cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էլիզաբեթ Գրյումեր
<!-- Родилась в семье железнодорожного служащего. От отца, музыканта-любителя, Элизабет унаследовала любовь к музыке и театру. Юность будущей певицы прошла в Майнингене, там же она начала свою карьеру — в качестве драматической актрисы. Выйдя замуж за музыканта Детлефа Грюммера, она покинула сцену. Когда её муж получил должность капельмейстера в театре Ахена, она стала брать уроки пения. Герберт фон Караян, работавший тогда в Ахене, способствовал её дебюту в роли одной из цветочных дев в «Парсифале» (1941). Потом она выступала в Дуйсбурге (1942), Праге (1944).
В 1946 году Элизабет Грюммер стала членом ансамбля Берлинской городской оперы (впоследствии — Немецкая опера). В 1950-1960-е годы она имела международный успех в лирических партиях преимущественно немецкого репертуара (Моцарт, Вагнер, Штраус). В 1951 году певица выступила в лондонском театре Ковент-Гарден в партии Евы в «Нюрнбергских мейстерзингерах». В 1953—54 годах Грюммер исполняла на Зальцбургском фестивале партии Донны Анны в «Дон Жуане» и Агаты в «Вольном стрелке» под управлением Вильгельма Фуртвенглера. В 1957—1965 годах она участвовала в Байройтском фестивале. Много гастролировала.
Элизабет Грюммер также имела большой успех как песенная исполнительница, включая в свои программы как общепризнанные, так и менее известные произведения. Больших достижений добилась она и в ораториальном жанре (пассионы Баха, «Немецкий реквием» Брамса).
С 1965 года Грюммер была профессором Высшей музыкальной школы Берлина (сегодня — факультет музыки Берлинского университета искусств), также преподавала в Париже и Люцерне. Последнее выступление певицы состоялось 1 января 1972 г. в партии Маршальши в «Кавалере розы». -->
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի սոպրանոներ‎ Կատեգորիա:Գերմանացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Քարաշեն (գետ)
Քարաշեն, Աղսու, Աւլսուչայ, Աղուե, Աղած, Աղօղլան, Աղօղլի, Ծիծեռնավանքի ջուր, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակից և Արցախի տարածքում աջից միախառնվում Աղավնո գետին։ Երկարությունը՝ 25 կմ ։ Գետի աջ ափին գտնվում է Ծիծեռնավանքը։ Գետահովիտը անտառածածկ է։ Ստորին հոսանքում կոչվում է Ղոչազ։ Ղ. Ալիշանի ենթադրությամբ Ահմեդլին, Ղոչազը և Ինդեբեմը միասին հնում կոչվում էին Քաշաթաշի գետ ։
Ռիո Գրանդե (դեպարտամենտ)
Ռիո Գրանդե (իսպաներեն՝ Departamento Río Grande) նահանգային վարչություն Օգնենյան երկրում՝ հարավատլանտյան կղզիներում։
Քարաշեն (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Աղավնո գետի վտակներ
Ռիո Գրանդե (դեպարտամենտ)
Աշխարհագրություն
Ռիո Գրանդեի դեպարտամենտը զբաղեցնում է Իսլա Գրանդեի հյուսիսարգենտինյան մասը, որ գտնվում է Ուշուայա հարավային վարչությունում՝ արևմուտքում սահմանակից լինելով Չիլիի շրջանի Մագալյանես և Լա Անտարկտիկա Չիլենա տարածքներին։ Դեպարտամենտներ Ռիո Գրանդեն և Ուշուայան դե ֆակտո են, որոնք կառավարվում են Արգենտինայի կողմից։ Օգնենյան երկրի մյուս երկու դեպարտամենտները ( Արգենտինյան Անտարկտիկա և Հարավատլանտյան կղզիներ) վիճարկվում են Արգենտինայի օրենքի համաձայն։ Ռիո Գրանդեի դեպարտամենտը հիշեցնում է հավասարամեծ եռանկյան հյուսիսում Սան Սեբաստիանը։ Ջրափնյա գիծն ավելի քիչ է ընդհատված, քան մնացած կղզիներինը, իսկ ռելիեֆն ավելի հարթ։ Կլիման ավելի չոր է և ավելի քիչ քամոտ։ Դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը Ռիո Գրանդեում տարվա մեջ ունենում է 330 մմ տեղումներ, իսկ Ուշուայայում՝ ավելի քան 500 մմ։ Ամենաբարձր կետը Կոռնու լեռն է՝ ծովի մակարդակից 1490 մ բարձրության վրա գտնվելով։ Դա նաև ամենաբարձր կետն է Արգենտինայի ամբողջ Օգնենյան երկրի։ Դեպարտամենտի տարածքով է հոսում Ռիո Գրանդե գետի մեծ մասը։ Դաշտավայրերն ու նախալեռները ծածկված են Մագելլանյան անտառներով և մասամբ տափաստաններով։ Հարավային մասում գտնվող Ֆանյանոն համարվում է կղզու ամենամեծ գետը։ Ափին գտնվում է ծովային թռչունների գաղութը, իսկ ծովառյուծների և հարավամերիկական ծովային կատուների որսատեղին։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը կազմում է 70414 մարդ ( 2010 թվական). սրա մեծ մասն ապրում է Ռիո Գրանդեում։ Տոլուինում ապրում է 3000 բնակիչ։ Բացի այդ՝ դեպարտամենտն ունի երկու փոքր գյուղեր՝ Ռադման և Պասո Սան Սեբաստիան անվանումներով։
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ
Գլաս (դիցաբանություն)
Գնալով ջրի, սեքսուալ զվարճանքների համար առևանգվել է հավերժահարսերի կողմից ։ Այս դեպքը տեղի է ունեցել Միզիում, Կիոսի մոտակայքում՝ Ասկանի գետում ։ Ասկանի գետի հավերժահարսերը Գլասին վերածեցին արձագանքի ։ Ըստ Ստրաբոնի, դեպքը տեղի էունեցլ Արգանֆոնի լեռան վրա՝ Կիոս քաղաքում։ Բնակիչները դեպքը վերածել են տոնակատարության ։ Տոնակատարության ժամանակ դիցաբանական այս կերպարին զոհեր են մատուցում ։
Հռոմեացի բանաստեղծ Սեքստոս Պրոպերցիոսը Գլասին համեմատում է իր ընկերոջ՝ Գալայի հետ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության կերպարներ Կատեգորիա:Արգոնավորդներ
Ուենդի Կոպ
Ուենդի Սյու Կոպ (Wendy Syu Kopp, ), Դասավանդիր Ամերիկայի հիմնադիր և խորհրդի նախագահ։ «Դասավանդիր Ամերիկան» շահ չհետապնդող կազմակերպություն է, որը կյանքի է կոչվել ապահովելու կրթական հավասար իրավունքներ բոլոր երեխաների համար անկախ սոցիալական կարգավիճակից։ Ուենդի Կոպը համարվում է նաև անկախ, շահույթ չհետապնդող Teach For All կազմակերպությունների համաշխարհային ցանցի գործադիր տնօրեն և համահիմնադիր։ Teach For All ցանցը կիրառվում է տարբեր երկրներում, սակայն նույն Դասավանդիր Ամերիկայի մոդելով ։
2014 թվականին, ըստ Fortune֊ի, Ուենդի Կոպը «Աշխարհի 50 ամենաազդեցիկ առաջնորդներ» ցուցակում 25֊րդն է ճանաչվել ։
Կենսագրություն
Ուենդի Կոպն ավարտել է Դալլասի Highland Park High School միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև սովորել է Փրինսթոնի համալսարանին կից Վուդրո Վիլսոնի անվան հասարակական և միջազգային հարաբերությունների դպրոցը։ 1989 թվականին Փրիսթոնում ստացել է մշակույթի գծով բակալավրի աստիճան։ Համալսարանում սովորելու ընթացքում եղել է Business Today ուսանողական ամսագրի և Համալսարանի մամուլի ակումբի անդամ։
Teach For America
1989 թվականին Ուենդի Կոպն իր ատենախոսական աշխատանքի մեջ առաջարկում է ստեղծել Teach For America կազմակերպությունը։ Այս թեզը գրելիս Ուենդի Կոպը խորհրդակցել էր հասարակագիտության ավագ պրոֆեսոր Մարվին Բրեսլերի հետ ։ Նախագծի նպատակն էր ներգրավել երիտասարդ մասնագետների, որոնք մի քանի տարի կդասավանդեին սոցիալապես անապահով ամերիկացի երեխաներին ։ Փրինսթոնն ավարտելուց որոշ ժամանակ անց Կոպը հիմնադրում է Teach For America կազմակերպությունը։ 1990 թվականին 500 շրջանավարտներ միանում են Teach For America֊ին, որպես դասավանդողներ ։
Սոցիալական ձեռնարկատիրությունը խթանող Echoing Green կազմակերպությունը 1991 թվականին Teach For America կազմակերպության զարգացման նպատակով Դրամաշնորհ է տրամադրում վերջինիս։ 2012 թվականին Teach For America֊ի մաքուր տարեկան ակտիվները կազմում էին $419,098,314 ։
2007 թվականին Ուենդի Կոպը ստեղծում է շահույթ չհետապնդող անկախ կազմակերպությունների համաշխարհային ցանցը, որը հիմնված էր նույն Դասավանդիր Ամերիկայի կառուցվածքի վրա։ 2013 թվականին Ուենդին լքում է գործադիր տնօրենի պաշտոնը և ստանձնում է կազմակերպության խորհրդի նախագահի պաշտոնը ։
Անձնական կյանք
Կոպն ամուսնացած է Ռիչարդ Բորտի հետ, ով KIPP ֆոնդի նախագահն է։ Ապրում են Նյու Յորքում, ունեն չորս երեխա ։
Ճանաչում
2011 թվականի ապրիլին Washington Post-ը Ուենդի Կոպի «Պատմություն կերտելու հնարավորություն» գիրքը ամենավաճառվող ոչ գեղարվեստական կոշտ կազմով գրքերի ցանկում տասներորդն է ճանաչել ։
2014 թվականին Ուենդի Կոպը «Աշխարհի 50 ամենաազդեցիկ առաջնորդներ» Fortune֊ի ցուցակում 25֊րդն է ճանաչվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրթությունն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Կրթություն ըստ մեթոդի
Կումբուկսա (Վոժմայի վտակ)
Կումբուկսա (Кумбукса), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոժմա գետի ձախ ափին՝ 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 55 կմ է, ավազանի տարածքը 419 կմ2 ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիգոզերո ավազան է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ինչպես էին կանայք վաճառում իրենց ամուսիններին
«Ինչպես են կանայք տղամարդկանց վաճառել», (Як жінки чоловіків продавали), անիմացիոն մուլտֆիլմ,  որն արտադրվել է  «Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի գեղարվեստական մուլտիպլիկացիայի ստեղծագործական  միավորման  կողմից՝ 1972 թվականին։
Սյուժե
Նախնական տիտրեր
«Այս մուլտֆիլմը նկարահանվել է ուկրաինական ժողովրդական կատակ–երգի մոտիվներով։ Երգն այն մասին, թե ինչպես են կանայք որոշել վաճառել իրենց ձանձրացնող ամուսիններին։ Կանանցից մեկը ցանկանում է ազատվել շվայտ, մյուսը՝ խմող ամուսնուց, երիտասարդին հոգնեցրել է ծերուկը, աշխատասերին՝ ծույլը, իսկ բարձրահասակի ամուսինն էլ շատ ցածրահասակ է»։
Մարդիկ շուկա են գնում՝ ամենքն իր ապրանքի հետ, կանայք պարանով կապած տանում են իրենց ամուսիններին։
Կանանցից մեկը վաճառում է իր կնամոլ ու շվայտ ամուսնուն։ Մոտենում են մեծաթիվ աղջիկ գնորդներ՝ ձեռքներին փողեր։ Նայելով գնորդներին՝ կինը փոշմանում է և ամուսնուն հետ է տանում տուն։
Ծեր մայրը վաճառում է չամուսնացած որդուն։ Նա բաժին է հասնում ամենավճռական աղջկան, որը փորձում է, թե արդյոք տղան կարողանում է համբուրվել։
Հառաչելով և խաչակնքվելով՝ ծեր կինը որոշում է իր համար ծեր ամուսին գնել։ Երիտասարդ կինն այնքան ուրախ է, որ ոչ միայն նրանից փող չի վերցնում, այլ նույնիսկ որպես հավելավճար տալիս է իր դրամապանակը։
Աստիճանաբար առևտուրը վերջանում է և շուկան դատարկվում է։ Մնում են միայն այն կանայք, որոնք ցանկանում են վաճառել իրենց ծույլ և հարբեցող ամուսիններին, սակայն նրանք ոչ մեկին՝ նույնիսկ ձրի, պետք չեն։ Կանայք սկզբում փոխում են տղամարդկանց, սակայն մի քիչ մտածելով՝ նրանց վռնդում են, քանի որ միևնույն է, նրանք չեն կարող աշխատել։
Վերահրատարակումը DVD–ի վրա
= Մուլտֆիլմի մասին =
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Առնոլդ Բյոկլին
Բյոկլին (Bocklin) Առնոլդ (Arnold Böcklin, ), շվեյցարացի նկարիչ, գրաֆիկ, քանդակագործ, 19-րդ դարի եվրոպական կիրառական արվեստի և Դյուսելդորֆի գեղարվեստական դպրոցի սիմվոլիզմի կարկառուն ներկայացուցիչներից։ Ստեղծագործել է Բազելում, Մյունխենում, Իտալիայում։ Ձգտելով հեռանալ իրականության պատկերումից՝ սկզբնական շրջանում նկարել է առասպելական ֆիգուրներով ռոմանտիկական բնանկարներ, հետագայում՝ ֆանտաստիկ տեսարաններ («Տրիտոն և Ներեիդ», 1873-1874)՝ մտացածին սիմվոլիկան համադրելով մանրամասների նատուրալիստական վավերականությանը։ Ուշ շրջանի կոմպոզիցիաները («Մեռյալների կղզին», 1880) ազդել են գերմանական սիմվոլիզմի և յուգենդստիլի ձևավորմանը։
Կենսագրություն
Բյոկլինը ծնվել է 1827 թվականին, Բազելում։ Սովորել է Դյուսելդորֆում և Մյունխենում։ 1860 թվականին նշանակվել է Վայմարի նկարչական ճեմարանի պրոֆեսոր։ Երկու տարի անց թողել է այդ պաշտոնը և մեկնել իր հայրենի քաղաք՝ Բազել։ Ստեղծագործում է իր արվեստանոցում։
Կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Ֆլորենցիայում և իր սիրած մահի հետևից է գնացել 1901 թվականի հունվարի 16-ին։
Ստեղծագործություն
Բյոկլիին չեն բավարարել միայն դաշտանկարը և տեսարանանկարը, որում վարպետ էր նա։ Բյոկլինը որոնել է պատմական և ավանդապատում թեմաներում, կենտրոնանալով մարդու, բայց ոչ սովորական մարդու, այլ գերմարդու, «բնության թագավորի» վրա։
Պրպտումների ընթացքում Բյոկլինը եղել է Եվրոպայում, այդ թվում Փարիզում, Բրյուսելում, Ցյուրիխում, նաև՝ Իտալիայում։ Նրա ստեղծագործության հիմնական թեման մահն է։ Հիմնականում նկարել է տեմպերայով։
Բյոկլինի գործերը ցուցադրվում են Լայպցիգի քաղաքային թանգարանում (Stadtmuseum Leipzig), Բեռլինի, Մյունխենի, Բազելի, Նյու Յորքի մետրոպոլիտեն թանգարաններում, նաև մասնավոր հավաքածուներում։
Բյոկլիի աշակերտներից է եղել գերմանական գեղանկարչության սիմվոլիզմի և մոդեռնի հայտնի ներկայացուցիչ Ֆրանց Շտուկը, որը թեև «իր սիմվոլիկ պատկերների մեջ ավելի համարձակ է գտնվել, բայց իր միստիցիզմի խորությամբ չի գերազանցել» Բյոկլինին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի նկարիչներ Կատեգորիա:Սիմվոլիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի քանդակագործներ Կատեգորիա:19-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրաֆիկներ Կատեգորիա:Սիմվոլիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Կավանակ
Կավանակ (Cavanac), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 880 մարդ, բնակչության խտությունը` 98.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.98 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 135 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 6 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 578 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 413-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 165։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,5 %։ 413 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 368 անձ (197 տղամարդ և 171 կին)։ Գործազուրկ են եղել 45 անձ (21 տղամարդ և 24 կին)։ 165 անաշխատունակներից 56-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 63-ը` թոշակառուներ, իսկ 46-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Առանցքային ժամանակ
Առանցքային ժամանակ (Achsenzeit), եզրույթ՝ ներմուծված գերմանացի փիլիսոփա Կառլ Յասպերսի կողմից՝ մարդկային պատմության այն ժամանակահատվածի նշանակման համար, որի ընթացքում առասպելաբանական աշխարհայացքին փոխարինելու է գալիս ռացիոնալ-փիլիսոփայականը՝ ձևավորելով ներկայիս մարդուն։ Առանցքային ժամանակը թվագրվում է մ.թ.ա. 800-200 թվականներին, երբ աշխարհի տարբեր մասերում՝ Հունաստան, Պաղեստին, Միջագետք, Հնդկաստան, Չինաստան, գրեթե միաժամանակ անցում եղավ մարդկության հոգևոր զարգացման բարձր աստիճանի՝ առասպելաբանական դարաշրջանից դեպի բարդ սոցիալական կառույցներ։ Յասպերսի կարծիքով առանցքային ժամանակի բոլոր ուսմունքները (որոնք գոյություն ունեն մինչւ այժմ) տարբերվում են ռացիոնալիզմով և մարդու ձգտմամբ՝ վերաիմաստավորելու եղած ավանդույթները, նորմերը, սովորությունները։ Նախաառանցքային որոշ քաղաքակրթություններ (Հին Եգիպտոս, Ասորա-բաբելոնական քաղաքակրթություն) չեն կարողացել հարմարվել փոփոխություններին և դադարել են գոյություն ունենալ։
Հեղինակը առաջ է քաշում համաշխարհային պատմության չորս փուլ.
Միայն ամբողջ մարդկության պատմությունն ուսումնասիրելով՝ կարող ենք իմաստավորել այն, ինչ կատարվում է այժմ։ Այն, որ մենք ընդհանրապես պատմություն ունենք, որ այդ պատմությունը մեզ այսպիսին է դարձրել, որպիսին այժմ ենք, մեզ բազում հարցերի առաջ է կանգնեցնում։ Որտե՞ղից է այն, ու՞ր է գնում, ի՞նչ է այն նշանակում։ Մարդն իր համար միշտ էլ ստեղծել է ունիվերսումներ, սկզբում առասպելերի տեսքով, ապա աստվածային գործունեության տեսքով, որն առաջ է տանում աշխարհի քաղաքական ճակատագիրը. ներմուծելով մարգարեների գաղափարը՝ ավելի ուշ՝ պատմությունը ընկալվում է աշխարհաստեղծման ժամանակից մինչև աշխարհի վերջ՝ ահեղ դատաստան ։
Հասկացության բնութագրում
Համաշխարհային պատմության առանցքը, եթե այն իրականում կա, կարող է հայտնաբերվել միայն գործնականում՝ որպես բոլոր մարդկանց համար ակնհայտ փաստ։ Այդ առանցքը կարելի է գտնել այնտեղ, որտեղ ծնվել են այն նախասկիզբերը, որ մարդուն հնարավորություն են տվել դառնալ այնպիսին, ինչպիսին նա կա, որտեղ իրականանում է մարդկային կենցաղի կազմավորման սկիզբը։
Արևմուտքում պատմության փիլիսոփայությունը առաջացել է քրիստոնեական հավատքի հիման վրա։ Օգոստինոս Երանելուց մինչև Հեգել, տեսել են պատմության մեջ Աստծո արարչագործությունը։ Հեգելն ասում էր, որ ամբողջ մարդկության պատմությունը հասնում է դեպի Քրիստոս և գալիս նրանից։ Աստծո որդու հայտնվելը հենց համաշխարհային պատմության առանցքն է։ Բայց միևնույն ժամանակ, քրիստոնեական հավատքը ընդամենը մեկն է, այլ ոչ ամբողջ մարդկությանը։ Նրա թերությունը այն է, որ աշխարհի նման ընկալումը համոզիչ է միայն հավատացյալի համար, առավել ևս Արևմուտքում քրիստոնյան պատմության մասին իր էմպիրիկ ձեռքբերումները չի կապում այդ կրոնի հետ։ Եվ հավատացյալ քրիստոնյան կարող է վերլուծել ամբողջ քրիստոնեական ավանդույթը, ինչպես ցանկացած էմպիրիկ օբյեկտ։
Համաշխարհային պատմության առանցքը, եթե այն կա, անհրաժեշտ է փնտրել այնտեղ, որտեղ ծագում են նախանշաններ, որ հնարավորություն է տվել մարդուն դառնալու այնպիսին, ինչպիսին կա։ Այնպիսի մի առանցք, որ ընդհանուր լինի բոլոր ժողովուրդների համար, անկախ հավատքից, և Արևմուտքի, և Արևելքի, առհասարակ մարդկության։ Ու համաշխարհային պատմության այս առանցքը անհրաժեշտ է հասցնել, մ.թ.ա 500 թվական, այն ժամանակը, երբ առաջացավ այն մարդը, ով պահպանվել է մինչև այժմ։ Հենց այդ ժամանակն էլ առացքային ժամանակն է։
Այս ամենն առաջացավ միևնույն ժամանակային ընթացքում, բայց իրարից անկախ։ Այս մշակույթներում նման փիլիսոփայության առաջացումը վկայում է, որ մարդն արդեն ընկալում է գոյն ամբողջությամբ, ինքն իրեն և իր սահմանները, զգում է սեփական չնչինությունը աշխարհի առջև։ Կանգնած լինելով անդունդի առաջ՝ նա իր առջև դնում է արմատական հարցեր, պահանջում է ազատում, փրկություն։ Գիտակցելով իր սահմանները՝ իր առջև դնում է գերնպատակներ, ինքնագիտակցության մեջ գտնում է բացարձակումներ և տրանսցենդենտալության պարզություն։
Այդ ամենն իրականանում էր ռեֆլեքսիայի արդյունքում։ Գիտակցությունը ճանաչում էր գիտակցությանը, մտածողությունը իր օբյեկտ էր համարում մտածողությանը։ Սկսվեց հոգևոր պայքար, որի ընթացքում յուրաքանչյուրը փորձում էր համոզել դիմացինին իր գաղափարները, հիմնավորումները, իր փորձը։ Այս դարաշրջանում մշակվում են այնպիսի հիմնական կատեգորիաներ, որով մենք մտածում ենք մինչև օրս, դրվում է համաշխարհային կրոնների հիմքը։ Բոլոր ուղղություններում կատարվում է անցում դեպի ունիվերսալություն։ Առասպելաբանական դարաշրջանին և նրա հանդարտությանը վերջ տրվեց։ Հունական, հնդկական, չինական փիլիսոփաների հիմնական գաղափարները, բուդդայականությունը, մարգարեների մտքերը Աստծո մասին հեռու էին առասպելից։ Մարդն արդեն իր մեջ ամփոփված չէ։ Նա վստահ չէ, որ ինքն իրեն լավ գիտի, և այդ պատճառով նա բաց է նոր հնարավորությունների առաջ։ Նա արդեն ընդունակ է լսել և հասկանալ այն, ինչ մինչ այդ ոչ ոք չէր հարցնում ու չէր բարձրաձայնում։
Այս ժամանակաշրջանում գոյություն ունեին բազմաթիվ փոքր պետություններ ու քաղաքներ, պայքար էր ընթանում ընդհանուրի դեմ, բայց դրան զուգահեռ հնարավոր էր ծաղկում, հզորության աճ և հարստություն։ Սրանց միջև մշտական շփումները բերեց ինտենսիվ հոգևոր շարժման այս երեք աշխարհներից յուրաքանչյուրում։ Չինական փիլիսոփաները տեղից տեղ էին գնում, որպեսզի հանդիպեն միմյանց՝ հայտնի, հոգևոր կյանքի համար նպաստավոր կենտրոններում, նրանք հիմնադրում էին դպրոցներ, որոնց չինագետները անվանում են ակադեմիաներ, այնպես ինչպես թափառում էին սոփեստները և հունական փիլիսոփաները և ինչպես իր ամբողջ կյանքը թափառել է Բուդդան։
Նախկինում մարդկանց հոգևոր վիճակը համեմատաբար անփոփոխ էր, նրանում չնայած աղետներին, ամեն ինչ կրկնվում էր աննկատ և բավականին դանդաղ հոգևոր հոսանքով, ինչը չէր գիտակցվում և հետևաբար չէր ճանաչվում։ Հիմա արդեն, հակառակը, լարվածությունը մեծանում է և դառնում բուռն շարժում։ Եվ այս շարժումն արդեն գիտակցվում է. մարդկային գոյությունը պատմության տեսքով արդեն դառնում է մտածողության առարկա։ Մարդիկ հասկանում են, որ ներկայում, սկսվում է ինչ որ յուրահատուկ բան, որն էլ բերում է այն գիտակցության, որ դրան նախորդել է անսահման անցյալը։ Մարդկային հոգու արդեն այդ սկզբնական փուլում, մարդը լեցուն է հիշողություններով, նրա մոտ առաջանում է տպավորություն, որ նա ապրում է զարգացման ուշ մակարդակում, առավել ևս անկման ժամանակաշրջանում։ Մարդիկ զգում են աղետի մոտիկությունը և ձգտում են օգնել հասկացողությամբ, դաստիարակությամբ, ռեֆորմներով։ Պլանավորելով՝ փորձում են իրադարձությունների ընթացքը վերահսկողության տակ պահել։ Պատմությունն իր ամբողջականությամբ ենթադրվում է՝ որպես աշխարհի տարբեր կերպերի հերթափոխ՝ կամ դեպի մշտական վատացում, կամ որպես վերելք։ Ստեղծվում են տեսություններ, որոնք պետք է որոշեն, թե ինչպես կազմակերպել մարդկանց համատեղ կյանքը, ղեկավարել ու կառավարել նրանց։ Փիլիսոփաները մի պետությունից մյուսն են գնում, հադես են գալիս, որպես խորհրդատուներ ու ուսուցիչներ, նրանցից խուսափում են, բայց միևնույն ժամանակ նաև փնտրում, նրանք մրցակցում են, բանավիճում։ Սոցիոլոգիական տեսանկյունից՝ ուղիղ համեմատական կախվածություն կա Վեյ պետության պալատի հետ Կոնֆուցիոսի անհաջողությունների և Պլատոնի՝ Սիրակուզում, ինչպես նաև Կոնֆուցիոսի դպրոցի, որտեղ դաստիարակվում էին պետական գործիչներ, և Պլատոնի ակադեմիայի, որ նույն նպատակն ուներ։ Այն դարաշրջանը, որտեղ այս ամենն էր իրականանում, զարգացման ժամանակաշրջան չէր։ Այն կործանման և միևնույն ժամանակ ստեղծման ժամանակաշրջան էր։ Առանձին անհատների ձեռքբերումները հանրային չեն դառնում և մարդկանց մեծ մասն այդ ուղով չէր գնում։
Գրեթե միաժամանակ նվաճման ընթացքում բռնի կերպով առաջանում են մեծ կայսրություններ՝ Չինաստանում՝ Ցին Շի-Հուանդի, Հնդկաստանում՝ Մաուրյա հարստությունը, Արևմուտքում՝ հելլենական պետություններն ու Հռոմեական կայսրությունը։ Բայց դեռ պահպանվում էր նախորդ դարաշրջանի ոգին, այն դառնում է որպես օրինակ։ Խան հարստությունը հիմնվում էր կոնֆուցիականության, Աշոկիննը՝ բուդդիզմի, Օգոստոսինը՝ հելլենա-հռոմեական կրթվածության վրա։ Թվում էր, թե առանցքային ժամանակի վերջում ձևավորված համաշխարհային կայսրությունները հավերժ են, բայց, նրանց կայունությունը պատրանք էր։
Հաջորդ հազարամյակները բերեցին բազմաթիվ փոփոխություններ։ Այս տեսանկյունից մեծ կայսրությունների անկումն ու ծնունդը կազմում էր հետառանցքային ժամանակաշրջանի պատմությունը, և շարունակում էին հին մշակույթների պատմությունը, որը շարունակվում էր բազմաթիվ հազարամյակներ, տարբերությունը միայն այն էր, որ առանցքային ժամանակում ի հայտ եկած հոգևոր լարվածությունը չէր դադարեցնում իր ազդեցությունը մարդականց վրա՝ տալով նրանց գործողություններին նոր անորոշություն և նոր նշանակություն ։
Համաշխարհային պատմության կառուցվածքավորում՝ սկսած առանցքային ժամանակից
Եթե իրական համարենք առանցքային ժամանակը, ապա պարզ կդառնա, որ առանցքային ժամանակը, վեր է հանում մարդկության ողջ պատմությունը, այն ձևով, որ առաջ է գալիս ինչ-որ բան, որ նման է համաշխարհային պատմության կառուցվածքին։
Առանցքային ժամանակը նշանավորվում է հին մեծ մշակույթների վերացմամբ, որ հազարամյակներ գոյություն են ունեցել։ Այն ամենն ինչ գոյություն է ունեցել մինչ առանցքային ժամանակը, թեկուզ և այն եղել է հզորագույն, բաբելոնականին, եգիպտականին, հնդկականին կամ չինական մշակույթին նման, ընկալվում է որպես քնած, չզարթնող մի բան։ Հին մշակույթները գոյություն ունեն այն տարրերում, որոնցով մտել են առանցքային ժամանակի մեջ։ Համեմատած առանցքային ժամանակում մարդկային էության հստակության հետ՝ նրան նախորդած հին մշակույթներում այնպիսի տպավորություն է, որ մարդը դեռ իր իրական գիտակցության չի եկել։ Առանձին ստեղծագործությունները ոչինչ չեն փոխում։
Առանցքային ժամանակի ստուգման թեզ
Առավել հին տեսակետներ այս հարցի շուրջ կարելի է գտնել Էռնստ Լազոյի և Վիլյամ Շտրաուսի մոտ ։ Էռնստ Լազոն գրում է. «Չի կարող պատահականություն լիներ, որ գրեթե միաժամանակ մ.թ.ա. 600 թվականից որպես ռեֆորմատորներ՝ Պարսկաստանում հանդես է գալիս Զրադաշտը, Հնդկաստանում՝ Բուդդան, Չինաստանում՝ Կոնֆուցիոսը, հուդայականների մոտ՝ մարգարեները, Հռոմում՝ Նումա թագավորը, Հելլադայում՝ առաջին փիլիսոփաները» ։
Եթե բերենք առանցքայի ժամանակին հակասող որոշակի հակադրություններ, դրանցից մեկը կլինի այն, որ առանցքային ժամանակում հիմնականը համարվում է ընդհանուր, իսկ պատմական զարգացումը՝ առաջընթաց դեպի այսօրվա մարդկային կյանքի։ Մեր կողմից առաջ քաշված զուգահեռը չի կրում պատմական բնույթ, այն պատճառով, որ թեև հոգևոր տեսանկյունից՝ միմյանց մոտիկ, չեն մտնում ընդհանուր պատմական գործընթացի մեջ։ Այս հակադրությունը առաջ է բերվում դեռևս Հեգելի դեմ, որը դիտարկում էր Չինաստանը, Հնդկաստանը, Արևմտյան աշխարհը որպես դիալեկտիկ ձևով միմյանց հաջորդող համաշխարհային ոգու զարգացման աստիճաններ։ Բայց այստեղ խոսքը այլ ուղղությամբ է գնում։ Բայց մենք ժխտում ենք Չինաստանից Հունաստան հաջորդական զարգացումը, այստեղ կա միաժամանակյա զուգահեռ գույություն՝ առանց փոխազդեցության։
Առհասարակ, պատմության մեջ կարելի է գտնել բազմաթիվ զուգահեռ երևույթներ։ Եգիպտոսում, Միջագետքում, Ինդոսի հովտում և Հաունհեի հովտում, Չինաստանում առաջանում են իրենց ձևով միմյանց նման քաղաքակրթություններ՝ կենտրոնացված իշխանությամբ և կյանքի բարձր կազմակերպվածությամբ։ Ո՞րն է դրա պատճառը։ Ինչու՞ տարբեր շրջաններում միմյանցից անկախ տեղի է ունենում միևնույն բանը։ Թեկուզ այն, որ սրանք իրենց առաջացման շրջանում միմյանցից տեղյակ չեն, բայց այստեղ կա պատմական գաղտնիք։
Ժողովուրդների միջև փոխշփումը կարող է ունենալ նմանատիպ հետևանք՝ կապված հացահատիկի մշակման հետ, գրային համակարգի տարածման հետ։ Բայց պարզ փոխառությամբ հնարավոր չէ բացատրել, այն, որ մի քանի վայրերում զարգացումը բերել է հին հազարամյակների հզոր մշակույթների առաջացման։ Էդուարդ Մայերը դա բացատրում է genus homo-ի զարգացման համապատասխան աստիճանով։ Այս ընկալմամբ արդեն, զուգահեռ երևույթների առաջացումը համարվում է մարդու կենսաբանական զարգացման հետևանք, և նրա էվոլյուցիայի առաջին աստիճան։ genus homo-ի զարգացումը չի համարվում ձեռք բերված ռեալություն, որը հնարավորություն կտար ինչ-որ բան հիմնավորել, բացի այդ, այդ կենսաբանական զարգացումը հատուկ կլիներ ցրված մարդկանց մի մասին, այլ ոչ թե համայն մարդկությանը ։
Իրավիճակը ժամանակակից աշխարհում
Պատմական մեր նոր իրավիճակը, իրենից ներկայացնում է երկրագնդի մարդկության իրական միասնություն։ Շնորհիվ ժամանակակից տեխնիկական հնարավորությունների՝ մեր երկիրը դարձել է մեկ ամբողջություն՝ հասանելի մարդուն։ Դրան բերեց մեծ հայտնագործությունների դարաշրջանը։ Չնայած մինչև 19-րդ դարի վերջը պատմությունը մեզ համար եղել է, իր էությամբ, միայն Արևմուտքի պատմություն։ Մնացած ամբողջ աշխարհը մնացել է եվրոպացիների գիտակցության մեջ՝ որպես երկրորդական նշանակության տարածություն։ Առավել ևս Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը պահանջում էր բոլորի մասնակցությունը, և իսկապես գլոբալ էր։ Այդ պահից սկսվում է համաշխարհային պատմությունը, իսկ նրանից առաջվա պատմությունը ներկայանում է միմյանցից անկախ մարդկային հնարավորությունների աղբյուրներ։ Հիմա խնդիր է դիտարկել աշխարհն իր ամբողջությամբ։ Հայտնաբերվում են նոր վտանգներ ու հնարավորություններ։ Բոլոր էական խնդիրները դարձել են համաշխարհային, իրավիճակները՝ համամարդկային։
Մեր ժամանակներում ամեն ինչ այլ է, եթե մենք հայացք ենք նետում անցյալի մեր պատմությանը՝ գյուղացիների գոյատևման մեխանիզմներին, ապա դա ակնհայտ է։ Փոխվել են նաև սոցիալական մեխանիզմները։ Առանձին մարդն այսօր, թեև առավել անօգնական է, քան երբևէ, բայց որպես ընդհանուրի մաս, որ կազմում է «մենք», նա կարծես ազատություն է ձեռք բերում։ Բայց զանգվածներին անհրաժեշտ են գաղափաներ, կարգախոսներ։ Նրանց պետք է ասել, թե իրենք ինչ են ուզում։ Բայց որպեսզի նրանք ընկալեն ասվածն, անհրաժեշտ է հիմք։ Պետական գործիչը, արվեստագետը, բանաստեղծը պետք է դիմեն զանգվածի ուժերին, եթե ցանկանում են որևէ ազդեցություն ունենալ։ Սակայն միանշանակ չէ նաև զանգվածի ընկալումը, մի դեպքում այն կարելի է համարել համայն մարդկությունը, մեկ այլ դեպքում՝ մարդկանց ռեակցիան ու պահվածքը սուր իրավիճակներում։ Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ է տարբերակում մտցնել զանգվածի և ազգի միջև։ Ժողովորդը կազմակերպված է, ունի ինքնագիտակցություն, մարդը այստեղ ունի անհատական բնավորության գծեր, որը կարող է բխել նաև տվյալ ազգից։ Հակառակն է զանգվածի դեպքում, այն ներշնչման ու պրոպագանդայի օբյեկտ է, չի տանում պատասխանատվության, և ունի գիտակցության ամենացածր մակարդակը։ Զանգվածն էլ տարբերակվում է հանրությունից, որը իրենից ներկայացնում է ազգի՝ զանգվածի վերածման առաջին փուլը։
Մեր ժամանակներում արդեն ժողովրդի վերածումը հանրության և զանգվածի (ամբոխի) անխուսափելի է։ Մնում է միայն այն, ինչ ընդունվում է զանգվածների կողմից։ Պատմության ճանապարհը գնում է զանգվածների միջոցով, կամ, համենայն դեպս, այդպես թվում է, ժողովրդական կրթությունը կարող է զանգվածին այնպիսի ճանապարհի դնել, որ կտանի հոգու արիստոկրատացման՝ մշտական ընթացող ընտրության շնորհիվ, ընդ որում, վերջում է կարող է ձևավորվել արիստոկրատիա։ Աշխարհը կհասներ իր պատմության բարձունքին, եթե զանգվածներում իրականանար այն, ինչն առաջ սահմանափակվում էր արիստոկրատիայի շրջանակներում։
Մեր ժամանակներում աճում է անհավատությունը, ինչը բերում է նիհիլիզմի, որի մարգարեն դարձավ Նիցշեն։ Նա դա առաջինը տեսավ և դարձավ դրա զոհը.
Ճգնաժամի հիմքերը չեն կարող միայն մեկ պատճառով բացատրվել։ Այսօր մենք գործ ունենք, ոչ թե ինչ-որ փոխկապակցված բաների հետ՝ իրենց ներքին նշանակությամբ, այլ տեխնիկայի դարն այսօր բերել է ունիվերսալության գաղափարը՝ գլոբալություն։ Մեր ժամանակը՝ իսկական տեխնիկական և քաղաքական վերաձևավորման ժամանակն է, այլ ոչ թե ստեղծագործման։ Մեր դարաշրջանն՝ իր մեծ տեխնիկական և գիտական բացահայտումներով և հայտնագործություններով, ավելի շատ նման է այն ժամանակներին, երբ ստեղծվեցին աշխատանքային գործիքները, ընտելացվեցին կենդանիները, օգտագործվեց ձին, որպես փոխադրամիջոց, քան Կոնֆուցիոսի, Լաո-Ցզիի, Բուդդայի և Սոկրատեսի ժամանակներին։ Բայց այն մասին, որ մենք մեր առաջ պետք է մեծ նպատակ դնենք (այն է, նորից փոխակերպել մարդկային բնությունը՝ համապատասխան իր ակունքների), մենք հանդիպում ենք այն սուր հարցին. «Ինչպե՞ս է մեզ հաջողվելու, հավատալով դառնալ իրական մարդիկ»։ Հենց սրա մասին է վկայում մեր օրերում այն մեծ հակումը, որն ուղղված է՝ դիմելու դեպի մեր ակունքները՝ դեպի այն խորությունը, որտեղից մենք դուրս ենք եկել։ Մարդկության մեծ առանցքային ժամանակի հայելին ևս մեկ անգամ ծառայում է գուցե այն էականի հավաստմանը, որ ինքներս մեզ ճանաչելու ձգտման համար, մենք պետք է դիմենք այն խորքերին, որտեղից դուրս ենք եկել ։
Ապագայի հիմնախնդիրը
Մարդկության գոյության պատմական կոնցեպցիան իր մեջ պետք է ներառի նաև ապագան։ Դրան համապատասխանում է քրիստոնեության ներդրումը համաշխարհային պատմության մեջ, որի սահմաններն են աշխարհի ստեղծումն և ահեղ դատաստանի օրը։ Նրա մեջ է ճշմարիտը, և այն անփոփոխ է նույնիսկ նրանց համար, ովքեր անհավատ են ։ Առհասարակ, առանց ապագայի գիտակցման չի կարող լինել պատմության փիլիսոփայական ընկալումը։ Բնականաբար, ապագան չի կարող ուսումնասիրված լինել։
19-րդ դարի ընթացքում, ապագայի մասին հոռետեսական տեսակետը ավելի էր ամրապնդվում։ Արդեն Գյոթեն 1825 թվականին կանխատեսելով մեքենայի դարաշրջանը՝ այն բնութագրում էր.
1835 թվականին փիլիսոփա Ալեքսիս դե Տոկվիլն ապագայի կանխատեսման հարցում անդրադառնում է երկու ազգերի՝ անգլոամերիկացիներ և ռուսներ։ Նշվում է սրանց տարբերությունը. առաջինի համար առաջնային է անհատական հետաքրքրասիրությունը, մյուսի համար, այսպես ասած, մեկ մարդու մեջ հասարակության ամբողջ ուժը։ Մեկի համար գործողության հիմնական միջոց է ազատությունը, մյուսի համար հնազանդությունը։ Նրանց ծագման կետերը տարբեր են, ճանապարհները նույնպես, բայց նրանցից յուրաքանչյուրը նախատեսված է, երբևէ իր ձեռքերում կրելու աշխարհի կեսի ճակատագիրը ։
Նիցշեն հետևյալ նկարագիրն է տվել. «որպես գոյության օրինակ՝ մեքենան է իր գործողություններով, զանգվածների բարձրացում և նրանց համահարթեցում, կյանքի բեմականացում, որտեղ ամեն ինչ սուտ է և ըստ էության՝ չկա արժեքավոր և ոչ մի բան, մտածելու փոխարեն թմրություն. «Աստված մեռած է»։ Ամրապնդվում է նիհիլիզմը. «մեր ամբողջ եվրոպական մշակույթն արդեն վաղուց առաջ է գնում տանջալից լարվածությամբ, որը տարեց տարի աճում է՝ կարծես տանելով աղետի՝ առանց վայրկյան իսկ մտածելու, հաստատակամ»։ Հեռավոր ապագայի մարդկանց Նիցշեն այսպես է բնութագրում.
Նպատակ՝ ազատություն
Մեր ժամանակի հակասական բոլոր ձգտումներում կա միայն մեկ պահանջ, որը միավորում է բոլորին։ Բոլոր ազգերը, բոլոր մարդիկ, բոլոր քաղաքական ռեժիմերի ներկայացուցիչները պահանջում են ազատություն։ Բայց, երբ առաջ է գալիս ազատության ընկալումը, այստեղ արդեն ամեն ինչ տարրալուծվում է։ Այսպիսով, ո՞րն է ազատության իմաստը։ Յասպերսը պատասխանում է.
Ազատությանը չես կարող տիրանալ, մեկուսացաված ազատություն չկա, հետևաբար անհատը զոհաբերում է իրեն դատարկ ազատությամբ, հանուն այն ազատության, որը կարող է ձեռք բերվել միայն մյուսների հետ միասին։ Իսկ այդպիսի ազատություն կառաջանա մարդու փոփոխության դեպքում։ Անհնար է այն ստեղծել որոշակի կառույցների միջոցով։ Այն չի կարող պլանավորվել, սական մարդիկ կոնկրետ խնդիրների ճիշտ կազմակերպման դեպքում ձեռք են բերում ազատություն։ Այնուամենայնիվ, մենք չգիտենք, ինչ է այն։ Ազատությունը, որպես գիտական ուսումնասիրության օբյեկտ չկա, այդ պատճառով հասկացություններով այն չես կարող սահմանել, հետևաբար նրան կարող ես հասնել մտովի և դնել գործողության մեջ։ Ամեն ինչ, ինչի ձգտում են մարդիկ իրականցվում է ազատության անվան տակ։ Հանուն ազատության՝ նրանք նույնիսկ դիմում են ստրկության։ Երբեմն նույնիսկ, այնպիսի տպավորություն է, որ մարդիկ խուսափում են հենց ազատության հնարավորությունից։
Յասպերսն առաջ է քաշում քաղաքական, կրոնական, տնտեսական ազատության գաղափարը։ Քաղաքական ազատությունը, արևմտյան աշխարհին հատուկ երևույթ է։ Բավական է միայն այն համեմատել Հնդկաստանում և Չինաստանում առկա պայմանների հետ, որպեսզի հասկանալ, թե ինչ մակարդակով է այստեղ ազատությունը եղել պատահական, կամ կրել զուտ անձնական բնույթ, և չի եղել ժողովրդի սկզբունք ու մշտական գործ։ Այդ պատճառով հարց է առաջանում, արդյո՞ք քաղաքական ազատությունը մարդկային հոգու մեծության անհրաժեշտ պայման է, որպես այդպիսին։ Պատմությանը նայելով, այդ հարցին ժխտական պատասխան ենք տալիս։ Մեզ հայտնի է, որ արևմուտքում քաղաքական անազատությունը հոգևոր անկման պատճառ է եղել մշտապես, բայց արևելքում այն երբեք չի խանգարել ստեղծագործական ոգուն, մտքի ազատությանը ։
Փիլիսոփայի կարծիքով, գլխավորն այն է, որ ամեն ինչ, ինչ կատարվում է, կախված է միայն մարդկանցից.
Գրականություն
Կատեգորիա:Փիլիսոփայության պատմություն Կատեգորիա:Կրոնի պատմություն
Կումշա (գետ)
Կումշա (Кумша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Թափվում է Չիրկա Չիրկա լիճ։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կեմ գետի ակունք է սկսած Յուշկոզերսկի հիդրոհանգույցից մինչև Կրիվոպորոժսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Lil Skies
Կիմետրուս Ֆուզ (Kimetrius Foose, ) հայտնի է Lil Skies մականունով, ամերիկացի ռեփեր Փենսիլվանիա նահանգի Ուինսբորո սիթիից։ Ներկա պահին ունի պայմանագիր All We Got Entertament լեյբլի հետ, որը պատկանում է Atlantic Records-ին։ Նրա առաջին թողարկած Life of a Dark Rose ալբոմը լեյբլում դուրս է եկել 2018 թվականի հունվարի 10-ին և հասել է Billboard 200-ի 10 հորիզոնականի, իսկ «Nowadays», «Red Roses» և «Lust» երգերը Ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիան սերտիֆիկացրել է որպես պլատինե երգեր։
Վաղ տարիներ
Կիմետրիուս Ֆուզը ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Չեմբերսբերգե քաղաքում 1998 թվականի օգոստոսի 4-ին ։ Նրա հայրը՝ Մայքլ Բերտոն կրտսերը հիփ հոփ երաժիշտ է, հայտնի է Dark Skies մականունով (հետագայում որդին վերցնելու է մի մականուն, որը հիմնված է լինելու հոր մականվան վրա) ։ 3 տարեկանում Ֆուզը հետաքրքրվում էր երաժշտությամբ, իսկ 4 տարեկանում հայրն առաջին անգամ նրան տանում է ստուդիա ։ 12 տարեկանում Ֆուզը սկսում է հորինել երգեր և գրել տեքստեր, այն ժամանակ էլ նա վերցնում է Lil Skies մականունը ։  2010 թվականի ապրիլին ապագա երաժշտի հայրը  Ուիլյամսպորտից ոչ հեռու գտնվող գործարանի պայթյունից տուժեց և զարմանալի կերպով փրկվեց :Սա մեծ տպավորություն թողեց Ֆուզի վրա, և հետագայում նա հոր հետ թողարկեց ալբոմ, Father-Son Talk անունով, որը նվիրված էր Բերտոն կրտսերի վերականգնմանը ։ 2016 թվականին Ֆուզը ավարտում է ավագ դպրոցը և ընդունվում է Շիպենսբերգի համալսարան, սակայն ընդհատում է ուսումը, որպեսզի կենտրոնանա երաժշտական կարիերայի վրա ։
Մարմնի և դեմքի վրա արված մեծաքանակ դաջվածքների պատճառով, Ֆուզը չի կարողանում աշխատանք գտնել։ Որպեսզի վճարեր իր հաշիվները, նա ստիպված է լինում թմրամիջոցներ վաճառել։ Այնուամենայնիվ, նա պնդում է, որ այս հարկադիր «զոհը» օգնել է նրան խուսափել սովորական աշխատանքից, և դրա շնորհիվ նա կարողացել է դառնալ երաժիշտ ։
Կարիերա
2016 թվականին Լիլ Սքիսը թողարկում է իր առաջին միքստեյփը՝ Good Grades, Bad Habits Vol. 2 և նույն թվականին ելույթ է ունենում Ֆեթի Ուափի հետ իր համալսարանում ։ 2017 թվականի հունվարի 20-ին Ֆուզը թողարկում է Alone միքսթեյքը ։ Նույն թվականին նա մի քանի այլ երգեր է թողարկել, այդ թվում՝ «Red Roses» (Landon Cube-ի մասնակցությամբ), «Off The Goop» (Sprite Lee-ի մասնակցությամբ) , «Rude» և «Signs of Jealousy» երգերը : Ավելի ուշ նա մասնակցել է Սայմիր Վուդսի «Lil Uzi Vert's Very Uzi Christmas tour» շրջագայությանը ։
Թողարկված սինգլների շնորհիվ երիտասարդ ռեփերին նկատում են Atlantic Records-ում, և պայմանագիր կնքում All We Got Entertainment լեյբլի հետ  ։ Լեյբլում Lil Skies-ը թողարկում է Life of a Dark Rose ալբոմը, որը Billboard  200-ում զբաղեցնում էր 23-րդ տեղերը, իսկ հետագայում հասնում է այս աղյուսակի 10-րդ տեղը ։ Այս ալբոմի երկու սինգլները՝ «Nowadays» և Red Roses»  (երկուսն էլ  « Landon Cube »-ի մասնակցությամբ) հասան 55  և 69-րդ տեղերի Billboard Hot 100-ում և ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիաի տարբերակով դարձան ոսկե ։ Նույն տարում Ֆուզը սկսում է իր շրջագայությունը ԱՄՆ-ում, աջակցելով ալբոմին, սակայն առողջական խնդիրների պատճառով չեղարկում է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Ռուբեն Կարապետյան (այլ կիրառումներ)
Ռուբեն Կարապետյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Կունոկսա (Վիգայի վտակ)
Կունոկսա (Кунокса), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիգա գետի ձախ ափին՝ 87 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է, ավազանի տարածքը 115 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պատկերներ ցուցահանդեսից (մուլտֆիլմ)
«Պատկերներ ցուցահանդեսից» («Картинки с выставки»), 1984 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի երաժշտական նկարված մուլտֆիլմ։ Ռեժիսոր Ինեսա Կովալևսկայան մշակել է նոր թեմա՝ ազգային երգերի և համաշխարհային դասական երաժշտության լավագույն նմուշների էկրանավորում։ Այսպես են ստեղծվել «Ռուսական մեղեդիներ» (1972), «Մանկական ալբոմ» (1976), «Պատկերներ ցուցահանդեսից» (1984, Մոդեստ Մուսորգսկու երաժշտության հիման վրա) և այլ մուլտֆիլմեր ։
Բովանդակություն
«Պատկերներ ցուցահանդեսից» մուլտֆիլմի երաժշտության հեղինակը Մոդեստ Մուսորգսկին է, կատարողը` Սվյատոսլավ Ռիխտերը։
Մուլտֆիլմում երգերի հերթականությունը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կուրիկշա (գետ)
Կուրիկշա (Курикша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Թափվում է Վիգոզերո։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ճաճա (խմիչք)
Ճաճա (ჭაჭა), վրացական թունդ ալկոհոլային ըմպելիք, պատկանում է բրենդիի դասին։ Սա  չեչի (խաղողի մզվածք) խմորումից և թորումից ստացվող ալկոհոլային խմիչք է։
Պատրաստում
Գոյություն ունեն ինչպես տնայնագործական, այնպես էլ գործարանային պատրաստման եղանակներ, որոնց բաղադրատոմսերը տարբերվում են։ Չեչի պատրաստման համար օգտագործվում են խաղողի` գինու համար ոչ պիտանի ողկույզները։
Արևմտյան Վրաստանում ճաճայի համար հիմնական հումք է հանդիսանում Ռքածիթելի տեսակի խաղողը, Աջարիայում և Աբխազիայում` Իզաբելա և Կաչիչ խաղողի տեսակները։ Թորում են երկու, հազվադեպ մեկ անգամ։ Ստացված խաղողի սպիրտի 70-80° թնդությունը նորմայի սահմաններում թուլացնում են ջրով և շշալցնում։ Որոշ տեսակներ պահպանում են կաղնե տակառներում։
2011 թվականին Վրաստանի իշխանությունները ճաճայի համար արտոնագիր են ստացել ։
Օգտագործում
Ճաճան ունի խաղողի նուրբ բույր։ Սա ավելի թունդ խմիչք է (55-60% թնդություն), քան բրենդիի, վիսկիի և օղու շատ տեսակներ։
Ճաճա հյուրասիրելու վրացական ավանդույթը օտարերկրացիների մոտ ընդունվում է ոչ միանշանակ։ Մասնավորապես, BBC-ի թղթակիցը գրում է.
Մսիս
Հելլենիստական դարաշրջանում եղել է բարգավաճ ու ինքնավար քաղաք։ Հռոմի տիրապետության ժամանակ դարձել է կայսերական կարևոր հենակետ Արևելքում։ Ժամանակավորապես (մ.թ.ա. 80-70-ական թթ.) Մամեստիան Դաշտային Կիլիկիայով հանդերձ, անցել է Հայաստանին։
Ճաճա (խմիչք)
Ճաճան հայտնի մարդկանց կյանքում
Ըստ Անդրեյ Գրոմիկոյի հիշողությունների Յալթայի համաժողովում Ստալինը Չերչիլին և Ռուզվելտին նվիրում է ճաճա և նշում. «Սա, իմ կարծիքով, օղու ամենալավ տեսակն է։ Թեպետև, ես ինքս այն չեմ խմում, նախընտրում եմ թեթև չոր գինիներ» ։
Մսիս
Քրիստոնեության հաստատումից հետո Մամեստիան եղել է ինքնավար արքեպիսկոպոսի աթոռանիստ։ IV դ. վերջին և V դ. սկզբին Մամեստիայի արքեպիսկոպոսն էր հռչակավոր գիտնական Թեոդորոս Մոպսուեստացին, որի հետ նամակագրական սերտ կապերի մեջ էին Մեսրոպ Մաշտոցը, Սահակ Պարթևը, Եզնիկ Կողբացին և ուրիշ հայ գործիչներ։
Ճաճա (խմիչք)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Օղի Կատեգորիա:Աբխազական խոհանոց Կատեգորիա:Վրացերեն բառեր և արտահայտություններ
Մսիս
Հռոմեական կայսրության բաժանումից (IV դ. վերջ) հետո Մամեստիան մնացել է Բյուզանդիայի տիրապետության ներքո։ VII-X դդ. Մամեստիան տիրել են մե՛րթ արաբները, մե՛րթ բյուզանդացիները։ X-XI դդ. հայերը կազմել են Մամեստիայի բնակչության գերակշռող տարրը։ XI դարի 1-ին կեսին Բյուզանդիան այն հանձնել էր հայ իշխան Աբչղարիբ Արծրունուն։ Նույն դարի վերջին Մամեստիան նվաճեցին խաչակիր ասպետները (այդ ժամանակ Մամեստիայի քաղաքապետն էր Ասպետ հայ իշխանը)։
XII դ. 1-ին կեսին հզորացած Ռուբինյանները հաղթեցին խաչակիրներին և ամբողջ Դաշտային Կիլիկիան, Մամեստիայով հանդերձ, միավորեցին Կիլիկյան Հայաստանին։ Մամեսը դարձավ համանուն նահանգի կենտրոնը։ 1152-ին բյուգանդական զորավար Անդրոնիկոսը պաշարեց Մամեստիայի և փորձեց զավթել այն։ Սակայն Թորոս Բ Մեծ իշխանը ջախջախեց նրան և ազատագրեց Մամեստիան։ 1188-ին Լևոն Բ Մեծը Մամեստիայի հսկողությունը հանձնարարեց Չորտվանել Սասնեցու որդի Հեթումին՝ նրան կնության տալով իր եղբոր՝ Ռուբենի դստերը՝ Ալիծին։
Վիկտոր Բուտ
Վիկտոր Անատոլևիչ Բուտ, ռուս գործարար, 2012 թվականին ԱՄՆ-ում դատապարտվել է 25 տարվա ազատազրկման , զենքի ապօրինի առևտուր իրականացնելու և ահաբեկչությանն աջակցելու մտադրության համար ։ Դատարանը Բուտին մեղավոր է ճանաչել մեղադրանքի մի քանի կետով, այդ թվում «Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր՝ ժողովրդի բանակ» կազմակերպությանը զենք վաճառելու նպատակով դավադրության մեջ, որը Ամերիկյան իշխանությունը համար է ահաբեկչություն։ Ինքը՝ Բուտը, որը 2008 թվականի մարտի 6-ից գտնվում է ազատազրկման մեջ, իր մեղքը չի ընդունել։
Արևմտյան լրատվամիջոցները Բուտին անվանում են «Զինագործ Բարոն» և «Մահավաճառ» ։ Որոշ ռուսական ԶԼՄ-ների պնդմամբ՝ «ԱՄՆ հատուկ ծառայությունները» նրան համարել են «աշխարհում զենքի խոշորագույն անօրինական առևտրականներից մեկը» ։
Վաղ տարիներ
Բարձր դասարաններում Վիկտոր Բուտը սովորել է գերմաներեն և էսպերանտո ։ 1984 թվականին ավարտել է Կազանի Սուվորովի անվան ռազմական դպրոցը ։ 1985 թվականին Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտ ընդունվելու անհաջող փորձերից հետո զինվորական ծառայություն է անցկացրել Ռուսական Կարպատներում, 1987 թվականին պահեստարան տեղափոխվելիս ընդունվել է Մոսկվայի Օտար լեզուների ռազմական ինստիտուտ , որից հետո 1989-1991 թվականներին ռազմական տրանսպորտի ավիացիայի Վիտեբսկի գնդում ծառայել է որպես ռազմական թարգմանիչ-ռադիոյի օպերատոր, բազմիցս թռիչքային առաքելություններ է իրականացնել Անգոլայում և աֆրիկյան այլ երկրներում:1989-1990 թվականներին եղել է Մոզամբիկում սովետական ​​ռազմական առաքելության թարգմանիչ, որտեղ Կոմսոմոլ երեկույթի հանդիպման ժամանակ հանդիպել է իր ապագա կնոջը`Ալլային ։
Ձեռնարկատիրակա գործունեություն
1991 թվականին նա բացել է իր առաջին ընկերությունը և դարձել ավիացիոն գործակալ ։ 1992 թվականին գնացել է Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն, որտեղ զբաղվել է օդային փոխադրումների կազմակերպմամբ։ Թերթի հարցազրույցում նա պնդում էր, որ 1993 թվականից ապրում է Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, բայց «երբեք Ռուսաստանից արտագաղթելու կամ քաղաքացիություն փոխելու փորձ չի կատարել» ։ Նրա Շարջայի միջազգային օդանավակայանի ավիաընկերությունը զբաղվում էր ծաղիկների, կենցաղային իրերի և օրինական ռազմական ապրանքների տեղափոխմամբ, ինչպես նաև ֆրանսիական և բելգիական ռազմական խաղաղապահների տեղափոխմամբ։ 1996 թվականին ռուս մարտիկներին տեղափոխել է Մալայզիա ։
1990-ական թվականների կեսերին առաջին ԶԼՄ-ները պնդում էին, որ Բուտի գործունեությունը ներառում էր զենքի ապօրինի առևտուրը միջազգային էմբարգոյի ենթակա երկրներում։ Գնորդների թվում նշվել են այնպիսի երկրների և ահաբեկչական խմբավորումների անուններ, ինչպիսիք են Աֆղանստանը, Անգոլան, Տոգոն, Ռուանդան, Լիբերիան, Սիերա Լեոնեն Թալիբան շարժումը և Ալ-Կաիդան։ Նման ենթադրությունների պատճառը օդաչուների վկայությունն էր այն բանի մասին, որ բեռը միշտ եղել է փակ արկղերի մեջ ։ Ռուսական մամուլը ենթադրում էր, որ Բուտը կարող էր լինել «Ռոսոբորոնէսպորտ»-ի ոչ պաշտոնական միջնորդը և Ռուսաստանի կարևոր գաղտնի գործակալներից մեկը ։
Քարաջուր (գետ)
Քարաջուր, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերից և Լեռնակերտ գյուղից 10 կմ հարավ-արևմուտքում աջից միախառնվում Գայլաձոր գետին։ Երկարությունը՝ 14 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Գայլաձոր (Արգիճիի վտակ) գետի վտակներ
Վիկտոր Բուտ
Ձեռնարկատիրակա գործունեություն
1995 թվականին Աֆղանստանում Իլ-76ՏԴ ինքնաթիռի գրավման ժամանակ Բուտը մասնակցել է ռուսաստանյան ինքնաթիռի անձնակազմի ազատ արձակման բանակցություններին ։
1995 - 1998 թվականներին գործունեություն է իրականցրել Բելգիայում, բայց իրավապահ մարմինների կողմից հայտնաբերվելուց հետո տեղափոխել է Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, որտեղ գտնվում էր նրա Air Cess Liberia ավիաընկերության գրասենյակը, որն ուներ աշխարհի ավելի քան 50 ինքնաթիռ։
2011 թվականի նոյեմբերին Տրիպոլիում գտնվող Լիբիայի հետախուզության շտաբ-բնակարանի խուզարկության ընթացքում գտնվել են փաստաթղթեր, որոնք ցույց են տվել Բուտի կապերը Լիբիայի պաշտոնյաների հետ 2003 թվականին ։ Այդ ժամանակ Բուտը խոստովանել իր մասնակցությունը զենքի տեղափոխման «թեժ կետեր», բայց մերժել է  առևտուրը որպես այդպիսին։ Մանսավորապես նա նշել է. «Ես օդային տրանսպորտով զենք եմ մատակարարել Անգոլայի, Կոնգոյի Հանրապետության, Բրազավիլի և Ռուանդայի կառավարություններին, ինչպես նաև Ռաբաննի կառավարությանը, երբ պատերազմ էր ընթանում թալիբանների հետ։ Բայց ես չեմ գնել և չեմ վաճառել զենք։»
Մեղադրանքներ և կալանք
2001 թվականին կասկածների աճող ալիքի պատճառով Բուտը ստիպված է եղել լքել ԱՄԷ-ն։ 2002 թվականին Բելգիան դարձել է առաջին պետությունը, որը նրան մեղադրել է ադամանդների մաքսանենգության և փողերի լվացման մեջ՝ վերջին յոթ տարիների ընթացքում շուրջ 300 մլն դոլարի չափով և հայտարարվել է Բուտի նկատմամբ միջազգային հետախուզություն։ Վախենալով ձեռբակալությունից Բուտը 2002 թվականին հաստատվել է Ռուսաստանում, փորձել է դուրս չգալ դեպի արտասահման, ուշադրություն չգրավել և կնոջ խոսքերով դադարել է զբաղվել ավիացիոն արտահանումամբ։ Այնուամենայնիվ, ելնելով Բելգիայի օրդերից, 2002 թվականին ՄԱԿ-ը արգելել է Բուտի տեղահանումը, իսկ ԱՄՆ-ի հետ պահանջել է սառեցնել իր հաշիվները, ինչպես նաև դրա հետ կապված բոլոր ձեռնարկություններին ու անձանց։ Բուտը պնդել է, որ պատժամիջոցների արդյունքում ՄԱԿ-ը կորցրել է մոտ 17 մլն դոլար ։
1990-ական թվականների վերջին ԱՄՆ կառավարությունը սկսել է Բուտի գործունեության հետաքննությունը։ 2006 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերը ստորագրել է հրամանագիր Բուտի ակտիվների սառեցման մասին, որ նրա գործունեությունը սպառնում է Կոնգոյի Դեմոկրատական հանրապետությունում իրականացնել ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը։
2008 թվականին ԱՄՆ-ի Թմրանյութերի դեմ պայքարի վարչության գործակալները կոլումբիացի ապստամբների տեսքով Բանգկոկում Բուտին ծուղակն են գցել, իբր ժամանակակից զենքի մատակարարման գործարք կնքելու համար և Բուտին վարկաբեկող ձայնագրություններ են արել, որոնք հետո ապացուցվեցին ամերիկյան դատարանում ։ 2008 թվականի մարտի 6-ին «Sofitel Silom Road» հյուրանոցում Բուտը Թայլանդի ոստիկանության կողմից ձեռբակալվել է։ Ձերբակալման օրդերը Թայվանի դատարանը տվել է կոլումբիացի ահաբեկիչներին օգնելու մեղադրանքով, որոնց համար իրենց ներկայացնում էին ամերիկյան գործակալները ։
Բուտի հետ միասին Թայլանդում ձեռբակալել, բայց հետո ազատ են արձակել Անդրեյ (Էնդրյու) Սմուլյանին, Մեծ Բրիտանիայի հպատակը և նրա հնարավոր հանցակիցը։ Ավելի ուշ նա կալանքի տակ էր առնվել և կանգնել է ԱՄՆ-ի դատարանի առաջ։ Ենթադրվում է, որ Սմուլյանն այդ ժամանակահատվածում համագործակցել է ամերիկյան հատուկ ծառայությունների հետ՝ որպես միջնորդ հանդես գալով Բուտի և նրանց միջև բանակցություններում ։ 2012 թվականի մայիսին Սմուլյանը դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման, դրանցից չորսը նա այդ ժամանակ արդեն կրել էր ։