cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժետուլիու Վարգաս
1930 թվականի հեղափոխություն
Սակայն Վարգասը չի ճանաչել իր պարտությունը և մեղադրել կառավարությանը քվեարկության արդյունքները կեղծելու մեջ։ Ավելին, նա հայտարարել է իր հաղթանակը և սկսել նախապատրաստվել կառավարության հետ զինված ճակատման։ Վաշինգտոնի լիազորությունների ավարտից մոտ երկու ամիս առաջ Լուիսի զանգվածային հակակառավարական ելույթները շատ հզորացել էին։ Հոկտեմբերի 10-ին Ժետուլիու Վարգասն իր կողմնակիցների գլխավորությամբ գնացքով մեկնել է Ռիո դե Ժանեյրո։ Նրան կանգնեցնելու փորձով կառավարության զորքերը փակել են ճանապարհները, որի պատճառով հոկտեմբերի 12-13-ը Քվատիգվիում՝ Սան Պաուլու և Պարանա նահանգների սահմանին, զինված բախումներ են տեղի ունեցել հեղափոխական զորքերի հետ։ Մեծ ճակատամարտ կարող էր տեղի ունենալ Իտարարայում, սակայն այն կանխել է կառավարության փաստացի անկումը 1930 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։ Իշխանությունը ժամանակավորապես հայտնվել է գեներալներ Աուգուստ տաս Ֆրագոզայի, Մենա Բարրետուի և ծովակալ Իսայաս դի Նորոնիի կազմում խունտայի ձեռքում։
Ժամանակավոր կառավարություն
Իշխանափոխությունից մեկ շաբաթ անց Վարգասը ժամանել է մայրաքաղաք, և 1930 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամը 3-ին, խունտան պաշտոնապես նրան հանձնեց իշխանությունը։ Այդպես ավարտվել է Հին Հանրապետության շրջանը։ Իր երդմնակալության խոսքում Վարգասը նշել է 17 նպատակ, որոնք պետք է կատարեր ժամանակավոր կառավարությունը։ Այդ օրվանից Վարգասը սկսել է ղեկավարել Բրազիլիան որպես ժամանակավոր նախագահ։
Վարգասը ձգտում էր Բրազիլիան դուրս բերել մեծ ճգնաժամից՝ պետական ինտերվենցիայի քաղաքականության հաշվին։ Նա համակրանք է ձեռք բերել Բրազիլիայի համար նոր պոպուլիզմի և ազգայնականության զանգվածային գաղափարախոսությունների օգնությամբ։ Ինչպես նաև Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտը ԱՄՆ-ում, նրա առաջին քայլերը կենտրոնացած էին տնտեսական խթանման վրա, ծրագրեր, որոնց հետ համաձայն էին կոալիցիայի բոլոր խմբակցությունները։
1934 թվականի սահմանադրություն
1934 թվականին՝ Սան Պաուլու նահանգում սահմանադրագետների ապստամբությունից երկու տարի անց, Վարգասը համաձայնել է ընդունել Բրազիլիայի նոր Սահմանադրությունը։ Այս Սահմանադրության օգնությամբ նա առաջին հերթին ցանկանում էր հնարավորություն ստանալ վերընտրվելու նախագահի պաշտոնում, քանի որ նրա առաջին նախագահական ժամկետն ավարտվում էր արդեն նոյեմբերին։
Նոր Սահմանադրությունը համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունվել է 1934 թվականի հուլիսի 16-ին։ Չնայած իր անհոգությանը՝ այս Սահմանադրությունն առաջին անգամ գրվել է բազմակուսակցական արդար ընտրությունների ժամանակ ժողովրդի կողմից ընտրված ներկայացուցիչների կողմից։ Դրա հետևանքով այն պարունակում էր քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կյանքի մի շարք կատարելագործումներ, օրինակ՝ դատական իշխանության անկախությունը, կանանց ընտրական իրավունքների տրամադրումը, դատական իշխանության ճյուղերի ստեղծումը՝ ընտրությունների և աշխատանքային հարաբերությունների վերահսկողության համար, խոսքի, կրոնի, տեղաշարժերի և հանրահավաքների ազատության հռչակումը։ Մյուս կողմից, Սահմանադրությունը պարունակում էր նաև եվրոպական ֆաշիզմի որոշ տարրեր և Վարգասին վերահսկողություն էր տալիս աշխատանքային միությունների նկատմամբ։
Նոր Սահմանադրության շատ դրույթներ երբեք գործնականում չեն իրականացել։ 1934 թվականից հետո ռեժիմը բնութագրվում էր ընդդիմության գրեթե լիակատար ճնշմամբ, ինչը հնարավորություն չէր տալիս կատարել Սահմանադրության շատ պահանջներ։ Ինչպես երևում է արդեն մի քանի տարի անց, Վարգասը պարզապես ուժեր էր հավաքում ժողովրդավարական հաստատությունները ոչնչացնելու և ֆաշիստական բռնատիրական ռեժիմ հաստատելու համար։
Դիկտատուրա
Վարգասի ավտորիտար ռեժիմին ավելի ու ավելի են սպառնացել տարբեր պրոկոմունիստական խմբեր, որոնք հարուստ նահանգներից աղքատ գյուղացիների հետ միություն են փնտրում։ Արդյունքը դարձել է ազգային-ազատագրական դաշինքի կազմավորումը՝ տենենտիստ սպաների ապստամբություններից մեկի առաջնորդ Լուիս Կարլոս Պրեստեսի գլխավորությամբ, որը միացել է Բրազիլիայի կոմունիստական կուսակցությանը, և հաջորդել 1935 թվականի Նոյեմբերյան ապստամբությունը։
Չնայած պոպուլիստական «աղքատների հայր» մականունին, Վարգասի հետագա առաջխաղացումը լատիֆունդիստների պահանջների բավարարման ուղղությամբ Վարգասին հանգեցրեց ինտեգրալիստների հետ դաշինքին, կիսապատերազմական պլինիու Սալգադու ֆաշիստական շարժման կողմից։ Այս դաշինքը նպաստել է շարժման դերի նկատելի աճին, որն արագորեն վերածվել է Բրազիլիայում կարևոր քաղաքական ուժի։ 1934 թվականից հետո սկսվում է նաև հասարակական կազմակերպությունների և արհմիությունների նկատմամբ վերահսկողություն ստանալը նման կարգի ֆիկտիվ կազմակերպությունների ստեղծման միջոցով, պետական միջնորդությունը և կազմակերպությունների միավորումը։
1935 թվականից սկսած Վարգասի քաղաքականությունը երկու գլխավոր նպատակ էր հետապնդում՝ արդյունաբերական աճի խթանում և աշխատանքային դասի կյանքի բարելավում (պետության կազմակերպությունների զուգահեռ ենթակայությամբ)։ Կառավարությունն իրականացրել է կորպորատիվ գաղափարներ, որոնք ամրագրված են 1934 թվականի Սահմանադրության մեջ, որոնք պետք է միավորեին բնակչության բոլոր շերտերին, ինչպես ֆաշիստական Իտալիայում։ Ընդ որում, արդյունաբերության աճը և ուրբանիզացիան մեծացրել են աշխատանքային դասի դերը՝ հանգեցնելով նրան դաշինքին միավորելու անհրաժեշտության։ Վարգասը, ինչպես և մի փոքր ուշ Խուան Պերոնը հարևան Արգենտինայում, հետևում էր Մուսոլինիի ռազմավարությանը, համախմբելով աշխատանքային դասը ազգայնականության կարգախոսներով։
Էստադո Նովո
Վարգասի կորպորատիվ դիկտատուրան՝ «Էստադո Նովո» («Նոր պետություն») վերջնականապես նյութականացվել է 1937 թվականին։ Ենթադրվում էր, որ Վարգասը նախագահի պաշտոնը կթողնի 1938 թվականի հունվարին, ինչպես դա պահանջում էր 1934 թվականի սահմանադրությունը, սակայն 1937 թվականի սեպտեմբերի 29-ին գեներալ Դուտրան ներկայացրել է այսպես կոչված «Քոենի պլանը», որը նկարագրում էր կոմունիստական հեղափոխության մանրամասն պլանը։ «Քոենի պլանն» ընդամենը ֆալսիֆիկացիա էր, որն արել էին ինտեգրալիստները, բայց Վարգասն այն օգտագործել էր երկրում արտակարգ դրության ռեժիմ հայտարարելու համար։
Նոյեմբերի 10-ին Վարգասը ժողովրդին ռադիոյով հայտարարել էր բռնապետական լիազորությունների ընդունման մասին, որոնք ամրագրվում էին նոր սահմանադրությամբ։ Վարգասը կասեցրել է նախագահական ընտրությունները, արձակել Ազգային Կոնգրեսը, չեղարկել ընդդիմադիր քաղաքական կուսակցությունները, խիստ գրաքննություն է մտցրել, կենտրոնացված ոստիկանություն է կազմակերպել, ուժեղացրել է ԴՈՊՍ-ի քաղաքական քննչական մարմինը և բանտերը լցրել քաղաքական այլախոհներով՝ ազգայնամոլություն քարոզելով և պետական քաղաքականության նկատմամբ լիակատար վերահսկողություն սահմանելով։
Կործանում
Չնայած ֆաշիստական «Էստադո Նովո» բնույթին՝ Բրազիլիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում հանդես է եկել դաշնակիցների կողմից, ինչը հանգեցրել է բրազիլական միջին դասի շրջանում թյուրիմացության։ Հակաֆաշիստական տրամադրությունների հետ կապված՝ Վարգասը ստիպված է եղել գնալ ռեժիմի որոշակի ազատականացման. նա հայտարարել է «Ազատության նոր հետպատերազմյան դարաշրջան», որը ներառել է քաղբանտարկյալների համաներում, նախագահական ընտրությունների վերադարձ և ընդդիմադիր կուսակցությունների օրինականացում։
Ստեղծվել են մի քանի կուսակցություններ, այդ թվում՝ Բրազիլական աշխատանքային (տրաբալիստական) կուսակցություն, որի պատվավոր նախագահ է դարձել ինքը Վարգասը։ Նրա բազան ուղղահայաց կազմակերպված արհմիություններն էին, որոնք վերահսկվում էին աշխատանքի նախարարության կողմից, իսկ ինքը կոչված էր ծառայելու պոպուլիստական այլընտրանք, որը աշխատողներին պահում էր կոմունիստական և սոցիալիստական շարժմանը միանալուց հետո, սակայն շուտով այնտեղ վերև էին բարձրացել ձախ թևի ներկայացուցիչները՝ Ժուան Գուլարտը և Լեոնել Բրիզոլան։
Այդուհանդերձ, հենց նախագահի հռչակած այդ ազատականացման դժգոհությունն էլ հանգեցրել է նոր պետական հեղաշրջման։ 1945 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վարգասի կառավարության առավել աջակիցներ, գեներալներ Պեդրու Մոնտեյրուն և Էուրիկ Գասպար Դուտրան նրան պաշտոնանկ են արել նախագահի պաշտոնից և ժամանակավոր նախագահ նշանակել Բրազիլիայի Գերագույն դատարանի ղեկավար Ժոզե Լինյարիսին։
1945-1950 թվականներ
Շուտով երկրում տեղի են ունեցել նախագահական ընտրություններ, որտեղ հաղթել է Մարշալ Դուտրան՝ Վարգասի կառավարությունում նախկին ռազմական նախարարը։ Վարգասը պաշտպանել է նրա քաղաքականությունը, ինչի պատճառով էլ արտաքսվել է երկրից։
1946 թվականին Վարգասն ընտրվել է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգից սենատոր և Սենատում կառավարել մինչև 1950 թվականը։ Սակայն նա ակտիվ մասնակցություն չի ունեցել Սենատի նիստերին և եղել է միակ խորհրդարանականը, որը 1946 թվականին չի ստորագրել նոր սահմանադրությունը։
Նախագահության երկրորդ շրջան
Վարգասը մեծ քաղաքականություն է վերադարձել 1950 թվականին, երբ մասնակցել է նախագահական ընտրություններին։ Հավաքելով ձայների մեծամասնությունը՝ նա կրկին եկավ իշխանության, բայց արդեն որպես համաժողովրդական ընտրված նախագահ։ Վարգասի հաջողության գրավականը ժողովրդականությունն էր։
Քաղաքականության մեջ Վարգասը հետևել է նախկին ուղուն՝ ընդլայնել է արդյունաբերության նավթարդյունահանող և մետալուրգիական ճյուղերը, մշակել է երկրի էլեկտրաէներգիայի ապահովման ազգային համակարգը, հիմնադրել է տնտեսական զարգացման ազգային բանկը։ Նման քաղաքականությունը միայն ամրապնդում էր նախագահի հեղինակությունը։
Բայց 1954 թվականին իրավիճակը կտրուկ սրվել է, բարձրացել է գնաճի մակարդակը, ինչի հետևանքով սկսվել են աշխատավարձի բարձրացում պահանջող աշխատողների գործադուլները։ 1954 թվականի օգոստոսին բարձրագույն զինվորական կոչումները պահանջում էին Վարգասի հրաժարականը։
Մահ
Ըստ Վարգասի քաղաքական հակառակորդների՝ երկրում ճգնաժամ է սկսվել, որի գագաթնակետը նախագահի գլխավոր մրցակից Կառլոս Լասերդայի դեմ օգոստոսի 5-ին Տոնելերի փողոցում կատարված մահափորձն էր, որի ժամանակ սպանվել էր Լասերդայի ուղեկիցը՝ մայոր Ռուբենս Վասը։ Այդ մահափորձի կազմակերպման մեջ մեղադրվել է լեյտենանտ Գրեգորիո Ֆորտունատոն՝ Վարգասի անձնական անվտանգության պետը։ Դա դժգոհություն առաջացրեց զինվորականների շրջանում․ գեներալները պահանջում էին, որ նախագահ հրաժարական տա։ Նա փորձել է դիմադրել մինչև վերջ և օգոստոսի 24-ի երեկոյան ուժային կառույցների մասնակցությամբ արտահերթ խորհրդակցություն է նշանակել, սակայն լուրեր է ստացել, որ սպաները չեն պատրաստում զիջումների գնալ։
Գիտակցելով, որ իրավիճակի վերահսկողությունը դուրս է եկել վերահսկողությունից, Վարգասն ինքնասպանություն է գործել՝ ատրճանակից կրակելով իր կրծքավանդակի վրա։ Հետմահու գրության մեջ Վարգասը համոզմունք է հայտնել, որ իր վարած քաղաքականությունը ճիշտ է, և իր մահով ցանկանում է ուշադրություն հրավիրել ազգային խնդիրների վրա։ «Ես հանգիստ անում եմ իմ առաջին քայլը դեպի հավերժություն տանող ճանապարհին և կյանքից բաժանվում եմ պատմության մեջ մտնելու համար»:
Վարգասի մահվան մասին հայտարարությունից և այդ նամակի հրապարակումից հետո ամբողջ երկրում տեղի են ունեցել բազմաթիվ ցույցեր, որոնք նվիրված էին նախագահի հիշատակին։
Վարգասը թաղվել է Սան-Բորժա քաղաքում՝ Ռիու Գրանդի դու Սուլում։ Նախագահի ննջազգեստը՝ կրծքում գնդակային անցքով, ցուցադրվում է Կատետեի պալատում։
Հիշատակ
Ի պատիվ Վարգասի՝ անվանակոչվել են Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի Ժետուլիու Վարգաս և Սանտա Կատարինի Պրեզիդենտի-Ժետուլիու քաղաքաները, ինչպես նաև Ռիո դե Ժանեյրոյի նախագահական Վարգաս կայարանը։ Նրա անունով է կոչվել նաև աշխարհի խոշորագույն ադամանդներից մեկը (ավելի քան 726 կարատ քաշով), որը 1938 թվականին արդյունահանվել Է Բրազիլիայում ։
Սվետլանա Ալեքսիևիչ
Առավել հայտնի են Ալեքսիևիչի գեղարվեստավավերագրական ժանրի «Պատերազմը կնոջ դեմք չունի» (У войны не женское лицо), «Չեռնոբիլյան աղոթք» (Чернобыльская молитва), «Ցինկե տղաներ» (Цинковые мальчики), «Սեքնդ-հենդի ժամանակը» (Время секонд-хэнд) արձակ գործերը։ Ալեքսիևիչի ստեղծագործությունները ԽՍՀՄ ուշ և հետխորհրդային շրջաններին են նվիրված, տոգորված են տառապանքով և մարդասիրությամբ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականի մայիսի 31-ին Արևմտյան Ուկրաինայի Ստանիսլավ (այժմ՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ) քաղաքում։ Հայրը բելառուս էր, մայրը ուկրաինուհի։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվում է Բելառուս։ 1965 թվականին ավարտել է Գոմելի շրջանի Կոպատկևիչի միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատել է դաստիարակ, պատմության և գերմաներենի ուսուցիչ Մոզիրի շրջանում։ Նարովկյայի «Պրիպյացկայա պրայդա» (Прыпяцкая праўда) թերթում լրագրող է աշխատել։ 1972 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանի լրագրության բաժինը, սկսել է աշխատել Բրեստի շրջանի Բերյոզա քաղաքի «Կոմունիզմի փարոս» (Маяк коммунизма) թերթում։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է«Գյուղական թերթում», 1976-1984 թվականներին ղեկավարել է «Նյոման» ամսագրի ակնարկի և հրապարակախոսության բաժինը։ 1983 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը ։
2000-ական թվականների սկզբից ապրել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում ։ 2003 թվականից ապրում է Բելառուսում ։
Քննադատություն
Սվետլանա Ալեքսիևիչն իր ուսուցիչներ է համարում Ալես Ադամովիչին և Վասիլ Բիկովին ։ Բանաստեղծ Վլադիմիր Նիկլյաևը ասել է, որ եթե ողջ ռուսական գրականությունը դուրս է եկել Գոգոլի «Շինելից», ապա Ալեկսիևիչի ստեղծագործությունները՝ Ալես Ադամովիչի «Յանկա Բրիլ» և Վլադիմիր Կոլեսնիկի «Ես բոցավառվող գյուղից եմ» (Я из огненной деревни) վավերագրական գրքերից։
Անդրեյ Վյազեմսկի
Անդրեյ Իվանովիչ Վյազեմսկի, իշխան, ռուս չինովնիկ և գրականագետ Վյազեմսկիների տոհմից, քաղաքային և  Մերձմոսկովյան  Օստաֆյեվո դաստակերտի հիմնադիրը Վոլխոնկայում։
Պյոտր Անդրեյեվիչի հայրը ու  Պավել  Վզեմսկու պապը։
Կենսագրություն
Ծնվել է իշխան Իվան Անդրեևիչ Վյազեմսկու և  իշխանուհի  Մարիա Սերգեյևնա Երկայնաբազուկի (1719-1786) ընտանիքում, ով` փոխկանցլեր Պյոտր Շիֆրովի թոռնուհին էր. Նրա  զարմիկը եղել է Անդրեյ  Պետրովի Օբոլենսկին (1769-1802 թթ.) գաղտնի խորհրդական, մոսկովյան  ուսումնական  շրջանի խնամակալ ։
Ֆրանսիական կրթություն է ստացել, գիտեր լատիներեն, տիրապետում էր գերմաներենի, անգլերենի, ֆրանսերենի։ 1758 թվականին  զորակոչվել է բանակ սերժանտի կոչումով, 1760 թվականի հոկտեմբերից   համհարզ է եղել սեփական հոր մոտ պրեմիեր-մայոր (1769), գնդապետ (1773) 1775 թվականից մինչև 1778 թվականները  եղել է Վոլգոդսկի վաշտի հրամանատար։ Հոր կապերի շնորհիվ հունվարի 1- ին  1779 թվական  տեղափոխվել է  բրիգադիր և  նույն թվականի մայիսի հինգին գեներալ-մայոր 1782 թվականից մինչև 1786 թվականը  իրականացրել  է շարունակական  ճամփորդություն Եվրոպայով։ Եղել է Շվեդիաում, Պրուսիայում, Սաքսոնիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Անգլիայում և այլ երկրներում, ուր  փառաբանվել է իր  սիրային արկածներով և շքեղ կյանքով։ Լոնդոնում նա պարահանդեսներ էր կազմակերպում, ուր հրավիրվում  էին երկու հարյուր մարդ.
Ռուսաստան վերադառնալուց հետո նա, որ գեներալ-պորուչիկ էր նշանակվել, 1787 թվականին նշանակվեց ռազմական կանտորայի նախագահ Հետո տեղափոխվեց գաղտնի խորհրդական, այնուհետև նաև գեներալգուբերնատոր  Նիժնի Նովգորոդում  և Պեմզայում արդեն 1796 թվականի նոյեմբերի 24-ին  ստացավ գեներալ լեյտենանտի կոչում։ Սակայն Պավլի գահակալության առաջին տարում նա  ոչ ուշ քան փետրվարին 1797 թ. թողեց այդ պաշտոնը և նշանակվեց սենատոր։ Իր ծառայողական կարիերան իշխան  Վյազեմսկին ավարտեց  իրապես իբրև  գաղտնի խորհրդական (28 հոկտեմբեր 1798)։ Մարդիկ, ովքեր նրա հետ ծառայողական հարաբերություններ են ունեցել, շատ հաճախ եղել են դժգոհ. իշխան Ի. Մ. Երկայնաբազուկը, ով նրա հետ վաղ ընկերական կապեր ուներ, մի անգամ Պեմզայում ամբարտավան ընդունելության արժանացավ։ Իշխան երկայնաբազուկը  գեներալ գուբերնատորին համարում էր «թեթևամիտ», «ամենադատարկ մարդ», «ամեն ինչ ոչ տեղին անող, և բացատրում էր դա նրանով, որ նա «փչացել էր անգլիական նախապաշարմունքների պատճառով», տալիս էր ծառայողական հրամաններ «անգլիական մտածողության սահմաններում`մոռանալով, որ  ինքը  ոչ թե Դեվոնշիրում, Դուբլինում, այլ Պենզայում է» ։
Շատ լավ կրթություն ստացած, խելացի իշխան Վյազեմսկին մոսկովյան  ընտրյալ հասարակության  հոգին էր համարվում։ Նրա տուն էին գնում իր ընկերները` Ն. Մ. Կարամազինը, Յու. Ա. Նելեդինսկի-Մելիցկին և իշխան Ա. Մ. Բելոսելսկին, օտարերկրյա ճամփորդները նրա տանը հյուրասիրվում էին, ականատես լինում «եվրոպական ճարտարախոսության հրաշքների»։ Նա ամեն տարի Ֆրանսիայից դուրս էր գրում գրքերի մեծ քանակ, հիմնականում` փիլիսոփայական և պատմական։ Նրա գրադարանը Մոսկվայի ամենամեծերից էր։ Ոչ պակաս քիչ ժամանակ էր իշխանը հատկացնում իր քաղաքային դաստակերտի կառուցմանը Վոլխոնկայում և մերձմոսկովյան Վզեմսկի Օստաֆյեվո շրջանում։
Ռուս փիլիսոփա Վ. Վ. Վասիլյեվը առաջ էր տանում այն տեսակետը, որ  Ա. Ի. Վյազեմսկին եղել է հեղինակը փիլիսոփայական տրակտատի «Մարդկային հոգու հսկում», և  հանդես է եկել կեղծանունով «Անդրեյ  Պերեդումին Կոլիվանով», բայց որից  հետո հրաժարվել է։
Իշխան Վյազեմսկին մահացել է 1807 թվականի ապրիլի 20-ին և հուղարկավորվել է  մոսկովյան Նովոդեվիչևո վանքում։ Գերեզմանը պահպանվել է։
Ընտանիքը
1786 թ. Վյազեմսկին ամուսնանում է կենսուրախ իռլանդուհու Եվգենի Իվանովնա ՕՐեյլի (առաջին ամուսնությունից Կվին, 1762-1802 թթ), որի հետ ծանոթացել էր իր արտերկրյա ճամապարհորդության ժամանակ. Վյազեմսկին տարավ նրան իր ամուսնուց Ռուսաստան և մեծ դժվարությամբ հասավ նրա ամուսնալուծությանը։ Այս ամուսնությունը վիճաբանության առիթ հանդիսացավ նրա և հարազատների միջև։ Հայրը չկարողացավ ներել որդուն օտարերկրացու հետ ամուսնությունը։ Մայրը ապարդյուն փորձ արեց  հաշտեցնել որդուն և   հորը, ապա դիմեց  իշխան  Ա. Ա. Վյազեմսկու միջնորդությանը Հարթեցման ճանապարհին Վյազեմսկին  վաճառեց  ժառանգական  Ուդինո կալվածքը և փոխարենը  գնեց Օստաֆյեվոն.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
Booty
«Booty», ամերիկացի երգչուհի Ջենիֆեր Լոպեսի երգն է։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 23-ին՝ որպես նրա «A.K.A.» անվանումը կրող ութերորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Քորի Ռունիի, Ջենիֆեր Լոպեսի, Բենի Մեդինայի, Քրիս Բրաունի, Ասիա Բրայանտի, Պիտբուլի, Diplo-ի, Լյուիս Դ․ Գիտասի, Թեդրա Ռենե Ուիլսոնի, Դենի Օմերհադիկի և Իգի Ազալիայի կողմից։
Երգի օրիգինալ տարբերակը թողարկվել է ամերիկացի ռեփեր Պիտբուլի հետ համագործակցությամբ, մինչդեռ պաշտոնական ռեմիքս տարբերակում նրան փոխարինում է ավստրալիացի ռեփեր Իգի Ազալիան։ Ռեմիքս տարբերակի համար նկարահանվել է տեսահոլովակ, որի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ։ Ռեմիքսը ավելի մեծ հաջողություններ է ունեցել քան օրիգինալ տարբերակը։
Կառուցվածք
«Booty» երգը Ջենիֆեր Լոպեսի և Պիտբուլի 6-րդ համագործակցությունն է, իսկ Իգի Ազալիայի հետ սա նրա 2-րդ համագործակցությունն է։ «Booty»-ն պարային երգ է, և այդ ոճի միակ երգն է «A.K.A.» ալբոմում ։ Երգի բառերը ամբողջությամբ մեծ հետույք ունենալու մասին են, իսկ երաժշտական քննադատներից շատերը այն համեմատել են ռեփեր Նիքի Մինաժի «Anaconda» երգի հետ, որի բառերը նույնպես հետույքի մասին են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:Ջենիֆեր Լոպեսի երգեր Կատեգորիա:Իգի Ազալիայի երգեր Կատեգորիա:Պիտբուլի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Միլանի հինգ օրեր
Միլանի հինգ օրեր, (Cinque giornate di Milano ), 1848 թվականի հեղափոխության գլխավոր իրադարձություններից մեկը և Իտալիայի անկախության համար մղվող առաջին պատերազմի սկիզբը։ Մարտի 18-ին Միլանում բռնկվում է ապստամբություն, ինչից հետո 5-օրյա փողոցային մարտերի արդյունքում Ավստրիայի կայսերական բանակը, որը ղեկավարում էր մարշալ Յոզեֆ Ռադեցկին, դուրս է մղվել քաղաքից։
Նախապատմություն
1848 թվականի հունվարի 1-ից միլանցիները սկսեցին հակաավտրիական արշավ ։ Հենց ամանորի օրը նրանք սկսեցին բոյկոտել մոլախաղային և ծխախոտային արտադրանքերը, որոնք կառավարության մենաշնորհներն էին Միլանում․ դրանցից նրանք տարեկան աշխատում էին ավելի քան 5 մլն լիրա ։ Բոյկոտի գագաթնակետը դարձավ հունվարի 3-ը, երբ փողոցում տեղի ունեցավ արյունալի մարտ․ բարկացած միլանցիները վիրավորում և քարկոծում են ավստրիացի երեք զինվորների ։ Այդ ժամանակ ավստրիացի զինվորները հավաքվում են և սվիններով ու սրերով հարձակվում իտալացիների վրա՝ սպանելով 5 հոգու և վիրավորելով 59-ի։ Յոզեֆ Ռադեցկին հինգ օրով իր զինվորներին արգելափակել է զորանոցներում, ինչից հետո բողոքի ակցիաները ավարտվել են։ Սակայն շուտով, երբ երկու ամիս անց Միլան հասան Վիեննայի ապստամբության և Մետտերնիխի անկման մասին լուրերը, միլանցիները մարտի 18-ին նորից դուրս եկան փողոց ։
Իրադարձություն
1848 թվականին գրեթե միաժամանակ ապստամբություն սկսվեց նաև Լոմբարդա-վենտեիկյան թագավորությունում, ինչից հետո՝ մարտի 18-ին, ապստամբեց նաև Միլանը։ Սա առաջին ապացույցներից է այն մասին, թե ինչքան արդյունավետ էր ժողովրդի ինքնակազմակերպումը և նախաձեռնումը։ Միլանում գտնվող ավստրիական կայազորը լավ զինված էր, իսկ նրանց ղեկավարում էր փորձառում մարշալ Յոզեֆ Ռադեցկի ֆոն Ռադեցը, որը, չնայած իր 80 տարեկան լինելուն, եռանդուն և կոշտ ռազմական գործիչ էր։ Նա չէր պատրաստվում զիջել ապստամբներին։
Մարտի 19-ին Միլանի բոլոր փողոցներում բարիկադներ են կանգնեցվել։ Ավստրիացի զորահրամանատար Յոզեֆ Ռադեցկին, որը 15-հազարանոց զորք ունի, ռազմական ռազմավարության բոլոր կանոնների համաձայն դիրքեր է գրավել քաղաքը շրջապատող պարիսպերի վրա։ Միլանի ապստամբած բնակիչները քիչ զենք ունեին և զինվեցին ինչով կարող էին։ Բարիկադների վրա կռվում էին նաև կանայք ու երեխաներ։Սակայն ամբողջ քաղաքը մարտնչում էր փողոցներում, բարձրացնում բարիկադներ, կրակում տանիքներից և պատուհաններից, կոչ անում գյուղացիությանը միանալ իրենց։ Ապստամբներին աջակցում էր նաև արքեպիսկոպոսը, իսկ առնվան 100 քահանաներ արդեն միացել էին ավստրիացիների դեմ պայքարին։ Հռոմի պապ Պիոս IX-ի կիսանդրին նույնպես օգտագործվում էր բարիկադներ կազմելու համար ։ Ստեղծվում է Միլանի ժամանակավոր կառավարությունը, որը ղեկավարվում էր Գաբրիո Կասատիի և Կառլո Կատենոյի կողմից։ Մարտինիտները (որբ երեխաները) բախումների ժամանակ քաղաքի բոլոր մասերում աշխատում էին որպես սուրհանդակներ։ Մարտի 20-ին և 21-ին ավստրիական զորքերը բոլոր կողմերից գնդակոծել են քաղաքը, իսկ արվարձաններում ապրող բնակիչները, զինված առանձին ջոկատներ կազմելով, ներխուժել են՝ օգնելոի քաղաքացիներին։
Մարտի 21-ին Ռադեցկին հրադադար է առաջարկել, սակայն միլանցիները հրաժարվել են։ Ռադեցիկն, տեսնելով, որ պաշարված վիճակում դժվար է դիմակայել քաղաքի կենտրոնում, և վախենալով հարձակման ենթարկվել իտալացիների կողմից, նախընտրեց նահանջել և կորցնել վերահսկողությունը Պորտա Տոսայի վրա (այժմ՝ Պորտա Վիտորիա)՝ հանձնելով այն ապստամբներին։ Մարտի 22-ի երեկոյան ավստրիացիները թնադանոթազարկի քողի տակ սկսում են նահանջել դեպի «Կվադրիլատերո» (ավստրիական պաշտպանական համակարգի մաս կազմող տարածք, որտեղ գտնվում են Վերոնա, Լենյագո, Մանտովա և Պեսկիերա դել Գարդա քաղաքները)։ Նա իր հետ տանում է նաև ապստամբության սկզբին ձեռբակալված մի քանի պատանդների։
Ի հիշատակ այս օրերի՝ ժամանակավոր կառավարության պաշտոնական թերթը կոչվում էր պարզապես «Il 22 marzo», որը նշանակում է «մարտի 22»։ Այն սկսել է տպագրվել մարտի 26-ին Կառլո Տենցայի խմբագրությամբ ։ Ապստամբության հուշարձանը, որը քանդակվել է Ջուզեպպե Գրանդիի կողմից, տեղադրված է այն վայրում, որտեղ այժմ գտնվում է Պորտա Վիտորիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միլանի պատմություն Կատեգորիա:Իտալիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ավստրիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Իտալիայի պատմություն Կատեգորիա:Ապստամբություններ Կատեգորիա:1848 Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Իտալիայում Կատեգորիա:1848 թվականի ճակատամարտեր Կատեգորիա:1848 թվականը Իտալիայում
Գերդ Բրանտենբերգ
Գերդ Մյոեն Բրանտենբերգ (Gerd Mjøen Brantenberg, ), նորվեգացի գրող, մանկավարժ և ֆեմինիստ գրող։ Ռադիո-հեռուստատեսության հաղորդավար Լարս Մյոենի զարմուհին է։
Գերդ Բրանտենբերգի ամենահայտնի վեպը՝ Egalias døtre-ն է («Էգալիայի դուստրերը»), լույս է տեսել 1977 թվականին, Նորվեգիայում։ Վեպում կինն ընկալվում է որպես նորմալ, իսկ տղամարդը որպես աննորմալ, ենթարկվող սեռ։ Բոլոր բառերը, որոնք սովորաբար արական սեռի, ներկայացված են իգական սեռով, և հակառակը։
Կենսագրություն
Բրանտենբերգը ծնվել է Օսլոյում, մեծացել է Ֆրեդրիկստադում։ Անգլերեն, պատմություն և սոցիոլոգիա ուսանել է Լոնդոնում, Էդինբուրգում և Օսլոյում։ Օսլոյի համալսարանից ստացել է անգլերեն հովեդֆագի (համեմատելի է մագիստրոսի աստիճանի հետ) աստիճան, որտեղ նաև սովորել է պատմություն և քաղաքագիտություն։ Բրանտենբերգը դասավանդում է Նորվեգիայի և Դանիայի ավագ դպրոցներում, ինչպես նաև պաշտոններ է զբաղեցրել արհեստակցական միություններում (Norsk Lektorlag) և Նորվեգիայի գրողների միությունում։ 1982 թվականից լիովին զբաղվում է գրական գործունեությամբ։
1972-1983 թվականներին աշխատել է Օսլոյի կանանց տանը։ Եղել է Նորվեգիայի Forbundet av (Նորվեգիայի լեսբուհիների և գեյների ազգային ասոցիացիայի նախորդ) միասեռական մարդկանց առաջին ասոցիացիայի խորհրդի անդամ։ Բրանտենբերգը Օսլոյում և Կոպենհագենում հիմնադրել է կանանց կացարաններ և աշխատել է Lesbisk bevegelse-ում (Լեսբոհիների շարժում)։ 1978 թվականին հիմնադրել է կանանց  գրական ֆորում, որի նպատակն է խրախուսել կանանց ստեղծագործելու և հրապարակվելու։ Բրանտենբերգը հրատարակել է 10 վեպ, 2 պիես, 2 թարգմանություն և բազմաթիվ քաղաքական երգեր և իր ներդրումն է ունեցել բազմաթիվ անթոլոգիաներ ստեղծման գործում։
1983 թվականին արժանացել է Mads Wiel Nygaards պարգևի, 1986 թվականին՝ "Thitprisen" դանիական գրական մրցանակի։
1970-ական թվականներին Բրանտենբերգը լեսբիական կապի մեջ է եղել դանիացի գրող Վիբեկե Վասբոյի հետ, ով 1974 թվականին Օսլոյում միացել է նրան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ
Բեսիկի
Բեսիկի (ბესიკი իսկական անունը Բեսարիոն Գաբաշվիլի [ბესარიონ გაბაშვილი], ), վրացի բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ։ Գրել է սիրո երգեր, երգիծական բանաստեղծություններ, էպիգրամներ, հայրենասիրական ներբողներ և այլն։
Կենսագրություն
Սերում է հայտնի դպիր-գեղագիր Գաբաշվիլիների տոհմից ։ Հայրը՝ վրացի պետական գործիչ, գրող ու հոգևորական Զաքարիա Գաբաշվիլին, եղել է Քարթլիի ու Կախեթի Թեյմուրազ II ու Իրակլի II թագավորների խոստովանահայրը, սակայն 1764 թվականին կաթողիկոս Անտոնի I-ի հետ ունեցած վեճի պատճառով 1764 թվականին հեռացվել է եկեղեցուց և վտարվել Թբիլիսիից ։
Չնայած հոր վտարմանը՝ Բեսարիոն Գաբաշվիլին ապրել ու դաստիարակվել է Իրակլի II-ի արքունիքում։ Ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Իրակլի II-ի որդու՝ արքայազն Լևանի, և թագավորի փեսայի՝ ապագա զորահրամանատար, իշխան Դավիթ Օրբելիանիի հետ։ Դեռ վաղ տարիքից աչքի է ընկել իր գրական տաղանդով, սակայն արքունիքում բազմաթիվ թշնամիներ է ունեցել հատկապես իր սատիրական ստեղծագործությունների պատճառով, որոնցում ծաղրում էր նույնիսկ կաթողիկոս Անտոնի I-ին, ինչպես նաև Իրակլիի քրոջ՝ Աննայի հետ ունեցած սիրային կապի վերաբերյալ լուրերի պատճառով։ 1777 թվականին Անտոնի I-ը Բեսարիոն Գաբաշվիլիին մեղադրում է անաստվածության մեջ, և վերջինս ստիպված է լինում Թբիլիսիից փախչել Իմերեթիա։
Իմերեթիայում Բեսարիոն Գաբաշվիլին՝ որպես ավագ քարտուղար, ծառայել է Սողոմոն I-ի, ապա Սողոմոն II-ի մոտ։
1778 թվականին ուղարկվել է Պարսկաստան, որպեսզի Վրաստան բերի Քարթլիի գահի հավանական թեկնածուին՝ Վախթանգ VI արքայի թոռ Ալեքսանդր Բաքարովիչին ։
1787 թվականին դեսպանական առաքելությամբ ուղարկվել է Ռուսական կայսրություն, որպեսզի ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Ռուսաստանը պաշտպանի Վրաստանը   ։ Գրիգորի Պոտյոմկինի հետ առաջին հանդիպման ժամանակ՝ 1787 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, Բեսարիոն Գաբաշվիլին նրան հայտնում է Իմերեթի, Գուրիայի ու Սամեգրելոյի՝ Ռուսաստանի գերիշխանությունն ընդունելու պատրաստակամության և խնդրում, որ ռուսական զորքերը մտնեն Աբխազիա՝ այնտեղից վտարելու թուրքերին։
Պոտյոմկինի զորքերի հետ եղել է Մոլդովայում ու Ուկրաինայում։ Անսպասելի մահացել է Յաշիում 1791 թվականին։
Ստեղծագործություն
Որպես բանաստեղծ՝ Բեսարիոն Գաբաշվիլին հայտնի է Բեսիկի գրական կեղծանվամբ, որը Բեսարիոն (ბესარიონ) անվան փոքրացուցիչ-փաղաքշական տարբերակն է։
Բեսիկիի գրական ժառանգությունը բավական բազմազան է և ներառում է սիրային երգեր՝ «Գեղեցկուհու իրանը» («Տանո տատանո»), «Վշտի այգին», «Ես հասկացա քո մեղադրանքները», «Երկու կեռնեխ» և այլն, սատիրական էպիգրամներ ու բանաստեղծություններ, հայրենասիրական ներբողներ ու գրողին ժամանակակից իրադարձությունների թեմաներով ստեղծագործություններ։
«Ասպինձա» պոեմը գրվել է ի պատիվ 1770 թվականին երկրի հարավում՝ Ասպինձա վայրում, վրացական զորքերի՝ թուրքերի նկատմամբ տարած հաղթանակի և գովերգում է զորավար Դավիթ Օրբելիանիի (Բեսիկիի ընկերոջ) քաջությունը։ Վերջինիս Բեսիկին նվիրել է նաև բանաստեղծությունների շարք։ «Ասպինձա» պոեմում Բեսիկին պարսավում է Իրակլի II թագավորի դաշնակցին՝ ռուս գեներալ Տոտլեբենին, ով ռազմադաշտից հանել էր ռուսական զորքը։
«Ռուխիի ճակատամարտ» պոեմը նվիրված է 1780 թվականին՝ աբխազ ավատատերերի դեմ կռվի ժամանակ, Ռուխիի բերդի պատերի տակ Իմերեթի արքա Սողոմոն II-ի տարած հաղթանակին։ Գաբաշվիլին իրադարձությանը հաղորդել է նաև կրոնական բնույթ՝ ճակատամարտը ներկայացնելով որպես քրիստոնյաների հաղթանակը «հագարների» նկատմամբ ։
Բեսիկին՝ կրելով պարսկական պոեզիայի ազդեցությունը, վրացական գրականություն է ներմուծել պարսկականի մեղեդայնությունը, փոխաբերականությունն ու պատկերավորությունը։ Նա հայտնի է եղել ոչ միայն որպես բանաստեղծ, այլ նաև որպես սեփական երգերի կատարող և որպես ժողովրդական նվագարանների գիտակ, ինչպիսիք են սազը և թառը ։
Իր վարած թափառական կյանքի ու օտարության մեջ անսպասելի մահվան պատճառով Բեսիկիի գրական արխիվը կորել է, սակայն տասնամյակների ընթացքում Վրաստանում տարածվել են նրա ստեղծագործությունների ձեռագիր պատճենները։ Բեսիկիի բանաստեղծական արվեստը նշանակալի ազդեցություն է ունեցել XIX դարի սկզբի վրացի ռոմանտիկների վրա ։
Լաուրա Ժուրկա
Լաուրա Ժուրկա (Laura Jurca, ), ռումինացի սպորտային մարմնամարզուհի։
Բեսիկի
Ստեղծագործություն
«Սիրո երգիչ Բեսիկի Գաբաշվիլիի» բանաստեղծությունների հիման վրա ստեղծված երգերը՝ «Մուղամ», «Սոխակն ու վարդը», «Սուլում է սոխակը», «Ես սիրտս եմ նետել քո ոտքերի տակ» և այլն, ընդգրկված են ժամանակակից կատարողների երգացանկերում ։
Լաուրա Ժուրկա
Կարիերա
Լաուրա Ժուրկան ծնվել է գերմանական Մյունխեն քաղաքում 1999 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ Լաուրան Ռումինիայի սպորտային մարմնամարզության ազգային հավաքականի անդամ է ։
Բեսիկի
Հիշատակ
Բեսիկիի կյանքին և գրական գործունեությանն է նվիրված Ակակի Բելիաշվիլու «Բեսիկի» (1942–47) վեպը։
Լաուրա Ժուրկա
Կարիերա
2014 թվականի Եվրոպայի սպորտային մարմնամարզության մրցաշարում Ժուրկան վաստակել է երեք մեդալ ։ Երկու արծաթե մեդալ վաստակում է բացարձակ առաջնությունում և հեռացատկի համար, իսկ մեկ բրոնզ՝ թիմային առաջնության համար ։
Բեսիկի
Հիշատակ
Քութայիս քաղաքում Բեսիկիի անունով կոչվել է այգի, իսկ Թբիլիսիում՝ փողոց։
Լաուրա Ժուրկա
Կարիերա
Լաուրա Ժուրկայի դեբյուտը որպես մեծահասակ կայացել է 2015 թվականի Եվրոպայի սպորտային մարմնամարզության մրցաշարում։ Բացարձակ առաջնությունում զբաղեցրել է 7-րդ հորիզոնականը։
Բեսիկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Վրացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Վրացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից
Լաուրա Ժուրկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինացի մարզիկներ
Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ
Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ (National Gallery of Victoria, հայտնի է որպես NGV), պատկերասրահ Ավստրալիայի Մելբուրն քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1861 թվականին։ Համարվում է Ավստրալիայի ամենահին, ամենամեծ և ամենաշատ այցելու ունեցող թանգարանը։
Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահն ունի հանրագիտարանային արվեստի հավաքածու երկու վայրերում՝ Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ միջազգային, որը գտնվում է Սուրբ Կիլդա ճանապարհին՝ Մելբուրնի արվեստի տարածքում և Յան Պոտեր կենտրոնը՝ Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ, Ավստրալիա, որը գտնվում է Դաշնային հրապարակի տարածքում։ Սուրբ Կիլդա ճանապարհի շենքը, որը նախագծել է Սըր Ռոյ Գրաունդսը, բացվել է 1968 թվականին և նախագիծը զարգացրել է  Մարիո Բելլինին նախքան 2003 թվականի վերաբացումը։ Այստեղ է գտնվում պատկերասրահի միջազգային արվեստի հավաքածուն և այն ընդգրկված է վիկտորիանական Ժառանգության գրանցամատյանում։ Յան Պոտեր կենտրոնը, նախագծված Լաբ ճարտարապետական ստուդիայի կողմից, բացվել է 2002 թվականին։ Այստեղ է տեղավորված պատկերասրահի ավստրալիական արվեստի հավաքածուն։
Պատմություն
Ավստրալիայի Վիկտորիա նահանգը Նոր Հարավային Ուելսից անկախացել է 1850 թվականին, որին հաջորդել է Վիկտորիական ոսկու տենդը։ Մելբուրն կենտրոնով նահանգը դարձել է ամենահարուստ գաղութը, իսկ նրա մայրաքաղաքը՝ ամենամեծ ու ամենահարուստ քաղաքը Ավստրալիայում։ 1859 թվականին Վիկտորիայի կառավարությունը երաշխավորել է £2000 սվաղե քանդակների կաղապարների գնման համար, որոնք առաջին անգամ ցուցադրվեցին 1861 թվականի մայիսի 24-ին Վիկտորիայի պետական գրադարանի հարավային թևի ներքևի հարկում ։ Այնուհետև գումար տնտեսվեց 1860-ական թվականներին «Ազգային պատկերասրահ» հիմնադրելու համար։ 1860 թվականին պատկերասրահի շենքի տեսլականը գծեց Նիկոլա Շևալեն, 1865 թվականին Ֆրեդերիկ Գրոսը մշակեց հսկայական գրադարան և պատկերասրահ, սակայն այս տեսլականները չիրականացան։
1874 թվականի մայիսի 24-ին Պետական գրադարանում բացվեց ՄաքԱրթուր պատկերասրահը ։ Պատկերասրահի հետ կապված Վիկտորիայի արվեստի դպրոցի ազգային պատկերասրահը հիմնադրվեց 1867 թվականին և մինչև 1910 թվականը մնաց արվեստի ակադեմիական ուսուցման առաջատար կենտրոն ։ Դպրոցի շրջանավարտները դարձան Ավստրալիայի առաջատար նկարիչները։
1887 թվականին Նկարչական դպրոցի ստուդիաների հետ բացվեց Բուվելոտ պատկերասրահը (հետագայում՝ Սվինբուրն սրահ)։ 1892 թվականին դրան ավելացան ևս երկու պատկերասրահներ՝ Stawell (այժմ՝ Cowen) և La Trobe :
Պատկերասրահի հավաքածուն ձևավորվեց նվերների ու նվիրատվությունների շնորհիվ։ Առավել նշանակալի Ֆելթոն ժառանգությունը հիմնադրվեց Ալֆրեդ Ֆելթոնի կողմից և 1904 թվականից օգտագործվեց՝ ձեռք բերելու ավելի քան 15000 արվեստի գործեր ։
1943 թվականին պետական կառավարությունը Ուիրֆս զբոսայգում տեղ հատկացրեց պատկերասրահի մշտական շենքի կառուցման համար, կառույցի ճարտարապետ ընտրվեց Ռոյ Գրաունդսը , ով 1962 թվականին Սուրբ Կիլդա ճանապարհի 180 հասցեում նախագծեց պատկերասրահի շենքը ։ Պատկերասրահը նոր շենք տեղափոխվեց 1967-1968 թվականների ամռանը ։ Կապույտ քարով ծածկված շենքը պաշտոնապես բացվեց 1968 թվականի օգոստոսի 20-ին Վիկտորիայի վարչապետ Հենրի Բոլտեի կողմից ։ 1999 թվականին նախատեսվեց շենքը վերաձևափոխել, և այն իրականացրեց Մարիո Բելլինին։ Փոփոխության նպատակն էր պահպանելով բնօրինակ ճարտարապետությունը, արտաքին ճակատային հատվածը, վիտրաժե առաստաղը՝ արդիականացնել տարածությունը ։
Կալինին (այլ կիրառումներ)
Կալինին, կարող է վերաբերել՝
Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ
Պատմություն
Յան Պոտեր կենտրոնը՝ Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ, Ավստրալիա, նախագծված Լաբ ճարտարապետական ստուդիայի կողմից, բացվել է 2002 թվականին։
Ավստրալիական հավաքածու
Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահի Ավստրալիայի արվեստի հավաքածուն ներառում է բնիկների (Ավստրալիայի բնիկների) արվեստն ու արհեստը, Ավստրալիայի գաղութային արվեստը, Ավստրալիայի իմպրեսիոնիստական արվեստը, 20-րդ դար, ժամանակակից արվեստը։
Հավաքածուում ներկայացված են այնպիսի արվեստագետներ, ինչպիսիք են՝ Չարլզ Բլեքմենը, Ջոն Բրեքը, Արթուր Բոյդը, Ռուպերտ Բանին, Նիկոլա Շևալեն, Չարլզ Կոնդերը, Դևիդ Դավիեսը, Ուիլյամ Դոբելը, Ռասել Դրայսդելը, Ֆիլիպ Ֆոքսը, Ջոն Գլովերը, Յուջին վոն Գերարդը, Հանս Հեյսենը, Ջորջ Լամբերտը, Սիդնի Լոնգը, Ջոն Լոնգսթաֆը, Ֆրեդերիկ ՄաքԿուբինը, Սիդնի Նոլան, Ջոն Պերսևալը, Մարգարետ Պրեստոնը, Հյու Ռամսեյը, Թոմ Ռոբերտսը, Ջոն Փիթեր Ռասելը, Գրեյս Կոսինգտոն Սմիթը, Արթուր Սթրիթոնը, Ֆրեդ Ուիլյամսը։
2004 թվականին նկարիչ Յոզեֆ Բրաունը իր հավաքածուից մեծ թվով նկարներ է նվիրաբերել պատկերասրահին։
Արտասահմանյան հավաքածու
Պատկերասրահի միջազգային արվեստի հավաքածուն ներառում է եվրոպական և միջազգային կտավներ, նորաձևության, գործվածք, լուսանկարչություն, տպագրություն, գծանկարներ, ասիական արվեստ, դեկորատիվ արվեստ, կենտրոնամերիկյան արվեստ, քանդակներ, հնություններ և գլոբալ ժամանակակից արվեստ։ Հավաքածուների ոլորտները բազմազան են՝ հին վարպետներից մինչև հունական ծաղկամաններ, եգիպտական արտեֆակտներ և պատմական եվրոպական կերամիկա ։
Պատկերասրահի միջազգային արվեստի հավաքածուում ներկայացված են այնպիսի արվեստագետներ, ինչպիսիք են՝ Լորենցո Բերնինի, Պարիս Բորդոնեն, Ջովաննի Անտոնիո Կանալետտոն, Պոլ Սեզանը, Ջոն Կոնստեբլը, Կորեջիո, Էդգար Դեգան, Անտոնիս վան Դեյքը, Թոմաս Գեյնսբորոն, Օրացիո Ջենտիլեսկին, Էլ Գրեկոն, Էդուարդ Մանեն, Հանս Մեմլինգը, Ամեդեո Մոդիլիանին, Կլոդ Մոնեն, Պաբլո Պիկասոն, Կամիլ Պիսսարոն, Նիկոլա Պուսենը, Ռեմբրանդ վան Ռեյնը, Պիեռ-Օգյուստ Ռենուարը, Խոսե դե Ռիբերան, Օգյուստ Ռոդենը, Մարկ Ռոթկոն, Պիտեր Պաուլ Ռուբենսը, Ջովաննի Բատիստա Տիեպոլոն, Ջամբատիստա Պիտոնին, Տինտորետտոն, Ուիլյամ Թըրները, Պաոլո Ուչելլո, Պաոլո Վերոնեզեն։
2011 թվականին պատկերասրահի միջազգային արվեստի հավաքածուն նշեց իր 150-ամյակը և ձեռք բերեց Կորեջիոյի կարևորագույն նկարներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:1861 հիմնադրումներ Ավստրալիայում
Կալինինսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Կալինինսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Կալինինսկոե (այլ կիրառումներ)
Կալինինսկոե, կարող է վերաբերել՝
Կալինով (այլ կիրառումներ)
Կալինով, կարող է վերաբերել՝
Փորլուծություն
Փորլուծություն, հաճախացած, գրեթե ամեն օր, առնվազն երեք անգամ, չմարսված, հեղուկ, ջրային արտաթորանքի արտազատումը ։ Այն հաճախ տևում է մի քանի օր՝ հանգեցնելով ջրազրկման ։ Ջրազրկման նշանները հաճախ սկսվում են մաշկի առաձգականության կորստով և դյուրագրգռությամբ ։ Փորլուծությանը զուգընթաց կարող է նկատվել միզարձակման նվազում, գունատության, հաճախասրտություն և գիտակցության փոփոխություն ։ Կրծքով կերակրվող նորածինների մոտ չմարսված, բայց ոչ ջրիկ կղանքն համարվում է նորմալ ։
Փորլուծության ամենատարածված պատճառը աղիքների ինֆեկցիան է վիրուսի, բակտերիաների կամ մակաբույծների հետևանքով, որը հայտնի է որպես գաստրոէնտերիտ ։ Վարակումը հաճախ տեղի է ունենում վարակված սննդի կամ ջրի միջոցով ։ Փորլուծությունը լինում է երեք տեսակի՝ սուր ջրային կարճատև, սուր արյունային կարճատև, տևական փորլուծություն (տևում է ավելի քան երկու շաբաթ, կարող է լինել ջրային կամ արյունային) ։ Ջրային լուծը ավելի բնորոշ է խոլերային, չնայած զարգացած երկրներում հազվադեպ է հանդիպում ։ Արյան առկայության դեպքում լուծն անվանվում է նաև դիզենտերիա ։ Փորլուծության ոչ վարակիչ պատճառներից են՝ լակտոզային անտանելիությունը, աղիքի գրգռման համախտանիշը, ցելիական, աղիքների բորբոքային հիվանդությունները, ինչպիսիք են՝ ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտը, Կրոնի հիվանդությունը, հիպերթիրեոզը, և մի շարք դեղամիջոցներ ։
Դիարեան հնարավոր է կանխել սանիտարական միջոցների բարելավման, մաքուր խմելու ջրի և ձեռքի հաճախակի օճառով լվացման միջոցով ։ Երեխաներին առնվազն վեց ամիս կրծքով կերակրելը և ռոտավիրուսի դեմ պատվաստումը նույնպես կանխարգելիչ միջոցառումների մաս են կազմում ։ Օրալ ռեհիդրատացիոն հեղուկներն (ORS) համարվում են բուժման առաջին ընտրություն ։ Բուժման նպատակով օգտագործում են նաև ցինկի հաբեր ։ Բուժման այս մեթոդները վերջին 25 տարիների ընթացքում փրկել են 50 միլիոն երեխայի կյանք ։ Փորլուծության դեպքում խորհուրդ է տրվում նախապատվություն տալ առողջ սննդին, իսկ նորածիններին դեպքում շարունակել կրծքով կերակրումը ։ Վաճառքային օրալ ռեհիդրատացիոն հեղուկների անբավարարության պայմաններում կարելի է օգտագործել տնային պայմաններում պատրաստված հեղուկներ ։ Ծանր ջրազրկման դեպքում կատարվում է ներերակային հեղուկների ներմուծում ։ Հակաբիոտիկների կիրառումը սահմանափակ է։ Հակաբիոտիկներ նշանակվում են արյունային լուծի և բարձր ջերմության, ճանապարհորդությունից հետո սուր փորլուծության դեպքում ։ Լոպերամիդը կարող է նվազեցնել աղիքների շարժունակությունը, բայց խորհուրդ չի տրվում կիրառել ծանր դեպքերում ։
Տարեկան մոտ 1,7-ից 5 միլիոն փորլուծության դեպք է արձանագրվում ։ Փորլուծությունն առավել տարածված է զարգացող երկրներում ։ Փորլուծությունից մահացածների ընդհանուր թիվը կազմել է 1,26 միլիոն 2013-ին, 2,58 միլիոն՝ 1990թ-ին ։ 2012 թ.-ին դիարեան համարվել է մանկական մահացության երկրորդ ամենատարածված պատճառը՝ հինգ տարեկանից փոքր երեխաների շրջանում ։ Դիարեան համավում է նաև հինգ տարեկանից փոքր երեխաների մոտ թերսնուցման հիմնական պատճառը ։
Սահմանում
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից փորլուծությունը սահմանվում է, որպես օրական երեք կամ ավելի անգամ, չամրսված կամ հեղուկ կղանքային զանգվածի արտազատումը ։
Սուր փորլուծությունը գաստրոէնտերոլոգիայի համաշխարհային կազմակերպության կողմից սահմանվում է, որպես հեղուկ կղանքի առկայություն 14 օրից քից ժամկետում ։
Սեկրետոր
Սեկրետոր լուծը պայմանավորված է կա՛մ ակտիվ սեկրեցիայով, կա՛մ ներծծման նվազմամբ։ Այս տեսակի փորլուծության ամենատարածված պատճառը խոլերայի տոքսինն է, որը խթանում է անիոնների, հատկապես քլորի իոնների (Cl - ) սեկրեցիան։ Հետևաբար հավասարակշռությունը պահպանելու համար դեպի աղիքի խոռոչ է արտազատվում նաև նատրիումը (Na + )՝ ջրի հետ միասին։ Սեկրետոր փորլուծության դեպքում աղիքային պարունակությունը իզոտոնիկ է ։ Փորլուծությունը շարունակվում է նույնիսկ սննդի ընդունման բացակայության դեպքում։
Օսմոտիկ
Օսմոտիկ փորլուծություն դիտվում է այն ժամանակ, երբ մեծ քանակությամբ ջուրն անցնում է աղիքի լուսանցք։ Շաքարավազի կամ աղի ավելցուկ քանակով հեղուկներ օգտագործելու դեպքում, ջուրն օրգանիզմից անցնում է աղիքի լուսանցք՝ առաջացնելով օսմոտիկ փորլուծություն ։ Օսմոտիկ փորլուծության կարող է հանգեցնել նաև մարսողության անբավարարությունը, օրինակ՝ ենթաստամոքսային գեղձի հիվանդությունների կամ ցելիակայի ժամանակ, երբ սննդանյութերը մնալով աղիքի լուսանցքում դեպի լուսանցք են բերում նաև ջուրը։ Օսմոտիկ փորլուծություն կարող է առաջանալ նաև լուծողականների կիրառման հետևանքով (փորկապության ժամանակ դրանք տեղափոխում են ջուրը դեպի աղիքի լուսանցք)։ Մագնեզիումի, վիտամին C-ի կամ չմարսված կաթնաշաքարի ավելցուկ քանակները նույնպես կարող են օսմոտիկ փորլուծության պատճառ դառնալ։ Լակտոզային անտանելիություն ունեցողների մոտ լակտոզը դժվար է յուրացվում։ Ֆրուկտոզային յուրացման խանգարման դեպքում, ֆրուկտոզայի ավելցուկ ընդունումը նույնպես կարող է առաջացնել փորլուծություն։ Բարձր ֆրուկտոզա պարունակող մթերքները, որոնք ունեն գլյուկոզի բարձր պարունակություն, ավելի լավ են յուրացվում, և հազվադեպ առաջացնում փորլուծություն։ Սորբիտոլը (հաճախ կիրառվում է շաքարազերծված սննդամթերքներում), օրգանիզմի կողմից դժվար է յուրացվում, մեծ քանակություններով կարող է հանգեցնել օսմոտիկ փորլուծության ։ Նման դեպքերում օսմոտիկ փորլուծության բուժումը, նամն սննդանյութերի բացառումն է։
Էքսուդատիվ
Էքսուդատիվ լուծի դեպքում կղանքային զանգվածը պարունակում է արյուն կամ թարախ։ Հաճախ հանդիպում է աղիքների բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ, ինչպիսիք են՝ Կրոնի հիվանդությունը, ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտը կամ այլ ծանր վարակների դեպքում, ինչպիսիք են E. coli- ն կամ սննդային թունավորումների այլ ձևերը ։
Բորբոքային
Բորբոքային դիարեայի դեպքում վնասվում է աղիքի լորձաթաղանթը կամ խոզանակավոր երիզը, ինչը հանգեցնում է սպիտակուցով հարուստ հեղուկի պասիվ կորստի և կլանման ունակության նվազման ։ Բորբոքային դիարեան կարող է առաջանալ բակտերիալ, վիրուսային, մակաբուծային վարակների կամ աուտոիմուն հիվանդությունների հետևանքով, ինչպիսիք են՝ աղիքների բորբոքային հիվանդությունները։ Այն կարող է առաջանալ նաև տուբերկուլյոզի, հաստ աղիքի քաղցկեղի և էնտերիտների հետևանքով ։
Դիզենտերիա
Կղանքային զանգվածում արյան առկայության դեպքում լուծն անվանում են նաև դիզենտերիա։ Դիզենտերիան ախտանիշ է, որն հանդիպում էShigella-ով, Entamoeba histolytica-ով և Salmonella-ով հարուցվող հիվանդությունների դեպքում ։
Հետևանքներ
Փորլուծությունը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ մտավոր զարգացման վրա։ Փորլուծությունը մանկական հասակում թերսնուցման հիմնական պատճառն է, որն հետագայում նվազեցնում է մեծահասակների ֆիզիկական պատրաստվածությունն ու աշխատունակությունը ։ Ավելին, ապացույցված է, որ փորլուծությունն էականորեն ազդում է նաև մտավոր զարգացման և առողջության վրա։ Ապացուցված է նաև, որ նույնիսկ կրծքով կերակրված երեխաների, ովքեր ունեցել են ծանր փորլուծություն, տարբեր թեստերով գրանցել են մտավոր ավելի ցածր զարգացվածություն ։
Փորլուծությունը կարող է հանգեցնել էլեկտրոլիտային անհավասարակշռության, երիկամների անբավարարության, ջրազրկման և իմունային համակարգի ակտիվության նվազման։ Դեղամիջոցների բերանացի ընդունման դեպքում, դեղերի թերապևտիկ ազդեցություն կարող է նվազել, որը պայմանավորված է մարսողական համակարգով դեղի արագ անցմանբ, հետևաբար դեղի ներծծման ժամանակի նվազմամբ։ Բժիշկները բուժում են լուծը` նվազեցնելով դեղորայքի դեղաչափը, փոխելով դեղի ներմուծման գրաֆիկը և նշանակելով ռեհիդրատացիոն բուժում։ Փորլուծության դեմ պայքարի միջոցառումները հաճախ այնքան էլ արդյունավետ չեն։ Փորլուծությունը ազդում կյանքի որակի վրա։ Ակամա կղազատումը հանդիսանում է տարեցներին հատուկ խնամքի ծերանոցներ տեղափոխելու հիմնական պատճառը ։
Պատճառներ
Մինչև հինգ տարեկան երեխաների մոտ, դեպքերի 40%-ում, սուր փորլուծության առավել հաճախ հանդիպող պատճառը ռոտավիրուսով պայմանավորված գաստրոէնտերիտն է ։ Ճանապարհորդների դեպքում գերակշռում են մանրէային վարակները ։ Սուր փորլուծության պատճառներից են նաև բազմաթիվ տոքսիններ, ինչպիսիք են՝ սնկային թունավորումները և թմրանյութերը։
Քրոնիկ փորլուծության պատճառներից են՝ ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտը, Կրոնի հիվանդությունը, ցելիական, աղիքի գրգռման համախտանիշը և այլն։
Վարակներ
Վարակային փորլուծության պատճառներից են՝ վիրուսները, բակտերիաները և մակաբույծները ։ Վարակային լուծը հաճախ անվանում են գաստրոէնտերիտ ։ Նորովիրուսը մեծահասակների մոտ վարակային փորլուծիության ամենատարածված պատճառն է, իսկ մինչև հինգ տարեկան երեխաների մոտ ամենատարածված պատճառը ռոտավիրուսային վարակն է ։ Ադենովիրուսի 40 և 41 տիպերը , և աստղավիրուսներն առաջացնում են զգալի քանակությամբ վարակներ ։ Escherichia coli-ի կողմից արտադրված Shiga տոքսինը, Միացյալ Նահանգներում հանդիսանում է վարակիչ արյունոտ լուծի ամենատարածված պատճառը։
Campylobacter -ը բակտերիալ փորլուծության հիմնական պատճառն է։ Salmonella-ն, Shigella-ն, Escherichia coli- ի որոշ շտամներ նույնպես հաճախ են հանդիսանում փորլուծության պատճառ ։
Ծերերի շրջանում, մասնավորապես հաճախ հակաբիոտիկային բուժում ստացածների՝ Clostridioides difficile- ի կողմից արտադրված տոքսինը առաջացնում է ծանր փորլուծություն ։
Պարազիտները, մասնավորապես` պրոտոզոները, օրինակ, Cryptosporidium, Giardia, Entamoeba histolytica, Blastocystis, Cyclospora cayetanensis-ը հաճախ քրոնիկական վարակային լուծի պատճառ են հանդիսանում։ Լայն սպեկտրի հակապարազիտային դեղերը, օրինակ՝ nitazoxanide-ը արդյունավետ են պարազիտներով պայմանավորված փորլուծության դեպքում ։
Մակաբույծները կամ բակտերիալ տոքսինները, կարող են ուժեղացնել փորլուծության ախտանիշները ։ Սանիտարական լավ պայմաններում, բավականաչափ սննդի և մաքուր ջրի առկայության դեպքում, առողջ մարդը սովորաբար լավանում է վիրուսային փորլուծությունից մի քանի օրվա ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, հիվանդ կամ թերսնուցված անհատների դեպքում լուծը կարող է հանգեցնել խիստ ջրազրկման և նույնիսկ դառնալ կյանքին սպառնացող վիճակ ։
Սանիտարահիգիենիկ
Բաց տարածքներում կղազատելը վարակիչ փորլուծության և մահվան հիմնական պատճառն է ։
Բնակչության աղքատությունը վարակային փորլուծության տեմպի ցուցանիշ է համարվում։ Այս ասոցիացիան ինքնին չի բխում աղքատությունից, այլ այն պայմաններից, որտեղ ապրում են աղքատ մարդիկ։ Որոշ սանիտարահիգիենիկ պայմանների բացակայությունը հանգեցնում է վարակային փորլուծության հաճախականության ավելացման։ Աղքատությունն ասոցացվում է վատ բնակարանային պայմանների, մարդաշատության, կեղտոտ հատակների, մաքուր ջրի բացակայության, կղանքային զանգվածների կոյուղային համակարգով հեռացման բացակայության, մարդու համար ախտածին մանրէներ կրող տնային կենդանիների հետ համատեղ բնակության, սննդի սառնարանային պայմաններում պահպանման բացակայության հետ, որոնք ինքնին մեծացնում են փորլուծության հանդիպման հաճախականությունը։ Աղքատությունը խորացնում է նաև փորլուծության հետևանքով զարգացած թերսնուցումը։ Փորլուծության հետևանքները սրվում են մատչելի բժշկական օգնության բացակայության պայմաններում ։
Վարակային փորլուծության ամենատարածված պատճառներից մեկը մաքուր խմելու ջրի բացակայությունն է։ Կոյուղային համակարգի բացակայությունը բերում է ստորերկրյա ջրերի աղտոտմանը։ Սա կարող է տարածել վարակը բնակչության շրջանում, հատկապես ջրի մաքրման և ֆիլտրման բացակայության պայմաններում։ Մարդու կղանքը պարունակում է մի շարք պայմանական ախտածին հարուցիչներ ։
Սննդային
Լիարժեք սնուցումը կարևոր է առողջության պահպանման, ինչպես նաև վարակային փորլուծության կանխարգելման գործում։ Հատկապես կարևոր է փոքր երեխաների համար, որոնց մոտ իմունային համակարգը դեռ լիովին զարգացած չէ։ Ցինկի անբավարարությունը, զարգացող երկրներում հաճախ է հանդիպում երեխաների շրջանում։ Ցինկի նույնիսկ աննշան անբավարարությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ երեխայի իմունային համակարգի զարգացման և պատշաճ գործունեության վրա ։ Ցինկի անբավարարություն ունեցող երեխաների մոտ ավելի հաճախ են հանդիպում փորլուծության դրվագները, սուր փորլուծությունն ու փորլուծություն ասոցացված տենդը ։ Վիտամին A-ի անբավարարությունը նույնպես կարող է ավելացնել փորլուծության ծանրության աստիճանը։ Այնուամենայնիվ, կա որոշակի անհամապատասխանություն, վիտամին A-ի անբավարարության և փորլուծության ծանրության միջև։ Մինչ ոմանք պնդում են, որ չկա կապ հիվանդության ծանրության և A վիտամինային անբավարարության միջև, մյուսները ենթադրում են հիվանդության ծանրության աստիճանի ավելացում ։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբողջ աշխարհում 127 միլիոն նախադպրոցական տարիքի երեխաներ ունեն վիտամին A-ի անբավարարություն, բնակչությունն ունի փորլուծության զարգացման ռիսկի բարձր հավանականություն ։
Մալաբսորբցիա
Մալաբսորբցիան սննդի լիարժեք ներծծման անկարողություն է, հիմնականում աղիքային հիվանդությունների կամ ենթաստամոքսային գեղձի հիվանդությունների պատճառով։
Պատճառներն են՝
Գրգռված աղիքի համախտանիշ
Փորլուծության մեկ այլ հնարավոր պատճառ է գրգռված աղիքի համախտանիշը (ԳԱՀ)։ Այն բնութագրվում է որովայնի անհանգստությամբ, որն հանգստանում է դեֆեկացիայից հետո և փորլուծություն կամ փորկապություն դրվագներով` շաբաթվա ընթացքում առնվազն երեք օր` նախորդ երեք ամիսների ընթացքում ։ ԳԱՀ-ի փորլուծությամբ գերակշռվող ախտանիշները կարող է կառավարվել սննդակարգի փոփոխության, լուծվող մանրաթելային հավելումների և դեղորայքի միջոցով, ինչպիսիք են լոպերամիդը կամ կոդեինը։