cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անհնազանդության տոն
Թեմատիկա և ազդեցություն
Հեքիաթի վերնագիրը ժամանակի ընթացքում սկսել է օգտագործվել որպես կայուն բառակապակցություն և ընդգրկվել է «Ժամակակից քաղվածքների բառարանում» («Словарь современных цитат») ։ Այն լայնորեն օգտագործվում է հրապարակախոսության մեջ, այդ թվում նաև պատմությանն ու քաղաքականությանը վերաբերող քննարկումներում։ Այսպես, Ալեքսանդր Խինշտեյնն իր «Ինչպես են սպանում Ռուսաստանին» («Как убивают Россию») գրքում հիշում է վիպակի սյուժեն՝ նշելով, որ նույն սկզբունքով («Ах, не хотите слушаться?! Да на здоровье! Посмотрим, как вы тут без нас запоёте!») «ռուսական ու խորհրդային իշխանությունը գործում էր 1990-ականների սկզբին» նախկին միութենական պետությունների հանդեպ ։ Նիկոլայ Ստարիկովը, քննարկելով ռուսական առաջին հեղափոխության պատմությունը, նշում է, որ տեղի ունեցածը «ոչ թե հեղափոխություն էր, այլ «անհնազանդության տոն» մեծահասակների համար», իսկ գեներալներ Մելլեր-Զակոմելսկին ու Ռենենկամպֆը «պարզապես երկու տասնյակ գնդակահարություններով բնակչությանը հասկացրին, որ «անհնազանդության տոնն» ավարտվել է» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1971 գրքեր Կատեգորիա:Սերգեյ Միխալկովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1971 վիպակներ
Ալեքսեյ Երխով
Ալեքսեյ Երխով (Алексей Владимирович Ерхов, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018 թվականի դեկտեմբերի 28) ։
Կենսագրություն
1983 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին, արաբերենին և անգլերենին։
1983 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
2000 թվականից մինչև 2003 թվականը եղել է Ռուսաստանի նախագահի աշխատակազմի աշխատակից։ Հետևողականորեն զբաղեցրել է Ռուսաստանի նախագահի արտաքին քաղաքականության վարչության արտաքին քաղաքականության միջոցառումների նախապատրաստման բաժնի պետի տեղակալի և պետի պաշտոնները։
2003 թվականից մինչև 2006 թվականը Սիրիայում եղել է Ռուսաստանի դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
2017 թվականի հունիսի 19-ին Ռուսաստանի նախագահի № 272 հրամանագրով նշանակվել է Թուրքիայի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։ 2020 թվականի փետրվարին դեսպանը բազմիցս հայտարարել է իր հասցեին հնչող սպառնալիքների մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Տուեմբետովո
Տուեմբետովո (Туембетово, Төйөмбәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 142 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քեռի Վանյա (ֆիլմ, 1957)
Քեռի Վանյա (Uncle Vanya), ռուս գրող Անտոն Չեխովի «Քեռի Վանյա» պիեսի ամերիկյան էկրանավորումը։ Ֆիլմը նկարահանվել է 1957 թվականին։ Ռեժիսորներն են՝ Ֆրանշո Թոուն, Ջոն Գյոտց ։ Պրոդյուսերներ՝ Ֆրանշո Թոուն, Մարիոն Փարսոնե։
Ստեղծման պատմություն
Ֆրանշո Թոունը ֆիլմի ռեժիսուրային մասնակցել է՝ միաժամանակ մասնակցելով նաև Off-Broadway թատրոնում նույն պիեսի բեմադրությանը։ Բացի դրանից, ռեժիսորը հանդես է եկել նաև որպես դերասան՝ խաղալով բժիշկ Աստրովի դերը։ Գրեթե բոլոր դերասանները, որոնք խաղացել են Նյու Յորքում բեմադրված պիեսին, մասնակցել են ֆիլմի նկարահանումներին և խաղացել են հենց նույն դերը, բացառությամբ Թոունի կնոջ՝ Դոլորես Դորն-Հեֆթի, որը խաղացել է ֆիլմում Ելենա Անդրեևնայի դերը։ Նա խաղացել է Սիգնե Հասսոյի փոխարեն. վերջինս չխաղաց ֆիլմում։
Ֆիլմում գլխավոր դերը կատարում է Ջորջ Վոսկովեցը ։
Ֆիլմի տևողությունը 98 րոպե է։
2010 թվականի հունիսին ֆիլմը պաշտոնապես թողարվել է DVD տարբերակով։
Ֆրանշո Թոունը «Քեռի Վանյա» պիեսը Off-Broadway թատրոնում բեմադրել է 1956 թվականին։ Հենց այդ ժամանակ էլ նրա մոտ միտք է հղացել՝ նկարահանել համանուն ֆիլմը, որտեղ կարող էր կիրառել ավելի շատ դեկորացիաներ։
Ֆիլմի նկարահանումները տևել են 24 օր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1957 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիլմեր
Ուֆինգ ամ Շտաֆելզեե
Ուֆինգ ամ Շտաֆելզեե (Uffing am Staffelsee), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Գարմիշ Պարտենկիրխեն շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2978 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 43,00 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 80 134։
Մարշա Փի Ջոնսոն
Մարշա Փի Ջոնսոն (ծնված 24 1945 թվականի օգոստոս Էլիզաբեթում, Նյու Ջերսի ; † 6 1992 թվականի հուլիս Նյու Յորքում ), ամերիկացի տրանսգենդեր կին, սեքս-աշխատող և ԼԳԲՏ շարժման ակտիվիստ ։ Նա Նյու Յորքի նույնասեռական անձանց շրջանում և արվեստի ասպարեզում հայտնի դեմք էր 1960֊ական թվականներից և 1969 թվականին ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերել Սթոունուոլի ցույցերին։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա ներգրավված էր Act Up շահագրգիռ միության հետ ՁԻԱՀ -ի մասին իրազեկվածության բարձրացման գործում։
Կյանքը
Ջոնսոնը 1966֊ին տեղափոխվեց Նյու Ջերսիից Նյու Յորքի Գրինվիչ Վիլիջ, որը հայտնի էր որպես նույնասեռական մարդկանց թաղամաս։ Այնտեղ նրան փողոցներում սկսեցին ճանաչել որպես Դրագ արտիստ, իսկ ավելի ուշ իր օրինական անունը Մալքոլմ Մայքլսից նա փոխեց Մարշա Փի Ջոնսոնի։ Երբ նրան հարցնում էին իր անվան P-ի մասին, նա պատասխանում էր․ «Ուշադրություն մի՛ դարձրեք»։
Որպես Մարշա Փի Ջոնսոն, նա կրում էր էքսցենտրիկ հագուստ և գլխարկներ, թեև երբեմն նա շարունակում էր ընդունել իր տղամարդկային ինքնության անվանումը՝ Մալքոլմ Մայքլսը։
1969 թվականի հունիսի 28-ին նա գտնվում էր The Stonewall Inn- ում՝ Նյու Յորքի գեյ-ակումբում, երբ ոստիկանությունը հետախուզում իրականացրեց այնտեղ, ինչի արդյունքում դաժան բախումներ տեղի ունեցան ակումբի այցելուների և ոստիկանության միջև։ Նշվում է, որ Ջոնսոնը զգալիորեն նպաստել է անկարգությունների մեկնարկին Սիլվիա Ռիվերայի և այլ «փողոցային թագուհիների» "street queens" հետ միասին։ 1970 թվականին նա Սիլվիա Ռիվերայի հետ միասին հիմնել է « Street Transvestite Action Revolutionaries» (STAR) ակտիվիստական խումբը՝ աջակցելու անօթևան տրանսգենդերներին և դրագ քուիններին։ Ջոնսոնը դարձավ նաև Գեյերի ազատագրման ճակատի ակտիվիստ։
1974 թվականին նա նկարվել է Էնդի Ուորհոլի համար նրա Polaroid շարքում "Ladies and gentlemen" Նա նաև եղել է Ուորհոլի « Hot Peaches » դրագ կատարողական խմբի անդամ։
Ջոնսոնին գտել են մահացած 1992 թվականի հուլիսի 6֊ին Հուդզոն գետում։
Ջոնսոնը նկարահանվել է տարբեր վավերագրական ֆիլմերում, օրինակ. Ռոզա ֆոն Պրաունհեյմի ֆիլմերում նույնպես։ Դեյվիդ Ֆրանսը հավաքել է Netflix- ի «Մարշա Փի Ջոնսոնի մահն ու կյանքը» վավերագրական ֆիլմը (2017) Ջոնսոնի մասին օրիգինալ ներդրումներից և իր ժամանակակիցների հետ ունեցած հարցազրույցներից։
Նրա մահն ի սկզբանե ոստիկանության որակվել էր որպես ինքնասպանություն, սակայն ընկերներն ու ծանոթները կասկածներ են հայտնել այդ պնդման վերաբերյալ։ 2002 թվականին պնդումը փոխվեց, և մահը հայտարարվեց որպես «անբացատրելի»։
Ճանաչում
Տրանս երգիչ Էնթոնի Հեգարտին իր խումբն անվանել է Antony and the Johnsons ի պատիվ Մարշա Փի Ջոնսոնի։ Խմբի River of Sorrow երգը նվիրված է Մարշա Պ. Ջոնսոնին և անդրադառնում է նաև իր մահվան պատճառին։
2020 թվականի հունիսի 30֊ին նրան նվիրվեց է մի Google Doodle։
2020 թվականին իր 70 ամյակի առթիվ իր ծննդյան օրը նահանգապետ Էնդրյու Կուոմոն հայտարարեց, որ Բրուքլինի East River State Park-ը կվերանվանվի Marsha P. Johnson State Park, և որ հուշարձան կկանգնեցվի։ Դրանով իսկ նա դառնում է առաջին ԼԳԲՏՔ անձը, ով արժանացել է պետական պարկի վերաօծման պատվին։
Սպեր (գավառ)
Ավանդապատումներ
Ըստ Ղ. Ինճիճյանի դրախտի 4 գետերից մեկը՝ Փիսոնը, նույն Ճորոխ գետն է, իսկ Խալվիա երկիրը համապատասխանում է Խալիբների երկրի հետ և մտել է Սպերի տարածքի մեջ։ Ըստ Աստվածաշնչի այնտեղ ոսկի կար։
Աշխարհագրություն
XX դարի սկզբին Հյուսիսից սահմանակից էր Համշենի և Խոտորջրի, արևելքից՝ Թորթումի, արևմուտքից՝ Բաբերդի և հարավից՝ Էրզրումի գավառներին։ Գավառակի հյուսիսային մասը լեռնային է և անտառապատ, իսկ հարավայինը՝ զգալի հարթավայրային է։
Պատմություն
Ալեքսանդր Մակեդոնացին (IV դար) իր նվաճումների ժամանակ Մենոն զորավարին ուղարկում է Սպեր, որպեսզի վերջինս տիրանա ոսկու հանքերին։ Սակայն արշավանքը հաջողության չի արժանանում։
Կարին (գավառ)
Կարին, Թեոդուպոլյաց գավառ, Կառնիֆորա, Կարենիտիս, Կարինիտի, Կարինիտիս, Կարնա գավառ, Կարնո գավառ, գավառ Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհում, նրա արևելյան մասում, Եփրատ գետի վերին հոսանքում։ Կենտրոնը Կարին քաղաքն էր։ Կարին գավառը տարածքով մոտավորապես համապատասխանում էր Էրզրումի դաշտին։ Գավառը հյուսիսից շրջափակված էր Անտիպոնտական, հարավից՝ Այծպտկունք, արևելքից՝ Ծիրանյաց լեռներով։
Սպեր (գավառ)
Պատմություն
Մեծ Հայքի բաժանումից (387) հետո Սպերը մտել է Հայաստանի հռոմեական մասի մեջ։ Արաբական նվաճումներից հետո եղել է Արմինիա ոստիկանության, 885 թվականիից՝ հայ Բագրատունյաց թագավորության կազմում։ XI դարի վերջին Սպերը նվաճել են սելջուկյան թուրքերը։
Կարին (գավառ)
Պատմություն
387 թվականի Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո գավառը մտնում էր բյուզանդական մասի մեջ և կազմում Ներքին Հայքի գավառներից մեկը։ Հուստինիանոս 1-ինի վերափոխությունից հետո Կարինը գտնվում էր Առաջին Հայք նահանգում։ 6-7-րդ դարերին ուներ առանձին եպիսկոպոսություն։
Սպեր (գավառ)
Պատմություն
Սպերը եղել է Բագրատունի նախարարների սեփականությունը ։
1204 թվականին Սպերը գրավվում է և միացվում է Տրապիզոնի Բյուզանդական կայրսությանը ։ 1207 թվականից հայ–վրացական զորքերը՝ Զաքարե և Իվանե Զաքարյանների գլխավորությամբ, ազատագրել են Սպերը։ 1242 թվականին Սպերը զավթել են Բարձր Հայք ներխուժած մոնղոլական հորդաները։ XV դարում Սպերն ընկել է կարա–կոյունլու, ապա՝ ակ–կոյունլու թուրքմեն ցեղերի, 1502 թվականից՝ Սեֆևյան Պարսկաստանի տիրապետության ներքո։
Օսմանյան սուլթանությունը Սպերը զավթել է 1555 թ.-ի և 1639 թ.-ի թուրք–պարսկական պայմանագրերով։ Թուրքերը Սպեր բաժանել են երկու մասի՝ Բաբերդ (Բայբուրթ)՝ համանուն կենտրոնով, և Սպեր քաղաքն իր շրջակայքով, որոնք, մեծ մասամբ որպես սանջակներ (լիվաներ), մտնում էին Էրզրումի վիլայեթի մեջ։ Երբեմն Սպերը կցվել է Չլդըրի էյալեթին։
Կարին (գավառ)
Պատմություն
Գավառը օսմանցի թուրքերը նվաճել են 1514 թվականին։ Այն մտնում էր Էրզրումի նահանգի Էրզրումի գավառի մեջ։
Սպեր (գավառ)
Պատմություն
XVII դարում Սպերը զուտ հայաբնակ էր։ Հակոբ Կարնեցին նշում է, որ Սպերի բնակիչները ամբողջովին հայեր էին։ XV–XVII դարերի զանազան նվաճողների ասպատակություններն ու կրկնվող պատերազմները ավերեցին Սպերը։ XVII դարի սկզբին Շահ Աբբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթը մեծ վնաս հասցրեց նաև Սպերին։ XVII դարի վերջին Սպերի հազարավոր հայեր, խուսափելով թուրքական հալածանքներից, հեռացան, իսկ մնացածներից շատերը XVIII դարի սկզբին բռնությամբ մուսուլմանացվեցին։
Կարին (գավառ)
Աշխարհագրություն
Ջրառատ էր, գետային ցանցը պատկանում էր Եփրատին, որն իր վերին հոսանքում անցնելով գավառի միջով, Կարին քաղաքից հյուսիս մի մեծ տարածություն վերածել էր ծանծաղ լճի (շամբուտ), որը կոչվում էր Կարնո շամբ։ Կլիման ցուրտ էր, առողջարար, ձմեռը՝ տևական։ Հարուստ էր սառնորակ և հանքային աղբյուրներով։ Հնում ի վեր Կարին գավառը հացահատիկային և յուղատու մշակաբույսերի մշակման կենտրոններից էր, անասնապահական կարևոր շրջան ։
Սպեր (գավառ)
Պատմություն
Հայ բնակիչների թիվը բավականին նվազեց 1829–1830 թվականների գաղթի ժամանակ, երբ ավելի քան 1000 ընտանիք Բաբերդից և Սպերից վերաբնակվեց Ախալքալաքում ու Ախալցխայում։ 1895–1896 թվականներին Սպերի քրիստոնյա հայերը ենթարկվեցին համիդյան կոտորածներին։ Չնայած դրան, XX դարի սկզբին էլ Սպերի բնակիչները հիմնականում հայերն էին՝ քրիստոնյա և մուսուլման։ Վերջիններս պահպանել էին հայկական շատ սովորույթներ, որոշ տեղերում՝ նաև լեզուն։ Անփոփոխ էին մնացել նրանց գյուղերի պատմական անունները։ XIX դարի վերջին – XX դարի սկզբին Սպեր Էրզրումի վիլայեթի գավառակներից (կազա) էր։ 1915 թ.-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, Սպերի հայ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են։ Սեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում։
Կարին (գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարձր Հայքի գավառներ
Սպեր (գավառ)
Բնակչություն
Գավառակի բնակչության մասին ճշգրիտ տվյալներ չկան։ Ապրում էին հայեր, թուրքեր, հույներ և լազեր ։
XVI-XVIII դարերի պարսկա-թուրքական պատերազմներ ժամանակ հայկական գյուղերն ավերել են, իսկ բնակիչներին կոտորել են կամ զանգավածաբար բռնագաղթի ենթարկել։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ հայերի մեծ մասը դաժանությամբ սպանվեց կամ բռնի մուսուլմանացվեց, իսկ կենդանի մնացածները արտագաղթեցին ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, հացահատիկների և յուղատու կուլտուրաների մշակությամբ, պտղաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ, հանքարդյունահանությամբ (հռչակավոր էին Վանք–Մադենի արծաթահանքերը), արհեստներով։ Հայերն ու հույները նաև զբաղվում էին արհեստներով և առևտրով։ Զգալի քանակությամբ մեղր ու մեղրամոմ էր արտահանվում նաև հարևան գավառներ ։
Օգտակար հանածոներ
Սպերը հռչակված էր ոսկու հարուստ հանքերով, որոնք հնում շահագործվել են։
Կրթություն
Հայկական դպրոցներում գործում էր 16 երկսեռ դպրոց, որոնք ունեին 32 ուուցիչ և 560 աշակերտ ։
Վարչական բաժանում
1909 թվականին Սպերն ուներ 134 բնակավայր, որից 18-ը զուտ հայկական էին։ Մյուսներում հայերից բացի ապրում էին թուրքեր, հույներ և լազեր ։
Սպերի հայաբնակ բնակավայրերը
Աղբրիկ, Ավեր, Գանձ (Գանձասար), Գող (Կյող), Էգեձոր, Թշաձոր (Դշաձոր), Խոզաղբյուր, Կաժ, Հիշեն, Հողեկ, Հունուտ, Զկնաջուր (Զենաջուր), Ղազենց, Ճիպոտ (Չիփոթ), Մանց (Մաթուսանց, Մաթսանց), Մեզեգրեկ (Մեզերեկ), Շեհրիստանց, Ջուրակենց, Սալաձոր, Սպեր կամ Գասապա, Վանք, Վարիզոնց, Տշանց, Քրեոզ, Օձուտ (Օձտեղ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարձր Հայքի գավառներ Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգի շրջաններ
(6701) Վարհոլ
(6701) Վարհոլ (Warhol), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հունվարի 14-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,598985 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2232 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9747 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1530,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235233 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էր և Լուար
Էր և Լուար (ֆրանսերեն՝ Eure-et-Loir), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։
Պատմություն
Էր և Լուարը 1790 թ. մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված առաջին 83 դեպարտամենտներից մեկն է։
Աշխարհագրական տվյալներ
Էր և Լուար դեպարտամենտը գտնվում է Կենտրոն երկրամասում, անունն ստացել է Էր և Լուար գետերից։ Սահմանակից է Լուար և Շեր, Լուարե, Իվելին, Սարթ, էսոն, Էր և Օրն դեպարտամենտներին։
Տարածքը 5 880 կմ2 է։
Գյուղատնտեսություն
Դեպարտամենտը կարևոր տեղ է զբաղեցնում երկրի հացահատիկի և բուսական յուղի արտադրության բնագավառում ։ Էր և Լուարը ֆրանսիայի գլխավոր խաղող արտադրողն է։ Այն նաև առաջատար է ընդավորների ոլոռի արտադրությումում։
Արդյունաբերությունը
Շարտրի շուրջը կենտրոնացած է Ֆրանսիայի օծանելիքի և կոսմետիկայի արտադրությունը, այնպիսի հայտնի անուններով, ինչպիսիք են Guerlain, Պակո Ռաբան, Lolita Lempicka, JC Castelbajac, Ժան-Պոլ Գոտյե ։ Օծանելիքի հովիտն իրենից ներկայացնում է 2.5 միլիարդ եվրոյի շրջանառություն, 200 ընկերություն, ավելի ան 30 000 աշխատող։
Մյուս արտադրություններն են՝ դեղագործությունը, ռետինի և պլաստիկի, ինչպես նաև՝ կահույքի արտադրությունը։
Ստարի Գորոդ (գյուղ, Տեմենիկովսկի շրջան)
Ստարի Գորոդ (Старый город), գյուղ Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Տեմենիկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Տեմենիկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մեքսիկայի զինանշան
Մեքսիկայի զինանշան, Մեքսիկայի ազգային խորհրդանիշերից մեկը՝ դրոշի և օրհներգի հետ։ Զինանշանի հիմնական մասը Կակտուսների վրա կանգնած Մեքսիկական քարարծիվն է, որը իր բերանում պահում է օձին։ Ացտեկների տեսանկյունից դա կրում է խոր կրոնական բնույթ, սակայն եվրոպացիները այս զինանշանը վերագրում են որպես բարու և չարի կռիվ։ Զինանշանի վրա պատկերված են նաև կաղնու և դափնու տերևներ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Մեքսիկայի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Արծիվներով զինանշաններ
Կառլ Լիննեյ
[[Պատկեր:Carl von Linné i Lund.jpg|մինի|աջից|240px|Լիննեուսի արձանը Լունդում։
2005 թ. լուսանկար ]] Կառլ Լիննեյ (Carl Linnaeus, Carl Linné, Carolus Linnaeus, ազնվականություն ստանալուց հետո՝ Carl von Linné, ), շվեդ բնագետ և բժիշկ, կենդանական և բուսական աշխարհի իր ժամանակի ամենակատարյալ դասակարգման համակարգի հեղինակը։ Գլխավոր նորամուծություններից մեկը «տեսակ» հասկացության և տարբեր կարգաբանական դասերի միջև տարբերությունների բացատրությունն էր և կենդանի օրգանիզմներին լատիներեն կրկնակի անվանումներ տալը։
Անուն
Լիննեյ ազգանունը լորենու շվեդերեն Lind անվան լատիներենացված ձևն է՝ երբ Նիլս Ինգեմարսոնը գնացել էր սովորելու Լունդի համալսարանում, նա այն ժամանակների սովորության համաձայն՝ իր իսկական ազգանունը փոխարինեց լատիներեն կեղծանունով, դրա համար ընտրելով Ինգեմարսոնների տոհմական խորհրդանիշ հանդիսացող լորենի ծառի հետ կապ ունեցող բառ։ Շվեդիայում Լիննեյին սովորաբար անվանում են Carl von Linné Կառլ ֆոն Լիննե՝ այն անունով, որը նա սկսեց կրել այն ազնվականության աստիճան ստանալուց հետո, անգլերեն անվանում են Carl Linnaeus Կառլ Լիննեուս՝ ծնված օրն ստացած անունով։
Երիտասարդ տարիներ
Կառլ Լիննեյը ծնվել է 1707 թ. մայիսի 23-ին Հարավային Շվեդիայի Սմոլանդ գավառի Րոսհուլտ գյուղում։ Նրա հայրը՝ Նիլս Ինգեմարսսոն Լիննեուսը գյուղի քահանան էր, գյուղացու որդի, մայրը՝ Քրիստինա Լիննեյը՝ օրիորդական Բրոդերսոնիա ազգանունով, քահանայի դուստր էր։
Կարլն ընտանիքի առաջնեկն էր, հետագայում Նիլս Ինգեմարսսոնը և Քրիստինան ունեցան ևս չորս երեխա՝ երեք աղջիկ և մեկ տղա։ 1709 թ. ընտանիքը տեղափոխվեց Ստենբրուհուլտ, որը գտնվում էր Րոսհուլտից մի քանի կիլոմետրի վրա։ Այնտեղ Նիլս Լիննեուսը իր տան մոտ հիմնեց մի ոչ մեծ այգի, որը սիրով խնամում էր, այստեղ նա աճեցնում էր բանջարեղեն, մրգեր ու բազմազան ծաղիկներ՝ իմանալով բոլորի անունները։ Վաղ մանկությունից Կարլն էլ էր հետաքրքրված բույսերով, ութ տարեկանում նա գիտեր շատ բույսերի անուններ, որոնք հանդիպում էին Ստենբրուխուլտում, բացի այդ այգում նա ուներ իր ոչ մեծ բաժինը։
1716-1727 թթ. Կառլ Լիննեուսը սովորում էր Վեկշյո քաղաքում, մինչև 1724-ը՝ քերականության կրտսեր դպրոցում, այնուհետև միջնակարգ դպրոցում։ Քանի որ Ստենբրուհուլտից Վեկշյո 50 կիլոմետր էր, Կարլը տանը լինում էր միայն արձակուրդներին։
Նրա ծնողները ցանկանում էին, որ նա վերապատրաստվի որպես քահանա և ապագայում ինչպես ավագ որդի զբաղեցնի հոր տեղը, բայց Կարլը շատ վատ էր սովորում, հատկապես հիմնական առարկաները՝ աստվածաբանությունը և հնագույն լեզուները։ Նրան հետաքրքրում էին միայն բուսաբանությունն ու մաթեմատիկան, երբեմն նա նույնիսկ փախչում էր դասից և դպրոցի փոխարեն գնում էր ուսումնասիրելու բուսաբանություն։
Բժիշկ Յուհան Ստենսոն Րոտմանը՝ թաղային բժիշկը, ով Լիննեյին դասավանդում էր տրամաբանություն և բժշկագիտություն, համոզեց Նիլս Լիննեուսին, որ որդուն ուղարկի իր մոտ սովորելու և սկսեց Կարլի հետ առանձին զբաղվել բժշկությամբ, ֆիզիոլոգիայով և բուսաբանությամբ։ Կարլի ճակատագրով ծնողների անհանգստությունը պայմանավորված էր նրանով, որ այդ ժամանակ Շվեդիայում բժշկի աշխատանք դժվար էր գտնել, այդ ժամանակ քահանայի աշխատանք նույնիսկ չկար։
Ուսումը համալսարաններում
1727 թ. Լիննեյն ընդունվում է Վեկշյոյին ամենամոտ գտնվող Լունդի համալսարանը, որտեղ պրոֆեսոր Կիլիան Ստոբեուսի մոտ ուսումնասիրում է պատմություն և բժշկագիտություն։
Յուհան Րոտմանի խորհրդով 1728 թ. օգոստոսին Լիննեյը տեղափոխվում է ավելի մեծ և հին, դեռևս 1474 թ. հիմնադրված Ուփսալայի համալսարան, որտեղ բժշկագիտություն սովորելու հնարավորություներն ավելի մեծ էին։ Այստեղ նա ծանոթանում է իր տարիքի ուսանող Պետեր Արտեդիին (1705—1735), ում հետ միասին սկսում է այդ ժամանակներում գոյություն ունեցող բնապատմական դասակարգումները վերանայելու աշխատանքները։ Լիննեյը հիմնականում բույսերով, իսկ Արտեդին՝ ձկներով և երկկենցաղներով։
Գիտական գործունեություն
Կառլ Լիննեյը դրել է ժամանակակից կրկնանվանության հիմքը, ըստ որի կենդանի օրգանիզմների լատիներեն անունների համար գործածվում է երկու բառ՝ կարգի անունը և հետո՝ բնութագրող մի այլ անուն։
Լիննեյը հանդիսանում է բույսերի և կենդանիների առավել հաջող արհեստական դասակարգման հեղինակը։ Նա բնության աշխարհը բաժանել է երեք «թագավորությունների»` հանքանյութերի, բուսական և կենդանական, օգտագործելով չորս մակարդակ` դասեր, կարգեր, ցեղեր և տեսակներ։
Նկարագրել է բույսերի ավելի քան տասը հազար տեսակ, որոնցից մոտավորապես մեկուկես հազարը՝ նոր։ Նկարագրել է նաև կենդանիների մեծ թվով տեսակներ։
Մասամբ, նաև Լիննեյի շնորհիվ է մարդկությունն ստացել Ցելսիուսի ներկայիս սանդղակը։ Սկզբում Ուպսալայի համալսարանում Լիննեյի գործընկեր պրոֆեսոր Անդերս Ցելսիուսի (1701—1744) հայտնագործած ջերմաչափի սանդղակի վրայի զրոն համապատասխանում էր ջրի եռման, իսկ 100° ջերմաստիճանը` սառեցման կետին։ Ջերմոցներում պայմանները չափելու ժամանակ ջերմաչափեր օգտագործելիս Լիննեյը համարելով դա անհարմար, 1745 թ.` արդեն Ցելսիուսի մահից հետո «շրջեց սանդղակը», նրան տալով ներկայիս՝ մեզ համար արդեն սովորական դարձած տեսքը։
Կառլ Լիննեյը գիտության և մշակույթի այն գործիչներից մեկն է, որոնց գործունեության հետ է կապված ներկայիս տեսքն ստացած գրական շվեդերենի կայացումը։
Փանկ ռոք
Փանկ ռոք (punk rock), ռոք երաժշտության ժանր, որն ի հայտ է եկել 1970-ական թվականների սկզբին ԱՄՆ-ում, և քիչ ուշ՝ Մեծ Բրիտանիայում։ Ramones և Sex Pistols խմբերը համարվում են առաջիններից են, որոնք նվագել են Փանք ռոք ոճում։
1976 թվականին Փանկ ռոքը սկսում է զարգանալ Բրիտանիայում, ավելի սկանդալային ու քաղաքականացված ձևով, ինչի շնորհիվ այս ժանրը դառնում է ամենատարածված երևույթներից մեկը Բրիտանիայում։
Ժամանակի ընթացքում Փանք ռոքը բազում ենթաժանրերի բաժանվեց։ Դրանցից ամենաճանաչվածը դարձան թեթև և մելոդիկ փոփ-փանկը, ագռեսիվ հարդկորը և Oi!, ինչպես նաև Պոստ փանկը, որը հետագայում դարձավ առանձին մեծ ժանր։
Հայաստանում փանկ-ռոքը լայն տարածում չունի, ճանաչված են Ass Kissers, LSD, Incest, Pincet խմբերը։
Շաղագոմք
Աշխարհագրություն
Շաղագոմք կամ Շատագոմք գավառը գտնվել է Տայք նահանգի Ոքաղե գավառից հարավ-արևմուտք, եփրատի վտակ Սարչամայի վերին հոսանքում (այժմ՝Էրզրումի վիլայեթի Օվաջըկ վիճակ)։ Մովսես Խորենացին այն անվանում է «անապատ և հովանաւոր տեղիք»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարձր Հայքի գավառներ
Փախուստի ծրագիր
«Փախուստի ծրագիր» (Escape Plan), թրիլեր՝ ռեժիսոր Միքայել Հոֆստրյոմի կողմից։ Գլխավոր դերերում են Առնոլդ Շվարցենեգերը, Սիլվեսթր Ստալոնեն, Ջեյմս Կևիզելը։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան եղել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 18։
Սյուժե
Ռեյ Բրեսլինը, իր ճարպկության և հմտությունների շնորհիվ, կարողանում է փախչել ցանկացած բանտից։ Նա աշխատում է թիկնապահական կազմակերպությունում և կարողանում է փախչել 14 բանտերից ու անգամ գիրք է գրում դրանց մասին։
Մի օր կազմակերպություն է գալիս գործակալ Ջեյսիկա Մայերը, ով Բրեսլինին առաջարկեց փորձարկել «Դամբարան» գաղտնի բանտը, որը վտանգավոր հանցագործների համար է։ Հաշվի առնելով նաև, որ ձախողումների ժամանակ նրան ոչ մեկ չի օգնելու՝ Ռեյի ինքնագնահատականը ստիպում է նրան համաձայնվել։ Փոխում են նրա անունը և նրա մասին պատմվող լեգենդները։ Նա դառնում է տերորիստ՝ Էնթոնի Պորտոս անունով։ Նրա մարմնում տեղադրում են լրտեսական սարք՝ նրա մասին իմանալու համար, սակայն երբ նրան Նոր Օռլեանում ձերբակալում են՝ թիկնապահները գտնում են լրտեսական սարքը և հանում իր մարմնից։ Դրանից հետո Ռեյը կորցնում է գիտակցությունը։
Ռեյը, գիտակցության գալով, հայտնված է լինում բանտում։ Նա նկատում է, որ բանտի բոլոր խցիկների պատերը ապակուց են, իսկ թիկնապահները հսկում են սև դիմակներով։ Հարցաքննության ընթացքում Ռեյը հասկանում է, որ նրան խաբել են և եթե նա չկարողանա փախչել բանտից, ապա կմնա այնտեղ ցմահ։
Բանտում զբոսանքի ժամանակ՝ Ռեյը ծանոթանում է մուսուլման և իրենց առաջնորդ Ջավեդի հետ։ Կռվից նրան փրկում է ազատազրկվածներից Էմիլ Ռոտտմայերը, ով ժամանակին եղել է համաշխարհային բանկի հանցագործ՝ Վիկտոր Մանխայմի թիկնապահը։ Ռոտտմայերը Խոբբսից փորձում է իմանալ Մանխայմի գտնվելու վայրը։ Ռոտտմայերը Ռեյին առաջարկում է իր օգնությունը և Ռեյը խնդրում է օգնել իրեն մեկուսարան հասնելու համար։ Նրանք երկուսով կռիվ են սարքում, որից հետո նրանց երկուսին էլ մեկուսարանում են բանտարկում՝ վառ լուսային ճառագայթների տակ։ Ռեյն այնտեղ նկատում է, որ հատակին ամրացված է պողպատե տախտակ։ Բանտի Ճարտարապետության շնորհիվ Ռեյը հասկանում է, որ բանտը գտնվում է գետնի տակ, բայց ավելի ուշ, Ռեյի և Ռոտտմայերի ծրագրի համաձայն, Ռոտտմայերը ձևացնում է իբր վատ է իրեն զգում և Ռեյը, հասնելով վերև, հասկանում է որ նրանք գտնվում են մի մեծ նավի վրա՝ օվկիանոսի մեջտեղում, ուստի փախուստը դառնում է անիրանելի։
Ավելի ուշ Խոբբսը, ցանկանալով պատժել Բրեսլինին, հրամայում է իր թիկնապահներին յուրաքանչյուր վայրկյան ծեծել նրան։ Չնայելով դրան՝ Բրեսլինին հաջողվում է թիկնապահների սովորություններն բացահայտել։ Հետո նա փորձում է իմանալ տեղական բժիշկ Կայրիից, թե որտեղ են գտնվում, բայց վերջինիս չի պատասխանում։ Այդժամ, իր ձեռքի տակ ունեցած իրերով, Ռեյը պատրաստում է մի իր, որի շնորհիվ կարող են իմանալ լայնությունները, բայց պետք էր այդ իրը դուրս տանել նավի ներսից։
Հետո Բրեսլինն ու Ռոտտմայերը խնդրում են Ջավեդին օգնել իրենց՝ խոստանալով իրեն նույնպես օգնել բանտից փախչելու։ Վերջինս Խոբբսին ասում է պլանավորված փախուստի մասին և Խոբբսը նրան թողնում է նավի վրա՝ լուսնի շողերի տակ, աղոթել։ Ջամեդը որոշում է իրենց գտնվելու դիրքը։ Նրանք գտնվում էին Մարոկոյից ոչ հեռու։ Ռեյին հաջողվում է բժշկին համոզել, որ նա օգնի իրենց և բժիշկը նամակ է գրում Ռոտտմայերի ծանոթներից մեկին։
Ավելի ուշ Ռեյը, Ռոտտմայերը և Ջավեդը կռիվ են պատրաստում և փորձում փախչել։ Խոբբսը փակում է բոլոր դռների, ինչի շնորհիվ նրանց չի հաջողում իջանցքից փախչել։ Նրանք կռվում են թիկնապահների դեմ և այդ կռիվներից մեկի ժամանակ մահացու վիրավորվում է Ջամեդը։ Նա մահանում է բանտում՝ պայքարելով մինչև վերջին շունչը։
Հաղթահարելով դժվարին փորձությունները՝ Ռեյը և Ռոտտմայերը ելնում են նավի ներսում գտնվող գաղութից և այդժամ նրանց ուղղաթիռով սպասում էր Ռոտտմայերի բարեկամը։ Արդեն գտնվելով ուղղաթիռում Ռեյը կրակում է վառելիքով լի ցիստեռներին։ Պայթյուն է տեղի ունենում, Խոբբսը մահանում է, իսկ ուղղաթիռը հասնում է Մարոկո։
Ափին հերոսներին դիմավորում է Ջեյսիկա Մայերը։ Պարզվում է, որ Ռոտտմայերը Ջեյսիկայի հայրն է և հենց ինքը Վիկտոր Մանխայմն է ու Ջեյսիկան հատուկ է ուղարկել Ռեյին, որ փրկի իր հայրիկին։ Ռեյը նաև իմանում է, որ հենց իր ղեկավարն է ուղարկել նրան բանտ։
Բրեսլինը վերադառնում է Լոս Անջելես և իմանում է որ Կլարկին(ղեկավարին) առաջարկել են կառավարել ամբողջ «Դամբարան»-ը եթե Ռեյը ապացուցի, որ բանտը անխոցելի է՝ չկարողանալով փախչել։ Նաև հայտնի եղավ, որ Կլարկը փախել է, բայց նրան գտնում են և նա, արթնանալով, փակված է լինում իր մեքենայում՝ բեռնարկղի մեջ՝ բեռնափոխադրողի տախտակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Summit Entertainment ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Գարգանի ճակատամարտ
Գարգանի ճակատամարտը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 72 թվականին` հռոմեական և ապստամբ ստրուկների բանակների միջև, և ավարտվել է ապստամբների պարտությամբ ու վերջիններիս ղեկավար Կրիկսի մահվամբ։
Նախապատմություն
Մ.թ.ա. 72 թվականի գարնանն ապստամբները լքեցին Մետապոնտի մոտակայքում տեղակայված իրենց ձմեռային ճամբարը և շարժվեցին դեպի հյուսիս` Ցիզալպյան Գալիա։ Սենատը` անհանգստանալով ապստամբության լայնածավալ բնույթից և պրետորներ Գլաբրի և Վարինիուսի պարտությամբ, ստրուկների շարժումը խեղդելու համար նրանց դեմ ուղարկեց կոնսուլական երկու բանակ` Լուցիոս Հելիոս Պուբիկոլայի և Գնեոս Կոռնելիուս Լենտուլի գլխավորությամբ։ Կոնսուլներից յուրաքանչյուրն իր ետևից երկու լեգեոն էր տանում։ Հռոմեական բանակի նվազագույն թիվը օժանդակ զորքերի հետ միասին հաշվվում էր 30 հազար մարդ։ Կոնսուլների ծրագիրը, ակնհայտորեն, կայանում էր Սպարտակի դեմ համաձայնեցված գործելու մեջ` Գարգանյան թերակղզու մոտակայքում նրան շրջապատելու նպատակով։
Լենտուլը Տիբուրտինյան ճանապարհով շարժվեց դեպի Ադրիատիկի ափերը, իսկ Հելիոսը` Ափիոսյան ճանապարհով դեպի Ապուլիա։ Սպարտակի հրամանատարության տակ գտնվող հիմնական զորքը պարտությունից խուսափելու համար արագացված կերպով շարժվեց դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Այդ ժամանակ նրանից առանձնացավ Կրիկսի ջոկատը, որը տեղակայվեց Գարգան լեռան լանջերին, դեպի արևելք այն ճանապարհից, որտեղով պետք է անցներ Հելիոսի զորքը ։ Այդպիսով նրանք վտանգ էին ստեղծել թշնամու աջ թևի կամ թիկունքի համար։ Ամենայն հավանականությամբ, Կրիկսի ծրագրերը կազմված են եղել վաղօրոք, տակտիկական առավելության հասնելու համար։ Լենտուլի բանակին պարտության մատնելու դեպքում Հելիոսի զորքը կշրջապատվեր Կրիկսի և Սպարտակի զորքերի կողմից։
Սպարտակը հռոմեացիների համար անսպասելի հարձակվեց Լենտուլի երկու լեգեոնների վրա, որոնք դեռ ամբողջապես չէին հաղթահարել Ապենինները:Այնուհետև Սպարտակը հաստատվեց ճամբարում, իսկ Լենտուլի լեգատները, փորձելով շրջապատել ապստամբների ճամբարը, գլխովին ջախջախվեցին։
Ճակատամարտի ընթացք
Հելիոսի և Կրիկսի բանակները հանդիպեցին Գարգան լեռան մոտ։ Ըստ Ապպիանոսի` Կրիկսն ուներ մոտ 30 հազար զինվոր, իսկ համաձայն Լիվիոսի` 20 հազար ։ Ճակատամարտի ընթացքում, Հելիոսի հրամանով, հռոմեական զորքի կենտրոնը մի փոքր նահանջեց։ Այնուհետև ապստամբները սկսեցին ճնշել կենտրոնը, սակայն հռոմեացիների թևերը սկսեցին ձգվել` չկտրվելով կենտրոնից։ Դա հնարավորություն տվեց նրանց շրջապատել ապստամբներին և ջախջախել նրանց։ Կրիկսը, ըստ Լիվիոսի, սպանվեց պրետոր Քվինտոս Արիոսի կողմից ։ Այդ ճակատամարտում ոչնչացվեց ապստամբների երկու երրորդը։
Շևչենկո (գյուղ, Բրատսկոեի շրջան)
Շևչենկո (Шевченко), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բոժեդարովկա։
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկո գյուղում բնակվում էր 402 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,633 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ասպիրին
Ասպիրինը, հայտնի է նաև որպես ացետիլսալիցիլաթթու (ԱՍԹ), դեղ, որն օգտագործվում է ցավը, տենդը կամ բորբոքումը բուժելու համար ։ Հատուկ բորբոքային վիճակները, որտեղ կիրառվում է ասպիրինը, ներառում են Կավասակի հիվանդությունը, սրտակրանքի բորբոքումը (պերիկարդիտ) և ռևմատիկ տենդը ։ Սրտամկանի ինֆարկտից կարճ ժամանակ անց տրված ասպիրինը նվազեցնում է մահվան վտանգը ։ Ասպիրինը նաև կիրառվում է երկարատև, որն օգնում է կանխարգելել սրտամկանի ինֆարկտները, իշեմիկ կաթվածները և թրոմբերը՝ բարձր վտանգով մարդկանց մոտ ։ Այն կարող է նաև նվազեցնել քաղցկեղի որոշակի տեսակների առաջացման վտանգը, մասնավորապես ուղիղաղիքային քաղցկեղի ։ Ցավի կամ ջերմության դեպքում ազդեցությունը սովորաբար սկսվում է 30 րոպեի ընթացքում ։ Ասպիրինը ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղ է (ՈՍՀԲԴ) և գործում է այլ ՈՍՀԲԴ-ների նման, սակայն նաև ընկճում է թրոմբոցիտների նորմալ ֆունկցիան ։
Տուզլուբինո
Տուզլուբինո (Тузлубино, Тоҙлоуба), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Ասպիրին
Մեկ ընդհանուր անցանկալի ազդեցություն է ստամոքսի խանգարումը ։ Ավելի նշանակալի կողմնակի երևույթներն են ստամոքսի խոցերը, ստամոքսի արյունահոսությունը և ասթմայի վատթարացումը ։ Արյունահոսության վտանգը մեծ է նրանց մոտ, ովքեր տարիքով ավելի մեծ են, ալկոհոլ են խմում, ընդունում են այլ ՈՍՀԲԴ-ներ կամ այլ հակամակարդիչներ ։ Ասպիրինը խորհուրդ չի տրվում հղիության վերջին շրջանում ։ Ռեյի համախտանիշի (սինդրոմ) վտանգի պատճառով այն սովորաբար խորհուրդ չի տրվում վարակված երեխաներին ։ Բարձր դեղաչափերը կարող են հանգեցնել ականջներում աղմուկի ։
Ասպիրինի նախանյութը կիրառվել է ուռենու տերևների ձևով իր բուժիչ ազդեցությունների նպատակով առնվազն 2,400 տարի ։ 1853 թվականին քիմիկոս Չարլզ Ֆրեդերիկ Գերհարդտն առաջին անգամ օգտագործեց նատրիումի սալիցիլատ դեղը ացետիլ քլորիդով ացետիլսալիցիլաթթվի առաջացման համար ։ Հաջորդ հիսուն տարիների ընթացքում այլ քիմիկոսներ հաստատեցին քիմիական կառուցվածքը և գտան ավելի արդյունավետ եղանակներ այն ստանալու համար ։ 1897 թվականին «Բայեր» (Bayer) ընկերության գիտնականներն ընդհանուր սալիցիլատ դեղերի շարքում ուսումնասիրեցին ացետիլսալիցիլաթթուն որպես քիչ գրգռիչ փոխարինող դեղ ։ 1899 թվականին Բայերն այն անվանեց «Ասպիրին» և վաճառեց ամբողջ աշխարհում ։ Ասպիրինի հայտնիությունն աճեց XX դարի առաջին կեսին, հանգեցնելով շատ բրենդների և դեղաձևերի միջև մրցակցության ։ «Ասպիրին» բառը «Բայեր»-ի ապրանքանիշն էր (բրենդային անունը), սակայն ապրանքանիշի նկատմամբ իրենց իրավունքները կորան կամ վաճառվեցին շատ երկրներում ։
Տուզլուբինո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 274 մարդ։
Ասպիրին
Ասպիրինն աշխարհում ամենալայն կիրառվող դեղերից է, որը յուրաքանչյուր տարի սպառվում է մոտ 40.000 տոննա (44.000 տոննա) (50-ից 120 մլրդ դեղահատեր) ։ Այն Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության (ԱՀԿ) Հիմնական Դեղերի Ցանկում է, ամենաանվտանգ և ամենաարդյունավետ դեղերը, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահության համակարգում ։
Բժշկական կիրառություն
Ասպիրինը կիրառվում է մի շարք ախտաբանական վիճակների բուժման համար, ներառյալ տենդ, ցավ, ռևմատիկ տենդ և բորբոքային հիվանդություններ, ինչպիսիք են ռևմատոիդ արթրիտը, պերիկարդիտը և Կավասակի հիվանդությունը ։ Ասպիրինի ցածր դեղաչափերը նաև նվազեցում են սրտի ինֆարկտից մահացության կամ կաթվածի վտանգը այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն բարձր վտանգ կամ սրտանոթային հիվանդություններ ։ Որոշ վկայություններ կան, որ ասպիրինն արդյունավետ է ուղիղաղիքի քաղցկեղի կանխման դեպքում, չնայած դրա ազդեցության մեխանիզմները պարզ չեն ։ Միացյալ Նահանգներում ասպիրինի ցածր դեղաչափը համարվում է խելամիտ 50-ից 70 տարեկանների մոտ, ովքեր ունեն սրտանոթային հիվանդությունների ավելի քան 10% վտանգ և արյունահոսության բարձր վտանգի մեջ չեն ։
Տուզլուբինո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ասպիրին
Ցավ
Գլխացավ
Ասպիրինն, ինքնուրույն կամ համակցված դեղաձևով, արդյունավետորեն բուժում է գլխացավի որոշակի տեսակներ։ Երկրորդային գլխացավերը, այսինքն`մեկ այլ խանգարման կամ վնասվածքի հետևանքով առաջացած, պետք է անհապաղ բուժվեն բժիշկների կողմից։
Առաջնային գլխացավերի շրջանում Գլխացավի Խանգարումների Միջազգային Դասակարգումը տարբերում է լարվածության գլխացավ (ամենատարածված), միգրեն, և կլաստերային (փնջային) գլխացավ։ Ասպիրինը կամ այլ առանց դեղատոմսի բաց թողնվող ցավազրկողները լայնորեն ճանաչվում են որպես արդյունավետ միջոց լարվածության գլխացավի բուժման համար ։
Ասպիրինը, հատկապես որպես ասպիրին/պարացետամոլ/կոֆեին համադրության բաղադրիչ, համարվում է միգրենի բուժման առաջին բուժամիջոց և համեմատելի է սումատրիպտանի ցածր դեղաչափերի հետ։ Այն առավել արդյունավետ է դադարեցնում գլխացավերը, երբ դրանք առաջին անգամ են սկսվում ։
Տենդ
Ցավը կարգավորելու իր ունակության նման, ասպիրինի տենդը կարգավորող հատկությունը կապված է պրոստագլանդինային համակարգի վրա ազդմամբ` ՑՕԳ-ի (COX) անդարձելի արգելակման միջոցով ։ Թեև ասպիրինի կիրառումը որպես հակատենդային միջոց մեծահասակների մոտ հաստատված է, շատ բժշկական ընկերություններ և կարգավորող մարմիններ (ներառյալ Ընտանեկան Բժիշկների Ամերիկյան Ակադեմիան, Մանկաբույժների Ամերիկյան Ակադեմիան և ԱՄՆ-ի Սննդի և Դեղի Վարչությունը (FDA)) խստորեն հորդորում են ասպիրին չօգտագործել երեխաների մոտ տենդի բուժման նպատակով Ռեյի համախտանիշի վտանգի պատճառով, հազվադեպ, բայց հաճախ մահացու հիվանդություն, որը կապված է ասպիրինի կամ այլ սալիցիլատների օգտագործման հետ երեխաների մոտ վիրուսային կամ բակտերիալ վարակի դեպքում ։ Երեխաների մոտ Ռեյի սինդրոմի վտանգի պատճառով, 1986 թվականին, FDA-ն պահանջում էր պիտակավորել բոլոր ասպիրին պարունակող դեղերը՝ խորհուրդ տալով չօգտագործել երեխաներին և դեռահասներին ։
Բորբոքում
Ասպիրինը կիրառվում է որպես հակաբորբոքային միջոց, սուր և երկարատև բորբոքման դեպքում, ինչպես նաև բորբոքային հիվանդությունների բուժման համար, ինչպիսին է ռևմատոիդ արթրիտը ։
Սրտի ինֆարկտներ և կաթվածներ
Ասպիրինը սրտամկանի ինֆարկտ ունեցած անձանց բուժման կարևոր մասն է ։
Բարձր վտանգ
Այն անձինք, ովքեր արդեն ունեցել են սրտի ինֆարկտ կամ կաթված ասպիրինի օրական ընդունումը երկու տարի կանխել է 50-ից 1-ի սրտանոթային խնդիրը (սրտի ինֆարկտ, կաթված, կամ մահ), ինչպես նաև առաջացրել է ոչ մահացու արյունահոսության խնդիրներ 400-ից 1 մարդու մոտ ։
Ցածր վտանգ
Նախկինում սրտի հիվանդություն չունեցող անձանց մոտ ասպիրինը նվազեցնում է ոչ մահացու սրտամկանի ինֆարկտի վտանգը, սակայն չի փոխում մահվան ընդհանուր վտանգը ։ Մեկ ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ նրանց մոտ, ովքեր երբեք չեն ունեցել սրտի ինֆարկտ կամ կաթված, ասպիրինի օրական ընդունումը մեկ տարի, կանխում է 1-ը 1,667-ից՝ ոչ մահացու սրտի ինֆարկտից կամ կաթվածից, բայց առաջացնում է 3,333-ից 1-ի ոչ մահացու արյունահոսության դեպք։ Այնուամենայնիվ, ուսումնասիրվող խումբը համեմատաբար ավելի բարձր վտանգի մեջ էր, քան նրանք, ովքեր երբեք չէին ունեցել սրտի ինֆարկտ կամ կաթված ։
Ասպիրինը քիչ օգտակար է սրտի ինֆարկտի կամ կաթվածի ցածր վտանգի տակ գտնվող անձանց, օրինակ`առանց նշված դեպքերով կամ նախապես առկա հիվանդության։ Որոշ հետազոտություններ խորհուրդ են տալիս ասպիրինն օգտագործել առանձին դեպքերում, մինչդեռ մյուսները նշում են այլ դեպքերի վտանգներ, ինչպիսիք են ստամոքս-աղիքային արյունահոսությունը, ինչը բավական է ցանկացած պոտենցիալ օգուտ գերակշռելու համար և խորհուրդ է տրվել չօգտագործել ասպիրինը նախնական կանխարգելման համար ընդհանրապես ։ Ասպիրինը նաև առաջարկվել է որպես բազմաբաղադրիչ հաբերի բաղկացուցիչ սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման համար
Կանխարգելման համար ասպիրինի օգտագործման խանգարումները ասպիրինի դիմադրության երևույթն է ։ Դիմակայուն մարդկանց մոտ ասպիրինի արդյունավետությունը նվազում է ։
Վիրահատությունից հետո
Ենթամաշկային կորոնար միջամտություններից հետո, ինչպիսին է կորոնար զարկերակի ստենդի տեղադրումը, ԱՄՆ-ի Առողջապահության Հետազոտության և Որակի Գործակալության ուղեցույցն առաջարկում է, որ ասպիրինն ընդունվի անժամկետ ։ Հաճախ ասպիրինը համակցվում է ADP ընկալիչի արգելիչների հետ, ինչպիսիք են կլոպիդոգրելը, պրասուգրելը կամ տիկագրելորը թրոմբները կանխելու համար։ Սա կոչվում է երկակի հակաթրոմբային թերապիա (DAPT): Միացյալ Նահանգների և Եվրամիության ուղեցույցները որոշ դեպքերում համաձայն չեն, թե որքան երկար, և ինչ ցուցումների համար այս համակցված թերապիան պետք է շարունակվի վիրահատությունից հետո։ ԱՄՆ-ի ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս DAPT-ը առնվազն 12 ամիս, իսկ ԵՄ ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս DAPT-ը դեղ-արտանետող ստենտի տեղադրումից 6-12 ամիս հետո ։ Այնուամենայնիվ, նրանք համաձայն են, որ ասպիրինն անորոշ ժամանակով շարունակվի DAPT-ի ավարտից հետո։
Քաղցկեղի կանխարգելում
Ոմանք եզրակացնում են, որ օգուտներն ավելի մեծ են, քան վտանգները, որոնք պայմանավորված են արյունահոսության միջին վտանգով ։ Մյուսները կարծում են, որ պարզ չեն, թե արդյոք օգուտներն են մեծ, քան վտանգները ։ Հաշվի առնելով այս անորոշությունը, 2007 թվականին Միացյալ Նահանգների Կանխարգելիչ Ծառայությունների հանձնակատարի ուղեցույցները այս թեմայի վերաբերյալ խորհուրդ տվեց ուղիղաղիքային քաղցկեղի (ՈՒԱՔ) կանխարգելման համար ասպիրինի օգտագործումը միջին վտանգով մարդկանց մոտ ։ Ինը տարի անց, սակայն, USPSTF-ը թողարկեց B դասի առաջարկը ցածր դեղաչափով ասպիրինի օգտագործման համար (75-100 մգ/օր) 50-59 տարեկան մեծահասակների մոտ ՍԱՀ-ի (սրտանոթային հիվանդությունների) և ՈՒԱՔ-ի առաջնային կանխարգելման համար, ովքեր ունեն 10% կամ ավելի 10 տարվա ՍԱՀ ռիսկ, արյունահոսության բարձր վտանգի մեջ չեն, ունեն առնվազն տասը տարվա կյանքի տևողություն և պատրաստ են ընդունել օրական ցածր դեղաչափով ասպիրին առնվազն 10 տարի ։
Այլ կիրառումներ
Ցածր դեղաչափով ասպիրինի հավելումն ունի չափավոր օգուտներ, երբ օգտագործվում է պրե-էկլամպսիայի կանխարգելման համար ։ Այս օգուտն ավելի մեծ է, երբ սկսվում է հղիության վաղ ընթացքում ։
Կայունություն
Որոշ մարդկանց մոտ ասպիրինը չունի այնքան ուժեղ ազդեցություն թրոմբոցների վրա, ինչքան մյուսների մոտ, որը հայտնի է որպես ասպիրինային դիմադրողականություն կամ անզգայունություն։ Համաձայն մեկ ուսումնասիրության, կանայք ավելի կայուն են, քան տղամարդիկ և տարբեր, համախառն ուսումնասիրություններ գտնում են, որ 2930 մարդկանց 28%-ը կայուն է ։ Մի ուսումնասիրություն 100 իտալացիների վրա, սակայն, հայտնաբերել է ակնհայտ 31% ասպիրինակայուն անձանց, որոնցից ընդամենը 5%-ն էր իսկապես կայուն, իսկ մյուսներն անհետևողական էին ։ 400 առողջ կամավորների մեկ այլ ուսումնասիրություն չգտավ մի անձի, որն իսկապես կայուն էր, սակայն ոմանք «ունեցել են կեղծ կայունություն, որն արտացոլում է դեղերի ներծծման ընկճումը և ուշացումը ։
Դոզավորում
Ընդհանրապես, չափահասների համար դեղաչափերն ընդունվում են օրական 4 անգամ տենդի կամ արթրիտի համար, առավելագույն օրական դեղաչափին մոտ դեղաչափերը պատմականորեն օգտագործվել են ռևմատիկ տենդերի բուժման համար ։ Սրտամկանի ինֆարկտի (ՍԻ) կանխարգելման համար հաստատված կամ կասկածվող կորոնար զարկերակային հիվանդություն ունեցող հիվանդների մոտ շատ ավելի ցածր դոզաներն ընդունվում են օրական մեկ անգամ ։
2009 թ. մարտի USPSTF- ի կողմից առաջարկված ասպիրինի օգտագործումը սրտի կորոնար հիվանդության առաջնային կանխարգելման համար խրախուսում է 45-79 տարեկան տղամարդկանց և 55-79 տարեկան կանանց`ասպիրին օգտագործելու դեպքում, երբ տղամարդկանց համար ՍԻ-ի կրճատման հնարավոր ազդեցությունը կամ կանանց համար ինսուլտը գերազանցում է ստամոքսաղիքային արյունահոսության ավելացման պոտենցիալ վնասը ։ WHI- ի հետազոտության համաձայն, ասպիրինի կին օգտագործողների կանոնավոր ցածր դեղաչափը (75 կամ 81մգ) սրտանոթային հիվանդությունների 25% -ով ցածր վտանգ է ունեցել և 14% -ից ցածր մահվան վտանգ ։ Ցածր դեղաչափով ասպիրինի օգտագործումն ասոցացվում է նաև սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկի նվազեցման հետ, և ասպիրինի ցածր դեղաչափերը (75 կամ 81 մգ/օր) կարող են բարելավել արդյունավետությունը և անվտանգությունն ասպիրինի երկարաժամկետ կանխարգելման կարիք ունեցող մարդկանց մոտ ։
Հակացուցումներ
Ասպիրինը չպետք է ընդունվի այն մարդկանց կողմից, ովքեր ալերգիկ են իբուպրոֆենի կամ նապրօքսենի հանդեպ կամ ովքեր ունեն անտանելիություն սալիցիլատների կամ ՈՍՀԲԴների հանդեպ և պետք է զգույշ լինել ասթմայի կամ ՈՍՀԲԴ-կապված բրոնխոսպազմի դեպքում։ Ստամոքսի վրա բացասական ազդեցության պատճառով արտադրողները խորհուրդ են տալիս պեպտիկ խոցեր, դիաբետ կամ գաստրիտ ունեցող մարդկանց ասպիրինն օգտագործելուց առաջ դիմել բժշկական խորհրդի ։ Նույնիսկ եթե այդ պայմաններից որևէ մեկն առկա չէ, ստամոքսի արյունահոսության վտանգը մեծ է, երբ ասպիրինն ընդունվում է ալկոհոլի կամ վարֆարինի հետ ։ Հեմոֆիլիայով կամ այլ արյունահոսության հակում ունեցող մարդիկ չպետք է ընդունեն ասպիրին կամ այլ սալիցիլատներ ։ Հայտնի է, որ ասպիրինն առաջացնում է հեմոլիտիկ անեմիա այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն գենետիկ հիվանդություն գլյուկոզա-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազայի պակաս, հատկապես մեծ դեղաչափերով և կախված է հիվանդության ծանրությունից ։ Ասպիրինի օգտագործումը մլակային տենդի ժամանակ խորհուրդ չի տրվում արյունահոսության բարձր հակման շնորհիվ ։ Երիկամների հիվանդություն, հիպերուրիկեմիա կամ հոդատապ ունեցող մարդիկ չպետք է ընդունեն ասպիրին, քանի որ այն արգելակում է երիկամների՝ միզաթթու արտազատման ունակությունը, այսպիսով կարող են սրվել այս պայմանները։ Ասպիրինը չպետք է տրվի երեխաներին կամ դեռահասներին`մրսածության կամ գրիպի ախտանշանները վերահսկելու համար, քանի որ դա կապված է Ռեյի համախտանիշի հետ ։
Ստամոքսաղիքային
Ասպիրինի օգտագործումը բարձրացնում է ստամոքս-աղիքային արյունահոսության վտանգը ։ Թեև ասպիրինի որոշ թաղանթապատված դեղաձևեր գովազդվում են որպես «մեղմ ստամոքսի վրա», մեկ ուսումնասիրության մեջ թաղանթային ծածկույթը չի նվազեցնում այդ վտանգը ։ Ասպիրինի համակցումն այլ ՈՍՀԲԴ-ների հետ ցույց է տվել, որ այդ վտանգն ավելի է մեծանում ։ Ասպիրինի օգտագործումը կլոպիդոգրելի կամ վարֆարինի հետ մեծացնում է նաև ստամոքսաղիքային վերին հատվածների արյունահոսության վտանգը ։
COX-1-ի արգելակումը ասպիրինով, ըստ երևույթին հանգեցնում է COX-2-ի բարձրացմանը որպես ստամոքսային պաշտպանության մաս և COX-2 արգելակիչների ընդունումն ասպիրինի հետ միաժամանակ ավելացնում է ստամոքսի լորձաթաղանթի էրոզիան ։ Հետևաբար, պահանջվում է զգուշություն, եթե ասպիրինը համատեղվում է COX-2-ի արգելակման հատկություններով ցանկացած «բնական» հավելումների հետ, ինչպիսիք են սխտորի լուծամզվածքները, կուրկումինը, հավամրգին, սոճու կեղևը, գինկոն, ձկան յուղը, ռեսվերատրոլը, գենիստեինը, կվերցետինը, ռեզորցինոլը և այլն։
Ի լրումն թաղանթային ծածկույթների, «բուֆերացումը» այլ հիմնական եղանակ է, որ ընկերությունները փորձել են մեղմացնել ստամոքսաղիքային արյունահոսության խնդիրը։ Բուֆերային նյութերը նախատեսված են կանխելու ասպիրինի կոնցենտրացումը ստամոքսի պատերին, թեև բուֆերացված ասպիրինի օգուտները վիճարկվում են։ Թթվամարիչի (անտացիդ) մեջ օգտագործվող գրեթե ցանկացած բուֆերային նյութ կարող է օգտագործվել. Բուֆերինը, օրինակ, օգտագործում է մագնեզիումի օքսիդ։ Այլ պատրաստուկներ օգտագործում են կալցիումի կարբոնատ ։
Վիտամին C-ի հետ ընդունումն հետազոտվել է որպես ստամոքսի վնասումը պաշտպանող միջոց։ Վիտամին C-ի և ասպիրինի համարժեք դեղաչափերը կարող են նվազեցնել ստամոքսի վնասումը, ի համեմատ միայն ասպիրինի ընդունման դեպքում ։
Կենտրոնական ազդեցություններ
Սալիցիլատների մեծ դեղաչափերը, ասպիրինի մետաբոլիտն առաջացնում է ժամանակավոր աղմուկ ականջներում (խշշոց ականջներում), համաձայն առնետների վրա կատարած փորձարկումների, արախիդոնաթթվի և NMDA ընկալիչների կասկադի վրա ազդման միջոցով ։
ՌԵյի համախտանիշ
Ռեյի համախտանիշը հազվադեպ, սակայն ծանր հիվանդություն է, որը բնութագրվում է սուր էնցեֆալոպաթիայով և ճարպային լյարդով, կարող է առաջանալ, երբ երեխաներին կամ դեռահասներին տրվում է ասպիրին տենդի կամ այլ հիվանդության կամ վարակի համար։ 1981-1997թ., գրանցվել է Ռեյի համախտանիշի 1207 դեպք 18 տարեկանից փոքր մարդկանց մոտ ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոններում։ Դրանցից, 93%-ը հիվանդ են եղել Ռեյի համախտանիշին նախորդող երեք շաբաթվա ընթացքում, առավել հաճախ շնչառական վարակով, ջրծաղիկով կամ փորլուծությամբ։ Սալիցիլատները հայտնաբերվել են երեխաների 81.9%-ում, որոնց մոտ գրանցվել են հետազոտության արդյունքները ։ ԱՄՆ-ի Սննդի և Դեղի ադմինիստրացիան այժմ առաջարկում է ասպիրինը (կամ ասպիրին պարունակող արտադրանքները) չպետք է տրվի 12-ից ցածր տարեկան յուրաքանչյուրի, ով ունի տենդ, իսկ Մեծ Բրիտանիայի Ազգային Առողջապահության Ծառայությունը խորհուրդ է տալիս երեխաներին, որոնք 16 տարեկանից ցածր են չպետք է ընդունեն ասպիրին, առանց բժշկի խորհրդի ։
Մաշկ
Որոշ մարդկանց մոտ ասպիրին ընդունելիս կարող է առաջանալ ալերգիկ ռեակցիայի ախտանիշներ, ներառյալ եղնջացան, այտուց և գլխացավ։ Ռեակցիան պայմանավորված է սալիցիլատային անտանելիությամբ և դա իրական ալերգիա չէ, այլ ավելի շուտ նույնիսկ ոչ մեծ քանակությամբ ասպիրին մետաբոլիզել չկարողանալու հատկություն, որը բերում է գերդեղաչափման։
Ասպիրինը և այլ ՈՍՀԲԴ-երը, ինչպիսիք են իբուպրոֆենը, կարող են երկարաձգել մաշկի վերքերի բուժումը ։ Սակայն ասպիրինը կարող է օգնել բուժելու ոտքի երակային խոցերը, որոնք չեն բուժվում սովորական բուժման միջոցներով ։
Այլ կողմնակի ազդեցություններ
Ասպիրինի միջին դեղաչափի՝ օրական 270մգ մի խմբում հետազոտությունը գնահատել է ներուղեղային արյունազեղման բացարձակ վտանգի միջին աճ, 10,000 անձանցից 12 դեպք ։
Ասպիրինը և այլ ՈՍՀԲԴ-երը կարող են առաջացնել արյան մեջ կալիումի բարձր քանակներ՝ խթանելով հիպոռենինային հիպոալդոստերոնային վիճակը պրոստագլանդինի սինթեզի ընկճման միջոցով, սակայն, այս միացությունները սովորաբար իրենցով հիպերկալիեմիա չեն առաջացնում նորմալ երիկամային ֆունկցիայի և էուվոլեմիկ վիճակում ։
Ասպիրինը կարող է առաջացնել երկարատև արյունահոսություն վիրահատություններից հետո մինչև 10 օր։
Գերդեղաչափ
Ասպիրինի գերդեղաչափը կարող է լինել սուր կամ քրոնիկ։ Սուր թունավորման դեպքում ընդունվում է մեկ անգամյա մեծ դեղաչափ. քրոնիկ թունավորման դեպքում՝ նորմայից բարձր դեղաչափեր ընդունվում են երկարատև։ Սուր գերդեղաչափն ունի 2% մահացության մակարդակ։ Քրոնիկ գերդեղաչափն ավելի հաճախ մահացու է, 25% մահացության ելքով, քրոնիկ գերդեղաչափը հատկապես կարող է ծանր լինել երեխաների մոտ ։ Թունավորությունը կարգավորվում է մի շարք հնարավոր բուժումներով՝ ներառյալ ակտիվացված ածուխ, ներերակային դեքստրոզ և ֆիզլուծույթ, նատրիումի բիկարբոնատ և դիալիզ ։
Փոխազդեցություններ
Ասպիրինը կարող է փոխազդել այլ դեղերի հետ։ Օրինակ, ացետազոլամիդը և ամոնիումի քլորիդը բարձրացնում են սալիցիլատների թունավոր ազդեցությունը, իսկ ալկոհոլը նաև բարձրացնում է այս տեսակի դեղերի հետ կապված ստամոքս-աղիքային արյունահոսությունը ։ Հայտնի է, որ ասպիրինը հեռացնում է մի շարք դեղեր արյան մեջ սպիտակուցների կապման հատվածներից, ներառյալ հակադիաբետիկ դեղեր տոլբուտամիդը և քլորպրոպամիդը, վարֆարինը, մեթոտրեքսատը, ֆենիտոինը, պրոբենեցիդը, վալպրոաթթուն և այլ ՈՍՀԲԴ-եր։ Կորտիկոստերոիդները կարող են նվազեցնել ասպիրինի կոնցենտրացիան։ Իբուպրոֆենը կարող է ընկճել ասպիրինի հակաթրոմբոցիտային ազդեցությունը, որն օգտագործվում է սրտի պաշտպանության և կաթվածի կանխարգելման համար ։ Սպիրոնոլակտոնի դեղաբանական ակտիվությունը կարող է նվազել ասպիրինի ընդունումից, և հայտնի է, որ այն մրցում է պենիցիլին G-ի հետ երիկամային խողովակով արտազատման համար։ Ասպիրինը նաև կարող է ընկճել վիտամին C-ի ներծծումը ։