cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարդուկ-Ջարդուկը (մուլտֆիլմ, 2004)
Թողարկում էկրաններին
Մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսասկավառակներով և DVD-ի տարբերակով (2004)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2004 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Ստորին Սեյյու
Ստորին Սեյյու (Нижняя Сейю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սեբիս գետի ձախ ափին՝ 142 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 25 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ձերկալկա
Ձերկալկա (Дзеркалька), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ձերկալկա գյուղում բնակվում էր 347 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դատահաշվապահական փորձաքննություն
Դատահաշվապահական փորձաքննություն, տնտեսաիրավական կիրառական գիտություն, հաշվապահական հաշվառման և այլ ֆինանսական և հաշվետվական գործունեության ուսումնասիրություն՝ կապված իրավական փորձի որոշակի հարցերի հետ։ Այն իրականացնում է հաշվապահական հաշվառման մեջ անհամապատասխանությունների հայտնաբերում և պատճառների որոշում` կապված հաշվապահական փաստաթղթերում արտացոլված ապրանքանյութական արժեքների մուտքագրման, պահպանման, լուծարման, իրացման և դրամական միջոցների մուտքագման ու կոնկրետ ուղղությունների գծով կատարվող ծախսերի գործառնությունների հետ ։
Զարգացման պատմությունը Հայաստանում
Հայաստանում դատական փորձաքննությունների ծագման պատմությունը համարվում է քիչ լուսաբանված, սակայն հին հայկական ձեռագրերի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ այն սկիզբ է առել դեռևս 4-րդ դարում։ Հնագույն ժամանակներից պետությունների օրենսդրություններում ցուցումներ են եղել հանցագործությունների քննության և բացահայտման ժամանակ հատուկ գիտելիքների օգտագործման մասին։ Հայաստանում հատուկ գիտելիքների զարգացման վերաբերյալ բազմաթիվ տեղեկություններ կան հին հայկական ձեռագրերում։ Դժվար է ասել, թե երբ է Հայաստանում առաջին անգամ քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվել հատուկ գիտելիքներ։ Հին հայկական ձեռագրերի, ինչպես նաև տարբեր աշխատությունների ուսումնասիրությունը վկայում է, որ հատուկ գիտելիքների կիրառումը Հայաստանում սկիզբ է առել դեռևս IV դարից ։
Հայաստանում հանցագործությունների քննության ընթացքում հատուկ գիտելիքների կիրառումը լայն թափ ստացավ 20-րդ դարի կեսերից։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Հայաստանի երկրորդ Հանրապետությունում Արտակարգ հանձնաժողովները, քննչական խմբերը, քրեական հետախուզությունը լարված պայքար էին տանում հանցագործությունների դեմ։ Սակայն, 20-րդ դարի սկզբին Հայաստանում հանցագործությունների քննության ընթացքում լայնորեն չէր կիրառվում հատուկ գիտելիքները, չկար հանցագործությունների քննության գիտությունը՝ կրիմինալիստիկան, չկային ձևավորված փորձագիտական հիմնարկներ։ 1922թ. մայիսի 22-ին հիմնադրվեց դատախազությունը, որպես օրենքների կատարման վրա հսկող մարմին։ Այդ տարիներին վերակազմավորվեցին նախաքննության մարմինները։ Սակայն փորձաքննական մարմիններ, որոնք անհրաժեշտ էին գիտության և տեխնիկայի տարբեր բնագավառներում շատ հարցեր լուծելու համար, Հայաստանում չկազմավորվեցին ։
Դատա-փորձագիտական լաբորատորիաների բացակայությունը բացասաբար էր անդրադառնում դատաքննչական մարմինների գործունեության վրա և դատական փորձաքննությունների իրականացման անհրաժեշտությունը Հայաստանի Հանրապետությունում ակնհայտ էր և բացակայությունը անկասկած կարող էր հանգեցնել ինչպես գործերի քննության արդությունների, այնպես էլ դատական սխալների։ Դատաքննչական մարմիններն առանձին կարևոր գործերով, այն էլ բացառիկ դեպքերում, դիմում էին Թբիլիսիի լաբորատորիային, իսկ փորձաքննության ենթակա շատ նյութեր մնում էին անկատար ։
Հանցավորության դեմ տարվող պայքարում և հանցագործներին հայտնաբերելու համար առաջնային խնդիր է դառնում գիտության և տեխնիկայի նվաճումների օգտագործումը։ Այդ հարցն իր լուծումն ստացավ 1959թ., երբ Հայաստանի խորհրդային հանրապետության կառավարության ապրիլի 25-ի թիվ 149 որոշմամբ Երևանի պետական համալսարանում կազմակերպվեց կրիմինալիստիկայի գիտահետազոտական լաբորատորիա ։
Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում գործում է ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ը, որը ստեղծվել է ՀՀ Կառավարության 22 հուլիսի 2004թ. թիվ 1127-ն որոշմամբ (ՀՀ կառավարության 23 հունիսի 2005 թվականի N 867-Ն և 11 հունիսի 2009թ-ի N 638-ն որոշումներով փոփոխված և լրացված), «2001թ. հունիսի 11-ի ՀՀ Կառավարության և ԱՄՆ-ի Կառավարության միջև թմրամիջոցների հսկողության և իրավապահ ոլորտում համագործակցության մասին» միջկառավարական համաձայնագրի շրջանակներում ։
Առանձնահատկություն, նպատակ ու խնդիր
Ցանկացած տնտեսական գործառնություն պարտադիր ուղղորդվում է համապատասխան սկզբնական փաստաթղթային ձևակերպմամբ` արտացոլելով կատարվող գործարքի փաստը։ Հաշվապահական հաշվառման տվյալները համարվում են արժանահավատ և իրավական ուժ ունեն։ Հաշվապահական հաշվառման և հաշվետվությունների մեջ կողոպուտների, փաստերի խեղաթյուրումների, հարկային իրավախախտումների դեպքում պարտադիր առկա է տեղեկատվություն օրինախախտումների փաստերի վերաբերյալ, որոնք հնարավոր է հայտնաբերել կազմակերպության հաշվապահության և տնտեսական գործունեության մանրակրկիտ հետազոտման գործընթացում։ Այդ փաստերի բացահայտումը հնարավոր է միայն դատահաշվապահական փորձաքննություն նշանակելու և անցկացնելու դեպքում ։
Դատահաշվապահական փորձաքննության ժամանակ փորձագետ-հաշվապահի կողմից իրականացվում է հաշվապահական հաշվառման մեջ հարուցված գործի նյութերի գծով համապատասխան հետազոտություն և քննիչի կամ դատարանի կողմից դրված հարցերին լուծում տալու հիման վրա նրա կողմից կազմվում է եզրակացություն։ Դատահաշվապահական փորձաքննության էությունն ուսումնասիրելիս անհրաժեշտ է  բացահայտել վերջինիս առանձնահատկությունները, որոնք արտահայտվում են հետևյալ կետերով`
Հաշվապահական փորձաքննության հիմնական խնդիրն է աջակցել քրեական, քաղաքացիական և վարչական խախտումների հարուցված գործերի գծով ապացուցողական տեղեկատվության ստացումը` օգտագործելով հաշվապահական հաշվառան ոլորտում կիրառվող ժամանակակից բոլոր մասնագիտական գիտելիքներն ու հնարավորությունները։ Դատահաշվապահական փորձաքննության անցկացման ժամանակ լուծվում են հետևյալ հիմնական խնդիրները`
Հաշվապահական փորձաքննության ընդհանուր նպատակը հաշվապահական հաշվառման կազմակերպման և հաշվետվությունների կազմման ճշտության բացահայտումն է, ինչպես նաև ֆինանսատնտեսական գործունեության հավաստի փաստերը` դրված հարցերին հիմնավոր եզրակացություն տալու համար ։
Առարկա և օբյեկտ
Հաշվապահական փորձաքննության առարկան, դա յուրաքանչյուր նախապատրաստվող նյութերով, հարուցված քրեական գործերով, ինչպես նաև քաղաքացիական գործերով նախաձեռնողի (քննիչի, հետաքննիչի, դատախազի, դատավորի), կողմից առաջադրված հարցերն են, որոնց պարզաբանումը պահանջում է հաշվապահական հաշվառման և տնտեսագիտական բնագավառների հատուկ մասնագետների գիտելիքներ։ Դատահաշվապահական փորձաքննություն առարկան իր էությամբ մի շարք հարցերի համալիր վերլուծություն է, որի արդյունքները նախաձեռնողի կողմից քրեական կամ քաղաքացիական գործերի մյուս ապացույցների հետ միասին օգտագործվում է տնտեսական բնույթի հանցագործությունների հետևանքների և մեղավոր անձանց շրջանակը ճշտելու նպատակով։ Ինչպես յուրաքանչյուր գիտություն, այնպես էլ դատահաշվապահական փորձաքննությունը ունի իր առարկան, մեթոդը և հետազոտման մեթոդները։ Դատահաշվապահական փորձաքննությունը կիրառական գիտություն է, որի օբյեկտն են հանդիսանում հաշվապահական հաշվառման սկզբնական և ամփոփ փաստաթղթերը, այսինքն անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման փաստաթղթերը, ինչպես նաև հետազոտվող ժամանակաշրջանում կատարված գործարքների կապակցությամբ կազմված մի շարք փաստաթղթեր (բիզնես ծրագրեր, եզրակացություններ և այլ փաստաթղթեր)։ Դրանք ներառում են եզրակացություն տալու համար անհրաժեշտ բոլոր փաստացի տվյալները։ Հետաքննության ընթացքում փորձագետ-հաշվապահի կողմից օգտագործվում են փաստաթղթային ստուգումների արդյունքները, փորձագետի եզրակացությունը, մեղադրյալների, վկաների կողմից տրված ցուցմունքները և այլն։ Որպես հաշվապահական փորձաքննության օբյեկտ կարող են հանդես գալ մեղադրյալների և վկաների հարցաքննությունների արձանագրությունները։ Այդ վկայությունները տրամադրվում են որպես ելակետային տվյալներ անհրաժեշտ հաշվապահական փաստաթղթերի հետազոտման համար ։
Հաշվապահական փորձաքննության անցկացման ժամանակ հետազոտման օբյեկտներ կարող են հանդիսանալ իրեղեն ապացույցները, փաստաթղթերը, առարկաները, համեմատական հետազոտման համար նմուշները, ինչպես նաև գործի նյութերը, ըստ որի իրականացվում է դատական փորձաքննությունը։ Հաշվապահական փորձաքննության անցկացման ժամանակ մասնավորապես հետազոտվում են ապացույցներում պարունակվող ելակետային տվյալները և փորձաքննության առարկային վերաբերող գույքի փաստացի առկայությունը։ Դրանք վերաբերում են հաշվապահական փորձաքննության օբյեկտներին։ Փորձաքննությանը ներկայացված օբյեկտները պետք է փորձագիտական հետազոտմանը պիտանի լինեն ։
Մեթոդ
Փորձաքննության մեթոդները դրանք հնարքների ամբողջություն են, որոնց օգնությամբ փորձագետ-հաշվապահը ուսումնասիրում է հաշվապահական փորձաքննության առարկան։ Հաշվապահական փորձաքննության մեթոդները կարելի է պայմանականորեն բաժանել ընդհանուր և հատուկ տարրերի ։
Ընդհանուրին վերաբերում են ընդհանուր գիտական մեթոդները, որոնք հիմնված են հետազոտման համընդհանուր ընդունված մոտեցումների վրա։ Դրանցից են`
Հաշվապահական փորձաքննության հատուկ մեթոդներին են վերաբերվում հաշվարկա-վելուծական և փաստաթղթային մեթոդները ։
Հաշվարկա-վերլուծական մեթոդները իրենց մեջ ներառում են փորձագետ-հաշվապահի կողմից փորձաքննության անցկացման մեջ կիրառվող վերլուծական գործընթացներ։ Հաշվապահական փորձաքննության հետազոտման ժամանակ հաշվարկա-վերլուծական մեթոդների կիրառումը թույլ է տալիս բացահայտել փորձագիտական հետազոտման ենթարկված օբյեկտների ընդհանուր վիճակը։ Հաշվապահական փորձաքննության անցկացման ժամանակ հաշվարկա-վերլուծական մեթոդները համադրվում են փաստաթղթային մեթոդաբանական ձևերի հետ։
Հաշվարկա-վերլուծական մեթոդներն իրենց հերթին ներառում են`
Անցկացման անհրաժեշտություն և քայլերի հաջորդականություն
Դատահաշվապահական փորձաքննությունը նշանակվում է ինչպես գործի նախաքննության փուլում, այնպես էլ դատարանում։ Ավելի հաճախ այն նշանակվում է թե´ քրեական, և թե´ քաղաքացիական գործերի հետաքննման ժամանակ։ Փորձաքննություն նշանակելու կամ կատարելու հիմքերը շարադրված են ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի 243-րդ հոդվածում` «փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ է գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի բնագավառների հատուկ մասնագետի գիտելիքներ, հետաքննության մարմնի աշխատակցի` քննիչի, դատարանի, մասնագետի, հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունից» : Փորձաքննություն նշանակելու հարցը որոշվում է քննիչի կողմից` ելնելով հարուցված գործի պայմաններից ։
Խոսելով դատահաշվապահական փորձաքննության նշանակման հիմնավորվածության մասին, չպետք է մոռանալ, որ կողոպուտների և տարբեր չարաշահումների, տնտեսական հանցագործությունների գծով գործերը կարող են պարզաբանվել փաստաթղթերի (այդ թվում նաև վերահսկողության ակտերի), վկաների ու մեղադրվողների տրված ցուցումունքների հիման վրա և այլն։ Ուստի, փորձագետ-հաշվապահ նշանակելու հարցի որոշու-մը կապված է գործի կոնկրետ հանգամանքներից ։
Քաղաքացիական գործին մասնակից կողմերն ու անձինք իրավունք ունեն`
Համաձայն քրեական դատավարության օրենսդրության փորձագետին առաջադրվող հարցերի ձևակերպման վերջնական իրավասությունը պատկանում է դա-տարանին։ Դատարանը վերանայում է գործի մասնակիցների կողմից կազմված  հարցերը և կարող է բացառել այն հարցերը, որոնք չեն վերաբերում գործին կամ դուրս են փորձա-գետի որոշման շրջանակներից։ Ընդ որում կողմերի կողմից առաջադրված հարցերի մերժման դեպքում դատարանը պետք է գրավոր տեսքով հիմնավորի իր կողմից կատար-ված գործողությունը։ Փորձագետին առաջադրվող հարցերը պետք է լինեն հստակեցված և կոնկրետացված, քանի որ փորձագետ-հաշվապահի կողմից տրվող փորձագիտական եզ-րահանգումները ուղղակիորեն կախված են լուծում պահանջող հարցերի մասնագիտական, հստակ ու ամբողջական ձևակերպումից ։
Ընդհանուր պահանջներին, որոնց պետք է բավարարեն առաջադրված հարցերը, կարելի է ձևակերպել այսպես.
Նախքան դատահաշվապահական փորձաքննություն նշանակելը քննիչը մանրամասն ուսումնասիրում է գործում առկա նյութերը (առաջին հերթին վերահսկողության նյութերը) և համապատասխան վերլուծություններ կատարելուց հետո միայն որոշում արդյոք կա անհրաժեշտություն փորձագետ-հաշվապահի, թե ոչ։ Նա ուումնասիրում է նաև տվյալ կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման վարման և հաշվետությունների կազմման համակարգը, որտեղ տեղի է ունեցել կողոպուտը։ Քննիչը գալով այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է անցկացնել փորձաքննություն, կազմում է այն հարցերի ցուցակը, որոնք պետք է ներկայացնի փորձագետ-հաշվապահին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տարբեր կազմակերպությունների հաշվառման վարման առանձնահատկությունները։ Ուստի, մեծ, բարդ գործերի գծով հարցերը կազմելիս քննիչին խորհուրդ է տրվում խորհրդակցել բարձր մասնագիտական կրթություն և երկար տարիների փորձ ունեցող հաշվապահի հետ։ Խորհրդատու կարող է հանդես գալ, մասնավորապես, գործի գծով նշանակվող ապագա մասնագետը։ Այդ տիպի ոչ իրավագիտական խորհրդատվությունը չի կարող խորչընդոտ հանդիսանալ կոնկրետ տվյալ փորձագետ-հաշվապահին գործին կցելու համար ։
Նախաքննության մեջ կարևոր դեր ունի դատահաշվապահական փորձաքննության նշանակումը։ Նախնական քննության ընթացքում փորձաքննության նշանակում օրենքով նախատեսված չէ, ուստի նրա անցկացումը որոշվում է քննիչի կողմից` ելնելով գործի կոնկրետ հանգամանքներից։ Գործնականում քննիչը հիմնվում է հետևյալ օրենքի վրա` քանի որ փորձաքննությունն հիմնականում անցկացվում է վերահսկումից հետո, ապա այն նշանակվում է հենց նրանից հետո։ Եվ օրենսդրությամբ և իրավական փորձով նախատեսվում է մեղադրյալի մասնակցությունը փորձաքննության նշանակման ժամանակ։ Մեղադրյալը ծանոթանալով որոշմանը, կարող է հայց ներկայացնել լրացուցիչ հարցերի ընդգրկման համար փորձաքննության նշանակման որոշման մեջ։ Այդ կերպ, դատահաշվապահական փորձաքննության նշանակումը իրավապահ մարմինների գործունեությունում հանդիսանում է ընթացակարգային գործողություն, որն ապահովում է մեղադրյալի իրավունքների պաշտպանությունը գործի քննման ընթացքում` ճշմարտությունը բացահայտելու համար ։
Քրեական գործի շրջանակներում հետաքննության փուլում հետաքննիչը 10 աշխատանքային օր ժամանակահատվածում պետք է իրականացնի անհրաժեշտ տվյալների հավաքագրում, գործով առնչվող փաստաթղթերի առգրավվում և այլն։ Տվյալների հավաքագրման ժամանակ գործին կարող է կցվել միայն փորձագետ-խորհրդատու, որպեսզի հետաքննիչը իմանա ինչ փաստաթղթեր առգրավի նախաքննական փուլի համար։
Դատահաշվապահական փորձաքննություն կարող է նշանակվել միայն հարուցված քրեական գործով։ Նախաձեռնողը համոզվելով, որ արդեն իսկ հարուցված քրեական գործի նյութերով առկա են այն բոլոր պահանջվող հիմքերը, որոնցով անհրաժեշտ է նշանակել փորձաքննություն, կայացնում է որոշում փորձաքննություն նշանակելու մասին, որի կարգը սահմանված է ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 244-ի ։ Եթե հանգամանքները բացահայտելու համար անհրաժեշտություն է առաջացել օգտագործել հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ, որոնք հիմք են հանդիսանում քրեական գործ հարուցելու համար, ապա քննիչը կարող է գրավոր հարցման միջոցով իրավասու հիմնարկից կամ անձից ստանալ գրավոր խորհրդակցություն տվյալ քննվող գործին առնչվող հարցերի վերաբերյալ ։
Փորձաքննություն նշանակելու մասին կարող է հրապարակվել միայն քննիչի որոշմամբ, որը չի փոխարինվում այլ կարգադրողական փաստաթղթով։ Որոշման մեջ ցույց է տրվում` փորձաքննության նշանակման հիմնավորումը, տեսակը կամ ձևը, փորձագետի անուն, ազգանուն, հայրանունը կամ փորձագիտական հիմնարկի անվանումը, փորձագետին առաջադրված հարցերի ցուցակը, փորձագետ-հաշվապահի տնօրինմանը տրվող նյութերը։
Համաձայն ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի նախաքննության փուլում գտնվող քրեական կամ քաղաքացիական գործի շրջանակներում դատահաշվապահական փորձաքննություն կարող է նշանակել ոչ միայն քննիչը, այլև դատարանը, երբ գործն արդեն գտնվում է դատավարության մակարդակում։
Հաճախ փորձաքննություն են նշանակում թե´ փորձագիտական հիմնարկներում, և թե´  հիմնարկներից դուրս ։
Երկու դեպքում էլ փորձաքննության կատարումը կարգավորվում է ՀՀ  Քրեական Դատավարության համապատասխան հոդվածներով։ Այսպես, փորձագիտական հիմնարկներում փորձաքննության կատարման կարգը ամրագրված է ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 248-ի, իսկ փորձագիտական հիմնարկից դուրս փորձաքննության կատարումը` ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 249-ի ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 248-ի 1-ին կետի քննիչը փորձաքննություն նշանակելու մասին իր կայացրած որոշումը, հետազոտման օբյեկտները, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև քրեական գործը, ուղարկում է փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարություն։ Փորձաքննության կատարմանը մասնակցում է այն փորձագետը, որը նշված է քննիչի կողմից կայացրած որոշման մեջ։ Եթե քննիչը իր որոշման մեջ կոնկրետ որևէ փորձագետի անուն չի նշում, ապա նման պայմաններում փորձագիտական հիմնարկի կամ տվյալ ստորաբաժանման պետի կողմից որոշվում է թե այդ փորձաքննությունը որ փորձագետը պետք է կատարի։ Հիշյալ Օրենսգրքի Հոդված 248-ի 2-րդ կետի համաձայն փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարը փորձագետին ծանոթացնում է ՀՀ Քրեական Դավարության Օրենսգրքի Հոդված 85-ի 4-րդ և 6-րդ կետերով նախատեսված նրա իրավունքներին ու պարտականություններին և միաժամանակ նախազգուշացնում է եզրակացություն տալուց հրաժարվելու, խոսափելու կամ ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար սահմանված պատասխանատվության մասին։ Փորձագետը կազմակերպում է փորձաքննության կատարումը, սակայն թե´ փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարը, և թե´ տվյալ ստորաբաժանման պետը իրավունք չունեն փորձագետին տալ ցուցումներ, որոնք կանխորոշում են հետազոտությունների ընթացքը և կատարվելիք հետևությունների բովանդակությունը ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 249-ի պահանջների, եթե փորձաքննությունը կատարվելու է փորձագիտական հիմնարկից դուրս, ապա քննիչը փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշում կայացնելուց հետո իր մոտ է կանչում այն անձին կամ անձանց, ում հանձնարարված է փորձաքննության կատարումը (աուդիտորներ)։ Կանչելու նպատակն է, որպեսզի նախաձեռնողը հավաստիանա տվյալ անձի կամ անձանց ինքնուրույնության և անկողմնակալության մեջ, ինչպես նաև պարզում է փորձագետի հարաբերությունները կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի, դատավա-րության այլ մասնակիցների հետ և ստուգում է թե չկա՞ն արդյոք փորձագետին բացարկ հայտնելու հիմքեր։
Տվյալ դեպքում դատական մարմնի և աուդիտորական ընկերության միջև կնքվում է պայմանագիր, որում ներկայացվում է`
Պայմանագրում առանձին կետով նաև առկա պետք է լինի պայմանավորվածություն այն մասին, անհրաժեշտության դեպքում գործին կարող են ներգրավվել այլ փորձագետներ կամ մասնագետներ` խիստ նեղ մասնագիտական հարցերին պարզաբանումներ տալու համար։
Փորձաքննություն նշանակած անձը փորձագետին հանձնում է փորձաքննություն նշանակելու մասին կայացրած որշումը, բացատրում է ՀՀ Քրեական Դատավարության Օրենսգրքի Հոդված 85-ի նախատեսված նրա իրավունքներն ու պարտականությունները և նախազգուշացնում է եզրակացություն տալուց հրաժարվելու, խուսափելու, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ եզրակացություն տալու համար սահմանված պատասխանատվության մասին։ Նշված գործողությունները կատարելու մասին քննիչը կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում է փորձագետը և հաստատվում է քննիչի կողմից։ Տվյալ արձանագրության մեջ նշվում են նաև փորձագետի կողմից կատարված միջնորդությունները։ Փորձագետի միջնորդությունը մերժելու մասին փորձաքննություն նշանակած անձը տալիս է պատճառաբանված որոշում ։
Դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացություն
Փորձաքննության արդյունքների համախմբման և ամփոփման փուլում իրականացվում է դրանց խմբավորումն ու փորձագիտական հետազոտման ընթացքում ստացված նյութերի համակարգումը և կազմվում է փորձագետ-հաշվապահի եզրակացությունը։ Փորձագետի եզրակացության կառուցվածքն ու բովանդակությունը պետք է բավարարի հաշվապահական փորձաքննության անցկացման պահանջներին և այդպիսի փորձաքննությունների անցկացման վերաբերյալ այլ նորմատիվային փաստաթղթերի պահանջներին ։
Առաջադրված նյութերի հետազոտումն ավարտելուց հետո փորձագետ-հաշվապահը եզրակացությունը կազմում է հաշվապահական փորձաքննության անցկացման վերաբերյալ ցուցումներին համապատասխան։
Փորձագետ-հաշվապահի եզրակացությունը կազմված է 3 մասից`
Եզրակացության ներածական մասն արտացոլում է հաշվապահական փորձաքննության գործընթացը կազմակերպչական փուլում։ Եզրակացության այս մասում ցույց է տրվում թե որտեղ, ում կողմից, ինչ հիմքերի վրա է կատարվել փորձաքննությունը, ով է մասնակցել դրա անցկացման գործընթացին, ինչ նյութեր է փորձագետն ուսումնասիրել, նրա լուծմանը դրված հարցերը։ Եզրակացության այս հատվածում շարադրվում են գործի հանգամանքները, ցույց են տրվում հետազոտման դրված հարցերը։ Նպատակահարմար է ցույց տալ նաև, թե ով է բացատրություններ տվել և տեղեկանքներ ներկայացրել նյութերի գծով։ Գործի էությունը շարադրվում է քննիչի կարգադրությանը համապատասխան կամ փորձաքննությունը նշանակած դատարանի որոշմամբ։ Գործի հանգամանքները շարադրվում են հակիճ, ընդ որում, որոնք կապ ունեն միայն հաշվապահական փորձաքննության հետ։ Փորձագետին առաջադրված նյութերն վերահսկվում են նրա համար, որպեսզի հնարավոր լինի դատել դրանց ամբողջականության վերաբերյալ ։
Եզրակացության երկրորդ մասում բնութագրվում է դատական փորձաքննության գործընթացի հետազոտական փուլը։ Հրահանգներին համապատասխան այն շարադրվում է հետևյալ հաջորդականությամբ.
Փորձաքննության արդյունքների համախմբումն իրականացվում է հաշվապահական փորձաքննության հետազոտությունների խմբավորման մատյանում։ Ներկայացված նյութերի հետազոտումը նկարագրվում է  առաջադրված հարցերին համահունչ։ Մեծ գործերի գծով, երբ մի հարցի հետազոտման հետ մեկտեղ հետազոտվում են նաև մի քանի հատվածներ, ապա բնութագրումը տրվում է ըստ հատվածների։
Եզրակացության ամփոփիչ մասը կազմվում է փորձագետի կողմից հաշվապահական փորձաքննության որոշմանը դրված յուրաքանչյուր հարցի վերաբերյալ կոնկրետ պատասխանի ձևով։ Եթե փորձագիտական հետազոտումը չի հաստատել վերահսկման կամ հաշվապահական հաշվառման տվյալների արդյունքները, ապա փորձագետը պարզաբանում է անհամապատասխանության պատճառները` հիմնվելով այլ ապացույցների վրա։ Դատահաշվապահական փորձաքննություն անցկացնելու անհրաժեշտության դեպքերում առաջանում են այնպիսի իրավիճակներ, որոնց միջոցով միանշանակ հնարավոր չէ որոշել պատճառված վնասի չափը։ Այդ դեպքերում փորձագետը կազմում է հաշվարկների մի քանի տարբերակներ և դրանք ներկայացնում եզրակացության հետ միասին ։
Փորձագետ-հաշվապահի եզրակացության մեջ չպետք է լինեն այնպիսի տերմիններ, ինչպիսիք են. «ծառայողական դիրքի չարաշահում», «անփութություն», « կողոպուտ », «յուրացում», «մեղավորություն», «դիտավորություն», «հափշտակում» և այլն։ Նա պետք է սահմանափակվի այնպիսի տերմիններով, ինչպիսիք են. «պակասորդ», «ավելցուկ», «պատասխանատվություն» և այլն ։
Իրավախախտումների կանխարգելման վերաբերյալ միջոցառումները հիմնավորվում են փորձագետ-հաշվապահի կողմից եզրակացության հետազոտական մասում, իսկ կոնկրետ առաջարկություններն արվում են եզրակացության հետևություններ բաժնում։
Եզրակացությանը կից ներկայացվում են տեղեկագրեր, աղյուսակներ, գրաֆիկներ, գծապատկերներ, որոնք մանրամասնեցնում են փորձագիտական հետազոտումը և կոնկրետացնում փորձաքննության արդյունքները։ Յուրաքանչյուր հավելված ստորագրվում է փորձագետի կողմից, զետեղվում է փորձագիտական հիմնարկի կնիքով և համարվում է փորձագետի կողմից կազմված եզրակացության անբաժանելի մասը, որոնց հիման վրա տրվում են եզրահանգումներ։ Եզրակացությանը կից հավելվածներ հիմնականում տրվում են կողոպուտների վերաբերյալ հարուցված բարդ գործերի դեպքում ։
Փորձագետ-հաշվապահն եզրակացությունը կազմում է ինքնուրույն, առանց որևիցե մեկի միջամտության և այն ստորագրում է միայն նա։ Եզրակացության մեջ պետք է տրված լինեն հստակ և հասկանալի պատասխաններ առաջադրված հարցերին։ Այնտեղ անթույլատրելի են ենթադրություններն ու հակասող եզրահանգումները։
Դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը կարող է իրավապահ մարմինների համար իրականության գլխավոր ապացույց հանդիսանալ միայն այն ժամանակ, երբ այն հիմնված է գիտական հետազոտությունների արդյունքների վրա` պահպանելով կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման դրվածքը և ֆինանսատնտեսական գործունեության նորմատիվա-իրավական կարգավորումը, ինչպես նաև հասարակության յուրաքանչյուր անդամի իրավական ապահովվածությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հաշվապահություն Կատեգորիա:Աուդիտ Կատեգորիա:Հայցեր Կատեգորիա:Իրավունք Կատեգորիա:Վարչական իրավունք Կատեգորիա:Կիրառական գիտություններ Կատեգորիա:Իրավաբանություն Կատեգորիա:Տնտեսական խնդիրներ Կատեգորիա:Գիտական մեթոդ Կատեգորիա:Հետազոտական մեթոդներ
Ագեա (գյուղ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուուդբերի շրջան (Այովա)
Ուուդբերի շրջան (Woodbury County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.261 կմ² է, բնակչությունը՝ 102.172 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սիուքս Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1853 թ.։
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Տանձենի Ռադդեի
Տանձենի Ռադդեի, վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ ծառ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Մոտ 5 մ բարձրությամբ, առանց փշերի ծառ է։ Երկարավուն էլիպսաձև, 6-8 սմ երկարությամբ, 2-4 սմ լայնությամբ տերևները երկու ծայրերում հավասարաչափ ձգված նեղացող են, սուր գագաթով, հավասարաչափ աղեղնասղոցավոր եզրով, ներքևից՝ խիտ թաղիքային թավոտությամբ։ 3-4 սմ երկարությամբ կոթերը թավոտ են։ 2 սմ տրամագծով պտուղները մանր են և գնդաձև, կոթերը՝ պտղից երկար ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Ներքին Հանդ) և Մեղրու (Վահրավար, Տաշտուն, Լիճքվազ, Լիճք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է Նախիջևանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 1500-1800 մ բարձրությունների վրա, լայնատերև անտառներում, ավելի հաճախ անտառների եզրերին, երբեմն՝ գյուղերի մոտ։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-օգոստոսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին անտառային էկոհամակարգերի վրա շարունակվող մարդածին ազդեցության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Եմաշևո
Եմաշևո (Емашево, Ямаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 263 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Քևին Դիլոն
Դերասան Մեթ Դիլոնի կրտսեր եղբայրն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Լադ
Լադ. մեղեդիի հնչյունները նրանում տարբեր նշանակությամբ են հանդես գալիս։ Որոշ հնյչյուններ հանգիստ դրություն են արտահայտում, մեծ մասամբ մեղեդին դրանցով է սկսվում և միշտ դրանցով էլ ավարտվում։ Այս հնչյունները տվյալ մեղեդիի կայուն հնչյուններն են։ Այլ հնչյուններ անհանգիստ դրություն են արտահայտում. սրանցով մեղեդին չի ավարտվում, ընդհակառակը, սրանք մեղեդին շարունակելու պահանջ են առաջացնում։ Այս հնչյունները տվյալ մեղեդիի անկայուն հնչյուններն են։
Լադի սահմանումն ու բնութագիրը
Կայուն և անկայուն հնչյունների կազմակերպված համակցությունը կամ նրանց հարաբերակցության համակարգը կոչվում է լադ կամ ձայնակարգ։ Երաժշտության լադային կազմակերպվածությունը նրա տրամաբանական հիմքն է։ Երաժշտական ստեղծագործության մեջ լադը գործում է արտահայտչության միջոցների ինտոնացիայի, մեղեդիական շարժման և այս կամ այն տեսակի բազմազանության հետ համատեղ, սակայն բոլոր դեպքերում մնում է որպես ստեղծագործությունը կազմավորող հիմնական գործոն։ Լադն արտահայտվում է մի որոշ հնչյունաշարի միջոցով։ Լադի հնչյունաշարը կազմող հնչյունները կազմող հնչյունները կոչվում են լադի աստիճաններ։ Ամենակայուն աստիճանը համարվում է լադի առաջին աստիճան։ Ընդունված է լադի աստիճանները նշանակել հին հռոմեական թվանշաններով։ Լադի գլխավոր աստիճաններ են՝
Դոմինանտա նշանակում է գերիշխող, տիրապետող։
Սուբ լատիներեն նշանակում է ենթա..., սուբդոմինանտա՝ ենթադոմինանտա /ներքևի դոմինանտ/։
Լադերի պատմությունը և զարգացումը
Տարբեր դարաշրջաններում ժողովուրդներն իրենց երաժշտության մեջ օգտագործել են զանազան լադեր, որոնք միմյանցից տարբերվում են հնչյունաշարի աստիճանների քանակով ու ինտերվալային կառուցվածքով և իրենց ընդհանուր բնույթով։ Ամբողջությամբ վերցրած՝ ժողովրդական երաժշտությունն իր լադերով հարուստ ու բազմազան է։ Ժողովրդականից վերցնելով ու կատարելագործելով լադերը, միջնադարյան Եվրոպայի կոմպոզիտորներն իրենց երաժշտության մեջ կիրառել են մի շարք լադեր, որոնք ընդհանուր անունով կոչվում են միջնադարյան լադեր։ Հետագայում այդ լադերից առանձնացվել և դասական երաժշտության մեջ զարգացման բարձր մակարդակի են հասցվել արտահայտչական առավել բազմակողմանի հնարավորություններ ունեցող երկու լադ՝ մաժոր և մինոր լադը։
Մաժոր և մինոր լադերի հնչյունաշարը պարունակում է 7 աստիճան, 7-րդ աստիճանից եկող 8-րդ աստիճանը առաջին աստիճանի կրկնությունն է մեկ օկտավա վերև։ Դրանով սկսվում է բոլոր 7 աստիճանների կրկնությունը, ուստի մաժորը և մինորը օկտավային լադեր են։
Մաժոր լադ
Մաժոր լադի հիմնական հատկանիշը առաջին և երրորդ աստիճաններից կազմվող մեծ տերցիան է։ Մաժոր լադի հնչյունաշարի ինտերվալային կառուցվածքն է՝ տոն-տոն-կիսատոն-տոն-տոն-տոն-կիսատոն։ Այսպիսի կառուցվածք ունեցող մաժոր լադը կոչվում է բնական մաժոր։ Մաժոր, ինչպես և մինոր լադում կայուն հնչյունները լադի առաջին, երրորդ և հինգերորդ աստիճանները, իսկ անկայուն հնչյունները՝ երկրորդ, չորրորդ, վերցերորդ և յոթերորդ աստիճանները։ Մաժոր լադի անկայուն աստիճանների ձգտողականությունը, կամ, ինչպես ասում են, լադային ձգտողականությունը հետևյալ տեսքն ունի (սպիտակ նոտաներով նշված են կայուն հնչյունները, սև նոտաներով՝ անկայունները, իսկ սլաքներով ցույց է տրված ձգտողականության ուղղությունը)։
Մինոր լադ
Մինոր լադի հիմնական հատկանիշը առաջին և երրորդ աստիճաններով կազմվող փոքր տերցիան է։ Մինոր լադի հնչյունաշարի ինտերվալային կառուցվածքն է՝ տոն-կիսատոն-տոն-կիսատոն-տոն-տոն։ Այսպիսի կառուցվածք ունեցող մինոր լադը կոչվում է բնական մինոր։ Բնական մինոր լադի 7-րդ աստիճանի ձգտողականությունը, համեմատած մաժորի հետ, շատ ավելի թույլ է, որովհետև բնական մինորում 7-րդ աստիճանը վերևի տոնիկայից հեռացված է ոչ թե կես տոն, այլ ամբողջ տոն։ Մինոր լադում ընթացող երաժշտությունը համեմատաբար խավար երանգ ունի։
Ժողովածու (179)
Ժողովածու (179), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 179 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1292 թվականին Ստեփանոս Գոյներիցանց գրիչի կողմից, ենթադրաբար Տարսոնում։ Կազմողը եղել է Գալուստ դպիրը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 23×15,9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 579 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 1, կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 255ա, 328բ, 578բ, նորոգողի՝ 578բ (1630 թ․), կազմողի՝ 579ա (1650 թ․) :
Շին Սայմ Դանգ
Շին Սա Իմ Դանգ (հանգըլ՝ 사임당 신씨, հանջա՝ 申師任堂, հոկտեմբերի 29, 1504 - հունիսի 20, 1551) բանաստեղծուհի, նկարչուհի, որը ստեղծագործել է Չոսոն դինաստիայի ժամանակաշրջանում։ Նա Յուլկոգ Իի-ի և հայտնի նկարչուհի Լի Մեչանգի մայրն է։ Ծնունդով Շին Սա Իմ Դանգը Քանվոնդո նահանգի, Քանգնընգ շրջանի, Օջուկհոն-Փուկփյոնգչոն գավառից է (강원도 강릉부 죽헌리 북평촌)։ Ենթադրվում է, որ նրա ծննդյան ժամանակ տրված անունը Շին Ին Սոն է, սակայն հայտնի է Շին Սա Իմ Դանգ անունով։
Ժողովածու (179)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Շին Սայմ Դանգ
Ընդանուր տեղեկություն
Շին Սայմ Դանգը ծնվել և մեծացել է Քանգնընգում՝ իր մորական կողմի տատիկի ու պապիկի հետ։ Նրա հայրը՝ այդ ժամանակ նեոկոնֆուցիականությանը հարող, արդեն ոչ ակտիվ քաղաքական գործիչ Շին Մյոնգ Հվան էր (신명화, 申命和), որը Փյոնգսանի Շին տոհմից էր, (평산 신씨, 平山 申氏)։ Հայրը մահանում է, այդպես էլ որդի չունենալով։ Չնայած այն փաստին, որ Շին Սայմ Դանգը մահացել է վաղ հասակում, նրա որդին՝ Յուլկոգ Իի-ն դառնում է հայտնի պաշտոնյա և գիտնական, մինչ դուստր Լի Մեչանգն ու մյուս որդի՝ Ի Ու-ն՝ գրողներ։ Նրանց իրենց մեծությամբ համեմատում են թագուհի Մունջոնգի, Չոնգնան Չոնգի, Լի Հվանգջինի և այլոց հետ։ Շին Սայմ Դանգը շատ լավ նկարում էր, գրում, հետաքրքրված էր գեղագրությամբ, ինչպես նաև զբաղվում էր կտորների ու տարատեսակ զգեստների արտադրությամբ։ Վերջինս դրանից բացի հիանալի տիրապետում էր նեոկոնֆուցիականության ուսմունքին, տաոիզմին, գիտեր պատմություն։ Մայր դառնալուց ի վեր, նա իր անվանը կցել է Սայմ (師任) մասնիկը, հետևելով իշխող Չժոու արքայատոհմի Չու Մունվանգ արքայի կնոջ՝ Թեյիմի (太任) անվանը։ Սայմ թարգմանաբար նշանակում է «իմաստուն», հենց այստեղից էլ Շին Սայմ Դանգը ստացել է իր կեղծանունը՝ իմաստուն մայր ։ Ընդգծելու համար կանացի սկիզբը՝ նրան հետագայում սկսում են անվանել «դանգ» 당(堂), որը նշանակում էր «առանձին տոհմ, գերդաստան»։ Նրա բանաստեղծական կեղծանուններից էին Ին Իմ Դանգ 인임당(姻姙堂) կամ Իմ Սա Ջէ 임사제(姙師齊)։ 2007 թվականին, չնայած Կորեայի կանանց համայնքի ընդդիմությանը և հավաքական բողոքներին, կառավարությունը հատուկ դիզայն է մշակում 50,000-անոց թղթադրամի համար՝ պատկերելով Շին Սայմ Դանգին դրա վրա։ Ճապոնական զորքերի ներխուժման ժամանակ Մեծ Թանգըմի Չունգջու գավառում մահանում է գեներալ Շիլ Լիպը, որը Սայմ Դանգի իններորդ հորեղբոր որդին էր, և կառավարման է անցնում Շին Իկ Հէ-ն։
Կյանք
Շին Սայմդանգը ծնվել է 1504 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ Օջուկհոնում՝ մոր ծնողների տանը, և այն մինչ օրս լավ պահպանվում է։ Սայմ Դանգը եղբայրներ չուներ, միայն հինգ քույր։ Ընտանիքում Սայմ Դանգը երկրորդ երեխան էր ։ Նրա հայրը Շին Մյոնգ Հվան էր (신명화, 申命和), որը Փյոնգսանի Շին տոհմից էր, (평산 신씨, 平山 申氏), իսկ մոր անունը Յոնգին Իշի (용인 이씨-龍仁 李氏) էր։ Նրա հայրը՝ Շին Մյոնգ Հվան, երկար տարիներ փորձում էր քննություն հանձնել՝ պաշտոնյա դառնալու համար, սակայն փորձերը ձախողվում էին, ու միայն 1516 թվականին` Հանյանգում (ներկայումս՝ Սեուլ) նրան հաջողվում է հանձնել քննությունը՝ 41 տարեկանում։ Այդ ժամանակաշրջանում Չո Կվանգջոնը բազմաթիվ բարեփոխումներ ու ռեֆորմներ է անում քաղաքական հարթակում, իսկ Շին Մյոնգ Հվան և նրա զարմիկ Շին Մյոնգ Ինը նոր ծանոթություններ ու կապեր են հաստատում իշխանավորների հետ։ 1519 թվականին Շին Մյոնգ Հվային ու իր ընկերներին ձերբակալում են չորս օրով։ Դրանից հետո Մյոնգ Հվան հրաժարվում է իր պաշտոնից ու վերադառնում է Քանգնընգ՝ իր ընտանիքի մոտ։ Քանի որ դեռ վաղ մանկությունից Շին Սայմ Դանգը շատ լավ հիշողություն ուներ, բոլորից ավելի շուտ սկսեց գրել սովորել։ Հայրը նրան ու մնացած դստրերին գրել, կարդալ, նկարել էր սովորեցնում, ինչպես նաև ծանոթացնում էր նեոկոնֆուցիականության ուսմունքի հետ։ Մինչ Չոսոնի դինաստիայի կառավարման միջին շրջանը, աղջիկները շատ վաղ հասակում էին ամուսնանում, և այդ պատճառով, Սայմ Դանգի մայրը մեծ համբավ ու հարգանք էր վայելում, քանի որ այրիանալով միայնակ էր մեծացրել իր հինգ աղջիկներին։
Մանկություն
Սայմ Դանգի մայրը անդադար աջակցում էր ամուսնուն, որպեսզի Մյոնգ Հվան կարողանար կենտրոնանալ ուսման վրա։ Այդուհանդերձ, Շին Մյոնգ Հվան հանձնում է միայն նախնական ջինսա (진사) կոչվող թեստը, յանգբանի թեստը, և հանձնվում է, չհանձնելով (대과) դեգվան։ Նույնիսկ կնոջ մահից հետո Շին Մյոնգ Հվան շարունակում էր տարվա մեջ մի քանի անգամ այցելել վերջինիս ծնողների տուն։ Մայրը նույնպես մանկուց զբաղվել է Սայմ Դանգի կրթությամբ՝ սեր սերմանելով դեպի արվեստը, գիտությունը։ Բացի դրանից, Շին Սայմ Դանգը շավ ծանոթ էր չինական բժշկությանը։ Մանկուց Սայմ Դանգը հիանալի ասեղնագործում էր, կարում, գրում էր բանաստեղծություններ ու նկարում էր։ Յոթ տարեկանում նա արտանկարել էր հայտնի նկարիչ Ան Գյոնի նկարներից մեկը՝ զարմացնելով բոլորին։ Շին-ը հիմնականում նկարում էր մրգեր, բնության տեսարաններ, միջատներ և այլն։ Դրա հետ մեկտեղ, նա կարդում էր տարատեսակ գրքեր կոնֆուցիականության մասին։
Ամուսնություն
Շին Մյոնգ Հվան որոշում է, որ աղջիկը պետք է ամուսնանա Դոնգսուկ տոհմին պատկանող Լի Վոնսուի (李元秀) հետ։ Վերջինս այդ ժամանակ ոչ մի պաշտոն չուներ։ Նա կորցրել էր իր հորը ու նրա մահից հետո մայրն էր իրեն միայնակ մեծացրել։ Չնայած նրան, որ Դոնգսուկ տոհմի մնացած երկու ներկայացուցիչները բարձրաստիճան պաշտոնյաներ էին, տարօրինակ էր այն, որ ընտանիքը աղքատ էր ու հասարակությունը չգիտեր՝ ինչպես ընդունել Լի Վոնսույի՝ Սայմ Դանգի ամուսինը դառնալու փաստը։ Սակայն Շին Մյոնգ Հվան նշում է, որ իր դստեր համար ամուսին ընտրելիս առաջնորդվել է ոչ թե վերջինիս ֆինանսական կարողությամբ կամ պաշտոնով, այլ մտածել է աղջկա՝ հետագայում գեղագրությամբ զբաղվելու մասին։ Նա ցանկանում էր, որ իր աղջկա կողակիցը ապահով էր դստեր կայուն ապագան։ Մյոնգ Հվան մտածում էր, որ եթե այն տունը, որտեղ իր դուստրը պետք է հարս գնա, չափազանց աղքատ լինի ու դրա հետ մեկտեղ չգնահատի գեղեցիկը, Սայմ Դանգին դժվար կլինի նկարչությամբ ու գեղագրությամբ զբաղվել, բացի դրանից նա անընդհատ պարտավոր կլինի զբաղվել տան գործերով ու ժամանակ չի ունենա զբաղվել իր ապագայով։ Այսպիսով, կարելի է ասել, որ Մյոնգ Հվան ցանկանում էր ամուսնացնել դստերը հիմնականում վերջինիս ապագան կառուցելու համար։ Լի Վոնսուն՝ Սայմ Դանգի ապագա ամուսինը, հայտնի Լի Մյոնգ Ջինի չորրորդ որդին էր։
Ամուսնության վաղ տարիներ
1522 թվականին (Ջունգջոնգ արքայի կառավարման տասնյոթերորդ տարին) Սայմ Դանգը ամուսանանում է Լի Վոն Սուի հետ։ Սկզբնական շրջանում նրրանք ապրում են Քանգնընգում, իսկ հետո՝ սովորույթի համաձայն, տեղափոխվում են Սեուլ՝ ունենալով հինգ տղա ու երեք աղջիկ։ Յուլկոգ Իի-ն Սայմ Դանգի երրորդ որդին է։ Վերջինս մեծանալով լքում է հորական տունը՝ հաստատվելով Փաջույում։ Ամուսնությունից մի քանի ամիս անց, երբ Շին Մյոնգ Հվան մահանում է, Սայմ Դանգը տեղափոխվում է Հանսոնգ՝ ապրելով Փաջույում։ Այնուհետ մի քանի տարի՝ Բոնգ Փյոնգ Մյոնում, Բեկ Օկ Փորիյում։ Քանի որ նա ապրում էր Հանսոնգում, իսկ իր ընտանիքը՝ Քանգնընգում, այցելելն իրար այնքան էլ հարմար չէր, այդ պատճառով Սայմ Դանգը տուն է կառուցում Փյոնգչանգում, ինչպես նաև՝ Հանսոնգի Քանգնընգի միջնամասում՝ հատուկ իր ամուսնու՝ Լի Վոն Սույի համար։ Սայմ Դանգի զավակներից Յուլկոգ Իի-ն հետագայում դառնում է մեծ գիտնական ու Չոսոն դինաստիայի կառավարման շրջանում նեոկունֆուցիականությունը զարգացնող անձանցից մեկը։ Շին-ի հինգերորդ որդին՝ Ի Ու-ն հայտնի էր իր գրած հիանալի պոեմներով, գեղագրությամբ, իսկ ավագ դստերը՝ Լի Մեչանգին հաճախ նույնիսկ անվանում էին «փոքրիկ Սայմդանգ» կամ «Սո Սայմ Դանգ», քանի որ աղջիկը նույնպես իր մոր նման տիրապետում էր նկարչության ու ստեղծագործելու արվեստին։
Գործունեություն
Չոսոն դինաստիայի կառավարման շրջանում, երբ հասարակությունը ապրում էր կոնֆուցիականության նորմերով, կանայք, ամուսնանալով, պետք է թաղեին իրենց նպատակներն ու երազանքները, չնայած նրան, թե որքան տաղանդավոր էին։ Մինչ մեր օրերը հասած կանանց կողմից ստեղծված նշանավոր գործերը հիմնականում պատկանում են գիսեններին (թեթևաբարո կանայք), իսկ սովորական ընտանիքների կանանց համար գրեթե անհնար էր զբաղվել արվեստով՝ տնային գործերի փոխարեն։ Այդուհանդերձ, Շին Սայմ Դանգը կարողացավ նմանատիպ սոցիալական կապանքներից զերբազատվել։ Ինչպես և իր մայրը, Սայմ Դանգը եղբայրներ չուներ, այդ պատճառով հանգիստ կարող էր ապրել իր հայրական տանը՝ առանց ամուսնանալու։ Այն փաստը, որ Շին-ը, ապրելով նման ժամանակներում, կարողանում է ստեղծագործել և զբաղվել իր սիրած գործով նաև իր հոր՝ Շին Մյոնգ Հվայի շնորհիվ է, որը իր դստեր համար այնպիսի փեսացու էր ընտրել, որ վերջինս ոչ թե խանգարի, այլ խթանի դստեր՝ արվեստի հետ կապված ապագային։ Լի Վոնսուն այն ամուսիններից չէր, որոնք ջանում էին ցուցադրել իրենց տղամարդկային գերակայությունը։ Ընդհակառակը՝ Վոն Սուն առատաձեռն մարդ էր, որն ընդունում էր իր կնոջ տաղանդն ու լսում էր նրան։ Կարելի է ասել, որ հենց իր ամուսնու ու սկեսրոջ առատաձեռնության շնորհիվ է, որ Սայմ Դանգը կարողանում էր ապրել իր հորական տանը՝ զբաղվելով սիրած գործով։ Լի-ն երբեք չէր ընդհատում կնոջ խոսքը, միշտ լսում ու ընդունում էր նրան, սակայն, դրա հետ մեկ տեղ, հեռու էր մնում Շին-ից։ Սայմ Դանգը շատ էր տարբերվում, օրինակ՝ թագուհի Մունջոնգից, Ջոնգ Նանջոնգից, Հվանգ Ջինլիից և Ջանգ Նոկսուից, որոնք մեծ հարգանք էին վայելում ու համարվում էին իմաստուն կնոջ մարմնացում։ Նեոկունֆուցիականության մեջ ասվում է, որ կնոջ առաքինությունը ամուսնուն հնազանդ լինելն է։ Ամուսնության հենց առաջին տարում, երբ Սայմ Դանգի հայրը մահանում է, Լի Վոն Սուին ոչինչ չէր մնում, բացի Քանգնընգ, Փաջու տեղափոխվելը։ Շինը, չնայած ընդունված կարգին, հնազանդ չէր իր ամուսնուն։ Լի Վոնսուի պաշտոնյա դառնալու համար թեստերը հանձնելու համար, Շինը մի լավ վայր է գտնում սարերում ու ամուսնուն ուղարկում է այնտեղ ապրելու։ Լի Վոն Սուն խոստանում է, որ շուրջ տասը տարի առանձին է ապրելու, մինչև որ չհանձնի բոլոր քննություները, սակայն քանի որ շատ էր կնոջը կարոտում, ժամանակից շուտ վերադառնում է, իսկ Սայմ Դանգը նրան մեղադրում է, ասելով, որ վերջինս այնքան էլ նպատակասլաց չէ, որքան պետք է։ Սայմ Դանգը նույնիսկ մկրատով կտրում է սեփական մազերը, սպառնալով, որ եթե ամուսինը իրեն չնվիրի կրթությանն ու սովորելուն, նա կլքի վերջինիս ու կդառնա միանձնուհի։ Սակայն Լի Վոնսուն այդպես էլ չի կարողանում երեք տարվա ընթացքում հանձնել իր քննությունները ու այդ ամենը թողնելով անցնում է պետական ծառայության՝ հատուկ գրասենյակի համապատասխան թույլտվությմբ 음서(蔭敍)։
Ամուսնական առօրյա
Այդ ամենից հետո, Լի Վոն Սուն տարբեր տեղեր է տեղափոխվում ապրելու՝ Հանսոնգբու և Փյոնգչանգ։ Իսկ Սայմ Դանգը, առանց իր որոշումը փոխելու, երեսուներեք տարեկանում վերադառնում է իր հարազատ քաղաք՝ հորական տուն, որտեղ էլ ունենում է երրորդ զավակին։ Այդ զավակը գիտնական Յուլկոգ Իի-ն էր։ 1537 թվականին Շին-ը նոր պոեմ է գրում իր հեռվում գտնվող հարազատ քաղաքի, տան ու սիրելի մոր մասին։ Հետագա սերունդները՝ անկախ սեռի ու տարիքի, երգեր են ձոնել նրա ստեղծագործությունների հիման վրա։
慈親鶴髮在臨瀛 / 늙으신 어머님을 고향에 두고 Թողնելով ծեր մորս իմ հարազատ քաղաքում
身向長安獨去情 / 외로이 서울길로 가는 이 마음 Միայնակ ես գնում եմ Սեուլ
回首北村時一望 / 머리 돌려 북평 땅을 한번 바라보니 Շրջվում եմ, որ մեկ անգամ ևս տեսնեմ Փուկփյոնգը
白雲飛下暮山靑 / 흰 구름만 저문 산을 날아 내리네. Բայց միայն ճերմակ ամպերն են թռչում սարերի վրայով։
산처럼 내고향 천리연마는
자나 깨나 꿈 속에도 돌아가고파 Քնած թե արթուն ուզում եմ վերադառնալ իմ լեռնային հարազատ քաղաքը
한송정가에 외로이 뜬 달 Հանսոնգ չոնգայում միայնության մի ամիս
경포대 앞에 한 줄기 바람 Քամու մի թև Քյոնգփոյի դիմաց
갈매기는 모래톺에 혜락 모이락 Ճայերն են հավաքվում ավազների մեջ
고깃배틀 바다 위로 오고 가리니 Ծովի ալիքներն անդադար ալեկոծվում են, գնում ու գալիս
언제나 강릉길 다시 밟아 가 Մի օր կրկին ես կլինեմ Քանգնընգում
색동옷 입고 앉아 바느질할꼬 Կհագնեմ գունազարդ զգեստներս, կնստեմ ու կար կանեմ։
Քանի որ Սայմ Դանգը շատ էր անհանգստանում իր կեսուրի մասին, երեսունութ տարեկանում որոշում է նոր տուն կառուցել Հանսոնգբու վայրում ու այնտեղ ապրել վերջինիս հետ։ Շինը շատ էր կարոտում սեփական մորը, այդ պատճառով անչափ կապված էր ամուսնու մոր հետ ու ամեն կերպ հոգ էր տանում նրա մասին։
Ամուսնու արտամուսնական կապերը
Համաձայն Չոսոն դինաստիայի արքա Գվանգհեգունի կառավարման տարիներին գրված Դոնգե Մալլոկ գրքի տվյալների՝ Սայմ Դանգը կտրականապես դեմ էր, որ ամուսինն իր մահից հետո կրկին ամուսնանա մեկ այլ կնոջ հետ։ Նա դեմ էր գնում դրան՝ մտածելով երեխաների, նրանց կրթության, դաստիարակության մասին, սակայն, այդուհանդերձ, այնպես չի լինում, ինչպես նա ցանկանում էր։ Լի Վոն Սուն պանդոկում հանդիպում է Կվոն անունով մի կնոջ ու Սայմ Դանգից հետո ամուսնանում է այդ կնոջ հետ։
Նկարչական տաղանդ
Այդ կինն, իհարկե, զարմանում է խնդրանքի վրա, սակայն հանում է զգեստն ու տալիս է Սայմ Դանգին։ Շինը վերցնում է զգեստը ու վրձինը ձեռքին սկսում նկարել դրա վրա։ Զգեստի փեշին, որին ապուր էր թափվել, Սայմ Դանգի վրձնի ամեն շարժումից հետո խաղողի գեղեցիկ ծաղիկներ ու տերևներ են հայտնվում։ Մարդիկ նայելով այդ ամեն շատ են զարմանում։ Վերջացնելով նկարելը նա տալիս է այդ զգեստն ու ասում է․
Կյանքի վերջին տարիներ
Հայտնի է դառնում, որ Լի Վոն Սուն կապվել է պանդոկում աշխատող մի կնոջ հետ և դա մեծ կոնֆլիկտի է վերածվում։ Իմանալով, որ ամուսինը հարճ ունի, Շին Սայմ Դանգը ոչ մի կերպ չի համակերպվում այդ մտքի հետ և ի վերջո, երբ նրանց հարաբերությունները վերջնականապես սառում են, Շինը թողնում է նրան ու գնում է Քըմ Գանգ Սան կոչվող վայրը (금강산 - ոսկե սար)։ Չնայած նրան, որ Սայմ Դանգը ասում է ամուսնուն, որ այլևս չամուսնանա իր մահից հետո, ամուսինը համառելով, որ Կոնֆուցիոսը, Չընգջան, ինչպես նաև Չուջան նույնպես ամուսնացել են, չի լսում կնոջ խնդրանքը։ Նա ասում է, որ միակ կինը, որ կարողացել է լցնել իր սրտի դատարկությունը Կվոնն էր։ Սակայն Կվոնը եսակենտրոն մի կին էր ու ոչ մի բանով նման չէր Սայմ Դանգին։ Հասկանալով, թե ինչ բնույթի կին է Կվոնը, Սայմ Դանգը խնդրում է ամուսնուն, որ վերջինս այդ կնոջն այլևս իրենց տուն չթողնի։ Թե՛ Սայմ Դանգը, թե՛ Լի Վոն Սուն իրենց երեխաներից ամենաշատը կապված էին Յուլկոգ Իի-ի հետ, սակայն քանի որ ընտանիքը կարծանման եզրին էր, Յուլկոգ Իի-ն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում երազում էր միայն, որ ընտանիքը նորից ջերմությամբ ու սիրով լցվի։ Իսկ ավագ դուստրը՝ Լի Մեչանգը, քանի որ մեծ սեր ուներ գիտության, նկարչության նկատմամբ, Սայմ Դանգը դա նկատելով հենց ինքն է աղջկան նկարել սովորեցնում։ Յուլկոգ Իի-ն այնքան խորն էր կապված իր մոր հետ, որ երբ վերջինս հիվանդանում է, տասնհինգամյա պատանին լքում է տունը՝ ուղևորվելով մայրական տուն, ու այնտեղ ամեն օր մեկ ժամ անդադար աղոթում է։ Մարդիկ հիանում էին, տեսնելով թե ինչպես է Յուլկոգ Իի-ն աղոթում իր պապիկի գերեզմանի մոտ, որպեսզի իր մայրն առողջանա ու ոտքի կանգնի։ Այդուհանդերձ, մայրը չի ապաքինվում ու մահանում է։ Կնոջ մահից անմիջապես հետո Լի վոն Սուն իր նոր կնորը՝ Կվոնին, բերում է տուն և այդ պատճառով Յուլկոգ Իի-ն հոր հետ կռվում է։ Շին Սայմ Դանգն իր մահից հետո մեծ ժառանգություն է թողնում․ բազմաթիվ նկարներ, գեղագրային մագաղաթներ, բանաստեղծությունների տոմեր (산수도(山水圖), 초충도(草蟲圖), 연로도(蓮鷺圖), 자리도(紫鯉圖), 노안도(蘆雁圖), 요안조압도(蓼岸鳥鴨圖)։ Ինչպես նաև մեծ ազդեցություն է թողնում արդեն Չոսոն դինաստիայի կառավարման անկումից հետո ստեղծագործած Սոնգ Շի Յոլի, Յուն Ջընգի վրա։ 1551 թվականին ՝ ամռանը, Լի Վոն Սուն, որն այդ ժամանակ հատուկ ծառայության էր Սուն Փանգ Գվանում, գործուղվում է Փյոնգան։ Լի Սանը և նրա երրորդ որդին՝ Յուլկոգ Իի-ն նույնպես գնում են նրա հետ։ Սակայն մի օր Սայմ Դանգը նրանց արցունք աչքերին նամակ է գրում ու ուղարկում։ Նա երբեք նման բան չէր արել, այդ պատճառով մարդիկ, իմանալով եղելության մասին, շատ են զարմանում։ Այդ ընթացքում Լի Վոն Սուն վերջացնում է իր բոլոր գործերն ու արդեն վերադառնալիս է լինում Հանսոնգբու։ Նամակն ուղարկելուց մի քանի օր անց Շին Սայմ Դանգը հիվանդանում ու գամվում է անկողնուն, ասելով, որ այլևս վեր չի կարողանա գալ։ Նրա հիվանդությունն էլ ավելի խորանում և վերջո հունիսի 20-ին Սայմ Դանգը, տանջվելով սրտային հիվանդությունից, մահանում է։ Սայմ Դանգը քառասունութ տարեկան էր։ Նրա մահից հետո, Յուլկոգ Իի-ն անդադար սկսում է մտածել կյանքի ու մահվան փիլիսոփայության մասին և հետագայում բուդդիստական տաճարներից մեկում դառնում է վանական։