cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ացտեկներ
Արվեստ ​​և մշակութային արժեքներ
Ացտեկները շատ էին գնահատում արվեստը և կերպարվեստը, նրանք անվանում էին տոտլտեկայոտլ, որը վերաբերում էր Տոլտեկներին, ովքեր կենտրոնական Մեքսիկայի բնակիչներ էին և որոնց Ացտեկները համարում էին մշակույթի ամենալավ կրողները։ Կերպարվեստը ներառում էր գրելը և նկարելը, պարելը և պոեզիայի ստեղծումը, քանդակները և մոզաիկաները, կերպարվեստ կերամիկայի վրա, փետուրներով աշխատանքները, մետաղի`պղնձի և ոսկու, հետ աշխատանքներ։ Բոլոր արհեստավորները, որոնք զբաղվում էին կերպարվեստով կոչվում էին «տոլտեկաներ»։
Գիր և պատկերագրություն
Ացտեկների մոտ գիրը այդքան զարգացած չէր ինչքան Մայաների մոտ, բայց ինչպես մայաները և Զապոտեկները նրանք օգտագործում էին հնչյունային և վանկային նշաններ:Լոգոգրմաներով գրվածները, օրինակ օգտագործում էին սարի նկարը, որը նշանակում էր տեպետլ այսինքն «սար», միաժամանակ ֆոնետիկ վանկը կարող է օգտագործվել ատամի `տլանտլի նկարով, տլա վանկի նշանակությամբ, որը բառի մեջ ընդհանրապես կապ չուներ ատամի հետ ։ Այս սկզբունքների հիման վրա Ացտեկները հնչյուններով պատկերում էին մարդկանց և վայրերի անունները։  Պատմությունները հիմնականում պատկերվում էին նկարների հաջորդականությամբ, օրինակ ոտնահետքերը ցույց էին տալիս ճանապարհը, կրակի մեջ տաճարները` նվաճելու գործընթացը և այլն:
Էպիգրաֆեր Ալֆոնսո Լակադենան  ցույց է տվել, որ տարբեր վանկերի նշանները թույլատրվել են օգտագործել  Նահուատլ լեզվում հաճախ կրկնվող վանկերի ժամանակ (որոշ բացառություններով), բայց որոշ գիտնականներ պնդում էին, որ ֆոնետիկի այսպիսի բարձր աստիճանի կարող էին հասնել միայն նվաճվելուց հետո, երբ ացտեկներին ծանոթացրել են իսպաներենի  ֆոնետիկ գրելաձևի հետ։ Այլ գիտնակններ, հատկապես Գորդոն Ուիթակերը, պնդում էին, որ Ացտեկների գրի վանկային և ֆոնետիկ տիպերը, քիչ սիստեմատիկ էին և ավելի ստեղծագործական քան Լակադենայինը։ Նաև համաձայվում էին, որ Ացտեկների գիրը երբեք չի միավորվել ավելի խիստ հնչյունային համակարգի մեջ ինչպիսին եղել է Մայաներինը, սակայն օգտսգործել է տարբեր տիպի ֆոնետիկ նշանների  ավելի լայն շարք։
Աջ կողմում գտնվող նկարները ցույց են տալիս ֆոնետիկ նշաններով տեղանունների պատկերումը  գաղութային ժամանակաշրջանում գրված Մեդոսայի կոդեքսից։ Ամենավերին վայրը «Մապաչտեպեկ»-ն է, որը տառացիորեն նշանակում է «Ծովարջի բլրի գագաթին», սակայն իր մեջ ներառում է ֆոնետիկ նշաններ «Մա» (ձեռք) և «պաչ» (մոսս) «Տեպետլ» բառի ճիշտ գրությունը «մապաչ»(ծովարջ)` լոգոգրաֆիկի փոխարեն օգտագործվել է ֆոնետիկը։ Երկու այլ տեղանուններ` «Մազատլան»(Շատ եղնիկների վայր) և «Հուիտզլտան» (շատ փշերի վայր), օգտագործում էին ֆոնետիկ տարր` «Տլան» որպես ատամ(Տլանտլի) և եղնիկի գլխի հետ օգտագործվում էր «Մազա» (Մազատլ`եղնիկ) և փուշ (հուտզտլի), որոնք իրար հետ համադրելով արտասանվում էր «Հուիտզ»։
Երաժշտություն, երգ և պոեզիա
Երաժշտությունը և պոեզիան բարձր էին գնահատված` Ացտեկների փառատոնների ժամանակ կային տարբեր պոեզիայի մրցույթներ և ցուցադրություններ։ Կային նաև դրամատիկ ցուցադրություններ, որոնք իրենց մեջ ներառում էին խաղացողներին, երաժիշտներին և ակրոբատներին։ Գոյություն ունեին կուիկատլի (երգի) տարբեր ժանրեր ` Յաոքուիքատլը նվիրված էր պատերազմին և ռազմի աստվածներին, Տեոքուիքատլը` աստվածներին, առասպելներ ստեղծողներին և կերպարների երկրպագությանը, քսոչիկուիկատլը ` ծաղիկներին ( Պոեզիայի խորհրդանիշն է և վկայում է պոեզիայի բարձր փոխաբերականության մասին)։ «Արձակը»` տլահտոլլի, նույնպես հանդես էր գալիս իր տարբեր ձևերով և կատեգորիաներով։
Ացտեկների պոետիկայի կարևոր առանձնահատկությունն այն էր, որ զուգահեռականությունը օգտագործվում է, օգտագործելով ներդրված երկտող կառույցները, նույն տարրի տարբեր տեսանկյուններ արտահայտելու համար։ Օրինակ, «պոեզիայի» համար Նահուատլ լեզվով արտահայտությունը քոչիտլը քուիկատլում,երկակի տերմին էր, որը նշանակում էր «ծաղիկ, երգ»։
Պոեզիայի նշանակալից մասը պահպանվել է, հավաքվելով նվաճման ժամանակաշրջանում։ Որոշ դեպքերում պոեզիան վերագրվում է անհատ հեղինակներին, օրինակ Նեզահուալքոյոտլը Տեխկոկո տլատոանից և Քոըաչուահտզին Տեպեչպանի աստված, բայց արդյո՞ք այդ հատկանիշները արտացոլում են իրական հեղինակությունը։. Նման բանաստեղծությունների կարևոր հավաքածու է «Romances de los señores de la Nueva España»-ն, և «Cantares Mexicanos»-ը,որոնք հավաքվել է (Տեզկոկոյում 1582 թվականին) Ժուան Բատիստ դե Պոմառի և կողմից։
Կերամիկա
Ացտեկները արտադրում էին տարբեր տեսակի կերամիկական իրեր։ Ընդհանուր առմամբ նարնջագույն ապրանքներ, որոնք նարնջագույն կամ այրած կաշվից կերամիկաներ էին, առանց կտրելու։ Կարմրավուն կերամկիական կտրված էր կարմրավուն գծերով։ Պոլիխրոմային անոթներ կարմիր կամ սպիտակ գծերով նկարված նարնջագույնի,կարմիրի, շագանակագույնի կամ սևի վրա։ Շատ տարածված են «սևը նարնջագույնի» վրա պարագաները, որոնք նարնջագույն անոթ է վրան սևով նկարված նշաններ։
Ացտեկների կերամիկական իրերը՝ սևը նարնջագույնի վրա ժամանակագրական կարգով դասակարգվում էին 4 փուլերի․Ացտեկներ I և II համապատասխանաբար 1100-1350 թվականները (վաղ ժամանակաշրջան), Ացտեկ III (1350–1520) և վերջին IV փուլը գաղութային ժամանակահատվածն է։ I փուլը բնորոշվում է ծաղկային նմուշներով և օրիգինալ գլեֆներով, II փուլը՝ խոտի դիզայնով կալիգրաֆիկ կորեր կամ հանգույցներ, III փուլը՝ հասարակ գծերով դիզային, IV փուլը՝ նախակոլումբիական դիզայինը ավելացվել է Եվրոպական ծաղկային նմուշներով։ Այդ ոճերից յուրաքանչյուրում կան տեղական և հնագետները շարունակում են դասակարգել կերամիկայի փուլերի հաջորդականությունը։
Ամենօրյա օգտագործման համար տիպիկ կավե անոթներ էին թխելու (քոմալլի), ուտելու (քաքսիտլ), պատրաստելու համար կաթսաներ(քոմիտլ), կամ սանրվածքի տարբեր տիպի իրեր, երկկողմանի եռակողմանի իրեր։ Անոթները թրծվում էին փակ հնոցներում կամ երբեմն բաց խոր կաթսաների մեջ ցածր ջերմաստիճանի տակ։ Պոլիխրոմ կերամիկական իրերը ներմուծվում էին Չոլուլա տարածաշրջանից (նաև հայտնի էր Միքստեկա-Պուեբլա ոճով) և այս անոթները բարձր գնահատականներ էին ստանում որպես շքեղ ապրանքներ, անոթները սևը նարնջագույնի վրա նաև նախատեսված էին ամենօրյա օգտագործման համար։
Նկարչական արվեստ
Մնացել են Ացտեկների մի քանի բացառիկ նկարչական գրքեր։ Դրանցից ոչ մեկը վերջնականապես ստեղծված չեն եղել մինչև նվաճվելը, բայց որոշ կոդեքսներ հնարավոր է որ ստեղծվել են նվաճումից առաջ, նրանց արտադրության ավանդույթները նախքան նվաճվելը շատ խախտված էին։ Նույնիսկ եթե կոդեքսներից որոշները ստեղծվել են նվաճումներից հետո, դա լավ պատճառ է մտածելու համար, որ նրանք կրկնօրինակվել են մինչկոլումբիական ժամանակաշրջանում։ Բորբոնիկուսի կոդեքսը համարվում է պահպանված միակ կոդեքսը, որը գրվել է մինչև նվաճվելը, այն օրացուցային կոդեքս է, որը նկարագրում էր օրվա և ամիսների քանակը, ցույց տալով հովանավոր աստվածներին տարբեր ժամանակահատվածներում։ Որոշները համարվում են ստիլիստիկ հատկանիշներ ունեցող կոդեքսներ մինչև նվաճվելու ժամանակը։
Որոշ կոդեքսներ ստեղծվել են նվաճումից առաջ, երբեմն հրամայված էր ստեղծել դրանք իշխանության կողմից, որը նկարվել է Ացտեկների տլակուիլօսի (կոդքս տտեղծող) կողմից բայց իպպանաիի հեղինակների վերահսկողության տակ, ովքեր նույնպես հանձնարարում էին նկարագրել մինչ գաղութային ժամանակաշրջանի կոդեքսները, օրինակ Ռիոսի կոդեքսը։ Նվաճումից հետո կոդեքսները օրացույցային և կրոնական տեղեկատվություն և ձգտում էին եկեղեցիների համակարգված ոչնչացմանը, մինչդեռ այլ տեսակի նկարազարդված գրքերը շարունակվում էին ստեղծվել պատմական տեղեկություններով և հարգանքի տուրքերի ցուցակները։ Չնայած նկարագրելով Ացտեկների աստվածներին և կրոնական արարողությունները, նաև նկարագրում էին Ացտեկների Մեքսիկայի հովտում տարածվելը, կոդեքսները ստեղծվել են հյուսիսային Պուեբլայում՝ Չոլուլայի մոտակայքում, երբեմն չէին պատկանում ացտեկների կոդեքսներին, որովհետև դրանք ստեղծվել են Ացտեկների հայրենիքից դուրս։ Կառլ Անտոն Նովոթնի, այնուամենայնիվ, Բոռջիայի կոդեքսը նկարվել է Չոլուլայի տարածքում և օգտագործվել է Միքստեկ ոճով, որը եղել են «հին ձեռագրերի մեջ ամենակարևոր աշխատանքներից մեկը»։
Քանդագործություն
Քանադակները կերտվել են քարից և փայտից, բայց փայտի քանդակները պահպանվել են։ Գոյատևել են Ացտեկների տարբեր չափերի քարե քանդակները և երկար դիմակներով հուշարձանները, և բնորոշվում էին արհեստավարժության բարձր որակով։ Շատ քանդակներ ստեղծվել են բարձր իրական ոճերով, օրինակ կենդանիների իրական քանդակները՝ բոժոժավոր օձեր, շներ, յագուարներ,գորտեր, կրիաներ և կապիկներ։
Ացտեկների արվեստի գործերում քարե արձանները պահպանվել են, նման քանդակները սովորաբար պատկանում էին կրոնական ճարտարապետությանը։ Հայտնի հուշարձաններր թվին են դասվում քարե քանդակները՝ «Արևի քար» կամ Քարե օրացույց, որը հայտնաբերվել է 1790 թվականին Զոկալտոյի պեղումների ժամանակ գտնված 2,7 մետրանոց Կոատլիկուե արձանը, պատկերելով Խթոնյան աստվածուհուն բոժոժավոր օձի հետ։ Քոյոլքսաուհքուի քարը պատկերում է Քոյոլքսաուհքուի աստվածուհուն, գտնվել է 1978 թվականին և տեղակայված է եղել Տենոչիտիտլանի Մեծ տաճարի աստիճանների տակ։
Քանդակների 2 հայտնի տեսակները եզակի են Ացեկների համար և վերաբերվում էին զոհաբերությունների ծիսակատարությունները, քուահքսիկալլի կամ «արծիվների նավ», խոշոր քարե անոթներ արծիվների կամ յագուարների տեսքով, որոնք օգտագործվում էին մարդկանց սրտերը պահելու համար։ Տեմալակատլը քարե հուշարձան է, որի վրա գերիներին կապել են և զոհաբերել։ Այս տիպի քանդկաներից ամենահայտնին Տեզոկի և Մոնթեսումա I-ի քարե արձաններն են։ Փոքր քանդակներից շատերը պատկերված էին գոյություն ունեցող աստվածների տեսքով։ Կրոնական քանդակների մեջ օգտագործվող ոճը ցույց էր տալիս դիտողների ուժը։ Չնայած նրան որ Ացտեկների քանդակները ներկայումս ցուցադրված են թանգարաններում և նկարված են եղել պայծառ պոլիխրոմ գույներով, դրանք երբեմն ծածվալ են գիպսի հաստ շերտով։ Վաղ շրջանի իսպանացի կոնկիստադորները գտել են քարե քանդակներ, որոնք պատրաստված են եղել մետաղից և քարից գիպսի շերտի մեջ։
Գաղութացման ժամանակաշրջան 1521–1821
Մեխիկոն կառուցվել է տենոչտիտլանի ավերակների վրա, փոխարինելով և ծածկելով լիճը, կղզին և Տենոչտիտլանի ճարտարապետությունը։ Տենոչտիտլանի անկումից հետո, Ացտեկների զինվորները զորակոչվել են որպես իսպանիայի օժանդակ զորքեր Տլաքսատեկա դաշինքի մեջ, և հետագայում Ացտեկները մասնակցել են իսպանացիների բոլոր նվաճումներին դեպի Մեզոամերիկայի հյուսաիսային և հարավային տարածքներ։ Սա նշանամում էր որ Նահուատլ լեզվով խոսողմարդկանց մշակույթը շարունակում էր տարածվել վաղ գաղութային ժամանակաշրջանում, քանի որ Ացտեկների օժանդակ ուժերը մշտական ​​բնակություն են հաստատել իսպանական իշխանության տակ գտնվող շատ տարածքներում։ Ացտեկների իշխանական տոհմը շարունակում էր իշխել Սան Խուան Տենոչտիտլանում, Իսպանիայի մայրաքաղաք Մեխիկոյում,սակայն հետագայում իսպանացիները որպես ղեկավար դրել են իրենց իշխաններին։ Մեկը եղել է Անդրես դե Տապիա Մոտելչիուհին, ում հաստաել են իսպանացիները։ Նախկին քաղաք պետությունները ույնպես հաստատել են իսպանացիները գաղութային ժամանակաշրջանում, որը ղեկավարևմ էին տեղական գոբերնադորները։ Սկզբում այս համակարգի մեջ սկզբում հպատակվում էին իսպանացիներին և իշխանությունը անցնում էր ժառանգաբար, հետագայում Նահուատլ լեզվով խոսող ժողովուրդները սկսեցին առանձնանալ։ Մասնավորապես, նրանք հնարավորություն տվեցին սովորական հնդիկների տուրքի և պարտադիր աշխատանքների շարունակական գործելուն օգնելու իսպանացիների շահերը։ Մասնավորապես հնարավորություն ստացան սովորական հնդկացիներից տուրքերի հավաքումը և պարտադիր աշխատանքների շարունակությանը հօգուտ իսպանացիների էնկոմիենդասին։ Էնկոմիենդասը տուրքերի և հարկերի հավաքման համակարգն էր, որը հավաքվում էր Սպանիարդսի համայքնից և Ացտեկ ղեկավարները փոխարինվում էին իսպանացի իշխաններով։ Վաղ գաղութային ժամանակաշրջանում տեղական կառավարիչներից ոմանք դարձան հարուստ և ազդեցիկ, հետագայում կարողանալով պահպանել իրենց դիրքերը և համեմատվեցին իսպանացի էնկոմենդերոսների հետ։
Բնակչության թվի նվազում
Եվրոպացիների Մեքսիկա գալուց և նվաճելուց հետո տեղացի բնակչությունը զգալիորեն նվազել է։ Հիմանական պատճառը եվրոպացիների կողմից համաճարակների և վիրուսների բերելն էր, որի նկատմամբ չուներին դիմադրողականություն։ 1520-1521 թվականներին Տենոչտիտլանի բնակչության մեջ տեղի ունեցավ ծաղիկ հիվանդության բռնկում և դարձավ քաղաքի անկման պատճառներից մեկը, հետագայում զգալի համաճարակներ են եղել 1545 և 1576 թվականներին։
Մեքսիկայի բնակչության թվի մասին համաձայնություն կա եվրոպացիների գալու ժամանակաշրջանում։ Նախնական գնահատականներով Մեքսիկայի հովիտը ունեցել է քիչ բնակչություն, 1942 թվականին Կուբլարը հաշվարկել է մոտ 200,000 մարդ։ 1963 թվականին Բորահը և Կուկը օգտագործել են մինչ-գաղութացման հարկերի ցուցակները և հաշվել են հարկատուների թիվը կենտրոնոկան Մեքսիկայում՝ մոտ 18-30 միլիոն մարդ։ Նրանց աշխատանքը բարձր քննադատության է արժանացել անհիմն ենթադրությունների վրա հիմնվելու պատճառով։ Հնէաբան Ուիլիամ Սանդերսը հիմնվել է հմագիտական ապացույցների վրա, հաշվելով 1-2 միլիոն տեղաբնիկ Մեքսիկայի հովտում։ Ուայթիմորը օգտագործել է համակարգված մոդել հիմնվելով գաղութատիրության ժամանակ կատարված մարդահամարների վրա, հասնելով մինչև 1,5 միլիոնի՝ Բասինում 1519թվականին, և հասնելով 16 միլիոնի ամբողջ Մեքսիկայում։ Կախված բնակչության թվի նվազումից 1519 թվականին, 16-րդ դարի նվազման սանդղակը տատանվել է 50-90 տոկոսների միջև՝ Սանդրասի և Ուայթիմորի հաշվարկներով նվազման տատանումը կազմել է մոտ 90%։
Հասարակության և քաղաքականության շարունակականություն, փոփոխություն
Չնայած Ացտեկների կայսրության անկմանը, որոշ հարուստ մարդիկ շարունակում էին գաղութային տարածքներում պահպանել իրենց բարձր կարգավիճակը։ Մոնթեսումա II-ը և նրա ժառանգները պահպանել են իրենց կարգավիճակը։ Նրա որդին Պեդրո Մոնթեսուման ամուսնացել է իսպանացի կնոջ հետ, հետագայում նրա սերունդին տրվեց Մոնթեսումա տիտղոսը 1696-1701 թվականներին։ 1776 թվականից այս տիտղոսը դարձել է Իսպանիայի Գրանդիի։ 1865 թվականին (Մեքսիկացիների երկրորդ կայսրության ժամանակ) տիտղոսը ընդունվել է Անտոնիո Մարիա Մոնթեսումա-Մարսիլլա դե Տերուելի յ Նավարրոյի կողմից, 14-րդը դարձել է Մոնթեսումա դե Տուլտենգոն, որի տիտղոսը բարձրացվել է մինչև Դուկի և կոչվել Մոնթեսումայի Դուկը, դե Տուլտենգո-ն վերջում ավելացվել է 1922 թվականին Խուան Կառլոս I Բուրբոնի։ Մոնթեսումայի երկու դուստրերը՝ Դոնա Իսաբել Մոնթեսուման և Դոնա Լեոնոր Մոնթեսուման Հերնան Կորտեսի կողմից արժանացել են հավերժության նվաճումների։ Դոնա Լեոներ Մոնթեսուման ամուսնացել է երկու իսպանացիների հետ և իր աղջիկներին ունեցել է երկրորդ ամուսնուց։
Նահուայի տարբեր ժողովուրդները, ինչպես մյուս Մեզոամերակյան բնիկ ժողովուրդները, գաղութային Նոր Իսպանիայում, կարողացան պահպանել իսպանացիների իշխանության ներքո իրենց սոցիալական և քաղաքական կառույցի բազմաթիվ տեսակետները։ The República de españoles-ն ընդգրկում էր ոչ միայն եվրոպացիներ, այլև աֆրիկացիներ և խառը ռասսաների ներկայացուցիչներ։ Իսպանացիները տեղացի մեծահարուստներին ճանաչում են որպես իսպանական գաղութային համակարգում ազնվականներ` պահպանելով մինչև նվաճման ժամանակաշրջանի կարգավիճակը և օգտագործել են այդ ազնվականներին որպես իսպանական գաղութային կառավարություն և նրանց համայնքների միջև միջնորդներ։ Սա պայմանավորված էր նրանց քրիստոնեա դարձնելու և իսպանացի թագին հավատարիմ մնալու հանգամանքով։ Գաղութային տարածքներում ալտեպետլները վերանվաննվել են կաբեկերաներ կամ «գլխավոր քաղաքներ» (չնայած նրանք հաճախ տեղական Նահուատլ լեզվով գրված փաստաթղթերում պահպանել են տերմինը), ինչպես նաև ավագ բնակավայրերը, որոնք կառավարվել են կաբեկերների կողմից, որոնք կոչվում էին սուջետոսներ։ Կաբեկերաներում իսպանացիները ստեղծել են իբերիական ոճով քաղաքային խորհուրդներ կամ կաբիլդոսներ, որոնք սովորաբար շարունակվում էին ղեկավարվել մինչ գաղութային ժամանակաշրջանի ղեկավարների կողմից։ Համաճարակների պատճառով բնակչության թվի նվազումը հանգեցրել է մարդկանց տեղաշարժերին և նոր բնակավայրերի ստեղծմանը։ Մարդիկ հաճախ վերաբնակեցվում էին իսպանացիների հրամանով նրանց քաղաքականության համար։ Բնիկները տեղափոխվում էին նոսր բնակեցված տարածքներ, ստեղծելով նոր հասարակություններ, դարձնելով դրանք ավելի հեշտ կառավարվող և ավենտարանչության մեջ հեշտ ներգրավվող գաղութային բնակավայրեր։
Ժառանգներ
Այսօր Ացտեկների ժառանգները Մեքսիկայի տարածքում ապրում են շատ ձևերով։ Հնագիտական ​​վայրերում պեղումներ են կատարվել և բացվում են հանրության համար, հայտնաբերված արտեֆակտաները ցուցադրվում են թանգարաններում։ Նահուատլ լեզվով տեղանուններն ու փոխառությունները ներթափանցել են Մեքսիկայի բառապաշար, Ացտեկների նշանները և առասդելաբանությունները նպաստել են Մեքսիկայի կառավարությանը ինտեգրվել ժամանակակից մեքսիկացիների ազգայնականության մեջ։
19-րդ դարի ընթացքում Ացտեկների անքաղաքակիրթ բարբարոսների վերափոխվել են ռոմանտիկ աշխարհայացքով մարդկանց, որպես հողի յուրօրինակ որդիներ, հին եվրոպական քաղաքակրթություններին զուգահեռ բարձր մշակույթով։ Երբ Մեքսիկան դարձել է Իսպանիայից անկախ, Ացտեկների ռոմանտիկ աշխարհայացքի պատկերը հիմք է հանդիսացել հետագա նոր՝ եվրոպացիների և ամերիկացիների յուրահատուկ խառնուրդ սերնդի առաջացման համար։
Ացտեկներ և ազգերի միջև նմանություն
Երբ Նոր Իսպանիայի փոխարքայությունը անկախություն ձեռք բերեց 1821 թվականին և դարձավ միապետություն՝ Մեքսիկայի առաջին կայսրություն, նրանց դրոշի վրա պատկերվեց ացտեկների ազգային արծիվը նոպալ կակտուսի վրա։ Արծիվը իր գլխին ուներ թագ, որը խորհրդանշում էր նոր Մեքսիկայի միապետությունը։ Երբ 1822 թվականին միապետության անկումից հետո Մեքսիկան դարձավ հանրապետություն, դրոշի վրա արծիվը պատկերվեց առանց թագի։ 1860-ական թվականներին, երբ ֆրանսիացիները հաստատել են Մեքսիկացիների երկրորդ կայսրությունը Մաքասիմիլիան Հապսբուրգի ղեկավարության տակ, պահպանել է արծիվ և կատուս խորհրդանիշերը, որոնք խորհրդանշում էին միապտեությունը։ Ֆրանսիայի և նրա դաշնակիցների պարտությունից հետո, Մեքսիկայի հանրապետությունը վերակազմավորվեց և դրոշը ձեռք բերեց հին տեսքը։ Այս խորհրդանիշները հաստատվել են Մեքսիկայի ազգային Բանակի վերարկուների վրա, պաշտոնական շենքերի, կնիքների և ցուցանիշների վրա։
Մինչև անկախությունը լարվածություն էր առաջացել Մեքսիկացի հին ազնվականների և լիբերալ ազնվականների միջև որոնք ժխտում էին ազգային հպարտություն ունեցող հին Մեքսիակակն քաղաքակրթությունը։ Չնայած Մեքսիկայի դրոշի կենտրոնում հաստատված էր ացտեկների խարհրդանիշ արծիվը, սակայն ազնվականները հիմնականում ատելությամբ էին լցված բնակիչների հանդեպ կամ նրանց վերագրում էին մինչիսպանական փառահեղ պատմությունը։ Անտոնիո Լոպես դե Սանտա Աննա Մեքսիկայի նախագահը չի ունեցել Մեքսիկայի բնիկ ինտելեկտուլների լայն լսարան։ Սանտա Աննայի տապալումից հետո 1854 թվականին Մեքսիկայի լիբերալները և գիտնականները հետաքրքրված էին բնիկների պատմությամբ։ Լիբերալները կողմ էին ավելի տեղաբնիկների և նրանց պատմության, բայց ճնշումները դարձել էին «Հնդկացիների խնդիրը»։ Լիբերալները ցանկանում էին հաստատել բոլորի միջև հավասարությունը, այդ արդկանցից էին Զապոտեկ Բենիտո Խուարեսը, ով լիբերալներին դատարանում հասավ նրան, որ նախագահ ընտրեցին տեղաբնիկ, նահուատլ ցեղից Իգնասիոն Ալտամիրոյին, Իգնասիո Ռամիռեսի հետևորդը, ով բնիկների իրավունքների պաշտպան էր և լիբերալներին ներկայացրել է այդ ժամանակաշրջանի առաջընթացի ուղին։ Մեքսիկայի բնիկների անցյալի մասին հետազոտությունների մեջ մեծ դեր է խաղացել քիչ լիբեռալ Խոսե Ֆեռնանդո Ռամռեզը, ով Ազգային թանգարանի տնօրենն էր և ուսումնասիրել է կոդեքսները, որի արդյունքում լիբերալների և ազատականների միջև սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ։ Ացտեկների կյանքի մասին 19-րդ դարի վերջում հետազոտություններ են կատարել մեքսիկացի գիտնական Ֆրանցիսկո Պիմենտելը, Անտոնիո Գարսիա Կուբասը, Մանուել Օրոսկո ու Բերրան, Հոուակին Գարսիա Իքազբելցետան և Ֆրանցիսկո դել Պասա ու Տրանկոսոն։
Մեքսիկական հեղափոխությունը (1910-1917) և շատ շրջաններում կռիվների մեջ բնիկների զգալի մասնակցությունը ոգևորել է կառավարության ֆինանսավորողներին սկսել քաղաքական և մշակութային շարժում` ինդիգենիզմը, և Ացտեկների անցյալի խորհրդանիշի հետ դառնալ համատարած, հատկապես մեքսիկական մուրալիզմի ներկայացուցիչ Դիեգո Ռիվերայի մոտ։
Իրենց աշխատանքներում մեքսիկացի գրողներ Օկտավիո Պասը և Ագուստին Ֆուենտեսը վերլուծել են ժամանակակից Մեքսիկայի կառավարության կողմից ացտեկների սիմվոլների օգտագործումը, քննադատել են այն ձևը որով դրանք ընդունվել և հարմարեցվել են մշակութային և քաղաքական նպատակներին, սակայն նրանք նույնպես այդ սիմվոլները օգտագործել են իրենց խոսքում և աշխատություններում։ Օրինակ Պազը քննադատել է Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարանի ճարտարապետական մակետը, որը կառուցված է ինչպես ացտեկների և մեքսիկացիների պատմության կուլմինացիոն տեսանկյունից, այնպես էլ ացտեկների ազգային մշակույթի յուրացման արտահայտմամբ։
Ացտեկների պատմություն և միջազգային գիտություն
Եվրոպայում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում սկսած 19-րդ դարից ավելի հաճախ էին ուսումնասիրվում Մեքսիկայի հինավուրց քաղաքակրթությունը։ Հումբոլդտը կարևոր էր համարում մեքսիկացիների հին քաղաքակրթության լայն ներդրումը գիտական քննարկումների մեջ։ Ֆրանսիայի ամերիկացի Էտինե Բրասսեուր դե Բուրբորգը (1814–1874) հաստատեց, որ «գիտությունը մեր ժամանակներում վերջապես արդյունավետ ուսումնասիրել և վերականգնել է Ամերիկան ​​և ամերիկացիներին, պատմության և հնագիտության տեսանկյունից, Հումբոլդտը ... ով արթնացրեց մեզ քնից»։ Ֆրանսիացի Ժան-Ֆրեդերիկ Վալդեկը հրատարակել է հնահիտության ծովային ճամփորդությոնը և Յուկատանի նահանգը աշխատությունը 1838 թվականին։ Այնուամենայնիվ, այն ուղղակիորեն կապված չէ Աթցակների հետ, սակայն նպաստել է Եվրոպայում հնագույն մեքսիկացիների մասին ուսումնասիրությունների աճին։ Անգլիացի արիստոկրատ Լորդ Քինգսբորգը շատ էներգիա է ծախսել հին Մեքսիկացիների հասկանալու համար։ Քինգսբորգը պատասխանել է Հումբոլդտի կոչին, որպեսզի տպագրեն մեքսիկացիների հայտնի բոլոր կոդերքսները, հրատարակել է «Մեքսիկայի հնադարյան պատմությունը» 9 հատորներով(1831-1846), որոնք հարուստ պատկերազարդումներով էին։ Նրան ուղղակիորեն չէին հետաքրքրում Ացտեկները, ավելի շուտ ապացուցելու այն, որ Մեքսիկան գաղութացվել է հրեաների կողմից: Սակայն այդ արժեքավոր առաջնային աղբյուրների հրապարակումը նրանց հասանելի դարձրեց ուրիշների համար։
Երբ Ամերիկացիների Միջազգային Կոնգրեսը ձևավորվեց 1875 թվականին Ֆրանսիայի Նենսի քաղաքում, Մեքսիկացի գիտնականները ակտիվ մասնակցություն են ունեցել Մեխիկոն 6 անգամ հյուրընկալեց բազմամասնագիտական ​​հանդիպումները սկսած 1895 թվականից։ Մեքսիկայի հնագույն քաղաքակրթության ուսումնասիրությունները շարունակում էին մեքսիկացի և օտարերկրյա գիտնականների ուշադրության կենտրոնում լինել։
Լեզու և տեղանուններ
Մեքսիկայում Ացտեկների ամենուր, մասնավորապես կենտրոնական Մեքսիկայի Ացտեկների կայսրության կենտրոնացման շրջանում, նաև տարբեր տարածքների քաղաքների, տարաաշրջանների տեղանունները հաստատվել էին Նահուատլ լեզվի նախկին անուններով, քանի որ Ացտեկների զորքերը օժանդակել էին իսպանացիների նվաճումներին։ Այս ճանապարհով, որ քաղաքները հայտնի չէին իրենց սկզբնական անուններով, սկսեցին հայտնի դառնալ Նահուատլ լեզվի իրենց անուններով։ Մեխիկոյում Ացտեկների ղեկավարների հիշատակվել են Մեխիկոյի մետրոպոլիտենի առաջին գծի կանգառը կոչվել է Մոնթեսումա II և Քուաուհտեմոք։
Խոհանոց
Մեքսիկական խոհանոցը շարունակում է հիմնված մնալ մեզոամերիկյան կերակրատեսակների տարրերի՝ հատկապես Ացտեկի խոհանոցից եգիպտացորենի, չիլիի, լոբու, սմբուկի, լոլիկի, ավոկադոյի վրա։ Այս մթերքները շարունակում էին հայտնի լինել իրենց Նահուալ լեզվի անվանումներով, քանի որ Իսպանիային և աշխարհին ներկայացնում էին Ացտեկները օգտագործելով մթերքների սկզբնական անունները։ Հին Մեզոամերական սննդի տարրերի, հատկապես բույսերի տարածման շնորհիվ, Նահուատլի բառեր (շոկոլադ, տոմատ, չիլի, ավոկադո, թալալ, տակո, պուպուսա, շիպոտ, պոզոլ, ատոլ) տարածվել են իսպաներենի միջոցով աշխարհի տարբեր լեզուներում։ Մեքսիկական խոհանոցի տարածումը և Ացտեկների խոհարարական ժառանգությունը կարելի է ասել հասել է համաշխարհայի նվաճումների։ Այսօր Ացտեկների նկարները և Նահուատլի բառերը օգտատգործվում են մեքսիկական խոհանոցի ինքնատիպության կամ էկզոտիկության մարքեթինգի համար։
Հայտնի մշակույթում
Ացտեկների մտածելակերպը գրավել է եվրոպացիների երևակայությունը մինչև առաջին նվաճումները և շատ խորհրդանիշներ մտցվել են Արևմտյան հայտնի մշակույթի մեջ։ Բենջամին Քենը իր «Ացտեկների պատկերը Արևմտյան մտածողության մեջ» գրքում պնդում է, որ արևմուտքի մտածողները սովորաբար Ացտեկների մշակույթը ֆիլտրում էին իրենց մշակույթի միջով սեփական հետաքրքրություններից ելնելով։
Ացտեկները և նրանց դիցաբանության պատկերները ցուցադրվել են Արևմտյան մշակությում։ Քուատզալքոատլ անունը ներկայացվել է փետրավոր օձ աստծո կերպարանքով, որը թռչող թեփամորթերի ցեղում, 11 մետրանոց(36 ոտնաչափ) երկար թևերով թռչող ռեպտիլիաների տեսակն էր։ Քուատզալքոատլը դարձել է շատ գրքերի, ֆիլմերի և վիդեո խաղերի կերպար։ Դեյվիդ Հերբերթ Լոուրենսը իր «Փետրավոր օձ» վեպի նախնական անունը դրել էր Քուատզալքոատլ, սակայն նրա գիրքը հրատարակողը` Ալֆրեդ Ա.Նոփֆը փոխել էր վերնագիրը : Ամերիկացի գրող Գերի Ջեննինգսը գրել է 2 հայտնի պատմավեպեր` «Ացտեկ»(1980) և «Ացտեկների աշունը» (1997),հիմնվելով « Ացտեկների ժամանակաշրջանը Մեքսիկայում» վեպի վրա : Վեպերն այնքան հայտնի էին, որ նրա մահից հետո Ացտեկների շարքում գրվել է 4 նոր վեպ ։
Ացտեկների հասարակությունը նաև ներկայացվել է կինոթատրոնում։ Մեքսիկայում «Այլ նվաճումներ»(Իսպաներեն։ La Otra Conquista) ֆիլմի ցուցադրությունը տեղի է ունեցել 2000 թվականին, որը նկարահանել է Սալվադոր Կարրասկոն և պատկերազարդել է 1520-ականների Մեքսիկայում Իսպանական նվաճումների հետևանքով։ Ֆիլմը ընդունվել է Ացտեկների գրագիր Տոպիլտզինի, ով պահպանել է Տենոչտիտլանի վրա հարձակումների մասին տեղեկությունները հեռանկարի վրա ։ Ժուան Մոռա Քաթլեթթի կողմից 1989 թվականին նկարված «Վերադարձ դեպի Ացտլան» ֆիլմը Մոնթեսումա I-ի իշխանության մասին պատմական արձանագրության վրա հիմնված աշխատանք է, որը նկարահանվել է Նահուատլ լեզվով «Նեկուոպալիզտլինը Ացտլանում» այլընտրանքային անվամբ ։ 1970-ական թվականներին Մեքսիկայի շահագործման մեջ գտնվող Բի ֆիլմերի կրկնվող կերպաներից էին «Ացտեկների մումիան», ինչպես նաև ուրվականները և կախարդները։
Պետրոպավլովկա (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Պետրոպավլովկա (Петропавлівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրոպավլովկա գյուղում բնակվում էր 87 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(865) Զուբաիդա
(865) Զուբաիդա (Zubaida), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1917 թվականի փետրվարի 15-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,417253 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9484 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8861 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1372,72 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,262253 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,34° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1917 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աղավնաձոր (Կոտայքի մարզ)
Աղավնաձոր, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է Մարմարիկ գետի ստորին հոսանքի ձախափնյա դարավանդի վրա։
Գյուղում զարգացած է զբոսաշրջությունը, քանի որ այն ունի գեղատեսիլ վայրեր և գործող բազմաթիվ հանգստյան տներ։
Պատմություն
1829 թվականին Աղավնաձորը վերաբնակեցվել է Ալաշկերտի Ղազի գյուղից եկած 28 մարդկանցով, որոնք գաղթել էին ռուս-թուրքական պատերազմից հետո։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին համայնքից մասնակցել են 300 հոգի, որից 76-ը հետ չեն վերադարձել։ Արցախյան պատերազմի առաջին իսկ օրվանից գյուղի երիտասարդներից կազմավորվել է «Ալաշկերտ» ջոկատը, որի հրամանատարն էր Զարզանդ Դանիելյանը, ով 1991 թվականին Գետաշենի պաշտպանության մարտերում հերոսաբար զոհվեց։
Բնակչություն
Նախնիները 1829 թ.-ին գաղթել են Ալաշկերտից։
Աղավնաձորի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ, հացահատիկի և կարտոֆիլի մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Աղավնաձորն ունի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (XVII դար)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Սցենարի պայմանագիր
Սցենարի պայմանագիր հեղինակային պայմանագրի տեսակ, որով հեղինակը պարտավորվում է չհրատարակված երկը հանձնել ստուդիային՝ կինո- կամ հեռուստաֆիլմում օգտագործելու համար, ուսկ ստուդիան պարտավորվում է սահմանված ժամկետում քննարկել այն և ընդունելու կամ մերժելու մասին հայտնել հեղինակին։ Երկը կարող է հեղինակին վերադարձվել վերամշակման համար։ Հավանության արժանացած երկի համար հեղինակը վարձատրվում է։ Հեղինակը պարտավորվում է մասնակցել սցենարի քննարկմանը, ծանոթանալ ռեժիսորական սցենարին, դերասանների փորձերին, դեկորների էսքիզներին, նկարահանման խմբի աշխատանքներին։ Ընդունելու պահից որոշակի ժամանակահյատվածում երկն արգելվում է հանձնել այլ կազմակերպության։
Կատեգորիա:Պայմանագրեր Կատեգորիա:Կինեմատոգրաֆիա
Տակաոկա
Տակաոկա (高岡市), քաղաք Ճապոնիայում՝ Տոյամա պրեֆեկտուրայի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Տակաոկան համարվում է պրեֆեկտուրայի երկրորդ ամենամեծ քաղաք բնակչության թվով՝ զիջելով է միայն Տոյամային։
2018 թվականի մարտի 10-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 173 086, իսկ բնակչության խտությունը՝ 819 մարդ/կմ2։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 209,57 կմ2 ։
Աշխարհագրություն
Տակաոկան զբաղեցնում է պրեֆեկտուրայի տարածքի 5 տոկոսը ։
Տակաոկա պրեֆեկտուրան հյուսիսից հարավ ձգվում է 19,2 կմ, արևմուտքից արևելք՝ 24,5 կմ, իսկ տրամագիծը կազմում է 125,9 կմ, որը գրեթե համարժեք է Տոյամա պրեֆեկտուրայի ափագծի երկարությանը (147)։ Տակաոկան սահմանակցում է Տոյամա պրեֆեկտուրայի չորս քաղաքների հետ և Իսիկավա պրեֆեկտուրայի 2 ավանների հետ։
Կլիմա
Տակաոկայի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում Cfa) ։
Օտարազգիներ
2011 թվականի տվյաների համաձայն, Տակաոկա քաղաքում բնակվում է շուրջ 1 430 բրազիլացի, շուրջ 700 չինացի և շուրջ 360 ֆիլիպինցի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վահան Սուբաշիև
Վահան Գասպարի Սուբաշիև, հայազգի խորհրդային ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970):
Կենսագրություն
Վահան Սուբաշիևը ծնվել է 1916 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Դոնի Ռոստովում, Գասպար Ադվեևիչի և Եվգենիա Իվանովնա Շահինովայի հայկական ընտանիքում։ 1943 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆիզիկա-մեխանիկական ֆակուլտետը ։ Նախադիպլոմային պրակտիկան անցել է ֆիզտեխնիկական ինստիտուտում՝ Աբրամ Ֆեդովովիչի Իոֆեի լաբորատորիայում, դիպլոմայի աշխատանքի թեմա՝ «Запирающий слой селеновых выпрямителей»:
1941 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Առաջին մարտերից մեկի ժամանակ, Յարցևո քաղաքի մոտ՝ Սմոլենսկից ոչ հեռու, լուրջ վիրավորվել է, կորցրել է աչքը և անցել թիկունք, աշխատել է Կեմերվո շրջանի Պրոկոպևսկ քաղաքի էլեկտրական ենթակայանում։ 1945 թվականին վերադարձել է Լենինգրադ և աշխատանքիի անցել Աբրամ Իոֆեի անվան ֆիզտեխնիկական ինստիտուտի կիսահաղորդիչների լաբորատորիայում՝ որպես ավագ լաբորանտ, 1964-1987 թվականներին եղել է փորձարարական լաբորատորիայի վարիչ։ 1968 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Физика фотоэлектрических преобразователей солнечной энергии» թեմայով ։
Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդչային կառուցվածքների ու սարքերի ստեղծման հարցերին։ Մասնակցել է ԽՍՀՄ-ում առաջին գերմանիումային p-n անցումային տրանզիստորների ստեղծմանը, սիլիցիումի միաբյուրեղների ստացմանը։ Պինդ մարմնի ֆիզիկային վերաբերող 150 աշխատությունների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր գյուտարարներ
Եմելյան Պուգաչով
Պուգաչով Եմելյան Իվանովիչ, ուրալյան կազակական զորագնդի ատաման, Ռուսաստանի գյուղացիական ապստամբության առաջնորդ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Դոնի կազակի ընտանիքում։ Ծառայել է ցարական բանակում։ Մասնակցել է Յոթնամյա պատերազմին (1756-1763), 1768-1770 թվականներին՝ ռուս-թուրքական պատերազմին։ Խուսափելով զինվորական ծառայությունից՝ 1771 թվականից թաքնվել է տարբեր գյուղերում (Դոն, Հյուսիսային Կովկաս, Ուկրաինա)։ 1772 թվականին տեղեկանալով յաիկյան կազակների ապստամբությունը ճնշելու մասին, սկսել է համոզել կազակներին փախչել դեպի ազատ հողեր։
Մի քանի անգամ ձերբակալվել է, բայց փախել կալանքից։ Իրեն հռչակելով Պյոտր Գ կայսր՝ 1773 թվականի սեպտեմբերին Պուգաչովյան կազակների նոր ապստամբություն է բարձրացրել՝ հույս դնելով գյուղացիների աջակցության վրա։ Պուգաչովի հայացքները ապստամբության վերջնական նպատակի վերաբերյալ «գեղջկական ցարի» գլխավորությամբ գյուղացիական-կազակային պետություն ստեղծելու հնարավորության մասին ժողովրդի միամիտ պատկերացումներից այն կողմ չէին անցնում։ Ապստամբության ընթացքում դրսևորվել են Պուգաչովի անսահման եռանդը, կազմակերպչական ընդունակությունները, բնատուր խելքը, խիզախությունը, զորավարի տաղանդը։
1774 թվականին Պուգաչովը դավադրաբար ձերբակալվել է, ուղարկվել Մոսկվա, որտեղ Սենատի վճռով (հաստատել էր Եկատերինա Բ), իր չորս ընկերների հետ, 1775 թվականի հունվարի 10-ին մահապատժի է ենթարկվել։ Պուգաչովի ընտանիքի անդամները ցմահ աքսորվել են Կեկսհոլմ (այժմ՝ Պրիոզյորսկի շրջան)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ
Մարթա Հիլլ
Մարթա Հիլլ (Martha Hill, ), պատմության մեջ ամենաազդեցիկ ամերիկացի պարուսույցներից մեկը։ Նա Ջուլիարդի դպրոցի պարարվեստի առաջին տնօրենն է եղել և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է գրեթե 35 տարի։
Վաղ տարիներ
Հիլլը ծնվել է Օհայո նահանգի Իսթ Փալեստայն քաղաքում։ Նա հաճախել է Բաթլ Քրիկի (Միչիգան) ֆիզիկական դաստիարակության մանկավարժական քոլեջ (Normal School of Physical Education), որն ավարտել է 1920 թվականին։ Նա ստանձնել է պարուսույցի պաշտոնը, դասավանդելով բալետ և շվեդական մարմնամարզություն հաջորդ երեք տարիների ընթացքում։ 1923 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել որպես պարուսույց Կանզաս նահանգի ուսուցիչների քոլեջում։ Հիլլն այնտեղ դասավանդել է երեք տարի՝ 1926 թվականին տեղափոխվելով Նյու Յորք։
Գործունեություն
Նյու Յորք ժամանելուց հետո նա սովորել է տարբեր պարուսույցների մոտ, որոնցից առանձնապես երկարատև ազդեցություն է ունեցել Մարթա Գրեհեմը։ Նա աշխատանքի է ընդունվել 1927 թվականին որպես պարարվեստի ասիստենտ Օրեգոնի համալսարանում, որտեղ նրա ուսանողներից է եղել Բեսսի Շոնբերգը։
1929 թվականին Հիլլը բավականաչափ գումար էր կուտակել՝ Նյու Յորք վերադառնալու համար։ Նա միացել է Martha Graham Dance Company-ին, ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանի Ուսուցիչների քոլեջի BS աստիճանը և սկսել է դասավանդել ավագ դպրոցի աշակերտներին Լինքոլնի ուսուցիչների քոլեջում։ 1930 թվականին Նյու Յորքի համալսարանում (NYU) կրթության դպրոցի ֆիզիկական դաստիարակության բաժնում սկսել է դասավանդել՝ շուտով դառնալով պարարվեստի տնօրեն։ 1931 թվականին դասավանդման ծանրաբեռնված գրաֆիկի պատճառով Հիլլը դժկամությամբ, բայց թողել է Martha Graham Dance ընկերությունը։ 1932 թվականին Հիլլը աշխատանքի է ընդունվել նոր Բենինգթոնի քոլեջում (Վերմոնտ), որպես պարային բաժնի նախագահ։ Նա զբաղեցրել է պաշտոնները Նյու Յորքի համալսարանում և Բենինգթոն քոլեջում միաժամանակ մինչև 1951 թվականը։
1934 թվականի ամռանը Հիլլը նախաձեռնել է ամառային պարի փառատոն Բենինգթոնի քոլեջի համալսարանում, որը կոչվում էր «Բենինգթոնի պարի դպրոց», որը գործեց մինչև 1942 թվականը` 1939 թվականին Միլս քոլեջում կարճատև ընդմիջումով։ Դասախոսական կազմի հիմնական անդամներն էին Դորիս Համֆրի, Մարթա Գրեհեմ, Չարլզ Վեյդմանը և Հանյա Հոլմը։
Հիլլը ստացել է իր մագիստրոսի կոչումը Նյու Յորքի համալսարանում 1941 թվականին։ 1948 թվականին նա Կոնեկտիկուտ քոլեջում ստեղծել է պարի դպրոց՝ այն անվանելով «Կոնեկտիկուտ քոլեջի պարի դպրոց»։ Նոր ամառային փառատոնում աշխատանքի են ընդունվել Բենինգթոնի փառատոնի նույն ուսուցիչներից/պարուսույցներից շատերը։ Հիլլը եղել է փառատոնի համատնօրենը մինչև 1952 թվականը։ Փառատոնը հետագայում վերանվանվել է Ամերիկյան պարի փառատոն և ներկայումս գտնվում է Հյուսիսային Կարոլինայի Դյուկի համալսարանում։
1951 թվականին Ջուլիարդ դպրոցի նախագահ, կոմպոզիտր Ուիլյամ Շումանը վարձել է Հիլլին՝ որպես պարարվեստի առաջին տնօրեն ։ Շումանը և Հիլլը ունեին համարձակ նոր հայեցակարգ՝ ստեղծելու պարողների համար մարզադաշտ, որը հավասարապես բաժանված լիներ բալետի և ժամանակակից պարերի միջև։
Հիլլը Ջուլիարդի պարային տնօրեն է եղել մինչև 1985 թվականը՝ պարողների սերունդներին վարժեցնելով տեխնիկայի և արտիստիկայի ամենաբարձր մակարդակին։ Նա շարունակել է դասավանդել Ջուլիարդում ևս մի քանի տարի տնօրենի պաշտոնից հեռանալուց հետո։
Նրա աշակերտներից էին Փոլ Թեյլորը, Մյուրիել Թոփազը, Պինա Բաուշը, Դանիել Լյուիսը, Լար Լյուբովիչը, Անի Ուդովիչը, Յասուկո Տոկունագան, Դենիս Նահատը, Լինդա Քենթը, Դադլի Ուիլյամսը, Բրյուս Մարքսը, Մերսեդես Էլինգթոնը, Հ.Տ. Չեն, Մարթա Քլարկ, Սյուզան Մարշալ, Սիլվիա Ուոթերս, Լենս Վեսթերգարդ, Ջենի Քուգան, Ռոբերտ Գարլենդ, Մարկ Հայմ, Բիբե Նոյվիրթ, Փոլ Դենիս, Լիզ Ջերինգ, Հենինգ Ռուբսամ, Վերնոն Սքոթ, Ջանեթ Էյլբեր, Մեգանբե Ուիլյամս, Էլիզա Ռեբեկա Ստենը, Ռեբեկա Լազիերը և Սթենլի Լավը։
Անձնական կյանք և մահ
Հիլլը 1952 թվականին ամուսնացել է դոկտոր Թերսթոն Դեյվիսի հետ, որը մահացել է 1961 թվականին։
Մարթա Հիլլը մահացել է 1995 թվականի նոյեմբերի 19-ին Նյու Յորքի Բրուքլինի Հայթս միկրոշրջանում գտնվող իր տանը՝ իր 95-ամյակից երկու շաբաթ առաջ։
Ժառանգություն
Նրա մասին «Միսս Հիլլ. պարը կարևոր դարձնելը» (Miss Hill: Making Dance Matter) վավերագրական ֆիլմ է նկարահանվել, որի ռեժիսորն է Գրեգ Վանդեր Վիրը։ Այն արտադրվել է Մարթա Հիլլ պարային հիմնադրամի կողմից։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Նյու Յորքի Dance on Camera փառատոնում 2014 թվականին  ։
2001 թվականից Ջուլիարդը շնորհում է Մարթա Հիլլ Կյանքի ձեռքբերումների մրցանակ (Martha Hill Lifetime Achievement Award). արձանիկի հեղինակն Հորթենս Զերան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Տոնեցա դել Չիմոնե
Տոնեցա դել Չիմոնե  (Tonezza del Cimone), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 620 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 44 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բալաքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Բալաք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 9 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ժողովածու (5041)
Ժողովածու (5041), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5041 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21x15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 448 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վարդագույն մետաքս, կտավ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բորիս Ստուկալին
Բորիս Իվանովիչ Ստուկալին , խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1943)։
1970 թվականից ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին առընթեր մամուլի կոմիտեի, 1972 թվականից՝ ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի պետական կոմիտեի, 1979 թվականից՝ ԽՍՀՄ հրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի և գրքի սուետրի գործերի պետական կոմիտեի նախագահն էր։ 1983 թվականից՝ ԽՄԿԿ բաժնի վարիչ։ Եղել է նաև ԽՍՀՄ VIII—XI գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։
Պարգևատրվել է Լենինի, 2 այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:1923 ծնունդներ Կատեգորիա:2004 մահեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի խմբագիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Սուպերֆինիշ
Սուպերֆինիշ (սուպեր և finish — այստեղ՝ վերջնամշակում), սուպերֆինիշացում, մետաղական նախապատրաստուկի մակերեույթի նուրբ վերջնամշակում՝ միկրոփոշային հղկանյութերից պատրաստված տատանվող չորսվակով։ Սուպերֆինիշի են ենթարկում նախապես ճշգրիտ մշակված նախապատրաստուկները։ Այս եղանակը հնարավորություն է տալիս ստանալ քիչ խորդուբորդ (13—14 կարգի մաքրության) մակերևույթ։
Կատեգորիա:Մետաղամշակում
(866) Ֆատմե
(866) Ֆատմե (Fatme), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1917 թվականի փետրվարի 25-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,125387 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9502 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3006 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆատմե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9589 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2018,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178381 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1917 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արգենտինացին Նյու Յորքում
Արգենտինացին Նյու Յորքում (Un Argentino En Nueva York), 1998 թվականին նկարահանված արգենտինական գեղարվեստական ֆիլմ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Խուան Խոսե Խուսիդն է։ Ֆիլմը Նատալիա Օրեյրոյի առաջին գեղարվեստական ​​գործն էր, որը նրան 125 դոլար հոնորար բերեց։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Ֆրանկո Դե Ռիչչիի (Գիլերմո Ֆրանսելա) և նրա դստեր՝ Վերոնիկայի (Նատալիա Օրեյրո) պատմությունը։ Ֆրանկոն Ավեյանեդի սիմֆոնիկ նվագախմբի երաժիտ է, 7 տարի է, ինչ բաժանված է, դյուրազգաց ու բարի մարդ է։ Իսկ Վերոնիկան ըմբոստ դեռահաս է՝ հմայիչ և խելացի, որը միշտ ստանում է այն, ինչը ուզում է։
Ուսաղնողների փոխանակման ծրագրի շնորհիվ նա երեք ամսով մեկնում է Նյու Յորք, բայց ժամանակին չի վերդառնում՝ որոշելով մնալ այդ քաղաքում։ Դրա մասին իմանալով՝ Ֆրանկոն որոշում է գնալ աղջկա հետևից, որպեսզի համոզի վերադառնալ Արգենտինա։
Չնայած Ֆրանկոյի համար դժվար էր ընդունել այդ փաստը, սակայն նրա դուստրը Նյու Յորքում անց կացրած վերջին ամիսների ընթացքում շատ էր մեծացել։ Օրինակ՝ նա «The Veronikos» անունով խումբ էր ստեղծել, որը հաջողությամբ դեբյուտեց սրճարանում։ Բացի այս, Վերոնիկան սիրահարվել էր մի երիտասարդ ամերիկացու, որը Ֆրանկոյին խանդելու առիթ տվեց։
Ֆիլմում Նյու Յորքը ցուցադրվում է որպես գլխապտույտ և անծանոթ քաղաք Ֆրանկոյի համար, որը բոլոր հերոսներին բերում է շատ տարբեր զվարճալի արկածներ։ Մանհեթեն այցեությունից հետո Ֆրանկոն ևս փոխում է իր կյանքն ու հոր և աղջկա հարաբերությունների մասին կարծիքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Արգենտինական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Արսեն Սուբաշիև
Արսեն Վահանի Սուբաշիև, խորհրդահայ ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1986):
Վահան Սուբաշիևի որդին։
Կենսագրություն
Արսեն Սուբաշիևը ծնվել է 1943 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Պրոկոպևսկ (ՌԴ Կեմերովայի մարզ) քաղաքում։ 1965 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1965): 1966-1977 թվականներին աշխատել է Լենինգրադի ֆիզտեխնիկական, 1977 թվականից՝ պոլիտեխնիկական (1986 թվականից՝ պրոֆեսոր) ինստիտուտներում ։
Աշխատանքները վերաբերում են տեղային և քվազիտեղային տատանումներով բյուրեղների օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտել է մետաղներում և ուժեղ լեգիրված կիսահաղորդիչներում լույսի կոմբինացված ցրման, կիսահաղորդիչներում՝ էլեկտրոնախոռոչային կաթիլների երևույթները։ Զբաղվում է քվանտային հորերի և բյուրեղային գերցանցերի գոտիական կառուցվածքի տեսական հետազոտությամբ։ Հեղինակ է ուսումնամեթոդական ձեռնարկների ։
Անդամակցություն
«Կիսահաղորդիչների ֆիզիկա և տեխնիկա» հանդեսի գիտական խորհրդի անդամ և պատասխանատու քարտուղար (1995):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ տեսաբաններ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Իսլամը Սինգապուրում
Սինգապուրի բնակչության մոտ 15%-ը մուսուլմաններ են։ Նրանց մեծ մասը մալայ-սունիներ են։ Բացի նրանցից երկրում կան հնդկական, պակիստանյան և չինական համայնքներ ։ Սինգապուրի մուսուլմանների 17 տոկոսն ունի հնդկական ծագում ։ Իսլամադավանների մեծամասնությունը հետևում են շաֆիական իրավական դպրոցին, մի քիչ ավելի պակաս են հանաֆիականները (պակիստանցիներ) և շիաները (իմամականներ, իսմայիլներ և այլն)։
Պատմություն
1915 թվականին բրիտանական գաղութային իշխանություններն ստեղծել են Մուսուլմանական խորհրդատվական խորհուրդը, որին հանձնարարվել է գաղութային իշխանության խորհրդատվությունը իսլամական կրոնի և սովորույթների հետ կապված հարցերով։ 1963 թվականին Սինգապուրը դարձել է Մալայզիայի մի մասը, իսկ 2 տարի անց անջատվել նրանից և անկախացել։ Սինգապուրի ընդունած նոր Սահմանադրությունը երաշխավորում է կառավարության  պատասխանատվությունը  մալայզիացիների  քաղաքական, կրթական, կրոնական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային պաշտպանությունը, աջակցումն ու զարգացումը։
1968 թվականին ուժի մեջ է մտել օրենք, որը սահմանել է Սինգապուրի Իսլամական կրոնական խորհրդի, Շարիաթի դատարանի, Մուսուլմանական ամուսնությունների գրանցումների բաժնի լիազորություններն ու իրավազորությունը։
Մզկիթներ
Սինգապուրում կառուցվել է 69 մզկիթ։ Նրանք բոլորը, բացառությամբ Տեմենգգոնգ Դաենգ Իբրահիմի, գտնվում են Սինգապուրի Մաջլիս Ուգամա Իսլամի տնօրինության տակ։ 23 մզկիթ կառուցվել է մզկիթների շինարարության հիմնադրամի հաշվին։ Հիմնադրամի կողմից կառուցված վերջին մզկիթը՝ Մասջիդ ալ-Մավադդան, կառուցվել է 2009 թվականին։ 1974 թվականից ազանը հաղորդվում է միայն մզկիթների ներսում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսլամը Սինգապուրում
Մարիուշ Կազանա
Մարիուշ Կազանա (Mariusz Kazana, ), լեհ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Վարշավայի համալսարանի իրավագիտության բաժինը։ 1988 թվականից աշխատել է Լեհաստանի արտաքին գործերի նախարարությունում։
1989-1992 թվականներին եղել է Արտաքին գործերի նախարարության եվրոպական դեպարտամենտի ավագ խորհրդականի պաշտոնում։
1992-1996 թվականներին աշխատել է Փարիզում Լեհաստանի դեսպանատան առաջին քարտուղարի պաշտոնում։
Այնուհետև 1996-1999 թվականներին եղել է Արևմտյան Եվրոպայի ԱԳՆ դեպարտամենտի նախարարի խորհրդական։
1999-2003 թվականներին նորից աշխատել է Փարիզում՝ նախարարի պաշտոնում։
2003-2005 թվականներին ղեկավարել է Լեհաստանի ԱԳՆ Եվրոպական միության դեպարտամենտի համատեղ արտաքին քաղաքականության և անվտանգության բաժինը։
2005-2006 թվականներին եղել է արտաքին քաղաքականության ռազմավարության և պլանավորման դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2006 դարձել է առաջին բյուրոյի արտաքին ծառայության գլխավոր գործադիր տնօրեն ։
2008 թվականի փետրվարի 11-ին նշանակվել է ԱԳՆ դիվանագիտական արարողակարգի տնօրեն ։
2010 թվականի ապրիլի 20-ին հուղարկավորվել է Վարշավայի Պովոնզկի զինվորական գերեզմանատանը։
Տիրապետել է ֆրանսերենի և անգլերենի։ Ունեցել է լեհ-ֆրանսիական հարաբերությունների թեմատիկայի վերաբերյալ հրապարակումներ։
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է չափահաս դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ դիվանագետներ Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լեհաստանի իրավաբաններ Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ
Պերեբուդովա (ավան, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Պերեբուդովա (Перебудова), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Թմրություն (կենդանիներ)
Տարբերում են ձմեռային և ամառային թմրություններ։ Ձմեռային թմրությունը հատուկ է հյուսիսային և բարեխառն լայնությունների կենդանիներին (ցամաքային և ջրային անողնաշարավորներ, ձկներ, երկկենցաղներ, սողուններ), տևում է 6-8 ամիս (աշնանից-գարուն)։ Ամառային թմրությունը բնորոշ Է չորային շրջանների կենդանիներին (երկկենցաղներ, սողուններ) և օգնում է նրանց դիմադրել տարվա շոգ ու չոր պայմաններին։
Թմրության ժամանակ կենդանիների մարմնի ջերմաստիճանն իջնում Է մինչև 3-4 °C, նրանք դիմանում են նույնիսկ 0°-ից ցածր (առանց հյուսվածքների սառցակալման) ջերմաստիճաններում, սրտամկանի կծկումների թիվը 4-20 է (ակտիվ վիճակում՝ 500-700), շնչառական շարժումները՝ 2-3 (100-150-ի փոխարեն) և այլն, երկարատև սովի ընթացքում բացակայում Է քաղցի զգացողությունը և պահպանվում մարմնի կենդանի զանգվածը։ Թմրությունից արթնացումը կատարվում է արագ. 3 ժ ընթացքում մարմնի ջերմաստիճանը հասնում Է 37°0-ի, թթվածնի պահանջն աճում Է 100-150 անգամ։ Կենդանին ակտիվանում Է ինքնուրույն։ Թմրության ուսումնասիրությունները կարող են տեսական և կիրառական կարևոր նշանակություն ունենալ բժշկագիտության համար (սրտաբանություն, ուռուցքաբանություն և այլ ոլորտներ)։
Կատեգորիա:Կենդանաբանություն
Յանինա Կուրկովսկա-Սպիխայովա
Կարիերայի սկզբում մարզումներին զուգահեռ աշխատել է Սիտրոեն ֆիրմայի վարշավյան ձեռնարկությունում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մարզուհիներ Կատեգորիա:Նտաձիգներ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Լեհ մարզուհիներ
Գայանե Ջաղացպանյան
Գայանե Ազատի Ջաղացպանյան, հայ դաշնակահարուհի։
Կարինե Ջաղացպանյանի քույրը։
Աբրահամ Դռնարար
Աբրահամ Դռնարար (XVI դար), հայ մատենագիր։
Աբրահամ Դռնարարն ապրել է ոչ ուշ քան XVI դարը։ Գրել է հանելուկներ, որոնցից մի քանիսը հասել են մեզ և պահվում են Վիեննայի Մխիթարյանների վանքի ձեռագրերից մեկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Գայանե Ջաղացպանյան
Կենսագրություն
1993 թվականից ապրում է Հունգարիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ