cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վոլոժինի գետտո
Գետտոյի ոչնչացում
Գերմանացիները, մանրակրկիտ կերպով իրականացնելով հրեաների ոչնչացման ծրագիրը, հրեաների առաջին զանգվածային գնդակահարությունը կազմակերպել են 1941 թվականի օգոստոսին. նրանք քաղաքից դուրս են տարել 45 մարդու, նրանց ստիպել փորել փոս և բոլորին գնդակահարել՝ վիրավորներին թաղելով մեռածների հետ միասին  ։ 1941 թվականի հոկտեմբերի 28-ին գեստապոյի տեղական բաժանմունքի ղեկավարը, որի մականունը Մոկա (Moka) էր, հրամայել է գնդակահարել 10 հրեաների անտառում՝ քաղաքի մոտակայքում։ Սպանվածների թվում է եղել յուդենրատի գլխավոր Յակոբ (Յանի) Գարբերը։ Հայտնի է դեպք, երբ մի քանի հրեաներ գնդակահարվել են բացված Տորայի թղթագլանի վրա ։
1941 թվականի դեկտեմբերի 1-ին սպանվել են շուրջ 300 վոլոժինցի հրեաներ ։
1942 թվականի մայիսի 10-ին որոշվել է պատժել Վոլոժինի գետտոյի հրեաներին դրանից մի քանի օր առաջ պարտիզանների կողմից երեք գերմանացիների սպանության համար։ Առավոտյան ժամը 5-ին գետտոն շրջապատվել է ՍՍ զորաբաժանումների և բելառուս ու լեհ ոստիկանների կողմից։ Նրանք մտել են գետտո, սպանել հրեա երկու ոստիկանների դարպասների մոտ, ապա սկսել են կրակել հրեաների ամբոխի վրա ։ Ոստիկանության ղեկավարը կանչել է յուդենրատի անդամներից մեկին, հրամայել մաքրել կոշիկները, ապա կրակել նրա գլխին։ Հրեաների մի մասը փորձել է բարձրանալ տանիքների վրա ու ցատկել գետտոյի ցանկապատից դուրս։ Նրանց մեծ մասն սպանվել է, բայց տասներկու մարդու հաջողվել է փախչել։ Կենդանի մնացած հրեաների մի մասն սպաել է մինչև երեկո, իսկ գիշերը նրանց մի մասը կարողացել է հեռանալ անտառ։
1942 թվականի մայիսի կեսերին Վոլոժինում գնդակահարվել է 2000 հրեա։ Եվս մեկ «գործողություն» (այդ մեղմասացությամբ գերմանացիները կոչել են զանգվածային սպանությունները) կազմակերպվել է 1942 թվականի հոկտեմբերին (սեպտեմբերին )։ Գեստապոյականները 225 (220) հրեաների լեհական նախկին զորանոցներից քշել են Դուբինսկայա փողոց ու գնդակահարել ։
1943 թվականի հունվարին Վոլոժինի ծարամասում՝ Շապովալովսկայա փողոցում, գերմանացիներն ու բելառուս ոստիկանները շուրջ 400 հրեաների կենդանի այրել են վուշ չորացնելու ցախանոցում ։
1943 թվականի հունիսին (մայիսի 2) գերմանացիներն սպանել են 1500 վոլոժինցի հրեաների, այդ թվում նաև երեխաների ու կանանց։ Դրա պատճառը եղել է տեղացի Դանիլա Նեխայի մատնությունը գեստապոյին, թե հրեաներն իրենց մոտ թաքցնում են ռադիոընդունիչ։ Սկզբում գեստապոյականները գետտոյի կալանավորներին հավաքել են մեծ ցախատանը, ապա այնտեղից 50-100 մարդկանցից կազմված խմբերով տարել հրեական գերեզմանատուն ու գնդակահարել։ Դիմադրություն ցույց տվողները, թաքնվել կամ փախչել փորձողները սպանվել են տեղում։ 600 հրեաների, որոնք փորձել են թաքնվել, կենդանի այրվել են լեհ նախկին անդարմ Բուլովի (Bulow) տանը, որ գտնվել է գերեզմանատան մոտ։ Այդ ընթացքում կարողացել է փրկվել ընդամենը մեկը՝ Գիրշ Սկլյուտը, որը հարվածել է ոստիկանին ու փախել  ։ Զանգվածային սպանությունների մասնակիցներից մեկը դատարանում տված ցուցմունքի ժամանակ ասել է. «....Մենք դուրս եկանք Վոլոժին քաղաքից, որտեղ գնդակահարել էինք շուրջ երկու հազար հրեաների՝ տղամարդկանց, կանանց, երեխաների։ Գնդակահարությունը ղեկավարել է Գրավեն։ ....Ես անձամբ գնդակահարել եմ հարյուր քսան մարդ» ։
1943 թվականի ամռանը գետտոյում մնացած հրեաներին տարել են գերեզմանատուն, ստիպել մեծ փոս փորել, ինչից հետո նրանց կենդանի թաղել են տրակտորների ու տանկերի օգնությամբ ։
Քաղաքի ազատագրումից հետո Վոլոժին վերադարձած մի քանի հրեաներ սպանվել են տեղացիների կողմից ։
Սպանությունների կազմակերպիչներ ու կատարողներ
Գնդակահարությունների ղեկավարել են գերմանացի սպաներ Բլյումն ու Բլեշը, որոնց օգնել են տեղացի կոլաբորացիոնիստները։ Հրեաների սպանություններին ակտիվորեն մասնակցել է քաղաքային ստիկանության պարետ Յանկովսկին (Վոլոժինում ԲԽՍՀ հողագործության ժողկոմատի նախկին լիազոր)։ Հրեաների նկատմմաբ ցուցաբերած հատուկ դաժանությամբ աչքի են ընկել Վոլոժինի բնակիչներ Տավտենը, Զենկոն, Բոտյանն ու Ստանկևիչ եղբայրները Ֆիլիպինյատի գյուղից ։
Ոստիկաններ Նեհայը, Ժուրկևիչն ու Կաշկևիչը գնդակահարություններից հետո զբաղվել են դիակատպությամբ՝ հանգուցյալների վրայից հանելով կոշիկներն ու հագուստները, ատամների ոսկե ու պլատինե հավելումները, վերցնում արժեքավոր իրերը, փողն ու ժամացույցները ։
Փրկության դեպքեր և «աշխարհի արդարակյացներ»
Վոլոժինում երեք մարդու շնորհվել է «աշխարհի արդարակյացի» կոչում Իսրայելի «Յադ Վաշեմ» ինստիտուտի կողմից «ի նշան խորագույն երախտագիտության Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հրեաներին ցուցաբերված օգնության համար».
Հիշատակ
Քաղաքի ազատագրումից հետո Արտակարգ հանձնաժողովը կարողացել է վերականգնել Վոլոժինում սպանված ավելի քան 3000 հրեաներից ընդամենը 136-ի ազգանունները՝ նշելով նրանց տարիքը, սեռը, մասնագիտությունն ու պատերազմից առաջ աշխատանքի վերջին վայրը ։
1992 թվականին հին հրեական գերեզմանատունը, որտեղ տեղի են ունեցել հրեաների գնդակահարությունները, արտասահմանցի հրեաների միջոցներով ցանկապատվել է ու կարգի բերվել։ Այնտեղ՝ քաղաքի կենտրոնում, գտնվում է այն 45 հրեաների եղբայրական գերեզմանը, որոնց 1941 թվականի օգոստոսին գերմանացիներն ստիպել են փորել իրենց գերեզմաններն ու գնդակահարել են։
1995 թվականին Վոլոժինի հրեաների գնդակահարությունների մեկ այլ վայրում տեղադրվել է հուշարձան բելառուսերեն ու եբրայերեն գրություններով ։
1961 թվականին տեղադրվել է սգացող մոր արձան գետտոյի կալանավորների գերեզմանի վրա, որտեղ 1942 թվականի սեպտեմբերին գերմանացիները տանջահար են արել ու գնդակահարել գետտոյի կալանավոր 1000 հրեաների։ 2015 թվականին այնտեղ վերաթաղվել են սպանված հրեաների աճյունները, որոնք գտնվել են մարզադաշտում կատարվող շինարարական աշխատանքների ժամանակ, իսկ ողջ հուշահամալիրը վերանորոգվել է ։
1961 թվականին նույնպիսի հուշարձան է տեղադրվել 1942 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին սպանված հրեաների գերեզմանին (100-220 ծերեր, կանայք ու երեխաներ)։
Դուբրովսկի (Վերխնեդոնսկի շրջան)
Դուբրովսկի (Дубровский), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Սոլոնցովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլոժինի գետտո
Հիշատակ
Վոլոժինի գետտոյի վերաբերյալ նյութերը ցուցադրվում են Վոլոժինի երկրագիտական թանգարանում ։
Հրապարակվել են Վոլոժինի սպանված հրեաների ոչ ամբողջական ցանկեր։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գետտոներ Բելառուսում
Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձան
«Կլարա Նովիկովայի գլխարկ» հուշարձան (Памятник «Шляпа Клары Новиковой»), հումորային հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքի Հումորի ծառուղում, որը գտնվում է Առափնյա փողոցում՝ «Յուբիլեյնի» համերգասրահի մոտակայքում։
Պատմություն
Հումորի ծառուղին հիմնադրվել է 2004 թվականին՝ Յալթայի հումորի ու երգիծանքի փառատոնի և նրա կազմակերպիչներ Վլադիմիր Դանիլեցի և Վլադիմիր Մոիսեենկոյի շնորհիվ ։
Տարբեր տարիների ծառուղում հայտնվել են նաև Միխայիլ Ժվանեցկու պորտֆելը (2004), Արկադի Արկանովի բաճկոնակը (2005), Ալեքսանդր Շիրվինդտի ծխամորճը (2006), Իոսիֆ Կոբզոնի խոսափողը (2007), «Հարմոն և կիթառ» քանդակը՝ քառյակասացներ Միխայիլ Վաշուկովի և Նիկոլայ Բանդուրինի պատվին (2015) ։
Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստուհի Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձանը բացվել է հումորի և էստրադայի «Մոսկվա - Յալթա - Տրանզիտ» փառատոնի օրերին՝ 2014 թվականի հուլիսին։ Քանդակը բացել է անձամբ Կլարա Նովիկովան ։
Արարողությանը մասնակցել են նաև փառատոնի նախագահ Միխայիլ Աշումովը, փառատոնի ժյուրիի նախագահ, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, գրող Արկադի Արկանովը, Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստներ Նիկոլայ Բանդուրինը և Սիմոն Օսիաշվիլին, ջութակահար Ստեպան Մեզենցևը, պաշտոնյաներ ու պատասխանատուներ, ինչպես նաև հուշարձանի հեղինակները՝ Իգոր և Էլեոնորա (Էլլա) Լիսենկոները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յալթայի հուշարձաններ Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ
Ուլուս
Ուլուս (մոնղոլերեն՝ պետություն, ազգ, ժողովուրդ), հողաբաժին, Չինգիզ խանի կայսրության վարչական բաժանման միավոր։ Հայտնի են դարձել Չինգիսխանի որդի Չագաթայի միջինասիական ուլուսը՝ Չագաթայյան ուլուս, և Ջուչիի ուլուս, որ հանրահայտ է որպես Ոսկե հորդա։ 1920-1943 թվականներում ուլուսը եղել է Կալիմիկիայի վարչակման բաժանման միվորը, շրջանի համանմանը։ Ժամանակակից Ռուսաստանում «ուլուս» անվանված են Բուրյաթիայի, Կալմիկիայի և Յակուտիայի շրջանները։
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Յակուտիա Կատեգորիա:Կալմիկիա Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն Կատեգորիա:Միջին Ասիա Կատեգորիա:Ավատականություն
Լուիզ Միշել
Լուիզ Միշել (Louise Michel, ), ֆրանսիացի հեղափոխական, գրող, Փարիզի կոմունայի մասնակից, մարտնչել է բարիկադների վրա։
Կոմունայի պարտությունից հետո բանտարկվել և 1873 թվականին արտաքսվել է Նոր Կալեդոնիա։ 1880 թվականին ներում է ստացել և վերադարձել Ֆրանսիա։ Մասնակցել է բանվորական շարժմանը, պրոպագանդել անարխիստների գաղափարները, եղել Պ. Կրոպոակինի համախոհներից։ 1883 թվականին նորից ձերբակալվել է և ազատվել 1886 թվականին՝ ներումով։ 1890-1895 թվականներին եղել է տարագիր Լոնդոնում։
Գրել է բանաստեղծություններ, վեպեր, պիեսներ՝ շարունակելով ռոմանտիզմի (Է. Սյու, Ժ. Սանդ, Վ. Հյուգո) ավանդույթները։
(1679) Նեվանլինա
(1679) Նեվանլինա (Nevanlinna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1941 թվականի մարտի 18-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,116136 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6403 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,592 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2009,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179176 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1941 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լիյսի Օտերմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սուկոզերկա
Սուկոզերկա (Суккозерка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Մուեզերսկի շրջանում։ Թափվում է Տորոս լիճ։ Գետի երկարությունը 8,6 կմ է, ավազանի տարածքը 369 կմ2։
5 կմ հյուսիսարևելյան մասում գետի ակունքը գտնվում է Սուկոզերո գյուղի մոտ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կարելիի ավազան, Ֆինլանդիայի և ՌԴ սահմանին, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Պատկանում է Կարելիի ավազանային շրջանին, Բալթիկ ծովի ավազան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ubisoft Tiwak
Ubisoft Tiwak, ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Տեղակայված է Մոնպելիե քաղաքում (Ֆրանսիա)։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 2000 թվականին որպես մասնավոր ընկերություն, և կրել է Yeti Interactive անվանումը ։ Գոյություն ունենալով երկու տարի՝ 2002 թվականին ընկերությունը վերանվանվեց դառնալով՝ Tiwak SAS ։ 2004 թվականի հունվարի 12-ին հայտարարվեց ֆրանսիական Ubisoft հրատարակչության և Tiwak SAS-ի միջև կնքված պայմանագրի մասին, որի արդյունքում Tiwak SAS-ը դարձավ Ubisoft-ի դուստր ընկերությունը և սկսեց կրել Ubisoft Tiwak անվանումը ։
2005 թվականին թողարկվեց Tork: Prehistoric Punk համակարգչային խաղը ։ Խաղը նախատեսված էր բացառապես Xbox խաղային համակարգերի համար։
2006 թվականին ընկերությունը զբաղվում էր Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter խաղի Xbox 360-ի համար նախատեսված տարվերակի մշակմամբ, որի համար օգտագործվել է YETI engine սեփական խաղային շարժիչը ։
2007 թվականին թողարկվեց Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter 2 (խաղը, որը համարվում է նախկին խաղի շարունակությունը) և Beowulf: The Game խաղերը ։ Այս խաղերի հիմքում նույնպես ընկած էր YETI-ի շարժիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Լիճ (Մարզվանի գավառ)
Լիճ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Մարզվանի գավառակում ։ Գտնվում էր Մարզվան գյուղաքաղաքից 4-5 կմ հեռու։
Բնակչություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 92 հայ և 71 թուրք բնակիչ։
Պատմամշակությաին կառույցներ
Լիճն ուներ հայկական եկեղեցի (կամ վանք)։
Կրթություն
Եկեղեցուն կից գործում էր հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Դեյվիդ Հեկվորտ
Դեյվիդ Հասկել Հեկվորտ (David Haskell Hackworth, ), ԱՄՆ բանակի գնդապետ, ռազմական լրագրող, ով հայտնի է ամերիկյան զինված ուժերի հասցեին իր քննադատությամբ։ Համարվում է ԱՄՆ-ի կողմից Վիետնամական պատերազմի ժամանակաշրջանի ամենահեղինակավոր զինծառայողներից մեկը։
Զինվորական ծառայություն
Դեյվիդ Հեկվորտը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Մոնիկա քաղաքում, Վետերանների օրը։ Նրա մանկությունը դժվար է անցել. ծնողները մահացել են, երբ նա դեռ մեկ տարեկան չէր, երեխային դաստիարակել է տատիկը։ 14 տարեկանում նա փախել է տնից և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջում դարձել առևտրային նավատորմի նավաստի։ 15 տարեկանում Հեկվորտը միացել է ԱՄՆ-ի բանակին՝ ստելով իր տարիքի մասին։ Նա զինվորական ծառայության իր առաջին փորձը ստացել է բրիտանական հրամանատարության ներքո գտնվող Տրիեստի օկուպացիոն զորքերի կազմում։
Կորեական պատերազմի սկսվելուց հետո սերժանտ Հեկվորտը կամավոր հայտնվել է ռազմաճակատում։ Նա երկու ժամկետ է ծառայել 25-րդ և 40-րդ հետևակային դիվիզիաների հետախուզական և հետևակային ստորաբաժանումներում, մի շարք պարգևներ է ստացել խիզախության համար, ստացել է սպայի կոչում և պատերազմի ավարտին դարձել այդ պահին ամերիկյան բանակի ամենաերիտասարդ կապիտանը։ Կորեայից հետո նա զորացրվել է, բայց արագ հոգնել է քաղաքացիական կյանքից և 1956 թվականին վերադարձել զինվորական ծառայության։ Գտնվել է Գերմանիայում 1961 թվականի Բեռլինի ճգնաժամի ժամանակ։
Անմիջապես այն բանից հետո, երբ նախագահ Քենեդին հայտարարել է Հարավային Վիետնամ ռազմական խորհրդականներ ուղարկելու մասին, Հեկվորտը խնդրել է կամավոր աշխատել այնտեղ։ Սակայն նա մերժվել է այն պատճառով, որ նա «չափազանց շատ» մարտական փորձ ունի (այն ժամանակ ենթադրվում էր, որ խորհրդականները չեն մասնակցի մարտական գործողություններին)։ Ավելի ուշ, Վիետնամական պատերազմին ամերիկյան լայնածավալ միջամտությունից հետո, Հեկվորտը, այնուամենայնիվ, հայտնվել է Վիետնամում։ Սկզբում՝ 1965-1966 թվականներին, նա ծառայել է 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայում և մասնակցել Թումորոնգում (1966 թվականի հունիս) տեղի ունեցած խոշոր ճակատամարտին։ Ծառայության առաջին ժամկետից հետո Պենտագոնում շտաբային աշխատանք է կատարվել, այնուհետև նա հայտնի ռազմական պատմաբան գեներալ «Սլեմ» Մարշալի հետ վերադարձել է Վիետնամ՝ ուսումնասիրելով ամերիկյան զորքերի և հակառակորդի գործողությունների մարտավարությունը։ Նրանք միասին գրել են «Վիետնամերեն դասագիրք» (the Vietnam Primer) գիրքը, սակայն Մարշալի հետ աշխատելիս Հեկվորտը հասցրել է ազատվել այդ բավական երկիմաստ պատմաբանի վերաբերյալ պատրանքներից։ Այնուհետև Հեկվորտը հրամանատարել է 9-րդ հետևակային դիվիզիայի գումարտակը Մեկոնգի դելտայում՝ տասը շաբաթվա ընթացքում թույլ ստորաբաժանումը վերածելով արդյունավետ մարտական միավորի, որը պատրաստված է Մաո Ցզե Դունի, Չե Գևարայի և Հարավային Վիետնամի ազգային ազատագրական ճակատի պարտիզանական մարտավարությամբ ։ Նա նաև խորհրդական էր Հարավային Օսիայի բանակի զորամասերում։ Ընդհանուր առմամբ, Հեկվորտն այդ պատերազմում ծառայության չորս ժամկետ է անցկացրել, այն դեպքում, երբ հազվադեպ է Վիետնամում մնացել երրորդ ժամկետով։
Վիետնամից վերադառնալուց հետո Հեկվորտը կարգադրություն Է ստացել մեկնել բանակային ռազմական քոլեջ սովորելու, ինչը ճանապարհ էր բացում դեպի գեներալի կոչում։ Բայց նա գեներալ դառնալու ցանկություն չուներ։ Ավելին, 1970-ականների սկզբին Հեկվորտը, բանակում անցկացնելով քառորդ դար, ստանալով հսկայական մարտական փորձ և լինելով ԱՄՆ Զինված ուժերի շարքերում պարգևատրված զինվորներից մեկը, լիովին հիասթափվել է ինչպես Վիետնամի պատերազմից, այնպես էլ բանակային ծառայությունից։ 1971 թվականին նա դեն է նետել իր մարտական պարգևները և հրաժարական տվել ABC հեռուստաալիքին տված սկանդալային հարցազրույցից հետո, որտեղ կտրուկ քննադատել է պատերազմը (մասնավորապես, հայտարարել է, որ այն չի կարող հաղթել, և կանխագուշակեց Սայգոնի անկման տարին՝ տարբեր վարկածներով, ճիշտ կամ մեկ տարվա սխալմամբ )։ Այդ ընթացքում նա բաժանվել է կնոջից։
Հրաժարականից հետո
Հեռանալով բանակից՝ Հեկվորտը տեղափոխվել է Ավստրալիա և այնտեղ կազմակերպել շահավետ բիզնես, ինչպես նաև աչքի է ընկել ավստրալիական հակամիջուկային շարժման մեջ։ 1980-ականներին վերադարձել է Ամերիկա և դարձել ռազմական տեսաբան։ Բազմիցս հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով հանդես է եկել որպես ռազմական փորձագետ։ 1990-ականների կեսերին նրա անվան շուրջ նոր սկանդալ է ծագել։ Հեկվորտը հետաքննություն է անցկացրել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի գործողությունների այն ժամանակվա ղեկավար ծովակալ Ջերեմի Բուրդայի պարգևների վերաբերյալ և հայտարարել Է, որ Բուրդան Վիետնամում ստացած երկու մրցանակների վրա կրել է V տառը (նկատի ունի, որ նրանք ստացել է մարտական խիզախության համար)՝ չունենալով դրա իրավունքը։ Նա պատրաստվում էր Բուրդայից հարցազրույց վերցնել, սակայն չհասցրեց։ Այդ դեպքից հետո CNN-ը և NBC-ն ուսումնասիրել են Հեկվորտի պարգևները և հայտարարել, որ նա անհիմն կերպով յուրացրել է ռեյնջերի մատանին և թռիչքային արժանիքների մեկ խաչ։
Հանդես է եկել Իրաքի պատերազմի վարման մեթոդների քննադատությամբ։ Հայտարարել է, որ պատերազմի օկուպացիոն փուլն անցնում է որպես ամերիկյան ռազմական պատմության մեջ ամենամեծ «SNAFU» ։ Մինչև իր մահը զբաղեցրել է իր ազդեցությամբ ստեղծված «Զինվորները հանուն ճշմարտության» կազմակերպության նախագահի պաշտոնը, որի նպատակը էր հանրությանը տեղեկացնել ԱՄՆ Զինված ուժերի վիճակի մասին և պայքարել դրանցում բարեփոխումների համար։
Մահացել է քաղցկեղից 2005 թվականի մայիսին Մեքսիկայի Տիխուանա քաղաքում։ Գոյություն ունեն (չհաստատված) ենթադրություններ, որ նրա հիվանդությունը առաջացել է «Agent Blue»-ի քիմիական նյութի ազդեցության հետևանքով, որը Վիետնամի պատերազմի ժամանակ օգտագործվել էր որպես ապակողմնորոշիչ շատ ավելի հայտնի «Agent Orange»-ի հետ միասին։
Գեներալ Կրեյտոն Աբրամսը, ով ԱՄՆ զորքերի և Վիետնամում դաշնակիցների հրամանատարն էր 1968-1972 թվականներին, Դեյվիդ Հեկվորտին անվանել է «լավագույն գումարտակային հրամանատար, որ երբևէ տեսել եմ» ։ 9-րդ հետևակային դիվիզիայում իր հրամանատարության ներքո ծառայող զինվորները անհաջող կերպով փորձում էին համոզել Պենտագոնին Հեկվորտին հանձնել ԱՄՆ բարձրագույն ռազմական պարգևը՝ Պատվո մեդալ (Վիետնամում նրան երեք անգամ էին ներկայացնում )։
Մրցանակներ
Ծառայության ընթացքում Դեյվիդ Հեկվորտը ստացել է ավելի քան 90 տարբեր պարգևներ, մասնավորապես ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիետնամի պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
Ուրցագեղձ
Ուրցագեղձ (, իմուն համակարգի մասնագիտացված օրգան է, որտեղ տեղի է ունենում T-լիմֆոցիտների հասունացումը, տարբերակումն ու իմունաբանական «ուսուցումը»։
Կառուցվածք, տեղակայում
Ուրցագեղձը վարդա-մոխրագույն, փափուկ կոնսիստենցիայի օրգան է, մակերեսը՝ բլթավոր։ Նորածինների մոտ այն մոտավոր 15 գ է, երկարությունը միջինում՝ 5 սմ, լայնությունը՝ 4 սմ, իսկ հաստությունը՝ 6 սմ։ Նրա աճը շարունակվում է մինչև սեռական հասունացումը, այդ ընթացքում նրա չափերը լինում են առավելագույնը, (երկարությունը հասնում է մինչև 7,5-16 սմ, իսկ զանգվածը՝ 20-37 գ)։ Տարիքի մեծացմանը զուգընթաց ուրցագեղձը ենթարկվում է ատրոֆիայի և ծերունական հասակում դժվարությամբ է տարբերվում այն շրջապատող ճարպային հյուսվածքից։ 75 տարեկանում ուրցագեղձի զանգվածը կազմում է ընդամենը 6 գ։ Ինվոլյուցիայի ընթացքում այն կորցնում է իր գույնը, իսկ ստրոմայի և ճարպային բջիջների քանակի մեծացման հետևանքով ձեռք է բերում դեղին գունավորում ։
Ուրցագեղձը տեղակայված է կրծոսկրի հետևում, վերին առաջային միջնորմում։ Առջևից այն հպվում է կրծոսկրի մարմնին /մինչև IV կողի մակարդակ/, հետևից՝ պերիկարդի վերին հատվածին, որը ծածակում է աորտայի սկզբնական հատվածն ու թոքային զարկերակը, աորտայի աղեղին ու բազկագլխային երակին, իսկ կողքերից՝ միջնորմային պլևրային։ Մարդու ուրցագեղձը կազմված է երկու բլթերից, որոնք կարող են սերտաճած լինել կամ ամուր հպվել միմյանց։ Յուրաքանչյուր բլթի ստորին հատվածը լայն է, իսկ վերինը՝ ավելի նեղ։ Այն ծածկված է խիտ շարակցական հյուսվածքով, որից դեպի օրգանի խորքն են անցնում խտրոցներ՝ բաժանելով այն բլթակների։
Արյունամատակարարում, ավշաշրջանառություն և նյարդավորում
Ուրցագեղձի արյունամատակարարումը կատարվում է ներքին կրծքային զարկերակի թիմուսային ճյուղերից (rami thymici arteriae thoracicae internae), աորտայի աղեղի, բազկագլխային ցողունի և վերին ու ստորին վահանագեղձային զարկերակների թիմուսային ճյուղերից։ Երակային արտահոսքը տեղի է ունենում ներքին կրծքային և բազկագլխային երակների ճյուղերով։ Ավշի արտահոսքը կատարվում է դեպի շնչափողաբրոնխային և հարկրծոսկրային ավշային հանգույցներ։ Ուրցագեղձը նյարդավորվում է աջ և ձախ թափառող նյարդերի ճյուղերով, ինչպես նաև վերին կրծքային և աստղաձև հանգույցների սիմպաթիկ նյարդերով, որոնք մտնում են օրգանը սնող անոթները շրջապատող նյարդային հյուսակների կազմի մեջ ։
Հիստոլոգիա
Ուրցագեղձի ստրոման ունի էպիթելյալ ծագում, առաջանում է առաջնային աղիքի առաջնային էպիթելից։ Երկու ձգաններ սկիզբ են առնում երրորդ խռիկային աղեղից և ներաճում առաջային միջնորմ։ Երբեմն ուրցագեղձի ստրոմայում ձևավորվում են լրացուցիչ ձգաններ չորրորդ զույգ խռիկային աղեղներից։ Ուրցագեղձի կառուցվածքային միավորը բլթակն է։ Յուրաքանչյուր բլթակում առանձնացնում են հստակ տարբերակվող երկու զոնաներ՝ կեղևային և ուղեղային(կենտրոնում)։ Կեղևային նյութը տեղակայված է բլթակի ծայրամասում և միկրոպրեպարատում երևում է մուգ գույնով (այն հիմնականում կազմված է լիմֆոցիտներից)։ Կեղևային շերտում տեղակայված են զարկերակիկներն ու մազանոթներ, որոնք ստեղծում են հեմատոթիմիկ պատնեշ։ Կեղևում տեղի են ունենում լիմֆոցիտների զարգացման սկզբնական փուլերը, երբ տեղի է ունենում T-բջիջների ռեցեպտոր գենի վերադասավորումն ու դրական ընտրությունը։ Կեղևային նյութը կազմված է հետևյալ բջիջներից՝
Ֆունկցիան
Արտադրում է մի շարք սպիտակուցային հորմոններ, մասնավորապես թիմոզին, թիմալին, թիմոպոետին, աճի ինսուլինանման գործոն-1, թիմուսային հումորալ գործոն։ Ուրցագեղձի հիպոֆունկցիայի հետևանքով ընկճվում է իմունիտետը, քանի որ նվազում է արյան մեջ Т-լիմֆոցիտների քանակը։ Ուրցագեղձում տեղի է ունենում հեմոպոետիկ նախորդող բջիջներից Т-լիմֆոցիտների հասունացումը։ T-բջիջները հասունանալով արտագաղթում են ուրցագեղձից և ձեռք բերում ադապտիվ իմուն պատասխանն ապահովող մի շարք ֆունկցիաներ։ Վաղ տարիքում ուրցագեղձի կորուստը գենետիկ մուտացիաների ժամանակ, ինչպես օրինակ Դի Ջորջիի համախտանիշի դեպքում, բերում է սուր իմունոդեֆիցիտի և ինֆեկցիաների նկատմամբ բարձր զգայունության ։ T-լիմֆոցիտների պաշարը ստեղծվում է կյանքի վաղ շրջաններում, ինչի հետևանքով ուրցագեղձի ֆունկցիան մեծահասակների շրջանում փոքրանում է։ Ուրցագեղձի ինվոլյուցիայի հետ է կապված ծերունական տարիքում իմուն ֆունկցիայի ընկճումը, ինֆեկցիաների և քաղցկեղի նկատմամբ զգայունության բարձրացումը։
Կարգավորում
Նեյրոէնդոկրին և իմուն համակարգերի փոխազդեցության սերտ կապի մասին գիտնականնները սկսեցին ուշադրություն դարձնել միայն 20-րդ դարի 2-րդ կեսից սկսած։ Այս փոխազդեցությունը իրականացվում են անմիջապես նյարդային վերջավորությունների միջոցով, որոնք նյարդավորում են ոսկրածուծն ու ուրցագեղձը, ինչպես նաև միջնորդավորված տեղային և դիստալ ազդեցության հորմոններով։ Պեպտիդային հորմոնները կարող են դիտվել որպես Т-լիմֆոցիտների և էպիթելյալ բջիջների ֆունկցիայի մոդուլյատորներ։ Գլյուկոկորտիկոիդները(ԳԿ) հանդիսանում են հիմնական էֆֆեկտոր գործոնները, որոնք պայմանավորում են էնդոկրին համակարգի ազդեցությունը իմուն համակարգի վրա։ Թիմուսի համար ԳԿ աղբյուր հանդիսանում է մակերիկամների կեղևը, սակայն հաստատված է այն փաստը, որ որոշ հորմոններ, մասնավորապես պրեգնենոլոնն ու դեզօքսիկորտիկոստերոնը, սինթեզվում են նաև ուրցագեղձում։ ԳԿ ճնշում են իմունիտետը, ինչպես նաև ուրցագեղձի շատ ֆունկցիաներ՝ բերելով նրա ատրոֆիայի։ Ուրցագեղձի վրա ԳԿ մյուս ազդեցությունները, մասնավորապես դրանց ազդեցությունը թիմուսի զարգացման և Т-լիմֆոցիտների տարբերակման պրոցեսներում, քիչ են ուսումնասիրված։ Սեռական հորմոնները ևս ունեն ընկճող ազդեցություն։ Էկզոգեն սեռական հորմոնների ֆիզիոլոգիական կոնցենտրացիան գերազանցող դոզաները բերում են ուրցագեղձի ատրոֆիայի։ Այս ազդեցությունը պայմանավորված է էստրոգենների և անդրոգենների թիմոցիտների, հատկապես CD4+CD8+ ֆենոտիպերով բջիջների, ապոպտոզ առաջացնելու ունակությամբ։ Էպիֆիզի պեպտիդները դանդաղեցնում են ուրցագեղձի ինվոլյուցիան։ Նմանատիպ ազդեցություն թողնում է նաև մելատոնինը, որը ունակ է առաջացնել օրգանի «երիտասարդացում» ։
Ուռուցքներ
Ուրցագեղձի ուռուցքները կարող են հանդիսանալ բազմակի էնդոկրին նեոպլազիայի սինդրոմ տիպ I-ի դրսևորում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ներզատական համակարգ
Բորիս Վվեդենսկի
Բորիս Ալեքսեեիչ Վվեդենսկի (Борис Алексеевич Введенский, ), խորհրդային ռադիոֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1963)։
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1915 թվական)։ 1946—1951 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ տեխնիկական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարը, 1944—1953 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ռադիոտեխնիկայի պրոբլեմների գիտական մշակման սեկցիայի նախագահը։ 1951 թվականից դարձել է Սովետական մեծ հանրագիտարանի 2-րդ հրատարակության գլխավոր խմբագիրը։ Վվեդենսկիի ղեկավարությամբ են կատարվել Սովետական մեծ հանրագիտարանի 3-րդ հրատարակության նախապատրաստական աշխատանքները։ Եղել է նաև Սովետական Փոքր հանրագիտարանի (3-րդ հրատարակություն), ֆիզիկայի հանրագիտական բառարանի, երկ և եռհատոր ընդհանուր հանրագիտական բառարանների և այլ հրատարակությունների գլխավոր խմբագիր, 1959 թվականից՝ «Սովետական հանրագիտարան» հրատարակչության գիտական խորհրդի նախագահ։ 1953 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ ռադիոտեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտում, 1964 թվականին նշանակվել է ԽՍՀՄ ԳԱ ռադիոալիքների տարածման հարցերի գիտական խորհրդի նախագահ։
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են ուլտրակարճ ալիքների տիրույթում ռադիոալիքների տարածման հարցերին։ 1949 թվականին ԽՍՀՄ ԴԱ Վվեդենսկիին շնորհել է Ա․ Ս․ Պոպովի անվան ոսկե մեդալ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1952 թվական)։ Բեռլինի գերմանական ԳԱ անդամ (1955 թվական)։
Պարգևատրվել է Լենինի 3 շքանշանով։
Երաժշտական ժանր
Երաժշտական ժանր (genre, genus – տեսակ, սեռ), բազմիմաստ հասկացություն, որը բնութագրում է երաժշտական ստեղծագործության տեսակներն ու սեռերը՝ պայմանավորված նրանց ծագմամբ, կատարման և ընկալման պայմաններով ։ Արտացոլում է նաև երաժշտական գործի ոչ երաժշտական գործոնների (երաժշտության կապը խոսքի, պարի, այլ արվեստների հետ) և նրա ներերաժշտական բնույթի (երաժշտական ձևեր, կոմպոզիտորի գրելաձևի տեսակներ) փոխադարձ կապը։ Երաժշտական ժանրի հայեցակարգը ցուցադրում է երաժշտագիտության և երաժշտական էսթետիկայի հիմնական խնդիրը և գեղարվեստական ընդհանրացման կարևորագույն միջոցներից մեկն է։
Երաժշտական ժանրերի տեսության մեջ չկա երաժշտական ժանրերի դասակարգման միասնական համակարգ. տարբեր գիտնականներ հաշվի են առնում տարբեր գործոններ ։ Ժամանակակից միտումը երաժշտական ժանրերի միջև սահմանների «ջնջումն» է ։ Օրինակ՝ առանձնացվում են չորս հիմնական երաժշտական ուղղություններ կամ խմբեր՝ ժողովրդական երաժշտություն, հոգևոր երաժշտություն, ակադեմիական երաժշտություն և փոփ երաժշտություն  ։ Երաժշտական յուրաքանչյուր ուղղության պատկանում են որոշակի երաժշտական ժանրեր, և յուրաքանչյուր ժանր ունի բազմաթիվ ենթաժանրեր։
Դասակարգում
Ժանրերի դասակարգման ժամանակ անհրաժեշտ է նկատի առնել, թե հատկապես որ գործոնն է որոշիչ։ Առանձնանում են կենցաղային և ժողովրդական-կենցաղային ժանրերը, որոնք ունեն կենսական-կենցաղային գործառույթներ։ Կենցաղային մի շարք ժանրեր ծագել են այն շրջանում, երբ երաժշտությունն ամբողջությամբ չէր առանձնացել արվեստի այլ տեսակներից (պոեզիա, պար) և կիրառվել են աշխատանքի ընթացքում, ծիսակատարությունների ժամանակ։
Ժանրային հատկանիշները կարող են միահյուսվել և ստեղծել խառը (օրինակ՝ երգ-պարային) ժանրեր։ Ժողովրդական-կենցաղային, նաև կենսական բովանդակության այլ ժանրերի դասակարգմանը զուգահեռ երևան է եկել նաև նրանց ածանցումը՝ ըստ բնույթի (օրորոցային երգեր, սերենադ, սգո, հաղթական քայլերգեր և այլն)։ Կենցաղային ժանրերը նպաստել են այլ տեսակների առաջացմանը. կենցաղային պարերից ձևավորվել է գործիքային սյուիտը՝ դառնալով սիմֆոնիայի ստեղծման աղբյուր։
Պայմանավորված սոցիալ-պատմական իրավիճակով՝ երաժշտական երկի ստեղծման տեղը, կատարման և կենցաղավարման պայմանները մեծապես նպաստել են նոր ժանրերի ստեղծմանն ու աստիճանական զարգացմանը։ Օրինակ՝ երբ 17-րդ դարում օպերան ազնվականական պալատներից տեղափոխվել է հրապարակային թատրոն, այն որպես ժանր առավել բյուրեղացել է։
20-րդ դարում ձևավորվել են նոր՝ կինոերաժշտության, ռադիոերաժշտության, ժամանցային երաժշտության ժանրեր։ Երկար ժամանակ տներում կատարվող անսամբլային և մենակատարային երաժշտական ստեղծագործություններից ձևավորվել են բնույթով առավել խոր, երբեմն մտերմիկ քնարափիլիսոփայական ուղղվածության կամերային ժանրեր։
Վոկալ ժանրերը մեծ մասամբ երևան են եկել որպես երաժշտաբանաստեղծական ժանրեր, որտեղ խոսքն ու երաժշտությունն ստեղծվել են միաժամանակ։ Նրանք բաժանվում են մենակատարային (երգ, ռոմանս, արիա), անսամբլային և խմբերգային տեսակների։ Վոկալ երգերը, որոնց նվագակցում են մեկ կամ մի քանի գործիքներ, անվանում են կամերային, իսկ նվագախմբի նվագակցությամբ կատարվողները՝ խոշոր վոկալ-գործիքային (օրատորիա, մեսսա, պասսիոն)։
Ժանրի ձևավորման վրա ազդել է նաև բովանդակության գործոնը՝ փոխառված գրականությունից։ Տարբերում են դրամատիկական, քնարական և էպիկական ժանրեր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երաժշտագիտություն Կատեգորիա:Երաժշտության տեսություն
Լենի Բրյուս
Լեոնարդ Ալֆրեդ Շնայդեր (Leonard Alfred Schneider, ), հայտնի է Լենի Բրյուս (Lenny Bruce) կեղծանվամբ, ամերիկացի սթենդափ-կոմիկ, դերասան, երգիծաբան, ակտիվիստ և սոցիալական քննադատ, որը հայտնի է դարձել 1950-1960 թվականներին։ Դատողությունների համարձակությունը, կենսակերպը, ձերբակալություններն ու սկանդալային դատավարությունները, մահվան հանգամանքները (որը, ըստ պաշտոնական վարկածի, պայմանավորված էր թմրանյութերի չարաշահմամբ) Լենի Բրյուսի համար ապահովել են հետմահու պաշտամունքային ժողովրդականություն, հատկապես ռոք երաժիշտների շրջանում, որոնցից շատերը նրան անվանում էին իրենց վրա ազդեցություն թողած հիմնական մարդկանց թվում։
Կենսագրություն
Լեոնարդ Ալֆրեդ Շնայդերը ծնվել է Մինեոլայում (Լոնգ Այլենդ)` հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը` Մայրոն Շնայդերը (ժամանած Մեծ Բրիտանիայից) կոշիկի ֆիրմայի աշխատակից էր։ Մայրը` Սեյդի Շնայդերը (օրիորդական ազգանունը` Քիթչենբերգ), որպեսզի իրեն և որդուն պահի ամուսնալուծությունից հետո (Լենին 5 տարեկան էր), սկսել է աշխատել որպես պարուհի` իր համար կեղծանուն ընտրելով Սելի Մարը ։ Լենին հորը հազվադեպ է տեսել, Սելիի կյանքը քաոսային բնույթ է կրել, այնպես որ Լենին մանկության տարիներն հիմնականում անցկացրել է բազմաթիվ հարազատների տներում ։
Բրյուսը կատակերգություններում սկսել է նկարահանվել 22 տարեկանում։ Նա, հանդես գալով Ֆրենկ Զապպայի հետ, իր կարիերայի ընթացքում բազմիցս խնդիրներ է ունեցել ոստիկանության և դատական համակարգի հետ։ 1962 թվականից նրան թույլ չեն տվել ելույթ ունենալ Ավստրալիայում, նույն թվականին նրան ոչ նորմալ բառապաշարի համար մեղադրանք է առաջադրվել Սան Ֆրանցիսկոյում, բայց արդարացվել է։ 1964 թվականին նա դատապարտվել է վեց ամսվա ազատազրկման Նյու Յորքում, սակայն ավելի ուշ կրկին արդարացվել է դատարանում։ 1966 թվականի սկզբից նրան արգելել են ելույթ ունենալ ԱՄՆ-ի գրեթե ողջ տարածքում։ Նրա կյանքի վերջում ոստիկանության, ոչ նորմալ բառապաշարի և խոսքի ազատության թեմաները զբաղեցնում էին նրա ելույթների մեծ մասը։
Բրյուսը, որը հայտնի էր իր թմրամոլությամբ, մահացել է 40 տարեկանում` 1966 թվականի օգոստոսին, իր տանը, իբր հերոինի գերդոզավորումից. նրա ձեռքին ասեղ կար։ Նրա տապանագիրն ասում է. «Սիրելի հայր, նվիրյալ որդի / Վերջապես խաղաղություն»։
Մահից 37 տարի անց Բրյուսը հետմահու ներում է ստացել 2003 թվականի հոկտեմբերին Նյու Յորքի նահանգապետ Ջորջ Պատակիի կողմից` ոչ նորմատիվ բառապաշարի պատճառով նրան դատապարտելու համար։ Սա այս նահանգում առաջին և դեռևս միակ հետմահու ներումն է ։
Բրյուսն ուներ մեկ դուստր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիծաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ Կատեգորիա:Խոսքի ազատություն Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ
Խուան Էրնեստո Մենդես
Խուան Էրնեստո Մենդես, արգենտինացի իրավաբան, խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի գործերով ՄԱԿ-ի նախկին հատուկ զեկուցող ու քաղբանտարկյալների վերաբերյալ աշխատություններով հայտնի իրավապաշտպան։
Կարիերա
Կարիերայի սկզբից զբաղվել է քաղբանտարկյալների հարցերով, որի արդյունքում Արգենտինայի ռազմական բռնապետության կողմից ձերբակալվել է, 18 ամիս ենթարկվել խոշտանգումների և վարչական կալանքի, որից հետո՝ 1977 թվականին արտաքսվել երկրից ու տեղափոխվել Միացյալ Նահանգներ ։
Այնուհետև Մենդեսն աշխատել է Իլինոյ նահանգի Օրորա քաղաքի կաթոլիկ եկեղեցու համար՝ պաշտպանելով ներգաղթյալ աշխատողների շահերը։ 1978 թվականին միացել է Վաշինգտոնում գործող Քաղաքացիական իրավունքի հարցերով հանձնաժողովին, իսկ 1982 թվականին սկսել Human Rights Watch-ի (HRW) ամերիկյան ծրագիրը։ Աշխատել է 15 տարի՝ 1994 թվականին դառնալով գլխավոր խորհրդական ։
1996 - 1999 թվականներին Մենդեսն աշխատում էր Կոստա Ռիկայում որպես մարդու իրավունքների միջ-ամերիկյան ինստիտուտի գործադիր տնօրեն ։ Հետո 1999 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2004 թվականը որպես իրավագիտության պրոֆեսոր և քաղաքացիական ու մարդու իրավունքների կենտրոնի տնօրեն աշխատել է ԱՄՆ-ի Նոթր Դամի համալսարանում ։
2001 թվականին Մենդեսն սկսել է աշխատել Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոնում (ICTJ), որը մարդու իրավունքների միջազգային հասարակական կազմակերպություն է։ 2004-2009 թվականներին եղել է այդ կազմակերպության նախագահը, այժմ՝ պատվավոր նախագահը։ 2010 թվականի նոյեմբերից մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ը եղել է խոշտանգումների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողը ։
Մենդեսը մարդու իրավունքներ է դասավանդել Ջորջթաունի համալսարանի իրավաբանական կենտրոնում, Ջոնս Հոփկինսի անվան միջազգային հետազոտությունների դպրոցում և Միացյալ Թագավորության Օքսֆորդի համալսարանում։
Մենդեսը «Հանցագործություններ ընդդեմ մարդկության» նախաձեռնության վարչական հանձնաժողովի անդամ է, որը ստեղծվել է 2008 թվականին և որի նպատակն է ուսումնասիրել մարդկության դեմ հանցագործությունների կանխարգելման և պատժման վերաբերյալ համապարփակ կոնվենցիայի անհրաժեշտությունը, վերլուծել նման կոնվենցիայի անհրաժեշտ տարրերը և մշակել առաջարկվող պայմանագիր ։ Առաջարկվող պայմանագիրն այժմ քննարկվում է ՄԱԿ-ի միջազգային իրավունքի հանձնաժողովի կողմից  ։
Մրցանակներ
Իր աշխատանքի համար ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ, այդ թվում՝ Գոլեր Թ․ Բուչերի մեդալը միջազգային իրավունքի ամերիկյան ընկերության կողմից, «Doctorate Honoris Causa» Մոնրեալում Քվեբեկի համալսարանի կողմից, «Մոնսինյոր Օսկար Ա. Ռոմերոյի անվան մրցանակ`մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում առաջնորդության համար» Դեյթոնի համալսարանի կողմից, «Ժաննա և Ժոզեֆ Սալիվանի անվան մրցանակ» Հարթլենդ դաշինքի կողմից, «Doctorate Honoris Causa» Արգենտինայի Լա Պլատա քաղաքի համալսարանի կողմից 2013 թվականի հունիսի 10-ին և «Լետելիեր-Մոֆիթի անվան մարդու իրավունքների մրցանակ» Քաղաքագիտության ինստիտուտի կողմից 2014 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունքի մասնագետներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի արգենտինացի պաշտոնյաներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքական գործիչներ
Սիկակուռմու
Սիկակուռմու (Sikakurmu), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Երյոմինսկի (Վերխնեդոնսկի շրջան)
Երյոմինսկի (Ереминский), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Կազանսկոլոպատինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Վերխնեդոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Մենք ենք այս սարերը
Մենք ենք այս սարերը, Ինգա և Անուշ Արշակյանների 1-ին ստուդիական ալբոմն է։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ինգա և Անուշ Արշակյանների ալբոմներ Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Կարան-Կունկաս
Կարան-Կունկաս (Каран-Кункас, Ҡаран-Ҡуңҡаҫ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 487 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերնյանկա
Վերնյանկա (Вернянка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վերնյանկա գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,715 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 104,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9542) Էրիան
(9542) Էրիան (Eryan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,39925 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1218 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6767 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1357,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265211 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խնամատարը (ֆիլմ)
«Խնամատարը» («Опекун»), ռեժիսորներ Ալբերտ Մկրտչյանի և Էդգար Խոջիկյանի խորհրդային կինոկատակերգությունը, որը նկարահանվել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1970 թվականին։ Պրեմիերան կայացել է 1971 թվականի հունիսի 21-ին ։
Սյուժե
Երիտասարդ ու հմայիչ ձրիակեր Միշա Կորոեդովն ապրում է «ինչ էլ անել, միայն թե ոչինչ չանել» սկզբունքով։ Իր նոր ծանոթի՝ Լյուբայի առաջարկությամբ նա կատարում է իր հարևանուհու՝ առողջարանային քաղաքում իր սեփական տունն ունեցող տարեց տանտիրուհու խնամատարի դերը։ Հույս ունենալով շուտով ստանալ ժառանգությունը՝ Միշան ստիպված է կատարել իր խնամարկյալի բազմաթիվ առաջադրանքները։
Կորոեդովի ընկեր Տեբենկովը բազմիցս նախազգուշացնում Է Միշային՝ չցուցաբերել ավելորդ ջանասիրություն և խորհուրդ է տալիս ավելի հեշտ զբաղմունք գտնել։ Սակայն Լյուբային սիրահարված «խնամատարը» սկսում է ուղղվել, երբ իմանում է, որ ծեր կինն ամենևին էլ անօգնական չէ, այլ միտումնավոր ընտրում է հուսահատ անգործներից մեկին՝ որպես իր օգնական, որպեսզի նա սովորի կատարել ծանր աշխատանքներ։
Վարձույթ
Խորհրդային վարձույթում ֆիլմը դիտել է 31 միլիոն 800 հազար հանդիսատես ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1970 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Օհան Դուրյան փողոց (Երևան)
Տվյալներ
Սկսվում է Նորքի գերեզմանոցի մոտից՝ Սերո Խանզադյան փողոցի 1-ին նրբանցքի հետ խաչմերուկից, Նորքի 2-րդ փողոցի 2-րդ նրբանցքի վերջով շարունակվում հարավարևմտյան ուղղությամբ, հատում Նորքի 8-րդ փողոցը, Նորքի ոռոգիչ ջրանցքին զուգահեռ, հասնում Երևանի թիվ 123 մսուր-մանկապարտեզ (նախկինում՝ թիվ 142 գիշերօթիկ մանկապարտեզ, Օհան Դուրյան, 91 շենք )։
Նախկինում կոչվել է Նորքի 5-րդ փողոց։ Անվանափոխվել է Երևանի ավագանու 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ի № 683-Ն որոշմամբ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Տալիցա Կրիվայա
Տալիցա Կրիվայա (Талица Кривая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բերդ գետի ձախ ափով՝ 307 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գյոչմեն
Գյոչմեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խնձորեսկ
Խնձորեսկ, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Ըստ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 2070 մարդ ։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1580 մ, զբաղեցրած տարածքը կազմում է 6772, 8 հա։ Գտնվում է Գորիս-Ստեփանակերտ մայրուղուց աջ, խոր ձորի զառիթափի լանջերին և սարահարթի վրա, որտեղից էլ ստացել է Խնձորեսկ անվանումը։ Գտնվում է մարզկենտրոնից 82 կմ հեռավորության վրա։
«Խնձորեսկ» անունով է կոչվում և՛ հին գյուղատեղին, որ տարածված է լեռնահովտում, և՛ նոր գյուղը, որ սփռված է նրանից վեր՝ ձախ կողմում ընկած սարահարթում։
Խնձորեսկը պատմական հուշարձան է համարվել, որը պահպանվել է սովետական պետության կողմից։ «Հին Խնձորեսկը պետք է պահել և պաշտպանել որպես հնությունների խոշորագույն թանգարան,— ասել է Մարտիրոս Սարյանը ՀՍՍՀ Գերագույն սովետի յոթերորդ գումարման հինգերորդ նստաշրջանում,— այդպիսի հրաշքային տեղ աշխարհում քիչ կա»։ Խնձորեսկի պատմությունը և բնությունը արտացոլվել են մի շարք հայ գրողների ու նկարիչների (Րաֆֆի, Սերո Խանզադյան, Ս. Այվազյան, Մ. Մարյան, Է. Իսաբեկյան, Խ. Եսայան, Հ. Ռուխկյան, Դ. Խանջյան) գործերում, իսկ ժողովրդական մեղեդիների և աշուղական երգերի մոտիվները՝ Ա. Սաթյանի ստեղծագործություններում։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ժողովրդական ստուգաբանության, «Խնձորեսկ» անվան արմատը «խնձոր» բառն է։ Մեկ այլ ստուգաբանությամբ՝ Խնձորեսկ նախապես անվանվել է Խորձոր կամ Խորձորեսկ, որը հետագայում որոշ հնչյունափոխության ենթարկվելով՝ ընդունել է ներկայիս ձևը։ Երկու կարծիքներն էլ, անշուշտ, ընդունելի են. այդտեղ և՜ ձորերն են խոր, և՜ խնձորն է առատ։
Հին Խնձորեսկ
Հին Խնձորեսկը գտնվում է արևմուտքից արևելք գրեթե 3 կմ երկարությամբ ձգվող լեռնահովտի աջ և ձախ լանջերին, որոնք, իրենց հերթին, կտրտված են խոր ձորահովիտներով։ Ձորերը միմյանցից բաժանվում են լեռնաբազուկներով, որոնց լանջերին տեղ-տեղ վեր են խոյանում 100 - 120 մ բարձրության ժայռեր։ Լեռնահովիտների լանջերը, չնչին բացառությամբ, զուրկ են շինարարության համար հարթ տարածություններից։ Այդ պատճառով մարդիկ, օգտագործելով տեղանքի ընձեռած հնարավորությունները, կառուցել են դարավանդներ և տները դասավորել լանջերն ի վեր այնպես, որ մեկի կտուրը հաճախ բակ է ծառայել նրանից վեր կառուցվածի համար։
Խնձորեսկի մասին ամենահին գրավոր հիշատակությունը պատկանում է 13-րդ դարի Սյունյաց պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանին։ Այդքան բնակչության գոյության փաստը վկայում է, որ Խնձորեսկը ամենախոշորներից էր ոչ միայն Սյունյաց աշխարհում, այլ նաև Արևելյան Հայաստանում, 19-րդ դարին գյուղի բնակչությունը կազմել է 4200, իսկ XX դարի սկզբներին՝ 8300 մարդ։ 1913 թ. ունեցել է 27 խանութ, 3 ներկատուն, կաշեգործական արհեստանոցներ և 7 դպրոց՝ երկուսը ծխական, մյուսները՝ մասնավոր-տնային։ Գյուղն ունեցել է 4 եկեղեցի. Սբ. Հռիփսիմե, Սբ. Թաղևոս, Անապատի և Հին։
Խինզիրակ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Պատմություն
Խնձորեսկի պատմությունը հին է և հարուստ։ Ինչպես գրված է խնձորեսկցի պատմիչ Ուսուբ-օղլու հուշագրությունում, գյուղի հիմնադիրներըեղել են երկու որսորդ եղբայրներ՝ Ջանաղան ու Թավարին։ Նրանք, փախչելով պարսկական ջարդից, Նախիջևանից հասել են Զանգեզուր աշխարհի Որոտանի կիրճը, թաքնվել Հալիձորի անտառներում, և երբ խաղաղություն է հաստատվել, դուրս են եկել որսի։ Ընկնելով մի եղնիկի ետեևից հասել են հին Խնձորեսկի ձորը։ Խփելով եղնիկին, նրանք որոշել են եկեղեցի կառուցել և այդտեղ բնակություն հաստատել ։ Նրա տարածքում եղած մի շարք բնակատեղիներ, որոնք դեռևս չեն պեղված և ուսումնասիրված, գալիս են, հավանաբար, Սյունյաց աշխարհի սկզբնավորման շրջանից։ Բուն Խնձորեսկում ամենահինը Չահլուկն է, որի պատմությունը հասնում է դարերի խորքը։ Ըստ երևույթին, XIV - XV դդ. է վերաբերում համեմատաբար հարթ ու մատչելի վայրերում գտնվող կենտրոնական թաղերի սկզբնավորումը։ Խնձորեսկի բնակիչները դարեր շարունակ հմտորեն օգտագործել են լեռնային բարդ տեղանքը, ինչպես բնակության ու աշխատանքի, այնպես էլ ինքնապաշտպանության համար։
Խնձորեսկը գործուն մասնակցություն է ունեցել ազատագրական այն պայքարին, որ Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ ծավալվեց XVIII դարի 1-ին քառորդին Սյունիքում։ Գյուղի բերդը 1728-1730 թթ. եղել է Մխիթար Սպարապետի զորակայանը։ Ազատագրական շարժման պարտությունից օգտվելով՝ պարսիկ և օսմանցի բռնակալները սկսեցին հետապնդել ու հալածել հայերին։
Աբրահամ Կրետացի կաթողիկոսը, որ Թահմազ Ղուլի-Նադրխանին շահ կարգելուց հետո, 1735 թվականին, Մուղանի դաշտավայրից Տաթևի վրայով Էջմիածին վերադառնալիս կանգ էր առել Խնձորեսկում, իր «Պատմության» մեջ հանգամանորեն նկարագրում է տեսածը։ Գիշեր թե ցերեկ, ամեն րոպե, ուժերի անհամեմատ մեծ գերակշռություն ունեցող հրոսակների կողմից հարձակման ենթարկվելու վտանգը խնձորեսկցիներին ստիպել է որպես կացարան հարմարեցնել այն քարանձավները, որոնք փորված էին ժայռի մեջ, հաճախ գետնից 20 - 30 մ բարձրության վրա։ Կրետացին զարմանքով է դիտել, թե ինչպես պարանով քարանձավ էին մագլցում նույնիսկ կանայք՝ մեջքին կապած երեխա կամ քթոց։
Հին Խնձորեսկը եղել է Արևելյան Հայաստանի ամենամեծ գյուղը։ Գյուղը բաժանված է եղել թաղամասերի՝ Փրթոս, Ծտաթաղ, Խաշխաշի ձոր, Սպիտակ գոմի դուռ, Հայրուն նով, Ծլուկ, Չահլուկ և այլն 1913 թվականին ունեցել է 1800 տուն, ընդ որում դրանց մեջ կային բազմաթիվ գերդաստաններ, որոնք բաղկացած էին մի քանի տասնյակ մարդուց։ Խնձորեսկցիները զբաղվում էին դաշտավարությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, արհեստներով. Խնձորեսկի դարբինները, ներկարարները, որմնադիրները, գզրարները, դերձակները, հաղթուկները, պայտագործները, գորգագործները, զինագործները, հմուտ վարպետներ էին, որոնք հաճախ սպասարկում էին նաև հարևան գյուղերին։ Հռչակված էին Խնձորեսկի աշուղները, երգիչ-սազանդարները, որոնք երբեմն հասնում էին մինչև Թավրիզ, որպեսզի մասնակցեն պարսկերենով կատարվող ժողովրդական երգի մրցույթներին։ 1913 թվականին Խնձորեսկում կար զանազան տիպի 27 խանութ, մեծ մասը՝ մանրավաճառ։
XIX դարի վերջին - XX դարի սկզբին կապիտալիստական ապրանքային հարաբերությունների ծավալումը իր ազդեցությունը թողեց նաև Խնձորեսկի վրա. դասակարգային հակասությունների սրման հետ մեկտեղ առաջացավ գերբնակչություն, որը սկսեց աշխատանք որոնել Անդրկովկասի տարբեր վայրերում, հատկապես Բաքվում, ապա, ինչպես խնձորեսկցիներն էին ասում՝ «ծովի էն կողմը»՝ Միջին Ասիայում։ Բնակչության արտահոսքը շարունակվեց նաև հետագայում, և Անդրկովկասի ու Միջին Ասիայի մի շարք կենտրոններում բնակություն հաստատեցին հազարավոր խնձորեսկցիներ։ Բանվորական կենտրոնների հետ անմիջական կապը խթանել է Խնձորեսկում հեղափոխական տրամադրությունների տարածումը, ապա և՝ շարժման վերելքը։ 1919 թվականի ապրիլին ստեղծվել է Խնձորեսկի կոմունիստական կուսակցական կազմակերպությունը՝ առաջինը շրջանում։ 1928 - 1929 թվականներին կազմակերպվել է Խնձորեսկի կոլեկտիվ տնտեսությունը (1976 թ.-ից՝ սովետական տնտեսություն)։ Այդ ժամանակ էլ Խնձորեսկն էլեկտրիֆիկացվել է։
1941 - 1945 թվականի Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է շուրջ 1300 խնձորեսկցի, որոնցից 480-ը ընկել է մարտի դաշտում։ Նրանք ծառայել են զորքի բոլոր տեսակներում՝ 1100-ը որպես շարքային, մնացածը՝ սպա։ Դիվիզիայի հրամանատարներ գեներալ-մայոր Սերգեյ Կարապետյանի, գնդապետ Ներսես Բալոյանի, Սովետական Միության հերոս Գուրգեն Արզումանյանի և բազմաթիվ ուրիշների անունները առհավետ մտել են Հայրենական մեծ պատերազմի տարեգրության մեջ։ Գյուղը տվել է մեկ գեներալ (Սերգեյ Կարապետյան), 8 գնդապետ, 80 սպա և 200-ից ավելի շքանշանակիր զինվորականներ։
Նոր Խնձորեսկը կառուցվել է 1950-ական թթ. սկսած, երբ 9 կմ հեռավորությունից անցկացվեց ջրատար դեպի Խնձորեսկի սարահարթը։ Նոր գյուղը կառուցապատվել է ըստ գլխավոր հատակագծի։ Սովետական տնտեսությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ։ 1980-ականներին գործում է Գ. Սևունցի անվան գյուղատնտեսական մեքենայացման թեքումով միջնակարգ դպրոցը, ակումբ, գրադարան, կինո, բուժարան։ Խնձորեսկում են ծնվել Լենինյան մրցանակի դափնեկիր Հ. Սարկիսովը (Սարգսյան) և սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Մ. Թյունյանն ու Մ. Մյուլխասյանը։
Ջոն Լեքի
Ջոն Լեքի (John Leckie), բրիտանական ձայնագրման պրոդյուսեր է։ Հայտնի է իր մասնակցությամբ ձայնգրված և թողարկված բարձրակարգ երաժշտական ալբոմներով։
Սկավառակագրություն
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Brit Awards մրցանակի դափնեկիրներ
Խնձորեսկ
Տնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։ Գյուղում կա 516 գյուղացիական տնտեսություն։ 2011 թ. կատարվել է հացահատիկային մշակաբույսերի 960 հա աշնանացան։ 2012 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ Խնձորեսկում անասնագլխաքանակը հետևյալն է.
Պատմաճարտարապետական հուշարձաններ
Խնձորեսկն ունի հարյուրավոր բնակելի քարանձավներ, խաչքարեր, մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի դամբարանատեղի։ Համաձայն ՀՀ կառավարության կողմից 2002 թ․ հաստատված ցանկի, գյուղում կա 218 հուշարձան ։
Նշանավոր շինություներից են.
Գյուղում է գտնվում Մխիթար սպարապետի գերեզմանը։
Գյուղում 2012 թ. բացվել է մոտ 160 մ երկարությամբ ճոճվող կամուրջ
Գրոզինո (գյուղ, Կորոստենի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գրոզինո գյուղում բնակվում էր 1 225 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,956 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1281,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1948 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր