cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ատոմային ֆիզիկա
Ծագում
Ատոմային ֆիզիկայի հիմքը դրվեց էլեկտրոնի և ռադիոակտիվության հայտնագործմամբ։ Խիստ նոսր գազի միջով էլեկտրական հոսանքի անցումը հետազոտելիս հայտնաբերվեցին ճառագայթներ, որոնք բաղկացած էին բացասական լիցք ունեցող արագ թռչող մասնիկներից։ Դրանք կոչվեցին էլեկտրոններ։ Էլեկտրոնի լիցքի (–e) և զանգվածի (m) հարաբերությունը 1897 թվականին չափեց անգլիացի ֆիզիկոս Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնը։ Պարզվեց նաև, որ մետաղները ուժեղ տաքացնելիս կամ կարճալիք լույսով լուսավորելիս արձակում են էլեկտրոններ (տես Ջերմաէլեկտրոնային էմիսիա, Ֆոտոէլեկտրոնային էմիսիա)։ Այստեղից եզրակացվեց, որ էլեկտրոնները մտնում են ցանկացած ատոմի կազմի մեջ և որ չեզոք ատոմները պետք է պարունակեն նաև դրական լիցք ունեցող մասնիկներ։ Դրական լիցք ունեցող ատոմները՝ իոնները, հայտնաբերվեցին էլեկտրական լիցքերը նոսր գազերում հետազոտելիս։ Ատոմի պատկերացումը որպես լիցքավորված մասնիկների համակարգ բացատրում էր ատոմի կողմից լույսի արձակման հնարավորությունը։ Հաստատվեց, որ ներատոմային էլեկտրոնևերի (հայտնաբերել էր Հենդրիկ Լորենցը) լիցքի և գանգվածի e/m հարաբերությունը հավասար է ազատ էլեկտրոնների համար Ջ․ Թոմսոնի ստացած համապատասխան e/m հարաբերությանը։ Ատոմի անբաժանելիության և անփոխակերպելիությսւն մասին պատկերացումը վերջնականապես հերքվեց, ռադիոակտիվության երևույթը ուսումնասիրելիս։ Պարզվեց, որ ատոմները ենթարկվում են երկու տիպի փոխակերպ կետերով նշվածման։ Արձակելով ալֆա–մասնիկ (2e դրական լիցքով)՝ ռադիոակտիվ քիմիական տարրի ատոմը փոխակերպվում է այլ տարրի (պարբերական համակարգում նախորդից 2 վանդակ ձախ գտնվող) ատոմի, օրինակ՝ սյոլոնիում–կապար։ Բացասական լիցքով (–e) բետա–մասնիկ (էլեկտրոն) արձակելու դեպքում փոխակերպումը տեղի է ունենում մեկ վանդակ դեպի աջ, օրինակ՝ բիսմուտ–պոլոնիում։ Փոխակերպված ատոմի զանգվածը երբեմն չէր համընկնում այն տարրի ատոմական կշռի հետ, որին նա փոխակերպվել էր։ Ստացվեցին նույն քիմիական տարրի ատոմների տարատեսակներ, որոնք հետագայում կոչվեցին իզոտոպներ։ Էլեկտրոնի հատկությունների և ռադիոակտիվության հետազոտման արդյունքները հնարավորություն ընձեռեցին կառուցելու ատոմի կոնկրետ մոդելներ։ 1903 թվականին Ջ․ Թոմսոնը առաջարկեց իր մոդելը, ըստ որի դրական լիցք ունեցող ոլորտի մեջ տեղ–տեղ մտած են իրենց չափերով ատոմի համեմատ շատ փոքր բացասական էլեկտրոնները (տես նկ․ 2)։ Թոմսոնյան մոդելը որոշ չափով բացատրում էր ատոմի կողմից լույսի արձակումը, ցրումը և կլանումը։
Ռեզերֆորդի ստեղծած ատոմի մոլորակային մոդել
Պարզվեց, որ ատոմի թոմսոնյան մոդելը անբավարար է բազմաթիվ երևույթներ բացատրելու համար։ Դրանով չհաջողվեց բացատրել ատոմների կողմից ալֆա–մասնիկների ցրման երևույթը հաստատող անգլիացի ֆիզիկոս Էռնեստ Ռեզերֆորդի և նրա աշխատակիցների կատարած փորձերի արդյունքները։ Անցնելով նյութի միջով, ալֆա–մասնիկներն ընդհարվում են ատոմների հետ։ Յուրաքանչյուր ընդհարման ժամանակ ալֆա–մասնիկը, անցնելով ատոմի էլեկտրական դաշտով, փոխում է շարժման ուղղությունը՝ ցրվում է։ Այդ շեղումները հիմնականում շատ փոքր են։ Ուստի և նյութի բարակ շերտով ալֆա–մասնիկների փունջը անցնելիս տեղի էր ունենում փնջի շատ փոքր ցրում։ Սակայն մասնիկներից մի քանիսը շեղվում էին 90°–ից ավելի անկյունով։ Այս երևույթը չէր բացատրվում Թոմսոնի մոդելով, որովհետև «հոծ» ատոմի էլեկտրական դաշտը չէր կարող մեծ անկյունով շեղել զանգվածեղ և արագաշարժ ալֆա–մսւսնիկը։ Ռեզերֆորդը առաջարկեց ատոմի սկզբունքորեն նոր մոդել, որն իր կառուցվածքով հիշեցնում է Արեգակնային համակարգը և ստացավ մոլորակային մոդել անունը։ Ըստ այդ մոդելի ատոմի կենտրոնում գտնվում է դրական լիցք ունեցող միջուկը, որի չափերը (~10−14 մ) շատ փոքր են ատոմի չափերից (~10−10 մ), իսկ զանգվածը գրեթե հավասար է ատոմի զանգվածին։ Միջուկի շուրջը պտտվում են էլեկտրոնները (ինչպես մոլորակները Արեգակի շուրջը)։ Չլիցքավորված (չեզոք) ատոմում էլեկտրոնների թիվը այնպիսին է, որ նրանց գումարային բացասական լիցքը չեզոքացնում է միջուկի դրական լիցքը։ Ի տարբերություն մոլորակային համակարգում գործող ձգողականության ուժի, ատոմում գործում են էլեկտրական (կուլոնյան) ուժեր։ Միջուկի շուրջը գոյություն ունեցող ուժեղ էլեկտրական դաշտով են բացատրվում դրական ալֆա–մասնիկների (հելիումի միջուկի) խիստ շեղումները (տես նկ․ 3)։ Հետագայում պարզվեց, որ ատոմի միջուկի լիցքը (հաշված տարրական լիցքի միավորներով) թվապես հավասար է պարբերական համակարգում համապատասխան տարրի կարգահամարին։ Կատարված փորձերի արդյունքները ճշգրտորեն համընկան տեսական հաշվարկների հետ՝ փայլուն կերպով հաստատելով ատոմի մոլորակային մոդելը։ Սակայն Ռեզերֆորդի մոլորակային մոդելն իր հերթին հանդիպեց սկզբունքային դժվարությունների։ Այն չէր բացատրում ատոմի կայունությունը ճառագայթման նկատմամբ, ինչպես նաև նրա ճառագայթման գծային (և ոչ անընդհատ) սպեկտրները։ Դրանք հնարավոր եղավ բացատրել բոլորովին այլ՝ քվանտային պատկերացումների հիման վրա, որոնք առաջին անգամ (1900 թ.) մտցրեց գերմանացի ֆիզիկոս Մաքս Պլանկը։ Մարմնի ջերմային ճառագայթման սպեկտրում էներգիայի բաշխման օրենքը դուրս բերելու համար Պլանկը ընդունում է, որ նյութի ատոմները էլեկտրամագնիսական էներգիա (լույս) են արձակում առանձին բաժիններով՝ լույսի քվանտներով, որոնց էներգիան համեմատական է ճառագայթման հաճախականությանը (\nu)՝ E = ~h\nu, որտեղ h հաստատուն է և ստացել է Պլանկի հաստատուն անունը։ 1905 թվականին Ալբերտ Այնշտայնը տվեց ֆոտոէլեկտրական երևույթների քվանտային բացատրությունր, որի համաձայն քվանտի էներգիան ծախսվում է էլեկտրոնը մետաղից պոկելու (P) և նրան կինետիկ էներգիա (Tկին.) հաղորդելու համար։ Ընդ որում, էյնշտեյնը լույսի քվանտները համարեց յուրատեսակ մասնիկներ, որոնք հետագայում ստացան ֆոտոններ անունը։ Ռեգերֆորդի մոդելի հակասությունները հնարավոր եղան լուծել միայն այն ժամանակ, երբ հրաժարվեցին դասական ֆիզիկայի սովորական դարձած մի շարք պատկերացումներից։ Ատոմի տեսության կառուցման գործում կարևոր քայլ կատարեց (1913 թ.) դանիացի ֆիզիկոս Ն․ Բորը։
Բորի պոստուլատներ և ատոմի մոդել
Ատոմի քվանտային տեսության հիմքում Բորը դրեց 2 պոստուլատ (նախադրույթ), որոնք բնորոշում են ատոմի՝ դասական ֆիզիկայի շրջանակների մեջ չմտնող հատկությունները։ Այդ պոստուլատները կարելի է ձևակերպել հետևյալ կերպ․ Ատոմի քվանտային տեսության հիմնական դրույթները՝ Բորի 2 պոստուլատները, հաստատվեցին փորձնականորեն (գերմանացի ֆիզիկոսներ Ջեյմս Ֆրանկ և Հենրիխ Հերց, 1913–1916 թթ.)։ Ատոմային ֆիզիկայի հետագա զարգացումը ցույց տվեց Բորի պոստուլատների իրավացիությանը ոչ միայն ատոմների, այլև այլ միկրոմասնիկների՝ ատոմների միջուկների և մոլեկուլների համար։ Այդ պոստուլատները պետք է դիտել որպես փորձով հաստատված քվանտային օրենքներ։ Այլ է Բորի ատոմի մոդելի վիճակը։ Այդ մոդելը ատոմի մեջ էլեկտրոնների շարժումը դիտում է դասական (նյուտոնյան) մեխանիկայի օրենքներով՝ ավելացնելով քվանտացման (այսինքն էներգիայի հնարավոր արժեքները գտնելու) լրացուցիչ պայմանները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն տվեց ստանալ մի շարք կարևոր արդյունքներ, սակայն հետևողական չէր․ քվանտային պոստուլատները դասական մեխանիկայի օրենքներին միացվել էին արհեստականորեն։ Հետևողական տեսությունը 20-ական թթ․ ստեղծված քվանտային մեխանիկան էր, որը մերժեց Բորի տեսության մոդելային պատկերացումները։
Բորի ատոմի մոդելային տեսության զարգացում
Բորի տեսության կարևորագույն արդյունքը ջրածնի ատոմի սպեկտրի բացատրումն էր։ Ատոմային սպեկտրների տեսության զարգացման մեջ հետագա քայլը կատարեց գերմանացի ֆիզիկոս Առնոլդ Զոմմերֆելդը։ Նա բացատրեց հիմնային մետաղների սպեկտրների մի շարք օրինաչափություններ։ Բորի ատոմի տեսությունը լույս սփռեց նաև ռենտգենյան ճառագայթման այսպես կոչված բնութագրական սպեկտրների կառուցվածքի վրա։ Ատոմների ռենտգենյան սպեկտրները, այնպես, ինչպես օպտիկական սպեկտրները, ունեն տվյալ տարրի բնորոշ դիսկրետ գծային կառուցվածք։ Ուսումնասիրելով զանազան տարրերի այդ սպեկտրները, անգլիացի ֆիզիկոս Հենրի Մոզլին գտավ, որ առաքված գծերի հաճախականությունների քառակուսի արմատները հավասարաչափ աճում են պարբերական համակարգի տարրից տարր՝ ուղիղ համեմատական տարրի ատոմական համարին։ Բորի տեսության հիման վրա հաջողվեց բացատրել նաև ատոմների հատկությունների պարբերականությունը։ Արտաքին էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքը պարբերաբար կրկնվում է, որը և պայմանավորում է նայն խմբում գտնվող տարրերի քիմիական և բազմաթիվ ֆիզիկական հատկությունների պարբերական կրկնությունը։ Սակայն Բորի տեսությունը չբացատրեց նույնիսկ ջրածնի սպեկտրալ գծերի ինտենսիվությունների հարցը։ Իսկ ջրածնի ատոմից ավելի բարդ ատոմներում էլեկտրոնների շարժման օրինաչափությունները բացատրելիս Բորի տեսությունը կանգնեց փակուղու առջև։
Ատոմի քվանտամեխանիկական տեսություն
Բորի ատոմի մոդելի սահմանափակությունը գալիս էր միկրոմասնիկի շարժման մասին դասական պատկերացումների սահմանափակությունից։ Անհրաժեշտ էր քննադատաբար վերանայել այդ, ինչպես նաև միկրոմասնիկների փոխազդեցության մասին պատկերացումները։ Իր մոդելի անբավարարությունը հատկապես տեսնում էր նաև Բորը, որի հայացքները մեծ ազդեցություն ունեցան ատոմային ֆիզիկայի հետագա զարգացման վրա։ Ատոմային ֆիզիկայի զարգացման նոր փուլի սկիզբը եղավ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Լուի դը Բրոյլի արտահայտած (1924 թ) գաղափարը միկրոօբյեկտների (մասնավորապես՝ էլեկտրոնի) շարժման երկակի բնույթի վերաբերյալ։ Այն ելակետ դարձավ քվանտային մեխանիկայի, որ 1925–1926 թվականներին ստեղծվեց Վերներ Հայզենբերգի, Մաքս Բոռնի (Գերմանիա), Էրվին Շրյոդինգերի (Ավստրիա), Պոլ Դիրակի (Անգլիա) աշխատանքներով, և դրա հիման վրա մշակված ատոմի ժամանակակից քվանտամեխանիկական տեսության համար։ Քվանտային մեխանիկայում էլեկտրոնի (ընդհանրապես՝ միկրոմասնիկի) շարժումը դիտվում է ոչ որպես մասնիկի շարժում ուղեծրով․ նրա շարժմանը հատուկ են նաև որոշ առանձնահատկություններ, որոնք բնորոշ են ալիքի տարածմանը։ էլեկտրոնը մի կողմից ամբողջական մասնիկ է՝ անբաժան լիցքով և զանգվածով, մյուս կողմից որոշակի էներգիայով և իմպուլսով այն տարածվում է որպես որոշակի հաճախականություն ունեցող հարթ ալիք։ Ատոմի մեջ էլեկտրոնի կայուն շարժումները, ինչպես ցույց է տվել Շրյոդինգերը (1926 թ), որոշ չափով համանման են կանգուն ալիքներին։ Ատոմի յուրաքանչյուր կայուն վիճակ նկարագրվում է որևէ ալիքային ֆունկցիայի օգնությամբ, որը հատուկ տիպի ալիքային հավասարման՝ Շրյոդինգերի հավասարման լուծումն է։ Քվանտային մեխանիկայի հիման վրա (Շրյոդինգերի հավասարումը լուծելով) հաջողվեց ճշտորեն հաշվել էլեկտրոնների էներզիան բարդ ատոմներում։ Ատոմային սպեկտրների հետազոտումները լիովին հաստատեցին ատոմի քվանտամեխանիկական տեսությունը։ Պարզվեց, որ ատոմի մեջ էլեկտրոնի վիճակը էապես կախված է նրա սպինից՝ շարժման քանակի սեփական մեխանիկական մոմենտից։ Հենվելով քվանտային մեխանիկայի վրա, գերմանացի ֆիզիկոսներ Վ․ Հեյտլերը և Ֆ․ Լոնդոնը տվեցին (1927 թ) երկու միատեսակ ատոմների այսպես կոչված հոմեոբևեռային քիմիական կապի տեսությունը, որը չէր բացատրվում Բորի ատոմի մոդելի շրջանակներում։ 1930-ական թթ․ և հետագայում քվանտային մեխանիկայի կարևոր կիրառումներից եղան մոլեկուլի կամ բյուրեղի կազմի մեջ մտնող կապված ատոմների հետազոտությունները։ Մոլեկուլի մաս հանդիսացող ատոմի վիճակները էապես տարբերվում են ազատ ատոմի վիճակներից։ Ատոմը էական փոփոխություններ է կրում նաև բյուրեղի մեջ՝ ներբյուրեղային դաշտի ազդեցության տակ, որի տեսությունը մշակել է Հանս Բետեն (1929 թ)։ Հետազոտելով այդ փոփոխությունները, կարելի է որոշել շրջապատի հետ ատոմի փոխազդեցության բնույթը։ Ատոմային ֆիզիկայի այդ բնագավառում փորձառական խոշոր նվաճումը եղավ Եվգենի Զավոյսկիի հայտնագործած (1944 թ) էլեկտրոնային պարամագնիսական ռեզոնանսը, որը հնարավորություն տվեց ուսումնասիրել շրջապատի միջավայրի հետ ատոմների զանազան կապերը։
Ժամանակակից ատոմային ֆիզիկան
Ժամանակակից ատոմային ֆիզիկայի հիմնական բաժիններն են ատոմի տեսությունը, ատոմային (օպտիկական) սպեկտրոսկոպիան, ռենտգենյան սպեկտրոսկոպիան, ռադիոսպեկտրոսկոպիան, ատոմային և իոնային բախումների ֆիզիկան։ Սպեկտրոսկոպիայի տարբեր բաժիններն ընդգրկում են ճառագայթման հաճախականությունների և, համապատասխանաբար, քվանտների էներգիաների տարբեր տիրույթներ։ Ռենտգենյան սպեկտրոսկոպիան ուսումնասիրում է ատոմների՝ մինչև հարյուր հազարավոր Էվ էներգիաներով քվանտների ճառագայթումները, մինչդեռ ոադիոսպեկտրոսկոպիան գործ ունի շատ փոքր (ներառյալ 10−6 էվ–ից փոքր) քվանտների հետ։ Ատոմային ֆիզիկայի կարևորագույն խնդիրն է ատոմի վիճակի բնութագրերի ճշգրիտ որոշումը։ Խոսքը ատոմի էներգիայի հնարավոր արժեքների՝ էներգիայի մակարդակների, իմպուլսի մոմենտների արժեքների, վիճակը բնութագրող այլ մեծությունների մասին է։ Ատոմային ֆիզիկայի տարբեր բաժիններ հետազոտում են միահյուսվող երևույթների բնագավառները։ Ռենտգենյան ճառագայթների արձակումը և կլանումը չափելու միջոցով ռենտգենյան սպեկտրոսկոպիան հնարավորություե է տալիս որոշելու կապի էներգիան (իոնացման էներգիան՝), ատոմի ներսում էլեկտրական դաշտի բաշխումը։ Օպտիկական սպեկտրոսկոպիան ուսումնասիրում է ատոմների արձակած սպեկտրային գծերի համախմբությունները, որոշում է ատոմի էներգիայի մակարդակների բնութագրերը, սպեկտրային գծերի ինտենսիվությունները և դրանց հետ կապված գրգռված վիճակներում ատոմի կյանքի տևողությունները, էներգիայի մակարդակների նուրբ կառուցվածքը, նրանց շեղումն ու տրոհումը էլեկտրական ու մագնիսական դաշտերում։ Ռադիոսպեկտրոսկոպիան մանրազնին հետազոտում է սպեկտրային գծերի լայնությունն ու ձևը, նրանց գերնուրբ կառուցվածքը, տեղաշարժն ու տրոհումը մազնիսական դաշտում, ընդհանրապես ներատոմային այն պրոցեսները, որոնք առաջ են գալիս շատ թույլ փոխազդեցություններից ու միջավայրի ազդեցություններից։ Այսպիսով, ատոմային ֆիզիկան սերտորեն կապված է ֆիզիկայի մյուս բաժինների և բնական այլ գիտությունների հետ։ Ատոմի մասին ատոմային ֆիզիկայի մշակած պատկերացումներն ունեն նաև կարևոր աշխարհայացքային նշանակություն։ Ատոմի «կայունությունը» բացատրում է նյութի տարբեր տեսակների կայունությունը բնական պայմաններում, օրինակ, Երկրի համար սովորական ջերմաստիճանների ու ճնշումների դեպքում քիմիական տարրերի ոչ փոխակերպելիությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ատոմային ֆիզիկա
Հարություն Հովհաննիսյան (նկարիչ)
Հարություն Սեդրակի Հովհաննիսյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արմավիրի մարզի Մեծ Շահրիար գյուղում (այժմ՝ գյուղ Նալբանդյան)։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1953 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ Ստեղծագործել է գրաֆիկայի բնագավառում։ 1960-1998 թվականներին դասավանդել է Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում, 1984-1991 թվականներին՝ ամբիոնի վարիչ։ Առանձնանում է «Հայկական ճարտարապետական հուշարձաններ» գրաֆիկ շարքը («Գեղարդ», 1975 թվական, «Կեչառիս», 1980 թվական, «Հաղպատ», 1988 թվական, «Սաղմոսավանք» 1989 թվական, «Հաղարծին» 1990 թվական, «Կարմրավոր», 1991 թվական)։ «Զանգեզուր» և «Երգ Սևանի մասին» նկարաշարերում («Անձրևից առաջ», «Լերկ լեռներ», 1976 թվական, «Տաթև», 1981 թվական, «Սևանի կղզում», 1990 թվական, «Լեռների գրկում», 1997 թվական, բոլորը՝ օֆորտ) վեր է հանված բնության նախասկզբնական մաքրությունն ու վեհությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1922 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:1998 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 7 մահեր Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Խոտի դեզ Ժիվերնիում
«Խոտի դեզ Ժիվերնիում» (Une meule près de Giverny), ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից և ամենակարկառուն ներկայացուցիչներից Կլոդ Մոնեի նկարներից ։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1886 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 60,5 × 81,5 սմ։
Այսօր «Խոտի դեզ Ժիվերնիում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետեբուրգ, Ռուսաստանի Դաշնություն)։
Պատմություն
Կլոդ Մոնեն 1883 թվականին տեղափոխվել է Ժիվերնի. այստեղ հեղինակը դեզերի տեսարանով մի քանի կտավներ է վրձնել, այդ թվում և հայտնի «Դեզեր» շարքը՝ նկարած 1889-1891 թվականներին։ «Խոտի դեզ Ժիվերնիում» ստեղծագործությունը չի մտնում այդ շարքի մեջ։ Ա. Գ. Բարսկայան նշել է, որ թեպետ դեզի մոտիվները մեծ տեղ ունեն Մոնեի արվեստում հատկապես 1890-ական թվականներին, սակայն այս կտավում այն առավել քիչ է արտահայտված։ Ա. Գ. Կոստենևիչը նշում է, որ նկարում պատկերված տեղանքը կոչվել է «Ամիսկուրի պարապուտ», իսկ երևացող տների հարևանությամբ Մոնեն կառուցել է իր արվեստանոցը, որտեղ էլ ստեղծել է «Ջրաշուշանների» հայտնի շարքը։ Նկարի պատմության մասին տեղեկությունները քիչ են։ Հնարավոր է, որ ինչպես Մոնեի շատ նկարներ, սա ևս գնել է Պոլ Դյուրան Ռուելը և երկար ժամանակ պահել իր պատկերասրահի ֆոնդերում։ 1904 թվականին Դյուրանից նկարը ձեռք է բերում մոսկվացի արդյունաբերող և կոլեկցիոներ Սերգեյ Շչուկինը։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո վերջինիս հավաքածուն ազգայնացվել է և տեղափոխվել Նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարան, իսկ 1930 թվականին փոխանցվել է Էրմիտաժին։
2014 թվականի վերջից ցուցադրվում է Գլխավոր շտաբի շենքում (403 սրահ) ։
«Խոտի դեզ Ժիվերնիում» ստեղծագործությունը նկարելուց մեկ տարի առաջ Կլոդ Մոնեն հենց նույն տեսարանով ստեղծում է մեկ այլ նկար՝ «Կակաչների դաշտ, Ժիվերնի» անվանումով։ Սա Էրմիտաժում պահվող նկարից տարբերվում է նրանով, որ մի քիչ ավելի մոտիկից է նկարված և դեզը բացակայում է։ Այդ բնանկարը մի ժամանակ պատկանել է ամերիկացի բանկիր և ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Էնդրյու Մելոնին, իսկ վերջինիս մահից հետո նկարը տեղափոխել են Ռիչմոնդի Կերպարվեստի Վիրջինյան թանգարան ։
Էրմիտաժի Արևմտաեվրոպական կարպարվեստի բաժնի գլխավոր գիտական աշխատակից Ալբերտ Կոստենևիչն իր ակնարկում, որը վերաբերում է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական արվեստին, «Խոտի դեզ Ժիվերնիում» ստեղծագործության մասին այսպես է բնութագրել.
Գրականություն
Կատեգորիա:1886 նկարներ Կատեգորիա:Կլոդ Մոնեի նկարներ Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիզմ
Էջեաբաթ
Էջեաբաթ (Eceabat, նախկինում կոչվել է նաև Մաիդոս Maydos կամ Մադիտոս  Madytos Μάδυτο), քաղաք և շրջան Թուրքիայի Չանաքքալեի մարզում։ Էթնիկ կազմը՝ հույներ-75%, թուրքեր-25%։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 9 154 մարդ, որոնցից 5 380-ը բնակվում է Էջեաբաթ քաղաքում  ։ Տարածքը զբաղեցնում է 468 կմ² տարածք (181  քմ) ։
Պատմություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին շրջանի տարածքում ընթացել են Դարդանելի օպերացիայի ցամաքային մարտեր։
Հույներ- 8 967 մարդ
Թուրքեր - 5 252 մարդ
Հայեր - 30 մարդ
Աղբյուրը՝ George Sotiriadis: An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the  and, 1918
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան անունը կարող է վերաբերել հետևյալին.
Հարութ Գրիգորյան
Հարութ Գրիգորյան, հայ-բելգիացի քիքբռնցքամարտիկ, ով հանդես է գալիս միջին քաշային կարգում։ Նա մասնակցել է It's Showtime, K-1 և Shootboxing մրցաշարերին և հաղթել է հայտնի մարտիկներ Ալեսանդրո Կամպանիային, Աբդալլահ Մաբելին և Քրիս Նգիմբիին։
Հակառակ տարածված կարծիքին` Հարութը և Մարատ Գրիգորյանը, ով նույնպես քիքբռնցքամարտիկ է, եղբայրներ չեն, այս մասին հայտնել է Մարատը ։
Կարիերայի սկիզբ
Գրիգորյանը հայտնի է դարձել որպես երիտասարդ մարտիկ մեծ մարզական պատմությամբ Բելգիայում։ Նրա կարիերայի վաղ շրջանի ամենամեծ իրադարձությունը հավանաբար մասնակցելն էր Նիդեռլանդներում կայացածS-Cup Europe 2008 մրցույթին որպես պահեստային, 2008 թ. սեպտեմբերի 20-ին, այդ մրցույթում նա միավորներով հաղթել է Աբդալլահ Մաբելին   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզում ծնվածներ Կատեգորիա:Բելգիահայ մարզիկներ Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Մերի Էլիզաբեթ Ուինսթեդ
Իր կարիերայի ընթացքում Մերի Էլիզաբեթը անվանակարգվել է որպես ամերիկյան երիտասարդ ու հեղինակավոր տաղանդներ մրցանակի «Երիտասարդ դերասան» կոչումով` «Ոգևորվածություն» սերիալում դեր ունենալու համար և դարձել է «Բոբբի» ֆիլմի դերասանական անձնակազմի Գիլդիա մրացանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ուինսթեդը ծնվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 28-ին` Ռոքի-Մաունթում, Հյուսիսային Կարոլինա, ԱՄՆ։ Նրա աղջիկը` Բեթթի Լուն և Ջեյմս Ռոնալդո Ուինսթեդը 5 տարեկան էին, երբ նա ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Յուտա նահանգի Սոլթ Լեյք Սիթի քաղաք։ Նրա հետաքրքրվածությունը որպես մշակույթի ներկայացուցիչ, սկսել է դրսևորվել դերասանական գործունեության և բալետի մեջ։ Դեռ մանուկ ժամանակ, Ուինսթեդը խաղացել է Մաունթին Վեսթի «Մարդուկ-Ջարդուկը» բալետի մշակած տարբերակում։ Հույս ներշնչող 11-ամյա բալերինան հնարավորություն է ստանում ուսումը շարունակել Նյու Յորքի Ջոֆրի բալետային դպրոցի ամառային ծրագրում։ Այնտեղ աղջիկը որոշում է զբաղվել ո՛չ միայն բալետով և ջազային պարերով, այլև ուսումնասիրել դերասանական արվեստի հմտությունները։ Արդյունքում, Մերի Էլիզաբեթը Բրոդվեյ թատրոն է ընկնում Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat մյուզիքլի հաջող մեկնարկի ժամանակ` գլխավոր դերում, Դոննի Օսմանդի հետ միասին և դառնում է Միջազգային երգչախմբի անդամ։
Կարիերա
Ուինսթեդը կարիերան սկսել է 13 տարեկանից, նկարահանվելով «Հրեշտակի հպումը» ֆիլմի մի քանի տեսարաններում, իսկ հետո դեր է ունեցել NBC հեռուստաալիքի «Ոգևորվածություն» օպերայում, որտեղ նա նկարահանվել է 1999 թվականից 2000 թվականների ընթացքում։ Դերասանուհին մի ակնթարթ երևացել է «Գայլերի լիճը» սերիալում և «Հրեշների կղզի» հեռուստաֆիլմում` ցանկանալով կատակերգական ֆիլմերի մասնակից դառնալ։
Ուինսթեդը ընտրում է անկախ կինեմատոգրաֆի ուղղությունը, և Ջեֆրի Հեյի «Տեղ ազատելով» կատակերգության մեջ ստանում է խենթ ընտանիքի հրեացի աղջկա դերը։ Սակայն հեռուստատեսության կերիերայում ավելի հաջող է լինում նրա աշխատանքը դիսնեյի «Բարձրագույն պիլոտաժ» ֆիլմում, որը ունեցել է ֆինանսական հաջողություններ և քննադատների կողմից բարձր գնահատականի է արժանացել։
Դիսնեյի կատակերգությունից հետո Մերի Էլիզաբեթը ստեղծագործական թիմի` Ջեյմս Վոնգի և Գլեն Մորգանի հետ բարելավում է իր հարաբերությունները, ովքեր հայտնիեն իրենց ներդրումներով «Գաղտնի նյութեր» հեռուստասերիալում։ Մերրիման Ռայնի հետ միասին դերասանուհին դառնում է «Նպատակակետը 3» ֆիլմի աստղ։
2007 թվականին Քվենտին Տարանտինոն Ուինսթեդին ընդգրկում է «Գրինդհաուզ» ծրագրում, որը սուր զարգացող սյուժե ունեցող ֆիլմ էր, որտեղ ներկայացվում էր սադիստ կնոջ և կասկադյոր Մայքի մահվան փաստերը և թե ինչպես էր այդ կինը լուծել կասկադյորի մահվան վրեժը։ Ֆիլմի տոմսերից շատ քիչ են վաճառել, սակայն ֆիլմաքննադատները հիացել են այդ ֆիլմով։ Այդ նույն տարվա ամռանը Ուինսթեդը Բրյուս Ուիլիսի հետ նկարահանվել է «Պինդ ընկույզ 4.0» էքշնում, որի ժամանակ ծախսվել է 380 մլն դոլար, իսկ Մերի Էլիզաբեթը դարձել է էլ ավելի հայտնի ։
Դերասանուհին նաև փորձվել է «Արդարության լիգա» կոմիքսում` Հրաշք-կնոջ դերում։ 2008 թվականին դերասանուհին «Քայլ արա» պարային դրամայում խաղացել է գլխավոր դերը, իսկ 2010 թվականին Մայքլ Սերայի հետ նկարահանվել է Էդգար Ռայթի «Սքոթ Փիլգրիմն ընդդեմ բոլորի» ֆիլմում։ 2012 թվականին նկարահանվել է Թիմուր Բեկմամբեթովի «Պրեզիդենտ Լինքոլն.Վամպիրների որսորդը» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկում։ Նա խաղում էր Աբրահամ Լինքոլնի կնոջ` Մերի Թոդ Լինքոլնի դերը։
Անձնական կյանք
2010 թվականի նոյեմբերի 9-ից Մերի Էլիզաբեթը ամուսնացած է հեռուստատեսային սցենարիստ Ռայլի Սթիրնսնի հետ ։ 2017 թվականի մայիսի 14-ին հայտնի դարձավ ամուսինների բաժանման մասին փաստը` գրեթե 7 տարվա ամուսնությունից հետո ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Ամենեմհեթ (XII դինաստիա)
Ամենեմհեթ, Հին Եգիպտոսում XII դինաստիայի (Միջին թագավորություն) եգիպտական փարավոնների անունը։
Պատմություն
Ըստ Մանեֆոնի XII տոհմը, որպես XI առաջացել է Թեբե քաղաքից։ Սակայն ժամանակակից գրառումներից հայտնի է, որ առաջին պարավոնական դինաստիան մայրաքաղաքը տեղափոխեց իր հիմնաց քաղաք, որի անունը եղել է Ամենենհեթ Թաուի։ Հնարավոր է, որ քաղաքը գտնվել է Ֆայումի մոտ։
XI-ից XII դինաստիաների անցումը գրեթե անհայտ է։ Ամենհեմհեթ I, ով հիմնադրել է XII դինաստիան, եղել է Մենտուխոտեպ IV վստահելի անձը։ Նա կամ տապալել է փարավոնին, յուրացրել իշխանությունը, կամ ժառանգել է գահը՝ Մենտուխոտեպ IV անժառանգ լինելու պատճառով։
Փարավոնական XII դինաստիայի ցանկը պահպանվել է մի շարք թագավորական պապիրուսներում։ Ըստ Թուրինի թագավորական ցանկի՝ դինաստինա ինժխել է 213 տարի։ Դինաստիայի իշխած ժամանակահատվածը՝
Դինաստիայի իշխանության ժամանակ Եգիպտոսը վերածվեց ուժեղ, կայուն երկրի, որն ուներ մեծ տնտեսական և ռազմական ներուժ։ Ամբողջովին վերականգնվեց ոռոգման համակարգը, որը ընդլայնել էր Ամենեմհեթ III թագավորը։ Ֆայյումի տապալումից հետո ստեղծվել էր լայն ջրանցքների ցանց, որոնք կապված էին Նեղոսին։ Մելիդովո լիճը Նեղոսի տեղատարափի ժամանակ ծառայել է, որպես ջրամբար, ջրի լրացման համար։
Վերսկսվել է բուրգերի շինարարությունը։ Բացի այդ՝ փարավոնների սկսեցին ագրեսիվ քաղաքականություն վարել՝ ենթարկելով Նուբիային։ Նուբիայում հայտնաբերվեցին հարուստ ոսկու հանքավայրեր։ Դրանց զարգացման համար կառուցվեցին ամրոցներ, ճանապարհներ, որի արդյունքում Նուբիան փաստորեն վերածվեծ Եգիպտոսի վարչական մարզի։ Նաև տեղի ունեցավ Միջերկրական ծովի արևելքի նվաճումը։ Հիմնական առևտրի կենտրոն դարձավ Փյունիկիայի Բիբլոսը։ Քաղաքի միջոցով Փոքր Ասիայից Եգիպտոս սկսեցին բերել արծաթ, անագ, փայտանյութ և լիբանանյան մայրի։
XI դինաստիայի ժամանակաշրջանում ծաղկում է ապրել Հին Եգիպտոսի գրականությունը։ Թերևս ամենահայտնի աշխատանքը «Շինուհայի պատմությունն» է։ Այս ժամանակաշրջանի աշխատություն է նաև «Ամենեմհեթ-ի ցուցումները»։
Ամենեմհեթ III-ի ժառանգներ Ամենեմհեթ IV-ի և նրա քույր Նեֆրուսոբեկի օրոք սկսվեց պետության անկումը։ Որպես հետևանք, թագավորությունը դադարել է գոյություն ունենալ և եկել է Երկրորդ անցման ժամանակաշրջանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի դինաստիաներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի ժամանակագրություն
Թփուտների շուն
Թփուտների շուն գայլազգիներին պատկանող կենդանի, որը հանդիպում է միայն Հարավային Ամերիկայում։ Այսօրվա դրությամբ հազվագյուտ և շատ քիչ հանդիպող կենդանի է։ Տարբեր լեզուներով այս կենդանուն տալիս են տարբեր տիպի անվանումներ՝ ջրային շուն, փոքր աղվես և այլն։
Չափսեր
Թփուտների շները ունեն 55-75 սմ մարմնի երկարություն և 13 սմ երկարության պոչ։ Մարմնի բարձրությունը 20-30 սմ է իսկ քաշը՝ 5-8 կգ։ Իրենց մարմնի մեծությանը համեմատ նրանք ունեն փոքր ոտքեր և փոքր ականջներ։
Թփուտների շները ունեն 38 ատամ և ատամնաշարի կառուցվածքը իդեալական է իրենց սննդի համար։
Այս կենդանիների թաթերի կառուցվածքը հարմարեցված է լավ լողալու համար։
Մորթի
Չափահաս թփուտների շների մորթին ունի երկար և փափուկ մազեր և մուգ շագանակագույն-կարմրավուն գունավորում։ Փորին հարող մասի մազերը ավելի մուգ են։ Նորածին թփուների շների մազածածկը ավելի մուգ է և բացանում է տարիքի հետ միասին։
Սնունդ
Թփուտների շները մսակեր կենդանիներ են և սնվում են տարբեր չափսի կրծողներով։ Նրանք հիմնականում որսում են ցերեկը։ Այս կենդանիները որսում են փոքր խմբերով, սակայն հանդիպում են նաև միայնակ որսացողներ։ Գրանցվել են դեպքեր, երբ թփուտների շները խմբով որսացել են իրենցից մի քանի անգամ ավելի մեծ կենդանիների, օրինակ՝ վարազ։
Տարածվածություն
Թփուտների շները հանդիպում են միայն Հարավային Ամերիկայում, որտեղ նրանք տարածված են համարյա բոլոր երկրներում։ Նրանց կարելի է հանդիպել մայրցամաքի կենտրոնական մասում, Անդերի հյուսիսային մասում, Բրազիլիայում, Վենեսուելայում և Բոլիվիայի ու Պարագվայի հարավային հատվածում։
Ապրում են հիմնականում անտառներում՝ ծովի մակարդակից 1900 մետր բարձրության վրա, կարող են ապրել նաև գետերին հարող հատվածներում և նույնիսկ բաց տարածություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շնազգիներ
Սմբատ Հակոբյան (ճարտարագետ)
Սմբատ Հայկի Հակոբյան, հայ ճարտարագետ-էներգետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1993), պրոֆեսոր (1995)։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1955-1957 թվականներին աշխատել է Գյումուշի ջրէկ-ում, 1957-1960 թվականներին Հայէներգոյի հարավային էլեկտրացանց ձեռնարկությունում, 1960-1973 թվականներին՝ Էներգետիկայի ԳՀԻ-ում, 1973-1983 թվականներին եղել է Մոսկվայի գազի արդյունաբերության էկոնոմիկայի համամիութենական ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղի լաբորատորիայի վարիչ, 1983 թվականից ՀՊՃՀ պրոֆեսոր ։
Աշխատանքները վերաբերում են էներգետիկայի համակարգերը մասնագիտացված հաշվիչ մեքենաներով մշակման, գազատար ցանցերի գլխավոր պլանի զարգացման հարցերին։ Հեղինակ է ուսումնական ձեռնարկների։
Բոբ Օդենքըրք
Ռոբերտ Ջոն (Բոբ) Օդենքիրք (Robert John "Bob" Odenkirk, ), ամերիկացի դերասան, կատակերգու, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Միստր շոուն Բոբի և Դեյվի հետ» սքեթչային հաղորդաշարից, ինչպես նաև «Ամբողջ ծանրությամբ» և վերջինիս սպին-օֆֆ՝ «Ավելի լավ է զանգեք Սոլին» հեռուստասերիալներում Սոլ Գուդմանին մարմնավորելով։
1980-ականների և 1990-ականների ընթացքում սցենարիստական աշխատանքներ է կատարել այնպիսի հեռուստածրագրերում, ինչպիսիք են «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում», «Ուշ երեկոն Կոնան Օ'Բրայենի հետ», «Բեն Սթիլերի շոուն» և «Դենիս Միլլերի շոուն»։ Հետագայում Դեյվիդ Քրոսի հետ ստեղծել է «Միստր շոուն Բոբի և Դեյվի հետ» սքեթչային հաղորդաշարը, որն հետագայում առաջադրվել է Էմմի մրցանակի և վայելել կուլտային հաջողություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Գողթն գավառի տարազ
Գողթն գավառի տարազ, կամ Նախիջևանի տարազ, տարածված է եղել Մեծ Հայքի Վասպուրականի Գողթն գավառում, Նախիջևանում։ Պատմականորեն ձևավորված այս ավանդական տարազը 19-դարի վերջերից քաղաքներում և ավաններում (Նախիջևան, Որդուար, Ագուլիս, Աստապատ, Շոռոթ, Ցղնա) տեղի է տվել եվրոպական ու քաղաքային տարազին։ Հայոց տարազի մանրամսաները եվրոպականով և այսպես կոչված «կովկասականով» փոխարինելուն նպաստում էին նաև Ագուլիսի, Շոռոթի, Նախիջևանի, Աստապատի և այլ բնակավայրերի առևտրականռփև դասի, ինչպես նաև․»"։ Ասիայի ու Եվրոպայի բազմաթիվ երկրներում ուսանելու մեկնած մեծաթիվ երիտասարդների ու մտավորականության սեր կապերը։ Այնուամենայնիվ նկատելի է նաև այն ձգտումը, որ եվրոպական տարազի նորամուծություններր Նախիջևանում, մասնավորապես Գողթնի կանանց տարազում, օգտագործվել են ստեղծագործաբար և այն համադրել ազգային ավանդույթներով պահպանված տարազի հետ ։
Այստեղ տարազի համար օգտագործվել Է մեծամասամբ տեղական բազմազան հումքը և տեղում արտադրվող բազմաձև զարդերը։ Հայտնր է, որ Ագուլիսում, Նախիջևանում, Որդուարում, Ցղնայում, Շոռոթում, Ջուղայում, Աստապատում և այլ բնակավայրերում 15-19-րդ դարերում գործում Էին բազմաթիվ գործատներ ու արհեստանոցներ, ուր արտադրվում էին բարձրորակ մետաքսյա ու բրդյա գործվածքներ, արծաթյա ու ոսկյա զարդեր, դաջածո և ասեղնագործ կտորեղեն և այլ նյութեր։ Այստեղ զգալի չափերի Է հասել նաև եվրոպական ու ասիական երկրներից առևտրի միջոցով ներմուծված օտարերկրյա կերպասեղենի, զանազան գործվածքների ու զարդեղենի օգտագործումը։ Նախիջևանի գավառների տարազաձևերից համեմատաբար քիչ թե շատ խմբավորված և ուսումնասիրված Է Գողթնի տարազը։ Այն իր արտաքին ձևով ազգակցում է Սյունիքի և Արցախի տարազներին։ Հարգելի ընթերցող խնդրում եմ չփոփոխել գրառումը, առավել ևս փչացնել տեղեկությունը. շնորհակալություն)
Կանացի զգեստներ
Գողթն գավառի կանանց տարազը մասնակիորեն ընդհանրություններ ունի Սյունիք-Արցախի կանանց տարազի հետ։
Գողթնի կանանց ավանդական տարազի համալիր մասերն են սպիտակեղենը, վրայի շապիկը, վերնազգեստը, գոտին (մետաքսյա, արծաթյա), վերարկուն (նաև վերարկու-քուրքը), արխալուղը, կրծկալը, գուլպան, կոշիկը (քոշը), գլխի հարդարանքը։
Սպիտակեղենը կարվում էր տեղում արտադրված բամբակյա կտորից։ Վրայի շապիկը կարմիր գույնի կտորից էր, վզի բացվաքը զարդարված՝ ոսկեգույն, նեղ ժապավենով։ Վրայից հագնում էին վերնազգես-արխալուղը, որը հիմնականում կարվում էր կարմիր կտորից և երիզվում կանաչ քյոբայով։ Շագանակագույն կամ սև արխալուղը երիզվում էր կարմիր քյոբայով։ Մեջքը կարով էր, լայնափեշ շրջազգեստը հավաքվում էր կիպ վերնամասի տակ։ Աստառը մուգ կարմիր կամ մանր ծաղկավոր չթե կտորից էր,երկայնակի կարով կարված, որը արխալուղի վրայից չէր երևում։ Կողքերում ուներ գրպանի բացվածք։ Վզի բացվածքին ավելացվում եր սրածայր կտոր, որը օձիքի դեր էր խաղում։ Թևատակերը ճեղքով էին։
Գլխի հարդարանքը ճոխ էր։ Կանանց գլխի հարդարանքներում օգտագործվում Էր գլխաշոր, արծաթյա դրամներով պսակված կոտ, ծամքող, ճակտնոց (դինգ), շղարշ, քթկալ, կեռաազարդ (հրսանոց), կնջիկ ծածկոց, զանազան ձևերի վզնոցներ, ականջողեր, գնդեր, ապիջակներ (կրծքի զարդ) և այլ զարդեր։ Երիտասարդ կանայք և աղջիկները աչքերին սուրմա էին քսում, որպես օծանելիք՝ վարդի ջրից պատրաստած բուրումնավետ հեղուկ (գուլաբը) օգտագործում։ Մազերին հինա էին դնում, մատներին՝մատանիներ կրում։
Ագուլեցի կինը գլխի վրա կրում էր բարձր կոտ, վրայից գցում էր շղարշ, ուներ բերնակապ, որը բաղկացած էր երկու մասից՝ առաջինը ծածկում էր բերանը, իսկ երկրորդը ծաղկավոր կտորից պատրաստված կրծկալի պես իջնում էր մինչև կուրծքը ։
Գլխի հարդարանքում կարևոր նշանակություն ուներ ճակատնոցի վրայից գործածվող քողը, որը կանանց մոտ կարմիր էր, իսկ աղջիկների մոտ՝ սպիտակ։
Գողթն գավառում կանանց գոտին կարվում էր բամբակյա, իսկ ունևորներինը՝ մետաքսյա կտորից, որը և նյութով և գործածման եղանակով նման էր Սյունիք-Արցախի կանանց գոտուն ։
Գողթնում երեխաների հագուստի տակից հագցնում էին երկար ու նեղ փողքերով բամբակյա սպիտակ կտորից վարտիք, որը պետք է երևար զգեստի տակից։
Տղամարդկանց զգեստներ
Գողթնի տղամարդկանց տարազի մաս են կազմել սպիտակեղենը, շապիկը, անդրավարտիքը, գոտին, արխալուղը, չուխան, վերարկուն, գլխարկը, գուլպան, տրեխը։
Սպիտակեղենը կարվում էր տեղական սպիտակ կտավից։ Արխալուղը կարվում էր բամբակյա կամ մետաքսե կտորից, հասնում էր մինչև ծնկները, գոտկատեղը կարով էր, փեշերը դարսերով, կոճկվում էր չափրաստով կամ գնդաձև կոճակով։ Կապվում էր մետաքսյա կամ բամբակյա երկար գոտի, որը 2-3 անգամ փաթաթվում էր մեջքին։ Տոնական օրերին կապում էին արծաթյա գոտի։ Չուխան կարվում էր բրդյա տնայնագործական կտորից։ Երկարությունը հասնում էր մինչև կոճերը, կոճկվում էր մեկ չափրաստով։ Աստառը բամբակյա կտորից էր։ Կրծքի աջ և ձախ կողմերում կարվում էր 6-12 մասանի փամփշտակալ։ Հասակով տղամարդիկ գլխներին դնում էին գառան մորթուց գլխարկ։ Ոտքերին հագնում էին գուլպա և տրեխ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հագուստի ոճեր Կատեգորիա:Հայկական տարազ
Թեսսի Ռեյնոլդս
Թերեզա «Թեսսի» Ռեյնոլդս (Tessie Reynolds, ), անգլիացի հեծանվորդուհի, որը 1893 թվականին Բրայթոնից ռեկորդային հեծանվավազք և հետդարձ է կատարել Լոնդոն 8 ժամ 30 րոպեում։ Այդ ժամանակ նա տասնվեց տարեկան էր և հեծանիվը վարել է «նպատակահարմար» (rational) հագուստով` վարտիք, շապիկ և վերարկու։ Այդ հանդերձանքը, որն ամենայն հավանականությամբ պատրաստել է քույրը, գրավել է լայն հասարակության ուշադրությունը, և նրա ուղևորությունն սկսել է դիտվել որպես կարևոր ուղենիշ կանանց իրավունքների պաշտպանության գործում։ Իր ուղևորության համար Ռեյնոլդսը, ըստ «Cycling and Society» գրքի վարկածի, համարվել է 19-րդ դարի ամենանշանակալի հեծանվորդուհիներից մեկը։ Ռեկորդը խփել է 1894 թվականին, իսկ անձամբ Ռեյնոլդսը շարունակել էր Լոնդոնում աշխատել որպես ճանապարհային երթևեկության անվտանգության աշխատակից։
Կենսագրություն
Թեսսի Ռեյնոլդսը ծնվել է Ուայթ կղզում և մեծացել Բրայթոնում` տասնմեկ երեխայից բաղկացած ընտանիքում։ Եղել է ընտանիքի ավագ զավակը ։ Նրա հայրը՝ Ռոբերտ Ջեյմս Ռեյնոլդսը, մարմնամարզության հրահանգիչ և հեծանվասպորտի գործակալ է եղել, խրախուսել է սպորտը երեխաների շրջանում ։ Նա եղել է Հեծանվորդների ազգային միության անդամ և հեծանվային ակումբի քարտուղար, ինչպես նաև պրոֆեսիոնալ մրցարշավների դատավոր ։ Նրա մայրը՝ Շառլոտան, ղեկավարել է Քեյփթաունում գտնվող գիշերօթիկ հյուրանոցը, որը սպասարկում էր հեծանվորդներին, իսկ Թեսսին օգնում էր նրան ։
Այդ ժամանակ կանանց ամենօրյա հագուստը ներառել է երկար զգեստներ և ամուր սեղմիրան, որոնք հեծանվավազքի համար անհարմար էին, ուստի Ռեյնոլդսը հեծանիվ վարելու համար կրել է «նպատակահարմար հագուստ» (rational dress), որը բաղկացած էր «ծնկից կտրված և սեղմված» վարտիքից, վերնաշապիկից և երկար վերարկուից ։ Ենթադրվում է, որ Ռեյնոլդսի կոստյումը կարել է նրա քույրը՝ Ադան, որը զբաղվում էր դերձակագործությամբ ։ Հանդերձանքը առաջացրել է հանրության վրդովմունքը և ակնարկներն այն մասին, որ նա անվայել տղամարդկային էր, և որ նա Նյու Յորքի բնակչի հագուստով հեծանիվ էր վարում ։ Միջոցառման մասին լուրերը տարածվել են ընդհուպ մինչև Ամերիկա, իսկ Ռեյնոլդսի հագած կոստյումի պես հագուստի առաջխաղացմանը ձեռնամուխ են եղել վիկտորյանական հագուստի բարեփոխման կողմնակիցները  ։ Նա հեծանվորդների համար հագուստի բարեփոխումների տեղական ակումբի հիմնադրումից հինգ տարի առաջ ակտիվորեն քարոզում էր հագուստի բարեփոխումը և շարունակում էր պարբերաբար հագնել այդ զգեստը ։
Հեծանվային «Cycling Weekly» ամսագիրը սուր ռեպորտաժ է գրել զգեստի «սղության» մասին, բողոքել համեստության կորստից և այդ իրադարձությունն անվանել «տխուր պատահար» ։ Նույն կերպ «Yorkshire Evening Post» թերթը նշել է, որ հեծանվասպորտն առանց այդ էլ տհաճ տեսարան է տղամարդու համար, իսկ «աննորմալ ազդրերով» կանայք այն միայն ավելի վատ են դարձրել ։ Սուֆրաժիստուհիների շարժումը մասնավորապես նշել է, որ իրադարձությունն ու դրա հրապարակայնությունը կարևոր ուղենիշ են դարձել ։ «Huck» ամսագրում պատմական ակնարկի հեղինակի կարծիքով՝ միջոցառման հրապարակումը, չնայած դրա բացասական բնույթին, օգնել է բարելավել կանանց իրավունքների ոլորտում դրությունը և նրանց ավելի շատ ազատություն է տվել հագուստի մեջ ։ Բացի այդ, Ռեյնոլդսի օրինակը ցույց է տվել, որ կանայք չպետք է կապված լինեն այն փողոցին, որտեղ մեծացել են, և որ նրանք հնարավորություն ունեն ճանապարհորդել ։ Հրապարակման մեկ այլ հետևանքն այն է, որ Ռեյնոլդսը սիրային նամակներ է ստացել, այդ թվում՝ անծանոթից ամուսնության առաջարկը, որը բացահայտ զգալիորեն ավելի մեծ էր նրանից ։ Ռեյնոլդսը և նրա ընտանիքը օգտվել են հայտնիությունից, և հետագա տարիներին նա գովազդել է մի քանի կանացի հեծանիվներ, ընդ որում` մշտապես լինելով հեծանվային «նպատակահարմար» հանդերձանքով ։
Ռեկորդը տևել է մեկ տարի` մինչև 1894 թվականի սեպտեմբերը, մինչև որ այն չի գերազանցել «Dover Road» ակումբից Է. Ուայթը ։ 2012 թվականին «Cycling and Society» գրքում Ռեյնոլդսի մասին պատմական ակնարկում նա իր ուղևորության համար ներառվել է 19-րդ դարի ամենանշանավոր հեծանվորդների ցանկում ։ Երբ նա 18 տարեկան է եղել, ցանկացել է Բրայթոնում բացել կանանց ազգային հեծանվային ասոցիացիայի բաժանմունքը, սակայն նրան մերժել էին, ենթադրաբար տարիքի և «փորձի բացակայության» պատճառով, բայց ըստ երևույթին նրա «նպատակահարմար» հագուստի պատճառով ։
1908 թվականին Ռեյնոլդսն ամուսնացել է Մոնթեգա Սոլսբերի Մեյնի հետ և տեղափոխվել է Լոնդոնի հյուսիսում գտնվող Բարնեթ շրջանը։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա, որոնք բոլորը մահացել են մանուկ հասակում ։ Բարնեթում նա դարձել է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության աշխատակից, այդ աշխատանքը 1930-1940-ական թվականներին Լոնդոնում հազվադեպ են կանայք կատարել ։ 1948 թվականի նախաշեմին նրա ամուսինը մահացել է, և նա կենտրոնացել է դժբախտ պատահարների կանխարգելման գործի վրա ։
Թեսսի Ռեյնոլդսը մահացել է 1954 թվականին` 77 տարեկան հասակում, տեղական թերթերը նրան մահախոսականներ են նվիրել ։
Կարծիքներ
«Cycling Weekly» ամսագրում այսպես է նկարագրվել հեծանվորդուհու ուղևորությունը. «Յուրաքանչյուր հեծանվորդ, որը կարողացել է պահպանել հավատն առ բնածին համեստություն և ամոթալի զգացում հակառակ սեռի մոտ, իսկական ցավով, և ոչ առանց զզվանքի, կլսի այն, ինչը անցյալ կիրակի` առավոտյան, մենք անվանում ենք Բրայթոնի ճանապարհին տեղի ունեցած դժբախտ պատահար»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեծանվորդներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի կանայք
Միքայել Համամջյան
Միքայել Գրիգորի Համամջյան, հայ ճարտարագետ-էներգետիկ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2003 թ.)։
Կենսագրություն
1967 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1980-1982 թվականներին եղել է Երևանի Կերամիկայի գործարանի տնօրեն, 1982-1995 թվականներին՝ Արտաշատի ճենապակե և խեցեղեն իրերի գործարանի տնօրեն, 1995 թվականից՝ «Հայճենապակի» ԲԲԸ խորհրդի նախագահ և գլխավոր տնօրեն ։
Ճենապակու արտադրության մեջ ներդրել է իր մշակած մի շարք տեխնոլոգիաներ, որպես գունավորող նյութեր օգտագործել հայկական քարերի փոշին, ստեղծել է հայկական նուրբ ճենապակին։ Մշակել և կառուցել է եռախցիկ վառարան՝ Հայաստանում հիմնադրելով ոսկրային ճենապակու արտադրություն։
Նախագծել և կառուցել է Հադրութի կերամիկայի արտադրամասը, տեղական կարմիր կավի հումքով գործող «Հայճենապակի» կղմինդրի արտադրության գործարանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Ալեքսանդր Կուզնեցով
Ալեքսանդր Վսևոլոդովիչ Կուզնեցով (Алекса́ндр Все́володович Кузнецо́в, ), խորհրդային, ռուս դերասան, դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի Ի․ Գուբկինի անվան նավթի ինստիտուտի տնտեսագիտության ֆակուլտետում, սակայն այն չավարտելով՝ ընդունվում է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի դերասանական ֆակուլտետ, որն ավարտում է 1959 թվականին (Իոսիֆ Ռաևսկու դասարան)։
1959 թվականից աշխատել է Մոսկվայի մանրաերկի թատրոնում որպես դերասան և ռեժիսոր։ Միաժամանակ նկարահանվել է կինոյում։
1960-ական թվականներին ավարտել է Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացները։ Խորհրդային Միության թատրոններում՝ Տիրասպոլում, Մոսկվայում բեմադրել է ներկայացումներ։
1970-1984 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտում, նկարահանել ֆիլմեր, գրել պիեսներ։
1994 թվականից Ռուսաստանի գրողների միության անդամ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներ
Վեմիր Համբարձումյան
Վեմիր Վանուշի Համբարձումյան, հայ ճարտարագետ-մեխանիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1985)։
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Դնեպրոպետրովսկի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ 1970-1995 թվականներին դասախոսել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայում։ 1984-1985 թվականներին եղել է մեքենաների նորոգման և աշխատանքի պաշտպանության ամբիոնի վարիչ, 1985 թվականից՝ ակադեմիային կից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ԳՀ լաբորատորիայի վարիչ։ 1995 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ Կատեգորիա:Վարդենիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ
Հրաչիկ Աբգարյան
Հրաչիկ Ստեփանի Աբգարյան, հայ բռնցքամարտիկ, «Վաղարշապատ» մարզակումբի նախագահ։ Էջմիածնի քաղաքապետ (2003-2005), Արցախյան ազատամարտի մասնակից։ Պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտի ինտերնացիոնալ ասոցիացիայի նախագահ (2007 թվականից)։
Կենսագրություն
Հրաչիկ Աբգարյանը ծնվել է 1957 թվականի մայիսի 23-ին Արագած համայնքում, ծառայողի ընտանիքում։ 1976-1978 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1978-1983 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1983 թվականին աշխատել է Ակնալճի կուղբաբուծական տնտեսությունում՝ որպես ինժեներ-անասնաբույժ։ 1991 թվականին հիմնել է Գոռ ՍՊԸ, որն իրականացնում է գյուղմթերքների արտադրություն։ 1988-2000 թվականներին աշխատել է Էջմիածնի մարզադպրոցում և արտադրության տարբեր բնագավառներում։ 1990 թվականից եղել է Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակիցներից և Էջմիածնի շրջանի երկրապահ ջոկատի «Արագած» ջոկի հրամանատար, մասնակցել է Երասխի պաշտպանական մարտերին, Լաչինի և մի շարք այլ բնակավայրերի ազատագրմանը։ 1992-1993 թվականներին իր ջոկատով ապահովել է Գորիս-Ղափան ճանապարհի անվտանգությունը։
1996 թվականին ընտրվել է Էջմիածին քաղաքի ավագանու անդամ։ 1997 թվականից Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ է, 2000 թվականից՝ Արմավիրի մարզային կազմակերպության նախագահ։ 2000-2003 թվականներին աշխատել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի գործերի կառավարիչ։ 2003 թվականին ընտրվել է և մինչև 2005 թվականն աշխատել է որպես Էջմիածնի քաղաքապետ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Լյուցիա Գարուտա
Լյուցիա Գարուտա (Lūcija Garūta, ), լատվիացի դաշնակահարուհի և կոմպոզիտոր։ Լատվիայի ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1962)։
Կենսագրություն
Լյուցիա Գարուտան ծնվել է 1902 թվականի մայիսի 14-ին Ռիգայում։ 1924 թվականին ավարտել է Լիտվայի կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի դասարանը Յազեպս Վիտոլսի ղեկավարությամբ, իսկ մեկ տարի անց՝ դաշնամուրի դասարանը Լյուդմիլա Գոմանա-Դոմբրովսկայայի ղեկավարությամբ։ Շարունակել է կատարելագործել իր վարպետությունը Փարիզում, որտեղ դաշնամուր է սովորել Ալֆրեդ Կորտոյի մոտ, կոմպոզիցիա՝ Պոլ Դյուկի մոտ։ Որպես մենակատար ու նվագակցող բազմաթիվ համերգներ է տվել Լատվիայում ու նրա սահմաններից դուրս։ Հետագայում հիվանդության պատճառով մի որոշ ժամանակ չի զբաղվել կոմպոզիցիայով։ 1940 թվականից երաժշտության տեսություն ու կոմպոզիցիա է դասավանդել Լատվիայի պետական կոնսերվատորիայում։ 1973 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։
Լյուցիա Գարուտան մահացել է 1977 թվականի փետրվարի 15-ին Ռիգայում։ Թաղված է Ռիգայի Անտառային գերեզմանատանը։
Լատվիայի անկախանալուց հետո այնտեղ բացվել է Գարուտայի հիմնադրամ, որ զբաղվում է նրա երաժշտության ժողովրդականացմամբ։
Ստեղծագործություն
Լյուցիա Գարուտայի ստեղծագործությունները կրել են ուշ ռոմանտիզմի կոմպոզիտորների ու Ալեքսանդր Սկրյաբինի ազդեցությունը։ Առավել մեծ ուշադրություն է գրավել «Աստված, քո երկիրը կրակի մեջ է» (Dievs, Tava zeme deg!) օրատորիան, որ գրվել է 1943 թվականին Թեոդոր Ռեյտերի գրած տեքստի հիման վրա և նախատեսված է տենորի, բարիտոնի, երգչախմբի ու երգեհոնի համար։ Օրատորիայի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1944 թվականի մարտի 15-ին Ռիգայի Սուրբ Գերտրուդայի տաճարում։ Որպես կատարողներ հանդես են եկել Թեոդոր Ռեյտերի երգչախումբը նրա ղեկավարությամբ, երգիչներ Ադոլֆս Կակտինշն ու Մարիս Վետրան, իսկ երգեհոնի հատվածը կատարել է հեղինակը։ Պրեմիերայի պահպանված ձայնագրության մեջ լսելի են ռմբակոծության ձայներ։ Խորհրդային տարիներին օրատորիան համարվում էր ոչնչացված, սակայն 1982 թվականին կոմպոզիտոր ու երաժշտագետ Լոնգինս Ապկալնսը գտավ ձայնագրությունը գերմանական ռադիոկայանների արխիվում ու վերականգնեց այն։ 1982 թվականի մայիսի 8-ին օրատորիան կրկին հնչեց Ստոկհոլմում։ ԽՍՀՄ-ում օրատորիան կատարվեց 1988 թվականին «Ave Sol» երգչախմբի կողմից, որը ղեկավարում էր Իմանց Կոկարսը։ Ներկայում «Աստված, քո երկիրը կրակի մեջ է» օրատորիան ներառված է Լատվիայի մշակութային կանոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Լատիշ դաշնակահարներ Կատեգորիա:Կին դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Ֆրանցիշեկ Բագուշևիչ
Ֆրանցիշեկ Բագուշևիչ (բելառուսերեն՝ Франці́шак Бэнэды́кт Багушэ́віч, լատինատառ բելառուսերեն՝ Francišak Kazimiravič Bahuševič,    ), բելառուս բանաստեղծ, արձակագիր, բելառուսական նոր գրականության հիմնադսիրներից և դասական հեղինակներից մեկը , քննադատական ռեալիզմի ուղղության սկզբնավորողը բելառուսական գրականության մեջ։ Մասնակցել է 1863—1864 թվականների ապստամբությանը ցարական բռնակալության դեմ  ։ Հանդես է եկել Мацей Бурачок, Сымон Рэўка з-пад Барысава կեղծանուններով։ Նրա ներշնչանքի աղբյուրներից մեկը եղել է բելառուսական ժողովրդական բանահյուսությունը։
Իր գրական ստեղծագործությամբ և հասարակական գործունեությամբ Ֆրանցիշեկ Բագուշևիչը մեծապես նպաստել է բելառուսների ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքին և ազգային-ազատագրական գաղափարախոսության ծավալմանը, որի հիմքի վրա քսաներորդ դարասկզբին ծայր է առել բելառուսների ազգային-ազատագրական շարժումը։ Նրան երբեմն անվանում են «արդի բելառուսական ազգայնականության հայր» կամ «բելառուսների ազգային զարթոնքի հայր» ։
Կենսագրություն
Ֆրանցիշեկ Բագուշևիչը ծագումով ազնվականական տոհմից էր։ Ծնվել է 1840 թվականին, ռուսական կայսրության Վիլնոյի նահանգի Սվիրանի դաստակերտում։ 1846 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Կուշլանի դաստակերտ ։ 1861 թվականին ավարտելով գիմնազիան՝ Ֆրանցիշեկն ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետը, սակայն ուսանողական խռովություններին մասնակցելու պատճառով վտարվել է համալսարանից ու վերադարձել հայրենի վայրեր։ Ուսուցչություն է արել Լիդայի գավառի Դոցիշկի գյուղի դպրոցում, իսկ երբ սկսվել է ցարական բռնակալության դեմ ապստամբությունը, միացել է ապստամբներին։ Ավգուստովի անտառում ռուսական զորքի հետ ռազմական բախման ժամանակ վիրավորվել է, մահից փրկվել է օգնության շտապած գյուղացիների հոգածության շնորհիվ։ Երբ ապստամբությունը ճնշվել է, ազդեցիկ հովանավորների միջամտությամբ ազատվել է Սիբիր աքսորվելուց, բայց հարկադրված է եղել թողնել հարազատ վայրերն ու մեկնել Ուկրաինա։ Ճանաչված լեզվաբան, ազգագրագետ Յան Կարլովիչի օգնությամբ 1865 թվականին ընդունվել է Նեժինի իրավագիտական լիցեյը, որն ավարտել է 1868-ին և հաջորդ տարվանից աշխատանքի անցել իրավաբանական տարբեր հաստատություներում, գլխավորապես՝ Ուկրաինայում։ 1884-ին, երբ 1863 թվականի ապստամբության մասնակիցներին համաներում է հայտարարվել, Ֆրանցիշեկ Բագուշևիչը վերադարձել է հայրենի եզերք, աշխատանքի անցել Վիլնյուսի շրջանային դատարանում։
Նա Ադամ Միցկևիչի պոեզիայի մեծ սիրահար էր և ընդգրկվել է վերջինիս ծննդյան 100-ամյակի առթիվ ստեղծված հոբելյանական կոմիտեի կազմում, միջոցների հավաքագրում կազմակերպել լեհ մեծ բանաստեղծի արձանի համար։ 1898-ի գարնանը ծանր հիվանդացել է և կնոջ ու երկու երեխաների հետ Վիլնյուսից տեղափոխվել Կուշլանի (չի էլ կարողացել մասնակցել Միցկևիչի արձանի բացման հանդիսավոր արարողությանը)։ Հենց հայրենի դաստակերտում էլ մահացել է 1900 թվականի ապրիլի 28-ին։ Թաղվել է Ժուպրանիի (ներկայումս՝ Սմարգոն) գերեզմանատանը ։