cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դավիթ Խաչատրյան
Դավիթ Սլավիկի Խաչատրյան (հունվարի 14, 1982, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆինանսաբանկային համակարգի մասնագետ, տնտեսագետ։ Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ (2020 թ., դեկտեմբերի 22)։
Կրթություն
1989 թվականին ընդունվել է Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցը։ 1999 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել և 2003 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը՝ ստանալով տնտեսագետի որակավորում։ 2017 թվականին անցել է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի՝ «Նախագծերի կառավարման պրոֆեսիոնալ (PMP) Հավաստագրման նախապատրաստական կուրսը»։
Աշխատանքային գործունեություն
Մասնագիտական գործունեությունը սկսել է 2006 թվականից «Արդշինբանկ» ՓԲԸ-ում՝ զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ։ 2009-2010 թվականներին աշխատել է ԱԿԲԱ-Կրեդիտ Ագրիկոլ բանկում՝ որպես Մեթոդաբանության բաժնի առաջատար մասնագետ։ 2010 թվականին աշխատել է «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ-ում՝ որպես Մեթոդաբանության բաժնի պետ, իսկ 2012-2017 թվականները զբաղեցրել է նույն բանկի Որակի կառավարման և մեթոդաբանության վարչության պետի պաշտոնակատարի, վարչության պետի, Որակի կառավարման վարչության պետի, այնուհետև՝ Կազմակերպչական զարգացման վարչության պետի պաշտոնները։ 2017-2018 թվականներին աշխատել է «Սոֆթ Կոնստրակտ» ընկերությունում՝ զբաղեցնելով Կորպորատիվ զարգացման գծով տնօրենի պաշտոնը։ 2019-2020 թվականներին աշխատել է «Հայաստանի Պետական Հետաքրքրությունների Ֆոնդ» ՓԲԸ-ում` որպես Նախագծերի իրականացման դեպարտամենտի ղեկավար, Գործառնական տնօրենի պաշտոնակատար։ 2019-2020 թվականներին աշխատել է «Իմ Տուն» ՓԲԸ-ում՝ որպես տնօրեն։ 2020 թվականին աշխատել է «Հոռեկա Փրոջեքթս» ՍՊԸ-ում՝ զբաղեցնելով գործադիր տնօրենի պաշտոնը ։ 2020 թվականի դեկտեմբերի 22-ից զբաղեցնում է Հայաստանի Հանրապետության Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալի պաշտոնը։
Զինվորական ծառայություն
2003 թվականին զորակոչվել է Հայաստանի զինված ուժեր, 2005 թվականին զորացրվել է՝ ստանալով լեյտենանտի կոչում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ տնտեսագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Ֆեմի լը Սար
Ֆեմի լը Սար (Fesmy-le-Sart), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում։ Համայնքի գավառը՝ Էնան է։ Մտնում է Գիզ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Վերվեն:
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02308:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 490 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 314 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 223-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 91-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 71,0 %, 1999 թվականին եղել է 60,9 %)։ 223 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 200-ը (118 տղամարդ և 82 կին), գործազուրկ էին 23 մարդ (14 տղամարդ և 9 կին)։ 91 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը՝ թոշակառուներ, 45-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (155401-155500)
Աստերոիդների ցանկ (155301-155400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (155501-155600)
|}
Ստուս
Ստուս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տարասովկա (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)
Տարասովկա (Тарасівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տարասովկա գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սև ծով
Սև ծով, Ատլանտյան օվկիանոսի ներքին ծով Թուրքիայի, Բուլղարիայի, Ռումինիայի, Ուկրաինայի, Ռուսաստանի, Վրաստանի և մասամբ ճանաչված Աբխազիայի ափերի մոտ։ Կերչի նեղուցով միանում է Ազովի ծովին, Բոսֆորի նեղուցով՝ Մարմարա ծովին և այնուհետև Դարդանելի նեղուցով՝ Եգեյան և Միջերկրական ծովին։ Մակերեսը՝ 422 հազար կմ²։ Առավելագույն խորությունը՝ 2210 մետր, ջրի ծավալը ծովում՝ 555 000 մ³։ Առավել խոշոր ծոցերն են՝ Կարկինտսկի, Կալամիտսկի, Դնեստրի, և Դնեպրի-Բուգի լիմաները՝ հյուսիսարևմտյան ափերի մոտ, Սինուպի և Սամսունի ծոցերը՝ հարավային ափերի մոտ։ Ծովն են թափվում Դանուբ, Դնեստր, Հարավային Բուգ, Դնեպր, Ռիոն, Կզըլ Իրմակ խոշոր գետերը, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհից սկիզբ առնեղ Ճորոխ գետը։ Ավելի քան 150 մետր խորության մեջ ջուրը վարակված է ծծմբաջրածնով. մեծ խորություններում կենդանի օրգանիզմներ չկան (բացի բակտերիաներից)։ Առավել խոշոր նավահանգիստներն են՝ Օդեսա, Իլյիչովսկ, Նովոռոսիյսկ, Տուապսե, Փոթի, Բաթում, Կոստանցա, Բուրգաս, Վառնա, Տրաբիզոն, Սամսուն, Զոնգուլդակ ։
Ծովը ողողում է Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Ռումինիայի, Թուրքիայի, մասամբ ճանաչված Աբխազիայի և Վրաստանի ափերը (ծովի շուրջ տեղակայված տարածքները ավանդաբար անվանում են «Սևծովյան»)։
Սև ծովը տրանսպորտային փոխադրումների համար կարևոր շրջան է։ Դրա հետ մեկտեղ Սև ծովը պահպանում է իր ստրատեգիական և ռազմական մեծ նշանակությունը։ Սևաստոպոլ և Նովոռոսիյսկ քաղաքներում են գտնվում Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի հիմնական ռազմական բազաները, իսկ Սինոպում և Սամսունում կենտրոնացված են Թուրքիայի ռազմածովային նավատորմի սևծովյան ստորաբաժանումները։ Վառնայում տեղակայված են Բուլղարիայի, Փոթիում և Բաթումում՝ Վրաստանի ռազմածովային ուժերը (այժմ՝ Վրաստանի սահմանապահ ոստիկանության ծովափնյա պահպանության դեպարտամենտի նավային անձնակազմը ), Կանստանցում և Մանգալում՝ Ռումինիայի ռազմածովային ուժերը։ Բացի այդ մինչև 2014 թվականի մարտը Սևաստոպոլում և Նովոոզյորնոեում տեղակայված էր Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի մի մասը)։
Անվանում
Մ. թ. ա. 6-5-րդ դարերի առաջին հույն ծովագնացները ծովն անվանել են Աքսենյոս (Աքսինյան Պոնտոս «Անհյուրընկալ ծով») կամ Պոնտոս Մելաս («Սև ծով»)՝ նկատի ունենալով նրա փոթորկոտ ալիքների պատճառած վնասները և դժվարությունները։ Մեր թվարկության սկզբներին հույները, արդեն ծովը յուրացնելով, նրա ափերին գաղութներ հիմնելուց հետո, այն վերանվանեցին Եվքսենյոս (Եվքսինյան Պոնտոս «Հյուրընկալ ծով»)։
15-16-րդ դարերում թուրքերը, զավթելով Մերձսևծովյան շրջանը, ծովն անվանել են Կարա Դենիզ («Չար (սև) ծով»՝ ոչ միայն այն պատճառով, որ եղել է մրրկածուփ ու վտանգավոր, այլև, հնարավոր է, նաև թուրք նվաճողներին Մերձսևծովյան շրջանի ժողովուրդների ցույց տված դիմադրության պատճառով)։ Ծովի անվանման առաջացման մեկ այլ վարկած կապված է աշխարհի կողմերը գույներով նշելու հետ։ Ասիայի ժողովուրդների շատ լեզուներով սև գույնը նշանակում է հյուսիս։ Այսպիսով, Սև ծովը «Հյուսիսային ծով» է ։
Աշխարհագրություն
Ծովի առափնյա հատվածները ունեն իրենց սեփական անվանումները՝ Ղրիմի հարավային ափ, Կովկասի Սևծովյան ափեր Ռուսաստանում, Անատոլիական ափ և Ռումելի ափ Թուրքիայում։ Արևմուտքում և հյուսիսարևմտյան ափին կան կտրուկ կտրվածքներ, Ղրիմի ցածրադիր շրջանում հիմնականում անփոփոխ է, բացառություն են կազմում հարավային լեռնոտ ափերը և Թարխանկուտ թերակղզին արևմուտքում։ Ծովի արևմտյան և արևելյան ափերին ընդհուպ ծովին են մոտենում Կովկասի և Պոնտոսի լեռները։
Սև ծովում կղզիներ քիչ կան։ Ամենամեծ կղզին Ջարիլգաչ կղզին է, որի տարածքը կազմում է 62 կմ²։ Մնացած կղզիները ավելի փոքր են։ Ավելի մեծ կղզիներն են Բերեզան և Զմեինի կղզիները (երկու կղզիների տարածքներն էլ փոքր է 1 կմ²-ուց)։
Շտեթեն (Բոդենզեե)
Շտեթեն  (Stetten), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Սև ծով
Երկրաբանություն
Սև ծովը տեղակայված է Հարավարևելյան Եվրոպայի և Փոքր Ասիայի միջև գտնվող մեկուսացված իջվածքում։ Այդ իջվածքը ձևավորվել է միոցենի դարաշրջանում՝ ակտիվ լեռնագոյացման գործընթացում, երբ հին Թետիս օվկիանոսը բաժանվել է մի քանի առանձին ջրամբարների (որոնցից հետագայում, բացի Սև ծովից, առաջացել են Ազովի, Արալյան և Կասպից ծովերը) ։
Սև ծովի ձևավորման վերաբերյալ գոյություն ունեցող վարկածներից մեկի համաձայն՝ 7500 տարի առաջ այն Երկրի վրա գոյություն ունեցող ամենախոր քաղցրահամ լիճն էր. այդ ժամանակ նրա մակարդակը ներկայիս մակարդակից ցածր էր 100 և ավելի մետրով։ Սառցե դարաշրջանի ավարտին Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը բարձրացել է, և առաջացել է Բոսֆորի նեղուցը։ Այդ ժամանակ հեղեղվել են ընդհանուր առմամբ 100 հազ․ քառ․ կմ տարածք (բարեբեր հողեր, որ արդեն մշակվում էին ժողովրդի կողմից)։ Այս լայնատարած հողերի հեղեղումն էլ հավանաբար հիմք է հանդիսացել համաշխարհային ջրհեղեղի մասին առասպելի համար ։ Հետաքրքիր է, որ ծովի ձևավորման մասին նմանատիպ տեսակետ է արտահայտել Պլինիոս Ավագ։ Սև ծովի առաջացումը, ըստ այդ վարկածի, հավանաբար դարձել է քաղցրահամ ջրերի կենդանական աշխարհի ոչնչացան պատճառ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել ծովի ընդերքի ծծմբաջրածնային թունավորում ։
Շտեթեն (Բոդենզեե)
Մտնում է Բոդենզե շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 987 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 4,30 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 35 054։
Սև ծով
Երկրաբանություն
Սևծովյան իջվածքը բաղկացած է երկու մասերից՝ արևմտյան և արևելյան՝ առանձնացված բարձրացումով, որ Ղրիմի թերակղզում բնական շարունակությունն է։ Ծովի հյուսիսարևմտյան մասը բնութագրվում է խութերի համեմատաբար լայն շերտով (մինչև 190 կմ)։ Հարավային (պատկանում է Թուրքիային) և արևելյան (Վրաստան) ափերը զառիվեր են, խութերի շերտի լայնությունը չի գերազանցում 20 կմ-ը և կտրտված է ձորերով ու կանյոններով։ Սև ծովի մայրցամաքային թեքությունը կտրտված է ստորջրյա հովիտներով։ Ծովի հարավում՝ Սինոպի և Սամսունի միջև, ափին զուգահեռ տարածված են ստորջրյա խութեր։ Սևծովյան ավազանի կենտրոնական մասը համեմատաբար հարթ է։ Ղրիմի ափին և Կովկասի սևծովյան ափին ծովի խորությունը ափից մի քանի կմ հեռավորության վրա արդեն գերազանցում է 500 մետրը ։ Ծովի առավելագույն խորությունը (2210 մ) նրա կենտրոնական մասում է՝ Յալթայից հարավ։
Ծովի հատակը ձևավորող ապարներից ափերի մոտ գերակշռում են բեկորային հանքատեսակներ՝ կոշպ ապարները՝ քարախիճ, մանրախիճ, ավազ։ Ափին հեռանալուն զուգահեռ դրանց փոխարինում են մանրահատիկ ավազն ու ալևրիտները։ Սև ծովի հյուսիսարևմտյան մասում տարածված են խեցաքարերը։
Շտեթեն (Բոդենզեե)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սև ծով
Երկրաբանություն
Ծովի հատակում առկա օգտակար հանածոներից են նավթն ու բնական գազը հյուսիսարևմտյան խութերում, մերձափնյա տարածքներում՝ տիտանամագնիական ավազները (Թամանի թերակղզի, Կովկասի սևծովյան ափ) ։
Մեթանի պաշարները, որ գազային հիդրատների տեսքով հանդիպում են Սև ծովի խորջրյա պաշարներում, առաջին անգամ հայտնաբերվել են Газпром ВНИИГАЗ-ի աշխատակիցներ Ա․ Եֆրեմովայի և Բ․ Ժիժչենկոյի կողմից 1972 թվականին (գիտահետազոտական նավարկություն «Մոսկվայի համալսարան» ), որոնց ծավալները ժամանակակից տվյալներով կարող են հասնել 25-49 տրիլիոն խորանարդ մետրի ։
Ջրաբանություն և ջրաքիմիա
Սև ծովի ջրայի հաշվեկշիռը կազմում մտնում են հետևյալ բաղադրիչները ՝ Տեղումների մեծ քանակը, Ազովի ծովից և գետային հոսքերից մուտք գործող ջրերի քանակը՝ գերազանցում է մակերևույթից գոլոշիացող ջրի քանակին, որի հետևանքով Սև ծովի մակարդակը 20-ից 30 սմ-ով բարձր է Մարմարա ծովի մակարդակից։ Դրա հետևանքով ձևավորվում է վերին հոսանք, որը ուղղված է Սև ծովից Բոսֆորի նեղուցով։ Ներքին հոսանքը, որը դիտվում է ջրի ստորին շերտերում ավելի քիչ և ուղղված է Բոսֆորի նեղուցով հակառակ ուղղությամբ («ստորջրյա գետ» Սև ծովի հատակում)։ Այս հոսանքների համագործակցությունը լրացուցիչ պահպանում է ծովի ուղղահայաց շերտավորությունը, ինչպես նաև օգտագործվում է ձկների կողմից ծովերի միջև տեղափոխությունների համար։
Պետք է նշել այն փաստը, որ Ատլանտյան օվկիանոսի հետ դժվարեցված ջրափոխանակության և հենց Սև ծովի համեմատաբար փոքր չափսերի հետևանքով ծովում մակընթացությունների մեծությունը փոքր է և դիտվում է միայն սարքերի օգնությամբ ։ Դրա հետ մեկտեղ ուժեղ ձմեռային քամիների հետևանքով շատ լավ արտահայտված են առափնյա ալեկոծությունները, որոնք ավազանի հյուսիսարևմտյան հատվածում հասնում են մինչև 2 մետր բարձրության ։ Ձմեռային փոթորիկների ազդեցության տակ կարող են առաջանալ 6-ից 8 մետր բարձրության ալիքներ։ Ծովախորշերում պարբերաբար տեղ են գտնում կանգնած ալիքները՝ ջրի մակարդակի տեղում տատանումները, 40-ից 50 սմ ամպլիտուդայով և մի քանի րոպեից մինչև մի քանի ժամ տատանման տևողությամբ ։
Սև ծովում գրեթե բացակայում է ջրի տարբեր շերտերի միջև շրջապույտը, և այդ գործոնով նա համարվում է աշխարհի խոշորագույն ջրային ավազանը։ Սև ծովի երկու ջրային շերտերը՝ մակերևույթային քաղցրահամ, որը հարուստ է թթվածնով և ջեմաստիճանով ավելի մոտ օդին ու խորքային ավելի աղի և խիտ, մշտական ջերմաստիճանով, անթթվածին (անաերոբ գոտի), բաժանված ջրի սահմանամերձ գոտիով, որը տեղակայված է 30-ից 100 մետր խորության վրա (այսպես կոչված սառը միջին շերտ, կամ ՍՄՇ)։ Ջերաստիճանը միշտ ցածր է խորքային ջրերից, քանի որ ձմռանը սառչելով նա չի հասցնում տաքանալ ամռանը։ Ջրի շերտը որտեղ կտրուկ փոխվում է ջերմաստիճանը կոչվում է թերմոկլին, աղության արագ փոփոխության շերտը գալոկլին, ջրի խտության (կախված է աղիությունից և ջերմաստիճանից) պիկնոկլին։ Սև ծովի ջրի հատկությունների այդ բոլոր կտրուկ ուղղահայաց փոփոխությունները կենտրոնացված են ՍՄՇ շրջանում։ Ջրի աղիության, ջերմաստիճանի և խտության այդպիսի շերտավոր ուղղահայաց կառուցվածքը խոչնդոտում է ծովի ուղղահայաց տեղափոխությանը և ծովի ավազանի ծծմբաջրածնային շերտերին թթվածննով հարստացմանը  ։ Սև ծովում 150-ից 200 մետր խորությունների վրա գտնվում է քիմոկլինը, այսինքն հիդրոքիմիական պարամետրների կտրու փոփոխության շերտը (առաջին հերթին, դա թթվածնային և ծծմբաջրածնային գոտիներում է)։
Սև ծովում գտնվող ծծմբաջրածնի առաջացման համընդհանուր ընդունման արժանացած կարծիքը բացակայում է։ Կա կարծիք, որ այդ միացությունը Սև ծովում առաջանում է գլխավորապես ծծումբ առաջացնող բակտերիաների շնորհիվ, որը կտրուկ արտահայտված է ջրի շերտավորության և ջրի թույլ ուղղահայաց փոխանակության հետևանքով։ Ծծմբաջրածնի կենտրոնացումը աճում է 150 մետրն խորությունից կազմելով 0,19 մլգ 1 լ ծովի ջրում, մինչև 2000 մետր խորություններում, որտեղ հասնում է առավելագույն կենտրոնացմանը այն կազմում է 9,6 մլգ/լ ջրումводы.։ Այդ իսկ պատճառով միջին կոնցետրացիան կազմում է 5,73 մլգ/լ 1240 մետր խորությունում։ Սև ծովում ծծմբաջրածնի մոտավոր քանակը կազմում է 3,1 միլիարդ տոննա ։ Սև ծովի վերջին տարիներում կատարած որոշ հետազոտություններ թույլ են տալիս ասել, որ այն հսկայական պահեստ է ոչ միայ ծծմբաջրածնի համար այլ նաև մեթանի, որը ամենայն հավանականությամբ նույնպես առաջացել է միկրոօրգանիզմների ներգործության ներքո, ինչպես նաև երկրի ընդերքից ։
Ջրի շրջապտույտը հիմնականում կատարվում է ջրի վերին շերտում։ Ջրի այդ շերտի աղիությունը կազմում է մոտավոր 18 պրոմիլ (Միջերկրականում 37 պրոմիլ) և հարուստ է թթվածնով և այլ տարերով, որոնք անհրաժեշտ են կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեության համար։ Այդ շերտը Սև ծովում ենթարկված է ցիկլոնային ուղղությամբ շրջանաձև շրջանառության՝ ավազանի ամբողջ մակերեսով։ Միաժամանակ ծովի առափնյա հատվածներում միշտ դիտվում է ջրի տեղական շրջանառություն անտիցիկլոնային ուղղության։ Ջրի վերին շերտերի ջերմաստիճանը, տարվա ժամանակից կախված, բաց ծովում տատանվում է միջինը 6-ից 25 °C -ի սահմաններում, երբեմն ամռանը ծանծաղուտներում ծովի ափին  հասնելով 30 °C-ի և ձմռանը սառճելով առափում։
Ստորին շերտը, ծծմբաջրածնի խտության հետևանքով չի պարունակում կենդանի օրգանիզմներ, բացառությամբ մի շարք անաերոբաբային ծծմբային բակտերիաների (նրանց կենսագործունեության աղբյուրը հենց ծծմբաջրածինն է)։ Աղիությունը այստեղ աճում է 22-ից 22,5 պրոմիլի, միջին ջերմաստիճանը կազմում է ~8,5 °C, ջերմաստիճանը առավելագույն խորություններում կազմում է 9,0-ից 9,1 °C ։
Սև ծովի հոսանքներ
Սև ծովի հոսանքների սխեմայի մեջ առանձնանում են երկու խոշոր փակ շրջապտույտներ, որի ալիքի երկարությունը հասնում է 350-ից 400 կմ։ Օվկիանոսագետ Նիկոլայ Կնիպովիչի պատվին, որը առաջինն է նկարագրել այդ սխեմաները, այն անվանել են «Կնիպովիչի ակնոցներ» ։
Կլիմա
Սև ծովի կլիման նրա միջմայրցամաքային դիրքի հետևանքով, հիմնականում մայրցամաքային է ։ Կովկասի սևծովյան ափը և Ղրիմի հարավային ափերը պաշտպանված են լեռներով սառը հյուսիսային քամիներից և դրա հետևանքով ունեն մեղմ միջերկրածովյան կլիմա, իսկ Տուապսեից հարավարևելք խոնավ մերձարևադարձային կլիմա։ Սև ծովի եղանակի վրա զգալիորեն մեծ ազդեցություն է թողնում Ատլանտյան օվկիանոսը, որի վրա առաջանում է ցիկլոնների մեծ մասը, որոնք բերում են ծով վատ եղանակ և փոթորիկներ։ Ծովի հյուսիսարևելյան ափերում, հատկապես Նովոռոսիյսկի շրջանում, ոչ բարձր լեռները խոչընդոտ չեն հանդիսանում հյուսիսային սառը օդային զանգվածների համար, որոնք անցնում են նրանց միջով, կազմում են ուժեղ սառը քամի (բոր), տեղի բնակիչները այն անվանում են «նորդ ոստ» ։ Հարավարևմտյան քամիների միջոցով սովորաբար սևծեվյան շրջան է բերվում տաք և բավականին խոնավ միջերկրաջովյան օդային զանգվածները։ Ամառվա ընթացքում ծովի վրա գտնվում է Ազովյան անտիցիկլոնի լեռնաճյուղը։ Արդյունքում ծովի մեծ հատվածի համար բնորոշ է տաք խոնավ ձմեռներ և չոր ամառ ։ Սև ծովի հյուսիսային մասի հունվարյան միջին ջերմաստիճանը մոտավորապես կազմում է −1ից -3 °C (Օդեսայի հատվածում), բայց առանձին տարիներում կարող է իջնել մինչև -10 °C և ավելի ցածր։ Այն հատվածները որոնք ընկած են Ղրիմի հարավային ափում և Կովկասի առափնյա հատվածնեում, ձմեռը զգալիորեն մեղմ է՝ ջերմաստիճանը հազվադեպ է իջնում +5 °C-ից։ Ձյունը այնուամենայնիվ պարբերաբար տեղում է ծովի հյուսիսային ափերին։ Ծովի հյուսիսում հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +23-ից +25 °C։ Առավելագույն ջերմաստիճանը այդքանել մեծ չէ, ի շնորհիվ ջրամբարի մեղմող ներգործունեության և սովորաբար չի գերազանցում 37 °C-ը։ Սև ծովի ափի ամենատաք տեղը դա Կովկասի ափամերձ հատվածն է, հատկապես Գագրա քաղաքը՝ ժամանակակաից Աբխազիայի տարածքում (միջին ջերմաստիճանը +17 °C)։
Սև ծովի հարավային մասի կլիմայի վրա ազդեցություն են ունենում Պոնտական լեռները, որոնք արգելք են հանդիսանում հարավից տաք օդային զանգվածների ներթափանցման համար և միևնույն ժամանակ հյուսիսց եկող սառը օդային զանգվածները հասցնում են տաքանան և խոնավանան։ Այդ իսկ պատճառով Սև ծովի հարավային ափում կլիման մոտ է մերձարևադարձային ծովային կլիմային։ Նա ավելի մեղմ է քան նրա հյուսիսային մասինը, միևնույն ժամանակ քիչ խոնավ, քան Կովկասի սևծովյան ափը։ Փետրվարի միջին ջերմաստիճանը մոտավորապես կազմում է +7 °C, օգոստոսինը +23 °C (ամենացուրտ և ամենատաք ամիսները)։ Դրա հետ մեկտեղ ամռանը ջերաստիճանը հազվադեպ է գերազանցում +30 °C-ը, իսկ ձմռանը միայն մեկ երկու անգամ հնարավոր է թույլ ցրտահարություն։ Ձյունը նույնպես հնարավոր։ Դրա հետ մեկտեղ հյուսիսային հատվածներին միջերկրածովյան կլիմյին բնորոշ Սև ծովի հարավային հատվածի կլիման նման ջերմաստիճանային ռեժիմում տարբերվում է տեղումների համաչափությամբ՝ ամռանը նրանք նույնպես հնարավոր են։
Սևծովյան շրջանում ամենից շատ տեղումներ դիտվում են Կովկասի ափին (մինչև 1500 մմ տարին), ամենաքիչը ծովի հյուսիս արևմտյան հատվածում (մոտավորապես 300 մմ տարին)։ Ամպամածությունը տարվա ընթացքում միջին հաշվարկով կազմում է 60% առավելագույնը ձմռաը և նվազագույնը ամռանը։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Ծովի բուսական աշխարհը ներառում է 270 տեսակի բազմաբջջավոր կանաչ, մուգ դարչնագույն, կարմիր հատակին նստող ջրիմուռներ (ցիստոզիրա, ֆիլոֆորա, զոստերա, կլադոֆորա, էնտերոմորֆա, ուլվա և այլն)։ Սև ծովի ֆիտոպլանկտոնի կազմի մեջ ավելի քան 6000 տեսակ է։ Նրանց մեջ են մտրակավորները, այդ թվում դինոֆլագետլատները, տարբեր դիատոնային ջրիմուռներ, կոկոլիտոֆորիդներ և այլն։ Սև ծովի կենդանական աշխարհը համեմատաբար ավելի աղքատիկ է, քան Միջերկրական ծովինը։ Այստեղ բացակայում է ծովային աստղ, ծովոզնի, ծովային լիլյա, ութոտանի, սիպել, կաղամարմին, կորալ։ Սև ծովում ապրում են 2500 տեսակ կենդանիներ (նրանցից 500 տեսակը միաբջիջ, 160 տեսակ ողնաշարավորներ, 200 տեսակ կակղամորթներ, մնացածը տարբեր տեսակի անողնաշարավորներ), համեմատության համար, միջերկրական ծովում այն մոտավորապես 9000 տեսակ։ Ծովի կենդանական աշխարհի սակավության հիմնական պատճառներից են համարվում՝
* Ծովի քիչ աղիության * 150 մետր խորություններում ծծմբաջրածնի մշտական ներկայությունը
Դրա պատճառով Սև ծովը հարմար է բնակության համար գլխավորապես փոքր ջրային և առափնյա կենտանիների տեսակներին։
Սև ծովի հատակում բնակվում են միդիաները, ոստրեները, Flexopecten glaber ponticus սանրիկները, ինչպես նաև գիշատիչ մալյուսկա երակային ռապանաները, որոնք բերվել են նավերի միջոցով հեռու արևելքից՝ հիմնական թշնամինրի բացակայության պայմաններում (ծովային աստղերի և այլ գիշատիչների, որոնք սնվում են ռաանաներով), բազմացավ միայնակ ոչնչացնելով ու վերացման վտանգի տակ դնելով միյուսներին (ոստրեներին և սևծովյան սանրիկներին) մալյուսկիներին ։ Առափնկա նեղ կիրճերի ժայռերի և քարերի մոտ ապրում են բազմաթիվ Խաչափառներ, կան մանր ծովախեցգետիններ, հանդիպում են մեդուզաների տարբեր տեսակներ (առավել տարածված է արմատաբերաններ և աուրելիա) ակտինիաներ և սպունգներ։
Ձկների մեջ, որոնք բնակվում են Սև ծովում՝ տարբեր տեսակի ցլիկաձկներ, ազովյան խամսա, սևծովյան խամսա, փշոտ շնաձուկ, գետային տափակաձուկ, վահանաձև տափակաձուկ, հինգ տեսակի երկայնաձուկ, կապտաձուկ, եվրոպական խեկ, ծովային պերկես, մորավաձուկ (սովորական սուլթանաձուկ), պիկշա, սկումբրիա, ստավրիդա,  սևծովազովյան ծովատառեխ, սևծովազովյան կլիկ, ծովասեղ, ծովաձի և այլ տեսակներ։ Հանդիպում են թառափներ (բելուգա, զութխի, սևծովազովյան և անտարկտիկական թառափներ) և սևծովյան սաղմոն։
Սև ծովի վտանգավոր ձկների շարքում են ծովային վիշապիկը (առավել վտանգավոր է մեջքի լողաթևի և խռիկաների կափարչների ծակող փշերը), սևծովյան և նկատվող կարիճշները,  կատվաձկների մի տեսակ՝  ծովակատուն պոչին թունավոր փշերով ։ Միյուս կատվածուկը՝ ծովաղվեսը թունավոր չէ, բայց ծածկված է փշերով իսկ պոչին ծակող փշերով, պաշտպանվելուց նա կարող է հասցնել մեծ թվով քեռծվածքներ և ծակծկել։
Թռչյուններից տարածված են որորներ, մրրկահավեր, սուզաբադեր, ձկնկուլներ և մի շարք այլ տեսակներ։ Կաթնասուներից Սև ծովում ներկայացված են երկու տեսակ դելֆիններով (սպիտակակող դելֆին և աֆալինա), ազովասեվծովյան սովորական ծովախոզուկներ (երբեմն անվանում են ազովյան դելֆին), ինչպես նաև սպիտակափոր փոկ ։
Կենդանիների որոշ տեսակներ, որոնք մշտական չեն բնակվում Սև ծովում, հիմնականում բերվում են այնտեղ Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցով հոսանքի շնորհիվ, կամ լողում են ինքնուրույն։
Հետազոտման պատմություն
Սև ծովի հետազոտությունները սկսվել են անտիկ ժամանակաշրջանից, հույների նավարկությունների հետ մեկտեղ, որոնք ծովի ափերին ստեղծել էին իրենց բնակավայրերը։ Արդեն մ․թ․ա․ 4-րդ դարում հին հունական գրականությունմ կային աշխատանքները ծովերի և ծովագնացությունների մասին՝ հին նավավարության ձեռնարկները։ Հունական և հռոմեական հեղինակաները, հատկապես Պլինեի Ավագը, շատ հավաստի ներկայացրել է ծովի երկրաչափական չափսերը, նրա խորությունը, շեշտել խիստ կլիման։ Ներկայացնելով գետերը, որոնք թափվում են ծով, անտիկ հեղինակաները նշում էին նրանց անալիացման գործոնը, որը ձևավորելով ջրավազանի աղության նվազեցմումը։  Հունական և հռոմեական աշխարհագետները տեղեկացնում էին ձկների սեզոնային միգրացիաների մասին ՝ դեպի Մարմարա և Էգեյան ծովեր և հակառակը, ինչպես նաև ծովի մեջ ներքին միգրացիան։
Ռուսական ջրագրական աշխատանքները Սև ծովում սկսվել են միայն Պետրոս Մեծի իշխանության օրոք։ Սև ծովի ուսումնասիրման գործում կարևոր գործոն դարձավ 1696 թվականին «Ամրոց» նավի նավարկությունը Ազովի ծովից դեպի Կոստանդնուպոլիս ։ Պետրոսը նավարկության ժամանակ նավերը հանդերձավորում էր, հանձրարարել ճանապարհի ընթացքում կատարել քարտեզագրական աշխատանքներ։ Դրա հետևանքով կազմվեց «Սև ծովի ուղիղ քարտեզ Կերչից դեպի Արքա Գրադ», անցկացնելով խորության չափումներ։ XVIII դարի երկրորդ կեսը նշանավորվեց Ռուսական կայսրության համար Թուրքերի հետ պատերազմներով դեպի Սև ծով ելքի համար, որի հետ զուգահեռ իրականացվում էին նրա ջրաբանական հետազոտությունները։
Ծովի առավել լուրջ հետազոտությունները վերաբերվում են XVIII—XIX դարերի վերջերում։ Մասնավորապես այդ դարերի ընթացքում ռուս գիտնականներ ակադեմիկոսներ Պետեր Պալասը և Միդենդորֆը հետազոտել են Սև ծովի ջրի հատկությունները և բուսականությունը։ Այդ տարիների կարևոր գիտական արշավներից է ռուս-ֆրանսիական համատեղ արշավը նավապետ Գոտեի, կապիտան լետյենանտ Մ․Բ․ Վերխանի և ղեկապետ Գրիգոեվի ղեկավարությամբ (1820 թվական), «Նիկոլայ» երկկայմ առագաստանավով և «Գոլուբոկ» զբոսանավով Եգոր Մանգանարիի ջրաբանական արշավը (1826-ից 1836 թվականներ), Լեյտենանտ Գրիգորի Բուտակովի և Իվան Շեստակովի արշավը «Պոսպեշնի» և «Սկորի» միակայմ առագաստանավերով (1847֊ից 1850 թվականներին)։ 1816 թվականին հայտնվեց Սևծովյան ափի նկարագրությունը, որը կատարել էր Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելինգսհաուզենի կողմից, 1817 թվականին թողարկվեց Սև ծովի առաջին քարտեզը, 1842 թվականին առաջին ատլասը, 1851 թվականին առաջին նավավարության ձեռնարկը։ Ծովի կենդանական և բուսական աշխարհի հետազոտության մեջ մեծ ներդրում ունենալու առումով կարելի է առանձնացնել մի քանի գիտնականների, որոնցից են Հենրիխ Ռատկենը, Կարլ Կեսսլերը, Վ․ Ի․ Չերնյավսկին, Վասիլի Ուլյանինը, Նիկոլայ Բոբրեցկին և Ն․ Ա․ Գրեբնիցկին։ 1801 թվականին Նիկոլաևում հիմնադրվեց Սև ծովին կից առաջին ջրաօդերևութաբանական կայանը, հետագա տարիներում այդպիսի կետեր կառուցվել են Խերսոնում, Օդեսայում և այլ վայրերում ։
Սև ծովում մշտական գործող կենսաբանական կայանների կառուցման նախաձեռնությունը պատկանում է ռուս անվանի գիտնական և ճանապարհորդ Միկլուխո-Մակլային։ 1871 թվականից Սևաստոպլում սկսեց գործել առաջին կենսաբանական կայանը (ներկայումս Հարավային ծովերի կենսաբանության ինստիտուտ), որը զբաղվում էր Սև ծովի կենդանի աշխարհի պարբերական հետազոտություններով ։ Սև ծովի գիտական հետազոտության պարբերական բնույթի սկիզբը տրվեց XIX դարի վերջերում տեղի ունեցած երկու իրադարձությունները՝ բոսֆորյան հոսանքների հետազոտությունը (1881-ից 1882 թվականներին) և իրականացված երկու օվկիանոսագիտական խորաչափական արշավները   (1890-ից 1891 թվականներին)։ XIX դարի վերջում Իոսիֆ Շպինդլերի ղեկավարությամբ իրականացված արշավը բացահայտեց ջրի խորքային շերտերում ծծմբաջրածին առկայությունը, հետագայում արշավի մասնակից հայտնի ռուս քիմիկոս Զելինսկին տվեց այդ երևույթի բացատրությունը ։
Սև ծովի հետազոտությունները շարունակվեցին նույնիսկ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո։ Ավազանի էկոլոգիայի և ջրաբանության հետազոտության մեծ զգալի արդյունքների հասավ Ազովասևծովյան գիտաարհեստագործնական արշավը Նիկոլայ Կնիպովիչի ղեկավարությամբ (1922-ից 1928 թվականներ), Սևծովյան օվկիանոսագիտական արշավը (1923-ից 1935 թվականներ)։ 1919 թվականին Կերչում ստեղծվեց ձկնաբանական կայան (հետագայում վեածվելով Ծովային ձկնատնտեսության և օվկիանոսագիտություն  Ազովասևծովյան ինստիտուտ, այժմ Հարավային ծովային ձկնատնտեսության և օվկիանոսագիտական գիտահետազոտական ինստիտուտ կամ ՀրվՁՕԳՀ)։ 1929 թվականին Ղրիմում, Կացիվելիում բացվեց ծովային ջրաֆիզիկական կայան (այժմ Ուկրաինայի գիտությունների ազգային ակադեմիաի ծովային ջրաֆիզիկայի ինստիտուտի փորձարարական բաժնի)։
Սև ծովի շրջանի ջրի հետազոտությանը ուղղված գիտական գործունեությունը կանգնացվեց Հայրենական մեծ պատերազմի պատճառով, ջրաօդերևութաբանական ծառայությունները ուղղորդվեցին բանակի և նավատորմի կարիքները հոգալու համար։ Պատերազմի ավարտից անմիջապես հետո գիտական աշխատանքները վերսկսվեցին ամբողջ ուժով։ Միջազգային ջրաֆիզիկական տարին (1957-ից 1959 թվականներ) նշանավորվել են ծավալուն ընդգրկումով միջգերատեսչական արշավներով պրոֆեսոր Ն․ Բելինսկու գլխավորությամբ։ Սև ծովի հետազոտության վերջին տարիներում ավելի շատ սկսեցին հիմք ընդունել նոր տեխնիկական հայտնագործությունները (ռադիոնավագնացության կորդինատային համակարգ, այնպիսի չափողական գործիքներ ինչպիսին է ալիքագրաֆ, էխոգրաֆ, ավտոմատ ինքնագրերը)։ Հոսանքների հետազոտության համար սկսեցին օգտագործել հատուկ հետազոտական նավեր, ինչպես նաև օդանկարահանումների տվյալները ։ 1957 թվականից իրականացվում է Սև ծովի հատակի պարբերաբար սեյսմիկ հետազոտություններ, 1975 թվականին հոտազոտական նավից առաջին անգամ իրականացվեց խորջրային հորատում (1 կմ խորության վրա) ։
1970-ից 1980 ական թվականների հետազոտությունների արդյունքները նոր հիմք դարձան Սև ծովի ջրի շրջապտույտի և ջավալի, ու ջրի աղտոտվածության մասին։ Հատակի ռելիեֆի և գետնի մասին մանրամասն հետազոտությունները և տվյալների հավաքագրումը հնարավորություն են տվել 1990 -ական թվականներին թողարկել նավագնացության քարտեզների մանրամասն հավաքածու, որը Սև ծովի տարածքը  ամբողծությամբ ներառում է իր մեջ ։  1980 թվականին Կանցիվելում ծովային ջրաֆիզիկայի կայանում կառուցվել է Եվրոպայում առաջին օվկիանոսագիտության կառամատույցը ։ 1980-ական թվականների կեսերին ծովի գիտական հետազոտությամբ զբաղվում էին արդեն տասնյակ կազմակերպություններ, որոնք ունեին տպավորիչ օվկիանոսագիտական նավատորմ։ XX դարի վերջում ավելացավ միջպետական գիտական ծրագրերի և արշավների դերը, այսպես 1990-ից 1995 թվականներին Բուլղարիայի, Ռուսաստանի, Ռումինիայի, ԱՄՆ-ի, Թուրքիայի, Ուկրաինայի գիտնականները համատեղ աշխատել են  HydroBlack, CoMSBlack, NATO TU Black Sea ծրագրերով ։  Տարբեր երկրների հետազոտողների ջանքերը ուղղված են համաքված մեծ ծավալի տեղեկությունների հավաքագրմանը և մշակամանը ի շնորհիվ հաշվարկված կարգի։ Միջազգային արշավները լուծում են միջկարգապահական խնդիրները, առաջին հերթին ուղղված է էկոլոգիական մոնիթորինգի անցկացման վրա (օրինակ՝ 1998-ից 2004 թվականներին ԱՏԷՄԻԳ-ի հովանու ներքո անցկացված հետազոտությունները) ։
Տրանսպորտային նշանակություն
Սև ծովով է անցնում միջազգային տրանսպորտային ՏՐԱՍԵԿԱ (TRACECA` Transport Corridor Europe — Caucasus — Asia, Եվրոպա — Կովկաս— Ասիա) ուղղին։ Սևծովյան նավահանգիստները համարվում են մի քանի պանեվրոպական տրանսպորտային միջանցքը։
XX և XXI դարերի սահմանագծին Ազովի և Սև ծովի ավազանների փոխադրումների ավելի քան կեսը ընկնում էին արտաքին առևտրին։ Բացի հիմնական տեղ զբաղեցնող նավթից և նավթամթերքից արտահանվում էին հանքաքարեր, մետաղ, ցեմենտ (վերջին տարիներին հիմնական արտահանվող ապրանքներից են դարձել սերմը, որը ավել վաղ ժամանակներում հակառակը ամենաշատն էր ներկրվում)։ Ներկրման առավել մեծ ծավալը ընկնում է գունավոր մետղների, մետաղի, շաքարի և այլ սննդամթերքի, ավտոմեքենաների և սարքավորումների վրա ։ Սև ծովի ավազանում լավ զարգացած է բեռնարկղային փոխադրումները, գործում է խոշոր բեռնարկղային տերմինալներ։ Զարգանում է լիխտերների օգնությամբ տեղափոխությունը, աշխատում է երկաթգծային լաստանավային գետանցը Չերնոմորսկոեից (Ուկրաինա) դեպի Վարնա (Բուլղարիա) և Չերնոմորսկոեից (Ուկրաինա) դեպի Բաթումի (Վրաստան)։ Սև ծովում զարգացած է նաև ուղևորափոխադրումները (ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո նրանց ծավալը զգալիորեն նվազել է)։
Բեռնափոխադրումների ծավալով (2010 թվակին տվյալներ) Սև ծովի առավել խոշոր նավահանգիստներն են՝ Նովոռոսիյսկի ծովային առևտրային նավահանգիստը (Ռուսաստան, 76,2 մլն տոննա), Կասպիան խողողովակաշարային կոնսորցիումի նավթային նավահանգիստ (Ռուսաստան, 36,4 մլն տոննա), Օդեսայի ծովային առևտրային նավահանգիստ (Ուկրաինա, 24,7 մլն տոննա), Տուապսեինյան  ծովային առևտրային նավահանգիստ (Ռուսաստան, 18,5 մլն տոննա), Յուժնիյ  ծովային առևտրային նավահանգիստ (Ուկրաինա, 18,2 մլն տոննա), Մարիուպոլյան  ծովային առևտրային նավահանգիստ (Ուկրաինա, 15,9 մլն տոննա), Իլիչևյան  ծովային առևտրային նավահանգիստ (Ուկրաինա, 15,0 մլն տոննա), Էրդմիր (Թուրքիա, 13,0 մլն տոննա)։
Դոն գետով, որը թափվում է Ազովի ծով, անցնում է գետային ջրային ճանապարհ, որը միացնում է Սև ծովը Կասպից ծովին (Վոլգա-Դոն նավարկելի ջրանցքով և Վոլգայով), Բալթիկ ծովին և Սպիտակ ծովին (Վոլգա-Բալթյան ջրային ճանապարհով և Բելամորա-Բալթյան ջրանցքով)։ Դանուբ գետը ջրանցքների համակարգի շնորհիվ միացնում է Հյուսիսային ծովին։
Ձկնարդյունաբերություն
XX դարի վերջին տարիներին և XXI դարի սկզբին ձկնային պաշարները զգալիորեն նվազեցին ձկնաորսության և ծովի էկոլոգիական վիճակի վատացման պատճառով։ Զգալի խնդիր է ներկայացնում արգելված հատակային ուռկանաորսումը և որսագողությունը, հատկապես թառափավորներինկատմամբ։
Ռեկրեացիոն նշանակություն
Բարենպաստ կլիմայական պայմանները Մերձսևծովյան շրջաններում պայմանավորում է նրա զարգացումը որպես կարևոր կուրորտային շրջան։ Խոշոր կուրորտային շրջաններին է առնչվում՝ Ղրիմի հարավային ափը (Յալթա, Ալուշտա, Սուդակ, Կոկտեբել, Թեոդոսիա), Կովկասի սևծովյան հատվածը (Անապա, Գելենջիկ, Սոչի), Պիցունդա, Գագրա, Բաթումի, Բուլղարիայի սևծովյան ափը (Ոսկե Ավազներ և Արևային ափ), Ռումինիայի սևծովյա ափը (Մամայա, Էֆորիե)։ Կովկասի սևծովյան հատվածը համարվում է Ռուսաստանի դաշնության հիմնական կուրորտային շրջանը։ 2005 թվականին այստեղ այցելել են մոտավորապես 9 միլիոն զբոսաշրջիկ, 2006 թվականին ըստ Կրասնոդարի երկրամասի ղեկավարների կանխատեսումների այդ թիվը պետք է հասներ ոչ պակաս քան 11-ից 11,5 միլիոն հանգստացող ։ Սև ծովի ռուսական ափում հաշվում է ավելի քան 1000 հանգստյան տներ, առողջարաններ և հյուրանոցներ, նրանց քանակը մշտապես աճում է ։ Սև ծովի ռուսական ափի տրամաբանական շարունակություննը է Աբխազիայի առափը, որի կարևոր կուրորտներն են Գագրան և Պիցունդանդեռ սովետական ժամանակներում եղել են հանրաճանաչ։ Կովկասի սևծովյան ափի կուրորտային ինդուստրիայի զարգացումը կանգ է առնում համեմատաբար կարճ եղանակային սեզոնով (համեմատելով օրինակ՝ Միջերկրական ծովի), էկոլոգիական, տրանսպորտային խնդիրներով, իսկ Աբխազիայում նրա կարգավիճակաի բաց մնալը և Վրաստանի հետ նոր զինված բախման վտանգը։
Էկոլոգիա և բնության պահպանություն
Սև ծովի ափամերձ հատվածը և գետային ավազանը, որոնք թափվում են նրա մեջ համարվում է մեծ անթրոպոգեն ազդեցության գոտի, որը մարդկանցով խիտ բնակեցված է եղել դեռ վաղ ժամանակներից։ Սև ծովի էկոլոգիական վիճակը ընդհանուր առմամբ անբարենպաստ է։
Ծովի էկոլոգիական հավասարակշռությունը խախտող հիմնական գործոններից կարելի է առանձնացնել հետևյալները՝
Սև ծովի ջրին և հյուսիսարևմտյան առափնյա հատվածներին, հատկապես Կերչյան նեղուցին զգալի վնաս են հասցրել 2007 թվականի նոյեմբերի 11-ին տեղի ունեցաց փոթորիկը, որի հետևանքով խորտակվեց բեռնանավ և մի քանի չորանավեր, որոնք տեղափոխում էին տեխնիկական ծծումբով։ Ջրում են հայտնվել ավելի քան 1600 տոննա մազութ և 6800 տոննա ծծումբ՝ Սև և Ազովի ծովերի ընդհանուր աղտոտվածության մակերեսը գերազանցում էր 660 կմ², իսկ ափի ընդհանուր աղտոտվածության ձգվում էր 183 կմ ։
Մի շարք մասնագետների կարծիքով Սև ծովի էկոլոգիական վիճակը վերջին տասնամյակներում վատացել է, չնայած նրան որ մերձսևծովյա երկրներից որոշի կողմից տնտեսական ակտիվության նվազման։ Ղրիմյան գիտության ակադեմիայի նախագահ Վիկտոր Տարասենկոն հայտնել է կարծիք, որ Սև ծովը աշխարհի ամենաաղտոտված ծովն է ։
Շրջակա միջավայրի պահպանման համար Սև ծովի շրջանում 1996 թվականին կայացվել է ACCOBAMS («Agreement on the Conservation of Cetaceans of the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantik Area») որոշումը, որտեղ գլխավոր հարցերից մեկն էր դելֆինների և կետերի պահպանումը ։
Հիմնական միջազգային փաստաթուղթը, որը կարգավորում է Սև ծովի պահպանման հարցերը, համարվում է Սև ծովի աղտոտումից պահպանության կոնվեցիան, ստորագրված է վեց սևծովյան պետությունների կողմից՝ Բուլղարիա, Վրաստան, Ռուսաստան, Ռումինիա, Թուրքիա և Ուկրաինա, 1992 թվականին Բուխարեստում (Բուխարեստի կոնվեցիա)։ 1994 թվականի հունիսին Ավստրիայի, Բուլղարիայի, Խորվաթիայի, Չեխիայի, Գերմանիայի, Հունգարիայի, Մոլդովայի, Ռումինիայի, Սլովակիայի, Սլովենիայի և Եվրոպական խորհրդի ներկայացուցիչները Սոֆիայում համագործակցության կոնվեցիա են ստորագրել Դանուբ գետի պապանության և կայուն զարգացման համար ։ Ինչպես հետևանք նշված համաձայնություններին ստեղծվել է Սևծովյան հանձնաժողով (Ստամբուլ) և Դանուբ գետի պահպանության միջազգային հանձնաժողով (Վիենա, 1998 թվական) ։ Նշված կառույցները իրականացնում են համակարգող գործողություն բնապահպանական ծրագրերին, իրականացվող կոնվեցիայի շրջանակներում։
1996 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Բուլղարիան, Վրաստանը, Ռուսաստանը, Ռումինիան, Թուրքիան և Ուկրաինան ընդունվել է մարտավարական նախագիծ Սև ծովի պահպանության և վերականգման համար։ Այդ իրադրության հիշատակի համար հոկտեմբերի 31-ին Սևծովյան երկրների շրջանում նշվում է Սև ծովի միջազգային օրը, կատարվում է ափերի մաքրում, այլ էկոլոգիական միջոցառումներ ։
Սև ծովը արվեստում
Սև ծովը և ղրիմյան բնությունը դարձել են հայազգի հայտնի ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու ներշնչանքի աղբյուրը։ Փոթորիկը և հանգիստ հարթությունը, ծովափերը, ժայռերը, աննկատ ծովախորշերը Սև ծովի ափին դարձել են նկարչի բազմաթիվ աշխատանքների պատկերման օբյեկտ ։ Թոդոսիայում գործում է Հովհաննես Այվազովսկու անվան ազգային պատկերասրահը։ Բարենպաստ կլիման և արևոտ օրերի զգալի քանակությունը գրավել է Սև ծովի ափին նախկին ԽՍՀՄ-ի բազմաթիվ կինոնկարահանողներին։ Բազմաթիվ ֆիլմեր, որոնք մտել են սովետական (ներկայումս ռուսական և ուկրաինական) կինեմատոգրաֆիայի պատմության մեջ, նկարահանվել է Օդեսյան կինոստուդիայում, Յալթայան կինոստուդիա  (սովետական ժամանակ 1963 թվականից Գորկու անվան մանկական և պատանեկան ֆիլմերի նկարահանման կենտրոնական կինոստուդիա, ակտիվորեն օգտագործվում էր ԽՍՀՄ-ի կողմից բնապայման նկարահանությունների համար), ինչպես նաև ուրիշ կինոընկերությունների կողմից  ։ Սև ծովն իրենց ֆիլմերում նկարահանել են նաև այլ ռեժիսորներ. այդ ֆիլմերից հայտնի են՝ «Վառ կարմիր առագաստները», «Երկկենցաղ մարդը», «Ադամանդե ձեռքը», «Իվան Վասիլևիչը փոխում է մասնագիտությունը», «Ասսա» և այլն։ Մեծ ճանաչում է ունեցել Սև ծովում Սերգեյ Էյզենշտեյնի նկարված «Պոտյոմկին զրահանավը»  կինոնկարը ։
Սևծովյան թեմատիկան իր արտացոլումն է գտել մի շարք գրողների և բանաստեղծների աշխատանքներում։ Այդպիսի ստեղծագործություններ են՝
Կենդանական աշխարհ
Կատեգորիա:Սև ծով
Սոքսուր (Ստորին Հռենոսի գավառ)
Սոքսուր (Saulxures), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 525 մարդ, բնակչության խտությունը` 40.89 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.84 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 55 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 345 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 234-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 111։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,8 %։ 234 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 214 անձ (126 տղամարդ և 88 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (5 տղամարդ և 15 կին)։ 111 անաշխատունակներից 34-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 44-ը` թոշակառուներ, իսկ 33-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Սպիտակաձյունիկ
Սպիտակաձյունիկը գերմանական հեքիաթ է՝ գրված Գրիմ եղբայրների կողմից։ 1-ին անգամ տպագրվել է 1812 թ. Գրիմների հեքիաթները ժողովածուում։ Տպագրվել է գերմաներեն, անվանվել է Sneewittchen («snee»-ձյուն, «witt»-սպիտակ, ներկայիս ուղղագրության համաձայն՝ Schneewittchen) և համարակալվել է որպես Հեքիաթ #53։ 1854 թվականին Գրիմները տպագրեցին հեքիաթի վերջնական տարբերակը ։
Հեքիաթում ընթերցողը հանդիպում է այնպիսի տարրերի, ինչպիսիք են՝ կախարդական հայելի, թունավոր խնձոր, ապակե դագաղ, և ոչ միայն տարրեր, գործող կերպարներից են Չար թագուհին և յոթ թզուկները, վերջիններս ի սկզբանե անուններ չունեին մինչ 1912 թվականին Բրոդվեյյան «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» (1912) ներկայացումը, իսկ արդեն Դիսնեյյան 1937 թվականի տարբերակում ստացել են այլ անուններ։ Գրիմների «Սպիտակաձյունիկ» վերնագրով պատմությունը չպետք է խառնել «Սպիտակաձյունիկը և Կարմրավարդը» (գերմ․ "Schneeweißchen und Rosenrot") պատմության հետ․ վերջինս նույնպես մշակվել է Գրիմ եղբայրների կողմից։
Աարնե-Թոմփսոն դասակարգման համակարգում նման հեքիաթները 709-րդ տիպին են պատկանում ։
Սյուժե
Ձմռան մի օր թագուհին բաց պատուհանի մոտ կար էր անում, հանկարծ ասեղը մատը ծակեց, և կարմիր արյան մի քանի կաթիլ ընկան սպիտակ ձյան վրա։ Թագուհին անչափ հավանում է սպիտակի և կարմիրի համադրությունը և ինքն իրեն ասում. «Երանի ես աղջիկ ունենամ, ով ձյան պես սպիտակ մաշկ կունենա, արյան պես կարմիր շուրթեր, և նրա մազերը կլինեն այս պատուհանի սև շրջանակի պես սև»։ Շուտով թագուհին աղջիկ է ծնում՝ ձյան պես սպիտակ մաշկով, արյան պես կարմիր շուրթերով և էբենոսափայտի պես սև մազերով։ Նրան անվանում են «Սպիտակաձյունիկ»։ Ցավոք, երեխայի ծննդից հետո թագուհին մահանում է ։
Մեկ տարի անց թագավորը նոր կին է բերում։ Այս կինը գեղեցիկ էր, բայց գոռոզ։ Նա մի կախարդական հայելի ուներ, ամեն օր կանգնում էր դրա առաջ և հարցնում, թե ով կա աշխարհում իրենից գեղեցիկ։ Հայելին պատասխանում էր, որ իրենից ավելի սիրուն չկա մեկը։ Թագուհին բավարարվում էր, որովհետև հայելին երբեք չէր ստում։ Սպիտակաձյունիկը մեծանում էր և գնալով ավելի ու ավելի գեղեցկանում։ Երբ նա դառնում է 7 տարեկան, էլ ավելի է գեղեցկանում, թագուհուց ավելի։ Մի անգամ, երբ թագուհին հարցնում է իր հայելուն, թե ով կա աշխարհում իրենից գեղեցիկ, հայելին պատասխանում է. «Կասկած չկա, դու սիրում ես, տիրուհի, բայց ձեր փոքրիկ Սպիտակաձյունիկը հազար անգամ գեղեցիկ է ավելի» ։
Այս լսելով՝ թագուհին ապշում է, այնուհետև ատելությամբ ու նախանձով է լցվում Սպիտակաձյունիկի նկատմամբ։ Մի օր թագուհին իր որսորդներից մեկին հրամայում է աղջկան տանել մութ անտառ և այնտեղ սպանել նրան։ Որպես նրա մահվան ապացույց որսորդը պետք է բերեր Սպիտակաձյունիկի թոքերն ու լյարդը։ Որսորդը տանում է աղջկան անտառ, բայց երբ պետք է հաներ դանակն ու սպաներ, Սպիտակաձյունիկը սկսում է աղաչել, որ չսպանի իրեն, ասում է, որ կփախչի անտառի խորքերը, և երբեք չի վերադառնա։ Որսորդը մտածում է, որ միևնույն է շուտով վայրի գազանները կհոշոտեն նրան, իսկ այսպես գոնե ինքը չի սպանի աղջկան ու խիղճը հանգիստ կլինի։ Սպիտակաձյունիկը փախչում է, իսկ որսորդը մի կենդանի է սպանում, նրա թոքերն ու լյարդը բերում է թագուհուն, թագուհին դրանք եփել է տալիս և ուտում ։
Մի քանի օր անտառում թափառելուց հետո Սպիտակաձյունիկը մի փոքրիկ խրճիթ է գտնում, որը պատկանում է յոթ թզուկներին։ Քանի որ որևէ մեկը խրճիթում չկար, Սպիտակաձյունիկը ուտում է նրանց ուտելիքից, խմում է նրանց գինուց, փորձում նրանց բոլորի մահճակալները և քնում վերջին՝ յոթերորդ մահճակալի վրա։ Երբ թզուկները վերադառնում են տուն, նրանք միանգամից հասկանում են, որ որևէ մեկը մտել է տուն, որովհետև ամեն ինչ այնպես չէր, ինչպես նրանք թողել էին։ Այնուհետև նրանք գտնում են քնած Սպիտակաձյունիկին։ Վերջինս արթնանալով պատմում է նրանց իր գլխի եկածը։ Թզուկները խղճում են աղջկան և թույլ տալիս ապրել իրենց հետ՝ այն պայմանով, որ նա պետք է տան գործերը անի։ Նրանք նաև զգուշացնում են աղջկան, որ երբ իրենք տանը չեն լինում, նա շատ զգույշ լինի ։
Մի անգամ մի արքայազն ճանապարհորդում է անտառով։ Տեսնելով Սպիտակաձյունիկի դագաղը՝ նա սիրահարվում է ու ասում թզուկներին, որ դագաղը տան նրան, և նա փոխարենը ամեն ինչ կտա։ Բարի թզուկները խղճում են արքայազնին և համաձայնվում։ Ծառաները դագաղը տանում էին ուսերի վրա, խոտերի վրա փոքր-ինչ ցնցվելու պատճառով աղջկա կոկորդում մնացած խնձորի կտորը դուրս է գալիս, և նա արթնանում է։ Արքայազնը ուրախանում է ու առաջարկում Սպիտակաձյունիկին դառնալ իր կինը։ Վերջինս համաձայնվում է։ Զույգն իրենց հարսանիքին հրավիրում են բոլոր թագավորներին ու թագուհիներին՝ Սպիտակաձյունիկի խորթ մորը նույնպես։ Մինչ այդ թագուհին, կարծելով, որ աղջիկը մեռած է, հարցնում է իր հայելուն, թե ով կա իրենից գեղեցիկ։ Հայելին պատասխանում է. «Կասկած չկա, դու սիրուն ես, տիրուհի՛, բայց երիտասարդ թագուհին, հազար անգամ գեղեցիկ է ավելի» ։
Թագուհին կատաղում է, ուզում է տեսնել երիտասարդ թագուհուն։ Հենց մտնում է պալատ, տեսնում է Սպիտակաձյունիկին ու ապուշ կտրած քարանում։ Որպես պատիժ թագուհուն կրակի վրա շիկացված երկաթե կոշիկներ են հագցնում և ստիպում պարել այնքան մինչև շունչը փչի ։
Տարբերակներ
Սպիտակաձյունիկի առաջին տարբերակում Գրիմները չար հերոսուհի են դարձրել աղջկա նախանձ մորը։ Մեկ այլ տարբերակում, որն ուղարկվել էր այլ բանահավաքի, նշվում է, որ ոչ թե Չար թագուհին ծառայի է հանձնարարում սպանել աղջկան, այլ ինքն է տանում նրան ծաղիկ հավաքելու և հրաժարվում նրանից։ Բայց առաջին տարբերակում արդեն այս գործողությունը փոխանցվում է ծառայի ։ Հետագայում խորթ մորը չար հերոս դարձնելը համարվում է հեքիաթը մանկականացնելու միտում ։
Գրիմ Եղբայրների տպագրած տարբերակն իրականում «Փոքրիկ Ձնծաղիկը» ստեղծագործության մշակումն է, վերջինս տպագրվել էր շատ ավելի շուտ՝ 1731 թվականին Ռաֆայել Թաք և որդիների կողմից իրենց «Հայր Թաքի խաղն ու զվարճանքը» շարքում։
Սպիտակաձյունիկի ամենահայտնի տարբերակը 1937 թվականին նկարված Ուոլտ Դիսնեյի «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» ամերիկյան մուլտֆիլմն է։ Սպիտակաձյունիկի դիսնեյյան տարբերակում թզուկներն ունեն իրենց անունները, իսկ Սպիտակաձյունիկը օժտված է լինում երգելու տաղանդով։ Որպես աղջկա մահվան ապացույց թագուհին ոչ թե թոքերն ու լյարդն է պահանջում որսորդից, այլ սիրտը։ Աղջիկն ավելի հասուն (մոտ 14 տարեկան) է քան բնօրինակում (7 տարեկան)։ Եւ նաև նա հանդիպում է թզուկներին, իրենց տունը մաքրելուց հետո։ Այս ֆիլմում թագուհին մեկ անգամ է փորձում սպանել աղջկան (թունավոր խնձորի միջոցով), որը ձախողվում է։ Որից հետո էլ նա ժայռից ընկնում ու մահանում է։
Հետագա որոշ տարբերակներ բաց են թողնում Թագուհու կանիբալիզմի փորձերը, երբ նա ուտում է Սպիտակաձյունիկի թոքերն ու լյարդը։ Այս միտումը մեջբերված է հին սլավոնական միֆոլոգիայից, որի պատմությունների մեջ հաճախ են հանդիպում մարդկային սրտեր ուտող կախարդներ։
Վերլուծություն
Սյուժեն բավականին հագեցած է տարբեր նրբություններով՝ հոգեբանական, պատմական, առասպելական, դիցաբանական կողմերից։ Այդ պատճառով հաճախ հեքիաթը հանդիպում է նկարներում, ֆիլմերում, գրականությունում, քանդակագործությունում և այլն։
Սիմվոլիզմի տեսանկյունից կարևոր դետալներ են համարվում թունավորված խնձորը, 7 թիվը, կախարդական հայելին, քուղերը, սանրը։ Գունային համադրությունը՝ սև, սպիտակ, կարմիր, արյուն և ձյուն։
3 թիվը
Այս սիմվոլիկ թիվը հեքիաթում արտահայտվում է մի քանի անգամ, ամենասկզբում 3 կաթիլ արյուն է թափվում ձյան վրա, խորթ մայրը 3 անգամ է այցելում Սպիտակաձյունիկին, որոնց ընթացքում «Վեներայի 3 դետալները» (քուղեր, սանր, խնձոր) նա նվիրում է աղջկան ։
7 թիվը
7 թզուկներ, որոնց խրճիթը գտնվում էր 7 սարի հետևում։ Նա իր հերթին լրացուցիչ յուրահատկություն է մտցնում հեքիաթի մեջ։ Որոշ տարբերակներում թզուկներին տարբեր նշանակություններ, բնավորություններ են տրվել։ Նրանց անգամ անվանել են շաբաթվա օրերով։ Այսինքն, այս թիվը կապում են նաև շաբաթվա հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրիմ եղբայրներ Կատեգորիա:Հեքիաթային հերոսներ Կատեգորիա:Եվրոպական հեքիաթներ Կատեգորիա:Սպիտակաձյունիկ
Lloyds Banking Group plc
Lloyds Banking Group plc-ն բրիտանական ֆինանսական խառնուրդային ընկերություն է՝ Մեծ Բրիտանիայի խոշորագույն մանրածախ բանկն է։ Այն ձևավորվել է 2009 թվականին Lloyds TSB Group ֆինանսական խմբի՝ 18-րդ դարից իր պատմությունը գլխավորող և բանկային և ապահովագրական ծառայությունների մատուցման մեջ մասնագիտացած ընկերությունների խմբի՝ HBOS plc-ի միաձուլման արդյունքում։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Լոնդոնում։
2019 թվականին ընկերությունը զբաղեցրելէ 353-րդ տեղը՝ Fortune Global 500 ցուցակում։ Barclays-ի, HSBC-ի և Royal Bank of Scotland Group-ի հետ միասին այն կազմում է բրիտանական բանկերի «մեծ քառյակը» ։ Կոնգլոմերատի գործունեությունը գրեթե ամբողջությամբ սահմանափակված է Մեծ Բրիտանիայով և ուղղված է բանկային, ապահովագրական և ավտոմեքենաների լիզինգի ծառայությունների մատուցմանը։
Պատմություն
2009 թվականին Մեծ Բրիտանիայի գանձապետարանը դարձել է ընկերության ամենամեծ բաժնետերը, որը գնել է 2 բաժնետոմսերի թողարկում (հունվարին և հունիսին) և տնօրինել բաժնետոմսերի մինչև 43,4% -ը։ 2013-2014 թվականներին գանձապետարանը վաճառել է բաժնետոմսերի մեծ մասը, իսկ 2015 թվականի վերջին նրա մասնաբաժինը կազմել է 9,2%։ 2017 թվականի սկզբին Treasury-ի մասնաբաժինը կրճատվել է մինչև 6% և այն դադարելց լինել Lloyds Banking Group-ի խոշորագույն բաժնետերը՝ կորցնելով առաջատարությունը ամերիկյան BlackRock, Inc ներդրումային խմբին։ 2010 թվականի փետրվարին խումբը վաճառել է Esure ապահովագրական ընկերության բաժնետոմսերի 70%-ը (գնահատվածը մոտ 185 մլն ֆունտ ստեռլինգ) ։ 2012 թվականին բանկը հայտարարել է զանգվածային վերակառուցման ծրագիր, որը կրճատել է 15,000 աշխատատեղ և վաճառել 632 մասնաճյուղ (2009-2011 թվականներին կրճատված 30,000-ից ավել)։ 2013 թվականի ապրիլին Lloyds-ը վաճառել է Banco-ի իսպանական Halifax Hispania դուստր ընկերության մասնաճյուղերը։ 2015 թվականին Իսպանական Banco de Sabadell բանկը նույնպես գնել է TSB մասնաճյուղերի մեծ մասը ։
Ապրանքանիշեր
Lloyds Banking Group-ը խումբ է, որը միավորում է Մեծ Բրիտանիայի մի քանի խոշոր ֆինանսական հաստատություններ ։
Lloyds Bank՝ խմբի գործունեության հիմքն է Անգլիայում և Վելսում, որտեղ այն ունի ավելի քան հազար մասնաճյուղ  ։
Bank of Scotland-ը Շոտլանդիայի ամենահին բանկն է, որը հիմնադրվել է 1695 թվականին՝ նախքան Անգլիայի հետ Շոտլանդիայի միությունը։ Այն հանդիսանում է խմբի բանկային գործունեության ողնաշարը Շոտլանդիայում։
Halifax՝ հիմնադրվել է 1852 թվականին Արևմտյան Յորքշիր կոմսության համանուն քաղաքում՝ որպես շինարարական ընկերություն (Halifax Permanent Benefit Building Society), որը զբաղվում էր անշարժ գույք գնելու կամ կառուցելու համար վարկեր տրամադրելով։ 1913 թվականին նրա ակտիվները հասել են 3 միլիոն ֆունտ ստերլինգի և այն դարձել է աշխարհում ամենամեծ նման ընկերությունը։ 1986 թվականից սկսել է տրամադրել նաև բանկային ծառայություններ, իսկ 1997 թվականին դարձել է հանրային ընկերություն։ 2001 թվականին Halifax-ը միավորվել է Bank of Scotland-ի հետ HBOS plc անունով ։ 2007-2008 թվականների համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ HBOS-ի դիրքերը կտրուկ վատթարացել են և ընկերությունը ստանձնել է Lloyds TSB Group plc-ն։ Որպես խմբի մաս՝ նա շարունակում է զբաղվել հիփոթեքային վարկավորմամբ՝ սպասարկելով մոտ 18 միլիոն հաճախորդի ։
Birmingham Midshires՝ շինարարական ընկերություն է, որը հիմնադրվել է 1842 թվականին Բիրմինգհեմում։ Սպասարկում է խնայողական հաշիվներ և զբաղվում հիփոթեքային վարկերով ։
Scottish Widows-ը շոտլանդական փոխադարձ ապահովագրական ընկերություն է, որը հիմնադրվել է 1815 թվականին։ 1999 թվականին այն ստանձնել է Lloyds TSB-ը։ Որպես խմբի մաս՝ այն մատուցում է կյանքի և կենսաթոշակային ապահովագրության ծառայություններ, ինչպես նաև ներդրումային ծառայություններ։ Սպասարկում է ավելի քան 6 միլիոն հաճախորդի։
Black Horse՝ ավտովարկավորման ընկերություն է, որը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Այն համագործակցում է 5000 ավտոմեքենաների դիլերների հետ, տարեկան տրամադրում է մոտ 1,7 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ մեքենայի վարկեր։
Lex Autolease՝ տրամադրում է ավտոմեքենաների լիզինգի (վարձույթի) ծառայություններ։ 2015 թվականին ընկերության պարկը բաղկացած էր 329,000 ավտոմեքենայից  ։