cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Որոտան-Արփա-Սևան
Արփա-Սևան թունել
2010 թ. մարտի 25-ին Հայաստանի Կառավարության որոշմամբ թունելն անվանակոչվել է «Յակով Զարոբյանի անվան Արփա-Սևան» ջրատար թունել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի ջրանցքներ Կատեգորիա:Արարատի մարզի ջրանցքներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի ջրանցքներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրանցքներ
Տամարինո (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Տամարինո (Тамарине), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոչմաս (այլ կիրառումներ)
Կոչմաս, կարող է վերաբերել՝
Մոլինս դե Ռեյ
Մոլինս դե Ռեյ (իսպ.՝ Molins de Rei), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա պրովինցիայի Բարսելոնա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Լոբրեգադ շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 15,91 կմ²։ Բնակչությունը՝ 24236 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Կուզիլի (այլ կիրառումներ)
Կուզիլի, կարող է վերաբերել՝
Կոջերմոյոլ (այլ կիրառումներ)
Կոջերմոյոլ, կարող է վերաբերել՝
Օկոմի
Օկոմի, ավան Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բասեն գավառում, իսկ ավելի ուշ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում : Գտնվում էր Ստորին Բասենում, Հասանկալա գյուղաքաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևելք, Արաքսի ձախակողմյան Ուգում վտակի ափին:
Պատմություն
Ժամանակին եղել է նշանավոր ավան Մեծ Հայքում: XI դարում ունեցել է ավելի քան 30 000 բնակիչ: 1021 թվականին Օկոմին ավերվել է Բյուզանդիայի Վասիլ կայրի ձեռքով:
Ըստ Արիստակես Լաստիվետցու (XI դար) 1056 թվականին Օկոմին ենթարկվել է սելջուկ-թուրքերի ավերածություններին, որից հետո բնակավայրը վերածվել է անշուք գյուղի:
1829-1830 թվականներին գյուղի հայ բնակչության մի մասը գաղթել և հաստատվել է Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում:
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 23 տուն` 161 հայ և 12 տուն` 84 թուրք, 1909 թվականին` 31 տուն հայ և 19 տուն թուրք բնակիչ:
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր:
Կրթություն
1870-ական թվականներին ուներ երկսեռ ուսումնարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7384) 1981 TJ
(7384) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,794166 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4934 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0949 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1705,99 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211021 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,33° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոս Վոժ (այլ կիրառումներ)
Կոս Վոժ, կարող է վերաբերել՝
Պավել Կարագեորգիևիչ
Իշխան Պավել Կարագեորգիևիչ (Pavle Karađorđević, Павле Карађорђевић, Pavel Karađorđević, ), Հարավսլավիայի գահապահը 1934 թվականի հոկտեմբերի 9-ից 1941 թվականի մարտի 27-ը՝ Պետրոս II թագավորի մանկահասակության շրջանում։
Կենսագրություն
Պավել Կարագեորգիևիչը իշխան Արսեն Կարագեորգիևիչի և Ավրորա Դեմիդովայի միակ որդին էր և Սերբիայի թագավոր Պետրոսի I-ի զարմիկը։ Մոր կողմից նա ֆինլանդացի հայտնի գեղեցկուհի և բարեգործ Ավրորա Շերնվալի ժառանգն էր, որին բանաստեղծություններ էին նվիրել Լերմոնտովը և Բարատինսկին։
1923 թվականին ամուսնացել է Հունաստանի արքայադուստր Օլգայի հետ։ Իր զարմիկ թագավոր Ալեքսանդրի սպանությունից հետո Պավելը դարձել է նրա անչափահաս որդու՝ Պետրոսի գահապահը։
Արտաքին քաղաքականության մեջ, լինելով անգլասեր, խորամանկություն է բանեցրել Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև։ Նրա օրոք Հարավսլավիան Սպիտակ արտագաղթի կենտրոններից մեկն է եղել։ Ընդ որում, Պավելը ցարական Ռուսաստանին սերբերի պաշտպան չի համարել։ Պավելն ասել է, որ «Ռուսաստանը երբեք չի եղել մեր կողքին», Նիկոլայ II-ը երբեք չի եղել սերբերի կողմից, իսկ 1914 թվականին Սերբիան ընթանում էր «ռուսական քաղաքականության հունով» ։
Հենց նրա օրոք՝ 1940 թվականին, վերջապեսդիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատվել Բելգրադի և Մոսկվայի միջև (Հարավսլավիան դարձել է Արևելյան Եվրոպայի վերջին երկիրը, որը ճանաչել է ԽՍՀՄ-ը)։ 1939 թվականին պետական այց է կատարել Գերմանիա։ Պավելը կարծել է, որ Հարավսլավիան պատրաստ չէ պատերազմի։ 1941 թվականի փետրվարի 18-ին Բելգրադում ԱՄՆ դեսպան Ա. Բ. Լեյնը Վաշինգտոն է հաղորդել, որ իր հետ զրույցի ընթացքում Պավելը պնդել է, որ Հարավսլավիան հարձակման դեպքում կդիմադրի ոչ ավելի, քան երկու շաբաթ ։
1941 թվականի մարտի 25-ին Թագավորության վարչապետ Դրագիշա Ցվետկովիչը Պավելի հավանությամբ արձանագրություն է ստորագրել Հարավսլավիայի՝ եռակի դաշնագրին միանալու մասին։
Հարավսլավիան համաձայնվել է ստորագրել դաշնագիրը երեք պայմանով՝ իր տարածքում Առանցքի ուժերի ոչ մի զորք և ռազմական բեռների ոչ մի տարանցում, Հարավսլավիայի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության հարգում, ոչ մի ռազմական օգնություն Հարավսլավիայի կողմից Առանցքի ուժերին։ Այնուամենայնիվ, դաշնագրի ստորագրումը երկրում զանգվածային ցույցեր է առաջացրել, իսկ մարտի 27-ի գիշերը՝ հեղաշրջում, որի արդյունքում անչափահաս թագավոր Պետրոսը հռչակվել է թագավոր, իսկ դաշնագիրը լուծարվել է, ինչն առաջացրել է Գերմանիայի կողմից Հարավսլավիայի օկուպացիային։
Գահապահ արքայազնը հեղաշրջման մասին իմացել է մարտի 27-ի առավոտյան Զագրեբում։ Բելգրադի հետ հեռախոսազրույցից հետո նա առաջին հերթին խորհրդակցել է Զագրեբում անգլիացի հյուպատոսի հետ՝ Հունաստան հնարավոր մեկնման շուրջ։ Այս գաղափարը հստակ հերքել է Պավելի՝ որպես Հիտլերի երկրպագու և գերմանացիների հետ դաշինքի անվերապահ աջակցի առասպելը։
Օլեգ Բասիլաշվիլի
Օլեգ Վալերիանովիչ Բասիլաշվիլի (Олег Валерианович Басилашвили, ), խորհրդային և ռուս դերասան, հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1984), ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1979)։ 1990-1993 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ժողովրդական պատգամավոր։ 1959 թվականից՝ Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնի դերասան։
Վաղ տարիներ
Օլեգ Բասիլաշվիլին ծնվել է 1934 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Մոսկվայում։ Բասիլաշվիլի վրացական ազգանունը վերականգնել է հայրը, իսկ մինչ այդ նրանց բոլոր նախնիները ռուսական ձևով կոչվել են Բասիլով։ Երկու ազգանուններն էլ թարգմանվում են նույն ձևով՝ «Բասիլի (Վասիլի) հետնորդ»։ Բասիլաշվիլիի նախնիները Վրաստան են տեղափոխվել Տաո-Կլարջեթի պատմական երկրամասից (ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում)՝ Բասիանիից, մոտ 400 տարի առաջ։ Ապրել են Գորիի շրջանի Կորբի գյուղում ։
Հայրը՝ Վալերիան Նոշրևանովիչ Բասիլաշվիլին, եղել է Մոսկվայի կապի պոլիտեխնիկումի տնօրեն, մահացել է 1975 թվականին 75 տարեկան հասակում։ Մայրը՝ Իրինա Սերգեևնա Իլինսկայան (1908-1980), եղել է բանասեր, մանկավարժ, ուսուցիչների համար ռուսերենի դասագրքի, «Պուշկինի բանաստեղծությունների բառապաշարը» («Лексика стихотворений Пушкина»), «Ռուսերենի հարստության մասին» («О богатстве русского языка») և այլ գրքերի հեղինակ։ Հորական պապը՝ Նոշրևան Կոյխոսրևիչ Բաչիլոն (1867-1943), եղել է Թիֆլիսի նահանգի Գորիի շրջանի ոստիկանության թաղային հսկիչ։ Նախապապը՝ Կայխոսրոն (1840 – ?), եղել է Գորիի շրջանի Կարբի գյուղի հողատեր։ Մորական պապը՝ Սերգեյ Միխայլովիչ Իլինսկին (1872-1934), եղել է ճարտարապետ, ավարտել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանը, նրա նախագծով 1914-1917 թվականներին կառուցվել է Սուրբ Ադրիան և Նատալյա նահատակների եկեղեցին Լոսինոոստրովսկայա կայարանի մոտ։ Պատերազմի տարիներին ապրել է Թբիլիսիում (տարհանման մեջ)։ Եղել է կոմերիտական ։
Դերասանական կարիերա
1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ՄԳԱԹ-ի թատրոն-ստուդիան (Պավել Մասսալսկու կուրս) և աշխատանքի բաշխմամբ ուղարկվել Ստալինգրադի Մաքսիմ Գորկու անվան մարզային դրամատիկական թատրոն, որտեղից հեռացել է նույնիսկ առանց աշխատել սկսելու։ Լենինգրադում, ուր դերասանը կնոջ՝ Տատյանա Դորոնինայի հետ մեկնել է Ստալինգրադից հետո, հրավիրվել է Լենինգրադի Լենինյան կոմերիտմիության անվան պետական թատրոն (ներկայում՝ Սանկտ Պետերբուրգի «Բալթիկայի տուն» պետական թատրոն), որտեղ խաղացել է մինչև 1959 թվականը ։
1959 թվականին կնոջ հետ միասին հրավիրվել է Գորկու անվան դրամատիկական մեծ թատրոն (ներկայում՝ Գեորգի Տովստոնոգովի անվան), որտեղ, իր իսկ խոստովանությամբ, բոլորովին անհաջող նորամուտ է ունեցել Մաքսիմ Գորկու «Բարբարոսներ» («Варвары») պիեսում կատարատ Ստեպան Լուկիչի դերով և երկար ժամանակ չի կարողացել գտնել իր տեղը ։ Այնուամենայնիվ, 1960-ական թվականների առաջին կեսից դարձել է թատրոնի առաջատար դերասաններից մեկը։
Դերասանին լայն ճանաչում են բերել Էլդար Ռյազանովի («Ծառայողական սիրավեպ», «Կայարան երկուսի համար», «Խեղճ հուսարի մասին բարի խոսք ասեք․․․»), Գեորգի Դանելիայի («Աշնանային մարաթոն») ֆիլմերում կատարած դերերը։
Քաղաքական և հասարակական գործունեություն
1990 թվականին ընտրվել է ՌԽՖՍՀ ժողովրդական պատգամավոր, հանդես է եկել Լենինգրադը Սանկտ Պետերբուրգ վերանվանելու օգտին ։ Միխայիլ Գորբաչովի հաջողությունների թվին է դասել քաղաքացիների ներգրավումն ընտրական գործընթացում, սակայն նշել է դեմագոգիայի մեծ չափերը և քաղաքական ու տնտեսական վերափոխումների անցկացման փոքր արագությունը։
Դրական է գնահատել Բորիս Ելցինի կառավարումը։ Այդ ժամանակաշրջանի գլխավոր ձեռքբերումներն է համարել մասնավոր սեփականության ճանաչումը, Գայդարի բարեփոխումները, բազմակուսակցական համակարգի ձևավորումը, խոսքի ազատությունը, իսկ նրա գլխավոր սխալները համարել է չեչենական հարցը ռազմական ճանապարհով լուծելու փորձերը և ավելորդ վստահությունը պահպանողականների ու կոմունիստների միջև փոխզիջում գտնելու ցանկության մեջ ։
1993 և 1995 թվականներին առաջադրվել է Պետական դումայի պատգամավորի թեկնածու «Դեմոկրատական բարեփոխումների ռուսական շարժում» («Российское движение демократических реформ») և «Ռուսաստանի դեմոկրատական ընտրություն – միասնական դեմոկրատներ» («Демократический выбор России — объединённые демократы») ընտրական բլոկների կողմից համապատասխանաբար։
2000 թվականին եղել է Ռուսաստանի մշակույթի գործիչների թվում, որոնք քննադատել են Ալեքսանդր Ալեքսանդրովի երաժշտությամբ խորհրդային հիմնին վերադառնալը ։
2001 թվականին ստորագրել է НТВ հեռուստաալիքի պաշտպանության նամակը ։ Հանդես է եկել Միխայիլ Միրիլաշվիլիին, , Իգոր Սուտյագինին  , Միխայիլ Խոդորկովսկիին , Պլատոն Լեբեդևին  , Սվետլանա Բախմինային , Մաքսիմ Ռեզնիկին  , Օլեգ Նավալնիին  , Կիրիլ Սերեբրեննիկովին , «Война» և «Pussy Riot»  խմբերի մասնակիցներին ազատ արձակելու օգտին։
Եղել է «Աջ ուժերի միություն» (ռուս․՝ «Союз правых сил) կուսակցության անդամ», նրա ցրումից հետո սատարել է Միխայիլ Պրոխորովի «Քաղաքացիական հարթակ» (ռուս․՝ Гражданская платформа)  և «Яблоко» կուսակցություններին  , 2004 թվականի նախագահական ընտրություններում Իրինա Խակամադայի , իսկ  2012 և 2018 թվականներին՝ Գրիգորի Յավլինսկու թեկնածությունը։
Բացասական է արտահայտվել, այսպես կոչված, «Դիմա Յակովլևի օրենքի» մասին, որն արգելում է ԱՄՆ քաղաքացիների կողմից Ռուսաստանում երեխաների որդեգրումը ։
Աջակցել է ստալինյան բռնաճնշումների զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձան ստեղծելու գաղափարին ։ Դեմ է արտահայտվել Իոսիֆ Ստալինի և Գրիգորի Ռոմանովի հուշարձանների տեղադրմանը , «Օխտա Կենտրոն» երկնաքերի կառուցմանը , Մալինովկա այգու կանաչ գոտու տեղում տաճարի կառուցմանը , Սանկտ Պետերբուրգի 31-րդ կլինիկական հիվանդանոցի փակմանը ։
Հայտարարել է, որ Ղրիմի՝ Ռուսաստանին միանալու արդյունքում «եղբոր և ընկերոջ փոխարեն, ով մեր կողքին է, արդեն չար թշնամի ենք ձեռք բերել դարի համար» ։ Ավելի ուշ կոչ է արել ռուսական հասարակությանը դադարեցնել մշակութային գործիչների գաղափարական հետապնդումները, որոնք ռուսական իշխանությունների տեսակետից տարբերվող կարծիք ունեն Ուկրաինայի իրավիճակի մասին ։
Ներառվել է Ուկրաինայի մշակույթի նախարարության կողմից արտիստների այսպես կոչված «սպիտակ ցուցակում», որոնք «պաշտպանում են երկրի տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը», չնայած ինքն էլ կասկած է հայտնել նման ցուցակներ կազմելու անհրաժեշտության վերաբերյալ ։
Անձնակազմ (ֆիլմ, 2016)
«Անձնակազմ», ռուսական աղետ ֆիլմ է, ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Լեբեդև ։ IMAX ձևաչափով երկրորդ ռուսական ֆիլմը ։ Ըստ ստեղծողների հայտարարության ֆիլմը չի հանդիսանում 1979 թվականին նկարահանված համանուն ռուսական աղետ ֆիլմի վերափոխումը, չնայած այնտեղ օգտագործվում է նմանօրինակ թեմա՝ ավիովթար և օրիգիալ ֆիլմի սյուժետային որոշ էլեմենտներ։
Օլեգ Բասիլաշվիլի
Քաղաքական և հասարակական գործունեություն
2020 թվականին աջակցություն է հայտնել Յանկա Կուպալայի անվան թատրոնի դերասաններին, որոնք ազատվել են աշխատանքից՝ ի նշան համերաշխության թատրոնի տնօրեն Պավել Լատուշկոյի հետ բողոքի ակցիաների ժամանակ ։ «Անհնար է առանց սարսափի նայել խաղաղ ժողովրդի նկատմամբ իշխանությունների ծաղրուծանակին։ Յուրաքանչյուր նորմալ մարդու սիրտը արյունով է լցվում՝ նայելով այն մարդկանց տառապանքներին, որոնք համարձակվել են օգտվել իրենց սահմանադրական իրավունքից՝ արտահայտել իրենց կարծիքը»,— Բասիլաշվիլիի խոսքը մեջբերել է «Ազատություն» ռադիոկայանը։
Անձնակազմ (ֆիլմ, 2016)
Ֆիլմի պրիմիերան կայացել է 2016 թվականի ապրիլի 21-ին։ Արտասահմանյան վարձույթում ֆիլմի իրավունքների տերը դարձել է «Paramount Pictures» կինոընկերությունը ։ Գլխավոր դերերը մարմնավորել են՝ Դանիլա Կոզլովսկին, Վլադիմիր Մաշկովը, Ագնե Գրուդիտեն ։
Օլեգ Բասիլաշվիլի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ Կատեգորիա:«Ոսկե դիմակ» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Ռուսներ վրացական ծագմամբ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Կուռք» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Նիկա» կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների և գիտության ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս հնչյունավորողներ Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Անձնակազմ (ֆիլմ, 2016)
Ֆիլմի գովազդային կագախոսը․ «Երբ վառվում է երկիրը, փրկեք երկինքը» ։
Սյուժե
Ալեքսեյ Գուշին՝ երիտասարդ օդաչու։ Նա ինքնահաչ է, բայց բարձր բարոյական արժեքներ ունի, երբեմն չի ենթարկվում տնօրինության հրամաններին, ինչի պատճառով նրան հեռացրել են սահմանապահ զորքերից, ինչպես նաև ռազմական և ռազմատրանսպորտային ավիացիայից (վերջինից նրան հեռացրել են անհեթեթ հրամանի չկատարման պատճառով՝ ինքնաթիռից դեն հետել հումանիտար օգնության բեռնարկղը, դրանց փոխարեն Ալեքսեյը դեն է նետել երկու թանկարժեք մեքենաներից մեկը, որոնք նրա զորամասի հրամանատարը տանում էր հարսանիք)։ Ունենալով վատ բնութագիր, Ալեքսեյը անելանելիությունից դրդված տեղափոխվում է հոր՝ Իգոր Նիկոլաևիչ Գուշինի մոտ (ով նախկինում ավիակոնստրուկտոր էր աշխատում), որպեսզի որոշ ժամանակ ապրի նրա մոտ և նոր աշխատանք գտնի։ Հայրը զանգահարում է իր ծանոթին և առաջարկում իր որդուն «Пегас Авиа» ավիաընկերությունում օդաչու աշխատելու համար։
Քննության ժամանակ ավիացիոն տրինաժորում Ալեքսեյը բախվում է փորձառու օդաչու Լեոնիդ Զինչենկոյին, ով բարդ բնավորություն ունի։ Վթարային վայրէջքի ժամանակ Զինչենկոն դիտավորյալ գրեթե անհնարին պարամետրեր է առաջադրում և Գուշինը «ջարդում է» ինքնաթիռը, այսպիսով տապալելով քննությունը։
Հրահանգչի կծու դիտողություններից հետո Լեոնիդ Զինչենկոն նստում է ավիատրինաժորի վրա և նույնպես «կոտրում ինքնաթիռը» իր իսկ հանձնարարած պարամետրերով։ Ընդունելով առաջադրանքի անհնարինությունը նա լրացնում է քննական փաստաթղթերը և որոշում է հսկել Գուշինին։ Այսպես Ալեքսեյը դառնում է Ту-204СМ ավիալայների երկրորդ օդաչու-ստաժյորը։ Սակայն առաջին իսկ թռիչքի ժամանակ Գուշինը վիավորական կատակ է անում Անդրեյի հասցեին և չափից ավելի բարձրություն է վերցնում։ Զինչենկոն համբերատար մատնանշում է Ալեքսեի սխալները և խնդրում այսուհետ չկրկնել դրանք։ Այնուամենայնիվ նա կարողացավ մեծամիտ ստարժորի մեջ տեսնել տաղանդավոր օդաչու։
Բացահայտվում են նաև հերոսների անձնային բնութագրերը։ Ալեքսեյ Գուշինը ծանոթանում է իր գործընկերոջ՝ երկրորդ օդաչու Ալեքսանդրա Կուզմինի հետ։ Ալեքսեի և Ալեքսանդրայի միջև սիրավեպ է ծնվում, որը շուտով ավարտվում է վեճով։
Լեոնիդ Զինչենկոն ամուսնացած է, նրա կինը՝ Իրինան անընդհատ բողոքում է ամուսնու բացակայություններից, իսկ որդին՝ Վալերան թողել է ուսումը և չի լսում ծնողներին։
«Пегас Авиа»-ի հերթական թռիչքը հետաձգում են VIP-ուղևոր Պետրիցկու պատճառով։ Նա գռեհիկ վարք է դրսևորում, ցուցադրելով, որ օրենքները նրա համար չեն և վիրավորում է ստյուարդներին։ Ալեքսեյը անտեսելով Զինչենկոյի արգելքը մտնում է ուղևորական սրահ, որտեղ կռվի է բռնվում VIP ուղևորի և նրա օգնականի հետ։ Արդյունքում ուղևորներին հեռացնում են ինքնաթիռից, իսկ Գուշինին պատրաստվում են հեռացնել աշխատանքից։ Սակայն Լեոնիդը ստիպում է Ալեքսեյին կատարել վերջին չվերթը՝ գործուղում ասիական երկիր։ Ավիաընկերության տնօրենը որոշում է Զինչենկոյին ուղարկել Ասիա։ Որպես երկրորդ օդաչուներ նրան են միանում Ալեքսանդրան և Ալեքսեյը, ինքնաթիռում էր նաև Զինչենկոյի որդին՝ Վալերան։ Բայց օդանավակայանի ճանապարհին նրանք տեղեկանում են Կանվու կղզում սկսված երկրաշարժի մասին, որի արդյունքում կան զոհեր և տուժածներ։ Անձնակազմը ուղևորվում է կղզի և վայրէջք կատարում տեղի օդանավակայանում։
Օդաչուները սպասում են մարդկանց ավտոբուսներով ժամանմանը, սակայն հանկարծակի տեղի է ունենում առավել հզոր ցնցում, որի արդյունքում կործանվում է օդանավակայանի ինֆրակառուցվածքը։ Թռռիչքուղու մնացած մասը բավական չէ ռեակտիվ ինքնաթիռի վերսլացքի համար, ինչը ապացուցում է Airbus A319-ի թռչելու անհաջող փորձը, որի արդյունքում ավիալայները անձնակազմի հետ պայթում է։ Կա ևս մեք թռիչքուղի, սակայնն այն կարճ է և ողողված է վառելիքով այդ իսկ պատճառով օգտագործման համար պիտանի չէ։ Այդ ընթացքում ժամանում է ավտոբուսներից մեկը, երբ մյուսը լեռներում հայտնվում է քարաթափմնա տակ, այդ իսկ պատճառով Ալեքսեյը, Անդրեյը և Վալերան երկու միկրոավտոբուսներով ուղևորվում են փրկելու երկրորդ ավտոբուսում մնացած մարդկանց։ Օդանավակայանում մնացածները տեսնում են հրաբուխի ժայթքման սկիզբը։ Բոլորին պարզ է դառնում, որ պետք է նարավորինս արագ փրկվել, քանի որ շուտով թռիչքուղին կլցվի լավայով։ Հաշվելով վերսլացքի տարբերակները Զինչենկոն ուշադրություն է դարձնում երկու մարտկոցով Ан-26 ինքնաթիռի վրա, որին անհրաժեշտ է բավականին կարճ թռիչքուղի։ Նա ծանր որոշում է կայացնում թողնելով Ту-204 լիցքավորված ինքնաթիռը Ալեքսեյի և փրկվածների համար, իսկ ինքը Ан-26-ով անձնակազմի հետ թռչում է Կանվուից։
Այս ընթացքում Վալերայի օգնության շնորհիվ հաջողվում է փրկել ավտոբուսի ուղևորներին։ Սակայն ետդարձի ճանապարհին մեքենաները հայտնվում են լավայի հոսքի տակ, ինչի պատճառով նրանք ճանապարհը շարունակում են ոտքով։ Թռչքուղում դեռևս կանգնած է Ту-204-ը, որի մեջ խումբը տեղավորվում է։ Հասկանալով, որ հիմնական թռիչքուղով թռչելը անհնար է, Ալեքսեյը որոշում է օգտագործել երկրորդ ավելի կարճ ուղին։
Վթարային վայրէջքի համար միակ հարմար օդանավակայանը հանդիսանում է բլուրներով շրջապատված Ելիզովո օդանավակայանը, որին մոտենում է ամպրոպը։ Այդ ընթացքում Զինչենկոն կապվում է գործակարգավարի հետ և զեկուոցում ինքնաթիռի խնդիրների մասին։ Գուշինը լսում է խոսակցությունը և անձնակազմի ու ղեկավարների համաձայնությամբ վճռում է խելահեղ քայլի գնալ՝ հենց երկնքում Ан-26-ից մարդկանց տեղափոխել Ту-204։ Ալեքսեյին օգնության է գալիս հայրը, ով գերազանցապես տիրապետում է Ту-204-ի կառուցվածքին։
Եղանակային պայմանները Պետրոպավլովյան օդանավակայանում վատթարանում են, սակայն անձնակազմը այլ ելք չունի և որոշում է վայրէջք կատարել։ Ամպրոպային պայմաններում Ту-204-ը դժվարին վայրէջք է կատարում Պետրոպավլովյան-Կամչատկայի օդանավակայանում։ Ապումներից հետո հերոսներից յուրաքանչյուրը վերանայում է իր արժեքային համակարգը։
Օրենքների կոպիտ խաղտման պատճառով Պետրիցկոյի ճնշումների տակ ավիաընկերության տնօրենը ստիպված է հեռացնել Գուշինին և Զինչենկոյին։ Սակայն կարևոր զանգից հետո Գուշինը և Զինչենկոն դառնում են «Аэрофлот» ավիաընկերությունում դառնում են օդաչուներ։ Նրանց հետ «Аэрофлот» է տեղափոխվում Գուշինի կինը՝ Ալեքսանդրան։
Ինքնաթիռներ, որոնք նկարահանվել են ֆիլմում
Ту-204СМ 2014-2015-ական թվականներին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին, որտեղ պատկանում էր հնարածին «Пегас Авиа» ավիաընկերությանը ։
Ту-154М 2014 հոկտեմբերին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին, որի ընթացքում ոչնչացվել է ։
Boeing 777-222ER՝ 2015 թվականին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին  ։
Boeing 737-8LP 2014 թվականի դեկտեմբերին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին  ։
Ан-26 2015 թվականին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին, որտեղ պատկանում էր SoAir հնարված ավիաընկերությանը ։
Ан-12БК 2014 թվականին մասնակցել է «Անձնակազմ» ֆիլմի նկարահանումներին ։
Գրախոսություն
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կուզինո (այլ կիրառումներ)
Կուզինո, կարող է վերաբերել՝
Մադոյան փողոց (Դոնի Ռոստով)
Մադոյան փողոց (Улица Мадояна), փողոց Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Ժելեզնոդորոժնի և Խորհրդային շրջաններում։ Անվանվել է Խորհրդային Միության հերոս, փոխգնդապետ Ղուկաս Կարապետի Մադոյանի (1906-1975) պատվին։ Սկիզբ է առնում Ռաբոչայա հրապարակից և ավարտվում Պոլիգոննայա փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 4400 մետր է։ Մինչև 1968 թվականը կոչվել է Սլեսարնայա փողոց ։
Նկարագրություն
Մադոյան փողոցի փոստային դասիչներն են՝ 344004, 344041։
Փողոցն անվանվել է Խորհրդային Միության հերոս, փոխգնդապետ Ղուկաս Կարապետի Մադոյանի (1906-1975) պատվին։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսի 22-ից։ 1942 թվականից եղել է 3-րդ հրաձգային գումարտակի հրամանատար։ 1943 թվականի հունվարից մասնակցել է Կոտելնիկովո, Սոմսկ, Զերնոգրադ, Բատայսկ քաղաքների ազատագրմանը։ 1943 թվականի փետրվարի 8-ի գիշերը Մադոյանի հրաձգային գումարտակը գրավել է Դոնի Ռոստովի կայարանի մասը կազմող երկաթուղային հանգույցը, իսկ առավոտյան գլխավորել է հրաձգային բրիգադի ընտրյալ ջոկատը, որի հետ 1943 թվականի փետրվարի 8-14-ին պաշտպանել է Դոնի Ռոստովի կայարանը։ Հերոսական պաշտպանության 6 օրվա ընթացքում Մադոյանի ջոկատը հետ է մղել հակառակորդի 43 հակագրոհ՝ պահելով կայարանը մինչև համալրման գալը, ոչնչացրել է 300 զինվոր, 35 ավտոմեքենա, 10 մոտոցիկլ, տանկ, 3 կրակակետ։ Մարտական առաջադրանքն օրինակելի կատարելու, Դոնի Ռոստովի պաշտպանական մարտերում ցուցաբերած արիության և հերոսության համար ավագ լեյտենանտ Ղուկաս Մադոյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։ Հետպատերազմյա շրջանում բնակվել է Երևանում, զբաղեցրել կառավարական բարձր պաշտոններ ։ 1968 թվականին արժանացել է Դոնի Ռոստովի պատվավոր քաղաքացու կոչման, իսկ Սլեսարնայա փողոցն անվանակոչվել է նրա անունով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի փողոցներ
Կոսյու (այլ կիրառումներ)
Կոսյու, կարող է վերաբերել՝
Փող (հրազենի)
[[Պատկեր:Gun barrels cross sectional drawing1.svg|մինի|330px|Փողի հատույթները
]] [[Պատկեր:Lauflange Rohrlange Waffe.png|մինի|330px|Փող
]]
Հրազենը կարող է լիցքավորվել փողի կա'մ ետնամասից կա'մ բերանից։ Փողաբերանից լիցքավորվող զենքերի դեպքում փողի ետնամասը փակ է լինում։ Ժամանակակից զինատեսակները հիմնականում լիցքավորվում են փողի ետնամասից՝ լիցքախցից, այն ձեռքի հրազենների դեպքում կոչվում է փամփշտանոց։ Լիցքավորելուց հետո փողի լիցքախուցը փակվում է փակաղակով։ Որոշ հրանոթների դեպքում փակաղակը փակվելիս մտնում է փողի ետնամասի մեջ ընդհուպ մինչև լիցքախուց։ Փողանցքի խոռոչի այդ մասը, որը փակվելիս գրավում է փակաղակը կոչվում է լցամաս։ Շատ հաճախ կրակոցի հետևանքով առաջացած ետհարվածը մեղմացնելու նպատակով թնդանոթների փողաբերանին ամրացվում է փողային արգելակ։ Տանկային և որոշ հրետանային փողերը վառոդային գազերից մաքրելու համար փողի վրա պատրաստված է հատուկ արտարկիչ։
Փողի հիմնական մասը ծառայում է պահանջվող սկզբնական արագությամբ արկին (գնդակին)) ուղղորդված արագացում հաղորդելու համար։ Ակոսափող հրազենի դեպքում արկին թռիչքը ավելի կայունացնելու համար, փողանցքի մակերևույթին իրականացվում են հատուկ ակոսներ՝ արկին իր թռիչքի ուղղության շուրջ պտտեցնելու համար։
Անետգլորք հրանոթների և ականանետերի փողերը հիմնականում հարթ են։ Անետգլորք հրանոթների փողը լցամասում ունեն հատուկ լայնացում, որը ծառայում է կրակոցից առաջացած գազերի մի մասը փողի ետնամասից բաց թողնելու համար։ Ձեռքի հրազենների փողը համեմատաբար ավելի բարակապատ է և կրակելիս քիչ է տաքանում։ Որոշ դեպքերում միջին և մանր տրամաչափի ավտոմատ հրազենների փողերը ունենում են հիդրավլիկ հովացման համակարգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրազենի մասեր Կատեգորիա:Հրազեն
Նովայա Չարա
Նովայա Չարա (Новая Чара), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Կալարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4354 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1979 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Կալարսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուզմինիչի (այլ կիրառումներ)
Կուզմինիչի, կարող է վերաբերել՝
Կոսվոժ (այլ կիրառումներ)
Կոսվոժ, կարող է վերաբերել՝
Շիլովցի
Շիլովցի (Шилівці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շիլովցի գյուղում բնակվում էր 3 028 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խոսրով Ա Պարթև
Խոսրով Առաջին, նաև՝ Օսրոս I կամ Խոսրոս I, Պարթևստանի արքա, ով ղեկավարել է Պարթևական կայսրության արևմտյան հատվածը 109-129 թվականներին՝ մեկ տարվա ընդմիջումով։ Իր կառավարման ողջ ընթացքում նա պայքարել է իր մրցակից թագավորի՝ Վաղարշ Բ Պարթևի (110-147) հետ, ով հիմնված էր կայսրության արևելյան հատվածում։ 116 թվականին Տիզբոնում Խոսրով Ա-ն կարճ ժամանակով հեռացվեց գահից՝ հռոմեական կայսր Տրայանոսի ներխուժման ժամանակ, որը գահին նշանակեց Խոսրովի որդուն՝ Պարթամասպատեսին (116-117)։ 117 թվականին, Տրայանոսի մահից հետո, Խոսրով Ա-ի իշխանությունը վերականգնվեց Պարթևական ազնվականության կողմից։ 129 թվականին նա հեռացվել է իշխանությունից Վաղարշ Բ-ի կողմից։
Պատմություն
109 թվականին Խոսրով Ա-ն ապստամբում է իր եղբոր՝ Պարթևստանի արքա Բակուր Բ-ի դեմ, որպեսզի պահանջի գահն իր համար։ Բակուր Բ-ի որդի Վաղարշ Բ-ի (110-147) օրոք Խոսրով Ա-ին հաջողվում է գրավել կայսրության արևմտյան հատվածը, ներառյալ՝ Միջագետքը, մինչդեռ Վաղարշ Բ-ն իշխում էր արևելքում։
Nothing Phone 1
Nothing Phone 1, Android օպերացիոն համակարգով աշխատող սմարթֆոն, մշակված Nothing Technology ընկերության կողմից։ Սմարթֆոնի ցուցադրվեց 2022 թվականի մարտի 23-ին ։ Իսկ սմարթֆոնը վաճառքի հանվեց 2022 թվականի հուլիսի 21-ին։
Խոսրով Ա Պարթև
Պատմություն
114 թվականի գարնանը Տրայանոսը իր զորքերով մտնում է Մեծ Հայք և, Ծոփքի մայրաքաղաք Արշամաշատը գրավելուց հետո, գալիս բանակ է դնում Եկեղյաց գավառում։ Այստեղ Տրայանոսին է ներկայանում Հայոց թագավոր Պարթամասիրը և իր թագը դնում է նրա ոտքերի մոտ, այն հույսով, որ այդ թագը կրկին հետ կստանա կայսեր ձեռքից։ Սակայն Տրայանոսը մերժում է հայկական գահը վերադարձնել Պարթամասիրին և հայտարարում է, որ ինքը որոշել է Մեծ Հայքը դարձնել հռոմեական պրովինցիա ։
Տրայանոսը Պարթամասիրին և նրան ուղեկցող պարթևներին թույլ է տալիս հեծյալ մի պահակախմբի հսկողությամբ հեռանալ հռոմեական բանակից։ Սակայն ճանապարհին ուղեկցող պարթևների և հռոմեական պահակախմբի միջև տեղի է ունենում ընդհարում, որտեղ և սպանվում է Պարթամասիրը։
Nothing Phone 1
Պատմություն
Nothing ընկերությունը հիմնադրվել է 2020 թվականին, OnePlus-ի համահիմնադիր Կառլ Պեյի կողմից։ Նոր ընկերության նպատակը՝ մարդկանց և տեխնոլոգիաների միջև խոչնդոտների հեռացումն է, նոր ապագա ստեղծելու միտումով ։
Դրանից հետո Nothing ընկերությունը թողարկեց իր առաջին ապրանքնիշը «Nothing Ear (1)» անլար ականջակալները։ Դրանից հետո ընկերություն հայտնեց, որ սկսում է գործընկերությունը Qualcomm-ի հետ, ինչն էլ թույլ էր տալիս օգտագործել Qualcomm-ի չիպերը իր ապագա սարքերում ։
Խոսրով Ա Պարթև
Պատմություն
Շուտով Տրայանոսը նվաճում է Մեծ Հայքը և այն վերածում հռոմեական պրովինցիայի։ Տրայանոս կայսրը իր հետագա արշավանքի ընթացքում՝ 114-116 թվականներին, գրավում է նաև Մծբինը, Եդեսիան, պարթևների մայրաքաղաք Տիզբոնը, Սելևկիան և հասնում մինչև Պարսից ծոց։ Վախենալով պարթևների ապստամբությունից՝ Տրայանոսը Տիզբոնում գահին է նշանակում Խոսրով Ա-ի որդուն՝ Պարթամասպատեսին (116-117)։ Իր արշավանքի ընթացքում Տրայանոսը գերեվարում է Խոսրով Ա-ի դստերը, որը հռոմեացիներին գերի է մնում մինչև 129 թվականը՝ երկու գերտերությունների միջև հաշտության պայմանագրի կնքումը։
Nothing Phone 1
Տեխնիկական բնութագիր
Nothing Phone 1 ունի թափանցիկ դիզայն, ինչպես Nothing Ear (1) ականջակալները։ Սմարթֆոնը բաղկացած է 400 բաղադրիչներից։ Այն ունի հարթ կողեր՝ ինչպես iPhone 12-ը։ Սմարթֆոնը ունի փոշուց և ջրից IP53 պաշտպանության մակարդակ ։
Խոսրով Ա Պարթև
Պատմություն
Տրայանոսի ձեռքբերումները կարճ տևեցին։ 116 թվականին Հայաստանում, Միջագետքում և Ադիաբենեում ապստամբություններ են սկսվում հռոմեացիների դեմ։ Այս ապստամբությունները ոգևորում են նաև պարթև Արշակունիներին, որոնք, մի կողմ թողնելով ներքին տարաձայնությունները, ամբողջ ուժերը համախմբում են արտաքին թշնամու դեմ։ Ապստամբներն ու պարթևական զորքերը շատ տեղերում ջարդում և դուրս են մղում հռոմեական զորքերին ։ Տրայանոսը, իր թիկունքը վտանգված տեսնելով, շտապ վերադառնում է Միջագետք և դաժան կերպով ճնշում այնտեղ առաջացող ապստամբությունները։ Սակայն դրանից հետո Տրայանոս կայսրը երկար չի ապրում։ Նա մահանում է 117 թվականին՝ Կիլիկիայում ։
Տրայանոսի մահից հետո պարթևները գահընկեց են անում Պարթամասպատեսին և նորից գահին վերականգնում Խոսրով Ա-ին։ Միևնույն ժամանակ Ասորիքում գտնվող հռոմեական զորքերը կայսր են հռչակում նրա ազգական Ադրիանոսին (117-138)։ Նա հրաժարվում է Տրայանոսի բոլոր նվաճումներից և նոր նվաճված երկրամասերը վերադարձնում է պարթևական թագավորությանը։ Ադրիանոսը ճանաչում է նաև Հռանդեայի հաշտության պայմանագիրը։
Nothing Phone 1
Տեխնիկական բնութագիր
Nothing Phone 1-ի հիմնական տարբերությունը մնացած սմարթֆոններից կայանում է՝ թափանցիկ հետմասում, որը հագեցած է LED լուսավորությամբ։ Այն կազմված է 900 փոքրիկ լուսային դիոդներից, որոնք օգտագործում են Glyph ինտերֆեյս, որպեսզի հետնամասի լուսային դիոդները լուսավորվեն համաժամանակյա սմարթֆոնի ձային հետ։ Լուսային դիոդները լուսավորվում են նաև ցույց տալով սմարթֆոնի մարտկոցի կարգավիճակը։
Սմարթֆոնի շրջանակը բաղկացած է այլումինային խառնուրդից՝ որոշակի պլաստիկ բաղադրիչների հավելումով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2022 իրադարձություններ
Խոսրով Ա Պարթև
Պատմություն
117 թվականին կրկին վերականգնվում է Մեծ Հայքի ներքին ինքնուրույնությունն ու թագավորությունը, և պարթևաց Խոսրով Ա-ի աջակցությամբ գահ է բարձրանում Սանատրուկ թագավորի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն (117-140) ։ Պարթևական կայսրության արևմտյան մասի թուլացած վիճակը հնարավորություն է տալիս պարթևաց Վաղարշ Բ-ին, ում արևելյան տիրույթները անփոփոխ էին, հետ բերել կորցրած տարածքները, որոնք գրավվել էին Խոսրով Ա-ի կողմից։ 129 թվականին Վաղարշ Բ-ին վերջապես հաջողվում է իշխանությունից հեռացնել Խոսրով Ա-ին։
Դրամահատում
Իր արծաթե մետաղադրամի դիմերեսին Խոսրով Ա-ն պատկերված է խիտ մազափնջով և գլխազարդով։ Սակայն բրոնզե մետաղադրամներին նա պատկերված է կեռիկներով տիարայով, որի կողքին եղջյուր կա։ Խոսրով Ա-ի մետաղադրամները շատ նման են Էլիմայսի նույնանուն արքա Խոսրովի մետաղադրամներին, ինչը վկայում է այն մասին, որ նրանք կարող են նույն մարդը լինել։ Մեկ այլ վարկած կա, ըստ որի՝ Էլիմայսի արքա Խոսրովը կրկնօրինակել է Պարթևստանի Խոսրով Ա-ի մետաղադրամները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարթև Արշակունիներ Կատեգորիա:Թագավորներ Կատեգորիա:Արշակունիներ Կատեգորիա:Պարթևստան
Գենադի Սոկոլով
Գենադի Սոկոլով (Генна́дий Дми́триевич Соколо́в, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Կենսագրություն
1950 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Վիլենա Գրիգորյան
Վիլենա Հրանտի Գրիգորյան, հայ հոգեֆիզիոլոգ, նեյրոֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանում հոգեֆիզիոլոգիա գիտության հիմնադիր, սկիզբ է դրել Հայաստանում հոգեֆիզիոլոգիա գիտության դասավանդմանը և հոգեֆիզիոլոգիական հետազոտական ուսումնասիրություններին։
Կենսագրություն
Վիլենա Հրանտի Գրիգորյանը ծնվել է 1937 թվականին Երևանում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի Չեխովի անվան թիվ 55 միջնակարգ ռուսական դպրոցը։ 1954-1960 թվականներին ուսանել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում, 1962-1963 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի հոգեբանության ինստիտուտում՝ մասնագիտանալով հոգեբանական գիտության ոլորտում՝ մասնավորապես հոգեֆիզիոլոգիայում։ 1961 թվականից եղել է Հայկական մանկավարժական ինստիտուտի Հոգեբանության ամբիոնի ասպիրանտ։ 1963-1976 թվականներին որպես գիտաշխատող՝ աշխատել է Երևանի Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում, որտեղ զբաղվել միկրոէլեկտրոդային նյարդաֆիզիոլոգիական հետազոտություններով։ Ուսումնասիրելով ուղեղիկա-կեղևային կապերի էլեկտրոֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ 1971 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ «Շարժողական կեղևի վրա ուղեղիկի կորիզների ազդեցությունը» թեմայով՝ ապացուցելով ուղեղիկից դեպի մեծ կիսագնդերի շարժողական կեղև ընթացող արագ, անմիջական ազդեցությունների գոյությունը։
1976 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետի մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում՝ զբաղեցնելով ավագ գիտական աշխատողի, 1983 թվականից դոցենտի, իսկ 2001 թվականից՝ պրոֆեսորի պաշտոնը։ 1980 թվականից սկիզբ է դրել հոգեֆիզիոլոգիական հետազոտական ուսումնասիրություններին։ 1999 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Նյարդային համակարգի վրա համակարգչային միապաղաղ աշխատանքի ազդեցությունը» թեմայով, և ստացել կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։
Զբաղվելով գիտական գործունեությամբ՝ Վիլենա Գրիգորյանը ղեկավարել է մի շարք գիտական թեզեր՝ պատրաստելով հոգեֆիզիոլոգիական կադրեր Հայաստանում։ Երևանի պետական համալսարանում դասախոսել է ԿՆՀ-ի կազմաբանություն, տարիքային ֆիզիոլոգիա, հոգեֆիզիոլոգիա, նյարդահոգեբանություն, պաթոհոգեբանություն առարկաները։ 2009 թվականից աշխատելով Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանում՝ դասավանդում է հոգեֆիզիոլոգիա, նյարդահոգեբանություն, հատուկ հոգեբանություն, կլինիկական հոգեբանություն, պաթոհոգեբանություն, հոգեկանի սահմանային խանգարումներ առարկաները։
Պրոֆեսոր Վիլենա Գրիգորյանը 200-ից ավելի գիտական հոդվածների և մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է՝ նվիրված հոգեկանի կենսաբանական հիմնախնդիրներին՝ տեսատարածական կողմնորոշման, ինտելեկտի և ստեղծագործական գործունեության, ինչպես նաև կոնֆլիկտայնության և ագրեսիվության հոգեֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, միջկիսագնդային անհամաչափության խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Նրա գրչին է պատկանում Հայաստանում առաջին «Հոգեֆիզիոլոգիա» դասագիրքը ։
Գիտական գործունեություն
Պրոֆեսոր Վ. Գրիգորյանի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակն ընկած է հետազոտական հոգեֆիզիոլոգիայի ոլորոտում։ 1980-ական թվականներին սկսել է այդ ոլորտում իր գիտական ուսումնասիրությունները՝ սկիզբ դնելով Հայաստանում հետազոտական հոգեֆիզիոլոգիայի զարգացմանը։ Նրա ջանքերով ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի մարդու և կենդանիների ֆիզոլոգիայի ամբոնին կից կազմկաերպվել է գիտահետազոտական բաժանմունք։ Օգտագործելով ժամանակակից տեխնիկական հնարավորությունները՝ կապված համակարգչային տեխնիկայի ներդրման հետ՝ պրոֆեսոր Գրիգորյանը ուսումնասիրել է մի շարք հոգեկան գործընթացների և վիճակների ուղեղային և վեգետատիվ ցուցանիշները վիրտուալ՝ համակարգչային մոդելավորման միջոցով։
Գրիգորյանը իր աշխատակիցների հետ ուսումնասիրել է այնպիսի բազմաթիվ գիտական խնդիրներ՝ ինչպիսիք են օրինակ, սթրեսի, տարածական կողմնորոշման, որոշման կայացման, ագրեսիայի, դեռահասների վարքային ռեակցիաների, նրանց դևիանտ վարքի պատճառների, հասկացումն ու մեկնաբանումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևանի Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Բանակ
Տերմինի ծագումն ու ստուգաբանությունը
Բանակ տերմինը ծագում է գրաբարյան «բանակ» բառից, որն ունեցել է մի քանի նշանակություն, այդ թվում՝ 18-րդ դարում Վենետիկի Մխիթարյանների հրատարակած և ցայսօր իր արժեքը չկորցրած «Հայկազեան Բառարանը» (Նոր Բառգիրք Հայկազեան լեզուի) «բանակ» բառի մասին համապատասխան բառահոդվածում տալիս է հետևյալ տեղեկությունները. «Բանակ», եզակի սեռական հոլով՝ «բանակի», հոգնակի սեռականի ձևը՝ «բանակաց»։ Գոյական անուն է։ Հունարեն զուգահեռն է «պարեմբոլե՛» (Παρεμβολη՛), լատիներենը՝ «կա՛ստրա» (Castra): Նշանակել է՝ «1. Միաբան բազմութիւն զօրու ի չու, ի ճակատս և ի կայանս, 2. որպէս և կարաւան ուղևորաց և 3. տեղի իջևանելոյ, դադարք»։ Թուրքերեն և արաբերեն զուգահեռներն են՝ «օրդու», «մուասկեր», «ասկերգյահ» ։
XX դարի խոշորագույն հայագետներից մեկի՝ ակադեմիկոս Ստեփան Մալխասեանցի հեղինակած «Հայերէն բացատրական բառարանը»՝ շարունակելով Մխիթարյանների մշակած հայկական լեզվագիտության գրաբարյան-դասական ավանդույթները (այդ թվում՝ հայերենի մաշտոցյան, ավանդական կամ դասական ուղղագրությունը՝ ընդ որում Ստալինյան դիկտատուրայի պայմաններում) և միաժամանակ դնելով արդի հայերենի բառարանագիտական հիմքերը, տալիս է «բանակ» բառի հետևյալ բացատրությունները.
Արդի հայերենում բանակ բառը կարող է ունենալ մի շարք նշանակություններ, այդ թվում՝
Գևորգ Ջահուկյանի հեղինակած «Հայերեն ստուգաբանական բառարանը» բանակ բառը մեկնաբանում է որպես
«Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարանը», նշելով, որ «բանակը» գոյական անուն է և ռազմական տերմին, տալիս է բանակ բառի հետևյալ հոմանիշները.
Հրաչյա Աճառյանը նշում է, որ վրացերեն բանակի (բանակ), բանակեբա (բանակել), դաբանակեբա (ճակատ յարդարել, բանակել և կռուի պատրաստուել), սաբանակէ (բանակ, վաշտ), նաբանակևի (բանակատեղի) բառերը փոխառություն են հայերենից։ Միաժամանակ, իր սովորության համաձայն, կասկած է հայտնում, թե հայերեն «բանակ» բառը, հավանաբար, իր հերթին փոխառություն է պահլավերենից (միջին պարսկերեն), ինչը, սակայն, առնվազն զարմանալի պիտի թվա, քանզի հայկական պետականության (տե՛ս Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ, Հայկական պետությունների և տարածքների ցանկ, Հայասա` Ք.ա. XVI-XIII դարեր, Նաիրի` Ք.ա. XIV-X դարեր, Վանի թագավորություն` Ք.ա. 860-590 թթ., Երվանդունիների թագավորություն՝ Ք.ա. 570-201 թթ., Մեծ Հայք` Ք.ա. 331 թ. - Ք.հ. 428) և ռազմական ուժերի ու բանակաշինության պատմությունը առնվազն ավելի քան կես հազարամյակով, իսկ իրականում մեկ ու կես հազարամյակով ավելի հին է, քան պարթևականը (Ք.ա. 250 թ. - Ք.հ. 226 թ.), ուստի և կայացած հայկական պետությունը, նրա զինված ուժերը և նրա պաշտոնական լեզուն՝ հայերենը կարիք չունեին ավելի երիտասարդ պարթևական պետությունից, նրա զինված ուժերից և նրա խոսակցական լեզվից՝ պարթևերենից և պաշտոնական լեզվից՝ պահլավերենից, փոխառելու վաղուց ունեցած հայկական ռազմական տերմինները, այդ թվում դրանցից հիմնականներից ու կարևորագույններից մեկը՝ բանակը։
Հայերենի «բանակ» ռազմական տերմինին համապատասխանում են լատիներենից ծագող (armare՝ «զինել») Army, armée, Armee, А́рмия տերմինները։
Վերը նշված համապատասխան լեզուներում «բանակ» ռազմական տերմինը ունի հետևյալ նշանակությունները.
Հին աշխարհի բանակներ
Նախնադարյան հասարակությունում ը և զորքը համընկնող հասկացություններ էին։ Արական սեռի բոլոր ազատ անձինք, որոնք ընդունակ էին զենք կրելու, ռազմիկներ էին։
Սակայն զբաղմունքների մասնագիտացումը, առանձնացումը, մասնագիտությունների խորացումն ու բարդացումը, ինչը ուղեկցում էր ժողովուրդների՝ նստակեցության անցման բնական գործընթացին, մշակույթի զարգացման հատուկ բնույթը և ծագած պետությունների քաղաքական կազմակերպվածքի հիմնական գծերը անդիմադրելի ազդեցություն գործեցին ժողովուրդների ռազմական գործի և ռազմական կազմակերպվածքի վրա։
Հին Հայաստանի բանակը
Հայաստանում դեռևս Վանի թագավորության ժամանակաշրջանում ստեղծվել է ուժեղ բանակ, որի միջուկը «արքայական» կոչված զորագունդն էր, հիմնական զորատեսակները՝ հետևակը, այրուձին և մարտակառքերը։ Հետևակազորի կազմում եղել են սակրավորների, նիզակավորների, աղեղնավորների, հետախույզների և այլ միավորումներ։ Հետևակ զինվորները կրել են զրահներ, սաղավարտներ և վահաններ։ Ուրարտական սեպագիր արձանագրություններում հիշվում է զորքի գլխավոր հրամանատարը («թուրթան») և այլ զինվորական պաշտոնյաներ։
Արտաշեսյանների օրոք (Ք․ ա․ 189թ. – Ք. հ․ 1 թ.) հաճախակի պատերազմների պատճառով Հայաստանը ստիպված Էր պահել մոտ 100 հազարանոց բանակ, որի կորիզն էր զրահավոր (ծանր) հեծելազորը։ Ստվարաթիվ էր թեթև հեծելազորը։ Զորքի գերակշիռ մասը պարսաձիգներից, նետաձիգներից և զրահավոր նիզակակիրներից բաղկացած հետևակն էր։ Կային նաև պաշարողական տեխնիկա, սակրավոր զորամասեր, գումակ և այլն։ Քաղաքներում ու բերդերում տեղակայվել են կայազորներ։ Զինվորներին մշտական ծառայության դիմաց տրվել են հողաբաժիններ։ Զորքի գլխավոր հրամանատարը թագավորն էր, որն ուներ իր գվարդիան, դրանիկ գունդը և հեծելակներից կազմված թիկնազորը։
OԱրշակունիների օրոք (66–428 թթ.) բանակի կորիզը արքունի գվարդիան Էր։ Տրդատ III կատարեց ռազմական բարեփոխումներ և Հռոմեական կայսրության օրինակով հայոց զորքի հրամանատարությունը հանձնեց չորս զորապետների (նախկին մեկ գլխավոր հրամանատարի փոխարեն)։ Այս բարեփոխումից հետո, ինչպես երևում է նույն դարի Զորանամակից, Մեծ Հայքի զինված ուժերը բաղկացած են եղել սահմանակալ չորս (80 հազար հեծյալ) և մեկ արքունի (40 հազար հեծյալ) բանակներից։ Հայոց մշտական զորքը համալրվել է ազատներից, որոնց համար զինվորական ծառայությունը եղել է ժառանգական, ծառայության դիմաց նրանք ստացել են կալվածներ և անշարժ գույք։ Երկրում գործել են ռազմական դպրոցներ։ Պատերազմների ժամանակ հետևակազորը համալրվել է ռամիկներից։
Հին Հունաստանի բանակներ
Նույնպիսի կաստային բնույթ էր կրում նաև Սպարտայի բանակը, Սպարտական պետության ռազմական կազմակերպվածքը, սակայն այստեղ ռազմական կաստան կազմում էր ամբողջ ժողովուրդը՝ իր լրիվ կազմով՝ (դորիացիներ), որպես Պելոպոնես թերակղզու հարավային այդ մարզը` Լակեդեմոնը (Λακεδαίμων, Lacedaemon) նվաճածներ։ Սպարտայում (Σπάρτη, Sparta) զենքի իրավունքը պատկանում էր միայն դորիացիներին։ Մնացած ազատ բնակչությունը՝ (պերիէկներ), ինչպես նաև անազատ բնակչությունը՝ ստրուկները (իլոտներ) կարող էին սոսկ զենքի կոչվել։
Հին Հունաստանի կամ Հելլադայի մեկ այլ կարևոր պետությունում՝ Աթենքում և այլ հին հունական հանրապետություններում պետության զինված ուժերը կազմվում էին ազատ քաղաքացիներից։
Հաշվի առնելով այն, որ քաղաքացիները զենքի էին կոչվում միայն պատերազմի դեպքում, ապա այդ հանրապետությունների զինված ուժերը՝ բանակները, կրում էին քաղաքացիական աշխարհազորի՝ միլիցիայի բնույթ։
Այդ պետություններում մշտական զորքերը առկա էին ամենաաննշան քանակությամբ և նախատեսվում էին խաղաղ ժամանակ գերազանցապես պահակային ծառայություն կատարելու համար, որը միևնույն ժամանակ նախապատրաստական ռազմական դպրոցի դեր էր կատարում պատանիների համար։ Նման մի երևույթ (սոցիալական շերտ՝ «թուխ մանուկ» անվամբ) գրանցվել է նաև Հին և Միջնադարյան Հայաստանում, որն ունի բազմադարյան արմատներ և լուսաբանված է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի կողմից հրապարակված համապատասխան աշխատությունում ։
Սակայն պատերազմների տևողության մեծացման և ժողովրդի մեջ ռազմաշունչ ոգու անկման հետ միասին, հելլենական հանրապետությունների քաղաքացիական աշխարհազորը աստիճանաբար փոխարինվում էր վարձկաններով, որոնք դարձան բանակի համալրման գլխավոր աղբյուրը կամ այսպես ասած՝ մարդկային նյութը։
Արևմտյան Միջերկրածովքի բանակներ
Վերը դիտարկվեց Հին Հունաստանի հանրապետություններում վարձկանության առաջացման անհրաժեշտությունը։ Մինչդեռ Արևմտյան Միջերկրածովքում գտնվող փյունիկյան ծագմամբ պետությունում՝ Կարթագենում (Կարթագենի հանրապետություն, Ք.ա. IX-II դդ.) նույն այդ վարձկանությունը անհրաժեշտ դարձավ մեկ այլ պատճառով։ Բանն այն է, որ Կարթագենի այսպես կոչված, բնական քաղաքացիների (Natural-born-citizen clause) թվաքանակը աննշան էր, իսկ նրանք էլ իրենց բոլոր հետաքրքրություններն ու շահերը կենտրոնացրել էին լայնարձակ առևտրի վրա։ Ստացված վիթխարի դրամագլուխների՝ կապիտալների կուտակումը հնարավորություն տվեց Կարթագենի հանրապետությանը՝ ռազմական ուժեր գնելու ո՛չ միայն իր գտնվելու աշխարհամասում՝ Աֆրիկայում, այլև Եվրոպայի մեծ մասում։
Ք.ա. VIII դարի կեսից մինչև Ք.ա. VI դարի վերջը (ավելի կոնկրետ՝ Ք.ա. 753-509 թթ.) դեռևս իր վաղ միապետական՝ թագավորական ժամանակաշրջանն (Regal period) ապրող Հին Հռոմում, Ք.ա. VI դարում, փաստորեն, հսկայական պատմական և քաղաքագիտական նշանակություն ունեցող սոցիալ-տնտեսական և ռազմա-քաղաքական բարեփոխում կատարվեց, որը հանգեցրեց այդ փոքր թագավորության ռազմական կազմակերպվածքի արմատական փոփոխությանը։ Մասնավորապես՝ հռոմեական պատմական ավանդույթը վկայում է, թե, իբր, ժողովրդին «տրիբա»-ների բաժանելու փոխարեն Հռոմի ժամանակագրորեն 6-րդ, ընդ որում՝ նախավերջին արքայի՝ ռեքսի՝ Սերվիոս Տուլիոսի (գահակալել է Ք. ա. 578–535 թթ.) առաջարկով հռոմեական ամբողջ ժողովուրդը բաժանվեց «ցենզային» դասերի ։ «Ցենզը» նշանակում էր տվյալ անձի եկամտի մեծությունը։ Արդյունքում աղքատագույն քաղաքացիները ազատվեցին ռազմական ծառայություն կատարելու պարտականությունից և զենքի էին կոչվում սոսկ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում։
Ընդ որում, աղքատագույնները, ամենաաղքատները, որոնք գրեթե ունեզուրկ էին (պրոլետարներ), ռազմական դրոշների ներքո գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածի համար կառավարությունից պարգև էին ստանում։
Թագավորական ժամանակաշրջանի Հռոմեական պետությունը դեռ մշտական զորքեր չուներ։ Քաղաքացիները զենքի տակ էին դրվում, միայն պատերազմի դեպքում և հաշտություն կնքելուց հետո ազատ էին արձակվում բանակից դեպի իրենց տները։ Ուստի և Հին հռոմեական բանակը կրում էր ժողովրդական աշխարհազորի, այսինքն՝ միլիցիոն բնույթ։
Անընդհատ պատերազմները, որը վարում էր Հռոմը, շուտով փոփոխեցին նաև Սերվիոս Տուլիոս արքայի բարեփոխած ռազմական կազմակերպության բնույթը։ Արմատական փոփոխություններ տեղի ունեցան հատկապես հռոմեական նշանավոր քաղաքական գործիչ և զորահրամանատար Մարիոսի օրոք (Ք.ա. II դարի վերջերին - Ք.ա. I դարի սկզբներին)։ Հռոմը այդ ժամանակ վաղուց արդեն հանրապետություն էր (միապետությունը՝ ի դեմս արքայի՝ ռեքսի, տապալվել էր դեռևս Ք.ա. 6-րդ դարի վերջին՝ 509 թվականին)։
Հեծյալների դասից սերող Գայոս Մարիոսը (Ք.ա. 157թ. - Ք.ա. 86 թ.), որը 7 անգամ Հռոմեական հանրապետության ամենաբարձր պաշտոնին էր հասել՝ կոնսուլ էր ընտրվել (Ք.ա. 107, 104-100, 86 թվականներին), Յուգուրթական պատերազմում իր տարած հաղթանակներով արտակարգ ժողովրդականություն էր ձեռք բերել իր պետությունում։ Մարիոսը բանակը համալրեց միայն զինծառայություն կատարելու ցանկություն ունեցողներով և, ընդ որում՝ գերազանցապես՝ ամենաաղքատ դասերի ներկայացուցիչներից՝ այսպես կոչված պրոլետարներից։ Դրա հետևանքով Հռոմեական հանրապետության ռազմական կազմակերպվածքը կտրուկ առանձնացավ Հռոմեական հանրապետության քաղաքացիական կազմակերպվածքից։ Բացի այդ, դա նպաստեց հատուկ ռազմական խավի առաջացմանը, որի համար պատերազմը դարձավ մասնագիտություն։
Զենքի տակ դրված քաղաքացիների կոփումը բանակի շարքերում և Հռոմեական հանրապետության ներսում 20 տարի շարունակվող փաստացի ներքին` քաղաքացիական պատերազմները բանակի դրոշների տակ բերեցին մարդկանց վիթխարի քանակություն, որոնք սովորելով մարտական կյանքին, արդեն սկսեցին իրենցից ներկայացնել պատրաստի նյութ մշտական բանակի կազմավորման համար։ Այսպիսով՝ Հռոմեական հանրապետության վերջին ժամանակաշրջանում հռոմեական ռազմական ուժերը սկսեցին վերածվել մշտական բանակի։
Հռոմեական պատմության կայսերական ժամանակաշրջանի (Ք.ա. I դ. - Ք.հ. V դ.) սկսվելով հռոմեական զորքերն այլևս չէին զորակոչում մեկ ռազմարշավի համար, այլ մնում էին զինծառայության մեջ նաև խաղաղ ժամանակ։ Նրանք համալրվում էին պրոլետարներից, իսկ ռոճիկի վճարումը, որը նախկինում համարվում էր ժամանակավոր օժանդակություն, դառնում է սովորական կանոն։