cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սանիյակ (Արդեշի գավառ)
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 242 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 164-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 78։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,8 %։ 164 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 142 անձ (69 տղամարդ և 73 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (9 տղամարդ և 13 կին)։ 78 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 29-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Զիար
Զիար (ზიარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Աբականո Պերևոզ
Աբականո Պերևոզ (Абакано-Перевоз), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Խակասիայի ինքնավար մարզի Բոգրադսկի շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականին Ռուսաստանում անցկացված մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 149 մարդ, այդ թվում ռուսներ, խակասներ և գերմանացիներ։
Ենթակառուցվածքներ
Գյուղը բաժանված է 15 փողոցների (Բոգրադի, Գավրիլովի, Գագարինի, Կանաչ, Կոմարովի, Մորեխների, Նոր, Հոկտեմբերյան, Պանֆիլովի, Մայիսմեկյան, Խորհրդային, Ֆրունզեի, Հարավային) ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Գնդային ֆունկցիաներ
Գնդային ֆունկցիաներ, ներկայացնում են Լապլասի հավասարման օրթոգոնալ լուծումների խմբի անկյունային մասը, արձանագրված գնդային կոորդինատներում։ Դրանք լայնորեն օգտագործվում են տիեզերական տարածքներում ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրման համար, որոնք սահմանափակվում են գնդային մակերեսներով և գնդային սիմետրիա ունեցող ֆիզիկական խնդիրների լուծման ժամանակ։ Գնդային ֆունկցիաները մեծ նշանակություն ունեն տեսության մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների և տեսական ֆիզիկայի, մասնավորապես, ատոմների էլեկտրոնային ուղեծրերի հաշվարկման խնդիրների, գեոիդների գրավիտացիոն դաշտի, մոլորակների մագնիսական դաշտի և մնացորդային ճառագայթման ինտենսիվության հաշվարկների համար։
Սահմանում
Գնդային ֆունկցիաներ հանդիսանում է գնդային կոորդինատային համակարգի Լապլասի օպերատորի սեփական ֆունկցիա (նշանակվում է )։ Նրանք կազմում են երկչափ գնդային ֆունկցիայի հարթությունում օրթոնորմավորված համակարգ․
որտեղ * նշանակում է կոմպլեքս զուգակցում, -Կրոնեկերի նշան։
Գնդային ֆունկցիան ունի, տեսքը․
որտեղ ֆունկցիան հանդիսանումէ հավասարման արմատ
և ունի հետևյալ տեսքը․
Այստեղ -Լեժանդրի միավորված բազմանդամներն են, իսկ m! -ֆակտորիալը։
Ներետո
Ներետո (Nereto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Տերամո գավառում։
Գնդային ֆունկցիաներ
Սահմանում
Լապլասի հավասարման լուծումը գնդաձև համակարգերում ունի այսպես կոչված գնդային գործառույթ, որը ձեռք է բերվում գնդաձև ֆունկցիայի բազմապատկմամբ շառավղային հավասարման լուծման վրա։
Ներետո
Բնակչությունը կազմում է 4408 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 630 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 7 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 64015, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0861:
Գնդային ֆունկցիաներ
Իրական ձև
Գնդային ֆունկցիաների համար անկյունից կախվածության ձևը \varphi կոմպլեքս էքսպոնենտ է։ Օգտագործելով Էյլերի բանաձևը, կարելի է մուտքագրել իրական գնդաձև ֆունկցիաները։
Ներետո
Սուրբ Մարտին Տուրսկին հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնը նշվում է ամեն տարի նոյեմբերի 11-ին։
Գնդային ֆունկցիաներ
Իրական ձև
Երբեմն դրանք ավելի հարմար է օգտագործել պայմանավորված նրանով, որ իրական գործառույթները կարող են ավելի տեսանելի ցուցադրվել, ի տարբերություն բարդի։
Երբեմն իրական գնդաձև ֆունկցիաները անվանում են տարածքային, տեսերալ և սեկտորային ։
m > 0 ֆունկցիաները կախված են անկյան կոսինուսից, իսկ m < 0  -սինուսից։
Պտույտներ
Ուումնասիրենք Էյլերի անկյամբ պտտված \mathcal R կոորդինատային համակարգը, որը ձևափոխում է \mathbf r միավոր վեկտորը -ի։ Ընդ որում, նոր կոորդինատային համակարգում   վեկտրի   անկյունները արտահայտվում են հետևյալ եղանակով․
Նոր կոորդինատային համակարգում \ell և m գործակցով գնդային ֆունկցիան ներկայանալի է դառնալու նույն \ell գործակցով, բայց տարբեր m-ով գծային կոմբինացիայի տեսքով։ Գծային կոմբինացիայում կոմպլեքս զուգակցվում են D-Վագների մատրիցաները ;
Հարթ ալիքի տարալուծումը գնդային ֆունկցիաներով
Կոմպլեք էքսպոնենտը կարող է ներկայացվել՝ ըստ գնդային ֆունկցիաների, տարալուծման տեսքով
Այստեղ  - Բեսելի գնդային ֆունկցիան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հավասարումներ Կատեգորիա:Հարմոնիկ անալիզ
Գայոս Օկտավիոս
Գայոս Օկտավիոս (Gaius Octavius, մոտ մ.թ.ա. 100 - 59 թվականներ), հռոմեացի սենատոր։ Ծագում է Օկտավիաների հին, հարուստ հեծյալների տոհմից։ Տոհմում առաջինն է, որ հասել է սենատորի աստիճանի։ Կայսր Օգոստոս Օկտավիանոսի հայրն է։
Ծագում
Օկտավիացիների նախահայրը՝ Գնեոս Օկտավիոս Ռուֆը, մ.թ.ա. 230 թվականին հասավ քվեստորի աստիճանի։ Ռուֆն ուներ երկու որդի՝ ավագ որդին՝ Գնեոսը, որը եղել է Օկտավիացիների տոհմի «կոնսուլական» ճյուղի հիմնադիրը, և կրտսեր որդին՝ Գայոսը, որը եղել է տոհմի «հեծյալների» ճյուղի նախահայրը։ Վերջինս որպես զինվորական տրիբունա կռվել է Երկրորդ Պունիկյան պատերազմի ժամանակ և եղել է Օգոստոս Օկտավիանոսի նախանախանախապապը ։
Այս ճյուղի բոլոր ներկայացուցիչները կրում էին Գայոս անունը։ Օկտավիանոսի նախանախապապն ու նախապապն ապրում էին Վելետրիում և պաշտոններ չէին զբաղեցնում։ Պապը քաղաքային մագիստրատ էր։ Նա հասել է պատկառելի տարիքի` կուտակելով բավականաչափ կարողություն։ Նա լքել է որդուն` Հռոմեական կայսրության ապագա հիմնադրի հորը։
Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիքում Օկտավիոսը երկու անգամ զբաղեցրել է զինվորական տրիբունայի պաշտոնը՝ մ.թ.ա. 73 թվականին դարձել է քվեստոր, իսկ մ.թ.ա. 64 թվականին՝ պլեբեյական էդիլ։ Մ.թ.ա. 70 թվականին Գայոս Օկտավիոսը երկու անգամ ամուսնացել է․ Մարկ Ատիա Բալբայի դստեր՝ Ատիայի հետ, և Հուլիոս Կեսարի քրոջ՝ Յուլիայի հետ։ Օգտվելով Կեսարի և Լուկիոս Լիցինիա Մուրենայի աջակցությունից՝ Օկտավիոսը մ.թ.ա. 61 թվականին ձեռք է բերել պրետորի պաշտոն և սենատորի կոչում։ Պրետորից հետո՝ մ.թ.ա. 60 թվականին, նշանակվել է Մակեդոնիայի նահանգի պրոկոնսուլ։ Դրանից հետո Օկտավիոսը սենատի հատուկ հանձնարարությամբ կազմակերպել է Իտալիայի հարավում գործող Կատիլինայի և Սպարտակի զորքերի մնացորդների ոչնչացումը։ Մակեդոնիայում նա իրեն դրսևորել է որպես լավ կառավարիչ և զորահրամանատար։ Օկտավիոսը պատրաստվում էր հասնել նաև հյուպատոսության, բայց մ.թ.ա. 59 թվականին Մակեդոնիայից Հռոմ վերադառնալիս անսպասելիորեն մահացել է ։
Ժառանգներ
Անհարիայի հետ առաջին ամուսնությունից (մոտ մ.թ.ա. 95-78 թվականներ) ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հռոմեացի սենատորներ Կատեգորիա:Հուլիոս-Կլավդիոսներ Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հին Հռոմի զորավարներ
Նիկոլայ Աֆոնին
Կենսագրություն
Եղել է Մոսխորհրդի թատրոնի դերասան, Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանի ռեկտոր։
Ձորաղբյուր (այլ կիրառումներ)
Ձորաղբյուր, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլայ Աֆոնին
Կենսագրություն
Եղել է Վ. Պաշեննայայի, Ի. Իլյինսկու և Վ. Ցիգանկովի աշակերտը։
Նիկոլայ Աֆոնինն ուսումնարանը ավարտելուց հետո 1961 թվականին Յուրի Զավադսկու կողմից հրավիրվել է Մոսխորհրդի անվան թատրոն։
Աֆոնինն այդ բեմում աշխատել է 25 տարի։
Նաև, լինելով Մոսխորհդի թատրոնի առաջատար դերասան, նա 1968 թվականից ստեղծագործական աշխատանքը համատեղել է Շչեպկինի անվան թատերական ուսումնարանում մանկավարժական գործունեության հետ։
Թաղվել է 2008 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, Ակսինինյան գերեզմանատանը (Օդինցովսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ)։
Դիպլոմային ներկայացումներ
Նիկոլայ Աֆոնին թողարկել է դիպլոմային ներկայացումներ կամ մասնակցել է նրանց բեմադրմանը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Ձորագետ (այլ կիրառումներ)
Ձորագետ, կարող է վերաբերել՝
Ձորագյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)
Ձորագյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝
In My Feelings
«In My Feelings», կանադացի ռեփեր և կոմպոզիտոր Դրեյքի երգը նրա Scorpion հինգերորդ ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2018 թվականի հուլիսի 10-ին ։ Լրացուցիչ վոկալը կատարում է City Girls-ը ։ Իր նորամուտից երկու շաբաթ անց, երգը գլխավորել է ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթը՝ փոխարինելով Դրեյքի մեկ այլ՝ «Nice for What» սինգլին և դառնալով նրա վեցերորդ չարթփոփերը Միացյալ Նահանգներում։ Այն նաև միանգամից գլխավորել է բրիտանական UK Singles Chart հիթ-շքերթը՝ դառնալով Դրեյքի երրորդ չարթփոփերը 2018 թվականին։
Պատմություն
«In My Feelings» երգը միավորում է հիփ-հոփ և bounce ոճերը, ինչը հիշեցնում է Դրեյքի նախորդ՝ «Nice for What» սինգլը ։ Սկզբում շատերը կարծում էին, որ երգը կանադացի երգչուհի և դերասանուհի Կեշիա Չանտայի մասին է, ով եղել է Դրեյքի առաջին ընկերուհին ու նրա մանկության ընկերը  ։ Սակայն հետագայում հաստատվել է, որ իրականում դա եղել է Կյանա Բարբերը, ով բնակվում է Օքլենդում (Կալիֆոռնիա) ։ Դրեյքը հղում է կատարում նաև Ջենիֆեր Լոպեսին («Ջեննի», որի հետ նա կարճ ժամանակ հանդիպել է 2016 թվականին) և «City Girls»-ին, որի կազմում ընդգրկված են Yung Miami-ն («Resha») և JT-ը ։ «City Girls»-ը նաև ներկայացնում է նոր լրացուցիչ վոկալ երգի համար։ Օգտագործված են սեմփլներ «Smoking Gun (Acapella Version)» (Magnolia Shorty) և «Lollipop» (Lil Wayne) ստեղծագործություններից, և երգն ավարտվում է «Ատլանտա» հեռուստասերիալի «Champagne Papi» էպիզոդից վերցված ձայնով ։
«Nice for What» երգն արժանացել է դրական արձագանքների երաժշտական քննադատների ու առցանց հրատարակությունների կողմից, ինչպիսիք են՝ The Fader, The Hollywood Reporter , Time ,Pop Buzz  ։
Առևտրային հաջողություն
ԱՄՆ-ում Դրեյքի երգը Hot 100 հիթ-շքերթում իր նորամուտը կատարել է հուլիսի 14-ին վեցերորդ հորիզոնականում և մեկ շաբաթ անց զգաղեցրել առաջին հորիզոնականը՝ դառնալով տարվա մեջ Դրեյքի երրորդ չարթփոփերը՝ «God’s Plan» և «Nice for What» երգերից հետո։ Այն նաև դարձել է Դրեյքի վեցերորդ չարթփոփերը՝ ներառյալ չորս երգերը, որոնցում նա եղել է առաջատար կատարող ։ 2018 թվականի հուլիսի 28-ի հրատարակությունում հայտարարվել է, որ «In My Feelings» երգը (երկրորդ շաբաթում մնալով առաջին հորիզոնականում) ռեկորդ է սահմանել մեկ շաբաթում սթրիմինգների քանակով (116,2 մլն սթրիմ). այդ ռեկորդը նախկինում հինգ տարի պատկանել է Baauer խմբի «Harlem Shake» երգին (103,1 մլն, 2013 թվականի մարտի 2) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դրեյքի երգեր Կատեգորիա:2018 երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Երաժշտական մեմեր Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Ձմեռ պապ (այլ կիրառումներ)
Ձմեռ պապ, կարող է վերաբերել՝
Ձմերուկ (այլ կիրառումներ)
Ձմերուկ, կարող է վերաբերել՝
Ձկներ (այլ կիրառումներ)
Ձկներ, կարող է վերաբերել՝
Ձկնագետ (այլ կիրառումներ)
Ձկնագետ, կարող է վերաբերել՝
Ձիթենի (այլ կիրառումներ)
Ձիթենի, կարող է վերաբերել՝
Կապիտան Ռիշար (վեպ)
«Կապիտան Ռիշա» (Le Capitaine Richard) — հայտնի ֆրանսիացի գրող Ալեքսանդր Դյումայի վեպը՝ գրված 1854 թվականին. բաղկացած է 24 գլխից (ինքնուրույն նորավեպերից, որոնք միավորվում են գլխավոր հերոսներով՝ Ռիշար երկվորյակ եղբայրներով) և ծանոթագրություններով։
Գործողությունների ժամանակ
Վիպական գործողությունների ժամանակը՝ 1809 թվականի ապրիլի 13-ից 1815 թվականի հոկտեմբերի 16-ը՝ Նապոլեոնի՝ դեպ Գերմանիա և Ռուսաստան արշավանքի ժամանակ։
Սյուժետային գիծ
Վեպի սյուժետային գիծը սերտորեն կապված է պատմական փաստերի և Նապոլեոնի որոշ ռազմական գործողությունների հետ, որոնք հեղինակը շարադրել է մեծ հավաստիությամբ։ Ներկայացված են քիչ հայտնի, համարյա դետեկտիվային պատմական դրվագներ, որոնք կապված են ֆրանսիական կայսեր դեմ մահափորձերին՝ կազմակերպված գերմանացի հայրենասերների կողմից, ստեղծված են ճակատամարտերի, Մոսկվայի հրդեհի և ֆրանսիացիների նահանջի վառ, հիշարժան պատկերներ։ Այս ամենի ֆոնին ցուցադրված է ֆրանսիացի սպայի սերը դեպի գերմանուհին ։
Դիպաշար (սյուժե)
«Կապիտան Ռիշար» վեպի գործողություններն ընդգրկում են նապոլեոնյան կռիվների և Նապոլեոնի կայսրության անկման ժամանակաշրջանները։ Գլխավոր հերոսն է ֆրանսիական բանակի կապիտանը։ Ստեղծագործության սկզբում մեր առջև հառնում է ևս մեկ հերոս, որը կենտրոնական դեր է կատարում վեպում. Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտը, չնայած կայսեր անունը վեպի վերնագրում չի հիշատակվում։ Ալեքսանդր Դյուման ձգտում է Նապոլեոնին ցույց տալ որպես դարաշրջանի շարժիչ ուժ ։
Եվրոպայում տեղի ունեցող պատմական իրադարձություններ, որոնց ֆոնին կատարվում են վեպի իրադարձությունները։
Ֆրանսիական զորքերը, Իսպանիայով տեղաշարժվելու իրավունք ստանալով, գրավեցին Պորտուգալիան, որի նահանգապետ նշանակվեց Ժյունոն։
Համաձայն Թիլզիթյան պայմանագրի գաղտնի հոդվածի, որը թույլ էր տալիս Ռուսաստանի կայսերը տիրանալ Ֆինլանդիային, իսկ Ֆրանսիայի կայսրին՝ Իսպանիային, վերջինս անցավ ֆրանսիացաիների տիրապետության տակ ։
Կարլ IV-ը հրաժարվեց գահից հօգուտ Ժոզեֆի և Ֆերդինանդին հայտարարեց թագավորելու համար անարժան։ Այս ամենը ձեռնտու էր Անգլիային, որը պատրաստվում էր Իսպանիայում ստեղծված իրավիճակն օգտագործել իր շահերի համար։
1808 թվականի մայիսի 27-ին Կադիսում և տասնյակ այլ բնակավայրերում խռովություններ բարձրացան։ Կադիսում ապստամբները գրավեցին Տրաֆալգարյան պարտությունից հետո այստեղ թաքնվող ֆրանսիական նավատորմը ։
Համընդհանուր ապստամբության արդյունքը եղավ Բայլենի մոտ 1808 թվականի հուլիսի 22-ին ստորագրված կապիտուլյացիան։ Սա ֆրանսիական զենքի առաջին ամոթալի դրոշմն էր 1792 թվականից ի վեր ։
1808 թե հուլիսի 31ին անգլիական զորքը մտավ Պորտուգալիա ։
1808 թե օգոստոսի 21-ի ն տեղի ունեցավ Վիմեիրոյի ճակատամարտը, որը ֆրանսիացիներին արժեցավ 12 թնդանոթ և 1500 զոհված և վիրավոր։ 1808 թե օգոստոսի 30-ին կնքվեց Սինտրի համաձայնագիրը, որով Ժյունոյի ֆրանսիական զորքերը պետք է լքեին Պորտուգալիան ։
Ֆրանսիական կայսրը պարտություն հիվանդության դեմ միայն մի դեղամիջոց գիտի՝ սեփական ներկայությունը։ Այսպիսով, 1808 թե նոյեմբերի 4-ին Նապոլեոնը Թոլոսում է ։
1808 թե նոյեմբերի 10-ին գեներալ Մուտոնի աջակցությամբ մարշալ Սուլտը գրավում է Բուրգոսը, ավարառում է 12 թնդանոթ, սպանում երեք հազար և գերեվարում երեք հազար իսպանացիների ։
Ձեթ (այլ կիրառումներ)
Ձեթ, կարող է վերաբերել՝
Ձեռժինսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Ձեռժինսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Ձայն (այլ կիրառումներ)
Ձայն, կարող է վերաբերել՝
Սառա (Արդեշի գավառ)
Սառա (Sarras), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2065 մարդ, բնակչության խտությունը` 177.25 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.65 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 450 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից` 65 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 55 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1308 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 976-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 332։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,6 %։ 976 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 860 անձ (446 տղամարդ և 414 կին)։ Գործազուրկ են եղել 116 անձ (54 տղամարդ և 62 կին)։ 332 անաշխատունակներից 95-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 146-ը` թոշակառուներ, իսկ 91-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լինչոպինգ
Լինչոպինգ (Linköping), քաղաք Շվեդիայում, մայրաքաղաքը լենա Էստերգյոտլանդը և կոմունան Լինչոպինգը։
Գտնվում է Ռոքենի ծովի մոտ, այն վայրում, որտեղ անցնում է պատմական ճանապարհը՝ Ստոկհոլմից մինչև Հելսինգբորգ անցնող Ստոնգոն գետը։ Իր գտնվելու վայրի պատճառով քաղաքը խոշոր առևտրի կենտրոն է։
Լինչոպինգը Շվեդիայի 7-րդ խոշորագույն քաղաքն է, բնակչությունը ավելի քան 100 հազար մարդ։
Տնտեսություն
Saab AB ստորաբաժանումը Լինչոպինգում, որը զարգացնում է ավիացիոն սարքավորումները, ունի շուրջ 4,700 աշխատակից։ Այստեղ կատարվում է Dassault nEUROn անօդաչու թռչող սարքերի մշակումը և փորձարկումը։
Մալմանսի ռազմական օդանավակայանում (Malmens flygplats) տեղակայված են ավիացիոն նավատորմի և թռիչքի դպրոցներ։ Փորձարկում, վերապատրաստում և ուսումնական թռիչքներ իրականացվում են գրեթե ամեն օր, ինչի շնորհիվ Լինչոպինգը անվանում են Շվեդիայի ավիացիոն մայրաքաղաք ։
Լինչոպինգի համալսարանի անմիջական հարևանությամբ է գտնվում Մջարդվեի տեխնոպարկը։ Տեխնոպարկի տարածքում գործում է շուրջ 2600 ընկերություն, որտեղ աշխատում են շուրջ 6000 աշխատակիցներ ։ Տեխնոպարկի ամենամեծ գրասենյակներն են՝ Ericsson-ը, Releasy-ը, IFS AB-ը, Sectra-ը, Lawson-ը, Combitech-ը, Motorola Mobility-ը և Logica-ը։
E04 ճանապարհի հարևանությամբ գտնվող Տորնբյու (Tornby köpcentrum) տարածքը առևտրի կենտրոն է, որը իր մեծությամբ երկրում երկրորդն է ։
Շվեդական Բիլտեմա առևտրային ընկերությունը (Biltema) հիմնադրվել է 1963 թվականին։ Ընկերության առաջին գրասենյակը գտնվում է նկուղային Ռամշաղի (Ramshäll) տարածքում։
Լինչոպինգն ունի նաև Svens Biogas AB ընկերություն, որը արտադրում է բիոգազ։ Քաղաքում բոլոր հասարակական տրանսպորտները, բեռնափոխադրումների մեծ մասը, ավտոմեքենաների և քաղաքային տաքսիների զգալի մասը աշխատում են բիոգազով։ 2005 թվականից ի վեր աշխարհում առաջին բիոգազով գնացքը գործում է Լինչոպինգ-Վեստերվիկ երկաթուղում ։
Տրանսպորտ
Պատմականորեն Լինչոպինգն ունի լավ տրանսպորտային ուղիներ, իսկ Ստոնգոն (Stångån) գետը Շինդա ջրանցքի մի մասն է, և Գյոտա ջրանցքը անցնում է Ռոքսեն ծովի (Roxen) միջոցով։ Ստոկհոլմի և Լինչոպինգի միջև կայացած հերթական դիլիջանսկի շղթան բացվեց 1831 թվականին։
Քաղաքում գործում է Լինչոպինգի քաղաքային օդանավակայանը։ Քաղաքի միջոցով է անցնում Հարավային մայրուղին, իսկ քաղաքի անմիջական հարևանությամբ անցնում է E04 Եվրոպական երթուղին։
Լինչոպինգում ակտիվորեն զարգանում է հեծանվային երթևեկությունը։ Քաղաքը ունի ավելի քան 40 կմ հեծանվային ուղիներ։
Կրթություն
1975 թվականին հիմնադրված Լինչոպինգի համալսարանը (Linköpings universitet) ունի 3 ֆակուլտետ` տեխնիկական, բժշկական և փիլիսոփայական։ 2010 թվականին համալսարանը ունեցել է 18 910 ուսանող և 3658 աշխատակից ։
Մշակույթ
Քաղաքի արևմուտքում՝ Մալմանի ռազմական օդանավակայանի հարևանությամբ գտնվում է Ֆլյուգվապեն ավիացիոն թանգարանը (Flygvapenmuseum):
Քաղաքում կա նաև շոկոլադե գործարանի թանգարան, երկաթուղային թանգարան և կայազորի թանգարան։
Heavy Metal խմբի Ghost և Hard Rock խմբի Nocturnal խմբերը ստեղծվել են այս քաղաքում։
Սպորտ
Քաղաքը ունի Կլոետտա Կենտրոն (Cloetta Center) սպորտային-համերգային համալի, նախատեսված 8,500 հանդիսատեսի համար։ Համալիրը բացվել է 2004 թվականին։ Արենան համարվում է Լինչոպինգի հոկեյի ակումբը։ Վերջինիս նաև ստեղծվել է կանանց ֆուտբոլի թիմը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքներ
Կալաուր (Գուրջաանի շրջան)
Կալաուր (კალაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 560 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գուրջաանից հեռու է 18 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1976 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ (99,4%)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գուրջաանի շրջան
Ժուրավկա (այլ կիրառումներ)
Ժուրավկա, կարող է վերաբերել՝
Ժուրավլիխա (այլ կիրառումներ)
Ժուրավլիխա, կարող է վերաբերել՝
Ժուրավլևկա (այլ կիրառումներ)
Ժուրավլևկա, կարող է վերաբերել՝
Ալմատկար
Ալմատկար (Алмактар), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Դաղստանի Հանրապետությունում, Կազբեկովսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ժարլինկորտար գետի ձախ ափին՝ 0,6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է,ավազանի տարածքը 25,3 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սուլակ գետնի ակունքն է մինչև Չիրկեյսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ցիստինուրիա
Ցիստինուրիա, առաջին խմբի տուբուլոպատիայով հիվանդ մարդկանց ժառանգական հիվանդություն, ժառանգվում է աուտոսոմ-ռեցեսիվ ճանապարհով։ Ցիստինուրիայի բոլոր տիպերը զարգանում են SLC3A1 գենի մուտացիայի դեպքում։ Հանդիպում է 1:20000 հաճախականությամբ։
Ժուսարա (այլ կիրառումներ)
Ժուսարա, կարող է վերաբերել՝
Ցիստինուրիա
Պաթոգենեզ
Հիվանդության հիմքում ընկած է ցիստինի տեղաշարժման խանգարումը դեպի բարակ աղիքի և երիկամային դարպասների լորձաթաղանթ։ Կա 3 տեսակի ցիստինուրիա.
Հուգո Ռիման
Կարլ Վիլհելմ Յուլիուս Հուգո Ռիման (Karl Wilhelm Julius Hugo Riemann, ), գերմանացի երաժշտագետ։
Ցիստինուրիա
Կլինիկա
Հաճախ կլինիկական ախտանիշերը սկսում են հայտնվել 10-20 տարեկանում։ Ախտանիշներն են՝ ցավ որովայնի շրջանում, երիկամների ծակծկոցների նոպաներ, ուռոդինամիկայի խանգարում, արտերիալ հիպերտենզիա, ֆիզիկական թերզարգացում։ Հետազոտության ժամանակ կարող է հայտնաբերվել՝ ցիստինի բյուրեղներ մեզում, մեզի քրոմատոգրաֆիայի ժամանակ ամինոացիդուրիայի հայտնաբերում։
Հուգո Ռիման
Կենսագրություն
Դասավանդել է Համբուրգի (1881-1890), Վիսբադենի (1890-1895) կոնսերվատորիաներում, Լայպցիգի համալսարանում (1901 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Իր հիմնած Երաժշտագիտության ինստիտուտի ( 1908 թվականից), Երաժշտության գիտության ինստիտուտի (1914 թվականից) տնօրեն։
Ռիմայի գործունեությունը ընդգրկել է երաժշտության պատմության, տեսության, երաժշտական տրամաբանության, հոգեբանության և այլ հարցեր, ձգտել դրանց բազմակողմանի համակարգման։ Ռիմայի ուշադրության կենտրոնում երաժշտական երկի ամբողջականության պրոբլեմն էր։ Հարմոնիայի ասպարեզում Ռիման, այսպես կոչված, ֆունկցիոնալ ուղղության հիմնադիրն է։
Ցիստինուրիա
Ախտորոշում և դիֆերենցիալ ախտորոշում
Ախտորոշում կարող են տալ միայն արյունում և մեզում ցիստինի բավարար քանակի ժամանակ։ Ցիստինուրիան դիֆերենցում են պիելոնեֆրիտով, ինտերստիացիալ նեֆրիտով, նեֆրոլիտիազով, ամինոացիդուրիայով, երիկամների քրոնիկ անբավարարությամբ։
Հուգո Ռիման
Կենսագրություն
Ավելի քան 58 գրքերի (այդ թվում՝ «Երաժշտության պատմության ձեռնարկ», հ․ 1-5, 1901 - 1913), ինչպես և կամերագործիքային, վոկալ երկերի և սիմֆոնիայի հեղինակ է։ Ռիմայի աշխատությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Ցիստինուրիա
Բուժում
Նշանակում են ակտիվ ռեժիմ, դիետան՝ կարտոֆիլային, սահմանափակելով ծծումբ պարունակող սպիտակուցները, մեթիոնի քանակությունը ուտելիքում։ Ավելացնում են խմելու ռեժիմը, պետք է լինի նաև ալկալիական խմիչքներ (մեզում рН-ի քանակը պետք է պահպանվի 7,5 մակարդակի վրա)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրոլոգիական հիվանդություններ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տնտեսական պատմություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տնտեսական պատմությունն ընդգրկում է Առաջին համաշխարհային պատերազմում (1914-1918 թթ.) օգտագործված մեթոդները, ինչպես նաև դրա հետպատերազմյան հարցերը, ինչպիսիք են ռազմական պարտքերն ու փոխհատուցումները։ Այն նաև ընդգրկում է աշխատանքի, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության տնտեսական մոբիլիզացիան, ինչը հանգեցրեց տնտեսական փլուզման։ Այն վերաբերում է տնտեսական պատերազմներին, ինչպիսիք են Գերմանիայի շրջափակումը և տնտեսության հետ կապված որոշ հարցեր, ինչպիսիք են ռազմական տրանսպորտի հարցերը։
Հուգո Ռիման
Կենսագրություն
Համաշխարհային ճանաչման է արժանացել հատկապես «Երաժշտական բառարան»-ը (1882)։ Տեսական կարևոր եզրահանգումներով հարստացնելով երաժշտագիտությունը, այդուհանդերձ Ռիմայի աշխատություններում դրսևորվել է հեղինակի պոզիտիվիստական մեթոդոլոգիայի սահմանափակությունը։ Հռոմի «Աանտա Չեչիլիա» ակադեմիայի (1887), Ֆլորենցիայի թագավորական ակադեմիայի (1894), Լոնդոնի երաժշտական ասոցիացիայի (1900) պատվավոր անդամ, Էդինբուրգի համալսարանի երաժշտության պատվավոր դոկտորր (1899)։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տնտեսական պատմություն
1914 թվականին բոլոր տերությունները սպասում էին կարճ պատերազմի։ Նրանցից ոչ մեկը տնտեսապես չէր նախապատրաստվել երկարատև պատերազմի, որոնցից կարելի է նշել սննդամթերքի կամ կրիտիկական հումքի պաշարների կուտակումը։ Որքան երկար տևեց պատերազմը, այնքան ավելի շատ առավելություններ ստացան Անտանտի անդամ երկրները՝ իրենց ավելի մեծ, խորը և ճկուն տնտեսություններով և գլոբալ մատակարարումների լավագույն հասանելիությամբ։ Ինչպես եզրակացնում են Սթիվեն Բրոդբերին և Մարկ Հարիսոնը, 1914 թվականի վերջին մի անգամ փակուղի առաջ եկավ. Անտանտի մեծ կարողությունը ռիսկի գնալու, կլանելու սխալների ծախսերը, փոխարինելու կորուստները և կուտակելու ճնշող քանակական գերազանցությունը, պետք է ի վերջո հավասարակշռություն ստեղծեր Գերմանիայի դեմ ։
Անտանտի անդամ երկրները ավելի շատ պոտենցիալ հարստություններ ունեին, որոնք նրանք կարող էին ծախսել պատերազմի վրա։ Գնահատականներից մեկը (1913 թվականի ԱՄՆ դոլարի հաշվարկներով) ցույց է տալիս, որ Անտանտի անդամ երկրները պատերազմի վրա ծախսել են 147 մլրդ դոլար, իսկ Կենտրոնական տերությունները՝ միայն 61 մլրդ։ Անտանտի անդամ երկրներից Մեծ Բրիտանիան և նրա կայսրությունը ծախսել են 47 մլրդ դոլար, իսկ ԱՄՆ-ն՝ 27 մլրդ (Ամերիկան միացել է պատերազմի սկսվելուց հետո), մինչդեռ Կենտրոնական տերությունների թվում Գերմանիան ծախսել է 45 մլրդ դոլար ։
Ընդհանուր պատերազմը պահանջում էր բոլոր ազգային ռեսուրսների համընդհանուր մոբիլիզացիա՝ ընդհանուր նպատակին հասնելու համար։ Մարդկային ռեսուրսները պետք է ուղղվեին դեպի առաջնագիծ (բոլոր տերությունները, բացի ԱՄՆ-ից և Մեծ Բրիտանիայից, ունեին մեծ պատրաստված ռեզերվներ, որոնք նախատեսված էին հենց դրա համար)։ Մասնավորապես, անհրաժեշտ էր ռազմական արդյունաբերության շրջանակներում իրականացնել լայնածավալ աշխատանքներ՝ արկերի, հրանոթների, ռազմանավերի, հանդերձանքների, ինքնաթիռների և հարյուրավոր այլ զինատեսակների արտադրության համար՝ ինչպես հին, այնպես էլ նոր։ Գյուղատնտեսությունը պետք է պարենով ապահովեր ինչպես քաղաքացիներին, այնպես էլ զինվորներին (որոնցից շատերը ֆերմերներ էին և իրենց փոխարեն այժմ աշխատանք էին կատարում կանայք, երեխաները և ծերերը՝ առանց կենդանիների օգնության) և ձիերին՝ պաշարներ տեղափոխելու համար։ Տեղափոխումն ընդհանուր առմամբ բարդ խնդիր էր, հատկապես, երբ Անգլիան և Գերմանիան փորձում էին կանգնեցնել առևտրային նավերը, որոնք ուղևորվում էինհակառակորդի ուղղությամբ։ Լրջագույն խնդիր էր ֆինանսները։ Գերմանիան ֆինանսավորում էր Կենտրոնական տերություններին։ Մինչև 1916 թվականը Մեծ Բրիտանիան ֆինանսավորեց Անտանտին, մինչդեռ փողերը ավարտվելուն պես ստիպված եղավ Միացյալ Նահանգներից գումարներ վերցնել։ ԱՄՆ-ն 1917 թվականին իր վրա վերցրեց Անտանտի ֆինանսավորումը՝ տրամադրելով փոխառություններ, որոնք վերջինս պնդեց մարել պատերազմից հետո։ Հաղթական Անտանտը հույս ուներ, որ 1919 թվականին պարտված Գերմանիան կվճարի փոխհատուցումներ, որոնք կծածկեն իրենց կատարած ծախսերի մի մասը։ Առաջին հերթին, անհրաժեշտ էր մոբիլիզացիա իրականացնել այնպես, որպեսզի պահպանվեին ժողովրդի կարճաժամկետ վստահությունը և քաղաքական երկարաժամկետ իշխանությունը, ինչպես նաև պահպանվեր ազգի երկարաժամկետ տնտեսական առողջությունը ։
Եվրոպա
Համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) աճեց Անտանտի անդամ կազմող երեք երկրներում (Մեծ Բրիտանիա, Իտալիա և ԱՄՆ), բայց նվազեց Ֆրանսիայում և Ռուսաստանում, չեզոք մնաց Նիդեռլանդներում և Կենտրոնական տերությունների երեք հիմնական երկրներում։ Ավստրիայի, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի և Օսմանյան կայսրության ՀՆԱ-ի կրճատումը հասավ 30-40 %-ի։ Ավստրիայում, օրինակ, խոզերի մեծ մասը մորթվեց, ուստի պատերազմի վերջում միս գոյություն չուներ։
Անտանտ
Գերմանական սուզանավերով հակաբլոկադան ջախջախվեց ռազմանավերի պաշտպանության տակ ընթացող փոխադրանավերի կողմից և ամերիկյան զանգվածային նավաշինության պատճառով։ Մեծ Բրիտանիան հոգաց Անտանտի անդամ երկրների մեծ մասի ռազմական ծախսերը այնքան ժամանակ, քանի դեռ չավարտվեցին գումարները, որից հետո ԱՄՆ-ն ստանձնեց այդ ծախսերի կատարումը՝ ֆինանսավորելով Անտանտին ու Մեծ Բրիտանիային ։
Միացյալ Թագավորություն
Տնտեսությունը (ՀՆԱ-ի հաշվարկով) 1914-1918 թվականներին աճեց մոտավորապես 7 տոկոսով՝ չնայած ծառայությունների ոլորտում տղամարդկանց քանակի այդչափ բացակայությանը (համեմատության համար նշենք, որ Գերմանիայի տնտեսությունը կրճատվեց 27 տոկոսով)։ Պատերազմի ընթացքում նկատվում էր սպառման անկում քաղաքացիական բնակչության շրջանում, ինչպես նաև միջոցների զգալի վերաբաշխում ռազմամթերքի և ռազմական պաշարների շրջանում։ ՀՆԱ-ում պետության բաժինը 1913-1918 թվականներին 8 տոկոսից կտրուկ աճեց մինչև 38 տոկոս (1943 թվականի 50 տոկոսի համեմատ) ։
Չնայած 1916 թվականի այն մտավախություններին, որ զինամթերքի արտադրությունը զիջում է իր դիրքերը, արտադրության ծավալները ավելի քան համապատասխան էին։ Հրետանու արտադրության տարեկան ծավալն աճեց 1914-1918 թվականների ընթացքում՝ 91 զենքից դառնալով մինչև 8039։ Ռազմական ինքնաթիռները 1914-1918 թվականներին 200-ից հասան 3200-ի, իսկ գնդացիրների արտադրությունը՝ 300-ից 121 000-ի ։
1915 թվականին Անգլո-ֆրանսիական ֆինանսական հանձնաժողովը համաձայնեցրեց ամերիկյան մասնավոր բանկերից 500 մլն դոլարի չափով վարկեր ներգրավել։ 1916 թվականին Մեծ Բրիտանիան ֆինանսավորում էր կայսրության ռազմական ծախսերի մեծ մասը, ամբողջ Իտալիայի ռազմական ծախսերը, Ֆրանսիայի ու Ռուսաստանի ռազմական ծախսերի երկու երրորդը, ինչպես նաև ավելի փոքր երկրների ծախսեր։ Այնուհետև ոսկու պաշարը, օտարերկրյա ներդրումները և մասնավոր վարկերը վերջացան, ինչը Մեծ Բրիտանիային ստիպեց 1917-1918 թվականներին ԱՄՆ գանձարանից 4 մլրդ դոլարի չափով պարտք վերցնել ։ Ամերիկյան հումքի և պարենի մատակարարումները Մեծ Բրիտանիային թույլ տվեցին կերակրել իրեն և իր բանակը՝ պահպանելով սեփական արդյունավետությունը։ Ֆինանսավորումը ընդհանուր առմամբ հաջող էր ընթանում, քանի որ քաղաքի ուժեղ ֆինանսական վիճակը նվազագույնի էր հասցնում գնաճի ավերիչ հետևանքները՝ ի տարբերություն Գերմանիայում տիրող շատ վատ պայմանների ։ Ընդհանուր սպառումը 1914-1919 թվականներին կրճատվեց 18 %-ով ։
Էներգիա
Էլեկտրոէներգիան որոշիչ գործոն էր բրիտանական ռազմական ջանքերում։ Էներգակիրների մեծ մասը ստացվում Էր Մեծ Բրիտանիայի ածխահանքերից, որտեղ խնդիրը աշխատուժի մատակարարումն էր։ Սակայն վճռորոշ նշանակություն ուներ նավթի հոսքը դեպի նավեր, բեռնատար մեքենաներ և արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Բրիտանիայում նավթային հորեր գոյություն չունեին, այդ իսկ պատճառով ամեն ինչ ներմուծվում էր։ ԱՄՆ-ն դուրս էր հանում համաշխարհային նավթի երկու երրորդը։ 1917 թվականին Մեծ Բրիտանիայի ընդհանուր սպառումը կազմում էր 827 մլն բարել, որից 85 տոկոսը մատակարարվում էր Միացյալ Նահանգների կողմից, իսկ 6 տոկոսը՝ Մեքսիկայի կողմից ։ 1917 թվականի ամենամեծ խնդիրն այն էր, թե որքան նավթատար նավեր կպահպանեն իրենց գոյությունը գերմանական սուզանավերից։ Կոնվենցիաները և նոր նավթատար նավերի կառուցումը լուծեցին գերմանական սպառնալիքների խնդիրը, մինչդեռ կառավարության խիստ վերահսկողությունը երաշխավորում էր, որ բոլոր հիմնական կարիքները բավարարվում են։ Անտանտի նավթային համաժողովը բաշխեց ամերիկյան մատակարարումները Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի միջև ։
Մեծ Բրիտանիայում նավթային ճգնաժամը վրա հասավ 1917 թվականի գերմանական ստորջրյա արշավի պատճառով։ Օրինակ, «Ստանդարդ Օյլ օֆ Նյու Ջերսիում» կազմակերպությունը մայիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում կորցրեց 6 նավթատար նավեր (ներառյալ բոլորովին նոր «Ջոն Դ.Արչբոլդը»)։ Ճգնաժամից միակ ելքը եղավ Ամերիկայից նավթի մատակարարումների ավելացումը։ Անտանտը ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի միջև նավթային համաժողով ձևավորեց։ «Ստանդարտ Օյլ»-ը ու «Ռոյալ Դաթչ/Շել»-ը գործարկեցին այն և աշխատեցրին։ Ռազմանավերի պաշտպանության տակ ընթացող փոխադրանավերի ներդրումը՝ որպես գերմանական սուզանավերի դեմ հակաթույն, և «Ստանդարտ Օյլ»-ի և «Ռոյալ Դաթչ/Շել»-ի համատեղ կառավարման համակարգը օգնեցին լուծել Անտանտի մատակարարման խնդիրները։ Ստեղծված սերտ աշխատանքային հարաբերությունները կտրուկ հակադրվում էին կառավարության և «Ստանդարդ Օյլ»-ի միջև տարիներ առաջ ծագած թշնամությանը։ 1917 և 1918 թվականներին աճեց նավթի ներքին պահանջարկը՝ մասամբ սառը ձմռան պատճառով, ինչը ստեղծել էր ածուխի դեֆիցիտ։ Այդ բացը լրացնելու համար օգտագործվեցին Մեքսիկայից ներկրվող նավթ և մի շարք ինվենտարիզացիաներ։ 1918 թվականի հունվարին ԱՄՆ-ի վառելիքի ադմինիստրատորը կարգադրեց մեկ շաբաթով փակել Միսիսիպիից արևելք գտնվող արդյունաբերական ձեռնարկությունները՝ Եվրոպայի համար նավթ ազատելու համար ։
Թագավորական նավատորմի համար վառելիքը դարձել էր ամենագլխավոր առաջնահերթությունը։ 1917 թվականին Թագավորական նավատորմը ամսական 12 500 տոննա նավթ էր սպառում, սակայն ստանում էր ամսական 30 000 տոննա պաշար «Անգլո-պարսկական նավթային ընկերություն»-ից՝ օգտագործելով իր նավթահորերը Պարսկաստանում ։
Շոտլանդիա
Կլայդսայդի նավաշինարանը մինչև 1914 թվականը աշխարհում ամենածանրաբեռնվածն էր, քանի որ արտադրում էր բրիտանական ամբողջ արտադրանքի ավելի քան մեկ երրորդը։ Նրանք պատերազմի ժամանակ մեկ երրորդով ընդլայնվեցին՝ հիմնականում արտադրելով այնպիսի տրանսպորտային միջոցներ, որոնք զբաղված են գերմանական սուզանավերը խորտակելով ։ Վստահ լինելով հետպատերազմյան ընդլայնմամբ՝ ընկերությունները վերցրին խոշոր վարկեր՝ իրենց կարողությունները ընդլայնելու համար։ Բայց պատերազմից հետո զբաղվածությունը նվազեց, քանի որ պարզվեց, որ առագաստափայտերը չափազանց մեծ էին, չափազանց թանկ և անարդյունավետ։ Ամեն դեպքում համաշխարհային պահանջարկը նվազեց։ Հատկապես խիստ տուժեցին ամենահմուտ վարպետները, քանի որ նրանց մասնագիտացված հմտությունների համար քիչ այլընտրանքային ծրագրեր կային ։
Իռլանդիա
Իռլանդիան քաղաքացիական պատերազմի եզրին հայտնվեց 1914 թվականին, այն բանից հետո, երբ խորհրդարանը քվեարկեց ինքնակառավարման մասին օրենքի օգտին, որը վճռականորեն մերժվեց յունիոնիստների կողմից, հատկապես Օլսթերում։ Երբ սկսվեց պատերազմը, օրենքի գործողությունը դադարեցվեց, և բողոքականները շատ ուժեղ աջակցություն ցուցաբերեցին պատերազմին՝ զինվորական ծառայության և արդյունաբերական արտադրության տեսանկյունից ։
Իռլանդական հեղափոխության ժամանակ տեղի ունեցած իռլանդական ազգայնական պատերազմի փորձը բարդ էր, իսկ նրա հիշողությունը՝ հակասական։ Պատերազմի սկզբում իռլանդացիների մեծ մասը, անկախ իրենց քաղաքական պատկանելությունից, պատերազմին աջակցում էր այնպես, ինչպես իրենց բրիտանացի գործընկերները, և ինչպես ազգայնական, այնպես էլ յունիոնիստական առաջնորդները ի սկզբանե սկսեցին աջակցել բրիտանական ռազմական ջանքերին։ Նրանց հետևորդները՝ ինչպես կաթոլիկ, այնպես էլ բողոքական, սկսեցին ծառայել Բրիտանական զորքերում, շատերը հատուկ ստեղծված երեք ստորաբաժանումներում։ Ավելի քան 200 000 իռլանդացիներ կռվեցին պատերազմում, ընդ որում ռազմական գործողությունների թատերաբեմերում զոհվեց 30 000 մարդ։ 1916 թվականին Միացյալ Թագավորությունից Իռլանդիայի անկախության կողմնակիցներն օգտվեցին շարունակվող պատերազմից, որպեսզի հռչակեն Իռլանդիայի Հանրապետությունը և Դուբլինում պաշտպանեն բրիտանական տիրապետության դեմ ուղղված իռլանդական ապստամբությունը։ Ապստամբությունը վատ էր ծրագրված և արագ ճնշվեց։ Ընդհանուր ռազմական տրիբունալից հետո անգլիացիները մահապատժի ենթարկեցին 15 բանտարկյալների , ինչը առաջացրեց հասարակական կարծիքի ալիք՝ հօգուտ անկախության։ Իռլանդիայում զինվորական հնազանդություն մտցնելու Բրիտանիայի մտադրությունը լայն դիմադրություն առաջացրեց և արդյունքում այդպես էլ մնաց չիրականացված ։
Ազգերի բրիտանական համագործակցություն և Բրիտանական կայսրություն
Ազգերի բրիտանական համագործակցությունը և Հնդկաստանը կարևոր դեր խաղացին։ Ասիական և աֆրիկյան գաղութները տրամադրում էին մեծ թվով քաղաքացիական աշխատողներ, ինչպես նաև որոշ զինվորներ։ Հնդկական բանակը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մեծ թվով դիվիզիաներ և անկախ բրիգադներ տրամադրեց եվրոպական, միջերկրածովյան և մերձավոր արևելյան ռազմական գործողությունների թատերաբեմերում։ Ավելի քան մեկ միլիոն հնդիկ զինվոր ծառայեց արտերկրում, որոնցից 62 000-ը զոհվեցին, ևս 67 000-ը վիրավորվեցին ։
Կանադա
Կանադան պատերազմի ժամանակ բարգավաճ երկիր էր, սակայն էթնիկ հակամարտությունները գրեթե դուրս եկան վերահսկողությունից։ Երկարաժամկետ տնտեսական միտումների տեսանկյունից պատերազմը գրեթե չազդեց փոփոխությունների ուղղության կամ արագության վրա։ Հիմնական տնտեսական գործոնների հետագիծը, գործարար և ֆինանսական համակարգերը, ինչպես նաև տեխնոլոգիաները շարունակեցին իրենց բնականոն հունով գործել։ Կանայք ժամանակավորապես սկսեցին զբաղվել ռազմական աշխատանքներով, իսկ պատերազմի վերջում մի քանի տարի շարունակ առաջացան անհանգստության ալիքներ արհմիության անդամների և ֆերմերների շրջանում ։
Ավստրալիա
1915 թվականի հոկտեմբերից վարչապետ նշանակված Բիլլի Հյուզը ընդլայնեց կառավարության դերը տնտեսության մեջ՝ միաժամանակ ինտենսիվ քննարկումներ ծավալելով զինապարտության հարցի շուրջ ։ Պատմաբան Ջերարդ Ֆիշերը պնդում է, որ Հյուզի կառավարությունը համառորեն խթանեց տնտեսական, արդյունաբերական և սոցիալական արդիականացումը։ Մինչդեռ, Ֆիշերը նաև նշում է, որ դա արվել է արտաքսումների և ճնշման միջոցով։ Ըստ նրա պատերազմը խաղաղ ազգը դարձրեց բռնի, ագրեսիվ, վախի և հակամարտությունների մեջ, որը քայքայվում էր աղանդավորական բաժանման անտեսանելի ճակատներով, էթնիկ հակամարտությամբ և սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական ցնցումներով ։
1914 թվականին Ավստրալիայի տնտեսությունը փոքր էր, բայց հինգ միլիոն բնակչությունը գրեթե ամենաբարեկեցիկ էր ապրում աշխարհում։ Երկիրը կախված էր բրդի, գառան, ցորենի և հանքային ջրերի արտահանումից։ Լոնդոնը հավաստիացնում էր, որ նա կստանձնի ռազմական ռիսկերի ապահովագրությունը նավարկությունների համար, որպեսզի թույլատրի շարունակել առևտուրը Ազգերի բրիտանական համագործակցություն անդամ երկրների միջև՝ գերմանական սուզանավերի սպառնալիքի առկայությամբ։ Լոնդոնը սահմանել էր վերահսկողություն, որպեսզի ոչ մի արտահանում չհայտնվի գերմանացիների ձեռքում։ Բրիտանական կառավարությունը պահպանում էր գները՝ ավստրալիական ապրանքներ գնելով։ Ընդհանուր առմամբ Ավստրալիայի առևտուրը ընդլայնվում էր ։ Արժեքային արտահայտությամբ Ավստրալիայի արտահանումն աճել էր գրեթե 45 տոկոսով, իսկ արտադրական ոլորտում աշխատող ավստրալիացիների թիվն ավելացել՝ ավելի քան 11 տոկոսով ։ Չափազանց արագ աճեցին երկաթի արդյունահանումն ու պողպատի արտադրությունը։ Գնաճը դարձավ սպառողական գների աճի գործոններից մեկը, իսկ արտահանման արժեքը գիտակցաբար պահվեց շուկայական արժեքից ցածր՝ փորձելով կանխել հետագա գնաճային ճնշումները ամբողջ աշխարհում։ Որպես հետևանք, բազմաթիվ միջին վիճակագրական ավստրալիացիների համար ապրելու արժեքը բարձրացավ ։
Արհեստակցական շարժումը, որը առանց այդ էլ հզոր էր, արագ աճեց, թեև զինվորական ծառայության զորակոչի քաղաքական հարցի պատճառով պառակտվեց։ Չնայած բազմաթիվ հիմնական ապրանքների ծախսերի զգալի ավելացմանը՝ կառավարությունը ձգտում էր կայունացնել աշխատավարձերը՝ հիմնականում արհմիութենական ակտիվիստների մեծ դժգոհությունը վերացնելու համար։ Պատերազմի ժամանակ միջին շաբաթական աշխատավարձը ավելացավ 8-12 տոկոսով։ Դա բավարար չէր գնաճի հետ համընթաց քայլելու համար, ինչի արդյունքում զգալի դժգոհություններ առաջացան աշխատողների շրջանում, ընդհուպ մինչև արդյունաբերական ակցիա։ Այս բոլոր բանավեճերը պայմանավորված չէին միայն տնտեսական գործոններով, և իսկապես, ինչ-որ չափով դրանք արդյունք դարձան զինապարտության հարցի վերաբերյալ կատաղի դիմակայության, որին դեմ հանդես եկան բազմաթիվ արհմիութենական գործիչներ ։ Այնուամենայնիվ, արդյունքը շատ կործանարար էր։ Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ 1914-1918 թվականների ընթացքում տեղի են ունեցել 1945 արդյունաբերական վեճեր, որի արդյունքում 8 533 061 աշխատանքային օր է կորել և 4 785 607 ֆունտ ստերլինգ աշխատավարձի վնաս պատճառվել ։
Պատերազմի արժեքը կազմեց 377 միլիոն ֆունտ ստերլինգ, որից 70 տոկոսը պարտք էր վերցվել, իսկ մնացածը մասը ծածկվել էր հարկերի հաշվին ։ Ընդհանուր առմամբ, պատերազմը զգալի բացասական ազդեցություն թողեց Ավստրալիայի տնտեսության վրա։ Իրական համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) 1914-1920 թվականներին կրճատվեց 9,5 տոկոսով, իսկ անձնակազմի մոբիլիզացումը հանգեցրեց քաղաքացիական բնակչության զբաղվածության 6 տոկոսով կրճատման։ Մինչդեռ, թեև բնակչության աճը շարունակվեց նաև պատերազմական տարիներին, այնուամենայնիվ այն ընդամենը կիսով չափ էր պակաս նախապատերազմական մակարդակից։ Մեկ շնչի հաշվով եկամուտները նույնպես կտրուկ նվազեցին 16 տոկոսով ։
Հարավային Աֆրիկա
Հարավային Աֆրիկայի գլխավոր տնտեսական դերը բրիտանական կայսրության ոսկու արդյունահանման երկու երրորդը (մնացած մասը բաժին էր ընկնում Ավստրալիային) մատակարարելն էր։ Երբ պատերազմը սկսվեց, Անգլիայի բանկի պաշտոնյաները համագործակցում էին Հարավային Աֆրիկայի կառավարության հետ, որպեսզի արգելեն ոսկու մատակարարումները Գերմանիա և ստիպեն հանքավայրի սեփականատերերին վաճառել այն միայն Գանձապետարանին՝ վերջինիս կողմից սահմանված գներով։ Դա հեշտացրեց ԱՄՆ-ում և այլ չեզոք երկրներում զինամթերքի և պարենի գնումը։ 1919 թվականին Լոնդոնը կորցրեց հսկողությունը հանքարդյունաբերական ընկերությունների նկատմամբ (որոնք այժմ աջակցում էին Հարավային Աֆրիկայի կառավարությանը)։ Նրանք ցանկանում են, որ գները և վաճառքը Նյու Յորքում ավելի բարձրանան, ինչը ազատ շուկան կապահովեր ։
Բելգիա
Գերմանացիները ներխուժեցին Բելգիա պատերազմի հենց սկզբին, և Բելգիան մնաց օկուպացված ողջ պատերազմի ընթացքում։ Այնտեղ առաջացավ ինչպես լայնածավալ ինքնաբուխ մարտական, այնպես էլ պասիվ դիմադրություն։ Ավելի քան 1,4 մլն փախստականներ փախան Ֆրանսիա կամ չեզոք Նիդերլանդներ ։ Բելգիայում գերմանական գնդերի կեսից ավելին ներգրավվեցին խոշոր միջադեպերում ։ Գերմանական բանակի վայրագություններից հետո, պատերազմի առաջին մի քանի շաբաթների ընթացքում գերմանացի պետական ծառայողները ամեն ինչ վերցրին իրենց վերահսկողության ներքո և, ընդհանուր առմամբ, գործեցին շատ ճիշտ՝ չնայած կոշտությանն ու խստությանը։ Բելգիան խիստ ինդուստրացված էր․ մինչ ֆերմերները և փոքր խանութները գործում էին, որոշ խոշոր ձեռնարկություններ փակվում էին կամ կտրուկ կրճատում իրենց արտադրանքը։ Փակվեցին համալսարաններ, շատ հրատարակիչներ փակեցին իրենց թերթի խմբագրությունները։ Քոսսմանի խոսքով, բելգիացիների մեծ մասը 4 ռազմական տարին երկար ու չափազանց ձանձրալի արձակուրդի վերածեցին ։ 1916 թվականին Գերմանիան արտաքսել էր 120 000 մարդու Գերմանիայում աշխատելու համար։ Դա բողոքի ալիք բարձրացրեց չեզոք երկրների կողմից, և նրանք վերադարձան։ Այնուհետև Գերմանիան Բելգիայի որոշ գործարաններից կողոպտեց օգտակար մեքենաներից, իսկ մնացածը որպես մետաղի ջարդոն օգտագործեց իր պողպատե գործարանների համար ։
Պատերազմի սկզբում 5 ֆրանկ արժողությամբ արծաթե մետաղադրամներ հավաքվեցին և միաձուլվեցին Ազգային բանկի կողմից` արծաթի պահուստները համալրելու համար ։ Դրանք կարելի էր փոխանակել թղթե թղթադրամների, իսկ ավելի ուշ ցինկի մետաղադրամների հետ, թեև շատ արժեզրկված արծաթե մետաղադրամներ պահվում են գանձարաններում ։ Գերմանական ներխուժմամբ Ազգային բանկի պահուստները տեղափոխվեցին Անտվերպեն, ապա Անգլիա, որտեղ դրանք պահվում էին Անգլիայի բանկում ։ Ամենուրեք գերմանական օկուպացիա էր, և կար պաշտոնական մետաղադրամների և թղթադրամների պակաս շրջանառության մեջ, ինչի արդյունքում մոտ 600 համայնքներ, տեղական ինքնակառավարման մարմիններ և ընկերություններ հրապարակեցին իրենց սեփական ոչ պաշտոնական «անհրաժեշտ փողերը»՝ ապահովելու համար տեղական տնտեսության հետագա գործունեությունը ։ Բելգիական 1 ֆրանկը սահմանվեց որպես 1.25 գերմանական մարկին համարժեք գումար, ինչը նույնպես ներդրվեց որպես օրինական վճարման միջոց ։
Չեզոք երկրները՝ Միացյալ Նահանգների գլխավորությամբ, Բելգիայում ստեղծեցին Օգնության հանձնաժողով, որը գլխավորում Էր ամերիկացի ինժեներ Հերբերտ Հուվերը։ Այն մեծ քանակությամբ պարենամթերք և դեղորայք էր մատակարարում, որոնք փորձեցին պահել խաղաղ բնակիչների համար և հեռու պահել գերմանացիների ձեռքից ։ Շատ ձեռնարկություններ սկսեցին համագործակցել գերմանացիների հետ։ Կառավարությունը ստեղծեց դատական գործընթաց՝ համագործակցողներին պատժելու համար ։
Բելգիական Կոնգո
Կաուչուկը երկար ժամանակ Բելգիական Կոնգոյի արտահանման հիմնական ապրանքն էր, և դրա արտադրության մակարդակը պատերազմի ընթացքում բարձր մակարդակի վրա էր, սակայն դրա կարևորությունը նվազեց՝ արտահանման 77 %-ից (արժեքային արտահայտությամբ) դառնալով մինչև ընդամենը 15 %։ Ի հայտ եկան նոր ռեսուրսներ, հատկապես պղնձի արդյունահանումը Կատանգա նահանգում։ «Վերին Կատանգայի լեռնահանքային արդյունաբերություն» ընկերությունը գերիշխում է պղնձի արդյունաբերության մեջ՝ իր արտադրանքը ուղիղ երկաթուղային գծով արտահանելով դեպի Բեյրութի ծով։ Պատերազմը առաջացրեց պղնձի մեծ պահանջարկ, և արտադրությունը կտրուկ աճեց՝ 997 տոննայից դառնալով 27 000 տոննա 1911-1917 թվականներին, ապա նվազեց մինչև 19 000 տոննա 1920 թվականին։ Մետաղաձուլական գործարանները աշխատում էին Էլիզաբեթվիլում։ Պատերազմից առաջ պղինձը վաճառվում էր Գերմանիային, և որպեսզի կանխվեր հզորությունների կորուստը, անգլիացիները, բելգիական կառավարությանը տրամադրող եկամուտներով, գնեցին Կոնգոյի, պատերազմի ժամանակ ստեղծած, ողջ արտադրանքը։ Ադամանդի և ոսկու արդյունահանումը նույնպես ընդլայնվեց պատերազմի ժամանակ։ Անգլո-հոլանդական «Lever Bros» ընկերությունը պատերազմի ընթացքում զգալիորեն ընդլայնեց արմավենու յուղի արտադրությունը, ինչպես նաև ավելացրել կակաոյի, բրնձի և բամբակի արտադրությունը։ Բացվեցին նոր երկաթուղային և շոգենավային գծեր՝ արտահանման ընդլայնված փոխադրումները սպասարկելու համար ։
Ֆրանսիա
Գերմանիայի ներխուժումը գրավեց Ֆրանսիայի ծանր արդյունաբերության 40 %-ը 1914 թվականին, հատկապես պողպատի և ածուխի ոլորտներում։ Ֆրանսիայի ՀՆԱ-ն 1918 թվականին 24 %-ով պակասեց 1913 թվականի համեմատությամբ, քանի որ բնակչության մեկ երրորդը սկսեց մասնակցել ռազմական գործողություններին, և քաղաքացիական բնակչության կենսամակարդակը կիսով չափ նվազեց։ Բայց ամբողջ Ֆրանսիայում բացվեցին հազարավոր փոքր գործարաններ,որոնք վարձում էին կանանց, երիտասարդների, ծերերի, հաշմանդամ վետերանների և թիկունքում գտնվող զինվորների։ Ներգրավվեցին նաև ալժիրցի և վիետնամցի բանվորներ։ Գործարանները օրական արտադրում էին 200000 75 մմ չափով արկեր։ ԱՄՆ-ն տրամադրեց մեծ չափերի հասնող պարենամթերք, պողպատ, ածուխ և հաստոցներ, ինչպես նաև 3,6 մլրդ դոլարի չափով վարկեր՝ այս ամենը ֆինանսավորելու համար (բրիտանացիները պարտք էին ևս 3 մլրդ դոլար) ։
1917 թվականին ամերիկյան պարենի, փողի և հումքի ներհոսքը նույնպես զգալի օգնություն էր։ Երկրի տնտեսությանը օժանդակություն էր ամերիկյան կառավարական վարկերի տրամադրումը 1917 թվականից հետո, որոնք օգտագործվեցին սննդամթերք և արդյունաբերական ապրանքներ գնելու համար։ 1918 թվականին ավելի քան մեկ միլիոն ամերիկացի զինվորների ժամանումը իր հետ բերեց սննդի և շինարարական նյութերի մեծ ծախսեր կատարելու անհրաժեշտություն։
Ֆրանսիայի զանազան շրջաններ տուժեցին տարբեր կերպ։ Այն ժամանակ, երբ 1913 թվականին օկուպացված տարածքում գտնվում էր Ֆրանսիայի արդյունաբերական աշխատողների միայն 14 %-ը, այն արտադրում էր պողպատի՝ 58 և ածուխի 40 %-ը ։ Ռազմական պայմանագրերը որոշ ընկերություններ ավելի բարգավաճ դարձրին, սակայն ընդհանուր առմամբ չփոխհատուցեցին արտաքին շուկաների կորուստը։ Դա ավելի շատ բնակչության անվերադարձ կորուստ էր՝ մարտերում ու արտագաղթում զոհվելու պատճառով ։
Ալժիրի տնտեսությունը լրջորեն կործանվեց։ Կապի և տրանսպորտի ներքին գծերը խախտվել էին, և էժան գինու՝ հիմնական արտահանման մատակարարումները ստիպված կրճատվել։ Երբ ֆրանսիական զորքերը տեղափոխվեցին Արևմտյան ճակատ, կտրուկ աճեց հանցավորությունը, իսկ Բատնա նահանգում սկսվեցին անկարգություններ։ Դեֆիցիտը մեծանում էր, երկրում գնաճ էր, բանկերը չէին տրամադրում վարկեր, իսկ գավառական կառավարությունը գործում էր անարդյունավետ ։
Ֆինանսներ
Ֆրանսիայի կառավարությունը Լոնդոնի շուկայում բաց էր թողել ռազմական պարտատոմսերի չորս թողարկումներ և ներգրավել էր 55 մլն ֆունտ ստերլինգ։ Այդ պարտատոմսերը արտահայտվում էին ֆրանկերով, այլ ոչ թե ֆունտ ստերլինգով կամ ոսկով, և չէին երաշխավորվում փոխարժեքի տատանումներից։ Պատերազմից հետո ֆրանկը կորցրեց իր արժեքը, և բրիտանական պարտատոմսերի սեփականատերերը փորձեցին և ձախողեցին վերականգնել իրենց գումարները ։
Նյու Յորքի «J.P. Morgan & Co․» Անտանտի համար գլխավոր ամերիկյան ֆինանսիստն էր և սերտորեն համագործակցում էր ֆրանսիական բանկիրների հետ։ Սակայն նրա հարաբերությունները լարվեցին Ուոլ սթրիթի, ինչպես նաև ֆրանսիացի բանկիրների և դիվանագետների միջև՝ աճող թյուրըմբռնման պատճառով ։
Ֆրանսիական գաղութներ
Ֆրանսիական գաղութները Ֆրանսիայի ռազմական գործարանների և այլ աշխատատեղերի համար մատակարարում էին աշխատողներ։ Հայտնի օրինակ էր Հո Շի Մինը, ով աշխատում էր Փարիզում և շատ ակտիվ էր վիետնամական ընկերակցական կազմակերպությունում և նույնիսկ պահանջում էր նրանց ձայնը 1919 թվականի Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում։ Ֆրանսիական բանակը հարյուր հազարավոր գաղութարարների էր հավաքել։ Աֆրիկայից ժամանել էին 212 000 զինվոր, որից 160 000-ը մարտնչել էին Արևմտյան ճակատում ։
Աֆրիկայում ֆրանսիական ռազմական գործողությունների արագ չնախատեսված աճը խախտեց նորմալ առևտրային հարաբերությունները և բոլոր գաղութները, հատկապես խախտվեց քաղաքների մատակարարումը պարենամթերքով և խեղաթյուրվեցին տեղական աշխատաշուկաները։ Ֆրանսիական ադմինիստրատորները, որոնք կենտրոնացած էին արևմտյան ճակատում գտնվող զորքերի աջակցության վրա, անտեսեցին կամ ճնշեցին բողոքի շարժումները ։