cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկար
1990-ական թվականների ռուս արվեստաբանները նկարի մասին
Նկարիչ և արվեստաբան Ս. Վորոնկովը գրել է, որ նկարի կոմպոզիցիան կառուցված է աղջկա կերպարում հակադրությունների, ներդաշնակության և հանգստության վրա, որը դիմակայում է սեղանի վրա դրված նատյուրմորտի քաոսին (նրա կարծիքով սա կարող է լինել Ռուսաստանում այդ ժամանակ տեղի ունեցող իրադարձությունների արտացոլումը)։ Աղջկա կերպարը պատկերված է մանրամասնորեն և նյութականորեն՝ ի տարբերություն նատյուրմորտի էսքիզի։ Դիմանկարը նուրբ է գունային և գեղանկարչական առումով։ Նրան առանձնացնում են «կատարվածությունը», թարմությունը, կատարման թվացյալ դյուրինությունը և գեղանկարչական խառնվածքի զսպվածությունը, ինչը ոչ միշտ է բնորոշ Ֆեշինի պարագայում։ Վորոնկովը նկարի կոմպոզիցիոն անհամաչափությունը բնորոշ է համարել մոդեռնի դարաշրջանին։ Հավասարակշռությունը, չնայած անհամաչափությանը, ձեռք է բերվել հարվածների կառուցվածքի, գույնի և տոնային հակադրությունների, տարբեր ոճերի հնարքների միջոցով՝ լույսի և մուգ երանգների հարաբերակցության շնորհիվ (նկարչի կողմից հաշվարկված գունային հետքերի չափը և քանակական հարաբերակցությունը իրենց դերը խաղացել են)։ Դրա շնորհիվ դիտողի ուշադրությունը սևեռվում է աղջկա դեմքին (չնայած նրա գլուխը տեղաշարժված է երկրաչափական կենտրոնից, իսկ Վարյայի ձեռքի նարինջը պարզվում է, որ երկրաչափական կենտրոնն է)։
Սեղանի բացվածությունը և «պատի բեկումը պատուհանագոգով» մեծացնում են տարածության խորությունը։ Ըստ Վորոնկովի՝ նկարիչը կտավը դիտարկելիս դիտողին թելադրել է աչքերի շարժման բարդ հետագիծ։ Նատյուրմորտը «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկար» կտավի գեղարվեստական կենտրոնի դերն է խաղում։ Նրանից դիտողի հայացքը շարժվում է դեպի աղջիկը։ Աղջկա կապույտ աչքերը մանկականորեն չեն լուրջ, դրանցում դիտողը զգում է նրա հետաքրքրությունը աշխարհի հանդեպ։ Վարյայի կերպարից դիտողի հայացքը անցնում է պատի մանրանկարներին ու գծանկարներին, պատուհանագոգին դրված ծաղիկներին և նորից վերադառնում նատյուրմորտին (նկարված է գեղարվեստորեն, հարուստ, պաստոզային, ֆակտուրային վրձնահարվածներն այստեղ զուգորդվում են 19-րդ դարի ֆրանսիացի ակադեմիստ նկարիչ Ժան Օգյուստ Դոմինիկ Էնգրի ոճով նուրբ գունաթափանցման նկարչության հետ, օգտագործվում է սպիտակ կտավի փայլի էֆեկտը)։
Դրա ներսում, ըստ Վորոնկովի, հայացքի երևակայական շրջանաձև շարժման մեջ կա բաց մոխրագույն պատ (ներկված կիսաթափանցիկ, լայն փափկավրձնով)։ Այն չի ընկալվում որպես դատարկություն, այլ ընդլայնում է տարածությունը և «ելք» տալիս նկարից։ Գեղանկարչական գամման կառուցված է բաց երանգների աստիճանավորումների վրա։ Սպիտակ գույնը (զգեստ և սփռոց) Վորոնկովն ընկալում է որպես մաքրության և անապակության խորհրդանիշ։ Նարնջագույն գամման (նարինջները և դրանց կեղևները, պատուհանագոգին բեգոնիայի ծաղիկները, աղջկա շուրթերի կարմիր գույնը) նման է մանկության ուրախությանը։ Կա նաև ուլտրամարին՝ իր երանգներով (սեղանին՝ կապույտ բաժակ և ափսեներ, պատուհանագոգին՝ կապույտ բաժակապնակ, աղջկա աչքերի կապտություն)։ Սև ներկը (սև կոշիկներ, թեյնիկ, տուփ սեղանի վրա, տիկնիկի մազեր, աղջկա հյուսեր, ասեղաբարձիկ, մանրանկարչության շրջանակ, ամաններ պատուհանագոգին), նարնջագույն գամմայի նման շրջանաձև է անցնում կտավում։ Սա նկարի հորինվածքի միասնության պատճառներից մեկն է։
Պատի մուգ շրջանակի մանրանկարը ուղղահայաց առանցքի վրա գերակշռող կայուն գույնն է և «կամուրջ» Վարյայի գլխի և պատուհանագոգի միջև, որը կազմում է անկյունագիծ։ Վորոնկովը նշել է, որ չնայած պատկերված առարկաների պատահականությանը՝ «ոչինչ չի կարելի հեռացնել կամ ավելացնել նկարին՝ առանց կոմպոզիցիան խախտելու»։ Նկարիչն ստեղծել է դիմանկարի կոմպոզիցիան՝ հաշվի առնելով դրա ընկալումը դիտողի կողմից (կարևոր դեր է խաղում գույնը և դրա հուզական ազդեցությունը)։ Երբ կոմպոզիցիան շրջվի, ըստ Վորոնկովի, այն կկորցնի իր հավասարակշռությունն ու իմաստը։ Ռուս արվեստաբանը «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկար» կտավը համարել է կոմպոզիցիոն և գեղանկարչական վարպետության օրինակ՝ հիմնված նկարչի ներըմբռնման և վերլուծության վրա։
2000-ական թվականների ռուս արվեստաբանները նկարի մասին
Արվեստաբանության թեկնածու Անտոն Ուսպենսկին նշել է, որ նկարը «կրկնօրինակման ժամանակ պարզանում և հարթանում է, անհետանում է նկարում ձեռք բերված հուզական հավասարակշռության սրությունը, մարում է արծաթափայլ մոխրագույն լույսը»։ Ուսպենսկին ուշադրություն է հրավիրել իր տեսանկյունից որոշ հետաքրքիր մանրամասների վրա.
Արվեստաբանության թեկնածու Դ. Սերյակովը նկարը գնահատել է որպես մոդեռն ոճի ստեղծագործություն։ Նա նշել է, որ բաց մոխրագույն պատերի հարթությունն ընդգծում է տեսողական տարածության պայմանականությունը։ Դիմանկարի երանգավորումը զուսպ է, այն հիմնված է սպիտակի և մոխրագույնի տարբեր երանգների համադրությունների վրա, բայց ծաղկամանները, սեղանի վրա դրված ուտեստները և մրգերը նկարված են վառ և հյութալի։ Աղջկա մուգ մազերը, սև կոշիկներն ու սեղանին դրված մետաղյա թեյնիկը նույնպես հակադրվում են պատի ֆոնի հետ։ Սերյակովն ընդգծել է նկարչի կողմից ուլտրամարինի վրձնահարվածներով կատարված մուգ հատվածների օգտագործումը, երբ Ֆեշինը օգտագործել է յուրօրինակ օպտիկական էֆեկտ (խառնուրդ՝ հեռավորության վրա ուլտրամարինը միաձուլվել է հարակից գույների հետ մեկ տոնի մեջ, բայց երբ մոտենում է, այն ստեղծում է սուր հակադրություններ)։ Ֆեշինն այս էֆեկտն օգտագործել է աղջկա մազերն ու շագանակագույն աչքերը պատկերելիս։ Սերյակովը կարծում է, որ այս նկարում Ֆեշինը դիմել է միտումնավոր անավարտության էֆեկտին («նոն ֆինիտո»), բայց այստեղ սա ունի «ավելի զուսպ հնչողություն», քան նրա մյուս նկարներում, «գրավվում է դեպի գեղանկարչական ձևի բնական պայմանականությունը»)։
Ըստ Սերյակովի՝ «նոն ֆինիտո» օգտագործելիս «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարի» պատկերի ընդհանուր ձևերը լավ են «ընթերցվում», բայց «մանրամասն ուսումնասիրությունից հետո նկարներն սկսում են թրթռալ և տեղ-տեղ քանդվել՝ դառնալով քաոսային խիտ վրնձահարվածներ»։ Նա կարծում է, որ Նիկոլայ Ֆեշինի նկարը վառ օրինակ է այն բանի, որ «նոն ֆինիտոն», «լինելով պատկերման լեզվի բնական պայմանականությունների ուռճացում (որտեղ անփոփոխ կա հիմնականի գեղարվեստական ընտրություն երկրորդականից, և սկզբնական տեխնիկական տարրի արտահայտչությունը՝ գունավոր վրձնահարվածը, բնականորեն ապրում է նկարի ընդհանուր կառուցվածքում), կարող է դրսևորվել ոչ միայն որպես ուղիղ ճանապարհ դեպի ստեղծագործության մեջ անստրակտ սկզբի աճին, բայց նաև որպես ռեալիստական ձևի պատկերների ոճական մոտեցման հատկանիշ»։
Գ. Տուլուզակովան գրել է, որ ցուցահանդեսներին առաջին անգամ հայտնվելուց ի վեր հանդիսատեսը ակամա կապել է Նիկոլայ Ֆեշինի նկարը Վ. Սերովի «Դեղձերով աղջիկը» հայտնի նկարի հետ։ Երկու ստեղծագործությունները բավականին ընդհանրություններ ունեն՝ պատկերման առարկա, արտահայտիչ միջոցներ, տրամադրություն (հավասարակշռության, ներդաշնակության և երջանկության մթնոլորտ)։ Տուլուզակովան նշել է, որ մինչև 19-20-րդ դարերի սկզբին երեխաներին առանձնակի նշանակություն չի տրվել կերպարվեստում։ Վալենտին Սերովի «Դեղձերով աղջիկը» և Նիկոլայ Ֆեշինի «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկար» կտավներում հեղինակները պատկերել են «սոցիալական աղետներով լի հոգնած, հիվանդ ժամանակի հույսերի» պատկերը, «մաքուր օդի մի շունչ թերահավատության և հիասթափության մեջ, դժվարությունների և հակասությունների մեջ պարզություն գտնելու այս ցանկությունը»։
Ըստ Գ. Տուլուզակովայի՝ «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարը» Վալենտին Սերովի ավելի վաղ նկարի կրկնությունը չէ, այլ իր նախորդի թեմայով նկարչի սեփական տարբերակն է։ Ֆեշինը պատկերել է սեղանին նստած աղջկան, ինչը նրան դարձրել է «նուրբ նատյուրմորտի» մի մասը։ Սա հեղինակին հնարավորություն է տալիս ընդգծել «մանկական մարմնի բնական նրբությունը, պլաստիկության քնքշությունը»։ Նկարիչն ուշադրությամբ նկարում է նատյուրմորտի մանրամասները, որն ընկալվում է բավականին ռեալիստորեն՝ աղջկա դիմանկարային կերպարին համապատասխան։ Նկարում պատկերված իրավիճակն ըստ Տուլուզակովայի արհեստական է, բայց դիտողի կողմից բավականին բնական է ընկալվում։ Տուլուզակովան, ինչպես և մյուս արվեստաբանները, ընդգծել է, որ նկարի կոմպոզիցիան անհամաչափ է. աղջկա կերպարը շեղված է կտավի կենտրոնական առանցքից։ Միևնույն ժամանակ, հերոսուհու դեմքը գտնվում է կտավի օպտիկապես ակտիվ մասում։
Ինտերիերի մանրամասները, ինչպիսիք են ծաղկամաններով պատուհանը, պատին մանրանկարչությունը, սեղանին պատկերված ուտեստներն ու մրգերը, ըստ Տուլուզակովայի՝ կրկնակի նշանակություն ունեն։ Սրանք մի կողմից առօրյա կյանքի ատրիբուտներն են, որոնք վերստեղծում են ընտանեկան հարմարավետության մթնոլորտը։ Մյուս կողմից այս տարրերը կարևոր գունային և հյուսվածքային շեշտադրումներ են։ Կտավի տրամադրությունը համապատասխանում է ֆոնի հանգիստ գույնին՝ բազմազան երանգներով և մոխրագույնի երանգներով։ Տուլուզակովան նշել է, որ նկարում այս գույնը «ձեռք է բերում սադափի, թանկարժեք զարդերի հատկություններ»։
Նկարիչն օգտագործել է հակադիր և ինտենսիվ գույներ՝ նարնջագույն, դեղին և կապույտ։ Գունավոր բծերի դասավորությունն ընդգծում է նկարի ռիթմը՝ աղջկա բաց շագանակագույն մազերը, սեղանին և ձեռքերում նարնջագույն նարինջներ, պատուհանագոգին՝ նարնջագույն ծաղիկներ։ Նկարի սառը երանգների սահմանը սևն է, տաք գույների սահմանը՝ դեղինը։ Նկարում ամենավառ կետն աղջկա զգեստն է։ Այն ջերմություն է ստանում՝ ի տարբերություն սառը պատի։
Նիկոլայ Ֆեշինի վրձինը բավականին զուսպ է, բայց նատյուրմորտը ցույց է տալիս նրա ստեղծագործությանը բնորոշ արտահայտչականությունը։ Անզգույշ վրձնահարվածները (որի շնորհիվ դրանք ռելիեֆային են և ազատ) փոխանցում են ոչ միայն առարկաների ձևը, այլև նյութերի առարկայական որակները՝ թեյնիկի արծաթը, ծաղկամանի թափանցիկությունը, նարինջների կամ խաղողի հյուսվածքը։ Ըստ Գալինա Տուլուզակովայի՝ տպավորիչ է բաժակի պատկերումը. նկարիչը նկարչական գործիքը քսել է դեռևս թաց ներկի վրայով և հասել ապակու էֆեկտի։ Դրա միջից թափանցում են են սեղանին ընկած մրգերը։ Սեղանի վրա ցրված առարկաների խառնաշփոթի մեջ Տուլուզակովան տեսնում է տան միջավայրի անբռնազբոսիկությունը, ինչպես նաև հնարավորություն է դիտողին ցուցադրելու հիշվող դեկորատիվ էֆեկտ։ Նկարը ստեղծագործություն է, որտեղ բովանդակությունն ու ֆորմալ կողմը չեն կարող տարանջատվել։
Արվեստի քննադատ և բանաստեղծուհի Լարիսա Դավթյանը գրել է, որ նկարի հերոսուհուն ի սկզբանե ընկալել է որպես «շատ մարդկային դեմքով հսկայական տիկնիկ», քանի որ աղջիկն ամբողջ հասակով նստած է սեղանին։ Նրա կարծիքով՝ սա ոչ թե անճաշակություն է, այլ վտանգավոր մարտահրավեր «սեղանն Աստծո գահն է» սուրբ գաղափարին։ Դրանից հետո նա հասկացել է, որ սա տիկնիկի դերակատարում չէ (ինչպես Սուոկը Յուրի Օլեշայի «Երեք հաստլիկներ»-ում), քանի որ աղջկա դեմքի արտահայտությունը լուրջ է, նա ակնհայտորեն զգում է նման բեմահարթակում գտնվելու անհարմարությունը։ Վարյա Ադորատսկայայի հայացքում Դավթյանը կարդացել է տարօրինակ մեծերին ուղղված երեխայի տարակուսած հարցը. «Իսկ ինչու՞ ինձ նստեցրիր այստեղ»։ Սեղանին նստած աղջիկը, ըստ քննադատի, չունի այն ներքին հավասարակշռությունը, որն առկա է Պաբլո Պիկասոյի նկարում գնդակի վրա հավասարակշռություն պահող աղջկա մեջ։
Լարիսա Դավթյանը Ֆեշինի նկարում նշել է մարտահրավերն ու գեղարվեստական սադրանքը, եթե ոչ Պիկասոյի ոճով, ապա Ֆեշինի՝ խորը ենթագիտակցական մակարդակում անհամաձայնությունները դուրս հանելու ձևով, երիտասարդ բնորդի նկատմամբ բարձր պահանջներ դրսևորելով, թողտվության բացակայությամբ։ Մանկության աշխարհը նա ուրվագծել է դեկորի տարրերով, այլ ոչ թե երեխայի դեմքին անհոգության արտահայտմամբ։
«Իյան դդումների հետ» նկարը որպես «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարի» շրջասություն
«Իյան դդումների հետ» նկարը (1923 թվական, երկար ժամանակ գտնվել և ցուցադրվել է ԱՄՆ Սանտա Ֆե շրջանի Ֆորեսթ Ֆենի պատկերասրահի հավաքածուում) Տուլուզակովայի կարծիքով հանդիսանում է «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարի» շրջասությունը։ Այն զարգացնում է Ֆեշինի պլեներային և ինտերիերային կոմպոզիցիոն դիմանկարների գիծը և հարազատ է նրա ստեղծագործությունների ռուսական շրջանի դիմանկարների ոգուն։ Նկարչի դուստրը (հետագայում՝ ամերիկացի բալետի պարուհի, արտ թերապևտ և արվեստաբան Իյա Ֆիշերը) նստած է սեղանին։ Նրա ձեռքերում կտրած կանտալուպա է։ Աղջկա կողքին նկարիչը տեղակայել է նատյուրմորտ, որում ներկայացված են խնձորներ, տանձեր, սալորներ, արքայախնձոր և ծաղկեփունջ։ Մրգերը նկարված են շագանակագույն երանգների մեջ՝ սևից մինչև դեղին, և առաջինն են գրավում դիտողի ուշադրությունը։ Ֆոնը վարագուրված է։ Աղջկա մարմինը, ինչպես և «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարում», կողքի է թեքված, դեմքը կիսով չափ շրջված է, աչքերը՝ իջեցված։ Աղջկան համապատասխանում է այլ գունային գամմա, որը ձևավորում են մոխրագույնասպիտակ ֆոնը, սփռոցը, շրջազգեստը, Իյայի ոսկեգույն մազերը և նուրբ մաշկը։ Գույների հակադրությունը բացահայտում է, ըստ Տուլուզակովայի, նրա փխրունությունը, «գրեթե աննյութականությունը»։ Միևնույն ժամանակ նա կարծում է, որ Իյայի դիմանկարը չի ընկալվում որպես մանկության ընդհանրացված պատկեր կամ դարաշրջանի հույսի մարմնացում, ինչպես «Վարյա Ադորատսկայայի դիմանկարը», չնայած նրա գեղանկարչական առաջադրանքներն ավելի բարդ են։
Գրականություն
Կատեգորիա:1914 նկարներ Կատեգորիա:Նիկոլայ Ֆեշինի նկարներ
Օքտայ Ռաջաբով
Օքտայ Ռաջաբով (Oqtay Recebov, ), ադրբեջանցի կոմպոզիտոր և երաժիշտ ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (1992), Պրոֆեսոր (1995), վաստակավոր ուսուցիչ, նախագահի կենսաթոշակառու (2011), Ադրբեջանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, Ադրբեջանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ: Նախագահի կենսաթոշակառու (2011) :
Կենսագրություն
Օքտայ Ռաջաբովը ծնվել է 1941 թվականի ապրիլի 5-ին Բաքվում: Բարձրագույն կրթությունը ստացել է Ադրբեջանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկայի ֆակուլտետում (1958-1963): 1969 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական կոնսերվատորիան: Ֆիզիկա է դասավանդել թիվ 116 դպրոցում, երաժշտություն` թիվ 1 երաժշտական դպրոցում: Աշխատել է որպես կրտսեր գիտաշխատող, ավագ գիտաշխատող և Ադրբեջանի մանկավարժական գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի պետ : Ուզեիր Հաջիբեկովի անվան երաժշտական ակադեմիայի «Ադրբեջանի ժողովրդական երաժշտության» բաժնի պրոֆեսորն է: Նա 4 օպերայի, 3 երաժշտական կոմեդիայի, 3 սիմֆոնիայի, 2 օրատորիայի, 1 կանտատայի, 500 երգի հեղինակ է: Մանկավարժության և երաժշտության վերաբերյալ 10 մենագրությունների, 70 դասագրքերի, ավելի քան 100 հոդվածների հեղինակ է:
Գրականություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կոմպոզիտորներ
Գերման Տատարինով
Գերման Ալեքսեևիչ Տատարինով (Герман Алексеевич Татаринов, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկ, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (до 1992 года — Ленинградской организации Союза художников РСФСР) ։
Կենսագրություն
Գերման Տատարինովը ծնվել է 1925 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Յարոսլավլի նահանգի Ստարիե Կրեստի գյուղում։ 1930 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է մշտական բնակության Միշկին քաղաքում (այժմ Յարոսլավլի մարզում)։
1942 թվականին Տատարինովը զորակոչվել է բանակ, մասնակցել մարտերի Ստալինգրադի մոտ, Հեռավոր Արևելքում։ Պարգևատրվել է Կարմիր Աստղի շքանշանով, «Ճապոնիայի նկատմամբ հաղթանակի համար», «Գերմանիայի նկատմամբ հաղթանակի համար» մեդալներով։
1952 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Ա. Ժդանովի անվան ռազմա-ծովային քաղաքական ուսումնարանը։ 1953 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պոլիգրաֆիայի ինստիտուտի հեռակա բաժին, որն ավարտել է 1961 թվականին Գենադի Եպիֆանովի արվեստանոցում։ 1961 թվականին նա զորացրվել է և աշխատանքի է ընդունվել որպես նկարիչ ՌԽՖՍՀ գեղարվեստական հիմնադրամի Լենինգրադի բաժանմունքի գեղանկարչական-ձևավորող արվեստի կոմբինատում ։
1967 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ 1972 թվական դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ Ստեղծել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, բնությունից էտյուդներ։ Հիմնականում աշխատել է լանդշաֆտային բնապատկերի ժանրում։ Գերման Տատարինովի ստեղծած աշխատանքներից են՝ «Գարունը Հին Լադոգայում», «Պսկովշչինա» (обе 1959), «Դիզակ» (1960), «Գարնանային օր Հին Լադոգայում», «Գարունը Չեռնավինո գյուղում», «Առավոտ» , «Ветрено» (բոլորը 1961), «Փոքրիկ բակ» (1966), «Ոսկե աշուն», «Մուգ ջուր», «Նոր արվարձան» (բոլորը 1968), «Ապրիլյան օր» (1969), «Գարնանային Վոլխով» , «Вечер» , «Ապրիլյան առվակ», «Թխենին ծաղկել է» , «Ամռանը» (բոլորը 1970), «Погожие деньки» (1971), «Ձյուն է եկել» (1972), «Կանաչել է։ Ձորակ» (1973), «Դիզակ» (1976), «Վաղ մայիսի օրեր» (1977), «Աշնան մեղեդի» (1978), «Գարուն է եկել» , «Բակ Գրեբլո գյուղում» , «Անձրևից հետո», «Вечерний пал туман» (все 1980), «Գյուղ Գրեբլո» (1981), «Երեկոյան ջրավազան» (1993), «Ոսկե աշուն» (1999) և այլն։
Գերման Տատարինովը մահացել է 2006 թվականի օգոստոսի 3-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ կյանքի ութսուներորդ տարում։ Նրա ստեղծագործությունները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, Ճապոնիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում։
Ծանոթագրություններ
<!--
Ցուցահանդեսներ
-->
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ
Սկատոլ
Սկատոլ (3-մեթիլինդոլ), անգույն, գարշահոտ բյուրեղներ։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 95 °C, եռմանը՝ 265 °C։ Լուծվում է օրգանական լուծիչներում։ Չափազանց նոսր լուծույթներն ունեն ծաղկի հաճելի հոտ։ Փոքր քանակներով պարունակվում է ածխաձյութում, քարածխում։ Օրգանիզմում առաջանում է տրիպոտոֆանից՝ հաստ աղիքում գտնվող և նեխում առաջացնող բակտերիաների ազդեցությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ինդոլի ածանցյալներ
Խոնատան Սիլվա
Խոնատան Սիլվա (Jonathan Silva, ), արգենտինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Լեգանեսի և Արգենտինայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է ձախ պաշտպանի դիրքում ։
Էստուդիանտես
Սիլվան Էստուդիանտեսի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2012 թվականի հունիսի 10-ին՝ Օլ Բոյզի դեմ խաղում ։ 2013 թվականի հունիսի 10-ին՝ Լանուսի դեմ խաղում արգենտինացին տվեց իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի առաջին գոլային փոխանցումը ։ Էստուդիանտեսի առաջին թիմի կազմում Սիլվան անցկացրեց 54 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Սպորտինգ Լիսաբոն
2014 թվականի օգոստոսի 9-ին Սիլվան 2․6 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Սպորտինգ Լիսաբոն։ Իր դեբյուտը Սպորտինգի առաջին թիմի կազմում նշեց սեպտեմբերի 21-ին՝ Ժիլ Վիսենտեի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 26-ին՝ Պորտուի դեմ խաղում ։ Չեմպիոնների Լիգայում իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց սեպտեմբերի 30-ին՝ Չելսիի դեմ խաղում ։
2016 թվականին Սիլվան վարձավճարով միացավ Բոկա Խունիորսին ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց փետրվարի 7-ին՝ Տեմպերլեյի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց փետրվարի 21-ին՝ Նյուելս Օլդ Բոյզի դեմ խաղում ։ Իր առաջին հանդիպումը Լիբերտադորեսի գավաթում անցկացրեց փետրվարի 25-ին՝ Դեպորտիվո Կալիի դեմ խաղում ։ Բոկա Խունիորսի կազմում Սիլվան անցկացրեց 33 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։
2018 թվականի հունվարի 31-ին Սիլվան մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ Ռոմային   ։ Իր դեբյուտը նշեց ապրիլի 21-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով ՍՊԱԼ-ի դեմ խաղում ։ Ռոմայի կազմում Սիլվան անցկացրեց 2 հանդիպում ։
Լեգանես
2018 թվականի հուլիսի 24-ին Սիլվան վարձավճարով տեղափոխվեց Լեգանես ։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում նշեց օգոստոսի 20-ին՝ Ատլետիկ Բիլբաոյի դեմ խաղում և այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ 2019 թվականի ապրիլի 7-ին արգենտինացին գոլ խփեց Դեպորտիվո Ալավեսի դեմ հանդիպման վերջին րոպեին՝ փրկելով իր թիմին պարտությունից ։ Ապրիլի 15-ին նա գոլի հեղինակ դարձավ Ռեալ Մադրիդի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Սիլվան անցկացրեց 33 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 6 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2019 թվականի հունիսի 3-ին Լեգանեսը գնեց Սիլվայի լրիվ տրանսֆերը՝ ֆուտբոլիստի հետ կնքելով 4 տարվա պայմանագիր ։
Միջազգային կարիերա
Արգենտինայի ազգային հավաքականի կազմում Սիլվան իր դեբյուտը նշեց 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ Խորվաթիայի դեմ ընկերական խաղում ։ Նա խաղադաշտ դուրս եկավ նաև նոյեմբերի 18-ին՝ Պորտուգալիայի դեմ խաղում ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 18-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 18-ի դրությամբ
Ակումբային
Սպորտինգ Լիսաբոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոկա Խունիորսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Փախուստ սենյակից (խաղ)
Փախուստ սենյակից (Real-life room escape), ինտելեկտուալ խաղ, որի ժամանակ խաղացողները փակվում են այն սենյակում, որտեղից նրանք պետք է դուրս գան որոշակի ժամանակի ընթացքում՝ գտնելով առարկաներ և լուծելով գլուխկոտրուկներ ։ Ժանրի որոշ ներկայացուցիչներ ներառում են նաև դետեկտիվ կամ այլ սյուժե, որպեսզի խաղացողների համար ապահովեն յուրահատուկ մթնոլորտ։
Պատմություն
Այս տիպի խաղերը ծագել են 2000-ական թվականների սկզբին տարածված escape the room տիպի բրաուզերային քվեստներն իրականություն դարձնելու գաղափարից (օրինակ՝ Crimson Room)։
«Փախուստ սենյակից» խաղերը զուգահեռաբար զարգացել են Եվրոպայում և Ասիայում։ Ճապոնիայում, Հոնկոնգում և Չինաստանում այս խաղերը գոյություն ունեն 2007 թվականից։ Այսպիսի խաղեր կան նաև ԱՊՀ երկրներում։
Խաղի թեմատիկա
Ներկայումս «Փախուստ սենյակից» խաղերն ունեն տարբեր վարիացիաներ և թեմաներ, բայց ամենահայտնիներն են ․
Դեպքեր
«Փախուստ սենյակից» խաղում մահացու ելքով առաջին հայտնի դժբախտ պատահարը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունվարի 4-ին Լեհաստանի Կոշալին քաղաքում, երբ 15-ամյա հինգ աղջիկներ ներսում գազի բալոնի արտահոսքի պատճառով մահացու թունավորվել են շմոլ գազից, իսկ ատրակցիոնի աշխատակիցներից մեկը վնասվածքներ է ստացել և բուժվել այրվածքներից։ Լեհաստանի պետական հակահրդեհային ծառայության տվյալներով՝ մարդկանց մահվան գլխավոր պատճառը տարհանման արդյունավետ երթուղու բացակայությունն է եղել։ Տեղի ունեցած միջադեպից հետո Լեհաստանի իշխանությունները կարգադրել են անվտանգության ստուգումներ անցկացնել երկրի բոլոր «փախուստի սենյակներում», ինչի հետևանքով ևս 13 նման հաստատություն փակվել է անվտանգության խախտումների պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ Կատեգորիա:Խաղեր Կատեգորիա:Ժամանցային վայրեր
Շաֆիբեյլի
Շաֆիբեյլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է Կովսական քաղաքից ոչ շատ մեծ հեռավորության վրա, անտառապատ վայրում ։
Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 46 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Մակերիկամ
Մակերիկամ, ներզատիչ զույգ գեղձեր են, որոնք արտադրում են բազմաթիվ կենսաակտիվ նյութեր՝ ադրենալին, ալդոստերոն, կորտիզոլ և այլն ։ Մակերիկամները տեղակայված են երիկամների վերևում։ Գեղձը ունի կեղևային շերտ, որը արտադրում է ստերոիդ հորմոններ, և միջուկ, որտեղ արտադրվում է ադրենալին։ Կեղևը բաժանվում է երեք շերտի՝ կծիկավոր շերտի, խրձավոր շերտի, ցանցային շերտի ։
Մակերիկամի կեղևը արտադրում է ստերոիդ հորմոնների երեք հիմնական տեսակներ՝ միներալոկորտիկոիդներ, գլյուկոկորտիկոիդներ և անդրոգեններ։ Միներալոկորտիկոիդները (օրինակ՝ ալդոստերոն) արտադրվում են կծիկավոր շերտում և մասնակցում են արյան ճնշման, էլէկտրոլիտների հավասարակշռության պահպանմանը։ Կորտիզոլ և կորտիզոն գլյուկոկորտիկոիդները արտադրվում են խրձավոր շերտում և կարգավորում են նյութափոխանակությունը, ճնշում են իմունային համակարգը։ Կեղևի ամենախորը շերտում՝ ցանցավոր շերտում արտադրվում են անդրոգեններ, որոնք սեռական գեղձերում վերափոխվում են վերջնական ֆունկցիոնալ հորմոնների՝ սեռական գեղձերում և այլ օրգաններում ։ Ստերոիդ հորմոնների արտադրությունը կոչվում է ստերոիդոգենեզ և ներառում է բազմաթիվ ռեակցիաներ, որոնք կատարվում են կեղևային բջիջներում ։ Միջուկում արտադրվում են կատեխոլամիններ՝ ադրենալին և նորադրենալին, որոնք մեծ դեր ունեն սթրեսային ռեակցիայի ժամանակ ։
Մակերիկամի ֆունկցիայի խանգարման հետ են կապված բազմաթիվ էնդոկրին համակարգի հիվանդություններ։ Կորտիզոլի գերարտադրությունը բերում է Կուշինգի համախտանիշի, իսկ անբավարարությունը բերում է Ադիսոնի հիվանդությանը։ Բնածին մակերիկամային հիպերպլազիան գենետիկ հիվանդություն է, որը առաջանում է էնդոկրին կարգավորման մեխանիզմների խանգարումից ։ Մակերիկամի հյուսվածքից կարող են առաջանալ բազմաթիվ ուռուցքներ, որոնք հիմնականում հայտնաբերվում են այլ հիվանդության կապակցությամբ կատարվող բժշկական պատկերավորման (ռենտգեն պատկեր, համակարգչային շերտագրություն) ժամանակ ։
Կառուցվածք
Մակերիկամները զույգ օրգան են և տեղակայված են հետորովայնամզային տարածությունում՝ երիկամներից վեր և միջայնորեն։ Մարդկանց մոտ աջ մակերիկամը բրգաձև է, իսկ ձախը կիսալուսնաձև է և համեմատաբար ավելի մեծ ։ Մակերիկամների երկարությունը 3 սմ է, լայնությունը 5.0 սմ, բարձրությունը 1.0 սմ ։ Հասուն մարդու մակերիկամների քաշը գումարային 7-ից 10 գրամ է The glands are yellowish in colour. ։
Մակերիկամները շրջապատված են ճարպային հյուսվածքով և ներառված են երիկամային փակեղի մեջ, որը ներառում է նաև երիկամները։ Թույլ արտահայտված շարակցական հյուսվածքը բաժանում է մակերիկամները երիկամներից ։ Մակերիկամները գտնվում են անմիջապես կրծքային ստոծանու տակ և կպած են ստոծանու ոտիկներին երիկամային փակեղի միջոցով ։
Յուրաքանչյուր մակերիկամ ունի արտաքին կեղև և ներքին միջուկ, որոնք արտադրում են հորմոններ ։
Մակերիկամի կեղև
Մակերիկամի կեղևը մակերիկամի արտաքին շերտն է։ Մակերիկամի կեղևը ունի երեք գոտի։ Մանրադիտակով դիտելուց կարելի է նկատել, որ յուրաքանչյուր գոտի ունի յուրահատուկ տեսք և նրանից յուրաքանչյուրը ունի իր գործառույթը ։ Մակերիկամի կեղևը արտադրում է ալդոստերոն, կորտիզոլ և անդրոգեններ ։
Կծիկային շերտ
Կեղևի ամենաարտաքին շերտը կծիկայինն է։ Այն գտնվում է անմիջապես գեղձի պատիճի տակ։ Այս շերտի բջիջները կազմում են օվալաձև խմբեր, որոնք բաժանված են միմյանցից շարակցահյուսվածքային շերտերով։ Շարակցահյուսվածքային շերտերի կազմում կան լայն մազանոթներ ։
Շատալովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Շատալովո (Шаталово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Մակերիկամ
Կծիկային շերտ
Այս շերտում ալդոստերոն սինթազայի ազդեցությամբ արտադրվում է միներալոկորտիկոիդ՝ ալդոստերոն ։ Ալդոստերոնը ունի կարևոր դեր՝ ճնշման երկարատև կարգավորման մեջ ։
Շատալովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4805 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մակերիկամ
Խրձային շերտ
Խրձային շերտը գտնվում է հատիկավոր և կծիկային շերտերի միջև։ Այս շերտի բջիջները արտադրում են գլյուկոկորտիկոիդ՝ կորտիզոլ Սա երեք շերտերից ամենամեծն է և կազմում է մակերիկամի կեղևի ծավալի 80%-ը ։ Խրձային շերտում բջիջները տեղակայված են սյուների նման և ուղղված են դեպի միջուկը։ Բջիջները պարունակում են ճարպի կաթիլներ, առատ միտոքոնդրիումներ և բարդ կառուցվածքով հարթ էնդոպլազմատիկ ցանց ։
Ցանցային շերտ
Ցանցային շերտը կեղևի ներքին շերտն է և գտնվում է միջուկի հարևանությամբ։ Այն արտադրում է անդրոգեններ՝ դեհիդրոէպիանդրոստերոն, դեհիդրոէպիանդրոստերոն սուլֆատ և անդրոստենդիոն, որը մարդկանց մոտ տեստոստերոնի նախորդն է ։ Այս շերտի փոքր բջիջները ձևավորում են անկանոն դասավորված բջիջների խմբեր, որոնք իրարից բաժանված են մազանոթներով և շարակցական հյուսվածքով։ Բջիջները պարունակում են համեմատաբար քիչ քանակի ցիտոպլազմա և ճարպային կաթիլներ, իսկ երբեմն պարունակում են նաև լիպոֆուսցինի շագանակագույն պիգմենտ ։
Միջուկ
Մակերիկամի միջուկը գտնվում է մակերիկամի կենտրոնում և շրջապատված է մակերիկամի կեղևով։ Միջուկի քրոմաֆինային բջիջները մարդու մարմնում կատեխոլամինների (ադրենալին, նորադրենալին) հիմնական աղբյուրն են։ Նորադրենալինի մոտ 20%-ը և ադրենալինի 80%-ը արտադրվում են միջուկում ։
Մակերիկամի միջուկը դրդվում է սիմպատիկ նյարդային համակարգի նախահանգուցային ճյուղերով, որոնք սկիզբ են առնում ողնուղեղի կրծքային մասից՝ T5–T11 ողերի մակարդակից ։ Մակերիկամի միջուկը համարում են նյարդային հանգույցի հատուկ տեսակ, քանզի այն նյարդավորվում է նախահանգուցային ճյուղերով ։ Ի տարբերություն այլ նյարդային հանգույցների, միջուկը ստանալով ազդակը, արտադրում է կենսաակտիվ նյութեր և ուղարկում արյունահոսք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ներզատական համակարգ Կատեգորիա:Մակերիկամ
Մուրսալ
Մուրսալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ղանղալի գավառակում ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մուրսալն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արցախյան շփման գիծ
Արցախյան շփման գիծ, (təmas xətti), հայկական ուժերի (Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակ) և ադրբեջանական զինված ուժերի միջև գտնվող շփման գիծ Արցախյան հակամարտությունում։ Այն ձևավորվել է 1994 թվականին Մայիսյան հրադադարից հետո, որը վերջ է դրել Արցախյան պատերազմին (1988-94) ։ Շփման գծի հյուսիսային հատվածն է Մռավի լեռնաշղթան և, ըստ էության, բնական սահման է երկու ուժերի միջև ։ Շփման գծի երկարությունը 180 կմ-ից մինչև 200 կմ-ի միջակայքում է։
Տերմինաբանություն
«Շփման գիծ» եզրույթը լայնորեն օգտագործվում է պաշտոնական փաստաթղթերում և հայտարարություններում, այդ թվում նաև՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կողմից ։
Որոշ հայ վերլուծաբաններ, այդ թվում՝ Արա Պապյանը, հայկական կողմին կոչ են անում խուսափել «շփման գիծ» եզրույթից՝ փոխարենն այն անվանելով Արցախի և Ադրբեջանի միջև գտնվող «պետական սահման» ։ Անկախ լրագրող և գրող Թաթուլ Հակոբյանը շփման գիծը անվանում է պետական սահման Ադրբեջանի և Արցախի միջև և նշում, որ միջազգային բառապաշարում այն կոչվում է «շփման գիծ» ։
Ադրբեջանում «շփման գիծ» տերմինի փոխարեն հաճախ օգտագործում են «օկուպացիայի գիծ» տերմինը՝ որպեսզի ընդգծեն Արցախի, իբր թե, օկուպացված լինելը ։
Նկարագրություն
Թոմաս դե Վաալ ի խոսքով՝ հրադադարից անմիջապես հետո շփման գծն իրենից ներկայացնում էր «փշալարերով սահմանազատված համեմատաբար հանգիստ գոտի, որի խրամատներում նստած էին թեթև զինված զինվորներ»։ Բացի այդ, զինադադարից հետո գոյություն է ունեցել համեմատաբար մեծ հող, որը չի պատկանել կողմերից ոչ մեկին և որի լայնությունը որոշ տեղերում հասնում էր մի քանի կիլոմետրի։ Շփման գծի շրջանների մեծ մասում այն կրճատվել է և դրաձել մի քանի հարյուր մետր, քանի որ նախկին չեզոք գոտիներում տեղակայվել են ադրբեջանական զորքեր ։ Ի հակադրություն այս ամենի՝ 2016 թվականին շփման գծի երկու կողմերը խիստ ռազմականացված էին և ունեին շուրջ 20 000 մարդ ։ Զինադադարից հետո շփման գիծը վերածվել է խիստ ռազմականացված տարածքի, ամրապնդվել և ականապատվել են այն տարածքները, որոնք չէին պատկանում կողմերից ոչ մեկին, իսկ բուֆերային գոտում փորվել են նոր խրամատներ ։ Դե Վաալի խոսքով՝ դա «ամենամեծ ռազմականացված գոտին է հեռավոր Եվրոպայում» և աշխարհի երեք ամենառազմականացված գոտիներից մեկը (Քաշմիրի և Կորեայի հետ միասին) ։ Շփման գծի երկայնքով խրամատները լայնորեն համեմատվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի խրամատների հետ  ։
Շփման գիծը կանոնավոր կերպով վերահսկվում է ԵԱՀԿ վեց դիտորդներից բաղկացած խմբի կողմից, որը ղեկավարվում է լեհ գործընկեր Անդրեյ Կասպշիկի կողմից ։ Փոխհրաձգությունները տեղի են ունենում գրեթե ամեն օր ։ Տարբեր դեպքերում տեղի են ունեցել հրադադարի ռեժիմի զգալի խախտումներ, որոնք սովորաբար բնութագրվում են որպես ցածր ինտենսիվությամբ մարտական գործողություններ ։ Զգալի մարտական գործողություններ տեղի են ունեցել 2016 թվականի ապրիլին , երբ հրադադարից ի վեր առաջին անգամ շփման գիծը մի փոքր փոփոխվել է, թեև ոչ զգալի չափով ։ Chatham House-ի Լոուրենս Բրոերսի խոսքով՝ «չնայած 1994 թվականից ի վեր առաջին անգամ փոքր տարածք ձեռքից ձեռք է անցել, սակայն տեղերում, ըստ երևույթին, ռազմավարական առումով քիչ բան է փոխվել» ։ 2016 թվականի բախումները նշանավորվել են նաև 1994 թվականին զինադադարի պահից ի վեր առաջին անգամ ծանր հրետանու կիրառմամբ ։
Ազդեցություն
Կոլոսովի և Զոտովայի խոսքով՝ «սահմանազատման գծի երկայնքով զորամասերի տեղակայումը, երկու կողմերից սահմանային գոտու հատուկ ռեժիմը, մշտական փոխհրաձգությունները, պատերազմի ընթացքում և դրանից անմիջապես հետո մի շարք քաղաքների և այլ բնակավայրերի ոչնչացումը սահմանամերձ տարածքները վերածել են տնտեսական անապատի» ։
Միջազգային ճգնաժամային խմբի տվյալներով՝ բոլոր 150 000 արցախահայերը գտնվում են «ադրբեջանական հրթիռների և հրետանային արկերի հասանելիության սահմաններում», մինչդեռ մոտավորապես երկու անգամ ավելի մեծ թվով ադրբեջանցիներ (300 000) ապրում են շփման գծի ադրբեջանական կողմից 15 կմ հեռավորության գոտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն
Բանասեր
Բանասեր, լեզվի և գրականության հարցերով զբաղվող մասնագետ։ Տերմինը ծագել է բան արմատից, որը նշանակում է բառ, խոսք, ստեղծագործություն։ Համազոր է միջազգային ֆիլոլոգ (բանասեր) բառին։ Այստեղից էլ՝ բանասիրություն տերմինը։
Կատեգորիա:Բանասիրություն
Ինգոլշտադ
Ինգոլշտադ (Ingolstadt), քաղաք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Բավարիա երկրամասում, Դանուբ գետի ափին, Մյունխենից A9 ավտոմայրուղով 70 կիլոմետր դեպի հյուսիս, Նյուրնբերգից շուրջ 90 կիլոմետր դեպի հարավ։ Քաղաքի բնակչության թվաքանակը մոտավորապես 125,000 է, մետրոպոլային ողջ տարածքինը՝ շուրջ 300,000։
Պատմություն
Հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված դամբանը վկայում է, որ քաղաքի ներկայիս տարածքում բնակավայր եղել է առնվազն 1800 տարի առաջ։ Պատմական փաստաթղթերում Ինգոլշտադն առաջին անգամ հիշատակվել է 806 թվականին (Կառլոս Մեծի կտակում)։ Մոտավորապես 1250 թվականին Ինգոլշադին շնորհվել է քաղաքի կարգավիճակ և դրամ հատելու իրավունք;
1255-ից գտնվել է Վերին Բավարիայի ենթակայության ներքո, 1392-1445 թթ. եղել Բավարիայի դուքսերի նստավայրը (այնուհետև նրանց աթոռանիստը դարձել է Բավարիա-Լանդսհուտը) ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ֆրանսիայի ապագա նախագահ Շառլ դը Գոլը՝ որպես ռազմագերի, բանտարկված է եղել Ինգոլշտադի մոտ գտնվող կալանատեղի-ճամբարում, որ Գերմանիայում ամենաընդարձակներից մեկն էր։ Դը Գոլն այնտեղից փախուստի հինգ անհաջող փորձ է կատարել։
Քաղաքում գործում է Audi ավտոմեքենաների արտադրության մասնաճյուղ և ավտոարտադրությանն առնչվող բազմաթիվ ձեռնարկություններ, ինչպես նաև բավարական գարեջրի չորս գործարան։ Ինգոլշտադը միաժամանակ տրանսպորտային կարևոր հանգույց է. այստեղով անցնում են Մյունխենն ու Բեռլինը և գերմանական խոշոր այլ քաղաքներ միմյանց կապող ավտոմայրուղիներ ու երկաթգծեր։
Քաղաքում գործում են երկու քոլեջ, 1492 թվականից՝ Լյուդվիգ-Մաքսիմիլիան համալսարանը։ 1510 թվականին այդ համալսարանում է դասավանդել կաթոլիկ աստվածաբան, պրոֆեսոր Յոհաննես Էկկը, ում ջանքերով համալսարանը վերածվել է այսպես կոչված՝ հակառեֆորմացիայի ինտելեկտուալ կենտրոնի ։
Ինգոլշտադը համբավվել է նաև նրանով, որ այստեղ են ծավալվում հրեշաստեղծ գիտնական Ֆրանկենշթեյնի մասին Մերի Շելլիի գրած և 1818 թվականին հրատարակած վեպի գործողությունները։
Գործընկեր քաղաքներ
Ինգոլշտադը գործընկերային հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն
Բաբանսկոե
Բաբանսկոե (Бабанське), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բաբանսկոե գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,431 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9280 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բոլբենո
Բոլբենո (Bolbeno), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 352 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 29 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0464։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նևիցկոե
Նևիցկոե (Невицьке), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նևիցկոե գյուղում բնակվում էր 1 032 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,09 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1285 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(7966) Ռիչարդբաում
(7966) Ռիչարդբաում (Richardbaum), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի փետրվարի 18-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,372922 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9356 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8102 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1335,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269637 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կցուրդ
Կցուրդ, հայ հոգևոր երգի հնագույն տեսակ։ Անունը ստացել է աստվածաշնչյան սաղմոսներին և օրհնություններին կցված լինելու և որպես դրանց հավելված կատարվելու պատճառով։ Կցուրդը ծագել է 4-5-րդ դարերում որպես ասորական madhrase-ի և հունական τροπάριον-ի հայկական նմանակ։
4-րդ դարում ստեղծված առանձին նմուշներ մինչև գրերի գյուտը հարատևել են բանավոր ավանդությամբ։ Գրերի գյուտից անմիջապես հետո սկսվել է կցուրդների բուռն զարգացման շրջանը։ Առաջին կցուրդները հիմնականում երեքական տնից բաղկացած փոքր երգեր էին, հորինված դավթյան սաղմոսների, մարգարեական օրհնությունների, ինչպես և ավետարանական պատումների հարասությամբ։
Կցուրդների անդրանիկ հեղինակներ Մեսրոպ Մաշտոցն ու Սահակ Պարթևը, առաջինը՝ Հին կտակարանի, երկրորդը՝ Նոր կտակարանի հայերեն թարգմանություններին հատուկ բանաստեղծական կերպարներն ու լեզվաոճական հարստությունները զարգացնելուց բացի, տոգորված են եղել հայ հոգևոր նորաստեղծ երգը պատմականորեն կարճ ժամանակամիջոցում ասորականի և հունականի տեխնիկա-գեղարվեստական մակարդակին բարձրացնելու գաղափարներով։ Այդ գործը հաջողությամբ ավարտեցին նրանց ավագ և կրտսեր աշակերտները, ինչպես և հետագա դարերի բանաստեղծ-երաժիշտները։ Հետզհետե բազմանալով` կցուրդներն ամփոփվեցին «կցուրդարան» կոչված ժողովածուում։ Պատմական զարգացման ընթացքում կցուրդները ձևով և բովանդակությամբ ավելի անկախ, ինքնուրույն են դարձել, ծավալով ավելի մեծ՝ պահպանելով Սահակ-Մեսրոպյան շրջանից ուրվագծված կերպարային, երկու միմյանց լրացնող ոլորտներին հատուկ գծերը։ 12-րդ դարի սկսած` կցուրդները կոչվել են շարական, իսկ կցուրդարանը՝ շարակնոց։ Կցուրդներն անցյալում երբեմն նույնացվել են կցորդին (հայ հին մատենագրության մեջ ոչ հազվադեպ հանդիպում է կցորդ-սաղմոս ձևով)։ Կցուրդի հետ չպետք է շփոթել նաև կացուրդը, որ նշանակում է ակրոստիքոսով գրված տոնական մեծ երգ, հաճախ ընկալվում է որպես հունական κοντάκιον-ի հայկական նմանակը, որ երբեմն անվանվում է նաև ուղղակի « կոնդակ »։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հոգևոր երաժշտություն
Շենդերովի եկամտաբեր տուն
Շենդերովի եկամտաբեր տուն (Доходный дом С. И. Шендерова), շենք Դոնի Ռոստովում, որը գտնվում է Վորոշիլովի պողոտայում (շենք №33): Եկամտաբեր տունը կառուցվել է XIX դարի վերջում ռոստովցի ճարտարապետ Ն. Սոկոլովի նախագծով ։ Շենքի ճարտարապետությունը անցումային ոճ է էկլեկտիզմից մոդեռն ։ Շենդերովի եկամտաբեր տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ ։
Պատմություն
Տունը կառուցվել է XIX դարի վերջում ռոստովցի ճարտարապետ Ն. Սոկոլովի նախագծով։ Այն պատկանել է երկրորդ գիլդիայի վաճառական Սոլոմոն Իզրաիլևիչ Շենդերովին (1877-՞) ։ Շենքի կենտրոնական մասի առաջին հարկը վարձակալում էին առևտրի տարբեր հաստատություններ։ Երկրորդ հարկն օգտագործվել է Ս. Շենդերովի կողմից որպես բնակելի տարածք, այնտեղ են եղել նաև ընդունելության դահլիճները։ Շենքի կողքային մասերում տեղակայված էին բնակարաններ ։
Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո եկամտաբեր շենքն ազգայնացվեց։ 1920-ական թվականներին շենքի առաջին հարկում առևտրային կազմակերպություններ էին, իսկ երկրորդում՝ կոմունալ բնակարաններ։ Տունը տուժել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, կորսվել է կենտրոնական վրանածածկույթը։ 1950-ական թվականներին շենքը վերականգնվեց ճարտարապետներ Մ. Իշունինայի և Գ. Պետրովի նախագծով։ Այդ ժամանակ էլ հայտնվեցին նոր կցակառույցներ ։ 2000-ական թվականների կեսերին իրականացվել է շենքի վերակառուցում, որի ընթացքում կենտրոնական վրանածածկույթը վերականգնվել է իր սկզբնական տեսքով։ Ներկայումս շենքում տեղակայված է «Ալֆա-բանկի» բաժանմունքը ։
Ճարտարապետություն
Երկհարկանի շենքն ունի П-աձև հատակագիծ։ Գլխավոր ճակատը դուրս է գալիս Վորոշիլովյան պողոտա, կողայինները՝ Սերաֆիմովիչի և Տեմեռնիցկայա փողոցներ։ Գլխավոր ճակատի կենտրոնական հատվածը և անկյունային մասերը ավարտվում են վրանածածկերով ուղղանկյունաձև ատտիկոսներով։ Առաջին հարկը դրվագված է կոպտատաշ քարով։ Ճակատի պատուհանների ձևավորման համար օգտագործվել են բազմաթիվ ծեփակերտ զարդեր՝ կանանց գլուխներ, հերմաներ, ծաղկաշղթաներ, ծաղկեպսակներ, բուսական նախշեր և այլն։ Ճակատի ուղղահայաց մասնատումն ընդգծում են երկրորդ հարկի էրկերներով ելուստավորումները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Սեն Ժուլյեն դը Մայոկ
Սեն Ժուլյեն դը Մայոկ (Saint-Julien-de-Mailloc), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 473 մարդ, բնակչության խտությունը` 76.54 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.18 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Լա Շապել Իվոն, Սեն Սիր դյու Ռոնսերե, Սեն Պիեռ դը Մայոկ և Տորդուե համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վալորբիքե համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 55 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 306 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 234-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 72։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,5 %։ 234 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 212 անձ (126 տղամարդ և 86 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (7 տղամարդ և 15 կին)։ 72 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը` թոշակառուներ, իսկ 24-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լեյլա Աֆուա Ջանսին
Լեյլա Աֆուա Ջանսին ամերիկացի և գանացի կինոռեժիսոր, ով իր կինոկարիերան սկսել է Գանայի կինոարդյունաբերությունում։
Վաղ կյանք
Լեյլա Աֆուա Ջանսին ծնվել է 1981 թվականին ։ Նրա հայրը օդաչու էր, իսկ մայրը՝ բուժքույրական ծառայության ավագ սպա։ Նա մեծացել է Հնդկաստանում և Գանայում։ Թեև դերասանությունն ու գրելը նրա հոբբիներն էին, նա ձգտում էր դառնալ գինեկոլոգ, մի ծրագիր, որը հետագայում փոխվեց, երբ նա սկսեց հետաքրքրվել դատաբժշկությամբ։ Պատրաստ լինելով խորանալ քրեագիտության ոլորտում՝ կարիերայի ևս մեկ փոփոխություն տեղի ունեցավ, երբ նա հանդիպեց գանացի դերասան Սեմ Օդոյին, ով համոզեց նրան սցենար գրել իր համար։ Լեյլան 19 տարեկան էր, երբ նրա «Babina» ֆիլմի սցենարը նկարահանվեց պրոդյուսեր Ակվեթեյ Կանիի կողմից։
Կրթություն
Նա հաճախել է Կաբորե Պրիմարի և ՋՍՍ, Մաուլի դպրոց տարրական, կրտսեր և միջնակարգ կրթության համար, համապատասխանաբար, բոլորը գտնվում են Հո քաղաքում, Գանայի Վոլտայի տարածաշրջանում։
Նա սկսեց իր կինո կրթությունը Կինոյի և հեռուստատեսության ազգային դպրոցում, բայց Գանայից մեկնեց Միացյալ Նահանգներ՝ շարունակելու իր կինոյի և հեռուստատեսության աստիճանը Սավաննայի արվեստի և դիզայնի քոլեջում՝ գեղարվեստական պատվավոր կրթաթոշակով։
Կարիերա
Նա աշխատանքի է անցել Սոկրատիս Սաֆոյի Աֆրիկայի ֆիլմ արտադրանքում, որտեղ աշխատել է որպես գրող/գծային պրոդյուսեր։ Ընկերությունում աշխատելու ընթացքում նա գրել է Գանայի առաջին գեյերի/լեսբիների իրավունքների սցենարը՝ «The Sisterhood» ֆիլմ, որում ներկայացված էր հանգուցյալ գանացի կինոդերասանուհի Սյուզի Ուիլյամսի կերպարը։ Ջանսին աշխատել է պետական Գամա կինոընկերության հետ, որտեղ գրել և արտադրել է «Սիրո ժառանգություն» ֆիլմը ։
Միացյալ Նահանգներում նա հիմնեց «Turning Point Pictures»-ը՝ անկախ պրոդյուսերական ընկերությունը, որը նպատակաուղղված էր սոցիալական թեմաներով ֆիլմերի համար։
Մրցանակներ և ճանաչում
Ջանսիի առաջին ֆիլմն արժանացել է Համաշխարհային փառատոն պլատինե մրցանակի 2009 թվականին «Շրթունքների միջև խոտ» ֆիլմի համար, որը կանանց թլպատման և վաղ ամուսնության պատմություն է, որը տեղի է ունենում հյուսիսային Գանայի գյուղերից մեկում։ 2010 թվականին նրա առաջին լիամետրաժ ելույթը՝ «I Sing of a Well»-ն առաջադրվել է 11 Աֆրիկյան կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխության մրցանակներով։ Ֆիլմն արժանացել է 3 մրցանակի՝ լավագույն ձայն, լավագույն զգեստ և ժյուրիի հատուկ մրցանակ «Լավագույներից լավագույն ֆիլմի համար»։ 2011 թվականին Ջանսին արժանացել է «Բրիտանական կինոյի և հեռուստատեսային արվեստի ակադեմիան Համաաֆրիկյան կինոփառատոնի ընտրություն» մրցանակին՝ «I Sing of a Well» ֆիլմի համար։
Ջանսիի 2011 թվականի «Խորտակվող ավազները» ֆիլմն արժանացել է 10 Աֆրիկյան կինոակադեմիայի մրցանակի անվանակարգերի, որոնցում Ամա Աբեբրեզեն արժանացել է լավագույն դերասանուհու մրցանակին, իսկ Ջանսին ստացել է լավագույն օրիգինալ սցենարի մրցանակը։ 2011 թվականին Գանայի առաջին կինոմրցանակաբաշխության ժամանակ Ջանսիի «Խորտակվող ավազները» մրցանակներ ստացավ «Լավագույն գեղարվեստական ուղղություն», «Լավագույն կոստյում», «Լավագույն արևմտյան աֆրիկյան ֆիլմ» և «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգերում։ «Խորտակվող ավազները» առաջադրվել է 14 անվանակարգերում։
Ջանսիի 3-րդ ռեժիսորական աշխատանքը՝ «Ties That Bind»-ն արժանացել է Սև պտույտ մրցանակների անվանակարգին 2012 թվականին։ Ֆիլմը նաև արժանացել է «Լավագույն սփյուռքյան ֆիլմ» անվանակարգում 2012 թվականին Սան Դիեգոյի սև ֆիլմերի փառատոնում ։
2016 թվականին Լեյլա Ջանսին բեմադրել է «Like Cotton Twines»-ը որպես իր հայրենի երկրում՝ Գանայում Տրոկոսի սովորույթի ուսումնասիրունթյուն։ Ֆիլմը առաջադրվել է Լոս Անջելեսի կինոփառատոնի «Լավագույն համաշխարհային գեղարվեստական ֆիլմ» անվանակարգում ։
Ջանսիի աշխատանքն ու ներդրումը Գանայի կինոարդյունաբերության մեջ ճանաչվել է «UNiFEM» Գանայի, Աֆրիկյան կանանց զարգացման հիմնադրամի, Գանայի երաժիշտների ասոցիացիայի և սոցիալական խնդիրներ ունեցող այլ համայնքների կողմից։
Պոնտոնս
Պոնտոնս (կատ.`Pontons) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալիտ Պենեդես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 25.95 կմ2։ Բնակչությունը` 539 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սադըլ Երկրորդ
Սադըլ Երկրորդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1906-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 189 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Շատալովո-1
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մաթեմատիկական սխալ
Սխալ մաթեմատիկայում, մաթեմատիկայում սխալները լինում են 3 տեսակի՝ բացարձակ, հարաբերական և միջին։
Բացարձակ սխալ
1.Բացարձակ սխալ, եթե a թիվը x թվի մոտավոր արժեքն է, ապա հ=a—X տարբերությունը, որը կարող է լինել >< 0, կոչվում է a մոտավոր արժեքի սխալ (կամ շեղում Х-ի ճշգրիտ արժեքից), իսկ |h|=|a—x|-ը բացարձակ սխալ։ Եթե x-ի ճշգրիտ արժեքը հայտնի չէ, սակայն հայտնի է, որ բացարձակ սխալը չի կարող e-ից մեծ լինել՝ |a-x|≤—ɛ̯(ա), ապա ասում են, որ a-ն x-ի մոտավորությունն է ɛ̯-ի ճշգրտությամբ, կամ x-ը հավասար է a-ին՝ ɛ̯-ի ճշգրտությամբ, և կարճ գրում են՝ x=at±e կամ x≈a(±ɛ)։ ɛ թիվն անվանում են առավելագույն բացարձակ սխալ կամ սխալի սահման։ |ա|-ն համարժեք է a—ɛ≤x≤a+e կրկնակի անհավասարությանը, որը տալիս է х-ի արժեքի գնահատականը ներքևից և վերևից, a-ɛ և a+ɛ թվերը Х-ի հնարավոր արժեքների մեջ նվազագույն և առավելագույն արժեքներն են։
Հարաբերական սխալ
2․ Հարաբերական սխալ կոչվում է բացարձակ սխալի հարաբերությունը մոտավոր արժեքին՝ |a-x|/a, որը, սովորաբար արտահայտում են տոկոսներով՝ |a-x|/a.100%, իսկ առավելագույն հարաբերական սխալը կլինի՝ ɛ̯/a100%=p%։ Այդ դեպքում ասում են, որ a-ն X-ի արժեքն է p%-ի ճշգրտությամբ, և գրում են՝ x=a+p% կամ x≈a(±p%), որ նշանայյում է՝ а—0,01ра≤х≤а+0,01ра։
Միջին սխալ
3․ Միջին սխալ կոչվում է x թվի համար ստացված x1, x2,․․․, xn մոտավոր արժեքների սխալների որևէ միջինը։
Կատեգորիա:Մաթեմատիկա
Դալաս
Դալաս (Dallas), քաղաք ԱՄՆ Տեխաս նահանգում։ Գտնվում է Թրինիթի գետի ափին։ 2018 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 1,345,047 ,. այդ ցուցանիշով քաղաքն զբաղեցնում է իններորդ տեղը ԱՄՆ-ում և երրորդ տեղը՝ Տեխաս նահանգում՝ Հյուսթոնից ու Սան Անտոնիոյից հետո ։
Դալասը "beta(+)" գլոբալ քաղաք է ։ Նրա բազմաճյուղ տնտեսության մեջ էական դեր են խաղում ռազմական արդյունաբերությունը, ֆինանսական ծառայությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, հեռահաղորդակցության միջոցների արտադրությունը, փոխադրումների իրականացումը ։ Այստեղ իրենց գործունեությունն են ծավալել աշխարհի խոշորագույն հինգ հարյուր ընկերություններից՝ Fortune 500-ից  ինը և այնպիսի ընկերություններ, ինչպես՝ American Airlines (Fort Worth)-ը, ExxonMobil (Irving)-ը,  J. C. Penney (Plano)-ն։ Տրանսպորտային կարևորագույ միջոցներից է նորերս շահագործման հանձնված Dallas/Fort Worth International Airport օդանավակայանը, որ ուղևորափոխադրումների ծավալով ամենամեծերից ու  ամենաբանուկներից մեկն է աշխարհում ։
Պատմություն
Քաղաքը 1841 թվականին հիմնադրել է առևտրական Ջոն Բրայանը։
Ռասայական կազմը