cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռյազանովո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կալմե (գյուղ, Ռինգու շրջան)
Կալմե (Kalme), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռինգու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 102 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռինգու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վինյալե Մոնֆերատո
Վինյալե Մոնֆերատո (Vignale Monferrato), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1096 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 58 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 19 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15049։ Հեռախոսային կոդ՝ 0142։
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «U»
U
"the final argument" "the last resort (as force)"|| -->
Լուգինովո
Լուգինովո (Лугиново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Մարիո Բրեգա
Մարիա Բրեգա (Maria Brega, ), իտալացի դերասան։
Նրա ծանր ֆակտուրան կանխորոշեց, որ նա հայտնվի էկրաններին ավազակի կերպարով հատկապես կինոկարիերայի սկզբում, երբ Բրեգան բազմիցս նկարահանվում էր վեստեռններում ։
Կենսագրություն
Մարիա Բրեգան ծնվել է 1923 թվականի մարտի 5-ին Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Աշխատել է որպես մսավաճառ, հետագայում հայտնվել է նկարահանման հրապարակում, որտեղ ստացել է բազմաթիվ դերեր։
Իր նորամուտը նշել է ռեժիսոր Դինո Ռիզիի մոտ, ապա խաղացել է որոշ երկրորդական դերեր Սերջո Լեոնեի սպագետտի-վեստեռններում։ Նա խաղացել է նաև այլ ռեժիսորների բազմաթիվ սպագետտի-վեստեռններում, այդ թվում այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են, օրինակ, «Մահը գալիս է ձիով», «Լռակյացը», «Իմ անունն է՝ Ոչ ոք» և այլն։ Մասնակցել է նաև Ֆեդերիկո Ֆելլինիի որոշ ֆիլմերի նկարահանումներին։ Ավելի ուշ ստանձնել է դեր Կարլոս Վերդոնեի կատակերգությունում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի դերասաններ
Մոզես Քոյթ Թայլեր
Մոզես Քոյթ Թայլեր (անգլ. Moses Coit Tyler ), ամերիկացի գրող, պատմաբան, գրականագետ։
Կենսագրություն
1862 թվականին Թայլերը հրաժարվեց հոգևոր աստիճանից, կրոնական տեսակետները փոխելու համար։ Դրանից հետո նա շահագրգռված էր ֆիզիկական դաստիարակության տեսության մեջ, մի քանի անգամ աշխատանք է գրել և դասավանդել այս թեմայի վերաբերյալ (ներառյալ Անգլիայում) և զբաղվել է լրագրությամբ։ 1867 թվականին Թայլերը զբաղեցրել է Միչիգանի համալսարանում անգլերենի և գրականության պրոֆեսորի պաշտոնը, այս պաշտոնում աշխատել մինչև 1881 թվականը։ 1873-1874 թվականներին աշխատել է որպես «Քրիստոնեական միության» գրական խմբագիր։ 1881 թվականին Թայլերը դարձավ Ամերիկայի պատմության պրոֆեսոր (ԱՄՆ-ում առաջինը ), Կոռնելի համալսարանում, ինչպես նաև Եպիսկոպոսական եկեղեցու սարկավագ։ 1883 թվականին նա ձեռնադրվել է քահանա, չնայած նա զբաղվում էր ծխական գործունեությամբ։
Թայլերի կարևորագույն աշխատանքներն են «Ամերիկյան գրականության պատմությունը գաղութային ժամանակաշրջանում, 1607-1765» (երկու հատորով, 1878 թվական), ինչպես նաև «Ամերիկյան հեղափոխության գրական պատմությունը, 1763-1783» (երկու հատորով, 1897 թվական)։ Թայլերը հրատարակել է ֆիզիկական մշակույթի և անգլերեն գրականության մի շարք աշխատանքներ, ինչպես նաև ակտիվ մարտիկի կենսագրությունը` Պատրիկ Հենրիի հյուսիսամերիկյան գաղութների անկախության վերաբերյալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրականագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Գրաքննադատներ Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ
Բավեյան
Բավեյան, հայկական ազգանուն ։
Ուսպենկա (այլ կիրառումներ)
Ուսպենկա, կարող է վերաբերել՝
Լիզա Ջերարդ
Ջերարդը ունի բավականին յուրատեսակ ձայն, որը չափազանց մոտ է կոնտրալտոյին։
2000-ին նա արժանացել է Ոսկե Գլոբուս և Օսկար մրցանակների «Գլադիատոր» ֆիլմում իր աշխատանքի համար։ Հիմնականում իր գրած ստեղծագործությունները նա ինքն է գործիքավորում և երգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի երգչուհիներ Կատեգորիա:1961 ծնունդներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ուկրաինական ազգային միություն
Ուկրաինական ազգային միություն, կրճատ՝ ՈՒԱՄ (Український Національний Союз), ուկրաինական աջ ծայրահեղական ազգայնական կուսակցություն։ Ուկրաինական ազգային միությունը հիմնվել է 2009 թվականին։ Քաղաքական գաղափարախոսության հիմքում են ռադիկալ ազգայնականությունը, եվրոսկեպտիցիզմը, հայրենասիրական պոպուլիզմը ։ Կուսակցության ղեկավարը Վիտալի Կրիվոշեևն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի ազգայնական կուսակցություններ Կատեգորիա:Ուկրաինայի հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ազգայնական կուսակցություններ
Ուսպենովկա (այլ կիրառումներ)
Ուսպենովկա, կարող է վերաբերել՝
Ջորջ III
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արքայազններ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Բարդակչյան
Բարդակչյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Մայա Փահլևանյան (Պեգիվանովա)
Մայա Փահլևանյանը (Պեգիվանովան), «Երիտասարդ գվարդիայի» առաջին անդամներից մեկը։ Մեծ ներդրում է ունեցել Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին ֆաշիզմի դեմ ծավալված պարտիզանական պայքարում և դիմադրական շարժման մեջ։ ։
Կյանք
Մայա Պեգիվանովան ծնվել է 1925 թվականի մայիսի 20-ին Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի հայկական Թոփթի գյուղում՝ ուսուցիչ Գասպար Գալուշոկյանի ընտանիքում ։ Չորս տարեկան հասակում աղջիկը զրկվել է հորից։ Նրան մեծացրել ու դաստիարակել է մայրը՝ Աննա Վասիլևնան։ 1926 թվականին, երբ Մայայի 2 տարին դեռ չէր լրացել, նա մոր հետ հայտնվել է Կրասնոդոնում ։
Կրթություն
Մ. Պեգիվանովան սովորել է Կրասնոդոնի մոտ գտնվող Պերվոմայկա ավանի միջնակարգ դպրոցում։ 9-րդ և 10-րդ դասարաններում եղել է դպրոցի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղարը ։
«Երիտասարդ գվարդիա»
Երիտասարդ գվարդիան հակաֆաշիստական կոմերիտական ընդհատակյա կազմակերպություն էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Նացիստական Գերմանիայի կողմից օկուպացված Կրասնոդոնում։ Գործել է ընդհատակյա կուսակցական կազմակերպության ղեկավարությամբ։ «Երիտասարդ գվարդիայի» անդամներից 17-ը Պերվոմայկա ավանի դպրոցից էին։ Նրանց թվում էր նաև Մայա Փահլևանյանը։
Գործունեություն
Մայա Պեգիվանովան «Երիտասարդ գվարդիա» ընդհատակյա կազմակերպության «Հնգյակի» ղեկավար էր, այս պաշտոնը վստահում էին ամենահամարձակներին։ Նա Ուլյանա Գրոմովայի հետ գրել է հակաֆաշիստական առաջին թռուցիկը և կյանքը վտանգի ենթարկելով՝ այն տարածել է քաղաքում ու շրջակա գյուղերում։ Նա մասնակցեց այն բեմադրումներին և համերգներին, որոնք երիտասարդ գվարդիականները կազմակերպում էին ակումբում զավթիչների համար. «ինքնագործունեության խմբակ» ցուցանակի շնորհիվ ավելի հեշտ էր աննկատ մնալ և հանդիպումներ կազմակերպել։
Մահ
1943 թվականի հունվարի 11-ին Գեստապոն ձերբակալել է «Երիտասարդ գվարդիայի» անդամներին, ծանր խոշտանգումների է ենթարկել՝ փորձելով գաղտնիքներ կորզել նրանցից, բայց կոմերիտականները, նրանց թվում՝ Մ. Պեգիվանովան, ոչինչ չեն հայտնել՝ հավատարիմ մնալով իրենց երդմանը։ Հունվարի 15-ի լույս 16-ի գիշերը, երբ մի քանի գվարդիականների տանում էին մահապատժի, Մայային ոստիկանությունը ստիպված էր ձեռքերի վրա տանել, քանի որ չէր կարողանում քայլել։ Նույն գիշերը նրանց կենդանի նետել են հանքահորի մեջ՝ խնայելով զինամթերքը։ Մարտի 1-ին արդեն ազատագրված Կրասնոդոնում 58 մետր խորությունից դուրս են բերվել նրանց մարմիններն ու թաղվել քաղաքի կենտրոնում գտնվող եղբայրական գերեզմանում։
Պարգևներ
1943 թվականի սեպտեմբերի 13-ին գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված պայքարում ցուցաբերած խիզախության ու արիության համար ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությունը Մ. Փահլևանյանին (Պեգիվանովային) հետմահու պարգևատրել է «Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի» և «Հայրենական պատերազմի պարտիզան 1-ին աստիճանի» շքանշաններով ։
Տես նաև
Հայուհիները երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարտիզաններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզաններ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի պարտիզանական գործողություններ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմին նվիրված նկարներ
Ուստիե (այլ կիրառումներ)
Ուստիե, կարող է վերաբերել՝
Սեդ Յոլ (Սեդ Յուի վտակ)
Սեդ Յոլ (Сед-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սեդ Յու գետի աջ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կալմու
Կալմու (Kalmu), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Այգար Կալվիտիս
Այգար Կալվիտիս (Aigars Kalvītis, ), լատվիացի քաղաքական գործիչ, Լատվիայի վարչապետ (2004-2007), Լատվիայի գյուղատնտեսության նախարար (1999-2000) և Լատվիայի էկոնոմիկայի նախարար (2000-2002), Latvijas Gāze-ի խորհրդի նախագահ (2015 թվականից), Լատվիայի հոկեյի ֆեդերացիայի նախագահ (2016 թվականից)։
Կենսագրություն
1980-ական թվականներին ժամկետային ծառայություն է անցել ԽՍՀՄ ռազմածովային ուժերում ։
Ավարտել է Լատվիայի գյուղատնտեսական համալսարանը (1992) «տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ։
1992-1998 թվականներին աշխատել է որպես մենեջեր գյուղատնտեսության հետ կապված տարբեր ոլորտներում։
1997 թվականին դարձել Է Ժողովրդական կուսակցության (Tautas Partija) հիմնադիրներից մեկը։
1998 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է երկրի Խորհրդարանի պատգամավոր։
1999-2000 թվականներին եղել է գյուղատնտեսության նախարար։
2000-2002 թվականներին՝ էկոնոմիկայի նախարար։
2002 թվականին վերընտրվել Է խորհրդարանի պատգամավոր և գլխավորել Ժողովրդական կուսակցության խորհրդարանական խմբակցությունը։
2004 թվականի նոյեմբերի 24-ին Լատվիայի նախագահ Վայրա Վիկե-Ֆրեյբերգան Այգար Կալվիտիսին հանձնարարել է ստեղծել նոր կառավարություն, իսկ 2004 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Լատվիայի խորհրդարանը հաստատել է Կալվիտիսի կողմից ձևավորված կառավարությունը։ Խորհրդարանի այս կազմի աշխատանքի ընթացքում նա արդեն երրորդ վարչապետն էր։ 1991 թվականին Լատվիայի անկախության վերականգնումից հետո Այգար Կալվիտիսը գլխավորել է թվով 11-րդ կառավարությունը։
2006 թվականի ընտրություններից հետո Այգար Կալվիտիսը գլխավորեց կառավարության նոր կազմը։
2007 թվականի նոյեմբերի 7-ին հայտարարել է առաջիկա հրաժարականի մասին։ Վարչապետի պարտականությունները կատարել է մինչև նոր կառավարության հաստատումը՝ դեկտեմբերի 20-ը։
2009 թվականին հեռացել է քաղաքականությունից ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Լատվիայի հոկեյի ֆեդերացիայի նախկին վարչության հրաժարականից հետո Կիրով Լիպմանի գլխավորությամբ ընտրվեց ֆեդերացիայի նոր նախագահ ։
Ամուսնացած է, ունի երեք որդի ։
Մաղրաան
Բնակչություն
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 577 մարդ
Ստացանո
Ստացանո  (Stazzano), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2217 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 124 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15060 ։ Հեռախոսային կոդ՝ 0143։
Հովանավոր սուրբը համարվում է Սան Գեորգին։ Տոնը նշում են ապրիլի 23-ին։
Լուգովայա (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)
Լուգովայա (Луговая, Луговая), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռյազանովո (գյուղ, Տյոմկինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 47 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Յուրիևկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)
Յուրիևկա (Юрївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յուրիևկա գյուղում բնակվում էր 571 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,49 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 229,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1886 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ազատ բեմ
«Ազատ բեմ», գրական, քաղաքական շաբաթաթերթ, այնուհետև՝ եռօրյա։ Լույս է տեսել 1903-1907 թվականներին, Ալեքսանդրիայում, ապա՝ Կահիրեում։ Խմբագիրներ՝ Երվանդ Օտյան, Միքայել Կյուրճյան, Վահան Թեքեյան, Լ. Լարենց, Բ. Օհանյան, Օ. Թաշճյան։ Ունեցել է վերակազմյալ հնչակյան ուղղություն, այնուհետև դարձել է նույնանուն կուսակցության օրգանը։ Տպագրել է գրական նյութեր, անդրադարձել Արևմտյան Հայաստանի և Թուրքիայի հայության կյանքին, ռուսական առաջին հեղափոխությանը, Անդրկովկասի ազգամիջյան ընդհարումներին ։
Չեթին Զեյբեք
Չեթին Զեյբեք (Çetin Zeybek, ), թուրք ֆուտբոլիստ, ով հանդես է եկել որպես կիսապաշտպան։ Իր կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Քասըմփաշա ֆուտբոլային ակումբում և Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
Ակումբային կարիերա
Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր առաջնախաղն ունեցել է 1951 թվականին՝ հանդես գալով Քասըմփաշա ակումբում։ Իր ողջ կարիերայի ընթացքում պաշտպանել է միայն Քասըմփաշայի գույները։ Ակումբում նա խաղացել է գրեթե 10 տարի։
Մասնակցությունը հավաքականի խաղերին
Մահացել է 1990 թվականի նոյեմբերի 10-ին Բանդըրմա քաղաքում՝ 59 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրք ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Սյոդ Յոլ (Սոյվայի վտակ)
Սյոդ Յոլ (Сёд-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սոյվա գետի ձախ ափին՝ 120 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վարթբուրգ (դղյակ)
Վարթբուրգ դղյակ (Wartburg), դղյակ Թյուրինգիայում։ Գտնվում է Այզենախ քաղաքի մոտակա բլրի վրա` Թյուրինգյան անտառի հյուսիսարևելյան մասում, ծովի մակարդակից 441 մ բարձրության վրա։ Գերմանիայի պատմամշակութային հուշարձան է։ 1521 թվականի մայիսի 4-ից մինչև 1522 թվականի մարտի 6-ը, խուսափելով հետապնդումից, ամրոցում թաքնվել է եկեղեցու բարեփոխիչ Մարտին Լյութերը։ Այստեղ նա թարգմանել է Նոր կտակարանը։ 1999 թվականին դղյակն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Պատմություն
Վարթբուրգ դղյակը պատկանել է Լյուդովինգների ազնվական տոհմին։ Տոհմի հիմնադիր Լյուդվիգ Մորուքավոր կոմսը (մահացել է 1056 թվականին) կրում էր գրեթե անհայտ ֆոն Ռինեկ (von Rieneck) ազգանունը։ Նրան հովանավորում էր Մայնցի արքեպիսկոպոսը։ Նրա որդի (կամ թոռ) Լյուդվիգը 1073 թվականին Վարթբուրգ լեռան վրա հիմնում է իր ամրոցը ։ Դղյակն առաջին անգամ հիշատակվում է 1080 թվականին, երբ արքա Հենրի IV-ի ջոկատները հարձակվում են ամրոցի վրա։ 1113 թվականին, Լյուդվիգը, ձախողվելով Հենրի V արքայի դեմ կազմակերպված ապստամբությունում, իր ազատության դիմաց ստիպված զիջում է դղյակը։ Այդ փաստը վկայում է դղյակի ռազմական նշանակության մասին։
Լինելով Մայնցի արքեպիսկոպոսների կողմնակիցները` Լյուդովինգները շուտով ձեռք են բերում իշխանություն ու ճանաչում։ 1131 թվականին Լյուդվիգի որդի Լյուդվիգ I-ը Լոտար III արքայից ստանում է դերկոմսի, ապա նաև հերցոգի կոչում։ Այդ ժամանակաշրջանում դղյակը փայտից էր։ Դղյակի` այդ շրջանի տեսքը չի պահպանվել։
Դղյակը զգալիորեն բարեկարգում է Լյուդվիգ II-ը (1140-1172)։ Նրա իշխանության օրոք` 1156-1162 թվականներին, ամրոցում կառուցվում է պալատ, որը պատմամշակութային մեծ արժեք ուներ։ Ամրոցի արևելյան պատը նույնպես 12-րդ դարից է հասել մեր օրերը։
Վերջին Լյուդովինգը` Հենրին, կառավարել է 1227-1247 թվականները։ Վարթբուրգի դղյակը եղել է նրա գլխավոր և հիմնական նստավայրը։ Նրա մահից հետո` 1247 թվականին, ժառանգության համար պայքարի արդյունքում դղյակն անցնում է Վետիններին (Wettiner): Ավելի ուշ Թյուրինգիան անցնում է Մայսենի կոմսին, իսկ Վարթբուրգը դառնում է նրա նստավայրը։
1318 թվականին դղյակը խիստ տուժել է հրդեհից։ 1319 թվականին սկսվում են դղյակի վերականգնման աշխատանքները։ Այդ ժամանակ են կառուցվում ջեռուցվող մեծ շինությունը և ամրոցի հարավային աշտարակը։
15-րդ դարում դղյակը կորցնում է իր նախկին շքեղությունն ու նշանակությունը։ Դա ազդում է նաև դղյակի ճարտարապետական տեսքի վրա. քարե շինությունների փոխարեն կառուցվում են ավելի էժան փայտե կոնստրուկցիաներով շինություններ։
Վարթբուրգը ճարտարապետական նշանակալից փոփոխություններ է կրել 19-րդ դարում։ Սկսած 1950-ական թվականներից` դղյակում կատարվել են վերականգնողական լուրջ աշխատանքներ։
Մշակութային նշանակություն
Թյուրինգիայի Գերման I կոմսի իշխանության օրոք (1190-1216) Վարթբուրգը եղել է գերմանական բանաստեղծական արվեստի կենտրոններից մեկը։ Վարթբուրգի դղյակում տեղի են ունեցել հետագայում լեգենդար դարձած իրադարձություններ։ Դրանցից առավել նշանակալից է «Վարթբուրգի երգիչների մրցությունը» (Sängerkrieg), որ հայտնի է նաև «Վարթբուրգի պատերազմ» անունով ։
Վարթբուրգը սերտ առնչություն ունի գերմանական մշակույթի հետ։ 1221-1227 թվականներին այստեղ ապրել է Ելիզավետա Հունգարացին։ 1521-1522 թվականների դղյակում պատսպարվել է եկեղեցու բարեփոխիչ Մարտին Լյութերը։ Այստեղ նա գերմաներեն է թարգմանել Նոր կտակարանը, որ հայտնի է «Լյութերի Աստվածաշունչ» անունով։ Մի քանի անգամ դղյակ է այցելել Գյոթեն, առաջին անգամ` 1777 թվականին։ 1817 թվականի հոկտեմբերի 18-ին դղյակում տեղի է ունեցել Վարթբուրգյան տոնակատարությունը` գերմանական ուսանողական համայնքների խորհուրդը ։ Վարթբուրգյան երկրորդ տոնակատարությունը տեղի է ունեցել 1848 թվականին։
Ուստիմովկա (այլ կիրառումներ)
Ուստիմովկա, կարող է վերաբերել՝
Վարթբուրգ (դղյակ)
Մշակութային նշանակություն
Դղյակում պահպանվում են Մորից ֆոն Շվինդի ֆրեսկոները։
19-րդ դարում դղյակը դարձել է գերմանական ազգային հուշարձան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Գերմանիայում Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
The White Stripes
The White Stripes, ամերիկյան ռոք խումբ, որը ձևավորվել է 1997 թվականին՝ Դետրոյտի Միչիգան նահանգում։ Հենց ամենասկզբից խմբի կազմում եղել է երկու անդամ՝ կիթառիստ, դաշնակահար և վոկալիստ Ջեք Ուայթը և թմբկահարուհի՝ Մեգ Ուայթը, որը եղել է նաև բեք վոկալ։ Խմբի երգերի ստեղծմանը մասնակցել են նաև այլ գործիքներ՝ հերմոնիկա, կալիմբա, քանոն։
1997-1999. Խմբի առաջացումը
Ջեք Ուայթը ծնվել է 1975 թվականին։ Հինգ տարեկան հասակում սովորել է հարվածային գործիքներ, իսկ վեց տարեկանում սկսել է սովորել կիթառ նվագել։ Նրա առաջին կիթառը եղել է սովորական նրբատաղտակից։ Դպրոցը ավարտելուց հետո նա ուզում էր անդամագրվել մի ինչ-որ նավատորմի և նույնիսկ ուզում էր դառնալ կաթոլիկ քահանա։ Բայց վերջիվերջո նա աշխատում է կահույքի խանությում, որպես կտորեղեն վաճառող։ Խմբի ստեղծման ժամանակ Ջեքը կիթառ էր նվագում մի քանի խմբերում, որոնցից էր՝ «The Go», «Goober And The Peas», «Upholsterers»։ Մեգը իրեն երբեք չէր պատկերացնում բեմի վրա։ Ջեքի խոսքերով, նա մի անգամ հրավիրում է Մեգին իր փորձերին և դա տալիս է իր անսպասելի արդյունքը։ 1997 թվականին համագործակցելով ձայնագրման ընկերության՝ Italy Records հետ, նրանք թողարկում են իրենց առաջին սինգլը՝ «Let’s Shake Hands»-ը։ Դրան հաջորդում է նաև երկրորդը՝ «Lafayette Blues»-ը։
«Առանց Մեգի կանհետանար White Stripes-ի հմայքը։ Նա միամիտ երեխա էր, բայց բավականին կատաղություն էր դրսևորում թմբուկի հանդեպ»։ (2005 թվականի հոկտեմբերին Rolling Stone ամսագրի իր հարցազրույցում ասաց Ջեքը)։
Շատ ալբոմներ, որոնից էին «Screwdriver», «Astro», «Cannon», «When I Hear My Name». «The Big Three Killed My Baby» դարձան Ջեքի բարի «հիմները». «Ես ուղղակի չեմ կարող կանգնեցնել ավտոմեքենաները։ Ես կարծում եմ, որ դա ամենավատ փոսն է, գումար ծախսելու համար և բոլոր ժամանակների շատ վտանգավոր մեխանիզմ՝ մահանալու համար... Ես ուզում եմ կազմակերպեմ անտի-մեքենայական կազմակերպություն Դետրոյտում, բայց հավաքվել չի ստացվում»։ (2000 թվականի վերջում՝ Maximumrocknroll ամսագրին տրված հարցազրույցում ասաց Ջեք Ուայթը)։
2000. De Stijl
2000 թվականին լույս տեսավ խմբի «De Stijl» ալբոմը, որը բավականին բարձրացրեց խմբի հեղինակությունը։ The White Stripes-ը բարձրացրեց հեղինակությունը նաև Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ նրանց երգերը հեռարձակվում էին ռադիոկայաններով, ինչպիսիք էին՝ The Daily Telegraph, The Sun և նույնիսկ Radio 4-ը, որը հայտնի էր իր պահպանողական հայացքներով դեպի երաժշտությունը։ Ալբոմը, որը ներառում էր «Hello Operator» սինգլը, նոր քայլ դարձավ The White Stripes-ի ճանաչման համար։
Խմբի ռեպերտուարը հարստացավ հիթերով, որոնցից էր՝ «You’re Pretty Good Looking»-ը, երգ-բալլադնրով՝ «Apple Blossom», և մի շատ հիշարժան երգ Ջեք Ուայթից՝ «Sister, Do You Know My Name»։
2001-2002. Նոր փուլ
«Միակ բանը, որ կարևոր է դա այն է, որ մենք չենք ուզում, որպիսզի բոլոր երգերը հնչեն միակերպորեն, և որ բոլոր ալբոմները տարբերվեն նախորդներից։ Շատերն են այդպես ասում, բայց դա մեր համար իրոք կարևոր է։ Չի կարող ամբողջ կյանքում լինել երկու ակորդանոց ռոք խումբ»։ (2001 թվականի liveDaily ամսագրին տված հարցազրույցում ասաց Ջեք Ուայթը)։
Ալբոմը արժանացավ մրցանակի NME ամսագրի կողմից, որպես տարվա լավագույն սկավառակ։ Բացի դրանից, այդ սկավառակի թողարկումից հետո The Rolling Stones-ը հրավիրեց նրանց զրույցի։
2002 թվականի ապրիլի 19-ին The White Stripes-ը ստացել է երկու մրցանակ Detroit Music Awards՝ լավագույն ալբոմի համար («White Blood Cells») և լավ սինգլի համար («Hotel Yorba»)։
2003-2005. Արժանի հաջողություն
Խմբի չորրորդ ալբոմը՝ «Elephant»-ը, լույս է տեսել 2003 թվականին՝ նույնպես CD և վինիլային։ Երաժշտական տեսանկյունից, սա եղավ նրանց ամենահաջողված աշխատանքը իրենց գործունեության ամբողջ ընթացքում։ Ալբոմը վաճառվել է մեծ քանակությամբ, իսկ «Seven Nation Army» երգը, որի հիման վրա նկարահանվել է տեսահոլովակ՝ դասակարգվեց մինիմալիստական տեսահոլովակների շարքում, դարձավ սուպերհիթ և խումբը վերջապես հայտնի դարձավ հասարակության լայն շերտերում։ Հետաքրքիր է, որ «Elephant»-ը ձայնագրվել է երկու շաբաթում և վեց հազար ֆունտ ստերլինգով՝ Toe Rag Studios ստուդիայում, որտեղ 1963 թվականից չկային գործիքներ, որոնք դրանց տալիս էին հատուկ հնչերանգներ։
2003 թվականին դուրս է գալիս Ջիմ Ջարմուշի «Սուրճ և սխախոտ» ֆիլմը, որի մի սերիալում Ուայթը գեղեցիկ ծխում է և ասում է էլեկտրամագնիսական ռեզոնանսի մասին թեորեմը։ Երաժշտական մատերիալը մնում էր կրկին խայտաբղետ՝ ինչպիսին «White Blood Cells»-ն էր։ Մեծ հաջողություն գրանցվեց 2003 թվականին։ 2003 թվականին Ջեք Ուայթը ձայնագրեց հինգ երգ «Cold Mountain» ֆիլմի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դուետներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:1997 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Մաքսիմիլիան Առնոլդ
Մաքսիմիլիան Առնոլդ (գերմ.՝Maximilian Arnold, ), գերմանացի կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս գերմանական «Վոլֆսբուրգում»։
Ազգային հավաքական
2014 թվականից սկսած գերմանացին հանդես է գալիս Գերմանիայի ազգային հավաքականում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վոլֆսբուրգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ
(5394) Յուրգենս
(5394) Յուրգենս (Jurgens), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի մարտի 6-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,377887 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9888 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7669 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1339,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268793 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,73° անկյուն։
Յուրգենս աստերոիդը պատկանում է Նիսայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,41-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում, 0,12-0,21 էքսցենտրիսիտետ և ուղեծրի թեքում՝ 1,1-4,3° միջակայքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիսայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վաղվա մարդիկ
«Վաղվա մարդիկ» (The Tomorrow People), ամերիկական գիտա-ֆանտաստիկ հեռուստասերիալ, որի ռեժիսորը Ռոջեր Փրայսն է։ Սերիալը երիտասար խմբի մասին է, որի անդամներն օժտված են գերբնական ուժով, որը նրանք ստացել են էվոլյուցիայի արդյունքում։
Սյուժեն
«Վաղվամարդիկ» անվանում են նրանց, ովքեր օժտված են գերբնական ուժով (այսպես կոչված «Երեք Տ» տելեպատիա, տելեպորտացիա և տելեկինեզ)։ Սերիալում պատմվում է Ստիվեն Ջերարդի մասին, որը ժառանգել էր իր հոր կարողությունները։ Նրա հայրը անհետացել էր շատ վաղուց, երբ փորձում էր գտնել վայր, որտեղ Վաղվամարդիկ կարող էին ապրել խաղաղության մեջ։ Վաղվամարդկանց որսում էր «ՈՒլտրա» անունով կազմակերպությունը, որն օգտագործում էր նրանց ուժերը մնացածներին գտնելու և չեզոքացնելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ուստինովկա (այլ կիրառումներ)
Ուստինովկա, կարող է վերաբերել՝
Ուտեշնոե (այլ կիրառումներ)
Ուտեշնոե, կարող է վերաբերել՝
Քաշաթաղի շրջան
Քաշաթաղի շրջան, Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային ամենաբարձր միավոր, որն ընդգրկում է երկրի արևմտյան և հարավարևմտյան մասը։ Շրջանի վարչական կենտրոնը Բերձոր քաղաքն է ։
Ունի հնագույն պատմություն և հարուստ է պատմամշակութային բազմաթիվ և բազմատեսակ հուշարձաններով ։
Երկրաջերմային էներգիա
Հայաստանում երկրաջերմային ռեսուրսների յուրացման համար, անհրաժեշտ է այս ռեսուրսների վերաբերյալ լիարժեք և հավաստի երկրաբանահետախուզական տեղեկատվություն։ Առանց դրանց առկայության դժվար է խոսելերկրաջերմային էներգիայի յուրացման տնտեսական նպատակահարմարության մասին։ Հայաստանը այս փուլում պետքէ ավելի մեծ ծավալի միջոցներ հատկացնի երկրաջերմային ռեսուրսների հետազոտմանհամար, առաջարկի սակագնային արդյունավետ քաղաքականություն և աջակցության գրագետ մեխանիզմներ և այդ հենքի վրա ներկայացնի երկրաջերմային կայանների նախագծերի արդյունավետության հիմնավորումը, որի արդյունքում այն գրավիչ կլինի ներդրումների համար։ Էներգիա արտադրող ռեսուրսների շարքում երկրաջերմային ռեսուրսները ապագայում կարող են դառնալ ամենակիրառվող և կարևոր ռեսուրսներից մեկը։ Այդ ռեսուրսներից ջերմային էներգիայի ուղղակի օգտագործումը, օրինակ Եվրոպայում, ներկայումս գնային առումով մրցակցում է նավթի և գազի հետ՝ վերջիններիս բարձր գների պատճառով, սակայն, էլեկտրաէներգիայի արտադրության պարագայում, այն կանգնած է որոշակի խանգարող հանգամանքների առջև ։ Նախ և առաջ դա պայմանավորված է մեծ ջերմապարունակության (էնտալպիա) հիդրոթերմալռեսուրսների սահմանափակտարածվածության հանգամանքով, որոնք օգտագործվում են էլեկտ-րաէներգիա ստանաուհամար։ Մոտ ապագայում առավելմեծ կիրառություն են ձեռք բերելու նաեւ ցածր ջերմապարունակության (էնտալպիա) հիդրոթերմալռեսուրսները։ Դրանք ավելի տարածված են, սակայն էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար դեռեւս չեն օգտագործվում։ Միաժամանակ՝տեխնոլոգիաների զարգացումը ապագայում բերելու է նաեւ դրանցից ոչ միայն երմային էներգիա, այլ նաեւ էլեկտրաէներգիա ստանալու հնարավորություններին։ Երկրաջերմային ռեսուրսների նկատմամբ հետաքրքրությունը լայն թափ է հավաքել ու աշխարհում՝ հատկապես այս ոլորտում առաջադիմական եւ ինովացիոն տեխնոլոգիաների կիրառման շնորհիվ։ Էներգիայի մյուս աղբյուրների համեմատ այն ունի մի շարք առա-վելություններ եւ միաժամանակ նաեւ թերություններ, որոնցից կարեւոր են՝մեծ ներդրումային ծախսերը եւ ռեսուրսների առկայության հանգամանքով պայմանավորված ռիսկերը։ Բազմաթիվ երկրներում, այդ թվում՝ նույնիսկ այդ ռեսուրսների փոքր ներուժ եւ համեմատաբար ոչ բարենպաստ պայմաններ ունեցողեր կրներում, բազմաթիվ փոքր, միջին եւ մեծ հզորության երկրաջերմային կայաններ են տեղադրվում։ Հայաստանը նույնպես փորձում է ետ չմնալայդ միտումներից. նախատեսվում են ուսումնասիրություններ հեռանկարային մի քանի տեղամասերի հայտնաբերման, հետախուզման եւ գնահատման նպատակով։ Իսկ կոնկրետ  2   տեղամասերի՝ Ջերմաղբյուրի եւԿարկարի համար փորձ է արվում նաեւ մասնավոր ներդրումների ներգրավվում, թեեւ այստեղ էլռեսուրսների ներուժի վերաբերյալ պատկերը ամբողջական չէ։  Հայաստանում բացակայում է երկրաջերմային ռեսուրսներից էներգիա ստանալու նպատակով փորձառությունը թե՛ փոքր (մինչև 400մ), թե՛ մեծ (>400մ) խորություններում գտնվող ռեսուրսների յուրացման նպատակով, իսկ օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը խանգարում է ո՛չմիայն երկրաբանական տեղեկատվության ոչլիարժեք առկայությունը, այլ նաեւ այլ իրավական, կառավարման եւ տնտեսական հանգամանքներով պայմանավորված գործոններ։
Երկրաջերմային էներգետիկայի գլոբալ միտումները
Բացի երկրաբանական առանձնահատկություններից, որոնք ամենակարևոր դեր են խաղում այդ ռեսուրսների յուրացման նպատակահարմարության տեսակետից, պակաս կարևոր չեն նաև ճիշտ ընտրված տեխնոլոգիաները և տնտեսական ու մենեջմենթի գործոնները։ Կարևոր հանգամանք է նաև երկրաջերմային նախագծերի ապահովումը ներդրումներով, այսինքն ֆինանսական միջոցներով, քանի որ այս ոլորտին բնորոշ են համեմատաբար մեծ ռիսկերը։ Երկրաջերմային էներգետիկան նույնպես զարգացման տեմպեր է գրանցում ամբողջ աշխարհում՝  0,7  ԳՎտ նոր երկրաջերմային հզորություններ են հիմնադրվել   2017թ.-ին, իսկ ընդհանուր հզորությունները հասելեն   12,8   ԳՎտ-ի։ Այն սակայն համարժեք չէ ՎԷ իորողությունների՝ հողմնային կայանների (նոր հզորությունների աճը նախորդ տարի կազմելէ 52 ԳՎտ, իսկ ներկայումս տեղակայված հզորությունները կազմում են  539  ԳՎտ) և արևային ՖՎ կայանների (աճը  99  ԳՎտ, տեղակայված հզորություններ 402 ԳՎտ) աճի տեմպերի և հզորությունների հետ ։ Նշենք, որ  2017թ.-ին ամբողջ աշխարհում երկրաջերմային կայանների նախագծերի վրա կատարվող ներդրումների ծավալները  36%-ով նվազելեն՝ հասնելով 1,4 միլիարդ ամերիկյան դոլարի, որը վերջին տարիների կտրվածքով եղել է ամենացածր մակարդակը։ Նախորդող տարիներին, տարեկան ներդրումների միջին ծավալը կազմում էր մոտ 2 միլիարդ ամերիկյան դոլար ։
Եթե վերջին տարիներին արեւային և հողմնային կայանների կառուցման վրա ներդրումային ծախսերը, ինչպես նաեւ էլեկտրական էներգիայի արտադրության ծախսերը՝ դրանց տեխնոլոգիաների և սարքավորումների գների նվազման արդյունքում նվազում են, ապա երկրաջերմային կայանների կառուցման ներդրումային ծախսերը գրեթե չեն նվազում, թեև էլեկտրաէներգիայի արտադրության 1  կՎտ.ժ-ի ծախսը բավականին ցածր է և նույնիսկ ամենացածրներից մեկն է վերականգնվող էներգիայի բոլոր աղբյուրների շարքում։ Վերջիններս չեն նվազում, քանի որ չեն նվազում հորատանցքերի հորատման ծախսերը, որոնք ներդրումային ծախսերի զգալի մասն են կազմում՝ մոտ  40-70%-ը։ Հորատանցքերի առանձահատկություններից և ամրացնող նյութերի հատկություններից կախված՝ 1 գծամետր հորատանցքի ինքնարժեքը ներկայում տատանվում է  1600-2400 եվրոյի սահմաններում ։
Քաշաթաղի շրջան
Անուն
Պատմության էջերում Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի տարբեր հատվածներ հայտնի են եղել տարբեր անուններով ։
Շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատված
Համաձայն 7-րդ դարի հայ պատմիչ, գիտնական Անանիա Շիրակացու աշխատության՝ Քաշաթաղի շրջանի շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատվածը կոչվել է Աղահեճք, որը հանդիսացել է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի 12 գավառներից մեկը (Աղահեճք գավառ) ։ Աղահեճքի մասին է վկայել նաև մեկ այլ հայտնի հայ պատմիչ 8-րդ դարում գործունեություն իրականացրած Մովսես Կաղանկատվացին ։ Աղահեճք անունը օգտագործվել է առնվազն մինչև 13-րդ դարը, ինչի մասին է վկայում 13-րդ դարի հայ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը։
13-րդ դարում արդեն Աղահեճք անվանը զուգահեռ օգտագործվում էին նաև Քաշաթաղ, Խոժոռաբերդ անունները ։ Քաշաթաղն ու Խոժոռաբերդը Աղահեճքի գավառի ամրոցներից էին։ Հետագայում 2 կենտրոններից առավել ազդեցիկը դարձավ Քաշաթաղը, ինչի շնորհիվ գավառը սկսեցին կոչել Քաշաթաղ։ Այն հիմնականում ընդգրկում էր գավառի հարավային և հարավ-արևմտյան մասը ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Հայաստանում Երկրաջերմային էլեկտրակայան կառուցելու համար սկսվել են աշխատանքներ երկրաջերմային էներգիայի աղբյուրների ճշգրիտ տեղանքների հայտնաբերման նպատակով։ Այդ տեղանքներից մեկը Ջերմաղբյուրն է, որի երկրաբանական և երկրաֆիզիկական հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ մոտ 2500-3000 մետր խորության վրա առկա են բարձր ճնշմամբ (20-25 մթն. ճնշ.) տաք ջրի (մինչև 250օC) պաշարներ։  Այդ տվյալների հաստատման դեպքում նշված տեղանքում հնարավոր կլինի կառուցել Հայաստանում առաջին մոտ 25 ՄՎտ հզորությամբ երկրաջերմաէլեկտրակայանը։
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատված
16-րդ դարում Քաշաթաղ անվանը զուգահեռ գործածական է դառնում նրա կրճատ տարբերակը՝ Քշտաղ կամ Քշտաղի երկիր անվանաձևերը   ։ Մինչև 18-րդ դարերում այն շարունակվել է կոչվել Քաշաթաղ ի դեմս Քաշաթաղի մելիքության     ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Հայաստանի Հանրապետության և Վերակառուցման ու զարգացման միջազգային բանկի համատեղ ֆինանսական միջոցների շրջանակներում «Գռիձոր» և «Կարկառ» կոչվող երկու երկրաջերմային հարթակներում ավարտվել են համապատասխան երկրաֆիզիկական հետազոտությունները։ Կլիմայի ներդրումային հիմնադրամների «Վերականգնվող էներգետիկայի ընդլայնման ծրագրի» (Program for Scaling up Renewable Energy Program /SREP) շրջանակներում հաստատվել է Հայաստանի վերականգնվող էներգետիկայի ներդրումային ծրագիրը, որի համաձայն  2016 թվականին իրականացվել են «Կարկառ» կոչվող երկրաջերմային հարթակում երկրաբանական հորատման աշխատանքները։
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատված
16-ից 18-րդ դարերում Աղահեճքի հյուսիս-արևելյան մասն առավել հայտնի էր Մաղավուզ անվամբ, իսկ 19-րդ դարի սկզբներին՝ Տառիստ անվամբ ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
ԿԱՐԿԱՌ
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատված
Խորհրդային միության տարիներին, երբ շրջանն ընդգրկված էր Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում, անվանվում է Լաչինի շրջան և 1930-ից 1991 թվականներըն այդ անունն էր կրում ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
2015թ. հուլիսի 21-ին ՀՀ Նախագահի N ՆՀ-467-Ն հրամանագրով վավերացված Համաշխարհային բանկի աջակցությամբ իրականացվող երկրաջերմային հետախուզական հորատման /դրամաշնորհ թիվ TFOA0544/ ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում է Հայաստանում՝ Սյունիքի մարզի Կարկառ կոչվող տեղանքում կառուցել երկրաջերմային էլեկտրակայան։ Իսլանդական «Վերկիս» կազմակերպության կողմից պատրաստվել է «Կարկառ երկրաջերմային էլեկտրակայանի նախնական ինքնարժեքի հաշվարկը» հաշվետվությունը և 2 նեղ հորատանցքերի փորձարկման արդյունքները։
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի կենտրոնահյուսիսային հատված
1990-ական թվականների սկզբներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի արդյունքում շրջանի տարածքն անցնում է Արցախի Հանրապետության վերահսկողությանը և ընդգրկվում վարչատարածքային բաժանման մեջ՝ կոչվելով Քաշաթաղի շրջան։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Երկրաջերմային հետախուզական հորատման ծրագրի շրջանակներում Կարկառ երկրաջերմային տարածքում երկրաջերմային /Օրգանական Ռանկինի ցիկլով աշխատող/ էլեկտրակայան կառուցելու համար նախատեսված է որոնել միջազգային փորձառությամբ ներդրող կազմակերպություններ։ Հորատանցքերի փորձարկման հաշվետվություններն առանձին-առանձին և հորատանցքերի ավարտական հաշվետվությունն էլեկտրոնային եղանակով ուղարկվել են ավելի քան 50 խոշոր միջազգային ներդրող կազմակերպությունների։
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի հարավային հատված
Համաձայն 7-րդ դարի հայ պատմիչ, գիտնական Անանիա Շիրակացու աշխատության՝ Քաշաթաղի շրջանի շրջանի հարավային հատվածի վերին մասը կոչվել է Բաղք, որը հանդիսացել է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի 12 գավառներից մեկը (Բաղք գավառ) ։ Միջնադարում գավառը բաժանվել է երկու մասի՝ ստանալով տարբեր անուններ։ Արևմտյան հատվածը սկսեց կոչվել Աճեն կամ Աճանան անունով, իսկ արևելյան հատվածը՝ Քաշունիք։ Հետագայում Քաշունիք անվանը զուգահեռ սկսել են կոչել նաև Բարկուշատ  ։ Հետագա դարերում այդ տարածքը շարունակվել է կոչվել և՛Քաշունիք, և՛ Բարկուշատ։ Արդեն 16-ից 17-րդ դարերում Քաշունիք անունն իր տեղն ամբողջությամբ զիջել է Բարկուշատ անվանաձևին։ 17-ից 18-րդ դարերում Բարկուշատը բաժանվեց մի քանի մասի, որի առանձին հատվածներ կոչվում էին Մաղանջուղ, Գիլաբերդ, Բարկուշատ։ Գավառը Ռուսական կայսրությանն անցնելուց հետո կորցրել է իր նախկին անունները  ։ Խորհրդային Միության տարիներին, երբ ընդգրկված էր Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում, իշխանությունների կողմից կոչվել է Ղուբաթլու (Ղուբաթլուի շրջան) ։
Քաշաթաղի շրջանի հարավային ծայրամասը հին դարերում ունեցել է իր առանձին անունները։ Համաձայն 7-րդ դարի հայ պատմիչ, գիտնական Անանիա Շիրակացու աշխատության՝ այն կոչվել է Կովսական, որը եղել է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի 12 գավառներից մեկը (Կովսական գավառ) ։ Միջին դարերում այն առավել հայտնի էր այնտեղ գտնվող Գրհամ բերդի անունով  ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Ներկայումս աշխատանքներ են իրականացվում ՀՀ-ում երկրաջերմային էլեկտրակայանների կառուցման ծրագրերի փաթեթային լուծման համար՝ «Ջերմաղբյուր» և «Կարկառ» տեղանքների համար մեկ միասնական ներդրողի ներգրավմամբ ։ Ռազմավարական տեսակետից վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը Հայաստանում այլևս կասկած չի հարուցում, հատկապես, եթե հաշվի առնենք նոր ատոմակայանի կառուցման անորոշ հեռանկարը, բնական գազի անխափան մատակարարման և գնային ռիսկերը, ինչպես նաև հիդրոէներգետիկայի ընդլայնման համար մեր ջրային ռեսուրսների սահմանափակ հնարավորությունները։ Իր հերթին՝ վերականգնվող էներգետիկայի համար, հատկապես հեռանկարային համարվող արևային կայանների և հողմնային էներգետիկայի կողքին, մեծ ուշադրություն պետք է հատկացվի երկրաջերմային ռեսուրսների յուրացմանը, որը վերը նշված ռեսուրսների նկատմամբ ունի իր առավելությունները և միաժամանակ նաև թույլ կողմերը։
Քաշաթաղի շրջան
Աշխարհագրություն
Վարչատարածքային տեսակետից Քաշաթաղի շրջանը հյուսիսից շուրջ 33 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանին, հյուսիս-արևելքից շուրջ 14 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանին, հյուսիս-արևելքից շուրջ 10 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանին, արևելքից շուրջ 25 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանին, հարավ-արևելքից շուրջ 56 կմ երկարությամբ սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանին, արևմուտքից շուրջ 170 կմ երկարությամբ սահմանակից է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզին, հարավից շուրջ 37 կմ երկարությամբ սահմանակից է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արևելյան Ադրբեջան նահանգին ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Հանրապետության տարածքում նորագույն հրաբխականության լայն տարածումը և տեկտոնական ակտիվությունը, ինչպես նաև խորքային տաք ջրերի բազմաթիվ երևակումները հուշում են երկրաջերմային խոշոր ռեսուրսների առկայության մասին։ Հայաստանում ամենազգալի չափով երկրաջերմային ռեսուրսները տեղաբաշխված են բարձր ջերմային հոսքի գոտում, որը ձգվում է երկրի կենտրոնական մասով՝ մոտավորապես հյուսիսարևմուտք-հարավարևելք ուղղությամբ ։ Արևելյան հրաբխային գոտում բարձր ջերմապարունակությամբ երկրաջերմային ռեսուրսների առկայություն նույնպես հնարավոր է ։
Քաշաթաղի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի հյուսիսային կեսը լեռնային է, իսկ հարավային կեսը Արցախի, Բարգուշատի, Մեղրու լեռնաշղթաների նախալեռնային գոտին է, որտեղ բարձրությունների տարբերությունը համեմատաբար փոքր է։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Հայաստանը ունի երկրաջերմային խոշոր պաշարների նախադրյալներ և բոլոր հեռանկարային վայրերում անհրաժեշտ է կատարել ավելի մեծ ծավալների երկրաբանահետախուզական աշխատանքներ։ Ամենահեռանկարային տեղամասերից են՝ Ջերմաղբյուրի, Կար-կարի, Գրիձորի, Սիսիանի, Վայոցսարի, Ակնալճի, հայկական ատոմակայանի, Մուխանի տեղամասերը ։ Այնումենայնիվ՝ Հայաստանում էներգետիկ նշանակության երկրաջերմային ռեսուրսների վատ ուսումնասիրված լինելու պատճառով ամբողջ ներուժի և զարգացման ուղղությունների մասին դեռևս շատ բան ասել չենք կարող։ Եվ այսպես, էներգիա ստանալու նպատակով երկրաջերմային ռեսուրսների յուրացումը Հայաստանում պայմանականորեն կարող ենք բաժանել երեք ուղղությունների՝ Իր հերթին՝ Հայաստանում էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակով կարող են գործել երկրաջերմային ռեսուրսների զարգացման 3  հնարավոր տարբերակներ (բայց ոչ սցենարներ)։ Առաջին դեպքում դա գոլորշու 180-350°C բարձր ջերմաստիճանի առկայությամբ ռեսուրսներից էլեկտրաէներգիա արտադրվող չոր գոլորշու կայաններն են։ Սովորաբար այս կայանները ունենում են մեծ հզորություն և արտադրողականություն։ Հատկապես տարածված են Իտալիայում։ Հայաստանում նույնպես հնարավոր են չոր գոլորշու ռեզերվուարների առկայություն։
Քաշաթաղի շրջան
Աշխարհագրություն
Շրջանի մակերեսը 3377 կմ² է։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Երկրորդ տարբերակը ենթադրում է թերմալ ջրերի (ջերմաջրերի) 180°C-ից բարձր ջերմաստիճան ունեցող ռեսուրսներից էլեկտրաէներգիայի ստացում, որի դեպքում կիրառելի կլինեն թաց գոլորշու տեխնոլոգիաները, որոնց կայանները նույնպես ունենում են մեծ հզորություններ և մեծ արտադրողականություն, հետեւաբար՝  ավելի ցածր ինքնարժեք։  Երրորդ տարբերակի դեպքում, երբ ջերմաջրերի ջերմաստիճանը համեմատաբար ցածրէ (100-180°C), այդ ժամանակ կիրառելի են բինարային ցիկլային տեխնոլոգիաներ։ Այստեղ կարող են օգտագործվել Kalina կամ Organic  RankineCycle  (ORC) տեխնոլոգիաները։  ORC  կամ  Kalina  ցիկլի սարքավորումների օգտագործումը Հայաստանում կարող է տն-տեսական առումով որոշակի արդարացված լինել, երբ ջերմաջրերի ջերմաստիճանը լինի գոնե  150-180°C  սահմաններում։ Ավելիցածրի՝100-150°C դեպքումդրանքվիճարկելիեն։ Ցածր ջերմաստիճանի ջերմաջրերի՝ 110°C դեպքում կիրառելի է նաև Կալեքս տեխնոլոգիան։ Բոլոր դեպքերում, բինարային կայանները, ավելի կապիտալատար են և ծախսերը ավելի բարձր են։ Եթե թաց(ֆլեշ) գոլորշու կայանների դեպքում Հայաստանում գուցե և տնտեսապես հնարավոր է կոմերցիոն նպատակներով էլեկտրաէներգիայի ստացումը, ապա բինարային կայանների դեպքում՝ առանց պետական օժանդակության և ֆինանսական աջակցության մեխանիզմների, միանշանակ, դրանք շահույթով չեն կարողանա աշխատել։  Բինարային տեխնոլոգիաների նախագծման և շահագործման մեծ փորձառությունուն են գերմանացիները, որոնց փորձառությունը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի համար ։
Քաշաթաղի շրջան
Պատմություն
Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի տարածքը ձևավորվել է պատմաաշխարհագրաքաղաքական տեսակետից երեք գավառների տարածքից, ուստի նպատակահարմար է շրջանի պատմությունը բաժանել երեք հատվածի՝ հյուսիսկենտրոնական (Բերձորի), և հարավային (Քաշունիքի, Կովսականի) ։ Շրջանն ունի հնագույն պատմություն ։
Շրջանի հյուսիսկենտրոնական մասի պատմություն
Քաշաթաղի շրջանի հյուսիսկենտրոնական հատվածն ունի հնագույն և հարուստ պատմություն։ Շրջանի այդ մասը, որը կազմված է Բերձորի հատվածից, բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից, ինչի մասին են վկայում տարածքում հայտնաբերված հնագույն հուշարձանները։ Այն տարածքով համապատասխանում է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Աղահեճք գավառին ։
Շրջանի հարավային մասի պատմություն
Քաշաթաղի շրջանի հարավային հատվածն ունի հնագույն և հարուստ պատմություն։ Շրջանի հարավային մասը, որը կազմված է Քաշունիքի ու Կովսականի հատվածից, բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից, ինչի մասին են վկայում տարածքում հայտնաբերված հնագույն հուշարձանները։ Այն տարածքով համապատասխանում է մ․թ․ա․ 4-ից մ․թ․ 5-րդ դարերում գոյություն ունեցած Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Բաղք գավառին ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
2. Հետազոտում (Exploration), այստեղիրա-կանացվումէնաեւնախնականգնահատմանկամ Prefeasibility փուլը,
Քաշաթաղի շրջան
Շրջանի հարավային մասի պատմություն
12-րդ դարի կեսերից թուրք-սելջուկների կողմից գրավված Բաղք գավառը 1201 թվականին ազատագրվել է Զաքարյան իշխանական տոհմի ներկայացուցիչներ Իվանե Ա և Զաքարե Բ իշխանների կողմից ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
3. Փորձարկմանհորատում (Test drilling),
4. Նախագծիվերանայում,   պլանավորումեւիրագործելիությանգնահատում       (Project       review and planning, Feasibility),
Քաշաթաղի շրջան
Վարչատարածքային բաժանում և բնակավայրեր
Քաշաթաղի շրջանը կազմված է քաղաքային և գյուղական համայնքներից ։ Ներկայում շրջանի բոլոր բնակավայրերը գտնվում են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո Աղանուս համայնքի որոշ բնակավայրերի   , որոնք գտնվում են 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից ստորագրված եռակողմ համաձայնագրով ձևավորված ու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող այսպես կոչված Բերձորյան միջանցքի տարածքում։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
5. Զարգացում (Field development),
Քաշաթաղի շրջան
Վարչատարածքային բաժանում և բնակավայրեր
Քաշաթաղի շրջանն ունի 53 համայնք, որոնք իրենց մեջ ներառում են 109 բնակավայրեր։ Դրանք են ՝
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
6. Էլեկտրակայանիկառուցում (Power  Plant  Construction),
Քաշաթաղի շրջան
Բնակչություն
Ստորև ներկայացված է Քաշաթաղի շրջանի բնակչության թվաքանակն ըստ տարիների՝
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
7. Գործարկում (Commissioning),
8. Շահագործում (Operation):
Քաշաթաղի շրջան
Տնտեսություն
Շրջանի բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։
Երկրաջերմային էներգիա
Երկրաջերմային էներգիան Հայաստանում
Այս ամբողջ գործընթացում, կարևոր է նաև երկրաջերմային նախագծի իրականացման համար հիմնական թույլտվությունների ապահովումը, որոնց ձեռքբերման բարդությունները երկրաջերմային էներգետիկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտներից են համարվում։ Դրանք են՝ջրային, հողային և լեռնհատկացման իրավունքները, հետախուզման թույլտվությունները, շահագործման թույլտվությունները, հորատանցքերի անցկացման թույլտվությունը, ինչպես նաև էլեկտրակայանների կառուցման և գործունեության համար թույլտվությունները։ Կարևոր խնդիրներից է համարվում նաև բնօգտագործման և բնապահպանական վճարների որոշումը, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության (ՇՄԱԳ) կամ միջազգային կիրառություն ունեցող բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության գնահատման (ԲՍԱԳ) իրականացումը։ Սովորաբար, երկրաջերմային կայանների գործունեությունը պահանջում է զգույշ մենեջմենթ, իսկ ժամանակի ընթացքում անընդհատ օպտիմալացում։ Բոլոր դեպքերում երկրաջերմային կայանների կառուցման համար մի քանի տասնյակ կամ հարյուրավոր միլիոն դոլար ներդրումներ պետք է ապահովել։ Ինչպես օրինակ, Ջերմաղբյուրի երկրաջերմային 25 ՄՎտ հզորությամբ,  194,4  մլն. կՎտ.ժ արտադրողականությամբ կայանի ներդրումների համար պահանջվումէ՝ 44  մլն. ամերիկյան դոլար, որտեղ ջերմաջրերի ջերմաստիճանը 2500-3000 մետրի վրա կանխատեսվում է 250°C: Իսկ 28,5  ՄՎտ հզորությամբ,    220-250  մլն.կՎտ.ժ տարեկան արտադրողականությամբ Կարկարի էներգակայանի համար անհրաժեշտ է  100  մլն. ամերիկյան դոլար ։ Կարկարի տեղամասում արդեն հորատված հետախուզական  B-1  հորատանցքի 1460 մ խորության վրա ջերմաջրերի առավելագույն ջերմաստիճանը կազմել է մոտ 116°C, իսկ որոշակի հեռավորության վրա հորատված   B-2   հորատանցքում   1600   մետր խորության վրա այն կազմել է մոտ  124°C,  որտեղ, կոմերցիոն նպատակներով օգտագործելու համար, հորատանցքերումջրի քանակությունը բավականի ցածր է։ Եթե հետագա հետախուզական աշխատանքների արդյունքում փաստացի տվյալները չհամապատասխանեն կանխատեսվող տվյալներին, ապա, լավագույն դեպքում, հնարավոր կլինի բինարային կայանի օգտագործումը, որի դեպքում հզորությունը և արտադրվող էլեկտրաէներգիայի քանակը ավելի ցածր կլինեն, իսկ ներ-դրումային և գործառնական ծախսերը՝ համեմատաբար բարձր։ Անկախ ամեն ինչից՝ ընդհանուր պատկերը իմանալու համար պետք է այդ ռեսուրսների ներուժի բացահայտման մեծածավալ երկրաբանահետախուզական աշխատանքների իրականացում։ Հաջորդ փուլում պետք է առանձնացնել ամենահեռանկարային տեղամասերը և այդտեղամասերի համար ապահովելնախագծերի տնտեսական և ֆինանսական կենսունակության վերլուծություններ։ Անհրաժեշտ է կազմել էլեկտրաէներգիայի ծախսերի կառուցվածքը և դրանց վճռորոշ բաղադրիչները, որի միջոցով պետք է պարզվի, թե ինչ միջոցառումներ պետք է իրականացվեն երկրաջերմային ռեսուրսների յուրացումը տնտեսապես նպատակահարմար դարձնելու համար։ Կարևոր է, որ երկրաբանահետախուզական դրական արդյունքների դեպքում սահմանվի ամենաքիչը 9-10  ամերիկյան ցենտին համարժեք սակագին (43-48 դրամ) 1  կՎտ.ժ-ի երկրաջերմային էլեկտրաէներգիայի համար, որը համարժեք կլինի, կամ գոնե ոչ ցածր կլինի Հայաստանում հաստատված մյուս վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների սակագներից։
Քաշաթաղի շրջան
Տնտեսություն
2009 թվականից Աղավնո գետի շրջանում իրականացվում է փոքր հիդրոէլեկտրակայանների կառուցում։