cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(878) Միլդրեդ
Միլդրեդ աստերոիդը պատկանում է Նիսայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,41-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում, 0,12-0,21 էքսցենտրիսիտետ և ուղեծրի թեքում՝ 1,1-4,3° միջակայքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիսայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1916 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեթ Նիկոլսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բեռնի կոնվենցիա (1886)
Բեռնի կոնվենցիան գրական և ստեղծագործական գործերի պաշտպանության միջազգային համաձայնագիր է, որը սահմանում է գործերի միջազգային պաշտպանության սկզբունքները։ Այն օտարազգի հեղինակին թույլ է տալիս հատկապես առավելագույնս օգտվել իր իրավունքներից այն երկրում, ուր տեղի է ունենում իր գործերի ներկայացումը։
Համաձայնագիրը ստորգրվել է '''1886 թ. սեպտեմբերի 9-ին, Բեռնում, լրացվել է Փարիզում (1896), վերանայվել Բեռլինում (1908), լրացվել Բեռնում (1914), վերանայվել Հռոմում (1928), Բրյուսելում (1948), Ստոկհոլմում (1967), Փարիզում (1971) և ձևափոխվել է 1979 թ'''։
Ներկայումս այս համաձայնագիրը հսկվում է Մտավոր Սեփականության Համաշխարհային Կազմակերպության կողմից (WIPO), որը ՄԱԿ-ում գործող մասնագիտացված կառույց է և 2013 թ.-ի հունվարի դրությամբ ընդգրկում է 166 պետություն ։
Երեք հիմնական սկզբունքները
Նվազագույն պաշտպանությունը վերաբերում է գործերին, իրավունքները՝ պաշտպանության տևողությանը.
Զարգացման ճանապարհին գտնվող երկրներ
Ըստ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի կողմից հաստատած որոշման, այս երկրները որոշ գործերի համար որոշակի պայմաններով չեն օգտվում թարգմանության և վերարտադրության իրավունքի նվազագույն պաշտպանությունից։ Բեռնի Միությունը կազմված է ասամբլեայից և Գործադիր Կոմիտեից։ Միության յուրաքանչյուր անդամ երկիր, որը մասնակցում է վարչական կառավարմանը և Ստոկհոլմի Ակտի վերջնական որոշումներին, համարվում է Ասամբլեայի անդամ։ Գործադիր Կոմիտեի անդամները ընտրվում են Միության ադամներից, բացառությամբ Շվեյցարիայի, որը ex officio անդամ է։ 1997 թ. հունվարի 1-ին Գործադիր Կոմիտեն կազմված էր 30 անդամներից։ Միջազգային Գրասենյակի Բիեննալե ծրագրի ու բյուջեի կազմումը իրականացվում է Բեռնի Միության Ասամբլեայի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ Կատեգորիա:Հայաստանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ալբանիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի պայմանագրեր Կատեգորիա:Բելգիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Իվերմեկտին
Իվերմեկտին (անգլ․՝ Ivermectin), հակամակաբույծ միջոց։ 1975 թվականին հայտնաբերումից հետո առաջին կիրառությունները եղել են անասնաբուժության մեջ՝ սրտային ճիճուների և ակարիազի կանխարգելման և բուժման համար ։ Մարդկանց օգտագործման համար հաստատվել է 1987 թվականին, այսօր այն օգտագործվում է վարակների բուժման համար, ներառյալ գլխի ոջիլը, քոսը, գետային կուրությունը (օնխոցերկոզ), ստրոնգիլոիդազը, տրիչուրիազը, ասկարիազը և լիմֆատիկ ֆիլարիազը ։ Այն գործում է բազմաթիվ մեխանիզմների միջոցով՝ թիրախային մակաբույծները սպանելու համար և վարակների համար կարող է կիրառվել մաշկին քսելու ձևով ։ Պատկանում է ավերմեկտինների ընտանիքին ։
Ուիլյամ Քեմփբելը և Սատոշի Օմուրան 2015 թվականի Նոբելյան մրցանակի են արժանացել ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում հայտնագործությունների և կիրառությունների համար ։ Այն գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում և հաստատված է ԱՄՆ-ի Սննդի և դեղերի վարչության կողմից որպես հակամակաբուծային միջոց։ 2020 թվականին ԱՄՆ-ում 423-րդ ամենատարածված դեղամիջոցն էր՝ ավելի քան 100,000 դեղատոմսով ։ Հասանելի է որպես ջեներիկ դեղամիջոց  ։
COVID-19 համաճարակի ժամանակ լայնորեն տարածվել է ապատեղեկատվություն, որ իվերմեկտինը օգտակար է COVID-19-ի բուժման և կանխարգելման գործում ։ Նման պնդումները չեն հաստատվում հավաստի գիտական ​​տվյալներով ։ Մի քանի խոշոր առողջապահական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի Սննդի և դեղերի վարչությունը, ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնները, Եվրոպական դեղամիջոցների գործակալությունը և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, ասել են, որ իվերմեկտինը լիազորված կամ հաստատված չէ COVID-19-ի բուժման համար  ։
Բժշկական կիրառում
Իվերմեկտինը օգտագործվում է կլոր որդերի և արտաքին մակաբույծների լայն տեսականիով առաջացած մարդկանց հիվանդությունների բուժման համար ։
Ճիճվային վարակներ
Գետային կուրության (onchocerciasis) և լիմֆատիկ ֆիլարիազի դեպքում իվերմեկտինը սովորաբար նշանակվում է որպես զանգվածային դեղերի կառավարման արշավների մի մաս, որտեղ դեղը բաժանվում է հիվանդությամբ տուժած համայնքի բոլոր անդամներին ։ Հասուն որդերը գոյատևում են մաշկի մեջ և ի վերջո վերականգնվում՝ նորից որդերի թրթուրներ արտադրելու համար։ Որդերից զերծ մնալու համար իվերմեկտինը տրվում է տարին առնվազն մեկ անգամ՝ 15 տարվա կյանքի տևողությամբ հասուն որդերի համար ։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) իվերմեկտինը համարում է ստրոնգիլոիդազի համար լավագույն դեղամիջոց։ Իվերմեկտինը նաև մաշկի միգրանտների թրթուրների բուժման հիմնական միջոցն է։ ԱՄՆ-ի հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնները (CDC) առաջարկում են իվերմեկտին, ալբենդազոլ կամ մեբենդազոլ՝ որպես ասկարիազի բուժում։ Իվերմեկտինը երբեմն ավելացնում են ալբենդազոլին կամ մեբենդազոլին ճիճուների բուժման համար և համարում երկրորդ տիպի բուժում գնաթոստոմիազի համար։
Ակարներ և միջատներ
Իվերմեկտինը օգտագործվում է նաև մակաբույծ հոդվածոտանիներով վարակվելու դեպքում։ Քորով վարակվելը ամենից հաճախ բուժվում է տեղային պերմետրինով կամ իվերմեկտինի արտաքին ընդունմամբ։ Պերմետրինի մեկ կիրառումն ավելի արդյունավետ է, քան իվերմեկտինի մեկ բուժումը։ Քորի համար իվերմեկտինն օգտագործվում է երկու դոզայի ռեժիմով առաջին դոզան սպանում է ակտիվ տիզերը, բայց ոչ նրանց ձվերը։ Հաջորդ շաբաթվա ընթացքում ձվերը դուրս են գալիս, և երկրորդ չափաբաժինը սպանում է նոր դուրս եկած տիզերը։ Իվերմեկտինի երկու չափաբաժինների սխեման ունի նույն արդյունավետությունը, ինչ մեկ դեղաչափով պերմետրինի բուժմանը ։ Իվերմեկտինը, սակայն, ավելի արդյունավետ է, քան պերմետրինը, երբ օգտագործվում է էնդեմիկ քոսի զանգվածային բուժման մեջ։
Ծանր «կեղևավորված քոսի» դեպքում, որտեղ մակաբույծների բեռը սովորականից ավելի մեծ է, ԱՄՆ-ի հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնը (CDC) խորհուրդ է տալիս մինչև յոթ չափաբաժին իվերմեկտին մեկ ամսվա ընթացքում՝ տեղական հակամակաբույծի հետ միասին ։ Ոջիլները կարող են բուժվել բերանի խոռոչի իվերմեկտինով, իվերմեկտին լոսյոնով, որը կիրառվում է անմիջապես տուժած տարածքի վրա կամ տարբեր այլ միջատասպաններով ։ Իվերմեկտինը նաև օգտագործվում է ռոզացեայի և բլեֆարիտի բուժման համար․ երկուսն էլ կարող են առաջանալ կամ սրվել  ։
Հակացուցումներ
Իվերմեկտինի օգտագործման միակ բացարձակ հակացուցումը գերզգայունությունն է ակտիվ բաղադրիչի կամ դեղամիջոցի որևէ բաղադրիչի նկատմամբ ։ Հինգ տարեկանից փոքր երեխաների կամ 15 կիլոգրամից (33 ֆունտ) պակաս կշռող երեխաների մոտ սահմանափակ տվյալներ կան իվերմեկտինի արդյունավետության կամ անվտանգության վերաբերյալ, թեև առկա տվյալները ցույց են տալիս մի քանի անբարենպաստ ազդեցություն։ Այնուամենայնիվ, Ամերիկյան մանկաբուժության ակադեմիան զգուշացնում է նման հիվանդների մոտ իվերմեկտինի օգտագործման դեմ, քանի որ արյունաուղեղային պատնեշը ավելի քիչ է զարգացած, և, հետևաբար, կարող է մեծանալ Կենտրոնական նյարդային համակարգի որոշակի կողմնակի ազդեցությունների ռիսկը, ինչպիսիք են էնցեֆալոպաթիան, ատաքսիան, կոմա կամ մահը ։ Ընտանեկան բժիշկների ամերիկյան ակադեմիան նաև խորհուրդ է տալիս չօգտագործել այս հիվանդների մոտ՝ հաշվի առնելով դեղերի անվտանգությունն ապացուցող բավարար տվյալների բացակայությունը ։ Իվերմեկտինն արտազատվում է կրծքի կաթում շատ ցածր կոնցենտրացիայով։ Անհասկանալի է մնում, թե արդյոք հղիության ընթացքում իվերմեկտինը անվտանգ է։
Կողմնակի ազդեցություն
Կողմնակի ազդեցությունները, թեև հազվադեպ են, ներառում են ջերմություն, քոր և մաշկի ցան, երբ ընդունվում է բերանից, ինչպես նաև կարմիր աչքեր, չոր մաշկ և այրվող մաշկ, երբ արտաքին օգտագործումը գլխի ոջիլների համար է ։ Անհասկանալի է, թե արդյոք դեղը անվտանգ է հղիության ընթացքում օգտագործելու համար, բայց հավանաբար այն ընդունելի է կրծքով կերակրման ժամանակ օգտագործելու համար ։
Մտահոգիչներից մեկը մեծ չափաբաժիններից հետո նեյրոտոքսիկությունն է, որը կաթնասունների տեսակների մեծ մասում կարող է դրսևորվել որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի դեպրեսիա, ատաքսիա, կոմա և նույնիսկ մահ, ինչպես կարելի է ակնկալել արգելակող քլորիդային ուղիների ուժեղացումից ։
Քանի որ դեղամիջոցները, որոնք արգելակում են CYP3A4 ֆերմենտը, հաճախ նաև արգելակում են P-գլիկոպրոտեինի փոխադրումը, արյան ուղեղի արգելքից դուրս կլանման մեծացման վտանգ կա, երբ իվերմեկտինը կիրառվում է այլ CYP3A4 ինհիբիտորների հետ միասին։ Այս դեղերը ներառում են ստատիններ, ՄԻԱՎ-ի պրոթեզերոնի ինհիբիտորներ, բազմաթիվ կալցիումի ալիքների արգելափակումներ, լիդոկաին, բենզոդիազեպիններ և գլյուկոկորտիկոիդներ, ինչպիսին է դեքսամետազոնը ։
Տիպիկ բուժման ընթացքում իվերմեկտինը կարող է առաջացնել ամինոտրանսֆերազների աննշան բարձրացում։ Հազվագյուտ դեպքերում այն կարող է առաջացնել կլինիկական թեթև լյարդի հիվանդություն ։
Դոզավորման և թունավորության միջակայքերի համատեքստ ապահովելու համար մկների մեջ իվերմեկտինի LD50-ը 25 մգ/կգ է (բանավոր) և 80 մգ/կգ շների մոտ, որը համապատասխանում է մարդուն համարժեք LD50 դոզայի, մոտավոր 2,02-43,24 մգ միջակայքին, որը շատ գերազանցում է FDA-ի կողմից հաստատված օգտագործման չափը (0,150-0,200 մգ/կգ մեկ դոզան, որը պետք է օգտագործվի հատուկ մակաբուծային վարակների դեպքում) ։ Թեև իվերմեկտինը նաև ուսումնասիրվել է COVID-19-ում օգտագործման համար, և թեև այն ունի SARS-CoV-2-ը արգելակելու որոշակի կարողություն, պարզվել է, որ 50% արգելակումը պահանջում է 7,0 մգ/կգ (կամ FDA-ի կողմից հաստատված առավելագույն դեղաչափը 35 անգամ), այնքան բարձր, որ համարվում է իվերմեկտինային թունավորում։ Չնայած անբավարար տվյալներին՝ ցույց տալու համար COVID-19-ում իվերմեկտինի որևէ անվտանգ և արդյունավետ դեղաչափի ռեժիմ, չափաբաժինները շատ ավելի են ընդունվել FDA-ի կողմից հաստատված դեղաչափից, ինչը հանգեցնում է CDC-ին նախազգուշացում տալու չափից մեծ դոզայի ախտանիշների մասին, ներառյալ սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, հիպոթենզիա, գիտակցության մակարդակի նվազում, շփոթություն, մշուշոտ տեսողություն, տեսողական հալյուցինացիաներ, համակարգման և հավասարակշռության կորուստ, նոպաներ, կոմա և մահ։ CDC-ն խորհուրդ է տալիս չօգտագործել անասունների համար նախատեսված չափաբաժիններ կամ արտաքին օգտագործման համար նախատեսված չափաբաժիններ և զգուշացնում է, որ իվերմեկտին պարունակող արտադրանքի չարաշահման աճը հանգեցնում է վնասակար չափից մեծ դոզաների ավելացմանը ։
Ֆարմակոկինետիկա
Իվերմեկտինը կարող է տրվել արտաքին, ներքին կամ ներարկման միջոցով։ Այն գրեթե չի հատում կաթնասունների արյունաուղեղային պատնեշը P-գլիկոպրոտեինի առկայության պատճառով (MDR1 գենի մուտացիան ազդում է այս սպիտակուցի ֆունկցիայի վրա)։ Քրոսովերը դեռևս կարող է նշանակալից դառնալ, եթե իվերմեկտինը կիրառվի բարձր չափաբաժիններով, որի դեպքում ուղեղի մակարդակը հասնում է առավելագույնին 2-5 ժամ հետո։ Ի տարբերություն կաթնասունների՝ կրիաների մոտ իվերմեկտինը կարող է անցնել արյունաուղեղային պատնեշը, որը հաճախ մահացու է լինում ։
Քիմիա
Ստրեպտոմիցինի ավերմեկտինի խմորումից ստացվում են ութ սերտորեն կապված ավերմեկտինի հոմոլոգներ, որոնցից B1a և B1b-ը կազմում են մեկուսացված արտադրանքի հիմնական մասը։ Առանձին քիմիական քայլով խառնուրդը հիդրոգենացվում է, որպեսզի ստացվի իվերմեկտին, որը մոտավորապես 80:20 հարաբերակցությամբ երկու 22,23-դիհիդրոավերմեկտին միացությունների խառնուրդ է ։
Պատմություն
Իվերմեկտինի հայտնաբերումը նկարագրվել է որպես «շանսի և ընտրության» համադրություն։ Մարկը փնտրում էր լայն սպեկտրի հակահելմինտիկ միջոց, որն իսկապես իվերմեկտինն է։ Այնուամենայնիվ, Քեմփբելը նշել է, որ իրենք «...նաև գտել են լայն սպեկտրի գործակալ էկտոպարազիտային միջատների և տիզերի դեմ պայքարի համար» ։
Մարկը սկսեց իվերմեկտինի վաճառքը որպես անասնաբուժական հակամակաբույծ միջոց 1981 թվականին։ Մինչև 1986 թվականը իվերմեկտինը գրանցված էր օգտագործման համար 46 երկրներում և զանգվածաբար օգտագործվում էր խոշոր եղջերավոր անասունների, ոչխարների և այլ կենդանիների համար ։ 1980-ականների վերջին իվերմեկտինը աշխարհում ամենավաճառվող անասնաբուժական դեղամիջոցն էր։ Հետևելով անասնաբուժական հակամակաբույծի իր ճնշող հաջողություններին՝ Մարկի մեկ այլ գիտնական՝ Մոհամեդ Ազիզը, համագործակցեց Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հետ՝ մարդկանց մոտ օնխոցերցիայի դեմ իվերմեկտինի անվտանգությունն ու արդյունավետությունը փորձարկելու համար։ Նրանք գտան, որ այն շատ անվտանգ և արդյունավետ է, ինչը դրդեց Մարկին 1987 թվականին Ֆրանսիայում գրանցել իվերմեկտինը մարդկային օգտագործման համար։ Մեկ տարի անց Մարկի գործադիր տնօրեն Ռոյ Վագելոսը համաձայնեց, որ Մարկը կնվիրի ամբողջ իվերմեկտինը, որն անհրաժեշտ է գետերի կուրությունը վերացնելու համար։ 1998 թվականին այս նվիրատվությունը ընդլայնվեց՝ ներառելով իվերմեկտին, որն օգտագործվում է լիմֆատիկ ֆիլարիազի բուժման համար։
Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառում 2015 թվականի Նոբելյան մրցանակի կեսը համատեղ շնորհվել է Քեմփբելին և Ումուրային՝ ավերմեկտինի հայտնաբերման համար, որի ածանցյալներն արմատապես նվազեցրել են գետային կուրության և ավշային ֆիլարիազի դեպքերը, ինչպես նաև ցույց են տվել արդյունավետություն մակաբույծների աճող թվի դեմ հիվանդություններ ։
COVID-19 ապատեղեկատվություն
COVID-19 համաճարակի սկզբում լաբորատոր հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ իվերմեկտինը կարող է դեր ունենալ COVID-19-ի կանխարգելման կամ բուժման գործում։ Առցանց ապատեղեկատվական արշավները և քարոզչությունը խթանեցին թմրանյութի հեղինակությունը հանրության շրջանում։ Մինչ գիտնականներն ու բժիշկները թերահավատ էին, որոշ երկրներ ընդունեցին իվերմեկտինը որպես համաճարակի վերահսկման իրենց ջանքերի մաս։ Որոշ մարդիկ, առանց դեղատոմսի օգտագործելու իվերմեկտինի հուսահատ, անասնաբուժական պատրաստուկներ էին ընդունում, ինչը հանգեցրեց կենդանիների բուժման համար իվերմեկտինի պաշարների պակասի։ FDA-ն արձագանքել է այս իրավիճակին՝ թվիթում ասելով «Դու ձի չես»՝ ուշադրություն հրավիրելու խնդրի վրա։
Հետագա հետազոտությունները չկարողացան հաստատել իվերմեկտինի օգտակարությունը COVID-19-ի համար, և 2021 թվականին պարզվեց, որ օգուտը ցույց տվող ուսումնասիրություններից շատերը թերի էին, ապակողմնորոշիչ կամ խարդախ ։ Այնուամենայնիվ, իվերմեկտինի մասին ապատեղեկատվությունը շարունակում էր տարածվել սոցիալական ցանցերում, և դեղամիջոցը շարունակում էր մնալ հակապատվաստումների և դավադրության տեսության տեսաբանների հայտնի պատճառ։
Տնտեսություն
1987թվականին Մարկի առաջարկած սկզբնական գինը բուժման արժույթն էր, որն անհասանելի էր այն հիվանդների համար, ովքեր ամենից շատ իվերմեկտինի կարիք ունեին։ 1988 թվականից ի վեր ընկերությունը միլիոնավոր բուժումներ է նվիրաբերել ավելի քան 30 երկրներում։ 1995-ից մինչև 2010 թվականները, օգտագործելով նվիրաբերված իվերմեկտինը՝ գետերի կուրությունը կանխելու համար, ծրագիրը գնահատվում է, որ կանխել է յոթ միլիոն տարվա հաշմանդամությունը ։
Իվերմեկտինը համարվում է էժան դեղամիջոց։ 2019 թվականի դրությամբ ԱՄՆ-ում իվերմեկտինի հաբերը (Ստրոմեկտոլ) երեխաների մոտ ոջիլների բուժման ամենաթանկ տարբերակն էր, մինչդեռ իվերմեկտինի լոսյոնը, արժեր մոտ 120 մլ (4 US ֆլ ունցիա) ։
Բրենդային անվանում
Իվերմեկտինը վաճառվում է Միացյալ Նահանգներում Heartgard, Sklice և Stromectol ֆիրմային անվանումներով, Merial Animal Health-ի կողմից, Iver-DT-ը՝ Նեպալում՝ Alive Pharmaceutical-ի և Ivexterm Մեքսիկայում՝ Valeant Pharmaceuticals International-ի կողմից ։ Հարավարևելյան Ասիայում այն ​​վաճառվում է Delta Pharma Ltd-ի կողմից։ Scabo 6 ապրանքանիշով։ Ռոզացեայի բուժման դեղամիջոցը վաճառվում է Soolantra ապրանքանիշով ։ Մշակման ընթացքում Մարկը ստացել է MK-933 ծածկագիրը ։
Մակաբուծական հիվանդություն
Իվերմեկտինը հետազոտվել է լաբորատոր կենդանիների մոտ՝ որպես տրիխինոզի բուժման հնարավոր միջոց ։
Արևադարձային հիվանդություններ
Իվերմեկտինը ուսումնասիրվել է որպես պոտենցիալ հակավիրուսային միջոց չիկունգունիայի և դեղին տենդի դեմ։ Չիկունգունյայում, որպես հակավիրուսային միջոց, իվերմեկտինը ցույց տվեց անվտանգության լայն սահմանագիծ ։
Իվերմեկտինը նույնպես հետաքրքրություն է ներկայացնում մալարիայի կանխարգելման հարցում, քանի որ այն թունավոր է ինչպես մալարիայի պլազմոդիումի, այնպես էլ այն կրող մոծակների համար։ Մալարիայի մակաբույծների վրա անմիջական ազդեցություն չի կարող դրսևորվել կամավորների փորձնական վարակման դեպքում պլազմոդիումով։ Մալարիայի դեմ պայքարի համար անհրաժեշտ ավելի բարձր չափաբաժիններով իվերմեկտինի օգտագործումը, հավանաբար, անվտանգ է, թեև դեռևս չեն իրականացվել խոշոր կլինիկական փորձարկումներ՝ վերջնականապես հաստատելու իվերմեկտինի արդյունավետությունը կամ անվտանգությունը մալարիայի պրոֆիլակտիկայի կամ բուժման համար ։ Իվերմեկտինով պոպուլյացիայի զանգվածային դեղերի ընդունումը նեմատոդներով վարակվելու և կանխարգելելու համար արդյունավետ է մալարիա կրող մոծակներին վերացնելու և դրանով իսկ նվազեցնելով մալարիայի մնացորդային մակաբույծներով վարակումը։
Իվերմեկտինի այլընտրանքներից մեկը մոքսիդեկտինն է, որը հաստատվել է Սննդի և դեղերի վարչության կողմից գետային կուրություն ունեցող մարդկանց օգտագործման համար։ Մոքսիդեկտինը ավելի երկար կիսատ կյանք ունի, քան իվերմեկտինը, և ի վերջո կարող է փոխարինել իվերմեկտինին, քանի որ այն ավելի հզոր միկրոֆիլարիցիդ է, սակայն անհրաժեշտ է լրացուցիչ կլինիկական փորձարկումներ՝ երկարաժամկետ հսկողությամբ՝ գնահատելու համար, թե արդյոք մոքսիդեկտինը անվտանգ է և արդյունավետ բուժման համար՝ պտղաբեր պոտենցիալ ունեցող երեխաների և կանանց մոտ նեմատոդային վարակը։
COVID-19
COVID-19 համաճարակի ժամանակ իվերմեկտինը հետազոտվել է COVID-19-ի կանխարգելման և բուժման մեջ հնարավոր օգտակարության համար, սակայն օգուտի լավ ապացույց չի գտնվել։
Անասնաբուժություն
Իվերմեկտինը սովորաբար օգտագործվում է կենդանիների ստամոքս-աղիքային տրակտում մակաբույծ որդերը վերահսկելու համար։ Այս մակաբույծները սովորաբար մտնում են կենդանու մեջ, երբ նա արածեցնում է, անցնում է աղիքները և նստում և հասունանում աղիներում, որից հետո նրանք արտադրում են ձվեր, որոնք թողնում են կենդանուն նրա արտաթորանքով և կարող են ներխուժել նոր արոտավայրեր։ Իվերմեկտինը արդյունավետ է միայն այս մակաբույծներից մի քանիսին ոչնչացնելու համար, ինչը պայմանավորված է հակահելմինտիկ դիմադրության աճով ։ Այս դիմադրողականությունը առաջացել է վերջին 40 տարիների ընթացքում նույն հակահելմինտիկ դեղամիջոցների համառ օգտագործումից ։
Շների մոտ իվերմեկտինը սովորաբար օգտագործվում է սրտային ճիճուների կանխարգելման համար ։ P-գլիցոպրոտոինի գենի (MDR1) արատներով շները, հաճախ կոլիի նման հովիվ շները, կարող են խիստ թունավորվել իվերմեկտինով։ Մնեմոնիկ «սպիտակ ոտքեր, մի բուժիր» արտահայտությունը վերաբերում է շոտլանդական կոլիներին, որոնք խոցելի են իվերմեկտինի նկատմամբ։ Շների որոշ այլ ցեղատեսակներ (հատկապես կոպիտ կոլի, սահուն կոլի, շեթլանդական հովիվ և ավստրալիական հովիվ) նույնպես ունեն MDR1 գենի մուտացիայի բարձր հաճախականություն (P-գլիցոպրոտեինի կոդավորումը) և զգայուն են թունավոր ազդեցությունների նկատմամբ ։ Կլինիկական ապացույցները ցույց են տալիս, որ կատուները ենթակա են իվերմեկտինի թունավորության։ Հասանելի է 0.01% իվերմեկտինի արդիական պատրաստուկ՝ կատուների մոտ ականջի բիծի բուժման համար։
Իվերմեկտինը երբեմն օգտագործվում է որպես ակարիցիդ սողունների մոտ՝ կա՛մ որպես ներարկում, կա՛մ որպես նոսրացված։ Թեև որոշ դեպքերում սա լավ է աշխատում, սակայն պետք է զգույշ լինել, քանի որ սողունների որոշ տեսակներ շատ զգայուն են իվերմեկտինի նկատմամբ։ Կրիաների մեջ օգտագործումը հատկապես հակացուցված է ։
Իվերմեկտինի հականեմատոդային գործողության հատկանիշը նրա հզորությունն է. օրինակ, շների մոտ դիրոֆիլարիա իմիտիտի դեմ պայքարելու համար իվերմեկտինն արդյունավետ է 0,001 միլիգրամ մարմնի քաշի համար 0,001 միլիգրամով, երբ ընդունվում է բանավոր ։
Շների համար միջատասպան սպինոսադը կարող է ազդեցություն ունենալ իվերմեկտինի թունավորության բարձրացման վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Հակամակաբուծային պրեպարատներ Կատեգորիա:Հակահելմինթային դեղեր Կատեգորիա:Դեղամիջոցներ Կատեգորիա:Դեղեր Կատեգորիա:Ինսեկտիցիդներ Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Մակաբուծային հիվանդություններ Կատեգորիա:Կեղծ գիտություն
Հանին Զոաբի
Հանին Զոաբի (حنين زعبي, חנין זועבי, ), արաբական ծագմամբ իսրայելցի քաղաքական գործիչ։ Առաջին կին արաբը, որը արաբական կուսակցությունը ներկայացնում էր Իսրայելի օրենսդիր մարմնում ։ 2009-2019 թվականներին եղել է Քնեսեթում՝ որպես «Բալադ» կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
Հանին Զոաբին ծնվել է Նազարեթում՝ մուսուլմանների ընտանիքում ։ Հայֆայի համալսարանում սովորել և բակալավրի աստիճան է փիլիսոփայության և հոգեբանության ոլորտում։ Երուսաղեմի հրեական համալսարանում հաղորդակցության մագիստրոսի աստիճան ։ Նա առաջին իսրայելցի արաբն էր, որ ուսումնասիրել է մեդիա, և արաբական դպրոցներում հիմնել մեդիայի դասեր ։ Աշխատել է նաև որպես մաթեմատիկայի ուսուցչուհի և Իսրայելի կրթության նախարարությունում դպրոցների վարչության պետ ։
Նա Նազարեթի նախկին քաղաքապետ Սեիֆ էլ-Դին էլ-Զոուբիի, Առողջապահության նախարար և Իսրայելի կառավարությունում առաջին արաբ անդամ Աբդ էլ-Ազիզ էլ-Զոուբիի բարեկամն է ։
Քաղաքական կարիերա
Զոաբին Բալադ կուսակցությանը միացել է 2001 թվականին ։ 2003 թվականին նա համահիմնադրել է I'lam ՀԿ-ն՝ Իսրայելում արաբ պաղեստինցիների մեդիա կենտրոնը։ Զոաբին կազմակերպության գլխավոր տնօրենն էր, մինչև 2009 թվականը, երբ քաղաքական կարիերայով զբաղվելու համար հրաժարական տվեց ։ 2006 թվականին նա՝ որպես Բալադի թեկնածու, պայքարում էր Քնեսեթի համար, սակայն ընտրական ցուցակներում շատ քիչ ձայն էր հավաքել՝ օրենսդիր մարմնում տեղ ունենալու համար ։ Բայց և այնպես, 2009 թվականի ընտրություններում նրա Բալադ կուսակցությունը կարողացել էր երեք տեղ ունենալ Քնեսեթում, որից մեկը զբաղեցրել էր Հանին (երրորդ ամենաշատ ձայն հավաքածը)։ Այսպիսով նա դարձավ առաջին կին արաբը, որը արաբական կուսակցություն էր ներկայացնում Իսրայելի օրենսդիր մարմնում (նախկին երկու կին արաբները ներկայացնում էին Մերեց և Աշխատավորների կուսակցությունները) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի արաբ քաղաքացիներ Կատեգորիա:Հայֆայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսրայելցի ուսուցիչներ Կատեգորիա:Քնեսեթի կին անդամներ Կատեգորիա:Պաղեստինցի կանայք քաղաքականության մեջ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղծառայողներ Կատեգորիա:Քնեսեթի 20-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Յազել (գետ)
Յազել (Язель), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիչեգդա գետի ձախ ափին՝ 363 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հեղինակային իրավունքն ԱՄՆ-ում
Copyright-ն իրավունք ունեցողին իրավունք է տալիս երրորդ անձանց թույլ տալ հետևյալ գործողությունները՝
Ֆեդերալ կառավարությունը օրենքներ է սահմանում վկայականների և հեղինակային իրավունքների վերաբերյալ, Սահմանադրության առաջին Հոդվածի, բաժին 8 հիման վրա, որը Կոնգրեսին արտոնություն է տալիս «նպաստել գիտության և արվեստի զարգացմանը, միաժամանակ սահմանաձակ ժամկետով պաշտպանելով հեղինակների և նորարարների գործերն ու բացահայտումները»։
ԱՄՆ-ն քաջալերում է հեղինակների իրենց գործերը գրանցելու համար, քանի որ որևէ վիճաբանության դեպքում ֆեդերալ օրենքը իրենց կհատկացնի ֆինանսական վնասների կրկնապատիկը։ Եթե գործը գրանցված չէ, հեղինակը ոչ մի հատումից էլ չի կարող օգտվել և պետք է վնասի փոխհատուցում պահանջի։ ԱՄՆ-ի ֆեդերալ կառավարության կողմից ստեղծված աշխատանքները ընդգրկված են հասարակական բնագավառում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
Օլեգ Բելոուս
Օլեգ Բելոուս (Оле́г Никола́евич Белоу́с, ), ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2000 թվական)։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1973 թվական)։ Տիրապետում էր անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։
1973 թվականից անցել է դիվանագիտական աշխատանքի։
2013 թվականի հունվարի 25-ից՝ Պորտուգալիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան ։
Հանկարծամահ է եղել 2018 թվականի մայիսի 8-ին։ Թաղված է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը (հողամաս 18)։
Ընտանիքը՝ կին, դուստր։
Դիվանագիտական աստիճան
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2000 թվականի հունվարի 24) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Ջենիֆեր Էսպոզիտո
Ջենիֆեր Էսպոզիտո (Jennifer Esposito, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Վաղ կյանք
Էսպոզիտոն ծնվել է Բրուքլինում։ Նրա մայրը դիզայներ էր, իսկ հայրն աշխատել է համակարգչային վաճառքի խորհրդատու, այնուհետև՝ երաժշտական պրոդյուսեր։ Սովորել է Սուրբ Թերեզայի և Սթաթեն Այլենդում գտնվող Մուրայի կաթոլիկ դպրոցներում։ Սովորել է Նյու Յորքի դերասանական ստուդիայում, աշխատել է որպես մատուցողուհի։
Կարիերա
1995 թվականին Էսպոզիտոյի առաջին դերասանական աշխատանքը դարձել է ABС ալիքի «Քաղաք» սերիալում խաղացած էպիզոդիկ դերը, որից հետո դերասանուհին սկսել է նկարահանվել սերիալների և անկախ ֆիլմերի էպիզոդիկ դերերում։ Հայտնի է դարձել «Սփին Սիթի» կատակերգական սերիալում քաղաքապետի քարտուղարի՝ Սթեյսի Պատերնոյի դերից հետո։ Սերիալում նա սկսել է նկարահանվել 1997 թվականից։ Էսպոզիտոն սերիալի սցենարիստների հետ միասին ակտիվորեն մասնակցել է իր կերպարի մշակմանը, սակայն մեկուկես տարի անց մեծ կինոյում նկարահանումների համար լքել է նախագիծը։ Այդ ժամանակ նրան հաջողվել է խաղալ «Ես դեռ գիտեմ, թե ինչ էիք դուք անում անցյալ ամառ» սարսափ ֆիլմի բարմենուհու և Սփայկ Լիի «Սեմի արյունոտ ամառը» ֆիլմի երգչուհի Ռուբիի դերերը։
2000-ական թվականներին Էսպոզիտոն շատ է նկարահանվել կինոյում և խաղացել երկրորդային պլանի հիմնական դերեր։ 2004 թվականին «Բախում» ֆիլմում «ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիա» մրցանակը շահած դերասանական կազմի հետ միասին խաղացել է Դոն Չիդլ հերոսի՝ ոստիկանի աղջկա դերը։ 2005-2006 թվականներին «Կապված» սերիալում, որը պատմում է Բրուքլինում բնակվող չորս քույերի մասին, Էսպոզիտոն խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը։ Սերիալը մինչև երկրորդ եթերաշրջան չի գոյատևել։ 2007-2009 թվականներին Էսպոզիտոն նկարահանվել է «Ո՞վ է Սամանտան» կատակերգական սերիալում, որտեղ խաղացել է Սամանտայի՝ հերոսուհի Քրիստինա Էփլգեյթի լավագույն ընկերուհու դերը։
Հիվանդություն և սկանդալ
2010 թվականին «Կապույտ արյուն» ոստիկանական սերիալում նա ստացել է խուզարկու Ջեքի Կուրատոլայի դերը։
2012 թվականին՝ շոուի երրորդ եթերաշրջանի նկարահանումների սկզբին, նրա մոտ ախտորոշվել է ցելիակիա, և երբ դերասանուհին CBS ալիքի ղեկավարությանը պատմել է իր խնդրի մասին, նրանք որոշել են այլ նախագծերում աշխատելու անհնարինության պայմանագրով սերիալի նկարահանումներից նրան ուղարկել անժամկետ արձակուրդ ։ Ավելի վաղ նա ուշագնաց է եղել նկարահանումների ժամանակ և պրոդյուսերներին խնդրել է իրեն թույլ տալ մեկ շաբաթ հանգստանալ, սակայն նրանք կասկածել են դերասանուհու հիվանդության առկայությանը ։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 21-ին նկարահանումներին վերադառնալ թույլ չտալու պատճառով նա ալիքին մեղադրել է «ամոթալի պահվածքի» մեջ և լքել նախագիծը ։ Հետո նա դատարանին ալիքի դեմ ներկայացրել է հայց, իսկ հոկտեմբերի 26-ին իրավիճակը թեժացել է, երբ դերասանուհին ալիքին մեղադրել է ռասիզմի մեջ ։
Հետագա կարիերա
2014 թվականին Էսպոզիտոն նկարահանվել է «Տաքսի։ Հարավային Բրուքլին» կարճաժամկետ սերիալում։ 2015 թվականին միացել է «Սիրուհիներ» սերիալի երրորդ եթերաշրջանին ։
Անձնական կյանք
Էսպոզիտոն ամուսնալուծվել է երկու անգամ։ 2006-2007 թվականներին ամուսնացած է եղել դերասան Բրեդլի Քուփերի հետ, իսկ 2014-2016 թվականներին՝ մոդել և ներդրող Լուի Դաուլերի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ
Դեդե Գարդներ
Դեդե Գարդներ (Dede Gardner, ), ամերիկացի կինոպրոդյուսեր և Բրեդ Փիթի հիմնադրած պրոդյուսերական ընկերության՝ Plan B Entertainment-ի նախագահ ։
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Գարդները և նրա գործընկեր պրոդյուսերները 2011 թվականին առաջադրվել են «Օսկարի» «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում «Կենաց ծառը» ֆիլմի համար ։ 2014 թվականին նա պրոդյուսերներ Բրեդ Փիթի, Սթիվ Մակքուինի, Ջերեմի Քլյայների և Էնթոնի Կատագասի հետ «Օսկար» մրցանակի է արժանացել «12 տարվա ստրկություն» ֆիլմի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անձինք Իլինոյսից
Տորեբելվիչինո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հայկ Աբրահամյան
Հայկ Աբրահամյան, հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
Հայկ Աբրահամյանը ծնվել է 1968 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ԼՂԻՄ մայրաքաղաք Ստեփանակերտում։ Ութամյա կրթությունն ստացել է թիվ 5 միջնակարգ դպրոցում։ Ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում, ծառայել Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել որպես սանտեխմոնտաժող։ 1991 թվականի դեկտեմբերին կամավոր զինվորագրվել է թիվ 6 վաշտին։ 1992 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է թիվ 3 մոտոհրաձգային գումարտակի ականանետային դասակի հրամանատար։
Հայկ Աբրահամյանի մարտական կենսագրությունն սկսվել է Կրկժանից։ Մասնակցել է Շուշիի, Քաշաթաղի, Մարտակերտի, Ասկերանի (Իվանյան) շրջանների մի շարք գյուղերի համար ծավալված մարտերին։ Զոհվել է ականի բեկորից 1993 թվականի հուլիսի 22-ին Աղդամի ազատագրման ժամանակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1968 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 22 մահեր Կատեգորիա:1993 մահեր Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ
Էլմիրա Անտոնյան
Էլմիրա Կորյունի Անտոնյան, խորհրդային հայ մարզիկ, որ սեղանի թենիսի մրցաշարերում ներկայացրել է Խորհրդային Միությունը ։ ԽՍՀՄ ութակի չեմպիոն միայնակ (1976), զույգով (1975, 1976) և խառը զույգերով (1976, 1977, 1978, 1980, 1981) աաջնություններում, Եվրոպայի երկակի չեմպիոն թիմային առաջնություններում (1974, 1976), աշխարհի առաջնության կրկնակի մեդալակիր զույգով (1975) և խառը զույգերով (1975) առաջություններում։ ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1972)։
Կենսագրություն
Էլմիրա Անտոնյանը ծնվել է 1955 թվականի հունիսի 28-ին Երևանում։ Սեղանի թենիսով զբաղվել սկսել է ինը տարեկան հասակում Ռաֆայել Հարությունյանի ղեկավարությամբ։ Հաջողությամբ հանդես է եկել պատանեկան ու երիտասարդական առաջնություններում։ 1974 թվականին դարձել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության բացարձակ չեմպիոն։ Նույն թվականին ԽՍՀՄ ազգային հավաքականի կազմում հաղթել է Նովի Սադում անցկացվող Եվրոպայի առաջնության թիմային մրցաշարում։ 1975 թվականին Կալկաթայում անցկացված աշխարհի առաջնությունում Էլմիրա Անտոնյանը նվաճել է բրոնզե մեդալ զույգով մրցաշարում Տատյանա Ֆերդմանի հետ և արծաթե մեդալ խառը զույգերով մրցաշարում Սարգիս Սարչայանի հետ   ։ 1976 թվականին Էլմիրա Անտոնյանը, հաղթելով ԽՍՀՄ առաջնության միայնակ, զույգով և խառը զույգերով մրցաշարերում, դարձել է երկրորդ մարզուհին խորհրդային սեղանի թենիսի պատմության մեջ (Զոյա Ռուդնովայից հետո), որին հաջողվել է դառնալ ԽՍՀՄ բացարձակ չեմպիոն։ 1976 թվականին Պրահայում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում Էլմիրա Անտոնյանը ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում նորից դարձել է չեմպիոն թիմային առաջնությունում։
1983 թվականին Էլմիրա Անտոնյանն ավարտել է մարզական կարիերան և սկսել մարզչական գործունեություն Երևանում։ 1996-2003 թվականներին եղել է խաղացող մարզիչ «Recoaro/Agostini» ակումբում (Բոլցանո), որը հանդես էր գալիս Իտալիայի առաջնության երկրորդ լիգայում։ 2003 թվականին ամուսնացել է Շվեյցարիայի քաղաքացի Արթուր Բրունների հետ և տեղափոխվել այդ երկիր, որտեղ սկսել է աշխատել Վետցիկոն քաղաքի մարզական ակումբում։
1996 թվականից Էլմիրա Անտոնյանն սկսել է մասնակցել վետերանների մրցաշարերի։ 1996 թվականին նա դարձել է աշխարհի չեմպիոն 40 տարեկանից մեկ մարզիկների առաջնությունում։ 2005 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն մենակ և զույգով առաջնություններում 50 տարեկանից մեծ մարզիկների շարքում։
Աղբյուրներ և արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Քել
Քել (Kehl, (, Kaal), քաղաք Գերմանիայում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում, որի կազմի մեջ մտնող շրջաններից մեկի վարչական կենտրոնն է։ Ենթակա է Ֆրայբուրգի վարչական օկրուգին։ Մտնում է Օրտենաուի շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 75,06 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 34 789 ։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 3 17 057։
Քաղաքը բաժանված է 10 վարչական շրջանների։
Քելն ընկած է Հռենոսի աջ ափին և հանդիսանում է գետի հանդիպակաց ափին գտնվող և Ֆրանսիային պատկանող Ստրասբուրգի արբանյակ քաղաքը։ Երկու քաղաքները միմյանց հետ կապված են «Եվրոպայի կամրջով»։ 2017 թվականին վերականգնվել է տրամվայով երթևեկությունը Ստրասբուրգի և Քելի միջև ։
1950-60-ական թվականներին Քելում է գտնվել Ֆրանսիայի հռենոսյան ռազմական նավատորմի (ֆր.՝ Forces maritimes du Rhin) գլխավոր բազան։
Քույր քաղաքներ
Քելի քույր քաղաքներն են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի համայնքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի բնակավայրեր
(879) Ռիկարդա
(879) Ռիկարդա (Ricarda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1917 թվականի հուլիսի 22-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,531237 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1393 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9232 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1470,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24474 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,68° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Մարիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1917 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ազատ արվեստ արտոնագիր
Ազատ արվեստ արտոնագիրը (ֆրանսերեն՝ Licence Art libre) հեղինակային իրավունքները և արվեստի գործի օգտագործման թույլատրելի ձևերը սահմանող պայմանագիր է, Copyleft-ի սկզբունքով։ Այն, տվյալ պայմաններն ընդունած ցանկացած երրորդ անձին՝ գործի կրկնօրինակման, տարածման կամ ձևափոխման, ինչպես նաև անվճար կամ առևտրային օգտագործման իրավունք է տալիս՝ այն կրկնօրինակելու, տարածելու կամ ձևափոխելու նպատակով, սկբնաղբյուրի նշման և հասանելիության պայմանով։ Այն ի հայտ է եկել 2000 թ.-ի հուլիսին՝ Էմանուել Գալի, Ֆրանսուա Դեկ, Անտոնիո Գալեգո, Ռոբերտո Մարտինես և Անտուան Մորո արվեստագետների կողմից կազմակերպված «Copyleft Attitude»-ի հանդիպումներից հետո։ Հանդիպումները տեղի են ունեցել Acces Local-ում և Public-ում՝ Փարիզի ժամանակակից արվեստի երկու վայրում։ Արտոնագիրը գրվել է copyleft_attitude@april.org էլ-փոստի առաքման ցանկի մասնակիցների և հատկապես իրավաբաններ Մելանի Կլեման Ֆոնտենի, Դավիդ Ժեղոյի և արվեստագետներ Իզաբել Վոջդանիի ու Անտուան Մորոյի շնորհիվ։
Արտոնագիրը հասանելի է նաև անգլերեն, գերմաներեն, իտալերեն, իսպաներեն և պորտուգալերեն լեզուներով։
Ֆրանսիական օրենքով հաստատվելուց հետո այն այսուհետ գործում է այն բոլոր երկրներում, որոնք ստորագրել են Բեռնի համաձայնագիրը (այս համաձայնագիրը միջազգային իրավական նորմ է սահմանում գրական և արվեստի գործերի սեփականության վերաբերյալ)։
Պանավեժի կոմսություն
Պանավեժի կոմսություն (Panevėžio apskritis), կոմություն Լիտվայի հյուսիսում։
Վարչական բաժանում
Վարչաշրջանի տարածքում ձևավորվել է՝
Բնակչություն
2011 թվականի տվյալներով Պանեվեժի կոմսության բնակչությունը կազմել է 250.390 մարդ ։
2001 թվականի տվյալներ
2001 թվականի բնակչության տվյալներով էթնիկ կազմը բաշխվել է հետևյալ կերպ՝
2011 թվականի բնակչության տվյալներով էթնիկ կազմը բաշխվել է հետևյալ կերպ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվայի վարչական բաժանում
Կարեն Աբրահամյան (ազատամարտիկ)
Կարեն Աբրահամյան, հայ ազատամարտիկ։
Կենսագրություն
Կարեն Աբրահամյանը ծնվել է 1960 թվականի հունիսի 9-ին Հադրութ ավանում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Հադրութում։ Այնուհետև ավարտել է Վանաձորի շինարարական տեխնիկումի հեռակա բաժինը։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Թիֆլիս քաղաքում։ Զորացրվելուց աշխատել է կոմունալ տնտեսությունում որպես ինժեներ, այնուհետև գյուղի կոլտնտեսությունում որպես աշխղեկ։
Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից էր, եղել դասակի հրամանատար։ Զոհվել է 1992 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Ցոր գյուղի ազատագրման ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Արիության համար» մեդալով մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Հադրութի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հունիսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:1960 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 3 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր
Լան (քաղաք)
Լան (Laon), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի Օ դը Ֆրանս տարածաշրջանում։ Էնա դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է և եպիսկոպոսանիստ բնակավայր։ Քաղաքի խորհրդանիշ-հուշարձանը միջնադարում գոթիկա ճարտարապետական ոճով կառուցված Աստվածամոր տաճարն է՝ Լանի եպիսկոպոսների հին աթոռանիստը ։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 25.745 : Քաղաքը գտնվում է Փարիզից 125 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք, Ամյենից 105 կիլոմետր դեպի արևմուտք և Լիլից 155 կիլոմետր դեպի հարավ։
Պատմություն
487—1790 թվականներին Լանը եղել է եպիսկոպոսական աթոռանիստ, կառավարվել եպիսկոպոսների կողմից, որոնք ունեցել են Ֆրանսիայի պերի, հերցոգի ազնվականական տիտղոս ։ Ծնունդով Լանից էին Կառլոս Մեծ արքայի մայրը՝ Բերտրադան, ինչպես նաև թագավորներ Լոթար Երրորդը, Լյուդովիկոս Չորրորդը։ Լանը երկրի փաստացի մայրաքաղաքն է եղել մինչև 997 թվականը, երբ ֆրանկների Հուգո Կապետ արքան քաղաքամայր ոստան է դարձրել Փարիզը։
Լանի մատույցներում 1813 թվականի մարտի 9-10 տեղի ունեցած ճակատամարտում Նապոլեոն Բոնապարտի զորքը պարտություն է կրել Գերհարդ Լեբերեխտ ֆոն Բլյուխերի զորքից։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում՝ 1914 թվականին, Լանը ներառված է եղել Փարիզի թիկունքն ապահովող ամրությունների համակարգում, սակայն առանց չնչին դիմադրություն իսկ ցույց տալու հանձնվել է։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով՝ Լանի բնակիչների տարեկան միջին եկամուտը կազմել է 14.522 եվրո ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ուշագրավ փաստեր
Լանը երկու անգամ հաղթող է ճանաչվել Ֆրանսիայի համանքների միջև անցկացվող «Ծաղկուն բնակավայրեր» մրցույթում և արժանացել մրցանակների ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Անջեյ Խիրա
Անջեյ Խիրա (լեհ․՝ Andrzej Chyra, ), լեհ դերասան ու ռեժիսոր, , լեհական և եվրոպական կինոակադեմիաների անդամ ։ Արժանացել է մի շարք կինոմրցանակների, լեհական մշակույթին մատուցած ծառայությունների համար 2015 թվականին պարգևատրվել է Gloria Artis արծաթե մեդալով ։
Կենսագրություն
Կինոյում առաջին անգամ հանդես է եկել 1993 թվականին՝ ռեժիսոր Ռադոսլավ Պիվովարսկու Զգացմունքների հերթագայությունը ֆիլմում կատարելով Բենվոլիոյի դերը։ Դերասանին լայն ճանաչում ու համբավ բերած առաջին խոշոր աշխատանքը եղել է Գերարդ Նովակի դերի կատարումը 1999 թվականին ռեժիսոր Քշիշտոֆ Կրաուզեի նկարահանած Պարտքը (Dług) ֆիլմում, ինչի համար արժանացել է Գդինիայի կինոփառատոնի մրցանակին «Լավագույն դերասան» անվանակարգում ։ Այդ հաջողությունը կրկնվել է 2005 թվականին․ այս անգամ նա մրցանակն ստացել է Հավաքորդը (Komornik) կինոնկարի գլխավոր հերոսի կերպարը տպավորիչ կերպով մարմնավորելու համար ։ 2006 թվականին դարձյալ «Լավագույն դերասան» անվանակարգում մրցանակի է առաջադրվել Բոլորս Քրիստոսներ ենք ֆիլմում իր դերակատարման համար ։ Լեհական այդ հեղինակավոր կինոմրցանակը նրան մեկ անգամ ևս շնորհվել է Մալգոժատա Շումովսկայի «Սիրիր և արա ինչ ուզում ես» ֆիլմի գլխավոր հերոսին կերպավորելու համար ,։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեհ դերասաններ Կատեգորիա:Լեհ ռեժիսորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ռեժիսորներ
Մամեդրզա Շեյխզամանով
Մամեդրզա Իսա օղլի Շեյխզամանով (Məmmədrza İsa oğlu Şeyxzamanov, ), թատրոնի և կինոյի ադրբեջանցի դերասան, Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974), Ադրբեջանի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1984) ;
Կենսագրություն
Մամեդրզա Շեյխզամանովը ծնվել է 1915 թվականին Գանձակում։ 1934-1936 թվականներին սովորել է Գանձակի դրամատիկական թատրոնի ստուդիայում։ 1936-1954 թվականներին նա ընդմիջումներով հանդես եկավ Գանձակի դրամատիկական թատրոնի բեմում։ 1954-1984 թվականներին խաղացել է Մաշադի Ազիզբեկովի անվան Ադրբեջանի պետական ակադեմիական դրամատիկական թատրոնի բեմում ։ Լավագույն դերակատարումներից են՝ Կաջար, Խոսրով («Վակիֆ», «Ֆարխադ և Շիրին», Սամեդ Վուրղուն), Իմամյար, Այդըն («Յաշար», «Այդըն», Ջաֆար Ջաբարլի), Նաբի («Գաչակ Նաբի», Ռուստամ Սուլեյման), Շահբազով («Աչքի բժիշկ», Իսլամ Սաֆարլի), էդկար («Անթոնի և Քլեոփաթրա», Ուիլյամ Շեքսպիր), Հաջի Հասան («Մեռյալները», Ջալիլ Մամեդկուլիզադե) և այլն.
Թատրոնից բացի, Մամեդռզա Շեյխզամանովը խաղացել է նաև ֆիլմերում («Բախթիյար», «Տաք արևի տակ», «Մեկ ամրոցի գաղտնիքը», «Նասիմի», «Ես հիշում եմ ձեզ, ուսուցիչ», «Ոսկե անդունդ») ։
Մահացել է 1984 թվականի հունվարի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի դերասաններ
Մասաչուսեթս
Մասաչուսեթս (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։ Մասաչուսեթսը երկրորդ հայաշատ նահանգն է Կալիֆոռնիայից հետո. այնտեղ բնակվում է 150.000-200.000 հայ։
Պատմություն
Գաղութը ստացել է իր անունը տեղական մասաչուսեթ ցեղից, որը նշանակում է «մեծ լեռնային տարածք» («masa»՝ «մեծ» և «wachusett»՝ «լեռ»)։ Առաջինն ափ է հասել անգլիացի ծովագնաց Բարտոլոմյու Գոսնոլդը 1602 թվականին։ 1620 թվականին Քեյփ-Քոդի ափերին հաստատվել են «Մեյֆլաուեր» նավի ուղևորները, որոնք լքել են Անգլիան կրոնական հանգամանքերի պատճառով։ Հենց նրանք են Մասսաչուսեթսի տարածքում հաստատել առաջին եվրոպական բնակավայրը՝ Պլիմուտյան գաղութը։ Վերջնականապես հաստատվելուց առաջ՝ Պլիմուտում կնքել են հայտնի Մեյֆլաուերյան պայմանագիրը, որը համարվում է առաջին ամերիկյան սահմանադրությունը։ Այդ փաստաթղթի հիմքում ընկած է քաղաքական համաձայնության գաղափարը՝ մեծամասնության կամքին ենթարկվելը։ Իսկ 150 տարի հետո հենց ազատատենչությունը և անհնազանդությունն օգնեցին Ամերիկային անկախանալ։ Նոր վայրում հարմարվելուն օգնեցին հնդկացի-վամպանոագները։ 1621 թվականի առաջին բերքահավաքի ժամանակ անգլիացիները հնդիկների համար կազմակերպեցին 3-օրյա կերուխում։ Այդպես էլ առաջացել է տոնը, որն այսօր կոչվում է Երախտագիտության օր։ Շուտով հայտնվեցին նոր գաղթականներ։ 1623 թվականին ստեղծվեց Գլոսթեր գաղութը, 1626 թվականին՝ Նոմկիգը, որը հետագայում վերափոխվեցէ Սեյլեմ քաղաքի։ 1630 թվականին ժամանեց առաջին մաքրակրոն խումբը՝ Ջոն Ուինթրոփի գլխավորությամբ, որն էլ դարձավ Բոստոնի հիմնադիրը։ 1636 թվականին բացվեց Հարվարդի համալսարանը՝ այդպիսի աստիճանի առաջին ուսումնական հաստատությունը երկրում։ Մաքրակրոնները տարբերվում էին կրոնական անհանդուրժողականությամբ։ 1692 թվականին սկսվեց «վհուկների դեմ որս» Սեյլեմ քաղաքում։ Սեյլեմյան դատավորությունում 156 մեղադրանք է ներկայացվել։ 30 մարդ ճանաչվել են մեղավոր, որոնցից 14 կին և 5 տղամարդ կախաղան են հանվել։
18-րդ դարի կեսին Մասսաչուսեթսը դարձավ բրիտանական գաղութների նավաշինության և առևտտի կենտրոնը։ Նահանգի բնակիչները բողոքեցին մետրոպոլիտի կողմից հարկային ճնշման դեմ։ 1770 թվականին դա վերածվեց «Բոստոնյան սպանդի»։ 1773 թվականին բռնկվեց «Բոստոնյան թեյախմություն» խռովությունը՝ դառնալով Անկախության պատերազմի սկիզբը։ Մասսաչուսեթս գաղութի բնակիչները, զգեստափոխվելով հնդիկների, բրիտանական նավի թեյի արկղերը վայր նետեցին՝ ի նշան գաղութի համար ոչ շահավետ հարկային քաղաքականության և մյուս երկրների հետ առևտրի սահմանափակման։
Նահանգի տեսարժան վայրերից շատերը կենտրոնացված են Բոստոնում։ Պլիմուտում կարելի է տեսնել գրանիտե ժայռի մնացորդներ, որի մոտ, առասպելի համաձայն, հաստատվել են առաջին մաքրակրոնները։ Պլիմության ժայռի կողքին՝ «Մեյֆլաուեր» նավի կրկնօրինակն է, որը կառուցվել է Անգլիայում 1955 թվականին։
Մասսաչուսեթսը եղել է 13 ամերիկյան գաղութներից մեկը, որն սկսել է Անհլիայի դեմ ապստամբություն։ 1788 թվականի փետրվարի 6-ին Մասսաչուսեթսը վավերացրեց ԱՄՆ-ի սահմանադրությունը և դարձավ նոր պետության 6-րդ նահանգը։
Աշխարհագրություն
Հյուսիսից Մասսաչուսեթսին սահմանակից են Նյու Հեմփշիր և Վերմոնտ  նահանգները, արևմուտքից՝ Նյու-Յորքը, հարավից՝ Կոնեկտիկուտը և Ռոդ Այլենդը, Արևելքից՝ Ատլանտյան օվկիանոսը։ Նահանգի խոշորագույն քաղաքը Բոստոնն է, բայց բնակչության մեծ մասը ապրում է արվարձաններում։ Մասսաչուսեթսի հարավում գտնվում են  Տակոնիկ լեռնաշղթան և Բեկշիր-Խիլս լեռը։
Էկոնոմիկա
2013 թվականին համախառն արտադրանքը կազմել է 420․7 մլն դոլար, ԱՄՆ-ում 12-րդ է։ 2012 թվականին նահանգում մարդու անձնական եկամուտը կազմել է մոտ 53 հազ դոլար ։ Գյուղատնտեսական հիմնական արտադրանքներն են՝ ծովամթերք, սածիլներ, կաթնամթերք, լոռամիրգ և բանջարեղեն։ Արդյունաբերական հիմնական ապրանքներ են՝ հաստոցներ, էլեկտրական սարքավորումներ, գիտական գործիքներ, տպագրություն և հրատարակչություն, ինչպես նաև զբոսաշրջությունը։ Տնտեսության մեջ կարևոր դեր են խաղում բարձրագույն կրթությունը, առողջապահությունը և ֆինանսական ծառայությունը։
Ժողովրդական տեղեկություններ
Նահանգի բնակչությունը, 2014 թվականի տվյալներով, կազմել է 6.745.408 մարդ։ Բնակչության կրոնական պատկանելիությունը՝
Վարչական կառուցվածք
Նահանգում կա 14 շրջան, 50 խոշոր քաղաքներ և 301 բնակավայր։
Կրթություն և գիտություն
Չնայած այն հանգամանքին, որ Մասսաչուսեթսը զբաղեցնում է միայն 45-րդ տեղը խոշորագույն բոլոր նահանգներում, նա հավակնում է այն բանին, որպեսզի համարվի ազգային և ինտելեկտուալ ազգի կենտրոն։ Դրա համար նա ունի բոլոր հիմքերը։ Առաջին տպագիր հրատարակությունները, թերթերը, գրադարանը և միջնակարգ դպրոցը հայտնվել են Մասսաչուսեթսում։ Ամերիկայի ամենահին՝ Քեմբրիջի Հարվարդի համալսարանը, որը գտնվում է այս նահանգում հիմնադրվել է 1636 թվականին։ Առաջին պետական դպրոցը հիմնադրվել է 1647 թվականին։ Հարվարդի համալսարանը և Մասսարուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը գտնվում են Քեմբրիջում։ Շատ տարիներ եղել են առաջատար համալսարաններ։
Տրանսպորտ
Մասաչուսեթսում գործում են 10 տարածաշրջանային մետրոպոլիտեն սպասարկող կազմակերպություններ և երեք մետրոպոլիտենի պլանավորող կազմակերպություններ, որոնք ներառելու են պետության մնացած հատվածները ,Պետական պլանավորումն իրականացվում է Մասաչուսեթսի տրանսպորտի վարչության կողմից։
Տարածաշրջանային հասարակական փոխադրամիջոցներ
Մասաչուսեթսի բեռնափոխադրող ընկերությունը (MBTA), որը նաև հայտնի է որպես «T», կազմակերպում է հասարակական տրանսպորտը տրամվայի տեսքով , ավտոբուսի և լաստանավային համակարգերը Metro Boston -ի համակարգում։ Տասներկու այլ տարածաշրջանային տրանզիտային կազմակերպությունները ապահովում են հանրային տրանսպորտը ավտոբուսային ծառայությունների տեսքով ։ Երկրում գործում են նաև Cape Cod Central Railroad և Berkshire Scenic Railway Կենտրոնական երկաթուղային կազմակերպությունները  ։
Լաստանավ
Վուդս Հոլ (Woods Hole), Մարթա Ուենյերդ  (Martha Vineyard)  և Նենտաքեթ Սթեմշիփ  (Nantucket Steamship)  ընկերություներն իրականացնում են բեռնափոխադրումներ և ուղևորափոխադրումներ դեպի Մասաչուսեթսի կղզիներ, այդ թվում Մարթաս Վինյերդ (Martha's Vineyard) և Նենթաքեթ (Nantucket) :
Օդային ծառայություն
Պետությունում գործող հիմնական օդանավակայանը Բոստոն-Լոան միջազգային օդանավակայանն է։ 2015 թվականին օդանավակայանը սպասարկվել է 33,5 միլիոն ուղևորի, 2014 թ.-ի 31,6 միլիոնի փոխարեն, որտեղ աշխատում են շուրջ 40 ավիաընկերություններ, ընդհանուր առմամբ 103 ուղղություններով ։ Լոգան (Logan) միջազգային օդանավակայանը ծառայում է Միացյալ Նահանգներում գտնվող բազմաթիվ քաղաքների, ինչպես նաև Կանադայում, Մեքսիկայում, Կարիբյան երկրում միջազգային կազմակերպությունների, նաև Եվրոպայի և Ասիայի ավիաընկերություններին. :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթս Կատեգորիա:1788 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ Կատեգորիա:Նախկին բրիտանական գաղութներ
Օկտավիա Բատլեր
Օկտավիա Էսթել Բատլեր (Octavia Estelle Butler, ), ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ոճի սևամորթ գրողներից մեկը։