cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կերոսին
Կերոսին (kerosene, κηρός), հեղուկ, թափանցիկ վառելանյութ, ածխաջրածինների խառնուրդ (C12-ից C15), ստանում են 150—250 °C աստիճանում, նավթի ուղղակի թորմամբ կամ նավթամթերքների կրեկինգով։
Եռում է 140—330 °C-ի տիրույթում։ Թափանցիկ, անգույն կամ դեղնավուն հեղուկ է՝ կապույտ երանգով։ Լուսավորման նպատակով թողարկվող կերոսինը լինում է թեթև և ծանր՝ հրանավթ։ Թեթև կերոսինը (խտությունը՝ 830 կգ/մ3, բռնկման ջերմաստիճանը՝ 40 °C) օգտագործվում է կենցաղում, ծանրը (խտությունը՝ 860 կգ/մ3, բռնկման ջերմաստիճանը՝ 90 °C)՝ կաթսայատները, հանքահորերը, փոքր նավերը, փարոսները լուսավորելու համար։ Մշակվում է նաև կերոսինի հատուկ տեսակ (բռնկման ջերմաստիճանը՝ 40 °C), որն օգտագործվում է քարածուխը հարստացնելու և որպես հումք ջերմաքայքայման համար։
Կերոսինը կիրառվում է նաև ապակյա և ճենապակյա իրերի թրծման, դետալների մաքրման, շենքերի ջեռուցման համար, որպես տրակտորների և հրթիռների վառելանյութ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վառելանյութեր Կատեգորիա:Ածխաջրածիններ Կատեգորիա:Նավթամթերքներ Կատեգորիա:Լուծիչներ Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Բելովցի (գյուղ, Խոտինի շրջան)
Բելովցի (Білівці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելովցի գյուղում բնակվում էր 1 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1234 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կաշկինո (այլ կիրառումներ)
Կաշկինո, կարող է վերաբերել՝
Քարայազը
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգի շրջաններ Կատեգորիա:Քարայազըի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Նովայա Դերևնյա (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Նովայա Դերևնյա (Новая Деревня, Новая Деревня), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։
Կապուստինո (այլ կիրառումներ)
Կապուստինո, կարող է վերաբերել՝
Վահան Տերյանի հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Վահան Տերյանի հուշարձան, կարող է վերաբերել՝
Սամարայի մարզ
Սամարայի մարզ (Самарская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Սամարա քաղաքը։
Սահմանակից է Ռուսաստանի Սարատովի, Ուլյանովսկի, Օրենբուրգի մարզերի, Թաթարստան հանրապետության, ինչպես նաև Ղազախստանի հետ։
ՌԽՖՍՀ կազմում
Կազմվել է 1928 թվականի մայիսի 14-ին, որպես Միջինվոլգյան մարզ, 1929 թվականի հոկտեմբերի 20-ին վերանվանվել է Միջինվոլգյան երկրամաս, 1935 թվականի հունվարի 27-ին՝ Կույբիշևի մարզ։ Տարածությունը՝ 53,6 հազ.կմ²։ Ուներ 25 վարչական շրջան, 10 քաղաք, 19 քաղաքատիպ ավան։ Կենտրոնը՝ Կույբիշև (Սամարա)։ Կույբիշևի մարզը պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով (1958 և 1970 թվականներ)։
Կույբիշևի մարզը գտնվում է Արևելա-Եվրոպական հարթավայրի հարավ-արևելքում, Վոլգայի միջին հոսանքում, որտեղ Վոլգան առաջացնում է Սամարայի աղեղը։ Վոլգայով բաժանվում է աջափնյա (փոքր) և ձախափնյա մասերի։ Աջափնյա մասում Մերձվոլգյան բարձրությունն է, Սամարայի աղեղի հյուսիսում՝ Ժիգուլները (բարձրությունը՝ մինչև 375 մ)։ Ձախափնյակի հյուսիս-արևմուտքում է Ցածրադիր Զավոլժիեն, հյուսիս-արևելքում՝ Բարձրադիր Զավոլժիեն (300 մ)։ Հարավում զառիկող ալիքավոր հարթավայր է։ Կան նավթ, գազ, այրվող թերթաքարեր, ծծումբ, գիպս, կրաքար, բիտումինուլային դոլոմիտ։ Կլիման չոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -13 °C-ից -14 °C է, հուլիսինը՝ 20-22 °C, տարեկան տեղումները՝ 300-450մմ։ Կույբիշևի մարզի հարավում հաճախակի են երաշտներն ու խորշակները։ Գլխավոր գետը Վոլգան է։ Գերակշռում են սևահողերը, կան նաև պոդզոլացած և շագանակագույն հողեր։ Տարածքի 12%-ը անտառածածկ է։ Կենդանիներից կան գայլ, աղվես, որմզդեղն, այծյամ, սկյուռ, կրծողներ, թռչուններ, գետերում՝ ձկներ։
Բնակչության 82%-ը ռուսներ են, բնակվում են նաև մորդվաներ, չուվաշներ, թաթարներ, ուկրաինացիներ և այլք։ Խոշոր քաղաքներն են Կույբիշևը, Տոլյատին, Սիզրանը, Նովոկույբիշևսկը։ Կույբիշևի մարզը զարգացած ինդուստրիալ և մեքենայացված գյուղատնտեսության շրջան է։ Ընդհանուր միութենական արտադրությունում մարզն աչքի է ընկնում էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ, մեքենաշինությամբ ու մետաղամշակմամբ, նավթի հանույթով ու վերամշակմամբ, նավթաքիմիայով։ Կույբիշևի մարզը եղել է ՍՍՀՄ-ի էներգետիկ կարևոր կենտրոնը։ Աշխատել են խոշոր ՋԷԿ-եր, Վոլգայի ՀԷԿ-ը։ Տոլյատի քաղաքում ստեղծվել էր մարդատար ավտոմոբիլների արտադրության խոշոր համալիր։ Կույբիշևի մարզը Վոլգա-Ուրալյան նավթագազաբեր մարզի նավթարդյունահանող շրջաններից է։ Գյուղատնտեսությունն ունի հացահատիկա-անասնապահական ուղղություն։ Մշակում են ցորեն, գարի, կորեկ, տարեկան, վարսակ, արևածաղիկ և այլն։ Անասնապահությունն ունի մսակաթնատու և մսաբրդատու ուղղություն։ Երկաթուղիների երկարությունը 1277կմ է (1971 թ.), ջրայինը՝ մոտ 300կմ (Վոլգայով), ավտոճանապարհներինը՝ 2,9 հազ.կմ։ Զարգացած է խողովակաշարային տրանսպորտը։ Մարզով է անցնում «Դրուժբա» նավթամուղը։ Մարզում գործում էր 11 բուհ, 8 թանգարան, 5 թատրոն, ֆիլհարմոնիա։ Հրատարակվում է մարզային 2 թերթ։ Այստեղ էր գտնվում Սերնովոդսկը՝ երկրի հին առողջարաններից մեկը։
Կասկովո (այլ կիրառումներ)
Կասկովո, կարող է վերաբերել՝
Անանիա Շիրակացու հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Անանիա Շիրակացու հուշարձան, կարող է վերաբերել՝
(127) Ջոաննա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,756131 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5754 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9368 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ջոաննա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,608 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1671,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,215404 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,24° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1872 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պրոսպեր Անրիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կարագայ (այլ կիրառումներ)
Կարագայ, կարող է վերաբերել՝
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն (Дом шведско-немецкого лютеранского прихода), շենք Վիբորգում, որը կառուցվել է 1932 թվականին Սուրբ Պողոս Պետրոսի լյութերական համայնքի համար, ճարտարապետ Ունո Ուլբերգի նախագծով։ Գտնվելով քաղաքի կենտրոնում՝ Վիբորգսկայա փողոցում, ֆունկցիոնալիզմի ոճով կառուցված չորս հարկանի շենքը ընդգրկված է ճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
«Փոքրիկ կանայք» (անգլ.՝ Little Women) 1994 թվականի ամերիկյան ընտանեկան դրամատիկական ֆիլմ, ռեժիսոր Գիլիան Արմսթրոնգ։ 1868 թվականին գրված Լուիսա Մեյ Էլքոթի համանուն վեպի էկրանավորումն է։
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն
Պատմություն
18-րդ դարի վերջին Ռուսական կայսրության Վիբորգի կուսակալությունում (Ֆինլանդիայի նահանգ), ինչպես նաև Օսթզեական նահանգներում, այլ էթնիկական խմբերի համեմատությամբ, գերմանացիները մեծ ազդեցություն ունեին, իսկ գերմաներենը պաշտոնական գործավարական լեզու էր ։ Վիբորգյան գերմանացիները ստեղծեցին առանձին լյութերական համայնք, որի ծխական եկեղեցին Սուրբ Պողոս Պետրոսի տաճարն էր, որը կառուցվել է 1799 թվականին։ 1809 թվականից հետո Մեծ դքսության կարգավիճակ ստացած Շվեդական Ֆինլանդիան դարձավ Ռուսաստանի կայսրության մի մասը, Ալեքսանդր I կայսեր 1812 թվականի հրամանագրով ֆիննական նահանգը («Հին Ֆինլանդիա»), որը կրկին վերանվանվեց վիբորգյան, կցվեց Ֆինլանդիայի մեծ դքսությանը։ Այդ ժամանակից ի վեր շվեդական համայնքի դերը կրկին աճեց։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Սցենարի հեղինակը Ռոբին Սվայկորդն էր։ Սա Օլքոթի վեպի հինգերորդ էկրանավորումն է 1917 և 1918 թվականներին թողարկված համր վարկածներից և 1933 թվականի Ջորջ Քյուքորի և 1949 թվականի Մերվին Լերոյի ադապտացիաներից հետո։
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն
Պատմություն
Շվեդներն ու գերմանացիները սերտորեն համագործակցում էին ծխական գործերում՝ միասին օգտագործելով Սուրբ Պողոս Պետրոսի տաճարը ժամերգությունների համար` կիրակի օրերին արարողությունը տեղի էր ունենում  առավոտյան ժամը 10-ին, շվեդերեն, իսկ 12-ին՝ գերմաներեն ։ Այդ պատճառով էլ որոշվեց համատեղ ուժերով կառուցել ծխական համայնքի տունը։ Ճարտարապետ Ունո Ուլբերգի նախագծով, որը զբաղվում էր նաև Պանցերլաքս բաստոնի վերակառուցման աշխատանքներով, 1931-1932 թվականներին ֆունկցիոնալիզմի ոճով կառուցվում է չորս հարկանի շենք, որը կազմում է մեկ միասնական ճարտարապետական համալիր թանգարանի և արվեստի դպրոցի շենքի հետ միասին, որը կառուցվել էր նույն ճարտարապետի կողմից բաստիոնի տարածքում։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Ֆիլմը թողարկվել է 1994 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, իսկ ամբողջ երկրում չորս օր անց՝ 1994 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Թողարկվել է Columbia Pictures ընկերության կողմից։ Ֆիլմը նվիրված է սպանության զոհ Պոլի Կլաասին և գրական գործակալ Ջուդի Սքոթ Ֆոքսին ։
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն
Պատմություն
Սպիտակ շենքի բնորոշ առանձնահատկությունը սիմետրիկ ճակատի մինիմալիստական դեկորն էր, որն ամբողջացնում էին տարբեր տեսակի ուղղանկյուն պատուհանների բացվածքները։ Երկրորդ հարկի պատուհանների արանքում տեղավորված էին գնդաձև սպիտակ լապտերներ։ Նշանակալի տեղ էր գրավում երկար դրոշաձողը, որի համար փոքր նեղ խորշ էր կառուցված ճակատի վերին աջ անկյունում։ Տանը տեղավորված էին ծխական հաստատություններ (հիմնականում երկրորդ հարկում) և բնակարաններ եկեղեցու սպասավորների համար (առաջինում`գրասենյակի և պահակային ծառայության, իսկ երրորդ և չորրորդ հարկերում քահանաների)։ Երկրորդ հարկի զգալի մասը, որն առանձնանում էր բարձր պատուհաններով, զբաղեցնում էր հանդիսությունների սրահը, որը բաժանված էր եկեղեցու խորհրդի նիստերի դահլիճից շարժական միջնորմով։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ԱՄՆ-ում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ չորս դեռահաս քույրերի կյանքի մասին, որոնք ապրում էին Մասաչուսեթս նահանգի Կոնկորդ քաղաքում։ Վայնոնա Ռայդերը խաղում է գրող դարձած քրոջ դերը։ Ֆիլմում պատմվում է նաև ավագ քույրերի պատմության, նրանց առաջին սիրո, հույսերի ու հիասթափությունների, նրանց կենսամակարդակի ձևավորման և ինքնուրույն կյանք սկսելու մասին։
Անատոլի Կոմար
Անատոլի Գրիգորևիչ Կոմար (Анатолий Григорьевич Комар, ), խորհրդային զինծառայող, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից, 2-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատի 53-րդ բանակի 252-րդ հրաձգային դիվիզիայի 332-րդ հետախուզական վաշտի հետախույզ, շարքային։
Իր մարմնով ծածկել է գնդացրի փողը, ամենաերիտասարդ հայտնի մարտիկն է, ով նման սխրանք է կատարել ։
Շվեդա-գերմանական լյութերական ծխական համայնքի տուն
Պատմություն
Խորհրդա-ֆիննական պատերազմների ժամանակ (1939-1944), շվեդա-գերմանական ծխական համայնքի գործունեության դադարեցման հետ կապված, շենքը հետպատերազմյան շրջանում հարմարեցվեց որպես բնակելի մասնաշենք (գտնվել է ուսուցչական ինստիտուտի, ապա՝ թիվ 1 միջնակարգ գիշերօթիկ դպրոցի, այնուհետև Լենքաղնախագիծ ինստիտուտի տնօրինության ներքո)։ Շենքը համեմատաբար քիչ վնաս է կրել՝ ոչնչացվել են դրոշաձողը և առջևի լամպերը։ Գլխավոր մուտքի վրա տեղադրված ցուցանակը պահպանվել է։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Քննադատություն
Chicago Sun-Times-ից Ռոջեր Էբերտը 3,5 աստղ է շնորհել ֆիլմին՝ այն անվանելով «Լուիզա Մեյի հայտնի պատմության զարմանալիորեն սուր և խելացի վերապատմություն, այլ ոչ թե փափուկ եզրերով մանկական ֆիլմ, ինչպես կարող է թվալ»։ Նա ավելացրել է. «Սկզբում ես մռայլ էի, մտածում էի, որ դա կլինի շատ խելոք ու բարեպաշտ. Աստիճանաբար ես տեսա, որ Ջիլիան Արմսթրոնգ [...] դրան լուրջ է վերաբերում։ Եվ հետո սկսեցի գնահատել հինգ դերասանուհիների անսամբլի դերասանական վարպետությունը, որոնք ջերմություն են ստեղծում և ծանոթանում իրական ընտանիքին» ։
Rotten Tomatoes-ի կայքում ֆիլմն ունի 91% վարկանիշ, 34 քննադատների հիման վրա, 10-ից 7,45 միջին գնահատականով։ Կայքի կոնսենսուսը նշում է. «տաղանդավոր դերասանուհիների հզոր կազմի շնորհիվ Ջիլիան Արմսթրոնգը՝ Լուիզա Մեյի Օլքոթի «փոքրիկ կանանց» ադապտացման մեջ ապացուցում է, որ հավերժական պատմությունը կարող է հաջողակ լինել, անկախ նրանից, թե քանի անգամ է այն պատմվել» ։
Անատոլի Կոմար
Կենսագրություն
Անատոլի Կոմարը ծնվել է Կուրչանսկայա ստանիցայում (ներկայում՝ Տեմրյուկսկի շրջանոււմ), վաղ տարիքում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սլավյանսկ։ Պատերազմի սկզբին 13-ամյա տղայի հայրը մեկնել է ռազմաճակատ։ Սլավյանսկի օկուպացիայից (1941 թվականի հոկտեմբերի 28) հետո Անատոլին մոր և երկու փոքրահասակ եղբայրների հետ տեղափոխվել է Պոլտավայի մոտ՝ Բրիգադիրովկա գյուղ։ Օկուպացիայի ժամանակ օգնել է խորհրդային վիրավոր օդաչուներին, ինչի համար չորս օր անցկացրել է պարետատանը, ծեծվել ։
1943 թվականի սեպտեմբերին 252-րդ հրաձգային դիվիզիան շարժվել է դեպի Դնեպր Չեռնիգովա-Պոլտավական գործողության շրջանակներում և մարտեր վարել Բրիգադիրովկայի շրջանում։ Անատոլին, իմանալով տեղանքը, կանչվել է հետախույզների խմբին անցկացնելու թշնամու թիկունքը, իսկ առաջադրանքը կատարելուց հետո կարողացել է հետախույզների վաշտի հետ գնալ ռազմաճակատ որպես գնդի որդի (сын полка)։ Ըստ որոշ տվյալների ՝ Դնեպրի գետնանցումների հետախուզման համար 1943 թվականի սեպտեմբերի վերջին պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։ Դնեպրն անցնելուց հետո մասնակցել է ծանր մարտերի Կրեմենչուգից հարավ ընկած մարտահենադաշտում, կատարել հետախուզական առաջադրանքներ։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Քննադատություն
Metacritic կայքում ֆիլմը հավաքել է 100-ից 87 միավոր, որը հիմնված է 23 արձագանքների վրա և ցույց է տալիս «համընդհանուր ճանաչում» ։
Շիրոկոե (ավան, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Շիրոկոե (Широке), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1947 թվականին։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Սուրբծննդյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Անատոլի Կոմար
Կենսագրություն
Զնամենկայի գործողության ընթացքում դիվիզիան սկսել է գրոհ Ալեքսանդրիա-Զնամենկա ընդհանուր ուղղությամբ։ Հարձակման ճանապարհին ընկած է եղել Օնուֆրիևկա գյուղը։ Անատոլի Կոմարն ընդգրկվել է կրտսեր լեյտենանտ Կոլեսնիկովի հրամանատարության տակ գործող հետախույզների խմբի կազմում, որը Օնուֆրիևկայից արևելք խորացել է թշնամու թիկունքում։ Անսպասելիորեն հայտնվել է թեթև մարդատար ավտոմեքենա, որի վրա խումբը նետել է նռնակներ, և որից ձեռք է բերել նշումներով տեղագրական քարտեզ։ Խմբի հրամանատար որոշում է ընդունել անմիջապես դադարեցնել առաջադրանքի կատարումն ու վերադառնալ, որպեսզի տեղ հասցնեն կարևոր քարտեզը։ Հետդարձի ճանապարհին խումբը հայտնաբերվել է։ Խորհրդային զորքերի մոտ տանող ճանապարհը գտնվել է գնդացրի կրակի տակ, որ տեղադրված էր հողապատնեշի վրա։ Անատոլի Կոմարը մոտեցել է գնդացրին և նռնակ նետել խրամատի մեջ։ Գնդացիրը լռել է, և հետախույզների խումբն սկսել է հեռանալ, բայց այդ պահին գնդացիրը կրկին սկսել է կրակել՝ սպառնալով ոչնչացնել խումբը։ Այդ ժամանակ Անատոլի Կոմարն իր մարմնով փակել է գնդացրի փողը։
Պատերազմից հետո գտել են Անատոլի Կոմարի թաղման վայրն ու վերաթաղել նրա աճյունը Օնուֆրիևկա գյուղում։ 1985 թվականի ապրիլի 6-ին Հաղթանակի 40-ամյակի առթիվ Անատոլի Կոմարը հետմահու պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանով ։
Շիրոկոե (ավան, Սնիգիրյովկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Շիրոկոե ավանում բնակվում էր 779 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,06 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1947 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անատոլի Կոմար
Հիշատակ
Անատոլի Կոմարի անունով կոչվել են Ուկրաինայի մի շարք պիոներական ջոկատներ, Սլավյանսկի № 11 միջնակարգ դպրոցը, Օնուֆրիևկայի միջնակարգ դպրոցի պիոներական դրուժինան։ Հերոսի պատվին կոչվել են փողոցներ Օնուֆրիևկայում Սլավյանսկում, տեղադրվել են հուշարձաններ Սլավյանսկում և զոհվելու վայրում ։ Մուրմանսկի նավային ընկերության ջերմանավերից մեկը կոչվում է «Անատոլի Կոմար» ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ) Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ
Մխիթար Գոշի հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Մխիթար Գոշի հուշարձան, կարող է վերաբերել՝
Կզըլջա Առաջին
Կզըլջա Առաջին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 14 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արամ Բադալյան
Արամ Հակոբի Բադալյան, Հայաստանի պետական և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի կառավարությանն անընթեր քաղաքաշինության պետական կոմիտեի նախագահի տեղակալ։
Պարգևներ
Ամուսնացած է ունի երկու երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Կարազիրիկովո (այլ կիրառումներ)
Կարազիրիկովո, կարող է վերաբերել՝
Նովայա Դերևնյա (խուտոր, Ֆյոդորովսկի շրջան)
Նովայա Դերևնյա (Новая Деревня, Новая Деревня), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆեոդորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆյոդորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Hainan Airlines
Hainan Airlines, Չինաստանի խոշորագույն ավիաընկերություններից մեկը, որը իրականացնում է հիմնականում միջազգային և չատրերային չվերթներ գրեթե 500 ուղղություններով։ Ավիաընկերությունը 2012 թվականին պայմանագիր է կնքել Skytrax֊ի հետ։ Ավիաընկերությունը 2013 թվականին միացել է Korean Air֊ի հետ և սկսել է իրականացնել համատեղ չվերթներ գրեթե ամբողջ աշխարհում։
Պատմություն
Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1989 թվականին, Hainan Province Airlines անվան տակ։ 1990 թվականին ավիաընկերությունը ստանում է նոր ինքնաթիռ, որով իրականացնում է չվերթներ դեպի Լոնդոն։ 2009 թվականին ավիաընկերությունը բացում է նոր չվերթ դեպի Պեկին։ Ավիաընկերությունը չվերթներ է իրականացնում հետևյալ մայրցամաքներում՝ Եվրոպա, Ասիա և Աֆրիկա։
Չվերթ
2015 թվականի մարտին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից ՝։
Ավիաընկերության համաձայնագրերը
2012 թվականին ավիաընկերությունը պայմանագիր է կնքել հետևյալ ավիաընկերությունների հետ ՝։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինական ապրանքանիշներ Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Հայկական կինո
1912 թվականին եգիպտահայ հրատարակիչ Վահան Զարդարյանը ստեղծել է հայկական թեմայով առաջին հայկական կինոնկարը, որ կոչվել է պարզապես «Հայկական սինեմա»։ Ֆիլմի շնորհանդեսը կայացել է 1913 մարտի 13-ին Կահիրեում ։
1913 թվականին Իվան Պերեստիանին Ալեքսանդր Խանժոնկովի ստուդիայում էկրանավորել է Շիրվանզադեի «Նամուս» վիպակը (ֆիլմը՝ «Երդումով կապվածները», սցենարիստ և զլխավոր դերակատար՝ Վահրամ Փափազյան)։
Հայկական կինոյի սկզբնավորումը։ Համր կինո
Հայկական կինոարվեստն սկզբնավորվել է ռուս և եվրոպացի կինոօպերատորների նկարահանած փաստավավերագրական ֆիլմերով։ Առաջին կինոկադրերն ստեղծվել են 1907-1914 թվականներին. 1907 թվականին նկարահանվել է Մկրտիչ Ա Վանեցի (ցուցադրվել է Թիֆլիսում և Բաքվում), 1910 թվականին՝ Մատթեոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (օպերատորներ՝ Ալեքսանդր Դիգմելյով և Ա. Միներվին) կաթողիկոսների թաղումները։
1913 թվականին Իվան Պերեստիանին Ալեքսանդր Խանժոնկովի ստուդիայում էկրանավորել է Շիրվանզադեի «Նամուս» վիպակը (ֆիլմը՝ «Երդումով կապվածները», սցենարիստ և գլխավոր դերակատար՝ Վահրամ Փափազյան)։ Նախահեղափոխական շրջանի ռուսական կինոյում նկարահանվել են դերասաններ Արշավիր Շահխաթունին, Արուս Ոսկանյանը, Արշակ Բուրջալյանը, Օլգա Մայսուրյանը, թուրքական կինոյում՝ Վահրամ Փափազյանը և Հրաչյա Ներսիսյանը։ 1915 թվականին Ա. Միներվինը Եկատերինոդարում (այժմ՝ Կրասնոդար) մի խումբ հայ սիրող դերասանների մասնակցությամբ նկարահանել է «Թուրքահայերի ողբերգությունը» կինոնկարը։ Մինչև հեղափոխությունը ռուսական կինոյի ճանաչված դերասան էր հետագայում հայկական գեղարվեստական կինոյի հիմնադիր Համո Բեկնազարյանը։
Ռուս կինոօպերատորներն Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918) Կովկասյան ռազմաճակատում փաստագրական բազմաթիվ նկարահանումներ են կատարել, որոնց մեծ մասը նվիրված է հայ ժողովրդի կյանքին։ Կինոնյութեր են ստեղծվել նաև 1918-1920 թվականներին։ 1920 թվականին կինոօպերատոր Ալեքսանդր Լեմբերգը նկարահանել է վավերագրական կինոակնարկ՝ նվիրված Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատմանը։
ՀԽՍՀ ժողկոմխորհը 1923 թվականին (համարվում է հայկական կինոյի ծննդյան տարեթիվը) որոշում է ընդունել մասնավոր կինոթատրոններն ազգայնացնելու և Պետկինո հիմնելու մասին։ 1923 թվականի աշնանը Պետկինոյի հիման վրա ստեղծվել է Պետֆոտոկինո բաժնետիրական ընկերությունը, որը մինչև 1928 թվականը կոչվել է Կինոֆաբրիկա, ապա՝ Հայկինո, 1938 թվականից՝ Երևանի կինոստուդիա, 1957 թվականից՝ Հայֆիլմ (1966 թվականից՝ Հ. Բեկնազարյանի անվան)։
1924 թվականից կինոթատրոններ են բացվել Երևանում, Ղարաքիլիսայում (այժմ՝ Վանաձոր), Նոր Բայազետում (այժմ՝ Գավառ), Ստեփանավանում։ Նույն թվականին օպերատոր Իգոր Կրասլավսկու ղեկավարությամբ նկարահանվել է «Խորհրդային Հայաստան» 6-մասանոց վավերագրական ֆիլմը (սցենարը՝ Եղիա Չուբարի, Դանիել Դզնունու, Պ. Ֆոլյանի)։ Հայտարարվել է լավագույն սցենարի մրցույթ առաջին գեղարվեստական ֆիլմի համար, սակայն գեղխորհդի որոշմամբ էկրանավորվել է Շիրվանզադեի «Նամուսը»։ Նկարահանել է Համո Բեկնազարյանը, որը 1921 թվականից աշխատում էր վրացական կինոստուդիայում (Հայաստանում հաստատվել է 1926 թվականին)։ «Նամուս» ֆիլմում նկարահանվել են դերասաններ Հովհաննես Աբելյանը, Հասմիկը, Համբարձում Խաչանյանը, Օլգա Մայսուրյանը, Ավետ Ավետիսյանը, Հրաչյա Ներսիսյանը, Նինա Մանուչարյանը։ Ֆիլմն աչքի է ընկնում արտահայտիչ կինոլեզվով, ժողովրդի բարքերն ու կենցաղի մանրամասերը պատկերելու հավաստիությամբ։
Համո Բեկնազարյանի այդ և հաջորդ կինոնկարները հաստատել են նրա վարպետությունն ու ինքնատիպությունը։ Մեծակտավ, էպիկական «Զարե» (1926, քրդերի մասին) և «Խասփուշ» (1927, Իրանում գյուղացիների ապստամբության մասին) ֆիլմերում հայ կինոգործիչներն անդրադարձել են նաև այլ ժողովուրդների հոգսերին։ Այդ կինոնկարներում Արևելքն արտացոլված է հակասությունների իրական համատեքստում։
Հայկական կինոյի համր շրջանը հարուստ է կատակերգական կինոնկարներով՝ «Շոր և Շորշոր» (1926, ռեժ.՝ Հ. Բեկնազարյան), «Մեքսիկական դիպլոմատները» (1931, ռեժիսոր՝ Ամասի Մարտիրոսյան), «Կիկոս» (1931, ռեժիսոր՝ Պատվական Բարխուդարյան)։ Այլ կինոնկարներից են՝ «Չար ոգի» (1927, ռեժ.՝ Պ. Բարխուդարյան), «Խորտակված վիշապներ» (1932, ռեժ.՝ Լևոն Քալանթար), «Անուշ» (1933, ռեժ.՝ Ի. Պերեստիանի), «Երբ ծաղկում են այգիները» (1934, ռեժ.՝ Ջերգիզ Ժամհարյան) և այլն։
Համր կինոյի վերջին ֆիլմը «Գիքորն» է (ըստ Հովհաննես Թումանյանի, 1934, ռեժ.՝ Ա. Մարտիրոսյան), որը հուզիչ և նուրբ հոգեբանական պատմություն է գեղջուկ տղայի մասին։
Հնչուն կինո
1935 թվականին նկարահանվել է հայկական առաջին հնչուն ֆիլմը՝ «Պեպոն» (ռեժ.՝ Համո Բեկնազարյան), որն ամփոփել է համր կինոյի նվաճումները և արժանացել միջազգային ճանաչման։ Ֆիլմն իր պարզությամբ, փայլուն դերակատարումներով, պատկերաշարի գունեղությամբ իրավամբ դարձել է ժողովրդական։
Հայկական կինոյի ազգային դպրոցի ձևավորման և կայացման շրջանը 1920-1930-ական թվականներն են։ 1930-ական թվականների վերջերին կինոյում նկատվել է ճգնաժամ, որը պայմանավորված էր տիրող վարչակարգի գաղափարախոսությամբ. գեղարվեստական ստեղծագործությունն արհեստականորեն պարփակել են որոշակի սխեմաների և կաղապարների մեջ։ Այդ տարիներին առավել կարևորվել է պատմահայրենասիրական թեման։ Ուշագրավ է «Զանգեզուր» (1938, ռեժ.՝ Հ. Բեկնազարյան) ֆիլմը, որն աչքի է ընկնում ժողովրդական գունեղ կերպարներով։ Արտաշես Հայ-Արտյանի «Կարո» ֆիլմը (1937) Հայաստանում քաղաքացիական կռիվների մասին է։ Պատմահեղափոխական թեմայով ֆիլմեր են նկարահանել Գուրգեն Մարինոսյանը («Սևանի ձկնորսները», 1938) և Ստեփան Կևորկովը («Լեռնային արշավ», 1939)։ Այդ ֆիլմերում նկատելի են մոտիվների և իրավիճակների նմանությունն ու կաղապարայնությունը, որոնք առավել ցայտունորեն են արտացոլվել ժամանակակից թեմայով կինոնկարներում («Լեռնային հեղեղ», ռեժ.՝ Պ. Բարխուդարյան, «Մեր կոլխոզի մարդիկ», ռեժ.՝ Ա. Հայ-Արտյան, երկուսն էլ՝ 1939)։
Հայրենական մեծ պատերազմը (1941-1945) նոր խնդիրներ է առաջադրել հայ կինեմատոգրաֆիստներին. բազմաթիվ կինոօպերատորներ մեկնել են ռազմաճակատ, երկրի կինոստուդիաների մեծ մասը թողարկել է պատերազմի մասին կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Այդ շրջանի գեղարվեստական կինոնկարներն ստեղծվել են առավելապես հայրենասիրական թեմայով՝ «Գվարդիականի կինը» (1942, ռեժ.՝ Պ. Բարխուդարյան), «Դուստրը» (1943, ռեժ.՝ Հ. Բեկնազարյան) և այլն։ 1944 թվականին Համո Բեկնազարյանը նկարահանել է «Դավիթ Բեկ» ֆիլմը, որը նվիրված է XVIII դարի 1-ին կեսի հայ ժողովրդի ազգ-ազատագրական պայքարին։ Դավիթ Բեկի կերպարը Հրաչյա Ներսիսյանի անձնավորմամբ խորհրդային կինոյում համալրել է «Ալեքսանդր Նևսկի» (1938), «Բոգդան Խմելնիցկի», «Սուվորով» (երկուսն էլ՝ 1941) կինոնկարների պատմական հերոսների շարքը։
1946-1980-ական թվականների կինոն
Հայկական կինոյի նոր փուլն սկզբնավորվել է Ֆրունզե Դովլաթյանի «Բարև, ես եմ» (1965) ֆիլմով, որտեղ ռեժիսորը հետևել է համաշխարհային առաջադեմ կինոարվեստի ոճաբանական ուղղություններին։ Այնուհետև էկրան են բարձրացել «Եռանկյունի» (1967), «Մենք ենք, մեր սարերը» (1969, երկուսն էլ՝ ռեժ.՝ Հենրիկ Մալյան), «Սարոյան եղբայրներ» (1968, ռեժիսորներ՝ Խորեն Աբրահամյան, Արկադի Հայրապետյան), «Նռան գույնը» (1969, ռեժ.՝ Սերգեյ Փարաջանով) կինոնկարները, որոնք արժանացել են միութենական և միջազգային կինոփառատոների մրցանակների և ներկայացնում են հայկական կինոյի «նոր ալիքը»։
«Նոր ալիքի» ձևավորմանը նպաստել են դրամատուրգներ Առնոլդ Աղաբաբովի, Աղասի Այվազյանի, Հրանտ Մաթևոսյանի, Մանուկ Մնացականյանի, օպերատորներ Սերգեյ Իսրայելյանի, Ալբերտ Յավուրյանի, կոմպոզիտորներ Մարտին Վարդազարյանի, Ռոբերտ Ամիրխանյանի, Տիգրան Մանսուրյանի և ուրիշների ստեղծագործությունները։ 1970-ական թվականներին սկսվել է հայկական կինոյի կայունության շրջանը, ընդլայնվել է կինոարտադրությունը։ Կինոռեժիսորներն անդրադարձել են և՛ ժամանակակից թեմաներին («Այստեղ, այս խաչմերուկում», 1974, ռեժ.՝ Կարեն Գևորգյան, «Սպիտակ ափեր», 1975, ռեժ.՝ Արման Մանարյան), և՛ ազգային դասական երկերին («Ժայռ»՝ ըստ Վրթանես Փափազյանի, 1973, ռեժ.՝ Վարդան Աճեմյան, Ա. Հայրապետյան, «Քաոս»՝ ըստ Շիրվանզադեի, 1975, ռեժ.՝ Լաերտ Վաղարշյան, և այլն)։
Այդ շրջանի հաջողված կատակերգություններից են «Տղամարդիկ» (1972, ռեժ.՝ Էդմոնդ Քեոսայան), «Հարսնացու հյուսիսից» (1975, ռեժ.՝ Ներսես Հովհաննիսյան) և այլն։ Հայկական կինոյում առավել ուշագրավ են «Երկունք» (ռեժ.՝ Ֆ. Դովլաթյան) և «Նահապետ» (ռեժ.՝ Հենրիկ Մալյան, երկուսն էլ՝ 1977) կինոնկարները, առաջինն անդրադարձել է 1920-ական թվականներին հայկական նորաստեղծ հանրապետության կայացմանը, իսկ երկրորդը՝ հայոց Մեծ եղեռնին։ Սոցիալ-բարոյական խնդիրներ են շոշափում «Կյանքի լավագույն կեսը» (1979), «Հին օրերի երգը» (1982) և «Մեր մանկության տանգոն» (1984, երեքն էլ՝ ռեժ.՝ Ալբերտ Մկրտչյան) ֆիլմերը, որտեղ ձևավորվել են նոր կինոհնչերանգներ և հերոսներ։ 1970-1980-ական թվականներին ազգային վառ ինքնատիպությամբ օժտված, ճշմարտացի կերպարներ են ստեղծել Խորեն Աբրահամյանը, Արման Կոթիկյանը, Մհեր Մկրտչյանը, Սոս Սարգսյանը, Շահում Ղազարյանը, Գուժ Մանուկյանը, Գալյա Նովենցը, Ազատ Գասպարյանը, Ազատ Շերենցը և ուրիշներ։
Հայ կինոյի հասունության շրջանը 1980-ական թվականներն են, երբ ստեղծված էին բոլոր գեղարվեստական միջոցները՝ լուծելու բարդ և համապարփակ խնդիրներ. «Կտոր մը երկինք» (ըստ Վահան Թոթովենցի, 1980, ռեժ.՝ Հ. Մալյան), «Երջանկության մեխանիկա» (1982, ռեժ.՝ Ն. Հովհաննիսյան), «Խնձորի այգին» (ըստ Ստեփան Զորյանի, 1985, ռեժ.՝ Գ. Մելիք-Ավագյան), «Մենավոր ընկուզենի» (ըստ Վարդգես Պետրոսյանի, 1986, ռեժ.՝ Ֆ. Դովլաթյան), «Գաղտնի խորհրդականը» (1987, ռեժ.՝ Աղասի Այվազյան), «Շնչառություն» (1988, ռեժ.՝ Ա. Մկրտչյան), «Դեմքով դեպի պատը» (ըստ Հովհաննես Մելքոնյանի, 1989, ռեժ.՝ Միքայել Դովլաթյան), «Քամին ունայնության» (1989, ռեժ.՝ Հարություն Խաչատրյան) և այլն։
Նորագույն շրջանի կինո
Խորհրդային կարգերի փլուզումից հետո կինոն հայտնվել է նոր որոնումների բեկումնային փուլում։ Անկախության առաջին տասնամյակում ՀՀ-ում նկարահանվել են 30-ից ավելի լիամետրաժ ու կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմեր։ Հիմնվել են մի շարք անկախ կինոստուդիաներ, որոնց մի մասը տնտեսական անբարենպաստ պայմանների պատճառով փակվել է։ Հայկական կինոյի ավանդական հիմքի վրա ստեղծվել են Դավիթ Սաֆարյանի «Կորսված դրախտ» (1991), Սերգեյ Իսրայելյանի «Պատանդներ» (1991), Առնոլդ Աղաբաբյանի «Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո» (1992), Արման Մանարյանի «Ընկեր Փանջունի» (1992), Դմիտրի Կեսայանցի «Անիծվածները» (1991) և «Աղետ» (1993), Ալեքսանդր Քաջվորյանի «Հին աստվածներ» (1993), Ալբերտ Մկրտչյանի «Ուրախ ավտոբուս» (2000) և այլ ֆիլմեր։
Բլիշչադ
2001 թվականի տվյալներով Բլիշչադ գյուղում բնակվում էր 134 մարդ։
Հայկական կինո
Նորագույն շրջանի կինո
Ա. Աղաբաբյանի «Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո» (ըստ Զորայր Խալափյանի, 5 սերիա) ֆիլմ-վիպերգությունը հայկական առաջին բազմասերիանոց կինոնկարն է, որն ընդգրկում է հայ ժողովրդի դրամատիկ․ շրջադարձերով հագեցած կյանքի մի ողջ ժամանակահատված՝ խորհրդային կարգերի հաստատումից մինչև 1970-1980-ական թվականները։ Երվանդ Օտյանի «Ընկ. Փանջունի» երգիծական վեպի էկրանավորումով Արման Մանարյանն ստեղծել է արևմտահայ դասականների երկերը կինոլեզվով ներկայացնելու ուշագրավ օրինակ։ Նոր ժամանակների պատմական, սոցիալ-հոգեբանական հակասական փոփոխություններին յուրովի են արձագանքել թե՛ ավագ, թե՛ միջին, թե՛ երիտասարդ սերնդի ռեժիսորները։ Սերգեյ Իսրայելյանի «Պատանդներ» ֆիլմի՝ իշխանություն և բարձր հասարակական դիրք ունեցող հերոսը, գործելով «նպատակն արդարացնում է միջոցները» նշանաբանով, կործանվում է։ Ալբերտ Մկրտչյանը «Ուրախ ավտոբուս» կինոնկարով եզրափակել է Գյումրիին նվիրված իր եռերգությունը. երկրաշարժից ավերված քաղաքի փողոցներով ամեն օր երթևեկող «ուրախ» ավտոբուսը ծիծաղելու ունակությունը երբեք չկորցնող մարդանց հավաքական խորհրդանիշն է։
Նոր կենսամտածողությունն առավելապես արտահայտվել է դեռևս 1980-ական թվականներից ստեղծագործող ռեժիսորների ֆիլմերում. Սուրեն Բաբայանի «Արյուն» (1991), Հարություն Խաչատրյանի «Վերադարձ ավետյաց երկիր» (1991), Վիգեն Չալդրանյանի «Ձայն բարբառոյ...» (1991), «Տէր ողորմեա» (1997), Միքայել Դովլաթյանի «Լաբիրինթոս» (1995) և այլն։ 1990-ական թվականների կինոնկարներից ուշագրավ են Էդգար Բաղդասարյանի «Խաղերը» (1990), «Սև պատը» (1997), Տիգրան Խզմալյանի «Սև-սպիտակ» (1996), «Պիեռլեկինո կամ Օդից թեթև» (2000) և այլն։ Ժամանակի ոգին ցայտուն կերպով է դրսևորվել Է. Բաղդասարյանի «Սև պատը» կինոնկարում։ Անցյալի ու ներկայի փոխհարաբերություններն են պատկերված Տ. Խզմալյանի «Պիեռլեկինո կամ Օդից թեթև» ֆիլմում, որի առանցքը խորհրդային ռեժիմի օրոք ծեր ծաղրածուի փշրված ճակատագիրն է, նրա կյանքի ու սիրո տխուր պատմությունը։
Բլիշչադ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայկական կինո
Նորագույն շրջանի կինո
Ստեղծագործական բարդ ուղի է անցել նաև հայկական վավերագրական կինոն, որն առավել անմիջականորեն է արձագանքել կյանքի փոփոխություններին և երկրում կատարվող իրադարձություններին։
Տնտեսական ճգնաժամը համեմատաբար քիչ է ազդել հայկական մուլտկինոյի զարգացման վրա։
Անկախության 2-րդ տասնամյակում ՀՀ-ում նկարահանվել են մոտ 60 լիամետրաժ և կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմեր։
Նոր ժամանակների իրականությունն են արտացոլել Ս. Բաբայանի «Խենթ հրեշտակ» (2001), «Ժանո» (2004), «Մի նայիր հայելուն» (2009), Վ. Չալդրանյանի «Լռության սիմֆոնիան» (2001), «Մաեստրոն» (2009), Հ. Խաչատրյանի «Վավերագրողը» (2003), «Պոետի վերադարձը» (2006), «Սահման» (2008) և այլ կինոնկարներ։
Սուրեն Բաբայանի «Խենթ հրեշտակ» ֆիլմում արծարծված են արդի կեցության արատավոր կողմերը, նոր ժամանակներին բնորոշ անկայուն արժեհամակարգը, ջնջված սահմանները չարի և բարու, աստվածայինի և դիվայինի միջև։ Խորհրդային ռեժիմի ճնշմամբ անհատի «ձևախեղման» խնդիրն է արտահայտված Վիգեն Չալդրանյանի «Լռության սիմֆոնիան» կինոնկարում։
Հեռուստատեսային կինո
1968 թվականին հեռուստաստուդիայում կազմակերպվել է հեռուստաֆիլմերի կինոմիավորում, որի հիման վրա 1970 թվականին ստեղծվել է «Երևան» ստուդիան։ Հեռուստաֆիլմերի մեծ մասը գրական երկերի էկրանավորումներ են՝ «Ձախորդ Փանոսը» (ըստ Հովհաննես Թումանյանի, 1969), «Մորգանի խնամին» (ըստ Շիրվանզադեի, 1970), «Լենինն ու Ալին» (ըստ Եղիշե Չարենցի, 1970), «Հույսի խրճիթներ» (ըստ Երուխանի, 1971), «Ճանապարհին» (ըստ Յուրի Նագիբինի, 1976), «Ձորի Միրոն» (ըստ Մուշեղ Գալշոյանի, 1979), «Կիսակայարան» (ըստ Մանուկ Սնացականյանի, 1988) և այլն։ Ֆիլմեր են նկարահանվել նաև գրողներ Ժորա Հարությունյանի, Վահագն Դավթյանի, Շահեն Թաթիկյանի, Հովհաննես Մելքոնյանի, Մուշեղ Գալշոյանի, կինոռեժիսորներ Վ. Զաքարյանի, Մարատ Վարժապետյանի, Ալբերտ Մկրտչյանի և ուրիշների սցենարներով։ Ուշագրավ են «Շրթներկ № 4» (1964, ռեժ.՝ Ժ. Ավետիսյան), «Հարսնացու հյուսիսից» (1975, ռեժ.՝ Ներսես Հովհաննիսյան) կատակերգությունները, «Համր վկան» (1980, ռեժ.՝ Ա. Մոկացյան) դետեկտիվ, «Արշակ» (1973, ռեժ.՝ Ժ. Ավետիսյան), «Կրկին ամառ է եկել» (1975, ռեժ.՝ Ռեմ Սարգսյան) մանկական ֆիլմերը, «Անուշ» (1982, ռեժ.՝ Մ. Վարժապետյան) կինոնկար-օպերան և այլն։ Պատերազմի թեման է արտացոլված «Վերջին նետում» (1966, ռեժ.՝ Վ. Զաքարյան), «Ջրհորի մոտ» (1970, ռեժ.՝ Ժ. Ավետիսյան), «Լուսանկարը» (1970, ռեժ.՝ Ա. Մկրտչյան), ժամանակակից կյանքը՝ «Սերոբի ծառը» (1978, ռեժ.՝ Հովիկ Հախվերդյան), «Մասնավոր կյանք» (1985, ռեժ.՝ Վ. Զաքարյան) կինոնկարներում։
1968 թվականից ստեղծվել են նաև վավերագրական ֆիլմ-դիմանկարներ աշխատավոր մարդկանց, գիտնականների և մշակութային գործիչների մասին։ Հեռուստատեսության պատվերով ֆիլմեր է նկարահանել «Հայֆիլմ» ստուդիան. «Մրցույթի են եկել խոհարարները» (1977), «Թռիչքն սկսվում է գետնից» (1980, երկուսն էլ՝ ռեժ.՝ Ն. Հովհաննիսյան), «Անուշ մայրիկը» (1983, ռեժ.՝ Արա Վահունի) և այլն։ Էկրանավորվել են «Իմ սիրտը լեռներում է» (ըստ Վիլյամ Սարոյանի, 1975, ռեժ.՝ Լևոն Գրիգորյան), «Օգոստոս» (ըստ Հրանտ Մաթևոսյանի, 1976, ռեժ.՝ Կարեն Գևորգյան), «Սգավոր ձյունը» (ըստ Անրի Թրուայայի, 1978, ռեժ.՝ Յուրի Երզնկյան), «Ատամնաբույժն արևելյան» (ըստ Հակոբ Պարոնյանի, 1981, ռեժ.՝ Էռնեստ Մարտիրոսյան) և այլ գրական երկեր։
Վերջին շրջանում նկարահանվել են «Սպանված աղավնի» (ըստ Նար-Դոսի, 2008), «Խաչագողի հիշատակարանը» (ըստ Րաֆֆու, 2010, երկուսն էլ՝ ռեժ.՝ Հրաչ Քեշիշյան) և այլ գեղարվեստական կինոնկարներ, նաև մի շարք հեռուստասերիալներ, որոնք թեպետ արտացոլում են լուծում պահանջող ժամանակակից խնդիրներ, սակայն մեծ մասը դեռևս չի ապահովում պրոֆեսիոնալ կինոարվեստի գեղարվեստական պահանջները։
Ֆիլմեր դուդուկի ներքո
2005 թվականին, երբ հայկական ֆիլմերում սկսեց օգտագործվել դուդուկը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն դա համարեց «լավագույն գաղափար» ։
Այս պահի դրությամբ դուդուկը օգտագործվում է տարբեր ֆիլմերում։ Այն դարձավ սիրված և յուրահատուկ երաժշտական գործիք։ Դուդուկը օգտագործվել է նաև հոլիվուդյան տարբեր ֆիլմերում։
«Ոսկե ծիրան» ամենամյա փառատոն
Ոսկե ծիրան, Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում անցկացվող ամենամյա ամենամեծ կինոփառատոնը, որը հիմնադրվել է 2004 թվականին «Ոսկե ծիրան» կինոյի զարգացման հիմնադրամի, Կինոգետների և կինոլրագրողների հայկական ասոցիացիայի կողմից և անցկացվում է հուլիսին։ Փառատոնն ամեն տարի ներկայացնում է 120-150 ֆիլմեր մրցութային և արտամրցութային տարբեր ծրագրերով։ Վերջին տարիներին փառատոնը նաև Հայաստանում ամենաակտիվ լուսաբանվող իրադարձություններից է։ Փառատոնի բացման արարողության ժամանակ տեղի է ունենում արդեն ավանդական դարձած ծիրանօրհնեք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոարվեստ Կատեգորիա:Կինոարտադրություն Կատեգորիա:Հայկական կինեմատոգրաֆիա
Ռոնալդ Գոլիաշ
Ռոնալդ Գոլիաշ (Ronald Golias, ), բրազիլացի կոմիկ և դերասան։
Կենսագրություն
Ռոնալդ Գոլիաշը ծնվել է Սան Պաուլու նահանգի Սան Կարլուս քաղաքում։ Նա շատ մասնագիտություններ է փոխել, եղել է դերձակի օգնական և ապահովագրական գործակալ ։ 1950-ական թվականների կեսերին նրան նկատել է հումորիստ Մանուել դե Նոբրեգան, ով վարձել է նրան որպես կատակերգու աշխատելու հեռուստատեսությունում և ռադիոյում։ Գոլիաշի առաջին դերը եղել է Պակֆիկոն հեռուստաշոուում ։ 1990-ական թվականների սկզբից նա խաղացել է Հրապարակը մերն է շոուի վերածնված տարբերակում, որտեղ նա խաղացել է Պակֆիկոյի դերը, ինչպես նաև երբեմն այլ դերեր ։
Մահ
Գոլիաշը մահացել է 2005 թվականին Սան Լուիշ հիվանդանոցում ։ Թաղվել է Սան Պաուլու քաղաքի Մորումբի գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ Կատեգորիա:Մայիսի 27 մահեր Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Ուիլյամ Շենքս
Ուիլյամ Շենքս բրիտանացի սիրողական մաթեմատիկոս։
Շենքսը հայտնի է իր π թվի հաշվարկով մինչև 707-րդ նիշը, որը կատարվել է 1873 թվականին, ինչը ճիշտ էր միայն առաջին 527 նիշի դեպքում ։ Այս սխալը ուղղվել է 1944 թվականին Դ. Ֆ. Ֆերգյուսոնի կողմից (մեխանիկական սեղանի հաշվիչի օգտագործմամբ) ։
(7362) Ռոջերբիրդ
(7362) Ռոջերբիրդ (Rogerbyrd), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի մարտի 15-ին NEAT ծրագրի կողմից Հալեկալայում ։
Ուիլյամ Շենքս
Շենքսը ապրուստ էր վաստակում Հոութոն լե Սփրինգ դպրոցը ղեկավարելիս, ինչը նրան բավական ժամանակ էր թողնում իր նախասարության՝ մաթեմատիկական հաստատունները հաշվելու վրա։ Նրա առօրյան հետևյալն էր. նա ամբողջ առավոտ նոր թվեր էր հաշվում, իսկ հետո ամբողջ օրն անցկացնում էր առավոտը կատարած աշխատանքը ստուգելով։ Շենքսը օգտագործեց Մակինի բանաձևը՝ π-ն հաշվարկելու համար ։
(7362) Ռոջերբիրդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,440048 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9822 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8979 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258587 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,63° անկյուն։
Ուիլյամ Շենքս
Շենքսի հաշվարկները պարունակում էին π թվի ամենաշատ նիշերը մինչև թվային էլեկտրոնային համակարգչի հայտնվելը մոտ մեկ դար անց։
(7362) Ռոջերբիրդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:NEAT ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուիլյամ Շենքս
Շենքսը նաև հաշվարկել է e-ն և Էյլեր-Մասկերոնի γ հաստատունը շատ տասնորդական թվանշանների համար։ Նա հրապարակեց մինչև 60000 պարզ թվերի աղյուսակ և գտավ բնական լոգարիթմներ 2, 3, 5 և 10-ից մինչև 137 նիշերը ։
Շենքսը մահացել է Հոութոն լե Սփրինգում, Դուրհամ կոմսություն, Անգլիա, 1882 թվականի հունիսին, 70 տարեկան հասակում, և թաղվել է 1882 թվականի հունիսի 17-ին տեղի բլրի լանջին գտնվող գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:19-րդ դարի մաթեմատիկոսներ
Նիկիտա Այլամազյան
Նիկիտա Միքայելի Այլամազյան, հայ մանկաբարձ, գինեկոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1962), պրոֆեսոր (1963)։
Կենսագրություն
1933 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1945-1947 թվականներին եղել է ՀԽԱՀ կուրորտային վարչության պետ, 1951-1962 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր մանկաբարձ-գինեկոլոգ, 1962-1980 թվականներին՝ ԵԲԿԻ մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1980-1982 թվականներին՝ մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ինստիտուտի կազմմեթոդական բաժնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են կանանց սեռական օրգանների քաղցկեղի և նախաքաղցկեղային վիճակի ախտորոշման և բուժման հարցերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ մանկաբարձներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Վիտամին
Վիտամիններ (, «կյանք»), կենսաբանորեն ակտիվ օրգանական և տարբեր կառուցվածք ունեցող միացություններ, որոնք անհրաժեշտ են օրգանիզմի բնականոն նյութափոխանակության ու կենսագործունեության համար և այդ առումով անփոխարինելի են։ Ակտիվ օրգանական միացությունն անվանվում է վիտամին, երբ տվյալ օրգանիզմը չի կարողանում այն սինթեզել անհրաժեշտ քանակությամբ և ստանում է սննդի միջոցով։ Այս պատճառով «վիտամին» տերմինն պայմանական է կախված արտաքին միջավայրի պայմաններից և օրգանիզմից։ Օրինակ ասկորբինաթթուն՝ վիտամին C-ի տարատեսակներից մեկը, վիտամին է մարդու, բայց ոչ կենդանի օրգանիզմների մեծամասնության համար։ Որոշ առողջական խնդիրների դեպքում վիտամինների հավելումը կարևոր է, բայց շատ քիչ փաստեր են հայտնի առողջ մարդու կողմից վիտամինների ընդունման օգտակարության վերաբերյալ ։ Կան կազմությամբ վիտամիններին մոտ նյութեր, նախավիտամիններ, որոնք, մտնելով մարդու օրգանիզմ, փոխարկվում են վիտամինների։
Վիտամինները մասնակցում են նյութափոխանակության կարգավորմանը, ֆերմենտների առաջացմանը, խթանում են օրգանիզմում ընթացող քիմիական ռեակցիաները։ Ազդում են նաև սննդանյութերի յուրացման վրա, նպաստում բջիջների բնականոն աճին և ամբողջ օրգանիզմի զարգացմանը։ Լինելով ֆերմենտների բաղկացուցիչ մաս՝ վիտամիններն ապահովում են դրանց բնականոն գործառույթները և ակտիվությունը։ Որոշ վիտամիններ, օրինակ վիտամին D-ն, կատարում են հորմոնանման ֆունկցիա՝ կարգավորելով հանքային նյութերի փոխանակությունն օրգանիզմում կամ ինչպես վիտամին A-ն է՝ բջիջների և հյուսվածքների աճն ու տարբերակումը։ Վիտամինների ամենամեծ խումբը B վիտամինային կոմպլեքսն է, որոնք խաղում են ֆերմենտների կոֆակտորների դեր՝ կատալիզելով նյոթափոխանակային ռեակցիաները։ Այս առումով, վիտամինները մտնում են ֆերմենտների կազմի մեջ որպես պրոսթետիկ խմվի մի մաս։ Օրինակ՝ բիոտինը ճարպաթթուների ստեղծմանը մասնակցող ֆերմենտների կազմի մեջ է մտնում։ Վիտամինները կարող են նաև կատալիզում խաղալ կոֆերմենտների դեր՝ տեղափոխելով քիմիական ֆունկցիոնալ խմբեր կամ էլեկտրոններ մի մոլեկուլից՝ մյուսը։ Օրինակ՝ ֆոլաթթուն բջջում կարող է տեղափոխել մեթիլ, ֆորմիլ և մեթիլեն խմբերը։ Չնայած վիտամինների ֆերմենտ-սուբստրատ ռեակցիաներում մասնակցելոլւ ֆունկցիան առավել հայտնին է, վիտամինների մյուս ֆունկցիաները նույնպես հավասարապես կարևոր են ։
Մինչև 1930-ականների կեսերը, երբ առաջին անգամ կիսասինթետիկ ճանապարհով ստացան վիտամին B-ն և C-ն, վիտամինների միակ աղբյուրը սնունդն էր։ 20-րդ դարի կեսից վիտամինները սկսվեցին արդեն քիմիական ճանապարհով սինթեզվել և վաճառվել, առանձին կամ մուլտիվիտամինային կոմպլեքսների ձևով։ Վիտամինների կառուցվածքային ակտիվությունը, ֆունկցիան և առողջության մեջ դերը ուսումնասիրող գիտությունն անվանվում է վիտամինոլոգիա ։
Որևէ վիտամինի անբավարարությունը կամ բացակայությունը հանգեցնում է նյութափոխանակության խանգարումների, որոնց հետևանքով նվազում է մարդու աշխատունակությունը, դիմադրողականությունը տարբեր հիվանդությունների, շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ։
Որոշ սննդամթերքներ հարուստ են մեկ կամ մի քանի վիտամիններով, բայց զուրկ են մյուսներից։ Ուստի միօրինակ սնվելիս կամ վիտամինազուրկ սննդամթերք օգտագործելիս, ինչպես նաև օրգանիզմի կողմից վիտամինների յուրացման շարժընթացի խանգարման դեպքում կարող է առաջանալ վիտամինային անբավարարություն (թերվիտամինություն (հիպովիտամինոզ), ավիտամինություն)։ Վիտամինների ավելցուկային ընդունումը նույնպես կարող է հանգեցնել հիվանդությունների՝ գերվիտամինությունների(հիպերվիտամինոզ)։ Դրանք կարող են առաջանալ որևէ վիտամինի մեծ չափաքանակի միանվագ ընդունումից (սովորաբար վիտամինային պատրաստուկի ձևով) կամ օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական պահանջները գերազանցող քանակությամբ երկարատև օգտագործելիս։
Վիտամինների պահանջը բարձրանում է օրգանիզմի աճման շրջանում, հիվանդության ժամանակ և դրանից հետո, ֆիզիկական ու մտավոր ծանրաբեռնվածության ընթացքում (օրինակ՝ սպորտով պարապելիս, նյարդահուզական մեծ լարվածություն պահանջող աշխատանքներ կատարելիս), ինչպես նաև ցրտի երկարատև ազդեցության դեպքում։ Տարիքի հետ օրգանիզմում վիտամինների յուրացումը դժվարանում Է։
Սկզբում վիտամինները պայմանականորեն նշանակվում էին լատիներեն այբուբենի տառերով՝ A, B, C, D, E, K, P և այլն, այնուհետև տրվեցին միջազգային անուններ, որոնք արտացոլում են այդ նյութերի քիմիական կառուցվածքը։ Վիտամինները բաժանվում են 3 խմբերի՝ ջրալույծ, ճարպալույծ և վիտամինանման նյութեր։ Ջրալույծ վիտամիններ`
ճարպալույծ վիտամիններ`
Ջրալույծ վիտամիններից առավել հայտնի է C վիտամինը (ասկորբինաթթու), որն առկա է մի շարք ֆերմենտների կազմի մեջ։ C վիտամինի բացակայության պարագայում օրգանիզմում զարգանում է ծանր ավիտամինոզ՝ լնդախտ (ցինգա)։ Մարդը թուլանում է, նվազում է նրա կայունությունը տարբեր վարակների և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ պայմանների նկատմամբ։ Լնդերը սկսում են արյունաթորել, ատամները՝ շարժվել և, ի վերջո՝ ընկնում են։ Առավել շատ C վիտամին պարունակվում է մասուրի և սև հաղարջի պտուղներում, կիտրոնում, կաղամբում (այդ թվում՝ թթու)։ Մարդուն օրական անհրաժեշտ է 50-100մգ C վիտամին։ Վարակիչ հիվանդությունների պարագայում այդ չափաբաժինն անհրաժեշտ է մեծացնել 3-5 անգամ, քանի որ C վիտամինն առկա է հակամարմինների առաջացմանը նպաստող ֆերմենտների կազմի մեջ։
Ճարպալուծ վիտամինների շարքում առավել կարևորվում է A վիտամինը, որն անհրաժեշտ է էպիթելային հյուսվածքների բնականոն աճի համար։ Բացի այդ, A վիտամինը մասնակցում է տեսողական գունակ ռոդոպսինի ձևավորումն ապահովող ֆերմենտների աշխատանքին։ A ավիտամինոզի կամ թերվիտամինոզի պարագայում կարող են զարգանալ մաշկի կամ լորձաթաղանթների խոցեր, «հավկուրություն»՝ մթնշաղային տեսողության խանգարում։ A վիտամինը պարունակվում է առավելապես լյարդում, կենդանական ծագմամբ մթերքներում՝ կարագում, պանրում։ Սակայն բույսերում այս վիտամինը կարող է սինթեզվել նրանցում պարունակվող դեղին գունանյութից՝ կարոտինից։ Կարոտինը պարունակվում է գազարում, կարմիր պղպեղում, ծիրանում, դդմի մեջ և կարմիր գույնի այլ մրգերում ու բանջարեղենում։ Կարոտինն ավելի լավ յուրացվում է եփելուց հետո, A վիտամինի վերածվում է բարակ աղիներում։
Վիտամինի քանակի խանգարում
Վիտամինների քանակի փոփոխումը, խանգարումը օրգանիզմում կապված է երեք հիմնական պաթոլոգիական վիճակների հետ.
A վիտամին (ռետինոլ)
Անհրաժեշտ է լիարժեք տեսողության և օրգանիզմի բնականոն աճի համար։ A վիտամինի անբավարարության հիմնական հատկանիշը լուսավախությունն է, գիշերային կուրությունը (հավկուրություն)։ A վիտամինը պարունակվում է կենդանական ծագման մթերքներում՝ կենդանիների և ձկների լյարդում, խավիարում, ձկան յուղում, կարագում և յուղում, պանրում, ձվի դեղնուցում։ Բուսական մթերքներում պարունակվում է նախավիտամինների՝ գունանյութերի (պիգմենտներ), կարոտինոիդների ձևով, որոնցով հարուստ են գազարը, լոլիկը, կարմիր տաքդեղը, կանաչ սոխը, թրթնջուկը, հազարը, մասուրը, ծիրանը, չիչխանը, արոսենու պտուղները և այլն։
B1 վիտամին (թիամին)
Անհրաժեշտ է հատկապես օրգանիզմում ածխաջրերի նյութափոխանակության համար։ Թիամինի բացակայության կամ զգալի պակասի հետևանքով առաջանում է նյարդային համակարգի ծանր հիվանդություն՝ բերի-բերի։ B1 վիտամինով առավել հարուստ են գարեջրի, հացի չոր և խտացված խմորիչները, ինչպես նաև լոբազգի և հացազգի բույսերից պատրաստված սննդամթերքը։ Այն պարունակվում է առավելապես հատիկների թաղանթում և սաղմում, ուստի սննդի մեջ պետք է ընդգրկել ձավարեղեն (հատկապես՝ հնդկացորեն, վարսակաձավար), կոպիտ աղացած ալյուրից թխված հաց։
B2 վիտամին (ռիբոֆլավին)
Մասնակցում է օրգանիզմում կենսաբանական օքսիդացման շարժընթացներին։ Նպաստում է վերքերի ապաքինմանը, ապահովում է լուսային և գունային տեսողությունը։ Անբավարարության դեպքում նկատվում են շրթունքների չորություն և ճաքեր, անկյուններում՝ խոցեր, մատների վրա՝ խոր ճաքեր, դանդաղում է վերքերի ապաքինումը։ Մեծ քանակությամբ B2 վիտամին պարունակվում է խմորիչներում, լյարդում, ինչպես նաև կաթում և կաթնամթերքում։ B2 վիտամինը տաքացնելիս կայուն է, բայց հեշտությամբ քայքայվում է լույսի ազդեցությամբ։B2 վիտամինները կարևոր են մարդու կենսագործունեության և առողջ ապրելակերպի համար։
B3 կամ PP վիտամին (նիկոտինամիդ,նիկոտինաթթու)
Մասնակցում է օրգանիզմում ընթացող կենսաբանական օքսիդացմանը։ Բավական քանակությամբ պարունակվում է լյարդում, երիկամներում, խմորիչներում, մսում, կաթում, ինչպես նաև ոլոռում, բակլայում, ցորենի ալյուրում, հնդկաձավարում, սնկերում։ Ավելի լավ է յուրացվում կենդանական ծագման մթերքներից։
B6 վիտամին (պիրիդօքսին)
Մասնակցում է ամինաթթուների փոխանակությանը, որոնք սպիտակուցների բաղկացուցիչ մասն են։ Անբավարարությունից առաջանում է վաղ մանկական տարիքի երեխաների աճի կասեցում, սակավարյունություն, գերգրգռվածություն։ B6 վիտամինը պարունակվում է մսում, ձկնեղենում, կաթում, խոշոր եղջերավոր կենդանիների լյարդում, խմորիչներում և բուսական շատ մթերքներում։
B12 վիտամին (ցիանակոբալամին)
Մասնակցում է նուկլեինաթթուների սինթեզին, արյունաստեղծմանը։ Անբավարարության դեպքում զարգանում է սակավարյունություն։ Զգալի քանակությամբ պարունակվում է լյարդում, երիկամներում, ձկնեղենում (հատկապես՝ լյարդում և խավիարում), քիչ քանակությամբ՝ մսում, կաթում, կաթնաշոռում, պանրում, ձվի դեղնուցում։
B15 վիտամին (կալցիումի պանգամատ)
Քիմիական կազմությունը և ազդեցության մեխանիզմը բավարար ուսումնասիրված չեն։ Բուժիչ նպատակով կիրառում են աթերոսկլերոզի, արյան շրջանառության խանգարումների, լյարդաբորբերի և այլ հիվանդությունների ժամանակ։
D վիտամին (կալցիֆերոլներ)
Օրգանիզմում փոխարկվում է հորմոնանման նյութ, որը մասնակցում է կալցիումի և ֆոսֆորի աղերի յուրացմանը, ոսկրային հյուսվածքում դրանց կուտակմանը։ D վիտամինի մեծ պահանջ ունեն հատկապես 3–4 տարեկան երեխաները (անբավարարությունից մանկական օրգանիզմում զարգանում է ռախիտ հիվանդությունը)։ Սովորաբար D վիտամինը առաջանում է մարդու մաշկում՝ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ներգործությամբ։ D վիտամինի աղբյուր է թյունոսի, ձողաձկան և այլ ձկների լյարդի ճարպը։ Ոչ մեծ քանակությամբ պարունակվում է կարագում, ձվի դեղնուցում, ձկան յուղում։ Մյուս կենդանական մթերքներն աղքատ են այս վիտամինից, իսկ բուսական մթերքները, որպես կանոն, բոլորովին չեն պարունակում։ Մեծահասակ մարդկանց պահանջը D վիտամինի նկատմամբ մեծ չէ, սակայն այն մեծանում է ցերեկային լույսի պակասի դեպքում (ստորգետնյա աշխատանքներ կատարելիս, հյուսիսում բնակվելու դեպքում)։ Ձմռանն օրգանիզմում D վիտամինի առաջացումը կարելի է խթանել՝ քվարցային լամպով ճառագայթահարելով։ Կանխարգելիչ նպատակով վաղ մանկական տարիքի երեխաներին հաճախ նշանակում են D վիտամինի պատրաստուկներ, որոնք կարելի է օգտագործել միայն բժշկի հսկողությամբ, քանի որ չափաքանակը գերազանցելիս կարող են բարդություններ առաջանալ։