cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տորգաու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադաների ցանկ
Առաջին մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադան (ՄՄՕ) տեղի է ունեցել 1959 թվականին Ռումինիայում։ Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներից ամենահինն է։ Անցկացվել է ամեն տարի՝ բացառությամբ 1980 թվականի։ Այդ տարի մրցույթը սկզբանե պետք է անցկացվեր Մոնղոլիայում, սակայն չեղյալ է համարվել Խորհրդային Միության Աֆղանստան ներխուժման պատճառով ։ Քանի որ օլիմպիադան ի սկզբանե հիմնվել է վարշավյան դաշինքին մասնակցող արևելաեվրոպական երկրների համար՝ սոցիալիստական ճամբարի ազդեցության ներքո, առաջին ՄՄՕ-ներին մասնակցել են միայն արևելյան եվրոպայի երկրները։ Աստիճանաբար մասնակիցների քանակը ավելացել է ։ Աղբյուրները նախնական հյուրընկալ քաղաքների և ամսաթվերի մասին տարբերվում են ։
Առաջին ՄՄՕ տեղ է ունեցել Ռումինիայում 1959 թվականին։ Մասնակցել են յոթ երկիր՝ Բուլղարիա, Չեխոսլովակիա, Արևելյան Գերմանիա, Հունգարիա, Լեհաստան, Ռումինիա և ԽՍՀՄ ։ Մասնակից երկրների քանակը այնուհետև աճել է. 1969 թվականին 14 երկիր, 1989-ին՝ 50, 2009-ին՝ 104 :
Հյուսիսային Կորեան միակ երկիրն է, որը խարդախություն է արել, արդյունքում որակազրկվել է 32-րդ և 51-րդ ՄՄՕ-ներին՝ համապատասխանաբար 1991 և 2010 թվականներին ։ 2011 թվականի հունվարին Google-ը միջազգային առարկայական օլիմպիադաների 2011–2015 թվականների ծախսերը հոգալու համար հատկացրեց €1,000,000 (եվրո) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Մաթեմատիկա Կատեգորիա:Միջազգային առարկայական օլիմպիադաներ
Սաբանետա
Սաբանետա
Քաղաք է Վենեսուելայում։ Այն Բարինաս (Barinas) նահանգի Ալբերտո Արվելո Տոռեալբա մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ 2010 թվականի գնահատական տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է 27 850 մարդ ։ Սեբանետայում է ծնվել Վենեսուելայի նախկին նախագահ Ուգո Չավեսը։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1787 թվականին Խուան դե Ալամայի կողմից։ Հիմնական արդյունաբերությունը ծխախոտի, բամբակի եւ շաքարի արտադրությունն է։
Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքներ
Հովհաննես Մինասյան
Հովհաննես Մարտիրոսի Մինասյան, հայ խորհրդային նկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1970)։
Ստեղծագործական ուղի
Հովհաննես Մինասյանը բազմաժանր նկարիչ է։ Աշխատել է հաստոցային և մոնումենտալ-դեկորատիվ գեղանկարչության ասպարեզներում։ Ինչպես արդիական, այնպես էլ պատմական թեմատիկայով ստեղծված նրա աշխատանքներին բնորոշ են գեղանկարչության ազգային ավանդների և ժամանակակից ձևամտածողության զուգորդումները, առողջ կենսալիությունը, էպիկականությունը, գույնի և ծավալի կառուցվածքային ներդաշնակությունը։ Կտավներ՝
Ցուցահանդեսներ
Մասնակցել է երիտասարդության համաշխարհային 5-րդ (1955, Հ․ Մինասյան, «Վահագն վիշապաքաղ» (1967, Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Երևան), Վարշավա), 6-րդ (Մոսկվա, 1957), 7-րդ (Վիեննա, 1959) փառատոներին, հանրապետական, միութենական, միջազգային ցուցահանդեսների։
Փառք հայ գրի և դպրության որմնանկարի վերականգնում
Նախագահ Սարգսյանի աջակցությամբ վերականգնվել է Օշականի եկեղեցու «Փառք հայ գրի և դպրության» որմնանկարը։ Որմնանկարը վերականգնելուն օժանդակելու խնդրանքով դեռևս անցած տարի Հանրապետության նախագահին էր դիմել Հայ առաքելական եկեղեցու Արագածոտնի թեմը։ Քսաներորդ դարի հայկական մոնումենտալ արվեստի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը համարվող եռապատկեր հորինվածքով որմնանկարը 1964–1966 թթ., հեղինակել են նկարիչներ Հովհաննես Մինասյանը և Հենրիկ Մամյանը։ Տարիների ընթացքում խոնավության հետևանքով այն զգալիորեն վնասվել էր, որոշ հատվածներում ներկաշերտը փոշիացել էր և թափվել, փոշու շերտը մգեցրել և խամրեցրել էր որմնանկարների գույները։
Վերականգնողական աշխատանքներն իրականացրած Որմնանկարների վերականգնման գիտահետազոտական կենտրոնի ղեկավար Արժանիկ Հովհաննիսյանը ներկայացնելով վերականգնված աշխատանքները՝ նշել է, որ «Փառք հայ գրի և դպրության» որմնանկարը 20-րդ դարի հայկական որմնանկարչության լավագույն նմուշներից մեկն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ
Սան Բերնարդու
Սան Բերնարդու (São Bernardo), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 26 053 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 006,657 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 25,9 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի մարտի 29-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Կիկի Պալմեր
Լորեն Կեյանա «Կիկի» Պալմեր (Lauren Keyana "Keke" Palmer, ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի, երգահան, հաղորդավար և հեռուստատեսային անհատականություն։ Պալմերը մեծացել է Ռոբինսում, Իլինոյս։ Ֆիլմի դեբյուտից հետո, Պալմերն ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Կալիֆորնիա՝ իր կարիերան շարունակելու համար։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին լույս տեսավ Պալմերի առաջին ալբոմը՝ «So Uncool»-ը։
Կենսագրություն
Բացի երգչուհի լինելուց՝ Պալմերը հայտնի է նաև որպես դերասանուհի։ Նրա դեբյուտը տեղի է ունեցել 2004 թվականին Barbershop 2: Back in Business ֆիլմում և հանրաճանաչության հասել 2006 թվականի «Akeelah and the Bee»-ում կատարած դերի շնորհիվ։ Ինչպես նաև Պալմերը կատարել է գլխավոր դերեր «The Longshots» (2008) և «Shrink» (2009) ֆիլմերում։ 2012 թվականին Պալմերը նկարահանվել է 4 ֆիլմում՝ «Joyful Noise», «Winx Club: The Secret of the Lost Kingdom», «Ice Age: Continental Drift» և «Virgin Mary»: Բացի ֆիլմերից՝ Պալմերը նաև նկարահվել է «Knights of the South Bronx» (2005), «Jump In!» (2007) և «Rags» (2012) հեռուստատեսական ֆիլմերում։ Պալմերը նաև ունի բազմաթիվ հեռուստատեսային դերեր, ներառյալ՝ Nickelodeon-ի սիթքոմ «Թրու Ջեքսոն»-ը։ Պալմերը վաստակեց 20,000 դոլար «Թրու Ջեքսոն»-ի մեկ դրվագի համար, որը նրան դարձրեց հեռուստատեսության ամենաշատ վճարվող մանուկ աստղերից 4-րդը ։ Ներկայումս Պալմերը նկարահանվում է «Ճիչերի թագուհիները» ամերիկական հեռուստասերիալում, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել Fox Network-ում, 2015 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ։
Վաղ տարիներ
Պելմերը ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 26-ին, Հարվիում՝ Շերոն և Լարրի Պալմերների ընտանիքում։ Դեռ մանկուց նա սիրեց երաժշտությունը և դերասանական խաղը։ 5 տարեկան հասակում նա սկսեց երգել եկեղեցական երգչախմբում՝ կատարելով «Հիսուսն ինձ սիրում է» երգը ։ Մեկ տարի անց, Պալմերն արդեն ստացավ իր առաջին սոլո դերը մանկական պիեսներից մեկում։ Չնայաժ Պալմերի իրական կիրքը երաժշտությունն է, նա մեծ հաջողությունների հասավ դերասանական ասպարեզում։ Պրոդյուսերները, նկատելով տաղանդավոր աղջկան, նրա ծնողներին համոզեցին տեղափոխվել Կալիֆոռնիա, որպեսզի Կիկին կարողանա մասնակցի տարբեր քասթինգների։
Թրու Ջեքսոն և երաժշտություն (2007-2012)
2007 թվականին Պալմերը նկարահանվեց բազմաթիվ ֆիլմերում։ Նա երկրորդական դեր կատարեց «Cleaner» թրիլերում ։ Ինչպես նաև Պալմերը գլխավոր դեր կատարեց Jump In! հեռուստատեսական ֆիլմում։ Պալմերը նաև նկարահանվեց 2 հեռուստածրագրերում՝ «Tyler Perry's House of Payne» և «Just Jordan»: Պալմերի դեբյուտային ալբոմ So Uncool-ը թողարկվեց 2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին։ Ալբոմը չհայտնվեց Billboard 200-ի աղյուսակում, բայց փոխարենը հայտնվեց 85-րդ հորիզոնականում the R&B chart աղյուսակում։ Ալբոմը նախորդեց «Keep It Movin» սինգլին։ 2008 թվականին Պալմերը նկարահանվեց Nickelodeon-ի սիթքոմ «Թրու Ջեքսոն»-ում։ Պալմերը վաստակեց 20,000 դոլար «Թրու Ջեքսոն»-ի մեկ դրվագի համար, որը նրան դարձրեց հեռուստատեսության ամենաշատ վճարվող մանուկ աստղերից 4-րդը ։ 2009 թվականին Պալմերը Shrink ֆիլմում կատարեց Ջեմմա անունով բուժվող հիվանդի դերը, որը ավագ դպրոցի աշակերտ է, և պետք է այցելի թերապևտի իր ձեռքը ապակուց վնասվելուց հետո։ 2010 թվականին Պելմերը գործարք ստորագրեց Interscope Records-ի հետ և սկսեց աշխատել ալբոմի վրա ։ 2011 թվականի հարցազրույցում Պալմերը հայտարարեց, որ ալբոմն ավարտված և վերջնական ամփոփման ընթացքի մեջ է։ Համանուն ալբոմը R&B/հիփ հոփի և փոփի խառնուրդ է։ Պրոդյուսերների և գրողների մեջ են մտնում Լուկաս Սեկոնը և Լիլ Էդին։ Պալմերի առաջին «Awaken» ալբոմը թողարկվեց 2011 թվականի հունվարին։ Ալբոմը պաշտոնապես լույս տեսավ 2011 թվականի հունվարի 11-ին ։ Առաջին և միակ սինգլը "The One You Call"-ն է ։ Սինգլի պրեմիերան տեղի ունեցավ Պալմերի ՅուԹյուբի և iTunes-ի պաշտոնական կայքերում։ 2011 թվականին Պալմերն ավարտեց Թրու Ջեքսոն շոուն։ 2012 թվականին Պալմերը նկարահանվեց 2012 թվականին թողարկված «Joyful Noise» ֆիլմում։ Ինչպես նաև նա նկարահանվեց Nickelodeon-ի երաժշտական ֆիլմ «Rags»-ում, և կրկնօրինակեց Ice Age: Continental Drift և Winx Club մուլտֆիլմներում ։ 2012 թվականին, ալբոմի վերաբերյալ Պալմերը ասաց. «Անշուշտ դա առաջխաղացում է։ What you would think I'd sound like at my age is what it is. Ես կարող եմ ասել, որ դա ռեկորդային ցուցանիշ է, իսկապես իմ սեփական։ Ես այնտեղ էի սկզբից մինչև վերջ։ Դա եղել է իմ լիարժեք վերահսկողության տակ և ցույց է տալիս, թե ով եմ ես» ։ 2012 թվականի հուլիսին Պալմերը թողարկեց "You Got Me" երգը՝ Քևին Մակքոլի ներկայությամբ։ Երգի տեսահոլովակը թողարկվեց 2012 թվականի հուլիսի 11-ին ։ Ինչպես նաև Պալմերը հայտարարեց նոր սինգլի՝ "Dance Alone"-ի մասին։ Պալմերը թողարկեց համանուն «Keke Palmer» ալբոմը 2012 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Այն ներառում է իր նոր երգեր "You Got Me" և "Dance Alone" : Սկսած թողարկումից՝ ալբոմն ունի ավելի քան 35.000 ներբեռնումներ ։
2013- ներկա ժամանակ
2013 թվականին, Պալմերը TLC-ի VH1-կենսագրական ֆիլմ CrazySexyCool: The TLC Story-ում կատարեց Ռոզոնդա «Չիլլի» Թոմասի դերը ։ Ֆիլմն ավարտվեց 2013 թվականի ապրիլին և հեռարձակվեց հոկտեմբերին, VH1 ալիքով ։ Մայիսի 16-ին Պալմերն իր ներկայությունով թողարկեց Ալիշա Քիզի «If I Ain't Got You» երգի քավեր տարբերակի տեսահոլովակը ։ Ինչպես նաև նա 90210 հեռուստասերիալի 4 դրվագներում կատարել է Էլիզաբեթ Հարվուդի դերը։ Պալմերը նկարահանվեց «Animal» սարսափ ֆիլմում։ Ինչպես նաև Պալմերը ձայնագրեց համանուն «Animal» երգը։
2014 թվականի ապրիլի 21-ին հայտարարվեց, որ Պալմերը BET-ում վարում էր իր շոուն՝ Just Keke-ն։ Շոուի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2014 թվականի հունվարի 30-ին և հեռարձակվել է երկուշաբթի-ուրբաթ օրերին 17:00-ին : 2014 թվականի օգոստոսին հայտարարվեց, որ Կիկին առաջին աֆրոամերիկացին է, ով Broadway-ում խաղացել է մոխրոտիկի դերը, 2014 թվականի սեպտեմբերին ։ Նա իր առաջին շոուն ներկայացրեց 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, իսկ վերջինը՝ 2015 թվականի հունվարի 4-ին ։ 2015 թվականի հունվարին Պալմերը դարձավ Fox-ի «Ճիչերի թագուհիները» հեռուստասերիալի գլխավոր դերակատարներից մեկը ։ 2015 թվականի օգոստոսի 21-ին, Պալմերը հայտարարեց Universal Music Group's Island Records-ի գործարքի մասին  ։ Լեյբլի առաջին սինգլը եղել է «I Don't Belong to You»-ն, որը թողարկվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ 2015 թվականին հայտարարվեց, որ Պալմերը կմիանա «Grease: Live»-ին, որը հեռարձակվեց 2016 թվականի հունվարի 31-ին։ 2016 թվականի մարտի 4-ին թողարկվեց նրա «Enemiez» սինգլը երգիչ Ջերեմայի հետ համագործակցությամբ։
2016 թվականի հունիսի 26-ին, Պալմերը թողարկեց անցյալում չթողարկված ալբոմը, երբ նա 16 տարեկան էր, որն անվանեց Waited to Exhale-ի։ Ալբոմը ձայնագրվում էր նրա կյանքի մութ տարիներին, երբ երգի հեղինակները հավատ չունեին իր հանդեպ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1993 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Խմելնիկ (քաղաք, Ուկրաինա)
Խմելնիկ (Хмільник), քաղաք Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում, մարզային նշանակության քաղաք, շրջկենտրոն։
Չճշտված տվյալներով Խմելնիկ քաղաքում բնակվում էր մոտ 27 900 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20,5 կմ²։
Սուուռե-Վեեռկսու
Սուուռե-Վեեռկսու (Suure-Veerksu), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ռեպինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Ռեպինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ստարոսելցի (գյուղ, Կորոստիշևի շրջան)
Ստարոսելցի (Старосільці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1584 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարոսելցի գյուղում բնակվում էր 770 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3905 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 197,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1584 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վադիմ Տումանով
Վադիմ Իվանովիչ Տումանով (Вади́м Ива́нович Тума́нов, ծն. 1927 թ. սեպտեմբերի 1, Բելայա Ցերկով, Ուկրաինա, ԽՍՀՄ), ռուսաստանյան գործարար, ոսկու արդյունահանող։
Կենսագրություն
Ծնվել է բանվորների ընտանիքում։ Մասնակցել է «Հայրենական պատերազմին»։ Ավարտել է շտուրմանների դպրոցը։ 1948 թ. 20-ամյա Տումանովը ձերբակալվում է և ստանում 8 տարվա բանտարկություն (ՌԽՖՍՀ ՔՕ 58-հոդված - «լրտեսություն, ահաբեկչություն, հակասովետական քարոզչություն»)։ Ստալինի մահից հետո արդարացվել է։ 1956 թվականից կազմակերպել է ոսկու արդյունահանման արտելներ։
Եղել է Վլադիմիր Վիսոցկու ընկերներից։ Նրա ճակատագրի մասին է պատմում Վիսոցկու և Լ. Մոնչինսկու "Սև մոմ" գիրքը։ 2004 թ. հրատարակել է հուշերի գիրք։
Հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Կյանքըս արի հըրապարակ, ոտքի կոխան ամենքի
«Կյանքըս արի հըրապարակ, ոտքի կոխան ամենքի», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից, հեղինակն այն գրել է 1921 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։
Պատմություն
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի № 109 և № 110 ֆոնդերում պահվում է երկու ինքնագիր։ Ինքնագրերից մեկի (№ 110) վերջում բանաստեղծը գրել է՝ «Պոլիս և հիվանդություն»։
Հովհաննես Թումանյանի դուստրը՝ Նվարդ Թումանյանը հիշում է հոր հետևյալ խոսքերը. «...Քառյակները շատ ուժեղ շտրիխներ են, դրանք իմ հոգու կենսագրությունն են» ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1922 թվականին Կ. Պոլսում լույս տեսած «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 64-րդ էջում, այնուհետև՝ Թումանյանի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի 215-րդ էջում։
Արտատպվում է «Բանաստեղծություններ» ժողովածուից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ
Հայերենի բառապաշարի ուրարտա-խուռիական շերտ
Հայերենի բառապաշարի ուրարտա-խուռիական շերտը, այն բառերը, որոնք հայերենին են անցել ուրարտերենից ու խուռիերենից։
Հայերն ուրարտացիների անմիջական ժառանգորդներն են, հետևաբար հայերենը չէր կարող զերծ մնալ ուրարտերեն բառերի ներմուծումից։ Հ. Աճառյանն ենթադրում է, որ հայերեն չստուգաբանված արմատների զգալի մասը խալդական (ուրարտական) ծագում ունի ։
Հայերենի ամբողջ՝ մետ 11 հազար արմատներից դուրս հանելով բնիկ (հնդեվրոպական ծագում ունեցող) և ծանոթ լեզուներից բոլոր փոխառյալ բառերը, մնացածը (մոտ 5500 բառ), այսինքն՝ կեսը, ենթադրվում են փոքրասիական (ոչ հնդեվրոպական) և ուրարտական (խալդական) լեզուների բառեր ։ Ըստ որում՝ այդ բառերի մեծագույն մասը, ըստ Հ. Աճառյանի, պետք է, որ ուրարտերեն լինի։ Հ. Աճառյանն այդ կարգի բառերը բաժանում է մի քանի խմբերի՝
Ուրարտական բառերը հայերենում
Հ. Աճառյանը ուրարտերենից հայերենին անցած 15 բառ է բերում՝ ընկույզ, ծեփել, ծիրան, ծյուրել, կաղամախ, կարաս, կարասիք, կրթել, կռել (կուռ, կռան), կտավ, փառ (զգեստ, շապիկ), այդ թվում` հաճար, ճակ (էգ), նժար, տող'' բառերը տալիս է հարցականով ։
Գ. Ղափանցյանը և Գ. Ջահուկյանը վերոհիշյալներին ավելացնում են բուրգ, ծես, ծով, հատել (հատանել), հոսել, հույր (պարարտ), շերտ, ուղի բառերը։
Խուռիական բառերը հայերենում
Պատմահամեմատական, ծագումնաբանական ուսումնասիրությունների տվյալներով` խուռիերենն ուրարտերենին մերձավոր ցեղակից լեզու է համարվում։ Հայ ժողովրդի կազմավորման մեջ մեծ դեր են խաղացել նաև խուռիտական ցեղերը` կազմելով հայ ժողովրդի բաղադրամասը։ Խուռիական շատ բառեր հայերենի մեջ են մտել որպես նրա մի ենթաշերտ։
Գ. Ղափանցյանի տվյալներով` հայերենին խուռիերենից են անցել խնձոր, խոռ, ծառա, շանթ բառերը ։
Ուրարտախուռիական բառերը զգալի մասը լայն կիրառություն ունի նաև ժամանակակից հայերենում և կազմում է նրա բառային հիմնական ֆոնդի անբաժանելի մասը։
(1783) Ալբիցկի
(1783) Ալբիցկի (Albitskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի մարտի 24-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում ։
Ալբիցկի աստերոիդը պատկանում է Ադեոնայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադեոնայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Գրիգորի Նեույմինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ագեևշչինա
Ագեևշչինա (Агеевщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գորսկի (Կոնստանտինովսկի շրջան)
Գորսկի (Горский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Նիկոլաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Բերդաջուր
Բերդաջուր, գետակ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդ գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Հալվաներսար լեռան հյուսիսային լանջից և Հաղպատ գյուղից 3 կմ հյուսիս–արևելք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 6 կմ է ։
Ալ-Թամանաա
Ալ-Թամանաա (التمانعة), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում՝ Իդլիբի մարզի Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառում։ Հանդիսանում է համանուն շրջան վարչական կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով՝ շրջանն ուներ 29 114 բնակիչ։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը տեղակայված է Իդլիբի մարզի հարավային մասում ։
Ալ-Թամանաաը տեղակայված է գավառի վարչական կենտրոն Իդլիբ 60 կմ հարավ և երկրի մայրաքաղաք Դամասկոսից 210 կմ դեպի հյուսիս։ 8 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Խան Շեյխուն քաղաքը։
Տրանսպորտ
Քաղաքից 50 կմ հարավ գտնվում է մարզկենտրոն Իդլիբը, Հալեպ — Համա ավտոմայրուղին և երկաթուղին։ Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանը՝ գտնվում է Հալեպ քաղաքում (Հալեպի միջազգային օդանավակայան)։
Բնակչություն
Ալ-Թամանաա քաղաքը շրջակա 57 գյուղերի և ավանների հետ կազմում է Ալ-Թամանաայի շրջանը՝ 29 114 բնակչությամբ
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հիմնականում գյուղատնտեսությամբ. բանջարաբոստանային ու հացահատիկային մշակաբույսեր, այգեգործություն։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը և փոքր բիզնեսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իդլիբի գավառ
Դրախտի բանալիները
«Դրախտի բանալիները» (Paradīzes atslēgas), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը Վլադիմիր Կուզնեցովի և Սերգեյ Ալեքսանդրովի սցենարով նկարահանել է ռեժիսոր Ալոիզ Բրենչը 1975 թվականին Ռիգայի կինոստուդիայում ։
Կինոդիլոգիայի երկրորդ ֆիլմն է, որը միավորված է նույն կերպարներով (ոստիկաններ Յանիս Կրաստինշ, Լաուկս, Յազեպ Կարլովիչ, հանցագործներ Էվալդ Ապսե, Պավել Նասոնով)։ Առաջին ֆիլմը կոչվում է «Լույս թունելի վերջում» (1974)։
Սյուժե
Պարզվում է, որ ատամնաբույժ Յակով Բելսկու մահը սպանության արդյունք է։ Կասկածվում է մոդելավորող Ռեգինա Դեմբովսկայն, որի հետ հանգուցյալը մտերիմ էր։
Ոստիկանության կապիտան Յանիս Կրաստինշը, որը մասնակցում է հետաքննությանը, կապ է գտնում սպանության և արժույթների մեքենայություններով զբաղվողների միջև, որոնք արտասահմանից ներկրվող ադամանդները փոխանակում են ոսկու հետ։ Քաջությունը, հնարամտությունը և հոգեբանության իմացությունը թույլ են տալիս նրան ճիշտ եզրակացություններ անել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
(9670) Մագնի
(9670) Մագնի (Magni), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի հուլիսի 10-ին Անդրեա Բոատինիի կողմից Կամպո Իմպերատորեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,98965 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8432 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1361 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1888,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190666 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անդրեա Բոատինիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Այրարատ
Այրարատ, Մեծ Հայքի կենտրոնական նահանգը։ Այրարատը, իր սահմաններով Մեծ Հայքի կազմում հիշատակված «Փոքր աշխարհ»-ների մեջ, ամենաընդարձակներից է։
Անուն
Այրարատ անվան ստուգաբանությամբ զբաղվել են մի շարք բանասերներ և պատմաբաններ։ Ամենից հավանականը համարվում է այն կարծիքը, որը Այրարատ անունը կապում է Արարատ անվան հետ ։
Պատմություն
Այրարատը հանդիսացել է հայ ժողովրդի քաղաքական միավորման, տնտեսական կյանքի և մշակույթի կենտրոնը։ Մեր մատենագիրները մեծ գովեստով են խոսում Այրարատի մասին։
Այստեղ են եղել Հայաստանի գրեթե բոլոր մայրաքաղաքները՝ Արմավիրը, Երվանդաշատը, Արտաշատը, Վաղարշապատը, Դվինը, Բագարանը, Շիրակավանը, Կարսը, Անին, իսկ այժմ՝ Երևանը։
Այրարատը տարածքային այն մեծությամբ, որը նկարագրված է 7-րդ դարի «Աշխարհացույցի» մեջ, անծանոթ չէ հնագույն մատենագիրներին։ Վերջիններիս ծանոթ են Բասեն, Շիրակ, Բագրևանդ գավառներին և Արաքսի հովտին, որի տակ նրանք հասկացել են Արարատյան հարթությունը՝ Ախուրյանի գետախառնուրդից մինչև Շարուրի դաշտը։ 5-րդ դարի մեր պատմիչները Այրարատ ասելով նկատի են ունեցել այն տարածքը, որը համապատասխանում է «Աշխարհացոյց»-ում նկարագրված Այրարատ աշխարհի արևելյան մասին։ Իսկ Այրարատն այդպիսի սահմաններով կազմում էր Արշակունիների ոստանը՝ արքունական սեփականությունը։ Նույն ժամանակաշրջանում Բագրևանդում իշխում էին Բագրատունիները, Արշարունիքում և Շիրակի մի մասում՝ Կամսարականները, Շիրակի մյուս մասում՝ Դիմաքսյանները, Վանանդում՝ Վանանդի իշխանները։
Հետագա շրջանում, երբ հայ ժողովուրդը կորցրեց իր քաղաքական անկախությունը, Այրարատի այն մասում, ուր նախկինում իշխում էին, հանդես եկան նոր նախարարական տներ՝ Ուրծի, Արածի իշխանները, Արագածոտնի մի մասը գրավում են Ամատունիները (Ամատունիները Արագածոտնում կալվածքներ ունեին դեռևս 4-րդ դարում՝ Խոսրով Կոտակի ժամանակներից), Կոգովիտ գավառն անցնում է Բագրատունիներին, Վարաժնունիքում հանդես են գալիս Վարաժնունիները և այլն։ Այսպիսով, Այրարատը փաստորեն մինչև Հայաստանի երկրորդ բաժանումը (591) մասնատված էր մի շարք վարչա-քաղաքական միավորների՝ նախարարությունների։ Հայաստանի երկրորդ բաժանումից հետո էլ Այրարատը մնաց մասնատված, սակայն այդ բաժանմամբ նա գրեթե ամբողջությամբ անցավ Բյուզանդական կայսրությանը (միայն արևելյան մի փոքր մասը մնաց պարսկական կողմում)։ Բյուզանիայի համար Այրարատը՝ Տուրուբերանի հետ միասին, ներկայացնում էր վարչական մի միավոր։ Այդ է պատճառը, որ «Աշխարհացոյց»-ում Այրարատի տակ հասկացվել են ոչ միայն նախկին Արշակունիների արքունական գավառները, այլև 591-ի բաժանմամբ Բյուզանդիայի անցած հսկայական տարածքի հյուսիսային մեծ մասը։
7-րդ դարի կեսերին Այրարատը գրավեցին արաբները։ 886–ին Այրարատը մտավ Բագրատունիների թագավորության կազմի մեջ։ Բագրատունիների թագավորության շրջանում Այրարատն ամբողջությամբ մտնում է նրա տարածքի մեջ։ Սակայն այստեղ, Բագրատունիների ընդարձակ իշխանություններից բացի, կային տեղական մի շարք իշխանություններ, որոնք զբաղեցնում էին երկրի այս կամ այն մասը։ Ամենից ուժեղը Պահլավունիների իշխանությունն էր, որի իշխանները Բագրատունիների թագավորության վերջին շրջանում կատարում էին սպարապետի պաշտոնը։
Սելջուկները իրենց արշավանքների ընթացքում մեծ հարված հասցրին Այրարատյան աշխարհին։ Սելջուկ-թուրքերի կողմից պարբերաբար կրկնվող արշավանքների հետևանքով Այրարատում ոչնչացան բազմահազար հայեր, ավերվեցին բազմաթիվ գյուղեր ու քաղաքներ։ Սելջուկների տիրապետությունը կարճատև եղավ։ Վրաց հզորացած պետության օգնությամբ, Զաքարյանների օրոք, հայերն աստիճանաբար հյուսիսարևելյան Հայաստանից դուրս քշեցին սելջուկ-թուրքերին, որի կազմում էր և Այրարատը։ Սակայն քաղաքական իրադարձությունները շատ շուտով փոխվեց։ 13-րդ դարի 20-ական թվականներից ակսած Անդրկովկասի, այդ թվում և Հայաստանի վրա են արշավում մոնղոլ-թաթարները, որոնք ավերիչ ու կողոպտիչ մի քանի արշավանքներից հետո իրենց տիրապետությունն են հաստատում Հայաստանում ։
XV դ Այրարատը նվաճեցին Կարա–Կոյունլուները, ապա՝ Ակ–Կոյունլուները։ 1502–ին Այրարատին տիրացավ Սեֆևյան Պարսկաստանը։ XVII դ Թուրք–պարսկական պատերազմների հետևանքով Այրարատը ամայացավ։ 1639–ի հաշտության պայմանագրով Այրարատի մեծ մասն անցավ Պարսկաստանին։
Սահմաններ
Հյուսիսից սահմանակից էր Գուգարքին, արևմուտքից՝ Բարձր Հայքին ու Տայքին, արևելքից՝ Սյունիքին և հարավից՝ Տուրուբերանին ու Վասպուրականին։ Արևմուտքում Այրարատի սահմանը կազմում էր Մեծրաց (կամ Տայոց) լեռնաշղթան, հարավում՝ Այծպտկունք գագաթից մինչև Շարիան լեռնաշղթայի հյուսիսարևմտյան ծայրը, Այրարատի սահմանն անցնում էր Հայկական Պարի ջրբաժան բարձրություններով, ապա Շարիան և Ծաղկանց լեռներով դիմում է դեպի արևելք՝ Թոնդուրեկ, իսկ այնտեղից էլ հասնում է Արաքս։ Արևելքում Այրարատի սահմանը կազմում էին Գեղամա լեռները, այս մասում նրա մեջ է մտնում նաև Շարուրի դաշտը, որը տարածվում էր Արփա գետի ստորին հոսանքի շրջանում։ Հյուսիսում նրա սահմանները անցնում էին այժմ Փամբակ և Չլդըր կոչված լեռնաշղթաներով։ Այրարատը այսպիսի սահմաններով Մեծ Հայքի կազմում հիշատակված «փոքր աշխարհ»-ների մեջ ամենաընդարձակներից է ։
Ռելիեֆ
Սահմանային լեռնաշղթաներից բացի, Այրարատի հարավային մասում զուգահեռականի ուղղությամբ ձգվում է Հայկական Պար լեռնաշղթան, որի արևելյան ծայրին բարձրանում են Մեծ և Փոքր Արարատները։ Հյուսիսային մասում բարձրանում են Արագած և Արայի գագաթները, իսկ արևմտյան մասում ձգվում են մի շարք լեռնաճյուղեր, որոնք երկրի այդ շրջանին տալիս են լեռնային բնույթ։ Նշված լեռնաշղթաներն ու առանձին գագաթները Այրարատի հարթավայրային բնույթը քիչ են փոխում, որովհետև մեծ լեռնաշղթաները ձգվում են նրա սահմանային վայրերով, իսկ Հայկական Պարը, փոքր լեռնաճյուղերն ու առանձին գագաթները միայն առանձին «կղզիներ» են, որոնք վեր են բարձրանում ընդհանուր առմամբ դաշտային ռելիեֆ ունեցող այս նահանգի այս ու այն կողմում ։
Ջրեր
Այրարատի մի փոքր մասը, որն ընկած է Հայկական Պարից մի փոքր հարավ, ոռոգվում էր Արածանիով։ Այրարատի մյուս մեծ մասը պատկանում էր Արաքսի ավազանին։ Այրարատում կային մի շարք լճակներ, որոնցից նշանավոր էին Մեծամորի լիճը և Գայլատուն։ Այրարատում բավական մեծ տարածում են ունեցել ճահիճները՝ հատկապես Կոգովիտ գավառում ։
Կլիմա
Այրարատի կլիմայական պայմանները բազմազան են։ Կլիման ուղղահայաց ուղղությամբ կազմում է մի շարք գոտիներ՝ կիսաանապատներից (միջին Արաքսի հովիտ) մինչև լեռնային ցուրտ գոտին (Մեծ Մասսի և Արագածի բարձրադիր շրջանները)։ Ընդհանուր առմամբ կլիման խիստ ցամաքային է։ Տարեկամ միջին տեղումների քանակը 350-400 մմ-ից չի անցնում։ Ջերմության տատանումը շատ խիստ է արտահայտվում ։ Դեռ խոր հնությունից սկսած Այրարատյան աշխարհում, չոր կլիմայի պատճառով, ոռոգման նպատակներով կառուցվել են ջրանցքներ, ամբարտակներ, արհեստական լճակներ /Արագածից հարավ,Մեծամոր լճի, Երևանի շրջաններում, Գեղամա լեռների արևմտյան ստորոտներում, վաղեմի Արմավիր քաղաքի մոտ, Սուրմառիի շրջանում և այլուր/։ Սակայն ոռոգման այս կառույցների մեծագույն մասը ավերվեց մոնղոլական տիրապետության ժամանակ։
Բուսական աշխարհ
Այրարատը անտառներով շատ աղքատ է։ Անտառները շատ թե քիչ մեծ տարածում ունեն միայն այժմյան Սարիղամիշի շրջանում, որը հնում կազմում էր Վանանդ գավառի մի մասը, և Վարաժնունիք գավառում (այժմյան Ծաղկաձորն ու Հանքավանի ձորը)։ Այրարատում հնում տնկվել են նաև մի քանի պուրակ-անտառներ՝ Դվինի, Արմավիր քաղաքի մոտ և Բագարանի շրջանում։ Այրարատի ցածրադիր վայրերում բավական տարածված են աղուտները։ Այս գոտուն բնորոշ են փշաբույսերը։ Սրանից վեր տարածվում են տափաստանները, որոնց բնորոշ բույսերը փետրախոտերն են։ Ավելի վեր, ըստ կարգի, պետք է գար անտառային գոտին, սակայն Այրարատում այդ գոտին արտահայտվում է տեղ-տեղ, այն էլ ոչ թե կատարյալ անտառի ձևով, այլ՝ թփուտների։ Բարձրադիր գոտում ընկած են ալպյան մարգագետինները, որոնք մեծ տարածում ունեն հատկապես Արագածի և Հայկական պարի բարձրադիր շրջաններում։ Մշակաբույսերից Այրարատում հատկապես աչքի են ընկել հացահատիկները, բանջարեղենը, բամբակը և քնջութը, այգեգործական մշակաբույսերից՝ խաղողը, դեղձը, ծիրանը, տանձը, սալորը և այլն ։
Կենդանական աշխարհ
Այրարատյան աշխարհում, Հայկական լեռնաշխարհի մյուս շրջանների նման, տարածված են բարեխառն գոտու կենդանիները։ Տնտեսական խոշոր նշանակություն է ունեցել Արարատյան դաշտի ճահճուտներում ապրող որդի մի տեսակը, որից պատրաստել են ընտիր, չգունաթափվող «որդան կարմիր» ներկը։
Բնական հարստություններ
Այրարատյան աշխարհը հնագույն ժամանակներից աչքի է ընկել բնական բազմատեսակ հարստություններով։ Ամենից առաջ այն նշանավոր էր սեղանի աղով (Կողբ և Կաղզվան)։ Ներկայումս էլ այդ աղահանքերը չեն կորցրել իրենց նշանակությունը։ Մետաղի հանքային հարստություններով Այրարատը աղքատ էր։ Այստեղ միայն հիշատակվում են ոսկի, պղինձ և երկաթ։ Ոսկին հանդես է եկել ոչ թե հանքերով, այլ ավազի հետ խառը։ Պղնձի հանքերով հայտնի է Վարաժնունիք գավառը։ Այրարատը շատ ավելի նշանավոր էր շինանյութերով ու հանքային ջրերով։ Այստեղ տարածված են տարբեր գույնի բազմատեսակ տուֆեր, մարմարներ, գրանիտներ, բազալտներ, ավազ, կավ, կրաքարեր։ Այրարատ աշխարհում էին գտնվում հնում մեծ հռչակ ստացած, Վարշակի ջերմուկները (այժմյան Դիադինի շրջանում), Արզնին և հանքային ջրերի այլ վայրեր ։
Գավառներ
Այրարատը բաղկացած է հետևյալ 22 գավառներից.
Բագրևանդ (Բագրևանդ)- կենտրոնը՝ Բագավան (Բագաւան)։ Տարածվում էր Արածանիի վերնագավառում՝ Հայկական պարի, Ծաղկանց և Դիադինի լեռների միջև։ Հնում Բագրևանդը գրավել է ավելի մեծ տարածք։ Այն ժամանակներում նրա մեջ է մտել նաև Ծաղկոտն գավառը։ Բագրևանդի տարածքի մեծ մասը կազմում էր այժմյան Ալաշկերտի դաշտը, որը հայտնի էր իր բերիությամբ։
Ծաղկոտն, կենտրոնը՝ Զարեհավան (Զարեհաւան)։ Տարածվում է Ծաղկանց լեռների շրջանում։ Սկզբում պատկանում էր Գնունիների նախարարական տանը, իսկ հետագայում, հավանաբար Արշակ Բ-ի օրոք, անցնում է Արշակունիների արքունիքին։
Վանանդ կոչվում էր նաև Անփայտ Բասյան (Անփայտ Բասեան)- կենտրոնը՝ Կարս։ Գավառը տարածքով համընկնում է այժմյան Կարսի և Սարիղամիշի շրջաններին։ 8-րդ դարի վերջերից այս գավառին տեր են դառնում Բագրատունիները։
Ռուբեն Ադալյան (այլ կիրառումներ)
Ռուբեն Ադալյան անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց՝
Այրարատ
Գավառներ
Շիրակ, կենտրոնը՝ Անի։ Գրավում է բավականաչափ ընդարձակ տարածություն։ Նա փռված է Ախուրյան գետի երկու ափերին՝ նրա վերին հոսանքից մինչև ստորին հոսանքն ընկած շրջաններում։ Դաշտային գավառ էր, առանձնապես զարգացած էր հացահատիկային կուլտուրաների մշակությունը։
Արագածոտն, կենտրոնը՝ Վաղարշապատ։ Այս գավառի սահմանները անորոշ են։ Պատմական քարտեզների վրա Արագածոտն երբերմն տեղադրվում է միայն Արագած լեռան հարավային լանջերին։ Ըստ Ալիշանի գավառի հյուսիսային սահմանը հասնում էր Ապարան գետի ակունքների շրջանը, հարավային սահմանը՝ Երասխ, իսկ արևմուտքից ու արևելքից սահմանակցված էր Շիրակ և Կոտայք գավառներին։
Ճակատք, կենտրոնը՝ Կողբ։ Այս գավառը շրջապատված էր Արագածոտն, Արշարունիք, Բագրևանդ, Կոգովիտ և Մասյացոտն գավառներով։ Տարածքով համապատասխանում է այժմյան ամբողջ Կողբի, Սուրմալուի և Իգդիրի շրջաններին։ Ճակատքի հարավային և արևմտյան մասերը լեռնոտ են, մինչդեռ հյուսիսային շրջանները, որոնք տարածվում են Արաքսի աջ ափի ուղղությամբ, հարթավայրային են և հայտնի են իրենց բերրի հողերով։
Մասյացոտն (Մասեացոտն), կենտրոնը՝ Ցոլակերտ։ Իր անունը ստացել է համանուն լեռնագագաթների անունից, տարածվում է Մեծ և Փոքր Մասիսների հրաբխային զանգվածների շրջանում, խիստ լեռնային գավառ է, ունի սուր կլիմա։
Աշոցք, կենտրոնը՝ Աշոցք։ Աշոցք գավառի տարածքը համապատասխանում է ներկայիս Շիրակի մարզի Աշոցքի շրջանին։ Այն ունի դաշտային ցուրտ ու համեմատաբար խոնավ կլիմա։
Նիգ, կենտրոնը՝ Քասաղ։ Տարածվում է Քասախ գետի վերին հոսանքի շրջանում։ Համապատասխանում է այժմյան Ապարանի շրջանին և Հրազդանի շրջանի մի մասին։ Այս գավառը Արշակունիների թագավորության շրջանում պատկանում էր արքունիքին։ Դրան հաջորդող հետագա դարերի ընթացքում նրա վարչական վիճակը մնում է մթության մեջ։
Կոտայք, կենտրոնը՝ Երևան (Երևան)։ Գավառը բաղկացած է այժմյան Կոտայքի և Հրազդանի շրջանների տարածքներից և Արտաշատի ու Էջմիածնի շրջանների մի մասից, որն ընկած է Հրազդան գետի հովոտում։ Կոտայք անունը հնագույն ծագում ունի և կապված է նույնանուն ցեղանվան հետ։
Մազազ, կենտրոնը՝ Պորտակ։ Այն սկզբանպես կազմում էր Ոստան գավառի մի մասը։ Հետագայում՝ 5-րդ դարից նա հիշատակվում է որպես առանձին գավառ։ Մազազը գրավում էր Ազատ գետի վերին հոսանքի շրջանները։ Ունի լեռնային ռելիեֆ։
Ոստան Հայոց, կենտրոնը՝ Արտաշատ։ Տարածությամբ մեծ չէր, գրավում էր միայն Ազատ գետի միջին և ստորին հոսանքների հովիտը, որը շոգ և չոր կլիմա ունի։ Հավանաբար Ոստանի մեջ մտնում էր նաև Շարուրի դաշտը, որը տարածվում է Արփա գետի ստորին հոսանքի շրջանում։
Ուրծաձոր, կենտրոնը՝ Ուրծ։ Արած, կենտրոնը՝ Արած։ Շարուրդաշտ, կենտրոնը՝ Շարուր։
Բնակչություն
Այրարատյան աշխարհի բնակչության խտությունը, Հայաստանի մյուս մասերի համեմատությամբ, մեծ էր։ Բնակիչների գերազանց մեծամասնությունը հայեր էին։ Հայերից բացի, Այրարատում՝ հատկապես քաղաքներում, բնակվել են նաև հրեաներ, ասորիներ, հույներ և պարսիկներ։ Արաբների տիրապետության շրջանում՝ 8-րդ դարի երկրորդ կեսից սկսած, Այրարատի որոշ քաղաքներում բնակություն են հաստատել զգալի թվով արաբներ, որոնք հիմնականում կատարում էին վարչական աշխատանք և կայազորային ծառայություն։ Ավելի ուշ շրջանում՝ 11-13-րդ դդ, Այրարատ են մուտք գործում նաև սելջուկ-թուրքեր, մոնղոլ-թաթարներ և այլ ցեղեր ։
Ճանապարհներ
Հայաստանի ճանապարհների կենտրոնը Այրարատյան աշխարհն էր։ Երկրի ճանապարհների կարևորագույն հանգուցակետերը՝ Արմավիրը, Արտաշատը, Դվինը և Անին գտնվում էին Այրարատում։ Ուրարտական շրջանում Այրարատում ճանապարհների կարևորագույն հանգուցակետը Արգիշտիխինիլին էր, որն Ուրարտական պետության անկումից հետո իր տեղը զիգեց Երվանդաշատին (Ախուրյանի գետաբերանի մոտ)։ Հետագայում, երբ Հայաստանը ձեռք բերեց քաղաքական անկախություն, Այրարատում արագ կերպով բարձրացավ Արտաշեսյանների մայրաքաղաք Արտաշատը։ Մինչև 5-րդ դարի երկրորդ կեսը Արտաշատը Այրարատով անցնող ճանապարհների սիրտն էր։ Արտաշատից դուրս էին գալիս տարանցիկ առևտրի կարևոր մի քանի ճանապարհներ, որոնք ունեին նաև ռազնավարական խոշոր նշանակություն։ Դրանցից առանձնապես կարևոր էին երեքը.
5-րդ դարի երկրորդ կեսից Այրարատի ճանապարհների գլխավոր հանգույցը դառնում է Դվինը։ Դվինից դուրս էին գալիս հինգ գլխավոր ճանապարհներ, որոնք նկարագրված են «Մղոնաչափք»-ում։ Այդ ճանապարհներն ունեին հետևյալ ուղղությունները՝
Արարատյան աշխարհով անցնող նշված ճանապարհները, որոնց կարևոր կենտրոնները Դվին և Անի մայրաքաղաքներն էին, արտակարգ մեծ նշանակություն ստացան մասնավորապես IX դարի վերջից մինչև սելջուկյան արշավանքները։ Այդ շրջանում խալիֆայության և Բյուզանդիայի միջև տեղի ունեցող երկարատև պատերազմների պատճառով Միջագետքով, Սիրիայով և Միջերկրական ծովով կատարվող համաշխարհային առևտուրը գրեթե կանգ էր առել։ Հենց այդ պատճառով էլ համաշխարհային առևտրի մեջ անչափ մեծացել էր Հյուսիս-արևելյան Հայաստանի, այդ թվում Այրարատյան աշխարհի դերը։
Մոնղոլական տիրապետության ժամանակաշրջանում, տնտեսության ընդհանուր հետադիմության հետ, Այրարատյան աշխարհի նախկին փարթամ քաղաքները և դրանցից դուրս եկող ճանապարհները կորցնում են իրենց տնտեսական նշանակությունը։ Քաղաքների մեծ մասը աստիճանաբար վեր է ածվում սովորական բնակավայրերի, մի մասն էլ ընդմիշտ վերանում է պատմական ասպարեզից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Այրարատ Կատեգորիա:Մեծ Հայք Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ
Ստեպնոյ (Մարտինովսկի շրջան)
Ստեպնոյ (Степной), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոսելովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կիզիլ Յուլ (գյուղ, Ալշեևսկի շրջան)
Կիզիլ Յուլ (Кызыл Юл, Ҡыҙыл Юл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Վաժա (Վաժինկայի վտակ)
Վաժա (Важа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Օլոնեցկի շրջանում։ Հոսում է հարավ-արևմուտքով, գետաբերանը տեղակայված է Վաժինկա գետի ձախ ափին՝ 60 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շորթագործություն
Շորթագործություն, վարկաբեկող կամ զրպարտչական բացահայտումների սպառնալիք, այլ անձի ունեցվածքը կորզելու կամ տարբեր տեսակի զիջումների հասնելու նպատակով։
Բարձր Հայք
Բարձր Հայք, Մեծ Հայքի առաջին նահանգը։
Շորթագործություն
Շորթագործության հիմնական գծերից է պահանջների չափազանցնելը ի համեմատ  շրջապատող իրականության նորմերի։ Ներկայումս որոշ երկրներում նկատվում է «շորթագործության» կամ ֆրանս. «chantage՝ շանտաժ» բառի չափից շատ օգտագործումը  քաղաքական և տնտեսական հարցերի քննարկումների ընթացքում, այն իմաստով, որը հաճախ չի համապատասխանում այս բառի բուն իմաստին։
Բարձր Հայք
Անուն
Բարձր Հայք անունը մինչև VII դարի «Աշխարհացոյց»-ը ոչ մի հեղինակի մոտ չի հիշատակվում։ «Աշխարհացոյց»-ի հեղինակը՝ Անանիա Շիրակացին, Մեծ Հայքի այս «աշխարհը» Բարձր Հայք է կոչել պարզապես նկատի ունենալով նրա աշխարհագրական բարձր դիրքը։ Բարձր Հայքը մի մեծ ջրաբաշխ է, որտեղից սկսվելով Հայկական լեռնաշխարհի գրեթե բոլոր խոշոր գետերը հոսում են տարբեր ուղղություններով։ Անանիա Շիրակացիին, երկիրը Բարձր Հայք կոչելով, միաժամանակ ծանոթագրում է, որ այն հենց Կարինի երկիրն է։ Վերջին անունը ավելի գործնական է, քան Բարձր Հայքը։
Շորթագործություն
Տես նաև
Կատեգորիա:Հանցագործություն Կատեգորիա:Անօրինական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Հանցագործություններ
Բարձր Հայք
Աշխարհագրական դիրք
Բարձր Հայքը տարածվում էր Արևմտյան Եփրատի վերին ու միջին հոսանքների ավազանում․ նրա մեջ էր մտնում նաև Ճորոխի վերնագավառը։ Նա հյուսիսից շրջապատված էր Պոնտոսով, հյուսիս-արևելքից՝ Տայքով, արևելքից՝ Այրարատով և Տուրուբերանով, հարավից՝ Չորրորդ Հայքով, իսկ արևմուտքից՝ Փոքր Հայքով։
Ռելիեֆ
Այս երկիրը, բացառությամբ նրա մի քանի շրջանների, ընդհանուր առմամբ ունի հարթ ռելիեֆ։ Նրա մեջ էին մտնում Էրզրումի, Երզնկայի և Կամախի սարահարթերը, ինչպես նաև Շաղագոմքի, Աշկալայի և Դերջանի դաշտերը։ Նշված հովիտները, սարահարթերն ու դաշտերն ունեն բերրի հող, պիտանի են բազմատեսակ մշակույթների համար։ Էրզրումի սարահարթում մեծ տարածում ունեն ճահիճները։
Ջրեր
Երկրի միջով հոսում է Եփրատը, որի մեջ Բարձր Հայքի սահմաններում թափվում են մի շարք վտակներ։ Բարձր Հայքը առանձնապես նշանավոր է իր սառնորակ աղբյուրներով ու հանքային ջրերով։ Դրանց մեջ զգալի թիվ են կազմում տաք աղբյուրները՝ հատկապես Երզնկայի ու Էրզրումի շրջակայքում։
Բուսական և կենդանական աշխարհ, օգտակար հանածոներ
Բարձր Հայքի զանազան մասերում տարածված են բարեխառն գոտու անտառներ, իսկ բարձրադիր գոտում մեծ տարածում ունեն ալպյան փարփամ արոտավայրերը։ Բարձր Հայքը հայտնի է իր վայրի թռչուններով։ Այստեղ կան քարածխի, նավթի, երկաթի, պղնձի, ոսկու պաշարներ և մի քանի աղահանքեր։ Բնական հարստությունների տեսակետից առանձնապես աչքի է ընկնում Էրզրումի շրջանը, որտեղ կան նավթի, քարածխի և երկաթի հսկայական պաշարներ։ Երկրի բազմաթիվ տեղերում բխում են հանքային աղբյուրներ։
Ճանապարհներ
Բարձր Հայքում կային մի շարք ճանապարհներ, որոնք ունեին թե՛ ստրատեգիական և թե՛ առևտրական նշանակություն։ Այդ ճանապարհներից առանձնապես կարևոր էին․
•	Տրապիզոն-Կարին •	Կարին-Բագառիճ-Սատաղ-Սեբաստիա և ավելի արևմուտք։ Այս գլխավոր ճանապահներից բացի Բարձր Հայքն ուներ մի շարք այլ ճանապարհներ։ Թե՛ վերը նշված տարանցիկ գլխավոր ուղիները, թե՛ տեղական նշանակություն ունեցող ճանապարհները անցնում էին գետահովիտներով ու լեռնացքներով։ Դրանց մի զգալի մասը ձմռանը անանցանելի էր։
Վարչական բաժանում
Բարձր Հայքը բաղկացած էր հետևյալ 9 գավառներից.
Դարանաղի- կենտրոնը՝ Կամախ, Տարածվում էր Արևմտյան Եփրատի հովտում։ Հնում մտնում էր Ստրաբոնի հիշատակած Ակիլեսենեի (հետագայում՝ Եկեղեցյաց գավառ) կազմի մեջ։
Աղիվն (Աղիւն)- կենտրոնը՝ Արմտան, Ընդգրկել է Եփրատի Աղյունաձոր վտակի հովիտը։ Կենտրոնը Նկոպոլիս-Զիմարա ճանապարհին գտնվող Անի Ադյունո (Անալյուն) ամրոցն էր, որը, ըստ Ն.Ադոնցի, հունական և հռոմեական աղբյուրներում հիշատակվող Անալիբնան է։ Ուշ միջնադարում Աղյունը կոչվել է նաև Աղնցիք։
Մզուր կոչվում էր նաև Մուզուր և Մնձուր- կենտրոնը՝ Տանձիկ,Տարածվում է Արածանի գետի աջակողմյան վտակ Քղի գետի Մնձուր օժանդակի հովտում (այժմ՝ Օվաջղի գավառակ)։ Մզուրի մեծ մասը փռված էր համանուն լեռների լանջերին։ Արևմուտքից սահմանակից էր Փոքր Հայքին, հարավից՝ Ծոփք նահանգին։ Մզուրը կազմել է Եկեղյաց գավառի մի մասը, հետագայում, վերջինիս մասնատման հետևանքով, արդեն հիշատակվել է իբրև առանձին գավառ։Եկեղյաց (Եկեղեաց)- կենտրոնը՝ Երիզա, Փռված էր Արևմտյան Եփրատի հովտում (մոտ 40 կմ երկարությամբ և 20 կմ լայնությամբ) և իր տարածքով հիմնականում համապատասխանում է Երզնկայի սարահարթին։ Սահմանները կազմում էին հյուսիսից՝ Անտիպոնտական լեռնաշղթան, արևմուտքից՝ Գոհանամ լեռները (հնում՝ Մանեարք, Սեպուհ), հյուսիսից՝ Մնձուրի լեռնաշղթան, իսկ արևելքից՝ Անտիպոնտական լեռները Բյուրակնի հետ միացնող լեռնաճյուղը։
Միանդամ
Կատեգորիա:Տարրական ֆունկցիաներ Կատեգորիա:Հանրահաշիվ
Բարձր Հայք
Վարչական բաժանում
Մանանաղի, կենտրոնը՝ Վժան, Տարածվում էր Եփրատի Մանանաղի (այժմ՝ Թոզլու) վտակի ավազանում։ Հյուսիս-արևելքից սահմանակից էր Այրարատ, արևելքից և հարավ-արևելքից՝ Տուրուբերան, հարավից՝Չորրորդ Հայք նահանգներին, արևմուտքից՝ Բարձր Հայք, Եկեղյաց, հյուսիսից՝ Դերջան և Կարին գավառներին։ Մակերևույթը հիմնականում հարթավայրային է, հողը՝ արգավանդ։ Նշանավոր են Խաչ և Սմբատա լեռները։ Հարուստ է աղի պաշարներով։
Դերջան, կենտրոնը՝ Դերջան, Գտնվում է Եփրատի վերին հոսանքի և նրա ձախակողմայն վտակ Դերջանի հովտում։ Հյուսիսից սահմանակից էր Սպեր, արևելքից՝ Կարին, հարավից՝ Մանանաղի, արևմուտքից՝ Եկեղյաց գավառներին։ Նշանավոր գագաթներն են Մարիամը, Պախրը, Խաչը, Խալխալը։ Դերջանը հնուց ի վեր հռչակված էր արգավանդ վարելահողերով, հացահատիկի ընտիր տեսակների մշակմամբ։
Սպեր, կենտրոնը՝ Սպեր, 20-րդ դարի սկզբին Հյուսիսից սահմանակից էր Համշենի և Խոտորջրի, արևելքից՝ Թորթումի, արևմուտքից՝ Բաբերդի և հարավից՝ Էրզրումի գավառներին։ Գավառակի հյուսիսային մասը լեռնային է և անտառապատ, իսկ հարավայինը՝ զգալի հարթավայրային է։
Կրեգերի հայտնությունը
«Կրեգերի հայտնությունը (փաստաթղթերի հավաքածու)» («Откровение Крегера (комплект документации)»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որը գրվել է 1991 թվականին ։
Բարձր Հայք
Վարչական բաժանում
Շաղագոմք,կենտրոնը՝ Շաղագոմ, Շաղագոմք կամ Շատագոմք գավառը գտնվել է Տայք նահանգի Ոքաղե գավառից հարավ-արևմուտք, եփրատի վտակ Սարչամայի վերին հոսանքում (այժմ՝Էրզրումի վիլայեթի Օվաջըկ վիճակ)։ Մովսես Խորենացին այն անվանում է «անապատ և հովանաւոր տեղիք»։
Կարին, կենտրոնը՝ Կարին, Գտնվում է Բարձր Հայք աշխարհում, նրա արևելյան մասում, Եփրատ գետի վերին հոսանքում։
Կրեգերի հայտնությունը
Բովանդակություն
«Կրեգերի հայտնությունը» «Վերակառուցողը (Պ. Ստեցյուկի հետազոտությունների մասին)», «Հատուցման զենքը» և «Երաժշտություն սյունից» պատմվածքների հետ կազմում է այլընտրանքային պատմության ժանրի ստեղծագործությունների միասնական փուլ ։ Այս պատմվածքների սյուժեները զուգակցվում են ։
Բարձր Հայք
Վարչաքաղաքական վիճակ և բնակչություն
Մ.թ.ա. 15-րդ դարից Բարձր Հայքը, Տայքի մի մասը Փոքր Հայքի հետ միասին կազմում էին Հայասա-Ազզի հայկական ցեղային միության տարածքը։ Մ.թ.ա. 189 թվականից Բարձր Հայքը մտել է Հայոց Արտաշեսյան թագավորության մեջ։ Հայտնի էր հեթանոսական հավատքի կենտրոններով։ Նահանգի Եկեղիք գավառի Երիզա ավանում էր գտնվում Անահիտ աստվածուհու մեհյանը։ Նույն գավառի Թիլ ավանում էր գտնվում պտղաբերության աստվածուհի Նանեի մեհյանը։
Կրեգերի հայտնությունը
Բովանդակություն
«Կրեգերի հայտնությունը» պատմվածքը ներկայացվում է նացիստական Գերմանիայի բարձրաստիճան ղեկավարների՝ SS ռայխսֆյուրեր Հայնրիխ Հիմլերի, կրտսեր կայսերական մոգ Տ. Կրեգերի, գլխավոր վերակառուցող Ի. Վուլֆի և այլոց պաշտոնական նամակագրության ձևով։ Բերվում են զեկույցներ, ծառայողական գրառումներ, արձանագրություններ, ժապավենային ձայնագրությունների վերծանումներ ։
Բարձր Հայք
Վարչաքաղաքական վիճակ և բնակչություն
Գտնվելով Մեծ Հայքի արևմտյան սահմանում՝ Բարձր Հայքը հնուց ի վեր ենթարկվել է օտար տերությունների հարձակումներին։ 62–ից Բարձր Հայքը մտել է Արշակունյաց Հայոց թագավորության կազմի մեջ։ Ըստ Փավստոս Բյուզանդի, Բարձր Հայքի Անի ամրոցում են թաղվել Հայոց Արշակունի թագավորները։ 301–ից հետո Բարձր Հայքի Եկեղյաց գավառի մեծ մասը դարձել է Գրիգոր Լուսավորչի տոհմի սեփականությունը։ Մեծ Հայքի 387–ի բաժանումից հետո Բարձր Հայքը կազմել է Հռոմեական Հայաստանի հիմնական մասերից մեկը, որի գերագույն կառավարիչը կայսեր կողմից նշանակվող կոմսն էր։ Նահանգը մասնատված էր մի շարք նախարարությունների։ Բարձր Հայքի վարչական վիճակը փոխվեց բյուզանդական Հյուստինիանոս I կայսեր կատարած վերափոխությունների հետևանքով։ Հայկական նախարարությունները վերացվեցին, 380-ական թվականներից սկսած Բարձր Հայքում աստիճանաբար ուժեղացել է բյուզանդական ազդեցությունը։ VII դ. առաջին կեսին Բարձր Հայքը դարձել է պարսկա–բյուզանդական պատերազմների թատերաբեմ, նույն դարի կեսերից ենթարկվել արաբական հարձակումներին։ Նահանգն այնուհետև դարձել է Բյուզանդիայի և արաբական արյունոտ բախումների թատերաբեմ։ 885 թվականից Բարձր Հայքը մտել է Բագրատունյաց Հայոց թագավորության մեջ, բացառյալ Կարինից, որը շարունակեց մնալ խալիֆության սահմաններին ռազմականը։ 1314 թվականին ամբողջ Բարձր Հայքը ենթարկվել է ծանր հարկահանության, փակվել են եկեղեցիները, բնակչության մի մասը հավատափոխ է եղել, ոմանք վաճառել են իրենց զավակներին կամ փախել այլևայլ վայրեր։ 1394–ին Բարձր Հայքը գրավել են Լենկթեմուրի հրոսակները և նահանգի բնակչությունը ենթարկվել նորանոր արհավիրքների։ 1514–ին նահանգը գրավել է օսմանյան Թուրքիան։ 1555 և 1639 թվականների թուրք-պարսկական պայմանագրով Բարձր Հայքը վերջնականապես անցել է Թուրքիային՝ ընդգրկելով Էրզրումի փաշայության մեջ։ Բարձր Հայքի բնակչության հիմնական մասը կազմում էին հայերը։ 5-6-րդ դարերից սկսած Բարձր Հայքի տարածքում, հատկապես քաղաքներում և բերդերում, որոշ թիվ էին կազմում հույները։
Կրեգերի հայտնությունը
Բովանդակություն
Պատմվածքը բառացիորեն մեկնաբանում է Լենինի «Լև Տոլստոյը որպես ռուսական հեղափոխության հայելի» ստեղծագործության վերնագիրը։ Նախ Տ. Կրեգերին տեսիլքի մեջ բժշկական հայելին ճակատին հայտնվում է Լև Տոլստոյը, ապա պարզվում է, որ Յասնայա Պոլյանայի տարածքում կառուցվում էր հսկայական ռեֆլեկտոր, իսկ Տոլստոյի ստեղծագործությունների ժողովածուն տպագրվում էր յուրաքանչյուր հատորի փոփոխակված տպաքանակով ՝ հոգևոր-առեղծվածային հայելին ուղղորդելու և կենտրոնացնելու համար։ «Անեներբայում» իրականացված Լև Տոլստոյի «հայելու» վերակառուցումից հետևում է Իտալիայի կողմից Հաբեշստանի վրա հարձակվելու անհրաժեշտությունը ։
Բարձր Հայք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարձր Հայք Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի պատմական շրջաններ Կատեգորիա:Մեծ Հայքի գավառներ Կատեգորիա:Մեծ Հայք Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ
Կրեգերի հայտնությունը
Բովանդակություն
«Վերակառուցողը» պատմվածքին հղումը վերաբերում է ստալիններից մեկի անձի հստակեցմանը. «Ներկայումս, ենթադրաբար, Սերոբ Նալբանդյան»։ Հիմլերի «Երբևէ պատահաբար երազում չե՞ք տեսել, որ ընթանում եք քրքրված բեռնատարի թափքում հայտնի չէ, թե ուր, և ձեր շուրջը նստած են ինչ-որ հրեշներ» արտահայտությունը ակնարկություն է «Երաժշտություն սյունից» պատմվածքին, որտեղ բանվորներն ընթանում էին բեռնատար մեքենայի թափքում։ «Երաժշտություն սյունից» պատմվածքի հերոսն իր հերթին զառանցանքի մեջ իրեն տեսնում էր որպես Հիմլեր։ Պելևինը միարժեք պատասխան չի տալիս այն հարցին, թե երկու պատմվածքներից որն է իրականություն, որը` երազ ։
Հրապարակումներ
«Կրեգերի հայտնությունը» պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1991 թվականին «Զնանիե - սիլա» ամսագրի 9-րդ համարում, ինչպես նաև ընդգրկվել է Պելևինի առաջին հեղինակային՝ «Կապույտ լապտեր» ժողովածուում (1991)։
Վազգեն Մելիքյան
Վազգեն Շավարշի Մելիքյան, ինքնաշխատ համակարգերի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2006), պրոֆեսոր (2006): ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2014) ։
Կրեգերի հայտնությունը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Վազգեն Մելիքյան
Կենսագրություն
Վազգեն Շավարշի Մելիքյանը ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 29-ին, Երևանում։ 1963-1970 թվականներին սովորել է թիվ 50 միջնակարգ դպրոցում։ 1973 թվականին ավարտել է Մանուկ Աբեղյանի անվան թիվ 3 դպրոցը։ 1973 թվականին ընդունվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ ։ 1978 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի «Տեխնիկական կիբեռնետիկա» ֆակուլտետը։ 1981-1984 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ինժեներա-ֆիզիկական ինստիտուտի «Էլեկտրոնիկա» ամբիոնի նպատակային ասպիրանտուրայում։ 1989-1991 թվականներին գիտական վերապատրաստում է անցել Վիեննայի տեխնիկական համալսարանի Ընդհանուր էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում։
Աշխատանքային գործունեություն
1978 թվականից աշխատել է ԵրՊԻ-ի «Հաշվողական տեխնիկա» ամբիոնում՝ որպես ճարտարագետ։ 1980 թվականից եղել է «Հաշվողական տեխնիկա» ամբիոնի ասիստենտ, 1984 թվականից՝ «Հաշվողական տեխնիկա» ամբիոնի դոցենտ, 1996-2001 թվականներին, միաժամանակ՝ ճարտարագետ հետազոտողի նորաստեղծ կրթական ծրագրի գծով Ասպիրանտական դպրոցի փոխտնօրեն ։ 2001 թվականից «Միկրոէլեկտրոնային սխեմաներ և համակարգեր» ամբիոնի վարիչն է և «Սինոփսիս Արմենիա» ՓԲԸ ուսումնական դեպարտամենտի տնօրենը ։ 2018 թվականից «ՀՀ ԳԱԱ տեղեկագիր. Տեխնիկական գիտություններ» հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է ։