cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուալ Ամունդսեն
Հարավային բևեռի նվաճում
Հունվարի 7-ին նորվեգացիներն արդեն հասել էին Ակսել Հեյբերգի սառցադաշտին, այն նույն տեղին, որը լքել էին նոյեմբերի 19-ին, ծովի մակերևույթից 900 մ բարձրության վրա։ Այստեղ խումբը նոր կարգ սահմանեց. 28 կիլոմետր անցումից հետո 6-ժամյա հանգիստ էր արվում, այնուհետև՝ նոր անցում և այլն։ Նոր երկրաբանական տվյալներ հավաքելուց հետո սպանեցին ևս մեկ շուն. մնաց 11-ը։ Սառցադաշտի մոտ քարե բուրգի մեջ թաղվեցին թիթեղամանով 17 լ նավթ և լուցկի ։ Խումբն ուներ 35 օրվա պարեն և միջակա պահեստներ ամեն աստիճանի լայնության վրա։ Այդ օրվանից արշավականներն ամեն օր միս էին ուտում։
Խումբը «Ֆրամհեյմ» հասավ 1912 թվականի հունվարի 26-ին, ժամը 04:00-ին՝ երկու շնասահնակով և 11 շներով։ Անցած ճանապարհը կազմում էր մոտ 3000 կմ, այսպիսով, 99 օրվա ուղևորության ընթացքում օրական միջին անցումը կազմում էր 36 կմ։
Ալիս Բոներ
Կյանքը Հնդկաստանում
Հնդկաստան տեղափոխվելուց հետո Բոները նորից սկսել է նկարել։ Նա հրաժարվել է քանդակագործությունից՝ ասելով, որ դա «չափազանց դանդաղ գործընթաց է՝ հասնելու համար Հնդկաստանի կողմից առաջարկվող տեսանկյուններին դիտող աչքին» ։ Նրա վաղ ստեղծագործություններից մի քանիսը ցուցադրվել են Կալկաթայում, Մումբայում և Ցյուրիխում։ 1939 թվականին Բոներն սկսել է նկարել հնդկական աստվածներ՝ ուսումնասիրելով հնդկական սուրբ գրությունները, սակայն նրա օրագրի համաձայն՝ այդ նկարները երբեք չեն հրապարակվել ։
Բոներն սկսել է ավելի ու ավելի հրապուրվել հնդկական արվեստով և փիլիսոփայությամբ՝ սովորելով երկուսն էլ Հնդկաստանում եղած ժամանակ։ Նա շատ ժամանակ է անցկացրել՝ դիտարկելով հնդկական արվեստը, հատկապես քանդակները, տարբեր վայրերում, այդ թվում՝ Էլլորայում ։
Ռուալ Ամունդսեն
Հարավային բևեռի նվաճում
Սվերե Հասելն օրագրում մի կարևոր նշում արեց՝ Ամունդսենի՝ արշավի հանդեպ վերաբերմունքի մասին. «Ֆրամհեյմ» վերադարձի նախօրեին ղեկավարը հիշեց, թե ինչպես լեյտենանտ Պրեստրուդը ճանապարհ ընկնելուց առաջ հայտարարեց, որ այնքան էլ կարևոր չէ, թե ով առաջինը կհասնի բևեռ՝ նորվեգացիները, թե՞ անգլիացիները։ Ամունդսենը վրդովված էր այդ խոսքերից։ Հունվարի 25-ին նա վճռականորեն հայտարարեց, որ «նույնիսկ միլիոնի դիմաց չէր համաձայնի երկրորդը լինել»։
Վերադարձ
Բևեռից վերադառնալուց հետո Ամունդսենի նյարդային լարվածությունը միայն աճեց, մանավանդ որ նա չգիտեր, որ արդեն հաղթել է Սքոթին. հարկ էր որքան հնարավոր է արագ վերադառնալ քաղաքակիրթ կյանքին և տեղեկացնել արդյունքների մասին։ Արտաքինից դա արտահայտվեց նրանով, որ օրագրում և նամակներում Ամունդսենն ընդհանրապես դադարեց պահպանել նորվեգական ուղղագրության ընդունված կանոնները։ Հունվարի 30-ի երեկոյան «Ֆրամը» թանձր մառախուղի պայմաններում լքեց Կետի ծովախորշը և մոտ 5 շաբաթ լողալով հատեց բևեռային սառույցները՝ ուղևորվելով դեպի Խոբարտ, չնայած Լիթելթոնը Նոր Զելանդիայում ավելի մոտ էր, բայց դա Սքոթի գլխավոր բազան էր։
«Ֆրամը» Խոբարտ հասավ 1912 թվականի մարտի 7-ին (այդ պահին Սքոթի ուժասպառ խմբին անտարկտիկական բազայից բաժանում էր ավելի քան 300 կմ)։ Ափ իջավ միայն Ամունդսենը՝ հեռագրերի նախօրոք պատրաստված տեքստերը պարունակող թղթապանակով։ Սքոթից ոչ մի լուր չկար։ Ամունդսենը նավահանգստային հյուրանոցում գաղտնի համար վարձեց, որից հետո անմիջապես կապվեց Նորվեգիայի հետ, երեք հեռագիր ուղարկեց՝ եղբորը՝ Լեոնին, Նանսենին և թագավորին, նույնիսկ հովանավորներին տեղեկություններ ուղարկվեցին ավելի ուշ։ Առավոտյան եղբորից ստացված հեռագրում ասվում էր, որ Լեոն Ամունդսենն այդ պահին արդեն նորվեգական բևեռային գիտարշավի մասին նյութերի հրապարակման բացառիկ իրավունքը վաճառել է լոնդոնյան Daily Chronicle թերթին։ Ռուալ Ամունդսենի հոնորարը կազմում էր 2000 ֆունտ՝ ամենաբարձր դրույքով։ Պայմանագրի կնքման հարցում անգնահատելի օգնություն էր ցուցաբերել Էռնեստ Շեքլթոնը։ Ըստ պայմանագրի՝ Ամունդսենին էր պատկանում գիտարշավի բոլոր մասնակիցների հաշվետվությունների և օրագրերի հրապարակման բացարձակ իրավունքը։ Վերադառնալուց հետո երեք տարվա ընթացքում նրանցից ոչ մեկը չէր կարող որևէ նյութ հրապարակել՝ առանց Ամունդսենի համաձայնության։ Նանսենին ուղղված հեռագիրը բավականին հակիրճ էր. «Շնորհակալություն ամեն ինչի համար։ Նպատակն իրագործված է։ Ամեն ինչ կարգին է»։ Նորվեգիայի թագավորի հետ Լեոն Ամունդսենին հանդիպել չհաջողվեց. նա նիստի էր զինավարժությունների շտաբում, բայց համհարզը հաղորդեց նրան հեռագրի բովանդակությունը։
1912 թվականի մարտի 11-ին միայն «Ֆրամի» անձնակազմին թույլատրվեց ափ իջնել Խոբարտում՝ գրպանի ծախսերի համար 10 շիլինգ տրամադրելով։ Յալմար Յոհանսենը, որ դեռ ուշքի չէր եկել Ամունդսենի հետ տարաձայնությունների սթրեսից, իրեն խմիչքին տվեց. մարտի 15-ին Ամունդսենը լուծարեց նրա հետ կնքած պայմանագիրը և նրան հայրենիք ուղարկեց, իսկ կնոջը դադարեց դրամ հատկացնելը։ Յոհանսենի հոնորարը 600 կրոն էր, որը կազմում էր 33 ֆունտ 10 շիլինգ։ Յոհանսենի տոմսը Մելբուռնից մինչև Քրիստիանիա գիտարշավի ֆոնդի վրա նստեց 505 կրոն։
Ալիս Բոներ
Մահ
Ալիս Բոները հիվանդացել է Շվեյցարիա այցելելիս և 1981 թվականի ապրիլի 13-ին մահացել Ցյուրիխում՝ 91 տարեկան հասակում ։
Գտածոներ հնդկական արվեստում
Ալիս Բոները ինտենսիվորեն ուսումնասիրել է քանդակները և ենթադրել, որ մինչ քանդակը տեղադրված է քառակուսի կամ ուղղանկյուն շրջանակի մեջ, հիմնական երկրաչափական տարրը շրջանն է։ «Շրջանակը բաժանված է տրամագծերով... ընդհանուր առմամբ 6, 8 կամ 12, հավասար հատվածների, որոնցից հիմնականը ուղղահայաց և հորիզոնական տրամագծերն են» ։ Կարևոր է նաև նշել, որ շրջանի տրամագծերի հեռավորությունը լինում է ինչպես ուղղահայաց, այնպես էլ հորիզոնական։ Բոներն այն անվանել է պատկերի տարածության բաժանում։ Գծերը քանդակները բաժանել են ֆիզիկական հատվածների, բայց նաև որոշել վերջույթների դիրքը և անկյունները ։
Բոները նաև ենթադրել է, որ թեք զուգահեռ գծերը, որոնք հիմնված են 6, 8 կամ 12 բաժանարար տրամագծերից մեկի վրա, նույնպես կարող են քանդակների համար ծառայել կողմնորոշիչ։ Նա այս տողերն անվանել է ժամանակի բաժանում, քանի որ դրանք որոշում են շարժումը քանդակի մեջ։ Բացի ժամանակի և տարածության բաժանումներից, Բոները նկարագրել է նաև ինտեգրման սկզբունքը, որտեղ քանդակի կոմպոզիցիան որոշում է իմաստը ։
Ռուալ Ամունդսեն
1912 թվական
1912 թվականի հունիսի 11-ից Ամունդսենն ապրում էր դոն Պեդրո Քրիստոֆերսենի կալվածքում՝ Բուենոս Այրեսի մոտ, որտեղ գրում էր գիտարշավի մասին իր գիրքը։ Ծովային անցման մասին գլուխները գրեց Կ. Պրեստրուդը (գրքում որպես հեղինակ չի հիշատակվում)։ Տեքստն ուղարկվում էր Նորվեգիա և պարբերաբար հրատարակվում բացարձակապես առանց սրբագրման։ Այդ պահի դրությամբ երկու սկանդալ էր հասունանում. Ֆրեդերիկ Կուկը, ցանկանալով վերականգնել բևեռախույզի իր համբավն ու հեղինակությունը, հայտարարեց, որ մտադիր է այցելել Նորվեգիա և հանդիպել Ամունդսենին։ Միևնույն ժամանակ Լեոն Ամունդսենը պնդում էր, որպեսզի «Հարավային բևեռ» գրքում Կուկի մասին որևէ հիշատակություն չլինի։
Ալիս Բոներ
Գտածոներ հնդկական արվեստում
1957 թվականին Բոները հանդիպել է Պանդիտ Սադաշիվա Ռաթ Շարմային, որը նրան ծանոթացրել է արմավենու տերևի ձեռագրի հետ, որը կոչվել է Շիլպա Պրակաշա (Śilpa Prakāśa): Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում նրանք միասին թարգմանել և վերլուծել են տեքստը և 1966 թվականին թողարկել իրենց երկուսի հեղինակած գիրքը ։ Շիլպա Պրակաշան ըստ էության ապացուցել է Բոներին, որ իր պատկերացումն այն մասին, որ քանդակները փորագրված են այս խիստ երկրաչափական հասկացությունների շուրջ, իրականում ճշգրիտ է, և ոչ միայն կողմնակի ազդեցություն։ Շիլպա Պրակաշան ինքնին ճարտարապետական ​​ձեռնարկ է հինդուական տաճարի կառուցման կանոնների վերաբերյալ, և որպես այդպիսին ներառում է հղումներ Բոների նախկինում ուսումնասիրած բազմաթիվ սկզբունքներին ։
Այս ամբողջ ընթացքում Ալիս Բոները երբեք չի դադարել նկարել, և նրա ուսումնասիրությունները հնագույն կոմպոզիցիաների այս մեթոդների վերաբերյալ ստիպել են նրան նկարել եռապատիկ՝ ոգեշնչված Շիլպա Պրակաշայում իր գտածոներից։ Նրա եռապատիկի թեմաներն են՝ Prakṛti, Vishvarupa, և Kālī։ Նա մի քանի տարի աշխատել է այս մեծ նկարների վրա, բայց երբեք չի բավարարվել դրանցով։ Այսօր այս նկարները ցուցադրվում են Բհարաթ Կալա Բհավանում՝ Բանարաս հինդու համալսարանի թանգարանում ։
Բուկովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալիս Բոներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Թարգմանիչներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գրողներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի նկարչուհիներ
Ռուալ Ամունդսեն
1912 թվական
Նոր դժվարություններ ծագեցին Լոնդոնում, որտեղ Ամունդսենի հանդեպ բացասական վերաբերմունքը, Սքոթից լուրեր սպասելուն զուգահեռ, աճում էր։ Չնայած Թագավորական աշխարհագրական միությունը դասախոսական շրջագայության նպատակով առաջինը հրավիրեց Հարավային բևեռը նվաճողին, նրա ընդունելությունը նախատեսվում էր իրականացնել ոչ թե Ալբերտ-հոլում, որտեղ ժամանակին ելույթ էին ունեցել Նանսենը, Պիրին և Շեքլթոնը, այլ Քուինս-հոլում, որից Ամունդսենը վիրավորվեց։ Լորդ Քերզոնը հենց այդ ժամանակ հանդես եկավ «Ամունդսենի ծրագրերի փոփոխության մասին» երկիմաստ հայտարարությամբ, որը կարելի էր մեկնաբանել նաև որպես քննադատություն։ Խնդիրը լուծվեց միայն Խոկոն VII թագավորի միջամտությամբ. Ամունդսենն ստիպված էր մեղմել իր ամբիցիաները։
1912 թվականի հուլիսի 1-ին Բերգեն ժամանեցին Հարավային բևեռի գիտարշավի գրեթե բոլոր մասնակիցները, բացի Յոհանսենից, ով վերադարձել էր դեռևս հունիսի 11-ին։ Հուլիսի 31-ին Բուենոս Այրեսից Կոպենհագենով եկավ նաև Ամունդսենը, ում Էնգելբրետ Գրավնինգ ծածկանունով այդպես էլ ոչ ոք չճանաչեց, չնայած նա օգտվում էր հասարակական տրանսպորտից։ Օգոստոսի 20-ին նրա պատվին թագավորական պալատում ճաշկերույթ կազմակերպվեց, բայց ողջ մնացած ժամանակն Ամունդսենը մշտապես տանն էր և աշխատում էր գիտարշավի մասին գիրքն ավարտելու ուղղությամբ։
Նորվեգիայի Աշխարհագրական միությունում Ամունդսենի զեկույցն ընթերցվեց սեպտեմբերի 9-ին՝ դիվանագիտական կորպուսի և թագավորական ընտանիքի ներկայությամբ, «դառնալով Միության գոյության 25 տարիների ընթացքում ամենանշանակալից իրադարձությունը»։ Նանսենը դրան ներկա չէր. նա մասնակցում էր Շպիցբերգենի գիտարշավին։ Անմիջապես ելույթից հետո Ամունդսենը մեկնեց Բերգեն, որտեղից էլ մի քանի նորվեգական քաղաքներ այցելելուց հետո պետք է մեկներ Շվեդիա, Դանիա և Գերմանիա, այնտեղից էլ՝ Անգլիա, Ֆրանսիա և Իտալիա։ Դեպի ԱՄՆ շրջագայությունը նախատեսվում էր 1913 թվականի սկզբին, ընդ որում նախատեսվում էր ամառվան մոտ «Ֆրամը» տեղափոխել Սան Ֆրանցիսկո և շրջագայության ավարտից անմիջապես հետո ուղևորվել Բերինգի նեղուցով դեպի Հյուսիսային բևեռ։ Այդ պահի դրությամբ «Ֆրամի» գիտարշավի ֆոնդը կազմում էր 330 հազար կրոն, որը հետագայում նախատեսվում էր համալրել Ամունդսենի գրքի և տարբեր երկրներում ունեցած ելույթների համար ստացված հոնորարների հաշվին։
1912 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ամունդսենը ժամանեց Դուվր, նույն այդ երեկո Լոնդոնում բևեռախույզի պատվին շքեղ ընդունելություն կազմակերպվեց։ Այդ պահի դրությամբ հաղթական ավարտ էին ունեցել նաև Գերմանիայի (40 000 մարկ շահույթով) և Բելգիայի շրջագայությունները։ Նոյեմբերի 15-ին Լոնդոնի Թագավորական աշխարհագրական միությունում սկանդալ տեղի ունեցավ. միության նախագահ լորդ Ջորջ Նաթանիել Քերզոնը երկիմաստ ճառ արտասանեց։ Ամունդսենն այսպես է նկարագրել այդ իրադարձությունը.
Հենց այդ դրվագը, Ռ. Հանտֆորդի կարծիքով, Ամունդսենի համար Թագավորական աշխարհագրական միության անդամությունից հրաժարվելու խթանիչ շարժառիթ հանդիսացավ։ Բևեռախույզի համար որոշակի սփոփանք էր դեկտեմբերի 16-ի խանդավառ ընդունելությունը Փարիզում, որտեղ նա արժանացավ Պատվավոր լեգեոնի սպայի կոչման, և դեկտեմբերի 19-ի ընդունելությունը Հռոմում՝ թագավոր Վիկտոր-Էմանուիլի ներկայությամբ։ Ստորթինգն Ամունդսենի համար պատվավոր դրույք նշանակեց՝ տարեկան 6000 կրոն, իսկ գիտարշավի յուրաքանչյուր անդամ ստացավ խրախուսական պարգև՝ 4000 կրոն։
1913-1914 թվականներ
1913 թվականի հունվարի 4-ին, երբ Ամունդսենը գտնվում էր ԱՄՆ-ի ճանապարհին, Քրիստիանիայի Սոլի զբոսայգում ինքնասպան եղավ Յալմար Յոհանսենը։ Նրա աճյունը հարազատ Շիեն տեղափոխեցին Լեոն Ամունդսենն ու Յորգեն Ստուբերուդը. դա տեղի ունեցավ հունվարի 7-ին։ Հուղարկավորությունը տեղի ունեցավ հունվարի 9-ին, ծախսերը կիսեցին Նանսենն ու Ամունդսենը։ Երկուսն էլ արարողությանը ներկա չէին. Նանսենի կրտսեր որդին՝ Օսմունդը, մահամերձ էր։
Ամունդսենի ամերիկյան հաղթական շրջագայությունն սկսվեց Քարնեգի հոլում 1913 թվականի հունվարի 15-ին։ Բևեռախույզին հրավիրեցին ճաշի ԱՄՆ-ի նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի մոտ և մեծարեցին ծովակալ Պիրիի հետ միասին։ Լուսանկարը, որում միասին պատկերված էին Պիրին, Ամունդսենն ու Շեքլտոնը, տարածվեց ամբողջ աշխարհի թերթերում։
1913 թվականի փետրվարի 11-ին Լիթլտոնից կապիտան Սքոթի հետ պատահած դժբախտությունը ծանուցող հեռագիր եկավ։ Ռոաւլ Ամունդսենն այդ ժամանակ Մեդիսոնում էր՝ Վիսկոնսինում։ Լեոն Ամունդսենն անմիջապես Քրիստիանիայի անգլիական դեսպանատուն ցավակցական բացիկ ուղարկեց, հաջորդ օրը Ռուալ Ամունդսենը Չիկագոյից հեռագիր ուղարկեց «Տեռա Նովայի» հրամանատար կապիտան Էդվարդ Էվանսին և Սքոթի ու Ուիլսոնի այրիներին։ Լեոն Ամունդսենը գրեց եղբորը.
Աղետի մասին լուրն ԱՄՆ-ում իրարանցում առաջացրեց. Ռուալ Ամոևնդսենն արդյունքում 160 ելույթ ունեցավ։ Չնայած հարցազրույցներից մեկում նա ասաց. «Ես կզոհաբերեի իմ փառքն ու ողջ կարողությունը, եթե այդ կերպ կարողանայի Սքոթին պաշտպանել այդ զարհուրելի վախճանից», սակայն եղբորը՝ Լեոնին, գրեց ավելի անկեղծ. «Սքոթի տխուր ճակատագիրն աներևակայելի հետաքրքրություն է առաջացրել իմ զեկույցների հանդեպ։ Հաճախելիությունը, որ սկսել էր նվազել, կրկին հասել է անգերազանցելի բարձունքի»։ Լեոնն ամեն կերպ եղբորը հորդորում էր զգույշ լինել և օտարների ներկայությամբ երբեք Հարավային բևեռի հաղթարշավը չկապել Սքոթի աղետի հետ։ Սակայն Ամունդսենի համբավը ողջ աշխարհում զգալիորեն աճեց Սքոթի մասին լուրերից հետո, հատկապես՝ Գերմանիայում և Ավստրալիայում։ Բացի այդ, Նորվեգիայի փոխհյուպատոսը Մելբուռնում նշել է, որ Սքոթի կողմից Ամունդսենի՝ բևեռում թողած նամակը գտնելու փաստի հրապարակումը մարդկանց գիտակցության մեջ ցրեց այն կասկածը, թե իսկապե՞ս նորվեգացիները եղել են Հարավային բևեռում, և ստիպեց հասկանալ, թե իրականում ինչպիսի սխրագործություն է կատարել Ամունդսենը։
1913 թվականին Ամունդսենի գլխավոր խնդիրը դարձավ «Ֆրամի» նախապատրաստելը արշավին։ Ապրիլի 19-ին նա գրեց դոն Պեդրո Քրիստոֆերսենին, որ երկու հիդրոինքնաթիռ է պատվիրել, որոնք կարող են մեծապես օգնել գիտարշավին։ Սակայն հովանավորները չէին շտապում նվիրաբերություն անել Հյուսիսային բևեռի կրկնակի նվաճման համար, դրան գումարած, խումբն էլ սկսեց նոսրանալ։ Դեռ 1912 թվականի մարտին, Անտարկտիդայից վերադառնալիս, Ամունդսենը խումբը հավաքեց և հարցրեց, թե ո՞վ է ցանկանում ուղեկցել իրեն Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի դրեյֆում. բոլորը, բացի սառցային նավարկությունների ղեկապետ Անդրեաս Բեկից, բացասական պատասխան տվեցին։ Ամունդսենն ստիպված եղավ խմբի անդամներին հերթով համոզել. արդյունքում բոլորը համաձայնեցին, բացի Բյոլանդից։ Օլաֆ Բյոլանդը հենց 1913 թվականին վերջնականապես ազատվեց աշխատանքից, սակայն Ամունդսենը նրան 20 000 կրոն տվեց՝ դահուկների արտադրության ֆաբրիկա հիմնելու համար։
Մայիսին Ամունդսենն ԱՄՆ-ից ուղևորվեց Կանադա, որտեղից 1913 թվականի հուլիսի 10-ին վերադարձավ Լոնդոն՝ կայսերական մայրաքաղաքում անցկացնելով 10 օր։ Այնուհետև նրան սպասում էին Բերգենում, որտեղ նրան առաջարկեցին դառնալ նորաբաց օվկիանոսագիտության ինստիտուտի համատնօրեն։ Ամունդսենը, ի զարմանս Ֆ. Նանսենի, այդ առաջարկը մերժեց, քանզի երբեք գիտությամբ չէր հետաքրքրվել։
Աշնանը Պանամայի ջրանցքի բացման արարողությանը «Ֆրամն» օգտագործելու հնարավորություն ստեղծվեց։ 1913 թվականի հոկտեմբերի 3-ին «Ֆրամը» Տ. Նիլսենի հրամանատարությամբ ժամանեց Կոլոն։ Քանի որ դեկտեմբերին ջրանցքը դեռ չէր բացվել, Ամունդսենը հրաժարվեց այդ մտադրությունից։ Կոլոնից Բուենոս Այրես վերադարձը ծանր էր. 100 օր անդադար շարունակվում էին փոթորիկները։ Երկու արկտիկական արշավների և շուրջերկրյա նավարկության դիմացած փայտե շինվածքն անդառնալիորեն փչացրին արևադարձային շաղափուկները։ 1914 թվականի հունվարի 2-ին միջատների հարձակումը ոչնչացրեց նավի պարենի ողջ պաշարը։ 1914 թվականի մարտի 18-ին վախճանվեց նավաստի Անդրեաս Բեկը։ Միայն 1914 թվականի մարտի 25-ին «Ֆրամը» հասավ Մոնտևիդեո՝ կարիք ունենալով արմատական վերանորոգման։
1914 թվականի հունիսի 16-ին հին նավը վերադարձավ Խորտեն և կանգնեցվեց նավամատույցում։ «Ֆրամը» 1910 թվականի հունիսի 7-ից երկուսուկես անգամ շրջանցել էր երկրագունդը՝ անցնելով 54 հազար ծովային մղոն՝ հիմնականում՝ բարեխառն և հասարակածային ջրերով։ Օգոստոսի 11-ին նավը հետազոտվեց դասակարգման բյուրոյի կողմից. փտել էր նավի ողջ ստորջրյա հատվածը, ներքին և արտաքին տախտակապատվածքը, տախտակամածը և նավահեծանները։ Արմատական վերանորոգումը գնահատվեց 150 հազար կրոն, որը մոտավորապես հավասար էր «Ֆրամի» կառուցման գնին։
Դեռ 1914 թվականի փետրվարին Ամունդսենը Բեռլինում կազմակերպել էր անտարկտիկական կոնֆերանս, որին ներկա էին Էդվարդ Էվանսը՝ Սքոթի տեղակալը, ում հետ նորվեգացին հիանալի հարաբերությունների մեջ էր, և Վիլհելմ Ֆիլխները։ Ենթադրվում էր, որ Գերմանիայից բևեռախույզն անմիջապես կմեկնի ԱՄՆ, բայց նա, բոլորի համար անսպասելի, վերադարձավ Նորվեգիա։ 1914 թվականի ապրիլի 29-ին Ամունդսենը հեռագիր ուղարկեց Սան Ֆրանցիսկոյում Նորվեգիայի հյուպատոսին, որ դեպի Հյուսիսային բևեռ գիտարշավը հետաձգվում է մինչև 1915 թվականը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
1909 թվականին Լուի Բլերիոյի սենսացիոն թռիչքներից հետո Ամունդսենի համար պարզ դարձավ, որ ավիացիան ապագայի տրանսպորտն է։ Դեռ Հարավային բևեռ ուղևորվելուց առաջ՝ 1909 թվականի ամռանը, նա փորձարկումներ էր անում օդապարուկներով, սակայն գիտակցում էր, որ ավիացիայի կիրառումն Անտարկտիդայում 1900-ական թվականների տեխնիկական մակարդակով պարզապես անհնար է։ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես Ամունդսենը կարգադրեց վաճառել իր կողմից Սան Ֆրանցիսկոյում գնված հիդրոինքնաթիռները, քանի որ ծովային ճանապարհով դրանք Նորվեգիա տեղափոխելը չափազանց ծախսատար էր։
1914 թվականի գարնանը Փարիզում Ամունդսենը 20 000 ֆրանկով գնեց «Մորիս-Ֆարման» աերոպլանը՝ իր առջև նպատակ դնելով դառնալ Նորվեգիայի՝ օդաչուական վկայական ունեցող առաջին քաղաքացին։ Նրա ուսուցիչն ավիացիոն գործում կապիտան Էյնար Սեմ Յակոբսենն էր։ Օդաչուական քննությունն Ամունդսենը հանձնեց 1914 թվականի հունիսի 11-ին՝ այդ պահի դրությամբ ունենալով 20 ժամվա թռիչքային փորձ։ Քննության ժամանակ օդաչուն կարողացավ մեքենան դուրս բերել վայրասլաց թռիչքից։ Նա թագավորի կողմից շնորհավորական հեռագիր ստացավ։ Պատերազմն սկսվելուց հետո՝ օգոստոսի 3-ին, Ամունդսենը պաշտոնական նամակ գրեց նորվեգական կառավարությանը, որում իր ինքնաթիռն առաջարկում էր ՌՕՈւ-ին և խնդրում իրեն էլ ներգրավել նույն այդ զորքերում՝ որպես շարքային։ Հենց այդ ժամանակ Ամունդսենը հրաժարվեց ստորթինգի կողմից նոր գիտարշավի համար իրեն հատկացված 200 000 կրոնից։ Ընդ որում, Նանսենը համարում էր, որ Հյուսիսային բևեռի նվաճման համար երկու անգամ ավելի շատ դրամական միջոցներ են անհրաժեշտ, և ինքն էր պատրաստվում ներդնել պակասող գումարը։
Ռազմական գործողություններն սկսվելուց հետո Նորվեգիան մնաց որպես չեզոք երկիր, Ամունդսենն այդպես էլ չզորակոչվեց զինվորական ծառայության։ Տ. Բուման-Լարսենի խոսքերով, 1914-1917 թվականներն Ամունդսենի բուռն կյանքի ամենահանգիստ շրջանն էին։ Այդ պահի դրությամբ Ամունդսենն ուներ 25 000 դոլար ազատ գումար, որը նա պատրաստվում էր ինտենսիվ կերպով ներդնել ընտանեկան ավանդական բիզնեսում՝ նավափոխադրումներում։
1916 թվականին արժեթղթերի միանվագ վաճառքը նրա համար միլիոնների կարողություն ապահովեց։ Քաղաքական ասպարեզում Ամունդսենը Գերմանիայի կողմից էր և շարունակում էր նամակագրությունը Վիլհելմ Ֆիլխների հետ, ով զորակոչվել էր կայզերյան ՌՕՈւ. գերմանացի բևեռախույզը ցանկանում էր մասնակցել Ամունդսենի գիտարշավին։ 1916 թվականին նա նշանակվեց գերմանական ռազմա-ծովային նախարարության ներկայացուցչության ղեկավար Բերգենում, սակայն լրտեսական սկանդալից հետո արտաքսվեց երկրից։ Ինչպես պնդում էր ինքը՝ Ֆիլխները, իր հուշագրերում, դա վերջ դրեց պատերազմի դադարեցման մասին գաղտնի բանակցություններին, որոնք տարվում էին Նանսենի նախաձեռնությամբ իր իսկ սեփական նստավայրում։
1916 թվականի գարնանը Ամունդսենը որոշեց վերադառնալ իր հյուսիսբևեռյան պլաններին՝ արդեն ունենալով բավականաչափ միջոցներ՝ իր գիտարշավն ինքնուրույն ֆինանսավորելու համար։ Նամակագրության մեջ նա մեկնելու հավանական ժամկետ էր կանխանշում 1917 թվականի ամառը։ Քանի որ «Ֆրամը» խիստ խարխլվել էր և պետության սեփականությունն էր հանդիսանում, Ամունդսենը նախաձեռնեց սեփական բևեռային նավի կառուցումը։
Հյուսիսարևմտյան ծովային ուղի
1918 թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ Չելյուսկինի հրվանդանի մոտ «Ֆրամի»՝ հրվանդանն անցնելու 25-րդ տարեդարձի օրը, «Մոդը» սեղմվեց սառույցների մեջ. հարկ եղավ չնախատեսված ձմեռման կանգնել։ Չելյուսկինի հրվանդանից դեպի արևելք՝ 21-րդ ծովային մղոնի վրա գտնվող ծովածոցն ստացավ Մոդ Հեյվեն («Մոդի» նավահանգիստ) անունը։ Սեպտեմբերի 30-ին Ամունդսենը նավակողից ընկավ սառույցի վրա և երկու տեղից՝ ուսահոդից վերև և ներքև, կոտրեց ձախ ձեռքը։ Կոտրվածքն ուղեկցվում էր մկանային ջղաձգումներով։ Դրանից հինգ շաբաթ անց Ամունդսենը հազիվ փրկվեց արջի ճիրաններից՝ լրջորեն վնասելով մեջքը։ Արդեն ԱՄՆ-ում պարզվեց, որ կոտրվածքները ճիշտ չեն սերտաճել, կոտրված ձեռքը մյուսից կարճ է։ Մասնագետները նույնիսկ պնդում էին, որ Ամունդսենն ընդհանրապես չպետք է կարողանար կառավարել այդ ձեռքը, բայց ձեռքն աշխատում էր։ Դեկտեմբերի 10-ին Ամունդսենը ծանր թունավորվեց ածխագազով՝ նավթավառի անսարքության պատճառով, և դրանից հետո նրա մոտ սրտի հետ կապված լուրջ խնդիրներ առաջացան։ Ձմեռումն ընդհանրապես շատ ծանր էր. առագաստային վարպետ Ռյոնեն տառապում էր ալկոհոլիզմով (նա համատեղելիությամբ նաև նավի խոհարարն էր և մուտք ուներ դեպի նավի սպիրտային պաշարները), խմբի մի շարք անդամների մոտ ի հայտ եկան հոգեկան խանգարումներ։ Հաճախակի դարձան նաև խմբի անդամների ընդհարումները հիվանդ Ամունդսենի հետ։
1919 թվականի սեպտեմբերին երկու նավաստի լքեցին նավը՝ հմուտ բևեռախույզ Պետեր Տեսեմը և երիտասարդ Պաուլ Կնուդսենը։ Տարբեր ժամանակներ Ամունդսենը տարբեր կերպ էր բացատրում նրանց հեռանալը Դիկսոն, որը գտնվում էր ձմեռման վայրից 800 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Սկզբում նա խոսում էր հետազոտությունների արդյունքները պարունակող նամակները Նորվեգիա ուղարկելու նպատակով տեղ հասցնելու անհրաժեշտության մասին։ Դա համոզիչ չէր, քանի որ Նորվեգիայում այդ նամակներին ոչ ոք չէր սպասում։ 5 տարի անց գրված ինքնակենսագրության մեջ Ամունդսենն այդ որոշումը բացատրում էր Պետեր Տեսեմի հիվանդությամբ. վերջինս սուր գլխացավեր ուներ։ Հայրենիք Տեսեմն ու Կնուդսենը այդպես էլ չվերադարձան. նրանց աճյունները գտնվեցին միայն 1921-1922 թվականների՝ Նիկիֆոր Բեգիչևի և Նիկոլայ Ուրվանցևի գիտարշավների կողմից։ Հավանաբար, Կնուդսենն ընկել էր սառցահալի մեջ, իսկ Տեսեմը, չբացահայտված պատճառներով, մահացել էր Դիկսոն կղզու բևեռային կայանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա։ Տեսեմի կմախքի լուսանկարն արել է Գրիգորի Ռիբինը՝ 1922 թվականի հուլիսին ։
1919 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, ազատվելով սառույցներից, արդեն 11 օր հետո «Մոդը» ստիպված էր դարձյալ ձմեռման կանգնել Այոն կղզու մոտ՝ Նովոսիբիրսկյան կղզիների և Բերինգի նեղուցի միջև։ Նավի վրա քիչ էր մնում խռովություն բարձրանար։ Հարալդ Սվերդրուպը, հետաքրքրվելով ազգագրությամբ, մեկ տարով բնակություն հաստատեց չուկոտյան մի ցեղի մոտ։ 1919 թվականի դեկտեմբերի 1-ից 1920 թվականի հունիսի 14-ը Օսկար Վիսթինգն ու Հելմեր Հանսենը փորձեցին շնասահնակներով հասնել Ալյասկա՝ Նոմա, սակայն Ռուսաստանի քաղաքացիական կռիվների թոհուբոհի պատճառով հասան միայն մինչև Անադիր և հաջողությամբ վերադարձան։ Այստեղ էլ նրանք իմացան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտի մասին։
1921 թվականին Ամունդսենը գիտարշավի հրամանատարությունը հանձնեց Վիսթինգին և հրաժարվեց գործերից։ Նավն ուղևորվեց Սիեթլ՝ վերանորոգման և համալրման նպատակով։ Սվերդրուպի օգնական դարձավ Ֆինն Մալմգրենը (1895-1928)։ Նորվեգական կառավարությունը 500 000 կրոն հատկացրեց գիտարշավը շարունակելու համար։ 1922-1925 թվականներին «Մոդը» դրեյֆեց Արևելասիբիրական ծովի խութերի վրա և ազատվեց սառույցների մեջ «Ֆրամի» գերվելու վայրից ոչ հեռու։ Գիտարշավը օդերևութաբանական և գեոֆիզիկական նոր տեղեկություններ, ազգագրական, կենդանաբանական և թռչնաբանական լայն հավաքածուներ, ինչպես նաև՝ բևեռային հոսանքների մասին տեղեկություններ տրամադրեց։ Տրանսբևեռային դրեյֆը չհաջողվեց։ Ժամանակակից պատկերացումներով, Ամունդսենի նախագիծը կարող էր հաջող ընթացք ունենալ, եթե դրեյֆը սկիզբ առներ Ալյասկայի հյուսիսային ափերից, այլ ոչ թե Չուկոտկայի։
1921 թվականի հունիսի վերջին Ամունդսենն իր հոգեզավակների՝ Կակոնիտայի և Կամիլայի հետ բարձրացավ «Վիկտորիա» նավի տախտակամած՝ միակ նավի, որն այդ ժամանակ ուղիղ կապ էր պաշտպանում Նոմի և Սիեթլի միջև։ Հուլիսի 4-ին խումբը ժամանեց Սիեթլ, ուր Ամունդսենը բերել տվեց Վիսթինգի կնոջը՝ Էլիզա-Մարիային, ինչպես նաև մեծ քանակությամբ պաշար և երկու օդանավ։ Հոգեզավակներին Ամունդսենն ուղարկեց Լեոնի մոտ, որպեսզի վերջինիս ընտանիքն զբաղվի նրանց դաստիարակությամբ։
Ծրագրերի փոփոխություն
Ամունդսենը գրել է, որ 1921 թվականին ժամանելով Սիեթլ՝ տեղեկացավ, որ առանց կանգառի թռիչքի տևողության համաշխարհային ռեկորդը հասցվել է 27 ժամի։ Դա հանգեցրեց պլանների կտրուկ փոփոխության. 1922 թվականի հունվարի 5-ին նա մեկնեց Եվրոպա՝ «Մոդի» հրամանատարությունը հանձնելով Վիսթինգին, իսկ գործերը՝ նորվեգացի Խոկոն Խամերին։ Նյու Յորքում ֆուրոր առաջացրին Ամունդսենի չուկոտյան սաները, որոնցից ավագին՝ Կամիլային, պատրաստվում էին ուղարկել բալետի դպրոց։ Հունվարի 13-ին Է. Վիսթինգը Կամիլայի և Կակոնիտայի հետ մեկնեց Նորվեգիա։ Ամունդսենը հունվարի 30-ին վերադարձավ Լոնդոն։ Ընդ որում, այդ ընթացքում նա պաշտոնապես ԱՄՆ-ը չէր լքել։
1923 թվականի սկզբին Ամունդսենը պարզեց, որ սնանկացման եզրին է գտնվում. միայն Սիեթլում հարկերը կազմում էին 20 000 դոլար։ Նորվեգական թերթերում նրան բացահայտ ծաղրում էին և վատաբանող հոդվածներ տեղադրում, այսպես, օրինակ, իբր որդեգրած չուկոտական աղջիկներն իրականում նրա անօրինական զավակներն էին։ 1923 թվականի մայիսի 12-ին բևեռախույզը վերադարձավ Մոդհեյմ, որտեղ անմիջապես սկսեցին ինքնաթիռի հավաքումը։ Թռիչքը նշանակվեց հունիսի 20-ին, իսկ մայիսի 14-ին Օմդալն առաջին անգամ փորձեց ինքնաթիռն օդ բարձրացնել։ Վայրէջքի ժամանակ շարժիչը խափանվեց, և կոտրվեց դահուկներից մեկը։ Հունիսի 10-ին թռչելու երկրորդ փորձի ժամանակ կոտրվեց շասիի կանգնակը։ Հունիսի 19-ին Նորվեգիա հեռագիր ուղարկվեց թռիչքի հետաձգման մասին։
Ֆինանսական դժվարություններ
1923 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Ամունդսենը վերադարձավ Սիեթլ, իսկ հոկտեմբերի 29-ին հասավ Լոնդոն։ Հայրենիք նա վերադարձավ նոյեմբերի 9-ին՝ Կոպենհագենով, որտեղ այս անգամ բացահայտվեց։ Արդեն 1924 թվականի հունվարի սկզբին Ամունդսենը կրկին մեկնեց Կոպենհագեն, որտեղ բանակցություններ սկսեց «Դորնիե» ֆիրմայի հետ, իսկ հունվարի 7-ին տրանսբևեռային թռիչքի համար երկու հիդրոպլանի կառուցման պայմանագիր կնքեց։ Միջոցները տրամադրեց Խ. Համերը, ում Ամունդսենը պարտք էր արդեն 100 000 կրոն։
Համերի հետ վերջնական պայմանավորվածությունը ենթադրում էր գիտարշավն իրականացնել երեք օդանավերով՝ ամերիկացի և իտալացի օդաչուների մասնակցությամբ։ Օմդալի և Ամունդսենի հետ միասին Նորվեգիան ներկայացնում էին Յալմար Ռիսեր-Լարսենը, որ բևեռախույզին ծանոթ էր դեռևս Ալյասկայից, և Լեյֆ Դիտրիքսոնը։ Խնդիրները ծագեցին անմիջապես. Համերը մտադիր էր Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի չուսումնասիրված հատվածում գտնել լայնածավալ հողային տարածքներ, որոնք պետք է միացվեին ԱՄՆ-ին. այս հանգամանքը լայնորեն գովազդվեց ամերիկյան մամուլում։ Ծագեցին նաև կազմակերպչական բնույթի խնդիրներ. հիդրոպլանները, որոնք անհրաժեշտ էին Ամունդսենին, ըստ Վերսալյան պայմանագրի, չէին կարող կառուցվել Գերմանիայում։ Որոշվեց, որ դրանք կհավաքվեն իտալական Մարինա դի Պիզայում, որտեղից էլ կտեղափոխվեն Օսլո։ Համերն այդ պահի դրությամբ արդեն անցել էր «ֆինանսական բուրգի» կառուցմանը, արդյունքում Ամունդսենը 1924 թվականի հունիսի 26-ին կարգադրեց կասեցնել հավաքը։ Ռիսեր-Լարսենը և Օմդալը, որ գտնվում էին Հռոմում, հետ կանչվեցին հայրենիք։
Ամունդսենը հայտնվեց անելանելի ֆինանսական իրավիճակում և 1924 թվականի սեպտեմբերի 2-ին իրեն սնանկ հայտարարեց, որը Նորվեգիայում և ամբողջ աշխարհում մեծ իրարանցում առաջացրեց։ Նա խզեց բոլոր կապերը եղբոր՝ Լեոնի հետ, ով 1902 թվականից զբաղվում էր իր բոլոր գործերով, իսկ հոգեզավակներին՝ Կամիլային և Կակոնիտային, ում մասին հոգում էր Լեոնի ընտանիքը, Ամունդսենը հրամայեց «տուն վերադարձնել»։ Միաժամանակ վերգրվեց նաև «Ուրանիենբորգ» կալվածքը, որը գնահատվեց 30 հազար կրոն։
Սեպտեմբերի վերջին Ամունդսենը մեկնեց ԱՄՆ՝ փորձելով գումար վաստակել պարտքերը մարելու համար, սակայն ինքն իսկ հաշվեց, որ դասախոսական շրջագայություններն ու մամուլում հոդվածների համար հոնորարները կծածկեն բոլոր ծախսերը, երբ ինքն արդեն 110 տարեկան դառնա։ Ինքնակենսագրության մեջ նա գրել է, որ «ավելի քան իր կյանքի 53 տարիների ընթացքում, մոտ էր մռայլ հուսալքման»։
Ելքը գտնվեց հոկտեմբերի 8-ին լրագրողների հետ հանդիպման ընթացքում։ Մամուլի ասուլիսի ժամանակ Ամունդսենին զանգահարեց Լինկոլն Էլսվորթը՝ ածխային խոշոր հանքերի տիրոջ որդին, ում հետ բևեռախույզը հանդիպել էր Փարիզում, դեռևս «Մոդի» մեկնելուց առաջ։ Հոկտեմբերի 26-ին Էլսվորթն Ամունդսենին տրամադրեց 85 000 դոլար, որը նշանակում էր, որ թռիչքը լիովին ապահովված էր։ Դեկտեմբերին Ամունդսենը ստիպված եղավ անցնել սնանկացման գործընթացը նաև ԱՄՆ-ում, սակայն 1925 թվականի հունվարի 5-ին նա նոր շրջագայություն սկսեց դիապրոյեկտորով և կարողացավ կարճ ժամանակում վաստակել 27 000 կրոն, որոնք անհրաժեշտ էին ամենահրատապ պարտքերը մարելու համար։ Բևեռախույզին դրամական աջակցություն ցուցաբերեցին նաև հին ընկերները՝ դոն Պեդրո Քրիստոֆերսենը և Գերման Գադեն։ Փետրվարին Ամունդսենն ու Ռիսեր-Լարսենը Մարինա դի Պիզայում իրականացրին իրենց ինքնաթիռների ստուգումը և դրանք լիովին պատրաստ ճանաչեցին։ Այդ պահի դրությամբ գիտարշավի հովանավորությունն իր վրա էր վերցրել Նորվեգիայի օդագնացության միությունը («աերոակումբ»՝ Ամունդսենի 1936 թվականի ռուսական հրատարակությունում)։
1925 թվականի թռիչք
Գիտարշավն սկսվեց 1925 թվականի մարտի 11-ին, երբ նավն ինքնաթիռների հետ դուրս եկավ Իտալիայից։ Ստորթինգը մարտի 24-ին քվեարկության դրեց Ամունդսենին «Ֆարմ» ռազմական տրանսպորտը և այն սարքավորելու համար անհրաժեշտ 25 հազար կրոն գումարը տրամադրելու հարցը։ «Կողմ» քվեարկեց 87, «դեմ»՝ 54 պատգամավոր։ Ամունդսենի խումբը երկու նավով՝ «Հոբբի» և «Ֆարմ», դուրս եկավ Տրոմսյոյից ապրիլի 9-ին։ Նախօրյակին երեկոյան նրանց պատվեց Օդագնացների միությունը՝ Օտտո Սվերդրուպի գլխավորությամբ։ «Հոբբիի» վրա էին գտնվում Ռիսեր-Լարսենը, Դիտրիքսոնը և Օմդալը, ինչպես նաև՝ մասնատված ինքնաթիռները, իսկ «Ֆարմի» վրա էին Ամունդսենը, Ֆրից Ցապֆեն, Լինկոլն Էլսվորթը, լրագրողներ, պիզանական գործարանների տնօրեն գերմանացի Շուլտե-Ֆրոլինդեն և այլք։
Ապրիլի 13-ին «Ֆարմը» մտավ Կոնգսֆյորդ (Շպիցբերգենի վրա, հս. լ. 79°)։ Գործնականում Ամունդսենն այլևս չէր հսկում գիտարշավի ընթացքը, այստեղ գլխավոր դեմք էին դարձել Ռիսեր-Լարսենը և «Դորնյե» ֆիրմայի տնօրեն Շուլտյե-Ֆրոլինդեն։ Մայիսի 3-ին հեռագիր եկավ վարչապետ Մուվինկելից, ով թագավորի անունից լիազորում էր Ամունդսենին ստանձնելու նոր հողերի տիրակալությունը։ Սակայն մեկնարկը, վատ եղանակի պատճառով, հետաձգվում էր։ 1925 թվականի մայիսի 25-ին, ժամը 15:00-ին խումբը պատրաստ էր։ Ինքնաթիռներն ունեին N24 և N25 գործարանային համարները։ Մեկնարկի պահին հայտնաբերվեց 500 կգ գերբեռնում (ընդհանուր բեռը 3100 կգ էր)։
Յուրաքանչյուր ինքնաթիռում կար երեք հոգի. N24-ը վարում էր Լեյֆ Դիտրիքսոնը, ղեկապետ-նավարկորդն էր Լինկոլն Էլսվորթը, մեքենագետն էր Օսկար Օմդալը։ N25-ի օդաչուն Յա. Ռիսեր-Լարսենն էր, ղեկապետը՝ Ամունդսենը, մեքենագետը՝ «Դորնյե» ֆիրմայի ներկայացուցիչ, գերմանացի Կարլ Ֆոյխտը։ Թռիչքի ընթացքում միջին ջերմաստիճանը կազմում էր −13 °С, արևը պարզ երևում էր, սակայն հորիզոնը հարմար չէր նավավարական դիտարկումների համար, քանի որ ձուլվում էր սառցադաշտերին։ Ութ ժամ թռիչքից հետո, երբ վառելիքի կեսն արդեն ծախսվել էր, գիտարշավն ըստ հաշվարկների պետք է լիներ հս. լ. 88°-ի վրա։ Որոշվեց ցածրանալ, մանավանդ որ ներքևում լայն միջալճակ հայտնվեց։ Հրաշքով փրկվելով սառցաժայռերին բախվելուց՝ Ռիսեր-Լարսենը նստեցրեց մեքենան։ Վայրէջքից հետո կատարված դիտարկումները ցույց տվեցին հս. լ. 87° 43’, ամ. ե. 10° 20’ կոորդինատները։ Մինչև բևեռ մնում էր 136 ծովային մղոն։ Խմբի գլխավոր խնդիրն էր՝ դարձնել ինքնաթիռը, քանդել ինքնաթիռի կմախքին սպառնացող սառցաբեկորը և մեքենան դուրս հրել սեղմված սառույցների կատարից։ Ընդ որում, օդանավի վրա կային հետևյալ գործիքները՝ 1 դանակ, 3 ֆիննական դանակ, 1 սկաուտական կացին և 2 փայտե բահ։ Սկզբնական շրջանում պարենը բավարարում էր (ունեին մեկ ամսվա պաշար՝ ելնելով յուրաքանչյուր շնչին օրական 1 կգ պինդ կերակուր հաշվարկից), իսկ բենզինի վառարանները −15 °С-ի պայմաններում թույլ էին տալիս խցիկներում տանելի պայմաններ ապահովել։ Շուտով Ամունդսենը կարգադրեց օրաբաժինը կրճատել մինչև 300 գրամ պինդ կերակուր՝ ամեն շնչին։ Օդանավի վրա շնասահնակ և թեթև թիանավակ կար. անձնակազմը պատրաստ էր ինքնաթիռի կործանման դեպքում հասնել Կոլումբիա հրվանդանին, որը գտնվում էր 650 կմ հեռավորության վրա։
Մայիսի 23-ին Ամունդսենը հեռադիտակով բարձրացավ սառցաժայռի վրա և շուտով հայտնաբերեց N24-ը, որն արտաքինից կարգին վիճակում էր։ Նավակողերին ազդանշանային դրոշակներ կային, իսկ օդաչուները ծանոթ էին ծածկագրին. հաջողվեց պարզել, որ Դիտրիքսոնն արդեն մեկնարկի ժամանակ հայտնաբերել էր նավակմախքի վնասվածքը, բայց չէր իջեցրել օդանավը։ Այլևս ոչինչ պարզել չհաջողվեց, քանի որ Մորզեի այբուբենով հաղորդակցվելը շատ ժամանակ էր խլում։ Մայիսի 24-ի ամբողջ օրը Ամունդսենի խումբը սառցաբեկորն էր քանդում, մայիսի 25-ին մեքենան արդեն լանջին էր։ Մայիսի 26-ի ցերեկը Էլսվորթի անձնակազմը մեծ դժվարությամբ դուրս եկավ սառցաժայռերի շղթայի միջից և հալված սառույցների մեջ ընկավ։ Էլսվորթին հաջողվեց փրկել Դիտրիքսոնին և Օմդալին։ Այժմ վեց օդագնացներն ստիպված էին օդ բարձրանալ մեկ ինքնաթիռով։
Չնայած հուսահատ վիճակին՝ Ամունդսենը ձայնախորաչափի միջոցով չափեց օվկիանոսի խորությունը և պարզեց, որ այն 3750 մետր է, որն ապացուցում էր, որ ոչ մի բևեռային մայրցամաք գոյություն չունի։ Մայիսի 29-ի գիշերը սառույցներն սկսեցին սեղմվել, և երկու ինքնաթիռների միջև տարածությունը կրճատվեց մինչև մոտ մեկ կիլոմետր։ Այդպես հաջողվեց վերադարձնել ավիաբենզինի ողջ պաշարը։ Մեկնարկի երկու փորձերը տապալվեցին. նորասառույցը շատ բարակ էր, իսկ հիդրոինքնաթիռի թափքն աշխատում էր սառցահատի նման։ Երրորդ անհաջող փորձից հետո Ամունդսենը մոտ 400 մետր երկարությամբ սառցահալ տարածք հայտնաբերեց, որից այն կողմ նորասառույցի դաշտ էր. սա ակնհայտ հնարավորություն էր. ինքնաթիռը, ջրի վրա արագություն հավաքելով, չէր արգելակի սառցադաշտի վրա՝ ստանալով ևս 700 մ տարածք՝ արագություն հավաքելու համար։ Անհրաժեշտ էր սառցաբեկորից մեկնարկային բլրակ պատրաստել և ինքնաթիռը նորասառցադաշտի վրայով մոտ 300 մետր տեղաշարժել դեպի այդ բլրակը։ Այդ չափազանց բարդ աշխատանքն սկսվեց հունիսի 6-ի առավոտյան։ Էլսվորթն իր հուշերում գրել է, որ Ամունդսենը խիստ ծերացավ այդ մի քանի օրվա ընթացքում, իսկ մեքենագետ Ֆոյխտի մոտ ընկճախտ սկսվեց։ Մեկնարկի ևս երկու փորձ անհաջողության մատնվեցին։
Հունիսի 8-ին ջերմաստիճանն անցավ 0-ից, և սկսեց անձրևել։ Այդ օրը խումբը ստիպված էր դարձնել ինքնաթիռը խիտ, փխրուն ձյան վրայով, իսկ Ամունդսենն օրաբաժինը 300-ից հասցրեց 250 գրամի։ Այդպիսի օրաբաժնով ստիպված էին կոտրված սառույցների վրայով քարշ տալ 4½ տոննա զանգվածով ինքնաթիռը։ Հունիսի 10-ին սկսվեց 500 մետր երկարությամբ և 12 մետր լայնությամբ նոր թռիչքուղու կառուցումը՝ երեքփութանոց պնդացված թաց ձյունից։ Բևեռախույզների ուժերը չէր բավականացնում բահերով աշխատելու համար, սակայն հունիսի 11-ին Օմդալը հայտնաբերեց, որ ձյունը տրորվելով վատ չի պնդացվում։ Թռչելու վեցերորդ և յոթերորդ փորձերը դարձյալ անհաջողության մատնվեցին։ Այնինչ հունիսի 15-ը վերջնաժամկետն էր, որ դեռ կարելի էր ոտքով արշավել դեպի Գրենլանդիա։ Նույնիսկ պակասեցված չափով օրաբաժինը կբավականացներ հազիվ մինչև օգոստոսի 1-ը։
Հունիսի 14-ի երեկոյան ինքնաթիռից դուրս թափվեց այն ամենը, առանց ինչի կարելի էր գոյատևել։ Թողեցին միայն շարժիչի 8 ժամվա աշխատանքի համար անհրաժեշտ բենզին և յուղ, 2 կոտորակային հրացան և 200 փամփուշտ, քնապարկեր, վրան և երկու շաբաթվա պարեն։ Գրինվիչի ժամանակով առավոտյան ժամը 10:30-ին հաջողվեց թռչել։ Թռիչքն ընթանում էր թանձր մառախուղի և բարդ եղանակային պայմաններում, 50 մետր բարձրության վրա և տևեց 8½ ժամ։ Ջրէջք կատարել հաջողվեց Նորդկապ հրվանդանից 25 կմ հեռավորության վրա, Յոթ կղզիների շրջանում, որտեղ օդաչուներին շուտով ընդունեց «Շյոլիվ» նավը և նրանց ինքնաթիռի հետ միասին Կոնգսֆյորդ հասցրեց հունիսի 18-ին։ Բևեռախույզները դեպի հայրենիք ուղևորվեցին հունիսի 25-ին, իսկ հուլիսի 5-ին կազմակերպվեց հաղթական մուտքը Օսլո, որին մասնակցում էր նաև N25 ինքնաթիռը։
Արկտիկայի հատում
1925 թվականի օգոստոսի 22-ին Ամունդսենն ու Ռիսեր-Լարսենը մեկնեցին Իտալիա, Հռոմում սեպտեմբերի 1-ին պայմանագիր կնքվեց Նորվեգիայի օդագնացների միության և Իտալիայի կառավարության միջև։ Ամունդսենը գրել է, որ Մուսոլինիի շահագրգռված լինելու պատճառով գործը հեշտությամբ գլուխ եկավ։ Ըստ համաձայնագրի՝ N-1 դիրիժաբլն անցնում էր Նորվեգիայի օդագնացների միության տնօրինության տակ, իսկ իտալական կառավարությունը տրամադրում էր տեխնիկներ, բանվորներ և թռիչքի ողջ սարքավորումը, ներառյալ անձնակազմը։ Օսլոյում պայմանագիրը հրապարակվեց սեպտեմբերի 9-ին, այդ ժամանակ էլ հայտարարվեց, որ դիրիժաբլը կվերանվանվի «Նորվեգիա»։
Նոբիլեն պետք է դիրիժաբլը պատրաստեր թռիչքի և այն Հռոմից Պուլխեմով, Օսլոյով և Գատչինայով հասցնել Կինգսբեյ։ Նյու Օլեսունում դիրիժաբլի համար անգար և կառանակայմ էր պատրաստվել, Իտալիայից բերվեցին բենզին, պահեստամասեր, այդ թվում՝ ամբողջական շարժիչներ, գործիքներ և բալոններով խտացրած ջրածին։ Փորձնական թռիչքներն իրականացվեցին 1926 թվականի փետրվարի 27-ից ապրիլի 3-ը, իրականացվեց 5 թռիչք՝ 27 ժամ ընդհանուր տևողությամբ։ Փորձարկումներին մասնակցում էր Ռիսեր-Լարսենը, որը ցանկանում էր դիրիժաբլ վարել սովորել։ Մարտի 29-ին դիրիժաբլի վրա նորվեգական դրոշ բարձրացվեց, և այն պաշտոնապես վերանվանվեց, չնայած չջնջվեց նաև նախկին N-1 նշումը, որով այն գրանցվեց նաև Նորվեգիայում։
Ռիսեր-Լարսենը կատարում էր ղեկապետի պարտականությունները, նրա օգնականն էր նորվեգացի Է. Խորգենը։ Անձնակազմի մյուս նորվեգացի անդամներն էին՝ կապավոր Բ. Գոտվալդը, մեխանիկ Օ. Օմդալը, Օսկար Վիսթինգը կառավարում էր բարձրության ղեկը։ Սկանդինավիան էին ներկայացնում նաև շվեդ օդերևութաբան Ֆինն Մալմգրենը և կապավոր Գենադի Օլոնկինը։
Ամունդսենը և իր խումբը Շպիցբերգեն հասան 1926 թվականի ապրիլի 21-ին, Նոբիլեն Հռոմից մեկնեց ապրիլի 10-ին։ Ապրիլի 29-ին, երբ «Նորվեգիան» դեռ կանգնած էր Գատչինայի մատույցներում, իր խմբով Նյու Օլեսուն ժամանեց Ռիչարդ Իվլին Բերդը, ով որոշել էր Հյուսիսային բևեռ թռչել ինքնաթիռով։ «Նորվեգիան» ժամանեց միայն մայիսի 7-ին, իսկ մայիսի 9-ի գիշերը Բերդը, օդաչու Ֆլոյդ Բենեթի հետ, թռավ դեպի հյուսիս և վերադարձավ հաջորդ օրը, ժամը 16:00-ին՝ հայտարարելով, որ եղել է Հյուսիսային բևեռում։ Ամունդսենը, Բուման-Լարսենի արտահայտությամբ, «ամերիկացիներին ընդունեց գրկաբաց». բևեռային գերակայությունը նրան այնքան էլ չէր հուզում, քանի որ բևեռը բացահայտում էր միայն ամբողջ Արկտիկայի հատման կետը։ Հատկանշական է, որ Բերդի նվաճումն իսկույն կասկածի տակ դրվեց, դեռ Շպիցբերգենում։ Դա ապացուցվեց արդեն հետագայում՝ 1996 թվականին։ Բերդի թռիչքային օրագրի հետազոտման ժամանակ հայտնաբերվեցին ջնջումների հետքեր, թռիչքային տվյալների կեղծարարություն կար նաև Ազգային աշխարհագրական միությանը տրված պաշտոնական հաշվետվության մեջ ։
Մայիսի 11-ի թռիչքի նախատեսված օրվա նախօրյակին, Ամունդսենի և իտալացիների միջև ընդհարում տեղի ունեցավ՝ խմբի կազմի պատճառով։ Անձնակազմը որոշվեց միայն թռիչքի օրը, այն պետք է ներգրավեր 16 մարդ։ Վերջին պահին Օլոնկինին, լսողական արատի պատճառաբանմամբ, փոխարինեցին մեկ այլ կապավորով՝ Նյու Օլեսունից՝ Ֆ. Սթորմ-Յոնսենով։ Նոբիլեն գրել է, որ Ամունդսենը ցանկանում էր նավի վրա ունենալ ևս մեկ նորվեգացի։ Այժմ խումբը կազմում էին 7 իտալացի, 7 նորվեգացի, մեկ շվեդ և մեկ ամերիկացի։ Միմյանց հետ հաղորդակցվում էին անգլերեն։
«Նորվեգիան» Նյու Օլեսունից հեռացավ 1926 թվականի մայիսի 11-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով ժամը 08:55-ին, -4,5 °С ջերմաստիճանի պայմաններում։ Մինչև բևեռ 1280 կմ էր։ Ամունդսենը ինքնակենսագրության մեջ գրել է.
Հյուսիսային բևեռ հասնելուն պես ռադիոկապը խափանվեց։ «Նորվեգիայի» ռադիոկայանը, ընդհանուր առմամբ, եթեր հեռարձակեց 55 հաղորդագրություն՝ 1494 բառ ընդհանուր ծավալով։ Մայիսի 12-ի ժամը 14-ի դրությամբ դիրիժաբլի սառցակալման պատճառով տեղի ունեցավ առաջին վթարը։ Սակայն լուրջ խնդիրներ առաջացան միայն մայիսի 13-ին Ալյասկայում, որտեղ դիրիժաբլն ընկավ բարդ մթնոլորտային իրադրության մեջ։ Անձնակազմն ուժասպառ էր եղել. անքուն 80 ժամ (թռիչքից առաջ ոչ ոք չէր հանգստացել), դրան գումարած՝ օդանավում չէին տեղադրել խոհանոցային վառարան, և ստիպված էին սնվել սառեցված կերակուրով, իսկ թերմոսների թեյն ու սուրճը վերջացել էր։ Մայիսի 13-ին՝ ժամը 07:35-ին, նկատեցին ցամաքը, 08:40-ին Վիսթինգը ճանաչեց Ուեյնրայթ էսկիմոսական գյուղը։ Նոբիլեն գրել է, որ նույնիսկ մտադիր էր վայրէջք կատարել Բարոու հրվանդանի վրա, վերալիցքավորվել և վերադառնալ Շպիցբերգեն։ Սակայն, դիրիժաբլի սառցակալման պատճառով ստիպված վայրէջք կատարեցին՝ չհասնելով Նոմ։ Ռիսեր-Լարսենն այնպես էր հյուծվել, որ նրա մոտ հալյուցինացիաներ սկսվեցին. նա ցամաքի վրա հեծելազորային կորպուս էր «տեսել», որը պատրաստ էր օգնության գալու։ 1926 թվականի մայիսի 14-ին՝ Գրինվիչի ժամանակով ժամը 07:40-ին (տեղական ժամանակով՝ մայիսի 13-ին, ժամը 20:30-ին), «Նորվեգիան» վայրէջք կատարեց Տելլերում, Նոմից 100 մղոն հեռավորության վրա։
Եվրոպայում այդ պահի դրությամբ գիտարշավի ճակատագրի մասին արդեն երեք օր ոչ մի տեղեկություն չունեին։ Առաջին անորոշ լուրերն սկսեցին թափանցել Ալյասկայից մայիսի 15-ին, և միայն մայիսի 17-ին՝ Նորվեգիայի ազգային տոնին, «Աֆտենպոստեն» թերթը մանրամասն նկարագրեց սենսացիոն տեղեկությունը։ Իտալացիները Տելլերը լքեցին միայն մայիսի 31-ին. անհրաժեշտ էր մասնատել դիրիժաբլը՝ Եվրոպա վերադարձնելու համար։ Ամունդսենը Էլսվորթի, Վիսթինգի և Օմդալի հետ արդեն մայիսի 15-ին մեկնեցին շնասահնակներով, և դա պատահական չէր. այդ ընթացքում արդեն հասունացել էր տարաձայնությունը Նոբիլեի և Ամունդսենի միջև։ Խնդիրը նրանում էր, թե ո՞ւմ է պատկանում Հյուսիսային բևեռի նվաճման պատիվը՝ դիրիժաբլի կառուցող և օդաչու Նոբիլեի՞ն, թե՞ գիտարշավի ղեկավար Ամունդսենին։ Նորվեգիայում և ԱՄՆ-ում այդ գիտարշավը համարվում էր Ամունդսեն-Էլսվորթի անդրբևեռային թռիչք, իսկ Նոբիլեն դիտվում էր որպես տեխնիկական մասնագետ։ Սակայն և՛ Օդագնացության միության, և՛ հասարակական կարծիքի տեսանկյունից Նոբիլեի դերն աներևակայելի էր, ինչը հունից հանում էր Ամունդսենին։ Դրությունը բարդացավ նրանով, որ գիտարշավն ավարտվեց բացարձակ հաջողությամբ՝ օդում անցկացնելով 171 ժամ, որից 72 ժամը՝ անվայրէջք թռիչք Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի վրայով։ Վիճելով Նոբիլեի հետ՝ Ամունդսենը հունիսի 16-ին մեկնեց Սիեթլ։ Հուլիսի 5-ին նրան պատվի արժանացան Նյու Յորքում։ Հուլիսի 12-ին Ամունդսենը՝ որպես հերոս, վերադարձավ Բերգեն, ընդ որում, տեղի բնակիչներն Ամունդսենին ձեռքերի վրա նավից հասցրին ափ։ Օսլոյում բևեռախույզի հանդիսավոր ընդունելությունը նրա ծննդյան օրը կազմակերպեց Երիտասարդական հայրենասիրական միությունը, որի կազմում էր նաև Ֆրիտյոֆ Նանսենը։
Վերջին տարիներ
Անդրբևեռային թռիչքից հետո Ամունդսենի տրամադրությունը կտրուկ փոխվեց. նա դարձավ բացարձակ անկանխատեսելի։ Օդագնացների միության գործերի կառավարիչ Շոլբորտը, այցելելով Ամունդսենին, հայտարարեց, որ նա խելքը կորցրել է։ Նույնիսկ չափազանց զուսպ Ֆրիտյոֆ Նանսենը 1927 թվականին գրել է իր ընկերներից մեկին. «Ինձ մոտ այնպիսի զգացողություն է, որ Ամունդսենը վերջնականապես կորցրել է հոգեկան հավասարակշռությունը և լիովին պատասխանատու չէ իր արարքների համար» ։ Հին ընկերները՝ Գերման Գադեն և դոն Պեդրո Քրիստոֆերսենը, հետ գնեցին Սվարտսկուգում գտնվող նրա տունը, սակայն Ամունդսենը դեռ հսկայական պարտքեր ուներ։ 1926 թվականի նոյեմբերին նրան հրավիրեցին Բեռլին՝ Բևեռախույզների միության միջազգային հիմնադիր համագումարին, սակայն նա հրաժարվեց մասնակցել։ Ամունդսենը մեկնեց ԱՄՆ, որտեղ հյուրախաղային շրջագայություն կազմակերպեց։ ԱՄՆ-ում կրկին բորբոքվեց Ամունդսենի և Նոբիլեի միջև ընդհարումը, որն էլ ավելի թեժացավ ֆաշիստական քարոզչության հետևանքով, որով հռչակվել էր Նոբիլեն։ Իր հերթին Ամունդսենը Նոբիլեին անվանում էր «ինքնահավան, մանկամիտ, անձնապաշտ դուրսպրծուկ», «տխմար սպա», «վայրի, կիսաարևադարձային ցեղի ներկայացուցիչ» ։
1926-1927 թվականների ընթացքում Ամունդսենի գլխավոր գործը եղան հուշագրությունները։ Դրանք ստեղծվեցին նյույորքյան «Doubleday» հրատարակչության պատվերով, ընդ որում, Ամունդսենը պայմանագիր կնքեց դեռևս 1926 թվականի փետրվարի 24-ին՝ Նյու Յորքում եղած ժամանակ։ ԱՄՆ-ում գիրքը լույս տեսավ Worlds Work ամսագրում՝ «My Life as an Explorer» վերնագրով։ Դրան հետևեց նորվեգերեն հրատարակությունը (Mitt liv som polarforsker, ռուսերեն թարգմանությամբ՝ «Моя жизнь» (Իմ կյանքը))՝ 1927 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, որը, Տ. Բուման-Լարսենի խոսքերով, «ինքնասպանություն էր» և հաստատում էր Ամունդսենի՝ անմեղսունակ լինելու մասին լուրերը։ Բևեռախույզի՝ երկերի նորվեգերեն ժողովածուներում այդ գիրքը չի ընդգրկվել հրատարակման պահից։ Ռ. Հանտֆորդը գրել է, որ դա «...տխուր գիրք է... Ոճը տարբերվում է Ամունդսենի նախկին գործերից։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ այն այլ մարդ է գրել։ Կորել է նուրբ հումորը, գիրքը ծայրահեղ լուրջ է, իսկ հեղինակն անվերջ հարձակում է գործում իր թշնամիների վրա, առավել կտրուկ և անողոք է Նոբիլեի հանդեպ»։ Ինքնակենսագրությունը Մեծ Բրիտանիայում նոր սկանդալի առիթ հանդիսացավ. Ամունդսենը խայթիչ տոնով գրել է, որ Անգլիայում դպրոցականներին սովորեցնում են, թե իբր Հարավային բևեռը նվաճել է Սքոթը, և մանրամասն նկարագրել արդեն հանգուցյալ լորդ Կերզոնի հետ կապված դրվագը, երբ վերջինս խմել է իր շների կենացը։ Ամերիկյան հրատարակության մեջ նա անգլիացիներին անվանել է bad losers (անգլերենից թարգմանաբար՝ մարդիկ, ովքեր պարտության դեպքում հուսալքվում են և դրանում մեղադրում ուրիշներին )։ Թագավորական աշխարհագրական միությունը ներողություն պահանջեց՝ հայտարարելով, որ լորդ Կերզոնի պահվածքի մասին արխիվներում ոչ մի տեղեկություն չկա։ Գրքում շատ էջեր նվիրված են Լեոն Ամունդսենին, որը ներկայացված է խիստ բացասական տեսանկյունից, իսկ նրա անունը ոչ մի անգամ չի հիշատակվում։ Միակ մարդը, որի մասին Ամունդսենն իր գրքում ջերմ է արտահայտվել, Ֆրեդերիկ Կուկն է։ Դեռ 1925 թվականին, երբ Կուկը հայտնվել էր Լինենվորտի բանտում, ընկերներից միակը, ով այցելեց նրան բանտում գտնվելու ամենադժվար՝ առաջին շրջանում, Ամունդսենն էր, որն այդ այցելության պատճառով չեղյալ հայտարարեց ԱՄՆ-ում իր շրջագայությունը։ Կուկը մանրամասն նկարագրեց այդ այցելությունն արդեն Ամունդսենի մահից հետո, բայց այդ հուշերը հրապարակվեցին միայն 1995 թվականին։
«Իմ կյանքի» վերջաբանում Ամունդսենը գրել է.
Այդ հայտարարությունը չէր նշանակում ճգնավորություն. արդեն 1927 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Ամունդսենն ուղևորվեց ԱՄՆ, որտեղ մտադիր էր 5-ամսյա շրջագայություն անցկացնել, իսկ այնուհետև մեկնել Հարավային Ամերիկա։ Սակայն արդեն հոկտեմբերի 25-ին, երբ նա պետք է ներկա գտնվեր «Հետազոտողների ակումբի» հանդիսավոր ընդունելությանը, նա շոգենավ նստեց և նոյեմբերի 7-ին վերադարձավ Նորվեգիա։ Ինքը՝ բևեռախույզը, իր որոշումը բացատրում էր իմպրեսարիո Լի Կիդիկի հետ 10 000 դոլարի շուրջ անհամաձայնությամբ։ Հայրենիքում Ամունդսենին կրկին դժբախտություն էր սպասում. նոյեմբերի 11-ին ինքնասպան եղավ Քրիստիան Պրեստրուդը՝ անտարկտիկական արշավի մասնակիցներից մեկը։ Դրանից հետո, մինչև 1928 թվականի գարունը, Ամունդսենը հասարակության մեջ չէր երևում։
Մահ
«Նորվեգիայի» թռիչքից հետո Բենիտո Մուսոլինին Նոբիլեին գեներալի և ֆաշիստական կուսակցության պատվավոր անդամի կոչում շնորհեց։ 1928 թվականի փետրվարի 5-ին Նոբիլեն ժամանեց Օսլո՝ պատրաստվելով կրկնել դեպի Հյուսիսային բևեռ թռիչքը «Նորվեգիայի» նմանատիպ «Իտալիա» դիրիժաբլով։ Մեկնարկելով Շպիցբերգենից մայիսի 24-ին՝ նա բևեռ հասավ, սակայն հետդարձի ճանապարհին սառցակալման պատճառով դիրիժաբլը շարքից դուրս եկավ, գիտարշավի մասնակիցները նետվեցին դրեյֆող սառույցի վրա, նրանց հետ ռադիոկապը խափանվեց։ Ամունդսենն այդ ժամանակ ընդունում էր ամերիկացի բևեռախույզներին՝ օդաչու Ջորջ Ուիլկինսին և Կարլ Էյլսոնին, տոնակատարության ամենաթեժ պահին «Ուրանիենբորգ» զանգահարեց Նորվեգիայի պաշտպանության նախարարը և Ամունդսենին խորհրդակցության կանչեց՝ «Իտալիայի» անհետացման հարցով։
Ամունդսենը հայտնվեց երկդիմի իրադրության մեջ. նորվեգական կառավարությունն ուզում էր, որ հենց ինքը ղեկավարի փրկարարական օպերացիան, այն դեպքում, երբ բևեռախույզը բազմիցս հայտարարել էր Նոբիլեի հետ հակամարտության և նրա հետ բոլոր տեսակի հարաբերությունների խզման մասին։ Հոգեգալստյան տոնի առաջին օրը Իտալիայի դեսպան կոմս Սեննին ուղարկեց Մուսոլինիի պատասխանը՝ նորվեգացիների գլխավորությամբ օպերացիայի մերժումը։ Սակայն Իտալիան դեմ չէր հետախուզական ինքնաթիռ ուղարկելուն։ Ինքնաթիռը պետք է վարեր Ռիսեր-Լարսենը, ինչից Ամունդսենը վիրավորվեց և վերադարձավ Սվարտսկուգի իր տունը։ Ամունդսենին դիմեց Էլսվորտը, և նրանք կազմեցին գերմանական հիդրոինքնաթիռով փրկարարական օպերացիայի սեփական պլանը, որը մայիսի 30-ին լայնորեն գովազդվեց «Աֆտենպոստեն» թերթում, սակայն այդպես էլ մնաց թղթի վրա. գերմանական կազմակերպությունը 200 000 կրոն ապահովագրական ներդրում պահանջեց։
Հունիսի 3-ին «Իտալիայից» ողջ մնացածների ազդանշանները որսաց խորհրդային ռադիոսիրող Նիկոլայ Շմիդտը՝ Վոզնեսենիե-Վոխմա գյուղից, սակայն արևմուտքում համարվում է, որ ազդանշաններն ընդունվել են միայն հունիսի 7-ին։ Այդ օրը Ռիսեր-Լարսենն ապամոնտաժված ինքնաթիռով ժամանեց Նյու Օլեսուն։ Նախօրեին՝ հունիսի 6-ին, Ամունդսենի կալվածքում Ռուալի մեծ եղբոր՝ Գուստավ Ամունդսենի հետ այգում զբոսնելիս սրտի կաթվածից մահացավ Հարավային բևեռը նվաճողներից մեկը՝ Սվերե Հասելը։ Այդ օրերին իտալացի լրագրող Գուիդիչիին տված հարցազրույցում Ամունդսենն ասաց.
Հունիսի 14-ին Ամունդսենին Փարիզից զանգահարեց նորվեգացի գործարար Ֆրեդերիկ Պետերսոնը, որը լուրերում հետևում էր փրկարարական աշխատանքների ընթացքին։ Պետերսոնը սեփական միջոցներով բևեռախույզի համար հիդրոպլան պատվիրեց, որը ենթակա էր օգտագործման մոտ 0°С ջերմաստիճանում։ Ֆրանսիայում Նորվեգիայի դեսպան բարոն Վեդել-Յարլսբերգը պաշտոնապես դիմեց ֆրանսիական կառավարությանը, և արդեն օրվա վերջում՝ հունիսի 14-ին, Ամունդսենը գիտեր, որ իր տրամադրության տակ է գտնվում «Լաթամ-47» («Latham») հիդրոինքնաթիռը՝ ֆրանսիական անձնակազմով։