cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բոլիվիայի ցույցեր (2019)
Հոկտեմբերի 21
Բողոքի ակցիայի մասնակիցները Սուկրե և Թարիջա քաղաքներում հրկիզել են ընտրական հանձնաժողովի շենքերը և քվեատուփերը ։ Պոտոսիում «Պոտոտինիստինայի քաղաքացիական կոմիտեի» երթն ավարտվել է շրջանի ընտրական դատարանի այրմամբ, որի արդյունքում վնասվել են մոտակա տները ։ Ուսանողները խարույկներ են վառել և գրառումներ տեղադրել Կառլոս Մեսի կողմնակիցների և ակտիվիստների համար Presidente, Hotel Real, Campo Ferial de Cochabamba-ի մոտակայքում։ Ոստիկանությունն ուղարկվել է Պոտոսի՝ անվտանգության բարձրացման և դեպարտամենտական ​​ընտրական դատարանի դարպասների մոտ հնարավոր անկարգությունները կանխելու համար, ինչը դատապարտել է ձայների հաշվարկի խախտումները ։
Վիլյամ Գոլդինգ
Գրականություն
Գոլդինգը "Ճանճերի տերը" վեպում նկարագրում է մի խումբ տղաների, որոնք խրվել են արևադարձային կղզու ծանծաղուտի մեջ և փորձում են վերդառանալ վայրենի ժամանակներ։ 1956 թվականին լույս տեսած "Պինչեր Մարտին" վեպը պատմում է խեղդվող նավագնացի վերջին րոպեին ունեցած պատրանքների մասին։ "Ժառանգները" -ում(1955 թվական) նոր մարդիկ դաժանությամբ և խորամանկությամբ հաղթանակում են ազնվատոհմ ցեղին։ 1967 թվականին գրված "Բուրգ" նովելում գրողը իրար է կապում երեք տարբեր պատմություններ։ Ավելի ուշ գրված նովելներից են "Ակնհայտ խավար"-ը (1979), "Թղթե մարդը" (1984) և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բոլիվիայի ցույցեր (2019)
Հոկտեմբերի 21
Hotel Real-ւմ բախում էր տեղի ունեցել Մորալեսի հակառակորդների ու կողմնակիցների, ինչպես նաև ոստիկանության միջև։ Ընդդիմության խմբերը արցունքաբեր գազով հարձակման են ենթարկվել իրավապահների կողմից ։ Տասնյակ մարդիկ վիրավորվել են, այդ թվում՝ Սան Անդրեսի ավարտական ​​համալսարանի ռեկտոր Վալդո Ալբարասինը, որը տեղափոխվել է հիվանդանոց  ։ Դրանից հետո Hotel Presidente-ի համակարգչային կենտրոնը դադարեցրել է ձայների հաշվարկը բողոքների պատճառով ։
Շրջանային ընտրական դատարաններից չորսը դադարեցրել է ձայների հաշվարկը հաշվողական կենտրոններից դուրս գրանցված քաղաքացիների բողոքների պատճառով ։ Կոբիջիի քաղաքապետ Լուիս Գատի Ռիբեյրոն և Պանդոյի նահանգապետ Լուիս Ադոլֆո Ֆլորեսը հարձակման են ենթարկվել մի խումբ ցուցարարների կողմից, և Ֆլորեսը հոսպիտալացվել է ։ Օրուրոյում ոչնչացվել են «Շարժում դեպի սոցիալիզմ» վրանը և Պետնախարարության մեքենան ։
Հոկտեմբերի 22
Հոկտեմբերի 22-ի լուսադեմին Ուգո Չավեսի արձանի գլուխը հայտնաբերվեց Ռիբերալտայի քաղաքապետ Օմար Նունես Վել Ռոդրիգեսի տան դռան մոտ, այն բանից հետո, երբ ցուցարարները արձանը գցեցին և ջարդեցին ։ Չավեսը՝ Վենեսուելայի նախկին նախագահը, Մորալեսի ընկերն ու դաշնակիցն էր։ Հոկտեմբերի 21-ին Կոչաբամբայում ուսանողների և ոստիկանության բախում տեղի ունեցավ, Սան Սիմոնի քաղաքապետի համալսարանի 37 ուսանողներ Պլազա Սուկրեում բողոքեցին ընդդեմ ընտրակեղծիքների։ Ոստիկանությունը միջամտեց արցունքաբեր գազով  ։
«Ponchos Rojos» կազմակերպության ղեկավար Էպիֆանիո Ռամոն Մորալեսը հայտարարեց, որ նրանք Լա Պազում երթեր կանցկացնեն՝ ի պաշտպանություն Մորալեսի, ներառյալ ճանապարհների արգելափակումն ու ցանկապատերի ձևավորումը, և զգուշացրեց, որ կպատասխանեն ցուցարարների հարձակումներին ։
Հոկտեմբերի 23
Կեսօրին մոտ տեղական համալսարանների ֆեդերացիայի ղեկավարները և համալսարանական ուսանողները գրավեցին Թարիհի քաղաքացիական կոմիտեի տարածքը իշխող կուսակցության հետ նրանց քաղաքական մտերմության պատճառով ։
Չուքիսակաայում, Սանտա Կրուսում, Թարիջայում, Բենիում և Կոչաբամբայում սկսվեց բաց հասարակական գործադուլի առաջին օրը։ Կատիա Անտեկերեն պաշտոնական բողոք ներկայացրեց Սանտա Կրուզի Հանցագործության դեմ պայքարի հատուկ ուժերին (FELCC) 21F կուսակցության ներկայացուցիչ Էդուարդո Գուտիերեսի անհետացման կապակցությամբ  ։
Երրորդ Համակարգային շարժման նախագահի թեկնածու և կրթության նախկին նախարար Ֆելիքս Պացին նույնպես դեմ էր, որ իր կուսակցությունը ձայներ փոխանցի իշխող կուսակցությանը Լարեկայա, Կարանավի և Պալոս Բլանկոս նահանգներում ։
Հոկտեմբերի 24
Չուկիսակիի շրջանային ընտրական դատարանը հայտարարել է, որ ձայների հաշվարկն անցկացվել է Սուդաշես մունիցիպալիտետում, քանի որ բողոքի ակցիաների ընթացքում հրկիզվել են Սուկրե քաղաքի իր օբյեկտները։ Հաշվարկն անցկացվել է «Ապակե տարաներ Բոլիվիայից» հասարակական արտադրական ընկերության նիստերի դահլիճում ։ Նույն կերպ Պոտոսի ընտրական դատարանը դադարեցրել է Լլալագուայի մունիցիպալիտետում վերահաշվարկը՝ առանց ընդդիմադիր քաղաքական կուսակցության պատվիրակներին ծանուցելու ։ Հաշվարկները ցույց են տվել, որ Սուդաշես և Լլալագուա մունիցիպալիտետներում իշխող կուսակցությունը կարողացել է ստանալ ձայների ավելի քան երկու երրորդը ։
Իշխող «Շարժում դեպի սոցիալիզմ» կուսակցության մի խումբ կողմնակիցներ սեպտեմբերի 14-ին Կոչաբամբայի հրապարակից վտարել են մի խումբ հակառակորդների Մորալեսի հրապարակում ելույթ ունենալուց րոպեներ առաջ։ Գործադուլ հայտարարած հակառակորդները հայտնել են վիրավորանքներ և սպառնալիքներ ստանալու մասին ։
Տեղական ժամանակով ժամը 19:00-ին Բազմազգ ընտրական մարմինը հրապարակել է 99.99% ձայների հաշվարկ Բոլիվիայում և արտերկրում, Մորալեսը հավաքել է ավելի քան 40%՝ մյուս թեկնածուներից առաջ անցնելով առնվազն 10,56%-ով ։
Հոկտեմբերի 25
Ուրբաթ օր՝ արդյունքների պաշտոնապես հայտարարում։ Լատինական Ամերիկայի մի քանի երկիր, ինչպես նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներն և Եվրոպական միությունը կոչ են արել անցկացնել երկրորդ տուրի հանդիպումները։ Հինգշաբթի երեկոյան ցուցարարները հեղեղել են մայրաքաղաքի փողոցները՝ վանկարկելով, քանի որ Բոլիվիան «Կուբա կամ Վենեսուելա չէ», և պետք է անցկացնի երկրորդ տուրի հանդիպումը ։
Հոկտեմբերի 31
Կառավարությունը հայտարարել է, որ հոկտեմբերի 21-ից բողոքի ակցիաներում զոհվել է առնվազն երկու մարդ, երկուսն էլ Մոնտերո քաղաքում։ Նույն օրը Ամերիկյան պետությունների կազմակերպությունը սկսել է ընտրությունների արդյունքների ստուգում։ Կազմակերպությունում հայտարարել են, որ դրա համար կպահանջվի մինչև 12 օր, իսկ Իսպանիան, Պարագվայը և Մեքսիկան կհետևեն դրան ։
Նոյեմբերի 7
Բողոքի ակցիաների հետևանքով զոհվածների թիվը հասել Է երեքի, երբ բողոքի ժամանակ սպանվել է Լիմբերտ Գուսման անունով 20-ամյա ուսանողը։
Վինտո քաղաքի քաղաքապետարանը հրկիզվել է ցուցարարների կողմից։ Ընդդիմադիր ցուցարարները նաև հարձակվել են իշխող կուսակցությունից քաղաքապետ Արսեի վրա, նրան փողոցներում ոտաբոբիկ քարշ էին տալիս, կարմիր ներկ լցնում վրան ։
Հոկտեմբերի 8
Ոստիկանության աշխատակիցները միացել են բողոքի ցույցերին։ Երեկոյան մի քանի մարդ կարող էր դրոշներով ցուցարարների տեսնել ոստիկանության Կոչաբամբայի բաժնի տանիքին, ինչպես նաև Լա Պազում, Սանտա Կրուսում և Սուկրում ։
Նոյեմբերի 10
ՄԱԿ-ը հրապարակել է ընտրությունների ընթացքում անցկացված ստուգման հաշվետվությունը։ Զեկույցում տեղեկություններ են պարունակվում լուրջ խախտումների մասին։ Կազմակերպությունում պատմել են, որ վիճակագրորեն քիչ հավանական է, որ Մորալեսն ապահովել է 10 տոկոսանոց ընդմիջում, որն անհրաժեշտ է հաղթանակի համար։ Միջազգային կազմակերպության կարծիքով ընտրությունները պետք է չեղյալ հայտարարվեն այն բանից հետո, երբ հայտնաբերվել են քվեարկության համակարգի հետ կապված «բացահայտ մանիպուլյացիաներ»։ «Համակարգչային համակարգերի մանիպուլյացիան այնքան մեծ է, որ Բոլիվիայի պետությունը պետք է մանրակրկիտ ուսումնասիրի դրանք, որպեսզի հասկանա այս լուրջ գործը և նշանակի պատասխանատու»։
Մորալեսի հրաժարական և ընտրությունների արդյունքների չեղարկում
Նույն օրը զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար գեներալ Ուիլյամս Կալիմանը Մորալեսին խնդրել է հրաժարական տալ, որպեսզի մի քանի շաբաթ տևած բողոքի ակցիաներից հետո «օգնի վերականգնել խաղաղությունն ու կայունությունը»՝ ավելացնելով, որ զինվորականները Բոլիվիայի ժողովրդին կոչ են արել զերծ մնալ բռնությունից և անկարգություններից ։
Այդ հայտարարությունից հետո Մորալեսը ելույթ է ունեցել հեռուստատեսությամբ՝ անհայտ վայրից հայտարարելով իր անհապաղ հրաժարականի մասին ։ Դրանից հետո Մորալեսը մեկնել է Մեքսիկա, իսկ նրա պաշտոնը ժամանակավորապես զբաղեցրել Է Բոլիվիայի խորհրդարանի փոխխոսնակ Ժանին Անյեսը։
Իրադարձությունների գնահատում
Բոլիվիայում կատարված իրադարձությունները բացասաբար են ընդունել Լատինական Ամերիկայի այնպիսի երկրների առաջնորդներ, ինչպիսիք են Արգենտինան, Վենեսուելան, Նիկարագուան, Կուբան և Մեքսիկան։
Վերջերս կալանքից ազատված Բրազիլիայի նախկին նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան, որը դատապարտվել էր կոռուպցիայի համար, նույնպես Բոլիվիայի իրադարձությունները հեղաշրջում է անվանել։ Սակայն Բրազիլիայի արտաքին գործերի նախարար Էռնեստ Արաուժուն հայտարարել է, որ Բոլիվիայի իրադարձությունները հեղաշրջում չի կարելի անվանել, քանի որ «ընտրությունների զանգվածային կեղծման փորձը Էվո Մորալեսին զրկել է օրինականացումից»։ Իսկ Բրազիլիայի նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուն նույնիսկ ցանկություն է հայտնել հրաժարվել էլեկտրոնային ընտրությունների համակարգից հօգուտ սովորական քվեաթերթիկների, քանի որ դա նվազեցնում է մանիպուլյացիաների հնարավորությունը ։
Ցուցարարները դուրս են եկել փողոցներ, որպեսզի տոնեն նախագահի հրաժարականը՝ բղավելով «Այո՛, մենք կարող ենք» ։ Ոստիկանությունը հեռացել Է Լա-Պասի փողոցներից, քանի որ ամբոխը ողջունել է իշխանության հանձնումը հրավառությամբ, իսկ այդ ժամանակ մյուսները թալանել են խանութները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 բողոքի ցույցեր Կատեգորիա:Բոլիվիայի քաղաքականություն
Բյուրի (այլ կիրառումներ)
Բյուրի, կարող է վերաբերել՝
Արարատ Դալլաքյան
Արարատ Լևոնի Դալլաքյան, հայ օդաչու-հրամանատար։
Կենսագրություն
1988 թվականին՝ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ, ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու, ապա՝ հրամանատար) մասնակցել է աղետի գոտու փրկարարական աշխատանքներին, 1989–1990 թվականներին՝ Արցախի ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը Արցախում կազմել է 130 ժամ։
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Երևանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ Կատեգորիա:Հայ օդաչուներ Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:1990 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 1 մահեր Կատեգորիա:«Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Վլադլեն Սեմիվոլոս
Վլադլեն Սեմիվոլոս (Владле́н Станисла́вович Семиволо́с, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1983 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Տիրապետում է ինդոնեզերենին, մալայերենին և անգլերենին։
1983 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
51 (թիվ)
51 (հիսունմեկ), բնական թիվ է
Բնազդ (այլ կիրառումներ)
Բնազդ, կարող է վերաբերել՝
Թեոդոր Բեքման
Թեոդոր Բեքման (Theodore N. Beckman, ), ամերիկացի տնտեսագետ, մարկետոլոգ, մարքեթինգի առաջամարտիկներից մեկը  ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սորոկիում (Ռուսական կայսրություն), Նուհիմ Բեքմանի և Փերլ Թրայստմանի ընտանիքում։ Ավարտել է վարժարանը Սորոկիում, որից հետո ընտանիքն արտագաղթել է Ամերիկա։ Ստացել է բակալավրի աստիճան մենեջմենթի բնագավառում (1920), մագիստրոսի աստիճան (1922) և պաշտպանել է փիլիսոփայության դոկտորի ատենախոսություն (1924) Օհայոյի պետական համալսարանում։ 1921-1925 թվականներին աշխատել է Վարկի ազգային ինստիտուտի Կոլումբուսի բաժանմունքում որպես հրահանգիչ ։ 1925 թվականին նշանակվել է Օհայո նահանգի համալսարանի տնտեսագիտության և սոցիոլոգիայի գծով հրահանգիչ, 1927 թվականից՝ մարքեթինգի գծով պրոֆեսորի օգնական, 1929 թվականից՝ դոցենտ և 1932 թվականից մինչև 1966 թվականին թոշակի անցնելը՝ պրոֆեսոր.
1929-1932 թվականներին գլխավորել է Մարդահամարի բյուրոյին կից մեծածախ բիզնեսի բաժինը, այնուհետև աշխատել է աշխատանքի դեպարտամենտում որպես խորհրդատու, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է քաղաքացիական բնակչության մատակարարման գրասենյակի գլխավոր խորհրդատու՝ ընդհուպ մինչև գործող բանակ զորակոչվելը ։
Հեղինակ է գիտական աշխատությունների, ինչպես նաև մի շարք մենագրությունների և մարքեթինգի ու տնտեսության այլ ոլորտների վերաբերյալ բազմիցս վերահրատարակված դասագրքերի («Վարկեր և հարկային վճարներ տեսականորեն և գործնականում», «Մեծածախ առևտրի տնտեսագիտություն», «Մարքեթինգ», «Մարքեթինգի հիմունքներ») ։ Այսպես, նրա «Մարքեթինգ» դասագիրքը (սկզբնապես «The Principles of Marketing») 9 անգամ վերահրատարակել է 1927 և 1973 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում և ծառայել է որպես այդ գիտաճյուղի հիմնական ուսումնական ձեռնարկ ԱՄՆ համալսարաններում։ Մեծածախ առևտրի տնտեսության վերաբերյալ մեկ այլ դասագիրք՝ «Wholesaling», ունեցել է երեք վերահրատարակություններ (1937-1959), «Credits and Collections: management and theory»-ը՝ ութ վերահրատարակություններ (1924-1969)։ Հրատարակվել են նաև այդ դասագրքերի տարբեր հավելվածներ, աղյուսակներ և մեթոդական նյութեր։
1920 թվականից ամուսնացած է եղել Էսթեր Բեյքերի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Լիպովկա (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
(21709) Սեթմյուրեյ
(21709) Սեթմյուրեյ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Ժառնակ-Շամպայն
Ժառնակ-Շամպայն (Jarnac-Champagne), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Ժոնզակի շրջանում։ Մտնում է Արշյակ կանտոոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17027։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 472 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆրունզե Ամիրխանյան
Ֆրունզե Աբրահամի Ամիրխանյան, հայ հնչյունային օպերատոր, ռեժիսոր։ Հայաստանի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ ։
Ֆիլմեր
Հնչյունավորել է մի շարք ֆիլմեր՝
Աշգանի (քրդաբնակ)
Աշգանի, գյուղ Փոքր Հայքում, Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում։
Պատմություն
XIX դարում Աշգանի անունով կար երկու գյուղ, հայաբնակ, որին թուրքերն անվանում էին «Գյավուր էշկյունի», և քրդաբնակ՝ «Քուրդ էշկյունի»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հայուհիները Արցախյան գոյապայքարում
Հայուհիները Արցախյան գոյապայքարում, Արցախի հայ ազգաբնակչության ազգային-ազատագրական շարժումը հանկարծակի չի սկսվել, այն հասունացել է տասնամյակների ընթացքում։ Սակայն խորհրդային կայսրապետության պայմաններում ԽՄԿԿ կենտկոմի թողտվությամբ ու քաջալերմամբ Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից այն հակազդվել է ուժային ճնշումներով։ Ադրբեջանի նպատակն էր ունենալ ադրբեջանական (թուրքացված) Արցախ։
Արցախյան շարժումը նոր էջ է բացել հայոց պատմության մեջ։ Խնդիր է դրվել վերականգնելու պատմական արդարությունն ու Արցախը վերամիավորելու մայր հայրենիքին՝ Խորհրդային Հայաստանին։ Ազգային-ազատագրական պայքարի ուշագրավ ու կարևոր առանձնահատկություններից էր կանանց զանգվածային և բուռն մասնակցությունը։
Ստորագրահավաքի կազմակերպիչ կանայք
Անգելինա Հովսեփյանը ԼՂԻՄ Մարտունու շրջանի բաժանմունքի ղեկավարներից էր, շրջխորհրդի գործկոմի պլանային հանձնաժողովի նախագահը։ 1986 թվականին ընդգրկվել է շարժման կազմակերպիչների գաղտնի խմբի մեջ։ Նրան հանձնարարվել է տեղեկություններ պատրաստել վերջին տասը տարիներին շրջանի սոցիալ-տնտեսական վիճակի մասին՝ ԽՄԿԿ կենտկոմ ներկայացնելու նպատակով։
1987 թվականին Մարտունու շրջանի տեղական կազմակերպիչների և ակտիվիստների շարքերը համալրած կանայք՝ Ռիտա Գևորգյանը (Մարտունու կենտրոնական գրադարանի տնօրեն), Սիլվա Բալայանը (Մարտունու կոմերիտշրջկոմի քարտուղար), Սիլվա Խաչատրյանը (լրագրող), նախաձեռնել և իրականացրել են մասնավորապես գաղտնի ստորագրահավաքներ, կատարել գաղափարախոսական աշխատանքներ, կազմակերպել գաղտնի ժողովներ։ Նույն աշխատանքները իրականացվել են նաև Մարտակերտի շրջանում, որտեղ ընդհատակյա կազմակերպության առավել ակտիվ գործիչներից էր Ժաննա Խուրշուդյանը ։ 1987 թվականին Ասկերանում աչքի է ընկել Ժենյա Մովսիսյանը։
Ասկերանում առաջին նախաձեռնող խմբերից էր շրջանային «Կարմիր դրոշ» թերթի խմբագրակազմը։ Աչքի են ընկել լրագրող Ծովինար Գրիգորյանը,Միրա Ավանեսյանը, Նորա Առուշանյանը, Մելանյա Առուշանյանը, Գրետան (Ջեմմա) Թամրազյան), շրջկենտրոնում թռուցիկներ տարածելուց, ստորագրահավաքներ կազմակերպելուց բացի, աշխատանքներ են տարել նաև գյուղերում ։
Հադրութի շրջգործկոմին ուղղված հանրագրում հադրութցիները պահանջել են լուծել Հադրութում հայկական հեռուստաալիք ունենալու հարցը և դիմել Մոսկվային՝ Արցախի հարցի արդարացի լուծում տալու համար։
Հայ կանայք հանրահավաքներում
1988 թվականին փետրվարի 13-ին Ստեփանակերտում անցկացվեց առաջին համաժողովրդական հանրահավաքը։ Ադրբեջանական իշխանություններին դատապարտող ելույթով հանդես եկավ Արաքսյա Հայրապետյանը։ Դեռևս 1988 թվականի փետրվարի 8-ին Մոսկվա էր մեկնել ԼՂԻՄ մտավորականության պատվիրակությունը, որի կազմում էին նաև շարժման ակտիվ մասնակիցներ, Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան պետական դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի Ժաննա Գալստյանը և սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Գոհարիկ Սարինյանը։
Ստեփանակերտի պետական մանկավարժական ինստիտուտի կողմից 13 դասախոսների, նաև Արզիկ Մխիթարյանի, Ռոնա Բալայանի, Սեդա Ղազարյանի, Աննա Հարությունյանի, Ալվինա Բադալյանի ստորագրությամբ Մ. Գորբաչովին ուղարկվել է հեռագիր, որում պահանջել են կարգավորել ստեղծված իրավիճակը և արցախյան խնդրի արդարացի լուծումը։ Ասկերանում փետրվարի 15-ի հերթական հանրահավաքում պատվիրակները, այդ թվում՝ Ռեբեկա Եղյանը, կոչով դիմել են Ժողպատգամավորների շրջխորհրդի նստաշրջանի մասնակիցներին։ Ասկերանի շրջանային խորհրդի 15 կին պատգամավորներ (Ալինա Ասըրյանը, Անիկ Ասատրյանը, Սուսաննա Գաբրիելյանը, Սվետլանա Խաչատրյանը, Անահիտ Պետրոսյանը, Վեներա Գրիգորյանը, Էմմա Դանիել-յանը, Էվելինա Ստեփանյանը, Ելիզավետա Սարգսյանը, Գրետա Մարտիրոսյանը, Երմոնյա Սարգսյանը, Ստելլա Բալասյանը, Անուշ Անդրյանը, Նազիկ Դադայանը և Ասյա Պետրոսյանը) փետրվարի 17-ին դիմել են շրջխորհրդի գործկոմ՝ խնդրելով «Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովըրդական պատգամավորների շրջանային խորհրդի մասին» Ադրբեջանական ԽՍՀ օրենքի 31-րդ և 35-րդ հոդվածների պահանջներին համապատասխան հրավիրել շրջանային խորհրդի արտահերթ նստաշրջան և ընդունել որոշում։
Փետրվարի 20-ին ժամը 16-ին Ստեփանակերտում հրավիրված Ժողովրդական պատգամավորների 20-րդ գումարման քաղաքային խորհրդի 4-րդ արտահերթ նստաշրջանում ելույթ են ունեցել Ստեփանակերտի Մ. Գորկու անվան պետական դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի, ժողովրդական արտիստ Մարգո Բալասանյանը, մարզի մշակույթի բնագավառի արհմիության կոմիտեի նախագահ Լաուրա Ղարամյանը, Ստեփանակերտի կոնդենսատորների գործարանի բանվորուհի Իրինա Գևորգյանը և Ստեփանակերտի կուսքաղկոմի քարտուղար Հասմիկ Միքայելյանը։
Վալյա Պետրոսյան
1988 թվականի փետրվարի 23-ին Քելբաջարի (ներկայումս՝ Քարվաճառ) կողմից հարձակում է կատարվել Մարտակերտի ուղղությամբ։ Ադրբեջանական հրոսակախմբին դիմակայելու համար շըրջկենտրոնի բնակչությունը՝ տղամարդիկ թե կանայք, բեռնատարներով շարժվել է դեպի Քելբաջարի կողմը։ Այդտեղ կանանց մասնակցությունը կազմակերպել է Վալյա Պետրոսյանը։ Նրա ղեկավարությամբ հետ են շպրտվել ազերիները, որոնց նպատակն էր խոչընդոտել Մարտակերտում տեղի ունեցող հանրահավաքին։ Վալյա Պետրոսյանը 1989-1994 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի (Հոռաթաղ, Առաջաձոր, Մոխրաթաղ, Մաղավուզ,Մարտակերտ և այլն) ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Բազմիցս ուղղաթիռներով մեկնել է Կամո և վերադարձել զենք ու զինամթերքով։ 1992 թվականի ամռանը թուրքերն ու ռուսական բանակի ստորաբաժանումները մեծաքանակ տեխնիկայի աջակցությամբ անցել են լայնածավալ հարձակման։ Սկսվել է մեծ նահանջը։ Հուլիսի 3-ին Վ. Պետրոսյանը, պահակակետից վերադառնալով, գնացել է Առաջաձոր՝ ծնողներին տեսնելու և այլևս չի կարողացել վերադառնալ մարտի դաշտ։ Օգոստոսի 19-ին իմացել է, որ ամուսինը՝ Յուրան, Կիչանում վիրավորվել է։ 1993 թվականից Յուրան ծառայությունը շարունակել է հրետանիում, Վ. Պետրոսյանը՝ սկզբում տանկային վաշտում, այնուհետև՝ հրետանիում։ Մարտական գործողություններում ցուցաբերած խիզախության համար հայուհին պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին», «Արաբո», «Փառապանծ մարտիկ»,Վ. Սարգսյանի «Մարտական գործողություն», «Հայաստանի երկրապահ», «Դելտա» մեդալներով և պատվոգրերով։
Գայանե Առստամյան
Ապահովել է Բերդաձորի ենթաշրջանի ռադիոհեռախոսկապը։ Նա, դեռևս 1989 թվականի դեկտեմբերին ընդգրկվելով շարժումը համակարգող կապավորների խմբում, մեկնել է Բերդաձորի ենթաշրջան՝ գիտակցելով Շուշիի բանտում հայտնվելու վտանգը։ Նրա աշխատանքի շնորհիվ անխափան գործել է կապը Ստեփանակերտի և Երևանի հետ։ 1989-1994 թվականներին տարբեր ջոկատների և Շուշիի 8-րդ մոտոհրաձգային գումարտակի կազմում մասնակցել է Լաչինի (Իփյհակ,Թազաքենդ), Մարտակերտի (Դրմբո), Գետավան, Չլդրան, Կիչան, Կարմիրավան), Հադրութի (Խծաբեր)), Ֆիզուլու (Հորադիզ), Կուբաթլուի, Աղդամի (Բոյահմեդլի, Սոֆուլու) շրջանների ազատագրական և ինքնապաշտպանական մարտերին։
1994 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Գայանե Առստամյանը նշանակվել է թիվ 3 հրաձգային վաշտի բուժկետի պետ։ Այդ պաշտոնում ծառայել է մինչև զորացրվելը՝ 1995 թվականի սեպտեմբերի 1-ը։
Նազիկ Ամիրյան
1989 թվականին Էջմիածնի կամավորական ջոկատի շարքերը համալրած Նազիկ Ամիրյանը մեկնել է Հադրութի շրջան՝ իբրև Դուդուկչի գյուղում կոոպերատիվ կազմակերպելու և մթերք գնելու համար։ Սակայն իրականում նրանք գյուղը պաշտպանում էին ադրբեջանցիների անընդհատ հարձակումներից։ Մարտական մկրտությունն ստացել է 1989 թվականի աշնանը՝ Մելիքաշեն գյուղում։ 1990 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ խորհրդային ՆԳ նախարարության զինվորների կողմից «անձնագրային ստուգման» ժամանակ Նազիկ Ամիրյանը ջոկատի 24 անդամների հետ ձերբակալվել է։ Մեկ ամիս նա մնացել է անդրդվելի և տարել այդ ծանրությունը, այն էլ՝ Շուշիի բանտում։ Վ. Կրիվոպուսկովը, ներկա գտնվելով նրա հարցաքննությանը, հայտնել է, որ գնդապետ Բորովսկին անկեղծորեն զարմացել է, որ ջահել, առաջին հայացքից սուսուփուu այդ աղջիկն այդքան հաստատուն, գործնական թափ ունի։Ջոկատի հրամանատար Մանվել Գրիգորյանը, փախչելով հիվանդանոցից, փրկագին է վճարել և բանտից դուրս բերել մարտական բոլոր ընկերներին, այդ թվում՝ Նազիկին։ 1991 թվականին ջոկատը մեկնել է Հաթերք, 1992 թվականի ձմռանը վերադարձել Էդիլլուի ձորակ։ Ն. Ամիրյանը նշանակվել է մատակարար։
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչի 1-ին աստիճանի» շքանշանով (1995), ՀՀ «Արիության համար» (1998), ՀՀ ԵԿՄ բարձրագույն պարգև «Սպարապետ Վազգեն Սարգսյան» շքանշանով (2004), «Արիական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» (1995), ՀՀ ՊՆ «Դրաստամատ Կանայան» և «Վազգեն Սարգսյան» մեդալներով»։
Լենա Ավագյան
Գետաշեն ու Մարտունաշեն գյուղերի վրա ապրիլի 29-ին ու 30-ին լայնածավալ հարձակման ժամանակ ուղղաթիռներից գնդակոծման ու հրետակոծության արդյունքում զոհվել են 35, վիրավորվել հարյուրից ավելի հայեր։ Գետաշենցի զոհվածների, անհայտ կորածների, բռնագաղթի հետևանքով մահացածների մեջ քիչ չէին կանայք, որոնց թվում էին՝ Հասմիկ Աղայանը, Նորա Երիցյանը, Հռիփսիմե Մինասյանը, Մարո Չիլինգարյանը և ուրիշներ։
Արևիկ Սարգսյան
1988 թվականի մայիսին Հայաստանի առաջին հանրապետության տարեդարձին Ա. Սարգսյանի կազմակերպմամբ Չլդրանի գյուղխորհրդի շենքին ամրացվել է եռագույնը, որի համար նրան ձերբակալել են՝ մեղադրելով որպես ազգամիջյան տարաձայնություններ հրահրողի,ենթարկել են տնային կալանքի։ 1989 թվականին փախչելով տնային կալանքից՝ Ա. Սարգսյանը իր հայրենանպաստ գործունեությունը շարունակել է Ստեփանակերտում, որտեղ օգնություն հավաքելով՝ տեղափոխել է Գ ետաշեն, Շահումյան։ Հետագայում իր գործը շարունակել է  ինքնապաշտպանական ուժերի շարքերում՝ մասնակից դառնալով մարտական մի շարք գործողությունների։
«Փառանձեմ» ջոկատ
1991 թվականի օգոստոսի սկզբին ադրբեջանական օմօնականները կրկին շրջապատել են Մարտակերտի շրջանի Հաթերք գյուղը։ Կանայք՝ Ասյա Իսկանդարյանի գլխավորությամբ, ստեղծել են «Փառանձեմ» ջոկատը, որի շարքերում էին Սիրանուշ Առուշանյանը (Սիրանուշ աբան), Քնարիկ Սիմոնյանը և ուրիշներ։ Ջոկատը մասնակցել է այն նշանավոր իրադարձությանը, որը տեղի է ունեցել 1991 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Այդ օրը արցախցի կանանք ստիպված դիմել են հանդուգն ու միաժամանակ վտանգավոր քայլի։ Ռուս զինվորականները պատանդ էին վերցրել Հաթերքի բնակիչ Ժորա Պետրոսյանին՝ ադրբեջանցի օմօնականներին հանձնելու նպատակով, ինչպես նաև նախօրեին մերձակա գյուղերում ռուս զորաջոկատների և ադրբեջանցի ավազակախմբերի կողմից իրականացվել էին ամեն տեսակի վայրագություններ։ Այդ նպատակով հաթերքցիների «Փառանձեմ» ջոկատը տեղի ինքնապաշտպան ուժերի հետ միասին օգոստոսի 13-ի գիշերը գերի է վերցրել 43 հոգուց բաղկացած խորհրդային մի զորաջոկատ՝ ռազմամթերքով և ռազմական մեքենաներով։ Ջոկատը, որի մասնակիցներն էին գյուղի բնակիչները, այդ թվում՝ Ռոմելա Մակյանը, Զոյա Իսկանդարյանը, Հասմիկ Հարությունյանը, Եդիլյա Հայրապետյանը, Զոյա Մարտիրոսյանը, Ռոզա Բալումյանը, Վերա Պետրոսյանը, կարողացել է կարճ ժամանակում համախմբել ամբողջ գյուղը և թույլ չտալ ձերբակալել հաթերքցի տղամարդկանց ։ Օգոստոսի 15-ին Հաթերքի «Փառանձեմ» ջոկատի մարտիկ կանայք (Քնարիկ Սիմոնյան, Թամարա Պետրոսյան, Էլեոնորա Առստամյան), հեռագիր ուղղելով Մ . Գորբաչովի ն և Բ. Ելցինին, Զինվորների մայրերի կոմիտեին հայտնել են, որ Մարտակերտի շրջանի Հաթերք գյուղի մի խումբ կանայք ստիպված են եղել դիմել ծայրահեղ միջոցի՝ պատանդ վերցնել ավելի քան 30 զինվորի և սպաների ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերից։ Ադրբեջանական օմօնի բանդաները ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի օգնությամբ երկար ժամանակ պատանդ էին վերցրել հայերին, հանձնել ադրբեջանցիների տնօրինությանը։
Հաթերքի իրադարձությունների օրերին Թալինի շրջանի Ներքին Սասնաշեն գյուղի կանայք գլխաշորեն ուղարկել «Փառանձեմ» ջոկատին հետևյալ մակագրությամբ.
Աղավնի Տեր-Ստեփանյան
Ա. Տեր-Ստեփանյանը ծնվել է 1966 թվականի հունիսին Երևանում, զոհվել է 1992 թվականի հուլիսի 29-ին Աիմավան 6-ում՝ Բերձորի շրջանի Հռչազ գյուղում։ Ա. Տեր-Հարությունանը զինվորագրվել է Արցախյան ազատամարտին՝ հերոսանալով ցուցաբերած սխրագործությամբ,նրա նշանաբանն էր՝ «Անկարող եմ ես չկռվել» արտահայտությունը։
Անուշ Ավագյան
«Անվեհեր հրամանատար» Անուշ Ավագյանը ծնվել է 1968 թվականի ապրիլին Ստեփանակերտում։ Զոհվել է 1993 թվականի փետրվարի 7-ին Վաղուհաս գյուղի մոտ։ 1991 թվականին գրանցվել է Կարո Բաբայանի հրամանատարությամբ գործող ջոկատի կազմում որպես մարտիկ-բուժքույր և անմիջապես մասնակցել է Մարտունու շրջանի Ղարադաղլու (Վարանդա) գյուղի համար մղվող մարտերին։
Անահիտ Թամրազյան
Ա. Թամրազյանը մասնակցել է գրեթե բոլոր մարտական գործողություններին և բազմաթիվ վիրավորների կյանք փրկել, նաև դիակներ հանել կրակագծից, որը ոչ պակաս կարևոր ու ծանր աշխատանք էր։ Ա. Թամրազյանը մինչև վերջին օրը մնացել է իր սիրելի զինակիցների կողքին, վիրակապել է վերջին վիրավորին, և երբ եկել է խաղաղությունը, հասկացել է, որ ինքը բնածին գթության քույր է, որովհետև պատերազմը նրա մեջ բացահայտել է ափեափ լցված գթությունը։ Զինադադարից հետո Ա. Թամրազյանը ընդունվել է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարան։
Շահումյանի ինքնապաշտպանական ջոկատներ
Շահումյանի շրջանի համար դժվարին օրերին նրան օգնության են շտապել Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի կամավորական ջոկատները։
Հայ կամավորական ուժերի նշված ջոկատների կազմում կանայք պատերազմի ողջ ընթացքում մասնակցել են Արցախի հյուսիսարևելյան և հյուսիսարևմտյան շրջանների ռազմագործողություններին։
Մարիետա Սարգսյան
Մասիսի շրջանի Նոր Խարբերդ գյուղում «Մեծն Տիգրան» զորախմբի շարքերում Շահումյան է մեկնել՝ երկու երեխաններին թողնելով մոր խնամքին, իբրև բուժքույր՝ զինվորագրվել «Սասուն» ջոկատին։ 1989 թվականի եղել է Երասխավանում, Նոյեմբերյանի շրջանում, ապա Գորիսի շրջանի Խնձորեսկի, Քաշաթաղի գյուղերում։ Նրա մարտական ուղին շարունակվել է «Զորավոր Անդրանիկ» ջոկատի հետ, որը 1991 թվականի մարտ ամսից մասնակցել է Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանությանը, այնուհետև՝ Արծվաշենի, Շամշադինի (Տավուշի) մարտական գործողություններին ։ 1992 թվականին ստեղծվեց Մասիսի շրջանի զորամասը, որի կազմում Մ. Սարգսյանը մեկնել է Լաչինի շրջան և թեժ ռազմագործողությունների ժամանակ ջոկատի հետ շրջափակման մեջ ընկել։
Կարինե Գևորգյան
1992 թվականին որպես բուժքույր միացել է Մարտակերտի ինքնապաշտպանական ուժերին։ 1992 թվականի նոյեմբերից ծառայության է անցել ԼՂՀ ինքնապաշտպանական ուժերում՝ Արկադի Տեր-Թադևոսյանի(Կոմանդոս) հրամանատարությամբ, ապա հետագայում համալրել է Մարտակերտի գումարտակի շարքերը և 1992-1993 թվականներին մասնակցել Մարտակերտի Գետավան, Հաթերք, Սարսանգի ջրամբար, Մեծշեն, Մաղավուզ գյուղերի, Քարվաճառի Օմարի պաշտպանական և ազատագրական գործողություններին։
Նունե Աբրահամյան
Նունե Աբրահամյանը նետաձգության Հայաստանի բազմակի չեմպիոն է եղել։ 1991 թվականից աշխատել է Երևանի վնասվածքային վերականգնողական կենտրոնի ֆիզիոթերապիայի բաժնում։ Առաջին մարտական մկրտությունն ստացել է 1992 թվականին Արշվաշենում։ «Արծիվ 24» գումարտակի կազմում մասնակցել է մի շարք ռազմական գործողությունների։ Գումարտակը կազմավորվել է 1992 թվականի օգոստոսի 16-ին Երևանում՝ Վ. Սարգսյանի նախաձեռնությամբ։ Ն. Աբրահամյանը 1992-1994 թվականներին «Արծիվ-24» գումարտակի կազմում մասնակցել է Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի Առաջաձորի, Դրմբոնի, Հաթերքի, Սարսանգի ջրամբարի, Կուսապատի և այլ տարածքների, Աղդամի, Ֆիզուլու, Հորադիզ, Կուբաթլուի, Զանգելանի, Քելբաջարի շրջանների, Օմարի լեռնանցքի, ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին
Անահիտ Հովհաննիսյան
1992 թվականին անդամագրվելով մահապարտների «Արծիվ-1» գումարտակին՝ Արցախ է մեկնել նաև Անահիտ Հովհաննիսյանը՝ մասնակից դառնալով գումարտակի վարած մի շարք մարտական առաջադրանքներին՝ Մարտակերտի շրջանի Չլդրան, Վաղուհաս, Հարությունագոմեր, Վանք գյուղերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին, զինադադարը դիմավորել է մարտի դաշտում ։
Անժելա Զալյան
Բուժքույր Անժելա Զալյանը Կարո Քահքեջյանի գլխավորությամբ կազմավորված 15 հոգանոց «Խաչակիրների ջոկատի» հետ մեկնել է Արցախ։ Մասնակցել է Մարտակերտի ազատագրական գործողություններին, որից հետո «Խաչակիրների» հետ մեկնել է Շահումյանի շրջան և «Եղնիկներ» պարտիզանական ջոկատի հետ պայքարը շարունակել է մինչև հրադադար։ 1992-1994 թվականներին մասնակցել է ԼՂՀ Շահումյանի, Մարտակերտի (Մաղավուզ, Մեգրելսկ, «Պուշկինյալ»), Քելբաջարի, Լաչինի շրջանների ազատագրական մարտերին։ Ջոկատը մասնակցել է նաև Գյուգթափա, Արտատափ տեղանքների պաշտպանական և բազմաթիվ այլ դաժան մարտերի, կատարել է հետախուզական և դիվերսիոն գործողություններ։
Գայանե Մեջլումյան
1992 թվականին Գայանե Մելջումյանը ամուսնու՝ Սամվել Տոնոյանի հետ Էջմիածնից Արցախ մեկնելով, մտել է իր հոր ծննդավայրի՝ Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատի կազմ։ Առաջին օրերին գյուղում բուժքույր Սվետլանա Մկրտչյանի հետ բուժօգնություն է ցուցաբերել ազատամարտիկներին։ 1992 թվականի սեպտեմբերից արդեն կանոնավոր բանակ էր ստեղծվել։ Գայանեն ամուսնու հետ ծառայել է կազմավորված ականանետային միավորումում։ Այս զորամասում են ծառայել նաև Կարինե Գևորգյանը, Աղավնի Սահակյանը, ապա՝ նաև Աիդա Սերոբյանը։ 1992-1994 թվականներին ՊԲ ականանետային վաշտի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի, Ղազարահողի, Մաղավուզի, Մատաղիսի, Չլդրանի, Գետավանի, Կուսապատի, Թալիշի ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ 1994 թվականի ամռանը Գայանեն պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտություն» մեդալով։
Սվետլանա Աբրահամյան
1993 թվականի հունվարի 25-ին մեկնելով Արցախ և մտնելով Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղի ջոկատի հիմքի վրա կազմավորված 44-րդ գումարտակ՝ Ս. Աբրահամյանը մասնակից է դարձել Մարտակերտի մի շարք բնակավայրերի ազատագրական մարտերին։ Որպես սանհրահանգիչ՝ մասնակցել է Մարտակերտի Մաղավուզ, Հակոբ Կամարի, Լյուլասազ, Հաթերք և այլ ուղղությամբ ռազմական գործողություններին։ 1994 թվականի ապրիլին ռազմական գործողությունների ավարտման պահին մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի համար մղվող մարտերին։ Վիրավորվել է, բուժվել և վերադարձել ծառայության, մասնակցել է նաև Օմարի լեռնանցքի համար մղվող մարտերին, որը հերոսական ջանքերով ազատագրվել է փետրվարի 18-ին։ Մի շարք մարտական առաջադրանքներ կատարելուց հետո՝ ապրիլի 20-ին, Երրորդ սովխոզի ուղղությամբ գրոհի ժամանակ Ս. Աբրահամյանը ծանր վիրավորվել է, սակայն վիրահատության 20-րդ օրը մասնակցել է մայիսի 9-ի արցախյան զինվորական շքահանդեսին և հրադադարը դիմավորել է Ստեփանակերտի զինվորական հիվանդանոցում։
Անահիտ Մարտիրոսյան
1991 թվականին ՀԱԲ-ի մի ջոկատի հետ որպես բուժքույր-մարտիկ Արցախ է մեկնել նաև Անահիտ Մարտիրոսյանը՝ միանալով Մարտակերտի շրջանի Մարաղա, Մաղավուզ, Կարմիրավան, Մեծ Շեն, Հոռաթաղ, Դրմբոն գյուղերի ազատագրական պայքարին, որի ընթացքում էլ մի քանի անգամ վիրավորել է։ 1992 թվականի ապրիլին Չլդրանի թեժ մարտերի ընթացքում գերի ընած 14 թուրքերի մեջ էր Ա. Մարտիրոսյանի դպրոցական ընկերը,որի մայրը հայ էր, իսկ նա եկել էր կռվելու հայերի դեմ։ Այդ մասին տեղեկանալով՝ հրամանատարը նրան՝ «ընկերոջը», հանձնել է Անահիտին։ Սակայն վերջինիս վրեժը մեծ էր. աչքի առաջ էր Սումգայիթում տանջամահ արված ընկերուհին։ Առանց վարանելու՝ նա իր ձեռքով սպանել է «դավաճանին»։ Այս դեպքերից հետո ստեղծվել է 28 հոգուց կազմված «Անահիտ» ջոկատը՝ Ա. Մարտիրոսյանի հրամանատարությամբ։ Նրա գլխավորությամբ ՝ ջոկատը, որի կազմում արցախցիների կողքին կռվում էին ռուս կամավորականներ, փառավոր մարտական ուղի է անցել։
Լոլիտա Վարդանովա
1992 թվականին Լ. Վարդանյանը, Վեդիի պայմանագրային գումարտակի կազմում մեկնելով Արցախ, մասնակցել է Հորադիզի, Դրմբոնի, Մեծ Շենի , Հաթերքի, Սարսանգի ջրամբարի, Հակոբ Կամարիի մարտերին։ 1994 թվականի դեկտեմբերի 28-ին գումարտակը հերթական առաջադրանքն է ստացել Մարտակերտում։ Թշնամին ամրացել էր Հակոբ Կամարի գյուղի տարածքում։ 1994 թվականի հունվարին հայկական զորամիավորումները, կոորդինացնելով իրենց գործողությունները, ձեռնամուխ են եղել գյուղի ազատագրմանը, որի ընթացքում էլ Լ. Վարդանովան զոհվել է ։
Լիանա Մկրտումյան
1992 թվականին մտնելով Մարտակերտի պաշտպանական շրջան, անդամագրվել է Վլադիմիր Բալայանի ջոկատին։ Սկզբնական շրջանում մասնակցել է մարտական պատրաստության պարապմունքներին, իսկ արդեն հունիս-հուլիս ամիսներին կատարել առաջին մարտական առաջադրանքը՝ ջոկատի մշտական տեղակայման վայրից դուրս բերելով զենքն ու կապի միջոցները։ Մարտակերտի անկումից հետո ջոկատը հանգրվանել է «Զառին բաղ» կոչվող տեղամասում։ Լ. Մկրտումյանը դարձել է մարտական մեքենայի հրամանատար և մասնակցել Մարտակերտի, Աղաբեկալանջի, Մոխրաթաղի, Մեծշենի, Սիխավենդի, Կիչանի, Դրմբոնի, Օմարի լեռնանցքի, Քարվաճառի ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականի սկզբներին Լ. Մկրտումյանը, տեղափոխվելով Վարդենիս, անդամագրվել է տեղի ջոկատին, որի հրամանատարան էր Հովսեփ Հովսեփյանը։
Անժելա Հակոբյան
Անժելա Հակոբյանի մարտական ուղին սկսվել է Սևանի կամավորական ջոկատի հետ։ Մեհտիշենում օգնել է ջոկատի մարտիկներին, իսկ 1992 թվականին վերջնականապես դարձել է ջոկատի անդամ։ 1992 թվականի հունիսի 25-ին մեկնել է Հադրութի շրջան, մասնակցել Տող գյուղի ազատագրման և Սարիշենի պաշտանական մարտերին։ 1992 թվականի օգոստոսին ջոկատը մասնակցել է «Մահապարտների» մարտական գործողություններին։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» մեդալով ։
Շուշանիկ Թահմիզյան
Անդամագրվելով արարատցի Էդիկ Կարապետյանի կազմած ջոկատին՝ Շուշանիկը մեկնել է Շուշի, որտեղ էլ ջոկատը ընդգրկվել է Վաչագան Իշխանյանի գնդի կազմում։ 1993 թվականի գարնանը սկսվել են Քարվաճառի ազատագրման գործողությունները, որին մասնակցել է նաև Շ. Թահմիզյանը։ Ապրիլին վերադարձել է Շուշի, այնուհետև մեկնել Մեծ Շենի դիրքերը։ Մարտից հետո Շ. Թահմիզյանը տեղափոխվել է Մավր Օհանյանի գումարտակ։ Հերթական ռազմական առաջադրանքը ստացել է 1993 թվականի սկզբին Մեծ Շենի դիրքերում, որից հետո 1993 թվականի հուլիսին մասնակցել է Աղդամի ազատագրական մարտերին, փրկել բազմաթիվ զինվորների։ Նա մասնակցել է նաև Ֆիզուլու խաչմերուկի գրավմանը։
Հեղինե (Ջեմմա) Հովհաննիսյան
Երբ սկսվել է Արցախյան ազատամարտը, Հեղինեն վաճառել է զարդերը, տան արժեքավոր իրերը, հավաքած գումարով ջոկատ է կազմավորել, զինել, դարձել է ջոկատի հրամանատարը։ Արագաշարժության և ճարպկության համար նրան «Մաուգլի» են անվանել։ Նրա մարտական ուղին սկսվել է Երասխավանից և Տիգրանաշենից։ Մարտնչել է մինչև հրադադարը։ Երեք անգամ վիրավորվել է։ 1994 թվականի հունվարի 6-ին Մանվելի բրիգադը, որի կազմում էր Ջեմմայի վաշտը, հրաման է ստացել Մարտկաերտի ճակատից տեղափոխվելու Հորադիզ։ Սակայն թուրքերն անցել են լայնածավալ հարձակման։ Հակոբ Կամարի գյուղի մոտակայքում հայերը ստիպված են եղել նորից վերադառնալ իրենց նախկին դիրքերը, բայց գյուղն արդեն թշնամու ձեռքում էր։ Ջեմմայի վաշտը տեղ հասնելուն պես անմիջապես մարտի է բռնվել։ Համալրումն ուշացել է, իսկ թշնամին 40-50 մետր հեռավորության վրա էր։ Ջեմման դուրս է եկել խրամատից, քիչ առաջացել և մաքուր թուրքերենով երգել։ Ազերիները, չհասկանալով, թե ինչ է կատարվում, դադարեցրել են կրակը, և իրենք էլ միացել են նրա երգին, գովերգել «հայ խանումին»։ Այսպես շարունակվել է 30 րոպե, մինչև հասել է օգնությունը։ Ազերիները շատ թանկ են վճարել իրենց անզգուշության համար։
Նաիրա Սահակյան
1991 թվականին զինվորագրվելով «Աղբյուր Սերոբ» ջոկատին՝ Նաիրա Սահակյանը մեկնել է Արցախ՝ իր փոքրիկ աղջկան ու տղային թողնելով տատիկի խնամքին։ Նա մասնակից է դարձել Ասկերանի, Լաչինի շրջաններում ընթացող թեժ մարտերին։ Ջոկատի հետախույզների հետ մեկնել է թշնամու թիկունք, կատարել հրամանատարության առաջադրանքները,ճարպկության, անվախության, թշնամուն հմտորեն մոլորեցնելու կարողության համար ստացել էր «Սպիտակ աղվես» մականունը ։
Նվարդ Դադուրյան
Նոնան, երեխաների խնամքը թողնելով ծնողներին, Վահան գյուղի դիրքերում ցնցակաթվածի ենթարկվելով, դեռ չապաքինված՝ միացել է «Պուշկինյալ» բարձունքի համար մղվող մարտերին, որտեղ և նորից վիրավորվել է։ Սակայն անկոտրում կամքի և վճռականության շնորհիվ շարունակել է պայքարը որպես ջոկատի ավագ մարտիկ։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է Հայաստանի Արարատի (Երասխ), Իջևանի, Եղեգնաձորի (Խաչիկ), Սիսիանի (Սոֆլու), Ճամբարակի (Վահան, Արծվաշեն), Գորիսի (Կոռնիձոր), Նոյեմբերյանի, ապա ԼՂՀ Մարտակերտի, Լաչինի, Քարավաճառի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Նունե Աթայան
՝Նունե Աթայանը 1992 թվականին զինվորագրվել է նորաստեղծ կենտրոնական պաշտպանական շրջան ու երբեք չչի լքել ազգային բանակը։ Ծառայության է անցել Ս. Հարությանի հրամանատարությամբ գործող 3-րդ գումարտակում։ Մարտական մկրտությունն ստացել է Վաղուհասի դիրքերում, այնուհետև շուրջ երեք ամիս մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին։ 1994 թվականի հունվարի 1-ին Ն. Աթայանն ստացել է ենթասպայի կոչում և նշանակվել գումարտակի սանիտարական մասի պետ։ Նա մասնակցել նաև վերջին մարտերին՝ Արծվաշեն (Սեյսուլան) և Գյուլուջա գյուղերի ազատագրմանը, իսկ հրադադարը դիմավորել է Կարմիրավան գյուղի մատույցներում։
Հայուհիները Ստեփանակերտի, Շուշիի և Քաշաթաղի ինքնապաշտպանական մարտերում
1992 թվականին ադրբեջանցիների կողմից շարունակվում էր ԼՂՀ մայրաքաղաքի և հայկական գյուղերի ինտենսիվ հրետանային ռմբակոծությունը։ Հայ կամավորականների և հրամանատարների հնարամտությամբ կամքի ու անձնազոհության շնորհիվ դրանք հաջողությամբ են պսակվել, որից անմասն չէին նաև հայրենիքին նվիրյալ հայուհիները։
Ժաննա Գալստյան
Արցախի ազգային հերոս Ժաննա Գալստյանը ծնվել է 1948 թվականի ապրիլի 15-ին Ստեփանակերտում։ Մասնակցել է մի շարք ռազմական գործողությունների և ստացել մայորի կոչում։ 2000, 2005 և 2010 թվականներին ընտրվել է ԼՂՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 2007 թվականին ընտրվել է ԼՂՀ ԱԺ պաշտպանության, անվտանգության և օրինապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։ 2004 թվականին նրան շնորհվել է «ՀՀ ժողովրդական արտիստի» կոչում։ Պարգևատրվել է ԼՂՀ մի շարք շքանշաններով։ Նա, սկսած Ստեփանակերտի հրապարակից, Շուշիից, Ջաբրայիլից մինչև Հորադիզ ու Մարտակերտի հյուսիսային տարածքների ազատագրումը, քայլել է առաջին շարքերում։ Երբ թուրքերը Ստեփանակերտից ընդամենը 20 կմ հեռավորության վրա էին, ու շատերը կապել էին ճամպրուկները, Ժ. Գալստյանը գիշեր-ցերեկ իր ժողովրդի հետ էր։ Եվ մարդիկ, միմյանց հուսադրելով, ասում էին՝ Ժաննան Ստեփանակերտում է, ուրեմն դեռ քաղաքը չեն հանձնի։
Անուշ Ավագյան
Անուշ Ավագյանը 1991 թվականի ձմռանը միացել է Ստեփանակերտում Կարո Բաբայանի հրամանատարությամբ գործող ջոկատի կազմին և անմիջապես մասնակից դարձել Մարտունու շրջանի Ղարադաղլու (Վարանդա) գյուղի համար մղվող մարտերին։ Շուշիի ազատագրմանը մասնակցելուց հետո վաշտի հետ նա փառավոր ուղի է անցել՝ Լաչինի միջանցքի, Բերդաձորի ենթաշրջանի, Մարտակերտի և Ասկերանի շրջանների, Նախիջևանիկ և Փիրջամալ գյուղերի ազատագրական մարտեր, որտեղ և ծանր վիրավորվել է։ Բերդաձորի ենթաշրջանի Եղծահող, Մարտակերտի շրջանի Կիչան գյուղերի ինքնապաշտպանական մարտերին՝ 1993 թվականի հունվարի 15-ից համալրել է Շուշիի գումարտակի կազմը և միանալով հարձակողական գործողություններին՝ հակառակորդին մեծ կորուստներ պատճառել։ Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղի և ճանապարհին տեղակայված ամրություններն ու բարձունքները գրավելով՝ գումարտակը հասել է Վաղուհաս գյուղի մատույցներին։ Նախքան Վաղուհասի վրա գրոհելը հանկարձակի հրետակոծություն է սկսվել հակառակորդի կողմից, որի ժամանակ էլ Ա. Ավագյանը զոհվել է։
Հասմիկ Բաղդասարյան
Երբ հայկական միացյալ ուժերը պատրաստվում էին Շուշիի ազատագրմանը, Հասմիկ Բաղդասարյանը երեք հարյուր հոգուց կազմված միավորման մեջ էր, որը ապրիլի 28-ից տեղավորվել էր Սղնախ գյուղում։ Հինգ բուժքույրերը՝ Հասմիկը, Լիդան, Ալվարդը, Գյուլնարան, Նաիրան միասին ապրել են ծղոտից պատրաստված տնակի մեջ, և սպասել վճռական գրոհին՝ նպատակ ունենալով ազատագրված տեսնել Շուշին։ Քաղաքի ազատագրումից հետո Հ. Բաղդասարյանը շարունակել է մարտական ուղին՝ մասնակցելով Ասկերանի, Մարտակերտի շրջանների ազատագրական պայքարին։ Հ. Բաղդասարյանը՝ ընկերուհու՝ Լիդիայի հետ միասին Չլդրանում 10 օրում 170 վիրավոր է հանել առաջին դիրքերից։ Բազում վտանգներից փրկելով և ողջ մնալով՝ նա զոհվել է Ստեփանակերտում հերթական ռմբակոծության ժամանակ՝ 1992 թվականի օգոստոսի 22-ին։
Մարինե Դուլյան
Մարինե Դուլյանը մարտական ընկերների շարքում հայտնի էր «Ղարաբաղի կոբրա» մականունով։ Տարբեր կամավորական ջոկատների շարքերում մասնակցել է Գետաշենի ենթաշրջանի, Շուշիի, Հադրութի, Մարտակերտի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին՝ հիմնականում կատարելով հետախուզական առաջադրանքներ։
Զուխրա Հայրապետյանը
Շուշիի ազատագրմանը մասնակից Զուխրա Հայրապետյանը Ստեփանակերտում ճանաչված էր դեռևս 1988 թվականից։ Մարտական մկրտությունը ստացել է 1991 թվականի նոյեմբերին՝ Կրկժանի ինքնապաշտպանական մարտերի ժամանակ։ Այնուհետև մասնակցել է Շուշիի, Մալիբեյլիի, Հացի գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերին, ապա՝ Խոջալուի ազատագրման գործողություններին։ Զուխրա Հայրապետյանը պարգևատրվել է ԼՂՀ «Շուշիի ազատագրման համար» և «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալներով, «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալով։
Մարինե Աղաջանյան
1988 թվականից մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ Անդամագրվել է Բերդաձորի ինքնապաշտպանական ջոկատին, կատարել է ԲԻԽ-ի (Բերդաձորի ինքնապաշտպանության խորհուրդ) կողմից տրված մարտական առաջադրանքները։ Բերդաձորի ենթաշրջանի ազգաբնակչությանը տեղում պահելու համար ԲԻԽ-ի առաջարկությամբ և ԼՂԻՄ ժողկրթության բաժնի համապատասխան հրամանագրով (05.09.1990) նշանակվել է Բերդաձորի նորաստեղծ մանկապարտեզի վարիչ։ 1991 թվականին՝ Բերդաձորի ենթաշրջանը ազերիների կողմից բռնի տեղահանվելուց հետո, Մ. Աղաջանյանը տեղափոխվել է Ստեփանակերտ։ 1992 թվականին ծառայել է ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի հրետանային դիվիզիոնում, սկզբում՝ որպես ռադիոհեռախոսավար, այնուհետև՝ սանհրահանգիչ։ 1999 թվականին աշխատել է Ստեփանակերտի ՊՓԲԸ-ում որպես գործավար։ 2000 թվականից մինչ օրս ծառայում է ՊԲ թիվ 37221 զորամասում։ Եղել է գաղտնի գործավարության գործակալ, այնուհետև՝ համակարգչային կապի կենտրոնի պետ։ 2005 թվականին Մ. Աղաջանյանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական ծառայության համար», «Մայրություն» հասարակական կազմակերպության կողմից՝ «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մեդալներով, «Երկրապահ կամավորական միության» կողմից՝ «Հայաստանի երկրապահ» հուշամեդալով։
Կարինե Դանիելյան
1992 թվականին որպես կամավոր անդամագրվել է Շուշիի 8-րդ վաշտին (հետագայում՝ գունդ), մասնակցել է Շուշիի (Շռլան), Աղդամի (Բոյահմեդլի և այլն), Մարտակերտի, Կուբաթլուի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականի օգոստոսի 17-ին Կուբաթլուի Բաշառատ գյուղի մոտակայքում համառ մարտեր էին։ Գիշերը ազերիները անսպասելի հարձակման են անցել՝ կարևոր բարձունքը հետ գրավելու համար։ Կ. Դանիելյանը մարտում դիպուկահար էր, սանհրահանգիչ և բուժքույր։ Նա վիրավորվել է գլխից, ձեռքից, երկու ոտքից։ Վերքերը ծանր էին։ Նրան անգիտակից վիճակում տեղափոխել են Ստեփանակերտի հիվանդանոց, չորս օր անց՝ Երևան։ Պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» (1993), «Մարշալ Բաղրամյան» (1997), «Արիության համար» (2000) մեդալներով։
Մարգարիտ Սարգսյան
1993 թվականի ամռանը Շուշիի գունդը, որի կազմի մեջ էր կանանց գումարտակը՝ Վլադիմիր Ավագյանի հրամանատարությամբ, բազավորված Հադրութի շրջանի Խծաբերդ գյուղում, մասնակցում էր Կուբաթլուի շրջանի ազատագրմանը։ 1993 թվականի օգոստոսի 18-ին Կուբաթլուի շրջանի Բաշառատ գյուղի համար մղվող մարտերում զոհվել է Մ. Սարգսյանը։ Նա հայտնի էր իր անվեհեր քաջությամբ և հմտավարժ դիպուկահարի անուն ուներ։ Նրա վերջին մարտը արյունալի էր և տևել է մեկ ժամ՝ 14 հայ մարտիկների հետ։ Շրջափակման մեջ հայտնվելով՝ Մ. Սարգսյանը նռնակ է պայթեցրել և ոչնչացրել հակառակորդի յոթ զինվորի։ Այդ մարտում 15 ազատամարտիկներից փրկվել են միայն երեքը։
Եվգենյա Առուստամյան
1992 թվականի օգոստոսի 20-ից ընդգրկվել է հայրենի հողը պաշտպանող կանանց և աղջիկների ջոկատում որպես դիպուկահար-մարտիկ։ Նրան են վստահել ջոկատի օպտիկական նշանառության երկու հրացաններից մեկը։ 1992-1994 թվականներին Շուշիի Պաշտպանական շրջանի զորամիավորման կազմում մասնակցել է Շուշիի (Շռլան), Քելբաջարի (Իփյակ), Մարտակերտի («Պուշկին- յալ» բարձունք), Կուբաթլուի (Բաշառատ), Աղդամի (Շահբուլախ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1993 թվականի ապրիլից աղջիկների գումարտակը մտել է Վադոյի (Վլադիմիր Ավագյանի) գնդի կազմի մեջ։ Նույն թվականի օգոստոսի 24-ին՝ Կուբաթլուի ազատագրման ժամանակ, Ե. Առուստամյանը վիրավորվել է, տեղափոխվել Ստեփանակերտի զինվորական հիվանդանոց։ Վիրավորվելուց հետո, լինելով երկրորդ կարգի հաշմանդամ, քաջարի հայուհին չի լքել ռազմի դաշտը և մինչև 1996 թվականի ապրիլ ամիսը շարունակել է ծառայությունը Շուշիի գումարտակում։ Ե. Առուստամյանը պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» (2005), «Մարտական ծառայության համար» (2007), «Արիության համար» (2000) մարտական մեդալներով և «Հայաստանի երկրապահ» (2006) հուշամեդալով։
Անահիտ Թամրազյան
1992 թվականից Անահիտ Թամրազյանը զինվորագրվել Շուշիի 8-րդ վաշտին որպես բուժքույր։ Նույն թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբերին մասնակցել է Շուշիի գրավմանը։ 1993 թվականի հունվարին Ա. Թամրազյանը մասնակցել է Թազաքենդի, Եղծահողի մի շարք բարձունքների գրավմանը, մարտին՝ Քելբաջարի, հունիսին՝ Մարտակերտի, օգոստոսին՝ Կուբաթլուի, դեկ- տեմբերի վերջին և 1994 թվականի հունվարի սկզբին՝ Բոյախմեդալի, Սուֆլու գյուղերի մարտերին։ 1994 թվականի ապրիլի 13-ից մասնակցել է Կարմրավանի, Սեյսուլան, Կարմբան և այլ գյուղերի ուղղությամբ ընթացող ընդհանուր հարձակմանը, մարտնչել մինչև զինադադարը։ 1994-1995 թվականներին Ա. Թամրազյանը եղել է գումարտակի դեղատան վարիչ, այնուհետև՝ մինչև 1997 թվականը, ծառայել է հատուկ հետախուզական գնդում որպես բուժկետի վարիչ։ Հետախուզական գործողություններին մասնակցելու համար ստացել է լեյտենանտի սպայական կոչում։ Նա պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին», «Արիության համար» մարտական մեդալներով։
Վարդուհի Գևորգյան
1989 թվականին Վարդուհի Գևորգյանն առաջին անգամ տասը մարտիկներից կազմված ջոկատի կազմում ինքնաշեն զենքով մեկնել է Աղդամի հարևանությամբ գտնվող սահմանամերձ Փառուխ գյուղ և մինչև 1990 թվականը մնացել է դիրքերում։ 1991-1992 թվականներին մասնակցել է Կիչանի, Խաչենի, Ղազանչիի, Սրխավենդի, Օրթափայի, Բաշգունափլույի, Մարտակերտի հերթապահություններին ու մարտերին։
1992 թվականին Արկադի Տեր-Թադևոսյանի (Կոմանդոս) թույլտվությամբ հավաքել է ութ աղջիկներից կազմված խումբ և սեպտեմբերից 8-րդ վաշտի (ապա՝ Շուշիի գնդի) հետ մասնակցել է Ֆինգայի, Սարիբաբի, Բյուլուղդուզի, Պեչենիսի, Թազաքենդի, 80-81 բարձունքի,Քելբաջարի, Փափրավանդի, Մեծ Թաղլարի, Խծաբերդի ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին։ Վ. Գևորգյանը պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» մարտական մեդալով (2002), «Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի» շքանշանով (2000), «Արաբո» (2005) և «Երկրապահ» (2005) հուշամեդալներով։
Անահիտ Պետրոսյան
Անահիտ Պետրոսյանը կամավոր զինվորագրվել է Շուշիի գնդի 8-րդ վաշտին։ 1992-1994 թվականներին տարբեր ջոկատների կազմում մասնակցել է Լեռնային Ղարաբաղի Շուշիի (Շռլան), Լաչինի (Ֆինգա), Մարտակերտի (Կիչան, Ղազանչի, Սրխավենդ, Կարմրավան և այլն), Աղդամի (Ալիմադաթլի, Ալիօղլի և այլն), Հադրութի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1994 թվականի գարնանը Վադոյի գումարտակում մասնակցել է Կարմրավանի ուղղությամբ ընթացող ծանր մարտերին։