cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռժակսա
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5196 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Ռժակսինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բասմաջյան
Բասմաջյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Zakspeed 881
Բոլիդ Zakspeed 881 (Zakspeed 881), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1988 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Կոնիոլո
Կոնիոլո  (Coniolo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 444 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 43 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0142։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում նշվում է հատկապես Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։
Կագուվեռե
Կագուվեռե (Kaguvere), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իլիչովկա (ավան, Գոլովանևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Իլիչովկա ավանում բնակվում էր 219 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,305 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 718,03 մարդ/կմ²։
(5350) Իպետերսեն
(5350) Իպետերսեն (Epetersen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի ապրիլի 3-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դևիդ Բրին
Դևիդ Բրին (ամբողջական անուն՝ Գլեն Դևիդ Բրին) (Glen David Brin, ), ամերիկացի գրող, գիտաֆանտաստիկ գրականության գրող։ Հյուգո և Նեբյուլա մրցանակների դափնեկիր, ինչպես նաև Interstella War Award-ի մրցանակակիր։ Ապրում է Հարավային Կալիֆոռնիայում և համարվում է միաժամանակ Նասայի խորհրդատու և ֆիզիկայի պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1950 թվականին Գլենդել քաղաքում (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։ Նրա նախնիները եղել են լեհական հրեաներ Կոնինից, իսկ պապիկը Ռուս-ճապոնական պատերազմի տարիներին ծառայել է ցարական բանակում։ Ավարտել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (Կալտեխ)` ստանալով աստղագիտության բակալավրի աստիճան։ Այդուհետև մնաց Կալտեխում և դասավանդեց։ 1978 թվականին Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան «կիրառական ֆիզիկայի» ուղղությամբ, իսկ 1981 թվականին նույն վայրում՝ գիտության թեկնածուի աստիճան «տիեզերագիտության ուղղությամբ»։
1980 թվականին տպագրվեց Բրինի առաջին վեպը՝ «Թռիչք արևի տակ»։ 1981 թվականին վեպը արժանացել է «Լոկուս» մրցանակի։ Իսկ արդեն հաջորդ վեպը՝ «Աստղային ալիքը», հրատարակվել է 1983 թվականին։ Վեպը, որը ստացել էր 3 գլխավոր մրցանակները ֆանտաստիկայի ժանրում ԱՄՆ-ում (Հյուգո, Նեբյուլա և Լոկուս), իր հեղինակին բերեց հռչակ և համարվեց ամենալավը ցիկլում։ Ի տարբերություն «Տիեզերական օպերայի» այլ ժանրերի ստեղծագործությունների` վեպը տարբերվում է իր խորը մտածողությամբ և տիեզերքի կառուցման սխեմայի ու այնտեղ բնակվող ցեղերի փոխազդեցության դժվարությամբ։ Սյուժեի հիմքը կազմում է «ծեր» և «երիտասարդ» ռասաների միջև եղած հակադրությունը։ Իր վեպերում Բրինը ներկայացրեց Վերելք հասկացությունը (Uplift): Գործընթաց, որի շնորհիվ բղջախոհ ռասաները ստանում են ողջախոհություն իրենց ուսուցիչներից։
«Աստղային ալիք» վեպի ամենամեծ հաջողությունը պայմանավորված էր «Պատերազմ Վերելքի համար» վեպով, որը ցիկլի երրորդ վեպն էր (1987 թվական)։ Այդ վեպի շնորհիվ` այն արժանացավ «Հյուգո» մրցանակի։ 8 տարի անց հեղինակը վերադարձավ ցիկլին` գրելով երկրորդ եռագրությունը, որում ընդգրկվեցին «Լուսավորության խութը» (1995 թվական), «Անսահմանության ափը» (1996 թվական), «Երկնային մեծություններ» (1997 թվական) վեպերը, «Գայթակղություն» (1999 թվական) հեքիաթը։ Սակայն առաջին եռագրության վեպերի հաջողությունը կրկնել չստացվեց։ Ավելի ուշ ցիկլի հիման վրա ստեղծվեց խաղ։
1985 թվականին հրատարակված «Փոստատար» վեպով նույնպես հռչակ ձեռք բերեց։ Նրա հիմքի վրա են հիմնված գրողի 2 հեքիաթները՝ «Փոստատարը» (1982 թվական) և «Ցիկլոպը» (1984 թվական), որոնք նա վերանվանեց վեպեր։ Վեպն արժանացել է ֆանտաստիկայի բոլոր 3 գլխավոր մրցանակներին ԱՄՆ-ում, սակայն 1986 թվականին ստացավ միայն «Լոկուս» մրցանակը։ 1997 թվականին վեպը նկարահանվել է։
Բացի այդ, հեղինակը զբաղվում է վերլուծական հոդվածներ գրելով, որոնք նվիրված են տարբեր գրքերին և ֆիլմերին։ Դրանք նա հրապարակում էր իր էջում։ Նա ոչ հաճախ մասնակցում էր տարբեր առցանց քննարկումների, որոնցից մեկի արդյունքում Բրինը դարձավ «Աստղային պատերազմներ» գրքի խմբագիր («Star Wars on Trial»): Դրանով վերանայվում է «Աստղային պատերազմներ» ցիկլի ազդեցությունը ֆանտաստիկայում։
Տիեզերքի վերելքը (Uplift Universe)
Տիեզերքի վերելքը (առաջին եռոլոգիա)
Վերելքի նոր եռագրություն (երկրորդ եռագրություն)
Ցիկլին են պատկանում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆուտուրոլոգներ Կատեգորիա:ՆԱՍԱ Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Zakspeed 891
Բոլիդ Zakspeed 891 (Zakspeed 891), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1989 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Հրանտ Նազարյան
Հրանտ Նազարյանց / Հրանտ Նազարյան (Hrand Nazariantz, ), հայ բանաստեղծ, ֆուտուրիզմի տեսաբան։
Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է տեղի Կոստանդնուպոլսի Պերպերյան վարժարանում։ 1900 թ. մեկնել է արտասահման, եղել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, տարվել սիմվոլիստ գրողներով։ Վերադառնալով ծննդավայր, 1902-1903 թվականներից մամուլում տպագրել է բանաստեղծություններ։ Սկզբում ստեղծագործել է հայերեն, ապա՝ իտալերեն, ֆրանսերեն։ Նրա գրիչը ավելի բեղմնավոր է դարձել օսմանյան սահմանադրության տարիներին (1908-1914), երբ ինքնուրույն և թարգմանական երկերով աշխատակցել է տասնյակ թերթերի, հանդեսների, տարեգրքերի, իր անվան շուրջ ստեղծելով նկատելի հետաքրքրություն։ 1908 թ. Պոլսում Տիգրան Զավենի հետ խմբագրել է «Սուրհանդակ» հանդեսը, 1909 թ.՝ Գարեգին Կոզիկյանի հետ՝ «Նոր հոսանք» պարբերականը։ 1911 թ. դեկտեմբերին և 1912 թ. առաջին ամիսներին Լիպարիտ Նազարյանի հետ միասին, մասնակցությամբ Ռուբեն Զարդարյանի և Լևոն Շանթի, խմբագրում է «Ազատամարտ» շաբաթաթերթի «Բագին» գրական հավելվածը։ Բանաստեղծն աշխատակցել է բազմաթիվ թերթերի ու պարբերականների՝ «Մասիս», «Լոյս», «Շանթ», «Ազատամարտ», «Բիւզանդիոն», «Արևելք», «Հայրենիք», «Մանզումէի էֆքեար» (Կ. Պոլիս), «Արևելեան մամուլ», «Հայ գրականութիւն» (Զմյուռնիա), «Գարուն» (Մոսկվա) և այլն, ինչպես նաև աշխատակցել է ֆրանսերեն և իտալերեն պարբերականների ու թերթերի։
1910 թ. իր ծախքով և Մերուժան Պարսամյանի առաջաբանով հրատարակում է Հերանուշ Արշակյանի բանաստեղծությունները։ Նույն թվականին տպագրում է «Եղիա Տեմիրճիպաշյանի սիրային նամակները. 1886-1889»։ Նամակագրական կապ է ունեցել ֆուտուրիզի հիմնադիր իտալացի գրող Ֆիլիպո Տոմազո Մարինետտիի (1876-1944) հետ, նրա մի շարք բանաստեղծություններ թարգմանել հայերեն, ապա 1910 թ. գրել «Ֆ. Մառինէտտի և ապագայապաշտութիւնը» գիրքը, որը ֆուտուրիզմին նվիրված առաջին ուսումնասիրություններից է համաշխարհային գրականության պատմության մեջ։ 1912 թվականի մայիսին առանձին գրքերով լույս է տեսնում նրա հայերեն առաջին և միակ բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Խաչված երազներ» (Կ. Պոլիս)։ Սկզբում ստեղծագործել է հայերեն, ապա՝ իտալերեն, ֆրանսերեն։ Հրատարակել է իտալերեն գրքույկներ՝ Արշակ Չոպանյանի, Պետրոս Դուրյանի և այլ գրողների մասին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ապրել է Իտալիայում, աստիճանաբար ավելի ու ավելի մղվելով դեպի հուսալքումը ։
Հրանտ Նազարյանցը Բարիում գրական տենդագին աշխատանք է ծավալել, առանձին աշխատանք է տպագրում Պետրոս Դուրյանի մասին՝ փորձելով հայ բանաստեղծի մեծությունը տեսանելի դարձնել իտալացի ընթերցողին (Bedros Turian poeta armeno, dalla sua vita e dale sue pagine migliori, con cenno sull'Arte armena. Con una presentazione di Enrico Cardile Ed. Laterza, Bari, 1916), իտալերեն է թարգմանել է Դուրյանի «Թատրոն կամ թշվառներ» պիեսը (I Miserabili։ dramma in 5 atti di Bedros Turian, versione italiana, con prefazione di Alfredo Violante, Ed. Sonzogno, Milano), գրել «Հայաստան. իր մարտիրոսությունն ու պահանջները» գիրքը (L'Armenia։ il suo martirio e le sue rivendicazioni, con introduzione di Umberto Zanotti Bianco (aka Giorgio d'Acandra) - Collezione La Giovane Europa, Ed. Battiato, Catania, 1916), գրել է «Հայ տաղասացներ. Նրանց կյանքը և նրանց երգը» հոյակապ գիրքը, որին հիացական առաջաբան է գրում Ֆերդինանդո Ռուսսոն (I trovieri dell'Armenia, nella loro vita e nel loro canti, con cenno sui canti popolari armeni, Prefazione di Ferdinando Russo. Casa Editrice Humanitas, Bari, 1916) և որտեղ իբրև հավելված հրատարակված են Ջիվանուց, Ղազար Սեբաստացուց, Կոնստանդին Երզնկացուց, Սայաթ-Նովայից, Գրիգորիս Աղթամարցուց կատարած իր թարգմանությունները, գրում է «Արշակ Չոպանյան» խորագրով մի գրքույկ, ուր Չոպանյանի գրական դիմանկարի հետ ներկայացնում է Չոպանյանից կատարած իր թարգմանությունները (Arsciak Ciobanian։ nella sua vita e nelle sue pagine migliori, con prefazione di Mario Pilo, Ed. Humanitas, Bari, 1916)։
1919 «Տիեզերական ողբերգության մեծ երգը» (Il Grande Canto della Cosmica Tragedia) այն հրապարակվել է Շահան Նաթալիի ամսագրում, այն հրապարակվել է Շահան Նաթալիի ամսագրում, «Փիւնիկ»։ 1920 թ. իտալերեն թարգմանությամբ հրատարակվում են Հրանտ Նազարյանցի երկու բանաստեղծական գրքերը՝ «Վահագն» խորագրով բանաստեղծությունների և պոեմների ծավալուն ժողովածուն և հինգ մասից-հինգ հատվածից բաղկացած «Հայելին»։
1920 թվականից Հրանտ Նազարյանցը իտալացի գրող Ռոբերտո Սարվազիի հետ խմբագրել է «Fantasma» գրական ամսագիրը, որի էջերում հրատարակել է Ռուբեն Զարդարյանի, Ատոմ Յարճանյանի (Սիամանթո), Դանիել Վարուժանի, Եղիա Տեմիրճիպաշյանի ու «ուրիշ շատ մը հին ու նոր հայ բանաստեղծների և արձակագիրների էջեր՝ կենսագրական ու գրախօսական նօթերով՝ ծանօթացնելու համար, այսպէս, հայ միտքը ու հոգին իտալացիներուն»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Նովինի (այլ կիրառումներ)
Նովինի, կարող է վերաբերել՝
Եկմալ (Բերկրի-Աբաղայի գավառ)
Եկմալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռժանիցա
Ռժանիցա (Ржаница), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Ժուկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5022 մարդ։
Արաքսյան բնդեռ
Արաքսյան բնդեռ, թերթիկաբեղավորների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Խիստ ուռուցիկ, ձվաձև, թույլ փայլով մարմին ունեցող, 9-13 մմ երկարությամբ բզեզ է։ Գունավորումը բաց կարմրագորշավուն կամ շիկակարմիր է, իսկ առաջնամեջքը վերմաթևերից փոքր-ինչ մուգ է ։
Տարածվածություն
Տարածված է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, Հայաստանում՝ Վեդի քաղաքի շրջակայքում (Գոռավանի ավազուտներում) և Մեղրի քաղաքի մոտակայքում։ Նախկինում հայտնի էր Փարաքար գյուղի շրջակայքում, որտեղ պայմանավորված լանդշաֆտների փոխակերմամբ՝ հավանաբար անհետացել է ։
Էկոլոգիա
Ապրում է անապատներում և տարբեր տեսակի կիսաանապատներում։
Թռիչքը նկատվում է մայիս-հունիս ամիսներին․ թռչում են դեպի լույսի աղբյուր։ Թրթուրը զարգացումը հողում տևում է մոտ մեկ տարի ։
Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես վտանգված տեսակ։
Թվաքանակը բարձր չէ, դեպի լույսի կողմ թռչում են եզակի առանձնյակներ։ Սկսած 1980 թվականի սկզբից դիտվում է թվաքանակի աննշան նվազում։
Վտանգ են հանդիսանում անասունների արածեցումը, Գոռավանում շինարարական նպատակներով ավազահանումը և ճանապարհաշինությունը։
Պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկում և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Վիլհելմսհաֆեն
Վիլհելմսհաֆեն (գերմ. Wilhelmshaven), քաղաք Գերմանիայի հյուսիսում, Ներքին Սաքսոնիայում։ Ըստ 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ի մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչությունն կազմում է 75, 9 հազար մարդ։
Հիմնադրվել է 1869 թվականին Պրուսիայի թագավոր Վիլհելմ I կողմից, որպես պրուսական նավատորմի բազա։ Դա Գերմանիայի հիմնական բազան էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ներկայումս այն Հյուսիսային ծովում Գերմանիայի հիմնական ռազմաբազան է և երրորդ խոշոր նավահանգիստը (Համբուրգից և Բրեմերհավեն նավահանգստից հետո), որը մասնագիտանում է նավթամթերքների փոխադրման ոլորտում։
Մինչև 1889 թվականի հունվարի 27-ը նավահանգիստը ղեկավարում էր փոխծովակալ Բարոնոն ֆոն դեր Գոլցը։ 1889 թվականի հունվարի 27-ին, փոխծովակալ Պատենը (Հիդագրադեպի բաժնի նախկին տնօրենը) նշանակվեց Վիլհելմսհաֆեն նավահանգստի գլխավոր հրամանատար ։
Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ (Fachhochschule):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ներքին Սաքսոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռազմական նավահանգիստներ Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:1869 հիմնադրումներ Գերմանիայում Կատեգորիա:1869 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կահալա (գյուղ, Կուուսալու շրջան)
Կահալա (Kahala), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 113 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բորգետո դի Բորբերա
Բորգետո դի Բորբերա (Borghetto di Borbera), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1969 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 50 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 40 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0143։
Լոկնյա (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Լոկնյա (Локня), գյուղ Ռուսաստանի, Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (12601-12700)
Աստերոիդների ցանկ (12501-12600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (12701-12800)
Հովտաշեն (Շիրակի մարզ)
Անվան ծագումնաբանություն
Նախկին անվան՝ Ղութնիղշլաղի բառակազմավորման ծագումնաբանական առումով բնորոշիչ տարրն է կազմում "ղութնի" բառը, որը յուրահատուկ է Սասնա բարբառին։ "Ղութնի" բառը նշանակում է "մետաքս" միայն Սասնա բարբառում, Արևմտահայաստանի այլ բարբառներում, այդ թվում նաև Կարսին բնորոշ Կարնո (Էրզրումի) բարբառում, հայերեն "մետաքս" բառի փոխարեն օգտագործվում են նաև ուրիշ այլալեզու անվանումներ՝ "խաս", "աբրեշում", "ղումաշ" (ռուս. - "ատլաս")։
Պատմություն
Այժմյան Հովտաշեն գյուղը հիմնադրվել է 1829 թ. ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Էրզրումի նահանգից, ինչպես նաև Կարսից և շրջակա գյուղերից գաղթած հայերի կողմից։ XIX դարի վերջին քառորդից մինչև 1948 թ.-ը հայտնի է եղել Ղութնիղշլաղ անվամբ։
Գյուղի բնակեցման երկրորդ ալիքը տեղի է ունեցել 1877-1878 թ. ռուս-թուրքական պատերազմից հետո, երբ 1877 թ.-ին Բիթլիսի նահանգի Սասուն գավառի Քաղկիկ բերդաքաղաքից (Ծմակ, Սասունի բերդ, Դավթի բերդ) Մելքոն Դիլանյանցի գլխավորությամբ հարյուր սասունցի ընտանիք տեղափոխվել է՝ սկզբից մերձակա Մշո գավառի Խասգյուղ և հետագայում Կարսի մոտակայքում գտնվող Բերնա գյուղ - դեպի ռազմաճակատի գիծ՝ հայազգի ռուս գեներալներ Միքայել Լորիս-Մելիքովի և Արզաս Տեր-Ղուկասովի հրամանատարության ներքո գործող ռուսական բանակին ընդառաջ։
Պատերազմից հետո Գեորգիյան ասպետ հարյուրապետ Մելքոն Դիլանյանցը Բայազետի և Կարսի ազատագրմանը մասնակցելու համար ստանում է անհատական ազնվականություն և նշանակվում Շիրակի "Ուեզդնի նաչալնիկ" ( հայերեն - "գավառի պետ, գավառապետ") պաշտոնին, որի իրավազորության շրջանակը այն ժամանակ միավորում էր շրջանային դատախազի և զինվորական կոմիսարի գործառույթները։ Շիրակում այդ պաշտոնը ժողովրդական լեզվով կոչվել է "գլավնի" (հայերեն - "գլխավոր"), իսկ Սասնա ծագում ունեցող հարյուրապետ Դիլանյանցը ժողովրդի շրջանում հայտնի է դառնում (Յուզբաշի/թուրք.-ից - "հարյուրապետ") Մելքոն" մականունով։ Արմատներով սասունցի Յուզբաշի Մելքոնից է ծագում Արթիկի շրջանում հայտնի Յուզբաշյանների տոհմը։ Յուզբաշի Մելքոնի ժառանգներից է գեներալ-մայոր, արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար, քաղաքական գիտությունների դոկտոր Հայկ Քոթանջյանը ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հովտաշենի մշտական և առկա բնակչությունը կազմել են 294 մարդ ։ Գյուղը 1830 թ.-ին հիմնել են Կարսից գաղթածները։ Այդ ժամանակվանից մինչ օրս բնակիչները գրեթե ամբողջությամբ հայեր են ։ Հովտաշենի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, ճակնդեղի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և անասնաբուծությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հովտաշենում կան եկեղեցի և XVII դարի Սբ. Մինաս մատուռ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արթիկի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Մանովար Մուսո
Մանովար Մուսո (Manowar Musso, ), ինդոնեզացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ, Ինդոնեզիայի կոմունիստական կուսակցության (ԻԿԿ) անդամ (1923)։
Սպանվել է Մադիունյան դեպքերի (հակակառավարական ելույթ) ժամանակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքական գործիչներ
Լեբեդինկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Լեբեդինկա (Лебединка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լեբեդինկա գյուղում բնակվում էր 290 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1086 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 267,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էնդրյու Նիկոլ
Էնդրյու Նիկոլ (Andrew Niccol, ),  նորզելանդացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր ։ Հիմնական ժանրերն են՝ ֆանտաստիկա և հակաուտոպիա։
Կենսագրություն
Էնդրյու Նիկոլը ծնվել է Պարապարաումու քաղաքում (Նոր Զելանդիա)։ Սովորել է Օքլենդի միջնակարգ դպրոցում։ 21 տարեկանում մեկնում է Լոնդոն (Միացյալ Թագավորություն), որտեղ հեռուստատեսային գովազդներ է նկարահանել ավելի քան տասը տարի։ Այնուհետև տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ կատարել է դեբյուտը կինոյում՝ «Գատտակա» հակաուտոպիական թրիլեր ֆիլմով ։ Ֆիլմը կինոքննադատների բարձր գնահատականներին է արժանացել և բազմաթիվ մրցանակներ ստացել զանազան կինոփառատոններում։ Հաջորդ ֆիլմը «Թրումանի շոուն» էր, որն արժանացավ «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների ։
«Սիմոնա» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Էնդրյու Նիկոլը ծանոթանում է կանադացի Ռեյչել Ռոբերթսի հետ, որը հետագայում դառնում է նրա կինը։
Այսօր ամուսնական զույգն ունի երեք երեխա։
Հղումներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նորզելանդացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Նորզելանդացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Նորզելանդացի կինոռեժիսորներ
Merzario
Բոլիդ Merzario A1, A1B, A2, A3, A4, A5 (Merzario A1, A1B, A2, A3, A4, A5), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1978 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Վիլհելմ Պիկ
Վիլհելմ Պիկ (Picck), գերմանական և միջազգային բանվորական շարժման, ԳԴՀ կուսակցական և պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է բանվորի ընտանիքում։ 1895 թվականից Գերմանիայի սոցյալ-դեմոկրատական կուսակցության (ԳՍԴԿ) անդամ։ 1906-1910 թվականներին եղել է սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության Բրեմենի կազմակերպության քարտուղար։ 1910 թվականին ընտրվել է ԳՍԴԿ Բեռլինի կենտրոնական լուսավորական կոմիտեի 2-րդ և Կենտրոնական կուսդպրոցի քարտուղար։ Պատկանել է ԳՍԴԿ ձախ թևին, որի ղեկավարներն էին Կ․ Լիբկնեխտը, Ռ․ Լյուքսեմբուրգը, Ֆ․ Մեիինգը, Կ․ Ցետկինը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը (1914-1918) սկսվելուց հետո հանդես է եկել գերմանական իմպերիալիզմի զավթողական, սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության աջ ղեկավարների սոցիալ-շովինիստական քաղաքականության դեմ։ Բազմիցս բանտարկվել է։ 1918 թվականի նոյեմբերին մտել է «Սպարտակ միության» կենտրոնական ղեկավարության կազմի մեջ, ակտիվորեն մասնակցել Գերմանիայում 1918 թվականի Նոյեմբերյան հեղափոխության նախապատրաստմանը։
Քաղաքական և հանրային գործունեություն
Պիկը Գերմանիայի կոմունիստական կուսակցության (ԳԿԿ) հիմնադիրներից է։ ԳԿԿ հիմնադիր համագումարում (30 դեկտեմբերի, 1918-1 հունվարի, 1919) ընտրվել է ԳԿԿ ԿԿ անդամ, որի կազմում եղել է ընդհուպ մինչև Գերմանիայի խորհրդային միասնական կուսակցության կազմավորումը (1946)։ Պիկը պատկանում էր կուսակցության մարքս-լենինյան միջուկին, որը Է․ Թելմանի գլխավորությամբ հետևողական պայքար էր մղում աջ օպորտունիստների, «ուլարա ձախերի» դեմ։ 1921 թվականից բազմիցս ընտրվել է պրուսական լանդտագում, 1928 թվականից՝ գերմանական Ռայխստագում, 1929 թվականից՝ Բեռլինի մունիցիպալ և պրուսական պետական խորհուրդներում։ 1928 թվականից՝ Կոմինտերնի ԳԿ-ի (ԿԻԳԿ), 1931 թվականից՝ ԿԻԳԿ նախագահության և քարտուղարության անդամ։ Գերմանիայում ֆաշիստական վարչակարգ հաստատվելուց (1933) հետո Պիկը աշխատել է բանվորական շարժման պառակտումը վերացնելու, ֆաշիզմի դեմ պայքարի միասնական ճակատ ստեղծելու համար։ ԳԿԿ ԿԿ որոշմամբ Պիկը 1933 թվականի մայիսին հեռացել է Գերմանիայից։ Ֆ․ Դալեմի ու Վ․ Ֆլորինի հետ Փարիզում ստեղծել է ԳԿԿ արտասահմանյան ղեկավարություն։ Կոմինտերնի VII կոնգրեսում (1935) հանդես է եկել ԿԻԳԿ հաշվետու զեկուցմամբ։ ԳԿԿ Բրյոաելի կոնֆերանսում (1935) ընտրվել է ԳԿԿ ԿԿ նախագահ։ Ֆաշիզմից գերմանական ժողովրդի ազատագրումից հետո Պիկը ներգրավվել է Գերմանիայի դեմոկրատացման, ապանացիֆիկացման, ֆաշիզմի տիրապետության հետևանքների վերացման աշխատանքում։ Նա մեծ դեր է խաղացել Գերմանիայի արևելյան մասում բանվորական շարժման պառակտումը վերացնելու, ԳԿԿ և ԳՍԴԿ Գերմանիայի խորհրդային միասնական կուսակցության մեջ (ԳԽՄԿ) միավորելու գործում։ 1946-1954 թվականներին եղել է ԳԽՄԿ-ի երկու նախագահներից մեկը (Օ․ Գրոտևոլի հետ)։ 1949 թվականից՝ ԳԽՄԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ։ Գերմանական Դեմոկրատական Հանրապետության կազմավորման (1949 թվականի հոկտեմբերի 7) պահից՝ նրա պրեզիդենտը։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Գերմանացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:1876 ծնունդներ Կատեգորիա:1960 մահեր Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամներ
Ռժավենե
Ռժավենե (Ржавенье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Լոկոմոտիվնի (գյուղ, Լոկոմոտիվնի քաղաքային օկրուգ)
Լոկոմոտիվնի (Локомотивный), գյուղ Ռուսաստանի, Չելյաբինսկի մարզի Լոկոմոտիվնի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8498 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Լոկոմոտիվնի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1965 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռոզա Բոնյոր (նկար, Աննա Էլիզաբեթ Կլյումպկե)
Ռոզա Բոնյոր (Rosa Bonheur), Աննա Էլիզաբեթ Կլյումպկեի 1898 թվականին ստեղծած կտավը, որտեղ պատկերված է ֆրանսիացի նկարչուհի Ռոզա Բոնյորի դիմապատկերը։ 1922 թվականից կտավը ներառված է Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում ։
Նկարագրություն
Կտավում պատկերված է ֆրանսիացի նկարչուհի Ռոզա Բոնյորը ։ Կլյումպկեն հանդիսանում է նաև Բոնյորի կենսագիրը ։ Բոնյորը նստած է պատկերակալի մոտ՝ Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանը կրծքին, հագին երկար վերարկու՝ սպիտակ օձիքով: Ձեռքին գծանկարն է, պատկերակալի վրա երեք ձիերով նկարի սկիզբը: Ըստ Բրիտա Ս. Դուայերի՝ Բոնյորի դեմքի արտահայտությունը մեկ մտախոհ է, մեկ սադրիչ:
Կլյումպկեն մնաց Ֆրանսիայում որպես Բոնյորի կողակից։ 1899 թվականին՝ Բոնյորի մահից հետո նա ժառանգեց Ֆոնտենբլոյի մոտ գտնվող Բոնյորի տունն ու ստուդիան։ Մինչև 1922 թվական կտավը պատկանել է Կլյումպկեին և նրա քրոջը՝ Դորոտեա Կլյումպկեին ։ Նույն թվականին Կլյումպկեն կտավը նվիրել է Մետրոպոլիտեն թանգարանին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1898 նկարներ Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
(5351) Դիդերոտ
(5351) Դիդերոտ (Diderot), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,427625 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0788 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7764 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Դիդերոտ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0803 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1381,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260574 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հովտաշեն (այլ կիրառումներ)
Հովտաշեն կարող է վերաբերել՝
Կահալա (գյուղ, Կոիգի շրջան)
Կահալա (Kahala), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Կոիգի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։
Ռժավեց (գյուղ, Պրոխորովսկի շրջան)
Ռժավեց (Ржавец), գյուղ Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 789 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մոնչեստինո
Մոնչեստինո (իտալ.՝ Moncestino), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է՝ 239 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0142։
Լեռնակերտ
Լեռնակերտ (նախկին անվանումը՝ Շիրվանջուղ), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Արթիկի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 28 կմ հարավ-արևելք։ Վերանվանվել է Լեռնակերտ 1948 թ. հուլիսի 15-ին ։
Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Լեռնակերտի մշտական բնակչությունը կազմել է 1412, առկա բնակչությունը՝ 1423 մարդ ։ 1831 թվականից ի վեր բնակիչները հայեր են ։ Ներկայիս բնակիչների նախնիների մի մասը 1915-1918 թթ.-ին գաղթել են Ալաշկերտի, Բիթլիսի և Մուշի գյուղերից ։
Լեռնակերտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է կաթնաանասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Լեռնակերտի արևելյան հատվածում կանգուն է 5–րդ դարի միանավ բազիլիկ եկեղեցին։ Գյուղի հարավարևելյան հատվածում՝ մատուռի մեջ դրված են Պողոս-Պետրոս խաչքարերը, գյուղի հարավային և հարավարևելյան մասերում առկա են կիկլոպյան «Վարի Բերդ» և «Վերի Բերդ» ամրոցներ, դրանց շրջակայքի բնակավայրերը և դամբանադաշտերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արթիկի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Անրի Շարիեր
Անրի Շարիեր (Henri Charrière, ), ֆրանսիացի գրող։ 1931 թվականին Ֆրանսիայի դատարաններից մեկում դատապարտվել է որպես մարդասպան, բայց նրան ներում է շնորհվել 1970 թվականին։ Բանտարկության ժամանակ գրել է «Թիթեռնիկը», որում խոսվում էր իր անցկացված ժամանակի և Ֆրանսիական Գվիանայի քրեական գաղութից փախուստի մասին։ Թեև Շարիերը պնդում էր, որ «Թիթեռնիկը» մեծ մասամբ ճշմարիտ է, ժամանակակից հետազոտողները կարծում են, որ գրքի նյութերի մեծ մասը ստացվել է այլ բանտարկյալների պատմություններից, այլ ոչ թե Շարիերից։ Շարիերը հերքում էր իրենց մեղադրվող մարդասպանությունը, բայց և ազատորեն խոստովանում էր, որ մինչ բանտարկվելը տարբեր այլ մանր հանցագործություններ է կատարել։
Ազատազրկում
Նրա կյանքի վարկածներից մեկը, որը ներկայացված է իր կիսակենսագրական «Թիթեռնիկ» վեպում, պնդում էր, որ Շարիերը 1931 թվականի հոկտեմբերի 26-ին դատապարտվել է Ռոլան Լը Պետի անունով կավատի սպանության համար, որը նա կտրականապես չէր ընդունում։ Նա դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման և տասը տարվա ծանր աշխատանքների։ Նա ամուսնացել էր Ժորժետ Ֆուրելի հետ Փարիզի 1-ին շրջանի քաղաքապետարանում, 1929 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1930թվականի հուլիսի 8-ին Փարիզի Գերագույն դատարանի որոշմամբ։ Կարճատև բանտարկությունից հետո Ֆրանսիայի Կաենի Բոլյեի բանտում 1933 թվականին նրան տեղափոխել են Մարոնի գետի վրա գտնվող Սեն-Լորան-դու-Մարոնի բանտ, որը գտնվում է մայրցամաքային Ֆրանսիական Գվիանայի քրեական ավանում։
Մեկուսարանից ազատվելուց հետո նա ևս յոթ տարի անցկացրեց բանտում։ Այս ժամանակահատվածում նա ևս մի քանի անգամ փորձեց դիմել փախուստի, ինչի հետևանքով բանտապահների կողմից ստանում էր ավելի ու ավելի դաժան պատժամիջոցներ։ Նա գրել էր, որ այդ ամենից հետո նրան տեղափոխել են Սատանայի կղզի՝ աշխատանքային ճամբար (Սատանայի կղզին այնքան էլ աշխատանքային ճամբար չէր, որքան ներգաղթյալների համար կառուցված հավաքատեղի), որն այդ ժամանակ հայտնի էր անխուսափելի լինելու շնորհիվ։ Ֆրանսիայի իշխանություններն ավելի ուշ հրապարակեցին քրեական գաղութի գրառումները, որոնք հակասում էին այդ ամենին իչպես նաև այլ մանրամասներ, որում նշվում էր,որ Շարիերը երբեք բանտարկված չի եղել Սատանայի կղզում։ Այնուամենայնիվ, նա վերջապես հասավ իր մշտական ազատմանը 1941 թվականին՝ օգտագործելով կոկոսի մի պարկ ինչով էլ կառուցեց ինքնաշեն մի լաստ և ալիքի համապատասխան ուղությունը որսալուց հետո դուրս եկավ կղզուց։ Նա փախել է մեկ այլ դատապարտյալի հետ, սակայն նրա ուղեկիցը խեղդվեց է ավազի մեջ երբ նրանք հասան Ֆրանսիական Գվիանայի ափ։
Մայրցամաքում փախած չինացի բանտարկյալների հետ հանդիպելուց հետո նրանք նավակ գնեցին և նավարկեցին Ջորջթաուն, Բրիտանական Գվիանա։ Գրեթե մեկ տարի անց, ձանձրացած Շարիերը միացավ փախստական դատապարտյալների մեկ այլ խմբի նոր նավով` բրիտանական Հոնդուրաս հասնելու մտադրությամբ։ Սակայն ցիկլոնի մեջ նավարկվելուց հետո նրանց հաջողվեց միայն հասնել Վենեսուելա։ Նրանք բոլորը ձերբակալվեցին և ուղարկվեցին Բոլիվար նահանգի Էլ Դորադո քաղաքում գտնվող դաժան քրեական բնակավայր։ Մեկ տարի ազատազրկումից հետո Շարիերը անձը հաստատող փաստաթղթերով ազատ է արձակվել 1944 թվականի հուլիսի 3-ին։ Հինգ տարի անց նա ստանում է Վենեսուելայի քաղաքացիություն ։
1933-1944 թվականների ֆրանսիական գրառումները ներկայացնում են նրա կյանքի պատմության մեկ այլ տարբերակ. նա 1933 թվականի սեպտեմբերի 29-ին թողեց Սեն-Մարտեն-դե-Ռե միջնաբերդը և հոկտեմբերի 14-ին վայրէջք կատարեց՝ «տեղափոխված» կարգավիճակով Սեն-Լորան դու-Մարոնի։ Այնուհետև նրան նշանակեցին որպես բուժքույրի օգնական Անդրե-Բուրոն գաղութային հիվանդանոցում, որտեղ նա տեսավ բազմաթիվ բանտարկյալների, ովքեր վերադառնում էին փախուստից, և հենց նրանք էին պատմում նրան իրենց փախուստի պատմությունները, որոնցիցէլ նա ոգեշնչվում էր։ Հենց այս պաշտոնը նրան խնայեց անտառահատումների կամ գյուղատնտեսական շատ ծանր աշխատանքներից, որոն ընդհամենը մի քանի ամսում դատապարտյալներին հասցնում էին մահվան դուռ։ Նա առաջին անգամ փախուստի է դիմել է 1934 թվականի սեպտեմբերի  5-ին, սակայն նրանց ձեռփակալում են Կոլումբիայում, մի երկրում, որը փախած դատապարտյալներին վերադարձում էր Ֆրանսիա։ Ըստ  հատուկ ծովային դատարանի կողմից դատապարտում ստանալու որոշման՝ նա երկու տարի անցկացրել է Սուրբ Ջոզեֆ կղզու մեկուսացման խցերում։ Մի քանի անգամ տեղափոխվելով՝  նա հայտնվեց որպես գլխավոր բուժքույրի օգնական Գայանական մայրցամաքում գտնվող հնդկաչինական կասկադների անտառային ճամբարում, որտեղից նա փախավ 1944 թվականի մարտի 18–ի լույս 19-ի գիշերը՝ չորս ուղեկիցների հետ միասին։
Հետագա կյանք
Այն բանից հետո, երբ Շարիերը անցնում է մեկ տարի ժամկետով փորցաշրջան և արդարացնում է իրեն, 1945 թվականինին նրան շնորհվում է լիակատար ազատություն։ Նա մնաց Վենեսուելայում և որոշ ժամանակ անց ստանում է Վենեսուելայի քաղաքացիություն։ Նա ամուսնացել է Ռիտա Բենսիմոն անունով վենեսուելացի կնոջ հետ։ Այնուհետև ռեստորանների ցանց բացեց Կարակասում և Մարակաիբոյում։ Հետագայում նրան վերաբերվում էին որպես հայտնության՝ նույնիսկ հաճախակի հրավիրվում տեղական հեռուստատեսային հաղորդումներում նկարահանվելու համար ։ 1969 թվականին նա վերջապես վերադարձավ Ֆրանսիա՝ այցելելով Փարիզ՝ իր «Թիթեռնիկ» հուշագրության հրատարակչությանը մասնակցելու նպատակով։ Գիրքը Ֆրանսիայում վաճառվել է ավելի քան 1,5 միլիոն օրինակով, ինչը ֆրանսիացի նախարարը անվանել է «Ֆրանսիայի բարոյական անկում» կարճ կիսաշրջազգեստների և «Թիթեռնիկ» հետ կապված ։ Թիթեռնիկ-նն առաջին անգամ լույս է տեսել Միացյալ Թագավորությունում 1970 թվականին՝ արձակագիր Պատրիկ Օ'Բրայանի թարգմանությամբ։ Շարիերը խաղացել է ֆրանսիացի ռեժիսոր Ժան Վոտրինի 1970 թվականին նկարահանված Popsy Pop ֆիլմում, թանկարժեք քարերի գողի դերը, որը միջազգային մակարդակով թողարկվել է անգլերենով որպես The Butterfly Affair : Նա նաև գրել է Թիթեռնիկ-ի շարունակությունը Banco վերնագրով, որտեղ նա նկարագրում է իր կյանքը բանտից ազատվելուց հետո։
1970 թվականին Ֆրանսիայի արդարադատության համակարգը ներում շնորհեց Շարիերին՝ 1931 թվականին սպանության նրա դատապարտման համար ։
Մահ
1973 թվականի հուլիսի 29-ին Շարիերը մահացավ կոկորդի քաղցկեղից Մադրիդում, Իսպանիա ։
Աշխատանքներ
Նա գրել է երկու ինքնակենսագրական նովելներ։
Թիթեռնիկի շարքեր։
Թիթեռնիկ
Շարիերի ամենավաճառվող, 1970 թվականին գրված «Թիթեռնիկ» գիրքը, ում խոսքրով գրվածի «75 տոկոսը ճշմարիտ է» ։ Անտեղ նա մանրամասնում է իր բազմաթիվ փախուստները, փախուստի փորձերը, արկածները և կրկին ձեռփակալվելը՝ 1932 թվականին իր բանտարկությունից մինչև վերջին փախուստը դեպի Վենեսուելա։ Գրքի անվանումը Շարիերի մականունն է, որը ծագել է նրա կրծքի թիթեռի դաջվածքից պապիյոնը ֆրանսերեն նշանակում է թիթեռ)։ Ժամանակակից հետազոտողները, սակայն, կարծում են, որ Շարիերը իր պատմվածքի մեծ մասը ստացել է այլ բանտարկյալների պատմություններից ոգեշնչվելով և այդ պատճառով աշխատանքը համարում են ավելի շատ գեղարվեստական, քան իսկական ինքնակենսագրություն։
Իր «Թիթեռնիկի չորս ճշմարտությունները» գրքում Ժորժ Մենագերը՝ Paris Match-ի նախկին թղթակիցը, պնդում է, որ Շարիերը մինչ բանտարկվելը իրականում ոստիկանության տեղեկատու և կավատ է եղել, իսկ ապրում էր իր իսկ ընկերուհուն մարմնավաճառության տալու և այդ միջոցով գումար վաստակելու միջոցով, որից հետո փորձել է մեղադրել նրան Ռոլան Լեգրանի սպանության մեջ։ Շարիերը պնդում է, որ բանտարկված է եղել Սեն Լորանում և հնարավոր է փախել է այնտեղից, սակայն, ըստ ֆրանսիացի պաշտոնյաների, նա երբեք չի գտնվել Սատանայի կղզում։
Եվ Գիրքը և ֆիլմը՝ երկուսն էլ ներկայացնում են Սատանայի կղզին որպես քարոտ ժայռեր, երբ իրականում, թեև ամբողջ կղզին ժայռոտ է, այն մեղմորեն թեքվում է դեպի շրջակա ծովը։ Ֆրանսիայի արդարադատության նախարարության զեկույցում ասվում է, որ Շարիերի գիրքը ներառում է դրվագներ, որոնո հնարված են կամ վերցված են այլ բանտարկյալներից, և «պետք է բաժանել առնվազն 10-ի՝ ճշմարտությանը մոտենալու համար»։
2005 թվականին Փարիզում 104-ամյա մի տղամարդ՝ Շառլ Բրունյեն, պնդում էր, որ Թիթեռնիկը ճշմարիտ է։ Նա նաև իր խոսքերում նշել է,որ նա թիթեռի դաջվածք ուներ իր ձախ ձեռքին։
Քննադատները հակված են համաձայնել, որ Շարիերի պատկերները ներառում էին իրադարձություններ, որոնք պատահել են ուրիշների հետ, ովքեր եղել են Շարիերի հետ բանտում միաժամանակ։ Քննադատները պնդում են, որ շնաձկներից պահակի երիտասարդ դստեր հերոսական փրկությունը, որը Շարիերը նկարագրում է իր գրքում, իրականում իրականացրել է մեկ այլ դատապարտյալ՝ Ալֆրեդ Ստեֆենը, ով կորցրել է երկու ոտքերը և հետագայում մահացել ։
Երբ որոշ քննադատները կասկածի տակ դրեցին նրա պատմության ճշմարտացիությունը և ասացին, որ նա սխալվել է որոշ ամսաթվերի ժամանակ, Շարիերը պատասխանեց. «Ես ինձ հետ գրամեքենա չունեի» ։ Ֆրանսիացի լրագրող Ժերար դե Վիլյեն, «Թիթեռնիկ Épinglé» հեղինակը պնդում է. «Շարիերի գրքի միայն մոտ 10 տոկոսն է ներկայացնում ճշմարտությունը» ։
Վերին Թիքմա
Թիքմա Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։ Գտնվում էր Կոտուրի լեռնաշղթայի արևմտյան լանջին, սարահարթում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լոկոտեց (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Լոկոտեց (Локотец), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլլեկե վան Ամելռոյ
Վիլլի Գերտյե վան Ամելռոյ ( Willy Geertje van Ammelrooy. ), ավելի հայտնի է որպես Վիլլեկե վան Ամելռոյ, նիդերլանդացի դերասանուհի, ռեժիսոր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Վիլլեկե վան Ամելռոյը ծնվել է 1944 թվականի ապրիլի 5-ին Ամստերդամում։ 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ից ամուսնացած է օպերային երգիչ Մարկո Բաքերի հետ։ Ունի մեկ դուստր՝ Դենիզ Ջանզին։
1966 թվականից մինչև օրս ձգվող իր ստեղծագործական գործունեության ընթացքում վան Ամելռոյը նկարահանվել է յոթանասունից ավելի ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում։ Նա նիդերլանդական կինոփառատոնի Ոսկե հորթ մրցանակի եռակի դափնեկակիր է (1995, 2000, 2001) և Ռեմբրանդտի անվան մրցանակի դափնեկիր (2009) ։ Լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում Օսկար հեղինակավոր կինոմրցանակի արժանացած Անտոնիա ֆեմինիստական գեղարվեստական կինոնկարի /ռեժիսոր՝ Մառլեն Գորիս/ գլխավոր հերոսուհու կերպարը հենց Վիլլեկեն է մարմնավորել։
Պարանյակե
Պարանյակե (ֆիլիպ․՝ Lungsod ng Parañaque), քաղաք Ֆիլիպիններում։ Մտնում է Մանիլայի ագլոմերացիայի կազմի մեջ։ Խոշոր առևտրային կենտրոն է։
Վիլլեկե վան Ամելռոյ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հոլանդացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հոլանդացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամստերդամ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1944 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռեժիսորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Կոլվիլ սյուր Մեր
Կոլվիլ սյուր Մեր (Colleville-sur-Mer), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Պարանյակե
Պատմություն
Պարանյական հիմնադրվել է 1572 թվականի նոյեմբերին ավգուստինյան միաբանության վանականների կողմից։ Ծովին մոտ գտնվելու շնորհիվ՝ Պարանյակեն մեծ դեր է խաղացել Ֆիլիպինների՝ Չինաստանի, Ինդունեզիայի և այլ պետությունների հետ առևտրային հարաբերություններում։ Մի քանի անգամ Պարանյակեն անցել է իսպանական կառավարության կողմը, չնայած դրան այն դարձել է առաջին քաղաքներից մեկը, որոնք սատարել են Ֆիլիպիպինյան հեղափոխությանը, որն ուղղված էր Իսպանիայի գաղութային քաղաքականության դեմ։ Ֆիլիպիններում ամերիկացիների իշխանության ժամանակ, Պարանյակեն դարձել է առաջին քաղաքներից մեկը, որն ստացել է քաղաքային ինքնավարություն։
Կոլվիլ սյուր Մեր
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 164 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.93 կմ² տարածք։
Պարանյակե
Պատմություն
Երկրորդ համաշխարային պատերազմ ի ընթացքում քաղաքում գործել են պարտիզանական մի քանի ջոկատներ, որոնք օգնել են Ֆիլիպինների ազատագրմանը։
Կոլվիլ սյուր Մեր
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 39 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Պարանյակե
Պատմություն
Պարանյակեն հայտնի է նաև ողբերգական իրադարձություններով։ 1983 թվականին այստեղ սպանվել է Բենիգնո Ակինոն՝ երկրի նախագահ Կորասոն Ակինոյի ամուսինը ։
Կոլվիլ սյուր Մեր
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Պարանյակե
Սահմաններ և տարածք
Պարանյակեն հյուսիսում սահմանակցում է Պասայ քաղաքին, հյուսիս-արևելքում՝ Տագիգին, հյուսիս-արևմուտքում՝ Մունտինլուպային, հարավ-արևմուտքում՝ Լաս-Պինիասին։ Արևմուտքում քաղաքի ափերն ողողում են Մանիլական ծովածոցի ջրերը ։
Կոլվիլ սյուր Մեր
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Պարանյակե
Կլիմա
Կլիման արևադարձային է վառ արտահայտված կլիմայական երկու եղանակներով՝ խոնավ (հուլիսից սեպտեմբեր) և չոր (հոկտեմբերից հուլիս)։
Կոլվիլ սյուր Մեր
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 130 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 83-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 47։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 63,8 %։ 83 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 79 անձ (41 տղամարդ և 38 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (3 տղամարդ և 1 կին)։ 47 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պարանյակե
Տրանսպորտ
Հենց Պարանյակեում տեղակայվեց Մանիլայի միջազգային օդանավակայանը, որը կրում է Բենինգո Ակինոյի անունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլիպինների քաղաքներ
Լեշչովկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Լեշչովկա (Лещівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լեշչովկա գյուղում բնակվում էր 134 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,651 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 205,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռաֆայել Ղազարյան
Ռաֆայել Ավետիսի Ղազարյան (1924, հունվարի 26, Արմավիր (ՌԴ Կրասնոդարի երկրամաս) - 2007, նոյեմբերի 3, Երևան), հայ ռադիոֆիզիկոս։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1978), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996, թղթակից անդամ՝ 1986 թվականից) ։ Ղարաբաղ կոմիտեի անդամ (1988-1990) ։
Կենսագրություն
Ռաֆայել Ղազարյանը ծնվել է ՌԴ Կրասնոդարի երկրամասի Արմավիր քաղաքում Արևմտյան Հայաստանից գաղթած ընտանիքում։ 1941-1943 թվականներին սովորել է Կրասնոդարի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետում, ապա մեկնել ռազմաճակատ։ 1946-1951 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտում։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո եկել է Երևան, մասնակցել Սփյուռքի համար կառուցվող ռադիոհաղորդիչ կայանի մոնտաժման աշխատանքներին։ 1953-1956 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտի ասպիրանտուրայում, որն ավարտել է՝ պաշտպանելով թեկնածուական ատենախոսություն։
1988-1990 թվականներին եղել է «Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամ։ 1989 թվականի հունվարին ձերբակալվել և մինչև հունիս պահվել է Մոսկվայի Բուտիրյան բանտում։
1990 թվականի փետրվար-հուլիսին եղել է ՀՀ ԳԽ փոխնախագահ, 1990-1995 թվականներին՝ ՀՀ ԳԽ կրթության, գիտության, լեզվի և մշակույթի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, 1991 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ «Մաշտոց» ճարտարագիտական կենտրոնի հիմնադիր-տնօրեն ։
Գիտական գործունեություն
Հետազոտությունների բնագավառներն են՝ կիրառական ինֆորմատիկայի տեսությունը, լազերային տեխնիկան՝ լույսի մոդուլում, դետեկտումը, մոդաների սելեկցիան, մթնոլորտային լազերային կապը։
Ռաֆայել Ղազարյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել և շահագործման է հանձնվել (1969) Երևան-Բյուրական լազերային բազմակապուղի հեռախոսագիծը, որն առաջիններից էր աշխարհում։
Աշխատակիցների հետ ուսումնասիրել է մթնոլորտում լուսային ալիքների տարածման և լազերային կապի արդյունավետության բարձրացման հարցերը։
Հեղինակ է ուսումնական ձեռնարկների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:«Ղարաբաղ» կոմիտեի անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ռադիոֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Ռժավեց (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Ռժավեց (Ржавец), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մալթուսականություն
Մալթուսականություն, ազգաբնակչության մասին տեսություն, ըստ որի աշխատավորների գոյամիջոցների աճը ետ է մնում ազգաբնակչության աճից։ Կոչվել է հեղինակի՝ Թոմաս Ռոբերտ Մալթուսի անունով։
Նշելով բնակչության վերարտադրության մեջ կենսաբանական գործոնների որոշիչ նշանակությունը, Մալթուսը գտնում էր, որ բնակչությունն ունի երկրաչափական պրոգրեսիայով բազմանալու միտում, իսկ գոյամիջոցներն ավելանում են միայն թվաբանական պրոգրեսիայով, որի հետևանքով բնակչության մի մասը մնում է անգործ և կարիքավոր։ Այդ «ավելորդ» բնակչությունը, իբր, խախտում է հասարակության զարգացման բնականոն ընթացքը և, ըստ Մալթուսի, անհրաժեշտություն է դառնում այն վերացնել սովի, պատերազմների, համաճարակների միջոցով։
Կատեգորիա:Ժողովրդագրություն Կատեգորիա:Քաղաքատնտեսական ուղղություններ Կատեգորիա:Էներգիայի տնտեսություն
Կահալա (գյուղ, Տյուռի շրջան)
Կահալա (Kahala), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 122 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ղրղզական լեռնաշղթա
Ղրղզական լեռնաշղթան կամ Ղրղզական Ալատաու (Кыргыз Ала-Тоо, Қырғыз Алатауы), լեռնաշղթա Ղրղզստանում և Ղազախստանում ։
Ձգվում է Ջամբուլ քաղաքից մինչև Չու գետի Բոամսկիի կիրճը։ Երկարությունը 375 կմ է, բարձրությունը՝ մինչև 4875 մ (Արևմտյան Ալամեդին գագաթ)։ Կազմված է նստվածքային և մետամորֆային ապարներից, պորֆիրիտներից ու գրանիտներից։
Վիգեն Մալխասյան
Վիգեն Արամայիսի Մալխասյան (մարտի 9, 1921, Երևան), հայ խորհրդային վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1960), պրոֆեսոր (1961)։ ԽՄԿԿ անդամ 1962 թվականից։
Կենսագրություն
1943 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Երևանի էվակուացիոն հոսպիտալում, Վ. Ի. Լենինի անվան հանրապետական կլինիկական հիվանդանոցում, նույն հիվանդանոցի ընդհանուր վիրաբուժության ամբիոնում։ 1960 թվականից Բժիշկների կատարելագործման Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ է։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են մարսողության օրգանների վիրաբուժությանը։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սուրբ Բեթղեհեմ եկեղեցի
Սուրբ Բեթղեհեմ, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Նոր Ջուղայի Մեծ Մեյդան թաղամասում, սուրբ Մարիամ եկեղեցու հյուսիսային կողմում, որոնք միմյանցից բաժանվում են փոքր փողոցով։ Եկեղեցու հյուսիսային կողմից է անցնում ջուղայեցի Խոջա Նազարի անունը կրող պողոտան, իսկ արևմտյան կողմում գտնվում է Ջուղայի Մեծ Հրապարակը, որտեղ կիրակի օրերը լինում էր տոնավաճառ ։ 2002 թվականի մարտի 8-ին, 7643 համարով ընդգրկվել է համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։
Պատմություն
Սուրբ Բեթղեհեմ եկեղեցին կառուցվել է հայ վաճառական խոջա Պետրոս Վելիջանյանը 1627 թվականին ։ Հարավային պատին գրված է. «Յիշեցէք ի Քրիստոս զԽաւջա Պետրոսն, որ շինեցաւ ձեռամբ մեծին Խաւջա Պետրոս այր ցանկալին, հօրն իւրոյ Վէլէջանին եւ մօրն Շուշանին, Տէր Աստուած ողորմեսցի սոցին, թիւն ՌՀԷ (1077 թվականին ըստ արևային օրացույցի, որը 1627 թվականին, Գրիգորյան օրացույց)» ։ Ըստ ավանդության, մի հայ վարպետ կառուցել էր Շահի Մզկիթի գմբեթը, և որպեսզի այլևս դրա նման մեծ գմբեթ չկառուցի, կտրում են նրա ձեռքը։ Բայց նա մեկ ձեռքով կառուցում է Բեթղեհեմի եկեղեցին ։
Եկեղեցին վերանորոգվել է 1870-ական թվականներին։ Շինությունն ունի զանգակատուն, որը կառուցվել է 1897 թվականին, արևմտյան մուտքի վերևում, որի արևմտյան կամարի վերևում գրված է «Կառուցաւ 1897»։ Վերջին անգամ վերանորոգվել է 1970, 1984 թվականներին։
Ճարտարապետություն
Սուրբ Բեթղեհեմ եկեղեցին կառուցված է քառակուսի կենտրոնագմբեթ ոճով, որը երկհարկանի է և ունի ութ պատուհան։ Պատերը զարդարված են որմնանկարներով, որոնք պատկերում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքը։ Դրանց քանակը հասնում է 72-ի, որոնք ներկայացված են երկու շարքով։ Ներքևի տողում նկարները հաջորդական են, իսկ վերին շարքում յուրաքանչյուր նկարը առանձին շրջանակում է։ Կառույցի ներսում հայատառ արձանագրություններ կան, որոնք վերագրվում են 1627 և 1711 թվականիններին։ Դրանք տեղադրվում են հիշատակում եկեղեցու համար բարեգործական աշխատանք կատարողների հիշատակումով։
Եկեղեցին եռամաս է, ունի պատշգամբ, կամարներ և զանգակատուն։ Հորինվածքն ուղղանկյունանիստ է։ Դռները 31 մ երկարություն եւ 14 մ բարձրություն ունեն։ Գմբեթը գտնվում է 26 մետր բարձրության վրա, ունի 11 մետր տրամագիծ։ Ընդհանուր բարձրությունը կամարների վրայից 12.5 մետր է, իսկ երկրորդ հարկի բարձրությունը 5.7 մետր, գմբեթի ընդհանուր բարձրությունը հասնում է 25 մետրի։ Եկեղեցու ետևում կա երկու մուտք ունեցող բակ ։
Արտաքին հղումներ
բ բ բ
(5352) Ֆուջիտա
(5352) Ֆուջիտա (Fujita), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում ։