cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իվան Վիլյար
Ակումբային կարիերա
2021 թվականի օգոստոսի 11-ին վարձավճարով տեղափոխվել է «Լեգանես» ։ Ակումբի կազմում նորամուտը նշել է «Ամորեբիետի» դեմ խաղում, որն ավարտել է չոր հաշվով ։
Կարիերան հավաքականում
2013 թվականին և 2016 թվականին Իսպանիայի հավաքականների կազմում մասնակցել է երեք ընկերական հանդիպման։ 2021 թվականին ընդգրկվել Է Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերի հայտացուցակում։ Մրցաշարում հայտավորվել է Ճապոնիայի հետ կիսաեզրափակչի համար։ Մրցաշարի արդյունքում Իսպանիան դարձել է Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեգանեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Լևանտեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Տոռելավիտ
Տոռելավիտ (Torrelavit), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ գտնվող Բարսելոնա պրովինցիայում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Պենեդես շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 23,72 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1383 մարդ է։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 55 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Օճառախոտ
Դասի ներկայացուցիչների անուները ծագել է sapo - «օճառ» բառից, բույսի արմատներից կարելի է ստանալ փրփուր։
Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները հակադիր են, էլիպսաձև, գծանշտարաձև։ Ծաղկաբույլը վահանանման է, ծաղիկները՝ սպիտակ, վարդագույն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղը երկարավուն, ձվաձև, միաբուն տուփիկ է։ Սերմերը կնճռոտ են, երիկամաձև կամ քիչ ուռուցիկ։
Տարածում
Մոտ 15 տեսակ, տարածված են Եվրասիայում (հատկապես Միջերկրական)։ Տարածված է Արագածոտնի, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է անտառեզրերին, թփուտներում, քարքարոտ և չոր լանջերին։ Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 40-80 սմ։
Կիրառում և նշանակություն
Դեղատու օճառախոտի արմատները պարունակում են սապոնիններ, եփուկը կամ թուրմն օգտագործում են որպես խորխաբեր, միզամուղ, լեղամուղ միջոց, ունի նաև լուծողական ազդեցություն։ Միջատասպան է։ Այս դեղաբույսը դեռ հին ժամանակներից օգտագործում են բժշկության մեջ։ Դրա ստորգետնյա մասերի մեջ կան մինչև 20% փրփրանյութեր, ինչի շնորհիվ դրանից պատրաստված դեղամիջոցները օգտագործում են խորխի ջրիկացման համար և հազի ժամանակ։ Բույսի վերգետնյա մասերի մեջ կան ֆլավոնոիդներ։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 30 (այլ տվյալներով՝ 25), Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեխակազգիներ
Վալտիրևո
Վալտիրևո (Валтырево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Գիյոմ Բիգուրդան
Գիյոմ Բիգուրդան (Guillaume Bigourdan, ), ֆրանսիացի աստղագետ, գիտության պատմաբան և օդերևութաբան։
Կենսագրություն
Ծնվել է Թարն-է-Գարոն դեպարտամենտի Սիստել քաղաքում։ Գիյոմը եղել է գյուղացու ընտանիքում ավագ որդին։ Ծնողները ջանք են գործադրել որդուն կրթություն ապահովելու համար։ Նա ստացել է բակալավրի աստիճան 1870 թվականին և հետագայում ստացել է ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի գիտական աստիճաններ 1874 և 1876 թվականներին համապատասխանաբար։
1877 թվականից սկսած աշխատել է Տուլուզյան աստղադիտարանում որպես Ֆրանսուա Տիսերանի օգնական, իսկ 1879 թվականից տեղափոխվել է Փարիզի աստղադիտարան։ Կատարել է մի շարք ճանապարհորդություններ, մասնավորապես 1882 թվականին դեպի Մարտինիկա կղզի դիտելու համար Վեներայի անցումը Արեգակի սկավառակով, և 1883 թվականին Սանկտ Պետերբուրգ։
1885 թ. ամսուսնացել է Փարիզյան աստղադիտարանի տնօրեն ադմիրալ Ամադեյ Մուշեի դուստր Սոֆիի հետ։ Նրանց ընտանիքում ծնվեցին ինն երեխա։
1919 թ. Բիգուրդանին շնորհվեց Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալ, իսկ 1883 և 1891 թթ.՝ Փարիզյան գիտությունների ակադեմիայի Լալանդի մրցանակ։ Բիգուրդանը Պատվո Լեգիոնի շքանշանի ասպետ էր։
1920 թ. Բիգուրդանին նշանակեցի Ժամանակի միջազգային բյուրոյի տնօրեն, իսկ 1924 թ. նա դարձավ Գիտությունների ակադեմիայի և Ֆրանսիայի ինստիտուտի նախագահ։ Թոշակի է անցել 1926 թ.։
Մահացել է 1932 թ. փետրվարի 28-ին Փարիզում, հուղարկավորվել է Մոնպառնաս գերեզմանատանը կնոջ հետ միասին ընտանեկան դամբարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պատմաբաններ
Օկտյաբր (գյուղ, Կիգինսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь, Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 42 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆրանսուա Առնո
Ֆրանսուա Առնո (François Arnaud, ), կանադացի դերասան։
2007 թ. ավարտել է Մոնրեալի դրամատիկական արվեստի բարձրագույն ուսումնարանը։ Նույն տարում առաջին անգամ ելույթ է ունեցել թատրոնում, հանդես է եկել կանադական մի շարք հեռուստաշոուներում, մեկ տարի անց սկսել է նկարահանվել կինոյում և հեռուստատեսությունում։ Միջազգային համբավի հիմքը դրել է Քսավիե Դոլանի «Ես սպանել եմ մայրիկիս» ֆիլմում դերակատարմամբ հանդես գալու (2009) , առավել մեծ ճանաչում ստացել է «Բորջիա» (2011) հեռուստասերիալում Չեզարե Բորջիայի դերը տպավորիչ կերպով կատարելու շնորհիվ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Վենտուրադա
Վենտուրադա (Venturada), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում,որը գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայում, Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 9,79 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1451 մարդ (ըստ 2006 թվականի)։
Բոլշևիկ (ավան, Բորզնայի շրջան)
Բոլշևիկ (Більшовик), ավան Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Բոլշևիկ ավանում բնակվում էր 89 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Մեծ Հայքի դրածո արքաների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի դրածո արքաների ցանկը։ 1-52 թվականներին Հայաստանն ձևականորեն անկախ պետություն էր, սակայն փաստացի այն կախվածության մեջ էր Հռոմից և Պարթևստանից ։ Այս ժամանակաշրջանն ավարտվեց Հայաստանում Արշակունիների արքայատոհմի հաստատմամբ՝ 52 (66) թվականից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մեծ Հայքի դրածո արքաներ
(6996) Էլվինսլեբեն
(6996) Էլվինսլեբեն (Alvensleben), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,435992 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,1026 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7694 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2326,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,154748 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,06° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Նաիրա Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
Նաիրա Հակոբյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել`
Աշխատանքային գումարտակ (Օսմանյան կայսրություն)
Աշխատանքային գումարտակ կամ Աշխատանքային բատալիոն (Amele Taburları, Աշխատանքային բատալիոն,, Tagmata Ergasias), Օսմանյան կայսրության անկման նախօրյակին հարկադիր աշխատանքի ձև։ Այդ եզրույթն ասոցացվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ իրականացված հայերի ու հույների ցեղասպանության հետ, քանի որ դրա շարքերում զինաթափման էին ենթարկում նրանց, ապա սպանում։ Այն ասոցացվում է նաև անկախության համար մղվող թուրքական պատերազմի հետ ։
Հայերը աշխատանքային գումարտակներում
Հայերը մինչև 1908 թվականը Օսմանյան կայսրության զինված ուժերում չեն ծառայել։ Երիտթուրքական հեղափոխությունից կարճ ժամանակ անց հայտարարել է կայսրության մուսուլման և քրիստոնյա բնակիչների միջև անարդար տարբերությունները վերացնելու մասին։ Հայերը, որոնց այդժամ արդեն վերաբերվում էին որպես հավասար քաղաքացիների, հասարակության բոլոր անդամների նման սկսել են զորակոչվել զինվորական ծառայության։ Դա նշանակում էր, որ նրանք արդեն պետք է ծառայեին բանակում։
1915 թվականի փետրվարի 25-ին օսմանյան գլխավոր շտաբը հրապարակել է ռազմական նախարար Էնվեր փաշայի թիվ 8682 հրահանգը, որում ասվում էր, որ հայերի կողմից զինվորների վրա հարձակումների և հայկական տներում ռումբերի կուտակման պատճառով «հայերը խստորեն պետք է չօգտագործվեն շարժական բանակներում, շարժական և ստացիոնար ժանդարմերիաներում կամ որևէ զինված ուժերում» ։ Էնվեր փաշան այդ որոշման ընդունումը բացատրել է նրանով, որ նրանք դա արել են «վախից, որ հայերը հնարավոր է համագործակցեն ռուսների հետ» ։ Ավանդաբար օսմանյան կանոնավոր բանակ են զորակոչել միայն 20-45 տարեկան ոչ մուսուլման տղամարդկանց։ Ավելի երիտասարդ (15-20) և ավելի տարեց (45-60) ոչ մահմեդական զինվորները միշտ օգտագործվել են որպես նյութատեխնիկական աջակցություն աշխատանքային գումարտակների աշխատուժ։ Մինչև փետրվարը հայկական հավաքագրումներից մի քանիսը օգտագործվել են որպես բանվորներ (խամալներ), ի վերջո նրանք մահապատժի են ենթարկվել։ Մինչև փետրվարը որոշ հայ նորակոչիկները օգտագործվել են որպես բանվորներ, ինչից հետո ուղղակի մահապատժի են ենթարկվել ։
Ներկայացում
Հույն գրող Իլիաս Վենեզիսը հետագայում նկարագրել է այս ստեղծված իրավիճակի իր «Թիվ 31328» («Το Νούμερο 31328») աշխատության մեջ։ Վենեզիսի աշխատանքային բրիգադի 3000 «զորակոչվածներից» ողջ է մնացել միայն 23-ը։
Լեյլա Նեյզին հրապարակել է 20-րդ դարասկզբի Անկարայի հրեական համայնքի անդամ Յաշար Փաքերի օրագրի ուսումնասիրությունը, որը երկու անգամ զորակոչվել է աշխատանքային գումարտակներ, նախ Հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ (1919-1922), իսկ հետո Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որին Թուրքիան չի մասնակցել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն Կատեգորիա:Հույների ցեղասպանություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրությունում քրիստոնյաների հետապնդում Կատեգորիա:Հույն-թուրքական պատերազմ (1919-1922) Կատեգորիա:Հարկադիր աշխատանք
Սուրեն Թովմասյան (դուդուկահար)
Սուրեն Վարդանի Թովմասյան, հայ երաժիշտ դուդուկահար, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։ Մյուս կատարող Սուրեններից տարբերելու համար հաճախ անվանել են «Չորնի Սուրիկ»։
Կենսագրություն
Սուրեն Թովմասյանը ծնվել է 1924 թվականին Երևանում։ Որմնադիր հայրը սիում էր երաժշտություն և սրինգ էր նվագում։ Հորից սովորել է նվագել և արդեն 12 տարեկան հասակում նվագում էր վարպետ դուդուկահարների կողքին Հայաստանի ժողոգործիքների անսամբլիում (ղեկավար՝ Արամ Մերանգուլյան)։ Միաժամանակ սովորում էր և կատարաելագործվում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, մի քանի անգամ վիրավորվել է։ Պատերազմի ավարտից հետո աշխատանքի է անցել Հայաստանի ժողովրդական երգի և պարի անսամբլում (ղեկավար՝ Թաթուլ Ալթունյան)։
Երևանի «Արևելյան երաժիշտների բյուրոյում» Սուրեն Թովմասյանը աշխատել է 25 տարի, որտեղ կրթել և դաստիարակել է շատ երիտասարդ կատարողների։
1974 թվականին մասնակցել է Սախալինում հայ երաժշտության օրերին։ 1979 թվականին «Մեր դուդուկի հորովելը. համերգի ժամանակ Սուրեն Թովմասյանը աչքի է ընկել առանձնահատուկ կատարումներով։ Ռադիոյի և հեռուստատեսության ֆոնդում ունի բազմաթիվ ձայնագրություններ։ Արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչման ։
Վալտովո (գյուղ, Նավաշինսկի շրջան)
Վալտովո (Валтово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նավաշինսկի շրջանի կազմում։
Սուրեն Թովմասյան (դուդուկահար)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դուդուկահարներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Վալտովո (գյուղ, Նավաշինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Նավաշինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստանիսլավ Երյոմին
Ստանիսլավ Երյոմին (Станислав Вячеславович Ерёмин, ), ռուսական վոլեյբոլիստ, խաղում է Լոկոմոտիվ խմբում և Ռուսաստանի լողափային վոլեյբոլի հավաքականում։ Որպես դասական վոլեյբոլ խաղացող՝ տարբեր տարիների հանդես է եկել Բելգորոդի «Դինամո-Բելոգորիե», Մոսկվայի ԲԿՄԱ, Ուֆայի «Ուրալ», Կալինինգրադի «Դինամո-Յանտար», Կրասնոդարի «Դինամո», Նովոսիբիրսկի «Լոկոմոտիվ» , Սոսնովի Բորի «Դինամո-ԼՄ» , Մոսկվայի «Դինամո» թիմերում , նվաճել ռուսաստանի առաջնության և գավաթի խաղարկության արծաթե ու բրոնզե պարգևներ, ճանաչվել մարզական տարեշրջանի լավագույն ընդունող կամ խաղարկող ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ
Ցող
Ցող, ջրի մանր կաթիլներ, որոնք առաջանում են դրական ջերմաստիճանի դեպքում՝ երկրի մակերևույթի, բույսերի գետնամերձ առարկաների վրա՝ երեկոյան, գիշերը և առավոտյան՝ օդի սառչելու և ջրային գոլորշիների խտանալու հետևանքով (բացասական ջերմաստիճանի դեպքում առաջանում է եղյամ)։ Ցողի առաջացմանը նպաստում է պարզկա, անհողմ եղանակը։
Հայաստանում
Հայաստանում ցողը դիտվում է գարնանը և աշնանը, հիմնականում արևածագից առաջ, երբ օդի ջերմաստիճանը հասնում է նվազագույնի։
Կատեգորիա:Մթնոլորտային տեղումներ Կատեգորիա:Ջուր
Ալբանո Լացիալե
Ալբանո Լացիալե (Albano Laziale), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում, Ալբանո լճի մոտ։ Մայրաքաղաք Հռոմից 25 կմ հարավ է գտնվում։ Քաղաքը հաճախ կարճ անվանում են Ալբանո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Քիրադե
Քիրադե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հովհաննես Ծարեցի
Հովհաննես Ծարեցի (նաև՝ Հովհաննիսիկ Ծարեցի, 1560 - մահվան թվականն անհայտ է, 1621–ից հետո), ժամանակագիր։ Եղել է Արտազի Սուրբ Թադեի վանքի միաբան, աշակերտել Ներսես Գնունեցուն։ Վարդապետական աստիճան ստանալուց հետո հավաքել, նորոգել, ընդօրինակել է տվել ձեռագրեր։ Նրա ջանքերով կառուցվել է Սյունյաց Սոդք գավառի Աղքիլիսա գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։
Հովհաննես Ծարեցին գրել է «ժամանակագրություն» երկը, որն ընդգրկում է 1572 թ.-ից 1600 թ.-ի անցքերը։ Ուշագրավ տեղեկություններ կան 1578 թ.-ին դեպի Անդրկովկաս թուրքական արշավանքի ու ասպատակությունների, 1579 թ.-ի մեծ սովի և համաճարակի, օսմանյան Թուրքիայի դեմ վրաց ժողովրդի՝ 1580-1590-ական թթ. ազատագրական պայքարի և այլնի մասին։ Հովհաննես Ծարեցին իր նկարագրած դեպքերի ժամանակակիցն է, մասամբ նաև ականատեսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Հենրի Ֆորդ II
Հենրի Ֆորդ II (Henry Ford II, ), գործարար, Ford Motor Company-ի ղեկավար։ Ընկերությունում նախագահի պաշտոններում 1945 թվականից 1960 թվականներին, գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոններում 1960 թվականից 1979 թվականներին։ Հենրի Ֆորդի թոռը։
Շնորհիվ այն բանի, որ նա վարձել է տաղանդավոր մենեջերների, ընկերությունը դուրս է եկել պարտքերից։ «Հրաշամանուկներ» մականունով այս մենեջերների թվում էին Ռոբերտ ՄաքՆամարան՝ Քենեդիի կառավարությունում ԱՄՆ Պաշտպանության ապագա նախարարը և Լի Յակոկան։
Ֆերրարի ընկերությունը գնելու անհաջող փորձից հետո Հենրին հրամայեց ստեղծել իր մրցարշավային մեքենան, որը կկարողանա հաղթել իտալացիներին հեղինակավոր մրցարշավներում։ Այսպիսով, ստեղծվեց Ford GT40-ը։ Այս մեքենայի մշակմանը մասնակցել է լեգենդար ավտոարշավորդ Քերոլ Շելբին։ Եվ 1966 թվականին GT-40 մրցարշավային մեքենաների անձնակազմերը շահեցին Լե Մանի ամենօրյա ավտոմարաթոնը՝ նվաճելով այս մրցավազքում առաջին երեք տեղերը, մինչդեռ Ֆերրարիի կողմից արտադրված նախկին ֆավորիտների մեքենաները զբաղեցնում էին ութերորդից ցածր տեղերը։ Դրանից հետո GT-40-ի օդաչուները շահեցին 24 ժամ Լե Մանը հաջորդ երեք տարիներին։ Այս պատմությունը հետագայում ցուցադրվել է «Ford ընդդեմ Ferrari» ֆիլմում, Հենրի Ֆորդ II-ի դերը խաղացել է Թրեյսի Լեթսը ։
Ford ընկերության նախագահի պաշտոնում ստանձնեց Լի Յակոկային՝ ընկերության պատմության մեջ ամենատաղանդավոր մենեջերին և Ամերիկայի ամենատաղանդավորներից մեկին։ Հետագայում Հենրին ինքը հեռացրեց նրան։ Յակոկայի վարկածով, քանի որ նա ավելի հայտնի էր դառնում, քան ինքը՝ Հենրին։ Այլընտրանքային տարբերակի համաձայն՝ Յակոկայի փորձերի ձախողման պատճառով՝ ապահովել Ford Pinto և Mercury ավտոմեքենաների բավարար անվտանգությունը (շուրջ 2 մլն ավտոմեքենա հետ է կանչվել կառուցվածքային խնդիրների պատճառով, հետևի բախման ժամանակ բենզաբաքի պայթեցման հավանականություն է եղել)։
Դետրոյթում Վերածննդի կենտրոնի վրա (Ըստ ընկերության լուրերի) ծախսել է 3 միլիարդ դոլար՝ ժամանակակից համարժեքով։
Անձնական օգտագործման համար նա գնել է ԶԻԼ-118k «երիտասարդություն»։ Նաև ցանկացել է գնել տվյալ մեքենայի արտադրության լիցենզիա, սակայն մերժում է ստացել։
Պետեր Դեբայ
Պետեր Յոզեֆ Վիլհելմ Դեբայ (Petrus Josephus Wilhelmus Debije / Peter Joseph Wilhelm Debye, ), ֆիզիկոս-տեսաբան։ 1924 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ։
Ավարտել է Ախենի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (1905) և Մյունխենի համալսարանը (1910)։ Բեռլինի Կայզեր-Վիլհելմ ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն (1935 թվականից)։ 1940 թվականից Քոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր (Իթաքա)։
Գիտական գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի քվանտային տեսությանը։ Առաջարկել է պինդ մարմնի մոդել, ապացուցել, որ ցածր ջերմաստիճաններում բյուրեղային ցանցի ջերմունակությունը համեմատական է բացարձակ ջերմաստիճանի խորանարդին։ Մտցրել է, այսպես կոչված, Դեբայի ջերմաստիճան հասկացությունը։ Տվել է դիէլեկտրիկ բյուրեղների ջերմահաղորդականության տեսությունը։ Մոլեկուլները համարելով կոշտ դիպոլներ՝ Դեբայը մշակել է դիէլեկտրիկների դիպոլային տեսությունը։ Նյութի կառուցվածքի ուսումնասիրման համար լայն կիրառություն է գտել բյուրեղային փոշում և հեղուկներում ռենտգենյան ճառագայթների ինտերֆերենցիայի նրա առաջարկած մեթոդը։ Նրա անունով է կոչվում դիպոլային մոմենտի չափման միավորը՝ դեբայը։ Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1936)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Հոլանդացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Հոլանդացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Գեդիմինի աշտարակ
Գեդիմինի աշտարակ (Gedimino pilies bokštas), պատմամշակութային հուշարձան Վիլնյուսում։ Վերին Վիլենյան ամրոցի արևմտյան աշտարակ։ Տարածված է արևմտյան հատվածում, գտնվում է քաղաքի պատմական կենտրոնում, վեր է խոյանում 48 մետր (ծովի մակարդակից բարձր է 143 մետր)։ Եռահարկ ամրոցն ութանկյուն կառուցվածք ունի (ներքին հատվածը քառանկյուն է), 20 մետր բարձրությամբ , կառուցված է անտաշ որմնաքարից և կարմիր աղյուսից։ Աշտարակի վրա ծածանվում է Լիտվայի պետական դրոշը։ Դիտահրապարակի վերին մասից երևում են հին քաղաքի տեսարանը և հարթավայրը։ Աշտարակում տեղավորված է Լիտվայի ազգային թանգարանի մասնաճյուղը՝ քաղաքի պատմությանը նվիրված ցուցանմուշներով (գործում է 1960 թվականից), հնագիտական գտածոներով, զենքի ու զինամթերքի նմուշներով, վիլնյուսյան ամրոցների մանրակերտերով։ Ցուցանմուշը հիմնովին թարմացվել է 1995 թվականին անցկացված վերանորոգման , վերականգնողական աշխատանքների արդյունքում։ Աշտարակ կարելի է բարձրանալ ոտքով ամրոցի ճանապարհով, իսկ 1895 - 1896 թվականներին ՝ լեռնալանջի պարուրաձև ճանապարհով։ Աշտարակի հարևանությամբ Վերին ամրոցի ավերակներն են և հարավային աշտարակի պաշտպանողական պատի բեկորները։
1655 թվականին Ռեչ Պոսպոլիտայի և Ռուսաստանի միջև պատերազմում քաղաքը գրավվեց ցարական զորքերի կողմից։ 1660 թվականի ամռանը լեհ-լիտվական զորքերը ավերեցին քաղաքը, բայց չկարողացան գրավել Վերին ամրոցը ։ Այնտեղ պատսպարվել էր ռուսական կայազորը (700 - ից 1300 մարդ) ՝ իշխան Դանիլ Եֆիմի Միշեցկու գլխավորությամբ , որը հրանոթներից գնդակոծում էր հարձակվողներին:Շրջափակումը տևեց 16 ամիս և ավարտվեց մինչև 1661 թվականի նոյեմբերը՝ կայազորի (որտեղ փրկվել էր ընդամենը 78 մարդ) կապիտուլյացիայով։ Միշեցկին որոշել էր պայթեցնել ամրոցը , բայց իմանալով այդ մասին զինվորները բացեցին դարպասները պաշարողների առջև և նրանց ձեռքը մատնեցին իրենց պարետին։ Շրջափակման ընթացքում ավերված Վերին ամրոցն այլևս չվերականգնվեց։ 19-րդ դարում մնացել էին ամրոցի հարավային և հյուսիսային մնացորդները։ Աղյուսե արևմտյան ամրոցի պահպանված երկու հարկերի վրա 1832 թվականին (այլ տվյալներով 1838 թվականին) կառուցվեց երկհարկանի փայտե կառույց ՝ օպտիկական հեռագրասարքի նշանացույցով Սանկտ Պետերբուրգ - Վարշավա և զինվորների ու սպաների համար բնակատեղիով։ Մինչև 1878 թվականը ամրոցամերձ լեռը, նախկին Ներքին ամրոցի հատվածը մտնում էին ամրոցի երկրորդ տեսակի մեջ։ Նրա լուծարումով լեռը և ավերակները մատչելի դարձան այցելությունների համար։ Աշտարակի վերնահարկը ծառայում էր որպես հրդեհադիտանոց, իսկ աղյուսե ներքին հարկերը տրամադրվել էին սրճարանին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո փայտաշեն կառույցը մասնատվեց։ 1930- ական թվականներին վերականգնվեց աշտարակի երրորդ հարկը:Աշտարակը նշանակալի վնասներ կրեց Համաշխարհային երկրորդ պատերազմի ժամանակ։ 1948-1960-ական թվականներին աշտարակը վերականգնվեց և կարգի բերվեց հարակից տարածքների հետ միասին։ Ավելի ուշ վերականգնողական աշխատանքներ կատարվեցին 1995 թվականին։ 2010 թվականին սկսվեց լեռան սահք և մինչև տարեվերջ կատարվեցին ամրացման հիմնական աշխատանքները՝ կանխելով Ներքին դարավանդի սահքը։ Աշխատանքները շարունակվում են նաև վերջին երկու տարիներին։ 1988 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Սայուդիս շարժման նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ արարողակարգ`բարձրացնելու Լիտվայի նախապատերազմյան դրոշը. այդ ժամանակվա համար ոչ պաշտոնական, բայց արդեն չարգելված ազգային դրոշը։ (1988 թվականի նոյեմբերի 18-ին դրոշն օրինականացվել էր Գերագույն խորհրդի նստաշրջանի կողմից որպես Լիտվական ԽՍՀ պետական դրոշ )։ Դրոշն առաջին անգամ աշտարակի վրա բարձրացնելու պատվին հաստատվեց հիշարժան օր. [[:lt:Lietuvos Vėliavos diena| Լիտվայի դրոշի օրը։ Այդ օրը` հունվարի մեկին, ամեն տարի անցկացվում է հանդիսավոր արարողություն. դրոշի փոխումը աշտարակի վրա։
Նշանակությունը
Աշտարակն ունի պատմական, պատմամշակութային, և, որպես կանոն, գոթական ճարտարապետության ճարտարապետական նշանակություն։ XX դարում աշտարակը դարձավ ոչ միայն քաղաքի, այլև Լիտվայի պետության խորհրդանիշը։ Նրա պատկերը փոխարինեց քաղաքի զինանշանին և պատկերվեց բաղմաբնույթ հուշանվերների վրա։
Կատեգորիա:Լիտվայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Վիլնյուս
Ասիմետրիա
Ասիմետրիա (ασυμμετρία), սիմետրիայի բացակայություն։ Ասիմետրիա հասկացությունը օգտագործվում է նաև սիմետրիայի շեղում, խախտում իմաստով։ Ասիմետրիայի օրինակ է ժամանակի ուղղվածությունը անցյալից դեպի ապագան, որովհետև ոչ մի գործողությամբ հնարավոր չէ անցյալը փոխարինել ապագայով։ Ասիմետրիա բնութագրում է օբյեկտների կապերի և հատկությունների տարբերությունը, կառուցվածքի անհսւմասեռությունը և փոխազդեցության պրոցեսում որոշակի մեծությունների փոխակերպումը ու փոփոխականությունը։ Ասիմետրիան առավել հատուկ է մատերիայի բարձր կառուցվածքային կազմություն ունեցող ձևերին (օրինակ, սպիտակուցներ, նուկլեինային թթուներ և այլն)։ Մոլեկուլների տարածական ասիմետրիան համարվում է կենդանի նյութը բնորոշող հիմնական հատկանիշ։ Գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ ասիմետրիան արտահայտում է դինամիկա, շարժում, անհանգստություն։
Որոշ շինություներ, օգտագործում են մտքի ասիմետրիան
Կատեգորիա:Սիմետրիա
Օկտյաբր (գյուղ, Միշկինսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь, Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 141 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայնրիխ Հերց
Հայնրիխ Ռուդոլֆ Հերց (Heinrich Rudolf Hertz, ), գերմանացի ականավոր ֆիզիկոս, որը 1886 թվականին առաջինն ապացուցեց էլեկտրամագնիսական ալիքների գոյությունը։ Հետազոտելով էլեկտրամագնիսական ալիքները՝ Հերցը հայտնաբերեց էլեկտրամագնիսական և լուսային ալիքների նույնականությունը։ Հերցի աշխատանքները ծառայեցին որպես էլեկտրամագնիսական դաշտի տեսության ճշտության փորձնական ապացույց։ Մաքսվելի հավասարումները ժամանակակից տեսքով գրել է Հերցը։
1886 թվականին Հերցն առաջինը դիտեց ֆոտոէֆեկտը։ «Մեխանիկայի սկզբունքները» գրքում (1894) Հերցը տվեց դասական մեխանիկայի օրենքների նոր ձևակերպումներ։
Հաճախականության միավորը նրա պատվին անվանվել է հերց ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1857 թվականի փետրվարի 22-ին, Համբուրգում։ Հայրը՝ փաստաբան Գուստավ Ֆերդինանդ Հերցը (1827—1914), հրեական ունևոր ընտանիքից էր, եղել էր հաջողակ առևտրական, 1860—1862 թվականներին՝ Համբուրգի քաղաքային խորհրդի անդամ, 1887—1904 թվականներին՝ սենատոր։ Նրա մայրը (Հայնրիխի տատը)՝ Բետտի Ավգուստա Օպենհայմը (1802—1872) , Քյոլնի խոշոր բանկիր Սոլոմոն Օպենհայմի (1772—1828) դուստրն էր (Սոլոմոնի հիմնադրած Sal. Oppenheim բանկը գործում է մինչև օրս)   ։ Հայնրիխի պապն էլ, հայրն էլ լյութերականություն են դավանել ։
Համբուրգի համալսարանին առընթեր գիմնազիայում սովորելու տարիներին Հայնրիխը գիտական պրպտումներ կատարելու, լեզուների տիրապետելու հիանալի ունակություններ է դրսևորել (սովորել է արաբերեն, սանսկրիտ)։ Ուսումնառությունը շարունակել է Դրեզդենում, Մյունխենում, Բեռլինում, եղել Գուստավ Կիրխհոֆի, Հերման Հելմհոլցի ուսանողը։ 1880 թվականին Հերցը Բեռլինի Հումբոլդի անվան համալսարանում պաշտպանել է իր պատրաստած գիտական ատենախոսությունը և ստացել փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Հետդոկտորական ուսումնառությունը շարունակել է Հելմհոլցի ղեկավարությամբ։ 1883 թվականին դարձել է Քիլի համալսարանի տեսական ֆիզիկայի դասախոս, 1885 թվականին՝ Կառլսռուեի համալսարանի լիարժեք պրոֆեսոր։ Հենց Կառլսռուեի համալսարանում էլ կատարել է էլեկտրամագնիսական ալիքների գոյության մասին իր գիտական հայտնագործությունը։ Նրա գիտական աշխատանքները հսկայական դեր են կատարել գիտության և տեխնիկայի զարգացման ասպարեզում, մեծապես նպաստել են անլար հեռագրի, ռադիոկապի, ռադիոտեղորոշման (ռադիոլոկացիայի), հեռուստատեսության հայտնագործմանը։
Մեծատաղանդ ֆիզիկոսը մահացել է 36 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարագետներ
Յալմար ֆոն Սյուդովի սպանություն
Յալմար ֆոն Սյուդովի սպանություն (ինչպես նաև նրա երկու ծառաների), 1932 թվականի մարտի 7-ին Ստոկհոլմում տեղի ունեցած հանցագործությունը։ Այս եռակի սպանությունը դարձել է Շվեդիայում երբևէ կատարված առավել ռեզոնանսային հանցագործություններից մեկը ։
Մարմինների հայտնաբերում
1932 թվականի մարտի 7-ի գիշերը շվեդ քաղաքական գործիչ Յալմար ֆոն Սյուդովը և նրա երկու աղախինները՝ խոհարար Կարոլին Հերոուն և տնային տնտեսուհի Էբա Համնը, մահացած են հայտնաբերվել Նորր-Մելարսթրանդ 24-ի քաղաքական գործչի տանը ։ Բոլոր երեք զոհերը սպանվել են մինչև մահ ։ Քաղաքական գործչի և խոհարարի մարմինները հայտնաբերվել են նրա սենյակում, իսկ Համնը պառկած է եղել ֆոն Սյուդովի սենյակում ։ Սկզբում ենթադրվում էր, որ սպանության գործիքը երկաթյա խողովակն է, որը նախօրեին գնել էր քաղաքական գործիչ Ֆրեդրիկ ֆոն Սյուդովը։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ սպանության գործիք է ծառայել սպանություններից հետո անհետացած մխոցը ։
Դիակները հայտնաբերվել են նրա տանը բնակվող հանգուցյալ կնոջ՝ ֆոն Սյուդովի զարմուհու կողմից։ Նրա ցուցմունքները ոստիկանությանը դրդել են Ֆրեդրիկ ֆոն Սյուդովին և նրա կնոջը՝ Ինգունին ձերբակալելու օրդեր տալ՝ որպես գործով գլխավոր կասկածյալներ։ Սպանությունից անմիջապես հետո ամուսնական զույգը տաքսիով գնացել է Ֆրեդրիկի ընկեր Սվեն Հալլմանի (սպորտային հրաձգությամբ զբաղվող) հետ հանդիպման, որի մոտ նրանք վերցրել են ատրճանակը ։ Այնուհետև զույգը ուղևորվել է Ստոկհոլմի «Թեղներ» ռեստորան, որից հետո այցելել է հագուստի խանութում ծանոթին, այցելել դեղատուն, թեյարան Նորվիկենում, մտել մեկ այլ ռեստորան՝ «Վալլոնեն» անունով» ։ Դրանից հետո նրանք ուղևորվել են Ուփսալա քաղաքի «Յիլեթ» ռեստորան, որտեղ ժամանել են երեկոյան ժամը 8-ին։ Գրեթե անմիջապես նրանք հեռացել են ռեստորանից, սակայն 22-ին վերադարձել են երեք ընկերների հետ և զբաղեցրել ընթրիքի սեղանը։ Ճաշի ժամանակ ժամանել են ոստիկանները, որոնք ռեստորանի աշխատակիցներին խնդրել են հանգիստ տեղեկացնել Ֆրեդրիկին, թե ինչ են նրան սպասում մուտքի մոտ։ Ամուսինները բարձրացել են տեղից և դուրս եկել նստավայր, որտեղ Ինգունը նստել է աթոռին։ Ֆրեդրիկը ձևացրել է, թե պատրաստվում է գրկել նրան և կրակել է նրա վրա ՝ 7.65 տրամաչափի «Մաուզեր» ատրճանակից։ Դրանից հետո նա կրակել է իր գլխին և գրեթե ակնթարթորեն մահացել ։ Ֆրեդրիկն ու Ինգունը երեք տարեկան դուստր ունեին։
Սպանության շարժառիթները պարզ չեն, սակայն հնարավոր բացատրությունն այն է, որ Ֆրեդրիկը թմրամոլ է եղել և լուրջ ֆինանսական դժվարություններ է ունեցել։ Հոր հետ նրա հարաբերությունները լարված էին։ Այս բոլոր պատճառները կարող էին անսպասելի ազդակ առաջացնել սպանության համար ։ Ոստիկանության տվյալներով՝ սպանության ժամանակ Ֆրեդրիկը վերցրել է հայրական դրամապանակը, որում եղել է 235 կրոն (7 հազար կրոն ժամանակակից համարժեքով) ։
Իրադարձություն մշակույթում
1933 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Գյոթեբորգի Lorensteatern թատրոնում տեղի ունեցավ Սիգֆրիդ Սիվերցի Ett brott («Հանցագործություն») պիեսի պրեմիերան, որի գրվելը պայմանավորված էր քաղաքական գործչի և նրա ծառաների սպանությամբ։ 1934 թվականի մարտի 15-ին պիեսը կատարվել է Ստոկհոլմի թագավորական դրամատիկական թատրոնում, ռեժիսորը եղել է Ալֆ Շյոբերգը։ 1940 թվականին նկարահանվել է ֆիլմ, որում գլխավոր դերերը խաղացել են դերասաններ Էդվին Ադոլֆսոնը և Կարին Էքելունդը ։
2004 թվականին գրող Հելենա Հենշենը՝ ֆոն Սյուդովի զարմուհին, գիրք է հրատարակել I skuggan av ett brott («Հանցագործության քողի տակ»), որը նվիրված է Նորր-Մելարսթրանդ 24-ում կատարված սպանություններին, իսկ 2006 թվականին Ուփսալայի քաղաքային թատրոնը պիես է բեմադրել այդ ողբերգական իրադարձության մասին՝ von Sydowmordens gåta («ֆոն Սյուդովի սպանության հանելուկը»)։ Այս առիթով ֆրեդրիկի և Ինգուն Մոնիկա ֆոն Սյուդովի տարեց դուստրը (մահացել է 2014 թվականին) Svenska Dagbladet թերթին տված հարցազրույցում պատմել է, թե ինչպես է սպանությունը ազդել իր կյանքի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1930-ականներ Կատեգորիա:Հայրասպանություններ
Նոր Բրաջուր
Նոր Բրաջուր, գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում     , որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    ։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Շահումյանի շրջանի բնակավայր  , իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչաատարածքային բաժանման՝ համարվում է Քելբաջարի շրջանի բնակավայր ։
Անուն
Բնակավայրի հայկական անունը Նոր Բրաջուր է ։ Գյուղն այդպես է անվանվել 1993 թվականին Քարվաճառի ազատագրումից հետո ի պատիվ նախկին հայկական Բրաջուր գյուղի, որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության Գյոյգյոլի շրջանում ։ Ադրբեջանցիները գյուղն անվանում են Ղլըչլը, Քիլինչլը կամ Քիլինչլի։
Աշխարհագրություն
Նոր Բրաջուր համայնքի վարչական և գյուղատնտեսական նշանակության հողերի վերաբերյալ ստույգ տեղեկություններ չկան, կադաստրային չափագրումներ չեն իրականացվել։ Համայնքի տարածքում կան բազմաթիվ բնական անանուն սեզոնային աղբյուրներ՝ առվակների տեսքով։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համատեղ ստորագրված համաձայնագրով Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածը հայաթափվել և 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին հանձնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը   ։
Եռակողմ համաձայնագրի ստորագրումից և տարածքը Ադրբեջանի զինված ուժերին հանձնելու ժամկետները նշելուց հետո բնակչությունը սկսել է լքել շրջանը, այդ թվում՝ Նոր Բրաջուրը։ Հայերի հեռանալն ուղեկցվել է տների հրդեհներով և ենթակառուցվածքների ոչնչացմամբ «որպեսզի չանցնի թշնամուն» ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Նոր Բրաջուրի տարածքում չեն պահպանվել պատմամշակութային այնպիսի ամբողջական հուշարձաններ ինչպիսիք են վանքերը, եկեղեցիները, ամրաշինական կառույցները և այլն։ Ըստ Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության 2015 թվականին կատարված ուսումնասիրությունների՝ մինչև 18-րդ դարի կեսերին Քարվաճառի շրջանի տարածք թյուրք-քրդական մահմեդական ցեղերի ներթափանցելը և հայերի հեռանալը եղել են հայկական պատմամշակութային հուշարձաններ։ Դրանք ժամանակի ընթացքում ոչնչացվել են վերաբնակ թուրք և քուրդ բնակիչների կողմից։ Եկեղեցին ու գերեզմանոցը վերջնականապես ավերվել են Խորհրդային Միության տարիներին, երբ գյուղն ընդգրկված էր Խորհրդային Ադրբեջանի Քելբաջարի շրջանում։ Արցախյան ազատամարտի ընթացքում՝ 1993 թվականին տեղի ունեցած Քարվաճառի ազատագրումից և գյուղի վերաբնակեցումից հետո տեղի բնակիչները տարբեր տարիներին հայտնաբերել են բնակավայրի հին պատմությանն առնչվող պատմամշակութային նյութական հետքեր։ Հայտնաբերվել է ոչնչացված գերեզմանոցից պահպանված մի քանի խաչքար ։
Ընդհանուր առմամբ Նոր Բրաջուրի և հարակից տարածքներից հայտնաբերվել են տասնյակ խաչքարերի կոտրված բեկորներ, որոնք Խորհրդային Միության տարիներին օգտագործվել են որպես շինանյութ։ Նոր Բրաջուր և Նոր Վերինշեն գյուղերի միջև ընկած հատվածում՝ հին գյուղատեղիի տարածքում հայտնաբերվել են հայկական հին գերեզմանոցի բազում կոտրված, մասնատված խաչքարեր, որոնց հավաքագրմամբ և ցուցակագրմամբ ժամանակին զբաղվել է Բանանց գյուղից գաղթած և Նոր Վերիշեն գյուղում բնակություն հաստատած Մարտիրոս Չալումյանը ։
Բնակչություն
Մինչև 18-րդ դարի կեսերը Նոր Բրաջուրը շրջանի մյուս բնակավայրերի նման ունեցել է հայ բնակչություն, որն աստիճանաբար ստիպված է եղել հեռանալ իր բնակավայրից թյուրքական մահմեդական ցեղերի արշավանքների, լեզգիների թալանչիական արշավանքների հետևանքով։ Հայ ազգաբնակչության հեռացումից հետո այստեղ են հաստատվել քոչվոր թյուրք-քրդական ցեղերը և աստիճանաբար նստակյաց կյանքի անցել։ 1993 թվականին տեղի ունեցած Քարվաճառի ազատագրմամբ ադրբեջանցիները (նախկին թյուրք-քրդական ցեղերի հետնորդները) հեռացել են, որից հետո բնակավայրում վերաբնակվել են հայեր, այդ թվում՝ Խորհրդային Ադրբեջանից գաղթածներ ։
Ստորև պատկերված աղյուսակով ներկայացված է Նոր Բրաջուր բնակավայրի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների՝
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համատեղ ստորագրված համաձայնագրով Նոր Բրաջուրը Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի այլ բնակավայրերի նման հայաթափվել և 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին հանձնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը   ։
Համայնքային կյանք
Նոր Բրաջուրում գործում էին գյուղապետարան, բուժկետ, դպրոց, մշակութային տուն  ։
Կրթություն
2000 թվականից Նոր Բրաջուրում գործում էր միջնակարգ դպրոց ։ Դպրոցը անվանվել էր Սևակ-Սևանա Էրումյան անունով։ 2002/2003 ուսումնական տարում ուսումնական հաստատությունն ուներ 48 աշակերտ և 14 ուսուցիչ, իսկ 2015/2016 ուսումնական տարում՝ 54 աշակերտ և 24 ուսուցիչ  ։ 2015 թվականին դպրոցի շենքը հիմնանորոգվել է  ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ ։
Բնակավայրի տարածքում առկա են մոլիբդենի հանքային պաշարներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Բարսեղ Արճիշեցի
Բարսեղ Արճիշեցի (Ծննդյան և մահվան թվերն անհայտ են), 16-րդ դարի սկզբի ժամանակագիր։ Գրել է տարեգրություն, որտեղ շարադրել է 1501-1504 թվականների դեպքերը՝ Պարսից շահ Իսմայիլի գահակալական կռիվները, Վասպուրականում և Տուրուբերանում կատարված ասպատակությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ Կատեգորիա:11-րդ դարի հայեր
Video Phone
Video Phone, ամերիկացի երգչուհի Բեյոնսեի I Am... Sasha Fierce երրորդ ստուդիական ալբոմի երգը։ Սինգլը ութերորդ և վերջինն էր այդ ալբոմից։ Շնորհիվ երգչուհի Լեդի Գագայի սինգլը ունեցավ ռեմիքս տարբերակ և դուետով կատարվեց Բեյոնսեի և Լեդի Գագայի կատարմամաբ։
Վախովսկ
Վախովսկ (Ваховск), գյուղ Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Նիժնևարտովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1964 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Նիժնևարտովսկի շրջանի բնակավայրեր
(6997) Լաոմեդոն
(6997) Լաոմեդոն (Laomedon), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,184233 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,6655 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,703 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4311,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,083498 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,11° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Անատոլիա Եղյան
Անատոլիա Բենյամինի Եղյան, հայ դերասանուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1962)։
Կենսագրոււթյուն
Անատոլիա Եղյանը ծնվել է 1912 թվականին։ Եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասանուհի։ Մարմնավորել է մի շարք դերեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Նոր Մանաշիդ
Նոր Մանաշիդ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Քարվաճառ շրջկետրոնից գտնվում է 11 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 129 կմ հեռավորության վրա։
Աշխարհագրություն
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 3879,2 հա տարածք։ Նոր Մանաշիդ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Տրտու գետի վտակը դեպի Սարսանգի ջրամբար։ Համայնքի տարածքում կան բազմաթիվ բնական անանուն մշտական գործող աղբյուրներ՝ առվակների տեսքով։
Պատմություն
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
2015 թվականին համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 97 մարդ, կա 22 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային վայրն է գերեզմանոցը (12-13-րդ դարեր)։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում էին 30 աշակերտներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Քոչանես
Քոչանես, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միխալկովո (գյուղ, Կրիվոե Օզերոյի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վիլյամանրիկե դե Տախո
Վիլյամանրիկե դե Տախո (Villamanrique de Tajo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգաս շրջանում։ Բնակչությունը՝ 795 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Բադախոտ
Բադախոտ, փսիկախոտ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 50 (այլ տվյալներով՝ 40), Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝ , և ։
Ձևաբանություն
Ունի սողացող կոճղարմատ։ Ցողունն ուղղաձիգ է կամ հիմքում ծնկաձև ծալված, բարձրությունը՝ 20-150 սմ։ Տերևները նեղ են, գծաձև, լեզվակավոր։ Ծաղկաբույլը խիստ ճյուղավոր, փռված հուրան է, հասկիկները՝ բազմածաղիկ։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսիև։ Պտուղը հատիկ է։ Ուտելի է։ Հատիկներից պատրաստում են մանրաձավար։ Կերաբույս է ընտանի, վայրի կենդանիների և ջրլող թռչունների ու ձկների համար։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Տարածված է Արագածոտնի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։ Ճահճային խոնավասեր բույս է, աճում է լճերի, գետերի, արհեստական ջրամբարների ափերին։
Կատեգորիա:Հացազգիներ
Օկտյաբր (գյուղ, Նեկոուզսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Նեկոուզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1634 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1949 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Նեկոուզսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարդու առնանդամի չափս
Մարդանց մոտ առնանդամի չափսերը (երկարությունը և տրամագիծը) տարբեր են, այդ թվում, երբ առնանդամը թուլացած կամ էրեկցված է։ Բացի բնական տարբերություններից, կան նաև մի շարք այլ գործոններ, որոնք ազդում են առնանդամի չափսի վրա՝ գրգռման աստիճանը, օրվա ժամը, սենյակի ջերմաստիճանը, տագնապները, սպորտով զվաղվելը և սեռական հարաբերության հաճախությունը։ Մյուս պրիմատների, այդ թվում՝ գորիլայի համեմատ, մարդու առնանդամը ամենահաստն է, ինչպես համեմատական, այնպես էլ բացարձակ առումներով։
Այն հետազոտություններում, որի ժամանակ մարդիկ չափում են իրենք իրենց առնանդամի չափսը՝ առնանդամի միջին չափսը շատ ավելի մեծ է ստացվում, քան երբ չափումներն իրականացնում են մասնագետները։ 2015 թվականին 15521 տղամարդկանց առնանդամի չափսերի հետազոտությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ էրեկցված առնանդամի միջին երկարությունը 13,12 սմ է, իսկ միջին տրամագիծը՝ 11,55 սմ ։ Թուլացած առնանդամի երկարությունը անմիջականորեն չի կարող խոսել էրեկցված առնանդամի երկարության մասին։
Առնանդամի հիմնական աճը մարդու մոտ տեղի է ունենում մինչև 5 տարեկանը և սեռական հասունացման սկզբին հաջորդող տարուց մինչև առնվազն 17 տարեկանը ։
Առնանդամի չափսի և մարմնի այլ անդամների մեծության հարաբերության ոչ մի հետազոտության ընթացքում վիճակագրորեն հավաստի կապ չի հայտնաբերվել։ Բացի ժառանգականությունից, առնանդամի աճի վրա կարող են ազդել մի շարք արտաքին գործոններ, օրինակ՝ էնդոկրինային խանգարիչները։ Մարդու էրեկցված առնանդամը, որը ձևավորման խնդիրներ չունի, բայց ունի 7 սմ-ից պակաս երկարություն, բժշկության մեջ հայտնի է միկրոառնանդամ (միկրոպենիս) անվամբ։
Հետազոտություններ
Չնայած տարբեր հետազոտությունների առկայությանը, ընդունված է համարել, որ մարդու էրեկցված առնանդամը ունի 12,9-15 սմ երկարություն  ։
Վիլի և նրա թիմի 2015 թվականին իրականացրած բժշկական համակարգային հետազոտությունը նույն արդյունքն է ցույց տվել։ Ըստ այս հետազոտության՝ թուլացած, ձգված-չէրեկցված և էրեկցված առնանդամի միջին երկարությունը համապատասխանաբար 9,16 սմ, 13,24 սմ և 13,12 սմ է, իսկ թուլացած և էրեկցված առնանդամի միջին տրամագիծը՝ 9,31 սմ և 11,66 սմ։ Էրեկցված առնանդամի երկարությունը չափվել է նախացայլքային ճարպաշերտը հետ սեղմելով, իսկ տրամագծի չափումն իրականացվել է առնանդամի հիմքում կամ միջին հատվածում ։
Ալեքսանդր Պոպով
Ալեքսանդր Ստեպանովիչ Պոպով (Александр Степанович Попов, ), ռուս նշանավոր ֆիզիկոս, ռադիոյի գյուտարարներից մեկը։
Կենսագրություն
Պոպովն աշխատել է որպես Կրոնշտադտի ականային սպայական դասարանի դասախոս, իսկ հետագայում՝ որպես Ռուսաստանում առաջին քաղաքացիական էլեկտրատեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատության՝ էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտի, պրոֆեսոր և առաջին ընտրովի տնօրեն։
Գյուտեր
Համոզված լինելով, որ կապը հնարավոր է իրականացնել առանց հաղորդալարերի՝ Հենրիխ Հերցի հայտնագործած էլեկտրամագնիսական ալիքների միջոցով, Պոպովը պատրաստեց աշխարհում առաջին ռադիոընդունիչներից մեկը, օգտագործելով նրա սխեմայում զգայուն կոհերեր-ի հատկությունների վերականգնումը ազանշանի գրանցելուց հետո հենց նույն սխեմայով ղեկավարվող մուրճիկի հարվածով։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարագետներ
Արծիվն ու կաղնին
Արծիվն ու կաղնին, բալլադ, որը մեզ է հասել Հովհաննես Թումանյանի մշակմամբ։
Բալլադի հիմքը ժողովրդական է ։ Բանաստեղծը բալլադի մասին գրել է դստերը` Նվարդ Թումանյանին, ուղղված նամակում, ասելով, թե` «Արծիվն ու կաղնին», «Անբախտ վաճառականներ», «Շունն ու կատուն» բալլադների սյուժեներն ինքը լսել է իր քեռուց ։
Պատմություն
Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում պահվում են «Աղբույրի մատենադարան» շարքի 1899 թվականին Թիֆլիսում տպագրված «Հովհաննես Թումանյան» և Բանաստեղծություններ Բաքու ժողովածուի հեղինակի օրինակները, որոնք Թումանյանը փոփոխել է։
Սյուժե
Բալլադը պատմում է այն մասին, թե ինչպես են մի անգամ արծիվն ու կաղնին վիճում իրար հետ, թե ով ավելի երկար կապրի։ Նրանք որոշում են պայման կապել ու տեսնել, թե նրանցից որ մեկը կապրի հինգ հարյուր տարի։ Արծիվը թռչում-գնում է դեպի ամպերը, իսկ կաղնին արմատները խորը գցում է հողի մեջ։ Հինգ հարյուր տարի հետո արծիվը, ծերացած ու անզոր, գալիս է կաղնու մոտ և տեսնում նրան գետնին փռված։ Արծիվը փորձում է պարծենալ, թե կաղնին ժամանակից շուտ ընկել է, իսկ վերջինս պատասխանում է, որ ինքը դեռ հինգ հարյուր տարի էլ կարող է ընկած ապրել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Կատալոնիա
Կատալոնիա, պաշտոնապես՝ Կատալոնիայի ինքնավար համայնք (Comunitat autònoma de Catalunya, Comunidad autónoma de Cataluña), միապետական Իսպանիայի կազմում միավորվող ինքնավար համայնք, որը տեղակայված է Պիրենեյան թերակղզու հյուսիսարևելքում։ Իսպանիայի սահմանադրական դատարանի որոշմամբ Կատալոնիային շնորհված է ներքին ինքնավարություն, որն իրականացվում է ժեներալիտետի միջոցով։ Ժեներալիտետը հանդիսանում է ինքնավար համայնքի բարձրագույն կառավարման մարմինը, որն ներառում է Կատալոնիայի խորհրդարանն ու գործադիր իշխանությունը։ Գործադիր իշխանության գլուխը Կատալոնիայի նախագահն է, որը կատարում է ինքնավար համայնքի ղեկավարի գործառույթներ։ Կառավարման ապարատի անբաժան մասն է կազմում միապալատ խորհրդարանը, որն էլ ընտրում է կառավարության ղեկավարին։ Դատական իշխանությունը անկախ է գործադիրից և օրենսդիրից։ Կատալոնիան վարչականորեն բաժանված է չորս նահանգների՝ Բարսելոնայի, Ժիրոնայի, Լլեյդայի և Տառագոնայի։ Վարչական կենտրոնը Բարսելոնան է, որը Իսպանիայի Թագավորության երկրորդ և Եվրոպական միության յոթերորդ խոշորագույն քաղաքն է։ Վերջինս համարվում է նաև Կատալոնիայի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնը։ Աշխարհագրորեն՝ Կատալոնիան գտնվում է Իսպանիայի ծայր արևելքում՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Հյուսիսում սահմանակցում է Ֆրանսիայի Հանրապետությանը և Անդորրային, արևմուտքում՝ Արագոնին, արևելքում՝ Վալենսիային։
Ըստ 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կատալոնիայի բնակչությունը կազմում է 7,522,596 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունն իսպանացիներն ու կատալոնացիներն են։ Պաշտոնական լեզուները երեքն են՝ իսպաներենը, կատալաներենը և արաներենը։ Բնակչության կրոնական կազմը բավականին բազմազան է, սակայն ճնշող մեծամասնությունը դավանում է կաթոլիկ քրիստոնեություն։
Կատալոնիայի տարածքը միջնադարյան ժամանակներից ի վեր միավորվել է իսպանական պետությունների կազմի մեջ։ Պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում այն կռվախնձոր է եղել Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև, ինչպես նաև ժամանակ առ ժամանակ ձեռք բերել անկախություն և ինքնիշխանություն։ Դեռևս 20-րդ դարի սկզբերից Իսպանիայի կազմում գտնվող Կատալոնիան աչքի է ընկել իր ազատատենչ գաղափարներով, անջատողական կեցվածքով և ունիտարիստական քաղաքականությանը հակոտնյա դիրքորոշմամբ։ Այս ամենի արդյունքում Կատալոնիան հասել է նրան, որ պաշտոնական Մադրիդը վերջինիս շնորհել է բացառիկ ինքնավարություն, ինչպես նաև կատալաներենը ճանաչել որպես պետական լեզու։ Կատալոնական ազգայնականության դրսևորումներից է վերջինիս տարածքային հավակնությունները Կատալոնական հողերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ տարածքներում ինքնիշխան ազգային պետության ստեղծման վերջիններիս բաղձալի նպատակը։ 2013 թվականի հունվարի 23-ին Կատալոնիայի խորհրդարանը ընդունում է «ինքնիշխանության և կատալոնացի ժողովրդի ինքնորոշման մասին հռչակագիր»։
2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Կատալոնիայում անցկացվում է անկախության հանրաքվե, որն ըստ երևույթի հակասում էր Իսպանիայի ազգային օրենսդրությանը։ Ըստ հանրաքվեի հրապարակված արդյունքների՝ բնակչության մեծամասնությունը կողմ էր Կատալոնիայի անկախությանը։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կատալոնիայի խորհրդարանի նիստի ժամանակ Կառլես Պուչդեմոնը Կատալոնիան հռչակում է անկախ պետություն՝ հանրապետական կառավարմամբ։ Հոկտեմբերի 21-ին Մարիանո Ռախոն լուծարում է ժեներալիտետը և սահմանադրական դատարանի վճռով Կատալոնիային զրկում ինքնիշխանությունից։ Վերջինիս կարգավիճակը վերականգնվում է 2018 թվականի հուլիսի 2-ին։