cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էնիդ Մերի Բլայթոն
Ստեղծագործություն
Էնիդ Բլայթոնը գրել է գրքերի մի քանի շարքեր, որոնք նախատեսված են տարիքային տարբեր խմբերի համար՝ պարբերաբար  կրկնվող հերոսներով։ Այդ գրքերը մեծ հաջողություն են ունեցել  աշխարհի շատ վայրերում, վաճառվել է ավելի քան 400 միլիոն օրինակ։ Համաձայն մեկ գնահատման՝ Բլայթոնը աշխարհում թարգմանված գրականության հինգերորդ ամենամեծ ժողովրդականություն վայելով  հեղինակն է։ Օրինակ, ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Թարգմանությունների ինդեքսի (Index Translationum), մինչև 2007 թվականը հաշվվել է նրա գրքերի թարգմանությունների ավելի քան 3400 հրատարակություններ. այս առումով նա զիջում է Շեքսպիրին, բայց գերազանցում է Լենինին։
Գրողի ամենահայտնի կերպարներից մեկը Նոդին է, որը հայտնվել է միայն կարդալ սովորող փոքրիկների պատմություններում։ Այնուամենայնիվ, առավել հայտնի են նրա վեպերը, որոնցում երեխաները ընկնում են հետաքրքիր արկածների մեջ և բացահայտում ինտրիգային գաղտնիքները գրեթե առանց մեծահասակների օգնությամբ։ Այդ ժանրի գործերից հատկապես մեծ ժողովրդականության է արժանացել «Հրաշալի հնգյակ» (բաղկացած է 21 վեպից, որ գրվել են 1942-1963 թվականներին, գլխավոր հերոսները չորս պատանիներ են և շունը), «Հինգ պատանի խուզարկուները և հավատարիմ շունը» (բաղկացած է 15 վեպից՝ գրված 1943-1961 թվականներին, հինգ երեխա մշտապես շրջանցում են տեղական ոստիկանությանը բարդ իրավիճակները քննելու հարցում) շարքերը, ինչպես նաև «Գաղտնի յոթնյակը» (15 վեպ՝ գրված 1949-1963 թվականներին, յոթ երեխաները լուծում են տարբեր գաղտնիքներ)։
Էնիդ Բլայթոնի գրքերը արկածային մանկական գրականություն նմուշներ են, երբեմն ներառում են ֆենտեզիի տարրեր, երբեմն՝ մոգություն։ Նրա գրքերը եղել և շարունակում են մնալ շատ տարածված Մեծ Բրիտանիայում և աշխարհի շատ այլ երկրներում։ Գրողի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 90 լեզուներով, այդ թվում` չինարեն, հոլանդերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, եբրայերեն և այլն։
Քննադատություն
․․․Բոլորին գերազանցեց Էնիդ Բլայթոնը։ Փորձառու խուզարկուի դերում նա դուրս բերեց արտասովոր խելամիտ ութամյա աղջկա, որն իր ինտելեկտով գերազանցեց հայտնի խուզարկուներին ու պարբերաբար հիմար վիճակի մեջ է թողնում պրոֆեսիոնալ ոստիկան Գունին։ Այդ գիրքը հրատարկվել է անգլիական «Dragon» («Վիշապ») հրատարակչությունում, որը տպագրում է խուզարկուական պատմություններ 6-ից մինչ 8 տարեկան և («Կապույտ Վիշապ» և 8-ից 12 տարեկան (Կարմիր Վիշապ») փոքր երեխաների համար ։
Գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ
Հանքափորների և կարմիր գվարդեականների կոթող (Կոնստանտինովսկ)
Հանքափորների և կարմիր գվարդեականների կոթող (Обелиск шахтёрам–красногвардейцам), կոթող-հուշարձան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկ քաղաքում՝ նվիրված 1918 թվականին սպիտակ զորքերի կողմից կարմիր գվարդեական գերիների ոչնչացմանը։
Պատմություն
Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, 1918 թվականի ապրիլի 29-ին Դոնի ստանիցա Կոնստանտինովսկում սպիտակ գվարդիականները խոշտանգել և ոչնչացրել են մոտ 860 կարմիր գվարդեական գերիների, հանքագործների, Ալեքսանդրովսկ-Գրուշևսկո (այժմ՝ Շախտի քաղաք), Սուլին (այժմ՝ Կարմիր Սուլին), Ալեքսանդրովսկ (այժմ՝ Զապորոժե քաղաք) բնակավայրերում աշխատող երկաթուղայինների։ Բանտարկյալները, որոնց թվում էին կանայք և երեխաներ, տեղափոխվել են մոտակա բնակավայրերից, նրանց հավաքել և լցրել են վաճառական Պուստովոյտովի հացի ամբարը։ Սպիտակ գվարդիականները հացի ամբարը վերածել են մահվան բանտի։ Հեղձուցիչ օդից, ծարավից և քաղցից մարդիկ սկսել են մահանալ։ Մնացած մարդկանց սրատել են և կրակել գնդացրից։
Սա Կոնստանտինովսկ քաղաքում քաղաքացիական պատերազմի ամենավատ արյունալի տեղն էր։ Ողջ մնացած մի քանի բանտարկյալներից մեկը՝ զրահագնացքի մարտիկ Մ. Վ. Չերվոնայան հիշում է. «Արյունաթաթախ, կիսամահ բանտարկյալները պառկում ու նստում էին միմյանց վրա։ Օդի հեղձուկից 40 հոգի խեղդվեցին։ Պարբերաբար սպիտակ կազակները բացում էին ամբարի դռները, քաշելով հանում բանտարկյալներին և թրերով ծեծում»։
Ավելի ուշ հարյուրավոր մարդկանց ողբերգական մահվան վայրում տեղադրվել է մարմարե հուշատախտակով արձանագրություն. «1918 թվականին այս շենքում (նախկինում՝ հացի ամբարներ) սպիտակ գվարդիականները անմարդկայնորեն տանջել և դաժանորեն մահապատժի են ենթարկել կարմիր պարտիզաններին` հանքագործներին, նրանց կանանց ու երեխաներին։ Հավերժ հիշատակ և հավերժ փառք Մեծ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակի համար պայքարողներին»։
1967 թվականին վաճառական Պուստովոյտովի մահվան ամբարի մոտ Շախտի քաղաքի բնակիչները Կոնստանտինովսկ քաղաքի բնակիչների հետ միասին կանգնեցրել են մահացածների հիշատակին նվիրված «Հանքագործների հիշատակին» կոթողը։ Հուշարձանի վրա գրված է. «1918 թվականին սպիտակ գվարդիայի կողմից դաժանորեն խոշտանգվածները միշտ կենդանի են շախտիցիների հիշողություններում։ Այն, ինչ հայրերը չեն ավարտել, մենք կավարտենք, այն, ինչ հայրերը չեն երգել, մենք կերգենք»։
Կոնստանտինովսկ ստանիցայում խորհրդային իշխանությունը հաստատվել է 1920 թվականի հունվարի 9-ին։ Այս իրադարձության պատվին Կոնստանտինովսկ քաղաքի նախկին Դոնսկայա փողոցն անվանակոչվել է հունվարի 9-ի փողոց (չշփոթել 1905 թվականի հունվարի 9-ին դեպի Ձմեռային պալատ պետերբուրգցի աշխատողների երթի ցրումը, որը ստացել է Արյունոտ կիրակի անվանումը)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Կոնստանտինովսկի հուշարձաններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Պարենքիմ
Պարենքիմ (παρέγχυμα — կողքը լցրած, այստեղ՝ հյուսվածք),
Կատեգորիա:Հյուսվածքներ
Սուխայա Կամենկա (այլ կիրառումներ)
Սուխայա Կամենկա, կարող է վերաբերել՝
Սատանիկ-Պատանիկի արկածները
«Սատանիկ-Պատանիկի արկածները», Աշոտ Գաբրիելյանի մանուկների համար գրված հեքիաթ-վիպակը։ 2016 թվականին հրատարակել է Էդիթ Պրինտ հրատարակչությունը։ Նկարազարդումները՝ հեղինակի դստրերի՝ Նանե և Շահանե Գաբրիելյանների։ Շապիկի ձևավորումը՝ Արաբո Սարգսյանի։ Համակարգչային ձևավորումը՝ Լիանա Մինասյանի։ 96 էջ։ Հրատարակված է պետական աջակցությամբ։
«Սատանիկ-Պատանիկի արկածները» Աշոտ Գաբրիելյանի՝ մանուկներին ուղղված առաջին ստեղծագործությունն է։ Գրքի հերոսները մուլտֆիլմից հայտնվում են իրական կյանք և սկսում իրենց արտասովոր արկածները։ Գիրքը նկարազարդել են Նանեն ու Շահանեն, ովքեր նույնպես գրքի հերոսներից են և մասնակցում են բոլոր արկածներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 գրքեր Կատեգորիա:Հեքիաթներ Կատեգորիա:Վիպակներ
Հարի Կյումել
Հարի Կյումել (Harry Kümel, ), բելգիացի (ֆլամանդացի) կինոռեժիսոր և սցենարիստ։
Հարի Կյումելը նաև աշխատել է, որպես թատրոնի ռեժիսոր, բայց ավելի հայտնի է, որպես կինոռեժիսոր։ Նրա ռեժիսորական աշխատանքում կան 32 ֆիլմեր (ներառյալ հեռուստաֆիլմերը, վավերագրական և կարճամետրաժ ֆիլմեր ը)։ Ավելի հայտնի են նրա այս աշխատանքները՝ ինտելեկտուալ դրամա «Պարոն Հավարդեն»-ը (1969), սարսափներ՝ «Խավարի դուստրերը»-ը (1971) և «Մալպերտյուի»-ն։ Իր ֆիլմերի սցենարների համար, նա օգտագործել է բելգիացի գրողների գործերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելգիացի ռեժիսորներ
Ներքին Ծղարո
Ներքին Ծղարո կամ Ջմաշտա (նախկինում` Ներքին Լեմսա, աբխազ.` Джмашта, վրաց.` ქვემო წყარო), գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Գուլրիփշից 22 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 380 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 161 մարդ, հիմնականում հայեր ։ 1989 թվականին, գյուղն ուներ 99 բնակիչ, կրկին հայեր ։
Տյաժինսկի շրջան (Կեմերովոյի մարզ)
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տյաժինսկիյ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3531 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25597 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կեմերովոյի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ռիո Մարինա
Ռիո Մարինա (Rio Marina), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Լիվոռնո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2192 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 115 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 57038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0565։ Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Բարբարան և Պոխը։
Ժողովրադգրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 857
Դեպքեր
Մ.թ.ա. 857 թվականին, Ասորեստանի թագավոր Սալմանասար Գ-ն հյուսիս-արևմուտքից հարձակվելով Վանի թագավորության վրա, մոտենում և պաշարում է թագավորանիստ քաղաք Արզասկուն, Արամեն դուրս է գալիս Սալմանասար Գ-ի դեմ և Արզասկու քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ուժեղ ճակատամարտում Արամեի բանակը պարտություն է կրում։ Դրանից հետո ասորեսանցիները գրավում ու ավերում են Արզասկու քաղաքը և Արամալի երկրամասի բազմաթիվ բնակավայրեր ։
Սարժեմատի
Սարժեմատի, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Չուգան Բուրգյազի գետի ձախ ափից 76 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կիլոմետր է։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբիավազանային շրջանին, Կատուն գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանն է։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։
Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով ՝
Արարատի երկրում
Արարատի երկրում (In the Land of Ararat), Ջոն Բարրոուսի 1916 թվականին Բոստոնում հրատարակած գիրքն է հայերի ցեղասպանության մասին։
Գրքի մասին
Ջոն Բարրոուսի «Արարատի երկրում» գիրքը յուրահատուկ հուշագրություն է 20-րդ դարի սկզբին արևմտահայության իրական վիճակի և ամերիկյան միսիոներ Էլիզաբեթի՝ Վանում ծավալած գործունեության մասին։ Հուշագրության հեղինակը միսիոներուհի Էլիզաբեթ Ֆրիման Բարրոս Աշերի ամուսինն է, ով նույնպես միսիոներական առաքելությամբ գտնվել է Վանում։ Հեղինակն իր հուշագրությունում ներկայացրել է Վանում իր ու կնոջ միսիոներական գործունեությունը։ Էլիզաբեթ Աշերը զբաղվել է ուսուցչությամբ, կարողացել է ժանյակագործության արհեստանոց հիմնել ու անհրաժեշտ գործիքներ ձեռք բերել։ Նրա նախաձեռնությամբ ասեղնագործված ժանյակներն արտահանվել են Ամերիկա և Եվրոպա։
Հեղինակն անդրադարձել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Քաղաք եկող գաղթականները սարսափով էին պատմում իրագործվող դաժանությունների մասին, որոնք ծանր ազդեցություն են թողնում միսիոներուհու ներաշխարհի վրա։ Ստեղծված իրադրությունում տիկին Աշերն ամեն ինչ անում էր իր սաներին անհրաժեշտ օգնություն ցուցաբերելու համար։ Գերլարվածության մթնոլորտում տիկին Աշերի առողջական վիճակն աստիճանաբար վատթարանում էր։ 1915 թվականին հուլիսին նա մահանում է տիֆից։
Տիկին Քնապը, ով համագործակցել է նրա հետ, Նորդֆիլդում կազմակերպված սեմինար-հավաքույթի իր ելույթում ասել է. «Որպես ուսուցիչ նա շատ ինտելեկտուալ էր, նրա հետազոտական միտքն ու բացատրելու յուրահատուկ ոճը, հարուստ բառապաշարը միշտ իր աշակերտների վրա անմոռանալի տպավորություն էին թողնում։ Որպես մայր նա իդեալական էր, որպես ընկեր չափազանց հավատարիմ, կյանքի բոլոր հարաբերություններում նա չափազանց բարեպաշտ էր» ։
Քաղվածներ գրքից
Գրքում ներառված են նաև տիկին Աշերի նամակ-օրագրությունից հատվածներ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1916 գրքեր Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Լը Շատլե սյուր Սորմոն
Լը Շատլե սյուր Սորմոն (Le Châtelet-sur-Sormonne), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 166 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.85 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.85 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 16 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վաշինգտոնի կոթող
Վաշինգտոնի կոթող (Washington Monument), մերիլենդյան մարմարով երեսպատված գրանիտե կոթող ԱՄՆ-ի մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Կոթողը կշռում է 91.000 տ, բարձրությունը 169 մ է։
Ստեղծման պատմություն
Կառուցվել է 1848-1884 թվականներին Սպիտակ տան և Կապիտոլիումի միջև Ռոբերտ Միլսի նախագծով։ Կոթողը նվիրված է եղել ԱՄՆ առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնին։ Մինչև Էյֆելյան աշտարակի կառուցումը այն եղել է աշխարհի ամենաբարձր կառույցը։ Կոթողի վերին մաս կարելի է բարձրանալ 896 հարթակ ունեցող սանդուղքով կամ վերելակով։ Կոթողի արևելյան կողմում գագաթին փորագրված է լատիներեն երկու բառ` «Laus Deo», որ թարգմանաբար նշանակում է «Աստծո գովք»։
Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման գործընթացը սկսվել է 1832 թվականին (այդ թվականին նշվում էր Ջորջ Վաշինգտոնի 100-ամյակը)։ Կապված հոբելյանի հետ` քաղաքացիները կազմակերպել են Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման ընկերություն` հավաքելով նվիրատվություն։ 1830-ական թվականների կեսերին հավաքվել էր 28.000 դոլար (2010 թվականի կուրսով` 709.000 դոլար) ։ Հայտարարվում է կոթողի լավագույն նախագծի մրցույթ։
1835 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ընկերության հիմնադիրները ներկայացնում են ծրագրի նկատմամբ ունեցած իրենց պահանջները։ Մրցույթը անցկացվում է 1836 թվականին։ Հաղթող է ճանաչվում ճարտարապետ Ռոբերտ Միլսը։ Հուշարձանի փոխարեն նա առաջարկում է Վաշինգտոնի արձանով կոթող կանգնեցնել։ Սյունը պետք է ունենար 169.3 մ բարձրություն։ Կոթողի գագաթը պատված է ալյումինով։ Ներքևում այն շրջապատված է կլորավուն սյունաշարով։ Սյունաշարի ներսում պետք է տեղադրվեին ամերիկյան հեղափոխության 30 հերոսների արձանները։
Նախագծի հասցեին հնչած քննադատական կարծիքների պատճառով, որոնք վերաբերում էին նախագծի արժեքին` 1 միլիոն դոլար (21 միլիոն դոլար 2009 թվականի կուրսով), հասարակությունը միանգամից չընդունեց նախագիծը։ 1848 թվականին որոշվեց կառուցել միայն կոթողը` սյունաշարի կառուցումը թողնելով հետագային։ Այդ ժամանակ հավաքված էր ընդամենը 87.000 դոլար, սակայն կարծում են, որ շինարարության սկիզբը կխթանի գումարի հավաքումը, և մինչև կառույցի ավարտը անհրաժեշտ գումարն ամբողջությամբ կհավաքվի։
Շինարարության սկզբում երեսպատման սալիկները ձեռք էին բերվել Հռոմի պապ Պիոս IX-ի նվիրատվություններով։ Սակայն դրանք հափշտակվում և ոչնչացվում են հակակաթոլիկ և հակաիռլանդական լիգայի կողմից, որ պատմության մեջ է մտել «Անգետիկներ» (Know Nothing) անվանումով։ Հետագայում «Անգետիկները» միառժամանակ ստանձնում է կոթողի կառուցման ընկերության նկատմամբ վերահսկողություն, ինչը հանգեցնում է նրան, որ ամերիկյան պետությունը հրաժարվում է նախագծին իր մասնակցությունից։
Կոթողի հիմքը չինական քարն է` Սյույ Ցզիյուի (1795-1873) տրակտատում Վաշինգտոնի նկարագրությամբ։ Քարը նվիրել են չինացի քրիստոնյաները։
2011 թվականի օգոստոսի 23-ին ԱՄՆ-ի արևելքում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով կոթողի վրա ճաք է առաջացել ։
2016 թվականի սեպտեմբերին կոթողը փակվել է վերելակային համակարգի վերանորոգման պատճառով ։ Այն այցելուների համար կվերաբացվի 2019 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հուշարձաններ Կատեգորիա:Վաշինգտոն ԿՇ աշտարակներ
Սուխայա Ռելնյա (այլ կիրառումներ)
Սուխայա Ռելնյա, կարող է վերաբերել՝
Վրացական կորպուս
Վրացական կորպուս (Грузинский корпус), Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործած ռուսական բանակի զինվորական միավորում (հետևակային կորպուս)։
Պատմություն
1915 թվականի ապրիլի 6-ին ռուսական բանակի կազմում ձևավորվեցին Թբիլիսիի և Քութայիսի կամավորական դրուժինաները։ Հետագայում դրանք վերակազմավորվեցին Վրացական հրաձգային գումարտակի, 1916 թվականի մարտի 19-ին դառնալով համանուն գունդ։ 1916 թվականի մարտին Կովկասյան ռազմաճակատի զորքերի հրամանատար` Մեծ իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչը Գերագույն գլխավոր հրամանատար շտաբի պետ գեներալ Մ. Վ. Ալեքսեևից խնդրել է թույլատրել ձևավորել Վրացական հեծյալ գունդ։ Այս գնդի սպայական կազմն առաջարկվել է ձևավորել ցանկություն հայտնած վրացի սպաներից, առաջնային ենթասպայական կազմը` ռուս ենթասպաներից, իսկ ցածրաստիճան զինվորականները հիմնականում պետք է լինեին վրացիներ։ Թույլտվությունը տրվել է նույն տարվա ապրիլի 23-ին։ Նորաստեղծ գնդի համար հիմք հանդիսացան վրացական հրաձգային գնդի հեծյալ հարյուրականները։ Գունդը ձևավորվել է 1916 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։
1917 թվականի նոյեմբերի 5-ին սկսվեց վրացական բանակային կորպուսի ձևավորման գործընթացը։ Այն ստեղծվեց այդ ժամանակ գործող վրացական ազգային զորամիավորումների հիմքի վրա, ինչպես նաև Կովկասյան ռազմաճակատի այլ զինվորական կազմավորումների, հետագայում վերակոմպլեկտավորվելով տարբեր զորատեսակներում ծառայող վրացի զինվորականներով։ Ընդամենն անհրաժեշտ էր ձևավորել 2 հրաձգային դիվիզիա, 2 լեռնային հրետանային և հեծելազորային բրիգադներ, հեծյալ-լեռնային մարտկոցներ, ինժեներական գումարտակ, հրասանդային դիվիզիոն և պահուստային գունդ։ Կորպուսի հրամանատար է նշանակվել գեներալ Վասիլի Գաբաևը (Գաբաշվիլի)։
1918 թվականի փետրվարի 25-ին ձևավորվեցին կորպուսի շտաբը, 2 վրացական հրաձգային դիվիզիաները, վրացական հեծելազորային բրիգադան (3 վրացական հեծելազորային գնդերը, հեծյալ սակրավորների խումբը և վրացական հեծյալ լեռնային մարտկոցը), վրացական հրասանդային դիվիզիոնը, Գորիի առանձնակի հրաձգային գումարտակը և հեծյալ հարյուրյակը և պահակախմբային գումարտակը։ Մարտի վերջերից ապրիլի սկզբները նորից ձևավորեցին 1-ին դիվիզիայի 4-րդ լեգիոնը (գունդը), որի հրամանատարն էր գեներալ Մազնիաշվիլին։ Այդ ժամանակահատվածում մասնակիորեն ձևավորվեց 3-րդ դիվիզիան։
Վրացական կորպուսը մասնակցել է Անդրկովկասում գերմանա-թուրքական ինտերվենտների դեմ մղված ռազմական գործողություններին։ 1918 թվականի գարնանը կորպուսը զբաղեցնում էր Սև ծովից մինչև Ախալքալաք ընկած տարածքի կրակակետերը։ Կորպուսը դարձավ Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության բանակի ստեղծման հիմքը։
Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան
«Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան» (La muse inspirant le poète, կամ «Պոետը և մուսան») ֆրանսիացի բանաստեղծ Գիյոմ Ապոլիների և նրա սիրեցյալ Մարի Լորանսենի դիմանկարն է, որը հեղինակել է ֆրանսիացի նկարիչ-պրիմիտիվիստ Անրի Ռուսսոն 1909 թվականին։
Ռուսսոն Ապոլիների հետ ծանոթացել է 1907 թվականին։ «Բանաստեղծին ոգեշնչող Մուսան» այլաբանական նկարում Ապոլիները ներկայանում է երգիծական կերպարով՝ երևակայական արևադարձային ջունգլիների առատ կանաչ բուսականության ֆոնին։ Նրա ձեռքերում բանաստեղծական արվեստի գործիքներն են՝ փետուրն ու թուղթը։ Մարի Լորանսենը Մուսայի դերում է՝ հագին անտիկ պեպլոս, ստվերում է պոետին աջ ձեռքի ժեստով։ Հեղինակի նախնական ծրագրով՝ դիմացի պլանի ծաղիկները պիտի խորհրդանշեն պոետի անմահ հոգին։ Այս նկարին անվանում է տվել հենց ինքը՝ նկարիչը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1909 նկարներ Կատեգորիա:Անրի Ռուսսոյի նկարներ Կատեգորիա:Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանի նկարներ
Սովրեմեննիկ (թատրոն)
Մոսկվայի «Սովրեմեննիկ» թատրոն (Московский театр «Современник»), պետական դրամատիկական թատրոն Մոսկվայում։ 1956 թվականին թատրոնը հիմնադրել են մի խումբ երիտասարդ դերասաններ՝ Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիայի շրջանավարտներ։ Նրանց գլխավորել և թատրոնի առաջին գեղարվեստական ղեկավարը դարձել է Օլեգ Եֆրեմովը։ 1972 թվականից մինչև 2019 թվականը «Սովրեմեննիկի» գլխավոր ռեժիսորն ու գեղարվեստական ղեկավարը եղել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Գալինա Վոլչեկը ։ 2020 թվականի հունվարի 4-ին թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար է դարձել Վիկտոր Ռիժակովը ։
Թատրոնի կայացում
Թատրոնի հիմնադիրները եղել են երիտասարդ դերասաններ Օլեգ Եֆրեմովը, Գալինա Վոլչեկը, Իգոր Կվաշան, Լիլիա Տոլմաչյովան, Եվգենի Եվստիգնեևը, Օլեգ Տաբակովը, Վիկտոր Սերգաչյովը, որոնց միացել են Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիայի այլ շրջանավարտներ և ուսանողներ ։ Դերասանները հավաքվել են կամավորական սկզբունքներով, յուրաքանչյուր մասնակից զբաղեցրել է որոշակի պաշտոն։ Այսպես, ընդհանուր համաձայնությամբ ղեկավար դարձել է Օլեգ Եֆրեմովը, իսկ Օլեգ Տաբակովն ստանձնել է պատասխանատվությունը կազմակերպչական մասի համար ։ Սկզբում դերասանական ստուդիան կոչվել է «Երիտասարդ դերասանների ստուդիա» (ռուս․՝ «Студия молодых актёров») անվանումով, որն արտացոլել է խմբի դեմոկրատական ոգին։
Ժամանակակից երիտասարդական թատրոնի ստեղծումը դարձել է յուրօրինակ մարտահրավեր ՄԳԱԹ-ի հնացած ու քարացած սկզբունքներին, որի՝ ժամանակակից դրամատուրգների ստեղծագործությունների հիման վրա բեմադրված ներկայացումներն այդ ժամանակ գրեթե չէին գրավում հանրությանը։ Խրուշչովյան ձնհալի և Ստալինի անձի պաշտամունքի վերացման ժամանակաշրջանը 1956 թվականին ստեղծագործական ազատություն է շնորհել Օլեգ Եֆրեմովին և նրա գործընկերներին, որոնք ձգտում էին նորովի նայել ժամանակակից կյանքի խնդիրներին ։ Այսպես, Եֆրեմովը գնահատել է ներկայացումների բարոյագիտական բաղադրիչը, ձգտել է կենդանություն հաղորդել հերոսներին, նրանց մոտեցնել հանդիսատեսին։ «Սովրեմեննիկի» ներկայացումները եղել են ռեալիզմի ժանրում՝ են՝ հիմնվելով պսիխոլոգիզմի վրա ։ Որոշ քննադատներ Եֆրեմովի մոտեցումը քամահրանքով կոչել են «шептальный реализм» : Ստուդիան հրաժարվել է դասական ստեղծագործությունների մեծ մասից՝ ժամանակակից հեղինակների գործերը բեմադրելու համար, օրինակ՝ Վիկտոր Ռոզովի և Կոնստանտին Սիմոնովի ։
Եֆրեմովը հատուկ ուշադրություն է դարձրել դերասանների համատեղ խաղի վրա, սատարել նրանց նախաձեռնություններն ու գաղափարները։ Ստուդիայի բոլոր անդամներն ունեցել են հավասար իրավունքներ, գեղարվեստական ղեկավարն ավելի շուտ խորհուրդներ է տվել դերասաններին, քան ղեկավարել բեմադրության գործընթացը։ Դրանից բացի, Եֆրեմովը դերասաններին խրախուսել է փորձել ուժերը որպես ռեժիսոր ։ Յուրաքանչյուր խաղաշրջանի ավարտին թատերախումբը հավաքվել է միասին, որպեսզի քվեարկության բաժանվի պարգևավճարը և որոշվի, թե դերասաններից ով պետք է ստանա հավելավճար գերազանց աշխատանքի համար, իսկ ումից պետք է բաժանվեն գաղափարական պատկերացումներից ելնելով ։
«Երիտասարդ դերասանների ստուդիան» բացվել է դրամատուրգ Վիկտոր Ռոզովի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Հավերժ կենդանի» («Вечно живые») ներկայացման պրեմիերայով, որի հիման վրա հետագայում նկարահանվել է «Թռչում են կռունկները» («Летят журавли») ֆիլմը ։ Այդ ժամանակ դերասաններն արդեն ավարտել էին ՄԳԱԹ-ի դպրոց-ստուդիան և աշխատում էին տարբեր թատրոններում, այդ պատճառով փորձերն անցկացվել են գիշերները, իսկ պրեմիերան կայացել է ուշ երեկոյան ։ Բեմադրությունը ներկայացվել է ՄԳԱԹ-ում, որովհետև ստուդիան այդ ժամանակ դեռ սեփական շենք չուներ։ Ներկայացումը խոր տպավորություն է թողել հանդիսատեսի վրա, որի մեծ մասը կազմել են Մոսկվայի տարբեր բուհերի ուսանողներ։ Պատերազմի տարիներին հասարակ մարդկանց կյանքի մասին պատմող ներկայացումն այնպիսի ազդեցություն է ունեցել հանդիսատեսի վրա, որ նրանք մնացել են թատրոնում մինչև առավոտ՝ քննարկելով ներկայացումը դերասանների հետ միասին ։
Առաջընթաց
«Սովրեմեննիկն» իր հիմնադրման ամսաթիվը համարում է 1956 թվականի ապրիլի 15-ը՝ «Հավերժ կենդանի» ներկայացման պրեմիերայի օրը ։ Սակայն իր պաշտոնական անունը թատրոնն ստացել է միայն 1958 թվականի ապրիլին, երբ ՄԳԱԹ-ի տնօրեն Ալեքսանդր Սոլոդովնիկովն Օլեգ Եֆրեմովին առաջարկել է փոխել ստուդիայի անունը, ապա հավանության է արժանացրել ու հաստատել նոր անունը՝ «Սովրեմեննիկ»։ Դրանից երեք տարի անց «Սովրեմեննիկ» թատրոն-ստուդիան ստացել է իր առաջին շենքը «Մայակովսկայա» մետրոյի կայարանի մոտ՝ Տրիումֆալնայա հրապարակի 1 տանը, իսկ 1965 թվականի անվանումից հանվել է «ստուդիա» բառը ։
«Սովրեմեննիկը» ճանաչման է արժանացել հանդուգն և ոչ միանշանակ խաղացանկով։ Առավե մեծ աղմուկ հանած և ժողովրդականության արժանացած ներկայացումների թվում են եղել «Հավերժ կենդանի», «Հարսանիքի օրը» (ռուս․՝ «В день свадьбы»), «Ավանդական հավաք» (ռուս․՝ «Традиционный сбор», Ռոզովի պիեսի հիման վրա), «Ավագ քույրը» (ռուս․՝ «Старшая сестра»), «Առանց խաչի» («Без креста!», Վլադիմիր Տենդրյակովի պիեսի հիման վրա), «Սքանչելագործ» (ռուս․՝ «Чудотворная»), «Երկուսը ճոճանակի վրա» (ռուս․ ՝ «Двое на качелях», ըստ ամերիկացի գրող Ուիլյամ Գիբսոնի ստեղծագործության), «Միշտ վաճառքում» (ռուս․՝ «Всегда в продаже», Վասիլի Աքսյոնով ստեղծագործության հիման վրա), «Սվորական պատմություն» (ռուս․՝ «Обыкновенная история», Իվան Գոնչարովի վեպի հիման վրա), «Բալլադ տխուր պանդոկի մասին» (ռուս․՝ «Баллада о невесёлом кабачке», ըստ Էդուարդ Օլբիի), «Հատակում» («На дне», Մաքսիմ Գորկու պիեսի հիման վրա) և այլն ։
Հատկապես լայն արձագանքների է արժանացել Եվգենի Շվարցի պիեսի հիման վրա ռեժիսոր Մարգարիտա Միքայելյանի բեմադրած «Մերկ թագավորը» («Голый король») ներկայացումը ։ Նրանում արքայադստեր դերը կատարած դերասանուհի Նինա Դորոշինայի խոսքերով ՝ երկար տարիներ արգելված պիեսի բեմադրությունը կատարվել է Օլեգ Եֆրեմովի անմիջական ղեկավարությամբ՝ որը քնարական հեքիաթի բեմադրության մեջ ներմուծել է սրընթաց ու խիստ ռիթմ, ժամանակակից սրություն ու էքսպրեսիա։ Ներկայացումը խուսփել է գրաքննությունից, բայց 1960 թվականին՝ Լենինգրադում անցկացված շրջագայության ընթացքում տեղի ունեցած պրեմիերայից հետո թատրոնի գեղարվեստական խորհուրդը խիստ քննադատության է արժանացել մշակույթի նախարարության կոլեգիայում, թատրոնը զրկվել է բեմից ՄԳԱԹ-ի մասնաճյուղում ։
Թատրոնն անդրադարձել է սոցիալական սուր թեմաների, օրինակ՝ 1967 թվականին Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-ամյակի առթիվ բեմադրվել է եռերգություն՝ կազմված Լեոնիդ Զորինի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Դեկաբրիստներ» («Декабристы»), Ալեքսանդր Սվոբոդինի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Նարոդովոլեցներ» («Народовольцы») և Միխայիլ Շատրինի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Բոլշևիկներ» («Большевики») ներկայացումներից ։ Օլեգ Եֆրեմովը ձգտել է նորովի նայել հեղափոխության իրադարձություններին, նրա հերոսներին դարձնել ավելի մարդկային՝ ցույց տալով նրանց հույզերը, ապրումներն ու վախերը, որոնք տեղ չեն գտել կոմունիզմի պաշտոնական պատմության մեջ ։
1960-ական թվականների վերջին ձնհալի ազդեցությունն սկսել է թուլանալ, գրաքննությունն սկսել է արգելել «Սովրեմեննիկի» ավելի շատ ներկայացումներ։ Այդ ժամանակ Օլեգ Եֆրեմովը հրավիրվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոն։ 1970 թվականին՝ երկար մտորելուց հետո, նա հեռացել է «Սովրեմեննիկից» ։ Նրա հետ միասին հեռացել է թատերախմբի մի մասը, իսկ Եֆրեմովն իր հետ վերցրել է թատրոնի խաղացանկի պորտֆելը՝ դրանով իսկ հարվածի տակ դնելով թատրոնի ճակատագիրը ։
«Սովրեմեննիկ» թատրոնը բարձր են գնահատել խորհրդային մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, մասնավորապես մշակույթի նախարար Եկատերինա Ֆուրցևան։ 1961 թվականին նրա աջակցության շնորհիվ թատրոնն ստացել է իր առաջին շենքը «Մայակովսկայա» մետրոյի կայարանի մոտ։ Ֆուրցևան թատրոնին նաև օգնել է պահպանել «Բոլշևիկներ» ներկայացումը, որն սկզբում արգելվել է գրաքննության կողմից ։ Հետագայում մշակույթի նախարարը նշանակալի դեր է կատարել թատրոնի ճակատագրում՝ թույլ չտալով դրա փակումը գեղարվեստական ղեկավարի բացակայության պայմաններում։
Գալինա Վոլչեկի ղեկավարություն
Եֆրեմովի հեռանալուց հետո թատրոնի ղեկավարությունն անցել է գեղարվեստական խորհրդին։ 1971 թվականին թատրոնի տնօրեն է դարձել Օլեգ Տաբակովը։ 1972 թվականին՝ բամզաթիվ ժողովներից հետո, թատրեախումբն ու թատրոնի աշխատակազմը դերասանուհի Գալինա Վոլչեկին ընտրել են թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։ Նրա՝ պաշտոնն զբաղեցնելու ժամանակ թատրոնը գտնվել է փակման եզրին ։
1973 թվականին Վոլչեկը բեմադրել է «Վերելք Ֆուձիյամա» (ռուս․՝ «Восхождение на Фудзияму») դրաման՝ բեմի համար բացահայտելով Չինգիզ Այթմատովի անունը ։ Այդ ժամանակ արդեն հայտնի գրող Այթմատովը պիեսն ստեղծել էր «Սովրեմեննիկի» համար փորձառու դրամատուրգ Կալտայ Մուհամեջանովի համահեղինակությամբ ։ Առաջին անգամ «Սովրեմեննիկում» դերասանները խաղացել են «աղքատ թատրոնի» օրենքներով՝ առանց գրիմի ու դեկորացիաների, խառնելով հանդիսասրահն ու խաղային տարածքը։ «Ֆուձիյամայի» գործողությունները տեղի են ունեցել հանդիսատեսի կողքին՝ սրահի կենտրոնում գտնվող և հանդիսատեսով շրջապատված հրապարակում ։ Ձևավորումից եղել են միայն լույսն ու Միքայել Թարիվերդիևի երաժշտությունը։ Այդ փորձը ջերմ ընդունելության է արժանացել հանդիսատեսի կողմից և զարգացվել թատրոնի հետագա մի շարք ներկայացումներում, որտեղ վերացվել են սահմանները դահլիճի ու բեմի միջև, և տեղ չի մնացել թատերական չափազանցման համար, որտեղ դատարկ բեմական տարածքը ավելի ուժեղ է գտնվել ամենաբարդ դեկորացիաներից։ Նույն 1973 թվականին հաջողությամբ կայացել է «Բալալայկին և Կո» («Балалайкин и Ко») սատիրական դրամա-գրոտսկի պրեմիերան, որը բեմադրվել էր Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինի վեպի հիման վրա, իսկ բեմադրությունն իրականացրել էր Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր Գեորգի Տովստոնոգովը։ Թատրոն են եկել երիտասարդ ռեժիսորներ Վալերի Ֆոկինը և Իոսիֆ Ռայխելհաուսը, որոնց անվան հետ է կապված «Սովրեմեննիկի» կյանքի մի ամբողջ ժամանակաշրջան։ Թատրոնը նորից սկսել է համագործակցել Կոնստանտին Սիմոնովի հետ, ինչպես նաև բեմադրվել են նոր հեղինակների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք էին Միխայիլ Ռոշչինը, Ալեքսանդր Վամպիլովը, Ալլա Սոկոլովան, Վասիլի Շուկշինը, Ալեքսանդր Գելմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում թատերախմբին միացել են նոր դերասաններ՝ Լիա Ախեջակովան, Մարինա Նեյոլովան, Վալենտին Գաֆտը, Կոնստանտին Ռայկինը, Յուրի Բոգատիրյովը, Ելենա Կորենևան, Ստանիսլավ Սադալսկին։ Նոր ախշատանքներում էլ ավելի վառ է դրսևորվել «եֆրեմվյան խմբի» երիտասարդ դերասանների բեմական տաղանդը, ինչպիսիք էին Անաստասյա Վերտինսկայան և Ավանգարդ Լեոնտևը ։
1976 թվականին իրենց պաշտոններից հեռացել են թատրոնի երկու ղեկավարներ՝ Օլեգ Տաբակովն ու Լեոնիդ Էրմանը։ Տաբակովը, 1974 թվականին ավագ դպրոցականների համար «Սովրեմեննիկի» երիտասարդ դերասանների ու ռեժիսորների մասնակցությամբ իր ստեղծած ստուդիայի հիման վրա հավաքել է կուրս ԳԻՏԻՍ-ում և հեռացել թատրոնի տնօրենի պաշտոնից, բայց մնացել է որպես «Սովրեմեննիկի» դերասան։ Իսկ Լեոնիդ Էրդմանն Օլեգ Եֆրեմովի օրինակով տեղափոխվել է ՄԳԱԹ։ Ինչպես Տաբակովն ու Վոլչեկը, այնպես էլ Էրդմանը կանգնած է եղել թատրոնի ակունքներում՝ այնտեղ գալով 1957 թվականի իր կնոջ՝ դերասանուհի Լյուդմիլա Իվանովայի հետ, և նրանից մեծապես կախված էր թատրոնի հաջող գործունեությունը ։
1989 թվականին Գալինա Վոլչեկի ղեկավարությաբ բեմադրվել է «Крутой маршрут» ներկայացումը ։ Այլ հայտնի ներկայացումներից են եղել «Երեք ընկեր» Էրիխ Մարիա Ռեմարկի վեպի հիման վրա, «Մերկ պիոներուհին» («Голая пионерка») Կիրիլ Սերեբրյակովի բեմադրությամբ, «Ջինի խաղ» («Игра в джин»), «Մուրլին Մուրլո» («Мурлин Мурло») և «Մենք գնում ենք, գնում ենք, գնւմ ենք...» («Мы едем, едем, едем…», Նիկոլայ Կոլյադա) և այլն ։
1996 թվականի ապրիլի 15-ին թատրոնն արժանացել է Պատվո շքանշանի ժամանակակից թատերական արվեստում ունեցած մեծ ավանդի, երիտասարդության գեղագիտական դաստիարակության գործում ունեցած երդրման և հասարակական լայն ճանաչման համար ։
Գալինա Վոլչեկի ղեկավարությամբ թատրոնը կատարել է առաջին շրջագայությունը Միացյալ Նահանգներում նախ 1978 թվականին, ապա նաև 1990 թվականին։ 2007 թվականին Բրովեյում ելույթից հետո «Սովրեմեննիկը» դարձել է առաջին արտասահմանյան թատրոնը, որն արժանացել է Drama Desk Award հեղինակավոր թատերական մրցանակի ։ «Սովրեմեննիկի» հետ սկսել են աշխատել այնպիսի թատերական ռեժիսորներ և դրամատուրգներ, ինչպիսիք էին Ռիմաս Տումինասը, Նիկոլայ Կոլյադան, Կիրիլ Սերեբրեննիկովը, Վալերի Ֆոկինը, Գարիկ Սուկաչյովը, Եվգենի Արիեն, Մարինա Բրուսնիկինան, Եվգենի Կամենկովիչը, Ալեքսանդր Գալինը ։
2016 թվականին Չուլպան Խամատովան դարձել է թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի ֆինանսական հարցերով տեղակալ։ Ըստ Գալինա Վոլչեկի՝ տարբեր բարեգործական հիմնադրամների հետ աշխատանքը դերասանուհուն նախապատրաստել էր այդ պաշտոնի համար ։
Վիկտոր Ռիժակովի ղեկավարություն
2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին (նույն թվականի դեկտեմբերի 26-ին մահացել էր Գալինա Վոլչեկը) Մոսկվայի մշակույթի դեպարտամենտը հայտնել է, որ «Սովրեմեննիկ» թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար է նշանակվել Վիկտոր Ռիժակովը։ Նա թատերախմբին ներկայացվել է 2020 թվականի հունվարի 9-ին ։
Հյուրախաղեր
Թատրոնի գոյության ընթացքում թատերախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Ռուսաստանի բազմաթիվ քաղաքներում, ինչպես նաև արտասահմանում ։ Թատրոնն իր առաջին հյուրախաղի մեկնել է 1958 թվականին՝ այցելելով Իրկուտսկ, իսկ արտասահման առաջին անգա մեկնել է 1966 թվականին՝ ներկայացում տալով Չեխոսլովակիայում։ «Սովրեմեննիկի» ներկայացումները բեմադրվել են Սանկտ Պետերբուրգի, Նիժնի Նովգորոդի, Չելյաբինսկի, Կրասնոյարսկի, Սոչիի, Վոլգոգրադի, Չիտայի, Նովոսիբիրսկի, Մագնիտոգորսկի, Սվերդլովսկի թատրոններում և այլն։ Թատերախումբը հյուրախաղերով հանդես է եկել Գերմանիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում, Լեհաստանում, Իսրայելում, Հայաստանում, Վրաստանում, Ղազախստանում, Լիտվայում, Լատվիայում, Էստոնիայում, Միացյալ Նահանգներում, Ֆինլանդիայում, Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում, Ուկրաինայում և այլ երկրներում։ «Սովրեմեննիկը» դարձել է առաջին ռուսական թատրոնը, որն անցկացրել է մեծ հյուրախաղեր Լոնդոնում 2011 թվականին ։
Թատրոնի շենք
1974 թվականին «Սովորեմեննիկը» տեղափոխվել է Չիստոպրուդնի բուլվարի № 19Ա շենք ։ Շենքը կառուցվել էր 1914 թվականին ճարտարապետ Ռոման Կլեյնի կողմից «Կոլիզեում» կինոթատրոնի համար։ 1924-1932 թվականներին այնտեղ տեղակայվել է նաև Պրոլետկուլտի առաջին բանվորական թատրոնը, 1932-1936 թվականներին՝ Մոսկվայի ՊՄՀԿԽ Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնը ։ 1970 թվականին կինոփատրոնը փակվել է, և մասշտաբային վերանորոգումից հետո շենքը հատկացվել է «Սովրոմեննիկին»։ Այդ ժամանակ շենքն օդային անցումով կապվել է հարևան հինգհարկանի տան հետ, որը դարձել է թատրոնի վարչական մասնաշենք, իսկ փորձերի դահլիճները, իրենց հիմնական նշանակությունից բացի, օգտագործվել են որպես փորձարարական բեմադրությունների հրապարակ, որովհետև հիմնական շենքում տեղ չի եղել երկրորդ բեմի համար ։
2003 թվականին թատրոնին կից կառուցվել է ութհարկանի համալիր, որի առաջին երկու հարկերում տեղակայվել է թատրոնի «Ուրիշ բեմը» («Другая сцена») ։ «Ուրիշ բեմի» շենքի ճակատամասի և ինտերիերի դիզայնի հեինակը նկարիչ Ալեքսանդր Բորովսկին է։
2011 թվականին Մոսկվայի մշակույթի դեպարտամենտը ծրագրել է լիովին վերակառուցել թատրոնը, սակայն հետագայում որոշվել է սահմանափակվել վերանորոգմամբ ։ 2016 թվականի աշնանից Չիստիե Պրուդիի հիմնական բեմը փակվել է հիմնովին վերանորոգման, որն ավարտվել է 2018 թվականի դեկտեմբերին։ Աշխատանքները կատարվել են Ալեքսանդր Բորովսկու դիզայն-նախագծով։ «Կոլիզեում» շենքի արտաքին պատմական տեսքի վերակառուցման աշխատանքների ընթացքում մասամբ վերականգնվել է ծեփակերտ ձևավորումը և գլխավոր ճակատամասի ոչնչացված ճարտարապետական տարրերը, կատարվել է լուսավորում, վերանորոգվել են աղյուսաշարն ու գետնախարիսխը։ Փոխվել է տանիքն ու արացվել հիմքի սալերը։ Կատարվել է բեմի ամբողջական արդիականացում, որտեղ ավելացվել են նոր սարքավորումներ։ Ինչպես 1970-ական թվականների առաջին վերանորոգման ժամանակ, փոխվել է շենքի մուտքն ու նրա ինտերիերը։ Փողոցից հանվել են ազդագրերի ամրացման բետոնե խորանարդները, թատրոնի դռները դարձվել են ամբողջովին թափանցիկ, նախասրահում և դահլիճում փոխվել է լուսավորումն ու պատերի գույնը։ Հաշվի առնելով ակուստիկ պահանջները՝ տեղադրվել են 700 նոր թատերական աթոռներ՝ հաճարենուց պատրաստված կողքամասերով ։ Վերանորոգման ընթացքում հիմնական բեմի ներկայացումները տեղափոխվել են Ժուրավլյովի հրապարակում գտնվող «Յուզայի պալատ»։ «Ուրիշ բեմը» չի փակվել։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ից թատրոնը կրկին սկսել է ընդունել հանդիսատեսին Չիստոպրուդնի բուլվարի պատմական շենքում ։
Հակառակ մամուլի տարածած տեղեկությունների ՝ շենքի ճակատամասի վրայի «Կինոթատրոն «Կոլիզեում» գրությունն ու ամսաթվերը վերականգնվել են վերակառուցման ժամանակ, ինչպես կիսառոտոնդայի ֆրիզի բարձրաքանդակը․ 2018 թվականին դասական սյունաշարի վերևում հայտնվել է «Современник» գրությունը ։
Թատերախումբ
2019 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ՝ թատրոնի թատերախումբը կազմված է 58 դերասանից, որոնց թվում են Չուլպան Խամատովան, Լիա Ախեջակովան, Վալենտին Գաֆտը, Վլադիսլավ Վետրովը, Սերգեյ Գարմաշը, Նիկիտա ԵֆրեմովըՄարինա Նեյոլովան, Սերգեյ Յուշկևիչը, Ալյոնա Բաբենկոն, Սվետլանա Իվանովան և այլք ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մոսկվայի թատրոններ Կատեգորիա:Մոսկվայի դրամատիկական թատրոններ
Սուխարևկա (այլ կիրառումներ)
Սուխարևկա, կարող է վերաբերել՝
Սան Ռոմանո ին Գարֆանյանա
Սան Ռոմանո ին Գարֆանյանա (San Romano in Garfagnana), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Լուկա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1432 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 55 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 26 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 55038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0583։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուխոդոլսկ (այլ կիրառումներ)
Սուխոդոլսկ, կարող է վերաբերել՝
Սուխոե (այլ կիրառումներ)
Սուխոե, կարող է վերաբերել՝
Տոպկիի շրջան
Տոպկիի շրջան (Топкинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կեմերովոյի մարզում։
Ստեղծվել է 1976 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տոպկի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2690 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 17673 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,57 մարդ/կմ²։
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր, ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունված հիմնարար փաստաթուղթ, որը 48 կողմ, 0 դեմ, 8 ձեռնպահ քվեների հարաբերակցությամբ ընդունվել է Գլխավոր ասամբլեայի երրորդ նստաշրջանի ընթացքում՝ (բանաձևի դասիչը՝ 217 A (III)) 1948 թ. դեկտեմբերի 10-ին Փարիզի Շայո պալատում։ Հռչակագիրը բաղկացած է 30 հոդվածներից, և մարդու բնական, անօտարելի իրավունքների առաջին ընդհանրական ամրագրումն է։ Հռչակագիրը և դրա հիման վրա մշակված երկու դաշնագրերը՝ Տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը և Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը կազմում են «Մարդու իրավունքների միջազգային բիլլը» ։ Հռչակագիրը թարգմանվել է հարյուրավոր լեզուներով։
Գաղափար
Լուսավորության դարաշրջանում սկսեցին հայտնվել գաղափարներ բնական իրավունքների մասին։ Այդ գաղափաների հիման վրա ստեղծվեցին և ընդունվեցին Իրավունքների մասին բիլլը Մեծ Բրիտանիայում, Իրավունքների մասին բիլլը ԱՄՆ-ում և Մարդու և քաղաքացու իրավուների մասին հռչակագիրը Ֆրանսիայում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը ակնհայտորեն ցուցադրեց մարդու իրավունքների մասին համընդհանուր պայմանագրի անհրաժեշտությունը։ 1941 թ. Ֆրանկլին Ռուզվելտը իր «Երկրի իրավիճակի մասին» ելույթում կոչ արեց պահպանել չորս անհրաժեշտ ազատությունները՝ խոսքի ազատությունը, խղճի ազատությունը, ազատությունը կարիքից և ազատությունը վախից։ Սա նոր խթան դարձավ մարդու իրավունքների՝ որպես խաղաղության և պատերազմի ավարտի տեսլականի ձևավորման համար։ Երբ հասարակությանը հայտնի դարձան վայրագությունները, որոնք իրականացնում էր Նացիստական Գերմանիան, պարզ դարձավ, որ ՄԱԿ-ի Կանոնադրությունը բավարար հստակ չի սահմանում մարդու իրավունքները։ Անհրաժեշտ էր համընդհանուր պայմանագիր, որը կհռչակեր և կձևակերպեր անհատի իրավունքները։
Մշակում
1946 թ. միջազգային իրավունքի ոլորտում կանադացի մասնագետ Ջոն Համփրին հրավիրվեց ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի կողմից մարդու իրավունքների վարչության՝ Հռչակագրի առաջատար բաղադրիչի ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցնելու համար։ Նրա պարտականությունների մեջ էր մտնում համագործակցությունը Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի հետ՝ ներկայացված աշխարհի տիպիկ պետությունների ամբողջ շրջանակի կողմից (Ավստրալիա, Բելգիա, Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Միացյալ Թագավորություն, Չինաստան, Կուբա, Եգիպտոս, Հնդկաստան, Իրան, Լիբիա, Պանամա, ԽՍՀՄ, ԱՄՆ, Ուրուգվայ, Ֆիլիպիններ, Ֆրանսիա, Չիլի, Հարավսլավիա), որը շուտով սկսեց փաստաթղթի նախապատրաստական աշխատանքները, ինչն ի սկզբանե ենթադրվում էր անվանել Իրավունքների միջազգային օրինագիծ։
Ընդունում
Հռչակագրի համար քվեարկությունը իրականացվում էր հոդված առ հոդված։ Հռչակագրի նախագծի 23-31 հոդվածները ընդունվեցին միաձայն։ Քննարկման արդյունքների համաձայն՝ հռչակագրի նախագծի 3-րդ հոդվածը համակցվեց 2-րդ հոդվածին։ Քննարկումների և հոդված առ հոդված քվեարկության ընթացքում բացահայտվեց արևմտյան պետությունների և խորհրդային բլոկի երկրների դիմադրությունը։ ՄԱԿ-ի խորհրդային պատվիրակության ղեկավար Անդրեյ Յանուարյեվիչ Վիշինսկին հռչակագրի մասին արտահայտվում էր հետևյալ կերպ. Չնայած որոշ առավելությունների՝ այս ծրագիրն ունի մի շարք խոշոր թերություններ, որոնց շարքում գլխավորը դրա ձևական-իրավական բնույթն է և ցանկացած միջոցառումների բացակայությունը նախագծում, որոնք կարող էին նպաստել այս ծրագրում հռչակված հիմնարար ազատությունների և մարդու իրավունքների իրականացմանը։ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը վերջնական տարբերակով հաստատվեց 48 երկրների կողմից Միավորված ազգերի կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեայի 183-րդ լիգայում, որը տեղի ունեցավ Շայլոթ պալատում (Փարիզ) 1948 թ. դեկտեմբերի 10-ին։ Բելառուսիայի ԽՍՀ-ն, Ուկրաինայի ԽՍՀ-ն, ՍՍՀՄ-ը, Չեխոսլովակիան, Լեհաստանը, Հարավսլավիան, ՀԱՄ-ն և Սաուդյան Արաբիան քվեարկության ժամանակ ձեռնպահ մնացին։ Հետևյալ երկրները քվեարկեցին Հռչակագրի օգտին՝ Աֆղանստան, Արգենտինա, Ավստրալիա, Բելգիա, Բոլիվիա, Բրազիլիա, Բուրմա, Կանադա, Չիլի, Չինաստան, Կոլումբիա, Կոստա Ռիկա, Կուբա, Դանիա, Դոմինիկյան Հանրապետություն, Էկվադոր, Եգիպտոս, Էլ Սալվադոր, Եթովպիա, Ֆրանսիա, Հունաստան, Գվատեմալա, Հայիթի, Իսլանդիա, Հնդկաստան, Իրան, Իրաք, Լիբանան, Լիբերիա, Լյուքսեմբուրգ, Մեքսիկա, Նիդեռլանդներ, Նոր Զելանդիա, Նիկարագուա, Նորվեգիա, Պակիստան, Պանամա, Պարագվայ, Պերու, Ֆիլիպիններ, Թայլանդ, Շվեդիա, Սիրիա, Թուրքիա, Միացյալ Թագավորություններ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Ուրուգվայ, Վենեսուելա։ Չնայած այն հանգամանքին, որ կանադացի Ջոն Համֆրին կենտրոնական դեր խաղաց այս գործընթացում՝ Կանադայի կառավարությունը սկզբում ձեռնպահ մնաց Հռչակագրի նախագծի օգտին քվեարկելուց, սակայն ավելի ուշ քվեարկեց նախագծի օգտին Գլխավոր ասամբլեայում։
Կարգավիճակ
Հռչակագիրն ունի խորհրդատվական կարգավիճակ, բայց դրա հիմքում ընկած են մասնակիցների համար պարտադիր երկու պայմանագիր՝ Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային համաձայնագիրը և Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը։ Հռչակագրի առանձին դրույթներ, ինչպես օրինակ խոշտանգումների և ստրկության արգելքը, որպես իմպերատիվ նորմա՝ պարտադիր են։ Առանձին երկրներում Հռչակագիրը ճանաչվում է մասամբ։ Այս փաստաթուղթը թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով (2009 թ. ավելի քան 350) և համարվում է ամենաշատ թարգմանվող փաստաթուղթը աշխարհում։ Էլեոնորա Ռուզվելտը Հռչակագիրն անվանել է «Ազատությունների մեծ կանոնադրություն» ողջ մարդկության համար (այդ իսկ պատճառով Հռչակագիրը երբեմն անվանում են Մարդու իրավունքների կանոնադրություն)։
Կառուցվածք
Համընդհանուր Հռչակագրի հիմքում ընկած կառուցվածքը ներկայացվեց իր երկրորդ նախագծում, որը պատրաստվել էր Ռենե Կասսինի կողմից։ Կասսինն աշխատել է առաջին նախագծից սկսած, որը պատրաստվել էր Ջոն Պետերս Համֆրիի կողմից։ Կառուցվածքի վրա իր ազդեցությունն է թողել Նապոլեոնի Օրենսգիրքը, այդ թվում՝ նախաբանը և ներածական ընդհանուր սկզբունքները։ Կասսինը համեմատում էր Հռչակագիրը հունական տաճարի սյունազարդ նախասրահի հետ, որն ունի հիմք, աստիճաններ, չորս սյուներ և վերնաճակատ։ 1-ին և 2-րդ հոդվածները հիմնարար բլոկերն են, իրենց արժանապատվության, ազատությանմ, հավասարության և եղբայրության մասին սկզբունքներով։ Նախաբանի յոթ կետերը, որոնցում շարադրվում են Հռչակագրի պատճառները, իրենցից ներկայացնում են աստիճանները։ Հռչակագրի հիմնական կառուցվածքը ձևավորում է չորս սյուները։ Առաջին սյունը (3-11 հոդվածները) կազմում են անձի իրավունքները, ինչպիսիք են կյանքի իրավունքը և ստրկության արգելումը։ Երկրորդ սյունը (12-17 հոդվածները) կազմում են անհատի իրավունքները քաղաքական ու քաղաքացիական հասարակության մեջ։ Երրորդ սյունը (18-21 հոդվածները) վերաբերում է հոգևոր, հասարակական և քաղաքական ազատություններին, ինչպիսիք են կրոնի ազատությունը և միություններ կազմելու իրավունքը։ Չորրորդ սյունը (22-27 հոդվածները) սահմանում է սոցիալական, տնտեսական և մշակութային իրավունքները։ Կասսինի մոդելում Հռչակագրի վերջին երեք սյուները ապահովում են վերնաճակատը, որը կապակցում է ամբողջ կառուցվածքը։ Այս հոդվածները վերաբերում են անհատի պարտականություններին հասարակության նկատմամբ և ՄԱԿ-ի նպատակներին հակասող իրավունքների կիրառման արգելմանը։ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը բաղկացած է նախաբանից և 30 հոդվածներից, որտեղ ամրագրված են առանց որևէ տարբերակման բոլոր տղամարդկանց և կանանց պատկանող մարդու իրավունքներն ու հիմնարար ազատությունները։ Համընդհանուր հռչակագիրը ճանաչում է, որ մարդկության ընտանիքի բոլոր անդամների անկապտելի արժանապատվության ճանաչումը հանդիսանում է ազատության, արդարության և համընդհանուր խաղաղության հիմքը։ Այն ճանաչում է յուրաքանչյուր մարդ արարածի անկապտելի իրավունքները, ներառյալ կյանքի, ազատության և սեփական անձի անձեռնմխելիության իրավունքը, հետապնդումից այլ երկրներում ապաստան փնտրելու և այդ ապաստանից օգտվելու իրավունքը, համոզմունքների ազատության և դրանք անկաշկանդ արտահայտելու իրավունքը, կրթության իրավունքը, մտքի, խղճի և դավանանքի ազատության իրավունքը, խոշտանգումից և արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքից զերծ մնալու իրավունքը։ Այս անկապտելի իրավունքներից պետք է օգտվեն աշխարհի բոլոր տղամարդիկ, կանայք, երեխաները, ինչպես նաև հասարակության բոլոր խմբերը։
Նախաբան
Համընդհանուր հռչակագիրը սկսվում է նախաբանով՝ բաղկացած յոթ կետերից։ Նախաբանի յուրաքանչյուր կետ սահմանում է Հռչակագրկի ընդունման պատճառները։ Առաջին կետը հավաստում է, որ մարդկանց արժանապատվության ճանաչումը աշխարհի ազատության, արդարության և խաղաղության հիմքն է։ Երկրորդ կետը դիտարկում է, որ մարդու իրավունքների նկատմամբ քամահրանքն ու արհամարհանքը հանգեցրել են մարդկության խիղճը վրդովող բարբարոսական գործողությունների, և մարդկության վեհ նպատակն է հռչակված այնպիսի աշխարհի ստեղծումը, ուր մարդիկ կվայելեն խոսքի ու համոզմունքների ազատություն և զերծ կլինեն վախից ու կարիքից։ Երրորդ կետը նշում է, որ քանզի մարդիկ հարկադրված չեն ընդվզել բռնակալության ու ճնշման դեմ, մարդու իրավունքները պետք է պաշտպանվեն օրենքի իշխանությամբ։ Չորրորդ կետը մարդու իրավունքները կապում է ազգերի միջև բարեկամական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Հինգերորդ կետը Հռչակագիրը կապում է ՄԱԿ-ի Կանոնադրության հետ, որը վերահաստատում է հավատը մարդու հիմնական իրավունքների, մարդ անհատի արժանապատվության ու արժեքի նկատմամբ։ Վեցերորդ կետը նշում է, որ ՄԱԿ-ի բոլոր անդամները պարտավոր են, Միավորված ազգերի հետ համագործակցելով, հասնել մարդու իրավունքների ու հիմնական ազատությունների նկատմամբ համընդհանուր հարգանքի ու դրաց պահպանման։ Յոթերորդ կետը դիտարկում է, որ իրավունքների ու ազատությունների համընդհանուև ըմբռնումը վիթխարի նշանակություն ունի վերոնշյալ պարտավորության իրականացման համար։[3] Այս կետերը հաջորդում են «հայտարարությանը» Հռչակագրի մասին որպես «առաջադրանք բոլոր ժողովուրդներին ու ազգերին, որպեսզի յուրաքանչյուր անհատ և հասարակության յուրաքանչյուր մարմին» պետք է կրթության ու ուսուցման միջոցով նպաստի այս իրավունքների ու ազատությունների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունք և ազգային ու միջազգային առաջադիմական միջոցառումներով ապահովի դրանց համընդհանուր արդյունավետ ճանաչումն ու պահպանումը։[3]
Նշանակությունը
Գինեսի ռեկորդների գիրքը ՄԻՀՀ-ն համարում է «Ամենաշատ թարգմանված փաստաթուղթը» աշխարհում։ Նախաբանում կառավարությունները իրենց և իրենց ժողովուրդների վրա մեծ պատասխանատվություն են դնում, ինչն ապահովում է Հռչակագրում նշվող մարդու իրավունքների համընդհանուր և արդյունավետ ճանաչումն ու պահպանումը։ Էլեոնոր Ռուզվելտը աջակցեց ՄԻՀՀ-ի որպես հռչակագրի, այլ ոչ թե որպես պայմանագրի ընդունումը, քանի որ նա կարծում էր, թե այն նույն ազդեցությունը կգործի համաշխարհային հասարակության վրա, ինչպես Միացյալ Նահանգների անկախության հռչակագիրը Միացյալ Նահանգների սահմաններում։ Այս հարցում նա չէր սխալվում։ Չնայած այն օրենքով չէր պարտադրվում՝ Հռչակագիրը ընդունվեց կամ ազդեցություն ունեցավ մեծ թվով ազգային սահմանադրությունների վրա սկսած 1948 թ.-ից։ Այն նաև ծառայում էր մարդու իրավունքների պաշտպանությանն ու խթանմանն ուղղված աճող թվով ազգային, միջազգային օրենքների և պայմանագրերի, ինչպես նաև ռեգիոնալ, ազգային և ենթաազգային ինստիտուտների հիմքը։
Իրավական ուժը
Ինքնին պայմանագիր չհանդիսանալով՝ Հռչակագիը հստակորեն ընդունվեց «հիմնարար ազատություններ» և «մարդու իրավունքներ» հասկացությունների իմաստի սահմանման նպատակով, որոց հանդիպում ենք ՄԱԿ-ի Կանոնադրությունում, ինչը պարտադիր է բոլոր անդամ պետությունների համար։ Այս պատճառով Համընդհանուր հռչակագիրը Միավորված ազգերի կազմակերպության հիմնարար բաղադրիչ փաստաթուղթն է։ Բազմաթիվ միջազգային իրավաբաններ, ի լրումն, կարծում են, որ Հռչակագիրը ձևավորում է միջազգային իրավունքի մի մասը և հզոր գործիք է դիվանագիտական ու բարոյական ճնշման կիրառման մեջ՝ ուղղված այն կառավարությունների դեմ, որոնք ոտնահարում են նրա ցանկացած հոդվածը։ 1968 թ. ՄԱԿ-ի Միջազգային կոնֆերանսը Մարդու իրավունքների մասին տեղեկացրեց, որ այն «հանդիսանում է պարտավորություն միջազգային հանրության անդամների համար» ուղղված բոլոր անհատներին։ Հռչակագիրը որպես հիմք է ծառայել մարդու իրավունքների մասին ՄԱԿ-ի երկու պարտավորեցնող համաձայնագրերի համար՝ Միջազգային դաշնագիր քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին և Միջազգային դաշնագիր տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին, և Հռչակագրի սկզբունքները մանրամասն մշակվել են միջազգային պայմանագրերում, ինչպես օրինակ՝ Միջազգային կոնվենցիան ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին, Միջազգային կոնվենցիան կանանց նկատմամբ խտրականության վերացման մասին, ՄԱԿ-ի կոնվենցիան երեխաների իրավունքների մասին, ՄԱԿ-ի կոնվենցիան խոշտանգումների դեմ և շատ այլ համաձայնագրեր։ Հռչակագիրը շարունակում է լայնորեն վկայակոչվել կառավարություների, գիտնականների, փաստաբանների և սահմանադրական դատարանների ու անհատների կողմից, ովքեր դիմում են նրա սկզբունքներին իրենց կողմից ճանաչված մարդու իրավունքների պաշտպանության համար։