cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մամեդ Սաիդ Օրդուբադիի տուն-թանգարան
Գործունեություն
Թանգարանի հիմնադրամն ունի 2000 ցուցահանդես, նրանցից 300-ը ցուցադրվում են։ Թանգարանը մի շարք վայրերում հանդիպումներ, հիշատակի օրեր, մրցույթներ և այլ միջոցառումներ է իրականացնում։ Ամեն տարի տեղի է ունենում գրողի հիշատակի օրերը թանգարանում։ Ցուցահանդեսը գտնվում է երկու սենյակում, ընդհանուր մակերեսը 60 մ² ։
Ցուցահանդես
Ցուցահանդեսը գտնվում է երկու սենյակում, ընդհանուր մակերեսը 60 մ²։ Առաջին սենյակում ցուցադրվում են տնային իրեր, կահույք, գրասեղան, լուսանկարներ, նկարներ, գրքեր։ Սենյակի տեսքը պահպանվել է, քանի որ այն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաքվի թանգարաններ Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:1979 հիմնադրված թանգարաններ
Վահիդե Փերչին
Վահիդե Փերչին (Vahide Perçin, ), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է հույն ներգաղթյալների ընտանիքում, ովքեր Թուրքիա էին տեղափոխվել 20-րդ դարի սկզբին։ Հայրը եղել է բեռնատարի վարորդ, իսկ մայրը՝ տնային տնտեսուհի։
Միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո, ընդունվել է Հուլիսի 9-ի համալսարանի կիրառական արվեստների ֆակուլտետի թատերական բաժինը։
Կարիերա
Սկզբնական շրջանում աշխատել է Իզմիրի թատրոններից մեկում։ 2003 թվականին տեղափոխվել է Ստամբուլ, որտեղ անմիջապես դեր է ստացել «Հեքիաթ Ստամբուլի մասին» հեռուստասերիալում։ Առավել մեծ ճանաչում է ստացել Զեհրայի դերով, որը մարմնավորել է «Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալում։ 2013 թվականին սկսել է նկարահանվել «Հոյակապ Դար» հեռուստասերիալում, որտեղ փոխարինել է հղիության պատճառով հեռուստասերիալը լքած Մերյեմ Ուզերլիին ։
Պայքար քաղցկեղի դեմ
«Ես նրան անվանեցի Ֆերիհա» հեռուստասերիալի աշխատանքների ժամանակ դերասանուհու մոտ հայտնաբերվել է կրծքագեղձի քաղցկեղ ։ Լքելով նախագիծը՝ դերասանուհին սկսել է պայքարել հիվանդության դեմ։ Նրան աջակցել են ամուսինը և դուստրը, ինչպես նաև բազմաթիվ գործընկերներ և երկրպագուներ։ Հաղթահարելով հիվանդությունը՝ Վահիդեն վերադարձել է նկարահանման հրապարակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի թուրք դերասանուհիներ
Կախիբ
Կախիբ  (Кахиб)՝ գյուղ (աուլ) Դաղստանի Շամիլսկի շրջանում։ Գյուղի հիմնական բնակչությունը կազմում են ավարները։
Աշխարհագրական դիրք
Տեղակայված է Խեբդա գյուղից 5 կմ հարավ-արևելք՝ Կախիբտլյար գետի ձախ ափին։
Պատմություն
1932 թվականից մինչև 1960 թվականը եղել է Կախիբի շրջանի կենտրոնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Շամիլսկի շրջանի գյուղեր
Դամասկոսի համալսարան
Դամասկոսի համալսարան (جامعة دمشق, Jāmi‘atu Dimashq), Սիրիայի ամենամեծ և ամենահին համալսարանը, որը գտնվում է Դամասկոսում, համալսարանական տարածքներ ունի Սիրիայի այլ քաղաքներում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին Բժշկագիտության դպրոցի (հիմնադրվել է 1903 թվականին) և Իրավագիտական ինստիտուտի (հիմնադրվել է 1913 թվականին) միավորման արդյունքում։ Մինչև 1958 թվականը կոչվել է «Սիրիայի համալսարան», սակայն Հալեպի համալսարանի հիմնադրումից հետո անվանումը փոխվել է։ Սիրիայում կան 9 հանրային և ավելի քան 10 մասնավոր համալսարաններ։
Դամասկոսի համալսարանն ունի մի քանի ֆակուլտետներ, բարձրագույն և միջանկյալ ինստիտուտներ, բուժքույրական դպրոց։ Ինստիտուտներից մեկը, որն արաբական աշխարհում ամենամեծ հաստատությունն է, մասնագիտացած է օտարերկրացիներին արաբերեն սովորեցնելու գործում ։
Պատմություն
Յուրաքանչյուր համալսարանի պատմություն անբաժանելի է իր երկրի պատմությունից, քանի որ վերջինների իրադարձություններն ու ժամանակագրությունը մեծ դեր են խաղում պատմության մեջ։ Սիրիայի ժամանակակից պատմությունը իր հետքն է թողել Դամասկոսի համալսարանի վրա։ 1901 թվականին Դամասկոսում հաստատվել է Բժշկության դպրոցի հիմնադրումը։ Դամասկոսի համալսարանի հենք հանդիսացող դպրոցը բացվել է 1903 թվականին։ Այն ներառում էր բժշկագիտական և դեղագիտական մասնաճյուղեր, ուսուցման լեզուն թուրքերենն էր։ 1913 թվականին Բեյրութում բացվել է իրավաբանական դպրոցը, որտեղ ուսուցիչների մեծ մասը արաբներ էին, ուսուցման լեզուն՝ արաբերեն։ Այնուհետև այդ դպրոցը 1914 թվականին տեղափոխվել է Դամասկոս և Բժշկագիտական դպրոցը տեղափոխվել է Բեյրութ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերջին տարիներին իրավաբանական դպրոցը տեղափոխվել է Բեյրութ։ Դրանից հետո 1919 թվականին Դամասկոսում բացվել է Բժշկական ինստիտուտ (հունվարին) և իրավաբանական դպրոց (սեպտեմբերին)։
1923 թվականին Իրավագիտության դպրոցն անվանվել է Իրավագիտության ինստիտուտ և միավորվելով բժշկական ինստիտուտի, Արաբական միության և Արաբական ժառանգության կենտրոնի հետ՝ ձևավորեցին Սիրիայի համալսարանը։ 1926 թվականին Արաբական միությունն ու Արաբական ժառանգության կենտրոնն առանձնացել են այս կազմակերպությունից։
Հունգարիայի խորհրդարանի շենք
Հունգարիայի խորհրդարանի շենք (Országház), Հունգարիայի խորհրդարանի նստավայրը մայրաքաղաք Բուդապեշտում՝ Դանուբի ափին։ Շենքի ճարտարապետության մեջ միաձուլվել են նեոգոթիկայի (Վեստմինստերյան պալատ) և փարիզյան բոզ-արի (Հոթել դե Վիլ) տարրերը։
Դամասկոսի համալսարան
Պատմություն
1928 թվականին հիմնադրվել է Բարձրագույն գրական ուսումնասիրությունների դպրոցը և անմիջապես միավորվել համալսարանի հետ։ 1929 թվականին այն դարձել է Գրականության դպրոց, որը փակվեց 1935/1936 թվականներին։
1958 թվականին ստեղծվել է նոր օրենք՝ կարգավորելու Միացյալ Արաբական Հանրապետության հյուսիսային և հարավային շրջանների բուհերի աշխատանքը, ինչի արդյունքում «Սիրիայի համալսարան» անվանումը փոխարինվեց «Դամասկոսի համալսարան» անվանումով և ստեղծվեց «Հալեպի համալսարան» կոչվող երկրորդ հյուսիսային համալսարանը ։
Հունգարիայի խորհրդարանի շենք
Խորհրդարանի շենքը ամենամեծն է Հունգարիայում և առայժմ ամենաբարձրը ։ Այն ունի 691 սենյակ, 29 աստիճան և 10 բակ։ Շենքը ծրագրել էին բացել 1896 թվականին՝ հայրենիքի հիմնադրման 1000-ամյակի առթիվ։ Սակայն այդ տարեդարձին հասցրին կառուցել միայն կենտրոնական գմբեթային սրահը։ Կենտրոնական գմբեթի բարձրությունը 27մ է, տրամագիծը՝ 20մ։ Գմբեթի երկու կողմերի թևերում տեղակայված են խորհրդարանի նիստերի սրահները (նախկինուն Հունգարիայի խորհրդարանը երկու պալատ ուներ)։ Ներկայումս երկրորդ սրահը օգտագործվում է խորհրդաժողովների համար։ Շենքի ճակատային մասը զարդարում են Հունգարիայի և Տրանսիլվանիայի կառավարողների արձանները։ Ինտերիերը ճոխ ձևավորված է միջնադարյան ոճով. օգտագործվել են վիտրաժներ, խճանկարային պաննոներ։ Սոցիալիզմի տարիներին շենքի գլուխը զարդարում էր կարմիր աստղը, ինչպես Մոսկովյան կրեմլինը։ Գմբեթային սրահում, որ զարդարված է Հունգարիայի թագավորների 16 արձաններով, 2000 թվականի հունվարի 1-ից պահվում է սուրբ Ստեֆանի թագը։ Ամեն ժամի առաջին քսան րոպեներին թագի մոտ կանգնում է պատվո պահակախումբը՝ պատմական համազգեստով։ Սուրբ Իշտվանի արքայական թիկնոցը պահվում է Հունգարիայի ազգային թանգարանում։
Դամասկոսի համալսարան
Պատմություն
1959 թվականին Դամասկոսում ստեղծվել է գեղարվեստի քոլեջ, որը 1972 թվականին դարձել է Դամասկոսի համալսարանի մաս ։
Բարձրագույն ինստիտուտներ
Դամասկոսի համալսարանի Արաբերենի ինստիտուտը հայտնի է որպես ոչ-բնիկ արաբախոսների համար արաբերենի ուսուցման լավագույն կենտրոն։
Հունգարիայի խորհրդարանի շենք
Հունգարիայի խորհրդարանի շենքում կազմակերպվում են էքսկուրսիաներ զբոսաշրջիկների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդարանների շենքեր Կատեգորիա:Հունգարիայի ճարտարապետություն
Շավարշ Միսաքյան
Շավարշ Միսաքյան (ավազանի անունը՝ Եղիազար, ), հայ հրապարակագիր, ազգային-քաղաքական գործիչ։
Դամասկոսի համալսարան
Տեխնիկական ինստիտուտներ
Ուսումնասիրության տևողությունը երկու տարի է, ավարտական կուրսի ուսանողները ստանում են դիպլոմ։
Շավարշ Միսաքյան
Կենսագրություն
Շավարշ Միսաքյանը ծնվել է Սեբաստիա նահանգի Զիմառա գյուղում ։ 1890 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ Շավարշը դպրոց է հաճախել, այնուհետև սովորել է Գում Գափուի վարժարանում, Կալաթայի կեդրոնականը և Կետիկ Փաշայի Կարկուրյան դպրոցում։ 16 տարեկան հասակում աշխատանքի է անցել «Սուրհանդակ» թերթի խմբագրությունում։ Գաղտնի աշխատել է Ռուբեն Զարդարյանի խմբագրությամբ լույս տեսնող դաշնակցական «Ռազմիկ» թերթում։ 1908 թվականին օսմանյան սահմանադրության հաստատումից հետո, օգտվելով ազատության առաջին շրջանից, Միսաքյանը Գեղամ Բարսեղյանի, Վահրամ Թաթուլի և Զաբել Եսայանի հետ ձեռնարկել է «Ազդակ» շաբաթաթերթի հրատարակությունը, հիմնել է նաև «Արծիվ» գրատունը և «Ազդակ»-ի մատենաշարը։ Շաբաթաթերթին աշխատակցել են Դանիել Վարուժանը, Միսակ Մեծարենցը, Սիամանթոն, Ահարոն Տատուրյանը, Հակոբ Օշականը, Հակոբ Մնձուրին, Հարություն Շահրիկյանը, Բարսեղ Շահպազը։ Թերթի գործունեությունը դադարել է 1909 թվականի հոկտեմբերին, երբ լույս տեսավ ՀՅԴ պաշտոնաթերթ «Ազատամարտ»-ը։ 1911 թվականին մեկնում է Կարին և ամբողջ տարին խմբագրում տեղի «Յառաջ» թերթը, որի հիմնադիր Եղիշե Թոփչյանը սպանվել էր 1909 թվականին։ Կոստանդնուպոլիս վերադառնալով «Ազատամարտ» թերթում ստանձնում է գրական բաժնի խմբագրությունը` մինչև 1915 թվականի ապրիլ 11/24-ի պոլսահայ մտավորականության զանգվածային ձերբակալությունը և «Ազատամարտ»-ի խափանումը թուրքական իշխանության կողմից ։
Գելիյուրդ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաբազուկներ
Դամասկոսի համալսարան
Բաց ուսուցում
Բաց ուսուցման կենտրոնն առաջարկում է աստիճաններ երեք մասնագիտությունների գծով՝
Գրադարան
Դամասկոսի համալսարանի գրադարանն իր գործունեությունը սկսել է 1903 թվականին (բժշկական բյուրոյի հիմնադրումից ի վեր) ։ 2011 թվականի տվյալներով այն ունի ավելի քան 169000 կտոր գրականություն և 3830 ընթացիկ պարբերականներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրիայի համալսարաններ Կատեգորիա:Կրթությունը Սիրիայում Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ
Արտափրենես (Արտափրենեսի որդի)
Արտափրենես II (Ἀρταφέρνης), Արտափրենեսի որդին, Դարեհ I Մեծի եղբորորդին և Աքեմենյան տերության հրամանատարներից մեկը։ Նա եղել է Լիդիայի սատրապը մ․թ․ա․ 492-մոտ 480 թվականներին։
Նա Դատիսի հետ միասին նշանակվել է Դարեհի կողմից կազմակեպված առաջին ներխուժմանը դեպի Հունաստան, որի նպատակն էր Աթենքի ու Երետրիայի պատժումը, քանի որ նրանք մասնակցություն էին ցուցաբերել Հոնիական ապստամբությանը։ Արտափրենեսը և Դատիսը պաշարում և ավերում են Երետրիան, սակայն մ․թ․ա․ 490 թվականին Մարաթոնի ճակատամարտում պարտություն են կրում աթենացիներից ։
Տասը տարի անց Արտափրենեսը հիշատակվում է որպես լիդիացիների և մյուսիացիների առաջնորդ պարսիկների՝ դեպի Հունաստան կազմակերպած երկրորդ արշավանքի ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 6-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի մահեր Կատեգորիա:Աքեմենյաններ Կատեգորիա:Մարաթոնի ճակատամարտ Կատեգորիա:Աքեմենյան հրամանատարներ Կատեգորիա:Լիդիայի աքեմենյան սատրապներ
Շավարշ Միսաքյան
Կենսագրություն
Հրապարակագրական ու գրականագիտական աշխատանքներին զուգահեռ Շավարշ Միսաքյանը ներգրավվել է կուսակցական աշխատանքներում։ 1907 թվականին անդամագրվել է ՀՅԴ շարքերը։ 1915 թվականի ապրիլին, որպես հայտնի խմբագիր ու կուսակցական գործիչ, նրա անունը նունպես ներառած էր թուրք գաղտնի ոստիկանության պատրաստած ցուցակում ։ Պատահականորեն կարողանում է խուսափել թուրքական ոստիկանության հետապնդումներից, բայց ի վերջո ձերբակալվում է, երբ փորձում էր Պոլսից հեռանալ ու Բուլղարիայում ապաստանել։ Բանտում է մնում մինչև 1918 թվականի նոյեմբերի 17-ը, ապա ազատ է արձակվում ։
1919 թվականին Շավարշ Միսաքյանը ժամանում է Երևան՝ որպես Կ. Պոլսի պատգամավոր մասնակցելու ՀՅԴ 9-րդ ժողովին։ Վերադառնալով Պոլիս՝ շարունակում է գլխավորել Պոլսի Կեդրոնական կոմիտեն` միաժամանակ խմբագրելով «Ճակատամարտ»-ը մինչև 1922 թվականի նոյեմբեր, երբ քեմալական վարչակարգը վերջնականապես հաղթանակ է տանում Թուրքիայում։ Կեդրոնական կոմիտեի մյուս անդամների հետ մեկնում է Սոֆիա, որտեղ շարունակում է կանոնավոր լերպով խմբագրականներ ուղարկել Պոլսի «Ճակատամարտ»-ին` մինչև 1924 թվականին դրա փակումը։ Նույն թվականին մեկնում է Փարիզ և մասնակցում Դաշնակցության 10-րդ Ընդհանուր ժողովին, որտեղ ընտրվում է ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, 1929 թվականին վերընտրվում հաջորդ Ընդհանուր ժողովում և շուրջ տասը տարի վարում կուսակցական-կազմակերպական պատասխանատու պաշտոններ` միաժամանակ Սիմոն Վրացյանի և Արշակ Ջամալյանի հետ մասնակցելով «Դրօշակ»-ի խմբագրումին, լինում Հունաստանում, Բուլղարիայում, Ռումինիայում, ավելի ուշ Եգիպտոսում, Պաղեստինում, Սիրիայում, Լիբանանում։
«Յառաջ»
Ֆրանսիայում հաստատվելուց հետո, կուսակցական գործունեությանը զուգահեռ, 1925 թվականի օգոստոսին հիմնում է «Յառաջ» հասարակական-քաղաքական և գրական օրաթերթը։ Միսաքեանը «Յառաջ»-ի խմբագրությունը վարել է 1925 թվականից մինչև իր մահը՝ 1957 թվականի հունվար։ Օրաթերթի հրատարակությունը 5 տարուան ընդմիջում է ունեցել (1940-1945 թթ.) Գերմանիայի կողմից Փարիզի գրավման պատճառով։ Պատերազմի տարիներին լույս է ընծայել «Հայկաշէն» (3 գիրք) և «Արածանի» (երկու հատոր) հավաքածուները, որտեղ գրական և ուսումնասիրական ուշագրավ էջեր կան հայ լեզվի, հրապարակագրության և գրականության մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ քաղաքական գործիչներ
Գողաձոր (ձորակ)
Գողաձոր, ձորակ Թուրքիայում Վան քաղաքի մոտակայքում։ Այստեղ Իշխանիգոմ գյուղի մոտ հայտնաբերվել են ուրարտական Մենուա I-ին թագավորի երկու սեպագիր համառոտ արձանագրություններ, որոնք պատմում են նրա կողմից ոռոգիչ ջրանցք կառուցելու մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Գալուստ (լեռնաբլուր)
Գալուստ, լեռնաբլուր Հայկական պար լեռնահամակարգում, Գայլատու լճից հարավ արևելյան, Արծափ գավառի մոտ։ Հիշատակում է Ղևոնդ Ալիշանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Աղրըի մարզ
Գինի (գետ)
Գինի, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Տիգրիսի ավազանում, նրա ձախակոմյան վտակներից մեկը։ Հիշատակված է հին ժամանակներից։ Թե այժմյան որ գետին է համապատասխանում, նշված չէ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիգրիս գետի ավազան Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Phyllium
Phyllium, միջատների դաս, որ գույնով և մարմնի ձևով ընդօրինակում է տերևի։ Տարածված է Հարավարևելյան Ասիայի արևադարձային գոտիներում։
Նկարագրություն
Այս միջատները հիմնականում վառ կանաչ գունավորում ունեն, բայց երբեմն հանդիպում են նաև դեղին և նարնջագույն գունավորմամբ։ Որոշ տեսակների մոտ մարմնի եզրին առկա են սև կամ շականակագույն կետեր, որոնք լրացուցիչ նմանություն են հաղորդում տերևի։ Արտահայտված է սեռական դիմորֆիզմը, էգերը ավելի խոշոր են արուներից և երբեմն տարբերվում են նրանցից իրենց մարմնի ձևով։ Երկարությունը հասնում է 12,5 սմ-ի։ Էգերի մարմինը լայն է ու հարթ, իսկ արուներինը հիմնականում նեղ է, ավելի երկար, ամբողջ մարմինը ծածկող թևերով։ Թեթև քաշի շնորհիվ արուների որոշ տեսակներ կարողանում են թռչել, բայց շատ կարճ տարածության վրա։
Բնության մեջ մեծ ժամանակահատվածը անց են կացնում ծառերի ու թփերի տերևների վրա, ինչին նմանակում են իրենց տեսքով և ինչով սնվում են։
Էգերը կարող են բազմանալ կուսածնության միջոցով, այսինքն առանց արուի։ Օրինակ Phyllium giganteum-ը ներկայանում է հիմնականում կուսածին էգերով, իսկ արուներ հազվադեպ են հանդիպում։ Էգերը միջին հաշվով օրական դնում են 2-3 ձու, որոնք իրենց տեսքով նման են բուսական սերմերի։ Թաց սուբստրատ ընկնելու դեպքում ձվերի գույնը դառնում է ավելի մուգ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ
Սլովակները Հունգարիայում
Ըստ մարդահամարի, 2001 թվականին հաշվվել է 17.692 սլովակներ Հունգարիայում։ Ընդհանուր մարդիկ, ովքեր կարող են խոսել սլովակերեն կազմում է՝ 56.107 : Ըստ հաշվարկումների Հունգարիայում կան շուրջ 100.000-110.000 մարդիկ Սլովակիայի ծագմամբ։ Այսպիսով, Սլովակները Հունգարիայի ընդհանուր բնակչության մեջ կազմում են 0.18%-ից մինչև 1.1% :
Պատմություն
Սլովակները Հունգարիայում սկսել են բնակվել միջնադարից ։ 9-10-րդ դարերում Սլովակներով բնակեցված տարածքն էր Մեծ Մորավան։ Հետագայում 9-րդ դարում այդ տարածքները ընդգրկվել են Հունգարիայի թագավորության սահմաներում։ Օսմանյան կայսրության պարտվելուց հետո 17-րդ դարում բոլոր Սլովակները բնակեցվեցին Հունգարիայի թագավորության Հասբուրգ քաղաքում։ Այս անգամ, սլովակները հիմնականում ապրել են երկրի հյուսիսային մասերում, և հաճախ այդ տարածքներն անվանվել են վերին Հունգարիա (ներկայիս Սլովակիա)։ 18-րդ, 19-րդ դարերում, որոշ Սլովակիայի միգրանտներ սկսեցին բնակություն հաստատել երկրի այլ մասերում (հյուսիսային մասերում, այսօրվա Հունգարիա), հետագայում նրանք բնակվեցին երկրի նաև հարավային շրջաններում։ 16-րդ դարում, Մոհաքսի ճակատամարտից հետո, և թուրքական պատերազմների ընթացքում, Հունգարիայի թագավորությունը բաժանվեց երեք մասի և Սլովակները դարձան Հաբսբուրգի մի մասը։ Ըստ 1920 թվականի Հունգարիայի մարդահամարի տվյալների 141,882 մարդ խոսեց սլովակերեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակներ Կատեգորիա:Հունգարիայի ազգեր
Մորոնա Սանտյագո (պրովինցիա)
Աշխարհագրություն
Անդերի կենտրոնական լեռնաշղթան գտնվում է պրովինցիայից դեպի արևմուտք, իսկ Մորոնա Սանտյագոյի տարածքում կան մի քանի լեռնաշղթաներ։ Պրովինցիան ծովի մակարդակից ունի 300-ից մինչև 2900 մետր բարձրություն։ Ըստ ռելիեֆի՝ տարբերում են 2 հիմնական գոտիներ՝ նախաամազոնյան և ամազոնյան։
Տնտեսություն
Պրովինցիայի տնտեսությունը զարգացած չէ՝ տրանսպորտի միջոցների սակավության պատճառով։ Նրա տնտեսությունը մեծապես հիմնված է խոնավ անտառների զբոսաշրջային գոտու վրա։ Սանգայ ազգային պարկը և տեղի Շուարա քաղաքը հիմնական տեսարժան վայրերն են։
Վարչական բաժանում
Պրովինցիան բաժանված է 12 կանտոնների։ Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված է 2001 թվականի բնակչության մարդահամարի տվյալները, նրա տարածքը (քառ. կմ), կանտոնի վարչական կենտրոնը կամ մայրաքաղաքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էկվադորի նահանգներ
Քլիֆորդ Քըրզոն
Սըր Քլիֆորդ Մայքլ Քըրզոն (Sir Clifford Michael Curzon, ), անգլիացի դաշնակահար։ Քլիֆորդ Քըրզոնի ռեպերտուարն ընդգրկում էր տարբեր կոմպոզիտորների ավելի քան 50 դաշնամուրային կոնցերտներ և տարածվում էր վաղ դասականներից մինչև ժամանակակից ստեղծագործություններ ։ Քըրզոնը հատկապես հայտնի է Վոլֆգանգ Մոցարտի և Ֆրանց Շուբերտի դաշնամուրային ստեղծագործությունների կատարմամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ
Բրոդվեյ (թատրոն)
Բրոդվեյի թատրոն (Broadway theatre), կոմերցիոն թատրոնի արվեստի հատուկ ձև։ Նույնանուն փողոցի մոտ Մանհեթեն կղզու վրա Նյու-Յորքում այսպես կոչված Թատերական կվարտալում կան մոտ 40 մեծ թատրոններ։ Բրոդվեյը համարվում է ամերիկյան թատերական մշակույթի հիմքը։ «Բրոդվեյ» անվանումը դարձել է հասարակ։ Ներկայացումը կամ շոուն անվանվում է «Բրոդվեյում կազմված», եթե այն բեմադրվել է Բրոդվեյի թատրոններից մեկում։ Միայն այդ ներկայացումները կարող են արժանանալ «Թոնի» մրցանակի, որը ամեն տարի շնորհվում է ամերիկյան թատրոնի բնագավառում նոր ձեռքբերումների համար ։ Բրոդվեյի ներկայացումները դիտելը համարվում է Նյու Յորք այցելած տուրիստների սիրած զբաղմունքը։
Գրականություն
Վիտալի Վուլֆը գրել է աշխատություն ԱՄՆ-ի թատերական կյանքի մասին, ինչպես նաև 70-ականների մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի թատրոններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թատրոն Կատեգորիա:Թատրոն Կատեգորիա:Մյուզիքլ
Ժան Տատլյան
Ժան Հարությունի Տատլյան, հայ խորհրդային և ֆրանսիացի երգիչ։ Ըստ իր կարծիքի՝ Տատլյանը Խորհրդային Միության առաջին շանսոն երգիչն է ։
Կենսագրություն
Ժան Տատլյանը ծնվել է 1943 թվականի օգոստոսի 17-ին Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքում ։ Ընտանիքի երեք զավակներից կրտսերն է եղել։ 1947 թվականին ընտանիքը ներքաղթել է Խորհրդային Հայաստան։
Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել մինչև չափահաս դառնալը։ Ավարտել է Կիևի էստրադային-կրկեսային ուսումնարանը  ։ 1956 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սուխում, որտեղ աշխատել է տեղի ֆիլհարմոնիայում։ 1961 թվականին դարձել է Հայաստանի պետական ջազ նվագախմբի մենակատար։ Հետագայում տեղափոխվել է Լենինգրադ և աշխատել Լենհամերգում (Ленконцерт), ստեղծել է իր նվագախումբը, որի երաժշտական ղեկավար է հրավիրել Գրգորի Կլեյմիցին։
Նրա հիթերից են «Փողոցային լապտերներ», «Աշնանային լույս», «Երկ կաթիլի մասին», «Հին աշտարակ» երգերը։ Ձայնասկավառակների տիրաժը անցել է 50 միլիոնից։
1971 թվականին ֆրանսուհու հետ կեղծ ամուսնություն ձևակերպելով արտագաղթել է Ֆրանսիա  ։ Երգել է Փարիզի «Ռասպուտին»կաբարեում, «Մոսկովյան աստղ» ռեստորանում։ Ավելի ուշ, Փարիզի կենտրոնում՝ Հաղթական կամարի հարևանությամբ իր սեփական՝ «Երկու կիթառ», ռեստորանն է բացել, որի երգացանկում սեփական երգերից բացի, կատարել է նաև հայկական, գնչուական և ռուսական ժողովրդական երգեր։ Արագ է տիրապետել ֆրանսերենին և ծանոթություն է հաստատել հայտնի անձանց հետ, որոնց թվում էին՝ Միշել Մերսյեն, Շառլ Ազնավուրը, Լայզա Մինելլին։
Լյուսի լը Բոկաժ
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02443:
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 108 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 85-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 23-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել 78,7 %, 1999 թվականին եղել է 72,8 %)։ 85 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 82-ը (45 տղամարդ և 37 կին), գործազուրկ էին 3-ը (2 տղամարդ և 1 կին)։ 23 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը՝ թոշակառուներ, 9-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Բուրաստան
Բուրաստան, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 4-5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Նախկինում ունեցել է Գարահամզա, Թամամլու, Կարահամզալի անվանումը։ Գյուղն ընկած է Երևան-Արտաշատ խճուղու վրա։ Գյուղի երեխաները հաճախում են հարակից Մասիս գյուղի դպրոց։
Պատմություն
Գյուղը գտնվում է Արարատյան դաշտում` Ազատ գետի ափին։ Ծովի մակարդակից ունի 830 մ բարձրություն։ Գյուղի հարավային մասում է գտնվում Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (19-րդ դար), հարավարևմտյան` Սուրբ Հակոբ եկեղեցին (1642)։
Կլիման
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։ Խմելու ջուրը բերվում է Գառնուց։
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 480 տնտեսություն, դպրոց, կապի հանգույց։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 308 հա։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են, դրանք զբաղեցնում են ողջ մակերեսի 70%։ Համայնքի հողերի գրեթե կեսն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 223 հա։ Պտղատու և խաղողի այգիները կազմում են համապատասխանաբար 13 հա և 25 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Պահուստային հողերը նույնպես յուրացվում են որպես այգիներ, վարելահողեր։
Արդյունաբերության մեջ զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը, ունի գինու և կոնյակի հումքի գործարաններ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր
Սմոլիկաս
Սմոլիկաս (Σμόλικας), լեռ Հունաստանի հյուսիս-արևմուտքում, Լեոնինա վարչական շրջանում։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 2,637 մետր բարձրության վրա, Պինդոս լեռներից ամենաբարձրն է և Հունաստանում երկրորդ ամենաբարձր լեռը Օլիմպոսից հետո։ Պլեյստոցենի որոշ ամանակաշրջաններում հյուսիսային և արևմտյան գոգավորություններն ու հովիտները պատվել են սառցադաշտով։ Վերջին սառցադաշտերը հիշատակվում են մոտ 11500 տարի առաջ։
Հարավից հոսում է Վյոսա գետը, իսկ հյուսիսից՝ Սարանտապորոս գետի վտակ Վոուրկոպոտամոն։ Այնտեղ է նաև փոքր լեռնային «Դրակոլիմնի Սմոլիկա» լիճը, որը գտնվում է 2200 մ բարձրության վրա, լեռան գագաթի մոտ։ Մոտակա լեռնային բարձրավանդակներն են հարավից՝ Տիմֆին, հյուսիս-արևմուտքից՝ Գրամոսը, հարավ-արևմուտքից՝ Վասիլիցան, իսկ հյուսիս-արևելքից՝ Վոյոն։
Առավել բարձր շրջանները (2000 մետրից բարձր), պատված են խոտհարքով և քարերով, իսկ ցածրադիր վայրերում շատ են տերևաթափվող և մերկասերմերի անտառները։ Լեռն ամբողջությամբ տարածվում է Կոնիցա համայնքով։ Հիմնական գյուղերն են Ագիա Պարասկեվին հյուսիսից և Պալայոսելլի, Պադես և Արմատա գյուղերը հարավից։ Կոնիցա քաղաքը գտնվում է Սմոլիկասից 15 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Հունական ազգային ճանապարհ 20ը (Կոզանի-Սյատիստա-Կոնիցա-Լոաննինա) անցնում է Լեռան արևմտյան հատվածով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի լեռներ
Տիեֆրեն
Տիեֆրեն (Thieffrain), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 85 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 30 կմ արևելք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 99 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 79-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,8 %։ 79 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 76 անձ (39 տղամարդ և 37 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 20 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Կարլ Հորդ աֆ Սեգերստադ
Կարլ Ադամ Նիլս Գաբրիել Հորդ աֆ Սեգերստադ (Karl Adam Nils Gabriel Hård af Segerstad, ռուսական աղբյուրներում նաև Սեգերշտադ, Սեգերշտադտ, Զեգերստադտ,  ), շվեդական ծագումով ֆին ճարտարապետ, մոդեռնի նշանավոր ներկայացուցիչ։
Տիեֆրեն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կարլ Հորդ աֆ Սեգերստադ
Կենսագրություն
Կարլ Ադամ Նիլս Գաբրիել Հորդ աֆ Սեգերստադը ծնվել է շվեդ գործարար Ադամ Հորդ աֆ Սեգերստադի ընտանիքում, որը տեղափոխվել էր Ֆինլանդիայի Մեծ Դքսություն 1870-ականների սկզբին։ Երբ նրա հոր ձեռնարկությունը սնանկացել է, Կառլ Հորդ աֆ Սեգերստադը որոշ ժամանակ աշխատել է Բալթիկ ծովում գտնվող նավի վրա։
1891 թվականին ընդունվել է Հելսինգֆորի պոլիտեխնիկական ուսումնարանի ճարտարապետական բաժինը, որն ավարտել է 1895 թվականին։ Ուսանողական տարիներին նա իր պրակտիկան անցկացրել է տարբեր ճարտարապետական բյուրոներում, իսկ 1896 թվականին ստացել է Ֆինլանդիայի քաղաքացիություն և բացել ճարտարապետական բյուրո (երկու տարի աշխատում է համակուրսեցի Բերտել Յունգի հետ, իսկ հետո՝ ինքնուրույն, մինչև 1901 թվականը)։ Նա կատարելագործել է իր ճարտարապետական հմտությունները Նիդեռլանդներ, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Ավստրիա և Իտալիա կատարած գործուղումների ընթացքում։ Մյունխենում և Նյուրնբերգում երկարատև բնակվելը մոդեռնիզմի ծաղկման դարաշրջանում մեծ ազդեցություն են ունեցել ճարտարապետի ստեղծագործությունների վրա՝ կողմնորոշվելով «մոդեռնի» շվեդական և գերմանացի ներկայացուցիչների վրա։ Նա առաջիններից մեկն էր Ֆինլանդիայում, ով օգտագործել է օճառաքարը շենքերի ճակատային մասի կառուցման համար։
1901 թվականին ձեռնարկատեր Վ. Գովինգից ստանալով պատվեր Վիբորգում գրախանութով եկամտային տան կառուցման համար՝ նա Հելսինգֆորսից տեղափոխվել է Վիբորգ և աշխատանքի անցել նահանգային շինարարական գրասենյակում որպես ճարտարապետի օգնական։ 1907 թվականին վերադարձել է՝ ստանձնելով Հելսինգֆորսի քաղաքային ճարտարապետի պաշտոնը։ Աշխատավարձը մեծ չէր, և բացի Հորդ աֆ Սեգերստադից, այդ  պաշտոնի համար միայն մեկ թեկնածու կար։ Լինելով սկանդինավիզմի կողմնակից և Շվեդիայի Ժողովրդական կուսակցության անդամ՝ նա վերապրել է 1918 թվականին Ֆինլանդիայում տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունները Շվեդիայում։ Կարլ Հորդ աֆ Սեգերստադն աշխատել է որպես Հելսինկի քաղաքի ճարտարապետ մինչև 1921 թվականը, իսկ 1919 թվականից մինչև կյանքի ավարտը զբաղեցրել է Հելսինկյան արքունական պալատի  քարտուղարի պաշտոնը, աջակցել է շինարարության մեջ դիմացկուն նյութերի (օրինակ՝ կղմինդրե տանիքների) օգտագործմանը ։
Նա կատարել է բազմաթիվ նախագծեր հասարակական շենքերի համար (ներառյալ հրշեջ կայաններ, դպրոցներ, գրադարաններ, այլ հաստատություններ, շուկաներ), ինչպես նաև բնակելի շենքեր և ձեռնարկություններ Հելսինկիում։ Վիբորգում քաղաքաշինական կարևոր նշանակություն ունի Վիբորգի շուկայի շենքը, որի ուղղությամբ կողմնորոշված է քաղաքի գլխավոր փողոցը։ Բնավորությամբ Հորդ աֆ Սեգնստադը եղել է ինքնամփոփ մարդ, երբեք տեղեկատվություն չի ներկայացրել հատուկ գրականության մեջ և իր նախագծերի մասին հազվադեպ է հիշատակել՝ չնայած մայրաքաղաքում իրականացված բազմաթիվ նախագծերին։ 1931 թվականին մահախոսականում Բերտել Յունգը հիշատակել է նրան, որպես պրոֆեսիոնալի, որի անձնվեր աշխատանքը հանուն Հելսինկիի համապատասխան գնահատականի չի արժանացել։
Ընտանիք և հրապուրանքներ
Հայրը` շվեդ ձեռներեց Ադամ Հորդ աֆ Սեգերստադը (1822–1897) և մայրը՝ Աննա Գյուլենբերգ (1846–1939), շվեդական ազնվական տոհմերի ներկայացուցիչներ էին։ 1898 թվականին Կարլ Հորդ աֆ Սեգերստադն ամուսնացել է Մարիա Լանդտմանի հետ և ունեցել երեք երեխա։
Զբաղվել է նաև առագաստային սպորտով, հանդիսացել Նյուլանդի զբոսանավային ակումբի անդամ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆինն ճարտարապետներ
Գող (լեռ)
Գող, լեռ Երևանի նահանգում, Շարուրի դաշտի տարածքում։ Հիշատակվում է «Մուրճ» ամսագրի 1930 թվականի համարներից մեկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Բյուրավան
Բյուրավան (նախկին անվանումները` Բամբակավան, Վերին Ղույլասար), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից մոտ 6 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ազատ գետի աջ ափին։ Նախկին Բամբակավանը վերանվանվել է Բյուրավան 1978 թ. հունվարի 25-ին ։
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1829 թվականին Պարսկաստանից գաղթած հայերի կողմից։ Գյուղի հիմնաքարը դրել է տեր Ղազար քահանան։ Հիմնադրման ժամանակ գյուղում եղել է ընդամենը յոթ տնտեսություն, այնուհետև ավելացել է ևս երեքը։ Բյուրավան համայնքը նախկինում ունեցել է Վերին Գայլազոր, Հին Ղույլասար, Վերին Ղույլասար անվանումները։ 1936-1967 թթ. գյուղը զբաղվել է բամբակագործությամբ, որտեղից էլ առաջացել է գյուղի անվանումը՝ Բամբակավան։ 1978թ. հունվարի 25-ին Հովհաննես Շիրազի նախաձեռնությամբ գյուղը վերանվանվեց Բյուրավան։ Համայնքի բնակիչների օգնությամբ և աջակցությամբ վերանորոգվել և այժմ գործում է հիմնովին ավերված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։ Գյուղի կենտրոնում կառուցվել է հուշաղբյուր ի հիշատակ Հայրենական Մեծ պատերազմում զոհված 29 համագյուղացիների։
Կլիման
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 աստիճանի, իսկ առավելագույնը՝ 42 աստիճանի։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Բյուրավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 1191, առկա բնակչությունը` 1139 մարդ ։ 19-րդ դարում բնակիչները եղել են հայեր և փոքր թվով ադրբեջանցիներ, 1922 թվականից` գրեթե բացառապես հայեր ։ Բնակչության նախնիները եկել են Խոյի և Սալմաստի գավառներից 1828-1830 թթ.։
Բյուրավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 364 տնտեսություն։ Խմելու ջուրը բերվում է Գառնու ջրատարից։ Համայնքն ունի մշակույթի տուն, դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց և մանկապարտեզ։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 160,8 հա։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են, դրանք զբաղեցնում են ողջ մակերեսի 66%։ Համայնքի հողերի 40,7% օգտագործվում է որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 65,5 հա։ Պտղատու և խաղողի այգիները կազմում են համապատասխանաբար 58,4 հա և 10,4 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, պտուղներ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:1829 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Առողջ ապրելակերպ
Մարդու առողջության 60 %-ը և ավելի կախված է նրա կենսակերպից (սնունդ, սնման ռեժիմ, ֆիզիկական ակտիվություն, սթրեսի մակարդակ, վնասակար սովորություններ և կործանարար վարք)։
Առողջ կենսակերպը ենթադրում է մտավոր առողջություն, հրաժարում ծխախոտի ու ալկոհոլի օգտագործումից, սնման առողջ մոդելներ, ֆիզիկական ակտիվություն, ֆիզիկական վարժություններ, սպորտ և այլն։ Վարքի՝ փոփոխության ենթարկվող ձևերը, ինչպիսիք են ծխախոտի օգտագործումը, ֆիզիկական ակտիվության բացակայությունը և ալկոհոլի օգտագործումը, մեծացնում են ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացման ռիսկը։
Առողջ ապրելակերպի հիմնական ասպեկտները
Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության՝ առողջ կենսակերպն ուղղված է լուրջ հիվանդությունների առաջացման ռիսկի նվազեցմանն ու վաղաժամ մահվան կանխմանը։ Առողջ ապրելակերպի համար առավել կարևոր են չորս ոլորտներ՝ ծխախոտից հրաժարվելը, ալկոհոլից հրաժարվելը, ֆիզիկական ակտիվությունը և առողջ սնունդը։
Կենսակերպ և կյանքի տևողություն
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ առողջ կենսակերպը կարող է հանգեցնել կյանքի տևողության էական ավելացման։ Գերմանիայում կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ առողջ ապրելակերպը ասոցացվում է 40 տարեկանից հետո կյանք սպասվող տևողությունը 13-17 տարով ավելի լինելու հետ ։ Միացյալ Նահանգներում կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ 50 տարեկանից հետո կյանքի սպասվող տևողությունն ավելի է 12-14 տարով ։
Կենսակերպ և վերարտադրողական առողջություն
Ճարպակալումը, ծխախոտի ու ալկոհոլի, կոֆեինով գազավորված ըմպելիքների (բայց ոչ թեյ, սուրճ կամ կակաո)  օգտագործումը բացասաբար է ազդում տղամարդկանց վերարտադրողական առողջության վրա ։ Հղիության ընթացքում ալկոհոլի, ծխախոտի օգտագործումը և ծխախոտի երկրորդային ծխի ազդեցությունը մեծացնում են հղիության ընթացքում առաջացող բարդությունների հավանականությունը, ինչպես նաև առաջացնում են ինչպես մոր, այնպես էլ երեխայի ԴՆԹ-ի վնասում ։<!-- Մարդու առողջությունը համարվում է մարդու կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Տարբեր գիտություններում (բժշկություն, հոգեբանություն, կենսաբանություն, մանկավարժություն և այլն) կատարված հետազոտությունների հիման վրա կապ է առաջացել մարդու գործունեության և առողջության սերտ փոխկապվածություն միջև։ Առողջ ապրելակերպ հասկացությունը սահմանելիս առաջնորդվում ենք նրանով, որ "Առողջ ապրելակերպը կենսագործունեության ձև է, որը համապատասխանում է տվյալ մարդու կյանքի որոշակի պայմաններին և ուղղորդված է մարդու առողջության ամրապնդմանը, հիգիենիկ առանձնահատկություններին, սոցիալ–կենսաբանական ֆունկցիաների լիարժեք կատարմանը", որտեղ առանձնացվում է այն միտքը, որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է ունենա միայն իրեն բնորոշ անհատական առողջ ապրելակերպը։ Համաշխարհային արդի զարգացումները, հասարակական հարաբերություններում և շրջակա միջա­վայրի միջև կատարվող փոփոխությունները իրենց ներգործություններն են թողնում մարդու առողջության վրա։ Ըստ առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության բնորոշման համաձայն դիտվում է ոչ միայն հիվանդությունների բացակայություն, այլ նաև կենսաբանական, ֆիզիկական, հոգեկան, սոցիալական լիարժեք բարեկեցու­թյուն։ Առողջ ապրելակերպը նախապայման է զարգացման տարբեր կողմերով մարդու կյանքում։ Առողջ ապրելակերպ - մարդու կյանքի օրինակն է, ուղղված է հիվանդությունների կանխարգելման և առողջության խթանման։
Առողջ ապրելակերպն իր մեջ ընդգրկում է հետևյալ բովանդակությունները Այս ուղղությունները իրենց բովանդակության մեջ ներառում են հետևյալ բաղադրիչները`
Հրաժարում ծխախոտից
Ծխելու հետևանքով կյանքի տևողությունը կրճատվում է միջինը 10 տարով  ։ Ծխախոտի օգտագործումն ասոցացվում է մահվան ռիսկի ավելացման հետ Ռուսաստանի տղամարդկանց մոտ 1,6 անգամ ավելի շատ, քան չծխողների մոտ, ընդ որում՝ ծխելու հետ է կապված տղամարդկան շրջանում մահացության դեպքերի 23 %-ը ։
Ծխախոտի օգտագործման հետևանքով տեղի ունեցած մահերի 48 %-ը բաժին է ընկնում սիրտանոթային և մետաբոլիկ հիվանդություններին, 33 %-ը՝ ուռուցքաբանական հիվանդություններին, իսկ 1 %-ը՝ մահվան այլ պատճառներին ։
Ծխախոտից հրաժարվելը հանգեցնում է առողջության զգալի լավացման, այդ թվում՝
Դրանից բացի, նկատվում է դիաբետի ռիսկի նվազում, ծանրաբեռնվածության նկատմամբ դիմացկունության բարձրացում, ինքնազգացողության լավացում, պոտենցիայի բարձրացում տղամարդկանց մոտ, վերարտադրողական ֆունկցիայի լավացում կանանց մոտ։ Երիտասարդ տարիքում ծխելուց հրաժարվելու առողջարարական էֆեկտն ավելի բարձր է, բայց ցանկացած տարիքում ծխելուց հրաժարվելը նպաստում է կյանքի այն տարիների պահպանմանը, որոնք մարդը կարող էր կորցնել ծխելու հետևանքով։
Ծխելը թողնողների մեծ մասը դա անում են ինքնուրույն, առանց բժշկական միջամտության կամ դեղամիջոցների օգտագործման ։ Ծխելը թողնելու յուրաքանյուր առանձին դեպքի հաջողության հասնելու հավանականությւոնը միջինը շուրջ 7,3 % է ։
Նիկոտինային կախվածության բուժումը, այդ թվում նաև դեղային թերապիան և հոգեբանական ու սոցիալական աջակցության տարբեր ձևերը, մեծացնում են ծխելուց հրաժարվելու հավանականությունը։
Էլեկտրոնային ծխախոտի օգտագործումը չի կարելի համարել առողջ ապրելակերպ, որովհետև այն մեծացնում է սրտամկանի ինֆարկտի հավանականությունը ։
Հրաժարում ալկոհոլից
Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների՝ ալկոհոլի վնասակար ազդեցությունը պատճառ է դառնում առողջության ավելի քան 200 խանգարումների, որոնք կապված են հիվանդությունների ու վնասվածքների հետ ։ Ալկոհոլի օգտագործումը հանգեցնում է ոչ միայն մահացության, այլ հիվանդացության, հանցագործությունների, տրավմատիզմի, ճանապարհատրանսպորտային պատահարների, տնային ու կենցաղային բռնության բարձր մակարդակի։
Մի շարք բժշկական կազմակերպություններ ալկոհոլ չօգտագործողներին երաշխավորում է չսկսել դրա օգտագործումը և զերծ է մնում ալկոհոլ քիչ օգտագործողների շրջանում մահացուցյան ցածր մակարդակի մասին նշելուց ։
Օրական ավելի քան 30 մլ ալկոհոլի օգտագործումը զգալիորեն մեծացնում է մահվան ռիսկն առաջին հերթին արտաքին պատճառներից և սիրտանոթային հիվանդություններից։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունն ալկոհոլի չարաշահումը սահմանում է որպես մեկ միջոցառման ընթացքում ավելի քան 60 մլ մաքուր էթանոլի (էթիլ սպիրտ) օգտագործում տղամարդկանց համար և 50 մլ-ից ավելի՝ կանանց համար առնվազն ամիսը մեկ անգամ ։ 50-60 մլ էթանոլը համապատասխանում է 125-150 մլ օղուն, 417-500 մլ գինուն, 1,1-1,3 լ գարեջրին։
Ալկոհոլի մահացու չափաբաժինը կազմում է 200-400 մլ էթանոլ՝ մեկ անգամից խմելու դեպքում (կախված մարդու անհատական հատկանիշներից, ինչպիսիք են սեռը, տարիքը և այլն)։
Հատկապե վնասակար է ալկոհոլի օգտագործումը դրա գերխիտ սուրոգատների տեսքով, ինչպիսիք են օդեկոլոնները, մաքրող միջոցները, կեղծ դեղամիջոցները
Արևելյան Եվրոպայի երկրներին հատուկ է ալկոհոլի օգտագործման առավել վտանգավոր տիպը, որի դեպքում այն հիմնականում օգտագործվում է թունդ ալկոհոլի տեսքով, ինչը հանգեցնում է մահացության բարձր մակարդակի  ։
Առողջ սնունդ
Առողջ սնունդը մի շարք ոչ ինֆեկցիոն հիվանդությունների զարգացումը կանխող գլխավոր միջոցն է և նպաստում է առողջ կյանքի երկարատևությանը ։
Երիտասարդ և հասուն տարիքներում ավելորդ քաշը և ճարպակալումը կապված են բոլոր պատճառներով մահացության հավանականության մեծացման հետ ։ Ավելի մեծ տարիքում (70 տարեկան և ավելի) մահացության հավանականության բարձրանալը կապված է քաշի պակասի և 2-րդ աստիճանի ճարպակալման հետ, մինչդեռ նորմալ քաշը և 1-ին աստիճանի ճարպակալումն ապահովում են առողջության առավել օպտիմալ մակարդակ («ճարպակալման պարադոքս») ։
Առողջ սնման դիետաները կապված են մահացության (բոլոր պատճառներից) (22 %-ով), սրտանոթային հիվանդությունների (22 %), քաղցկեղի (15 %), և 2-րդ սիպի շաքարախտի (22 %) ռիսկերի էական նվազման հետ ։
Առողջարար սննդամթերքներ
Առողջ սննդի հիմքը բազմազան բուսական սննդի օգտագործումն է։ Բուսական սննդում պարունակվող շատ սննդանյութեր ունեն հակաօքսիդիչ և հակաբորբոքային հատկություններ, խոչնդոտում են թրոմբների առաջացմանը, կարգավորում զարկերակային ճնշումը, ֆերմենտների ակտիվությունը, գլյուկոզի մակարդակը արյան մեջ, ճարպային փոխանակությունը, ազդում են գեների էքսպրեսիայի և ազդանշանային ուղիների վրա, կարգավորում են սրտամկանի վիճակը, ինչպես նաև ազդում են որոշ կենսամարկերների վրա, որոնք կապված են սիրտանոթային հիվանդությունների հետ ։
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սուրճի սպառումը (այդ թվում կոֆեինազերծված) ասոցացվում է մահացության նվազման հետ ։
Սննդամթերքներ, որոնք օգտակար են չափավոր օգտագործման դեպքում
Կլինիկական և համաճարակաբանական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ կակաոյով հարուստ մթերքները նվազեցնում են սրտանոթային հիվանդությունների վտանգը, քանի որ կակաոն ունի պոլիֆենոլների, հատկապես ֆլավոնոիդների բարձր պարունակություն  ։ Մուգ շոկոլադի օտագործումը կարող է նպաստել հագեցվածության զգացողության ձևավորմանը և սննդի կալորիականության նվազեցմանը ։ Միևնույն ժամանակ, շոկոլադի չարաշահումը կարող է հանգեցնել մարմնի քաշի ավելացման, առանց սրտի անբավարարության ռիսկերի մեծացման ։
Շախե
Շախե ( ռուս.` Шахе), միկրոշրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Լազարևսկի շրջանում։ Գտնվում է շրջկենտրոն հանդիսացող Լազարևսկոյե միկրոշրջանից 36 կմ հարավ-արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 44 կմ հյուսիս-արևմուտք, Շախե գետի ձախ ափին, ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։
Առողջ ապրելակերպ
Սննդամթերքներ, որոնք օգտակար են չափավոր օգտագործման դեպքում
Ձուն չափավոր օգտագործման դեպքում (2 օրը մեկ ձվից ոչ ավելի) ասոցացվում է տարբեր պատճառներից մահացության ռիսկի նվազման, շատ օգտագործումը՝ ռիսկի մեծացման հետ ։ Ձվի շատ օգտագործումը (օրը մեկ ձվից ավելի) կապված է սրտի իշեմիկ հիվանդության, սրտի անբավարության (25 %-ով), սրտամկանի ինֆարկտի ռիսկի բարձրացման հետ ։
Շախե
Բնակչությունը
Շախե ավանում բնակվում են հայեր, հույներ, ռուսներ և ուկրաինացիներ, ովքեր զբաղվում են այգեգործությամբ, թեյի և ծխախոտի մշակությամբ, բանջարաբուծությամբ և անասնապահությամբ։ Ավանն ունի միջնակարգ դպրոց, գրադարան և ակումբ։
Առողջ ապրելակերպ
Անառողջ սնունդ
Մահացության ռիսկերի բարձրացման բոլոր պատճառները կապված են կարմիր մսի, վերամշակված կարմիր մսի (երշիկ, նրբերշիկ, բեկոն և այլն), քաղցրահամ ըմպելիքների (դրանց մեծ մասը հայտնի գազավորված ըմպելիքներն են) օգտագործման հետ ։
Շախե
Պատմությունը
Շախե գետի ափերին առաջին բնակավայրերը ի հայտ են եկել դեռևս քարի դարում ։ Միջնադարում, մինչ 19-րդ դարի կեսերը, Շախե գետը իրենից ներկայացնում էր բնական սահման` շափսուղների և ուբիխների ցեղերի միջև։
Առողջ ապրելակերպ
Անառողջ սնունդ
Այսպիսով, մի խումբ սննդամթերքեների ավելցուկային օգտագործումը հանգեցնում է քրոնիկական ոչ վարակիչ հիվանդությունների տարածման և մահվան, ինչը թույլ է տալիս դրանք համարել անառողջ կամ վնասակար սնունդ։
Շախե
Պատմությունը
1870-ական թվականներին, գյուղի տարածքում սկսեցին վերաբնակվել ռուսներ։ Հայերը եկել են շրջակա գյուղերից` 1948 թվականին։ 1961 թվականին գյուղն ընդգրկվել է Սոչի քաղաքի կազմի մեջ և ստացել միկրոշրջանի կարգավիճակ։ Շախե ավանի տնտեսության համար գլխավոր տեղ են զբաղեցնում գյուղատնտեսությունն ու զբոսաշրջությունը։
Առողջ ապրելակերպ
Անառողջ սնունդ
Աղի և աղ պարունակող սննդամթերքների մեծաքանակ սպառումը (արագ սնունդ, թթու վարունգ (թթուներ), կիսաֆաբրիկատներ, չիպսեր և այլն) հանդիսանում է արյան բարձր ճնշման և սրտանոթային մի շարք հիվանդությունների առաջացման պատճառ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս սահմանափակել աղի օգտագործումը մեծահասակների համար հետևյալ մակարդակով՝ < 5 գ աղ մեկ օրում (< 2 գ նատրիում մեկ օրում)։
Շախե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Սոչի
Առողջ ապրելակերպ
Անառողջ սնունդ
Եթե սովորական կարտոֆիլի սպառումն անվնաս է առողջության համար, ապա կարտոֆիլի ֆրին մեծացնում է հինվանդությունների և վաղաժամ մահվան ռիսկերը ։ Գիտնականները ենթադրում են, որ պատճառը չափազանց տապակումն է և հաճախ յուղի բազմակի օգտագործումը, ինչը նպաստում է քաղծկեղածին ակրիլամիդի և չհագեցած ճարպերի ձևավորմանը։
Ֆիզիկական ակտիվություն
Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է մահացության ռիսկը, մասնավորապես շաբաթական 2,5 ժամ (ինչը հավասար է շաբաթը հինգ օրվա ընթացքում օրական 30-ական րոպե) ֆիզիկական ակտիվությունը զրոյականի հետ համեմատած մահացության ռիսկերը նվազեցնում է 19 %-ով, իսկ շաբաթական 7 ժամ չափավոր ակտիվությունը՝ 24 %-ով ։
Ժամանցային ֆիզիկական ակտիվությունը (ֆիզիկական վարժություններ, զբոսանք, ակտիվ տրանսպորտ) կապվում է մահացության ավելի ցածր մակարդակի հետ, իսկ աշխատանքի ժամանակ ծանր ֆիզիկական ակտիվությունն այդպիսի դրական ազդեցություն չունի  կամ կապվում է մահացության ավելի բարձր մակարդակի հետ, ինչը կարող է պայմանավորված լինել աշխատանքի ժամանակ կատարվող ֆիզիկական ակտիվության պակաս աերոբիկ ծանրաբեռնվածության հետ ։ Այսպիսով, ժամանցային ֆիզիկական ակտիվությունն անհրաժեշտ է նաև այն մարդկանց համար, որոնք զբաղվում են ֆիզիկական աշխատանքով։
Նստակյաց կենսակերպը (առանց հաճախակի ընդմիջումների) ասոցացվում է մահացության ռիսկի մեծացման հետ, ընդ որում՝ ֆիզիկական ակտիվությունը չի փոխհատուցում նստակյաց կենսակերպի վնասը ։
Մի շարք ուսումնասիրություններ ապացուցել են քայլերը հաշվող սարքերի օգտագործման արդյունավետությունը ֆիզիկական ակտիվության մակարդակի բարձրացման հարցում, ինչպես նաև ապացուցել են, որ դրանք օգտագործումը նպաստում է մարդու առողջական վիճակի լավացմանը ։ Ապացուցվել է, որ այդպիսի սարքերի օգտագործել սկսելուց հետո բարձրացել է մարդու ֆիզիկական ակտիվության մակարդական, իսկ դրա հետ էլ նրա ֆիզիկական ցուցանիշները։
Պատմության և ժամանակակից կարգավիճակ
14-րդ դարի վերջին միջնադարյան բժշկական «Tacuinum sanitatis» լատիներեն տրակտատը պատմում էր առողջ ապրելակերպի մասին ։ Այդ գրքի նախատիպը կարող էր լինել Բաղդադից գիտնական և բժիշկ Իբն Բուտլանի «Առողջության պահպանում» աշխատությունը ։ Բուժիչ խոտաբույսերից ավելի շատ գրքում ուշադրություն է դարձված սննդի և ուտելի բույսերի այս կամ այն տեսակների օգտակար ու վնասակար հատկություններին, ինչպես նաև ներկայացվել են առողջության պահպանման վեց պայմանները։
Փիլիսոփա-սոցիոլոգիական ուղղության հետևորդները առողջ կենսակերպը դիտարկում են որպես համաշխարհային սոցիալական խնդիր, հասարակության կյանքի մաս, չնայած «առողջ ապրելակերպ» հասկացությունը դեռ միանշանակ չի սահմանվել։
Հոգեբանա-մանկավարժական ուղղության մեջ առողջ ապրելակերպը դիտարկվում է գիտակցության, մարդու հոգեկանի, մոտիվացիայի տեսանկյունից։ Գոյություն ունեն նաև այլ տեսակետեր (օրինակ՝ բժշկակենսաբանական), սակայն դրանց միջև հստակ սահմաններ չկան, որովհետև դրանք ուղղված են նույն խնդրի լուծմանը՝ անհատի առողջության ամրապնդմանը ։
Առողջ ապրելակերպը նախապայման է մարդու կենսագործունեության տարբեր կողմերի զարգացման, նրա ակտիվ երկարակեցության և սոցիալական ֆունկցիաների լիարժեք կատարման, կյանքի աշխատանքային, հասարակական, ընտանեկան-կենցաղային, ժամանցային ոլորտներին ակտիվ մասնակցելու համար ։ Առողջ կենսակերպը ներկայանում է որպես մարդու նպատակաուղղված ակտիվության ձև՝ գործունեություն, որն ուղղված է նրա առողջության պահպանմանը, ամրապնդմանն ու լավացմանը ։
Առողջ կենսակերպի արդիականությունը պայմանավորված է մարդու օրգանիզմի վրա ազդող ծանրաբեռնվածության աճի ու նրա բնույթի փոփխման հետ, ինչը կապված է հասարակական կյանքի բարդացման, տեխնածին, էկոլոգիական, հոգեբանական, քաղաքական ու ռազմական բնույթի ռիսկերի մեծացման հետ, որոնք բացասաբար են ազդում մարդու առողջական վիճակի վրա։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Առողջ ապրելակերպ Կատեգորիա:Հիգիենիկ դաստիարակություն
Ֆելդաֆինգ
Ֆելդաֆինգ (Feldafing), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շտարնբերգ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 4350 մարդ։ ։ Զբաղեցնում է՝ 9,15 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 1 88 118։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբարներ
Բաղանռոտ (գետ)
Բաղանռոտ, գետ Կասպից ծովի ավազանում, Ատրպատականում։ Ըստ Ս. Երեմյանի՝ համապատասխանում է այժմյան Բոլղարուչայ գետին։ Նոր պարսկերեն անվանվել է Բալհ-աբ, թալիշերեն՝ Բոհլ-առու ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր Կատեգորիա:Իրանի գետեր Կատեգորիա:Կասպից ծովի ավազանի գետեր
Ժան Մելիե
Ժան Մելիե (Jean Meslier, ), ֆրանսիացի մատերիալիստ փիլիսոփա, աթեիստ, ուտոպիստ կոմունիստ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Սատանի քաղաք
Սատանի քաղաք (Սերբական կիրիլիցա`Ђавоља варош, Devil's Town, ), յուրօրինակ ժայռերի փունջ, գտնվում է հարավային Սերբիայում, Րադան լեռան մոտ, Կուրշումլիա քաղաքի հարևանությամբ։ Նրա առավելություններն են՝ 202 էկզոտիկ գոյացած շերտերը, որոնք նկարագրվում են երկրի բուրգեր կամ «աշտարակներ»։ Բարձրությունը՝ 2-15 մ., լայնությունը՝ 4-6 մ.: Այդ շերտերը ստեղծված են հողի ուժգին էրոզիայից, որը ուներ ինտենսիվ հրաբխային ակտիվություն միլիոնավոր տարիներ առաջ ։ Աշտարակների մի մասը ունի «խոյակներ» կամ «գլուխ», որոնք հետագայում նրանց կպաշտպանեն էրոզիայից ։
1959 թվականից այն համարվում է արգելոցային տարածք և պաշտպանվում է պետության կողմից, 1995 թվականին Սերբիայի կառավարության որոշմամբ հայտարարվեց, որ դա ենթակա է առաջին աստիճանի պաշտպանության ։ Բնական աղբյուրները գտնվում են շերտերի տակ և ունեն բարձր հանքային կոնցենտրացիա։
Ժայռը նոմինացվել է աշխարհի յոթ նոր հրաշալիքներից մեկը ։
Գերմանական բոքսյոր
Գերմանական բոքսյոր (Deutscher Boxer, կամ բոքսյոր), Գերմանիայում բուծված հարթագեղմ շան ցեղատեսակ։ Մորթու գույնը կարող է լինել միագույն շիկակարմիր, սպիտակ, շերտավոր կամ շերտավոր ու սպիտակ բծերով։ Բոքսյորը բուծվել է անգլիական բուլդոգից և ներկայում ոչնչացած բուլենբեյսերից և կազմում է մուլոսների խմբի մաս։