cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դալի մողես
Արտաքին կառուցվածք
Բարեկազմ, տափակ մարմնով փոքր մողես է, երկարությունը՝ 2,4-6,4 սմ, պոչը՝ կրկնակի երկար, ինքնահատվող։ Գլուխը տափակ է՝ ծածկված խոշոր վահանիկներով, մեջքային մակերեսը՝ միանման մանր ոսպանման թեփուկներով, կողմնային մակերեսների թեփուկներն ավելի խոշոր են։ Մեջքի գունավորումը խայտաբղետ է. գերիշխում են գորշ, մոխրագույն, ձիթապտղագույն ու բաց շագանակագույն երանգները։ Մեջքի երկայնքով ձգվում է մուգ, տձև, լայնակի ձգված մանր բծերից բաղկացած բավական նեղ նախշ։ Կողմնային մուգ գորշաշագանակագույն զոլերը կազմված են այս կամ այն չափով արտահայտված օղանման խալերի զուգահեռ երկայնակի շարքերից, ունեն բաց գույնի սպիտակավուն կենտրոնական խալ և մուգ, հաճախ կտրտված եզրագիծ։ Առջևի վերջավորությունների մակարդակին առկա են կապույտ խալեր։
Որովայնային մակերեսը ծածկված է 6 երկայնակի շարքեր ձևավորող խոշոր ու լայն վահանիկներով և ունի բաց դեղնավուն գունավորում, իսկ կոկորդային և ներքին ծնոտային մակերեսները սպիտակավուն են։ Որովայնային մակերեսի եզրային վահանիկները կրում են բաց երկնագույն խալեր։
Սննդառություն
Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով և փափկամարմիններով։ Օգտակար է, կարգավորում է միջատների թվաքանակը։
Բազմացում և զարգացում
Կուսածին տեսակ է, հունիսի վերջից հուլիսի սկիզբը էգը դնում է 2-5 ձու (12x7 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի վերջը։ Պահպանության նպատակով, ինչպես նաև սիրողների կողմից հաճախակի խնամվում է անազատ պայմաններում։ Օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակով։
Տարածվածություն
Տարածված է հյուսիսային Հայաստանի և հարավային Վրաստանի սահմաններում, մինչև Քուռ գետի նախալեռնային հովտի հյուսիսում։ Հայաստանի հյուսիսում գտնվող մի քանի մեկուսացած պոպուլյացիաների ժամանակակից արեալը մասնատված է ։
Պահպանություն
Տեսակն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Արեալը մասնատված է մի շարք փոքր, իրարից անջատված հատվածների, որտեղ թվաքանակի փոփոխությունները հայտնի չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում ճանապարհների վերակառուցումը, միկրոկլիմայի փոփոխումը գետերի ջրահոսքի փոքրացման հետևանքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մողեսներ Կատեգորիա:Իսկական մողեսներ Կատեգորիա:Սողուններ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Թեփուկավորներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
Հրաչիկ Զաքոյան
Հրաչիկ Հմայակի Զաքոյան, հայ, խորհրդային գյուղատնտես և ծխախոտագործ, գյուղատնտեսական արտադրության առաջամարտիկ, ինչպես նաև միջին մասնագիտական կրթության աշխատող։ Հայկական ԽՍՀ Կամոյի անվան շրջանի սովխոզ-տեխնիկումի տնօրեն (1966-1980)։ Սոցիալիստական Աշխատանքի Հերոս (1949) ։
Կենսագրություն
Հրաչիկ Հմայակի Զաքոյանը ծնվել է 1922 թվականին ՀԽՍՀ Նոր Բայազետի շրջանի Նոր Բայազետ քաղաքում (Այժմ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաք), բանվորի ընտանիքում։ Զաքոյանի ծնողները Արևմտյան Հայաստանի Խնուս քաղաքից հայրենադարձվել են Նոր Բայազետ, որտեղ կոլտնտեսություն հիմնումից հետո սկսել են աշխատել այնտեղ։
Հրաչիկ Զաքոյանն ավարտել է Նոր Բայազետի 7-ամյա միջնակարգ դպրոցը, որից հետո ընդունվել և ավարտել է Նոր Բայազետի մանկավարժական տեխնիկումը։ Ուսման ընթացքում, ամառային արձակուրդների ժամանակ Զաքոյանը աշխատել է Բատիկ Բատիկյանի անվան կոլտնտեսությունում՝ զբաղվելով բանջարաբուծությամբ և օգնելով կոմբայնավարներին։ 1936 թվականին նա անդամակցել է ՀԼԿԵՄ-ին, իսկ հետագայում եղել է ՀԼԿԵՄ-ի կոմերիտական կազմակերպության քարտուղար։ 1940 թվականին կոլտնտեսությունում որոշում կայացվեց սկսել ծխախոտի աճեցում, և Զաքոյանը նշանակվեց կոլտնտեսության ծխախոտի օղակի պատասխանատու։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մեկնարկից մեկ տարի անց Զաքոյանը զորակոչվել է Կարմիր բանակ, սակայն շուտով զորացրվել է և վերադարձել կոլտնտեսություն։ Զաքոյանի օղակը, որը բաղկացած էր 12-13 աշխատավորներից կարճ ժամանակահատվածում յուրացրել է ծխախոտի մշակության ագրոարդյունաբերական հիմքերը։ Զաքոյանի ղեկավարությամբ կոլտնտեսությունում սկսվել է սեփական տնկարաններում բարձրորակ ծխախոտի տնկիների աճեցում։ Ագրոարդյունաբերական միջոցառումների հետևողական կիրառման արդյունքում, կարճ ժամանակահատվածում ավարտելով տնկարկների տնկումը, օղակին հաջողվել է հասնել բարձր արդյունքների։ 1943 թվականին յուրաքանչյուր հեկտարից ստացվել է ծխախոտի 13 ցենտներ, ինչի համար էլ բարձր բերքի երիտասարդական օղակի պատասխանատու Զաքոյանը պարգևատրվել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի պատվոգրով։ 1945 թվականին Զաքոյանը անդամակցել է ԽՄԿԿ-ին(Բ)/ԽՄԿԿ-ին։ Նույն տարում բերքը հեկտարից հասցվել է 19 ցենտների, Զաքոյանը պարգևատրվել է «Գերազանց աշխատանքի համար» մեդալով։ 1948 թվականին 3 հա օղակի տարածությունից ստացվել է «Տիկ-կուլակ» տեսակի 25,1 ցենտներ ծխախոտ, ինչը Հայկական ԽՍՀ-ում ամենաբարձր արդյունքն էր։
1949 թվականի ապրիլի 16-ի ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության հրամանագրով՝ սժիի, բամբակի և ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար գյուղատնտեսական արտադրանքի բոլոր տեսակների, կոլտնտեսությունների պարտադիր մատակարարումների և պայմանագրերի կատարման ժամանակ, ՄՏՍ-ի նատուրոպլատները 1948 թվականին և բոլոր մշակաբույսերի սերմերով ապահովվածության համար՝ գարնանային սեվայի լիակատար կարիքի չափով 1949 թվականին Հրաչիկ Հմայակի Զաքոյանին շնորհվել Է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի» կոչում ։
Առանց աշխատանքային գործունեությունից կտրվելու Հրաչիկ Զաքոյանը բարձրագույն կրթություն է ստացել Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետում ։ 1949 թվականին Զաքոյանն անցել է «Սամսուն» տեսակի ծխախոտի մշակմանը և յուրաքանչյուր հեկտարից ստացել 37 ցենտների բերք, ստացված բերքի ցողունը գերազանցել է 1,5 մետրը։ 1950 թվականին, տնկելով այգու երկու կողմերում, Զաքոյանին հաջողվել է ծխախոտի բերքը հեկտարից հասցնել 45,17 ցենտների, ինչի համար 1951 թվականին պարգևատրվել է Լենինի երկրորդ շքանշանով։ 1951 թվականից Զաքոյանը Նոր Բայազետի Հովհաննես Սարուխանյանի անվան միջնակարգ դպրոցի պիոներական շարքի ջոկատավարն էր։ Բատիկ Բատիկյանի անվան կոլտնտեսությունում աշակերտները զբաղվել են ցորենի և ծխախոտի բերքահավաքով, զբաղվել կոլտնտեսության ֆերմայում անասնապահությամբ։ Նոր Բայազետի տարածքում աշակերտներն աճեցրել են լոլիկ, որը նախկինում չի աճեցվել Նոր Բայազետի տարածքում։ Զաքոյանի նախաձեռնությամբ դպրոցում կազմակերպվեց մոդելիզմի խմբակ, որի պարապմունքներին աշակերտները պատրաստում էին մոլորակներ և առագաստանավեր։ Զաքոյանի ղեկավարած պիոներների ջոկատը Երևանում և Մոսկվայում մասնակցել է տարբեր միջոցառումների։ 1956 թվականին Զաքոյանը հրատարակել է գրքույկ, որում ներկայացրել է պիոներական ջոկատի աշխատանքի արդյունքները ։
1958 թվականին ՀԽՍՀ Նոր Բայազետի շրջանի Բատիկ Բատիկյանի անվան կոլխոզի հիման վրա կազմակերպվեց կաթնային-անասնաբուծական սովխոզ և Հրաչիկ Զաքոյանը դարձավ սովխոզի ագրոնոմ՝ օգնելով աշխատողներին ցորենի, կարտոֆիլի, սիլոսի մշակաբույսերի և ծխախոտի աճեցման հարցերում։ 1961-1964 թվականներին Զաքոյանը եղել է սովխոզի կուսակցական կազմակերպության քարտուղարը, իսկ 1964-1966 թվականներին՝ գլխավոր ագրոնոմ, եղել է նաև Բատիկյանի անվան կոլխոզի սկզբնական կուսակցական կազմակերպության վարչության անդամ և բյուրոյի անդամ։ 1966-1980 թվականներին եղել է Հայկական ԽՍՀ Կամոյի անվան շրջանի սովխոզ-տեխնիկումի տնօրեն։ 1980 թվականին Զաքոյանը նշանակվել է Կամոյի անվան Հացթուխող ձեռնարկության տնօրեն։ 1988 թվականին անցել է թոշակի ։
Հրաչիկ Զաքոյանը նույնպես զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։ Նա եղել է Նոր Բայազետի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։
Հրաչիկ Հմայակի Զաքոյանը մահացել է 2003 թվականին Գավառ քաղաքում։ Թաղված է քաղաքի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
(8886) Էլեագնուս
(8886) Էլեագնուս (Elaeagnus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի մարտի 9-ին Էրիկ Էլստի կողմից Կոսոլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,24556 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8017 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6894 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1229,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292899 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալվարո Լոպես-Գարսիա
Ալվարո Լոպես-Գարսիա (Álvaro López-García, ), իսպանացի աստղագետ և աստերոիդներ հայտնաբերող, Վալենսիայի համալսարանի աստղագիտության պրոֆեսոր և Վալենսիայի համալսարանի աստղադիտարանի տնօրեն (1968-2000) ։
Կենսագրություն
Աշխատել է Լա Սիլյայի աստղադիտարանում։ 1992 թվականի հուլիսից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում բելգիացի աստղագետ Անրի Դեբեոնի հետ միասին հայտնաբերել է 12 աստերոիդ ։ Եղել է Վալենսիայի համալսարանի աստղագիտության պրոֆեսոր, համալսարանի աստղադիտարանի տնօրեն (1968-200), աստղագիտության և փոքր մոլորակների դինամիկայի փորձագետ։
Նրա պատվին է անվանակոչվել (4657) Լոպես աստերոիդը ։
(445) Էդնա
(445) Էդնա (Edna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1899 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Էդվին Քոդինգտոնի կողմից Մաունթ Համիլտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,198825 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5849 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8127 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2089,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172273 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,37° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1899 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվին Քոդինգտոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էլիսոն Քրոու
էլիսոն Լուիզ Քրոու (Allison Louise Crowe, ), կանադացի երգչուհի, երգահան, կիթառահար, դաշնակահար։
Վաղ տարիններ
Էլիսոն Լուիզ Քրոուն ծնվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 16-ին Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգի Նանայիմո քաղաքում ։ Նրա ծնողները Ալբիոնից էին ։ Դեռ վաղ մանկուց Էլիսոնը երաժշտության սիրահար էր։ Մանուկ հասակում նա տիրապետել է դաշնամուրին, իսկ ավելի ուշ կիթառին։ Քրոուն պնդում էր, որ իր վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել Pearl Jam և Ագռավների հաշվում երաժշտական խմբերը, ինչպես նաև երգչուհի Անի Դեֆրանկոն ։
Գործունեություն
Էլիսոն Քրոուն սկսել է ելույթ ունենալ 1996 թվականին 15 տարեկանում ։ Նա ելույթ է ունեցել Բրիտանական Կոլումբիայի տարբեր սրճարաններում և փաբերում։ 2001 թվականին թողարկվել է իր առաջին Լիզայի երգը մինի-ալբոմը։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում աղջիկը քրտնաջան աշխատել է նոր երգերի վրա, սովորել է նոր տեխնիկա և համերգներ տվել։ Անցավ երեք ամբողջ տարի և երգչուհու մասին գրեթե մոռանում են, բայց մոռացության մատնվելը աղջկա պլանների մեջ ոչ մի կերպ չէր մտնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Կանադացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի երգահաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Եվգենի Զավոյսկի
Եվգենի Կոնստանտինովիչ Զավոյսկի (Евгений Константинович Завойский, ), խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1964), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)։
Ավարտել է Կազանի համալսարանը (1930)։ 1947-1976 թթ.-ին աշխատել է Ատոմային էներգիայի ինստիտուտում։ Հայտնագործել է էլեկտրոնային վզաբավեագնիսական ռեզոնանսի երևույթը (1944)։ Նրա ղեկավարությամբ կատարվել են արագընթաց (109-1014 վրկ) պրոցեսների համար էեկտրոնաօպտիկական փոխակերպիչների կիրառման հետազոտություններ։ Զավոյսկի աշխատակիցների հետ առաջարկել և մշակել է ջերմամիջուկային պլազմայի ստացման մեթոդ։ Արժանացել է ՍՍՀՄ պետ․ (1949) և լենինյան (1957) մրցանակների։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ
Սուխոյ Յար (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Սուխոյ Յար (Сухий Яр), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Սուխոյ Յար գյուղում բնակվում էր 237 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աղգյոլի
Աղգյոլի, լեռ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգում, Հայկական լեռնաշխարհում, Մակու քաղաքից հյուսիս–արևելք, Սարըչայ գետից ձախ, Արաքսի աջ ափից ոչ հեռու, Ակգյոլ լճից հարավ։ Տեղադրման կոորդինատներ 39.47457°N, 44.83584°W։ Նշված է Կովկասի 5 վերստանոց քարտեզում ինչպես լեռնաշղթա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Փոխհատվող կամարներ
Փոխհատվող կամարներ, հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ կառուցվածքային հնարք, տարածության մեջ երկու կամ ավելի թվով փոխադարձաբար հատվող կամարներ, որոնցով ստեղծվում է ծածկի համար հենարան ծառայող կոշտ և կայուն համակարգ։ Փոխհատվող կամարների մասին հայանի վաղագույն հիշատակությունը պատկանում է Անանուն Արծրունու և վերաբերում է Աղթամար կղզում Գագիկ Արծրունի թագավորի 10-րդ դարի սկզբին կառուցված պալատի ծածկին։ Փոխհատվող կամարների համակարգն իր կառուցվածքային–ճարտարւսպետական կատարելությամբ 10–11-րդ դարերում Հայաստանում արդեն առկա էր։ Կիրառվում են քառակուսի հատակագծով կամ միջանկյալ ազատ կանգնած զույգ հենարանների օգնությամբ դրան բերված շինությունները ծածկելու համար։ Դասակարգվում են ըստ միմյանց հետ հատվող կամարների քանակի։ Երկու կամարանոց տարբերակում փոխհատումը կատարվում է մեկ կետում, կամարներն ունենում են անկյունագծային կամ պատերին ուղղահայաց դասավորություն, կիրառվում են ոչ մեծ մակերեսներով շինությունները ծածկելու համար։ Չորս կամարանոց տարբերակում, շինության յուրաքանչյուր կողմում, գերազանցապես որմնամույթերի կամ որմնասյուների վրա հենվող երկուական կամարներ խաչաձևվում են իրար հետ՝ ծածկը բաժանելով ինն մասի։ Այդ ուշագրավ տարբերակը լայն կիրառություն է ունեցել միջնադարյան գավիթներում, գրատներում, սեղանատներում (Հաղպատ, Հաղարածին), եկեղեցիներում (Գեղարդի վիմափոր, Զորացիրի Սուրբ Էջմիածին) և այլն։ Ծածկի կենտրոնական քառակուսի մասն ունենում է երդիկ, անցումը հիմքի քառակուսուց երդիկի շրջագծին կատարվում է փոխհատվող կամարների համակարգի կրկնակի կիրառումով, հազարաշեն ծածկի սկզբունքով, շթաքարերի օգնությամբ և այլն։ Վեց կամարանոց տարբերակում կամարները, զույգ–զույգ միանալով կրունկի մասում, կազմում են վեցաթև աստղ, իսկ միջին մասում՝ հավասարակողմ վեցանկյունի (Խորակերտի եկեղեցի, Մակարավանքի, Խորանաշատի, Նեղուցի գավիթներ)։ Փոխհատվող կամարների հնարքը կիրառվել է նաև սովետահայ ճարտարապետության մեջ՝ Հաղթանակի մոնումենտ Երևանում, Սարդարապատի հուշահամալիրի սեղանատուն (ճարտարապետ Ռ․Իսրայելյան), ՀՍՍՀ ԳԱ նախագահության նիստերի դահլիճ (ճարտարապետ Ս․Սաֆարյան) և այլն։
Եգեյան ծովի երկրաշարժ (2020)
Եգեյան ծովի 2020 թվականի եկրաշարժ 7.0 մագնիտուդով երկրաշարժ, որը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, մոտավորապես 14 կմ Հունաստանի Սամոս կղզուց հյուսիս-արևելք։ Երկրաշարժի արդյունքում շատ շենքեր վնասվել կամ փլուզվել են. Հունաստանի Կառլովասի նահանգի Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին մասամբ փլուզվել է, իսկ երկրաշարժից մեծապես տուժած Թուրքիայի Իզմիր քաղաքում տասնյակ շենքեր կամ վնասվել են, կամ ամբողջությամբ փլվել։ Երկու երկրների արտակարգ ծառայությունները անմիջապես ժամանել են դեպքի վայր, քանի որ փրկարարական աշխատանքները շարունակվել են մինչև ուշ գիշեր։ Հունաստանում մահացել է 2 մարդ, ևս 19-ը ստացել են թեթև վնասվածքներ։ Թուրքիայում 111 մարդ է զոհվել, ևս 1035-ը վիրավորվել են։
Բնական պայմաններ
Բնական պայմաններ, բնության օբյեկտների և երևույթների ամբողջությունը, որը գոյություն ունի մարդկանց գործունեությունից անկախ, ազդում Է կենդանի օրգանիզմների, մարմինների և երևույթների վրա։ Բնական պայմաններ են նաև բնության այն օբյեկտներն ու ուժերը, որոնք կարևոր են արտադրողական ուժերի զարգացման և հասարակության տնտեսական գործունեության համար, սակայն անմիջականորեն չեն մասնակցում մարդու նյութական, արտադրական և ոչ արտադրական գործունեությանը (օրինակ՝ կլիմա և այլն)։
Եգեյան ծովի երկրաշարժ (2020)
Երկրաշարժ
Երկրաշարժը տեղի է ունեցել երկրի ընդերքի ոչ մեծ խորության վրա, Էգեյան ծովի արևելյան մասում ՝ Եվրասիական տեկտոնական սալիկի սահմաններում, մոտավորապես 250 կմ հյուսիս ՝ գլխավոր սալիկի մոտակա սահմանից, որտեղ աֆրիկյան սալիկը դեպի հյուսիս է շարժվում մոտավորապես 10 մմ/տարի արագությամբ ՝ Եվրասիայի նկատմամբ ։ Երկրաշարժից հետո Թուրքիայում տեղի է ունեցել 114 հետցնցում։
Վնաս
Ի սկզբանե, Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար Սուլեյման Սոյլուն հայտարարել է, որ Իզմիրում ոչնչացվել է առնվազն վեց շենք, բայց քաղաքի քաղաքապետ Թունչ Սոյերը ավերված շենքերի թիվը մոտեցրել է 20-ի։ Հունական իշխանությունները Սամոսից հայտարարել են, որ չնայած կղզու ողջ տարածքում շենքեր են վնասվել, բայց ամենաշատ վնասը կրել է Կառլովասին որտեղ մեծ եկեղեցին մասամբ փլվել է։ Էգեյան ծովի 2017 թվականի երկրաշարժից հետո առաջին անգամն է, որ Հունաստանում երկրաշարժից կան մահեր ։ Բազմաթիվ շենքեր փլուզվել են Իզմիրի Բայրաքլի և Բորնովա շրջաններում։
Փրկարարական գործողություն
Երկրաշարժից անմիջապես հետո Թուրքիայի առողջապահության նախարար Ֆահրեթթին Կոջան հայտարարել է, որ դեպքի վայր են ժամանել շտապ օգնության մոտ 40 մեքենաներ, 35 վթարափրկարարական բրիգադներ և շտապ օգնության երկու ուղղաթիռ ։ Թուրքական Կարմիր կիսալուսինը անմիջապես տեղակայել է վեց քաղաքների խմբեր՝ երկրաշարժից տուժածներին սնունդ ապահովելու համար ։ Իզմիրի առնվազն 13 շենքերի հետ կապված փրկարարական աշխատանքներում ներգրավված են եղել ավելի քան 1200 աշխատողներ ։ Թուրքական իշխանությունները հայտարարել են, որ 70 մարդ փրկվել է, տեղական իշխանությունները վրաններ են տեղադրել գիշերը մոտ 2000 մարդու տեղավորելու համար։
Զոհեր
Հոկտեմբերի 30-ի դրությամբ Հունաստանում 2 մարդ զոհվել, ևս 10-ը վիրավորվել են, իսկ Թուրքիայում 20 մարդ զոհվել, ևս 786-ը վիրավորվել են։
Միջազգային արձագանքներ
Ադրբեջանը, Ֆրանսիան , և Իսրայելը իրենց աջակցությունն են առաջարկել տուժած երկրներին։ Դրան հաջորդել են ՆԱՏՕ-ն և Եվրոպական միությունը ։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և Հունաստանի վարչապետ Կիրիակոս Միցոտակիսը համատեղ հայտարարությամբ են հանդես եկել երկրաշարժից հետո և հայտարարել են միմյանց օգնելու պատրաստակամության մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Թուրքիայում Կատեգորիա:2020 երկրաշարժեր Կատեգորիա:21-րդ դարի երկրաշարժեր
Քվեմո Ռիեթի
Քվեմո Ռիեթի (ქვემო რიეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1040 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 10,5 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 295 մարդ ։
Ալեքսանդեր Պրավդա
<div style="float:right; clear:right; height: 300px; width: 330px; overflow: auto; background-color: #FFFAF2; font-size: 100%; margin: 12px"> Ալեքսանդեր Պրավդա (Alexander Pravda, ), սլովակ աստղագետ և աստղակերպերի հայտնագործող, որն աշխատում է Մոդրայի աստղադիտարանում։ 1995 թվականից մինչև 1998 թվականը այլ սլովակ աստղագետների հետ հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 50 աստղակերպներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակ աստղագետներ
Միսսիսիպի
Միսսիսիպի (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։
Տարածությունը 123,6 հզ․ կմ² է, բնակչություն 2,97 մլն (2010, որի 37%֊ը՝ աֆրոամերիկացիներ են)։ Քաղաքային բնակչությունը մոտ 45% է, վարչական կենտրոնն ու խոշոր քաղաքը՝ Ջեքսոնը։ Մակերևույթի մեծ մասը հարթավայրային է՝ կտրտված Միսիսիպի գետի ձախ վտակներով։ Միսսիսիպին ագրարային նահանգ է։ Մշակվող հիմնական կուլտուրան բամբակն է (Միսսիսիպի գետի ու Ցազու վտակի հովիտներում), որի բերքով Միսսիսիպին 2-րդն է երկրում (Տեխասից հետո)։ Մշակում են նաև սոյա, եգիպտացորեն, բրինձ, ցորեն, շաքարեղեգ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ, խոզաբուծությամբ և թռչնաբուծությամբ։ Կա նավթի, գազի հանույթ, սննդի, տեքստիլ, կարի, թաղանթանյութի-թղթի, քիմիական արդյունաբերություն, նավաշինություն։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի Միսսիսիպիի բնակչությունը 2 978 512 մարդ է։ Մինչև 1930-ական թվականները բնակչության մեծամասնությունը աֆրոամերիկացիներ էին։ Հետագա տարիներին մոտ 360 հազար աֆրոամերիկացիներ տեղափոխվել են երկրի արևմուտք և հյուսիս։ Այսօր նրանք կազմում են նահանգի բնակչության 37 %։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միսսիսիպի Կատեգորիա:1817 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Ֆիլոֆրոսինե (արբանյակ)
Ֆիլոֆրոսինե (Philophrosyne), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2003 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2003 J 15 ժամանակավոր անվանումը, ինչպես նաև անվանվում է Յուպիտեր LVIII :
Ֆիլոֆրոսինեն ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 22 721 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 699,676 օրվա ընթացքում ։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 141.813° խավարածրի հարթության նկատմամբ (141.776° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,0932 է ։
Ֆիլոֆրոսինեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։
Արբանյակը այլևս չէր դիտարկվել հայտնաբերման պահից, և երկար ժամանակ համարվում է կորսված, մինչև 2017 թվականը երբ այն վերստին հայտնաբերվեց ։
Արբանյակի անունը տրվել է 2019 թվականին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության կերպար Ֆիլոֆրոսինեի անունով, ով հանդիսանում էր Հեփեստոսի և Ագլայայի դուստրը և Զևսի թոռնուհին։ Անվանումը ընտրվել է Twitter-ում անցկացված քվեարկության արդյունքում ։
Սվիրիդոնովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Սվիրիդոնովկա (Свиридонівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Սվիրիդոնովկա գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(8887) Շիրես
(8887) Շիրես (Scheeres), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունիսի 9-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,565545 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2357 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8954 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1500,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239847 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,89° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ես էլ կարող էի
«Ուրախ կարուսել» № 14 մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երեք սյուժեներից երկրորդն է ։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը ուսուցողական պատմություն է, որը պատմում գիտակից շունիկի և ավազակ այծիկի հանդիպման մասին։ Այծիկն սկսում է պարծենալ, թե ինչպես է ինքը կարողանում թռչկոտել, ցատկել, վազել և ավերել ամեն ինչ իր ճանապարհին։ «Խելամիտ չէ։ Եվ ես կարող էի։ Ուղղակի ես չեմ ուզում», ասում է շնիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Ոգիների տունը
«Ոգիների տունը» (La casa de los espíritus, 1982), Իսաբել Ալյենդեի առաջին վեպը։ Մինչև 1982 թվականին Բարսելոնայում տպագրվելը՝ վեպը մի քանի անգամ մերժվել է իսպանալեզու հրատարակությունների կողմից ։ Տպագրվելուց հետո գիրքը դարձել է բեսթսելլեր և Ալյենդեին ճանաչում բերել։ Վեպը եղել է 1982 թվականին Չիլիում ամենաշատ վաճառված գիրքը և ստացել Panorama Literario մրցանակը ։
«Ոգիների տունը» թարգմանվել է ավելի քան 37 լեզուներով ։ Ալյենդեի մոտ գիրքը գրելու մտահղացումը ծագել է, երբ իմացել է, որ իր հարյուրամյա պապիկը մահանում է։ Իր պապին գրված նամակն էլ դառնում է «Ոգիների տան» սյուժեի հիմքը ։ Ալյենդեի վեպը կրել է Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի «Հարյուր տարվա մենություն» վեպի ազդեցությունը։
Վեպը պատմում է Տրուեբա ընտանիքի սերնդեսերունդ շարունակվող պատմությունը, որն ընթանում է հետգաղութային Չիլիի հասարակական և քաղաքական դեպքերին զուգահեռ։ Վեպը գրված է 2 պրոտագոնիստների տեսանկյուններից (Էստեբան և Ալբա)՝ միահյուսված մոգական ռեալիզմի տարրերի հետ։
Դիպաշար
Պատմությունն սկսվում է դել Վալյե ընտանիքից՝ կենտրոնանալով ընտանիքի դուստրերի՝ Կլարայի և Ռոսայի վրա։ Կրտսեր դուստրը՝ Կլարա դել Վալյեն, գերբնական ուժեր ունի և իր կյանքի մանրամասներով օրագիր է պահում։ Օգտագործելով իր ուժերը՝ Կլարան կանխատեսում է, որ ընտանիքում պատահական մահ է տեղի ունենալու։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Կլարայի քույրը՝ Ռոսա Գեղեցկուհին, սպանվում է իր հոր համար նախատեսված թույնով, որը Սենատի թեկնածու էր։ Կլարան ցնցված ականատես է լինում իր քրոջ դիահերձմանը։
Ռոսայի փեսացուն՝ Էստեբան Տրուեբա անունով աղքատ հանքափորը, փորձում է փարատել վիշտն ու բուժել կոտրված սիրտը՝ նվիրելով իր կյանքը ընտանեկան կալվածքը՝ Լաս Տրես Մարիասը վերականգնելուն, որն անմխիթար վիճակում էր։ Նա գումար է ուղարկում իր ամուրի քրոջը, որը խնամում էր քաղաքում հոդացավ ունեցող մորը։ Սպառնալիքով ու պարգևատրմամբ Էստեբանը հարգանք և աշխատանք է պարտադրում վախկոտ գյուղացիներին` վերածելով Տրես Մարիասը հիասքանչ կալվածքի։
Նա առաջինը ժամանած գյուղացուն` Պեդրո Սեգունդոյին, դարձնում է իր վարպետը, որը դառնում է նրա ամենամտերիմ ընկերը։ Էստեբանը բռնաբարում է գյուղացի կանանց և երեխաներին, և նրա առաջին զոհը՝ այն ժամանակ 15-ամյա Պանչա Գարսիան, դառնում է իր անպիտան որդու՝ Էստեբան Գարսիայի մայրը։ Ամբողջ վեպի ընթացքում նա այցելում է մարմնավաճառ Տրանզիտո Սոտոյին։ Էստեբանի օգնությամբ նա դառնում է քաղաքում հաջողակ հասարակաց տան տիկին, որը միշտ պատրաստ էր հատուցել Էստեբանի բարեհաճությանը։
Էստեբանը վերադառնում է քաղաք՝ տեսնելու մահամերձ մորը։ Նրա մահից հետո Էստեբանը որոշում է կատարել իր մոր ցանկությունը` ամուսնանալ և օրինական երեխաներ ունենալ։ Նա գնում է դել Վալյե ընտանիք՝ խնդրելու Կլարայի ձեռքը։ Կլարան ընդունում է Էստեբանի առաջարկը. նա կանխատեսել էր իր նշանադրությունը երկու ամիս առաջ։ Իրենց նշանադրության ժամանակահատվածում Էստեբանը կառուցում է այն, ինչ անվանում են «անկյունի մեծ տուն», մի մեծ առանձնատուն քաղաքում, որտեղ Տրուեբա ընտանիքը կապրի սերունդներ շարունակ։ Նրանց հարսանիքից հետո Էստեբանի քույրը՝ Ֆերուլան, գալիս է նորապսակների հետ ապրելու անկյունում գտնվող մեծ տանը։ Ֆերուլան ամուր նվիրվածություն է զգում Կլարայի հանդեպ` բավարարելով ուրիշներին ծառայելու կարիքը։ Այնուամենայնիվ, Կլարային տիրելու և նրա սերը մենաշնորհելու Էստեբանի կատաղի ցանկությունը ստիպում է նրան դուրս շպրտել Ֆերուլային տնից։ Ֆերուլան անիծում է նրան՝ ասելով, որ նա մարմնով և հոգով կփոքրանա ու կմեռնի շան պես։ Չնայած Կլարան կարոտում է Ֆերուլային, ոչ մի կերպ չի կարողանում գտնել նրան։ Անուսինների միջև անդունդն ավելի է մեծանում, քանի որ Կլարան իր ողջ ժամանակը հատկացնում է դստերը և միստիկ արվեստին։
Կլարան ունենում է Բլանկա անունով դուստր, իսկ ավելի ուշ՝ երկվորյակ տղաներ Խայմեսին և Նիկոլասին։ Մայրաքաղաքում բնակվող ընտանիքը ամառվա ընթացքում մնում է կալվածքում։ Առաջին անգամ Տրես Մարիաս ժամանելով՝ Բլանկան անմիջապես ընկերանում է Պեդրո Տերսերո անունով երիտասարդ տղայի հետ, որն իր հոր վարպետի որդին էր։ Բլանկան և Պեդրոն միասին մեծանում են որպես լավագույն ընկերներ, չնայած նրանք երկու տարբեր սոցիալական և տնտեսական դասերի էին պատկանում։ Իրենց պատանեկության տարիներին Բլանկան և Պեդրո Տերսերոն ի վերջո սիրահարներ են դառնում։ Երկրաշարժից հետո, որն ավերում է կալվածքի մի մասը` վնասելով Էստեբանին, Տրուեբա ընտանիքը տեղափոխվում է Լաս Տրես Մարիաս։ Կլարան իր ժամանակն անցկացնում է դասավանդելով, ամուսնու վնասված մարմինը խնամելով և օրագրերում գրելով, մինչդեռ Բլանկային ուղարկում են մենաստանի դպրոց, իսկ երկվորյակ տղաները վերադառնում են անգլիական գիշերօթիկ դպրոց, որը գտնվում էր քաղաքում։ Բլանկան կեղծում է իր հիվանդանլը, որպեսզի հետ ուղարկեն Լաս Տրես Մարիաս, որտեղ նա կարող էր լինել Պեդրո Տերսերոյի հետ։ Բայց երբ հասնում է տուն, տեսնում է, որ Էստեբանը Պեդրո Տերսերոյին արտաքսել է գաղութ իր հեղափոխական սոցիալիստական գաղափարների պատճառով։ Պեդրո Տերսերոն գաղտնի հանդիպում է Բլանկայի հետ՝ միևնույն ժամանակ հարևան կալվածքներում երգելով տարածում իր գաղափարները։
Կալվածք այցելող ֆրանսիացի կոմս Ժան դե Սատինին Էստեբանին պատմում է Բլանկայի և Պեդրո Տերսերոյի գիշերային զբոսանքների մասին։ Էստեբանը բարկացած գնում է դստեր հետևից և դաժանորեն մտրակում նրան։ Երբ Կլարան զայրանում է նրա սարսափելի արարքի վրա, Էստեբանը ապտակում է նրան՝ ջարդելով կնոջ առջևի ատամները։ Կլարան որոշում է այլևս երբեք չխոսել ամուսնու հետ, վերադարձնում է իր օրիորդական անունը և հեռանում Տրես Մարիասից։ Նա վերադառնում է քաղաք՝ իր հետ տանելով Բլանկային։ Էստեբանը, կատաղած և միայնակ, կատարվածի համար մեղադրում է Պեդրո Տերսերոյին։ Տեղի կոռումպացված ոստիկանների հետ միասին տղայի գլխի համար գին են սահմանում։ Այս պատճառով Պեդրո Սեգունդոն լքում է Էստեբանին, ասելով նրան, որ չի ցանկանում այդեղ լինել, երբ Տրուեբան բռնի իր որդուն։ Պեդրո Սեգունդոյի հեռանալուց զայրացած՝ Տրուեբան սկսում է ինքը հետապնդել Պեդրո Տերսերոյին և ի վերջո նրան գտնում է կալվածքի մոտ գտնվող մի փոքրիկ խրճիթում։ Անզուսպ կատաղության զղջումով` նրան հաջողվում է կտրել Պեդրոյի մատներից միայն երեքը։
Բլանկան հասկանում է, որ իր մեջ կրում է Պեդրո Տերսերոյի երեխային։ Էստեբանը, որը հուսահատ ցանկանում է փրկել ընտանիքի պատիվը, Բլանկային ստիպում է ամուսնանալ ֆրանսիացի կոմսի հետ՝ ասելով նրան, որ սպանել է Պեդրո Տերսերոյին։ Բլանկան սկզբում հաշտվում է իր նոր ամուսնու հետ, բայց շուտով լքում է նրան, երբ հայտնաբերում է կոմսի մասնակցությունը ծառաների հետ սեռական հարաբերություններին։ Բլանկան հանգիստ վերադառնում է Տրուեբա ընտանիք և լույս աշխարհ է գալիս նրա աղջիկը՝ Ալբան։ Միևնույն ժամանակ, Խայմեսը և Նիկոլասը սիրահարվում են թմրամոլ Ամանդա անունով մի երիտասարդ աղջկա։ Ամանդան ի սկզբանե սիրում է Նիկոլասին և հղիանում նրանից։ Խայմեսը ստիպված է լինում վիժեցում կազմակերպել՝ փչացնելով իր հարաբերությունները Նիկոլասի հետ։ Ամանդան և նրա փոքր եղբայրը՝ Միգելը, կարճ ժամանակով մնում են Տրուեբաների տանը։ Միգելը ականատես Է լինում Ալբայի ծնունդին։
Էստեբան Տրուեբան ի վերջո տեղափոխվում է մայրաքաղաքի տուն, չնայած նա շարունակում է որոշ ժամանակ անցկացնել Տրես Մարիասում։ Նա առանձնանում է իր ընտանիքի բոլոր անդամներից, բացառությամբ փոքրիկ Ալբայի, որին նա շատ է սիրում։ Էստեբանը առաջադրվում է Պահպանողական կուսակցության սենատոր, բայց վստահ չէ, թե արդյոք կհաղթի։ Կլարան խոսում է նրա հետ նշանների միջոցով՝ տեղեկացնելով, որ նրանք, ովքեր միշտ հաղթել են, նորից կհաղթեն, սա դառնում է նրա կարգախոսը։ Մի քանի տարի անց Կլարան խաղաղությամբ մահանում է, իսկ Էստեբանը համակվում է վշտով։
Ալբան միայնակ երեխա է, որը սիրում է տան նկուղում խաղալ և նկարել իր սենյակի պատերին։ Բլանկան Ժան դե Սատինիի տնից հեռանալուց հետո աղքատանում է և փոքր եկամուտ էր ստանում կավեղենի վաճառքից ու մտավոր խնդիրներ ունեցող երեխաներին խեցեգործության դասեր տալուց։ Նա կրկին հանդիպում է Պեդրո Տերսերոյի հետ, որն այժմ հեղափոխական երգիչ և երգահան է։ Ալբան և Պեդրոն սիրում են միմյանց, բայց չգիտեն, որ հայր և դուստր են, չնայած Պեդրոն կասկածում է։ Ալբան սիրում է նաև իր հորեղբայրներին։ Նիկոլասին, ի վերջո, վռնդում է իր հայրը, և նա ենթադրաբար տեղափոխվում է Հյուսիսային Ամերիկա։
Արդեն պատանի հասակում Ալբան հաճախում է տեղի քոլեջ, որտեղ հանդիպում է Միգելին, որն արդեն հասուն մարդ է, և դառնում նրա սիրեկանը։ Միգելը հեղափոխական է, և նրա հանդեպ սիրուց ելնելով Ալբան իրեն ներգրավվում է պահպանողական կառավարության դեմ ուղղված ուսանողների բողոքի ակցիաներին։ Ժողովրդական կուսակցության (սոցիալիստական շարժում) հաղթանակը Ալբան տոնում է Միգելի հետ։
Ռազմական ռեժիմը փորձում է վերացնել ընդդիմության բոլոր հետքերը և ի վերջո հասնում Ալբային։ Նա դառնում է գնդապետ Էստեբան Գարսիայի գերին՝ Էստեբան Տրուեբայի և Պանչա Գարսիայի անօրինական որդու, հետևաբար Էստեբան Տրուեբայի թոռան։ Ավելի վաղ Տրուեբաների տուն այցելության ժամանակ Գարսիան բռնաբարել էր Ալբային մանուկ հասակում։ Ալբայի արտոնյալ կյանքի և հնարավոր ժառանգության հանդեպ մաքուր ատելությամբ Գարսիան բազմիցս տանջում է Ալբային՝ փնտրելով տեղեկություններ Միգելի մասին։ Նա բռնաբարում է նրան՝ այդպիսով ավարտելով այն ցիկլը, որը Էստեբան Տրուեբան շարժման մեջ էր դրել, երբ բռնաբարել էր Պանչա Գարսիային։ Երբ Ալբան կորցնում է ապրելու կամքը, նրան այցելում է Կլարայի ոգին, որն ասում է նրան, որ մահ չցանկանա, քանի որ այն հեշտությամբ կարող է գալ. պետք է ապրել։ Նա սկսում է մտքում գրել իր ընտանիքի պատմությունը։
Գարսիան, վախենալով Ալբայի հետ իր կապվածությունից, վռնդում է նրան։ Էստեբան Տրուեբային հաջողվում է ազատել Ալբային` Միգելի և Տրանզիտո Սոտոյի՝ իր վաղեմի ընկերոջ և հասարակաց տան տիկնոջ օգնությամբ։ Էստեբանը Ալբային օգնում է գրել իրենց հուշերը, և կարճ ժամանակ անց մահանում Ալբայի գրկում՝ Կլարայի ոգու ուղեկցությամբ. նա ժպտում է՝ խուսափելով Ֆերուլայի այն մարգարեությունից, թե ինքը շան պես կմեռնի։ Ալբան հղի է, թեև պարզ չէ երեխան Միգելի՞նն է, թե՞ բռնաբարության արդյունք։ Ալբան ընդունում է այս երկիմաստությունը՝ սիրելով իր չծնված երեխային, քանզի ամենից առաջ երեխան իրենն է։ Ալբան որոշում է, որ ինքը վրեժխնդիր չի լինի նրանցից, ովքեր վիրավորել են իրեն՝ ապրելով այն հույսով, որ մի օր ատելության և վրեժխնդրության մարդկային շրջապտույտը կկտրվի։ Պարզվում է, որ Ալբան վեպի պատմողն է, որը նա գրում է՝ սպասելով Միգելին և իր երեխայի ծննդյանը։
Կերպարներ
Կերպարների որոշ անուններ նշանակալից են, մասնավորապես՝ կանանց անունները, որոնք հաճախ ցույց են տալիս նրանց անհատականությունները։ Նիվեա, Կլարա, Բլանկա և Ալբա անունները քիչ թե շատ հոմանիշներ են, և դա նշվում է որպես ընտանեկան ավանդույթ։ Նիվեա նշանակում է «ձյունաճերմակ», և կարող է թարգմանվել նաև որպես «սպիտակ», ինչպես մյուս բոլոր անունները, թեև դրանք ունեն հատուկ նշանակություն։
Կինոյի և թատերական ադապտացիաներ
1993 թվականին գիրքը ադապտացվել է դանիացի ռեժիսոր Բիլ Օգյուստի ֆիլմում` The House of the Spirits անվանմամբ։ Ֆիլմում նկարահանվել են Ջերեմի Այրոնսը՝ Էստեբան Տրուեբայի դերում, Մերիլ Սթրիփը՝ Կլարա դել Վալյե Տրուեբայի դերում, Վայնոնա Ռայդերը՝ Բլանկա Տրուեբայի դերում, Գլեն Քլոուզը՝ Ֆերուլա Տրուեբայի դերում և Անտոնիո Բանդերասը՝ Պեդրո Տերսերո Գարսիայի դերում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսաբել Ալյենդեի վեպեր Կատեգորիա:1982 վեպեր Կատեգորիա:Ինքնակենսագրական վեպեր Կատեգորիա:Իսպաներեն վեպեր Կատեգորիա:Պատմական վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված վեպեր Կատեգորիա:20-րդ դարի գրքեր Կատեգորիա:Զանգակ հրատարակչության գրքեր
Վերապրել գիշերը
«Վերապրել գիշերը» (Survive the Night, նախկին անվանումը՝ «Երկար գիշերը», անգլ․՝ «The Long Night» ), ամերիկացի ռեժիսոր Մեթ Էսկանդարիի մարտաֆիլմը։ ԱՄՆ-ում ֆիլմը թողարկվել է 2020 թվականի մայիսի 22-ին համացանցում ։
Սյուժե
Երկու կողոպտիչները հաջողությամբ ավարտում են իրենց գործը և մտադիր են փախչել Մեքսիկա՝ տանելով իրենց ավարը։ Սակայն Ջեյմին թալանում է գիշերային խանութ, Մաթիասին վիրավորում են ոտքից։ Եղբոր կյանքը փրկելու համար Ջեյմին հետապնդում է բժիշկ-վնասվածքաբան Ռիչին հիվանդանոցից մինչև իր տունը։ Եղբայրները ներխուժում են Ռիչի տունը, որը կորցրել է իր լիցենզիան անփութության վերբերյալ հայցից հետո։ Եղբայրները պատահաբար կրակում են և սպանում Ռիչի մորը, իսկ հետո պատանդ են վերցնում նրա ընտանիքին՝ կնոջը՝ Ջենին, դստերը՝ Ռեյչելին և հորը՝ Ֆրենկին։ Բայց Ֆրենկը, որը պաշտոնաթող դաժանասիրտ շերիֆ է, չի պատրաստվում հանդուրժել այդ ամենը։ Շուտով ամբողջ ընտանիքն սկսում է պայքարել իրենց կյանքի համար։
Նկարահանումներ
Հիմնական նկարահանումները տևել են 10 օր և անցկացվել են Կոլումբուսում (Ջորջիա նահանգ, ԱՄՆ)  ։
Արձագանքներ
Rotten Tomatoesկայքում ֆիլմն ունի 14% վարկանիշը, որը հիմնված է 14 գրախոսականների վրա՝ միջին 3,80/10 միավորով ։ The Metacritic կայքում ֆիլմն ստացել է 100 հնարավորից 26 միավոր՝ չորս քննադատների կարծիքի հիման վրա, ինչը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ բացասական արձագանքներ» կարգավիճակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր
Ալկոհոլային հարբեցում
Ալկոհոլային հարբեցում, սպիրտային խմիչքների ընդունման հետևանքով առաջացած ֆիզիոլոգիական և հոգեկան գործընթացների փոփոխություններ։ Որոշակի չափաքանակով ալկոհոլի ընդունումը վերացնում է հոգեկան լարվածությունը, բարձրացնում տրամադրությունը՝ առաջացնելով ազատության, անկաշկանդության և զվարթության զգացում։ Այդ զգացումները, հանուն որոնց մարդիկ օգտագործում են սպիրտային խմիչքները, ժամանակավոր են և չափաքանակի ավելացմանը զուգընթաց փոխարինվում են գրգռվածությամբ, ինքնահսկման և իրադրությունը քննադատաբար գնահատելու ունակության կորստով, զսպող ազդեցությունների թուլացմամբ, հաճախ՝ չարակամությամբ, հարձակվողականությամբ կամ ընկճվածությամբ ու տրամադրության անկումով։ Հատկապես այդպիսի վիճակներում հարբածը կատարում է հակասոցիալական արարքներ՝ ընդհուպ մինչև հանցագործություններ (խուլիգանություն, բռնաբարություն, սպանություն, գողություն)։ Ընկճված ու ճնշված վիճակը, իր արարքների հետևանքները քննադատաբար չգնահատելու հետ մեկտեղ, երբեմն հարբեցողին հանգեցնում է ինքնասպանության։ Հակասոցիալական գործողություններ կարող են կատարել նաև միայն 1 անգամ ալկոհոլ օգտագործած մարդիկ, որոնք սթափ վիճակում միշտ եղել են հանգիստ ու հավասարակշռված։ Բացի այդ, ալկոհոլի մեծ չափաքանակի միանվագ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ալկոհոլային ծանր թունավորման։
Ալկոհոլի ազդեցություն
Ալկոհոլի չափից ավելի և մշտական ընդունումը կարող է նրա հանդեպ հիվանդագին հակման պատճառ դառնալ։
Սպիրտային խմիչքներ ընդունելիս, ստամոքսաղիքային համակարգով ալկոհոլի ներծծման չափից կախված, դրա կոնցենտրացիան արյան մեջ ավելանում է՝ 2-րդ ժամում հասնելով առավելագույնի (միանգամյա ընդունման դեպքում)։ Ալկոհոլի 10 %-ն օրգանիզմից արտազատվում է թոքերի, երիկամների և մաշկի միջոցով՝ անփոփոխ ձևով, մնացած քանակությունը դանդաղ օքսիդանում է հատուկ ֆերմենտներով։ Հետազոտման ժամանակակից մեթոդներով հաստատված է, որ միանգամյա ալկոհոլ ընդունելիս առողջ մարդու օրգանիզմում հետքերը պահպանվում են մինչև 2 շաբաթ՝ չնայած այն արյունից անհետանում է 4-5 ժ անց։ Ալկոհոլի ամենամեծ կոնցենտրացիան սկզբնական շրջանում նկատվում է լյարդում և մկաններում, այնուհետև այն թափանցում է կենտրոնական նյարդային համակարգ, նախ՝ ենթակեղևային գոյացություններ և ուղեղիկ, ապա՝ գլխուղեղի կեղև, ուր ամենաերկարն է պահպանվում։ Փոքր չափաքանակները թողնում են խթանող ազդեցություն, մեծ չափաքանակներն արգելակում են կեղևի և երկարավուն ուղեղի կենսական կարևոր կենտրոնները (շնչառական, անոթաշարժ և այլն), որով և պայմանավորված են շնչառության ու արյան շրջանառության ծանր խանգարումները (սուր ալկոհոլային թունավորման ծանր ձևերի ժամանակ մահվան հիմնական պատճառն են)։
Ալկոհոլային հարբեցման նախանշաններ
Ալկոհոլային հարբեցման առաջին նշանների դրսևորման արագությունը կախված է խմիչքի թնդությունից և ստամոքսում առկա սննդի քանակից։ Հարբեցողության աստիճանը որոշվում է մարմնի 1 կգ քաշին ընկնող ալկոհոլի քանակով, մարդու անհատական հանդուրժողականությամբ, ինչպես նաև օրգանիզմի վիճակով։ Հոգնածության, հյուծվածության դեպքերում ալկոհոլի փոքր չափաքանակներից կարող Են ուժեղ հարբել, իսկ հոգեկան լարվածության ժամանակ այդ ազդեցությունը թուլանում է։ Ալկոհոլի հանդեպ հատկապես զգայուն են երեխաները, ծերերը, լյարդի, ստամոքսի, ներզատիչ որոշ խանգարումներով հիվանդները։
Արյան մեջ 0,5-1,5 % ալկոհոլի առկայությունը համապատասխանում է հարբեցման թեթև, 1,5-2,5 %-ը՝ միջին, 2,5-3 %-ը՝ ծանր աստիճանին, 5-6 %-ը՝ մահացու թունավորման։ Սակայն արյան մեջ ալկոհոլի հավասար կոնցենտրացիաների դեպքում հարբեցման աստիճանը տարբեր մարդկանց համար տարբեր է։
Ալկոհոլային հարբեցման թեթև աստիճան
Որոշ ժամանակ (10-30 ր) անց բբերը լայնանում են, անոթազարկը և արյան ճնշումը հավասարվում են։ Ալկոհոլի չափաքանակի ավելացման աստիճանից կախված՝ ֆունկցիաների որակի իջեցման ֆոնի վրա հոգեկան և շարժողական ակտիվությունն աճում է, շարժումները դառնում են լայնաթափ և անհամաձայնեցված, խոսքն՝ անհարկի բարձր, հաճախ՝ ճապաղած, դիմախաղը՝ խանգարված, ուշադրության կենտրոնացումը՝ դժվարացած, նկատվում է սեփական արժանիքների և հնարավորությունների գերագնահատում, կորչում է սեփական խոսքերի և արարքների վերաբերյալ քննադատությունը։ Արգելակվում են բնազդները, և ի հայտ են գալիս անձի թաքնված առանձնահատկություններն ու ապրումները, որոնք սթափ վիճակում վերահսկելի են։
Ալկոհոլային հարբեցման միջին աստիճան
Միջին աստիճանի ալկոհոլային հարբեցմանման դեպքում առաջանում են շշմածություն և գիտակցության ոլորտի նեղացում, շարժողական արգելակում, համաձայնեցման խանգարում, քնկոտություն, թորշոմածություն, ջարդվածություն, ապա վրա է հասնում խոր քունը։ Արթնանալիս դրսևորվում են խումարաթողի երևույթները՝ թորշոմածություն, ջարդվածություն, ախորժակի բացակայություն կամ վատացում, գլխում ծանրության զգացում, տրամադրության անկում, գրգռվածություն, հիվանդը դժգոհ է ինքն իրենից և շրջապատից։ Հոգեկան և ֆիզիկական աշխատունակությունը ցածր է, մտածողությունը և ուշադրության կենտրոնացումը՝ դժվարացած, շարժումների համաձայնեցումը՝ խանգարված, հոգեկան գործընթացները՝ դանդաղած։
Ալկոհոլային հարբեցման ծանր աստիճան
Հարբեցման ծանր ձևի ժամանակ կորչում է շրջապատում կոդմնորոշման ունակությունը, խոսքը դանդաղում է և ընդմիջվում դադարներով, խզվում է ապրումների միջև կապը, հուզական և դիմախաղային արտահայտչությունը։ Մեծ մասամբ, որպես օրգանիզմի պաշտպանական հակազդեցություն, առաջանում է փսխում։ Թունավորման առաջացման հետ մեկտեղ գիտակցության խանգարումն ուժեղանում է, դանդաղում է շնչառությունը, սիրտանոթային համակարգի տոնուսը՝ իջնում, առաջանում է անշարժություն, շշմածությունն անցնում է կոմայի։ Մահը կարող է վրա հասնել շնչառության կամ անոթաշարժ կենտրոնի լուծանքի, ինչպես նաև ալկոհոլային կոմայի առաջացման հետևանքով։
Ալկոհոլային ծանր հարբեցումից հետո խումարաթողի երևույթներն ուժեղ են արտահայտվում։ Մարդը չի հիշում, թե ինչ է կատարվել իր հետ հարբած ժամանակ։ Մի քանի օր հնարավոր է քնի խանգարում, սակայն քնաբեր դեղանյութերի ընդունումը կարող է առաջացնել ծանր բարդություններ։ Երբեմն առաջանում է, այսպես կոչված, ախտաբանական հարբեցում, որն ընթանում է գիտակցության ծանր խանգարումներով, զառանցանքներով և զգայախաբություններով։ Այն վտանգավոր է ինչպես շրջապատի, այնպես էլ հարբեցողի կյանքի համար։
Առաջին օգնություն
Ալկոհոլային հարբեցման ժամանակ պետք է նախ փսխում առաջացնել, որպեսզի հեռացվի ստամոքսում մնացած ալկոհոլը, և ընդհատվի հետագա ներծծումն արյան մեջ։ Որպես փսխեցուցիչ միջոց ըմպելիքները քիչ արդյունավետ են (ստամոքսի պատերի գերձգվածությունը ոչ միշտ է առաջացնում փսխման ռեֆլեքս), երբեմն այն նույնիսկ վտանգավոր է (հեղուկը կարող է ընկնել շնչափող և առաջացնել շնչահեղձություն կամ շնչառական համակարգի օրգանների բորբոքումներ), բացի այդ, ոչ միշտ է հաջողվում հարբածին խմեցնել բավարար քանակությամբ ջուր, իսկ խմած ջուրը նույնիսկ արագացնում է ստամոքսից ալկոհոլի ներծծումն արյան մեջ և խորացնում հարբածությունը։ Փսխում առաջացնելու առավել անվնաս միջոցը լեզվի արմատի գրգռումն է։ Այդպիսի դեպքերում հարկավոր է հարբածին օգնել, որպեսզի փսխազանգվածը շնչուղիներ չընկնի։ Հարկավոր է իրանի վերին մասն իջեցնել, իսկ գլխին հորիզոնական դիրք տալ։
Եթե հարբածը պառկած է, փսխման ժամանակ հարկավոր է գլուխն իջեցնել և թեքել կողքի։ Գրգռվածությունը վերացնելու և սրտամկանի լարվածությունն ուժեղացնելու համար կարելի է տալ կորդիամին, կորվալոլ, վալոկորդին կամ կատվախոտի (վալերիանա) կաթիլներ, հաբեր։ Սրտի պսակային անոթները լայնացնող միջոցները (նիտրոգլիցերին, հատկապես վալիդոլ) հակացուցված են. դրանք կարելի է տալ միայն սրտի շրջանի ցավերի և այն դեպքում, եթե հարբածը դրանք օգտագործել է նախկինում՝ բժշկի նշանակմամբ։ Հետագա գործողությունները կախված են հարբածի վիճակից, եթե մաշկը կարմիր է, շոշափելիս՝ տաք, հարկավոր է հանգստացնել և պառկեցնել քնելու, եթե գունատվել է, մաշկը սառն է, պետք է շտապ ծածկել տաք վերմակով, ոտքերին ջեռակ դնել, քթին անուշադրի սպիրտ մոտեցնել, տալ ադոնիզիդ կամ կորդիամին և բժիշկ կանչել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարբեցողություն
Style (երգ)
«Style», ամերիկացի երգչուհի Թեյլոր Սվիֆթի երգն է։ Այն թողարկվել է 2015 թվականի փետրվարի 9-ին՝ որպես նրա «1989» կոչվող հինգերորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Թեյլոր Սվիֆթի, Մաքս Մարտինի, Shellback-ի և Ալի Փեյեմիի կողմից ։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Քայլի Նյումանը, ներկայացվել է 2015 թվականի փետրվարի 13-ին Much հեռուստաալիքի եթերում ։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է անգլիացի դերասան Դոմինիկ Շերվուդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 սինգլներ Կատեգորիա:Թեյլոր Սվիֆթի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Մուգ աշտարակը։ Հրաձիգը
Հրաձիգը՝ ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի վեպն է և առաջին գիրքը Մուգ աշտարակ շարքից, որը Քինգը համարում է իր ամենակարևոր գործը։ Ի սկզբանե բաղկացած լինելով հինգ կարճ պատմություններից, որոնք հրատարակվել են 1978 թ.-ից 1981 թվականները՝ Հրաձիգը որպես ամբողջական գիրք հրատարակվել է 1982 թվականին։ Հրաձիգը վերանայվել և վերաթողարկվել է 2003 թվականին։ Պատմությունը Ռոլանդ Դեշեյնի մասին է՝ վերջին հրաձգի, ով արդեն երկար տարիներ հետապնդում է իր հակառակորդին՝ Սևավորին։ Վեպը պատմում է Ռոլանդի ճանապարհորդության մասին մեծ անապատով և դրանից այն կողմ։ Նա իր ճանապարհին հանդիպում է տարբեր մարդկանց, այդ թվում՝ Ջեյք Չեմբերսին, ով միանում է Ռոլանդին։
Պատմությունը և հրապարակումը
Վեպը կազմող հինգ պատմությունները հրատարակվել են «Ֆենթեզիի ու գիտաֆանտաստիկայի ամսագրում»․
2003 թվականին թողարկվում է վեպի վերանայված տարբերակը, որտեղ Քինգը կատարել էր լեզվային փոփոխություններ, ավելացրել, փոփոխել տեսարաններ, որոնք համահունչ չէին կամ չէին համապատասխանում շարքի մյուս գրքերին։
Համառոտ
Վեպը պատմում է հրաձիգ Ռոլանդ Դեշեյնի և Սևավորին հասնելու նրա նպատակի մասին, առաջին քայլը, որ նրան կմոտեցնի Մուգ աշտարակին։
Իրադարձությունները տեղի են ունենում մի աշխարհում, որը նման է հին վեստերնի, բայց զուգահեռ է մեր ժամանակին կամ զուգահեռ աշխարհում է։ Այդ աշխարհը մեր աշխարհի հետ ընդհանրություններ ունի, օրինակ, «Hey Jude» երգը և երեխաների համար «Beans, Beans, the Musical Fruit» բանաստեղծությունը։ Մեր աշխարհի տեխնոլոգիաների փոփոխված կամ հին տարբերակներ են հայտնվում վեպում, օրինակ, գազի պոմպ, որին երկրպագուն եմ որպես «Ամոկո» աստված, ամայի ճանապարհային կայարան ջրային պոմպով, որը սնուցվում է ատոմական էներգիայով։
Ճանապարհային կայարանում Ռոլանդը հանդիպում է Ջեյք Չեմբերսին, ով մահացել է իր աշխարհում (ենթադրվում է՝ մեր աշխարհում), երբ նրան հրել են ավտոմեքենայի տակ Մանհեթենում դպրոց գնալու ճանապարհին։ Ռոլանդը մահվան եզրին է, երբ հասնում է ճանապարհային կայարան, և Ջեյքը նրան ջուր ու չորացրած միս է բերում մինչ Ռոլանդի լավանալը։ Ջեյքը չգիտի՝ ինչքան ժամանակ է նա արդեն ճանապարհային կայարանում, կամ ինչպես է այդտեղ ընկել։ Նա թաքնվել էր, երբ Սևավորն անցնում էր կայարանով։ Ռոլանդը հիպնոսացնում է Ջեյքին, որպեսզի պարզի նրա մահվան հանգամանքները, բայց ստիպում է նրան մոռանալ դրանք մինչ արթնանալը, քանի որ Ջեյքի մահը շատ ցավալի էր։ Ճանապարհային կայարանից գնալուց առաջ Ռոլանդն ու Ջեյքը չար ոգի են հանդիպում մառանում ուտելիք փնտրելիս։ Ոգու հետ խոսակցությունից հետո Ռոլանդը կմախքից պոկում է ստորին ծնոտը և վերցնում իր հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մուգ աշտարակը Կատեգորիա:1982 վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Մոդեստ Բոգդանովիչ
Բոգդանովիչ Մոդեստ Իվանովիչ, ռուսական ռազմական պատմաբան, գեներալ–լեյտենանտ (1863 թվական)։
Ռուսաստանի XVIII –XIX դարերի ռազմական պատմության վերաբերյալ գրել է բազմաթիվ ուսումնասիրություններ։ Բոգդանովիչը «ուսզմա–հանրագիտական լեքսիկոն»-ի ( 1852–1858 թվականներ) 2-րդ հրատարակության և «Ռուսաստանում ռազմական վարչության 1855–1880-թվականների գործունեության պատմական ակնարկ»-ի (1879–1881 թվականներ) հեղինակներից է և խմբագիրը։ Բոգդանովիչը ազնվականական պատմագրության ներկայացուցիչն էր, աշխատությունները գրված են պաշտոնական փաստաթղթերի հիման վրա և պարունակում են վավերագրական հարուստ նյութ, բայց բացակայում է աղբյուրների վերլուծությունն ու փաստերի քննադատական արժեքավորումը։ «Արևելյան պատերազմ 1853–1856 թվականներ» երկում բարձր է գնահատել հայերի մասնակցությունը Ղրիմի պատերազմին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական պատմաբաններ
Միսսուրի
Միսսուրի (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասում, Միսսիսիպի և Միսսուրի գետերի ավազաններում։ Տարածությունը 180,4 հազար կմ² է, բն․ 5,99 մլն (2010, 70%֊ը՝ քաղաքային)։ Վարչական կենտրոնը՝ Ջեֆերսոն Սիթի։
Խոշոր քաղաքներն են Սենթ Լուիսը և Կանզաս Սիթին։ Մակերևույթը դեպի արևմուտք աստիճանաբար բարձրացող ալիքավոր հարթավայր է։ Հարավում կրաքարային Օզարկ սարավանդն է (բարձրությունը՝ մինչև 540 մ)։ Կլիման բարեխառն է։ Ինդուստրիալ-ագրարային նահանգ է։ Կա կապարի (առաջին տեղը ԱՄՆ-ում), երկաթի հանքաքարի, քարածխի, բարիտի, շինանյութերի արդյունահանում։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են մեքենաշինությունը և սննդի արդյունաբերությունը։ Զարգացած են ավիահրթիռային («Մագդոնել-Դուգլաս», Սենտ Լուիսում), ավտոմոբիլային (Կանզաս Սիթիում, Սենտ Լուիսում), ռադիոէլեկտրոնային, քիմիական, մսի պահածոների, ալրաղաց արդյունաբերությունը։ Կա ճանապարհաշինական, գյուղատնտտեսական և կարի մեքենաների արտադրություն, կաշվի-կոշիկի, ցեմենտի արդյունաբերություն, սև և գունավոր մետալուրգիա։ Անասնապահությունը տալիս է նահանգի գյուղատնտեսության ապրանքային արտադրանքի 70% ֊ը։ Մշակում են եգիպտացորեն, սոյա, ցորեն, վարսակ, Միսիսիպի գետի հովտում՝ բամբակենի։
Անվանում
Անվանումը բացատրում են երկու կերպ։ Տեղացի հնդկացիների՝ ալդոնքինների լեզվով բառացի նշանակում է «մեծ նավակ» (միսի՝ «մեծ», ուրի՝ «նավակ») և կազմված է տոհմի՝ «մեծ նավակներ ունեցող մարդիկ» անունից։ Երբեմն իմաստավորում են որպես «աղմկոտ գետ» (գետի ջուրը պղտոր է, ցեխագորշավուն) ։