cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թարխանա
Թարխանա, (kishk, tarkhana, ), ավանդական չորացված խառնուրդ, որն օգտագործվում է մի շարք խոհանոցներում տարատեսակ ուտեստների պատրաստման մեջ։
Հայկական թարխանան պատրաստվում է մածունով, ձվով, ցորենի ալյուրից և օսլայից։ Խմորից փոքրիկ կտորներ են պատրաստում և չորացնում, որից հետո պահում են ապակե տարաներում և օգտագործում չոր վիճակում հիմնականում ապուրների մեջ ։
Թուրքական թարխանան պատրաստվում է ալյուրից, լոլիկից, մածունից, կարմիր պղպեղից, սոխից, խմորիչից և աղից ։
Անվան ծագում
Թարխանա անվան ստույգ ծագումը հայտնի չէ։ Հույներն այն անվանում են թրխանա։ Ապուրի մասին մի քանի լեգենդ կա, որից մեկի համաձայն՝ այն ծագել է երկու՝ «դար» և «խանե» բառերի միաձուլումից (բառացի թարգմանությամբ՝ «նեղ տարածություն», փոխաբերական իմաստով՝ «սահմանափակ հնարավորություններ»)։ Ըստ լեգենդի՝ մի օր արշավի ժամանակ սուլթանին հրավիրեցին մի գյուղացու տուն։ Քանի որ տանը ուտելու ոչինչ չկար, տան տիրուհին արագ ապուր պատրաստեց։ Ամաչելով սուլթանից՝ կինը ներողություն խնդրեց նրանից սեղմ պայմաններում պատրաստված ապուրի համար։ Արդյունքում «դար խանե» արտահայտությունը վերածվեց «թարխանայի» ։
Պատրաստում
Թարխանա պատրաստելու համար բոլոր բաղադրիչները խառնում են՝ դարձնելով միատարր խառնուրդ։ Այնուհետև մաղում են ու խմորում 10 օր սառը, չոր վայրում։ Թուրքական խոհանոցում ընդունված է այն պատրաստել մեծ քանակությամբ և օգտագործել ձմռանը ։
Կիրառում
Թուրքական թարխանան օգտագործում են ապուրների պատրաստման ժամանակ, որն ապուրին յուրահատուկ համուհոտ է տալիս։ Թուրքական խոհանոցի գլուխգործոցն է համարվում «tarhana corbasi», որը պատրաստում են տոմատի մածուկով, սխտորով և բուսական յուղով ։
Օգտակար է աղեստամոքսային ուղու հիվանդությունների դեպքում, քանի որ ստամոքսի պատերի վրա թողնում է տտպող ազդեցություն։ Չի պարունակում ճարպեր և ցածր կալորիականություն ունի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքական խոհանոց Կատեգորիա:Հունական խոհանոց Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց
Էմփիրեյ
2013 թվականին խումբը լքեց թմբկահար Լևոն Ավեդիսյանը, որին փոխարինման եկավ Վլադիմիր Աղաջանյանը։
2013 թ. օգոստոսի 29-ին Կարեն Արզումանյանը հայտարարեց, որ խմբի վոկալահար Սարգիս Մանուկյանը լքել է խումբը, և հայտարարեց նոր վոկալահարի մրցույթ ։
Անվանման ծագումնաբանությունը
Խմբի անունը հունարեն empuros (լատիներեն empyreus, անգլերեն empyrean) բառի ռուսերեն տարբերակի (эмпирей) անգլահունչ արտասանությունն է, էմպիրոսը հին հույների ու վաղ քրիստոնյաների համոզմունքով երկնքի բարձրագույն շերտն է՝ լցված հրով և լույսով, որտեղ ապրում են երկնաբնակները, սրբերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ռոք խմբեր Կատեգորիա:1994 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ռաֆայել դա Սիլվա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆլումինենսեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ
Ժենի Բոժիլովա-Պատևա
Հավատարիմ լինելով կանանց ընտրական իրավունքին՝ Պատևան մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային կոնֆերանսների և հաճախ կոնգրեսներում հանդես է եկել որպես բանախոս։ Նրա «Կանանց օգնելու համար» (To Help Women) գիրքը, որը գրվել է 1908 թվականին, հիմք է հանդիսացել Բուլղարիայի կանանց միության գաղափարախոսության համար՝ նախատեսելով բարեփոխումներ, որոնք անհրաժեշտ են եղել կանանց և երեխաներին վերաբերող քաղաքականության հարմարեցման համար։ Երբ 1915 թվականին հիմնադրվել է Խաղաղության և ազատության կանանց միջազգային միությունը, նա դարձել է պացիֆիստական շարժման նշանավոր անդամ։ 1944 թվականին, երբ Բուլղարիայում հաստատվել է պետական սոցիալիզմը, կանայք ստացել են ընտրելու իրավունք, սակայն լիգան ընդգրկված է եղել բազմաթիվ ժողովրդական կազմակերպությունների թվում, որոնք վերացվել են։ Երբ 1945 թվականին Պատևան թույլտվություն է խնդրել բացել մշակութային և կրթական ընկերություն, նրան անվանել են «ժողովրդի թշնամի»։ Երկու տարի անց Նիկոլա Պետկովի մահապատժի և դատավճռի դեմ նրա բողոքի ցույցերը հանգեցրել են այն բանին, որ նրա տունը և որդու գործարանն ազգայնացվել են՝ թողնելով նրանց առանց դրամի։
Վաղ կյանք
Ժենի Բոժիլովան ծնվել է 1878 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Օսմանյան կայսրության ինքնավար Բուլղարիայի իշխանության Գրադեց գյուղում՝ Գենկա Անդրեևայի և Դիմով Բոժիլի ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ ռուս-թուրքական պատերազմի վետերան, դերձակ և անասնապահ է եղել, որը մեծապես կողմնակից է եղել կրթությանը։ Բոժիլովան տարրական դպրոցն ավարտել է Գրադեցում, իսկ հետո՝ միջնակարգ դպրոցը Սլիվենում։ Նա շարունակել է իր կրթությունը «Նանչովո» քաղաքային գիմնազիայում, որն ավարտել է 1893 թվականին՝ ստանալով ուսուցչի որակավորում։
Դասավանդում
Հաջորդ տարի Բոժիլովան սկսել է իր ուսուցչական կարիերան Կարնոբատի դպրոցում։ 1896 թվականին նա տեղափոխվել է Ռազգրադ՝ պաշտոն ստանձնելով աղջիկների դպրոցում։ 1897 թվականին նա ամուսնացել է Իվան Պատևի հետ, որը նրա հայրենի քաղաքից է եղել և նաև ուսուցիչ։ Քանի որ նրանք ինքնաիրացման հավասար իրավունքներ են ունեցել, Պատևան և Պատևը պայմանավորվել են օգնել միմյանց բարձրագույն կրթություն ստանալու իրենց նպատակներում։ Նա մեկնել է արտերկիր՝ սովորելու Ժնևում և վերադարձել 1899 թվականին։ Մինչ նա բացակայել է, Պատևան աջակցել է նրան իր վաստակից։ Երբ Պատևը վերադարձել է իրավագիտության դոկտորի կոչումով, նա աջակցել է Պատևային, քանի որ նա 1901 թվականին մեկնել է արտերկիր՝ սովորելու ֆրանսերեն և ռուսերեն։ Թեև նա չի ավարտել, սակայն 1903 թվականին Պատևան վերադարձել է Բուլղարիա՝ կանանց միջազգային շարժման ազդեցության տակ։ Զույգը հաստատվել է Բուրգասում և հաջորդ 16 տարիների ընթացքում ունեցել երեք երեխա՝ Լյուբեն (հայտնի է որպես «Լեո», ծնվ. 1904 թվական), Բոժան (ծնվ. 1905 թվական) և Լիլիան (հայտնի է որպես «Լիլի», ծնվ. 1913 թվական)։
Կանանց իրավունքների ակտիվություն (1898-1908)
1901 թվականին Պատևան սկսել է դասախոսել որպես հռետոր կանանց միջազգային շարժման խմբի համար՝ «Բարեգործություն» (Charity) Բուրգասում, իսկ 1902 թվականին գնացել է Յամբոլ՝ օգնելու «Զարգացում» (Development) խմբի վերակազմակերպմանը։ 1903 թվականին նա ընտրվել է Բարեգործություն խմբի նախագահ, բայց քանի որ ասոցիացիայի անդամները չեն ցանկացել միանալ Բուլղարիայի կանանց միությանը կամ ընդլայնել իրենց ուշադրությունը բարեգործական գործերով, նա հրաժարական է տվել և հեռացել կազմակերպությունից։ Այդ տարի Կանանց միությունը բախվել է ճգնաժամի, երբ Կարիման և Մալինովան հայտնվել են լուրջ վեճի մեջ, որն ի վերջո պառակտել է կազմակերպությունը։ Նրանց դիրքորոշումն այն է եղել, որ բոլոր կանայք ունեն նմանատիպ մտահոգություններ, և որ միության նպատակները պետք է ներկայացնեն իրենց՝ անկախ դասակարգային կամ կուսակցական պատկանելությունից։ Մյուս խմբակցությունը՝ Բլագոևայի և Կոնովայի գլխավորությամբ, գտել են, որ միությունը պետք է պրոլետարիզացվի, և անդամությունը պետք է վերցվի բանվոր դասակարգից[6]։ Պատևան խնդիրների մասին գիրք է գրել՝ «Անհամաձայնություն Բուլղարիայի կանանց միությունում» (Disagreement in the Bulgarian Women's Union) վերնագրով, որը հրատարակվել է 1903 թվականին։ Նա նաև սկսել է գրել «Կանանց Ձայն» (Women's Voice) թերթում, որի խմբագիրն է եղել 1904 թվականին։
Պենկա Ռուսսևա-Բելմուստակովայի և Յորդանկա Գուսովայի հետ միասին 1904 թվականին Պատևան հիմնել է կրթական խումբ կանանց համար՝ լեզվի և գրագիտության դասընթացներին մասնակցելու, կանանց մասնագիտական ու համալսարանական ուսման հասանելիությունը բարելավելու ծրագրեր կազմակերպելու համար։ Հաջորդ տարի նրանք կազմակերպությունը ձևակերպել են որպես «Ինքնագիտակցություն» (Self-Awareness), որպես կրթական և բարեգործական ընկերություն և այն միավորել Բուլղարիայի կանանց միության ներքո, որի նախագահ է նշանակվել Պատևան։ 1905 թվականի գարնանը նա մասնակցել է Սոֆիայում կայացած Կանանց միության համագումարին և հանձնարարվել օգտագործել իր պաշտոնը որպես «Կանանց ձայն»-ի խմբագիր՝ հոդվածներ հրապարակելու հովանոց կազմակերպության մասին, որը շուտով դառնալու էր նրանց պաշտոնական լրատվամիջոցը։ 1907 թվականից «Ինքնագիտակցություն»-ն սկսել է առաջարկել հանրակրթական, դերձակության և այլ արհեստների դասընթացներ, ինչպես նաև կարի դասարան վարել Կանանց Աշխատանքային գրասենյակի համար։ 1907 թվականին կանանց ընտրական իրավունքը դարձել է Բուլղարիայի կանանց միության պաշտոնական նպատակներից մեկը։
1908 թվականին Պատևան ներկայացրել է Բուլղարիայի կանանց միությունը Ամստերդամում՝ Կանանց ընտրական իրավունքի միջազգային դաշինքի (IWSA) չորրորդ համագումարում։ Նա խստորեն խնդրել է ընդունել Կանանց միությունը որպես IWSA-ի անդամ՝ ստանալով հավանություն նրանց կողմից, որոնք քվեարկել են դրա շուրջ։ 1909 թվականին նա հոդված է հրապարակել «Օր» (Day) թերթում, որտեղ պնդել է կանանց ազատագրումը, իսկ հաջորդ տարի, երբ «Կանանց ձայն»-ի խմբագրությունները տեղափոխվել են Սոֆիա, նա պահպանել է իր խմբագրի պաշտոնը։ Նաև 1908 թվականին Պատևան հրատարակել է երկրորդ «Օգնել կանանց» գիրքը (To Help Women), որտեղ նա կոչ է արել բարեփոխումների լայն շրջանակի։ Նա առաջարկել է օրենքներ երեխաների և կին աշխատողների պաշտպանության համար, ինչպես նաև մայրության ուղեցույցներ՝ պետության կողմից սոցիալական հաստատությունների ստեղծման համար, որոնք ապահովել են աշխատող կանանց երեխաներին սննդով, ապաստանով և մանկապարտեզով, ալկոհոլի չարաշահման և մարմնավաճառության դեմ քաղաքականությամբ, անօրինական երեխաների պաշտպանության և սոցիալական ապահովության օրենքների համար, որոնք պաշտպանել են որբերին, հաշմանդամներին և գործազուրկներին։ Նա պնդել է, որ կանանց պետք է թույլ տրվի կրթություն և մասնակցություն հասարակական կյանքին, որպեսզի նրանք կարողանան հոգ տանել իրենց և իրենց ընտանիքի մասին, մասնագիտություններ ունենալ և որպես քաղաքացիներ ձեռք բերել անկախություն և ինքնագնահատական։ Գիրքը դարձել է Բուլղարիայի կանանց միության գաղափարախոսության հիմքը։
Կանանց իրավունքներ և խաղաղության ակտիվություն (1911–1924)
Պատևան ելույթ է ունեցել IWSA-ի վեցերորդ համագումարում, որը հյուրընկալվել է Ստոկհոլմում 1911 թվականին, և նա զեկույց է գրել Utro թերթի աշխատանքների վերաբերյալ՝ պնդելով հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում կանանց լիարժեք հավասարության համար։ Բալկանյան պատերազմների ժամանակ (1912–1913) նա հրատարակել է «Դիմում բալկանյան կանանց» (Appeal to the Balkan Women)՝ կոչ անելով կանանց փորձել հասնել խաղաղության։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում Պատևան նախաձեռնել է ռազմագերիներին և նրանց ընտանիքներին աջակցելու ծրագրեր, ներառյալ զինվորների համար ներքնազգեստ կարելու շարժում։ Թեև Կանանց միության գործունեությունը դադարեցվել է հակամարտության մեծ մասի ընթացքում, նա ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայում՝ մասնակցելով կանանց կոնֆերանսներին և կիսելով իր տեսլականը մարդասիրության և ոչ բռնության մասին՝ պնդելով կանանց մասնակցությունը համաշխարհային խաղաղության բանակցություններում։ Նա ելույթ է ունեցել 1915 թվականին Հաագայում տեղի ունեցած Կանանց հատուկ միջազգային կոնգրեսում, որում հիմնադրվել է Կանանց միջազգային լիգան հանուն խաղաղության և ազատության (WILPF)՝ կոչ անելով զինաթափվել՝ ներկայացնելով պատերազմից ավերվածների վերականգնման ծրագիր։ Վերադառնալով Բուլղարիա՝ 1918 թվականին Պատևան հիմնել է WILPF-ի ազգային մասնաճյուղը Բուրգասում, իսկ մայիսին Մալինովայի և Վիկտորյա Անգելովայի հետ կազմակերպել է համաժողով՝ վերագործարկելու Բուլղարիայի կանանց միությունը։ Հաջորդ տարի, խմբի մյուս անդամների հետ միասին նա բողոքի նամակ է գրել Ամերիկայի նախագահ Վուդրո Վիլսոնին՝ կոչ անելով վերացնել Կենտրոնական տերությունների վրա Նոյ-սյուր-Սենի պայմանագրով պարտադրված մեկուսացումը։
Որպես Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկու կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ՝ Պատևան մասնակցել է Կանանց միջազգային խորհրդի (ICW) համագումարին, որը տեղի է ունեցել 1920 թվականին Նորվեգիայի Կրիստիանիայում՝ ֆրանսերեն ներկայացնելով իր «Կնոջ և երեխայի վիճակը Բուլղարիայում» հոդվածը (The Situation of Woman and Child in Bulgaria): 1922 թվականին նա մասնակցել Հաագայում կայացած ICW-ի հատուկ համագումարին՝ ելույթ ունենալով պատերազմի վտանգների մասին և վերահաստատելով մարդկանց միջև լիակատար զինաթափման և համագործակցության անհրաժեշտությունը՝ զարգացնելու եղբայրության, ազատության և ինքնորոշման մշակույթը։ Նա հայտարարություն է արել կանանց քաղաքական իրավունքների մասին IWSA-ի իններորդ կոնգրեսում, որը հյուրընկալվել է Հռոմում 1923 թվականին։ Այդ տարի, երբ Բուլղարիայում պետական հեղաշրջմանն ի պատասխան հայտարարվել է ռազմական դրություն, և օրենսդիր մարմինը օրենք ընդունել մահապատժի օգտին, նա հրապարակայնորեն դեմ է արտահայտվել քաղաքականությանը և հոդվածներ գրել՝ կոչ անելով կանանց ընդդիմանալ օրենսդրությանը, դառնալով նրանցից մեկը։ նախ վիճարկել է օրենքը՝ կրկնելով իր տեսակետը Բուլղարիայի կանանց միության տասնիններորդ կոնվենցիայում՝ աղաչելով մայրերին, ովքեր գիտեին երեխաներ ծնելու և մեծացնելու ցավը, դեմ կանգնեն մարդկային կյանքի սպանությանը, պատերազմին և մահապատժին։
Հետագա գործունեություն (1925–1945)
1925 թվականին, 20 տարի լինելով «Ինքնագիտակցում»-ի նախագահ, Պատևան հրաժարական է տվել այն գաղափարական դիրքորոշման պատճառով, որը որդեգրել են անդամները և մայր Բուլղարիայի կանանց միությունը՝ աջակցելու Ալեքսանդր Ցանկովի բռնատիրական ֆաշիստական ռեժիմին և նրա սպիտակ ահաբեկչական քաղաքականությանը մտավորականների և քաղաքական հակառակորդների դեմ։
Հաջորդ տարի նա կազմակերպել է «Կանանց խաղաղության միություն Բուլղարիայում» (Women's Peace Society in Bulgaria), որը նա ղեկավարել է մինչև 1944 թվականը։ Կազմակերպությունն ակտիվորեն դեմ է գնացել աքսորին և իշխանությունների կողմից բռնաճնշումներին։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում նա աշխատել է հոդվածներ գրել «Կանանց ամսագրի» (Women's Journal) համար և մասնակցել կանանց և խաղաղության համաժողովներին։ Նա մասնակցել է IWSA-ի տասներորդ կոնգրեսին, որը տեղի է ունեցել Փարիզում 1926 թվականի մայիսին, իսկ հուլիսին եղել է Դուբլինում՝ մասնակցելու WILPF կոնգրեսին։ 1927 թվականին Պատևան ելույթ է ունեցել Կանանց հանուն խաղաղության և ազատության միջազգային լիգայի հանդիպմանը Գլանդում (Շվեյցարիա) և մասնակցել է Համալսարանական կանանց միջազգային ֆեդերացիայի կոնֆերանսին 1929 թվականին Ժնևում, խաղաղության կոնֆերանսին 1931 թվականի մայիսին Բելգրադում, Պատերազմի դիմադրողների միջազգային համաժողովին 1931 թվականի օգոստոսին Լիոնում և 1939 և 1940 թվականներին` Ռոտերդամի միջոցառումներին։ Իր կարիերայի ընթացքում Պատևան ելույթ է ունեցել ավելի քան 100 հանրային դասախոսությունների ժամանակ և հրապարակել է մոտ 500 հոդված և գիրք կանանց իրավունքների, պացիֆիզմի և բուսակերության թեմաներով, որոնց նա հավատարիմ է եղել։ 1931 թվականին նրան շնորհվել է Union internationale des écrivains révolutionnaires (Հեղափոխական գրողների միջազգային միություն) ֆրանսիական մասնաճյուղի պատվավոր անդամ։ Նրա տունը հավաքատեղի է եղել բուլղարացի նշանավոր հասարակական գործիչների և մտավորականների համար, ներառյալ՝ Ալեքսանդր Բալաբանովի, Ադրիանա Բուդևսկայի, Պետկո Ռոսենի, Նիկոլա Սակարովի, Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկու, Նայչո Ցանովի և Ասեն Զլատարովի։ 1944 թվականին երկրորդ պետական հեղաշրջումը բերել է կոմունիստական ռեժիմ, որն իրականացրել է պետական սոցիալիզմը` կանանց ձայն տալով, բայց միաժամանակ վերացնելով կանանց և այլ ժողովրդական կազմակերպությունները։
1945 թվականին Պատևան դիմել է Ազգային կրթության և մշակույթի նախարարին՝ խնդրելով թույլտվություն ստեղծել «Ազատ ժողովրդական առաջադիմական ինքնաճանաչման մշակութային կենտրոն» (Free People's Progressive Cultural Center of Self-Knowledge): Նա նշել է, որ ինքնաաջակցող կազմակերպության նպատակը լինելու է կանանց և երիտասարդներին հնարավորություններ ընձեռել բարելավելու իրենց տաղանդները և զարգացնելու հմտություններ՝ զբաղվելու մշակութային գործունեությամբ, որը օգուտ է բերելու բուլղար ժողովրդին։ Նրա խնդրանքը մերժվել է, և իշխանությունները Պատևների ընտանիքին հայտարարել են ժողովրդի թշնամիների՝ իրենց հարստության և Բուրգասի վերնախավի կարգավիճակի համար։ 1947 թվականին, երբ հայտարարվել է Նիկոլա Պետկովի մահվան դատավճիռը, Պատևան նամակագրություն է ուղարկել Գեորգի Դիմիտրովին և Վասիլ Կոլարովին՝ պահանջելով օրենսդիր մարմնից վերացնել մահապատիժը։ Նամակը սարսափելի հետևանքներ է ունեցել, երբ պետականացվել են և՛ նրա տունը, և՛ որդու՝ Բոժանի գործարանը։ Մնալով առանց աջակցության միջոցների, նա գրել է կառավարությանը՝ խնդրելով թոշակ, որը մերժվել է։
Մահ և ժառանգություն
Պատևան մահացել է առանց փողի 1955 թվականի հունիսի 17-ին Սոֆիայում։ 1994 թվականին նրա հիմնադրած և 20 տարի նախագահած կանանց կազմակերպությունը, վերածնվել է։ 2016 թվականին Բուրգասի գրողների տունը զարդարվել է նրան պատվող հուշատախտակով։ Ըստ պատմաբան Կրասսիմիրա Դասկալովայի՝ նրան հիշել են Աննա Կարիմայի հետ որպես իրենց դարաշրջանի «կանանց շարժման ամենահայտնի առաջնորդներից» մեկը։
Մատենագիտություն
Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ
Կարիբյան ծովի ծովահենները (ֆիլմաշար)
«Կարիբյան ծովի ծովահենները» (Pirates of the Caribbean), արկածային ֆիլմաշար է, որի ռեժիսորներն են Գոռ Վերբինսկին (1-3) և Ռոբ Մարշալը (4)։ Բոլոր մասերի սցենարի հեղինակներն են Թերի Ռոսսիոն և Թեդ Էլիոտը, իսկ պրոդյուսերը՝ Ջերրի Բրուքհայմերը։ Walt Disney Pictures ընկերությունը սկսել է նկարահանվել ֆիլմը Դիսնեյլենդ զբոսայգիներում նույնանուն խաղահրապարակներ բացելուց հետո։ Գլխավոր՝ Ջեք Ճնճղուկի դերում հանդես է գալիս Ջոնի Դեփը։
Առաջին ֆիլմի վերնագիրն է «Կարիբյան ծովի ծովահենները. «Սև մարգարտի» անեծքը», որի պրեմիերան կայացավ 2003 թվականին։ Ֆիլմը ունեցավ մեծ հաջողություն, որի հետևանքով Walt Disney Pictures կինոընկերությունը որոշում կայացրեց շարունակել նկարահանումները ։ Երկրորդ մասի նկարահանումները ավարտվեցին 2006 թ. մարտի 1-ին։ Ֆիլմը ստացավ «Կարիբյան ծովի ծովահենները. Մեռյալի սնդուկը» վերնագիրը, և ամբողջ աշխարհում հավաքեց ավելի քան 1 միլիարդ դոլարի շահույթ բերեց ։ Այդ ցուցանիշով ֆիլմը 2006 թ. ամենաշահույթաբեր ֆիլերի ցանկում զբաղեցրերց երրորդ տեղը։ Երրորդ ֆիլմի՝ «Կարիբյան ծովի ծովահենները. Աշխարհի ծայրին» նկարահանումները ավարտվեցին 2007 թ. հունվարի 10-ին, որի շահույթը կրկնապատկեց նախկին ֆիլմի եկամուտը, հավաքելով արդեն 2 միլիարդ դոլար ։ 2008 թվականին Ջոնի Դեփը երկարացրեց ֆիլմաշարում նկարահանումները շարունակելու համար պայմանագիրը։ ֆիլմի համար։ 2010 թ. հունիսի 15-ին Հավայան կղզիներում սկսվեցին չորրորդ՝ «Կարիբյան ծովի ծովահենները. Օտար ափերին» ֆիլմի նկարահանումները, և ավարտվեցին նույն թվականի նոյեմբերի 19-ին ։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացավ 2011 թվականի մայիսի 20-ին։ Նաև հաստատվեց ևս երկու ֆիլմ նկարահանելու որոշումը ։
Ջեզու եկեղեցի
Ջեզու եկեղեցի (Chiesa del Gesù), Հիսուսի միաբանություն (ճիզվիտների միաբանություն) կաթոլիկ կազմակերպության Մայր տաճար Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Պաշտոնական անվանումն է Chiesa del Santissimo Nome di Gesù all'Argentina  ։ Եկեղեցու ճակատամասը բարոկկո ոճով կառուցված առաջին ճակատամասն է ։ Եկեղեցին օրինակ է հանդիսացել հազարավոր նմանատիպ հիսուսյան եկեղեցիների համար, որոնք հետագայում կառուցվել են ամբողջ աշխարհում։ Ջեզու եկեղեցին տեղակայված է Հռոմում, Պիացցա դել Ջեզու հրապարակում։
Պատմություն
Իսպանացի կարդինալ Բարտոլոմեո դելա Կուևան խնդրում է Միքելանջելոյին ձևավորել եկեղեցին։ Վերջինս առաջարկում է դա անել անվճար, սակայն կարդինալ Ալեսանդրո Ֆարնեզեն՝ Պողոս III Պապի թոռը, մերժում է, և արդյունքում եկեղեցին կառուցում են Ֆարնեզե ընտանիքի ճարտարապետ Ջակոմո դա Վինյոլան և Ջակոմո դելա Պորտան։ Եկեղեցին կառուցվում է  նախկին Սանտա Մարիա դելլա Ստրադա եկեղեցու տեղում։ Այնտեղ էր Հիսուսի միաբանության հիմնադիր Իգնատիոս դե Լոյոլան աղոթում Տիրամոր պատկերի առջև։ Ներկայումս այդ սրբապատկերը զարդարված է ակնեղենով, և այն կարելի է տեսնել Ավագ խորանի աջ կողմում գտնվող Իգնատիոսի կապելլայում։
Եկեղեցու շինարարությունը, ըստ Վինյոլայի նախագծի, սկսվում է 1568 թվականի հունիսի 26-ին։ Նրան օժանդակում է Ջիովանի Տրիստինոն (Հիսուսի միաբաններից), որը փոխարինում է Վինյոլային 1571 թվականին։ 1575 թվականին նա մահանում է, և նրան էլ հաջորդում Հիսուսի միաբանության ճարտարապետ Ջիովանի դե Ռոսիսը։ Ջակոմո դելա Պորտան մասնակցել է խաչաձև կամարի, գմբեթի և աբսիդի կառուցմանը։
Եկեղեցու նախագիծը համապատասխանում է Վերածննդի ժամանակաշրջանի կենտրոնական պլանավորմանը՝ ինչն արտահայտվում էր հսկայական գմբեթով և ծավալուն նավով, որն էլ բնորոշ էր քարոզչական եկեղեցիներին։ 13-րդ դարից սկսած դրանք հիմնել են դոմինիկյաններն ու ֆրանցիսկյանները։ Ամենուր բազմերանգ մարմարե հարդարանքներ են և ֆրեսկոներով պատված կամարներ, որոնք հարստացնում էին առաստաղը, և ճերմակ ստուկկոյից և մարմարից պատրաստված արձաններ։
Եկեղեցու օծումը իրականացվել է կարդինալ Գուլիո Անտոնիո Սանտորիի կողմից 1584 թվականի նոյեմբերի 25-ին։
Ինտերիերի ձևավորումը
Ենթադրվում է, որ սկզբնական Ավագ խորանը ձևավորել է Ջակոմո դելլա Պորտան։ 19-րդ դարի վերանորոգման ժամանակ այն հեռացվել է, իսկ խորանը հետագայում ձեռք է բերել Պատրիկ Լիհի արքեպիսկոպոսը իր նոր եկեղեցու համար, որտեղ էլ տեղադրվում է աննշան փոփոխութուններից հետո ։
Ինտերիերի ձևավորման ամենավառ առանձնահատկությունը առաստաղի ֆրեսկոն է՝ Trionfo del Nome di Gesù, որը ևս Ջիովանի Բատտիստա Գաուլլի աշխատանքն է։ Վերջինս ձևավորել է նաև գմբեթը, կենտրոնական կամարը, պատուհանների խորշերը և տրասեպտների առաստաղները։
Եկեղեցու երգեհոնը կառուցվել է իտալական Տամբուրինի ֆիրմայի կողմից։ Այն ունի երեք ձեռքի ստեղնաշար։ Խողովակները եկեղեցում տեղաբաշխված են երեք առանձին ուղղություններով։ Երկու զարդարված ճակատամասերը թեքվում են դեպի տրանսեպտի պատերը, իսկ փոքր փոխերգարանը տեղակայված է արևմտյան մուտքի կողմը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վատիկան Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Քարտեզատպություն
Քարտեզատպություն, աշխարհագրական, երկրաբանական, տեղագրական և այլ քարտեզների տպագրությունը։
Քարտեզի բնագիրը լուսանկարում են և սևանկարի վրա կատարում գունաբաժանման ռետուշ՝ յուրաքանչյուրի վրա առանձնացնելով 1 գույնով տպվող տարրերը՝ մակագրություններ (բացատրագիր), ջրային տարածքներ, տեղամասերի ռելիեֆ և այլն։ Ներկայում այդ գործողությունները կատարվում են համակարգչային ծրագրերով։ Քարտեզագրության տպաձևերը պատրաստում են լուսամեխանիկական պատճենահանման եղանակով, որից հետո տպագրում են օֆսեթ կամ վիմագրական մեքենաներով։ Քարտեզի մասշտաբից, բարդությունից և նշանակությունից կախված՝ նրա տպագրության համար գործածում են մինչև 12 ներկ (գույն)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
Հերմսդորֆ (Ռուլանդ)
Հերմսդորֆ  (Hermsdorf (bei Ruhland)), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի հողատարածքում։
Գտնվում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմում։ Ենթարկվում է Ալտ Ալտդյոբրեն կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 839 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 32,82 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 66 124։
Գոռիթ
Գոռիթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում ։ Գտնվում էր Դիարբեքիր քաղաքից 2-3 կմ հարավ-արևելք։
Հարուստ էր խմելու ջրով։
Կլիմա
Ուներ առողջարար կլիմա։
Պատմություն
Գյուղը ավերվել, իսկ բնակիչները ոչնչացվել կամ տարագրվել են 1915 թվականի ամռանը։
Չերվոնի Պոդոլ (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)
Չերվոնի Պոդոլ (Червоний Поділ), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։
Գոռիթ
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն կաթոլիկ հայեր։
Չերվոնի Պոդոլ (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնի Պոդոլ գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գոռիթ
Պատմամշակութային կառույցներ
Գոռիթն ուներ մատուռ։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պեիդե
Պեիդե (Päide), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակվեռե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 129 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակվեռե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վերետո
Վերետո (Verretto), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 351 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 129 մարդ/կմ²։ Տարածքը 3 կմ² է։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 27053։ Հեռախոսային կոդ՝ 0383։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հիպերբոլ
Սահմանում
Հիպերբոլ կոչվում է հարթության այն կետերի երկրաչափական տեղը, որոնց հեռավորությունների տարբերության մոդուլը տրված երկու F_1 և F_2 կետերից (որոնք կոչվում են հիպերբոլի ֆոկուսներ կամ կիզակետեր) հաստատուն է՝ ‎|‎ P F_1 - PF_2 | =2a, a>0=== ‎
F_1 F_2 հատվածի երկարությունը, որը կնշանակենք 2c-ով, կոչվում է ֆոկուսային հեռավորություն, իսկ F_1 F_2-ի միջնակետը՝ հիպերբոլի կենտրոն։ Հարթության վրա ուղղանկյուն կորդինատային համակարգն ընտրենք այնպես, որ Ox առանցքն անցնի F_1 և F_2 կետերով, իսկ Oy առանցքը՝ F_1 F_2-ի միջնակետով (դիտել նկարը)։ Այդ դեպքում F_1 և F_2 կետերի կոորդինատները համապատասխանաբար կլինեն (-c;0) և (c;0)։ Դիցուք M(x;y)-ը հիպերբոլի կամայական կետ է. ըստ պարաբոլի սահմանման՝ ‎|‎ P F_1 - PF_2 | =2a կամ PF_1 - PF_2= ± 2a
Օգտվելով երկու կետերի հեռավորության բանաձևից՝ ստանում ենք՝ - = ± 2a (1)
Սա էլ հենց հանդիսանում է հիպերբոլի հավասարումը ընտրված կոորդինատային համակարգում։ Երկրորդ գումարելին տանենք հավասարման աջ մաս և երկու կողմը բարձրացնենք քառակուսի, ± 4a
Քանի որ ( ըստ եռանկյան անահավասարության ) c>a, ապա c^2-a^2>0:Նշանակելով, կստանանք Կամ , (2) որը կոչվում է հիպերբոլի կանոնական հավասարում։Ինչպես և էլիպսի դեպքում, կարելի է ցույց տալ, որ ճիշտ է նաև հակառակ պնդումը (2)-ին բավարարող ցանկացած M(x;y) կետ բավարարում է նաև (1)-ին։ Ox առանցքը կոչվում է հիպերբոլի իրական առանցք Oy-ը` կեղծ առանցք։ 2a-ն և 2b-ն կոչվում են հիպերբոլի իրական և կեղծ առանցքների երկարություններ։ w = \frac{c}{a} -ն (որտեղ՝ w=ε) կոչվում է հիպորբոլի էքսցենտրիսիտետ։ Էլիպսի և հիպերբոլի համար x = - \frac{a}{w} (որտեղ՝ w=ε) և x = \frac{a}{w} (որտեղ՝ w=ε) ուղիղնեռը կոչվում են դիրեկտրիստներ։
Ստարայա Բոլոբովշչինա
Ստարայա Բոլոբովշչինա (Старая Болобовщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայաստանի Առաջին խումբ 2006 (ֆուտբոլ)
«Հայաստանի Առաջին խումբ 2006ը» Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Առաջին խմբի 15-րդ առաջնությունն է ։ Այն սկսվել է 2006 թվականի մայիսի 1-ին և ավարտվել նույն թվականի հոկտեմբերի 24-ին ։
Անվանափոխումներ
«ՖԻՄԱ» ՖԱ → «Հայ Արի» ՖԱ
Արդյունքներ
<FONT color="blue">1</FONT>Խաղադաշտը պատրաստ չլինելու պատճառով գրանցվել է 0-3 պարտություն ի վնաս Լեռնային Արցախի։
Գրականություն
Առաջին խումբ 2006
Տոլբագա
Տոլբագա (Толбага), գյուղ Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Պետրովսկ-Զաբայկալսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 638 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1895 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Պետրովսկ-Զաբայկալսկի շրջանի բնակավայրեր
Պետրիանի
Պետրիանի (პეტრიანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1020 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 24 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 91 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Քարամյան
Քարամյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Ֆոնտեն Յուտերտ
Ֆոնտեն Յուտերտ (Fontaine-Uterte), (Fontaine-Notre-Dame), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Բոեն ան Վերմանդուա  կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Սեն Կանտեն:
INSEE կոդը՝ 02323։
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 127 մարդ :
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 89 աշխատունակ բնակիչներից 74-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 15-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 83,1 %, 1999 թվականին 69,6 % էր)։ 74 ակտիվ բնակիչներից 67-ը (37 տղամարդ և 30 կին) աշխատող, գործազուրկ՝ 7 (2 տղամարդ և 5 կին)։ 15 պասիվներից 4-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 5-ը՝ թոշակառուներ, 6-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունաներ
Գորմազ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քրեստոմատիա (մատենաշար)
«Քրեստոմատիա», ԵՊՀ հրատարակչության մատենաշար։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1979-1987 թվականներին Երևանում։ Տպագրել է ՀՀ բուհերի բանասիրական ֆակուլտետների ուսումնական ծրագրերում ներառված տեսական ու գործնական նշանակության պարտադիր գրականության ուսումնական ձեռնարկներ՝
Քունը և նրա խորթ եղբայր Մահը
«Քունը և նրա խորթ եղբայր Մահը» (Sleep and his Half-brother Death), անգլիացի նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված 1874 թվականին ։ Նկարում պատկերված են հին հունական դիցաբանությունից երկվորյակ եղբայրներ Հիպնոս և Թանատոս աստվածները։ Սա եղել է Ուոթերհաուսի առաջին կտավը, որը ցուցադրվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ։ Ստեղծվել է այն բանից հետո, երբ նկարչի կրտսեր եղբայրը մահացել է տուբերկուլոզից ։
Նկարը գտնվում է մասնավոր հավաքածուում։
Նկարագրություն
«Քունը և նրա խորթ եղբայր Մահը» նկարը վերաբերում է քնի և երազատեսության աստված Հիպնոսին ու մահվան աստված Թանատոսին, որոնք հունական դիցաբանության մեջ (ի տարբերություն կտավին դրած նկարչի անվանը) երկվորյակ եղբայրներ էին, գիշերվա աստվածուհի Նիքսի և հավերժական խավարի աստված Էրեբոսի զավակները։
Երկու պատանիները՝ Քունը (Հիպնոս) և Մահը (Թանատոս), նկարում պատկերված են միանման դիրքերով անկողնում պառկած, սակայն առաջին պլանում գտնվող կերպարը, որը մարմնավորում է Քունը, լույսով է պատված, իսկ Մահվանը կերպավորող եղբայրը թաղված է խավարի մեջ ։ Քունը գրկել է կակաչներ՝ երազների և հեքիաթային երազատեսության խորհրդանիշը ։ Դիտողի հայացքին զուգընթաց՝ առաջին պլանից դեպի հետինը, այն ասես շարժվում է կյանքից դեպի մահ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ Կատեգորիա:1874 նկարներ Կատեգորիա:Մահվան մշակութային ասպեկտներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
(6636) Կինտանար
(6636) Կինտանար (Kintanar), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Վլադիմիր Շկոդրովի կողմից Սմոլյանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,271057 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0043 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5378 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1250,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28798 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վլադիմիր Շկոդրովի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աֆֆիլե
Աֆֆիլե (Affile), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2001 թվականի տվյալներով կազմել է 1688 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 112 մարդ/կմ2։ Զբաղեցնում է 15,03 կմ2 տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 21։ Հեռախոսային կոդը՝ 00774։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մատա դու Ժակարե էկոլոգիական կայան
Մատա դու Ժակարե էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica Mata do Jacaré), (նախկինում՝ Սան Կառլոսի էկոլոգիական կայան), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Սան Պաուլու նահանգում։ Պահպանում է Ատլանտյան անտառ բիոմի մեկուսացված հատվածները՝ ափամերձ կիսատերև բուսականությամբ։
Պատմություն
75.26 հա տարածքով Ժակարե անտառը, որը գտնվում է Սան Պաուլու նահանգի Բրոտաս մունիցիպալիտետում, հիմնադրվել է 1961 թվականի օգոստոսի 25-ի 38.957 պետական որոշմամբ։ 1987 թվականի մարտի 12-ի 26.890 պետական որոշմամբ այն դարձավ Սան Կառլոսի էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica de São Carlos)։ 2002 թվականի դաշնային որոշմամբ ասվում է, որ պահպանման միավորման անվանումը, հնարավորության դեպքում, պետք է հիմնված լինի իր ամենակարևոր բնական հատկանիշի կամ ամենահին անվան վրա, ուստի այն 2012 թվականի հուլիսի 20-ի 53.237 նահանգային որոշմամբ դարձավ Մատա դու ժակարե էկոլոգիական կայան ։ Կառավարվում է Շրջակա միջավայրի պետական քարտուղարության Անտառային ինստիտուտի կողմից։
Միավորումը տեղակայված է ջրամբարի հարավային ափի երկայնքով, որը ձևավորվում է Սանտանա ամբարտակի կողմից Ժակարե Գուասու գետի վրա, ինչը բաժանում է Բրոտաս և Սան Կառլոս մունիցիպալիտետները ։ Տարածքը լեռնային է և ներառում է էրոզիայի ենթակա զառիթափ լանջեր։ Բարձրությունները տատանվում են 600-692 մետրի սահմաններում։ Թափվում է 74.80 հա տարածքով Սանտանա ջրամբարի մեջ ։
Շրջակա միջավայր
Մատա դու Ժակարեն ունի Ատլանտյան անտառ բիոմին բնորոշ սեզոնային կիսատերև անտառային բուսականություն։ Միավորումն ունի ափամերձ բուսականություն։ Այն մեկուսացված հատված է՝ շրջապատված շաքարեղեգի դաշտերով։ 2002 թվականի ուսումնասիրությունը հայտնաբերել է թռչունների ընդամենը 145 տեսակ՝ անհետացման վտանգի տակ գտնվող տեսակների ցածր հաճախականությամբ։ Դա, ըստ երևույթին, պայմանավորված է միավորման փոքր չափերով և մեկուսացվածությամբ։ Առաջարկվել է շրջակայքի պաշտպանության ընդլայնում՝ ինչպես կենսաբազմազանությունը, այնպես էլ ջրամբարի ջրի որակը պահպանելու համար։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ
Պետերսհաուզեն
Պետերսհաուզեն (Petershausen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Դախաու շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 6110 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Զբաղեցնում է 32,82 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 74 136։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 18 գյուղական համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Չադան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1873 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վաչագան Պողոսյան
Վաչագան Ալբերտի Պողոսյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Վաչագան Պողոսյանի ութանկյուն ձևաչափ կտավների ծնունդը կապված է ցեղասպանության թեմատիկայի հետ, իսկ Հոլոքոստը` որպես համամարդկային վիշտ՝ վեցանկյուն։ Նկարների ճնշող մեծամասնությունը սովորական ուղղանկյուն ձև ունեն։ Նրա կտավներում առկա են ցավը, արդարության ձգտումը, իրական խաղաղության երազանքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1983 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ
Ստեֆան Հայրապետյան
Ստեֆան Հայրապետյան (ստեղծագործական անունը Ստեֆան, դեկտեմբերի 24, 1997, Վիլյանդի, Էստոնիա ), էստոնահայ երգիչ։ Նա ներկայացնելու է Էստոնիան Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում «Hope» երգով ։
Կենսագրություն
Հայկական արմատներով Ստեֆանը ծնվել է 1997 թվականի Դեկտեմբերի 24-ին Էստոնիայի Վիլյանդի քաղաքում ։ Ստեֆանն ունի քույր՝ Ստեֆանիա անունով։
Երաժշտական կարիերա
Ստեֆանը երգել է վաղ մանկությունից իր վոկալի ուսուցչուհու՝ Հեդի-Կայ Պայի հետ և հաղթել մի շարք մրցույթներում։ 2010 թվականին նա մասնակցել է Էստոնական հեռուստատեսության կողմից կազմակերպված «Լաուլկարուսել» երգի մրցույթին և հասել եզրափակիչ։
Նա չորս անգամ մասնակցել է Էստոնայի ազգային ընտրությանը` հաղթելով մեկ անգամ։ Նա առաջին անգամ մասնակցել է 2018 թվականին «Vaje» կոչվող դուետի կազմում՝ «Laura (Walk with Me)» երգով, որը գերեզրափակչում զբաղեցրել է երրորդ տեղը։ Նրա առաջին մենակատարումը եղել է 2019 թվականին՝ «Without You» երգով, որը հաղթեց ժյուրիի քվեարկությանը եզրափակչում և որակավորվեց գերեզրափակիչ՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը։ Այնուհետև նա մասնակցեց 2020 թվականին «By My Side» երգով, որը զբաղեցրեց յոթերորդ տեղը եզրափակիչում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիան Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Վիլյանդի քաղաքում ծնվածներ
Բյորյե Սալմինգ
Անդերս Բյորյե Սալմինգ (Anders Börje Salming; ), նախկին պրոֆեսիոնալ շվեդ հոկեյիստ, պաշտպան։
Առավել հայտնի է որպես «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆս» թիմի խաղացող։ 1996 թվականին ընդգրկվել է NHL փառքի սրահում։ Վեց հոկկեիստներից մեկն է որոնք ընդգրկված են ԻԻԽՖ հարյուրամյակի խորհրդանշական հավաքականը ։
Սկզբնական տարիներ
Սալմինգը սկսել է հոկեյիստի կարիերան «Kiruna AIF» երիտասարդական թիմում։ 1970 թվականին նա սկսել է հանդես գալ շվեդական էլիտար «Բրյունես» ակումբում, որի կազմում նվաճել է 1971 և 1972 թվականների առաջնությունները։ 1972 և 1973 թվականներին Շվեդիայի հավաքականի կազմում Սալմինգը մասնակցել է հոկեյի աշխարհի առաջնություններին (որտեղ հավաքականը զբաղեցրել է համապատասխանաբար երրորդ և երկրորդ տեղերը։
Կարիերան NHL–ում
1973 թվականի մայիսի 12–ին Սալմինգը տեղափոխվել է «Տորոնտո Մեյփլ Լիֆս» թիմ, որտեղ անցկացրել է հետագա 16 մրցաշրջանը։ 1973/74 մրցաշրջանում Սալմինգը հավաքել է 39 միավոր, ճանաչվել է իր թիմի Տարվա լավագույն նորեկ և NHL-ի լավագույն նորեկների շարքում երրորդն է։ NHL-ում հանդես գալու տարիներին Սալմինգը կանոնավոր առաջնություններում մասնակցել է 1148 խաղի՝ հավաքելով 787 միավոր (գոլ+փոխանցում), փլեյ-օֆֆում խաղացել է 81 խաղ և վաստակել 49 միավոր ։ 1988 թվականի հունվարի 4-ին Սալմինգը դարձել է առաջին Եվրոպական հոկեյիստը, որը NHL-ում հազար հանդիպում է անցկացրել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Շվեդ հոկեյիստներ
Գլխուղեղի ուռուցք
Գլխուղեղի ուռուցքների գերակշռող մասի պատճառներն անհայտ են ։ Ռիսկի գործոնների մեջ ընգրկվում են ժառանգական նեյրոֆիբրոմատոզը, վինիլքլորիդի, Էպշտեյն-Բարի վիրուսի և իոնիզացնող ճառագայթների ազդեցությունները  ։ Բջջային հեռախոսների վնասակար ազդեցությունը վերջնականապես ապացուցված չէ ։ Մեծահասակների մոտ առաջնային ուռուցքների ամենատարածված տեսակներն են մենինգիոմաները (սովորաբար բարորակ), աստրոցիտոմաները, օրինակ՝ գլիոբլաստոմաները ։ Երեխաների մոտ ամենատարածված տեսակը չարորակ մեդուլոբլաստոման է ։ Ախտորոշվում է սովորաբար համակարգչային կամ մագնիսառեզոնանսային շերտագրության հետազոտություններով ։ Հետագայում արդյունքը հաճախ հաստատվում է բիոպսիայի շնորհիվ ։ Հետազոտությունների արդյունքների հիման վրա ուռուցքները տարբերակվում են ըստ իրենց ծանրության աստիճանի ։
Բուժումն ընդգրկում է վիրահատության, ռադիոթերապիայի (ճառագայթային բուժում) և քիմիոթերապիայի տարբեր համակցումներ ։ Ցնցումների առաջացման ժամանակ առաջանում է հակացնցումային դեղորայքների օգտագործման անհաժեշտություն ։ Դեքսամետազոնը և ֆուրոսեմիդը կարող են օգտագործվել ուռուցքի շուրջ առկա այտուցները նվազեցնելու համար ։ Որոշ ուռուցքներ աճում են աստիճանաբար, պահանջելով միայն դինամիկ հսկողություն, և հնարավոր է՝ հետագա միջամտության անհրաժեշտություն չառաջանա ։ Բուժական միջոցները, որոնք օգտագործում են մարդու իմունային համակարգը, դեռ հետազոտման մեջ են ։ Բուժման արդյունքը կախված է ուռուցքի տեսակից և տարածվածության աստիճանից ։ Գլիոբլաստոմաերը սովորաբար ունեն վատ արդյունքներ, իսկ մենինգիոմաները՝ լավ ։ ԱՄՆ-ում գլխուղեղի քաղցկեղի դեպքում հիվադների 5 տարվա ապրելիությունը կազմում է միջինում 33%։
Էլ Ջեմ
Այստեղ են գտնվում Աֆրիկայի հռոմեական ժառանգության ամենատպավորիչ օբյեկտները, որոնցից առանձնացվում է Էլ Ջեմի ամֆիթատրոնը։
Գլխուղեղի ուռուցք
Գլխուղեղի երկրորդային կամ մետաստատիկ ուռուցքներն ավելի տարածված են քան առաջնայինները, և մետաստազների դեպքերի կեսը հանդիսանում է թոքի քաղցկեղի մետաստազների հետևանք ։ Առաջնային ուռուցքները հայտնաբերվում են տարեկան շուրջ 250000 մարդկանց մոտ, որը կազմում է ողջ քաղցկեղների 2%-ից պակաս ։ Մինչև 15 տարեկան երեխաների մոտ գլխուղեղի ուռուցքներն իրենց հանդիպման հաճախականությամբ երկրորդ տեղում են՝ զիջելով միայն սուր լիմֆոբլաստիկ լեյկեմիային ։ Ավստրալիայում ուղեղի չարորակ նորագոյացության դեպքում հիվանդի ամբողջ կյանքի միջին տնտեսական ծախսը կազմում է 1,9 միլիոն ամերիկյան դոլար, որը բոլոր տեսակի չարորակ ուռուցքներից ամենախոշորն է ։
Էլ Ջեմ
Պատմություն
Հռոմեական Թիսդրոսը, ինչպես նաև այս ժամանակահատվածում Հին Թունիսում կառուցված մյուս հռոմեական շինությունները, կառուցվել են փյունիկյան (կարթագենական) բնակավայրերի հիմքի վրա։ Ներկայիս Էլ Ջեմը, որպես Հռոմեական կայսրության Բիզացենայի նահանգի վարչական կենտրոն, զարգացել ու բարգավաճել է հատկապես 2-րդ դարում, երբ այն դարձավ ձիթապտղի արտադրության կարևոր կենտրոն։ Հետագա տարիներին այն դառնում է Հյուսիսային Աֆրիկայի քրիստոնեական եկեղեցու եպիսկոպոսանիստը։
Քաղաքի պատմամշակութային ժառանգության կարևորագույն մասնիկն է մ․թ․ա․ 3-րդ դարի սկզբին կառուցված հռոմեական ամֆիթատրոնը։ Համաշխարհային պատմության մեջ քաղաքը հայտնի է նաև, որպես հռոմեահպատակ Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրորդ ամենանշանավոր քաղաք (Կարթագենից հետո)։ Սակայն, մ․թ․ա․ 238 թվականին այստեղ տեղի է ունենում ապստամբություն, որի շարժառիթը Հռոմի կայսր Գորդիանոս I-ի ինքնասպանությունն էր։ Դրանից հետո հռոմեական զորքերը հավատարիմ մնալով կայսր Մաքսիմինոս Թրակիացուն, ստիպված են լինում ավերել քաղաքը։ Էլ Ջեմը իր հին անվանումով հիշատակված է նաև 4-րդ դարի Պևինգերյան քարտեզում։
Հռոմեական ամֆիթատրոն
Էլ Ջեմի հռոմեական ամֆիթատրոնը քաղաքի ամենահայտնի տեսարժան վայրն է։ Այն կառուցվել է Աֆրիկայի պրոկոնսուլ Մարկոս Գորդիանոսի հրամանով՝ Կոլիզեյի նմանությամբ։ Շինարարական աշխատանքներն ընթացել են մ. թ. ա. 232-238 թվականներին։
Գլխուղեղի ուռուցք
Նշաններ և ախտանիշներ
Գլխուղեղի ուռուցքների նշաններն ու ախտանիշները լայն են։ Հիվանդները զգալու են դրանք, անկախ նրանից՝ ուռուցքը բարորակ է, թե չարորակ ։ Գլխուղեղի առաջնային և երկրորդային ուռուցքները ներկայանում են նույն ախտանիշներով, որոնք կախված են ուռուցքի տեղակայումից, չափսից և աճի արագությունից ։ Օրինակ՝ ճակատային բլթի մեծ ուռուցքները կարող են առաջացնել մտածողության ունակությունների փոփոխություններ։ Իսկ Վերնիկեի դաշտի փոքր ուռուցքները (փոքր դաշտ, որը պատասխանատու է խոսքի հասկացման համար) կարող են ֆունկցիայի մեծ մասի կորստի պատճառ դառնալ ։
Գլխացավեր
Գլխացավերը՝ որպես ներգանգային ճնշման բարձրացման հետևանք, կարող են լինել գլխուղեղի քաղցկեղի առաջին ախտանիշը ։ Ինչևիցե, մեկուսացված գլխացավն առանց այլ ախտանիշների հանդիպում է հազվադեպ, և այլ ախտանիշները հանդիպում են մինչև գլխացավերը կլինեն ավելի տարածված ։ Գոյություն ունեն գլխացավերի հայտնաբերման տագնապային նշաններ, որոնք բարձրացնում են գլխուղեղի քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը ։ Դրանք որոշված են Ամերիկայի Նյարդաբանների Ակադեմիայի կողմից․ ոչ ստանդարտ նյարդաբանական հետազոտություններ, Վալսավայի փորձի ժամանակ ուժեղացող գլխացավ, քնից արթնացնող գլխացավ, տարեց բնակչության շրջանում նոր գլխացավ, պրոգրեսիվորեն ուժեղացող գլխացավ, գլխացավերի ատիպիկ ձևեր, կամ հիվանդներ, ովքեր լիարժեք չեն հետևում իրենց միգրենին ։
Էլ Ջեմ
Հռոմեական ամֆիթատրոն
20-րդ դարում պատահականորեն պահպանված հինհռոմեական խճանկարները տեղափոխվել են տեղի հնագիտական թանգարան։ 1979 թվականին ամֆիթատրոնի մնացորդները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։
Գլխուղեղի ուռուցք
Տեղային սպեցիֆիկ ախտանիշներ
Մեծ կիսագնդերը բաժանվում է 4 բլթերի և յուրաքանչյուր բիլթ կամ դաշտ ունի իր ֆունկցիան (գործառույթը) ։ Այս բլթերից յուրաքանչյուրի ուռուցքը կարող է ազդել դրանց ֆունկցիաների վրա։ Ուռուցքի տեղակայումը հաճախ կապված է ախտանիշների հետ, սակայն յուրաքանչյուր անձ կարող է զգալ ինչ-որ նոր բան ։
Էլ Ջեմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքներ Կատեգորիա:Թունիսի հռոմեական ժառանգություն
Գլխուղեղի ուռուցք
Վարքի խանգարումներ
Չնայած նրան, որ գլխուղեղի ուռուցքով հիվանդների մոտ դիտվում են անձի և վարքի փոփոխություններ, այդ փոփոխությունների վերաբերյալ քիչ փորձեր են արված ։ Մարդու անձը կարող է փոխվել ուռուցքով գլխուղեղի բլթերի վնասման հետևանքով։ Քանի որ ճակատային, քունքային և գագաթային բլթերը կառավարում են արգելակվածությունը, հույզերը, տրամադրությունը, դատողությունը, տրամաբանությունը և վարքը, հետևաբար այս բաժինների առաջնային կամ երկրորդային ուռուցքը կարող է առաջացնել ոչ ադեկվատ վարք, հիստերիա , ծիծաղ այնպիսի իրերի վրա, որոնք դա չեն առաջացնում , և նույնիսկ հոգեբանական ախտանիշներ, օրինակ՝ դեպրեսիա, տագնապ ։
Անձի փոփոխությունները կարող են ունենալ բացասական հետևանքներ, այնպիսիք ինչպիսիք են անաշխատունակությունը, անկայուն հարաբերություն և կենտրոնացման դժվարություններ ։
Պատճառագիտություն
Համաճարակաբանական հետազոտություններն անհրաժեշտ են ռիսկի գործոնները որոշելու համար ։ Վինիլքլորիդի կամ իոնիզացնող ճառագայթների ազդեցությունից զատ, չկան գլխուղեղի ուռուցքի հետ ասոցացված շրջակա միջավայրի հայտնի այլ գործոններ։ Ուռուցքի ընկճող գեների, այնպիսին ինչպիսին P53-ն է, մուտացիան և դելեցիան համարվում են ուռուցքների որոշ ձևերի առաջացման պատճառ ։ Ժառանգական այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են Վոն Հիպպել Լանդաուի հիվանդությունը, բազմակի էնդոկրին նեոպլազիան և նեյրոֆիբրոմատիզ տիպ 2 ունեն բարձր ռիսկ գլխուղեղի ուռուցքների առաջացման համար ։ Ցելիակիա ունեցող մարդիկ ունեն մի քիչ ավելի բարձր ռիսկ գլխուղեղի ուռուցքների առաջացման համար ։
Չնայած հետազոտությունները չեն հայտնաբերում որևէ կապ բջջային հեռախոսների կամ դրանց ճառագայթումների և գլխուղեղի ուռուցքների առաջացման միջև, Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպությունը հեռախոսների ճառագայթումը դասակարգել է IRAC (Քաղցկեղի Հետազոտման Համաշխարհային Կազմակերպություն) սանդղակի 2B խմբում՝ հնարավոր քաղցկեղածիննների խումբ ։ Հաշվի առնելով դա՝ ԱՀԿ-ն պնդում է, որ բջջային հեռախոսների օգտագործումը կարող է հարուցել քաղցկեղ։ Արդի՝ 3-րդ սերնդի բջջային հեռախոսները միջինում ճառագայթում են համաճարակաբանական հետազոտությունների ժամանակ օգտագործվող GSM (2G) հեռախոսների էներգիա մոտ 1%-ը։ Այդ հետազոտութունների ժամանակ հայտնաբերվել է բջջային հեռախոսների ակտիվ օգտատերերի մոտ գլիոմայի առաջացման ռիսկի աճ, որը գլխուղեղի չարորակ ուռուցքի ձև է ։
Գլխուղեղի թաղանթներ (ուղեղապատյաններ)
Մարդու գլխուղեղը շրջապատված է շարակցահյուսվածքային թաղանթներով, որոնք կոչվում են ուղեղապատյաններ և բաժանում են գլխուղեղը գանգից։ Այն բաղկացած է երեք շերտից (դրսից ներս) կարծրենի, ոստայնենի և նրբենի ։ Ոստայնենին և նրբենին ֆիզիկապես հաղորդակցված են և հաճախ դիտարկվում է որպես մեկ թաղանթ՝ լեպտոմենինգս։ Ոստայնենու և նրբենու միջև գտնվում է սուբարախնոիդալ տարածությունը, ինչը պարունակում է գլխուղեղ-ողնուղեային հեղուկ։ Այս հեղուկը շրջանառում է միջբջջային նեղ տարածություններով և գլխուղեղի խոռոչներով, որոնք կոչվում են փորոքներ, և կատարում են ուղեղային հյուսվածքի սնուցման, պաշտպանողական գործառույթ։ Արյունատար անոթները մտնում են կենտրոնական նյարդային համակարգ՝ նրբենու վերևում գտվող հարանոթային տարածությունների միջով։ Արյունատար անոթներում բջիջներն ամուր հպված են և ձևավորում են արյուն-ուղեղային պանեշը, որը պաշտպանում է գլխուղեղը թույներից, որոնք կարող են արյունից թափանցել այնտեղ։ Ուղեղաթաղանթների ուռուցքներն անվանվում են մենինգիոմաներ, սովորաբար դրանք բարորակ են։
Ուղեղանյութ
Մարդկանց և այլ ողնաշարավորների գլխուղեղը բաղկացած է շատ փափուկ հյուսվածքից և ունի դոնդողանման կազմություն։ Կենդանի ուղեղային հյուսվածքն ունի դրսից վարդագույն երանգ (գորշ նյութ) և գրեթե ամբողջովին սպիտակ գույն ներսից (սպիտակ նյութ)՝ գույնի աննշան փոփոխմամբ։ Գլխուղեղի երեք առանձին բաժիններ կազմում են ուղեղի ծավալի գերակշռող մասը։
Այս դաշտերը կազմված են բջիջների երկու խոշոր խմբից՝ նեյրոններ և գլիալ բջիջներ։ Այս երկու տիպի բջիջներն էլ ուղեղային հյուսվածքում առկա են բազմաթիվ քանակներով, սակայն ուղեղի կեղևում գլիալ բջիջները գերակշռում են նեյրոնների քանակը 4 անգամ։ Գլիան լինում է մի քանի տեսակի, որոնք կատարում են մի շարք կարևոր ֆունկցիաներ, այդ թվում կառուցվածքային և նյութափոխանակային աջակցություններ, մեկուսացում և աճի կարգավորումներ։
Գլիալ բջիջների առաջնային ուռուցքներն անվանվում են գլիոմաներ և հաճախ ախտորոշման պահին լինում են չարորակացած։
Ողնուղեղ և այլ հյուսվածքներ
Ուղեղաբնում վարոլյան կամուրջը հանդիսանում է յուրահատուկ դաշտ, որը կազմված է ողնուղեղին շատ նման միելինիզացված աքսոններից։ Դիէնցեֆալոնի տեսաթումբը (թալամուս) և ենթատեսաթումբը (հիպոթալամուս) նույնպես կազմված են նեյրոններից և գլիալ բջիջներից՝ ներքևից նրանց ամրացված հիպոֆիզով (պիտուիտար բջիջներ), էպիֆիզով (ինչը գեղձային հյուսվածք է)։ Հիպոֆիցի և էպիֆիզի ուռուցքները հաճախ բարորակ են։ Երկարավուն ուղեղը գտնվում է ողնուղեղի սկզբնական հատվածում և կազմված է հիմնականում օլիգոդենդրոցիտներով շրջապատված նյարդային հյուսվածքից և ուղեղային հյուսվածքից։ Ողնուղեը կազմված է այս աքսոնների խրձից։ Գլիալ բջիջները, ինչպիսին Շվանի բջիջներն են ծայրամասերում կամ հենց լարի ներսում ու օլիգոդենդրոցիտները պարուրվում են աքսոնի շուրջ, որի շնորհիվ խթանում են էլեկտրոնային ազդակների ավելի արագ փոխանցմանը, ինչպես նաև ապահովում են նյարդային լարերը շրջապատող միջավայրի կայունացումը՝ հաճախ տեղափոխելով վնասվածքի կամ այլ խթանիչների հետևանքով առաջացած տարբեր նյութեր։
Ախտորոշում
Չնայած գլխուղեղի որևէ ուռուցքի համար չկա յուրահատուկ կլինիկական ախտանիշ կամ նշան, սակայն ախտանիշների համակցությունների առկայությունը և վարակների կամ այլ պատճառների համապատասխան կլինիկական նշանների բացակայությունը կարող է հանդիսանալ ցուցանիշ, որ ախտորոշիչ հետազոտություններն ուղղվեն դեպի ներգանագային գոյացությունների հնարավոր առկայության հաստատմանը կամ ժխտմանը։ Գլխուղեղի ուռուցքներն ունեն նմանատիպ բնորոշիչներ և խոչընդոտներ, որոնք բնորոշ են նաև օրգանիզմի այլ մասերում տեղակայված ուռուցքների ախտորոշմանն ու բուժմանը։ Ինչևիցե, դրանք ձևավորում են հստակ խնդիրներ, որոնք սերտորեն կապված են այն օրգանի հետ, որտեղ նրանք գտնվում են ։
Ախտորոշումը սկսվում է անամնեզի հավաքումով՝ նշելով ներկայիս գանգատներն ու նախկինում ունեցած բժշկական խնդիրները։ Կլինիկական և լաբորատոր հետազոտություններն օգնում են ժխտել վարակները՝ որպես ախտանիշների պատճառ։ Այս փուլի հետազոտությունները կարող են ընդգրկել աչքերը, օտոլարինգոլոգիական (կամ ԼՕՌ) և էլեկտրոֆիզիոլոգիական հետազոտությունները։ Գլխուղեղի ուռուցքերի ախտորոշման մեջ հաճախ կարևոր դեր է խաղում նաև էլեկտրաուղեղագրությունը։