cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիտամինային անբավարարություն
Վիտամինային անբավարարություն, ախտաբանական վիճակ, առաջանում է օրգանիզմում վիտամինների բացակայության կամ պակասի հետևանքով։ Վիտամինային անբավարարության փորձնական ճանապարհով առաջինն իրականացրել է ռուս բժիշկ Նիկոլայ Լունինը, 1880 թվականին։ Որևէ վիտամինի լրիվ բացակայությունն օրգանիզմում կոչվում է ավիտամինոզ (օրինակ՝ ավիտամինոզ A կամ B, В2, С ), իսկ մասնակի անբավարարությունը՝ հիպովիտամինոզ (թերվիտամինային վիճակ)։ Օրգանիզմի բնականոն կենսագործունեության համար անհրաժեշտ է վիտամինների որոշակի քանակություն, որի մի մասն ընդունվում է սննդի հետ, մյուսը՝ սինթեզում են աղիքների բակտերիաները։ Մարդու վիտամինային պահանջը մեծանում է ֆիզիկական ծանր աշխատանքի, հղիության, ներզատիչ գեղձերի և վարակիչ հիվանդությունների ժամանակ։ Ըստ առաջացնող պատճառի տարբերում են արտածին (էքսոգեն) և ներծին (էնդոգեն) վիտամինային անբավարարություն։ Արտածին կամ սննդային վիտամինային անբավարարությունը պայմանավորված է սննդում վիտամինների անբավարար պարունակությամբ կամ բացակայությամբ։ Հաճախ հետևանք է սննդամթերքների ոչ ճիշտ պահպանման կամ տեխնոլոգիական մշակման կանոնների խախտման (քայքայվում են վիտամինների մեծ մասը)։ Վիտամինային փոխանակության նշված խանգարումները կարելի է վերացնել վիտամինացված սննդի ընդունմամբ։ Ներծին անբավարարության առաջացման երկու պատճառ գոյություն ունի, առաջինը պայմանավորված է վիտամինների քայքայման պրոցեսների ուժեղացմամբ, ստամոքս-աղիքային համակարգում դրանց ներծծման խանգարմամբ, սինթեզի ընկճմամբ։ Դիտվում է հելմինթոզների, լյամբլիոզի և լյարդի որոշ հիվանդությունների դեպքում։ Երկրորդը հետեանք է օրգանիզմի վիտամինային պահանջի մեծացման և նյութափոխանակության պրոցեսների խանգարման։ Վիտամինային անբավարարությունը զարգանում է աստիճանաբար։ Ախտանշանները և բուժումը՝ ըստ պահանջվող վիտամինի։ Կանխարգելումը՝ վիտամիններով հարուստ սննդամթերքների, բանջարեղենի և մրգերի բավարար ընդունում, սննդի արդյունաբերության, հասարակական սննդի ձեռնարկություններում և կենցաղում սննդամթերքի ճիշտ պահպանություն և տեխնոլոգիական մշակում։ Վիտամինային պատրաստուկներ, վիտամինացված սնունդ։ Կանխարգելման միջոցառումները նշանակություն ունեն հիմնականում արտածին ավիտամինոզների դեպքում։ Այն կարող է պայմանավորված լինել սննդում վիտամինների պակասով, դրանց ներծծման և յուրացման պրոցեսների դժվարացմամբ, ինչպես նաև հակավիտամինների (թիամինազներ, սուլֆանիլամիդներ, որոշ անտիբիոտիկներ և այլն) ազդեցությամբ։ Դրսևորվում է հիմնականում անասունների մսուրային շրջանում։ Վիտամինային անբավարարություն հաճախ դիտվում է մատղաշի աճման շրջանում, հղի անասունների և բարձր մթերատու կենդանիների օրգանիզմում։ Առաջացնում է մթերատվության, պտղատվության նվազում, հիվանդացության (հատկապես մատղաշի) բարձրացում, մայրերի և արտադրողների գլխաքանակի տնտեսական օգտագործման ժամկետների կրճատում։ Վիտամինային անբավարարության դեպքում կենդանիներից ստացվում են կենսաբանորեն ոչ լիարժեք սննդամթերք (կաթ, միս, ձու և այլն), ցածրորակ հումք (բուրդ,, կաշի, մորթի)։ Բուժումը և կանխարգելումը․ հիգիենային պայմանների բարելավում, լիարժեք, վիտամիններով հարուստ կերեր, վիտամինային պատրաստուկների ներարկումներ։
Կատեգորիա:Բժշկություն
Վիտերիտ
Վիտերիտ (անգլիացի գիտնական Ուիլյամ Ուիթերինգի [1741—1799] ագգանվամբ), միներալ։ Քիմիական կազմը՝ ВаС03։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային է։ Առաջացնում է կարճ պրիզմատիկ, դիպիրամիդային բյուրեղներ, հատիկավոր, սյունաձև, երիկամաձև, թերթավոր ագրեգատներ։ Դույնը՝ անգույն, գորշ, դեղին, շագանակագույն։ Փայլը՝ ապակու։ Կարծրությունը՝ 3—3,5, խտությունը՝ 4290 կգ/մ3։ Լուծվում է HCl-ի մեջ՝ եռալով։ Հանդիպում է հիդրոթերմալ հանքավայրերում մյուս կարբոնատների, բարիտի, Pb, Zn, Fe-ի սուլֆիդների հետ, ինչպես նաև կրաքարերում։ Ba-ի ստացման հանքանյութ է։ Հանքավայրերը սակավ են հանդիպում։ Օգտագործվում է թղթի և ռետինի արդյունաբերության մեջ բարձրորակ սպիտակ ներկ ստանալու համար։
Կատեգորիա:Միներալներ
Թեփեքյոյ (Սեբաստիայի գավառ)
Թեփեքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուվատ (գյուղ, Ուվատսկի շրջան)
Ուվատ (Уват), գյուղ Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Ուվատսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4610 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տյումենի մարզի Ուվատսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1628 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայերենագիտություն
Հայերենագիտությունը մասնավոր լեզվաբանություն է, նրա ուսումնասիրության առարկան հայոց լեզուն է։ Թեև ընդունված է ասել, որ նրա սկզբնավորումը կապված է Դիոնիսիոս Թրակացու «Քերականության արվեստի» թարգմանության հետ, հարկ է նշել, որ հայոց լեզվի ուսումնասիրությունն ավելի հին ակունքներ ունի, և առաջին լուրջ ուսումնասիրողների մեջ չի կարելի չնշել նաև հանճարեղ Մեսրոպ Մաշտոցին։ Հայերենի խոր ու բազմակողմանի ուսումնասիրությամբ միայն նա կարող էր ստեղծել ինքնատիպ ու կատարյալ գիր, այբուբեն։ Հայերենի գիտական ուսումնասիրությունը առաջ մղեցին հմուտ մեկնիչ-քերականները, ապա լատինաբանները, ուշ միջնադարի այլ լեզվաբաններ ու քերականներ։ Հայերենագիտությունն էական առաջընթաց ապրեց XIX և XX դարերում։ Նրա զարգացումն ավելի բուռն եղավ խորհրդային տարիներին։
Թեև հայերենագիտության պատմության մեջ եղան շրջաններ, երբ հայոց լեզվի հարցերը դիտարկվում, մեկնաբանվում էին այլ լեզուների ուղմունքների հետևողությամբ (հունաբաններ, լատինաբաններ), այնուամենայնիվ, հայերենի քննույթունն աստիճանաբար ընկավ իր հունի մեջ, և հայերենագիտությունը դարձավ մեթոդականորեն կուռ ու հեռանկարային գիտակարգ։ Օբյեկտի ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ հայերենագետների կազմը գնալով ընդլայնվեց, նրա մեջ ներգրավվեցին նաև շատ այլազգի գիտնականներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն Կատեգորիա:Հայոց լեզվի պատմություն
Alienware
Alienware, ամերիկյան համակարգչային ընկերություն։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1995 թվականին։ Շտաբ-գրասենյակը գտնվում է Մայամիում։ 2006 թվականին այն գնվել է Dell ընկերության կողմից։
Կատեգորիա:Համակարգչային ընկերություններ Կատեգորիա:Համակարգիչ արտադրողներ
Գրիգոր Գյուլյան
Գրիգոր Գյուլյան (Կիւլեան) (Գրիգոր Յակոբի Գյուլեջյան (Կիւլլիւճեան)), ), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1946 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հայկական Կիլիկիայի Սիս քաղաքում։ 1921 թվականին տեղափոխվել է Բեյրութ։ 1927 թվականին ավարտել է Բեյրութի Ս. Նշան ազգային վարժարանը, ապա մեկ տարի սովորել ֆրանսիական քոլեջում։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1933 թվականին, Արշակ Չոպանյանի խմբագրությամբ լույս տեսնող «Անահիտ» հանդեսում։ 1946 թվականին ներգաղթել է Հայաստան։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1960 թվականից հայ ժողովրդի պատմություն, հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Երևանի կոոպերատիվ ինստիտուտում։ Մահացել է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:1912 ծնունդներ Կատեգորիա:1974 մահեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ալլահ
Ալլահ (արաբերեն՝ الله‎‎ (ալ-իլահ)), աստված իսլամում, արարիչն ամենայն գոյի՝ երկնքի, երկրի ու մարդու, աշխարհը կառավարողը։ Ալլահի նկատմամբ հավատը իսլամի հիմնական դավանանքն է։
Ըստ իսլամի՝ Ալլահը օժտված է այն բոլոր հատկանիշներով, որոնցով սովորաբար օժտված են աստվածները միաստված կրոններում։ Մուսուլմանները Ալլահի հատկությունները արտահայտում են 99 մակդիրներով, որոնց թվին են պատկանում ամենազոր, մեծ, իմաստուն, գթավոր և այլ մակդիրներ։
Ալլահին հայտարարելով աշխարհի կառավարող, իսլամի հոգևորականությունը ուսուցանում է, որ նա է ամբողջովին տնօրինում ժողովուրդների ու առանձին մարդկանց ճակատագիրը։ Իսլամում ճակատագրապաշտական հայացքները առավել ընդգծված են ։
Ծագել է արաբ, «իլահ» (աստվածություն) բառից՝ «ալ» որոշիչ հոդի հավելումով (արամեացիների մոտ՝ «ալահին»)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսլամ
Սերոբ Անճարակյան
Կենսագրություն
1926 թվականին Անճարակյանների ընտանիքը Սալոնիկից տեղափոխվել է Երևան։ Յոթնամյա դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումը։ «Տասնհինգամյա Հայաստանը» կտավով Անճարակյանը 1935 թվականին մասնակցել է Խորհրդային Հայաստանի 15-ամյակին նվիրված պատանի ստեղծագործողների հոբելյանական ցուցահանդեսին և արժանացել մրցանակի։ 1939 թվականին, ավարտելով տեխնիկումը, աշխատել է Արթիկի շրջպետթատրոնում։ Ձևավորել է «Խաթաբալա», «Պլատոն Կրեչետ», «Դատավճիռ» և այլ պիեսներ։ 18-20-ամյա պատանու բեմական ձևավորմամբ Արթիկում ներկայացվել են «Պատվի համար», «Գոշ», «Շողոքորթը» դրամաները։ 1943 թվականին 23-ամյա նկարիչը զոհվել է ռազմի դաշտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1920 ծնունդներ Կատեգորիա:1943 մահեր Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Սալոնիկ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Ալիկան (Բայազետի գավառ)
Ալիկան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Գտնվում էր Ալաշկերտ քաղաքից 67 կմ հարավ-արևմուտք՝ բլրապատ վայրում։
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(9053) Համամելիս
(9053) Համամելիս (Hamamelis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի նոյեմբերի 2-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Օգաստուս Փիթ Ռիվերս
Հենրի Օգաստուս Լեյն Ֆոքս Փիթ Ռիվերս (Augustus Pitt Rivers, ), անգլիական բանակի գեներալ-լեյտենանտ, ազգագրագետ և հնագետ, բարոնական տոհմի ներկայացուցիչ։ Հնագիտության մեջ շերտագրության մեթոդի հիմնադիրն է, հնագիտության` որպես գիտության հիմնադիր հայրերից մեկը։ Օքսֆորդի համալսարանին կից իր անվան թանգարանի հիմնադիրն է։
(9053) Համամելիս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,562603 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,08 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0452 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1498,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24026 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օգաստուս Փիթ Ռիվերս
Ավանդը հնագիտության մեջ
1880 թվականի Փիթ Ռիվերսի կողմից ժառանգված կալվածքում հայտնաբերվել է հռոմեական և սաքսոնյան ժամանակաշրջանի հնագիտական հարուստ նյութ։ Պեղումներն անց է կացվել ավելի քան տասնյոթ սեզոն՝ սկսվելով 1880-ականների կեսերից և ավարտվելով գիտնականի մահով։ Նրա մոտեցումը մեթոդական էր այդ ժամանակվա չափանիշներով և իրավամբ համարվում է Մեր Բրիտանիայում հնագիտական սիստեմավորման առաջին գիտական մոտեցումը։
Գիտնականի մեթոդաբանական նորարարություններից մեկն այն է, որ բացառապես բոլոր գտածոները (այլ ոչ թե միայն բացառիկ գեղեցիկներն ու յուրահատուկները) պետք է հավաքվեն և կատալոգավորվեն։ Փիթ Ռիվերսի հրապարակումների շնորհիվ անցյալում է մնացել բրիտանական հնագիտության մեթոդը, որը սահմանափակվում էր գանձերի որոնումներով։
Զենքի հավաքածու
Թոշակի անցնելուց հետո Փիթ Ռիվերսն ամբողջ աշխարհից հնագիտական հավաքածու էր հավաքել, որում հաշվվում էին տասնյակ հազարավոր զինատեսակներ և այլ ցուցանմուշներ։ Փիթ Ռիվերսը համակրում էր Չարլզ Դարվինի և Հերբերտ Սփենսերի հեղափոխական հայացքներին։ Այդ պատճառով եղած գտածոները նա խմբավորել է ըստ տեսակների և դասավորել է դրանք ժամանակագրական հաջորդականության։ Այդ ժամանակ ցուցահանդեսի հանդեպ նման մոտեցումը նորարարական էր։ Փիթ Ռիվերսի ազգագրական հավաքածուն հիմք է դարձել Օքսֆորդի Փիթ Ռիվերսի թանգարանի համար։
Խոլեսթերին
Առաջին անգամ անջատել են Լեղային քարերից։ Անգույն բյուրեղներ են, ջրում անլուծելի, լավ լուծվում են օրգանական լուծիչներում։ Սինթեզվում է կենդանի օրգանիզմում, մասնակցում սեռական, մակերիկամների հորմոնների, լեղաթթուների, D խմբի վիտամինների կենսասինթեզին, ինչպես նաև թաղանթային թափանցելիության պրոցեսների կարգավորմանը։
Մարդու օրգանիզմում խոլեսթերինի քանակությունը նորմայում 150 - 200 մգ% է, այն նկատելիորեն կարող է աճել 30 - 60 տարեկանում (հատկապես ճարպային դիետայի դեպքում)։ Սթերինային փոխանակության խանգարումը կարող է հասցնել խոլեսթերինային քարերի առաջացման, լեղածորանների խցանման և նպաստել աթերոսկլերոզի զարգացմանը։ Խոլեսթերինով հարուստ են ուղեղի, լյարդի, մակերիկամների հյուսվածքները։
Կատեգորիա:Սնունդ Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Ֆոսֆորական թթու
Ֆոսֆորական թթու ֆոսֆորական (օրթոֆոսֆորական) թթուն՝ H3PO4, ջրում լավ լուծվող, սպիտակ պինդ նյութ է։ Արդյունաբերական պայմաններում ֆոսֆորական թթուն ստանում են՝ ֆոսֆորային հանքը տաքացնելով խիտ ծծմբական թթվի հետ կամ ֆոսֆորի (V) օքսիդը ջրում լուծելով։ Միջին ուժի, եռհիմն թթու է, կարող է առաջացնել երկհիդրոֆոսֆատ, հիդրոֆոսֆատ և ֆոսֆատ անիոններ և հետևաբար՝ 3 խումբ աղեր։ Օրթոֆոսֆորական թթվի անհիդրիդը ֆոսֆորի (V) օքսիդն է՝ P2O5, որն օժտված է թթվային օքսիդների բոլոր հատկություններով, մասնավորապես փոխազդում է հիմնային օքսիդների և հիմքերի հետ։ Եթե կազմելու լինեք P2O5-ի հետ NAOH ռեակցիաների հնարավոր երեք հավասարումները, ապա կնկատեք, որ օքսիդ-ալկալի մոլային հարաբերականությունը 1։2, 1։4 և 1։6 է։ Ֆոսֆորական անհիդրիդը բույն փոխազդում է ջրի հետ (ջերմանջատիչ ռեակցիա է)՝ առաջացնելով օրթոֆոսֆորական թթու։ Սառը ջրի մեջ լուծելիս ստացվում է մետաֆոսֆորական թթու։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թթուներ Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ
Acer Inc.
Acer, Թայվանում հիմնված համակարգչային տեխնիկա արտադրող ընկերություն, 1976 թ.։ 2011 թվականի տվյալներով Fortune Global 500-ի ցանկում զբաղեցնում է 487-րդ տեղը ։ Ընկերությունը մշակում և արտադրում է դիտարկիչներ, ցանցային խտացուցիչներ, կոմունիկատորներ, սկավառակակիրներ, ցանցային քարտեր, անհատական համակարգիչներ, ստեղնաշարեր, օպերատիվ հիշողություն, դյուրակիր համակարգիչներ, պրոյեկտորներ և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչներ Կատեգորիա:Նորագույն տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային ընկերություններ Կատեգորիա:Բջջային հեռախոս արտադրողներ Կատեգորիա:Համակարգիչ արտադրողներ Կատեգորիա:1976 հիմնադրված ընկերություններ
Աչի Կաստելո
Աչի Կաստելո (Aci Castello), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 18 084 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 2232 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 95021։ Հեռախոսային կոդը՝ 00095։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Մաուրո աբատը։ Քաղաքի տոնը նշվում է հունվարի 15-ին։
Մարիա Բլյումենտալ-Տամարինա
Մարիա Միխայլովնա Բլյումենտալ-Տամարինա (Мария Михайловна Блюменталь-Тамарина, ), ռուս խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1936)։
Կենսագրություն
1890–1933 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի, Դոնի Ռոստովի, Մոսկվայի թատրոններում, 1933–1938 թվականներին՝ Փոքր թատրոնում։
Լավագույն դերերից են՝ Գալչիխա, Դոմնա Պանտելևնա, Անֆուսա (Ա․ Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», «Տաղանդներ և երկրպագուներ», «Գայլեր և ոչխարներ»), Պոշլյոպկինա (Գոգոլի «Ռևիզորը»), Արինա Իվանովնա (Նայդյոնովի «Վանյուշինի զավակները»), Կնյազևա (Տրենյովի «Նևայի ափին») և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ
Հալոպերիդոլ
Հալոպերիդոլ, վաճառքային անվանումներից է Հալդոլը, տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք ։ Հալոպերիդոլը օգտագործվում է շիզոֆրենիայի բուժման, Տուրետի համախտանիշի տիկերի, բիպոլյար համախտանիշի մանիաների, սրտխառնոցի և փսխման, դելիրիումի, անհանգստության, սուր փսիխոզի, ալկոհոլային դելիրիումի ժամանակ առկա հալյուցինացիաների բուժման համար ։ Այն կիրառվում է բերանացի, միջմկանային, կամ ներերակային ։ Հալոպերիդոլը ազդում է 30-ից 60 րոպե ։ Երկար ազդեցությամբ տեսակը օգտագործվում է ներարկման ձևով ամեն 4 շաբաթը մեկ՝ շիզոֆրենիայով հիվանդների դեպքում, որոնք կարող են մոռանալ պերօրալ ընդունել դեղը ։
Հալոպերիդոլը կարող է առաջացնել շարժողական ֆունկցիայի խանգարումներ՝ դիսկինեզիա, որը կարող է լինել մնայուն ։ Կարող է դիտվել նեյրոլեպտիկ չարորակ համախտանիշ և դեղորայքից առաջացած QT ինտերվալի երկարացում ։ Մեծ տարիքի մարդկանց մոտ դեմենցիայի արդյունքում առաջացող փսիխոզը կարող է բերել մահվան բարձր ռիսկի ։ Հղիության ժամանակ օգտագործելու դեպքում երեխայի մոտ կարող են առաջանալ խնդիրներ ։ Այն հակացուցված է կիրառել Պարկինսոնի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց ։
Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է 1958 թվականին՝ Պաուլ Յանսսենի կողմից ։ Այն ստանում են պեթիդինից (մեպերիդին) ։ Այն ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցուցակում է որպես ամենաանվտանգ և արդյունավետ դեղամիջոցներից մեկը ։ Այն ամենաշատ կիրառվող հակափսիխոտիկ դեղամիջոցն է ։ Տիպիկ դեղաչափի տարեկան արժեքը £20–800 է Մեծ Բրիտանիայում ։ ԱՄՆ-ում արժեքը մոտ 250 դոլար է ։ 2016 թվականին այն 243-րդ ամենաշատ նշանակված դեղն էր ԱՄՆ-ում՝ ավելի քան 2 միլիոն նշանակումներով ։
Բժշկական կիրառություն
Հալոպերիդոլը օգտագործվում է որոշ հիվանդությունների ախտանիշները կառավարելու համար՝
Հալոպերիդոլը անփոխարինելի է համարվում հոգեբուժական անհետաձգելի վիճակների ժամանակ, չնայած նոր ատիպիկ դեղեր ավելի լավ ազդեցություն են ցուցաբերվել, ինչի մասին գրվել է 2001-ից 2005 թվականներին հրապարակված հետազոտության մեջ   ։
2013 թվականին շիզոֆրենիայի բուժման համար կիրառվող 15 հակափսիխոտիկ դեղերի մեջ հալոպերիդոլը ցույց տվեց ստանդարտ արդյունավետություն։ Այն 13%-16%-ով ավելի արդյունավետ է քան զիպրասիդոնը, քլորպրոմազինը և ազենապինը։ Այն նույնքան արդյունավետ է, որքան Կվետապինը և Արիպիպրազոլը և 10%-ով ավելի քիչ արդյունավետ է, քան պալիպերիդոնը ։ 2013 թվականին կատարված վերանայումը համեմատեց հալոպերիդոլը և պլացեբոն շիզոֆրենիայի բուժման ժամանակ ։
Հղիություն և լակտացիա
Կենդանիների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հալոպերիդոլը տերատոգեն չէ, բայց մեծ դեղաչափերով ցուցաբերում է էմբրիոտոքսիկ ազդեցություն։ Մարդկանց վրա չկա կատարված հետազոտություն։ Հղի կանանց հետազոտությունը ցույց տվեց, որ առկա է սաղմի հնարավոր վնասում, չնայած կանանց մեծ մասը այդ ընթացքում օգտագործում էին նաև այլ դեղորայքներ։ Բացի այդ, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հակափսիխոտիկ դեղորայք ստացած երեխաների մոտ կա էքստրապիրամիդալ և աբստինենտ ախտանիշների առաջացման ռիսկ, որոնցից են՝ անհանգստությունը, գերճնշումը, թերճնշումը, դողը, քնկոտությունը, շնչառական դիսթրեսը և սնման խանգարումները։ Այս ամենը հաշվի առնելով, հղիության ժամանակ հալոպերիդոլ պետք է տրվի միայն այն դեպքում, երբ մոր օգուտը ավելի մեծ է, քան պտղի վրա եղած ազդեցության ռիսկը ։
Այլ նկատառումներ
Խրոնիկական հոգեկան հիվանդությունների երկարատև բուժման դեպքում պետք է դոզան իջեցվի այն ամենաքիչ քանակին, որը անհրաժեշտ է կայուն ախտադադարը պահպանելու համար։ Երբեմն ցուցված է լինում հալոպերիդոլով բուժումը դադարացնելու դեպքում դոզան իջեցնել աստիճանաբար ։ Բացի այդ, երկարատև բուժման դեպքում խորհուրդ է տրվում արյան ճնշման, արյան գլյուկոզայի մակարդակի, ճարպերի քանակի պարբերաբար չափում՝ կողմնակի ազդեցություններից խուսափելու նպատակով ։
Բուժման այլ ձևերը (հոգեթերապիա, սոցիալական վերականգնում) պետք է կատարվեն համապատասխան կարգով։ PET-սկանավորման արդյունքները ցույց են տվել, որ ցածր դոզաները ավելի գերադասելի են։ Կլինիկական պատասխան լինում էր D2 ընկալիչների ամենաքիչը 65%-ի պաշարման դեպքում, 72%-ից ավելի պաշարումը առաջացնում էր հիպերպրոլակտինեմիա, իսկ 78%-ից ավելի պաշարումը կապված էր էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Հալոպերիդոլի 5 մգ-ից ավել դեղաչափերը մեծացնում են կողմնակի ազդեցությունների հավանականությունը, առանց մեծացնելու արդյունավետությունը ։ Պացիենտների մոտ փսիխոզի դեպքում լինում էր արդյունք նույնինս 2 մի-ից քիչ դեղաչափերի դեպքում ։ Շիզոֆրենիայի բուժման համար խորհուրդ է տրվում ամեն 6 ամիսը մեկ իջեցնել դեղաչափը 20%-ով, մինչև կհաստատվի մինիմալ արդյունավետ դեղաչափ ։
Հալոպերիդոլի դեկանոատի էսթերը (վաճառքային անվանումն է՝ Հալդոլ դեկանոատ, Հալոմոնթ, Նեոպերիդոլ) ունի ավելի երկար ազդեցություն և օգտագործվում են այն մարդկանց մոտ, որոնք չեն օգտագործում պերօրալ դեղամիջոցները համապատասխան ձևով։ Դեղաչափը տրվում է ամեն 2-4 շաբաթը մեկ՝ ներմկանային ներարկման ձևով ։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի IUPAC անվանումն է [4-(4-քլորոֆենիլ)-1-[4-(4-ֆլուորոֆենիլ)-4-օքսիբութիլ]պիպերիդին-4-իլ] դեկանոատ։
Հալոպերիդոլի տեղային միջոցները չպետք է կիրառվեն սրտխառնոցի բուժման համար, քանզի հետազոտությունները պարզել են, որ հալոպերիդոլը այլ դեղորայքներից արդյունավետ չէ այդ առումով ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Կողմնակի ազդեցությունների ցուցակի աղբյուրները   ՝
Քանզի հալոպերիդոլը տիպիկ հակափսիխոտիկ դեղորայք է, այն կարող է առաջացնել էքստրապիրամիդալ կողմնակի աղդեցություններ։ 2013 թվականին կատարված 15 հակափսիխոտիկ դեղերի արդյունավետության և տանելիության մետա-անալիզի արդյունքում պարզվել է, որ հալոպերիդոլը ամենաշատն է հակված էքստրապիրամիդալ կողմնակի ազդեցություններ առաջացնելու ։
6 ամսից ավել օգտագործելու դեպքում օգտագործողների 14%ը քաշ է հավաքում ։
Հաճախակի (>1% ներառում) Անհայտ հաճախականությամբ Հազվադեպ (<1% ներառում)
Ախտանիշներ
Ախտանիշները հիմնականում կապված են կողմնակի ազդեցությունների հետ։ Ամենահաճախը հանդիպում են՝
Բուժում
Բուժումը հիմնականում ախտանշանային է և ներառում է ինտենսիվ խնամք՝ կենսական ֆունկցիաների պահպանումով։ Գերդոզավորման վաղ հայտնաբերման դեպքում կարելի է առաջացնել արհեստական փսխում, կատարել ստամոքսի լվացում և ակտիվացրած ածուխի օգտագործում։ Ադրենալինի օգտագործումը հակացուցված է թերճնշման և շոկի դեպքում, քանզի նրա ազդեցությունը կարող է հակառակ լինել։ Ծանր գերդոզավերման դեպքում կարող են օգտագործվել անտիդոտներ՝ բրոմոկրիպտին կամ ռոպինիրոլ՝ արտաբրգային ախտանիշները բուժելու նպատակով։ Պետք է պարբերաբար կատարել ԷՍԳ՝ QT-երկարացումները և առիթմիաները հայտնաբերելու համար ։
Կանխատեսում
Ընդհանուր առմամբ գերդոզավորման կանխատեսումը բարվոք է, եթե հիվանդը ողջ է մնացել սկզբնական փուլից հետո։ Հալոպերիդոլի գերդոզավորումը կարող է լինել մահացու ։
Ֆարմակոլոգիա
Հալոպերիդոլը ազդում է հետևյալ ընկալիչների վրա՝
Ներմկանային ներարկում
Ներմկանային ներարկման դեպքում դեղը շատ լավ ներծծվում է և ունի բարձր կենսամատչելիություն։ Tmax-ը 20 րոպե է առողջ մարդկանց մոտ և 33.8 րոպե է շիզոֆրենիայով հիվանդ մարդկանց մոտ։ միջին T1/2-ը (կիսատրոհման պարբերություն) 20.7 ժամ է ։ Հալոպերիդոլի դեկանոատը միայն ներմկանային ներարկման համար է և չի թույլատրվում օգտագործել ներերակային։ Հալոպերիդոլի դեկանոատի խտությունը հասնում է ամենաբարձր կետին ներարկումից մոտ 6 օր հետո, հետագայում սկսում է իջնել ։
Ներերակային ներարկում
Ներերակային կիրառման դեպքում կենսամատչելիությունը 100% է, իսկ ազդեցությունի իր գագաթնակետին հասնում է վայրկյանների ընթացքում։ Կիսատրոհման պարբերությունը 14.1-ից մինչև 26.2 ժամ է։ Բաշխման թվացյալ ծավալը 9.5-ից մինչև 21.7 լ/կգ է ։ Ազդեցության տևողությունը 4-ից 6 ժամ է։ Եթե հալոպերիդոլը տրվում է ներերակային դանդաղ ինֆուզիայի ձևով, ապա ազդեցության սկիզբը ավելի ուշ է լինում, իսկ ազդեցության տևողությունը երկարում։
Բուժական դեղաչափեր
Բուժական ազդեցության համար անհրաժեշտ է պլազմայում 4-ից 25 միկրոգրամ մակարդակ՝ 1 լիտրի հաշվարկով։ Արյան պլազմայում եղած մակարդակի հաշվարկումը կարող է օգտագործվել դեղաչափը ուղղելու նպատակով, հատկապես երկար ժամանակ դեղը ստացող մարդկանց դեպքում։ Բուժական դեղաչափից բարձր մակարդակները կարող են բերել կողմնակի ազդեցությունների բարձր հաճախականության և նույնիսկ հալոպերիդոլով թունավորման։
Հալոպերիդոլի խտությունը ուղեղային հյուսվածքում մոտ 20 անգամ ավելի շատ է, քան արյան մեջ։ Այն դանդաղ է հեռացվում ուղեղի հյուսվածքից, ինչը բացատրում է կողմնակի ազդեցությունների դանդաղ վերացումը դեղի ընդունումը դադարեցնելուց հետո ։
Բաշխում և նյութափոխանակություն
Հալոպերիդոլը կապված է պլազմայի սպիտակուցների հետ և միայն 7,5%-ից 11,6% ազատ ֆրակցիա ունի։ Այն ինտենսիվորեն նյութափոխանակվում է լյարդում և օգտագործած դեղաչափի միայն 1%-ն է դուրս բերվում մեզով։ Լյարդով դուրս է բերվում հիմնականում գլյուկուրոնացման ճանապարհով՝ հետագավերականգնումով և CYP-միջնորդավորված օքսիդացումով՝ հիմնականում CYP3A4 միջոցով ։
Պատմություն
Հալոպերիդոլը հայտնաբերվել է Պոլ Յանսենի կողմից ։ Այն արտադրվել է 1958 թվականին՝ Բելգիական Janssen Pharmaceutica ընկերության կողմից և առաջին անգամ փորձարկվել է Բելգիայում հենց այդ տարի ։
Հալոպերիդոլը հաստատվել է ԱՄՆ սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության կողմից 1967 թվականի ապրիլի 12-ին։ Հետագայում այն սկսվեց վաճառվել ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում Հալդոլ վաճառքային անվան տակ, որը արտադրվում էր McNeil Laboratories-ի կողմից ։
Վաճառքային անվանումներ
Հալոպերիդոլի վաճառքային անվանումներն են Ալոպերիդին, Բիոպերիդոլո, Բրոտոպոն, Դուրապերիդոլ (Գերմանիա), Հալդոլ (հիմնական վաճառքային անվանումն է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում), Հալոստեն, Կեսելան, Լինտոն, Սիգապերիդոլ, Սերենացե։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Սպիրտներ Կատեգորիա:Պիպերիդիններ
Մարյանովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
2001 թվականի տվյալներով Մարյանովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր մոտ 1 500 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 56 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 26,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Թեքմանքյոյ
Թեքմանքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անուշավան Մարտիրոսյան
Կենսագրություն
Անուշավան Մարտիրոսյանը ծնվել է 1923 թվականին, Անիի շրջանի Ներքին Ջրափի գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական ուսումնարանը, մաթեմատիկա և ֆիզիկա է դասավանդել Անի-Պեմզա բանավանի միջնակարգ դպրոցում ։
1941 թվականի նոյեմբերին զորակոչվել է կարմիր բանակ։ 1942 թվականի դեկտեմբերից 409-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում, որպես զենիթային մարտկոցի հետախուզության ու կապի ջոկի հրամանատար, մասնակցել գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ մղված մարտերին՝ Կովկասյան նախալեռներից մինչև Թամանի թերակղզի։ Այնուհետև մարտնչել է Վորոշիլովգրադ, Խարկով, Պոլտավա, Դնեպրոպետրովսկ և Դնեպրոդերժինսկ քաղաքների ազատագրման համար։ 1943 թվականին ռազմաճակատում ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1943 թվականի սեպտեմբերին, Դնեպրի գետանցման ժամանակ, Մարտիրոսյանը ծանր վիրավորվել է, բուժվելուց հետո զորացրվել բանակից։ Ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով ։
Մարտիրոսյանը վերադարձել է հայրենի օջախ, իրեն նվիրել մատաղ սերնդի կրթության ու դաստիարակության գործին։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է ֆիզիկա, մաթեմատիկա, եղել է ուսմասվար, տնօրեն, շուրջ տասնյոթ տարի Անիի շրջխորհրդի գործկոմի ժողկրթբաժվար։ Եղել է պատանի տեխնիկների հանրապետական կայանի տնօրեն։ 1980 թվականին Մարտիրոսյանն արժանացել է հանրապետության դպրոցի վաստակավոր ուսուցչի պատվավոր կոչման և պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, իսկ 1965 թվականին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Վիլլե Պեսսի
Վիլլե Պեսսի (Ville Pessi, ), ֆինն կոմունիստ քաղաքական գործիչ։
1923 թվականին ընդունվել է Երիտասարդության սոցիալիստական միության, 1924 թվականին՝ Ֆինլանդիայի կոմունիստական կուսակցության (ՖԿԿ) շարքերը։ Դարձել է Պասիլի (Հելսինկի) երկաթուղային արհեստանոցների կուսակազմակերպության քարտուղար, այնուհետև՝ «պրոֆեսիոնալ հեղափոխական»։ 1930-1931 թվականներին եղել է Վասա և Տուրկու քաղաքների ՖԿԿ օկրուգկոմների ընդհատակյա կազմակերպիչը։ 1931 թվականին ընտրվել է ՖԿԿ ԿԿ անդամ։ 1932-1933 թվականին՝ կազմակերպական աշխատանքի գծով ԿԿ քարտուղար։ 1934 թվականից գլխավորել է կոմկուսը։ Կոմունիստական գործունեության համար 1935-1944 թվականին արգելափակվել է բանտերում և համակենտրոնացման ճամբարներում։ 1944-1969 թվականներին եղել է ՖԿԿ գլխավոր քարտուղարը։ 1972 թվականի ապրիլին ընտրվել է ՖԿԿ պատվավոր նախագահ։ Եղել է ՖԿԿ Քաղբյուրոյի անդամ (1944-1972)։ Պարգևատրվել է «Հոկտեմբերյան հեղափոխության» շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ
Բեն և Ջերիզ
Բեն և Ջերիզ (Ben&Jerry’s)-Առևտրային կազմակերպություն, ապրանքանշանը պաղպաղակ, սառեցված յոգուրտ, արտադրող ընկերություն Ben & Jerry’s Homemade Holdings, Inc., շտաբակայան Սայտ-Բեռլինգտոն (Վերմոնտ)։ Գլխավոր գործարանը գտնվում է Ուոտերբերիյում (Վերմոնտ նահանգ)։ Ընկերությունը պատկանում է Unilever կազմակերպությանը։
Պետրոսիե
Պետրոսիե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կուրազուկա
Կուրազուկա (ճապոներեն՝ 黒塚), մանգա, որի հեղինակն է Բակու Յումեմակուրան, իսկ նկարազարդողը՝ Տակասի Նոգուտին։ Առաջին անգամ տպագրվել է Shueisha հրաթարակչությունում Super Jump ամսագրում, 2003 թվականի հունվարի 6- ից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերի 12- ը։ ԸՆդհանուր հրատարակվել է մանգայի 10 հատոր։ Մանգայի հեղինակին ոգեշնչել է ճապոնական պարային դրամա «Կուրոդզուկայի» (1939) սյուժեն։ Ըստ դրամայի սյուժեի գլխավոր հերոսուհի մարդակերին անվանում եմ Կուրազուկա, իսկ գլխավոր հերոսին Մինամոտո նո Յոսիցունո.
Մանգայի սյուժեի հիման վրա Madhouse ստուդիան թողարկել է անիմե սերիալ և ցուցադրվել է Animax հեռուստաալիքով 2008 թվականի հոկտեմբերի 7- ից մինչև դեկտեմբերի 23- ը ։ Ընդհանուր առմամբ անիմեն ունեցել է 12 սերիա։
Սյուժե
Ճապոնիա, Հեյանի դարաշրջան։Երիտասարդ պարոն Մինամոտո նո Յոսիցուեն կամ պարզապես Կուրոն, իր կուսակրոն ծառայի հետ փախչում են անտառ, փախչելով ինչ- որ կազմակերպության հետապնդումից։ Նրանք մտնում են ինչ- որ խրճիթ, որտեղ ապրում է անսովոր կին՝ Կուրազուկա անունով։ Նա ջերմորեն ընդունում է նրանց։ Կուրոն ծանր հիվանդանում է։ Տիրուհին սիրահարվում է Կուրոյին առաջին հայացքից, իսկ նա շուտով իմանում է, որ նա վամպիր է։ Անտառում ծառի տակ Կուրոն և Կուրազուկան միմյանց տալիս են հավերժական սիրո խոստում և Կուրազուկան նրան տալիս է իր արյունը։ Նրանց վրա հարձակվում են ինչ- որ վարձկաններ, իսկ կուսակրոն ծառան գլխատում է Կուրոյին։ Նա արթնանում է ինչ- որ անծանոթ վայրում և պարզվում է, որ գտնվում է հեռու ապագայում, Ճապոնիան ամբողջությամբ կործանված էր և պատերազմում է ԱՄՆ- ի հետ։ Գործնականորեն ամբողջ տարածքը տնօրինում է, այսպես կոչված «Կարմիր իշխանությունը», որը ժամանակ առ ժամանակ ասպատակություններ է կատարում մարդկանց նկատմամբ։ Կուրոն պետք է գտնի Կուրազուկային և հասկանա, թե ով է նա և սկսում է երկար փնտրտուկները։
Հերոսների ցուցակ
Մինամոտո նո Յոսիցունե (クロウ) — պատմության գլխավոր հերոսը։ Հետևելու արդյունքում նա ձեռք է բերել խրճիթ, որտեղ նրան ջերմորեն դիմավորում է մի կին, բայց մի պայմանով, որ նա չի մտնի իր սենյակ։ Միայն թե նա խախտում է խոստումը և տեսնում է, որ նա վամպիր է։ Այն բանից հետո, երբ կրճիթի վրա հարձակվում են վարձու մարդասպաններ և մահացու վնասում են Կուրոյին, Կուրազուկան որոշում է նրան դարձնել վամպիր։ Միայն թե շուտով Կուրոն գլխատվում է և արթնանում է ապագայում, որտեղ քաղաքակրթությունը գրեթե ոչնչացել է։ Կուրոն իմանում է, որ Կուրազուկան դեռ ողջ է և շարունակում է նրան փնտրել։ Ժամանակի ընթացքում Կուրոն հիշում է իր հիշողություններից տեսարաններ, կապված Կուրազուկայի հետ։ Վերջում պարզվում է, որ Կուրոն 1000 տարվա ընթացքում վերածնվել է և ամեն անգամ նրան սպանել է Կուրազուկան, վկայակոչելով այն, որ նա դեռ վերջնականապես չի դարձել վամպիր։ Եվ միշտ մահվանից առաջ Կուրոն կորցնելով հիշողությունը կրկին և կրկին փնտրում էր Կուրազուկային, և նա գլխատում է նրան։ Կուրոն կրկին վերածնվում է, քաղաքակրթությունը Ճապոնիայում նույնպես վերածնվում է, միայն թե «կարմիր կայսրությունը» շարունակում է ահաբեկել հասարակությունը։ Իսկ Կուրոն շարունակում է փնտրել Կուրազուկաին։
Կուրազուկա — վամպիր կին։ Մինչ Կուրոյի հետ առաջին հանդիպումը, արդեն ապրել է 8 դար։ Հենց նա է Կուրոյին դարձնում վամպիր և դատապարտում է նրան, որ նա պետք է միշտ փնտրի նրան, ամեն անգամ մահանալով։ Նա ջերմորեն ընդունում է հյուրերին, բայց եթե նրանք ունեն չար մտադրություններ, անխնա սպանում է։ Նա տեղափոխվել է ծովի ափի մոտ անծանոթի միջոցով։
Բենկեյհ — կուսակրոն և Կուրոյի թիկնապահը։ Նրա հետ միասին ձեռք է բերել Կուրազուկայի խրճիթը և շուտով գնում է Կուրոյի համար դեղամիջոցներ բերելու համար։ Նա առաջին իսկ հայացքից սիրահարվում է Կուրազուկային, բայց նա խնամում էր միայն Կուրոյին։ Բենկեյը սկսում է նախանձել և չդիմանալով, նա բարկացած հարձակվում է փոխակերպված Կուրոյի վրա և գլխատում է նրան։ Կուրոյի արյան կաթիլները ընկնում են Բենկեյհի բերանի մեջ և նա նույնպես դառնում է վամպիր, բայց, քանի որ դեռ այդ ժամանակ Կուրոն ամբողջությամբ չէր դարձել վամպիր, Բենկեյհը դառնում է արատավոր վամպիր, այդպես նա ծերանալու է, բայց 10 անգամ դանդաղ։ Ապագայում դառնում է «կարմիր իշխանության» ղեկավար, բայց մահանում է Կուրոյի սրից։
Կարուտա — կազմակերպության անդամ, ով պայքարում է «կարմիր կայսրության» դեմ։ Առաջին է, ում հետ Կուրոն շփվել է, վերածնվելուց հետո։ Շատ լավ մեքենա է վարում։ Կարմիր բանակի շտաբ ներխուժելու փորձի ժամանակ, մահացու վնասվածք է ստացել։
Կուոն — ընդդիմության անդամ։ Շատ լռակյաց է։ Շատ լավ տիրապետում է հրաձիգ հրացանի։ Հետագայում պարզվում է, որ նա համարվում է այն վամպիրի կլոններից, որոնց ինչ- որ ժամանակ ստեղծել է Կուրազուկան։ Հենց ինքը՝ Կուրազուկան ցանկանում էր գլխատել նրան, որպեսզի դնի Կուրոյի ծնկների վրա։ Նրան սպանել է Կուրոն։
Իդզանա — ընդդիմության կազմակերպության գլխավոր։ Կարմիր բանակի հետ ունեցած փոխհրաձգության ժամանակ, իրեն ներարկել է վամպիրի արյան չափաբաժին, բայց նրա մարմինը չի դիմանուն փոփոխություններին և մասերի է բաժանվել։
Սանիվա — կարմիր բանակի գլխավոր անդամներից մեկը։ Նա մարդ չէ, բայց վամպիրել չէ։ Շատ համարձակ է և ինքնավստահ։ Վերահսկում է խաղողի որթատունկերը և որոնք օգտագործում է որպես շեղբեր։ Նրան սպանել է Կուրազուկան։
Կուրումիադզո — Սանիվի գործընկերը։ Ունի փոքրիկ ծերուկի տեսք, զրահը մեջքին, բայց իրականում շատ ուժեղ է և արագաշարժ։ Շփվում է մարդկանց հետ, նրանց հարցեր և տրամաբանական խնդիրներ տալով, եթե պատասխանը նրան բավարարում է, ապա Կուրումադզոն սպանում է մարդուն։ Նաև նա ունակ է թափանցել մարդու ենթագիտակցության մեջ և ստեղծել պատրանքներ, ստիպելով նրան կյաքնին վերջ տալ ինքնասպանությունով։
Ռայհ — ընդդիմության անդամ, երկար ժամանակ հետևել է Կուրոյին և սիրահարվել է նրան։ Միայն թե նրան սպանել է Կուոնը և նետել է կարմիր բանակի գրասենյակի բարձրությունից։ Վերջում, պատմության, երբ Կուրոն վերածնվում է, նա նույնպես վերածնվում է և զբաղեցնում է մեկ այլ պաշտոն քաղաքում։
Կագեցու
Թոմբա
Հասեգավա
Քննադատություն
Anime News Network կայքի ներկայացուցիչ՝ Կարլ Կիմլինգերը նշել է, որ անիմեի սկիզբը այդքանել լավը չի ստացվել, հիմնականում իրավիճակը շատ նման է սարսափ «Ուրբաթ 13» ֆիլմին, սակայն հետագայում մոտեցումը փոխվում է, տեսարանը լցված է անսովոր սարսափ մթնոլորտով, լարվածության աճով և աղետաբեր ռոմանտիկայով, այդ պահին սերիալը ունի շատ նմանություններ կան «Կայհդան» ֆիլմի հետ։ Սամուրայը և գլխավոր հերոսը դաժան են, բայց այն գեղեցիկ դաժանություն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անիմե
Պոլիոմելիտի պատվաստանյութ
Պոլիոմելիտի պատվաստանյութ
Ամբողջ աշխարհում պոլիոմելիտի դեմ պայքարում օգտագործվում է երկու տեսակի պատվաստանյութ։ Երկու պատվաստանյութերն էլ իմունիտետ են մշակում պոլիոմելիտի դեմ և արդյունավետորեն արգելափակում մարդուց մարդուն վայրի պոլիոմելիտի փոխանցումը, այդ ձևով իսկ պաշտպանելով և առանձին պաստվաստանյութը ստացողին, և նրա շրջապատին, այսպես ասած՝ ձևավորելով կոլեկտիվ իմունիտետ։
Սաբինի պատվաստանյութ
Այնուհետև Ալբերտ Սաբինը մշակեց մեկ այլ պատվաստանյութ, որն ի տարբերություն նախորդներին՝ մարդիկ ստանում են բերանով։ Այն ստեղծվել է սովորական ջերմաստիճանից ցածր պայմաններում՝ ոչ մարդկային բջիջների կրկնակի վարակումով։ Սաբինի պատվաստանյութը արդյունավետորեն դրսևորվում է մարսողական տրակտում, սակայն պատվաստանյութի շտամը չի կարողանում վերարտադրվել նյարդային հյուսվածքներում։ Սաբինի պատվաստանյութը ստացողների 50%-ի մոտ մեկ չափաբաժինը ձևավորում է իմունիտետ բոլոր երեք սերոտիպերի դեմ։ 95%-ի մոտ Սաբինի պատվաստանյութի երեք չափաբաժինը ձևավորում է անձեռնմխելիություն երեք սերոտիպերի նկատմամբ։ Սաբինի պատվաստանյութի կլինիկական փորձարկումը կատարվել է 1957 թվականին, իսկ 1958-ին Կոպրովսկու և այլ հետազոտողների պատվաստանյութերի հետ մրցակցության մեջ այն ընտրվել է ԱՄՆ-ի Առողջապահության նախարարության կողմից։ 1962 թվականին պատվաստանյութի արտոնագրվելուց հետո այն օգտագործվում էր շատ երկրներում՝ որպես պոլիոմելիտի դեմ միակ պատվաստանյութ։ Սաբինի պատվաստանյութն ընտրվել է շատ երկրների կողմից՝ որպես պոլիոմելիտի տարածումը կանխարգելող միջոց, քանի որ այն համարվում է ոչ թանկարժեք և պարզ միջոց։ Այն լավ իմունիտետ է մշակում աղիքներում (ինչը թույլ է տալիս պայքարել վայրի պոլիովիրուսների դեմ այնտեղ, ուր էնդեմիկ է)։ Երբեմն (մոտավորապապես 750000 պատվաստվածների մոտ) Սաբինի պատվաստանյութը վերադարձել է այնպիսի ձևի, որ հասցրել է կաթվածի։ Շատ զարգացած երկրներ օգտագործում են Սոլկի պատվաստանյութը, որը չի կարող օգտագործվել որպես միակ պոլիո կամ մեկ այլ պատվաստանյութի հետ զուգորդված պատվաստանյութ։
Պիմեստիկու
Պիմեստիկու (Pimestiku), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Վայվառա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Վայվառա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ուվա-Տուկլյա
Ուվա-Տուկլյա (Ува-Тукля), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 860 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ցան
Ցան կամ էկզանտեմա, (Exanthem) մարդու մաշկի և լորձաթաղանթների վրա տարբեր մեծության ու բնույթի բծերի ի հայտ գալը։ Առաջանում է արտաքին (մեխանիկական, քիմիական և այլն) և ներքին (նյարդային և արյունաստեղծ համակարգերի հիվանդություններ, նյութափոխանակության և առանձին օրգանների ֆունկցիաների խանգարումներ, վարակիչ հիվանդություններ և այլն) գործոնների ազդեցությունից։ Ցանը կարող է լինել առաջնային, առաջանում է չփոփոխված մաշկի վրա (բիծ, բշտիկ, թարախաբշտիկ, թմբիկ), և երկրորդային՝ առաջանում է առաջնային ցանային տարրերի հետագա զարգացման հետևանքով (պիգմենտավորում, թեփոտում, կեղևիկներ, խոցեր, պառկելահարուկ, սպի, ճաքեր և այլն)։
Կատեգորիա:Մաշկային հիվանդություններ
Աղավնաձորի սարավանդ
Աղավնաձորի սարավանդ, սարավանդ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, փռված է Արփա գետի աձ ափին և Աղավնաձոր — Ելփին — Արենի գյուղերիի միջև։ Բարձրությունը 1200-1500 մետր ։ Շեղմանկյունաձև տարածվում է քարակատար ժայռոտ լեռնազանգվածի հարավում և զարիթափ լանջերով կտրվում է Քարափորձի հովտով, ամենախոռը 120-180 մ։ Ունի նկատելի թեքություն արևելքից արևմուտք և հյուսիսից՝ հարավ։ Աղավնաձոր գետը կիսում է սարավանդը երկու անհավասար մասի։ Մակերես մոտ 12 կմ² ։
Հրանտ Բորոզանյան
Հրանտ Խաչատուրի Բորոզանյան (Պորոզանյան, ), հայ թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1938 թվականից։
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ Ավարտել է Վանի Երեմյան դպրոցը։ 1915 թվականին գաղթել է Երևան, որտեղ նրա հարազատները համաճարակի զոհ են դարձել։ Որբացած պատանին ապաստանել է մանկատներում։ 1925-1926 թվականներին աշխատել է «Ավանգարդ», «Մաճկալ», «Երիտասարդ բայլշևիկ», «Խորհրդային Հայաստան» թերթի ոճաբանն էր։ 1938 թվականից անցել է թարգմանական աշխատանքի։ Մինչև 1950 թվականը աշխատել է Երևանի ռադիոյի խմբագրությունում, 1950-1960 թվականներին՝ «Ավանգարդ», «Սովետական Հայաստան» և «Երևան» թերթերում։ Մահացել է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Վանի Երեմյան դպրոցի սաներ
(1189) Տերենցիա
(1189) Տերենցիա (Terentia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,928958 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5877 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2702 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1830,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,196623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,87° անկյուն։
Ջավո Մամոյան
Ջավո Ամարի Մամոյան, հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1954): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Ջավո Մամոյանը ավարտել է հայկական և քրդական մանկավարժական տեխնիկումները։ 1941 թվականի հունիսի 30-ից մինչև օգոստոսի 10-ը Արևմտյան ռազմաճակատում, Սմոլենսկի ուղղությամբ մարտնչել է գերմանաֆաշիստական հորդաների դեմ։ 1941 թվականի օգոստոսի 10-ին գերի է վերցրել և զորամասի շտաբ է հասցրել գերմանական երեք հետախույզների։ Օգոստոսի 16-ին Ուշակով բնակավայրի մոտ ծանր վիրավորվել է և ինն ամիս Նովոսիբիրսկում բուժվելուց հետո զորացրվել է բանակից ։
Մամոյանը 1943 թվականից մինչև 1960 թվականը աշխատել է Ապարանի շրջանի Սիփան գյուղի դպրոցում, որպես ուսմասվար, հայոց լեզվի և գրականության, քրդերեն լեզվի և գրականության ուսուցիչը, 1961 թվականից մինչև 1975 թվականը՝ նույն դպրոցի տնօրեն։ 1977 թվականից անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է դասավանդել ։
Մեհեկի (անձնանուն)
Մեհեկի, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն մեհեկի ամսանունից, որը Հայկ նահապետի 7 որդիներից մեկն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Թիրզախան
Թիրզախան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պերնաս
Պերնաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մալագայի ալկասաբա
Մալագայի ալկասաբա (Alcazaba de Málaga), արաբական ամրոց Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի հարավում գտնվող Մալագա քաղաքում ։ 1931 թվականի հունիսի 3-ի հրամանով Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Մալագայի ալկասաբան ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0000729 գրանցման համարի տակ։
Փոքրիկ Թեյթը (ֆիլմ)
Փոքրիկ Թեյթը (Little Man Tate), 1991 թվականին նկարահանված ամերիկյան կինոֆիլմ։ Ջոդի Ֆոսթերի ռեժիսորական դեբյուտն է։
Մալագայի ալկասաբա
Պատմություն
Ամրոցը հիմնադրվել է 7-րդ դարում, սակայն հիմնական շինարարական աշխատանքները կատարվել են 11-րդ դարում Գրանադայում իշխող Զիրդյան տոհմի կողմից նահանգապեի այցելության համար։ Այն շատ լավ պահպանված ալկասաբա տեսակի ամրոցներից մեկն է։ Մուտքի դարպասների մոտ պահպանվել է 2-րդ դարի Հին Հռոմեական թատրոնի ավերակները, որը ներկայումս արդեն վերակառուցվել է։ Ամրոցի շինարարության համար օգտագործվել է այդ թատրոնի շինանյութերից։
Փոքրիկ Թեյթը (ֆիլմ)
Սյուժե
Միայնակ մայրը Դիդի Թեյթը դաստիարակում է շնորհալի յոթամյա որդուն՝ Ֆրեդիին։ Հոգեբան Ջեյն Գրիսոնը կարծում է, որ նրա որդին հանճար է և խնդրում է նրան ուղարկել շնորհալի երեխաների դպրոց։ Դիդին ընտրության առաջ է կանգնում՝ դառնալ ապագա հանճարի մայր և զրկել նրան մանկությունից, կամ շարունակել «երջանիկ մոր և սովորական երեխայի» նախկին կյանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Մալագայի ալկասաբա
Պատմություն
Ամրոցը կառուցվել է նավահանգստի մոտ՝ քաղաքի կենտրոնում, բլրի վրա և բաղկացած է երկու պարսպաշարից։ Նախկինում պարսպաշաը միացած է եղել քաղաքի պարսպաշարին, այդ կերպ ստեղծելով երրորդ պարսպաշարը։ Առաջին շերտը ունեցել է պաշտպանողական աշտարակներ, կառուցվել է բլրի ռելիեֆին համապատասխան, այդ կերպ պաշտպանելով ամբողջական ներքին տարածքը։ Մուտքը կոչվում է Պուերտա դե լա Բովեդա (Puerta de la Bóveda) (Կամարակապ Դարպաս), սակայն ներկայումս ամրոց կարելի է մուտք գործել նաև վերելակով։ Մուտքի դարպասները այնպես է եղել ստեղծված, որ խոչընդոտ էր ամրոց մտնող զորքի առաջընթացը։ Ճանապարհը անցնում է գեղեցիկ այգիների ներսում, որտեղ շատ են քանդակազարդ շատրվանները։ Այնուհետև ճանապարհը անցնում է Պուերտա դե լաս Կոլումնասով (Puerta de las Columnas) (Սյունների Դարպաս), որոնց շինարարության համար նույնպես օգտագործվել էր հռոմեական շինությունների շինանյութը։ Այնուհետև ճանապարհը կտրուկ շեղվում է դեպի Տոռե դել Կրիստո (Torre del Cristo) (Քրիստոսի Աշտարակ), որը նույնպես նախատեսված էր դանդաղեցնելու գրոհող զորքի առաջընթացը։
Ներքին պարսպաշարը կարելի էր հաղթահարել միայն Պուերտա դե լոս Կուարտոս դե Գրանադա (Puerta de los Cuartos de Granada) (Գրանադայի բնակարանների Դարպաս), որը կատարում էր պալատի արևմտյան կողմի պաշտպանողական ֆունկցիան։ Արևելյան կողմում գտնվում է Տոռե դել Հոմենաջեն (Torre del Homenaje) (Երկրպագության Աշտարակ), որը ներկայումս կիսավեր է։ Երկրորդ պարսպաշարի ներսում գտնվում է պալատը և այլ օժանդակ շինություններ, որոնք կառուցվել են 11-14 դարերի ընթացքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Զադոլգա (գյուղ, Կոզելշչինայի շրջան)
Զադոլգա (Задовга), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոզելշչինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զադոլգա գյուղում բնակվում էր 285 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոզելշչինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Միրոսլավլ
Միրոսլավլ (Мирославль), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միրոսլավլ գյուղում բնակվում էր 506 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24211 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 20,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սիմոկիտայամա
Սիմոկիտայամա (下北山村), Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայի Յոսինո գավառում գտնվող գյուղ։ Գյուղի մակերեսը կազմում է 133,53 կմ², բնակչությունը՝ 875 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն) , բնակչության խտությունը՝ 6,55 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Սիմոկիտայամա գյուղը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նարա պրեֆեկտուրայում։ Այս գյուղի հետ սահմանակցում են Կումանո քաղաքը և Կամիկիտայամա, Տոցուկավա, Կիտայամա գյուղերը։
Բնակչություն
Սիմոկիտայամա գյուղի բնակչությունը կազմում է 875 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 6,55 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.
Սիմվոլիկա
Գյուղը խորհրդանշող ծառ է համարվում ձիակասկը, թռչուն՝ Alcedo atthis-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի գյուղեր
Իզիրակ
Իզիրակ (Изырак), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բերդ գետի աջ ափով՝ 184 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 36 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Վիդշոր
Վիդշոր (Выдшор), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Տուժինսկի շրջան Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շապկինա գետի ձախ ափին՝ 197 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է արևելքում Նիկոլա գյուղում, Յրանսկա գյուղից 18 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
STEM
Science, technology, engineering և mathematics (STEM) - Գիտություն, Տեխնոլոգիա, Ճարտարագիտություն և Մաթեմատիկա, Նախկինում science, math, engineering և technology (SMET) Գիտություն, Մաթեմատիկա, Ճարտարագիտություն և Տեխնոլոգիա, տերմին է, որն օգտագործվում է հիշատակված դասական ուղղությունները միավորելու համար ։ Այս տերմինը սովորաբար օգտագործվում է դպրոցներում կրթական քաղաքականությունը և ուսումնական ծրագրերն ընտրելիս, գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման մրցունակությունը բարձրացնելու համար։ Այն ազդեցություն ունի աշխատուժի զարգացման, ազգային անվտանգության խնդիրների և ներգաղթի քաղաքականության վրա ։ Հապավումը տարածվեց ԱՄՆ-ի Գիտության Ազգային Հիմնադրամում գիտական կրթության վերաբերյալ, Ռիտա Կոլվելի նախագահությամբ կայացած, միջգերատեսչական հանդիպումից անմիջապես հետո ։
ԱՄՆ
Միացյալ Նահանգներում հապավումը սկսեցին օգտագործել կրթության և ներգաղթին վերաբերյալ քննարկումներում, բարձր տեխնոլոգիաների աշխատատեղերում որակյալ մասնագետների բացակայության խնդիրը լուծելուն ուղղված նախաձեռնությունների շրջանակներում։ Հապավումը նաև ուշադրություն է հրավիրում, որ այդ առարկաները ինտեգրացված ուսումնական պլանի փոխարեն հաճախ դասավանդվում են առանձին առանձին Միացյալ Նահանգների հանրային կրթության օրակարգի կարևորագույն մասն է STEM բնագավառներին լավ տիրապետող քաղաքացիների երկրում պահելը ։ Հապավումը լայնորեն օգտագործվում էր ներգաղթին վերաբերող քննարկումներում, այդ բնագավառներում հմուտ մասնագետներին ԱՄՆ ներգաղթողների աշխատանքային վիզա տրամադրելու նպատակով։ Այն նաև սովորական դարձավ կրթության վերաբերյալ քննարկումներում որպես հմուտ աշխատողների պակասին և այդ ուղղություններով ոչ պատշաճ կրթությանը հղվելիս ։ Այս տերմինը չի վերաբերում ճյուղերի ոչ-մասնագիտական և պակաս տեսանելի հատվածներին, ինչպիսին էլեկտրոնային հավաքման գծի աշխատանքն է։