cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զաքարե Բ
Զաքարյան անվան ծագումնաբանական տեղեկություններ՝ կապված Զաքարե Զաքարյանի հետ
Իրենց Արծրունի հռչակելով՝ Զաքարե և Իվանե եղբայրները ակնհայտորեն ունեին քաղաքական նպատակներ։ Դա վկայում է նաև Ամբերդի վիմգրի արաբատառ լինելը։ Մադմեդական աշխարհին և կոնկրետ Շահ Արմեններին նրանք ներկայացել են որպես Արծրունիների ժառանգորդ-իրավահաջորդ՝ հայտարարելով վերջիններիս տիրույթների վրա իրենց գերիշխանությունը։ Սակայն 1207 թվականի Խլաթի անհաջող պաշարումից հետո Շահ Արմենների հողերին տիրացած Այյուբյանների դեմ պայքարի անհեռանկարայնությունը ստիպեց Զաքարյաններին հրաժարվել Արծրունիների նախկին տիրույթներում խորանալու մտքից. նրանք շրջանառության մեջ դրեցին իրենց՝ Բագրատունիներից սերելու վարկածը, որը սկսել էր արծածվել դեռևս 1195 թվականից՝ Բագրատունիների «շահնշահ» պատվանման օգտագործումից սա և անհիմն թեզ է։ Իրենց Բագրատունյաց արմատներ վերագրելու ուղղությամբ Զաքարյան եղբայրների հերթական՝ ավելի որոշակի քայլը Հաղպատում 1210 թվականի Զաքարեի թողած մի քանի առումով ուշագրավ արձանագրությունն Է ։
Դրանից առաջ ակնարկել է իր և եղբոր բագրատունիական ծագումը՝
Այսպիսով, հորը միայն իշխանաց իշխան տիտղոսով ներկայացնելով՝ Զաքարեն հանդես է եկել ոչ միայն շահնշահ տիտղոսով, այլև իրեն ու եղբորը հայտարարել է որպես Ամբերդի կառուցողներ։ Այսինքն, Բագրատունիների ժառանգ և, իբրև այդպիսին, պնդում, որ Աստված հետ է վերադարձրել իրենց սեփականը։ Հետևաբար, այս արձանագրությամբ Զաքարեն ոչ միայն հաստատել է ազատագրած տարածքների օրինականացումը, այլև հիշատակել է Բագրատունիների հետ տոհմական կապը կամ ավելի ճիշտ իր Բագրատունի լինելու հանգամանքը։ Մինչդեռ, նույն Զաքարեն դրանից տասը տարի առաջ՝ 1200 թվականին, իր և եղբոր անունից թողած նույնատիպ մի արձանագրության մեջ ասել է՝ «ազատեցաւ երկիրս Արա(յ)րատու» ձևակերպմամբ։ Զաքարյաններին Բագրատունիների հետ կապելու հաջորդ՝ արդեն բացահայտ քայլը կատարել է Իվանեն. եղբոր մահից քիչ անց Հաղարծնի վիմագրում, իրեն ու Զաքարեին անվանել է՝ «.յազգէ Բագրատունեան»: Սա Զաքարյանների կողմից իրենց ուղղակիորեն Բագրատունի հռչակող միակ հայտնի վկայությունն է ։
Սակայն ոչ միշտ են բացահայտվել Զաքարյանների հայկական ծագումնաբանության մասին արձանագրություններ։ Թամար թագուհու առաջին պատմիչի երկում ասվում է, որ Զաքարյանները և կոնկրետ Զաքարե Բ-ն սերում են պարսիկներից։ Անդրադառնալով Զաքարե ամիրսպասալարի մահվանը՝ վրաց պատմիչը գրում է.
Ռազմա-քաղաքական գործունեություն
Հոր մահից մի քանի տարի անց՝ 1191 թվականին, նշանակվել է վրաց զորքերի գլխավոր հրամանատար, և հենց նույն թվականից սկսել անընդմեջ թվացող պայքարը սելջուկ-թուրքերի դեմ։ Հայ-վրացական ուժերի առաջխաղացումը խափանելու և իր դիրքերը ամրապնդելու նպատակով 1195 թվականին Ատրպատականի և Գանձակի էմիր Աբուբաքրը խոշոր ուժերով ներխուժել է Հայաստան։ Շամքորի մոտ տեղի ունեցած վճռական ճակատամարտն ավարտվել է հայ-վրացական բանակի լիակատար հաղթա­նակով։ Այս հաղթանակը նպաստել է Շիրակի և Արարատյան դաշտի ազատագրմանը, նաև Հայաստանի ազատագրության համար մեծ հույսեր է արթնացրել։ Նույն թվականին մարտական գործողություններ են ընթացել նաև Կարնո գավառի ազատագրման համար։ Ժամանակի հիշատակագիրներից մեկը հարկ է համարել արձանագրել հետևյալ փաստը. «գերեալ ի Վրաց գաւառն Կարնոյ, և վանաւրայն յաւերումի, յառ և ի գերութիւն մատնեցան» : Կիրակոս Գանձակեցու գնահատմամաբ՝ Նույն թվականին, երբ Զաքարե Զաքարյանը դարձել է ամիրսպասալար, բոլորովին այլ իրադրություն էր ստեղծվել։ Վրաց թագավորությունը վերջնականապես հաղթահարել էր ներքին ճգնաժամը և պատրաստ էր մասնակցել աշխարհում կատարվող տեղաշարժերին։ Նույն՝ 1191 թվականին, հաղթելով Ռուքն ադ-Դին Տուղրիլ III-ին՝ Խզիլ Արսլանը իրեն հռչակել է սուլթան, բայց քիչ անց սպանվել է և սկսվել է Ելտկուզյանների պատմության սրընթաց անկումը։ Անժառանք Խզիլ Արսլանի մահից հետո սկսվել է գահակալական կռիվները, որոնք ընթացել են Մուհամեդ Փահլավանի չորս որդիների միջը ։ Այս գահակալական պայքարը բացասաբար է ազդել պետության վրա, քանզի նվազել է Ելտկուզյանների դերը Մերձավոր Արևելքի քաղաքական կյանքում, և զգալիորեն դյուրացրել է Հայաստանի կենտրոնական շրջանների՝ Սյունիքի, Ուտիքի և Արցախի ազատագրման գործը ։ Շամքորի ճակատամարտի ջախջախիչ հաղթանակից հետո, սուլթանական պետության առաջնորդ Աբուբաքրը (1195-1210) հարկադրված անցել է պաշտպանողական քաղաքականության, որը շարունակվել է նաև նրա եղբոր՝ Ուզբեկի (1210-1225) գահակալման ժամանակաշրջանում ։
Մեձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակը և Վրաստանի համընթաց զարգացումը նպաստել են Հայաստանի շուտափույթ ազատագրմանը ։ Զաքարե և Իվանե եղբայրները, Զաքարեի գլխավորությամբ սկսել են ազատագրական կռիվները։ 1196 թվականին ազատագրել են Ամբերդ բերդաքաղաքը, որը ռազմավարական կարևոր նշանակություն է ունեցել Հայաստանի և Հայաստանում իշխանություն ստեղծելու համար։ Դեռևս 1124 թվականից սկսած Անիի ազատագրական կռիվները հաջողությամբ չեն պսակվել, մինչև Զաքարեի ամիրսպասալար դառնալը ։ Նա 1199 թվականին հայ-վրացական ուժերով չորրորդ անգամ մտել է հայոց հինավուրց մայրաքաղաք և վերջանականորեն գրավել այն՝ քաղաքից վռնդելով բոլոր մուսուլմաններին ։ Անիի ազատագրումից հետո անմիջապես սկսել է Շիրակի գավառի ազատագրման գործընթացը։ Հայաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածի ազատագրական կռիվները հաջողությամբ է ավարտվել Զաքարե Բ-ի համար, վերջինս գրավված շրջանները տվել է իր ստորականներին։ Թշնամուց մաքրվել են Արցախը, Սյունիքը, Արարատյան դաշտը։ Որոշ պատմական աղբյուրներ վկայում են, որ մինչև 1199 թվականը, Շիրակի ամբողջ գավաթը ազատագրվել էր Զաքարեի հմուտ հրամանատարության շնորհիվ ։ Մինչև 1200 թվականը թշնամուց ազատագրվել են Հայաստանի առավել հյուսիսում գտնվող տարածքները։ 1200-1204 թվականներին ազատագրվել են Արագածոտնի գավառը, Բջնին, Դվին քաղաքը և ամբողջ Արարատյան դաշտը։ 1201 թվականին ազատագրվել է Բջնին, որին հաջորդել է Արարատյան դաշտի գրավում ։ 1203 թվականին ազատագրվել է Զաքարյանների ապագա հիմնական կենտրոնը՝ Դվինը։ Զաքարեն այս ազատագրած տարածքները հանձնել է եղբորը՝ Իվանե Զաքարյանին ։
Օգտնվելով նաև Շահ Արմենների պետությունում երկար տարիներ շարունակվող ճգնաժամից՝ 1204-1205 թվականներին հայ-վրացական զորքերը երեք արշավանք են կազմակերպել դեպի Արաքսից հարավ ընկած շրջաններ։ Այդ հարձակումները, ինչպես երևում է արաբական սկզբնաղբյուրների վկայություններից, հետախուզական և ավարառուական նպատակներ են հետապնդել ։ Դրանք էական արդյունք չեն ունեցել, և թերևս սա է պատճառը, որ Արաքս կատարած արշավանքների մասին հայկական և վրացական աղբյուրներում ոչ մի կերպ չի հիշատակվում, սակայն պարզ է դառնում, որ կայացած արշավանքները լուրջ հետևանքներ չեն ունեցել, սակայն թուլացրել են առանց այդ էլ թույլ Շահ Արմեննեի դիրքերը, և զրկել Հյուսիսարևմտյան Հայաստանում ընթացող պայքարին միջամտելու հնարավորությունից ։
Ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող Վանանդին տիրապետելու համար հեռախուզական առաջին արշավանքը սկսել է 12-րդ դարի վերջի տարիներին ։ Հետախուզական հիմնական աշխատանքները կատարել են Ջավախքում և Սամցխեում տեղակայված ուժերը, քանի որ նրանք գործ են ունեցել համեմատաբար ավելի թույլ հակառակորդի հետ։ Շարունակելով հաղթարշավը՝ Զաքարյանները նպատակ են դրել ազատագրելու Կարսը, որը հայերի համար, պատմության բոլոր ժամանակներում, եղել է կարևորագույն նշանակության ստրատեգիական դիրք։ 1206-1207 թվականներին. ձմռանը, իր կյանքի վերջի ամիսները ապրող Թամար թագուհին Կարսը մտցրել է արքայական տիրույթների կազմի մեջ ։ Կարսի փայլուն հաղթանակից ոգևորված, հայ-վրացական ուժերը ազատագրել են նաև Բասենի գավառը, Սուրմառին, Բագրևանդը, Նախիջևանը։
1207 թվականը բեկումնային է եղել Հարավային Հայաստանի ազատագրման համար մղվող պայքարի պատմության մեջ։ Խլաթում ծագած հզոր ապստամբության շնորհիվ տեղի իշխանությունը կարճ ժամանակով լիովին տիրացել է բնակչությանը։ Համալրում ստանալով Ջաղիրայից և օգտվելով քաղաքում ծագած ներքին տարաձայնություններից՝ Եգիպտոսի սուլթան Սալահ ադ-Դինի եղբայր Ադիլի որդի ալ-Աուհադը շուտով գրավել է Խլաթը և դաժան դատաստան տեսել ապստամբերին նկատմամբ ։ Խլաթում ապստամբական տրամադրությունը չէր սպառվել, ամեն վայրկյան նոր ապստամբության վախ կար իշխանության մեջ։ Ի վերջո Խլաթի բոլոր մարտական գործողությունները, ապստամբությունները ավարտվում են, իսկ Խլաթում երկար ժամանակ իշխանություն հաստատած Շահ Արմենները մտնում Այյուբյանների հսկայածավալ տիրույթների կազմի մեջ ։ Նույն թվականին, Խլաթի ազատագրման համար հայ-վրացական զորքրեը անցել են հարձակման։ Զաքարե Բ-ի հրամանատարությամբ զորքերը փայլուն սկսել են իրենց ազատագրական կռիվը, սակայն մարտի բեկումնային պահին Իվանեն գերեվարվում է։ Զաքարեն ստիպված է լինում դադարեցնել մարտական գործողությունները։ Բանակցություններ են սկսվում կողմերի միջև, ի վերջո Իվանեն իր ազատության համար դստերը՝ Թամթային, կնության է տալիս Այյուբյանների ամիրայի որդում՝ Էմիրին։ Մի քանի տարի անց՝ 1210 թվականին հայ-վրացական զորքերը կրկին սկսել են Խլաթի ազատագրման մարտական գործողությունները։ Այս անգամ, նույնպես, Իվանեն գերի է ընկնում, իսկ եղբայրը՝ Զաքարեն, Այյուբյանների հետ կնքում է 30 տարվա հաշտության պայմանագիր ։ 1208-1209 թվականներին ազատագրել է Մանազկերտը, Արճեշը։ Գրավել է Մարանդը, Թավրիզը, Ղազվինը, Բասենի մոտ ջախջախել է Իկոնիայի սուլթանի զորքերին։ Քսանամյա պատերազմներով, եղբոր՝ Իվանե Ա-ի հետ ազատագրել է Բագրատունյաց Հայաստանից ավելի մեծ տարածք և դրա վրա ստեղծել բացարձակ ինքնուրույն, անկախ պետություն։ Երկրի մայրաքաղաք է դարձրել Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաք Անին։ Պետությունը բաժանել է վարչական տարածքների, հաստատել է կողմնակալություններ՝ Վաչուտյանների, Օրբելյանների, Պռոշյանների, Վահրամյանների, Խաչենի տերերի գլխավորությամբ։ Որպես պետության գլուխ՝ տիրակալ, զինվորական ու ազնվական տիտղոսներ է շնորհել, հողային տիրույթներ պարգևել։ Կրել է Բագրատունիների շահնշահ տիտղոսը, անվանվել թագավոր Հայոց, կեսար, ինքնակալ։ Վրաստանի պետության հետ հաստատել է հավասարազոր ռազմական ունիա-միություն՝ պահպանելով իրեն ենթակա տարածքի անկախ գործունեությունը, բացի ռազմական ոլորտից մյուս բոլոր հարցերում վարել է անկախ քաղաքականություն։ Դիվանագիտական կապ է հաստատել Կիլիկյան Հայաստանի Լևոն Բ թագավորի հետ, բանակցել դավանաբանական հարցերով։ Կազմակերպել է Լոռու (1205 թ) և Անիի (1207 թ) եկեղեցական ժողովները։ Հայաստանի անկախ պետականության գոյությունը հարատև դարձնելու նպատակով ապահովել է շինարարության և մշակույթի ծաղկումը. կառուցապատվել են քաղաքները, կառուցվել են բերդեր ու ամրոցներ, ճանապարհներ, կամուրջներ, ջրանցքներ։ Այդ շրջանում են կառուցվել միջնադարի հայկական գրեթե բոլոր նշանավոր եկեղեցական համալիրները։ Հովանավորել է գիտությունն ու մշակույթը։ Պատմագրությունը Զաքարե Բ Զաքարյանի ստեղծած անկախ պետականությանը սխալ գնահատական է տվել և անգամ դիտել Վրաստանի պետության մաս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Կանդլա (գյուղ, Կեռլա շրջան)
Կանդլա (Kandla), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կեռլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալեքսանդր Մուրդուկյան
Ալեքսանդր Հովսեփի Մուրդուկյան (Александр Иосифович Мурдугов ), խորհրդային ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության հերոս (31.5.1945), գվարդիայի մայոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1912 թվականին Պրիկումսկ (այժմ՝ քաղաք Բուդյոնովսկ՝ ՌԴ Ստավրոպոլի երկրամասում) քաղաքում։ 1934 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Որպես 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի հրետանային գնդի կոմիսար, 1938 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի ռազմաքաղաքական դպրոցը։ 1942—1943 թվականներին մասնակցել է Կովկասի պաշտպանական մարտերին։ 1943 թվականի հոկտեմբերին, նշանակվելով հրետանային դիվիզիոնի հրամանատար, Ուկրաինա, ապա Բելառուս, ռազմաճակատների կազմում մարտնչել է Ուկրաինայի, Բելառուսիայի ազատագրման, Լեհաստանի գրավման համար։ Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացել է Բեռլինի գրոհի ժամանակ ցուցաբերած սխրագործության համար։ Պատերազմից հետո շարունակել է զինվորական ծառայությունը։ Պարգևատրվել է Լենինի, «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի և այլ շքանշաններով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ
Լուկաշկին Յար
Լուկաշկին Յար (Лукашкин Яр), գյուղ Ռուսաստանի, Տոմսկի մարզի Ալեկսանդրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 401 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Ալեկսանդրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մովսես Բաղրամյան
Մովսես Բաղրամյան, 18-րդ դարի 2-րդ կեսի հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, լուսավորիչ, հայ ազատագրական մտքի ակնառու ներկայացուցիչ, որը հատկապես հայտնի դարձավ իր «Նոր տետրակ որ կոչի յորդորակ» (Մադրաս, 1772) գրքույկով՝ հայ իրականության մեջ առաջին քաղաքական հրապարակախոսական տպագիր աշխատությունը։
Կենսագրություն
Նրանք նամակագրական աշխույժ կապեր են հաստատում Արցախի մելիքների, Վրաց թագավորների, Էջմիածնի և Գանձասարի կաթողիկոսների, Ռուսաստանի հայոց թեմի առաջնորդ Հովսեփ Արղությանի, իշխան Հովհաննես Լազարյանի և շատ ուրիշների հետ։
Հայրենասիրական խմբակի երեք պարագլուխները՝ Մովսես Բաղրամյանը, Հովսեփ Էմինը և Շահամիր Շահամիրյանը, ազատագրական-հայրենասիրական քարոզչություն են սկսում՝ ոգեշնչելով Մադրասի հայերին։ Նրանք համոզում են հնդկահայ այլ գործիչների ևս, որ առանց ժողովրդի լայն աջակցության Հայաստանի ազատագրության գործում հնարավոր չէ հասնել հաջողության։ Հետևաբար անհրաժեշտ է միավորել հայ երիտասարդությանը, նրանց դաստիարակել հայրենասիրության և ազգային արժանապատվության ոգով։
Հայ ժողովրդի լայն շրջաններում ազգային գիտակցությունը բարձրացնելու նպատակով վաճառական և մեծահարուստ Շահամիրյանի միջոցներով 1771 թվականին Մադրասում բացվում է տպարան։ 1772 թվականին այս տպարանում լույս է տեսնում Մովսես Բաղրամյանի «Նոր տետրակ որ կոչի Յորդորակ» գիրքը։
Գրքում ներկայացված են հայ ժողովրդի հերոսական անցյալը, նրա աշխարհագրական լայն սահմանները և դրանց հակադրվում է առկա վիճակը, երբ երկիրը շահագործվում է օտարների կողմից, Հայաստանը աստիճանաբար հայաթափ է լինում։
Վերագտնելու համար մեր «հայրենիքը Այրարատյան», նա կարևորում էր երեք պարագա. «Նոր տետրակը» ապացուցում էր, որ հայ պետականության անկման գլխավոր պատճառը երկրի կառավարության միապետական ձևն էր. մեկ մարդը ի վիճակի չէ անսխալ կառավարել, իսկ թագավորի սխալը դժբախտությունը է երկրի համար։ Ուստի վերականգնված հայոց պետականությունը այլևս չպիտի լիներ միապետական, համոզված էր Բաղրամյանը։ Դրա փոխարեն նա առաջարկում է ստեղծել սահմանադրություն և երկիրը կառավարել ընտրովի ներկայացուցիչների կողմից։
«Նոր տետրակին» հաջորդում է Շ. Շահամիրյանի «Որոգայթ փառացը» (1773 թվական)։ Այս գիրքը, որին իր մասնակցությունն է ունեցել նաև Մովսես Բաղրամյանը, նույնպես քննադատում էր միապետության վերականգման այդ ժամանակվա շատ քաղաքական մտածողների ձգտումները։ «Որոգայթ փառացը» պարունակում էր պետականության կառավարման համար օրենքների ժողովածու՝ սահամանադրություն, որը պետք էր կիրառվեր հայոց հայրենիքը օտար լծից ազատագրելուց հետո։
Ըստ «Որոգայթ փառացի» պետության բարձրագույն օրեսնդիր մարմինը պետք է լիներ «Հայոց Տունը», կազմված ժողովրդի կողմից ընտրված պատգամավորներից։ «Հայոց Տունը» պետք է ստեղծեր գործադիր իշխանություն (կառավարություն)։ Այդ նպատակով փոխանորդներից պետք է ընտրվեին 13 հոգի, որոնցից մեկը վիճակահանությամբ կարող էր դառնալ նախարար, իսկ մյուսները՝ նախարարի խորհրդակիցներ։ Նախարարը լինելու էր օրենքների առաջին կատարողը և զորքերի գլխավոր հրամանատարը։
Ստանալով «Նոր տետրակի» օրինակները, կաթողիկոս Սիմեոն Երևանցին իր նամակներում զգուշացնում էր Մովսես Բաղրամյանին, որ հայ երիտասարդները կարող են անժամանակ ապստամբություն բարձրացնել։ Մովսես Բաղրամյանի ազատական մտքերը, ըստ կաթողիկոսի, գուցե կարող են օգտակար լինել քիչ թե շատ քաղաքական ապահովություն ունեցող եվրոպացիների համար, որոնց ջատագովում է Բաղրամյանը, սակայն սահմանաձակում չճանաչող խանությունների ու սուլթանությունների լծի տակ գտնվող հայերի համար դրանք միայն վտանգավոր կարող են լինել։
Կաթողիկոսի և Մովսես Բաղրամյանի միջև լարվածությունը իր գագաթնակետին է հասնում «Որոգայթ փառացի» հրատարակությունից հետո։ Սիմեոն Երևանցին որոշում է խիստ միջոցների դիմել. նա հրամայում է հավաքել ու այրել «Նոր տետրակի» օրինակները, փակել տպարանը և հեռացնել Մովսես Բաղրամյանին։ Սակայն այս ամենը չկասեցրեց գրքի տարածումը։
Ծանոթագրություններ
Բաղրամյան, Մովսես Կատեգորիա:Հնդկահայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ
Ելենա Արշակյան
Ելենա Արշակյան, հայ ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Ելենա Ժիրայրի Արշակյանը ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 2-ին Երևանում։
Միջնակարգ ընդհանուր կրթություն ստացել է Երևանի Սիամանթոյի անվան թիվ 162 դպրոցում։ 2001-2007 թթ սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրա բաժնում՝ ՀՀ ժողովրդական արտիստ Հրաչյա Գասպարյանի արվեստանոցում։
2007 թ.-ին «Նոր ալիք» ժամանցային և երաժշտական հեռուստաալիքը ներկայացնում է «Ինտերֆեյս» հաղորդումը, որի համահեղինակն ու հաղորդավարը Ելենան էր։
2014 թ. Հանրային հեռուստաընկերությունը եթեր է հեռարձակել «Մեր գյուղը» 16 մասից կազմված հեռուստասերիալը, որը պատմում է գյուղի առօրյա խնդիրների, հոգսերի և մարդկային փոխհարաբերությունների մասին։ Սերիալի հերոսները մեր կողքին ապրող պարզ և հասարակ մարդիկ են։ Հեռուստասերիալում իրենց մասնակցությունն են ունեցել ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Դավիթ Հակոբյանը, Արա Դեղտրիկյանը,Վրույր Հարությունյանը, Ջուլիետա Ստեփանյանը, սիրված և ճանաչված դերասանուհի Սոֆյա Սարգսյանը։ Հեռուստասերիալի ստեղծագործական կազմը շուտով հանդիսատեսի դատին է հանձնում նաև «Մեր գյուղը» գեղարվեստական ֆիլմը, որը ներկայացվում է «Ոսկե ծիրան», «Կին» և Կանադայի «Նուռ» միջազգային կինոփառատոներին։ Վերջինիս ժամանակ ֆիլմն արժանանում է երկու մրցանակի՝ «Տարվա լավագույն ֆիլմ» և «Հանդիսատեսի համակրանք»։
Ամուսնացած է, ունի մեկ դուստր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մեծ Կերզենգա
Մեծ Կերզենգա (Большая Керзеньга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շենկուրսկի շրջանում Արխանգելսկի մարզում։
Գետի ակունքը գտնվում է Վերխապադենսգի և Ուստ Պդենսկոի շրջաններում, 18 կմ հարավ-արևելք Ուրժումա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկ Պեչորսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վագա, գետի ենթաավազանը՝ Հարավային Դվինա։ Գետի ավազանը՝ Վիչեգդա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պաբլո Էսկոբար
Կոկաինի առևտրի արդյունաբերություն մուտք է գործել վաղ 1970-ականներին՝ ոլորտի բազմաթիվ այլ ներկայացուցիչների հետ ձևավորելով Մեդելինյան կարտելը։ Որոշ ժամանակ անց կարողացել է տիրել ԱՄՆ ներմուծվող կոկաինի 80 % մասնաբաժնին ։
Համերկրացիների և հատկապես չքավոր խավի շրջանում վայելել է մեծ ժողովրդականություն, հովանավորել է բազմաթիվ բարեգործական ծրագրեր, ֆինանսավորել ֆուտբոլային ակումբներ և այլն ։
Հանցավոր գործունեության սկիզբ
Իր ժամանակի մեծ մասը Պաբլոն անցկացնում էր Մեդելինի աղքատ թաղամասերում, որն էլ եղել է իր հանցագործությունների բույնը։
Նա սկսեց այնտեղի գերեզմանոցներից գերեզմանաքարեր գողանալ։ Ջնջելով դրանց գրությունները դրանք վաճառում էր պանամացի դիլլերներին։ Հետո նա սկսում է վաճառել ծխախոտ և մարիխուանա, կեղծում է վիճակախաղի տոմսեր։
Այնուհետև նա ստեղծում է ոչ շատ մեծ խմբավորում և առևանգելով մարդկանց շքեղ ավտոմեքենաները և վաճառելով դրանց մասերը վաստակում էր իր ապրուստը։ Ավելի ուշ նա որոշում է զբաղվել ավազակությամբ։ 1971 թվականին Պաբլոյի մարդիկ առևանգում են կոլումբիացի հայտնի արդյունաբերող Դիեգո Էչավարիուին։ Նրան երկար խոշտանգումներից հետո սպանել են։ Նրանք փորձել են ստանալ փրկագին, բայց անհաջողության են մատնվել, և խեղդելով իրենց զոհին, նրան նետել են աղբարկղը։ Էսկոբարը բացահայտ հայտարարել է, որ ներգրավված է Դիեգոյի սպանության գործի մեջ։ Մեդելինի աղքատ բնակիչները տոնում էին Դիեգոյի և իրենց երախտագիտությունն էին հայտնում Էսկոբարին։
1 տարի հետո 22 տարեկան Պաբլոն դառնում է Մեդելինի ամենահայտնի քրեական հեղինակությունը։ Նրա խմբավորումը շարունակում է աճել, և Պաբլոն որոշում է սկսել նոր քրեական բիզնես, որին պետք է կապված լիներ իր ողջ հետագա կյանքում։
Պաբլո Էսկոբարի թմրաբիզնեսը կարճ ժամանակում տարածվում է ամբողջ Հարավային Ամերիկայում։ Նա ԱՄՆ-ում սկսեց զբաղվել թմրանյութի մաքսանենգությամբ։
Քաղաքական գործունեություն
Հանցագործ աշխարհում Էսկոբարը հասել էր իշխանության գագաթնակետին։ Ավելի ուշ նա ուզում էր ինչ-որ կերպ իր բիզնեսը մտցնել իրավական դաշտ։ Նա իր թեկանծությունը առաջադրել է ընտրություններում, և 32 տարեկանում նա փոխարինում է կոնգրեսմենին Կոլումբիաի կոնկգրեսում։ Մուտք գործելով Կոնգրես, նա երազում էր դառնալ Կոլումբիայի նախագահը։ Դրա հետ մեկ տեղ, գտնվելով Բոգոտայում, նա հասկացավ, որ իր ժողովրդականությունը Մեդելինից այն կողմ չի անցել։ Բոգոտայում իհարկե նրա մասին լսել էին, բայց որպես կասկածելի անձ։
Ամենահայտնի քաղաքական գործիչ Լուիս Կառլոս Գալան միակ թեկնածուն էր նախագահական աթոռի։ Հենց նա էլ առաջին անգամ բացահայտ դատապարտեց նոր կոնգրեսմենի թմրանյութի բիզնեսը։ Մի քանի օր հետո արդարադատության նախարար Ռոդրիգո Լարա Բոնիլիան հսկայական արշավ է սկսում այդ բիզնեսի համար ներդրումներ կատարած մարդկանց դեմ։ Արդյունքում 1984 թվականին Պաբլո Էսկոբարին հեռացնում են Կոլումբիայի Կոնգրեսից։ Արդարադատության նախարարի ջանքերով, իր քաղաքական կարիերան մեկընդմիշտ ավարտվում է։ Սակայն Էսկոբարը չի պատրաստվում հանգիստ հեռանալ և որոշում է վրեժխնդիր լինել նախարարից։
ԱՄՆ-ի նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը պայքար է սկսում թմրանյութերի տարածման դեմ, ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև ամբողջ աշխարհում։ Կոլումբիայի և ԱՄՆ-ի միջև կնքվում է համաձայնություն, ըստ որի Կոլումբիայի կառավարությունը խոստանում է իրենց փոխանցել այն կոկայինի բարոններին, ովքեր թմրանյութի մաքսանենգությամբ են զբաղվում Միացյալ Նահագներում։
Պաբլո Էսկոբարը ստեղծում է ահաբեկիչների խումբ։ Այդ խմբի մասնակիցները համաձայնում են հարձակումներ գործել պետական պաշտոնյաների, ոստիկանության աշխատակիցների, և բոլոր նրանց դեմ, ովքեր դեմ են թմրանյութի առևտրին։ 1 տարի անց Գերագույն դատարանը չեղյալ է հայտարարում ԱՄՆ-ում թմրանյութերի հանձնումը։
Գործունեության վերջն ու մահը
1993 թվականի աշնանը մեդելական թմրանյութների կարտան սկսում է քայքայվել, բայց Պաբլոն առավել շատ մտահոգված էր իր ընտանիքի համար։ Նա արդեն մեկ տարուց ավել չէր տեսել ոչ կնոջը, ոչ երեխաներին։ 1993 թվականի դեկտեմբերի 1-ին լրացել է Պաբլոյի 44 տարեկանը, նա գիտեր, որ գտնվում է մշտական հսկողության տակ, և հեռախոսով խոսելիս փորձում էր շատ կարճ խոսել, որպեսզի նրան ոստիկանության և անվտանգության աշխատակիցները չկարողանան գտնել։ Հաջորդ օրը, իր ծննդյան օրից մեկ օր անց, նա կարողանում է զանգել իր ընտանիքին։ Նրան հետապնդողները շատ երկար էին սպասել այդ զանգին։ Այդ անգամ նա մոտավորապես 5 րոպե խոսում էր իր տղայի հետ։ Եվ շուտով, այն տունը, որտեղ Էսկոբարը թաքվում էր,բոլոր կողմերից շրջապատված էր հատուկ գործակալներով։ Հատուկ ջոկատայինները կոտրել էին դուռը և մտել ներս։ Այդ պահին Էսկոբարի թիկնապահները կրակ են բացել նրանց վրա, ովքեր փորձել էին գրոհել տան վրա։ Թիկնապահը վիրավորվում է և ընկնում գետնին։ Անմիջապես դրանից հետո, զենքը ձեռքին պատուհանին է մոտենում Էսկոբարը։ Նա հրաձգություն և սկսում և անխնա կրակում է ամբողջ քաղաքով մեկ։ Հետո նա դուրս եկավ պատուհանից և փորձեց փախչել տանիքի միջոցով։ Կոլումբական ոստիկանության դիպուկահարը թաքնվելով հարևան տանիքում, Էսկոբարին վիրավորում է ոտքից, և նա ընկնում է։ Հաջորդ գնդակը դիպչում է Էսկոբարի թիկունքին, որից հետո դիպուկահարը հասել է Էսկոբարին և նշան բռնել ու կրակել գլխին։
Ընտանիք
Պաբլո Էսկոբարի այրին և երեխաները ապրում են Արգենտինայում։ Իսկ եղբայրը ամբողջությամբ կուրանում է, այն բանից հետո, երբ նրան ուղարկում են ռումբով նամակ։
Հետաքրքիր փաստեր
Էսկոբարի տղան պատմում է, որ մի անգամ, երբ հատուկ գործակալներից թաքնվելու համար Պաբլոն տղայի և աղջկա հետ գնացել է լեռնային ինչ-որ կացարանում թաքնվելու, այդ գիշեր սարսափելի ցուրտ է եղել, և աղջկան տաքացնելու և ուտելիք պատրաստելու համար Էսկոբարը միանգամից այրել է մոտավորապես 2 միլիոն դոլար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոկաին Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Թմրավաճառներ
Պավլենկի (այլ կիրառումներ)
Պավլենկի, կարող է վերաբերել՝
Տիմոնովո
Տիմոնովո (Тимонове), գյուղ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզում։ Փոստային ինդեքսը`92142, ավտոմոբիլային կոդը՝ BB/13, հեռախոսային կոդը՝ +380 6456, ժամային գոտին՝ +2, ամռանը`+3։
Բնակչություն
2005 թվականի տվյալներով Տիմոնովոյում բնակվել է 696 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(5407) 1992 AX
(5407) , աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունվարի 4-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,838017 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,3269 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3491 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,3777 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 910,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,39553 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,39° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Ֆրանչեսկո Չիլեա
Նեապոլի կոնսերվատորիայում ուսանելու ընթացքում Չիլեայի ստեղծած «Ջինա» անուոնով օպերան արժանացավ հաջողության և ապահովեց երաժշտական հրատարաիչ Սոնցոնիոյի կողմից նոր պատվերների։ Նրա առաջին կարևոր գործը՝ «Արլեզիանա» ( L’Arlesiana) օպերան (1897), Ալֆոնս Դոդեի պիեսի հիման վրա, դարձավ տենոր Էնրիկո Կարուզոյի բեմի վրա առաջին մեծ հաջողության միջոցը։ Դրան 1902 թ. հաջորդեց Չիլեայի առավել հայտնի օպերան՝ «Ադրիանա Լեկուվրորը»։
1916-1935 թթ. Չիլեան զբաղեցրել է Նեապոլի կոնսերվատորիայի տնօրենի պաշտոնը։
Բացի օպերաներից՝ կոմպոզիտորը ստեղծագործել է կամերային երաժշտության ժանրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:1950 մահեր Կատեգորիա:1866 ծնունդներ Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Իտալացի դաշնակահարներ
Լուկաշովո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Լուկաշովո (Лукашово), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Դանյո
Դանյո (Dagneux), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Մտնում է Մոնլյուել (կանտոն)ի կազմի մեջ։ Բուրկ ան Բրեսայի կոմունա։
Լուկաշովո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Դանյո
INSEE կոդը՝ 01142։
Լուկաշովո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դանյո
Եղանակ
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում՝ ամռանը։
Բնակչություն
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 4099 մարդ ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 2707 մարդկանցից 2076 (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 631-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 76,7 %, 1999 թվականին 72,4 % էր)։ 2076 ակտիվ բնակիչներից 1884-ը (988 տղամարդ և 896 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 192-ը (90 տղամարդ և 102 կին)։ 631 պասիվներից 227-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 236-ը՝ թոշակառուներ, 168-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով ։
Ռոգի (գյուղ, Դորոգոբուժսկի շրջան)
Ռոգի (Роги), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի բնակավայրեր
Թուր Գվադալախարայից
Թուր Գվադալախարայից (Espada de Guadalajara), Իբերական թերակղզուց հայտնաբերված բրոնզեդարյան զենք։ Աչքի է ընկնում ոսկե կոթով, հարուստ զարդարանքներով։ Հարթ պղինձն ամրացված է ոսկեպատ բռնակին։ Այն ստեղծվել է ոչ թե կիրառելու համար, այլ իբրև ուժի խորհրդանիշ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանգարանային նմուշներ Կատեգորիա:Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի նմուշներ Կատեգորիա:Սառը զենքի նմուշներ
Կոնվենցիոնալիզմ
Կոնվենցիոնալիզմ (լատ.՝ conventio - համաձայնություն), իմացաբանական ուղղություն, որը հատկապես դրսևորվել է գիտության փիլիսոփայության մեջ։ Ըստ կոնվենցիոնալիզմի, որի հիմնադիրը Ա. Պուանկարեն է, մաթեմատիկայի և բնագիտության հիմնադրույթները և կառուցվածքները համաձայնություններ են (պայմանականություններ, սահմանումներ, գիտնականների պայմանավորվածություններ), որոնց ընտրությունը կատարվում է նպատակահարմարության, պարզության, մտքի տնտեսման և այլ չափանիշներով։ Դրանք պարզապես ձևական միջոցներ են՝ բնագիտական բովանդակային տեսություններ կառուցելու համար։ Կոնվենցիոնալիզմը հատկապես արտահայտվել է Ռ. Կառնապի և Կ. Այդուկևիչի վաղ աշխատություններում։ Կոնվենցիոնալիզմի տարրեր ունեն նեոպոզիտիվիզմը, պրագմատիզմը և օպերացիոնալիզմը։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմը մերժում է կոնվենցիոնալիզմը, քանի որ այն բացառում է գիտության մեջ իսկապես գոյություն ունեցող օժանդակ մտածական կառուցվածքների օբյեկտիվ հիմքերը։
Քանի որ սուբյեկտիվ իդեալիզմը ժխտում է սուբյեկտի գիտելիքների մեջ օբյեկտիվ բովանդակությունը, այս տեսակետը տիպական է նրա համար։ Կոնվեցիոնալիզմի տեսական սկզբունքները մշակել է Պուանկարեն։ Այս տեսակետը հերքվում է ճանաչողության պրոցեսի պատմական վերլուծությամբ։ Հասկացություններն ու տեսությունները արտահայտում են աշխարհի որոշակի կողմերը` ձևավորվելով մարդու պրակտիկ գործունեության ընթացքում։ Տեսությունները ձևակերպվելուց հետո կարող են աբստրահվել իրենց ռեալ հողից և դառնալ գործիք միանգամայն տարաբնույթ երևույթների նկարագրության համար։ Այսպես երկրաչափական պատկերացումները կարող են կիրառվել տեխնիկական խնդիրների լուծման գրաֆիկների կազմման և այլ նպատակների համար։ Սակայն այդպիսի կիրառման «արհեստական բնույթը», որը հիմնված է ոչ նույնական օբյեկտների համանմանության վրա, ամենևին էլ չի ապացուցում բուն տեսական կառուցումների կամայական բնույթը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Ուկլես ամրոց
Ուկլես ամրոց (Castillo de Uclés), 9-րդ դարի ամրոց իսպանական Կուենկա պրովինցիայի համանուն քաղաքի տարածքում։ Իր ողջ պատմության ընթացքում ամրոցը համարվել է ստրատեգիական կարևորագույն հենակետ նախ արաբների, այնուհետև քրիստոնյաների համար։ Ռեկոնկիստայի ավարտից հետո Ուկլեսի մեծ մասը քանդվեց և նրա տեղում վանք կառուցվեց, որը ամրոցի պատերի մի մասի հետ պահպանվել է մինչև մեր օրերը ։
Պատմություն
Ուկլես ամրոցի, ինչպես նաև  ողջ քաղաքի տարածքը բնակեցվել է դեռևս հին հռոմեացիների կողմից։ Ենթադրվում է, որ այս տարածքում առաջին ամրոցը կառուցվել է մինչև 9-րդ դարի սկիզբը, Վեստգոթական թագավորության դարաշրջանում ։ Հայտնի է, որ դեռևս Տոլեդոյի թայֆայի ժամանակաշրջանում այստեղ եղել է մավրիտանական ամրություններ շրջակա տարածքները վերահսկելու համար։
Տարբեր աղբյուրների տվյալներով ամրոցը կառուցվել է 9-րդ դարից մինչև 11-րդ դարերում, սակայն արժանահավատորեն հաստատվել է, որ հենց Ուկլեսում է սպանվել տեղական խալիֆ Մուհամմադ III-ը։ Ռեկոնկիստայի սկսելով ամրոցը ստացավ ստրատեգիական նշանակություն, այդ իսկ պատճառով էլ արաբները որոշ չափով ամրացրին այն։ 1085 թվականին ամրոցը անցնում է Ալֆոնսո VI Քաջ արքայի տիրապետության տակ, իսկ 1157 թվականին Ալֆոնսո VII Կայսրը Ուկլեսը նվիրում է Սան-Խուան միաբանությանը։ Սակայն մի քանի տարի անց, Պեդրո Ֆերնանդեսը հանդես գալով Ֆերդինանդ II-ի շահերից գնում է ամրոցը արքայի կողմից նոր ստեղծված Սանտյագո միաբանության համար։ Ասպետներն ամրոցում տեղակայեցին բանտային շինություններ ։
1492 թվականին, երբ Կաթոլիկ արքաներն ընդունեցին հրեաներին Իսպանիայի տարածքից արտաքսելու վերաբերյալ Ալգամբիրյան հրամանագիրը, Ուկլես ամրոցը ծառայում էր որպես ապաստարան և տարանցիկ կետ դեպի Պորտուգալիա ճանապարհին ։
Կերպարանափոխություն
1528 թվականին ասպետները որոշեցին վերացնել բանտը, քանդել ամրոցը և նրա տեղում Էնրիկե Էգասի նախագծով վանք կառուցել ։ Նույն տարվա մայիսի 7-ին միաբանության ղեկավար դարձած Կառլոս V կայսրը մասնակցեց վանքի հիմնարկեքին՝ դնելով առաջին քարը։ Լայնարձակ համալիրի կառուցումը տևեց երկար տարիներ և ավարտվեց 1735 թվականին Ֆիլիպ V-ի օրոք, ծախսվեց ավելի քան 430000 դուկատ (միայն 1550 թվականի գնահատումներով)։ Խուան Ալվարես Մենդիսաբալի բարեփոխումների ընթացքում Ուկլեսը ազգայնացվեց, բայց վանքը շարունակեց գործել։ 20-րդ դարի սկզբից համալիրի տարածքում հերթականությամբ տեղակայվեցին միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև քոլեջը, չնայած ամրոցի պատմա-ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակին, մինչև 1936 թվականը, երբ այն թալանվեց ։ Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո 1939-1943 թվականներին ամրոցը նորից բանտ դարձավ, այս անգամ քաղաքական, Ֆրանկիստական ռեժիմի հակառակորդների համար։
Ավելի ուշ՝ 1949 թվականին, վանքում տեղակայվեց Կուենկայի պրովինցիայի թեմի սեմինարիան, որը գործում է մինչև այժմ ։
Նկարագրություն
Ամրոցի շինարարության ընթացքում օգտագործվել է հռոմեական Սեգոբրիգ քաղաքի մոտակայքում գտնվող շինանյութերը, ընդ որում քարը երբեմն հանվում էր անտիկ շինություններից, որից հետո հղկվում և ուղարկվում էր շինարարական հրապարակ։
Ներկայումս պատմական ամրոցից գրեթե ոչինչ չի մնացել, բացի երկու աշտարակներով զիգզագաձև մեկ պատից ։ Այնուամենայնիվ, դրանց միջոցով կարելի է վերականգնել ամրոցի կորցված տեսքը։ Բարձր բլրի վրա գտնվող համալիրը գրեթե անմատչելի էր, քանի որ բացի բլրի բարձունքներից և հաստ պատերից գոյություն է ունեցել զարգացած պաշտպանական համակարգ, որը բաղկացած էր հրակնատներից, ալբարրաններից և կախովի կամրջից։ Միայն երկու աշտարակ ունեցող ամրոցի զիգզագաձև կառուցվածքը հնարավորություն էր տալիս դիտարկել շրջակայքը մեծ անկյունով՝ այդպիսով բացառելով հանկարծակի հարձակման հնարավորությունը ։
Ամին ալ Հուսեյնի
Մուհամեդ Ամին ալ Հուսեյնի (محمد أمين الحسيني), Երուսաղեմի մուֆթի, Պաղեստինի արաբ ազգայնականների առաջնորդը։
Մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը
Սերում է Երուսաղեմի արաբական ամենահարուստ և ազդեցիկ ընտանիքներից մեկից։ Սովորել է Երուսաղեմի Ալյանս հրեական շարժման դպրոցում, այնուհետև Կահիրեի Ալ-Ազհար իսլամական համալսարանում և Ստամբուլի վարչական ծառայողների պատրաստման ուսումնարանում։ 1914-1917 թվականներին ծառայել է թուրքական բանակում։ Պաղեստինի՝ բրիտանացիների կողմից բռնազավթումից հետո, դարձել է ռազմական վարչախմբի պաշտոնյա։ Գլխավորել է «Արաբական ակումբը»։ Վերջինս Երուսաղեմի ազգայնական տրամադրվածություններ ունեցող արաբական երիտասարդական երկու խոշոր կազմակերպություններից մեկն էր։
Ալ Հուսեյնին անգլիական դատարանի կողմից հեռակա կարգով դատապարտվել է 10 տարվա ազատազրկման՝ 1920 թվականի ապրիլին Երուսաղեմում հակահրեական անկարգություններ կազմակերպելու համար ։ Նույն տարվա օգոստոսին համաներման է արժանացել։ 1921 թվականի մայիսին բրիտանական բարձրագույն կոմիսար Հերբերտ Լուիս Սեմուելը Հուսեյնիին նշանակել է Երուսաղեմի մուֆթի (մինչև 1921 թվականի մարտ ամիսը այդ պաշտոնը զբաղեցրել է նրա խորթ եղբայրը)։
Հուսեյնին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 1929 թվականին Պաղեստինում կազմակերպված հրեական ջարդերի ժամանակ։ 1931 թվականին նա նախագահել է Իսլամական համաշխարհային կոնֆերանսը, որին մասնակցում էին իսլամադավան 22 պետություններ։
1936 թվականին Ալ-Հուսեյնին հանդիպել է շվեյցարացի բանկիր Ֆրանսուա Ժենոյի հետ, որը հետագայում դարձել է Երրորդ Ռայխի հայտնի ֆինանսիստը Մերձավոր Արևելքում ։ Համաձայն Չակ Մորզեի, նացիստները ֆինանսավորում էին ալ-Հուսեյնիին՝ 1930-ական թվականներին Պաղեստինում տեղի ունեցած արաբական ապստամբության ժամանակ ։
1936 թվականի փետրվարի 11-ին, հանդես գալով Հիտլերյուգենդի օրինակով իր կողմից ստեղծված «Al Futuwwah» երիտասարդական կազմակերպության առաջին նիստին, նա նշել է, որ Հիտլերը սկսել է 6 հետևորդներով, իսկ հիմա նրանց թիվը հասնում է 60 միլիոնի։ «Al Futuwwah» դարձել է արաբական հիմնական ընդհատակյա խումբը ոչ միայն 1936-1939 թվականներին տեղի ունեցած արաբական ապստամբության, այլև 1947-1949 թվականներին տեղի ունեցած արաբա-իսրայելական պատերազմի ժամանակ ։
1936 թվականին Նաբլուսում կայացած արաբական կուսակցությունների կոնֆերանսում Հուսեյնիի գլխավորությամբ ընտրվել է Արաբական բարձրագույն կոմիտեն, որը 1936-1939 թվականներին գլխավորել է արաբական ապստամբությունը։ Գնդապետ Ֆրեդերիկ Քիշը 1938 թվականին գրել է. Ես ամենևին չեմ կասկածում, որ եթե մուֆթին չարամտորեն չօգտագործեր իր ահռելի իշխանությունը, իսկ կառավարությունն էլ 15 տարի չհանդուրժեր նրա քայլերը, ապա արաբներն ու հրեաները վաղուց հասած կլինեին փոխըմբռնման՝ մանդատի ստանալու հարցում։
Դաշինք նացիստների հետ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին բրիտանական իշխանությունները Հուսեյնիին հեռացրել են մուֆթիի պաշտոնից։ Վերջինս փախել է, սակայն շարունակել է Բեյրութից և Դամասկոսից ղեկավարել արաբական ապստամբությունները։ 1940 թվականին Հուսեյնին մեկնել է Իրաք, որտեղ մասնակցել է պրոգերմանական հակաբրիտանական հեղաշրջմանը, որը 1941 թվականին փորձում էր իրականացնել Ռաշիդ ալ Հայլանին։ Անգլիացիների կողմից հեղաշրջման ճնշումից հետո, նա բնակվել է Իտալիայում, այնուհետև՝ Նացիստական Գերմանիայում, որտեղ գերմանական կառավարությունից ամսական ստացել է 50 000 մարկ ։
1941 թվականի նոյեմբերի 28-ին Բեռլինում տեղի է ունեցել Ալ Հուսեյնիի և Հիտլերի հանդիպումը։ Ինչպես հաղորդել են նացիստական լրատվական ծառայությունները, «ֆյուրերը ողջունել է Երուսաղեմի մեծ մուֆթիին, որը համարվում է արաբական ազգային շարժման կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը»։ Հանդիպման ժամանակ ալ Հուսեյնին Հիտլերին անվանել է «իսլամի պահապան», իսկ վերջինս էլ իր հերթին, խոստացել է մուֆթիին «Մերձավոր Արևելքից վերացնել հրեական տարրերը» ։ Հուսեյնին Հիտլերին ասել է, որ Գերմանիան և արաբները իրական դաշնակիցներ են, քանի որ ունեն ընդհանուր թշնամիներ՝ անգլիացիները, հրեաները և կոմունիստները։ Հուսեյնին խոստացել է կազմակերպել համաարաբական ապստամբություն և շարունակել ստեղծել Արաբական լեգեոն՝ Վերմախտի զինված ուժերի կազմում։ Հիտլերը խոստացել է լուծարել Պաղեստինում «հրեական ազգային օջախը» և պատերազմից հետո արաբներին տալ անկախություն։ Այդուհանդերձ, պաշտոնական այդպիսի հայտարարություն չի արվել ։ Համաձայն ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների կողմից 2010 թվականին կատարած բացահայտումների, Հիտլերը Հուսեյնիին խոստացել է, որ գերմանական զորքերը, որոնք վերադասվելու էին Կովկասում, և Աֆրիկյան կորպուսը «կազատագրեն Մերձավոր Արևելքի արաբներին» և որ, «Գերմանիայի գլխավոր նպատակը կլինի հրեաների ոչնչացումը» ։
Ամին ալ Հուսեյնին օգնել է ՍՍ-ի կազմում ձևավորել մուսուլման բոսնիացիներից կազմված դիվիզիա (ՍՍ-ի «Հանջար» 13-րդ լեռնային դիվիզիա) ։
Ի հավելումն դրա, նա առաջարկել է Վերմախտի կազմում ստեղծել բազմահազարանոց Արաբական լեգեոն։ 1943 թվականին նա անձամբ դիմել է արտաքին գործերի ռեյխսնախարար Իոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպին՝ պահանջելով կանխարգելել Բուլղարիայից դեպի Պաղեստին 5000 հրեա երեխաների տարհանումը։ Նա պնդել է ռմբակոծել Թել Ավիվը, Պաղեստինում իջեցնել գերմանացի պարաշյուտիստներ։ 1944 թվականի մարտի 1-ին «Բեռլինի ռադիոյով» մուֆթին իսլամական ողջ աշխարհին կոչ է արել ջիհադ հայտարարել հրեաների դեմ։ Նա հայտարարել է․ «Արաբներ, մի մարդու նման կանգնեք և պայքարեք ձեր սուրբ իրավունքների համար։ Սպանեք հրեաներին, որտեղ որ նրանց կհանդիպեք։ Դա հաճո է Աստծուն, պատմությանը և կրոնին։ Այն կփրկի ձեր պատիվը։» ։
Նացիստների հետ լավ հարաբերություններ մուֆթին պահպանել է նաև հետպատերազմյան շրջանում։ Նրա ընկերների շարքում հայտնի է եղել Յոհան ֆոն Լերսը, ով եղել է Յոզեֆ Գեբելսի գաղափարակից ընկերներից մեկը։
Հետպատերազմյան տարիներ
Գերմանիայի պարտությունից ոչ շատ առաջ, Ալ Հուսեյնին ինքնաթիռով ավստրիական Կլագենֆուրտ քաղաքից մեկնել է Շվեյցարիա և ապաստան հայցել։ Երբ շվեյցարական իշխանությունները մուֆթիին մերժել են, նա որոշել է հանձնվել ֆրանսիացիներին։ Ֆրանսիացիները ձերբակալել են նրան և պահել Փարիզի Շերշ միդի բանտում, այնուհետև Փարիզի մերձակա առանձնատներից մեկում։ Ալ Հուսեյնին հարավսալավական իշխանությունների կողմից ներառվել է դատապարտման ենթակա նացիստ հանցագործների ցանկում։ Սակայն Արաբական պետությունների լիգան դիմել է մարշալ Տիտոյին և խնդրել չպնդել մուֆթիի արտահանձմանը ։
1946 թվականին նա փախել և հաստատվել է Կահիրեում։ 1948-1949 թվականներին տեղի ունեցած Արաբա-իսրայելական պատերազմի ժամանակ Հուսեյնին Գազայում, որը գտնվում էր եգիպտական զորքերի հսկողության տակ, ձևավորել է «համապաղեստինյան կառավարություն», որը, սակայն, չի ունեցեր որևէ էական իշխանություն և շուտով լուծարվել է։ Հետագայում Հուսեյնին բնակվել է Կահիրեում և Բեյրութում՝ զբաղվելով պանիսլամական բնույթի քաղաքական գործունեությամբ։
Հուսեյնին եղել է Հաշիմյան դինաստիայի մոլի հակառակորդ, հատկապես Աբդալա իբն Հուսեյն արքայի, որը 1965 թվականին սպանվել է Երուսաղեմում՝ Ամիր ալ Հուսեյնիի կողմնակիցներից մեկի կողմից։
Հուսեյնիի բարեկամների թվում են Ֆեյսալ ալ Հուսեյնին (զարմիկը), ով եղել է Պաղեստինի ինքնավար հանրապետության Երուսաղեմի հարցերով նախկին հանձնակատարը, ինչպես նաև Յասեր Արաֆաթը ։
Մահացել է 1974 թվականի հուլիսի 4-ին Բեյրութում ։
Ժամանակակիցների արձագանքներ
Ալ Հուսեյնիի Պաղեստինում բրիտանացիների և հրեաների դեմ պայքարի կողմնակիցներից մեկը Ֆավզի ալ Քավուքջին, որը ղեկավարում էր Արաբական ազատագրական բանակը, մուֆթիին կոչում է անկիրթ, որը ձգտում էր ամբողջական իշխանության և վարկանիշի։ Մուֆթին եղել է եսակենտրոն, արաբների շրջանում չի հանդուրժել մրցակիցների առկայությանը, ինչպես նաև եղել է իշխանատենչ, որն իր հետ չհամաձայնվողներին մեղադրում էր դավաճանության մեջ։ Նա տալիս էր այլոց սպանելու հրամաններ, առանց խղճի խայթ զգալու։ Ժամանակին, Ֆավզի ալ Քավուքջիին Ալ Հուսեյնին մեղադրել է բրիտանացիների և ֆրանսիացիների հետ համագործակցության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հակասիոնականություն Կատեգորիա:Արաբ ազգայնականներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի մուֆթիներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հակասեմականություն
Սեռական բռնություն
Սեռական բռնությունը հասարակական առողջության լուրջ խնդիր է և ունի խորը կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ հետևանքներ ֆիզիկական և հոգեկան առողջության համար, ինչպիսիք են սեռական և վերարտադրողական առողջության խնդիրները, ինքնասպանությունների կամ ՄԻԱՎ վարակի ռիսկը։ Սեռական հարձակման ժամանակ կամ հետագայում որպես վրեժխնդրություն սպանությունը նույնպես սեռական բռնության գործոն է։ Չնայած նրան, որ կանայք և աղջիկները ավելի շատ են ենթարկվում սեռական բռնության, այն կարող է տեղի ունենալ ցանկացած անձի հետ ցանկացած տարիքում։ Դա բռնության ակտ է, որը կարող է կատարվել ծնողների, խնամակալների, ծանոթների և անծանոթների, ինչպես նաև մտերիմ գործընկերների կողմից։ Այն ավելի շատ ագրեսիվ գործողություն է, որի նպատակը հաճախ զոհի հանդեպ իշխանություն և գերիշխանություն արտահայտելն է։
Սեռական բռնությունը ծայրահեղորեն խարանված թեմա է, բռնության բացահայտման մակարդակը տարբերվում է տարածաշրջանից տարածաշրջան։ Ընդհանուր առմամբ, սա այն հանցագործություններից է, որի զոհերը նախընտրում են չբարձրաձայնել դրա մասին և չհարուցել քրեական գործ, այնպես որ առկա տվյալները, ընդհանուր առմամբ, թույլ չեն տալիս ճիշտ պատկերացում կազմել հանցագործության իրական մասշտաբի մասին։ Բացի այդ, սեռական բռնությունը հետազոտության համար ամենահայտնի թեմաներից չէ, ուստի անհրաժեշտ է ավելի խորը հասկանալ այս հարցը՝ դրա դեմ համակարգված շարժմանը նպաստելու համար։ Ընտանեկան սեռական բռնությունը տարբերվում է հակամարտության հետ կապված սեռական բռնությունից ։ Հաճախ մարդիկ, ովքեր ստիպում են իրենց ամուսիններին սեռական հարաբերություն ունենալ, կարծում են, որ իրենց գործողություններն օրինական են, քանի որ նրանք ամուսնացած են։ Հակամարտությունների ժամանակ սեռական բռնությունը, որպես կանոն, անխուսափելի «պատժամիջոց» է հակառակորդների համար ։ Կանանց և տղամարդկանց բռնաբարությունը հաճախ օգտագործվում է որպես պատերազմ վարելու մեթոդ, որպես թշնամու հարձակման ձև ։ Նույնիսկ եթե դա խստիվ արգելվում է Մարդու իրավունքների միջազգային օրենքով, Միջազգային սովորութային իրավունքով և Միջազգային մարդասիրական իրավունքով, հարկադրանքի և պատժի մեխանիզմները դեռ շատ թույլ են, կամ նույնիսկ գոյություն չունեն աշխարհի շատ անկյուններում   ։
Պատմական տեսանկյունից սեռական բռնությունը դիտվում էր որպես միայն կանանց հետ տեղի ունեցող, սովորական և «նորմալ» երևույթ և՛ ռազմական, և՛ խաղաղ ժամանակներում՝ սկսած Հին Հունաստանից մինչև 20-րդ դար։ Միայն 20-րդ դարի վերջին սեռական բռնությունը դադարեց երկրորդական խնդիր համարվել և աստիճանաբար դարձավ քրեորեն պատժելի արարք։
Ընդհանուր
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) բռնության և առողջության մասին 2002 թվականի իր համաշխարհային զեկույցում սահմանել է սեռական բռնությունը հետևյալ կերպ. «Ցանկացած սեռական ակտ կամ դրա փորձ, անցանկալի սեռական մեկնաբանություններ կամ առաջխաղացումներ, կամ գործողություններ, որոնք ուղղված են մարդու սեռական կյանքի դեմ կամ այլ կերպ ուղղված են նրա սեռականության դեմ ՝ օգտագործելով հարկադրանք, որը կատարվում է ցանկացած անձի կողմից ՝ անկախ զոհի հանդեպ նրա վերաբերմունքից, ցանկացած իրավիճակում, ներառյալ տան և աշխատանքային պայմաններում »։ ԱՀԿ-ի սեռական բռնության սահմանումը ներառում է, բայց չի սահմանափակվում բռնաբարությամ, որը ոչ միայն առնանդամի միջոցով հեշտոցամուտք ստիպողական սեռական հարաբերությունն է, այլև որևէ առարկայի կամ մարմնի այլ մասի միջոցով ստիպողական սեռական հարաբերությունը՝ գենիտալ, օրալ կամ անալ ճանապարհով ։ Սեռական բռնությունը նպատակասլաց գործողություն է, որի նպատակը հաճախ զոհին (զոհերին) և նրանց մարդկային արժանապատվության նվաստացումն է։ Այն դեպքերում, երբ մյուսները ստիպված են հետևել սեռական բռնության ակտերին, գործողություններն ուղղված են ավելի լայն խմբերին ահաբեկելուն ։
Սեռական բռնության այլ գործողությունները ներառում են սեռական ոտնձգությունների տարբեր ձևեր, որոնք կարող են ընթանալ զոհի և հանցագործի միջև առանց ֆիզիկական շփման, օրինակ, սեռականությանը վերաբերող արտահայտություններ, վարկաբեկում, առաջարկներ, սպառնալիքներ և այլն ։
Սեռական բռնության հարկադրանքը կարող է ներառել ուժի աստիճանների մի ամբողջ շարք։  Բացի ֆիզիկական ուժից, այն կարող է ներառել հոգեբանական ահաբեկում, շանտաժ կամ այլ սպառնալիքներ, ինչպիսիք են ֆիզիկական վնասի վտանգը, աշխատանքից ազատելը կամ աշխատանք չստանալը։ Դա կարող է տեղի ունենալ նաև այն ժամանակ, երբ հարձակման ենթարկված անձը չի կարող համաձայնություն տալ, օրինակ՝ ալկոհոլի կամ թմրադեղերի ազդեցության տաղ, քնած ժամանակ կամ հոգեպես անկարող իրավիճակը գիտակցելու համար։
Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտը հոդված 7․1․g-ում սահմանում է, որ «բռնաբարությունը, սեռական ստրկությունը, հարկադիր մարմնավաճառությունը, հարկադիր հղիությունը, հարկադիր ստերիլիզացումը կամ սեռական բռնության ցանկացած այլ ձև» հանցագործություն է մարդկության դեմ ։
Մանրակրկիտ սահմանումը անհրաժեշտ է սեռական բռնության տարածվածությունը վերահսկելու և ժամանակի միտումները ուսումնասիրելու համար։ Բացի այդ, հետևողական սահմանումը օգնում է որոշել սեռական բռնության մասշտաբները՝ համեմատելով ժողովրդագրական ցուցանիշների հետ։ Դա, ի վերջո, օգնում է սահմանել կանխարգելման և միջամտության հնարավոր ձևերը։
Հակամարտությունների հետ կապված և կենցաղային սեռական բռնություն
Կա հստակ տարբերություն հակամարտությունների ժամանակ կատարվող և կենցաղային սեռական բռնության միջև ․
Սպեկտր
Սեռական բռնության զոհ կարող են դառնալ ամենատարբեր մարդիկ։ Այն ներառում է կանանց, տղամարդկանց և երեխաների, ինչպես նաև նրանց, ովքեր իրենց նախընտրում են կոչել այլ ձև կամ չունեն նախընտրելի կոչում, օրինակ՝ տրանսգենդերային անհատները։
Հետազոտության, զեկույցների և աշխատությունների մեծ մասը նվիրված է կանանց նկատմամբ և զինված հակամարտություններում իրականացվող սեռական բռնությանը։ Տարածված պատմություններում հաճախ ընդունված է տղամարդուն պատկերել որպես բռնարար, իսկ կնոջը՝ զոհ։ Իհարկե, կանայք անհամաչափ ավելի շատ են տառապում սեռական բռնությունից, սակայն այն կատարվում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց կողմից, ընդ որում ՝ ինչպես խաղաղ ժամանակ, այնպես էլ հակամարտությունների ընթացքում ։
Մարդիկ թիրախավորվում են նաև իրենց սեռական կողմնորոշման կամ գենդերային վարքագծիհիման վրա։ Նման հարձակումները, որոնք հաճախ անվանում են «ուղղիչ բռնաբարություն», կատարվում են, որպեսզի անհատին «դարձնեն» հետերոսեքսուալ կամ հարմարեցնեն զոհի գենդերի հետ կապված ընդունված պահելաձևին։
Ընտանեկան սեռական բռնություն
Ընտանեկան սեռական բռնությունը ներառում է անցանկալի սեռական ակտիվության բոլոր ձևերը։ Դա համարվում է բռնություն, նույնիսկ եթե զոհը նախկինում հանցագործի հետ փոխադարձ համաձայնությամբ սեռական կապի մեջ է մտել։ Այս պարագայում թե՛ տղամարդիկ, թե՛ կանայք կարող են դառնալ զոհ ։
Կանայք
Կանանց և աղջիկների նկատմամբ սեռական բռնությունը կարող է տարբեր ձևեր ընդունել և իրականացվել տարբեր իրավիճակներում։ Բռնության և առողջության մասին ԱՀԿ-ի համաշխարհային զեկույցում նշված են կանանց նկատմամբ սեռական բռնության հետևյալ եղանակները․
1987 թվականին հետազոտություն է անցկացվել, որը եզրակացրել է, որ քոլեջում սովորող կանայք գոնե մեկ անգամ ունեցել են անցանկալի սեռական հարաբերություններ տղամարդկանց բանավոր հարկադրանքի, ֆիզիկական ուժի և/կամ նրանց հարբեցնելու համար ալկոհոլի և թմրանյութերի կիրառման պատյառով ։