cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հեղինակային իրավունքը Ֆրանսիայում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի իրավունք Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք
Ռոկայլ (Ֆաբերժեի ձու)
«Ռոկայլ» (Рокайль), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Կելխի 7 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում ռուս արդյունաբերող Ալեքսանդր Կելխի համար ։ Այն ստեղծվել է 1902 թվականին ։ Ոսկերչական ձուն Ալեքսանդր Կելխը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ Վարվառա Կելխին ։
Այսօր «Ռոկայլ» ոսկերչական ձուն պատկանում է Արթուր և Դորոթի ՄակՖերինների հավաքածուին և ցուցադրվում է Հյուստոնի բնական գիտությունների թանգարանում (Հյուստոն, Տեխաս, ԱՄՆ)։
Դիզայն
«Ռոկայլ» ոսկերչական ձուն պատված է թափանցիկ կանաչ էմալով՝ գիլիոշինային ֆոնով։ Դեկորատիվ կիրառական զարդաքանդակները պատում են ձվի մակերևույթը։ Դրանք ռոկոկո ոճով են պատրաստված և զարդարված են պլատինե ադամանդակուռ ծաղիկներով ։ Արմավենիների զարդաքանդակները ստեղծվել են բազմագույն ոսկուց. սրանք նույնպես ադամանդներով են զարդարված։ Ոսկերչական ձուն տեղադրված է երեք ոսկյա ոտքերի վրա։ Ներսից երեսպատված է մետաքսով ։
Անակնկալ
«Ռոկայլ» ոսկերչական ձվի անակնկալը պատրաստված է սրտի տեսքով, որը բացելիս իրենից ներկայացնում է երեք մանրանկարով երեքնուկի տերև։ Այն նման է «Երեք մանրակերտով նարդոսավարդագույն ձվի» անակնկալին ։ Այն կանգնում է երեք ոսկյա ոտքի վրա։ Անակնկալի ստեղծման համար օգտագորվել են՝ ոսկի, ադամանդ և սպիտակ էմալ։ Սրտիկի մի կողմում ադամանդներով գրված է «» (Վարվառա Կելխ), իսկ մյուս կողմում ստեղծման տարեթիվը՝ «»: Մանրանկարներն այսօր բացակայում են ։
Պատմություն
«Ռոկայլ» ոսկերչական ձուն պատրաստվել է Ֆաբերժեի ընկերությունում՝ 1902 թվականին ։ Ալեքսանդր Կելխը ձուն կնոջը՝ Վարվառա Կելխին է նվիրել նույն թվականի Զատկի տոնին ։
1905 թվականին Վարվառա Կելխը տեղափոխվում է Փարիզ՝ իր հետ տանելով բոլոր ոսկերչական ձվերը։ 1920 թվականին նա վաճառում է Ֆաբերժեի ձվերի հավաքածուն ։
1920 թվականին ձուն ձեռք է բերում Փարիզի «A La Vieile Russie» պատկերասրահը։ 1940-ական թվականներին այն հայտնվում է Նյու Յորքում ։
1949-ից 1958 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Ջեք և Բել Լինքսիների սեփականությունն էր, որից հետո կրկին այն հայտնվում է «A La Vieile Russie» պատկերասրահում։
1962-ից 1997 թվականներին «Ռոկայլ» ոսկերչական ձուն գտնվել է ԱՄՆ-ում՝ մասնավոր հավաքածուի կազմում։
1995 թվականի հունիսին Լոնդոնում ձուն վաճառքի է հանվում, սակայն ոչ մեկը չի գնում։ 1997 թվականին այ վաճառում են Լինեթ Պրոլերին։
2012 թվականին այն գնում է Արթուր և Դորոթի ՄակՖերինների ֆոնդը։ Այսօր «Ռոկայլ» ոսկերչական ձուն ցուցադրվում է Հյուստոնի բնական գիտությունների թանգարան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1902 աշխատություններ Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Հասակով Հերման
Հասակով Հերման (Langer Hermann, Pikk Hermann), Տալլինի Տոոմպեա ամրոցի աշտարակը Տոոմպեա բլրի վրա։ Աշտարակի մի մասը կառուցվել է 1360-1370 թվականներին։ 15-րրդ դարում կատարված վերակառուցման արդյունքում նրա բարձրությունը հասցվել է 45,6 մետրի և այն ստացել է ներկայիս բարձրությունը։ Աշտարակի տանիք կարելի է բարձրանալ սանդուղքով, որն ունի 215 աստիճան ։
Հասակով Հերման աշտարակը տեղակայված է Էստոնիայի խորհրդարանի շենքի մոտ, իսկ աշտարակի վրա տեղադրված դրոշն ունի ծովի մակարդակից 95 մ բարձրություն և համարվում է Էստոնիայի խորհրդանիշերից մեկը։
Ամեն օր՝ արևածագին (առավոտյան ժամը 7-ից ոչ շուտ), Հասակով Հերման աշտարակի վրա տեղադրված Էստոնիայի դրոշը, որն ունի 191 սմ × 300 սմ չափեր, օրհներգի հնչյունների ներքո բարձրացվում է և իջեցվում է արևամուտին (երեկոյան ժամը 10-ից ոչ ուշ)։ Դրոշի իջնելու ժամանակ կարելի է լսել «Իմ հայրենիք, իմ սեր» երգը (երաժշտության հեղինակ՝ Գուստավ Էռնեսաքս, տեքստը՝ Լիդիա Կոյդուլայի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տալլին Կատեգորիա:Տալլինի աշտարակներ
Պերու
Պերու (պաշտոնական անվանումը Պերուի Հանրապետություն ) (Perú, քեչուա և այմարա՝ Piruw), պետություն Հարավային Ամերիկայում։ Հյուսիս-արևմուտքում սահմանակցում է Էկվադորի, հյուսիսում՝ Կոլումբիայի, արևելքում՝ Բրազիլիայի, հարավ-արևելքում՝ Բոլիվիայի և Չիլիի հետ։ Արևմուտքում Պերուի ափերը ողողում են Խաղաղ օվկիանոսի ջրերը։
Պետական կարգ
Պերուն հանրապետություն է։ 1980 թվականի հուլիսից երկրում վերականգնվել է կառավարման սահմանադրական ձևը։ Պետության և կառավարության գլուխը նախագահն է։ Օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմինը երկպալատ կոնգրեսն է, կառավարությունը՝ Նախարարների խորհուրդը
Աշխարհագրություն
Ըստ բնական պայմանների առանձնահատկությունների Պերուն բաժանվում է առափնյա շերտ կամ Կոստա (արևմուտքում), լեռնային, գլխավորապես տափաստանային կամ Միեռա (կենտրոնական մասում) և արևելյան նախալեռների ու հարթավայրերի խոնավ անտառների կամ Մելվա ֆիզիկա-աշխարհագրական մարզերի։ Կոստան կամ առափնյա հարթավայրերի շերտը, 80—180 կմ լայնությամբ, գրավում է երկրի տարածքի 12,5%-ը։ Միեռան (երկրի տարածքի 30,2%-ը) ընդգրկում է Պերուական Անդերը՝ Արևմտյան Կորդիլիերաներ, Կենտրոնական Կորդիլիերաներ և Արևելյան Կորդիլիերաներ լեռնաշղթաներով։ Արևմտյան Կորդիլիերաներն ունեն մինչև 6768 մ բարձրություն (Ուասկարան լեռ)։ Կան գործող և հանգած հրաբուխներ (Սոլիմսնա, Միստի և այլն), 3000—4000 մ բարձրությամբ միջլեռնային սարավանդներ ու սարահարթեր։ Առավելապես հարթավայրային, գետային խիտ ցանցով Սելվան (երկրի տարածքի ավելի քան 1 /2-ը) ընդգրկում է Ամազոնի դաշտավայրի արևմտյան մասն ու Լա Մոնտանյա նախալեռնային հարթավայրը։ Պերուի արևելյան մասը մտնում է Հարավ-Ամերիկյան պլատֆորմի Ամազոնյան սինեկլիզի մեջ, որը կազմված է ցամաքային և ծովային նստվածքներից։ Անդերի ծալքավոր կառուցվածքում առանձնանում են ցամաքային նստվածքներով Արևելյան Կորդիլիերաները, Ալտիպլանո միջլեռնային իջվածքը Տիտիկակա լճի հետ և Արևմտյան Կորդիլիերաները՝ կազմված ցամաքային ու հրաբխային նստվածքներից և գրանիտոիդային բաթոլիտներից։ Առափնյա զոնան կազմված է նստվածքային-հրաբխածին ապարներից։
Օգտակար Հանածոներ
Կան նավթի, պղնձի, պղինձ-բագմամետաղային, կապարի, ցինկի հանքավայրեր։
Կլիմա
Կլիման Կոստայում և Անդերի արևմտյան լանջերին անապատային է՝ համարյա առանց տեղումների։ Միջին ամսական ջերմաստիճանը 15—25 °C է։ Սիեռայի հյուսիսում կլիման բարձրլեռնային, խոնավ ամառային, մերձհասարակածային է (տարեկան մինչև 1000 մմ տեղումներով), հարավում՝ արևադարձային (700—800 մմ տեղումներով)։ Միջին ամսական ջերմաստիճանը սարահարթերի հյուսիսում 12—16 °C է, հարավում՝ 5—9 °C։ Խիստ մեծ են ջերմաստիճանի օրական տատանումները (մինչև 20 °C), Անդերի արևելյան լանջերին և Սելվայում՝ հասարակածային, մշտապես խոնավ կլիմա է։ Ջերմաստիճանը հարթավայրերում ամբողջ տարին 24—27 °C է, տեղումները՝ մինչև 3000 մմ։
Ներքին ջրեր
Գետերի մեծ մասը պատկանում է Ամազոնի ավազանին։ Խոշոր գետերն են Մարանիոնը և Ուկայալին։ Անդերի արևմտյան լանջերից սկիզբ են առնում և Խաղաղ օվկիանոս թափվում բազմաթիվ սակավաջուր գետեր (Պյուրա, Սանտա, Տումբես, Չիրա ե այլն)։ Պունա սարահարթում է գտնվում Տիտիկակա լիճը։
Հողաբուսական ծածկույթ
Հողաբուսական ծածկույթը Կոստայում աղքատ է։ Անդերի արևմտյան լանջերին տեղ-տեղ կան թփուտներ և կակտուսներ։ Ներքին սարահարթերում, հյուսիսում ու արևելքում լեռնատափաստանային հողերի վրա տարածված են բարձրլեռնային, արևադարձային տափաստանները (խալկա), հարավ-արևելքում՝ կիսաանապատները (Պունա), Անդերի արևելյան լանջերին և Սելվայում՝ խոնավ մշտականաչ անտառները թանկարժեք ծառատեսակներով (կաուչուկատու, քինաքինայի ծառեր, կոկա ե այլն)։
Կենդանական աշխարհ
Կենդանական աշխարհը երկրի արևմտյան մասում աղքատ է։ Երբեմն հանդիպում են ամերիկյան հովազ, լամա, կապիկներ, միջատակեր, համրագնաց, գետակինճ ե այլն։ Ափամերձ ջրերը հարուստ են ձկներով։ Շատ են թռչունները։ Ստեղծվել է Պամպա դե Գալերաս ազգային պարկը։
Բնակչություն
Բնակչության մոտ կեսը իսպանախոս պերուացիներ են, մնացածը՝ հնդկացիներ (գլխավորապես կեչուա և այմարա Ժողովուրդներ)։ Կան նաև ճապոնացիներ, չինացիներ, եվրոպացիներ ։ Միջին խտությունը 1 կմ2 վրա մոտ 24 մարդ է, տնտեսապես ակտիվ բնակչությունը՝ 16,5 մլն (2014 )։ Պաշտոնական լեզուներ են իսպաներենը և կեչուան, տիրապետող կրոնը՝ կաթոլիկությունը, տոմարը՝ գրիգորյանը։ Հնդկացի որոշ ցեղերի մոտ քրիստոնեությունը միահյուսվում է տեղական հավատալիքների հետ։ Քաղաքային բնակչությունը 78,6% է (2014 )։ Խոշոր քաղաքներն են Լիման, Արեկիպան, Կալյաոն, Տրուխիլիոն, Պյուրան։
Տնտեսություն
Պերուն զարգացած հանքարդյունահանող և ձկնային արդյունաբերությամբ ագրարային երկիր է։ Համաշխարհային շուկայում Պերուն բիսմութի, արծաթի, ցինկի, կապարի, պղնձի խոշորագույն մատակարար է։ Մինչև 1960-ական թթ․ վերջը տնտեսության մեջ կարևոր դեր ուներ օտարերկրյա կապիտալը։ 1968 թվականից հետո երկրում կատարվեցին սոցիալ-տնտեսական վերափոխումներ։ Պետության հսկողության տակ անցան ազգային հանքային հարստությունների շահագործումն ու արտահանումը։ 1969 թվականին անցկացվեց ագրարային-ջրային ռեֆորմ։ Ստեղծվել է պետական սեկտոր։ Ազգայնացվել են արդյունաբերության մի շարք ճյուղեր (նավթի, հանքարդյունահանող, էներգետիկայի, ձկնեղենի և այլն)։ Կազմակերպվում են գյուղատնտեսական կոոպերատիվներ։
Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության առաջատար ճյուղը հանքարդյունահանող արդյունաբերությունն է։ Հիմնական շրջաններն են Սիեռայի կենտրունական մասը և Կոստայի հարավ-արևմուտքը։ Զարգացած է սև և գունավոր մետաղագործությունը։ Լոբոս դե Տիեռա, Չինչա կղզիներում կա թռչնաղբի (գուանոյի) շահագործում։ Մշակող արդյունաբերության կարևոր ճյուղը սննդարդյունաբերությունն է, որում առանձնանում է ձկնալյուրի (գլխավորապես անչոուսներից) արտադրությունը։ Կան նավթավերամշակման, թաղանթ անյութի-թղթի, տեքստիլ, քիմիական, շինանյութերի արդյունաբերության, նավաշինական և ավտոհավաքման ձեռնարկություններ։ 1980 թվականին արտադրվել է մոտ 38,4 մլրդ կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա։ Մշակող արդյունաբերության արտադրանքի մոտ 70%-ը տալիս են Լիմա և Կալյաո քաղաքները։ Արդյունաբերական կարևոր կենտրոններն են նաև Չիմբոտեն, Պուերտո Սուպեն, Իլոն, Օրոյան, Տալարան ե այլն։
Գյուղատնտեսություն
Համախառն Ներքին Արդյունքի մեջ գյուղատնտեսության բաժինը կազմում է շուրջ 7,1%, Գյուղատնտեսության բնագավառում է աշխատում երկրի բնակչության շուրջ 26%-ը Մշակվող հողատարածությունները կազմում են երկրի տարածքի 2,3%ը, մարգագետիններն ու արոտավայրերը՝ 21,4%-ը։ Գյուղատնտեսական հիմնական կուլտուրաներն են բամբակենին, շաքարեղեգը, բրինձը, ցորենը, կարտոֆիլը, եգիպտացորենը, գարին, սորգոն, գետնանուշը և ծխախոտը։ Զարգացած են բանջարաբուծությունը, բոստանային կուլտուրաների մշակումը, այգեգործությունն ու պտղաբուծությունը։
Արտաքին տնտեսական կապեր
Պերուն արտահանում է պղինձ, ոսկի, կապար, ցինկ, անագ, երկաթ հանքաքար, մոլիբդեն, արծաթ, նավթի և նավթամթերքների, գազ, սուրճ, ծնեբեկ և այլ բանջարեղեն, միրգ, հագուստի և տեքստիլ, ձուկ, քիմիկատներ ։ Ներմուծում է Նավթամթերքներ, Քիմիկատներ, Պլաստմասա, հումք և կիսաֆաբրիկատներ, մեքենաներ, սարքավորումներ, շինանյութ, պարեն ։ Արտաքին սանտրում մեծ տեսակարար կշիռ ունեն ԱՄՆ, Չինաստանը, Ճապոնիան, Բրազիլիան, Չիլին ։ Անդամակցում է Ազատ Առևտրի Լատինաամերիկյան Միությանը։
Առողջապահություն
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով 2013—2014 թվականներին տարեկան ծնունդը կազմել է 18,28, մահացությունը՝ 6 ։ Տարածված են վարակիչ հիվանդությունները (տուբերկուլոզ, տիֆեր և պարատիֆեր, դիզենտերիա և մանկական վարակիչ հիվանդություններ)։ 1970 թվականին կատարվել է բնական ծաղկի դեմ վակցինացում։ Գոյություն ունի առողջապահության խառը համակարգ, պետական բուժսպասարկման հիմնարկների հետ մեկտեղ գործում են հասարակական և մասնավոր տարբեր կազմակերպություններ։
Լուսավորություն և գիտական հիմնարկներ
1972 թվականից կրթական համակարգում իրականացվում է դեմոկրատական բնույթի ռեֆորմ, մտցվում է նոր համակարգ, նախադպրոցական ուսուցում (մինչև 6 տարեկաններ), անվճար և պարտադիր 9-ամյա, հիմնական կամ բազային դպրոց (3 փուլով), որը տալիս է նաև պրոֆտեխնիկական գիտելիքներ, պատրաստում աշխատանքային գործունեության, բարձրագույն կրթություն։ 1973 թվականից մասսայական միջոցառումներ են իրականացվում մեծահասակների անգրագիտությունը վերացնելու համար։ Կա շուրջ 35 համալսարան (ավելի քան 30%-ը մասնավոր), խոշորներից են (պետական) Լիմայի «Սան Մարկոս» ազգային (հիմնադրվել է 1551 թվականին), Ազգային ինժեներական (1955), Արեկիպայի «Սան Ագուստին» ազգային (1828) համալսարանները։ Խոշորագույն գրադարաններից են․ Ազգայինը (հիմնադրվել է 1821 թվականին, ավելի քան 506 հզ․ գիրք, 167 հզ․ ձեռագիր), «Սան Մարկոս» համալսարանի (400 հզ․ գիրք), Ազգ․ ինժեներ․ համալսարանի (156 հզ․ գիրք)։ Խոշոր թանգարաններից են․ Պատմության ազգային (հիմնադրվել է 1921 թվականին), Պերուական մշակույթի ազգային (1946), Մարդաբանության և հնէաբանության (1938), բնապատմական, «Խավեր Պրադո» (բոլորն էլ՝ Լիմայում)։ XIX դ․ վերջին և XX դ․ սկզբին կազմակերպված գիտական հիմնարկներից են․ Ազգային բժշկական (հիմնադրվել է 1884 թվականին), Լեզվի պերուական (1887) ակադեմիաները, Լիմայի աշխարհագրական ընկերությունը (1888) և ուրիշներ։
Ճարտարապետություն և կերպարվեստ
Պերուի մշակույթը ամենահինն ու զարգացածն է Հարավային Ամերիկայում։ Մ․ թ․ ա․ XII դարից հայտնի էր խեցեգործությունը, մ․ թ․ ա․ I հազարամյակից զարգացել են խաղաղ օվկիանոսի առափնյա շրջանների (Պարակաս, Սալինար և այլն) ինչպես և լեռնային մարզերի (Չավին-դե-Ուանտար կենտրոնով) մշակույթները։ Մ․ թ․ սկզբին կազմավորվել են վաղ դասակարգային հասարակության մշակույթներ (Նասկա, Մոչիկա՝ Մոչե կենտրոնով, Չիմու՝ Չան-Չան կենտրոնով), որոնք XV դ․ փոխարինվել են ինկերի պետության մշակույթով (մայրաքաղաք՝ Կուսկո)։ Հին Պերուում կառուցվել են ուղղանկյուն թաղամասերով և նեղ փողոցներով քաղաքներ, պաշտամունքային կենտրոններ, ամրոցներ, պալատներ, տաճարներ, ամֆիթատրոններ, աստիճանաձև բուրգեր և այլն։ Առափնյա մասերում ոչ բարձր շինությունները ադոբայից էին՝ զարդարված բարձրաքանդակներով, ինտերիերում՝ որմնանկարներով, իսկ լեռներում՝ քարից (Մաչու—Պիկչու և Սակսաուաման ամրոցները)։ Պահպանվել են հազվագյուտ խեցեգործական իրեր, դեկորատիվ գործվածքներ, ոսկյա և արծաթյա արձանիկներ, դիմակներ, զարդեր։ XVI դ․, գաղութացումից հետո, Պերուի հնագույն մշակույթի զարգացումը ընդհատվել է, սակայն ուժգին ազդել է հետագա արվեստի վրա։ XVI դ․ 2-րդ կեսին—XVII դ․ 1-ին կեսին ստեղծվել են փողոցների ուղղանկյուն ցանցով նոր քաղաքներ, կառուցվել ներքին բակով բնակելի տներ, աղյուսե գոթական թաղերով կամ փայտե «արտեսոնադո» առաստաղներով, «պլատերեսկո» ոճի շքամուտքով եկեղեցիներ։ XVII դ․ 2-րդ կեսին-XVIII դ․ ծաղկել է պերուական բարոկկոն։ Լեռնային մասի քարի ճարտարապետությունը զանգվածեղ է, հարդարանքում օգտագործվել են եվրոպական և տեղական արվեստների մոտիվներ («մետիս ոճ»)։
Երաժշտություն
Հին ինկերը ունեցել են բարձր զարգացած երաժշտական մշակույթ։ Երաժշտությունը հիմնված էր պենտատոն հնչյունաշարերի վրա, հստակ բաժանված (պաշտամունքային, զինվորական, պալատական, ժողովրդական) և խիստ տարբերակված ըստ ժանրերի՝ սրբազան հիմներ, պատմական երգասքեր, եղերերգական և քնարական երգեր, պարեր։ Երաժշտական գործիքարանը կազմված էր հարվածային և բազմաթիվ փողային նվագարաններից՝ Պանի ֆլեյտա, երկայնակի ֆլեյտաներ, փողեր և այլն։ Երաժշտական այս մշակույթը համարյա ամբողջությամբ ժառանգել են կեչուա և այմարա հնդկացիները։ Իսպանական տիրապետության օրոք ստեղծվել և հնդկացիների երաժշտությանը գոյակցել է հիբրիդային («մետիսական») երաժշտությունը (տեղական լադերի, մետրառիթմիկայի վրա իսպանական ազդեցությամբ)։ Պերուի կրեոլական ժողովրդական երաժշտության մեջ նկատելի է XVI— XVIII դդ․ իսպանական երաժշտության փոխառությունը։ Պարերգային հիմնական ժանրերից են՝ յարավի, տրիստե, սամակուեկա, մարիներա, տոնդերո, սախուրիանա, ռեֆալոսա, նվագարաններից՝ կիթառը և նրա տեղական տարատեսակը՝ չարանգո, տավիղ։ Գաղութային շրջանում կոմպոզիտորները ստեղծել են բացառապես եկեղեցական երաժշտություն։
Թատրոն
Պերուում, հատկապես ինկերի պետության կազմավորումից հետո, նշանակալի չափով զարգացել է բեմարվեստը։ Գոյություն է ունեցել թատերական ներկայացումների մի քանի տեսակ, որոնք ուղեկցվել են երաժշտությամբ և խմբերգեցողությամբ։ 1548 թվականին կայացել է առաջին աշխարհիկ ներկայացումը։ 1680 թվականին Լիմայում կառուցվել է «Պրինսիպալ» թատրոնը։ XVII դ․ 2-րդ կեսի—XVIII դ․ դրամատուրգներից են՝ Պ․ դե Պերալտա Բառնուէվոն, XIX դ․՝ Մ․ Մոնկլոաի Կովառուբիասը, Ֆ․ Պարդո ի Ալյագան, Մ․ Ա․ Սեգուրան, նշանավոր դերասաններից՝ Տ․ Սիրանդան, Է․ Պերեսը։ 1940-ական թթ․ ռեժիսորների և դրամատուրգների աշխատանքներին բնորոշ էր հայրենասիրությունը, սոցիալական խոր բովանդակությունը, թատերարվեստի զարգացման նոր ուղիների որոնումը։ 1960-ական թթ-ից տարբեր քաղաքներում անց են կացվում թատերական փառատոներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պերու Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի երկրներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Կարլ Ռոջերս
Կարլ Ռոջերսն (Carl Ransom Rogers, ), ամերիկացի հոգեբան է, հումանիստական հոգեբանության հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1902 թ. հունվարի 8-ին, Իլինոյս նահանգում։ Ավարտել է Վիսկոնսինի համալսարանը և հրաժարվելով հոգևորականի կարիերայից, որին նրան նախապատրաստում էին ծնողները, սկսեց հետաքրքրվել հոգեբանությամբ։ Որպես անձի «միջուկ-էություն» դիտում էր «Ես» հայեցակարգը, որը ներկայանում է իրական «Ես»-ի և իդեալական «Ես»-ի փոխհարաբերությունների դինամիկայի տեսքով։ Ըստ նրա պատկերացումների՝ մարդու մեջ գոյակցում են երկու աստիճաններ (ինստանցիաներ), որոնք պետք է գործեն համաձայնեցված. իրական «Ես»-ը, որն իրենից ներկայացնում է իր մասին ունեցած գնահատականների ու պատկերացումների ամբողջություն, կախված է մարդու անհատական փորձից և շրջապատողների իրական գնահատականներից, և իդեալական «Ես»-ը, որն իրենից ներկայացնում է այն, թե ինչպիսին է ուզում լինել մարդը։ Մշակել է ոչ դիրեկտիվ (չղեկավարվող) հոգեթերապիան, որը կենտրոնացած է այցելուի վրա, և որի հիմքում ընկած է այցելուին խորհուրդներ չտալու կանոնն ու նրա վարքագծի գնահատումներից խուսափելը, ինչպես նաև նրա ստեղծագործական ընդունակությունների ակտիվացումը, ինչը հանգեցնում է նրա խնդիրների, դժվարությունների ինքնուրույն լուծմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ
Չաթախ Ներքին
Չաթախ Ներքին, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Բրովարի (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Բրովարի (Броварі), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրովարի գյուղում բնակվում էր 216 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1445 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 149,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1610 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զարեչե (գյուղ, Իզմալկովսկի շրջան)
Զարեչե (Заречье), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Իզմալկովսկի շրջանի կազմում։
Հնդկական սփյուռք
Հնդկական սփյուռք, Հնդկաստանից դուրս բնակվող հնդկական ծագումով բնակչությունը։ Ըստ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության զարգացման ծրագրի հաշվետվության, հնդկական սփյուռքը աշխարհի երկրորդն է խոշորությամբ, չինականից հետո, և կազմում է ավելի քան 25 միլիոն մարդ։
2003 թվականից սկսած, ամեն տարի հունվարի 9-ին Հնդկաստանում նշում են «Փրավասի Բհարաթիյա Դիվաս» (հնդկական սփյուռքի օր) տոնը, որպեսզի նշեն սփյուռքի ավանդը Հնդկաստանի զարգացման մեջ։ Այդ օրը 1915 թվականին Մահաթմա Գանդին Հարավային Աֆրիկայից վերադարձել է Հնդկաստան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սփյուռքներ Կատեգորիա:Հնդկական սփյուռք
Աստերոիդների ցանկ (172701-172800)
Աստերոիդների ցանկ (172601-172700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (172801-172900)
|}
Բեր լ'Էտան
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 13881 մարդ, բնակչության խտությունը` 318.08 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 43.64 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 26 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 8774 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 5977-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 2797։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,1 %։ 5977 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 4833 անձ (2741 տղամարդ և 2092 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1144 անձ (475 տղամարդ և 669 կին)։ 2797 անաշխատունակներից 774-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 714-ը` թոշակառուներ, իսկ 1309-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Արարատյան դաշտ
Արարատյան դաշտ, Այրարատ, Այրարատյան դաշտ, Արարատ, Արաքսենուս կաշպուս, Արաքսի հովիտ, Դաշտն Այարատյան, Դաշտն Արայի, Երասխի հովիտ, Մերձարաքսյան դաշտ, Տափերական դաշտ, Արարատյան գոգավորության տափարակ հատակ է՝ լցված լճագետային, հեղեղաբերուկ նստվածքներով և լավաներով։ Ձգված է հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք ուղղությամբ Արաքս գետի հոսանքի երկայնքով, ունի եռանկյունու ձև։ Հայկական լեռնաշխարհի ընդարձակ հարթավայրերից մեկը՝ Միջին Արաքսյան գոգավորության ցածրադիր մասը (բարձրությունը՝ 800-1000 մ)։ Հայաստանին պատկանում է ձախափյա մասը ։
Ռելիեֆ
Արարատյան դաշտը միջլեռնային տեկտոնական իջվածք է, որի հիմքը կազմում են հնագույն մետմորֆային ապարներն ու պալեոզոյի կրաքար ավազաքարային շերտախմբերը, իսկ վերին մասերը լցված են ալյուվիալ֊պրո֊լյուվիսղ և լճային նստվածքներով։ Դաշտի բնական իջեցումը շարունակվում է մինչև օրս։ Արարատյան դաշտի միջով հոսող գլխավոր գետը՝ Արաքսը, այն բաժանում է երկու հատվածի։ Արաքսից դեպի աջ տարածվող մասն այժմ ամբողջությամբ մտնում է Թուրքիայի և Իրանի կազմի մեջ, ձախակողմյանը՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության։ Արարատյան դաշտը շրջապատված է Արագած, Գեղամա, Արարատ և Հայկական Պար լեռներով։ Ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք, ավելի քան 200 կմ, լայնությունը 20-45 կմ է, տարածությունը՝ մոտ 6600 կմ2։ Արարատյան դաշտը միջլեռնային տեկտոնական իջվածք է։ Հիմքում հնագույն մետամորֆային ապարներ և պալեոզոյի կրաքարաավազաքարային շերտով ծածկված պալեոգեն-նեոգենինի ավազաքարակավամերգելային նստվածքներով, վերին շերտերում (մոտ 400 մ հզորությամբ)՝ անթրոպոգենի գետալճային նստվածքներով։ Մակերևույթը հարթ է, Արաքսի ձախափնյա մասում՝ թույլ զառիկող, նախալեռնային մասում՝ ալիքավոր, աջափնյա մասում լավ են արտահայտված աստիճանաձև բարձր դարավանդները։ Արարատյան դաշտով հոսում է Արաքս գետը՝ այն բաժանելով հյուսիսային, հյուսիսարևելյան և հարավային, հարավարևմտյան (այժմ՝ Թուրքիայում և Իրանում) հատվածների։ Ռելիեֆի կարևոր տարրերից են մնացորդաէրոզիոն (Խորվիրապ, Սարիպապ) և հրաբխային («Կոնդեր») բլուրները։ Արարատյան դաշտը Գայլի դրունքով բաժանվում է Նախիջևանյան հարթությունից (Շարուրի դաշտ)։ Արարատյան դաշտում տեղ-տեղ բարձրանում են ծալքաբեկորավոր հիմքի ելուստներ (Խորվիրապ, Սարիպապ, Սալհովիտ) կամ խարամային կոներ (Արմավիրի բլուր, Մեծամոր)։
Արարատյան դաշտում առկա են կերակրի աղի (Երևան, Կողբ), տրավերաինների, ֆոսֆորիտների, կրաքարերի, մարմարի) շինարար ականքարերի ու ավազների պաշարներ։ Դաշտը հարուստ Է նաև հանքային ջրերով (Արզնի, Արարատ)։ Մեծ է նաև երևանյան քաղցրահամ ջրի արտեզյան ավազանը (մոտ 30 մլգ մ³)։
Կլիմա
Արարատյան դաշտը ունի արևոտ, չոր, ցամաքային կլիմա, (տարեկան արևափայլը՝ 2700 ժ), չոր ցամաքային կլիմա տևական (4 - 5 ամիս) շոգ ամառով, հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 24 °C-ից 26 °C է, առավելագույնը՝ 42 °C (Երևան)։ Հատկանշական են ամռան տապը զովացնող լեռնային քամիները, որոնք հնուց ի վեր անվանվում են «Լուսավորչի քամի»։ Ձմեռը չափավոր ցուրտ է, ամպամած, անհողմ եղանակների գերակշռությամբ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -4 °C-ից -6 °C է, նվազագույնի -33 °C (Արմավիր)։ Հաստատուն ձնածածկույթ գոյանում է ոչ ամեն տարի։ Գարունը կարճատև է (50-60 օր), փոփոխական, աշունը՝ տևական, տաք, արևոտ եղանակներով։ Արարատյան դաշտում անսառնամանիք օրերի թիվը 200-ից ավելի է, իսկ 0 °C-ից բարձր ջերմաստիճանների գումարը՝ ավելի քան 5000°, տարեկան տեղումները՝ 200 - 350 մմ։ Բարձր գոլորշականության (մոտ 1000 մմ) պատճառով խոնավության հաշվեկշիռը բացասական է։
Գետեր
Արարատյան դաշտը աղքատ է մակերևութային հոսքով։ Գետերը՝ Արաքսն իր վտակներով (Քասաղ, Հրազդան, Ազատ, Վեդի), տարանցիկ են, բացի (Մեծամորից), բուռն հորդանում են ուշ գարնանը և վաղ ամռանը՝ հաճախ փոխելով իրենց հունը (հատկապես՝ Արաքսը)։ Շատ են սելավները (Մաստարա, Չորասու, Գետառ)։ Ամռանը գետերի մի մասը բոլորովին ցամաքում է։
Հողեր
Բնական լանդշաֆտը կիսաանապատային է՝ անապատային տեղամասերով։ Հողածածկույթում գերակշռում են հումուսով աղքատ գորշահողերը։ Կան նաև ալկալի ու աղուտային, ցածրադիր ողողատներում՝ գերխոնավ հողեր և ճահճուտներ։ Դարավոր ոռոգելի երկրագործության պայմաններում ձևավորվել են կուլտուր-ոռոգելի հողեր։ Ունի հումուսով աղկատ գորշահողեր՝ կրի ու գիպսի զգալի պարունակությամբ։ Իրացվել և իրացվում են աղուտները, մելիորացվում՝ ճահիճները։ Աղուտների մի մասում ստեղծվել են ձկնաբուծական լճակներ։ Բուսածածկույթն աղքատ է, տիրապետում են կիսաանապատային չորասեր տեսակները, ինչպես նաև կան աղասեր անապատային բուսատեսակներ։ Հայաստանի առավել յուրացված շրջանն է՝ ծածկված խաղողի և մրգատու այգիներով, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի դաշտերով։ Աղուտներն ու ճահճուտները բռնում են ավելի քան 30000 հա տարածություն։
Բնական աշխարհ
Արարատյան դաշտի բուսածածկույթն աղքատ Է, շատ են կիսաանապատային, չորադիմացկուն և աղասեր բույսերը։ Կենդանիներից տարածված են սողունները (օձերից՝ գյուրզան, եղջերավոր իժը, տափաստանային վիշապը, շահմարը և այլն), շատ են մողեսները (թաքիրային կլորագլուխը, կովկասյան ագաման), միջատները (մորեխազզիներ, ուտիճներ, մրջյուններ, կարիճներ և այլն)։
Կաթնասուններից տարածված են վայրի խոզը, եղեգնուտի կատուն, ջրասամույրը և այլն։ Այղր լճում բազմացվում են կուղբ, ձուկ։
Մշակում են խաղող, ծիրան, դեղձ, սալոր, սերկևիլ, բալ, թութ և այլ պտուղներ ու բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։
Անվանում
Ըստ Կամսար Ավետիսյանի՝ պետք է ասել և գրել Արարատյան դաշտ և ոչ թե դաշտավայր ։ Հայաստանում հարթավայրերն ընդունված է անվանել դաշտ, օրինակ Շիրակի դաշտ, Լոռվա դաշտ, Արարատյան դաշտ, բայց ոչ դաշտավայր, ինչպես երբեմն անվանում են սխալմամբ։
Պատմական ակնարկ
Արարատյան դաշտը հանդիսացել է հայ պետականության օրրանը, երկրի տնտեսական և քաղաքական հզորության կենտրոնը։ Ուրարտուի թագավոր Արգիշտի Ա (մ.թ.ա. 786 - 764) տիրեց Արարատյան դաշտին՝ հիմնելով Էրեբունին (տես Արին-Բերդ)։ Մ.թ.ա. VI դարի սկզբներից Արարատյան դաշտը մտել է հնագույն հայկական թագավորության՝ Երվանդունիների պետության կազմի մեջ, իսկ 520 թվականից հետո նվաճվել է Իրանի Դարեհ Ա Վշտասպյան թագավորի կողմից և մտել Իրանի 18-րդ սատրապության կազմի մեջ։ Մ.թ.ա. 330-ական թվականներին Արարատյան դաշտին վերստին տիրել են Երվանդունիները, իսկ մ.թ.ա. 189 թվականից՝ Արտաշեսյանները։ 66 թվականից հետո Արարատյան դաշտը մտել է Հայոց Արշակունի թագավորության կազմի մեջ։ 8-րդ դարի սկզբից Արարատյան դաշտին տիրել է արաբական խալիֆայությունը, և այն մտել է Արմինիա վարչական միավորի մեջ, իսկ IX դարի վերջերից Արարատյան դաշտը մտել է Բագրատունիների Հայոց թագավորության կազմի մեջ։ XI դարից Արարատյան դաշտը նվաճել են սելջուկները, իսկ XIII դարում մոնղոլ-թաթարները։ 1502 թվականից Արարատյան դաշտը մտել է Սեֆյան Պարսկաստանի կազմի մեջ՝ հարակից շրջանների հետ դաոնալով առանձին կուսակալություն (խանություն) Երևան կենտրոնով։ 1827 թվականիի ապրիլից ռուսական զորքերը մտան Արարատյան դաշտ և հայերի համագործակցությամբ գրավեցին Երևանի խանությունը՝ հերոսաբար մարտնչելով պարսից զորքի դեմ։ 1827 թվականի օգոստոսի 7-ին Օշականի մոտ կատաղի ճակատամարտ է տեղի ունեցել կողմերի միջև։ 1828 թվականի փետրվարի 10-ին կնքված Թուրքմենչայի պայմանագրով Արարատյան դաշտը անցել է Ռուսաստանին՝ մտնելով Հայկական մարզի, իսկ 1840 թվականից՝ Երևանի գավառի մեջ։ 1849 թվականի հուլիսից Արարատյան դաշտը մտել է Երևանի նահանգի մեջ։
1918 թվականի մայիսին Արարատյան դաշտում տեղի է ունեցել Սարդարապատի հերոսամարտը, որը բախտորոշ դեր խաղաց հայ ժողովրդի կյանքում։ Այստեղ են հիմնվել Երվանդաշատ, Արտաշատ, Արմավիր, Վաղարշապատ, Դվին մայրաքաղաքները։ Արարատյան դաշտում է գտնվում Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանը։ Արարատյան դաշտը մարդու ծագման օրրաններից է։ Արարատյան գոգահովտում Արտենի լեռան և Արզնի քաղաքի շրջակայքում հայտնաբերվել են հին ու նոր քարի դարաշրջանի գործիքներ և անթրոպոգենի սառցապատման ժամանակաշրջանի կենդանիների (տրոգոնթերյան փղի, ռնգեղջյուրի, վայրի ձիու, ուղտի, ցուլի և եղջերուի) ոսկորներ, Երևանից 7 կմ հարավ գտնվել է այդ ժամանակվա մարդու գանգ։ Արարատյան դաշտը պատմական ժամանակաշրջանում և այժմ հայ մշակույթի առաջատար շրջաններից է, հարուստ հուշարձաններով՝ Շենգավիթի մշակույթը (մ.թ.ա. V—IV հազարամյակ), Թեղուտի երկրագործական բնակատեղին (մ.թ.ա. V հազարամյակի վերջ-IV հազարամյակ), Մեծամորի հնագույն մետաղաձուլական կենտրոնը (մ.թ.ա. III-I հազարամյակ), ուրարտական նշանավոր ամրոցներ՝ Էրեբունին (Արին-բերդ), Թեյշեբաինին (Կարմիր բլուր), Հրազդանի թունելով անցկացված ուրարտական ջրանցքը, Էջմիածնի Մայր տաճարը, Հռիփսիմեի տաճարը, Զվարթնոցը են, մեր օրերում կառուցված Սարդարապատի հերոսական ճակատամարտի կոթողը, բազմաթիվ հուշարձաններ։
Սովետական իշխանության տարիներին Արարատյան դաշտի տնտեսության մեջ մեծ տեղ էր հատկացվում եթերայուղատու և տեխնիկական կուլտուրաներին։ Կարևոր տեղ էին գրավում հատկապես խորդենին, վարդը։ Նախկին Հոկտեմբերյանի և էջմիածնի շրջանները տալիս էին ԽՍՀՄ խորդենու արտադրանքի 80 %-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հարթավայրեր
Ashok Leyland
Ashok Leyland, Հնդկական խոշոր ավտոմոբիլաշինական ձեռնարկություն, թողարկում է բեռնատար մեքենաներ, ավտոբուսներ և ռազմական տեխնիկա ։ Ընկերությունը հիմնվել է 1948 թվականին, գտնվում է Չեննայ քաղաքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ընկերություններ Կատեգորիա:1948 հիմնադրված ընկերություններ
Քուրաշի
Քուրաշի (ქურაში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 15 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Ակացիա
Ակացիա, ակակի, կակիա, բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի ծառերի, թփերի, հազվադեպ՝ խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 750 տեսակ։ ՀՀ-ում գրեթե ամենուր աճում է կամ ակացիա կեղծ տեսակը։
Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ Կատեգորիա:Բակլազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Պրաիտորի
Պրաիտորի  կամ Պրետորի (Πραιτώρι), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Տեղակայված է Կեդարես քաղաքից 2 կմ դեպի հյուսիս։ Գյուղը նաև հնագիտական պեղումների վայր է։ Գյուղի փոստային ինդեքսը 6214 է։
Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմել է 50 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Սալսա (թանձրուկ)
Սալսա (անգլ՝ Salsa), թանձրուկի տեսակ, որն օգտագործում են տակոյի, տորտիլյա բլիթների և այլ մեքսիկական կամ ամերիկա-մեքսիկական ուտեստների հետ որպես համեմունք։ Այն կարող է լինել հում կամ եփված և մատուցելիս սովորաբար լինում է սենյակային ջերմաստիճանի ։
Չնայած սալսա բառը իսպաներեն նշանակում է ցանկացած տեսակի թանձրուկ, բայց անգլերենում այն ունի հենց մեքսիկական թանձրուկի նշանակություն, հատկապես, երբ խոսքը գնում է լոլիկից և չիլի պղպեղից պատրաստված «պիկո դե գալո» և «սալսա վերդե» թանձրուկների մասին :Սալսայով տորտիլյայի բլիթները ամերիկա-մեքսիկական ռեստորաններում տարածված նախուտեստ է, բայց ոչ Մեքսիկայում ։
Պատմություն
Սալսայի օգտագործումը որպես սեղանի մշտական թանձրուկ առաջին անգամ տարածվել է ԱՄՆ-ի մեքսիկական ռեստորանների միջոցով։ 1980-ական թվականներին լոլիկից պատրաստված մեքսիկական սալսան մեծ ճանաչում է ձեռք բերել։ 1992 թվականին ԱՄՆ-ում սալսա թանձրուկի վաճառքի դոլարային արժեքը գերազանցել է լոլիկի կետչուպի արժեքին ։
Լամբա (Յարանի վերին վտակ)
Լամբա (Ламба), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարանսկի շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յարան գետի ձախ ափին՝ 98 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։
Սալսա (թանձրուկ)
Պատմություն
Հետագայում լոլիկից պատրաստված սալսան սկսել է մրցակցել մրգերից, եգիպտացորենից ու սև լոբիից պատրաստված սալսա թանձրուկների հետ։ 2000-ական թվականներից սկսած՝ քաղցր սալսաները, որոնցում համակցված էին մրգերն ու պղպեղը, ինչպիսիք են հաբաներոն, շոտլանդական գլխարկը և դաթիլը, մեծ տարածում են գտել և սկսել են մատուցվել սառեցված աղանդերի, կարկանդակների և տորթերի հետ ։ ԱՄՆ-ում սալսան օգտագործվում է մարինադների, աղցանների համեմման համար, շոգեխաշած ուտեստների և եփած թանձրուկների մեջ։ Բացի ձկան, թռչնամսի և այլ մսային տարբեր ուտեստների հետ օգտագործվելուց, այն նաև կարող է լինել տապակած կարտոֆիլի, մակարոնեղենի և պիցցայի համար նախատեսված համեմունք ։
Լամբա (Յարանի վերին վտակ)
Գետի ակունքը գտնվում է արևմտյան Կուգուշերգա գյուղում, Կուգուշերսկի գյուղական բնակավայրի կենտրոնում, Յարանսկա գյուղից 18 կմ հարավ-արևմուտք։ Գետը հոսում է արևելք։
Սալսա (թանձրուկ)
Տեսակներ
Սալսան մեքսիկական խոհանոցի սովորական բաղադրիչ է, որը մատուցվում է որպես համեմունք տակոյի հետ, ավելացվում է ապուրների, շոգեխաշված ուտեստների և տամալեի միջուկի մեջ։ Սալսա ֆրեսկան լոլիկից և կծու պղպեղից պատրաստված թարմ թանձրուկ է։ Սալսա վերդեն պատրաստվում է եփած լոլիկից և մատուցվում է որպես չիլաքիլեսի, էնչիլադայի և այլ ուտեստների համար նախատեսված թանձրուկ։ Չիլտոմատեն շատ օգտագործվող հիմքային թանձրուկ է՝ պատրաստված լոլիկից և չիլիից։ Չիլտոմատեի համար օգտագործվող պղպեղի տեսակը տարբերվում է ըստ տարածաշրջանի, բայց թարմ կանաչ չիլին ավելի տարածված է, քան հաբաներոն Չիապասում ։ Տամալեները հաճախ դասակարգվում են ըստ սալսայի տեսակի, որոնցով դրանք լցոնված են՝ սալսա վերդե, սալսա ռայա, սալսա դե ռաջաս կամ սալսա դե մոլ ։
Լամբա (Յարանի վերին վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Սալսա (թանձրուկ)
Տեսակներ
Մեքսիկական սալսան ավանդաբար պատրաստվում էր հավանգի նման մոլկահետե կոչվող քարե գործիքի միջոցով, թեև այժմ օգտագործվում են հարիչներ։ Մեքսիկական սալսան ներառում է.
Լամբա (Յարանի վերին վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Սալսա (թանձրուկ)
Ճիշտ պահպանման կարևորությունը
Ըստ ԱՀԿ-ի պետք է զգույշ լինել սալսայի և ցանկացած այլ տեսակի թանձրուկների պատրաստման և պահպանման հարցում, քանի որ հում մատուցվող թանձրուկների շատ տեսակներ կարող են բարենպաստ պայմաններ ստեղծել վտանգավոր բակտերիաների աճի համար, հատկապես եթե սառնարանում չեն պահվում ։
Այրուձի
Այրուձի, Հայոց հեծելազորի տեսակ հին և միջին դարերում։ Պեղածո նյութերն ու սեպագիր արձանագրությունեները հավաստում են, որ մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները պատերազմներում օգտագործում էին ինչպես մարտակառքեր, այնպես էլ այրուձի։ Ըստ Քսենոփոնի, Երվանդունիներն ունեին 8 հազարանոց այրուձի։ Հայոց այրուձին ավելի մեծացվեց. կանոնավորվեց Արտաշեսյանների օրոք։
Սալսա (թանձրուկ)
Ճիշտ պահպանման կարևորությունը
2002 թվականին Տեխաս նահանգի Հյուստոնի համալսարանի կողմից իրականացված հետազոտությունը հայտնաբերել է, որ   աղիքային ցուպիկ են պարունակում՝
Այրուձի
Հայոց այրուձիի կորիզը Հին աշխարհում հռչակված ծանրազեն զրահավոր հեծելազորն էր, որի համար ընտրվում էին առավել մարմնեղ և ուժեղ ձիեր։ Հեծեկամարտիկները կրում էին ծանր հանդերձանք, մետաղե թիթեղներով պատած կամ մետաղե զրահներ (սաղավարտ, վզնոց, օղազրահ, ուսակալ, սրունքակալ, լանջապանակ, սռնապան, կրծքակալ և այլն)։ Գլխավոր զենքը երկար նիզակն էր։ Զրահավոր այրուձին հայկական բանակի գլխավոր հարվածային ուժն էր, որը գրոհում էր սեպաձև խիտ շարքերով։
Սալսա (թանձրուկ)
Ճիշտ պահպանման կարևորությունը
2010 թվականին ԱՄՆ-ի Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնը զեկուցել է, որ 1998-2008 թվականներին սննդի միջոցով փոխանցվող 25 հիվանդություններից 1-ը ռեստորանային թանձրուկների սխալ պատրաստման կամ պահպանման հետևանք է ։
Լամբա (Յարանի վերին վտակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սալսա (թանձրուկ)
Ճիշտ պահպանման կարևորությունը
2010 թվականի սննդի հիգիենայի մասին հոդվածում սալսայի սառեցումը նկարագրվել է որպես թանձրուկների անվտանգ օգտագործման «բանալի»։ Այս ուսումնասիրությունը նաև պարզել է, որ թարմ լայմի հյութը և թարմ սխտորը (ոչ փոշիացված) կկանխեն սալմոնելլայի աճը ։
Այրուձի
Թեթևազեն այրուձին, որի համար ընտրվում էին համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ և դիմացկուն նժույգներ, դյուրաշարժության համար չէր զրահավորվում։ Հեծյալի հիմնական զենքը նետ ու աղեղն էր։ Թեթևազեն այրուձին կատարում էր բանակի մարտակարգի թևերն ու թիկունքը պաշտպանելու, գլխավոր ուժերի ծավալմանը սպասարկելու, ցրված ուժերը կենտրոնացնելու, հակառակորդին հետապնդելու, հետախուզելու և այլ պարտականություններ։ Հարձակվում էր ցրիվ շարքերով։
Սալսա (թանձրուկ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:թանձրուկներ Կատեգորիա:Մեքսիկական խոհանոց Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Այրուձի
Հայոց այրուձին կարևոր դեր էր կատարում պարթև-հռոմեական մրցակցությունում. նրա անցումը մեկի կամ մյուսի կողմը հաճախ ունենում էր վճռական նշանակությունը Հռմը մարտունակ հեծելազոր չուներ։ Այդ պատճառով ահեղ հեծելազորատեր Պարթևստանի դեմ մղվող պատերազմներում ձգտում էր շահել Հայաստանի դաշնակցությունը։ Արշակուիների ժամանակ այրուձին, մասնավորապես ծանազենը, համալրվում էր ազնվատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակության մասն էր կազմում ձիավարժությունը։
Պատերազմի ժամանակ ցածր խավերից նյունպես ստեղծվում էր առանձին հեծելագունդ, ո րը կոչվում էր «ռազմիկ այրուձի»։ Այրուձիի գերագույն հրամանատարը կոչվում էր «ասպետ», որը միաժամանակ «թագադիր» կամա «թագակապ» իշխան էր։ Այդ պաշտոնը Բագրատունիների տոհմի մենաշնորհն էր։ Արշակունիները այրուձիի խիստ մեծացրեցին հատկապես 3-4-րդ դարերում, երբ Հայաստանի անկախությանն սպառնաց Սասանյան Պարսկաստանը։ Այրուձիի զինվորական աստիճանների, հրահանգների, կանոնադրությունների, զինանշանների, դրոշների մասին պահպանվել են կցկտուր տեղեկություններ։ Աղբյուրներում հիշատակվում են «բյուրավորք», «հազարավորք», «գումապետք», «հարդարի մարտի», «աղեղնադրոշք», «ասպարախաղք» կամ «ասպախաղք», «դրոշակակիրք», «վառնունիք», «ճակատամուղք» ստորրաբաժանումների անուններ ։
Ընդհանուր տեղեկություններ այրուձիու մասին
Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները մ. թ. ա. I հազարամյակում օգտագործել են ռազմակառքեր, ունեցել են հեծյալ զորախմբեր։ Մ.թ.ա. 6-րդ դարում Երվանդունիներն ունեցել են 8 հզ. հեծելազոր ու 40 հզ. հետևակ, իսկ Գավգամելայի ճակատամարտում (մ. թ. ա. 331 թվական) Ալեքսանդր Մակեդոնացու դեմ պարսից բանակի կազմում կռվել է Մեծ Հայքի 7-հզ-անոց այրուձին։ Արտաշիսյանների (մ. թ. ա. 189–181 թվականներ) օրոք ստեղծվել են հեծելազորային միավորումներ, որոնց կորիզը ծանրազեն կամ սպառազեն հեծելազորն էր։ Հեծելամարտիկները կրել են մետաղե թիթեղներով պատած կամ մետաղե զրահ (սաղավարտ, վզնոց, օղազրահ, ուսակալ, սրնքակալ, լանջապանակ, սռնապան և այլն)։ Զրահով պաշտպանված էին նաև ձիու մարմնի առավել խոցելի տեղերը։ Գլխավոր զենքը նիզակն էր։ Հայկական բանակի գլխավոր հարվածային ուժը զրահակիր հեծելազորն էր։ Թեթևազեն հեծելազորը, որի համար ընտրել են համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ և դիմացկուն նժույգներ, դյուրաշարժության համար չէր զրահավորվում, ապահովում էր բանակի մարտակարգը, հետապնդում թշնամուն, հետախուզում և կատարում այլ պարտականություններ։ Հեծյալի հիմնական զենքը նետ ու աղեղն էր։ Արշակունիների (66–428 թվականներ) օրոք այրուձին, մասնավորապես ծանրազենը, համալրվել է ազնվատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակության անքակտելի մասն էր ձիավարժությունը։ Համաձայն հին Հայաստանի ռազմական ուժերի քանակի և դասակարգման մասին հրովարտակի, որը կոչվում էր Զորանամակ, IV դարում 86 նախարարություն ներկայացրել է 84 հզ. ձիավոր մարտիկ, իսկ արքայականը 40 հզ. էր։ Արշակունիների անկումից հետո հայկական այրուձիու թիվը նվազել է։ Մարզպանական Հայաստանում (V–VII դարեր) այրուձին 30 հզ-ից չէր անցնում։ 529 թվականին հատուկ հրովարտակով Հուստինիանոս I կայսրը Հայաստանի բյուզանդական մասում արգելել է նախարարներին հեծյալ ուժեր ունենալ (արգելքը տևել է մինչև արաբական նվաճումները՝ 7-րդ դարի կես)։ 652 թ-ի հայ-արաբական պայմանագրի համաձայն՝ Հայաստանը կարող էր պահել 15-հզ-անոց այրուձի (նախկին 30 հզ-ի փոխարեն), որի ռոճիկը վճարելու էին արաբները։ Այս կարգը պահպանվել է մինչև Աբդուլլահ խալիֆի (750–775 թվականներ) իշխանությունը։ Բագրատունիների (885–1045 թվականներ) օրոք նույնպես այրուձին համալրել են գերազանցապես ազատները։ Գագիկ Ա-ի (989–1020 թվականներ) ժամանակ արքունական զորագնդերում հաշվվում էր 55 հզ., իսկ իշխանականում՝ 45 հզ. զինվոր։ XII–XIII դարերում հայկական հեծելագնդերը Զաքարյան իշխանների գլխավորությամբ մեծապես օգնել են վրացական պետության հզորացմանը և սելջուկյան թուրքերից հայկական հողերի ազատագրմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեծելազոր Կատեգորիա:Հայոց պատմություն
Բլանզակ լե Մատա
Բլանզակ լե Մատա (Blanzac-lès-Matha), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Մատա կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17048։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 334 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 195 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 136-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 59-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 69.7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 58.9 %)։ 136 աշխատունակ բնակիչներից 123-ը աշխատում էին (60 տղամարդ և 63 կին), անաշխատանք էին 13-ը (5 տղամարդ և 8 կին)։ 59 անգործունակ մարդկանցից 11-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 35-ը թոշակառու, 13-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ստավկի (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Ստավկի (Ставки), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
Պեշչիկի
Պեշչիկի (Пещики), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Ստավկի (գյուղ, Տուրիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ստավկի գյուղում բնակվում էր 437 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3081 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 141,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պեշչիկի
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Գավրիլ Կորենկով
Գավրիլ Ալեքսեևիչ Կորենկով (Кореньков, Гаврил Алексеевич, ), չուվաշ առաջին բանաստեղծներից, թարգմանիչներից ու մանկավարժներից մեկը, թերթերի ու ամսագրերի ակտիվ թղթակից։
Կենսագրություն
Գավրիլ Կորենկովը ծնվել է 1884 թվականի ապրիլի 5-ին Կազանի նահանգի Չեբոքսարիի գավառի Տյուրլեմա գյուղում (ներկայում՝ Հին Տյուրլեմա գյուղ (չուվ.՝ Кивĕ Тĕрлемес), Կոզլովսկի շրջան, Չուվաշիա), ջրասուզակի ընտանիքում։
Տյուրլեմայի դպրոցում նախնական կրթությունն ստանալուց հետո ընդունվել է Սիմբիրսկի չուվաշական ուսուցչական դպրոց, որն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի գյուղ։
Մանկավարժական գործունեություն
1903-1948 թվականներին աշխատել է Տյուրլեմայի գյուղական դպրոցում որպես ռուսաց և չուվաշերեն լեզուների ուսուցիչ, ուսմասվար, տնօրեն (1934 թվականից)։ Աշխատել է ուսումնական ձեռնարկների թարգմանության և կազմման վրա։ Նրա «Մաթեմատիկայի աշխատանքային գիրքը», «Ռուսաց լեզվի դասագիրքը», «Санитарипе гигиена навыкěсем» («Սանիտարական և հիգիենիկ հմտություններ») դարձել են չուվաշական տարրական դպրոցի անբաժանելի մասը։
Հրապարակումներ և թարգմանություններ
Առաջին անգամ Գ. Կորենկովի բանաստեղծությունը, որը կոչվում է «Ěçлеме чěнни» («Աշխատանքի կոչ»), հրապարակվել է «Խիպար» թերթում 1906 թվականին։ Գավրիլ Կորենկովն զբաղվել է նաև թարգմանչական գործունեությամբ։ Թարգմանել է Ալեքսանդր Պուշկինի, Միխայիլ Լերմոնտովի, ղազախ բանաստեղծ Ջամբուլի ստեղծագործությունները։ Գավրիլ Ալեքսեևիչը նշանակալի է նրանով, որ առաջինն է չուվաշերեն է թարգմանել Իվան Կռիլովի առակները։ Նրա թարգմանությամբ Կռիլովի շուրջ 20 առակներ լույս են տեսել հանրապետական պարբերականներում։ Նրանց թվում են՝ «Ճպուռն ու մրջյունը («Шăрчăкпа кăткă»), «Կարապը, գայլաձուկն ու խեցգետինը» («Акăш, рак, çăрттан»), «Աղվեսն ու խաղողը» («Тилěпе иçěм çырли») և շատ ուրիշներ։ Լինելով ուսուցիչ՝ Գավրիլ Ալեքսեևիչը աշխատել է ուսումնական ձեռնարկների թարգմանության և կազմման վրա։ Նրա «Մաթեմատիկայի աշխատանքային գիրքը», «Ռուսաց լեզվի դասագիրքը», «Санитарипе гигиена навыкěсем» («Սանիտարական և հիգիենիկ հմտություններ») դարձել են չուվաշական տարրական դպրոցի անբաժանելի մասը։ Ընդհանուր առմամբ Կորենկովը գրել է մոտ 150 բանաստեղծություն, 5 պոեմ և 6 բանաստեղծական հեքիաթներ, որտեղ ներկայացված է բնապատկերային, սիրային և փիլիսոփայական քնարերգություն, երգիծանք։ Սակայն նրա ստեղծագործությունների մեծ մասը պարբերական մամուլում չի լուսաբանվել։ Այնուամենայնիվ, Գավրիլ Ալեքսեևիչի գրական ժառանգությունն այժմ խնամքով պահպանվում է Չուվաշայի Հանրապետության մամուլի պետական արխիվի ֆոնդերում։ Գրել է յոթ վանկանի վանկական տաղաչափությամբ, փորձել է ներդնել վանկաշեշտականը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Չուվաշ բանաստեղծներ
Չաղման
Չաղման, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Բարդիի զոհասեղանը
Բարդիի զոհասեղանը, իտալացի նկարիչ Սանդրո Բոտիչելլիի աշխատանքը, որը նկարվել է մոտավորապես 1485 թվականին։
Պատմություն
1485 թվականին, Ջովաննի Անոլո դի Բարդիի պատվերով, Բոտիչելլին Սանտո Սփիրթոյի եկեղեցում գտնվող Բարդի ընտանիքի մատուռի համար զոհասեղան է նկարել։ Պատվիրատուի մասին հիշեցնում են նկարում պատկերված երկու սուրբ Հովհաննեսները (Հովհաննես իտալերեն հնչում է որպես Ջովանի)։ 15-րդ դարում կտավը Ջուլիանո դա Սանգալոյի կողմից պատրաստված շրջանակի մեջ է առնվել։ Մատուռն ուներ «զոհասեղանի վարագույր», ապակենկարներ և փայտից պատրաստված «պալիոտտո» (խորանի առաջնամասում)։ Ներկայումս այնտեղ մնացել է միայն Հովհաննես Մկրտչի գլխատված պատկերով պալիոտտոն։ Նկարն, որն այժմ գտնվում է Բեռլինում, 1629 թվականին փոխարինվել է 17-րդ դարի նկարիչ Յակոպո Վինյալիի աշխատանքով, որը մատուռում պահպանվել է մինչ օրս։ Շրջանակը, վարագույրը և ապակեպատկերները կորել են։
Սյուժե
Բոտիչելլիի «Կրոնական զրույցը» (sacra conversazione) շրջապատված է յուրօրինակ hortus conclusus-ի (մեկուսացած այգի) մթնոլորտով, փարթամ բուսականությամբ ճարտարապետական ​​խորշերի նման մի բան է, որոնցից յուրաքանչյուրում օգտագործվում է գործող անձերից մեկը։ Այսպիսով, ամբողջ պատկերը տրիպտիխի (եռածալիկ նկար) նման մի բան է։
Խորհրդանշում
Բույսերի և ծաղիկների ընտրությունը պատահական չէ։ Ձիթենին, նոճին և մայրին (նույնացվել է կիտրոնի հետ) այն ծառերն են, որոնցից պատրաստվել է Փրկչի խաչը, իսկ վարդերը, շուշանները, սոսին, արմավենին, մրտին, ելակները, մանուշակները խորհրդանշում են Սուրբ Կույսի առաքինությունները՝ խոնարհությունը, ողորմությունը, անաղարտությունը, մաքրություն։ Որոշ արձանագրություններում («Ժողովող»-ի և «Երգ երգոց»-ի լատինական տարբերակից վերցված) հասկանալի է դառնում, որ նկարի մեջ առկա ժապավենների վրա (Հովհաննես Մկրտչի գավազանի վրա) տեսանելի նշված են Մարիամ Աստվածածնի առաքինությունները։
Ինչպես Երիքովի վարդի ծաղիկը, ինչպես գեղեցիկ ձիթենի, ինչպես փշերի մեջ գտնվող շուշան, ինչպես լիբանանյան մայրի, ես մեծացա,
ես աճեցի, ինչպես Կադեշի արմավենի ...
Նկարի մթնոլորտում ընդգծված է սպասման լարվածության տեսլականը, ստեղծագործության հիմնական թեման է Մարիամի թագադրումը, մարդկության փրկության մեջ նրա անաղարտ միջնորդի դերը։ Գահի ստորոտում գտնվող մեծ հրեշը և դրան հենված խաչելությունը խորհրդանշում են քավող զոհաբերությունը։
Կելտական լեզուներ
[[Պատկեր:Indo-European branches map.png|մինի|270px|
]] Կելտական լեզուներ, հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մի ճյուղ, որը բաժանվում է երկու ենթախմբի՝ մայրցամաքային և կղզիների։ Լեզվախումբը բնութագրելու համար «կելտական» բառը առաջին անգամ օգտագործել է Էդվարդ Լլոդը 1707 թվականին ։ Կելտական լեզուները տարավածված են հիմնական հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում, առավելապես Իռլանդիայում, Շոտլանդիայում, Բրետանում, Կոռնուոլում և Մեն կղզում, ինչպես նաև Քեյփ Բրեթըն կղզում։ Արգենտինայի Պատագոնիա շրջանում գոյություն ունի ուելսախոս որոշ բնակչություն։ Որոշ կելտախոսների կարելի է գտնել նաև ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում կելտական գաղութներում։ Այդ բոլոր վայրերում կելտական լեզուներով խոսում են ազգային փոքրամասնությունները, չնայած նրանք դեռ շարունակում են մայրենի լեզվի վերակենդանացման փորձերը։
Ապրող լեզուներ
SIL Ethnologue «ապրող» կելտական լեզուների ցանկի մեջ ընդգրկում է վեց լեզու, որոնցից չորսը ունեն մայրենի խոսողների զգալի թիվ։ Դրանք են գոյդելյան իռլանդերենը (Gaeilge), հին իռլանդերենից ծագող գելական շոտլանդերենը (Gàidhlig), և կելտական բրիտաներենից ծագող բրիտական ուելսերենը և բրետոներենը։
Երկու լեզվով՝ կոռներենով և մեներենով, խոսում էին նորագույն ժամանակաշրջանում, սակայն այժմ դրանք արդեն մեռյալ են որպես կենցաղի լեզուներ ։ Չնայած դրա, այդ երկու լեզվի վերակենդանացման շարժման արդյունքում արդեն գոյություն ունեն մարդիկ, այդ թվում նաև երեխաներ, որոնց համար քորներենը և մեներենը դարձել է կամ դառնում է մայրենի լեզու ։
Կոշտ ասած, այժմ ընդհանուր առմամբ կա մոտ մեկ միլիոն մարդ, որոնց համար կելտական լեզուներից մեկը մայրենի է 2010 թվականին գրանցվել է ավելի քան 1.4 մարդ, որոնց համար կելտական լեզուն մայրենի է ։
Գավրիլովցի (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Գավրիլովցի (Гаврилівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գավրիլովցի գյուղում բնակվում էր 746 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2796 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 266,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(4452) Ուլաչարլզ
(4452) Ուլաչարլզ (Ullacharles), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Պոլ Յենսենի կողմից Բրորֆելդեում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,615788 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2721 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9595 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1545,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23297 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,19° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պոլ Ենսենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ