cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The One That Got Away (երգ)
Համառոտ բնութագիրը
Տեսահոլովակը սկսվում է ծեր կնոջ՝ Փերրիի տեսարանով։ Նա հագել է սպիտակ երկար զգեստ և քայլում է ժամանակակից տանը։ Այստեղ նա անտարբեր քայլում է ամուսնու կողքով՝ ցույց տալով, որ նրանց ամուսնության հիմքում սերը չէ։ Մինչ իր համար մի բաժակ սուրճ է եփում՝ իր ներկա իրավիճակից շատ դժգոհ, սկսում է մտածել իր գունավոր անցյալի մասին, երբ երգը սկսվում է․ նրա երիտասարդ ես-ն է և նրա ընկերը՝ Լունան։ Հենց որ սկսվում է երգը, ուրախ աղջիկն ու տղան նկարում են միմյանց դիմանկարները՝ թեթև հագնված, պարում են խնջույքում, դաջվածքներ անում։
Արագ վարելու ընթացքում աղջկա ընկերը չի կարողանում շրջանցել ժայռը և ավտովթարի է ենթարկվում ու մահանում, մինչդեռ երիտասարդ Փերրին նույնպես «մահանում» է՝ հավանաբար ներկայացնելով գունավոր հոգու մահը։ Երգի վերջում լսում ենք մեքենայի ջարդվելու ձայները։ Մինչ հնչում է Ջոնի Քեշի քովերը "You Are My Sunshine" երգի համար, ծեր կինը մեքենայով գնում է այն վայրը, որտեղ մահացել է ընկերը։ Նա կանգնում է ժայռի ծայրին և ցանկանում նետվել, երբ հանկարծ տեսնում է ընկերոջը։ Նրանք բռնում են ձեռքերը՝ ցույց տալով համընկնող դաջվածքները։ Երբ ծեր կինը վերադառնում է իրականություն, Ջոնի Քեշի երաժշտությունը հանկարծակի կանգ է առնում, և ընկերն անհետանում է։ Հանկարծակիի գալով, կինը հետ է քայլում և լուռ հեռանում ժայռից, իսկ պատկերը աստիճանաբար սևանում է։
Երգը շքերթներում
2011 թ․ հոկտեմբերի 16-ին՝ շաբաթվա վերջին, երգն առաջին անգամ մտավ Billboard Hot 100՝ 94-րդ հորիզոնականով ։ 6-րդ շաբաթում այն մտավ թոփ 10՝ այդպիսով Teenage Dream-ը դարձնելով Բիլլբորդի 53-ամյա պատմության մեջ այն յոթ ալբոմներից մեկը, որոնց երգերից վեցը հայտնվել են թոփ 10-ում ։ Դեկտեմբերի 24-ին երգը մտավ թոփ 5՝ ալբոմը դարձնելով 3 ալբոմներից մեկը, որ ունեն 6 կամ ավելի թոփ 5 երգեր շքերթում  ։
2011 թվականի դեկտեմբերի 31-ին երգը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը ։ 2012-ի հունվարի 7-ի շքերթում, երբ նաև հրապարակվեց ռեմիքս տարբերակ B.o.B.-ի հետ, երգը թոփ հարյուրում հասավ երրորդ հորիզոնականին՝ դառնալով ալբոմի 7-րդ երգը, որ շքերթում ռեկորդ սահմանեց Հունվարի 14-ին երգը մնաց նույն հորիզոնականում, ինչ նախորդ շաբաթ Հունվարի 21-ին երգը իջավ վեցերորդ հորիզոնական ։Հունվարի 28-ին երգը մնաց նույն հորիզոնականում, ինչ նախորդ շաբաթ։ Փետրվարի 4-ին բարձրացավ 5-րդ հորիզոնական ։
2012 թվականի փետրվարի 11-ին երգն իջավ իններորդ հորիզոնական, բայց կրկին մնաց թոփ տասում։ 2012 թվականի փետրվարի 18-ին երգն իջավ 14-րդ հորիզոնական՝ լքելով թոփ տասը։ Վերջապես, երգը հաջորդ շաբաթ 21-րդն էր։ Մինչ 2015 թվականի հունվարը երգը վաճառել է ավելի քան 2 750 000 կրկնօրինակ միայն ԱՄՆ-ում ։ Երգը Ավստրալիայի շքերթներում հայտնվեց հոկտեմբերի 10-ին 2011 թվականին ։ Նոր Զելանդիայում առաջին անգամ հայտնվեց 40-րդ հորիզոնականով և հասավ 12-րդին։ Նոր Զելանդիայի Recording Industry Association-ը գնահատեց այն որպես ոսկե՝ 7500 օրինակ վաճառելուց հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2011 սինգլներ Կատեգորիա:Քեթի Փերրիի սինգլներ Կատեգորիա:Քեթի Փերրիի երգեր Կատեգորիա:2010 երգեր Կատեգորիա:Սենտիմենտալ սիրային երգեր
Միխայիլ Սեբրյակով
Միխայիլ Վասիլևիչ Սեբրյակով (Михаил Васильевич Себряков, ), ռուս բանաստեղծ, գիտնական և նկարիչ։
Կենսագրություն
Միխայիլ Վասիլևիչ Սեբրյակովը ծնվել է Սկուրիշենսկոե գյուղում Վասիլև Սեբրյակովի ընտանիքում։ Սովորել է Խարկովի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետում։ Ծառայել է կազակական գնդի Լեյբ գվարդիայում։ Նրան շնորհվել են հետևյալ կոչումներին`
Մահացել է 1882 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։ Թաղված է Սուրբ Միտրոֆանի եկեղեցում։
Ստեղծագործական ուղի
1869 թվականին Միխայիլ Սեբրյակովը հրատարակել է «Երեք արբանյակները» գրքույկը, որտեղ պատկերված են եղել Սատուրն մոլորակի նկարները։ Նա հրատարակել է «Բացիլների մասին» (միաբջիջ ջրիմուռներ) գիրքը։ Հրատարակել է «Խոլորձներ» բանաստեղծությունների ժողովածուն։
Սեբրյակովը հետաքրքրվել է նկարչությամբ, գծանկարչությամբ, ճարտարապետությամբ։ Սեբրովոյում կառուցել է տնային մատուռ, որը ստեղծվել է Սկուրիշենսկոյ ավանի տաճարի նմանությամբ` փոքր տեսքով` կանգնեցված Սուրբ Միտրոֆանի պատվին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ
Քևին Վիմեր
Քևին Վիմեր (Kevin Wimmer, ), ավստրիացի ֆուտբոլիստ։ Անգլիական «Սթոք Սիթի» ակումբի և Ավստրիայի հավաքականի պաշտպան։ 2016 թվականի Եվրոպայի առաջնության մասնակից։
Ակումբային կարիերա
Քևինը «Լասկ» ակումբի սան է։ Սկզբում նա խաղացել է երիտասարդական և պահեստային թիմերի կազմում, սակայն ԼԱՍԿ-ի՝ Ավստրիայի Բունդեսլիգայից դուրս մնալուց հետո հնարավորություն ստացավ խաղալու հիմնական կազմում։ 2011 թվականի հուլիսի 29-ին «Ֆյորստ» ակումբի դեմ խաղում Վիմերը կատարել է իր նորամուտն Ավստրիայի առաջին լիգայում ։ Սեպտեմբերի 30-ին «Ֆյորստի» դեմ խաղում Քևինը հեղինակել է իր առաջին գոլն ակումբի կազմում ։
2012 թվականի ամռանը Քևինը համալրել է գերմանական «Քյոլն» ակումբի կազմը։ Օգոստոսի 5-ին Բրաունշվեյգի «Այնտրախտ» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր դեբյուտը Երկրորդ Բունդեսլիգայում ։ Առաջին մրցաշրջանում Վիմերը պայքարել է հիմնական կազմում ընդգրկվելու համար, և խաղադաշտ է դուրս եկել 9 խաղերի ժամանակ, բայց երկրորդ մրցաշրջանում դարձել է թիմի առաջատաներից մեկը «այծերի» պաշտպանության գծում։ 2013 թվականի նոյեմբեր 29-ին «Սանկտ Պաուլի» ակումբի դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը հօգուտ «Քյոլնի» ։ Մրցաշրջանի արդյունքում Վիմերն իր ակումբին օգնել է անցնել էլիտար լիգա։ Օգոստոսի 23-ին «Համբուրգ» ակումբի հետ խաղում նա իր դեբյուտն է կատարել Բունդեսլիգայում ։
2015 թվականի ամռանը Վիմորը տեղափոխվել է անգլիական «Տոտտենհեմ» ակումբժ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 7 մլն եվրո։ «Հոտսպուրի» հետ նա ստորագրել է հինգ տարվա պայմանագիր ։ 2016 թվականի հունվարի 23-ին «Քրիսթալ Փելաս» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ նա կատարել է իր նորամուտն Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում՝ հանդիպման երկրորդ կեսին փոխարինելով Յան Վերտոնգենին ։ Հաջորդ մրցաշրջանից հետո Քևինը օգնել է «Հոտսպուրին» գրավել 3-րդ տեղն առաջնությունում։ 2017 թվականի ամռանը Վիմերը տեղափոխվել է «Սթոք Սիթի»՝ ստորագրելով հինգ տարի պայմանագիր։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 18 մլն ֆունտ եվրո ։
Միջազգային կարիերա
2013 թվականի նոյեմբերի 19-ին ԱՄՆ-ի հավաքականի հետ ընկերական խաղում Քևինը կատարել է իր նորամուտը Ավստրիայի ազգային հավաքականի կազմում ։
2016 թվականի ամռանը Վիմմերը ընդգրկվել է Ավստրիայի հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Ֆրանսիայում անցկացվելիք Եվրոպայի առաջնությանը։ Մրցաշարում նա խաղացել է Պորտուգալիայի հավաքականի դեմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ավստրիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Քյոլնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
1443
Մահեր
Կատեգորիա:1443 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Լոկիի մեթոդ
Լոկի մեթոդ ( – տեղադրություն), հիշողության ամրապնդման մեթոդ է, որն օգտագործելով տարածական հիշողության մտապատկերներ ու որևէ միջավայրի մասին ծանոթ ինֆորմացիա, արագ և արդյունավետ կերպով մտաբերում է անհրաժեշտ տեղեկությունը։ Լոկի մեթոդը հայտնի է նաև հիշողության ճամփորդություն, հիշողության ամրոց, տարածական մնեմոնիկա և մտքի պալատի տեխնիկա անվանումներով։ Այս մեթոդը հիշողության բարելավման միջոց է, որը կիրառվել է հին հռոմեացիների ու հույների հռետորական ճառերում։ Շատ հիշողության մրցույթի չեմպիոններ պնդում են, որ դեմքեր, թվեր և բառերի ցուցակներ հիշելու համար օգտագործում են այս տեխնիկան։ Այս չեմպիոնների հաջողությունները ծագում են ո՛չ թե ուղեղի կառուցվածքից և մտածողությունից, այլ տարածական հիշողությունը և լոկի մեթոդն օգտագործելու հմտություններից։
Տերմինն առավել հաճախ գործածվել է հոգեբանության, նեյրոկենսաբանության և հիշողության մասին մասնագիտական աշխատանքներում։ Նույն ընդհանուր տեսքով հռետորության, տրամաբանության և փիլիսոփայության մասին աշխատանքներում մեթոդն օգտագործվել է ավելի վաղ՝ տասնիններորդ դարի առաջին կեսին ։ Ջոն Օկիֆը և Լին Նեդելը սահմանում են. "Լոկի մեթոդը հին հույներին և հռոմեացիներին հայտնի երևակայական տեխնիկա է, որը նկարագրվել է Ֆրենսիս Յեյթսի կողմից իր «Հիշողության արվեստը» գրքում(1966 թվական)։ Այս տեխնիկայով առարկան «մտապահում է» որևէ շենքի հատակագիծը, փողոցում խանութների դասավորությունը կամ ցանկացած աշխարհագրական մարմին, որը կազմված է մի շարք տարանջատված վայրերից(loci): Ցանկանալով հիշել մի շարք իրեր, առարկան «քայլում է» այդ վայրերի(loci) միջով իրենց երևակայությունում և ամենքին մի իր է հանձնում՝ ձևավորելով պատկեր՝ իրերի և այդ վայրերի ցանկացած առանձնահատկության միջև։ Իրերի վերստացմանը կարելի է հասնել քայլելով loci-ների միջով՝ թույլ տալով վերջիններիս ակտիվացնել ցանկալի իրերը։ Այս մեթոդի արդյունավետությունը լավ հայտնի է, քանի որ այն ունի տեսանելի նվազագույն միջամտություն իր կիրառման հետ ։" Այն իրերը, որոնք պետք է հիշվեն հիշողության բարելավման համակարգով, մտավոր ասոցացվում են որոշակի ֆիզիկական վայրերի հետ։ Մեթոդը հիմնված է մտապահված(անգիր սովորած) տարածական հարաբերությունների վրա, որոնք հաստատում են կարգ և վերհիշում հիշողության բովանդակությունը։ Այն նաև հայտնի է «Ճամփորդության մեթոդ» անվամբ, որն օգտագործվում է կապակցված իրերի ցուցակները մտապահելու համար, կամ «Հռոմեական սենյակի» տեխնիկա, որն ամենաարդյունավետն է չկապակցված ինֆորմացիա մտապահելու համար ։
Ժամանակակից կիրառում
Ժամանակակից հիշողության մրցույթը, մասնավորապես Աշխարհի հիշողության առաջնությունը, նախաձեռնել են 1991 թվականին, իսկ առաջին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հիշողության առաջնությունը տեղի է ունեցել 1997 թվականին ։ Մրցույթի մի մասը պահանջում է մտապահել հիշողությունում և հետ կանչել թվանշանների հաջորդականություն, երկնիշ թվեր, այբուբենի տառեր կամ խաղաթղթեր։ Մասնակիցներն օգտագործում են տարբեր ռազմավարություններ, որոնք մշակվում են մինչև մրցույթը՝ ուղարկելով երկարատև հիշողություն իրերից յուրաքանչյուրի հետ կապված ունիկալ վառ պատկեր։ Նրանք նաև երկարատև հիշողությանն են հանձնում ծանոթ երթուղի՝ հաստատուն կանգառներով կամ վայրերով։ Այնուհետև, մրցույթի ժամանակ, նրանք պետք է զետեղեն նկարում այն էլեմենտները, որոնք կապել էին տվյալ վայրի հետ։ Ինֆորմացիան ստանալու համար նրանք հետազոտում են երթուղին, «կանգնում» յուրաքանչյուր վայրում և «զննում» նկարը։ Հետո նրանք թարգմանում են այն տվյալ էլեմենտի համար։ Ջոշ Ֆոերն իր Moonwalking with Einstein գրքում նկարագրում է, թե ինչպես է Էդ Քուքը օգտագործում լոկիի մեթոդը։ Սկզբում նա նկարագրում է իրեն քաջ հայտնի որևէ վայր, որտեղ նա պարզորոշ կերպով կարող է նկարագրել ավելի փոքր վայրեր, օրինակ մանկության տարիների իր տան լվացարանը կամ իր շան անկողինը։ Քուքը նաև խորհուրդ է տալիս, որ ինչքան անսովոր լինի այն սիմվոլը, որն օգտագործվում է նյութն անգիր հիշելու համար, այնքան ավելի հավանական է, որ այն կմնա հիշողության մեջ։
Հիշողության չեմպիոնները ջանք են գործադրում, որ համատեղեն պատկերները։ Աշխարհի հիշողության առաջնության ութակի չեմպիոն Դոմինիկ Օ' Բրայանը կիրառում է հենց այս տեխնիկան ։ 2006 թվականի Աշխարհի հիշողության առաջնության գերմանացի չեմպիոն Քլեմենս Մեյերն օգտագործեց 300 կետ պարունակող ճամփորդություն իր տնով և «թվերի կիսամարաթոնում» գրանցեց աշխարհի ռեկորդ՝ հիշելով 1040 պատահական թվանշաններ կես ժամում։ Գերի Շենգն օգտագործել է լոկիի մեթոդը, որ մտապահի պի թվից շուրջ 65,536 (2¹⁶) թվանշան ։
Մայրտիկին
Մայրտիկին, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն մայր և տիկին բառերից։ Հիշատակված է 12-14-րդ դարերում ։
Լոկիի մեթոդ
Ժամանակակից կիրառում
Հիշելու սովորական կարողություններ ունեցող մարդն օգտագործելով այս տեխնիկան, մեկ ժամից քիչ ժամանակում կարող է մտապահել խառնած խաղաթղթերի հաջորդականությունը։ Սրա աշխարհի ռեկորդը պատկանում է Սայմոն Ռեյնհարդին, ով մտապահել է հաջորդականությունը 20,44 վայրկյանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հիշողություն Կատեգորիա:Հիշողության կառավարում Կատեգորիա:Մտավոր մարզում
Աստղիկ սովորական
Աստղիկ սովորական, բոշխազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Կարճ թույլ արմատով միամյա խոտաբույս է։ 10-30 սմ բարձրությամբ թավոտ ցողունները արագ աճում են և հեշտությամբ արմատավորվում։ Տերևները հակադիր են սրածայր, ձվաձև։ Ստորին տերևները կոթունավոր են, վերինները՝ նստադիր։ Սպիտակ ծաղիկներն ունեն երկար ծաղկակոթեր։ Պտուղը ձվաձև տուփիկ է՝ բազմաթիվ սերմերով։ Աճում է ստորին լեռնային գոտու դաշտերում, ստվերոտ վայրերում, աղբավայրերում ։
Տարածվածություն
Հանդիպում է Լոռու, Գեղարքունիքի, Տավուշի մարզերում, Երևանում ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ամբողջ բույսը կամ միայն վերգետնյա մասը, որը պարունակում է կարոտին և ասկորբինաթթու։ Տերևներն ու ցողուններն օգտագործում են որպես սնունդ և անասնակեր ։
Աստղիկ սովորականը գործածվում է ոչ ալկոհոլային խմիչքների պատրաստման մեջ ։
Նագարև
Նագարև (ნაგარევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թերջոլայի շրջան
Դևի Կլասեն
Դևի Կլասեն (նիդ.՝ Davy Klaassen, փետրվարի 21, 1993, Հիլվերսում, Նիդերլանդներ), նիդերլանդցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական «Էվերթոն»-ի և Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում։
«Այաքս»
Դևի Կլասենը հոլանդական «Այաքս» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայի սան է։ Թիմի հիմնական կազմում նա իր դեբյուտը նշել է 2011 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ «Լիոն»-ի դեմ խաղում։ Նա փոխարինել է Լորենցո Էբեսիլիոյին ։ 2011 թվականի դեկտեմբերին հոլանդական ակումբը ֆուտբոլիստի հետ կնքել է 5 տարվա պայմանագիր։
«Էվերթոն»
2017 թվականի հունիսի 16-ին Կլասենը տեղափոխվել է Պրեմիեր Լիգան ներկայացնող «Էվերթոն»։ Տրանսֆերն արժեցել է 27 միլիոն եվրո ։
Միջազգային կարիերա
Նիդերլանդների ազգային հավաքականի կազմում Կլասենը իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի մարտի 5-ին՝ Ֆրանսիայի հավաքականի դեմ խաղում։ 2015 թվականի մարտի 31-ին նա խփել է իր առաջին միջազգային գոլը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Իրանի հեղաշրջումը (1953)
Նախադրյալներ
20-րդ դարի սկզբից Իրանում նավթի արդյունահանումը վերահսկում էր անգլիական կապիտալը։ Մեծ Բրիտանիայի գործարար Ուիլյամ Դ'Արսի ՝ Իրանին չափազանց ոչ շահավետ կոնցեսիայի վրա հիմնված «Անգլո-պարսկական նավթային ընկերությունը» (AINK, այժմ BP) խուսափել է Իրանին իրանական նավթի արդյունահանման բաժնեմաս վճարելուց։ Իրանի տնտեսությանը ոչ պակաս վնաս է հասցրել եկամտահարկից և մաքսատուրքերից ազատվելը։ Նույնիսկ Իրանն ինքը սեփական սպառման համար բավարար նավթ չի ստացել, ուստի ստիպված է եղել այն ներմուծել Խորհրդային Միությունից։
Նավթային արդյունաբերության ազգայնացման զանգվածային շարժումը գլխավորել Է Իրանի ընդդիմադիր «Ազգային ճակատը», որը ստեղծվել է 1949 թվականի հոկտեմբերին (ի սկզբանե ընտրություններում խախտումների դեմ պայքարելու համար) լիբերալ-ազգայնական և ժողովրդավարական ուժերի (առավելապես ձախ ուղղության, բայց նաև որոշ իսլամիստների) ՝ նախկին նախարար և իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Մոհամեդ Մոսադեգի գլխավորությամբ, որը հանդես էր գալիս Իրանի համար ոչ շահավետ պայմաններով նավթային կոնցեսիաները բրիտանական կորպորացիային հանձնելու դեմ։ Դեռևս 1919 թվականին գլխավոր նպատակը սեփական նավթի նկատմամբ Իրանի իրավունքի պաշտպանությունն է և դրանից ստացվող եկամուտները, որպեսզի ապահովեն հետագա առաջադեմ բարեփոխումները։
16-րդ Մեջլիսի կազմում անցան «Ազգային ճակատի» մի շարք անդամներ և նրանց դաշնակիցները, սակայն վարչապետ նշանակվեց գեներալ Հաջ Ալի Ռազմարան, որի թեկնածությունը պաշտպանում էին ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատները, որոնք մեծապես վերահսկում էին կառավարության ձևավորման գործընթացը։
Նավթի ազգայնացում
1950 թվականի նոյեմբերին Մոսադեգը խորհրդարանին առաջարկեց հրաժարվել այլ երկրների հետ «նավթային պայմանագրերից»։ Այդ առաջարկն արգելափակել է վարչապետը, որը գաղտնի բանակցություններ էր վարում «Անգլո-պարսկական նավթային ընկերություն»-ի հետ, սակայն արդեն տարեվերջին Թեհրանում մի շարք խոշոր հանրահավաքներ են անցկացվել ընկերության սեփականության ազգայնացման համար։ Ամեն ինչ սկսվեց Թեհրանի համալսարանի ուսանողների փողոցային ելույթներից խորհրդարանում նավթային հանձնաժողովի հաշվետվության քննարկման ժամանակ, իսկ դեկտեմբերի 29-ին տեղի ունեցավ «համաժողովրդական» ակցիա, որի ժամանակ ընդունվեց բանաձև, որով պահանջվում էր վերացնել ռազմական դրությունը, դադարեցնել լրագրողների հետապնդումները և ազգայնացնել նավթարդյունաբերությունը։
Բողոքների ճնշման տակ կառավարությունը զիջումների է գնացել մի շարք հարցերի շուրջ։ Իմանալով, որ Սաուդյան Արաբիան ամերիկյան նավթային ընկերության (Saudi Arabian Oil Company) հետ համաձայնագրում հասել է արդյունահանված նավթից ստացված շահույթի հավասար բաշխմանը, վարչապետը ներկայացուցիչներին առաջարկել է նոր համաձայնագրում ներառել նման դրույթ, սակայն անգլիացիները հրաժարվել են ՝ հայտարարելով, որ բանակցություններ չեն վարի ազգայնացման սպառնալիքի ներքո, որին հրապարակային ելույթներում չդադարող զանգվածային հանրահավաքներում և իրենց ֆեթվաներում կողմ են եղել այաթոլլա Աբոլ-Քասեմ Կաշանիին, որը նշանակված էր «Ազգային ճակատի» աջակցությամբ որպես խորհրդարանի խոսնակ, և Իրանի այլ առաջատար հոգևորականներին։
Այն բանից հետո, երբ վարչապետն այս պարագայում հրապարակավ մերժեց իրանական նավթի ազգայնացման գաղափարը, նա սպանվեց մզկիթի մուտքի մոտ ՝ «Ֆեդաինա իսլամ» կազմակերպության անդամի կողմից 1951 թվականի մարտի 7-ին։ Նրա մահվանից անմիջապես հետո սկսվել Է Իրանի նավթային արդյունաբերության ազգայնացման մասին օրինագծի նախապատրաստման գործընթացը, թեև նոր վարչապետը ՝ ԱՄՆ-ում Իրանի նախկին դեսպան Հուսեյն Ալան, ավելի եռանդուն հակառակորդ էր ազգայնացման հարցում։ 1951 թվականի մարտի 15-ին Իրանի Մեջլիսը որոշում կայացրեց ազգայնացնել Իրանի նավթային արդյունաբերությունը, մարտի 20-ին սենատը դրան հավանություն տվեց։
Չնայած ռազմական դրությանը և կառավարության ժամանակավոր ղեկավարի կողմից ցույցերի արգելմանը, արդեն մարտի 16-ին Թեհրանում անցկացվել է ընկերության դեմ պայքարի ազգային հասարակության բազմահազարանոց հանրահավաքը, որտեղ առաջ էին քաշվել երկրի հարավի նավթային արդյունաբերության ազգայնացման պահանջները, ի պատասխան կորպորացիան դադարեցրել է դոտացիաների վճարումն իրանական նավթագործներին, և նրանք գործադուլ են հայտարարել։ Աբադանում գործադուլավորների և նրանց հետ համերաշխ աշխատավորների ցույցերին հաջորդած դաժան ցրումները Բենդեր Մահշեհրում հանգեցրել են կառավարական զորքերի գնդակներից տասնյակ մարդկային զոհերի։ Ի դեպ, դա միայն ուժեղացրել է բողոքի ցույցերն ամբողջ Իրանում ՝ աշխատավոր-նավթագործների հետ համերաշխության, ընկերության անհապաղ վերացման և նավթային շրջաններից բրիտանական նավատորմի դուրսբերման կարգախոսներով։ Փողոցային ցույցերի ալիքից հետո նախարարների կաբինետը 1951 թվականի ապրիլի 27-ին հրաժարական է տվել։ Հաջորդ օրը ՝ ապրիլի 28-ին, նոր վարչապետ նշանակվեց Մոհամեդ Մոսադեգը, իսկ Մեջլիսը միաձայն կողմ քվեարկեց նավթային արդյունաբերության ազգայնացման մասին օրենքին։ Իրանական ազգային նավթային ընկերությունը ստացել է ընկերության սեփականությունը, որով նախատեսվում էր փոխհատուցում վճարել և մասնակցել խառը հանձնաժողովին փոխադարձ պահանջների քննարկման համար։ Մայիսի 1-ին Մոսադեգի օրենքն ուժի մեջ է մտել։ Ազգայնականությունը վարչապետին հերոս է դարձրել միլիոնավոր իրանցիների աչքերում, որոնք զգացել են, որ երկար ժամանակ առաջին անգամ կարող են տնօրինել ազգային հարստությունները։
Քաղաքական ճգնաժամը
Այդ ֆոնի վրա քաղաքական ճգնաժամ էր հասունանում ՝ Մոսադեգի (մինչև Փեհլևին իշխած խաջարների տոհմի ժառանգ և շահի իշխանությունը արարողակարգային լիազորություններով սահմանափակելու կողմնակից) և Մոհամմեդ Ռեզա Փեհլևիի շահի շուրջ խմբավորված հին էլիտաների միջև։
1952—ի ամռանը Մոսադեգը վեց ամսով արտակարգ լիազորություններ և պաշտպանության նախարարի պաշտոն էր պահանջել, ինչը նրան թույլ էր տալիս շահին զրկել նրա հենարանից։ Սակայն միապետը մերժել է 1952 թվականի հուլիսի 16-ին վարչապետի հավակնությունները, ինչին հաջորդեց Մոսադեգի անսպասելի հրաժարականը։ Նոր վարչապետ Ահմադ Կավամ աս Սալթանեն, որն ավելի վաղ արդեն չորս անգամ զբաղեցրել է այդ պաշտոնը, Մոսադեգին մեղադրել է անգլո-իրանական հարաբերությունների վատթարացման մեջ («մեկ ընկերության նկատմամբ օրինական հավակնությունները երկու ժողովուրդների միջև թշնամանքի աղբյուրի վերածելու»), սպառնացել է իր կողմնակիցների հետ հաշվեհարդար տեսնել որպես «հանցագործներ» և խոստացել է «վերականգնել օրենքն ու կարգը»։
Ի պատասխան Կավամի հայտարարություններին ՝ երկիրը հուլիսի 17-21-ն ընկած ժամանակահատվածում հակակառավարական ցույցեր է անցկացրել։ Կուլմինացիոն են դարձել Մոսադեգի կողմնակիցների կողմից հայտարարված «ազգային դիմադրության օր» վերջին օրվա իրադարձությունները ՝ մեծ համընդհանուր գործադուլ, որը Թեհրանում վերաճել է ապստամբության, որին երկրի պատմության մեջ առաջին անգամ ակտիվորեն մասնակցել են նաև կանայք։ Իշխանությունները ցուցարարների դեմ են նետել ոստիկանությանը և բանակային զորքերին, այդ թվում ՝ տանկային զորքերին ՝ գնդակահարելով առնվազն 36 մարդու։ Վախենալով բանակի ՝ ցուցարարների կողմն անցնելուց և քաղաքացիական պատերազմ սկսելուց ՝ շահը ստիպված է եղել նահանջել և Մոսադեգին վերադարձնել վարչապետի պաշտոնին։
Իր վարչապետության երկրորդ ժամկետում Մոսադեգը առաջ է քաշել «տնտեսությունն առանց նավթի» կարգախոսը ՝ նկատի ունենալով պետական բյուջեի կայունացումը ՝ առանց նավթից ստացվող եկամուտների, այլ արտադրանքի արտահանման խթանման միջոցով։ Պարտված շահը 1953 թվականի փետրվարի 24-ին հայտարարել էր, որ ժամանակավորապես ստիպված է լինելու լքել Իրանը։ Սակայն այդ իրադարձությունն ինքնին շատ քիչ բանով էր սպառնում Մոսադեգին ՝ ժողովրդի մեջ շահի չափազանց ցածր ժողովրդականության պատճառով։ 1952-ի վերջին Քաշանին Մեջլիսի նախագահի իրավունքով փորձում էր տապալել վարչապետի համար կարևոր օրինագծերը, այդ թվում ՝ նրա արտակարգ լիազորությունների մեկ տարով երկարաձգելու մասին, իսկ 1953-ի փետրվարի 27-ին բացահայտ կերպով հանդես եկավ շահի կողմում Մոսադեգի դեմ։ Հակաարևմտյան բլոկի այս երկու ղեկավարների խզումը գնահատվել է ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հետախուզական ծառայությունների կողմից որպես ազդանշան այն մասին, որ Մոսադեգի ռեժիմը խոցելի է։
Հարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի հետ
Իրանի գործողությունները վրդովմունքի են արժանացրել Մեծ Բրիտանիայի իշխանական շրջանակներում և ԶԼՄ-ներում։ 1951 թվականի մայիսի 26-ին բրիտանացիները գործ են ներկայացրել Հաագայում ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանի քննությանը։
Սկզբում ամերիկացիներն ու անգլիացիները բանակցություններ էին վարում Իրանի վարչապետ Մոհամեդ Մոսադեգի հետ, սակայն դրանք ոչնչի չհանգեցրին։ Մոսադեգի ծրագիրն առաջարկել է փոխզիջում, որը հիմնված էր վենեսուելական կառավարության ՝ Ռոմուլո Գալեգոսի և «Creole Petroleum»-ի համաձայնության նախադեպի վրա, սակայն բրիտանական կողմը, հակառակ ամերիկացիների հանձնարարականների, դրան չի համաձայնել և սկսել է ծրագրել իրանական կառավարության «պայթեցումը»։
Անգլո-իրանական նավթային ընկերությունը գործարկել է իրանական նավթամթերքների համաշխարհային բոյկոտի մեխանիզմը։ Մեծ Բրիտանիայի կողմից տնտեսական շրջափակման արդյունքում երկիրը հայտնվել է խորը տնտեսական ճգնաժամի մեջ։ Օտարերկրյա տերությունները դադարել են գնել իրանական նավթը, իսկ Իրանը չէր կարող ինքնուրույն վաճառել այն։ Աբադանի նավթավերամշակման գործարանը փակվել է։ Ազգայնացված ձեռնարկություններում աշխատանքը չի կարգավորվել, քանի որ այն բրիտանացի մասնագետներին արգելել է համագործակցել իրանական իշխանությունների հետ, իսկ նրանք չունեին որակյալ անձնակազմ։ Իրանում նավթի արդյունահանման մակարդակը 1950 թվականին նվազել է օրական 666 հազար բարելից մինչև 20 հազար ՝ 1952 թվականին։ Աբադանի ճգնաժամը սրվել է Մեծ Բրիտանիայի թագավորական նավատորմի առևտրային ուղիների ծովային շրջափակման արդյունքում։ Այնուամենայնիվ, չնայած ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի ուժեղ դիմադրությանը, իրանական նավթի ազգայնացումը շարունակվել է։
1952 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Իրանը խզեց դիվանագիտական հարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի հետ։ Դրանից հետո Մեծ Բրիտանիան բողոք է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ, սակայն Լոնդոնի բանաձևի նախագծի ընդունմանը խոչընդոտեցին ԽՍՀՄ-ը և Հնդկաստանը։ Մոսադեգը փորձել է պայմանավորվել ԽՍՀՄ-ի հետ իրանական նավթի մատակարարման մասին, սակայն այն ժամանակ Խորհրդային Միության մոտ նավթային տանկերների հզոր նավատորմի բացակայության պատճառով դա չհաջողվեց անել։
Մոսադեգը սկզբում փորձում էր նավթային քաղաքականության հարցերում Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի տարաձայնությունների վրա խաղալ, ինչը ձեռնտու էր ընկերության վերացմանը։ 1951 թվականի հուլիսին Իրան էր այցելել ամերիկացի դիվանագետ Ավերել Գարիմանը ՝ նախագահ Հարրի Թրումենի հատուկ ներկայացուցիչը, սակայն իրանցիների և անգլիացիների միջև միջնորդ հանդես գալու նրա փորձը հաջողությամբ չպսակվեց։ Սակայն հոկտեմբերին Մոսադեգն ինքը պաշտոնական այցով ժամանել Է ԱՄՆ և հանդիպել Թրումենի հետ ՝ հույս ունենալով լուծել Աբադանի նավթավերամշակման գործարանի վաճառքի հարցը։ Սակայն Սպիտակ տանը դեմոկրատական վարչակազմի փոփոխությունից հետո ԱՄՆ-ում Հանրապետականները իրենց վրա են վերցրել Իրանում հեղաշրջման ուղեգիծը ՝ վախենալով նրա վրա Խորհրդային ազդեցության և «կոմունիզմի» տարածումից։
Հեղաշրջման նախապատրաստում
1953 թվականի ապրիլի 16-ին Մոսադեգի տապալման ծրագիրը պատրաստ էր։ ԱՄՆ-ում նրա գլխավոր կազմակերպիչներն են եղել պետքարտուղար Ջոն Ֆոսթեր Դալեսը և նրա տեղակալ Ուոլթեր Բեդել Սմիթը, որը վերջերս Պետդեպարտամենտ է տեղափոխվել Կենտրոնական հետախուզական վարչության ղեկավարի պաշտոնից։ Գործը էլ ավելի հեշտացավ Ջոն Ֆոսթերի և նրա եղբոր ՝ Կենտրոնական հետախուզական վարչության ներկայիս տնօրեն Ալեն Դալեսի սերտ համագործակցությամբ ՝ «Sullivan and Cromwell» իրավաբանական գրասենյակով, որը երկար ժամանակ գործեր էր վարում ընկերության հետ ՝ որպես գլխավոր հաճախորդներից մեկը։ Պետական հեղաշրջման նախապատրաստությունն անմիջականորեն ղեկավարել է Կերմիտ Ռուզվելտը, նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի թոռը և ԿՀՎ մերձավորարևելյան բաժնի ղեկավարը ՝ ամերիկացի զինվորական խորհրդական և շահի գվարդիայի նախկին կուրատոր, գեներալ Նորման Շվարցկոպֆ Ավագը։
Ըստ պլանի ՝ ամերիկացիները պետք է գործեին բրիտանական գաղտնի հետախուզական ծառայության (SIS) հետ համատեղ, որն Իրանում լավ կազմակերպված հետախուզական ցանց ուներ։ Գործողության համար հատկացվել է 19 մլն դոլար ՝ իրանցի սպաներին ու պետական ծառայողներին կաշառելու համար։
Երկրի վարչապետի պաշտոնի թեկնածու է ընտրվել գեներալ Ֆազլոլլա Զահեդին ՝ Իրանի ներքին գործերի նախկին նախարարը, որը 1951 թվականին պաշտոնանկ էր արվել Մոսադեգի կողմից (ժամանակին Զահեդին ձերբակալվել էր բրիտանացիների կողմից նացիստական Գերմանիայի գործակալների հետ համագործակցության համար)։
Գործողություն
Գործողությունը սկսվել է 1953 թվականի օգոստոսին։ Մեկնարկել է Մոսադեգի դեմ հզոր տեղեկատվական արշավը, որով մեղադրում էին կոռուպցիայի, հակամոնարխիկ, հակաիսլամական և պրոկոմունիստական հայացքների համար։ Օգոստոսի 11-ին շահ Մոհամեդ Ռեզա Փեհլևին կնոջ հետ մեկնել է Կասպից ծովի ափին գտնվող իր ամառային նստավայր։ Գործողությունը նախատեսված էր սկսել, երբ շահը հրամանագրեր ստորագրել Մոսադեգին վարչապետի պաշտոնից ազատելու և Զահեդիի նշանակման մասին, սակայն հրամանագրերը հետաձգվել են երեք օրով, և այդ մասին Մոսադեգին արդեն հասցրել են հայտնել։
Մոսադդիկը ձերբակալեց շահի գվարդիայի ղեկավար Նեմաթոլլա Նասիրիին, որը հրաման է տվել, և գործարկեց շահի տապալման մեխանիզմը։ Շահը թաքնվել Է Բաղդադում, իսկ հետո ՝ Հռոմում։ Ռադիոյով հայտարարել են հեղաշրջման փորձի մասին, որը կազմակերպել են շահի կողմնակիցները։ Փողոցներում «Ազգային ճակատի», ինչպես նաև կոմունիստական ժողովրդական «Տուդե» կուսակցության ղեկավարությամբ տեղի են ունեցել բազմաթիվ հակաշահական ցույցեր, որտեղ հնչել են շահի տապալման և հանրապետության հռչակման կարգախոսներ։ ԱԳՆ-ն արտերկրում գտնվող դեսպաններին շրջաբերականներ է ուղարկել այն մասին, որ շահը «Իրանում այլևս իշխանական լիազորություններ չունի» ։ Զահեդիին բռնելու համար հայտարարվել է պարգև։
Շուտով, սակայն, Մոսադեգը սկսեց սխալներ գործել ՝ հավատալով, որ իրավիճակը լիովին վերահսկողության տակ է պահում։ Նա ոստիկանությանը հրահանգել է «Տուդե» կուսակցության կոմունիստներին թույլ չտալ հանրահավաքներ անցկացնել և պատերից պոկել շահի դեմ ուղղված պաստառները։ Բախումներ են սկսվել կուսակցության ակտիվիստների և իրավապահ մարմինների միջև։ Այդպես վարչապետն իրեն զրկել է ամենաազդեցիկ կողմնակիցներից։
Հետագայում ցույցին ամերիկացիները և բրիտանացիները ներգրավել են կոմունիստ որոշ կողմնակիցների, որոնք մայրաքաղաքում ջարդեր են սկսել, ինչը հանգեցրել է ցուցարարների և վարչապետի կողմնակիցների միջև արյունալի բախումների։ Մոսադեգը հրաժարվել է զորքեր մոբիլիզացնել ՝ չցանկանալով երկիրը ներքաշել քաղաքացիական պատերազմի մեջ։ Նույն օրը քաղաք մտան Զահեդիի ջոկատները, և կարճ մարտից հետո Մոսադեգի կառավարությունը տապալվեց, իսկ ինքը ձերբակալվեց։
Զահեդին «շահին սիրող ժողովրդի և նվիրված բանակի» անունից հեռագիր է հղել Հռոմ ՝ շահին հայրենիք վերադառնալու խնդրանքով։ Միաժամանակ, շահի գվարդիաները և շահի մյուս կողմնակիցները բանակում Թեհրանի փողոցներ են դուրս բերել զրահատեխնիկա և մարտի են բռնվել Մոսադեգի կառավարության կողմնակիցների հետ։ Զորամասերն անցել են ապստամբների կողմը։ Ժամը 10:00-ին Գլխավոր շտաբի պետը Մոսադեգին զեկուցել է, որ բանակն այլևս կառավարությանը չի ենթարկվում։
19 ժամվա ընթացքում դավադիրները գրավել են Մոսադեգի տունը, որը գնդակոծել են տանկերից։ Վարչապետի ունեցվածքը թալանվեց։ Մոսադեգը և մի շարք նախարարներ ձերբակալվել են։
Օգոստոսի 22-ին շահը հանդիսավոր կերպով վերադարձել է Իտալիայից, իշխանության ղեկին հաստատվել է գեներալ Զահեդիի կառավարությունը։ Նրան աջակցող սպաները պարգևատրվել են։ Մոսադեգի կողմնակիցների ելույթները կանխել են զինվորականները։
«Այաքս» օպերացիան ավարտվեց։
Հետևանքները
Նախկին վարչապետ Մոհամեդ Մոսադեգը ձերբակալվել է և 1953 թվականի աշնանը ռազմական տրիբունալի կողմից դատապարտվել երեք տարվա ազատազրկման։ Ժամկետի ավարտից հետո մնացած ողջ կյանքը նա տնային կալանքի տակ է անցկացրել իր կալվածքում։
Մոսադեգի կողմնակից ԱԳ նախարար Հոսեյն Ֆաթեմին ձերբակալվել է, ենթարկվել իզուվերյան խոշտանգումների և գնդակահարվել։
Զահեդին վարչապետի պաշտոնում է մնացել մեկ տարի և ութ ամիս, իսկ հետո, շահի կողմից արտաքսվել երկրից։ Իր վարչապետության ընթացքում ստացել Է ԱՄՆ-ից, ինչպես և նախատեսված էր «Այաքս» գործողության ծրագրով, անմիջապես (երկու օրվա ընթացքում), 5 մլն դոլար ՝ զինվորականներին ամսական աշխատավարձի վճարման համար։ Հետագայում ԱՄՆ—ը Զահեդիի կառավարությանը տրամադրել է տնտեսական օգնություն ՝ 23 մլն դոլար և անհատույց օգնություն ՝ 45 մլն դոլար։
1953 թվականի դեկտեմբերի 5-ին վերականգնվեցին դիվանագիտական հարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի հետ։ 1954 թվականի ապրիլի 10-ին համաձայնագիր կնքվեց իրանական նավթի մշակման համար միջազգային կոնսորցիում ստեղծելու մասին։ Այդ համաձայնագրով 40 տոկոսը բաժին է հասել անգլո-իրանական նավթային ընկերությանը, 40 տոկոսը ՝ ամերիկյան ընկերությունների հնգյակին (Gulf Oil, Socal, Esso, Socony, Texaco), 14 տոկոսը ՝ «Shell» ընկերությանը, 6 տոկոսը ՝ ֆրանսիական ընկերությանը։ 1954 թվականի սեպտեմբերին կոնսորցիումը համաձայնագիր կնքեց Իրանի կառավարության հետ։ Նոյեմբերի 1-ին անգլո-իրանական նավթային ընկերությունը վերանվանվել է «British Petroleum Company»։ Արդյունքում այդ ընկերությունը 25 մլն ֆունտ ստեռլինգ փոխհատուցում է ստացել իրանական կառավարությունից և 214 մլն ֆունտ ՝ միջազգային նավթային կոնսորցիումից։
Եվա Դալյան
Եվա Բենոյի Դալյան, հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (2003):
Կենսագրություն
Եվա Դալյանը ծնվել է 1949 թվականի փետրվարի 27-ին, Երևան քաղաքում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1971 թվականից աշխատում է Երևանի պետական համալսարանում։ 1975-1987 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկայի ֆակուլտետի մոլեկուլային ֆիզիկայի ամբիոնին կից գիտահետազոտական լաբորատորիայի կրտսեր գիտաշխատող, 1987-1994 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկայի ֆակուլտետի մոլեկուլային ֆիզիկայի ամբիոնին կից գիտահետազոտական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող։ 1998 թվականին հրավիրված հետազոտող է Ֆլորենցիայի համալսարանում, Իտալիա, 2003, 2004 թվականներին՝ հետազոտող Տորոնտոյի համալսարանում (Կանադա)։ 1994 -2005 թվականներին եղել է Ֆիզիկայի ֆակուլտետի մոլեկուլային ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ, 2006 թվականից՝ Երևանի պետական համալսարանի Ֆիզիկայի ֆակուլտետի մոլեկուլային ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են ԴՆԹ-կենսաբանորեն ակտիվ միացություններին և ԴՆԹ-հակաուռուցքային դեղանյութեր համալիրների կառուցվածքի և փոխազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրություններին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Զակինթոս
Զակինթոս (հուն․՝ ; ), հայտնի է նաև, որպես Զանտե (Zante), հունական կղզի Բալկանյան թերակղզու ծայր արևմուտքում։ Հանդիսանում է Հոնիական ծովի երրորդ խոշորագույն կղզին՝ ըստ զբաղեցրած տարածքի և բնակչության թվի ։ Գտնվում է Կեֆալոնիա կղզու հարավում՝ Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքից 300 կմ հեռավորության վրա ։ Աշխարհագրական բարենպաստ դիրքը կղզուն հնարավորություն է ընձեռում առևտրային կապեր հաստատել տարածաշրջանի մյուս կղզիների և նույնսիկ մայրցամաքային Հունաստանի հետ։ Վարչականորեն ընդգրկված է Հունաստանի Հոնիական կղզիներ պերիֆերիայի համանուն տարածաշրջանային միավորի կազմի մեջ։
Խոշորագույն քաղաքը Զակինթոսն է, որը հանդիսանում է կղզու քաղաքային իշխանությունների նստավայրը, միևնույն ժամանակ նաև տարածաշրջանային նշանակության խոշոր առևտրային նավահանգիստ ։ Քաղաքը առավել հայտնի է իր բազմատեսակ թանգարաններով, արևոտ լողափերով և մշակութային մեծ ժառանգությամբ։ Այդ ժառանգության մեջ ներառված են մեծաթիվ անտիկ վանքերը, ինչպես նաև բլրալանջին գտնվող վենետիկյան ամրոցը։
Կղզին աչքի է ընկնում բազմազան լողափերի առկայությամբ։ Լողափերի նման առատությունը պայմանավորված է Զակինթոսի լանդշաֆտով։ Կղզին զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով շուրջ 408 կմ² տարածք՝ գտնվելով ծովի մակարդակից մինչև 756 մետր բարձրության վրա։ Ծովափնյա գծի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 123 կմ։ Տարածքի հիմնական մասը անտառածածկ է․ գերակայում են սոճու անտառները՝ ոչ այնքան բարձրադիր լեռներով շրջապատված։ Լողափերի հիմնական մասը գտնվում է Զակինթոսի հյուսիսային, արևելյան և հարավային հատվածներում ։ Լողափերից ամենանշանավորը Նավայո ծովածոցի լողափն է, որտեղ կարելի է մտնել միայն նավագնացության նպատակով։ Արևմտյան հատվածը քարքարոտ է, այդ իսկ պատճառով այստեղ բավականին գերակշիռ մաս են կազմում քարանձավները, մասնավորապես՝ կապույտ քարանձավների համալիրը)։ Զակինթոսի կլիման մեղմ միջերկրածովյան է, հետևաբար՝ արևոտ օրեր լինում են և՛ ամառային, և՛ ձմեռային ամիսներին։ Կղզին հարուստ է իր ցամաքային և ջրային բուսական աշխարհով։ Զակինթոսը գյուղատնտեսական կղզի է, որտեղ հիմնականում աճեցվում են արևադարձային մրգեր, ձիթապտուղ և չամիչ ։ Դրանից բացի, տեղական եկամտի հիմնական աղբյուրը զբոսաշրջային ոլորտն է։ Զակինթոսը հարուստ պատմություն և մշակույթ ունեցող կղզի է։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ դարեր շարունակ այն լինելով բազմաթիվ պետությունների տիրապետության տակ, եղել է տարբեր մշակույթների խաչմերուկում։
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ կղզու բնակչությունը գերազանցում է 40 հազարը։ Բնակչության միջին խտությունը կազմում է 100 մարդ/կմ²։ Այդ թիվն ունի աճի միտում։ Զակինթոսում է ծնվել Հունաստանի ազգային օրհներգի խոսքերի հեղինակը՝ Սոլոմոս Դիոնիսոսը։
Կղզու անվան ծագումնաբանության վերաբերյալ ամենահայտնի վարկածն այն է, որ Զակինթոսն իր անվանումը ստացել է ի պատիվ հին հույների գերագույն աստված Զևսի որդու՝ Դարդանոսի։ Տարբեր ժամանակահատվածներում այն պատկանել է հույներին, հռոմեացիներին, բյուզանդացիներին, օսմանյան թուրքերին, վենետիկցիներին, խաչակիրներին և այլն։ Վենետիկցիները, որոնք իշխել են Զակինթոսում 1484-1797 թվականներին, կղզին անվանել են «Ֆիորո դի Լևանտե» (թարգմանաբար՝ արևելյան ծաղիկ), քանի որ այս կղզում աճում են ծաղիկների ավելի քան 7000 տեսակներ ։ Վենետիկյան ճարտարապետությունն իր կնիքն է թողել Զակինթոսում։ 1953 թվականին տեղի ունեցած երկարաշրժի հետևանքով վենետիկյան մի շարք եկեղեցիներ և շինություններ ոչնչացել են ։ Քաղաքի վերակառուցողական աշխատանքները Հունաստանի իշխանությունների կողմից կատարվել են խիստ հակասիսպասսացիոն կերպով՝ պահպանելով նախկին ճարտարապետական լուծումները ։
Անտիկ ժամանակներ
Զակինթոս կղզու տարածքը բնակեցվել է դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Առաջին մարդիկ այստեղ հաստատվել են պալեոլիթի դարաշրջանում։ Կղզում հայտնաբերված ամենահին գտածոները թվագրվում են նորքարեդարյան ժամանակաշրջանին։ Զակինթոսը կարևոր դերակատարում է ունեցել Հին Հունաստանի Միկենյան քաղաքակրթություն օրոք՝ դառնալով առևտրային կարևոր հանգույց։ Այս տարիներին կղզում կառուցվել են բազմաթիվ շինություններ։ 1971 թվականին Կամբի քաղաքի ճանապարհաշինարարության ընթացքում պատահաբար հայտնաբերվել է միկենյան գերեզմանոց։ Հին հույն բանաստեղծ Հոմերոսը հիշատակել է Զակինթոսն իր երկու աշխարհահռակ աշխատություններում՝ «Իլիականում» և «Ոդիսականում»։ Ըստ Հոմերոսի՝ Զակինթոսի առաջին բնակիչը եղել է Զևսի որդին՝ Արկադիայի թագավոր Դարդանոսը։ Վերջինիս որդու՝ Զակինթոսի պատվին էլ կղզին ստացել է իր անվանումը։ Որոշ ժամանակ անց Զակինթոսը նվաճվել է Կեֆալոնիայի արքա Արկիսիոսի կողմից։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ հույների կողմից Միջերկրական ծովի գաղութացման դարաշրջանում զակինթոսցիները հիմնադրել են ներկայիս Իսպանիայի Սագունտո քաղաքը։ Համաձայն վարկածի՝ դա տեղի է ունեցել Տրոյական պատերազմից շուրջ 200 տարի առաջ։ Հայտնի է նաև, որ Զակինթոսի բնակիչները ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Տրոյական պատերազմին։
Տրոյական պատերազմի ավարտից հարյուր տարի անց ստորագրվում է մի պայմանագիր, որով Զակինթոսում ստեղծվում է անկախ ժողովրդավարություն։ Այդ պետականությունը տևում է ավելի քան 650 տարի։ Պելոպոնեսյան առաջին պատերազմի տարիներին՝ մ․թ․ա․ 459-446 թվականներին, Զակինթոսը դաշինքի մեջ է մտնում Աթենքի զորահրամանատար Տալմիդեսի հետ։ Արդյունքում՝ թշնամացած լակոնիացիները մ․թ․ա․ 430 թվականին արշավում են Զակինթոս և պաշարում կղզին։ Սիցիլիական արշավանքից հյուծված աթենական զորախմբերն ի վիճակի չէին աջակցել զակինթոսցիներին։ Պելոպոնեսյան պատերազմի ավարտից հետո Զակինթոսը հայտնվել է Սպարտայի գերիշխանության տակ։ Դա պայմանավորված էր նրանով, որ աթենացի զորապետ Տիմոթեոսը Կեկիրայից վերադառնալուց հետո վայրէջք է կատարում Զակինթոսում և մի քանի աքսորյալներ օժանդակում են նրան ամրապնդել իր իշխանությունը։ Շուտով Զակինթոսի գործող իշխանություններն օգնություն խնդրեցին Սպարտայից և վերջիններս էլ կղզի ուղարկեցին ռազմանավից բաղկացած զինված նավատորմ, որն էլ դուրս մղեց ինքնահռչակ աթենացիներին կղզուց։
Մ․թ․ա․ 3-րդ դարի սկզիբ Զակինթոսը գրավվեց Մակեդոնիայի թագավոր Ֆիլիպ V-ի կողմից, որից հետո կղզին դարձավ Էթոլյան միության անդամ։ Մ․թ․ա․ 211 թվականին հռոմեացի զորավար Մարկոս Վալերիոսը պաշարեց կղզին, սակայն չկարողացավ գրավել միջնաբերդը։ Հռոմեական զորքերը վերջնականապես գրավեցին կղզին մ․թ․ա․ 191 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոնիական ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Զակինթոս Կատեգորիա:Հունաստանի Միջերկրական ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Rare
Rare (Հազվագյուտ), ամերիկացի երգչուհի Սելենա Գոմեսի երրորդ ստուդիական ալբոմ ։ Թողարկվել է 2020 թվականի հունվարի 10-ին Interscope Records լեյբլի ղեկավարությամբ։ «Lose You to Love Me» երգը թողարկվել է որպես լիդ-սինգլ 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ին և գլխավորել Billboard Hot 100 հիթ-շքերթը՝ դառնալով ԱՄՆ-ում թիվ մեկ սինգլը։ «Look At Her Now» երգը թողարկվել է որպես երկրորդ սինգլ հաջորդ օրը (հոկտեմբերի 24), ընդգրկվել է Rolling Stone Top 100-ի առաջին 20 հորիզոնականների մեջ և հասել 27-րդ հորիզոնականին Billboard Hot 100-ում։ Սելենան ասել է, որ այս ալբոմը իր երկրորդ աշխատանքն է Interscope Records-ի հետ, և դա իր օրագիրը վերջին մի քանի տարիների ընթացքում ։
Թեմատիկա
Հարցազրույց տալով Apple Music-ին իր առաջիկա «Rare» ստուդիական ալբոմի թեմայի վերաբերյալ, Գոմեսը խոստովանել է, որ երգի թրեք-լիստում բոլոր երգերը լավ են զուգակցվում միմյանց հետ և նրանցից յուրաքանչյուրը գտնվում է իր տեղում ։
Պրոմո
Առաջին անգամ ալբոմի անոնսը կայացել է Սելենայի Ինստագրամի պաշտոնական կայքէջում, որտեղ նա ցուցադրել է շապիկը և տեղադրել գլխավոր թրեքի մի մասը՝ նույն «Rare» անվանմամբ ։
Սպասվող ալբոմի թողարկումը ուղեկցվել է «Lose You To Love Me» և «Look At Her Now» սինգլների թողարկմամբ։ Երկու սինգլների համար էլ տեսահոլովակներ են նկարահանվել ։
2020 թվականի հունվարի 10–ին, ալբոմի թողարկումի հետ միասին «Rare» երգը դարձել է ալբոմի աջակցման համար երրորդ պաշտոնական սինգլ։ Նույնպես կայացել է տեսահոլովակի պրեմիերան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 ալբոմներ Կատեգորիա:Սելենա Գոմեսի ալբոմներ Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած ալբոմներ
Ջերմատուն
Ջերմատներ, լուսաթափանց ծածկոցով հատուկ (այսպես կոչված կուլտիվացիոն) շինություն՝ ամբողջ տարին սածիլ կամ ջերմատնային կուլտուրաներ աճեցնելու համար միջին և հսկայական լայնություններում օգտագործվում է նաև ջերմասեր բույսերի (հատկապես արևադարձային ու մերձարևադարձային գոտիների) պահպանման և բազմացման համար, իսկ սելեկցիոն աշխատանքներում՝ նոր սորտերի և հիբրիդների ստացման ժամկետները կրճատելու նպատակով։
Դիտարկման հիմնարկներում՝ տարբեր կենսաբանական հետազոտությունների համար։ ՀԽՍՀ-ում կան 53 հա (1982) ջերմատունը նախատեսվում է կառուցել 370 համընդհանուր տարածությամբ ջերմատնային կոմբինատներ ՀԽՍՀ տարբեր շրջաններում արտասեզոնային շրջանում բնակչությանը թարմ բանջարեղենով ապահովելու նպատակով ջերմատները ստորաբաժանվում են՝
Տեսակներ
Դրանք կարող են լինել նաև հիդրոպոնիկական։ Ջերմատներում հողախառնուրդի միջին պահանջը 0,25 մ3 է։ Ըստ օգտագործման ժամկետների ջերմատներում լինում են՝
Ձմեռայինները ապակեծածկ են, գարնանայինները ծածկվում են ապակիով կամ սինթետիկ թաղանթով։
Ըստ կառուցվածքային առանձնահատկությունների ջերմատները ստորաբաժանվում են՝
Ընտ տանիքի թեքատների քանակի լինում են՝ Միաթեք ջերմատների տանիքի ապակեծածկ մակերևույթը ուղղված է դեպի հարավ՝ 33-45° անկյան տակ, դրանք ունեն սահմանափակ կիրառում։ Երկթեք ջերմատների լուսաթափանց հարթությունները ուղղվում են սովորաբար դեպի արևելք և արևմուտք 29-33° անկյան տակ (խոշոր ձմեռային հանգարային ջերմատներ) և 20-22°-ի տակ (գարնանային ջերմատներ)։
Առավել տարածված են բլոկավոր ջերմատները, որոնք տարբեր երկթեք ջերմատների միացումներ են, որտեղ ներսի պատերը և միջնապատերը փոխարինված են սյուներով։ Բազմաթեք ջերմատների տանիքը բաղկացած է 4 և ավելի հարթություններից՝ ուղղված արևելք և արևմուտք։
Ըստ հիմնակմախքը կրող կոնստրուկցիայի տարբերում են նաև. Կարկասավորները լինում են՝ Ոչ կարկասավորները՝
Կառուցում
Ջերմատները կառուցում են հարթ կամ դեպի հարավ քիչ թեքություն ունեցող հողամասերում, որտեղ գրունտային ջրերի մակարդակը մակերևույթից 0,8 մ-ից պակաս խորություն չպետք է ունենա։ Քամիներից պաշտպանելու նպատակով ստեղծում են անտառաշերտեր կամ ցանկապատ կառուցում։
Օգտագործում
Օգտագործվում է նաև ստորերկրյա տաք ջրերի ջերմությունը (Կամչատկայում, Հյուսիսային Կովկասում և Անդրկովկասում)։ Ամենատարածվածը ջրային ջեռուցումն է, կիրառվում են նաև ջերմագեներատորներ և օդաջեռուցիչներ։
Զերմատները սարքավորված են միկրոկլիմայի կարգավորման մեքենայացված կամ ափհոմատացված համակարգերով, իսկ հիդրոպոնիկական ջերմատներում, դրանցից բացի կան նաև բույսերի համար սահմանված սննդի ռեժիմի պահպանման բարդ համալիր մեքենաներ և սարքեր։ Զերմատներում բույսերի մշակության որոշ, աշխատանքներ (սնուցում, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքար) մեքենայացված են։ Զերմատների արդյունավետ օգտագործման նպատակով կիրառվում է բուսաշրջանառություն։ Զերմատները կառուցում են «Գիպրոնիսելպրոմ» համամիութենական նախագծային ԳՀԻ և այլ նախագծային կազմակերպությունների մշակած տիպային նախագծերով։ Տարբեր ջերմատների կոմպլեքսը ջերմատնային կոմբինատների հիմնական օբյեկտն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Մասրենի Սախոկայի
Մասրենի Սախոկայի, վարդածաղկավորների ընտանիքի, վարդազգիներ ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Ցածրաաճ, տերևաթափ թուփ է՝ 0,6-0,8 մ բարձրությամբ։ Փշերն ամուր են, ուղիղ։ Տերևները 5 հատ են (հազվադեպ 7), համարյա մերկ։ Ծաղիկները բաց վարդագույն են։ Բաժակաթերթիկները մեջքի կողմում գեղձապատ են, եզրերը մազմզուկապատ։ Հասունացած հիպանթիումը խոշոր է, ձվաձև, գեղձիկապատ կոթունով։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում։ Մեր հանրապետությունում հանդիպում է Ջանգեզուրում, միջին լեռնային գոտում, չոր լանջերում, թփուտներում։ Արժեքավոր պատվաստակալ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Լիբերեցի երկրամաս
Լիբերեցի երկրամաս, (, Reichenberger Region, Kraj liberecki), վարչական միավոր Չեխիայում, որը գտնվում է Բոհեմիայի պատմական շրջանի ամենահյուսիսային մասում։ Անվանումը ստացել է ի պատիվ իր մայրաքաղաք Լիբերեցի։ Երկրամասը միջազգային սահմաններ ունի Գերմանիայի և Լեհաստանի հետ։ Երկրի ներսում երկրամասը արևմուտքում սահմանակից է Ուստեցկի երկրամասին, հարավում՝ Միջինչեխական երկրամասին  և արևելքում՝ Կրալովեգրադեցկի երկրամասին։
Վարչական բաժանումներ
Լիբերեցի երկրամասը բաժանված է 4 շրջանի.
Ավելի ցածր մակարդակում երկրամասն ունի 215 մունիցիպալիտետ, որից 65-ը՝ Սեմիլիի շրջանում, 59-ը՝ Յաբլոնեց նադ Նիսու շրջանում, 57-ը՝ Չեսկա Լիպայի շրջանում և 34-ը` Լիբերեցի շրջանում ։
Քաղաքներ
Ստորև բերված աղյուսակը ներկայացնում է երկրամասի այն քաղաքները, որոնք ունեն առնվազն 7000 բնակիչ (2019 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ) ։
Ֆիզիկական աշխարհագրություն
Երկրամասի լանդշաֆտը ներառում է Ջիզերա լեռները, Կրկոնոշե լեռների մի մասը և Լուսատյան լեռների մի մասը ։
Երկրամասը տուժել է 2010 թվականի օգոստոսին տեղի ունեցած հեղեղումների հետևանքով, որտեղ Սմեդա գետի արտահոսքը եղել է երկրամասի տարհանմանը խթանող գործոններից մեկը ։
Ժողովրդագրություն
2019 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Լիբերեցի երկրամասի բնակչությունը կազմում էր 442,356 մարդ՝ 217,791 տղամարդ և 224,565 կին, որոնք կազմում էին բնակչության համապատասխանաբար 49,2 %-ը և 50,8 %-ը։
Տնտեսություն
Լիբերեցի երկրամասը, ի թիվս այլոց, ունի արտադրական, ապակեգործության, մեքենաշինության և ոսկերչության արտադրության արդյունաբերություններ ։ Երկրամասը,  Լեհաստանի, Գերմանիայի և Չեխիայի եռակողմ սահմանի՝ ծանր արդյունաբերականացման և շրջակա միջավայրի աղտոտվածության տարածքի, այսպես կոչված, «Սև եռանկյունու» մի մասն է ։
Մշակույթ
2007 թվականին Փրիշովիցե գյուղի մոտ հայտնաբերվել է նեոլիթյան հնավայր, որը թվագրվում է մ.թ.ա. մոտ 4500 թվականով ։
Դոքսի քաղաքի մոտ գտնվող Մաչա լիճը հանգստի կարևոր երկրամասային կենտրոն է, որը տարեկան գրավում է մոտ 30,000 այցելու ։ Լճի շրջակայքում կա քարավանների պարկ, որտեղ տեղի է ունենում «Mácháč» ամենամյա երաժշտական փառատոնը, որին 2013 թվականին մասնակցել է մոտավորապես 8000 մարդ ։
Քանի որ երկրամասը երկար ժամանակ եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության մաս, իսկ ավելի ուշ (1938–1945 թվականներին) երկրամասի մեծ մասը եղել է Գերմանիայի Սուդետյան մարզի մասը։ Տեղի շենքերում և ընդհանուր առմամբ մշակույթում նկատելի է գերմանացիների ազդեցությունը՝ հաշվի առնելով նաև այն փաստը, որ երկրամասի որոշ հատվածներ բնակեցված էին սուդետյան գերմանացիների մեծամասնությամբ՝ նախքան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նրանց վտարումը։
Տրանսպորտ
Երկրամասը Պրահայի հետ կապված է «D10» մայրուղով, որը վերջանում է Տուրնով քաղաքում։ Երկրամասում շահագործվող երկաթուղային գծերի երկարությունը կազմում է 551 կմ (342 մղոն) : Երկրամասում կան երեք օդանավակայան։ Դրանցից ամենաառանցքային նշանակությունն ունի Ռալսկո քաղաքի մոտ չգործող ռազմական Հրադչանի օդանավակայանը։ Այլ փոքր օդանավակայաններ կան Չեսկա Լիպայում և Հոդկովիցա նադ Մոհելկուում։
Կրթություն
Երկրամասում է գտնվում Լիբերեցի հանրային տեխնիկական համալսարանը, որը հիմնադրվել է 1953 թվականին։ Այն ի սկզբանե մասնագիտացած էր մեքենաշինության և տեքստիլ ճարտարագիտության մեջ, սակայն 1990-ական թվականներին ավելացրել է ևս չորս ֆակուլտետ, մասնավորապես՝ կրթության, տնտեսության, ճարտարապետության և մեխատրոնիկայի ոլորտներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Չեխիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ Կատեգորիա:Չեխիա
1444
Մահեր
Կատեգորիա:1444 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1445
Մահեր
Կատեգորիա:1445 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Նավենախև
Նավենախև (ნავენახევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 327 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թերջոլայի շրջան
Կարմաշկա (Չերմասանի վտակ)
Կարմաշկա (Калмашка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չերմասան գետի ձախ ափին՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 51 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության >․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Fist for Fight
Ալբոմի մասին
Fist for Fight իրենից ներկայացնում է երկու դեմո-ձայնագրությունների միավորում, որոնք խումբը ձայնագրել է 1999 և 2000 թվականներին, իսկ հետո ինքնուրույն թուղարկել է CD-ով։ 2001 թվականին այն վերաթողարկվել է իտալական Underground Symphony լեյբլում՝ սահմանափակ քանակով։
Պավել Սարգսյան
Պավել Արշակի Սարգսյան (, Շիրախանա), մականունը՝ Ազո, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։