cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուցկի
Կառուցվածք, բաղադրություն և արտադրություն
Լուցկիներ պատրաստելիս սկզբում կաղամախու գերանից կտրում են միաշերտ նրբատախտակներ, այնուհետև նրբատախտակներից ստանում են ծղոտներ և դանակով կտրատում, ինչի արդյունքում ստանում են լուցկու ձողիկները։ Ձողիկները ծծեցնում են փտեցման դեմ լուծույթով, չորացնում, հղկեցնում և այդպիսով պատրաստում լուցկու մեքենայի մեջ ընդունման համար։ Այն տեղադրում են շարվածքային շերտաձողիկի փոխակրիչի վրա, տաքացնում, և ձողիկի այն մասը, որ հետո դառնում է գլխիկը, ընկղմում են հեղուկ պարաֆինի մեջ։ Այնուհետև ձողիկի հիշատակված մասը մի քանի անգամ թաթախում են հատուկ բաղադրության մեջ․ ձևավորում են լուցկու գլխիկը։ Լուցկու ձողիկը գլխիկի հետ միասին չորացնում են և փաթեթավորում ։
Տուփերը պատրաստում են տուփերի սոսնձման մեքենաներով։ Եվրոպական համակարգում արտաքին և ներսի տուփերն սկզբում դրվում են իրար մեջ, ապա լցնում են լուցկիները։ Ամերիկյան համակարգով սկզբում լուցկիները լցնում են ներսի տուփերը, այնուհետև դրանք դնում են դրսի տուփերի մեջ։ Վերջին փուլն արտաքին տուփի վրա քսուք քսելն է ։
Լուցկու թանգարան
Լուցկու թանգարաններ կան Շվեդիայում, Շվեյցարիայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում և Ռուսաստանում։
Կիրառում
Բացի հիմնական նշանակությունից՝ լուցկիները երբեմն օգտագործվում են․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրակ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Մուստիերյան մշակույթ
Մուստիերյան մշակույթ, հին քարի դարի վերջին շրջանը։ Հաջորդել է Աշելյան մշակույթին։ Շատ մասնագետներ համարում են միջին հին քարի դար։
Առաջինը հայտնաբերել է ֆրանսիացի հնագետ Մորտիլիեն XIX դ․ 60-ական թթ․։ Անվանումն ստացել է Լը Մուստիե (Le Moustier) քարայրից (Ֆրանսիայի Դորդոն դեպարտամենտում)։ Տարածված է Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Մերձավոր Արևելքում և Միջին Ասիայում։ Երկրաբանորեն համընկնում է վերին պլեյստոցենին, ռիսվյուրմյան միջսառցադաշտային շրջանի վերջին և Եվրոպայի վերջին սառցապատման (վյուրմյան) շրջանի 1-ին կեսին։ Մուստիերյան մշակույթի ուշ շրջանի հուշարձանները Եվրոպայում թվագրվում են մ․թ․ա․ 53—33-րդ հազարամյակներով։ Մուստիերյան մշակույթի առաջացման ժամանակաշրջանը, հավանաբար, մ․թ.ա․ 100—80-րդ հազարամյակներն են։ Մուստիերյան մշակույթին բնորոշ են սկավառակաձև քարե միջուկները։ Ոսկորի մշակումը եղել է թույլ զարգացած։ Գոյություն են ունեցել Մուստիերյան մշակույթի մի շարք տարատեսակներ, որոնք հաճախ պատահում են միևնույն տարածքում։ Մուստիերյան մշակույթի կրողը եղել է նեանդերթալյան մարդը։ Մուստիերյան շրջանի մշակույթի հետքերը հայտնի են Հայաստանի մի շարք կայաններից, որոնցից ամենավաղ շրջանին պատկանում են Արտին լեռան (Սատանի դար, Արեգունի և Հարավային բլուրներ), Հրազդանի միջին հոսանքի (Արզնի, Նուռնուս, Ջրաբեր, Ֆանտան, Թեժրաբեկ, Ճաթկռան), Նոյեմբերյանի (Կաքլիկ), Արթիկի (Պեմզաշեն) կացարանները։ Աշելյան գործիքների հետ գտնվել են նաև Մուստիերյան մշակույթի ժամանակաշրջանի սրածայրեր, քերիչներ, դակիչներ, հատիչներ, ինչպես նաև բնակավայր-քարայրեր և այլն։
Կատեգորիա:Միջին քարի դար Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Ամենածեր կանանց ցանկ
Այս ցուցակն իր մեջ ներառում է մոլորակի երբևէ ապրող հարյուր հիսուն ամենատարեց կանանց անունները, որոնք ապրել են ավելի քան 114 տարի և 18 օր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձանց ցանկեր Կատեգորիա:Երկարակյացներ
Ռիբալովո (գյուղ, Տոմսկի շրջան)
Ռիբալովո (Рыбалово), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1737 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1683 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուատորդիո
Կուատորդիո  (Quattordio), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1704 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 96 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15028։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Կահռու
Կահռու (Kahru), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոմեյկովո
Լոմեյկովո (Ломейково), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Նովոբոգդանովկա (այլ կիրառումներ)
Նովոբոգդանովկա, կարող է վերաբերել՝
Ջան Ֆրանչեսկո Մալիպիեռո
Ջան Ֆրանչեսկո Մալիպիեռո (Gian Francesco Malipiero, ), իտալացի կոմպոզիտոր, երաժշտագետ։
Կենսագրություն
Երաժշտական կրթությունն ստացել է Վիեննայում, Վենետիկում, Բոլոնյայում։ Դասավանդել է Պարմի (1921-24), Վենետիկի (1932-53) կոնսերվատորիաներում, Մալիպիեռոյի երաժշտությունը կրել է իմպրեսիոնիզմի և նեոկլասիցիզմի ազդեցությունը։ Լավագույն գործերում հիմնվում է իտալական ժողովրդական և հնագույն երաժշտության ավանդույթների վրա։ Օպերաների (30-ից ավելի, գրեթե բոլորը սեփական տեքստերով), այդ թվում երեք եռագրությունների՝ «Օրփեիդներ» (բեմականաացում՝ 1925), «Գոլդոնիի երեք կատակերգությունները» (բեմականացում՝ 1926), «Վենետիկյան միստերիա» (բեմականացում՝ 1932), սիմֆոնիաների (11), նվագախմբային երկերի (այդ թվում՝ «Արմենիա», 1917), մենագրությունների (Կ. Մոնտեվերդիի, Ա. Վիվալդիի, Ի. Ֆ. Ստրավինսկու մասին) և այլն հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Իտալացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ
Կանեգավան
Կանեգավան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրի-Աբաղա գավառում։ 1909 թվականին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Վրացական ազգային աստղաֆիզիկական աստղադիտարան
Վրացական ազգային աստղաֆիզիկական դիտարան կամ Աբասթումանի աստղադիտարան (აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია), դիտարան Աբասթուման ավանի մոտ, Կանոբիլի լեռան վրա, Վրաստան։ Բարձրությունը՝ 1650 մ։ Հիմնադրվել է 1932 թվականին։ Դիտարանում հետազոտվում են լույսի միջաստղային կլանմանը, փոփոխական աստղերին, Արեգակի ծառայությանը և Երկրի մթնոլորտին վերաբերող հարցեր, դասակարգվել են մոտ 35 հազար աստղերի սպեկտրներ։ Խոշորագույն գործիքը Մաքսուտովի տիպի 70 սմ-անոց աստղադիտակն է, իր տեսակի մեջ աշխարհում ամենամեծերից մեկը։
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Վրաստանում Կատեգորիա:Սամցխե-Ջավախքի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1932 հիմնադրումներ
Աբարա
Աբարա, ամրոց Փոքր Հայքում, Տևրիկ քաղաքից ոչ հեռու, բարձրադիր ու դժվարամատույց վայրում։ IX դարում Աբարան պավլիկյանների ամրոցներից էր։ XI դարից հիշատակվում է որպես քաղաք։ 1021-80-ին մտնում էր Սեբաստիայի Արծրունիների իշխանության մեջ։ Ենթադրվում է, որ ավերվել է մոնղոլական տիրապետության ժամանակ (XIII–XIV դդ.)։
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)
Amorpha juglandis
Amorpha juglandis, Sphingidae ընտանիքին պատկանող թիթեռների տեսակ ։
Նկարագրություն
Դիմացի թևի երկարությունը 23-41, իսկ թևերի բացվածքը՝ 45-75 միլիմետր է ։ Գունավորումը մեծապես տարբերվում է. կան թևերի գորշ, դեղնավուն և բաց շագանակագույն գունավորում ունեցող առանձնյակներ։ Մարմինը մեծ է, վերջին հատվածում նեղացող։ Բեղիկները երկար են, առէջանման։ Աչքերը մեծ են, ոչնչով պատված չեն։ Շուրթերի շոշափուկները լավ զարգացած են, թեքված են դեպի վեր, դրսի հատվածից խիտ ծածկված են թեփուկներով, իսկ ներսի հատվածում թոփուկները բացակայում են ։
Կենսաբանություն
Թիթեռնիկները ակտիվ են մթության մեջ։ Արեալի հյուսիսում մեկ տարվա ընթացքում զարգանում է մեկ սերունդ, որի թիթեռները թռչում են մայիսից մինչև օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում։ Արեալի հարավում զարգանում է երկու սերունդ, թիթեռները հանդիպում են մարտից մինչև հոկտեմբեր ամիսներին ։
Թրթուրները սնվում են ընկույզով (Juglans), լաստենու (Alnus), կարիայի (Carya), տիզենու (Corylus) և հաճարենու (Fagus) պտուղներով ։
Տարածման տերիտորիա
Այս տեսակը լայնորեն տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան հատվածում՝ Ֆլորիդայից մինչև Կանադայի հարավ։ Արևմուտքում արեալը ընդգրկում է Մեծ Հարթավայրերը, որտեղ տեսակը հայտնաբերվել է Նեբրասկա նահանգի արևմտյան մասում, Օկլահոմայում և Տեխասում (Բիգ-Բենդ)։ Տեսակի արեալը ներառում է նաև Կանադայի հարավը (Նոր Շոտլանդիա, Նյու Բրանսուիկ, Քվեբեկ, Օնտարիո և Մանիտոբա) ։
Պաշտպանություն գիշատիչներից
Գիշատիչների հարձակման դեպքում այս տեսակի թրթուրները, վախեցնելու համար, օդը որովայնի շնչափողերով արտաշնչելու միջոցով սուլոցներ են արձակում։ Այս ազդանշանները ամեն անգամ կարող են տարբերվել, սկսած այն ձայներից, որոնք ընկալվում են մարդկանց կողմից, ընդհուպ մինչև ուլտրաձայնային և կարող են բաղկացած լինել 1-8 հնչյուններից, որոնք տարբերվում են իրենց սպեկտրով՝ պարզ և միապաղաղ ազդանշանից մինչև բարդ ձայնային կոմպոզիցիաներ՝ 9, 15 և 22 կՀերց հաճախականությամբ  ։
Արագաչափ խցիկի օգնությամբ նկարահանումը, որը զուգորդվում է թրթուրի շուրջ օդի հոսքի չափման և դրա շնչուղիների ընտրանքային արգելափակման հետ, թույլ է տվել պարզել, որ սպառնալիքի դեպքում թրթուրը կտրուկ կրճատում է իր մարմնի դիմացի հատվածը՝ օդն արտաշնչելով որովայնի ութերորդ հատվածի մի քանի մեծացված շնչուղիների միջոցով։ Բնության մեջ դիտարկումները ցույց են տվել, որ այդ հնչյուններն իսկապես վախեցնում են Dendroica petechia տեսակի թռչուններին, որոնց հետ փորձարկումներ են կատարել հետազոտողները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թիթեռներ
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ, Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչում։ Հիմնադրվել է 2002 թվականին ընդունված «Գիտության, կրթության, ժուռնալիստիկայի, մշակույթի, արվեստի, առողջապահության, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի բնագավառներում Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։ Վերասահմանվել է 2004 թվականի հունիսի 11-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2004 թվականի հուլիսի 10-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թվականի օգոստոսի 2-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով (օրենքն ուժը կորցրել է 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին)։ Կրկին վերասահմանվել է 2014 թվականի հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թվականի հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թվականի օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարչի պատվավոր կոչումը շնորհվում էր կերպարվեստի գործիչներին, գեղանկարչության, քանդակագործության, գծանկարչության, թատերադեկորացիոն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի գործիչներին և գեղարվեստական արհեստագործության վարպետներին՝ բարձրարժեք գեղարվեստական գործեր ստեղծելու և իրենց գործունեությամբ արվեստի զարգացմանը նպաստելու համար։
Ներկայումս
2014 թվականի օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարչի պատվավոր կոչումը շնորհվում է կերպարվեստի գործիչներին, գեղանկարչության, քանդակագործության, գծանկարչության, դիզայնի, թատերադեկորացիոն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի գործիչներին և գեղարվեստական արհեստագործության վարպետներին՝ բարձրարժեք գեղարվեստական գործեր ստեղծելու և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի համար ։
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ կոչումը շնորհում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թվականներին պատվավոր կոչումների ներկայացնելն իրականացնում էր Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը՝ հաշվի առնելով նաև լիազորված պետական մարմինների, ստեղծագործական միությունների առաջարկությունները՝ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին ուղղված գրավոր միջնորդագրերի միջոցով, բացի այդ, անձնական նախաձեռնությամբ պատվավոր կոչումներ կարող է շնորհել Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
Ներկայումս
2014 թվականի օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը շնորհում է պատվավոր կոչումներ անձնական նախաձեռնությամբ, նաև պատվավոր կոչումներ շնորհելու վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Այլ կերպ ասած, միջնորդություն ներկայացնել կարող է ոչ թե Կառավարությունը, այլ պաշտոնատար անձինք։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարչի պատվավոր կոչում շնորհելու միջնորդությանը ներկայացվող պահանջները և միջնորդությունը ներկայացնելու կարգը, պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց ցանկը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ ՀՀ Նախագահի 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ի ՆՀ-396 հրամանագրի համաձայն, կոչումը շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երևանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարները Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց միջոցով ։
2002-2014 թթ.
«ՀՀ վաստակավոր նկարիչ» կրծքանշանը՝ պատրաստված բրոնզափառ պղնձից, բաղկացած է 2 տարրից՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշի պատկերով ալիքաձև զոլակից և դրան կապօղակով ամրացված ալիքաձև շրջանից։ Զոլակն ունի 25 մմ երկարություն ու 10 մմ լայնություն և պատված է եռագույն սառը արծնով։
Շրջանի տրամագիծը 36 մմ է։ Կրծքանշանի միջին մասում՝ անփայլ մակերեսի վրա զետեղված է տվյալ գործունեության ասպարեզը խորհրդանշող ցայտաքանդակ՝ ներկապնակ՝ 2 խաչաձևված վրձնով՝ փայլեցված ողորկ մակերեսով։ Վերին մասում Արարատ լեռան ոճավորված ուրվագիծն է, ստորին հատվածում պատկերված է դափնու ճյուղ՝ ներքևում՝ «ՀՀ վաստակավոր նկարիչ» գրությամբ։
Ներկայումս
2014 թվականի օգոստոսի 9-ից հետո հանձնվող շնորհագրի և կրծքանշանի նկարագրությունը և նմուշը, դրա վկայականի նմուշը, մեդալի շերտաձողիկի նկարագրությունը և նմուշը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
Կոչման շնորհման վիճակագրությունը
ՀՀ Նախագահ Ս. Սարգսյանի կողմից (2008 թվականի ապրիլի 9-ից առ այսօր) կոչումը շնորհվել է 35 անձի։
Կոչում ստացած 35 անձանցից 31-ը տղամարդ են, 4-ը՝ կին։ Ըստ տարեթվերի կոչումը շնորհվել է.
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչներ
Հիմնական հոդված՝ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ պատվավոր կոչումներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր նկարիչներ
Պլոմարիոն
Պլոմարիոն (Πλωμάριον ) կամ Պլոմարի, փոքր քաղաք Հունաստանի Լեսբոս կղզու հարավում։ Մտնում է Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ պերիֆերիայի կազմի մեջ գտնվող Լեսբոս ծայրամասային միավորի Լեսբոս համայնքի մեջ ։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի՝ բնակչության թիվը կազմում է 2996 մարդ ։
Պլոմարիոնի համայնք
Պլոմարիոնի համայնքային միության մեջ մտնում է 6 բնակավայր։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 3276 մարդ ։ Մակերեսը 40,478 կմ² է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ
Կովալյովկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Կովալյովկա (Ковалівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռիբակի (գյուղ, Ռամենսկի շրջան)
Ռիբակի (Рыбаки), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի բնակավայրեր
MOBB
Պատմություն
MOBB-ը իր առաջնաելույթը կատարել է թողարկելով չորս երգ EP The Mobb-ի համար։ Բոբբի միանձնյա երաժշտական տեսահոլովակը, "꽐라 (HOLUP!)" անվանումով, թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, իսկ Մինհոյի միանձնյա երաժշտական տեսահոլովակը, "몸 (BODY)" անվանումով, թողարկվել է սեպտեմբերի 8-ին։ Սեպտեմբերի 9-ին թողարկվել է նրանց միասնական սինգլները՝ "붐벼 (FULL HOUSE)" և "빨리 전화해 (HIT ME)" ։
Էնթոնի
Էնթոնի ( անգլերեն` Anthony)` հռոմեական Անտոնիոս ( լատիներեն` Antonius) անվան անգլերենացված ձևն է ։ Համապատասխանում է հայերենում ընդունված Անտոն անվանը։
Հին Եգիպտոսի հուղարկավորության տեքստեր
Հին Եգիպտոսի հուղարկավորության տեքստեր,  կրոնական փաստաթղթերի հավաքածու, որոնք հին եգիպտացիները օգտագործում էին հոգուն հանդերձյալ կյանքում օգնելու համար։
Հուղարկավորության տեքստերը կատարելագործվել են Եգիպտոսի ողջ պատմության  ընթացքում, սկսած բուրգերի տեքստերից, որոնք առաջացել են հին թագավորության շրջանում և բացառապես հանդիպում էին արքայական դմբարաններում, Միջին թագավորության շրջանում, որոնք Միջին թագավորության վերափոխվել են սարկոֆագների տեքստերի, և ավարտվել են Հին եգիպտական Մեռյալների գիրքով, որոնք ի հայտ են եկել Նոր թագավորության շրջանում։ Ժամանակի ընթացքում հուղարկավորության տեքստերը հասանելի են դարձել միջին խավին, իսկ դրանից հետո նաև բոլորին, ով կարող էր իրեն դա թույլ տալ։
Հին թագավորություն
Հին թագավորության շրջանում հուղարկավորության տեքստերը ճոխություն էին համարվում, հասու էին միայն փարավոններին։ Այս ժամանակաշրջանի վերջում տեքստերը սկսեցին հայտնվել նաև արքայական կանանց գերեզմաններում։
Միջին թագավորություն
Առաջին անցումային ժամանակաշրջանում Եգիպտոսում սկսեցին հայտնվել հուղարկավորության տեքստերը, որոնք գրվում էին սարկոֆագի ներսի պատերին։ Այս տեքստերի նյութը մասնակիորեն փոխառվում էր ավելի վաղ շրջանի բուրգերի տեքստերից։ Դրա հետ միասին նրանցում հայտվեցին և շատ նորերը, ինչն առաջին հերթին կապված է եգիպտացիների ամենօրյա կարիքների հետ։ Նմանատիպ բուրգերը վկայում են այն մասին, որ այդ տեքստերը հասու էին դառնում նաև հասարակ մարդկանց։ Փարավոնը այլևս միանձնյա իրավունքներ չուներ հանդերձյալ կյանքի վրա, դրանից հետո դեպի հանդերձյալ կյանք անցագիր ստացան բոլորը, ով կարող էր իրեն թույլ տալ սակոֆագ գնել  ։
Նոր թագավորություն
Ստորև բերված է այն տեքստերի ցանկը, որոնք հայտնվել են Նոր թագավորության ժամանակաշրջանում՝
Ուշ Նոր թագավորություն
Մարանայի շրջանից հետո Եգիպտոսում սկսեցին օգտագործել հուղարկավորության տեքստերի նոր հավաքածու ։ Այս տեքստերում գլխավոր տեղ էր զբաղեցնում Երկնքի աստվածուհի Նուտը։ Այս շրջանի տեքստերի մեջ պատմվում էր արևի ճամփորդությունը աստվածուհու ողջ մարմնի միջով, վերջում նա կյանք է տալիս թարմացված առավոտյան արևին։ Ռամզես IV դամբարանի առաստաղին Երկնքի տեքստերից իրար կողքի կար միանգամից երկու տեքստ։
Ստորև բերված են Նուտ աստվածուհու հետ կապված գրքերի ցանկը՝
Տես նաև
Հին Եգիպտոսի հուղարկավորության արարողություններ
Գրականություն
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Եգիպտոսում
Սերգեյ Պուշկին
Սերգեյ Լվովիչ Պուշկին, Ալեքսանդր Պուշկինի հայրը, սիրողական բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Լև Ալեքսանդրովիչ Պուշկինի և նրա երկրորդ կնոջ՝ Օլգա Վասիլևնայի (օրիորդական ազգանունը՝ Չիչերինա) որդին է։ Ստացել է ֆրանսիական դաստիարակություն։ Սկզբում բանակում հաշվառվել է, ապա 1775 թվականին տեղափոխվել գվարդիա, իսկ 1777-1791 թվականներին եղել է Իզմայլովսկի գնդի սերժանտ։ Այնուհետև եղել է ենթասպա, իսկ հետո՝ կապիտան։ Մինչև 1797 թվականը ծառայել է լեյբ-գվ․ եգերական գնդում, որտեղից պաշտոնաթող Է եղել մայորի աստիճանով 1798 թվականին։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա։ Եղել է կոմիսարիատի աշխատակազմում, սկզբում Մոսկվայում (այդ ժամանակ էլ ծնվել է բանաստեղծը)։ Ծառայության մեջ է եղել կոմիսարիատի դեպոյում․ 8-րդ դասի կոմիսիոներ՝ 1802 թվականից, 7-րդ դասի՝ 1804 թվականից, ռազմական խորհրդական՝ 1812 թվականի հունիսի 25-ից։ 1811 թվականին պարգևատրվել է Ս. Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշանով ։
Այնուհետև Վարշավայում եղել է պահեստային բանակի կոմիսարիատի հանձնաժողովի ղեկավար։ 1814 թվականի հուլիսին Վարշավայում միացել է ազատ Որմնադիրների օրդենին՝ «Հյուսիսային վահանի» օթյակում, որին չորս նախնական աստիճաններն անցնելուց հետո «կցվել է» 1817 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Իսկ դրանից քիչ առաջ՝ հունվարի 12-ին, ընդհանրապես ազատվել է ծառայությունից 5-րդ դասային աստիճանով։ Ամուսնացել է համեմատաբար երիտասարդ տարիքում՝ դեռ լեյբ-գվ․ եգերական գնդի սպա եղած ժամանակ Պետերբուրգում, 1796 թվականի նոյեմբերին Նադեժդա Օսիպովնա Գանիբալի՝ իր հեռավոր ազգականուհու հետ, որ այն ժամանակ իր մոր հետ ապրում էր Սանկտ Պետերբուրգում։ Նադեժդա Օսիպիովնան եղել է Օսիպ Աբրամովիչ Գանիբալի և Մարիա Ալեքսեևնա Պուշկինայի դուստրը։
«Հայտնի էր որպես սրախոս և արտասովոր հնարամտության տեր մարդ։ Բանաստեղծություններ է գրել ֆրանսերենով, մասնակցել եմ ներկայացումների և լավ ասմունքել»։ Եղել է Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասի գավառում գտնվող Բոլդինո և Կիստենյովո գյուղերի սեփականատերը։
Հաղորդակցման շրջանակ
Մանկուց մտերիմ է եղել իր խորթ զարմիկների՝ Ժերեբցովների ու Լաչինովների հետ, որոնք եղել են հոր առաջին կնոջ՝ Մարիա Մատվեևնա Վոյեկովայի զարմիկները։ Նաև միշտ ջերմությամբ ու հիացմունքով է արձագանքել իր խորթ հորեղբոր՝ Վլադիմիր Սերգեևիչ Գրուշեցկու (սենատոր, իսկական գաղտնի խորհրդական և հերոլդմեյստեր, Գրուշեցկիների ազնվականական տոհմից) մասին, որը հաճախ է եղել նրանց տանը։ Վլադիմիր Գրուշեցկին ամուսնացած էր Աննա Մատվեևնա Վոեյկովայի՝ նրա հոր՝ Լև Ալեքսանդրովիչի առաջին կնոջ քրոջ հետ։
Սերգեյ Լվովիչ Պուշկինն այդ մասին գրել է («Հայրենիքի որդին» ամսագրում)․
...Ես մանկուց հիշում եմ իր եղբորը՝ Ալեքսանդր Մատվեևիչ Վոյեյկովին, նրա հարազատ փեսային՝ Սերգեյ Իվանովիչ Գրուշեցկուն, նրա եղբորորդիներին՝ Լաչինովներին։ Նրանք բոլորն այնքան հաճախ էին լինում իմ հոր մոտ, ոչ մի տոն բաց չէին թողնում, որ չգան նրա մոտ այն ժամանակվա սովորությամբ, շնորհավորանքով՝ որպես ընտանիքի ավագի։— Արդյոք դա համապատասխանում է հատվածում ասվածին:— Ես հիշում եմ, որ Վլադիմիր Սերգեևիչ Գրուշեցկին՝ միայն անցյալ տարի մահացած Ս. Պետերբուրգում սենատոր Սերգեյ Իվանովիչի որդին, ամեն կիրակի առավոտյան ժամը 9-ից արդեն իմ հոր մոտ էր գվարդիական ենթասպայական համազգեստով, որով ես հիանում էի:— Վլադիմիր Սերգեևիչն ինձ հիշեցնում էր իր մահվանից առաջ, որքան հաճախ է նա ինձ ձեռքերի վրա առել։
Լոմենկա (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Լոմենկա (Ломенка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (192701-192800)
Աստերոիդների ցանկ (192601-192700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (192801-192900)
|} Աստերոիդների ցանկ (192601-192700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (192801-192900)
Կալիումի հիդրիդ
Կալիումի հիդրիդ, անօրգանական բինար միացություն, սպիտակ գույնի։ Քիմիական բանաձևն է՝ KH։
Ֆիզիկական հատկություններ
Կալիումի հիդրիդն առաջացնում է անգույն իոնային բյուրեղներ, NaCl-ի նմանությամբ (a=0,57 նմ)։ Չի լուծվում օրգանական լուծիչներում։ Ունի մեծ ջերմահաղորդականություն։
Քիմիական հատկություններ
Կալիումի հիդրիդը իրենից ներկայացնում է բյուրեղային միացություն՝ K+H-։ Նրա հալույթը հաղորդում է էլեկտրական հոսանք։ Էլեկտրոլիզի հետևանքով անոդի վրա անջատվում է ջրածին։ Ջերմության նկատմամբ անկայուն է և քայքայվում է պարզ նյութերի։
Կալիումի հիդրիդը քիմիապես շատ ակտիվ է։ Հանդիսանում է ուժեղ վերականգնիչ և օքսիդանում է թթվածնով։
Փոխազդում է ջրի հետ. Թթուներ հետ։ Սպիրտների հետ։ Գազային ամոնիակի հետ։
Փոխազդում է հալո։ գենների հետ։
Ածխաթթու գազի հետ փոխազդելիս առաջացնում է կալիումի ֆորմիատ։
Փոխազդում է սիլիցիումի օքսիդի հետ։
Ստացում
Կալիումի հիդրիդը ստանում են անմիջական սինթեզով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկուական միացություններ Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ Կատեգորիա:Կալիումի միացություններ
Դավիթ արքա (հյուրանոց)
Դավիթ արքա հյուրանոց (מלון המלך דוד Malon ha-Melekh David, فندق الملك داود), 5-աստղանի հյուրանոց Երուսաղեմում, The Leading Hotels of the World (Աշխարհի առաջատար հյուրանոցներ) կոնսորցիումի անդամ։ Բացվել է 1931 թվականին։ Շենքը կառուցվել է վարդագույն կրաքարով։ Հիմնադրվել է եգիպտացի-հրեա բանկիր Էզրաս Մոսերիի կողմից։ Գտնվում է Երուսաղեմի կենտրոնում՝ Դավիթ արքայի փողոցում, որտեղից բացվում է տեսարան Երուսաղեմի հին քաղաք և Սիոն լեռ։
Հյուրանոցը պատկանում և գործարկվում է «Dan Hotels» խմբի կողմից։ Այն ավանդաբար դարձել է պետությունների ղեկավարների, բարձրաստիճան հյուրերի և այլ անձանց հյուրընկալելու վայր Երուսաղեմ կատարած այցելությունների ժամանակ։ Հայտնի է նաև 1946 թվականի ահաբեկչական ռմբակոծության համար, որն իրականացրել է «Իրգուն» սիոնիստական ռազմական խմբավորումը, որի արդյունքում զոհվել է 91 մարդ։
Բրիտանական մանդատը Պաղեստինում
1929 թվականին «Պաղեստին հյուրանոց» ՍՊԸ-ն Երուսաղեմի Ջուլիան ճանապարհին (այժմ՝ Դավիթ արքայի փողոց) ձեռք է բերել 4,5 հեկտար (18000 մ2) տարածք։ Շինարարական ծախսերի կեսը հոգացել է եգիպտացի-հրեա հարուստ բանկիր և Եգիպտոսի ազգային բանկի տնօրեն Էզրա Մոսերին, շինարարական աշխատանքների մյուս 46%-ը` Կահիրեի այլ հարուստ հրեաներ։ Մնացած 4 տոկոսը վճարել է Ազգային բանկը, որը 1934-1943 թվականներին ձեռք է բերել 693 բաժնետոմս։
Ստեղծման առաջին օրերից Դավիթ արքա հյուրանոցը հյուրընկալել է պետությունների ղեկավարների՝ Պարսկաստանի մայր թագուհուն, Եգիպտոսի թագուհի Նազլիին, Հորդանանի թագավոր Աբդուլլա I-ին, ինչպես նաև իրենց երկրներից աքսորված ղեկավարներ՝ Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնսո XIII-ը, որը հրաժարվել էր գահից 1931 թվականին, Եթովպիայի կայսր Հայլե Սելասին, որին 1936 թվականին վտարել էին իտալացիները և Հունաստանի թագավոր Գեորգ II-ը, որը իր երկրի կառավարությունը ստեղծեց աքսորում՝ հյուրանոցում գտնվելու ժամանակահատվածում (1942 թվականի նացիստական օկուպացիայից հետո)։ Մանդատային Պաղեստինի ժամանակահատվածում հյուրանոցի հարավային թևը վերածվել էր բրիտանական վարչական և ռազմական շտաբի։
1946 թվականի հուլիսի 22-ին հյուրանոցի հարավարևմտյան անկյունը հարձակման ժամանակ ռմբակոծվեց սիոնիստական Իրգուն ռազմական խմբավորման կողմից։ 91 մարդ զոհվեց, 45-ը վիրավորվեց։ Իրգունի կողմից ավելի վաղ ձեռնարկված փորձը ձախողվել էր, երբ Հագանան տեղեկացել էր այդ մասին և զգուշացրել բրիտանական իշխանություններին ։
Իսրայել
1948 թվականի մայիսի 4-ին, երբ բրիտանական դրոշը իջեցվեց բրիտանական մանդատի ավարտից հետո, շենքը դարձավ հրեական ամրոց։ 1948 թվականի Արաբա-իսրայելական պատերազմի ավարտին հյուրանոցը հայտնվել է «ոչ մեկի հող» կանաչ գծի վրա, որը բաժանեց Երուսաղեմը Իսրայելի և Հորդանանի տարածքի։ 1958 թվականին հյուրանոցը ձեռք է բերել «Dan Hotels» հյուրանոցների ցանցը։ 1960 թվականի «Ելք» ֆիլմի բազմաթիվ տեսարաններ նկարահանվել են հյուրանոցում։ Երբ Արևելյան Երուսաղեմը 1967 թվականի Վեցօրյա պատերազմից հետո անեքսիայի ենթարկվեց, հյուրանոցն ընդարձակվեց և երկու լրացուցիչ հարկ կառուցվեց։
Դավիթ արքա հյուրանոցը հյուրընկալել է շատ օտարերկրյա պետությունների ղեկավարների և դիվանագետների, որոնք այցելել են Իսրայել, այդ թվում՝ Գեորգ V-ին, Հորդանանի Հուսեյն I Իբն Թալալին, ԱՄՆ Նախագահներ Ռիչարդ Նիքսոնին, Ջերալդ Ֆորդին, Ջիմի Կարտերին, Բիլ Քլինթոնին, Ջորջ Բուշին, Բարաք Օբամային և Դոնալդ Թրամփին, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլին, Հարոլդ Վիլսոնին, Մարգարետ Թետչերինրը, Ջոն Մեյջորին և Թոնի Բլեերին, Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդիին, Ուելսի իշխան Արքայազն Չարլզին, Էլիզաբեթ Թեյլորին, Ռիչարդ Դրեյֆուսին, Ռիչարդ Գիրին, Մադոննային, դոկտոր Հենրի Քիսինջերին և Հիլարի Քլինթոնին ։
Ճարտարապետություն
Հյուրանոցի դիզայնն իրականացրել է շվեյցարացի ճարտարապետ Էմիլ Ֆոխթը, իրական շինարարական աշխատանքները վերահսկել է երուսաղեմցի ճարտարապետ Բենջամին Չայկենի ղեկավարությամբ ։ Ըստ Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պրոֆեսոր Ռութ Քարկի՝ Ֆոխթի մոտեցումը բնորոշ էր եվրոպացի ճարտարապետներին, որոնք Երուսաղեմում շենքեր կառուցելու հանձնարարություն էին ստացել, որոնք ներառում են «արևելյան ոճի գմբեթներ, կամարներ, տարատեսակ գունավոր քարեր, կրոնական սիմվոլներ և մակագրություններ ներքին հարդարանքների համար, որոնց խիստ սիմետրիկությունը դրանք անվերապահորեն դասում է եվրոպական շարքին ։ Հանրային սենյակները նկարազարդել է Գ. Գ. Հավսմիդը, ասորական, խեթական, փյունիկյան և արաբական շենքերի մոտիվներով՝ առաջ քաշելու «աստվածաշնչյան» ոճը ։ Հավսմիդը նշել է, որ իր նպատակն է եղել «հիշողության միջոցով վեր հանել հին սեմական ոճը Դավիթ արքայի փառահեղ ժամանակաշրջանի միջավայրը» ։
Ճաշարան
Հյուրանոցը ներառում է չորս ճաշարաններ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երուսաղեմի հյուրանոցներ Կատեգորիա:1931 հիմնադրումներ Մանդատային Պաղեստինում
Մեծամուլա
Մեծամուլա (მეწამულა, մինչև 2019 թվականը՝ Բուդյոնովկա, վրաց.` ბუდიონოვკა), գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Շուլավեր գետի երկու ափերին, վարչական կենտրոն Մառնեուլ քաղաքից 12 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 310 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 163 բնակիչ, հիմնականում հայեր և ադրբեջանցիներ, որից 80 տղամարդ և 83 կին։ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 134 մարդ, որից 69 տղամարդ և 65 կին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ջուլիան Ռոտտեր
Ջուլիան Բեռնարդ Ռոտտեր,, ամերիկացի նշանավոր հոգեբան, իր ժամանակի երկու ամենաազդեցիկ տեսությունների՝ սոցիալական ուսուցման և վերահսկման լոկուսների տեսության հեղինակը ծնվել է Բրուքլինում, Նյու Յորքում, 1916 թ. հոկտեմբերի 22-ին։ Այն ժամանակ, 1940-ականների վերջ 1950-ականների սկիզբ, երբ նա ստեղծում էր իր տեսությունը առավել ազդեցիկ էին անձի ֆենոմենոլոգիական և հոգեվերլուծական տեսությունները։ Ըստ Ռոտտերի այս երկու մոտեցումներն էլ պարունակում էին կոնցեպցիաներ, որոնք բավականաչափ որոշակիացված չէին, այդ իսկ պատճառով նա որոշեց մտցնել պարզ և կոնկրետ տերմինաբանություն։ Նա փորձում էր զարգացնել հստակ կառուցվածքավորված, կոնկրետ եզրեր և վարկածներ պարունակող, կոգնիտիվ ու մոտիվացիոն գործոնների դերը մարդու կյանքում հաշվի առնող տեսություն։ Ռոտտերը ցանկանում էր ստեղծել տեսությունը, որը կընդգծեր վարքի հասկացումը սոցիալական իրավիճակի ենթատեքստում, նրա սոցիալական ուսուցման տեսությունը փորձ է բացատրել, ինչպես են մարդիկ վարք սովորում միջավայրի տարրերի և այլ մարդկանց հետ համագործակցելով։ Ռոտտերն ասում էր. «Սա սոցիալական ուսուցման տեսություն է, քանի որ այն ընդգծում է փաստը, որ վարքի գլխավոր կամ հիմնական տիպերին կարելի է սովորել սոցիալական իրավիճակներում, և վարքի այդ տիպերը բարդ կերպով կապված են պահանջմունքների հետ, որոնք բավարարվում են այլ մարդկանց միջոցով»։ (Rotter, 1954, р. 84)
Կենսագրություն
Ջուլիան Բեռնարդ Ռոտտրեը ծնվել է 1916 թ. հոկտեմբերի 22-ին Բրուքլինում, Նյու Յորքում, հրեա փախստականների ընտանիքում։ Դպրոցական և այնուհետև ուսանողական տարիների Ռոտտերը չափազանց շատ ժամանակ էր անցկացնում Բրուքլինի Ջեյ պողոտայի գրադարանում, նա ժլատ ընթերցող էր։ Հոգեբանության նկատմամբ հետաքրքրությունը ծնվել է հենց այստեղ, երբ նա պատահաբար հանդիպում է Ֆրոյդի և Ադլերի գրքերին, ինչի հետևանքով սկսեց Բրուքլինյան քոլեջում ուսումնասիրել հոգեբանություն։ Նրա հիմնական առարկան քիմիան էր, որովհետև հոգեբանություն մասնագիտություն, որպես այդպիսին չկար։ Այն բանից հետո, երբ Ռոտտերն իմացավ Ադլերի Լոնգ-Այլենդի բժշկական դպրոցի դասախոսությունների մասին, նա սկսեց հաճախել դրանց, իսկ հետագայում Ադլերը նրան հրավիրեց մասնակցել Անհատական հոգեբանության միության ամենամսյա հանդիպումներին, որ անցկացվում էին Ադլերի տանը։
Շարունակելով ուսուցումը, Ռոտտերը 1937 թ. ընդունվեց Այովա նահանգի համալսարան, որպեսզի ավարտի հոգեբանությունը։ 1938 թ. ստացել է հումանիտար գիտությունների մագիստրի աստիճան Այովայում և կլինիկական հոգեբանության դոկտորի աստիճան 1941 թ. Ինդիանայի համալսարանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է ԱՄՆ բանակում որպես հոգեբան։ 1946 թ. սկսեց աշխատել Օհայոյում, որտեղ հետագայում զբաղեցրեց Ջորջ Քելլիի տեղը կլինիկական հոգեբանության տնօրենի պաշտոնում։ Իր առավել հայտնի աշխատությունը հրատարակել է Օհայոյում 1954 թ. «Սոցիալական ուսուցում և կլինիկական հոգեբանություն» անվան տակ։ 1963 թ. զբաղեցրեց Կոնեկտիկուտյան համալսարանում պրոֆեսորի պաշտոն։ Ռոտտերը թողել է հարուստ ժառանգություն հոդվածների, գրքերի, մենագրությունների և թեստային ուղղորդումների տեսքով։ 1987 թվականից անցել է թոշակի, սակայն չի դադարեցրել իր գիտական և մասնագիտական գործունեությունը մինչև մահ։ Մահացել է 2014 թվականի հունվարի 6-ին Կոնեկտիկուտում, Մենսֆիլդում ։
Հիմնական հայեցակարգեր և սկզբունքներ
Սոցիալակն ուսուցման տեսության ուշադրության կենտրոնում բարդ իրավիճակներում մարդու վարքի կանխատեսումն է ընկած։ Ըստ Ռոտտերի անհրաժեշտ է խորապես վերլուծել 4 փոփոխականների փոխազդեցությունները։ Այդ փոփոխականները ներառում են վարքի պոտենցիալը, սպասումը, ամրապնդման նշանակությունը (արժեքը) և հոգեբանական իրավիճակը։
Վարքի պոտենցիալ
Ռոտտերը պնդում է, որ տվյալ իրավիճակում մարդու վարքի կանխատեսման բանալին այդ վարքի պոտենցիալն հասկանալու մեջ է։ Վարքի պոտենցիալը դրա հավանականությունն է, որ հանդիպում է ինչ-որ իրավիճակում կամ իրավիճակներում մեկ կամ մի քանի ամրապնդումներով պայմանավորված։ Վարքը, ըստ Ռոտտերի, կազմված է շարժողական ակցիաներից, ճանաչողությունից, վերբալ (խոսքային) վարքից, ոչ վերբալ արտահայտվող վարքից, հուզական ռեակցիաներից և այլն։ Բոլոր տեսակի վարքերն ունեն արտահայտման հավանական պոտենցիալ, որն ունի ինչպես իրավիճակային, այնպես էլ մշակութային պայմանավորվածություն։ Կախված տրվող ռեակցիայից տվյալ վարքի պոտենցիալը գնահատվում է բարձր կամ ցածր, և հավանականության տեսությամբ կարելի է հաշվարկել վարքը՝ իմանալով դրա պոտենցիալը։ Օրինակ ֆուտբոլային մրցաշարի ժամանակ բարձր բղավոցների պոտենցիալը առավել մեծ է, քան թաղման արարողության ժամանակ։ Ռոտտերի վարքային հայեցակարգը ներառում է հավանական և չափելի բոլոր տեսակի վարքաձևերը, ինչպես՝ բղավոցներ, լաց, ծիծաղ, ուսուցում, տրամաբանական վերլուծություն, կռիվ, վերլուծություն, հապաղում և այլն։
Սպասումներ
Ըստ Ռոտտերի սպասումները վերաբերում են այն բանի սուբյեկտիվ հավանականությանը, որ ամրապնդումը տեղ կունենա սպեցիֆիկ վարքի արդյունքում։ Ռոտտերը նշում է, որ սպասման ուժի մեծությունը կարող է տատանվել 0-ից 100 միջակայքում և միջինում հիմնվում է նախկին փորձի կամ նման իրավիճակի սուբյեկտիվ գնահատման վրա։ Սպասման հայեցակարգը պնդում է, որ եթե նախկինում մարդիկ տվյալ իրավիճակում ցուցաբերելով նմանատիպ վարք ստացել են ամրապնդում՝ նրանք ձգտելու են նման իրավիճակում վարքի կրկնության։ Հարց է ծագում, թե ինչպես կարող է գործել սպասման հայեցակարգը իրավիճակում, որի հետ անձը նախկինում երբևէ չի բախվել։ Ռոտտերը տալիս է պարզ պատասխան՝ մենք համեմատում ենք իրավիճակները և գտնում նման իրավիճակ մեր կամ ուրիշի փորձից, որ դիտել ենք։ Սպասումը կարող է բերել վարքի որոշակի ձևերի, անկախ իրավիճակից և ժամանակից։ Սակայն բնական է, որ սպասումները ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը։ Այդ իսկ պատճառով գնահատելու համար իրավիճակը Ռոտտերը խորհուրդ է տալիս հիմնվել կոնկրետ մարդու սպասումների և դրանց գնահատման վրա, այլ ոչ թե ուրիշ մեկի։ Ռոտտերը տարբերակում է նաև իրավիճակի համար սպեցիֆիկ և ունիվերսալ, ընդհանուր սպասումները։ Վարքի կանխատեսման համար առաջին խումբ սպասումները կիրառելի չեն, քանզի խիստ սպեցիֆիկ են տվյալ իրավիճակի համար։ Ընդհանուր, գեներալիզացված սպասումները արտացոլում են տարատեսակ իրավիճակների փորձը և ռոտտերյան անձի ուսումնասիրման հասկացմանը լրիվ համապատասխան են։ Այսպիսի սպասումներից են ինտերնալ-էքստերնալ կամ ներքին-արտաքին վերահսկաման լոկուսները։
Ամրապնդման նշանակալիությունը
Ռոտտերը ամրապնդման նշանակալիությունը սահմանում է որպես աստիճան, որով մենք հավասար հավանականության ստացման պարագայում գերադասում ենք մի ամրապնդումը մյուսին։ Այս հայեցակարգը օգտագործելով նա պնդում է, որ մարդիկ տարբերվում են գործունեության և դրա արդյունքների կարևորությունների գնահատմամբ։ Ինչպես և սպասումների դեպքում, տարբեր ամրապնդումների նշանակալիությունը հիմնված է մեր նախկին փորձի վրա։ Ավելին՝ ամրապնդման նշանակալիությունը կարող է փոփոխվել իրավիճակից իրավիճակ և ժամանակի ընթացքում։ Սակայն կան նաև այնպիսի ամրապնդումներ, որ հարաբերականորեն կայուն են՝ պայմանավորված մեր անհատական առանձնահատկություններով։ Կյանքում առավելապես խրախուսվող գործունեությունների ոլորտներում էլ մեր կոգնիտիվ և աֆֆեկտիվ ամրապնդումների նշանակալիության աստիճանները գրեթե միշտ մնում են նույնը։ Ըստ Ռոտտերի, սակայն, ամրապնդման նշանակալությունը սպասումներից կախված չէ։ Այն, որ մարդ գիտի առանձին ամրապնդման նշանակալիության մասին, ոչ մի կերպ չի արտահայտում այդ ամրապնդման սպասման աստիճանը։ Ամրապնդման նշանակալիությունը հարաբերակցվում է մոտիվացիայի, իսկ սպասումները՝ ճանաչողական գործընթացների հետ։
Հոգեբանական իրավիճակ
Վերջին փոփոխականը, որ կանխատեսում է վարքը անհատի տեսակետից, հոգեբանական իրավիճակն է։ Ռոտտերը պնդում է, որ սոցիալական իրավիճակն այնպիսին է, ինչպիսին այն տեսնում է անհատը։ Ինչպես ֆենոմենոլոգիական մոտեցման հեղինակ Կառլ Ռոջերսը, այնպես էլ Ռոտտերը գիտակցում է, որ եթե տվյալ հանգամանքները մարդու կողմից ընկալվում են որոշակիորեն, ապա նա իրավիճակը ընկալում է այնպիսին, ինչպես ընկալում է, անկախ նրանից, թե որքան տարօրինակ կարող է թվալ նրա մեկնաբանությունը։ Ռոտտերն ընդգծում է իրավիճակային ենթատեքստի կարևոր դերը և դրա ազդեցությունը մարդու վարքի վրա։ Նա կառուցում է իր տեսությունն համապատասխան այն բանի, որ տվյալ սոցիալական իրավիճակում էական գրգռիչների ամբողջականությունը մարդու մոտ առաջացնում է վարքի արդյունքների սպասում՝ ամրապնդում։ Անձի ռոտտերյան մեկնաբանման հիմքում խորապես ընկած է մարդու և նրա համար նշանակալի շրջապատի փոխազդեցության թեման։ Որպես ինտերակցիոնիստ՝ նա պնդում է, որ հոգեբանական իրավիճակը պետք է դիտարկել սպասումների և ամրապնդման նշանակալիության հետ մեկտեղ, ցանկացած այլընտրանքային վարք կանխատեսելու համար ։
Պահանջմուքներ
Ռոտտերը դիտարկում է մարդկանց որպես նպատակաուղղված անհատներ։ Նա կարծում է, որ մարդիկ ձգտում են առավելագույնի հասցնել խրախուսումը և նվազագույնի՝ պատիժը։ Նպատակները որոշակի են դարձնում այն ուղիները, որոնցով մարդիկ գնում են իրենց հիմնական պահանջմուքների բավարարմանն հասնելու համար։ Հետևաբար, նպատակների և պահանջմունքների գիտակցումը հնարավորություն է տալիս կատարել առավել ընդհանրացված կանխատեսում, քան վերոնշյալ 4 փոփոխականների միջոցով իրականացվող կանխատեսումն է։ Սպեցիֆիկ նպատակներն առավել նեղ կերպով կապված են ավելի լայն կատեգորիաների՝ պահանջմունքների հետ։ Ռոտտերը դիտարկում է պահանջմուքների 6 կատեգորիա, որ կիրառելի ե մարդու վարքի կանխատեսման նկատմամբ։
Ընդունման կարգավիճակ
Սա մեր պահանջմունքն է զգալ մեզ կոմպետենտ գործունեության ոլորտների լայն սպեկտրում, ինչպես դպրոցում, աշխատանքում, ֆիզիկական պատրաստվածությունում կամ հասարակական գործունեության մեջ։ Ցանկություն, որ այլք ընդունեն մեր ինտելեկտուալ օժտվածությունը։
Պաշտպանություն-կախվածություն
Պահանջմունք է, որ որևէ մեկը պաշտպանի մեզ տհաճություններից և օգնի հասնել նշանակալի նպատակների։ Երբ մենք հիվանդ են, դիմում ենք մեր ընտանիքի անդամներին օգնության համար, սա այս պահանջմունքի դրսևորման օրինակ է։
Դոմինանտում
Պահանջմունք ազդել այլ մարդկանց կյանքի վրա և ունենալ հնարավորություն կառավարել այդպիսի վերահսկման հետևանքները։ Դոմինանտման պահանջմունքն է նկարագրում մեր հայցը բարեկամներին և ընկերներին՝ խնդրելով, որ նրանք աջակցեն մեր սիրելի բարեգործական ֆոնդին։
Անկախություն
Ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու և առանց այլոց օգնության նպատակներին հասնելու մեր պահանջմունքն է։ Այս կատեգորիայի պահանջմուքները նկարագրում են ցանկացած վարք, որ նախատեսում է ցանկություն հիմնվել սեփական ուժերի և կարողությունների վրա։
Սեր և կապվածություն
Այլ մարդկանց կողմից սիրվելու և ընդունված լինելու պահանջմուք։ Վառ օրինակ է անձը, ով ծախսում է շատ ժամանակ և էներգիա իր ընկերոջ վրա, որպեսզի վերջինս սիրի իրեն։
Ֆիզիկական հարմարավետություն
Ֆիզիկական անվտանգության, լավ առողջության և առանց ցավի ապրելու հետ կապված պահանջմունքի բավարարում։ Մնացած բոլոր պահանջմուքները ձեռք են բերվում հիմնական պահանջմունքների՝ ֆիզիկական առողջության և հաճույքի հետ ասոցացվելու արդյունքում։ Ֆիզիկական հարմարավետության նկարագրություն է վարքը, որ բերում է սեռական բավարարման ։
Պահանջմունքի բաղադրիչներ
Պահանջմուքների յուրաքանչյուր կատեգորիա ըստ Ռոտտերի բաղկացած է երեք հիմնական բաղադրիչներից՝ Այս բաղադրիչները նման են վարքի երեք բաղադրիչներին և համակցմամբ ստեղծում են վարքի ընդհանուր կանխատեսման ռոտտերյան բանաձևը։
Պահանջմունքի պոտենցիալ
Որոշակի կատեգորիայի պահանջմունքների բավարարմանը բերող վարքի հավանականությունը, ինչպես սիրո և կապվածության բավարարումը։ Ֆունկցիոնալ առումով մեր վարքն ուղղված կարող է լինել սիրո և կապվածության անուղղակի դրսևորման ստացմանը, ինչպես օրինակ ծաղիկներ նվիրելը սիրած կնոջը նրանից, որպես շնորհակալություն, սիրո դրսևորումներ ստանալու համար։
Պահանջմունքի նշանակալիությունը
Ամրապնդումների հավաքի միջին արժեքը Ռոտտերը սահմանում է որպես պահանջմունքի նշանակալիություն։ Իսկ ամրապնդման նշանակալիությունը մեկ ամրապնդման գերադասումն է ամրապնդումների որոշակի հավաքին նույն հավանականության պայմաններում։ Պահանջմունքի նշանակալիությունը սրան ավելացնում է նաև տարատեսակ ամրապնդող ստիմուլների հարաբերական նախընտրությունը, որ կապված է պահանջմունքների 6 կատեգորիաների հետ։ Այս պարագայում նշանակալի է դառնում ոչ միայն արտաքինից եկող «չոր» ամրապնդումը, այլև ներքին իրողությունը, պահանջմունքը, որ կհամապատասխանի այդ ամրապնդմանը և ամուր կապ կստեղծի։
Գործունեության ազատություն
Գործունեության ազատությունը վերաբերվում է մարդու սպասումներին, որ որոշակի վարքը կբերի ամրապնդումների, որ կապված են պահանջմունքների 6 կատեգորիաներից մեկին։ Դա արտացոլում է կառուցվող վարքի նկատմամբ բավարարող ամրապնդման առաջացման սուբյեկտիվ հավանականության գնահատումը։ Անհատը կարող է ուժեղ ֆրուստրացվել, եթե համընկնեն նշանակալի պահանջմունքը և գործունեության անկախության ցածր աստիճանը։ Նա այս պարագայում իր զգում է ոչ արդյունավետ և ունենում ադապտացման դժվարություններ։ Մինիմալ նպատակի մակարդակը վերաբերվում է այն ցածրագույն կետին, որտեղ ամրապնդումը անհատի կողմից շարունակում է ընկալվել դրականորեն։ Մինիմալ նպատակը բաժանարար գիծ է այն խրախուսանքների միջև, որոնք դրական ամրապնդող ստիմուլներ են և նրանց, որոնք ինչ-որ չափով պատիժ են հանդիսանում։ Չնայած մինիմալ նպատակների, հնարավորությունների, կարողությունների և կոմպետենտության նշանակությանը վարքային հաջողությունների հասնելու մեջ, Ռոտտերը նշում է, որ այս ամենի նկատմամբ գերակայող դիրք ունի մարդու պահանջմունքի նշանակալիությունը։ Վերջինս կարող է բերել թե՛ իրականության աղճատմանը, թե՛ իրավիճակը հասկանալու անկարողությանը։ Ըստ Ռոտտերի վատ ադապտացիա է կոչվում պահանջմունքի բարձր նշանակալիության և գործունեության ազատության անհամատեղելիությունը, սա բերում է ֆրուստրացիայի և անհաջողության։ Դժվար հարմարվող մարդկանց անհաջողությունը պայմանավորված է իրենց ուժերի նկատմամբ անվստահությամբ, ինչը ևս չի նպաստում պահանջմունքի բավարարմանը և հետևաբար բերում է ֆրուստրացիայի։ Վատ ադապտացվող մարդիկ ըստ Ռոտտերի հաճախ նպատակների իրականացման ճանապարհները փնտրում են իրենց երևակայությունում կամ խուսափում են անհաջոությունից և ռիսկի դիմելուց։
Կանխատեսման ընդհանուր բանաձև
Պահանջմունքի պոտենցիալ = գործունեության ազատություն + պահանջմունքի նշանակալիություն
Այս հավասարումը ցույց է տալիս, որ երկու առանձին գործոններ սահմանում են վարքի կառուցման պոտենցիալը, որն ուղղված է որոշակի պահանջմունքների բավարարմանը։ Առաջին գործոնը՝ ընդհանուր սպասումները կամ գործունեության ազատությունն է, երկրորդ գործոնը՝ պահանջմունքին տրվող արժեքը, նշանակալիությունն է, որ կապված է ինչ-որ նպատակների հասնելու սպասելիքների հետ։ Պարզ ասած՝ ռոտտերյան կանխատեսման ընդհանուր բանաձևը նշանակում է, որ մարդը հակված է ձգտել նպատակների, որոնց հասնելը կամրապնդվի, և սպասվող ամրապնդումները կունենան բարձր նշանակալիություն։ Այս գործոնների ճշգրիտ իմացությունը ըստ Ռոտտերի տալիս է հստակ կանխատեսման բարձր հավանականություն։ Կանխատեսման ընդհանուր բանաձևը նաև ընդգծում է ընդհանրացված սպասումների դերը որոշակի վարքի ամրապնդման մեխանիզմների գործում։ Ռոտտերն առանձնացնում էր երկու ընդհանրացված սպասում՝ վերահսկաման լոկուս և միջանձնային վստահություն ։
Բնութագրիչներ
Ինտերնալներն ու էքստերնալները նախ և առաջ առանձնանում են այն միջոցներով, որոնցով նրանք փնտրում են տեղեկատվություն միջավայրի մասին։ Մի քանի հետազոտություններ ապացուցել են, որ ինտերնալներն առավել մեծ հավանականությամբ կսկսեն փնտրել իրենց առողջության վատթարացման վերաբերյալ ինֆորմացիա, քան էքստերնալները։ Ինտերնալները նաև առավել մեծ հավանականությամբ կսկսեն կանխարգելել հիվանդության զարգացումը, օրինակ կանցնեն հատուկ սննդակարգի, սպորտային հատուկ վարժությունների, քան էքստերնալները։ Արտաքին վերահսկման լոկուսով մարդիկ առավել հաճախ են ունենում հոգեբանական խնդիրներ, նրանց տագնապայնությունը և դեպրեսիան ավելի բարձր է, ինքնագնահատականն առավել ցածր, քան ներքին վերահսկման լոկուս ունեցողների մոտ։ Էքստերնալ բնակչության հետ ինքնասպանությունների մակարդակը դրականորեն է կոռելացվում (r = 0,68)։ Ինտերնալները լավ են ադապտացվում, քանզի ապացուցված է, որ եթե մարդը հավատում է, որ իր կյանքն իր ձեռքերում է և ինքն է իր ճակատագրի տերը, նա հաջողության է հասնում կյանքում։ Ասվածից պարզ է դառնում, որ էքստերնալները վատ են ադապտացվում, քանզի միշտ սպասում են արտաքին ազդեցություններին։
Եվ ի վերջո էքստերնալներն առավել շատ են ենթարկվում միջավայրի ազդեցությանը, քան ինտերնալները։ Ֆերեսը պարզել է, որ ինտերնալները ոչ միայն դիմադրում են արտաքին ազդեցությանը, այլև իրենք են փորձում վերահսկել ուրիշների վարքը։ Ինտերնալները սիրում են մանիպուլացնել մարդկանց, չեն սիրում կորցնել վերահսկողությունը։ Նրանք առավել համոզված են խնդիրները լուծելու իրենց կարողությունների վրա, քան էքստերնալները, այդ իսկ պատճառով անկախ են այլոց կարծիքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Հոգեբանական դպրոցներ Կատեգորիա:Այովայի համալսարանի շրջանավարտներ
Անվերջ փոքր և անվերջ մեծ
Անվերջ փոքր, թվային ֆունկցիա կամ հաջորդականություն, որը ձգտում է զրոյի։
Անվերջ մեծ, թվային ֆունկցիա կամ հաջորդականություն, որը ձգտում է որոշակի նշանի անվերջության։
Անվերջ փոքր
a_n հաջորդականությունն անվանում են անվերջ փոքր, եթե ։ Օրինակ, թվերի հաջորդականությունն անվերջ փոքր է։
Ֆունկցիան անվանում են անվերջ փոքր x_0 կետի շրջակայքում, եթե ։
Ֆունկցիան անվանում են անվերջ փոքր անվերջության վրա, եթե կամ ։
Անվերջ փոքր է համարվում նաև այն ֆունկցիան, որն իրենից ներկայացնում է ֆունկցիայի և իր սահմանի տարբերությունը, այսինքն եթե, ապա , ։
Անվերջ մեծ
Ներքևում ներկայացված բոլոր բանաձևերում հավասարության աջ մասի անվերջությունը որոշակի նշան ունի (կամ «պլյուս», կամ «մինուս»)։ Այսինքն, օրինակ, x\sin x ֆունկցիան, որն երկու կողմից էլ սահամանափակ չէ, չի համարվում անվերջ մեծ ֆունկցիա, երբ x\to+\infty։
(5357) Սեկիգուչի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,987183 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6746 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2997 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1885,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190902 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,08° անկյուն։
Անվերջ փոքր և անվերջ մեծ
Անվերջ մեծ
a_n հաջորդականությունը անվանում են անվերջ մեծ, եթե ։
(5357) Սեկիգուչի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տեցույա Ֆուջիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆարհադ և Շիրին, պոեմ
Ֆարհադ և Շիրին (Farhod va Shirin; فرهاد و شیرین), 15-րդ դարի ուզբեկ բանաստեղծ Ալիշեր Նավոիի հերոսական-ռոմանտիկական պոեմը, գրվել է 1484 թվականին, հանդիսանում է հեղինակի «Հնգամատյան» կոչվող պոեմների շարքի երկրորդ մասը: Պոեմը արձագանքն է 12-րդ դարի պարսիկ բանաստեղծ Նիզամի Գյանջևիի «Խոսրով և Շիրին» պոեմի:
Անվերջ փոքր և անվերջ մեծ
Անվերջ մեծ
Ֆունկցիան անվանում են անվերջ մեծ անվերջության վրա, եթե կամ ։
Ֆարհադ և Շիրին, պոեմ
Ստեղծման պատմություն
15-րդ դարի ուզբեկ բանաստեղծ Ալիշեր Նավոիի գրական հարուստ ժառանգության մեջ աչքի է ընկնում «Հնգամատյան»-ը՝ գրված չաղաթայերենով (թյուրքերեն գրական լեզվին պայմանականորեն տրված անվանում․ հաջորդել է կարլուկա-ույղուրական գրական լեզվին): Իր պոեմների սյուժեները Նավոին մշակում է՝ հետևելով արևելյան հայտնի սյուժեներին ու մշակումներին: Սակայն նոր դիտանկյունից մոտենալով վաղեմի սյուժեներին, Նավոին նոր, իր սեփական և ինքնուրույն «պատասխանն» է տալիս հրատապ խնդիրներին և այդ գրական-գեղարվեստական «պատասխանների» միջոցով առաջադրում է նոր խնդիրներ և կերտում միանգամայն նոր ու ինքնուրույն պոեմներ: Ալիշերի պոեմները իմաստալից երկեր են: Մանրակրկիտ կերպով ուսումնասիրելով հոգեկան կոնֆլիկտները, նա սառնարյուն դիտողի նման չի նկարագրում տառապողների ու թշվառ վիճակում հայտնվածների կյանքը, որոնում է նոր ուղիներ և ձգտում է կերտել առաջավոր գործչի «դրական հերոսի» կերպարը: Ալիշերի այդ որոնումները վառ են արտահայտված «Հնգամատյան»-ի տարբեր հատվածներում և հատկապես «Ֆարհադ և Շիրին»-ում: Պոեմի հիմնական սյուժեն հայտնի էր շատ վաղուց: Իր «Խոսրով և Շիրին» մեծատաղանդ պոեմի մեջ Նիզամին կարծես կանգ էր առել սահմանագծի մոտ: Նա տեսնում էր Խոսրովի հանդեպ կանգնած Ֆարհադին, բայց չէր վստահանում կամ չէր ցանկանում ավելի կտրուկ կերպով ընդգծել նոր հերոսի իսկական արժեքը: Մինչ Ֆարհադի գովքը կերտելը, Ալիշերը, իր պոեմի նախերգանքի մեջ, նախ շատ ջերմ ու դրվատական տողեր է նվիրում Նիզամիին: Այնուհետև կանգ է առնում Խոսրով Դեհլևիի ու իր մտերիմ ուսուցչի՝ Ջամիի մեծ վաստակի վրա, որից հետո հայտնում է, որ մտադիր է նոր խոսք ասել նրանցից հետո:
Պոեմի կառուցվածքը
«Ֆարհադ և Շիրին» պոեմը բաղկացած է նախերգանքից, որն ունի երեք մաս՝ նվիրված Նիզամիին ու Խոսրով Դեհլևիին, Ջամիին, իսկ երրորդ մասը՝ որպես պոեմի մեկնաբանություն։ Այնուհետև հաջորդում են առանձին վերնագրված քառասուն գլուխները, որոնցից յուրաքանչյուրը նվիրված է հերոսների հետ պատահող առանձին, բայց և նախորդի տրամաբանական շարունակությունը հանդիսացող իրադարձություններին։ Պոեմը գրված է չաղաթայերենով, որը թյուրքական ժողովուրդների գրական լեզվի պայմանական անվանումն է։ Այն կազմված է երկտող տներից։