cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քաղաք
Արաբական տիպի քաղաքներ
Արաբական տիպի քաղաքները տարածված են Հարավարևմտյան Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Այս տիպի քաղաքներն ունեն բավական խիտ կառուցապատված հին միջուկ (կենտրոն), վերջին տասնամյակներին կառուցապաված ու եվրոպական քաղաքներ հիշեցնող թաղամասեր, ծայրամասային գոտի, որտեղ չքավորական թաղամասերն են։
Աֆրիկյան տիպի քաղաքներ
Աֆրիկյան տիպի քաղաքներ են Կենտրոնական և Հարավային Աֆրիկայի քաղաքները, որոնք իսկական գյուղեր են՝ հաճախ մերձակա հողամասերով, բարեկարգման ցածր աստիճանով։ Սակայն կենտրոնները լրիվ հակառակ են՝ լավ բարեկարգված և կառուցապատված բարձրահարկ շենքերով։
Լատինաամերիկյան տիպի քաղաքներ
Լատինաամերիկյան տիպի քաղաքներում գաղութային տիրապետության ժամանակ կառուցված հին թաղամասերի հարևանությամբ կան լավ հատակագծված ու բարեկարգված նոր թաղամասեր՝ բազմահարկ շենքերով։ Այս քաղաքների ծայրամասերը, ինչպես՝ արաբականներինը, զբաղեցնում են չքավորների թաղամասերը։ Քաղաքներ՝
Աղբյուրներ
* Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր ըստ տեսակի Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
(8756) Մոլիսիմա
(8756) Մոլիսիմա (Mollissima), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,205901 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7301 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6817 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2096,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171703 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,66° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Սեն Վիկտոր (Կանտալի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 108 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.53 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 430 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 110 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 16 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 58 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 40-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,0 %։ 40 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (21 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (2 տղամարդ և 3 կին)։ 18 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
(321) Ֆլորենտինա
(321) Ֆլորենտինա (Florentina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1891 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,886114 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7597 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0125 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1790,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201017 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,59° անկյուն։
Ֆլորենտինա աստերոիդը պատկանում է Կորոնիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 300 անդամներ։ Բավականին անսովոր է հանդիսանում այն փաստը, որ այս ընտանիքի անդամները շարժվում են գործնականորեն մի ուղեծրով ։
Էնկամպ
Էնկամպ (Encamp), Անդորրայի 7 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է Անդորրայի արևելյան մասում։ Քաղաքում գործում է Էնկամպ ֆուտբոլային ակումբը, որը Անդորրայի երկակի չեմպիոն է դարձել։ Շրջանի բնակչության մեծամասնությունը խոսում է կատալաներեն։ 2012 թ-ի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 12051 մարդ, իսկ տարածքը՝ 84 կմ²։ Այն իր մեծությամբ երրորդ շրջանն է Անդորրայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անդորրայի վարչական բաժանում
(321) Ֆլորենտինա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Կորոնիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1891 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սրտամկանի սնուցախանգարում
Սրտամկանի սնուցախանգարում, միոկարդիոդիստրոֆիա (միո․․․, καρδία` սիրտ և δυατροφή` սնուցախանգարում), կարդիոմիոպաթիա, սրտամկանի ոչ բորբոքային բնույթի ախտահարումներ, որոնց հիմքում ընկած է սրտամկանի նյութափոխանակության խանգարումը։
Բուժում
Հիմնական պատճառի վերացում, սրտամկանի նյութափոխանակության պրոցեսները կարգավորող դեղամիջոցներ։
Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ
Մոլային զանգված
Մոլային զանգված, նյութի մեկ մոլի զանգվածը։ Արտահայտվում է Ավոգադրոյի հաստատունի միջոցով։ Եթե տվյալ նյութի մոլեկուլի զանգվածը m1 է, իսկ մեկ մոլում մոլեկուլների թիվը՝ NA, ապա մոլային զանգվածը՝
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան, (ավելի հաճախ անվանվում է Չեմպիոնների լիգա կամ պատմականորեն Եվրոպական գավաթ), ամենամյա ֆուտբոլային մրցաշար է, որի կազմակերպիչն է ՈՒԵՖԱ-ն սկսած 1955 թվականին, մրցաշրջանին մասնակցում են լավագույն եվրոպական ակումբները։ Մինչև 1992 թվականը պաշտոնապես կոչվել է Եվրոպական չեմպիոն ակումբների գավաթ, բայց հայտնի էր որպես Եվրոպական գավաթ կամ Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթ։ Մրցաշարը խմբային փուլ չուներ և երկու խաղերի արդյունքով պարտվող թիմը դուրս էր մնում այդ տարվա մրցաշրջանից։ Մրցաշրջանին մասնակցում էին միայն եվրոպական երկրների չեմպիոնները։
Մոլային զանգված
M=m1NA (1.4)
Միավորների ՄՀ-ում մոլային զանգվածի միավորը, համաձայն (1.4) սահմանման, 1 կգ/մոլ-ն է։ m1 զանգվածը, կարելի է արտահայտել Mr հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի միջոցով, ուստի՝ մոլային զանգվածը՝
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
1990-ականներից մրցաշարում ներմուծվեց խմբային փուլ, ինչը նշանակում էր, որ ժամանակակից ֆուտբոլիստները հնարավորություն ունեցան ավելի շատ գոլի հեղինակ դառնալ։
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
2017 թվականի հունիսի 04-ի դրությամբ ։
Մոլային զանգված
M=Mr գ/մոլ (1.5)
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
1. Կրիշտիանու Ռոնալդուն նաև խաղացել է որակավորման փուլում Սպրորտինգի կազմում
Մոլային զանգված
Նյութի քանակը մոլեկուլային ֆիզիկայի հիմնական հասկացություններից է։ Այն չպետք է շփոթել նյութի զանգվածի հետ։ Կապը նյութի m զանգվածի և \nu նյութի քանակի միջև տրվում է հետևյալ բանաձևով՝
m= m1N=m1NAn (1.6)
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
2. Ֆեռնանդո Մորիենտեսը նաև խաղացել է Մարսելի Օլիմպիկում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
Մոլային զանգված
Նկատի ունենալով (1.4) բանաձևը՝ կստանանք կապը նյութի զանգվածի նյութի մոլային զանգվածի միջև՝
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
3. Սամուել Էտո'ոն նաև խաղացել է Ռեալ Մադրիդի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
Մոլային զանգված
։
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
4. Պատրիկ Կլյուվերտը նաև խաղավել է ՊՍՎ Էյնդհովենում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
Մոլային զանգված
Որոշ նյութերի և խառնուրդների մոլային զանգվածները
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
5. Ռիվալդոն նաև գոլ է խփել որակավորման փուլում ԱԷԿ-ի կազմում։
Մոլային զանգված
Գրականություն
Քիմիայի 11-րդ դասարանի դասագիրք
Կատեգորիա:Նյութի քանակ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուների ցանկ
Բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուները (չհաշված որակավորման փուլերը)
6. Ռոբին վան Պերսին նաև խաղացել է Ֆեյենորդի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
7. Յարի Լիտմանենը նաև խաղացել է Բարսելոնայի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
8. Ֆրենկ Լեմպարդը նաև խաղացել է Մանչեսթեր Սիթիի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
9. Կլաուդիո Պիզարոն նաև խաղացել է Չելսիի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
10. Նիկոլա Անելկան նաև խաղացել է Ֆեներբախչեյի կազմում, բայց գոլի հեղինակ չի դարձել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Ֆուտբոլ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
Զորավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Զորավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 23 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
BigBlueButton
BigBlueButton տեսակոնֆերանսների անցկացման բաց ծրագրային ապահովում։ Համակարգը նախատեսված է առաջին հերթին հեռավար ուսուցման համար։ BigBlueButton անվանումը բխում է առաջնային հայեցակարգից, ըստ որի տեսակոնֆերանսի սկիզբը պետք է լինի հնարավորինս պարզ, ինչպես փոխաբերական մեծ կապույտ կոճակի սեղմումը .։
Հնարավորություններ
Չնայած բաղադրիչները բաց սկզբնաղբյուրի կոդով են, BigBlueButton–ի հաճախորդը կախված է Adobe Flash հարթակի համար զննարկիչի ընդլայնումից։ BigBlueButton Server-ը գործում է Ուբունտու 10.04 32-բիթանոց կամ 64-բիթանոց տարբերակով և կարող է տեղադրվել ինչպես սկզբնաղբյուրի կոդից, այնպես էլ  Ուբունտու փաթեթներից։ BigBlueButton-ը կարող է բեռնված լինել որպես վիրտուալ մեքենայի (VM) օրինակ, որը կատարվում է  VMware Player-ում` ինչպես ОС Windows-ի, այնպես էլ Յունիքս-ով աշխատող համակարգիչների վրա։ Հնարավոր է նաև գործարկել VMWare Fusion–ում Մաք ՕԷս–ի վրա ։ BigBlueButton–ի սերվերը կարող է աշխատել նաև ամպային միջավայրում, ինչպիսին է Amazon EC2-ը, երբ տեղադրվում է Ուբունտու10.04 32-բիթանոց կամ 64-բիթանոց տարբերակը։
Կառուցվածք
OpenMeetings-ի նման BigBlueButton-ը օգտագործում է սկզբնաղբյուր բաց կոդով red5 մեդիասերվեր, որը Adobe Flash Media Server-ի բաց իրականացումն է՝ իրական ժամանակում նրա աշխատանքին աջակցելու համար ։
Պատմություն
Նախագիծն սկսվել է 2007 թվականին Կարլթոնի համալսարանում, որը ներդնում է տեխնոլոգիական նորարարական ծրագրեր ։ Առաջին տարբերակը գրվել է Ռիչարդ Ալամի կողմից (ի սկզբանե կոչվում էր Blindside նախագիծ)՝ Թոնի Բեյլեթթի ղեկավարությամբ ։ 2009 թվականին Ռիչարդ Ալամը, Դենիս Զգոնջանինը և Ֆրեդ Դիքսոնը վերբեռնեցին BigBlueButton–ի կոդը Google Code–ի հոստինգ նախագծում և ձևավորեցին Blindside ցանցեր։ Ընկերությունը անց է կացնում բաց աղբյուրների ավանդական բիզնես–մոդելը՝ ապահովելով վճարովի աջակցություն և ծառայություններ BigBlueButton–ի համայնքի համար ։ 2010 թվականին հիմնական նախագծողները ավելացրին շնորհանդեսների գրատախտակ՝ բեռնված շնորհանդեսների համար։ Ջերեմի Թոմերսոնը ավելացրեց կիրառական ծրագրավորման ինտերֆեյս (API), որը հետագայում BigBlueButton համայնքն օգտագործեց с Sakai, ՎորդՊրես, Moodleпозднее, Moodle 2.0, Ջումլա, Redmine, Դրուփալ, TikiWiki CMS Groupware, Foswiki, и LAMS. ինտեգրման համար։ Google-ը ընդունեց BigBlueButton-ը 1.9 կամ 2010 Google Summer of Code շրջանակում։ Ուրիշների ներդրումները խրախուսելու համար սկզբնաղբյուրի հիմնական մշակողները Google Code-ից անցան GitHub ։ Ծրագիրը հայտարարեց, որ BigBlueButton անկախ հիմնադրամը ոչ թե շահույթ, այլ հետագա զարգացումը վերահսկելու մտադրության ունի ։ 2011 թվականին խոշոր ծրագրավորողները հայտարարեցին  BigBlueButton 0.80-ում տեսակոնֆերանսների (տեսանյութ, ձայն, զրուցարան)  ձայնագրման և նվագարկման հնարավորությունների ավելացման մասին ։ 2012-ին հրապարակվեց տեսակոնֆերանսների սերվերը՝ BigBlueButton 0.80. : Աշխատանքներ են տարվում 0.81 տարբերակի վրա, որը հնարավորություն կտա շնորհանդեսների շրջանակում ձայնագրելու և ցուցադրելու բոլոր գործողությունները՝ բոլոր տեսախցիկների հետ միասին։ BigBlueButton անվանումը բխում է սկղբնական հայեցակարգից, որ տեսակոնֆերանսի սկիզբը պետք է լինի նույնքան պարզ, որքան փոխաբերական մեծ կապույտ կոճակի սեղմումը ։ Ըստ ծրագրավորողների՝ BigBlueButton 0.81-ում կավելացվի վարողի վահանակում ձայնագրման և դադարի հնարավորություն։ Դա հնարավորություն կտա դադարեցնելու վեբինարի ձայնագրությունը ընդմիջման ընթացքում, բայց չի դադարեցնի վեբինարը՝ դրանով իսկ մասնակիցներին ոչ պաշտոնապես հաղորդակցվելու հնարավորություն ընձեռելով։ Ընդմիջման ավարտից հետո ձայնագրությունը կարող է վերսկսվել։ Այս մասին ապրիլի 18-ին հայտնեցին BigBlueButton–ի ծրագրավորողները։ Նրանք նաև հայտարարեցին, որ հիմա ձայնագրվելու են ոչ միայն գրատախտակն ու զրուցարանը, այլև վեբինարի այլ տարածքներ։
Կիրառման փորձառություն
Չնայած BigBlueButton-ի օգտագործման պարզությանը՝ ինտերնետի ռուսալեզու հատվածում օգտագործման փորձի նկարագրություն գտնելը շատ դժվար է։ Բայց տարբեր աղբյուրներից հայտնի է, որ գործնական ոլորտում կա BigBlueButton-ի կիրառման դրական փորձ։ Մեծ առավելությունը ձեռնարկության կարիքներին ծրագիրը հարմարեցնելու համապատասխան ունակությունն է ։ BigBlueButton-ի կիրառությունը քիչ է տարածված կրթական միջավայրում։ Չնայած BigBlueButton-ի, Joomla-ի և Moodle-ի (LMS) հայտնի բովանդակության կառավարման համակարգերին ինտեգրվելու հնարավորությանը՝ ուսումնական հաստատությունները չեն շտապում նորարարություններ մտցնել ուսումնական գործընթացում։ Ցավոք, ընկերություններն ու ուսումնական հաստատությունները չեն գովազդում BigBlueButton–ի տեսակոնֆերանսների սերվերի օգտագործման փորձը։ Ռուսական կայքերում հնարավոր եղավ գտնել միայն մի քանի հավաստի աղբյուրներ, որոնք նկարագրում են նման փորձը : Մասնավորապես, 2020 թվականին BigBlueButton-ն օգտագործվել է Մ.Վ.Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական ​​համալսարանի կողմից դպրոցականների համար «Լոմոնոսով» օլիմպիադայի եզրափակիչ փուլն անցկացնելիս։ Օլիմդիադան կորոնավիրուսային վարակի տարածման պատճառով անցկացվում էր հեռավար։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Ցանցային շփում Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով
Հարսանիք (ֆիլմ, 2000)
«Հարսանիք» («Свадьба»), ռուսական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Պավել Լունգինը 2000 թվականին։ Նույն թվականին մասնակցել է Կաննի կինոփառատոնի հիմնական մրցութային ծրագրին և արժանացել ժյուրիի հատուկ մրցանակին «Լավագույն դերասանական անսամբլի համար» ։ Ֆիլմը նաև արժանացել է Վիբորգի «Պատուհան դեպի Եվրոպա», Տրոմսյոյի ՄԿՓ-ի, «Ոսկե Խոյ» և «Созвездие» կինոփառատոնի մրցանակների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2000 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Գերմանական կինոկատակերգություններ
Լա Մասսանա
Լա Մասսանա (La Massana), Անդորրայի 7 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է երկրի արևմտյան մասում։ Շրջանի բնակչության մեծամասնությունը խոսում է կատալոներեն։ 2012 թվականի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 9902 մարդ, իսկ տարածքը՝ 61 կմ²։ Այն իր մեծությամբ չորրորդ շրջանն է Անդորրայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անդորրայի վարչական բաժանում
Գավիթ (թատրոն)
Գավիթ  (Гавит), Հայ առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմին կից աշխատող հայկական թատրոն Մոսկվայում։ Գեղարվեստական ղեկավարը Համլետ Ղալեչյանն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում Կատեգորիա:Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմ Կատեգորիա:Մոսկվայի թատրոններ
Գերճնշման բարդություններ
Գերճնշման՝ զարկերակային հիպերտենզիայի (ԶՀ) բարդությունները կայուն բարձր զարկերակային ճնշման արդյունք են ։ Հիպերտենզիան աթերոսկլերոզի բոլոր կլինիկական դրսևորումների համար ռիսկի գործոն է, քանի որ այն հանդիսանում է նաև հենց աթերոսկլերոզի զարգացման ռիսկի գործոն    ։ Այն հանդիսանում է սրտի անբավարարության , կորոնար զարկերակների հիվանդության  , ինսուլտի, երիկամների հիվանդությունների   և ծայրամասային զարկերակների հիվանդությունների անկախ նախատրամադրող գործոն  ։ Արդյունաբերական երկրներում այն սիրտ-անոթային հիվանդացության և մահացության ամենակարևոր գործոնն է ։
Սիրտը ախտահարող բարդություններ
Սրտի հիպերտոնիկ հիվանդությունը կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հարմարվողականության արդյունքն է, որը հանգեցնում է ձախ փորոքի հիպերտրոֆիայի  , դիաստոլիկ դիսֆունկցիայի, քրոնիկ սրտային անբավարարության, պսակային զարկերակների աթերոսկլերոտիկ հիվանդության պատճառով արյան շրջանառության խանգարումների և միկրովասկուլյար հիվանդության , ինչպես նաև սրտային առիթմիաների։ Ձախ փորոքի հիպերտրոֆիա ունեցող անձինք ունեն կաթվածի , ՔՍԱ -ի և հանկարծակի մահվան ավելի մեծ ռիսկ։ Հիպերտենզիայի խիստ վերահսկումը կարող է կանգնեցնել կամ հետ զարգացնել ձախ փորոքի հիպերտրոֆիան և նվազեցնել սիրտանոթային հիվանդությունների ռիսկը   ։ Ձախ փորոքի հիպերտրոֆիան հանդիպում է ԶՀ- ով հիվանդների 25% -ի մոտ և հեշտությամբ ախտորոշվում է էխոսրտագրության միջոցով ։ Ձախ փորոքի հիպերտրիֆիայի հիմքում ընկած մեխանիզմները երկուսն են․ մեխանիկական, որը հիմնականում հանգեցնում է սրտամկանի բջիջների (միոցիտներ) հիպերտրոֆիայի և նեյրո-հորմոնալ՝ հիմնականում հանգեցնելով ֆիբրոբլաստիկ բազմացման (պրոլիֆերացիա)։
Դիաստոլիկ ֆունկցիայի խանգարումները՝ սկսած սրտի անախտանիշ հիվանդություններից  մինչև սրտային անբավարարություն , տարածված են հիպերտոնիկ հիվանդների մոտ։ Դիաստոլիկ սրտային անբավարարությամբ հիվանդները ունեն պահպանված արտամղման ֆրակցիա, որը սիստոլիկ ֆունկցիայի գնահատման միավորն է  ։ Դիաստոլիկ դիսֆունկցիան հիպերտոնիայի հետ կապված սրտի հիվանդության վաղ հետևանքն է և սրվում է ձախ փորոքի հիպերտրոֆիայի և իշեմիայի պատճառով։
Ուղեղը ախտահարող բարդություններ
Հիպերտենզիան կարևոր ռիսկի գործոն է ուղեղի ինֆարկտի և արյունազեղման համար      ։ Կաթվածների մոտավորապես 85% -ը պայմանավորված են ինֆարկտով, իսկ մնացած մասը պայմանավորված են արյունազեղմամբ՝ ներուղեղային կամ ենթաոստայնային ։ Կաթվածների հաճախականությունը աստիճանաբար բարձրանում է արյան ճնշման մակարդակի՝ մասնավորապես սիստոլիկ զարկերակային ճնշման բարձրացման հետ, 65 տարեկանից հետո։ Հիպերտոնիայի բուժումը նվազեցնում է ինչպես իշեմիկ, այնպես էլ հեմոռագիկ կաթվածի հաճախականությունը։
Հիպերտենզիան կապված է նաև տարեց բնակչության մտածողական ֆունկցիայի խանգարման հետ  ։ Հիպերտենզիայի հետ կապված մտածողության խանգարումը և թուլամտությունը կարող են լինել ինչպես մեկ մեծ անոթի փակման պատճառով մեկ ինֆարկտի հետևանք, այնպես էլ մանր-անոթային հիվանդության պատճառով բազմակի լակունար ինֆարկտների հետևանք, ինչը հանգեցնում է ենթակեղևայինսպիտակ նյութի իշեմիայի ։ Մի շարք կլինիկական հետազոտություններ ենթադրում են, որ հակահիպերտենզիվ թերապիան բարենպաստ ազդեցություն է ունենում ճանաչողական գործառույթի վրա, չնայած դա շարունակում է մնալ ակտիվ հետազոտությունների ոլորտ   ։
Ուղեղային արյունահոսքը մնում է անփոփոխ զարկերակային ճնշման լայն միջակայքում (50-150 մմսս․․ միջին զարկերակային ճնշում) արյան հոսքի ինքնակարգավորման գործընթացի շնորհիվ ։ Հիպերտենզիվ էնցեֆալոպաթիայի նշանները և ախտանշանները կարող են ներառել ուժեղ գլխացավ, սրտխառնոց և փսխում (հաճախ անզուսպ բնույթի), օջախային նյարդաբանական նշաններ և մտավոր կարգավիճակի փոփոխություններ։ Չբուժված հիպերտենզիվ էնցեֆալոպաթիան կարող է ժամերի ընթացքում բերել ստուպորի, կոմայի, ցնցումների և մահվան  ։ Կարևոր է տարբերակել հիպերտենզիվ էնցեֆալոպաթիան այլ նյարդաբանական համախտանիշներից, որոնք կարող են կապված լինել գերճնշման հետ, օրինակ՝ ուղեղային իշեմիա, հեմոռագիկ կամ թրոմբոտիկ կաթված, ցնցումային խանգարում, զանգվածային ախտահարումներ, ներգանգային հիպերտենզիա, հարբեցատենդ, մենինգիտ, սուր ընդհատվող պորֆիրիա, ուղեղի տրավմատիկ կամ քիմիական վնասվածք և ուրեմիկ էնցեֆալոպաթիա ։
Աչքը ախտահարող բարդություններ
Հիպերտենզիվ ռետինոպաթիան վիճակ է, որը բնութագրվում է ցանցաթաղանթի անոթային ախատահարման նշաններով՝ արյան բարձր ճնշում ունեցող մարդկանց մոտ ։ Այն առաջին անգամ նկարագրվել է Լիբրիխի կողմից 1859 թվականին ։ Ցանցաթաղանթի արյունահոսքը, ի պատասխան արյան բարձր ճնշման, ենթարկվում է մի շարք պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ։ Նախնական՝ վազոկոնստրիկտիվ փուլում տեղի է ունենում անոթների սեղմում և ցանցաթաղանթի զարկերակիկների տոնուսի բարձրացում`պայմանավորված ինքնակարգավորման գործընթացով։ Այս փուլը կլինիկականորեն դիտվում է, որպես ցանցաթաղանթային զարկերակիկների ընդհանրացված նեղացում։ Զարկերակային ճնշման կայուն բարձրացումը հանգեցնում է ինտիմայի հաստացման, մեդիայի հիպերպլազիաի, և հիալինային դեգեներացիայի հաջորդող՝ սկլերոտիկ փուլում։ Այս փուլը համապատասխանում է զարկերակիկային ավելի ծանր տարածուն և օջախային նեղացմանը, զարկերակիկային և երակիկային հանգույցների փոփոխություններին և զարկերակիկային լուսային ռեֆլեքսի փոփոխություններին ( կենտրոնական լուսային ռեֆլեքսի ուժեղացում կամ «պղնձյա լարեր») ։
Դրան հաջորդում է էքսուդատիվ փուլը, որի ընթացքում խանգարվում է արյուն-ցանցաթաղանթ պատնեշը, առկա է հարթ մկանների և էնդոթելիալ բջիջների նեկրոզ, արյան և լիպիդների արտահոսք (էքսուդացիա) և ցանցաթաղանթի իշեմիա։ Այս փոփոխությունները ցանցաթաղանթում դրսևորվում են որպես միկրոանևրիզմաներ, արյունազեղումներ, կոշտ էքսուդատներ և բամբակյա-բրդյա բծեր։ Այդ ժամանակ կարող է զարգանալ տեսողական սկավառակի այտուց, որը սովորաբար խոսում է զարկերակային ճնշման խիստ բարձրացման մասին (այսինքն ՝ չարորակ գերճնշում)։ Քանի որ այժմ առկա են զարկերակային ճնշման վերահսկման ավելի լավ մեթոդներ չարորակ հիպերտենզիան հազվադեպ է հանդիպում։ Ի տարբերություն դրա ԶՀ-ի այլ ցանցաթաղանթային-անոթային բարդությունները, ինչպիսիք են մակրոանևիրիզմաները և ճյուղավորվող երակային խցանումները, հազվադեպ չեն քրոնիկ բարձր զարկերակային ճնշում ունեցող հիվանդների մոտ։ Այնուամենայնիվ, հիպերտենզիվ ռետինոպաթիայի այս փուլերը կարող են հաջորդական չլինել ։ Օրինակ՝ ռետինոպաթիայի էքստրիվատիվ փուլի նշանները՝ ցանցաթաղանթային արյունազեղումները կամ միկրոանևրիզմաները, կարող են նկատվել առանց սկլերոզային փուլի առանձնահատկությունների։ Էքստրավատիվ նշանները սպեցիֆիկ չեն, քանի որ դրանք հաննդիպում են նաև շաքարային դիաբետի և այլ հիվանդությունների դեպքում։
Երիկամները ախտահարող բարդություններ
Հիպերտենզիան ռիսկի գործոն է երիկամների քրոնիկ հիվանդության և երիկամային անբավարարության համար      ։ Երիկամային ռիսկը ավելի սերտորեն կապված է սիստոլիկ, քան դիաստոլիկ զարկերակային ճնշման հետ  և սևամորթ տղամարդիկ ավելի մեծ ռիսկի են ենթարկվում, քան սպիտակամորթ տղամարդիկ երիկամային անբավարարություն ձեռք բերելիս՝ զարկերակային ճնշման ցանկացած արժեքների դեպքում   ։
Երիկամների աթերոսկլերոտիկ, հիպերտենզիվ անոթային վնասումները հիմնականում ախտահարում են նախակծիկային զարկերակիկները, ինչի հետևանքով առաջանում են իշեմիկ փոփոխություններ կծիկային և հետկծիկային կառուցվածքներում ։ Կծիկների ախտահարումը կարող է նաև լինել կծիկային մազանոթների ուղղակի վնասման հետևանք՝ կծիկային հիպերպերֆուզիայի պատճառով։ Կծիկների ախտահարմանը հաջորդում է գլոմերուլոսկլերոզը  և, ի վերջո, երիկամների խողովակները նույնպես կարող են դառնալ իշեմիկ և աստիճանաբար ապաճել։ Չարորակ հիպերտենզիայով պայմանավորված երիկամային ախտահարմանը բնորոշ է բերող զարկերակիկների ֆիբրինոիդ մեռուկացումը      , որը երբեմն տարածվում է կծիկի մեջ և կարող է հանգեցնել կծիկային հանգույցի մեռուկի  ։
Կլինիկորեն երիկամային վնասման վաղ նշաններ են հանդիսանում մակրոալբումինուրիան (պատահական մեզի ալբումինի/կրեատինինի հարաբերակցությունը >300 մգ/գ) կամ միկրոբալբինուրիան (պատահական մեզի ալբումինի/կրեատինինի հարաբերակցությունը 30-300 մգ/գ)։ Սրանք նաև ռիսկի գործոններ են երիկամների հիվանդությունների առաջընթացի և սիրտանոթային հիվանդությունների համար ։
Շաքարային դիաբետի և հիպերտենզիայի հետ կապված բարդություններ
Դիաբետը ունի մի քանի բարդություններ, որոնցից մեկը հիպերտենզիան կամ զարկերակային բարձր ճնշումն է։ Տվյալները ցույց են տալիս, որ դիաբետ ունեցող անձանց առնվազն 60-80%-ի մոտ ի վերջո կզարգանա ԶՀ։ ԶՀ- ն վաղ փուլերում զարգանում է աստիճանաբար և լիարժեք զարգացման համար կարող է պահանջվել առնվազն 10–15 տարի։ Բացի դիաբետից, այլ գործոններ, որոնք կարող են բարձրացնել զարկերակային ճնշումը, ներառում են ճարպակալումը, ինսուլինի հանդեպ կայունությունը և խոլեստերինի բարձր մակարդակը։ Ընդհանուր առմամբ, դիաբետիկների 25%-ից պակասն են նորմալ վերահսկում ԶՃ- ն։ Դիաբետով հիվանդների մոտ ԶՀ-ի առկայությունը կապված է մահվան ռիսկի 4 անգամ մեծացման հետ, հիմնականում սրտի հիվանդությունների և կաթվածների հետևանքով ։
Մասնագետները խորհուրդ են տալիս, որ զարկերակային ճնշումը չպետք է տատանվի 140/80-ից բարձր։ Բացի այդ, հիպերտենզիան լուռ հիվանդություն է, ուստի բոլոր դիաբետիկների համար կենսական նշանակություն ունի պարբերաբար ստուգել իրենց ԶՃ- ն կամ կանոնավոր կերպով ստուգվել բժշկի սենյակում։ Դիաբետի ամերիկյան ասոցիացիան խորհուրդ է տալիս, որ բոլոր դիաբետիկների արյան ճնշումը չափվի առողջապահական մասնագետի կողմից առնվազն տարեկան 2-5 անգամ ։
Հիպերտենզիա ունեցող դիաբետիկ հիվանդների բուժում
Դիաբետով հիվանդների մոտ ԶՀ հայտնաբերվելուց հետո դրա բուժման եղանակներ կան.
Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի ինհիբիտորները (ԱՓՖ-ին) լայնորեն օգտագործվում են դիաբետիկների մոտ ԶՃ- ն վերահսկելու համար։ Այս դեղամիջոցները ոչ միայն վերահսկում են զարկերակային ճնշումը, այլև հետաձգում կամ կանխում են դիաբետիկների մոտ երիկամային հիվանդության զարգացումը։ Բազմաթիվ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ ԱՓՖ-ին ԶՀ ունեցող դիաբետիկների մոտ պիտի լինեն առաջին ընտրության դեղամիջոց։ Երբեմն ԶՀ-ի բուժման համար օգտագործվում է դեղամիջոցների համադրություն։ Բոլոր դիաբետիկները պետք է հրաժարվեն ծխելուց։ Դիաբետի և ծխելու համադրությունը սովորաբար հանգեցնում է ոտքի մատերի և ոտքերի անդամահատումների։ Պարբերաբար չափեք ձեր արյան շաքարները և համոզվեք, որ դրանք լավ հավասարակշռված են, քանի որ դիաբետի բարդությունների մեծ մասը հնարավոր է կանխել՝ այդ շաքարները նորմայի սահմաններում պահպանելով։ Խորհուրդ է տրվում նաև առողջ սննդակարգ, խուսափում շաքարային կերակուրներից և աղի ընդունման սահմանափակում։ Նաև վերահսկեք ձեր խոլեստերինի մակարդակները։ Ֆիզիկական վարժությունները պարտադիր են բոլոր դիաբետիկների համար։ Օրական երկու անգամ 30 րոպե քայլելը կարող է լինել հարմար փոխարինող նրանց համար, ովքեր չեն զբաղվում դահլիճում ինտենսիվ սպորտով։ Քաշ կորցնելը նույնպես օգտակար է, քանի որ դա ցույց է տրվել, որ դա բարելավում է արյան շաքարների վերահսկողությունը, ինսուլինի հանդեպ զգայունությունը և ԶՃ-ի նվազեցումը ։
Ականջացավի աղբյուր
Ականջացավի աղբյուր, աղբյուր Վանի նահանգի Մոկսի գավառում, Մոկս գետի ակումնքի շրջանում։ Անվան և աղբյուրի առաջացման մասին կա ավանդույթ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
Տրանսիլվանիայի Ալպեր
Տրանսիլվանիայի Ալպեր (կամ ՝ Հարավային Կարպատներ, Carpaţii Meridionali), լեռնային շրջան հարավ-կենտրոնական Ռումիայում։ Շրջանը ձգվում է Կարպատների Prahova գետի հովտից մինչև Timiş և Cerna գետերի լեռնանցքը։
Լեռներ
Տրանսիլվանիայի Ալպերի միջին բարձրությունը 1500-1750 մ է։ Ամենաբարձր կետն է Moldoveanu լեռը 2544 մ բարձրությամբ, որը նաև Ռումինիայի ամենաբարձր կետն է համարվում։ Այն մտնում է Făgăraş լեռնաշղթայի մեջ։ Լեռնային շրջանը ձգվում է մոտ 250-300 կմ։ Այն ձևավորվել է Կայնոզոյան դարաշրջանում և հանդիսանում է Եվրոպական Ալպերի արևելյան թևի մի մասը։ Տրանսիլվանիայի Ալպերը մտնում են Ալպ-Հիմալայան լեռնազանգվածի մեջ։ Դրանք ծածկված են մարգագետիններով, սաղարթախիտ ու լայնատերև անտառներով։
Կատեգորիա:Ռումինիայի լեռնաշղթաներ
Հմայակ Բդեյան
Հմայակ Գուրգենի Բդեյան, հայ խեցեգործ, գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1985),Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականին, Թբիլիսիում։ 1943-1945 թվականներին մասնակցել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմին։ 1943 թվականի փետրվարի 16-ին, 10-րդ դասարանից մեկնել է բանակ։ Մեկ ամիս անց 381-րդ դիվիզիոնի հետ մեկնել է Արմավիր քաղաք։ Թշնամուն հետ շպրտելով հասել են Խարկովի մոտ գտնվող Վարշանով քաղաքը։ Պատերազմի ավարտը դիմավորել է 86-րդ զինվորական ճանապարհային ջոկատում՝ խորհրդա-իրանական սահմանին։ Պարգևատրվել է Հայրենական մեծ պատերազմի երկրորդ աստիճանի շքանշանով և մի շարք մեդալներով ։
1947-1957 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարի և խեցեգործության ֆակուլտետներում։ 1959 թվականին տեղափոխվել է Երևան։ 1961-1964 թվականներին դասավանդել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1972 թվականից՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1957 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
Գործունեություն
Սկզբնական շրջանում ստեղծել է մանր խեցեգործական ձևեր՝ արձանիկներ, կժեր, սկահակներ, սպասքակալներ։ Աշխատել է մոնումենտալ-դեկորատիվ խեցեգործության ասպարեզում։ 1961 թվականին 40 խեցեգործական աշխատանքներով ձևավորել է Երևանի Մատենադարանի ինտերիերը, 1977 թվականին Մատենադարանում դրվել են նաև նրա «Գրիչ» և «Ծաղկող» քանդակները։
Նրա աշխատանքներից են «Երիտասարդական», «Արաքս», «Անի» սրճարանների, «Արարատ» ռեստորանի, Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան պետական ակադեմիական թատրոնի ձմեռային այգու և այլ հայտնի վայրերի ձևավորումները ։
Ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ խեցեգործներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Վախթանգ Հարությունյան
Վախթանգ Լյուդվիգի Հարությունյան, հայ երգահան, բանաստեղծ, սցենարիստ, ռեժիսոր և նկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի փետրվարի 29-ին Քաջարան քաղաքում ։
1989-1993 թվականներին դասական կիթառի պրոֆեսիոնալ կրթություն է ստացել կիթառահար Համլետ Հարությունյանից ։
1995-1997 թվականներին ուսանել է օպերային երգիչ Ռոբերտ Բաբուրյանի մոտ։
1994 թվականին ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի տեխնիկական ստեղծագործության ֆակուլտետը։
1994-1995 թվականներին ծառայության է անցել Հայաստանի զինված ուժերում ՆԳՆ Հատուկ նշանակության գումարտակում։
2008 թվականին հիմնադրել է Բարդերի ակումբը, որը մինչ հիմա շարունակում է գործունեությունը ։
Թողարկել է 7 ձայնասկավառակ (5-ը՝ հայերեն, 2-ը՝ ռուսերեն), 1 համատեղ ձայնասկավառակ՝ «Զրույց», Արմինե Հայրապետյանի, Արեգ Նազարյանի, Տաթևիկ Աղամիրյանի հետ և 3 հեղինակային երգի հավաքածուներ ։
Սիվիլ Արտ մշակութային հասարակական կազմակերպության հիմնադիր տնօրենն է, որն իր հերթին 2015 թվականից իրականացնում է Հայաստանում «Հուսո առագաստ» հեղինակային երգի ամենամյա միջազգային փառատոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Հունվարի 24
Հունվարի 24, տարվա 24-րդ օրն է։
Պետական տոներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
(322) Ֆեո
(322) Ֆեո (Phaeo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1891 թվականի նոյեմբերի 27-ին Ալֆոնս Բորելիի կողմից Մարսելում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,78377 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,099 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4686 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆեո աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,113 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1696,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212204 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,05° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1891 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ալֆոնս Բորելիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վարազդատ Հարոյան
Վարազդատ Հարոյան, հայ ֆուտբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «Ուրալ» ակումբում։ 2011 թվականից հանդես է գալիս ազգային հավաքականում որպես պաշտպան, 3 համարի մարզաշապիկով։
Ակումբային կարիերա
Հարոյանը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Փյունիկի ֆուտբոլային ակադեմիայում։ 17 տարեկան հասակում՝ նա խաղաց հայկական Պատանի ակումբում։ 2009 թվականին, նա իր դեբյուտային խաղն անցկացրեց Փյունիկի կազմում Գանձասարի դեմ։ Խաղը կայանում էր Երևանում։ Հարոյանը փոխարինվեց 90-րդ րոպեին՝ իր տեղը զիջելով Արթուր Եդիգարյանին։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը դարձավ Հայաստանի չեմպիոն։ 2010 թվականին, Հարոյանը դարձավ թիմի հիմնական կազմի խաղացող։ Այդ մրցաշրջանում Փյունիկը հաղթեց Հայաստանի առաջնությունը, Հայաստանի գավաթը և Հայաստանի սուպերգավաթը։ 2012 թվականի մարտ ամսին գերմանական Քյոլնին գրավեց Հարոյանի խաղը և պաշտոնապես Քյոլնը Հարոյանին հրավիրեց թիմ։ Հարոյանը մարզվում էր Քյոլնի հետ ։
Ռուսական Տամբովում և Ղազախական Աստանայում մեկ տարի հանդես գալուց հետո Իսպանական Կադիսից առաջառկ եղավ որին հետևեց նրա տեղափոխությունը Իսպանական ակումբ։ Բավական արագ հարմարվեց ակումբին, 2022-ի Դրությամբ ակումբում հանդես է եկել 19 խաղում խփել մեկ գոլ։
Միջազգային կարիերա
2011 թվականի, օգոստոսի 10-ին Հարոյանը իր առաջին խաղն անցկացրեց հավաքականի կազմում՝ ընդդեմ Լիտվայի։ Պաշտոնական խաղերում առաջին անգամ Հարոյանը խաղաց Դանիայի դեմ 2013 թվականին, որտեղ Հայաստանի հավաքականը ջախջախեց Դանիային 4-0 հաշվով։
Ակումբային
Փյունիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Թորտիզա (Գորիի շրջան)
Թորտիզա (თორტიზა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 840 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 12 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 882 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
(8757) Ցիանեուս
(8757) Ցիանեուս (Cyaneus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,19182 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0505 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3332 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1185,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303736 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,96° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սկարամուչա
Սկարամուչա (Scaramuccia՝ «Փոքրիկ կռվարար»), դիմակավոր կերպար իտալական դել արտե կատակերգությունում։ Իրենից ներկայացնում է հարավային կամ նեապոլյան դիմակների կվարտետը՝ Կովյելոյի, Տարտալյայի և Պուլչինելայի հետ։ Ֆրանսիայում այս կերպարին անվանում են Սկարմուշ (Scaramouche):
Սկարմուչիի դիմակից ծնվել են կերպարներ Պասվարիելո-ն (ծառա, ալկոհոլիկ և շատակեր), Պասկվինո-ն (խորամանկ և սուտասան ծառա) и, во Франции, Կրիսպեն։
Իտալացի դրամատուրգ Կառլո Գոլդոնին «Ֆիդելի» թատերախմբում ելույթ ունենալու ժամանակ կատարում է Սկարմուչիի դերը։
Սկարմուշը նաև ներկա է Ռաֆաել Սաբատինիի երկու վեպերում, համանուն Միյո Դարիուսի համանուն շարանվագում և Queen անգլիական ռոք խմբի «Bohemian Rhapsody» երգում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոմեդիա դել արտե
Ռուբեն Ալեքսանյան
Ռուբեն Ալեքսանյան, հայ ծանրամարտիկ, 2019 թվականի աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր ։
Մարզական կարիերա
2007 թվականի ծանրամարտի աշխարհի առաջնությանը զբաղեցրել է 14-րդ, իսկ 2008 թվականին երկրորդ հորիզոնականը ։ 2009 թվականին Լեհաստանի Վլադիսլավովո քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում գրավել է առաջին հորիզոնականը։ Բելառուսի մայրաքաղաքում 2010 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում վաստակել է արծաթե մեդալ ։ Եղել է Եվրոպայի մինչև 20 տարեկանների ռեկորդակիր 432 կգ երկամարտի արդյունքով (195 կգ պոկում, 237 կգ հրում), որը հետագայում գերազանցեց Եվգենի Չիգիշևը։ Թել Ավիվում կայացած ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնության գերծանր քաշային կարգում Ալեքսանյանը երկամարտում հավաքեց 436 կգ (190+246)՝ գրավելով երկրորդ տեղը ։ Պոկում վարժությունից հետո հայ ծանրորդը 5-րդն էր, սակայն հրում վարժությունում նվաճեց փոքր արծաթե մեդալ։ Երկամարտի 457 կգ արդյունքով Եվրոպայի չեմպիոն դարձավ ռուս Ալեքսեյ Լովչևը, իսկ Գերմանիան ներկայացնող Ալմիր Վելագիչն արժանացավ բրոնզե մեդալի՝ 423 կգ (191+232)։ 2014 թվականին Ղազախստանի մայրաքաղաքում՝ Աստանայում կայացած աշխարհի առաջնությունում Ռուբեն Ալեքսանյանը պոկում վարժությունում զրո ստացավ (փորձելով բարձրացնել 190 կգ) և ցանկություն չհայտնեց մասնակցել հրում վարժությանը ։ Ռուբեն Ալեքսանյանը 2015 թվականին մասնակցելով ծանրամարտի աշխարհի առաջնությանը զբաղեցնում է 8-րդ հորիզոնականը (192+241) ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ծանրամարտիկներ
Օրդինո
Օրդինո (Ordino), Անդորրայի 7 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում։ Շրջանի բնակչության մեծամասնությունը խոսում է կատալաներեն։ 2012 թ-ի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 4117 մարդ, իսկ տարածքը՝ 90 կմ²։ Այն իր մեծությամբ վեցերորդ շրջանն է Անդորրայում։
2020 թվականի հոկտեմբերին Օրդինոն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կենսոլորտի համաշխարհային արգելոցների ծրագրային ցանցում  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անդորրայի վարչական բաժանում
Աղայի լիճ
Աղայի լիճ, լիճ Արևմտյան Հայաստանում։ Գտնվում էր Էրզրումից Դիարբեքիր տանող ճանապարհին։ Հիշատակել է Քյաթիբ Չելեբին ։
Սանթ Ժուլիա դե Լորիա
Սանթ Ժուլիա դե Լորիա (Sant Julià de Lória''), Անդորրայի 7 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է երկրի հարավային մասում։ Շրջանի բնակչության մեծամասնությունը խոսում է կատալաներեն։ 2012 թ-ի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 9063 մարդ, իսկ տարածքը՝ 61 կմ²։ Այն իր մեծությամբ հինգերորդ շրջանն է Անդորրայում։
Արամ Շամշյան
Արամ Հովհաննեսի Շամշյան, հայ ջութակահար, մանկավարժ, պրոֆեսոր (1976)։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1965), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1974)։
Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան։ 1951 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում, 1966-1996 թվականներին՝ դեկան, 1996 թվականից՝ պրոռեկտոր)։
Հանդես է եկել որպես մենակատար, եղել հայ արդի կոմպոզիտորների (Էդգար Հովհաննիսյան, Գագիկ Հովունց, Ա. Նաղդյան և ուրիշներ) որոշ երկերի առաջին կատարողը։ Ունի ֆոնդային ձայնագրություններ, մեթոդական ուսումնասիրություններ, ձեռնարկներ և առանձին երկերի խմբագրումներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1925 ծնունդներ Կատեգորիա:2010 մահեր Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Mezmerize
Mezmerize, հայ-ամերիկյան System of a Down մետալ-խմբի չորրորդ ալբոմն է։
Սինգլներ
Կատեգորիա:System of a Down ալբոմներ Կատեգորիա:Հայկական մետալ ալբոմներ Կատեգորիա:2005 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Ցերիումաչափություն
Ցերիումաչափություն, վերականգնիչների որոշման քանակական վերլուծության տիտրաչափական եղանակ։ Հիմնված է Се4++е Се3+ ռեակցիայի վրա (ստանդարտ էլեկտրոդային պոտենցիալը՝ 1,3–1,7 Վ)։ Տիտրումն իրականացնում են ցերիումի (IV) աղերի ստանդարտ լուծույթներով, թթվային միջավայրում։ Տիտրման վերջնակետը որոշում են պոտենցիալաչափական, ամպերաչափական, լուսաչափական եղանակներով, նաև ինդիկատորների (ֆենիլանտրանիլաթթու, մեթիլային նարնջագույն և այլն) օգնությամբ։ Ցերիումաչափությունը կիրառում են As(III)-ը, Fe(II)-ը Sb (III)-ը, Cr(II)-ը, նիտրատները, ածխաջրերը, հիդրօքսիլամինը, ֆոսֆիտները, հիդրոքինոնը, թրթնջկաթթուն և այլն որոշելու համար։
Լեկափենոսներ
Լեկափենոսներ, հայկական տոհմ Բյուզանդիայում, որի հիմնադիրն է Թեոֆիլակտ Աբաստակտոսը։ Վերջինս 872 թվականին սարակինոսների դեմ մղած պատերազմում փրկում է Վասիլ Ա կայսեր կյանքը և որպես պարգև կալվածք ստանում։
Ծագում
Տոհմական ազգանունն առաջացել է Լեկափե տեղանքի անունից, որը հավանաբար այն վայրն էր, որտեղ և գտնվում էր կալվածքը ։ Ըստ ընդունված տարբերակի Թեոֆիլակտը եղել է հասարակ գյուղացի, սակայն ըստ Յ․ Լ․ վան Դիտենի, նա պատկանել է ազնվական ընտանիքի ։ Նրա որդին՝ Ռոմանոս I-ը, 920 թվականին նստել է կայսերական գահին, իսկ դուստր Հելենան ամուսնացել է Վասիլ Ա-ի թոռան Կոստանդին VII կայսեր հետ։ Ռոմանոսի երեք որդիները՝ Քրիստափորը, Ստեփանն ու Կոնստանտինը կառավարել են Կոնստանդին VII-ի հետ համատեղ։ Մյուս որդին՝ Թեոֆիլակտը, 16 տարեկանում դարձել է Կոստանդնուպոլսի պատրիարք, իսկ թոռնուհին՝ Մարիա-Իրենեն, ամուսնացել է Բուլղարիայի կայսր Պետրոս I Բուլղարացու հետ ։ Ռոմանոսի որդիներ Ստեփանն ու Կոնստանտինը 944 թվականի դեկտեմբերին իշխանությունից զրկում են արդեն իսկ ծերացած հորը, սակայն նրանց էլ գահընկեց է անում Կոստանդին Ծիրանածինը և վերականգնվում որպես միիշխան կայսր ։ Նրանց հաջորդները շարունակում էին զբաղեցնել պալատական պաշտոններ հաջորդ տասնամյակներում, սակայն տոհմի ամենանշանավոր անդամը եղել է Ռոմանոսի ապօրինի որդին՝ Վասիլ Լեկափենոսը, որը եղել է պարակիմոմենոս և «ղեկավարել է» կայսերությունը մինչև 980-ական թվականները ։
Այդուհետև ընտանիքի մասին վկայություններ առանձնապես չկան, միայն 11-րդ դարում ոմն Կոնստանտին Լեկափենոսի մասին հայտնի է դարձել իր կնիքի շնորհիվ, և տոհմի վերջին կարևոր անդամը եղել է Գևորգ Լեկափենոսը՝ 14-րդ դարի պաշտոնյա և գրող ։
Տոհմածառ
Ըստ Սթիվեն Ռանսիմենի «Ռոմանոս Լեկափենոս կայսրը և նրա գահակալությունը․ 10-րդ դարի Բյուզանդիայի ուսումնասիրություն» աշխատության, Հավելված IV․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի տոհմեր Կատեգորիա:Բյուզանդիայի հայկական տոհմեր
Մարատ Մինասյան
Մարատ Խաչիկի Մինասյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1965 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1962 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Դասավանդել է Վանաձորի նկարչական դպրոցում ։ Եղել է Վանաձորի կերպարվեստի թանգարանի տնօրեն։
Ստեղծագործություններ
Դիմաքանդակներ`
Contao
Contao (նախկինում՝ TYPOlight), կայքերի կառավարման համակարգ է, գրված է PHP լեզվով, որպես տվյալների բազա օգտագործում է MySQL, mSQL, Օրաքլ և ուրիշներ։ TYPOlight-ը բաց կոդով ծրագիր է, տարածվում է LGPL արտոնագրի տակ։
Աղբյուր
cmslist.ru - TYPOlight
Էսքալդես-Էնդորգան
Էսքալդես-Էնդորգան (Escaldes-Engordany), Անդորրայի 7 շրջաններից մեկը։ Գտնվում է երկրի հարավարևելյան մասում։ Էսքալդես-Էնդորգան հիմնական տեսարժան վայրը համարվում է Կալդեա ժամացի սրահը։ Շրջանի բնակչության մեծամասնությունը խոսում է կատալաներեն։ 2012 թ-ի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում է 14282 մարդ, իսկ տարածքը՝ 30 կմ²։ Այն իր մեծությամբ երրորդ շրջանն է Անդորրայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անդորրայի վարչական բաժանում
Ալբինյազեգո
Ալբինյազեգո (Albignasego), քաղաք Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում ։ Սահմանակից է Աբանո Տերմե, Կազալսերուգո, Մազերա դի Պադովա, Պադովա, Պոնտե Սան Նիկոլո համայնքներին ։
Բնակչությունը կազմում է 19990 մարդ (ըստ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալների), բնակչության միջին խտությունը 952 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20, 99 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 35020։ Հեռախոսային կոդ՝ 00049։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կապիտանի աղջիկը (ֆիլմ, 1958)
«Կապիտանի աղջիկը» («Капитанская дочка»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Կապլունովսկին   Ալեքսանդր Պուշկինի համանուն վիպակի հիման վրա։
Հասմիկ (անձնանուն)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կապիտանի աղջիկը (ֆիլմ, 1958)
Սյուժե
Զինվորական ծառայության մեկնող ազնվական Գրինյովը փոթորկի ժամանակ իրեն օգնած Պուգաչովին է տալիս իր վերարկուն։ Գրինյովի ծառայության վայրը փոքր ամրոց է։ Նա սիրահարվում է պարետի դստերը՝ Մաշային և վիրավորվում սպա Շվաբրինի հետ մենամարտի ժամանակ։ Շուտով Պուգաչովը ապստամբություն է բարձրացնում, գրավում ամրոցը և մահապատժի է ենթարկում Մաշայի ծնողներին, իսկ Գրինյովին ազատ է թողնում։ Նա հարսնացուից նամակ է ստանում և իմանում, որ Շվաբրինը, որը Պուգաչովի մեղսակիցն է, նրան ստիպում է ամուսնանալ։ Ատամանի օգնությամբ Գրինյովն ազատում է աղջկան։ Պատերազմից հետո գերեվարված Շվաբրինը զրպարտում է Գրինյովին՝ նրան մեղադրելով ապստամբներին աջակցելու մեջ, բայց Մաշան կարողանում է կայսրուհուն ապացուցել նրա անմեղությունը։ Ֆիլմն ավարտվում է Պուգաչովի մահապատժի մասշտաբային տեսարանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Տաքսի (ֆիլմ)
Տաքսի (Taxi), ֆրանսիական ֆիլմ, որն իր մեջ միավորում է կինոկատակերգության, մարտաֆիլմի, արկածային ու դետեկտիվ ֆիլմի տարրեր։ Դարձել է Ֆրանսիայում արտադրված ամենահաջողակ ֆիլմը՝ համաշխարհային վարձույթում հավաքելով շուրջ 200 միլիոն դոլար ։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Մարսելում։ Դանիելը, թողնելով պիցցայի ցրիչի իր աշխատանքը, դառնում է տաքսու վարորդ։ Նա կատարելագործում է իր «Պեժո 406» մեքենան այնպես, որ այն վարում է բոլորից արագ։ Այդ պատճառով էլ նա հակակրանքով է վերաբերվում ճանապարհային ոստիկաններին, ովքեր հետևում են մեքենաների արագությանը։ Ճակատագրի բերմամբ նա ծանոթանում է Էմիլյենի հետ, ով ութերորդ անգամ ձախողում է վարորդական իրավունք ստանալու քննությունը։ Դանիելն իր մեքենայով տեղ է հասցնում Էմիլյենին (ով քաղաքացիական հագուստով է)` ճանապարհին գերազանցելով արագությունն ու խախտելով ճանապարհային երթևեկության այլ կանոններ։ Դրանից հետո Դանիելի առաջ դրվում է հետևյալ ընտրությունը. կամ նա պիտի մեկ ամիս աշխատի ոստիկանության համար, կամ էլ նրան կարգելեն մեքենա վարել։ Դանիելն ընտրում է առաջինը։
Դանիելն ու Էմիլյենը փորձում են բռնել գերմանացիների ավազակախումբը, որոնք «Մերսեդես» մեքենաներով հաջողությամբ թալանում են բանկեր։ Ի վերջո Էմիլյենն ու Դանիելը հաջողության են հասնում վերջինիս հնարամտության շնորհիվ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Լյուկ Բեսոնի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:EuropaCorp ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր ոստիկանների մասին
Հունվարի 25
Հունվարի 25, տարվա 25-րդ օրն է։
Գրելին
Գրելին (քաղցի հորմոն), պեպտիդային հորմոն, որն ունի գոնադոլիբերինին բնորոշ հատկություններ և համարվում է քաղց առաջացնող հորմոններից մեկը։ Այն որոշում է օրգանիզմի սննդային վարքը, պայմանավորում է սննդի փնտրումն ու ընդունումը։ Բացի դրանից, այն ազդում է նաև օրգանիզմի էներգափոխանակության վրա։ Գրելինի քանակը որոշվում է ռադիոիմունոլոգիական անալիզով։
Սինթեզ
Գրելինն արտադրվում է նաև տասներկումատնյա աղիքում, աղիճ աղիքում, թոքերում, ենթաստամոքսային գեղձում, սեռական գեղձերում, մակերիկամների կեղևում, երիկամներում։ Գրելին արտադրող բջիջները կոչվում են նաև A-բջիջներ (ենթաստամոքսային գեղձում), X-բջիջներ, X-A-նման բջիջներ (առնետներ), Էպսիլոն բջիջներ, Gr-բջիջներ։
Այս հորմոնը հանդիպում է ոչ ակտիվ և ակտիվ ձևերով։ Պրեպրոգրելինը նման է պրոմոթիլինին։ Հորմոնի սինթեզի համար պատասխանատու է GHRL գենը։
Հայտնաբերում
Գրելինի հայտնաբերման մասին առաջին անգամ հայտարարվել է 1999 թ.-ին ։ Գրելին անվանումը կապված է այս հորմոնի դերի և գոնադոլիբերինի կամ գոնադոտրոպին-ռիլիզինգ հորմոնի (Growth Hormone Release-Inducing = Ghrelin) անվան հետ, քանի որ հնդեվրոպական ghre արմատը նշանակում է աճող ։
Ֆունկցիաներն ու ազդեցության մեխանիզմը
Հանդիսանում է քաղցի յուրահատուկ հորմոն։ Այն բարձրացնում է ախորժակն ու մեծացնում սննդի ընդունումը, նպաստում է ճարպի կուտակմանը օրգանիզմում։ Այն ակտիվացնում է հիպոթալամուսի կամարաձև կորիզի բջիջներին, որոնք բարձրացնում են ախորժակը, ակտիվացնում է Y-նեյրոպեպտիդին, խթանում է ստամոքսի շարժողական և հյութազատական գործունեությունը։
Գրելինի հիմնական նշանակությունը էներգիական հոմեոստազի պահպանումն է՝ ախորժակի կառավարման (էներգիայի ստացում) և ԱԵՖ-ի առաջացման, ճարպի կուտակման, կարճատև ջերմատվության (էներգիայի հեռացում) կարգավորման մեխանիզմներով։
Գրելինը մեծ նշանակություն ունի նաև նյարդային համակարգի, հատկապես՝ ջրաձիու գալարի՝ հիպոկամպի աշխատանքի համար, ինչպես նաև կարևոր է արտաքին միջավայրի և սննդի գործընթացների փոփոխությունների նկատմամբ հարմավողականության (ադապտացիայի) զարգացման համար։
Գրելինը նպաստում է արյունատար անոթների էնդոթելային NO-ի սինթազի ակտիվացմանը ։