cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պերսի ան Օժ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 228 մարդ, բնակչության խտությունը` 32.39 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.04 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Մեզիդոն Կանոն, Լեզ Օտիե Պապիոն, Կուպսարտ, Կրևեկեր ան Օժ, Կրուասանվիլ, Գրանշան լը Շատո, Լեկոդ, Մանի լա Կամպան, Մանի լը Ֆրել, Լը Մենիլ Մոժե, Մոնտեյ, Սեն Ժյուլեն լը Ֆոկոն և Վիե Ֆյումե համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Մեզիդոն Վալե դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 27 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 162 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 118-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 44։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,8 %։ 118 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 108 անձ (64 տղամարդ և 44 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (2 տղամարդ և 8 կին)։ 44 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տիգրան Պասկևիչյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թվականի փետրվարի 21-ին, Երևանում։ Սովորել է Երևանի N 172 անգլիական թեքումով միջնակարգ դպրոցում և N 18 տեխնիկական ուսումնարանում, որտեղ ստացել բարձրվոլտային հոսքագծերի էլեկտրիկ-փականագործի որակավորում։
1983 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժին։
1984 թվականին զորակոչվել է Խորհրդային բանակ։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո 1986 թվականին փոխադրվել է համալսարանի նույն ֆակուլտետի հեռակա ուսուցման բաժին և աշխատանքի անցել Երևանի նուրբ բրդյա գործվածքների կոմբինատի «Կերպասագործ» բազմատպաքանակ թերթում՝ որպես գրական աշխատող։
1987 թվականին եղել է «Ավանգարդ» երիտասարդական թերթի արտահաստիքային թղթակից։ 1987 թվականի հոկտեմբերին բնապահպանական շարժմանը հարելու և զանգվածային ցույցերի մասնակցելու համար հեռացվել է աշխատանքից։
1988-91 թվականներին ակտիվ մասակցություն է ունեցել Հայաստանի քաղաքական, հասարակական շարժումներին։ Ընկերների հետ հիմնադրել է «Գոյապայքար» բնապահպան կազմակերպությունը, Մեսրոպ Սահակյան ծածկանունով խմբագրել կազմակերպության «Մաշտոց» ինքնահրատ [самиздат] պարբերականը։ 1990 թվականից աշխատել է Հայոց Համազգային շարժման (ՀՀՇ) վարչության լրատվական կենտրոնում, եղել «…և այլն» ինքնահրատ [самиздат] պարբերականի խմբագրակազմի անդամ։ 1990 թվականի նոյեմբերին ՀՀՇ երկրորդ համագումարում ընտրվել է վարչության անդամ։ 1991-ի մայիսից դադարեցրել է մասնակցությունը վարչության աշխատանքներին։
1990 թվականի նոյեմբերին նշանակվել է Հայաստանի Հեռուստառադիոպետկոմի նախագահի տեղակալ։ 1992 թվականի մարտին՝ համաձայն իր դիմումի, ազատվել է պաշտոնից։ 1992-93 թվականներին խմբագրել է «Ար» հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթը։
2002 թվականին դարձել է «Շողակաթ» հեռուստաընկերության ստեղծագործական խորհրդի անդամ։ 2004 թվականից հինգ տարի զբաղեցրել է «Շողակաթի» հեռուստաֆիլմերի և հաղորդումների արտադրության տնօրենի պաշտոնը։
2004 թվականից պարբերաբար սյունակներ և հրապարակախոսական հոդվածներ է հրապարակել «168 ժամ», «Հետք», «Հայկական ժամանակ» տպագիր և առցանց պարբերականներում, բլոգ է վարել «Tert.am» լրատվական կայքում։
2000 թվականից՝ որպես սցենարիստ, աշխատակցել է վավերագրական ֆիլմեր արտադրող «Վերսուս» ստուդիային։ 2010 թվականին ընկերների հետ հիմնել է «Ֆակտում» հասարակական կազմակերպությունը, որը զբաղվում է պատմության անհայտ դրվագների ուսումնասիրությամբ։
2020 թվականից «Ալիք Մեդիա» լրատվական-վերլուծական կայքի գլխավոր խմբագիրն է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Դերբենդ (այլ կիրառումներ)
Դերբենդ, կարող է վերաբերել՝
Սմբատ Լպուտյան
Սմբատ Լպուտյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (1984 թ.)։ Հայաստանի քառակի չեմպիոն (1978 թ., 1980 թ., 1998 թ., 2001 թ.)։ 2006 թվականի հունիսին Լևոն Արոնյանի, Վլադիմիր Հակոբյանի, Կարեն Ասրյանի, Գաբրիել Սարգսյանի և Արտաշես Մինասյանի հետ Հայաստանի հավաքականի կազմում դարձել է Թուրինի 37-րդ համաշխարհային օլիմպիադայի հաղթող։ Այդ հաղթանակի համար նա և թիմակիցները պարգևատրվել են Մովսես Խորենացու մեդալով ։ 2002 թ.-ից սկսած Սմբատ Լպուտյանը Հայաստանի շախմատի ակադեմիայի հիմնադիր-նախագահն է։
2013 թ. մայիսի 5-ին ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ ՀՀԿ համամասնական ընտրացուցակով։
2015 թ. փետրվարի 27-ին ՀՀ Նախագահի կարգադրությամբ նշանակվել է ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ Կատեգորիա:ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ Կատեգորիա:ՖԿՀՊԻ պատվավոր պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 2-րդ գումարման անդամներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Շախմատի Հայաստանի չեմպիոններ Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 3-րդ գումարման անդամներ Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Մեցկաևու
Մեցկաևու (Metskaevu), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տամսալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տամսալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Էդվարդ Նալբանդյան
Էդվարդ Աղվանի Նալբանդյան, հայ դիվանագետ, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար (2008-2018)։
Կրթություն
1978 թ. ավարտել է Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը
1988 թ. ավարտել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ ստանալով Քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
Մասնագիտացումը՝ Միջազգային հարաբերություններ
Դիվանագիտական գործունեությունը
Հատուկ հանձնարարություններով այցելել է տարբեր երկրներ իբրև Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի հատուկ բանագնաց։ Բազմաթիվ միջազգային կոնֆերանսներում ներկայացրել է Հայաստանը։ Մերձավոր Արևելքի և միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։
Քննադատություն
2017 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Հայաստանի Հանրապետության ԱԳնախարարի պաշտոն զբաղեցնող Նալբանդյանը Հայաստան-Սփյուռք 6-րդ համահայկական համաժողովում, անդրադառնալով արցախյան հիմնախնդին, հայտարարել է հետևյալը. Խոսքը գնում է այն տարածքների վերադարձի մասին, որոնց վերադարձի դեպքում այս ամբողջ հիմնախնդրի կարգավորմանը և անվտանգության համակարգին վնաս չի հասցվելու և սպառնալիքի տակ չի դնելու հանգուցալուծումը : Նալբանդյանի այդ հայտարարությունը հայկական հասարակության մեջ խիստ քննադատության առարկա է դարձել, ընդհուպ մինչև Նալբանդյանի նկատմամբ ատելության դրսևորումները ։
Ընտանիք
Էդվարդ Նալբանդյանի կինն է Նատալիա Նալբանդյանը։ Ունեն մեկ դուստր ։
Այլ
Տիրապետում է ֆրանսերենի, անգլերենի, ռուսերենի և արաբերենի։ Ամուսնացած է, ունի դուստր։
Տամենգոնտ
Տամենգոնտ (Таменгонт), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Լոմոնոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 663 մարդ։
Օզյորնոե (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Օզյորնոե (Озерне, Uzun Saqal), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովիյ Ջանկոյ, Ուզուն-Սակալ Տատարսկի։
2001 թվականի տվյալներով Օզյորնոե գյուղում բնակվում էր 82 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոլովիխա (գյուղ, Վոսկրեսենսկի շրջան)
Սոլովիխա (Соловьиха), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի բնակավայրեր
Արսեն Մելիքյան (ճարտարապետ)
Արսեն Արտուշի Մելիքյան, հայ ճարտարապետ, ԵԳԱ (1986) և ԵՊՃՇՀ (2000) պրոֆեսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի դիզայներներ
Անտոն Շունին
Անտոն Վլադիմիրովիչ Շունին (Антон Владимирович Шунин, ), ռուս ֆուտբոլիստ, Մոսկվայի «Դինամոյի» դարպասապահն ու ավագը։
Ակումբային
Անտոն Շունինը «Դինամո» ՕՌՄՄՊՄԴ-ի սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Վլադիմիր Կոզլովը։ 2007 թվականի ապրիլի 21-ին կատարել է իր նորամուտը «Դինամոյի» կազմում՝ մասնակցելով Ռուսաստանի առաջնության 6-րդ տուրի՝ «Խիմկի» ակումբի դեմ խաղին (2:1)։ Մրցաշրջանի արդյունքում արժանացել է «Մրցաշրջանի բացահայտում» մրցանակի ՌՖՄ-ի վարկածով ։
2011/12 անցումային մրցաշրջանում Շունինն մասնակցել է թիմի գրեթե բոլոր խաղերին առանց փոխարինման և անցկացրել 17 հանդիպում «զրոյական» հաշվով ․ նրա շնորհիվ «Դինամոն» գոլ բաց չի թողել 461 րոպե ։
2012 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ «Զենիթի» դեմ խաղի 37-րդ րոպեին, վերջիններից երկրպագուների կողմից խաղադաշտ է նետվել պայթուցիկ, որը դիպել է Շունինին։ Արդյունքում նա ստացել է երկու աչքերի եղջերաթաղանթի, կոպերի ու լորձաթաղանթների քիմիական այրվածք, ինչպես նաև աջ ականջի հետտրավմատիկ բորբոքում լսողության թուլացմամբ։ Խաղը դադարեցվել է, և «Զենիթի» հաշվին գրանցվել տեխնիկական պարտություն 0։3 հաշվով։ Շունինի ապաքինվելու համար պահանջվել է տասը օր ։
2015/16 մրցաշրջանի արդյունքներով «Դինամոն» պատմության մեջ առաջին անգամ անցել է ՖԱԼ։ Շունինը որոշել է մնալ ակումբում, չնայած հրավեր է ստացել Պրեմիեր լիգայի այլ թիմերից․ Ես առաջարկնել էի աստացել Պրեմիեր լիգայի մի քանի թիմերից։ Բայց ես չէի կարող պատկերացնել, որ կհեռանամ ակումբից, որտեղ ինձ դաստիարակել են, իսկ «Դինամոն» այդ պահին պետք է պայքարի պրեմիեր լիգա դուրս գալու համար, և հասկացա, որ պետք է մնամ։ Շատ ուրախ եմ, որ այդ բարդ ժամանակաշրջանը մենք վերապրեցինք թիմի հետ միասին ։ 2016/17 մրցաշրջանում Շունինը դարձել է «Դինամոյի» հիմնական դարպասապահ և ավագ։ ՖԱԼ առաջնության արդյունքներով «Դինամոն» վերադարձել է Պրեմիեր լիգա՝ ապահովելով իր համար առաջին տեղը առաջնության ավարտից յոթ տուր առաջ; Շունինն անցկացրել է 35 հանդիպում, որոնցից 17-ում գոլ բաց չի թողել ։
Անձնական կյանք
Անտոն Շունինն ամուսնացել է ռուս սուպերմոդել Քեյթ Գրիգորևայի հետ ։ Առաջին ամուսնությունից Շունինն ունի որդի՝ Արտեմին, որ ծնվել է 2012 թվականի օգոստոսի 17-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Վիլիեգաս
Վիլիեգաս (իսպ.՝ Villegas), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բուռգոս պրովինցիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Օդռա Պիսուեգռա շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 24,52 կմ²։ Բնակչությունը՝ 94 մարդ ( 2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը ադմինիստրատական կենտրոնից՝ 40 կմ։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կոլոդլիվայա
Կոլոդլիվայա (Колодливая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յոժուգա գետի ձախ ափին՝ 51 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 33 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Թիլ (Չարսանջակի գավառ)
Պատմություն
Բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Կպչուկ
Կպչուկ, գաղտրիկազգիների ընտանիքի, հիմնականում՝ միամյա, երբեմն՝ երկամյա, հազվադեպ՝ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։
Թիլ (Չարսանջակի գավառ)
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն հայ բնակիչ։
Կպչուկ
Տարածում
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է չոր, անպտուղ լանջերին և ամայի վայրերում, աղբոտում ցանքերը։
Թիլ (Չարսանջակի գավառ)
Պատմամշակութային կառույցներ
Թիլն ուներ Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կպչուկ
Բնութագիր
Ցողունը ճյուղավորվող է, գորշասպիտակավուն, բարձրձրությունը՝ 5-60 սմ։ Տերևները նեղ են, գծաձև կամ նշտարաբահաձև։ Ծաղկաբույլը հուրանաձև դասավորված ողկույզ է։ Ծաղիկները հիմնականում Երկնագույն են, հազվադեպ՝ սպիտակ։ Ծաղկում է ամռանը և աշնանը։ Պտուղը եռակող, կեռիկավոր փշերով պատված ընկուզիկ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գաղտրիկազգիներ
Գուրամ Ռչեուլիշվիլի
Գուրամ Ռչեուլիշվիլի (վրացերեն՝ გურამ მიხეილის ძე რჩეულიშვილი, ), վրացի արձակագիր։
Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1957 թվականին «Ցիսկարի» ամսագրում տպագրվել են նրա առաջին պատմվածքները՝ «Դանդաղ տանգո», «Սերը մարտ ամսին», «Կոտե պապի աշունը», «Սաթագուրի» («Մկնորսությունը»)։ Գուրամ Ռչեուլիշվիլու առաջին գիրքը՝ «Սալամուրա»-ն, լույս է տեսել երիտասարդ գրողի ողբերգական մահից հետո, 1961 թվականին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ Կատեգորիա:1934 ծնունդներ Կատեգորիա:1960 մահեր Կատեգորիա:Հուլիսի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 մահեր Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Արաքսյան չրխկան
Նկարագրություն
4,5-6 մմ երկարությամբ սև մարմնով փոքր չափի բզեզ է։ Վերնաթևերը ծղոտագույն են՝ կարի մոտ մգացած զոլով, յուրաքանչյուր վերնաթևի սկավառակի վրա հազվադեպ լինում է մեկական մուգ բիծ, բեղիկների հատվածների հիմքերը, ոտքերի սրունքները և թաթերը ունեն բաց են գունավորում։
Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայտնի է միայն Գոռավանի ավազուտներից՝ Վեդի քաղաքի մոտ (Արարատի մարզ)։
Էկոլոգիա
Ապրում են ջուզգունի մացառուտներով ավազոտ անապատներում, հանդիպում են հունիս-հուլիսի սկզբին խոտաբույսերի վրա։
Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։
Թվաքանակը ցածր է, փոփոխության միտումները՝ անհայտ։
Վտանգման հիմնական գործոններն են շինարարական նպատակներով ավազահանումը, անասունների արածեցումը և ճանապարհաշինությունը։
Պահպանվում է «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում ։
Մեցկյուլա (գյուղ, Մյաետագուսե շրջան)
Մեցկյուլա (Metsküla), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մյաետագուսե շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Մյաետագուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Օկտյաբր (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Օկտյաբր (Октябр, Bay Könçek), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բայգոնչիկ Ռուսկի։
2001 թվականի տվյալներով Օկտյաբր գյուղում բնակվում էր 1 134 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոլովյովկա (գյուղ, Մոժայսկի շրջան)
Սոլովյովկա (Соловьёвка), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Մոժայսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Մոժայսկի շրջանի բնակավայրեր
Անաֆիլաքսիա
Անաֆիլաքսիա (ἀνά - հակառակ և φύλαξις - պաշտպանություն բառերից), ծանր ալերգիկ ռեակցիա, որն ունի արագ սկիզբ և կարող է բերել մահվան ։ Այն առաջանում է որոշ նյութերի՝ ալերգենների, օրգանիզմ կրկնակի մուտք գործելու դեպքում։ Բնորոշ ախտանիշներից են քորվող ցանը, ըմպանի կամ լեզվի այտուցը, հևոցը, փսխումը, գլխապտույտը և ցածր արյան ճնշումը։ Ախտանիշները զարգանում են րոպեների կամ ժամերի ընթացքում։ Ամենատարածված պատճառներից են միջատների խայթոցները, սննդամթերքը և դեղորայքը ։ Այլ պատճառներից են լատեքսի հետ շփումը և ֆիզիկական մարզանքը ։ Կարող են լինել դեպքեր՝ առանց ակնհայտ պատճառի ։
Անաֆիլաքսիայի մեխանիզմի հիմքում ընկած է արյան սպիտակ բջիջների որոշ տեսակներից միջնորդանյութերի (մեդիատորներ) ձերբազատումը․ վերջինիս թողարկման մեխանիզմները կարող են լինել իմունաբանական կամ ոչ իմունաբանական ։ Այն ախտորոշվում է առկա ախտանիշների և նշանների հիման վրա,որոնք զարգացել են հավանական ալերգենի հետ շփման արդյունքում ։ Առաջնային բուժումը էպինեֆրինի (ադրենալին) ներարկումն է, ներերակային հեղուկները և հիվանդին հորիզոնական դիրքում պառկեցնելը ։ Կարող են անհրաժեշտ լինել էպինեֆրինի լրացուցիչ դեղաչափեր ։ Լրացուցիչ բուժական միջոցառումների մեջ են մտնում հակահիստամինային դեղամիջոցները և ստերոիդները ։ Անաֆիլաքսիայի կրկնակի դեպքերի կանխարգելման համար պացիենտը կրթվում է ախտանիշների ճանաչման վերաբերյալ և պահում է իր մոտ էպինեֆրինի ինքնաներարկիչ ։
(6301) 1989 BR1
(6301) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունվարի 29-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,172141 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6537 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6906 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2063,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174452 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արչիլ Սուլակաուրի
Արչիլ Սուլակաուրի (վրացերեն՝ არჩილ სულაკაური, ), վրացի արձակագիր։
Անաֆիլաքսիա
Նշաններ և ախտանիշներ
Անաֆիլաքսիան սովորաբար դրսևորվում է տարբեր ախտանիշներով՝ րոպեների և ժամերի ընթացքում, վերջիններս ի հայտ են գալիս միջինում 5-ից 30 րոպեների ընթացքում, եթե անաֆիլաքսիայի առաջացման պատճառը ներմուծվել է ներերակային ճանապարհով, և 2 ժամ հետո, եթե այն առաջացել է սննդամթերքի ընդունումից ։ Անաֆիլաքսիայի պատճառով սովորաբար ախտահարվում է մաշկը (80–90%), շնչառական օրգանները (70%), ստամոքսաղիքային (30–45%), սիրտանոթային (10–45%) և կենտրոնական նյարդային համակարգերը, (10–15%) , ընդ որում, հիվանդությունը սովորաբար ներառում է վերը նշվածներից երկուսը կամ ավելին ։
Արչիլ Սուլակաուրի
Կենսագրություն
Ծնվել է 1927 թվականին։ 1951 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Նրա առաջին պատմվածքը՝ «Ալիքները դեպի ափ են մղվում», տպագրվել է 1957 թվականին։ «Աղավնիները», «Տղան ու շունը», «Ջրհեղեղ» պատմվածքները նկարահանվել են Վրացֆիլմ ստուդիայում, «Ջրհեղեղը» բեմադրվել է Թբիլիսիի Ռուսթավելու անվան ակադեմիական թատրոնում ։
Անաֆիլաքսիա
Մաշկային ախտանիշեր
Բնորոշ են հետևյալ ախտանիշները՝ տարածուն եղնջացան, քոր, կարմրություն կամ շրթունքների այտուց ։ Հիվանդները, որոնց մոտ առկա է անգիոէդեմա (անոթային ծագման այտուց), ավելի հաճախ գանգատվում են մաշկի այրոցի զգացողությունից, քան քորից ։ Լեզվի կամ կոկորդի այտուցը հանդիպում է անաֆիլաքսիայի մինչև 20% դեպքերում ։ Այլ բնորոշ նշանները ներառում են քթահոսությունը և շաղկապենու բորբոքումը ։ Մաշկի վրա կարող է առաջանալ կապտավուն երանգ՝ թթվածնի անբավարարության պատճառով ։
Արչիլ Սուլակաուրի
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրացի արձակագիրներ Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:1997 մահեր Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Վրացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Անաֆիլաքսիա
Շնչառական համակարգի ախտանիշեր
Հնարավոր շնչառական ախտանիշները և նշանները հետևյալն են՝ հևոց, սուլող շնչառություն կամ ստրիդոր ։ Սուլող շնչառության պատճառը սովորաբար բրոնխային մկանների սպազմն է, իսկ ստրիդորը պայմանավորված է այտուցի հետևանքով զարգացած վերին շնչուղիների խցանմամբ ։ Կարող է դրսևորվել նաև ձայնի խռպոտություն, կուլ տալու ժամանակ ցավ կամ հազ ։
Սիրտանոթային ախտանիշեր
Չնայած նրան, որ ցածր զարկերակային ճնշման պատճառով հիմնականում զարգանում է հաճախասրտություն, 10 % դեպքերում հնարավոր է Բեցոլդ-Յարիշի ռեֆլեքսի առաջացումը, որի դեպքում ցածր զարկերակային ճնշումն ուղեկցվում է հազվասրտությամբ ։ Արյան ճնշման անկումը կամ շոկը (տեղաբաշխական կամ կարդիոգեն), կարող է հանգեցնել գլխապտույտի կամ գիտակցության կորստի ։ Հազվադեպ դեպքերում արյան ցածր ճնշումը կարող է լինել անաֆիլաքսիայի միակ նշանը ։
Կարող է զարգանալ պսակաձև զարկերակների սպազմ, որը կարող է հանգեցնել սրտամկանի ինֆարկտի, առիթմիայի կամ սրտի կանգի ։ Պսակաձև զարկերակների հիվանդություն ունեցողների մոտ ավելի մեծ է անաֆիլաքսիայի հետևանքով սրտային բարդությունների առաջացման ռիսկը ։ Պսակաձև զարկերակների սպազմը պայմանավորված է սրտում հիստամին ձերբազատող բջիջների առկայությամբ ։
Այլ ախտանիշեր
Ստամոքսաղիքային ախտանիշերից են կծկանքանման որովայնային ցավը, փորլուծությունը և փսխումը ։ Կարող է առաջ գալ խուճապ, մեզը պահելու անկարողություն կամ կոնքային ցավ՝ նման արգանդի կծկանքային ցավերին ։ Գլխուղեղը շրջապատող արյունատար անոթների լայնացումը կարող է առաջացնել գլխացավեր ։ Բնորոշ են նաև տագնապի զգացողությունը կամ «ապագայի նկատմամբ անբացատրելի տագնապի» զգացողությունները ։
Պատճառներ
Անաֆիլաքսիա կարող է առաջանալ գրեթե ցանկացած օտարածին նյութի ներթափանցման հետևանքով ։ Ամենատարածված պատճառներից են՝ միջատների խայթոցների հետևանքով օրգանիզմ ներթափանցած թույնը, սննդամթերքը և դեղորայքը ։ Երեխաների և երիտասարդների մոտ ամենատարածված պատճառը հանդիսանում է սննդամթերքը, իսկ չափահաս անձանց մոտ՝ դեղորայքը և միջատների խայթոցները ։ Առավել քիչ տարածված պատճառներից են ֆիզիկական, կենսաբանական գործոնները, ինչպես օրինակ՝ սերմնահեղուկը, լատեքսը, հորմոնային փոփոխությունները, սննդային հավելումները, ինչպես օրինակ՝ նատրիումի գլուտամատը, սննդային ներկերը և մաշկային քսուք-դեղամիջոցները ։ Ֆիզիկական գործոնները, օրինակ՝ ջերմաստիճանը (շոգ կամ ցուրտ), մարզանքները (հայտնի է որպես մարզանքներից առաջացած անաֆիլաքսիա) նույնպես կարող են դրդապատճառներ հանդիսանալ՝ պայմանավորված պարարտ բջիջների վրա իրենց ունեցած ուղղակի ազդեցությամբ ։ Ֆիզիկական վարժությունների հետևանքով առաջացած դեպքերը սովորաբար ուղեկցվում են որոշակի սննդամթերքի ընդունման հետ ։ Անզգայացման ժամանակ հիմնական պատճառներ են դառնում նյարդամկանային հաղորդականության արգելակիչ դեղամիջոցները, հակաբիոտիկները և լատեքսը ։ 32 - 50 % դեպքերում պատճառը մնում է անհայտ, որը կոչվում է իդիոպաթիկ անաֆիլաքսիա ։ 6 պատվաստանյութերը (ԿԿԽ, ջրծաղիկ, գրիպ, հեպատիտ B, փայտացում, մենինգոկոկ), ինչպես նաև մարդու պապիլոմավիրուսը ճանաչվել են անաֆիլաքսիայի հնարավոր պատճառներ ։ Ֆիզիկական մարզանքները անաֆիլաքսիայի հազվադեպ պատճառներից են ․ այդ դեպքերի մոտ 1/3-ում առկա է մեկ այլ ուղեկցող գործոն, օրինակ՝ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքայինների ընդունումը կամ մարզանքից առաջ որոշակի սննդատեսակներ ուտելը ։
Սնունդ
Անաֆիլաքսիա կարող է առաջանալ բազմաթիվ սննդամթերքներից. այն կարող է դրսևորվել առաջին անգամ ընդունելուց հետո ։ Վերջինիս պատճառ հանդիսացող սննդամթերքները տարբեր են աշխարհի տարբեր մասերում։ Արևմուտքում հաճախակի պատճառներ են հանդիսանում պիստակի, ցորենի, ընկույզի, խեցեմորթների, ձկան, կաթի և ձվի ընդունումը ։ Մերձավոր Արևելքում տարածված պատճառ է քնջութը, իսկ Ասիայում անաֆիլաքսիայի առաջացման աղբյուր կարող են հանդիսանալ բրինձը և սիսեռը ։ Այն սովորաբար ավելի ծանր ընթացք է ունենում այն ժամանակ, երբ հիվանդն ալերգենը ընդունել է ներքին ճանապարհով, չնայած որոշ մարդկանց մոտ կարող է ուժեղ ռեակցիա առաջանալ ընդամենը ալերգենի հպումից հետո։ Երեխաների մոտ սննդի նկատմամբ ալերգիան կարող է անցնել տարիքի հետ։ Կաթի կամ ձվի հանդեպ անաֆիլաքսիայով երեխաների 80%-ը, պիստակի հանդեպ՝ 20%-ը մինչև 16 տարեկան դառնալը դառնում են տոլերանտ այս սննդամթերքների հանդեպ ։
Դեղորայք
Ցանկացած դեղամիջոց կարող է անաֆիլաքսիայի պատճառ դառնալ։ Դրանցից ամենատարածվածներն են բետա-լակտամային հակաբիոտիկները, (ինչպես օրինակ՝ պենիցիլինը), որին հաջորդում է ասպիրինը և ՈՍՀԲԴ-ները՝ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները ։ Մնացած հակաբիոտիկներն ավելի հազվադեպ են ալերգիկ ռեակցիա առաջացնում, և ՈՍՀԲԴ-ների նկատմամբ ռեակցիան կախված է կոնկրետ դեղամիջոցից, այսինքն՝ եթե հիվանդը ալերգիկ է մի ՈՍՀԲԴ-ի նկատմամբ, ապա, ամենայն հավանականությամբ, կարող է ընդունել մեկ այլ խմբի ՈՍՀԲԴ ։ Այլ հարաբերականորեն հաճախակի պատճառներից են քիմիոթերապևտիկ դեղամիջոցները, պատվաստանյութերը, պրոտամինը և բուսական պատրաստուկները ։ Որոշ դեղամիջոցներ (այդ թվում՝ վանկոմիցին, մորֆին, ռենտգենկոնտրաստային նյութեր) դառնում են անաֆիլաքսիայի պատճառ՝ ուղղակիորեն առաջացնելով պարարտ բջիջների ապահատիկավորում ։
Կոնկրետ դեղամիջոցի նկատմամբ հակազդեցությունը մասամբ պայմանավորված է դրա օգտագործման հաճախականությամբ, իսկ մասամբ՝ դրան բնորոշ հատկություններով ։ Պենիցիլինները կամ ցեֆալոսպորինները անաֆիլաքսիա են հարուցում միայն այն դեպքում, երբ դրանք օրգանիզմի մեջ կապվում են սպիտակուցներին, և որոշ դեղամիջոցներ ավելի հեշտությամբ են կապվում վերջիններիս հետ, քան մյուսները ։ Պենիցիլինի նկատմամբ անաֆիլաքսիա է առաջանում 1։2000-10000 դեպքում, իսկ մահվան պատճառ դառնում 1։50000-ից պակաս դեպքում ։ Ասպիրինի և ՈՍՀԲԴ-ների նկատմամբ անաֆիլաքսիա է առաջանում 50000-ից մոտավորապես 1 դեպքում ։ Եթե օրգանիզմը ռեակցիա է ցուցաբերում պենիցիլինների նկատմամբ, ապա հավանակությունը, որ այն կհակազդի նաև ցեֆալոսպորիններին, ավելի մեծ է, բայց չնայած դրան՝ այն հանդիպում է 1։1000-ից ավելի հազվադեպ ։ Նախկին ռենտգենկոնտրաստային նյութերը ալերգիկ ռեակցիա էին առաջացնում 1% դեպքերում, սակայն նոր, ցածր օսմոտիկ նյութերը ալերգիկ ռեակցիա են առաջացնում 0.04% դեպքում ։
Թույներ
Որոշ խայթող միջատներից, ինչպես օրինակ՝ թաղանթաթևավորներ (մեղուներ և կրետներ) կամ Triatominae ընտանիքի միջատներ, օրգանիզմ ներթափանցած թույնը կարող է անաֆիլաքսիա հարուցել դրա նկատմամբ զգայուն անձանց մոտ ։ Նախկինում կծած տեղի շուրջ առաջացած տեղային ռեակցիան հետագայում անաֆիլաքսիայի զարգացման ռիսկի գործոն է, այնուամենայնիվ, հիվանդությունից մահվան դեպքերի կեսում նախկինում չի գրանցվել համակարգային ռեակցիա ։
Ռիսկի գործոններ
Ատոպիկ հիվանդություններ, ինչպիսիք են ասթման, էկզեման կամ ալերգիկ ռինիտը, ունեցող անձինք ունեն սննդից, լատեքսից և ռենտգենկոնտրաստային նյութերից անաֆիլաքսիայի զարգացման ավելի բարձր ռիսկ, սակայն ոչ դեղորայքից կամ խայթոցներից ։ Երեխաների շրջանում կատարված մի հետազոտություն ցույց է տվել, որ նրանց 60%-ը նախկինում ունեցել է ատոպիկ հիվանդություններ, իսկ անաֆիլաքսիայի պատճառով մահացած երեխաների 90%-ից ավելին ունեցել է ասթմա ։ Մաստոցիտոզով տառապող հիվանդները կամ բարձր սոցիալ-տնտեսական կարգավիճակ ունեցողները այս վիճակի զարգացման ավելի մեծ հավանականություն ունեն  ։ Որքան երկար ժամանակ է անցել ենթադրյալ գործոնի հետ առնչվելուց հետո, այնքան ավելի փոքր է ռիսկը ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Անաֆիլաքսիան ծանր ալերգիկ ռեակցիա է, որն ունի արագ սկիզբ և ախտահարում է բազմաթիվ օրգան - համակարգեր ։ Դրա առաջացման պատճառը պարարտ բջիջներից և բազոֆիլներից բորբոքային միջնորդանյութերի և ցիտոկինների ձերբազատումն է, սովորաբար իմունաբանական ռեակցիայի հետևանքով, սակայն երբեմն նաև ոչ իմունաբանական մեխանիզմներով ։
Իմունաբանական մեխանիզմ
Իմունաբանական մեխանիզմի դեպքում իմունոգլոբուլին E-ն (IgE) կապվում է անտիգենի (հակածին)(օրգանիզմի համար օտար նյութ, որն առաջացնում է ալերգիկ ռեակցիա) հետ։ Անտիգենին կապված IgE-ն այնուհետև ակտիվացնում է պարարտ բջիջների և բազոֆիլների FcεRI ընկալիչները։ Այն հանգեցնում է բորբոքային միջնորդանյութերի, օրինակ՝ հիստամինի, ձերբազատման։ Այս միջնորդանյութերն այնուհետև առաջացնում են բրոնխների հարթ մկանների կծկում, խթանում են անոթալայնացումը, մեծացնում են արյան պլազմայի արտահոսքը դեպի միջբջջային տարածություն և հանգեցնում սրտամկանի կծկողականության ընկճման ։ Առկա է նաև այլ իմունաբանական մեխանիզմ, որը միջնորդավորված չէ IgE-ով, սակայն հայտնի չէ, արդյոք այն տեղի է ունենում նաև մարդու օրգանիզմում, թե ոչ ։
Ոչ իմունաբանական մեխանիզմ
Ոչ իմունաբանական մեխանիզմները ներառում են այնպիսի նյութեր, որոնք ուղղակիորեն առաջացնում են պարարտ բջիջների և բազոֆիլների ապահատիկավորում (դեգրանուլացիա) ։ Դրանք ներառում են բազմատեսակ գործոններ, ինչպես օրինակ՝ կոնտրաստ նյութեր, օփիոիդներ, ջերմաստիճանային գործոններ (տաք կամ սառը) և վիբրացիա ։ Սուլֆիտները կարող են առաջացնել ռեակցիա և՛ իմունաբանական, և՛ ոչ-իմունաբանական մեխանիզմներով ։
Ախտորոշում
Անաֆիլաքսիան ախտորոշվում է կլինիկական ախտանիշերի և նշանների հիման վրա ։ Եթե որևէ ալերգենի հետ շփումից կամ առնչությունից հետո, րոպեների կամ ժամերի ընթացքում զարգացել են ներքոհիշյալ երեք ախտանիշներից մեկը, ապա կա անաֆիլաքսիայի բարձր հավանականություն ։
Մաշկային ախտանիշերից են եղնջացանը, քորը, կարող է լինել լեզվի այտուց։ Շնչառական խանգարումներից լինում են հևոց, ստրիդոր կամ թթվածնաքաղց։ Արյան ցածր ճնշումը սահմանվում է մարդու սովորական արյան ճնշման նվազում՝ 30 %-ից ավելի։ Չափահասների դեպքում կիրառական է սիստոլիկ զարկերակային ճնշման՝ 90 մմ ս․ս․-ից ցածր ցուցանիշը։
Դասակարգում
Կան անաֆիլաքսիայի երեք հիմնական դասակարգումներ։ Անաֆիլակտիկ շոկը կապված է համակարգային վազոդիլատացիայի (անոթալայնացման) հետ, որը բերում է արյան ցածր ճնշման (ճնշման նվազում 30 %-ով և ավելի կամ ստանդարտ արժեքներից ցածր թվեր) ։ Երկֆազ անաֆիլաքսիան անաֆիլաքսիայի կրկնությունն է 1-72 ժամվա ընթացքում՝ առանց ալերգենի հետ կրկնակի կոնտակտի պարագայում ։ Վերջինիս հաճախականության մասին հաղորդումները տարբերվում են, որոշ հետազոտությունների տվյալներով այն հասնում է դեպքերի մինչև 20 %-ը ։ Կրկնակի ռեակցիան սովորաբար զարգանում է 8 ժամվա ընթացքում ։ Այն բուժվում է նույն կերպ, ինչ անաֆիլաքսիան ։ Պսևդոանաֆիլաքսիան կամ անաֆիլակտոիդ ռեակցիաները անաֆիլաքսիայի տարատեսակներ են, երբ ընդգրկված չէ ալերգիկ ռեակցիան, բայց պատճառը պարարտ բջիջների ապահատիկավորումն է՝ դրանց վրա ուղղակի ազդեցության մեխանիզմով ։ Ալերգիայի համաշխարհային կազմակերպությունը ներկայումս կիրառում է ոչ-իմուն անաֆիլաքսիա եզրույթը և խորհուրդ է տրվում այլևս չօգտագործել հին տերմինաբանությունը ։
Ալերգիկ թեստեր
Պենիցիլինի հանդեպ ալերգիան հաստատող մաշկային թեստը հասանելի է, բայց մյուս դեղերի համար այդպիսի թեստեր չկան ։ Ոչ-իմուն անաֆիլաքսիան հնարավոր է տարբերակել միայն կասկածելի ալերգենի հետ առնչության հուշերի օգնությամբ ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Անաֆիլաքսիան երբեմն դժվար է տարբերակել ասթմայից, ուշաթափությունից և տագնապային գրոհներից ։ Ասթման սովորաբար չի ուղեկցվում քորով կամ ստամոքսաղիքային ախտանիշերով, ուշագնացության ժամանակ դիտվում է մաշկի գունատություն և ոչ թե ցանավորում, իսկ տագնապային գրոհի ժամանակ մաշկի կարմրությունը չի ուղեկցվում քորով ։ Այլ նմանատիպ վիճակներ են սկրոմբրոիդոզը և անիսակիազը ։
Հետմահու նշաններ
Անաֆիլաքսիայից մահացած մարդու դիահերձման ժամանակ առկա է «դատարկ սիրտ», որը վկայում է անոթալայնացման և ներանոթային ծավալի՝ կենտրոնական կոմպարտմենտից դեպի ծայրամասային կոմպարտմենտ վերաբաշխման հետևանքով դեպի սիրտ երակային արյունահոսքի նվազման մասին ։ Մյուս նշաններից են կոկորդի այտուցը, թոքերում, սրտում և մյուս հյուսվածքներում էոզինոֆիլիան, և սրտամկանի հիպոպերֆուզիայի վերաբերյալ նշաններ ։ Լաբորատոր հետազոտություններով հայտնաբերվում է շիճուկային տրիպտազի մակարդակի բարձրացում, ընդհանուր և սպեցիֆիկ IgE-ի մակարդակի բարձրացում ։
Կանխարգելում
Խորհուրդ է տրվում խուսափել անաֆիլաքսիա առաջացնող գործոններից։ Այն դեպքերում, երբ դա հնարավոր չէ, հնարավոր է իրականացնել դեսենսիտիզացիա։ Hymenopetra թույներով իմունոթերապիան արդյունավետորեն դեսենսիտիզացնում է մեծահասակների 80-90 %-ին և երեխաների 98 %-ին մեղուների, կրետների, ձիաբոռերի, հրե մրջյունների, գիշատիչ կրետների հանդեպ ալերգիայի դեպքում։ Ներքին ընդունման իմունոթերապիան կարող է արդյունավետ լինել կաթի, ձվի, ընկույզի և գետնանուշի հանդեպ ալերգիկ մարդկանց համար՝ դեսենսիտիզացիայի հարցում, այնուամենայնիվ կարող են առաջանալ կողմնակի ազդեցություններ ։ Օրինակ, շատերի մոտ իմունոթերապիայի ընթացքում կարող է զարգանալ ըմպանի քոր, հազ, շրթունքերի այտուց ։ Դեսենսիտիզացիա հնարավոր է նաև շատ դեղամիջոցների հանդեպ, սակայն խորհուրդ է տրվում ուղղակի խուսափել դրանք ընդունելուց։ Լատեքսի հանդեպ ալերգիկ մարդկանց համար կարևոր է խուսափել խաչաձև ռեակցիա առաջացնող սննդատեսակներից, ինչպիսիք են ավոկադոն, բանանը և կարտոֆիլը ։
Վարում
Անաֆիլաքսիան բժշկական անհետաձգելի իրավիճակ է, որի դեպքում հնարավոր է վերակենդանացման միջոցառումների անհրաժեշտություն, ինչպիսիք են շնչուղիների մենեջմենթը, հավելյալ թթվածին, մեծածավալ ներերակային հեղուկներ և խիստ հսկողություն ։ Էպինեֆրինի նշանակումը ընտրության միջոց է՝ լրացուցիչ կերպով կիրառվող հակահիստամինային և ստերոիդային (օրինակ՝ դեքսամետազոն) դեղամիջոցների հետ ։ Խորհուրդ է տրվում հիվանդի վիճակի նորմալացումից հետո 2-24 ժամյա ներհիվանդանոցային հսկողություն՝ կապված երկֆազ անաֆիլաքսիայի զարգացման հնարավորության հետ  ։
Էպինեֆրին
β-ադրենապաշարիչներ ստացող մարդիկ կարող են էպինեֆրինի նկատմամբ ցուցաբերել կայունություն ։ Այսպիսի դեպքերում, երբ ներերակային էպինեֆրինը անարդյունավետ է, կարող է նշանակվել ներերակային գլյուկագոն, որի ազդեցության մեխանիզմը β-ադրենընկալիչների հետ կապ չունի ։
Անհրաժեշտության դեպքում էպինեֆրինը կարող է նաև տրվել ներերակային ճանապարհով՝ կիրառելով վերջինիս նոսր լուծույթը։ Ներերակային էպինեֆրինի կիրառումը, այնուամենայնիվ, կարող է զուգակցվել առիթմիաների և սրտամկանի ինֆարկտի զարգացմամբ ։
Էպինեֆրինի ինքնաներարկիչները կիրառվում են ինքնուրույն, սովորաբար թողարկվում են 2 դեղաչափերով, մեկը՝ մեծահասակների կամ 25 կգ-ից ավել քաշով երեխաների համար, մյուսը՝ 10-25 կգ քաշով երեխաների համար ։
Հավելյալ միջոցներ
Հակահիստամինային դեղամիջոցները (հիստամինային և՛ H1, և՛ H2 ընկալիչների ներհակորդներ), չնայած նրան, որ հաճախակի կիրառվում են և տեսական տրամաբանությամբ գնահատվում են արդյունավետ, սակայն նրանց արդյունավետությունը չի հիմնվում բավարար ապացուցողական տվյալների վրա ։ 2007 թվականի Կոքրանի վերանայումը չգտավ ոչ մի որակյալ հետազոտություն, որի հիման վրա տրվեին հանձնարարականներ և նրանց ազդեցությունը շնչուղիների այտուցի կամ սպազմի դեմ հիմնավորված չէ ։ Կորտիկոստերոիդները անաֆիլաքսիայի ընթացիկ դրվագի ժամանակ ոչինչ չեն փոխում, սակայն կարող են կիրառվել երկֆազ անաֆիլաքսիայի ռիսկը նվազեցնելու նպատակով։ Նրանց կանխարգելիչ արդյունավետությունը այսպիսի վիճակներում դեռ պարզ չէ ։ Սալբուտամոլի նեբուլայզերը կարող է լինել արդյունավետ էպինեֆրինի հանդեպ կայուն բրոնխասպազմի դեմ ։ Մեթիլեն կապույտը կիրառվում է այլ միջոցների նկատմամբ պատասխանի բացակայության պարագայում՝ նրա՝ հարթ մկանները թուլացնելու ենթադրյալ ազդեցության համար ։
Նախնական պատրաստվածություն
Անաֆիլաքսիային հակված մարդկանց խորհուրդ է տրվում ունենալ «ալերգիայի դեպքում գործողությունների պլան»։ Ծնողներին խորհուրդ է տրվում դպրոցներին տեղեկացնել իրենց երեխաների ալերգիաների վերաբերյալ և անաֆիլաքսիայի ժամանակ կատարվող գործողությունները։ Գործողությունների պլանը սովորաբար ներառում է էպինեֆրինի ինքնաներարկիչի կիրառումը, բժշկական զգոնության թևկապ կրելը, և ալերգիան դրդող գործոնների բացառմանն ուղղված խորհրդատվությունը ։ Որոշ տրիգերների դեպքում հետագա անաֆիլաքսիայի դեպքերի կանխման համար հասանելի է իմունաթերապիան։ Տարիներ տևող ենթամաշկային դեսենսիտիզացիան գտնվել է արդյունավետ միջատների խայթոցների դեմ, իսկ ներքին ընդունման եղանակով դեսենսիտիզացիան արդյունավետ է շատ սննդատեսակների դեմ ալերգիաների դեպքում ։
Կանխատեսում
Այն դեպքերում, երբ պատճառը հայտնի է և անհետաձգելի բուժումը հնարավոր է, կանխատեսումը բարենպաստ է ։ Եթե անգամ պատճառը հայտնի չէ, եթե համապատասխան կանխարգելիչ դեղամիջոցը հասանելի է, ապա կանխատեսումը հիմնականում բարենպաստ է ։ Մահը վրա է հասնում սովորաբար շնչառական (հիմնականում ասֆիքսիա) կամ սիրտանոթային (շոկ) պատճառներից, դեպքերի 0․7-20 %-ը բերում են մահվան  ։ Գրանցվել են նաև րոպեների ընթացքում զարգացած մահվան դեպքեր ։ Ֆիզիկական մարզանքներից առաջացած անաֆիլաքսիայի ելքերը սովորաբար բարենպաստ են, այդպիսի դրվագները տարիքի հետ դառնում են հազվադեպ և ավելի թեթև ընթացքով ։
Համաճարակաբանություն
Անաֆիլաքսիայի դեպքերը տարեկան կազմում են 4-100՝ 100․000 բնակչի հաշվով, ամբողջ կյանքի ընթացքում ռիսկը կազմում է 0․05-2 % : Նշված դեպքերի մոտ 30 %-ում մարդիկ ունենում են մեկից ավելի դրվագներ ։ Ֆիզիկական մարզանքներից առաջացած անաֆիլաքսիան հանդիպում է 2000 երիտասարդից մեկի մոտ ։
Հանդիպման հաճախականությունը կարծես թե ավելանում է․ 1980-ականներին 100․000 բնակչի հաշվով լինում էր 20 դեպք, իսկ 1990-ականներին՝ 100․000-ի հաշվով՝ 50 դեպք ։ Այդ հաճախացումը հիմնականում պայմանավորված է սննդից առաջացած անաֆիլաքսիայի դեպքերի շատացմամբ ։ Բարձր ռիսկի մեջ են գտնվում երիտասարդները և կանայք ։
Միացյալ Նահանգներում անաֆիլաքսիայից տարեկան գրանցվում են 500-1000 մահվան դեպք (1 միլիոն բնակչին՝ 2․7 դեպք), Միացյալ Թագավորությունում՝ տարեկան 20 մահվան դեպք (1 միլիոն բնակչին՝ 0․33 դեպք), Ավստրալիայում՝ տարեկան 15 մահվան դեպք (1 միլիոն բնակչին՝ 0․64 դեպք) ։ Ըստ մեկ այլ գնահատականի, Միացյալ Նահանգներում 1 միլիոն բնակչին բաժին է ընկնում 0․7 մահվան դեպք ։ 1970-ականներից մինչև 2000-ականները մահացության հաճախականությունը նվազել է ։ Ավստրալիայում սննդային պատճառով առաջացած անաֆիլաքսիան հանդիպում է հիմնականում կանանց, իսկ միջատների խայթոցներից առաջացածը՝ հիմնականում տղամարդկանց մոտ ։ Անաֆիլաքսիայի պատճառով առաջացած մահվան հիմնական պատճառային գործոնը դեղորայքն է ։
Պատմություն
Աֆիլաքսիս եզրույթը ներդրվել է Շառլ Ռիշեի կողմից 1902 թվականին և հետագայում փոխվել անաֆիլաքսիայով, քանի որ վերջինս ավելի գեղեցիկ է հնչում ։ Շառլ Ռիշեն իր փորձերում շանը ներարկել է ծովային անեմոնի (Actinia) թույնը՝ փորձելով շանը դարձնել այդ թույնի նկատմամբ դիմադրունակ։ Չնայած առաջին անգամ այդ թույնը շան վրա չազդեց, սակայն 3 շաբաթ անց թույնի նույն չափաքանակի կրկնակի ներմուծումը հանգեցրեց շան մոտ անաֆիլաքսիայի զարգացման՝ մահացու ելքով։ Այսպիսով, երբ նախկին տանելի չափաքանակները հետագա ներմուծման դեպքում բերում էին մահացու ելքի, անվանվեց աֆիլաքսիա եզրույթով՝ a (առանց) և phylaxis (պաշտպանություն) բառերից։ Հետագայում, 1913 թվականին, նա ստացավ Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառում Նոբելյան մրցանակ ։ Այնուամենայնիվ, այս երևույթը նկարագրվել է դեռևս հին ժամանակներում ։ Այս եզրույթը ծագում է հունարեն ἀνά (անա)՝ ընդդեմ և φύλαξις (ֆիլաքսիս)՝ պաշտպանություն բառերից ։
Հետազոտություններ
Կան ընթացիկ աշխատանքներ՝ անաֆիլաքսիայի բուժման համար էպինեֆրինի ենթալեզվային դեղաձևի զարգացման ուղղությամբ ։ Որպես կրկնվող դեպքերի կանխման մեթոդ՝ ուսումնասիրվում է հակա-իմունոգլոբուլին-E օմալիզումաբի ենթամաշկային ներարկման եղանակը։ Վերջինս սակայն դեռ տեղ չի գտել հանձնարարականներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Long Live Rock ’n’ Roll
Long Live Rock ’n’ Roll, Rainbow ռոք խմբի երրորդ ալբոմն է։ «Long Live Rock ’n’ Roll» ալբոմը լույս է տեսել 1977 թվականին։ Այս ալբոմում կա 8 երգ։ Բոլոր 8 երգերը կատարել է Դուգի Ուայթը։ Այս ալբոմի ամենահայտնի երգն է՝ «Long Live Rock 'n' Roll»-ը։ Կան նաև այլ երգեր, որոնք նույնպես նմանատիպ հայտնություն են ձեռք բերել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:1977 ալբոմներ
Թորնթոն Ուայլդեր
Թորնթոն Ուայլդեր (Thornton Niven Wilder, ), ամերիկացի գրող։
Ճանաչվել է «Կաբալա» (The Cabala, 1926) վեպով։ «Սուրբ Լյուդովիկոս արքայի կամուրջը» (The Bridge of San Luis Rey, 1927, Պուլիտցերյան մրցանակ, 1928) վիպակում և «Անդրոսցի կինը» (The Woman of Andros, 1930) վեպում, դիմելով պատմական անցյալին, Ուայլդերը փորձել է պարզել մարդկային էության մնայուն ու անփոփոխ հատկանիշները։ «Երկինքն իմ նշանակման վայրն է» (Heaven’s My Destination, 1934) վեպում, «Մեր քաղաքը» (Our Town, 1938, Պուլտիցերյան մրցանակ, 1938) պիեսում արտացոլել է ժամանակակից կյանքը։ Կենցաղային կատակերգության օրինակ է «Խնամախոսուհին» (1939) պիեսը։
1948 թվականին հրատարակվել է Ուայլդերի «Մարտյան իդոսներ» (Ides of March) նշանավոր վեպը։ 1967 թվականին, շուրջ 20-ամյա լռությունից հետո, Ուայլդերը հանդես է եկել սոցիալական և բարոյական հրատապ խնդիրներ առաջադրող «Ութերորդ օրը» (The Eighth Day) վեպով։ Գրողի հումանիզմի լավագույն արտահայտություններից է «Թեոֆիլ Նորթ» (Theophilus North, 1973) վեպը։
Ուայլդերի ստեղծագործությանը բնորոշ են ռեալիստական մեծ ընդգրկումներն ու փիլիսոփայական ընդհանրացումները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Վեկտորական անալիզի բանաձևեր
Վեկտորական անալիզի բանաձևեր, մաթեմատիկայում, հատկապես վեկտորական անալիզում օգտագործվող բանաձևեր։
Գծայնություն
Ցանկացած \alpha-ի համար՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վեկտորական անալիզ Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Գործադիր իշխանություն
Գործադիր իշխանություն պետության հասարակական իշխանության ինքնուրույն և անկախ ձևերից մեկը, որն իրենից ներկայացնում է պետական գործերը ղեկավարող լիազորություննեի ամբողջություն։ Այսպիսով գործադիր իշխանությունը պետական մարմինների համակարգ է, որն իրականացնում է այդ լիազորությունները։
«Գործադիր իշխանություն» տերմինն առաջին անգամ գործածել է անգլիացի փիլիսոփա Ջոն Լոկը, ում դրույթները մշակել է ֆրանսիացի փիլիսոփա Շառլ Լուի Մոնտեսքիոն։ 18-19-րդ դարերում գործադիր իշխանությունն իրականացրել է միապետը և նրան ենթակա պետական պաշտոնյաների համակարգը։ Ներկայումս գործադիր իշխանությունը պատկանում է կառավարությանը։ Խորհրդարանական երկրներում (խորհրդարանական միապետություն, խորհրդարանական հանրապետություն) գործադիր իշխանությունը, ըստ Սահմանադրության պատկանում է պետության ղեկավարին (նախագահին, միապետին) և կառավարութանը, որը ղեկավարում է վարչապետը։ Նախագահական հանրապետություններում պետության և կառավարության ղեկավարն է հանդիսանում նախագահը, ով էլ իրավաբանորեն համարվում է գործադիր իշխանության միակ կրողը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Պետական կառավարում Կատեգորիա:Պետական իշխանություն Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք
Տամյան (գյուղ, Մելեուզովսկի շրջան)
Տամյան (Тамьян, Тамъян), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 426 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Օքսիտոցին
Օքսիտոցին, պեպտիդային հորմոն և նեյրոպեպտիդ։ Նորմայում օքսիտոցինը արտադրվում է ենթատեսաթմբի (հիպոթալամուս) հարփորոքային (պարավենտրիկուլյար) կորիզում և փոխադրվում է հետին մակուղեղ (հիպոֆիզ) ։ Այն կարևոր դեր է խաղում հասարակական կապերի հաստատման, բազմացման գործում, ծննդաբերության և հետծննդաբերական շրջանում ։ Օքսիտոցինը արյան մեջ է ձերբազատվում ի պատասխան ծննդաբերության ժամանակ արգանի վզիկի և արգանդի ձգման, ինչպես նաև կրծքով կերակրելու ընթացքում ։ Այն օգնում է ծննդաբերելուն, երեխայի հետ կապվելուն և կաթի արտադրությանը ։ Օքսիտոցինը հայտնաբերվել է 1906 թվականին Հենրի Դեյլի կողմից ։ Մոլեկուլյար կառուցվածքը բացահայտվել է 1952 թվականին ։ Օքսիտոցինը նաև օգտագործվում է ծննդաբերությունը հեշտացնելու նպատակով ։
Կենսաքիմիա
Պարզվել է, որ էստրոգենները բարձրացնում են օքսիտոցինի սեկրեցիան և օքսիտոցինային ընկալիչների էքսպրեսիան, ներառյալ ուղեղում ։ Կանանց մոտ էստրադիոլի մեկ եզակի դեղաչափը կարող է էականորեն բարձրացնել օքսիտոցինի մակարդակը արյան մեջ ։
Կենսասինթեզ
Օքսիտոցինը սինթեզվում է ինակտիվ նախասպիտակուցից, իսկ վերջինս OXT գենից  ։ Այս նախասպիտակուցը նաև ընդգրկում է օքսիտոցին կրող սպիտակուց՝ նեյրոֆիզին I : Ինակտիվ նախասպիտակուցը հիդրոլիզվում է մանր հատվածների, այդ թվում նեյրոֆիզին I-ի, մի շարք ֆերմենտների միջնորդությամբ։ Հիդրոլիզի վերջին ռեակցիան, որի արդյունքում առաջանում է ակտիվ նոնապեպտիդ, կատալիզվում է պեպտիդիլգլիցին ալֆա-ամիդացնող մոնոօքսիգենազայով (ՊԱՄ) ։
ՊԱՄ-ի ակտիվությունը կախված է վիտամին C-ի (ասկորբատ) մակարդակից, վերջինս հանդիսանում է ֆերմենտների կոֆակտոր։ Պատահաբար պարզվել է, որ նատրիումի ասկորբատը որոշակի կոնցենտրացիայի դեպքում ինքնուրույն խթանում է օքսիտոցինի ձերբազատումը ձվարաններից ։ Հայտնի է, որ այն հյուսվածքներում, որտեղ կա ՊԱՄ (ձվարաններ, ամորձիներ, աչքեր, մակերիկամներ, պլացենտա, ուրցագեղձ, ենթաստամոքսային գեղձ) բարձր է վիտամին C-ի պարունակությունը ։
Օքսիտոցինը նյութափոխանակության է ենթարկվում օքսիտոցինազայով, լեյցիլ/ցիստինիլ ամինոպեպտիդազա ։ Գոյություն ունեն մի քանի օքսիտոցինազաներ ։ Ամաստատինը, բեստատինը (ուբենիմեքս), լեյպեպտինը և պուրոմիցինը ընկճում են օքսիտոցինի ֆերմենտային քայքայումը, բացի դրանից սրանք ընկճում են մի շարք այլ պեպտիդների՝ վազոպրեսին, մետ-էնկեֆալին և դինորֆին A-ի քայքայումը   ։
Նյարդային աղբյուրներ
Մակուղեղում օքսիտոցինը փաթեթավորվում է խիտ թաղանթով պատված բշտիկների մեջ, որտեղ այն կապված է նեյրոֆիզին I-ի հետ, իսկ վերջինս մեծ պեպտիդային հատված է, որը նախասպիտակուցի մաս է կազմում։ Ինակտիվ նախասպիտակուցից օքսիտոցինը առաջանում է ֆերմենտատիվ ճանապարհով։
Ենթատեսաթմբի նեյրոսեկրետոր նյարդային վերջավորություններից օքստիցինի անջատումը կատարվում է շնորհիվ նյարդային բջիջների էլեկտրական ակտիվության փոփոխության։ Այս բջիջներում ծնվող գործողության պետոնցիալը տարածվում է աքսոններով դեպի մակուղեղ, նյարդային վերջավորությունների ապաբևեռացման արդյունքում օքսիտոցին պարունակող բշտիկները ենթարկվում են էկզոցիտոզի։
Ոչ-նյարդային աղբյուրներ
Հայտնաբերվել է, որ էնդոգեն օքսիտոցինի պարունակությունը ուղեղում մոտ 1000 անգամ ավելի շատ է, քան ծայրամասերում ։
Բացի ուղեղային հյուսվածքից, օքսիտոցին պարունակող բջիջներ հայտնաբերվել են այլ տարբեր հյուսվածքներում, օրինակ կանանց մոտ դեղին մարմնիկներում և պլացենտայում, իսկ տղամարդկանց մոտ ամորձիներում գտնվող Լեյդիգի ինտերստիցիալ բջիջներում , երկու սեռերի մոտ էլ հանդիպում է ցանցաթաղանթում , մակերիկամների միջուկային շերտում , ուրցագեղձում և ենթաստամոքսային գեղձում ։ Նման դասական նեյրոհիպոֆիզային հորմոնի մեծ քանակների հայտնաբերումը նյարդային համակարգից դուրս մի շարք հարցերի առաջացման պատճառ է դառնում՝ կապված արտաուղեղային հյուսվածքներում այս հորմոնի ունեցած կարևոր դերի հետ։
Տղամարդ
Ցույց է տրված, որ որոշ տեսակների մոտ Լեյդիգի բջիջներում de novo կենսասինթեզվում է օքսիտոցին, մասնավորապես առնետների (հենց իրենք կարող են սինթեզել վիտամին C) և ծովախոզուկների մոտ, որոնց մոտ մարդկանց համանմանությամբ օքսիտոցինը կարող են սինթեզվել արտաքինից ներմուծված վիտամին C-ից ։
Կին
Օքսիտոցինը սինթեզվում է որոշ կենդանիների դեղին մարմնիկներում, ներառյալ որոճող կենդանիների և պրիմատների։ Էստրոգենների հետ միասին, օքսիտոցինը մասնակցում է էնդոմետրիումի կողմից պրոստագլադին F2α-ի սինթեզին՝ հարուցելու համար դեղին մարմնի հետաճը ։
Էվոլյուցիա
Փաստացի, բոլոր ողնաշարավորներն ունեն օքսիտոցինանման նոնապեպտիդ, որը մեծ դեր է խաղում վերարտադրողական գործընթացում և վազոպրեսինանման նոնապեպտիդ, որն ընդգրկված է ջրային հավասարակշռության պահպահնման գործում։ Օքսիտոցինի սինթեզի համար պատասխանատու երկու գեները քրոմոսոմի վրա սովորաբար իրար շատ մոտ են տեղակայված (պակաս քան 15,000 ազոտային հիմք) և տրանսկրիպցիայի են ենթարկվոմ տարբեր ուղղություններով (սակայն, ֆուգու կենդանատեսակի մոտ այդ գեները իրարից հեռու են, հոմոլոգ քրոմոսոմների վրա և վերջիններիս տրանսկրիպցիան կատարվում է նույն ուղղությամբ)։
Կենսաբանական ֆունկցիաներ
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ օքսիտոցինը մեծ դեր է խաղում մի շարք վարքագծային դրսևորումներում, ներառյալ օրգազմը, հասարակության մեջ սեփական դիրքի գիտակցումը, զուգընկերոջ հետ կապը, տագնապը և մայրական վարքագծի դրսևորումները ։
Ֆիզիոլոգիա
Օքսիտոցինի ծայրամասային դրսևորումները մակուղեղի կողմից վերջինիս սեկրեցիայի արտացոլումներն են։ Ենթադրվում է, որ օքսիտոցինով պայմանավորված վարքագծային դրսևորումները իրականանում են շնորհիվ կենտրոնական տեղակայում ունեցող նեյրոնների գործունեության ։ Օքսիտոցինային ընկալիչները էքսպրեսվում են տարբեր նեյրոնների վրա, որոնք գտնվում են նշաձև մարմնում, փորամիջային ենթատեսաթմբում, խտրոցում (septum), ակումբենս կորիզում և ուղեղաբնում
Կապում
Սեռական ակտի ժամանակ կնոջ ուղեղից ձերբազատվող օքսիտոցինը կարևոր դեր է խաղում սեռական զուգընկերոջ հետ ամուր կապի հաստատման գործում։ Տղամարդկանց մոտ վազոպրեսինը հավանաբար ունի համանման ազդեցություն ։ Շատ տեսակների մոտ օքսիտոցինը կարևոր դեր է խաղում հասարակական վարքագծի ձևավորման մեջ, ենթադրվում է նաև, որ մարդկանց մոտ է այդպես։ 2003 թվականին անցկացված հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ մարդկանց և շների մոտ սեռական գուրգուրանքից (petting) 5-24 րոպե անց, արյան մեջ դիտվում է օքսիտոցինի մակարդակի աճ։ Սա հավանաբար դեր է խաղում մարդկանց և շների միջև էմոցիոնալ կապերի առկայության հարցում ։
Օքսիտոցինը չի կորելացվում միան ներխմբային կապերի ստեղծմանը նախընտրություն տալու հետ, այն հաճախ հանդիսանում է վեճերի պատճառ տարբեր խմբերի պատկանող անհատների միջև։ Ներքթային օքսիտոցին ստացած անհատները վեճի ժամանակ ավելի շատ պաշպանողական փաստարկներ են բերում ի նպաստ իրենց խմբի անդամների։ Բացի դրանից, օքսիտոցինը կորելացվում է ցանկության հետ պաշտպանել խմբի խոցելի անդամներին՝ չնայած վերջիններիս հակմանը դեպի վիճաբանությունները ։ Համանման կերպով, պարզ է դարձել, որ մարդիկ փոխում են իրենց սուբյեկտիվ նախընտրությունները՝ դրանք համապատասխանեցնելով խմբում ընդունված իդելալական նորմատիվներին ։ Այս հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ օքսիտոցինը կապված է միջխմբային դինամիկայի հետ։ Ներխմբային միավորումները սովորաբար փոքր խմբեր են, թեև բացառված չէ, որ այն կարող է ընդգրկել անգամ ամբողջ երկրի բնակչությանը և պատճառ դառնալ ազգային հզո նախաձեռնությունների։ Նիդերլանդներում անցկացված հետազոտությունը, ցույց տվեց, որ օքսիտոցինը բարցրացնում է ֆավորիտիզմը հանդեպ սեփական երկիրը, և, ընդհակառակը նվազեցնում է այլ էթնիկ խմբերի, օտարերկրացիների ընդունումը ։ Մարդիկ հատուկ սեր են տածում հանդեպ իրենց երկրի դրոշը, միևնույն ժամանակ ցուցաբերելով անտարբերություն այլ երկրների մշակութային արժեքների նկատմամբ ։ Այս ամենի հիման վրա առաջարկվեց տեսակետ, համաձայն որի, քսենոֆոբիան օքսիտոցինի հիմնական ազդեցությունների երկրորդային հետևանքն է։ Փաստորեն, օքսիտոցինն ազդում է մարդկանց վրա միջազգային մակարդակով՝ ձևավորելով յուրահատուկ ներքին խմբեր - երկրներ և արտաքին խմբեր, որոնք ներառում են այլ երկրներ։