cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ազատ Արցախ
Պատմություն
Մինչև 1967 թվականը՝ շաբաթաթերթ, ապա՝ երկօրյա թերթ, այնուհետև՝ շաբաթական 3 համար՝ հայերեն, 1 ամփոփիչ համար՝ ռուսերեն։ Տարբեր անուններով լույս է տեսնում 1923 թվականից՝ Շուշիում (1923-1925), 1925 թվականից՝ Ստեփանակերտում (1923 թվականին՝ «Ղարաբաղի գեղջուկ», 1923-1940 թվականներին և 1989-1992 թվականներին՝ «Խորհրդային Ղարաբաղ», 1940-1989 թվականներին՝ «Սովետական Ղարաբաղ», 1992 թվականի ապրիլից - 1995 թվականը՝ «Արցախ», 1995-1998 թվականներին՝ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն»)։1919-1989 թվականներին՝ Լեռնային Ղարաբաղի կուսակցության մարզկոմի և ժողովրդական պատգամավորների ԼՂԻՄ մարզխորհրդի, 1989 թվականի փետըրվարի 17-ից 1990 թվականի հունվարի 6-ը՝ ԼՂԻՄ Հատուկ կառավարման կոմիտեի, 1990 թվականի հունվարի 7-18-ը՝ ԼՂԻՄ Ազգային խորհրդի, 1990 թվականի հունվարի 19-ից մարտի 29-ը՝ ԼՂԻՄ մարզային կուսակցական կազմակերպությունների և ժողպատգամավորների խորհրդի, 1990-ի մարտի 30-ից 1991 թվականի հունվարի 29-ը՝ Լեռնային Ղարաբաղի մարզային կուսակցական կազմակերպության և ժողպատգամավորների ԼՂԻՄ խորհրդի, 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ից՝ ԼՂՀ ԳԽ պաշտոնաթերթ։ Հայրենական պատերազմի տարիներին, 50-ական թվականներին և 1980 թվականից կրկնօրինակվել է ռուսերեն («Սովետսկի Կարաբախ»)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արցախի շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Արցախի օրաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական լրատվական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Պոպկորն
Ադիբուդի (նաև՝ Պոպկորն, Բովհատ, Բոհրած կորեկ), «Zea mays everta» տեսակի եգիպտացորենի հատիկներից պատրաստվող ուտելիք։
Պատրաստման ձևը
Այն սովորաբար պատրաստում են թավայի մեջ։ Սկզբում թավան տաքացնում են, այնուհետև եգիպտացորների հատիկները լցնում և սպասում 5-10 րոպե։ Այդ ընթացքում հատիկները ճայթում են և դառնում ադիբուդի։ 1984 թվականից գործածության մեջ է դրվել հատուկ միկրոալիքային վառարան, որը կարողանում է միանգամից մեծ քանակությամբ ադիբուդի պատրաստել։ Պոպկորները հայտնի են որպես կինոթատրոնների, սպորտային իրադարձությունների և այլ միջոցառումների ընթացքում հանդիսատեսի կողմից օգտագործվող ուտելիք։
Ճայթման ընթացքը
Կոշտ եգիպտացորենի արտաքինը կոշտ է, ներքինը` փափուկ և փոքր քանակությամբ ջուր է պարունակում։ Ջերմության բարձրացման հետևանքով այդ ջուրը գոլորշիանում է, սակայն քանի որ այն շրջապատված է եգիպտացորենի միջուկով, ջրի գոլորշին ճնշում է գործադրում եգիպտացորենի հատիկի միջուկի վրա։ Այդ ճնշումը ընդլայնում է միջուկը և արտամղում այն դուրս։
Կատեգորիա:Բուսակերական խոհանոց Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Արագ սնունդ Կատեգորիա:Նախուտեստներ Կատեգորիա:Եգիպտացորեն
Լորի Հոլդեն
Հեդեր Լորի Հոլդեն (Laurie Holden, ), ամերիկա-կանադացի դերասանուհի է, ռեժիսոր, մոդել իրավապաշտպան։ Նա հայտնի է իր Մարիտա Կովարուբիաս դերով The X-Files ֆիլմում (1996-2002), Ադել ՍտանտոնThe Majestic ֆիլմում (2001), Սիբիլ Բենեթ՝ Silent Hill ֆիլմում (2006), Ամանդա Դումֆրիես՝The Mist ֆիլմում (2007), Օլիվիա Մուռայ՝ The Shield  ֆիլմում(2008), Անդրեա Քայլող մեռյալներ ֆիլմում (2010-2013; 2020), և ՌենեեThe Americans  ֆիլմում (2017-2018)։
Վաղ կյանք
Ծնվել է Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիա և մեծացել՝ Տորոնտոյում ։ Հոլդենը երկքաղաքացիություն ունի Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում: Իր ծնողների՝ դերասաններ Գլեն Կորբեթի և Ադրիեն Էլիս ի ամուսնալուծությունից հետո, նրա մայրը ամուսնացել է ռեժիսոր Մայքլ Անդերսոնի հետ։ Լուորին, այնուհետև, բաժանել է իր ժամանակը Լոս Անջելեսի և Տորոնտոյի միջև։ Նա ունի երիտասարդ եղբայր՝ Քրիստոֆեր Հոլդեն, և արյունակից քույր։
Հոլդենը ֆիլմում ստացել է իր առաջին դերը, երբ փոքր երեխա էր։ Երբ շարունակում էր այցելել իր խորթ հորը, փոքրիկ դերասանուհին, ով ստացել էր Ռոք Հադսոնի դստեր դերը «Մարտական տարեգրություն» ֆիլմում, երբեք չժամանեց. այսպիսով Լոուրին փոխարինեց։ «Հանկարծ ես Ռոք Հադսոնի դուստրն եմ»,- մտաբերում է նա: Պատանեկության տարիներին հաղթել է «Տարվա տեսք» մոդելավորման մրցույթին Տորոնտոյում, և Անդերսոնի Մեկուսացված արձակուրդներ (1986) կատակերգության մեջ դայակի դեր է կատարել։ Եպիսկոպոս Ստրաչանի դպրոց ն ավարտելուց հետո, հաճախել է ՄաքԳիլի համալսարան, որտեղ սովորել է տնտեսագիտություն և քաղաքագիտություն ։ Տեղափոխվել է Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարան և 1993 թվականին կինոյում և թատրոնում ստացել է աստիճան ։ Եղել է Ազգային պատվի հասարակության անդամ և ստացել է Նատլի Վուդ դերասանական մրցանակ։ Այնուհետև, Կոլումբիայի համալսարան ում ստացել է մարդու իրավունքներ ի մագիստրոս ի կոչում ։
Կարիերա
Իր կարիերայի վաղ շրջանում փառք է ձեռք բերել իր հակառակորդ Բրթ Ռեյնոլդս ի հետ խաղալով Ֆիզիկական ապացույց(1989) ֆիլմում, Վանեսա Ռեդգրեյվ ի հետ Երիտասարդ Քեթրին (1991) ֆիլմում, և Ուիլյամ Շենթեր ի հետ հեռուստասերիալներում (1994)։ Նաև խաղացել է Մաբել Դունհամի դերը Անցուղի (1996) հեռուստասերիալում (Ֆենիմոր Կուպերի վեպի հիման վրա)։ Բեմում, նկարահանվել է «Ժամանակը և ուղիները» պիեսում, որը գրել է Ջոն Բոյնթոն Փրիսթլի ն, և «Ձմռան հեքիաթը»՝ Ուիլյամ Շեքսպիր ի պիեսի հիման վրա։ Այլ բեմական դերերից են՝ Ռեգինան «Ուրվականների մեջ», և Պրոկնը «Սոխակի սերը» պիեսում։ Բազմաթիվ ներկայացումներից հետո Դեպի հարավ, Սպանություն, Նա գրել է, և Աղմկոտ ուրվական։ Ժառանգություն (երբ երկակի դեր է կատարել), որոշ հաջողություններ է ձեռք բերել՝ խաղալով հիշարժան, կրկնվող դեր «X-Files» սեմինալ, գեղարվեստական շարքում։ Մարիտա Կովառուբիաս,խորհրդավոր պետական գործիչ, ով դարձել է գործակալ Ֆոքս Մյուլդեր հատուկ տեղեկատվական համակարգում, 4-ից 9-ը եթերաշրջաններում (1996–2002): Նաև երկրորդական դեր է կատարել որպես Մարի Թրավիս, իր հակառակորդներ Մայքլ Բին ի և Ռոն Փերլման ի հետ CBS հեռուստասերիալում, որը հիմնված է The Magnificent Seven - ի վրա (1998–2000), և որպես Դեբրա Քեմփբել Highlander գիտաֆանտաստիկ հեռուստասերիալների շարքում'':' Հոլդենի առավել ուշագրավ դերերից են իր հակառակորդ Ջիմ Քերի հետ գլխավոր դերը Ֆրենկ Դարաբոնտ ի The Majestic ֆիլմում (2001)։ Քանի որ Քերին վաղուց էր կորցրել սերը, Հոլդենն իր կատարման համար արժանացել է քննադատական գնահատանքի ։ Նաև դերակատարել է Դին Քեյն, Ջենիֆեր Թիլլի, և Թիմ Քարի հետ «Բեյլի միլիարդներ» կանադական կատակերգության մեջ։ Կինոնկարի այլ դերերում ներառվել են Մայքլ Չիկլիսի կերպարը՝ «Fantastic Four» (2005) ֆիլմում,  Կիբիլ Բենեթը՝ «Silent Hill» (2006) ֆիլմի «Christophe Gans»-ի գեղարվեստական-սարսափ տեսախաղում, Ամանդա Դամֆրիսը՝ «Մշուշ» ֆիլմում (2007), և Օլիվիա Մյուրեյը՝ «The Shield» ֆիլմում։ 010 -ից 2013 թթ-ին, AMC հեռուստատեսության սարսափ դրամայում խաղացել է Անդրեայի դերը, քաղաքացիական պա՛տպան և գլոբալ զոմբիների ժանտախտից վերապրածը Քայլող մեռյալներ ը հեռուստասերիալում ։ 2013-ին, աշխատել է «Honeytrap» ֆիլմի վրա՝ որպես գործադիր պրոդյուսեր ։ 2014-ին «Խոշորագույն հանցագործությունների» երրորդ սեզոնում խաղացել է Անն ՄաքԳինսի դերը։ Նաև 2014-ին նկարահանվել է Հիմարը և ավելի հիմարը 2 ֆիլմում իր հակառակորդներ՝ Ջիմ Քերրի, Ջեֆ Դանիելսի, Քեթլին Թըրներ ի հետ ։
Բարեգործություն և իրավապաշտպան գործունեություն
Հոլդենը կանադական Սոմալի Մամ կազմակերպության հիմնադիր խորհրդի անդամ է, որը արշավներ է իրականացնում մարդկանց թրաֆիքինգի դեմ, և նաև ԱՄՆ-ում «Սոմալի Մամ» հիմադրամի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է։ 2014-ին, աշխատել է «Ստորգետնյա երկաթուղի» գործողության հետ․ կամավորական կազմակերպություն, որի նպատակն է ձեռբակալել երեխաների նկատմամբ թրաֆիքինգ իրականացնողներին։ Խումբն օգնել է Կոլումբիայի Կարտախենա նահանգի իշխանություններին՝ վերացնելու նման թրաֆիքինգի օղակը, որն օգտագործում էր թմրանյութեր անչափահաս տղաներին և աղջիկներին մարմնավաճառության հակադրելու համար։ Այս գործողության արդյունքում ձեռբակալվել է 12 մարդ, և հաջողվել է փրկել սեքսուալ թրաֆիքինգի 55 զոհերի, որոնցից մեկն ընդամենը 11 տարեկան է եղել ։
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Հոլդենը Հոլիվուդի «Entertainment Weekly's It List» -ի ամենաստեղծարար մարդկանց լավագույն 100-ի շարքում էր, և «Variety» դիտող տասը դերասանններից մեկը։ Նաև «Տարվա տեսքը» էլիտար մոդելի հաղթող էր Տորոնտոյում, և 1996 թ-ին պարգևատրվել է «Gemini Award» -ով լավագույն դերակատարման համար «Due South» դրամատիկական ֆիլմում (1994)։ 2002 թվականին Variety պարբերական ի կողմից անվանվել է «Տասը դերասաններից մեկը, ում պետք է դիտել»։
2011 թ-ին ստացել է Սատուրն (մրցանակ)՝ որպես լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհի Քայող մեռյալները հեռուստասերիալում ։ Այս սերիալում իր դերի համար, ստացել է նաև «Scream Award» լավագույն երկրորդ պլանի դերասանուհու համար ։
2013-ին, «Քայլող մեռյալները» հեռուստասերիալում իր կատարած աշխատանքի համար առաջադրվել է Սատուրն մրցանակ ի՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում և հաղթել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1922/1923
1922/1923 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը երեսունհինգերորդն էր։ Այն երկրորդն էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո։ Կրկին միանձնյա հաղթող դարձավ յի հավաքականը, որի համար սա երրորդ հաղթանակն էր տվյալ տասնամյակում։ Անգլիայի հավաքականը միակն էր, որին հաջողվեց միավորներ կորզել շոտլանդացիներից, ինչն անգլիացիներին դուրս բերեց երկրորդ հորիզոնական։
Մրցաշարը մեկնարկեց 1922 թ. հոկտեմբերին - խաղով, որում անգլիացիները վստահ հաղթանակ տարան 2։0 հաշվով։ Մրցաշարը շարունակվեց 1923 թ. մարտին՝ շոտլանդացիները հաղթանակներ տարան իռլանդացիների, ապա և ուելսցիների նկատմամբ։ Շոտլանդացիներին հասնելու համար - խաղում անգլիացիներին հարկավոր էր հաղթանակ, սակայն խաղն ավարտվեց ոչ-ոքի՝ 2։2 հաշվով։ Սա նշանակում էր, որ չեմպիոնի կոչումն ապահովելու համար եզրափակիչ խաղում շոտլանդացիներին բավարարում էր ոչ-ոքին, որին և նրանք հասան՝ արձանագրվեց 2։2 հաշիվը։ Զուգահեռաբար ընթացող խաղում իռլանդացիների խոշոր հաշվով հաղթեցին ուելսցիներին՝ ապահովելով 3-րդ տեղը։
Մրցաշարային աղյուսակ
Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։
Ռմբարկուներ
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
1 գոլ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն
(4234) Եվտուշենկո
(4234) Եվտուշենկո (Evtushenko), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի մայիսի 6-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,205388 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6615 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7493 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2096,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171745 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,69° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Ռոբերտո Մարտինես
Ռոբերտո Մարտինես Մոնտոլիու, (Roberto Martínez Montoliú, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և ֆուտբոլային մարզիչ։ Անգլիական «Էվերթոն»-ի ֆուտբոլային մարզիչը։
Ֆուտբոլիստի կարիերան
Մարտինեսը իր կարիերան սկսել է իր քաղաքի անունով հանդես եկող ակումբում՝ «Բարագեր»-ում։ Մարտինեսը հանդես էր գալիս թիմի երիտասարդական կազմում և արդեն 16 տարին չլրացած տեղափոխվեց «Սարագոսա»։ 1993 թվականի հունիսի 20-ին Սարագոսաի կազմում, Լա Լիգայում խաղաց իր առաջնախաղը, ընդդեմ «Ատլետիկո Մադրիդ»-ի։ 1994 թվականին Մարտինեսը վերադառնում է Բարագեր, որտեղ խաղում է մեկ մրցաշրջան։
1995 թվականի հուլիսի 25-ին տեղափոխվում է անգլիական «Ուիգան Ատլետիկ», որը հանդես էր գալիս Անգլիայի 3-րդ ենթախմբում։ Այդ ժամանակահատվածում ակումբը հաղթում է 3-րդ ենթախումբը ։ Տարվա ակումբի ֆուտբոլիստը, ըստ Պրոֆեսիոնալ Ֆուտբոլային Ասոցիացիայի ճանաչվում է Մարտինեսը։
2001 թվականին Մարտինեսի հետ որպես ազատ գործակալի պայմանագիր է կնքում շոտլանդական «Մոտերուել»-ը, առաջին մրցաշրջանում ակումբի կազմում Մարտինեսը խաղում է 16 հանդիպումներում ։ Հաջորդ մրցաշրջանին Մարտինեսը վերադառնում է Անգլիա՝ «Ուոլսոլ», որտեղ մեկ տարի մնալուց հետո տեղափոխվում է «Սուոնսի Սիթի», որտեղ կրում է ավգաի թևկապը ։
2003-2006 թվականներին խաղում է Սուոնսիում։ 2004-2005 թվականներին Անգլիայի 2-րդ ենթախմբից տեղափոխվում է թիմը Պրեմիեր Լիգա
Սուոնսի Սիթի
2007 թվականի փետրվարին Մարտինեսը տեղափոխվում է Սուոնսի և սկսում է գլխավորել ակումբը։ Այդ մրցաշրջանում ակումբը Մարտինեսի հետ միասին հաղթում է Չեմպիոնշիպը։ Մարտինեսը ստանում է մրցանակ որպես Չեմպիոնշիպի լավագույն մարզիչ ։ 2008 թվականին Մարտինեսը երկարաձգում է պայմանագիրը ։
2008 թվականի հունիսին «Սելտիկ»-ը և «Ուիգան Ատլետիկ»-ը հետաքրքրվում էին Մարտինեսի ծառայություններով ։ Մեկ օր հետո արդեն հայտնի դարձավ, որ Մարտինեսը տեղափոխվելու է անգլիական Ուիգան։
Ուիգան Ատլետիկ
Իր ամբողջ մարզչական կարիերան Մարտինեսն անցկացրել է անգլիական ակումբներում։ Ուիգանում առաջին հանդիպումը Մարտինեսը գլխավորել է 2009 թվականի օգոոստոսի 15-ին, ընդդեմ «Աստոն Վիլլա»-ի, հաշիվը՝ (2։0)։ Հաջորդ խաղին դժվարին պայքարում Մարտինեսի թիմը հաղթանակ տարավ, ընդդեմ «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս»-ի, հաջորդ խաղում 0։5 հաշվով ծանր պարտություն կրեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ից։
Տնային հանդիպումներում Ուիգանը հաղթանակ է տարել առաջնության առաջատարների նկատմամբ. «Չելսի»-ի, «Լիվերպուլ»-ի և «Արսենալ»-ի։
Առաջնության ամենախոշոր հաշիվներով պարտությունները կրել է Ուիգանը։ «Տոտենհեմ»-ին պարտվել է (1։9) հաշվով, «Չելսի»-ին (0:8) հաշվով։ Մրցաշրջանում Ուիգանը գրավեց 16-րդ հորիզոնականը և դուրս չմնաց Պրեմիեր Լիգայի պայքարից։
2013 թվականի մայիսի 11-ին Անգլիայի գավաթի խաղարկությունում Սուոնսին իր պատմության ամենալավ արդյունքը ցույց տվեց՝ եզրափակչում հաղթանակ տանելով «Մանչեսթեր Սիթի»-ի նկատմամբ (1։0)։ Հաղթանակի գնդակը խփել է Բեն Ուոթսոնը։
Էվերթոն
2013 թվականի մայիսի 28-ին, երբ Դևիդ Մոյեսը տեղափոխվեց Մանչեսթեր Յունայթեդ, Էվերթոնին մարզիչ էր հարկավոր և որպես լավ թեկնածու Էվերթոնը սկսեց հետաքրքրվել Մարտինեսով։ 2013 թվականի ամռանը Մարտինեսը սկսեց գլխավորել Էվերթոնը, պայմանագրի համաձայն ժամկետը 4 տարի է։ Մարտինեսի համար Լիվերպուլը 1,5 միլիոն ֆունտ ստերլինգ էր առաջարկում։
Առաջին պաշտոնական հանդիպումը որպես Էվերթոնի մարզիչ տեղի է ունեցել օգոստոսի 17-ին, ընդդեմ «Նորվիչ Սիթի»-ի, խաղը ավարտվում է 2։2 հաշվով։ Հաջորդ խաղում դժվարին պայքարում Մարտինեսի թիմը 3։2 հաշվով հաղթում է «Վեստ Հեմ Յունայթեդ»-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ռեալ Սարագոսայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
FlashForward
Գալիքի Պահը ամերիկյան գիտաարկածային սերիալ է հեռուստատեսային սերիալ, որի պրեմիերան ABC կայացել է սեպտեմբերի 24-ին, 2009. Սերիալի սյուժետը հիմնված է 1999 թ.-ի համանուն նովելի վրա։ Գալիքի Պահը որի հեղինակն է Կանադացի գիտաֆանտաստիկ գրող Ռոբերտ Սոյերը։ Դեկտեմբերի 3-ին, 2009, ABC-ն ընդհատեց շոուի ցուցադրությունը մինչև Մարտի 18, 2010, խոստանալով ցուցադրել ևս 14 սերիա։ABC-ն հաստատեց, որ շուն ընդհատվում է, որպեսզի չմրցի 2010-ի Օլիմպիական խաղերի հետ ։ Գալիքի Պահը կվերադառնա եթեր մարտի 18-ին, 2010 2-ժամանոց սերիայով և կավարտի առաջին սեզոնը 2-ժամանոց սերիայով մայիսի 27-ին, 2010։
Ռոմիկ Բաղդասարյան (համաճարակաբան)
Ռոմիկ Ռուբենի Բաղդասարյան, համաճարակաբան։ ՊԲ բժշկական ծառայության մայոր (1996 թվական)։
FlashForward
Բովանդակությունը
Միստիկական պատահարը ստիպում է երկրագնդի վրա բնակվող յուրաքանչյուր մարդու կորցնել գիտակցությունը ընդամենը 137 վայրկյանով, որի ընթացքում մարդիկ տեսնում են դրվագներ իրենց կյանքից, որոնք տեղի են ունենալու 6 ամիս անց։Լոս Անջելեսի FBI-ի գործակալները, Ստանֆորդ Վեդդեկի գլխավորությամբ (Քոռթնի Վանս) և Մարկ Բենֆորդի ղեկավարությամբ (Ջոզեֆ Ֆիննես), սկսում են կատարվածի բացահայտման պրոցեսը, ինչու, և երբ այդ պատահարը կկրկնվի։ Բենֆորդը վստահեցնում է, թե իրենք կկարողանան բացահայտել պատահարի պատճառները։ Նա իր ֆլեշֆորվարդում, ինչպես և բոլորը տեսել էր դեպքեր, որոնք տեղի են ունենալու 6 ամիս անց և հիմնվելով այդ դեպքերի վրա թիմը սկսում է հետաքննությունը։
Ռոմիկ Բաղդասարյան (համաճարակաբան)
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1972 թվական)։ 1972-1992 թվականներին՝ 1996 թվականից՝ Մարտունիի շրջանի հակահամաճարակային ծառայության գլխավոր բժիշկ, 1991-1996 թվականներին՝ Մարտունիի պաշտպանական շրջանի բժշկական ծառայության պետ։
1992-1994 թվականներին մասնակցել է Մարտունիի, Մարտակերտի, Աղդամի, Քելբաջարի, Ֆիզուլիի, Կուբաթլուի, Զանգելանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին, ռազմադաշտային շարժական հոսպիտալներում բուժօգնություն է ցույց տվել հարյուրավոր վիրավոր ազատամարտիկների, կազմակերպել վիրավորների տարհանումը։
FlashForward
Գլխավոր հերոսներ
Գալիքի Պահը սպասումը սկսվեց 9 գլխավոր դերերով։6-րդսերիայից սկսած Դոմինիկ Մոնագանը հաստատվեց դերասանների հիմնական կազմում. 10-րդ սերիայից, Մայքլ Իլին միացավ կազմին։
Ռոմիկ Բաղդասարյան (համաճարակաբան)
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Հայ համաճարակաբաններ
FlashForward
DVD
Առաջին սեզոնի առաջին մասի սերաները DVD-ով դուրս են եկել փետրվարի 23-ին, 2010։DVD-ն պարունակում է առաջին 10 սերիաները և բոնուս։ Ամբողջական 24 մասանոց տարբերակը դուրս է գալու 2010-ի օգոստոսին.
Արտադրությունը
Հեռուստատեսային տարբերակը գրվել է Դավիթ Գոյերի (ով նաև ռեժիսորն է) և Բրենոն Բրագաի կողմից, սյուջեն հիմնված է Ռոբերթ Սոյերինովելի վրա։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկական սերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Անրի Լեբեգ
Անրի Լեոն Լեբեգ (Henri-Léon Lebesgue, ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս, Փարիզի ԳԱ անդամ (1922), Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1930)։ 1910–21-ին Փարիզի համալսարանի, իսկ 1921-ից Քոլեժ դը Ֆրանսի պրոֆեսոր։ Իրական փոփոխականի ֆունկցիաների արդի տեսության հիմնադիրներից է։
Հիմնական վաստակը չափելի ֆունկցիա հասկացության, չափի տեսության և ինտեգրալի նոր գաղափարի ստեղծումն է (տես Լեբեգի ինտեգրալ), որը հիմնված է չափի տեսության վրա և հնարավորություն է ընձեռում ինտեգրել ֆունկցիաների անհամեմատ ավելի լայն դաս։ Ֆունկցիաների անալիտիկ ներկայացման վերաբերյալ հետազոտություններով նպաստել է ֆունկցիաների նկարագրական տեսության ստեղծմանը։
Կենսագրություն
Անրի Լեոն Լեբեգը ծնվել է 1875 թվականին հյուսիսային Ֆրանսիայի Բովե քաղաքում։ Մանուկ հասակում զրկվել է տպագրատան աշխատակից հորից։ Քաղաքային կրթաթոշակը, որը մայրը կարողացել էր ստանալ որդու համար, օժտված տղային հնարավորություն է ընձեռել ավարտելու քաղաքային քոլեջը, այնուհետև՝ Փարիզի Լյուդովիկոս Մեծի լիցեյը ։
1894 թվականին պատանի Լեբեգը հաջողությամբ հանձնելով քննությունները՝ ընդունվել է Ֆրանսիայի մանկավարժական գլխավոր ինստիտուտը՝ Փարիզի հեղինակավոր Բարձրագույն նորմալ դպրոցը։ 1897 թվականին ուսումն ավարտելուց հետո նա ստացել է մաթեմատիկայի մանկավարժի դիպլոմ և երկու տարի զբաղվել է ինքնակրթությամբ՝ միաժամանակ աշխատելով որպես գրադարանավարի օգնական։ 1898 թվականին հրապարակվել է նրա մաթեմատիկական առաջին հոդվածը։ Այնուհետև Լեբեգը երեք տարի (1899-1902) մաթեմատիկա է դասավանդել Նանսի քաղաքի կենտրոնական լիցեյում և նախապատրաստել է «Ինտեգրալ, երկարություն, մակերես» (Intégrale, longueur, aire) անվանումով թեզը, որը նվիրված էր չափի և ինտեգրալի իր ամփոփմանը, որը պաշտպանել է 1902 թվականին ։
1903 թվականին Լեբեգն ամուսնացել է իր համակուրսեցիներից մեկի քրոջ՝ Լուիզ Մարգերիտ Վալլեի (Louise-Marguerite Vallet) հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Ժակն ու Սյուզանը։ 1916 թվականին ամուսինները բաժանվել են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամներ
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (1918-1920)
1920 թվականին պատերազմի մեջ մտան նաև այլ պետություններ։ Ադրբեջանին սատարում էր Օսմանյան Թուրքիային, իսկ հետագայում նաև Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետությանը։ Պատերազմի սկիզբը ազդարարել է Ադրբեջանը՝ խախտելով զինադադարի պայմանագիրը։
1918 թվականին ադրբեջանական բանակը ռազմակալում է Շամշադինը (ներկայում՝ Տավուշի մարզի արևմտյան մասը՝ Բերդի տարածաշրջանը), Զանգեզուրը (ներկայում՝ Սյունիքի մարզի որոշ տարածքները), Նախիջևանը (ներկայիս՝ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը) և Արցախը (ներկայում՝ Արցախի Հանրապետությունը)։
Հայաստանին հաջողվում է հաղթել ադրբեջանական բանակին և դուրս բերել ադրբեջանական ուժերին հայաբնակ տարածքներից, սակայն Ադրբեջանի Ժողովրդական Հանրապետության դաշնակից Թուրքիան իր ցամաքային զորքերը մտցնում է Հայաստան։ Թուրքիան և Ադրբեջանը սկսում են ինտերվացիա հայաբնակ տարածքներում։
Պատմություն
Հայերի և ադրբեջանցիների առաջին բախումները տեղի են ունեցել դեռևս 1905 թվականին Բաքվում և պատմությանը հայտնի են հայ-թաթարական խռովություններ անվանումով։ Հետագայում այս հակասությունները տեղափոխվում են Անդրկովկաս և 1905 թվականի օգոստոսի 5-ին Շուշիում տեղի են ունենում անկարգություններ հայերի և ադրբեջանցիների մասնակցությամբ։ 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղաշրջումից հետո անարխիան կառավարեց տարածաշրջանում և էթնիկ հակամարտությունները վերածվեցին բաց պատերազմի։
Մեծ Բրիտանիան ժամանեց Հայաստան հիմնականում երկիր ներթափանցած թուրքական հրոսակների հարձակումները ճնշելու համար, քանի որ Թուրքիան լինելով Առաջին աշխարհամարտում պարտված երկիր, պետք է որոշ ժամանակ չմասնակցեր ռազմական բախումներին։
Թուրքական հրոսակները շուտով ներթափանցեցին նաև Նախիջևան և Զանգեզուր։ Այնտեղ նրանք հանդիպեցին հզոր դիմադրության տեղացիների կողմից։ Ի վերջո, պատերազմին միջամտեց նաև Խորհրդային Ռուսաստանը։
Խորհրդայնացնելով Վրաստանը, 11-րդ կարմիր բանակը օկուպացրեց նաև Հայաստանը և հռչակվեց Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության անկախությունը։ Ադրբեջանը իր հերթին ինքնակամ մտավ ԽՍՀՄ-ի կազմ։ Հայ-ադրբեջանական պատերազմը ավարտվեց Հայաստանի և Մեծ Բրիտանիայի հաղթանակով։ Ղարաբաղը, Նախիջևանը, Շամշադինը և Զանգեզուրը մնացին Հայաստանի կազմում։
Նախիջևան
1918թվականի աշնանը Մուդրոսի զինադադարի պայմանների համաձայն, թուրքական զորքերը դուրս են եկել Անդրկովկասի տարածք։ Նախկին Երևան նահանգի հարավային գավառները՝ Շարուրը և Նախիջևանը պատք է մտնեին Հայաստանի Հանրապետության կազմի մեջ։ Սակայն դա հակասում էր տեղի մուսուլմանների (հիմնականում ադրբեջանցիներ) ցանկություններին։ Բացի այդ, թուրքական կառավարությունը հատուկ հրահանգ է տվել, ըստ որի հազարավոր թուրք զինվորականներ և սպաներ մնացել են Ադրբեջանում և Դաղստանում, որպեսզի նրանց պահեն իրենց ազդեցության տակ ։
Դեկտեմբերին Նախիջևանի Ջաֆարկուլի խանը հռչակեց պանթուրքական Արաքսի Հանրապետությունը, որը ընդգրկեց 1919 թվականի հունիսին Օսմանյան կողմից գրավված Նախիջևանի, Սուրմալուի, Շարուրո-Դարալագեզի գավառների և նախկին Ռուսական կայսրության Երևանի և Էջմիածնի նահանգների հարավ-արևմուտքը։ Այդ ժամանակ տեղի ջոկատները լավ զինված և կազմակերպված էին, որպեսզի խաբանեն կամ գոնե թուլացնեն հայկական հնարավոր հարվածները։ 1919 թվականի հունվարի 26-ին հնարավոր արյունահեղությունը կանխվել է բրիտանացի գեներալ-մայորի միջոցով ։
Բրիտանական իշխանությունները չճանաչեցին Արաքսի Հանրապետությունը, կարծելով, որ նրա հռչակումը մեծ ոգևորություն կառաջացնի Թուրքիայում։ Հանրապետությունը գոյատևեց ընդամենը 4 ամիս, սակայն այդ փաստը մնաց միայն թղթի վրա ։
Մեծ Բրիտանիայի գեներալ-նահանգապետը, որը Նախիջևանի (բացառությամբ լեռնային շրջանների), Շարուրի և Երևանի գավառի պատասխանատուն էր, մինչև Վեդի-չայ գետը ընկած տարածքը ղեկավարում էր բրիտանացի սպա Լոութոնը (F. E. Laughton): Նրա աջակցությամբ, մասնավորապես, վերականգնվել է Անդրկովկասի և Պարսկաստանի երկաթուղային ու հեռագրային կապը ։ Թիֆլիսում, Երևանում, Բաքվում և Նախիջևանում բրիտանական դեսպանատների միջև ծավալված բանակցությունների ժամանակ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել բրիտանական ստորաբաժանումների դուրսբերման մասին։ Դրանք պետք է փոխարինվեին հայկական զորքերով՝ «Դրո»-ի (Դրաստամատ Կանայան) հրամանատարությամբ։ Մայիսի 16-ին ամբողջ Շարուրը, Նախիջևանը և Գոլթնը պաշտոնապես անցան Հայաստանի հսկողության տակ, իսկ հունիսի սկզբին վերջին բրիտանական ստորաբաժանումները լիովին հեռացրել էին վիճելի տարածքը ։
Հայկական զորքերի մուտքը Նախիջևան, անմիջապես հանգեցրեց տեղական բնակիչների հետ հակամարտությունների, որոնք դժգոհում էին հայկական զորքերի և տեղի հայերի սպանությունների ու թալանչիների դեմ, և բնակեցված տարածքների փլուզումը, մուսուլմանների գույքի ոչնչացումը դարձավ սովորական ։
Մինչև հուլիսի սկիզբը պահպանվեց հարաբերական հանգիստը, երբ թաթարների ապստամբությունները (ադրբեջանցիներ) տարածվեցին Իջևանի հարավ-արևելքում։ Հուլիս ամսվա վերջում ադրբեջանական կառավարության աջակցությամբ ապստամբները վերահսկել են Ջուղայից մինչև Շահթախտ տարածքի երկաթգիծը ։ Հայկական վարչակազմը դժվարությամբ դուրս եկավ Արաքսի հովտի և Օրդուբադի ու Դավալուի միջև ընկած տարածքից։ Նախիջևանի նահանգի մեծ մասը ոչնչացվեց, բացառությամբ արևելյան ստորոտի, որտեղ Նախիջևանի հայկական կայազորը նահանջեց ։ Շարուրն ու Նախիջևանը Սամեդ բեկ Ջամիլինսկու հրամանով գրավեցին ադրբեջանցի և թուրք ապստամբները։ 1919 թվականի հունիսին այստեղ գտնվող հայերի մեծամասնությունը լքեց տարածաշրջանը ։
Ղարաբաղ
1918 թվականի մայիսից հետո Հայաստանը, Ադրբեջանն ու Վրաստանը հռչակեցին իրենց անկախությունը։ Ադրբեջանի նորաստեղծ կառավարությունը թուրքական բանակի միջոցով ձգտում էր իրեն ենթարկել հայաբնակ Լեռնային Ղարաբաղը ։ 1918 թվականի հուլիսի 22-ին Շուշիում հրավիրվել է արցախահայության 1-ին համագումարը, որը Լեռնային Ղարաբաղը հռչակել է անկախ վարչաքաղաքական միավոր։ Ղարաբաղում Անդրկովկասի հայ-ադրբեջանական հակամարտության առաջին ամիսները հանգիստ էին։ Սակայն 1918 թվականի սեպտեմբերի վերջին, Բաքվի հայերի կոտորածներից հետո, թուրք-ադրբեջանական զորքերը գրավեցին Շուշին։ Շուշիի հայերը, փորձելով խուսափել Բաքվի կոտործներից, հնազանդվեցին օսմանյան-ադրբեջանական բանակին, մինչդեռ Լեռնային Ղարաբաղի շրջաններում մեծամասնություն էին կազմում տեղի հայ ռազմագերիների ղեկավարները և շարունակեցին դիմադրությունը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը : 1918 թվականի հոկտեմբերի Մուդրոսի զինադադարով օսմանյան զորքերը դուրս բերվեցին Ղարաբաղից, որից հետո այն գտնվում էր դիարխիայի վիճակում ։
Իրավիճակը մնում էր լարված։ Շրջանում շարունակում էին մնալ ադրբեջանական և մասամբ թուրքական զորքերը, շարունակվում էր թալանը, հայ-թուրքական բախումները։ Իրավիճակը բարդացավ մեծ թվով ներգաղթյալների ներհոսքի պատճառով։ Գեներալ Թոմսի գնահատմամբ ամբողջ Ղարաբաղում կուտակվել էին 40 հազար մարդ, որոնցից 30 հազար հայեր էին, իսկ 10 հազարը՝ մուսուլմաններ ։
Ապրիլ-մայիս ամիսներին Վրաստանի իշխանությունների նախաձեռնությամբ Թբիլիսիում տեղի է ունեցել երիտասարդ հանրապետությունների միջև տարածքային և սահմանային խնդիրների լուծման վերաբերյալ կոնֆերանս։ Կոնֆերանսին Հայաստանը առաջարկել է սահմանների բաժանումները կատարել էթնիկ հիմքերի վրա, իսկ Ադրբեջանը`տնտեսական։ Ղարաբաղը բնակեցված էր հիմնականում հայերով, կոնֆերանսի ժամանակ Հայաստանը ցանկացավ ամրապնդել իրեն, քանի որ Ղարաբաղը համարվում էր  պատմական տարածք։ Ցանկանալով տարածաշրջանը միացնել իրեն, Ադրբեջանը իր հերթին հայտարարեց, որ Ղարաբաղն ու Հայաստանը տնտեսական ոչ մի կապ չունեն միմյանց հետ։ Այսպիսով, հայ և ադրբեջանցիների փոխադարձ բացառիկ դիրքերի պատճառով էթնիկ և տնտեսական սկզբունքների վերաբերյալ վիճելի տարածքների պատկանելության հարցում կոնֆերանսը փաստորեն ձախողվեց ։
Ադրբեջանը արգելեց Լեռնային Ղարաբաղի և իր միջև առևտրային փոխհարաբերությունները, ինչի պատճառով Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը մատնվել էր սովի, որը, ըստ ԱՄՆ պաշտոնյաների, արվել է բրիտանացիների աջակցությամբ ։ Սուլթանը ձեռնամուխ եղավ անկանոն քրդական-թաթարական հեծելագնդերի կազմակերպմանը, ինչպես Աբդուլ Համիդ II համիդիեները, որոնք ստեղծվել էին հայերին բնաջնջելու համար ։
Հունիսի սկզբին Ադրբեջանը  Լեռնային Ղարաբաղում համալրեց իր զորքերը և հունիսի 4-ին նրանք փորձում են վերահսկողության տակ վերցնել Շուշիի հայկական թաղամասերը, բայց դրանք անացան ապարդյուն ։
Մի քանի ամիս շարունակվող բախումներից հետո 1919 թվականի օգոստոսի 22-ին ղարաբաղյան 7-րդ վեհաժողովը կնքեց միջանկյալ համաձայնագիր Ադրբեջանի հետ, որի ժամանակ Ղարաբաղը ժամանակավոր անցավ Ադրբեջանին։ Սա Սուլթանի անձնական, իսկ Ադրբեջանի ազգային հաղթանակն էր:Այս համաձայնագիրը Ադրբեջանին թույլ տվեց պահանջել Զանգեզուրը և Նախիջևանը, Արթի Արսլանյանը այս իրադարձությունները նկարագրում է հետևյալ կերպ ՝
Շուշիում կատարված դեպքերը ցույց տվեցին ադրբեջանական ուժերի գերակայությունը Լեռնային Ղարաբաղում։ Նրանք հիասթափված էին Հայաստանի կառավարության Ղարաբաղին աջակցություն ցուցաբերելու կամ բրիտանական քաղաքականությանը հակազդելու անկարողությունից։ Ղարաբաղի հայերը կանգնած էին ընտրութան առջև՝ շարունակել դիմադրությունը, որը կհանգեցներ մեծ կորուստների, թե ընդունել Ադրբեջանի գերիշխանությունը։ Արտաքին օգնության բացակայության պատճառով Լեռնային Ղարաբաղն ընտրեց վերջին ճանապարհը։ Երկար ու ցավագին բանակցություններից հետո Ղարաբաղի հայերը 1919 թվականի օգոստոսի 22-ին ստորագրված պայմանագրով ընդունեցին Ադրբեջանի իրավասությունը:
Բրիտանական հրամանատարության կողմից առաջարկվող մյուս գործողությունները եղել են Ղարաբաղից հայերի հեռացումը, հավանաբար ժամանակավորապես, ինչպես նաև Նախիջևանը Ադրբեջանին փոխանցելը, ինչպես նաև վերջինիս կողմից հայերի տեղահանումը։ Այս առիթով Վիլյամ Մոնտգոմերի Թոմսոնն ասել է ՝
Տեղահանումը անհրաժեշտ կլինի, բայց ոչ մեծ մասշտաբով։ Օրինակ, Ղարաբաղում հայկական հայապահպանությունը չի կարող մնալ, ինչպես այսօրվա դրությամբ, Իջևանի հարավ-արևելքում բնակվող թշնամի մահմեդականները։ Երբ ամենավատ հարցերը լուծվում են, ժողովուրդների փոխհարաբերությունները կկարգավորվեն կամ կամավոր կերպով կգաղթեն իրենց հայրենակիցների կողմից կառավարվող երկիր:Իսկ գեներալ-ղեկավար Վիլյամ Բիչը, Կովկասում բրիտանական ռազմական հետախուզության ժամանակ պնդում է հետևյալը՝ Երևանի նահանգի հարավ-արեւելյան հատվածը մեծ մասամբ բնակեցված է թաթարներով, ուստի առաջարկվում է, որ Նախիջևանի տոհմային խառնաշփոթը պետք է անցնի դեպի Ադրբեջան։ Գերուսկի և Շուշիից հայերը վերադառնան Կարսի տարածաշրջան և բնակություն հաստատեն Կարսի ու Բաթումի մարզերում։
Զանգեզուր
Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո՝ 1917 թվականին Զանգեզուրը ղեկավարվում էր Գերյուսից եկած մուսուլմանների և Հայաստանի վարչակազմի կողմից, սակայն հարաբերությունների վատթարացումը հանգեցրեց նրան, որ այդ օրվանից ի վեր մուսուլմանները Դոնդարլու գյուղում հաստատեցին իրենց վարչակազմը։
1918 թվականի հունիսին Զանգեզուրում սկսվեց ազգամիջյան պայքարը։ Գեներալ Անդրանիկը, որը Հայաստանի Հանրապետությանը վերաբերվում էր որպես թուրքական պատանդ և դեմ էր Բաթումի պայմանագրին, եկել է Զանգեզուր 3500 մարտիկներով, ովքեր հիմնականում  Թուրքիայից եկած փախստականներ էին։ Տեղի հայ ղեկավարները աջակցեցին Անդրանիկին։ Նա փորձել է միավորվել բրիտանական զորքերի հետ Հյուսիսային Իրանում, սակայն ծեծի է ենթարկվել Խոյի մոտ գտնվող թուրքական դիվիզիաների կողմից։ Անդրանիկը, ով վերահսկում էր Զանգեզուրի ստորաբաժանումները կապող կարևոր երթուղիներ, մի շարք հաջողությունների հասավ մուսուլմանական գյուղերում։ Անդրանիկի կողմից իրականացված ոչնչացումը Երևանում հանգեցրեց գեներալ Խալիլ փաշայի բողոքներին։
Հոկտեմբերի վերջին Անդրանիկը սկսեց իր զորքերի կենտրոնացումը Զանգեզուրի սահմանամերձ գյուղերում և իրեն հռչակեց երկրամասի գերագույն զինվորական հրամանատար։ Անդրանիկը արցախահայությանը փրկելու նպատակով կազմակերպեց ռազմարշավ դեպի Շուշի։ Սակայն Բաքվի նահանգապետ Թոմսոնի հրահանգով նրա մուտք ը դեպի Շուշի կասեցվեց։ 1918 թվականի նոյեմբերի 29-ին սկսվեց եռօրյա մարտերը, որտեղ չնայած մեծ կորուստներով,բայց Անդրանիկի դիվիզիան վերցրեց իշխող բարձունքները, գրավելով մի քանի մուսուլմանական գյուղեր, այդ թվում` Աբդալյարը։
1919 թվականի հունվարին բրիտանական հրամանագրի համաձայն  Խոսրով բեկ Սուլթանովը Ադրբեջանի կառավարության կողմից նշանակվել է Ղարաբաղի և Զանգեզուրի գեներալ-նահանգապետ, ինչը հայկական կողմում հանգեցրեց բողոքի ակցիաների, ինչին հետևեց ադրբեջանական կողմի պատասխանը։ Բրիտանական հրամանատարությունը պնդում էր, որ կողմերը սպասում են Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսի որոշմանը ։
1919 թվականի մարտի 22-ին Անդրանիկի Զանգեզուրից հեռանալուց հետո տարածաշրջանի խոցելիությունն ակնհայտ դարձավ։ Անդրանիկը Բաթումի պայմանագրից հետո կազմացրեց հայկական առանձին հարվածային զորամասը։ Նա Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի միջնորդությամբ ամբողջ զենքն ու զինամթերքը հանձնեց հանրապետությանը և Երևանից գնաց արտասահման։
1919 թվականի սկզբին բրիտանացի հրամանատարները Զանգեզուրի վրա ճնշում էին գործադրել Ադրբեջանի ժամանակավոր իշխանությունը ճանաչելու համար։ Նրանք չկարողացան հասնել իրենց նպատակին, Շատլվորտը վերադարձավ Բաքու, այնուհետև գեներալ Թոմսոնի հրամանով երկու շաբաթվա ընթացքում վերադարձավ, որպեսզի ձերբակալի բոլոր հայ քարոզիչներին։ Այնուամենայնիվ, սպառնալիքները նույնպես չօգնեցին։ Շատլվորտը Զանգեզուրից վերջնականապես հեռացավ մայիսի 19։ Մոնք-Մասոնի փորձերը նույնպես անհաջողությամբ պսակվեցին։
Սակայն որոշ ժամանակ անց բրիտանական իշխանությունները փոխեցին իրենց դիրքորոշումը։ Նրանք Զանգեզուրի հանդեպ ճանաչում էին Հայաստանի իրավունքները, փոխարենը Ղարաբաղը պետք է զիջվեր Ադրբեջանին։ Մայիսի 29-ին, 27-րդ դիվիզիայի նոր հրամանատար գեներալ Քորին Շատլվորտին հանձնարարեց Ադրբեջանի կառավարությանը տեղյակ պահի, որ Զանգեզուրում իր վարչակազմը պարտադրելու ցանկացած փորձ կդիտարկվի որպես ռազմական ագրեսիա։ Երեք օր անց նա նամակ հղեց վարչապետ Խատիսյանին, որտեղ ասվում էր, որ Ադրբեջանին հանձնարարվել է Զանգեզուրում տեղական իշխանությունները զիջել հայերին։
Ապրիլի կեսերից պայքար է սկսվել հայերի և տեղացի մուսուլմանների միջև, ինչից հետո վերջինները փախուստի են դիմում և տափաստան գտնում Իրանում։ Կատաղի մարտերը շարժեցին Ադրբեջանի զայրույթը։ Հունիսի 21-ին «Ադրբեջան» թերթը հրապարակեց Խոսրով բեկ Սուլթանովի զեկույցը, որտեղ ասվում էր, թե հայերը փակել են բոլոր ճանապարհները 10 հազար քոչվոր մուսուլմանների և 150 հազար ընտանի կենդանիների դեմ։ Սուլթանովը կառավարությունից պահանջել է կատարել իր պարտականությունները տասնյակ հազարավոր մարդկանց դեմ։
Ղարաբաղը 1919 թվականի օգոստոսի 22-ին ենթարկվել է Ադրբեջանին և դադարել է խոչընդոտել Զանգեզուրի վերահսկողությանը։ Աշնանը Հայաստանի ու Ադրբեջանի զորքերը գերակշռում էին ճակատի տարբեր կողմերում, չնկատելով անգամ այն, որ 1918 թվականի դեկտեմբերին Թոմսոնն Անդրանիկի մուտքը դեպի Ղարաբաղ կասեցրել էր ։
1919 թվականի նոյեմբերին Ադրբեջանի կառավարությունը որոշեց իրեն ենթարկել Զանգեզուրը և դրանով վերացնել Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև գտնվող խոչնդոտը։ 1919 թվականի նոյեմբերի 4-ին ադրբեջանական զորքերը և ապստամբները Նախիջևանից ներխուժեցին Զանգեզուր։ Առաջին օրը նրանք հասան հաջողության, սակայն նոյեմբերի 9֊ին առավելությունն անցավ հայերին Գարեգին Նժդեհի և Արսեն Շահմազյանի գլխավորությամբ ։ Մեկ շաբաթ անց Նժդեհը բազում հաղթանակներ տարավ  Զանգեզուրի կենտրոնական ադրբեջանական գյուղերում, նրանք քայլեր ձեռնարկեցին հայ բնակչությանը անտառից դուրս բերելու համար ։
Նոյեմբերի կեսերին Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ֊ի ներկայացուցիչները՝ Օլիվեր Ուորդրոպը և գնդապետ Ջեյմս Ռեյը պահանջեցին անհապաղ դադարեցնել պատերազմը։ 1919 թվականի նոյեմբերի 20֊ին Թիֆլիսում սկսվեցին բանակցությունները և նոյեմբերի 23-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի վարչապետներ Խատիսյանն ու Ուսուբեկովը ստորագրեցին խաղաղության պայմանագիր ։
Սակայն ազգամիջյան կռիվները շարունակվում են։ Նախիջևանի ապստամբների հրամանատար Խալիլ բեյի ջոկատները հակահայ գործողությունները շարունակել են Դարալագյազի շրջանում, չնայած թուրքական 11-րդ ստորաբաժանումը նրանց զենք ու զինվորներ չի տրամադրել ։ Միևնույն ժամանակ Զանգեզուրի կենտրոնում Գարեգին Նժդեհի գլխավորությամբ հայկական ջոկատները կենտրոնացել էին Գեղաձորի հովտում, որը Տաթևը տարանջատում է Կաֆանից, և պատրաստվում գործողություններ սկսել տարածաշրջանի մնացած ադրբեջանական գյուղերի դեմ։ Տեղի ադրբեջանցիները եռօրյա համառ մարտեր սկսեցին հայկական զորքերի դեմ և առաջանալով կարողացան մեկուսացնել Կաֆանի գումարտակը։ Սակայն Սակայն, չորրորդ օրը, հայ զինվորները կարողացան շրջանցել ադրբեջանցիների գերակշիռ դիրքերն ու վերցրեցին Գեղաձորի աղբյուրը։ Դեկտեմբերի 7-ին ադրբեջանական Աջիբաջ գյուղը թալանվեց և այրվեց։ Էթնիկ զտումները շարունակվել են դաշնակցականների կողմից, որոնք ադրբեջանցիներին ստիպեցին փախչել լեռները, Նախիջևան և Աքերա գետի հովիտ ։
Հայկական ագրեսիան ադրբեջանական կողմի բողոքի ակցիաներ է առաջացրել։ Խոսրով-բեկ Սուլթանովը զենք վերցնելու կոչ է արել, ասելով, որ Հայաստանի կանոնավոր զորքերը ավերել են Գեգինսկի շրջանի 9 գյուղերը՝ ավելի քան 400 տուն։ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջաֆարովը այդ տեղեկատվությունը հայտնեց Թիֆլիսի դաշնակիցների ներկայացուցիչների բողոքի ակցիայի ժամանակ։ Ուսուբեկովը միուեթական կոմիսարններ Հասկելին և Ուորդրոպին և Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Գեգեչկորիին գրել է, որ Ադրբեջանը կսկսի ներխուժումը, եթե հայերը զենքի չդիմեն և չստիպեն ընդունել հրադադարի պայմանները ։
Հասկելին և Ուորդրոպին հանգստցնելու համար Հայաստանի կառավարությունը դեկտեմբերին Արսեն Շահմազյանին ազատել է իր զինվորական լիազորություններից և նրան փոխարիել է Սերգեյ Մելիք֊Յոլչյանը։ Իսկ գեներալ Ղազարյանին հանձնարարվել է ճշտել ադրբեջանական մեղադրանքների հավաստիությունը և ճիշտ լինելու դեպքում պատժիչ քայլեր ձեռնարկել։ Այնուամենայնիվ, մինչ Խատիսյանը տեղեկացրել էր դաշնակից հրամանատարությանը այդ հրահանգների մասին և շարունակում էր ժխտել Զանգեզուրում կանոնավոր զորքերի առկայությունը, Զանգեզուրի իշխանությունը ամրապնդելու և Լեռնային Ղարաբաղի ազատագրման համար տարածաշրջան է ուղարկվել 400 հրետանային ջոկատ,  300 հեծելազոր, 2 հրացան և 30 գնդացիր ։
Հայ-ադրբեջանական խաղաղության կոնֆերանս
Զանգեզուրի շրջանում լարվածության պատճառով Հայաստանի վարչապետ և արտգործնախարար Ալեքսանդր Խատիսյանը 1919 թվականի հոկտեմբերի 6֊7֊ին Ադրբեջանի վարչապետ Մամեդ Յուսիֆ Ջաֆարովին ուղղված նամակով առաջ է քաշել հայ֊ադրբեջանական խաղախության կոնֆերանսի հրավիրման անհրաժեշտությունը։ Խատիսյանը, առաջնորդվելով հայ-վրացական բանակցությունների հաջողությամբ, առաջարկեց երկկողմ կոնֆերանս սահմանային քաղաքներից մեկում (Ադրբեջանի Ղազախ քաղաքում, Դիլիջանում կամ Վանաձորում) սահմանների, փախստականների, առևտրի, առաջիկա պայմանագրերի կնքման և այլ հարցերը քննարկելու համար։ Հոկտեմբերի 26-ին ադրբեջանական կողմը ընդունեց Խատիսյանի առաջարկը այն պայմանով, որ կոնֆերանսը պետք է հրավիրվի Բաքվում ևվերջնականապես լուծվեն տարածքային վեճերը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ հայակական կողմը հրաժարվեց Բաքվում կոնֆերանսը հրավիրելուց, Խատիսյանը անմիջապես Ջաֆարովին տեղեկացրեց, որ նոյեմբերի 20-ին Բաքու կժամանեն Տիգրան Բեկզադյանը, Մարտիրոս Հարությունյանը և Վահան Փափազյանը ։
Զանգեզուրի կոնֆլիկտի սրման պատճառով կոնֆերանսը հետաձգվեց մինչև նոյեմբերի 26-ը, սակայն սկսվեց դեկտեմբերի 14-ին, ևս մեկ անգամ հետաձգվեց դեկտեմբերի 2-ից 11-ը Բաքվում անցկացված Մուսաֆաթական կուսակցության համագումարի համար։ Համագումարում Մամեդ Էմինը առաջ է քաշել Կովկասի կոնֆեդերացիայի գաղափարը՝ նշելով, որ դա ոչ միայն կբերի տնտեսական և քաղաքական շահ, այլև կնպաստի ավելի մեծ ադրբեջանական թուրքական պետության ստեղծմանը ։
Առաջին պլենումի նիստի նախագահ Մամեդ Յուսեֆ Ջաֆարովը գոհունակություն հայտնեց երկկողմ բանակցության հաջողությունների՝ մասնավորապես Թիֆլիսում հրադադար կնքելու համար։ Ջաֆարովին փոխարինեց Արտաքին գործերի նախարար Ֆաթալի խան Խոյսկին և ավելացրեց, որ միայն կովկասյան ժողովուրդների սերտ համագործակցությունը կարող է նրանց փրկել միջկրոնական խռովություններից և ներքին տագնապից:Կոնֆերանսին հայկական կողմից մասնակցում էին Մարտիրոս Հարութունյանը, Տիգրան Բեկզադյանը և Արղության Երկայնաբազուկը, ով ողջունեց «Ադրբեջանի ազատ ազգին» ասելով, որ իրենց ժողովուրդը միայն ուզում է ապրել խաղաղ և ազատ։ Հայկական պատվիրակությունը հայտարարեց, որ առանց հանրապետության ազատության անհնար է և նրանք ազատության ոգով ասնակցում են կոնֆերանսին ։
Այնուամենայնիվ, չնայած բոլոր լավատեսական մոտեցումների, կոնֆերանսը բացի երեք փակ նիստերի օրակարգի թերի կազմակրպումից  ոչնչի չհանգեցրեց։ Արդեն առաջին փակ նիստում պարզ դարձավ, որ երկու կողմերի դիրքորոշումը չի փոխվել։ Սահմանների վերջնական հաստատման և Կովկասյան կոնֆեդերացիայի շուրջ բանակցությունները ոչինչ չտվեցին, այդ պատճառով կողմերը համաձայնեցին դեկտեմբերի 21-ին պլենումի երկրորդ նիստի հրավիրմանը։ Սակայն դա նույնպես ձախողվեց։ Հայկական կողմը առաջարկեց կոնֆերանսի մասնակից կողմերի կառավարությունները միասին քննարկեն այն կարևոր հարցերը որոնց շուրջ պետք է ընթանան բանակցությունները։ Սա ևս չիրագործվեց։ Կոնֆերանսի ընդմիջումը նույնպես ավարտվեց ։
Ըստ Ռիչարդ Հովհաննիսյանի, թեև մահը և կործանումը Անատոլիայում ու Կովկասում լայն տարածում գտած երևույթներ են, հայկական գյուղերի կրթության և ստեղծագործության կենտրոն «Ագուլիս»ի ճակատագիրը հայ հասարակության համար ամենաթողությունն էր։ Լրագրողները գրել են, որ թուրքական հրամանատարի անվերապահ ներկայությունը չի կարող երաշխավորել նրա ֆիզիկական գոյությունը, ինչպես նաև Ադրբեջանին մեղադրում էին «ասիական դիվանագիտության» համար ։
Մոտ մեկ ամիս ադրբեջանական կողմը հայտարարում էր, որ հարձակման մասին ոչինչ չգիտեր։ Մի շարք աղբյուրների ուսումնասիրումից հետո Արտաքին գործերի նախարար Խան Խոյսկին խոստովանեց հնարավոր անկարգությունների առկայության, ինչպես նաև տեղեկացրեց իշխանությունների կողմից անկարկությւոննեը դադարեցնելու փորձերի մասին։ Հունվարի 21-ին նա խոստացավ, որ հետաքննություն կկատարվի, և հայկական կողմի պնդումների հաստատվելուց հետո բոլոր մեղավոր պաշտոնյաները կպատժվեն ։
Միևնույն ժամանակ Գարեգին Նժդեհի գլխավորությամբ շարունակվեց Զանգեզուրում գտնվող ադրբեջանցիների դեմ իրականացվող էթնիկ գործողությունները։ Հունվարի 19-ին, «Ագուլիսի» ճակատամարտում, Նժդեհի կողմնակիցները հավաքվեցին 20 գյուղերում, իսկ գեներալ Կաֆարովը Գեյուսի մասով գրավեց գլխավոր ուղիները հասնելով մինչև Ակերսկի հովիտ։ Ֆաթալի խան Խոյսկու դեմ ուղղված մեղադրանքներից հետո ավերվել է 9 գյուղեր և Զանգեզուրի ավելի քան 40 գյուղերի զինվորականները ավերիչ երկրաշարժի զոհ դարձան։ Հայաստանի կառավարությունը հայտարարել է, որ այդ տեղեկությունները հաստատաված չէին և խոստացավ ուսումնասիրել և պատժել մեղավորներին ։
Ադրբեջանի խորհրդայնացում և վիճելի տարածքներ
1920 թվականի ապրիլի կեսերին ՌԿ(բ)Կ 11֊րդ Կարմիր բանակը մոտեցավ Ադրբեջանի հյուսիսային սահմաններին։
1920 թվականի ապրիլի 28֊ին Ադրբեջանի մայրաքաղաքում հաստատվեց խորհրդային կարգեր և տապալեց գործող իշխանությունը։ Ադրբեջանի ժամանակավոր հեղափոխական հանձնաժողովը Ադրբեջանը հայտարարեց խորհրդային և դիմեց Խորհրդային Ռուսաստանին անհապաղ զորք ստանալու խնդրանքով։ Ապրիլի 28֊ին Նարիմանովի ղեկավարությամբ ստեղծվեց Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։ Ժողկոմխորհը զորքերին հրամայեց դադարեցնել ռազմական գործողությունները Ղարաբաղում և Զանգեզուրում։ Այդ նույն օրը 11֊րդ Կարմիր բանակը տավ Բաքու, որտեղ լուրջ դիմադրություն չկազմակերպվեց, իսկ ադրբեջանական զորքերը տեղափոխվեցին Ղարաբաղ ։
Խորհրդային Ադրբեջանի կոմկուսի նախագահ Հուսեյնովը Հայաստանի կառավարությունից պահանջել է Զանգեզուրից և Ղարաբաղից հեռացնել զորքերը ու դադարեցնել ազգամիջյան կռիվները ։
Կարսի մարզում և Նախիջևանում իրավիճակի վատթարացման պատճառով Ադրբեջանի ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարիատը մարտի 8֊ին ուղերձ է հղել հայ ժողովրդին և ՀՀ կառավարությանը, որը վերաբերվում էր հարավ֊արևմտյան Կովկասի իրադարձություններին։ Հայաստանի կառավարությունը 1920 թվականի մայիսի15֊ին բողոք ներկայացրեց, որով պահանջվում էր տարածքային խնդիրները լուծել բանակցությունների միջոցով։ Հայաստանի արտգործնախարար Օհանջանյանը, ի պատասխան դիմումի մեղադրեց Նախիջևանի և Կարսի շրջանի բնակիչներին։  Մայիսի 15-ին ՌԽՖՍՀ֊ի արտգործնախարարի տեղակալ Կարախանը հեռագիր է հղել Հուսեյնովին` տեղեկացնելով, որ ՌխՖՍՀ-ի կառավարությունը համաձայնել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև միջնորդի կարգավիճակին և որպես առաջին քայլ « որոշել է Ռուսաստանի Կարմիր բանակը տեղակայել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև » ։
Մայիսի սկզբին 11-րդ բանակի ստորաբաժանումները սկսել են Եվլախի տարածքով շարժվել դեպի Լեռնային Ղարաբաղ, Գյանջա (Գանձակ) և Ղազախ քաղաքները։ Խորհրդային զորքերի ժամանման դեպքում ադրբեջանական բանակի մեծ մասը մտավ Կարմիր բանակի կազմ և գտնվում էր Կարմիր բանակի ենթակայության տակ, իսկ տեղական պաշտոնյաները դարձան խորհրդային մարմինների աշխատողներ ։ Մայիսի առաջին կեսին Ադրբեջանի գրեթե բոլոր մասերում հաստատվեց խորհրդային կարգեր ։
Մայիսի 12-ին խորհրդային զորքերը առաջին անգամ ժամանեցին Ղարաբաղ։ Հայ բոլշևիկների ազդեցության տակ գտնվող հայությունը, անցնելով բոլշևիկների կողմը ընդհանուր հակառակորդի հայկական զորքերը կարճ դիմադրության արդյունքում ընդունեցին վերջնագիր` Ղարաբաղից հեռանալու մասին։ Տարածաշրջանը խորհրդայնացվեց, սակայն մի քանի մեկուսացված զինված խմբեր շարունակում էին դիմադրել։ Ղարաբաղում Խորհրդային կարգեր հաստատեց Շուշիի հեղափոխական կոմիտեն և Թաղավարդում գտնվող Հայ հեղափոխական հանձնաժողովը հանձնաժողովը ։
Հայկական բանակը մի շարք պարտություններ է կրել Ղազախ֊Շամշադինում ։
Ելիզավետապոլ թաղամասում բավականին բարդ իրավիճակ էր ստեղծվել։ Հայերը, որոնք չհանդիպեցին Խորհրդային Ադրբեջանի բանակի դիմադրությանը, հասել էին Գյանջայի շրջակայք։ Իրավիճակը ավելի շփոթեցրեց, երբ հայկական և խորհրդային զորքերը սկսեցին համատեղ գործողություններ անցկացնել ադրբեջանական ապստամբների դեմ ։
Այդ ամենին զուգընթաց Խորհրդային Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև Մոսկվայում բանակցութւոններ էի սկսվել։ Բանակցությունների ընթացքում Կարմիր բանակն Ադրբեջանում գրավեց Զակատալախը, Գյանջան և Ագդամ-Շուշի քաղաքները, իսկ հայկական բանակը պայքարի մեջ էր հակաիշխանական ուժերի հետ։ Գործողությունները ընթանում էին Կարսում, Սարիղամիշում, Ալեքսանդրապոլում, Դիլիջանում, Նոր Բայազետում, Զանգւբաշարում, Վեդիբասարում, Պենյակում (Օլթիի թաղամաս) ։
Հունիսի կեսերին խորհրդային կողմը հայկական պատվիրակության հետ բանակցությունների ժամանակ հնչեցրեց հայտարարություններ։ Եթե մինչ այդ Կարմիր բանակը չկարողացավ վերահսկել Ադրբեջանի տարածքներում հակախորհրդային ապստամբությունները, Շուշիի անկումից հետո հունիսի 15-ին Գերուսով ճանապարհ բացվեց դեպի Նախիջևան ։
Հունիսի 25֊ին 11֊րդ Կարմիր բանակի հրամանատար Լևանդովսկին հրահանգ էր տվել, որ պատրաստվեն Իրանի սահման գնալու, որտեղից էլ հանձնարարվել էր ռազմակալել Նախիջևան֊Ջուղա֊Օրդուբադ գիծը։ Միևնույն ժամանակ Գագիկ Բաղդասարովի հրամաատարության տակ գտնվող հայկական զորքերը Երևանից տեղափոխվել էին Նախիջևան։ Այնուամենայնիվ հուլիսի 2֊ին հայկական զորքերը հարձակվեցին Ջավիդ բեյի հրամանատարության տակ գտնվող թուրքական 9000֊անոց զորքի վրա, որոնք հասնում էին Նախիջևանի, Ջուղայի և Օրդուբադի տարածքներ։ Շախտախում և Նախիջևանում կար մոտ 3000֊անոց հայկական զորք ։
Հուլիսի 5֊ին խորհրդային ուժերը մտան Գերյուս։ Հուլիսի 7֊ին Քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի միջև դաշնակցային հարաբերությունները և հնարավոր համագործակցության ուղիները պարզելու համար Թուրքիայի ներկայացուցիչները ժամանել են Կարմիր բանակի 20֊րդ դիվիզիայի շտաբ Գերյուս֊Նախիջևան֊Օրդուբադ գծում զորամասեր տեղակայելու առաջարկով։ Դա անհրաժեշտ էր հայկական կողմի դեմ գործողություններ ծավալելու համար։ Նախկինում՝ Նախիջևանում և Զանգեզուրում դրված էր իրենց զորքերի ներկայության հարցը և առանց դրական պատասխանի սպասելու Խորհրդային Ռուսաստանի ղեկավարությունը որոշեց ռազմական գործողություններ ծավալել Նախիջևանում խորհրդային կարգեր հաստատելու համար։ Հուլիսի 17֊ին 11֊րդ Կարմիր բանակը հարձակվեց Նախիջևանի վրա։ Կարմիր բանակի ստորաբաժանումներին հանձնարարվել է ոչնչացնել հակախորհրդային զորքերը։ Կարմիր բանակի կողմից իրականացվող գործողությունների և լայնածավալ հարձակաման հետևանքով Նախիջևանում հայերը լուրջ դիմադրություն չցուցաբերեցին ։