cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իփիգենիա
Իփիգենիան Տավրոսում
Մեկ այլ ավելի հայտնի վարկածի համաձայն՝ Տավրոսում Իփիգենիան դառնում է Արտեմիսի քրմուհին և մահապատժի է ենթարկում փոթորկի հետևանքով իր զոհասեղանի մոտ հայտնված թափառականներին։ Այստեղ Իփիգենիային գտնում է իր եղբայր Օրեսթեսը, որը իր ընկեր Պիլադի հետ Դելփյան պատգամախոսի հրամանով ժամանել էր Տավրոս՝ Հունաստան տանելու համար Արտեմիսի նկարը, որը, լեգենդի համաձայն, ընկել էր երկնքից։ Նրանք միասին փախչում են իրենց հայրենիք գողանալով Արտեմիսի նկարը և՝ հաղթելով Տավրոսի թագավոր Ֆոանտի զինվորներին, որոնք հարձակվել էին փախաստականների նավի վրա դեռ նավարկելուց առաջ։ Իփիգենիայի մահվան և գերեզմանի վայրի վերաբերյալ կան տարաձայնություններ։ Վերադառնալով տավրերի երկրից՝ նա ժամանում է Բրավրոն, այնտեղ է թողնում Արտեմիսի փայտե նկարը, գնում է Աթենք և Արգոս (նկարը Բրավրոնից տեղափոխում են Սուսա, իսկ հետո Սելևկոս Ա-ն այն նվիրում է սիրիական Լաոդիկեայի բնակիչներին) ։ Օրեսթեսը Ատտիկայում՝ Գալլայում (Բրավրոնի կողքին), տաճար է կառուցում, որտեղ գտնվում է նկարը, Իփիգենիային հետագայում թաղում են Բրավրոնում ։ Մեգարյան վարկածի համաձայն՝ Իփիգենիան մահացել է Մեգարայում, որտեղ գտնվում է նրա սրբավայրը ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Արտեմիսի նկարը պահվում է Սպարտայի Արտեմիս Օրթիայի տաճարում ։ Նկարը ցուցադրվել է նաև Հռոդոսում, Կոմանայում , Սիրիայում. Իփիգենիայի արձանը գտնվել է Եգիրում (Աքայա) ։ Արտեմիս Իփիգենիայի տաճարը գտնվել է Էրմիոնիում ։
Իփիգենիան նույնացվում է նաև Ագամեմնոնի դստեր Իֆանասսայի հետ ։
Իփիգենիան աշխարհի քարտեզի վրա
Իփիգենիա անունով ժայռ կա, որը գտնվում է Ղրիմում՝ Բերեգովոյե (քաղաքատիպ ավան) գյուղի սահմաններում, հարևան ժայռը՝ ավելի փոքր, անվանվել է Օրեսթես։
Սյուժեն հին արվեստում
Էսքիլեսի «Իփիգենիան Ավլիդում» ողբերգության մեջ, Սոֆոկլեսի «Իփիգենիան Ավլիդում» ողբերգության, Եվրիպիդեսի «Իփիգենիան Ավլիդում» և «Իփիգենիան Տվրոսում», Պոլիդի նույնանուն ողբերգության, ինչպես նաև անհայտ գրողի նույնանուն ողբերգության, Քվինտուս Էննիուսի և Գնեուս Նևիուսի  «Իփիգենիան Ավլիդում» ողբերգության, Ռինֆոնի «Իփիգենիան Ավլիդում» և «Իփիգենիան Տավրոսում» կատակերգության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Պեսկովկա (քաղաքատիպ ավան, Օմուտինսկի շրջան)
Պեսկովկա (Песковка), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Օմուտինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6337 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Օմուտինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1772 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խոտեն
Խոտեն (Хотінь), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 14-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Խոտեն քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 2 561 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Օնտիժեգա
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Անխելք մարդը
«Անխելք մարդը», Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներից ։
Պատմություն
Հեքիաթի ինքնագիրը չի պահպանվել։
Ստեղծագործությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1894 թվականին «Աղբյուր» ամսագրի №4-ում (էջ 148-153) «Հեքիաթ» ենթավերնագրով։
Այնուհետև տպագրվել է Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ101-103) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Աղբյուր» ամսագրից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեքիաթներ
Խուան Ֆեռնանդես (կղզեխումբ)
Խուան Ֆեռնանդես (Archipiélago Juan Fernández), կղզեխումբ (բաղկացած հրաբխային 3 կղզուց) Խաղաղ օվկիանոսի արևելյան մասում։ Պատկանում է Չիլիին։ Տարածությունը 185 կմ2 է։ Բարձրությունը մինչ 1650 մ է։
Անվանում
Այս կղզիները եվրոպացիներից առաջինը 1574 թվականին տեսել է իսպանացի Խուան Ֆեռնանդեսը, որի անունով էլ դրանք կոչվել են։ Հավանական է, որ այս կղզիներն է նկարագրել անգլիացի Դանիել Դեֆոն․ այդ պատճառով ամենամեծ՝ Մաս֊ա֊Տիերա կղզին վերանվանվել է Ռոբինզոն Կրուզո կղզի ։
Աշխարհագրություն
Կղզեխումբը բաղկացած է 3 կղզուց․
Բլեզ դը Վիժեներ
Բլեզ դը Վիժեներ (Blaise de Vigenère, ), ֆրանսիացի քաղաքագետ, գաղտնագիր, թարգմանիչ և ալքիմիկոս։
Խուան Ֆեռնանդես (կղզեխումբ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չիլիի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզեխմբեր
Բլեզ դը Վիժեներ
Կենսագրություն
Վիժեները ծնվել է Սեն Պուրսեն սյուր Սյուլ համայնքում ազնվականի ընտանիքում։ Հայրը՝ Ժանը, օգնեց որդուն կրթություն ստանալ Փարիզում։ Բլեզ դը Վիժեները Ժան Դորայի և Ադրիան Տուրնեբի մոտ սովորեց հունարեն և եբրայերեն։
17 տարեկանում անցնում է դիվանագիտական ծառայության, որտեղ աշխատում է 30 տարի և թոշակի անցնում 1570 թվականին։ Որպես կրտսեր քարտուղար՝ ուղեկցել է ֆրանսիացի պատվիրակ Լուի Ադեմար դե Գրինյանին Վորմսի ռայսխստագում։ 24 տարեկանից եղել է Նևերի դուքսի քարտուղարը։ Այս պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև դուքսի և նրա որդու մահը՝ 1562 թվականը։ Եղել է նաև Հենրի III-ի քարտուղարը։
1549 թվականին 2 տարի դիվանագիտական այցով եղել է Հռոմում, այնուհետև ևս մեկ անգամ այցելել է Հռոմ 1566 թվականին։ Երկու անգամն էլ դասախոսություններ է ունեցել գաղտնագրության վերաբերյալ և կապեր հաստատել գաղտնագրերի հետ։ Երբ Վիժեները թոշակի է անցնում 47 տարեկանում, նա իր տարեկան 1000 լիվր կազմող եկամուտը նվիրաբերում է Փարիզի աղքատներին։
Ամուսնացել է Մարի Վարեի հետ։ Մահացել է 1596 թվականին կոկորդի քաղցկեղից։ Թաղված է Սուրբ Էտիեն դյու Մոն եկեղեցում։
Վիժեների ծածկագիր
«Վիժեների ծածկագիր» կոչվող գաղտնագրման մեթոդը 19-րդ դարում վերագրվել է Բլեզ դը Վիժեներին, սակայն փաստացի առաջին անգամ նկարագրվել է Ջովաննի Բատիստա Բելազոն իր «La cifra del. Sig. Giovan Battista Bellaso» գրքում, որը հրատարակվել է 1553 թվականին։ 1586 թվականին Վիժեները ստեղծեց մեկ այլ, ավելի ուժեղ ծածկագիր։
Աշխատություններ
Թոշակի անցնելուց հետո Վիժեները հեղինակել և թարգմանել է ավելի քան 20 գիրք, այդ թվում՝
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ալքիմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
Խոդորովցի (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Խոդորովցի (Ходорівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խոդորովցի գյուղում բնակվում էր 878 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1460 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փոքրիկ անտառ (ֆիլմ)
«Փոքրիկ անտառ» (Little Forest), ֆիլմը նկարահանվել է 2018 թվականին Հարավային Կորեայում, ֆիլմի ռեժիսորը Յիմ Սուն Ռեն է։ Ֆիլմը հիմնված է Դաիշուկ Իգարաշվիրի համանուն մանգայի վրա, որը առաջին անգամ հրապարակվել է 2002 թվականին ։
Հյե Վոնը (Քիմ Տա Րի) քոլեջի քննությունը ձախողելուց հետո թողնում է դպրոցն ու աշխատանքը Սեուլում, որոշելով վերադառնալ իր հայրենի գյուղը, որտեղ նա անց էր կացրել իր մանկությունը։
Սյուժե
Պատմությունը մի երիտասարդ կնոջ մասին է, ով մեծ քաղաքից վերադարձել է իր մանկության տունը՝ ավանդական կորեական գյուղ, հետևելով իր անիրական երազանքին։ Երբ նա վերադառնում է տուն, մայրը այնտեղ չի լինում, բայց այնտեղ է լինում մոր «Փոքրիկ անտառ»–ը, որտեղ միայնակ մայրը իր երեխայի համար հաջողությամբ տուն էր կառուցել։
Անբարենպաստ պահերը միշտ լինում են, սակայն երկու մանկության ընկերները սիրով կիսվում են, որոնցից մեկը նույնպես լքել է մեծ քաղաքում (Սեուլում) ունեցած անիրական երազանքը, իսկ մյուսը շարունակում է ապրել այդ փոքրիկ երազանքի համարժեք փոքրիկ գյուղում և երբևէ չի հեռանում տնից։
Արտադրություն
Հիմնական նկարահանումները սկսվել են 2017 թվականի հունվարի 21–ին, այն տեղի է ունեցել Հարավային Գյոնգսանգ նահանգում։ Նկարահանումներն ավարտվել են 2017 թվականի հոկտեմբերի 26–ին ։
Ֆիլմի արտադրությունն արժեցել է 1.4 միլիոն ամերիկյան դոլար ։
Տոմսարկղ
Ֆիլմը թողարկաման առաջին օրվանից հայտնվել է կորեական տոմսարկղի երկրորդ տեղում` 131,337 լսարանով։ Առաջին շաբաթվա ընթցաքում այն հայտնվել է 832 էկրանների վրա, Ֆիլմը դիտվել է 372,394 մարդու կողմից, ովքեր կազմում են շաբաթվա տոմսեր գնողների 22.3 տոկոսը ։ Արդյունքում առաջին հինգ օրերի ընթացքում վաճառվել է 686,000 տոմս ։
2018 թվականի մարտի 10-ի տվյալներով ընդամենը 11 օրվա ընթացքում ֆիլմը դիտվել է ավելի քան մեկ միլիոն մարդու կողմից և տոմսերի վաճառքը կազմել է 7.5 միլիոն ամերիկյան դոլար ։
Երկրորդ շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը դիտվել է ավելի քան 262,953 մարդու կողմից և կորեական տոմսարկղերում զբաղեցնում է երրորդ հորիզոնականը ։
«Փոքրիկ անտառ» ֆիլմը երրորդ շաբաթվա ընթացքում կորեական տոմսարկղերում զբաղեցնում է երրորդ հորիզոնականը, ֆիլմը դիտվել է 127,456 մարդու կողմից և տոմսերի վաճառքից ստացել է 1.35 միլիոն ամերիկյան դոլար ։
Չորրորդ շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը դիտվել է 60,162 մարդու կողմից և զբաղեցնում է չորրորդ հորիզոնականը շաբաթվա տոմսարկղում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Հարավկորեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր
Էլմինա ամրոց
Էլմինա (Elmina Castle), ինչպես նաև Սուրբ Գևորգի ամրոց, ինչպես նաև Սան-Ժորժե-դա-Մինա (Castelo de São Jorge da Mina), ամրոց Գանայում, Էլմինա քաղաքի մոտակայքում, համանուն հրվանդանի վրա, Գվինեական ծոցի ափին։
Անվանում
Անվան ծագումնաբանությունը գալիս է mina — «հանք» բառից, ինչը կապված է Աշանտի ոսկու հանքերին մոտ լինելուց ։
Պատմություն
Ամրոցը կառուցվել է պորտուգալացիների կողմից 1481-1482 թվականներին Դիեգո-դե-Ազամբուժայի ղեկավարմամբ, և այդ պատճառով էլ համարվում է Տրոպիկական Աֆրիկայում եվրոպացիների կողմից կառուցված առաջին ամրոցը ։ Էլմինա ամրոցը համարվում է առաջին ամենահին եվրոպական կառույցը՝ կառուցված եվրոպացիների կողմից Եվրոպայից դուրս, իսկ Էլմինա քաղաքը համարվում է եվրոպացիների և տեղի աֆրիկացիների միջև առաջին համագործակցության վայրը ։ Հենց Էլմինայից, 1482 թվականին շինարարությանը մասնակցելուց հետո, իր առաջին նավարկությանն է մեկնել Դիոգու Կանը։ Նահանգապետի պաշտոնը զբաղեցրել է Դուարտե Պաչեկո Պերեյրան։
Էլմինան դարձավ պորտուգալացիների առաջին առևտրային կետը Գվինեայի ծոցում և շատ կարևոր նավահանգիստ Պորտուգալական գաղութային կայսրության համար, ինչպես նաև հանդիսացավ ստրկավաճառության կենտրոններից մեկը։
1637 թվականին բերդը գրավվեց հոլանդացիների կողմից և մնաց նրանց ձեռքում մինչև 1872 թվականը, որից հետո այն անցավ բրիտանացիներին իշխանության տակ և մնաց նրանց ձեռքում մինչև 1957 թվականին Գանայի անկախացումը։
1979 թվականին Գանայի ափամերձ ամրոցների ցանկի մեջ գտնվող պատմական հուշարձանը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գանայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Պորտուգալիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Ամրոցներ Կատեգորիա:1482 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի պատմություն
Արտագրոհ
Արտագրոհ, անակնկալ հարձակում հակառակորդի վրա՝ դիրքից, ամրությունից դուրս նետվելով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմարվեստ
Վաժենեց (Նոնդուրսի վտակ)
Վաժենեց (Важенец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նոնդուրսի գետի աջ ափին՝ 68 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արգելափակոց
Արգելափակոցը կամ ինժեներական արգելափակոցը զորքերի առաջխաղացմանը խոչընդոտող կառույց է, հարմարանք և ավերածություններ (փլուզումներ)։ Ստեղծվում են հակառակորդին կորուստներ պատճառելու, նրա տեղաշարժը և գործողությունները դժվարեցնելու, զորաշարժը կաշկանդելու կամ սեփական զորքերի համար առավել նպաստավոր ուղղություններով նրան շարժվել հարկադրելու նպատակով ։ Արգելափակոցները իրականացվում և տեղադրվում են ինչպես հակառակորդի հետ շփման գծում այնպես էլ թիկունքում։ Օգտագործվում են սեփական զորքերի դիքերը, տեղակայման վայրերը, հատուկ կարևոր օբյեկտները պաշտպանելու համար։ Արգելափակոցներ կարող են տեղադրվել ինչպես միայն հիմնական ճանապարհների, տանկավտանգ ուղղությունների ու հարձակման հնարավոր ուղղութունների վրա, այնպես էլ ամբողջ շփման գծի երկայնքով և ամրացված շրջանների տեսքով։ Հակառակորդի կողմից սեփական արգելափակոցները վնասազերծելուց, ոչնչացնելուց ու քանդելուց խուսափելու համար կազմակերպվում է արգելափակոցների մշտական պահպանություն են՝ շփման գծի դիտորդ անձանակազմի ուժերով, կամ հատուկ պարեկային ծառայության կողմից։
Տեսակները
Լինում են ծովային և ցամաքային։ Ծովային արգելափակոցները տեղադրվում են ծովում և նախատեսված են հակառակորդի ռազմածովային ուժերի դեմ պայքարելու համար։ Կան նաև օդային արգելափակոցներ, որորնք լայնորեն կիրառվել են առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմների տարիներին։ Օգտագործվում էին հակառակորդի ինքնաթիռների թռիչքները կասեցնելու, խոչընդոտելու, ռմբակոծմանը խանգարելու համար։ Օդային արգելափակոցների ամենատարածված օրինակ է օդապարիկը(աերոստատ)։ Ցամաքային արգելափակոցները ըստ իրենց գործողության բաժանվում են հետևալ հիմնական տեսակի՝ Պայթյունային արգելափակոցներում օգտագործվում են ականներ և պայթուցիկ նյութեր։ Պայթյունային արգելափակոցների օրինակներ են ականադաշտերը, առանձին կամ հատուկենտ տեղադրված ականները, ֆուգասները։ Ոչ պայթյունային արգելափակոցներ են մնացած բոլոր տեսակի արգելափակոցները, որոնցում չեն օգտագործվում ականներ և պայթուցիկ նյութեր։ Ոչ պայթյունային արգելափակոցների օրինակներ են փշալարերը, հակատանկային ոզնիները, փոսերը, էսկարպնեը, հակաէսկարպները, բարիկադները, կարճասյունները և այլն։ Համակցված արգելափակոցները պայթյունային և ոչ պայթյունային արգելափակոցների համակցությունն է, օրինակ՝ փշալարերով պատված ականադաշտ։ Արգելափակոցները ըստ նշանակության լինում են հակատանկային, հակահետևակային և խառը։ Հակատանկային արգելափակոցը նախատեսված է հակառակորդի ցամաքային տրանսպորտային միջոցների և զրահատեխնիկայի դեմ կիրառելու համար։ Հակահետևակային արգելափակոցները նախատեսված է հակառակորդի կենդանի ուժի(հետիոտն զինվորներ) դեմ օգտագործելու համար։ Խառը արգելափակոցնեը հակատանկային և հակահետևակային արգելափակոցների համակցությունն են։ Ծովային ափամերձ շրջաններում, որտեղ հնարավոր է հակառակորդի ծովային դեսանտի իջեցում տեղակայվում են արգելափակոցներ որոնք բաղկացած են բոլոր տեսակի ականներից, ափամերձ շրջաններում ջրի մեջ տեղադրվում են ծովային ականներ, արդեն ափում(նաև քիչ խորությամբ ջրի մեջ)՝ ավազի մեջ տեղադրվում են հակատանկային և հակահետևակային ականներ ու ոչ պայթյունային արգելափակոցներ (ոզնիներ, փշալարեր)։ Այս տիպի արգելափակոցները խորհրդային գրականության մեջ անվանվում էին հակադեսանտային արգելափակոցներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամրաշինական կառույցներ
Էդուար Վյուար
Կենսագրություն
Էդուար Վյուարը ծնվել է Կյուիզո փոքրիկ քաղաքում, Շվեցարիայի սահմանից ոչ հեռու, Յուրայի սարերում։ Նրա հայրը` Օնար Վյուարը, եղել է ծովային կորպուսի կապիտան, բայց ժամանակին նկարչություն է սովորել Փարիզում։ Նա մահացել է, երբ լրացել է նկարչի քսանամյակը։ Դեռ մանկությունից Էդուարը գտնվել է կանանց` մոր, տատիկի և ավագ քրոջ ազդեցության տակ։ Նրա ավագ եղբայրը` Ալեքսանդրը ընտրել է զինվորական կյանքը և շատ շուտ լքել է տունը։ Իսկ Էդուարը մնացել է ընտանիքում և նրանց հետ միասին մեկնել է Փարիզ։ Էդուարը մինչև վաթսուն տարեկանն ապրել է իր մայրիկի հետ` մինչև վերջինիս մահը։ Նկարչի մայրը եղել է դերձակուհի և այդ իսկ պատճառով դեռ վաղ տարիքից Էդուարի աշխարհը պարուրված է եղել գործվածքներով և հագուստներով։ Դա նրան դուր է եկել։ Նա եղել է լռակյաց, համակրելի տղամարդ, սակայն հաճախ ճնշված են եղել զգացմունքները, որոնք պարտադրել են ստեղծագործական ելք, այդ իսկ պատճառով նա նախընտրել է ռազմական կյանքն արվեստից։ Կոնդորսի լիցեյում, որտեղ սովորել է Դենի Մորիսի և իր քրոջ ամուսնու` Կեր Կսեվյե Ռուսելի հետ, նա հաստատ որոշել է նկարիչ դառնալ։ Նա սկզբից ընդունվել է նկարչական դպրոց, որտեղ հանդիպել է Պիեռ Բոնարին, իսկ հետո ընդունվել է Ժյուլիանի ակադեմիա։ Իսկ 1886 թվականին սովորել է Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում և Ժյուլիանի ակադեմիայում։ Դենի Մորիսի և Կեր Կսեվյե Ռուսելի հետ միասին ստեղծել է «Նաբի» խումբը, 1892 թվականին համագործակցել է «Ռեվյու բլանշ» սինվոլիկ ամսագրի հետ։ Էդուար Վյուարը շատ է ճանապարհորդել, ուսումնասիրել և սովորել արվեստ եվրոպական տարբեր քաղաքներում, ինչպիսիք են` Վենետիկը, Ֆլորենցիան, Միլանը, Լոնդոնը։ Մեկնել է նաև Իսպանիա, սակայն ամենաշատը սիրել է ամառն անց կացնել Նորմանդիի և Բրետանի աչքի չընկնող լանդշաֆտներում։
Ստեղծագործություն
Նախ նկարել է XVII դարի հոլանդացի նկարիչների ու Ժ. Բ. Ս. Շարդենի ոճով` ժամանակի ընթացքում նկարների մեջ ավելի հաճախ իմրպեսիոնիզմի տարրեր ներառելով։ Մեծ ազդեցություն է կրել Պոլ Գոգենից, Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկից և ճապոնական փորագրություններից։ Նախ նա նկարել է միայն ներքին պատկերներ, այնուհետև կտավներում սկսել է պատկերել նաև կանանց։ Աստիճանաբար նրա նկարներն ավելի ու ավելի մեծ չափեր են ընդունել` ի վերջո դառնալու պաննո։ Միաժամանակ, Վյուարն նկարել է ժամանակի հայտնի բուրժուաների դիմանկարները, ինչը նրա համար գոյության միջոցներ է ապահովել։ Այս ամբողջ ժամանակահատվածում նրա ստեղծագործությունը բավականաչափ ֆիգուրատիվ էր, բայց երբեմն հասնում էր աբստրակցիայի սահմանին։ Վյուարի արվեստը, որն ընդգրկում է թեմաների նեղ շրջանակ, գրավիչ է ամենօրյա կյանքի թարմ անմիջականությամբ, նուրբ զգայականությամբ, կերպարների գունային և ռիթմիկ արտահայտչականությամբ, միմյանց հաջորդող թավ գույներով։ Ավելի ուշ շրջանում նկարել է ազնվականների դիմանկարներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիզմ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաֆիկներ Կատեգորիա:Պոստիմպրեսիոնիստ նկարիչներ
872 (թիվ)
872 (ութ հարյուր յոթանասուն երկու), բնական թիվ, որը գտնվում է 871-ի և 873-ի միջև։
Զարյա Ռևոլյուցիի
Զարյա Ռևոլյուցիի (Заря Революции), գյուղ Ռուսաստանի, Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ու արտաքին հոլովում
«Ու» արտաքին հոլովում, ժամանակակից հայերենի հոլովումներից։
Ժամանակակից հայերենում «Ու» արտաքին հոլովման պատկանում են «Ի» ձայնավորով վերջացող բառերը, որոնց թեք հոլովներում «Ի» վերջնահնչյունը փոխարինվում է «Ի» հոլովիչով (գինի, այգի, պատանի)։ Բացառություն են կազմում ձի բառը, որի թեք հոլովներում «Ի» վերջնահնչյունը պահպանվում է՝ ձիու։
«Ու» արտաքին հոլովման են պատկանում նաև մարդ, ամուսին, անկողին, աստված բառերը (մարդու, անկողնու, ամուսնու, աստծու)։
Ժամանակակից հայերենում անորոշ դերբայը ենթարկվում է «Ու» արտաքին հոլովման, օրինակ՝ գրելու, կանչելու և այլն ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քերականություն Կատեգորիա:Հոլովում
Վլադիմիր Գիլյարովսկի
Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Գիլյասովսկի (Владимир Алексеевич Гиляровский, ), ռուս գրող, պատմագիր, լրագրող։ Ավելի հայտնի է իր նախահեղափոխական Մոսկվան (Մոսկվան և մոսկվացիները) հիշողությունների մեջ, որը նա առաջին անգամ 1926 թվականին հրապարակեց որպես գիրք։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Գիլյարովսկին ծնվել է 1855 թվականի նոյեմբերի 26-ին, Ռուսաստանի Վոլոգդա քաղաքում։
Երկար ժամանակ համարում էին, որ Գիլյասովսկին ծնվել է 1853 թվականին, սակայն 2005 թվականին հայտնի է դարձել, որ հենց 1855 թվականն է նշված Սյամա գյուղի եկեղեցական չափողական գրքում, որտեղ կնքել են Վլադիմիրին, ով ծնվել է նոյեմբերի 26-ին և կնքվել նոյեմբերի 29-ին։ Արխիվային տվյալների համաձայն՝ տեղեկատուների և հանրագիտարանների սխալը կարող է պայմանավորված լինել Գիլյարովսկու հրապարակած հոդվածով 1928 թվականին, ինչպես ինքն է ասում, նվիրված իր 75- ամյակին։
1860 թվականին Գիլյարովսկու հայրը կառավարչի պաշտոն է ստացել Վոլոգդայում։ Նրա հայրը ծառայել է ոստիկանությունում ։
1915 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին գրել է, «Սիբիրյան հրաձիգներ»-ի քայլերթի տեքստը ։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Գիլյարովսկին գրել է «Իզվեստիա», «Вечерняя Москва թերթերի, «Прожектор», «Огонёк» ամսագրերի համար։ Լույս են տեսնում նրա, Անգլիական ակումբից՝ «Հեղափոխության թանգարան» (1926 թվական), «Մոսկվան և Մոսկվացիները» (1931 թվական), «Մոսկվացու գրառումներ» (1931 թվական), «Ընկերներ և հանդիպումներ» (1934 թվական) գրքերը։ «Թատրոնի մարդիկ» գիրքը հրատարակվել է միայն Վլադիմիր Գիլյարովսկիի մահից հետո՝ 1941 թվականին։ Ծերունական հասակում Վլադիմիր Գիլյարովսկին համարյա կուրացել էր, բայց շարունակում էր ինքնուրույն գրել։
Հետաքրքիր փաստեր
2003 թվականին Ռուսաստանի կենտրոնական բանկը թողարկել է տասը հազար արծաթե մետաղադրամներ՝ նորմայում երկու ռուբլի՝ նվիրված Վլադիմիր Գիլյարովսկու ծննդյան 150-ամյակին։ Մետաղադրամի վրա ներկայացված էր նրա կյանքի տարիները՝ 1853-1935:
Լևոն III (Հռոմի պապ)
Լևոն III (Leo PP. III, ) եղել է Հռոմի պապ 795-ից մինչև 816 թվականները։
Կենսագրություն
Լևոնը եղել է հռոմեացի, ազնվական ծագում չունեցող Ազուպիայի և Ելիզավետայի որդին։ Մանկուց դաստիարակվել է Լաթերանյան պալատում։ Իր ընտրվելու ժամանակ նա եղել է Սանտա Սուսաննա տիտուլյար եկեղեցու կարդինալ-քահանա։ Հռոմի պապ ընտրվել է 795 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, փոխարինելով Ադրիանոս I նրա մահվան հաջորդ օրը։ Միանգամայն հնարավոր է, որ այս շտապողականությունը կարող է կապված լինել ընտրությունների արդյունքների հետ։
Պոնտիֆիկատի առաջին իսկ օրերից Լևոն ІІІ դասընթացներ վարեց Կառլոս Մեծի հետ միանալու համար, որին հռոմեացիները, պապի առաջարկով հավատարմության երդում տվեցին։ Դա նշանակում էր, որ ֆրանկների արքան դառնում է Հռոմից անկախ և պապական գրասենյակը անգամ սկսեց փաստաթղթերը ամրագրել արքայի և պապաի կառավարման ամսաթվից։ Կարլ Մեծին ուղղված նամակում տեղեկացվում էր Լևոն ІІІ ըտրության մասին։
Գեորգ I
Գեորգ (George), Անգլիայում․ Գեորգ I, թագավոր 1719 թվականից (Հաննովերի կուրֆյուրստ 1698 թվականից), Հաննովերյան դինաստիայի առաջին ներկայացուցիչը։ Անտարբեր է եղել Անգլիայի ազգային շահերի և անգլիական քաղաքականության նկատմամբ։ Իշխանության գլուխ կանգնած վիգերի կուսակցությանն օգնել է ամրապնդելու պառլամենտի անկախությունը թագից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիայի միապետներ Կատեգորիա:Բողոքական միապետներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի միապետներ Կատեգորիա:Գերմանացի միապետներ Կատեգորիա:Ռեգենտներ Կատեգորիա:Ուելսի արքայազններ Կատեգորիա:Լյութերականներ Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Բերձոր (այլ կիրառումներ)
Բերձոր անունը կարող է վերաբերել՝
Արշոյի 35-րդ առանձին հրաձգային գումարտակ
Արշոյի 35-րդ առանձին հրաձգային գումարտակ, Ասկերանի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանում։ Կազմավորվել է 1992 թ.-ի սեպտեմբերին՝ շրջանի Ակնաղբյուր, Ավետարանոց, Սարաշեն, Սղնախ, Մադաթաշեն, Ջրաղացներ գյուղերի պաշտպանության համար։
Կատեգորիա:Գումարտակներ
Պեսկովո
Պեսկովո (Песьково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշուտ (Գյումուշխանեի գավառ)
Աշուտ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Մունկու Սարդիկ
Մունկու Սարդիկ (Мунку-Сардык), լեռնազանգված Արևելյան Սայաններում։ Բաղկացած է 6 գագաթից (ամենաբարձրը 3491 մ է, Մունկու Սարդիկ)։ Կազմված է գրանիտներից։ Գետահովիտներում, մինչև 2000 մ բարձրությունները, հանդիպում են անտառներ, ավելի բարձր՝ ալպյան մարգագետիններ, լեռնային տունդրաներ և քարացրոններ։ Կան սառցադաշտեր (ընդհանուր մակերեսը՝ 1,3 կմ2)։
Կատեգորիա:Լեռնազանգվածներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռնազանգվածներ Կատեգորիա:Մոնղոլիայի աշխարհագրություն
Օտտավա (գետ)
Ջրի տարեկան միջին ծախսը ստորին հոսանքում մոտ 2000 մ/վրկ է։ Սառցակալում է դեկտեմբերից ապրիլ։ Նավարկելի է (400 կմ) գետաբերանից մինչե Շոդիեր ջրվեժը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի գետեր Կատեգորիա:Քվեբեկի աշխարհագրություն
Խե (Մեստիայի շրջան)
Խե (ხე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1780 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Ոջ արտաքին հոլովում
«Ոջ» արտաքին հոլովում, ժամանակակից հայերենի հոլովումներից։ Եզակի թվի թեք հոլովներում բառին ավելանում է ոջ հոլովիչը։ Եզակի բացառականը կազմվում է ից հոլովակերտ մասնիկով։
Ժամանակակից հայերենում «Ոջ» արտաքին հոլովման են պատկանում սահմանափակ թվով բառեր՝ անձ ցույց տվող կին, քույր, ընկեր, տեր, աներ, սկեսուր, տիկին, տալ, տեգր բառերը և դրանցով կազմված բարդությունները (կնոջ, ընկերոջ, քրոջ և այլն) ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քերականություն Կատեգորիա:Հոլովում
Բորշչյով
2001 թվականի տվյալներով Բորշչյով քաղաքում բնակվում էր 11 251 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4232,88 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1456 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
65535 (թիվ)
65535 (վաթսուն հինգ հազար հինգ հարյուր երեսունհինգ), բնական թիվ, որն գտնվում է 65534-ի և 65536-ի միջև։
Բրեշելո
Բրեշելո (Brescello)` Իտալիայի Ռեջիո Էմիլիա նահանգում, Էմիլիա Ռոմանիայի շրջակայքում։ Բոլոնյաից 80 կմ հյուսիս- արևմուտք և Ռեջիո Էմիլիայից 25 կմ հյուսիս- արևմուտք։
Բնակչությունը 4918 մարդ է (2002թ.), բնակչության խտությունը կազմում է 201 մարդ/կմ²։ 2007 թ. բնակչության թիվը 5228 է, խտությունը` 218 մարդ/կմ²։ Այն ընդգրկում է 24 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս` 42041։ Հեռախոսային կոդ` 0522։
Պատմություն
Հին ժամանակներում Բրեշելոն կոչվում էր` Brixellum, միջնադարում` Bresia: Այստեղ 1427 թվականի մայիսի 20-ին վենետիկյանները, Բեմբոյի հրամանատարության ներքո, վճռական հաղթանակ են տարել Պիկինինոյի ղեկավարության տակ գտնվող միլանցիների դեմ, և նրա շնորհիվ Վենետիկի համար աշխարհը շահավետ էր ։
Բրեշելո քաղաքը համաշխարհային համբավ է ձեռք բերել որպես Դոն Կամիլլոյի և Պեպպոնեի մասին հինգ ֆիլմերի տեսարան, հիմնվելով Ջովաննանո Գուարեսկիի պատմությունների վրա։ Քաղաքը ունի այս երկու հերսներին նվիրված թանգարան։ Խաչը որում խոսվում է Դոն Կամիլլոն, Սանտա Մարիա Նասենսի եկեղեցում է, իսկ քաղաքապետարանի դիմաց հրապարակում տեղադրվում է Պեպպոնոնի հուշարձանը։ Դոն Կամիլլոյի քանդակը գտնվում է եկեղեցու դիմաց։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Ջենիֆեր Էնիսթոն
Հետագայում Էնիսթոնը շարունակում է հոլիվուդյան հաջողակ դերասանուհու իր կարիերան։ Քննադատների կողմից դրական գնահատանքի արժանացավ այնպիսի ֆիլմերում ունեցած դերակատարումների համար, ինչպիսիք են «Նա է այն Միակը», «Գրասենյակային տարածք», «Լավ աղջիկը» և «Փողոտ ընկերներ»։ Էնիսթոնի մասնակցությամբ ամենաեկամտաբեր ֆիլմերն են «Ամենակարող Բրյուսը», «Ամուսնալուծություն ամերիկյան ձևով», «Մարլին և ես», «Ձևացրու, որ իմ կինն ես», «Անտանելի տնօրենները» և այլն։ 2012 թվականին արժանացել է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու աստղի։
Հեռուստատեսություն
Իր առաջին հեռուստատեսային դերը Էնիսթոնն ստացել է 1990 թվականին։ Այս սկզբնական շրջանում այն ֆիլմերը, որոնցում նա հանդես էր գալիս, սովորաբար կամ շուտ ավարտվում էին, կամ անհաջող էին դուրս գալիս։ Այս փոքրիկ ձախողումները պատճառ դարձան անգամ, որ Ջենիֆերը լրջորեն մտածի դերասանուհու իր կարիերան թողնելու մասին։ Այս մտքերը, սակայն, տեղի տվեցին, երբ Ջենիֆերին դեր առաջարկեցին «Ընկերներ» հեռուստասերիալում (1994-2004)։ Կատակերգական այս հեռուստասերիալի պրոդյուսերները նախապես Էնիսթոնին ուզում էին հանձնել Մոնիկա Գելլերի դերը, սակայն Քորթնի Քոքսը ավելի հարմար գտնվեց այդ դերի համար, ուստի Էնիսթոնին հանձնեցին Ռեյչել Գրինին։
Այս պահից էլ հաջողությունը դարձավ Էնիսթոնի մշտական ուղեկիցն իր կարիերայում։ Սերիալի վերջին երկու եթերաշրջանների ընթացքում դերասանուհին մեկ միլիոն դոլլար հոնորար էր ստանում յուրաքանչյուր սերիայի համար։ Բացի դրանից հենց այս դերն էր, որ նրան բերեց Էմմի (մրցանակ) մրցանակ «Կատակերգական սերիալում լավագույն առաջատար դերասանուհու» անվանակարգում։ Գինեսի ռեկորդների գրքի համաձայն Էնիսթոնը (սերիալի իր խաղընկերուհիների հետ) դարձավ բոլոր ժամանակների հեռուստասերիալների ամենաբարձր վարձատրվող դերասանուհիներից մեկը։
Կինո
Դեռ «Ընկերներ»-ում նկարահանվելու ժամանակ դերասանուհին սկսեց առաջարկներ ստանալ արդեն ֆիլմերում նկարահանվելու համար։ Նրա դեբյուտը եղավ «Լեպրեկոն» ֆիլմը (1992), որը բացասական արձագանք գտավ քննադատների շրջանում, թեպետ ֆինանսապես հաջող ֆիլմ եղավ։ Սրան հաջորդեց չորս տարվա ընդմիջում, որից հետո՝ 1996 թ. նա վերադարձավ կինոարտադրություն. խաղաց «Նա է այն Միակը», «Մինչ դու կայիր», «Բարակ վարդագույն գիծը», ինչպես նաև քննադատների բարձր գնահատանքին արժանացած «Գրասենյակային տարածք» ֆիլմերում։ Այս ընթացքում շատ կինոքննադատներ եկան այն կարծիքին, որ Էնիսթոնը բավականին եթերային դերասանուհի է։ Էնիսթոնի ամենաեկամտաբեր դերը եղավ 2003 թ. «Ամենակարող Բրյուսը» ֆիլմում, որտեղ նա մարմնավորում էր Ջիմ Քերրիի հերոսի ընկերուհուն։ Նրա ֆիլմերից մեկը՝ «Ամուսնալուծություն ամերիկյան ձևով», գրեթե 39.17 միլիոն դոլլար եկամուտ բերեց ցուցադրման միայն առաջին շաբաթվա ընթացքում։ Նրա հաջողված ֆիլմերից է նաև «Ձևացրու, որ իմ կինն ես», որտեղ Ջենիֆերը խաղում է Ադամ Սենդլերի հետ՝ մարմնավորելով Սենդլերի հերոսի՝ պլաստիկ վիրաբույժի օգնականին, որը հետագայում դառնում է նրա կինը։ 2012-ին Էնիսթոնին կարող ենք սպասել «Տեղափոխությունների մոլուցք» ֆիլմում Փոլ Ռուդի հետ։
Այլ աշխատանքներ
Էնիսթոնը նկարահանվել է մի շարք գովազդային հոլովակներում, ինչպես նաև երաժշտական տեսահոլովակներում։ Դրանց շարքում կարելի է առանձնացնել Heineken գարեջրի և L'Oreal մազերի խնամքի միջոցների գովազդները։
Մոտ մեկ տարի շարունակ դերասանուհին աշխատել է իր նոր օծանելիքի վրա, որը թողարկվեց 2010 թ. հուլիսի 11-ին Լոնդոնում։ Նախապես որոշվել էր այն անվանել ՛՛Lolavie by Jennifer Aniston՛՛, սակայն համանման այլ օծանելիքի հետ չշփոթելու համար այն ի վերջո անվանեցին պարզապես Jennifer Aniston։ Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Ջենիֆերը հայտարարել է, որ կցանկանար նաև տղամարդու օծանելիք թողարկել։
2007 թվականից նա աշխատում է SmartWater ըմպելիքի գովազդային արշավներում։
Հետաքրքիր տվյալներ
2007 թվականին Ֆորբս ամսագիրը Էնիսթոնին ընդգրկել է շոու-բիզնեսի ամենահարուստ կանանց տասնյակում 110 միլիոն դոլլար մաքուր եկամուտով։
Նա հայտնվել է People ամսագրի «Ամենագեղեցիկների», «Լավագույնս հագնվողների» ցուցակներում, FHM ամսագրի «Ամենասեքսուալ կանանց» ցուցակում, և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» կինոմրցանակ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Բերյոզա (այլ կիրառումներ)
Բերյոզա, կարող է վերաբերել՝
(4474) Պրուստ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,177397 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,629 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7258 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2068,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174019 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,05° անկյուն։
Բերյոզովայա (այլ կիրառումներ)
Բերյոզովայա, կարող է վերաբերել՝
(4474) Պրուստ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կնքահայր Թոմ
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գոռ Մխիթարյանի ալբոմներ Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Բաբոտե
Բոբոտե (Боботе), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության հարավային հատվածում՝ Ռասինայի մարզի Բրուսի շրջանում։
Հորդանանյան արաբերեն
Արաբերեն լեզվի հորդանանյան դիալեկտ կամ հորդանանյան արաբերեն (اللهجة الأردنية‎‎), արաբերեն լեզվի արևելյան բարբառներից մեկը, որը ընդհանրացվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենի հետ ։
Բաբոտե
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 468 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Հորդանանյան արաբերեն
Չնայած սրա, ըստ որոշ հետազոտողների՝ այնուամենայնիվ հորդանանյան արաբերեը համարվում է սիրիա-պաղեստինյան արաբերենից անկախ։
Հորդանանյան արաբերենը համարվում է Հորդանանի թագավորության պաշտոնական լեզուն՝ օգտագործվում է պետական փաստաթղթերում և քաղաքացիական բնակչության շրջանակներում՝ որպես առօրյա լեզու։
Բաբոտե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բրուսի շրջանի բնակավայրեր
Հորդանանյան արաբերեն
Արաբերենի այս դիալեկտը կիրառական է միայն քաղաքային բնակչության շրջանում, քանի որ գյուղերում խոսում են բացառապես տեղական բարբառներով։
Հորդանանյան արաբերենը ունի երեք հիմնական տարատեսակներ՝ քաղաքային, գյուղական և բեդվինյան։
Պատմություն
Արաբերեն բանավոր լեզուն հարյուրամյակների ընթացքում մշտապես ենթարկվել է փոփոխության, սակայն գրավոր լեզուն մնացել է նույնը։
Պատճառն այն է, որ արաբերենով է գրված սուրբ Ղուրանը, որի տեքստը փոփոխման ենթակա չէ։
Հորդանանյան արաբերենի հնչույթային կազմի կայունությունը պայմանավորված է հիմնականում խոսքի վանկատման առանձնահատկությամբ՝ այն հանգամանքով, որ խոսքում հնչույթը մշտապես գտնվում է նախորդ հնչույթի և իր սեփական ձայնավորումների շրջապատում, ինչը բացառում է հնչույթների անմիջական հարադրումը և սահմանափակում հնարավոր հնչյունափոխությունները։
Հորդանանի թագավորությունում գրական արաբերենի ուսումնասիրությունը գերազանցապես հիմնված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքների վրա։ 16-18–րդ դարերում ստեղծվում են քերականության և ոճաբանության ուսումնական ձեռնարկներ (հաճախ հին տրակտատների հիման վրա), կատարվում են բառարանագրական որոշ աշխատանքներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արաբերենի բարբառներ Կատեգորիա:Հորդանանի լեզուներ
Զարուբեժե (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Զարուբեժե (Зарубежье), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Խելրա
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 25 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Բերնա (այլ կիրառումներ)
Բերնա, կարող է վերաբերել՝
Լեհաստան
Սահմանակցում է արևմուտքից Գերմանիային, հարավից՝ Չեխիային և Սլովակիային, արևելքից՝ Ուկրաինային և Բելառուսին, հյուսիս-արևելքից՝ Լիտվային և հյուսիսի մի փոքր հատվածում Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի հետ։ Բացի դրանից կիսում է ծովային սահմանը Դանիայի և Շվեդիայի հետ։
Լեհաստանի՝ որպես պետության առաջացման տարեթիվ ընդունված է համարել 966 թվականը, երբ Միեշկո I իշխանը ընդունեց քրիստոնեությունը՝ որպես պետական կրոն։
Մայրաքաղաքն է Վարշավան, իսկ մյուս մեծ քաղաքներից են Կրակովը, Վրոցլավը, Գդանսկը։
Անվանում
Կոչվել է լեհ ժողովրդի անունով, որի նախահայրը, ըստ ավանդության, եղել է Չեխի և Ռուսի առասպելական եղբայր Լեհը ։
Պատմություն
Ժամանակակից Լեհաստանի տարածքում մեր թվականության սկզբին բնակվում էին գերմանական սկիրների և լուգիացիների ցեղերը։ Այնուհետև նրանց փոխարինեցին վելբարյան մշակույթի գոթերը, իսկ 1-ին հազարամյակի վերջում՝ արևելյան պոլյանները, որոնց անունով կոչվեց երկիրը, և լյախերը, որոնց անունից առաջացավ մյուս ազգերի կողմից ժողովրդին տրված անունը։ Հայերեն «լեհ» անունը նույնպես ծագում է լյախերի ցեղի անունից։
Լեհաստանի ամբողջ պատմությունը լի է դրամատիկ իրադարձություններով, հարևան տերությունների ներխուժումներով ու զավթումներով։ Իր պատմության ընթացքում Լեհաստանը հինգ անգամ իրար մեջ բաժանել են հարևան պետությունները   ։
1807-1814 թվականներին շնորհիվ Նապոլեոնյան պատերազմների՝ 1807 թվականին՝ Պրուսիայից, իսկ 1809 թվականին՝ նաև Ավստրիայից խլված լեհական հողերի վրա Նապոլեոն Բոնապարտ կայսեր կողմից վերստեղծվեց լեհական ազգային պետականություն, Վարշավայի դքսություն անվամբ, որի գլուխ կանգնեցվեց Սաքսոնիայի կուրֆյուրստը։ Սակայն Նապոլեոն I-ի պարտությունից հետո Լեհական պետականությունը դարձյալ լուծարվեց, իսկ նրա հողերը բաժանվեցին կամ վերաբաժանվեցին հարևան պետությունների միջև։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Լեհական պետությունը դարձյալ վերականգնվեց։ Ըստ Պոտսդամի կոնֆերանսի (1945 թվականի հուլիս-օգոստոս) որոշումների և 1945 թվականի օգոստոսի 16-ի խորհրդա-լեհական պայմանագրի՝ Լեհաստանին միացվեցին Օդեր գետից արևելք գտնվող գերմանական հողերը՝ Արևմտյան Պրուսիան, Սիլեզիան, Արևելյան Պոմերանիան և Արևելյան Բրանդենբուրգը, իսկ դրա փոխարեն ԽՍՀՄ-ը իրեն պահեց 1939 թվականի սեպտեմբերին Լեհաստանից խլած գրեթե բոլոր հողերը (բացառությամբ՝ 1945 թվականին Լեհաստանին վերադարձված Բելոստոկի օկրուգի (Պոդլյաշյե) Սան գետի աջ ափին գտնվող ոչ մեծ շրջանի)։ Ի դեպ, ԽՍՀՄ-ն իրեն պահեց նաև Գերմանիայից խլված Արևելյան Պրուսիան։
Այսպիսով՝ Լեհաստանի ներկայիս սահմանները ձևավորվել են Երկրորդ աշխարհամարտից հետո։ Ավելի քան երեսուն տարի Խորհրդային Միության գերիշխանության տակ գտնվելուց հետո (սոցիալիստական Լեհաստան՝ Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն) Լեհաստանը 2001 թվականից Եվրամիության անդամ-երկիր է։
Նախապատմություն
Պատմաբանների շրջանում ընդունված է կարծել, որ ժամանակակից Լեհաստանի տարածքում ուշ անտիկ ժամանակաշրջանից սկսած բնակվել են տարբեր ցեղեր։ Այս ցեղախմբերի էթնիկ և լեզվական պատկանելիությունը բուռն բանավեճերի առարկա է։ Հիմնական խնդիրն այն հարցն է, թե սլավոնական ցեղերը երբ են բնակեցրել այս տարածքները ։
Պիաստների տոհմ
Լեհաստանը սկսել է կայանալ որպես միասնական տարածքային միավոր մոտ 10-րդ դարի կեսերին՝ Պիաստների տոհմի կառավարման շրջանում։ Պատմական վավերագրերում որպես Լեհաստանի առաջին առաջնորդ համարվում է Միեշկո I-ը, ով 966 թվականին մկրտվել է և կաթոլիկությունը հռչակել իր հպատակների նոր պաշտոնական կրոն։ Հաջորդ մի քանի դարերի ընթացքում մկրտություն է ընդունել երկրի գրեթե ողջ բնակչությունը։ 1000 թվականին Բոլեսլավ Խիզախը, շարունակելով իր հոր՝ Միեշկոյի քաղաքականությունը, Գնիեժնոյում համաժողով է անցկացնում՝ ստեղծելով Գնիեժնոյի մետրոպոլիտությունն ու Կրակովի, Կոլոբժեգի և Վրոցլավի թեմերը։
1109 թվականին Բոլեսլավ III-ը Հանդսֆելդի ճակատամարտում պարտության է մատնում Գերմանիայի թագավոր Հենրիխ V-ին։ 1138 թվականին Բոլեսլավ III-ը բաժանում է Լեհաստանն իր որդիների միջև։ 1226 թվականին Մազովիայից Պիաստների դինաստիայից Կոնրադ I դուքսը հրավիրել է Տևտոնական ասպետներին Բալթիկ պրուսական հեթանոսների դեմ համատեղ պայքարելու համար։ Այս որոշումը մեծ ազդեցություն ունեցավ երկրի պատմության ընթացքում Տևտոնական ասպետների ներգրավվածության համատեքստում։ 13-րդ դարի կեսերին Պիաստների դինաստիայի Սիլեզիական ճյուղը գրեթե հաջողությամբ միավորեց լեհական հողերը, սակայն, այնուհետև, երկիրը գրավում են մոնղոլները։ Նրանք հաղթանակ տարան 1241 թվականին Լեգնիցայի ճակատամարտում, որտեղ մահացավ դուքս Հենրի II Պիաստը։ 1320 թվականին, լեհական դքսությունների համախմբման մի քանի անհաջող փորձերից հետո, Վլադիսլավ I-ին հաջողվեց միավորել լեհական հողերի հիմնական մասը և դառնալ միավորված Լեհաստանի առաջին թագավորը։ Նրա որդի Կազիմիր III-ը (1333-1370 թվականներ) համարվում է լեհ ամենահզոր թագավորներից մեկը և ունեցել է առևտրի մեծ հովանավորի համբավ։ Նա իր թագավորական հովանավորությունը տարածում է հրեաների նկատմամբ։ Կազիմիր III-ն իր թագավորության տարածքներն ընդլայնում է շուրջ 250 %։ 12-րդ դարի առաջնորդները մեծ ուշադրություն են դարձրել նաև կրթությանը, ինչի արդյունքում Լեհաստանը դառնում այդ ժամանակների Եվրոպայի ամենակրթված երկրներից մեկը։ Կրակովի եկեղեցու 1110 թվականի վավերագրերում նշվում է, որ ժամանակի լեհ մտավորականները հաղորդակցվել են եվրոպական գրականության հետ ։
Կազիմիր III-ը գիտակցել է, որ երկիրը կրթված մարդկանց, հատկապես իրավաբանների կայուն խավի կարիք ունի, ովքեր կարող էին կոդիֆիկացնել պետության օրենքները, աշխատել դատարաններում։ Նրա ջանքերի շնորհիվ Հռոմի Պապ Ուրբանոս V-ը թույլատրում է հիմնել Կրակովի համալսարանը։
Նույն այս ժամանակահատվածում Լեհաստանում նկատվում են նշանակալի միգրացիոն հոսքեր։ Քաղաքները հիմնականում բնակեցվում են գերմանացիների կողմից, արտոնություններ են ստանում հրեական և հայկական համայնքները։
Յագելոնյան արքայատոհմ
Յագելոնյան արքայատոհմը Լեհաստանում կառավարել է ուշ միջնադարից մինչև նոր ժամանակների պայմանական բաժանման սկիզբը։ Հենց Յագելոնյան արքայատոհմի ժամանակ է (1386-1527 թվականներ) ձևավորվում լեհ-լիտվական միությունը։ Տոհմի հիմնադիրն է Լիտվայի մեծ իշխան Յոգալիան (լեհական տարբերակում Վլադիսլավ II Յագելոն)։ Այս համագործակցության շնորհիվ լեհական ազդեցության տակ հայտնվեցին Լիտվային պատկանող բազմաթիվ ռուսական տարածքներ։ Այս միությունը միջնադարյան Եվրոպայի ամենամեծ և ամենատևական քաղաքական միավորն էր։ Այս ընթացքում շարունակվեց պայքարը հյուսիսում Տևտոնական ասպետների հետ։ 1410 թվականի Գրունվալդի ճակատամարտում լեհ-լիտվական զորքերը վստահ հաղթանակ տարան, ինչն էլ հնարավորություն տվեց ընդլայնել պետության սահմանները հյուսիսում՝ ներառելով Լիվոնիան ։ 1466 թվականին տասներեքամյա պատերազմից հետո Կազիմիր IV Յագելոնն արքայական համաձայնություն տվեց Թորնի խաղաղության պայմանագրով ստեղծելու Պրուսիայի դքսությունը, որը լեհական վասալային միավոր էր լինելու։ Յոգելոնյան արքայատոհմն իր ազդեցությունն է տարածել նաև Բոհեմիայի և Հունգարիայի վրա ։
Հարավում Լեհաստանը պայքարում էր Օսմանյան կայսրության և Ղրիմի թաթարների դեմ (վերջիններս 1474-1569 թթ. ժամանակահատվածում 75 անգամ հարձակում են գործել Լեհաստանի վրա), իսկ արևելքում օգնում էի Լիտվային պայքարել Մոսկովյան Մեծ Իշխանության դեմ։ Որոշ պատմաբանների գնահատմամբ՝ Ղրիմի թաթարների կողմից ստրկության տարված լեհերի թիվը 1494-1694 թվականներին կազմել է շուրջ մեկ միլիոն մարդ ։
Լեհաստանում այս ժամանակահատվածում հիմնականում զարգանում էր հիմնականում գյուղատնտեսական ֆեոդալական պետություն։ Զգալիորեն աճում էր հողատեր ազնվականության դերը։ Լեհական Սեյմի՝ խորհրդարանի կողմից 1505 թվականին ընդունված որոշմամբ օրենսդրական իշխանության հիմնական մասը միապետից փոխանցվում է խորհրդարանին։ Այս ժամանակահատվածը հաճախ անվանում են «Ոսկե ազատության» ժամանակ, երբ երկիրը կառավարվում էր ազատ և հավասար լեհական ազնվականության կողմից։ Բողոքական Ռեֆորմացիայի շարժումներն էական ազդեցություն ունեցան նաև լեհական քրիստոնեության վրա, ինչի արդյունքում ընդունվեցին Եվրոպայում այդ ժամանակ դեռևս եզակի կրոնական հանդուրժողականության կանոններ։ Ընդունված է համարել, որ հենց այս կանոնների շնորհիվ Լեհաստանում չբռնկվեցին ներքին կրոնական պատերազմներ, որոնք այդքան բնորոշ էին ուշ միջնադարյան Եվրոպային։ Վերածննդի ժամանակաշրջանը համընկավ ուշ Յագելոնյան տոհմի կառավարման հետ (Սիգիզմունդ I և Սիգիզմունդ II Օգոստոս արքաների ժամանակաշրջան)։ Այս ընթացքում մեծ վերելք են ապրում լեհական մշակույթն ու տնտեսությունը։ 1543 թվականին ազգությամբ լեհ Նիկոլայ Կոպեռնիկոսը հրատարակում է իր «Երկնային ոլորտների պտույտի մասին» (De revolutionibus orbium coelestium) հիմնարար աշխատությունը, որով և դառնում է հելիոցենտրիկ տեսության հիմնադիրը։ Այս տեսությունն էլ հետագայում ընդունվում է որպես ժամանակակից աստղագիտության հիմք։ Այս ժամանակաշրջանի ևս մեկ խոշորագույն գործիչ էր բանաստեղծ Յան Կոխանովսկին ։
Լեհ-լիտվական միություն
1569 թվականի Լյուբլինի դաշնագրով ստեղծվել է Լեհ-լիտվական միությունը։ Այն դաշնային պետություն էր՝ ընտրովի միապետությամբ, սակայն այն հիմնականում կառավարում էր ազնվականությունը տեղական ժողովների և միասնական խորհրդարանի՝ Սեյմի միջոցով։ Միության կայացման ժամանակը համընկել է Լեհաստանի կայունության և բարգավաճման շրջաններից մեկի հետ, ինչի շնորհիվ էլ միությունը հետագայում դարձավ եվրոպական տերությունը՝ Կենտրոնական Եվրոպայում զբաղեցնելով գրեթե մեկ միլիոն քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Այս տերությունը դարձավ նաև Ուկրաինայում, Բելառուսում և Արևմտյան Ռուսաստանում «արևմտականացման», նույնիսկ «լեհականացման» նշանակալի գործոններից մեկը։ Լեհաստան-Լիտվայում տեղի են ունեցել մի քանի տոհմական ճգնաժամեր, մասնավորապես Վազա տոհմի թագավորներ Սիգիզմունդ III-ի և Վլադիսլավ IV-ի օրոք։ Բացի այդ, երկիրը ներգրավվեց Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության, Շվեդիայի և կոզակների հետ մի շարք պատերազմների և բախումների մեջ ։
17-րդ դարի կեսերից ազնվականական ժողովրդավարության ներսում նկատվում են ներքին խնդիրներ՝ պետությունը խոցելի դարձնելով արտաքին ներխուժումների համար։
1648 թվականին երկրի հարավում բռնկվում է հետման Բոգդան Խմելնիցկու գլխավորած ապստամբությունը, ինչի արդյունքում բաժանվում է Ուկրաինան. արևելյան հատվածն անցնում է Ռուսաստանի տիրապետության տակ։ Դրան հետևում է շվեդական ներխուժումը, որի արդյունքում մեծ վնասներ են կրում Լեհաստանի կենտրոնական շրջանները։ Ներխուժումներին հետևում են սովը և համաճարկներ, ինչի արդյունքում բնակչության թվաքանակը 11 միլիոնից նվազում է 7 միլիոնի ։
Այնուամենայնիվ, Յան III Սոբիեսկուն հաջողվում է վերականգնել Միության ռազմական ենթակառուցվածքները, իսկ 1683 թվականին լեհական զորքերը մեծ ներդրում են ունենում Վիեննան Կարա Մուտաֆայի թուրքական զորքերի շրջափակումից ազատելու գործում։ Չնայած այս ամենին, Յան Սոբիեսկու կառավարման շրջանը դարձավ լեհական պետության ոսկե դարաշրջանի ավարտը. բազմաթիվ պատերազմների արդյունքում Լեհաստանը հսկայական տնտեսական և բնակչության կորուստներ է կրում, ինչի հետևանքով կորցնում է իր տիրապետող դիրքը Կենտրոնական Եվրոպայում։ Միության անկման վրա իրենց ազդեցությունն ունեցան նաև մագնատների միջև ներքին հակասությունները, ինչի հետևանքով բավականին թուլացավ նաև միապետությունը։ Այս ժամանակաշրջանը համընկավ Սաքսոն Վետինն արքայատոհմի Ավգուստ I և Ավգուստ II արքաների կառավարման շրջանի հետ։ Բացի այդ, այդ գործընթացի վրա իրենց ազդեցությունն ունեցան նաև Ռուսաստանի և Պրուսիայի վերելքը։ Այնուամենայնիվ, հենց այդ դարաշրջանում Լեհաստանում դրվեցին Լուսավորության հիմքերը ։
18-րդ դարի երկրորդ կեսին Միությունը փորձեց ներքին հիմնարար բարեփոխումներ իրականացնել տնտեսության, կրթության և մշակույթի ոլորտներում։ Մայրաքաղաքը Գդանսկից տեղափոխվեց բնակչությամբ ամենամեծ քաղաք՝ Վարշավա։ 1764 թվականի միապետի ընտրություններում ազդեցիկ մագնատների տոհմից ընտրվեց Ստանիսլավ Ավգուստ Պոնիատովսկին, ով ժամանակին եղել է Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա II-ի սիրեկանը։ Նա փորձում է որոշակի ներքին բարեփոխումներ իրականացնել՝ միաժամանակ պահպանելով կապերն իր ռուս հովանավորների հետ։ 1768 թվականին ձևավորվում է Ազնվական համադաշնությունը կամ շլյախտան (լեհերեն՝ szlachta), որն ապստամբություն է բարձրացնում թագավորի և նրա հովանավոր Ռուսաստանի դեմ՝ պահպանելու համար իրենց ավանդական արտոնությունները։ Այս բոլոր զարգացումները 1772 թ-ին բերեցին Լեհաստանի առաջին բաժանմանը Ռուսաստանի, Ավստրիայի և Պրուսիայի միջև։ Այսպես կոչված «Բաժանման Սեյմը» կանգնեց կատարված փաստի առաջ և ստիպված էր վավերացնել բաժանման մասին ակտը ։ Չնայած այս հսկայական կորուստներին՝ 1773 թվականին թագավորը հիմնադրում է Ազգային կրթության հանձնաժողովը, որը դառնում է կրթության հարցերով զբաղվող առաջին պետական հաստատությունը Եվրոպայում։
Ժամանակագրություն
966 վական - Մեշկո I-ի քրիստոնեության ընդունումը լատինական արարողակարգով։ Լեհական թագավորությունը հայտնվում է պապի գահի հովանավորության ներքո։
992-1025 թվականներ - Բոլեսլավ I Խիզախ․ պայքար գերմանական կայսր Հենրիխ II-ի հետ։ Արևմուտքում տարածքի ընդլայնումը ծովամերձ Սիլեզիայի, Լուժիցի և այլնի հաշվին։ Արշավանքներ դեպի արևելք, Կիեվի ժամանակվոր զավթումը (1018 թվական)։ Բոլեսլավ I-ը թագադրվում է որպես Լեհաստանի թագավոր։
11-րդ դար - Ֆեոդալական մասնատվածության սկիզբը։ Պայքար գերմանական կայսեր դեմ։ Պապերը, նամանավանդ Գրիգորիոս VII-ը, առավել հաճախ հանդես են գալիս Լեհաստանի թագավորի կողմից։ Լեհերը կաթոլիկություն են սերմանում Պոմորիեում։
1138 թվական - Բոլեսլավ III-ի մահը և նրա ժառանգորդների միջև կատաղի պայքարի սկիզբը։
1226 թվական - Պայքարելով հեթանոս պրուսների դեմ՝ իշխան Մազովեցկին օգնության կոչ է անում Տևտոնական օրդենին։ Ասպետները գրավում են Պրուսիան և դառնում են հենց Լեհաստանի անկախության սպառնալիք։
1241 թվական - Թաթար-մոնղոլական արշավանքը։ Կրակովի թալանը։
12-13-րդ դարեր - Լեհական հողերի գաղութացումը լեհական ֆեոդալների կողմից խրախուսվող Գերմանիայից եկած վերաբնակների կողմից։
13-րդ դարի երկրորդ կես-Մագդեբուրգի իրավունքի հիման վրա լեհական քաղաքների (Վրոցլավ, Կրակով, Պոզնանյ, Տորունյ) ինքնիշխանության ձեռքբերումը։