cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գերճնշում
Կանխարգելում
Արյան բարձր ճնշման հետևանք հանդիսացող հիվանդությունների մեծ մասը հանդիպում է այն մարդկանց մոտ, որոնց գերճնշումային հիվանդ լինելը հայտնի չի եղել ։ Հետևաբար բնակչության նկատմամբ կիրառվող ռազմավարությունը պետք է նպաստի արյան բարձր ճնշման հետևանքների իջեցմանը և իջեցնի հակագերճնշումային դեղամիջոցների օգտագործման կարիքը։ Խորհուրդ է տրվում նախքան դեղամիջոցների կիրառումը՝ արյան ճնշման իջեցման նպատակով կատարել կենսակերպի փոփոխություններ (lifestyle modification)։ 2004 թվականի Բրիտանական Գերճնշումային Ընկերության հանձնարարականները առաջարկում են կենսակերպի հետևյալ փոփոխությունները, որոնք համապատասխանում են գերճնշման առաջնային կանխարգելմանն ուղղված 2002 թվականի Միացյալ Նահանգների Արյան Բարձր Ճնշման Ազգային Կրթական Ծրագրում նշված դրույթներին ․ Կենսակերպի արդյունավետ փոփոխությունը կարող է արյան ճնշումը նվազեցնել անհատական հակագերճնշումային դեղի նման։ Կենսակերպի երկու և ավելի փոփոխությունների զուգակցումը կարող է նույնիսկ ավելի շատ արդյունք տալ ։
Կենսակերպի փոփոխություններ
Գերճնշման բուժման համար առաջին քայլերը գերթե նույն կենսակերպի փոփոխություններն են, ինչ խորհուրդ է տրվում հիվանդության կանխարգելման նպատակով և ներառում են՝ սննդակարգի փոփոխություններ, ֆիզիկական վարժություններ և քաշի նվազեցում։ Ցույց է տրվել, որ այս ամենն զգալիորեն նվազեցնում է արյան ճնշումը գերճնշումով անձանց մոտ ։ Եթե գերճնշումը բավականին արտահայտված է, և արդարացված է դեղամիջոցների կիրառումը, այդ դեպքում դեղորայքային բուժմանը զուգահեռ կենսակերպի փոփոխություններ ևս խորհուրդ են տրվում։ Հոգեբանական սթրեսի նվազեցմանն ուղղված տարբեր ծրագրեր կան, օրինակ՝ կենսաբանական հետադարձ կապի մեթոդը (Biofeedback), լարվածության թուլացումը (ռելաքսացիա) կամ մեդիտացիան գովազդվում են որպես ճնշումն իջեցնող միջոցներ։ Սակայն արդյունավետության ընդհանուր պահանջների տեսանկյունից չեն հաստատվել գիտական հետազոտություններով, որոնք, ընդհանուր առմամբ, կատարվել են ցածր որակով ։
Սննդակարգի փոփոխությունները, օրինակ՝ կերակրի աղի ցածր պարունակությամբ սննդակարգը (low sodium diet), շատ օգտակար են։ Կերակրի աղի ցածր պարունակությամբ սննդակարգի երկարաժամկետ կիրառումը (ավելի քան 4 շաբաթ) եվրոպոիդ ռասայի ներկայացուցիչների մոտ շատ արդյունավետ է արյան ճնշման նվազեցման նպատակով և գերճնշում ունեցողների, և արյան նորմալ ճնշում ունեցողների մոտ ։ Ընկուզեղենով, ամբողջական հատիկներով, ձկով, թռչնամսով, մրգերով և բանջարեղեններով հարուստ սննդակարգը, որը խրախուսվում է ԱՄՆ սրտի, թոքի և արյան ազգային ինստիտուտի կողմից, նույնպես նվազեցնում է արյան ճնշումը։ Այս ծրագրի հիմնական ուղեգիծը կերակրի աղի օգտագործման սահմանափակումն է, սննդակարգը նաև պետք է հարուստ լինի կալիումով, մագնեզիումով, կալցիումով, ինչպես նաև սպիտակուցներով ։
Դեղորայքային բուժում
Գերճնշումը բուժելու համար ներկայումս առկա են դեղամիջոցների մի քանի խմբեր, որոնք միասին հայտնի են որպես հակագերճնշումային դեղեր։ Դեղերի ընտրության ժամանակ պետք է հաշվի առնել անձի մոտ սիրտանոթային ռիսկի չափը (ներառյալ սրտամկանի ինֆարկտի և ինսուլտի վտանգը), ինչպես նաև արյան ճնշման չափումների տվյալները, որպեսզի պարզ լինի հիվանդի մոտ սիրտանոթային համակարգի վիճակի նկարագիրը Առողջական այլ խնդիրների բացակայության պայմաններում չափավոր գերճնշում (արյան սիստոլիկ ճնշումը ցածր 160 մմ ս․ս․ և/կամ դիաստոլիկ ճնշումը ցածր 100 մմ ս․ս․) ունեցողների մոտ դեղորայքային բուժման արդյունքում մահացության կամ բարդությունների առաջացման վտանգի իջեցման մասին վկայող ապացույցներ չկան ։
Դեղորայքային բուժման դեպքում JNC-7-ի հանձնարարականները խորհուրդ են տալիս բժշկին ոչ միայն հետևել բուժման արդյունքներին, այլ նաև գնահատել դեղամիջոցներից առաջացած կողմնակի ազդեցությունները։ Արյան ճնշման իջեցումը 5 մմ ս․ս․-ով նվազեցնում է ինսուլտի առաջացման վտանգը 34%-ով, սրտի իշեմիկ հիվանդությանը՝ 21%-ով, նվազում է նաև թուլամտության (դեմենցիա) զարգացման, սրտային անբավարարության և սիրտ-անոթային հիվանդություններից մահացության հավանականությունը ։ Բուժման նպատակը պետք է լինի արյան ճնշման իջեցումը 140/90 մմ ս․ս․-ից ցածր հիվանդների մեծ մասի համար և ավելի ցածր՝ շաքարային դիաբետով կամ երիկամների հիվանդություններով տառապողների համար (որոշ մասնագետներ խորհուրդ են տալիս ճնշման մակարդակը պահել 120/80 Մմ ս․ս․-ից ցածր) ։ Եթե արյան ճնշումը նպատակային մակարդակին չի հասնում, պետք է կատարել փոփոխություններ բուժման մեջ, քանի որ «թերապևտիկ իներցիան» (բուժական միջոցառումների նկատմամբ կայունությունը) արյան ճնշման վերահսկման համար հստակ արտահայտված խոչընդոտ է ։
Տարբեր ենթախմբերի համար դեղամիջոցների լավագույն ընտրությունը կատարելուն ուղղված ուղեցույցները ժամանակի ընթացքում անընդհատ փոխվում են և տարբեր երկրներում տարբեր են։ Առաջին ընտրության լավագույն դեղամիջոցը դեռևս վիճարկվում է ։ Քոքրանյան համագործակցությունը (Cochrane collaboration), Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը և Միացյալ Նահանգների ուղեցույցները առաջարկում են ցածր դեղաչափերով թիազիդային միզամուղները որպես առաջին ընտրության միջոցներ ։ Միացյալ Թագավորության ուղեցույցները 55-ից բարձր տարիքի անձանց և աֆրիկական կամ կարիբյան ծագում ունեցողների համար նախընտրելի են համարում կալցիումական անցուղիների պաշարիչների օգտագործումը, իսկ անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչների կիրառումը որպես առաջին ընտրության միջոց՝ խորհուրդ է տրվում ավելի երիտասարդ անձանց համար ։ Ճապոնիայում դեղամիջոցների վեց խմբից (կալցիումական անցուղիների պաշարիչներ, անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչներ կամ անգիոտենզինային ընկալիչների պաշարիչներ, թիազիդային միզամուղներ, բետա պաշարիչներ և ալֆա պաշարիչներ) որևէ մեկով բուժումն սկսելը համարվում է հիմնավորված, իսկ Կանադայում խորհուրդ է տրվում բոլոր այս տարբերակները, բացի ալֆա պաշարիչներից ։
Դեղամիջոցների համակցում
Գերճնշումը կարգավորելու համար մարդկանց մեծամասնությունը կարիք ունի օգտագործել մեկից ավելի դեղամիջոցներ։ JNC7 և ESH-ESC ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս բուժումն սկսել երկու դեղամիջոցներով, երբ արյան սիստոլիկ ճնշումը 20 մմ ս․ս․-ով, իսկ դիաստոլիկը՝ 10 մմ ս․ս․-ով ավելի բարձր են նորմայից։
Նախընտրելի համակցություններն են ռենին-անգիոտենզինային համակարգն ընկճողները և կալցիումական անցուղիների պաշարիչները կամ ռենին-անգիոտենզինային համակարգն ընկճողները և միզամուղները ։ Ընդունելի համակցություններից են նաև կալցիումական անցուղիների պաշարիչները և միզամուղները, բետա-պաշարիչները և միզամուղները, դիհիդրոպիրիդինային կալցիումական անցուղիների պաշարիչները և բետա-պաշարիչները կամ դիհիդրոպիրիդինային կալցիումական անցուղիների պաշարիչները՝ վերապամիլի կամ դիլտիազեմի հետ։ Անթույլատրելի համակցություններ են՝ ոչ-դիհիդրոպիրիդինային կալցիումական անցուղիների պաշարիչները (օրինակ՝ վերապամիլ կամ դիլտիազեմ) և բետա-պաշարիչները, ռենին-անգիոտենզինային համակարգի երկու ընկճողներ (օրինակ՝ անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչներ + անգիոտենզինային ռեցեպտորների պաշարիչներ), ռենին-անգիոտենզինային համակարգի ընկճողներ և բետա-պաշարիչներ, բետա-պաշարիչներ և կենտրոնական ազդեցության միջոցներ ։
Անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պաշարիչների կամ անգիոտենզինային ռեցեպտորների պաշարիչների, միզամուղների և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի (ներառյալ ընտրողաբար COX-2 պաշարիչները և առանց դեղատոմսի բաց թողնվող դեղերը՝ օրինակ իբուպրոֆեն) միաժամանակյա օգտագործումից պետք է խուսափել, քանի որ սուր երիկամային անբավարարության զարգացման համար մեծ վտանգ կա։ Այսպիսի զուգակցումն ավստրալիական առողջապահական շրջանականերում հայտնի է որպես «եռակի հարված» ։ Կան դեղամիջոցների երկու խմբերի ամրագրված համակցությամբ դեղահաբեր և չնայած դրանք հարմարավետ են մարդկանց համար, դրանք առավել նպատակահարմար է օգտագործել այն անձանց համար, ում մոտ առանձին բաղադրիչների դեղաչափերի արդյունավետությունը հաստատված է ։
Տարեց մարդկանց բուժում
Չափավոր և ծանր աստիճանի գերճնշման բուժումը իջեցնում է մահվան հաճախականությունը, սիրտանոթային մահացությունը և 60-ից բարձր տարիք ունեցող անձանց մահացությունը ։ 80-ից բարձր տարիք ունեցողների վերաբերյալ ուսումնասիրությունները քիչ են, սակայն վերջին ուսումնասիրությունները եզրակացնում են, որ հակագերճնշումային բուժումը նվազեցնում է սիրտանոթային մահացությունը և հիվանդացությունը, սակայն էականորեն չի նվազեցնում ընդհանուր մահացությունը ։ Արյան ճնշման ցանկալի մակարդակը 140/90 մմ ս․ս․-ից ցածր արժեքներն են, թիազիդային միզամուղներն առաջին ընտրության միջոցներ են ԱՄՆ-ում, իսկ Միացյալ Թագավորությունում ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս կալցիումական անցուղիների պաշարիչներն օգտագործել որպես առաջին ընտրության միջոց՝ 150/90 կամ 145/85 և ցածր արյան ճնշման ցանկալի մակարդակով ։
Դիմակայուն գերճնշում
Դիմակայուն (ռեզիստենտ) գերճնշումը սահմանվում է որպես տարբեր խմբերի պատկանող երեք հակագերճնշումային միջոցների միաժամանակյա օգտագործման դեպքում ցանկալի մակարդակից բարձր արյան ճնշման առկայությունը։ Դիմակայուն գերճնշման բուժման ուղեցույցներ հրատարակվել են Միացյալ Թագավորությունում և ԱՄՆ-ում ։
Տարածվածություն
[[Պատկեր:Hypertensive heart disease world map - DALY - WHO2004.svg|մինի|225px|Գերճնշումով պայմանավորված կյանքի անաշխատունակ տարիների թիվը 100.000 բնակչի հաշվարկով, 2004 թ․ ։
{{legend|#b3b3b3|տվյալ չկա}} {{legend|#ffff65|<110}} {{legend|#fff200|110-220}} {{legend|#ffdc00|220-330}} {{legend|#ffc600|330-440}} {{legend|#ffb000|440-550}} {{legend|#ff9a00|550-660}}
{{legend|#ff8400|660-770}} {{legend|#ff6e00|770-880}} {{legend|#ff5800|880-990}} {{legend|#ff4200|990-1100}} {{legend|#ff2c00|1100-1600}} {{legend|#cb0000|>1600}} ]] 2000 թվականի դրությամբ շուրջ մեկ միլիարդ մարդ կամ մեծահասակ բնակչության մոտավորապես 26% գերճնշում ունի ։ Այն տարածված է և զարգացած (333 միլիոն), և զարգացող (639 միլիոն) երկրներում ։ Հանդիպման հաճախականությունն էականորեն տարբերվում է տարբեր տարածաշրջաններում՝ շատ ցածրից, ինչպես օրինակ Հնդկաստանի գյուղաբնակ վայրերում 3.4% (տղամարդկանց մոտ) և 6.8% (կանանց մոտ), մինչև բարձր՝ Լեհաստանում, 68.9% (տղամարդկանց մոտ) և 72.5% (կանանց մոտ) ։
1995 թվականին Միացյալ Նահանգներում 43 միլիոն մարդ ուներ գերճնշում կամ օգտագործում էր հակագերճնշումային միջոցներ (ԱՄՆ չափահաս բնակչության շուրջ 24%-ը) ։ ԱՄՆ-ում գերճնշման տարածվածությունն աճել է և 2004 թվականին այն կազմել է 29% ։ 2006 թվականի տվյալներով ԱՄՆ-ում գերճնշում ունի 76 Միլիոն չափահաս բնակիչ (բնակչության 34%-ը), աֆրոամերիկացիներն աշխարհում ունեն գերճնշման տարածվածության ամենաբարձր ցուցանիշը՝ 44% ։ Այն ավելի տարածված է սևամորթների և բնիկ ամերիկացիների մոտ և ավելի քիչ՝ սպիտակամորթների և մեքսիակական ամերիկացիների մոտ, հանդիպման հաճախականությունն աճում է տարիքի հետ և ավելի մեծ է Միացյալ Նահանգների հարավարևելյան շրջաններում։ Գերճնշումն ավելի տարածված է տղամարդկանց մոտ (դաշտանադադարը նվազեցնում է այս տարբերությունը) և ցածր սոցիալ–տնտեսական կարգավիճակ ունեցողների մոտ ։
Երեխաների մոտ
Երեխաների մոտ արյան բարձր ճնշման տարածվածությունն ավելանում է ։ Երեխաների գերճնշումների մեծ մասը, հատկապես նախադեռահասային շրջանում, երկրորդային է՝ այլ հիվանդության հետևանք։ Ճարպակալումից բացի երիկամների հիվանդություններն ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են (60–70%)։ Դեռահասների մոտ հաճախ հանդիպում է առաջնային կամ էսենցիալ գերճնշումը, որը կազմում է դեպքերի 85–95% ։
Ելք
Գերճնշումն ամբողջ աշխարհում վաղաժամ մահվան ամենակարևոր կանխարգելվող ռիսկի գործոնն է ։ Այն մեծացնում է սրտի իշեմիկ հիվանդության, ինսուլտի , ծայրամասային անոթային հիվանդությունների և այլ սիրտանոթային հիվանդությունների զարգացման վտանգը, ներառյալ՝ սրտային անբավարարությունը, աորտայի անևրիզմանները, տարածուն աթերոսկլերոզը և թոքային զարկերակների էմբոլիան ։ Գերճնշումը ռիսկի գործոն է նաև հոգեկան խանգարումների, թուլամտության (դեմենցիա) և երիկամների քրոնիկական հիվանդությունների զարգացման համար ։ Այլ բարդություններից են ցանցենու գերճնշումային ախտահարումը (հիպերտենզիվ ռետինոպաթիա) և երիկամների գերճնշումային ախտահարումը (հիպերտենզիվ նեֆրոպաթիա) ։
Պատմություն
Սիրտանոթային համակարգի մասին ժամանակակից պատկերացումներն սկսել են ձևավորվել բժիշկ Ուիլյամ Հարվեյի (1578–1657) աշխատությունով, ով նկարագրեց արյան շրջանառությունն իր «De motu cordis» (սրտի շարժման մասին) գրքում։ Անգլիացի հոգևորական Ստիվեն Հեյլսը կատարեց արյան ճնշման առաջին ցուցադրական չափումը 1733 թվականին ։ Գերճնշման նկարագրությունը որպես հիվանդություն եկել է մասնավորապես՝ Թոմաս Յանգից (1808 թ․) և հատկապես Ռիչարդ Բրայթից (1836) ։ Առանց երիկամների ախտահարման նշանների անձի մոտ արյան ճնշման բարձրացման մասին առաջին զեկույցը ներկայացվել է Ֆրեդերիկ Ակբար Մահոմեդի (1849–1884) կողմից ։ Սակայն գերճնշումը որպես կլինիկական առանձին նշան ի հայտ եկավ 1896 թվականին՝ Սցիպիոն Ռիվա Ռոչիի կողմից բազկապատի (մանժետ) օգտագործմամբ աշխատող արյան ճնշաչափի (սֆիգմոմանոմետր) հայտնագործումից հետո ։ Սա թույլ տվեց կլինիկաներում կատարել արյան ճնշման չափում։ 1905 թվականին Նիկոլայ Կոռոտկովը զարգացրեց ճնշման չափման մեթոդը՝ նկարագրելով «Կոռոտկովի տոները», որոնք ստետոսկոպով լսվում են զարկերակի վրա՝ ճնշաչափի բազկապատում ճնշման աստիճանական իջեցման ընթացքում ։
Իրազեկվածություն
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը գերճնշումը կամ արյան բարձր ճնշումը համարում է սիրտ-անոթային մահացության հիմնական պատճառը։ Գերճնշման համաշխարհային լիգան (ԳՀԼ, The World Hypertension League), որը 85 գերճնշման ազգային միավորումները և լիգաները միավորող կազմակերպություն է, պարզել է, որ ամբողջ աշխարհում գերճնշում ունեցող բնակչության 50% տեղյակ չէ իր վիճակի մասին ։ Այս խնդրի լուծման համար ԳՀԼ-ն 2005 թվականին ձեռնարկեց գերճնշման դեմ ուղղված համընդհանուր արշավ և ամեն տարվա մայիսի 17-ը համարեց գերճնշման համաշխարհային օր (ԳՀՕ)։ Անցած երեք տարիների ընթացքում նոր ազգային միություններ են անդամակցել ԳՀԼ-ին և այս միտքը հանրությանը հասցնելու գործում եղան բավականին նորարար։ 2007 թվականին եղավ ռեկորդային մասնակցություն՝ 47 անդամ երկրներից։ Գերճնշման համաշխարհային օրն ընդգրկող շաբաթվա ընթացքում բոլոր այս երկրները՝ տեղական կառավարությունների, մասնագիտական միությունների, ոչ պետական կազմակերպությունների և մասնավոր ձեռնարկությունների հետ համագործակցելով ԶԼՄ-ների և հանրային ակցիաների միջոցով նպաստում են բնակչության շրջանում գերճնշման վերաբերյալ իրազեկվածության տարածմանը։ Այս եղանակով իրազեկումը հասել է ավելի քան 250 միլիոն մարդու։ Քանի որ տարեց տարի այս ամենն ավելի մեծ թափ է ստանում, ԳՀԼ-ում վստահ են, որ իրենք «կհասնեն» արյան բարձր ճնշում ունեցող 1, 5 միլիարդ անձանցից գրեթե բոլորին ։
Տնտեսական տեսանկյուն
Արյան բարձր ճնշումն ԱՄՆ-ում առողջության առաջնային պահպանման կենտրոններ այցերի համար պատճառ հանդիսացող ամենահաճախ հանդիպող քրոնիկական խնդիրն է։ Ամերիկյան սրտաբանական ասոցիացիան պարզել է 2010 թվականին գերճնշման ուղղակի և անուղղակի արժեքը՝ 76, 6 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ։ Միացյալ Նահանգներում գերճնշում ունեցողների 80%-ը տեղյակ է իր խնդրի մասին, 71%-ը ստանում է որևէ հակագերճնշումային դեղամիջոց, սակայն միայն 48%-ն է գիտակցում, որ իր ունեցած գերճնշումը համարժեք կերպով վերահսկվում է ։ Առողջապահության ոլորտի աշխատակիցները հանդիպում են բազմաթիվ խոչընդոտների՝ արյան ճնշման կարգավորմանը հասնելու ճանապարհին, որոնցից է տարբեր դեղամիջոցների նկատմամբ դիմակայուն գերճնշումը։ Հիվանդները նույնպես հանդիպում են դժվարությունների՝ դեղամիջոցների ընդունման ժամանակացույցը յուրացնելու և կենսակերպի փոփոխություններ կատարելու ընթացքում։ Այդուհանդերձ արյան ճնշման նպատակային մակարդակի հասնելը հնարավոր է և, որ ամենակարևորն է, արյան ճնշման իջեցումն զգալիորեն նվազեցնում է սրտային հիվանդությունների և ինսուլտի հետևանքով մահացությունը, օրգանիզմն ախտահարող այլ վիճակների զարգացումը և ավելի մասնագիտացված բուժօգնության արժեքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային հիվանդություններ Կատեգորիա:Սրտաբանություն
(1360) Տարկա
(1360) Տարկա (Tarka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի հուլիսի 22-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,633146 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0643 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,202 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1560,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23067 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ասու
Ասու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բորոդինով (Բելոկալիտվինսկի շրջան)
Բորոդինով (Бородинов), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Բելոկալիտվինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խարաբախասմիկ
Խարաբախասմիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9227) Աշիդա
(9227) Աշիդա (Ashida), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի հունվարի 26-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,075587 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9636 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1876 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1970,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,182731 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կորաբիա
Կորաբիա (Corabia), քաղաք Ռումինիայում՝ Վալախիա պատմական մարզի Օլտ ժուդեցում (գավառ, շրջան)։ Ընկած է Բուլղարիայի հետ Ռումինիայի պետական սահմանի մոտ, Դանուբի ափին և այդ գետի գտնվող ռումինական կարևոր նավահանգիստներից է։ Նրա համայնքապետարանի ենթակայության տակ, բուն քաղաքից բացի, գտնվում են ևս երկու բնակավայր (դրանց բնակիչների թվաքանակը տրված է 2002 թվականին անցկաված մարդահամարի տվյալներով).
Պատմություն
Կորաբիայի մերձակայքում՝ Սելեյ գյուղի շուրջը, ընկած են դաքական և հինհռոմեական Սուկիդավա քաղաքի ու բերդի մնացորդները։ Քաղաքի մոտակայքում՝ Դանուբ գետի վրա Կոնստանտին Մեծ կայսրը կառուցել է 2437 մետր երկարությամբ կամուրջ, որ ամենաերկարն էր Եվրոպայում։ Ավարների ներխուժման ժամանակ՝ հավանաբար 7-րդ դարում, այդ կամուրջն ավերվել է։ Ավերակններում պահպանվել են նաև հռոմեական բաղնիք ու մի հին բազիլիկ։ Ըստ ավանդազրույցի՝ նոր բնակավայրը կառուցվել է ջախջախված ջենովական նավի բեկորներով. այստեղից էլ՝ Կորաբիա անվանումը, որը ռումիներենից թարգմանած՝ նշանակում է առագաստանավ։
1880-ական թվականներին Կորաբիան դարձել է աշխույժ, ծաղկուն նավահանգստային քաղաք։ Կոմունիստական վարչակարգի օրոք այստեղ զարկ է տրվել արդյունաբերությանը, շարք են մտել շաքարի, կահույքի, պլաստմասսաների, պահածոների արտադրության և այլ ձեռնարկություններ։ Սակայն վերջին շրջանում դրանց մի մասը փակվել է, մյուսները՝ թուլացել, և Կորաբիայի շատ բնակիչներ տեղափոխվել են ավելի խոշոր բնակավայրեր։
Բնակչություն
2002 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ Կորաբիայի բնակչության թվաքանակը եղել է 20.610 :
Քաղաքի բնակչության կազմը ըստ դավանանքի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռումինիայի բնակավայրեր
Թուրքեստան
Թուրքեստան ( — Torkestān,, Turkiston — «Թյուրքերի երկիր»), պատմաաշխարհագրական մարզ։
Պատմություն
19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբին ընդգրկում էր Միջին և Կենտրոնական Ասիայի՝ թյուրքական ժողովուրդներով բնակեցված մասը։ Արևմտյան կամ Ռուսական Թուրքեստանի մեջ մտնում էին Ռուսաստանի միջինասիական տիրույթները և Ղազախստանի հարավային մասը, Արևելյան կամ Չինական Թուրքեստանի մեջ՝ Սինցզյան չինական նահանգի մի մասը, Աֆղանական Թուրքեստանի մեջ՝ Աֆղանստանի հյուսիսային նահանգները։
Անվանում
Անվանումը բառացի նշանակում է «թյուրքերի երկիր» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ուզբեկստանի պատմական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ղազախստանի պատմական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ղրղզստանի պատմական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Պատմական մարզեր Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Մեստեչկո (գյուղ, Բրուսիլովի շրջան)
Մեստեչկո (Містечко), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1788 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մեստեչկո գյուղում բնակվում էր 207 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,86 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բրուսիլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1788 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բոյարիշնիկովի (Բելոկալիտվինսկի շրջան)
Բոյարիշնիկովի (Боярышниковый), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Սինեգորսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռակկե
Ռակկե (Rakke), գյուղական ավան Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 927 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Լորեն Քոլինս
Լորեն Քոլինս (Lauren Collins, ), կանադացի դերասանուհի, գրող։ Առավել հայտնի է «Դեգրասի. հաջորդ սերունդ» հեռուստաշարքում Պեյգ Միչալչուկին մարմավորելու համար։ Երկրորդական դերեր է մարմնավորել «Պահիր ռիթմը» (2006) և «Հնարքներ քոլեջում» (2007) ֆիլմերում։ 2013 թվականին խաղացել է «Քրոլ շոու» նախագծային կատակերգության տարբեր դրվագներում, ինչպես նաև FX հեռուստաալիքի The Strain (2017) չորրորդ եթերաշրջանում։
Կենսագրություն
Քոլինսը ծնվել է Կանադայի Օնտարիո նահանգի Թորնհիլ շրջանում` Սարի (ծննդյան անունը` Բրեսվեր) և Սթան Քոլինսների ընտանիքում ։ Հայրը ծնվել է Լոնդոնում, Անգլիա ։ Մեծացել է հրեական ավանդույթներով ։ Եղբայրը սրբագրող է։ Քոլինսն ավարտել է Թորնլեա միջնակարգ դպրոցը ։
Գրոտոլե
Գրոտոլե (Grottole), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Մատերա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2607 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 23 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 115 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 75010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0835։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քրիստիան Լոուս Լանգե
Քրիստիան Լոուս Լանգե (Christian Lous Lange, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղար։ 1921 թվականին Կարլ Բրանտինգի հետ միասին եղել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Լանգեն ծնվել է 1869 թվականին Սթավանգերում։ Նա կրթություն ստացել է Օսլոյի համալսարանում, որն ավարտել է 1893 թվականին՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում։ 1909 թվականիննա ստանձնել է միջխորհրդարանական միության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը, որի արդյունքում տեղափոխվել է Բրյուսել։ Այնտեղ էր գտնվում Միության կայանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման պատճառով նա ստիպված է եղել շտաբը տեղափոխել Նորվեգիա, որտեղ աշխատել է միայնակ։ Հետպատերազմյան շրջանում Լանգեն ակտիվորեն մասնակցել է Միության գործունեության վերականգնմանը, իսկ 1921 թվականին Ժնևում կազմակերպել է առաջին համաժողովը։ Նույն թվականին Կարլ Բրանտինգ հետ միասին արժանացել է  Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի «արբիտրաժը որպես միջազգային հակամարտությունների լուծման միջոց »։ Լանգի դասախոսությունները նվիրված է եղել ինտերնացիոնալիզմին։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է Ազգերի լիգայի գործունեությանը, որտեղ եղել է պատվիրակ  Նորվեգիայից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ
Ամոս Գիտայ
Ամոս Գիտայ, իսրայելցի ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Ամոս Գիտայը ծնվել է 1950 թվականին ճարտարապետ Մունիո Ուենյրոբի և հեքիաթասաց, մանկավարժ Եֆրատիա Մարգալիտի ընտանիքում։ Նույն տարում, երբ ծնվել է Ամոսը, ընտանիքը փոխել է ազգանունը և դարձել «Գիտայ»  ։
Դեռևս ուսանող տարիքում մասնակցել է Արաբա-իսրայելական պատերազմին, եղել է պահեստային սպա, ծառայել է ուղղաթիռային փրկարարական անձնակազմում։ Պատերազմական տարիներին սկսել է ֆիլմեր նկարահանել մոր նվիրած 8 մմ տեսախցիկով։ 1973 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, ծննդյան 23-րդ տարեդարձին, նրա ուղղաթիռը ռմբակոծվել է սիրիական գրոհայինների կողմից։ Անձնակազմի 7 անդամներից 6-ը ողջ են մնացել, այդ թվում և Գիտայը։
1979 թվականին Գիտայը նկարահանեց իր առաջին լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը՝ «Տուն»՝ պատվիրված Իսրայելի հանրային հեռուստատեսության կողմից։ Սակայն հեռուստատեսությունը չընդունեց ֆիլմը, և այն պահպանվել է VHS տարբերակով։ 1983 թվականին Գիտայը նկարահանել է «Դաշտային օրագիր» վավերագրական ֆիլմը, որը կրկին մերժվել է հեռուստատեսության կողմից։ «Դաշտային օրագրի» առաջացրած հակասական արձագանքի պատճառով Գիտայը 1983 թվականին տեղափոխվում է Ֆրանսիա և ֆիլմն ավարտում այնտեղ։ Միաժամանակ նա Բերկլիի Կալիֆորնիայի համալսարանում պաշտպանել է թենածուականը ճարտարապետության գծով։ Այդուհանդերձ նա հաստատվում է Եվրոպայում, և սկսում նկարահանել խաղարկային և պատմական ֆիլմեր տարագրության մասին։ 1990-ականների կեսին Գիտայը տեղափոխվում է Հայֆա և մոտ 10 տարվա ընթացքում ստեղծում 15 ֆիլմ։
Գիտայի՝ իսրայելական քաղաքներին նվիրված եռերգության առաջին ֆիլմը «Դևարիմն» է (1995 թ.), որին հաջորդում են «Յոմ Յոմը», «Քադոշը», «Քիփուրը» (2000 թ.)՝ իր պատերազմական հուշերի վրա հենված խաղարկային ֆիլմ, որը Կաննի միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է Ֆրանսուա Շալեի մրցանակին։ «Եդեմ» (2001 թ.) և «Քեդմա» (2002 թ.) ֆիլմերում նկարագրվում է Իսրայել պետության ստեղծման ժամանակները՝ ցուցադրելով դրա ակունքները, պատմական և գաղափարական հիմքերը։ «Ավետյաց երկիրը» (2004 թ., «Ապագայի կինո» մրցանակ Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնում) և «Ազատ գոտի» ֆիլմերը պատկերում են երկրի և ամբողջ տարածաշրջանի իրավիճակը։ 2013 թվականին Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնում Գիտայը «Անա Արաբիա» (2013 թ.) ֆիլմի համար արժանացել է SIGNIS-ի մրցանակին՝ պատվավոր հիշատակման և «Կանաչ Կաթիլ» մրցանակին։
Նրա գործերի հետահայաց մեծ ցուցադրություններ են կազմակերպվել Պոմպիդու կենտրոնում (Փարիզ), NFT-ում և ICA-ում (Լոնդոն), Լինքոլն կենտրոնում (Նյու Յորք), Բեռլինի Kunstwerk-ում, Մադրիդի, Երուսաղեմի, Փարիզի, Սան Պաուլուի, Տոկիոյի, Տորոնտոյի ֆիլմադարաններում, հայաստանյան Ոսկե ծիրան կինոփառատոնում («Անա Արաբիա» (2013 թ.), «Սահմանազատում» (2007 թ.), «Ազատ գոտի» (2005 թ.) և «Ավետյաց երկիր» (2004 թ.)) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայֆա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իսրայելցի ճարտարապետներ
RTL Group
RTL Group (Radio Télévision Luxembourg), Լյուքսեմբուրգյան մեդիա հոլդինգ։ Եվրոպայի խոշորագույն մեդիահոլդինգն է, վերահսկվում է գերմանական խոշոր Bertelsmann մեդիաընկերությանը։ Խմբի կազմում գործում են 54 հեռուստաալիք և 29 ռադիոկայան աշխարհի 11 երկրներում ՝ Գերմանիա, Ֆրանսիա, Բելգիա, Նեդեռլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, Իսպանիա, Հունգարիա, Խորվաթիա, Ռուսաստան և Հնդկաստան։
Ռադիո
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Լյուքսեմբուրգ
Նեդեռլանդներ
Բելգիա
Իսպանիա
Պորտուգալիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:RTL Group Կատեգորիա:Միջազգային ռադիոընկերություններ
Հակոբ Փափազյան (հայագետ)
Հակոբ Դավթի Փափազյան, խորհրդային հայագետ, արևելագետ, պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1972)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի արևելյան բաժինը (1950)։ 1954-1959 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1959 թվականից Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի միջնադարյան մատենագրության և դիվանական վավերագրերի ուսումնասիրության բաժնի վարիչն է։ 1956 թվականից դասավանդել է Երևանի համալսարանում։ 1962 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ԳԱ արևելյան բնագրագիտության կենտրոնական հանձնաժողովի անդամ։ Գիտական ուսումնասիրությունները վերաբերում են XV-XVIII դարերի Արևելյան Հայաստանի սոցիալ–տնտեսական և քաղաքի պատմությանը, ազատագրական շարժմանը, հայ–իրանական հարաբերություններին, պատմական աղբյուրագիտությանը։ Հրապարակել է պարսկական, արաբական, թուրքական, պատմության վավերագրերի բնագրեր և հայերեն ու ռուսերեն, թարգմանություններ («Մատենադարանի պարսկերեն վավերագրերը», 1956-1959, 1968), Լ․ Ս․ Խաչիկյանի հետ՝ «Հովհաննես Տեր-Դավթյան Ջուղայեցու հաշվետոմարը» (1984)։ Մասնակցել է Հայ ժողովրդի պատմության ակադեմիական բազմահատորյակի ստեղծմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Թուրքեստանի լեռնաշղթա
Կան սառցադաշտեր (ընդհանուր տարածքը 540 կմ²)։ Շահրիստան լեռնացնքով (3378 մ) անցնում է Սանկտ Պետերբուրգ-Դուշանբե ավտոճանապարհը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղրղզստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Ուզբեկստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Տաջիկստանի լեռնաշղթաներ
Ալգոլ (աստղ)
Ալգոլ, \beta Պերսեոսի աստղ, որի տեսանելի է պայծառությունը փոփոխվում է 2,2–3,5 աստղային մեծությաև սահմաններում։ Ալգոլը խավարուն–կրկնակի աստղ է, որի բաղադրիչները 2 օր 20 ժամ 49 րոպե պարբերությամբ ծածկում են մեկը մյուսին։ Նման փոփոխական աստղերը կոչվում են «ալգոլի» տիպի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղեր
(1361) Լեյշներիա
(1361) Լեյշներիա (Leuschneria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի օգոստոսի 30-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,086139 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6936 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4787 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1980,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,181795 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Համլետ Ավետիսյան (այլ կիրառումներ)
Համլետ Ավետիսյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Մագարամկենտ
Մագարամկենտ (Мегьарамдхуьр ), գյուղ Դաղստանի հանրապետությունում։ Մագարամկենտսկի շրջանի և Մագարամկենտսկի գյուղխորհուրդ գյուղական բնակավայրի վարչական կենտրոնն է։
Աշխարհագրություն
Մագարամկենտը գտնվում է Դաղստանի հարավում, Մախաչկալայից 180 կմ հեռավորության վրա։ Գյուղի հարավով է անցնում Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի Հանրապետության պետական սահմանը։
Կլիմա
Համաձայն Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ Մագարամկենտն ունի արևադարձային ներմայրցամաքայինին մոտ կլիմա, որն ունի տաք, առանց կայուն ձյան ծածկույթի ձմեռ և շոգ, չորային ամառ։
Պատմություն
Գյուղը ձևավորվել է 19-րդ դարի սկզբին։ Կուբինի ապստամբության մասնակից Մահմուդ էֆենդի Մագարամկենտսկին կանգնած էր ապստամբների ղուբայան ջոկատի գլխին ։ Այդ ժամանակ Մագարամկենտը միջին դիրք էր զբաղեցնում Ղուբայի խանության և Ղուբայի նահանգի միջև։ 1866-1928 թվականներին Մագարամկենտը մտնում էր Ղուբայի շրջան Գյունեյան նաիբստվոյի կազմ։ Կույսուն և Թագիրկենտ գյուղերի հետ կազմավորել է Մագարամկենտի գյուղական միավորումը։ 1886 թվականին Մագարամկենտում բնակվել է 369 մարդ ։ 1936 թվականին հիմնադրվել է Մագարամկենտի № 1 միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1964 թվականին հիմնադրվել է Մագարամկենտի № 2 միջնակարգ դպրոցը, որն այն ժամանակ եղել է տարրական։ 1965 թվականին Մագարամկենտ են տեղափոխվել Կանսավկենտ, Բիլ-Բիլ և Գազեր գյուղերի բնակիչները, բայց ամենից շատ՝ Ցելեգյուն գյուղից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1801 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մարտիրոս Բադալյան
Մարտիրոս Խաչատուրի Բադալյան, հայ գեղանկարիչ, կոլաժի վարպետ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2020)
Կենսագրություն
Մարտիրոս Բադալյանը ծնվել է 1952 թվականին Բանանց գյուղում ։ 1964 թվականից ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։ 1968-1972 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1975 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1982-1988 թվականներին աշխատել է ուսումնական թատրոնում որպես նկարիչ բեմադրող, 1988 թվականից Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի գլխավոր նկարիչ։ 1988 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության և ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ է, 1996 թվականից՝ նկարիչների միջազգային միության՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Մարտիրոս Բադալյանը մի շարք թատրոններում ձևավորել է 40-ից ավելի ներկայացումներ։ Որպես բեմադրող նկարիչ մասնակցել է 12 գեղարվեստական կարճամետրաժ ֆիլմերի աշխատանքներին, որոնցից 4-ը ֆրանսիական ֆիլմերում։
Բադալյանի ստեղծագործությունները գտնվում են Չեխիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Հոլանդիայի, Բելգիայի ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ
Չերնիգովկա (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)
Չերնիգովկա (Черниговка, Черниговка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 106 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆոնտեն լե Կլեր
Ֆոնտեն լե Կլեր (Fontaine-lès-Clercs) համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ռիբմոն կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Սեն Կանտեն:
Համայնքի INSEE կոդը 02320:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 289 մարդ:
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 207 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 154-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 53-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 74,4%, 1999 թվականին եղել է 73,2%)։ 154 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 137-ը (72 տղամարդ և 65 կին), գործազուրկ էին 17 մարդ (9 տղամարդ և 8 կին)։ 53 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը՝ թոշակառուներ, 9-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով :
Անդերս
Անդերս (դանիերեն՝ Anders), հունական ծագում ունեցող Անդրեաս անվան Դանիայում, Շվեդիայում և այլ սկանդինավյան երկրներում տարածված ձևն է։ Հանդիպում է նաև որպես ազգանուն։
ԱՄՆ բաց առաջնության կանանց մենախաղ 2016
ԱՄՆ բաց առաջնության կանանց մենախաղ 2016, Մեծ Սաղավարտի կանանց մրցաշարերի շարքի տարվա վերջին մրցաշար։ Անց է կացվել 2016 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչև սեպտեմբերի 11-ը Նյու Յորքում, ԱՄՆ, հարդային ծածկույթի վրա։
Ֆլավիա Պենետան հանդիսանում էր մրցաշարի գործող չեմպիոն, սակայն չի պաշտպանել տիտղոսը 2015 թվականի մրցաշրջանի վերջում պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտելու պատճառով։
Սերենա Ուիլյամսը փորձում էր նոր ռեկորդ սահմանել Բաց դարաշրջանում՝ հաղթելով Մեծ Սաղավարտի կանանց մենախաղի 23-րդ մրցաշարը, սակայն կիսաեզրափակչում նա պարտություն է կրել Կարոլինա Պլիշկովայից։ Նա 22 հաղթանակով առաջին հորիզոնականն է բաժանում Շտեֆի Գրաֆի հետ։ Ուիլյամսը նաև փորձում էր շահել իր 7-րդ տիտղոսը ԱՄՆ բաց առաջնությունում։ Նա 6 տիտղոսով երկրորդ հորիզոնականն է բաժանում Կրիս Էվերտի հետ՝ զիջելով Մոլլա Մալորիին (8 տիտղոս)։
Վերին չորս դասակարգվածները (Սերենա Ուիլյամս, Անժելիկա Քերբեր, Գարբինե Մուգուրուսա և Ագնեշկա Ռադվանսկա) ներգրավվել են աշխարհի թիվ 1 ռակետի համար մրցապայքարին։ Սակայն Մուգուրուսան մրցապայքարից դուրս է մնացել երկրորդ շրջանում պարտություն կրելուց հետո, իսկ Ռադվանսկան և Ուիլյամսը պայքարը լքել են չորրորդ շրջանում և կիսաեզրափակչում։
Երրորդ շրջանում շվեդ Յոհաննա Լարսոնի նկատմամբ հաղթանակ տանելով Սերենա Ուիլյամսը նոր ռեկորդ է սահմանել Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի պատմության մեջ՝ 307-րդ անգամ հաղթանակ տանելով Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում և գերազանցելով Մարտինա Նավրատիլովայի արդյունքը։ Նրա վերջնական ցուցանիշը դարձել է 309 հաղթանակ։
Անժելիկա Քերբերը դուրս է եկել մրցաշրջանի ընթացքում Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի իր երրորդ եզրափակիչը և կիսաեզրափակչում հաղթանակից և Սերենա Ուիլյամսի պարտությունից հետո դարձել է աշխարհի թիվ 1 ռակետ։ Եզրափակիչում հաղթելով Կարոլինա Պլիշկովային, նա կարիերայում երկրորդ անգամ արժանացել է Մեծ Սաղավարտի մրցաշարի հաղթողի տիտղոսին՝ երկուսն էլ միևնույն մրցաշրջանում։
Դասակարգում
• 2
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր Կատեգորիա:2016 կանանց թենիսում
Ամալյա Բայրամյան
Ամալյա Պողոսի Բայրամյան, հայ մանկավարժ, մեթոդիստ։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Կենսագրություն
Ամալյա Բայրամյանը ծնվել է 1920 թվականին, Թբիլիսիում, բանվորի ընտանիքում։ Թբիլիսիում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1937 թվականին կոմերիտուհին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1942 թվականին ավարտել է համալսարանը, մեկնել Շամշադինի շրջան, ուսուցչական աշխատանքի ։
1942 թվականին դիմում է ներկայացրել ՀԼԿԵՄ Կենտկոմ և խնդրել իրեն ուղարկել ռազմաճակատ։ Գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ Ամալյան կռվել է նախ՝ սևծովյան առափնյա զորամասերի կազմում, ապա՝ Հյուսիսային Կովկասում։ Մասնակցել է Կրասնոդարի, Ռոստովի ազատագրական մարտերին ։
Բայրամյանը մարտական ծառայությունների համար պարգևատրվել է Կովկասի պաշտպանության համար, «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով ։
Պատերազմից հետո Ամալյան նորից անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 1957 թվականին հաջողությամբ պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա։ Բայրամյանը մի շարք մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է։ Նրա «Աշակերտների վերացական մտածողության զարգացումը երկհարցանի խնդիրների լուծման ընթացքում», «Մեթոդական օգնություն առաջին դասարանի մաթեմատիկայի ուսուցիչներին», «Խնդիրների ուսուցումը տարրական դասարաններում», «Խնդիրների լուծումը հավասարումներ կազմելու միջոցով» և մյուս աշխատությունները ընդունվել են հանրապետության ուսուցիչների կողմից։ Բայրամյանը ակտիվորեն մասնակցել է հասարակական կյանքին։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ են կազմվել տարրական դասարանների մաթեմատիկայի ծրագրերը։ Հեղինակ է վեց տարեկան երեխաների դպրոցական մաթեմատիկայի փորձնական դասագրքի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Ուկրաինսկի (Եգորլիկսկի շրջան)
Ուկրաինսկի (Украинский), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Եգորլիկսկի շրջանում։ Մտնում է Վոյնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Եգորլիկսկի շրջանի բնակավայրեր
Սվեն Ֆոյն
Սվեն Ֆոյն (Svend Foyn, ), նորվեգացի գյուտարար, նավային և կետորսական նավերի մագնատ։ Առաջին հերթին հայտնի է իր հարպունային նետի գյուտով, որը հանդիսանում է համաշխարհային պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից մեկը կետորսության տարածման ու ընդարձակման գործում ։
Անձնական կյանք
Սվեն Ֆոյնը ծնվել է 1809 թվականի հուլիսի 9-ին Թյոնսբերգում։ Նրա անձնական կյանքի վերաբերյալ տեղեկություններ բավականին քիչ են պահպանվել։ Հայրը Լաուրենտի Ֆոյնն էր, իսկ մայրը՝ Բենտրե Ագերը։ 1839 թվականին Սվեյն Ֆոյնը ամուսնանում է Էլիս Ամալի Թվիդի հետ։ Այդ կնոջից ապագա գյուտարարը ամուսնալուծվում է 1842 թվականին, սակայն մինչև կյանքի մայրամուտն ու վախճանը ջերմ հարաբերությունների մեջ եղավ նրա հետ։ Էլիս Ամալին հետո տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ և հայտնի բանաստեղծուհի ու Թեքսաս նահանգի հետազոտող է դառնում։
Կարիերա
Սվեն Ֆոյնի կյանքի ամենահայտնի իրադարձությունը, որը թերևս հեղափոխական նշանակություն ունեցավ ամբողջ աշխարհում, համարվում է հարպունային կետորսական թնդանոթի հայտնագործությունը։ Այն բավականին դյուրացրեց կետորսությամբ զբաղվողների վտանգները ։ Իր գյուտը Սվեն Ֆոյնը արտոնագրում է 1870 թվականին ։ Շուտով նրա հայտագործությունից սկսեցին օգտվել ոչ միայն հայրենի Նորվեգիայի կետորսները, այլև Միացյալ Թագավորության, Ռուսաստանի, Ճապոնիայի և այլ ծովային երկրների կետորսները ։
Բացի վերոնշյալ գյուտից, Սվեն Ֆոյնը նաև առաջին կետորսական նավն է վերաձևափոխել շոգեմեքենայով շարժիչի համար, որը ունակ էր բացել ժամում 13 կիլոմետր/ժամ արագության։
Սվեն Ֆոյնին Նորվեգիայի կառավարությունը պարգևատրել է Սուրբ Օլաֆի շքանշանով դեռևս 1853 թվականին։ Իսկ 1893 թվականին նաև Մեծ խաչի շքանշանով է պարգևատրվում հայտնի գյուտարարը։
Բացի գյուտարարի և արդյունաբերողի գործունեությունից, Սվենը հանդես է եկել նաև որպես պիոներ, ով բարձրացրել է աշխատակիցների սոցիալական պայմանները։ 1857-ից 1870 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում նրա անձնական միջոցներով իր աշխատակիցների համար կառուցվել է մեծ բնակարանային համալիր։
Սվեն Ֆոյնի կողմից է բացվել Նորվեգիայում առաջին մանկապարտեզը։
Հիշատակ
Այն տունը, որտեղ անցկացրել է իր մանկությունը գյուտարար ու արդյունաբերող Սվեն Ֆոյնը, այժմ պահպանվում է Նորվեգիայի կառավարության կողմից որպես պատմական հուշարձան։ Սա Թյոնսբերգում միակ պահպանված 18-րդ դարի կառույցն է ։ Անդերս Սվյորի կողմից քանդակված Սվեն Ֆոյնի հուշարձանը տեղադրվել է 1915 թվականին հայրենի քաղաք Թյոնսբերգում  ։
Նրա անունով շատ աշխարհագրական օբյեկտներ են անվանվել Արկտիկայում և Անտարկտիդայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Կետորսություն Կատեգորիա:Նորվեգացի ճանապարհորդներ
Սնոբ
Սնոբ (snob), մարդ, որ հիանում է բարձրաշխարհիկ հասարակությամբ, ամեն կերպ նմանակում նրանց ու ձգտում հայտնվել այդ հասարակության շարքերում  ։ Այսպես են կոչում նրանց, ովքեր ընդունում են, որ մարդիկ բոլորն իրար հավասար չեն։ Սնոբներն իրենց համարում են հասարակ մարդկանցից բարձր, խելացի, նուրբ ճաշակի տեր անձնավորություններ ու քամահրանքով են վերաբերվում մյուսներին, ովքեր, իրենց կարծիքով, զրկված են նման արժանիքներից ։ Այդ բառից կազմվել է սնոբիզմ բառը, որ նշանակում է սնոբին հատուկ մտքերի ամբողջությունն ու վարքագիծը ։
Ստուգաբանություն
Բառի ծագումը հստակ հայտնի չէ։ 1775-1785 թվականներին այդպես անվանում էին կոշկակարին կամ վերջինիս աշակերտին։ Հետագայում սնոբ էին կոչում հասարակ մարդկանց ընդհանրապես, ավելի ուշ՝ միայն այն հասարակ մարդկանց, ովքեր ձգտում էին նմանակել բարձրաշխարհիկ մարդկանց վարքը։ Վարկած կա, թե սնոբ բառն առաջացել է լատիներեն «s. nob.» (sine nobilitate - ոչ ազնվական ծագում) հապավումից։
Գոյություն ունեն նաև բառի ժողովրդական ստուգաբանության մի քանի տարբերակներ։ Դրանցից մեկի համաձայն՝ «սնոբ» բառը 19-րդ դարի սկզբին օգտագործվել է Էտոն համալսարանի ուսանողների շրջանում, որտեղ «նոբերը» (ազնվական ծագմամբ սովորողներ, հավանաբար noble - ազնվական բառից) հակադրվում էին «սնոբներին» (ոչ ազնվականներ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էթիկա Կատեգորիա:Մարդ Կատեգորիա:Խտրականություն
Ավաձոր
Ավաձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շումիլով (գյուղ, Բերշադի շրջան)
Շումիլով (Шумилів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բերշադի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շումիլով գյուղում բնակվում էր 700 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 41,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բերշադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաշի (այլ կիրառումներ)
Կաշի, կարող է վերաբերել
Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա
Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա (Confederación Centroamericana y del Caribe de Fútbol, կարճ՝ ԿԿԿՖ կամ CCCF) գոյությունը դադարեցրած ֆուտբոլի մայրցամաքային վարչական և վերահսկող կազմակերպություն է, որը միավորում էր Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի 36 երկրների ֆուտբոլի ազգային ասոցիացիաները։
ԿԿԿՖ-ը կազմավորվել է 1938 թ. և մինչև 1961 թ. հանդիսանում էր կենտրոնամերիկյան ու կարիբյան ֆուտբոլային ասոցիացիաների կառավարող մարմինը։ 1961 թ. ԿԿԿՖ-ը միավորվեց Հյուսիսային Ամերիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի (NAFC) հետ՝ ծնունդ տալով մայրցամաքային նոր կազմակերպության՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ին։
CCCF-ի առաջնություն
CCCF-ի 10 առաջնություններից յոթում հաղթել է ն, մեկական անգամ՝ ը, ն, ն։
Մաքսուտովի աստղադիտակ
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ
Գիտանաս Նաուսեդա
Գիտանաս Նաուսեդա (Gitanas Nausėda, ), լիտվացի քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, բանկիր և դասախոս համալսարանում։ 2019 թվականի մայիսի 26-ին Լիտվայում տեղի ունեցած նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում ընտրվել է Լիտվայի նախագահ՝ ստանալով ձայների 65,86 %-ը ։
Կենսագրություն
1970-1981 թվականներին սովորել է Կլայպեդայի թիվ 5 միջնակարգ դպրոցում։ 1971 թվականից սովորել է Կլայպեդայի երաժշտական դպրոցում (երգել է տղաների «Gintarėlis» երգչախմբում)։ Ամառն անց է կացրել Բուդվյաչայ գյուղում՝ տատիկի և պապիկի մոտ։ 1981 թվականին չկարողանալով ընդունվել Վիլնյուսի համալսարան՝ աշխատանքի է անցել Կլայպեդայի դեղատանը։
1982-1987 թվականներին սովորել է Վիլնյուսի համալսարանում՝ արդյունաբերության էկոնոմիկա ֆակուլտետում։
1987-1989 թվականներին եղել է էկոնոմիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտ (ասպիրանտուրան ղեկավարել է պրոֆեսոր Վլադաս Աստրաուսկասը)։
1987-2004 թվականներին դասախոսել է Վիլնյուսի համալսարանում։
1990-1992 թվականներին DAAD ծրագրի հիման վրա պրակտիկա է անցել Մանհեյմի համալսարանում։
1992-1993 թվականներին եղել է Էկոնոմիկայի և պրիվատիզացիայի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Սոցիալական գիտությունների ոլորտում Նաուսեդան 1993 թվականին դոկտորի գիտական աստիճան է ստացել՝ պաշտպանելով հասարակագիտության բնագավառի դոկտորական ատենախոսությունը՝ «Հարկային քաղաքականության ուղղվածությունը՝ ինֆլյացիայի և ստագֆլյացիայի պայմաններում (Լիտվայի օրինակով)» ։
1993-1994 թվականներին եղել է Լիտվայի ֆինանսական շուկայի հակամենաշնորհային կոմիտեի ղեկավարը, Լիտվայի հասարակական-քաղաքական օրաթերթի՝ «Lietuvos rytas»-ի («Լիտվայի առավոտը») տնտեսական սյունակի վարողը։
1994 թվականին ստաժավորում է անցել Բոնում՝ Բունդեսթագում։
1994-1996 թվականներին եղել է Լիտվայի կենտրոնական բանկի՝ կոմերցիոն բանկերի նկատմամբ հսկողության բաժնի ղեկավարի տեղակալը։
1996-2000 թվականներին եղել է Լիտվայի կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության դեպարտամենտի տնօրենը։
1998-2000 թվականներին եղել է Լիտվայի կենտրոնական բանկի կառավարման խորհրդի անդամ ։
1998 թվականին ստաժավորում է անցել Վաշինգտոնում՝ Համաշխարհային բանկում։
2000-2008 թվականներին «AB Vilniaus Bankas»-ի ղեկավարի խորհրդականն է եղել։
2004-2009 թվականներին Լիտվայի Հանրապետության նախագահ Վալդաս Ադամկուսի խորհրդականն է եղել։
2009 թվականից Վիլնյուսի համալսարանի՝ Բիզնեսի միջազգային դպրոցի դոցենտ է։
2008-2018 թվականներին եղել է «SEB Bankas»-ի նախագահի խորհրդականը, բանկի գլխավոր էկոնոմիստը։
Գիտանաս Նաուսեդան տիրապետում է երեք օտար լեզուների (անգլերեն, գերմաներեն, ռուսերեն) ։
Քաղաքական կարիերա
2004 թվականին Նաուսեդան սատարել է Լիտվայի նախկին նախագահ Վալդաս Ադամկուսի նախընտրական թիմին։
Նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում ստանալով ձայների 30,95 %-ը՝ զբաղեցրել է երկրորդ տեղը, իսկ որոշիչ՝ երկրորդ փուլում մրցակցել է Ինգրիդա Շիմոնիտեի հետ։ 2019 թվականի մայիսի 26-ին Նաուսեդան հաղթել է նախագահական ընտրություններում ։ Նախագահի լիազորությունները կստանձնի 2019 թվականի հուլիսի 12-ին։
Հոբբի
Նաուսեդան սիրում է շախմատ խաղալ, գրքեր ընթերցել, սպորտով զբաղվել, կիթառ նվագել։ 1997 թվականից հավաքում է հնագրահավաք գրքեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լիտվացի տնտեսագետներ
Ժայռոտ լեռնաշղթա
Զառիվայր հարավային լանջերով և քիչ թեք հյուսիսային լանջերով կուեստներ են՝ բաժանված առանձին զանգվածների։ Հյուսիսային լանջերը ծածկված են անտառներով, հարավայինները՝ լեռնային մարգագետիններով և տափաստաններով։ Զարգացած է կարստը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեռնաշղթաներ
Ռակվեռե
Ռակվեռե (Rakvere), քաղաք Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակվեռե շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակվեռե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքներ
Անա Արաբիա
2014 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում ։