cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիլլիան Ժոզե
Կենսագրություն
Վիլլիան Ժոզեն ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է բրազիլական ԿՌԲ ակումբում։ 2007 թվականին տեղափոխվել է «Գրեմիո Բարուերի» ակումբ, որի կազմում 2009 թվականի օգոստոսի 1-ին նշել է իր նորամուտը Սերիա Ա-ում՝ փոխարինման դուրս գալով «Բոտաֆոգո» ակումբի դեմ արտագնա խաղի վերջում ։ 2010 թվականի հունվարի 17-ին Վիլլիան Ժոզեն խփել է իրա առաջին գոլը պռոֆեսիոնալ մակարդակում՝ աչքի ընկնելով «Սերտանզինյու» ակումբի դեմ խաղում, որն անցկացվում էր Սան-Պաուլոյի առաջնության շրջանակներում ։ Սերիա Ա-ում իր առաջին գոլը խփել է նույն թվականի մայիսի 9-ին՝ հավասարեցնելով հաշիվը «Ավաի» ակումբի դեմ արտագնա խաղում ։
2010 թվականի առաջնության արդյունքներով, որում Վիլլիան Ժոզեն խփել էր 6 գոլ, «Գրեմիո Բարուերին» դուրս է մնացել Սերիա Ա-ից, իսկ ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Ուրուգվայի «Դեպորտիվո Մալդոնադո», որտեղից հետագայում վարձավճարով տեղափոխվել է բրազիլական և իսպանական տարբեր ակումբներ։ 2011 թվականի փետրվարին Վիլլիան Ժոզեն տեղափոխվել է «Սան Պաուլու»։ Առաջին մրցաշրջանում նա մեկնարկային կազմում իր տեղը զիջել է Լուիս Ֆաբիանոյին և Դագոբերտոյին։
2012 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Վիլլիան Ժոզեն տեղափոխվել է «Գրեմիո», իսկ 2013 թվականի մայիսին՝ «Սանտոս» ակումբ։ 2013 թվականի Սերիա Ա-ում նա պարբերաբար խաղացել է և խփել 5 գոլ՝ այդ թվում գրավելով նաև «Կորինթիանսի» դարպասը, որը «Սանտոսի» ամենասկզբունքային հակառակորդն է։
2014 թվականի հունվարի 8-ին Վիլլիան Ժոզեն դարձել է «Ռելա Մադրիդ» խաղացող և ուղարկվել ակումբի 2-րդ թիմ, որը հանդես էր գալիս Սեգունդայում։ Մարտի 15-ին նա ձևակերպել հեթ-տրիկ «Ռեկրեատիվո» ակումբի դեմ խաղում, ինչի շնորհիվ ընդգրկվել է «Ռեալի» հիմնական կազմում։ 2014 թվականի մայիսի 11-ի Վիլլիան Ժոզեն «Ռեալի» հիմնական կազմում կատարել է իր նորամուտը Պրիմերիայում՝ փոխարինելով Կազեմիրոյին «Սելտայի» դեմ խաղի 69-րդ րոպեին ։ Դա եղել միակ դեպքը, երբ բրազիլացին խաղացել է «Ռեալի» հիմնական ազմում։
2014 թվականի հունիսին Վիլլիան Ժոզեն տեղափոխվել է Սեգունդայում հանդես եկող «Ռեալ Սարագոսա», որի կազմում մրցաշրջանի ընթացքում խփել է 10 գոլ։ 2015 թվականի հուլիսի 30-ին բրազիլացին տեղափոխվել է «Լաս-Պալմաս», որը վերադարձել էր Պրիմերա։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին նա խփել է իր առաջին գոլը Պրիմերայում, որը դարձել է միակ և հաղթական գոլը «Բետիսի» դեմ տնային խաղում ։ 2015/16 մրցաշրջանում նա խփել է 9 գոլ՝ այդ թվում գրավելով նաև «Բարսելոնայի» և Մադրիդի «Ռեալի» դարպասները ։
Դյոբերն
Դյոբերն (Döbern), կոմունա Գերմանիայում, մտնում է Բրանդենբուրգ երկրամասի մեջ։ Հայտնի է առաջին ապակե գործարանով։ Մտնում է Շպրե Նեյսեի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 15,73 կմ2։ Բնակչությունը` 3618 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդ 12 0 71 044։ Պաշտոնական լեզուներն գերմաներենն ու սորբիան լեզուն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բոյարշչինա (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Բոյարշչինա (Боярщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Եգիպտական գիշեր
Եգիպտական գիշեր կամ յոդային քիմիական ժամացույց, քիմիական ինքնակատալիզվող ռեակցիա է, երբ ռեակցիայի վերջնանյութերից մեկը զգալիորեն արագացնում է ռեակցիան ։ Քիմիական կինետիկայի ցուցադրական փորձերից է։ Երկու անգույն լուծույթների միախառնումից մոտ 2 րոպե հետո ստացված լուծույթը կտրուկ դառնում է մուգ կապտասև։ Հայտնաբերել է շվեյցարացի քիմիկոս Հանս Հենրիխ Լանդոլտի կողմից 1886 թվականին։ Նա Բեռլինի ակադեմիայի անդամ էր ։
Ռեակցիայի հավասարումները
2S2O3− + I2 = S4O62− + 2I−
I2 +օսլա= մուգ կապտասև համալիր միացություն
Ելանյութեր
1․ Նատրիումի թիոսուլֆատ(Na2S2O3) 2․ Կալիումի յոդիդ(KI) 3․ Ջրածնի պերօքսիդ (30%) (H2O2) 4․ Ծծմբական թթվի 1 Մ լուծույթ(H2SO4) 5․ Օսլա ((C6H10O5)n) 6․ Ջուր (H2O)
Անվտանգությունը
Պետք է կրել պաշտպանիչ ակնոցներ և ձեռնոցներ։ Խուսափել ջրածնի պերօքսիդի և ծծմբական թթվի՝ մաշկի հետ շփումից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քիմիական ռեակցիաներ Կատեգորիա:Քիմիական կինետիկա
Անդորա (Սավոնա)
Անդորա (Andora), կոմունա Իտալիայում՝ Լիգուրիա մարզի Սավոնա գավառում։ Գտնվում է Հռոմից մոտավորապես 430, Ջենովայից՝ 85, Սավոնայից՝ 50 կիլոմետր հեռավորության վրա ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է մոտավորապես 7.620 : Բնակչության խտությունը՝ 232 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 31 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 17051, հեռախոսային կոդ՝ 0182։
Սուրբ առաքյալներ Հակոբոս Կրտսերն ու Փիլիպպոսը հարգվում են որպես քաղաքի հովանավորներ։ Քաղաքի օրը նշվում է ամեն տարի մայիսի 3-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 1861-2001 թթ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անտոն Պոպել
Անտոն Սուլիմա-Պոպել (Antoni Sulima-Popiel, ), լեհ քանդակագործ, մանկավարժ։
Գեղանկարիչ Տադեուշ Պոպելի եղբայրը։
Կենսագրություն
Աշխատել է հուշահամալիրների, հուշարձանների, դիմանկարների, երբեմն՝ կրոնական կերպարվեստի ժանրերում։ Լվովում ապրած քսան և ավելի տարիների ընթացքում Անտոն Պոպելը ստեղծել է բազմաթիվ քանդակներ, որոնց մեծ մասը պահպանվել են մինչև մեր ժամանակները։ 1898 թվականին Լվովում հաղթել է Ադամ Միցկևիչի հուշարձանի ստեղծման համար հայտարարված մրցույթում։ Հուշարձանը բացվել է 1904 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ Լեոնարդո Մարկոնի մահից հետո Անտոնի Պոպելը շարունակել է աշխատանքը Կրակովում գտնվող Տադեուշ Կոստյուշկոյի արձանի վրա։ Հուշարձանը տեղակայված է Վավել բլրի վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1940 թվականին, գերմանացիներն այն ավերել են։ Հուշարձանը վերակառուցվել է 1960 թվականին։ 1900 թվականին քանդակներ է ստեղծել Լվովի օպերայի թատրոնի համար։ Որպես Լվովի առաջատար քանդակագործներից մեկի՝ քաղաքի համայնքը 1901 թվականին Անտոն Պոպելին ընտրում է Սուրբ Ելիզավետայի տաճարի շինարարության կոմիտեի անդամ։ 1904 թվականին Անտոն Պոպելը եղել է Խմելնիցկիի մարզի Գոլոզուբինիցի գյուղի Սկիբնեվսկիների դաստակերտի վերակառուցման նախագծի մրցույթային ժյուրիի անդամ։ 1902 թվականին ճարտարապետ Վլադիսլավ Գոդովսկու նախագծով Անտոն Պոպելը Իսսակովիչի (այժմ՝ Գորբաչովսկու) փողոցում իր համար կառուցել է ամառանոց, որը վերակառուցվել է 1930-ական թվականներին (2013 թվականին ամառանոցը քանդվել է)։ 1907 թվականին մասնակցել է Վաշինգտոնում գտնվող Տադեուշ Կոստյուշկոյի հուշարձանի մրցույթին։ Չնայած նրա առաջարկած նախագիծն արժանացել էր երկրորդ մրցանակին, նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը հուշարձանի կառուցման համար ընտրել էր նրա նախագիծը։
Մահ
Մահացել է 1910 թվականին, Լվովում։ Թաղված է Լվովի Լիչակովսկի գերեզմանոցի № 57 դաշտում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ քանդակագործներ Կատեգորիա:Լեհ մանկավարժներ
Պերշոտրավնևոե (գյուղ, Զմիյովի շրջան)
Պերշոտրավնևոե (Першотравневе), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1959 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերշոտրավնևոե գյուղում բնակվում էր 2 205 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1448 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1522,79 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1959 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
ﻁ (տա)
Տա (ﻁ), արաբական այբուբենի 16-րդ տառը։ Արտասանվում է որպես կոպիտ «Տ»։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արաբերենի այբուբեն
Մարդեր
Մարդեր, հնագույն ցեղ Իրանում և Հայաստանում։ Մարդերի մասին առաջին հիշատակությունը պահպանվել է Վիդևդատում (մ.թ.ա. VII-VIդդ.)։ Մ.թ.ա. 546-ին Աքեմենայան Կյուրոս II թագավորի բանակում մասնակցել են Սարդեսի գրավմանը։ Մ.թ.ա. Vդ. վերջին, ըստ Քսենոփոնի, մարդերը որպես վարձկան զինվորներ, Հայոց Որոտնես սատրապի բանակում դիմադրել են Հայաստանով նահանջող հունական զորքին։ Մարդերը Հայաստանում հիմնականում բնակվել են Վասպուրական նահանգում՝ Վանա լճից հարավ-արևելք, Մարդաստան գավառում։ Ենթադրվում է, որ մարդեր ցեղանունը ընկած է Մարդե բերդի, Մարդաստան և Մարդաղի գավառների անունների հիմքում։ Պարթևական թագավորությունում մարդերին հանձնարարվել է Կասպիական դռների հսկողությունը, որի համար Հրահատ I թագավորը (մ.թ.ա. 176-171) նրանց հատկացրել է «Կասպիական լեռան» ստորոտին գտնվող Քարակ բնակավայրը։ Տիգրան Բ Մեծի բանակում մ.թ.ա. 68-ին մարդերի հեծյալ նետաձիգները մարտնչել են Հայաստան ներխուժած հռոմեական նվաճողների դեմ։ Մարդերը հետագայում ձուլվել են հայ ժողովրդին՝ հավանաբար հիմնելով Մարդպետունիների նախարարությունը։
Կատեգորիա:Հին Հայաստանի ցեղեր
Լիպա (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
Լիպա (Липа), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1450 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիպա գյուղում բնակվում էր 354 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1450 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աթամ աղալի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կորուսյալ դրախտ
Կորուսյալ դրախտ, (Paradise Lost) 17-րդ դարի անգլիացի պոետ Ջոն Միլթոնի (1608–1674) էպիկական պոեմը։ Առաջին տարբերակը հրատարակվել է 1667 թվականին և կազմված է եղել 10 գրքերից՝ շուրջ տասը հազար չափածո տողերից։ Երկրորդ տարբերակը հրատարակվել է 1674-ին, կազմված է եղել 12 գրքից (Վերգիլիոսի « Էնեականի » օրինակով), պարունակել է քիչ թվով ուղղումներ և չափածոյին ուղեկցող նշումներ ։ Քննադատների կարծիքով, «Կորուսյալ դրախտը» Միլթոնի ամենակարևոր աշխատանքն է, որը Միլթոնին դարձնում է իր ժամանակների մեծագույն անգլիացի բանաստեղծներից մեկը ։
Պոեմը վերաբերում է աստվածաշնչային Անկման պատմությանը՝ Ադամի և Եվայի գայթակղումը անկած հրեշտակ Սատանայի կողմից և նրանց արտաքսումը Եդեմի այգուց։ Առաջին գլխում բերված է Միլթոնի նպատակը, որն է՝ հիմնավորել մարդուն հասնելու Աստծո ուղիները։ Միլթոնը գրել է նաև այս պոեմի շարունակությունը՝ «Վերադարձ դրախտ»։ Երկու պոեմներում էլ արտացոլված է Անգլիայի բուռն քաղաքական կյանքը և պոետի անձնական կյանքը։
Պատմություն
Ջոն Լեոնարդը «Կորուսյալ դրախտի» ներածականներից մեկում գրում է, որ Ջոն Միլթոնը համարյա վաթսուն տարեկան էր, երբ 1667-ին տպագրեց «Կորուսյալ դրախտը»։ Ջոն Օբրին (1626–97) պատմում է մեզ, որ պոեմը սկսվել է 1658-ին և ավարտվել 1663 թվականին։ Բայց որոշ հատվածներ համարյա հաստատ գրվել են ավելի վաղ․ այդ հատվածների արմատները հասնում են մինչև Միլթոնի մանկություն։ Լեոնարդը ենթադրում է, որ Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմն է խանգարել Միլթոնին ավելի վաղ սկսել պոեմը։
Լեոնարդը նաև նշում է, որ Միլթոնը սկզբում չէր ցանկանում գրել աստվածաշնչային դյուցազներգություն։ Քանի որ դյուցազներգությունները գրվում են հերոս թագավորների և թագուհիների մասին՝ հեթանոսական աստվածների մասնակցությամբ, Միլթոնը սկզբում ցանկանում էր, որ իր դյուցազներգությունը հիմնվի առասպելական սաքսոնական կամ բրիտանական թագավորների պատմությունների վրա։
1652 թվականին, ամբողջությամբ կուրանալուց հետո Միլթոնը իր պոեմը գրում է բացառապես թելադրելով՝ քարտուղարների և ընկերների օգնությամբ։ Նա այս էպիկական պոեմը գրել է, երբ հաճախ հիվանդ է եղել, ինչպես նաև զգայական ճնշված իրավիճակում՝ նրա երկրորդ կնոջ և նորածին դստեր վաղ մահվան պատճառով ։
Սյուժե
Պոեմի վերջում Ադամը տեսնում է ապագա սերունդները մինչև Մեսիայի գալուստը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1667 գրքեր Կատեգորիա:Կոսմոգոնիա Կատեգորիա:Քրիստոնեական դիցաբանություն Կատեգորիա:Վախճանաբանություն
ﺕ (թա)
Թա (ﺕ), արաբական այբուբենի 3-րդ տառը։ Հայերենում համապատասխանում է «Թ» տառին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արաբերենի այբուբեն
Գուրով (Գերմանիա)
Գուրով (Guhrow), կոմունա Գերմանիայում, մտնում է Բրանդենբուրգ երկրամասի մեջ, ինչպես նաև Շպրե Նեյսեի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 6,62 կմ2։ Բնակչությունը` 558 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդ 12 0 71 164։
Պաշտոնական լեզուներն են գերմաներենն ու լուժիկերենը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մալոտուգանեևո
Մալոտուգանեևո (Малотуганеево, Бәләкәй Туғанай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մուսաբեկկերասի
Մուսաբեկկերասի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում ։ Գտնվում էր Արածանիի ձախ վտակ Մալխաս գետի ձախ օժանդակի վերին հոսանքի տարածքում, Կարաքիլիսա քաղաքից 34 կմ հարավ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սենտրալ դու Մարանիան
Սենտրալ դու Մարանիան (Central do Maranhão), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մեդիու Մեարին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 8799 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 366,458 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 24,0 մարդ/կմ²։
Լիանկուր
Լիանկուր կղզեխումբ (հանգըլ՝ 독도 - Դոկտո, 竹島 - Թեքսիմա), փոքր կղզեխումբ Ճապոնական ծովի արևմտյան մասում։ Տեղակայված է հյուսիսային լայնության 37°14'30" և արևելյան երկայնության 131°52′ աստիճանում։
Վիճելի տարածք է համարվում Հարավային Կորեայի և Ճապոնիայի միջև ։ Սառը պատերազմից հետո կղզիները վերահսկվում են Հարավային Կորեայի կողմից ։
Անվանում
Կորեայում կղզիներն կոչվում են Դոկտո (հանգըլ՝ 독도/獨島, կորեերենից բառացիորեն թարգմանած՝ միայնակ կղզիներ), իսկ Ճապոնիայում Թեքսիմա (竹島, ճապոներենից բառացիորեն թարգմանած՝ Բամբուկե կղզիներ)։
Կղզիներն անգլերենով կոչվում են Լինկուրի ժայռեր (Liancourt Rocks)։ Այս անվանումը ծագել է «Le Liancourt» ֆրանսիական կետորսական նավի անունից, որի անձնակազմի անդամները այն առաջին եվրոպացիներն էին, ովքեր հայտնաբերել էին կղզին և 1849 թվականին քարտեզում պատկերել։
Ռուսաստանում դրանք կոչվել են «Մենելայի» և «Օլիվուցի» ժայռեր (Скалы «Менелай» и «Оливуца»)՝ ի պատիվ 19-րդ դարի ռուսական Մենելայ կորվետի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի կղզիներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ Կատեգորիա:Վիճելի տարածքներ
(3106) Մորաբիտո
(3106) Մորաբիտո (Morabito), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 9-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,145968 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4031 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8888 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2038,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176633 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,85° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կարին Լինդբերգ
Կարին Լինդբերգ (Karin Lindberg, ամուսն.` Լինդեն (Lindén), ), շվեդ մարմնամարզիկ, աշխարհի չեմպիոն, 1952 թվականի օլիմպիական չեմպիոն, 1956 թվականի օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր ։
Կենսագրություն
Կարին Լինդբերգը ծնվել է 1929 թվականին Կալիքսում, մեծացել Ստոկհոլմում ։ Նա Շվեդիայի հավաքականի կազմում երեք անգամ մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին` «Թիմային վարժություններ առարկայով» անվանակարգում։ Առաջին անգամ Կարինը մասնակցել է Լոնդոնի 1948 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին։ 1950 թվականին հավաքականի կազմում նա հաղթել է աշխարհի առաջնությունում։ 1952 թվականին Հելսինկիի Ամառային օլիմպիական խաղերում շվեդուհիները ոսկե մեդալ են նվաճել «Թիմային վարժություններ առարկայով» անվանակարգում` առաջ անցնելով ԽՍՀՄ-ի և Հունգարիայի հավաքականներից` 74,2 միավոր արդյունքով ։ 1956 թվականին Մելբուռնի Ամառային օլիմպիական խաղերում Շվեդիայի հավաքականը դարձյալ 74,2 միավոր է հավաքել «Թիմային վարժություններ առարկայով» անվանակարգում, սակայն այս անգամ նրանց արդյունքը գերազանցել են հունգարացի մարզուհիները։ Շվեդիայի հավաքականի մասնակիցները արծաթե մեդալ են ստացել ։
1952 թվականին Լինդբերգը ճանաչվել է տարվա մարզիկ ։
1955 թվականին վթարի է ենթարկվել ։
Կարիերայի ավարտից հետո նա 17 տարի մարմնամարզության առավոտյան դասընթացներ է վարել Morgonpasset հեռուստահաղորդման ժամանակ ։ Նա Էրեբրուի շրջանի մարմնամարզության ասոցիացիայի նախագահն էր 1983-1991 թվականներին։ Աշխատել է նաև որպես մարզիչ և դեղագործ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտային մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Բոյարշչինա (գյուղ, Կլյարինովսկոե գյուղական բնակավայր)
Բոյարշչինա (Боярщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 142 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Խնձրա
Պատմություն
Խնձրայի անցյալի մասին գրավոր աղբյուրները լռում են։ Տեղանքի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս կարծելու, որ Խնձրան եղել է միջին մեծության գյուղ, տեղադրված անտառի բացատային մասում, շրջապատված անտառային խնձորենիներով, որի համար էլ անվանվել է Խնձորակ, Խնձրա։ Այդ գյուղատեղից սայլի ճանապարհ է գնում դեպի Բջնակի «Մարնի փոշտ» գյուղատեղին։ Գյուղի ավերակներում, կիսաքանդ վիճակում դեռ մնում է հայկական եկեղեցին, որի փլատակներում կան տասնյակ խոշոր (2-3 մ երկարությամբ) խաչքարեր, որոնցից մեկն ունի «ԹՃՀԶ» թվագրությունը ։
Բնակչություն
1919-1920 թվականներին Խնձրայի բնակչությունը տեղափոխվել է Բջնակ գյուղը, որից հետո Խնձրան այլևս չի բնակեցվել ։
ﻅ (զա)
Զա (ﻅ), արաբական այբուբենի 17-րդ տառը։ Արտասանվում է որպես կոպիտ «Զ»։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արաբերենի այբուբեն
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանց
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանց (Global Investigative Journalism Network, GIJN), շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների միջազգային ցանց, որն աջակցում, նպաստում և զբաղվում է հետաքննական լրագրությամբ   ։ Գլխամասը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում , անդամագրվել կարող են այն շահույթ չհետապնդող, հասարակական և կրթական կազմակերպությունները, որոնք ակտիվ զբաղվում են հետաքննական և տվյալների լրագրությամբ ։ 2021 թվականի փետրվարի դրությամբ կազմակերպությունն ունի 203 անդամ 76 երկրից ։
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանցի նախագծերից է օգնության հարթակը, որի միջոցով օգնություն և խորհուրդներ է տրվում հետաքննող լրագրողներին։ Ռեսուրսներն ընդգրկում են գործիքներ, ձեռնարկներ և ուսուցողական մեծ կոնֆերանսներ։ Հարթակից օգտվում է գրեթե 5000 լրագրող 100 երկրից ։
Պատմություն
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանցը կազմավորվել է 2003 թվականին՝ որպես երկու տարին մեկ կազմակերպվող Հետաքննական լրագրության գլոբալ կոնֆերանսին աջակցություն ։ Կազմակերպության քարտուղարությունը պաշտոնապես ձևավորվեց, երբ Կիևում կայացած յոթերորդ կոնֆերանսից հետո մասնակիցները կողմ քվեարկեցին 2013 թվականին ժամանակավոր քարտուղարություն ձևավորելուն  ։ 2014 թվականին ԱՄՆ Մերիլենդ նահանգում գրանցվեց շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն    ։
Անդամներ
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանցին անդամակցում են հետևյալ կազմակերպությունները՝ Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծ, Արաբ լրագրողները հանուն հետաքննական լրագրության , Հետք (Հետաքննող լրագրողներ ՀԿ), Հետաքննական լրագրության կենտրոն, Հետաքննող լրագրողներ և խմբագիրներ, Հետաքննական լրագրության միջազգային կոնսորցիում , Բրազիլիայի հետաքննական լրագրության միավորում , Վիթս համալսարանի հետաքննական լրագրության ծարգիր , Ֆիլիպինների հետաքննական լրագրության կենտրոն , ProPublica և այլն։
Հետաքննական լրագրության գլոբալ կոնֆերանս (GIJC)
2014 թվականից ի վեր կազմակերպությունը հետաքննական լրագրության կոնֆերանսներ է կազմակերպել Ասիայում։ Առաջինը տեղի է ունեցել 2014 թվականին Մանիլայում, երկրորդը՝ Կատմանդուում (2016), իսկ երրորդը՝ Սեուլում (2018) ։
«Global Shining Light» մրցանակ
Հետաքննական լրագրության գլոբալ ցանցը «Global Shining Light» մրցանակ է շնորհում հետաքննական լրագրության ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների համար, զարգացող կամ անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում, սպառնալիքի տակ կամ դաժան պայմաններում անցկացված հետաքննության համար ։
Մրցանակները շնորհվում են երկու տարին մեկ կազմակերպվող Հետաքննական լրագրության գլոբալ կոնֆերանսի ժամանակ։ Մրցանակակիրների թվում են Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը, Խադիջա Իսմայիլովան Ազատություն ռադիոկայանից և Սոնալի Սամարասինգհը «The Sunday Leader»-ից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հետաքննական լրագրություն Կատեգորիա:Միջազգային լրագրողական կազմակերպություններ
Մեռիր, բայց ոչ հիմա
«Մեռիր, բայց ոչ հիմա» (Die Another Day), ռեժիսոր Լի Տամահորիի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Փիրս Բրոսնանը, Հոլի Բերին, Տոբի Սթիվենսը, Ռոզամունդ Փայքը, Ռիկ Յունը, Ջուդի Դենչը, Ջոն Քլիզը, Մայքլ Մեդսենը, Ուիլ Յուն Լին, Քենետ Ցանը։
Սյուժե
Այս անգամ Ջեյմս Բոնդն իր առաքելությունն իրականացնում է Հյուսիսային Կորեայում։ Բայց նրան բացահայտում են և բանտ նստեցնում։ Մի քանի ամիս անց բանտից փախչելով՝ գործակալ 007-ը վերադառնում է իր առօրյա կյանքին, բայց շուտով ստիպված է լինում կրկին հանդիպելու իր կորեացի «ընկերներին»։ Նա տեղեկացել է, որ բրիտանացի միլիարդատեր Գուստավ Գրեյվսը որոշել է ստեղծել գերհզոր զենք և դրա համար համագործակցում է Կորեայի ռազմական ուժերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր Կատեգորիա:Լի Տամահորիի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:MGM ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Ջեյմս Բոնդի մասին Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:United Artists ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր ահաբեկչության մասին Կատեգորիա:Կորեերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր
Միջատների կյանքը
Մարդու կյանքի մասին այլաբանություն, որը ձեռք է բերվել միջատների կյանքի հետ համեմատության միջոցով (ակնհայտ են Կարել Չապեկի «Միջատների կյանքից» պիեսի հետ զուգահեռները)։ Հեղինակի ընտրած հերոսները 1990-ական թվականների սկզբի Ռուսաստանի հասարակության տիպիկ ներկայացուցիչներն են։ Սակայն այս փաստն ինքնին դեր չի խաղում, քանի որ կերպարները շատ համընդհանուր են և ադեկվատ են ցանկացած պահի համար։ Տեքստը պարունակում է հղումներ Կարլոս Կաստանեդային, Մարկոս Ավրելիոսին և բուդդայականության ուսմունքներին ։
1999 թվականին վեպն անգլերեն է թարգմանել Էնդրյու Բրոմֆիլդը (The Life of Insects) ։
Սյուժե
Վեպի գործողությունները ծավալվում են 1990-ական թվականների սկզբին Ղրիմում ։
Վեպում զուգահեռ գոյություն ունի երկու աշխարհ՝ մարդկայինը և միջատների աշխարհը։ Ըստ այդմ, հերոսներից յուրաքանչյուրը հայտնվում է իր դերերից կա՛մ մեկում, կա՛մ մյուսում, իսկ երբեմն էլ՝ երկուսում միաժամանակ ։
Մոծակներ
Երկու ռուս մոծակ՝ Արթուրը և Առնոլդը, պետք է հանդիպեն ամերիկացի մոծակ Սեմին։ Սեմը ծանոթ է Ռուսաստանին, նա գերազանց ռուսերեն է խոսում ։
Բոլոր երեք մոծակների համար համախմբման սկիզբը մարդկային արյունն է։ Այս հերոսների համար արյուն ծծելը և՛ կարևոր ժամանց է, և՛ աշխատանք, և՛ կոչում, և՛ կիրք։ Սեմը գնում է Ռուսաստան՝ արյան նոր նմուշներ հավաքելու համար։ Մոծակները մեկնում են իրենց որսի հետևից ։
Սեմի համտեսած արյունը նրա համար դառնում է մեծ խնդիր։ Ամերիկացին անմիջապես հարբում է տիրոջ արյան մեջ եղած օդեկոլոնից ։
Տեղի է ունենում ծանոթություն Արչիբալդ մոծակի հետ։ Վերջինս սովորական մոծակի նման արյուն չի ծծում, այլ օգտագործում է լաբորատորիայից՝ պահածոյացված տեսքով, բաժակներով։ Ընկերների խնդիրն է Արչիբալդին մոծակային բնականոն կյանքին վերադարձնելը, որտեղ մոծակները որս անելով են արյուն խմում։ Ճանապարհին Արչիբալդի հետ դժբախտություն է պատահում. նրան սպանում է Նատաշա ճանճն այն պահին, երբ նա փորձում էր ծծելով կպչել վերջինիս ոտքին ։
Սրբազան բզեզներ
Սրբազան բզեզները (կոյաբզեզներ) հայր ու որդի են։ Նրանց կյանքում գլխավորը գոմաղբն է (իսկ մարդկային աշխարհում՝ փողերը) ։
Որդին ոչ մի կերպ չի կարողանում հասկանալ այս երկվությունը. ինչպե՞ս գոմաղբի գունդը կարող է լինել և՛ այն գունդը, որն ինքը հրում է իր առջևում, և՛ այն գունդը, որին նա կպչում է և որն ինքն իրեն գլորվում է, և ոչ ոք չգիտի, թե ուր։ Պարբերաբար կրկնվող այն պահը, երբ գոմաղբի մեջ խրված կոյաբզեզները հայտնվում են իրենց իսկ գլորած գնդի տակ, երազ է։ Նրանք այդ երևույթն ընկալում են այնպես, կարծես ժամանակ առ ժամանակ նրանց աչքերը բետոնե սալ է ծածկում։ Երբ բետոնե սալը հեռանում է նրանց աչքերից, բզեզներն արթնանում են ։
Հայրը երկար տարիներ որդուն սովորեցնում է իր փիլիսոփայական համակարգը, մինչև սատկում է՝ սպանվելով կնոջ կոշիկով ։
Մրջյուններ
Այս շարքի գլխավոր հերոսներն են թռչող մրջյուն Մարինան, մրջնառյուծը, մայոր Նիկոլայը և նրանց դուստրը՝ Նատաշա ճանճը ։
Մարինան գալիս է հայտնի չէ որտեղից և նստում առափին։ Նա չգիտի, թե ինչ է ուզում։ Նա նույնպիսին է, ինչ բոլորը։ Ուստի, նախևառաջ, նա հանդես է գալիս շրջապատող բոլոր էգերի պես. խարտում է իր թևերը, այնուհետև գնում է կինոթատրոն, այնտեղ դիտում է արտասահմանյան ինչ-որ ֆիլմեր և սիրահարվում օտարերկրյա ինչ-որ դերասանի։ Նա ցանկանում է, որ իր կյանքում ամեն ինչ ընթանա այնպես, ինչպես ցույց է տրված այդ ֆիլմերում ։
Դուրս գալով կինոթատրոնից՝ նա գնում է իր համար բույն փորելու։ Փորում է և տեղավորվում այնտեղ։ Որոշ ժամանակ անց Նիկոլայն անցք է փորում դեպի նրա բույնը։ Նրանք սկսում են միասին ապրել բնում, որը գտնվում է Մագադանում ։
Նիկոլայը շտապում է. քանի դեռ նրա կինն ամբողջովին չի գիրացել և դեռ կարողանում է դուրս գալ բնից, նրան պետք է տանել թատրոն։ Նիկոլայն անսպասելիորեն մահանում է թատրոնում, գործընկերները նրա դիակը սղոցում են մասերի։ Այս կտորներից մի քանիսը Մարինան իր հետ բերում է բույն։ Այնտեղ նա արագորեն գիրանում է, գործնականում կորցնում է շարժվելու ունակությունը։ Բայց հիմա Մարինան մայր է դառնում։ Այստեղ ձվից դուրս է գալիս նրա դուստրը՝ Նատաշան ։
Մարինայի ցանկությունն է դստերը մշակույթի աշխատող դաստիարակելը, ուստի Նատաշան ամբողջ մանկության ընթացքում սովորում է բայան նվագել, որը նա ժառանգել էր հանգուցյալ հորից։ Նատաշայի ճակատագիրն այլ կերպ է դասավորվում, քան մայրն էր ուզում, և նա դառնում է ճանճ (ինտերաղջիկ)։ Այսուհետև նրա և մոր միջև պատ է գոյանում։ Նա հանդիպում է Սեմ մոծակին, մի անգամ նրան նույնիսկ տուն է բերում ։
Նատաշան Սեմին բողոքում է ծանր կյանքից։ Ճանճերը ոչ մի իրավունք չունեն, նրանց թունավորում են քիմիական նյութերով։ Նա երազում է Սեմի հետ մեկնել Ամերիկա։ Բայց Նատաշայի երազանքներին վիճակված չէ իրականանալ։ Վեպի վերջում նա մահանում է Սեմի աչքերի առաջ՝ ռեստորանում սոսնձվելով կպչուն ժապավենին ։
Գիշերային թիթեռնիկներ
Վեպի սյուժետային հաջորդ գիծը Դիմա և Միտյա գիշերային թիթեռնիկների կյանքն է։ Նրանք ձգտում են լույսին, բայց չեն կարողանում հասկանալ, թե ինչ է լույսը, ինչ է խավարը և արդյոք իրականում կա լույս ։
Որոշակի պահի Դիման ու Միտյան հասկանում են, որ իրենք թիթեռներ չեն, այլ լուսատտիկ են, և, հետևաբար, որ իրենք են լույսի աղբյուր, բայց միևնույն ժամանակ ստիպված են միշտ մնալ խավարի մեջ։ Եվ ցանկալի է, որ ոչ ոք գլխի չընկնի, որ նրանք լույսի պայծառ աղբյուր են, որից բացի աշխարհում ոչինչ գոյություն չունի ։
Վեպի վերջում Միտյան ստիպված է պայքարել սեփական դիակի հետ, բայց, միևնույն ժամանակ, ով ում հետ է կռվում և ով է հաղթում, մնում է չբացահայտված ։
Կանեփի փայտոջիլներ
Մաքսիմը և Նիկիտան միջատների աշխարհում կանեփի փայտոջիլներ են (թմրամոլներ)։ Կանեփի փայտոջիլներն այնքան փոքր են, որ շատ թմրամոլներ դրանք սխալմամբ մանր աղբի տեղ են դնում, որը ծխելու ժամանակ ճտճտում է։ Բայց թմրամոլներից ոմանք գիտեն, որ սա ոչ թե աղբ է, այլ փոքր բզեզներ են, և նրանք հավատում են այն նախանշանին, որ եթե բզեզները փորձում են դուրս գալ խառնուրդից և ինչ-որ տեղ փախչել, ապա դա նշանակում է, որ շուտով գալու են ոստիկանները, և ժամանակն է, որ իրենք էլ փախչեն։ Նիկիտան այս ամենը գիտի։ Այդ մասին նա պատմում է Մաքսիմին, երբ նա իրեն հյուր էր եկել։ Ընկերները զրուցում են և գնում իրենց թմրամոլային գործերով ։
Ճանապարհին նրանք հանդիպում են ոստիկանների։ Նիկիտան և Մաքսիմը նրանցից թաքնվում են լայն խողովակի մեջ։ Միջատների աշխարհում այդ խողովակը ծխախոտով գլանակն է լինում, որը սկսում են ծխել։ Մահից առաջ Մաքսիմը դիմում է Աստծուն և նրանից ստանում պատասխան, որ ինքը մեղք չունի (մարդկային աշխարհում Սեմն է ծխում գլանակը, իսկ Մաքսիմի լսած «Աստծո խոսքերը»՝ Նատաշային ուղղված Սեմի խոսքերն էին) ։
Խավարասերներ-կնճիթավոր ճպուռներ
Սերյոժան դուրս է գալիս ձվից, ծառից ընկնում գետնին, ատամները խրում գետնի մեջ։ Նրա հիմնական զբաղմունքը հողը փորելն է, ինչը նա կանի իր ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Նա փորում է, երբ պետք է աշխատանքի գնա, իսկ աշխատանքից վերադառնալիս՝ հողը փորում է տանը լինելու համար։ Սերյոժան նույնիսկ իր համար կանանց է փորելով գտնում։ Նրա կյանքի նպատակը հնարավորինս շատ փողեր փորելն է, և նա դա իրականացնում է ։
Սերյոժայի մեծ վախը իր հայրենիքում խավարասեր դառնալն է, բայց նա փորում-հասնում է Ամերիկա։ Այնտեղ Սերյոժան ևս անընդհատ փորում է։ Չնայած իր բոլոր ջանքերին՝ նա վերածվում է ամերիկյան հին խավարասերի։ Ծեր հասակում հերոսը հասկանում է, որ անհրաժեշտ է փորել բացառապես դեպի վերև. դա նրան դուրս է բերում հողի մակերես։ Այդ պահին Սերյոժան խավարասերից վերածվում է ցիկադի (կնճիթավոր ճպուռի)։ Հայտնվում են թևեր, և նա սովորության համաձայն սկսում է փորել օդը։ Այստեղ տեղի է ունենում այն երեկոյի կրկնությունը, երբ հերոսը ծնվում է ձվից։ Ընթերցողը հասկանում է, որ այլ բան պարզապես երբեք չի եղել ։
Առանձնահատկություններ
Հետազոտողները նշում են, որ Պելևինի համար համատեքստային հղումը Ժան Անրի Ֆաբրի «Միջատաբանական հուշերին», Իվան Կռիլովի առակներին և Չապեկ եղբայրների «Միջատների կյանքից» չեխական պիեսին կարևոր է։ Պելևինը վերարտադրում է Կռիլովի առակային «բարոյական օրենսգիրքը»՝ արդիականացնելով նրա բարոյականության երկիմաստությունը։ Պելևինի մոտ տեսնում ենք կերպարի գենդերային առանձնահատկությունները. Մարինան մրջյուն չէ, այլ էգ մրջյուն, քաղքենի կին (մրջնուհի, ճպուռ, ճանճ և այլն) ։ Պելևինը միջատների համար օգտագործում է մարդ-միջատների հատուկ անուններ (Սերյոժա, Դիմա, Միտյա, Մարինա և այլն), որոնք գործում են անկախ նրանց նույնականացումից որպես մարդ, մրջյուն, ցիկադ և այլն։ Պելևինի արձակի ասոցիատիվ հարստությունը, իհարկե, այն դարձնում է տխրահռչակ պոստմոդեռնիզմի երևույթ։ - Բորիս Պարամոնով
Ստեղծման պատմություն
Առաջին անգամ հրապարակվել է «Զնամյա» ամսագրում, 1993 թվական, թիվ 4, էջ 6-65։ Այս վեպի համար հեղինակը 1993 թվականին ստացել է «Զնամյա» ամսագրի «Ռուսաստանում ժողովրդավարության կյանքի և արտասովոր արկածների մասին լավագույն վիպակի համար» մրցանակը. այն մշտապես հանձնվում է ամսագրի կողմից՝ այնտեղ հրապարակված լավագույն գործերի համար, հովանավորն է «Մատերիկ» հրատարակչությունը ։
Փիլիսոփայություն
Վեպում հեղինակը ընթերցողին հղում է Մարկոս Ավրելիոսի և անտիկ ժամանակների փիլիսոփայական գաղափարներին։ Այս հնարքը Վիկտոր Պելևինին անհրաժեշտ է` առանձին անհատի դեպի ճշմարտություն էքզիստենցիալ ճեղքման հնարավորությունը ժամանակակից զանգվածային քաղաքակրթության համատեքստում ուսումնասիրելու համար։ Տարբեր փիլիսոփայական դիսկուրսների համեմատության և երկխոսության մեջ (անտիկ և արևելյան) առաջատար դերը պատկանում է անտիկին ։
Մրցանակներ
Մրցանակների անվանակարգեր.
Բեմադրություններ
2001 թվականին «Ռադիո Ռոսսիի» ռադիոկայանը «Միջատների կյանքը» ռադիոսերիալի համար (30 սերիա) արժանացել է Ալեքսանդր Պոպովի անվան համառուսական «Հատուկ ծրագրեր» պրոֆեսիոնալ մրցանակին «Նոր ձևերի հայտնաբերման համար» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1993 գրքեր Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր
Դինաստիական շրջան (Հին Եգիպտոս)
Դինաստիական շրջանը ընդգրկել է մ.թ.ա. XXVIII-XXIII դարերը այս շրջանում փարավոնը համարվում էր աստվածների և բոլոր մարդկանց տիրակալը։ Դինաստիական ժամանակաշրջանը ընդունված է բաժանել 8 շրջանի՝
Վաղ թագավորություն
Առաջին դինաստիական շրջանն է Եգիպտոսում, այս շրջանում կառավարել են I և II դինաստիաների ներկայացուցիչները։ Ընդգրկել է մ. թ. ա. 3120-2649 թվականները։
Առաջին երկու դինաստիաների ներկայացուցիչ փարավոնները ներկայացնում էին Վերին Եգիպտոսը, այս կարծիքի հիմնավորում եգիպտագետները համարում են այս ժամանակաշրջանի գերեզմաններում գտնված Օսիրիս աստծո մասին վկայություններ, Օսիրիսը համարվում է վերինեգիպտական գլխավոր աստվածությունը։ Վաղ եգիպտական թագավորության առաջին փարավոնները համարվող-Ջերան, Սեմերհետան, Կան և ուրիշները։ Վաղ թագավորության վերջում մոտ մ.թ.ա. 2850 թվականին Սենեֆերկան։
Պետության ձեռքում էր գտնվում Նեղոսի հովիտը և նրա ամբողջ եկամուտները, այս ժամանակաշրջանում Եգիպտոսի կառավարությունն արդեն ուներ կանոնավոր բանակ։ Այս շրջանում նաև մեծ զարգացում ապրեց եգիպտական գիրը։ Գնալով գրագիրները մեծ տեղ էին սկսում զբաղեցնել եգիպտակն կառավարության կյանքում։ Սկսած առաջին դինաստիայից Եգիպտոսում մեծ զարգացում ապրեցին ձեռագրերը։
Գրագրությունը կատարվում էր տարիներով ամիսներով և օրերով։ Տարիները անվանվում էին տվյալ տարվա հատկանշական իրադարձությամբ։ Եգիպտոսի վաղ թագավորության մեջ արդեն ձևավորվել էր բազմաստվածությունը։
Քաղաքացիական իրեր և եգիպտական տաճարների ձևերը գրեթե չեն պահպանվել։ Վաղեգիպտական տաճարները, հավանաբար, ունեցել են փոքր չափեր և տեղակայված են եղել քաղաքներում։
Հին թագավորություն
Այս ժամանակաշրջանում իշխում էին III և VI դինաստիաների ներկայացուցիչները։ Այդ ժամանակ Եգիպտոսը ձևավորվում էր իբրև հզոր և կենտրոնացված պետություն, արագ տեմպերով սկսվեց զարգանալ տնտեսությունը, քաղաքական համակարգը, ինչպես նաև մշակույթը։
Հին և վաղ թագավորությունների բաժանման թվականը կամ վաղդինաստիական շրջանը համարվում է սիմվոլիկ։ III դինաստիան ազգակցական կապ է ունեցել երկրորդ դինաստիայի հետ, իսկ Եգիպտոսի թագավորության մայրաքաղաքը շարունակեց մնալ Մեմֆիսը։ Բացի այդ լուրջ փոփոխություններ տեղի ունեցան ճարտարապետության մեջ, փոքր դամբարանների փոխարեն սկսեցին կառուցվել եգիպտական բուրգերը, որոնց կառուցման աշխատանքներին մասնակցում էին մեծ թվով հասարակ քաղաքացիներ։
Պետության կազմավորումը
Հին Եգիպտոսի սոցիալական սիստեմը իրենից մի բուրգ էր ներկայացնում, որի գլխին կանգնած էր փարավոնը, ով ուներ անսահամանափակ իշխանություն և համարվում էր աստված երկրի վրա։ Նա եղել է Եգիպտոսի ինքնակալ առաջնորդը, գլխավոր տիրակալը հողի և նրա վրա աճող ամեն ինչի։ Հին թագավորությունը հիմնված էր գյուղատնտեսության վրա։ Ներքին Եգիպտոսում մեծ տարածում ունեին գարու ցանքատարածությունները։ Ճահիճներում զարգանում էր թռչնորսությունը և ձկնորսությունը։ Լավ զարգացած էր հողագործությունը, հատկապես Ներքին Եգիպտոսի տարբեր քաղաքներում։ Նեղոսի հովտում մեծ տարածում էր ստացել ցորենի ցանքատարածությունները։
Արդեն Հին թագավորության շրջանում Եգիպտոսում մեծ տարածում էր գտել բանջարեղենի արտադրությունը։ Մեծ տեղ էր տրվում կտավատի և խաղողի արտադրությանը։ Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են բազմաթիվ զենքեր քարից և տարբեր մետաղներից պատրաստված։ Այս ժամանակաշրջանի մասին կա մի առասպել, ըստ որի, Եգիպտոսում արդեն կատարված է եղել երկաթի գյուտը, սակայն այն լայն կերպով չի օգտագործվել։ Հին թագավորությանը հաջորդեց առաջին անցումային ժամանակաշրջանը, իսկ հետո-միջին թագավորություն հաշվվում է մ.թ.ա. 2040 կամ մ.թ.ա. 1783 թվականներ։
Առաջին անցումային ժամանակաշրջան
Հին թագավորության 500-ամյա հզորությունը մարեց։ Համաձայն Մանեթոնի, VII դինաստիայի ժամանակ կառավարողները ինչ-որ ժամանակահատված ինքնուրույնությունը կորցրել էին և Եգիպտոսի կառավարողները ընկան 70 մեմֆիսների ազդեցության ոլորտում համարվում է, որ դա տևել է ընդամենը 70 օր։ Սակայն IX և X դինաստիաների կառավարողները, որ կալվածքներ ուներ Հերակլեոպոլում, հաստատեցին կարգեր և կենտրոնացվածություն։ Նրանցից մեկը Խեթի IV-ը վռնդեց ասիացի եկվորներին, գրավելով Նեղոսի դելտայի մեծ մասը և վերահաստատեց առևտրական կապերը Սիրիայի հետ։ Փարավոնը, սակայն հաջողություններ ուներ միայն հյուսիսիում, իսկ հարավում տեղի էին ունենում այլ իրադարձություններ նրա իշխանությունը հասնում էր մինչև միջին Եգիպտոս։ Հերակլապոլական տիրակալները պատերազմներ էին մղում միմյանց դեմ, իսկ Խեթին պայքարում էր ապստամբած Թեբեի տիրակալների դեմ, հիմք դնելով XI դինաստիայի կառավարմանը, սա համարվում միջին թագավորության սկիզբը։
Խեթին իր վարած միավորման քաղաքականության մեջ հանդիպեց դիմադրության ի դեմս Թեբեր տիրակալների, սակայն նրան վիճակված չէր միավորել երկիրը։ Այս պայքարը ավարտվեց մ.թ.ա. XXI դարում Մենտուհոտելե II թագավորի ժամանակ, երբ վերջինս պարտության մատնեց Թեբեի տիրակալին և վերականգնեց Եգիպտոսի միավորումը։
Միջին թագավորություն
Միջին թագավորության սկիզբը ազդարարվեց մ.թ.ա. 2040 թվականին, երբ թեբեացի քուրմ Մենտուհոտեպ I-ը գրավեց իշխանությունը։ XI և XII դինաստիաների ներկայացուցիչները իրենց ձեռքում էին կենտրոնացրել երկրի մարդկային, տնտեսական ռեսուրսները և քաղաքական կառավարման ամբողջ համակարգը։ Նրանք վերականգնեցին Հին թագավորության իռիգացիոն համակարգը։ Այս քայլերի արդյունքում XII դինաստիայի ներկայացուցիչները (Ամենհոտեպներ-Սենուսերտներ), հատկապես Սենուսերտ III-ի կառավարման ընթացքում Եգիպտոսի իշխանությունը գնալով վերելք էր ապրում հենց նրա ժամանակ Եգիպտոսն սկսեց ընդլայնել տիրույթները՝ հիմնվելով հզոր բանակի և զարգացած տնտեսության վրա։ Հզոր բանակի ուժերն օգտագործելով տասներկուերորդ դինաստիան կարողացավ իրականացնել մի քանի նվաճողական գործողություններ։ Շարունակվեց Ֆայումի շինարարությունը ճահճուտների մոտակայքում, այն հուներին հայտնի էր լաբիրինթոս անվամբ։ Մեծ հաջողությունների հասան Նուբիայում, որտեղ բացվել էին ոսկու նոր հանքեր։ Արագացնելով գրավել Նուբիայի հյուսիսը, եգիպտացիները սկսեցին ճանապարհներ և բերդեր կառուցել։ Այս քայլերից հետո Նուբիան փաստացի վերածվեց եգիպտական նահանգի։ Եգիպտոսի իշխանությունը տարածվեց դեպի Միջերկրական ծովի հարավային շրջանները, այստեղից եգիպտացիները ստանում էին մեղր, ոսկի, արծաթ և այլ իրեր։ Տասներկուերորդ դինաստիայի կառավարման շրջանում Եգիպտոսը վերածվեց համաշխարհային մակարդակի հզորագույն պետության։ Հենց այս ժամանակաշրջանում Եգիպտոսում ձևավորվեց միջին խավը։
Մ.թ.ա. մոտ 1783 թվականին սոցիալական հակասությունները բերեցին ժողովրդական դժգոհության։ Մի փոքր ժամանակահատված իշխանությունն անցավ ժողովրդական ուժերին։ Երկրի ներքաղաքական կյանքում տեղի ունեցող իրադարձությւոններից օգտվեցին եկվոր ցեղերից հիքսոսները։ Հիքսոսներին հաջողվեց օկուպացնել Նեղոսի ամբողջ դելտան, իսկ հետո իրենց իշխանության տակ կենտրոնացրեցի ամբողջ վերին Եգիպտոսը։ Միջին թագավորության ժամանակաշրջանը ավարվեց և սկսվեց հիքսոսների կառավարումը, որը պատմության մեջ հայտնի է Երկրորդ անցումային շրջան անվամբ։
Ճարտարապետությունը միջին թագավորության շրջանում
Շուտով թեբեյան դինաստիայի կործանումից հետո թագավորական իշխանությունը ամրապնդելու նպատակով հետագա փարավոնները մայրաքաղաքը տեղափոխեցին Իտաուի (այժմ Լիշտ) նոր քաղաքը կառուցվեց Մեմֆիսից ոչ հեռու Հին թագավորության ժամանակ կառուցված բուրգերի հարևանությամբ։
Միջին թագավորության փարավոնները նույնպես կառուցել են բրգաձև դամբարաններ, սակայն դրա համար չեն օգտագործել շինարարների հազարանոց բանակներ, ինչպես հին թագավորության ժամանակ։ Որպեսզի հնարավոր լիներ կատարել իրենց առջև դրված խնդիրները, շինարարները սկսեցին օգտագործել տարբեր տիպի շինարարական մեթոդներ։ Այսպես Ամենհոտեպ I փարավոնի կառուցած բուրգի համր օգտագործվել է գիզեական քարեր։
Գերեզմանների շինարարությունը այս ժամանակահատվածում կառուցվել են բազմաթիվ գերեզմաններ։ Սակայն բուրգերի կառուցումը ահռելի ծախս էր պետության համար, այդ իսկ պատճառով Նոր թագավորության ժամանակ գրեթե վերացել էր բրգերի կառուցումը։
Նոր կառավարողները անընդհատ մտածում էին ինչպես իրենց դամբարանները դարձնեն ավելի ապահով, որպեսզի այն իրենց մահից հետո չթալանեն։ Այդ իսկ պատճառով նրանք իրենց դամբարանները սկսեցին կառուցել անապատում, Թեբեից ոչ հեռու։ Այժմ այդ վայրն հայտնի է Բիբան Էլ-Մոլուք անվամբ, որը արաբաերենից թարգմանաբար նշանակում է Թագավորների հովիտ։
Երկրորդ անցումային շրջան
Տասներեքերորդ դինաստիայի տապալումից հետո Եգիպտոսի կառավարումն կենտրոնացավ նոմերի ձեռքում։ Հաջորդ համաեգիպտական XIV դիանաստիան տնօրինում էր միայն Դելտա միայն մի փոքր հատվածը, նրանց իշխանությունը տարածվում էր միայն Քսիոսի վրա։
Վերին Եգիպտոսի հարավում է գտնվում Թեբեի անկախ իշխանությունը։ Միայն մ.թ.ա. XVII դարում հիքսոս փարավոն Խիանուն է կարողանում ինչ-որ ժամանակաշրջան իր վերահսկողության տակ գցել Թեբեն։ Նրան հաջորդած Կամոսը իրեն է ենթարկում մնացյալ վերինեգիպտական նոմերին և չնայած որ համատեղ պայքարի էին դուրս եկել հիքսոսներին դուրս քշելու համար։ Նա հաջող արշավանք է կազմակերպում Նեղոսի դելտայի վրա և հասնում հաջողության ստիպելով եգիպտացիներին նահանջել մինչև Ավարիս։
Կամոսին օտարերկրացիների դեմ պայքարում մեծապես օգնեց իր եղբայր Յահմոս I, ով մի քան անգամ պարտության մատնելով թշնամու զորքերին և պաշարեց Ավարիս քաղաքը, որը երեքամսյա դիմադրությունից հետո հանձնվեց։ Մ.թ.ա. 1554 թվականին Պաղեստինի հարավում գտնվող Շարուհեն ամրոցի գրավմամբ, ավարտվեց հիքսոսների վտարումը երկրից։
Նոր թագավորություն
Յահմոսի թոռ Թութմոս I մեծացրեց սահմանները հարավում, ինչպես նաև հյուսիսային ուղղությամբ։ Նա իր զորքերը տարավ Եփրատ գետի հոսանքի ուղղությամբ և Եփրատի ափին հաղթարշավ կազմակերպեց։ Վերջինիս թոռը Թութմոս III-ը եղել է եգիպտական փարավոններից ամենից հզորը, բացի այդ, նա գահին նստեց մանկության տարիներին, մինչ իր կառավարել կարողանալը երկիրը կառավարում էր նրա մայրը թագուհի Հատշեփսուտը, ով իր քսանամյա կառավարման ընթացքում դրեց Եգիպտոսի հզորացման հիքերը առևտրական կապեր հաստատեկով նոր երկրների հետ, դրանից բացի թագուհին նախաձեռնեց ամենաքիչը երկու արշավանք։ Սրանից հետո Թութմոս III-ը կազմակերպեց 17 արշավանք Ասիա, սկսելով Մեգիդոյի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտով, ջաղջախեց Սիրիայի առաջնորդների և պաղեստինցիների կոալիցիան, ավերեց Միտաննիի հզոր թագավորությունը և իրեն ենթարկեց բազմաթիվ այլ ժողովուրդների։
Հզորացման և ծաղկման ժամանակաշրջանը Եգիպտոսի համար շարունակվեց Ամենհոտեպ III-ի երեսուներկուամյա կառավարման ընթացքում պահպանելով Թութմոս III-ի կատարած նվաճումները։ Ամենհոտեպ III-ը համարվում է Եգիպտոսի լավագույն շինարար փարավոններից մեկը։
Էհնաթոնի ռեֆորմները
Այդ ժամանակ թագավորական իշխանությունը հիմնված էր զորքերի օգնության և Ամոն-Ռա աստծո մոգերի օգնության վրա։ Սակայն Ասիա կատարած արշավանքներից հետո կառավարության նոր հենարաններ էին անհրաժեշտ։ Ամենհոտեպ III փարավոնի կառավարումից հետո, վերջինիս որդին Ամենհոտեպ IV-ը ձեռնամուխ եղավ մեծամասշտաբ բարեփոխումների, ով պատմության մեջ մտավ իբրև կրոնական բարեփոխիչ։ Նա իր անունը փոխեց Էխնաթոն (Ահենաթոն) ի նշան իր Ամոն աստծուց հրաժարվելուն, քանի Ամենհոտեպ անունն իսկ ցույց էր տալիս Ամոնի անունը։ Նա մայրաքաղաքը տեղափոխեց Հերմոպոլից քիչ հեռու գտնվող Ահետաթոն և ընդունեց միակ աստծո Աթոնի պաշտամունքը։ Հզոր հոգևորական դասը հեռացվեցին, փակվեցին Ամոն-Ռա աստծուն նվիրաբերված պաշտամունքային կենտրոնները և անգամ նրա պատկերները հանվում էին տաճարներից, ոչնչացվում։
Ավանդական կրոնական հայացքների դեմ պայքարը տևեց 17 տարի և ավարտվեց Էհնաթոնի մահով։ Եգիպտոսի համար կատաստրոֆիկ նշանակություն ունեցավ խռովություններ տեղի ունեցան թագավորական իշխանության դեմ։ Ասիական տարածքների առաջնորդնեը սկսեցին ապստամբել ընդդեմ եգիպտական փարավոնի, անգամ թագավորական իշխանության դեմ սկսեցին հանդես գալ հենց եգիպտոսի ներսում։ Մի քանի նոմարխներ, որոնց նամակները պահապանվել են Թել Ամառնայի գտածոների մեջ, դիմեցին փարավոնին, որ իրենց հարևանները հարձակունմներ են կատարում վերջիններիս տիրույթների վրա։ Մի քանի անգամ դիմելուց և պատասխան չստանալուց հետո նրանք ևս սկսում են ինքնուրույն գործունեություն վարել։ Էհնաոնի նախորդների կողմից գրավված ահռելի տարածքներից գրեթե ոչինչ չմնաց։ Սեմենեհկարան որոշ ժամանակ անց վերականգնեց Ամոն աստծո պաշտամունքը։
Եգիպտոսի հարստության մասին լեգենդներ էին հյուսվել, որոնց մեջ կա նաև ճշմարտության ինչ-որ հատված։ Էհնաթոնի աներ Թութանխամոնի դամբարանից գտնվել ահռելի թվով հարստություն։ Էհնաթոն ժամանակ նա զբաղեցրել է գլխավոր մոգի պաշտոնը։ Երիտասարդ փարավոնի մահից հետո զորքերի գլխավոր հրամանատար Խորեմհեբը առաջարկեց Անեհեսենամոնին ամուսնանալ խեթական թագավոր Սուպիլուլիումայի որդու հետ, սակայն սպանվեց հենց եգիպտացիների կողմից։ Որից հետո Անեհեսենամոն ամուսնացավ Էյի հետ, ով համարվում է XVIII դինաստիայի վերջին փարավոնը։
XIX և XX դինաստիաներ
Առաջին պլան մղվեց արտաքին նվաճումները Խորեմհեբը սկսեց արշավանքներ կազմակերպել և հիմք դրեց XIX դինաստիային գահին հայտնվեց ոչ երիտասարդ Ռամզես I-ը։ Ում մահից հետո վերջինիս որդի Սեթի I սկսեց նվաճումներ կատարել և գրեթե վերականգնեց Եգիպտոսի նախկինում կատարած նվաճումները։ Գրավվեցին Պաղեստինը, Փյունիկիան և հարավ-կենտրոնական Սիրիան։ Ռամզես II Մեծը ևս բավականաչափ նվաճումներ կատարեց նա ևս արշավանքներ կազմակերպեց գրավյալ տարածքներ և փորձեց ամրապնդել Եգիպտոսի իշխանությունը։ Այնուամենայնիվ, եգիպտական թագավորության ամենաոխերիմ թշնամին շարունակում է մնալ հզոր Խեթական թագավորությունը, որի թագավոր Խատուշիլ III-ի հետ Ռամզեսը կնքեց հաշտության պայմանագիր։ Այս պայմանագիրը պատմության մեջ հայտնի է իբրև առաջին դիվանագիտական փատաթուղթ, այն պահպանվել է Թել Ամառնայի արխիվներում։
Ռամզեսի երկար կառավարման ժամանակ տեղի ունեցավ բազմաթիվ ժողովուրդների մասսայական միգրացիա դեպի կենտրոնական միջերկրածովյան շրջաններ։ Այս փարավոնի հաջորդները սկսեցին դիմակայել լիվիական զորքերի առաջընթացին, իսկ Ռամզես III-ը XX դինաստիայի նա ազգակցական կապեր հաստատեց Եգիպտոսի վրա հարձակվող քոչվորական ցեղերի հետ։ Ռամզես III հաջողությամբ կարողացավ Եգիպտոսը պաշտպանել արտաքին հարձակումներից։ Նրա ժամանակներում Եգիպտոսի ներքաղաքական իրավիճակը լարված էր, անընդհատ նրա բարեկամները դավեր են նյութում, սակայն ոչ մի հաջողության չեն հասնում։ Ռամզես III-ը վերջին հզոր փարավոնն էր։ Մ.թ.ա. մոտ 1075 թվականին XX դինաստիան ավարտվեց Ռամզես XI մահվամբ։ Եգիպտոսը բաժանվեց երկու մասի, Թեբեի մարզը և Վերին Եգիպտոսը կառավարվում էր Ամոնի գլխավոր մոգ Խերիխորոմը և Միջին և Ներքին Եգիպտոսի միավորվեց Տանիս կենտրոնով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի դինաստիաներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի ժամանակագրություն
Կոնա (Մալի)
Կոնա (Konna)՝ քաղաք և գյուղական կոմունա Մալիում, Մոպտի մարզում։ Գտնվում է Մոպտի քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևելք, Նիգեր գետի գետեզրին, RN16 ավտոմոբիլային ճանապարհի հյուսիսում։ Կոմունային տարածքը կազմում է 838 կմ² և ներառում է բացի Կոնա քաղաքից ևս 24 գյուղ։ 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով կոմունայի բնակչությունը կազմում է 36 767 մարդ։
Կոնայի ճակատամարտ
2013 թվականի հունվարին քաղաքը հայտնվեց իսլամիստների ու կառավարական ուժերի դիմադրության էպիկենտրոնում։ Հունվարի 10-ին քաղաքը զբաղեցրին Անսար ադ-Դին խմբավորման զինյալները ։ Հունվարի 11-ին քաղաքի թաղամասերից մեկում զոհվեց ֆրանսիացի օդաչու ։ Մարտերի արդյունքում զինյալները ստիպված էին թողնել քաղաքը ։
Դամասկոսյան դարպասներ
Դամասկոսյան կամ Շհեմի դարպասներ (שער שכם, باب العامود‎), Երուսաղեմի հին քաղաքի մուսուլմանաբնակ թաղամասի գլխավոր դարպասները, համարվում են ամենագեղեցիկներից մեկը ։ Դարպասներն ուղղված են հյուսիս, տեղադրված են քաղաքի հյուսիսարևմտյան կողմի պատին` Արևելյան Երուսաղեմի արաբական թաղամասի դիմաց։ Այստեղից է սկսվում Նաբլուս քաղաք տանող մայրուղին, իսկ այնտեղից` Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոս տանող ճանապարհը։ Հենց դրանով էլ բացատրվում են ժամանակակից եվրոպական և հրեական անվանումները  ։ Ինչ վերաբերում է արաբական անվանմանը` Բաբ ալ Նասր (اب النصر), այն նշանակում է «Հաղթանակի դարպասներ», իսկ Բաբ ալ Ամուդ անվանումը` «Սյուների դարպասներ»։ 10-րդ դարից սկսած` մշտապես գործածվող վերջին անվանման վերաբերյալ հիշատակություններ են պահպանվել հռոմեական դարաշրջանի դարպասների դետալների ձևավորման մեջ  ։
Պատմություն
Ի սկզբանե դարպասները պատրաստվել են երկրորդ տաճարի շրջանում։ Դրանք իբրև քաղաքի գլխավոր մուտք են ծառայել մ. թ. ա. 1-ին դարում` Մարկոս Վիպսանիոս Ագրիպպայի կառավարման շրջանում ։ Մ. թ. 2-րդ դարում` հռոմեացիների կողմից Երուսաղեմի ավերումից հետո, դարպասները վերաշինվել են Հադրիանոս կայսեր օրոք (117-138)։ Հադրիանոսը զգալիորեն ընդարձակել է դրանք, ինչից հետո դարպասներն ունեցել են երեք մուտք, որոնցից պահպանվել է միայն արևելյանը։ Դարպասագլխին կարելի է տեսնել հռոմեացիների կառավարման օրոք քաղաքի անվանումը` «Էլիա Կապիտոլինա» ։ Հադրիանոսի դարպասների առաջ գտնվել է հռոմեական հաղթական սյունաշարը, որ հասել է մինչև մեր օրեր։ Այն խորհրդանշել է կայսեր փառքը։ Նրա պատկերը կարելի է տեսնել Սուրբ երկրի խճանակարային քարտեզում (6-րդ դար), ինչպես նաև Հորդանանի Մադաբա քաղաքի Գեորգիևյան ուղղափառ եկեղեցու հատակին ։ Արաբերենում դարպասները մինչ օրս էլ կոչվում են «Սյուների դարպասներ»։ Հադրիանոսի դարպասների մնացորդներ են հայտնաբերվել հնագիտական պեղումների ժամանակ։ Լինելով ութ դարպասներից մեկը, որ վերակառուցվել է 10-րդ դարում` Դամասկոսյան դարպասը միակն է, որ մինչ օրս պահպանել է իր անվանումը` «Բաբ ալ Ամուդ» ։