաղվում էր շոկոլադե սալիկների արտադրությամբ։ 1893 թվականին Միլթոն Ս. Հերշեյը Չիկագոյի Համաշխարհային կոլումբիական ցուցադրության ժամանակ ձեռք բերեց շոկոլադի վերամշակման սարքավորումներ և շուտով սկսեց Հերշեյի շոկոլադների կարիերան՝ շոկոլադի կաղապարով։
Ստուգաբանություն
«Cacao» բառը kakawa, Չէքքսերի կողմից կիրառվել է մ.թ.ա. 1000 թվականից ավելի վաղ ։ «Chocolate» (շոկոլադ) անգլերեն է փոխառնվել իսպաներենից 1600-ականներին ։ Իսկ իսպանացիները բառը փոխառել են ացտեկերեն chocolātl բառից։ Վերջինիս ծագումը անհայտ է, քանի որ այն ացտեկական ոչ մի աղբյուրում չի պահպանվել։ Շոկոլադե խմիչքը անվանել են «cacahuatl», «cacao water» (կակաոյի ջուր). իսպանացիները փոխառել են բառը (հավանաբար իսպաներեն «caca» բառից խուսափելու համար, որը թարգմանաբար նշանակում է տականք)՝ միավորելով մայաների լեզվում առկա «chocol»՝ «տաք», և ացտեկերեն «atl»՝ « ջուր» բառերը։ Մեկ այլ ստուգաբանության համաձայն՝ այն ծագում է «chicolatl» բառից, որը թարգմանաբար նշատակում է «հարած խմիչք». վերջինս հավանաբար ծագել է «chicoli» բառից, որ նշանակում է հարիչ ։ Շոկոլադե կոնֆետի արտադրողի կողմից «chocolatier» տերմինը կիրառվել է 1888 թվականից։
Տեսակներ
Շոկոլադի մի քանի տեսակներ կարելի է առանձնացնել։ Մաքուր՝ առանց հավելումների շոկոլադ, որը հաճախ կոչվում է «եփվող շոկոլադ», որը հիմնականում պարունակում է մաքուր շոկոլադ և կակաոյի յուղ՝ տարբեր չափաբաժիններով։ Շոկոլադի մեծ մասը այսօր սպառվում է քաղցր շոկոլադի ձևով, որը պատրաստվում է շաքարով։
Կաթնային
Կաթնային շոկոլադը քաղցր շոկոլադ է, որը պարունակում է նաև կաթի փոշի կամ խտացրած կաթ։ Միացյալ Թագավորությունում և Իռլանդիայում կաթնային շոկոլադը պետք է պարունակի նվազագույնը 20% մաքուր շոկոլադ։ Եվրոպական միության մյուս երկրներում մաքուր շոկոլադի նվազագույն պարունակությունը 25% է ։
Սպիտակ
Սպիտակ շոկոլադը, չնայած բաղադրությամբ նման է կաթնային և սև շոկոլադին, կակաո չի պարունակում։ Դրա պատճառով շատ երկրներ սպիտակ շոկոլադը չեն համարում շոկոլադ ։ Այն պարունակում է կակաոյի յուղ, շաքարավազ և կաթ, բայց ոչ կակաոյի հատիկներ։
Սև
Սև շոկոլադը արտադրվում է կակաոյի խառնուրդի մեջ յուղերի և շաքարավազի հավելմամբ։ ԱՄՆ սննդամթերքի և դեղերի վերահսկողության հարցերով վարչությունը սա անվանում է «քաղցր շոկոլադ» և պահանջում շոկոլադի լիկյորի 15% կոնցենտրացիա։ Եվրոպական կանոնները սահմանում են առնվազն 35% կակաոյի պարունակություն ։ Ավելի բարձր քանակությամբ կակաոյի պարունակությունը ավելի դառը համ է հաղորդում շոկոլադին։ Կիսաքաղցր (semisweet) շոկոլադը սև շոկոլադը շաքարավազի ցածր պարունակությամբ շոկոլադե լիկյոր է։ Դառնաքաղցր (bittersweet) շոկոլադը պատրաստվում է որոշ քանակությամբ շաքարի (սովորաբար մեկ երրորդը) և ավելի շատ կակաոյի յուղի և վանիլինի հավելմամբ։ Այն կիսաքաղցր շոկոլադի համեմատ ավելի շատ շաքար և լիկյոր է պարունակում, սակայն եփման ժամանակ մեկը մյուսով կարելի է փոխարինել։ 2017 թվականի դրությամբ հայտնի է, որ չկան հավաստի ապացույցներ, որոնք կվկայեն, որ մուգ շոկոլադը ազդում է արյան ճնշման վրա կամ նպաստում է առողջությանը ։
Առանց քաղցր հավելումների
Առանց քաղցր հավելումների (unsweetened) շոկոլադը մաքուր շոկոլադե խմիչք է, որը հայտնի է որպես դառը կամ եփվող շոկոլադ։ Այն աներևակայելի շոկոլադ է. մաքուր, աղացած, կարմրացրած շոկոլադի հատիկները ուժեղ բույր են հաղորդում շոկոլադին։ Վերջինս սովորաբար օգտագործվում է խմորեղենների կամ այլ արտադրանքներում, որոնցում առկա են շաքար և այլ բաղադրիչներ։ Հում շոկոլադ ասելով հաճախ նկատի ունեն չեփված կակաոն, որը միշտ սև է և կակաոյի նվազագույն պարունակությունը 75% է։
Վատ մշակված կամ չմշակված շոկոլադը կարող է ունենալ սպիտակ բծեր, որը կոչվում է շոկոլադի ծաղկում (chocolate bloom), դա նշանակում է, որ շաքարը և / կամ ճարպը առանձնացել են վատ պահպանման պատճառով։ Դա ոչ թունավոր է և անվնաս ։
Արտադրություն
Համաշխարհային կակաոյի երկու երրորդ մասը արտադրվում է Արևմտյան Աֆրիկայում, որից 43% -ը՝ Կոտ դ'Իվուարից, որտեղ 2007 թվականի դրությամբ արտադրության մեջ երեխաների աշխատանքը սովորական պրակտիկա էր ։ Համաշխարհային կակաոյի հիմնադրամի (World Cocoa Foundation) տվյալներով, 2007 թվականին աշխարհի շուրջ 50 միլիոն մարդու համար կակաոն կենսապահովման աղբյուր էր ։ 2007 թվականի դրությամբ Միացյալ Թագավորությունում շոկոլադի արտադրությամբ զբաղվողներից շատերը հենց իրենցից էին ձեռք բերում շոկոլադը՝ հալեցնելու, ձուլելու և իրենց սեփական դիզայնով փաթեթավորելու համար ։ WCF-ի 2012 թվականի զեկույցի համաձայն, Փղոսկրի Ափը աշխարհում կակաոյի ամենամեծ արտադրողն է ։ Շոկոլադե կոնֆետների ստեղծման հետ կապված երկու հիմնական աշխատանքները վերագրվում են շոկոլադ պատրաստողներին ու շոկոլադի արտադրությամբ զբաղվողներին։ Շոկոլադ պատրաստողները օգտագործում են հավաքված կակաոյի հատիկներ և այլ բաղադրիչներ շոկոլադե շերտ (couverture chocolate) ստանալու համար։ Վերջինս օգտագործվում է կոնֆետները շոկոլադապատելու համար։
Արտադրական ծախսերը կարելի է կրճատել՝ նվազեցնելով կակաոյի խտանյութերի պարունակությունը կամ փոխարինելով կակաոյի յուղը մեկ այլ յուղով։ Կակաոյի մշակմամբ զբաղվողները դեմ են, որ դրանից ստացվող ուտելիքը կոչվի «շոկոլադ», քանի որ այն սպառնում է բերքի պահանջարկի նվազմանը ։
Գենոմ
2010 թվականին կակաոյի ծառի գենոմի հաջորդականացումը թույլ կտա բարելավել բերքատվությունը ։ Գլոբալ տաքացման հետևանքներից խուսափելու համար Մարս առևտրային ընկերության համագործակցությամբ Կալիֆորնիայի Բերկլի համալսարանը 2017-18թվականներին գենոմային հետազոտություն իրականացրեց՝ տաք կլիմայական պայմաններում կակաոյի բույսերի գոյատևմանը նպաստելու համար ։
Կակաոյի տեսակները
Շոկոլադը պատրաստվում է կակաոյի հատիկներից, կակաոյի ծառի (Theobroma կակաո) չորացված և ֆերմենտացված սերմերից. փոքր՝ 4-8 մ բարձրությամբ (15-26 ոտնաչափ) մշտադալար ծառն աճում է Ամերիկայի արևադարձային շրջանում։ Վերջին գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ամենատարածված գենոտիպը, որը գալիս է Ամազոնյան ավազանից, աստիճանաբար հասնում է Հարավայի և Կենտրոնական Ամերիկա։ Վենեսուելայում ևս գենոտիպի վաղ ձևեր է հայտաբերվել։ Գիտական անվանումը՝ Theobroma, նշանակում է «աստվածների սնունդ» ։ Պտուղը, որը կոչվում է կակաոյի կեղև (cacao pol), ձվաձև է, ունի 15-30 սմ (5.9-11.8 մատնաչափ) երկարություն և 8-10 սմ (3.1-3.9 մատնաչափ) լայնություն, երբ հասնում է, դեղինից դառնում է նարնջագույն և հասած ժամանակ կշռում է մոտ 500 գ (1.1 լբ)։
Կակաոյի ծառը փոքր է։ Մշակման համար բարենպաստ պայմաններն են՝ բերրի հողը և 21-ից 32 °C (70-ից 90 °F) ջերմաստիճանը։ Այն խոնավասեր է և աճում է հասարակածի երկու կողմերում։ Կակաոյի ծառերը չեն կարող գոյատևել 15 °C-ից (59 °F) ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում ։ Կակաոյի երեք հիմնական տեսակներն են՝ կրիոլլոն, ֆորաստերոն և տրինիտարիոն։
Կրիոլլո
Կրիոլլոն, ներկայացնելով 2008 թ-ին աճեցված կակաոյի հատիկներիի միայն 5% -ը, շուկայում ամենահազվադեպ հանդիպող և ամենաթանկ կակաոն է և աճում է Կենտրոնական Ամերիկայում, Կարիբյան կղզիներում և Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային շրջաններում ։ Այսօր վաճառվող կրիոլլների գենետիկ մաքրությունը վիճարկվում է, քանի որ դրանք ենթարկվել են այլ սորտերի գենետիկ ազդեցությանը։
Կրիոլլոյի մշակումը հատկապես դժվար է այն պատճառով, որ խոցելի են տարբեր բնապահպանական սպառնալիքների նկատմամբ և բերքատվությամբ զիջում են մյուսներին։ Կրիոլլոն ունի նուրբ բույր և ի տարբերություն դասական շոկոլադի՝ այն երկար է պահպանում բույրը ։
Ֆորաստերո
Լայնորեն մշակվող կակաոյի տեսակներից է ֆորաստերոն, որը հիմնականում Ամազոնի ավազանում հանդիպող վայրի և մշակվող կակաոների մեծ խումբ է։ Աֆրիկյան կակաոյի ողջ բերքը ֆորաստերո տեսակին է պատկանում։ Դրանք ավելի կոշտ են և բերքատվությամբ գերազանցում են կրիոլլոին։ Ֆորաստերո կակաոյին տիպիկ է դառը համը, սակայն վերջինս բույրը երկար չի պահպանում։
Տրինիտարիո
Տրինիտարիոն կրիոլլոի և ֆորաստերոյի բնական հիբրիդ է։ Տրինիտարիոն առաջին անգամ արտադրվել է Տրինդադիում։ Վերջին հինգ տասնամյակի արտադրանքները ֆորաստերոյի և ցածրորակ տրինիտարիոյի տարբերակով էին ։
Մշակում
Շատ կարևոր է բերքը հավաքել այն ժամանակ, երբ դրանք լիովին հասած են, հակառակ դեպքում կակաոյի հատիկների յուղայնությունը ցածր կլինի կամ միջուկը չի պարունակի ֆերմենտացման համար բավականաչափ շաքար, արդյունքում այն շատ թույլ կբուրի։ Ֆերմենտացիայից հետո բորբոսումից խուսափելու համար հատիկները պետք է չորացվեն։ Եթե եղանակը և կլիման թույլ են տալիս, հինգից յոթ օր այն թողնում են արևի տակ ։
Խառնուրդ
Շոկոլադի լիկյորը տարբեր չափաբաժնով խառնվում են կակաոյի յուղին`տարբեր տեսակի շոկոլադ կամ շոկոլադապատ կոնֆետներ պատրաստելու համար։ Տարատեսակի շոկոլադների հիմնական բաղադրիչներն են՝ (քանակությամբ գերազանցում է կակաոյի լիկյորը)