cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բլում
Բլում (Bloom), « Վինքս ակումբ » ֆանտաստիկ մուլտսերիալի գլխավոր կերպարներից մեկը, մուլտսերիալի առաջին երեք եթերաշրջանների, «Վինքս ակումբ։ Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը» և «Վինքս ակումբ։ Կախարդական արկածներ» մուլտֆիլմերի պրոտագոնիստ, Վինքս Ակումբի հիմնադիր և առաջնորդ։ Հերոսի ստեղծման պատմությունը սկիզբ է առնում գաղափարի հեղինակ և ռեժիսոր Իջինիո Ստրաֆիի անցյալից, որն ստեղծել է կերպարը իր դասընկերոջ պատմությունից տպավորված։ Բլումի կերպարն ունի Բրիթնի Սփիրսի արտաքին հատկանիշները և Ստրաֆիի կնոջ բնույթը։ Ռեժիսորի խոսքով՝ ինքը հիանում է իր ստեղծած հերոսով և նրա այն հատկանիշներով, որոնցով շնորհել է։ Սակայն մի շարք մեդիավարներ արտահայտել են բացասական կարծիք՝ անվանելով հերոսուհուն կարծրատիպային սպիտակամաշկ աղջիկ-առաջնորդ, որը պրոպագանդում է միջնադարյան իդեալներ, անհամբերություն, ագրեսիա և ծուլություն։
Ստեղծում և հնչյունավորում
«Վինքս ակումբի» հիմնադիր Իջինիո Ստրաֆիի խոսքերով՝ Բլումի արտաքին տեսքը մասամբ վերցված է Բրիթնի Սփիրսի կերպարից ։ Բլումի կերպարը նմանակում է իր համալսարանից մի աղջկա, որն ուներ խնամատար ծնողներ ։ Այդ աղջկա պատմությունը և իրական ծնողներին տեսնելու նրա մեծ ցանկությունը ոգեշնչել են ռեժիսորին Բլումի կերպարն ստեղծելիս։ Այս պատմությունը համարվում է առաջին երեք եթերաշրջանների և «Վինքս ակումբ։ Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը» մուլտֆիլմի հիմնական սցենարային գիծը ։ Այս ամենից բացի, Բլումը կրում է Ջոան Լիի՝ Իջինիոյի կնոջ բնավորության և անհատականության հատկանիշները։ Նա նկարագրված է որպես առատաձեռն, դրական, էներգիայով լի և վճռական կին, որի որակներն անցել են գլխավոր հերոսուհուն ։ Ինքը՝ Ստրաֆին, ասել է, որ չի կարող դիմակայել Բլումի հմայքին, ինչպես նաև հիանում է նրա ուժով, նպատակասլացությամբ և սուր մտքով ։
Բլումի իտալերեն բնօրինակ ձայնը հնչյունավորել է իտալացի դերասանուհի Լետիցիա Չամպարուիտը, որը կրկնօրինակել է նաև « Հարի Փոթեր » ֆիլմաշարի Հերմայոնիի և «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» ֆիլմի Ալիսա Բերթոնի ձայները։ Իր խոսքով՝ Բլումի դերը դերասանուհին համարում է հեռուստատեսությամբ իր երկու կարևորագույն աշխատանքներից մեկը՝ Lizzie Maguaier սերիալի Միրանդայի կերպարի կրկնօրինակման հետ մեկտեղ ։ Միջազգային անգլերեն տարբերակում նրան կրկնօրինակել են Հելենա Էվանջելիուն և Անժելա Գալուպպոն, իսկ 4Kids TV-ի տարածաշրջանային տարբերակում՝ Լիզա Ժակլինը։ Առաջին երկու լիամետրաժ ֆիլմերի հիման վրա անիմացիոն շարքի համար միջազգային անգլախոս վարձույթի հերոսին հնչեցրել է Սինդի Ռոբինսոնը։ Ամերիկյան Nickelodeon-ի կրկնօրինակում Բլումին հնչեցրել է ամերիկյան հեռուստատեսության հայտնի դերասանուհի Մոլլի Քուինը ։
Բնավորություն և պատմություն
Բլումը ծնվել է դեկտեմբերի 10-ին վիշապի նշանի տակ ։ Նա սիրում է կարդալ և զբաղվել խոհարարությամբ, իսկ նրա համար գլխավոր արժեքն ընտանիքն է ։ Նրա ընկերն արքայազն Սքայն է, որի հետ նա նշանադրված է  ։ Բլումը նաև փերի պահապան է և Դոմինո մոլորակի արքայադուստրը, ինչպես նաև Winx Rock Band խմբի մեներգչուհին։ Նա ունի սիրելի ընտանի կենդանի՝ կապույտ նապաստակ, որի անունը Կիկո է ։ Ըստ պաշտոնական բնութագրի՝ Բլումը շռայլ, անկեղծ, ազնիվ, խարիզմատիկ և իսկական առաջնորդ է  ։ Նա անշահախնդիր է, անկախ, անհամբեր և համառ ։ Լինելով Վիշապի կրակի տիրակալը, ինչից առաջացել է կախարդական տիեզերքը՝ Բլումը Վինքս ակումբի ամենաուժեղ անդամն է ։ Մինչ Վինքս ակումբի մյուս անդամները ստացել է Էնչանտիքսի ուժը այլ մարդկանց (հիմնականում իրենց մոլորակներից) համար անձնուրաց արարքներ կատարելով, Բլումը նման հնարավորություն չուներ, ու ստացել է կամքի ուժ՝ հավատալով չարի նկատմամբ հաղթանակին ։
Բլումը ծնվել է Դոմինո մոլորակում՝ թագավորական ընտանիքում։ Երբ մոլորակի վրա հարձակվում է երեք վհուկ, նրա մեծ քույրը՝ Դաֆնան, պորտալի միջոցով ուղարկում է փոքրիկ Բլումին Երկիր մոլորակ ։ Հրշեջ Մարքը հայտնաբերում է փոքրիկին կրակի մեջ, որը նրան չէր վնասում։ Աղջնակի ծնողները չեն գտնվում, և Մարքը կնոջ՝ Վանեսսայի հետ որդեգրում է Բլումին և մեծացնում նրան իր աղջկա պես։ Բլումը մեծանում է՝ չիմանալով իր հնարավորությունների մասին և այդ պատճառով չի զարգացնում դրանք, թեև սիրում է կարդալ հեքիաթներ փերիների մասին ։ 16 տարեկանում նա իր մեջ բացահայտում է մոգական կարողություններ, երբ փորձում է փրկել Ստելլա անունով մի աղջկա։ Նա առաջարկում է Բլումին իր հետ ուղևորվել Ալֆեա՝ փերիների դպրոց, և հերոսուհին մեծ հաճույքով համաձայնում է ։ Այնտեղ Բլումը հանդիպում է ևս երեք աղջկա, որոնց հետ հիմնում է Վինքս ակումբը՝ բարին պաշտպանելու համար ։ Սերիալի սկզբում վտանգների բախվելով՝ Բլումը վստահ չէր, որ պատրաստ է կախարդական աշխարհի կյանքին, բայց իմանալով ավելին մոգության մասին և ստանալով իր ընկերուհիների աջակցությունը՝ Բլումը նրանց հետ պաշտպանում է Մոգական աշխարհը չար ուժերից։ Բլումի հիմնական սցենարային գիծը գտնելն ու վերամիավորելն է իր իրական ծնողների՝ Դոմինոյի թագավորի և թագուհուն հետ, ինչպես նաև չար ուժերին դիմակայելը։
Քննադատություն և մշակութային ազդեցություն
Բլումի կերպարը քննադատական գնահատականի է արժանացել մուլտֆիլմերում գենդերային կարծրատիպերի հետազոտողների, բանասերների և սոցիոլոգների կողմից։ Բազելի համալսարանի մեդիագիտության պրոֆեսոր Էլկե Շլոտեն Բլումի կերպարը նկարագրում է որպես տիպիկ խմբի առաջնորդ՝ բաց երանգի մաշկով և կարմիր մազերով, որի լույսի ներքո «նսեմացվում» են պակաս բաց մաշկի երանգ ունեցող կերպարները։ Իտալացի նշանագիտության պրոֆեսոր Ջովանա Կոզենցան նույնպես հաստատում է այն միտքը, որ «Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը» մուլտֆիլմի շապիկին Բլումը կենտրոնում է և առաջին պլանում։ Կոզենցան նաև նշում է կերպարի ընդգծված կանացիությունը՝ արտահայտված հագուստով և թևերի զարդարվածությամբ։ Հերոսուհու՝ տարբեր ուղղություններով բացած թևերը համեմատում են Հիսուս Քրիստոսի խաչելության հետ, ինչի արդյունքում կերպարն ընկալվում է որպես միսիա, աշխարհի փրկիչ։ Կերպարի թևերի վերաբերյալ Կոզենցան նշում է, որ նրանք մարմնավորում են թիթեռի գեղեցկությունը և ճպուռի փխրունությունը։ Բլումի հագուստը պրոֆեսորի կարծիքով «նախատեսված է մարմնի տարբեր մասերը ցույց տալու, այլ ոչ թե թաքցնելու համար», ինչի արդյունքում հերոսուհին դառնում է «հասանելի, գրեթե անպաշտպան և նրբագեղ»։
Բանասերներ Դոխովան և Չեպրակովան սերիաների «անսպասելի իրադարձությունների» հիման վրա նշում են, որ «հերոսուհին պրոպագանդում է ծուլություն, անհնազանդություն և ծնողների դեմ անհամաձայնության բարձրաձայնում»։ Նաև, ըստ բանասերների, հերոսուհու կարծիքը Վալտորին ուղղված արտահայտություններից մեկի ժամանակ («Վալտոր, մենք արդեն հաղթել ենք քեզ և նորից կանենք, մեկընդմիշտ») արտահայտում է «զայրույթ և ատելություն»։ Այն տեսարանում, երբ Բլումը մենամարտի է կանչում սև մոգերին, բանասերները նկատել են «անհանդուժողականություն և ագրեսիա» հերոսուհու «Բավական է՝ կռվեք մեզ հետ» խոսքերում։
Բանասերներ Անտոնովն ու Լակտյուխինան Վոլգոգրադի պետական համալսարանի ամսագրում հրապարակված հոդվածում նշում են, որ դիտարկում են հերոսուհուն որպես դրական կերպար, ում քայլերի դրդապատճառ է հանդիսանում «վրեժը» (հանցագործի մոտոցիկլետը խոզի վերածելը, կախարդական ուժերը վերադարձնելու ցանկությունը նրանց խլած վհուկներից), ինչպես նաև նշում են իր կենդանու հանդեպ խնամքի պակասը, որովհետև նա «հրեշներից պաշտպանվում է ինքնուրույն»։
Ռոդսի համալսարանի պրոֆեսոր Ժաննա Պրինսլուն կարծում է, որ Սքայի հետ հերոսուհու հարաբերությունները «Ստացեք և պահեք ձեր տղամարդուն» հրամայականի օրինակ են, որը նկարագրված է Meenakshi Gigi Durem-ի «Լոլիտայի էֆեկտը» գրքում։ Պրոֆեսորը մեջբերում է մի քանի բացահայտող հատված Winx Club-ի երկրորդ եթերաշրջանից։ Երբ Սքայը իր ընկերուհուն ծանոթացնում է ծնողների հետ, նրան հաջողվում է շահել նրանց բարեհաճությունը միայն իր նախկին հարսնացուին փրկելով։
Ըստ հետազոտողի՝ մեկ այլ օրինակ է երկրորդ եթերաշրջանի եզրափակիչ մասը, երբ Լորդ Դարկարի ենթարկեցնող կախարդանքը հանվում է միայն Սքայի «ես քեզ սիրում եմ» խոսքերից հետո։ Ջովաննա Կոզենցան գտնում է, որ Սքայի հետ ամուսնանալու Բլումի ցանկությունը «2000-ականների աղջիկների մեջ սերմանում է միջնադարյան իդեալներ», իսկ հերոսուհու հանգիստ (ըստ հետազոտողի) վերաբերմունքը «Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը» մուլտֆիլմում մեկ այլ աղջկա հետ Սքայի հանկարծակի անհետացմանը, Կոզենցայի կարծիքով, խոսում է ինքնագնահատականի պակասի մասին ։
(8161) Նյուման
(8161) Նյուման (Newman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի օգոստոսի 19-ին Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,167283 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6358 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6988 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2058,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174853 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կասպեր Լարսեն
Կասպեր Լարսեն (դան.` Kasper Larsen, ), դանիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս հոլանդական «Գրոնիգեն»-ի և Դանիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում ընդգրկում է մոտավորապես 65,000 մարդ մոտ 2 միլիոն բնակիչ ունեցող տարածաշրջանից։ Մյուս 60.000-ը հիմնականում աշխատանքի համար տարածաջրջանից դուրս գտնվող Կոսովոյի կաթոլիկներն են ։ Նրանք հիմնականում էթնիկ ալբանացիներ են, փոքր մասը՝ խորվաթներ։
Կասպեր Լարսեն
2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի մասնակից է։
«Օդենսե»
Լարսենը դանիական «Օդենսե» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայի սան է։
Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը նա նշել է 2012 թվականի մարտի 10-ին` Դանիայի սուպերգավաթի շրջանակներում կայացած «Նորշելան»-ի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի հուլիսի 20-ին «Խոբրո»-ի դեմ կայացած խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը դանիական ակումբի կազմում ։
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում
Կոսովոյի ամենահին Կաթոլիկ եկեղեցիներից մեկը Միտրովիցայում գտնվող Վինարցի կաթոլիկ եկեղեցին է ։ Պրիզրեն-Պրիշտինայի թեմը (մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերի 5-ը Պրիզրենի Առաքելական վարչություն) Կոսովոյում կաթոլիկ եկեղեցու եկեղեցական թաղամասն է։ Այն կենտրոնացած է Պրիզրեն քաղաքում։ Եպիսկոպոս Դոդա Գյերգին (Dodë Gjergji) ծառայում է որպես թեմական եպիսկոպոս 2019 թվականից։ Արքեպիսկոպոս Յուլիուս Յանուշը, 66, սկզբում Կրակովի, Լեհաստան, արքեպիսկոպոսը, Սլովենիայի Պապական դիվանագիտությունն է և Կոսովոյում առաքելական պատվիրակը։ Այն նախկինում ծառայել է որպես Պապական դիվանագիտություն Հունգարիայում, իսկ դրանից առաջ Պապական դիվանագիտություն Մոզամբիկում և Ռուանդայում։
Կասպեր Լարսեն
«Աստանա»
2015 թվականի ձմռանը վարձակալական հիմունքներով Կասպերը տեղափոխվել է «Աստանա»։ Նա թիմի կազմում չի մասնակցել ոչ մի հանդիպման, սակայն թիմի կազմում դարձել է Ղազախաստանի սուպերգավաթակիր։
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում
2019 թվականից ի վեր Սուրբ Աթոռը չի ճանաչում Կոսովոն որպես ինքնիշխան պետություն (տես նաև Holy See's reaction to the 2008 Kosovo declaration of independence):
Կասպեր Լարսեն
«Գրոնիգեն»
2015 թվականի ամռանը Լարսենը տեղափոխվել է հոլանդական «Գրոնիգեն»։ Օգոստոսի 16-ին` Էրեդիվիզի շրջանակներում կայացած «ՊՍՎ»-ի դեմ խաղում նա իր դեբյուտն է նշել։ Նա փոխարինել է Սիմոն Տիբբլինգին ։
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում
Կոսովոյի հակամարտություն (1998-1999)
Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցավ Կոսովոյի ալբանական կաթոլիկ եկեղեցիների վանդալիզմը ։ Ջյակովիցայում գտնվող Սբ. Անտոնիի կաթոլիկ եկեղեցին մեծ վնաս է կրել Հարավսլավիայի զինվորների կողմից ։ Պրիշտինայում Հարավսլավիայի սերբ սպաները միանձնուհիներին և քահանային դուրս են արել սբ. Անտոնիի կաթոլիկ եկեղեցուց, ռադիոլոկացիոն կայանը տեղադրել են զանգակատան վրա, որի արդյունքում ՆԱՏՕ-ի կողմից ռմբակոծվել են եկեղեցին և հարակից բնակավայրերը ։
Կասպեր Լարսեն
Միջազգային կարիերա
Կասպեր Լարսենը Դանիայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Ռիո դե Ժանեյրոյի Օլիմպիական խաղերին։ Նա մասնակցել է Իրաքի, Բրազիլիայի և Նիգերիայի հավաքականների դեմ խաղերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Կաթոլիկ եկեղեցին Կոսովոյում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցիներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Կոսովոյի մշակույթ
Ժան Բյուլան
Ժան Բյուլան (Jean Bullant; ), Վերածննդի դարաշրջանի ֆրանսիացի ճարտարապետ և քանդակագործ, հուգենոտ ։ Կրթություն է ստացել Իտալիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Քանդակագործներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Դուբովոե (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Դուբովոե (Дубове), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Դուբովոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 9 261 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Բրյոնսթեդ-Լոուրիի թթվահիմնային տեսություն
Բրյոնսթեդ-Լոուրիի թթվահիմնային տեսությունը առաջարկվել է 1923 թվականին Յոհաննես Նիկոլաուս Բրյոնսթեդի և Թոմաս Մարտին Լոուրիի կողմից։ Տեսության գաղափարն այն է, որ թթուն փոխազդում է հիմքի հետ՝ առաջացնելով զուգորդված հիմք և զուգորդված թթու։
Սահմանումներ
Ըստ Արենիուսի տեսության` թթուները դասակարգվում են որպես միացություններ, որոնք ջրային լուծույթում դիսոցվելիս տալիս են H+ (ջրածնի իոն)։ Հիմքերը ջրային լուծույթում դիսոցվելիս տալիս են OH− (հիդրօքսիդ իոն) ։
1923 թվականին ֆիզքիմիկոսներ Յոհաննես Նիկոլաուս Բրյոնսթեդը Դանիայում և Թոմաս Մարտին Լոուրին Անգլիայում միմյանցից անկախ սահմանեցին մի տեսություն, որն այժմ կրում է նրանց անունները  ։ Բրյոնսթեդ-Լոուրիի տեսությունում թթուներն ու հիմքերը սահմանվում են միմյանց հետ ռեակցվելու ունակությամբ և ձևով։ Թթուների և հիմքերի սահմանումը տրվում է հետևյալ հավասարակշռային ռեակցիայի միջոցով
HA թթվի համար այս արտահայտությունը կգրվի հետևյալ կերպով
Հավասարակշռության նշանը ցույց է տալիս, որ ռեակցիան կարող է ընթանալ ինչպես ուղիղ, այնպես էլ հակառակ ուղղություններով։ HA թթուն կարող է կորցնել պրոտոն և վերածվել A− զուգորդված հիմքի։ B հիմքը կարող է ընդունել պրոտոն` վերածվելով HB+ զուգորդված թթվի։ Հիմնականում թթվահիմնային ռեակցիաները ընթանում են բավական արագ, այնպես, որ ռեակցիայի բաղադրիչները գտնվում են շարժուն հավասարակշռության մեջ ։
Ջրային լուծույթներ
Դիտարկենք հետևյալ թթվահիմնային ռեակցիան
Քացախաթթուն`, թթու է, քանի որ ջրին տրամադրում է պրոտոն՝ առաջացնելով զուգորդված հիմք՝ ացետատ իոն ։ Ջուրը՝ , հիմք է, քանի որ ընդունում է պրոտոն՝ առաջացնելով զուգորդված թթու՝ հիդրոնիում իոն  ։
Թթվահիմնային ռեակցիայի հակադարձ ռեակցիան ևս թթվահիմնային ռեակցիա է։
Ամֆոտեր միացություններ
Ջուրը ամֆոտեր միացություն է, քանի որ կարող է հանդես գալ որպես թթու և հիմք։ Աջ մասում ցուցադրված նկարում ջրի մոլեկուլներից մեկը տալիս, իսկ մյուսը վերցնում է H+ իոն։
Ամֆոտեր միացությունների այլ օրինակ է ալյումինի հիդրօքսիդը՝ Al(OH)3
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թթուներ Կատեգորիա:Հիմքեր Կատեգորիա:Անալիտիկ քիմիա
Հոստոմել
2022 թվականին «Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի Դաշնության զինված ագրեսիան հետ մղելիս քաղաքացիների գործած սխրագործության, զանգվածային հերոսության և անսասանության համար» քաղաքատիպ ավանին շնորհվել է Ուկրաինայի հերոս քաղաք կոչում ։
Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է Իրպեն գետի վրա, Կիևից 7 կմ հյուսիս-արևմուտք և մտնում է Կիևի ագլոմերացիայի մեջ։
Պատմություն
Հոստոմելի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը թվագրվում է 1494 թվականով ։ 1614 թվականին Լեհաստանի թագավոր Սիգիզմունդ III-ը Հոստոմելին Մագդեբուրգյան իրավունք է շնորհել։ Բոգդան Խմելնիցկու ղեկավարությամբ ազգային-ազատագրական պատերազմի ժամանակ դարձել է Կիևի գնդի քաղաքը, իսկ 1654 թվականին մտել ռուսական պետության կազմ ։
1694 թվականին Հոստոմելում կառուցվել է եկեղեցի։ 1866 թվականին Հոստոմելը դարձել է Ռուսական կայսրության Կիևի նահանգի Կիևի վոլոստի կենտրոնը ։
1938 թվականից դարձել է քաղաքատիպ ավան ։ 1941 թվականի հուլիսին Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ճակատը ժամանակավորապես կայունացել Հոստոմելի շրջանում Իրպեն գետի գծի երկայնքով, այստեղ տեղի են ունեցեկ կատաղի մարտեր, որոնց Կարմիր բանակի հետ միասին մասնակցել են տեղի բնակիչները։ Ավելի ուշ գյուղը գրավել են գերմանական զորքերը։ Օկուպացիայի պայմաններում այստեղ գործել էր ընդհատակյա կոմերիտական կազմակերպություն, որը զենք է  հավաքել, թռուցիկներ բաժանել, հարձակվել ոստիկանական բաժանմունքի վրա և կուսակցականների հետ պայթեցրել է Իրպեն գետի կամուրջը։ 1943 թվականի նոյեմբերի 6-ին գյուղն ազատագրվել է Կարմիր բանակի 74-րդ հետևակային դիվիզիայի և խորհրդային պարտիզանների (որոնց թվում էին գյուղի բնակիչներ) համատեղ գործողությունների արդյունքում ։
1962 թվականին Իրպենը դարձել է շրջանային նշանակության քաղաք և Հոստոմելը և այլ բնակավայրեր մտել են նրա ենթակայության տակ։ 1971 թվականին բնակչությունը կազմել է 6 հազար մարդ ։ Քաղաքում գործել են ապակե տարաների, օսլայի գործարան , ավտոմոբիլային ձեռնարկություն, արդյունաբերական գործարան և Բուչանսկի բանջարաբոստանային և կաթնամթերքի պետական ​​ֆերման, որն ունեցել է. 3600 հա հող ։
1972 թվականին Մոստիշչե գյուղը ներառվել է Հոստոմելի կազմում։ 1990 թվականի մայիսի 13-ին Հոստոմելի գյուղական խորհրդի որոշմամբ հաստատվել է Հոստոմելի զինանշանը, որը օգտագործվել է մինչև նոր զինանշան ընդունվելը՝ 2003 թվականի հունվարի 23-ը ։
2013 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով Հոստոմելի բնակչությունը  կազմել է 14411 մարդ ։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Հոստոմելում բացվել է ջրի մաքրման կայան ։
Տրանսպորտ և տնտեսություն
Հոստոմելը գտնվում է Կիև-Կորոստեն գծի Բուչա երկաթուղային կայարանից 6 կմ հեռավորության վրա ։ Քաղաքատիպ ավանի միջով անցնում է մայրուղի։ Նաև Հոստոմելում գործում է «Անտոնով» միջազգային օդանավակայանը բեռնատար ինքնաթիռների համար ։ Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման ընթացքում օդանավակայանը հայտնվել է Կիևի վրա ռուսական զորքերի հիմնական հարձակման գծում ։ Մարտերի արդյունքում ոչնչացվել է աշխարհում ամենամեծ ԱՆ-225 «Մրիա» ինքնաթիռի առաջին և միակ թռչող օրինակը ։
Հոստոմելում են գտնվում երկու խոշոր ձեռնարկություն՝ Հոստոմելի Վետրոպակ ապակու տարայի գործարանը և ուկրաինական Անտոնով պետական կազմակերպությունը, որը մասնագիտացած է օդային բեռնափոխադրումների և ԱՆ ինքնաթիռների արտադրության մեջ։ Քաղաքատիպ ավանում է գտնվում նաև «Իրպենսկոե ԱՏՊ-13250» կազմակերպությունը, որտեղ աշխատում է մոտ 300 մարդ ։
Ժդանի (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Ժդանի (Ждани), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժդանի գյուղում բնակվում էր 1 004 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շչեկինո (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)
Շչեկինո (Щекино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում ։
Մինչև 2005 թվականը գյուղը Պետրովսկի գյուղական շրջանի մաս է կազմել, ավելի վաղ՝ Պետրովսկի գյուղական խորհրդի մաս։ 2005 թվականին ընդգրկվել է Յարցևո քաղաքային ավանի կազմում։ 2006 թվականին ընդգրկվել է քաղաքի սահմաններում, 2012 թվականին դուրս է մնացել բնակավայրերի ռեգիստրից, 2017 թվականին Շչեկինոն վերականգնվել է որպես գյուղական կատեգորիայի բնակավայր։
Գլխավոր փողոցը Շչեկինսկի անցումն է։
Գտնվում է շրջանի կենտրոնական մասում՝ Յարցևի կենտրոնից 1 կմ հարավ-արևելք, M1 Բելառուս մայրուղուց 6 կմ հարավ։ Միլոխովո երկաթուղային կայարանը գտնվում է Շչեկինսկի անցուղուց 5 կմ հյուսիս-արևելք՝ Մոսկվա-Մինսկ գծի վրա։
Մշտական բնակչություն չկա։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին ։
Օսկար Դոմինգես
Օսկար Դոմինգես (Óscar Domínguez, ), իսպանացի նկարիչ և քանդակագործ, մեկը իսպանական սյուռեալիզմի ներկայացուցիչներից մեկը` Սալվադոր Դալիի ու Խոան Միրոյի հետ մեկտեղ:
Կենսագրություն
Ծնվել է 1906 թվականի հունվարի 7-ին, Սան Կրիստոբալ դե լա Լագունայում (Իսպանիա): Մանկության տարիներին հիվանդացել է ծանր հիվանդությամբ, որի արդյունքում վնասվել են դեմքի ոսկորներն ու վերջույթները: 1926 թվականից ապրել է Փարիզում` զբաղվելով ընտանեկան բիզնեսով (բանանի արտահանում Ֆրանսիա): 1929 թվականից վերջնականապես հաստատվել է Փարիզում, որտեղ ծանոթացել է տարբեր ավանգարդիստական խմբերի  և սյուրռեալիստների հետ:
1931 թվականին նկարել է իր դիմանկարը, որտեղ իրեն պատկերվել է կտրված երակներով: Վաղ շրջանի հեքիաթային և սեքսուալ մոտիվներով աշխատանքները նկարիչը ներկայացրել է իր առաջին անհատական ցուցահանդեսում (1933 թվական, մայիս, Գեղեցիկ արվեստների պատկերասրահ, Տեներիֆե): Այդ ցուցահանդեսի բնորոշ աշխատանք է համարվում «Սյուրռեալիստական բնանկարը» (1933 թվական, Տեներիֆե):
1934 թվականին միացել է Անդրե Բրետոնի խմբին, որի անդամ է եղել մինչև դրա լուծարումը 1948 թվականին: 1936 թվականին Դոմինգեսը սկսել է փոխել սյուրռեալիստների կողմից «թարգմանված նկարներ» կոչվող մեթոդը: «Թարգմանված նկարներ» տերմինը Բրետոնի կողմից ներառվել է «Սյուրռեալիզմի կրճատ բառարան»-ում:
Օսկար Դոմինգեսն ինքնասպան է եղել` կտրելով իր երակները (1957 թվական, դեկտեմբերի 31, Փարիզ):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ինքնասպան նկարիչներ
Մտրուկ (պատմվածք)
«Մտրուկ» (Жеребёнок), ռուս խորհրդային գրող Միխայիլ Շոլոխովի պատմվածքը՝ գրված 1926 թվականին։
Հրատարակչություն
Պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել «Երիտասարդ լենինյան» թերթում, 1926 թվականի ապրիլի 24-ի № 94 համարում, մայիսի 1-ի № 100 համարում։ Նույն թվականին (1926) պատմվածքը տպագրվել է «Գյուղացիական երիտասարդության հանդեսում» (թիվ 18, սեպտեմբերի 20) և «Պրոժեկտոր» ամսագրում (թիվ 19, հոկտեմբերի 15)։ Հեղինակն այն չի ընդգրկել «Երկնագույն տափաստան» ժողովածուում։ 1927 թվականին հրատարակվել է Պետական հրատարակչությունում՝ «Կոլչակի, եղինջի և այլ բաների մասին» ժողովածուում ։ Ներառվել է «Կոլչակի, եղինջի և այլ բաների մասին» (1927) և «Երկնագույն տափաստան։ Դոնի պատմվածքներ» (1931) հեղինակային ժողովածուում։
Քննադատություն
Քննադատ Լիա Միշկովսկայան պատմվածքը վերագրում է այնպիսի ստեղծագործությունների շարքին, որոնք «համարվում  են, Խաղաղ Դոնի նախաշեմը», պարունակում են կտրուկ արտահայտված դրվագներ Դոնի քաղաքացիական պատերազմից, որոնք շատ հիշարժան են իրենց սրության  և ճշմարտացիության մեջ» ։ Բնութագրելով «Մտրուկը» պատմվածքը՝ Միշկովսկայան գրել է.
Ֆ.Գ. Բիրյուկովը, անդրադառնալով Շոլոխովի գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությանը, գրել է, որ «Մտրուկ»-ում դրսևորվել է (եթե օգտագործենք Լև Տոլստոյի խոսքերը) «նրա զորեղ ուշադրության ընդունակությունը ...», որի հետևանքով այդպիսի ընդունակությամբ օժտված մարդը այդ օբյեկտներում տեսնում է  մի նոր բան, որը մյուսները չեն տեսնում»։ - ինչն էլ ցույց է տալիս գրողի խորը կապը Պուշկինի, Նեկրասովի, Տոլստոյի հետ ։ Գրողի ստեղծագործական հնարավորությունները վերլուծելուց հետո, որոնք իրենց դրսևորումն են ստացել պատմվածքում, հետազոտողը գալիս է այն եզրակացության, որ ստեղծագործության մեջ կա «օրգանական մի բան, որը աճեցել  է ամպոտ սևահողի միջից, ինչպես հսկա կաղնի, որը շատ հաճելի և ոգեշնչող գեղեցկություն ունի։ Շոլոխովը ձգտում է պատկերի զարմանալի նմանության <...>  և այս ամենը առաջացնում է շատ բարդ և իմաստալի   զգացողություն» ։
Էկրանավորում
Ստեղծագործությունն էկրանավորվել է։ Պատմվածքի («Խաղաղ Դոնի» տեսարանների ներգրավմամբ) հիման վրա 1959 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանվել է համանուն կարճամետրաժ ֆիլմը։ Գ. Մ. Կոզինցևի արվեստանոց, բեմադրող ռեժիսոր՝ Վ. Ա. Ֆետին, սցենարը՝ Ա. Վիտոլի։ 1961 թվականին Օբերհաուզենում (Գերմանիա) ֆիլմը մրցանակ է ստացել կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային VII միջազգային փառատոնում։
2005 թվականին ռեժիսոր Ելենա Լանսկայան պատմվածքի հիման վրա նկարահանել է դրամատիկական ֆիլմ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Միխայիլ Շոլոխովի ստեղխագործություններ
Փիթեր Ֆրանցիսկո
Փիթեր Ֆրանցիսկո (Peter Francisco, ), ամերիկացի հայրենասեր, անկախության պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Փիթեր Ֆրանցիսկոն Ամերիկայում հայտնի է որպես «հեղափոխության հսկա» կամ «մեկ մարդուց կազմված բանակ»։ Նրա ճակատագիրը եղել է բավականին յուրօրինակ։ Հայտնի կենսագրության համաձայն` վեց տարեկան հասակում նա առևանգվել է պորտուգալական ընտանիքի կողմից, որն այն ժամանակ ապրում էր Թերսեյա կղզում։ Առևանգողները երեխային թողել են 1765 թվականի ամռանը` Վիրջինիայի Սիթի-Փոյնթ (Հոուպվել) քաղաքի նավամատույցում։ Շուտով Փիթերին դաստիարակել է տեղի դատավոր Վինսթոնը, հայտնի հեղափոխոխական Պատրիկ Հենրիի հորեղբայրը։
17 տարեկանում Փիթերը վերածվել է հսկայի` 185 սմ-ից բարձր հասակով և 120 կգ-ից ավելի քաշով տղամարդու։ 1776 թվականին հայրենասիրության բարձրացող ալիքի ազդեցության տակ նա գրանցվել է Վիրջինիայի 10-րդ հետևակային գնդում։ 1777 թվականի սեպտեմբերին Փիթերը մասնակցել է Բրենդիվեյնի ճակատամարտին, հոկտեմբերին Ջերմանթաունի ճակատամարտին, և Դելավեր գետի վրա տեղի ունեցած փոխհրաձգություններին, որտեղ վիրավորվել է։ Նա հոսպիտալ է տեղափոխվել Վելլի-Ֆորջ ձմեռային ճամբարում, որտեղ դարձել է նույն մարտերում վիրավորված անկողնային մարկիզ Լաֆայեթի հարևանը։ Նրանց բարեկամությունը երկար տարիներ է տևել։ 1778 թվականի հունիսի 28-ին Ֆրանցիսկոն մասնակցել է Մոնմութում տեղի ունեցած ճակատամարտին և վիրավորվել ոտքից։ Բայց չի կարողացել լիովին վերականգնվել, թեև հետագայում մասնակցել է մարտերին։
Կան նաև զգալի թվով պատմություններ, որոնք նվիրված են Փիթերի ռազմական և խաղաղ կյանքում տեղի սխրանքնեին։ Պատերազմից հետո Փիթեր Ֆրանցիսկոն ֆերմեր է դարձել, իսկ 1825 թվականին նշանակվել է Վիրջինիայի օրենսդիր մարմնի խորհրդարանական ներկայացուցիչը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեղափոխականներ
Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հայոց թեմ
Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի թեմ Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու, կազմավորվել է 1968 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի կոնդակով։ Առաջնորդանիստը՝ Սիդնեյի Սուրբ Հարություն եկեղեցի։ Դեռևս 1950-ական թվականների սկզբին Սիդնեյում և Մելբուռնում կազմակերպվել են հայ եկեղեցական համայնքներ և եկեղեցական վարչություններ՝ առանց շենք ու եկեղեցական ունենալու։ Առաջին հայ հոգևորականը, որը Ավստրալիա (Սիդնեյ) է եկել 1954 թվականին, եղել է Ասողիկ ծայրագույն վարդապետ Ղազարյանը (1957 թվականից՝ եպիսկոպոս)։ 1958 թվականին նա նշանակվել է Ծայրագույն Արևելքի (Հնդկաստան, Չինաստան, Ինդոնեզիա, Սինգապուր, Բանգլադեշ, Բիրմա), Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հայ գաղութների հայրապետական պատվիրակ (կենտրոնը՝ Սիդնեյ և Կալկաթա)։ 1966 թվականին Գարեգին եպիսկոպոս Գազանճյանը (Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք՝ 1990–1998 թվականներին) նշանակվել է պատվիրակի փոխանորդ, իսկ 1968 թվականին՝ Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի նորաստեղծ թեմի առաջնորդ։ Սիդնեյում հայ համայնքի առաջին եկեղեցին՝ Սուրբ Հարությունը, օծվել է 1957 թվականին։ 1965 թվականին քաղաքի հայաշատ արվարձաններից մեկում գնվել է եկեղեցի, որը 1976 թվականին և 1991 թվականին վերակառուցվել է հայկական ճարտարապետական ոճով։ Եկեղեցուն կից գործում են շաբաթօրյա ազգային վարժարան, Տիկնանց միություն, Երիտասարդական միություն, թատերական, մարզական և այլ խմբեր։ 1955 թվականից հրատարակվում է «Լույս» կրոնաեկեղեցական ամսաթերթը։ Մելբուռնի հայ համայնքի առաջին եկեղեցին՝ Սուրբ Աստվածածինը, գործում է 1962 թվականից։ 1976 թվականին համայնքը քաղաքի հայաշատ արվարձանում ձեռք է բերել ավելի մեծ եկեղեցի՝ կից սրահներով և գրասենյակային հարմարություններով։ Այստեղ ևս գործում են եկեղեցու վարչություն, եկեղեցուն կից՝ շաբաթօրյա վարժարան (1985 թվականից), Տիկնանց, Երիտասարդաց և այլ միություններ։ 1966 թվականից լույս է տեսնում «Հույս» երկամսյա պարբերականը։ Ավստրալահայ համայնքի ազգային, կրթական գործը ղեկավարում է թեմի առաջնորդի նախագահությամբ գործող թեմական խորհուրդը՝ բաղկացած 7 հոգուց (4-ը՝ Սիդնեյից, 3-ը՝ Մելբուռնից)։ Խորհրդին կից գործում է թեմական ունեցվածքը համակարգող-տնօրինող մարմին։ Նոր Զելանդիայում բնակվող շուրջ 60 հայ ընտանիքները կենտրոնացած են գլխավորապես Օքլենդ քաղաքում։ Համայնքի հոգևոր կարիքները հոգում են այցելու հոգևորականները։ Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի թեմի առաջնորդն է Աղան արքեպիսկոպոս Պալիոզյանը (1981 թվականից)։
Կատեգորիա:Թեմեր Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմեր
(8162) 1990 SK11
(8162) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,258373 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0117 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,505 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1239,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290409 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիլսոնյան Հայաստան
Վիլսոնյան Հայաստան (Wilsonian Armenia) հայկական պետություն, որը պետք է ունենար ԱՄՆ 28-րդ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռին, այսինքն՝ արբիտրաժային որոշմանը համաձայն սահմաններ։ Այդ սահմանները նախագահ Վիլսոնը որոշելու էր Սևրի պայմանագրի (օգոստոսի 10, 1920) շրջանակներում։
Փարիզի վեհաժողով
Փարիզի խաղաղության վեհաժողովն ի վերջո անդրադարձավ Օսմանյան կայսրության հիմնահարցերին Սան Ռեմոյի նիստի ժամանակ՝ 1920 թվականի ապրիլի 24-27-ին։ Այս հարցի շրջանակում վեհաժողովը ձեռնամուխ եղավ Հայաստանի հետագա ճակատագրի հստակեցմանը։ Ըստ այդմ՝ Դաշնակից ուժերի Գերագույն խորհուրդը (Supreme Council of the Allied Powers) 1920 թվականի ապրիլի 26-ին պաշտոնապես դիմում հղեց ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնին երկու իրարից անկախ խնդրանքով, որ.
Նշյալ հարցերն էապես տարբեր հարցեր էին, հետևաբար ունեին տարբեր հասցեատերեր և տարբեր իրավասությունների շրջանակներում էին։
Առաջին. մանդատի հարցով Փարիզի վեհաժողովը դիմում էր ԱՄՆ-ին՝ որպես պետության ։ Նման խնդրանքի իրավական հիմքը Ազգերի լիգայի Կանոնադրության (Covenant) 22-րդ հոդվածն էր, համաձայն որի Ազգերի լիգայի անդամ-պետությունները կարող էին Ազգերի լիգայի անունից իրականացնել խնամակալություն (tutelage): Քանի որ այս հարցը վերաբերում էր միջազգային պայմանագրով ստանձնելիք պարտավորությանը, ուստի Միացյալ Նահանգների նախագահը, ըստ ԱՄՆ սահմանադրության, պիտի ստանար ԱՄՆ սենատի «խորհուրդն ու համաձայնությունը»։ Այսու, ԱՄՆ Սենատը, ոչ թե Կոնգրեսը, 1920 թվականի մայիսի 24-ից հունիսի 1-ը քննության առնելով Հայաստանի մանդատը ստանձնելու հարցը, քվեարկությամբ մերժեց այն։ Բուն պատճառն այն էր, որ ԱՄՆ Ազգերի լիգայի անդամ չէր, հետևաբար բացակայում էր այդ կազմակերպության անունից որևէ գործողություն կատարելու իրավական հիմքը։
Երկրորդ. Թուրքիայի հետ Հայաստանի սահմանն իրավարարությամբ որոշելու հարցը Սենատի լիազորությունների շրջանակում չէր, ուստի ԱՄՆ օրենսդիր մարմինը չէր կարող և երբևէ չի անդրադարձել այդ հարցին։ Միջպետական իրավարարությունը (international arbitration) միջազգային իրավունքի հարց է և կառավարվում է բացառապես միջազգային հանրային իրավունքով։ Հետևաբար, դեռևս Սենատի կողմից Հայաստանի մանդատի հարցի քննարկումներն սկսելուց 1 շաբաթ առաջ՝ 1920 թվականի մայիսի 17-ին, հայցադիմումի 2-րդ կետին Վիլսոնը տվել է դրական պատասխան և ստանձնել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանը որոշող իրավարարի պարտականություններն ու լիազորությունը։
Սևրի պայմանագիր
Սևրի պայմանագրի ստորագրումը տեղի ունեցավ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Ընդհանուր առմամբ ասած՝ Սևրի որոշումների համաձայն Թուրքիան ճանաչում էր Հայաստանը որպես «ազատ և անկախ պետություն»։ Հայաստանն ու Թուրքիան համաձայնվում էին ընդունել Վ. Վիլսոնի գծած պետական սահմանները, որոնք անցնելու էին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի վիլայեթների տարածքով, ինչպես նաև պետք է ընդունեին Հայաստանի Սև ծովին ելք ունենալը Բաթումի միջոցով։ Փոքր ինչ մանրամասն այդ պայմանագրի մասին։ Հայտնի է, որ հայ ազգին և հայկական պետականությանը փոխհատուցելու համար Մեծ եղեռնին հաջորդած տարիներին Առաջին աշխարհամարտում մեզ դաշնակից պետությունները պատրաստել էին մի միջազգային փաստաթուղթ, որը հայտնի է Սևրի պայմանագիր անվամբ։ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին այն ստորագրել են Ֆրանսիայի Սևր քաղաքում մի կողմից հաղթող պետությունները, այդ թվում Հայաստանի Հանրապետությունը, որի իրավահաջորդն է ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը, մյուս կողմից՝ պարտված պետությունը՝ Օսմանյան կայսրությունը, որի իրավահաջորդն է ներկայիս Թուրքական Հանրապետությունը։ Այդ պայմանագրի 88-90-րդ հոդվածների տեսքով ներկայացված հայցադիմումի, ինչպես նաև պայմանագրին նախորդած Անտանտի` հաղթող տերությունների Սան-Ռեմոյի կոնֆերանսի 1920 թվականի ապրիլի 26-ի հայցադիմումի համաձայն` ԱՄՆ այդ ժամանակվա նախագահ Վուդրո Վիլսոնը կայացրեց իրավարար վճիռ` Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանի վերաբերյալ։
Այսպիսով՝ Սան Ռեմոյի (26.04.1920թ.), ինչպես նաև Սևրի (10.08.1920թ.) հայցադիմումների (compromis) հիման վրա ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը 1920 թվականի նոյեմբերի 22-ին կայացնում է Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանների վերաբերյալ իր իրավարար վճիռը (Arbitral Award), որն, ըստ պայմանավորվածության, ուժի մեջ է մտնում անմիջապես և առանց նախապայմանների։ Երկու օր անց՝ 1920 թվական նոյեմբերի 24-ին, ԱՄՆ Նածագահ Վիլսոնի վճիռը պաշտոնական հեռագրով փոխանցվում է Փարիզ՝ Խաղաղության վեհաժողովի և Ազգերի լիգայի տնօրինմանը։ Վճիռն ընդունվում է ի գիտություն, սակայն մնում է առկախ, քանի որ վճռի շահառուն՝ ՀՀ-ն, 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին դադարում է գոյություն ունենալուց։
Վիլսոնի իրավարար վճիռ
ԱՄՆ 28-րդ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռի պաշտոնական ամբողջական անվանումն է հայերեն թարգմանությամբ` «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահի վճիռը Թուրքիայի և Հայաստանի միջև սահմանի, Հայաստանի դեպի ծով ելքի և հայկական սահմանին հարակից թուրքական տարածքի ապառազմականացման վերաբերյալ» 22 նոյեմբերի, 1920 թվական։ Փաստաթղթի անգլերեն բնագրի վերնագիրը հետևյալն է. ՛՛The Decision of the President of the United States of America respecting the Frontier between Turkey and Armenia, Access to the Sea, and the Demilitarization of Turkish Territory adjacent to the Armenian Frontier'', 22 Novemner, 1920 ։ Ի դեպ, ԱՄՆ 28-րդ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի այս իրավարար վճիռն ուժի մեջ մնում ցայսօր և պարտադիր է հետևյալ երկրների համար. Հայաստան, Թուրքիա, Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորություն, Կանադա, Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա, Հարավային Աֆրիկա, Հնդկաստան, Պակիստան, Բանգլադեշ, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ճապոնիա, Բելգիա, Հունաստան, Լեհաստան, Պորտուգալիա, Ռումինիա, Չեխիա, Սլովակիա, Սերբիա, Խորվաթիա, Սլովենիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Մակեդոնիա, Մոնտենեգրո և, իհարկե, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ։
Ըստ Վիլսոնի իրավարար վճռի՝ թուրքական կողմը պարտավոր էր հայերին հանձնել Արևմտյան Հայաստանի ընդարձակ տարածքներից մի կտոր՝ 90 հազ. քառ. կմ ընդհանուր մակերեսով, որն ընդգրկում է Էրզրումի (Կարինի), Վանի, Բիթլիսի (Բաղեշի), Տրապիզոնի նահանգների զգալի մասը։ Մասնավորապես, Օսմանյան կայսրության Էրզրումի նահանգի ամբողջ 49.700 քառ. կմ տարածքից 40.000 քառ. կմ-ը, Վանի նահանգի ամբողջ 39.300 քառ. կմ տարածքից 20.000 քառ. կմ-ը, Բիթլիսի նահանգի ամբողջ 27.100 քառ. կմ տարածքից 15.000 քառ. կմ-ը, Տրապիզոն նահանգի ամբողջ 32.700 քառ. կմ տարածքից 15.000 քառ. կմ-ը ։ Այդուամենայնիվ, Թուրքական Հանրապետությանն ու «ինքնավար» Քրդստանին են մնում Մեծ Հայքի տարածքի մոտ 40%-ը, բացի այդ՝ Թուրքական Հանրապետությանն է մնում Փոքր Հայքի և Կիլիկիայի տարածքների 100%-ը ։
Քեմալական շարժում
Թուրքիայի ազգային շարժումը խորհրդային և թուրքական պատմագիտության մեջ հակաիմպերիալիստական, բուրժուաազգայնական համարվող հեղափոխություն Թուրքիայում, ինչի արդյունքում ձևավորվում է Թուրքիայի Հանրապետությունը։ Իսկ իրականում դա ազգայնական-ֆաշիստական շարժում էր։
Մուդրոսի զինադադարից (1918) հետո Անտանտի երկրները Սայքս-Պիկոյի համաձայնագրի (1916) հիման վրա սկսեցին իրենց միջև բաժանել Օսմանյան կայսրության իրենց կողմից գրավված տարածքները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Թուրքիայի պարտությունը մի շարք ժողովուրդների՝ հույներին, հայերին և արաբներին հնարավորություն էր տալիս ազատվել թուրքական լծից և ստեղծել իրենց անկախ պետությունները՝ իրենց պատմական տարածքներում։ Անտանտի երկրների քաղաքականության և ճնշված ժողովուրդների ազատագրական շարժման դեմ է հանդես գալիս թուրքական ազգայնամոլ բուրժուազիան՝ Մուստաֆա Քեմալի գլխավորությամբ։
Քեմակական շարժումը հետապնդում էր երկու նպատակ՝ պահպանել թուրքական լայնածավալ պետությունը, պայքարել թուրքական ծավալապաշտությանը խոչընդոտող հայերի, հույների, արաբների անկախ պետությունների ստեղծման դեմ։ Այդ պայքարում Քեմալական շարժումը չխորշեց նաև ցեղասպանությունից՝ արևելյան Հայաստանում և Կիլիկիայում կոտորելով հայերին, Փոքր Ասիայի արևմուտքում՝ հույներին և հայերին, Արևմտյան Հայաստանում՝ քրդերին։ Սակայն Անկարայում Քեմալ Աթաթուրքի կողմից գումարված Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովը հրաժարվեց վավերացնել այս պայմանագիրը և ծավալեց «անկախության պահպանման համար» պատերազմ, որի արդյունքում Հունաստանը զրկվեց իր պատմական փոքրասիական տարածքներից, Հայաստանը՝ Արևմտյան Հայաստանից, ավելի ուշ բոլշևիկների և քեմալականների միասնական գործողությունների պատճառով (Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրեր)՝ Արևելյան Հայաստանի մոտ 26.000 կմ²-ից։ Այդ համագործակցության արդյունքում Հայաստանից անջատվեցին նաև Նախիջևանը և Արցախը՝ հօգուտ Ադրբեջանի։
Ռուս-թուրքական պատերազմ Հայաստանի դեմ
Ստանալով Ռուսաստանի վիթխարի ռազմատեխնիկական օգնությունը և օգտվելով Հարավային Կովկասում ստեղծված իրադրությունից՝ 1920 թվականի սեպտեմբերին քեմալական զորքերը՝ Քյազիմ Կարաբեքիրի գլխավորությամբ, ներխուժում են Հայաստանի Հանրապետության տարածք՝ դա ներկայացնելով իբրև Անտանտի դեմ պատերազմ։ Միաժամանակ, և նույնիսկ ամիսներ առաջ՝ մայիսից Հայաստանի Հանրապետության դեմ ագրեսիվ գործողություններ էր իրականացնում քեմալականների դաշնակից Ռուսաստանը։ Փաստորեն Հայաստանի Հանրապետության դեմ մղվում էր երկու ճակատով պատերազմ՝ արևելքից կարմիր Ռուսաստանի տասնմեկերորդ բանակը, արևմուտքից՝ Քյազիմ Կարաբեքիրի քեմալական բանակը։ Քեմալական զինվորները հրի ու սրի են մատնում արևելյան Հայաստանը՝ ոչնչացնելով տասնյակ հազարավոր անմեղ մարդկանց։ Քեմալականները փաստորեն շարունակում են երիտթուրքերի՝ հայերի ցեղասպանության քաղաքականությունը։ Արևելքում Քեմալական շարժումը կարողանում է հասնել այն բանին, որ չստեղծվի անկախ ու միացյալ հայկական պետություն։ Հայաստանի դեմ ռուս-թուրքական համատեղ ռազմական ագրեսիայի՝ հայ ժողովրդի և հայկական պետականության համար ողբերգական արդյունքները ամրագրվեցին Քեմալական Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև կնքված պայմանագրերով ։
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հաստատում են այսօրվայ՝ ծայրահեղորեն անարդարացի, ստորացուցիչ և խեղդող սահմանը։ Դրանցից առաջինը՝ 1921 թվականի մարտի 16-ին, առանց Հայաստանի մասնակցության, Մոսկվայում, խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքված «բարեկամության և եղբայրության» պայմանագիր, որով Հարավային Կովկասից Թուրքիային է տրվում շուրջ 26 հազար կմ2 տարածք, որից 24 հազար կմ2՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից։ Իսկ երկրորդը՝ Կարսի պայմանագիրն է, որը 1921 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ստորագրել են, ինչպես գրված է պայմանագրի նախաբանում, «Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության, Ադրբեջանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության և Վրաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կառավարությունները մի կողմից և Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովի կառավարությունը, մյուս կողմից, Ռուսաստանի Սովետական Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության մասնակցությամբ»։
Իրականում, Հայաստանը և մյուս հանրապետությունները ձևականորեն, իսկ հատկապես Հայաստանը՝ ստիպողաբար էր ստորագրել այդ պայմանագիրը։ Իրականում պայմանագիրը ստոարգող կողմերը դարձյալ Թուրքիան և Ռուսաստանն է, թեպետ վերջինս այս անգամ հանդես էր գալիս որպես ոչ ստորագրող, այլ պարզապես, իբր, մասնակցող կողմ։ Կարսի Պայմանագիրը, լինելով, փաստորեն, ապօրինի պայմանագիր, որը հակասում է միջազգային իրավունքի նորմերին, հաջորդելով Մոսկվայի պայմանագրին, որը նույնչափ ապօրինի պայմանագիր էր, նույն պատճառներով, հաստատում էր վերջինիս դրույթները և սահմանում էր ժամանակակից սահմանները Թուրքիայի և Անդրկովկասյան հանրապետությունների միջև։ Դա նշանակում է, որ ժամանակակից սահմանները նշված պետությունների, և մասնավորապես, Թուրքիայի և Հայաստանի միջև օրինական չեն։ Այդ է պատճառը, որ Թուրքիան մինչև այժմ ձգտում է Հայաստանի կառավարություններին հարկադրել ստորագրելու նոր պայմանագիր, կամ արձանագրություն, որով կհաստատվեն ներկայիս՝ առայժմ գործող, սակայն ապօրինի սահմանները երկու պետությունների միջև։
Հայաստանի տնտեսություն
Հայաստանը գտնվում է Ասիայի արևմտյան մասում, հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ, արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում՝ Թուրքիայի և Իրանի հետ։
Խորհրդային Միության փլուզման հաջորդած մի քանի տարիների ընթացքում Հայաստանի ՀՆԱ-ն զգալի անկում ապրեց, ինչը պայմանավորված էր ինչպես ԽՍՀՄ փլուզմամբ առաջացած տնտեսական դժվարություններով, արդյունաբերության ու գյուղատնտեսության անկմամբ, արտագաղթով, այնպես էլ Ադրբեջանի հետ ռազմական հակամարտությամբ, հարևան Թուրքիայի հետ փակ սահմաններով և այլ հանգամանքներով։  Այդ ժամանակաշրջանում Հայաստանի ՀՆԱ-ն տատանվում էր 1-2 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի միջակայքում։ Հայաստանի տնտեսական վիճակը բարելավվեց հաջորդող տասնամյակում։ 2000-ականներին Հայաստանը գրանցում էր ՀՆԱ-ի տարեկան երկնիշ աճ, ինչի շնորհիվ երկիրն առաջ անցավ ԱՊՀ ու Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի համադրելի երկրներից։ 2000-2008 թվականներին Հայաստանի դոլարային ՀՆԱ-ն աճել է ավելի քան 6 անգամ՝ 1.9 միլիարդ ԱՄՆ դոլարից հասնելով 11.7 միլիարդ դոլարի (պայմանավորված նաև ազգային արժույթի արժևորմամբ)՝ աշխարհում բարելավելով իր դիրքը շուրջ 30 տեղով ։ 2020 թվականին ՀՆԱ-ն կազմել է 12.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ 2019 թվականի 13.6 մլրդ ԱՄՆ դոլարի փոխարեն ։
Հայաստանի մեկ շնչին ընկնող եկամտի ցուցանիշը անկախացումից ի վեր շարունակել է աճել (անկում է գրանցվել 2009 և 2016 թվականներին)՝ 2018 թվականին գերազանցելով 4000 ԱՄՆ դոլարի սահմանը և դրանով իսկ միջինից ցածր եկամուտներ ունեցող երկրների շարքից տեղափոխվելով միջինից բարձր եկամուտներ ունեցող երկրների շարք՝ համաձայն Համաշխարհային բանկի դասակարգման ։
Հայաստանից արտահանվող հիմնական ապրանքներն են պղնձի հանքաքարը, ծխախոտը, ոգելից խմիչքները և ոսկին։ Հայաստանը հիմնականում ներմուծում է բնական գազ, նավթ և նավթամթերք, դեղամիջոցներ, հումք, մեքենաներ ու սարքավորումներ։
Հայաստանի արժույթը հայկական դրամն է, որը շրջանառության մեջ է դրվել 1993 թվականի նոյեմբերի 22-ից։ Ազգային արժույթի թողարկման բացառիկ իրավունքը պատկանում է Հայաստանի կենտրոնական բանկին։
Հայաստանի կենտրոնական բանկը վարում է ազատ լողացող փոխարժեքի քաղաքականություն, ինչը համահունչ է ազատականացված կապիտալի հաշվի գործարքների և անկախ դրամավարկային քաղաքականության իրականացման սկզբունքներին։
«Heritage» հիմնադրամի կողմից Տնտեսական ազատության ինդեքսի 2020 թվականի զեկույցում Հայաստանը զբաղեցրել է 34-րդ տեղը և դասակարգվել որպես «հիմնականում ազատ»՝ բարելավելով իր դիրքը 13 կետով։ Սա ԵԱՏՄ և ԵՄ տնտեսություններից շատերի (Ֆրանսիա, Իսպանիա, Իտալիա, Բելգիա և այլ երկրներ) համեմատ բավական բարձր ցուցանիշ է։ Համաշխարհային մրցունակության ինդեքսի 2019 թվականի զեկույցում Հայաստանը 141 տնտեսություններից 69-րդ տեղում է ։
Էռնա Սուլբերգ
Էռնա Սուլբերգ (Erna Solberg, ), նորվեգացի պետական և քաղաքական գործիչ, Նորվեգիայի օրենսդրության ղեկավար։ 2004 թվականից Նորվեգիայի պահպանողական կուսակցության ղեկավարն է, իսկ 2013 թվականի հոկտեմբերի 16-ից՝ Նորվեգիայի վարչապետը։
Կենսագրություն
Էռնա Սուլբերգը ծնվել է 1961 թվականին Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքում։ Դպրոցական տարիներին նա մի շարք խնդիրներ է ունեցել սովորելու հետ՝ կապված դիսլեքսիայի հետ ։ Դպրոցում նա եղել է նվագախմբի անդամ և հաճախել է դաշնամուրի դասերի։
Հայաստանի տնտեսություն
ՀՆԱ-ի իրական ծավալի փոփոխություն
Սակայն, գլոբալ տնտեսական ճգնաժամը հարվածեց նաև Հայաստանի տնտեսությանը։ Ֆինանսական ճգնաժամի ազդեցությունը, արտաքին պահանջարկի և կապիտալ հոսքերի ծավալների անկման էֆեկտը սկսեց զգացվել 2008 թվականի չորրորդ եռամսյակից։ Ներդրումները նվազում էին մեծացող տեմպով, իսկ բնակելի շենքերի շինարարության հատվածն ամենամեծ տուժողը հանդիսացավ տնտեսական միջավայրի կտրուկ փոփոխության արդյունքում։ 2009 թվականի արդյունքներով խոր անկում արձանագրվեց՝ ամենամեծ անկումը 1991-ից ի վեր։ Համաշխարհային բանկի կանխատեսած իրական ՀՆԱ-ի 11% անկման դիմաց 2009 թվականին գրանցվեց 14.1% անկում, որին սկսեց հաջորդել դանդաղ վերականգնում` սկսած 2010 թվականից (ՀՆԱ ` 2.2%):
Էռնա Սուլբերգ
Կենսագրություն
Ավարտելով ավագ դպրոցը, նա ընդունվել է Բերգենի համալսարան, որն էլ ավարտել է 1986 թվականին։ Ավարտելով համալսարանը՝ Էռնան ստանում է սոցիոլոգի և քաղաքագետի որակավորումներ։
Հայաստանի տնտեսություն
ՀՆԱ-ի իրական ծավալի փոփոխություն
2020 թվականին ՀՀ տնտեսությունը կրել է միմյանց հաջորդած երկու շոկերի՝ կորոնավիրուսային համավարակի և ռազմական դրության ազդեցությունները։ Համավարակի տարածման կանխարգելման նպատակով իրականացված միջոցառումների, տարեվերջի ռազմական դրության և դրանց հաջորդած անորոշությունների բարձր մակարդակի պայմաններում 2020 թվականին ՀՀ-ում արձանագրվել է 7.4% անկում։
Էռնա Սուլբերգ
Կենսագրություն
Դեռևս երիտասարդ տարիքից նա դարձավ Նորվեգիայի պահպանողական կուսակցության անդամ։ 1989 թվականին դարձել Նորվեգիայի խորհրդարանի մշտական անդամ։
2001 թվականին նա միացել է Կյել Մագնե Բոնդևիկի կառավարությանը։ Կառավարությունում աշխատել է չորս տարի։ 2004 թվականի մայիսի 9-ին դարձել է Նորվեգիայի թագավորության պահպանողական կուսակցության առաջնորդը։
Հայաստանի տնտեսություն
ՀՆԱ-ի իրական ծավալի փոփոխություն
2020 թվականին ՀՀ ՀՆԱ-ն կազմել է 6,181.7 մլրդ դրամ կամ 12.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար, բնակչության մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն կազմել էր 2,087,342 դրամ կամ 4,269 դոլար ։
ՀՆԱ-ի արտադրության կառուցվածք
2016-2020 թվականների միջին տվյալներով Հայաստանի տնտեսությունում ստեղծված ավելացված արժեքի 14%-ն ապահովում է գյուղատնտեսությունը, 11․3%-ը՝ մշակող արդյունաբերությունը, մոտ 11%-ը ստեղծվում է առևտրի ոլորտում, շուրջ 8%-ը՝ ապահովում է անշարժ գույքի հետ կապված գործունեությունը իսկ հնգյակը եզրափակում է շինարարության ոլորտը՝ 7% :
Էռնա Սուլբերգ
Կենսագրություն
2013 թվականի սեպտեմբերին Էռնան հաղթել է խորհրդարանական ընտրություններում՝ առաջ անցնելով մյուս չորս աջակողմյան թեկնածուներին։ Յենս Ստոլտենբերգի հրաժարականից հետո հոկտեմբերի 16-ին ստանձնել է Նորվեգիայի վարչապետի պաշտոնը ։
Հայաստանի տնտեսություն
ՀՆԱ-ի ծախսային կառուցվածք
ՀՀ ՀՆԱ-ի ծախսային կառուցվածքում մեծ է սպառման կշիռը․ 2016-2020 թվականներին միջինում տարեկան ՀՆԱ 78.4%-ը ձևավորվում էր տնային տնտեսությունների և 13.2%-ը պետական հիմնարկների վերջնական սպառման ծախսերի հաշվին ։
Ծխախոտագործություն
2016 թվականին ծխախոտի արտադրությունը զբաղեցնում էր Հայաստանի մշակող արդյունաբերության մոտ 15%-ը՝ ունեցած կշռով զիջելով միայն սննդի արտադրությանն ու հիմնային մետաղների արտադրությանը ։
Էռնա Սուլբերգ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1961 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Բերգեն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Բերգենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կին վարչապետներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի կին քաղաքական գործիչներ
Հայաստանի տնտեսություն
Ծխախոտագործություն
2016 թվականին Հայաստանից արտահանվել է մոտ 21 միլիարդ հատ սիգարետ (սիգար, սիգարիլլա), որի մաքսային արժեքը կազմել է 209 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ 2015 թվականի համեմատ արտահանվածի քանակն աճել է մոտ 5 միլիարդ հատով կամ 31%-ով։
2016-ին գրանցված միջին փոխարժեքի՝ ծխախոտի արտադրությունը Հայաստանում կազմել է շուրջ 281 միլիոն դոլար։ Իսկ արտահանվել է 209 միլիոն դոլարի՝ արտադրվածի 75%-ի չափով ։
Գյուղատնտեսություն
2019 թվականի տվյալներով Հայաստանում զբաղվածների 22%-ն ընդգրկված է գյուղատնտեսության ոլորտում ։
Գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը 2020 թվականին կազմել է 819․3 միլիարդ դրամ, որի 53.1%-ը (435.6 միլիարդ դրամ) ձևավորվել է անասնաբուծական, 46.9%-ը (383.9 միլիարդ դրամ)՝ բուսաբուծական արտադրանքից ։
2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Հայաստանի բնակչության 36%-ը (1.07 միլիոն մարդ) բնակվում է գյուղական բնակավայրերում։ Վերջին տարիներին այս ցուցանիշը նվազման միտում ունի, մասնավորապես 2012-2021 թվականներին գյուղերում բնակչության թիվը նվազել է 3.7%-ով կամ 41 հազարով ։
2020 թվականին ագրոպարենային ոլորտի (կենդանական ու բուսական ծագման արտադրանք, պատրաստի սննդի արտադրանք) մասնաբաժինն արտահանման ընդհանուր ծավալի մեջ կազմել է 30.4% (774.3 մլն ԱՄՆ դոլար) ։
Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտի հիմնական մարտահրավերներից և խնդիրներից են արտադրողականության և արդյունաբերության ցածր մակարդակը, մշակվող հողերի ցածր տեսակարար կշիռը, թույլ զարգացած ենթակառուցվածքները, գյուղատնտեսական գործունեության ավանդական մեթոդների և տեխնոլոգիաների լայնածավալ կիրառությունը և այլն ։ Օրինակ, Հայաստանում առկա 445.6 հազ․ հա վարելահողերից 2018 թվականին նպատակային օգտագործվել է ընդամենը 242.8 հազ․ հա կամ շուրջ 54.5%, որը բավական ցածր ցուցանիշ է այսպիսի սակավահող երկրի համար։
Մշակող արդյունաբերություն
2019 թվականի տվյալներով Հայաստանում զբաղվածների շուրջ 11%-ն ընդգրկված է մշակող արդյունաբերության ոլորտում ։
2020 թվականին մշակող արդյունաբերության արտադրանքի արտադրության ծավալը կազմել է 1,418 մլրդ դրամ կամ ընդհանուր արդյունաբերական արտադրանքի 67%-ը ։
Հայաստանում մշակող արդյունաբերության մեջ ամենամեծ կշիռն ունի սննդամթերքի արտադրությունը՝ 39% (2020թ․), որին հաջորդում են հիմնական մետաղների արտադրությունը (14%), խմիչքների արտադրությունը (12%), ծխախոտի արտադրությունը (11%) և այլ ոչ մետաղական հանքային արտադրատեսակների արտադրությունը (5%) ։
Մշակող արդյունաբերության արտադրանքի ավելի քան 30%-ը արտահանվում է (2020 թվականին արտահանվել է 35.9%-ը՝ 2019 թվականի 38.8%-ի փոխարեն)։