cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սանկտ Պետերբուրգ
Խորհրդային շրջան
Այս իրադարձություններից անմիջապես հետո սկսվեցին քաղաքի վերականգնողական աշխատանքները։ 1945 թվականի սեպտեմբերին սկսվեց ուսումնական տարին և Ֆիլհարմոնիայի Մեծ դահլիճում բացվեց համերգային շրջանը։ 1950 թվականին շահագործման հանձնվեց Կիրովի անվան մարզադաշտը։ 1951 թվականին ընդունվեց Լենինգրադի զարգացման նոր գլխավոր նախագիծը, որով առաջարկվում էր քաղաքի տարածքը զարգացնել պատմական կենտրոնի շուրջբոլորը՝ բոլոր ուղղություններով հավասարապես։ 1950-ական թվականներին ստեղծվեցին ճարտարապետական նոր համալիրներ՝ Լենինի, Կալինինի, Կոմերիտմիության հրապարակները, ճարտարապետական ավարտուն տեսք ստացան Մոսկվայի, Էնգելսի, Գործադուլավորների, Միջին Օխտայի, Պրիմորսկի պողոտաները։ 1951 թվականին գործարկվեց Պուլկովոյում (1973 թվականին կառուցվեց նոր շենք)։ 1955 թվականի նոյեմբերի 5-ին շահագործման է հանձնվում Լենինգրադի մետրոպոլիտենի առաջին հերթափոխը։ 1957 թվականից վերականգնվում է Պետրոպավլովյան ամրոցի Նարիշկին բաստիոնից կեսօրին ավանդաբար արձակվող հրանոթի կրակոցը (ընդհատված 1934 թվականին), իսկ Մարսի դաշտում վառվում է երկրում առաջին Հավերժական կրակը։ Նույն թվականին Ա․ Մարտիի անվան նավաշինարանից ջուր է իջեցվում աշխարհում առաջին ատոմային սառցահատը՝ «Լենին»-ը, իսկ 1962 թվականին Կիրովի գործարանում սկսվում է «Կիրովեց» տրակտորների թողարկումը։ 1960 թվականին Պիսկարյովի գերեզմանատանը բացվում է Շրջափակման զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրը և ավարտին է հասցվում Ֆինլանդական կայարանի նոր շենքի շինարարությունը։ 1962 թվականին Ապտեկարսկի կղզում կառուցվում է 316 մետրանոց հեռուստաաշտարակ և նոր հեռուստակենտրոն։ 1960-ական թվականների սկզբին մի քանի խոշոր բնակարանաշինական գործարանների կառուցմամբ սկսվում է քաղաքի զանգվածային կառուցապատումը խրյուշչովկա տիպի շենքերով, իսկ 1970-ական թվականներից՝ «նավ-տներով» ։ 1965 թվականի մայիսի 6-ին Լենինգրադին շնորհվում է հերոս քաղաքի կոչում (առաջին անգամ այսպես է կոչվել 1945 թվականի մայիսի 1-ին ԽՍՀՄ Զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար Ի․ Ստալինի հրամանում )։ 1966 թվականին հաստատվում է Լենինգրադի խորհրդային վերջին գլխավոր նախագիծը։ Այդ նախագծի համաձայն՝ 1960-ական թվականներին Վասիլևսկի կղզու արևմտյան հատվածի ողողաբեր տարածքներում, Նովոիզմայլովսկի, Յուրի Գագարինի, Տիեզերագանցների պողոտաներում սկսվում է զանգվածային կառուցապատում․ նոր խոշոր բնակելի թաղամասերն են դառնում Կուպչինոն, Ավտովոն, Ուլյանկան, Դաչնոյեն, Գրաժդանկան, Պոլյուստրովոն, Օխտան։ 1967 թվականին Հոկտեմբերյան հեղափոխության տարելիցին կառուցվում են «Յուբիլեյնի» սպորտի պալատը և «Օկտյաբրսկի» համերգային մեծ սրահը։ 1970-ական թվականներին կառուցապատվում են Ուրիցկը, Սոսնովայա Պոլյանան, Վեսյոլի Պոսյոլոկը, Մուրինսկի ռուչեյից հյուսիս ընկած շրջանը, նախկին Կոմենդանտսկի օդանավակայանի տարածքը, Կուպչինոյի հարավային հատվածը, Շուվալովոն և Օզերկին, Հարավ-Արևմուտքը, Ռժևկան և Պորոխովիեն։ 1979 թվականին Ֆիննական ծոցում սկսվում է ամբարտակի շինարարությունը, որը պետք է քաղաքը պաշտպաներ ջրհեղեղներից։ 1982 թվականին Վասիլևսկի կղզու Նավահանգստում կառուցվում է Ծովային կայարանը։ 1988 թվականին Լենինգրադում ծնվում է 5 միլիոներորդ մարդը։ 1990 թվականին քաղաքի պատմական կենտրոնը ընդգրկվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ։
Հետխորհրդային շրջան
1991 թվականին հանրաքվեի արդյունքներով լենինգրադցիների 54 %-ը կողմ քվեարկեց քաղաքին իր պատմական՝ Սանկտ Պետերբուրգ անվանումը ետ վերադարձնելուն։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՌԽՖՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանով այն ետ է վերադարձվել, իսկ 1992 թվականի ապրիլի 21-ին ՌԴ ժողովրդական դեպուտատների համագումարն այն ներառել է ՌԽՖՍՀ սահմանադրության մեջ ։ 1993 թվականի դեկտեմբերի 25-ին համաժողովրդական քվեարկության արդյունքում ուժի մեջ է մտնում ՌԴ սահմանադրությունը, որը հաստատում է Սանկտ Պետերբուրգ անվանումը։ 1991 թվականի հունիսի 12-ին Անատոլի Սոբչակը ընտրվում է քաղաքապետ։ 1996 թվականի մարտի 13-ին գործադիր իշխանությունը փոխանցվում է Սանկտ Պետերբուրգի վարչությանը, որը ձևավորում է Սանկտ Պետերբուրգի նահանգապետը։ Քաղաքապետի պաշտոնը վերացվում է։
Պետերբուրգի համար կարևոր իրադարձություն էր 1994 թվականի Բարի կամքի խաղերը։ 1995 թվականին մետրոպոլիտենի «Լեսնայա» և «Արիության հրապարակ» կայարանների միջև ընկած հատվածում տեղի ունեցած վթարի պատճառով դադարեցվել է գնացքների շարժը (վերականգնվեց 2004 թվականին)։ 1991–2007 թվականներին տեղադրվել են բազում հուշարձաններ, վերականգնվել Կոնստանտինովսկի պալատը, Քրիստոսի արյան հարության տաճարը և այլն։ 1991 թվականի մայիսի 25-ին՝ երկար ընդմիջումից հետո առաջին անգամ եկեղեցական պատարագ է կատարվել Կազանի Աստվածամոր տաճարում։ 2000 թվականին կառուցվել է Սառցե պալատը, որտեղ նույն թվականին անց է կացվել հոկեյի աշխարհի առաջնությունը։ 1998–2011 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի շուրջը կառուցվել է օղակային ավտոմոբիլային ճանապարհ ․ 2004 թվականի դեկտեմբերի 15-ին բացվել է Օբուխովի մեծ կամուրջը (հայտնի որպես «կայմապարաններով կամուրջ») ։ 2005 թվականին քաղաքի օրենսդիր ժողովն ընդունել է Սանկտ Պետերբուրգի նոր գլխավոր նախագիծը, որը սահմանում էր քաղաքի հետագա զարգացումը մինչև 2025 թվականը ։
1997 թվականից անց է կացվում ամենամյա տնտեսական գագաթնաժողովը՝ Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական ֆորումը, որը միջազգային կարևոր տնտեսական և քաղաքական միջոցառում է․ այն ոչ պաշտոնապես ստացել է «Ռուսական Դավոս» անունը։ 2006 թվականից ֆորումը փոխել է ձևաչափը՝ դառնալով ռուսական և արտասահմանյան խոշոր ընկերությունների ղեկավարների, պետությունների ղեկավարների և քաղաքական առաջնորդների, վարչապետների, փոխվարչապետների, նախարարների, նահանգապետների մասնակցությամբ միջոցառում (2017 թվականին մասնակցում էր ավելի քան 14 000 մարդ ավելի քան 143 երկրներից) ։ 2006 թվականի հուլիսի 15–17-ը Ստրելնայի Կոնստանտինովսկի պալատում տեղի է ունեցել «մեծ ութնյակի» գագաթնաժողովը ։ 2011 թվականի օգոստոսի 31-ին Սանկտ Պետերբուրգի նահանգապետ է նշանակվել Գեորգի Պոլտավչենկոն ։
2017 թվականին «Կրեստովսկի» մարզադաշտում անց են կացվել խմբային փուլի ֆուտբոլային հանդիպումները և ՖԻՖԱ-ի Կոնֆեդերացիաների գավաթը։ 2018 թվականին ծրագրված են ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ հանդիպումները։ Քաղաքում անց են կացվելու խմբային փուլի հանդիպումները, կիսաեզրափակիչը և երրորդ տեղի համար հանդիպումը։
Քաղաքի անվանման պատմություն
Սանկտ Պետերբուրգը (գերմաներենից՝ «Պետրոս առաքյալի քաղաք») հիմնադրումից՝ 1703 թվականի մայիսի 27-ից մինչև 1914 թվականի օգոստոսի 31-ը  կոչվել է նիդերլանդական տարբերակով՝ Sankt Pieter Burch (Սան(կ)տպիտերբուրխ)։ Սկզբնական շրջանում այսպես է կոչվել 1703 թվականին մայիսի կեսերին Զայաչի կղզում հիմնադրված ամրոցը․ շուտով անվանումը տարածվել է ամբողջ քաղաքի վրա։ Ոչ պաշտոնական դեպքերում քաղաքն անվանում էին Պետերբուրգ, իսկ խոսակցական լեզվում՝ ուղղակի Պիտեր։
1914 թվականի օգոստոսի 31-ին Ռուսաստանի՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմ մտնելուց հետո, կայսր Նիկոլայ II-ը հայտարարեց քաղաքի օտարերկրյա Սանկտ Պետերբուրգ անունը Պետրոգրադով փոխարինելու մասին՝ որպես ավելի հայրենասիրական և ինչ-որ անցանկալի ասոցիացիաներից խուսափելու համար։ Այդժամ մայրաքաղաքի անունն այլևս չէր ասոցացվում Պետրոս առաքյալի հետ, այլ միայն այն հիմնողի՝ Պետրոս կայսեր հետ ։ Նոր անունն ավելի վաղ հանդիպել է ինչպես գեղարվեստական գրականության մեջ (Ա․ Պուշկին), այնպես էլ որոշ հաստատությունների անվանումներում (Պետրոգրադի հնածեսական թեմ)։ Այդուհանդերձ, առօրյայում նոր անվանումը դժվար էր պահպանում իր գոյությունը․ դեռևս 1920-ական թվականների սկզբին խոսակցական լեզվում շատերը շարունակում էին քաղաքն անվանել Պետերբուրգ։
1924 թվականի հունվարի 26-ին ԽՍՀՄ Խորհուրդների II համամիութենական համագումարը բավարարել (Գրիգորի Զինովևի նախաձեռնություն) է Պետրոգրադի խորհրդի խնդրանքը և իր որոշմամբ վերանվանել է Պետրոգրադը Լենինգրադի՝ Վլադիմիր Լենինի՝ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության կազմակերպիչներից մեկի, Խորհրդային պետության (ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ) հիմնադրի և ղեկավարի պատվին, որը վախճանվել էր դրանից 5 օր առաջ։
1990-ական թվականներին և 21-րդ դարի սկզբին ավագ սերնդի որոշ մարդկանց խոսքում շարունակում է հանդիպել նախկին անվանումը՝ Լենինգրադ․ այն դեպքում, երբ ավելի երիտասարդ սերնդի խոսքում այն գրեթե ակնթարթորեն անհետացել է։ Միևնույն ժամանակ այդ անվանումը հանդիպում է կոմունիստական և խորհրդայնամետ հայացքների տեր երիտասարդների շրջանում, ինչպես նաև հիշատակվում է մշակույթի մեջ (օրինակ՝ «Լենինգրադ» խմբի անվան մեջ)։ Նախկին անվանումը պահպանվել է որոշ կազմակերպությունների անվանումներում՝ Լենինգրադի կենդանաբանական այգի, Լենէներգո և այլն։
Քաղաքի ոչ պաշտոնական անվանումներ՝
Աշխարհագրական դիրք
Սանկտ Պետերբուրգը տեղակայված է Ռուսաստանի Դաշնության հյուսիս-արևմուտքում՝ Մերձնևյան դաշտավայրի սահմանին։ Կենտրոնի կոորդինատներն են՝ 59.95°N, 30.31667°W։ Զբաղեցնելով Նևա գետի գետաբերանին հարող Ֆիննական ծոցի Նևայի ծովախորշի ափը՝ քաղաքը 90 կմ ձգված է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք։ Քաղաքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից ըստ շրջանների՝ կենտրոն՝ 1-5 մ, հյուսիս՝ 5-30 մ, հարավ և հարավ-արևմուտք՝ 5-22 մ։ Քաղաքի սահմանագծում ամենաբարձր վայրը Կրասնոյե Սելո քաղաքում գտնվող Դուդերգոֆի բարձունքներն են՝ 176 մետրով ։ Քաղաքի տարածքում է գտնվում բարձրությունների և խորությունների հաշվարկման համակարգի զրոյական նիշը, որը մի քանի պետությունների հարթաչափական ցանցերի համար ծառայում է որպես ելման կետ ։
Սանկտ Պետերբուրգը գտնվում է Մոսկվայի ժամային գոտում՝ UTC +3:00։
Ջրագրություն
Սանկտ Պետերբուրգի տարածքում բոլոր ջրահոսքերի ընդհանուր երկարությունը 282 կմ է, իսկ դրանց ջրային մակերեսը կազմում է քաղաքի ամբողջ մակերեսի մոտ 7%-ը։ Քաղաքը ստեղծվելուց ի վեր ջրագրային ցանցն էական փոփոխություններ է կրել։ Քանի որ քաղաքը կառուցվում էր ցածր ճահճային վայրում, ապա պահանջվեց ջրանցքների և լճակների չորացում։ Ընդ որում, դրա արդյունքում դուրս հանված հողն օգտագործվում էր մակերևույթը բարձրացնելու համար։ 19-րդ դարի կեսերին Նևա գետի ճյուղաբերանը կազմված էր 48 գետից և ջրանցքներից, որոնք կազմում էին 101 կղզի։ Ժամանակի ընթացքում (քաղաքի կառուցմանը զուգընթաց) շատ ջրավազաններ կորցրին իրենց նախնական նշանակությունը, աղտոտվեցին և սորուն նյութով լցվեցին։ 20-րդ դարում ջրանցքների, վտակների և գետաբազուկների լցման արդյունքում կղզիների թիվը կրճատվեց 42-ի։
Քաղաքի հիմնական ջրային մայրուղին՝ Նևա գետն է, որը լցվում է Ֆիննական ծոցի Նևայի ծովախորշ։ Առավել նշանակալի են ճյուղաբերանի գետաբազուկներ Մեծ և Փոքր Նևան, Մեծ, Միջին և Փոքր Նևկան, Ֆոնտանկան, Մոյկան, Եկատերինգոֆկան, Կրեստովկան, Կարպովկան, Ժդանովկան, Սմոլենկան, Պրյաժկան, Կրոնվերի նեղուցը, Մորսկոյ ջրանցքը, Օբվոդնի ջրանցքը, Գրիբոյեդովի ջրանցքը, Կրյուկովի ջրանցքը։ Քաղաքի սահմանագծում Նևայի հիմնական վտակներն են ձախից՝ Իժորա, Սլավյանկա, Մուրզինկա, աջից՝ Օխտա, Չյոռնայա Ռեչկա։ Ճյուղաբերանի խոշոր կղզիներն են՝ Վասիլևսկի, Պետրոգրադի, Կրեստովսկի, Դեկաբրիստների, Ֆիննական ծոցի խոշոր կղզին՝ Կոտլինը ։ Քաղաքի ջրային օբյեկտների վրա մոտ 800 կամուրջ է կառուցվել (չհաշված՝ արդյունաբերական ձեռնարկությունների տարածքներում գտնվող կամուրջները), այդ թվում՝ 218 հետիոտնային և 22 բացովի կամուրջ։ Սրանցից որոշները գտնվում են այնպիսի վայրերում, որոնք ժամանակին եղել են Սանկտ Պետերբուրգի արվարձանները՝ Կրոնշտադտում կա 5 կամուրջ, Պուշկինում՝ 54, Պետերգոֆում՝ 51, Պավլովսկում՝ 16, Լոմոնոսովում՝ 7։ Ամենաերկար կամուրջը Օբուխովի մեծ կամուրջն է, որը գտնվում է Նևա գետի վրա (կամրջի ընդհանուր երկարությունը 2824 մ է), ամենալայն կամուրջը Սինի կամուրջն է՝ Մոյկա գետի վրա (99,5 մ)։
Քաղաքի տարածքի զգալի մասը (Նևա ճյուղաբերանի կղզիները, Ֆիննական ծոցի և Բալթյան երկաթուղու միջև ընկած հատվածը, մինչև Ֆոնտանկա գետն ընկած ձախ ափը և այլն) տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1.2-3 մետրը չգերազանցող բարձունքների վրա։ Այդ շրջանները ջրհեղեղների վտանգի տակ են գտնվում, որը հիմնականում կապված է Ֆիննական ծոցի արևելյան հատվածում քամու առաջացրած ալեկոծության հետ։ Աղետալի ջրհեղեղներ են տեղի ունեցել 1824 թվականի նոյեմբերի 19-ին (, մակարդակը ընդունվածից բարձր էր 4.21 մետրով) և 1924 թվականի սեպտեմբերի 23-ին (3.69 մ)։ Այդ ջրհեղեղի ժամանակ ջրի տակ է անցել քաղաքի մոտ 70 կմ²-ը։ Պետերբուրգի երեք հարյուր տարիների պատմության ընթացքում, ըստ տարբեր աղբյուրների, գրանցվել է մոտ 300 ջրհեղեղ։ Վերջին վտանգավոր ջրհեղեղը (ջուրը բարձրացել է մինչև 187 սմ՝ Կրոնշտադտի խորքաչափից) տեղի է ունեցել 2010 թվականի նոյեմբերի 16-ին, իսկ ավելի վտանգավոր մեկ այլ ջրհեղեղ (220 սմ)՝ 2007 թվականի հունվարի 10-ին ։ 2011 թվականի օգոստոսին Ֆիննական ծոցի Նևայի ծովախորշում գործարկվեց ջրհեղեղներից Սանկտ Պետերբուրգը պաշտպանող շինությունների համալիրը (այսպես կոչված «ամբարտակ»)։ Առաջին անգամ այն ամբողջովին գործարկվեց 2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ի ջրհեղեղի ժամանակ։ Եթե ամբարտակը չփակեին, ապա, ըստ սոցիալիստների նախագուշակմամբ, Նևայի ջուրն այդ անգամ կբարձրանար մինչև 281 սմ (ջրհեղեղն իր մեծությամբ կընդգրկվեր 5 խոշոր ջրհեղեղների մեջ), և ջրի տակ կարող էր անցնել քաղաքի մեկ հինգերորդ մասը։ Այսպիսով, կանխարգելվեց այն վնասը, որը ջրհեղեղի դեպքում կարող էր կազմել մոտ 25 մլրդ ռուբլի ։
Կլիմա
Պետերբուրգի կլիման չափավոր է, անցումային՝ չափավոր ցամաքայինից չափավոր ծովայինի։ Կլիմայի այսպիսի տեսակը բացատրվում է քաղաքի աշխարհագրական դիրքով և Լենինգրադի մարզին բնորոշ մթնոլորտային շրջանառությամբ։ Սա պայմանավորված է երկիր և մթնոլորտ եկող համեմատաբար ոչ մեծ քանակության արևային ջերմությամբ ։ Ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման ՝ քաղաքը դասվում է խոնավ ցամաքային կլիմայական տիպին։ Բալթիկ ծովի ցիկլոնների ազդեցության պատճառով ամառը կարճ է, տաք ու խոնավ, իսկ ձմեռը՝ երկար, ցուրտ ու խոնավ։ Սանկտ Պետերբուրգի կլիման նման է Հելսինկիի կլիմային, թեև արևելյան դիրքի շնորհիվ այստեղ ձմռանն ավելի ցուրտ է, իսկ ամռանը՝ ավելի տաք։
Քաղաքին բնորոշ է օդային զանգվածների հաճախակի փոփոխումը, որը հիմնականում պայմանավորված է ցիկլոնային ներգործությամբ։ Ամռանը գերակշռում են արևմտյան և հյուսիս-արևմտյան, ձմռանը՝ արևմտյան և հարավ-արևմտյան քամիները ։ Պետերբուրգի օդերևութաբանական կայանները տվյալներ ունեն 1722 թվականից։ Սանկտ Պետերբուրգում գրանցված ամենաբարձր ջերմաստիճանը +37,1 °C է, իսկ ամենացածրը՝ -35,9 °C ։
Բուսականություն
Սանկտ Պետերբուրգի և արվարձանների անտառները ջրային մակերևույթի հետ զբաղեցնում են քաղաքային տարածքի մոտ 40%-ը (2002 թվականի տվյալներով)։ 2000 թվականին քաղաքի մեկ բնակչին բաժին էր ընկնում մոտ 65 մ² անտառ։ Կանաչ ծառատունկների ընդհանուր մակերեսը գերազանցում է 31 000 հա-ը, որոնց թվում են՝ 68 զբոսայգի, 166 այգի, 730 հրապարակ, 232 ծառուղի, 750 կանաչապատ փողոց։ Քաղաքի զբոսայգիները տեղակայված են տարբեր լանդշաֆտային պայմաններում՝ Ֆիննական ծոցի ափի ստորին և վերին հատվածներում (Ստրելնայի, Պետերգոֆի և Լոմոնոսովի զբոսայգիները), մորենային հարթավայրում (Պուշկին քաղաքի զբոսայգիները), կամային բլուրներին (Շուվալովի զբոսայգի, Ռոսինովի պուրակ)։ Մի շարք զբոսայգիների հիմքն են կազմում բնական անտառները, որոնք մինչ այժմ պահպանել են իրենց ծառակազմը (Սոսնովկա, Ուդալնի զբոսայգի)։ Շատ զբոսայգիներ, որոնք ստեղծվել են հետպատերազմյան տարիներին, բաժանվել են տարածքների, որտեղ բնափայտի բուսականությունը փաստացի բացակայում էր (Մոսկովյան հաղթանակի զբոսայգի, Ծովամերձ հաղթանակի այգի)։ Քաղաքի ծայրամասերում պահպանվել են հարավային տայգայի ենթագոտուց մնացած անտառային զանգվածներ՝ Յունտոլովի արգելոցը, Ռժևսկի անտառապուրակը, Օխտա գետի երկայնքով անտառային կղզյակները, Տալլինի մայրուղին, Նևա գետի և Մոսկվա գնացող երկաթուղու միջև հատվածը ։
Քաղաքում կա բնության հատուկ պահպանվող 7 տարածք՝ 3 պետական արգելոց (Յունտոլովի, Գլադիշևի, Նևայի ծովախորշի հյուսիսային ափ) և 4 բնության հուշարձան (Դուդերգոֆի բարձունքներ, Կոմարովի ափ, Ստրելնայի ափ, Սերգիևկա զբոսայգի)։ Սանկտ Պետերբուրգի զարգացման գլխավոր նախագծով ծրագրվում է ստեղծել ևս 3 արգելոց և 2 բնության հուշարձան ։
Էկոլոգիական խնդիրներ
Ռուսաստանի Դաշնության Բնական ռեսուրսների և էկոլոգիայի նախարարության տվյալներով 2011 թվականի դրությամբ Ռուսաստանի խոշոր քաղաքների էկոլոգիական վարկանիշային սանդղակում Սանկտ Պետերբուրգը զբաղեցնում էր երկրորդ տեղը ։ Քաղաքում գործում է մթնոլորտային օդը մոնիթորինգ անող 21 ինքնաշարժ կայան։ 2009 թվականին օդի արտանետումները կազմեցին 625.3 հազ․ տոննա։ Վնասակար նյութերի արտանետումները բնակչության մեկ շնչի հաշվարկով կազմում է տարեկան 135.9 կգ, 1 կմ²-ին՝ 434,5 տոննա։ Բոլոր արտանետումների 91.9%-ը տրանսպորտի արտանետումներն են։ 2009 թվականին, նախորդ տարվա հետ համեմատած, տրանսպորտի արտանետումների քանակն ավելացել է 1%-ով, իսկ ստացիոնար աղբյուրների արտանետումները՝ 9.8%-ով ։
Նևա գետի, Նևայի ծովախորշի և Ֆիննական ծոցի էկոլոգիական վիճակը գնահատվում է ոչ բավարար։ Սանկտ Պետերբուրգի սահմաններում Նևան աղտոտված է արդյունաբերական թափոններով, գետ են լցվում հարյուրավոր արդյունաբերական ընկերությունների թափոններ ։ Նևայով սովորաբար փոխադրում են նավթամթերք։ Յուրաքանչյուր տարի գետ է լցվում ավելի քան 80 հազ․ տոննա աղտոտիչ նյութ։ Ամեն տարի Պետերբուրգի բնօգտագործման կոմիտեն միջինում գրանցում է նավթամթերքի լցման ավելի քան 40 դեպք ։ 2013 թվականին Ռուսաստանի սպառողների իրավունքները և մարդու բարօրությունը պաշտպանող դաշնային ծառայությունը քաղաքի տարածքում գտնվող 24 լողափերից լողալու համար պիտանի ճանաչեց միայն մեկը ։ 2009 թվականին քաղաքի բնակարանային տնտեսության մեջ առաջացավ 8 մլն մ³ պինդ կենցաղային թափոն։ Քաղաքի արդյունաբերությունն արտադրական տարատեսակ թափոնների աղբյուր է հանդիսանում, որոնց զգալի մասը լուրջ վտանգ է ներկայացնում շրջակա միջավայրի համար։ I–III կարգի թափոնները տարվում են «Կրասնի Բոր» հրաձգարան (Լենինգրադի մարզի Տոսնենսկի շրջան, քաղաքից 30 կմ դեպի հարավ)՝ թունավոր թափոնների, քիմիական, բժշկական, արդյունաբերական ընկերությունների արտադրանքում օգտագործելու համար ։
Ջրհեղեղներից Սանկտ Պետերբուրգը պաշտպանող շինությունների համալիրի կառուցմամբ՝ Նևայի ծովախորշի ջրափոխանակումը՝ Ֆիննական ծոցի արևելյան հատվածից, նվազեց 10-20 %-ով։ Անհանգստության առիթ է Ֆիննական ծոցի՝ քաղաքի և ամբարտակի միջև ընկած փոքր ջրային տարածքների արդեն սկսված աստիճանական ճահճացումը և դրա հետ կապված բույսերի մնացորդների փտումը, որը ժամանակի ընթացքում կարող է հանգեցնել ջրամբարի լրացուցիչ էվտրոֆիկացիային և ջրատարածությունից Նևայի ծովախորշի ընդարձակ հատվածների հեռացմանը ։
Իշխանության մարմիններ
Քաղաքի պետական իշխանությունն իրականացվում է 1998 թվականի հունվարի 14-ին Օրենսդիր ժողովի կողմից ընդունված կանոնադրությամբ։ Քաղաքի բարձրաստիճան պաշտոնյան նահանգապետն է, որին ընտրում են ՌԴ այն քաղաքացիները, որոնք բնակվում են Սանկտ Պետերբուրգի տարածքում և ունեն դաշնային օրենքով սահմանված ընտրական իրավունք։ Նահանգապետն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ 5 տարի ժամկետով ։ 2011 թվականի օգոստոսից քաղաքի նահանգապետն է Գեորգի Պոլտավչենկոն «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցությունից, որն այդ պաշտոնին է նշանակվել Օրենսդիր ժողովի կողմից՝ ՌԴ նախագահի առաջարկով՝ այդ պահին գործող օրենսդրության համաձայն։ Քաղաքի գործադիր իշխանությունն իրականացնում է նահանգապետի կողմի ղեկավարվող կառավարությունը և Սանկտ Պետերբուրգի պետական իշխանության այլ գործադիր մարմիններ, որոնք կազմում են քաղաքի պետական իշխանության գործադիր մարմինների համակարգը՝ Սանկտ Պետերբուրգի վարչությունը։ Քաղաքի կառավարությունը նստում է Սմոլնի ինստիտուտի շենքում։
Քաղաքի օրենսդիր իշխանությունն իրականացնում է Օրենսդիր ժողովը, որը բաղկացած է 50 պատգամավորներից, որոնց ընտրում է քաղաքի բնակչությունը՝ 5 տարի ժամկետով։ 2016 թվականի սեպտեմբերին ձևավորվել է վեցերորդ գումարման Օրենսդիր ժողովը, որին մասնակցում է 6 կուսակցություն՝ Միասնական Ռուսաստան (36 տեղ), Արդար Ռուսաստան (3), ՌԴ կոմունիստական կուսակցություն (3), Ռուսաստանի Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցություն (3), Աճի կուսակցություն (3), Խնձոր կուսակցություն (2) ։ Օրենսդիր ժողովի նախագահն է Վյաչեսլավ Մակարովը (2011 թվականի դեկտեմբերից)։ Օրենսդիր ժողովի նստավայրը Մարինոյի պալատն է։ Քաղաքի բյուջեն, արտաբյուջետային ֆոնդերի ծախսերը կազմակերպելու, վերահսկելու համար ստեղծվել է Սանկտ Պետերբուրգի Վերահսկողա-հաշվարկային պալատը։ Դատական իշխանությունն իրականացնում են Սանկտ Պետերբուրգի կանոնադրական դատարանը և խաղարար դատավորները ։
Քաղաքում գործում են նաև համայնքային կազմավորումների պատգամավորների խորհուրդներ, որոնց ընտրությունները տեղի են ունեցել 2014 թվականին։
Քաղաքային բյուջե
Սանկտ Պետերբուրգի բյուջեի մուտքերի հիմնական մասը կազմում են՝ կազմակերպությունների շահույթից եկած հարկը (26 %), ֆիզիկական անձանց շահույթի հարկը (45.7 %), ակցիզներ (4.4 %), կազմակերպությունների սեփականության հարկը (6.9 %), պետական և համայնքային սեփականության տակ գտնվող գույքի օգտագործման հարկը (3,6 %)։ Հիմնական ծախսեր՝ ազգային տնտեսություն (24,61 %), կրթություն (24,07 %), առողջապահություն (16,34 %), սոցիալական քաղաքականություն (12,48 %), բնակարանային տնտեսություն (10,21 %), համապետական հարցեր (4,86 %), մշակույթ և կինեմատոգրաֆիա (3,80 %), սպորտ (1,37 %)։ Սանկտ Պետերբուրգի պետական պարտքը 2018 թվականի հունվարի 11-ի դրությամբ կազմել է 34.8 մլրդ ռուբլի ։
Աղբյուր՝ fincom.gov.spb.ru
Արտաքին կապեր
Քաղաքն ունի լայնածավալ արտաքին կապեր։ Քաղաքում պարբերաբար անց են կացվում այլ քաղաքների և երկրների մշակութային օրեր։ 2017 թվականին Սանկտ Պետերբուրգն ունեցել է 94 քույր քաղաք ։
Քաղաքում կա 35 երկրի գլխավոր հյուպատոսարան, 3 պատվավոր գլխավոր հյուպատոսարան, 25 պատվավոր հյուպատոսարան, միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցչություններ՝ ԱՊՀ մասնակից երկրների միջխորհրդարանական ասամբլեայի, Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի ներկայացուցչությունները, Եվրասիական զարգացման բանկի մասնաճյուղը, Եվրասիական տնտեսական միության միջխորհրդարանական ասամբլեան, ՌԴ 28 սուբյեկտների ներկայացուցչություններ, գրանցված են 17 գիտամշակութային ինքնավարություններ, 51 ազգային-մշակութային միավորումներ, 20 հայրենակցություն ։
Քաղաքի պաշտոնական խորհրդանիշներ
Սանկտ Պետերբուրգի պատմական զինանշանը, որը հաստատվել է 1730 թվականին, վերահաստատվել 1780 թվականին, լրացվել 1857 թվականին՝ երբեք չչեղարկված և 1991 թվականին կրկին կիրառության մեջ դրված, համարվում է քաղաքի ամենահին և հիմնական պաշտոնական խորհրդանիշը։ Ներկայիս դրոշն ընդունվել է 1992 թվականի հունիսի 8-ին և ընդգրկվել ՌԴ պետական հերալդիական գրանցամատյանում, որտեղ ստացել է 49 համարը։ Սանկտ Պետերբուրգի զինանշանի և դրոշի վրա պատկերված է գայիսոն՝ որպես մայրաքաղաքի և կայսերական իշխանության խորհրդանիշ, ծովային խարիսխ՝ որպես ծովային նավահանգստի խորհրդանիշ և գետի խարիսխ՝ որպես գետի նավահանգստի խորհրդանիշ։ Նախօրինակ է ծառայել Վատիկանի՝ Սուրբ Պետրոսի քաղաքի զինանշանը։ Սանկտ Պետերբուրգի դրոշը՝ ՌԴ սուբյեկտի պաշտոնական խորհրդանիշը, ցույց է տալիս Սանկտ Պետերբուրգի սահմանադրա-իրավական կարգավիճակը, նրա միասնական բնակչությունը, մշակութային հարստությունը։ Ընդունվել է 1992 թվականի հունիսի 8-ին՝ համապատասխան որոշման դուրս գալուց 9 ամիս անց ։
Սանկտ Պետերբուրգի օրհներգը քաղաքի խորհրդանիշներից մեկն է (երաժշտությունը՝ «Հիմն մեծ ժողովրդին» է Ռեյնգոլդ Գլիերի «Պղնձե հեծյալը» բալետից՝ Գրիգորի Կորչմարի խմբագրմամբ, խոսքերը՝ Օլեգ Չուպրովի)։ Ամբողջովին հաստատվել է 2003 թվականի մայիսի 13-ին ։
Քաղաքային տոներ և հիշատակի օրեր
Բացի համառուսական և միջազգային տոներից Սանկտ Պետերբուրգում նշվում են քաղաքային տոները և հիշատակի օրերը ՝
Բնակչություն
2018 թվականի տվյալներով Սանկտ Պետերբուրգում ապրում է 5 356 755 մարդ։ Իր բնակչությամբ այն Ռուսաստանի երկրորդ և Եվրոպայի չորրորդ քաղաքն է, ինչպես նաև Եվրոպայի երկրորդ (Ստամբուլից հետո) քաղաքը, որը պետության մայրաքաղաք չէ։ Աշխարհի ամենահյուսիսային միլիոնանոց քաղաքն է։
1990 թվականին քաղաքի բնակչության թիվը գերազանցել է 5 մլն մարդը, սակայն 1990–2007 թվականներին նկատվել է կայուն ապաբնակեցում։ 2007 թվականին բնակչությունը կազմում էր 4 568 047 մարդ։ 2009 թվականից նկատվում է բնակչության աճ, սակայն 2012 թվականին աճը նկատվել է ներգաղթի հաշվին։ Արդյունքում 2002–2010 թվականներին բնակչության աճը կազմել է 4%-ից մի քիչ ավել (4661.2-ից 4879.6 հազ․) ։ Ըստ Պետական վիճակագրության դաշնային ծառայության՝ 2010 թվականին ծնելիության մակարդակը կազմել է 1000։12.0 հարաբերակցություն, իսկ մահացության մակարդակը՝ 1000։14.2։ 2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի արդյունքներով բնակչության թիվը կազմել է 4 879 566 մարդ, որոնցից 45.6%-ը տղամարդիկ էին, 54.4%-ը՝ կանայք։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Սանկտ Պետերբուրգի բնակչությունը կրկին գերազանցել է 5 միլիոնը։
Քաղաքի շրջաններում բնակչության թվով առաջատարն է Պրիմորսկի շրջանը՝ 507.2 հազ․ մարդ ։ 2007 թվականին պետերբուրգցիների կյանքի ակնկալվող տևողությունը տղամարդկանց մոտ կազմել է 64 տարի, իսկ կանանց մոտ՝ 75 տարի (այս ցուցանիշները մեկ տարով գերազանցում են 2006 թվականի ցուցանիշները)։ 2008 թվականի դրությամբ՝ քաղաքի ընդհանուր բնակչության 4 571 000-ից 1 100 000-ը թոշակառուներ էին (որոնցից 55%-ը՝ հաշմանդամներ)։ Այդ ժամանակ քաղաքում բնակվում էր 80-90 տարեկան 139 000 մարդ, 90 և ավել տարեկան՝ 13 400 մարդ, 100 և ավել տարեկան՝ 188 մարդ ։
Ըստ 2010 թվականի Համառուսաստանյան մարդահամարի՝ Սանկտ Պետերբուրգում բնակվում է ավելի քան 200 ազգ և ժողովուրդ․ ռուսներ՝ 3 909 000 մարդ (իրենց ազգությունը նշած ամբողջ բնակչության 92,5%-ը), ուկրաինացիներ՝ 64 000 (1,52 %), բելառուսներ՝ 38 000 (0,9 %), թաթարներ՝ 31 000 (0,73 %), հրեաներ՝ 24 000 (0,57 %), ուզբեկներ՝ 20 300 (0,48 %), հայեր՝ 20 000 (0,47 %), ադրբեջանցիներ՝ 17 700 (0,36 %), տաջիկներ՝ 12 100 (0,29 %), վրացիներ՝ 8 300 (0,2 %), մոլդովացիներ՝ 7 200 (0,17 %), ղազախներ՝ 3 400 (0,08 %), ֆիններ՝ 2 600 (0,06 %) ։ Քաղաքի 15 տարեկանից բարձր բնակչության 31,7 %-ն ունի բարձրագույն կամ թերի բարձրագույն կրթություն, 26,7 %-ը՝ միջին մասնագիտական կրթություն, 13,8 %-ը՝ միջին ընդհանուր կրթություն, 2287 մարդ (0,06 %)՝ ոչ գրագետ է ։ 2017 թվականի մայիսին տնտեսապես ակտիվ բնակչության շրջանում գրանցված գործազրկության մակարդակը կազմել է 1.6%։ 2017 թվականի ապրիլին հաշվեգրված միջին անվանական աշխատավարձը կազմել է 53 272 ռուբլի (2016 թվականի ապրիլի մակարդակի 112,2 %-ը) ։ 2017 թվականի առաջին քառորդում Սանկտ Պետերբուրգի կառավարության որոշմամբ (հունիսի 7, 2017) սահմանված բնակչության մեկ շնչին ընկնող կենսաապահովման նվազագույն զամբյուղը կազմել է 10605.7 ռուբլի ։
Տնտեսություն
Սանկտ Պետերբուրգը Ռուսաստանի Դաշնության ամենակարևոր տնտեսական կենտրոններից մեկն է։ 2015 թվականին քաղաքի Համախառն շրջանային արդյունքը, ըստ Պետական վիճակագրության դաշնային ծառայության տվյալների, կազմել է 3.024 տրիլիոն ռուբլի (2013 թվականին՝ 2.491 տրիլիոն ռուբլի) ։ Տնտեսական գործունեության հիմնական տեսակներն են (փակագծերում՝ Համախառն շրջանային արդյունքի մասնաբաժինը՝ 2014 թվականի դրությամբ) ․
Քաղաքի ֆինանսական շուկան իր շրջանային ֆինանսական շուկայի մեծությամբ Ռուսաստանի երկրորդ շուկան է։ Քաղաքում գործում են Սանկտ Պետերբուրգի արժութային բորսան, «Սանկտ Պետերբուրգ» ապրանքային բորսան, Սանկտ Պետերբուրգի ֆոնդային բորսան, Սանկտ Պետերբուրգի ապրանքա-հումքային միջազգային բորսան։ Քաղաքում գրանցված է 31 բանկ (առավել խոշորներն են՝ ՎՏԲ, «Ռոսիա», «Սանկտ Պետերբուրգ», «Տավրիչեսկի», Բալթիկ բանկ, Բալթինվեստբանկ) և այլ շրջանների ավելի քան 100 բանկերի ներկայացուցչություններ ։
«Mercer»-ի գնահատմամբ՝ 2017 թվականին Սանկտ Պետերբուրգը քաղաքներում կյանքի որակի մակարդակի համաշխարհային վարկանիշում 231 տեղից զբաղեցնում է 176-րդ տեղը։
Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության հիմքն են կազմում ավելի քան 700 խոշոր և միջին ընկերություններ, ինչպես նաև ավելի քան 20 000 փոքր ընկերություններ։ 2016 թվականին քաղաքի արդյունաբերությամբ թողարկված արտադրանքի ծավալը կազմել է 2340.5 մլրդ ռուբլի, որը 6.9%-ով գերազանցել է նախորդ տարվա ցուցանիշները։ Արտադրված ապրանքների 30%-ը կազմում են տրանսպորտային միջոցները, մեքենաները և տարատեսակ սարքավորումները, 15.7%-ը՝ սննդամթերքը՝ ներառյալ խմիչքները և ծխախոտը, 5.7%-ը՝ մետաղագործական արտադրանքը և պատրաստի մետաղական իրերը ։
Սանկտ Պետերբուրգի արդյունաբերության հիմքը՝ ծանր արդյունաբերությունն է։ Քաղաքում աշխատում են այնպիսի նավաշինական ընկերություններ, ինչպիսիք են «Ծովակալության նավաշինարաններ»-ը (նավեր ՌԴ ռազմածովային նավատորմի համար, լցանավեր, սուզանավեր), «Միջին Նևայի նավաշինական գործարան»-ը (կատերներ, ականազերծիչ նավեր ՌԴ ռազմածովային նավատորմի համար), «Բալթիկ գործարան»-ը (նավեր Ծովային նավատորմի համար, սառցահատեր), «Հյուսիսային նավաշինարան»-ը (նավեր ՌԴ ռազմածովային նավատորմի և Ծովային նավատորմի համար)։ Գործում են մեքենաշինական ընկերություններ՝ «Կոմպրեսոր» (կոմպրեսորային սարքավորումներ, նավթագազային սարքավորումներ), «Լենինգրադի մետաղական գործարան» (շոգետուրբիններ, գազատուրբիններ և հիդրավլիկ տուրբիններ), «Էլեկտրոսիլա» (էլեկտրական մեքենաներ, գեներատորներ), «էլեկտրոպուլտ» գործարան (էլեկտրական սարքավորումներ), «Սևկաբել» (ուժահաղորդ մալուխներ, պղնձե գլանվածքներ), «Կիրովի գործարան» (տրակտորներ, մետաղական արտադրանք, գյուղատնտեսական տեխնիկա), «Արսենալ» (տիեզերական արբանյակներ, հրետանային սարքավորումներ, կոմպրեսորային կայաններ), «Իժորայի գործարաններ» (վարձակալության սարքավորում, հատուկ սարքավորում, ատոմային ռեակտորներ), «Լենինեց» (օդանավատորմի և սպառազինության սարքավորումներ, ռադիոէլեկտրոնային սարքավորումներ), «Սվետլանա» (ռենտգենյան փողակներ, ռադիոէլեկտրոնային սարքավորումներ և բաղկացուցիչ մասեր), Լենինգրադի օպտիկամեխանիկական միավորում (օպտիկական սարքավորումներ) և այլն։ Զարգացած է տրանսպորտային մեքենաշինությունը՝ «Վագոնմաշ» (ուղևորափոխադրող վագոններ՝ երկաթուղիների համար և էլեկտրավագոններ՝ մետրոպոլիտենի համար), Ֆորդ, Տոյոտա, Ջեներալ Մոթորս, Scania AB, Նիսան, Հունդաի Մոթոր և ՄԱՆ ընկերությունների մեքենաշինական գործարաններ։ 2016 թվականին 9 ամիսների ընթացքում քաղաքում թողարկվել է Ռուսաստանում վաճառվող նոր մեքենաների 25%-ը ։ Արդյունաբերական արտադրանքի զգալի ծավալը ձևավորում են սպառազինության արտադրությամբ զբաղվող ընկերությունները ։ Քաղաքում զարգացած է սև («Սևերստալ» ընկերության Իժորայի խողովակների գործարան) և գունավոր մետալուրգիան («Կրասնի վիբորժեց»), քիմիական («ВМП-Нева»), թեթև, պոլիգրաֆիական արդյունաբերությունը։
Սննդի արդյունաբերության խոշորագույն ընկերությունների թվում են՝ «Բալթիկա» գարեջրի գործարանը (գարեջուր, ոչ ոգելից ընպելիքներ, հանքային ջրեր), «Հայնեկեն» ընկերության գարեջրագործարանը, Ստեպան Ռազինի անվան գարեջրի գործարանը, Մոսկվայի շրջանի հացի գործարանը (հացաբուլկեղեն, ալյուրաշատ հրուշակեղեն), Կրուպսկայայի անվան ֆաբրիկան (կոնֆետներ և շոկոլադ), «Պարնաս-Մ» մսակոմբինատը (երշիկեղեն, մսային պահածոներ և կիսաֆաբրիկատներ), «Մելնիցա Կիրովա»-ն (ձավար, ալյուր), «Պետմոլ» կաթի գործարանը (պատկանում է «Danone»-ին), «Պոլյուստրովո» հանքային ջրերի գործարանը, մսակոմբինատները, հրուշակեղենի արտադրությամբ, ձկնարտադրությամբ զբաղվող գործարանները և շատ ուրիշներ ։
Սպառողական շուկա
2016 թվականին մանրածախ առևտրի շրջանառությունը կազմել է 1215.6 մլրդ ռուբլի, որը 1.5%-ով ավելի քիչ է, քան նախորդ տարին։ Սննդամթերքի շրջանառությունը (ներառյալ ըմպելիքները և ծխախոտները) 2016 թվականին կազմել է 36%, ոչ տնտեսական ապրանքներինը՝ 64%։ 2016 թվականին բնակչությանը մատուցվել է 417 մլրդ ռուբլու վճարովի ծառայություն ։ Սանկտ Պետերբուրգի սպառողական շուկան աշխատանքով է ապահովել քաղաքային տնտեսության մեջ զբաղված բնակչության մեկ հինգերորդ մասին և կազմել է Համախառն տարածաշրջանային արդյունքի մեկ հինգերորդ մասը։ Այն ներառում է մանրածախ առևտրի 15 900 ընկերություն (այդ թվում՝ բնակչությանն առօրյա սպառման տնտեսական ապրանքներ մատակարարում են 6500 ընկերություն), հանրային սննդի 6800, կենցաղային մատակարարման ավելի քան 8500 ընկերություն։ Քաղաքում գործում է մանրածախ առևտրի 171 համալիր, 22 շուկա (որից 16-ը մասնագիտացած է գյուղատնտեսական մթերքների իրացման մեջ)։ Սանկտ Պետերբուրգում ներկայացված են հետևյալ առևտրային ցանցերը՝ միջազգային (Աշան, Կ-Ռուոկա, Սպար, Մետրո, Պրիզմա), դաշնային (Օ'Քեյ, Լենտա, Դիքսի, Մագնիտ, ինչպես նաև «X5 Retail Group»-ին պատկանող Պյատյորոչկա, Կարուսել և Պերեկրյոստոկ), միջտարածաշրջանային (7Я семьЯ, Վերնի, Նորմա, Իդեա, Նետտո, Ազբուկա Վկուսա, Պոլուշկա), տեղական (Սեզոն, Լայմ, Լենդ, ՌիոՄագ, Սմարտ, Ռեալ) և այլն  ։ Խոշոր առևտրային ցանցերում մանրածախ առևտրի շրջանառությունը կազմում է 76% ։
Սանկտ Պետերբուրգը համարվում է երկրի մեդիատիրույթի զարգացումը որոշող քաղաքներից մեկը․ Հյուսային մայրաքաղաքի հրատարակչական շուկայի համար բնորոշ են որակապես և քանակապես բարձր ցուցանիշները։ Այստեղ թողարկվում է ավելի քան 100 լրագիր (մեկանգամյա տպաքանակ՝ մոտ 10 մլն օրինակ) և 150 ամսագիր (ավելի քան 7 օրինակ)։ Պարբերական հրատարակությունների իրացման տարեկան ծավալը քաղաքում կազմում է 185 մլն օրինակ․ 132 մլն օրինակն իրացվում է մանրածախ ձևով, իսկ 53 մլն-ը՝ բաժանորդագրությամբ ։ Սանկտ Պետերբուրգում է տեղակայված «Հինգերորդ ալիք» դաշնային հեռուստաալիքի գլխավոր գրասենյակը։ Բացի այդ քաղաքում հեռարձակվում են տարածաշրջանային «Life 78», «Սանկտ Պետերբուրգ» հեռուստաալիքները ։ Աշխատում են նաև մի շարք տարածաշրջանային հեռուստաստուդիաներ՝ Լենինգրադի մարզային հեռուստաընկերությունը, «НТВ-Петербург»-ը, «СТС-Петербург»-ը, «ТНТ-Петербург»-ը։
Շինարարություն և ներդրումներ
2016 թվականին քաղաքում իրականացվել է 409.3 մլրդ ռուբլի արժողությամբ շինարարական աշխատանքներ, շահագործման է հանձնվել 3116.3 հազ․ մ² բնակելի տարածք ։
2016 թվականին հիմնական կապիտալում ներդրումների ծավալը կազմել է 582.3 մլրդ ռուբլի ։ 2013 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում խոշոր ներդրումներ կատարած երկրներն են եղել Գերմանիան, Ղազախստանը, Կորեայի Հանրապետությունը, Վիրջինյան կղզիները, Շվեդիան, Կիպրոսը, Ավստրիան, Նիդերլանդները, Մեծ Բրիտանիան, Ֆինլանդիան, Շվեյցարիան, Բելառուսը ։
2012 թվականին Սանկտ Պետերբուրգը ՌԴ տարածաշրջանային զարգացման նախարարության, Ռուսաստանի ճարտարագետների միության, Շինարարության և բնակարանային տնտեսության դաշնային գործակալության, Ռուսաստանի սպառողների իրավունքները և մարդու բարօրությունը պաշտպանող դաշնային ծառայության, Մոսկվայի Մ․ Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի կազմած քաղաքային միջավայրի որակի վարկանիշում զբաղեցրել է 2-րդ հորիզոնականը ։
Զբոսաշրջություն
Տնտեսության մեջ էական դեր է կատարում զբոսաշրջային բիզնեսը, որը կապված է Ռուսաստանից և արտասահմանից հյուրերի ընդունմամբ, ինչպես նաև սրա հետ կապված տնտեսական ակտիվությունը ծառայությունների մատուցման ոլորտում։ Քաղաքն ունի պատմամշակութային զգալի ժառանգություն՝ զբոսաշրջային պրոդուկտ ձևավորելու, զբոսաշրջությունը քաղաքային տնտեսության հիմնական ճյուղ դարձնելու համար։ 2012 թվականի տվյալներով Սանկտ Պետերբուրգը Եվրոպայի ամենաշատ այցելվող և զբոսաշրջիկների շրջանում հայտնի քաղաքների շարքում զբաղեցրել է 10-րդ հորիզոնականը (աշխարհում 20-րդ հորիզոնականը) ։
Ցելիննոե (գյուղ, Խայբուլինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1175 մարդ։
Սանկտ Պետերբուրգ
Զբոսաշրջություն
2016 թվականին Սանկտ Պետերբուրգ է այցելել 6.9 մլն զբոսաշրջիկ (2016 թվականին Հյուսիսարևմտյան դաշնային շրջանի անցակետերով Սանկտ Պետերբուրգ այցելած արտասահմանյան քաղաքացիների քանակը կազմել է 2847.2 հազ․ մարդ (հիմնականում զբոսաշրջիկներ Ֆինլանդիայից, Գերմանիայից, ԱՄՆ-ից, Շվեդիայից և Ֆրանսիայից)։ Քաղաքում աշխատում է ավելի քան 260 խոշոր և ոչ մեծ հյուրանոց՝ 27000 սենյակներով (այդ թվում՝ «Գրանդ Հոթել Եվրոպա», «Աստորիա», «Կորինտիա Սանկտ Պետերբուրգ», «Մերձբալթիկա», «Պուլկովսկայա», «Սանկտ Պետերբուրգ», «Մոսկվա», «Ռոսիա», «Հոկտեմբերյան», «Ազիմուտ Հոթել Սանկտ Պետերբուրգ» և այլ հյուրանոցներ), հանգստյան տներ։ Վասիլևսկի կղզու արևմտյան հատվածում ուղևորային ծովային նոր նավահանգստի շահագործմամբ և կարճաժամկետ այցով ժամանած զբոսաշրջիկների համար մուտքի վիզայի չեղարկման շնորհիվ քաղաքը դառնում է Եվրոպայի ծովային զբոսաշրջության կենտրոններից մեկը։ 2016 թվականին Հյուսիսային մայրաքաղաք է ժամանել 457 000 ծովային զբոսաշրջիկ (209 զբոսաշրջություն նավով) ։
2016 թվականի դեկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգը 2016 թվականին զբոսաշրջային արդյունաբերության «World’s Leading Cultural City Destination» անվանակարգում արժանացել է «World Travel Awards» մրցանակի, ինչը ռուսական աղբյուրներում ստացել է «Աշխարհի զբոսաշրջային մայրաքաղաք» անվանումը  ։
Ցելիննոե (գյուղ, Խայբուլինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սանկտ Պետերբուրգ
Կոմունալ տնտեսություն
Քաղաքում ջրամատակարարմամբ և կոյուղավորմամբ զբաղվող ընկերությունը «Վոդոկանալ Սանկտ Պետերբուրգա» ունիտար կազմակերպությունն է։ Ջրամատակարարման հիմնական աղբյուրը Նևա գետն է։ Նրանից է վերցվում ջրի 96%-ը, որը մշակում է անցնում ավելի քան 5 խոշոր ջրմուղ կայաններում՝ Գլխավոր ջրմուղ կայան, Հյուսիսային ջրմուղ կայան, Հարավային ջրմուղ կայան, Վոլկովի ջրմուղ կայան, Կոլպինո քաղաքի ջրմուղ մաքրող կառույցներ։ 2009 թվականի հունիսի 26-ից Սանկտ Պետերբուրգը դարձել է առաջին մեգապոլիսը, որտեղ խմելու ամբողջ ջուրը մշակում է անցնում ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով և որը ջուրը վարակազերծելու համար ամբողջովին հրաժարվել է հեղուկ քլորից։ Քաղաքում գործում է 21 կոյուղու մաքրման կառույց, որոնցից խոշորագույններն են՝ Աերացիայի կենտրոնական կայանը, Աերացիայի հյուսիսային կայանը և Հարավարևմտյան մաքրման կառույցները, աշխատում է կեղտաջրերի նստվածքի այրման 3 գործարան։ Կեղտաջրերը սկսեցին մաքրվել 1979 թվականից։ 2008 թվականի վերջին Պետերբուրգը մաքրել է կեղտաջրերի 91.7%-ը։ 2013 թվականի հոկտեմբերին քաղաքի հյուսիսային հատվածի Կոյուղու գլխավոր կոլեկտորի շահագործմամբ մաքրվում է քաղաքի կեղտաջրերի 98.4%-ը (2010 թվականին՝ 93%-ը) ։ 2016 թվականին սպառողներին խմելու ջրի միջին օրական քանակը կազմել է 1597 հազ․ մ³, ջրի փոխադրման ժամանակ կորուստները և ծախսերը կազմել են 12%, կոյուղու մաքրման կառույցներում կեղտաջրերի միջին օրական ծավալը կազմել է 2.2 մլն մ³/օր ։
Սանկտ Պետերբուրգի ջերմամատակարարման համակարգում աշխատում են 8 «ТГК-1» ջերմաէլեկտրակայան, 3 գերատեսչական ջերմաէլեկտրակայան, 377 կաթսային «ТЭК СПб», 48 կաթսային «Лентеплоснаб», 140 կաթսային «Петербургтеплоэнерго», 28 կաթսային «Петербургэнергосбыт», 179 գերատեսչական կաթսաներ։ Ջերմային ցանցերի տարածվածությունը կազմում է ավելի քան 6000 կմ։ Քաղաքի տարածքում տեղակայված են 118 բարձրավոլտ ենթակայաններ՝ ընդհանուր ավելի քան 15 000 մեգավատտ հզորությամբ։ Կաթսայա-վառարանային տաքացման հիմնական տեսակը քաղաքային տնտեսության մեջ բնական գազն է (որի մասնաբաժինը կազմում է 94%), մնացածները կազմում են մազութը և ածուխը։ Քաղաքի առավել խոշոր ջերմա- և էներգագեներացնող ընկերությունները պատկանում են ТГК-1-ին՝ Կենտրոնական ջերմաէլեկտրակայանը, Պրավոբերեժնայա № 5 ջերմաէլեկտրակայանը, Վիբորգի № 17 ջերմաէլեկտրակայանը, Հյուսիսային № 21 ջերմաէլեկտրակայանը, Պերվոմայսկի № 14 ջերմաէլեկտրակայանը, Հարավային № 22 ջերմաէլեկտրակայանը և Ավտովսկայա № 15 ջերմաէլեկտրակայանը ։
Տրանսպորտ
Սանկտ Պետերբուրգը Ռուսաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածի խոշորագույն տրանսպորտային հանգույցն է և երկրորդը երկրում Մոսկվայից հետո։ Այն ներառում է երկաթուղիներ, ծովային և գետային տրանսպորտ, ավտոմոբիլային ճանապարհներ և ավիաուղիներ։ Քաղաքով են անցնում եվրասիական 2 տրանսպորտային միջանցք՝ «Հյուսիս-Հարավ» և «Տրանսսիբ», № 9 համաեվրոպական տրանսպորտային միջանցքը, E 18 եվրոպական ավտոմոբիլային ճանապարհը, որը Սկանդինավիան կապում է Ռուսաստանի կենտրոնի հետ ։ 2010 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի բեռնափոխադրումը կատարվել է երկաթուղով (101 մլն տոննա), խողովակային (85 մլն տոննա), ծովային (9 մլն տոննա), ավտոմոբիլային (առանց փոքր ձեռնարկատիրության, 4 մլն տոննա), ներքին ջրային (1.2 մլն տոննա) ։
Քաղաքային ավտոմայրուղիների զբաղվածությունը տրանզիտային տրանսպորտից թեթևացնելու համար Սանկտ Պետերբուրգի շուրջը կառուցվել է օղակային ավտոմոբիլային ճանապարհ։ Սանկտ Պետերբուրգն այլ տարածաշրջանների հետ կապող հիմնական ճանապարհներն են (ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ՝ Ֆիննական ծոցից)՝ Պրիմորսկի խճուղի, Վիբորգի խճուղի, Պրիօզյորսկի խճուղի, Սանկտ Պետերբուրգ-Մորիե ավտոճանապարհը, Մուրմանսկի խճուղին, Պետրոզավոդի խճուղին, Մոսկվայի խճուղին, Պուլկովոյի խճուղին, Կիևի խճուղին, Տալլինի խճուղին, Պետերգոֆի խճուղին ։ Սանկտ Պետերբուրգի վարչության տրանսպորտային ենթակառուցվածքի զարգացման կոմիտեի տվյալներով՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ միջքաղաքային ճանապարհների 37%-ը ոչ նորմալ վիճակում են, 2020 թվականին ծրագրվում է տոկոսն իջեցնել 20-ի ։
Քաղաքի տարածքում են գտնվում Սանկտ Պետերբուրգ մեծ նավահանգիստը, որն ներառում է 5 ավազան, Վասիլևսկի կղզու բեռնափոխադրումային նավահանգիստը, Կրոնշտադտի նավահանգիստը, Լոմոնոսովի նավահանգիստը ։ Նավահանգստում վերաբեռնվում են նավթամթերքներ, մետաղներ, անտառային բեռներ, կոնտեյներներ, ածուխ, հանքաքար, քիմիական բեռներ, մետաղաջարդվածք։ Մեծ նավահանգստի բեռնաշրջանառությունը 2010 թվականի առաջին կեսի տվյալներով կազմել է 26.35 մլն տոննա (+6.4% 2009 թվականի առաջին կեսի համեմատ) ։ Նավահանգիստը միացած է ծովին 27 մղոն երկարություն ունեցող Մորսկոյ ջրանցքի միջոցով և ամբողջ տարին բաց է նավերի համար։ Վասիլևսկի կղզու ծայր արևմուտքում տեղակայված է Ծովային ուղևորային տերմինալը՝ կրուիզային լայներներ և շոգենավեր ընդունելու համար ։ Ջրային տրանսպորտով փոխադրումների զգալի մասը բաժին է ընկնում Նևայով գետային փոխադրումներին, որը քաղաքը կապում է Լադոգա լճի հետ և հանդիսանում է Վոլգա-Բալթիկ ջրային ուղու վերջին հատվածը։ Նևա գետի Վոլոդարսկի կամրջից վերև գտնվում է Գետային կայարանը։
Սանկտ Պետերբուրգը Ռուսաստանի Դաշնության ամենախոշոր հյուսիսարևմտյան երկաթուղային հանգույցն է։ Քաղաքում գործում է 5 երկաթուղային կայարան (Բալթիկ, Վիտեբսկի, Լադոգայի, Մոսկվայի, Ֆինլանդական), 2 տեսակավորող կայարաններ (Սանկտ Պետերբուրգ-Սորտիրովոչնի-Մոսկվայի, Շուշարի), 2 նավահանգստային կայարաններ (Ավտովո, Նոր նավահանգիստ)։ Քաղաքում է տեղակայված Հոկտեմբերյան երկաթգծի վարչությունը ։
1955 թվականից քաղաքում գործում է մետրոպոլիտեն։ 2012 թվականի դեկտեմբերի վերջին Սանկտ Պետերբուրգի մետրոպոլիտենը 5 գծերում ուներ 67 կայարան, 7 գնացքափոխ հանգույց․ շահագործվող գծերի երկարությունն ավելի քան 120 կմ է։ 2001 թվականի դրությամբ Սանկտ Պետերբուրգում գործել է աշխարհում խոշորագույն տրամվայի ցանցը։ Վերջին տարիներին այն էապես կրճատվել է։ Քաղաքում զարգացած են նաև ավտոբուսների և տրոլեյբույսների ցանցը ։ Այստեղ շահագործվել են ԽՍՀՄ-ում ամենաշատ Վլադիմիր Վակլիչի տրոլեյբուսները, որոնք կազմված էին երկու ЗиУ-682 մեքենաներից։ Ընդհանուր առմամբ դրանց թիվը կազմում էր 111 միավոր ։
Փոխադրումների զգալի ծավալը կատարվում է երթուղային տաքսիներով ։ Հանրային տրանսպորտի վիճակն ու որակը, դրա անվտանգությունը և փոխադրումների կազմակերպումը ենթարկվում են քննադատության և չեն համապատասխանում ժամանակակից պահանջներին ։ Փորձեր են արվում զարգացնել փոքր նավագնացությունը Սանկտ Պետերբուրգի գետերով և ջրանցքներով, 2010-2016 թվականներին գործել են ջրաբուսների մի քանի գիծ ։ 2010 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում հանրային տրանսպորտով փոխադրումներն են՝ մետրոյով՝ 777 մլն մարդ, տրամվայներով՝ 477 մլն, ավտոտրանսպորտով՝ 473 մլն, տրոլեյբուսներով՝ 281 մլն, երկաթուղով՝ 136 մլն, ծովային տրանսպորտով՝ 4 մլն ։ 2011 թվականին քաղաքային ուղևորափոխադրիչ տրանսպորտից օգտվել է քաղաքի բնակչության 70%-ը՝ աշխատանք գնալ-գալու ճանապարհի վրա օրական ծախսելով միջինը 56 րոպե ։
Կրթություն և գիտություն
2012 թվականի հունվարին նախադպրոցական կրթության համակարգում կար 1054 մանկապարտեզ և մանկամսուր։ Բոլորը, բացի եզակի մասնավոր հաստատություններից, գտնվում են համայնքի ենթակայության ներքո։ Քաղաքում գործում է 690 հանրակրթական հաստատություն, որոնցից 609-ը՝ դպրոցներ, այդ թվում՝ 135-ը առարկաների խորացված ուսուցմամբ, 72 գիմնազիա, 45 լիցեյ, 21 երեկոյան դպրոց, 40 ուղղիչ դպրոց, 8 գիշերօթիկ դպրոց, 19 հատուկ դպրոց, երեխաների լրացուցիչ ուսուցման 58 դպրոց, տարրական և միջին մասնագիտական կրթության 48 հաստատություն։ Դրանցից հատկանշական են Ա․ Վագանովայի անվան ռուսական բալետի ակադեմիան, Սանկտ Պետերբուրգի Մ․ Մուսորգսկու անվան երաժշտական քոլեջը, զինվորական հաստատություններից հայտնի են Սանկտ Պետերբուրգի սուվորովյան ռազմական ուսումնարանը, Նախիմովյան ուսումնարանը, Պետրոս Մեծի կադետային կորպուսը, Ծովային կադետային կորպուսը և այլն ։
The Islanders (երաժշտական խումբ)
The Islanders, երաժշտական խումբ, որը Ջոն Լիլիգրինի հետ Կիպրոսը ներկայացրել է Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում, և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել 21-րդ հորիզոնականը՝ 27 միավորով։
Սանկտ Պետերբուրգ
Կրթություն և գիտություն
Սանկտ Պետերբուրգում գործում է 56 պետական և 45 մասնավոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որոնց թվում են այնպիսի հայտնի բուհեր, ինչպիսիք են Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական ճարտարապետա-շինարարական համալսարանը, Սանկ Պետերբուրգի Ի․ Պավլովի անվան պետական բժշկական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի կայսր Ալեքսանդր I-ի հաղորդակցման ուղիների պետական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական ծովային տեխնիկական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի Մ․ Բոնչ-Բրուևիչի անվան հեռահաղորդակցությունների պետական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական ճարտարագիտական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական տեխնոլոգիական համալսարանը (տեխնիկական համալսարան), Սանկտ Պետերբուրգի պետական էլեկտրատեխնիկական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական տնտեսագիտական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական լեռնային ինստիտուտը, Սանկտ Պետերբուրգի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, մեխանիկայի և օպտիկայի ազգային հետազոտական համալսարանը, Ռուսաստանի Ա․ Գերցենի անվան պետական մանկավարժական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական անտառատեխնիկական համալսարանը և այլն։ Քաղաքում գործում են մի շարք զինվորական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ՝ Ա․ Մոժայսկու անվան ռազմա-տիեզերական ակադեմիան, Ս․ Կիրովի անվան ռազմա-բժշկական ակադեմիան, Միխայլովյան ռազմական հրետանային ակադեմիան, Սանկտ Պետերբուրգի ռազմա-ծովային ինստիտուտը, Ռազմական ինժեներա-տեխնիկական համալսարանը, Սանկտ Պետերբուրգի ռադիոէլեկտրոնիկայի բարձրագույն ռազմական ուսումնարանը և այլն ։
The Islanders (երաժշտական խումբ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր
Սանկտ Պետերբուրգ
Կրթություն և գիտություն
Սանկտ Պետերբուրգը Ռուսաստանի գիտակրթական խոշորագույն կենտրոններից մեկն է, որտեղ գտնվում է երկրի գիտական պոտենցիալի ավելի քան 10%-ը՝ ավելի քան 350 գիտական կազմակերպություններ, այդ թվում՝ ՌԴ Գիտությունների և այլ ակադեմիաների 70 կազմակերպություն, որոնցում աշխատում է ավելի քան 170 000 գիտաշխատող, այդ թվում՝ 9000 գիտությունների դոկտոր և 26 000 գիտությունների թեկնածու։ Գիտակրթական ոլորտում աշխատողների թվով Սանկտ Պետերբուրգը ՌԴ-ում զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը։ Քաղաքում է գտնվում ՌԴ Գիտությունների ակադեմիայի գիտական կենտրոնը, բազմաթիվ գիտահետազոտական ինստիտուտներ ։ Քաղաքի հարավային ծայրամասում տեղակայված է ՌԴ Գիտությունների ակադեմիայի գլխավոր (Պուլկովոյի) աստղադիտարանը։
Առողջապահություն
Սանկտ Պետերբուրգի առողջապահական հաստատությունների մեծ մասը մտնում է ՌԴ առողջապահության նախարարության համակարգի մեջ և բաժանվում է 3 խմբի՝ Սանկտ Պետերբուրգի առողջապահության կոմիտեին ենթարկվող, ՌԴ առողջապահության նախարարության դաշնային հաստատություններ, Բժշկակենսաբանական դաշնային գործակալության հաստատություններ և Լենինգրադի մարզի հաստատություններ, որոնք գտնվում են քաղաքի սահմանագծին։ Սանկտ Պետերբուրգի կառավարության առողջապահության կոմիտեն պետական իշխանության գործադիր մարմինն է՝ առողջապահության ոլորտում քաղաքային քաղաքականություն վարելու առումով։ Բացի ՌԴ առողջապահության նախարարության համակարգ մտնող հաստատություններից, քաղաքում են տեղակայված նաև առողջապահական այլ գերատեսչությունների հաստատություններ, ինչպես նաև ոչ պետական հաստատություններ ։
Սանկտ Պետերբուրգում գործում է 106 ամբուլատոր-պոլիկլինիկական հաստատություն, 33 ատամնաբուժական պոլիկլինիկա, 44 տարբեր պրոֆիլի դիսպանսեր, 83 ստացիոնար բուժման հաստատություն, 24 հիվանդանոց, 57 շտապ օգնության կայան։ Դրանց թվում են՝ Ս․ Կիրովի անվան ռազմաբժշկական ակադեմիան, Ալեքսանդրի հիվանդանոցը, Պատերազմի վետերանների հոսպիտալը, Կաշչենկոյի, Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի անվան քաղաքային հոգեբուժական հիվանդանոցները, Ս․ Բոտկինի անվան կլինիկական ինֆեկցիոն հիվանդանոցը, Հարբուխի գիտահետազոտական ինստիտուտը, Ռուսաստանի Դ․ Օտտի անվան գինեկոլոգիայի և մանկաբարձության գիտահետազոտական ինստիտուտը, Ռաուխֆուսի անվան մանկական հիվանդանոցը, Ֆիլատովի անվան մանկական կլինիկական հիվանդանոցը և այլն։ 2005 թվականից քաղաքում իրականացվում է «Առողջություն» ազգային նախագիծը, որով նախատեսվում է քաղաքային առողջապահական համակարգը մոդեռնիզացնել ։
2015 թվականի դրությամբ քաղաքում առողջապահության մակարդակը մի շարք ցուցանիշներով լավագույնն է Ռուսաստանում, քաղաքն ունի նաև երկրում ամենացածր մահացածության մակարդակը ։ 2012 թվականից իրականացվում է բժշկական սարքավորումների ակտիվ մոդեռնիզացում, ծրագիր է իրականացվում ուղղված բնակչության դիսպանսերիզացման որակը բարձրացնելուն։ Աշխատանքներ են տարվում նաև բուժաշխատողների կենսապայմանները բարելավելու ուղղությամբ ։
Հանցագործություններ
2011 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում գրանցվել է 1218 հանցագործություն 100 000 բնակչի հաշվարկով (122-րդ հորիզոնականը Ռուսաստանի քաղաքների շրջանում)․ 2010 թվականի համեմատ հանցագործությունների մակարդակը նվազել է 13.6%-ով։ Հանցագործությունների բացահայտումը կազմել է 53.2%, որը վերջին տարիներին նվազում է։ Նկատվում է անօրինական թմրանյութերի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների աճ (29,3 %-ով)։ Ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների թիվը նվազում է․ դրանց թիվն ընդհանուր գրանցված հանցագործությունների շարքում կազմում է 41.7%։ Տնտեսական ուղղվածություն ունեցող հանցագործությունների քանակը կազմում է 6.9%։ Նվազում է «փողոցային» հանցագործությունների մակարդակը, որտեղ գերակշռում են սեփականության հետ կապված հանցագործությունները, գողությունները, կողոպուտները (67.5%)։ Նվազում է բնակարաններից և տարատեսակ սեփականություններից կողոպուտների թիվը (քաղաքում կատարվող ընդհանուր հանցագործությունների 37.9%-ը)։ 2011 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում տեղի է ունեցել 7451 ճանապարհատրանսպորտային պատահար, որտեղ եղել են տուժողներ (1%-ով ավել 2010 թվականի համեմատ), ընդ որում զոհվածների թիվն աճել է 18.1%-ով։ Վարչական իրավախախտումների 71%-ը կատարվել են բարեկեցության ոլորտում, 17% դեպքերում խախտվել են առևտրի կանոնները, 12% դեպքերում խախտվել է լռության մասին օրենքը։ Քաղաքի բնակիչների շրջանում կատարված հարցումների արդյունքում պահպանվում է իրավապահ մարմինների աշխատանքի ոչ բավարար գնահատումը  ։
Քաղաքի տարածքում գտնվում է 4 մեկուսարան (այդ թվում՝ հայտնի «Կրեստի»-ն), 4 ուղղիչ գաղութ և 1 դաաստիարակչական գաղութ (Կոլպինո) ։