cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բերնարդ Քրիստոֆ
Հայտնագործություններ
Ըստ Փոքր մոլորակների կենտրոնի՝ նա 2003-ից 2012 թվականներին հայտնաբերել է 96 համարակալված աստերոիդ, այդ թվում՝ (114649) Ժաննէքեր, (235990) Լաեննեկ, (164006) Տիերի, (164518) Պատոքե, (184501) Պիմպրենելլ,(129234) Սիլլի և (178008) Պիկարդ ։
Բետամետազոն
Բժշկական օգտագործում
Բետամետազոնը կորտիկոստերոիդ է, որը հասանելի է որպես հաբի և ներարկումային տեսքով, ինչպես նաև քսուկի, կրեմի, լոսյոնի, գելի կամ աերոզոլի (սփրեյ) ձևով մաշկի, իսկ փրփուրը՝ գլխամաշկի համար ։ Ներարկման եղանակով հակաբորբոքային ազդեցությունը սկսվում է մոտ երկու ժամից և տևում յոթ օր ։
Այն տեղային օգտագործման քսուկ է։ Նվազեցնում է մաշկի գրգռվածությունը, ինչպիսիք են քորն ու շերտավորումը էկզեմայի ժամանակ։ Այն կիրառվում է փսորիազի ժամանակ, որպես բետամետազոնի դիպրոպիոնատ և սալիցիլաթթու, կամ որպես կալցիպոտրիոլ/բետամետազոն դիպրոպիոնատ համակցված միջոց։ Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատը օգտագործվում է օրալ (բերանացի) և ներարկման միջոցով՝ նույն ցուցումներով, ինչ մյուս ստերոիդները։
Բերնարդ Քրիստոֆ
Հայտնագործություններ
Այն նաև նպաստում է այս գործունեության խթանմանը լայն հասարակության համար գիտական ​​մամուլում հարցազրույցների տեսքով ։
Բետամետազոն
Բժշկական օգտագործում
Ռանդոմիզացված (պատահական) փորձարկումներում ցույց է տրվել, որ բետամետազոնը նվազեցնում է ատաքսիայի (վատ կոորդինացման) որոշ ախտանիշներ ։
Բետամետազոնը նաև օգտագործվում է պտղի թոքերի հասունացումը խթանելու նպատակով՝ կանխում է նորածինների շնչառական խանգարումների համախտանիշը (IRDS) և նվազեցնում է անհաս նորածինների ներգանգային արյունահոսության դեպքերն ու մահացությունը։
Բերնարդ Քրիստոֆ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Սիրող աստղագետներ
Բետամետազոն
Բժշկական օգտագործում
0,05% բետամետազոնով քսուկը արդյունավետ է տղաների ֆիմոզի բուժման համար և հաճախ կանխում է թլպատման անհրաժեշտությունը  ։ Բրիտանական ազգային առողջապահական ծառայության որոշ բժիշկների կողմից բուժման նախընտրելի մեթոդ է հանդիսանում բետամետազոնի օգտագործումը  ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Այս դեղամիջոցի երկարատև օգտագործումը մաշկի լայնածավալ տարածքներում, մաշկի վնասված կամ հերմետիկ վիրակապերի տակ հազվադեպ դեպքերում կարող է հանգեցնել կորտիկոստերոիդների կլանմանը և մարմնի այլ հատվածների վրա կողմնակի ազդեցություններ առաջացնլով, օրինակ՝ մակերիկամների կողմից հորմոնների արտադրության նվազում։
Բետամետազոնն օգտագործվում է նաև վաղաժամ ծննդաբերությունից առաջ՝ թոքերի հասունության խթանման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, քանի որ բետամետազոնը անցնում է պլացենտայի միջով, այն կարող է նաև առաջացնել այնպիսի բարդություններ, ինչպիսիք են հիպոգլիկեմիան և լեյկոցիտոզը նորածինների մոտ։
Երբ այն ներարկվում է էպիդուրալ տարածություն կամ ողնաշար, այն կարող է առաջացնել լուրջ կողմնակի բարդություններ, ինչպիսիք են տեսողության կորուստը, կաթվածը և պարալիզը ։
Տեսակներ
Բետամետազոնը հասանելի է մի շարք բարդ ձևերով՝ բետամետազոն դիպրոպիոնատ (Diprosone, Diprolene, Celestamine, Procort ՝ Պակիստանում) բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատ ( Bentelan՝ Իտալիայում) և բետամոտազոն վալերատե (Betavate, A., Celestone, Fucibet և այլն)։ Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում բետամետազոնը խառնվում է կլոտրիմազոլի հետ և վաճառվում որպես Lotrisone և Lotriderm: Այն հասանելի է նաև սալիցիլաթթվի հետ համատեղ (Diprosalic)  փսորիազի  դեպքում օգտագործելու համար։ Որոշ երկրներում այն վաճառվում է նաև խառը կլոտրիմազոլի և գենտամիցինի հետ՝ խառնուրդին հակաբակտերիալ նյութ ավելացնելու համար։
Բետամետազոն նատրիումի ֆոսֆատի խառնուրդը բետամետազոն ացետատի հետ, հասանելի է Միացյալ Նահանգներում որպես Celestone Soluspan :
Արտաքին hղումներ
Կատեգորիա:Կորտիկոստերոիդներ Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Ֆտորօրգանական միացություններ Կատեգորիա:Ստերոիդներ
Էմմի Կարոլինա Ռապպե
Էմմի Կարոլինա Ռապպե (Emmy Carolina Rappe, ), բուժքույր Շվեդիայում և բուժքույրական դպրոցի տնօրեն։ Շվեդիայում բուժքույրական կրթության համակարգի պիոներներից և հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է բարոն Ադոլֆ Ֆրեդերիկ Ռապպեի և Ուլրիկա Կատարինա Վիլհելմինա Համմարշյոլդի ազնվական ընտանիքում։ Նա համարվել է հարմար թեկնածու նրանց շրջանում, որոնք կարող էին Շվեդիայում պրոֆեսիոնալ բուժքույրեր պատրաստելու համար իրենց դպրոցը հիմնել, իսկ 1866 թվականին այդ նպատակով ուղարկել են Լոնդոնի Սուրբ Ֆոմայի հիվանդանոցի Florence Nightingale բարեգթության և մանկաբարձուհիների դպրոցում սովորելու։ 1867 թվականին վերադառնում է Շվեդիա, սովորում Ստոկհոլմի Սալգրենի հիվանդանոցում և այլ կլինիկաներում, որից հետո նշանակվում է գլխավոր բուժքույր և տնօրեն։ 1877 թվականին նա տեղափոխվել է Ուփսալայի կենտրոնական հիվանդանոց։ 1886 թվականին թոշակի անցնելուց հետո զբաղվում էր հիվանդանոցային ստուգումներով։ Շվեդական մշակույթում նշանակալի ծառայության համար պարգևատրվել է ոսկե մեդալով (1895)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուժքույրեր Կատեգորիա:Շվեդ կանայք
1932
Դեպքեր
Փետրվարի 4 - Փետրվարի 15 - Ամերիկյան Լեյք Փլեսիդ քաղաքում անցկացվեցին երրորդ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը
Մահեր
Կատեգորիա:1932 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օրեխովո (գյուղ, Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդ)
Օրեխովո (Оріхове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Օրեխովո գյուղում բնակվում էր 371 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(523) Ադա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,970355 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4523 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4884 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1869,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,192527 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1904 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռայմոնդ Դուգանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայկ Ստեփանյան
Հայկ Գալուստի Ստեփանյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ-ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1949), պրոֆեսոր (1951), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։
Կենսագրություն
1933 թ. ավարտել է Երևանի անասնաբուժական ինստիտուտը։ Եղել է նույն ինստիտուտի ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դասախոս (1938-1951), ամբիոնի վարիչ (1951-1968)։ 1942-1946 թվականներին՝ Հայկական անասնաբուժական ԳՀԻ-ի տնօրեն։ Հայաստանի ֆիզիոլոգների ընկերության նախագահը (1958-1962) թվականներին։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են բնական ստամոքսահյութի կենսաբանական խթանիչ և բուժիչ հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Ստեփանյան առաջարկել է վարակված վերքերը բնական ստամոքսահյութով բուժելու եղանակ։ ԽՄԿԿ անդամ (1939)։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ
Առակ բարի սամարացու մասին
Առակ բարի սամարացու մասին, Հիսուսի կողմից պատմված խրատական պատմություն, որը ներկայացված է Ղուկասի Ավետարանում (Ղուկաս 10։25)): Այն պատմում է մի ճանապարհորդի մասին, ում թալանում են, ծեծում, մերկացնում և առանց կիսամեռ թողնում ճանապարհին։ Նախ հոգևորականը, ապա ղևտացին անցնում են նրա կողքով, բայց նրանցից ոչ ոք օգնություն չի ցուցաբերում։ Վերջապես անցնում է սամարացին։ Ընդհանրապես սամարացիներն ու հրեաներն արհամարհում էին միմյանց, սակայն սամարացին օգնության է հասնում վիրավոր մարդուն։ Հիսուսը նկարագրվում է օրենսգետի հարցին առակով պատասխանելիս. «Ո՞վ է իմ մերձավորը» (Ղուկաս 10։28, 29)), ում ղևտացին պետք է սիրի։ Ի պատասխան՝ Հիսուսը պատմում է առակը, որի եզրահանգումն այն է, որ առակում մերձավորի կերպարը այն անձն է, ով ողորմածություն է ցույց տալիս վիրավոր մարդուն. այդ անձը սամարացին է։ Այնուհետև նա օրենսգետին հորդորում է «գնալ և այդպես վարվել» (Ղուկաս 10։36, 37) ։ Հիսուսի պատասխանը համապատասխանում է Մաթեոսի Ավետարանում (Մաթեոս 5:43-48) նրա խոսքերին՝ սիրել թշնամուն։
Սամարացուն դրական տեսանկյունից պատկերելը կարող է ցնցումային լինել Հիսուսի լսարանի համար։ Դա բնորոշում է նրա խոսքը, որում սպասումները շրջված են ։
Որոշ քրիստոնյաներ, ինչպիսիք են Օգոստինիոսի հետևորդները, առակը մեկնաբանել են այլաբանորեն. սամարացին պատկերում է Հիսուս Քրիստոսին, ով փրկում է մեղավոր հոգուն ։ Ուրիշները, այնուամենայնիվ, համաձայն չեն այս այլաբանության հետ և գտնում են, որ այն կապ չունի առակի իրական նշանակության հետ, այն է՝ Հիսուսի բարոյականության օրինակի ներկայացում ։
Առակը ներշնչանքի աղբյուր է նկարչության, քանդակագործության, երգիծանքի, պեոզիայի, ֆիլմարտադրության համար՝ ներկայացնելով մեկին, ով օգնում է անծանոթին։ Բազմաթիվ հիվանդանոցներ և բարեգործական կազմակերպություններ ունեն Բարի Սամարացի անվանումը։
Պատմվածք
Հիսուսը պատասխանում է մի պատմությամբ.
Սամարացիներ և Հիսուս
Հիսուսի հիմնական լսարանը՝ հրեաները, այն աստիճան էին ատում սամարացիներին, որ ավերել էին Գարիզիմ լեռան վրա գտնվող նրանց տաճարը ։ Այդ ատելության պատճառով ոմանք կարծում են, որ օրենսգետի «նա, ով ողորմածաբար վարվեց նրա հետ» արտահայտությունը ցույց է տալիս դժկամություն արտասանելու սամարացի բառը ։ Այնուամենայնիվ, կա նաև ավելի դրական տեսակետ, ըստ որի օրենսգետը գիտակցել է, որ իր երկու հարցերին պատասխան արդեն տրվել է, և այժմ եզրակացություն է անում՝ ընդհանրական նման կերպ վարվող յուրաքանչյուրի դիտելով իրավասու կոչվելու «մերձավոր», որն արժանանում է հավիտենական կյանքի ։ Սամարացիներն իրենց հերթին ատում էին հրեաներին ։ Լարվածությունը մասնավորապես բարձր էր 1-ին դարի առաջին տասնամյակներին, քանի որ սամարացիները Զատկին սրբապղծել էին մարդկային ոսկորներ պարունակող հրեական տաճարը ։
Երբ պատմությունը հասավ նրանց, ովքեր անտեղյակ էին սամարացիների ճնշումներից, առակի այս տեսակետը դարձավ ավելի ու ավելի նշմարելի։ Այսօր պատմությունը մեկնաբանվում է ժամանակակից միտումներին համապատասխան. այն սոցիալական խմբի անհատը, որը մերժվում է մեկ այլ խմբի կողմից, կարող է ցույց տալ բարոյական այնպիսի վարք, որը վեր է իրենց իսկ սոցիալական խմբի անհատներից։ Քրիստոնյաները դա օգտագործել են որպես ռասիզմի, էթնիկական և աղանդավորական նախապաշարմունքների՝ քրիստոնեական հակադրման օրինակ ։ Օրինակ՝ հակաստկատիրական արշավական Ուիլիամ Ջեյը ստրկատիրությունն արհամարհող հոգևորականությանը բնութագրում էր հոգևորականի և ղևտացու օրինակով ։ Մարտին Լյութեր Քինգն իր «Ես եղել եմ լեռան գագաթին» ելույթում սամարացուն բնութագրել է որպես «այլ ռասայի մարդ» ։ Քլայն Սնոդգրասը գրում է. «Այս առակի վրա հիմնվելով՝ մենք պետք է աշխատենք մեր սեփական ռասիզմի ուղղությամբ, ինչպես նաև փնտրենք արդարադատություն և առաջարկենք աջակցություն նրանց համար, ովքեր կարիքի մեջ են՝ անկախ խմբից, որին նրանք պատկանում են» ։
Սամարացիները հանդիպում են նաև մյուս Ավետարաններում և Գիրք գործոցում։ Ղուկասի Ավետարանում Հիսուսը բուժում է տասը բորոտներին, որոնցից միայն սամարացին է շնորհակալություն հայտնում նրան (Ղուկաս 17:11–19), սակայն Ղուկաս 9:51–56-ը պատկերում է Սամարիայում Հիսուսի թշնամաբար ընդունելությունը ։ Ղուկասի Ավետարանում ընդհանուր առմամբ սամարացիները ներկայացված են թույլի և մերժվածի ձևով ։ Հովհաննեսի Ավետարանում Հիսուսը երկար երկխոսություն ունի սամարացի մի կնոջ հետ, և բազմաթիվ սամարացիներ հավատում են նրան ։ Ավետարաններում, չնայած հրեաների համար Հիսուսի օրվա մեջ ժամանակ չկա «խառնածին» սամարացիների համար , նա «երբևէ քամահրանքով չխոսեց նրանց մասին» և «պահպանեց բարեգութ վերաբերմունք սամարացիների նկատմամբ» ։
Քոհեններ և ղևտացիներ
Հրեական մշակույթում անկենդան մարմնին հպումը համարվում էր պիղծ, անբարոյական ։ Քահանաները հատկապես պետք է հեռու մնային պղծությունից։ Քոհենն ու ղևտացին հնարավոր է կարծել էին, որ գետնին ընկած մարդը անկենդան է և խուսափել էին նրանից՝ հոգևոր մաքրությունը պահպանելու համար ։ Մյուս կողմից բլրով դեպի վար ճանապարհորդությունը (Երուսաղեմից դեպի Երիքով) կարող էր վկայել, որ նրանց տաճարական պարտավորություններն արդեն ավարտվել էին՝ դարձնելով այս բացատրությունը քիչ հավանական, սակայն սա միևնույնն է վիճելի է ։ Քնի որ Միշնան բացառություն էր նախատեսել արհամարհված դիակների համար, հոգևորականն ու ղևտացին օրենքը կարող էին օգտագործել ինչպես դիակին հպվելը, այնպես էլ այն արհամարհելը արդարացնելու համար։ Բոլոր դեպքերում ճանապարհը փոխելը վերացրել էր մարդու կենդանությունը ստուգելու հնարավորությունը ։
Այլաբանական ընթերցում
Որոգինեսն այլաբանությունը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ.
Ջոն Ուելչը հետագայում նշում է.
Այլաբանական մեկնաբանությունը ավանդական է նաև Ուղղափառ եկեղեցում ։ Ջոն Նյուտոնը դա ներկայացրել է իր «Որքան բարի է Բարի սամարացին» շարականում, որը սկսվում է հետևյալ կերպ.
Բարոյագիտական ընթերցում
Ժան Կալվինը տպավորված չէր Որոգինեսի այլաբանական ընթերցմամբ.
Ֆրանցիս Շեյֆերն առաջարկում է. «Քրիստոնյաները չեն սիրում իրենց հավատացյալ եղբայրներին, բացառությամբ իրենց անհավատ մոտիկների։ Դա տգեղ է։ Մենք պետք է բարի սամարացու օրինակը գիտակցաբար պահենք մեր մտքում բոլոր ժամանակներում ։»
Այլ ժամանակակից աստվածաբանները նույնպես ունեն նմանատիպ դիրքորոշում։ Ջոել Գրինը գրում է, որ Հիսուսի վերջին հարցը հակադարձում է սկզբում տրված հարցին.
Առակի նման ընթերցումն այն կարևոր է դարձնում Ազատագրման աստվածաբանության տեսանկյունից, որտեղ այն ապահովում է սիրո հստակ ամրացում և ընդգծում է «համերաշխության համակողմանի ընդգրկումը» ։
Մարտին Լյութեր Քինգը հաճախ է խոսել այս առակի մասին՝ հակադրելով ավազակների ագահ փիլիսոփայությունը և հոգևորականաի ու ղևտացու չներգրավվածության ինքնապաշտպանությունը վիրավորին օգնության հասնող սամարացու վարքի հետ ։ Քինգը նաև ընդլայնեց մերձավորին օգնելու կոչն ամբողջ հասարակությանը.
Այլ մեկնաբանություններ
Այս դասական ընթերցումներին ի լրում բազմաթիվ այլ գիտնականներ պատկերել են պատմությունից բխող լրացուցիչ թեմաներ։ Նրանցից ոմանք գտնում են, որ առակի կարևոր հաղորդագրությունը կրոնական հանդուրժողականությունն է։ Որպես պատմության բարոյական հերոս մի անձի ընտրությունը (սամարացու), ում կրոնն արհամարհվում էր հրեաների կողմից, ովքեր Հիսուսի լսարանն էր, որոշ գիտնականներ բանավիճում են, որ առակը փորձ է կատարում թուլացնել կրոնական տարբերությունները՝ բարոյական կերպարի և բարի գործերի օգտին կենտրոնանալու միջոցով ։
Ուրիշները գտնում են, որ Հիսուսը փորձում էր փոխանցել հակաիշխանական հաղորդագրություն՝ ոչ պարտադիր բոլոր իշխանական մարմիններին մերժելու իմաստով, այլ կրոնական կեղծավորությունը մերժելու իմաստով։ Հակադրելով անարգված կրոնի ազնվաբարո գործողությունները հոգևորականի և ղևտացու՝ որպես հրեական կրոնական հաստատության երկու ներկայացուցիչների, կոշտ ու եսասիրական գործողություններին, որոշ գիտնականներ բանավիճում են, որ առակը փորձում է մեղմացնել կրոնական աստիճանակարգում կարգավիճակի կարևորությունը՝ կրոնական սկզբունքների իրականացման օգտին ։
Որպես փոխաբերություն և անվանում
«Բարի սամարացի»-ն տարածված փոխաբերություն է. «Ներկայումս այս բառը վերաբերում է յուրաքանչյուր բարեգործ անձի, հատկապես նրան, ով առակի մարդու պես փրկում կամ օգնում է կարիքի մեջ գտնվող անծանոթին» ։
Անվանումը որպես հետևանք օգտագործվել է բազմաթիվ բարեգործական կազմակերպությունների կողմից, ներառյալ՝ Սամարացիներ (բարեգործություն), Սամարացու քսակ, Բարի սամարացու Բենեդիկտյան շքանշանի քույրեր, Սամարացու ընկերներ Հոնկոնգ։ Աշխարհի բազմաթիվ երկրներում գոյություն ունեն «Բարի սամարացի բժշկական կենտրոն» անվանումով հիվանդանոցներ։ Բարի սամարացու օրենքը խրախուսում է բոլոր նրանց, ովքեր ընտրել են վիրավորներին և հիվանդներին ծառայելը ։
Արվեստ և մշակույթ
Այս առակը միջնադարյան արվեստում ամենահանրահայտներից մեկն էր ։ Հաճախ պատկերվում էր այլաբանական մեկնաբանությունը՝ բարի սամարացուն ներկայացնելով Քրիստոսի կերպարով։ Երբեմն պատկերվում էին նաև հրեշտակներ ։ Առակի որոշ ուղղափառ սրբապատկերներում Քրիստոսի կերպարով բարի սամարացուն ներկայացնելիս օգտագործվում էր նաև խաչ կրող լուսապսակ ։
Առակի հետագա բազմաթիվ գեղարվեստական պատկերներ են արվել Ռեմբրանտի, Յան Վիյնանտսի, Վինսենթ վան Գոգի, Այմե Մորոտի, Դոմենիկո Ֆետիի, Իոհան Կարլ Լոտի, Ջորջ Ֆրեդերիկ Ուոթսի և Ջիակոմո Կոնտիի կողմից։
Բարի սամարացու մասին առակը հանդիսանում է նաև Ավստրիական քրիստոնեական բարեգործության հիշատակի մետաղադրամի թեման։ Այդ մետաղադարմը պատկերում է բարի սամարացուն վիրավոր մարդու հետ, ձիու վրա, որը տանում է վիրավորին իջևանատուն նրան խնամելու համար։ Ավելի վաղ շրջանի նման մետաղադրամ է հանդիսանում ամերիկյան «Բարի սամարացի շիլլինգը» (1652) :
Ավստրալիացի բանաստեղծ Հենրի Լոուսոնը առակի թեմայով բանաստեղծություն է գրել («Բարի Սամարացին»), որի երրորդ տան մեջ ասվում է ․
Անգլիացի կոմպոզիտոր Բենջամեն Բրիտտենը Կարմիր խաչի հարյուրամյակի կապակցությամբ պետք է մի պիես գրեր։ Ստացված աշխատանքը մենակատարների, երգչախմբի և նվագախմբի համար ուղեկցվում էր Պատրիկ Ուիլկինսոնի լատիներեն տեքստով, որում պատմվում էր Բարի սամարացու մասին առակը։ Այն առաջին անգամ կատարվեց Ժնևում 1963 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առակներ Կատեգորիա:Նոր Կտակարան
Օլգա Գուլազյան
Օլգա Նիկողայոսի Գուլազյան, հայ դերասանուհի, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1935 թվական), Ստալինի երրորդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1952 թվական)։
Կենսագրություն
Օլգա Գուլազյանը ծնվել է 1885 թվականին Թիֆլիսի Խարփուխ թաղամասում։ Իր հուշերի գրքում դերասանուհին պատմել է Խարփուխի ու նրա բնակիչների պատմությունը։ Դարասկզբին, ռուսական առաջին հեղափոխությանը նախորդող տարիներին, բազմաթիվ թատերախմբեր են կազմակերպվել բանվորական ու արհեստավորական շրջաններում։ Օլգայի ավագ եղբայրը, ով տպարանի բանվոր է եղել, մասնակցում է նման մի թատերախմբի գործերին։ Ու մի անգամ էլ փորձերը տեղի են ունենում Գուլազյանների տանը. դա «Էլի մեկ զոհ» պիեսն է լինում՝ Նատոյի և Վանոյի տեսարանը։ Տասնհինգամյա Օլգան այնքան է ուզում խաղալ Նատոյի դերը, որ չի կարողանում թաքցնել ցանկությունը։ Ռեժիսորն ընդառաջում է, և նա այնքան լավ է կատարում դերը, որ դերը հանձնարարվում է նրան։ Օլգային տեսնելով Նատոյի դերում, Գ. Սունդուկյանը նրան գովասանքի խոսքեր է ասում)։ Իսկ Սիրանույշը, ով գլխավորում էր Հայկական դրամատիկական ընկերության դերասանական խումբը, սկսում է հետաքրքրվել նրանով։ Եվ տասնվեցամյա Օլգան հրավիրվում է այդ թատերախումբը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Վիրահայեր Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Գաբդուլլա Տուկայի գրական թանգարան
Գաբդուլլա Տուկայի գրական տուն, հուշային թանգարան Կազանի Տուկայի 74 հասցեում գտնվող Շամիլի տանը։
Պատմություն
Գաբդուլլա Տուկայի թանգարանը բացվել է 1986 թվականին Հին Թաթարստանի արվարձանային ամենագեղեցիկ վայրերից մեկում` Շամիլի տանը։ Քաղաքի այս հատվածում յուրաքանչյուր տարր պահում է բանաստեղծի հիշատակը ։ Այստեղ Գաբդուլլա Տուկայն աշխատել է «Ալ-Իսլախ» թերթի խմբագրություններում և «Յալթա-Յոկթ» ամսագրում, ապրել է «Բուլղար» և «Ամուր» հյուրանոցներում։ Թանգարանի ցուցադրության մեջ ներառված են Գաբդուլլա Տուկայի հուշերը, նրա կյանքի ընթացքում արված նկարներ, հրատարակված աշխատանքներ, թերթեր և ամսագրեր, որոնց հետ բանաստեղծը համագործակցել է։ Թանգարանում է գտնվում նաև Գաբդուլլա Տուկայի հետմահու դիմակը։
Նկարագրություն
Թանգարանը գտնվում է երկհարկանի տանը` XIX-XX դդ. ճարտարապետական ​​հուշարձան համարվող Շամիլի տանը։ Տունը կառուցվել է առաջին գիլդիայի վաճառական Իբրահիմ Ապակովի պատվերով։ Առանձնատան ճարտարապետներն են եղել Ամլոնգն ու Ռուշը։ Ցուցահանդեսային հատվածի մասը զբաղեցնում են դարաշրջանին վերաբերող նյութեր, այդ թվում` Հին Թաթարստանի ազատաբնակների ավանի կենցաղային իրեր։ Լավ է ներկայացված Կազանի 19-րդ դարի վերջի 20-րդ դարասկզբի մշակութային կյանքը։ Թանգարանում կատարած շրջայցը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ոչ միայն Գաբդուլլա Տուկայի ճակատագրի և գործունեության մասին, այլ նաև թաթարական բնակչության տարբեր խավերի մասին։ Բացի ցուցահանդեսային մասը, թանգարանն ունի երկու ցուցասրահներ, որտեղ գործում են ժամանակավոր ցուցահանդեսներ և գրական սրահ։ Գործում է գրախանութ։ Թանգարանին կից գործում է թաթարերեն լեզվի և գրականության «Туган тел» դասավանդողների ակումբը և «Династия» սիրողական ակումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կազանի թանգարաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Կավալինո Տրեպորտի
Կավալինո Տրեպորտի (Cavallino-Treporti), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 12 500 մարդ։ Խտությունը կազմում է 284 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 44 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30010։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Կուրմազ
Ալեքսանդր Կուրմազ (Александр Сергеевич Курмаз, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1981)։ Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1981 թվականից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Գեորգի Գոլց
Գեորգի Պավլովիչ Գոլց (Георгий Павлович Гольц, ), խորհրդային ճարտարապետ և թատերական նկարիչ։ Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1941): ԽՍՀՄ Ճարտարապետության ակադեմիայի իսկական անդամ (1939):
Ստեփանոս Ագոնց
Ստեփանոս Գյուվեր Ագոնց (Ամիրա Գրիգորի Ագոնց, ), հայագետ, աշխարհագրագետ, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ, 1799 թվականից՝ աբբահայր։
Գեորգի Գոլց
Կենսագրություն
Գեորգի Գոլցը ծնվել է 1893 թվականի փետրվարի 22-ին (մարտի 6-ին), Մոսկվայում, Բոլշևսկի մանուֆակտուրայի մեխանիկի ընտանիքում։ Ավարտել է Մեդվեդկովների անվան մոսկովյան 9-րդ գիմնազիան, գեղանկարչության դասեր է ստացել Պյոտր Կելինի մոտ։ 1913 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարչության բաժինը, բայց 1914 թվականին փոխադրվել է ճարտարապետական բաժին։ 1919-1922 թվականներին սովորել է Մոսկովյան բարձրագույն գեղարվեստա-տեխնիկական արվեստանոցում (ընդմիջումներով, 1920-1921 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում)։ Ավարտելուց հետո պաշտպանել է դիպլոմային աշխատանք «Այգի-քաղաք Օստանկինոյում» թեմայով և շուտով ուղևորվել է Իտալիա (1924): Եղել է Մոսկովյան Ճարտարապետական ընկերության (ՄՃԸ) անդամ (1926): 1934 թվականից դասավանդել է ԽՍՀՄ Ճարտարապետների ակադեմիայի նախագծային ինստիտուտի ասպիրանտուրայում և եղել է ամբիոնի վարիչ։ 1935 թվականից ղեկավարել է Մոսխորհրդի արվեստանոցը։ Որպես թատերական նկարիչ` ձևավորել է Մոսկովյան մանկական թատրոնի և Բելոռուսիայի թատրոնների ներկայացումները։
Ստեփանոս Ագոնց
Կենսագրություն
Ստեփանոս Ագոնցը ծնվել է 1740 թվականի նոյեմբերի 20-ին, Տրանսիլվանիայի Գեորգեն քաղաքում։ Ուսանել է Սուրբ Ղազար վանքի դպրոցում։ Տիրապետել է մի քանի հին և նոր լեզուների, դասավանդել հայոց լեզու, ճարտասան, արվեստ, աշխարհագրություն, աստվածաբանություն։ 1763 թվականից՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։ 1785-1790 թվականներին եղել է աբբահայր Ստեփաննոս Մելքոնյանի աթոռակալը։ 1790-1800 թվականներին դասավանդել և քարոզել է Տրանսիլվանիայի հայկական գաղութներում։ 1800 թվականին եղել է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության աբբահայր։ Ագոնցը, Նապոլեոն I հետ բանակցելով, կարողացել է պահպանել հայկական միաբանությունը, և կայսեր 1810]թվականի օգոստոսի 17-ի հրովարտակով այն ճանաչվել է գիտական հաստատություն՝ «Հայկական ճեմարան» անվանումով։
Գեորգի Գոլց
Մահ
Գեորգի Պավլովիչ Գոլցը մահացել է 1946 թվականի մայիսի 27-ին։ Թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (տեղամաս № 2) :
Ստեփանոս Ագոնց
Կենսագրություն
Կրոնաբարոյախոսական և գիտական երկերի հեղինակ։ Աշխարհագրական աշխատություններում պաշտպանել է Կոպեռնիկոսի արևակենտրոն ուսմունքը և համեմատական երկրագիտության սկզբունքները։ Գրել է պատմաաշխարհագրական ճարտասանական, կրոնաբարոյախոսական երկեր։ «Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի» տասնմեկ հատորանոց (հ. 1, 5, 6-ը գրել է Ղ. Ինճիճյանը) երկում արժեքավոր տեղեկություններ են տրվում աշխարհի բազմաթիվ երկրների և ժողովուրդների աշխարհագրության, պատմության, սովորույթների, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային կյանքի մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Հայագետներ Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ
Գեորգի Գոլց
Թատերական աշխատանքներ
Մոսկովյան մանկական թատրոն Եվգենի Վախթանգովի անվան թատրոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Թատերական նկարիչներ
Կոռուպցիայի տարածվածության գործակից
[[File:Countries by Corruption Perceptions Index score (2019).png|thumb|Քարտեզը ցույց է տալիս երկրները/նահանգները, ըստ կոռուպցիայի տարածվածության ինդեքսի 2019 թվական Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը հաշվարկվում է 1995 թվականից սկսած յուրաքանչյուր տարի «Թրանսպարենսի ինտերնաշնալ»-ի կողմից, որը երկրները դասակարգում է ըստ այդ երկրներում կոռուպցիայի տարածվածության  մակարդակի, ինչը որոշվում է փորձագետների գնահատականների և տարբեր մարդկանց կարծիքների հարցման միջոցով ։ Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը, ընդհանուր առմամբ, սահմանում է կոռուպցիան, որպես պետական իշխանությունների չարաշահում, մասնավոր շահի համար ։
2019 թվականի կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը, որը հրապարակվել է 2020 թվականի հունվարին, ներառում է 180 երկիր և կոռուպցիայի տարածվածությունը գնահատում է 100-ից(առանց կոռուպցիայի) 0(խիստ կոռումպացված) բալային համակարգով ։ Դանիան, Նոր Զելանդիան, Ֆինլանդիան ըստ կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի համարվում են ամենաքիչ կոռումպացված երկրները աշխարհում՝  հետևողականորեն ապահովելով  ֆինանսական թափանցիկության բարձր մակարդակ։ Մինչդեռ աշխարհի ամենակոռումպացված երկիրը համարվում է Սոմալին, այստեղ 2012 թվականից ի վեր կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը  կազմում է    8-10՝ 100 միավորից ։ Հարավային Սուդանը նույնպես համարվում է աշխարհի ամենակոռումպացված երկրներից մեկը՝ կայուն սոցիալական և տնտեսական ճգնաժամերի պատճառով,այստեղ 2018 թվականին  գործակիցը կազմել է 13՝ 100-ից ։
Մեթոդներ
«Թրանսպարենսի ինտերնաշնալ»-ը Պասսաուի Յոհան Գրաֆ Լամբսդորֆ համալսարանին հանձնարարեց ստեղծել կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը ։ 2012 թվականի կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը ընդգրկում  էր  12 տարբեր հաստատությունների կողմից սահմանված 16 հետազոտություններ և գնահատականներ ։  12 հարցումները/գնահատումները ներառում են կա՛մ գործարար մարդկանց շրջանում անցկացված հարցմները, կարծիքները, կամ վերլուծաբանների խմբի կողմից կատարվող գնահատումները։ Սկզբնական շրջանում կեռուպցիայի տարածվածության գործակիցը հիմնականում հիմնված էր հարցումների վրա, որոնց միջոցով պարզ էր դառնում հասարակության կարծիքը։
Հիմնական հաստատություններն են․
Կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի հաշվարկման համար երկրները պետք է գնահատվեն առնվազն 3 հաստատության կողմից ։ Կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը չափում է կոռուպցիայի ընկալումը՝  կոռուպցիայի բացարձակ մակարդակների չափման դժվարության պատճառով ։
Վավերականություն
2002 թվականին հրապարակված ուսումնասիրության արդյունքում պարզ դարձավ, որ ուժեղ կոռելացիոն կապ գոյություն ունի կոռուպցիայի տարածվածության գրծակցի և սև շուկայի գործունեության ու կանոնակարգերի գերբեռնվածության միջև ։ Վերջիններս ուժեղ կոռելացիոն կապի մեջ են նաև մեկ շնչի հաշվով իրական համախառն ներքին արդյունքի հետ։ Մեկ շնչին բաժին ընկմող իրական համախառն ներքին արդյունքի և կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի միջև կապն ամենաուժեղն է, դրանց հարաբերակցությունը կազմում է վերջիններիս տարբերության, մոտավորապես, երեք չորրորդից ավելին (Նկատի ունենալով, որ այս մասշտաբով ավելի ցածր ցուցանիշը արտացոլում է ավելի մեծ կոռուպցիա, այնպես որ, ավելի բարձր մեկ շնչին բաժին ընկնող իրական համախառն արդյունք ունեցող երկրները, ընդհանուր առմամբ, ունեն ավելի քիչ կոռուպցիա)։
Տնտեսական հետևանքները
2007 և 2008 թվականներին հրապարակված հետազոտական փաստաթղթերում ուսումնասիրվել են կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի, սահմանած կոռուպցիայի ընկալման տնտեսական հետևանքները։ Հետազոտողները գտել են հարաբերակցություն ավելի բարձր կոռուպցիայի տարածվածության գործակցի և ավելի երկարաժամկետ տնտեսական աճի, ինչպես նաև ՀՆԱ-ի աճի և երկրի կոռուպցիայի տարածվածության յուրաքանչյուր միավորի միջև ։ ՈՒսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ կոռուպցիայի տարածվածության ավելի բարձր գնահատականը կապված է երկրում  օտարերկրյան ներդրումների ավելի բարձր տեմպերի հետ։
2011 թվական
Աղյուսակում ներկայացված են 20 լավագույն երկրները կամ շրջանները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենացածր մակարդակ ունեցող երկրներ (գնահատման սանդղակը 10-ից 1)։
Աղյուսակում ներկայացված են այն 20 երկրները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենաբարձր մակարդակ ունեցող երկրներ։
2010 թվական
Աղյուսակում ներկայացված են 20 լավագույն երկրները կամ շրջանները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենացածր մակարդակ ունեցող երկրներ (գնահատման սանդղակը 10-ից 1)։
Աղյուսակում ներկայացված են այն 20 երկրները, որոնք դասակարգվել են, որպես կոռուպցիայի տարածվածության ամենաբարձր մակարդակ ունեցող երկրներ։
Քննադատություն և սահմանափակումներ
Գործակիցը քննադատվել է իր մեթոդաբանության համար ։ Քաղաքագետ Դեն Հոֆի խոսքով ինդեքսը ունի 3 թերություն ․
Այնուամենայնիվ վերջին էկոնոմետրիկ վերլուծությունները՝ հիմնված բնական փորձերի վրա, համեմատել են կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը այլ սուբյեկտիվ ցուցանիշների հետ, և պարզվել է, որ թեև կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը կատարյալ չէ, այնուամենայնիվ վերջինս համապատասխանում է կոռուպցիայի միաչափ չափումներին ։
ԱՄՆ-ում շատ փաստաբաններ խորհուրդ են տալիս միջազգային բիզնեսին ուսումնասիրել տարբեր երկրներում արտասահմանյան կոռուպցիայի պրակտիկայի մասին գործերը, ինչպես նաև  տարբեր երկրների կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը՝  խախտումների ռիսկը գնահատելու համար։ Այս մոտեցումը քննադատության է ենթարկվել Մինեսոտայի «Միջազգային օրենք» ամսագրի կողմից, որը գրել էր, որ կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը կարող է ենթարկվել ընկալման կողմանակլության, հետևաբար, փաստաբանները չպետք է կոռուպցիայի տարածվածության գործակիցը համարեն, որպես կոռուպցիոն ռիսկի չափորոշիչ ։  «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ը հրապարակում է նաև «Կոռուպցիայի գլոբալ բարոմետր», որը դասակարգում է երկրները ըստ կոռուպցիայի մակարդակի՝ օգտագործելով ուղղակի հետազոտություններ՝ ընկալված փորձագիտական կարծիքների փոխարեն, որը քննադատվեց  հզոր էլիտայի կողմից զգալի կողմնակալության համար։ «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ»-ը նախազուգշացրել էր, որ մաքուր կոռուպցիայի տարածվածության գործակից ունեցող երկիրը, միևնույն ժամանակ, միջազգային մակարդակում կարող է կապված լինել կոռուպցիայի հետ։ Օրինակ մինչև 2015 թվականը Շվեդիան լավագույն կոռուպցիայի տարածվածության գործակից ունեցող երկրների շարքում երրորդն էր, սակայն նրա պետական ընկերություններից մեկը՝ «TeliaSonera»-ը կաշառակերության մեղադրանքների առաջ էր կանգնած ՈՒզբեկստանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր Կատեգորիա:Ընկալում
1934
Մահեր
Կատեգորիա:1934 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջորջ Սորոսի ֆինանսավորած նախագծերի ցանկ
Վերջին տարիներին Ջորջ Սորոսը ֆինանսավորել է մի շարք քաղաքական նախագծեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կազմակերպությունների ցանկեր
Ջոզեֆ Դիլինջեր
Ջոզեֆ Դիլինջեր (Joseph A. Dellinger, ), ամերիկացի սիրողական աստղագետ, մասնագիտությամբ երկրաֆիզիկոս։
Կենսագրություն
Հեղինակ է ընդերքի հետախուզման ժամանակ անիզոտրոպ ալիքների տարածման վերաբերյալ հետազոտության, այնուամենայնիվ, նա իր հայտնիության համար պարտական ​​է Տեխաս նահանգի Ստաֆֆորդ քաղաքի Ֆորտ Բենդ աստղագիտական ակումբում իր գործունեությանը։
Հայտանգործություններ
Փոքր մոլորակների կենտրոնը նրան վերագրում է 77 աստերոիդների հայտնաբերումը, որոնք արվել են 2000-2009 թվականներին, որոնցից 34-ը այլ աստղագետների հետ համատեղ՝ Դեն Բիվեր, Դենիս Բորգման, Ուիլյամ Դիլոն, Մաքս Իսթմեն, Փոլ Գարոսսինո, Սինթիա Գուստավա, Էնդրյու Լոուի, Քիթ Ռիվիչ, Փոլ Սավա, Կարլ Սեքստոն և Դոն Ուելս։
Նրա պատվին է անվանակոչվել (78392) Դիլինջեր աստերոիդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Չերվարա դի Ռոմա
Չերվարա դի Ռոմա (Cervara di Roma) քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 477 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 15մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 32 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 20, հեռախոսային կոդ - 0774
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Երևան անվան ծագումը
Երևան անվան ծագման հարցը բավական խնդրահարույց է։ Առկա են մի շարք թեզեր, որոնք կարելի է դասակարգել որպես հերքված, հնարավոր ու ամենահավանական։ Ամենահավանական տեսությունը գիտական շրջանակներում համարվում է Երևան անվան ծագումը ուրարտական Էրեբունի անվանումից։
Նախապատմություն
Երևանը համարվում է աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկը։ Նրա տարածքում կատարված հնագիտական պեղումները ցույց են տալիս, որ մարդն այստեղ ապրել է տասնյակ հազարավոր տարիներ առաջ։ Հատկանշական է այն փաստը, որ Երևանի տարածքը անընդհատ բնակեցված է եղել։ Ուսումնասիրությունները պարզել են, որ քաղաքի տարածքում տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջացել և տարբեր պատճառներով կործանվել են բազմաթիվ բնակավայրեր։
Ժամանակագրական առումով քաղաքի տարածքում հայտնաբերված հնագույն բնակավայրը Երևան-1 քարայրն է (Երևանյան լճի մոտ, Հրազդան գետի ձախ ափին), որի ստորին շերտը (4-5 մշակութային շերտ) թվագրվում է մուստերյան շրջանով (100 000 – 35 000 տարի առաջ)։ Քարայրների ընդհանուր թիվը մոտ 100 է։
Այնուհետև Երևանի տարածքում մարդու բնակության հետքերը հայտնաբերվում են նոր բնակավայրերում, ստեղծելով պատմական հուշարձանների մի ամբողջական շղթա։ Դրանցից են Շենգավիթը (մ.թ.ա. IV—II հազարամյակներ), Ծիծեռնակաբերդ, Ավան, Զեյթուն, Արեշ (կայարանամերձ հրապարակ) թաղամասեր (մ.թ.ա. II հազարամյակի կես), Կարմիր-բերդ (մ.թ.ա. II հազարամյակի վերջ), Կարմիր-բլուր (մ.թ.ա. II հազարամյակի վերջ — I հազարամյակի սկիզբ), Արին բերդ (Էրեբունի, մ.թ.ա. I հազարամյակի սկիզբ), Ավան-Առինջ (մ.թ.ա. II — I դարեր), վաղ միջնադարյան Երևան (Կենտրոն), Երևանի բերդ (VII դար, XVI դար) և այլն ։
Վաղ հիշատակություններ
Ենթադրվում է, որ հույն աշխարհագիր Կլավդիոս Պտղոմեոսի (II դար) «Աշխարհագրություն» աշխատության մեջ նշված Tervan բնակավայրը Երևանն է, և Irvan անվան I-ն թյուրիմածաբար գրվել է T ձևով, քանի որ Tervan-ը քարտեզում նշված է նույն աշխարհագրական լայնության վրա, ինչ Երևանը։
Ուսումնասիրողներին (Ղ. Ալիշան, Ղ. Ինճիճյան) և Երևան այցելած օտարերկրյա ճանապարհորդներին (Ժ. Շարդեն, Ռոբերտ Կեր Փորտեր, Ուիլյամ Աուզլեյ, Լինչ) հետաքրքրել է հատկապես Երևան անունը։ Երևան անունը (յերեւան ձևով) հայ մատենագրության մեջ առաջին անգամ հանդիպում է V դարի հնագույն մի հիշատակարանում ։ Երևանի մասին հաջորդ հիշատակությունը վերաբերում է 607 թվականին, երբ Դվինում հրավիրված եկեղեցական ժողովին մասնակցել է նաև Դավիթ Երեցը վանականը Երեւանից ։ VII դարի պատմիչ Սեբեոսը ևս վկայություն ունի Երևանի մասին, կապված 642-643թթ. արաբական արշավանքների հետ ։ Հովհ. Դրասխանակերտցու (IX-X դդ.) «Պատմութիւն Հայոց»/, (Ս. Անեցու (XII) դար, «Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց», Ստ. Օրբելյանի (XIII դար), «Պատմութիւն նահանգին Սիսական» և այլ մատենագիրների աշխատություններում ևս հիշատակություններ կան Երեւանի մասին։
Հայ մատենագրության մեջ Երևանը հիշատակվում է Երեւան, Էրեւան, Էրվան, Էրուան, Երեւան, Արեւան և այլ ձևերով ։ Օտարերկրյա ճանապարհորդների և ուսումնասիրողների աշխատություններում Երևանը հիշատակվում է Erivan, Revan, Irvan, Iravan, Эриван, Ереван, Иреван և այլ ձևերով ։
Նոյ նահապետի առասպելը
Ամենահին և ամենատարածված բացատրությունը կապված է Նոյ նահապետի անվան հետ։ Ժողովրդի մեջ տարածված ավանդության համաձայն, ջրհեղեղից հետո, երբ ջրերը ետ են քաշվել, Նոյը Արարատ սարից տեսել է ցամաք ու բացականչել «երևաց, երևաց», որն էլ հետագայում ձևափոխվելով դարձել է Երևան։ Այս ավանդությունը հին է և միշտ տարածված է եղել ժողովրդի մեջ։ Այդ են վկայում Երևան այցելած օտարերկրյա ճանապարհորդները, որոնց տեղացիները պատմել են այդ ավանդությունը։ Առաջիներից մեկը, ով վկայում է այդ մասին ֆրանսիացի ճանապարհորդ ժան Շարդենն է, որը 1672-73 թթ. եղել է Երևանում։ Տեղի հայերը Շարդենին պատմել են, որ Երևանը Նոյի բնակության վայրն էր մինչև ջրհեղեղը և կառուցվել է նույն տեղում ջրհեղեղից հետո ։ Երևան անունը և քաղաքի հիմնադրումը Նոյի հետ են կապում նաև Ուիլյամ Աուզլեյը, Ռոբերտ Քեր Փորթրը, Ա. Հաքստհաուզենը, Լինչը և ուրիշներ։ Հայ պատմագրության մեջ վերոհիշյալ ավանդությանը անդրադարձել են Ղ. Ինճիճյանը, Մ. Սմբատյանը և ուրիշներ ։
Կարգավիճակը՝ հերքված․ անհավանական է, որ առասպելական կերպար Նոյ նահապետը, ով կրկին ըստ առասպելի, ուներ սեմական ծագման, խոսեր ժամանակակից հայերեն լեզվով։
Երվանդաշատի-Եվանդավանի-Երվանդակերտի տեսություններ
Ըստ այս տեսության՝ Երևան անունը կապվում է Երվանդյան հարստության վերջին թագավոր Երվանդ IV անվան հետ (մ.թ.ա. 220-201 թթ.) : Հ. Նալյանը ենթադրում է, որ Երևանը Երվանդի կառուցած Երվանդաշատ մայրաքաղաքն է, այլ ուսումնասիրողներ`, որ Երվանդավան քաղաքն է և այլն։ Նույնը վերաբերվում է նաև Երվանդակերտին։ Օտարերկրյա ճանապարհորդները ևս վկայում են, որ Երևան անունը ըստ հայոց մեջ տարածված այլ ավանդության կապվում է Երվանդ թագավորի անվան հետ ։
Կարգավիճակը՝ հերքված․ թե՛ Երվանդաշատի, թե՛ Երվանդավանի ու թե՛ Երվանդակերտի տեղը գտնված ու ապացուցված է՝ Արաքս գետի ափին՝ Ախուրյան գետի խառնարանից ոչ հեռու։
Ռևան Ղուլու խանի տեսություն
Այս տեսության կողմնակիցները որպես Երևան քաղաքի հիմնադրման տարեթիվ են ճանաչում Սեֆյան Պարսկաստանի հիմնադիր շահ Իսմաիլ I-ի վեզիր Ռևան Ղուլու խանի կառուցած բերդի հիմնադրման տարեթիվը։ Оսմանյան պատմիչ Էվլիա Չելեբին որպես Երևանի հիմնադիր է նշում Ռևան խանին, ով 1504 թվականին Իսմաիլ Շահի կողմից ստանալով հրաման՝ 7 տարուց՝ 1511 թվականին կառուցում է Երևանի բերդը ։ Այս տեսությունը գերիշխող է այսօր Ադրբեջանի պատմագրության մեջ՝ միտված լինելով հերքելու հայերի ներկայությունը տարածաշրջանում առհասարակ։
Կարգավիճակը՝ հերքված․ այս տեսություն անտեսում է Երևանի մասին բազմաթիվ հիշատակություններ, որոնք արվել են Իսմաիլ շահից հարյուրավոր տարիներ առաջ։
Երիանի երկրի տեսություն
Ուրարտական Ռուսա Ա թագավորի կողմից գրաված 23 երկրների շարքում առկա է Երիաինի երկիրը, որտեղ բնակվել է «երի» ազգությունը։ Այս մասին արձանագրությունը պահպանվել է Սևանա լճի ափին Քյոլան-Դռան (Օձաբերդ) մոտակայքում թողած արձանագրության մեջ՝ Ծովինար գյուղի մոտ ։ Երասիայով ցրված արիական ցեղերի կողմից հիշատակվում է իրենց՝ արի ցեղին պատկանելու փաստը և գրավոր աղբյուրներում նշում են այդ մասին (հնդկական վեդաներ, Իրանում «Ավեստա», պարսից Դարեհ Ա-ի Բեհիսթունյան արձանագրություն):
Կարգավիճակը՝ չապացուցված․ քաղաքը ամենայն հավանականությամբ գտնվել է ծովափնյա շրջանում՝ Սևանա լճի մոտակայքում։ Նաև միանշանակ է, որ մինչ Ռուսա թագավորը Արարատյան դաշտի երկրները արդեն գրավված էին ու բնակեցված ուրարտական էթնոսով։ Սակայն նաև չի բացառվում, որ ներկա տեղ են որոշակի շրջանում տեղափոխվել վերջինիս բնակիչները՝ բերելով նաև տեղանվան անունը։
Էրեբունի տեսություն
Ըստ այս տեսության Երևան անունը առաջացել է Ուրարտուի թագավոր Արգիշտիի հիմնած Էրեբունի քաղաքից։ Ըստ տեսության Էրեբունիի բնակչությունը ժամանակի ընթացքում լքել է ամրոցը երկրաշարժի կամ այլ արհավիրքի արդյունքում ու տեղափոխվել մոտակայքում գտնվող այլ վայր՝ իր հետ տանել նաև անվանումը։
Կարգավիճակը՝ ամենահավանական․ «Էրեբունի» անվանումը կարող էր հնչյունափոխվել՝ դառնալով «Երևան» (ՐԲՆ > ՐՎՆ)։ Ուրարտական սեպագրում b-ով հաղորդվել են նաև v-ն և w-ն, u-ով` նաև o-ն։ Ուրարտերենում բառավերջի ձայնավորը հնչել է թույլ, որպես (Ը). նման պատկեր է եղել և հայերենում, որտեղ բառավերջի ձայնավորն, ի վերջո, անհետացել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն
Տրոկսլերի էֆեկտ
Տրոկսլերի էֆեկտ կամ Տրոկսլերի ֆենոմեն, ֆիզիոլոգիական ֆենոմեն տեսողական ընկալման ոլորտում։ Առաջին անգամ նկարագրել է շվեյցարացի բժիշկ, փիլիսոփա և քաղաքագետ Իգնաց Տրոկսլերը 1804 թվականին ։
Նկարագրություն
Ֆենոմենը դրսևորվում է, երբ դադարում են ընկալվել տեսողական գրգռիչները, որոնք խիստ կայուն դիրք ունեն աչքի ցանցաթաղանթի նկատմամբ։
Կենսաբանական նշանակություն
Ողնաշարավոր կենդանիների աչքի կառուցվածքի յուրահատկությունն այն է, որ կենտրոնական զարկերակի և ցանցաթաղանթի երակների դասավորությունը ռեցեպտորների առաջ է գտնվում։ Աչքի այդպիսի կառուցվածքը հանգեցնում է այն բանին, որ մազանոթները ստվերում են ցանցաթաղանթի ռեցեպտորները, ինչը կոնպենսատորային մեխանիզմի բացակայության դեպքում կհանգեցներ պատկերի ամբողջական ընկալման խախտմանը։
Օպտիկական կոնպենսացիայի առանձնահատկությունն այն է, որ ուղեղն «անջատում» է անշարժ հատվածների պատկերումը ցանցաթաղանթին։ Քանի որ նորմալ վիճակում կենդանու աչքերը ֆիքսում են օբյեկտը շատ կարճատև ժամանակում (մարդու աչքերը տեսողական պատկերը ֆիքսում են օբյեկտը 0.2-0.6 վայրկյանում, որից հետո թրթռում է լինում), ապա միակ անշարժ օբյեկտը ցանցաթաղանթի նկատմամբ մնում են հենց աչքի կառուցվածքային տարրերը ։ Այդպիսով, հեռացնելով երկար ժամանակ տեսողական դաշտում հայտնված անշարժ օբյեկտները` ի հայտ է գալիս աչքի թերությունները քողարկելու հնարավորություն (այդ թվում` աչքի ոսպնյակի, ապակեմարմնի, եղջերաթաղանթի թերություններ)։
Սահմանափակում
Տրոկսլերի էֆեկտը մասամբ սահմանափակված է անկյունային չափերով և օբյեկտի` աչքի օպտիկական առանցքի նկատմամբ ունեցած դիրքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Տոպսա (Տրոիցկի Պոլոյի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գնուտովո
Գնուտովո (Гнутове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարիուպոլի քաղաքային խորհուրդում։
2011 թվականի տվյալներով Գնուտովո գյուղում բնակվում էր 699 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարիուպոլի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1856 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հովհաննես Մանվելյան
Հովհաննես Մորիսի Մանվելյան (Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, նյարդաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի նյարդաբանության ամբիոնի վարիչ ։
2017 թվականին պարգևատրվել է Մխիթար Հերացու մեդալով ։
Արտաքին հղումներ
Մեր մեջ ասած, ՀԸ, 2016 թ.
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ նյարդաբաններ Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հյուսիսային պողոտա (Երևան)
Հյուսիսային պողոտա, Երևան քաղաքի երկու գլխավոր՝ Ազատության (նախկին՝ Թատերական) և Հանրապետության (նախկին՝ Լենինի) հրապարակներն անկյունագծով միմյանց կապող գլխավոր հետիոտն փողոց։
Պատմություն
Երևանի Հյուսիսային պողոտայի կառուցման գաղափարին Ալեքսանդր Թամանյանն անդրադարձել էր դեռևս 1924 թվականին իր կողմից մշակված Երևանի առաջին Գլխավոր հատակագծում։ Նախագծով Հյուսիսային պողոտան մայրաքաղաքի միջով անցնող հյուսիս-հարավ (Երևանի երկաթուղային կայարանից մինչև Կոմիտասի փողոց) 6.5 կմ երկարությամբ  առանցքի բաղկացուցիչ մասն էր կազմելու։
1920-30-ական թվականներին կառուցված մայրաքաղաքի առաջին քաղաքաշինական դոմինանտները՝ Ազգային օպերային թատրոնը՝ Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը (Թատերական հրապարակով) և Կառավարական շենքը՝ Լենինի (ներկայիս Հանրապետության հրապարակով) ակնհայտ դարձրեցին վարչական և  մշակութային երկու կենտրոններն  իրար կապող ամենակարճ ճանապարհի իրականացման անհրաժեշտությունը։
Հաշվի առնելով մայրաքաղաքի բնակչության թվի աճը (1935 թվականին այն արդեն գերազանցում էր 150000-ը), 1934 թվականին Ալեքսանդր Թամանյանը սկսում է մշակել «Մեծ Երևան» նախագիծը, սակայն հասցնում է ստեղծել միայն նոր Գլխավոր հատակագծի էսքիզային տարբերակը, ուստի, Հյուսիսային պողոտայի իրականացմամբ Երևանի համար այս երկու կարևոր կենտրոնների միջև տարածական կապ ստեղծելու թամանյանական գաղափարը չի իրագործվում ճարտարապետի կյանքի օրոք։
Հյուսիսային պողոտայի այս հատվածի (Ազատության և Հանրապետության հրապարակներն իրար կապող) կառուցապատման առաջին փորձը նախաձեռնվեց անցած դարի 60-ական թվականներին՝ փակ մրցույթով (Գրիգոր Աղաբաբյան, Միքայել Մազմանյան, Էդուարդ Սարապյան)՝ այն դարձավ քննարկումների առարկա և չբերեց ցանկալի արդյունքներ։ Այնուամենայնիվ, չնայած հետագայում հայտարարված բազմաթիվ մրցույթների (1970-99թթ.), Երևանի կենտրոնի այս հատվածի (կիսախարխուլ շինություններով ու վաղեմի անկանոն կառուցապատմամբ) կանոնակարգման խնդիրը մնում էր ճարտարապետների հատուկ ուշադրության կենտրոնում։
Շինարարություն
2000 թվականի հունիսի 8-ին Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Նարեկ Սարգսյանի կողմից քաղաքաշինական խորհրդի քննարկմանը ներկայացվեց իր ղեկավարությամբ մշակված Հյուսիսային պողոտայի կառուցապատման հայեցակարգային ծրագիրը, որը հավանության արժանացավ խորհրդի կողմից և հաստատվեց Հայաստանի կառավարության 2000 թվականի նոյեմբերի 25-ի N774 որոշմամբ ։ Այնուհետև, ՀՀ կառավարության 2001 թվականի հուլիսի 16-ի N645 որոշմամբ հաստատվեցին Երևանի Հյուսիսային պողոտայի կառուցապատման ծրագրի իրականացման միջոցառումները։ 2002 թվականի մարտի 26-ին հաստատվեց Հյուսիսային պողոտայի կառուցապատման նախագիծը (նախագծի հեղինակային խմբի ղեկավար, գլխավոր ճարտարապետ՝ Նարեկ Սարգսյան, նախագծի գլխավոր ինժեներ՝ Աշոտ Ալեքսանյան ): Հյուսիսային պողոտայի նախապատրաստական փուլի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2001 թվականին, իսկ պաշտոնական բացումը կայացել 2007 թվականի նոյեմբերի 16-ին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
(524) Ֆիդելիո
(524) Ֆիդելիո (Fidelio), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1904 թվականի մարտի 14-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,636005 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3023 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9697 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆիդելիո աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,3282 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1563,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230295 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,23° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1904 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆիլիպին Վինկե
Ֆիլիպին Վինկե (Philipine Vinke, ), հոլանդացի արվեստագետ։
Կենսագրություն
Ֆիլիպին Վինկեն ծնվել է Նիդերլանդների Էրմելո համայնքում, ապրում և ստեղծագործում է Նունսպեյտ համայնքում։ Նունսպեյտյան դպրոցի հիմանդիր անդամներից է ։ Էական դեր է խաղում Նունսպեյտի մշակութային կյանքում ։
Գործունեություն
Վինկեի ստեղծագործական աշխատանքը կենտրոնացած է որոշակի սոցիալական հորինվածքների շուրջ, որոնք նա անվանում է «փուչիկներ», որոնց վառ օրինակներից են պետական դրոշները, դրամավարկային համակարգը և պարադոքսները հանրային և մասնավոր կյանքում թափանցիկության բացակայության պայմաններում։
2018 թվականին Երևանում կայացած Armenia Art Fair ցուցահանդես-տոնավաճառում Վինկեն ներկայացրել է «Ողջույնի նավադրոշը» ` ստեղծված հայակական դրոշի երեք գույներով։ Ողջույնի նավադրոշները կիրառվում են հոլանդական դրոշակաձողերի համար։ Դրանք ողջույնի խորհրդանիշ են։ 2018 թվականին Նիդերլանդների խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը, և Վինկեի «Ողջույնի նավադրոշ» աշխատանքը հիշատակում է այս իրադարձությունը, ինչպես նաև Երևանում առաջին Armenia Art Fair-ի բացման տոնակատարությունը։ «Ողջույնի նավադրոշի» տեխնիկան Վինկեն անձամբ է մշակում։
Ֆիլիպին Վինկեի աշխատանքները գտնվում են միջազգային հավաքածուներում։ Համագործակցում է Du arte online առցանց պատկերասրահի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Հոլանդացի նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին արվեստագետներ