cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վեներայի երկրպագությունը
«Վեներայի երկրպագությունը» (The Worship of Venus), իտալացի նկարիչ Տիցիանի յուղանկար, որը նկարիչն ավարտել է 1518-1519 թվականներին և որն այժմ գտնվում է Իսպանիայում՝ Մադրիդ քաղաքի Պրադո թանգարանում։ Նկարում պատկերված է յուրաքանչյուր ապրիլի 1-ին Վեներա աստվածուհու պատվին իրականացված հռոմեական երկրպագության ծես։ Այդ առիթով կանայք աստվածուհու արձաններին ընծաներ են մատուցել, որպեսզի մաքրեն «իրենց մարմինները ցանկացած արատից» ։
Տիցիանի աշխատանքում երկու նիմփաներ՝ մեկը դեռատի, մյուսը՝ մեծահասակ, գտնվում են արարողության աջ կողմում։ Սրբավայրը շրջապատված է ընծայված հուշատախտակներով։ Տարիքով կինը աջ ձեռքին բռնած հայելու միջոցով ստուգում է զարդարանքները։ Կտավի առաջին պլանում արական սեռի մանուկների բազմություն է, որոնք զբաղված են ծառեր մագլցելով, ցատկելով, խնձոր հավաքելով, պառկած են, կռվում են,կրակում նետեր կամ քաշում մինյանց մազերը ։ Կտավի կենտրոնում թումբ է պատկերված՝ արևոտ մարգագետնի մոտ։ Հեռվում երևում են սարն ու կապույտ երկինքը։
Տիցիանի նկարը հիմնված է հույն սոփեստ Ֆիլոստրատոսի գրվածքների վրա ։ Իր «Ցնորքներ I, VI» աշխատության մեջ Ֆիլոստրատոսը գրել է․ «Տեսե՛ք, կուպիդոնները խնձորներ են հավաքում։ Եվ եթե նրանք շատ լինեն, չզարմանաք։ Կուպիդոնների կապարճները ոսկով են պատված, ոսկուց են նաև նրանց միջի նետերը։ Նրանք իրենց կապարճները խնձորենիներից են կախել, իսկ խոտերի մեջ գցված են նրանց ասեղնագործ թիկնոցները։ Օ, զամբյուղները, որոնց մեջ նրանք խնձորներն են հավաքում․․․» ։
Վարդիսուբան (Լագոդեխի շրջան)
Վարդիսուբան (ვარდისუბანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1036 մարդ ։
Թանկարժեք տղա (ֆիլմ)
Թանկարժեք տղա, 1974 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված երաժշտական արկածային ֆիլմ, որն ստեղծվել է Սերգեյ Միխալկովի պիեսի մոտիվներով ։ Ֆիլմը հայերեն կրկօրինակվել է Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում ։
Սյուժե
«Գրոմիլլա» ավազակային խումբը հյուրանոցի համարից առևանգում է միլիոնատեր Ջորջ Ռոբ-Ռոբսոնի որդուն՝ հարուստ ընկերության ժառանգորդին։ Սխալմամբ առևանգիչները առևանգում են ևս մեկ տղայի՝ խորհրդային դիվանագետի որդուն՝ Ժորա Տիմոխինին։
Տղայի հայրը պատրաստ է որդու համար վճարել փրկագինը, սակայն ընկերությունը հանկարծակի սնանկանում է։ Գանգստերների ղեկավարի մոտ միտք է ծագում խորհրդային դպրոցականի համար գումարը ստանալ ավիաընկերության միջոցով, այն ինքնաթիռով, որով Ժորան եկել է Մոսկվա։
Ավազակախումբը հաշվի չէր առել մեկ հանգամանք. տղաները, որ հասցրել էին ընկերանալ փախնում են անուշադրության մատնված մեքենայով և ոստիկաններին բերում հանցագործների թաքստոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Մանթաշ (գետ)
Մանթաշ (ստորին հոսանքում՝ Կարկաչուն), գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Կարկաչանի վերին հոսանքը։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռնազանգվածի հյուսիսարևմտյան լանջից՝ 3480 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 36 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 38, 5 կմ2 ։ Հոսում է տաշտակաձև, ապա՝ V-աձև հովտով։ Սնումը խառն է, վարարումը՝ մայիս-հունիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 0,42 մ3/վ (Մեծ Մանթաշ գյուղ) է։ Գետահովտում շատ են քաղցրահամ և հանք, աղբյուրները, գեղատեսիլ ջրվեժներն ու սահանքները։ Մանթաշի վերին հոսանքում է Մանթաշի ջրամբարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր Կատեգորիա:Կարկաչան գետի վտակներ
Միլոպոտամոս
Միլոպոտամոս (հուն.՝ Μυλοπόταμος, նշանակությունը՝ աղացների գետ), գյուղ Հունաստանի Հանրապետության Կիթիրա կղզում՝ Հարավային Հունաստանում։ Գյուղը անվանվել է Միլոպոտամոս, քանի որ կան 22 ջրաղացներ մի փոքր գետի երկայնքով։ Աղացները կառուցվել են հիմնականում ցորեն աղալու համար։ Այսօր 21 աղացներ ավերված են, և միայն մեկը՝ Ֆիլի (Φιλιππή'ς) ջրաղացն է կանգուն։ Գյուղում կան 3 քարանձավներ, վենետիկյան ամրոց և որբ Մարիամի վանքը։ Գյուղը գտնվում է Պոթամոս գյուղից 12 կմ հեռավորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի գյուղեր
Բորչալուի գավառ
Բորչալուի գավառ, վարչաքաղաքական միավոր Ռուսական կայսրության կազմում։ Ձևավորվել է 1880 թվականին՝ Թիֆլիսի նահանգի կազմում։ Գավառի կենտրոնը Շուլավեր քաղաքն էր։
Բորչալուի գավառը հյուսիսից սահմանակցում էր Թիֆլիսի և Գորիի, արևմուտքից՝ Ախալքալաքի գավառներին։ Հարավ-արևմուտքում Երևանի, իսկ հարավ-արևելքում՝ Ելիզավետպոլի նահանգներն էին։
Ավգուստովյան անտառ
Հակիրճ տեղեկատվություն
Թավուտն իր անվանումն ստացել է մերձակայքում գտնվող լեհական Ավգուստով քաղաքի անունից։ Ամբողջ անտառն ընդհանուր առմամբ զբաղեցնում է մոտավորապես 1.600 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Նրա մեծ մասը՝ շուրջ 1.140 քառակուսի կիլոմետրը ընկած է Լեհաստանում՝ Պոդլյասկե վոևոդությունում։ Հիմնական ծառատեսակները դարավոր եղևնիներն ու սոճիներն են։ Հարավային հատվածում հանդիպում են նաև լաստենու և հացենու թավուտներ։ Այլ բուսատեսակներից տարածված են մամռակերպերի 103, ձարխոտերի 13, անոթային բույսերի 371 տեսակներ։ Հարուստ ու բազմազան է նաև կենդանական աշխարհը՝ կաթնասունների 22, թռչունների 121, երկկենցաղների ու սողունների 17 տեսակներ։ Ընդ որում՝ այստեղ հանդիպող բույսերի ու կենդանիների 27 տեսակներ գրանցված են Բելառուսի ու Լեհաստանի, մի շարք տեսակներ էլ՝ համաեվրոպական Կարմիր գրքում։
Բորչալուի գավառ
Ներառել է հիմնականում ժամանակակից Լոռու մարզի հյուսիսը (Թումանյան, Ստեփանավան և Տաշիր) և Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի հարավը (Բոլնիս, Դմանիս, Ծալկա, Մառնեուլ)։
Ավգուստովյան անտառ
Հակիրճ տեղեկատվություն
Թավուտում շուրջ մեկ տասնյակ լճեր կան՝ Վիգրին, Սայնոն, Բյալե-Ավգուստովսկեն, Նեցկոն, Սեռվան, Բլիզնոն, Պոմորսկեն և այլն։ Դրանցում բազմանում են ձկների ու ջրլող թռչունների բազմաթիվ տեսակներ։
Բորչալուի գավառ
Անվանում
Վրացական աղբյուրների համաձայն՝ Շահ Աբբաս I-ի վրացական արշավանքի ժամանակ Քարթլիի հարավում հաստատվում է թյուրքալեզու «բորչալու» ցեղը, որը 1604 թվականին հիմնում է Բորչալուի սուլթանությունը ։ Դրան վերջ է տալիս Քարթլի-Կախեթի արքա Հերակլ II-ը 1765 թվականին։
Ավգուստովյան անտառ
Հակիրճ տեղեկատվություն
1989 թվականին Ավգուստովյան թավուտի հյուսիսային մասում առանձնացվել է Վիգրիյան ազգային պարկը, որ Լեհստանի ամենաերիտասարդ ազգային պարկերից մեկն է
Բորչալուի գավառ
Պատմություն
Ներկայիս Վրաստանում իսլամական տարրի բնակեցումը կապված է Միջին Ասիայից արևմուտք արշաված օղուզների և Օսմանյան կայսրության կողմից Վրաստանի գրավումով։ Թշնամանալով օսմանյան թուրքերի հետ՝ ինքնըստինքյան վրացիները դաշնակցային հարաբերությունների մեջ էին մտնում մեկ այլ իսլամադավան ցեղերի՝ կովկասյան ղփչաղների հետ։ Նրանց ներհոսքը շարունակվեց մինչև ուշ միջնադար։ Դրանց հետագա ամրապնդումը հանգեցրեց ադրբեջանական ներկայիս համայնքի ձևավորմանը ։
Գավառը կազմվել է 1880 թվականին՝ անջատվելով Թիֆլիսի գավառից։ Նախկինում այն ամբողջությամբ մտել է Քարթլի-Կախեթի թագավորության Լոռի-Փամբակի գավառի մեջ։ Այդպիսով, այն Ռուսական կայսրությանը միացել էր ավելի քան 25 տարի Թուրքմենչայի պայմանագրից առաջ, և մնացել դրա կազմում մոտ հարյուր քսան տարի։
Ավգուստովյան անտառ
Գրականություն
Կատեգորիա:Լեհաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բելառուսի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ազգային պարկեր
Բորչալուի գավառ
Պատմություն
Ռուսական տիրապետության առաջին հինգ տասնամյակների ընթացքում տեղի են ունենում վարչատարածքային մի քանի փոփոխություններ։ Կովկասում ստեղծված Վրացա-Իմերեթական նահանգը 1846 թվականին կիսվում է Թիֆլիսի (1846-1918) և Քութայիսի (1846-1918) նահանգները։ Թիֆլիսի նահանգից առանձնացվում է Երևանի նահանգը (1849), ապա ևս երկու գավառ՝ Ղազախը և Ելիզավետպոլը։ Երևանի նահանգի կազմում ժամանակավորապես ընգրկվել էր Ջալալօղլին (Ստեփանավան) և Վորոնցովկան (Տաշիր)։ 1880 թվականին վերջին երկուսը Երևանի նահանգից, ինչպես նաև որոշակի շրջաններ Թիֆլիսի գավառից անջատվում և կազմում են Բորչալուի գավառը՝ Թիֆլիսի նահանգի կազմում։
1918-1920 թվականներին Բորչալուի գավառի մեծ մասը մտել է Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետության, փոքր մասը՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության մեջ։ Խորհրդայնացումից հետո այն պաշտոնապես կիսվել է Խորհրդային Հայաստանի և Խորհրդային Վրաստանի միջև։ Ադրբեջանը մինչ այժմ տարածքային պահանջներ է ներկայացնում Վրաստանին՝ ինչպես ամբողջ Բորչալուի, այնպես էլ՝ Թիֆլիսի ու Կախեթի գավառների հարավային մասերի հետ կապված։
Բնակչություն
1897 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառի բնակչությունը 128,587 մարդ էր, որի 37 %-ը հայեր էին (47423 մարդ), իսկ 29.4 %-ը՝ թաթարներ (37742 մարդ), 16.6 %-ը՝ հույներ (21393), 6.3 %-ը՝ ռուսներ (8089), 6.1 %-ը՝ վրացիներ (7840) և այլ ազգեր ։ Շուլավեր քաղաքի բնակչությունը 1897 թվականին 4553 մարդ էր, որից 4045-ը հայեր էին ։
1921 թվականին Բորչալուի գավառից վերջնականապես Խորհրդային Հայաստանին անցնում են որոշ տարածքներ, որոնց վրա հետագայում առաջանում են Ստեփանավանի, Տաշիրի և Թումանյանի շրջանները։
Վարչական բաժանում
1913 թվականին գավառը բաժանված էր 51 գյուղական համայնքի ՝
Փոքր Կովկաս
Փոքր Կովկաս, Անդրկովկաս, Կովկաս Փոքր, Ստոտին Կովկաս, (მცირე კავკასიონი) — ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթաների համակարգ Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում։ Հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք մոտ 600 կմ երկարությամբ, մինչև 9 կմ լայնությամբ աղեղնաձև ձգվում է Սև ծովի հարավարևելյան ափից մինչև Արաքսի հովիտը։ Մեծ Կովկասից բաժանվում է Հարավային Կովկասի միջլեռնային իջվածքով։ Դեպի հարավ-արևելք աստիճանաբար բարձրանալով՝ Մռավ լեռնաշղթայում հասնում է 3724 մ հեռավորության (Արիության լեռ) բարձրության ։
Հայկական լեռնաշխարհը հյուսիսից եզերում են Մեսխեթի ու Թրիալեթի լեռնաշղթաները։ Դրանցից հյուսիս Ռիոնի հովիտն է։ Այս լեռնաշղթաներին են հարում նաև Շավշեթի լեռները, որոնք գտնվում են Թուրքիայի տարածքում։ Մեսխեթի լեռնաշղթան, որը հայտնի է նաև որպես Աջարա-իմերեթյան, ձգվում է Սև ծովի աջարական ափից մինչև Կուր գետի Բորժոմի կիրճը։ Երկարությունը 150 կմ է, բարձր կետը՝ մինչև 2850 մ (Մեփիսծղարո)։ Թրիալեթի լեռնաշղթայի երկարությունը նույնպես մոտ 150 կմ է, բարձր կետը՝ Շավիկլդե լեռը, նույնպես ունի 2850 մ բացարձակ բարձրություն։ Այս լեռնաշղթաները կազմված է առավելապես ֆլիշային և հրաբխածին ապարներից։ Հյուսիսային լանջերն անտառապատ են։ Գերակշռում են բարձր լեռնային տափաստաններն ու ենթալպյան մարգագետինները։ Փոքր Կովկասը Վրաստանի և Թուրքիայի սահմանին զուգահեռ ձգվում է արևելք։ Վրաստանի հարավում, իսկ Հայաստանի Լոռու, Շիրակի մարզերի սահմանագլխին գտնվում է Ջավախքի լեռնաշղթա։ Երկարությունը մոտավորապես 50 կմ է և ձգվում է Թրիալեթից մինչև Բազումի լեռնաշղթա։ Այստեղ են Աշոցքի և Լոռվա սարահարթերը։ Ամենաբարձր գագաթը Աչքասարն է Հայաստանի տարածքում, որն ունի ծովի մակերևույթից 3196 մ բարձրություն։ Ջավախքի լեռնաշղթան հայտնի է նաև իր ջրվեժներով։ Լեռնաշղթան հիմնականում ծածկված է ալպյան մարգագետիններով և կանաչ արոտավայրերով։ Բազմաթիվ են փոքրիկ լճերը Ջավախքի լեռնաշղթայի վրա և նրա շրջակայքում։
Փոքր Կովկաս լեռնային համակարգը Խրամի հովտով բաժանվում է Աջարա-Իմերեթյան և Վիրահայոց-Արցախյան մասերի։ Վերջինս կազմված է Կուրի և Արաքսի ջրբաժան լեռնաշղթաներից ու դրանց լեռնաբազուկներից։
Հայաստանի Լոռու մարզում են գտնվում Բազումի, Փամբակի և Վիրահայոց լեռնաշղթաները։ Հարավ-արևելքում Ծաղկունյաց լեռնաշղթան է։ Գուգարաց լեռները բնական սահման են Լոռու և Տավուշի մարզերի միջև։ Տավուշում են գտնվում Միափորի, Հախում, Տավուշ, Խնձորուտ և այլ լեռնաշղթաներ։ Հյուսիսային Հայաստանի այս լեռնաշղթաներից ամենաբարձրը Թեժլեռն է (3101 մ)։
Սևանի լեռնաշղթան սահմանաբաժան է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև։ Սևանից արևելք են ճյուղավորվում մի քանի լեռներ, որոնք ընդհուպ մինչև 1980-ական թվականների վերջը մեծ մասամբ հայաբնակ էին։ Այսօր այդ տարածքները՝ պատմական Գարդման, Շակաշեն և այլ գավառներ, գտնվում են Ադրբեջանի կազմում։ Սևանի լեռնաշղթայի ամենաբարձր կետը Սատանախաչն է (3319 մ), Հայաստանի տարածքում է Փերեզակը (3290 մ)։
Ավելի հարավ ճյուղավորվում են երկու լեռնաշղթաներ՝ Զանգեզուրի և Արցախի լեռները։ Զանգեզուրի լեռնաշղթան Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերի, ապա՝ Հայաստանի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության բնական սահմանն է։ Բարձր կետը Կապուտջուղն է (3906 մ)։ Արցախի լեռերը կազմված են երկու բազուկներից՝ Մռավի ու Արցախի լեռնաշղթաներից, որոնք բաժանվում են Թարթառի միջլեռնային իջվածքով։ Դրանք գրեթե ամբողջությամբ գտնվում են հայկական երկրորդ պետության՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում։ Նրանք ամբողջովին անտառապատ են, տեղ-տեղ՝ կուսական։ Ամենաբարձր գագաթը Գոմշասարն է կամ Մռավ լեռը (3724 մ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Արցախի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնաշղթաներ
Սավոնյա դ’Իզոնցո
Սավոնյա դ’Իզոնցո (Savogna d'Isonzo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Գորիցա գավառում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ուրբանոս IV
Հռոմի պապ Ուրբանոս IV (Urbanus IV, ), ծննդյան անուն Ժակ Պանտալեոն, եղել է Հռոմի պապ 1261 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչև իր մահը ` 1264 թվականը։ Նա չի եղել կարդինալ, նրանից հետո շատ քիչ Հռոմի պապ է եղել, որ կարդինալ չի եղել, որոնք են Գրիգոր X-ը, Ուրբանոս V և Ուրբանոս VI:
Կենսագրություն
ՈՒրբանոս IV-ը եղել է կոշկակարի որդի Տրուայից ։ Նա ուսանել է աստվածաբանություն և հարակական իրավունք Փարիզում և տեղափոխվել է Լեոն և ավելի ուշ Լիեժի եպիսկոպոսարան։ Լիոնի առաջին ժողովի ժամանակ (1245) նա արժանացավ Իննոկենտիոս IV պապի ուշադրությանը, ով նրան երկու առաքելության ուղարկեց Գերմանիա ։ Առաքելություններից մեկն էր հաստատել Կրիստբուրգի պայմանագիրը պրուսացիների և Տևտոնյան ասպետների միջև։ Նա դարձավ Վերդունի եպիսկոպոս 1253 թվականին։ 1255 թվականին Հռոմի պապ Ալեքսանդր IV-ը նշանակեց նրան Երուսաղեմի պատրիարք։
Նա վերադարձավ Երուսաղեմից, որտեղ եղել էր ծանր կացության մեջ և գտնվում էր Վիտերբոյում` օգնություն խնդրելով արևելքի ճնշված քրիստոնյաներից, երբ մահացավ Ալեքսանդր IV պապը։ Երեք ամիս պապի գահը թափուր մնալուց հետո Պանտալեոնը ընտրվեց ութ կարդինալների կողմից որպես Հռոմի պապի թեկնածու և 1261 թվականի օգոստոսի 29-ին ընտրվեց Հռոմի պապ և նրան տրվեց Ուրբանոս IV անունը։
Ուրբանոս IV-ի ընտրությունից առաջ հիմնվեց Կոստանդնուպոլսի լատինական կայսրությունը բյուզանդացիների դեմ թույլ կազմակերպված Խաչակրաց չորրորդ արշավանքի արդյունքում, սակայն կարճ ժամանակ հետո բյուզանդացիները վերանվաճեցին քաղաքը և փլուզեցին նորաստեղծ կայսրությունը։ Ուրբանոս IV անհաջող փորձեց նոր արշավանք կազմակերպել Լատինական կայսրությունը վերականգնելու համար։ Ուրբանոսի ջանքեորվ սկսվեց Տրուայի Սրբ Ուրբաոս տաճարի շինարարությունը 1262 թվականին ։ Կորպուս Քրիստի ("Քրիստոսի մարմինը") փառատոնը ստեղծել է Ուրբանոս IV-ը 1264 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Մարի Շոտլանդացին (ֆիլմ)
«Մարի Շոտլանդացին» (Mary of Scotland) — ռեժիսոր Ջոն Ֆորդի կինոնկարը, որն էկրան է դուրս եկել 1936 թվականին։ Ֆիլմը հիմնված է Մաքսվել Անդերսոնի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը հատուկ հիշատակվել է Վենետիկի կինոփառատոնում։
Սյուժե
Գործողությունները տեղի են ունենում 16-րդ դարի կեսին։ Մարի Ստյուարտը վերադառնում է Ֆրանսիայից հայրենի Շոտլանդիա, որպեսզի երկրի ղեկավարությունը վերցնի իր ձեռքը։ Նա միանգամից հանդիպել է լուրջ դժվարությունների։ Տեղի լորդերն այնքան էլ գոհ չէին օրինական թագուհու հայնվելուց։ Շոտլանդական եկեղեցու բարենորոգիչ Ջոն Նոքսը հուզված է նրա անցանկալի կաթոլիկությունից հրաժարվելուց, բացի այդ անգլիացի տիրուհի Եղիսաբեթ 1-ինը, վախենալով Մարիի անգլիական թագի պահանջից, սկսում է դավեր նյութել նրա դեմ։ Մարիի միակ հենարանը դառնում է կոմս Բոտվելլը և շուտով նրանց միջև առաջանում է ռոմանտիկ զգացմունք...
Խուանա Ասուրդույ
Խուանա Ասուրդույ Լյանոս, եղել է բոլիվիական ռազմական առաջնորդ, գեներալ։ Ծնվել է 1780 թ. հուլիսի 12-ին Չուչիսաքա քաղաքում ։ Մայրն ամուսնացել է հարուստ տղամարդու հետ, բայց հայրը սպանվել է։ Հորն սպանող մարդասպանն անհետացել է։ Խուանա Ասյուրդուն ապրել է Չուչիսքայում և 12 տարեկան հասակում մտել է մենաստան ։ 17 տարեկան հասակում նա հեռացվել է, քանի որ հաճախակի է ըմբոստացել։ Ամուսնացել է Մանուել Ասքենսիո Պադիլլայի հետ 1805 թվականին ։ Մարդը, ում նա սիրեց, բոլիվիացի էր, խոսում էր  իսպաներեն և հարավամերիկյան երկու լեզուներով ։
Վաղ կյանք
Խուաննա Ասյուրդուն ծնվել է 1780 թվականի հուլիսի 12-ին Տորոքայում՝ քաղաքում, որը գտնվում է Պոտոսի մունիցիպալիտետում Ռիո դե լա Պլատայի բարձունքին (այժմյան Ռավելո քաղաքի Պոտոսի դեպարտամենտում, Բոլիվիայում)։ Նրա ծնողներն եղել են Դոն Մատիաս Ասյուրդուն՝ շատերի հարուստ սպիտակ տերը, և Դոնյա Էուալիա Բերմունդը Չուքիսակիից։ Նա մեծացել է Չուքիսակիիում և սկել է կրթություն ստանալ հեղինակություն ունեցող մենաստանում, որտեղ ուզում էր դառնալ կույս ։ Նա խոսում էր իսպաներեն, նաև կեուչների լեզվով։ Ըմբոստ բնավորության համար 17 տարեկան հասակում նրան հեռացնում են մենաստանից, 1805 թվականին 25 տարեկան հասակում ամուսնանում է ։
Ռազմական կյանք և կարիերա
Ասուրդուն և ամուսինը միավորվել են Չուքիսակիի հեղափոխությամբ, որն 1809 թվականի մայիսի 25-ին ազատել է Կարակասի պրեզիդենտ Ռամոն Գարսիա դե Լեոնին ։ Այդ ապստամբությունն ավարտվել է 1810 թվականին, երբ հեղափոխականները հաղթել են։ Ավարտին ղեկավարները դատապարտվել են ազատազրկման։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոլիվիայի պատմություն
Մանթաշի ջրամբար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի ջրամբարներ Կատեգորիա:Արթիկի շրջան
2К6 Լունա
Լունա (Ինդեկս ГРАУ 2К6, ՆԱՏՕ-ի դասակարգմամբ, FROG-3 (3Р9 հրթիռով), FROG-5 ( 3Р10 հրթիռով), արտահանման անվանումը R-30 ), ԽՍՀՄ մարտավարական հրթիռային համակարգ, պինդ վառելիքով չկառավարվող հրթիռ։ Որպես զինատեսակ ընդունված է 1960 թվականից, գլխավոր կոնստրուկտոր՝ Մազուրով։
Պատմություն
Ինքնգնաց գործարկիչ (ինդեքս 2П16) Լունա համալիրի համար։ Թողարկվել է Վոլգոգրադում` սարքավորումների գործարանում (432 միավոր թողարկվել է 1959-1964 թվականներին)։ Լունա համակարգի միջուկային մարտական մասերը արտադրվել են Տրեխգորնի սարքավորումների գործարանում։
Մարտավարա-տեխնիկական բնութագրեր
Կրակի հեռավորությունը 45 կմ (3Р9 հրթիռով), 32 կմ (3Р10 հրթիռով). հրթիռներ 3Р10 միջուկային զենք БЧ 3Н14 և 3Р9 բեկորա-ֆուգասային արկ մարտագլխիկ БЧ 358 կշռով 3Н15 : Շրջանաձև հավանական շեղում մինչև 1 կմ ։ Գործարկչի քաշը` 15,5 տոննա, 3P9 հրթիռը` 2,3 տոննա, հաշվարկը` 5 մարդ։ Հրթիռը անվերահսկելի է, ուղղորդումն իրականացնում է արձակողը։ Առավելագույն արագությունը 40 կմ /ժամ էր, բայց գործնական արագությունը սահմանափակվում էր 20 կմ/ժամ, որը ստեղծում է գերբեռնվածքներ, որոնք վտանգավոր են միջուկային մարտական մասի մարտագլխիկի համար ։
Համակարգի բաղադրությունը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զենք Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Վերխվիս Մինդոր
Վերխվիս Մինդոր (ვერხვის-მინდორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 156 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լագոդեխի շրջան
Աննա Վիտլոկ
Աննա Վիտլոկ (Anna Whitlock, ), շվեդ լրագրող, ռեֆորմատոր, սուֆրաժիստ և ֆեմինիստ։
Կենսագրություն
Ծնվել է վաճառականի ընտանիքում։ Կրթություն է ստացել Ստոկհոլմի կանանց ճեմարանում։ Այնուհետև 1869-1870 թվականներին զբաղվել է ուսուցչությամբ, 1870-72 թվականներին դաստիարակչուհի է աշխատել է Ֆինլանդիայում։ 1875 թվականին ավարտել է կանանց թագավորական ուսուցչական ճեմարանը։ 1876-1878 թվականներին մանկավարժություն և լեզուներ է ուսումնասիրել Շվեյցարիայում, Իտալիայում և Ֆրանսիայում։
1878 թվականին Ստոկհոլմում հիմնել է աղջիկների դպրոց։ 1893 թվականից սկսած Էլեն Քեյի հետ վերակազմավորել է դպրոցը որպես համատեղ ուսուցման կրթական հաստատություն՝ կենտրոնանալով աղջիկների համար բնական գիտությունների դասավանդման և տղաների համար` հումանիտար գիտելիքների վրա։ Դպրոցում կիրառվել են դասավանդման նոր մեթոդներ. ուսանողական ինքնակառավարում, տեսական և գործնական աշխատանքների տարբերակում։ Դպրոցը հավատարիմ է մնացել կրոնական ազատության սկզբունքներին։
Վիտլոկը հասարակական գործիչ էր։ Եղել է Շվեդիայի կանանցընտրական իրավունքների ազգային ասոցիացիայի համահիմնադիր, խորհրդի անդամ և երկու անգամ` նախագահ (1903-1907 և 1911-1912)։
Համագործակցել է «Aftonbladet» թերթի հետ։
Մահացել է 1930 թվականի հունիսի 16-ին։ Թաղված է Ստոկհոլմի Հյուսիսային գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:1930 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 16 մահեր Կատեգորիա:1852 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ Կատեգորիա:Շվեդ սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Շվեդ մանկավարժներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ
Վաճառական Սոլոդովի ալրաղաց
Վաճառական Սոլոդովի ալրաղաց (Мельница купца Солодова), XIX դարի երրորդ քառորդի արդյունաբերական ճարտարապետության հուշարձան Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը չի պահպանվել մինչև մեր օրերը։
Պատմություն
Ալրաղացը գործել է 1870 թվականից 80 ձիաուժ ունեցող մեկ շոգեմեքենայով և 48-հոգանոց աշխատակազմով։ Այնտեղ պատրաստվում էր ամսական մինչև 300 հազար փութ ալյուր։ Մի քանի տարի անց` 1875 թվականին, ալրաղացը դարձավ Ստեպան Իվանովիչ Իվանովի սեփականությունը։ Սակայն ավելի վաղ հաշվառման գրանցումների բացակայության պատճառով ալրաղացը հիշատակվում է միայն 1885 թվականին, իսկ այդ ժամանակ այն արդեն պատկանում էր մեկ այլ սեփականատիրոջ՝ Սոլոդով ազգանունով ։
Ճարտարապետություն
Ալրաղացը կառուցվել է 1870 թվականին։ Իր տեսակի շինության քաղաքային գծում տեղաբաշխելու եզակի օրինակ է։ Վրանածածկույթով ավարտվող կենտրոնական բարձրացված ծավալով երկհարկանի շենք էր։ Ճակատը ձևավորված էր սվաղային դեկորացման տարրերի օգտագործումով, որը բնորոշ չէր կեղծգոթիկ և Վերածննդի ոճերով կառուցապատված քաղաքի ճարտարապետությանը։ Շենքի ճարտարապետագեղարվեստական ճակատը ձևավորված էր առաջին հարկի նկարագրով. այնտեղ տեղադրված էին պրոֆիլավորված երեսկալներ և բարձր կիսակոր բացվածքներով կամարաղեղներ, ողնուցաձև կամարաղեղներ։ Ճակատին ինքնատիպություն և յուրահատկություն էին հաղորդում երկրորդ հարկի հովհարաձև կամարներով եզրային բացվածքները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Սանդրա Մեյսոն
Սանդրա Մեյսոն (Sandra Prunella Mason, ), բարբադոսցի հասարակական և քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի հունվարի 8-ից Բարբադոսի գեներալ-նահանգապետ   ։
Սանդրա Մեյսոնը համարվել է պրակտիկանը փաստաբանը, որն իրականացրել Սենթ Լուիսում բարձրագույն դատարանի դատավորի և Բարբադոսում վերաքննիչ դատարանի դատավորի գործառույթները։ Նա եղել է առաջին կինը, որը Բարբադոսում ստանձնել է այդ պաշտոնը։ Նա նաև զբաղեցրել է տարածաշրջանային ինտեգրման գնահատման ԿԱՐԻԿՈՄ հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, եղել է Բարբադոսից դեսպան նշանակված առաջին մագիստրոսը և երկրի վերաքննիչ դատարանում աշխատող առաջին կինը։ Սանդրան նշանակվել է համագործակցության քարտուղարության արբիտրաժային դատարանի կազմում և որոշ ժամանակ կատարել է Բարբադոսի գեներալ-նահանգապետի պարտականությունները։ Նա մտնում է Բարբադոսի ամենաազդեցիկ կանանց տասնյակում։ 2017 թվականի վերջին նշանակվել է Բարբադոսի 8-րդ գեներալ-նահանգապետ, պաշտոնը ստանձնել է 2018 թվականի հունվարի 8-ին։ Իր նշանակման հետ մեկտեղ Մեյսոնը պարգևատրվել է Աստվածամոր մեծ խաչով, Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գեորգիի շքանշաններով։ Երբ նա ստանձնել է գեներալ-նահանգապետի պաշտոնը, դարձել է Սուրբ Անդրեասի կանցլերը և գլխավոր տիկինը ։
Կենսագրություն
Սանդրա Մեյսոնը ծնվել է 1949 թվականի հունվարի 7-ին Սենթ Ֆիլիպ քաղաքում, Բարբադոս ։ Կրթությունն ավարտելուց հետո 1968 թվականին սկսել է դասավանդել Մարգարեթ արքայադստեր միջնակարգ դպրոցում։ Հաջորդ տարի Բարքլիի բանկում սկսել է քլերկ աշխատել։ Մեյսոնն ընդունվել է Վեստ Ինդիայի համալսարան՝ արդյունքում ստանալով իրավաբանական գիտությունների բակալավրի աստիճան։ Մեյսոնը եղել է Վեսթ Ինդիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի առաջին շրջանավարտներից մեկը։ Ուսումն ավարտել է 1973 թկականին։ 1975 թվականի նոյեմբերի 10-ին ընդունվել է փաստաբանների կոլեգիա և սկսել աշխատել՝ դառնալով Բարբադոսի փաստաբանների ասոցիացիայի առաջին կին անդամը։
Կարիերա
1975 թվականից Սանդրան աշխատել է Բարքլիի հավատարմագրային վարչությունում, մինչև 1977 թվականին այդ ընկերությունում մի քանի տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել։ 1978 թվականին Վեսթ Ինդիայի համալսարանում Մեյսոնը սկսել է աշխատել որպես անչափահասների և ընտանեկան գործերի դատավոր, և միաժամանակ ընտանեկան իրավունքի դաստիարակ։ 1983 թվականին դադարել է զբաղվել դաստիարակությամբ և շարունակել է լինել մագիստրոս։ 1988 թվականին Մեյսոնն ավարտել է դատական կառավարման հարցերով պետական կառավարման թագավորական ինստիտուտը ։ 1991-1999 թվականներին նա աշխատել է ՄԱԿ-ի երեխայի իրավունքների կոմիտեում՝ 1993-1995 թվականներին զբաղեցնելով նախագահի տեղակալի պաշտոնը և 1997-1999 թվականներին նախագահի պաշտոնը։ 1991 թվականից մինչև 1992 թվականը Մեյսոնը զբաղեցրել է նախագահի պաշտոնը և եղել է երկու կանանցից մեկը, որոնք ԿԱՐԻԿՈՄ-ի հանձնաժողովի կազմում են նշանակվել, և որին հանձնարարվել է անցկացնել տարածաշրջանային ինտեգրման գնահատում։ Մեյսոնը 1992 թվականին լքել է ընտանեկան գործերի դատարանը և Վենեսուելայում նշանակվել դեսպան՝ դառնալով Բարբադոսից առաջին կին մագիստրոսը, որը զբաղեցրել է այդ պաշտոնը։ 1994 թվականին Բարբադոս վերադառնալուց հետո նշանակվել է Բարբադոսի գլխավոր մագիստրոս, իսկ 1997 թվականին՝ Գերագույն դատարանի քարտուղար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ Կատեգորիա:Գլխավոր նահանգապետեր Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բարբադոսցի քաղաքական գործիչներ
Ապենցելի բարբառ
Ապենցելի բարբառ (Appenzellisch), գերմանական բարբառ, տարածված է շվեյցարական Ապպենցելլերլանդ տարածքում, (ծայրամասային կանտոնների մոտ է Ապպենցել-Աուսսերեդոն և Ապպենցելլ-Իններրոդեն)։ Պատկանում է Ամելանի արևելյան խմբի բարբառներին։
Դոթրակերեն
Դոթրակերեն, դոթրակի (dothraki [d̪oθɾaki]), արհեստական լեզու, ստեղծված և մշակված հատուկ «Գահերի խաղ» հեռուստասերիալի որոշակի դրվագների համար։ Դոթրակցիների լեզուն շատ է հիշատակվում Ջորջ Մարտինի «Սառույցի և կրակի երգ» շարքի գրքերում, և այդ լեզվով հիմնականում երկխոսություններ է ունենում Դեյեներիս Թարգարիենը։ Մինչ սերիալի ստեղծումը ոչ մի մշակված դոթրակերեն գոյություն չի ունեցել ։ Դոթրակերենի բառարանը շարունակում է աճել։
2011 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ, դոթրակերենն ունի 3163, որոնցից ոչ բոլորն են հրապարակված։ 2012 թվականին, Միացյալ Նահանգներում 146 նորածին աղջիկների տրվել էր Կհալիսի (Khaleesi) անունը, ինչը դոթրակերենում նշանակում է կհալի կամ առաջնորդի կին։ Հեռուստասերիալում տվյալ տիտղոսը տրվում է Դեյներիս Թարգարիենին ։
Շնչավոր և անշունչ գոյականներ
Դոթրակերենում գոյականները լինում են շնչավոր և անշունչ։
Շնչավոր գոյականները, որպես կանոն, ունենում /-ak/ վերջավորությունները, բառեր հավաքական վերջածանցներով՝ /-(a)sar/, /-(e)ser/, /-(i)sir/ և /-(o)sor/։ Բացի դրանից՝ բայերի ուղիղ ձևը, երբ դրանք օգտագործված են լինում որպես գոյականներ, համարվում են շնչավոր (Օրինակ․ rizh (որդի), ashefa (գետ), tokik (հիմար), lekh (լեզու))
Անշունչ գոյականներին պատկանում են փոքրացնող /-i/ վերջածանցով, սաստկացնող /-(s)of/ վերջածանցով, /ath- -(z)ar/,  /-eyya/, /-(i)kh/ վերջածանցներով և կազմությամբ բարդ բառերը (Օրինակ․ qeso (զամբյուղ), alegra (բադ), torga (ստամոքս), elzikh (պատասխան))
Այս կատեգորիաները ոչ բոլորովին են համընկնում անգլերենի և ռուսերենի շնչավոր ու անշունչ գոյականների հետ (Օրինակ․ ramasar (հարթություն) համարվում է շնչավոր, իսկ yalli (երեխա)՝ անշունչ)։
Հոլովներ
Դոթրակերենն ունի 5 հոլով․
Նախադասության մեջ բառերի ճիշտ դասավորություն
Դոթրակերենում գոյություն ունի նախադասության անդամների դասավորության հատուկ կարգ՝ ենթակա, ստորոգյալ և ավելի ուշ լրացումները (օրինակ․  кhal ahhas arakh  — կխալը սրում է արակխը )։ Ստորոգյալը միշտ գրվում է ենթակայից հետո։ Դոթրակերենում կապական բառեր չկան, այնպես որ պարզ նախադասությունները ունեն ընդամենը երկու բառ ( arakh hasa  — արակխը համարվում է կծու )
Նախադասությունը կարելի է բարդացնել խնդիրների և պարագաների հաշվին, որոնք նույնպես ունեն իրենց հերթականությունը․
Դոթրակերենի համար վերջին բառակապակցությունը այնքան էլ բնական չէ, ուստի այն կարելի է փոփոխել և դարձնել jin ave sekke verven anni m’orvikoon — սա իմ վայրագ հայրն է մտրակով։
Որոշ պարագաներ հայտվում են միշտ ստորոգյալից հետո։ Այդպիսիններից է vosecchi-ն, որը ցույց է տալիս մերժում։
Գոյություն ունի հատուկ պարագաների խումբ, որ դրվում են ստորոգյալից առաջ։
Գրագրություն
Դոթրակերենը չունի պաշտոնապես հաստատված գրագրություն, և չի էլ ունենա մինչև Ջորջ Մարտինը չորոշի, որ իրոք հարկավոր է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գահերի խաղ Կատեգորիա:Սառույցի և կրակի երգը Կատեգորիա:Արհեստական լեզուներ
Ներքին Մսխալգոր
Ներքին Մսխալգոր (ქვემო მსხალგორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 444 մարդ ։
Քուինսի Ֆաուս
Քուինսի Ֆաուս (Quincy Fouse, ), ամերիկացի դերասան, ռեփեր և հեղինակ-կատարող ։ Առավել հայտնի է «Վամպիրի օրագրերը» և «Առաջնածինները» հեռուստասերիալի սփին օֆում՝ «Ժառանգություն» հեռուստասերիալում կատարած Միլթոն Գրիզլիի դերով։ Դերակատարում է ունեցել նաև «Գոլդբերգները» սիթ–քոթմում (2016-2018) և «Լոգան» սուպերհերոսային ֆիլմում (2017)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1997 թվականի օգոստոսի 26-ին Ֆլորիդա քաղաքում։ Տինիշա ԼաՇայե ՄաքՆիլ և Ռոբերտ Քլարկների առաջնեկն է։ Ունի կրտսեր եղբայր և քույր։
Կարիերա
Դերասանական կարիերան սկսել է 2016 թվականին՝ 19 տարեկան հասակում և դերակատարումը եղել է «Քեյ. Սի. Հետախույզ» հեռուստասերիալի մեկ էպիզոդում։ Հետո նկարահանվել է «Ամերիկյան ֆուտբոլ» հեռուստաֆիլմում և «Գոլդբերգները» սիթ-քոմում։
2017 թվականին նկարահանվել է «Լոգան» սուպերհերոսային ֆիլմում, որի ռեժիսորը եղել է Ջեյմս Մանգոլդը, իսկ Հյու Ջեքմանը՝ գլխավոր դերակատար։ 2018 թվականին էպիզոդիկ դեր է ստացել «Ամեն ինչ Վաշինգտոնի մասին» սիթ-քոմում, իսկ հետո ստացել է Միլթոն Գրիզլիի դերը՝ The CW հեռուստաալիքի «Ժառանգություն» հեռուստասերիալում՝ սկսած 2018 թվականի հոկտեմբերի 25-ից ։ 2018 թվականից սկսած՝ նկարահանումների համար ապրում է Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում։ 2018 թվականի հուլիսից՝ 2019 թվականի փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում ապրել է Քայլի Բրայանտի հետ նույն բնակարանում։
Դերասանական կարիերայի հետ մեկտեղ նաև ռեփեր և երգերի հեղինակ է։ 2018 թվականին Soul Fro անվանումով թողարկել է Soulspace երգը։ 2019 թվականին թողարկել է Crush on You սինգլը՝ «Ժառանգություն» հեռուստասերիալի իր խաղընկերոջ՝ Քայլի Բրայանտի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ
Առնո Վախման
Առնո Վախման (Arno Arthur Wachmann, ), գերմանացի աստղագետ, աշխատել է Հայդելբերգ-Կյոնիգշտուլի աստղադիտարանում ։
Առնոլդ Շվասմանի հետ համատեղ հայտնաբերել է կարճ պարբերությամբ 29P/Շվասմանի-Վախմանի, 31P/ Շվասմանի-Վախմանի և 73P/ Շվասմանի-Վախմանի գիսաստղերը ։
Հիմնական աստերոիդների գոտու (1704) Վախման ատերոիդը անվանվել է նրա պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Կաշլյաուար
Կաշլյաուար (Кашляуар), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սակմարա գետի աջ ափին՝ 664 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գրուասյա
Գրուասյա (Groissiat), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Հարավային Օյոննա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտյուա է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01181։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 26 կմ է և 45 կմ արևելք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1143 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դիդուբե
Դիդուբե, լեռնագագաթ Պոնտական լեռնահամակարգի արևելյան հատվածում, Ճորոխ գետի ձախ կողմում, Արդվին քաղաքից մոտ 22 կմ հարավ-արևմուտք։ Ծալքավոր է։ Բարձրությունը 3158 մ։ Լինչի քարտեզում նշանակված է Դիդուվե տառադարձությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Արդվինի մարզ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Էջմիածնի կամավորական ջոկատ
Էջմիածնի կամավորական ջոկատ, կամավորական զորամիավորում։ Կազմավորվել է 1990 թվականին Էջմիածին քաղաքում՝ Էջմիածնում և շրջանի գյուղերում 1988 թվականին ստեղծված ջոկատների միավորումով։ 1992 թվականին ջոկատի հիմքի վրա ստեղծվել է Էջմիածնի 5-րդ կամավորական գումարտակը։ 1993 թվականին գումարտակն ընդգրկվել է ՀՀ բանակի 5-րդ բրիգադի կազմում։ 1990 թվականի նոյեմբերին ջոկատի 13 մարտիկներ հրամանատար Մ. Գրիգորյանի հետ ձերբակալվել են խորհրդային բանակի կողմից, բայց որոշ ժամանակ անց գերությունից ազատվել։
1989-1994 թվականներին ջոկատները մասնակցել են Արցախի Հանրապետության Հադրութի (Մելիքաշեն, Հախլլու, Խրմնջուղ, Դուդուկչի, Էդիլլու, Աղբուլաղ, Տող, Հողեր), Մարտակերտի (Հաթերք), Ասկերանի (Խոջալու), Շուշիի (Քարինտակ, Շուշի), Քարվաճառի, Ֆիզուլիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Մ. Գրիգորյանը (ընդհանուր հրամանատար), Հ. Նավասարդյանը, Ա. Հարությունյանը։ Շրջանի կամավորական ջոկատների կազմավորման գործում նշանակալից դեր է ունեցել ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր Համլետ Նահատակյանը։ Ջոկատից Հայաստանի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է 21, «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով՝ 24, «Արիության» մեդալով՝ 57 ազատամարտիկ։ Ջոկատի չորս անդամ (Մ. Գրիգորյան, Գ. Մելքոնյան, Ս. Սարոյան, Լ. Երանոսյան) ստացել են ՀՀ բանակի գեներալի կոչում։ Մ. Գրիգորյանին շնորհվել է «Արցախի հերոս» Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչումը։ Ջոկատից զոհվել է 93 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
1+1 (ֆիլմ)
«1+1», օրիգինալ անվանումը՝ «Անձեռնմխելիները» (Intouchables), 2011 թվականի ֆրանսիական տրագիկոմեդիա՝ հիմնված իրական փաստերի վրա   ։ Գլխավոր դերակատարներն են Ֆրանսուա Կլյուզեն և Օմար Սին։ Վերջինս այս դերասանական աշխատանքի համար արժանացել է «Սեզար» ազգային մրցանակին ։ Ֆրանսիայում պրեմիերան տեղի է ունեցել 2011 թվականի նոյեմբերի 2-ին ։
Սյուժե
Մի անգամ Դրիսն իմանում է Էլեոնորի՝ Ֆիլիպի նամակագրության ընկերուհու մասին, ով չգիտի, որ Ֆիլիպը հաշմանդամ է։ Արդյունքում Դրիսը համոզում է Ֆիլիպին զանգել Էլեոնորին։ Վերջինս խնդրում է Ֆիլիպին իր նկարներն ուղարկել։ Դրիսը Ֆիլիպի երկու նկար է գտնում. մեկի վրա երևում է հաշմանդամի սայլակը, մյուսի վրա՝ ոչ։ Դրիսը և Ֆիլիպը սկզբում որոշում են ուղարկել առաջին նկարը, բայց հետո Ֆիլիպը վախենում է և խնդրում խնամակալին փոխել նկարները։
Որոշ ժամանակ անց տնային պայմանների պատճառով Դրիսը ստիպված է լինում հեռանալ Ֆիլիպից, բայց վերջինս արդեն չի կարողանում առանց նրա ապրել։ Նրան դուր չեն գալիս ֆրանսիացի օգնականները, որ օժտված են գեղեցիկ շարժուձևով և անթերի հանձնարարականներով։ Կյանքը նրան դատարկ է թվում, նա նույնիսկ սկսում է մտածել ինքնասպանության մասին, բայց հենց այդ ժամանակ Դրիսը վերադառնում է։ Նա տանում է Ֆլիպին ծովափ, և արիստոկրատի մոտ կրկին վերադառնում է կենսուրախությունը։ Դրիսը Ֆիլիպին բերում է սրճարան, որտեղ տեղեկացնում է, որ չի պատրաստվում նրա հետ ճաշել. Ֆիլիպին կընկերակցի Էլեոնորը։ Սկզբում Ֆիլիպը վախենում է, բայց հետո գալիս է Էլեոնորը, և նա հայացքով շնորհակալություն է հայտնում Դրիսին։
Ֆիլմի վերջում տեղեկացվում է ֆիլմի գլխավոր հերոսների իրական ճակատագրի մասին։ Ֆիլիպը տեղափոխվել է Մարոկո, կրկին ամուսնացել և երկու դուստր ունեցել։ Աբդել Սելուն (Դրիս) իր նոր գործն է հիմնել, նույնպես ամուսնացել և ունի երեք երեխա։ Ցայսօր Դրիսը և Ֆիլիպը մոտ ընկերներ են։
Սաունդթրեք
Ֆիլմում օգտագործվում են Earth, Wind & Fire խմբի «Boogie Wonderland» և «September» երգերը, ինչպես նաև «The Ghetto» երգը Ջորջ Բենսոնի կատարմամբ ։
Ներքին Նաշովար
Ներքին Նաշովար (ქვემო ნაშოვარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 456 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լագոդեխի շրջան
Սփյուռքահայ երաժշտություն
Սփյուռքահայ երաժշտություն, հայկական երաժշտության կարևորագույն բաղկացուցիչներից, որով ամբողջանում են հայ երաժշտարվեստի պատմությունը, Սինանյան նվագախումբը (1861 թվական, հիմնադիր՝ Գրիգոր Սինանյան, Կոստանդնուպոլիս) իմաստային, գեղագիտական, ոճային արժեքն ու բնութագիրը։
Չնայած տարբեր ազգային մշակույթների ազդեցությանն ու ոճային բազմազանությանը՝ սփյուռքահայ ստեղծագործողներն իրենց արվեստը խարսխել են ազգային երաժշտարվեստի հիմնական միտումներին՝ օգտվել հայկական ժողովրդական ստեղծագործությունից, նորովի օգտագործել հայ հնագույն երաժշտության լավագույն նմուշները, հետևել Կոմիտասի ավանդույթներին, Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործական սկզբունքներին, անդրադառնալ Հայաստան երկրին, նրա անցյալին ու ներկային, դիմել հայ քնարերգությանը և այլն։
ԱՄՆ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում XX դ-ի 1-ին տասնամյակից համախմբվել է հայ երաժիշտ ստեղծագործողների մի խումբ, որի առաքելությունը ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտությունն օտար ափերում պահպանելն էր։ Այստեղ հայ երաժշտարվեստի զարգացման նախաքայլերից էր խմբերգային արվեստի տարածումը։ Առաջին կոմպոզիտորներից էր՝ Գրիգոր Գալֆայանը։ Նա (1913 թվականից) ստեղծել է հիմնականում հայրենասիրական երգեր («Ապրիր, Հայաստան», «Ալեչարչար», «Մինչև երբ» և այլն), հայտնի է նաև նրա «Պատարագը»։ Բացառիկ գործունեություն է ծավալել Գրիգոր Սյունին, հավաքել, ձայնագրել ու մշակել է ժողովրդական երաժշտության բազմաթիվ նմուշներ, գրել է մեներգեր և խմբերգեր («Հայ երգփունջ»), ստեղծել երգչախմբեր։
Ոաուցիչ-խմբավար և կոմպոզիտոր Կոմիտասի սաներից Վաղարշակ Սրվանձտյանը հավաքել ու մշակել է մի շարք ժողովրդական երգեր («Հայ գեղջուկ երգեր», «Հոգու ձայներ», «Նոր երգեր», «Հայ պարեր», նաև մանկական երգեր, խմբերգեր և օպերաներ)։
Համբարձում Պերպերյանի բազմաժանր ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում ազգային վառ ինքնատիպությամբ, հնչերանգային և ռիթմային, հետաքրքիր համադրումով, ուշագրավ են նրա «Խորհուրդ Վարդանանց», «Աղոթք վաղվա օրվա սեմին» կանտատները, «Ռեքվիեմը», մի քանի տասնյակ երգեր, տարբեր գործիքային պիեսներ։
Նշանավոր կոմպոզիտորներից է Ալան Հովհաննեսը, ուսումնասիրել է արևելյան և հայկական հնագույն երաժշտությունը, գտել համամարդկայինին առնչվող հոգեբանական հնչերանգային ու ռիթմային, խոր ընդհանրացումներ («Արջունա», սիմֆոնիա, «Մաղրասյան սոնատ», «ֆանտազիա ըստ ճապոնական փայտագրությունների» և այլն)։
Հեղինակ է նաև օպերաների («Պերիկլես», «Էջմիածին»), 20-ից ավելի սիմֆոնիաների, կոնցերտների, վոկալ և գործիքային երկերի և այլն։ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին է նվիրված նրա «Խորհուրդ նահատակաց» երկը՝ ուդի և լարային քառյակի համար։
Ռիչարդ Յարդումյանի գործերից հանրահայտ են դաշնամուրային կոնցերտը, 4 մասանոց «Հայկական սյուիտը», 2 սիմֆոնիան, «Պատարագը» և այլ երկեր։
Հրանտ Բեկլարյանը գրել է «Սիմֆոնիկ դիվերտիսմենտը», «Յոթ բլուրների արձագանքը» կանտատը, կոնցերտներ, երգաշարեր և այլ գործեր։ Սոֆիայի «Երևան» երգչախումբը (1933 թվական, հիմնադիր–ղեկավար՝ Կիրկոր Կիրկորով) Գրիգոր Սյունի (1876-1939 թվականներ) գրել է «Նոր կյանքի երգեր» շարքը։
Լորիս Չոպանյանի ստեղծագործությունն առանձնանում է հայկական թեմաներով գրված գործերով՝ «Հայկական ռապսոդիան», «Նահատակած ապրիլ 24-ի» սիմֆոնիան, «Հայկական պարեր», «Երգեր Արարատին» և այլն։ ԱՄՆ-ում հանրաճանաչ են նաև կոմպոզիտորներ Պերճ Գալաջյանը, Հայկ Բոյաջյանը, Վագգեն Մուրադյանը, Շառլ Ամիրխանյանը, Միշել Էքիգյանը, Ռուբեն Շաքարյանը և ուրիշներ։
Հայկական երաժշտության պահպանմանն ու տարածմանը նպաստում են նաև երաժիշտ-կատարողները, որոնք ավելի շատ են, քան ստեղծագործողները։ Ամերիկահայ գաղթավայրի ամենավաղ շրջանի երգիչներից է Պաոլո Անանյանը, որը երկար տարիներ երգել է «Մետրոպոլիտեն» օպերայում՝ հռչակավոր երգիչներ Բենիամինո Ջիլլիի և Տիտո Սկիպայի հետ։ Նույն թատրոնի առաջնակարգ երգիչներից էր Արման Թոքատյանը, որին ամերիկյան մամուլը համարել է Էնրիկո Կառուզոյի հաջորդը։
Ամերիկահայ գաղթավայրում 1920-ական թվականներից գործել է դաշնակահարների մի քանի սերունդ, ճանաչված են Սիրուհի Արփին, Հերմինե Այճյանը, Լևել Շիրինը, Անահիտ Աճեմյանը, Լյուսի Իշխանյանը, Ֆելիքս Թագակչյանը, Լուիզ Ոսկերչյանը, Շահան Արծրունին, Փիթր Բեկլյանը և ուրիշներ։ Ջութակահարների ավագ սերնդի ներկայացուցիչներից է Գիսակ Վրույրը, որը նաև անվանի մանկավարժ էր։ Լոս Անջելեսում հիմնադրել է «Կոմիտաս» (1928 թվական) երգչախումբը։ Արույրի ժամանակակիցն էր ջութակահար Հայկ Կյուտենյանը, նրան 1919 թվականին հրավիրել են ԱՄՆ՝ որպես մանկավարժ փոխարինելու բելգիացի հռչակավոր ջութակահար Էժեն Իզաիին։ Հայտնի են նաև Վան Կալամյանը, Աիդա և Անի Գավաֆյանները, Վրույր Գանթարջյանը, Փիթր Ունջյանը, Նուրհան Արմանը, Վարուժան և Միհրան Գոճյանները և ուրիշներ։
Ճանաչված են թավջութակահարներ Վահե Պերպերյանը, Հրանտ Թաթյանը, Նենսի Դերյանը, երգեհոնահարներ Պերճ Ժամկոչյանը, Հայկ Մարտիրոսյանը, Ջոն Մեմլին, Մարթա Սարյանը, տավղարահարուհի Կլայտիս Կարագյոգյանը, ֆլեյտահարուհի Սաթո Մուղալյանը, հարվածային գործիքների երաժիշտ-կատարող Պոլ Մուրադյանը և ուրիշներ։ Ամերիկահայ ամենանշանավոր դիրիժորներից է Ալեքսանդր Ասլանովը՝ հանրահայտ կոմպոզիտոր Սերգեյ Պրոկոֆևն իր Երկրորդ կոնցերտը նվագել է նրա ղեկավարությամբ (1913 թվական)։ Հայտնի են նաև Հայկ Փափազյանը, Ջորջ Փեհլիվանյանը, Օշական Մինասյանը, Հարություն Բեկյանը, Վահե Ասլանյանը, Հենրիկ և Արմեն (նաև՝ ջութակահար) Անասյանները, Արամ Ղարաբեկյանը և ուրիշներ։ Ամերիկահայ երաժշտարվեստի զարգացման ընթացքը պայմանավորվել է նաև խմբերգային արվեստներով, ստեղծվել են «Կոմիտաս», «Պրո-Կոմիտաս», «Արաքս», «Անի», «Քնար», «Սիփան» (հիմնադիր ղեկավավար.՝ Հ. Անասյան) և այլ երգչախմբեր։ Գործում են նաև «Անդրանիկ», «Վահագն», «Սարդարապատ», «Սևան», «Հայրենիք» և այլ երգի-պարի անսամբլներ։
Իրան
Իրանի հայ երաժիշտները նշանակալի ներդրում ունեն ոչ միայն ազգային, այլև Իրանի ժողովրդական և պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ։ XVIII դարում ժողովրդական երգարվեստի զարգացմանը նպաստել են հայ աշուղներ Հարություն Օղլին, Ղուլ Սարգիս Շիրիշկանցին, Միսկին Մատթեոսը, Միսկին Ստեփանը, Մարտիրոս Մանուկյանը և ուրիշներ։ Իրանի երաժշտության մշակույթի պատմության մեջ կարևոր դեր ունի երգիչ Սարգիսը (VII դար), որի համբավը տարածված էր նաև Հայաստանում ու Մերձավոր Արևելքում։ Իրանահայ երգարվեստի ճանաչված դեմքերից է Նիկոլ Գալանդերյանը, գրել է ռոմանսներ (շուրջ 700), մանկական երգեր, օպերաներ և այլն։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտության ներկայացուցիչներից է Ա. Տեր-Հովհաննիսյանը. XIX դարի վերջին Թեհրանում ստեղծել է Երաժշտասերների միություն և լարային նվագախումբ։ Հայտնի է Գրիգորյանների տոհմը, հատկապես՝ ջութակահար, խմբավար Լևոև Գրիգորյանը, որը Թեհրանում կազմակերպել և ղեկավարել է «Գուսան» երգչախումբը։ Որդին՝ կոմպոզիտոր և խմբավար Ռուբենը, պարսկական ժողովրդական երգերի առաջին գրառողն էր։ Ճանաչված դաշնակահարներից են Էմանուել Մելիք Ասլանյանը, Տանյա Հարությունյանը, Ռուբինա Սաիդխանյանը, Հայկուշ Մակարյանը, ջութակահարներ Լեոպոլդ Ավագյանը, Հրաչ Մանուկյանը, երգչուհիներ Սաթո Աղաբաբյանը, Թամարա Փիլոսյանը, Մարիցա Սանոսյանը, Հակինթ Վարդանյանը, Հերմինե Դավթյանը, խմբավար Գուրգեն Մովսիսյանը։ Երգչախմբերից են «Գուսանը», «Անուշը», «Արազը», «Հայ երգը», «Անին» և այլն։ 1920-ական թվականներին Ե. Ավետիսյանը Թավրիզում հիմնադրել է բալետի առաջին ստուդիան (1945 թվականից՝ Թեհրանի պարարվեստի դպրոց), 1939 թվականին պարուսույց Ա. Ջամբալյանը Թեհրանում՝ բալետի դպրոց։ Թեհրանում գործել է նաև «Պապիկյան-Բալե» խումբը։ Հայտնի են Թեհրանի «Արարատ», «Կարապ», «Զարթոնք», «Կարավան» պարախմբերը։
Լիբանան
Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութը նույնպես սփյուռքահայ երաժշտական մշակույթի կարևոր օջախներից է։ Կոմպոզիտոր և խմբավար Բարսեղ Կանաչյանը, բացի Բեյրութից, գործել է նաև Մերձավոր Արևելքի բազմաթիվ երկրներում՝ Կոստանդնուպոլսում, Բուլղարիայում և Ֆրանսիայում։ 1936 թվականին Բեյրութում ստեղծել և ղեկավարել է «Գուսան» երգչախումբը։ Գրել է հիմնականում մեներգեր ու խմբերգեր, որոնք աչքի են ընկնում վոկալի նուրբ զգացողությամբ։ Երաժիշտ-մանկավարժ Գրիգոր Հեպոյանը հեղինակ է դպրոց, երգերի, դաշնամուրային պիեսների։ Կոմպոզիտոր-խմբավար Մինաս Գանգրունին երաժշտագիտական և քննադատ, հոդվածներ է հրապարակել տեղի մամուլում, գրել է ֆուգաներ, սոնատներ, կվարտետ, սիմֆոնիկ պոեմներ, մանկական երգեր և այլն։ Մանկավարժ և ջութակահար Օննիկ Սյուրմելյանը Բեյրութում հիմնադրել է «Կոմիտաս» քառյակը և «Լիբանանյան եռյակ» անսամբլները, որտեղ ջութակահարն ինքն էր։ Երգչուհի և դաշնակահարուհի Մարի Ավետյանը համերգներով շրջագայել է Մերձավոր Արևելքի բոլոր խոշոր քաղաքներում։ Կոմիտասի ծննդյան 100-ամյակի առիթով եղել է Հայաստանում։ Դաշնակահարուհի Սոնա Վարդապետյան-Ահարոնյանը, բացի համերգային գործունեությունից, զբաղվել է նաև մանկավարժությամբ. 1950 թվականին Բեյրութում բացել է երաժշտական դպրոց։ ճանաչված են երգչուհի Արփինե Փեհլիվանյանը, նրա դուստրը՝ երգչուհի և դաշնակահարուհի Էլիզաբեթը։ Հայտնի են նաև երգչուհիներ Սոնա և Սոսի Մինասյան քույրերը, դաշնակահարուհի Սինթիա Խաչատրյանը, ջութակահարուհի Սոնիկ Չանգրյանը, կիթառահար Վրույր Մագմանյանը, քամանչահար Ռուբեն Գարախանյանը և ուրիշներ։ Էստրադային երաժշտության բնագավառում մեծ ավանդ ունեն Ատիս Հարմանտյանը, Մանվել Մենենկիչյանը, Լևոն Գաթրճյանը (հետագայում տեղափոխվել է ԱՄՆ), Վարդավառ Անթոսյանը և ուրիշներ։ Մի շարք հայ երաժշտագետներ դասավանդում են «Բարսեղ Կանաչյան» և «Թեքեյան» կոնսերվատորիաներում։ Լիբանանում հիմնադրվել են «Ալեմշահ», «Գարուն», «Կոմիտաս», «Կռունկ», «Նաիրի», «Շահմուրադյան» երգչախմբերը, «Քնար» պարախումբը և այլն։
Սիրիա
Սիրիայում նույնպես հայ երաժիշտներն աշխույժ գործունեություն են ծավալել։ Հիշարժան են «Առնո Բաբաջանյան», «Զվարթնոց», «Նարեկացի», «Քնար», «Մեսրոպ Մաշտոց» երգչախմբերը, «Ասլամազյան լարային քառյակը», «Սարդարապատ», «Ազատ Ղարիբյան» պարախմբերը և այլն։ Վահե Դեմիրճյանն ստեղծել է ժամանակակից երաժշտության «Թայջերս» (1968 թ.) խումբը, հեղինակ է կինոերաժշտության։ Պ. Աբաջյանը դասավանդել է Դամասկոսի կոնսերվատորիայում, ղեկավարել երգչախմբեր։ Երգչախմբեր է ղեկավարել նաև Ժ. Հսկենյանը, նվագախումբ՝ Վ. Պլքյանը։ Անվանի դաշնակահարուհիներ են Ա. Ատուրյանը, Լ. Սերայտարյանը, երգիչ-երգչուհիներ Հ. Թեմիզյանը, Կ. Տաղտևիրենյանը, Գրիգոր Ջանգյոզյանը և ուրիշներ։ Հալեպում գործում է Լիբանանի «Բարսեղ Կանաչյան» կոնսերվատորիայի մասնաճյուղը։
Արգենտինա
Արգենտինայում հայ արվեստագետները մեծ ներդրում ունեն ազգային երաժշտության և պարարվեստի պահպանման ու զարգացման մեջ։ Ճանաչված կոմպոզիտոր Ալիսիա Թերգյանը 1968 թվականին կազմակերպել է «Միջազգային հանդիպումների փառատոնը», ավելի ուշ՝ նվագախումբ։ Բուենոս Այրեսի «Կոլոն» օպերային թատրոնի ճանաչված երգիչներից են Մանուկ Հալպերյանը, Շամիրամ Թորոսյանը, Նուրիցա Գասաբյանը, հայտնի դաշանակահարներ են Անթառամ Ահարոնյանը, Իզաբել Միսակյանը, ջութակահարներ Րաֆֆի Զմրուխտյանը, Ռոման Ափրիկյանը, դիրիժորներ Վահագն Մինասյանը, Զարուհի Էլմեսեգյանը, Ժան Ալմուխյանը և ուրիշներ։ Հիմնադրվել են «Կոմիտաս» (1929 թ.), «Արաքս» (1957 թ.), «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» (1958 թ.), «Շնորհալի» (1980 թ.) և այլ երգչախմբեր։ Պարարվեստի զարգացմանը նպաստել են պարուհիներ Էմե Աբրահամովան, Նանի Մորան, Լիա Սիրույանը և ուրիշներ։ Հայտնի են «Գայանե» (1960 թ.), «Նաիրի» (1978 թ.), «Մասիս» (1993 թ.) պարախմբերը։
Բրազիլիա
Բրազիլիայում ճանաչված են օպերային երգչուհի Հիլդա Կայծակյանը, երաժիշտներ Սիրվարդ Ավետիսյան-Մոմջյանը, Ասատուր Գյուլհաջյանը և ուրիշներ։
Բուլղարիա
Բուլղարահայ համայնքում XIX դարի վերջից հայտնի են «Դայլայլիկ» և «Մեղեդի» (Պլովդիվ), Վահան Մանուելյանի, Բարսեղ Կանաչյանի (Վառնա), «Կոմիտաս» (Ռուսե), «Քնար», «Երևան» (Սոֆիա) և այլ երգչախմբեր։ Դիրիժոր և կոմպոզիտոր Նաթան Ամիրխանյանը Սոֆիայի օպերային թատրոնի (նաև՝ դիրիժոր), Վառնայի «Գուսլա» երաժշտական ընկերության հիմնադիրներից է, գրել է օպերաներ։ Ճանաչված են նաև կոմպոզիտոր Սարգիս Բալթայանը, դաշնակահարուհիներ Զարուհի Սարյանը, Հերմինե Ասատուրը, Մալվինա Խաչատրյանը, ջութակահարներ Ստեփան Խանջյանը, Հակոբ Աղասյանը, դիրիժոր Վիլլի Գազազյանը, թավջութակահարուհի Սեդա Բալթայանը, երգչուհիներ Ալիս Բաղդասարյանը, Բեատրիս Բոյաջյանը, Մարի Գրիգորյանը և ուրիշներ։
Լեհաստան
Լեհաստանում XVIII դարի սկզբից հայ հոգևոր երաժշտությունը կրել է լատինական և լեհական եկեղեցական երաժշտության ազդեցությունը. հայկական եկեղեցիներում տեղադրվել են երգեհոններ, երգչախմբերը դարձել են երկսեռ։ Լեհահայերի ընտանեկան խնջույքներն ու տոնակատարություններն ուղեկցվել են ազգային երգերով և պարերով։ XIX դարում հայերը մեծապես նպաստել են լեհական երաժշտության զարգացմանը։ Հանրաճանաչ էր կոմպոզիտոր Յոզեֆ Նիկորովիչը, որը գրել է մի շարք սոնատներ։ Նրա բազմաձայն խորալը դարձել է լեհ ժողովրդի օրհներգը։ Ֆրեդերիկ Շոպենի աշակերտն ու հետևորդն էր դաշնակահար, կոմպոզիտոր Կարոլ Միկուլին, իսկ կոմպոզիտոր Ստանիսլավ Մոնյուշկոն (սերում էր Մաջարյանցների տոհմից) լեհական ազգային օպերայի հիմնադիրն է։
Իտալիա
Իտալահայ գաղթավայրում հայտնի անուններ են կոմպոզիտոր Ավետիս Նազարյանը, դիրիժոր Անջելո (Վահան) Էֆրիկյանը, երգիչներ Լյուսի Սևումյանը, Սեդա Բալուլյանը, Լիդա Գիրեյանը, Կարպիս Բոյաջյանը, դաշնակահարուհի և երգչուհի Մարի Բոդուրյանը, տավղահարուհի Շուշանիկ Միլտոնյանը (1968 թվականին հանդես է եկել Հայաստանում) և ուրիշներ։
Կանադա
Կանադայում հայկական երաժշտության պահպանման և զարգացման մեջ մեծ դեր են ունեցել հատկապես երգչախմբերն ու պարախմբերը, հայտնի են «Քնար» (1946 թ., Մոնրեալ), «Հայաստան» (1968 թ.), «Անի» (1975 թ., երկուսն էլ՝ Տորոնտո) երգչախմբերը, «Նուբար» (Մոնրեալ) պարախումբը, նաև խմբավարներ Երվանդ Ալեքսանյանը, Դավիթ Վարժապետյանը և ուրիշներ։ Մշակութային միջոցառումները տեղի են ունենում «Հայ տանը»։ Ճանաչված են կոմպոզիտորներ Պետրոս Շուժունյանը, Գևորգ Անտոնյանը, դաշնակահար Րաֆֆի Արմենյանը, Նորայր Արթինյանը, դիրիժոր Հարութ Ֆազլյանը, երգչուհի Անի Գութանը և ուրիշներ։