cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալեքսանդր Միդենդորֆ
Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1850)։ 1842-1845 թվականներին ճանապարհորդել է հյուսիսային ու Արևելյան Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում։ Միդենդորֆ ճանապարհորդական հաշվետվությունն իր ժամանակի համար եղել է Սիբիրի առավել լրիվ բնապատմական նկարագրությունը, հատկապես կարևոր էին Սիբիրում հավերժական սառածության տարածման և բուսականության գոտիական տեղաբաշխվածության մասին նրա եզրակացությունները։ 1870 թվականին ուսումնասիրել է Բարաբայի տափաստանը, 1878 թվականին՝ Ֆերգանայի հովիտը։ 1883-1885 թվականներին ղեկավարել է Ռուսաստանում անասնապահության վիճակն ուսումնասիրող արշավախումբը։ Զբաղվել է ձիաբուծության և տավարաբուծության սելեկցիայի հարցերով։ Միդենդորֆի անունով են կոչվում հրվանդան Նոր երկիր կղզում և ծոց՝ Թայմիր թերակղզում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս բնախույզներ Կատեգորիա:Ռուս բուսաբաններ Կատեգորիա:Ռուս կենդանաբաններ Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Ալբարդոն (դեպարտամենտ)
Ալբարդոն (Departamento Albardón), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սան-Խուան պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 945 կմ2։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 23888 մարդ՝ 2001 թվականի 20413-ի փոխարեն, որը կազմում է 17,0% աճ ։ Բնակչության խտությունը՝ 25,3 մարդ/կմ2։
Վարչական կենտրոնը Խեներալ-Սան-Մարտինն է։
Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Սան-Խուան պրովինցիայում։
Սահմանակից է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Զապադնի (Իլյինսկի գյուղական համայնք)
Զապադնի (Западный), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Իլյինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Բելայա Կալիտվա քաղաքից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1955-1956
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1955-1956, Լյուքսեմբուրգի 40-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Սպորա Լյուքսեմբուրգը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Ուրավել
Ուրավել (ურაველი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1250 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախալցխայից հեռու է 17 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 660 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Բերյոզովկա (գյուղ, Լյուբարսկի շրջան)
Բերյոզովկա (Березівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Լյուբարսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բերյոզովկա գյուղում բնակվում էր 970 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 25772 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Լյուբարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բառգիրք (5126)
Բառգիրք (5126), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5126 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-19-րդ դարերում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16x9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 244 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով և նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ հետագայի՝ պահպանակ Ա (1904 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(1576) Ֆաբիոլա
(1576) Ֆաբիոլա (Fabiola), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Սիլվեն Արենի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,146089 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6185 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6736 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2038,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,95° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է B դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս B Կատեգորիա:1948 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սիլվեն Արենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աշանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Մարտունու շրջան)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Աշան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի հուշարձանների ցանկեր
Տոնաձոր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Կուպչինցի (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
Կուպչինցի (Купчинці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1550 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կուպչինցի գյուղում բնակվում էր 642 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 203,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1550 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոնա Մուր
Կյանքի վաղ տարիներ
Մուրը ծնվել է Լոնդոնում և մինչև տասնչորս տարեկանը հաճախել Սբ. Մարտինի դպրոց՝ ստանալով Սբ. Մարտինի արվեստի դպրոցի կրթաթոշակ։ 1933 թվականին նա ստացել է մեկ այլ կրթաթոշակ, որը թույլ է տվել նրան մնալ Սբ. Մարտինի դպրոցում` մինչև նրա տասնինը տարին լրանալը։ Այնուհետև Մուրը սովորել է Արվեստների և արհեստների կենտրոնական դպրոցում, որտեղ ուսանել է վիմագրության տեխնիկան ։ 1939 թվականին նա թողեց Կենտրոնական դպրոցը և նույն թվականի ամռանն ամուսնացավ Թոնի Բենթինի հետ, որը նույնպես արվեստ էր ուսանում ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում Թոնի Բենթին Հրետանու թագավորական գնդի կազմում ծառայել է Անգլիայի հակաօդային ուժերում, մինչև Մուրը Pilgrim Trust-ի հետ ստացավ նկարչի աշխատանք` հիմնված Recording Britain նախագծի վրա։ Մուրը կապեր ուներ Գոուեր թերակղզում՝ Սուոնսի քաղաքի մոտ, և նրան թույլ տրվեց աշխատել այնտեղ՝ նախագծի համար բնանկարներ նկարելու համար։ Երկու շաբաթով Գոուերում առաջին անգամ մնալուց հետո՝ Trust-ը լիազորեց նրան վերադառնալ այնտեղ և աշխատել բնության ավելի շատ տեսարանների վրա։ Մուրը 1941 թվականի մարտին վերադարձավ Սուոնսի, կարճ ժամանակ անց քաղաքը երեք օր ռմբակոծման ենթարկվեց, որը հայտնի է որպես «Սուոնսիի ռմբակոծություն»։ Տեսնելով քաղաքի կենտրոնի ավերումը՝ նա որոշեց մնալ Սուոնսիում և արձանագրել ռումբի վնասը և դրան հաջորդող վերականգնման աշխատանքը։ Մի առավոտ, վերադառնալով նախորդ օրը Սուոնսիի ամրոցի մոտ գտնվող նկարն ավարտելու համար՝ Մուրը տեսնում է, որ այն փլատակների տակ է, որտեղ աշխատել էր նախորդ երեկոյան, և հայտնաբերվել է չպայթած ռումբ։ 1941 թվականի մարտի 18-ին South Wales Evening Post թերթի առաջին էջում տպագրվել է Մուրի նախորդ օրվա լուսանկարը փլատակների վրա՝ նկարակալի կողքին ։
Pilgrim Trust կազմակերպությունը հաջորդ անգամ Մուրին հանձնարարում է ներկայացնել Նորֆոլկում գտնվող շինարարական աշխատանքները, որտեղ նոր օդանավակայան էր կառուցվում։ Չնայած տվյալ վայրում նկարելու պատշաճ թույլտվություն ունենալուն՝ Թագավորական օդային ուժերը (RAF) ձերբակալեցին նրան և մի քանի ժամ պահեցին կալանքի տակ՝ մինչև հարցաքննվել էր տեղական ոստիկանության տեսուչի կողմից և ազատ արձակվել ։ Մուրը նկարել է Գրեյթ Յարմութի փողոցային տեսարանները՝ Recording Britain-ի համար և արդյունքում ունենում է Ուելսի քսան և Նորֆոլկի ութ տեսարան, որոնք հավանության են արժանանում նախագծի կողմից ։
1941 թվականի օգոստոսին Պատերազմի նկարիչների խորհրդատվական կոմիտեն հանձնարարեց Մուրին արձանագրել Էսսեքսի դաշտերում աշխատող հողագործ կանանց բանակը։ Մուրն ավարտում է այդ թեմայով մի շարք նկարներ և նրանցից երեքի համար Պատերազմի նկարիչների խորհրդատվական կոմիտեի կողմից ստանում 15 գինեա։ Ազգային պատկերասրահի տնօրեն Քեննեթ Քլարկը մասնավորապես հանձնարարեց Մուրին գաղտնի գնալ Բլայնայ Ֆեստինյոգի լքված հանքավայրը, որտեղ պատկերասրահը տարհանվել էր ռմբակոծության ժամանակ։ Հետագայում՝ կյանքի վերջին տարիներին, Մուրը վերհիշում էր հանքավայր մուտք գործելու «ուշագրավ դեպքը» և «անգնահատելի Ռեմբրանդտի, Վան Դյուկի, Թարների և այլոց` կիտած դարակներում»։ Մուրը երեք շաբաթ անցկացրեց Բլայնայ Ֆեստինյոգում, և հետո Քլարկն այնտեղ Մուրի նկարած նկարները, որպես «շնորհակալության» նվեր, տվեց հավաքածուի տարհանումը կազմակերպած անձնակազմին ։ 1942 թվականի հունիսին Թագուհու նկարների ցուցահանդեսում ընդգրկված Մուրի նկարները Արևելյան Անգլիայից պահվում են են Լոնդոնում գտնվող Ազգային պատկերասրահում ։ Պատերազմի ընթացքում՝ 1944 թվականին, Մուրը 16 գունավոր լիտոգրաֆներ է պատրաստել և պատկերազարդել Մերի Մայֆանվի Փայփերի Ծովային պոեմներ գիրքը, որը լավ ուսումնասիրվել է ։ Մուրի` Էգոնին պարտեզում (The Agony in the Garden) նկարը կրոնական պատկերների մրցույթում արժանացավ 200 ֆունտ առաջին մրցանակի Moore's painting The Agony in the Garden won the £200 first prize in a competition for religious images.
Կյանքի վերջին տարիներ
Պատերազմից հետո Մուրը կանոնավոր կերպով աշխատել է Radio Times-ի, the Daily Express-ի, Good Housekeeping-ի և The Listener-ի համար որպես պատկերազարդող։ 1948 թվականին նա թողարկել է երկու պաստառներ Լոնդոնի տրանսպորտի գործադիր իշխանության համար Աշուն և Տերևներ վերնագրերով ։ Նա պատկերազարդեց Ալան Սիլիտոյի առաջին երկու` 1958 թվականի Շաբաթ երեկոյան և կիրակի առավոտյան և հաջորդ տարի Երկար հեռավորության վազորդի մենությունը գրքերի կազմերը ։ Մուրը և նրա ամուսինը երկուսն էլ դարձել են Սուբուդ հոգևոր շարժման հետևորդները, ինչպես նաև փոխել են իրենց անունները, ի վերջո դառնալով հայտնի որպես Ֆիլիպ և Դեբորա Բենթին։ 1960-ականներին աչքի վարակը, որը չէր բուժվում, Մուրին կուրացրեց և ավարտին հասցրեց նրա նկարչի ​​կարիերան։ Մուրը գրել է չհրապարակված ինքնակենսագրություն և բանավոր պատմության հարցազրույցներ է տվել թե ակադեմիկոս Գիլ Կլերկին, թե Կայսերական ռազմական թանգարանին ։ Մուրի նկարները պահպանվում են Կայսերական ռազմական թանգարանի, Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանի և Բրիտանական թանգարանի կողմից։ Մուրի ստեղծագործությունները ներառվել են War Fields-ում, Կայսերական ռազմական թանգարանի կողմից կազմակերպված 2004 թվականի ցուցահանդեսը Իսպվիչի Վոլսեյ պատկերասրահում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին պատկերազարդողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ
Վասիլե Ալեքսանդրի
Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 21-ին, Բակեուում։ Հավաքել է ժողովրդական երգեր և բալլադներ, նրանց ազդեցությամբ գրել «Դոյնաներ» (1843-1853) բանաստեղծությունների շարքը; Ալեքսանդրի թատրոնը համարել է ժողովրդին դեմոկրատական ոգով դաստիարակելու դպրոց։
Ստեղծագործություններ
Գրել է «Սադագուրցի Յորգուն» (1844), «Յասսը կառնավալի ժամանակ», «Կիրիցան գավառում» (1852) կատակերգությունները։ «Մեր մարտիկները» բանաստեղծությունների գիրքը նվիրված է թուրքական լծի դեմ ռումին ժողովրդի պայքարին (1877-1878)։ Հայտնի են նաև Ալեքսանդրիի պատմական դրամաները, հատկապես՝ «Դեսպոտ իշխանը» (ներկայացվել է 1879 թվականին հրատարակվել է 1880 թվականին), «Բլանդուզիայի աղբյուրը» և «Օվիդիուս»-ը։
Ալեքսանդրը կապեր է ունեցել հայերի հետ, որպես «Ժունիմեա» գրական ընկերության անդամ ընկերակցել հայազգի մտավորականներին։ Մահացել է օգոստոսի 22-ին, Միրչեշտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոլդովացի գրողներ‎ Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Թատերագիրներ Կատեգորիա:Ռումինացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռումինացի բանահավաքներ Կատեգորիա:Ռումինիայի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Պաշտոնատար անձ
Պաշտոնատար անձ, անձ, որը մշտապես կամ ժամանակավորապես, նշանակմամբ կամ ընտրության հիման վրա, վարձատրությամբ կամ հասարակական կարգով իրականացնում է իշխանության ներկայացուցչի գործառույթ, ինչպես նաև պետական, հասարակական հիմնարկներում, կազմակերպություններում և ձեռնարկություններում զբաղեցնում պաշտոններ՝ կապված կազմակերպական-տնօրինական, վարչատնտեսական պարտականությունների կատարման հետ, կամ այդպիսի պարտականություններ է կատարում հատուկ լիազորությամբ։
Քրեական իրավունքում պաշտոնատար անձը պաշտոնական հանցագործությունների սուբյեկտ է։
Կատեգորիա:Իրավաբանական անձինք
Միգրեն
Միգրեն, առաջնային գլխացավ, որը բնորոշվում է պարբերաբար կրկնվող չափավորից մինչև ուժգին գլխացավերով ։ Տիպիկ դեպքերում գլխացավը միակողմանի է, իր բնույթով բաբախող և տևում է 2-ից մինչև 72 ժամ ։ Սրացումների ժամանակ կարող է դիտվել սրտխառնոց, փսխում, գերզգայնություն  լույսի, ձայնի և հոտերի նկատմամբ ։ Ֆիզիկական ակտիվության ընթացքում, որպես կանոն, դիտվում է ցավի ուժեղացում ։ Դեպքերի ամեն երրորդում դիտվում է աուրա, որը տիպիկ դեպքերում լինում է տեսողության խանգարման ձևով և հուշում է գլխացավի սկսման մասին ։ Երբեմն, հնարավոր է աուրա առանց հաջորդող գլխացավի ։
Միգրենի պատճառը կապված է ինչպես գենետիկ այնպես էլ արտաքին միջավայրի գործոնների հետ ։ Դեպքերի երկու երրորդը ընտանեկան դեպքեր են ։ Հորմոնային փոփոխությունները նույնպես կարևոր են, մինչև սեռահասուն տարիքը միգրենը տղաների մոտ հանդիպում է մի փոքր ավելի հաճախ, իսկ հասուն տարիքում 2-3 անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում կանանց մոտ ։ Որպես կանոն հղիության ընթացքում միգրենի ռիսկը նվազում է ։ Այս երևույթի մեխանիզմը հայտնի չէ ։ Գոյություն ունի վարկած, համաձայն, որի այն պայմանավորված է հղիության ընթացքում գանգուղեղային նյարդերում և անոթներում տեղի ունեցող որոշակի փոփոխություններով ։
Բուժումը խորհուրդ է տրվում սկսել հասարակ ցավազրկողներով, ինչպիսիք են իբուպրոֆենը և պարացետամոլը, սրտխառնոցը ընկճող դեղորայքներով և խուսափել գլխացավը հրահրող գործոններից ։ Հատուկ դեղամիջոցները, ինչպիսիք են տրիպտաները և էրգոտամինը կիրառվում են հասարակ ցավազրկողների անարդյունավետության դեպքում ։ Կոֆեին նույնպես կարելի է կիրառել ։ Որոշ դեղամիջոցներ՝ մետոպրոլոլ, վալպրոատ և տոպիրամատ արդյունավետորեն կանխում են գրոհները ։
Ամբողջ աշխարհում միգրենի տարածվածությունը կազմում է 15% ։ Հաճախ այն սկսվում է պատանեկան տարիքում և հետագայում խորանում ։ Կանանց մոտ որոշ  դեպքերում դաշտանադադարից հետո դիտվում է միգրենի հաճախականության նվազում ։ 2016 թվականի տվյալներով միգրենը անաշխատունակության ամենատարածված պատճառներից է ։ Միգրենը նկարագրվել է դեռևս մ.թ.ա 1500 թվականին Եգիպտական պապիրուսներում ։ Միգրեն բառը ծագում է հունարեն ἡμικρανία (hemikrania) բառից, որը նշանակում է միակողմանի գլխացավ, ἡμι- (hemi-)՝ կես և κρανίον (kranion)՝ գանգ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Միգրենը բնորոշվում է պարբերաբար կրկնվող ուժեղ գլխացավերով, որը զուգորդվում է վեգետատիվ ախտանիշներով ։ Միգրեն ունեցող մարդիկ 15-30% դեպքերում նշում են աուրա, աուրա ունեցող հիվանդերը կարող են ունենալ գլխացավ նաև առանց աուրա ։ Ցավի ուժգնությունը, տևողությունը և հաճախականությունը կարող է լինել տարբեր ։ Միգրենը, որը տևում է 72 ժամից ավելի, բնորոշվում է որպես միգրենոզ վիճակ(status migrainosus ): Գոյություն ունի միգրենի 4 հնարավոր փուլ, սակայն առանձին դեպքերում բոլոր փուլերի առկայությունը պարտադիր չէ ։
Միգրենը կապված է դեպրեսիայի, երկբևեռ աֆեկտիվ և օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումների հետ։ Այս հոգեբուժական խանգարումները 2-5 անգամ ավելի հաճախ են հանդիպում առնաց աուրա միգրենի և 3-10 անգամ աուրայով միգրենի դեպքում ։
Նախանշանային փուլ
Նախանշանային փուլը կամ նախազգուշացնող ախտանիշների փուլը միգրենի դեպքում հանդիպում են 60% հաճախականությամբ այն, որպես կանոն, լինում է գլխացավից առաջ 2 ժամից մինչև 2 օրվա ընթացքում ։ Այս ախտանիշները լինում են տարբեր երևույթների ձևով, ներառյալ` տրամադրության փոփոխություն, գրգռվածություն, դեպրեսիա կամ էյֆորիա, հոգնածություն, տենչ որոշակի սննդամթերքի հանդեպ, մկանային կարկամություն հատկապես պարանոցի շիջանում, փորկապություն կամ փորլուծություն, գերզգայնություն ձայների և հոտերի նկատմամբ ։ Այս ախտանիշները լինում են ինչպես աուրայով միգրենի այնպես էլ առանց աուրա միգրենի դեպքում ։
Աուրայի փուլ
Աուրան անցողիկ նյարդաբանական երևույթ է, որը լինում է գլխացավից առաջ կամ ընթացքում ։ Աուրան սկսվում է աստիճանաբար րոպեների ընթացքում և որպես կանոն, տևում է առավելագույնը 60 րոպե ։ Ախտանիշները կարող են լինել տեսողական, զգացողական կամ շարժողական, երբեմ լինում է մի քանի ախտանիշների զուգակվում ։ Տեսողական ախտանիշները ամենատարածվածն են, հաճախականությունը կազմում է մինչ 99% և այդ դեպքերի կեսից ավելին չի ուղեկցվում այլ ախտանիշներով ։
Տեսողական ախտանիշները հաճախ լինում են առկայծող սկոտոմայի ձևով (բնորոշվում է որպես տեսողական դաշտի մի մասի մթագնում առկայծող լույսի նման, որը կարող է խանգարել է կարդալուն կամ մեքենա վարելուն) որը հաճախ սկսվում է տեսադաշտի կենտրոնից հետագայում զիգզագաձև շարժվելով դեպքի ծայրամաս, այն հիվանդներ կողմից նկարագրվում է որպես ամրոցի պատ ։ Այս գծերը, որպես կանոն սև և սպիտակ են, սակայն նկարագրված են նաև գունավոր դեպքեր ։ Որոշ մարդկանց մոտ դիտվում է ժամանակավորապես  տեսադաշտի մի կեսի մթագնում, որը կոչվում է հեմիանոպսիա, մեկ այլ դեպքում մշուշոտ տեսողության ։
Զգացողական աուրան հաճախականությամբ երկրորդն է, հանդիպում է աուրայով միգրենի 30-40% դեպքերում ։ Այն հաճախ նկարագրվում է որպես միակողմանի ծակծկոցի զգացողություն, որը սկսվում է գլխի և մերին վերջույթի շրջանից և տարածվում դեպի նույն կողմի քիթ-շրթունքային տարածություն։ Ծակծկոցի զգացողությանը, որպես կանոն, հաջորդում է թմրածությունը և երբեմ խորանիստ զգացողության կորուստը ։ Աուրայի փուլում կարող է լինել նաև այլ ախտանիշներ ներառյալ՝ խոսքի խանգարում, գլխապտույտ և ավելի հազվադեպ շարժողական խանգարումներ ։ Շարժողական խանգարումները վկայում են հեմիպլեգիկ միգրենի մասին, ի տարբերություն աուրայի մյուս տեսակների այս դեպքում այն կարող է տևել 1 ժամ և ավել ի։ Նկարագրված են լսողական հալյուցինացիաների և զառանցանքի դեպքեր ։
Ցավի փուլ
Տիպիկ դեպքերում գլխացավը միակողմանի է, իր բնույթով բաբախող, ցավը լինում է չափավորից մինչև խիստ արտահայտված ։ Սովորաբար գլխացավը առաջանում է աստիճանաբար և սաստկանում ֆիզիկական ակտիվության ժամանակ ։ Ավելի քան 40% դեպքերում ցավը կարող է լինել երկկողմանի և զուգորդվել պարանոցի շրջանի ցավոտությամբ ։ Երկկողմանի գլխացավը ավելի հաճախ հանդիպում է առանց աուրա միգրենի դեպքում։ Հազվադեպ դեպքերում ցավը սկսվում է թիկունքից կամ գլխի գագաթային շրջանից։ Մեծահասակների մոտ ցավը տևում է 4-ից 72 ժամ, սակայն երեխաների մոտ կարող է տևել մինչը 1 ժամ ։ Նոպաների հաճախականությունը տարբեր է, ամբողջ կյանքի ընթացքում հազվադեպ հանդիպող նոպաններից մինչը մի քանի նոպա 1 շաբաթվա ընթացքում, միջինում նոպաները լինում են ամիսը 1 անգամ ։
Ցավը հաճախ զուգորդվում է սրտխառնոցի, փսխման, գրգռվածության, հոգնածության և լույսի, ձայնի, հոտերի նկատմամբ գերզգայնությամբ։ Գոյություն ունի միգրենի հազվադեպ հանդիպող տեսակ՝ բազիլյար միգրեն, որը արտահայտվում է ուղեղաբնային երկկողմանի տարբեր նյարդաբանական ախտանիշներով, հաճախ ներառելով գլխապտույտ և շփոթություն։ Սրտխառնոցը հանդիպում է 90% հաճախականությամբ, իսկ փսխումը լինում է ամեն երրորդ դեպքում ։ Ախտանիշները կարող են անհետանալ մութ և անաղմուկ սենյակում ։ Այլ ախտանիշները ներառում են՝ մշուշոտ տեսողություն, քթից արտադրություն, փորլուծություն, հաճախամիզություն, գունատություն և գերքրտնարտադրություն ։ Կարող է նկատվել գլխամաշկի այտուցվածություն, ցավոտություն, պարանոցի մկանների կարկամություն ։ Այս ախտանիշները ծերունական հասակում ավելի հազվադեպ են։
Երբեմն, նկատվում է աուրա, որին չի հաջորդում գլխացավ այս երևույթը հայտնի է որպես ացեֆալգիկ միգրեն կամ «լուռ միգրեն», ացեֆալգիկ միգրեն ունեցողները գլխացավի բացակայության պատճառով չեն դիմում բժշկի, ուստի նման դեպքերի տարածվածությունը դժվար է գնահատել։
Հետնշանային փուլ
Հետնշանային փուլը իր մեջ ներառում է նոր ախտանիշների համակցություն, որը ի հայտ է գալիս միգրենոզ գլխացավից անմիջապես հետո ։ Այդ դեպքում նկատվում է տարած գլխացավի հատվածում գերզգայնություն, գլխամաշկի ցավ, մտածողության խանգարում, գերհոգնածություն, ճանաչողական դժվարություններ, ստամոքսաղիքային խանգարումներ, տրամադրության փոփոխություն և թուլություն ։ Համաձայն մի հոդվածի «Որոշ մարդիկ գրոհներից հետո զգում են անսովոր առույգություն, էյֆորիա, մինչդեռ մյուսները դեպրեսիա և հոգնածություն» ։ Անհատական դեպքերում այս զգացողությունները կարող են գրոհից գրոհ փոխարինել մեկը մյուսին։
Պատճառագիտություն
Միգրենի պատճառը հայտնի չէ ։ Գոյություն ունի կարծիք համաձայն, որի այն կապված է ինչպես գենետիկ այնպես էլ արտաքին միջավայրի գործոնների հետ ։ Դեպքերի երկու երրորդը ընտանեկան դեպքեր են, հազվադեպ հանդիպում է միագենային մուտացիա ։ Համարվում էր որ միգրենը ավելի հաճախ է հանդիպում բարձր ինտելեկտով անձանց մոտ, սակայն այս վարակածը այժմ հերքվում է ։ Որոշ հոգեբուժական հիվանդություններ մասնավորապես՝ դեպրեսիան, տագնապային խանգարումները և երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումները, ինչպես նաև մի շարք կենսաբանական գործընթացներ և տրիգերներ կապված են միգրենի հետ ։
Գենետիկա
Երկվորյակների վրա կատարված հետազոտությունները փաստում են 34-51% դեպքերում միգրենը ունի գենետիկական պատճառներ ։ Աուրայով միգրենը ավելի հաճախ է պայմանավորված գենետիկական գործոններով ի համեմատ առանց աուրա միգրենի ։ Հայտնաբերվել են որոշ գեներ, որոնք այն կամ այն չափով բարձրացնում են միգրենի հաճախականությունը ։
Մոնոգենային մուտացիաները որոն առաջացնում են միգրեն հանդիպում են բավականին հազվադեպ ։ Դրանցից է «ընտանեկան հեմիպլեգիկ միգրենը», որը աուրայով միգրենի տեսակ է և ժառանգվում է աուտոսոմ դոմինանտ եղանակով ։ Ընտանեկան հեմիպլեգիկ միգրենի հետ կապված են չորս գեներ։ Նրանցից երեքը կոդավորում են երկաթի տրանսպորտը, իսկ չորորդը ակսոնալ սպիտակուցի, որը մասնակցում է էկզոցիտոզի համալիրի  ձևավորմանը ։ Այլ գենետիկական խանգարումներ՝ CADASIL համախտանիշ, ուղեղային աուտոսոմ դոմինանտ արտերիոպաթիա և լեյկոէնցեֆալոպաթիան նույնպես կապված են միգրենի հետ ։ Համաձայն մեկ մետա-անալիզային հետազոտության, անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի պոլիմորֆիզմը ունի որոշակի պաշտպանիչ նշանակություն ։ TRPM8 գենը, որը կոդավորում է կատիոնային անցուղիներ նույնպես կապված է միգրենի հետ ։
Տրիգերներ
Միգրենը կարող է հրահրվել որոշակի տրիգերներից, հետազոտությունների մի մասը պնդում է, որ գրանցված դեպքերը հիմնականում կապված են տրիգերների հետ, սակայն կան հետազոտություններ, որոնք պնդում են հակառակը ։ Տրիգեր կարող են համարվել հոգնածությունը, որոշ սննդամթերքները և եղանակային տատանումները, այնուամենայնիվ այս երևույթների և միգրենի միջև եղած կապը կարիք ունի հետագա հետազոտությունների ։ Շատ մարդիկ ովքեր ունեն միգրեն նշում են իրենց համար յուրահատուկ տրիգերի մասին ։ Ախտանիշները սկսվում են որպես կանոն տրիգերից հետո 24 ժամվա ընթացքում ։
Հոգեբանական գործոններ
Հաճախ որպես տրիգեր նշվում է սթրեսը, քաղցը, հոգնածությունը(այս երևույթները հաճախ նշվում են նաև լարվածության գլխացավի դեպքում) ։ Հոգեբանական սթրեսը նշվում է 50-80% դեպքերում ։ Միգրենը կապված է նաև հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումների և բռնությունների հետ ։ Դաշտանի ընթացքում միգրենի հավանականությունը բարձրանում է։ Այլ հորմոնալ ազդեցությունները ինչպիսիք են՝ մենարխեն, հորմոնային հակաբեղմնավորիչները, հղիությունը, դաշտանադադարը նույնպես ունեն որոշակի ազդեցություն ։ Հորմոնային ազդեցությունը, հատկապես արտահատված է առանց աուրայի միգրենի դեպքում ։ Տիպիկ դեպքերում հղիության երկրորդ և երրորդ եռամսյակում, ինչպես նաև դաշտանադադարից հետո ։
Սննդային գործոններ
Որոշակի սննդամթերքը որպես տրիգեր նշվում է 12-60% դեպքերում ։ Առանձին դեպքերում դժվար է հաստատել կամ հերքել այս կամ այն տրիգերի առկայությունը, այն հիմնվում է անամնեզի տվյալների հիման վրա ։ Դժվար է բացատրել թե այս կամ այն սննդանյութը ինչ մեխանիզմով է հրահրում միգրենի գրոհներ ։
Թիրամինի ազդեցությունը այս դեպքում ապացուցված չէ, նույնը վերաբերում է նատրիումի գլուտամատին ։
Միջավայրային գործոններ
Արտաքին և ներքին միջավայրային գործոնների տվյալները բավարար չեն վերջնական եզրակացությունների համար։ Այնուամենայնիվ որոշ մարդիկ դիմում են կանխարգելիչ որոշակի գործողությունների հետևելով բնակարանային օդի մաքրությանը և լուսավորությանը ։
Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա
Ըստ ընդունված կարծիքի միգրենը նյարդաանոթային ախտաբանություն է, որը ժամանակ պրոցեսը սկսվում է գլխուղեղում հետագայում ընդգրկելով անոթային համակարգը ։ Որոշ հետազոտողներ պնդում են, որ առաջնային դեր ունի նյարդային համակարգը, որոշները գտնում են, որ ախտահարման հիմնական դերը պատկանում է անոթային համակարգին  ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն միգրենը պայմանավորված է գլխուղեղի կեղևային շերտի դրդունակության բարձրացմամբ, որի հետևանքով տրիգեմինալ կորիզում խախտվում է ցավազգաց նեյրոնների ֆունկցիան ։ Սերոտոնինի (որը հայտնի է նաև որպես 5-հիդրօքսիթիրամին) ցածր մակարդը նույնպես կապված է միգրենի հետ ։
Աուրա
Համաձայն Բրազիլիացի կենսաբան Արիստիդ Լեանի աուրայով միգրենի դեպքում կեղևային իներտության շրջանին հաջորդում է կեղևային տարածվող վերաբևեռացումը, որի հետևանքով առաջանում է աուրա ։ Այս երևույթը բացատրվում է տարբեր ձևերով, ներառյալ NMDA ընկալիչների ակտիվացմամբ, որը հետևանքով կալցիումի իոնները անցնում են բջջի ներս, այս ամենի հետևանքով  2-6 ժամով նվազում է գլխուղեղի կեղևային շերտի արյունամատակարարումը ։ Երբ վերաբևեռացումը հասնում է գլխուղեղի հիմային հատվածներ, այնտեղ գրգռվում են գլխի և պարանոցի ցավազգայնության համար պատասխանատու նեյրոնները ։
Ցավ
Ցավի առաջացման հստակ մեխանիզմը դեռևս մնում է անհայտ ։ Ըստ որոշ տվյալների ցավը պայմանավորված է կենտրոնական նյարդային համակարգի որոշ բաժիններով (մասնավորապես ՝ ուղեղաբուն և միջանկյալ ուղեղ), մեկ այլ տվյալների համաձայն ցավը պայմանավորված է ծայրամասային նյարդային համակարգով, մասնավորապես գլխի և պարանոցի անոթային համակարգը նյարդավորող նեյրոնների ակտիվացմամբ ։ Այդ անոթները կարող են լինել կարծրենու, ոստայնենու, ինչպես նաև արտագանգային գլխամաշկի անոթները ։ Համաձայն այս տեսության մեծ նշանակություն ունի հատկապես արտագանգային անոթալայնացումը ։
Ախտորոշում
Միգրենը ախտորոշվում է հիմք ընդունելով ախտանիշները ։ Ճառագայթային հետազոտությունները պարտադիր չեն, սակայն նրանք օգնում են հայտնաբերել գլխացավի այլ հնարավոր պատճառերը, երբ միգրենի ախտորոշումը հստակ չէ ։ Համարվում է, որ մեծ թվով մարդիկ ովքեր ունեն միգրեն, այդպես էլ չեն ախտորոշվում ։
Առանց աուրա միգրենի ախտորոշումը հիմնված է Միջազգային Գլխացավի Ասոցիացիայի կողմից մշակված 5, 4, 3, 2, 1 չափանիշների հիման վրա ։
Դասակարգում
Միգրենը առաջին անգամ դասակարգվել է 1988 թվականին ։ Գլխացավի Միջազգային Ասոցիացիան 2004 թվականին վերանայեց այդ դասակարգումը ։ 2016 թվականի դրությամբ երրորդ վերանայումը դեռ ընթացքի մեջ է ։ Համաձայն վերջին դասակարգման միգրենը, լարվածության և փնջային գլխացավերի հետ միասին համարվում է առաջնային գլխացավ ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Կայուն գլխացավով այն անձիք ովքեր համապատասխանում են միգրենի ախտորոշման չափանիշներին, կարիք չունեն հավելյալ ճառագայթային ախտորոշման  ։ Այն պահանջվում է այլ ախտանիշների առկայության պարագայում օրինակ ՝տեսողական սկավառակի այտուցի դեպքում։ Միգրենը չի բարձրացնում գլխացավի այլ հնարավոր պատճառների հավանականությունը։
Կանխարգելում
Միգրենի կանխարգելիչ բուժումը կատարվում է դեղորայքի, սննդային հավելումների, ապրելակերպի փոփոխության և վիրահատության միջոցով։ Կանխարգելիչ միջոցառումներ խորհուրդ է տրվում այն անձանց ովքեր ունեն գլխացավ շաբաթը 2 օր և ավելի, ունեն դեղորայքային անհանդուրժողականություն կամ սաստիկ գլխացավեր, որոնք դժվար են ենթարկվում բուժմանը ։
Բուժման նպատակ է նվազեցնել գլխացավի հաճախականությունը, տևողությունը, ուժգնությունը, բարձրացնել աբորտիվ թերապիայի արդյունավետությունը ։ Կանխարգելման մեկ այլ կարևոր նպատակն է խուսափել ցավազրկողնրից չարաշահումից առաջացած գլխացավից։ Այն տարածված կողմնակի ազդեցություն է, որը կարող է պատճառ դառնալ քրոնիկական ամենօրյա գլխացավի ։
Դեղորայք
Միգրենի դեղորայքային կանխարգելումը համարվում է արդյունավետ, եթե բուժման արդյունքում նկատվում է գլխացավի հաճախականության և ուժգնության նվազում ավելի քան 50%-ով ։ Ըստ ժամանակակից ուղեցույցների ամենաբարձր արդյունավետություն և, ըստ այդմ, առաջին շարքի դեղորայք են համարվում տոպիրամատը, դիվալպրոեքս/ նատրիումի վալպրոատը, պրոպրանոլոլը և մետոպրոլոլը ։ Գաբապենտինի և պրեգաբալինի արդյունավետության մասին տվյալները տարբեր են ։ Թիմոլոլը նույնպես արդյունավետ է միգրենի կանխարգելման համար, այն նվազեցնում է գլխացավի հաճախականությունը և ուժգնությունը, իսկ  ֆրովատրիպտանը արդյունավետ է մենստրուալ միգրենի դեպքում։ Նախնական հետազոտությունները փաստում են մագնեզիումի արդյունավետության մասին ։ Սննդակարգում մագնեզիումի քանակի բարձրացումը նախընտրելի է ։
Կան տվյալներ ամիտրիպտիլինի և վենլաֆաքսինի արդյունավետության մասին ։ Անգիոտենզինի արգելակումը անգիոտենզին փոխակերպող ֆերմենտի արգելակիչների կամ անգիոտենզին 2 ընկալիչների ինհիբիտորների միջոցով նվազեցնում է գլխացավի հաճախականությունը ։
Այլընտրանքային բուժում
Ասեղնաբուժությունը որոշ չափով նվազեցնում է գլխացավի հաճախականությունը, «իսկական» ասեղնաբուժությունը «կեղծ» ասեղնաբուժության համեմատ, որի դեպքում ասեղները տեղադրվում են պատահականորեն և առանց մաշկը վնասելու, ցուցաբերել է ցածր արդյունավետություն ։ Հավանաբար, այս երկու տարբերակները ունեն նույն արդյունավետությունը, ունեն քիչ կողմնակի ազդեցություններ, սակայն նրանց երկարատև կիրառման մասին տվյալները բացակայում են ։ Կիրոպաթիկ միջամտությունը, ֆիզիոթերապիան, մերսումը և հանգիստը միգրենի կանխարգելման հարցում հնարավոր է ունեն նույն արդյունավետությունը ինչ պրոպանոլոլը և տոպիրամատը, սակայն այս ուղղությամբ կատարված հետազոտությունները ունեն մեթոդաբանական որոշ խնդիրներ ։ Ողնաշարային մանիպուլյացիաների արդյունավետության վերաբերյալ ապացուցողական տվյալները բացակայում են ։
Որոշ տվյալներ փաստում են սթրեսը նվազեցնող միջոցառումների արդյունավետության մասին. դրանք են՝ կոգնիտիվ-վարքային թերապիան, կենսաբանական հետադարձ կապի թերապիան և հանգիստը ։ Այլընտրանքային դեղորայքներից առավել հաստատված արդյունավետություն ունի հազիդեղը (butterbur) : Որպես կանխարգելիչ և բուժական միջոց ոչ շատ բարձր արդյունավետություն ունի մելատոնինը։ Մելատոնինի վերաբերյալ կատարված հետազոտությունները հակասական են, ըստ որոշ տվյալների այն արդյունավետ չէ ։ Այս հակասությունների պատճառը հայտնի չէ, հնարավոր է, որ այն պայմանավորված է հետազոտությունների մեթոդաբանության և կիրառված դեղաչափերի  առանձնահատկություններով։ Մելատոնինի ազդեցության մեխանիզմը բացահայտված չէ, հավանաբար նրա ազդեցությունը պայմանավորված է բարելավված քնով, մելատոնինի ընկալիչների վրա անմիջական ազդեցությամբ կամ հակաբորբոքային հատկություններով ։
Սարքեր և վիրահատություն
Բժշկական սարքավորումները, որոնք ապահովում են կենսաբանական հետադարձ կապ կամ նեյրոխթանում, ունեն որոշակի կանխարգելիչ նշանակություն, հատկապես այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն դեղորայքային հակացուցումներ կամ դեղորայքի չարաշահում։ Կենսաբանական հետադարձ կապը օգնում է բացահայտել որոշ ֆիզիոլոգիական պարամետրեր, հնարավորություն տալով հետագայում շտկել այդ տվյալները և կանխարգելեր միգրենը ։ Նեյրոխթանումը կատարվում է ինվազիվ և ոչ ինվազիվ նեյրոխթանիչներով, այնպես, ինչպես սրտի արհեստական ռիթմավարը, այն կիրառվում է ծանր քրոնիկ ընթացքի դեպքում  ։ ԱՄՆ-ում հաստատված է համարվում էլեկտրոմիոստիմուլացիայի և ներգանգային մագնիսական խթանման արդյունավետությունը  ։ Վիրահատությունը, որը կատարվում է գլխի և պարանոցի որոշ նյարդերի դեկոմպրեսիայի նպատակով, կիրառվում է այն դեպքում, երբ դեղորայքային բուժումը անարդյունավետ է ։
Բուժում
Միգրենի բուժումը բաժանվում է երեք ուղղությունների՝ տրիգերներից խուսափում, սուր գրոհների վարում և կանխարգելում ։ Դեղորայքը առավել արդյունավետ է, երբ կիրառվում է գլխացավի գրոհների սկզբում ։ Դեղորայքի չարաշահումը կարող է պատճառ դառնալ գլխացավի, որը դեպքում գլխացավը դառնում է ավելի հաճախակի և սաստիկ ։ Այն կարող է լինել տրիպտաների, էրգոտամինի, որոշ ցավազրկողների հատկապես՝ օփիոիդներ չարաշահումից ։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքը խորհուրդ է տրվում ցավազրկողները կիրառել շաբաթը երեք անգամ ամենաշատը ։
Ցավազրկողներ
Թեթև և միջին ծանրության դեպքերում բուժումը խորհուրդ է տրվում սկսել հասարակ ցավազրկողներով, ինչպիսիք են՝ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները (ՈՍՀԲԴ) կամ կոմբինացված պարացետամոլ, ասպիրին և կոֆեին ։ Ապացուցողական տվյալներ կան որոշ ՈՍՀԲԴ-ների մասնավորապես դիկլոֆենակի և իբուպրոֆենի արդյունավետության մասին ։ Ասպիրինը ցավը մեղմում է նույն արդյունավետությամբ ինչ սումատրիպտանը ։ Կետորոլակը ներմուծվում է ներերակային ճանապարհով ։
Պարացետամոլը առանձին կամ կոմբինացված մետոկլոպրամիդի հետ մեկ այլ անվտանգ և արդյունավետ բուժման տարբերակ է ։ Առանձին ներերակային մետոկլոպրամիդի ներմուծումը նույնպես արդյունավետ է ։ Հղիության դեպքում պարացետամոլը և մետոկլոպրամիդը, այնպես, ինչպես ՈՍՀԲԴ-ները մինչև հղիության 3-րդ եռամսյակը համարվում են անվտանգ ։
Տրիպտաներ
Տրիպտաները, ինչպիսին է օրինակ սումատրիպտանը, ավելի քան 75% դեպքերում արդյունավետ է ինչպես գլխացավի այնպես էլ սրտխառնոցի համար ։ Սումատրիպտանի և նապրոքսենի կոմբինացիան ավելի արդյունավետ է ։ Այս համակցությունը խորհուրդ է տրվում կիրառել  չափավորից մինչև սաստիկ ցավերի դեպքում կամ այն դեպքում, երբ ցավերը մեղմ են, սակայն չեն պատասխանում հասարակ ցավազրկողներին ։ Հասանելի է ներմուծման տարբեր եղանակներ բերանացի, ներարկման, քթային ցողացիր և բերանացի լուծող հաբերների տեսքով ։ Ընդհանուր առմամբ բոլոր տրիպտաները ունեն նույն արդյունավետությունը և նմանատիպ կողմնակի ազդեցություններ։ Սակայն տարբեր անձինք հնարավոր է բուժման լավ արդյունքներ գրանցեն կոնկրետ մի տեսակից ։ Որպես կանոն կողմնակի ազդեցությունները մեղմ են, ինչպես օրինակ դեմքի գերարյունությունը, սակայն հազվադեպ բուժումը պատճառ է դառնում սրտամկանի թթվածնաքաղցի ։ Այդ իսկ պատճառով այն խորհուրդ չի տրվում այն սիրտանոթային հիվանդություններ ունեցող անձանց, ովքեր ունեցել են ինսուլտ կամ միգրենը ուղեկցվում է այլ նյարդաբանական ախտանիշներով ։ Տրիպտաները պետք է զգուշությամբ նշանակվեն այն անձանց ովքեր ունեն ռիսկի գործոններ կապված սիրտանոթային հիվանդությունների հետ ։ Պատմականորեն խորհուրդ չի տրվում այն կիրառել բազիլյար միգրենի դեպքում, չնայած նրանց կիրառման վնասակարության մասին չկան ապացուցված տվյալներ ։ Այս դեղերը կախվածություն չեն առաջացնում, սակայն ամիսը ավելի քան 10 օր օգտագործելու դեպքում կարող են պատճառ դառնալ չարաշահման գլխացավի ։
Էրգոտամին
Էրգոտամինը և դիհիդրոէրգոտամինը երկար տարիներ կիրառվող պրեպարատներ են, որոնք այժմ էլ արդյունավետ կիրառվում են, վերջինս հասանելի է ներարկման և քթային ցողացրի ձևով ։ Այս պրեպարատները ունեն նույն արդյունավետությունը ինչ տրիպտաները, իսկ կողմնակի ազդեցությունները, որպես կանոն, բարորակ են  ։ Ծանր դեպքերում, ինչպես օրինակ, միգրենոզ ստատուսի դեպքում այս դեղերը համարվում են ամենաարդյունավետը ։ Դրանք, երբեմն, առաջացնում են անոթասպազմ և հակացուցված են սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում ։
Այլ
Ներերակային մետոկլոպրամիդը, ներերակային պրոքլորպերազինը կամ ներքթային լիդոկաինը համարվում են բուժման այլընտրանքային տարբերակներ ։ Անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում մետոկլոպրամիդը և պրոքլորպերազիը համարվում են ընտրության դեղամիջոց  ։ Այստեղ հալոպերիդոլը նույնպես կարող է օգտակար լինել ։ Միանվագ ներերակային դեքսամտազոնի նշանակումը ի հավելումս ստանդարտ բուժման առաջիկա 72 ժամում  գլխացավի կրկնման հավանականությունը նվազենում է 26%-ով ։ Ողնաշարային մանիպուլյացիաների արդյունավետության վերաբերյալ ապացուցողական տվյալները բացակայում են ։ Օփիոիդների և բարբիտուրատների օգտագործումը այժմ նպատակահարմար չէ, պայմանավորված նրանց կասկածելի արդյունավետության, կախվածության առաջացման և գլխացավի կրկնությամբ ։
Երեխաներ
Իբուպրոֆենը երեխաների դեպքում օգնում է նվազեցնել գլխացավը։ Պարացետամոլը այս դեպքում արդյունավետ չէ։ Տրիպտաները նույնպես արդյունավետ են, սակայն, երբեմն, առաջացնում են համի ընկալման աղավաղում, քթային ախտանիշներ, գլխապտույտ, հոգնածություն, սրտխառնոց և փսխում ։
Խրոնիկական միգրեն
Տոպիրամատը և բոտուլոտոքսինը միակ ապացուցված արդյունավետ պրեպարատներն են քրոնիկական միգրենի համար ։ Բոտուլոտոքսին արդյունավետ է քրոնիկական միգրենի համար, սակայն անարդյունավետ է էպիզոդիկ դեպքերի համար ։
Կանխատեսում
Այժմ հասանելի են միգրենի երկարաժամկետ կանխատեսման մասին տվյալներ ։ Մարդկանց գերակշիռ մասը հիվանդության պատճառով կյանքի ընթացքում ունենում են աշխատունակության անկման դրվագներ, սակայն այս դրվագները բարորակ են և մահացության ցուցանիշների վրա չունեն որևէ ազդեցություն ։ Գլխացավի ընթացքը կարող է լինել չորս տարբերակով՝ ախտանիշները ամբողջությամբ կարող են անհետանալ, ախտանիշները կարող են շարունակվել նվազելով ժամանակի ընթացքում, ախտանիշները կարող են շարունակվել նույն ուժգնությամբ և հաճախականությամբ և ախտանիշները կարող են ժամանակի ընթացում դառնալ ավելի հաճախ և սաստիկ ։
Աուրայով միգրենը երկու անգամ բարձրացնում է իշեմիկ ինսուլտի հավանականությունը ։ Միգրենի ռիսկը համեմատաբար բարձր է երիտասարդների, կանանց, հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների կիրառման և ծխելու դեպքում ։ Ըստ որոշ տվյալների միգրենը ասոցացվում է պարանոցային զարկերակների շերտազատման հետ ։ Առանց աուրա միգրենը ռիսկի գործոն չի համարվում ։ Միգրենի կապը սիրտանոթային հիվանդությունների հետ կասկածելի է, քանի որ այն հիմնված է ընդամենը մեկ հետազոտության հիման վրա ։ Ընդհանուր առմամբ միգրենը սրտամկանի ինֆարկտի և ինսուլտի մահացության ցուցանիշների վրա չունի ազդեցություն ։ Աուրայով միգրենի կանխարգելումը, չեզոքացնում է ինսուլտի ռիսկի կրկնապատկումը ։ Միգրենով անձիք՝ հատկապես կանայք ավելի հաճախ են ունենում գլխուղեղի սպիտակ նյութի անհայտ ծագման ախտաբանական օջախներ ։
Համաճարակաբանություն
Ամբողջ աշխարհում միգրենի տարածվածությունը 15% է, որը կազմում է մեկ միլիարդ բնակչություն ։ Կանանց մոտ տարածվածությունը կազմում է 19%, իսկ տղամարդկանց մոտ 11% ։ ԱՄՆ-ում ամեն տարի կանանց 18%-ը, իսկ տղամարդկանց 6%-ը ունենում է միգրեն։ Իսկ ամբողջ կյանքի համար այդ ռիսկը կազմում է կանաց համար 43% և 18% տղամարդկանց համար ։ Եվրոպայում ամբողջ կյանքի համար միգրենի ռիսկը կազմում է 12–28%, իսկ տարեկան ռիսկը կանաց համար 14–35% և տղամարդկանց համար 6–15% : Միգրենի ռիսկ համեմատաբար ցածր է Ասիաում և Աֆրիկայում համեմատած արևմտյան երկրների հետ ։ Քրոնիկական միգրենի տարածվածությունը կազմում է 1.4-2.2% :
Այս թվերը տատանվում են տարբեր տարիքային խմբերում, այսպես՝ միգրենը, որպես կանոն, սկսվում է 15-24 տարեկանում, սակայն գրոհների հաճախականությունը ամենաբարձրն է 35-45 տարեկանում ։ Երեխաների մոտ 7 տարեկանում հաճախականությունը կազմում է 1.7%, իսկ 7-15 տարեկանում 3.9%, մինչև սեռական հասունացումը տղաների մոտ ռիսկը մի փոքր ավելի բարձր է ։ Հասուն տարիքում միգրենը աստիճանաբար ավելի տարածված է դառնում կանանց մոտ, որի արդյունքում ծերունական հասակում գրեթե կրկնակի ավելի հաճախ է կանանց մոտ ։ Կանանց մոտ համեմատած աուրայով միգրենի առանց աուրա միգրենը ավելի տարածված է, իսկ տղամարդկանց մոտ այն հանդիպում է հավասարապես ։
Դաշտանադադարի ժամանակ ախտանիշները, որպես կանոն, սրվում են, իսկ դաշտանադադարից հետ մեղմանում ։ Ծերունական հասականում հիվանդների երկու երրորդի մոտ նկատվում է լավացում, սակայն հիվանդների 3-10% շարունակում է ունենալ գլխացավեր ։
Պատմական ակնարկ
Հին Եգիպտոսում միգրենը նկարագրվել է դեռևս մ.թ.ա. 1500-ականների էբերսի պապիրուսներում։ Հիպոկրատի բժշկական դպրոցի ձեռագրերում մ.թ.ա. 200 թվականին նկարագրվել է տեսողական աուրա, որը նախորդում է գլխացավին և անհետանում փսխումից հետո ։ Արետայոս Կապադովկիացու կողմից 2-րդ դարում գլխացավերը բաժանվել են երեք տեսակի՝ ցեֆալալգիա, ցեֆալեա, հետերոկրանիա ։ Գալենը կիրառել է հեմիկրանիա (ἡμι- (hemi-)՝ կես և κρανίον (kranion)՝ գանգ) տերմինը, որից էլ առաջացել է միգրեն բառը ։ Ըստ նրա ցավը առաջանում է գլխի մենինգիալ թաղանթներից և արյունատար անոթներից ։ Միգրենը 1887 թվականին ֆրանսիացի գրադարանավար Լուիս Հիացինտի կողմից բաժանվեց երկու տիպի՝ աուրայով միգրեն (migraine ophthalmique) և միգրեն առանց աուրա (migraine vulgaire) :
Տրեպանացիան՝ այսինքն գանգահատումը նկարագրվել է դեռևս մ.թ.ա. 7000-ականներին ։ Այդ ժամանակահատվածում այս վիրահատությանը հազվադեպ էր լինում հաջողված, հիվանդները վիրահատությունից հետո մահանում էին վերքերի ինֆեկցման հետևանքով ։ Մարդիկ հավատում էին, որ այս վիրահատությունը թույլ է տալիս «չարիքին դուրս գալ գլխից» ։ Վիլիամ Հարվեյը 17-րդ դարում խորհուրդ տվեց տրեպանացիան որպես միգրենի բուժման մեթոդ ։
Չնայաց նրան, որ կիրառվել են միգրենի բուժման բազմաթիվ եղանակներ, միայն 1868 թվականին մշակվեց արդյունավետ միջող ։ Այդ պատրաստուկը ստանում էին հասկաժանգ (էրգոտ) տեսակի սնկից, որից 1918 թվականին ստացվեց էրգոտամինը ։ Մեթիլսերգիտը ստացվել է 1959 թվականին, իսկ առաջին տրիպտանը՝ սումատրիպտանը 1988 թվականին ։ 20-րդ դարի ընթացքում մշակվել են ապացուցված արդյունավետ կանխարգելիչ տարբերակներ ։
Հասարակություն և մշակույթ
Միգրենը կապված է մեծ միջոցների հետ, որը պայմանավորված է բուժման ծախսերով և աշխատունակության կորստով։ Ըստ Եվրոպական Նյարդաբաների Միության միգրենը ամենաթանկ նյարդաբանական հիվանդությունն է, որի տարեկան ծախսերը կազմում են ավելի քան 27 միլիարդ եվրո ։ ԱՄՆ-ում ուղղակի ծախսերը կազմում են 17 միլիարդ դոլար, իսկ անուղղակի ծախսերը, որը ներառում անաշխատունակ օրերը կազմում է 15 միլիարդ դոլար ։ Ուղղակի ծախսերի մեկ տասներորդը սպառվում է տրիպտանրի վրա ։ Այն անձինք ովքեր, այնուամենայնիվ, աշխատում են ունենալով միգրեն, ունենում են աշխատունակության արդյունավետության կորուստ մեկ երրորդով ։ Միգրենը հաճախ բացասական է անդրադառնում ընտանեկան կյանքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյարդաբանական խանգարումներ Կատեգորիա:Ցավ
Կոլվաս (գետ)
Կոլվաս (Колвас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում Մուեզերսկի շրջանում։ Թափվում է Լեկսոզերո լիճ։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 524 կմ2։
Սակու (գյուղական ավան, Սակու շրջան)
Սակու (Saku), գյուղական ավան Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սակու շրջանում։
Կոլվաս (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կարելիի ավազան, Ֆինլանդիայի և ՌԴ սահմանին, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Պատկանում է Կարելիի ավազանային շրջանին, Բալթիկ ծովի ավազան։
Սակու (գյուղական ավան, Սակու շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 4549 մարդ։
Կոլվաս (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Սակու (գյուղական ավան, Սակու շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սակու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Կոլվաս (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Փերսա
Փերսա (ფერსა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1080 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախալցխայից հեռու է 13 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 223 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախալցխայի շրջան
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1956-1957
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1956-1957, Լյուքսեմբուրգի 43-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ստադ Դյուդելանժը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն
Աստերոիդների ցանկ (105001-105100)
Աստերոիդների ցանկ (104901-105000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (105101-105200)
Նապոլեոն (մինի-սերիալ)
Նապոլեոն (Napoléon), ֆրանս-կանադական արտադրության մինի-սերիալ, Էմմիի մրցանակակիր, որը պատմում է Ֆրանսիայի առաջին կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի կյանքի և գործունեության մասին։ Նկարահանված է 2002 թվականին ֆրանսիացի պատմաբան Մաքս Գալլոյի պատմական վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը համարվում է Եվրոպայի ամենաթանկ մինիսերիալը, ընդհանուր $46 330 000 բյուջեով։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Նապոլեոնի ինչպես քաղաքական այնպես էլ ընտանեկան և անձնական կյանքի մասին։ Ֆիլմն անդրադառնում է Նապոլեոնի կյանքի բոլոր նշանակալից իրադարձություններին՝ Աուստեռլիցի ճակատամարտ, Իտալական արշավանք, Ռուսական արշավանք, Վաթեռլոոյի ճակատամարտ և այլն։
Ֆիլմը սկսվում է Սուրբ Հեղինե կղզում, երբ Հուդսոն Լոուն ՝ բրիտանացի գեներալ, Սուրբ Հեղինե կղզու կառավարիչը և բանտապահը, հրամայում է Նապոլեոնին ցույց տալ իր ներկայությունը։ Երկար և անհաջող փորձերից հետո, հայտնվում է անգլիացի մի աղջնակ՝ միսս Բետսին, որի հետ Բոնապարտը հասցրել էր ընկերանալ։ Բոնապարտը Բետսիին պատմում է իր կյանքը՝ հաջողություններով և անհաջողություններով հանդերձ։ Ֆիլմը Նապոլեոնի պատմության արտացոլումն է։ Պատմությունը սկսվում է Նապոլեոնի և Ժոզեֆինայի, նրա ապագա կնոջ և Ֆրանսիայի ապագա կայսրուհու, առաջին հանդիպումով։
Սերիա I
Ֆիլմը հայտնի է իր պատերազմների տեսարաններով։ Առաջին սերիայում ֆիլմն անդրադառնում է Վանդեմյեր 13-ի դեպքերին, որտեղ Հանրապետական բանակը՝ Բոնապարտի գլխավորությամբ վերջնական հաղթանակ է տանում ռոյալիստների նկատմամբ։ Կայանում է Նապոլոնի և Ժոզեֆինայի ամուսնական արարողությունը, որին անմիջապես հաջորդում է Իտալական առաջին արշավանքը։ Ֆիլմն անդրադառնում է Արկոլի ճակատամարտին, որտեղ Բոնապարտը ձեռք է բերում իր զինակիցների հարգանքը։ Սերայի վերջանում է Նապոլեոնի դեմ հանցափորձով։
Սերիա II
Երկրորդ սերիան անդրադառնում է Նապոլեոնի և Հռոմի պապի հանդիպմանը, որին հաջորդում է Նապոլեոնի կայսր հռչակվելու արարողությունը։ Երկրորդ սերիայում արտացոլված են Նապոլեոնի փառահեղ հաղթանակները Աուստեռլիցում և Յենայում։ Կայանում է Նապոլեոնի հանդիպումը Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդրի հետ։ Սերիան ավարտվում է Էյլաոյի ճակատամարտի այն տեսարանում, որտեղ Բոնապարտը սպասում է Միշել Նեյի գլխավորած զորաջոկատի գալուստին։
Սերիա IV
Չորրորդ սերիան սկսվում է ֆրանսիական բանակի նահանջով։ Լայցիգի ճակատամարտը ցուցադրված չէ։ Նապոլեոնը առաջին անգամ արտաքսվում է երկրից՝ Էլբա կղզի, որտեղ տեղեկանում է Ֆրանսիայում տիրող իրավիճակին և որոշում վերադառնալ։ Նապոլեոնը վերադառնում է Ֆրանսիա և ստանձնում զորաջոկատներից մեկի հրամանատարությունը։ Նրա դեմ է դուրս գալիս արքայական բանակը՝ Միշել Նեյի գլխավորությամբ։ Միշել Նեյը և զինվորները Նապոլեոնին են միանում։ Նապոլեոնը վերադարձնում է իշխանությունը։ Բավականին մեծ տեսարան է Վաթերլոոյի ճակատամարտը, որտեղ Նապոլեոնը կրում է իր վերջին պարտությունը։ Նապոլեոնը վերջնականապես արտաքսվում է Սուրբ Հեղինե կղզի, որտեղ և վերջանում է Նապոլեոնի՝ անգլիացի աղջկան պատմած պատմությունը։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումներն իրականացվել են Ավստրիայի, Չեխիայի, Ֆրանսիայի, Մարոկկոյի, Շվեյցարիայի և Հունգարիայի տարածքում։ Հատկանշական է, որ ֆիլմի աշխատակազմը Հունգարիայում գտել է մի շարք տարածքներ, որոնք նման են 19–րդ դարի Ֆրանսիային։ Պատերազմների տեսարանները հիմնականում ստեղծվել են նորագույն տեխնոլոգիաների միջոցով՝ հիմնականում Hybride Technologies ընկերության կողմից։ Սա Եվրոպայի առաջին սերիալն է, որը միաժամանակ ցուցադրվել է մասնակից բոլոր պետություններում։ ԱՄՆ–ում ցուցադրվել է սերիալի առավել կարճ՝ 3 ժամանոց տարբերակը, պաշտոնական 6 ժամի փոխարեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր
(9442) 1997 GQ27
(9442) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի ապրիլի 2-ին Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագրի կողմից Քսիլոնգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պեկինի Շմիդտ-ԼԿՍ աստերոիդների ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բարտոլոմեո Ցեսի
Բարտոլոմեո Ցեսի, Բարոկկո ժամանակաշրջանի նկարիչ, ով աշխատել է  Բոլոնյայի դպրոցում։
Կենսագրություն
Ծնվելով Բոլոնյայի ապահովված ընտանիքներից մեկում՝ նա ուսում է ստացել Ջովաննի Ֆրանչեսկո Բեզզոյի (Նոսադելլա) մոտ։ Բոլոնյայում, նա աջակցեց Բոլոնյայի տաճարի, Սան Պրոկոլոյի և Սանտո Ստեֆանոյի աշխատանքներին։ Համագործակցել է Լյուդովիկո Կարաչիի և Պրոսպերո Ֆոնտանայի հետ։ Նրա բարեպաշտ սթափության վրա մեծ ազդեցություն է թողել Բոլոնյայի կարդինալ Գաբրիելե Պալեոտի հետ ընկերական հարաբերությունները։ Նրա կենսագրական տվյալներն ընդգրկվում են Կառլո Չեզարե Մալվասիայի Felsina Pittrice (նկարիչ Ֆելսինա) աշխատությունում։
Ցեսին ճամփորդել է Հռոմ և այնտեղ աշխատել Սցիպիոնե Պուլզոնեյի հետ։ 1591 թվականին վերադառնալով՝ նա Կարթուսյան վանքի համար ստեղծեց Քրիստոսի կիրքը (Passion of Christ ) որմնանկարների շարքը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1556 ծնունդներ Կատեգորիա:1629 մահեր Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բոլոնիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ
Արմեն Սաֆարյան
Արմեն Սուրենի Սաֆարյան, ռեժիսոր, բեմադրիչ, Տիկնիկային արվեստի գործիչների միջազգային միության հայկական կենտրոնի (UNIMA-Հայաստան) նախագահ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2010) ։
Կենսագրություն
Արմեն Սուրենի Սաֆարյանը ծնվել է 1958 թվականին Երևանում՝ նկարիչ Սուրեն Սաֆարյանի ընտանիքում։ 1980 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի ռեժիսորական բաժինը, ապա ուսումը շարունակել Մոսկվայում՝ անցնելով տիկնիկային թատրոնների գլխավոր ռեժիսորների դասընթացներ ։
Մահացել է 2023 թվականի ապրիլի 25-ին Երևանում ։
Բեմադրություններ
Հեղինակել է 37 տիկնիկային հեռուստաներկայացումներ, 2 ռադիոբեմադրություն, 56 տիկնիկային բեմադրություն, որոնց թվում՝
Թարգմանություններ
Արմեն Սաֆարյանը ռուսերենից հայերեն թարգմանել էլ «Բեմբի» հեքիաթը, հայերենից անգլերեն՝ Նահապետ Քուչակի «Հայրենները» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Ջոն Ֆիշեր (սուրբ)
Վաղ տարիներ
Ջոն Ֆիշերը ծնվել է 1469 թվականին Յորքշիր կոմսությունում, Բևեռլիում, հաջողակ կոմերսանտ Ռոբերտ Ֆիշերի և նրա կնոջ՝ Ագնեսի չորս երեխաներից մեկն էր։ Ամուսնու մահից հետո (1477 թվական) Ագնեսը ամուսնացել է երկրորդ անգամ և ծնել ևս հինգ երեխաներ։ Ջոն Ֆիշերը ողջ կյանքի ընթացքում մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել բազմաթիվ եղբայրների և քույրերի հետ։
Ի սկզբանե Ջոն Ֆիշերը ուսանել է Բևեռլիի ծխական դպրոցում, ապա (1484 թվականից) ուսումը շարունակել է Մայքլհաուսի քեմբրիջյան քոլեջում։ 1487 թվականին դարձել է բակալավր, իսկ 1491 թվականին, որպես արվեստի մագիստրոս, միևնույն ժամանակ Նորթալերտոնում ձեռնադրվել է վիկարիոս, բայց հետո բենեֆիցիումից հրաժարվել է հանուն Քեմբրիջի համալսարանում աշխատանքի։ Հաջորդաբար զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ։ 1502 թվականին դարձել է Քեմբրիջի համալսարանի Լեդի Մարգարեթի աստվածաբանության պրոֆեսոր, իսկ 1504 թվականին ընտրվել է Քեմբրիջի համալսարանի կանցլեր, բազմիցս վերընտրվել է այդ պաշտոնում, այնուհետև նրան այդ կոչումը ցմահ է շնորհվել։ Որպես կանցլեր, նպաստել է համալսարանի ֆինանսական բարգավաճմանը, հրավիրել այստեղ հայտնի եվրոպական գիտնականների (այդ թվում, Էրազմ Ռոտերդամցուն), նրանց ներքաշել է ուսումնական ծրագրի մեջ՝ բացի ավանդական հին հուներենից, լատիներենից և եբրայերենից։ Համալսարանական աշխատանքը համատեղել է քարոզչական գործունեության հետ։