cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հունաստան
Քաղաքական կուսակցություններ
Ժողովրդավարության վերականգնումից հետո հունական երկկուսակցական համակարգում գերիշխում են լիբերալ պահպանողական Նոր ժողովրդավարություն (ND) և սոցիալ-դեմոկրատական Համահունական սոցիալիստական շարժում (PASOK) կուսակցությունները ։ Մյուս կարևոր կուսակցությունների շարքում են Կոմունիստական կուսակցությունը (KKE), Արմատական ձախերի կոալիցիան (SYRIZA), Ժողովրդական ուղղափառ միավորումը (LAOS)։ 2010 թվականի 2 նոր կուսակցություններ ծնվեցին Նոր Ժողովրդավարությունից և Արմատական ձախերի կոալիցիայից՝ կենտրոնամետ լիբերալ Ժողովրդավարական դաշինքը (DS) և Ձախ դեմոկրատները (DA)։ Համահունական սոցիալիստական շարժում կուսակցության նախագահ Ջորջ Պապանդրեուն 2009 թվականի հոկտեմբերի 4-ին մեծամասնություն կազմեց խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում՝ զբաղեցնելով 300 տեղից 160-ը։ Նոր կառավարությունն ստեղծվեց 2011 թվականի հունիսի 20-ին և վստահության քվե ստացավ հունիսի 22-ին՝ 155 կողմ, 143 դեմ ձայներով․ 2 պատգամավոր բացակայել են քվյարկությունից 2010 թվականի պարտքերի ճգնաժամի սկսվելուց հետո 2 խոշոր կուսակցությունների՝ Նոր ժողովրդավարության և Համահունական սոցիալիստական շարժման աջակիցների թիվը զգալիորեն քչացավ․ վերջին հարցման արդյունքում 2 կուսակցություններին աջակցություն են ցուցաբերել հարցվողների 34%-48%     ։ Համահունական սոցիալիստական շարժմանը աջակցել են հարցվողների 8% -18%-ը, իսկ Նոր ժողովրդավարությանը՝ 18%-30%  :
2011 թվականի նոյեմբերին 2 խոշոր կուսակցությունները Ժողովրդական ուղղափառ միավորման հետ կազմեցին կոալիցիա՝ իրենց աջակցությունը հայտնելով գործող կառավարությանը։ Կոալիցիայի ղեկավարը դարձավ նախկին Եվրոպական Կենտրոնական բանկի փոխնախագահ Լուկաս Պապադեմոսը ։
Արտաքին քաղաքականություն
Հունաստանի արտաքին հարաբերությունները կարգավորվում են Արտաքին գործերի նախարարության միջոցով, որը ղեկավարում է արտաքին գործերի նախարարը։ Ներկայիս նախարարը Ստավրոս Դիմասն է Նոր Ժողովրդավարություն կուսակցությունից։ Ըստ պաշտոնական կայքի՝ Արտաքին գործերի նախարարության առաքելությունն է ներկայացնել երկիրը այլ երկրների և միջազգային կազմակերպությունների առաջ, Հունաստանի և նրա քաղաքացիների շահերն արտասահմանում պաշտպանելը, հունական մշակույթի խթանումը, հունական սփյուռքի հետ սերտ հարաբերություններ պաշտպանելը և միջազգային համագործակցության խթանումը ։ Հունաստանը տարածաշրջանային քաղաքականություն է ծավալել՝ օգնել խաղաղության և կայունության հաստատմանը Բալկաններում, Միջերկրական ծովում և Միջին Արևելքում ։
Նախարարությունը տարանջատում է 3 հարց, որը կարևոր է պետության համար․ Թուրքիայի պնդումները, ըստ որոնց, նախարարությունը ցանկանում է ինքնիշխանություն դրսևորել Էգեյան ծովի և նրա հարակից տարածքների վրա ,Կիպրոս կղզում Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության օրինականությունը և Մակեդոնիայի շուրջ վեճերը ։
Հունաստանը մի շարք միջազգային կազմակերպությունների անդամ է՝ ներառյալ Եվրախորհրդի, Եվրամիության, Միջերկրածովյան միության և ՄԱԿ-ի, որի հիմնադիր անդամն է։
Զինված ուժեր
Հունաստանի զինված ուժերը պետական կառուցվածք է, որը միավորում է զինված զինվորական ստորաբաժանումները և կառուցվածքային կազմակերպությունները, որոնք, Սահմանադրության համաձայն, նախատեսված են ազատությունը, անկախությունը և պետության տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու համար և կազմված են ցամաքային, ռազմա-ծովային և ռազմա-օդային ուժերից։
Զինված ուժերի ղեկավարման գերագույն մարմինը Հունաստանի Պաշտպանության նախարարությունն է։ Հունաստանը ՆԱՏՕ-ի անդամն է և մասնակցում է տարբեր գործողությունների Աֆղանստանում, Բոսնիայում, Չադում և Կոսովոյում։ 1821 թվականի Օսմանյան կայսրության դեմ անկախություն ձեռք բերելու համար պայքարի ժամանակ ստեղծվեցին հունական ցամաքային ուժերը և նավատորմը։ 1912 թվականի սեպտեմբերին ձևավորվեցին ռազմա-օդային ուժերը՝ որպես զինված ուժերի երրորդ տեսակ։ Հունաստանի զինված ուժերը մասնակցել են թուրքական և բուլղարական բանակի դեմ մղվող Բալկանյան պատերազմներին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հունաստանի զինված ուժերը հանդես են եկել դաշնակից երկրների կողմից։ 1919–1922 թվականների հունա-թուրքական պատերազմն ավարտվեց պարտությամբ, տարածքները կորցնելով և հույն ու թուրք բնակչության փոխանակմամբ։
Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հունաստանը բռնապետ Իոաննիս Մետակսասի ղեկավարությամբ մերժեց 1940 թվականի հոկտեմբերի 28-ի հանձնման վերաբերյալ իտալական վերջնագիրը և կարողացավ դիմագրավել իտալական զորքին և դուրս մղել ալբանական սահման։ Հունաստանի զինված ուժերը միայն պարտություն կրեցին գերմանական և բուլղարական զինված ուժերի միջամտության շնորհիվ 1941 թվականի մայիսին։
Հունական զինված ուժերը 1950-ական թվականներին մասնակցել են նաև Կորեական պատերազմին։ 1967 թվականի ապրիլին ապստամբության արդյունքում զինվորական ռեժիմը՝ Գեորգիոս Պապադոպուլոսի գլխավորությամբ, նվաճեց իշխանությունը Հունաստանում։ Կիպրոսի հակամարտությունը և 1974 թվականին թուրքական զորքի ներխուժումը Կիպրոսի հանրապետություն հանգեցրին ռազմական բռնապետության անկմանը և վարչապետ Կոնստանտինոս Կարամանլիսի ջանքերով ժողովրդավարության կրկին հաստատմանը։
Հունաստանը ՆԱՏՕ-ի երկրներից ամենաշատ ՀՆԱ-ի տոկոսն է ծախսում (ՀՆԱ-ի 4,3%) երկրի պաշտպանության վրա։ Նման ծախսերի հիմնական պատճառը Թուրքիայի կողմից եկող սպառնալիքի ընկալումն է։
Յոն Շահիկյան
Յոն Մելքոնի Շահիկյան (Ion Șahighian, ), հայազգի ռեժիսոր Ռումինիայում։ ՌԽՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1953 թվական)։
Հունաստան
Տնտեսություն
Զարգացած, բարձր կենսամակարդակ ունեցող Հունաստանի տնտեսության հիմնական մասնաբաժինն ընկնում է ծառայությունների ոլորտին (85%) և արդյունաբերությանը (12%), մինչդեռ գյուղատնտեսությունը կազմում է ազգային տնտեսական արդյունքի միայն 3%-ը ։ Հունաստանի արդյունաբերության կարևոր ճյուղերից են զբոսաշրջությունը (2009 թվականին երկիր է այցելել 14.9 միլիոն զբոսաշրջիկ, ըստ ՄԱԿ Համաշխարհային Զբոսաշրջության Կազմակերպության՝ այն համարվում է Եվրամիության 7-րդ և աշխարհի 16-րդ ամենաշատ այցելվող երկիրը) և առևտրային բեռնափոխադրումները (որը կազմում է աշխարհի բեռնափոխադրումների 16.2%-ը , հունական առևտրական նավատորմերն աշխարհում ամենամեծն են) ։ Երկիրը նաև զգալիորեն գյուղատնտեսական մթերքներ է արտադրում (ներառյալ ձկնաբուծությունը)։ Հունաստանը ոչ միայն Բալկանների ամենամեծ տնտեսությունն ունի, այլև համարվում է տարածաշրջանային կարևոր ներդրողը։
Հունական տնտեսությունը դասակարգվում է որպես զարգացած և եկամտաբեր ։ Հունաստանը Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության և Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության հիմնադիր անդամն է։ 1979 թվականին սկսվեց Եվրոպական համայնքներին և միասնական շուկային երկրի անդամակցության գործընթացը, որն ավարտվեց 1982 թվականին։ 2001 թվականի հունվարին Հունաստանն ընդունեց եվրոն որպես իր արժույթ, որը փոխարինեց դրախմային՝ 1 եվրոյի դիմաց 340.75 դրախմա փոխարժեքով ։ Հունաստանը հանդիսանում է նաև Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամը։
Մուտքը Եվրամիություն
Հիմնվելով մի շարք չափանիշերի վրա (գնաճ, բյուջեի դեֆիցիտ, պետական ​​պարտք, երկարաժամկետ տոկոսադրույքներ, փոխարժեք)՝ 2000 թվականի հունիսի 19-ին Հունաստանը Եվրախորհրդի կողմից ընդունվեց Եվրամիության Արժույթի միջազգային հիմնադրամ։ 2004 թվականի նոր ժողովրդավարական կառավարության կողմից կատարված աուդիտից հետո, Եվրոստատը ցույց տվեց, որ բյուջեի դեֆիցիտի վիճակագրությունն իջել է ։
Յոն Շահիկյան
Գրող, հրապարակագիր Ալեքսանդրու Շահիկյանի եղբայրը։
Հունաստան
Մուտքը Եվրամիություն
Ռազմական ծախսերի հաշվապահական հաշվառումն ավելի ուշ վերանայվեց Եվրոստատի խորհրդով, որը տեսականորեն էլ ավելի իջեցրեց 1999 թվականի Եվրոպական հաշիվների համակարգի կողմից հաշվարկած Հունաստանի բյուջեի դեֆիցիտի 3%-ը (1999 թվականի Եվրոստատի պաշտոնական հաշվարկդեռևս չի ստացվել)։
Յոն Շահիկյան
Կենսագրություն
1913-1916 թվականներին սովորել է Բուխարեստի գեղարվեստի վարժարանում, 1919-1922 թվականներին՝ Դրամատիկական արվեստի կոնսերվատորիայում (Կ․ Նոտարայի դասարան)։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1919 թվականին, որպես դերասան, 1923 թվականից՝ ռեժիսոր։ Իրականացրել է Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա» պիեսի բացօթյա բեմադրությունը (Բուխարեստ)։ Աշխատել է Ազգային, «Կոմեդիա», «Սըրինդարի», «Մշակույթի լիգա» և այլ դրամատիկական, օպերային և օպերետային թատրոններում, Ռումինիայի ազատագրումից հետո նպաստել նոր կազմակերպված պետական թատրոնների առաջընթացին։ 1944-1952 թվականներին եղել է Բուխարեստի Ազգային, 1952 թվականից՝ Կ․ Նոտարայի անվան թատրոնների գլխավոր ռեժիսորը։ Շահիկյանի բեմադրություններից են՝ Շեքսպիրի «Օթելլո», «Ռիչարդ երրորդ», Շիլլերի «Ավազակներ», Շոուի «Պիգմալիոն», Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Լև Տոլստոյի «Կենդանի դիակ», Բարդու Դելավրանչայի «Հաջի Տուդոսեն», Ն․ Յորգայի «Խեղճ ծերունին և դոժը», Վ․ Ալեքսանդրիի «Բլանդուզիայի աղբյուրը» և այլն։ Մտերիմ կապեր է ունեցել ռումինահայ արվեստագետների հետ, այցելել ԽՍՀՄ, եղել Հայաստանում։ 1952 թվականից Բուխարեստի Ցո․ Լ․ Կարաջալեի անվան թատրոնի և կինոարվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ Եղել է նաև կինոռեժիսոր։
Հունաստան
Մուտքը Եվրամիություն
Մամուլում թույլ տրվող հաճախակի սխալներից է Հունաստանի՝ Եվրագոտի մտնելու շուրջ բանավեճերի և այլ միջոցների օգտագործման շուրջ բանավեճերի խառնումը, որով պայմանագրեր են կնքվել ամերիկյան և Եվրագոտու այլ երկրների բանկերի հետ, որպեսզի արհեստականորեն կրճատվի երկրի կողմից զեկուցված բյուջեի դեֆիցիտը։ Արտարժույթի փոխանակումը, որն իրականացվել է Գոլդման Սաքս ընկերության միջոցով, թույլ տվեց Հունաստանին թաքցնել $1 մլրդ-ի հասնող պարտքը, որը 2001 թվականից հետո իր ազդեցությունն ունեցավ դեֆիցիտի վրա (երբ Հունաստանն արդեն ընդունվել էր Եվրագոտի) և որը կապված չէ Հունաստանի՝ Եվրագոտի մտնելու փաստի հետ ։
Դատական հաշվապահների ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Հունաստանի կողմից Եվրոստատին ներկայացրած տվյալները վկայում են մանիպուլյացիայի մասին ։
Ճգնաժամ (2010–2012)
2009 թվականի վերջում Հունաստանի տնտեսությունը կանգնեց խորը ճգնաժամի առաջ, որը մեկ էլ եղել էր 1974 թվականին, երբ կառավարությունը վերանայեց դեֆիցիտը ՀՆԱ-ի 6%-ից 12.7%-ի ։
2010 թվականի սկզբներին բացահայտվեց այն փաստը, որ Գոլդման Սաքս, ՋեյՓիՄորգան Չեյս և բազմաթիվ այլ բանկերի օգնությամբ ֆինանսական միջոցներ են մշակվել, որոնք թույլ են տվել Հունաստանի, Իտալիայի և հնարավոր է այլ երկրներին թաքցնել իրենց պարտքը ։ Տասնյակ նմանատիպ համաձայնագրեր են կնքվել Եվրոպայում, որտեղ բանկերը կանխիկ գումար են տվել պարտքով կառավարություններին․ գումար վերցրած երկրների պարտավորությունները նշված չէին ոչ մի տեղ ։
Սա թույլ տվեց հունական կառավարություններին ծախսել ավելի շատ՝ դուրս չգալով Եվրամիության դեֆիցիտի թիրախների սահմաններից ։ 2010 թվականի մայիսին Հունաստանի կառավարության դեֆիցիտը կրկին վերանայվեց և գնահատվեց 13.6%, որն աշխարհի երկրորդ ամենաբարձր ցուցանիշն էր․ առաջին տեղում Իսլանդիան էր 15.7%-ով, իսկ երրորդ տեղում՝ Միացյալ Թագավորությունը 12.6%-ով ։ Ըստ որոշ կանխատեսումների՝ պետական պարտքը պետք է հասներ ՀՆԱ-ի 120% 2010 թվականին ։
Յոն Շահիկյան
Պարգևներ
Պարգևատրվել է ՌՍՀ-ի շքանշաններով։
Կատեգորիա:Ռումինահայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:1897 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:Բուխարեստ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բուխարեստ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:1964 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 12 մահեր Կատեգորիա:Ռումինացի դերասաններ Կատեգորիա:Ռումինացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ռումինացի մանկավարժներ
Հունաստան
Ճգնաժամ (2010–2012)
Այս ամենի արդյունքում կասկած առաջացավ, որ Հունաստանը ունակ է մարել իր պարտքը։ Որպեսզի խուսափեն նման տարբերակից, 2010 թվականի մայիսին Եվրագոտու երկրները և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը համաձայնվեցին Հունաստանին փրկել այդ իրավիճակից՝ նրան անմիջապես տրամադրելով €45մլրդ՝ ընդհանուր պարտքը հասցնելով €110մլրդ-ի ։ Ֆինանսավորումն ապահովելու համար Հունաստանից պահանջեցին խիստ միջոցներ ձեռք առնել իր դեֆիցիտը կառավարելու համար ։
2010 թվականի նոյեմբերի 15-ին Եվրամիության վիճակագրական մարմինը՝ Եվրոստատը, վերանայեց պետական ֆինանսները և պարտքը, որին հաջորդեց Աթենքում կայացած հանդիպումը՝ նվիրված երկրի չափազանց մեծ դեֆիցիտին, որը 2009 թվականին կազմում էր ՀՆԱ-ի 15.4%, իսկ պետական պարտքը՝ ՀՆԱ-ի 126.8%-ը՝ դարձնելով նրան Եվրամիության երկրների շրջանում ամենամեծ դեֆիցիտը (թեև որոշ մասնագետներ կարծում են, որ 2010 թվականին Իռլանդիայի դեֆիցիտը ավելի բարձր էր)   ։
2011 թվականին ակնհայտ դարձավ, որ երաշխավորությունը բավարար չի լինի և 2012 թվականին երկրորդ երաշխավորությունն իրականացվեց՝ €130 մլրդ ($173 մլրդ) տեսքով և կառավարությունից պահանջվում էր ֆինանսական բարեփոխումներ կատարել և խիստ միջոցներ ձեռք առնել ։ Գործարքի մի մասն էր կազմում Հունաստանի պարտքի 53%-ի կրճատումը․ մասնավոր վարկառուների և Եվրագոտու կենտրոնական բանկերի ստացած ցանկացած շահույթ վերադարձվում է ետ Հունաստան ։ Աթենքում հաստատվելու է դիտորդների թիվ, ովքեր կհետևեն համաձայնեցված բարեփոխումների իրականացմանը և խիստ վերահսկողության տակ կպահեն պարտքի վերադարձման գործընթացը ։
Ծովային արդյունաբերություն
Նավային արդյունաբերությունը վաղնջական ժամանակներից կարևոր դեր է խաղում Հունաստանի տնտեսության մեջ ։ Այն կազմում է ՀՆԱ-ի 4.5%-ը, ապահովում է 160000 մարդու աշխատանքով (աշխատուժի 4%) և ներկայացնում է երկրի առևտրի դեֆիցիտի 1/3-ը ։
1960-ական թվականներին հունական նավատորմի քանակկրկնապատկվեց՝ հիմնականում նավային մագնատներ Արիստոտել Օնասիսի և Ստավրոս Նիարխոսի կատարած ներդրումների շնորհիվ ։ Ժամանակակից հունական ծովային արդյունաբերությունը հիմնվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ հույն նավային գործարարները 1940-ականներին ԱՄՆ կառավարության Նավերի վաճառման օրենքի միջոցով գնեցին ավել նավեր ։
Ըստ 2011 թվականի ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողովի՝ հունական առևտրային նավատորմն ամենամեծն է՝ կազմելով նախկին 15.96%-ի (2010 թ) փոխարեն աշխարհի նավատորմերի 16.2%-ը ։ 2006 թվականին նավատորմի տոկոսը ավելի բարձր է եղել՝ 18.2% ։ Երկրի առևտրային նավատորմը 202միլիոն դեդվեյթ է (Deadweight), որի շնորհիվ Հունաստանն աշխարհում զբաղեցնում է առաջին տեղը։ Նավերի քանակով (3150 նավ, որից 741-ը գրանցված են Հունաստանում, իսկ մնացած 2409-ը՝ այլ նավահանգիստներում) երկիրն աշխարհում չորրորդն է Հունաստանն առաջինն է լցանավերի և չորաբեռների և չորրորդը՝ կոնտեյներների և այլ նավատեսակների քանակով ։ Այժմ նավատորմն ավելի քիչ է, քան 1970 թվականին էր, երբ նավատորմի թիվը հասնում էր 5000 :Հունական դրոշով նավերի ընդհանուր թիվը կազմում է 1517, որով Հունաստանը հինգերորդն է ։
Հեռահաղորդակցություն
Ժամանակակից, 100% թվային, տեղեկատվական և կապի ցանցերը հասանելի են ամենուրեք։ Գործում է 35000 կմ երկարություն ունեցող օպտիկամանրաթելային և լայնարձակ անլար ցանց։ Լայնաշերտ կապը լայնորեն տարածված է Հունաստանում․ 2011 թվականի դրությամբ կար լայնաշերտ կապի 2.252.653 օգտվող ։ Ըստ 2012 թվականի ELSTAT տվյալների՝ բնակավայրերի 53,6%-ը կանոնավոր կերպով օգտվում են ինտերնետից, որոնցից 94,8%-ն օգտվում է լայնաշերտ կապից ։
Ինտերնետ ակումբները, գրասենյակները և խաղասրահները, որոնք ինտերնետ մուտք գործելու հնարավորություն են տալիս, սովորական երևույթ են երկրում։ Գրեթե ամենուրեք կարելի է գտնել 3G բջջային ինտերնետի և Wi-Fi կապի հնարավորություն ։ 3G բջջային ինտերնետից վերջին տարիներին սկսել են զգալիորեն շատ օգտվել․ 2011 թվականի օգոստոսից 2012 թվականի օգոստոսն օգտվողների թիվն աճել է 340%-ով ։ ՄԱԿ-ի Հեռահաղորդակցության միջազգային միությունը Հունաստանին դասում է առաջին այն 30 երկրների շարքում, որոնք ունեն շատ զարգացած տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածք ։
Զբոսաշրջություն
Հունաստանի եկամտի մեծ մասը գալիս է զբոսաշրջության ոլորտից։ 2009 թվականի տվյալներով՝ այն կազմում է երկրի ՀՆԱ-ի 15%-ը։ Միևնույն ժամանակ էկոնոմիկայի և մրցունակցության նախարարության տվյալներով, եթե հաշվի առնենք թաքնված եկամուտները (կազմել է 36%, 2007 թվական), զբոսաշրջության ավանդը կազմում է ՀՆԱ-ի 18-20% ։ Բացի այդ այս ոլորտում աշխատում է մոտ 900000 մարդ, այդ թվում նաև HoReCa ոլորտում, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության 6,9%-ը։ Սա Եվրամիությունում երրորդ ցուցանիշն է՝ Մալթայից և Իսպանիայից հետո 2008 թվականին Հունաստանն ընդունել է 17.5 միլիոն զբոսաշրջիկի ։
2005 թվականին Չինաստանում անցկացված հարցման արդյունքներով չինացիներն ընտրել են Հունաստանը որպես համար մեկ զբոսաշրջական երկիր։ 2007 թվականին Հունաստան է այցելել ավելի քան 19 միլիոն զբոսաշրջիկ՝ երկիրն ընդգրկելով աշխարհի զբոսաշրջական ուղղությունների առաջին տասնյակում։ Հռոդոս կղզին եվրոպական զբոսաշրջիկների կողմից ճանաչվել է ամենալավ առողջարանը։ 2008-2009 թվականներին զբոսաշրջիկների թիվը որոշ չափով կրճատվեց ։ Հունաստանի հյուրանոցների տերերը հույս ունեն ավելացնել զբոսաշրջիկների քանակ ԱՊՀ երկրներից «All-inclusive» տեղաբաշխման համակարգի ներդրմամբ, ինչպես նաև աշխատանքի ընդունելով ռուսախոս անձնակազմի ։
Հունաստանի հայտնի զբոսաշրջական պատմամշակութային կենտրոններից Աթենքը, Դելֆին, Կերկիրա և Կրետե կղզիները, լողափային հանգստի կենտրոններից Խալկիդիկի թերակղզին, կղզի առողջարաններ Միկոնոսը, Թիրան, Պարոսը և Կրետեն, քրիստոնեական ուխտագնացության կենտրոններից Սուրբ լեռ Աթոնը և Մետեորա վանքը, Սալոնիկի բհուզանդական հուշարձաններ Սուրբ Դիմիտրիոսի բազիլիկը, Սուրբ Սոֆիայի տաճարն ընդգրկվել են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։
Տրանսպորտ
Վերջին տասնամյակի ընթացքում երկրի տրանսպորտային ցանցը զգալիորեն արդիականացվել է։ Պարբերաբար նոր նախագծեր են իրականացվում, որոնք բարձրացնում են երթևեկության անվտանգությունը և ընդարձակում են տրանսպորտային ենթակառուցվածքը։ Մասնավորապես Ռիո-Անտիրիո կամուրջը (պաշտոնական անվանումը «Խարիլաոս Տրիկուպիս») 2004 թ Կորնթական նեղուցով միացրեց արևմտյան Պելոպոնեսը Կենտրոնական Հունաստանի արևելյան մասի հետ, որոնք հաղորդակցվում էին միմյանց հետ միայն ծովով․ Ռիո-Անտիրիոն այժմ Եվրոպայի ամենաերկար ճոպանային կամուրջն է, որի երկարությունը 2880մ է ։ Հյուսիսային Հունաստանում շինարարության փուլում են գտնվում երկրի գլխավոր ավտողուղիների մի քանի հատվածները՝ Էգնաթիա-Օդոսը (ընդհանուր երկարությունը 680կմ)։ 2009 թ ամռանը բացվեց Աթենք-Սալոնիկ երթուղու Ավտոբանա 1 հատվածի երթևեկությունը (արևելյան ափ)։
Տրանսպորտի ենթակառուցվածքի զարգացմանը մեծապես խթանեցին 2004 թ Աթենքում կայանալիք Օլիմպիական խաղերը։ Միջազգային օդանավակայանները արմատապես արդիականացվեցին, գործող երկաթուղիները բարելավվեցին և զինվեցին ժամանակակից, արագ շարժակազմով։ Աթիկայում մասնավոր կապիտալով կառուցվել է Աթիկա-Օդոս ավտոմայրուղին, որը կապեց Աթենքի ագլոմերացիայի ավանը Էլեֆտերիոս Վենիզելոս օդանավակայանի հետ և համարվում է Եվրոպայի ամենաանվտանգ ավտոմայրուղիներից մեկը։ Հաշվարկները ցույց են տվել, որ վարորդները կխնահեն օրական 2 միլիոն լիտր վառելիք՝ օգտվելով Աթիկա-Օդոս ճանապարհից, որի շնորհիվ էլ երկիրը շահում է ֆինանսապես և էկոլոգիապես ։ Բացի այդ Աթիկա-Օդոս մայրուղու շինարարությունը ամենամասշտաբայինն է Աթիկայի պատմության մեջ, որի ընթացքում բազմազան առարկաներ, որոնք փոխանցվել են հնէաբաններին ։
Օլիմպիական խաղերի նախօրյակին Աթենքում բարելավվեց ողջ քաղաքային տրանսպորտը, գործի գցվեց արագընթաց տրամվա և աթենքյան մետրոպոլիտենի 2-3 ճյուղ։ Շարունակվում է Սալոնիկի մետրոպոլիտենի շինարարությունը։ Ամբողջովին նորացվեց Պրոաստիակոսի շարժական հատվածը։ Էլեկտրական մայրուղու շինարարությունը շարունակվեց և կապվեց ազգային երկաթուղային ցանցին։ Նոր տերմինալների և Էլեֆտերիոս Վենիզելոս օդանավակայանի վերակառուցումը կարևոր ուղենիշ է հանդիսանում միջազգային օդային երթևեկության բարելավվման գործում։
Ժողովրդագրություն
Հունաստանի ELSTAT վիճակագրական վարչությունը (ELSTAT) պաշտոնական վիճակագրական մարմինն է Հունաստանում։ Ըստ ELSTAT-ի, Հունաստանի ընդհանուր բնակչությունը 2011 թվականին կազմել էր 10 787 690 ։
Ծնելիության ընդհանուր ցուցանիշը 2003 թվականին 9,5 էր 1000 բնակչի հաշվով (1981 թվականին 14,5՝ 1000 բնակչի հաշվով) Միևնույն ժամանակ աճել է մահացության ցուցանիշը, 1981 թվականին 1000 բնակչի հաշվով գրանցվել է 8.9 մահ, իսկ 2001 թվականին 1000 բնակչի հաշվով գրանցվել է 9,6 մահ։ 2001 թվականին, բնակչության 15,18 տոկոսը՝ մինչև 14 տարեկան էին, 68,12 տոկոսը 15-ից 64 տարեկան, և 16,71 տոկոսը 65 տարեկան և բարձր ։
Հունական հասարակությունը նույնպես արագ փոփոխվեց ժամանակի ընթացքում։ Ամուսնության ցուցանիշը ընկնում էր 1981 թվականին 1000 բնակչի հաշվով 71-ից մինչև 2002 թ, սակայն 2003 թվականին աճեց դառնալով 1000 բնակչի հաշվով 61, բայց կրկին ընկավ 2004 թվականին գրանցվելով 51 ամուսնություն 1000 բնակչի հաշվով ։ Ամուսնալուծության ցուցանիշը, մյուս կողմից, աճ է տեսել 1991 թվականից, երբ գրանցվել էր 191,2 ամուսնալուծություն յուրաքանչյուր 1000 ամուսնությունների, 2004 թվական, երբ գրանցվել էր 239,5 ամուսնալուծություն յուրաքանչյուր 1000 ամուսնությունների ։
Քաղաքներ
Հունաստանի գրեթե երկու երրորդն ապրում են Հունաստանի քաղաքային բնակավայրերում։ Հունաստանի ամենամեծ և ամենաազդեցիկ կենտրոններն են Աթենքը և Սալոնիկը, որոնց բնակչությունը մոտավորապես 4 միլիոն և 1 միլիոն բնակիչ է համապատասխանաբար։ Այլ նշանավոր քաղաքները, որոնց բնակչությունը անցնում է 100 000 թիվը հետևյալն են՝ Պատրաս, Հերակլիոն, Լարիսա, Վոլոս, Հռոդոս, Հոնինա, Խանիա և Խալկիդա։
Ստորև բերված աղհուսակում թվարկվում են Հունաստանի խոշոր քաղաքները ըստ բնակչության ( Արդյունքները բերված են 2011 թ. մայիսին Հունաստանում տեղի ունեցած մարդահամարից )։
Գաղթ
20-րդ դարում, միլիոնավոր հույներ գաղթել էին Միացյալ Նահանգներ, Մեծ Բրիտանիա, Ավստրալիա, Կանադա, և Գերմանիա, ստեղծելով ծաղկող հունական սփյուռք։ Գաղթի վիճակագրությունը սկսել է ցույց տալ դրական թվեր 1970 – ական թվականներին, սակայն մինչև 1990 – ականների սկզբին, հիմնական ներհոսքը բաղկացած էր, վերադարձված հունացի գաղթականներից ։
Հունաստանը, Իտալիայի և Իսպանիայի հետ միասին, կանգնած է մեծ անօրինական ներգաղթողների ներհոսքի առջև, որոնք փորձում են մտնել Եվրամիություն։ Անօրինական ներգաղթողների մեծ մասը Հունաստան մուտք են գործում հիմնականում Թուրքիայի հետ սահմանի Մարիցա գետից։ Ինչ վերաբերում է 2012 թվականին, անօրինական ներգաղթողների Հունաստան մուտք են գործում Աֆղանստանից, Պակիստանից, և Բանգլադեշից* Կառավարությունը հաստատել է օրինագիծ, որը թույլ կտա Հունաստանում ծնված, ներգաղթած ծնողներից, երեխաներին դիմել Հունաստանի քաղաքացիության համար, եթե ծնողներից մեկառնվազն հինգ տարի անընդմեջ ապրել է երկրում օրինական ։
Կրոն
Հունաստանի սահմանադրությունը որպես ազգության գերակայող կրոն ճանաչում է Ուղղափառ քրիստոնեությունը և ազատություն է ապահովում կրոնական մյուս հավատքների համար ։ Հունաստանի կառավարությունը տվյալներ չի հավաքում երկրի կրոնական խմբակցությունների մասին և մարդահամարի ժամանակ կրոնական պատկենելիություն չի հարցնում։ Ըստ ԱՄՆ-ի պետ դեպարտամենտի հույն ազգաբնակչության 97%-ն իրենց համարում եմ ուղղափառ քրիստոնյաներ և պատկանում են Հելենական Ուղղափառ Եկեղեցուն ։ Ըստ Եվրոստատուսի 2005 թվականի հարցման հույն ազգաբնակչություն 81%-ը հավատում է, որ "Աստված գոյություն ունի" և այդ ցուցանիշով երրորդ տեղն է ընկել Եվրամիության երկրներում՝ զիջելով միայն Մալթային և Կիպրոսին Ըստ այլ աղբյուրների համաձայն հույների 15.8% -ը "չափազանց կրոնական" են, որը համարվում է ամենամեծ ցուցանիշը եվրոպական երկրների միջև։ Հարցումը նաև ցույց է տվել, որ բնակչության միայն 3.5%-ն է, որ ընդհանրապես եկեղեցի չի հաճախել։ Համեմատության համար նշենք, որ Լեհաստանում այդ ցուցանիշը 4.9% է, իսկ Չեխական Հանրապետությունում՝ 59.1% ։
Գնահատականները ցույց են տվել նաև, որ հույն մուսուլմանները կրոնական փոքրամասնություն են և հիմնականում գտնվում են Թրակիայում։ Նրանց ընդհանուր թիվը կազմում է 98,000-ից մինչև 140,000, որը ընդհանուր ազգաբնակչության 0.9%-1.2% է Միևնույն ժամանակ ներգաղթյալ մուսուլմանների թիվը կազմում է 200,000-300,000։ Ալբանական ներգաղթյալները Հունաստանում որպես կանոն պատկանում են իսլամ դավանանքին, չնայած նրան, որ նրանք մեծ մասամբ աշխարհիկ համոզմունքների տեր են ։ 1919–1922 թթ. Հունա-թուրքական պատերզամից և 1923 թվականի Լոզանի համաձայնագրից հետո Հունաստանը և Թուրքիան համաձայնվեցին բնակչության փոխակում կատարել ըստ կրոնական և մշակութային պատկանելիությամբ։ Հունաստանից մոտ 500,000 մուսուլմաններ՝ մեծ մասամբ թուրքեր, ինչպես նաև այլ մուսուլմաններ, փոխանակվեցին Փոքր Ասիայի (այժմ Թուրքիա) ավելի քան 1,500,000 հույների հետ ։
Աթենքը համարվում է միակ եվրոպական մայրաքաղաքը, որտեղ մուսուլման ազգաբնակչության աղոթելու համար հատուկ շինություն չի սարքվել ։
Հուդայականությունը Հունաստանում գոյություն է ունեցել մոտ 2000 տարի։ Ստեֆարդի հրեաները հիմնականում գտնվում են Սալոնիկում (1900 թվականին մոտ 80,000, որը կազմում էր քաղաքի գրեթե կեսը), բայց ներկա դրությամբ Գերմանիայի օկուպացիայից և Հոլոքոստից հետո կենդանի մնացած հունա-հրյական բնակչությունը կազմում է մոտ 5,500 մարդ ։
Կաթոլիկ հույների քանակգնահատվում է մոտ 50,000-ի կարգի, իսկ հռոմյա-կաթոլիկական էմիգրանտների համայնքի հետ մոտ 200,000 է Հին օրացույցով առաջնորդվողների թիվը կազմում է 500,000 ։ Բողոքականները, այդ թվում նաև Հունական Ավետարանչական Եկեղեցին և Ազատ Ավետարանչական Եկեղեցիները, կազմում են 30,000 հետևորդ  Աստծո ԸնկերակցությունԱստծո Ընկերակցության, Քառանկյուն Ավետարանչական Միջազգային Եկեղեցու և Հիսունականների եկեղեցիների հետևորդները 12,000 են ։ Հիսունականների Ազատ Ավետարանչական Եկեղեցին հանդիսանում է Հունաստանի ամենամեծ բողոքական աղանդը։ Այն ունի 120 եկեղեցիներ ։ Չկա ոչ մի պաշտոնական տվյալներ Հիսունականների Ազատ Ավետարանչական Եկեղեցու հետևորդների քանակի մասին, բայց Ովղղափառ Եկեղեցին այդ թիվը գնահատում է 20,000-ի կարգի ։ Եհովայի վկաների հաշվետվությունների համաձայն իրենք Հունաստանում ունեն 28,859 հավատացյալներ  ։
Լեզուներ
Հունաստանն այսօր լեզվական առումով համեմատաբար միատարր է։ Ողջ Հունաստանում ազգաբնակչության հիմնական լեզուն հունարենն է։ Հունական բարբառներից ամենամեծ օգտագործումն ունի պոնտոսյան բարբառը, որով հիմնականում խոսում են Փոքր Ասիայից հունական ցեղասպանության պատճառով գաղթած ազգաբնակչությունը, որն էական զանգված է կազմում։
Թրակիայի մուսոլման բնակչությունը, որը կազմում է ողջ ազգաբնակչության մոտ 0.95%-ը, հիմնականում խոսում են թուրքերենով, բուլղարերենով (պոմակերեն) և գնչուներենով։ Մյուս լեզուները փոքրամասնություն են կազմում և այն օգտագործում են երկրի տարբեր մասերում գտնվող առանձին խմբեր։ Այդ լեզուների օգտագործումը կտրուկ նվազեց 20-րդ դարում, քանի որ ազգաբնակչության մեծամասնությունը խոսում էր հունարենով։ Հիմա այդ լեզուներով գտնվում են մահացման փուլում, քանի որ նրանցով խոսում են միայն ավագ սերունդը։ Մահացող լեզուներին են պատկանում Արնաուտիների լեզուն, որոնք խոսում են ալբաներենով և տեղակայված են մայրաքաղաք Աթենքին մոտ գյուղերում, և Առոմունների ու Մեգլենիտների (հայտնի է նաև որպես Վալախներ) լեզուները, որոնց լեզուն սերտ կապված է ռումիներենի հետ, իսկ բնակչությունը սփռված է կենտրոնական Հունաստանով մեկ։ Այդ էթնիկ խմբերն իրենց համարում են հույներ և խոսում են երկու լեզուներով էլ՝ և իրենց լեզվով, և հունարենով ։
Հունաստանի հյուսիսային սահմաններին մոտ կան նաև սլավոնալեզու խմբեր, որոնք հայտնի են նաև որպես Սլավոնամակեդոնիան լեզվով խոսողներ, որոնցից շատերն իրենց համարում են հույն էթնոսի ներկայացուցիչ։ Նրանց լեզվաընտանիքը կարելի է դասակարգել մակեդոնյան սլավոներեն կամ բուլղարերեն լեզուների դասին ։ Համարվում է, որ նախքան 1923 թվականին ազգաբնակչության փոխանակումը՝ Հունական Մակեդոնիայում սլավոներեն խոսացողների թիվը կազմել է 200,000-ից 400,000 ։
Հայերը Հունաստանում
Հայերը Հունաստանում զանգվածային բնակություն են հաստատել V-VI դարերից։ Հայկական պետականության անկման և պարսկա-բհուզանդական պատերազմների պատճառով շատ հայեր ապաստանել են Հունաստանում։ Բհուզանդական կայսրության (որի մասն էր կազմում Հունաստանը) կայսրերը պետության սահմաններն ապահովելու նպատակով VI-VII դդ. բազմաթիվ հայերի (շուրջ 30 հզ.) գաղթեցրել և բնակեցրել են Թրակիայում ու Մակեդոնիայում։ VIII-IX դդ. բռնի Թրակիա են գաղթեցվել նաև բազմահազար պավլիկյաններ, որոնք պավլիկյան ուսմունքի տարածողները եղան Հունաստանում և, ընդհանրապես, Բալկաններում։ Բհուզանդական կայսրության ժամանակաշրջանում (IV-XV դդ. 1-ին կես) պետության գերակշռող տարրից՝ հույներից հետո մեծ կշիռ ունեին հայերը։ Նրանք կարևոր դեր են խաղացել Բհուզանդիայի հասարակական, ռազմական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքում։ Բազմաթիվ հայեր եղել են VII դ․ ստեղծված բհուզանդական ռազմական շրջանների բանակաթեմերի զորավարներ։ Վաղ միջնադարում Բհուզանդիայի մշակութային կենտրոններում (Աթենք, Կոստանդնուպոլիս, Ալեքսանդրիա, Անտիոք, Տրապիզոն) կրթվել են հայ երիտասարդներ։ Հայ մտավորականներից շատերը նպաստել են Բհուզանդիայի հոգևոր կյանքի զարգացմանը։ 858-867-ին և 877-886-ին Կոստանդնուպոլսի պատրիարքությունը վարել է նշանավոր գիտնական, հայազգի Փոտը։ Բհուզանդական մշակույթի հայտնի գործիչներից էր կայսր Կոստանդին VII Ծիրանածինը։ Հայ-բհուզանդական մշակութային փոխազդեցություններն առկա են նաև ճարտարապետության մեջ ու արվեստում։
Կիլիկիայում հայկական պետականության ստեղծումից հետո, XI-XII դդ. բազմաթիվ հունահայեր գաղթել են Կիլիկիա, որի հետևանքով համայնքը նվազել է, կրկին բազմամարդ է դարձել XVII-XVIII դդ., թուրքական բռնատիրությունից խուսափած հայերի հաշվին։ Հունաստանի անկախության ձեռքբերումը (1829) նպաստել է հայերի մեծ հոսքին Հունաստան։ Համայնքը սկսել է ստվարանալ XIX դ. վերջից և շարունակվել Մեծ Եղեռնից ու հատկապես 1919-1922 թ թվականին հույն-թուրքական պատերազմներից հետո։
Համայնքը ղեկավարում է Ազգային վարչությունը (որին ենթակա են տնտեսական և ուսումնական խորհուրդները)։ Գործում են 10 առաքելական (70-ամյա պատմություն ունի Աթենքի արվարձան Ֆիքսի Ս․Կարապետ եկեղեցին), 2 կաթոլիկ, 2 ավետարանական եկեղեցիներ, 4 ամենօրյա (Սոֆի և Լևոն Հակոբյան, Ա․ և Ժ․ Ճենազյան, Զավարյան) և կիրակնօրյա դպրոցներ, հայ ազգային կուսակցությունների տեղական կազմակերպությունները, ՀԲԸՄ, ՀՄԸՄ, Հայ կապույտ խաչ, Հայ գթության խաչ, Հովարդ Կարագյոզյան հաստատության Հունաստանի մասնաճյուղը, երիտասարդական և պատանեկան միություններ, Համազգային մշակութային, Հաճնի հայրենակցական, «Արաքս», «Արարատ» միությունները, Հայ դատի հանձնախումբը։ 1996 թվականին Հունաստանի խորհրդարանը ճանաչել է Թուրքիայում հայերի ցեղասպանության փաստը։
1890 թվականին Աթենքում լույս է տեսել Հունաստանում առաջին հայերեն պարբերականը՝ «Ասպարեզ»-ը։ Առայսօր Հունաստանում հրատարակվել են 67 անուն պարբերականներ։ Ներկայումս լույս են տեսնում «Ազատ օր» (1945 թվականից), «Նոր աշխարհ» (1969 թվականից), «Ժողովրդային պայքար» (1982-ից), «Դրոշակ», «Բռունցք» (1991 թվականից), «Երիտասարդական կանչ» (1995 թվականից) պարբերականները։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի Հանրապետության և Հունաստանի Հանրապետության միջև հաստատվել են 1992 թվականին և մինչև այժմ եղբայրական հարաբերություններ ունեն։
Մշակույթ
Հունաստանի մշակույթը ձևավորվել է մի քանի հազարամյակների ընթացքում՝ սկսած Մինոյան քաղաքակրթությունից, այնուհետև այն շարունակվեց Դասական Հունաստանում և հռոմյական տիրապետության ժամանակաշրջանի Հունաստանում։ Օսմանյան լուծը նույնպես իր ներգործությունն ունեցավ հունական մշակույթի վրա։ Բայց նույնիսկ Հունական հեղափոխության ժամանակ ստեղծվում էին երաժշտության, գրականության և գեղանկարչության փայլուն գործեր։ Հունաստանի ժամանակակից մշակույթի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել ուղղափառական քրիստոնեությունը։ Որոշ ուսումնասիրողներ, օրինակ Ռոբերտ Կագանը, եկել են այն եզրահանգման, որ Հունաստանի ժամանակակից մշակույթը ավելի շատ է կապված Բհուզանդական և Օսմանյան կայսրությունների հետ, քան Հին Հելլադայի մշակույթի ։
Ճարտարապետություն
Հին Հունաստանում առաջին անգամ սկսեցին ամբողջական պոլիսներ՝ քաղաք-պետություններ, կառուցել դեմոկրատիայի ժամանակներում։ Զարգանում է քաղաքային շինարարությունը։ Քաղաքները կառուցում են ավելի համակարգված՝ փողոցների ուղիղ ցանցով և գլխավոր հրապարակով՝ ագորայով, որը հանդիսանում է առևտրի և հասարակական կյանքի կենտրոն։ Մշակվել է բնակելի տների նոր տեսակ՝ պերիստալը, որը կենտրոնական մասում ունի սյուներով պահվող ազատ տարածք ։
Հին հունական քաղաքի կուլտային և ճարտարապետական կոմպոզիցիայի կենտրոն է հանդիսացել ակրոպոլիսն իր տաճարով, որը նվիրված էր քաղաքի հովանավոր աստվածուհուն՝ Աթենասին։ Տաճարների կառուցման տեխնիկայի զարգացմամբ դասական տաճարների ավարտուն ոճը համարվում է պերիպտերը։ Նրա ամենավառ օրինակն է համարվում Աթենյան Ակրոպոլիսի գլխավոր տաճարը՝ Պարթենոնը։ Հին Հունաստանում շինություններում լայնորեն կիրառում էին սյուները՝ էստետիկական և ամրության նկատառումներով, որն էլ ի վերջո հանգեցրեց ճարտարապետական գործերում օրդերական համակարգի օգտագործմանը, որում ներդաշնակ կերպով կարելի է համադրել բարձր գեղարվեստական ճարտարապետական դետալների օգտագործումը և կառուցվածքի կատարելագործումն ու շինանյութը։ Հին հունական պոլիսի հասարակական կյանքի կտրուկ զարգացումը հանգեցրեց նրան, որ ի հայտ եկան նոր տիպի կառույցներ՝ թատրոն, ստադիոն, պալեստրա և այլն։ Այսպիոսով Հին Աթենքում ի հայտ եկան Դիոնիսի թատրոնը, իսկ ավելի ուշ Հերոդ Աթիքացու Օդեոնը և մարմարյա եզակի ստադիոն Պանատինաիկոսը։
Միջնադարում Հունաստանում հիմնականում զարգացավ եկեղեցաշինությունը և հունական քաղաքները մոռացության մատնվեցին։ Կառուցում էին ամեն տեսակ բնակելի տներ՝ հիմնականում կախված տեղանքի ռելիեֆից։ Ճարտարապետությունը լիարժեք սկսում է զարգանալ 1830-ականներին, երբ պետության մայրաքաղաք է դառնում Աթենքը։ Քաղաքի շինությունների ստեղծման վրա մեծ ավանդ ունեն Ստամատիոս Կլեանտիս և Լիսանդրոս Կավտանզոլգու ճարտարապետները։ Միևնույն ժամանակ դրսից հրավիրեցին ճարտարապետներ Թոֆիլ ֆոն Հանսենին և Էռնեստ Զիլլերին, որոնք կառուցեցին հասարակական տներ՝ նպաստելով Հունական վերածնունդ ճարտարապետական ոճի զարգացմանը։ XIX դարի եկեղեցական շինարարությունը հակում ուներ դեպի բհուզանդական ոճը ։
Սկսած 1920-ականներից նավահանգստային քաղաքներ Աթենքը, Պիրեյը և Սալոնիկը սկսում են արագորեն աճել, և ներկայումս այնտեղ ձևավորվել է Հունաստանին բնորոշ բազմաբնակարանային պատշգամբավոր տների կառուցումը, որն առաջարկել է Կոստաս Կիցիկիսը։ Հետագայում հունական ճարտարապետության վրա ներգործում են ֆունկցիոնալիզմը և նեոկլասիցիզմը։ 1950–1960 թթ. Աթենքի շուրջ կառուցվեցին այգիներով արվարձաններ, որտեղ ապրում էին հարուստ հույները հունական ազգային ճարտարապետական ոճով կառուցված առանձնատներում, (ճարտարապետ Դմիտրիս Պիկոնիս)։ Աղքատ բազմաբնակարանային տները զգալիորեն քիչ էին կառուցվում (ճարտարապետ Արիս Կոնստանտինիդիս), բայց դրա փոխարեն պահանջարկ առաջացավ կառուցելու նոր հյուրանոցներ և թանգարաններ, որոնց ճարտարապետությամբ զբաղվեցին Հարալամբոս Սֆաելոսը և Պրոկոպիոս Վասիլիադիսը։ Արտադրական և գրասենյակային ճարտարապետությունը զարգացնում էր Տակիս Զենատոսը։
Թատրոն
Հունական թատրոնը և դրամատուրգիան առաջացել են Դիոնիսոս աստծո պատվին կազմակերպված գյուղական տոնակատարություններից։ Այդ տոնակատարությունների ժամանակ կատարվում էին գովերգեր և ֆալլուսային երգեր, որոնք պարունակում էին երկխոսության և թատերական գործողության տարրեր։ Գովերգի հետագա զարգացումը կապված է պոետ Թեսպիսի հետ (մ. թ. ա. 6-րդ դարի 2-րդ կես), ով հայտնի է նաև որպես առաջին դերասան։
Դեռևս վաղ ժամանակներից թատրոնը կարևոր դեր է խաղացել հույների հասարակական կյանքում։ Թատրոնի դերը հատկապես բարձրացավ քաղաքային ժողովրդավարության զարգացման շրջանում (մ. թ. ա. 5-րդ դար)։ Ականավոր դրամատուրգներ Էսքիլոսի, Սոփոկլեսի, Եվրիպիդեսի, Արիստոփանեսի ստեղծագործություններն արտացոլում են հույն ժողովրդի հասարակական, քաղաքական և հոգևոր կյանքի կողմերը։
Հին Հունաստանում կանացի դերերը թատրոնում խաղում էին տղամարդիկ։ Միևնույն դերասանը խաղում էր մի քանի դեր, նրանից պահանջվում էր ոչ միայն լավ արտասանել պիեսը, այլև երգել և պարել։ Հույն դերասանները դիմակներ էին կրում, որը փոխվում էր դերից դեր և նույնիսկ միևնույն դերի ժամանակ։ Որպեսզի բարձրահասակ երևան, ողբերգակ դերասանները կրում էին բարձր պլատֆորմներով կոշիկներ։
Հունաստանի ամենահին թատերական շենքը Դիոնիսոսի թատրոնի շենքն է Աթենքում (6-4-րդ դարեր)։
Հին Հունաստանի թատերական մշակույթը մեծ ազդեցություն է թողել համաշխարհային թատերական արվեստի զարգացման վրա։ Թատերական այս ժառանգությունը լայնորեն օգտագործել են հռոմյացիները (հատկապես զարգացման վաղ շրջանում)՝ Վերածննդի և Լուսավորության դարաշրջանի գործիչները։ Նշանակալի հասարակա-քաղաքական, փիլիսոփայական և էթիկական հարցերի բեմադրումը, դրամատուրգիական ստեղծագործությունների հագեցվածությունը հայրենասիրական գաղափարներով, մարդու նկատմամբ ուշադիր լինելը, հերոսական կերպարների խորությունը, որն արթնացնում է հանդիսատեսի քաղաքացիական գիտակցությունը, կազմում են հին հունական թատրոնի կենսահաստատման ուժը։
Խոհանոց
Հունական խոհանոցը միջերկրածովյան կամ բալկանյան խոհանոցի տիպիկ օրինակ է։ Սակայն շատ առումներով հունական խոհանոցը գերազանցում է իր հարևանների՝ Բուլղարիայի, Ալբանիայի և Իտալիայի խոհանոցներից։ Գերազանցում է նախ և առաջ համեմունքներով։ Հույներն իրենց ուտելիքում ավելի հաճախ են համեմունքներ օգտագործում, քան որևէ այլ ազգ Եվրոպայում։ Այդուհանդերձ հունական խոհանոցը կծու չի համարվում։
Հունական խոհանցի մեկ այլ յուրահատկությունը դա ձիթապտղի յուղի առատ օգտագործումն է։ Այն ավելացվում է գրեթե ցանկացած ուտեստին և ոչ միայն օգտագործվում է որպես անուշաբույր համեմունք, այլև սննդի ջերմային մշակման ժամանակ։ Մեկ այլ անփոխարինելի բաղադրիչն է համարվում լիմոնը։
Հույների հպարտությունը պանիրն է։ Հունաստանում արտադրվում է մոտ 50 տեսակի պանիր (յուրաքանչյուր շրջան ունի դրա պատրաստման իր բաղադրատոմսը)։ Հույներն աշխարհում ամենաշատ պանիր օգտագործողներն են՝ տարեկան 25կգ-ից ավել՝ մեկ մարդու հաշվարկով։ Պանրի ամենահայտնի տեսակֆետան է՝ հենց դա է օգտագործվում հանրահայտ հունական աղցանը պատրաստելիս։ Հունաստանում այդ աղցանը կոչվում է «խորիատիկի» (գյուղական)։
Հունաստանում շատ է տարածված նաև միսը։ Նախապատվությունը տրվում է խոզի, ոչխարի և այծի մսին։ Ամենահայտնի խորտիկներից են պաստիցիոն, ինչպես նաև մուսական, որը պատրաստվում է մսից և ավանդական բանջարեղենից։ Տարածված է նաև ձուկը, փափկամորթները և այլ ծովամթերքներ։
Փիլիսոփայություն
Արևմտյան փիլիսոփայությունը ծնունդ է առել Հին Հունաստանում դեռևս մ. թ. ա. 6-րդ դարում։ Առաջին հին հունական փիլիսոփաներին ընդունված է անվանել «Դոսոկրատիկներ» անվանմամբ։ Նրանց աշխատություններից շատերը մեզ նույնիսկ հատվածների տեսքով չեն հասել։ Դոսոկրատիկների մեջ հատկանշական տեղ ունեն Յոթ իմաստունները։ Նրանցից մեկը՝ Թալես Միլեթացին դեռևս Արիստոտելի ժամանակներից համարվում էր Հունաստանի առաջին փիլիսոփան, որը պատկանում էր այսպես ասած Միլետյան դպրոցին։ Հաջորդ փիլիսոփայական դպրոցը Էլաիտյանն էր, որը զբաղվում էր կեցության փիլիսոփայությամբ։
Հունական փիլիսոփայության դասական ժամանակաշրջանը ավանդաբար կապվում է Սոկրատեսի, Պլատոնի և Արիստոտելի հետ։ Այդ ժամանակաշրջանում Հին Աթենքը դառնում է հունական փիլիսոփայության կենտրոն։ Սոկրատեսն առաջինն էր, ով սկսեց մտածել մարդկային անհատականության մասին, Պլատոնը հիմնեց ակադեմիա և տրամաբական-էթիկական փիլիսոփայությունը։ Արիստոտելը փիլիսոփայությունը զարգացրեց որպես մի գիտություն իրական աշխարհի մասին։ Հունաստանում ավելի ուշ ի հայտ եկած փիլիսոփայական դպրոցներից հատկանշական է նշել ստոիցիզմը, էպիկուրեիզմը, սկեպտիցիզմը և նեոպլատոնիզմը։
Հունական Վերածննդի (XV-XVIII դար) փիլիսոփայության ականավոր ներկայացուցիչներից են հոգևորական Թեոֆիլոս Կորիդալեուսը, Նիկոլայ Մավրոկորդաթը, Վիկենտիոս Դամիդոսը և Մեֆոդիոս Անտրակիտիսը։ Նոր հունական լուսավորվածության համար բնորոշ էր հին հունական ժառանգությանը վերադառնալը։ Այս ժամանակաշրջանի հայտնի գործիչներից էին Եվգենիյ Բուլգարիսը, Իոսիփոս Միսիոդակասը, Բենիամին Լեսբոսացին և հեղափոխական Ռիգաս Ֆերեոսը։ Օսմանյան կայսրությունից անկախացման առաջին տարիներին տարածում ստացավ կրոնական փիլիսոփայությունը (Փիլիպոս Իոաննու, Պետրոս Բրաիլաս-Արմենիս) և Հեգելիանիզմը ։
Գրականություն
Հունական գրականությունը բաժանվում է երեք ժամանակաշրջանի՝ հին հունական, բհուզանդական և արդի հունական գրականությունների ։ Հին Հունաստանում գրականությունն ավելի վաղ է զարգացել քան դասական գիտությունը, կրթությունը և արվեստը։ Մոտ մ. թ. ա. VIII դարում Հոմերոսը ստեղծեց «Իլիականն» ու «Ոդիսականը», որոնք հունական էպոսի հետ կապված պոեմներ են և պատմում են Տրոյական պատերազմի մասին։ Հեսիոդոսը շարունակեց Հոմերոսի ավանդույթներն իր «Թեոգոնիա» պոեմով։ Մեզ բանաստեղծությունների հատվածներ են հասել Սապփոյից և Անակրեոնից, որոնց անունները հիմա կրում են Սապֆիրական տունը և անակրեոնտիկը։ Որպես ինքնուրույն ժանր զարգացել է հին հունական դրաման, որոնց վառ ներկայացուցիչներից էին Էսքիլեսը, Սոփոկլեսը, Եվրիպիդեսը և Արիստոփանեսը։
Բհուզանդական գրականության ժամանակաշրջանն ընդգրկում է IV-XV դարերը և գրվել է միջին հունարենով։ Այդ ժամանակաշրջանի գրականությունը պահպանվել է մինչև մեր օրերը և այն հիմնականում ստեղծվել է եկեղեցու կողմից և մեծ դեր է ունեցել Բյուզանիդայի տնտեսական և քաղաքական կյանում։ Դրա հետ մեկտեղ այդ ժամանակաշրջանի գրականությունն ավանդույթներ է ժառանգել հելենիստական արձակից։ XI-XII դարի «Ալեքսանդրիա» հայտնի պատումը լի է Ալեքսանդր Մակեդոնացու մասին պատմող հեքիաթային դրվագներով, որոնք տարբեր հրատարակչություններում քրիստոնյացվել են։ Այդ ժամանակաշրջանի պոետներից աչքի է ընկնում Ռոման Քաղցրաերգիչը, որի ստեղծած ավելի քան հազար հիմներից մեզ է հասել մոտ 80-ը։ Մեծ պատմաերկրաբանական արժեք ունի Գեորգի Ամարտոլի քրոնիկները ։
Հունաստանի արդի գրականության ծնունդը նշանավորվեց ազգային լեզվով Վիցենձոս Կորանասի կողմից ստեղծված «Էրոտոկրիտոս» կրետեական վերածննդի պոեմով։ Պոեմը բաղկացած է տասը հազար տողից և պատմում է հերոս Էրոտոկրիտոսի արիության, համբերության և սիրո մասին։ Արդի հունական գրականության զարգացմանը մեծապես նպաստեց Հունական հեղափոխությունը։ Ի հայտ եկավ պուրիստներ աթենական դպրոցը, որի գաղափարական առաջնորդը հանդիսացավ կաֆաերվուսա Ադամանտիոս Կորիաս, և Իոնական դպրոցը՝ Դիոնիսիոս Սալամոսի գլխավորությամբ, որն «Ազատության հիմնի» (դարձել է Հունաստանի հիմն) հեղինակն է։ Նրանք աջակցում էին կենդանի ազգային լեզվին՝ դիմոտիկային։
XX դարի հույն գրողներից հայտնի են Անդրեաս Կալվոսը, Յանիս Փսիհարիսը, Ալեքսանդրոս Փալիսը, Անգելոս Սիկելիանոսը, Կոստիս Պալամասը, հեքիաթասաց Պենելոպե Դելտան, Յանիս Ռիցոսը, Ալեքսանդրոս Պապադիամանդիսը, Կոստաս Կարիոթաքիսը, Կոստաս Վարնալիսը, Կոնստանտինոս Կավակիսը, Վիկելաս Դեմետրիուոսը, Նիկոս Կազանձակիսը, ինչպես նաև նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Յորգոս Սեֆերիսը և Օդեսեաս Էլիտիսը։
XX դարի փիլիսոփայական աշխատանքների գլխավոր խթան է հանդիսանում Մեծ գաղափարի հիմնումը (Յանիս Կամբիսիս, Հովհան Զերվոս, Իոն Դրագումիս), որի քաղաքական առաջնորդը դարձավ Էլեֆտերիոս Վենիզելոս, իսկ փիլիսոփայությունում տարածվեց պոզիտիվիզմի գաղափարը։ (Թեոֆիլոս Վորեաս և Պանայոտիս Այոսոֆիտիս)։ Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում ազդեցիկ փիլիսոփայական ուղղվածություններից դարձան նեոկանտիանտականությունը (Հովհան Թեոդորակոպուլոս, Պանայոտիս Կանելոպուլոս, Կոնստանտին Ցացոս), ֆեմինալոգիան (Կոնստանտին Գեորգուլիս և Լեանդրոս Վրանուսիս), ինչպես նաև իռացիոնալիզմը և ինտուիտիվիզմը։ Էքզիստենցիալիզմը ներկայացվեց Յորգոս Սարանդարիսի, Դիմիտրիոս Կապետանակիսի և Քրիստոս Յանարասի կողմից։
Երաժշտություն
Ազգային երաժշտությունը մոտ է մյուս բալկանյան երկրների երաժշտությանը, որոնցից են օրինակ Բուլղարիան, Սերբիան, նախկին Հարավսլավական Մակեդոնիան։ Նրանց երգերն ունեն նմանատիպ ռիթմեր և նմանատիպ գուներանգներ։
Հունական ազգային երգը Ռեբետիկոն է։ Այն ձևավորվել է XX դարի սկզբներին, երբ փոքր ասիական աղետից հետ Հունաստան եկան բազմաթիվ փախստականներ, և արևմտյան Փոքր Ասիայի Իոնիայի երաժշտությունը միավորվեց հունական երաժշտության հետ։ Ռեբետիկա ոճը անընդունելի է եղել հունական կառավարության կողմից, այնպես որ երաժշտությունն ազգությանը հասանելի է դարձել միայն 1950 թ թվականին այնպիսի կոմպոզիտորների հովանավորության ներքո, որոնցից են Մանոս Խանդձակիսը և Միկիս Թեոդարակիսը։ Նրանք ռեբետիկան առաջ տարան որպես մի երաժշտական հոսք, որն իր մեջ կրում էր հին բհուզանդական երգի տարրեր։
Ժամանակակից ժողովրդականություն վայելող երաժշտությունն իր վրա կրում է Արևմուտքի մեծ ազդեցությունը։ Բայց նրանց մեջ էլ հաճախ կարելի է տեսնել հունական ավանդական երաժշտության տարրեր և ազգային գործիքների օգտագործումներ, որպիսին է օրինակ բուզուկին։
2005 թվականին Ելենա Պապարիզուն իր «Number One» երգով Հունաստանի համար առաջին անգամ հաղթեց Եվրատեսիլ երգի մրցույթին։
Ժամանակակից Հունաստանը աշխարհին քիչ կոմպոզիտորներ չի տվել, որոնց արվեստը մոտ է "New Age" ոճին։ Նրանց թվին են պատկանում աշխարհահռչակ Վանգելիսը և Յանին և քիչ հայտնի Քրիս Սֆիրիսը և Ստամատիս Սպանուդակիսը։
Երիտասարդների մոտ մեծ ժողովրդականություն է վայելում ռոքը։ Rotting Christ-ը հունական մետալ-ռոք խումբ է, որը հիմնվել է 1987 թվականին Աթենքում, և այն բավականին հայտնի է իր երկրից դուրս։ Մյուս նշանավոր ռոք խմբերից են Septic Flesh-ը և Homo iratus-ը։ Օպերային երգչուհի Մարիա Կալլասը, որը բավականին երկար ժամանակ եղել է Արիստոտել Օնասիսի ընկերուհին, երաժշտական աշխարհի ֆենոմեն է համարվում։ Ժամանակակից հայտնի հույն օպերային երգիչ է Մարիոս Ֆրանգուլիսը։ Անտիգոնի Գոնին ժամանակակից համաշխարհային ճանաչում ունեցող կիթառիստուհի է։
Համեմատաբար երիտասարդ «Սիրտակի» պարը համարվում է Հունաստանի խորհրդանիշերից մեկը։
Կինո
Կինոն Հունաստանում առաջին անգամ հայտնվել է 1896 թվականին, բայց առաջին կինոթատրոնները սկսեցին բացվել 1907 թվականին։ 1914 թվականին հիմնվեց Ասթի կինոընկերությունը և Հունաստանում սկսեցին արտադրել լիամետրաժ ֆիլմեր։ Գոլֆոն (Γκόλφω), որը պատմում է ավանդական սիրո մասին, համարվում է Հունաստանի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը, չնայած այն բանին, որ նրանից առաջ եղել են մի քանի ֆիլմերի փոքրիկ թողարկումներ։ 1931 թվականին Դաֆնիս և Խլոե (Δάφνις και Χλόη) կինոընկերության կողմից նկարահանված Օրեստիս Լասկոս ֆիլմը Եվրոպայի պատմության մեջ առաջին ֆիլմն էր, որը մերկ տեսարաններ էր պարունակում։ Բացի այդ այն նաև առաջին ֆիլմն էր, որը ցուցադրվեց Հունաստանի սահմաններից դուրս։ 1944 թ.ին Կատինա Պակսինո արժանացավ Օսկարի երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում «Ու՞մ մահն է գուժում զանգը ֆիլմի համար։
Հունական սփյուռքից շատ հայտնի կինոգործիչ է ամերիկահույն Էլիա Կազանը։
Սպորտ
Հունաստանը համարվում է սպորտի հայրենիքը, քանի որ հենց Հունաստանում են ծնունդ առել օլիմպիական խաղերը՝ Ք. ա. 776 թվականին՝ Օլիմպիա քաղաքում։ Հունաստանը մի քանի անգամ դարձել է ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հյուրընկալող երկիր՝ 1870, 1875, 1896 և 2004 թվականներին։
Բավականին զարգացած է ֆուտբոլ սպորտաձևը։ Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը, 2012 թվականի դրությամբ, զբաղեցնում է 14-րդ տեղը ՖԻՖԱ-ի վարկանիշային աղհուսակում ։ Միակ նշանակալի ձեռքբերումը հավաքականի պատմության մեջ թերևս կարելի է համարել Եվրո 2004-ում առաջին տեղը զբաղեցնելը (եզրափակիչ խաղում պարտության մատնելով Պորտուգալիայի հավաքականին)։ Երկրի գլխավոր առաջնությունն է Հունաստանի բարձրագույն լիգան՝ բաղկացած 16 ակումբներից, որոնցից առավել հաջող հանդես եկողներն են «Օլիմպիակոսը», «Պանատինաիկոսը» և «ԱԷԿ Աթենքը»։
Բարձր մակարդակի վրա է գտնվում բասկետբոլ սպորտաձևը. 2012 թվականի դրությամբ Հունաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականը ՖԻԲԱ-ի համաշխարհային վարկանիշային աղհուսակում զբաղեցնում է 4-րդ տեղը ։ Հավաքականը երկու անգամ հաղթել է Եվրոպայի առաջնությունը (ԵվրոԲասկետ)՝ 1987 և 2005 թվականներին և վերջին չորս ՖԻԲԱ-ի աշխարհի առաջնություններում երեք անգամ հասել մինչև 1/4 եզրափակիչ, ընդ որում՝ դառնալով աշխարհի փոխչեմպիոն 2006-ին ։ Հունաստանի բասկետբոլի բարձրագույն լիգան կոչվում է Ա1 Էթնիկի՝ բաղկացած 14 ակումբներից, որոնցից առավել հաջող հանդես եկողներն են «Օլիմպիակոսը», «Պանատինայկոսը», «ԱԵԿ Աթենքը» և «Արիս Սալոնիկը»։
Տարածված սպորտաձևեր են նաև, ջրային պոլոն, վոլեյբոլը, կրիկետը և հանդբոլը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստան Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Բալկանյան երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Բոյարկինո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բոյարկինո (Бояркино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Վահան Բադասյան
Վահան Միքայելի Բադասյան, հայ ռազմական և քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավոր 2010 թ.-ից, Միացյալ Հայաստան կուսակցության առաջնորդ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1968 թ. հունիսի 2-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Հադրութի շրջանի Խանձաձոր գյուղում։ Արցախյան պատերազմի ժամանակ դարձել է գումարտակի հրամանատար, պատերազմի ավարտից հետո եղել է Հադրութի վարչակազմի ղեկավարի տեղակալ, ապա՝ վարչակազմի ղեկավարի պաշտոնակատար։ 1995 թ. հրաժարական է տվել։ 1996-1999 թթ. նախաձեռնել և լիովին վերականգնել է հայրենի Խանձաձոր գյուղը, որն ամբողջովին ավերվել էր պատերազմի սկզբին։ 1999-2001 թթ. աշխատել է Հադրութի շրջանի վարչակազմի ղեկավար։ 2010 թ.-ից ԼՂՀ 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքում համամասնական ընտրակարգով ընտրվել է ԼՂՀ ԱԺ պատգամավոր։ 2001 թ-ից առ այսօր զբաղվում է հողագործությամբ։ Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։
Կրթություն
Ավարտել է Խանձաձորի ութամյա, ապա՝ Հայաստանի Ղափան քաղաքի թիվ 9 միջնակարգ դպրոցը։ 2001 թ. ավարտել է Երևանի Կ. Մարքսի անվան պետական պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետաշինարարական ֆակուլտետը։
Ռազմական գործունեությունը
1986-1988 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։
1988- ի մայիսին հիմնել է Հադրութի պարտիզանական ջոկատը, ուը 1992-ին ընդգրկվել է Հադրութի պաշտպանական շրջանի Սարինշենի վաշտում, ապա՝ Սարինշենի 1-ին գումարտակում։ 1993 թվականին նշանակվել է գումարտակի հրամանատար։ 1991-94 թթ-ին մասնակցել է Մարտակերտի (Ներրին Հոռաթաղ, Մարտակերտ), Հադրութի (Խանձաձոր, Ծամձու, Սարինշեն, Տող, Արեշատ, Պլեթանց, Մելիքաշեն, Այգեստան, Նորաշեն, Ջրաբերդ, Խծաբերդ, Հին Թաղլար), Ֆիզուլիի (Սեյիդահմեդլի) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական, Սուլթանլու-Զանգելան-Մինջեան և Բոյուք Բահմանլու ճակատում մղվող մարտերին։
1994 թ. վիրավորվել է։