cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջոն Քաչոյան
Կրթություն
Քաչոյանը ծնվել և մեծացել է Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Օթլի քաղաքում։ Նա սովորել է Նյուինգթոն քոլեջում (1995-2000) և ավարտել է Սիդնեյի համալսարանը բակալավրի կոչումով (մեդիա և հաղորդակցություն), մեկ տարի էլ սովորել է Տորոնտոյի համալսարանում։ 2004 թվականին ավարտել է Դրամատիկական արվեստի ազգային ինստիտուտի թատերագիրների ստուդիան և ստացել է արվեստի մագիստրոսի կոչում (խորացված թատերական պրակտիկա) Խոսքի և դրամայի թագավորական կենտրոնական դպրոցից (RCSSD) ։
Կարիերա
2007-2011 թվականները Քաչոյանն անցկացրել է Լոնդոնում՝ Ավստրալիայի մշակութային հիմնադրամի դրամաշնորհով, որտեղ նա համահիմնել է IronBark թատերական ընկերությունը. նրա աշխատանքը IronBark-ում ներառում էր բեմադրություններ և մշակումներ ավստրալիացի առաջատար դրամատուրգների հետ՝ ներառյալ Բեն Էլիսը, Թոմ Հոլոուեյը, Ջեք Հիբերդը, Վիվիեն Ուոլշը և Մելիսա Բուբնիկը, և եղել է Ֆինբորո թատրոնի ռեժիսորի մշտական օգնական ։
Վերադառնալով Ավստրալիա՝ նա 2012 թվականին նշանակվել է «Բել Շեքսպիր» թատերական ընկերության գլխավոր տնօրեն ։ Շատ է աշխատել Mind's Eye ընկերության մշակման բաժնի հետ, ներառյալ՝ 2014 թվականին Ջոն Բելի «Ձմեռային հեքիաթի» հարմարեցումը Սիդնեյի օպերային թատրոնում ։
2013 թվականին Քաչոյանը եղել է «Սեյմուր» կենտրոնի քննադատական դրվագների ռեզիդենտ, եղել է ռեժիսոր Սայմոն Ֆիլիպսի օգնականը Ջոաննա Մյուրեյ-Սմիթի «Փենսիլվանիա պողոտա» նոր պիեսում (Մելբուռնի թատերական ընկերություն, 2014) ։
Ջոն Քաչոյանն «Ավստրալիական թատերախաղեր» կազմակերպության, Վիկտորիա նահանգի կինոյի տաղանդների գրանցման և ավստրալիացի գրողների գիլդիայի «Փաթուեյզ» ծրագրի գրական տնօրենն է ։
Ջոն Քաչոյանի ստեղծագործությունները տպագրվել են Ավստրալիայի հեղինակավոր պարբերականներում։ Նա դասախոսել է Խոսքի և դրամայի թագավորական կենտրոնական դպրոցում, Սիդնեյի համալսարանում, Վիկտորիական արվեստի քոլեջում, դրամատիկական արվեստի ազգային ինստիտուտում, ինչպես նաև Մոնաշի համալսարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ավստրալահայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ավստրալահայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ավստրալահայ դրամատուրգներ
Արցախյան պատերազմի արտացոլումը գրականության մեջ
Զինադադարից հետո գեղարվեստական նյութի յուրացման նույն պատկերն է իշխում նաև պոեզիայում։ Դրանում տիրապետող է ագատամարտիկի ներաշխարհի պատկերումը, կուստի ցավը, հայրենի հողի ազատագրման գաղափարը։ Ուշագարվ են Գ. Աղաջանյանի «Արցախյան կանչեր» (1992), Ն. Ավագյանի «Մատյան հառներգության» (1997), Ա. Թովմասյանի «Զգույշ քայլեք, մարդիկ» (1999), Դ. Միքայելյանի «Ցավից ու սիարց ծնված» (1994) և ուրիշների ստեղծագործությունները։ Ամբողջության մեջ արդի հայ գրականությունը Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմի թեմայով դեռևս չի ստեղծել զլուխգործոցներ, որոնք իրենց մեջ կրեն խոր և հավերժական բովանդակություն՝ անարդարության դատապարտման և ազատության հաստատման գաղափարը։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ Կատեգորիա:Գրականություն Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության մշակույթ
Ատոմ (ՀՄՄ)
Ատոմ, ծանր անվավոր հետևակի մարտական մեքենայի փորձնական տարբերակ, ռուսական «″Բուրեվեստնիկ″ Կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտ» ԲԲԸ և ֆրանսիական «Renault Trucks Defence» ընկերության համատեղ արտադրանք (մինչև 2014 թվականի սկիզբը)։ Ստեղծվել է ֆրանսիական անվավոր ԲՄՊ (ՀՄՄ) VBSI-ի հիմքի վրա։
Նախագծի պատմություն
«Ատոմ»-ի նախօրինակ տարբերակը, կատարելագործված մարտական համակարգով և 57 մմ ավտոմատ հրանոթով, ներկայացվել է 2013 թվականին Նիժնի Տագիլում՝ Russian Expo Arms -2013 ռազմական ցուցահանդեսում ։ Ռազմական մոդուլի ԲՄ 57-ի 57-մմ ավտոմատ թնդանոթը համարվել է խորհրդային 57 մմ ավտոմատացված թնդանոթի վերափոխված տարբերակը, որը գործածվել է «Բուրեվեստնիկի» կողմից կատարելագործված Ց-60 զենիթահրետանային կոմպլեքսի կազմում։ Ավելի վաղ այս թնդանոթը նախատեսվել էր ԱՈւ-220Մ մարտական համակարգի կազմում ՊՏ-76Բ տանկի վերափոխման համար։
Մեքենայի կոնցեպտն իր մեջ ներառում է անվավոր ռազմատեխնիկայի դասը. հեռակառավարվող համակարգով 12,7 մմ գնդացրով ծանր զրահավոր փոխադրիչ մեքենա, ծանր անվավոր ԲՄՊ, 57 մմ զենիթահրետանային կոմպլեքս, 120 մմ ինքնագնաց հրանոթ, զրահապատ համալրող-տարհանող մեքենա, հրամանատարաշտաբային մեքենա, ինժեներական և սանիտարական մեքենաներ ։
2014 թվականի ապրիլի 8-ին շվեդական Volvo ավտոմոբիլային կոնցեռնը սառեցրել է իր ֆրանսիական Renault Trucks Defense դուստր ձեռնարկության համատեղ նախագիծը «Ուրալվագոնզավոդ»-ի հետ։ Համագործակցության հուշագիրը կասեցվել է շվեդական կողմի նախաձեռնությամբ՝ պատճառաբանվելով «անորոշության գործոնով», ինչի վրա ազդեցություն էր ունեցել Ղրիմի հետ կապված քաղաքական վիճակը ։
Հետագայում ֆրանսիական կողմը ևս լքեց նախագիծը։ 2016 թվականի ապրիլին «Ուրալվագոնզավոդ»-ի տնօրեն Օլեգ Սիենկոն հայտարարել է, որ «Ատոմ» նախագծի կատարելագործման աշխատանքները շարունակելու համար մասնագետներ են ներգրավվել Արաբական Միացյալ Էմիրություններից և Ղազախստանից ։
Նկարագրություն
ԲՄՊ «Ատոմն» ունի դասական կառուցվածք։ Թափքը ամրակուռ է՝ ստեղծված զրահապատ համակարգերից, որոնք պարունակում են կերամիկական տարրեր։ Կարող է հագեցած լինել դինամիկ պաշտպանությամբ և հակակումուլյատիվ կուտակային էկրաններով։ ԲՄՊ-ի հակաարկային դիմադրողականությունը համապատասխանում է 5 STANAG 4569 չափանիշին՝ համաձայն ՆԱՏՕ-ի ստանդարտի։ Թափքի առջևի հատվածի ձախ կողմում տեղադրված են կառավարող, աջ կողմում՝ շարժիչային, միջնամասում՝ մարտական, սնուցող մասում՝ դեսանտային բաժանմունքները։ Անձնակազմը բաղկացած է երեք հոգուց  ։ Մեքենայի ընթացքային մասն իրենից ներկայացնում է ֆրանսիական ԲՄՊ-ի ձևափոխված շասսի 8×8 անվային ֆորմուլայով։ Անվադողերը կարող են շխատել անգամմ ծակվելուց հետո։ Ունի Renault ապրանքանիշի շարժիչ՝ 600 լ/վ հզորությամբ։ Այն տեղակայված է թափքի աեջևի հատվածում։ Մեքենայի վրա տեղադրված է ավտոմատ փոխանցման տուփ և լողունակությունն ապահովող սարքավորում  ։
Մեքենան կարող է համալրվել նաև մասսայական ոչնչացման զենքով, ակտիվ պաշտպանության և լազերային ճառագայթման վերաբերյալ նախազգուշական համակարգերով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զինամթերք Կատեգորիա:Զրահատեխնիկա
Լու Անդրեաս-Սալոմե
Լու Անդրեաս-Սալոմե կամ Լու Սալոմե (Lou Andreas-Salomé, ծննդյան անունը՝ Լուիզա Գուստավովնա ֆոն Սալոմե, ), ռուս-գերմանական ընտանիքում ծնված հոգեվերլուծող, գրող, էսսեիստ, փիլիսոփա ։ Ընկերական հարաբերությունների մեջ է եղել Ֆրիդրիխ Նիցշեի, Զիգմունդ Ֆրոյդի և Ռայներ Մարիա Ռիլկեի հետ ։
Կենսագրություն
Լու Սալոմեն ծնվել է 1861 թվականի փետրվարի 12-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Նրա հայրը ռուս ազնվական էր, ժառանգական ազնվականությունը 1830 թվականին նրան շնորհել էր Նիկոլայ I-ը։ Գեներալ Գուստավ ֆոն Սալոմեի դուստրն ընտանիքի փոքր երեխան էր և ուներ 5 մեծ եղբայր։ Ինչպես նրա բոլոր եղբայրները, այնպես էլ Լուիզան սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գերմանական հնագույն դպրոցում՝ Պետրիշուլեում (1874-1878)։ 1878 թվականին ընտանիքի հայրը՝ Գուստավ Սալոմեն, մահացել է։ 17-ամյա աղջկա առաջին սերը՝ հոլանդացի պաստոր Գիլոտը, որը դասախոսություններ էր կարդում Սանկտ Պետերբուրգում, «Լուիզա» անունը կրճատել է մինչև «Լու», անուն, որը պետք է հռչակավոր դառնար։ 1880 թվականին Լուն մոր ուղեկցությամբ գնացել է Շվեյցարիա, լսել համալսարանական դասախոսություններ, ինչպես այդ ժամանակաշրջանի ռուս շատ աղջիկներ (այդ շրջանում Ռուսական կայսրությունում աղջիկների համար բարձրագույն կրթություն չի եղել)։
Նիցշեի հետ հարաբերություններ
1882 թվականին Ռեն Սալոմեին ծանոթացրել է իր ընկեր Նիցշեի հետ, որը հմայվել է Լուի և՛ ինտելեկտով, և՛ գեղեցկությամբ։ Ծնունդ է առել նրանց ընկերական «եռամիասնությունը», որն զբաղվել է ինտելեկտուալ զրույցներով, ստեղծագործելով և ճանապարհորդություններով։ Ընդ որում, Նիցշեն նույնպես խնդրել է Լուի ձեռքը և նորից մերժում ստացել։ Նրանց միջև սեռական հարաբերությունների հարցը բավականին երկիմաստ է մնացել։ Մոտավորապես այդ ժամանակ 21-ամյա Սալոմեն լուսանկարվել է Ռեի և Նիցշեի հետ, որոնք բռնել էին սայլակը, որին Լուին մտրակում էր։ Նիշեն ասել է, որ նա իրեն հանդիպած մարդկանցից ամենախելացին է, և ասում են, որ Լուի դիմագծերն օգտագործել է «Այսպես խոսեց Զրադաշտը» վեպում։ Լուի բանաստեղծությունների հիման վրա Նիցշեն գրել է «Կյանքի հիմն» երաժշտական կոմպոզիցիան։ Բայց Նիցշեի քույրը՝ Էլիզաբեթը, կտրուկ ագրեսիվ դիրքորոշում է ցուցաբերել աղջկա հանդեպ, առաջացել է կոնֆլիկտ, և Լուի հետ մնացել է միայն Ռեն։ 18 տարի անց՝ 1900 թվականի օգոստոսի 25-ին, Նիցշեն մահացել է հոգեբուժարանում՝ իր կյանքում երբևէ չամուսնանալով։
Լուն, այնուամենայնիվ, ինտիմ հարաբերություններ է ունեցել տղամարդու հետ։ Դա Գեորգ Լեդեբուրն էր՝ Գերմանիայում սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության և «Ֆորվարթս» մարքսիստական թերթի հիմնադիրներից մեկը, որն ապագայում եղել է ռայխստագի անդամ։ Նրա հետ Լուն ծանոթացել է 1892 թվականին։ Հոգնելով և՛ ամուսնու (որը փորձում էր ինքնասպան լինել), և՛ սիրեկանի աղմկոտ վիճաբանություններից՝ Լուն հեռացել է երկուսից էլ ու 1894 թվականին մեկնել Փարիզ։ Այնտեղ նրա բազմաթիվ սիրեկաններից մեկն է դարձել գրող Ֆրանկ Վեդեկինդը։ Չնայած ամուսնության բազմաթիվ առաջարկներին՝ Լուն երբեք չի մտածել ամուսնալուծության մասին և միշտ առաջինն է լքել տղամարդկանց։ Նրան գրական գործունեությունը ճանաչում է բերել։
Ռիլկեի հետ հարաբերություններ
1897 թվականին 36-ամյա Սալոմեն ծանոթացել է սկսնակ բանաստեղծ 21-ամյա Ռիլկեի հետ։ Նրան երկու անգամ ուղևորության է տարել Ռուսաստան (1899, 1900), սովորեցրել ռուսերեն, ծանոթացրել Դոստոևսկու և Տոլստոյի պսիխոլոգիզմին։ Ռիլկեն, ինչպես և Լուի մյուս սիրեկաններից շատերը, Լուի և Անդրեասի հետ ապրել է նրանց տանը։ Ռիլկեն նրան նվիրել է բանաստեղծություններ, նրա խորհրդով իր «կանացի» անունը՝ «Ռենե», փոխել է ավելի կոշտ «Ռայներ» անունով, փոխվել է նրա ոճը և գործնականում տարբերվել նրա գրելու ձևից։ Չորս տարի անց Լուն հեռացել է բանաստեղծից, քանի որ Ռիլկեն, ինչպես նրան նախորդած շատ սիրեկաններ, ցանկացել է, որ նա դիմի ամուսնալուծության։ Ռիլկեն ասել է, որ առանց այդ կնոջ նա երբեք չէր կարողանա գտնել իր կյանքի ուղին։ Նրանք ամբողջ կյանքում մնացել են ընկերներ։ Մինչև Ռիլկեի մահը՝ 1926 թվականը, նախկին սիրահարները նամակագրական կապ են ունեցել։
1905 թվականին Լուի ամուսնու՝ Անդրեասի աղախինը, նրանից աղջիկ է ունեցել։ Լուն ապօրինի երեխային թողել է տանը և հոգեվերլուծողի մանրակրկիտությամբ հետևել նրա արձագանքներին։ Մի քանի տարի անց նրան որդեգրել է։ Հենց Մարին էր, որ մահվան մահճում եղել է նրա կողքին։
Հարաբերություններ Ֆրոյդի հետ
1911 թվականին Լուն մասնակցել է Վայմարում անցկացվող Միջազգային հոգեվերլուծական կոնգրեսի աշխատանքներին և ծանոթացել Ֆրոյդի հետ։ Հաջորդ քառորդ դարում նրանք ընկերներ էին։ Ֆրոյդն իրեն բնորոշ նրբազգացությամբ չի հայտարարել Լուի նկատմամբ սեփականատիրական պահանջներ, ինչը և չի հանգեցրել իրեն համար սովորական դարձած տղամարդկանց նկատմամբ հիասթափության։ Ընդ որում, Լուն արդեն 50 տարեկան էր։ Նա տիրապետել է հոգեվերլուծությանը, ընդգրկվել Ֆրոյդի մտերիմ ուսանողների շրջապատի մեջ։ Լու Անդրեաս-Սալոմեի աղմուկ հանած «Էրոտիկա» գիրքը Եվրոպայում ունեցել է 5 վերահրատարակություն։ Աննա Ֆրոյդի հետ համահեղինակությամբ նա ծմտահղացել է երեխաների հոգեբանության վերաբերյալ դասագիրք։ 1914 թվականից սկսել է աշխատել հիվանդների հետ, հանուն ինչի թողել է արձակագրությունը (գրել է մոտ 139 գիտական ​​հոդված)։ Ամուսնու հետ բնակություն հաստատելով Գյոթինգենում՝ նա բացել է հոգեթերապևտիկ պրակտիկա և շատ աշխատել։
Լու Անդրեաս-Սալոմեն մահացել է 1937 թվականին։ Նրա մահից անմիջապես հետո նրա գրադարանը այրվել է նացիստների կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հայտնի գրողների մուսաներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության կին գրողներ
Զդենեկ Միլեր
Զդենեկ Միլեր (չեխերեն՝ Zdeněk Miler, արտասանությունը՝ ˈzdɛɲɛk ˈmɪlɛr), չեխ մուլտիպլիկատոր-անիմատոր, ով առավելապես հայտնի է Խլուրդի արկածների մասին իր հայտնի մուլտֆիլմով, որը ցուցադրվում էր Պրահայի կարճամետրաժ ֆիլմերի ստուդիայում 1957 թվականից։ Սերտորեն համագործակցել է Jiří Trnka a Bratři v triku (չեխերեն) ստուդիայի հետ, որի պատկերանիշի հեղինակը հենց Միլերն էր։
Կենսագրություն
Միլերը ծնվել է Պրահայից դեպի արևմուտք գտնվող Կլադնոյում։ Նա դարձավ անիմատոր մասամբ նացիստների կողմից Չեխոսլովակիայի շրջափակման պատճառով։ Նա մասնակցել է Յան Օպլետալի մահվանը հաջորդող ցույցերին, ինչը հանգեցրեց համալսարանների և քոլեջների փակմանը։ Նա խուսափեց համակենտրոնացման ճամբար ուղարկվելուց և փոխարենը սկսեց զբաղվել անիմացիաներով։
Միլերը շատ էր սիրում նկարել երեխաների պես։ Նրա հետաքրքրությունը զարգացավ, երբ 1942 թվականին նա սկսեց հաճախել Պրահայի գրաֆիկայի ազգային դպրոց։ Հետագայում նա սովորեց Պրահայի արվեստի և արհեստի քոլեջում (չեխերեն՝ Uměleckoprůmyslová škola Praha)։ 1948 թվականին նա սկսեց աշխատել Զլինի մուլտիպլիկացիայի Baťa (չեխերեն) ստուդիայում։ Այնտեղ նա ձեռք բերեց կարևոր գործնական հմտություններ՝ կապված անիմացիոն ֆիլմերի մասնագիտացված արտադրության հետ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նա սկսեց աշխատել «Bratři v triku» մուլտիպլիկացիոն ընկերությունում սկզբում որպես գծագրող, իսկ այնուհետև որպես հեղինակ և տնօրեն։ Հետագայում նա դարձավ ընկերության ղեկավարը։
2001 թվականին Միլերը հայտարարեց, որ ինքն այլևս չի զբաղվի մուլտիպլիկացիայով՝ առողջական խնդիրների պատճառով։
Վերջին տարիներ
Պաշտոնաթող լինելով 2001 թվականին՝ Զդենեկ Միլերը սկսեց բողոքել ծայրահեղ թուլությունից և զգայունության պակասությունից, հատկապես, մարմնի ստորին հատվածում։ Նա ապրում էր Պրահայի ծերանոցում։ Հետագայում նրան ախտորոշեցին դեմիելինիզացնող հիվանդության տեսակ, որը կասկածվում էր կամ որպես Գիյեն-Բարեի համախտանիշ, կամ բազմակի սկլերոզ։ Այնտեղ մնալուց որոշ ժամանակ անց նա ձեռք բերեց բրոնխոպնևմոնիա՝ էլ ավելի բարդացնելով իր առողջական վիճակը ։
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին Զդենեկ Միլերը վախճանվեց ծերանոցում բրոնխոպնևմոնիային հաջորդող սրտի կանգից։ Երկու ամսից կլրանար նրա 91 տարին։ Կյանքի վերջին 10 տարիները նա ապրեց ծերանոցում։
Հուղարկավորություն
Համաձայն Չեխիայի ժամանակակից սովորության՝ ը Միլերը թաղվեց ընդհանուր գերեզմանում՝ Սուրբ Մարքսի գերեզմանատանը դեկտեմբերի 29-ին ։
Քնած արքայադուստրը
«Քնած արքայադուստրը» («Спя́щая царе́вна»), Վասիլի Ժուկովսկու հեքիաթը՝ գրված 1831 թվականի օգոստոսի 26-ից մինչև սեպտեմբերի 12-ը Ցարսկոյե Սելոյում ։ Գեղարվեստական ինքնուրույն հեղինակային ստեղծագործություն է, որ գրվել է «Քնած գեղեցկուհին» (Dornröschen) գերմանական ժողովրդական հեքիաթի (գտել է Գրիմ եղբայրների մոտ) և «Անտառում քնած գեղեցկուհին» (La Belle au Bois Dormant, մշակվել է Շառլ Պերոյի կողմից) ֆրանսիական հեքիաթի սյուժեների մոտիվներով։ Հեքիաթն առաջին անգամ տպագրվել է «Европеец» ամսագրի 1832 թվականի № 1-ում (հունվար, էջ 24-37)՝ «Հեքիաթ քնած գեղցկուհու մասին» վերնագրով։
Զդենեկ Միլեր
Փոքրիկ Խլուրդը
Միլերը ստեղծել է շուրջ 70 մուլտֆիլմեր։ Դրանցից մոտավորապես 50-ը նրա ամենահայտնի հերոսի՝ փոքրիկ խլուրդի մասին են (չեխերեն՝ Krtek)։ Այս հերոսին ստեղծելու գաղափարը Միլերի մոտ ծագեց, երբ 1956 թվականին նրան հանձնարարեցին մանկական կրթական ֆիլմ ստեղծել երեխաների համար։ Նա այնքան էլ ոգևորված չէր այն սցենարով, որը նրան տվել էին։ Քանի որ նա խիստ տպավորված էր Ուոլթ Դիսնեյի ստեղծած մուլտֆիլմներով, նա փնտրում էր մի կենդանու, որը կդառնար հիմնական հերոս։ Ավելի ուշ Միլերն ասել է, որ որպես մուլտֆիլմի հերոս խլուրդին ընտրելու գաղափարը նրա մոտ ծագել է, երբ քայլելիս պատահաբար դիպել էր խլուրդի բլրին ։ Առաջին մուլտֆիլմի անունն էր՝ «Ինչպես խլուրդը ստացավ իր տաբատը» (չեխերեն՝ “Jak krtek ke kalhotkám přišel”), որը Վենետիկի կինոփառատոնում արժանացավ Արծաթե Առյուծի։ Սկզբում խլուրդը խոսում էր, սակայն Միլերը ցանկանում էր, որ իր խլուրդը հասկանալի լինի աշխարհի բոլոր ծայրերում, ուստի նա օգտագործեց իր երկու դուստրերի ձայները՝ փոխարինելով խոսքը կարճ բացականչություններով՝ խլուրդի զգացմունքներն ու աշխարհընկալումն արտահայտելու նպատակով։ Նրա դուստրերը մուլտֆիլմի առաջին դիտողներն էին։ Դա յուրահատուկ փորձ էր Միլերի համար՝ հասկանալու իր ուղերձի արձանգանքը երեխաների կողմից։
Քնած արքայադուստրը
Ստեղծման պատմություն
1831 թվականի ամառը Ժուկովսկին և Պուշկինն անցկացրել են Ցարսկոյե Սելոյում։ Այնտեղ նրանք մի յուրօրինակ վիճաբանություն են ունեցել. ով ավելի լավ հեքիաթ կգրի, որը նման կլինի ռուսական ժողովրդական ոճին։ Երկու բանաստեղծների կյանքի այդ կողմի մասին Գոգոլը, որը նրանց հետ էր, հիշել է. «Ամբողջ ամռանը ես ապրեցի Պավլովսկում և Ցարսկոյե Սելոյում... Գրեթե ամեն երեկո հավաքվում էինք մենք՝ Ժուկովսկին, Պուշկինը և ես։ Որքա՜ն հրաշալիքներ դուրս եկան այդ մարդկանց գրիչներից։ Պուշկինի... հեքիաթները ռուսական ժողովրդական են... Ժուկովսկին նույնպես ունի ռուսական ժողովրդական հեքիաթներ են... Զարմանահրաշ աշխատանք։ Ժուկովսկունն անճանաչելի է» ։
Զդենեկ Միլեր
Փոքրիկ Խլուրդը
Խլուրդը հսկայական հաջողություններ ունեցավ Չեխոսլովակիայում, Արևելյան Եվրոպայում և Գերմանիայում։ Սկզբից մինչ օրս նրան կարելի է դիտել գրեթե ամենուր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխ մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մուլտիպլիկատորներ
Քնած արքայադուստրը
Ստեղծման պատմություն
Ժուկովսկին այդ թվականին գրել է «Հեքիաթ Բերենդեի թագավորի մասին» և «Քնած արքայադուստրը» հեքիաթները, իսկ Պուշկինը՝ «Հեքիաթ Սալթան թագավորի մասին» ստեղծագործությունը։
Սյուժե
Թագավորն ու թագուհին երկար ժամանակ երեխա չէին ունենում, այնուհետև ծնվեց երկար սպասված նրանց աղջիկը։ Փոքրիկ արքայադստեր ծննդյան պատվին մեծ խնջույք է կազմակերպվում, որին հրավիրվում են թագավորությունում ապրող 12 կախարդուհիներից տասնմեկը։ Տասներկուերրորդը, որին չէին հրավիրել, վիրավորվում է։ Երբ կախարդուհիները արքայադստերն ամեն տեսակի բարիքներ էին ցանկանում, հայտնվում է տասներկուերորդն ու կանխագուշակում արքայադստեր մահը 15 տարեկանում իլիկի ծակոցից։ Տասնմեկերորդ կախարդուհին, որը ոչինչ չէր հասցրել ցանկանալ, ասում է, որ դա ոչ թե մահ կլինի, այլ 300 տարի տևող քուն։
Թագավորը, վախենալով, հպատակներին արգելում է ընդհանրապես մանել և հրամայում է թագավորությունում հավաքել այն ամենը, ինչը կապված է մանելու հետ։ Նշանակված տարիքում աղջիկը, այնուամենայնիվ, մատն իլիկով ծակում է և քնում, նրա հետ քնում են նաև թագավորը, թագուհին և բոլոր հպատակները։
300 տարի անց նրան արթնացնում է արքայազնի համբույրը, նրա հետ արթնանում են և յուսները։ Արքայազնն ամուսնանում է արքայադստեր հետ, և նրանք ապրու են երկար ու երջանիկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1831 հեքիաթներ
Հին քարի դարի ուշ շրջանի կայաններ
Վերին պալեոլիթի կայանները, վերին պալեոլիթի մշակույթն ընդգրկում է մոտավորապես մ. թ. ա. 40.000—12.000 թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանը, որ մասամբ համապատասխանում է սառցային երևույթների զարգացման վյուրմյան փուլին։
Վերին պալեոլիթի դարաշրջանը Հայկական լեռնաշխարհում
Վերին պալեոլիթի դարաշրջանում Հայկական լեռնաշխարհի նախաբնիկները հասնում են տնտեսական, մշակութային և հասարակական զարգացման մի աստիճանի, որը նախնադարյան հասարակության պատմության առավել կարևոր փուլերից մեկն է։ Ներկայումս Հայկական լեռնաշխարհում հայտնի են այդ ժամանակաշրջանի բազմաթիվ կայաններ Արտին լեռան ստորոտներում (Սատանի դար, Արեգունի և Հարավային բլուրներ), Հրազդանի միջին հոսանքում (Արզնի, Նոնոլնիս, Տաճարաբակ, Ճապկերան), Հրազդանի շրջանի (Ջրա­բեր, Ֆանտան, Լուսավան և այլն), ինչպես նաև Աղինի շրջանի Զորաշեն, Բա­լինի շրջանի Սարունչի և Մաստարա գյուղերի սահմաններում, որտեղ քարայ­րային կայաններ կան։ Հրազդանի միջին հոսանքի վերին պալեոլիթյան գորքները հայտնաբերվել են գետի ավելի ուշ դարավանդի վրա, աշելյան և մուստյերյան կայաններից առանձին։ Ակներև է, որ բնակատեղիի ընտրությունն այս շրջանում կապված է եղել այլ հանգամանքների հետ, քանի որ վյուրմյան դարավանդների տեսքը գնալով մոտենում էր այժմեականին։
Նշված կայանների սահմաններում հայտնաբերված են ուշ պալեոլիթյան շրջանի գործիքների բազմաթիվ բնորոշ կոմպլեքսներ, որոնք իրենց նախորդներից տարբերվում են ոչ միայն մշակման տեխնիկական կատարելությամբ, ձևերով ու չափերով, այլև գործիքների զգալի տարբերակմամբ։ Այժմ յուրաքանչյուր գործիք հարմարեցված է աշխատանքային հատուկ պրոցեսի` փայտի, ոսկրի, մորթու մշակմանը, որսի, ձկնորսության և այլ զբաղմունքների համար։
Աշխատանքային գործիքները վերին պալեոլիթի շրջանում
Վերին պալեոլիթի նոր տիպի գործիքները մեծ չեն, պատրաստված են պրիզմայաձև միջուկից անջատված բարակ շեղբերից, ունեն բազմազան ձևեր, շատ սուր բանող եզրեր, մակերեսի մանրակրկիտ երկակի հարդարում, ամրացված են փայտե կամ ոսկրե կոթերին ու բռնակներին։ Մուստյերյան շրջանի երկու հաստատուն գործիքի (սրածայր և քերիչ) փոխարեն այժմ մարդն իր տրամադրության տակ ունի օբսիդիանե և դացիտե մասնագիտացված և կատարելագործված գործիքների ամբողջ հավաքածու, որն օգտագործվում էր բարդացող տնտեսության զանազան ճյուղերում։
Գրականություն
Հայ ժողովրդի պատմություն
Կատեգորիա:Պալեոլիթ Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Գրքերի հավաքածու
Գրքերի հավաքածու, գրքերի հավաքորդություն, ներառյալ՝ տվյալ կոլեկցիոներին հետաքրքրող գրքերի որոնումը, ձեռք բերումը, դասակարգումը, ցուցակագրումը, ցուցադրումը, պահումը և պահպանումը։ Գրքերի հանդեպ սերը կոչվում է գրքասիրություն կամ բիբլիոֆիլիա (bibliophilia), իսկ նա, ով սիրում է կարդալ, հիանալ, և այն անձը, որը հավաքում է գրքեր հաճախ կոչվում է գրքասեր կամ բիբլիոֆիլ (bibliophile), բայց կարող է նաև կոչվել բիբլիոլեթր (bibliolater), որը նշանակում է չափազանց նվիրված լինել գրքերին, կամ գրքամոլ, որը մեկ այլ տերմին է գրքի հանդեպ սեր ունեցող մարդկանց համար։
Գրքերի հավաքման պատմություն
Հին աշխարհում պապիրուսները և մագաղաթները (գրքի առաջին օրինակները ձեռագրի տեսքով) հավաքվել են թե՛ հրատարակությունների և թե՛ առանձին անհատների կողմից։ Պահպանվել են հիշատակումներ նաև այդ դարաշրջանի գրքասերների մասին։ Պատմաբան Քսենոփոնը արհամարհական ձևով է գրել մի մարդու մասին, ով փորձել էր ավելի շատ գրքեր հավաքել, քան իր ընկերները։ Սենեկա Կրտսերը թերահավատորեն էր վերաբերվում նրանց, ովքեր հավաքում էին գրքեր, որոնք չէին կարդում։ Նա հարցնում էր․ «Այդքան շատ գրադարաններ և գրքեր ունենալու օգուտը ո՞րն է, եթե գրքեր հավաքողը վերնագրերն հազիվ թե կարողանա կարդալ իր ողջ կյանքի ընթացքում» ։ Արևմտյան հնության գրքեր հավաքողները գնահատում էին ճշգրիտ տառադարձությունը և բարձրորակ նյութերը։
1344 թվականին անգլիացի եպիսկոպոս Ռիչարդ դե Բուրին գրել է «The Philobiblion» ակնարկների ժողովածուն, որտեղ նա գովաբանել է գրքերի հանդեպ եղած սերն ու գնահատանքը ։ Ֆիլիպ Բարի թագավորը հավաքել է «մոտ վեց հարյուր ձեռագրերի հավաքածու իր թագավորության գագաթնակետին», որն այդ ժամանակ ամենամեծ մասնավոր հավաքածուն էր։
15-րդ դարում Յոհան Գուտենբերգի հայտնագործած տպագրահաստոցի ի հայտ գալիս, որը հանգեցրեց էժան և շատ գրքերի հրատարակությանը, ինչպես նաև Վերածննդի դարաշրջանի տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական փոփոխություններից հետո գրքերի հավաքելը մեծ առաջընթաց ունեցավ։ Ժան Գրոլյեն՝ Ֆրանսիայի գլխավոր գանձապահը, այս ժամանակշրջանի ամենամեծ գրքասերն էր և գիրքեր հավաքողը ։ Գրոլյեն ուներ 3000 գրքից բաղկացած գրադարան և հայտնի էր նրանով, որ սիրում էր լատինական դասականներ և հարուստ զարդարանք ունեցող գրքեր։ Նա եղել է «Aldine Press»-ի հովանավորը, որը հիմնադրվել է Վերածննդի դարաշրջանի նշանավոր տպագրիչ, խմբագիր և հրատարակիչ Ալդուս Մանուտիուս Ավագի կողմից։
Հեղափոխության ժամանակ բազմաթիվ վանական գրադարաններ ոչնչացվել են, դրանց պարունակությունը հաճախ՝ նույնպես։ Անգլիացի հնավաճառն արձագանքել է Հենրի VIII-ի կողմից վանքերի ոչնչացման գործընթացին։ Էդուարդ VI-ի հանձնակատարները թալանել են համալսարանի, քոլեջի և վանական գրադարանները։ Եվ գրքերը ոչնչացումից փրկելու համար նրանք, ովքեր կարող էին, օրինակ՝ արքեպիսկոպոս Մեթյու Պարկերը և Սըր Ռոբերտ Քոթոնը, սկսեցին հավաքել դրանք։
17-րդ դարի վերջին միլիոնավոր տպագիր գրքեր շրջանառության մեջ էին մտել, և սկսել էին տեղի ունենալ գրքերին նվիրված աճուրդներ, նաև թողարկվել գրքերին նվիրված տպագիր հավաքածուներ գրավաճառների և աճուրդ իրականացնող ընկերությունների կողմից Եվրոպայում և Ամերիկայում, ինչը հանգեցրեց գրքեր հավաքելու աճին՝ ավելի գրագետ հասարակության շրջանում։
18-րդ դարում ռոմանտիզմի դարաշրջանի սկսվելու և դրա անցյալի վրա կենտրոնանալու հետ միասին, գրքեր հավաքողները սկսեցին հետաքրքրություն ցուցաբերել հին գրքերի, հնատիպ հրատարակությունների և ձեռագրերի նկատմամբ։ Այս նոր շեշտադրումը սկսվել էր հին գրքերի՝ շուկայում մեծ շրջանառությունից Ֆրանսիական հեղափոխության և Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում վանական և արիստոկրատական գրադարանների ոչնչացումից հետո։
Բրիտանական Ուիգ քաղաքական գործիչ Ջորջ Ջոնը, 2-րդ կոմս Սփենսերը (1758-1834) հավաքել է տասնյակ հազարավոր հատորներ։ Նրա հավաքածուի ամենալավ հատորների թվում էին դասականների առաջին հրատարակությունները՝ աշխատություններ, որոնք հրապարակվել են հայտնի հրատարակչությունների կողմից, հատկապես «Aidine Press»-ի հրատարակությունների գրեթե ամբողջական հավաքածուն և շատ Աստվածաշնչեր ։ 1812 թվականին նա հիմնել է Ռոքսբուրգ գրքասերների ակումբը։
19-րդ դարում զարգացած Միացյալ Նահանգները ականատես եղավ «Տիտան» հրատարակչական խմբի հրատարակած գրքերը հավաքողների հայտնվելուն, ինչպիսիք են երկաթուղային մագնատ Հենրի Հանթիգթոնը և ֆինանսիստ, բանկիր Ջ․ Պիերպոնտ Մորգանը ։
Արժեք
Վաճառվող գրքերի հսկայական քանակի պատճառով հավաքագրվող գրքերի գնային միասնական ուղեցույց չկա։ Գրավաճառները առցանց գրախանութներում որոշակիորեն նշում են վաճառվող օրինակների ընթացիկ շուկայական արժեքները։
«Rothschild» աղոթագիրքը վաճառվել է 13,6 միլիոն դոլարով, իսկ «St Cuthbert» ավետարանը վաճառվել է 14,7 միլիոն դոլարով։ Այս երկու կրոնական նյութերն էլ վաճառվել են 2012 թվականին։ «The Northumberland Bestiary» ձեռագիր մատյանը վաճառվել է 20 միլիոն դոլարով 2007 թվականին։ «The New Book of Tang» գիրքը վաճառվել է 17,1 միլիոն դոլարով 2018 թվականին։ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Առաջին Ֆոլիո» պիսների ժողովածուն, որը տպագրվել է 1623 թվականին, վաճառվել է 6,2 միլիոն դոլարով 2001 թվականին։ «An Action Comics»-ի #1 թողարկումը վաճառվել է 2014 թվականին ռեկորդային արժեքով՝ 3,2 միլիոն դոլար, կազմի հետ միասին, որի առանձին արժեքն էր 10 ցենտ ։
Վիճակ
Տարածված թերություններից են՝ ընդհանուր մաշվածությունը և պատռվածությունը, կազմի եզրերի մաշվածությունը, քերծվածքները և անցքերը, նախորդ սեփականատիրոջ անունը, որը գրված է գրքին, պիտակը, կեղտն ու հետքերը, ծալված էջերը, ընդգծումը, և եզրային նշումները, ջրից վնասվելը, պատռված եզրերը, վերջնաթղթերը և էջերը, ինչպես նաև նկարազարդումները կամ ամբողջական վերնագրերը, որոնք թաքցված չեն կամ ամբողջովին բացակայում են։
Եթե գիրքը լավ վիճակում է, ապա այն պետք է լինի ուղղանկյուն պինդ մարմին, երբ չի օգտագործվում, լինի ուղղաձիգ դիրքում կամ հակառակ կողմի վրա։ Եթե գիրքը քառակուսի չէ, սովորաբար նրա համար, որ պահարանի վրա թեք է դրված կամ թեքված է դեպի աջ կամ ձախ, երբ հակառակ կողմով է դրված, ապա այն ձևափոխված է։ Եթե կազմը ծռվում կամ ընդլայնվում է, սովորաբար խոնավության հանկարծակի փոփոխության պատճառով, ապա գիրքը թեքված է (աղեղի պես)։ Հաստ կոշտ գրքերում էջերը նույնպես հակված են ծալվելու, նույնիսկ եթե հարթ դրված են դարակի վրա։
Աղբյուրներ
Նոր գրքերը հասանելի են գրախանութներում և առցանց։ Բազմաթիվ գրախանութներ մասնագիտանում են ոչ տպագիր, օգտագործված, անտիկ, հազվագյուտ գրքերի, ինչպես նաև հավաքածուի համար նախատեսված գրքերի մեջ։ Առցանց գրախանութները, ինչպիսիք են Abebooks, Alibris, Amazon և Biblio կայքերը խրախուսում են այլ խանութների և անհատների վաճառել գրքեր իրենց կայքերի միջոցով և գանձում են միջնորդավճար։
Անտիկ, հավաքածուի համար նախատեսված գրքերի խանութները կարող են ունենալ մի քանի գիրք վաճառքի համար։ Աճուրդ իրականացնող խոշոր ընկերությունները վաճառում են հավաքածուի համար որակյալ գրքեր, իսկ աճուրդ իրականացնող տեղական ընկերությունները կարող են վաճառել ստվարաթղթե կազմով գրքեր։ Խնայ-խանութները (thrift shop և second-hand) սովորաբար ունենում են գրքերի բաժին։ Այլ աղբյուրներ են գույքի, բակի, ավտոտնակի վաճառքը կամ բարեգործական դրամահավաքները։
Հին գրքերի հավաքում
Հին գրքերի հավաքումը գրեթե կարելի է բնորոշել որպես հետաքրքրություն տպագրված գրքերի նկատմամբ 1900 թվականից առաջ։ Այն կարող է ընդգրկել 19-րդ, 18-րդ, 17-րդ, 16-րդ և 15-րդ դարերի գրքերի նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Հին գրքեր հավաքողները հետաքրքրվում են ոչ միայն առաջին հրատարակություններով, չնայած կարող են նաև դրանով հետաքրքվել։ 1455 թվականից առաջ ստեղծված եվրոպական գրքերը բոլորն էլ ձեռագիր են, հետևաբար, հանդիսանում են եզակի պատմական իրեր, որոնցում «խմբագրում» և «հրատարակում» հասկացությունները տեղին չեն։ Անտիկ իրերի սիրահարները հետաքրքրություն են ցուցաբերում նաև գեղեցիկ կազմերով և բարձրորակ թղթերով գեղեցիկ ձևավորված գրքերի նկատմամբ։ Մինչև 1770 թվականը տպագրված շատ գրքերի համար առաջին հրատարակությունը միշտ չէ, որ հասանելի է գնի և/կամ մատչելիության պատճառով։ Այդ հետաքրքրության ժամանակաշրջանի ավելի ուշ հրատարակությունները/տպագիր հրատարակությունները դեռևս հաճախ ցանկալի են հին հավաքածուի համար, քանի որ դրանք նաև իրեր են։
Օրինակ՝ Ջոն Միլթոնի «Կորուսյալ դրախտը» (1667) վեպի առաջին հրատարակությունը կարող է հավասարվել տան համար վճարվող գումարին։ Այնուամենայնիվ, 1688 թվականի առաջին պատկերազարդ Ֆոլիո հրատարակությունը, որը տեխնիկական պատճառներով ավելի ուշ է հրատարակվել, արժե միայն հրատարակության մի մասը, սակայն մինչ օրս հազարավոր դոլարներ են ծախսվում, որպես Միլթոնի ապրած ժամանակաշրջանի պատկերազարդ գիրք։
Ալեքսանդր Փոփի «Իլիական» և «Ոդիսական» վիպերգերի թարգմանությունների բազմաթիվ հրատարակություններ են եղել։ 1715-1720 թվականների առաջին հրատարակությունը քիչ է արժենում, մինչդեռ մի փոքր ավելի ուշ լույս տեսած 18-րդ դարի հրատարակությունները, շատ ավելի էժան են, սակայն դեռևս բարձր արժեք ունեն։ Ջոն Օգիլբիի 17-րդ դարի Հոմերոսի «Իլիական» և «Ոդիսական» վիպերգերի թարգմանությունները թանկ են, բայց ոչ այնքան, որքան Փոփի թարգմանության առաջին հրատարակությունը։ Դա մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ 1666 թվականին Լոնդոնի մեծ հրդեհի ժամանակ հավանաբար ոչնչացել են Օգիլբիի առաջին հրատարակության զգալի թվով օրինակներ։
15-րդ դարի վերջին շարժական տպագրության առաջին անգլիացի տպագրիչը Քեքստոնն էր։ Նրա գրքերի 15-րդ դարի հրատարակությունները շատ հազվադեպ են տպագրվում։ Երբեմն 16-րդ դարի հրատարակությունները, որոնք նման են Քեքսթոնի գրքերի հայտնվելուն, հայտնվում են հին գրքեր վաճառողների և աճուրդավարների մոտ, հաճախ շատ բարձր գներով։ Շեքսպիրի 1623 թվականի վերջին «Առաջին ֆոլիո»-ն (Ուիլյամ Շեքսպիրի հավաքած աշխատանքների առաջին հրատարակությունը) 2006 թվականին գրանցել է ռեկորդ հասնելով մինչև 5,5 միլիոն։ Ավելի ուշ 17-րդ դարում Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ֆոլիո»-ն կարող է դեռևս արժենալ մոտավորապես այնքան, որքան մի փոքր տունը, սակայն դրանք համեմատաբար հասանելի են, մինչդեռ «Առաջին Ֆոլիո»-ի գրեթե բոլոր պահպանված օրինակները պատկանում են գրադարաններին, թանգարաններին կամ համալսարաններին, ուստի քիչ հավանական է, որ դրանք լինեն վաճառքում։ Հնություն հավաքողների համար, թե ինչպես է տվյալ գրքի աշխատանքը համապատասխանում ավելի լայն պատմական համատեքստին, կարող է նույնքան կարևոր լինել, որքան հրատարակությունը, նույնիսկ եթե այն առաջին հրատարակությունը չէ։
Ամերիկյան դպրոցի գրադարանը շատ հազվագյուտ բազմալեզու հատորների հավաքածուի օրինակ է շատ հայտնի կամ ճանաչված հեղինակների ստեղծագործություններով։ Ըստ երևույթին, գոյություն ունեցող միակ ամբողջական հավաքածուն պատկանում է Սմիթսոնյան ինստիտուտի Ամերիկայի պատմության ազգային թանգարանին ։
Գրականություն
Ավելի ժամանակակից օրինակների համար տե՛ս գրքեր հավաքողների, գրքերի հավաքագրման և «բիբլիոմանիայի» մասին գրքերի շարքը, հեղինակ՝ Nicholas A. Basbanes;
Հետևե՛ք ամուսինների թիմին՝ Լոուրենս և Նենսի Գոլդսթոունին, քանի որ նրանք փնտրում են հազվագյուտ և հավաքագրվող հատորներ և ուսումնասիրում են իրական առեղծվածները հազվագյուտ գրքերի աշխարհում;
Չինաստանում գրքեր հավաքելու համար տե՛ս;
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրքերի պատմություն Կատեգորիա:Հավաքորդություն Կատեգորիա:Հոբբի
Ասելե (այլ կիրառումներ)
Ասելե, կարող է վերաբերել՝
1930-1939 թթ. հայկական կինոնկարներ
1930 - 1939 թվականների Հայկական կինոնկարներից նշված են միայն առավել արժեք ներկայացնողները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Վոսկրեսենսկոե (գյուղ, Վարվայի շրջան)
2006 թվականի տվյալներով Վոսկրեսենսկոե գյուղում բնակվում էր 76 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 367,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ասկարովո (այլ կիրառումներ)
Ասկարովո, կարող է վերաբերել՝
Մարիանո Բարբասան
Մարիանո Բարբասան (Mariano Barbasán Lagueruela, ), իսպանացի նկարիչ, ով նկարում էր ժանրային տեսարաններ և քաղաքային տեսարաններ ռեալիզմի ոճով։ Հետագայում ազդեցություն է կրել իմպրեսիոնիզմից։
Կենսագրություն
Բարբասանը ծնվել է Սարագոսայում։ 1880-1887 թվականներին հաճախել Սան Կարլոսի գեղեցիկ արվեստների իրական ակադեմիան Վալենսիայում։ Ավարտելուց հետո նա տեղափոխվել է Մադրիդ և դարձել է պատմական թեմաներով նկարիչ` մասնագիտանալով Տոլեդոյի պատմության տեսարաններում, որտեղ նա երբեմն այցելում էր ։ Նա նկարում էր նաև տեսարաններ գրականությունից, ինչպես նաև` ներկայացրել է Walpurgisnacht of Faust-ի իր մեկնաբանությունը Գեղեցիկ արվեստների ազգային պատկերասրահում։
Նա ի վերջո որոշում է ապրել այնտեղ և ստուդիա է բացում. երբեմն ճամփորդելով դեպի Սուբյակո և Անտիկոլի Կորադո` նա նկարում է պլեներներ։ Հաճախակի ցուցահանդեսներ է կազմակերպել Գերմանիայում, Ավստրիայում, Անգլիայում, բայց ոչ Իսպանիայում, ինչի արդյունքում այդքան էլ հայտնի չէր իր երկրում։ 1912 թվականին նա կարճ ժամանակով ապրել է Մոնտեվիդեոյում և այնտեղ կազմակերպել է երկու ցուցահանդեսներ ։
Նա ապրել է Հռոմում մինչև 1921 թվականը, երբ նրա առողջությունը սկսել է վատանալ։ Վերադառնալով Իսպանիա` նա պաշտոն է զբաղեցրել Սարագոսայի Սան Լուիսի Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում, որը վերջերս ազատվել էր Ֆրանցիսկո Պրադիլայի մահվան պատճառով։ Երկու տարի անց նա կազմակերպել է հետահայաց ցուցահանդես Սարագոսայի կենտրոոնական շուկայում ։ Մահացել է Սարագոսայում, 60 տարեկան հասակում։
1925 նրա որդին կազմակերպել է նոր, ավելի պաշտոնական ցուցահանդես, որը օգնել է հաստատել նրա վարկանիշը Իսպանիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իսպանացի նկարիչներ
(7252) Կակեգավա
(7252) Կակեգավա (Kakegawa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,594717 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8453 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3441 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1526,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235814 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,45° անկյուն։
Սուրիկատ
Սուրիկատ (, meerkat կամ suricate), մանգուստների ընտանիքին պատկանող փոքր չափերի գիշատիչ։ Սուրիկատը (S. suricatta) համանուն ցեղի (Suricata) միակ ներկայացուցիչն է ։ Սուրիկատներն ապրում են Բոթսվանայի Կալահարի անապատի բոլոր մասերում, Նամիբիայի և հարավարևմտյան Անգոլայի Նամիբ անապատի մեծ մասում և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում։ Սուրիկատների խումբը կոչվում է «հրոսակ» («mob», «gang» կամ «clan»)։ Այն կարող է ներառել մոտ 20, իսկ որոշ գերընտանիքներ՝ 50 կամ ավելի անդամ։ Յուրաքանչյուր խումբ կազմված է 2-3 ընտանիքներից։ Խմբում իշխում են հասուն էգերը (մայրիշխանություն)։ Խմբերի միջև կռիվներ են լինում. հաղթող խումբը տիրում է պարտվողների բներին և տարածքներին, ոչնչացնում են պարտվողների ձագերին։ Փակի տակ սուրիկատներն ապրում են 12―14 տարի, իսկ բնության մեջ մոտ երկու անգամ ավելի կարճ։
Անվանում
Անգլերենում «meerkat»-ը փոխառություն է աֆրիկաանս լեզվից ։ Անվանումն ունի հոլանդական ծագում, բայց թյուրըմբռման հետևանքով։ Հոլանդերեն meerkat֊ը «guenon»֊ն է, որը կապիկների Cercopithecus ցեղից է։ Հոլանդերենից այն բառացի թարգմանվում է «լճի կատու», բայց սուրիկատը կատվազգիների ընտանիքից չէ բնավ՝ չնայած որ նա պատկանում է կատվանմաների ենթակարգին, և ո՛չ սուրիկատները, ո՛չ guenon֊ները չունեն հակում դեպի լճերը։ Բառը հավանաբար մուտք է գործել հոլանդերեն սանսկրիտից՝ markaţa मर्कट = «կապիկ», ենթադրաբար Աֆրիկայում Հոլանդական արևելահնդկաստանյան ընկերության նավի հնդիկ նավաստիների միջոցով։ Հոլանդական արևելահնդկաստանյան ընկերության առևտրականները հավանաբար գիտեին այս կապիկներին, բայց հոլոնդացի նորաբնակները կցել են անվանումը սխալ կենդանու Բարեհուսո հրվանդանում։ Սուրիկատը հոլանդերենով կոչվում է stokstaartje = «փոքրիկ ցցված պոչ»։
Կենսաբանություն
Սուրիկատը փոքրամարմին ցերեկային մանգուստների ընտանիքից մոտ արուների և  էգերի համար կշռող կենդանի է։ Նրա երկար սլացիկ կորպուսը և վերջույթները տալիս են նրան մարմնի ֊ից մինչև  բարձրություն և ավելացված պոչի երկարությունն է ֊ից մինչև : Նրա պոչն այնքան թավ չէ, որքան մյուս մանգուստի տեսակներինը, բայց այն բավականին երկար ու բարակ է և գնալով բարակում է դեպի սև կամ կարմրավուն ծայրը։ Կանգնած ժամանակ սուրիկատն օգտագործում է իր պոչը հավասարակշռությունը պահելու համար, ինչպես նաև ազդանշաններ հաղորդելու համար։ Նրա դեմքը բարակում է հասնելով քթին, որը շագանակագույն է։ Աչքերի շուրջը միշտ սև է լինում, և նրանք ունեն փոքր կիսալուսնաձև ականջներ, որոնք կարող են փակվել փորոլու ժամանակ դրանց մեջ հող լցվելուց խուսափելու նպատակով։ Կատուների պես սուրիկատների աչքերն դեմքի դիմային մասում են և ունեն բինոկուլյար տեսողություն՝ տալով ավելի լայն տեսադաշտ և հեռավորության/խորության զգացողություն։
Սուրիկատի ամեն մի մատի վրա կա ետ չքաշվող, ամուր, երկարության, կոր ճանկ, որն օգտագործվում է բուն և որսի հետևից փորելու համար։ Ճանկերը նույնպես օժանդակում են հետևի մկանոտ որտքերով ծառերը մագլցելուց։ Սուրիկատներն ունեն չորս մատ ամեն մի ոտքի վրա և երկար սլացիկ վերջույթներ։ Մորթին սովորաբար լինում է դեղնա֊դարչնագույն թեթևակի մոխրագույն երանգներով, թուխ դարչնագույն կամ շագանակագույն արծաթագույն նրբերանգով։ Իրենց մեջքին ունեն կարճ իրար զուգահեռ զոլեր՝ տարածվելով պոչի հիմքից մինչև ուսերը։ Ամեն մի սուրիկատի զոլերով առաջացած նախշերը յուրահատուկ են միմիայն իրեն։ Փորի մասում չկան նախշեր, բացառությամբ պորտի մասում գտնվող հետքից, որ ծածկված է միայն նոսր մազերով և տակից սև մաշկը տեսանելի է լինում։ Սուրիկատն օգտագործում է այս մասը ջերմություն կլանելու համար իր հետևի ոտքերի վրա կանգնելով, սովորաբար վաղ առավոտյան՝ սառն անապատային գիշերներից հետո։
Դիետիկ և հայթայթող վարքագիծ
Սուրիկատները սնունդ են հայթայթում մեկ ժամապահ ունեցող խմբով, որտեղ այդ ժամապահը հսկում է այլ գիշատիչներից պաշտպանվելու համար, իսկ մյուսները սնունդ են փնտրում։ Ժամապահը իր պարտականությունը կատարում է մոտ մեկ ժամ։ Մեկ սուրիկատն ունակ է փորելու իր իսկ քաշի չափով ավազ մեկ վայրկյանում ։ Սուրիկատի ձագը սնունդ հայթայթելուն չի մասնակցում մինչև մեկ ամսականը լրանա և այդպիսով սովորում է խմբի ավագ անդամին հետևելով, ով ծառայում է ձագի համար որպես ուսուցիչ ։ Կանգնած պահակ սուրիկատը հանում է բարակ ձայներ, երբ ամենը լավ է։ Եթե սուրիկատը վտանգավոր ինչ որ բան է նշմարում, սկսում է հաչել և սուլել։
Գիշատիչ կենդանիներ
Սուրիկատներին հիմնականում որսում են Աֆրիկյան արծիվները և շնագայլերը։ Սուրիկատներն երբեմն սատկում են օձի խայթոցից նրանց հետ առերեսման ժամանակ, բայց օձը հետո չի ուտում սուրիկատին։
Վերարտադրություն
Սուրիկատները սեռահասունանում են մոտավորապես մեկ տարեկան հասակում և կարող են մեկ ծնունդով տալ մեկից մինչև հինգ ձագ, սակայն հաճախ բերած ձագերի թիվը լինում է երեքը։ Վայրի սուրիկատները տարեկան կարող են մինչև չորս ծնունդաբերում ունենան։ Սուրիկատները iteroparous են և կարող են բազմանալ տարվա ցանկացած ժամանակահատվածում, բայց հիմնականում ծնունդները լինում են տաք սեզոններին։ Երեք շաբաթական ձագուկներն արդեն կարող են լքել բունը։ Երբ ձագերը պատրաստ են լինում բնից դուրս գալուն, սուրիկատների ամբողջ հրոսակը կկանգնի բնի մոտ որպեսզի դիտի։ Մեծերից որոշները հնարավոր է փորձեն աչքի ընկնեն, որպեսզի ձագերի փոխարեն իրենք լինեն ուշադրության կենտրոնում։
Չի ցուցաբերվում նախամերձեցում։ Հղիությունը տևում է մոտավորապես 11 շաբաթ և ձագերը ծնվում են գետնի տակ՝ բնում ու խնամքի կարիք են ունենում։ Ձագերի ականջները բացվում են 15 օրականում, իսկ աչքերը՝ 10―14 օրականում։ Նրանք կրծքից կտրվում են շուրջ 49―63֊րդ օրում։ Նրանք գետնի տակից դուրս չեն գալիս առնվազն մինչև 21 օրական դառնալը և մնում են դայակների հետ բնում։ Մոտ մեկ շաբաթ անց էլ նրանք միանում են չափահասներից կազմված հայթայթողների խմբին։
Ինդիկատոր բույսեր
Ինդիկատոր բույսեր, ցուցիչ բույսեր, որոնց աճն ու զարգացումը խստորեն կապված է էկոլոգիական որոշակի պայմանների որակական ու քանակական փոխհարաբերությունից։ Բույսերի ինդիկատոր կարող են լինել առանձին տեսակներ, ներտեսակային միավորներ, անոմալ ձևեր, որոնք օրինաչափորեն և մշտապես առաջանում են տվյալ պայմաններում։ Հայաստանի կիսաանապատային գոտում։ Գյուղատնտեսության աշխատողներին հայտնի է, որ հոտավետ օշինդրի առկայությունը տվյալ վայրում հողի բավարար բերրիության վկայություն է։ Մարգագետինների ճահճացման ապացույց է բոշխի տարածումը, որը լավ է արտահայտված Ագրիջայում։ Աղասեր բույսերից զեյդլիցիայի առկայությունը վկայում է տվյալ վայրի թույլ աղոտ լինելու մասին, որը համեմատաբար հեշտությամբ է յուրացվում։ Մինչդեռ աղահասկիկը, կարմրանը, սարսազանը և կալիախոտը ապացույց են հողի բարձր աղայնության։ Բույսերի ինդիկատոր օգտագործվում են նաև երկրաբանության մեջ։ Մի շարք օգտակար հանածոներ իրենց դրոշմն են դնում բույսերի ծաղկի կամ տերևների արտաքին ձևափոխման վրա։ Օրինակ, ցինկի առկայությունը ծաղկին տալիս է կիտրոնադեղնավուն երանգ, բորը տերևները դարձնում է մուգ կանաչ։ Հանքերում քիմիական որևէ տարրի մեծ քանակությոնը փոխում է բույսի արտաքին տեսքը, արտակարգ աճում են (գիգանտիզմ) կամ հակառակը՝ գաճաճ են դառնում։ Նման ձևերի կարելի է հանդիպել Կապանի պղնձի հանքերում։ Պրոֆեսոր Դ.Պ. Մալյուգայի սովորական կակաչի անոմալ ձևերի ուսումնասիրությամբ Քաջարանում (1958 թ.) հայտնաբերվեց պղինձ-մոլիբդենային նոր հանքավայր։ Ինդիկատորային հատկանիշ է նաև որոշ տարածքևերի բուսականությունից զուրկ լինելը, որը հաճախ ռադիոակտիվ ուրանի կամ որևէ այլ նյութի առկայության արգասիք է։ Վայրի բույսերի ցուցչային հատկությունները կիրառվում են գյուղատնտեսության կուլտուրաների շրջանացման, խամ ու խոպան հողերի յուրացման, անտառապատման նպատակով։ Բույսերի ինդիկատորի կամ համակեցությունների հարցերով զբաղվում է ինդիկացիոն գեոբոստանիկան։
Սուրիկատ
Վերարտադրություն
Սովորաբար ալֆա զույգին է վերապահված զուգվելը և այն սպանում է ցանկացած ձագին, որն իրենից չէ, որպեսզի իր հետնորդներն ունենան գոյատևելու ամենամեծ շանսերը։ Դոմինանտ զույգն անգամ կարող է վտարել կամ վռնդել անցանկալի ձագերի մայրերին։
Ինդիկատոր բույսեր
Կատեգորիա:Բույսերի էկոլոգիա
Սուրիկատ
Վերարտադրություն
Եթե ալֆա խմբի անդամներն արյունակցական կապ են ունենում իրար հետ (այսպես պատահում է այն ժամանակ, երբ ալֆա էգը սատկում է և փոխարինվում է իր դուստրով), նրանք չեն զույգվում իրար հետ և բազմացումը կատարվում է խմբի էգերի կողմից աստանդական զույգմամբ այլ խմբերի թափառող արուների հետ․ այս պարագայում էգերը հակված են սպանելու և ուտելու մյուս էգերից ծնված ձագերին։
Վարքագիծ
Սուրիկատները փոքր գետնախորշերում բնակվող կենդանիներ են, որոնց ստորգետնյա բունը թունելների ցանց է մի քանի մուտքերով, սակայն նրանք ցերեկները լքում են իրենց բները։ Նրանք չափազանց շփվող են և ապրում են 20–30 անդամանոց խմբերում։ Միևնույն խմբի անդամներն իրար հետ խաղում են իրենց սոցիալական կապերն ամրապնդելու նպատակով։ Հաճախ ալֆա զույգը հոտով նշում է ստորադասներին որպես իրենց իշխանության արտահայտչամիջոց, և սրան հաջորդում է ստորադաների կողմից ալֆաներին շոյելը և երեսները լիզելը։ Այս վարքագիծը սովորաբար հանդիպում է նաև խմբի անդամների վերամիավորման ժամանակ՝ կարճ ժամանակով բաժանվելուց հետո։ Մի խմբի սուրիկատները հիմնականում քույրեր և եղբայրներ են կամ ալֆա զույգի հետնորդները։
Ձայնարկումներ
Սուրիկատների ձայնարկումները կարող են կրել որոշակի նշանակություն՝ հատուկ կանչի միջոցով հայտարարելով վտանգի և հրատապ իրավիճակի մասին։ Ի հավելումն տագնապի կանչերին, սուրիկատներն ունեն նաև խուճապի, հավաքի և տեղաշարժվելու կանչեր։ Ելնելով հանգամանքից նրանք կարող են ճռվողել, ճվալ, գռմռալ կամ հաչալ ։ Սուրիկատներն արձակում են տարբեր նախազգուշացողական կանչեր կախված նրանից օդային թե ցամաքային գիշատիչ են նկատում։ Դրանից բացի ձայնարկումների ակուստիկ հատկանիշները փոխվում են մոտեցող գիշատիչի վտանգավորության հրատապությունից կախված։ Այդ իսկ պատճառով վեց տարբեր նշանակությամբ նախազգուշացողական կանչեր են տարբերակվել․ օդային գիշատիչ՝ ցարծր, միջին ու բարձր հրատապության, և ցամաքային գիշատիչ՝ ցածր, միջին ու բարձր հրատապության։ Սուրիկատները տարբեր կերպ են արձագանքում ցամաքային և օդային գիշատիչի մասին նախազգուշացողական կանչը լսելուց։ Օրինակ՝ լսելով բարձր հրատապության ցամաքային գիշատիչի մասին կանչը, սուրիկատներն ամենայն հավանականությամբ կձգտեն պատսպարվել և աչքի անցկացնել տարածքը։ Իսկ մյուս դեպքում՝ լսելով բարձր հրատապության օդային գիշատիչի մասին ազդանշանը, սուրիկատները կկռանան և կկծկվեն։ Այս հանգամանքում շատ առիթներով նրանք նույնպես նայում են դեպի երկինք ։
Սուրիկատների խմբեր
Սուրիկատների խումբը հնարավոր է վերանա մեկ այլ գիշատիչի հարձակման, ալֆա զույգի սնելու ձախողման, երաշտի ժամանակ սովի կամ համաճարակների պատճառով։
Սուրիկատների նոր խմբերը ձևավորվում են վտարված էգերի և թափառող արուների հանդիպումով և միավորումով, որոնք զույգվելու ձգտում ունեն։ Մեկ ծնունդով սուրիկատն ունենում է 2―5 ձագ։
Խմբի չափերը լինում են տարբեր։ Չափազանց մեծ խմբերը, հնարավոր է, մեծ տարածության վրա ցրվեն, որպեսզի բավարար քանակությամբ սնունդ հայթայթեն։ Արդյունքում, երբ հանկարծակի անհրաժեշտություն լինի ապաստանի, խմբի անդամները հնարավոր է ընտրեն տարբեր գետնախորշեր՝ առաջ բերելով խմբի բաժանումը երկու մասի։
Ենթատեսակներ
Գոյություն ունեն սուրիկատի երեք ենթատեսակներ․
Ընտելացում
Սուրիկատներից ստացվում են շատ վատ տնային կենդանիներ։ Նրանք կարող են լինել շատ ագրեսիվ, հատկապես հյուրերի նկատմամբ և անգամ կծեն նրանց։ Նրանք հոտառությամբ կտարբերակեն իրենց տիրոջը և տունը (իրենց «տարածքը») ։
Ֆոմինո (գյուղ, Դորոգոբուժսկի շրջան)
Ֆոմինո (Фомино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Ասկիզ (այլ կիրառումներ)
Ասկիզ, կարող է վերաբերել՝
Ֆոմինո (գյուղ, Դորոգոբուժսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի բնակավայրեր
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Նոյեմբերյան)
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Հայաստանի Տավուշի մարզի Նոյեմբերյան քաղաքում ։ Եկեղեցին կառուցվել է 1848 թվականին, բազիլիկ կառույց է, որը կառուցված է տուֆ տեսակի քարից։ Ունի զանգակատուն, որը գտնվում է մուտքի վերևի մասում։ Եկեղեցին նորոգվել է 1903 թվականին։
Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին չի գործել, և օգտագործվել է որպես պահեստ։ Անկախության տարիներին եկեղեցին կրկին գործում էր, սակայն 1997 թվականի հուլիսի 18-ին բավական տուժեց երկրաշարժի արդյունքում։
Եկեղեցին հիմնանորոգվել է 2005-2006 թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Նոյեմբերյանի շենքեր և կառույցներ
Պիեդիկավալո
Պիեդիկավալո (Piedicavallo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեղրագոմ
Մեղրագոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում ։ Գտնվում էր Թորթում գետի ձախ ափին, սարավանդի վրա։
Բնակչություն
XIX դարի 70-ական թվականներին ուներ 12 տուն հայ և 2 տուն հույն, իսկ XX դարի սկզբին՝ 25 տուն բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մեղրագոմն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (235301-235400)
Աստերոիդների ցանկ (235201-235300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (235401-235500)
(43) Արիադնե
(43) Արիադնե (Ariadne), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1857 թվականի ապրիլի 15-ին Նորման Պոգսոնի կողմից Օքսֆորդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,204599 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8351 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5741 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Արիադնե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,8195 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1195,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301099 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,47° անկյուն։
Արիադնե աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Արիադնե Արիադնե
Արիադնե Արիադնե Արիադնե
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Սազել)
Սուրբ Խաչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից 4 կմ դեպի արևմուտք, հայաբնակ Սազել գյուղում, կառուցվել է 20-րդ դարում։
Սուրբ Խաչ եկեղեցու մասին առաջին հիշատակումները եղել են 1839 թվականին։ Եկեղեցին ի սկզբանե եղել է փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականից՝ քարաշեն։
19-րդ դարից մինչև 20-րդ դարը եկեղեցին ենթարկվել է վերակառուցման և բազմաթիվ վերանորոգությունների։  Վերանորոգման մասին կան հիշատակումներ 1872 թվականի արխիվներում։
Ախալցիխեի հոգևոր կառավարությանն ուղղված 1909 թվականի հայտարարության մեջ ասվում է․
1909-1910-ական թվականներին եկեղեցին վերակառուցվում է և օծվում։
Ճարտարապետություն
Սազել գյուղի Սուրբ Խաչ եկեղեցին միանավ բազիլիկ տիպի կառույց է, այն կառուցվել է սալաքարից, սրբատաշ և անմշակ տուֆից նրա չափսերն են (13.10 x 8.48) մետր։
Ունի մեկ մուտք հարավային կողմից, մուտքի վերևում կա խաչաքանդակ։
Զանգակատունը գտնվում է արևմտյան հատվածում՝ տանիքին։