cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վերին պալեոլիթ
Վերին պալեոլիթի հեղափոխություն
Կրոմանյոնցիները սկսեցին կառուցել ավելի կամ պակաս մշտական բնակավայրեր, հաճախ փոսերով՝ սննդամթերքներ պահելու համար։ Դրանք կայանատեղերի տեսքով ամենավաղ հայտնի կազմակերպված բնակավայրերն են։ Այդ բնակավայրերը հաճախ գտնվում էին նեղ լեռնային հովիտներում կամ գետերի զառիվայր ափերում, ինչը, հավանաբար, հեշտացնում էր կողքով անցնող կենդանիների որսը։ Բնակավայրերն ավելի հաճախ օգտագործվում էին սեզոնորեն. մարդիկ գալիս էին, երբ կենդանիների միգրացիան տեղի էր ունենում, և գնում էին այլ վայրեր սննդի այլ աղբյուրներ գտնելու համար, երբ միգրացիան ավարտվում էր։ Հազվադեպ էր, որ բնակավայրերում ապրում էին ամբողջ տարին։ Վերին պալեոլիթի սկիզբի անատոմիականորեն ժամանակակից մարդիկ, ինչպիսին է Ուստ-Իշիմի մարդը, եղել են խոտակեր կենդանիների որսորդներ։ Այն ժամանակվա մարդկանց համար ամենակարևոր սննդի ռեսուրսը հյուսիսային եղջերուներն էին ։
Ուշ հին քարի դարի սկզբում մարդկանց սննդակարգում գերակշռում էր միսը, բայց վերջում - մեսոլիթի սկզբում մսի մասնաբաժինը սննդակարգում նույնիսկ ավելի ցածր էր, քան նեանդերթալցիներանց ։
Այս դարաշրջանի տեխնոլոգիական նորարարությունները ներառել էին էական փոփոխություններ քարե գործիքների արտադրության մեջ, որը պարունակվում էր անցումը երկար քարե թիթեղները պրիզմատիկ և բրգաձև միջուկներից առանձնացնելուն։ Այս տեխնոլոգիան հնարավորություն տվեց նյութն ավելի խնայողաբար օգտագործել և ավելի որակյալ աշխատանքային կտորներ ստանալ մեծ դանակների և ծայրերի համար։ Կտրիչներն ու քերիչները օգտագործվում էին ոսկորների, եղջյուրների և կաշվի մշակման համար։ Բացի ծանր նիզակներից, այս ժամանակահատվածում ի հայտ են եկել   թեթև տեգեր և հարպուններ՝ ձկնորսական կարթի, յուղալամպի, պարանի և աչքով ասեղի հետ միասին։ Որսորդական զենքի զարգացման կարևորագույն իրադարձություն էր տեգանետի գյուտը ։ Կոստենկի կայանում հայտնաբերված փղի (հավանաբար մամոնտի) ոսկրի ասեղները մոտ 30 000 տարեկան են ։
Դատելով Բլոմբոս քարանձավի գտածոներից՝ հենց այս դարաշրջանում մարդիկ սովորեցին ձուկ որսալ ։ Պելագիկ ձկների տեսակների ձկնորսության և բաց օվկիանոսում նավարկելու մասին վկայում են Թիմորի և Բուկայի (Սողոմոնի կղզիներ) պալեոմարդաբանական վայրերը։
Ուշ հին քարի դարի արվեստը, բացի պալեոլիթյան Վեներայի արձանիկներին և քարանձավային գեղանկարչությունին, ներառում է նաև կենդանիների գեղարվեստական փորագրումներ և փորագրություններ ոսկորների և եղջյուրների վրա, ժայռապատկերներ։ Առաջացան ավելի բարդ հասարակական խմբեր, որոնց գոյությունը նպաստել էր սննդի ավելի բազմազան և հուսալի աղբյուրների և մասնագիտացված գործիքների տեսակների տիրապետմանը։ Սա, հավանաբար, ամրապնդեց խմբի նույնականացումը կամ ազգային պատկանելության զգացումը ։
Կլիմայի և աշխարհագրության փոփոխություններ
Մարդու ապրելակերպի բազմաթիվ փոփոխությունները կապված են այս դարաշրջանի կլիմայական փոփոխությունների հետ։
Եվրոպայում այս ժամանակաշրջանի կլիման զգալի փոփոխություններ է կրել և ներառել է Վերջին սառցադաշտային առավելագույնը՝ վերջին սառցադաշտային դարաշրջանի ամենացուրտ փուլը, որը տևել է մոտ 26,5-ից մինչև 19 հազար տարի առաջ։ Այս փուլի վերջում, համեմատաբար արագ տաքացումից առաջ, ամենացուրտ ժամանակն էր (բոլոր թվականները մի փոքր տարբերվում են տարբեր տարածքների համար և տարբեր ուսումնասիրություններում)։ Առավելագույնի ընթացքում Հյուսիսային Եվրոպայի մեծ մասը ծածկված էր սառցաշերտով, ինչը ստիպել էր մարդկային բնակչությանը տեղափոխվել այն տարածքներ, որոնք հայտնի են որպես Վերջին սառցադաշտային առավելագույնի ապաստաներ և ներառում էին ներկայիսներ Ապենինյան և Բալկանյան թերակղզիները, Պիրենեյան թերակղզու մասերը և Սև ծովի շրջակա տարածքները։ Նույնիսկ եթե մարդիկ կարող էին ինչ-որ կերպ գոյատևել սառցաշերտային ծածկույթի վրա, ապա նրանց այնտեղ ներկայությունից ոչ մի հետք չի մնացել։
Վերին պալեոլիթի սկզբում, մինչև մոտ 30 հազար տարի առաջ, այսպես կոչված մուստերյան պլյուվիալը (նեոլիթյան ենթապլյուվիալի մի մասը) Հյուսիսային Աֆրիկան, ներառյալ Սահարան, դարձրեց լավ ոռոգված և ավելի ցածր ջերմաստիճանով, քան այսօր։ Բայց պլյուվիալի ավարտից հետո, սառցադաշտային առավելագույնի մեջ, Հյուսիսային Աֆրիկան ​​սկսեց չորանալ։
Վերջին սառցադաշտային առավելագույնին հաջորդեց Ալերոդի տատանումը, ջերմ և խոնավ գլոբալ միջսառցադաշտային դարակարգ, որը տևեց 15-ից մինչև 12,5 հազար տարի առաջ (կախված ուսումնասիրությունից՝ թվագրումը կարող է տարբերվել մի քանի հարյուր տարով)։ Այնուհետև շատ արագ, գուցե ընդամենը մեկ տասնամյակի ընթացքում, եկավ Կրտսեր Դրիասի ցուրտ և չոր կլիմայական ժամանակաշրջանը, որը հյուսիսային Եվրոպայի մեծ մասին հանգեցրեց ենթարկտիկ պայմաններին։
Նախաբորեալի ջերմաստիճանի բարձրացումը, որը սկսվել է մոտ 11,7 հազար տարի առաջ (9610 մ.թ.ա. ) վերջին սառցադաշտային դարաշրջանի ավարտից հետո, նույնպես հանկարծակի էր, և դրա ավարտին մոտ 10,6 հազար տարի առաջ (8690 մ.թ.ա. ) ջերմաստիճանը հասել էր գրեթե ներկայիս մակարդակին, չնայած կլիման ավելի խոնավ էր։
Միասին սառցադաշտերի հալման հետ բարձրանում էր ծովի մակարդակը, ինչի հետևանքով ձևավորվեցին Հյուսիսային և Իռլանդական ծովերը, Լա Մանշը և Սև ծովը, որը նախկինում քաղցրահամ լիճ էր, միացավ Եգեյան ծովին և լցվեց աղի ծովի ջրով։ Ատլանտյան օվկիանոսի առափնյա գիծը շատ տարածքներում մինչև մուստերյան պլյուվիալը, ներկայիս դիրքի համեմատ, հեռու էր ծովի մեջ։ Սակայն Միջերկրական ծովի ափը շատ ավելի քիչ է նահանջել, բացառությամբ Ադրիատիկ ծովի հյուսիսից և Եգեյան ծովից։ Ծովի մակարդակի բարձրացումը շարունակվել էր մինչև մ.թ.ա 6-րդ հազարամյակի կեսը (մ.թ.ա. 5500 թ.): Այդ պատճառով Վերին պալեոլիթի ժամանակների ծովափին մարդկային գործունեության ապացույցները հիմնականում կորել են։ Բայց որոշ արտեֆակտներ հայտնաբերվել են ձկնորսական նավերով և ծովային հնագիտությամբ, հատկապես Դոգերլենդից՝ Հյուսիսային ծովի տակ գտնվող կորած տարածքից։
Հնագիտական ​​մշակույթներ
Վերին պալեոլիթի մշակույթները գրանցվել են Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Մերձավոր և Միջին Արևելքում, Սիբիրում, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայում և Հյուսիսային Չինաստանում ։ Ընդհանուր առմամբ, ասիական վերին պալեոլիթի մշակույթները շատ ավելի հնաբանական տեսք ունեն, քան եվրոպական ։
Այժմ  նկարագրված են վերին պալեոլիթի հսկայական քանակով տեղական մշակույթներ, որոնք երբեմն համեմատվում են արևմտաեվրոպական մշակույթների հետ, բայց շատ հատկանիշներով տարբերվում են դրանցից։ Այս մշակույթներից ոմանք ունեն մեծ տարածք և երկար ժամանակաշրջան, մյուսները ներկայացված են մեկ կայանով և առանց առաջացման և անհետացման հետքերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պալեոլիթ Կատեգորիա:Վերին պալեոլիթ Կատեգորիա:Պլեյստոցեն Կատեգորիա:Անտրոպոգեն Կատեգորիա:Պատմական ժամանակաշրջաններ
Հայաստանի չորրորդ բաժանում
Այս սահմանը անփոփոխ է մնացել մինչև 1723 թվականի թուրքական արշավանքը, որի ընթացքում Արևելյան Հայաստանը և Ատրպատականը մեկ տասնամյակով բռնակցվել են Թուրքիային։ Իրանում բարձրացած Նադիր շահը 1736 թվականին վերականգնում է Ղասրե Շիրինում ամրագրված պետական սահմանները։
1804-1813 և 1826-1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմների արդյունքում Արևելյան Հայաստանի մեծագույն մասը միացել է Ռուսական կայսրությանը։
1603-1604 թվականների պատերազմ
Նույն ժամանակահատվածում Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում բռնկվեցին գյուղացիական ապստամբություններ, իսկ Մուրադ III-ի որդի և հաջորդ Մուհամմեդ III-ի օրոք (1595-1603) գահակալական կռիվներ սկսվեցին։ Առիթը օգտագործելով՝ Շահ Աբասը 1603 թվականին վերսկսեց պատերազմը։
1603 թվականին պարսկական զորքերը գրավեցին Ատրպատականի կենտրոն Թավրիզը և անցան Արաքս գետը։ Հաջորդ տարվա գարնանը պարսիկները գրավեցին Ջուղան։ Շահին հայերը ճոխ ընդունելության արժանացրին։ Դրանից հետո գրավվեցին Նախիջևանը և պաշարեցին Երևանը։
1583 թվականին Ֆարհադ փաշայի կողմից կառուցված Երևանի բերդը 9 ամիս դիմադրեց պարսկական զորքին։ Այդ ընթացքում պարսկական բանակի այլ զորամասերր արշավեցին Հայաստանի հարավային և արևմտյան նահանգներ։ Այդ գավառների բնակչության մի մասը բերվեց Այրարատյան դաշտ։ Պարսկական բանակը լուրջ դիմադրության չհանդիպեց, իսկ հայերը շահագրգռված չէին թուրքերի համար կռվելու պարսիկների դեմ։ Հանձնվեց նաև Երևանի բերդը ։
Շահ Աբբասի բռնագաղթ
Կոստանդնուպոլսում տեղի ունեցող գահակալական կռիվները ավարտվեցին, և գահ բարձրացավ սուլթան Ահմեդ I-ը (1603-1617)։ Հաջորդ տարում նա ձեռնամուխ եղավ կորցրած տարածքների վերանվաճմանը։ Օսմանյան զորքերը Արզրումից (Կարին) շարժվեցին դեպի Կարս և Շիրակ։ Շահ Աբասը որոշեց ճակատամարտ չտալ, այլ նահանջել։ Միաժամանակ նա որոշեց թշնամու բանակի հարձակման ուղղությամբ ամայացնել երկիրը, իսկ հայ բնակչությանը քշել Պարսկաստան՝ նպատակ ունենալով ստեղծել բնակչությունից զուրկ սահմանամերձ գոտի, որպեսզի թուրքական բանակը ապաստան և մթերք չունենա Պարսկաստանի դեմ արշավանքը շարունակելու համար։ Ուստի դեռ 1603 թվականին Շահ-Աբբասը կազմակերպեց հայ ժողովրդի բռնագաղթը դեպի Իրան։ Շահ-Աբբասը նպատակ ուներ։ Հայ բնակչությանը բռնագաղթը ուներ նաև տնտեսական կարևոր նշանակությոուն. նրանց տեղափոխելով Պարսկաստանի կենտրոնական մասեր՝ զարկ կտրվեր մետաքսի միջազգային առևտրի զարգացմանը, իսկ արհեստավորների և արվեստագետների միջոցով՝ երկրի մշակույթը։ Այրարատյան դաշտում իրենց կողմից կուտակած ողջ բնակչությանը պարսիկները տեղափոխում են Արաքս գետին զուգահեռ՝ մինչև Ջուղա։ Կարսից մինչև Ջուղա ընկած տարածքում ոչնչացնում են տեղահանված բնակչության տները, ունեցվածքը, պարենը, անասնակերը, որպեսզի դրանք թուրքերի ձեռքը չընկնեն։ Իսկ գաղթած բնակչությունն էլ կկորցներ վերադարձի հույսը։ Հայաստանը վերածվեց անապատի։ Գաղթից ազատվեց միայն Սյունիքի և Արցախ-Ուտիքի հայությունը, որը հեռու էր ռազմաճակատի գծից։ Բացի այդ, պարսիկները գիտակցում էին, որ տեղի բնակչությունը, օգտվելով իր լեռնոտ երկրամասի անառիկությունից, կարող է համառ դիմադրել։
Ջուղա քաղաքի մոտ Արաքսն անցնելու համար եղած կամուրջներն ու մյուս միջոցները բավարար չէին։ Շահի հրամանով զորքն ստիպում է ժողովրդին լցվել գետը և ոտքով անցնել մյուս ափը։ Ծերերն ու երեխաները, կանայք ու թուլակազմ մարդիկ, զոհ են գնում գետի ջրերին։ Գաղթեցվեցին նաև Ջուղայի բնակիչները, որոնք դրանից առաջ փառահեղ ընդունելություն էին ցույց տվել Շահ Աբասին։ Նրանց թույլատրեցին բնակվել Սպահան մայրաքաղաքում, իսկ գյուղացիներին ու արհեստավորներին՝ քաղաքի շրջակա գավառներում։ Սպահանում կառուցվեց առանձին թաղամաս՝ Նոր Ջուղա։
1603-1604 թվականների բռնագաղթը ամայացրեց երկիրը։ Հայաստանից տեղահանվեցին ավելի քան 300 հազար հայեր ։ Մինչև 19-րդ դարի սկիզբը ամբողջ հայ բնակչությունն Արևելյան Հայաստանում կազմում էր մինչև 40 000 մարդ։
1605 թվականին Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև վերսկսվում են։ Վճռական ճակատամարտում Շահ Աբբասի զորքերը հաղթանակ են տանում։ Արևելյան Հայաստանը կրկին անցավ Պարսկաստանին։ Բայց պատերազմը այլ փոփոխակի հաջողություններով շարունակվեց ևս 30 տարի։
Ղասրե Շիրինի հաշտություն
Թուրք-պարսկական հերթական պատերազմի ընթացքում գահ էին բարձրանում նոր սուլթաններ ու շահեր։ 1603 թվականին սկսված ռազմական գործողությունները ավարտվեցին 1639 թվականին։ 1638 թվականին օսմանյան բանակը գրավում է Բաղդադը. դրանով Միջագետքը վերջնականաապես անջատվում է Պարսկաստանից։
1639 թվականին Իրաքի ու Իրանի սահմանագլխին գնտվող Ղասրե Շիրին քաղաքում կնքվում է 30-ամյան հաշտության պայմանագիր, որը տևում է շուրջ 80 տարի։ Պայմանագրով Հայաստանը վերաբաժանվեց Օսմանյան Թուրքիայի և Պարսկաստանի միջև։ Սա Հայաստանի չորրորդ բաժանումն էր։ Այս անգամ սահմանն անցնում էր Ախուրյան գետով մինչև Երասխ, ուղիղ գծով շարունակվում մինչև Հայկական Պարի բարձունքները, Մեծ ու Փոքր Մասիսների միջով թեքվում դեպի հարավ և, Վասպուրականը բաժանելով երկու մասի՝ Զագրոսի լեռներով հասնում Միջագետք՝ Վանը և Բաղդադը թողնելով թուրքերին։ Նախորդ՝ 1555 թվականին կնքված Ամասիայի հաշտության պայմանագրով, երբ Հայաստանը երրորդ անգամ էր բաժանվում հարևան տերությունների միջև, Կարսի շրջանը դեռ մտնում էր Իրանի կազմում՝ որպես Երևանի կուսակալության մաս։
Հերթական անգամ Հայաստանը բաժանվեց երկու հակամարտող կողմերի միջև. Պարսկաստանին անցավ Արևելյան Հայաստանը՝ Մեծ Հայքի նահանգներ Գուգարքը, Սյունիքը, Արցախը, Ուտիքը, Պարսկահայքը, Փայտակարանը, ինչպես նաև Այրարատի և Վասպուրականի մի մասը՝ Շիրակը, Արարատյան դաշտը, Նախիջևանի հովիտը, Ավարայրի դաշտը։ Արևմտյան Հայաստանում օսմանյան տիրապետությունը ավելի ամրապնդվեց. նրանց անցան ոչ միայն Մեծ Հայքի արևմտյան նահանգները, այլև Փոքր Հայքը և Կիլիկիան։ Արևմտյան Հայաստանի երբեմնի հզոր քաղաքները՝ Կարինը, Կարսը, Վանը, Ադանան դարձան Օսմանյան կայսրության վարչական միավորների՝ փաշայությունների կենտրոններ։
Թուրք-պարսակական սահմանագիծը պահպանվեց մինչև 19-րդ դարի սկզբները, երբ Արևելյան Հայաստանի մեծ մասն անցավ Ռուսաստանին։ Արևմտյան Հայաստանը մնաց թուրքական տիրապետության տակ ։
Ալեքսանդր Մացեգորա
Ալեքսանդր Մացեգորա (Александр Иванович Мацегора,), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը՝ միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետը (1978)։ Տիրապետում է կորեերեն և անգլերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1999 թվականից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Մոլուքյան ծով
Մոլուքյան ծով, միջկղզային ծով Խաղաղ օվկիանոս ում, որը արևմուտքից շրջապատված է Սուլավեսի, հարավից Սուլա, Մալուկու և Մոլուքյան, հյուսիսից՝ Սանգիհ, Մինդանաո և Թալաուդ, իսկ արևելքում՝ Հյուսիսային Մալուկու Ինդոնեզ ական կղզիներով։ Մոլուքյան ծովի մակերեսը կազմում է 274000 քկմ ։ Միջին խորությունը 1752 մ է։ Մոլուքյան ծովի ամենախորը իջվածքը Բատյան փողրակ ն է, որի ամենամեծ խորությունը 4970 մ է ։ Մոլուքյան ծովը հայտնի է իր սեյսմիկությամբ, քանի որ գտնվում է ոչ մեծ սալի վրա և շարժվում է երկու հակադիր կողմերով. արևմուտքում՝ Եվրասիական սալ ի և արևելքում՝ Ֆիլիպինյան ծովի սալ ի ուղղությամբ։
Տեղադրություն
Մոլուքյան ծովը հարավում սահմանակից է Բանդայի ծով ին, արևմուտքում՝ Սուլավեսի ծով ին։ Հյուսիսում գտնվում է Ֆիլիպինյան ծով ը, արևելքում՝ Հալմահերա ծով ը։
Ծովի հյուսիսային սահման են համարվում Թալաուդ կղզիները, չնայած, որ Մոլուքյան սալը ձգվում է դեպի հյուսիս։
Պատմություն
Ծովի անունը առաջացել է արաբական «Մալուքու» բառից, որը նշանակում է «Թագավորների երկիր» ։
XIV դարում այստեղ հաստատվել են արաբները։
Եվրոպացիներից առաջինը Մոլուքյան ծով են այցելել պորտուգալացիները։ Այստեղ պորտուգալական բնակավայրեր հայտնվել են 1512 թվականինց։
Դրանից հետո բրիտանացիները, իսպանացիները և հոլանդացիները սկսել են պահանջել համեմունքներով հարուստ Մոլուքյան ծովի կղզիների տարածքը։ Արդյունքում Մոլուքյան ծովի կղզիներում հաստատվել է Իսպանիայի գերիշխանությունը։
XVII դարում նիդեռլանդական արևելահնդկական ընկերությունը գրավել է այդ տարածքները։
1942-1945 թվականներին Ճապոնիա ն օկուպացրել է Ինդոնեզիայի տարածքը (ներառյալ Մոլուկկան ծովը)։
Կլիման
Մոլուքյան ծովը ընկած է հասարակածային կլիմայական գոտո ւմ։ Հասարակած ը ծովը կիսում է երկու մասի։ Կլիման գրեթե կայուն է։ Օդի ջերմաստիճանը 27-28°С է, ջրի մակերևույթի ջերմաստիճանը՝ 27-28°С։ Աղիություն ը գրեթե անփոփոխ և կազմում է միջինը 34%։ Մակընթացություն ները անկանոն են, կեսօրյա, դիտվում են մոտ 2 մետր բարձրությամբ։
Սեյսմիկությունը
Մոլուքյան ծովը սեյսմիկորեն շատ ակտիվ է։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ այն գտնվում է Մալուքյան ծովի սալում։
2007 թվականի հունվարի 21-ին Մոլուքյան ծովում տեղի է ունեցել 7,5 մագնիտուդով երկրաշարժ ։ Քարտեզի վրա նշված է դրա առաջացման կետը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծովեր Կատեգորիա:Ծովեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի ծովեր Կատեգորիա:Ֆիլիպինների ծովեր
Լուբյանկա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Լուբյանկա (Лубянка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1886 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լուբյանկա գյուղում բնակվում էր 352 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,776 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1886 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տաշիսկարի
Տաշիսկարի (ტაშისკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում ։
Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Մոնտեվիդեո)
Պատմություն
Հայաստանից բերված խաչքարը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2010 թվականի ապրիլի 24-ին ։ Խաչքարի բացումը կատարել է ՈՒրուգվայի նախագահ Խոսե Ալբերտո Մուխիկա Կորդանոն, խաչքարը օծել է Հայ Առաքելական եկեղեցու Ուրուգվայի թեմի առաջնորդ Հակոբ արքեպիսկոպոս Գլնջյանը, ներկա են գտնվել նաև Ուրուգվայի կրթության և մշակույթի նախարար Ռիկարդո Էլրիխը և սպորտի ու զբոսաշրջության փոխնախարար Լիլիան Քեշիշյանը ։
Տաշիսկարի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 10 կմ։
Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Մոնտեվիդեո)
Պատմություն
Ուրուգվայն առաջին երկիրն է, որը 1965 թվականին պաշտոնապես ճանաչել է Թուրքիայում հայերի ցեղասպանության փաստը՝ ապրիլի 24-ը հայտարարելով «Հայ նահատակների հիշատակի օր»։ 1971 թվականին Մոնտեվիդեոյի կենտրոնական հրապարակներից մեկը, որտեղ կանգնեցված է Մեծ եղեռնի զոհերին նվիրված հուշարձան-կոթող, կոչվել է Արմենիա, իսկ 1972 թվականին ծովեզրյա մի պողոտա Ռամբլա-Արմենիա։ «Արմենիա» անունը կրող հրապարակ կա նաև Պիրիապոլիս ծովեզրյա քաղաքում։
Տաշիսկարի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 360 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Մոնտեվիդեո)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Վապոլ
Վապոլ (Вапол), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիչեգդա գետի աջ ափին՝ 853 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 26 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Փիրալի
Փիրալի, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում՝ Ստորին Բասենում։ Գտնվում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք, Արաքս գետի աջ ափից 2-3 կմ հեռու՝ բարձրադիր սարահարթի վրա։
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 4 տուն՝ 32 քուրդ բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խորասանի շրջանի համայնքներ
Օլես Սանին
Օլես (Ալեքսանդր) Գենադիևիչ Սանին (Олесь (Олександр) Геннадійович Санін, ), ուկրաինացի կինոռեժիսոր, դերասան, օպերատոր, պրոդյուսեր, երաժիշտ և քանդակագործ։ Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ (2014)։ Ուկրաինայի Ալեքսանդր Դովժենկոյի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Օլես Սանինը ծնվել է Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկի քաղաքում։ Ավարտել է Կիևի թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության ազգային համալսարանը, 1993 թվականին՝ դերասանական բաժինը (Վալենտինա Զիմնյեի արվեստանոց), 1998 թվականին՝ գեղարվեստական ֆիլմի ռեժիսուրայի դասընթացը (Լեոնիդ Օսիկայի արվեստանոց) ։ Ստաժավորումն անցել է Նիդեռլանդներում և ԱՄՆ-ում։ 1994-2000 թվականներին աշխատել է որպես ռեժիսոր, օպերատոր, կինոյի և հեռուստատեսային նախագծերի բաժնի վարիչ Internews Network միջազգային կորպորացիայի Ուկրաինայի ներկայացուցչությունում։ Մի քանի տասնյակ վավերագրական ֆիլմերի պրոդյուսեր (արտադրող՝ Internews Network, Canal +, Channel 1+1, NTV, TNT, POLSAT, DALAS studio, IKON, PRO Helvecia և այլն) ։
Օլես Սանինը նվագում է բամբիռ, թորբան, անվավոր քնար, պատրաստում է երաժշտական գործիքներ ։ Օլես Սմիկ (ուկրաիներեն՝ Олесь Смик) կեղծանունով նա համարվում է Կիևի կոբզայի գիլդիայի անդամ ։
Անդրեաս Լինդե
Անդրեաս Լինդե, շվեդ ֆուտբոլիստ, նորվեգական «Մոլդե» ֆուտբոլային ակումբի դարպասապահն է։ Մասնակցել է 2016 թ․ Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերին։
Ակումբային Կարիերա
Լինդեն «Հելսինգբորգ» ակումբի սանն է։ Մարզավիճակը չկորցնելու համար դարպասապահը վարձավճարով հանդես է եկել «Վարնամո» և «ՀԻՖ Ակադեմի» ակումբմներում։ Շվեդիայի առաջնությունում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2014 թ․ հոկտեմբերի 27-ին, երբ թիմը մրցում էր «Գյոտեբորգ» ակումբի հետ ։
2015 թ․ ամռանը Լինդեն տեղափոխվում է նորվեգական «Մոլդե»։ Նոր ակումբի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է հուլիսի 21-ին, երբ թիմը Չեմպիոնների լիգայի նախընտրական խաղում մրցում էր «Փյունիկ» ակումբի հետ ։ Նորվեգիայի առաջնությունում իր առաջին խաղն անցկացրել է օգոստոսի 9-ին, երբ թիմը մրցում էր «Օդ» ակումբի հետ ։
Ազգային հավաքականի կազմում
2015 թ․ Շվեդիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում հաղթել է Չեխիայում անցկացված Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում։ Լինդեն առաջնության ժամանակ մնաց պահեստայինների թվում և այդպես էլ խաղադաշտ դուրս չեկավ։
2016 թ․ Լինդեն Շվեդիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Կոլումբիայի, Նիգերիայի և Ճապոնիայի հավաքականների դեմ անցկացված խաղերին։
Նվաճումներ
Ակումբային
«Հելսինգբորգ»
Ազգային հավաքականի հետ
Շվեդիա (մինչև 21 տ․)
Հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդիայում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆուտբոլիստներ
Արկադի Ուկուպնիկ
Արկադի Սեմյոնովիչ Ուկուպնիկ (Арка́дий Семёнович Уку́пник, ), ռուս կոմպոզիտոր, փոփ երգիչ, դերասան, «Կար-մեն» («Кар-мэн») խմբի պրոդյուսեր, Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ (2004) ։
Կենսագրություն
Սովորել է երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարանում։ 1970 թվականին ապագա երգիչն ու կոմպոզիտորն ընդունվեց Մոսկվայի Բաումանի անվան բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարան, որն ավարտեց 1976 թվականին։ Ավելի ուշ ավարտեց Մոսկվայի մարզային երաժշտական ուսումնարանի բաս կիթառի դասարանը։
1972-1978 թվականներին նվագել է Յուրի Անտոնովի ղեկավարած անսամբլում, Լեոնիդ Ուտյոսովի նվագախմբում և «Ջազ ատակա» («Джаз-Атака») խմբում։ 1983 թվականին սկսեց իր կոմպոզիտորական գործունեությունը։
1978-1983 թվականներին Ուկուպնիկն աշխատում էր Հրեական կամերային երաժշտական թատրոնում, նվագում էր բաս կիթառ և վարժվում որպես դերասան։ Իդիշով երգում էր նաև Յուրի Շերլինգի «Սև սանձ սպիտակ ձիու համար» («Чёрная уздечка для белой кобылицы») ներկայացման մեջ։ Այնտեղ երգում էր նաև Լարիսա Դոլինան  ։
Ուկուպնիկին ճանաչելի դարձրեց Լարիսա Դոլինայի, Վլադիմիր Պրեսնյակովի, Քրիստինա Օրբակայտեի հետ աշխատանքը։ Երգեր է գրել Ալլա Պուգաչովայի, Նատալյա Վետլիցկայայի, Տատյանա Օվսիենկոյի համար։ Համագործակցում է Վլադ Ստաշևսկու, Վադիմ Կազանչենկոյի, Լյուբով Ուսպենսկայայի, Միխայիլ Շուֆուտինսկու հետ։
1982 թվականին սկսեց երգչի կարիերան, սակայն հայտնի դարձավ միայն 1990-ական թվականներին։
Համարվում է Ալլա Պուգաչովայի «Ծննդյան օրերի հանդիպումներ» («Рождественские встречи») հաղորդման մշտական մասնակից։ Առաջին անգամ մասնակցել է 1991 թվականին «Ֆիեստա» («Фиеста») երգով ։ Պուգաչովան հանդես է եկել նրա ոճաբանի դերում` խորհուրդ տալով գանգրացնել մազերը և ակնոց կրել ։
Ուկուպնիկն ունի սեփական ձայնագրման ստուդիա, որը հիմնել է կոլեգաների հետ ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացել է երեք անգամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Մաևկա (այլ կիրառումներ)
Մաևկա, կարող է վերաբերել՝
Ադլջևազ (գետակ)
Ադլջևազ, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում։ Վանա լճի ավազանում։ Լիճ է թափվում հյուսիսային կողմից՝ Արծկե (Ադլջևազ) քաղաքից հարավ։ Կոչվում է նաև Ադելջևազ, Ադիլջևազ և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Վանա լճի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Բիթլիսի գավառ
Գանձակ-Ղազախի տնտեսական շրջան
Գանձակ-Ղազախի տնտեսական շրջան (Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu), Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններից մեկը, որը զբաղեցնում է 12,5 հազար կմ² և ներառում է Գանձակ և Նաֆթալան քաղաքները, Աքստաֆայի, Ղազախի, Դաշքեսանի, Գետաբեկի, Թովուզի, Գերանբոյի, Խանլարի, Սամուխի և Շամքիրի վարչական շրջանները ու զբաղեցնում է երկրի պաշտոնական տարածքի 14,4 %-ը։
Նովայա Օտրադա
Նովայա Օտրադա (Новая Отрада, Яңы Отрада), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 116 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Օրեստովկա
Օրեստովկա (Орестівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օրեստովկա գյուղում բնակվում էր 569 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆլամինիո մարզադաշտ
Ֆլամինիո մարզադաշտ (Stadio Flaminio), տեղակայված է Հռոմ քաղաքում։
Պատմություն
Ֆլամինիո մարզադաշտը կառուցվել է 1957 թվականին ճարտարապետ Անտոնիո Ներվիի կողմից, իսկ դիզայնով զբաղվել է Պիեռ Լուիջի Ներվին։ Նոր մարզադաշտը կառուցվել է քանդված Նացիոնալե մարզադաշտի տեղում։ Մարզադաշտը նախատեսված էր ֆուտբոլային հանդիպումներ անցկացնելու համար, հատկապես 1960 թվականի Օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային հանդիպումների համար ։
Միջոցառումներ
Փոփ երաժշտության արքա Մայքլ Ջեքսոնի երկու անգամ համերգ է տվել այս մարզադաշտում՝ 1988 թ.-ի մայիսի 23-ին և 24-ին, իր Bad World Tour համերգային շրջագայության ընթացքում։ Երգչուհի Մադոննան համերգով ներկայացել է Ֆլամինիո մարզադաշտ 1990 թ.-ի հունիսի 10-ին, իր Blond Ambition Tour համերգային շրջագայության ընթացքում։
Ֆուտբոլ
1989-1990 մրցաշրջանում Ռոմա և Լացիոն իրենց տնային հանդիպումները անցկացրեցին այս մարզադաշտում, քանի որ Օլիմպիական մարզադաշտը վերակառուցվում էր 1990 թվականի աշխարհի առաջնության համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ Կատեգորիա:Մարզադաշտեր
Ագարա (առվակ)
Ագարա, առվակ Ճորոխ գետի ավազանում, Աջարա գետի աջակողմյան վտակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առվակներ
Մալայա Իվանովկա (այլ կիրառումներ)
Մալայա Իվանովկա, կարող է վերաբերել՝
Փուրիկ
Փուրիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում՝ Ստորին Բասենում։ Գտնվում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 20 կմ արևելք, Արաքսի ավազանին պատկանող գետակներից մեկի ձախ կողմում։
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 5 տուն՝ 35 բնակչով, իսկ XX դարի սկզբին՝ 14 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժողովածու (4836)
Ժողովածու (4836), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4836 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1641 թվականին Թաթեոս գրիչի կողմից Լիմում։ Ստացողը եղել է Ստեփաննոս վարդապետն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27x19,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 348 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 23բ, 247բ, ստացողի՝ 250բ, 348ա, հետագայի՝ 250բ, 348ա (17-րդ դար) ։
Մուշեղ Սարգսյան
Մուշեղ Սիրունի Սարգսյան, քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1990)։
Կենսագրություն
1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1971 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտում։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են վինիլպրոպարգիլային համակարգերում տեղակալման ռեակցիաների, օրգանական եթերների օքսիդացման և հիդրօքսիիմիններում օղակագծային տաուտոմերիայի խնդիրներին։ Հայտնաբերել է բութատրիեն-ենինային հալոտրոպիայի երևույթը, քողարկված α-էֆեկտը։ Բացահայտել է ազոտական թթվով եթերների օքսիդացման ռեակցիայի օրինաչափությունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Սառնաղբյուր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Սուվորովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդր Սուվորովի հուշարձան հասկացությունը կարող է վերաբերել.
Մալեևո (այլ կիրառումներ)
Մալեևո, կարող է վերաբերել՝
Արջաձորի լեռներ
Արջաձորի լեռներ, Արաջաձորի լեռներ, լեռնաճյուղ համանուն լեռնագագաթով, Բարգուշատի լեռնաշղթայում, Ողջի գետի ջրբաժանում, Սյունիքի մարզի Առաջաձոր գետից հարավ։ Շրջապատում կան անտառներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռնաշղթաներ
Տեզերի
Տեզերի (ტეზერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 620 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Մալինինո (այլ կիրառումներ)
Մալինինո, կարող է վերաբերել՝
(7402) 1987 YH
(7402) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Տակուո Կոջիմայի կողմից Չիյոդայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,782299 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2233 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3413 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1695,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212373 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,23° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակուո Կոջիմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Երմակի սխրանքը (վեպ)
«Երմակի սխրանքը» (Подвиг Ермака), Վասիլի Գնուտովի (1911-1999) պատմական վեպը՝ գրված 1986 թվականին։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1986 թվականին Ռոստովի հրատարակչությունում։
Մայք Փենս
Մայքլ Ռիչարդ «Մայք» Փենս (Michael Richard «Mike» Pence, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ։ Փենսը ԱՄՆ նախկին փոխնախագահն է, ով լիազորությունների կատարումը ստանձնել է 2017 թվականի հունվարի 20-ին։ Ներկայացնում է ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունը։ 2013 թվականի հունվարի 14-ից մինչ 2016 թվականի հուլիսի 14-ը եղել է Ինդիանայի նահանգապետ։ Նախկինում ընտրվել է նաև ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի կոնգրեսական։
Երմակի սխրանքը (վեպ)
Ստեղծման պատմություն
Այս լայնածավալ վեպը գրելու համար Վասիլի Գնուտովը 4 տարի ուսումնասիրել է սիբիրյան քրոնիկները և հատուկ գիտա-պատմական գրականություն, այդ թվում` Գերհարդ Միլերի, Սերգեյ Բախրուշինի, Ալեքսանդր Կոլեսնիկովի, Ռուսլան Սկրինիկովի և այլոց ստեղծագործությունները։
Մայք Փենս
Ծնվել է կաթոլիկ իռլանդական ընտանիքում, որը հետագայում անցել է բողոքականության։ Ունի պահպանողական հայացքներ, պաշտպանում է Թեյախմության շարժմանը։
2016 թվականի հուլիսի 14-ին նախագահի նախկին թեկնածու, ներկայումս ԱՄՆ 45-րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց Մայք Փենսի թեկնածությունը՝ փոխնախագահի պաշտոնում ։ Դրանից հետո Թենսը ավարտեց Ինդիանայի նահանգապետի պաշտոնում վերընտրվելու քարոզարշավը և սկսեց օժանդակել Թրամփին՝ նախագահական կամպանիայի կազմակերպման հարցում։
Երմակի սխրանքը (վեպ)
Բովանդակություն
«Երմակի սխրանքը» վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Իվան Ահեղի դարաշրջանում։ Առաջին գլուխները նվիրված են Երմակի՝ սահմանամերձ Կաչալինսկ քաղաքի նախկի ատամանի Դնում ծավալած գործունեությանը։ Մի շարք գլուխներ նվիրված են Վոլգայում կազակների գործողություններին, Լիվոնյան պատերազմում նրանց ռազմերթին։ Վեպի երկրորդ մասում նկարագրված է Երմակի ռազմերթը դեպի Սիբիր։ Հերոսը բացահայտվում է կազակների, տեղացիների հետ շփման մեջ, մարտերում, ռազմերթի ծայրահեղ իրավիճակներում։
Մայք Փենս
2016 թվականի հուլիսի 18- 21 ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության համագումարի ժամանակ, կուսակցությունը հաստատեց Դոնալդ Թրամփի կուսակցության միասնական թեկնածու լինելու հանգամանքը, իսկ Ինդիանայի նախկին նահանգապետ Մայք Փենսը առաջադրվեց փոխնախագահի հանրապետական թեկնածու։
Երմակի սխրանքը (վեպ)
Բովանդակություն
Երմակն իր վերջին պայքարն անցկացրեց 1585 թվականի օգոստոսի 5-ից 6-ի գիշերը։
Մայք Փենս
2016 թվականի նոյեմբերի 8-ին ընտրվել է ԱՄՆ-ի փոխնախագահ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի փոխնախագահներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կոնգրեսմեններ
Երմակի սխրանքը (վեպ)
Երմակի մահը
1585 թվականի օգոստոսին Երմակը տեղեկանում է, որ բուխարյան քարավանը գնում է Սիբիր, և Կուչումն անձամբ ցանկանում է կտրել նրանց ճանապարհը և առգրավել ապրանքը։ Երմակը իր հորեղբոր հետ շտապում է Վագայ գետի ակունքի մոտ, որպեսզի քարավանն ազատ անցնի իր ճանապարհը Իրտիշ գետի երկայնքով։ Երկար ճանապարհից հոգնած՝ նա կազակների հետ տեղավորվում է գետին մոտ հանգստանալու։ Գիշերը բուռն էր ու անձրևոտ։ Բոլոր կազակները խոր քնով էին անցել։ Ոչ ոք չէր սպասում թշնամուն։ Մինչդեռ թաթարները խանի գլխավորությամբ հանկարծակի հարձակվեցին ճամբարի վրա և սկսեցին մորթել քնածներին։ Երմակը, փրկություն փնտրելով, նետվեց դեպի Իրտիշ։ Նա ուզում էր հասնել իր նավակին, բայց գետամակույկը հեռու էր ափից։ Ծանր զրահազգեստը Երմակին տարավ գետի հատակը, և նա խեղդվեց։ Մահացան նաև նրա գրեթե բոլոր ընկերները։ Սիբիրը լքված էր, բայց Երմակի գործը զուր չէր կորել. նրա ռազմերթը ջախջախեց Սիբիրյան խանության ուժը և ռուսների համար բացեց դեպի Ուրալ ճանապարհը։
Նրա հետքով գնացին մյուս վոյեվոդները, որոնք հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում ավարտեցին Կուչումի պարտությունը և վերջապես նրա տիրապետությունը միացրեցին Ռուսական թագավորությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 վեպեր Կատեգորիա:Վասիլի Գնուտովի ստեղծագործություններ
Ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններ
Ադրբեջանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի ապրիլի 4-ին, երբ Ադրբեջանի և Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարներ Հուսեյնագա Սադիխովը և Անդրեյ Կոզիրևը ստորագրեցին երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին արձանագրություն։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում
Ինչպես վկայում է հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ռազմական նախարար (1920) Ռուբեն Տեր-Մինասյանը 1924 թվականին իր հրատարակած մի աշխատությունում, 20-րդ դարասկզբից ի վեր ադրբեջանցիները հանդիսանում են ռուսական պետության հիմնասյուներից մեկը։ Այդպես, օրինակ, Թուրքիայի կողմից առաջ քաշած «համիսլամական գաղափարը չարաչար պարտության ենթարկվեց թե՛ արտաքին և թե՛ ներքին ճակատներում, առանց շոշափելի արդյունքների», ուստի ''«քուրդը մնաց քուրդ, պարսիկը՝ պարսիկ, իսկ ադրբեջանցի թաթարը դարձավ ռուս պետության հետադեմ քաղաքականության ամենահաստատուն հենարանը. վերջինիս միջոցով էր, որ Ռուսաստանը ճնշեց 1905-1907 թվականների անդրկովկասյան հեղափոխությունը՝ ստեղծելով հայ-թաթարական արյունոտ ընդհարումները'' ։
ԽՍՀՄ փլուզումից ի վեր
1992 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բաքվում Ռուսաստանի դեսպանատունը պաշտոնապես ձեռնամուխ եղավ իր գործառույթների կատարմանը։ Ադրբեջանում Ռուսաստանի առաջին դեսպանը Վալտեր Շոնիան է։
1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին աշխատանքային այցով Բաքու է ժամանել Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի պաշտոնակատար Ե. Գայդարը։ Այցի ընթացքում ստորագրվել է միջկառավարական փաստաթղթերի փաթեթը, այդ թվում՝ առևտրատնտեսական համաձայնագիրը։ Ե. Գայդարն ընդունել է Ադրբեջանի նախագահ Աբուլֆազ Էլչիբեյին, ում փոխանցել է ՌԴ նախագահ Բ. Ելցինի՝ պաշտոնական այցով Ռուսաստանի Դաշնություն այցելելու հրավերը։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ադրբեջանի նախագահ Աբուլֆազ Էլչիբեյը պաշտոնական այցով ժամանել է Ռուսաստան։ Այցի արդյունքն է դդարձել երկու երկրների միջև բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ անվտանգության մասին պայմանագրի ստորագրումը։ Սակայն այդ պայմանագիրն այդպես էլ չվավերացվեց ՌԴ Պետական դումայի կողմից։
1993 թվականի մայիսի 31-ին Բաքու է ժամանել Ռուսաստանի Գերագույն Խորհրդի պատվիրակությունը, որը պաշտոնապես փոխանցել է Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինի դիմումը՝ խնդրելով ներում շնորհել Ղարաբաղում ադրբեջանցիների կողմից գերեվարված և մահապատժի դատապարտված վեց ռուս զինծառայողների։ Հետագայում այդ հարցը դրականորեն է լուծվել։
1993 թվականի սեպտեմբերի 6-ին տեղի ունեցավ Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևի պաշտոնական այցը Ռուսաստան։ Սեպտեմբերի 26-ին Ադրբեջանը դարձավ ԱՊՀ անդամ։ 1994 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Ռուսաստանը փակեց սահմանը Ադրբեջանի և Վրաստանի հետ՝ Չեչնիայում ակտիվ ռազմական գործողություններ սկսելուց հետո։ «Շրջափակման» պատճառ են դարձել Ռուսաստանի մեղադրանքները, թե Բաքուն ռազմական օգնություն է ցուցաբերում Չեչնիային։ 1996 թվականի հունվարի 18-20-ը Հ. Ալիևի Մոսկվա կատարած այցի ընթացքում, Դաշնային սահմանապահ ծառայության տնօրեն Ա. Նիկոլաևի հետ հանդիպման ժամանակ, կողմերը պայմանավորվել են Ադրբեջան գործուղել ԱԴԾ տնօրենի տեղակալի գլխավորած պատվիրակությանը Չեչնիայի օգնության փաստերը ստուգելու համար։ Պատվիրակությունը ստուգել է բոլոր օդանավակայաններն ու կետերը, որոնց միջոցով Չեչնիա են անցել զենք ու զինյալներ և ոչ մի ապացույց չի գտել։ Երկկողմ հարաբերությունների իրավապայմանագրային բազայի հիմնարար փաստաթուղթը Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ անվտանգության մասին պայմանագիրն է (ստորագրվել է 1997թվականի հուլիսի 3-ին)։
Ներկայումս երկու երկրների միջև կնքվել է 80 միջպետական և միջկառավարական համաձայնագիր։
2008 թվականի նոյեմբերի 2-ին Մոսկվայում Ռուսաստանի նախագահի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանի և Իլհամ Ալիևի եռակողմ հանդիպումը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ, որին այնուհետև միացավ Դ.Ա. Մեդվեդևը։ Հանդիպման արդյունքում ստորագրվել է Ադրբեջանի Հանրապետության, Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության հռչակագիրը, որում կողմերը հաստատել են իրենց հավատարմությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության քաղաքական կարգավորմանը։
2014 թվականի մարտի 27-ին Ադրբեջանը ՄԱԿ-ում հավանություն տվեց Ռուսաստանին Ղրիմի և Սևաստոպոլի միացման հարցով հակառուսական բանաձևին։
Տնտեսական համագործակցություն
2006 թվականի մարտին բացվել է Ռուսաստանի առևտրային ներկայացուցչությունը Բաքվում։
Առևտրատնտեսական համագործակցությունը աճում է. 2008 թվականին երկրների միջև արտաքին առևտրաշրջանառությունը 1990 թվականի համեմատ աճել է 39,3%-ով և կազմել 2,403 միլիարդ դոլար, արտահանումն աճել է 42,6 %-ով՝ հասնելով 1,9911 միլիարդ դոլարի, ներմուծումն աճել է 8%-ով՝ 411,4 միլիոն դոլարով։ Չնայած 2007 թվականի հունվարի 1-ից Ադրբեջան ռուսական գազի մատակարարումների դադարեցմանը, ապրանքաշրջանառությունը պահպանել է դրական դինամիկան, իսկ նրա կառուցվածքը փոփոխություններ է կրել ոչ հումքային ապրանքների մասնաբաժնի ավելացման ուղղությամբ։
Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև 1996 թվականի հունվարի 18-ին Ռուսաստանի Դաշնության տարածքով նավթի տարանցման մասին պայմանագրի պայմանների համաձայն, ադրբեջանական կողմը նավթի տեղափոխում է Բաքու-Նովոռոսիյսկ երթուղով։
2007 թվականին Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթի փոխադրման երթուղու շահագործման և ադրբեջանական նավթի արտահանման հոսքերի վերաբաշխման կապակցությամբ «Տրանսնեֆտի» համակարգ է ներկայացվել միայն 2,083 միլիոն տոննա նավթ, թեև 1996 թվականին գոյություն ունեցող պայմանագրով պետք է տարեկան առնվազն 5 միլիոն տոննա ջուր լցվի։
2008 թվականի 11 ամիսների ընթացքում մատակարարվել է միայն 1,114 միլիոն տոննա ադրբեջանական նավթ։
2004-2009 թվականներին ռուսական «Կարմիր Սորմովո» գործարանում կառուցվել է 19619 շարքի 7 տանկեր ։
2004 թվականի ապրիլի 6-7-ը և 2006 թվականի փետրվարի 21-22-ը Բաքվում կայացել են համապատասխանաբար ռուս-ադրբեջանական առաջին և երկրորդ տնտեսական համաժողովները։ 2006 թվականի փետրվարի 21-24-ը Բաքվում տեղի ունեցավ Ռուսաստանի ազգային ցուցահանդեսը։
Ռազմատեխնիկական համագործակցություն
Առաջընթաց է նկատվում Ադրբեջանի հետ Ռուսաստանի ռազմատեխնիկական համագործակցության զարգացման հարցում։ 2003 թվականի փետրվարի 27-ին Բաքվում ստորագրվել է ռազմատեխնիկական համագործակցության մասին միջկառավարական համաձայնագիր, իսկ 2006 թվականի դեկտեմբերի 4-ին՝ միջկառավարական համաձայնագիր մտավոր գործունեության արդյունքների նկատմամբ իրավունքների փոխադարձ պաշտպանության մասին, որոնք օգտագործվում և ձեռք են բերվել երկկողմ ռազմատեխնիկական համագործակցության ընթացքում։
Կանոնավոր կերպով իրականացվում է երկու երկրների պաշտպանական գերատեսչությունների ղեկավարների փոխայցելությունների փոխանակում։ 2006 թվականի հունվարի 23-25-ը Բաքվում էր գտնվում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի տեղակալ, պաշտպանության նախարար Ս.Բ. Իվանովը։ 2007 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Ա.Է. Սերդյուկովը այցելեց Բաքու։ 2008 թվականի հուլիսի 29-ին Մոսկվայում տեղի ունեցավ ռազմատեխնիկական համագործակցության ռուս-ադրբեջանական միջկառավարական հանձնաժողովի երկրորդ նիստը։
2002 թվականի հունվարի 25-ին Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև ստորագրվել է Գաբալայի ռադիոլոկացիոն կայանի («Դարյալ» ՌԼԿ) օգտագործման կարգավիճակի, սկզբունքների և պայմանների մասին համաձայնագիր, իսկ 2003 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ միջկառավարական արձանագրություն 1997-2001 թվականների ընթացքում տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնի օգտագործման հետ կապված ծախսերի վճարման համար Ակրեդիտիվների բացման և օգտագործման կարգի մասին, իսկ 2007 թվականի հունիսի 20-ին՝ համաձայնագիր՝ միջկառավարական արձանագրություն Ռուսաստանի և Ադրբեջանի լիազոր ներկայացուցիչների կարգավիճակի մասին, որոնք նշանակված են «Դարյալ» ՌԼԿ-ի օգտագործման կարգավիճակի, սկզբունքների և պայմանների մասին 2002 թվականի հունվարի 25-ի համաձայնագրի կատարման համար։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վ. Վ. Պուտինի 2007 թվականի հունիսի 8-ին Հայլիգենդամում կայացած G8 գագաթնաժողովում Գաբալայի ՌՏԿ-ի օգտագործման առաջարկն ԱՄՆ-ի կողմից մշակվող ՀՀՊ համակարգում ստացել է ադրբեջանական ղեկավարության աջակցությունը, որը նրան դիտարկում է որպես կոնկրետ ներդրում տարածաշրջանում կայունության և անվտանգության ամրապնդման գործում։
Սահմանային համագործակցությունը մնում է միջպետական կապերի կարևոր բաղադրիչ՝ հաշվի առնելով Կովկասում տիրող ընդհանուր իրավիճակը՝ ելնելով միջազգային ահաբեկչության դեմ պայքարի խնդիրներից։ Պահպանվում են կանոնավոր շփումները Ռուսաստանի և Ադրբեջանի սահմանային գերատեսչությունների գծով։ 2002 թվականի հունվարի 25-ին ստորագրվել է սահմանային ներկայացուցիչների գործունեության մասին միջկառավարական համաձայնագիր։ Համաձայնեցման փուլում է գտնվում երկու երկրների տարածքներում սահմանային գերատեսչությունների պաշտոնական ներկայացուցչությունների բացման մասին համաձայնագիրը։
Երկու երկրների սահմանապահ գերատեսչությունները համագործակցություն են իրականացնում համատեղ գործողությունների ամենամյա ծրագրերի հիման վրա։
Շարունակվում է Ադրբեջանի հետ պետական սահմանի սահմանազատման աշխատանքները։ 2008 թվականի հունվարի 29-30-ը Մոսկվայում կայացել է բանակցությունների XV փուլը։ Սահմանի համաձայնեցված գիծը, որը ձևակերպված է աշխատանքային արձանագրություններով, քարտեզագրական և նկարագրական փաստաթղթերով, կազմում է 301,1 կմ (336,5 կմ-ից), այսինքն՝ սահմանազատվել է պետական սահմանի 90%-ը։
Ռուսաստանի և Ադրբեջանի իրավապահ և դատական մարմինները փոխգործակցության բարձր մակարդակի են հասել։ 2001 թվականի հոկտեմբերին Ադրբեջանում էր գտնվում Ռուսաստանի ներքին գործերի նախարար Բ. Վ. Գրիզլովը, 2000 թվականի նոյեմբերին և 2006 թվականի հոկտեմբերին՝ Անվտանգության դաշնային ծառայության տնօրեն Ն.Պ. Պատրուշևը։
Ռուսաստանի ՆԳՆ-ի գծով հարաբերությունները կարգավորվել են իրավական հիմքի վրա։ Ստորագրվել են համագործակցության մասին համաձայնագիր (1996 թվականի ապրիլ), Ռուսաստանի ՆԳՆ-ի և Ադրբեջանի Հանրապետության ՆԳՆ-ի միջև սահմանամերձ շրջանների ներքին գործերի մարմինների համագործակցության մասին համաձայնագիր (ուժի մեջ է մտել 2001 թվականին), ահաբեկչության դեմ պայքարի ոլորտում փոխհարաբերությունների մասին հուշագիր (2000 թվականի փետրվար), համագործակցության մասին Արձանագրություններ, տարանցիկ բեռների պահպանության ոլորտում Ռուսաստանի ՆԳՆ-ի և Ադրբեջանի ՆԳՆ-ի միջև փոխգործակցության մասին հուշագիր (2008 թվականի հուլիս)։
Տրանսպորտ
Ռուսաստանի և Ադրբեջանի մի շարք քաղաքների միջև ուղևորատար և բեռնատար երկաթուղային շարժակազմերի, ռուս-ադրբեջանական սահմանով ավտոմոբիլային տրանսպորտի, ինչպես նաև ավիացիոն հաղորդակցություն Մոսկվայից, Սանկտ Պետերբուրգից, Նիժնի Նովգորոդից, Եկատերինբուրգից, Ուֆայից, Չելյաբինսկից, Սոչիից, Կալինինգրադից, Նովոսիբիրսկից, Կրասնոյարսկից, Խանտի Մանսիյսկից և այլ քաղաքներից դեպի Բաքու և հակառակ ուղղությամբ։ Առանձին դեպքերում տեղի են ունենում Բաքվի և Աստրախանի միջև ծովային փոխադրումներ։ Ադրբեջանական նավերի անցումն իրականացվում է Ռուսաստանի Դաշնության ներքին ջրային ուղիներով՝ Կասպից ծովից մինչև Ազովի և Բալթիկ ծովեր և հետ։
Ռուսաստանի Դաշնության սուբյեկտները ուղղակի կապեր են զարգացնում Ադրբեջանի Հանրապետության հետ։ Բաքվում գործում են Դաղստանի և Թաթարստանի ներկայացուցչությունները, «Ուրալ առևտրի տուն» ՓԲԸ-ն, «Թաթարստանի առևտրի տուն» ՍՊԸ-ն, Ռուսաստանի տարածաշրջանային ավիաընկերությունների ներկայացուցչությունները («Պերմի ավիաուղիներ», «Ուրալյան ավիաուղիներ» և այլն)։ Դիտարկվում է Սարատովի մարզի առևտրի տան և Մորդովիայի Հանրապետության առևտրի տան ստեղծման հնարավորությունը։ Համագործակցության համաձայնագրեր կան Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի, Դաղստանի, Թաթարստանի, Սանկտ Պետերբուրգի, Ալթայի երկրամասի, Նովոսիբիրսկի, Աստրախանի, Սարատովի, Սվերդլովի մարզերի և այլ տարածաշրջանների Ադրբեջանի հետ։
Մշակույթ
Մշակույթի և կրթության ոլորտում ռուս-ադրբեջանական կապերը առաջընթաց են ապրում։ 2006 թվականի դեկտեմբերին ընդունվել է հումանիտար ոլորտում 2007-2009 թվականների համագործակցության միջպետական ծրագիրը։
2005 թվականին Ադրբեջանի օրը անցկացվել է Ռուսաստանում, իսկ 2006 թվականին՝ Ադրբեջանում Ռուսաստանի օրը, որի շրջանակներում երկու երկրներում անցկացվել է 110 միջոցառում։
2008 թվականին Բաքվում բացվել Է Մ․ Վ․ Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի մասնաճյուղը։
Նովայա Օտրադովկա
Նովայա Օտրադովկա (Новая Отрадовка, Яңы Отрада), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1213 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Մալինկի (այլ կիրառումներ)
Մալինկի, կարող է վերաբերել՝
Վերինղարաբաղյան տնտեսական շրջան
Վերինղարաբաղյան տնտեսական շրջան (Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu), Ադրբեջանի տնտեսական շրջաններից մեկը, որի մեջ դե յուրե մտնում են Աղդամի, Տերտերի, Խոջավենդի, Խոջալուի, Շուշիի, Ջեբրաիլի, Ֆիզուլիի շրջանները և Ստեփանակերտ քաղաքը, սակայն դե ֆակտո այդ տարածքների գերակշռող մասը գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վերահսկման տակ և այդ պատճառով, որպես «Ադրբեջանի տնտեսական շրջան» տարածքը այլևս չի գործում։
Գրացիանոս (ուզուրպատոր)
Գրացիանոս (Gratianus), հռոմեական կայսր, ուզուրպատոր 407 թ.:
Գրացիանոսը քաղաքայի արիստոկրատիայի ներկայացուցիչ է, ծագումով՝ բրիտտ։ Հռչակվել է կայսր ապստամբած բրիտանական լեգեոնների կողմից՝ փոխարինելով Մարկոսին։ Չորս ամիս կառավարելուց հետո սպանվել է, քանի որ բրիտանական լեգեոներները ցանկանում էին թողնել Բրիտանիան, անցնել նեղուցը և պաշտպաել Գալլիան բարբարոսների հարձակումից, իսկ Գրացիանոսը չի թույլատրել նրանց։ Նրանից հետո կայսր դարձավ Կոնստանտին III-ը։
Գրացիանոսը ուելսյան լեգենդների հերոս է։ Հալֆրիդ Մոնմուտացին նրան ներկայացնում է Բրիտանիայի լեգենդար արքաների ցուցակում Գրացիանոս Ազատված անունով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հռոմեական ուզուրպատորներ
Մալիշևո (այլ կիրառումներ)
Մալիշևո, կարող է վերաբերել՝
Կալինովկա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կալինովկա գյուղում բնակվում էր 48 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,154 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մանուկ Կակոսյան
Մանուկ Արսենի Կակոսյան, հայ խորհրդային ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Նախկինում եղել է հարձակվող։