cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վենի Սոլդան-Բրոֆելդթ
Կենսագրություն
1891 թվականին ամուսնացել է Ֆուլանդիայի առաջին պրոֆեսիոնալ գրող Յուհանի Ահոյի (1861-1921) հետ, որը 12 անգամ առաջադրվել է գրականության Նոբելյան մրցանակի։ 1894 թվականին լույս է տեսել նրանց համատեղ մանկական գիրքը՝ «ֆիննական պատկերազարդ գիրք երեխաների և երիտասարդների համար»։ Զույգը ունեցել է երկու որդի՝ Հեյկի Ահոն, (ռեժիսոր) և Անտի Ահոն։
Սուֆրաժիստուհի որը զարմացրել է իր հարևաններին հեծանիվ վարելով, ծխախոտ ծխելով և տաբատ հագնելով։ Եղել է Ֆինլանդիայում կանանց ասոցիացիանների միության հիմնադիրներից մեկը։
Մի շարք բնանկարների, ժանրային նկարների, դիմանկարների, փայտի և թղթի քանդակների հեղինակ է, նկարազարդել է մանկական գրքեր, զբաղվել է ոսկերչական իրերի դիզայնով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինն սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Ֆինն արվեստագետներ Կատեգորիա:Ֆինն նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ֆինն քանդակագործներ Կատեգորիա:Ֆինն ֆեմինիստներ
Մաթեմատիկոս
Մաթեմատիկոսը գիտնական է, ում ուսումնասիրությունների գլխավոր բնագավառը մաթեմատիկան է։ Մաթեմատիկոսները գործ ունեն քանակի, կառուցվածքի, տարածության, և փոփոխականների հետ։ Որոշ գիտնականներ, որոնց հետազոտությունները ուրիշ բնագավառի են վերաբերում, օրինակ մաթեմատիկական ֆիզիկային, եթե նրանց հետազոտությունները մաթեմատիկայի մասին պատկերացում են տալիս, ապա նրանք նույնպես մաթեմատիկոս են համարվում։ Եվ հակառակը, կարող են պատկերացում ունենալ հետազոտությունների այլ բնագավառի մասին, նրանք հայտնի են որպես կիրառական մաթեմատիկոսներ։
Պատմություն
Ամենավաղ հայտնի մաթեմատիկոսներից մեկը Թալես Միլետացին էր (մ.թ.ա. մոտ 624 – մ. Մ. Մ. 546)։ Նա համարվել է առաջին իսկական մաթեմատիկոս և առաջին հայտնի անհատ, որին վերագրվել է մաթեմատիկական հայտնագործություն։ Նրան է վերագրվում դեդուկտիվ մտածողության առաջին օգտագործումը երկրաչափության նկատմամբ՝ Թալեսի թեորեմ –ից չորս հետևություն դուրս բերելը։
Հայտնի մաթեմատիկոսների թիվն աճեց այն ժամանակ, երբ Սամոսի Պյութագորասը (մ.թ.ա. մոտ 582 - մոտ 507 թ.) Հիմնադրեց Պյութագորասյան դպրոց, որի դոկտրինն էր․ մաթեմատիկան է ղեկավարում տիեզերքը, և որի նշանաբանն էր «Բոլորը թիվ է » ։ Պյութագորացիներն էին, ովքեր ստեղծեցին «մաթեմատիկա» տերմինը, որոնցից և սկսվում է մաթեմատիկայի ուսումնասիրությունը, որպես այդպիսին։
Պատմության կողմից արձանագրված առաջին կին մաթեմատիկոսը Հիպատիա Ալեքսանդրիացին էր (մ.թ. 350 - 415): Նա փոխարինեց իր հորը որպես գրադարանավար մեծ գրադարանում և գրեց շատ աշխատություններ կիրառական մաթեմատիկայի վերաբերյալ։ Քաղաքական վեճի պատճառով Ալեքսանդրիայի քրիստոնեական համայնքը պատժեց նրան, ենթադրելով, որ նա ներգրավված է եղել քաղաքական դրանում՝ մերկացնելով և մաշկը քերելով սալիկներով(ոմանք ասում են՝ տանիքի սալիկներ) ։
Միջին դարերում, մահմեդական աշխարհում գիտությունն ու մաթեմատիկան ֆինանսավորման տարբեր մեթոդների և միջոցների էին հետևում, հիմնականում հիմնված կրթաթոշակների վրա։ Դա ընդլայնված հովանավորչություն և ուժեղ ինտելեկտուալ քաղաքականություն էր, որ կիրառում էին հատուկ կառավարիչների կողմից, ինչը թույլ էր տալիս զարգացնել գիտությունը տարբեր բնագավառներում։ Որոշ խալիֆների օրոք իրականացվում էր այլ լեզուներից գիտական ​​տեքստերի թարգմանության ֆինանսավորում, և այնպես ստացվեց, որ որոշ գիտնականներ իրենց թարգմանած բնագավառների մասնագետ դարձան և հետագա աջակցություն ստացան այդ ոլորտների հետագա զարգացման համար։ Գիտությանը վերնախավի կողմից լայն ուշադրության դարձնելը բերում էր նրան, որ ավելի շատ գիտնականներ էին հրավիրվում և ֆինանսավորվում՝ որոշակի բնագավառներ ուսումնասիրելու համար։ Թարգմանչի և մաթեմատիկոսի այդպիսի օրինակ էր Ալ-Խորեզմին, ով օգտվել է այդպիսի աջակցությունից։ Ուշագրավ է որ միջնադարում մուսուլմանների իշխանության ներքո աշխատող գիտնականները հաճախ էրուդիտներ էին։ Որպես այդպիսի օրինակ կարելի է նշել Իբն ալ-Հայթամի օպտիկայի, մաթեմատիկայի և աստղագիտության վերաբերյալ աշխատանքը։
Վերածննդի դարաշրջանում Եվրոպայում մաթեմատիկայի և գիտության նկատմամբ ուշադրությունն աճեց։ Գլխավորապես ֆեոդալական և եկեղեցական մշակույթից աշխարհիկ մշակույթի անցման այս շրջանում շատ նշանավոր մաթեմատիկոսներ այլ զբաղմունքներ ունեին. Լուկա Պաչոլի (հաշվապահության հիմնադիր); Նիկոլո Տարտալյա (նշանավոր ինժեներ և հաշվապահ) Ջերոլամո Կարդանո (հավանականության և երկիշխանության ընդլայնման ամենավաղ հիմնադիր); Ռոբերտ Ռեկորդ (բժիշկ) և Ֆրանսուա Վիետ (փաստաբան)։
Ժամանակի հետ շատ մաթեմատիկոսներ ձգտում էին դեպի համալսարաններ։ Տասնյոթերորդ դարում Բրիտանիայի հնագույն համալսարաններում՝ Օքսֆորդում՝ Ռոբերտ Հուկի և Ռոբերտ Բոյլի և Քեմբրիջում, որտեղ Իսահակ Նյուտոնը մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի լուկասցի պրոֆեսոր էր, սկսվեց ազատ մտածողության և փորձերի շեշտադրումը։ 19-րդ դարում ամբողջ Եվրոպայում համալսարանների նպատակը «գիտելիքի վերափոխումը» ուսուցանելուց շարժվեց դեպի «ստեղծարար մտածողության խրախուսման» ։ 1810 թվականին Համբոլդը Պրուսիայի թագավորին համոզեց կառուցել համալսարան, հիմնված Ֆրիդրիխ Շլայերմախերի լիբերալ գաղափարների վրա։ Շլայերմախերի նպատակն էր ցույց տալ գիտելիքի հայտնաբերման գործընթացը և սովորեցնել ուսանողներին «իրենց բոլոր մտքերում հաշվի առնել գիտության հիմնարար օրենքները»։ Այսպիսով, սեմինարներն ու լաբորատորիաները սկսեցին զարգանալ ։
Այդ ժամանակաշրջանի բրիտանական համալսարանները որդեգրել են Իտալիայի և Գերմանիայի համալսարաններում ընդունված որոշ մոտեցումներ, բայց քանի որ նրանք արդեն վայելում էին Վերածննդի դարաշրջանի էական ազատությունները և ինքնավարություն, որոնք ոգեշնչում էին Հումբոլդտին։ Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարանները կարևորում էին հետազոտությունները, հնարավոր է ավելի ճշգրիտ էին իրականացնում Հումբոլդտի գաղափարը համալսարանի մասին, քան նույնիսկ գերմանական համալսարանները, որոնք ենթակա էին պետական ​​իշխանության ։ 19-20-րդ դարերի համալսարանների ուշադրության կենտրոնում ընդհանուր առմամբ գիտությունն էր (ներառյալ մաթեմատիկան)։ Ուսանողները կարող էին ուսումնասիրություններ կատարել սեմինարներում կամ լաբորատորիաներում և սկսեցին ավելի գիտական դոկտորական թեզեր պաշտպանել ։ Համաձայն Հումբոլդտի Բեռլինի համալսարանի առաքելությունը գիտական հետազոտություններ կատարելն էր ։ Գերմանական համալսարանական համակարգը խթանում էր պրոֆեսիոնալ հետազոտությունները լավ սարքավորված լաբորատորիաներում, մինչդեռ Մեծ Բրիտանիայում և Ֆրանսիայում հետազոտությունները կատարվում էին մասնավոր՝ անհատ գիտնականների կողմից ։ Փաստորեն, ինչպես Ռյուգը պնդում է․ ժամանակակից հետազոտական ​​համալսարանի զարգացման հիմքը դրել է գերմանական համալսարանական համակարգը, քանի որ այն կենտրոնացած էր «գիտական ​​հետազոտությունների, ուսուցման և ուսումնասիրության ազատության» գաղափարի վրա ։
Մոտիվացիա
Մաթեմատիկները հետազոտություններ են կատարում այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսիք են՝ տրամաբանություն, բազմությունների տեսություն, Կատեգորիաների տեսություն, աբստրակտ հանրահաշիվ, թվերի տեսություն, անալիզներ, երկրաչափություն, տոպոլոգիա, դինամիկ համակարգեր, կոմբինատորիկա, խաղերի տեսություն, ինֆորմացիոն տեսություն, թվային անալիզ, օպտիմիզացիա, հաշիվ, հավանականությունների տեսություն և վիճակագրություն։ Այս բնագավառները ներառում են երկուսն էլ մաքուր մաթեմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա և կապեր են հաստատում երկուսի միջև։
Կիրառական մաթեմատիկա
Մաթեմատիկոսները, որոնք ներգրավված են մաթեմատիկայի կիրառությամբ իրական կյանքի խնդիրներ լուծելով, համարվում են կիրառական մաթեմատիկոսներ։ Կիրառական մաթեմատիկոսները իրենց մասնագիտական գիտելիքներով և մեթոդաբանությամբ են մոտենում հարակից գիտական ​​ոլորտներում ներկայացված ծագած շատ խնդիրների։
Կիրառական մաթեմատիկայի ճյուղը վերաբերում է մաթեմատիկական մեթոդներին, որոնք սովորաբար օգտագործվում են գիտության, ճարտարագիտության, բիզնեսի և արդյունաբերության մեջ։ Այսպիսով, «կիրառական մաթեմատիկան» մաթեմատիկա է առանձին մասնագիտական գիտելիքներով։ «Կիրառական մաթեմատիկա» տերմինը նկարագրում է նաև այն ճյուղը, որում մաթեմատիկոսներն աշխատում են խնդիրների վրա, որոնք հաճախ կոնկրետ են, երբեմն էլ վերացական։ Կիրառական մաթեմատիկոսները զբաղվում են մաթեմատիկական մոդելների ձևակերպմամբ, ուսումնասիրմամբ և օգտագործմամբ գիտության, ճարտարագիտության, բիզնեսի և մաթեմատիկական պրակտիկայի այլ ոլորտներում։
Աբստրակտ մաթեմատիկա
Մաքուր մաթեմատիկան ուսումնասիրում է ամբողջովին աբստրակտ հասկացություններ։ Այն ճանաչված է տասնութերորդ դարից ի վեր, որը երբեմն բնութագրվում էր որպես «սպեկուլյատիվ մաթեմատիկա», և տարբերվում է նրանով, որ միտված չէ նավարկություն, աստղագիտություն, ֆիզիկա], [[տնտեսագիտություն, ճարտարագիտություն և այլ կիրառությունների կարիքների բավարարմանը։
Մեկ այլ խորաթափանց տեսակետ է, որ «մաքուր մաթեմատիկան պարտադիր չէ որ կիրառական մաթեմատիկա լինի»». Հնարավոր է ուսումնասիրել վերացական էակներ՝ ելնելով դրանց ներքին բնույթից, և հաշվի չառնել, թե ինչպես են դրանք դրսևորվում իրական աշխարհում ։ Չնայած մաքուր և աբստրակտ տեսակետները տարբեր փիլիսոփայական մոտեցումներ են, սակայն պրակտիկայում մաքուր և աբստրակտ մաթեմատիկոսների գործունեությունը շատ դեպքերում հատվում են։
Իրական աշխարհը նկարագրող ճշգրիտ մոդելներ մշակելու համար, կիրառական շատ մաթեմատիկոսներ օգտագործում են մաքուր մաթեմատիկային վերաբերող շատ գործիքներ և մեթոդներ։ Մյուս կողմից շատ մաքուր մաթեմատիկոսների աբստրակտ հետազոտությունների համար ոգեշնչման աղբյուր են հանդիսանում բնական և սոցիալական երևույթները։.
Մաթեմատիկայի ուսուցում
Շատ պրոֆեսիոնալ մաթեմատիկոսներ զբաղվում են նաև մաթեմատիկայի դասավանդմամբ։ Նրանց պարտականությունները կարող են ներառել.
Խորհրդատվություն
Բուհերից դուրս մաթեմատիկոսների համար կարիերաները ներառում են խորհրդատվությունը։ Օրինակ՝ ակտուարները հավաքագրում և վերլուծում են տվյալները՝ գնահատելու իրադարձության տեղի ունենալու հավանականությունը և հավանական գինը, ինչպիսիք են մահը, հիվանդությունը, վնասվածքը, հաշմանդամությունը կամ գույքի կորուստը։ Ակտուարները նաև զբաղվում են ֆինանսական հարցերով, ներառյալ կենսաթոշակային վճարների չափը, որն անհրաժեշտ է ապագայում որոշակի կենսաթոշակ ստանալու համար և ընկերությունը ինչպես պետք է միջոցներ ներդնի առավելագույն եկամուտներ ստանալու համար, հաշվի առնելով նաև ռիսկերը։ Ակտուարները, օգտագործելով իրենց լայն գիտելիքները, օգնում են ձևավորել և գնահատել ապահովագրական քաղաքականություն, կենսաթոշակային պլաններ և այլ ֆինանսական ռազմավարություններ այնպես, որոնք կօգնեն ապահովել ծրագրերի հաստատուն ֆինանսական հիմքերը։
Որպես մեկ այլ օրինակ, մաթեմատիկական ֆինանսները սկիզբ կառնեն և կընդլայնեն մաթեմատիկական կամ թվային մոդելները, առանց ֆինանսական տեսության հետ անհրաժեշտ կապի, որպես սկզբնական տվյալներ վերցնելով դիտարկվող շուկայական գները։ Պահանջվում է մաթեմատիկական հաջորդականություն, այլ ոչ թե համատեղելիություն տնտեսագիտական տեսության հետ։ Այսպիսով, օրինակ, մինչ ֆինանսական տնտեսագետը կարող է ուսումնասիրել կառուցվածքային պատճառները, թե ինչու ընկերությունն ունի բաժնետոմսերի որոշակի գին, ֆինանսիստ մաթեմատիկոսը բաժնետոմսի գինը դիտարկում է որպես տրված և փորձում է օգտագործելով ստոխաստիկ հաշվարկը հասնել բաժնետոմսերի ածանցյալի համապատասխան արժեքի։   (see: Valuation of options; Financial modeling).
Մասնագիտություններ
Համաձայն մասնագիտությունների բառարանի մաթեմատիկական մասնագիտություններ են հետևյալն են ։
Մրցանակներ մաթեմատիկայում
Մաթեմատիկայում Նոբելյան մրցանակ չկա, չնայած երբեմն մաթեմատիկոսները Նոբելյան մրցանակի են արժանանում այլ բնագավառներից, ինչպես տնտեսագիտությունն է։ Մաթեմատիկայում հայտնի մրցանակները ներառում են Աբելի մրցանակ, Չերն մեդալ, Ֆիլդսյան մրցանակ, Գաուսի մրցանակ, Նեմերսի մրցանակ, Բալզանի մրցանակ, Crafoord մրցանակ, Shaw Prize, Steele Prize], Wolf Prize, Schock Prize և Nevanlinna Prize:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ
Ռուսաստանի բասկետբոլի կանանց ազգային հավաքական
Ռուսաստանի բասկետբոլի կանանց ազգային հավաքական, հիմնադրվել է 1993 թվականին։ Ներկայացնում է Ռուսաստանը բասկետբոլի միջազգային մրցաշարերում։
Հավաքականի լավագույն ցուցանիշները եղել են Եվրոպայի առաջնության 3 ոսկե մեդալները 2003, 2007 և 2011 թվականներին։
Կազմ
Կազմը Եվրոպայի առաջնության համար (2021թ.)
Հղումներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի կանանց ազգային հավաքականներ
Բոնչարովո
Բոնչարովո (Бончарово), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորոպեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 136 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1540 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորոպեցկի շրջանի բնակավայրեր
Մախոշևսկայա
Մախոշևսկայա (Махошевская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մոստովսկոյի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1630 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ստանիցաներ Կատեգորիա:1862 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Մոստովսկոյի շրջանի բնակավայրեր
Եվա Բերբերյան
Եվա Բերբերյան (Eva Berberian, ), հայկական ծագումով ֆրանսիացի հեռուստահաղորդավարուհի, մոդել, դերասանուհի, ոճաբան, երաժշտավար, երգիչ-երգահան ։
Կենսագրություն
Եվան ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Իսի լե Մուլինոյում (Օ-դը-Սեն)։ Եվայի հայրը հայ է, մայրը՝ ֆրանսուհի։ Նա ունի կրտսեր քույր։ Ռուեյ Մալմեզոնում նա եղել է Ֆրանսիայի սկաուտների միավորումում; 16 տարեկանում Եվան թողեց ուսումն ու հայրական տունը և սկսեց փնտրել իր ճանապարհը։ Նա սկսում է ռեստորանում մատուցող աշխատելով, այնուհետև աշխտաում է որպես մոդել տարբեր խմբագրություններում ու գովազդային ընկերություններում ։
Գործունեություն
2005 թվականին նա մասնակցում է M6-ով ցուցադրվող Top Model հեռուստաշոուի առաջին մրցաշրջանին, այնուհետև՝ Hollywood Chewing Gum-ում՝ որպես Star Academy-ի գովազդային վահանակի կերպար։
Եվան նաև մասնակցել է բազմաթիվ հեռուստատտեսային հաղորդումների, տպագրվել մամուլում, աշխատել է Վոն Դուչի գովազդներից մեկում Դիմ ներքնազգեստի բրենդի համար նկարվելով ամսագրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ Կատեգորիա:Հայ մոդելներ Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն
Հիմնարկի ոլորտային և ենթակառուցվածքային զարգացման ծրագիր
Եվրոպայի հեղինակավոր EVN/JIVE մասնագիտացված կազմակերպությունը, որը միավորում է ռադիոինտերֆերոմետրական ցանցում աշխարհի  լավագույն ռադիոդիտակները, հրապարակել է առաջիկա տասնամյակում իր գործունեության ռազմավարական ծրագիրը, որում նշված է, որ նախատեսվում է ցանցում ընդգրկել Հերունու ռադիոդիտակը և աջակցել հայկական ռադիոդիտակի վերագործարկմանն ու զարգացմանը։
Կարևոր է նշել, որ Հայաստանում պահպանվել և զարգանում է անտենային համակարգերի բնագավառի ինժեներական գիտական դպրոցը։ Դա լուրջ երաշխիք է մեր երկրի` որպես բարձր տեխնոլոգիաների զարգացած երկրի համբավը բարձրացնելու հարցում։
«Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն»-ը «Հայաստանի իրավազորություն» հիմնադրամի առանձնացված ծրագրային գործունեություն իրականացնելու համար ստեղծված հիմնարկ է։ «Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն»-ը մեկնարկելու է որպես պետություն-մասնավոր գործակցության շրջանակներում ոլորտային և ենթակառուցվածքային զարգացման ծրագիր։
Ընթացիկ իրավիճակը և խնդիրները
Հերունու ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոօպտիկական դիտակը գտնվում է Արագածի գիտական կենտրոնի տարածքում։
Արագածի գիտական կենտրոնի ակտիվները գտնվում են Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի հաշվեկշռում` համաձայն 2012 թ. ՀՀ կառավարության որոշման, որը հետևանքն էր «պետությանը փող բերելու» անհաջող փորձի։ ՍՉԱՄ ՓԲԸ-ն այսօր ռադիոֆիզիկայի ոլորտում չի տիրապետում մասնագիտական կարողությունների, ինչպես նաև չի իրականացնում պատշաճ կառավարում։
Ակադեմիկոս Պ.Հերունու այս հատվածի գիտական ժառանգությունը բաց թողնված հնարավորություն է և ազգային ներուժի մսխում։ ՍՉԱՄ-ն առանց նպատակադրումների զուտ «պահպանում է» ժառանգությունը, ինչը առանց ռեալ գործի և գործարկման՝ անխուսափելիորեն ենթարկվելու է բարոյական մաշվելուն և փոշիացման (հաշվի առնենք ռադիոդիտակի եզակիությունը, ունիկալ հաստոցների առկայությունը, գունավոր մետաղները սարքավորման կազմում են)։
ՍՉԱՄ-ն պետական բյուջեից դրամաշնորհի ձևով ստանում է տարեկան մոտ 50 մլն դրամ, որն, ըստ էության, օգտագործվում է ակտիվի պահպանման համար` առանց զարգացման էական հեռանկարի։
«Հայաստանի Իրավազորություն» հիմնադրամը հանդես է եկել նշված կենտրոնի բազայի վրա գիտաարտադրական և կրթական նշանակության էկոհամակարգ ձևավորելու ծրագիր իրագործելու նախաձեռնությամբ։
«Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոնի» ստեղծման և գործարկման համար անհրաժեշտ է ի մի բերել որոշակի գույքային համալիր, որը թույլ կտա ապահովել կենտրոնի համար ակտիվների ամբողջական, բազմակողմանի, հավասարակշռված և նպատակային կազմ։ Ծրագրի իրականացման նպատակով «Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն»-ը անհրաժեշտ է համալրել հետևյալ ակտիվներով՝ փոխանցելով դրանք «Հայաստանի իրավազորություն» հիմնադրամի հաշվեկշռին․
Տվյալ բնագավառում իրականացվող քաղաքականությունը
Հայաստանում տնտեսական զարգացման իրագործման շրջանակներում կարևորվում է պետություն-մասնավոր գործակցությունը։ Այդ գործակցության շրջանակներում ներկայացվող նախագիծը պրոֆիլային և ենթակառուցվածքային զարգացման ծրագիր է, որի խնդիրներից է պետական գույքի առավել արդյունավետ կառավարման հնարավորություն ստեղծելը՝ հաշվի առնելով համաշխարհային նոր տեխնոլոգիաները, ինչպես նաև՝ օգտվելով ՏՏ գերժամանակակից հնարավորություններից հավելյալ նոր ֆինանսական միջոցների ներգրավումը։
«Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն»-ի ձևավորումն ու զարգացումը անմիջականորեն  առնչվում է նաև Արագածոտն մարզի զարգացման սոցիալ-տնտեսական գործող ծրագրի հետ, մասնավորապես՝ Օրգով, Տեղեր և Բյուրական համայնքներում որակյալ նոր աշխատատեղերի ստեղծումը ապահովելու հարցում։
Ծրագրի բովանդակությունը`
Հիմնովին կվերանորոգվի և բարձրակարգ սարքավորմամբ կհամալրվի անարձագանք սենյակը, որը կծառայի որպես տարածաշրջանում էլեկտրամագնիսական համատեղելիության արտոնագրային չափումներ ապահովող, ինչպես նաև Հայաստանի բնակչության սանիտարա-հիգիենիկ անվտանգությունը և անկանոն/անթույլատրելի, այդ թվում՝ IoT միջոցով առաջացող ճառագայթումներից ռադիոեթերի պահպանվածությունը վերահսկող օղակ։
«Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն» գիտաարտադրական և կրթական նշանակության էկոհամակարգի ձևավորման և զարգացման բիզնես հայեցակարգի համառոտագիր
Ակադեմիկոս Հերունու ղեկավարմամբ Հայաստանում ստեղծվել է անտենային ճարտարագիտության հայկական գիտական դպրոց, հիմնված կառույցը մեծապես նպաստել է Օրգով և Տեղեր գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական բարեկեցությանը։ Օրգովի մոտակայքում 1975 թվականից կառուցվել է Արագածի Գիտական Կենտրոնը (այսուհետ՝ ԱԳԿ), որը հանդիսանում է անտենային ճշգրիտ չափումների պոլիգոն, որտեղ տեղակայված է աշխարհի միակ ռադիո-օպտիկական դիտակը՝ ՌՕԴ-54/2.6: Հերունու ռադիոդիտակի կիրառման բնագավառներն են. տիեզերքի հետազոտությունը և հեռավոր տիեզերական կապը։
Հայեցակարգի հիմնական գաղափարն է ներկայացնել ԱԳԿ վերակենդանացման, զարգացման ուղու վրա դնելու և միջազգային առաջատար ծրագրերում ընդգրկվելու սցենար։ Ծրագրի հիմքը հանդիսանում է ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոդիտակի վերագործարկումն ու կատարելագործումը։ ԱԳԿ առկա և հեռանկարային հզորությունները, դրանց պահանջվածությունը տարբեր շրջանակներում, ծրագրի իրականացման առաջարկվող անձնակազմի անդամների բարձր գիտական որակավորումը, գիտելիքները և արհեստավարժությունը վկայում են  զարգացման հնարավորության  և խոստումնալից նախադրյալների մասին։
Սույն Հայեցակարգով ներկայացվող ծրագրի գերագույն նպատակը տեսանելի ապագայում «Հերունու ազգային տիեզերական կենտրոն»-ի (այսուհետ՝ Հերունու ԱՏԿ) անկախ ու լիիրավ, բազմակողմանի, ինքնաֆինանսավորվող, և կայուն զարգացմանը միտված անխափան գործունեությունն է։
Ակնհայտ է, որ ակնկալվող  արդյունքներին հնարավոր է հասնել միայն պետության (հանձինս ՀՀ Կառավարության) անմիջական ներգրավվածության և օժանդակության պարագայում։ Առաջարկվող ծրագիրը բիզնեսի և շահույթի գեներացման տեսանկյունից պետք չէ դիտարկել։ Այն գիտական և կրթական նախագիծ է, որը, առնվազն սկզբնական 5 տարիներին պետական ֆինանսական օժանդակության կարիք ունի։ Աշխարհում ամենուրեք նման ծրագրերը պետության մասնակցությունն են պահանջում և միևնույն ժամանակ պետությունը կարճ ժամանակահատվածում զարգացած գիտակրթական և մշակութային համաշխարհային կենտրոնի դրական համբավ է ձեռք բերում։
«Հայաստանի Իրավազորություն» Հիմնադրամը հանդես է եկել Հերունու ԱՏԿ վիճակի գիտատեխնիկական փորձաքննություն կազմակերպելու նախաձեռնությամբ։ Այդ նպատակով Հիմնադրամը դիմել է Եվրոպայի հեղինակավոր JIVE մասնագիտացված կազմակերպությանը, նպատակ սահմանելով փորձաքննության արդյունքում գնահատելու Հերունու ռադիոդիտակի ներկա վիճակը մասնագիտական տեսանկյունից, դրա վերագործարկման հնարավորությունը և միջազգային գիտության համար հետագա պիտանելիությունը։ Նիդերլանդներից, Գերմանիայից, Ավստրալիայից, Շվեդիայից, Իսպանիայից և Միացյալ Թագավորությունից բարձրագույն որակավորում ունեցող փորձագետներից բաղկացած միջազգային Խորհրդատվական խումբն արդեն սկսել է աշխատել։ Խորհրդատվական խմբի հանձնարարականով 2020 թ․ սեպտեմբերի 2-13 ժամանակահատվածում կատարվեցին ռադիոդիտակի մեխանիկական կառուցվածքի անվտանգության, ներկա վիճակի ուսումնասիրություն և զննումներ, երկարատև դադարից հետո անտենայի փորձարկումը ռադիոալիքների սանտիմետրային տիրույթում։ Փորձարկման և ուսումնասիրությունների արդյունքները դրական են։
ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոդիտակը նախատեսվում է գործարկել  միջազգային գիտական հանրության հետ սերտ համագործակցության պայմաններում երկարաժամկետ գիտական հետազոտական նախագծեր իրականացնելու նպատակով։ ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոդիտակը գործարկվելու է աստղագիտության և ռադիոաստղագիտության, հեռավոր տիեզերական կապի բնագավառներում գիտական և կիրառական խնդիրների լուծման նպատակով։
Նախատեսվում է իրականացնել պրակտիկ դասընթացներ բարձր տեխնոլոգիաների բնագավառում միջին և բարձրագույն (բակալավրական և մագիստրական մակարդակների) մասնագիտական կրթական ծրագրերով,  ինչպես նաև դասընթացներ հետբուհական (ասպիրանտուրա, հայցորդություն) և լրացուցիչ ու շարունակական կրթության ոլորտներում, ամառային և ձմեռային դպրոցներ Հայաստանի և Արցախի Հանրապետություններում, ներգրավելով նաև արտասահմանցի ուսանողներին։ Գործընկեր կազմակերպությունների հետ միասին մշակվել է եզակի կրթական նախագիծ, որի հիմնական գաղափարն է իրականացնել հեռավար լաբորատոր աշխատանքներ անտենային չափումների պոլիգոնում էտալոնային անտենային համակարգերի հենքի վրա։ Հերունու ԱՏԿ-ի գործունեության հարակից տեսակներն են. գիտական, կրթական և ժամանցային տուրիզմը, գիտաարտադրական գործունեությունը (օրինակ` բացառիկ չափսերով տարածաշրջանում նմանը չունեցող անարձագանք սենյակում արտոնագրման նպատակներով փորձարկումները), անտենային համակարգերի և բաղադրիչ մասերի գիտելիքահենք արտադրության ծավալումը և այլն։
Եզակի գործիքին տիրապետող Հերունու ԱՏԿ-ն բարձրակարգ գիտական իրադարձություններին պարբերաբար մասնակցելու հնարավորություն է ընձեռում,  այն նաև աշխարհում գիտության և տեխնիկայի բնագավառում տրվող հեղինակավոր մրցանակների ապագա դափնեկիրների դարբնոց կարող է հանդիսանալ։
Անհրաժեշտ է նշել, որ վերջին տարիների աղմկահարույց հայտնագործությունների մեծամասնությունը՝ սև խոռոչի լուսանկարը, գերնոր աստղերի պայթյունները, հեռավոր գալակտիկայում ադամանդե մոլորակը, դեռևս բացատրություն չունեցող տարօրինակ հզորագույն ռադիոբռնկումները կատարվել են հենց նման կարգի ռադիոդիտակներով։ Հայկական ՌՕԴ-54/2.6 ռադիոդիտակը կարող է նմանատիպ միջազգային ծրագրերի շրջանակներում ֆինանսավորում ստանալ, ձեռք բերել պատշաճ ճանաչում՝ Հայաստանը աշխարհի գիտական քարտեզի վրա ներկայացնելով որպես առաջադեմ մտքի և գերժամանակակից տեխնոլոգիաների կենտրոն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիտական կազմակերպություններ
(3115) Բայլի
(3115) Բայլի (Baily), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 3-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,579812 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2149 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9447 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1513,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23786 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Oh My Girl-ի սկավառակագրություն
Հարավկորեական գըրլ բենդ Oh My Girl-ի սկավառակագրությունը ներառում է իր մեջ երեք ստուդիական ալբոմներ, յոթ մինի ալբոմ, տասներեք սինգլ և տասներկու տեսահոլովակ։ Խումբը ձևավորվել է 2015 թվականին` WM Entertainment ընկերության կողմից։
Վելիկայա Գոմոլշա
Վելիկայա Գոմոլշա (Велика Гомільша), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1640 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Գոմոլշա գյուղում բնակվում էր 466 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1299 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 358,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1640 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լուսյեն Ագումե
Լուսյեն Ջեֆերսոն Ագումե (Lucien Jefferson Agoumé, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ինտեր Միլանի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Սոշո
Ագումեն Սոշոյի ակադեմիայի սան է ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին՝ փոխարինման մտնելով Տրուայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց դեկտեմբերի 22-ին՝ Լորյանի դեմ խաղում  ։ Սոշոյի առաջին թիմի կազմում Ագումեն անցկացրեց 16 հանդիպում։
Ինտեր Միլան
2019 թվականի հուլիսի 5-ին Ագումեն 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Ինտեր Միլանի հետ   ։
Միջազգային կարիերա
Ագումեն իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան ու Կամերունը միջազգային ասպարեզում, և հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում ։ 2019 թվականին նա որպես մինչև 17 տարեկանների հավաքականի ավագ մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը ՝ խաղադաշտ դուրս գալով թիմի բոլոր 5 հանդիպումներում և ընդգրկվելով մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում ։ Ֆրանսիան հասավ առաջնության կիսաեզրափակիչ, որտեղ 2-1 հաշվով պարտվեց Իտալիային  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կամերունցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ալոիս Մուսիլ
Կենսագրություն
Ալոիս Մուսիլը ծնվել է 1868 թվականին Մորավիայում՝ Վիշկով քաղաքի մոտ գտնվող Ռիխտարժով գյուղում, չքավոր գյուղացու ընտանիքում ։ Սովորել է Կրոմերժիկի, Բռնոյի, Վիսոկե Միտոյի գիմնազիաներում, 1887-ից 1891 թվականներին ուսումնառությունը շարունակել Օլոմոուցի համալսարանի աստվածաբանական ֆակուլտետում, որն ավարտելով՝ 1891 թվականին հոգևորական է ձեռնադրվել, չորս տարի անց էլ աստվածաբանության դոկտորի աստիճան է ստացել։ Աստվածաշնչի ուսումնասիրությունը նրա մեջ հետաքրքրություն է առաջացրել արաբական աշխարհի նկատմամբ։ 1895-ից 1898 թվականներին ուսանել է Երուսաղեմի դոմինիկյան աստվածաշնչյան դպրոցում և Բեյրութի Սուրբ Հովսեփի անված ճիզվիտական համալսարանում։ 1898 թվականին Հորդանանում հետազոտություններ կատարելիս նշանավոր Պետրա հնագույն քաղաքի ավերակների մերձակայքում հայտնաբերել և տևական ժամանակ հանգամանորեն ուսումնասիրել է 8-րդ դարի կառույց Քուսայր Ամրա ամրոցը, որի մասին մի քանի գիրք է գրել։ Փորձել է հափշտակել ամրոցի՝ ներկայումս համբավված ստեղծագործություններից մեկը՝ օմայադյան վեց արքաներ պատկերող որմնանկարը և անդառնալիորեն վնասել է այն ։
Մուսիլը տևական ժամանակ ապրել է Արաբիայի հյուսիսում՝ բեդվինական ռուվալլա ցեղի հետ, դարձել է այդ ցեղի անդամը՝ ստանալով շեյխ Մուսա ար Ռուեյլի անունը։ Նա ջանասիրաբար սովորել է տեղացիների խոսվածքները և ի հավելումն իր իմացած դասական ու ժամանակակից լեզուների՝ տիրապետել է արաբերենի երեսունհինգ բարբառների։
Իր յուրաքանչյուր ուղևոությունից հետո Մուսիլը դրա արդյունքների հիման վրա գրքեր է հրատարակել։ 1902 թվականին դարձել է Օլոմոուցի համալսարանի աստվածաբանության ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ 1909 թվականին դասախոսել է Վիեննայի համալսարանում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հետախուզական աշխատանք է կատարել Մերձավոր արևելքում։ Աշխարհամարտից հետո՝ 1920 թվականին դարձել է Պրահայի Կառլով համալսարանի պրոֆեսոր, 1927 թվականին այնտեղ հիմնել է գիտությունների ակադեմիային առընթեր արևելագիտության ինստիտուտ։ Համագործակցել է ամերիկացի արդյունաբերող Չարլզ Քրեյնի հետ, նրա աջակցությամբ կազմակերպել իր աշխատությունների անգլերեն թարգմանությունների հրատարակման գործը։ Չեխերեն ու գերմաներեն գրել ու լույս է ընծայել նաև գեղարվեստական գրքեր՝ 21 վեպ ու բազմաթիվ պատմվածքներ, մեծամասամբ արկածային բնույթի՝ պատանիների ու երիտասարդների համար։ 1929-1932 թվականներին լույս է ընծայել իր աշխատությունների պարզեցված, չեխերեն տարբերակները՝ 8 հատորով։ Հայրենի երկրի նախագահ Մասարիկի նախաձեռնությամբ հրատարակել է «Արևելքն այսօր» մատենաշար (լույս է տեսել 11 հատոր)։
Ալոիս Մուսիլի գիտական գործունեությունը միջազգային ճանաչում է ստացել. նա ընտրվել է եվրոպական գիտական ընկերությունների մեծ մասի անդամ, իսկ 1928 թվականին էլ Ամերիկյան աշխարհագրական ընկերությունը նրան պարգևատրել է Չարլզ Դեյլիի ոսկե մեդալով։ Բացի այդ, նշանավոր ճանապարհորդների փառքի սրահում նրան նվիրված անկուն է բացվել Մարկո Պոլոյի, Դևիդ Լիվինգստոնի անկյունների կողքին։ 1933 թվականին Մուսիլին շնորհվել է Բոննի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում։
Մահը
Ալոիս Մուսիլը, որ երկար տարիներ տառապել է թոքերի հիվանդությունից, մահացել է 75 տարեկան հասակում՝ 1944 թվականի ապրիլի 12-ին Չեսկի Շտեռնբերկ քաղաքի մերձակայքում գտնվող Օտռիբի գյուղում ։ 1948 թվականի փետրվարյան իրադարձություններից հետո որոշ ժամանակ փորձ է արվել նրա անունը ջնջել պատմությունից, նրա գրքերն արգելվել են, անունն անգամ արգելված է եղել հիշատակել։
Աշխատություններ
Թեև Ալոիս Մուսիլն առաջին հերթին հիշվում է որպես Քուսայր Ամրա ամրոցի հայտնագործող, նա միաժամանակ եղել է բազմաբեղուն հեղինակ, ստեղծել գիտական ու գրական-գեղարվեստական բազում գործեր։ Գրել է 50-ից ավելի գիրք (այդ թվում՝ 20 մանկական), շուրջ 1.200 գիտական հոդված, արել է հնավայրերն ու արաբական ցեղերի կյանքը պատկերող հազարավոր լուսանկարներ, պատրաստել տեղագրական բազմաթիվ քարտեզներ, տեղանքի հատակագծեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնագետներ Կատեգորիա:Արևելագետներ Կատեգորիա:Արաբագետներ Կատեգորիա:Աստվածաբաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Ազգագրագետներ Կատեգորիա:Բանահավաքներ Կատեգորիա:Չեխ գրողներ Կատեգորիա:Չեխ արևելագետներ Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ Կատեգորիա:Չեխ աստվածաբաններ
Բանիցա
Բանիցա (баница), ավանդական բուլղարական ուտեստ՝ պատրաստված շերտավոր խմորից։ Առավել տարածված են պանիրով կամ կաթնաշոռով միջուկները, բայց հնարավոր են նաև պատրաստման տարբերակներ, որոնք կպարունակեն մսային խճողակ, միրգ և այլն։ Բանիցան հանդիսանում է ավանդական մշակութային ավանդույթների և ծիսակարգերի, Սուրբծննդյան, Ամանորի, Սուրբ Զատիկի տոնական սեղանների հին բաղադրատարրերից մեկը։ Բանիցան Բուլղարիայում տարածված ուտեստ է արագ սննդի փողոցային վաճառակետերում, խանութներում ներկայացված են բանիցայի սառեցված կիսաֆաբրիկատներ։
Պատմական տվյալներ
Ուտեստի պատմությունը հարյուրամյակից ավելին է։ Դեռևս 10-11-րդ դարերում բանիցան հանդիսացել է տոնական սեղանի ավանդական մասը։ Արքեպիսկոպոս Ֆեոֆիլակտ Բուլղարացին, ով ապրել է 11-րդ դարում, իր նամակներում նկարագրել է Բուլղարական Մակեդոնիայի բուլղարացիների ավանդական օրաբաժինը, որի մեջ է մտնում նաև բանիցան։ Ավելին. նշված ժամանակաշրջանի գրականության մեջ բանիցան ոչ միայն խորհրդանշում է հովվերգությունը հնադարյան իմաստով, այլև Կոսմոգոնիան, որտեղ երկինքը հացաթխման կաղապար էր, իսկ երկիրը՝ հարթ բլիթ՝ ինչպես գրտնակած խմորը։ Երբ Աստված որոշեց երկիրը ծածկել երկնքով, այն ավելի մեծ էր և այլևս չէր մտնում կափարիչի տակ։ Այդժամ Արարիչը սեղմեց այն, և հողը ծածկվեց քաղցրեղենով՝ ինչպես բանիցան է։ Այս գործողությունը հին բուլղարացիների մոտ խորհրդանշում էր լեռների և հարթավայրերի ձևավորումը։
Շատ դարեր անց ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդ Գեորգի Ռակովսկին մանրամասն նկարագրել է «չափազանց համեղ բանիցան կամ մլինը, որը բազմաթիվ կրթյալ եվրոպացիներ Բուլղարիայից արտահանել են» ։ Իսկապես, բազմաթիվ արտասահմանցիներ, ովքեր 17-19-րդ դարերում այցելել են Բուլղարիա, բանիցայի մասին թողել են գրավոր հիշատակություններ. «Բուլղարացիները շատ համեղ ուտեստ ունեն, որը պատրաստվում է ալյուրից, ոչխարի պանրից և մեղրից։ Այն կոչվում է «մլին», և ես այն խորհուրդ եմ տալիս յուրաքանչյուրին, ով կլինի բուլղարական քաղաքներում»,- 1874 թվականին գրել է «Եվրոպական Թուրքիա» գրքի հեղինակ Ջեյմս Բեյքերը։
Բաղադրություն և պատրաստման եղանակներ
Առավել տարածված և գործածական է աղի պանրի և յուղի միջուկով բարակ շերտավոր խմորից, որին կարող է ավելացվել նաև ձու։ Մյուս տեսակի մեջ ներառվում են այն բանիցաները, որոնց միջուկը պարունակում է կաթնաշոռ, կաղամբ, սոխ, սպանախ։ Փոքր ինչ քիչ տարածում ունեն միսը, բրինձը, դդումը։ Ի վերջո՝ սեզոնին պատրաստում են կանաչ բանիցաներ, որոնք պարունակում են թրթնջուկ, կանաչ սոխ, եղինջ, թարմ բազուկի թերեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարական խոհանոց Կատեգորիա:Թխվածքներ
Նուբար Չալիկյան
Նուբար Հակոբի Չալիկյան, թատրոնի հայ դերասան, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1971)։
Կենսագրություն
Նուբար Հակոբի Չալիկյանը ծնվել է 1927 թվականին Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում։ 1932 թվականին ապագա դերասանի ընտանիքը տեղափոխվել է Հայաստան։ Դպրոցն ու բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը Չալիկյանն ավարտել է Երևանում։ 1953 թվականին նա ավարտել է Երևանի թատերական ինստիտուտի (այժմ՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ) ռեժիսորական ֆոկուլտետը ։
Դրանից հետո նա աշխատանքի է անցել Երևանի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում, որտեղ մարմնավորել է ուսուցչի, բժշկի, գիտնականի կերպարներ։ Չալիկյանը մասնակցել է նաև ռադիոբեմադրություններին և կինոնկարների կրկնօրինակումներին ։
Չալիկյանը մահացել է 2002 թվականին։ Թաղված է Թոխմախի գերեզմանատանը ։
Դերեր
Երևանի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում Նուբար Չալիկյանի կատարած դերերից առանձնանում են.
Գրիգոր Այգունի Հաճնլյան
Գրիգոր Այգունի Հաճնլյան, ամերիկահայ երաժիշտ, ջութակահար։
1909 թվականի Կիլիկիայի աղետի օրերին մեկնել է Ամերիկա։ 1912 թվականին ավարտել է Օրբերլինի կոնսերվատորիան։ 1914 թվականից իբրև ջութակի դասատու և աշակերտական նվագախմբի ղեկավար աշխատել է Նյու Յորքի Մյուզիկ Սեթլմենթս դպրոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ջութակահարներ‎ Կատեգորիա:Թուրքահայ ջութակահարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ մանկավարժներ
Հայիթիի վարչական բաժանում
Հաիթին բաժանված է 10 դեպարտամենտների։
Իրենց հերթին էլ դեպարտամենտները բաժանված են 41 շրջանների և 133 կոմունաների։
.
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների վարչական բաժանում Կատեգորիա:Հայիթիի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Յակոբ ֆոն Իկսկյուլ
Յակոբ ֆոն Իկսկյուլ (Jakob von Uexküll, Jakob Johann Baron von Uexküll, ), կենսաբան և փիլիսոփա։
1889 թ. ավարտել է Տարտուի համալսարանը։ Աշխատել է Հայդելբերգի ֆիզիոլոգիական ինստիտուտում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Կենդանաբաններ Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ
Չալի
Չալի, ձմեռանոց Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Բագրևանդ գետի ձախ ափի տարածքում, Ալաշկերտ քաղաքից 12 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 6 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մշակույթ (հրատարակություն)
«Մշակույթ», երիտասարդական գրական հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1935—1937 թվականներին (10 համար), Փարիզում։ Խմբագիր-հրատարակիչներ՝ Ա․ Սեմա (Գ․ Աթմաճյան), Պ․ Զարոյան։ Ունենալով հակաֆաշիստական ուղղություն՝ անդրադարձել է գրականության ժողովրդայնության հարցերին, գաղութահայության ճակատագրին ու հայրենադարձությանը (Սեմայի «Սև ու ճերմակ» հրապարակախոսական ակնարկաշարը)։ Զգալի տեղ է հատկացրել արվեստի և մշակույթի խնդիրներին, տպագրել թարգմանություններ (Բոդլեր, Կիպլինգ, Զեգերս, Բրեխտ և ուրիշներ)։ Պարբերականին աշխատակցել են Վ․ Շուշանյանը, Բ․ Թոփալյանը, Զ․ Որբունին, Մ․ Աթմաճյանը, Հրանտ Բալույանը, Ա․ Տատրյանը, Գ․ Քերեսթեճյանը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Հրատարակչություններ
Բոշնյակովո (գյուղ, Ուգլեգորսկի շրջան)
Բոշնյակովո (Бошняково), գյուղ Ռուսաստանի Սախալինի մարզի Ուգլեգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 904 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախալինի մարզի Ուգլեգորսկի շրջանի բնակավայրեր
Իվ Գանդոն
Իվ Գանդոն (Yves Gandon, ), ֆրանսիացի ֆանտաստ գրող։
Կենսագրություն
Ավարտել է Սորբոնի համալսարանի գրականության ֆակուլտետը։ Բանաստեղծությունների առաջին գիրքը հրատարակվել է 1922 թվականին։ Առաջին մեծ ստեղծագործությունը՝ «Վերջին սպիտակը» («Le dernier Blanc») վեպը հրատարակվել է 1945 թվականին։ 1948 թվականին «Ժինևրա» վեպի համար արժանացել է Ֆրանսիական ակադեմիայի մեծ մրցանակին։ 1957-1959 թվականներին եղել է Ֆրանսիացի գրականագետների ընկերության, իսկ 1959-1973 թվականներին ՊԵՆ ակումբի (PEN Club français) ֆրանսիական բաժանմունքի նախագահ։ 1969 թվականից եղել է Գրաքննադատների միջազգային ընկերության նախագահ։
Հետաքրքիր փաստեր
2019 թվականի հուլիսին Իվ Գանդոնին անդրադարձել են ուկրաինական զանգվածային լրատվական միջոցները, քանի որ Կիևի վերաքննիչ դատարանը ընդունել է, որ Տետիևի քաղաքապետին «գանդոն» անվանած քաղաքացին, հնարավոր է, որ նկատի է ունեցել ֆրանսիացի գրող Իվ Գանդոնին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
Վիլովկա
Վիլովկա (Вилівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1685 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիլովկա գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,854 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 50,35 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1685 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ստանիսլավ Կալեսնիկ
Ստանիսլավ Վիկենտի Կալեսնիկ (Станислав Викентьевич Калесник, ), խորհրդային ֆիզիկա-աշխարհագրագետ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1963)։
1929 թվականին ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը։
1964—1977 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերության նախագահ, 1968—1972 թվականներին՝ Միջազգային աշխարհագրական միության փոխնախագահ։
Աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր երկրագիտությանը, լանդշաֆտագիտությանը, սառցագիտությանը և գեոմորֆոլոգիային։ Կալեսնիկի անունը կրող սառցադաշտեր կան Անդրիլիյան ու Զունգարական Ալաթաուում և Բևեռային Ուրալում։ Պարգևատրվել է Լենինի երկու շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ
Նոլան Գոուլդ
Նոլան Գոուլդը (Nolan Gould, ), ամերիկացի դերասան, որն առավել հայտնի է Լուկ Դանֆիի դերով` «Ամերիկյան ընտանիք» հեռուստասերիալում։
Ջունո (Ալյասկա)
Ջունոն (Juneau ), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Ալյասկա նահանգում։ Ջունոն Ալյասկայի մայրաքաղաքը և վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 30 987 մարդ (2005 թ-ի տվյալներով)։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1881 թ-ին, ավելի հավանական է ոսկու բացահայտման հետևանքով։ Քաղաքն անվանված է ի պատիվ հայտնի ոսկեխույզ Ջոզեֆ Ջունոյի անունով (Joseph Juneau)։ Քաղաքը հայտնի է ձկան և թղթի արդյունաբերություններով։ Դեպի Ջունո չկա ոչ մի ավտոմոբիլային ճանապարհ, և քաղաք կարելի է հասնել միայն ինքնաթիռով կամ նավով։
Նոլան Գոուլդ
Վաղ կյանք և կրթություն
Գոուլդը ծնվել է Նյու Յորքում ՝ Անժելայի և Էդվին Գոուլդի ընտանիքում։ Նրա ծնունդից կարճ ժամանակ անց ընտանիքը, հոր զինվորական կարիերայի պատճառով տեղափոխվել է Ալաբամա նահանգի Ֆենիքս քաղաք։ Երբ Գոուլդը հինգ տարեկան էր, նրանք տեղափոխվել են Կալիֆոռնիա։ Նա ունի ավագ մեծ եղբայր՝ Էյդանը (ծնվ. 1997 թ.), ով նույնպես դերասան է։
Ջունո (Ալյասկա)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալյասկա Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգների մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:1881 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մորմազգիներ
Մորմազգիների ընտանիքի մեջ մտնում է բույսերի մոտ 2200 տեսակ։ Դրանք լայնորեն տարածված են աշխարհի տարբեր մասերում, բայց մորմազգիներն ավելի բազմազան են Ամերիկա և Հարավային Ամերիկայում։ Մեր օրերում տարածված տեսակները գերազանցապես խոտաբույսեր են։ Արևադարձներում հանդիպում են թփեր և փոքր ծառեր։
Տերև
Տերևները պարզ են՝ ամբողջական կամ կտրտված տերևաթիթեղով, տերևակիցներ չունեն։
Ծաղիկ
Մորմազգիների ծաղիկները կանոնավոր ձևի են՝ հինգ սերտաճած բաժակաթերթերից բաղկացած բաժակով և սերտաճած հինգ պսակաթերթերից պսակով, հինգ առէջներ շրջապատում են միակ վարսանդը։
Պտուղ
Որոշ ներկայացուցիչների պտուղները հյութալի են՝ հատապտուղներ՝ կարտոֆիլի Solanum tuberozum, լոլիկի Lycopersicum, մյուսները՝ չոր – տուփիկներ՝ ծխախոտի Nicotiana, ծխածաղկի Petunia Juss, բանգիի Hyoscyamus մոտ։ Երկու տիպի պտուղներն էլ պարունակում են շատ սերմեր։ Ծաղկի բանաձևն է՝ * Ca(5) Co(5)A5 G1։
Կարտոֆիլ
Մորմազգիների ընտանիքի ամենահայտնի և արժեքավոր բույսը կարտոֆիլն է։ Նրա հայրենիքը Հարավային Ամերիկան է Չիլի, Պերու։ Եվրոպայում կարտոֆիլը հայտնի դարձավ 16-րդ դարում, իսկ որպես սննդի բույս և կերաբույս նրա մշակումը սկսվել է 18-րդ դարի վերջից։ Կարտոֆիլը Ռուսաստան է բերվել Պետրոս առաջինի կողմից, 1700 թ.։ Սկզբում այն տարածվել է դանդաղ՝ մշակումը և կիրառումը չիմանալու պատճառով։ Ռուսաստանում կարտոֆիլի լայն մշակումը սկսվել է անցյալ դարի կեսերից։
Օբլոժկի
Օբլոժկի (Обложки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օբլոժկի գյուղում բնակվում էր 857 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (320201-320300)
Աստերոիդների ցանկ (320101-320200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (320301-320400)
Երկիրը, որտեղ դու ապրում ես
«Երկիրը, որտեղ դու ապրում ես» (Край, в котором ты живёшь), խորհրդային քնարահայրենասիրական մուլտֆիլմ, որն ստեղծվել է Խորհրդային Միության երեխաների նկարներով ։ Ստեղծվել է 1972 թվականին ռեժիսոր Եֆիմ Գամբուրգի կողմից ։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը, որն ստեղծվել է Խորհրդային Միության երեխաների նկարներով, պատմում է այն մասին, որ պետք է սիրես այն վայրը, որտեղ ապրում ես, սիրես քո երկիրը, քո հայրենիքը։
Երեխաների խումբն ուսուցչուհու ուղեկցությամբ էքսկուրսիա է կատարում նախ հայրենի քաղաքում, հետո գնացքով, ինքնաթիռով ու նավով շրջում է Խորհրդային Միության հանրապետություններում և վերջապես տիեզերանավով մեկնում տիեզերք․․․
Երգ
Մուլտֆիլմում հնչում է «Край, в котором ты живешь» երգը (Գենադի Գլադկով, Յուրի Էնտին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին
Չավգաշակ
Չավգաշակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Արածանիի աջ կողմից Դարաբի գետ վտակի վերին հոսանքի տարածքում, Ալաշկերտ քաղաքից 32 կմ հյուսիս-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մախրա
Մախրա (Махра), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Ալեկսանդրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 223 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Ալեկսանդրովսկի շրջանի բնակավայրեր
(3116) Գուդրիկ
(3116) Գուդրիկ (Goodricke), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 11-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,227732 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7807 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6747 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1214,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296422 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,47° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վասիլի Քաթանյան
Վասիլի Քաթանյան (Василий Абгарович Катанян, ), հայազգի ռուսալեզու գրականագետ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1938 թվականից։
Խորհրդային վավերագրական կինոռեժիսոր Վասիլի Քաթանյանի հայրը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Մոսկվայում, նշանավոր բժիշկ Աբգար Քաթանյանի ընտանիքում։ 1920 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի գիմնազիան, այնուհետև սովորել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետում։ 1921 թվականին աշխատել է Թբիլիսիի Կովրոստայի խմբագրությունում և Վրաստանի լուսժողկոմատում։ 1923-1927 թվականներին եղել է Զակկնիգա հրատարակչության տնօրենի տեղակալ ։
1927 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա և աշխատել տարբեր խմբագրություններում։ «Նոր Լեֆ» ամսագրում աշխատել է Վլադիմիր Մայակովսկու հետ, մտերմացել նրա հետ, դարձել Մայակովսկու ամենաճանաչված կենսագիրը, նրա երկերի հմուտ ու բարեխիղճ մեկնաբանը։ Նրա անմիջական մասնակցությամբ լույս է տեսել Վ. Մայակովսկու երկերի առաջին լիակատար ժողովածուն (1934-1939)։ Քաթանյանը գիտական ծանոթագրություններով է օժտել այդ առաջին լիակատար ժողովածուի բոլոր վեց հատորները։ Նույն գործուն մասնակցությունը նա ցուցաբերել է նաև Մայակովսկու երկերի լիակատար ժողովածուի երկրորդ հրատարակության ժամանակ (1939-1949)։ Բացի այդ նրա խմբագրությամբ են լույս տեսել Մայակովսկու մի շարք գրքեր։
Վասիլի Քաթանյանի նշանավոր երկը «Վ. Մայակովսկու կյանքի ու ստեղծագործության տարեգրությունը» գիրքն է, որը բանաստեղծի կյանքի ամենահանգամանալից վավերագիրն է։ Այդ գիրքը ռուսերեն լույս է տեսել հինգ անգամ (1986 թ.-ի տվյալներով), թարգմանվել է նաև իտալերեն։
Վ. Քաթանյանը գրել է նաև պիեսներ և կինոսցենարներ։ Նրա որդին՝ Վասիլի Վասիլիի Քաթանյանը կինոռեժիսոր է, լենինյան մրցանակի դափնեկիր։ Վասիլի Աբգարի Քաթանյանը մահացել է Մոսկվայում ։
Ընտանիք
Առաջին կինը եղել է Մարիա Պետրովնա Սինելնիկովան (1906-1987)։ 1922 թվականին ամուսնացել է Գալինա Դմիտրիևնա Կլեպացկայայի հետ (1904-1991)։ 1937 թվականից մինչև կյանքի վերջը եղե է Լիլիա Բրիկի ամուսինը (ամուսնությունը պաշտոնապես գրանցել են 1956 թվականին)։
Որդին՝ Վասիլի Քաթանյանը, կինոռեժիսոր, գրող է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսահայ գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուսահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Վիրիշալնի
Վիրիշալնի (Вирішальний), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1640 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիրիշալնի ավանում բնակվում էր 747 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,058 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12879,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1640 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր