cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իմ սիրելի մայրաքաղաք
Պատմություն
Над Москвою в сиянии славы Солнце нашей победы взойдёт. Здравствуй город Великой Державы, Где любимый наш Сталин живёт…
Հաղթանակից հետո Ստալինի մասին քառատողը վերափոխվեց։
Над Москвою знамена славы, Торжествует Победу народ. Здравствуй город Великой Державы, Где любимый наш Сталин живёт!
Բայց ՍՍՀՄ XX համագումարում Ն.Ս.Խրուշչովի ելույթից հետո, Ստալինի անձի պաշտամունքի վերացման հետ, այս ամբողջ քառատողը հանվեց երգից։ Երգը հնչում է Մոսկվայի 800-ամյակին նկարահանված «Քեզ համար, Մոսկվա» ֆիլմում։ Մինչև 1960-ականների կեսերը Ագրանյանի հատվածը գալիք հաղթանակի մասին աստիճանաբար դուրս եկավ, և բառերի որոշակի փոփոխություններ էլ եղան։ Դասական դարձած այս տարբերակով երգը կատարել են՝ Մարկ Բերնեսը, Իոսիֆ Կոբզոնը, Լև Լեշչենկոն, Լյուդմիլա Զիկինան, Խորհրդային բանակի «Կարմիր դրոշի» երգի և պարի համույթը և այլք ։ Երգը դարձավ զավթիչներին դիմակայելու և թշնամուն ետ մղելու սովետական ​​ժողովրդի միասնության սիմվոլը։ Դա հաստատվեց Մոսկվայի կառավարության մշակույթի կոմիտեյի ստեղծած հանձնաժողովի կողմից մայրաքաղաքին նվիրված երգերի քննարկման ժամանակ։ Նրանք լսելով և վերլուծելով նախապատերազմյան, պատերազմյան և հետպատերազմյան տարիներին ծնված Մոսկվայի մասին լավագույն երգերը, հանգեցին այն եզրակացության, որ դրանցից լավագույնը ​​«Իմ Մոսկվա» սովետական ​​երգն է՝ կոմպոզիտոր Իսահակ Դունաևսկու երաժշությամբ, Մարկ Լիսյանսկու և Սերգեյ Ագրանյանի խոսքերով։ 1995 թվականի հուլիսի 14-ին  Մոսկվա քաղաքի № 15-51 օրենքով, «Իմ Մոսկվա» երգը հաստատվեց որպես քաղաքի պաշտոնական օրհներգ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի մշակույթ Կատեգորիա:Մոսկվա Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի երաժշտություն Կատեգորիա:Օրհներգեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայրենասիրական երգեր
Կախաղան
Կախաղան, ինքնասպանության, սպանության, մահապատժի, մեխանիկական շնչահեղձության տեսակ, որը ենթադրում է շնչահեղձություն պարանի միջոցով մարմնի ծանրության ազդեցությամբ։
Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ
Գրանդ Ֆորքս (Հյուսիսային Դակոտա)
Գրանդ Ֆորքս (Grand Forks), Հյուսիսային Դակոտա նահանգի՝ բնակչության թվով երրորդ քաղաքը։ Գրանդ Ֆորքս շրջանի վարչական կենտրոնը։ Ըստ 2009 թվականի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 51216 մարդ ։
Պատմություն և աշխարհագրություն
Քաղաքում է գտնվում Հյուսիսային Դակոտայի համալսարանը։ Գրանդ Ֆորքսը հայտնի է նաև նրանով, որ նրա շրջակայքում են գտնվում Գրանդ Ֆորքս միջազգային օդանավակայանը և Գրանդ Ֆորքս ավիաբազան։
Սպորտ
2016 թվականի ապրիլին քաղաքում կայացել է հոկեյի պատանեկան առաջնությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ ըստ նահանգի Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
Գարնոկուտ
Գարնոկուտ (Гарнокут), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գարնոկուտ գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,056 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 553,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(2346) Լիլիո
(2346) Լիլիո (Lilio), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1934 թվականի փետրվարի 5-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,371502 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0034 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7396 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1333,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269879 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,93° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1934 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պլաստ (քաղաք)
Պլաստ, քաղաք ՌԴ Չելյաբինսկի մարզում։ Պլաստովսկի շրջանի վարչական կենտրոնն է։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է մարզի կենտրոնական մասում, Տրոիցկ քաղաքից 58 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և 95 կմ դեպի հարավ-արևմուտք Չելյաբինսկից: Քաղաքով հոսում են Կոչկարկա և Սև գետերը։
Կլիմա
Գերիշխում է չափավոր ցամաքային կլիման։
Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 19.2 °C է, իսկ առավել ցուրտ ամիսը հունվարն է՝ միջին ջերմաստիճանը -16.5 °C:
Տարեկան տեղումների միջին քանակը՝ 445 մմ։
Պատմություն
Հիմնադրվել է մի քանի հանքավայրերի տեղում, որտեղ 1845 թվականից ոսկի է արդյունահանվել։ Տարիների ընթացքում ավանները միավորվել են մեկ բնակավայրի մեջ, որը 1919-1931 թվականներին կրում էր Եկատերինբուրգի սելսովետ անվանումը, իսկ 1931 թվականին վերանվանվել է Պլաստ (անունը տրված է տեղանքի երկրաբանական առանձնահատկություններով)։
Հայտնի մարդիկ
Բնակվել են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Module:URL-ի բարդ մուտքով Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1940 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տիխի (Ցելինսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Արարատ (հանդես, Բուխարեստ)
«Արարատ», հայագիտական հանդես, 1942 թվականին՝ երկշաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1924-1942 թվականներին Բուխարեստում՝ ռումիներեն։ Խմբագիրներ՝ Վարդան Մեշտուճյան, Վ. Կեմիճյան (Արամազդ, 1942 թվականին)։
Պատմություն
Լուսաբանել է գաղթավայրերի, մասնավորապես՝ ռումինահայության կյանքը, ծանոթացրել Սփյուռքում և Խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցող անցուդարձերին, տպագրել գրախոսություններ, ճամփորդական նոթեր, գիտաառողջապահական հոդվածներ, երգիծական նյութեր, Պետրոս Դուրյանի, Միսաք Մեծարենցի, Հակոբ Պարոնյան, Եղիա Տեմիրճիպաշյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Շիրվանզադեի, Գրիգոր Զոհրապի, Երվանդ Օտյանի, Վահան Տերյանի և ուրիշների ստեղծագործություններից (հիմնականում Վարդան Մեշտուճյանի թարգմանությամբ), Շ. Դիլի, Անտուան Մեյեի, Ֆրեդերիկ Մակլերի, Ֆրանց Վերֆելի, Նիկոլայե Յորգայի, Կարապետ Բասմաջյանի, Արշակ Չոպանյանի և ուրիշ հայագիտական ուսումնասիրություններից։
Մեծ է «Արարատի» դերը հայ գրականությունն ու մշակույթը ռումինահայերին ու ռումինացիներին ճանաչելի դարձնելու գործում, նպաստել է նաև ռումինահայ գաղութի պատմության ուսումնասիրմանը։
Վերահրատարակվում է 1990 թվականից՝ ռումիներեն՝ որպես Ռումինիայի հայերի միության (նախագահ՝ Վարուժան Ոսկանյան) պաշտոնաթերթ։ Հանդեսի տնօրեն-խմբագիրն է Միքայել-Ստեփան Գազազյանը, խմբագիրներն են Էդուարդ Անտոնյանը և Վարդան Մարթայանը։ Տպագրում է լուրեր Հայաստանի Հանրապետությունից, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունից, ռումինահայ համայնքի կյանքից, նյութեր է տպագրում հայ գրականության և մշակույթի վերաբերյալ։
Գործում է նաև «Արարատ» հրատարակչությունը, որի տնօրենը Սիրուն Թերզյանն է։
Էյմոս Բրոնսոն Օլքոթ
Էյմոս Բրոնսոն Օլքոթ (Amos Bronson Alcott), հաճախ նրա անունը տառադարձվում է որպես Ամոս (), մանկավարժ, փիլիսոփա, բանաստեղծ, էսսեագիր։
Ծնվել է աղքատ գյուղացու ընտանիքում։ Զբաղվել է ինքնակրթությամբ։ Ապրուստ հայթայթելու համար սկսել է աշխատել վաղ տարիքից՝ աշխատելով որպես շրջիկ վաճառական հարավային նահանգներում։
Մանկավարժական գործունեություն
Իր ազգականի ազդեցությամբ, որը Չեշիրի դպրոցի տնօրենն էր, ընտրեց մանկավարժական գործունեության ուղին և 1823 թվականից սկսած՝ զբաղվում էր ուսուցչությամբ։ 1834 թվականին բացում է իր դպրոցը Բոստոնում (Temple School)։ Դասավանդման իր փորձը նա ամփոփեց գրքերում․
Այս գրքերից երկրորդը ենթարկվեց քննադատության․ նրան մեղադրեցին «աստվածաբանության նկատմամբ ոտնձգության» և երիտասարդ մտքերն այլասերելու մեջ։ Նրա դպրոցը փակվեց 1838 թվականին։
«Փիլիսոփայական դպրոց»
1840 թվականին Օլքոթն ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կոնկորդ՝ Մասաչուսեթս, որտեղ իր ընկերոջ՝ Ռ.Ու. Էմերսոնի հետ միասին դարձել է տրանսցենդենտալ ակումբի հիմնադիրներից մեկը։ Իր տան մոտ Էյմոսը կառուցել է մեծ փայտե խորդանոց, այնտեղ տեղադրել է կոպիտ աթոռներ ու նստարաններ ու այն անվանել «փիլիսոփայական դպրոց»։ Այնտեղ հաճախ էին հավաքվում խմբակի անդամները, այդ թվում նաև Գ. Դ. Թորոն, Մ. Ֆուլերը, Թ. Պարկերը, Ս. Հ. Ուիթմանը, Ն. Գոթորը և ուրիշներ։
Այդ ժամանակաշրջանը նա նկարագրել է իր գրքերում․
Ուշ հրապարակումներ
Օլքոթը նաև բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ էր․
1938 թվականին հրապարակվել են հատվածներ Օլքոթի օրագրերից, որոնցում մոտ 30 հազար էջ կա։
Ընտանիք
Ամուսնացած է եղել Էբիգեյլ Օլքոթի՝ ամերիկացի ակտիվիստուհու հետ։
Նիկոլայ Գրիգորյան (լրագրող)
Նիկոլայ Վլադիմիրի Գրիգորյան, հայ պետական գործիչ, ճգնաժամային հաղորդակցության և տեղեկատվության կառավարման փորձագետ, լրագրող, Տավուշի մարզպետի անվտանգության գծով խորհրդական (ապրիլի 17, 2019), «Արտակարգ ալիք» լրատվական կենտրոնի տնօրեն (հունվար, 1996), ՀՀ Արտակարգ իրավիճակների վարչության (ԱԻՆ) լրատվական ծառայության ղեկավար (1997 - 2011), Հայաստանի Հանրապետության Արտակարգ իրավիճակների նախարարության Հայաստանի փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ (2011-2017), փրկարարական ծառայության գեներալ-մայոր (2013)։
Կենսագրություն
Նիոլայ Գրիգորյանը ծնվել է 1957 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևանում։ 1976-1981 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։
Աշխատանքային գործունեություն
1982-1989 թվականներին աշխատել է Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեում որպես «Մարդը և օրենքը», «Մարտական պոստում», «Իրավաբանի ընդունարան», «Ճանապարհ, տրանսպորտ, հետիոտն» հաղորդաշարերի խմբագիր-մեկնաբան։ 1990-1995 թվականներին աշխատել է ՀՀ Ներքին գործերի նախարարության լրատվական կենտրոնի հիմնադիր-ղեկավար, «02» հեռուստահաղորդաշարի հիմնադիր-մեկնաբան, «02» շաբաթաթերթի հիմնադիր-գլխավոր խմբագիր, միլիցիայի փոխգնդապետ։ 1996-1997 թվականներին եղել է «Նորք» հեռուստաալիքի փոխտնօրեն, «Լուրեր» լրատվական ծրագրի հիմնադիր տնօրեն։ 1997-2008 թվականներին եղել է ՀՀ կառավարությանն առընթեր արտակարգ իրավիճակների վարչության լրատվական բաժնի պետ, փրկարար ծառայության գնդապետ։ 2002-2003 թվականներին «Կենտրոն» հեռուստատեսության «Էպիկենտրոն» լրատվական ծրագրի հիմնադիր-տնօրեն։ 2008 թվականից դասավանդում է Երևանի պետական համալսարանում և Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում։ 2010-2011 թվականներին եղել է ՀՀ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության աշխատակազմի Հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետ, Հյոգոյի գործողությունների ծրագրի ազգային համակարգող։ 2011 թվականի օգոստոսին նշանակվել է ՀՀ ԱԻՆ Հայաստանի փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ ։ 2015 թվականից՝ Սենդայի գործողությունների ծրագրի ազգային համակարգող։ 2017 թվականի մայիսի 5-ին, իր դիմումի համաձայն ազատվել է ՀՀ ԱԻՆ Հայաստանի փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնից։ 2018 թվականի հունվարի 9-ին նշանակվել է ՀՀ Ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի խորհրդական  ։ 2019 թվականի ապրիլի 17-ից նշանակվել է ՀՀ Տավուշի մարզպետի խորհրդական  ։
Պարգևներ
Արժանացել է ՀՀ վարչապետի, Ոստիկանության, Հայաստանի փրկարար ծառայության, Պաշտպանության և Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունների, Ազգային անվտանգության խորհրդի, ԵՊՀ, Հանրային հեռուստաընկերության պատվոգրերի ու շնորհակալագրերի։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա և երեք թոռ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ փրկարարներ Կատեգորիա:Հայ ոստիկաններ Կատեգորիա:Հայ գեներալներ Կատեգորիա:Փրկարարական ծառայության գեներալ-մայորներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Էյմոս Բրոնսոն Օլքոթ
Գրականություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Ուսուցիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Տրանսցենդենտալիզմ Կատեգորիա:Մանկավարժներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ռեյի համախտանիշ
Ռեյի համախտանիշ (Reye syndrome), արագ առաջընթաց ունեցող էնցեֆալոպաթիա ։ Ախտանիշներն են՝ փսխում, անձի փոփոխություններ, ցնցումներ, շփոթմունք և գիտակցության կորուստ ։ Չնայած առանձնահատուկ է լյարդի թունահարումը, բայց մաշկի դեղնություն սովորաբար բնորոշ չէ ։ Հիվանդների 20-40%-ը մահանում է, իսկ ողջ մնացածների մեկ երրորդը ունենում է նշանակալի գլխուղեղի ախտահարումներ ։
Ռեյի համախտանիշի պատճառը անհայտ է ։ Սովորաբար առաջանում է վիրուսային ինֆեկցիայից հետո, հատկապես գրիպ և ջրծաղիկ ։ Երեխաների մոտ 90%-ի մոտ հիվանդությունը կապվում է ասպիրինի (սալիցիլատ) օգտագործման հետ ։ Բնածին նյութափոխանակության խանգարումները ևս հանդիսանում են ռիսկի գործոն ։ Արյան պատկերը ներառում է ամոնիակի բարձր, գլյուկոզայի ցածր մակարդակ և երկարացած պրոթրոմբինային ժամանակ ։ Լյարդը սովորաբար մեծացած է ։
Կանխարգելումը իրենից ենթադրում է խուսափել ասպիրինի օգտագործումից երեխաների մոտ ։ Ասպիրինի օգտագործման դադարեցումը 90%-ով իջեցրել է Ռեյի համախտանիշի հանդիպման հավանականությունը ։ Վաղ ախտորոշումը լավացնում է ելքը ։ Բուժումը ամոքիչ է ։ Ուղեղի այտուցի ժամանակ օգտագործում են մանիտոլ ։
Ախտանիշներ
Ռեյի համախտանիշը հարաճում է 5 փուլերով   ՝
Պատճառներ
Ռեյի համախտանիշի պատճառը անհայտ է ։ Սովորաբար առաջանում է վիրուսային ինֆեկցիայից հետո, հատկապես գրիպ և ջրծաղիկ ։ Երեխաների մոտ 90%-ի մոտ հիվանդությունը կապվում է ասպիրինի (սալիցիլատ) օգտագործման հետ ։ Բնածին նյութափոխանակության խանգարումները ևս հանդիսանում են ռիսկի գործոն ։
Ասպիրինի հետ կապը պարզել են համաճարակաբանական հետազոտություններով։ Ռեյի համախտանիշ ախտորոշումը մեծապես նվազեց 1980-ական թվականներին, երբ զարգացած երկրներում հասանելի դարձավ բնածին նյութափոխանակային հիվանդությունների գենետիկ հայտնաբերումը ։ Հետահայաց հետազոտությունները, որոնք կատարվել են 49 կենդանի մնացածների մոտ, ցույց են տվել, որ մեծամասնությունը ունի բազմազան նյութափոխանակային խանգարումներ, մասնավորապես ճարպաթթուների օքսիդացմանը մասնակցող միջին-շղթայով ացիլ-CoA դեհիդրոգենազի անբավարարություն ։
Ասպիրին
Կա կապ վիրուսային ինֆեկցիաների ժամանակ ասպիրին օգտագործելու և Ռեյի համախտանիշ առաջանալու միջև, բայց ոչ մի կենդանի մոդել չի ապացուցել այդ փաստը ։
Ծանր ախտանիշների պատճառը բջջային միտոքոնդրիումների վնասումն է, հատկապես լյարդի, որը առաջանում է տարբեր ուղիներով։ Ասպիրինը ցուցված չէ երեխաներին և դեռահասներին, քանի որ այս տարիքային խմբերում ծանր հետևանքների հավանականությունը խիստ բարձր է  ։
Որոշ երկրներում բերանի խնամքի համար նախատեսված Բոնջելան ունի նախազգուշացնող պիտակավորում, քանի որ պարունակում է սալիցիլատներ ։ Շատ են եղել Ռեյի համախտանիշի դեպքերը այս խնամքի միջոցից։ Այլ դեղորայքները, որոնք ևս պարունակում են սալիցիլատներ ունեն նախազգուշացնող պիտակներ։
Հիվանդությունների հսկման և կանխարգելման կենտրոնը (անգլ․՝ CDC), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ընդհանուր վիրաբույժներԸ, Մանկաբույժների ամերիկյան ակադեմիան և Դեղերի ու Սննդի վարչությունը(անգլ․՝ FDA) խորհուրդ են տալիս խուսափել ասպիրինի և ասպիրին պարունակող նյութերի օգտագործումից մինչև 19 տարեկան երեխաներին տենդ առաջացնող հիվանդությունների ժամանակ։ Այսպիսով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում խորհուրդ է տրվում ասպիրին (ացետիլսալիցիլաթթու) օգտագործել միայն բժշկին կամ դեղագետին դիմելուց հետո։
Մեծ Բրիտանիայում Դեղերի անվտանգության կոմիտեն այժմ խորհուրդ է տալիս ասպիրին չօգտագործել մինչև 16 տարեկանը։ Օգտագործման ցուցումների մեջ մտնում է միայն Կավասակիի հիվանդությունը և արյան մակարդելիության խանգարումների կանխարգելումը ։
Բուժում
Բուժումը ամոքիչ է ։ Մանիտոլը օգտագործվում է ուղեղի այտուցի ժամանակ ։
Կանխատեսում
Ռեյի համախտանիշը մեծահասակների մոտ հազվադեպ է։ Նրանց մոտ առողջացումը լիարկատար է, լյարդի և գլխուղեղի ամբողջական վերականգնումով 2 շաբաթվա ընթացքում։
Երեխաների մոտ հանդիպում է գլխուղեղի թեթևից մինչև ծանր կայուն վնասում՝ հատկապես նորածինների մոտ։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում  1981-1997 թվականներին 30 դեպք և ավելի ուղեկցվել են մահացությամբ։
Համաճարակաբանություն
Ռեյի համախտանիշը հանդիպում է գերազանցապես երեխաների մոտ։ Գրականության մեջ նկարագրված է մի քանի դեպք մեծահասակների մոտ, բայց դրանցից ոչ մեկը չի ուղեկցվել կայուն գլխուղեղի կամ լյարդի վնասմամբ։
Ֆրանսիայի ազգային մանկաբուժության բաժնի հետազոտություններով մինչև 15 տարեկան երեխաները անհայտ էնցեֆալոպաթիայով, արյան մեջ երեք և ավելի անգամ բարձրացած ամինոտրանսֆերազներով և/կամ ամոնիակով ունեն Ռեյի համախտանիշ 0,79 դեպք մեկ միլիոն մարդու հաշվարկով։ Պարզվեց որ, ինը դեպքից ութը օգտագործել է ասպիրին։ Այս հետազոտությունների արդյունքում Ֆրանսիական դեղագործական գործակալությունը մեծացրեց միջազգային ուշադրությունը ասպիրինի և Ռեյի համախտանիշի հանդեպ ։
Պատմություն
Համախտանիշը մանրամասն նկարագրվել է բժիշկ Դուգլաս Ռեյի և իր բժիշկ ընկերներ Գրեմ Մորգանի և Ջիմ Բարալի կողմից 1963 թվականին The Lancet ամսագրում ։ Բայց առաջին անգամ նկարագրվել է 1929 թվականին։ 1964 թվականին բժիշկ Ջորջ Ջոնսոնը և իր կոլեգաները ևս տպագրեցին գրիպի B վիրուսի բռնկումը 16 տարեկան երեխաների մոտ, ովքեր ունեին Ռեյի համախտանիշին բնութագրական նյարդաբանական վիճակ։ Որոշ հետազոտողներ հիվանդությունը անվանում են Ռեյ-Ջոնսոնի համախտանիշ, բայց ավելի տարածված է Ռեյի համախտանիշ անվանումը։ 1979 թվականին բժիշկ Կարեն Ստարկոն և իր կոլեգաները իրականացրեցին դեպք-հսկիչ հետազոտություն Ֆինիքսում(Արիզոնա) և հայտնաբերեցին առաջին վիճակագրորեն հավաստի կապը ասպիրինի և Ռեյի համախտանիշի միջև ։
Օհիոյում և Միչիգանում իրականացված հետազոտությունները հաստատեցին այս փաստը և արձանագրեցին, որ վերին շնչառական ուղիների վիրուսային հիվանդությունները հանդիսանում են համախտանիշի համար նախատրամադրող գործոնref> ։ 1980-ական թվականների սկզբին CDC-ին զգուշացրեց բշիկներին և ծնողներին սալիցիլատների օգտագործման և Ռեյի համախտանիշի կապի մասին երեխաների և դեռահասների շրջանում՝ հատկապես ջրծաղիկի կամ վիրուսանման հիվանդությունների ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա Կատեգորիա:Թունաբանություն
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա (האקדמיה הלאומית הישראלית למדעים, բառացիորեն՝ «Իսրայելի գիտությունների ազգային ակադեմիա», Israel Academy of Sciences and Humanities), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Իսրայելում ։ Հիմնադրվել է Երուսաղեմում 1961 թվականին Իսրայելում բնական և հումանիտար գիտությունների բնագավառի գիտնականների միջև շփումների խթանման, պետական ​​մարմիններին գիտական ​​և տեխնիկական հարցերի շուրջ խորհրդատվության նպատակով։ Ակադեմիայում ընդգրկված են հարյուրավոր իսրայելցի գիտնականներ ։ Ակադեմիայի հիմնական շենքը գտնվում է Ալբերտ Այնշտայնի հրապարակում, Իսրայելի նախագահի նստավայրից ոչ հեռու։ Ակադեմիան ֆինանսավորում է Իսրայելի երկրաբանության, բուսական և կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությունները, Թալմուդի ուսումնասիրությունը, հրեական փիլիսոփայությունը, գրականությունը և եբրայերենը։ Միջազգային մակարդակում ակադեմիան մասնակցում է ՑԵՌՆ ֆիզիկական ծրագրերին և ղեկավարում է Այնշտայնի կրթաթոշակի հիմնադրամը։
Սեր և պատիժ
Սեր և պատիժ (Aşk ve Ceza), թուրքական հեռուստասերիալ, որի առաջին սերիան ցուցադրվել է 2010 թվականի հունվարի 5-ին ATV հեռուստաընկերության եթերում։ Հեռուստասերիալի վերջին սերիան ցուցադրվել է 2011 թվականի հունիսի 27-ին։ Հեռուստասերիալը նկարահանվել է Ստամբուլ, Բոդրում և Վան քաղաքներում։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Մուրատ Յըլդըրըմը և Նուրգյուլ Եշիլչայը։
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա
Ակադեմիայի ղեկավարություն
Ակադեմիայի ղեկավարությունը բաղկացած է նախագահից և փոխնախագահից, որոնք պատկանում են տարբեր գերատեսչությունների, ինչպես նաև բնական գիտությունների և հումանիտար բաժինների նախագահներից։ Խորհրդի բոլոր անդամները, ընդհանուր առմամբ, ընտրվում են երեք տարի ժամկետով` վերընտրվելու հնարավորությունով։ Ըստ էության, ակադեմիայի մի շարք անդամներ իրենց պաշտոններում մնում են երկու կամ երեք շրջան անընդմեջ։
Սեր և պատիժ
Սյուժե
Երիտասարդ կինը կորցնում է սիրո նկատմամբ իր հավատը, երբ հարսանիքից մի քանի օր առաջ իր փեսացուին տեսնում է անկողնում մտերիմ ընկերուհու հետ։ Վրեժի ծարավը նրան հանգիստ չի թողնում և ստիպում, որ պատահական սեռական հարաբերություն ունենա մի անծանոթ տղամարդու հետ։ Նրանք միասին են անցկացնում ամբողջ գիշերը և երկուսի մոտ էլ առաջանում են երկու հակասական զգացողություններ՝ սեր և ատելություն։
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա
Ակադեմիայի անդամների ընթացիկ ցանկ
Ցանկում ընդգրկված են միայն ակադեմիայի ակտիվ անդամները (2016 թվականի դրությամբ)։
Սեր և պատիժ
Սյուժե
Պարզվում է, որ անծանոթ տղամարդու անունը Սավաշ է (Մուրատ Յըլդըրըմ), ով հարուստ և հարգված ընտանիքի անդամ է։ Վերջինս փնտրում է անծանոթ աղջկան, որպեսզի վերադարձնի նրա վզնոցը, որը որպես հուշ մնացել էր միասին անցկացրած գիշերվանից։ Նա ակտիվորեն մասնակցում է ընտանեկան բիզնեսի վարմանը, սակայն երբ պարզում է, որ իրենց ունեցած փողը վաստակվել է ոչ օրինական ճանապարհով, փորձում է տեղափոխել այն օրինական դաշտ։ Այդ ընթացքում, Սավաշը, ընտանեկան ավանդույթների համաձայն, պարտավոր էր ամուսնանալ իր մահացած եղբոր հարսնացուի հետ։
Իսրայելի բնագիտական և հումանիտար ակադեմիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ Իսրայելում Կատեգորիա:Ազգային ակադեմիաներ Կատեգորիա:Իսրայելի գիտական կազմակերպություններ
Սեր և պատիժ
Սյուժե
Յասեմինի և Սավաշի ուղիները նորից հատվում են, երբ նրանք հանդիպում են Սավաշի ղեկավարած ընկերությունում։ Այդ պահից սկսվում է զույգի սիրո պատմությունը։
Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Արտյուշկինո (գյուղ, Աննինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Աննինսկի շրջանի բնակավայրեր
44-րդ հյուսիսային զուգահեռական
44-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ
Անցնում է Եվրոպայով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Կորմեժկա (գյուղ, Բալակովսկի շրջան)
Կորմեժկա (Кормежка), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Բալակովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Բալակովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վահանակային խաղ
Վահանակային խաղ կամ կոնսոլ խաղ (console game), համակարգչային խաղ, որը նախատեսված է խաղային բարձակի վրա աշխատելու համար և ոչ թե որևէ այլ սարքի վրա, ինչպիսին է անհատական ​​համակարգիչը կամ արկադային ավտոմատը։ Վահանակի համար նախատեսված բազմամակարդակ համակարգչային խաղի տարբերակը կոչվում է խաղի վահանակային տարբերակ։
Նկարագրություն
Բարձակային խաղերի կառավարման սարքերը տարբերվում են համակարգչային խաղերի այլ տեսակների կառավարումից ։ Ձեռքի վահանակների դեպքում կառավարման միջոցները տեղադրվում են հենց բարձակների վրա։ Կցորդային կոնսոլների դեպքում ղեկավարման համար կիրառվում են խաղաբարձիկներ և ջոյսթիքներ, որոնք, որպես կանոն, մշակվում են այս վահանակի արտադրողի կողմից և վաճառվում են հավաքածուի հետ միասին։ Սակայն այս առանձնահատկությունը «խիստ» չէ. շատ կոնսուլներ թույլ են տալիս այլ մուտքային սարքերի միացում, ինչպիսիք են ստեղնաշարն ու մկնիկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր ըստ պլատֆորմի Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր ըստ ժանրի Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի արտադրողներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Անդրանիկ Ղուկասյան
Անդրանիկ Հովհաննեսի Ղուկասյան, հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1957 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1928 թվականից։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:1905 ծնունդներ Կատեգորիա:1982 մահեր Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սիմֆոնիա № 10 (Շոստակովիչ)
Ռուս մեծ կոմպոզիտոր Դմիտրի Շոստակովիչի 10-րդ սիմֆոնիան կոմպոզիտորի ամենահայտնի գործերից մեկն է։ Իր ոճով սիմֆոնիան նման է կոմպոզիտորի 5-րդ սիմֆոնիային։
Այս սիմֆոնիան կոմպոզիտորի ոճի ընդգծման վառ օրինակ է։ Սիմֆոնիայի բոլոր երաժշտական էլեմենտները տիպիկ են Շոստակովիչին։ Առաջին մասը ամենաերկարն է այն տևում է մոտ 24 րոպե։ Ունի սոնատային ալլեգրոյի կառուցվածք և իր ստրուկտուրայով նման է հինգերորդ սիմֆոնիային։ Առաջին մասում կոմպոզիտորը օգտագործում է երկու հիմնական թեմա։ Երկրորդ մասը սկերցո է։ Այստեղ համատեղվում են մի քանի տարբեր ռիթմեր, սինկոպաներ։ Այն շատ արագ ու ռիթմիկ է և տևում է մոտ հինգ րոպե։ Որոշ երաժշտագետներ կարծում են, որ երկրորդ մասը ներկայացնում է Ստալինի պատկերը։ 3-րդ մասը ունի պարի ոգի։ Զգացվում է Գուստավ Մալերի արվեստի մեծ ազդեցությունը Շոստակովիչի վրա։ 4-րդ մասը սկսում է շատ հանդարտ կերպով բայց հանկարծ փոխվում է և շատ արագանում։ Այս մասում կոմպոզիտորը օգրագործում է ուկրաինական գոպակ պարի ելևէջներ։ 3-րդ և 4-րդ մասերում պարզ լսվում է Շոստակովիչի կողմից հաճախ օգտագործվող երաժշտական մոտիվը՝ ռե-մի բեմոլ-դո-սի(DSCH)։ Այս մոտիվը կոմպոզիտորը պեղել է իր անվանման առաջին տառերից (իր անվանման գերմաներեն տարբերակը՝ Dmitri SCHostakowitsch)։ Կոմպոզիտորը այս մոտիվը օգտագորցել է նաև իր 8-րդ լարային կվարտետում և թավջութակի No. 1 կոնցերտում։ Սիմֆոնիան գրելու ժամանակ Շոստակովիչը սիրահարված է եղել իր աշակերտուհիներից մեկին՝ Էլմիրա Նազիրովային։ Էլմիրա անվանումը կոմպոզիտորը մասնատել է գերմանական և ֆրանսիական երաժշտական հնչյունների գրվածքների ձևերով և ստացել հետևյալ մոտիվը (կոդը)՝ "E La Mi Re A": Այս մոտիվը նա օգտագործում է սիմֆոնիայի 3-րդ մասում։ Մոտիվը ազդանշում է գալարափողը։
Սիմֆոնիայում օգտագործվում են՝ 1 պիկկոլո ֆլեյտա, 2 ֆլեյտա, 3 հոբոյ, 3 կլառնետ, 3 ֆագոտ(1 կոնտրաֆագոտ), 4 գալարափող, 3 շեփոր, 3 տրոմբոն, տուբա, բազմաթիվ հարվածային գործիքներ և լարային գործիքներ (1-ին ջութակներ, 2-րդ ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ, կոնտրաբասներ)։ Կատարվել են բազմաթիվ ձայնագրություններ։
Ծանոթագրություններ
10
Մատենագրութիւնք (5232, Մատթէոս Ջուղայեցի)
Ձեռագրի անվանումը (5232), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5232 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1403 թվականին Թումա դպիր Թավրիզեցի գրիչի կողմից Մատրասա գյուղում (Շիրվան)։ Ստացողը եղել է Ստեփաննոս վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15x12.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 251 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 248բ, ստացողի՝ 56ա, 249ա (1404 թ․), հետագայի՝ 249բ (1625 թ․), 251բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վանա-Սոնդա
Վանա-Սոնդա (Vana-Sonda), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Սոնդա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Սոնդա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իսահակ Իսահակյան (բժիշկ)
Իսահակ Գրիգորի Իսահակյան, հայ վնասվածքաբան-օրթոպեդ, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1953), պրոֆեսոր (1958)։
Կենսագրություն
Իսահակ Իսահակյանը ծնվել է Սյունիքի մարզի Շենաթաղ գյուղում։ Պատանի հասակում հոր հետ տեղափոխվել է Բաքու, որտեղ ստացել է նախնական կրթություն, 1923 թվականին ընդունվել է տեղի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1928 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1931-1938 թվականներին և 1967-1976 թվականներին աշխատել է ԵԲԻ օպերատիվ վիրաբուժության և տեղագրական անատոմիայի ամբիոնում։ 1938 թվականին զորակոչվել է բանակ և ծառայել բժշկական ծառայության տարբեր ստորաբաժանումներում։
1946 թվականից եղել է Ք. Հ. Պետրոսյանի հետ կազմակերպած Երևանի Օրթոպեդիայի և վերականգնողական վիրաբուժության ԳՀԻ մեծահասակների օրթոպեդիայի բաժանմունքի վարիչ, 1957-1967 թվականներին՝ Երևանի Օրթոպեդիայի և վերականգնողական վիրաբուժության ԳՀԻ մեծահասակների օրթոպեդիայի բաժանմունքի տնօրեն։ 1967-1985 թվականներին աշխատել է ԵԲԻ վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնում, 1957-1967 թվականներին՝ ՀԽՍՀ օրթոպեդների և վնասվածքաբանների ընկերության նախագահ, 1958-1967 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարաության գլխավոր վնասվածքաբան-օրթոպեդ ։
Ստեղծագործական ուղի
Իսահակյանը 1946 թվականին պաշտպանել է «Ձեռքի և մատների հրազենային վնասվածքների բուժումը» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը։ Հետագայում, շարունակելով իր գիտահետազոտական աշխատանքները, նա ուշադրությունը կենտրոնացրել է սրունքի ծայրատման հարցերի վրա, մշակել սրունքի ծայրատման և կրկնակի ծայրատման յուրատեսակ ու ուշագրավ եղանակ, որի շնորհիվ կանխվել է մաշկային սպիի սերտաճումն ստորադիր հյուսվածքների հետ, դրանով ապահովվել ծայրատի սպիի շարժունակությունը՝ միաժամանակ ստեղծելով ֆունկցիայի ու հենման տեսակետից պիտանի ծայրատ։ Գիտնականն առաջարկել է նյարդի մշակման նոր եղանակ։ Ամփոփելով իր կատարած աշխատանքները՝ 1952 թվականին պաշտպանել է «Սրունքի ֆունկցիոնալ-պլաստիկ ծայրատում և կրկնածայրատում» թեմայով դոկտորական ատենախոսությունը։
Աշխատանքները վերաբերում են պատերազմի հաշմանդամների բուժման և սոցիալական վերականգման, փակեղապատվաստումային ծայրատումների, մանկական տրավմատիզմի և կանխարգելման, կմախքի համակարգային հիվանդությունների ուսումնասիրություններին։
15 տարի անընդմեջ եղել է Վիրաբույժների ընկերության վարչության, Վնասվածքաբանների և օրթոպեդների համամիութենական գիտական ընկերության վարչության, ինչպես նաև «Օրթոպեդիա, վնասվածքաբանություն և պրոթեզավորում» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Մարյանովկա (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)
Մարյանովկա (Марянівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1260 թվականին։
Իսահակ Իսահակյան (բժիշկ)
Ստեղծագործական ուղի
Հեղինակ է 3 մենագրությունների, 78 գիտական աշխատությունների՝ Նա երկու տասնյակ ատենախոսական թեզերի գիտական ղեկավար է եղել, մասնակցել է օրթոպեդիայի վերաբերյալ միջազգային կոնգրեսների (ԱՄՆ, Հունգարիա) ։
Մարյանովկա (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մարյանովկա գյուղում բնակվում էր 161 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,638 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 252,35 մարդ/կմ²։
Իսահակ Իսահակյան (բժիշկ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ վնասվածքաբաններ Կատեգորիա:Հայ օրթոպեդներ
Մարյանովկա (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1260 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բաթումի հայկական տպագրություն
Բաթումի հայկական տպագրություն, 20-րդ դարի սկզբին Բաթումում գործող տպարաններից 4-ը լույս են ընծայել հայերեն գրքեր։ Առաջին տպարանը հիմնադրել է Ն. Գուրոկյանը (Գուրսկի)․ տպագրած անդրանիկ հրատարակություններն են «Հաշիւ Բաթումի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցւոյ երեցփոխ Ս. Յարութիւնեանի 1898 թւից 1901 թիւը» գրքույկը, «Ընթերցողների ուշադրութեանը մատուցանում է Մեսրոպ Մելեանը» (1901 թվական) հրապարակախոսական նյութերի ժողովածուն։
Պատմություն
1904 թվականին լույս է տեսել Գ. Բալասանյանի «Որբիկների արցունքները» բանաստեղծությունների գրքույկը և «Պստիկ Մհեր» դյուցազներգա-պատմական պոեմը, 1906 թվականին՝ Վ. Գարշինի «Ազդանշանը» պատմվածքը, Ի. Սիզովի «Ի՞նչ է ազատութիւնը» աշխատությունը (երկուսի թարգմանությունը՝ Ս. Հարությունյանի)՝ «Յօգուտ Բաթումի հայ բանուորների» խորագրով, նաև Ս. Հարությունյանի «Գաղափարի մարդը» (1906 թվական) գրքույկը՝ ««Պայքարի» ժողովրդական գրադարան» մատենաշարով և այլն։ Բաթումի մյուս տպարանը պատկանել է Խ. Շմաևսկուն։ Այստեղ հիշյալ մատենաշարով 1906 թվականին տպագրվել են Ա. Աննենսկայայի «Ի՞նչ է հասարակապետութիւնը» աշխատությունը (թարգմանությունը՝ Ս. Հարությունյանի), Ն. Մաքսիմովի «Աշխատանքի տօնը», 1917 թվականին՝ «Կանոնադրութիւն բաբերդցիների հայրենակցական միութեան» գրքույկները։ «Պրոսվեշչենիե» տպարանում 1909 թվականին տպագրվել է Ե. Չիրիկովի «Կեանքի շէմքին» (թարգմանությունը՝ Հ. Խաչատրյանի) գիրքը։ 1917 թվականին մի խումբ հայ բոլշևիկներ հիմնադրել են հայկական ընդհատակյա տպարան։ 1917-1918 թվականներին Հ. Հակոբյանի, Ս. Խանոյանի, Ա. Սարուխանյանի, Ս. Զուրաբյանի, Գ. Գրիգորյանի նախաձեռնությամբ այստեղ տպագրվել է «Բանուոր եւ զինուոր» հայերեն թերթը (չի պահպանվել)։ Բաթումում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո այստեղ տպագրվել են Աջարիայի «Կոմունիստ» (1921 թվական) և «Բաթումի բանւոր» (1922 թվական) պարբերականները։ Հետագայում Բաթումում հայերեն ոչինչ չի տպագրվել։
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն
Վյաժա (Կաշարսկի շրջան)
Վյաժա (Вяжа), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանում։ Վյաժինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Նիդերլաուեր
Նիդերլաուեր (Niederlauer), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1742 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 9,07 կմ² մակերես տարածք։ Թվային ինդեքս՝ 09 6 73 146։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Վիլաբատե
Վիլաբատե (Villabate) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 19 441 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 6124 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3,8 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90039։ Հեռախոսային կոդը՝ 091։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չորմուկ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գերուսովկա
2001 թվականի տվյալներով Գերուսովկա գյուղում բնակվում էր 90 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,774 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 116,28 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կլասիցիզմ
Կլասիցիզմ (classicisme, classicus, դասական, օրինակելի), գեղարվեստական ոճ և գեղագիտական ուղղություն՝ 17-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի սկզբի եվրոպական արվեստի ու գրականության մեջ ։ Կլասիցիզմի ձևավորման հասարակական-քաղաքական նախադրյալը ֆրանսիական բացարձակ միապետությունն էր, իսկ փիլիսոփայական մեթոդաբանական հիմքը՝ ռացիոնալիզմը (Ռենե Դեկարտ)։
Գեղարվեստի բարձրագույն տիպարն ու չափանիշը կլասիցիստ գրողներն ու արվեստագետները տեսնում էին անտիկ գրականության և արվեստի մեջ, այնտեղից վերցնում սյուժեներ ու կերպարներ՝ արտահայտելով ժամանակի հասարակական-քաղաքական խնդիրները։
Հիմնական դրույթներ
Անտիկ տեսաբանները (Արիստոտել, Հորացիոս) և արվեստագետները համարվում էին անառարկելի հեղինակություններ, իսկ անտիկ արվեստը՝ հավիտենական, անփոփոխ ու բացարձակ գեղեցկի արտահայտություն։ Կլասիցիզմի գեղագիտական սկզբունքները ի վերջո հանգում են անտիկ, դասական հեղինակներին նմանվելու պահանջին։ Կլասիցիզմի պոետիկայի գլխավոր դրույթը բանականության սկզբունքներին հետևելու պահանջն էր՝ ձևի ենթարկումը բովանդակությանը, գաղափարի ամբողջականություն, հստակություն, գեղարվեստական ձևի կատարելություն։ Այստեղից էլ բխում էր գրական ժանրերի ազատության քննադատությունը և կանոններ սահմանելու անհրաժեշտությունը։ Կլասիցիզմի տեսաբանները բանականության ու տրամաբանության օրենքներով էին հիմնավորում արվեստի երկի համամասնության, ներդաշնակության ու հստակության սկզբունքները։ Կլասիցիզմի գեղագիտության հիմնական դրույթներից է «բնությանն ընդօրինակելու», նրան նմանվելու, բանականության միջոցով այն գեղարվեստական կարգավորման ենթարկելու խնդիրը։ Բանական և «գեղեցիկ բնություն» համարվում էր արիստոկրատիայի կյանքը, որը և արժանի էր պատկերվելու արվեստում։ Թեմաների և գրական ժանրերի ըմբռնման և ստորակարգման հարցում դրսևորվել է կլասիցիզմի դասային-հիերարխիական բնույթը։
Կլասիցիզմի գեղագիտությունը պարտադրում էր որոշակի օրենքներ ու կանոններ, սահմանում ժանրերի խիստ հիերարխիա՝ դրանք բաժանելով «բարձրի» (ողբերգություն, էպոպեա, ձոն, իսկ գեղանկարչության մեջ՝ պատմական, դիցաբանական և կրոնական ժանրեր) և «ցածրի» (կատակերգություն, երգիծանք, առակ, իսկ գեղանկարչության մեջ՝ այսպես կոչված «փոքր ժանրը»՝ բնանկար, դիմանկար, նատյուրմորտ)։ Կլասիցիզմի գեղագիտությունը խստորոշ սահման էր դնում վեհի և նսեմի, ողբերգականի ու կատակերգականի, հերոսականի ու առօրեականի միջև։ Դրամատուրգիան կառուցվում էր «եռամիասնության օրենքի» (տեղի, ժամանակի և գործողության միասնություն) հիման վրա, որը պահպանվում էր խստորեն։ Վերածնության դարաշրջանի հումանիստական գաղափարները Պիեռ Կոռնելի և Ժան Ռասինի ողբերգություններում բեկվում էին ռացիոնալիզմի պրիզմայով, նրանցում մարդկային անհատականությունը ենթարկվում էր հասարակական սկզբունքին ու բարոյական պարտքին, զգացմունքները զոհաբերվում էին գահի ու հայրենիքի գաղափարներին։ Կլասիցիստական ողբերգության դասական օրինակներ են Կոռնելի «Սիդը», «Հորացիոսները», «Նիկոմեդը», Ռասինի «Անդրոմաքեն», «Ֆեդրան», «Իֆիգենիան» և այլն։ Կլասիցիզմի գեղագիտությունը հսկայական նշանակություն էր տալիս արվեստի հասարակական-դաստիարակչական դերին։
Կլասիցիզմը գրականության մեջ
Գրականության մեջ կլասիցիզմն իր ամբողջական դրսևորումը գտավ 17-րդ դարի միապետական Ֆրանսիայում։ Ուղղության տեսական հիմունքները շարադրված են Նիկոլա Բուալոյի «Քերթողական արվեստ» (1674) չափածո երկում, որտեղ ընդհանրացված են 17-րդ դարի ֆրանսիական գրականության գեղարվեստական սկզբունքները։ Վերջինիս հիմնական պահանջներն են տեղի, ժամանակի, գործողության միասնությունը, կոմպոզիցիայի ամբողջականությունը, կերպարների միակողմանի մոնումենտալությունը, բարձրաշունչ չափածո խոսքը (ալեքսանդրյան ոտանավոր)։ Կլասիցիզմի պոեզիայի և պոետիկայի հիմնադիրը Ֆրանսուա Մալերբն էր։ Լեզվի և բանաստեղծության նրա ռեֆորմը հաստատեց Ֆրանսիական ակադեմիան։ Առաջատար ժանրը ողբերգությունն էր (Պիեռ Կոռնել, Ժան Ռասին)։ Ֆրանսիայում կլասիցիզմը ծաղկում է ապրել 17-րդ դարի 60-70-ական թվականներին (Ժան Ռասին, Նիկոլա Բուալո, Ժան դը Լաֆոնտեն, Ֆրանսուա դը Լարոշֆուկո, Մարի Մադլեն դը Լաֆայետ և, հատկապես, Ժան Բատիստ Մոլիեր, որի ստեղծագործությունը դուրս էր գալիս կլասիցիզմի շրջանակներից և կանխավետում լուսավորական ռեալիզմը)։ 17-րդ դարի վերջերին կլասիցիզմն անկում է ապրում, նոր վերելք է սկսվում միայն լուսավորականության շրջանում՝ 18-րդ դարի 20-ական թվականներից։ Նոր՝ լուսավորական կլասիցիզմը, 18-րդ դարի ընթացքում գոյակցում է լուսավորական ռեալիզմի հետ, իսկ նույն դարի վերջին նորից դառնում է իշխող գեղարվեստական հոսանք։ Ֆրանսիական գրականության ազդեցությամբ կլասիցիզմը զարգանում է նաև Անգլիայում (Ալեքսանդր Պոպ, Ջոզեֆ Ադիսոն), Իտալիայում (Վիտորիո Ալֆիերի, մասամբ՝ Ուզո Ֆոսկոլո), Գերմանիայում (Իոհան Քրիստոֆ Գոտշեդ), Ռուսաստանում (Անտիոխ Կանտեմիր, Ալեքսանդր Սումարոկով, Միխայիլ Լոմոնոսով) ։ 19-րդ դարի առաջին տասնամյակներին կլասիցիզմը շարունակում էր գոյատևել, սակայն սպառել էր իրեն և այլևս չստեղծեց որևէ նշանակալի երկ։
Կլասիցիզմը հայ գրականության մեջ սկզբնավորվեց 18-րդ դարում։ Ազգային պատմության իդեալականացումը, հայ դասական հեղինակների նկատմամբ պաշտամունքը, հասարակական կյանքն ու արվեստը նորմավորելու ու բանականորեն կարգավորելու ձգտումը կանխորոշում են հայկական կլասիցիզմի ու նրա գեղագիտության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հայկական կլասիցիզմի մեջ դրսևորվում են լուսավորական, բարոյա-դաստիարակչական, հայրենասիրական ու քաղաքացիական մոտիվներ։ Հայ իրականության մեջ կլասիցիզմի առաջին արմատավորողը Խաչատուր Էրզրումցին էր՝ «Համառօտական իմաստասիրութիւն» (1711) աշխատությամբ։ Բանականության կանոններին հետևելու, «ընտիր և վսեմ» մարդկային արարքների նկարագրության, բովանդակության և ձևի պարզության, ներդաշնակության ու համաչափության, գրականության հասարակական ու բարոյական դերի մասին Էրզրումցու սկզբունքները ազդեցություն գործեցին հետագա հայ կլասիցիստների վրա։ Ստեփանոս Ագոնցն իր «Ճարտասանութիւն» (1775) աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձնում գեղարվեստական լեզվի ու ոճի, ստեղծագործության պարզության և ներքին տրամաբանական պատճառաբանվածության վրա, տալիս առանձին գրական ժանրերի սահմանումներ։ 18-րդ դարում գեղարվեստական գրականության մեջ հանդես են գալիս կլասիցիզմի առանձին հատկանիշներ՝ խոհականությանը ու դատողականությանը գերակշռություն տալու, հանդիսավոր, պարզ ու հստակ ոճով գրելու, մեծ նշանակություն ունեցող իրադարձություններն ու նշանավոր անհատներին պատկերելու միտում (Մխիթար Սեբաստացի, Պետրոս Ղափանցի և այլն)։ 1780-ական թվականների վերջերից կլասիցիզմը դառնում է իշխող գրական ուղղություն, հրապարակ են գալիս Վ. Սահակյանի, Ղուկաս Ինճիճյանի, Մանվել Ջախջախյանի, Գաբրիել Ավետիքյանի կլասիցիստական ողբերգությունները։ 19-րդ դարի սկզբներից հայկական կլասիցիզմը թևակոխում է զարգացման առավել հասուն փուլ (Արսեն Բագրատունի, Հովհաննես Վանանդեցի, Եղիա Թովմաճանյան, Էդուարդ Հյուրմյուզյան, Գաբրիել Պատկանյան, Մկրտիչ Ավգերյան, Մինաս Բժշկյան, Պետրոս Մինասյան, Ե. Սեթյան)։ 1843 թվականից Վենետիկում լույս է տեսնում «Բազմավեպը», որը գրական հարցերում պաշտպանում էր կլասիցիզմի դրույթները։ «Տաղք Մխիթարեան վարդապետաց» (1852-1854) եռահատոր ժողովածուում հրատարակվում են հայ կլասիցիստների չափածո ստեղծագործությունները։ 1858 թվականին տպագրվում է հայկական կլասիցիստական գրականության գլուխգործոցը՝ Արսեն Բագրատունու «Հայկ Դիւցազն»-ը։ Այս շրջանում նշանակալից են Սարգիս Տիգրանյանի «Ինչ-ինչ գեղերերգութենէ» (1834), Էդուարդ Հյուրմյուզյանի «Առձեռն բանաստեղծութիւն» (1839), Պետրոս Մինասյանի «Յաղագս օգտակարութեանց և վնասուց թատերական հանդիսից» (1845) աշխատությունները։ Կլասիցիստները հայ գրականություն ներմուծեցին նոր թեմաներ ու ժանրեր, սակայն ժողովրդական մատչելի գրականություն նրանք չկարողացան ստեղծել։ Իր դրական ու բացասական կողմերով հանդերձ հայկական կլասիցիզմն արձագանքեց հայ գրականության մեջ տիրապետող գրական-հասարակական միտումներին, նպաստեց ազգային մշակույթի զարգացմանը, զգալի հետք թողեց գրականության մեջ։
Կլասիցիզմը թատերական արվեստում
Թատերական արվեստում կլասիցիզմը՝ որպես գեղարվեստական ոճ և աշխարհայացք, իր կատարյալ արտահայտությունն է ստացել 17-18-րդ դարերում ֆրանսիական դրամատուրգիայում և թատրոնում՝ գեղագիտական նախահիմք ունենալով հունա-հռոմեական դրաման և գաղափարական ելակետ՝ ժամանակի համար պատմականորեն առաջադիմական բացարձակ միապետական իդեալները։ Կլասիցիստական ներկայացմանը հատուկ էին շքեղությունը, հանդիսավորությունն ու անշարժությունը, դերասանները գործում էին պատմական և կենցաղային կոնկրետությունից հեռու, պերճաշուք և մոնումենտալ բեմանկարի միջավայրում։ Կլասիցիզմի բովանդակությամբ են թելադրվել նաև բեմական կատարման մշակված ու կանոնացված ոճը՝ անշարժ բեմավիճակներ, զուսպ և ընդգծված ժեստ, բարձրաձայն, պաթետիկ տոն։ Խաղի կլասիցիստական ոճը գեղարվեստական բարձր արտահայտություն է ստացել Թերեզա Դյուպարկի, Միշել Բարոնի, Մ. Դյումենիլի, Ադրիեննա Լեկուվրյորի, Ա. Լեկենի, Է. Ռաշելի, Ի. Կլերոնի (Ֆրանսիա), Ֆրիդերիկա Կարոլինա Նոյբեր (Գերմանիա), Թոմաս Բետտերտոնի, Ջոն Ֆիլիպ Քեմբլ (Անգլիա) և այլոց արվեստում։ Այդ ոճի որոշ գծեր շարունակվել են նաև 19-րդ դարի (Ժան Մունե-Մյուլլի, Սառա Բեռնար)։ Կլասիցիզմը յուրահատուկ ձևով է զարգացել 18-րդ դարի ռուսական թատրոնում (դրամատուրգիայում՝ Ալեքսանդր Սումարոկով, Վլադիսլավ Օզերով, դերասանական արվեստում՝ Ֆեոդոր Վոլկով, Ի. Դմիտրիևսկի, Ա. Յակովլև, Ե. Սեմյոնովա, Վասիլի Կարատիգին)։ Կլասիցիստական խաղաոճը տիրապետող է եղել Վենետիկի Մխիթարյանների դպրոցական թատրոնում, մասամբ նաև հայ պրոֆեսիոնալ դրամատիկական թատրոնի սկզբնավորման շրջանում՝ 19-րդ դարի 50-60-ական թվականներին։
Կլասիցիզմը ճարտարապետության մեջ և կերպարվեստում
Ճարտարապետության մեջ և կերպարվեստում կլասիցիզմի նախադրյալներն արդեն 16-րդ դարի երկրորդ կեսին առկա էին Իտալիայում, Պալլադիոյի ճարտարապետական տեսության մեջ և կառույցներում, Վինյոլայի, Ս. Սեռլիոյի տեսական տրակտատներում, ավելի հետևողականորեն դրանք արտահայտված էին Ջ. Պ. Բելլորիի (XVII դար) ստեղծագործություններում, նաև Բոլոնիայի դպրոցի ակադեմիստների մշակած գեղագիտական կանոններում։ Սակայն, ամբողջ 17-րդ դարի ընթացքում կլասիցիզմը, զարգանալով բարոկկոյի հետ փոխազդեցության և բանավեճերի մթնոլորտում, ամբողջական ոճային համակարգի վերածվեց միայն ֆրանսիական արվեստում՝ համաեվրոպական ոճ դառնալով 18-րդ դարում-19-րդ դարի սկզբին։ Կլասիցիզմի ճարտարապետությանը ընդհանուր առմամբ հատուկ է շեշտված ստատիկ ձևերի գեոմետրիզմը, հատակագծման տրամաբանականությունը, անտիկ ճարտարապետական ձևերի կիրառումը, ընդ որում՝ ոչ առանձին տարրերի և մոտիվների, այլ նրա ողջ արխիտեկտոնիկ օրինաչափությունների նկատառումով։ Կլասիցիզմի ճարտարապետական արտահայտչակերպի հիմքը օրդերն է, որն իր համամասնություններով և ձևերով այստեղ ավելի է մոտենում անտիկ արվեստին, քան նախորդ ժամանակաշրջանների ճարտարապետության մեջ։ Պատերը մեկնաբանվում են որպես հստակ, սիմետրիկորեն համադրված ծավալները կազմավորող հարթ մակերեսներ, դեկորը, նրբորեն և զուսպ ներդաշնակվելով նրան, երբեք չի քողարկում ընղհանուր կառուցվածքը։ Ինտերիերին բնորոշ է տարածական մասնատումների հստակությունը, գուներանգի մեղմությունը։ Մոնումենտալ-դեկորատիվ գեղանկարչության մեջ լայնորեն օգտագործելով հեռանկարային էֆեկտները՝ կլասիցիզմի պատրանքային տարածությունը սկզբունքորեն սահմանազատում է իրականից։ Արվեստների համադրումը կատարվում է խիստ հիերարխիայով, որտեղ որոշակիորեն գերիշխում է ճարտարապետությունը։ Կլասիցիզմի քաղաքաշինությունը կապված է Վերածննդի և բարոկկոյի սկզբունքների հետ և ակտիվորեն զարգացրել է «իդեալական քաղաք» հասկացությունը։
18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի առաջին քառորդին ստեղծվում են հատակագծման նոր ոճաձևեր, որոնք նախատեսում էին քաղաքի կառուցապատումն օրգանապես ներդաշնակել բնության հետ, ստեղծել տարածականորեն փողոցի կամ առափնյակի հետ միահյուսվող բաց հրապարակներ։ Կլասիցիզմի պլաստիկան, ուր գերակշռողը միագույն ծավալներն են՝ սովորաբար նախատեսված որոշակի դիտակետի համար, աչքի է ընկնում հղկված մոդելավորումով և ձևերի կայունությամբ։
Գեղանկարչության մեջ նախապատվությունը տրվում էր գծանկարին և լուսաստվերին (հատկապես ուշ կլասիցիզմում, երբ գեղանկարչությունը երբեմն հակվում էր միագունության, իսկ գրաֆիկան՝ մաքուր, ոճավորված գծայնության), տեղային կոլորիտն ստեղծվում էր երեք գերիշխող գույների զուգակցումով (օրինակ, դարչնագույնը՝ առաջին, կանաչը՝ երկրորդ, երկնագույնը՝ երրորդ պլանի համար), պլաստիկ ծավալների միջև լուսաօդային միջավայրը, նոսրանալով, վերածվում է չեզոք լիրքի, գործողությունը կարծես բեմում է կատարվում։ 17-րդ դարում ֆրանսիական կլասիցիզմի մեծագույն նկարիչն ու տեսաբանն էր Ն. Պուսսենը։ Այս ժամանակաշրջանում մեծապես զարգանում է «ոսկե դարի» մասին երազանքը մարմնավորող իդեալական բնապատկերը (Նիկոլա Պուսսեն, Կլոդ Լոռեն, Գասպար Դյուգե)։ Ճարտարապետության մեջ կլասիցիզմի սկզբունքները կազմավորվում են Ֆ. Մանսարի կառույցներում, Կ. Պեռոյի ստեղծած Լուվրի արևելյան ճակատում (17-րդ դարի կլասիցիզմի ոճական առավել մաքուր տիպարը), Լ. Լևոյի, Ֆ. Բլոնդելի ստեղծագործության մեջ։ 17-րդ դարի 2-րդ կեսից ֆրանսիական կլասիցիզմն ավելի է ներառում բարոկկոյի տարրերը (Վերսալի ճարտարապետություն)։
Կլասիցիզմի զարգացման նոր փուլը կապված էր 18-րդ դարի բուրժուական լուսավորականության հետ. ճարտարապետության մեջ հաճախ հրաժարվում են քարացած հատակագծային սխեմաներից, ձգտում շեշտել օրդերի կառուցվածքային իմաստը, հատուկ ուշադրություն դարձնում հարմարավետ բնակելի տան ինաերիերին և ճկուն հատակագծմանը։ Նոր կառույցի իդեալական միջավայրը դառնում է «անգլիական» տիպի պարտեզը։ Այդ ժամանակաշրջանի կլասիցիզմի զարգացման համար մեծ նշանակություն ունեցան Հին Հունաստանի և Հռոմի հնագիտական ուսումնասիրությունը (հատկապես Հերկուլանումի և Պոմպեյի պեղումները), նաև Յոհան Յոախիմ Վինկելմանի, Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի, Ֆ. Միլիցիի տեսական աշխատությունները։ Ֆրանսիական ճարտարապետության մեջ ստեղծվում են նոր տիպեր՝ ինտիմ մենատուն, լակոնիկ-մոնումենտալ հասարակական շինություն, բաց քաղաքային հրապարակ (ճարտարապետներ՝ Ժ. Ա. Գաբրիել, Ժ. Ժ. Սուֆլո)։ Քաղաքացիական պաթոսը և քնարականությունը յուրովի միահյուսվում են Ժ. Բ. Պիգալի, Էթիեն Մորիս Ֆալկոնեի, Ժան Անտուան Հուդոնի քանդակներում, Ժ. Մ. Վյենի պատմա-դիցաբանական սյուժեներով երփնագրերում, Հյուբեր Ռոբերի դեկորատիվ բնանկարներում։
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության նախօրեին ճարտարապետության մեջ առկա էր խստիվ և սեղմ ոճական ձևերին, ազդեցիկ–ուսուցողական կերպարներին դիմելու հակումը, ավելի հաճախ են կիրառվել հունական արխաիկայի, Հին Եգիպտոսի մոտիվները՝ երբեմն հրաժարվելով օրդերային համակարգից (Կ. Ն. Լեդուի, Է. Լ. Բուլլեի, Ժ. Ժ. Լեկյոյի կառույցներն ու նախագծերը)։ Այդ որոնումները (նաև Զ. Բ. Պիրանեզիի ճարտարապետական օֆորտների ազդեցության ներքո) ուշ կլասիցիզմի կամ ամպիրի մեկնակետը հանդիսացան։ Կլասիցիզմի գեղանկարչության ասպարեզում հեղափոխական ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչը Ժակ Լուի Դավիդն էր։ Ուշ կլասիցիզմի գեղանկարչությունը, բացառությամբ որոշ խոշոր վարպետների (Դոմինիկ Էնգր) ստեղծագործության, վերածվում է պաշտոնական-ջատազովական կամ սենտիմենտալ-էրոտիկ սալոնային ուղղության։ 18-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբին կլասիցիզմի միջազգային կենտրոնը դառնում է Հռոմը, ուր ստեղծագործում էին գերմանացի գեղանկարիչ Անտոն Ռաֆայել Մենգսը, քանդակագործներ՝ իտալացի Անտոնիո Կանովան, դանիացի Բերտել Տորվալդսենը, ավստրիացի բնանկարիչ Յոզեֆ Անտոն Կոխը։ Նույն ժամանակաշրջանի գերմանական կլասիցիզմի ճարտարապետությանը բնորոշ է Ֆ. Վ. Էրդմանսդորֆի, Կ. Դ. Լանգհանսի, Դ. Ժիլլիի, Ֆ. Ժիլլիի կառույցների խիստ և ռացիոնալ ոճը։ Գերմանական ուշ կլասիցիզմի բարձրակետը եղավ Կ. Ֆ. Տինկելի ստեղծագործությունը, որի ճարտարապետական ձևերի խստաշունչ մոնումենտալությունը օրգանապես կապված էր ֆունկցիոնալ նոր լուծումների որոնումների հետ։ Լեո ֆոն Կլենցեի և Ֆ. Գերտների կառույցներում իշխում էր չոր արխեոլոգիզմը։ Հայեցողական տրամադրությամբ ներթափանցված կերպարվեստում աչքի են ընկնում Ա. և Վ. Տիշբայնների ստեղծած դիմապատկերները, Ա. Յա. Կարստենսի դիցաբանական և այլաբանական կարտոնները, Յո. Գ. Շադովի, Յո. Հ. Դաննեկերի, Կ. Դ. Ռաուխի պլաստիկան, կահույքագործ Դ. Ռյոնտգենի գործերը։