cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դին Ռիդ
Կենսագրություն
Դին Ռիդի քաղաքական ակտիվությունը և ձախ հայացքները դուր չէին գալիս Արգենտինայի աջ ուժերին։ Մասնավորապես նա ելույթներ էր ունենում միջուկային զենքի արգելման համար, Վիետնամում տեղի ունեցող պատերազմի դեմ, կազմակերպում էր համերգներ, որոնցից ստացված ողջ հասույթը գնում էր բանտարկյալներին։ Նույնիսկ 1970 թվականին Դին Ռիդը Սանտյագոյում, ԱՄՆ-ի հյուպատոսարանի առջև հրապարակայնորեն խարազանել էր իր երկրի դրոշը` ի նշան բողոքի Վիետնամի պատերազմի դեմ և «երրորդ աշխարհի» (ինչպես նաև Լատինական Ամերիկայի) դեմ ` ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականության։ Դրա համար նա ձերբակալվել էր Չիլիում և մի քանի օրով բանտարկվել։ ԱՄՆ-ում այդ արարքը նույնիսկ չնկատեցին, սակայն այն հսկայական ռեզոնանս առաջացրեց ԽՍՀՄ-ում։ Քաղաքական ճնշումների ներքո, 1966 թվականի զինվորական հեղաշրջումից հետո, Դին Ռիդը ստիպված լքեց Արգենտինան։ Նույնիսկ դեպք էր եղել, երբ կրակահերթ էին բացել այն տան վրա, որտեղ ապրում էր նա։
Բազմաթիվ անգամներ Դին Ռիդը այցելել է ԽՍՀՄ և նույնիսկ ցանկություն էր հայտնել Մոսկվայում ապրելու։ Սակայն այն ժամանակվա քաղաքական գաղափարախոսները նրան ուղարկեցին բնակվելու ԳԴՀ-ում և նույնիսկ ստիպեցին ամուսնանալու գերմանացի դերասանուհի Ռենատա Բլյումեի հետ։ 1973 թվականին հաստատվելով ԳԴՀ-ում, նա շարունակում էր երգել, նկարահանվել կինոյում, նկարահանել իր սեփական ֆիլմերը և անդադար շարունակում էր քաղաքական պայքարը` հավատարիմ մնալով իր համոզմունքներին։
ԽՍՀՄ-ում, ԳԴՀ-ում, Չեխոսլովակիայում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում և այլ սոցիալիստական երկրներում մեծ տպաքանակով թողարկվում էին Դին Ռիդի երգերի ձայնագրությունները։ Հատկապես ճանաչված էին նրա «Հավա նագիլա» և «Բելլա Չաո» երգերը։ 1979 թվականին Դին Ռիդը պարգևատրվել է Լենինյան կոմերիտմիության շքանշանով` խաղաղության համար պայքարին, հակաիմպերիալիստական համերաշխությանը և ժողովուրդների միջև բարեկամությանը նվիրված երգերի համար։
Դին Ռիդի ամենահայտնի ֆիլմը «Երգիչը» (1977թ.) կինոնկարն էր, որը իր չիլիացի ընկերոջ` երգիչ Վիկտոր Հարայի կենսագրությունն էր։ Վերջինս սպանվել էր 1973 թվականին, Աուգուստո Պինոչետի կողմնակիցների կողմից` զինվորական հեղաշրջումից հետո։
1986 թվականին` ԽՍՀՄ-ում վերակառուցումը սկսվելուց հետո, Դին Ռիդը վերջնականապես հիասթափվեց իր բազմամյա անիմաստ պայքարից և սկսեց մտածել իր հայրենիք` ԱՄՆ վերադառնալու մասին։ 1986 թվականին, Արևելյան Բեռլինում գտնվող իր տանից ոչ հեռու, Ցոյտենյան լճում հայտնաբերել են նրա դին։ Պաշտոնապես հայտարարվեց, որ նա խեղդվել է, սակայն նրա գերմանացի ընկերների կարծիքով, դա ինքնասպանություն էր։ Հետագայում ինքնասպանության փաստը հաստատվեց, քանի որ նրա փաստաթղթերի մեջ հայտնաբերվել էր Դին Ռիդի հրաժեշտի նամակը, որը նա գրել էր մահվանից առաջ։
Անձնական կյանքը
Դին Ռիդը երկար տարիներ մտերմիկ հարաբերությունների մեջ էր էստոնացի դերասանուհի Էվե Կիվիի հետ։
Ուներ երկու դուստր` Ռամոնա (1968 թ.) և Նատաշա (1976 թ.):
1981 թվականին ամուսնացել էր հայտնի արևելագերմանական դերասանուհի Ռենատա Բլյումեի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Կոլորադոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Իդա Բաչինի
Իդա Բաչինի (Ida Baccini, ), իտալացի մանկագիր, լրագրող։ Հանդես է եկել նաև Մանֆրեդո կամ Մարինելլա դել Ռոսսո կեղծանուններով։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1850 թվականին Ֆլորենցիայում Լեոպոլդո Բաչինիի (երկու հրատարակչությունների աշխատակից) և Էսթեր Ռինալտիի ընտանիքում։ Մայրը Պրատո քաղաքի հարուստ ագարակատիրոջ դուստր էր։ 1857 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ջենովա, որտեղ հայրը զբաղվել է հրատարակչական գործով, այնուհետև 1960 թվականին ընտանիքը վերադարձել է Տոսկանա։ Նրանք ապրում են Լիվորնոյում մինչև 1865 թվականը, այնուհետև հոր ձեռնարկության ձախողումից հետո վերադառնում են Ֆլորենցիա և ապրում մեծ քրոջ տանը։
1868 թվականի հոկտեբերին Իդան ամուսնանում է լիվորնոցի քանդակագործ Վինչեցո Չերրի հետ, սակայն երեք տարի անց ամուսնալուծվում է բնավորությունների անհամատեղելիության պատճառով։
1878 թվականին ծնվում է նրա Մանֆրեդո որդին, որին նա տալիս է իր ազգանունը։ 1904 թվականին Իդան ամուսնանում Տիտո Մարիոտինիի հետ։ Մահացել է 1911 թվականին թոքերի լայնացումից։
Ստեղծագործական գործունեությունը
1872 թվականից հինգ տարի դասավանդել է Ֆլորենցիայի քաղաքպետարանի տարրական դպրոցում։ Այնուհետև ամբողջովին նվիրվել է մանկական գրքերի և պարբերականներում հոդվածների հրապարակմանը։ 1875 թվականին տպագրվում է նրա «Ճուտիկի հուշերը» գիրքը, որը մեծ հաջողություն է ունենում։
Հրապարակել է գրեթե հարյուր հատոր, այդ թվում՝ դպրոցական դասագրքեր և պատմվածքներ։ Աշխատակցել է տարբեր պարբերականների, որոնցից են՝ «La vedetta», «Fanfulla della Domenica», «La Nazione», «The European magazine»։ 1884 թվականին ստանձնում է երիտասարդ աղջիկների համար նախատեսված «Cordelia» ամսագրի ղեկավարումը և այն խմբագրեց մինչև իր մահը։ 1895 թվականին Licinio Cappelli Editore-ի համար ստեղծել է ամսագիր, որի ամբողջ նյութե գրել է գրեթե ինքնուրույն։ Սակայն այն այնքան էլ հաջողություն չունեցավ և ինը տարի անց ձուլվեց կիրակնօրյա թերթի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Իտալացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ
Զբոսաշրջությունը Չեռնոգորիայում
Զբոսաշրջությունը Չեռնոգորիայում համարվում է երկրի տնտեսության առաջավոր ճյուղերից մեկը և արագորեն զարգացում է ապրում։ Այսպես, 2009 թվականին շահույթը, որ ստացվել է զբոսաշրջությունից, աճել է 39 %-ով՝ ի տարբերություն 2007 թվականի տվյալների՝ կազմելով 457 միլիոն եվրո (2007 թվականի դրությամբ) ընդդեմ 569 միլիոն եվրոյի (2009 թվականի դրությամբ)։ Ադրիատիկ ափամերձ տարածքները կազմում են 295 կիլոմետր, որոնցից 72 կիլոմետրը լողափեր են։
Պատմություն
Կոտորի հին քաղաքը և Դուրմիտորի ազգային պարկը ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն
Մարգարտախոտ
Մարգարտախոտ (Mélica), դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 80 (այլ տվյալներով՝ 90) տեսակ։
Կենսաբանական նկարագիր
Արմատային համակարգը հզոր է, ցողունը՝ կանգուն, բարձր.՝ 30-60 սմ։ Տերևները նեղ գծաձև են, վերին մասում՝ նոսր թավոտ։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման, թեքված հուրան է, հասկիկները՝ փոքրաթիվ, կարմրավուն երանգով։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը սերմնապտուղ է։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 5 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների անտառներում, թփուտներում, գետափերին, կիրճերում և ագրոցենոզներում։
Նշանակություն
Մարգարտախոտի բոլոր տեսակները բավարար որակի կերաբույսեր են. պարունակում են մեծ քանակությամբ պրոտեիններ, ճարպեր, վիտամիններ և այլն։
Տեսակներ
Melica դաս ընդգրկում մոտ 80 տեսակ։ Ներքևում բերված է որոշ տեսակների ցանկը ըստ GRIN տվյալների
Հոմանիշներ
Ըստ GRIN տվյալների դասին համապատասխանում են հետևյալ հոմանիշները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խոտազգիներ
Վյաչեսլավ Չեռնովոլ
Վյաչեսլավ Մաքսիմովիչ Չեռնովոլ (В'ячеслав Максимович Чорновіл, ), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ, ԽՍՀՄ ժամանակների այլախոհ, լրագրող, հրապարակախոս և գրականագետ։ 1980-ականների վերջի - 1990-ականների ուկրաինական ազգային դեմոկրատական ​​շարժման առաջնորդներից և Ուկրաինայի ժողովրդական ռուխի հիմնադիրներից։ Ուկրաինայի հերոս (2000)։ Նիկոլաս Տոմալինի անվան միջազգային լրագրողական մրցանակի դափնեկիր (1975)։ 1990 թվականի հուլիսի 16-ին Ուկրաինայի պետական ​​ինքնիշխանության հռչակագրի և 1991 թվականի օգոստոսի 24-ին Ուկրաինայի անկախության հռչակման ակտի նախաձեռնող։
Այլ գործիչների հետ միասին Չեռնովոլն Ուկրաինայում սկսել է վաթսունականների ու այլախոհների շարժումը։ «Ուկրաինական տեղեկագիր» ընդհատակյա ուկրաիներեն ամսագրի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր։ Ուկրաինայի Հելսինկյան խմբի անդամ։ Ուկրաինայի Հելսինկյան միության ստեղծման նախաձեռնողներից։ Մի քանի անգամ բանտարկվել է «հակախորհրդային ​​քարոզչության» համար (1967-1969, 1972-1979, 1980-1988), գտնվել է մորդովական խիստ ռեժիմի ճամբարներում և աքսորում։ Ընդհանուր առմամբ գերության մեջ անցկացրել է 17 տարի։ 1990-1992 թվականներին եղել է Լվովի մարզային խորհրդի ղեկավար, 1990 թվականի մարտից՝ Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր։
Ծագում
Ծնվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Կիևի մարզի (այժմ՝ Չերկասիի մարզ) Զվենիգորոդի շրջանի Երկի գյուղում, գյուղական ուսուցիչների ընտանիքում։
Հայրը՝ Մաքսիմ Իոսիֆովիչը, սերել է Չորնովիլովների հնագույն կազակական տոհմից։ Չնայած գյուղական վայրերում նրանք մեծ նշանակություն չեն տվել տոհմաբանությանը, ընտանիքի պատմական հիշողությունը հասել է մի քանի սերունդների՝ մինչև կազակների վերջնական ստրկության ժամանակները, երբ ապստամբ Ստրատին Չոռնովիլը թողել է ստրկացված Վիլխովեց գյուղը և անցնելով կյանքի ճանապարհ, որը շատ նման էր Միկոլա Ջերային Նեչույ-Լևիցկիի պատմվածքից՝ բնակություն է հաստատել ազատ Յուրկովկայում (երկու գյուղերն էլ Շևչենկոյի Զվենիգորոդի շրջանում)։
Մայրը՝ Ակուլինա Խարիտոնովնա Տերեշչենկոն, սերել է շաքարի արտադրությամբ զբաղվող և բարերար Տերեշչենկոների հայտնի ընտանիքի ճյուղերից մեկից։ Վյաչեսլավը, նրա ավագ եղբայր Բորիսը և նրանց կրտսեր քույրը՝ Վալենտինան, իրենց մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել են Օլխովկայում։ Այժմ Օլխովկայում Չորնովիլների ընտանիքից ոչ ոք չի մնացել, միայն որոշ տեղանուններ են հիշեցնում հին սերունդներին՝ Չորնովիլի անկյունն ու Չորնովիլովյան անտառը։
Կրթություն
1946 թվականին Չեռնովոլն ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Օլխովեց գյուղ և միանգամից ընդունվել դպրոցի երկրորդ դասարան։ 1955 թվականին ավարտել է դպրոցը և ընդունվել Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական ​​համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ Երկրորդ կուրսում տեղափոխվել է ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, այդ տարիներին եղել է կոմերիտական կազմակերպիչ։
Վաղ տարիներ
1958 թվականին Չեռնովոլի մոտ ի հայտ են եկել առաջին խնդիրները՝ կապված իր քաղաքական հայացքների հետ, և նա ստիպված է եղել մեկ տարով մեկնել Ժդանով՝ դոմնային վառարան կառուցելու համար։ Այդ ​​ժամանակ արդեն տպագրվել է տարբեր թերթերում։ 1960 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է համալսարանը՝ պաշտպանելով «Բորիս Գրինչենկոյի հրապարակախոսությունը» դիպլոմային աշխատանքը։
1960 թվականի հուլիսից մինչև 1963 թվականի մայիսը Վյաչեսլավ Չեռնովոլն աշխատել է Լվովի հեռուստատեսային ստուդիայում՝ սկզբում որպես խմբագիր, այնուհետև՝ երիտասարդական հաղորդումների ավագ խմբագիր։ Սկսել է հանդես գալ որպես գրաքննադատ՝ ուսումնասիրելով Տարաս Շևչենկոյի, Վլադիմիր Սամիլենկոյի, Բորիս Գրինչենկոյի ստեղծագործությունները։
1963 թվականի մայիսին տեղափոխվել է Կիև՝ շարունակելու իր գիտական ​​աշխատանքը ուկրաինական գրականության պատմության վերաբերյալ։ Այդ ժամանակվանից մինչև 1964 թվականի սեպտեմբեր աշխատել է Կիևի հիդրոէլեկտրակայանի շինարարությունում և բնակվել Վիշգորոդում։ 1964 թվականին հանձնել է թեկնածուական մինիմումները, անցել Կիևի մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրայի մրցույթը, բայց քաղաքական համոզմունքների պատճառով նրան թույլ չեն տվել սովորել։ Դա խոչընդոտ է հանդիսացել Գրինչենկոյի լրագրողական ստեղծագործության և հասարակական գործունեության վերաբերյալ գրեթե ավարտված ատենախոսության պաշտպանության համար։ 1964 թվականին նա պաշտպանել է թեկնածուական թեզը և աշխատանքի անցել «Երիտասարդ գվարդիա» թերթում։
Այլախոհական գործունեություն
Չեռնովիլը Իվան Սվետլիչնիի, Իվան Ձյուբայի, Եվգենի Սվերտսյուկի, Վասիլ Ստուսի, Իգոր և Իրինա Կալինեցների, Ա. Գորսկայայի, Նիկոլա Պլախոտնյուկի, Լեոնիդ Տանյուկի, Գալինա Սևրուկի և մյուսների հետ Ուկրաինայում սկսել է վաթսունականների ազգային-ազատագրական շարժումը։ Վյաչեսլավ Չեռնովոլն այդ շարժման ամենահայտնի կազմակերպիչներից և ակտիվիստներից է եղել, 1960-1970-ական թվականներին նա դեմ է եղել խորհրդային ռեժիմին, պաշտպանել է Ուկրաինայի վերածնունդը, նրա լեզուն, մշակույթը, հոգևոր արժեքները և պետական ​​ինքնիշխանությունը։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Կիևի ստեղծագործական երիտասարդության ակումբի (ՍԵԱ) գործունեությանը։
1965 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Վյաչեսլավ Չեռնովոլը, Վասիլի Ստուսը և Իվան Ձյուբան ելույթ են ունեցել «Ուկրաինա» կինոթատրոնում Սերգեյ Փարաջանովի «Մոռացված նախնիների ստվերները» ֆիլմի պրեմիերայի ընթացքում՝ բողոքելով ուկրաինացի հակախորհրդային մտավորականության՝ այսպես կոչված «վաթսունականներ»-ի ձերբակալությունների դեմ։ Դրա համար Չեռնովոլը հեռացվել է «Երիտասարդ գվարդիա»-ից, որից հետո աշխատանքի է ընդունվել «Ընթերցողի ընկեր» թերթում՝ որպես գրական աշխատող։ 1967 թվականի նոյեմբերին նա առաջին անգամ դատապարտվել է վեց տարվա ազատազրկման խիստ ռեժիմի գաղութում։ Ձերբակալման պատճառ է դարձել վաթսունականների մասին նրա «Խելքից պատուհաս» գիրքը։ 1969 թվականին վաղաժամկետ ազատ արձակվելուց հետո նա վաստակել է տարբեր աշխատանքներ կատարելով՝ աշխատել է որպես դիտորդ Անդրկարպատների օդերևութաբանական կայանում, որպես հողափոր հնագիտական ​​արշավախմբում, Օդեսայի մարզում հնագույն Տիրի պեղումների ժամանակ և որպես բեռնակիր Լվովի երկաթուղային կայարանում։ 1970 թվականից հրատարակել է ընդհատակյա «Ուկրաինական տեղեկագիր» ամսագիրը, որի համար 1972 թվականին դատապարտվել է երկրորդ անգամ՝ վեց տարի խիստ ռեժիմի գաղութում և երեք տարի աքսորում։ Պատիժը կրել է Մորդովիայում և Յակուտիայում։ 1978 թվականին ազատ է արձակվել։ 1979 թվականի մայիսի 22-ին Չեռնովոլը դարձել է Ուկրաինայի Հելսինկյան խմբի անդամ։ 1980 թվականի մայիսին նա երրորդ անգամ է ձերբակալվել և հինգ տարով աքսորվել է Յակուտիա։ Այնուամենայնիվ, արդեն 1983 թվականին Չեռնովոլը ազատ է արձակվել, թեև առանց Ուկրաինական ԽՍՀ մեկնելու իրավունքի, որտեղ նա վերադարձել է միայն 1985 թվականին։
Քաղաքական գործունեություն
1988 թվականին Չեռնովոլին փորձել են զրկել խորհրդային քաղաքացիությունից, սակայն նա կոչ է արել աշխարհի բոլոր երկրներին չընդունել իրեն։ Նույն թվականին մյուս այլախոհների հետ ստեղծել է Ուկրաինայի Հելսինկյան միությունը, որը խորհրդային իշխանությանը քաղաքական հակադրության առաջին փորձն է եղել։
1989 թվականի սեպտեմբերի 8-10-ը Չեռնովոլի մասնակցությամբ ստեղծվել է «Ուկրաինայի ժողովրդական ռուխը Վերակառուցման համար» (հետագայում՝ Ուկրաինայի ժողովրդական ռուխ)։
1990 թվականի մարտի 30-ին ընտրվել է Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր՝ 7 հավակնորդների մասնակցության պայմաններում ստանալով ձայների 68,6%-ը (միամանդատ ընտրատարածքում)։ 1990 թվականի ապրիլին ընտրվել է նաև Լվովի մարզային խորհրդի ղեկավար։ Օգոստոսյան հեղաշրջումից և ՈւԿԿ-ի արգելքից հետո նա դարձել է տարածաշրջանի փաստացի առաջնորդը, երբ մարզային խորհուրդը դարձել է իշխանության միակ մարմնավորումը տարածաշրջանում ։
1991 թվականի հոկտեմբերին Մեծ կազակական ռադայում ընտրվել է ուկրաինական կազակների հետման։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ուկրաինայի առաջին նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ հավաքելով 7 420 727 ձայն (23,27%)։ 1992 թվականի փետրվարի 28-ից մինչև մարտի 1-ը տեղի է ունեցել ՈՒԺՌ-ի Համաուկրաինական երրորդ համաժողովը, որի միջոցով կանխվել է կուսակցության պառակտումը, որը հասունացել է մի կողմից Վյաչեսլավ Չեռնովոլի, մյուս կողմից Իվան Դրաչի ու Միխայիլ Գորինյայի միջև առճակատման հետ կապված։ Բոլոր երեք գործիչները ընտրվել են ՈՒԺՌ-ի համանախագահներ։ 1992 թվականի դեկտեմբերին ՈՒԺՌ-ի չորրորդ համաուկրաինական համաժողովում Չեռնովոլն ընտրվել է կուսակցության միանձնյա ղեկավար։ Նրա քաղաքականությունից դժգոհողները լքել են կուսակցությունը և ստեղծել «Ուկրաինայի համաժողովրդական ռուխ»-ը, որի քաղաքական գործունեությունը շուտով ի չիք է դարձել։ 1994 թվականի մարտին Վյաչեսլավ Չեռնովոլը երկրորդ անգամ ընտրվել է Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր (62,52% ձայն՝ 15 հավակնորդով)։ 1994 թվականի հուլիսի 14-ին գրանցվել է «Время-Time» թերթը ։ 1995 թվականից մինչև մահը եղել է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում (ԵԽԽՎ) Ուկրաինայի պատվիրակության անդամ։ 1998 թվականի մարտի 29-ին անցկացված Գերագույն Ռադայի ընտրություններում երրորդ անգամ ընտրվել է Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր։ 1998 թվականի դեկտեմբերի 12-ից 13-ը տեղի ունեցած ՈՒԺՌ-ի իններորդ համաուկրաինական համաժողովում առաջադրել է իր թեկնածությունը 1999 թվականին նախատեսված Ուկրաինայի նախագահական ընտրություններում Գենադի Ուդովենկոյի հետ միասին։ Սակայն 1999 թվականի հունվարին նա հանել է իր թեկնածությունը։ 1999 թվականի փետրվարի 28-ին ՈՒԺՌ-ում տեղի է ունեցել հերթական պառակտումը։ Վյաչեսլավ Չեռնովոլի տեղակալ Յուրի Կոստենկոն մի խումբ համախոհների հետ փորձել է իշխանության գալ, սակայն նրա գործողությունները ճանաչվել են անօրինական և ղեկավարությունը մնացել է Վյաչեսլավ Չեռնովոլի ձեռքում, որից հետո Չեռնովոլը մահացել է ավտովթարից։
Մահ
1999 թվականի մարտի 25-ին Վյաչեսլավ Չեռնովոլը և նրա վարորդ Եվգենի Պավլովը, Կիրովոգրադից վերադառնալիս, Բորիսպոլ-Զոլոտոնոշա ավտոճանապարհի 5 կմ-ում «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենայով բախվել են ԿԱՄԱԶ մակնիշի ավտոմեքենային։ Չեռնովոլի մեքենան բախվել է կցորդով ԿԱՄԱԶ-ին, որը շրջադարձ է կատարել մայրուղու մեջտեղում։ Վյաչեսլավ Չեռնովոլը թաղվել է Կիևի Բայկովո գերեզմանատան կենտրոնական ծառուղում։
Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել 1999 թվականի մարտի 29-ին, հրաժեշտ տալու են եկել ավելի քան 200 հազար մարդ։ Վյաչեսլավ Չեռնովոլի դագաղը ձեռքերի վրա տեղափոխել են Վլադիմիրի տաճարից մինչև Բայկովո գերեզմանատուն։
Մահվան հաջորդ օրը առավոտյան, այն ժամանակվա ներքին գործերի նախարար Յուրի Կրավչենկոն, չսպասելով հետաքննության նախնական արդյունքներին, հայտարարել է, որ ՈՒԺՌ-ի ղեկավարը և նրա վարորդը մահացել են դժբախտ պատահարի հետևանքով և «Վյաչեսլավ Չեռնովոլի նկատմամբ մահափորձի վարկածը, որպես նրա մահվան պատճառ նույնիսկ չի դիտարկվել»։ 2000 թվականին բեռնատարի խցիկում գտնվող գլխավոր վկան (Իվան Շոլոմը) անսպասելիորեն մահացել է սրտի կաթվածից ։
ՈՒԺՌ-ի ներկայացուցիչներն ի սկզբանե իրենց առաջնորդի մահն համարել են քաղաքական սպանություն։ Այնուամենայնիվ, Վյաչեսլավ Չեռնովոլի մահվան գործը փակվել է արդեն 1999 թվականի հունիսին։ Հետաքննությունը վերսկսվել է 2001 թվականի մարտի 27-ին, սակայն շուտով կրկին փակվել է։ 2005 թվականի մարտին Գերագույն ռադայի ՈՒԺՌ-ի պատգամավորները դիմել են Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյին՝ խնդրելով վերսկսել գործի հետաքննությունը։ 2005 թվականի ապրիլի 4-ին այն ժամանակվա գլխավոր դատախազ Սվյատոսլավ Պիսկունի հանձնարարությամբ վերսկսվել են քննչական գործողությունները, հավաքվել են լրացուցիչ նյութեր, սակայն 2005 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Պիսկունի հրաժարականից հետո հետաքննությունը կրկին դադարեցվել է։ 2006 թվականի օգոստոսին այն կրկին վերսկսվել է։
2007 թվականի մարտի 18-ին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը Լեհաստանից ստացել է անկախ փորձաքննության արդյունքները, որոնք հաստատել են վթարի վարկածը ։
Ժողովրդական պատգամավորներ (նախկինում՝ ՈՒԺՌ-ի անդամներ) Յարոսլավ Կենձյորը և Իվան Ստոյկոն հայտարարել են, որ հետաքննության ընթացքում Չոռնովոլի գլխին արձանագրվել են կռփազենքով հարվածի հետքեր։ Տարաս Չեռնովոլը համաձայնել է հոր դիակի արտաշիրիմմանը, որից հետո Գլխավոր դատախազությունը հայտարարել է, որ պաշտպանության տակ է վերցրել նրա հոր գերեզմանը ։
2011 թվականի հունիսի 2-ի գիշերը Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը, նախապես ստանալով նրա որդու համաձայնությունը, արտաշիրիմել է Վյաչեսլավ Չեռնովոլի մարմինը ։
2012 թվականի մարտի 14-ին Կիևի շրջանի Բորիսպոլի դատարանը սկսել է Վյաչեսլավ Չեռնովոլի մահվան գործով դատական ​​նիստը լիարժեք ընթացակարգով և դատաքննությամբ ։
2014 թվականի հունվարի 21-ին Կիևի մարզի Բորիսպոլի միջշրջանային դատարանը փակել է Վյաչեսլավ Չեռնովոլի մահվան գործը՝ այն ճանաչելով դժբախտ պատահար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրականագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կենտրոնական հետախուզական վարչություն
Կենտրոնական հետախուզական վարչություն, ԿՀՎ (Central Intelligence Agency, CIA), ԱՄՆ դաշնային կառավարության արտասահմանյան հետախուզության կենտրոնական ծառայություն։ Կոչված է ողջ աշխարհում ազգային անվտանգության տեղեկատվության հավաքման, մշակման և վերլուծության համար։ Որպես ԱՄՆ հետախուզական համայնքի (IC) անդամ, հաշվետու է Ազգային հետախուզության տնօրենին, ինչպես նաև մասնագիտացված է ԱՄՆ նախագահի և կառավարության համար հետախուզական ծառայություններ մատուցելու մեջ։
Ստեղծվել է 1947 թվականին՝ Ալեն Դալասի կողմից։ ԿՀՎ-ի միջուկն են կազմում 5 վարչությունները՝ թվային նորարարության, վերլուծության, օպերատիվ (հետախուզական միջոցառումների նախապատրաստում), գիտատեխնիկական (ռադիոալիքակալում, օդային և տիեզերական հետախուզություն և այլն) և օժանդակության։ ԿՀՎ տնօրենը նշանակում է նախագահի, և հաստատվում սենատի կողմից։ Գրասենյակը գտնվում է Լենգլի բնակավայրում (Վիրջինիա նահանգ)։
Գործունեության ողջ ընթացքում ԿՀՎ-ն հաճախ է հայտնվել քննադատությունների կիզակետում։ ԿՀՎ-ի նախաձեռնությամբ տարիների ընթացքում կատարվել են փորձարկումներ մարդկանց վրա, արտահերթ արտահանձնումներ, ֆիզիկական բռնությամբ կիրառվել հարցաքննություններ, կազմակերպվել թիրախային սպանություններ, մահափորձեր, ինչպես նաև ֆինանսավորվել և մարզվել են զինյալների խմբեր, որոնք ավելի ուշ վերածվել են դասալիքների  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենտրոնական հետախուզական վարչություն
Միլիարդատերերի ցանկ (2011)
2011 թվականի Forbes ամսագրի տվյալներով միլիարդատերերի ցանկ, մարդկանց ցանկ, որոնց ունեցվածքը գերազանցում է 1 մլրդ դոլարը։
Ընդհանուր միլիարդատերերի քանակը ավելացվել է նախորդ տարվա համեմատ 199 մարդով, դառնալով 1210 մարդ, 55 պետություններից։
Ընդհանուր մասնակիցների կապիտալը կազմում է 4,5 տրիլիոն, որը 1 տրիլիոն դոլարով փոքր է, քան նախորդ տարում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միլիարդատերեր Կատեգորիա:Միլիարդատերեր ըստ ազգության Կատեգորիա:«Ֆորբսի» վարկանիշային աղյուսակներ
Թերևեթ
Թերևեթ, հովիտ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Ճորոխի ավազանում։ Նրա օժանդակ Վերին Կալե գետակի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ
365 օր: Այս օրը
365 օր։ Այս օրը (365 Dni: Ten Dzień), սպասվող ամերիկալեհական էրոտիկ ժանրի ռոմանտիկ դրամա, որի ռեժիսորներն են Բարբարա Բիալովասը և Թոմաս Մանդեսը։ Հանդիսանում է «365 օր» ֆիլմի սիքվելը, ստեղծվել է տրիլոգիայի երկրորդ նովելի՝ «Այս օրը» վեպի հիման վրա, որի հեղինակը Բլանկա Լիպինսկան է, իսկ դերասանական կազմում են Աննա Մարիա Սիքլյուկան, Մագդալենա Լամպարսկան և Միքել Մորոնեն։ Ֆիլմը թողարկվելու է Նեթֆլիքս հարթակով 2022 թվականի ապրիլի 27-ին Լեհաստանում և ԱՄՆ-ում ։
Արտադրություն
Նկարահանումները սկսվել են 2021 թվականի մայիսին, անցկացվել են Իտալիայում և Լեհաստանում, Աննա Մարիա Սիքլյուկան և Մագդալենա Լամպարսկան կրկնել են առաջին ֆիլմի իրենց դերերը ։ Արտադրությունը պաշտոնապես նախատեսված է եղել սկսել 2020 թվականին Սիցիլիայում և Լեհաստանում, բայց այն հետաձգվել է COVID-19 համավարակի պատճառով  ։ 2021 թվականի փետրվարին Միշել Մորոնեն նույնպես հաստատվել է իր դերակատարման համար ։
Թողարկում
«365 օր։ Այս օրը» Լեհաստանում և ԱՄՆ-ում թողարկվելու է 2022 թվականի ապրիլի 27-ին՝ Նեթֆլիքս հարթակով ։
Հաումիա-տիկետիկե
Պատմություն
Հաումիան երկնքի աստված Ռանգիի և երկրի աստված Պապայի զավակն է, ով իր եղբայների հետ (բացի Թաֆիրիմատեայից) որոշել էին բաժանել իրենց ծնողներին։ Քամիների և ամպրոպի ասպված Թաֆիրիմատեան միակ եղբայն էր, ով չէր ցանկանում բաժանել երկիրն ու երկիրը, այդ իսկ պատճառով նա սկսեց հետապնդել Հաումիային՝ ցանկանալով սպանել նրան։ Մայր հողը փրկում է Հաումիային, թաքցնելով իր ներսում։ Ավելի ուշ ռազմի աստված Թումատուենգան նկատեց, որ իր եղբոր՝ Հաումիայի մազերը աճում են հողից խոտի տեսքով։
365 օր: Այս օրը
Սիքվել
Սիքվելի համար նախատեսված են ծրագրեր, վերնագրված է այն որպես «Հաջորդ 265 օր», որը նույնպես հետաձգվել է համավարակի պատճառով ։ 2021 թվականի մայիսին հայտարարվել է, որ 2022 թվականին Նեթֆլիքսը թողարկելու է «Այս օրը» վերնագրով ֆիլմը ։ Մորոնեի, Սիքլյուկայի և Լամպարսկայի վերադարձը նույնպես հաստատվել է ։
Հաումիա-տիկետիկե
Պատմություն
Հաումիա-տիկտիկեն հանդիսանում է իր եղբոր՝ Ռոնգոյի հակադրությունը, ով գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աստվածն է։
365 օր: Այս օրը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր Կատեգորիա:2022 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Լեհական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Լեհերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:21-րդ դարի ֆիլմեր Կատեգորիա:Էրոտիկա Կատեգորիա:2020-ականների ֆիլմեր
Հաումիա-տիկետիկե
Պատմություն
Կան լեգենդի այլ տարբերակներ, որտեղ Հաումիան անտառների աստված Տանեի որդին է, ում անտառները Թաֆիրիմատեան զայրույթից ոչնչացրել էր։
Զիվին (լեռ)
Զիվին, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, նրա հյուսիս֊արևելյան հատվածում, Օլթի քաղաքից մոտ 22 կմ հյուսիս֊արևմուտք, Օլթի գետի և նրա ձախակողմյան վտակներից մեկի ջրբաժանում։ Լանջերն ամբողջապես անտառապատ են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ
Բորիս Բալաբան
Կենսագրություն
1922 թվականին նա որպես դերասան հանդես է եկել Լես Կուրբասի «Բերեզիլ» թատրոնում, աշխատել Կիևում գտնվող նրա ռեժիսորական լաբորատորիայում։ 1926 թվականին թատրոնի հետ տեղափոխվում է Խարկով։ 1925 թվականին նա Մերիմեի «Ժակերիա» ստեղծագործության մեջ խաղացել է Բուֆոնի դերը, իսկ 1927 թվականին` Բոնդարչուկի և Կուբասի «Պրոլոգ» ստեղծագործության մեջ Կուլիկովսկու դերը։ 1931 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է եկել որպես թատրոնի ռեժիսոր «Չորս Չեմբեռլեններ» բեմականացման մեջ։ Մինչև 1934 թվականը «Բերեզիլ»-ի ռեժիսորն էր։ Միևնույն ժամանակ Խարկովի երաժշտական կոմեդիայի ակադեմիական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն էր։ 1933-1934 թվականներին նա այն քչերից էր, որ բացահայտ աջակցել է Կուրբասին` թատրոնի ոչնչացման ժամանակ։ Որոշ ժամանակ նա աշխատել է Լենինգրադում։ 1934-1940 թվականները նա աշխատել է Մոսկվայում, մասնավորապես Փոքր թատրոնում։ Այնուհետև աշխատել է Լվովում։
Ալմաթիում նա նկարահանվել է Սերգեյ Էյզենշտեյնի «Իվան Ահեղ» ֆիլմի երկրորդ սերիայում (խաղալով Իվան Ահեղի երիտասարդ պալատականի դերը)։ 1944-1947 թվականներին եղել է Կիևի օպերետի թատրոնի գլխավոր ռեժիսորը։ 1949 թվականից ի վեր նա աշխատում էր որպես Իվան Ֆրանկոյի անվան Կիևի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսոր։ Թատերական երեկոների և թեմատիկ համերգների կազմակերպիչ էր։
«Բերեզիլ» թատրոնում
1931 — «Չորս Չեմբեռլեններ», հավաքական տեքստ 1932 — «Պլացդարմ» Մ. Իրչան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ
Ալոիս Հիտլեր
Ալոիս Հիտլեր (Alois Hitler), ), մաքսատան ավստրիացի պաշտոնյա, Ադոլֆ Հիտլերի հայրը։
Ծագում
Ալոիս Շիկլգրուբերը ծնվել է 1837 թվականի հունիսի 7-ին Դյոլլերսհայմի մոտ գտնվող Շտրոնես գյուղում 42-ամյա չամուսնացած գեղջկուհի Մարիա Աննա Շիկլգրուբերի ընտանիքում։ Երեխան ստացավ մոր ազգանունը, քանի որ մկրտության մասին փաստաթղթում հոր մասին տողում ոչինչ լրացված չէր և նշված էր «ապօրինածին», այդ ազգանունով նա մնաց մինչև 39 տարեկան։
Երբ Ալոիսը 5 տարեկան էր, մայրը ամուսնանում է ջրաղացպանի ենթավարպետ Յոհան Գեորգ Հիդլերի հետ։ Ամուսնության գրանցման ժամանակ Ալոիսը մնաց մոր ազգանունով և ապօրինածին։ Պաշտոնապես Հիդլերը նրան երբեք չի ճանաչել իր որդի։ Ամուսնությունից 5 տարի անց Մարիա Աննան մահացավ կրծքագեղձի քաղցկեղից, իսկ Յոհան Գեորգ Հիդլերը մահացավ կնոջ մահվանից 10 տարի անց՝ 1857 թվականին։
Այժմ Ալոիսի հայր ընդունված է համարել Յոհան Նեպեմուկ Հյուտտլերին կամ նրա եղբայր Հիդլերին։ Ադոլֆ Հիտլերի մեծ թվով կենսագիրներ, այդ թվում հայտնի պատմաբան, Հիտլերի կենսագրության մասնագետ Վերներ Մազերը, առաջնություն են տալիս Հյուտտլերին ։
Ալոիսի հոր մասին կան նաև այլ տեսակետներ, օրինակ, կարծիք կա, որ կենսաբանորեն Ալոիսի հայր կարող էր լինել հրեա բանկիր Լեոպոլդ Ֆրանկենբերգերի 19-ամյա որդին, որի մոտ Մարիան ինչ-որ ժամանակ սպասուհի է աշխատել, այս փաստը հետագայում թաքցվել է նացիստների կողմից, որպես ֆյուրերի հրեական ծագման ապացույց։ Այլ պատմաբաններ, մասնավորապես, Յան Կերշոուն և Ջոն Թոլանդը, հերքում են այդ վարկածը։ Իսկ Յոահիմ Ֆեստը ուղիղ ասում է, Կլարա Պյոլցլ որ այդ հիմնավորումը չափազանց կասկածելի է ։
Յոհան Նեպոմուկ Հյուտտլերը ապահովված մարդ էր և կյանքի վերջին 35 տարին ապրում էր ռենտայից ստացվող միջոցների հաշվին, նրան էր պատկանում Շպիտելի միակ հյուրանոցը։ Միաժամանակ նա հանդիսանում էր Հիտլերի մոր՝ Կլարա Պյոլցլի պապը։ Այսինքն Ալոիսը 3-րդ անգամ ամուսնացավ իր քրոջ ՝ Յոհաննա Հյուտտլերի դստեր հետ ։
Ալոիսը սկսեց Հիտլեր կոչվել միայն 1876 թվականի հունվարի 6-ից, երբ արդեն 39 տարեկան էր, Հյուտտլեր գրվելու փոխարեն կոչվեց Հիտլեր քահանայի սխալ գրառման պատճառով։ Հայրության ճանաչումն այսքան ուշ տեղի ունեցավ, քանի որ այս գործընթացը Յոհան Նեպոմուկը օրինական կնոջ կենդանի եղած ժամանակ չէր կարող անել։ 40 տարեկանում նա խզեց կապերը մոր ազգականների՝ Շիկլգրուբերների հետ և վերջնակապես դարձավ Հիտլեր ։
Ալոիս Հիտլերի անձը
Հայտնի փիլիսոփա և հոգեբան Էրիխ Ֆրոմի կարծիքով` Ալոիս Հիտլերը ոչ այնքան համակրելի մարդ է եղել, քան իր կին Կլարան։ Չնայած դրան Ֆրոմը նրան անվանում է «կենսախինդ» մարդ, նշում է նրա աշխատասիրությունը, համբերատարությունը և լիբերալիզմը, իսկ նրա հակումը կանանց և ալկոհոլի նկատմամբ համարում է չափավոր։ Չնայած նրա թերություններին, փորձերը Ալոիսին ներկայացնել դաժան բռնապետ և դրանով էլ պատճառաբանել Ադոլֆ Հիտլերի բնավորությունը նրա ծանր մանկությամբ և հոր դաժանությամբ համարվում են ոչ ճշգրիտ ։
Ալոիս Կրտսեր
Ծնվել է մինչ ամուսնությունը Վիեննայում, տնից հեռացել է հոր հետ վեճերի պատճառով, աշխատել սպասավոր, բանտ է ընկել գողության պատճառով, հետո հեռացել Փարիզ, ապա Իռլանդիա, 1920-ական թվականներին վերադարձել է Գերմանիա և Համբուրգում դատապարտվել է բազմակնության պատճառով, ապա տեղափոխվել է Անգլիա։ Երբ Հիտլերը եկավ իշխանության գլուխ, նա որոշեց դրանից օգուտ քաղել. Նա Բեռլինում բացեց «Ալոիս» ռեստորան, սակայն Հիտլերը խստիվ արգելեց այդ անունը իր ներկայությամբ հիշատակել։ 2-րդ աշխարհամարտից հետո նա փոխեց ազգանունը։
Վաղ տարիներ
Մինչև 5 տարի լրանալը նա ապրում էր Շտրոնես գյուղում պապի և մոր հետ։ Մոր ամուսնությունից հետո նա ուղարկվեց Շպիտել գյուղ մոր ամուսնու եղբոր՝ Նեպեմուկ Հյուտտլերի ֆերմա (նա Ալոիսի փաստացի հայրն էր)։
Յոհան Հյուտտլերը նրան վերաբերվում էր սիրով և ջերմությամբ, քանի որ չուներ տոհմի օրինական շարունակող, օրինական ամուսնությունից երեք դուստր ուներ՝ Յոհաննան, Վալբուրգին և Յոզեֆան։
Շպիտելում նա հաճախեց տարրական դպրոց։
1851 թվականից նա Շպիտելում սկսեց կոշկակարություն սովորել իր բարեկամ Լեդերմյուլլերի մոտ, իսկ 1853-1855 թվականներին աշխատում էր կոշկակարի ենթավարպետ Վիեննայում։ 1855 թվականին 18 տարեկան հասակում ծառայության է անցնում կայզերական ֆինանսական պահակությունում։ Համառորեն զբաղվում էր ինքնակրթությամբ։
Կարիերա
1860 թվականին տեղափոխվում է Վելս Լինցի մոտ, որը շատ կարևոր քայլ էր նրա կարիերայի աճի հարցում։ 1861 թվականին պաշտոնի բարձրացում է ստանում և 1862 թվականին տեղափոխվում է Զաալֆելդեն Զալցբուրգի մոտ։ 1864 թվականին հերթական պաշտոնի բարձրացումն է ստանում և տեղափոխվում է Լինց։ Այս բարձրացմանը հետևեց իշխանությունների կողմից նրան աշխատանքի վերցնել մաքսատան ծառայությունում պետական պաշտոնյայի բոլոր արտոնություններով։ Նա շատ արագ բարձրանում էր պաշտոնեական աստիճաններով։ 1870 թվականից աշխատում է 10-րդ դասի «վերահսկողության ասիստենտ»։
1892 թվականի օգոստոսից բարձրացում է ստանում և քանի որ մաքսատան ավագ պաշտոնյայի պաշտոն գյություն չուներ Բրաունաուում, որտեղ նա ապրում էր 21 տարի, նա ստիպված վաճառում է իր տունը Վեռնգատսում և ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Պասսաու։ Հաջորդ տարիների ընթացքում նա ստիպված էր մի քանի անգամ փոխել բնակության վայրը, մինչև որ 1894 թվականի ապրիլի 1-ին վերջնականապես հաստատվեց Լինցում։ 1895 թվականից առողջության պատճառով անցնում է թոշակի, բայց 40-ամյա ստաժի շնորհիվ ստանում է ամբողջական ծավալով թոշակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացիներ Կատեգորիա:Ավստրիացի քաղծառայողներ
Առաջին տիկին
Սկզբնապես «First Lady» տերմինը վերաբերել է ԱՄՆ-ի նախագահի տիկնոջը, բայց հետո տերմինը տարածվել է նաև այլ լեզուներ և հիմա վերաբերում է ցանկացած երկրի նախագահի տիկնոջը։ Որոշ երկրներում տերմինը նաև թարգմանվում է, օրինակ՝ Իսպանիայում «Primera Dama», Ռուսաստանում «Первая Леди», Ֆրանսիայում «Première Dame»։
Պատմություն
ԱՄՆ-ում տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է 1849 թվականին, երբ որ նախագահ Զաքարի Թեյլորը կոչեց «First Lady» 4-րդ նախագահի Ջեյմս Մեդիսոնի կնոջը՝ Դոլլի Մեդիսոնին, նրա պաշտոնական թաղմանը ։ Սակայն առաջին կինը, որին սկսեցին կոչել «Առաջին տիկին» Հերրիեթ Լեյնն է՝ ԱՄՆ-ի 15-րդ նախագահի՝ Ջեյմս Բյքենենի, զարմուհին էր (Բյուքենը եղել է միակ ամուրի ԱՄՆ-ի նախագահ և Սպիտակ տան տիրուհու դերը կատարում էր նրա զարմուհին)։ Բայց միջազգային ճանաչում այս հասկացությունը ստացել է 1877 թվականին։ Այն ժամանակ Մերի Էյմսը իրեն թերթի լրահաղորդման մեջ Ռութերֆորդ Խեյզի իննագուրացիայի մասին օգտագործեց «առաջին տիկին» տերմինը իր կնոջ Լյուսի Ուեբբ Հեյզին, ծայր աստիճան հանրամատչելի ամբողջ ԱՄՆ-ում։
Առաջին տիկինները դիվանագիտական հարաբերություններ են պահպանում այլ երկրների նախագահների տիկինների հետ։ Պաշտոնական այցերի ժամանակ նախագահները կազմակերպում են այսպես կոչված «կանացի ծրագրեր», որտեղ առաջին տիկինները շփվում են։ Որոշ առաջին տիկիններ եռանդուն կերպով խառնվում են երկրի դիվանագիտական գործերին, ամենահայտնի օրինակները - Էլեոնորա Ռուզվելթը և Էվա Պատտերսոնն են։ Հիլլարի Քլինթոնն առաջադրել է իր թեկնածությունը 2008 թվականի ԱՄՆ-ի նախագահի ընտրությունների ժամանակ, սակայն հետո հանել է այն։ Արգենտինայի երկու առաջին տիկինները - Իսաբլ Մարթինես դե Պերոնը և Քրիստինա Ֆերնանդես դե Քիրշները փոխել են իրենց ամուսիններին նրանց նախագահի դիրքում (Խուան Պերոնին և Նեստոր Քիրշներին)։ Կարելի է նշել, որ Իսաբել Պերոնը դարձել է աշխարհի առաջին կին-նախագահը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Դիվանագիտություն Կատեգորիա:Կանայք Կատեգորիա:Նախագահների ամուսիններ Կատեգորիա:Պետությունների ղեկավարների ամուսիններ Կատեգորիա:Քաղաքականություն Կատեգորիա:Առաջին տիկիններ Կատեգորիա:Տիտղոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչների ամուսիններ Կատեգորիա:Կառավարության մասնագիտություններ Կատեգորիա:Նախագահներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ
Բեռլինի հաղորդակցության թանգարան
Բեռլինի հաղորդակցության թանգարան (Museum für Kommunikation Berlin), Գերմանիայի փոստի ու հեռահաղորդակցության թանգարանային դաշնային ֆոնդի հաստատությունը։ Գտնվում է բեռլինյան Միտտե թաղամասում, Կայսերական փոստի նախկին թանգարանի շենքում, Լայպցիգի և Մաուէրշտրասսե փողոցների հատման կետում։ 1977 թվականից թանգարանի շենքը Բեռլինի ճարտարապետական հուշարձան է։
Պատմություն
Բեռլինի հեռահաղորդակցության թանգարանի նախորդ` Փոստի կայսերական թանգարանը հիմնադրվել է Գերմանական կայսրության գեներալ-փոստապետ Հենրիխ ֆոն Ստեֆանի կողմից` դառնալով աշխարհում տեխնիկայի պատմության առաջին թանգարաններից մեկը, որպեսզի «ցուցադրի տրանսպորտի զարգացումը սկսած Հին աշխարհից մինչև Նորագույն ժամանակները» ։ Լայպցիգի փողոցի շենքն ըստ ճարտարապետ Կառլ Շվատլոյի կառուցվել է 1871-1874 թվականներին, Կայսրեական փոստատանը կից, որում տեղակայվել է թանգարանային հավաքածուն։ Շինության բացման առթիվ Վիլհելմ II կայսրը դրա մասին ասել է. «Լավ է։ Մաքուր ու պարզապես արժանապատիվ ոճ» ։ 1893-1897 թվականներին շինությունը վերակառուցվել է որպես թանգարան` ըստ ճարտարապետներ Էռնստ Խակեի, Օտտո Տեխովի և Ֆրանց Արենսի նախագծի։
1895 թվականին գլխավոր մուտքի մոտ, տանիքի տակ տեղակայվել է հսկաների վեցմետրանոց խմբային արձան, որը պահում է Երկիր մոլորակը։ Աշխատանքը Էռնստ Վենկինն է և կոչված է խորհրդանշել փոստի ու հեռահաղորդակցությունների համընդհանուր նշանակությունը։ Սրալեզու բեռլինցիները շուտով շենքին հեգնական անվանում են տվել` կոչելով այն «Փոստային Կոլիզեյ» և «Ստեփանի կրկես» ։
Համաշխարհային երկու պատերազմների ժամանակ թանգարանը փակ է եղել։ Շինությունը լրջորեն տուժել է Բեռլինի` դաշնակիցների կողմից ռմբակոծոթյունից, որն սկսվել է 1943 թվականին, և, հատկապես 1945 թվականի ապրիլին, Բեռլինի ճակատամարտի փողոցային կռիվների ընթացքում։ Պատերազմից հետո շենքը մնացել է Բեռլինի` խորհրդային շրջափակման մասում, այնուհետև` Արևելյան Բեռլինում։ Թանգարանային ցուցանմուշների մի մասը, որոնք մնացել էին ԳԴՀ-ում, պահվել են Մայնի Ֆրանկֆուրտում, առանձին թանգարանում, ներկայումս` Ֆրանկֆուրտի հաղորդակցության թանգարան, որը բացվել է 1958 թվականին։ Լայպցիգի փողոցում վերականգնված թանգարանը, որը կրում էր Փոստային թանգարան անվանումը և ուներ փոստային գործին, հեռագրերին, ռադիոյին և հեռուստատեսությանը նվիրված մշտական ցուցադրություն, բացվել է 1960 թվականի ապրիլին։ 1964 թվականին թանգարանում բացվել է փոստային դրոշմանիշների մշտական ցուցադրություն։ Բեռլինի 750-ամյակի նախօրեին, 1987 թվականին նախատեսվում էր թանգարանի ամբողջական վերանորոգումը, որն ավարտին է հասցվել միայն 1990 թվականին, Բեռլինի պատի անկումից հետո։
1992 թվականին Henze & Vahjen ճարտարապետական գրասենյակը պատվեր է ստացել վերակառուցել թանգարանի շենքը` համաձայն ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության նորմերի։ 60 միլիոն գերմանական մարկ արժեցող վերակառուցման աշխատանքն ավարտին է հասցվել 1997 թվականի օգոստոսին։ Հաղորդակցության վերակառուցված թանգարանն իր դռները բացել է այցելուների համար 2000 թվականի մարտի 17-ին, դաշնային նախագահ Յոհաննես Ռաուի մասնակցությամբ կազմակերպված տոնակատարությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բեռլինի թանգարաններ Կատեգորիա:Բեռլինի շենքեր և կառույցներ
Աչքով տալ
Աչքով տալ կամ վատ աչք, շատ ազգերի մոտ տարածված սնահավատություն՝ որոշ մարդկանց հայացքների կամ որոշ հանգամանքների չարամիտ ազդեցության մասին։ Աչքով տալու պատճառով իբրև մարդիկ, կենդանիները հիվանդանում են, ծառերը չորանում են, անհաջողություն է պատահում։ Աչքով տալուց հատկապես վախենում էին ծննդաբերության և հարսանիքների ժամանակ, ինչո՞ւ է հարսը քող կրում, որոշ բնակավայրերում ծննդաբերող կնոջը թաքցնում էին կամ փակում էին նորապսակներին ուռկանով ։ Հոգեկան շեղումների ախտորոշիչ և վիճակագրական ձեռնարկում աչքով տալը դասվում է մշակույթով պայմանավորված համախտանիշների շարքին, տարածված միջերկրածովային և աշխարհի այլ մշակույթներում։ Նկարագրվում են բնորոշ ախտանիշներ՝ լաց, առանց որևէ ակնհայտ պատճառի, ընդհատվող քուն, լուծ, փսխում և տենդ երեխաների մոտ (երբեմն նաև մեծահասակների մոտ) ։
Ինչպես մնացյալ սնահավատությունները, հավատն աչքով տալու նկատմամբ մոգական մտածողության ամենատարածված դրսևորումներից մեկն է։ Աչքով տալու անվանումները նման են տարբեր ժողովուրդների մոտ, չնայած դա միշտ չէ այդպես, օրինակ, անգլոլեզու ջինկիս ազգի մոտ։
Ըստ երևույթին սնահավատության մոտակա աղբյուրը գտնվում է նախնադարյան դիցաբանության մեջ, որը տեսնում էր դիվային ուժերի ներկայությունը յուրաքանչյուր մարդու մեջ, ինչպես նաև որոշ անհասկանալի իրական երևույթների մեջ( ներշնչանք, հիպնոս)։ Գերմանական առասպելներում խիտ հոնքերով մարդը հայացքով սպանում է թշնամուն, սատանան թիթեռի տեսքով թռչում է նրա հոնքերից և մահ առաջացնում։
Ճապոնական դիցաբանության մեջ նման հասկացությունը կոչվում է իկիրյո։
Ա. Ն. Աֆանասևը հավատն աչքով տալու նկատմանբ բացատրում է արևի և կայծակի պաշտամունքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոգություն Կատեգորիա:Օկուլտականություն Կատեգորիա:Սնահավատություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ Կատեգորիա:Մոգական մտածողություն
Էնդերեսովա
Էնդերեսովա, գետահովիտ (դաշտ) Հայկական լեռնաշխարհում, Արածանիի աջակողմյան վտակ Լեչեգ֊Քղի֊Փերի գետի վերին հոսանքի եռանկյունաձև շրջանում։ Ն․ Ադոնցի կարծիքով, հնում այստեղ է գտնվել Արտալես ամրոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դիարբերքիրի մարզի հարթավայրեր
Ռիկարդո Լաոս
Կենսագրություն
1961 թվականին անդամագրվել է Ռադիկալ կուսակցությանը, 70-ականներին լքելէ այդ կուսակցությունը և իրեն հռչակել «անկախ ձախակոմյա»։
1973 թվականի Չիլիի պետական հեղաշրջումից անմիջապես հետո նա և իր ընտանիքը աքսորվել են Բուենոս Այրես, Արգենտինա, որտեղ նա ստանձնել է Լատինական Ամերիկայի սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետի (FLACSO) գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։ Նա մեկ տարով տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ դարձաել է Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի հրավիրյալ պրոֆեսոր։ 1975 թվականին աշխատել է որպես ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի խորհրդատու։ 1978 թվականին Չիլի վերադառնալուց հետո աշխատել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամում։
1980-ականների կեսերին Լաոսը դարձել է դեմոկրատական ​​ընդդիմության՝ Հանուն ժողովրդավարության կուսակցությունների կոալիցիայի (KPD, Concertación) առաջնորդը, բայց 1990 թվականին նա հրաժարվել է իր պաշտոնից։ 1990-ականներին նա աշխատել է տարբեր կառույցներում։
1990-1992 թվականներին եղել է Չիլիի կրթության նախարար, 1994 թվականի մարտի 11-ից մինչև 1998 թվականը՝ հանրային աշխատանքների նախարար, 2000 թվականի մարտի 11-ից մինչև 2006 թվականի մարտի 11-ը՝ Չիլիի 33-րդ նախագահը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրաունի համալսարանի դասախոսներ
Քսանանիստ (իկոսաեդր)
Իկոսաեդր (հունարենից ico՝ քսան և hedra՝ նիստ), կանոնական ուռուցիկ բազմանիստ, որը կազմված է 20 կանոնավոր եռանկյուններից։ 12 գագաթներից յուրաքանչյուրը գագաթ է հանդիսանում 5 հավասարակողմ եռանկյունների համար, այդ իսկ պատճառով գագաթի անկյուննների գումարը 300 է։ Իկոսաեդրն ունի 30 կող։ Ինչպես այլ կանոնական բազմանիստերը իկոսաեդրի կողերը ևս ունեն հավասար երկարություններ, իսկ նիստերը՝ հավասար մակերեսներ։ Իկոսաեդրն ունի 15 համաչափության առանցք, որոնցից յուրաքանչյուրն անցնւում է հակադիր զուգահեռ կողերի միջնակետերով։ Համաչափության առանցքների հատման կետը հանդիսանում է նրա համաչափության կենտրոն։
Իկոսաեդրի փռվածքը
Համաչափության հարթությունները նույնպես 15-ն են։ Համաչափության հարթություններն անցնում են նույն հարթության մեջ գտնվով 4 գագաթներով և հակադիր զուգահեռ կողերի միջնակետերով։
Մակերես՝ S, ծավալ V կող a,
Մակերես՝
Ծավալ՝
Արտագծյալ շրջանագծի շառավիղ՝
Ներգծյալ շրջանագծի շառավիղ՝
Իկոսաեդրը քիմիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
«Բնությունը խոսում է մաթեմատիկայի լեզվով. Այդ լեզվի տառերն են շրջանագծերը, եռանկյունները և այլ մաթեմատիկական պատկերները»։ (Գալիլեո Գալիլեյ) Բնության մեջ հանդիպում են օբյեկտներ, որոնցում առկա է համաչափության 3-րդ աստիճանը։ Հայտնի են, օրինակ, վիրուսներ, որոնց պարկիկը (կլաստեր) ունի իկոսաեդրի ձև։ Ֆուլերենի հայտնագործությունը, որի մոլեկուլը С60 բանաձևն ունի, նույնպես օժտված է համաչափության այդ տիպով, հետաքրքրություն առաջացրեց նմանատիպ օբյեկտների նկատմամբ։ Հուբերտը աշխատակիցների հետ (H.Hubert ; Արիզոնայի համալսարան, ԱՄՆ) B6O բյուրեղներ սինթեզեցին՝ B-ի և B2O3 –ի խառնուրդից, որը դիմակայում 1700oС ճնշմանը և 4-5, 5 ՀՊա ճնշմանը 30 րոպե։ Ստացված բորի սուբօքսիդը ունի ռոմբոեդրիկ բյուրեղացանց, որի գագաթի հարթ անկյուններից մեկը 63.1o է ։ Այդ արժեքը շատ մոտ 63.4oանկյան մեծությանը, որն անհրաժեշտ է, որպեսզի 20 տետրաեդրերից հնարավոր լինի հավաքել մեկ կանոնական իկոսաեդր։ Առաջնային իկոսաեդրերը կարող են խմբավորվել ավելի մեծ կլաստերներում. կենտրոնական իկոսաեդրը շրջափակված է 12 նույնպիսի մասերով, որոնց կենտրոնները գտնվում են ավելի խոշոր երկրորդ կարգի իկոսաեդրի գագաթներում։ Նման գերկլաստերում ատոմների թիվը կարող է հասնել շատ մեծ թվերի։ Իկոսաեդրական կլաստերն ունի գրեթե 15 մկմ չափեր։ Սինթեզի արդյունքում առաջացած այդ արտադրանքը չի կարող մոնոբյուրեղ համարվել, քանի որ չունի ժամանակահատվածային բյուրեղային ցանց։ Քիչ կայունությունը նման ամրության դեպքում՝ ալմաստի ամրությանը մոտիկ, և բարձր քիմիական կայունությունը, դրանց դարձնում են հեռանկարային տեխնիկական նոր նյութերի ստեղծման համար։
Իկոսաեդրը կենսաբանությունում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Պլատոնային մարմինների շրաջանում Իկոսաեդրի բացառիկությունից օգտվեցին վիրուսները։ Այստեղ խնդիրը գենետիկական ինֆորմացիայի խնայողության մեջ է։ Դուք կարող եք հարցնել. « Իսկ ինչու՞ կանոնավոր բազմանկյուն։ Եվ ինչու՞ հենց իկոսաեդր»։ Վիրուսային մասնիկը պետք է տանտեր բջջին շրջել հակառակ ուղղությամբ, այն պիտի ստիպի վարակված բջջին սինթեզել բազմաթիվ ֆերմենտներ և տարբեր մոլեկուլներ՝ նոր վիրուսային մասնիկներ սինթեզելու համար անհրաժեշտ։ Բոլոր այդ ֆերմենտները պիտի կոդավորվեն վիրուսային նուկլեինաթթվի մեջ։ Սակայն քանակն այստեղ սահմանափակ է։ Դրա համար էլ վիրուսի նուկլեինաթթվի մեջ սեփական սպիտակուցների կոդավորման համար հատկացված տարածքը շատ փոքր է։ Ի՞նչ է անում վիրուսը։ Այն շատ անգամ օգտագործում է նուկլեինաթթվի նույն տարածքը մեծ քանակությամբ ստանդարտ մոլեկուլների սինթեզի համար։ Արդյունքում տեղի է ունենում գենետիկական ինֆորմացիայի առավելագույն խնայողություն։ Իկոսաեդրական վիրուս Վիրուսներն այդպես են լուծում դժվարին խնդիրը՝ գտնել մարմին շատ փոքր մակերեսի վրա, տրված խտությամբ, ինչպես նաև միանման ու հասարակ մարմիններից բաղկացած։ Վիրուսները բոլոր օրգանիզմներից ամենափոքրն են և այնքան հասարակ են, որ մինչև հիմա պարզ չէ դասել նրանց կենդանի՞ բնությանը, թե՞ անկենդան։ Հենց այդ վիրուսներն էլ կարողացան լուծել երկրաչափական խնդիրը, որը մարդկանցից 2 հազարամյակ էր պահանջել։ Բոլոր, այսպես ասած, «սֆերային վիրուսները»՝ նրանց թվում այնպիսի բարդ, ինչպե պոլիոմելիտը, իրենցից ներկայացնում են իկոսեադրեր, այլ ոչ թե սֆերաներ, ինչպես մտածում էին նախկինում։ Նուկլեինաթթվից ու սպիտակուցից ստացված վիրուսները կարող են լինել պինդ ցուպիկանման կամ ճկուն զսպանականման, ավելի ճիշտ ճշմարիտ քսանանկյուն կամ իկոսեադր։ Կան վիրուսներ, որոնք բազմանում են կենդանիների օրգանիզմներում, մյուսները բույսերի մեջ, երրորդները միկրոբներում են զարգանում, սակայն իկոսեադրի ձևով նրանք հանդիպում են նշված բոլոր դեպքերում։
Ադենովիրուսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Իկոսաեդրի տեսք ունեցող ադենովիրուս Ադենովիրուսների կազմը նույնպես ունի իկոսեադրի ձև։ Ադենովիրուսսները (հունարենից aden – երկաթ և վիրուսներ ), ԴՆԹ պարունակող վիրուսների ընտանիք են, որոնք մարդկանց ու կենդանիների մոտ առաջացնում են ադենավիրուսային հիվանդություններ։
Կատվի պանլեյկոպենիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Կատվի պանլեյկոպենիայի վիրուսը պատկանում է պարնային վիրուսների ընտանիքին։ Մարդու մոտ տարածված հիվանդություննեի շարքում մոտիկ տարածիչներ չունի:Վիրուսը սֆերային քսանանկյուն է՝ իկոսեադր, որի փոքր չափը մոտավորապես 20նմ է, հասարակ իր կառուցվածքով, չունի արտաքին թաղանթ։ Վիրուսը շատ կայուն է, օրգանիիզմից դուրս կարող է գոյատևել ամիսներ ու տարիներ։
Հեպատիտ B-ի վիրուս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հեպատիտ B-ի վիրուս. Հեպատիտ B-ի հիմնական խթանիչը հեպատնովիրուսների ընտանիքի ներկայացուցիչ է։ Այդ ընտանիքը իր մեձ ներառում է հեպատոտրոպային վիրուսներ, որը բնորոշ է խլուրդներին, բադերին, սկյուռիկներին։ ՀԲ-ի վիրուսը իր մեջ ԴՆԹ է պարունակում։ Այն իրենից ներկայացնում է 42-47 դիամետր ունեցող մասնիկ, բաղկացած է նուկլեոիդի կենտրոնից, որն էլ ունի 28նմ դիամետր ունեցող իկոսեադրի ձև, որի ներսում էլ գտնվում է ԴՆԹ-ն, սպիտակուցը և ԴՆԹ-պոլիմերազի ֆերմենտը։
Զիարեթ (լեռ, Արդահան)
Զիարեթ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Կարսի սարահարթում, Արդահան քաղաքից մոտ 25 կմ հարավ–արևմուտք, Կուր գետի վերին հոսանքի շրջանում, սրա ձախ ափին։ Բարձրությունը 2100 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ
Բարեկամավանի հեթանոսական դամբարան
Բարեկամավանի հեթանոսական դամբարան (ավելի հայտնի է որպես «Բարձրյալ Խաչ» տաճար), հեթանոսական, հետագայում՝ քրիստոնեականի վերածված դամբարան Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Բարեկամավան գյուղի դիմացի բարձունքում, Նոյեմբերյան քաղաքից 33 կմ հեռավորությամբ։
Այժմ հուշարձանը կոչվում է Բարձրյալ Խաչ։ Դամբարանը նախաքրիստոնեական շրջանի բազմանիստ աշտարակաձև դամբարան է։ Միջնադարում կոթողը ՙքրիստոնեական է դարձել՚. լուսամուտին խաչ է ագուցվել, ներսում, որպես բեմի սեղան, կանգնեցվել է խաչքար, և դամբարանը վերածվել է մատուռի։ Սակայն ժողովրդի հիշողության մեջ պահպանվում է կառույցի հեթանոսական ծագումը։ Դրա վկայություն է այն, որ դամբարանի կողքի ծառին մարդիկ, ի նշան հավատի, այժմ էլ տարբեր գույնի կտորների ծվեններ են կապում։
Նկարագրություն
Կառուցվել է սրբատաշ կաթնագույն կրաքարով, 5-6-րդ դարերում՝ որպես դամբարան։ Կոթողն ունի 5.5 մետր տրամագիծ և նույնքան էլ բարձրություն, որի 15 նիստերից պահպանվել են 10։ Ունի մեկ մուտք արևմուտքից և մեկ պատուհան՝ հյուսիսից։ Միջնադարում արևելյան լուսամուտին խաչաձև բացվածքով սալ է ագուցվել և ներսում որպես բեմի սեղան խաչքարի բեկոր կանգնեցվել, որով դամբարանը վերածվել է մատուռի (այժմ՝ հայտնի ուխտատեղի)։ Բարձրյալ խաչը ունի հայկական միջնադարյան ճարտարապետության համար եզակի ծավալատարածական հորինվածք և հարդարանք։ Ներսից գլանաձև է, դրսից՝ 14-նիստանի, կիսագնդաձև գմբեթով ավարտվող աշտարակաձև ծավալով, ունի սալահատակված հատակ։
Քիվը բաղկացած է տարբեր կենդանիների՝ ցուլի, խոյի, շան, եղջերուի, վարազի բարձրաքանդակներից, որոնք ընդմիջվում են ականթի ու ծաղկեշղթայի զարդաքանդակներով։ Քիվի տարբեր կենդանիների գլխաքանդակները կապվում են բազմաստվածության հետ։ Ընդհանուր հորինվածքն ու քիվը բնորոշ են անտիկ արվեստին, որի շնորհիվ նախաքրիստոնեական ճարտարապետության ու քանդակագործության ձևերի կիրառման ինքնատիպ և բացառիկ նմուշ է։
Վերանորոգում
Բարեկամավանի դպրոցի պատմության ուսուցիչ Յուրա Չիթչյանը ասում է, որ մինչև նորոգումը հուշարձանը կիսականգուն վիճակում էր, միայն հարավային կողմն էր քանդված։ 1990 թ. վերանորոգման նպատակով կառույցը քանդել են, սակայն սահմանագոտում սկսված կռիվները խանգարել են վերանորոգում սկսելուն։
2004-2005 թթ. նորոգումից հետո, Նոր շարերը մի տեղում պատից ակնհայտորեն դուրս են ընկել, ուրիշ տեղերում՝ մեծ չափով ներս ընկել։