cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Առաջին համաշխարհային պատերազմի Բալկանյան թատերաբեմ
Հուլիսյան ճգնաժամ
Արդյունքում, 1914 թվականի հուլիսի 28-ին, խաղաղության բոլոր առաջարկությունները մերժելուց հետո Ավստրո-Հունգարիան պատերազմ հայտարարեց Սերբիային։ Սակայն մինչև պատերազմ հայտարարելը, այսինքն 1914 թվականի հուլիսի 26-ին, Դանուբում միջադեպ էր տեղի ունեցել, որի ժամանակ ավստրո-հունգարական ռազմական նավերը հարձակվել էին սերբական շոգենավերի վրա, դրանցից երեքը բռնագրավվել էին, իսկ սերբական ափերը ռմբակոծվել էին։ Ենթադրվում է, որ հարձակվող նավերից առաջին ռմբակոծողը եղել է SMS «Բոդրոգ» թագավորական նավը ։
Հուլիսի 31-ին, Ֆրանց Յոզեֆ I-ը ստորագրեց Ավստրիա-Հունգարիայում ընդհանուր մոբիլիզացիայի մասին հրամանագիր։ Այդ պայմաններում, հուլիսի 29-ին, Նիկոլայ II-ը հրահանգ տվեց Ռուսաստանում ընդհանուր մոբիլիզացիայի համար։ Գերմանիան պահանջեց, որ Ռուսաստանի կայսրությունը դադարեցնի ռազմական պատրաստությունները։ Հուլիսի 30-ին Նիկոլաս II- ը չեղարկեց համընդհանուր մոբիլիզացիան, խաղաղությունը պահպանելու մի վերջին փորձ անելով փորձելով, սակայն խաղաղ բանակցությունների մեկնարկի նոր առաջարկը վճռականորեն մերժեցին Ավստրիան եւ Հունգարիան։
1914 թվականի օգոստոսի 1-ին Գերմանիան պատերազմ հայտարարեց Ռուսաստանին, օգոստոսի 3-ին` Ֆրանսիային։ Օգոստոսի 4-ին Բրիտանական կայսրությունը պատերազմ հայտարարեց Գերմանիային։ Սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը ։
Բալկանյան թատերաբեմի առանձնահատկություններ
Ռազմական գործողությունների բալկանյան թատերաբեմն ընդգրկում էր Չեռնոգորիան, Ալբանիան, Սերբիան և Բուլղարիայի և Հունաստանի մի մասը։ Ռազմական գործողությունների թատերաբեմի հյուսիսային սահմաններն էին Սավա և Դանուբ գետերը, արևելքում պայմանական սահմանն էր Լոմ, Սոֆիա, Կավալա քաղաքները, հարավում` Էգեյան ծովի առափնյան Կավալա քաղաքից մինչև Տերմաիկոս ծոցը, արևմուտքում` Ադդրիատիկ ծովը։ Ռազմական գործողությունների թատերաբեմի տարածքը ձգվում էր 400 կմ երկարությամբ եւ 300 կմ լայնությամբ ։
Այդ տարածքի մեծ մասը լեռնային էր, միայն գետի երկայնքով և ծովի առափնյայով ձգվող որոշ մասերն էին հարթավայրային։ Արևմտյան հատվածում բավականաչափ բարձր լեռներ էին, որոնց բարձրությունը 2600 էր։ Ճակատի կենտրոնական մասը (Սերբիայի տարածքը) լեռնային էր 1000-1500 մ գագաթներով։ Սոֆիայից դեպի արևմուտք Բալկանյան լեռների բարձրությունը մինչև 2400 մ էր։
Ինչ վերաբերվում է Սերբական ճակատին, Ավստրո-Հունգարիայի կողմից Դրինա գետից կամ Բուլղարիայի կողմից Տիմոկ գետից, ապա նախալեռները մի քանի լեռնաճյուղավորումների տեսքով, որոնք հարավից հյուսիս դեպի Դանուբ են ձգվում, սերբական բանակին թույլ էին տալիս ակտիվ պաշտպանության համար մի քանի հարմար դիրքեր ունենալ։
Բալկանյան ճակատի ամենակարեւոր գետերն էին Դանուբը եւ նրա վտակներ Սավան եւ Դրինան։ Դանուբը Բելգրադի մոտ ուներ 1500-1900 մ լայնություն, մինչեւ 14 մ խորություն, ուստի դժվար էր այն ճեղքել։ Սերբական ափերը, ինչպես Դանուբի, այնպես էլ Սավայի, շատ հարմար էին ակտիվ պաշտպանության համար գրեթե 400 կմ երկարությամբ։ Գործողությունների կենտրոնական հատվածը հատում էին ավելի փոքր գետերը` Մորավան, Վարդար եւ Ստրումա ։
Որպես հետեւանք, այս ճակատում շնորհիվ իր լեռնային բնության, հաղորդակցության միջոցների սակավություն, սննդի պաշարների պակասը, զինամթերքների պակասը, ռազմական գործողություններն իրականացվում էին դժվարին պայմաններում։ Այստեղ գործող զորքերը, բացառությամբ Էգեյան ծովի որոշ ափամերձ շրջանների, ստիպված էին լեռնային պատերազմ վարել։ Պայմանավորված ռազմական գործողությունների իրականացման տարածաշրջանի աղքատությամբ, զորքերը ստիպված էին ապավինել դրսից բերվող սննդին միայն։ Բացի այդ, սեփական ռազմական արդյունաբերության պակասի պատճառով, Սերբիան կախված էր դաշնակիցներից։ Սերբիան զենքի, զինամթերքի, համազգեստի եւ դեղորայքի մշտապես պահանջ ուներ ։
Կողմերի ուժեր
Ավստրո-Հունգարիա
Ավստրո-Հունգարիան Սերբերի դեմ - 239,5 գումարտակ և 37 էսկադրոն, 516 մարտական ​​հրաձիգ եւ 392 գնդացիր։ Բալկաններում ավստրո-հունգարական ուժերի գլխավոր հրամանատարը Օսկար Պոտիորեկն էր ։
Ընդամենը. 200 000 մարդ
Սերբիա
Սերբիան տեղակայել էր չորս բանակ։ Սերբական ուժերը կազմում էին 247 000 մարդ, եւ 610 մարտական հրաձիգ (որոնցից մոտ 40-ը ծանր, 180 հրաձիգները հին նմուշների), ավելի քան 246 հրաձիգներ ։ Սերբական բանակի գլխավոր հրամանատարն էր արքայազն-ռեգենտ Ալեքսանդր I-ը, ըստ էության, որ հրամանատարն էր գլխավոր շտաբի պետ Ռադոմիր Պուտնիկը
Չեռնոգորիա
Կողմերի պլաններ և զորքերի տեղակայում
Սերբիայի դեմ Ավստրո-Հունգարիայի հրամանատարության պատերազմը նախատեսում էր երեք բանակ տեղակայեկ ։ Ըստ ծրագրի, այդ բանակները պետք է ներխուժեին Սերբիա եւ Մոնտենեգրո եւ սերբական բանակը շրջանցեին աջ և ձախ կողմերից։ Այնուամենայնիվ, գերմանական բարձրագույն հրամանատարությունը պահանջել էր, որ Ավստրիա-Հունգարիան խոշոր ուժերը կենտրոնացներ Ռուսական կայսրության դեմ։ Այս պարագայում, Ավստրո-Հունգարիայի հրամանատարությունը հապշտապ ռազմաճակատի դաշտ նետեց 2-րդ բանակը (190 000 մարդ) Արեւելյան Գալիցիայում ընդդեմ ռուսական զորքերի ։
Այս պատճառով էլ ավստրիական զորքերի հրամանատար գեներալ Պոտիորեկն ընդունեց Սերբիայի եւ Չեռնոգորիայի դեմ հարձակման նոր ծրագիր։ Սավայի ստորին հատվածներում գտնվող ավստրո-հունգարական 7-րդ բանակային կորպուսը պետք է միայն շեղող գործողություն իրականացներ։ Դրինայից վճռական հարձակումը պետք է սկսեր 4-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 15-րդ, 16-րդ բանակային կորպուսները։ 15-րդ եւ 16-րդ կորպուսների մյուս մասը պետք է գործեին Չերնոգորիայի բանակի դեմ։ 9-րդ բանակային կորպուսը պահուստային էր։ Բանատի լավ երկաթուղային ցանցի միջոցով ավստրիական հրամանատարությունը կարող էր տեղակայել հիմնական ուժերն այնտեղ, գրավել Բելգրադը եւ խորանալ Սերբիայի կենտրոնական ուղղությամբ, Կոլուբարա և Մորավա գետի հովիտների երկայնքով գրավելով Սերբիայի հիմնական «զինանոցը»` Կրագուևացը։ Այս պլանի բացթողումն այն էր, որ ավստրո-հունգարական զորքերը ստիպված պետք է լինեին անցնել Դանուբ եւ Սավա դժվարանցանելի ջրային սահմանները։ Հարձակման երկրորդ տարբերակն ավելի հարմար էր առաջացող զորքերի համար։ Եթե ​​իրականացվեր, ավստրիացիները կփակեին իրենց եզրերը եւ կկրճատեին գրավված լինելու վտանգը։ Սակայն, Դրինսկի մասում ճանապարհների քչությունը եւ տեղանքի լեռնոտությունը հարմարավետ էին սերբերի պաշտպանվելու համար ։
Սերբական բանակը չորս բանակ ուներ. առաջինը պետք է պաշտպանվոր Դանուբի ափերում, երկրորդ բանակը պետք է կենտրոնանար Բելգրադի շրջանում, երրորդ բանակը Վալևոյի շրջանում, չորրորդ բանակը Վերին Մորավիայի շրջանում և վերջինս պետք է ապահովեր չերնոգորական բանակի հետ կապը ։ 12 հետևակային և մեկ հեծելազորային դիվիզիաները ձևավորեցին մանևրային ջոկատ, որի համար պատնեշ էին հանդիսանում պաշտպանողական նշանակություն ձեռք բերած Դանուբ, Սավա և Դրավա գետերի վրա տեղակայված երրորդ զինակոչի ռեզերվային դիվիզիաները և որոնք Բուլղարիայի կողմից պաշտպանված էին Տիմոկ, Մորավի գետերի և դրանց միջև լեռաշարի բնական պատնեշներով։ Հյուսիսից (Դանուբ և Սավա գետեր) և արևմուտքից (Դրինա գետ) ավստրիական հարձակման սպառնալիքից զգուշանալով սերբական զորքերը այդ երկու ուղղություններով երկրի կենտրոնում կենտորնացրեցին ութ դիվիզիաներից կազմված մանևրային ջոկատ, որը տեղակայված էր հարձակման երկու հնարավոր ուղղություններից միևնույն հեռավորության վրա ։
Սերբական բանակը, ինչպես մարդկային, այնպես էլ նյութական սահմանափակ ռեզերվներ ուներ։ Նրա հրամանատարությունը կարողացավ 247 000 մարդ մոբիլիզացնել։ Սակայն, չնայած սերբական բանակը թվակաքանակով զիջում էր ավստրիական զորքին, բայց բավական շաեկան դիրք գրավեց։
Սերբիայի եւ Չերնոգրիայի զորքերի հաջող տեղակայությունը, զուգորդված դաշտային զորքերի դեմ պայքարի պարտիզանական մեթոդների հետ միասին, Սերբիայի եւ Չերնոգրիայի բանակներին թույլ տվեցին երկար ժամանակ դիմակայել ավստրո-հունգարական զորքերին, չնայած դաշնակիցների հեռավորությանը եւ զինամթերքի եւ այլ միջոցների սուր կարիքներին ։
Կողմերի զինվածություն
Սերբական բանակը բալկանյան պատերազմների բախումներից չէր կարողացել ուշքի գալ և համալրել զինուժը, նոր զինատեսակներ ձեռք բերել։ Սերբական հակառակորդը զինված էր մաուզերական 7 × 57 մմ փամփուշտանի հրացաններով։ Զենքի, զինամթերքի եւ այլ նյութական եւ տեխնիկական միջոցների սուր պակաս կար։ Զինված ուժերի մեծ մասը հնացած էր, սակայն, չնայած դրան, սերբական բանակը 48 ծանր հրետանի ուներ։ Բացի այդ, Սերբիան չուներ ավիացիա եւ նավատորմ։ Սեփական ռազմական արդյունաբերություն չուներ ։
Սերբիայի սպառազինության նյութական կողմը ավելի լավ վիճակում էր։ Ինչպես մյուս եվրոպական բանակներում, սերբական բանակն ուներ զենք եւ զինամթերք, որը բավարար էր պատերազմի 3-4 ամիսների համար։ 1914 թվականի օգոստոսի 16-ին Ռուսական կայսրությունը 93 միլիոն փամփուշտ եւ 113 հազար հրացան էր բերել ։ Ավստրիական բանակի կազմակերպումը, այսինքն թիկունքի հրամանատարական գրասենյակը, առանձին ստորաբաժանումների միջեւ կապը, բոլոր առավելություններն ունեին։ Նույնը կարելի է ասել բժշկական օգնության եւ հատուկ զորքերի կազմակերպման մասին ։
Գրականություն
Ռուսերենով
Անգլերենով
Բուլղարերենով Գերմաներենով
Սերբերենով
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Սերբիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Հունաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ավստրո-Հունգարիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Բուլղարիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Բալկանյան թերակղզու պատմություն Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ռուսաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատերազմներ Կատեգորիա:1916 հակամարտություններ
Վիլյաֆրանկա դե լոս Կաբալիերոս
Վիլյաֆրանկա դե լոս Կաբալիերոս (Villafranca de los Caballeros), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տոլեդո նահանգի մեջ, ինչպես նաև Կաստիլիյա Լա Մանչա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մանչա Ալթա դե Տոլեդո։ Տարածքը 107 կմ² է։ Բնակչությունը 5438 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 86 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Միսիկի (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Միսիկի (Мисики), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
Ֆիրդուսի Հարությունյան
Կենսագրություն
Ֆիրդուսի Հարությունյանը ծնվել է 1947 թվականին, Արմավիրի մարզի Դողս գյուղում։ 1974 թվակնին ավարտել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանը։ 1975-1987 ին եղել է հայրենի գյուղի կոլտնտտեսության վարչության նախագահ, 1987-1990 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգործկոմի նախագահի տեղակալ, 1990-1995 թվականներին զբաղեցրել է «Զվարթնոց» ագրոարդյունաբերական համալիրի գլխավոր տնօրենը, 1995-1996 թվականներին՝ Էջմիածնի շրջգյուղվարչության պետ։ 2002 թվականին նշանակվել է Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարության Խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի (այժմ՝ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի մասնաճյուղ) տնօրեն։
Ֆիրդուսի Հարությունյանի աշխատանքները վերաբերում են խաղողի ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման հարցերին։
Յուրի Բիչկով
Կենսագրություն
Ավարտել է Լոպասնյայի միջնակարգ դպրոցը, ապա Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտը։
Ֆիրդուսի Հարությունյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ
Յուրի Բիչկով
Կենսագրություն
1960-ական թվականների սկզբին աշխատել է «Սովետսկայա կուլտուրա» թերթի կերպարվեստի բաժնում։ Տարբեր թերթերում և ամսագրերում հրատարակել է արվեստագիտական և գրականագիտական հոդվածներ ու ակնարկներ։
«Ոսկե օղակ» զբոսաշրջային երթուղու գաղափարի հեղինակն ու հայտնաբերողն է (ցուցահանդես և «Սովետսկայա կուլտուրա» թերթում հոդվածների շարք, 1967)    ։
Պատմամշակութային հուշարձանների պաշտպանության համառուսական միության ստեղծողներից մեկն է, նրա պատվավոր անդամ։
1970-ական թվականների կեսերից եղել է «Մոլոդայա գվարդիա» հրատարակչության խմբագրության էսթետիկայի վարիչը, հիմնադրել և վարել է «Արվեստի վարպետներ՝ երիտասարդներ» շարքը։ Վերականգնել է «Երիտասարդ նկարիչ» ամսագրի հրատարակումը։
1980-ական թվականների կեսերին եղել է «Արվեստ» հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը, 1984-1994 թվականներին՝ «Մոսկովյան նկարիչ» թերթի գլխավոր խմբագիրը։
1994-2004 թվականներին եղել է Մելիխովոյում Ա. Չեխովի պետական գրական-հուշարձանային արգելոց-թանգարանի տնօրեն։ 2000 թվականիին կազմակերպել և հաջողությամբ անցկացրել է «Մելիխովոյի գարուն» միջազագային առաջին թատերական փառատոնը։
Պիեսների հեղինակ է, որոնք բեմադրվել են Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և Ճապոնիայի ակադեմիական և երիտասարդական թատրոններում։
ԽՍՀՄ նկարիչների միության (1974 թվականից), Թատերական գործիչների միության անդամ է։
Մահացել է Մոսկվայում 2016 թվականի ապրիլի 18-ին ։ Թաղվել է Մոսկվայի մարզի Միտշչինսկի շրջանի Խովրինսկի գերեզմանոցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ Կատեգորիա:Չեխովագետներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ
Տուրյի Ռեմետի
Տուրյի Ռեմետի (Турї Ремети), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1451 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(8022) Սքոթքրոսֆիլդ
(8022) Սքոթքրոսֆիլդ (Scottcrossfield), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 10-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,290008 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2813 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,2987 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1265,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284413 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զելյոնի Բարվինոկ (գյուղ, Ալեքսանդրիայի շրջան)
Զելյոնի Բարվինոկ (Зелений Барвінок), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Բարվինոկ գյուղում բնակվում էր 150 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Եղանակ Բյուզանդյան
«Եղանակ բյուզանդյան», պատկերազարդ տարեգիրք։ Լույս է տեսել 1803-1820 ական թվականներին, Վենետիկում։ Մխիթարյան միաբանության հրատարակությունն էր և խմբագիրն էր Ղ․ Ինճիճյանը։
1800—1802 թվականներին լույս տեսած «Տարեգրություն» տարեգրքի շարունակությունն էր։ Ուներ «Գուշակություն օդերևույթ փոփոխությանց», «Նոր տարի, նոր գիտելիք», «Զբոսարան ուսմանց» և ուրիշ բաժիններ։ Տպագրել է հոդվածներ բնական գիտությունների, տարբեր ազգերի հավատալիքների, ժամանակի գիտական հայտնագործությունների, լեզվաբանության ու գրականության մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Տարեգրություններ
Շեպոտևո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Շեպոտևո (Шепотьево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 77 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրկնակ հնչյուններ
Կրկնակ հնչյուններ, դրսևորվում է երկու կրկնակ բաղաձայների կամ ձայնավորների կից գրությամբ։ Կրկնակ բաղաձայները գոյանում են՝ պայմանավորված միջավայրով, հնչյունական որևէ միտումով, բնաձայնական բառակազմություններով, սաստկական ազգաբանական գործոններով։ Կրկնակ ձայնավորները նույնական  կից արտասանվող ձայնավորներն են՝ անջատված հորանջով, որը հաճախ վերացվում է անցումային կիսաձայնով։
Կրկնակ բաղաձայններ
Կրկնակ բաղաձայնները ձևավորվում են ա. միջավայրով պայմանավորված, ինչպես միջնաձայնավորային դիրքում բաղաձայնը տևական է հնչում, որի ապացույցներից մեկը հնդեվրոպական պայթականներից մեկի վերածումն է շփականի. բ. հնչյունափոխական որևէ միտումի ոտներ> վըէններ, անալի> ալլի ( բրբ), ամփոփումով՝ օրորան> օրրան, միջբաղաձայնական ձայնավորի սղումով, անկումով բջիջ> բջջանյութ, հովիվ, հովվապետ, (հովվական, հովվերգություն), ուղիղ> ուղղագիծ ( ուղղաթիռ, ուղղագիծ, ուղղահայաց, ուղղություն, անուղղակի, դրոշմում> դրոշմման, կազմում> կազմման, սեղմում> սեղմման, առնմանությամբ ( խոսակցականում) այդտեղ> այտտեղ, վատթար> վաթթար, Գրակքոս> Գրաքքոս, բաղադրության ( բառակազմական, ձևակազմական), բաղադրիչների եզրագծում, հարավ+ վիետնամական> հարավվիետնամական. ընդ+ դեմ> ընդդեմ, երկ+կողմ> երկկողմ, ան+նպատակ> աննպատակ, երես+սրբիչ > երեսսրբիչ, ն հանգող երկվանկ> բազմավանկ, բառ+ներ, հոգնակերտ՝ սեղան+ներ> սեղաններ, կայարան+ ներ> կայարաններ, ն հանգող բառ+ ն հոդը, տունն էլ, կինն ու քույրը, բայական վ ածանցով գրավվել, ապահովվել, բարելավվել, նզովվել, հոլովվել ( հմմտ. գրավել, ապահովել, բարելավել, նզովել, հոլովել), բնաձայնական բառակազմություններում և ռ–ի կրկնությամբ՝ ճռռալ, մռռալ։ Կրկնակ բաղաձայն կարող է գոյանալ նաև երկու բառերի արտասանական կցույթում։ Հայերենում կրկնակ բաղաձայնի պատրանք են ստեղծում գաղտնավանկային ը ձայնավորում ունեցող բաղաձայնականները, ինչպես՝ թթու, շշուկ, ծծվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաղաձայններ Կատեգորիա:Հնչյուններ
Մայիլյան
Մայիլյան, հայկական ազգանուն ։
Դաշտային արտույտ
Դաշտային արտույտ, ճնճղուկանմանների կարգի, արտույտների ընտանիքի, դաշտային արտույտների ցեղի երգեցիկ թռչնի տեսակ։ Նստակյաց է, տարածված։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 18-19 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 30-36 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 35-40 գ։ Մարմինն ամբողջովին դարչնագույն է, վերին մասը՝ նարնջադարչնագույն՝ մուգ խայտերով, փետուրները՝ բաց երիզված։ Ունի կարճ փուփուլ։ Պոչի եզրային և հետեգրային փետուրները սպիտակ են։ Տարածված է տափաստաններում, ալպյան մարգագետիններում, կիսաանապատներում։ Կուրծքը ծածկված է մանր, երկայնակի բծերով, գլխի վրա կա թույլ զարգացած փուփուլ, պոչի եզրային փետուրները սպիտակ են։ Քաշը՝ 35-45 գրամ, թևի երկարությունը՝ 96-124 մմ։
Կենսակերպը
Հայաստանում բնադրվող, չվող թռչուն է։ Գարնանը վերադառնում է մարտ ամսին, աշնանը չվում է սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։ Հանդիպում է Արարատյան հարթավայրի և հանրապետության նախալեռների հալոցքից բացված տարածություններում։ Խուսափում է անտառներից, այգիներից և բնակավայրերից։ Բնադրման համար նախապատվությունը տալիս է ծովի մակարդակից 1000 մետրից ոչ ցածր լեռնային տափաստաններին, հատկապես գերադասում է հացահատիկային ցանքատարածությունները։ Երգը կլկլոցի է նման։
Սննդառություն
Սնվում է սերմերով, անողնաշարավորներով։ Առաջին բնադրազույգերը ձևավորվում են մարտի վերջից ապրիլ–մայիսի ընթացքում։ Արուն արագ և համառ թռիչքով հետապնդում է էգին կամ մեղմ ու դանդաղ թռիչքով ցուցադրելով փետրածածկի ողջ գեղեցկությունը, անընդհատ երգելով, իջնում է որևէ կոշտուկի կամ թմբի վրա, ապա նույնը կրկնելով՝ նորից օդ բարձրանում։
Բազմացում և զարգացում
Բույնը փոսիկ է՝ գետնին, ցամքարը՝ խոտաբույսերից, որը քողարկում է քարերի ու թփերի տակ։ Ձվադրում է ապրիլ-մայիսին (երբեմն՝ հունիսին)։ Դնում է 23 մմ տրամագծով, սպիտակավուն՝ դարչնագույն պտերով 3-5 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 14 օր։ 10 օրական ձագերը բնից դուրս են գալիս, 1 շաբաթ անց տիրապետում են կայուն թռիչքին։
Արեալը
Տարածված է Եվրոպայում, հյուսիսային Աֆրիկայում և Ասիայում, այդ թվում հյուսիսային Իրանում, Կորեայում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Արտույտներ Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Դաշտային արտույտներ
Արտաշես Պետրոսյան
Արտաշես Պետրոսի Պետրոսյան, Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, ճարտարագետ, Հայաստանի Ազգային ժողովի Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1985 թվականի մայիսի 23-ին Լոռու մարզի Սարահարթ գյուղում ։
Միչև 2007 թվականը ավարտել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի «Ձեռնարկատիրությունների տնտեսագիտություն և կառավարում (մեքենաշինություն)» բաժնում։ 2009 թվականին աբարտել է Հայաստանի պետական կառավարման ակադեմիայի «Կառավարում (հանրային ֆինանսների կառավարում)» բաժինը ։
2008-2009 թվականներին աշխատել է «ԷԼԼԻՊՍ ՋԻ ԷՅ» ՍՊԸ-ում որպես ճարտարագետ։ 2009-2011 թվականներին՝ «ՍՈՆԱԳՐՈ» ՓԲԸ-ում որպես հաշվապահ։ 2016-2019 թվականներին եղել է «Արտ Գլոբալ» ՍՊԸ-ի փոխտնօրեն։ 2011 թվականից զբաղվում է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի 3 զավակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Էմմա Բոնինո
Էմմա Բոնինոն (Emma Bonino, ), իտալացի պետական և քաղաքական գործիչ։ Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար 2013 թվականի ապրիլից 2014 թվականի փետրվար։
Կենսագրություն
1995 թվականից 1999 թվականներին եղել է եվրահանձնակատար ձկնորսության, մարդասիրական օգնության և սպառողների պաշտպանության հարցերով (1997 թվականին իր իրավասության մեջ է մտնում սպառողների առողջության պաշտպանության և պարենային անվտանգության խնդիրները) ։ 1997 թվականին Եվրամիության պատվիրակության կազմում այցելել է Աֆղանստանի մայրաքաղաք Քաբուլ, որը այն ժամանակ գտնվում էր Թիլիբան շարժման հսկողության տակ, այցելել է հիվանդանոցներ կանանց վիճակին ծանոթանալու համար։ 1997 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Բոնինոն և պատվիրակության մյուս 18 անդամներ, այդ թվում CNN-ի թղթակից Քրիստիան Ամանպուրը, երեք ժամ անց ձերբակալվել են թալիբների պարեկների կողմից, բայց հետո ներողություն հայցելով ազատ են արձակվել ։
2001 թվականին Բոնինոն և Պանելլան դարձան Իտալական արմատականների նոր ազատատենչ կուսակցության առաջատար անադամ, 2005 թվականին այդ կառույցը մտավ նոր կրթություն մեջ՝ Վարդը ափի մեջ, որը 2006 թվականին կոալիցիա է կազմել, իսկ 2007 թվականին դադարեցրել է գոյությունը, որից հետո Պանելան և Բոնինոն վերականգնեցին իրենց նախկին կուսակցությունը Իտալական արմատականներ ։
Աշխատել է կառավարության երկրորդ Պրոդում որպես եվրոպական գործերի և միջազգային առևտրի նախարար 2006 թվականից 2008 թվականներին։
2013-2014 թվականներին զբաղեցրել է Լետտայի կառավարության արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Նոր պաշտոնում պահպանել է հավատարմությունը նախկին համոզմունքներին, հատուկ ուշադրություն դարձնելով, մարդու իրավունքների և միջազգային արդարության սկզբունքերին։ Եվրոտաղանդիզմի քաղաքականությանը նույնպես տեղ էր տալիս ավելի քան միայն անվտանգության ապահովման միջոցներին։ Այդուհանդերձ, Ագն-ի Բյուդջեն այդ տարիներին կազմել է պետական ծախսերի մոտ 0,2%-ը՝ միջոցների սղության պատճառով փակվում էին հյուպատոսությունները և աշխատակազմը կրճատվում էր։ Խնայված միջոցների հաշվին բացվում է իտալական դեսպանատների նոր շենքերը Թուրքմենստանում, Վիետնամում և մի քանի այլ պետություններում։ Եթե Մեծ Բրիտանիայի ներդրումները Սիրիայում կազմել են շուրջ 150 մլն ԱՄՆ դոլար, ապա Իտալիայի ներդրումները 38 մլն, ինչը նվազեցնում է իր քաղաքական նշանակությունը այս տարածաշրջանում։ Ֆինանսական խնդիրներ անդրադարձել են նաև տնտեսական մրցունակության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալիայի նախարարներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Իտալիայի պետական գործիչներ
Enantia
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թիթեռներ Կատեգորիա:Ճերմակաթիթեռներ
Սպերա
Սպերա  (Spera), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Երկաթահանքային արդյունաբերություն
Կատեգորիա:Հանքարդյունաբերություն
Օլշինկի
2001 թվականի տվյալներով Օլշինկի գյուղում բնակվում էր 561 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17,46 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեքսուս ԱյԷս
Լեքսուս ԱյԷս (Lexus IS)՝ սպորտային ավտոմեքենա, բիզնես դասի, որը նախկինում թողարկվել է Տոյոտա Ալտեզա (Toyota Altezza) անվամբ։ IS հապավումը նշանակում է «Խելացի սպորտ» (Intelligent Sport):
Պատմություն
Առաջին սերունդ
Առաջին սերնդի Ալտեզան արտադրվել է երեք տարբերակով.
Երկրորդ սերունդ
Երրորդ սերունդ
Լեքսուս ԱյԷս պաշտոնապես ներկայացվել է ԱՄՆ-ի Դեթրոիդ նահանգի ավտոսրահում 2013 թվականին ։ Այն դարձել է 2013-ի դասի լավագույն մեքենան՝ իր մուլտիմեդիա համակարգի լւսարձակների և մոդիֆիկացված լամպերի շնորհիվ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Skytrax
Skytrax-ը միջազգային ավիափոխադրումների վարկանշային հեղինակավոր գործակալություն է ։ Հիմնադրվել է 1989թ. Լոնդոնում, Միացյալ Թագավորություն ։ Ընկերությունը ունի առանձին գնահատման համակարգեր և սահմանված չափորոշիչներ ավիաընկերությունների, օդանավակայանների և 2020թ.-ին ներդրված նոր՝ COVID-19 Անվտանգության Գնահատման Համակարգ՝ թե ավիաընկերությունների , թե օդանավակայանների համար։ Skytrax-ի կողմից Ավիաընկերություններին և Օդանավակայաններին շնորհվող աստղերը առաջատար միջազգային գնահատման համակարգեր են, որոնք դասակարգում են ավիաընկերություններն ու օդանավակայանները ըստ արտադրանքի և անձնակազմի սպասարկման որակի։ Skytrax-ը գործարկել է նաև COVID-19-ով պայմանավորված անվտանգության աստղային համակարգ, որը ներառում է աշխարհի ավիաընկերություններն ու օդանավակայանները՝ ապահովելով ավիաընկերությունների և օդանավակայանների COVID-19 հիգիենայի և անվտանգության միջոցների անկախ և փորձագիտական գնահատում, կորոնավիրուսային պանդեմիայի ընթացքում ավիաընկերությունների և օդանավակայանների կողմից ներդրված հիգիենայի բարելավման ընթացակարգերի և համակարգերի համալիր վերլուծությամբ. այն հիմնված է օդանավակայանում ավիաընկերության և ինքնաթիռի թռիչքների չափանիշների մասնագիտական և գիտական հետազոտության վրա։
Skytrax-ի Ավիաընկերությունների Աստղային Համակարգը շնորհվում է ընկերության աուդիտորական գրասենյակի կողմից ավիաընկերության որակի չափանիշների մանրամասն, մասնագիտական վերլուծության արդյունքում։
Skytrax -ի Օդանավակայանների Աստղային Համակարգը սահմանում է ապրանքների և ծառայությունների որակի գնահատում օդանավակայաններում։
Ապրանքի վարկանիշը ներառում է տերմինալների դասավորությունը, դիզայնը, հարմարավետությունը, սպասարկումը և մաքրությունը, ներառյալ այնպիսի հնարավորություններ, ինչպիսիք են նստատեղերը, լվացարանները, WiFi-ի հասանելիությունը, գնումները, սնունդը և խմիչքները ։
Skytrax-ի Օդանավակայանների Աստղային համակարգում օգտագործվում է օդանավակայանի որակի սանդղակ՝ 1-ից մինչև բացառիկ 5-աստղային համակարգ, որը իր մեջ ներառում է 30 տարբեր հաճախորդների հետ շփման կետեր, սկսած օդանավակայանի կայքից եւ վերջացրած տերմինալի հյուրանոցների որակով։
Skytrax-ի COVID-19 Ավիաընկերությունների Անվտանգության Աստղային համակարգը 3-ից մինչև 5-աստղանի համակարգ է։ Skytrax-ի աուդիտի է ենթարկում ավիաընկերության ինքնաթիռների մաքրման և ախտահանման ընթացակարգերը, սրահում օդափոխությունը, պարտադիր դիմակների կրումը, ձեռքի ախտահանիչ նյութերի տրամադրումը և օդանավակայանի սպասասրահներում և օդանավերում հարմարեցված սպասարկումը։
Ավիաընկերությունների համար COVID-19-ի անվտանգության միջոցառումների գնահատման ամենաբարձր չափանիշը 5-աստղն է։
Skytrax-ի COVID-19 Օդանավակայանների Անվտանգության Աստղային համակարգը կորոնավիրուսային պանդեմիայի ժամանակ օդանավակայանի հիգիենայի և անվտանգության միջոցառումների վստահելի գնահատման և որակավորման համակարգ է՝ հիմնված կորոնավիրուսային պանդեմիայի ժամանակ օդանավակայանի կողմից ներդրված հիգիենայի բարելավման ընթացակարգերի և համակարգերի համալիր մասնագիտական հետազոտության և վերլուծության վրա։
COVID-19-ի անվտանգության աուդիտը ուսումնասիրում է ավելի քան 175 անվտանգության արձանագրություն, որոնք ներդրվել են օդանավակայանների կողմից COVID-19- ի ընթացքում` հաճախորդների և անձնակազմի անվտանգությունը բարձրացնելու համար, գնահատում է օդանավակայանի կողմից առողջության, հիգիենայի և անվտանգության միջոցառումների իրականացումը` համաձայն ICAO խորհրդի ավիացիոն վերականգնման աշխատանքային խմբի առաջարկությունների, Եվրամիության ավիացիոն անվտանգության գործակալության (EASA) և Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնի (ECDC) Ավիացիոն Անվտանգության արձանագրության համաձայն։
Skytrax-ի COVID-19 Օդանավակայանների Անվտանգության Աստղային համակարգը համակարգը իրենից ներկայացնում է 2-ից մինչև 5-աստղանի համակարգ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության ընկերություններ Կատեգորիա:1989 հիմնադրված ընկերություններ
Միսկի Մլինի
Միսկի Մլինի (Міські Млини), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միսկի Մլինի գյուղում բնակվում էր 231 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 222,12 մարդ/կմ²։
Գուստավո Ջանիոնի
Գուստավո Ջանիոնի (Gustavo Giagnoni, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել մի շարք իտալական ակումբներում։ Իր մարզչական կարիերայի ընթացքում մարզել է այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են իտալական Բոլոնիան, Միլանը և Ռոման։ 1970/71 մրցաշրջանում Ջանիոնին Մանտովա ֆուտբոլային ակումբի հետ դարձավ Սերիա B-ի չեմպիոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Միլան ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Վարդերես Գարակյոզյան
Կենսագրություն
Ծնվել է Ստամբուլում։ Կրթությունն ստացել է հայկական Կենտրոնական վարժարանում, որն ավարտել է 1957 թվականին։ Նույն թվականից սկսել է գրել բանաստեղծություններ։ 1961 թվականին հրատարակել է «Իմ Մասիս» բանաստեղծությունների ժողովածուն, իսկ 1962 թվականին՝ «Զույգ աչքերես» ժողովածուն։ Տպագրել է նաև մանկական գրքույկներ՝ «Շնիկիս հետ» և «Կենդանիներս խազերով» (1962)։ 1959 թվականին մի խումբ ընկերներով հրատարակել են «Թո» ամսագիրը, հիմնադրել «Թո» հրատարակչությունը։ 1962 թվականին եկել է Երևան, ավարտել ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թուրքահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Շեպչուլ
Շեպչուլ (Шепчул, Сип чул), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի բնակավայրեր
Աջ դաստակ
«Աջ դաստակ» («Правая кисть»), Ալեքսանդր Իսաևիչ Սոլժենիցինի պատմվածքն է, որը գրվել է 1960 թվականին։
Պատմություն
Պատմվածքի գործողությունը տեղի է ունենում 1954 թվականի գարնանը, ինչը հաստատվում է այդ ժամանակ Սոլժենիցինի տարիքով (35 տարեկան)։ Հեղինակը պատմվածքին վերադարձել է 1963 թվականի նոյեմբերի վերջին՝ «Քաղցկեղային կորպուս» պատմվածքի վրա աշխատելիս։
Ալեքսանդր Տվարդովսկին, 1965 թվականին պատմվածքը կարդալուց հետո, ասել է. «Նկարագրական մասը շատ լավն է, բայց, ընդհանուր առմամբ, դա վատագույնն է այն ամենից, ինչ դուք գրել եք», և նույնիսկ ցույց չի տվել «Նովի միր» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամներին։ «Օգոնյոկ», «Լիտերատուրնայա Ռոսիա» և «Մոսկվա» ամսագրերը ևս հրաժարվել են տպագրել այս պատմվածքը։
Պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել Գերմանիայում «Գրանի» ամսագրում (թիվ 69, 1968 թվական)։ Խորհրդային Միությունում այն տպագրվում էր սամիզդատով ։
Դիպաշար
Պատմվածքի առաջին կեսում հեղինակը նկարագրում է Տաշքենդի բժշկական ինստիտուտի շուրջն իր զբոսանքները։ Այնտեղ նա բուժվում էր քաղցկեղից։ Զբոսանքներից մեկի ժամանակ նա հանդիպում է մի մարդու, որը կանգնած էր թեյարանի մոտ և ասում էր. «Ընկերներ... Ընկերներ...»՝ խնդրելով օգնություն։ Բոբրովը, ինչպես նա ներկայանում է, ծանր հիվանդ էր, սակայն տեղական գրանցման բացակայության պատճառով չէր կարողանում մտնել հիվանդանոց բուժվելու։
Հեղինակն օգնում է վետերանին հասնել ընդունարան և փորձում է պայմանավորվել հիվանդանոց տեղավորելու վերաբերյալ, բայց նույնիսկ չնայած «Հատուկ նշանակության» հեղափոխական ջոկատում իր ծառայության մասին պահպանված միակ տեղեկանքին, նրան մերժում են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սոլժենիցինի ստեղծագործություններ
Պյոտր Հարությունյան
Պյոտր Իվանի Հարությունյան, հայ անասնաբույժ անատոմ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1970), պրոֆեսոր (1972)։
Կենսագրություն
Պյոտր Հարությունյանը ծնվել է 1919 թվականի մայիսի 15-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանիի Մոխրաթաղ գյուղում ։
1941 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1964-1992 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի անատոմիայի ամբիոնի վարիչ։
Հեղինակ է «Ընտանի կենդանիների անատոմիա» (մաս 1-2, 1987-90) ուսումնական ձեռնարկի, «Ընտանի կենդանիների անատոմիական ալբոմ բառարանի» (հայ․ ռուս․ լատ., 1991) :
Պյոտր Հարությունյանը մահացել է 1992 թվականի մայիսի 1-ին Երևանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ Կատեգորիա:Անասնաբույժներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ
Կաստել Մադամա
Կաստել Մադամա (Castel Madama)՝ քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 6340 մարդ, խտությունը կազմում է 226 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 28 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս — 024, հեռախոսային կոդ — 0774.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
(8023) Ջոզեֆուոլկեր
(8023) Ջոզեֆուոլկեր (Josephwalker), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի փետրվարի 17-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,435562 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,109 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7621 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1388,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259302 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,47° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (69201-69300)
Աստերոիդների ցանկ (69101-69200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (69301-69400)
Բելայա Ցերկով (գյուղ, Ռախովի շրջան)
Բելայա Ցերկով (Біла Церква), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելայա Ցերկով գյուղում բնակվում էր 3 024 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,11 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2720 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միխայիլ Կավելաշվիլի
Միխայիլ Գուրամովիչ Կավելաշվիլի (მიხეილ გურამის ძე კაველაშვილი, ), խորհրդային և վրացի ֆուտբոլիստ, խաղում է հարձակվողի դիրքում։
Ակումբային
Սկսել է խաղալ Թբիլիսյան «Լոկոմոտիվում», հետո տեղափոխվել է «Դինամո», որի կազմում վեց անգամ դարձել է Վրաստանի առաջնության չեմպիոն (1990—1995) : 1995 թվականին տեղափոխվել է Վլադիկավկազյան «Սպարտակ-Ալանիա», որի հետ ևս նվաճել է չեմպիոնական տիտղոս։
1996 թվականին տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Սիթի»։ Ակումբի պրիմեր լիգայից դուրս գալուց հետո Կավելաշվիլիին վարձակալել է շվեյցարական Գրասսհոփերը։ Հաջորդ 10 տարին խաղացել է տարբեր շվեյցարական ակումբներում։ 2004 թվականի երկրորդ կեսին վարձավճարով կես տարի հանդես է եկել «Ալանիայում» ։
Հավաքական
Վրաստանի հավաքականի կազմում անց է կացրել 46 խաղ, խփել 9 գոլ, այլ տվյալների համաձայն 45 (8) ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Սեն Դենի (Ռեյունյոն)
Սեն Դենի (ֆրանսերեն. Saint-Denis), քաղաք, Ռեյունյոն գաղութի ադմինիստրատիվ կենտրոն։ Բնակչությունը՝ : Ռեյունյոնը գտնվում է Հնդկական օվկիանոսումː
Պատմություն
Սեն Դենին հիմնադրվել է 1669 թվականին Էտյեն Ռենյոյի կողմից՝ կղզու հյուսիսում, իսկ 1738 թվականին դարձել է Ռեյունյոնի մայրաքաղաքըː
Տրանսպորտ
Սեն Դենիում է գործում միջազգային Ռոլան Գարրոսի անվան օդանավակայանը ( Aéroport de la Réunion Roland Garros): Այն տեղակայված է քաղաքից արևելք՝ 8 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Չվերթեր են իրականացվում Փարիզ, Անտանանարիվու, Բորդո, Լիոն և այլնː
Քույր քաղաքներ
Մեց
Նիցցա
Տանժեր
Մորոզի (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Մորոզի (Морози), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մորոզի գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,343 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մանասարյան
Մանասարյան, հայկական ազգանուն ։
Զեշդորֆ
Զեշդորֆ (Zeschdorf), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1347 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 40,32 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 539։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 3 գյուղական համայնքի։
Հերոսների հրապարակ
Հերոսների հրապարակ (Hősök tere), հրապարակ Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։ Գտնվում է Պեշտ հատվածում։ Հերոսների հրապարակով ավարտվում է Անդրաշի պողոտան և սկսվում է Վարոշլիգետ քաղաքային այգին։ Հրապարակը ձևավորվել է Հունգարիայի կազմավորման 1000-ամյակի առթիվ 1896 թվականին` ընդունելով Հունգարիա ժամանած ավելի քան 50.000 հյուրերի։
Հրապարակը զարդարում են մի քանի հուշարձաններ։ Առաջինը, որը գտնվում է կենտրոնում, նվիրված է Կարպատներով հունգարների անցմանը։ Այն բարձր սյուն է, որի գագաթին գտնվում է Գաբրիել հրեշտակապետի կերպարը երկրագնդի վրա` առաքելական խաչով և Իշտվան արքայի թագով։ Հուշարձանի հեղինակներն են ճարտարապետ Ալբերտ Շիկեդանցը և քանդակագործ Դյորդ Զալան։ Արձանի կանգնեցումը տևել է մոտ 42 տարի։ Լեգենդի համաձայն` սուրբ Իշտվանի միջոցով հունգարներին քրիստոնեություն ընդունել է պատվիրել Գաբրիել հրեշտակապետը, ով հայտնվել է նրան երազում։ Հուշարձանի ստորին հատվածում պատկերված են հունգարական յոթ ցեղերի առաջնորդները` իշխան Արպադի գլխավորությամբ, ով հիմնադրել է հունգարական իշխող արքայատոհմը։
Գլխավոր սյան հարևանությամբ տեղադրված է քարե հուշատախտակ` նվիրված հունգար զինվորներին, ովքեր մահացել են համաշխարհային պատերազմների ժամանակ։ Այստեղ ազգային տոներին կանգնում է պատվո պահակախումբը, և անցկացվում են ծաղիկների խոնարհման հանդիսավոր միջոցառումներ։
Հրապարակի տակ տեղակայված է Բուդապեշտի մետրոպոլիտենի համանուն կայարանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բուդապեշտի հրապարակներ Կատեգորիա:Բուդապեշտի տեսարժան վայրեր
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա (ՆՖ, հոմանիշ՝ նախասրտերի շողացում), վերփորոքային տախիառիթմիայի տարատեսակ, որը բնորոշվում է նախասրտերի քաոսային էլէկտրական ակտիվությամբ՝ 350-750 կծկում մեկ րոպեում՝ բացառելով կոորդինացված կծկումների հնարավորությունը։ Համարվում է ամենատարածված առիթմիաներից (ռիթմաշեղումներից) մեկը ։ Հաճախ ՆՖ հայտնաբերվում է անոթազարկի շոշափման ժամանակ, որի ընթացքում սրտի աշխատանքն ընթանում է անկանոն միջակայքերով։ Սակայն վերջնական ախտորոշումը դրվում է էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ) բնորոշ նշանների հիման վրա՝ p ատամիկների բացակայություն, որոնք առկա են նորմայում և ցույց են տալիս նախասրտերի կծկման էլէկտրական ակտիվությունը։ Միևնույն ժամանակ դրա տեղում ի հայտ են գալիս բազմաթիվ f ալիքներ, որոնք բնորոշում են նախասրտերի ֆիբրիլյացիան (այսինքն՝ շողացում, դող)։
Նախասրտերի շողացման ժամանակ փորոքների կծկման հաճախականությունը կախված է նախասիրտ-փորոքային հանգույցի էլեկտրաֆիզիոլոգիական հատկություններից, սիմպաթիկ և պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգերի ակտիվության մակարդակից, այդ թվում՝ դեղամիջոցների ազդեցությունից։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի առաջացման ռիսկը մեծանում է տարիքի հետ։ Այս առիթմիան ոչ հազվադեպ կապված է սրտի օրգանական հիվանդությունների հետ։ Հեմոդինամիկայի (արյան շրջանառության ցուցանիշների՝ զարկերակային ճնշման և սրտի կծկումների հաճախության) խանգարումը և թրոմբոէմբոլիայի առաջացման բարդությունը, կապված լինելով նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի հետ, բերում են հիվանդացության և մահացության, ինչպես նաև բուժսպասարկման արժեքի բարձրացման։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի քրոնիկական (շարունակական) ընթացքը բերում է մահվան ռիսկի մեծացման՝ մոտ 1,5-2 անգամ ։
Պատճառագիտություն
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիան ամենահաճախ հանդիոպող առիթիմիաներից է։ Այս հիվանդությամբ տառապում է ընդհանուր պոպուլյացիայի 1-2%-ը, այս ցուցանիշը աճում է վերջին տարիներին և, հավանաբար, մոտակա 50 տարում կմեծանա՝ բնակչության ծերացման հետ կապված ։ ԱՄՆ-ում հիվանդների թիվն ավելի քան 2,2 մլն է, Եվրամիության երկրներում՝ 4,5 միլիոն։ Ֆրեմինգեմյան հետազության տվյալների համաձայն՝ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի զարգացման ռիսկը 40-ից բարձր տղամարդկանց և կանանց մոտ կազմում է համապատասխանաբար 26% և 23% ։ ՆՖ հայտնաբերվում է կաթվածով հիվանդների մոտավորապես 6-24%-ի մոտ ։ ՆՖ տարածվածությունը մեծանում է նաև տարիքի հետ և հանդիպում 80-ից բարձր տարիքի անձանց 8%-ի մոտ ։
Չուկոտի ծով
Չուկոտի ծով (Чуко́тское мо́ре), Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծայրամասային ծով, գտնվում է Չուկոտյան թերակղզու և Ալյասկայի միջև։ Արևմուտքում Լոնգի նեղուցով միանում է Արևելասիբիրական ծովի հետ, արևելքում Բարոու հրվանդանի շրջանում միանում է Բոֆորտի ծովի հետ, հարավում՝ Բերինգի նեղուցը միացնում է այն Խաղաղ օվկիանոսի Բերինգի ծովի հետ։ Ծովի ջրային տարածքով անցնում է ամսաթվի փոփոխման գիծը։
Պատմություն
1648 թվականին Սեմյոն Դեժնյովը Կոլիմա գետի գետաբերանից անցել է ծովով մինչև Անադիր գետը։ 1728 թվականին Վիտուս Բերինգի արշավախումբը և 1779 թվականին կապիտան Ջեյմս Կուկը Խաղաղ օվկիանոսից անցել են ծովը։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Դասակարգում
Սրտի կծկումերի հաճախականությունից կախված՝ տարբերում են նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի տախի-, նորմո- և բրադիսիստոլիկ ձևեր ։
Չուկոտի ծով
Պատմություն
1928 թվականին հիդրոգրաֆիկ հետազոտությունների ընթացքում նորվեգացի բևեռային հետազոտող Հ. Սվերդրուպը հայտնաբերել է, որ Բարոու հրվանդանի և Վրանգելի կղզու միջև ծովն իր բնական պայմաններով խիստ տարբերվում է Նորսիբիրական կղզիների և Վրանգելի կղզու միջև գտնվող ծովից, այդ պատճառով պետք է առանձնացվեր Արևելասիբիրական ծովի կազմից։ Առանձնացված ծովն որոշվեց անվանել Չուկոտի ծով Չուկոտյան թերակղզին բնակեցնող ժողովուրդների անունով։ Ծովի պաշտոնական անվանումը հաստատվել է 1935 թվականին ։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Դասակարգում
Բացի այդ, Կարդիոլոգների եվրոպական խորհրդի կողմից 2010 թվականին առաջարկվել է EHRA (European Heart Rhythm Association) կլինիկական դասակարգումը՝ կախված հիվանդության ախտանիշների արտահայտվածությունից ։
Չուկոտի ծով
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Ծովի մակերեսը կազմում է 589 000 կմ²։ Հատակի մակերեսի 56 %-ը զբաղեցնում են 50 մետրից ոչ ավել խորությունները, առավելագույն խորությունը կազմում է 1256 մետր։ Ամռանը ջրի ջերմաստիճանը կազմում է 4-12 °C, ձմռանը՝ −1,6-1,8 °C:
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Ռիսկի գործոններ
ՆՖ կապված է տարբեր սիրտ-անոթային հիվանդությունների հետ, որոնք ունակ են զարգացնել և պահպանել առիթմիան։ Դրանց թվին են պատկանում ․
Չուկոտի ծով
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Առափնյա գիծը շատ կտրտված չէ։ Ծոցերն են՝ Կոլյուչինսկայա խորշը, Կոցեբուն, Շիշմարյովի ծովախորշը։ Հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներից մինչև մայիս-հունիս ամիսները ծովը ծածկված է սառույցներով։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Ռիսկի գործոններ
Մոտ 30-45% պարօքսիզմալ և 20-25% պերսիստող ՆՖ-ի դեպքեր հայնտաբերվում են երիտասարդ անձանց մոտ՝ առանց սրտամկանի պաթոլոգիայի (նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի իզոլացված ձև) ։
Չուկոտի ծով
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Չուկոտի ծով թափվում են շատ քիչ քանակությամբ գետեր։ Դրանցից ամենախոշորներն են՝ Ամգուեմա, Կոբուկ, Նոատակ գետերը։ Չուկոտի ծովով անցնում է Հյուսիսային ծովային ուղին։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Ռիսկի գործոններ
Կան նաև ռիսկի գործոններ, որոնք կապված չեն սրտամկանի պաթոլոգիայի հետ։ Դրանց շարքին են դասվում՝ հիպերթիրեոիդիզմը, ճարպակալումը, շաքարային դիաբետը, թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդությունը, քնի ապոնէն, երիկամների խրոնիկական հիվանդությունը ։ Հիվանդի անամնեզում հարազատների ՆՖ-ի առկայությունը կարող է մեծացնել հիվանդության զարգացման ռիսկը ։ ՆՖ ունեցող 2 200 հիվանդների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ նրանց 30 %-ի ծնողները նույնպես ունեն ՆՖ ։ Բազմաթիվ գենետիկ մուտացիաներ կարող են լինել պատասախանատու ՆՖ-ի զարգացման համար  ։
Չուկոտի ծով
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Ծովում գտնվում են Վրանգելի, Հերալդ և Կոլյուչին կղզիները։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Ռիսկի գործոններ
Ալկոհոլի նվազագույն քանակությունը ասոցացվում է ՆՖ-ի զարգազման ռիսկի բարձրացման ավելի քան 5 %-ի հետ ։
Չուկոտի ծով
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Ուելեն (Ռուսաստան), Բարոու (ԱՄՆ)։
Ջերմային ռեժիմ
Բերինգի նեղուցի տարածքում ջրի ջերմաստիճանը ամռանը հասնում է մինչև 12 °C: Դեպի հյուսիս ջրի ջերմաստիճանը աստիճանաբար իջնում է։ Ձմռանն օդի ջերմաստիճանը հասնում է գրեթե սառեցման ջերմաստիճանին (-1,7 °C): Խորության հետ մեկտեղ իջնում է նաև ջրի ջերմաստիճանը, սակայն ծովի արևելյան հատվածում այն մնում է դրական մինչև ծովի հատակը։ Ջրի ջերմաստիճանը մակերևույթին կազմում է 1,8˚, ամռանը՝ 4-12˚:
Յույլունսյուշան
Յույլունսյուշան (玉龍雪山), լեռնազանգված, որը գտնվում է Լիցզյան քաղաքի մոտ, Յուննան պրովինցիայում, Չինաստանի հարավ-արևմուտքում։ Բարձրությունը՝ մինչև 5596 մետր։ Լեռնազանգվածի արևմտյան լանջը ձևավորում է Ցատկող կիրճի պատը։ Այն նաև հայտնի է չինարեն Յոունգ սար, իսկ նասիերեն Սաթսեթո անվանուններով ։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Պաթոգենեզ
Գոյություն ունեն ՆՖ-ի առաջացման մեխանիզմների բազմաթիվ հիպոթեզներ, սակայն ամենատարածվածը օջախային մեխանիզմների տեսությունն է և բազմաթիվ փոքր ալիքների տեսությունը ։ Այս մեխանիզմները կարող են համադրվել մեկը մյուսի հետ։ Օջախային մեխանիզմները ներառում են իրենց մեջ տրիգերային ակտիվություն և գրգռման շրջանառությունը միկրոռեէնթրի տիպով։ Համաձայն տվյալ տեսության՝ ՆՖ առաջանում է ավտոնոմ օջախներից բազմաթիվ իմպուլսների անցման արդյունքում, որոնք ավելի հաճախ տեղակայված են թոքային երակների բացվածքում և ձախ նախասրտի հետին պատի` թոքային երակի միացման շուրջ։ Այս տեղամասերի հյուսվածքներն ունեն ավելի կարճ ռեֆրակտերային շրջան, որը մոտեցնում է սինուսային հանգույցի բջիջների հատկություններին։ Պարոքսիզմալ ձևից անընդհատ ձևին անցնելու դեպքում բարձր ակտիվության օջախները տեղաբաշխվում եմ ամբողջ նախասրտով։ Համաձայն բազմաթիվ փոքր ալիքների տեսության՝ ՆՖ պահպանվում է բազմաթիվ անկախ փոքր ալիքների քաոսային անցման շնորհիվ ։
Յույլունսյուշան
Լեռնազանգվածի ամենաբարձր կետը անվանվել է Շանզիդոու (扇子陡) (5,596 մետր)։
Չուկոտի ծով
Աղիություն
Ձմռանը բնորոշ է սառցատակի ջրի շերտի բարձր աղիության մակարդակ (մոտ- 31-33 ‰): Ամռան սեզոնին աղիությունն ավելի ցածր է, մեծանում է արևմուտքից արևելք՝ 28-32‰: Հալչող սառույցների աղիությունն ավելի ցածր է, այն նվազագույնն է գետերի գետաբերանների մոտ (3-5 ‰): Սովորաբար խորության հետ մեկտեղ բարձրանում է նաև աղիության մակարդակը։
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա
Պաթոգենեզ
Նախասրտում փոփոխությունները տեղի են ունենում նաև ՆՖ-ի զարգացումից հետո։ Այդ դեպքում կարճանում է նախասրտերի ռեֆրակտեր շրջանը՝ շնորհիվ Լ տիպի անցուղիներով կալցիումի իոնների անցման հոսանքի ճնշման, և ուժեղանում է կալիումի իոնների թափանցումը բջիջ։ Իջնում է նախասրտերի կծկողական ֆունկցիան, որը պայմանավորված է կալցիումի իոնների՝ դեպի բջիջ դանդաղ թափանցմամբ, ներբջջային դեպոներից կալցիումի իոնների դուրսբերման խանգարմամբ և էներգիայի փոխանակության խանգարմամբ միոֆիբրիլներում։ Դանդաղում է արյան շրջանառությունը կծկման խանգարման պատճառով, որը բերում է թրոմբերի առաջացման առավելապես ձախ նախասրտի ականջիկում ։
Յույլունսյուշան
Առաջին անգամ լեռնազանգվածը նվաճվել է 1987 թվականի մայիսի 8-ին ամերիկյան արշավախմբի կողմից ։ Ձնակույտի անկման մեծ վտանգի պատճառով այդ ուղին ստացել է առավելագույն գնահատական տեխնիկական բարդության համար։
Չուկոտի ծով
Կենդանական աշխարհ
Սպիտակ արջերն, որոնք բնակվում են Չուկոտի ծովի սառույցներում, պատկանում են այդ տեսակի գենետիկորեն տարբերվող հինգ պոպուլյացիաներից մեկին ։ Այստեղ տարածված են նաև փոկեր, ծովափղեր, կետեր։ Ձկներից այստեղ տարածված են հեռավորարևելյան փրփրուկը, ձամբռիկը, արկտիկական լերկամորթիկը, բևեռային ձողաձուկը։ Ամռանը ծովի ափերի մոտ լինում են թռչնաշուկաներ։ Հանդիպում են բադեր, սագեր, ճայեր և այլ թռչուններ։