cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալիքային թիվ
Ալիքային թիվը սպեկտրասկոպիայում
Այս մեծության օգտագործման պատմական պատճառը դրա հարմարությունն է ատոմական սպեկտրների անալիզի համար։ Ալիքային թիվն առաջին անգամ կիրառվել է 1880 թ. Յոհանես Ռիդբերգի հաշվարկներում։ 1908 թ. Ռիդբերգ-Ռիտցի կոմբինացիոն սկզբունքը նույնպես ձևակերպվել է ալիքային թվի միջոցով։ Մի քանի տարի անց սպեկտրալ գծերը հնարավոր եղավ բացատրել քվանտային տեսության միջոցով՝ որպես էներգիական մակարդակների տարբերություն. Էներգիան ուղիղ համեմատական է ալիքային թվին կամ հաճախությանը։ Սակայն սպեկտրասկոպիական տվյալները շարունակվում են ներկայացվել ոչ թե հաճախությամբ կամ էներգիայով, այլ՝ ալիքային թվով, քանի որ սպեկտրասկոպիական սարքավորումները սովորաբար սանդղավորվում են ըստ ալիքային թվի, որը կախված չէ լույսի արագությունից կամ Պլանկի հաստատունից։
արտահայտությամբ, որտեղ R-ը Ռիդբերգի հաստատունն է, n_i-ն և n_f-ը՝ համապատասխանաբար առաջին և վերջին մակարդակների գլխավոր քվանտային թվերը (ճառագայթման դեպքում n_i-ն մեծ է n_f-ից)։
Աստերոիդների ցանկ (256401-256500)
Աստերոիդների ցանկ (256301-256400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (256501-256600)
Ալիքային թիվ
Ալիքային թիվը սպեկտրասկոպիայում
Պլանկի առնչության միջոցով ալիքային թիվը կարելի է վերածել էներգիայի՝
Այն կարելի է նաև փոխակերպել հաճախության՝
որտեղ -ն հաճախությունն է, c_n-ը՝ լույսի արագությունը միջավայրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ Կատեգորիա:Ալիքային ֆիզիկա Կատեգորիա:Ալիքներ Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Մայքլ Չիմինո (դերասան)
Մայքլ Չիմինո (Michael Cimino, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Անաբելը վերադառնում է տուն» ֆիլմում կատարած Բոբ Փալմերիի և Hulu հեռուստաալիքի «Սիրով, Վիկտոր» հեռուստասերիալում կատարած Վիկտոր Սալազարի դերով, հեռուստասերիալը հանդիսանում է 2018 թվականին թողարկված «Սիրով, Սայմոն» հեռուստասերիալի սփին օֆը ։
Կյանք և կարիերա
Ծնվել և մեծացել է Նևադայի Լաս Վեգաս քաղաքում։ Հայրն ունի իտալագերմանկան ծագում, իսկ մայրը՝ պուերտոռիկյան ։ Տարրական դասարաններում բախվել է ռասիզմի` ասելով, որ երեխաները նրան գցում էին գետնին և հարվածում, ասում էին, որ նա խավարասերներ է ուտում, սակայն նա ասում է, որ այդ փորձությունները նրան ավելի կարեկցող են դարձրել այլոց նկատմամբ ։ Իր դերասանական կարիերան սկսել է ութ տարեկանում, երբ միացել է եկեղեցու մեկ այլ անդամի դասավանդած դերասանական արվեստի ուսուցման խմբակին ։ Ավագ դպրոցը շուտ է ավարտել՝ ցանկանալով խորանալ դերասանական արվեստում և որոշել է չընդունվել քոլեջ ։
Նկարահանվել է GEICO ընկերության գովազդային հոլովակում և 2016 թվականին Nickelodeon հեռուստաալիքով հեռարձակվող «Հուսադրողները» սերիալում ։ 18 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Լոս Անջելես ։ Դերակատարում է ունեցել 2019 թվականին թողարկված « Անաբելը վերադառնում է տուն » սարսափ ֆիլմում, որտեղ կատարել է Բոբ Փալմերիի դերը։ Նա զվարճանում է կիթառ նվագելով և ունի իր «Everything I Own» երգը, որը ֆիլմի սաունդթրեքն է ։
2019 թվականի օգոստոսին հրապարակվել է, որ կատարելու է Վիկտոր Սալազարի գլխավոր դերը Disney+-ի «Սիրով, Վիկտոր» հեռուստասերիալում ։ Հեռուստասերիալը հետո հեռարձակվել է Hulu-ով, որտեղ պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունիսին ։ Նա խորհրդակցել է իր գեյ զարմիկի հետ, որպեսզի կարողանա դարձնել Վիկտորի կերպարը ավելի հասկանալի և իրական ։
Չիմինոն հետերոսեքսուալ է, այնուամենայնիվ իր կողմնորոշման մասին ասել է. "Ես չեմ ուզում ինձ դնել տուփի մեջ և այնպիսի իրավիճակում, որ եթե 10 տարի անց ես հանդես գամ որպես բիսեքսուալ կամ գեյ, ես պաշտպանեմ իմ ինքնությունը, որը հավատարիմ կմնա ինձ ։"
2020 թվականին միացել է «Սև արկղի» հնչյունավորման թիմին, որը գիտաֆանտաստիկ սցենարով մուլտսերիալ է ։
Աստերոիդների ցանկ (74501-74600)
Աստերոիդների ցանկ (74401-74500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (74601-74700)
Մայքլ Չիմինո (դերասան)
Կյանք և կարիերա
2021 թվականի հունիսի 15-ին թողարկել է իր առաջին սինգլը՝ «Love Addict» : Առաջին անգամ երգը կատարել է 2021 թվականի հունիսի 3-ին Good Morning America շոուի էպիզոդի ժամանակ ։
Զբաղվեք սիրով, այլ ոչ պատերազմով
Զբաղվեք սիրով, այլ ոչ պատերազմով (Make love, not war), հիմնականում 1960-ականների ամերիկյան հակամշակույթի հետ կապված հակապատերազմական կարգախոս, որը հիմնականում օգտագործվում էր Վիետնամական պատերազմին ընդդեմ մարդկանց կողմից, բայց հետագայում եզրը ընդունումը է ավելի լայն իմաստ ։
Հին Երևան
Հին Երևան, Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանի պատմական կենտրոնը։ Երևանը հիմնադրել է Ուրարտուի թագավոր Արգիշտի Ա-ն՝ մ.թ.ա. 782 թվականին։ Քաղաքի՝ շուրջ երեքհազարամյա պատմությունը բաժանվում է մի քանի փուլերի։ Երբեմն Հին Երևան ասելով ի նկատի ունեն Երևանի պատմության «նահանգային շրջանը» (Երևանի նահանգի կենտրոն, Ռուսական կայսրություն) և «խորհրդային շրջանը» (Հայկական ԽՍՀ մայրաքաղաք, ԽՍՀՄ)։ Վերջին փուլը սակայն չի ընդգրկվում ամբողջությամբ, այլ մինչև 20-րդ դարի կեսը՝ Երևանի ընդարձակումը։
Երևան քաղաքի շրջագիծը, Ռուսաստանին միացման նախօրյակին կազմում էր երեսուն կիլոմետր, սկսած Զանգվի (Հրազդան) կամրջից և վերադարձած նույն տեղը։ Այս տարածության հիմնական մասը զբաղեցնում էին այգիները։ Քաղաքը բաժանվում էր երեք գլխավոր մասի (մահլաների)։ Դրանք կրում էին Կոնդ, Բուն քաղաք և Քարահանք անունները։ Պարսից տիրապետության ժամանակ Բուն քաղաքը ստացավ Շահար անվանումը, իսկ Քարահանքը՝ Դամըռ–Բուլաղ։ Առանձին էր շուկան, որը ընկած էր Կոնդի և Շահարի միջև։ Շուկայից ոչ հեռու գտնվում է Երևանի նշանավոր իջևաններից մեկը՝ Գյուրջի քարվանսարան։
Եթե պարսկական տիրապետության շրջանում Երևանում կային 6 եկեղեցիներ և 8 մզկիթներ, ապա ռուսական տիրապետության շրջանում կառուցվում են քրիստոնեական տաճարների (եկեղեցիների) թիվը շատանում է, իսկ մուսուլմանական մզկիթները՝ աստիճանաբար լքվում։
Դառնալով Հայկական մարզի, ապա համանուն նահանգի կենտրոն՝ Երևանը վերաբնակեցվում է հայերի նոր խմբերով, մեծանում, կառուցվում են նոր թաղամասեր։ Նախկին 3 թաղերի փոխարեն ստեղծվում են 7-ը՝ Հին թաղը, որից առանձնանում են Շեն թաղը և Նոր թաղը, Կոնդը կամ Ծիրանի թաղը, որից առանձնանում է Ձորագյուղը, ինչպես նաև՝ Քարհանքը և Նորքը։ Քաղաքի հարավում գտնվում էր Երևանի բերդը։
Այդ ժամանակ Քանաքեռը, Ավանը և մի շարք այլ գյուղեր առանձին բնակավայրեր էին։ Երևանից դուրս էին գտնվում նաև Դալմայի այգիները։
Երևանի կուսակալություն
Երևանը ունի վարչատարածքային միավորի ավելի քան 500 տարվա կառավարման փորձ։ Դեռևս 15-րդ դարում Արարատյան դաշտը նվաճած թուրքմենները այստեղ հիմնել էին առանձին վարչատարածքային միավոր՝ Երևան կենտրոնով։
Երևանի կուսակալությունը ունի ավելի քան 2 դարի պատմություն (1502-1724)։ Նրա ամենաաղետալի էջը թուրք-պարսկական հերթական պատերազմի ժամանակ 1603-1604 թվականների Շահ Աբբաս առաջին շահի հրամանով արված բռնագաղթն էր, որի ժամանակ 300 000 արևելահայեր լքում են կուսակալության տարածքը։ Եթե մինչ այդ բնակչության (մոտ 500 000) ճնշող մեծամասնությունը՝ ավելի քան 400 000-ը հայեր էին, ապա դրանից հետո այստեղ են տեղափոխվում զանազան թյուրքական և քրդական ցեղեր։ Հայերը սեփական հայրենիքում դառնում են փոքրամասնություն։
Երևանի խանություն
1747 թվականին սպանվում է Իրանի Նադիր շահը։ Երկրում հաստատվում է խառնաշփոթ քաղաքական իրավիճակ, որը տևում է ավելի քան կես դար։ Անդրկովկասի տարածքում առաջացած 4 կուսակալությունները (Երևանի, Ղարաբաղի, Շամախու, Թավրիզի), բաժանվում են 20-ից ավելի խանությունների։ Դրանք կառավարվում էին հիմնականում թյուրքական դինաստիաների կողմից, որոնց օժանդակում էր Օսմանյան կայսրությունը։ Երևանի կուսակալությունը բաժանվում է 2 մասի՝ Երևանի և Նախիջևանի խանությունների, որոնք որպես վարչատարածքային միավոր գոյություն են ունենում 80 տարի՝ 1747-1827 թվականները։
Երևանի խանությունը կիսանկախ վարչատարածքային միավոր էր, որն ուներ իր դրոշը, զորքը և հպատակները։ Շահերը խանության ղեկավար էին նշանակում էին խաներ՝ իրենց իշխանությունը ամրապնդելու համար։ Երևանի խանը օժտված էր ավելի մեծ իրավունքներով, քանի որ ղեկավարում էր սահմանային նահանգ։ Նա հաճախ ստանում էր բեյլերբեյ կամ բեկլարբեկ տիտղոսը։ Երևանի խանը կարող էր հարկ եղած դեպքում մարտադաշտ հանել ու ղեկավարել շրջակա խանությունների ու բեյությունների զորքերը՝ ստանձնելով զորահրամանատարի՝ սարդարի պաշտոնը։ Ընդ որում, նրա դրոշի տակ կարող էին դուրս գալ ոչ միայն մուսուլմաններից, այլև տեղաբնիկ հայերից կազմված զորագնդերը։ Երևանի խաները հիմնականում իշխող Ղաջարիների շահական դինաստիայից էին։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսից Երևանի խաները ձեռք են բերում ինքնավարություն։ Աստիճանավար թուլանում է շահերի իշխանությունը Անդրկովկասում և Ատրպատականում (Իրանական Ադրբեջան) ձևավորված խանությունների վրա։ Ամուր դիրքեր են գրավում նաև վրաց իշխանները և հայ մելիքները։
Կառավարում
Երևանի խանությունը բաժանված էր 15 մահալների՝ Աբովյանի (Կըրխբուլաղ), Ապարանի, Արարատի (Վեդիբասար), Արմավիրի (Սարդարապատ),Արտաշատի (Գառնիբասար),Ծաղկաձորի (Դարաչիչակ), Գեղարքունիքի (Գյոկչա), Աշտարակի (Կարբիբասար), Թալինի, Սուրմալուի և այլն։ Երևան քաղաքը՝ որպես խանության կենտրոն, առանձին վարչական միավոր էր համարվում և չէր մտնում որևէ մահալի մեջ։ Քաղաքը կառավարում էր դարուղան (ոստիկանապետը), որը նշանակվում էր բեյլերբեյի կողմից և պարտավոր էր զբաղվելու քաղաքի կարգ ու կանոնով։ Նա իր իշխանությունը գործադրում էր յուզբաշիների (հազարապետների) և չաուշների (տասնապետների) միջոցով։ Քաղաքի կառավարմանը մասնակցում էին թաղային ավագները՝ մելիքները, որոնք պատասխանատու էին թաղի կարգ ու կանոնի պահպանման և հարկերի բաշխման ու հավաքման համար։ Քաղաքի վարչական պաշտոնեությանն էին պատկանում նաև՝ բազարբաշին (շուկայի պետը), հասաս–բաշին (շուկայի պահակապետը) և ուրիշներ։ Քաղաքի ներքին կյանքում կարևոր դեր էին խաղում համքարությունները, որոնք, հանձինս իրենց քալանթարների (ավագ), նույնպես մասնակցություն ունեին քաղաքի ներքին վարչական և հասարակական գործերին։ Երևանում կար շուրջ 1000 խանութ, 8 մզկիթ, 6 եկեղեցի, 10 բաղնիք, 5 հրապարակ, 2 շուկա և 2 դպրոց-մեդրեսե։ Մահալներում գլխավորապես զբաղվում էին մյուլքադարային գյուղատնտեսությամբ։ Մյուլքադար կարող էին լինել ոչ միայն խաները և բեկերը, այլև հայկական մելիքներն ու հայ եկեղեցին։ Գյուղացիները մշակում էին նրանց հողերը և հարկ տալիս։
Երևանը վարչական կենտրոն է դարձել դեռևս 15-րդ դարում, Հայաստանը նվաճած թուրքմենական Կարա-կոյունլու ցեղի առաջնորդ Ջհանշահի օրոք։ Վերջինս Արարատյան աշխարհի մեծ մասն ընդգրկում է մեկ վարչական միավորի մեջ՝ կենտրոն դարձնելով Երևանը։
17-19-րդ դարերում՝ պատմական բավական երկար մի ժամանակաշրջան, Երևանը պարսիկ նվաճողների  ձեռքին էր, որոնք քաղաքը դարձրել էին համանուն խանության վարչական կենտրոնը՝ Երևանի բերդում կենտրոնացնելով խանական ապարատն ու զորքը։ Քաղաքը կառավարում էր խանի կողմից նշանակված ոստիկանապետը՝ առաջնորդվելով այնպիսի օրենքներով, որոնք ապահովում էին կատարյալ ենթակայություն խանի ինքնակամ որոշումներին։ Սակայն իրենց տիրապետությունն  ամուր պահելու համար նրանք հայկական թաղերի ավագներ էին նշանակում նշանավոր տոհմերի ներկայացուցիչներին՝ մելիքներին, քանի որ ստիպված էին ընդունել նրանց հեղինակությունը և քաղաքի հայ բնակչության վրա ունեցած ազդեցությունը (օրինակ՝ Մելիք-Աղամալյաններ) ։
Հայկական մարզ
1827 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ռուսական բանակը և հայ կամավորական ջոկատները ռուսական բանակի գեներալ Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ ազատագրում են Երևանի բերդը։ Դրանով ավարտվում է Երևանի պատմության մուսուլմանական շրջանը։ Քաղաքի առջև բացվում են զարգացման հեռանկարներ։ 1828 թվականի փետրվարի 10-ին կնքվում է Թուրքմենչայի պայմանագիրը, որը ամրագրում է Արևելյան Հայաստանի անցումը Ռուսաստանին։ Այդ ժամանակներից սկսած Իրանի հյուսիսային սահմանը դառնում է Արաքս գետը։
Արևելյան Հայաստանի տարածքների այն շրջանները, որոնք ազատագրվում է ռուս-պարսկական 2-րդ պատերազմի ժամանակ, Նիկոլայ Ռոմանով (1825-1855) կայսեր հրովարտակով կազմավորում են վարչատարածքային մեկ միավոր՝ Հայկական մարզ՝ Երևան կենտրոնով։ Այն գոյություն է ունենում 12 տարի՝ 1828-1840 թվականները։ Մարզի տարածքը կազմել է շուրջ 21 000 քառ.կմ՝ զբաղեցնելով Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի արևմտյան շրջաններները՝ Արարատյան դաշտը, Արարատ և Արագած լեռները, Սևանի ավազանը, Կոտայքը և Նախիջևանը։
Արևելյան Հայաստանի մյուս տարածքները՝ Գյանջայի և Ղարաբաղի խանությունները (Արցախ, Սյունիք, Ուտիք) և Բորչալուի (Լոռի) ու Ախալքալաքի (Ջավախք) գավառները, ինչպես նաև ներկայիս Շիրակի և Տավուշի մարզերը) դուրս են մնում Հայկական մարզի տարածքից։ Արևելյան Հայաստանի մյուս տարածքները՝ Վասպուրականի արևելքը և Պարսկահայքը շարունակում են մնալ շահական Պարսկաստանի կազմում։ Հայկական մարզի կենտրոն ընտրվեց Արևելյան Հայաստանի խոշորագույն քաղաքը՝ Երևանը՝ շուրջ 13 հազար բնակչությամբ, որի կեսից ավելին հայեր էին։ Հայկական մարզի մյուս քաղաքներն էին Նոր Բայազետը՝ արևելքում՝ Սևանա լճի ափին, և Նախիջևանը՝ հարավում։ Նոր Բայազետը, այժմ՝ Գավառ, հիմնեցին Արևմտյան Հայաստանի Բայազետ և Ալաշկերտ գավառներից Սևանի ավազան տեղափոխված հայերը։ Որպես պատմամշակութային-հոգևոր կենտրոն՝ իր դերը չէր կորցնում Վաղարշապատը, այժմ՝ Էջմիածին։ Նոր շունչ ստացան հին հայկական քաղաքներ Արտաշատն ու Արմավիրը, վերաբնակեցվեցին լքյալ գյուղերը, հիմնվեցին տասնյակ նոր բնակավայրեր։
Հերթական թուրք-պարսկական պատերազմի ժամանակ՝ 1603-1604 թվականներին, պարսիկները Շահ Աբբաս Առաջինի հրամանով խանության բնիկ բնակչությանը՝ հայերին, գերեվարել էին Պարսկաստան։ Նահանգը հայաթափվել էր և ավելի քան 300 հազար հայերի փոխարեն այստեղ բնակվելու էին եկել փոքրաքանակ քրդական և թյուրքական ցեղեր։ Նրանք ոչ միայն տիրացել էին հայկական բնակավայրերին, այլև վերանվանել դրանք։ Այդ է պատճառը, որ երբ գեներալ Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ ռուսական զորքերը և հայ կամավորական ջոկատները ազատագրում են Երևանի բերդը, խանության 100 000 հպատակներից 23 000-ն էին ազգությամբ հայ։ Հարևան Նախիջևանի խանությունում 50 000 բնակչից հայեր էին 12 000-ը։ Միան Արցախում և Սյունիքում էին հայերը շարունակում կազմել բացարձակ մեծամասնություն։ Արևելյան Հայաստանում հայ ժողովրդի գլխին կանգնած էր ֆիզիկական բնաջնջման վտանգը։
1828-1830 թվականներին Իրանից Հայաստան են տեղափոխվում 40-42 հազար, իսկ Թուրքիայից՝ 75-80 հազար հայեր։ Նրանց մի ստվար հատված հաստատվում է Հայկական մարզի տարածքում։ Մնացածները հաստատվում են Ռուսական կայսրությանը հպատակ հայկական տարբեր գավառներ՝ Ջավախք, Սյունիք, Արցախ և այլուր։ Հայրենադարձությունը կազմակերպել էին ռուս դիվանագետ Ալեքսանդր Գրիբոյեդովը և հայոց կաթողիկոս Ներսես Աշտարակեցին։ Միաժամանակ Իրանից և Թուրքիայից Հայկական մարզ են տեղափոխվում այլ քրիստոնյաներ՝ հույներ և ասորիներ։ Հայկական մարզի տարածքը լքում են բազմաթիվ թուրքեր և պարսիկներ։ Հայկական մարզը ռուսահայության համար սկսում է դիտարկվել որպես հայության նոր կենտրոն։ Արդյունքում ընդհանուր բնակչության թիվը հասնում է 160 հազարի, որից հայերը արդեն կազմում էին մեծամասնություն՝ 52 տոկոս։
Կառավարում
Մինչև 1826-1828 թթ. ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտը գեներալ Իվան Պասկևիչի հրամանով Երևանում ստեղծվում է ժամանակավոր վարչություն՝ հետևյալ կազմով. նախագահ՝ գեներալ-լեյտենանտ Կրասովսկի, անդամներ՝ փոխգնդապետ Բորոդին և Ներսես Աշտարակեցի։ Հայկական մարզի ստեղծումից հետո (1828թ. մարտի 21) փաստացի ղեկավարությունը գտնվում էր դատական և ոստիկանական համակարգերի ազգությամբ ռուս կառավարիչների ձեռքին։ Դրանց կողքին պահպանվեց նաև թաղերի ավագների ինստիտուտը։ Հետագա տարիներին, ինչպես ողջ ռուսական կայսրությունում, այնպես էլ նրա կազմի մեջ մտնող Անդրկովկասում կատարվում են բարեփոխություններ, որոնք աստիճանաբար ընդգրկում են նաև քաղաքները ։
Երևանի նահանգ
Նիկոլայ Ռոմանով կայսեր հրովարտակով Հայկական մարզի տարածքը և Ալեքսանդրապոլի գավառը 1849 թվականին կազմավորում են վարչատարածքային մեկ միավոր՝ Երևանի նահանգ՝ Երևան կենտրոնով։ Այն գոյություն է ունենում շուրջ 70 տարի՝ 1849-1918 թվականները։ Մարզի տարածքը կազմել է շուրջ 28 000 քառ.կմ, ՝ զբաղեցնելով Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի արևմտյան շրջաններները՝ Շիրակի դաշտը,Արարատյան դաշտը, Արարատ և Արագած լեռները, Սևանի ավազանը, Կոտայքը և Նախիջևանը։ Արևելյան Հայաստանի մյուս տարածքները մտնում են այլ միավորների մեջ։ Մասնավորապես Տավուշը, Շակաշենը, Գարդմանը, Արցախը, Սյունիքը մտնում են Ելիզավետպոլի նահանգի մեջ, իսկ Բորչալուի (Լոռի) ու Ախալքալաքի (Ջավախք) գավառները՝ Թիֆլիսի։ Արևելյան Հայաստանի մյուս տարածքները՝ Վասպուրականի արևելքը և Պարսկահայքը շարունակում էին մնալ շահական Պարսկաստանի կազմում։
Երևանի նահանգը Ռուսական կայսրության ամենասահմանային միավորն էր Անդրկովկասում. այն սահմանակցում էր և՛ Թուրքիայի, և՛ Իրանի հետ։ Աշխարհագրական առումով Երևանի նահանգը գտնվում էր Անդրկովկասի, այժմ՝ Հարավային Կովկասի կենտրոնական մասում՝ 41°7' և 38°52' հս.լ. և 60°56' և 63°54' արլ.ե.։ Հյուսիսում սահմանակցում էր Թիֆլիսի, արևելքում՝ Ելիզավետպոլի նահանգների, իսկ արևմուտքում՝ Օսմանյան կայսրության, 1878 թվականից սկսած՝ Կարսի մարզի հետ։ Հարավում Իրանի սահմանն էր, որը եզերվում էր Արաքս գետով։ Նահանգի կենտրոնում գտնվում էին Արարատ լեռը և ամբողջ Արարատյան դաշտը։ Երևանից բացի՝ կարևոր քաղաքներ էին Ալեքսանդրապոլը, Նախիջևանը, Նոր Բայազետը և Վաղարշապատը։ Սկզբնական շրջանում քաղաքները ունեին փոքրաքանակ բնակչություն։
Կառավարում
1870 թ. հունիսի 16-ին Ալեքսանդր II-ը հաստատում է քաղաքային բարեփոխությունների կանոնադրությունը, որը ներքին ինքնավարություն էր տալիս քաղաքներին։ 1874 թ. հոկտեմբերի 28-ի հրամանագրով այն տարածվում է նաև Անդրկովկասի քաղաքների վրա։ Վերոհիշյալ կանոնադրությունը Երևանում կիրառելու համար կազմվում է հատուկ հանձնաժողով, որը նախապատրաստում է համապատասխան կառույցների՝ քաղաքային ընտրական ժողովների, քաղաքային դումայի և վարչության ընտրությունները։ Ընտրական ժողովները գումարվելու էին չորս տարին մեկ անգամ՝ Քաղաքային դումա (ռուս. думать՝ մտածել բառից) ընտրելու նպատակով։ Դրանց կարող էին մասնակցել 25 տարեկանից բարձր այն քաղաքացիները, ովքեր ունեին որոշակի գույք, ռուսահպատակ էին և հարկ էին տալիս քաղաքին։ Քաղաքային դուման օրենսդիր մարմին էր, նրա անդամները կոչվում էին ձայնավորներ, որոնց թիվը հասնում էր առավելագույնը՝ 72-ի։ Քաղաքային դուման էլ իր հերթին փակ քվեարկությամբ ընտրում էր քաղաքային վարչություն։ Վերջինս գործադիր մարմին էր՝ կազմված նախագահից, երկու անդամներից և քարտուղարից։ Վարչության նախագահը քաղաքագլուխն էր, ում  ընտրությունը հաստատվում էր Երևանի նահանգապետի կողմից։ Քաղաքային վերոհիշյալ մարմինների առաջին  ընտրությունները տեղի ունեցան 1879 թ. աշնանը։ Հոկտեմբերի 1-ին բացվեց առաջին դուման՝ 66 ձայնավորներով։ Քաղաքագլուխ ընտրվեց թեմական դպրոցի ուսուցիչ՝ Հովհաննես Ղորղանյանը։ Երևանի կառավարման այս համակարգը, մասնակի փոփոխություններով գործեց մինչև 1917 թ. :
Քաղաքի ընդարձակում
Հաշվի առնելով քաղաքային բնակավայրի արագ աճը՝ Ռուսական կայսրերը պատշաճ ուշադրություն են դարձնում Երևանին։ Նահանգապետից և նահանգային խորհրդից զատ՝ 1879 թվականին հատուկ հրովարտակով հիմնվում է քաղաքագլուխի պաշտոնը, որը պետք է վարեին հայերը։ Առաջին քաղաքապետ է նշանակվում Հովհաննես Ղորղանյանը։ Ընդհանուր առմամբ՝ կայսրության իշխանության տարիներին Երևանում նշանակվում է տասը քաղաքագլուխ։
Երևանի առաջին քաղաքագլուխների օրոք քաղաքը շարունակում է իր տնտեսական ու մշակութային վերելքը։ 1881 թվականին, բացվում է Երևանի ուսուցչական սեմինարիան, որն այժմ հայտնի է որպես ԵՊՀ «սև մասնաշենք»։ Նույն տարում գործարկվում է Երևանի գարեջրի գործարանը։ 1887 թվականին, հիմնադրվում է Թաիրյանի օղու, սպիրտի և գինու գործարանը։ 1890 թվականին Թաիրյանի գործարանը գնել է ռուս ֆաբրիկանտ Շուստովը և, մեծ ներդրումներ կատարելով, տասնապատկվել է կոնյակի արտադրությունը։ 1892 թվականին գործարկվում են հանքային ջրերի և օշարակի, 1893 թվականին՝ Աֆրիկյանի և Գյուլազյանի, 1894 թվականին՝ բացվում է Սարաջևի գինու-կոնյակի գործարանը։
Քաղաքում կառուցվում են նոր եկեղեցիներ, վերակառուցվում են հները։ Հայկական եկեղեցիներից ամենագեղեցիկը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին էր։ Կառուցվում են նաև ռուսական երկու ուղղափառ եկեղեցիներ՝ Սուրբ Նիկոլայ և Սուրբ Աստվածածին։ Դրանցից վերջինը նախատեսված էր Երևանի ռուսական կայազորի զինվորների համար։
Անդրկովկասում սկսել էր երկաթուղու շինարարությունը։ 1899 թվականին գործարկվում է Ալեքսանդրապոլ-Կարս և 1901 թվականին Ալեքսանդրապոլ-Երևան երկաթուղիները։ Այսպիսով, Երևանը կապ է հաստատում արտաքին աշխարհի հետ։ 1906 թվականին գործարկվում է Երևան-Ջուղա երկաթուղին։
Երևանում գործարկվում է առաջին ջրաէլեկտրակայանը։ Հաստատվում է միջքաղաքային հեռախոսային և հեռագրային կապ։ 1907 թվականին Երևանը մասամբ էլեկտրաֆիկացվել է, 1913 թվականին՝ հեռախոսաֆիկացվել։ 1912 թվականի ջրմուղով խմելու ջուր է բերվել «Քառասուն աղբյուրներ»-ից։ Քաղաքում գործում էր էլեկտրական տրամվայ, ձիակառք։ Բացվել էին նոր խանութներ, հյուրանոցներ։ Քաղաքի համար նորություն էր London և Grand հյուրանոցների բացումը։ 1913 թվականին Երևան է մտել առաջին ավտոմեքենան։ Քաղաքային տնտեսության բարգավաճումը մեծապես կապված է նշանավոր Մելիք-Աղամալյանների տոհմի հետ, որի 2 ներկայացուցիչները՝ Հովհաննեսը և Իսահակը, երկար տարիներ եղել են Երևանի քաղաքագլուխները։
Դեռ 1913 թվականին Երևանի բնակչությունը անցել էր 35 000-ը. սա քաղաքի՝ ավելի քան երկու հազար հինգ հարյուրամյա պատմության ընթացքում առավելագույն բնակչությունն էր։ Հայերը կազմում էին Երևանի բնակչության շուրջ երկու երրորդը, կովկասաբնակ թուրքերը ամենախոշոր ազգային փոքրամասնությունն էին։ Ռուսների թիվը Երևանում հասել էր շուրջ հինգ հազարի։ Որոշակի տոկոս էին կազմում նաև ասորիները, հույները, վրացիները, գնչուները, քրդերը։
Հայաստանի առաջին հանրապետություն
1918 թվականի մայիսի 28-ին՝ մայիսյան հերոսամարտների՝ Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի և Ղարաքիլիսայի արդյունքում ծնվեց Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը։ Ավելի քան 400 տարի վարչաքաղաքական կենտրոնի պատմություն ունեցող Երևանը դառնում է նորանկախ հանրապետության մայրաքաղաքը։
1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մուդրոսում կնքվեց զինադադար Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև, որով վերջինս ճանաչեց իր պարտությունը և դուրս եկավ Առաջին համաշխարհային պատերազմից։ Դրանով վերականգնվեցին ՀՀ սահմանները՝ ներառելով Երևանի նահանգը ամբողջությամբ, Կարսի մարզի մեծ մասը, Ելիզավետպոլի նահանգի լեռնային շրջանները՝ Սյունիքը, Արցախը և Տավուշը, Թիֆլիսի նահանգի հայկական տարածքները՝ Ախալքալաքը և Լոռին։
Երևան են տեղափոխվում վարչաքաղաքական մարմինները, բացվում են հյուպատոսարաններ։ Երևան բնակություն են հաստատում հարյուրավոր հայեր՝ ոչ միայն Արևելյան, այլև Արևմտյան Հայաստանից։ Նրանց մի մասը գաղթականներ էին։ 1919 թվականին բացվում է Երևանի պետական համալսարանը։ Բազմաթիվ սփյուռքահայեր իրենց պատրաստակամությունն են հայտնում ներդրումներ կատարել նորանկախ Հայաստանում, իսկ ոմանք կտակում են իրենց ունեցվածքը։ 1920 թվականին Մոսկվայում սկսվել էին հայ-ռուսական բանակցությունները։ Հոկտեմբերի կեսին, թուրք-հայկական պատերազմի ժամանակ, Երևանում սկսվեց բանակցությունների երկրորդ փուլը։ Հոկտեմբերի 28-ին ստորագրվեց հայ-ռուսական նախնական հաշտության պայմանագիրը, որի նախագծով Ռուսաստանը պետք է ստիպեր թուրքերին զորքը հետ քաշել մինչև 1914 թվականի սահմանը, ինչպես նաև ճանաչել ՀՀ իրավունքները Նախիջևանի և Զանգեգուրի նկատմամբ։ Հայաստանը պարտավորվում էր հրաժարվել Սևրի պայմանագրից և տարանցիկ ճանապարհի իրավունք տալ խորհրդային Կարմիր բանակին՝ զորք, զենք և ռազմամթերք փոխադրելու Թուրքիա։ Սակայն հոկտեմբերի 31-ին հայկական զորքը առանց դիմադրության թուրքերին հանձնեց Կարսը։
Խորհրդային շրջան
1921 թվականին կազմակերպվեց «Արարատ» տրեստը, որը միավորեց գինու-կոնյակի արտադրության ձեռնարկությունները։ 1924 թվականին հրապարակվեց ՀԽՍՀ կառավարության որոշումը մայրաքաղաքում կառուցվող կենտրոնական հրապարակը Վ. Ի. Լենինի անունով կոչելու մասին։ Երևանում բացվեցին թատրոններ, կինոստուդիա, համալսարանում բացվեցին նոր ֆակուլտետներ, բազմաթիվ արվեստագետներ հիմնեցին խմբակներ ու միություններ։ 1926-1927 թվականներին շարք մտան մի շարք գործարաններ ու ֆաբրիկաներ։
1920-30-ականներին, Երևանում քանդվեցին պատմական նշանակություն ունեցող շինություններից հետևյալ կառույցները.
1933 թվականին սկսվեց կաուչուկի գործարանի շինարարությունը, որը դարձավ ԽՍՀՄ հարվածային կառույցներից մեկը։ 1936 թվականին կառուցվեց Քանաքեռհէկը։ Երևանում ստեղծվեց ժամանակակից քաղաքային տնտեսություն, ծավալվեց ջրմուղի, կոյուղու, բնակելի տների, դպրոցների, վարչական շենքերի շինարարությունը, գործարկվեց տրամվայը։ 1932 թվականին բացվել է Օպերայի և բալետի պետական ակադեմիական թատրոնը, 1933 թվականից սկսած՝ պոլիտեխնիկական, թատերական, կոնսերվատորիայի, մանկավարժական և այլ ինստիտուտները։ 1935 թվականին բացվում է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի հայկական մասնաճյուղը, որի հիման վրա 1943 թվականին Հովսեփ Օրբելին և մի շարք հայ գիտնականներ պետք է ստեղծեին ՀԽՍՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիան։
1941 թվականի հուլիս-օգոստոսին հազարավոր երևանցիներ մեկնեցին բանակ։ Երևանում կազմավորվեցին 89-րդ, 408-րդ և 261-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիաները։ 89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիան, որին Թամանյան թերակղզու ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար ԽՍՀՄ զինված ուժերի Գերագույն գլխավոր հրամանատարի հրամանով 1943 թվականին շնորհվեց «Թամանյան» տիտղոսը, Գրոզնու մատույցներից հասավ Բեռլին։ Քաղաքի տնտեսությունը փոխադրվեց ռազմական ռելսերի վրա, շատ ձեռնարկություններ անցան ռազմական արտադրանքի թողարկման։ Ավելացավ քիմիական, մեքենաշինական, թեթև և սննդի արդյունաբերության արտադրանքը։ Պատերազմի ժամանակ շատ ընտանիքներ Երևան էվակուացվեցին Լվովից, Մինսկից, Լենինգրադից, Դոնի Ռոստովից, Կրասնոդարից, Արմավիրից, այլ քաղաքներից։
Հայրենական մեծ պատերազմից հետո Երևանում մնացած գերմանացի ռազմագերիները Հրազդան գետի վրա կառուցեցին մի կամուրջ, որը կոչվեց Հաղթանակի։ Ռազմագերիները կառուցել են նաև Արարատ կոնյակի գործարանի շինությունները, և այլ կառույցներ։ Երևանում բացվում է Հաղթանակի այգին, որտեղ նախ տեղադրվում է Ստալինի արձանը, ավելի ուշ փոխարինվում է Մայր Հայաստանի արձանով։
1950-ական թվականներին սկսվեց նոր Երևանի պատմությունը։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո Հայաստան հայրենադարձված շուրջ 90 000 հայեր հաստատվեցին Երևանի մոտակայքում՝ հիմնելով Նոր Մալաթիա, Նոր Սեբաստիա, Նոր Արաբկիր և այլ բնակավայրեր, որոնք հետագայում դարձան Երևանի թաղամասերը։ Երևանը անցավ Հրազդան գետի աջ ափը և կառուցվեց Աջափնյակ թաղամասը։ Մայրաքաղաքն ընդարձակվեց մի քանի անգամ, կառուցվեցին նորանոր թաղամասեր, շինություններ։ Քաղաքում ծնվեց միլիոներորդ բնակիչը։
Այսօր Երևանը ժամանակակից եվրոպական քաղաք է։ Հին Երևանը՝ որից միայն շատ քիչ բան է պահպանվել խորհրդային և հետխորհրդային շրջանում կատարված փոփոխությունների պատճաով, ամբողջությամբ մտնում է քաղաքի 12 համայնքներից մեկի՝ Կենտրոնի մեջ։ Ամեն տարի քաղաքի գլխավոր օդային դարպասը՝ Զվարթնոց միջազգային օդանավակայանը, հարյուր հազարավոր զբոսաշրջիկներ է ընդունում։
Կառավարում
Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Երևանը կառավարում էր ժողովրդական պատգամավորների քաղաքային խորհուրդը, որը ձևավորվում էր ընդհանուր, հավասար և ուղղակի ընտրությամբ, երկու տարի ժամկետով։ Այս շրջանում ընտրություններին ներգրավվեցին նաև կանայք և դառնալով պատգամավորներ՝ սկսեցին ակտիվորեն մասնակցել քաղաքի կառավարման գործին։ Քաղխորհուրդի 15 պատգամավորներից կազմվում էր գործադիր կոմիտե՝ նախագահի գլխավորությամբ, որն էլ իրականացնում էր քաղաքի անմիջական ղեկավարությունը։ Այս սկզբունքով էր տեղի ունենում նաև Երևանի վարչական շրջանների կառավարումը ։
Ներկա Հայաստանի Հանրապետության շրջան
1991 թվականի անկախությունից հետո, Երևանում պահպանված հին շենքերի մեծ մասը քանդվել են կամ կերպարանափոխվել՝ շենքերի վրա լրացուցիչ հարկեր կառուցելու միջոցով ։ 19-րդ դարում կառուցված շենքերը որոնք հիմնականում տեղակայված են այժմյան Արամի, Փավստոս Բուզանդ, Եզնիկ Կողբացու, Տերյան, Հանրապետության և Աբովյան փողոցների երկայնքով, մեծ մասամբ գտնվում են վթարային վիճակում ։
Վթարային կամ լրացուցիչ հարկերով կերպարանափոխված շենքերի շարքում են՝
Կառավարում
Հայաստանի անկախացումից և երրորդ հանրապետության հաստատումից հետո՝ մինչև 1996 թ. Երևանի ղեկավարները շարունակում էին կոչվել քաղաքային խորհրդի  նախագահներ։
1996 թ. փետրվարին «Տեղական ինքնակառավարման  մասին» ՀՀ օրենքն ընդունելուց հետո ՀՀ  նախագահի  հրամանագրով Երևանում նշանակվում է քաղաքապետ։  Այսօր քաղաքը դարձյալ ղեկավարում է քաղաքապետը, որն ընտրվում է ավագանու կողմից, իսկ վերջինիս անդամները՝ քաղաքացիների կողմից։
2008 թ. դեկտեմբերի 26-ին  ընդունված  «Երևան  քաղաքում  տեղական  կառավարման  մասին»  ՀՀ  օրենքով    Երևանը  ստացավ  համայնքի  կարգավիճակ,  իսկ  նրա  12  համայնքները  դարձան  վարչական  շրջաններ։ Այդ  օրենքի  համաձայն՝  2009 թ. մայիսի 31-ին Երևանում տեղի  ունեցան ավագանու (օրենսդիր մարմին) և քաղաքապետի (գործադիր իշխանություն) առաջին ընտրությունները։ Երևանի պատմության մեջ  առաջին անգամ իրականացվեց նաև քաղաքապետի երդման արարողություն. խորհրդանիշ-լանջաշղթան կրելով  քաղաքապետը  ընթերցեց  երդման  տեքստը։  Հայոց  12  մայրաքաղաքների  անվանատառերով  այդ լանջաշղթան,  որը  պատրաստվել  է  Երևանի ոսկերչական գործարանում,  և  երդման  տեքստը միասին հանձնվեցին  Երևանի պատմության թանգարանին՝ ներառվելով    հիմնական  ցուցադության  մեջ։ Դրանք թանգարանից դուրս են բերվում միայն քաղաքապետի երդման արարողության և Էրեբունի-Երևան տոնակատարության առիթներով ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հին Երևան
Արալ (Չինաստան)
Արալ (ույղ. ئارال, չին. պարզ. 阿拉尔,փինյին Ālā'ěr), քաղաքային գավառ Սինծիան ինքնավար մարզում, ՉԺՀ։ Այն ընդգրկված չէ ոչ մի վարչական միավորի մեջ, սակայն անմիջականորեն ենթակա է ինքնավար մարզի կառավարությանը։
Պատմություն
1957 թվականից Սինծիան արտադրական և շինարարական կորպուսը սկսել է զարգացնել այս վայրերը։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական ​​խորհրդի 2002 թվականի սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արալ ծովը Ակսու քաղաքային շրջանից առանձնացվել է առանձին քաղաքային շրջանի, որն ուղղակիորեն ենթակա է Սինցզյան-Ույգուրական ինքնավար շրջանի կառավարությանը։
Ընդհանուր բնակչությունը՝ 151,293 մարդ (2003 թ.)
ՉԺՀ 6-րդ մարդահամարի (2010) տվյալներով Ալարա քաղաքի ընդհանուր բնակչությունը կազմել է 158 593 մարդ։
Վարչական բաժանում
Արալը բաժանված է 4 փողոցային թաղամասի, 1 գյուղակի և 1 ծխական համայնքի։
Արտուշ Սիմոնյան
Արտուշ Վլադիմիրի Սիմոնյան, արևելագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Արտուշ Սիմոնյամը ծնվել է 1960 թվականի հունիսի 2-ին Երևանում։ 1982 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը ։ Ստացել է արևելագետի որակավորումը։ 1981-1982 թվականներին աշխատել է Ալժիրի Հանրապետությունում ռազմական թարգմանիչ, 1982-1984 թվականներին Ե.Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում` ավագ գիտաշխատող։ 1984-1988 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի հրահանգիչ, իսկ 1988-1996 թվականներին` Քանաքեռի կարի ֆաբրիկայի փոխտնօրեն ։ 1996-1998 թվականներին եղել է «Հայկական ավիաուղիներ» ավիաընկերության ներկայացուցիչ Մոսկվայում, 1998-2003 թվականներին՝ փոխտնօրեն։ 2003 թվականի մայիսի 25-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր 5 ընտրատարածքից։
Եղել է Ազգային Ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2006 թվականի հուլիսի 22-ից եղել է ՀՀԿ անդամ ։
Անձնական Կյանք
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Յուջենիա Էլիսաբետա Ռավասիո
Մայր Յուջենիա Էլիսաբետա Ռավասիո (Mother Eugenia Elisabetta Ravasio, ), իտալացի կաթոլիկ միանձնուհի, պայծառատես ու միստիկ։
Վաղ կյանք
Յուջենիա Էլիսաբետա Ռավասիոն ծնվել է Իտալիայի Բերգամո նահանգի Սան Ջերվազիո դ՛Ադդա (այժմ՝ Կապրիատե Սան Ջերվազիո) փոքրիկ քաղաքում 1907 թվականի սեպտեմբերի 4-ին գեղջկական ծագմամբ ընտանիքում։
Ստացել է միայն տարրական կրթություն։ Գործարանում մի քանի տարի աշխատելուց հետո 20 տարեկանում ընդունվել է Առաքյալների Տիրամոր միաբանություն, որտեղ էլ ձևավոևվել է նրա մեծ խարիզմատիկ անհատականությունը։ 28 տարեկանում ընտրվել է միաբանության գլխավոր վանամայր։
Հասարակական և առաքելական աշխատանք
Հասարակական ոլորտում մայր Յուջինիան զգալի քանակությամբ աշխատանք է կատարել։ Տասներկու տարվա միսիոներական գործունեության ընթացքում Աֆրիկայի, Ասիայի ու Եվրոպայի ամենահեռավոր անկյուններում բացել է ավելի քան 70 կենտրոն, յուրաքանչյուրը հիվանդանոցով, դպրոցով և եկեղեցիով։
Մոտավորապես 1936 թվականին հանրահայտ բամբակի պլանտացիայի կալվածատեր Թանիոս Թոնի Քավասը՝ եգիպտական Գիրգա քաղաքի քաղաքապետ Անթուն Աբդել Սայեդ Կավասի որդին, հրավիրել է նրան իրենց քաղաքում բացելու Առաքյալների Տիրամայր դպրոցը, որն այսօր էլ դեռ գործում է։ Թանիոս Թոնի Քավասն ունեցել է վեց աղջիկ, և նրանց համար դպրոց չլինելու պատճառով հրավիրել տարբեր միաբանությունների, որ դպրոց բացեն, սակայն միայն Յուջենիա Ռավասիոն է արձագանքել նրա խնդրանքին։
Կոտ դ'Իվուարում բորոտների հետ աշխատանքի շրջանակներում նա կարևոր դեր է խաղացել բորի բուժման նպատակով քիմիաթերապիայի օգտագործումը խթանելու և մասսայականացնելու գործում, խորհուրդ տալով արևադարձային մի ծառի սերմերից ստացվող չաուլմուգրա կոչվող յուղը ․ այս դեղամիջոցը հետագայում ուսումնասիրվել ու մշակվել է Փարիզի Լուի Պաստյորի անվան ինստիտուտում։
1939–1941 թվականների ընթացքում մտահղացել, պլանավորել և կյանքի է կոչել «Բորոտների քաղաքի» նախագիծը Աձոպեում (Կոտ դ'Իվուար)։ Սա բորոտությամբ տառապողների խնամքի համար նախատեսված մի հսկայական կենտրոն էր, որն զբաղեցնում էր 200,000 քառակուսի մետր տարածք։ Այն այսօր էլ հանդիսանում է իր տեսակի մեջ Աֆրիկայի և աշխարհի առաջատար կենտրոններից մեկը։
Ի ճանաչումն այս նվաճման՝ Առաքյալների Տիրամոր միսիոներ քույրերի միաբանությանը, որի գլխավոր վանամայրը Յուջենիա Ռավասիոն էր 1935-1947 թվականներին, Ֆրանսիան շնորհել է ազգային բարձրագույն Couronne Civique շքանշանը հասարակական աշխատանքի համար։
Մասնավոր հայտնություններ
Մայր Ռավասիոն հայտնել է Հայր Աստծուց ստացած մի շարք պատգամների մասին, որոնք հրատարակվել են «Հայրը զրուցում է զավակների հետ» աշխատության մեջ։ Գրենոբլի եպիսկոպոսը, որի մասին նշվել է այդ պատգամներում, տասը տարի ուսումնասիրելուց հետո դրանք վավերական (իսկական) է համարել է, սակայն Վատիկանը ո՛չ հավանության է արժանացրել, ո՛չ էլ մերժել դրանք, ուստի կաթոլիկներից չի պահանջվում հավատալ դրանց։
Իր գրքում մայր Ռավասիոն գրել է, որ անձամբ տեսել է հայր Աստծուն և որ նա նստել է իր կողքին։ 1932 թվականի հուլիսի 1-ին Առաջին գրքի առաջին մասում նա մեջբերել է Հայր Աստծո խոսքերը և շարունակել․"«Տե՛ս, ես մի կողմ դրեցի իմ թագն ու ամբողջ փառքս` հասարակ մարդու կերպարանք ստանալու համար»։ Հասարակ մարդու կերպարանք առնելուց հետո, երբ ոտքերի տակ էր դրել իր թագն ու փառքը, նա դեպի իր սիրտը տարավ երկրագնդի գլոբուսը։ Այն ձախ ձեռքով պահելով, նստեց իմ կողքին։"Մայր Ռավասիոն Հայր Աստծո պատգամներից հաղորդել է նաև եպիսկոպոս Ալեքսանդրե Քայլոթին, որը հետագայում հավանության է արժանացրել դրանք։ Առաջին գրքի երրորդ մասում նա գրել է․"«Ես նաև ուզում եմ քեզ մի խոսք ասել, Իմ որդի Ալեքսանդեր, որպեսզի իմ ցանկությունն իրականանա աշխարհում։ Դու պետք է միանաս Իմ որդի Հիսուսի այս «փոքրիկ բույսի» (Մայր Յուջենիա) խոստովանահոր հետ `այս աշխատանքն առաջ տանելու գործում»։"Մայր Ռավասիոն գրել է նաև սատանայի գործերի մասին։ 1932 թվականի օգոստոսի 12-ին նա գրել է, որ սատանան վերցրել է իր գիրքն ու դրա կազմը մկրատով կտրտել։ Այդ օրը նա նաև գրել է փրկության նոր ուղու մասին ու մեջբերել Հայր Աստծուն․"«Բոլոր նրանք, ովքեր ինձ Հայր են անվանում կամ նույնիսկ մեկ անգամ են անվանել, չեն կործանվի, այլ ընտրյալների շարքում վստահաբար կստանան իրենց հավերժակաան կյանքը»։"
Հավանություն և հակասություններ
Մայր Յուջինիա Ռավասիոյի հայտնությունները հավանության են արժանացել Գրենոբլի եպիսկոպոս Ալեքսանդեր Քայլոթի կողմից, որի անունը նշվել էր այդ հայտնություններում։ Եպիսկոպոսը հրամայել է ուսումնասիրություն անցկացնել և տասը տարի անց նամակով հայտարարել, որ այդ հայտնություններն ունեն աստվածային բնույթ։ 1988 թվականին հայտնություններն ստացել են Վատիկանի գլխավոր տեղապահ կարդինալ Պետրուս Կանիսուս Վան Լյերդեի հրատարակման թույլտվությունը, որի ընդհանուր պարտականությունները Վատիկան քաղաքի ամենօրյա գործառույթների կառավարումն է ։ Թույտվությունը հաստատում է, որ կարդինալի կարծիքով հայտնությունները հավատքի և բարոյականության դեմ ոչինչ չեն պարունակում, սակայն չեն էլ հավաստում, որ դրանք ստացվել են Հայր Աստծուց։ Սուրբ Աթոռի Հավատի վարդապետության միաբանությունը, որը կաթոլիկ եկեղեցու անունից մասնավոր հայտնությունները հաստատելու պաշտոնական մարմինն է, չի հաստատել Մայր Ռավասիոյի հայտնությունները որպես վավերական և կարծիք չի հայտնել դրանց վերաբերյալ։
Ելնելով այն փաստից, որ կաթոլիկ եկեղեցու Կատեխիզիսի #239 հատվածում մասնավորապես նշվում է, որ «Աստված ոչ կին է, ոչ տղամարդ․ նա Աստված է», որոշ գրողներ պնդում են, որ այն հայտնությունը, որում ասվում էր, թե Հայր Աստված ցանկացել է, որ իր պատկերը երկրպագվի որպես սրբապատկեր, հակասում է կաթոլիկ ուսմունքներին առ այն, որ Հայր Աստված անտեսանելի է և անձև ։
Կաթոլիկ այլ գրողներ մայր Ռավասիոյի հայտնությունները համարել են հերետիկոսություն, օրինակ՝ այն հայտնությունը, որը պնդում է, թե «անձը կարող է հասնել հավիտենական փրկության, վստահորեն, պարզապես Աստծուն «հայր» կոչելով՝ նույնիսկ միայն մեկ անգամ»։ Այս պնդման հերետիկոսական բնույթը հաստատող փաստարկը հիմնված է պնդման վրա, որ այս խոստումն անտեսում և մերժում է բոլոր ավանդույթները, սուրբ գրությունները և ուսմունքները (օրինակ համեմատիր  ) փրկության թեմայի վերաբերյալ ։
Կարող է շատ հակասական լինել, թե ինչ չափանիշներ են օգտագործվում հերետիկոսությունը որոշելու համար և ով իրավունք ունի դա անել։ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցում հերետիկոսությունը սահմանվում է որպես «որոշ ճշմարտության հետմկրտական համառ հերքում, որին պետք է հավատալ աստվածային և կաթոլիկ հավատքով, կամ էլ համառ կասկած է նույնի վերաբերյալ» ։
Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին, որին պատկանում էր մայր Յուջինիան, վերջինիս գրվածքները չի համարել հերետիկոսություն, այնպես որ եկեղեցում այդ մասին հակասություն չկա։ Երկու եպիսկոպոս հրատարակման թույլտվություն են տվել, որոնք նշում են նրանց կարծիքը, որ գրությունները վտանգ չեն ներկայացնում հավատքի և բարոյականության համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կալանավորներ և ձերբակալվածներ Կատեգորիա:Քրիստոնեություն Կատեգորիա:Կաթոլիկություն Կատեգորիա:Իտալացիներ
Հաիմ Արլոզորովի սպանություն
Հաիմ Արլոզորով, սպանվել է 1933 թվականի հունիսի 16-ին մանդատային Պաղեստինում՝ Թել Ավիվի լողափում։ Այդ սպանությունը մինչև հիմա չի բացահայտվել ։
Քաղաքական ֆոն
Արլոզորովի գործունեությունը, Գերմանիայի և Ավստրիայի միջև նրա մշտական ուղևորությունները «Հաավարա» ծրագրի առաջխաղացման նպատակով լուրջ հակազդեցություն են առաջացրել աշխարհում և հենց Պաղեստինում։ Այդ հակազդեցության խոսափողը «Ժողովրդական ճակատ» թերթն է, որը լույս է տեսել ռեվիզիոնիստական շարժման արմատական թևի կողմից։ Հռետորաբանությունը չափազանց կոշտ էր. «Ստալին-Հիտլեր-Բեն-Գուրիոն միություն»։
Պատահար
1933 թվականի հունիսի 16-ին Հաիմ Արլոզորովն իր կնոջ՝ Սիմայի հետ նստած էր Թել Ավիվի «Քետե Դան» հյուրանոցի պատշգամբում (այժմ՝ «Դան» հյուրանոց)։
Ճաշից հետո Արլոզորով ամուսինները իջել են այն տեռաս տանող աստիճաններով, որտեղ նրանք նստել էին, դեպի լողափ, և գնացել են զբոսնելու Յարկոն գետի ուղղությամբ։ Սիման նկատել է, որ իրենց հետապնդում են երկու հոգի, մեկը բարձրահասակ է, մյուսը՝ շատ ավելի ցածր, և այդ մասին ասել է ամուսնուն։ Հետապնդողները բռնել են նրանց, և նրանցից մեկը՝ ցածր հասակովը, կրակել է Արլոզորովին փորին։
Լսելով կրակոցներն ու Սիմայի բղավոցները՝ մի քանի զույգ վազել են դեպի սպանության վայր և Արլոզորովին տարել մոտակա շենք։ Սիման շտապել է դեպի «Քեթե Դան» հյուրանոց՝ այնտեղից զանգահարելու և շտապօգնություն կանչելու համար։ Հյուրանոցի տիրուհին՝ Քեթե Դանը, անձամբ զանգահարել է հիվանդանոց և Արլոզորովի կնոջ հետ հյուրանոցի սեփականատիրոջ ուղեկցությամբ վերադարձել դեպքի վայր։ Այնտեղ նրանց ասել են, որ վիրավորին արդեն տեղափոխել են հիվանդանոց։ Կանայք վերադարձել են հյուրանոց, որտեղ տեղի ունեցածի մասին պատմել են ոստիկանության աշխատակցին։
Արլոզորովին բժշկական օգնության մեծ ուշացման պատճառով չի հաջողվել փրկել, և նա մահացել է նույն օրը. երբ Սիմա Արլոզորովին տեղափոխել են հիվանդանոց, նա իմացել է, որ իր ամուսինը մահացել է վիրահատարանում։
Սպանության հետաքննություն
Արլոզորովի սպանությունը մեծ ցնցում էր Պաղեստինի ողջ հրեական համայնքի համար։ Կասկածն ընկել էր ռևիզիոնիստական շարժման հետևորդների վրա, և սպանությունից երկու օր անց ձերբակալվել էին հիմնական կասկածյալները՝ Աբրահամ Ստավսկին և Ցվի Ռոզենբլաթը։
Սիմա Առլոզորովայի նույնականացման արդյունքում նա ճանաչել է նրանց որպես իր ամուսնու մարդասպաններ : 1934 թվականի հուլիսի 8-ին Ստավսկին մեղավոր է ճանաչվել Արլոզորովի սպանության մեջ և մահապատժի դատապարտվել կախաղանի միջոցով։ Մնացած մեղադրյալները, այդ թվում՝ Ռոզենբլիթան, արդարացվել են։ 1934 թվականի հուլիսի 20-ին բողոքը քննելիս Ստավսկին արդարացվել է վկաների մասին Բրիտանական գործող օրենքի հիման վրա, որի համաձայն մեկ վկայի ցուցմունքները բավարար չեն մեղադրական դատավճռի համար։
Պաղեստինում բրիտանական ոստիկանության վարչության պետ Ջոզեֆ Ֆրեդերիկը ավելի ուշ գրել էր, որ անգլիական վարչակազմը հենց սկզբից տեղյակ էր Արլոզորովի սպանությանը ռեվիզիոնիստներ մասնակցություն չեն ունեցել, և նրանց ձերբակալությունն իրականացվել է հասարակական կարծիքը հանդարտեցնելու համար ։
Սպանության վարկածներ
Արլոզորովի սպանությունը մինչ օրս մնում է չբացահայտված։ Բազմաթիվ վարկածներ են ծնվել այս հանցագործությանը այս կամ այն շրջանակների առնչության մասին։
Նրանց թվում են սպանության հետևյալ հիմնական վարկածները ՝
Արձագանք
Սիոնիստական աշխատանքային շարժման մասնակիցների մեծ մասը Արլոզորովի սպանությունը ընկալել է որպես ռևիզիոնիստների կուսակցության ֆաշիստական միտումների գոյության ապացույց։ Սակայն վերջիններս, աշխատավորական սիոնիստական շարժմանը չառնչվող այլ շրջանակների հետ միասին, պնդում էին, որ գործընթացը սարքված է ռեվիզիոնիստների թշնամիների կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չբացահայտված սպանություններ Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Սարո Դանիելյան
Սարո (Սարիբեկ) Դանիելյան, հայ դուդուկահար, հոբոյահար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1951 թվականի հունիսի 9-ին Արտաշատի շրջանի Ներքին Ջրաշեն գյուղում։ Հայրենի գյուղի դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնում է Երևան, ուսումը շարունակում No 2 պրոֆտեխնիկական ուսումնարանում (փականագործ հավաքող), զուգահեռաբար ընդունվում է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի հոբոյի դասարան (դասատու՝ Քրիստափոր Բաբայան)։ Ավարտում է 1971 թվականին և ընդունվում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի հոբոյի բաժին, պրոֆեսոր Քրիստափոր Բաբայանի դասարան։ Նրան դասավանդել են Էդգար Հովհաննիսյանը, Գրիգոր Հախինյանը, Ալեքսանդր Հարությունյանը, Էդվարդ Միրզոյանը, Խաչատուր Ավետիսյանը, Ռոբերտ Ամիրխանյանը և այլք։ Կոնսերվատորիան ավարտել է 1976 թվականին։
1970 թվականին, երբ դեռ ուսումնարանի IV կուրսում էր, Էդգար Հովհաննիսյանի հրավերով աշխատանքի է անցնում վաստակավոր կոլեկտիվ Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի և պարի պետական անսամբլում որպես երաժիշտ՝ նվագելով դուդուկ, շվի, զուռնա, հոբոյ ։ Աշխատել է ժողովրդական արտիստ դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանի կողքին, որը մեծ ներդրում ունի Սարո Դանիելյանի՝ իբրև դուդուկահարի ձևավորվելու գործում։
1982 թվականին տեղափոխվում է «Հայհամերգ» միավորում, որպես դուդուկահար մենակատար, զուգահեռաբար աշխատում է նաև Հայաստանի ժողովրդական գործիքների պետական նվագախմբում որպես կոնցերտմայստեր և մենակատար։ 1984 թվականին Ս. Դանիելյանին նշանակում են «Հայհամերգ» միավորման տնտհաշվարկային կոլեկտիվների (երաժշտական խմբերի) գեղարվեստական ղեկավար, ինչպես նաև «Հայհամերգ» միավորման մենակատար։
1992-1993 թվականներին հրավիրվում է աշխատանքի Բեյրութ (Լիբանան), որտեղ դասավանդում է «Բարսեղ Կանաչյան» երաժշտանոցում և դասավանդում ու նվագում է հայկական ազգային երաժշտական տարբեր համույթներում։
1987 թվականին Լենինական քաղաքում կայացած կովկասյան կանրապետությունների դուդուկահարների առաջին մրցույթում շահել է առաջին մրցանակը։
Սարո Դանիելյանը, բացի մենակատար լինելուց, նաև նվագակցել է հայ անվանի երգիչների և ասմունքողների՝ Ռուբեն Մաթևոսյան, Օֆելյա Համբարձումյան, Վարդուհի Խաչատրյան, Րաֆֆի Հովհաննիսյան, Ռաիսա Մկրտչյան, Հովհաննես Շիրազ, Բաբկեն Ներսիսյան, Մետաքսյա Սիմոնյան, Սուսաննա Գաբրիելյան, Ժենյա Ավետիսյան, Սիլվա Յուզբաշյան, Ազատ Գասպարյան, Վերա Հակոբյան, Թովմաս Պողոսյան և այլք։
Նա առաջինն էր, որ դուդուկով սկսեց նվագել հայ միջնադարյան երաժշտություն, ինչպես նաև առաջիններից էր, ով դուդուկով իբրև մենակատար հանդես եկավ տարբեր երաժշտական խմբերի և նվագախմբերի հետ՝ ինչպես դասական, այնպես էլ փոփ ժանրում։
Ունի թողարկված 6 խտասալիկ (CD), որոնցից 4-ը՝ Արգենտինայում, 2-ը՝ ԱՄՆ-ում։
1994 թվականին աշխատանքի բերումով մեկնել է Արգենտինա, աշխատում է Սալտա Սիմֆոնիկ նվագախմբում իբրև հոբոյահար ։ Որպես դուդուկահար և երաժիշտ ակտիվորեն մասնակցում է արգենտինահայ և ուրուգվայահայ գաղութների մշակութային կյանքին։
Շրջագայություններ
Սարո Դանիելյանը շուրջ 25 տարի աշխատելով «Հայհամերգ» միավորումում՝ համերգներով բազմիցս հանդես է եկել Հայաստանի գրեթե բոլոր քաղաքներում և գյուղերում, Վրաստանի հայաշատ շրջաններում, մայրաքաղաք Թբիլիսիում, Արցախի բոլոր գյուղերում, շրջաններում և Ստեփանակերտ քաղաքում։ Բազմիցս ելույթներ է ունեցել նաև նախկին Խորհրդային Միության գրեթե բոլոր հանրապետություններում, ինչպես նաև Մոսկվա, Լենինգրադ, Կիև քաղաքների ամենապատասխանատու դահլիճներում։ Նրա նվագած համերգների քանակն անցնում է 5000-ից։ Բազմիցս ելույթներ է ունեցել ազգային և միութենական հեռուստատեսությամբ, նրա մասին դրվատական բազմաթիվ հոդվածներ կան հայրենի, համամիութենական, ինչպես նաև միջազգային մամուլում։
Համերգներով շրջագայել է արտասահմանյան շուրջ 50 երկրներում՝ Շվեդիա, Ալժիր, Թունիս, Հարավսլավիա, Սենեգալ, Գամբիա, Գվինեա, Լիբերիա, Ֆրանսիա, Բելգիա, Գերմանիա, Շվեյցարիա, Մեծ Բրիտանիա, Չեխոսլովակիա, Հունաստան, Կիպրոս, Եգիպտոս, Թուրքիա, Կանադա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Բրազիլիա, Արգենտինա և այլն։ 1985 թվականին Մոսկվայում մասնակցել է Երիտասարդության և ուսանողության համաշխարհային փառատոնին, արժանացել է դափնեկրի կոչման, ինչպես նաև պարգևատրվել է ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության պատվոգրով։
Կարծիքներ Սարո Դանիելյանի մասին
Նրա արվեստի մասին դրվատանքի խոսքեր են ասել Էդվարդ Միրզոյանը, Ալեքսանդր Հարությունյանը, Գրիգոր Հախինյանը, Առնո Բաբաջանյանը, Վլադիլեն Բալյանը և այլք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դուդուկահարներ Կատեգորիա:Հայ հոբոյահարներ
Տոմակովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
2001 թվականի տվյալներով Տոմակովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 8 090 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11442 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1777 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Քրիստոնեական ռոք
Քրիստոնեական ռոք (Christian rock), քրիստոնեության թեմատիկային նվիրած ռոք երաժշտության տեսակ։ Քրիստոնեական ռոքի խմբերը կատարում են Աստծով, հավատքի և հոգու մասին երգեր, և սովորաբար կազմված են եկեղեցուն մոտ քրիստոնյաներից։ Քրիստոնեական ռոքը առանձնանում է բացարձակապես իր տեքստերով, քանի որ չունի սեփական երաժշտական բնութագիր և դրա կատարումը կարող է լինել ռոք երաժշտության տարբեր ոճով կամ տեխնիկայով։ Առանձնացնում են քրիստենական դասական ռոք, քրիստոնեական մեթալ (ուայթ մեթալ), քրիստոնեական հարդքոր։
Հակոդատե (այլ կիրառումներ)
Հակոդատե, կարող է վերաբերել՝
Քրիստոնեական ռոք
Տես նաև
Կատեգորիա:Քրիստոնեական ռոք
Ամստերդամի ֆոնդային բորսա
Ամստերդամի ֆոնդային բորսա, այն Ամստերդամում գոյություն ունեցող ֆոնդային բորսայի նախկին անվանումն է։ 2000 թվականի սեպտեմբերին այն միավորվեց Բրյուսելի և Փարիզի ֆոնդային բորսաներին հետ, և ձևավորվեց միասնական ընկերություն՝ Եվրոնեքսթ (Euronext) անվանմամբ, որն այժմ առավել հայտնի է որպես Եվրոնեքսթ Ամստերդամ։
Պատմություն
Ամստերդամի ֆոնդային բորսան աշխարհում ամենահինն է։ Այն հիմնվել է 1602 թվականին Հոլանդական Օստ-հնդկական կազմակերպության կողմից (Verenigde Oostindische Compagnie, կամ "VOC")՝ հետագայում վերանվանվելով Ամստերդամի բորսա, առաջինն է սկսել արժեթղթերի առք ու վաճառք իրականացնել։ Բորսայի պատմության մեջ հատկանշական է 1608 թվականին հիմնված Ամստերդամի ապրանքային բորսան։ Հենց Ամստերդամի բորսայում է առաջին անգամ ներդրվել ապրանքերի օրինակներով և ձևանմուշներով առևտուրը, իսկ հետագայում արդեն սահմանվել են ապրանքների որակական նորմեր, ինչն էլ թույլ էր տալիս առևտուր իրականացնել՝ առանց ապրանքը բորսա ներկայացնելու։
Ամստերդամի բորսան առաջինն էր, որ սկսեց իրականացնել արժեթղթերով գործարքներ։ Առևտուրն իրականացվում էր Հոլանդիայի, Անգլիայի, Պորտուգալիայի պետական փոխառու պարտատոմսերով, Հոլանդական և Բրիտանական Օստ-հնդկական, իսկ ավելի ուշ՝ Վեսթ-հնդկական առևտրային ընկերության բաժնետոմսերով։ Այս բորսայում գնանշվել են ընդամենը 44 անուն արժեթղթեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամստերդամի տնտեսություն Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Նիդերլանդներում Կատեգորիա:Ամստերդամի պատմություն Կատեգորիա:Եվրոնեքսթ Կատեգորիա:1602 հիմնադրումներ Հոլանդական Հանրապետությունում
Սև առանձնասենյակ
Սև առանձնասենյակ, կազմակերպություն է, որն զբաղվում է թղթակցության ընթերցմամբ և վերծանմամբ, և այն սենյակն է, որ սովորաբար օգտագործում են այդ գործունեությամբ զբաղվող ծառայողները։ Սովորաբար գաղտնի սենյակ փոստային բաժանմունքում։ Անունը ծագել է ֆրանսիական հատուկ ծառայության (Cabinet Noir) անունից։
Պատմություն
Թղթակցության բացելն ու ընթերցելը սկիզբ է առել համարյա թե գրության գյուտի հետ մեկտեղ։ Եվրոպայում փոստային ծառայությունների ստեղծման հետ մեկտեղ, 17-րդ դարից սկսած կազմակերպվեցին ծառայություններ, որոնք ընթերցում և վերծանում էին հետաքրքրություն ներկայացնող թղթակցությունը ։
1657 թվականին Օլիվեր Կրոմվելը փոստային ծառայության կազմակերպման հրամանի մեջ գրել է,