cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կիմ Դե Չժուն
Կենսագրություն
Ծնվել է 1924 թվականի հունվարի 6-ին Մոկպհոյում՝ գյուղացիական ընտանիքում։ 1953 թվականին ավարտել է Կոնգուկի համալսարանը, 1967 թվականին՝ Սեուլի Քյոն Հի համալսարանին կից Մենեջմենթ մասնագիտության մագիստրատուրան։
Քաղաքական գործունեության սկիզբ
1985 թվականի փետրվարին վերադարձել է Կորեա և գլխավորել պայքարը Չոն Դու Հվանի ռեժիմի դեմ։ 1987 թվականի նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է երրորդ տեղը՝ հավաքելով ձայների 27 %-ը։ 1992 թվականի նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ հավաքելով 33,8 %։ Հետո հեռացել է քաղաքականությունից և մեկնեց Մեծ Բրիտանիա, որտեղ որոշ ժամանակ հրավիրված պրոֆեսոր էր Քեմբրիջի համալսարանի Քլեր Հոլում ։ 1995 թվականին հայտարարել է քաղաքականություն վերադառնալու մասին։
Նախագահի պաշտոնում
1997 թվականի դեկտեմբերի 18-ի նախագահական ընտրություններում հաղթանակ է տարել։ Նրա իշխանության գալու պահին երկիրը գտնվում էր տնտեսական ճգնաժամի մեջ։ Միջազգային կազմակերպությունների վարկերի միջոցով նրան հաջողվել է արագ հաղթահարել ֆինանսական ճգնաժամը, ինչից հետո երկրի տնտեսությունը կրկին վերելք է ապրել։ Նա պատերազմ է հայտարարել կոռուպցիայի դեմ և ձեռնամուխ եղել տնտեսական բարեփոխումների։ Կտրուկ մեղմացրել Է ԿԺԴՀ-ի նկատմամբ քաղաքականությունը։ 2000 թվականի հունիսին Փհենյանում կայացել Է Կիմ Դե Չժունի հանդիպումը հյուսիսկորեացի ղեկավար Կիմ Չեն Իրի հետ, որի արդյունքում ստորագրվել է հաշտության և տնտեսական համագործակցության մասին համաձայնագիր։ 2003 թվականի փետրվարին լքել է նախագահի պաշտոնը՝ լիազորությունների ժամկետը լրանալու կապակցությամբ։
2000 թվականի հոկտեմբերին նրան շնորհվել Է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ Հարավային Կորեայում և Արևելյան Ասիայում ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության համար, ինչպես նաև Հյուսիսային Կորեայի հետ խաղաղության և համաձայնության համար ։
Մահ
2009 թվականի օգոստոսի 18-ի առավոտյան Կիմ Դե Չժունի վիճակը, որը գտնվում էր Սեուլի Յենսե համալսարանի հիվանդանոցում, վատացել է, իսկ տեղական ժամանակով ժամը 13:43-ին պաշտոնապես գրանցվել է մահ՝ սրտի կանգի հետևանքով ։
Գիտական գործունեություն
1992 թվականի սեպտեմբերին Ռուսաստանի ԱԳՆ-ին կից Դիվանագիտական ակադեմիայում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի նախագահներ Կատեգորիա:Կորեացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
1891 թվականը գրականության մեջ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1891
Կոնստանտին Բագրատիոն-Մուխրանսկի
Իշխան Կոնստանտին Բագրատիոն-Մուխրանսկի (Константин Александрович Багратио́н-Мухра́нский, մարտի 14, 1889, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն – հունիսի 1, 1915, Զագրոդի գյուղ (Գալիցիա), Լյուբաչյով քաղաք, Լեհաստան), Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Գեորգիևյան ասպետ։
Կենսագրություն
«Հայրս ու մայրս կտրականապես դեմ էին այդ ամուսնությանը, քանի որ Բագրատիոնին համարվում էր Տատյանայի ծագմանը անհավասար։ Հայրս պահանջում էր, որ Բագրատիոնը լքի Պետերբուրգը։ Այն ժամանակ Բագրատիոնը մեկնեց Թիֆլիս՝ Թեհրան տեղփոխվելու և Կոզակական զորամասին միանալու սպասումով, որը իր կայազորային ծառայություն էր անցնում Պարսկական շահի մոտ։»
Կոնստանտինն ու Տատյանան բաժանվել էին շուրջ մեկ տարի և միայն իրենց ամուր սիրո կապին ուղղված բոլոր փորձություններից հետո 1911 թվականի մայիսի 14-ին, սուրբ Տիրամոր հովանու Օրեանդյան եկեղեցում անցկացվեց նրանց նշանադրության արարողությունը, իսկ պսակադրությունը անցկացվեց մերձ պետերբուրգյան Պավլովյան ամրոցում 1911 թվականի սեպտեմբերի 6-ին արքայական ընտանիքի անդամների ներկայությամբ։
Կոստանտինի ու Տատյանայի երջանիկ ամուսնական կյանքը փառավորվեց նրանց երկու երեխաների ծնվելուց հետո. որդին՝ Թեյմուրազը, ծնված 1912 թվականի սեպտեմբերի 3-ին և դուստրը Նատալին ծնված 1914 թվականի մայիսի 2-ին։
1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին Կոստանտինը Կավալերգարդական գնդի շարքերում գնաց ճակատ, որտեղ ցույց տվեց հերոսություն ու ռազմական քաջություն՝ մարտական և հետախուզական գործողություններում, որի համար 1915 թվականի հունիսի 23-ին ամենաբարձր հրամանով պարգևատրվեց Գեորգիևյան զենքով։ Հրամանագրում գրված է. «Գեորգիևյան Դումայի կողմից հաստատված հրամանագրով, պարգևատրել մարտերում հակառակորդին սպանելու պարգևատրումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բագրատիոնիներ Կատեգորիա:Մուխրանիներ Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
1541
Մահեր
Կատեգորիա:1541 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջեք Օսբորն
Ջեք Ջոզեփ Օսբորն (Jack Joseph Osbourne, ), անգլիացի դերասան, կինոպրոդյուսեր և հեռուստատեսության անձ։
Կենսագրություն
Ջեքը երրորդ և ամենափոքր երեխան է երաժիշտ Օզզի Օսբորնի (ծնվել է՝ 03.12.1948 թ.) և հեռուստահաղորդավարուհի և դերասանուհի Շերոն Օսբորնի (ծնվել է՝ 09.10.1952 թ.) ընտանիքում։ Ունի երկու մեծ քույր՝ Էյմի Ռեյչել Օսբորնը (ծնվել է՝ 02.09.1983 թ.) և Քեյլի Օսբորնը (ծնվել է՝ 27.10.1984 թ.):
Առողջություն
Տառապում է Ցրված սկլերոզով։
Կարիերա
Իր կարիերան սկսել է 2001 թվականին։
Անձնական կյանք
2012 թվականի հոկտեմբերի 7-ից ամուսնացած է դերասանուհի Լիզա Ստելլիի հետ (ծնվել է՝ 1986 թ.), ում հետ հանդիպել է մեկ տարի մինչ ամուսնությունը։ Ամուսինները ունեն երկու աղջիկ՝ Փյորլ Քլեմենթին Օսբորն (ծնվելէ՝ 24.04.2012 թ.) և Էնդի Ռոուզ Օսբորնը (ծնվել է՝ 13.06.2015 թ.) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոպրոդյուսերներ
Ռասիմ Ալիև
Ռասիմ Հասան օկլի Ալիև (Rasim Həsən oğlu Əliyev, ), ադրբեջանցի ճարտարապետ և նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1979), Պետական մրցանակի դափնեկիր, Ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի պատվավոր անդամ, Ռուսաստանի ճարտարապետության և շինարարության ակադեմիայի անդամ, Արևելյան երկրների ճարտարապետության ակադեմիայի լիիրավ անդամ; Ադրբեջանի գիտնական, հասարակական և քաղաքական գործիչ, ակադեմիկոս Հասան Ալիևի որդին է  ։
Կենսագրություն
Ռասիմ Ալիևը ծնվել է 1934 թվականի հուլիսի 16-ին Գանձակում, ակադեմիկոս Հասան Ալիևի ընտանիքում։ 1958 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության բաժինը։ Նրա ուսուցիչը եղել է Միքաել Ուսեյնովը ։ 1958-1965 թվականներին աշխատել է «Ազպետականճարտարապետանախագծ»ում և Ադրբեջանի Գիտությունների ակադեմիայի ճարտարապետության արվեստի ինստիտուտում։ 1965-1974 թվականներին Ռասիմ Ալիևը Բաքվի գլխավոր ճարտարապետի առաջին տեղակալն էր, իսկ 1974 թվականից մինչև 1988 թվականը `Բաքվի գլխավոր ճարտարապետը։ 1980-1988 թվականներին Ադրբեջանի ճարտարապետների միության քարտուղարն էր։ 1992 թվականին նա դարձավ Արևելյան երկրների ճարտարապետության ակադեմիայի լիիրավ անդամ։ Ռասիմ Ալիևը հեղինակն է շուրջ գերեզմանի վրա գտնվող Ադրբեջանի բանաստեղծ և դրամատուրգ Հուսեյն Ջավիդի դամբարանի ՝Նախիջևանում (1996), Հեյդար Ալիևի անվան Բաքվի միջազգային օդանավակայանի և Նախիջևանի օդանավակայանի շենքերի, Թուրքիայում Ադրբեջանի դեսպանատան շենքի, Ղուբայում մշակույթի պալատի և այլ շենքերի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Մետասեքվոյա գլիպտոսրոբոիդային
Մետասեքվոյա գլիպտոսրոբոիդային, գետնանոճազգրիների ընտանիքի, մետասեքվոյա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ ծառեր են երկարացած և կարճացած ընձյուղներով, մինչև 30-35 մ բարձրությամբ։ Երկար ընձյուղները առաջացնում են նոր վերաճ, իսկ կարճացած ընձյուղները ամեն տարի թափվում են։ Տերևները գծային են, տափակ, 6-15 մմ երկարությամբ և 1-2 մմ լայնությամբ, հիմքում և գագաթում սեղմված։ Իգական կոները ունեն 10-22 հակադիր թեփուկներ, 2-6 սմ երկարությամբ։ Արական կոները ունեն 5 մմ երկարություն և 3 մմ լայնություն, նստած են մեկական կամ երկուական և ավելի խմբերով, կարճացած ընձյուղների վրա։
Տերևների վրա լավ է նկատվում գլխավոր ջիղը սրա երկարությամբ դասավորված հերձանցքների շերտերով։ Տերևները առանցքի շուրջը դասավորված են երկու շարքով, մի հարթության վրա։
Լավ է աճում սերմերով և կտրոններով։
Տարածվածություն
Տարածված է Կենտրոնական Չինաստանում, Սիչուան և Խուբեյ Նահանգների սահմաններում, ծովի մակերևույթից 700-1350 մ բարձրության վրա, ընդամենը 500 քառակուսի մղոն տարածքի վրա (1000 ծառ)։
Կավճի դարաշրջանի վերջից մետասեքվոյան տարածված է եդել Արկտիկայից մինչև Ասիայի և Ամերիկայի միջին լայնությունները ։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Հրաշալի է աճում Երևանի բուսաբանական այգում, որտեղ տեսքը շատ լավ է, ճնշվածության ոչ մի նշան ցույց չի տալիս, չի ցրտահարվում, վնասատուներով և հիվանդություններով չի վարակվում։ Ներկայումս այգում կան 20 տարեկան ծառեր, որոնց բարձրությունը կազմում է 6-8 մ։ «Ջեյթուն» սովխոզում 30 տարեկան ծառեր հասնում են 15 մ բարձրության, մինչև 50 սմ բնի տրամագծով։ Իջևան է ներմուծվել 1963 թվականին, Երևանի բուսաբանական այգուց ստացված արմատակալած կտրոններով։ Հանդես է բերում էկոլոգիական մեծ ճկունություն։ Արագ է աճում, տարեկան միջին աճը կազմում է 90 սմ, ընթացիկ աճը 1,0 մ։
Հեռանկարային էր Արարատյան դաշտի, մերձարևադարձային շրջանների, ինչպես նաև Հայաստանի անտառային շրջանների համար (7,9-10, 18-19, 20, 22-25, 28, 31-32)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասեղնատերևավորներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
1543
Մահեր
Կատեգորիա:1543 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջոդի Լին Օ’Քիֆ
Ջոդի Լին Օ’Քիֆ (Jodi Lyn O'Keefe, ), ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։
Կենսագրություն
Ջոդի Լինը ծնվել է Նյու Ջերսիում` խառը իռլանդական, շվեդական, ավստրիական, լեհական, չեխական ծագում ունեցող ընտանիքում։
12 տարեկանում Ջոդի Լինն «Այլ աշխարհ» սերիալում նկարահանումներ սկսելու համար թողել է դպրոցը։
17 տարեկանում «Դետեկտիվ Նեշ Բրիջես» հեռուստասերիալում Դոն Ջոնսոնի «դստեր» դերը դերասանուհուն դարձրել է աստղ։ Նա շարունակել է նկարահանվել սերիալում մինչև 2001 թվականը։
Մեծ էկրանին Ջոդին առաջին անգամ հայտնվել է 1998 թվականին «Հելոուին։ 20 տարի հետո» ֆիլմում։ Այնուհետև հետևեցին մի քանի գլխավոր դերեր՝ «Ընդունակ աշակերտուհի» Ռոուզ Մաքգոուենի «Սատանան մարմնում» ֆիլմի սիքվելում, Անժեյ Սեկուլայի և Ջեյմս Վուդսի «Falling In Love in Pongo Ponga» ֆիլմում և Ուիլյամ Բոլդուինի հետ «Red Rover» թրիլերում։
Չնայած Ջոդի Լինի փայլուն մեկնարկին` նա սերիալներում հայտնվել է հիմնականում էպիզոդիկ դերերում։ Առավել հայտնի են դարձել «The Evidence» (1999) և «Փախուստ» (2006) սերիալներում նրա դերերը։ Նկարահանվել է ամերիկյան «3 Doors Down» ռոք խմբի «Let Me Go» տեսահոլովակում ։
2009 թվականին Ջոդի Լինը նկարահանվել է Command & Conquer։ Red Alert 3 — Uprising (Electronic arts Los Angeles) վիդեո խաղի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
1544
Մահեր
Կատեգորիա:1544 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վազող ալիքի լամպ
Վազող ալիքի լամպ, վազող ալիքով լամպ (ՎԱԼ), էլեկտրավակուումային սարք, որում գերբարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական ալիքը, տարածվելով էլեկտրոնների հոսքի ուղղությամբ և փոխազդելով նրա հետ, ուժեղանում է։
Վազող ալիքի լամպի (նկարում) հիմնական Վազող ալիքի լամպի սխեման մասերն են․ էլեկտրոնային թնդանոթը
Մասեր
(1), որը ստեղծում և ձևավորում է էլեկտրոնների հոսքը, էլեկտրամագնիսների կիզակետող համակարգը
(2), որը կենտրոնացնում և պահպանում է էլեկտրոնների հոսքը լամպի ամբողջ երկայնքով, դանդաղեցնող համակարգը
(3), որը նվազեցնում է վազող աչիքների փուլային արագությունը՝ հասցնելով էլեկտրոնների արագությանը, կոլեկտորը
(4), որը որսում է էլեկտրոնները, կլանիչը
(5), որը կլանում է կոլեկտորից անդրադարձած ալիքը և վերացնում ինքնագրգռումը, էլեկտրամագնիսական տատանումների էներգիայի ներմուծման
(6), արտանցման։
(7), հարմարանքները։
Վագող ալիքի էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ ալիքի հետ համաժամ շարժվող էլեկտրոնները խմբավորվում են թանձրուկների, որոնք, վազանցելով ալիքը, դանդաղում են․ դրանց կինետիկ էներգիան փոխանցվում է էլեկտրամագնիսական ալիքին և ուժեղացնում այն։ Վազող ա|իքի և էլեկտրոնների երկարատև փոխազդեցության պատճառով վազող ալիքի լամպերը լայնաշերտ են։ Ուժեղացումը 30—60 դբ է, օ․ գ․ գ-ն՝ 30%, աղմուկի գործակիցը՝ 3—20 դբ։
Օգտագործվում է ընդունիչների մուտքային և հաղորդիչների ելքային կասկադներում՝ գերբարձր հաճախականության (0,3—30 Գհց) տատանումներն ուժեղացնելու համար։ Կարող են օգտագործվել նաև հաճախականության ձևափոխման և բազմապատկման համար։ Վազող ալիքի լամպերը լինում են նաև մագնետրոնային տիպի։
Կատեգորիա:Էլեկտրավակուումային սարքեր Կատեգորիա:Բրիտանական հայտնագործություններ
Քարաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Քարաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 9 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
1545
Մահեր
Կատեգորիա:1545 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բունդեսթագի նախագահ
Բունդեսթագի նախագահ (Präsident des Deutschen Bundestages կամBundestagspräsident), Գերմանիայի դաշնային խորհրդարանի, Բունդեսթագի ղեկավար, որի գործառույթները նման են խոսնակների գործառույթներին։ Պաշտոնը ըստ գերմանական կանոնադրության համարվում է երկրորդը նախագահից հետո և կանցլերից առաջ։ Բունդեսթագի ներկայիս նախագահն է Բարբել Բասը 2021 թվականի հոկտեմբերի 26-ից։
Ընտրություններ և գործառույթ
Բունդեսթագի նախագահը ընտրվում է Բունդեսթագի ամեն գումարուման սկզբում Դաշնային ընտրություններից հետո, կամ եթե պաշտոնը թափուր է մնում։ Նախագահին ընտրում են Բունդեսթագի անդամները։ Մինչև նախագահի ընտրությունները նրա գործառույթները ժամանակովորապես կատարում է Բունդեսթագի ամենատարեց անդամը, այսպես կոչված Alterspräsident-ը ։
Սովորաբար Բուդեսթագի նախագահ է ընտրվում ամենամեծ խորհրդարանական խմբակցությունից։ Գործառույթները սահմանված են եղել դեռևս Վայմարյան հանրապետության ժամանակներից, սակայն այն չի կարգավորվում օրենքով։ Մինչև գումարման ավարտը վաղօրոք հեռացման չափանիշներ չեն սահմանված։ Նախագահության ժամկետը կարող է ավարտվել միայն գումարման ավարտով, եթե նախագահը հրաժարական չի տալի, չի լքում Բունդեսթագը կամ մահանում։ Նա կարող է վերընտրվել մյուս գումարման ժամանակ Բունդեսթագի անդամների կողմից։
Փոխնախագահներ
Բունդեսթագի փոխնախագահները (Vizepräsident des Deutschen Bundestages կամ Bundestagsvizepräsident) ներկայացվում են այլ խորհրդարանական խմբակցություններից։ Փոխնախագահների քանակը սահմանված չէ և համաձայն Բունդեսթագի կանոնակարգի յուրաքանչյուր խորհրդարանական կուսակցություն պետք է ունենա առնվազն մեկ փոխնախագահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բունդեսթագ
Արթուր Ռեան
Արթուր Ալեքսանդրովիչ Ռեան (Арту́р Алекса́ндрович Реан, ), ռուս հոգեբան, հասարակական գործիչ, անձի հոգեբանության, սոցիալական և մանկավարժական հոգեբանության մասնագետ, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994), Ռուսական հեղինակային հանրության (РАО) անդամ (1996), հոգեբանության և տարիքային ֆիզիոլոգիայի բաժնի ակադեմիկոս (2016)։
Կենսագրություն
1979 թվականին ավարտել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանը և ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան՝ որպես ստաժյոր-հետազոտող։ Մեկ տարի ստաժավորումից հետո՝ 1980 թվականին, ընդունվել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրա և 1983 թվականին պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսությունը։ Դրանից հետո որպես ասիստենտ աշխատել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանում, ապա եղել է հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, այնուհետև ավագ գիտաշխատող, որից հետո՝ Լենինգրադի մանկավարժական հոգեբանության լաբորատորիայի ղեկավար։ 1992 թվականին Լենինգրադի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա։ Հետագայում եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ընդհանուր հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, գիտական աշխատանքների գծով հոգեբանության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ։ 1996 թվականին ընտրվել է РАО-ի անդամ-թղթակից։ 1998 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում բացել է անձնային և մասնագիտական աճի հոգեբանության և մանկավարժության ամբիոն և ընտրվել դրա առաջին ղեկավարը։ 2000-2004 թվականներին եղել է Ռուսաստանի պետական ծառայության ակադեմիայի մասնագիտական գործունեության ակմեոլոգիայի և հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2004 թվականից ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է, միաժամանակ (2006 թվականից) Դաշնային սոցիալական նախագծի տնօրեն և գիտական ղեկավար ։ 2016 թվականին ընտրվել է որպես РАО-ի ակադեմիկոս։
Գիտական գործունեություն
Ռեանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են անձի և մանկավարժական հոգեբանությանը, հակասոցիալական և դելինկվենտ վարքագծին և դրանց կանխարգելմանը, ագրեսիայի հոգեբանությանը, սոցիալական օտարացման բացասական հետևանքների հաղթահարմանը, անձի սոցիալականացման և սոցիալական հասունացման հոգեբանությանը, անձի սոցիալական ադապտացիայի հոգեբանությանը։
Հանդիսանում է գիտական նոր ուղղության՝ սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության հիմնադիրներից մեկը (Յա․Լ․Կոլոմինսկու հետ)։
Հեղինակել է անձի, սոցիալական, իրավաբանական և մանկավարժաան հոգեբանության վերաբերյալ ավելի քան 330 աշխատություն, այդ թվում՝ շուրջ 20 մենագրություն, գիրք և դասագիրք։
Մշակել և ղեկավարել է մի շարք գիտագործնական ծրագրեր, որոնց մեջ առավել կարևոր են «Երիտասարդների թմրամոլության և հակասոցիալական վարքագծի կանխարգելում» (1998-2001), «Ագրեսիվ վարքագծի հոգեբանություն» (նախագահական գրանտ, 1997-1999), «Մանկության սոցիալական պաշտպանություն» (2000-2002), «Ռիսկի խմբի երեխաներ և ընտանիքներ» (2002-2006), «Ամուր ընտանիք» (2006-2011) նախագծերը։
Մոսկվայի պետական համալսարանի (սոցիալական և զարգացման հոգեբանություն) և ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության Մոսկվայի համալսարանի (աշխատանքի հոգեբանություն և մանկավարժություն) թեկնածուական խորհրդի անդամ է։ Դժվար կենսական իրավիճակներում գտնվող երեխաների պաշտպանության համառուսաստանյան ֆոնդի փորձագիտական խմբի անդամ է։ Տևական ժամանակի ընթացքում եղել է ՌԴ բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի մանկավարժության և հոգեբանության խորհրդի աանդամ, ապա տեղակալ։
Տարբեր տարիներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մանկավարժական հոգեբանության դոկտորական թեկնածուական խորհրդի ներկայացուցիչ, ինչպես նաև սոցիալական հոգեբանության խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալ, Ա․Ի․Հերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարանի, ռուսական գիտությունների ակադեմիայի հոգեբանության ինստիտուտի և Պետական ծառայության ռուսական ակադեմիայի դոկտորական թեկնածուական խորհուրդների անդամ։
Ռեանը անձի հոգեբանության և սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության գիտական դպրոցի հիմնադիրն է։ Այդ դպրոցի առավել հեղինակավոր ներկայացուցիչներն են՝ հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ա․Ա․Բարանով, Ս․Ն․Կոստրոմինա, Ա․Ռ․Կուդաշև, Վ․Մ․Մինյարով, Վ․Լ․Սիտտնիկով, Ի․Ն․Սիմաևա, Վ․Լ․Ցվետկով։
2000-2004 թվականներին եղել է «Մանկության աշխարհ» ամսագրի խմբագրական խորհրդի նախագահ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոգեբաններ ըստ ազգության Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ Կատեգորիա:Բաշկորտոստանի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
1546
Մահեր
Կատեգորիա:1546 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Դրախտ (սարավանդ)
Դրախտ, սարավանդ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգի կենտրոնական հատվածում, Շամխոր գետի հովտում։ Ունի փարթամ բուսականություն ու վայրի մրգատու ծառերով հարուստ թանձրախիտ անտառներ։ Ըստ մի առասպելի՝ երկնային դրախտը պետք է փնտրել այստեղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սարավանդեր
Արոմ օ Ժեն դե Մարկ (պանիր)
Արոմ օ Ժեն դե Մարկ կամ Արոմ օ Ժենե դե Մարկ (Arôme au gêne de marc), կովի կաթից պատրաստվող Ֆրանսիական սեզոնային փափուկ պանիր։
Պատրաստում
Պանիրը պատրաստվում է ավանդական տեխնոլոգիայով, որը կիրառվում է Լիոն գինեգործական տեղանքում։ Ռիգոտ, Սեն-Մարսելեն, Պելարդոն կամ Պիկոդոն տեսակի արդեն պատրաստի պանիրները տեղավորում են խաղողի կեղևներից և կորիզներից բաղկացած, գինեգործությունից մնացած սպիրտային հյութով լցված խորը տարայի մեջ՝ սովորաբար տակառի։ Ամսվա ընթացքում պանիրը ներսծծվում է հեղուկով, որը նրան համ ու հոտ է տալիս։ Սովորաբար պանիրը պատրաստ է լինում աշնան վերջին։
Նկարագրություն
Պանրի գլուխներն ունեն 6-7 սանտիմետր տրամագծով և 2-3 սանտիմետր հաստությամբ, 80-120 գրամ քաշով սկավառակի ձև։ Պանիրը պատված է խաղողի քուսպի մեծ քանակությամբ բնական կեղևով։ Փափուկ մասսան կարող է տարբեր խտության լինել, երկարատև պահելուց հետո այն փափուկ և յուղալի պանրից կարող է դառնալ ավելի պինդ պանիր։ Արոմ օ Ժեն դե Մարկը ունի խմորասնկերի վառ արտահայտված քաղցր յուղային համ։
Այն օգտագործվում է որպես անկախ ուտեստ, զուգորդվում է թեթև Բոժոլե-վիլլյաժ և աղանդերային գինիների հետ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պանիրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական պանիրներ
Արկև
Արկև (Arquèves), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 151 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.76: Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.64 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 23 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 93 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 59-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 63,4%։ 59 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 51 անձ (28 տղամարդ և 23 կին)։ Գործազուրկ է եղել 8 անձ (7 տղամարդ և 1 կին)։ 34 անաշխատունակներից 9 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չի աշխատել այլ պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Էմանուել Հակոբյան
Էմանուել Հակոբյան (դեկտեմբերի 19, 1982, Վրաստան, Նաուխրեբի գյուղ), երգիչ, երաժիշտ, գործիքավորող։
1989-2000 թթ․ սովորել է Նաուխրեբիի միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտելուց հետո 2000 թ․ տեղափոխվել է Հայաստան և կրթություն ստացել Երևանի «Սուրբ Թերեզայի» անվան բժշկական համալսարանում՝ Ստոմատոլոգիայի ֆակուլտետում։
2002 թ․-ից համատեղ կրթություն է ստացել Երևանի էստրադային եվ ջազային արվեստի պետական քոլեջում՝ վոկալ բաժնում, ինչպես նաև վաղ տարիքում սովորել է Վրաստանի երաժշտական քոլեջներից մեկի ռիթմիկայի բաժնում և սկսել է տիրապետել ակորդեոնին։
Սովորելու տարիներից սկսած՝ Eman-ը սկսել է զբաղվել երաժշտությամբ, մասնավորապես՝ գործիքավորմամբ և երգչի գործունեությամբ։
Աշխատանքային գործունեություն
2003 թ․ ընկերների հետ հիմնել է «AEL Trio» խումբը, որի գեղարվեստական ղեկավարը եղել է Իռեն Գալստյանը։ Խմբի մյուս մասնակիցների հետ Eman-ը ներկայացրել է իր առաջին՝ «Սերը մեզ գտնում է» տեսահոլովակը, ինչպես նաև «AEL Trio» խմբի շրջանակներում Eman-ը մեկնել է մի շարք հյուրախաղերի, մասնակցել է երաժշտական մրցույթների և համերգային ծրագրերի։
Քարուտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Քարուտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 8 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Էմանուել Հակոբյան
Աշխատանքային գործունեություն
Որոշ ժամանակ հետո սկսելով երգչի իր կարիերան՝ Eman-ը մեկը մյուսի հետևից սկսել է ներկայացնել իր անհատական երգերը, որոնցից են «Քո աչքերը», «Ես գիտեմ», «Ժամանակ», «Հավատում եմ» և այլն։ Ժամանակ առ ժամանակ երաժիշտը ստեղծագործել է նաև վրացերենով՝ ներկայացնելով իր հեղինակային ստեղծագործությունները համերգային տարբեր ծրագրերում։
2005 թ․ որպես գործիքավորող հանդես է եկել ամենահայտնի՝ «Աստղային փարթի» նախագծում, որի շրջանակում ներկայացրել է մի շարք հայտնի երգերի remix տարբերակները․ Անահիտ Սիմոնյան՝ «Սիրիր ինձ», Հռիփսիմե Հակոբյան՝ «Դու ինձ ներիր», Արսեն Գրիգորյան՝ «Տես», Արմո՝ «Դու տարար», Թիվ 5՝ «4 տղա»։
Աշխատելով և ստեղծագործելով Էմանուել Հակոբյանը 2012 թ․ հիմնել է իր՝ «Eman music» ստուդիոն։
Նա առաջիններից էր, ով հին երգերը նորովի ներկայացրեց ու դրանցով միլիոնավոր դիտումներ գրանցեց Youtube-ում («Կառուսել», «Քո աչքերը, «Իմ ախպերը», «Անցիր նավակ», «Վույ աման, աման, «Շարժիր թաշկինակը», «Կապույտ աչքեր», «Բինգյոլ», «Ճոճանակ», «Գնանք Հայաստան», «Անուշս, քնքուշս», «Սիրուս կսպասեմ», «Նազ ունի», «Դու ելել ես»)։ Eman-ը ստեղծագործում է արտասահմանյան, հաուս, լատինական ռեգետոն, Moombahton ոճերում, իսկ բոլորովին վերջերս երաժիշտը ստեղծել է երաժշտական մի ոճ, որն ամբողջ աշխարհում գոյություն չունի։
Eman-ը համագործակցել է և շարունակում է համագործակցել ամենահայտնի հայ արտիստների հետ՝ Սիրուշո, Ռազմիկ Ամյան, Մարտին Մկրտչյան, Միհրան Ծառուկյան, Հակոբ Հակոբյան և Արման Հովհաննիսյան, Գևորգ Սիրեկանյան, Գոռ Եփրեմյան, Արմենչիկ, Նարե Գևորգյան, Գայա Արզումանյան, Նարեկ Մեծ Հայք, Ռաֆայել Երանոսյան, Անդո-Ռաֆո և սպիտակցի Հայկո, Գրիգորի Եսայան և այլք։
Տարիների ընթացքում իր գործունեության շրջանականերում Eman-ն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և պատվոգրերի՝ «Լավագույն գործիքավորող» (2021 թ․)» «Նոր սերնդի գործիքավորող (2019 թ․), «Տարվա լավագույն միքս», «Տարվա լավագույն գործիքավորող», «Պատվոգիր՝ մշտապես բարեգործական ծրագրերին մասնակցություն ցուցաբերելու համար (2014 թ․)», «Պատվոգիր՝ ակտիվ գործունեություն իրականացնելու համար (2012 թ․)», «Պատվոգիր՝ «Երիտասարդության կամք կազմակերպության հետ համագործակցության և մշակութային միջոցառումներին մասնակցելու համար» և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ
Google Earth
Google Earth (խոսակցական՝ Google Երկիր մոլորակ), Google ընկերության նախագիծ, որի շրջանակներում Համացանցում տեղադրվել են ամբողջ Երկրի մակերեսի արբանյակային (կամ որոշ կետերում՝ Օդալուսանկարները) պատկերները։ Որոշ տարածաշրջանների պատկերներն ունեն աննախադեպ մեծ թույլտվություն։
Ծառայության առանձնահատկություններ
Տվյալ հավելվածը ի սկզբանե թողարկվել է ընկերության կողմից, իսկ հետո ձեռք է բերվել Google ընկերության կողմից, որը 2005 թվականին այդ հավելվածը հանրամատչելի է դարձրել (ի սկզբանե միայն ԱՄՆ-ում, հետո Եվրոպայի և ամբողջ աշխարհի)։ Գոյություն ունի նաև վճարովի Google Earth Plus տարբերակը և անվճար  Google Earth Pro տարբերակը, որը տարբերվում է GPS-ի՝ գլոբալ տեղորոշման համակարգի օժանդակությամբ, տեսացուցադրությունների միջոցներով և պատկերների բարձր թույլտվությամբ։
WikiMapia-յի գրանշերի շերտը կարելի է միացնել Google Earth հավելվածի հետ։
Պրադոյի թանգարանի պատկերների դիտում
2009 թվականի հունվարի 13-ին Google Earth ծառայության մեջ մեկնարկվել է «Պրադոյի գլուխգործոցները Google Earth-ում» նախագիծը։ Այժմ հավելվածի օգտատերերը կարող են մինչև փոքրագույն մանրամասնությունների զննել «Պրադո» թանգարանի (Իսպանիա, Մադրիդ) 14 կտավները։ Նախագծի հեղինակը Իսպանիայի Google-ի ղեկավար Կլառա Կլիվերան է։ Նախագծի նախապատրաստումը տևել է ավելի քան մեկ ու կես տարի, միացել են պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչներ, ովքեր արել են ավելի քան 8,2 հազար լուսանկար, որոնք համակարգչային տեխնոլոգիաների միջոցով ինտեգրվել են Google Earth։ Հենց հավելվածի ծրագրում պատկերների առավելագույն թույլտվությունը 14000 մեգափիքսել է ։
Օբյեկտների առավելագույն քանակ
Քանի որ Google-ը չի կարող շատ ուշադրություն տրամադրել բոլոր աշխարհագրական օբյեկտներին, որոշ տարածաշրջաններում առկա են միայն խոշոր օբյեկտների անվանումները։
Google Earth-ի լիարժեք օգտագործման և տվյալների բազայի լրացման համար օգտագործվում են մի քանի ընդլայնումներ, որոնք թույլ են տալիս մի քանի կայք-աղբյուրներից տվյալներ ներմուծել Earth:
Տարբերակների համեմատում
2015 թվականի հունվարի 20-ից Google Earth Pro- օգտագործման լիցենզիան կարելի է ստանալ անվճար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
1547
Դեպքեր
Էջմիածնում հրավիրվում է գաղտնի հորհրդակցություն
Մահեր
Կատեգորիա:1547 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Քիրսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Քիրս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 3 հուշարձան (2 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Արտյոմ Տերյան
Արտյոմ Սարգսի Տերյան, հայ խորհրդային ըմբիշ, ազատ ոճի ըմբշամարտի ԽՍՀՄ չեմպիոն (1951), դասական (հունահռոմեական) ոճի ըմբշամարտի ԽՍՀՄ հնգակի չեմպիոն (1950–1954), աշխարհի չեմպիոն (1953), օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր (1952)։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1953)։
Կենսագրություն
Արտյոմ Տերյանը ծնվել է 1930 թվականին Գանձակում՝ Բանանց գյուղից գաղթածների ընտանիքում։ Նա վաղ հասակում կորցրել է հորը, որը զոհվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1945 թվականից։ Սկզբում Տերյանը տարվել է հայկական ազգային կոխ ըմբշամարտով, այնուհետև սկսել է պարապել դասական ըմբշամարտ։ Նրա առաջին մարզիչը Անդրո Դանիելյանն էր։
Դպրոցն ավարտելուց հետո Արտյոմ Տերյանն ընդունվել է Բաքվի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտ և տեղափոխվել է Բաքու։ 1950 թվականին նա առաջին անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ դասական ոճի ըմբշամարտի թեթևագույն քաշային կարգի չեմպիոնի կոչումը։ 1951 թվականին նա ԽՍՀՄ չեմպիոն է դարձել ինչպես դասական, այնպես էլ ազատ ոճի ըմբշամարտում։
1952 թվականին Տերյանն ընդգրկվել է Հելսինկիի Օլիմպիական խաղերում ԽՍՀՄ ըմբշամարտի հավաքականի կազմում և նվաճել այդ մրցումների բրոնզե մեդալը։ 1953 թվականին նա Նեապոլում մասնակցել է խորհրդային դասական ոճի ըմբիշների համար աշխարհի առաջին առաջնությանը և դարձել այդ մրցաշարի հաղթող։ Եզրափակչում նա հաղթել է օլիմպիական չեմպիոն հունգարացի Իմրե Հոդոշին։
Ավելի ուշ նա հանդես է եկել կիսաթեթև քաշային կարգում։ 1955 թվականին, մոտոցիկլետից ընկնելուց հետո, կոտրել է անրակը, ստիպված ավարտել է մարզական կարիերան և մարզչական աշխատանքի անցել «Դինամո» մարզական ընկերությունում։
1970 թվականի ապրիլին Արտյոմ Տերյանը սպանվել է կենցաղային հողի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Զաղիձոր Ներքին
Զաղիձոր Ներքին, ձմեռանոց ԽՍՍՀ Ալավերդու (Թումանյանի) շրջանում։ 1926 թվականին ուներ 1 հայ՝ բնակիչ։ Հետագայում լքվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
1549
Մահեր
Կատեգորիա:1549 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1548
Մահեր
Կատեգորիա:1548 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կարմիր ջրիմուռներ
Կարմիր ջրիմուռներ, ջրիմուռների բաժին։ Բազմաբջիջ կամ միաբջիջ օրգանիզմներ են։ Լինում են մուգ կարմիր, վարդագույն, դեղնավուն, պղնձակապտավուն գույնի, որը պայմանավորված է քրոմատոֆորներում պարունակվող d քլորոֆիլ (կանաչ), R-ֆիկո-էրիթրին (կարմիր) և R-ֆիկոցիան (կապտականաչ) պիգմենտներով։ Կարմիր ջրիմուռների մարմինը թելաձև է, թիթեղանման, երբեմն հատվածավորված է ցողունի և տերևանման օրգանների։ Բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհով։ Զարգացման ընթացքում բնորոշ առանձնահատկություն է շարժական մտրակավոր փուլերի բացակայությունը և ինքնատիպ սեռական պրոցեսը։ Արական սեռական օրգաններում գոյանում են ոչ շարժունակ բջիջներ, որոնք ջրի միջոցով շարժվում են դեպի իգական սեռական օրգանները՝ կարպոգոնները։ Հայտնի է 600 ցեղ, 3750 տեսակ։ Ապրում են հիմնականում ծովերում, սակավ՝ քաղցրահամ ջրերում, հողում։ Բրածո ձևերը գտնվել են կավճի հասակի նստվածքներում։ Առանձին տեսակներից ագար-ագար, ագարոիդ են ստանում, պորֆիրա տեսակն օգտագործվում է որպես սնունդ։
Ռիչմոնդ (Բրիտանական Կոլումբիա)
Ռիչմոնդ (անգլ. Richmond,  /ˈrɪtʃmənd/), քաղաք Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում` Լոուեր-Մեյլենդ շրջանում, Մեծ Վանկուվեր ագլոմերացիայի կազմում։ Համարվում է նահանգի բնակչության թվով չորրորդ քաղաքը։ Ռիչմոնդ քաղաքը հյուսիսից սահմանակից է Վանկուվեր և Բերնաբի, արևելքից Նյու-Ուեսթմինսթեր, հարավից Դելտա քաղաքների հետ։ Ռիչմոնդի արևմտյան սահմանակիցը Ջորջիայի ջրամբարն է։ Ռիչմոնդի հետ է կապված Սի-Այլենդը` վայր, որտեղ տեղակայված է Վանկուվերի միջազգային օդանավակայանը։
Երիտասարդական ավազակախմբեր
2007 թվականից երիտասարդական խմբերի գործունեությունը կտրուկ աճեց Ռիչմոնդում, ինչպես նաև Վանկուվերի այլ արվարձաններում:Միայն 2009 թվականին, ըստ RCMP-ի տվյալների, այս հիմքով կատարվել է ավելի քան երեսուն սպանություն։ Ավազակախբերը պատերազմ են մղում սինթետիկ թմրանյութերի եկամտաբեր շուկայի համար ։
Լենինի գլուխը
2009 -ի վերջին Ռիչմոնդում հայտնվեց մի արտասովոր քանդակ։ Վ.Ի.Լենինի 17 մետրանոց գլուխը պատրաստված է չժանգոտվող պողպատից, որի վերևում տեղադրված է Մաո Ցզե Դունի ծաղրանկարը։ Ըստ մամուլի հրապարակումների՝ ժամանակակից արվեստի այս ստեղծագործությունը կոչվում է «Միսս Մաոն փորձում է հավասարակշռությունը պահել Լենինի գլխի վրա»։ Հեղինակները Չինաստանցի Գաո եղբայրներն են ։
Քանդակը քաղաքում կլինի երեք տարի, որից հետո այս օբյեկտը կապամոնտաժվի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ
Տասներեք աղանդեր
Տասներեք աղանդեր (treize desserts, calenos), Պրովանսում սուրբծննդյան ընթրիքի ավանդական բաղադրիչ։ Տասներեք աղանդերների թվին են պատկանում մրգերը, ընկույզը և հրուշակեղենը։ 20-րդ դարի 20-ական թվականներին առաջացած ավանդույթը մեր օրերում էլ շարունակում է մնալ հայտնի։
Պատմություն
Պրովանսում սուրբծննդյան ճրագալույցի ավանդույթներից մեկն է տոնական ընթրիքը՝ այսպես կոչված gros souper-ը։ Նրանում կարևոր դեր է խաղում թվային խորհրդանիշը․ կերակրատեսակները սովորաբար մատուցում են ժամը յոթին՝ ի հիշատակ Աստվածածնի յոթ տառապանքների։ Աղանդերները տասներեքն են, ինչը խորհրդանշում է Խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ սեղանի շուրջ հավաքված Քրիստոսին և նրա տասներկու առաքյալներին ։ Աղանդերները թույլ են տալիս կրճատել սուրբծննդյան պատարագի սպասման ժամանակը։ Դրանից հետո դրանք սեղանին են մնում ևս երեք օր և ըստ ավանդույթի՝ ընտանիքի բոլոր անդամները պետք է ճաշակեն յուրաքանչյուրից։
Աղանդերների առատությունը պրովանսական սուրբծննդյան սեղանին նկատվել է 18-րդ դարից սկսած, սակայն 13 թիվը հնագույն աղբյուրներում չի նշվում։ Նրա մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են 1920-ական թվականներին։ Ըստ ամենայնի՝ ավանդույթի ստեղծման ու ժողովրդականացման համար կարևոր նշանակություն են ունեցել ֆելիբրիջները՝ գրական շարժման մասնակիցները, որոնք երազում էին վերակենդանացնել Պրովանսի լեզուն և մշակույթը։ Նրանցից մեկը՝ Ջոզեֆ Ֆալլենը, La Pignato ամսագրի սուրբծննդյան թողարկման մեջ գրել է, որ սուրբծննդյան սեղանին պետք է անպայման լինի հենց տասներեք աղանդեր։ Հենց նա էլ առաջինը կազմել է դրանց ցանկը՝ ներառելով 25 հնարավոր տարբերակ։ 1930-ական թվականներին ավանդույթն ամրապնդվել է, նույն ժամանակ շրջանառության մեջ է մտել «տասներեք աղանդեր» արտահայտությունը (դրանից առաջ պարզապես անվանում էին calenos)։
Այժմ տասներեք աղանդերը Պրովանսի խոհարարական խորհրդանիշն է։ Որպես կանոն դրանք տեղադրվում են երեք անձեռոցիկների վրա՝ երեք մոմերի հարևանությամբ։ Երեք թիվը խորհրդանշում է Սուրբ Երրորդությունը ։ Բացի այդ, սեղանին դրվում էր աճեցված ցորենով երեք պնակ, որը նախապես աճեցվում էր դեկտեմբերի չորսին՝ Սուրբ Վարվառայի օրը։
Աղանդերներ
Սուրբծննդյան աղանդերները, կախված տեղանքից, կարող են տարբեր լինել․ ընդհանուր առմամբ հաշվվում է մոտ 55 տարբերակ։ Դրանց թվին են պատկանում մրգերը (չորացրած և թարմ), ընկույզը, քաղցր թխվածքը և կոնֆետները ։ Բազմիցս փորձեր են արվել տասներեք աղանդերների կանոնական ցուցակ հաստատել։ Ըստ Մարսելի գավառագիտական թանգարանի՝ նրա կազմի մեջ պետք է մտնի խնձոր, տանձ, կանաչ սեխ, խաղող, արոսի, սպիտակ նուգա, սև նուգա, հունական ընկույզ, նուշ, պնդուկ, չորացրած խուրմա, չամիչ և pompe à l’huile (կեքսի տեսակ)։ Էքս ան Պրովանսն իր ցուցակն առաջարկել է 1998 թվականին․ այն ներառում է խուրմա, խաղող, սեխ, սև և սպիտակ նուգա, pompe à l’huile, ընկույզն ու չամիչը միավորված են մեկ ընդհանուր՝ «չորս մուրացիկ» անվան տակ։ Արոսը, խնձորն ու տանձը փոխարինվում են նարնջով կամ մանդարինով և այվայի մարմելադով։ Այնուամենայնիվ պրակտիկան ցույց է տալիս, որ Պրովանսի բնակիչների մեծամասնությունը խստորեն չի հետևում այդ ցուցակներին։
Մրգեր և ընկույզ
Տասներեք աղանդերի շարքում մրգերը միշտ հատուկ տեղ են գրավել։ Որպես կանոն, սուրբծննդյան սեղանի համար օգտագործվել են տեղական մրգեր, որոնք ընտանիքը նկուղում կամ ձեղնահարկում պահել է ձմռան համար։ Դա կարող էր լինել խնձոր, տանձ, սեխ, խաղող, թուզ։
Սակայն ոմանք կարծում էին, որ սուրբծննդյան սեղանին հարիր չէ դնել սովորական, ամենօրյա մթերքներ և վերոնշյալները փոխարինել են նարնջով ու խուրմայով (խուրմաները խորհրդանշում էին Քրիստոսին, որը հայտնվեց Արևելքից)։ Ներկայումս կան երկու հակադիր կարծիքներ. ավանդույթների հետևորդները կարծում են, որ էկզոտիկ մրգերը (բացառությամբ նարնջի և խուրմայի) անտեղի են սուրբծննդյան սեղանին, մյուսները կարծում են, որ կարելի է օգտագործել ցանկացած միրգ, այդ թվում՝ կիվի, մանգո և արքայախնձոր։ Պտուղները կարող են սեղանին լինել նաև մուրաբայի կամ մարմելադի տեսքով։ Ավանդական է համարվում սերկևիլի մարմելադը։
Տասներեք աղանդերի անփոխարինելի բաղադրիչն են այսպես կոչված «չորս մուրացիկները» (quatre mendiants կամ pachichòis)՝ մրգերն ու ընկույզները, որոնք խորհրդանշում են չորս մուրացիկ վանական միաբանությունները։ Նրանցից յուրաքանչյուրի գույնը զուգորդվում է համապատասխան կարգի վանականների փարաջայի գույնի հետ. ընկույզները (հունական կամ անտառային) խորհրդանշում են օգոստինյան, չորացրած թուզը՝ ֆրանցիսկյան, նուշը՝ կարմելիտների, բաց գույնի չամիչը՝ Դոմինիկյան միաբանությունը։
Թխվածքներ
Տասներեք աղանդերի պարտադիր բաղադրիչն է այսպես կոչված «pompe à l’huile»- ն (բառացիորեն «յուղի համար պոմպ»)։ Այն թխվում է ցորենի ալյուրից՝ ձիթապտղի յուղի ավելացմամբ. հնարավոր է, որ նրա անունը պայմանավորված է ալյուրի՝ յուղը ներծծելու հատկությամբ։ Բացի այդ, «pompe à l’huile»-ին հոտ են տալիս թուրինջածաղկով։ Ավանդույթի համաձայն՝ այն պետք է ոչ թե կտրել, այլ ձեռքով բաժանել, ինչպես Քրիստոսն է վերջին ընթրիքի ժամանակ հացը բաժանել ։ Սովորաբար այն ուտում են ընթրիքի վերջում՝ գինու մեջ ընկղմելով։
Մնացած թխվածքները կարող են լինել տարատեսակ․ ճանաչված են փքաբլիթները, խնձորով յուղաբլիթները, սոճու սերմերից կարկանդակները և այսպես կոչված oreillettеs-ները ։ Վերջիններս փխրուն թխվածքաբլիթներ են, որոնք թխում են սերուցքային կարագի մեջ, վրան ցանում են շաքարի փոշի ։ Գրինյանում ընդունված է թխել հատուկ սպանախով քաղցր կարկանդակ։
Հրուշակեղեն
Սուրբծննդյան սեղանին դրվող պարտադիր աղանդերների մեջ է մտնում նուգան։ Նուգա՝ ավանդական պրովանսալյան քաղցրավենիք, որը հայտնի է 20-րդ դարից։ 18-րդ դարից այն մտել է Պրովանսում ամենատարածված սուրբծննդյան քաղցրավենիքների մեջ ։ Սովորաբար մատուցվում են դրա երկու տարատեսակ` սպիտակ և սև, որոնք խորհրդանշում են ապաշխարող մեղավորներին։
Էքս ան Պրովանսում տասներեք աղանդերի մեջ անպայման առկա են կալիսոնները՝ կոնֆետներ, որոնք հնուց ի վեր արտադրվում են այդ քաղաքում ։ Դրա բաղադրության մեջ մտնում է նուշ, շաքարացված սեխ և թուրինջածաղիկ ։
Բացի այդ, տասներեք աղանդերի մեջ կարող են լինել շոկոլադ, սառնաշաքար, դրաժե և այլ քաղցրավենիքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ Կատեգորիա:Պրովանսի ավանդույթներ Կատեգորիա:Սուրբ Ծնունդը Ֆրանսիայում
Վրացիները Հայաստանում
Վրացիները Հայաստանում (ქართველები სომხეთში), ժամանակակից Հայաստանի գրեթե բոլոր շրջաններում վրացիներն ապրել են հնագույն ժամանակներից։ 2011 թ. տվյալներով Հայաստանում բնակվում է 1.200 վրացի, հիմնականում Երևանում ։ Երևանի Նորագավիթ թաղամասում կա գործող վրացական փոքրիկ եկեղեցի, սակայն քննարկում են կառուցել վրացական մայր տաճար։ Վրացիները Լեռնային Ղարաբաղում կազմում են 15 մարդ, հիմնականում Ստեփանակերտում :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի ազգեր Հայաստանում
Չէին սպասում
«Չէին սպասում» (Не ждали), ռուս նկարիչ Իլյա Ռեպինի (1844-1930) նկարը՝ ստեղծված 1884-1888 թվականներին։ Այն կազմում է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուի մասը ( 740)։ Նկարի չափսերը՝ 160․5 × 167.5 սմ ։
Ռեպինը նկարի հիմնական տարբերակի վրա աշխատանքն սկսել է 1884 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում՝ Մարտիշկինոյի ամառանոցում ։ Նույն թվականին նկարը ցուցադրվել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության («պերեդվիժնիկների») 12-րդ ցուցադրության ժամանակ, որը տեղի է ունեցել Պետերբուրգում, որից հետո այդ կտավն ներառվել է ցուցադրության կազմում և շրջել Ռուսաստանի այլ քաղաքներում ։
1885 թվականին նկարի հեղինակից գնել է Պավել Տրետյակովը։ Սակայն, ավելի ուշ Իլյա Ռեպինը շարունակել է աշխատել նկարի վրա․ 1885, 1887 և 1888 թվականներին նա նկարը ենթարկել է փոփոխությունների, որոնք հիմնականում վերաբերում էին ներս մտնող տղամարդու դեմքին ։
Նկարում պատկերված պահը ներկայացնում է աքսորված նարոդովոլեց-հեղափոխականի վերադարձի առթիվ ընտանիքի անդամների առաջին արձագանքը։ Այս ստեղծագործությունը համարվում է «հեղափոխական թեմայով Ռեպինի կտավներից ամենակարևորն ու վեհակերտը» ։
Պատմություն
«Չէին սպասում» նկարը վերաբերում է Ռեպինի, այսպես կոչված, «նարոդովոլեցական շարքին», որում, բացի այս նկարից, ներառված են «Պրոպագանդիստի ձերբակալությունը» (1880-1889, 1892, Տրետյակովյան պատկերասրահ), «Խոստովանությունից առաջ» (կամ «Հրաժարում խոստովանությունից», 1879-1885, Տրետյակովյան պատկերասրահ), «Ժողով» (1883, Տրետյակովյան պատկերասրահ) և այլ նկարներ ։
Ռեպինը «Չէին սպասում» նկարի վրա սկսել է աշխատել 1880-ական թվականների սկզբին՝ տպավորվելով 1881 թվականի մարտի (17)-ին տեղի ունեցած Ալեքսանդր II կայսրի սպանությունից, ինչպես նաև մարտիմեկյան նարոդովոլեցների հրապարակային մահապատժից, որը տեղի է ունեցել 1881 թվականի  (15)-ին և որին ինքն անձամբ է մասնակցել ։
«Չէին սպասում» նկարն ունի երկու տարբերակ։ Առաջինն սկսել է 1883 թվականին, և նրանում ընտանիք վերադարձածն ուսանողուհի է։ Յուղաներկով փայտի վրա նկարված այդ նկարը եղել է համեմատաբար փոքր չափերով՝ ։ 15 տարի անց՝ 1898 թվականին, Ռեպինն սկսել է մշակել նկարի այդ տարբերակը՝ փոքր-ինչ փոխելով ներս մտնող աղջկա կերպարը, որն իր դեմքով հիշեցնում էր նրա դուստր Նադյային ։ Ներկայումս նկարի այս տարբերակը նույնպես համարվում է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուի մաս ( 11162) ։
1884 թվականին Ռեպինն սկսել է նկարել նկարի երկրորդ, հիմնական տարբերակը, որը չափերով էապես մեծ է, և որում սենյակ է մտնում ոչ թե աղջիկ, այլ՝ տղամարդ։ Նկարի աշխատանքներն սկսվել են Մարտիշկինոյի ամառանոցում, իսկ նկարչի առաջ կեցվածք են ընդունել նրա ընտանիքի անդամներն ու այլ ծանոթներ ։ Մասնավորապես, որպես ներս մտնող տղամարդու կին նկարված են Վերա Ալեքսեևնան՝ Ռեպինի կինը և Վարվարա Դմիտրիևնա Ստասովան, մայրը՝ նկարչի զոքանչը, տղան՝ Սերգեյ Կոստիչևը՝ ամառանոցի հարևանի տղան (հետագայում՝ հայտնի կենսաքիմիկոս, պրոֆեսոր և ակադեմիկոս), աղջիկը՝ Վերա Ռեպինան՝ նկարչի դուստրը, իսկ աղախինները՝ Ռեպինի սպասուհիները ։ Ենթադրվում է, որ որպես ներս մտնող տղամարդու դեմք կարող է նկարված լինել Վսեվոլոդ Գարշինի դեմքը, որի դիմանկարը Ռեպինը նկարել էր 1884 թվականին։ Տեղեկություններ կան, որ Գարշինի հետ առավել նմանություն կար նկարի միջանկյալ տարբերակներից մեկում   ։
Նկարի հին տարբերակներից մեկում պատկերված է աքսորյալի հայրը՝ մնացած բոլորին զգուշացնելով նրա վերադարձի մասին։ Բացի այդ, քննադատ Վլադիմիր Ստասովը հիշել է, որ եղել է նաև «ինչ-որ ծերունու» պատկեր։ Վերջնական տարբերակում Ռեպինը թողել է միայն այն կերպարները, որոնք, ըստ իրեն, անհրաժեշտ են եղել իրենց կողմից ընտրված թեմայի հոգեբանական բացահայտման, ինչպես նաև «տեսարանի ազդեցության պահպանման» համար ։
1884 թվականին նկարը ցուցադրվել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության («պերեդվիժնիկների») ցուցահանդեսում, որը տեղի է ունեցել Պետերբուրգում ։ Սկզբում Պավել Տրետյակով չէր շտապում գնել այդ նկարը ։ Նա Ռեպինին ասել է․ «Ձեր նկարն ունի բազմաթիվ արժանիքներ, բայց կան և թերություններ․ նրա բովանդակությունն ինձ չի հետաքրքրում, բայց, թվում է, այն հասարակության վրա շատ է ազդում» ։ Ռեպինն ինքը լիովին գոհ չէր նրանից, որ նկարում որոշվում էր գեղարվեստական գաղափար, մասնավորապես՝ աքսորից վերադարձած գլխավոր հերոսի կոնցեպցիան ։
Դրանից հետո «Չէին սպասում» նկարը եղել է ցուցադրության կազմում, որը շրջել է Ռուսաստանի մյուս քաղաքներում։ Այդ ճանապարհորդության վերջում Պավել Տրետյակովը նկարչին վերջապես հայտնել է, որ ինքը ցանկանում է գնել այդ նկարը։ Ռեպինը, սակայն, հրաժարվել է վաճառել այն՝ ասելով, որ, առաջին հերթին, Ֆյոդոր Տերեշենկոն արդեն ցանկություն է հայտնել գնել այդ կտավը, և երկրորդ, ինքը պատրաստվում է վերանկարել նկարի գլխավոր հերոսին։ Երբ այդ աշխատանքն ավարտվեց, Պավել Տրետյակովին հաջողվեց ձեռք բերել նկարը, չնայած դրա համար նա ստիպված եղավ գինը 5000-ից հասցնել 7000 ռուբլու ։
Դրանից հետո Ռեպինը նկարը վերամշակել է 1885, 1887 և, վերջապես, 1888 թվականներին։ Հետագայում կատարված փոփոխությունները հիմնականում վերաբերում էին ներս մտնող տղամարդու դեմքի արտահայտությանը։ Նկարն այդ ձևով, որպիսին եղել է մինչև 1885 թվականի փոփոխությունը, լուսանկարել է Անդրեյ Դենյերը և 1884 թվականի հոկտեմբերին լուսանկարը նվիրել արվեստաբան, քննադատ Վլադիմիր Ստասովին ։
Ըստ Տրետյակովյան պատկերասրահի հսկիչ Նիկոլայ Մուդրոգելի՝ աքսորից վերադարձածի դեմքի փոփոխություններից մեկն Իլյա Ռեպինը կատարել է Պավել Տրետյակովի բացակայության ժամանակ՝ պատկերասրահի աշխատակիցներին ասելով․ «Դուք մի՛ անհանգստացեք։ Ես Պավել Միխայլովիչի հետ խոսել եմ «Չէին սպասում» նկարում դեմքը փոփոխելու մասին։ Նա գիտի, թե ինչ եմ ես պատրաստվում անել»։ Տրետյակովին այդ փոփոխությունը դուր չի եկել․ նա գտնում էր, որ այն փչացնում է նկարը ։
Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է այն պահը, երբ ներկաների համար անսպասելի սենյակ է մտնում հեռավոր վայրերից վերադարձած քաղաքական աքսորյալը։ Ակնհայտ է, որ նրան չէին սպասում, և այդ պատճառով էլ տարբեր է ընտանիքի անդամների առաջին ռեակցիան։ Անկասկած է դաշնամուրի մոտ նստած կնոջ (նրա կնոջ) և աթոռին նստած տղայի ուրախությունը։ Աղջիկը նայում է տագնապալի․ հնարավոր է՝ նա դեռ չի հասկացել, թե ով է այդ տղամարդը։ Դռան մոտ կանգնած սպասուհիների հայացքներում զգացվում է անվստահություն և զարմանք։ Առաջին պլանի տարեց կինը վերադարձած տղամարդու մայրն է։ Նրա կորացած ֆիգուրան արտահայտում է խորը ցնցում կատարվածից ։
Նկարչի հիմնական խնդիրն է եղել ցույց տալ աքսորված նարոդովոլեցի վերադարձի անսպասելիությունը, ինչպես նաև նրա և նրա ընտանիքի անդամների ապրումների հետ կապված ողջ գամման։ Վերադարձած տղամարդու դեմքի արտահայտությունը, ինչպես նաև նրա գլխի թեք վիճակը Ռեպինը վերանկարել է առնվազն երեք անգամ՝ ընտրություն կատարելով վեհ-հերոսական և տանջված, հոգնած տարբերակների միջև ու վերջապես կանգ առելնելով հարցական-անվստահ արտահայտության վրա, ինչն իր մեջ միաժամանակ համատեղում է հերոսություն ու տառապանք ։ Վերջնական տարբերակում վերադարձած տղամարդու կերպարը զուգորդվում է «անառակ որդու վերադարձի հետ» ։
Նկարի հոգեբանական գլխավոր հանգույցը աքսորյալի և նրա մոր պատկերների դինամիկան է, նաև նրա հայացքների հատումը։ Վերադարձի առաջին պահին մոր կերպարը կապող օղակ է ծառայում որդու, որը դեռ կարծես խորթ է այդ լուսավոր սենյակում և ընտանիքի մնացած անդամների միջև։ Որդու անսպասելի վերադարձի հետ կապված մոր շարժումներն ընդգծված են նկարի առաջին պլանում գտնվող տեղաշարժված բազկաթոռով ։ Համոզիչ են նկարված աքսորյալի մոր և դաշնամուրի մոտ նստած կնոջ ձեռքերը ։
Շատ «մանրունքներ», ինչպիսիք են կտավի առաջին մասում աթոռին նստած երեխաների պատկերները և սենյակի ինտերիերի մանրամասները, նկարին հաղորդում են կենդանություն, ժանրային համոզչություն և քնարական ջերմություն։ Այդպիսի մանրամասնություններին են վերաբերում սեղանի տակ ոտքերը խաչաձևած աղջկա կերպարը, ինչպես նաև այդ ժամանակվա կրթված ընտանիքների բնակարաններին բնորոշ կահավորանքը ։
Բնակարանի ներսը զարդարված է այնպիսի վերարտադրություններով, որոնք համապատասխանում են այդ ընտանիքի քաղաքական տրամադրությանը և նկարի սիմվոլիկային։ Դրանք դեմոկրատ գրողներ Նիկոլայ Նեկրասովի և Տարաս Շևչենկոյի դիմանկարներն էին, նարոդովոլեցների կողմից սպանված, մահվան մահճում գտնվող Ալեքսանդր II կայսեր, Հիսուսը Գողգոթայում (տառապանքի և քավության խորհրդանիշ) նկարները ։
Ի թիվս այլ առավելությունների՝ քննադատները հատկապես ընդգծել են նկարի արվեստների համադրությունն ու կոլորիտը։ Մասնավորապես, արվեստաբան Ալեքսեյ Ֆյոդորով-Դավիդովը գրել է, որ այս ստեղծագործության հորինվածքային և երանգային համադրությունը «ներկայացվում է այնքան լավ գտնված, հստակ կառուցված, որ այն ինքն իրեն թվում է հասկանալի, պարզապես բնական»։ Շարունակելով այդ միտքը՝ նա գրել է ․
Հետագայում նման կոմպոզիցիա օգտագործվել է այլ նկարիչների որոշ ստեղծագործություններում, օրինակ՝ Ֆյոդոր Ռեշետնիկովի «Նորից երկուս» նկարում (1952, Տրետյակովյան պատկերասրահ) ։
Արձագանքներ և քննադատություն
Քննադատ Վլադիմիր Ստասովը բարձր է գնահատել «Չէին սպասում» նկարը՝ այն անվանելով «ամբողջ ռուսական դպրոցի գլուխգործոց» ։ Երբ նկարը հայտնվել է պերեդվիժնիկների ցուցահանդեսում, նա գրել է ․
Նկարիչ և քննադատ Ալեքսանդր Բենուան խոսել է «Չէին սպասում» նկարի վերաբերյալ ունեցած հակասական վերաբերմունքի նկատմամբ։ Իր «19-րդ դարի ռուսական գեղանկարչության պատմություն» գրքում նա նշել է, որ այս նկարի թույլ կողմը ֆաբուլայի «սարքովի լինելն է, դերասանների ծամածռությունը, պատմության կոպտությունը»։ Նա գրել է, որ այս նկարում «մեր հայացքը սահում է անբնական մելոդրամայի, բավականին մակերեսորեն ստեղծված կերպարների վրայով, սակայն հաճույքով կանգնելով հիանալի կերպով նկարված intérieur-ի, թունդ գորշ ներկերի, առույգ, պարզ նկարի վրա» ։