ՀՀ_Վարչական_իրավունքի_սուբյեկտ
Պետական ծառայողները՝ որպես վարչական իրավունքի սուբյեկտներ
Պետական ծառայությունը հանրային ծառայություն է, այսինքն ծառայություն հանրային իշխանության մարմիններում։ Ժամանակակից օրենսդրության տեսանկյունից պետական ծառայությունը մասնագիտական գործունեություն է, որն ուղղված է ՀՀ օրենսդրությամբ պետական մարմիններին վերապահված խնդիրների և գործառույթների իրականացմանը։ Պետական ծառայությունն իրականացվում է այնպիսի կազմակերպություններում, որոնք կոչվում են պետական մարմիններ։ Պետական մարմինը պետական ապարատում հիմնադրված կառուցվածքային կազմակերպաիրավական կազմավորում է, որն հատուկ խնդիրներ, նպատակներ, գործառույթներ և իրավասություն։ Յուրաքանչյուր պետական մարմին ունի կառուցվածքային առանձնահատկություններ։ Ի տարբերություն այլ կազմակերպությունների՝ պետական մարմինն օժտված է պետիշխանական լիզաորություններով։ ՀՀ օրենսդրությունը պետական ծառայությունը դասակարգում է հետևյալ տեսակների. 1.քաղաքացիական ծառայություն՝ տնտեսական և սոցիալական խնդիրների լուծման նպատակով պետական-կառավարչական գործառույթներ իրականացնող մարմինների լիազորությունների ապահովմանն ուղղված ծառայողական գործունեություն, 2. դատական ծառայություն՝ օրենքով դատարաններին, ինչպես նաև դատական իշխանության մարմիններին վերապահված լիզորությունների ու գործառույթների իրականացումն ապահովելու նպատակով իրականացվող մասնագիտական գործունեություն, 3. հատուկ ծառայություններ՝ զինվորական և իրավապահ ծառայությունները, որոնց հատկանշական է յուրահատուկ բովանդակությունը՝ քաղաքացիների, հասարակության և պետության անվտանգության ապահովումը, մասնավոր և հանրային շահերի պաշտպանությունը, ինչպես նաև դրանց կազմակերպումն ու անցումը, ծառայողների կարգավիճակը կարգավորող իրավական հիմքերի, համազգեստի ու կոչումների առկայությունը, առավել խիստ կարգապահությունը, իրավաբանական պատասխանատվության հատուկ կանոնները, 4.դիվանագիտական ծառայություն՝ մասնագիտական գործունեության, որը ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության ու նրա ստորաբաժանումներում կատարվում է՝ նրանց վերապահված խնդիրների լուծման ու գործառույթների իրականացման նպատակով, և օրենքով նախատեսված այլ ծառայություններ։ Պետական ծառայողին կարելի է բնորոշել որպես պետության լիազորությունների կատարումն ապահովող և պետական ծառայության որևէ պաշտոնում մասնագիտորեն ծառայողական գործունեությոն իրականացնող անձ։ Նա բնութագրվում է որոշակի հատկանիշներով։ Մասնավորապես, պետական ծառայողը՝ ֆիզիակական անձ է, 18 տարին լրացած քաղաքացի, որը տիրապետում է հայերենին, ունի մասնագիտական կրթություն և բավարարում է կոնկրետ տեսակի ծառայության անցնելու համար իրավական ակտերով սահմանած այլ պահանջներ, զբաղեցնում է վճարովի պետական պաշտոն, կատարում է պետական գործառույթներ, լուծում է պետական խնդիրներ վարչաքաղաքական, տնտեսական և սեցիալ- մշակութային ոլորտներում, հաճախ իրականացնում է գործառույթներ, որոնք առաջանում են որոշակի իրավաբանական հետևանքներ, ունի դասային աստիճան, զինվորական, հատուկ կոչում։ Պետական ծառայողն ունի որոշակի իրավական կարգավիճակ։ Նրա համար սահմանված են պետական ծառայության ընդունվելու, անցնելու կամ դադարեցնելու հատուկ պայմաններ։ Նա իրականացնում է իրեն վերապահված լիազորությունները և գործառույթները ինչպես պետական վարչակազմի ներսում, այնպես էլ իրավունքի արտաքին սուբյեկտների նկատմամբ։ Պետական ծառայողի կարգավիճակը իրավական ակտերով սահմանված նրա իրավունքների, պարտականությունների, սահմանափակումների, արգելքների, պատասխանատվության տեսակների ու միջոցների համակցությունն է։ Այն կարգավորվում է ՀՀ Սահմանադրությամբ, օրենքներով, իրավական այլ ակտերով։ Պետական ծառայողին յիմանակն իրավունքներն են՝ զբաղեցրած պաշտոնում իր իրավունքները և պարտականությունները սահմանող իրավական ակտերին ծանոթանալը, իր անձնական գործի նյութերին՝ իր գործունեության գնահատականներին և այլ թաստաթղթերին ծանոթանալը և բացատրություններ ներկայացնելը, ծառայողական պարտականությունների կատարման համար սահմանված կարգով անհրաժեշտ տեղեկություններ և նյութեր ստանալը, որոշումներ ընդունելը։ Պետական ծառայողի հիմնական պարտականություններն են՝ ՀՀ Սահմանադրության օրենքների և իրավական այլ ակտերի պահանջները կատարելը, մասնագիտական, ծառայողական պարտականությունների կատարման համար անհրաժեշտ գիտելիքներ ապահովելը, պարտականությունները ճիշտ և ժամանակին կատարելը, եկամուտների հայտարարագրի ներկայացնելը։ Պետական ծառայողի կարգավիճակի բաղկացուցիչ մասն են կազմում նրա նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումները։ Պետական ծառայողն իրավունք չունի կատարել վճարովի այլ աշխատանք, անձամբ զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, լինել երրորդ անձանց ներակայացուցիչ այն մարմնի հետ կապված հարաբերություններում, որտեղ ինքը գտնվում է ծառայությամ մեջ, կամ որն անմիջականորեն ենթակա է իրեն կամ անմիջականորեն վերահսկելի իր կողմից, ինչպես նաև ոչ ծառայողական նպատակներով օգտագործել նյութատեխնիկական, ծառայողական տեղեկատվությունը և այլն։ Պետական ծառայողին ծառայությունից ազատելու հիմքերն են՝ ՀՀ քաղաքացիությունը դադարեցնելը, անձնական դիմումը, նրա նկատմամբ կայացրած մեղադրական դատավճիռն օրինականության մեջ մտնելը և այլն, իսկ պաշտոնից ազատելու հիմքերն են՝ հաստիքների կրճատումը։ Պետական ծառայողը պետական ծառայության ՝ պետական վարչակազմի կառուցվածքային ստորաբաժանումների համակարգում պաշտոն զբաղեցնող անձն է, որը փոխհատուցման հիմունքներով կատարում է այդ պետական մարմնի գործառույթները։