cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սուսերամարտ
Ներկայացվում է որպես մարզաձև, սահմանված կանոններով մենամարտ ճկասուսերի, թրասուսերի կամ խոցասուսերի գործածությամբ։ Պաշտոնական մրցումների ժամանակակից ծրագիրն ընդգրկում է տղամարդկանց և կանանց (միայն ճկասուսեր) թիմային-անհատական մրցաշարեր։ Ճկասուսերի (ռապիրա) քաշը 0,5 կգ է, երկարությունը՝ 1,1 մ։ Մարտի ժամանակ թույլատրվում են խոցումներ իրանի և մեջքի (մինչև գոտկատեղ) տարբեր մասերին։ Մենամարտելիս մարզիկը հագնում է մետաղյա թելերից հյուսված հատուկ բաճկոն, որը հաղորդալարով միացվում է էլեկտրագրանցող սարքին։ Ճիշտ խոցելու դեպքում վառվում է կանաչ կամ կարմիր, մյուս դեպքերում՝ սպիտակ, ազդանշանային լամպ։ Թրասուսերի մարտի դատավարությունը իրականացնում են ավագ և չորս անկյունային մրցավարներ։ Թույլատրվում է հարվածել կամ խոցել գոտկատեղից վեր՝ բացի ծոծրակից։ Խոցասուսերի (շպագա) քաշը մինչև 0,77 կգ է, երկարությունը՝ 1,1 մ։ Սայրի կտրվածքը եռանկյուն է։
Թույլատրվում է խոցել մարմնի բոլոր մասերը, բացի ծոծրակից (նաև ժամանակակից հնագամարտի ձև)։ Սուսերամարտում հաղթում է մինչև 6 րոպեում 5 խոցում կատարող մարզիկը (օլիմպիական մրցակարգի դեպքում՝ 10 րոպեում 10 խոցում)։ Մարզիկները հագնում են սպիտակ, թեթև, ամուր կտորից պաշտպանական հագուստ, ցանցապատ սաղավարտ, ձեռնոց՝ սուսերակիր ձեռքին։ Մրցուղյակի երկարությունը 18 մ է։ 1896 թվականից Սուսերամարտի օլիմպիական խաղերի ծրագրում է (կանանցը 1924 թվականից)։ 1937 թվականից անցկացվում է աշխարհի ամենամյա առաջնություն, 1906-1936 թվականներին անցկացվել է Եվրոպայի առաջնություն, 1960 թվականից տեղի են ունենում Եվրոպայի գավաթի թիմային և անհատական մրցումներ (1964 թվականից՝ չեմպիոնատներ)։ Ռուսաստանում մարզական Սուսերամարտ հայտնի է XVII դարի վերջից։ Պաշտոնական մրցումներ կազմակերպվել են 1860 թվականից (սկզբում միայն սպաների համար)։
Հայաստանում առաջին խմբակները ստեղծվել են Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան ռազմական դպրոցում և Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ Հանրապետական առաջնություններ սկսվել են անցկացվել 1945 թվականից։ 1979-ին Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում ստեղծվել է Սուսերամարտի ամբիոն։ Հայաստանի մարզիկներից Վլադիմիր Չեռնիկովը (խոցասուսեր) դարձել է XVII Օլիմպիական խաղերի 3-րդ, աշխարհի և ԽՍՀՄ առաջնությունների 2-րդ և 3-րդ մրցանակակիր, հաղթել ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկությունում (1958)։ Աշոտ Կարագյանը (խոցասուսեր) Մոսկովյան օլիմպիադայի արծաթե (ճկասուսեր, թիմային) և բրոնզե (թիմային) մեդալակիր է, հաղթել է աշխարհի (թիմային) առաջնություններում (1979, 1981), Եվրոպայի գավաթի խաղարկությունում (1978, թիմային), իտալական «Մպրիտֆիկո» միջազգային խոշորագույն մրցաշարերում (1974, 1977), բազմիցս նվաճել ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։
Կատեգորիա:Մարզաձևեր Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր
Յան Պոտոցկի
Յան Պոտոցկի (Jan Potocki, ), լեհ ռոմանտիկ գրող, գիտնական հնագետ, ճանապարհորդ մագնատ Պոտոցկիների տոհմից։ «Սարագոսայում գտնված ձեռագիրը» վեպի հեղինակն է։
Կենսագրություն
Յան Պոտոցկին կոմս Յուզեֆ Պոտոցկու (1735-1802) որդին է։ Յոթ տարեկան հասակից կրտսեր եղբոր՝ Սևերինի հետ ապրել է Շվեյցարիայում ու Ֆրանսիայում։ Ժնևում ու Լոզանում ստացել է բազմակողմանի կրթություն։ Երիտասարդ տարիներից Յան Պոտոցկին «հեռավոր ճամփորդությունների մուսայի երկրպագուն» է եղել, սակայն նա ճամփորդել է ոչ թե զվարճանքի համար, այլ պատմական, աշխարհագրական ու ժողովրդագրական հետազոտություններ ու ընդհանրացումներ կատարելու նպատակով։ Երիտասարդ տարիքում զինվորագրվել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության բանակին, եղել է Իտալիայում, Սիցիլիայում, Մալթայում, որտեղից ուղևորվել է Թունիս։ Այս ժամանակաշրջանում Մալթայի օրդենի հետ ունեցած շփմանն է վերաբերում հեղինակի «Ձեռագրերը»։ Միջերկրածովյան ճամփորդությունից վերադառնալուց հետո Պոտոցկին ուղևորվել է Թուրքիա և Եգիպտոս, ապա որոշ ժամանակ եղել է Հոլանդիայում։
1784-1788 թվականներին հիմնականում ապրել է Փարիզում։ 1784-1788 թվականներին սեփական հրատարակչությունում նա տպագրել է ավելի քան 200 աշխատանք՝ հայրենասիրական բնույթի, որոնք ուղղված են հասարակությանը։ Դրանք քաղաքական պամֆլետներ են, բանաստեղծություններ։ Նրա ճամփորդությունների ուղեգիծը հեշտ է վերականգնել իր մատենագրությամբ՝ Մարոկկո, Աստրախան, Կովկաս։
1806 թվականին ընտրվել է Կայսերական գիտական ակադեմիայի պատվավոր անդամ ։ Մոտ է եղել մասոնությանը։ Յանի եղբայր Սևերինը (1762-1829), որը եղել է Պետական խորհրդի անդամ, գաղտնի խորհրդական, 1780 թվականին դարձել է մասոն։ Պոտոցկիների տոհմից ևս մի քանի ներկայացուցիչ եղել են ռուսական մասոնական պալատի անդամներ ։ «Տասը օր Ալֆոնս վան Վերդենի կյանքից» գրքի հրատարակումից հետո Պոտոցկին հրատարակել է իր կազմած երկմասանի «Ժամանակագրության հիմունքներ» գիրքը։
1796 թվականին իր «Պատմաաշխարհագրական դրվագներ սկյութների, սլավոնների մասին» գրքում Յան Պոտոցկին իր ժամանակների համար նոր գաղափար է առաջ քաշել այն մասին, որ ուկրաինացիները յուրահատուկ ազգ են և տարբեր են ռուսներից ։
Ստեղծագործություն
Յան Պոտոցկին նախ և առաջ հայտնի է նովելներից կազմված լաբիրինթոսանման «Սարագոսայում հայտնաբերված ձեռագիրը» վեպով (1804)։ Այս ստեղծագործությունը «վեպ վեպի մեջ» սկզբունքով է գրված, որը ձևավորվել ու լայն տարածում է ունեցել արևելքում։
Առաջին ոչ լիարժեք հրատարակության պատմությունը մանվածապատ է. լեհերենով այն հրատարակվել է 1847 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր այն բազմիցս վերահրատարակվել է, թարգմանվել աշխարհի շատ լեզուներով։ 1964 թվականին էկրանավորվել է Վոյցեխ Եժի Հասի կողմից։ Վեպի մոտիվներով իսպանացի դրամատուրգ Ֆրանսիսկո Նիևան գրել է կատակերգություն (2003)։
Ընտանիք
Առաջին կինը իշխանուհի Յուլյա Լյուբոմիրսկայան է եղել (1764-1794)։ Սակայն ամուսնությունը հաջող չի եղել. գեղեցկուհի Յուլյան գերադասել է ապրել մոր մոտ՝ Փարիզում, որտեղ բարձր հասարակաությունում ակտիվ կյանքով է ապրել։ Լեհաստան վերադառնալով՝ մասնակցել է կուսակցության սալոնային գործունեությանը, սատարել է մայիսի 3-ի սահմանադրությանը։ Բացահայտ կապ է ունեցել իշխան Եվստաֆի Սանգուշկոյի հետ։ Մահացել է 1794 թվականին Կրակովում թոքախտից։ Երեխաներն են՝
Երկրորդ կինը (1798 թվականից) եղել է իշխանուհի Կոնստանցիա Պոտոցկայան (1781-1852)։ Երեխաներն են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ ճանապարհորդներ Կատեգորիա:19-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:18-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Լեհ մարդաբաններ Կատեգորիա:Լեհ պատմաբաններ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Ցանցային ծրագրավորում
Սերվերը համակարգչային ծրագիր է կամ սարք, որը ծառայություն է մատուցում մեկ այլ համակարգչային ծրագրի և դրա օգտագործողին, որը հայտնի է նաև որպես կլիենտ։
·       Բանկի աշխատակիցները(սերվեր) ծառայություններ են մատուցում հաշվի սեփականատերերին(կլիենտ)
·       Մատուցողուհիները(սերվեր) ծառայություն են մատուցում հաճախորդներին (կլիենտ)
·       Տուրիստական գործակալները(սերվեր) ծառայություն են մատուցում արձակուրդի մեկնողներին(կլիենտ)
Որոշ դեպքերում սերվերներն իրենք կարող են դառնալ կլիենտ.
·       Տուրիստական գործակալները դառնում են կլիենտ, երբ զանգահարում են ավիաընկերություն՝ ամրագրում կատարելու կամ հյուրանոց՝ սենյակ վարձակալելու համար
Ցանցի ներսում, սովորաբար, յուրաքանչյուր ոք ցանկացած պահի կարող է լինել կլիենտ կամ սերվեր։ Սա հայտնի է որպես peer-to-peer computing.
Պրոտոկոլը տվյալների ֆորմատավորման և մշակման կանոնների կանոնակարգված ամբողջություն է։ Դա հաղորդակցման համար նախատեսված օրենքների/քայլերի ամբողջություն է։ Պրոտոկոլի պարզ օրինակ է հեռախոսային խոսակցությունը, որտեղ կա քայլերի/պատասխանների ակնկալվող հավաքածու՝ զրույցի սկզբից մինչև ավարտը։ Տվյալ քայլերին չհետևելու դեպքում առաջանում է շփոթություն։ Իրականում պրոտոկոլները պարունակում են շերտավորված մակարդակներ։ Ցածր մակարդակի շերտերը գործ ունեն, օրինակ, տվյալների բիթերի փոխանցման ձևի, ավելի բարձր մակարդակի շերտերը՝ տվյալների փոխանցման վայրի հետ։
Ինտերնետի հետ աշխատող համակարգիչները հիմնականում օգտագործում են հետևյալ բարձր մակարդակի՝ ծրագրային շերտի պրոտոկոլներից որևէ մեկը՝ ապահովելու ծրագրերի հաղորդակցությունը.
·       Hyper Text Transfer Protocol(HTTP)
·       Telnet
Ավելի ցածր՝ տրանսպորտային շերտի մակարդակում կան առանձին պրոտոկոլներ, որոնք օգտագործվում են նախօրոք որոշելով, թե տվյալները ինչպես պետք է փոխանցվեն.
·       Transport Control Protocol(TCP)
·       User Datagram Protocol(UDP)
Վերոնշյալ շերտի ներքևում ցանցի շերտն է, որը որոշում է, թե ինչպես կարելի է տեղորոշել տվյալների նպատակակետերը, իսկ ամենաներքևում հղման շերտն է, հենց որն էլ իրականացնում է բիթերի/բայթերի փոխանցումը։
TCP
·       երաշխավորում է, որ մի ծայրից ուղարկված տվյալները հասնում են մյուս ծայր և հասնում են ուղարկված հերթականությամբ
·       հուսալի հաղորդակցություն պահանջող ծրագրերի համար տրամադրում է կետ առ կետ հոսք
·       պահանջում է երկար ժամանակ երկու կետերի միջև կապ հաստատելու համար
UDP
·       պրոտոկոլ, որը ուղարկում է իրարից անկախ տվյալների խմբեր, որոնք կոչվում են դատագրամներ
·       չի երաշխավորում, որ տվյալները կհասնեն, քանզի կապի վրա հիմնված չէ
·       ավելի արագ է, քանզի ժամանակ չի ծախսվում կապի հաստատման վրա
Ինչու՞ օգտագործել UDP պրոտոկոլը, եթե հնարավոր է տվյալների կորուստ։ Իսկ ինչու՞ ենք մենք օգտվում էլ փոստից կամ փոստային ծառայությունից։ Մենք երաշխավորված չենք, որ մեր նամակները կհասնեն ում մենք դրանք ուղարկում ենք, սակայն մենք հույս ենք դնում այդ կառույցների աշխատանքի վրա։ Դա կարող է լինել ավելի արագ, քան հեռախոակապ հաստատելը։
Պորտը դեպի ծրագիր տանող դարպասն է կամ դեպի ծրագիր մուտքի կետը։
Չնայած հիմնականում համակարգիչն ունի մեկ ֆիզիկական կապ ցանցի հետ, տարբեր ծրագրերից տվյալները ուղարկվում կամ ստացվում են կապի ներսում ձևավորված պորտերի միջոցով։ Երբ տվյալները ինտերնետով պետք է փոխանցվեն  պահանջվում է, որ մենք նշենք նպատակակետային համակարգչի հասցեն, ինչպես նաև ծրագրի պորտի համարը։ Համակարգչի հասցեն 32-բիթանոց IP հասցե է։ Պորտի համարը 16-բիթանոց համար է՝ 0-ից 65,535-ի սահմաններում, իսկ 0-1023 պորտերը սահմանափակված են այնպիսի ծրագրերի կողմից, ինչպիսիք են HTTP և FTP:
Գրականություն
Network Programmability and Automation by Jason Edelman, Scott S. Lowe, Matt Oswalt
Beej's Guide to Network Programming by Brian "Beej Jorgensen" Hall
Java Network Programming by Elliotte Rusty Harold
Ալեքսանդր Պավլենկո
Ալեքսանդր Եվգենևիչ Պավլենկո (Александр Евгеньевич Павленко, ), ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
Կարիերա
Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է 8 տարեկանում։ 14 տարեկանում դարձել է Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի երիտասարդական թիմի խաղացող, հետագայում տեղափոխվել է «Ակադեմիա» ակումբ, իսկ այդտեղից՝ Շվեյցարիայի «Լոզան» ակումբ։ 16 տարեկան հասակում պայմանագիր է կնքել Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի հետ և հենց 2001 թվականին կատարել է նորամուտը Ռուսաստանի առաջնությունում՝ օգոստոսի 18-ին «Ֆակել» ակումբի դեմ խաղի (5:0) 70-րդ րոպեին փոխարինելով Վլադիմիր Բեսչաստնիխին։ 2002 թվականի ապրիլին հրավիրվել է Ուկրաինայի մինչև 17 տարեկանների պատանեկան հավաքական ։
Մասնակցել է XXVIII և XXIX Օլիմպիական խաղերի նախընտրական մրցաշարերին։ 2007 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնի «Շիննիկ» ակումբ։ Մարտի 28-ին կատարել է նորամուտը «Մետալուրգ-Կուզբաս» ակումբի դեմ խաղում (5:0)՝ աչքի ընկնելով խփած գոլով։ Օգնել է թիմին դուրս գալ Պրեմիեր լիգա, որից հետո վերադարձել է «Սպարտակ»։ Չի մասնակցել 2008 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը միջին գծի գերծանրաբեռնվածության պատճառով ։ 2009 թվականի օգոստոսի 27-ին մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է «Ռոստով» ։ Սեպտեմբերի 19-ին՝ «Կուբան» ակումբի դեմ խաղում (3:3), խփել է «Ռոստովի» 500-րդ գոլը Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնում ։ 2010 թվականի հունվարին վերադարձել է «Սպարտակ», չնայած նրան, որ երկու ակումբներն էլ և ինքն էլ դեմ չէին վարձավճարային պայմանագրի ժամկետի երկարացմանը։ Փետրվարի 25-ին նորից վարձավճարով տեղափոխվել է «Ռոստով» ակումբ ։ Պավլենկոն ինքը հայտարարել է, որ իր համար կարևոր է խաղալ, և որ «Սպարտակի» գլխավոր մարզիչ Վալերի Կարպինն իրեն հասկացրել է, որ իրեն չի տեսնում հիմնական կազմում չնայած նրան, որ (Պավլենկոյի կարծիքով) նա ավելի թույլ չէ, քան մրցակիցները ։ 2011 թվականի փետրվարի 2-ին դարձել է «Թերեք» ակումբի խաղացող ՝ տեղափոխման համար ակումբը վճարել է 2 միլիոն դոլար ։ 2013 թվականի օգոստոսի 31-ին տեղափոխվել է «Կռիլյա Սովետով» ակումբ։ Ակումբի՝ Պրեմիեր լիգայից դուրս մնալուց հետո կարիերան շարունակել է «Տոսնո» ակումբում ։ 2015 թվականի փետրվարի 26-ին պայմանագիր է կնքել «Լուչ-Էներգիա» ակումբի հետ ։ 2016 թվականի հուլիսի 25-ին «Ուրալ» ակումբի հետ կնքել է երկամյա պայմանագիր ։
2018 թվականի փետրվարի 22-ին հայտնի է դարձել, որ Պավլենկոն մինչև մրցաշրջանի ավարտը պայմանագիր է կնքել «Տոմ» ակումբի հետ։ 2018 թվականի մարտի 4-ին կատարել է նորամուտը Յարոսլավլի «Դինամո» ակումբի դեմ խաղում՝ փոխարինելով Ալեքսեյ Պոմերկոյի։ Առաջին գոլը խփել է 2018 թվականի մարտի 10-ին՝ գրավելով Պետերբուրգի «Դինամո» ակումբի դարպասը։
2018 թվականի ամռանը սկսել է «Անժիի» կազմում։ Նոր խաղացողներ գրանցելու արգելքի պատճառով ակումբը չի կարողացել Պավլենկոյին հայտարարել որպես իր ֆուտբոլիստ ։
Անձնական կյանք
Կինը՝ Մարինա։ 2015 թվականի մայիսի 5-ին ծնվել է դուստրը՝ Լիդիան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Արմավիր (մայրաքաղաք)
Արմավիր մայրաքաղաք, Արմավիր, գրաբար՝ Արմաւիր, գտնվում է Արմավիրի մարզային կենտրոն հանդիսացող Արմավիր քաղաքից 7-8 կիլոմետր հարավ-արևմուտք, Արարատյան դաշտում, այժմյան Արմավիրի մարզի (նախկին՝ Հոկտեմբերյանի շրջանի) Արմավիր, Հայկավան և Ջրաշեն, Նոր Արմավիր գյուղերի հարևանությամբ։
Խորենացու պատմագրության հիման վրա հայագետ-պատմաբան Միքայել Չամչյանի կողմից կազմած Հայկազունիների արքայատոհմի ժամանակագրության համաձայն, Հայկազունիներից՝ Արմենակ - Արամանյակը և նրա որդի Արամայիսը, Ք․ա. 2-րդ հազարամյակի 21 - 20-րդ դարում Երասխաձորում հիմնեցին Արմավիր քաղաքական կենտրոնը։ Արմավիրը Ազա(նի) անունով մ.թա. 16-8-րդ դարերում Դաշտային Էթիունի թագավորության Ազա(նի) երկրի կենտրոնն էր։ Մ.թ.ա. 8- 5-րդ դարերում Արմավիրը ընդգրկվեց Վանի Արարատյան՝ Ուրարտական թագավորության մեջ։ Արա 3-րդ - Արգիշտի 1-ը Հայկազունիների Արմավիր մայրաքաղաքի արևմտյան ծայրամասում հիմնադրեց իրեն անունով բերդաքաղաք - վարչական կենտրոններից մեկը՝ Արգիշտիխինիլի, Ք.ա․ 4-1-ին դարերում՝ Երվանդունիների հայոց Արմավիր մայրաքաղաքը։ Մեծ Հայքի հավատքա-մշակութային կենտրոնը ։ 8-րդ դարում  այն նախարարական տների կենտրոն էր, 9-13-րդ դարերում՝ Արմավիր քաղաք ։ 13-րդ դարից՝ Ալիսո և Բլուր գյուղ-ագարակներ։ Ավերվել է  18-րդ դարում։
Անվանում
Հայ և այլազգի պատմաբանները և հնագետները, Արմավիր հնավայր համալիրին և քաղաքին տվել են՝
Արամայիր, Արամուրիա, Արգիշտի, Արգիշտիխիանա, Արգիշտիխինիլինի, Արգիշտիհինիլի, Արմայիր, Արմավիա, Արմավ(ի) ի-արա, Արմավիր Հին, Արմաուրիա, Արմորիա, Բլուր, «Լքված մայրաքաղաք» - Բլուր, Պլուր - Բլուր, BLUR, դամբարանավայր, բնակատեղի (ռուս. Плур Պլուր ձևով)։ Արմավիրի տարածաշրջանից և Բլրի մերձակայքից գտնվել են բազմաթիվ սեպագիր արձանագրություններ ։ Հնագետներ Բ.Առաքելյանը և Գ. Տիրացյանը անշեղորեն հետևելով հայ մատենագիրների պատմագրությանը, քաղաքին և հնավայրին տվել են « Արմավիր մայրաքաղաք » անվանումը։ Տարբեր, նույնիսկ իրար հակասող անվանումների են արժանացել Արմավիր հնավայրի տարածքում հայտնաբերված շենք - շինությունները։ Հնագետ Գ. Տիրացյանը Արմավիրի արևելյան Բլրի գագաթի կառույցին տվել է «հնադարյան տաճարի մնացորդներ», «հին հայկական տաճար» բնորոշումը։ Բ.Առաքելյանի շինություններին տվել է «Արմավիրի մեհյան», «Արմավիր մայրաքաղքի մոնումենտալ շինություն, հավանական է՝ տաճար» անվանումը։ Ինեսա Կարապետյանը Արմավիրի բլրի գագաթին հայտնաբերված ավերակներին տալիս է ուրարտական Սուսի տաճար անվանումը։ Հայագետ Ռաֆայել Իշխանյանը Բրի գագաթին հայտնաբերված արխիվ-սեպագրերի պահոցին՝ տվել է «Արմավիրի գրադարանները» անվանումը ։
Արմավիր քաղաքի տեղադրություն
Հնագետների Արմավիր քաղաքի տեղադրության հարցում ունեն տարակարծություններ.մի մեծ խումբ հնագետները քաղաքի տեղադրությունը համարում են Արմավիրի արևելյան և արևմտյան բլուրները և նրանց միջև գտնվող տարածքները։ Արմավիրի 1962-1969 թվականներին հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Բաբկեն Առաքելյանի համոզմամբ, մայրաքաղաքի գլխավոր բնակելի մասը տեղակայված էր Արմավիրի արևելյան Բլրի վրա և Բլրի շուրջ բնակելի տարածքներում, իսկ «մոնումենտալ շինությունը», միջնաբերդը, մեհյան-տաճարային տնտեսությունը, մշակութային, տնտեսական և պաշտպանական սպասարկման նշանակությամբ կառույցներով, նաև եռաշարք պարիսպները տեղակայված էին Արմավիրի արևելյան Բլրի վրա։ Միջնաբերդը և Տաճարը շրջափակված էր արտաքին եռաշարք պարիսպով ։ Ըստ հնագետների, Արմավիր մայրաքաղաքը տեղակայված էր ավելի քան 10 հազար մետր քառակուսի, իսկ վիմագիր արձանագրությունների ցրվածության «աշխահագրությամբ» այն ընդգրկում էր ներկայիս Արմավիրի մարզի Արմավիրի տարածաշրջանի 12 - 14 գյուղերի վարչական տարածքները։ Այսպես, քաղաքի արևելյան դարպաս է հանդիսացել Արմավիր-Արևիկ գյուղերի սահմանագծում տեղակայված Մոխրաբլուր-Քյուլթափան, հյուսիսում՝ Արմավիրի մարզի Ալաշկերտ գյուղ-Արմավիր-Հայկավան Արմավիրի մարզի Ալաշկերտ գյուղ-Արմավիր-Հայկավան մայրուղու «Դիք Կամուրջը», արևմուտքում՝ Ամասիա, Նոր Արմավիր և Նոր Ամասիա գյուղերի բլրաշարքերը , հարավում՝Երասխ գետը։ Բլուրը և քաղաքը պաշտպանված էին ջրանցքների ցանցով, առուներով, իսկ նրանց միջակայքում՝ տեղակայված էին Արմավիր մայրաքաղաքի ագարակային տնտեսությունները, զորանոցները, ախոռները, դարբնոցները և այլ արհեստանոցաախոռային համալիրներ՝ «արհեստավորաց թաղերը» ։
Սոսյաց անտառի տեղադրություն
Արմավիր քաղաքը և քաղաքի չորս կողմն փռված Սոսյաց անտառը տեղակայված էին Արարատյան դաշտի Արագածոտն գավառում, նախկինում Երասխ գետի կամ Արմավիր գետի աջ և ձախ ափերի՝ Արմավիրի Արևելյան և արևմտյան բլուրների և դրանցը հարող տարածքների վրա՝ այժմյան Արմավիրի մարզի Արմավիր, Հայկավան, Ջրաշեն և Նոր Արտագերս, Բամբակաշատ, Նոր Արտագերս, Նոր Արմավիր, Նալբանդյան, Այգեշատ, Ջանֆիդա և Ամասիա գյուղերի շրջագծում ։
Արմավիրի Սոսյաց անտառ
Արհեստական անտառ Արմավիր մայրաքաղաքի վարչական տարածքում։ Արմավիր մայրաքաղաքի պաշտպանական համակարգի մեջ մտնող արհեստական ջանցքներից ոռոգվող անտառաշերտ։ Ըստ Խորենացու Սոսյաց անտառը հիմնադրել էր Արմենակ - Արամանյակ նահապետը ։ Ընդգրկել էր Արմավիրի տարածաշրջանի ավելի քան 1000 հեկտար տարածքներ։ Անտառում աճել են հիմնականում սոսիներ։ Սոսի ծառը հայ ժողովրդի մոտ հայտնի է նաև չինար անունով։ Այժմ էլ Արմավիրի տարածաշրջանի գյուղերում հող վարլեիս՝ հողի տակից դուրս են գալիս ծառերի կոճղերը։ Հայտնի են սոսի-չինարի մի քանի տեսակներ, որոնք այժմ էլ կարելի է տեսնել Արմավիրի մարզի գյուղերի տարածքներում։ Հույն պատմիչ-զորավար Պտղոմեոս Կլավդիոսը, այցելել է Արմավիր, և հիացել է անտառի գեղեցկությամբ
Մոխրաբլուր-Քյուլթափա
Գտնվում է Արմավիրի մարզի Արմավիր և Արևիկ գյուղերի սահմանի վրա։ Տեղացիներ այն անվանում են Քյուլթափա։ Գտնվում է Արմավիր մայրաքաղաքի Բլրից արևելք՝ 1, 5-2 կիլոմետր հեռավարությամբ։ Ամենայն հավանականությամբ բնակավայրը հանդիսացել է Արմավիր մայրաքաղաքի արևելյան մուտքը՝ դարպասը, քանի որ տեղացի տարեցները հիշում են, որ այստեղ մինչ 1953 թվականը գոյություն ուներ ինչ-որ պարիսպի մնացորդներ։ Տեղանքում կանոնավոր պեղումներ է իրականացրել հնագետ Էմմա Խանզադյանը ։ Հնագետը բնակավայրը համարում էր 3-րդ հազարամյակի կառուցողական շերտերի կուտակումների հետևանք․
Պատմություն
Արմավիրի տարածաշրջանը բնակեցված է եղել անհիշելի ժամանակներից, ինչի վկայությունը Արմավիրի արևելյան Բլրի տարածքում գտնված Ք.ա. 15-12 հազարամյաներով թվագրվող երկու վիմագիր ժայռապատկերներն են («Աստղային երկնքի քարտեզներ») և «Սրբազան քար », ինչպես նաև կիկլոպյան տիպի շինությունների հետքեր Բլրի քարանձավներում ։ Վարարահոս գետը իր բազմաճյուղ վտակներով, բերրի հողատարածքները և որսատեղի հարմար անտառը, բնության արհավիրքներից պատսպարվեու՝ հարթավայրի վրա իշխող Բլուրը, բարենպաստ պայմաններ են հանդիսացել, որպեսզի սկսած Ք․ա. 6-րդ հազարամյակից, տարածաշրջանում բարձրացրող երկու մեծ լեռների(Արագած և Արարատ) և Բլրի տակով հոսող գետի միջև ընկած տարածքները յուրացվեր այստեղ նստակյաց բնակություն հաստատած տարբեր ցեղախմբերի կողմից, որոնց հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն և երկրագործությունն էր ։ Ք.ա. 3-րդ հազարամյակի բնակավայրի հետքեր կան նաև Արմավիրի շրջակայքում՝ Արմավիր-Արևիկ գյուղերի ճանապարհի մոտակայքում ։
Արմավիրը՝ Հայկազունիների կենտրոն
Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության » առաջին գրքի 10-12-րդ բաժինները պարունակում են տեղեկությունները, ըստ որի Հայկազունիների քաղաքական կենտրոնը Հարք-Տարոնից տեղափոխվում է Արարատյան դաշտ, որտեղ հիմնադրվում է Արմավիրը ։ Մովսես Խորենացին Արմավիրի հիմնադրումը վերագրում է Հայկ Նահապետի թոռ Արամայիսին.
Միքայել Չամչյանի Հայկազունիների տոհմի կառավարման ժամանակագրությամբ, Արամայիս նահապետը իրեն համար «տուն է հիմնադրել» Ք.ա. 2-րդ հազարամյակի 20-րդ դարում՝ Ք.ա. 1980 թվականին ։ Հայոց մատենագրության մեջ հայ պատմիչները (Ագաթանգեղոս, Փավստոս Բուզանդ, Խորենացի, Սեբեոս, և այլք), ինչպես նաև հույն պատմիչներն և աշխարհագիրները, Արմավիր քաղաքն են հիշատակել որպես Հայկազունիների և Մեծ Հայքի մայրաքաղաքը՝ Հայկազունիների քաղաքական կենտրոնը։ Ք.ա. 16-8-րդ դարեր։ Արմավիրը կամ Արամայիլը՝ Նաիրի ռազմա-քաղաքական դաշինքի կազմի մեջ մտնող Ցամաքային Էթիունի թագավորության Ազա(նի) կամ Աչա քաղաքական կենտրոնն էր ։
Արմավիր - Արգիշտիխինիլի
Արմավիր-Արգիշտիխինիլին Վանի Արարատյան թագավորության Ազա(նի) քաղաքական-տնտեսական բերդաքաղաք  (Ք.ա. 8-5-րդ դարեր)։
Ազա(նի ) երկիրը հիշատակել է Արգիշտի Ա Ք.ա. 8-րդ դարում դեպի հյուսիս կատարած արշավանքի ընթացքում, մեջբերելով երկրի տերերի անունները ։
Մոտ Ք. ա. 776 թվական։ Վանի թագավորության արքա Արգիշտի 1-ին Արմավիրի արևելյան ծայրամասում հիմնադրել է վարչա-տնտեսական և պաշտամունքային կենտրոն ։ Սարդուրի 2-րդ Արմավիրի տարածքում թողել է քաղաքը վերանորոգելու, պալատներ և մեհյաններ, նաև քաղաքի եռաշարք պարիսպը կառուցելու մոտ ինը անվնաս և երկու վնասված արձանագրություններ ։ Ամենայն հավանականությամբ, Ասորեստանի ճնշման տակ, Սարդուրին նպատակ ուներ Վանից Արմավիր տեղափոխել երկրի մայրաքաղաքը։ (Արմավիրում է կայացել նրա պսակադրությունը, կառուցել է Խալդյան դռներ ), սակայն նրա հաջորդները հրաժարվել են այդ մտադրությունից ։
Արմավիրը՝ Մեծ Հայքի մայրաքաղաք
Արմավիրը՝ Մեծ Հայքի մայրաքաղաք (Ք․ա. 330 - 186 )։ Երվանդունիների Մեծ Հայքի թագավորություն «Արմավիրի անվան և ռազմաքաղաքական հզորության հետ են կապված Երվանդունի Երվանդ 1-ին Սակավակյացի (Ք.ա․ 570-560), Տիգրան Հայկազյան ի (Ք.ա. 560-530), նրա որդի Վահագնի (Ք.ա.530-515), Երվանդ 3-րդ (Ք.ա. 336-մոտ 330), Ք.ա. 3-րդ դարի վերջին 20-ամյակում Մեծ Հայքում գահակալ Երվանդ 4-րդ(Օրոնտես) Վերջինի անուններն ու գործերը։ Տիգրան Երվանդյանը համարվում էր Հայկազյան արքայատան երկրորդ մեծագույն ներկայացուցիչը Արամից հետո` ըստ Խորենացու ։ Հերոդոտը, վկայակոչելով Հեկատեոս Միլեթացու աշխարհացույց - քարտեզը, Հայաստանը ներկայացնում էր հայ միաձույլ ժողովրդով բնակեցված և ընդարձակ երկիր, ինչը Երվանդունիներին հնարավորություն էր ստեղծել վերականգնելու հայոց ռազմական-քաղաքական հզորությունը։ Վերականգնում են Արմավիրը, և իրենց համարելով Հայկ Նահապետի շառավիղներ, 333 - 330 - ին Երվանդունիները Արմավիրը հռչակում են հայոց մայրաքաղաք։ Արմավիրը մայրաքաղաք ու հոգևոր - մշակութային կենտրոնն էր Ք.ա․ 4-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև Ք.ա․ 189 թ. Երվանդ Դ Վերջինի գահանիստը, ինչպես նաև պաշտամունքային կենտրոնը շարունակում էր մնալ Արմավիրը։ Թագավորի եղբայր Երվազը եղել է գլխավոր քրմապետը, Արմավիրում գործել է հունամակեդոնական տոմարը, արքունիքում և վերնախավի մեջ հարգի է եղել հունական գրականությունը։ Բացառված չէ հունական դպրոցի գոյությունը Արմավիրում ։ Մ.թ.ա. 6-րդ հազարամյակից մինչ քրիստոնեության ընդունումը՝ Արմավիր մայրաքաղաքը հանդիսացել է հայոց հոգևոր-կրոնական կենտրոն ։
Ք․ ա. 189- 185 թթ.Արմավիրը Արտաշես 1-ին՝ Արտաշեսյանների մայրաքաղաք էր ։
Միջնադարյան Արմավիր
Արմավիր քաղաքն ու Արմավիրի դաշտը մտնում է Վանանդի, Բագրատունիներին թագավորության մեջ, իսկ 13-րդ դարում՝ Զաքարյանների իշխանապետության կազմի մեջ ։
1242 թվականին Լենկ-Թեմուրի հրոսակները կործանվեցին հայոց հնամենի Արմավիրը։ Կենսունակ մնաց քաղաքի Ալիս(ու) և Բլուր թաղամասերը՝ 13 - 17-րդ դդ ունեցել են ժամանակավոր բնակավայրի կարգավիճակ, վերջինների միավորումից, 1613 թվականին առաջացել է Արմավիր (Ղուրդուղուլի) բնակավայրը, 1867 թվականին նույնանուն շրջկենտրոնը։
Թատրոն
Արմավիրի թատրոնի թատերական ներկայացումների արենա է օգտագործել Արմավիրի բլրի հարավային լանջը՝ Բլրի մեծ քարանձավ - Ծաղկավանքի շրջանը և « Արտավազդ 2-րդ քարի» մոտակա տարածքները, հասնելով մինչև Երասխ գետը ։ Թատրոնի գլխամասում, ուղիղ Բլրի գագաթին, տեղակայված էր Անահիտի տաճարը և Հայոց դիցամոր արձանը։ Տաճարի ճակատային մասում էին տեղակայված հնագետների գտած հունարեն արձանագրությունները։ Մայրաքաղաքի մեծաքանակ բնակչության առկայությունը հնարավորություն է ընձեռել անտիկ թատերագիրներին, պոետներին, դերասաններին, իսկ Ք․ա. 69-ական թվականներին մեր արվեստասեր, բանաստեղծ, դրամատուրգ Արտավազդ արքայազնին (ապագա Արտավազդ 2-րդ հայոց արքա), Արմավիրում կազմակերպել թատրոն և թատերական ներկայացումներ, նաև Նավասարդյան խաղեր ը, համահայկական ձիարշավներ ։
Արմավիր մայրաքաղաքի արվեստի և թատրոնի առկայության գիտապատմական ուսումնասիրությունները սկսվել են 20-րդ դարի 50-ական թվականներին, ընդ որում ուսումնասիրողները Արմավիրը բնորոշել են որպես նախահելլենիստական և հելլենիստական դարաշրջանների թատրոնի կենտրոն։ Հետագայում գերադասությունը տրվեց Արտաշատ մայրաքաղաքին, թեպետ Արմավիրի հնագիտական պեղումներով է ապացուցված (թատերական դիմակների, հնագույն թատրոնի հանդիսասրահի (արենա) հետքերի, հունալեզու չորսը արձանագրությունները), որ սկսած Ք.ա. 2-րդ հազարամյակի 20-րդ դարից մինչև Արտաշատ մայրաքաղաքի թատերական արենայի կառուցումը, Արմավիր մայրաքաղաքում գործել է, և մշակութային կյանքում նշանակալի դերակատարում է ունեցել Արմավիրի թատրոնը։ Արմավիրն է հանդիսացել երիտասարդ արքայազն Արտավազդ 2-րդ ոստանն ու նստավայրը. Արմավիրի բլրի Ծաղկավանքի մոտ է գտնվել Արտավազդ 2-րդ արքային վերագրվող սեպագիր արձանագրությամբ քարը՝ երիտասարդ արքայազնի կյանքի արմավիրյան շրջանի բանաստեղծություններից կամ թատերական պիեսներից մեկի դրվագներով ։
Մեհյաններ
Անահիտի Մեհյաները կառուցված էին Արմավիրում, Արմավիրում էր գտնվում Տիր աստծու Մեհյանը։ Ագաթանգեղոսը, պատմելով քրիստոնեություն ընդունելուց հետո հեթանոսական Մեհյաների ավերման մասին, բազմիցս նշում է, որ նրանք ընդարձակ տիրույթներ և գանձեր ունեին։ Մովսես Խորենացու վկայությամբ, Վաղարշակ թագավորը Արմավիրում մեհյան շինելով՝ արձաններ է կանգնեցնում արեգակին, լուսնին և իր նախնիներին» (Պատմություն Հայոց (Խորենացի), 1968, էջ 140)։ Մեհյաներում պահվում էին նաև մեհենական նշանագրեր ու գրականություն, գեղարվեստական ձևավորմամբ մեծարժեք ծիսական սպասք, իրեր, առարկաներ։ Հայաստանում քրիստոնեության դավանանքի ընդունման ժամանակներում հեթանոսական Մեհյաները հիմնահատակ ավերվել են և նրանց ճարտարապետության մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ ։
Արմավիրի սեպագիր աղբյուրներ
Արմավիր մայրաքաղաքի երկու բլուրների վրա և բլուրների շրջակա տարածքներում, սկսած 17-րդ դարից, մասնավոր և հնագիտական արշավախմբերի կողմից հայտնաբերվել են տարբեր դարաշրջանների էլամերեն, Վանի Արարատյան թագավորության, Երվանդունիների դարաշրջանի (հելլենական՝ հին հունարենով - հունատառ) և արամեերեն՝ Արտաշես 1-ին օրոք ստեղծած մեկ տասյակից ավելի արձանագրություններ ։ Սեպագրեր են հայտնաբերվել նաև տեղի գյուղացիները՝ գյուղատնտեսական աշխատանքներ կատարելիս, Բլուր այցելած անհատ հնագետ-պատմաբանները, տեղացիների՝ Արմավիր, Այգեշատ, Հայկավան և Ջրաշեն գյուղերի գերեզմաններ հատողները։ 1880 թվականից սկսած Արմավիրում օտարազգի և հայ հնագետները իրականացրել են մասնակի պեղումներ։ 1962 թվականից մինչև օրս, Արմավիրի հնագիտական պեղումներ են իրականացնում հայ և օտարազգի հնագետները։
Արմավիր մայրաքաղաքից հայտնաբերվել են ստորև նշված արձանագրությունները․
Արմավիրի Էլամերեն արձանագրություն
Գտնվել է Արմավիրի միջնաբերդից, ամենայն հավանականությամբ Արմավիրի գրադարանից։ 1880 թվականին հնագետ-հայագետ Մեսրոպ Սմբատյանցը այստեղ էր գտել մի սեպագիր ևս, որը տարվել է Վրաստան՝ այժմ գտնվում է Թիֆլիսում
Հունատառ սեպագրեր
Արտաշես Ա արմավիրյան (թագադրման, Անահիտի տաճարը հույն վարձկանների կողմից կողոպտելու, նաև հունական տոմար) արձանագրություն։ Բլրի Ծաղկավանքի մոտակայքում՝ ժառյակտոր, խիստ վնասված էր ։
1911 թվականին Արմավիրի բլրի հարավային լանջին, Անահիտի տաճարի մոտակայքում, հայտնաբերվել է հունատառ սեպագիր արձանագրություն՝ 1, 5 մետր բարձրությամբ և 1, 75 լայնությամբ, մարմարե – մոխրագույն բազալտե քարի վրա փորագրված /գծանշված/ էին երեք արձանագրություններ՝ 130 տարվա հնագիտական պեղումների, նաև տեղի բնակիչների կողմից գերեզման հատելիս, գտնվել են՝ հինգը տասնյակի հասնող վնասված, ջնջված, ջարդ ու փշուր արված սեպագիր արձանագրություններ, մոխրացած մագաղաթների կույտեր, կարճ սեպագիր-նշումներ գինու և ցորենի կարասների, կերամիկայի արձանիկների վրա։ Տոտեմական ժայռակոփ «Սրբազան քար» Արմավիրի բլրի լանջին։ Գտնվում է արևելյան Բլրի լանջին՝ Արմավիրի մարզն Արմավիր-Նոր Արտագերս գյուղերի մայրուղու մոտակայքում, Արմավիր հնավայր-բլուրի հյուսիսային լանջին։ Հայտնաբերվել է 19-րդ դարում՝ Արմավիրի բլրի ժայռի վրա, Ծաղկավանքի կոչվող տեղանքի մոտակայքում։ Հայտնաբերվել է ։ Նկարագրել են թե հայ և թե օտար հնագետները և պատմաբաները, ունենալով հակադիր կարծիքներ։ Վերջերս ժայռապատկերը ուսումնասիրել և իրեն եզրակացությունն է տվել հայ-իտալական համատեղ հնագիտական արշավախմբը ։ Տոտեմական քարի առթիվ տվել է հետևյալ եզրակացությունը.
Արմավիրի էլամերեն արձանագրություն
Անտիկ շրջանի եզակի սեպագիր արձանագրություններ, երեք մասերից։ Հայտնաբերվել է հայոց Արմավիր մայրաքաղաքի միջնաբերդի 1988 թ պեղումներից (հնագիտական արշավախմբի ղեկ.՝ Գ. Տիրացյան)։ Հնագետները այն գնահատում են որպես հնագիտական երևույթ, քանզի Հայկական լեռնաշխարհում գտնված միակ էլամերեն արձանագրությունն է։ Բաղկացած են երեք կավե սալիկներից, որից մեկ անվնաս և երկու վնասված բեկորներից։ Սեպագիրը հայտնաբերող հնագետ Գ. Տիրացյանի կարծիքով սեպագրերի լեզուն՝ էլամերեն է, այն պատմում է Ջրհեղեղի և Գիլգամեշի էպոսի մասին։ Սալիկների բովանդակությունը վերծանել են էլամերենի մասնագետների Ի. Մ.Դյակոնովը (И. М. Дьяконов) և Ն. Յիկովսկայան, գրելով, որ արձանագրություներից մեծը անմիջականորեն առնչվում է հին արևելյան հանրածանոթ առասպելական հերոսի՝ Գիլգամեշի անվան հետ։ Կազմված է «սցենարի ձևով, որի մեջ հանդես են գայիս մենակատարները Գիլգամեշը, Սիդուրին և խումբը, և որ իբրև-թե էլամցիները Արմավիրում մասնակցել են Ուրարտուի արքա Սարդուրի 2-րդ հարսանյաց թատերականացված հանդեսին ։
Արմավիրի հուշարձանների կործանումը և ոչնչացում
Արևելյան Հայաստանը տիրող թուրք-սելջուկների տիրապետության օրոք` 13 -18-րդ դարերում, նախ, գանձեր որոնողները ավերակների վերածեցին հին մայրաքաղաքի շինությունները ։ Ապա շրջանի պարսիկ հրամանատար Հասան խանը որոշել էր դաշտում կառուցել նոր բերդ՝ Սարդարապատը։ Բերդի համար պատրաստի քարհանք ծառայեց Արմավիրի ավերակները։ Սարդարի հրամանով, սկսած 1719 թվականից, քանդել էին ներկայիս Արմավիրի և Նոր Արմավիրի բլուրների վրա դեռևս կանգուն քաղաքի պարիսպները, միջնաբերդի, նաև տաճարների մնացորդները։ Բերդաշինությունը մեծ թափ ստացավ 1789 - 1819 թվականներին։ Պարսիկ զինվորները տեղացի հայ գյուղացիների սայլերով Սարդարապատ են տեղափոխել ավերակների մանր ու մեծ քարերը։ Սնահավատ և խորամանկ Հասան խանը, որպեսզի պատասխանատվությունը հավասարապես բաժաներ տեղի հայ բնակչության հետ և չարժանանար հայոց աստվածների անեծքին, տեղացի հայերին մասնակից էր դարձել ավերակների քանդմանը՝ թույլատրելով սեփական տներ շինել քաղաքի ավերակների քարերից։ Սարդարապատ մահալում «բերդը հիմնադրվել է 1719 -ին` Երևանի սարդարի /հրամանատարի/ եղբայր Հասան խանը։ Բերդի շինարարության մեջ հիմնականում օգտագործվել է Արմավիրի բլրի հինավուրց միջնաբերդի քարերը» ։ Մայրաքաղաքի քարերով են վերաշինվել և կառուցվել շրջանի Արմավիր, Հայկավան, Այգեշատ, Տանձուտ, Նոր Արտագերս, Սարդարապատ ու Նորապատ, Բամբակաշատ, Նալբանդյան, Ջրաշեն, Նոր Արմավիր և Նոր Կեսարիա գյուղերի բնակիչների առանձնատները, գերեզմանաքարերը, նար Արմավիրի (նախկին՝ Ղուրղուղուլիի տարածաշրջանի) 7-13 րդ դդ և 16-18-րդ դարերի ժամերը և եկեղեցիները      ։
Աղբյուրներ
«Մինչուրարտական Արմավիրը», ՊԲՀ, 1980։ hpj.asj-oa.am/3775/
Կատեգորիա:Հայկական մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Արմավիր (քաղաք)
Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Մեծ Հայքի բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայոց արքաներ Կատեգորիա:Քաղաք-պետություններ Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք Կատեգորիա:Մայրաքաղաքների պատմություն
Ծղուկ (գետ)
Ծղուկ, Դալի, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտանի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակի հարավարևմտյան լանջից՝ 3080 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 26 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 136 կմ2 ։
Սնումը հիմնականում հալոցքային (51%) և ստորերկրյա (39%) է, վարարումը՝ մարտ-հունիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 1, 36 մ3/վ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ
Մալոգնատովկա
Մալոգնատովկա (Малогнатівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալոգնատովկա գյուղում բնակվում էր 151 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կառլ III (այլ կիրառումներ)
Կառլ III անունով անձինք անունով Եվրոպայում թագավորել են՝
Միլիարդատերերի ցանկ (2014)
2014 թվականի Forbes ամսագրի տվյալներով միլիարդատերերի ցանկ, մարդկանց ցանկ, որոնց ունեցվածքը գերազանցում է 1 մլրդ դոլարը։
Ընդհանուր միլիարդատերերի քանակը ավելացել է նախորդ տարվա համեմատ 268 մարդով, դառնալով 1645 մարդ։
Ամենաշատ միլիարդատերերը ապրում են ԱՄՆ ում՝ 492 մարդ, հետո Չինաստանում՝ 492 մարդ և Ռուսաստանում՝ 111 մարդ։
Ընդհանուր մասնակիցների կապիտալը կազմում է 6,4 տրիլիոն դոլար, որը 1 տրիլիոն դոլարով գերազանցում է նախորդ տարվա արդյունքները։
Ես քո լեզվով եմ ուզում քեզ սիրել...
«Ես քո լեզվով եմ ուզում քեզ սիրել...», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, որի ստեղծման տարեթիվը ստույգ հայտնի չէ։
Պատմություն
Բնույթով հիշեցնում է Թումանյանի 1890-ական թվականների բանաստեղծությունները։
Ստեղծագործության Ինքնագիրը չի պահանվել։
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է ուրիշի ձեռքով, ըստ երևույթի ինքնագրից, արտագրված մի օրինակ։ Այստեղ առաջին երկու և մնացած տողերի միջև բաց տարածություն կա, որտեղ կարող էին տեղավորվել մի քանի տող ևս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Բեռնե (շրջան)
Բեռնեի շրջան (ֆր․՝ Arrondissement de Bernay), շրջան Ֆրանսիայի Նորմանդիա երկրամասի Էր դեպարտամենտում։ Ունի 297 համայնք, որոնք բաշխված են իր կազմում ձևավորված 16 կանտոններում։ 2016 թվականի տվյալներով շրջանն զբաղեցնում էր 3․226,7 քառակուսի կիլոմետր տարածք, բնակչության թվաքանակը եղել է 227․054 ։
Պատմություն
Բեռնեի շրջանը կազմավորվել է 1800 թվականին ։ 2006 թվականին ընդարձակվել է՝ իր կազմում ներառելով նաև Էվրյո շրջանից տրված Ամֆրեվիլ լա Կամպայն կանտոնը ։ 2017 թվական հունվարին իրականացված վերակազմավորման արդյունքում Էվրյո շրջանից ստացել է 77, Լեզ Անդելի շրջանից՝ 1 համայնք և իր համայնքներից մեկն էլ տվել է Էվրյո շրջանին ։
2015 թվականի հունվարի դրությամբ Բեռնեի շրջանի կազմում ընդգրկված էին հետևյալ կանտոնները ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վարչական բաժանում
Կաճաճկուտ (այլ կիրառումներ)
Կաճաճկուտ անվանումը կարող է վերաբերել.
Կաճաճկուտ (գետ)
Կաճաճկուտ, Կաչաչուտ, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Լալվար լեռնագագաթի հարավարևելյան լանջից՝ 2200 մ բարձրությունից։ Երկարությունը՝ 11 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 54 կմ2։ Գետահովիտը վերին հոսանքում ընդարձակ (լայն.՝ 3 կմ) ջրհավաք ձագար է։
Կաճաճկուտ գետից վեր առաջացնում է արտաբերման կոն՝ կազմված հեղեղագետաբերուկային նստվածքներից, ստորին հոսանքում առաջացնում է կանիոն (երկար.՝ 2 կմ, խոր.՝ մոտ 200 մ)։ Ավազանում հաճախակի են սելավները, որոնք ավերում են Դեբեդի հովտով անցնող երկաթուղին և ավտոխճուղին ։ Կանխատեսված եր ՓՀԷԿ-եր կառուցումը ։ Կաճաճկուտ համայնքի տարածքում շահագործման է հանձնվել 2014 թ-ին «Կաճաճկուտ» փոքր ՀԷԿ։ Կաճաճկուտ գետի այն հատվածը, որտեղ կառուցված է ՓՀԷԿ-ը, կարող է բարձրանալ կարմրախայտը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Դեբեդ գետի վտակներ
Կատվադաղձ Մուսինի
Կատվադաղձ Մուսինի, խուլեղինջազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Փայտացող արմատով և ճյուղավոր ցողուններով բազմամյա թավոտ խոտաբույս է։ Կարճ կոթունավոր աղեղնաեզր տերևները հակադիր դասավորված են 30-60 սմ բարձրությամբ ցողունի վրա։ Փոքր երկարավուն-ձվաձև տերևները երկու կողմերից ծածկված են կարճ թավով։ Ցողունների գագաթներին ողկույզանման ծաղկաբույլեր առաջացնող խիտ կիսահովանոցներում հավաքված են համեմատաբար խոշոր ծաղիկները։ Մոխրագույն երանգ ունեցող երկշուրթ մանուշակագույն ծաղիկները աճում են ցողունների գագաթին։ Պտուղները շագանակագույն էլիպսաձև ընկուզիկներ են ։
Տարածվածություն
Աճում է լեռնային գոտիների չոր քարքարոտ լանջերին, թփուտներում և ժայռերի վրա։ Հանդիպում է Արմավիրի, Կոտայքի մարզերում և Երևանում։ Մեղրատու բույս է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում։ Երիտասարդ տերևներն ու ճյուղերն օգտագործում են սննդի, իսկ թարմ և չորացրած տերևները՝ օղու և լիկյորների արտադրության մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
Արմավաշենի մատուռ
Արմավաշենի մատուռ, Հայ առաքելական եկեղեցու մատուռ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանի Արմավաշեն (այժմ՝ Աշաղի Ռամեշին) գյուղի հյուսիսային մասում ։
Ճարտարապետություն
Հորինվածքով միանավ է, փայտածածկ դահլիճ։ Կառուցվել է կիսամշակ որձաքարից։ Մուտքը գտնվում է արևմուտքից, աբսիդը ուղղանկյուն է։ Շրջակայքում գտնվում են հնաոճ մշակումներով քարեր։ Այժմ գտնվում է ավերակ վիճակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:16-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Նիքս (արբանյակ)
Նիքս (134340 II Nix, ավելի վաղ S/2005 P 2), Պլուտոնի արբանյակն է, Հայտնաբերվել է Հաբլ աստղադիտակի կատարած լուսանկարների վրա 2005 թվականին։
Կատեգորիա:Պլուտոնի արբանյակներ
Շառլոտ Պրուսացի
Շառլոտ Պրուսացի (Charlotte von Preußen), լրիվ անունը Վիկտորիա Էլիզաբեթ Աուգուստա Շառլոտ Պրուսացի (Victoria Elisabeth Augusta Charlotte von Preußen),, պրուսական արքայադուստր, Պրուսիայի արքա և Գերմանիայի միապետ Ֆրիդրիխ III–ի և բրիտանական արքայադուստր Վիկտորյա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացու ավագ դուստրը, ամուսնությամբ՝ վերջին կոմսուհի Սաքս Մեյնինգենի։
Շառլոտան շատ դժվար երեխա է եղել և անտարբեր աշակերտ։ Պահանջկոտ մոր հետ ունեցել է լարված հարաբերություններ։ Մեծանալուն զուգահեռ Շառլոտան հակվածություն է ձեռք բերել բամբասանքի տարածման և շրջապատողներին անախորժություններ պատճառելու հանդեպ։ Տասնվեց տարեկանում նա վերջնականապես հրաժարվել է լսել ծնողներին, իսկ արդեն երկու տարի անց ամուսնացել է սաքս մեյնինգենյան արքայազն Բերնգարդայի հետ, թույլ կամք ունեցող ամուսինը չէր կարողանում ազդել կնոջ վրա։ Իր էքսցենտրիկությամբ հայտնի Շառլոտան բավականություն էր ստանում բեռլինյան հասարակությունից՝ հաճախ իր միակ երեխային` արքայադուստր Ֆեոդորային, թողնելով մոր կամ էլ տան անդամների հոգածությանը, որի պատճառով էլ հարաբերությունները իր աղջկա հետ շատ լարված են եղել։
1888 թվականին Շառլոտայի եղբայրը՝ Վիլհելմ II–ը, ժառանգել էր գերմանակն գահը, արքայադստեր սոցիալական ազդեցությունը մեծացել էր, եղբոր կառավարման ողջ ընթացքում նա հայտնի էր իր խարդավանքներով և կյանքն անց է կացրել հիվանդության նոպաների և պալատում թեթևաբարո զբաղմունքների միջև։ 1914 թվականին Շառլոտայի ամուսինը ժառանգել է Սաքս Մեյնինգենյան կոմսությունը, սակայն այն կորցրել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի արդյունքում։ 1919 թվականին Բադենում արքայադուսրը սրտային նոպա է ունեցել, որը բերել է մահվան։ Ամբողջ կյանքում նա բողոքել է վատ զգացողություն ունենալու համար։ Պատմաբանների մեծամասնությունը նշել է, որ Շառլոտան տառապել է պորֆիրիայով՝ ժառանգական հիվանդությամբ, որը անցել էր նաև նրա միակ աղջկան։
Ծագում
Վիկտորիա Ելիզավետա Ավգուստա Շառլոտա Պրուսացին ծնվել է 1860 թվականի հուլիսի 24–ին Պոտսդամի Նոր պալատում և եղել է արքայազն Ֆրիդրիխ Պրուսացու և բրիտանացի արքայադուստր Վիկտորիայի ավագ դուստրը՝ ութ երեխաներից երկրորդը։ Հայրական կողմից աղջիկը եղել է Գերմանիայի միապետ և Պրուսիայի ապագա թագավոր Վիլհելմ I–ի և Գերմանիայի կայսրուհի Ավգուստայի թոռնուհին, իսկ մայրական կողմից Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի թագուհի, Հնդկաստանի միապետուհի Վիկտորիայի և Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացու թոռնուհին։
Շառլոտան բրիտանական թագուհու առաջին թոռնուհին է եղել, և նա ցանկացել է, որ աղջկան անվանեն իր պատվին, սակայն նորածնի պրուսացի հարազատները ցանկացել են անվանել նրան ռուսական կայսրուհի Նիկոլայ I–ի կնոջ Ալեքսանդրա Ֆեոոդորովնայի պատվին՝ աղջկական անունը Շառլոտա Պրուսացի։ Փոխհամաձայնության արդյունքում արքայադստեր առաջին անունը դրել են «Վիկտորիա», սակայն նրան միշտ անվանել են չորրորդ անունով՝ «Շառլոտա»։ Իր երկրորդ և երրորդ անունները՝ Ելիզավետա և Ավգուստա, աղջիկը ստացել է հայրական կողմից տատիկի՝ Ավգուստա Սաքսեն Վեյմեր Էյզենախսկու և բաեկամ տատիկներից թագուհի Ելիզավետայի պատվին։ Շառլոտայի ընտանիքը հայրական կողմից պատկանել է Հոհենցոլերնների դինաստիային՝ թագավորական տուն, որը ղեկավարել է Պրուսիայի թագավորությունը 17–րդ դարից սկսած։ Արքայադստեր կյանքի առաջին տարվա վերջին նրա հայրը դարձել է Պրուսիայի փոխարքա, քանի որ նրա պապը՝ Վիլհելմ I–ը ընդունել է պրուսական գահը եղբոր մահից հետո 1861 թվականին։ Աղջկա մայրը, ընտանիքում հայտնի Վիկկի մականունով, եղել է բրիտանական թագուհի Վիկտորիայի և Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացու ավագ աղջիկը, իսկ հենց Շառլոտան և իր ավագ եղբայր Վիլհելմը եղել են արքայազն Ալբերտի միակ թոռները, որ ծնվել են նրա կենդանության օրոք։ Շառլոտան երկու անգամ է տեսել մայրական կողմից պապիկին․ Ալբերտը և Վիկտորիան այցելել են իրենց ավագ դստերը, երբ թոռնիկը եղել է երկու ամսեկան, իսկ Վիկկին ու Ֆրիդրիխը, իրենց հերթին, 1861 թվականի հունիսին Վիլհելմին և Շառլոտային տարել են Անգլիա՝ Ալբերտի մաից վեց ամիս առաջ։
Կրթություն և դաստիարակություն
Շառլոտայի ընտանիքը ձմեռն անց է կացրել Բեռլինում, իսկ ամառը՝ Պոտսդամում, բացի այդ, տարվա մեջ մի քանի անգամ երեխաներին տարել են քաղաքից հեռու առանձնատուն։ 1863 թվականին արքայադստեր ծնողները գնել են քանդված տուն և այն դարձրել են ֆերմա, որը թույլ է տվել ընտանիքին պարբերաբար վայելել գյուղական կյանքը։ Ֆրիդրիխը եղել է սիրված ամուսին և հայր, սակայն սպայի պարտականությունները նրան հեռացրել են ընտանիքից։ Վիկկին բավականին պահանջկոտ մայր է եղել՝ երեխաներից բարոյական և քաղաքական առաջնորդության դրսևորումներ սպասող, իսկ ամուսնու բացակայության ժամանակ նա մանրամասն վերահսկել է իր սերունդի դաստիարակությունն ու կրթությունը։ Երբ Վիկտորիան դեռ նոր էր եկել ամուսնու երկիր, նա դարձել է թագավորական ընտանիքի չվերջացող վեճերի և ինտրիգների վկան, դա ամրապնդել է նրա հավատը և անգլիական կրթության առավելությունը,այդ պատճառով էլ Վիկկին իր երեխաներին դաստիարակել է անգլիական օրինակով և այդ դաստիարակության ու Մեծ Բրիտանիա մասնավոր ուղևորությունների շնորհիվ հաջողությամբ նրանց մեջ սեր է արթնացրել իր հարազատ երկրի հանդեպ։
Սկզբում մայրը մոտ էր ավագ աղջկա հետ, սակայն ժամանակի հետ ամեն ինչ փոխվել է մինչև այն պահը, երբ Շառլոտան դարձել է երկու տարեկան, նա հայտնի է եղել որպես «քաղցր չլսող փոքրիկ Դիտա» և եղել է ութ երեխաներից ամենադժվարը։ Դեռ փոքրուց արքայադուստրը իրեն անհանգիստ է պահել և հաճախ շփոթվել է։ Վիկկին չի կարողացել նաև աղջկան հետ պահել եղունգները կրծելու վատ սովորությունից։ Վիկտորիա թագուհին այդ առիթով աղջկան գրել է․ «․․․ասացեք Շառլոտային, որ ես ապշել եմ՝ լսելով, որ նա կրծում է եղունգները։ Տատիկը չի սիրում չլսող փոքրիկ աղջիկներին»։ 1863 թվականին մայրը իր օրագրում գրել է․ «Նրա փոքրիկ խելքը իր մարմնի համեմատ շատ ակտիվ է թվում, նա շատ նյարդային է և զգայուն և շատ արագաշարժ։ Նրա քունը ամուր չէ, ինչպես պիտի լինի, և նա շատ նիհար է»։ Շառլոտան հիստերիաների մեջ էր ընկնում, որոնք իր մայրը նկարագրել է որպես «զայրույթի և համառության պոռթկում»։ Բացի հոգեկան նոպաներից, արքայադստեր մոտ կար քաշի պակաս և մարսողության խնդիրներ։
Ի զարմանս իր մոր, որը բարձր էր գնահատում կրթությունը, Շառլոտան երբեք չէր հետաքրքրվում կրթությամբ։ Արքայադստեր կառավարիչը հայտարարել է, որ երբեք չի տեսել այսքան դժվարություններ, ինչքան Շառլոտայի հետ, դա այն ժամանակ, երբ Վիկկին մի անգամ աղջկա մասին իր մորը գրել էր․ «․․․հիմարությունը մեղք չէ, սակայն նա կրթությունը վերածում է ծանր և դժվար խնդրի»։ Մայրը հազվադեպ էր թաքցնում իր իրական մտքերը նրանց մասին, ովքեր հիասթափեցրել են իրեն, և ուղղակիորեն խրախուսել է իր երեխաներին գործադրել բոլոր ջանքերը և օգնել նրանց խուսափել ունայնությունից։ Վիկտորյա թագուհին հորդորել էր իր դստրերին խրախուսել, քան կշտամբել Շառլոտային՝ չակնկալելով, որ փոքրիկ արքայադուստրը կկիսի Վիկկիի սեփական ճաշակը։ Կենսագիր Ջերոլդ Պակարդը ճիշտ է նկատել, որ «գեղեցիկ, բայց նյարդային և խոժոռ աղջիկը փոքր տարիքից զգացել է իր մոր հիասթափությունը, ինչը մեծացրել է նրանց միջև անդունդը»։
Ժամանակի հետ հարաբերությունները վատացել են նաև ընտանիքի երեք ավագ և երեք կրտեսեր երեխաների հետ իրենց մոր վերաբերմունքի պատճառով։ 1866 և 1879 թվականներին Շառլոտայի փոքրիկ եղբայրների՝ Սիգիզմունդի և Վալդեմարի մահը համապատասխանաբար դատարկություն էր բերել Վիկտորիային։ Պատմաբան պնդել է, որ Վիկկայի երեք ավագ երեխաները «երբեք չեն կարող համընկնել իր կատարելագործված հիշողությանը երկու մահացած արքայազների մասին»։ Վիկկայի խիստ դաստիարակությունից, որի ներքո մեծացել են Վիլհելմը, Շառլոտան և Հենրիխը, խուսափել են փոքրիկ Վիկտորիան, Սոֆիան և Մարգարիտան։ Մեծ երեխաների, իրենց հերթին, զգալով մոր հիասթափությունը, վրդովվել են մոր վերաբերմունքից փոքրերի հանդեպ։ Սակայն պատմաբան  համարել է, որ Վիկկան Շառլոտային վերաբերվում էր նույն կերպ, ինչպես փոքրերին, իսկ մոր և աղջկա հարաբերությունները հնարավոր է, ավելի երջանիկ էին։
Շառլոտան եղել է պապի սիրելին, որի հետ նա հաճախ էր տեսնվում։ Թագավոր Վիլհելմը և նրա կին Ավգուստան սիրաշահում էին թոռնուհուն և խրախուսում նրա ապստամբությունը ծնողների դեմ, իսկ ինքը՝ արքայադուստրը, Վիկկայի և Ֆրիդրիխի հետ վեճերում հաճախ էր անցնում թագավորական զույգի կողմը։ Շառլոտայի ապստամբությունը ծնողների դեմ նաև խրախուսել է Գերմանիայի կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկը, որը քաղաքական տարաձայնություններ է ունեցել լիբերալ փոխարքայի և արքայադստեր հետ։ Արքայադստեր ամենամտերիմ հարաբերությունները եղել են ավագ եղբոր հետ, չնայած նրանք հեռացել են միմյանցից Վիլհելմի՝ Ավգուստայի հետ ամուսնությունից հետո 1881 թվականին, որին Շառլոտան նկարագրել է որպես «պարզ, դանդաղ և ամաչկոտ» արքայադստեր։ Կնոջ հանդեպ նման վերաբերմունքի արդյունքում Շառլոտայի սեփական հարաբերությունները սիրելի եղբոր հետ շատ են բարդացել։
Ամուսնություն
Երբ Շառլոտան տասնչորս տարեկան է դարձել, նա երևացել է ավելի փոքր և պահել է իրեն այնպես, կարծես ավելի փոքր է. նրա մայրը գրել էր, որ արքայադուստրը «ամեն ինչով` առողջությամբ, արտաքինով և մտքով, նման էր տասը տարեկան երեխայի»։ Աղջիկը արտաքուստ գեղեցիկ չէր. կարճ ոտքեր ուներ, որոնք երկար գոտկատեղի և ձեռքերի հետ միասին նստելիս բարձրահասակ էին դարձնում, իսկ կանգնելիս՝ ցածր, բացի այդ, Շառլոտան բավականին պարզ դեմք ուներ։ Նա իր չափահաս կյանքի մեծ մասը տառապել է առողջական լուրջ խնդիրներով. այս խնդիրներն ուղեկցվում էին գրեթե շարունակական հոգեկան հուզմունքով և վայրի հուզմունքով, որը շփոթության մեջ էր գցում նրա բժիշկներին Արքայադստեր առողջական բազմաթիվ խնդիրներից էին ռևմատիզմը, հոդացավերը, գլխացավերը և անքնությունը։
Երբ Շառլոտան մեծացել էր, նա սկսել էր սիրախաղ անել պալատի գրեթե բոլոր տղամարդկանց հետ՝ չար բամբասանքներ տարածելով և անախորժություններ պատճառելով ընտանիքի մյուս անդամներին, թագաժառանգ արքայադուստր Վիկտորիան նախկինում նկատել էր այս ամենը իր դստեր մեջ, բայց հույս է ունեցել, որ արքայադուստրը կմեծանա, և դա կանցնի։ Վիկին նկարագրել է իր դստերը որպես «ջերմ փոքրիկ ձագուկ [ով] կարող է շատ սիրել, երբ ցանկանում է»։ Թագաժառանգ արքայադուստրը կարծել է, որ Շառլոտայի «արտաքին տեսքը» թաքցնում է «բնավորության վտանգավոր գծերը»։
Արքայազն Բեռնարդը, Պոտսդամի գնդում ծառայող բանակի սպան, Ֆրանս-պրուսական պատերազմի վետերանը ինը տարով մեծ է եղել Շառլոտայից։ Չնայած նա կամքով թույլ է համարվել, նա ունեցել է շատ մտավոր հետաքրքրություններ, մասնավորապես նա հետաքրքրվել է հնեաբանությամբ։ Շառլոտան չէր կիսում այդ հետաքրքրությունները, սակայն Վիկտորիան հույս է ունեցել, որ ժամանակը, նաև ամուսնությունը կարող են փոխել աղջկան այնքանով, որ նրա չար որակները չեն կարող ոչ մի վնաս հասցնել։ Նշանադրությունը տևել է գրեթե մեկ տարի, այդ ընթացքում Վիկկին աղջկա համար օժիտ է պատրաստել։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել 1878 թվականի փետրվարի 18–ին, նույն օրը տեղի է ունեցել Շառլոտայի բարեկամներ Ելիզավետա Աննա Պրուսացու և Ֆրիդրիխ Ավգուստ Օլդենբուրգսկու ամուսնությունը։ Ամուսնությանը ներկա են գտնվելարքայադստեր հորեղբայրները Էդուարդ VII–ը, կոմս Կոննաուտսկին, նաև Բելգիայի թագավորական զույգը՝ Լեոպոլդ II–ը և Մարիա Հենչիետա Ավստրիացին։