cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կարլսկիրխե
Պատմությունը և ճարտարապետական առանձնահատկությունները
1713 թվականին` սարսափելի ժանտախտից մեկ տարի անց, Հաբսբուրգների Կարլ VI կայսրը երդվում է կառուցել եկեղեցի` ի պատիվ իր հովանավոր կաթոլիկ սուրբ Կարլո Բորոմեոյի ։ Հայտարարվել է մրցույթ, որի ժամանակ հաղթող է ճանաչվել Յոհան Բերնհարդ Ֆիշեր ֆոն Էրլախը։ 1716 թվականին սկսվել է շինարարությունը։ 1723 թվականին մահացավ Յոհանը, և շինարարաությունը շարունակեց իր որդին՝ Իոսիֆը, որը կատարեց թեթևակի ձևափոխություն։ 1737 թվականին շինարարությունն ավարտվեց։ Եկեղեցին ստացվեց շատ անսովոր. այն համատեղում էր տարբեր ժամանակաշրջանների ոճեր՝ հին հունական սրահ, հռեոմիական սյուներ, բարոկկո ոճով երկու տաղավար և մեծ գմբեթ, որը հիշեցնում է Սուրբ Պետրոսի տաճարի գմբեթը։
Պատկերագրություն
Կարլսկիխեի սրբապատկերները, բացի Կարլո Բորոմեոյի կյանքից, ներկայացնում են չորս գլխավոր առաքինությունները` խոհեմություն, քաջություն, ժուժկալություն, արդարություն։ Որմնանկարների հեղինակներն են Սեբաստիանո Ռիչին, Յոհան-Միխաել Ռոտտմայրը, Մարտինո Ալտոմոնտեն և Դանիել Գրանը։ Գլխավոր զոհասեղանը ձևավորված է որմնանկարներով, որտեղ պատկերված է հրեշտակներով շրջապատված սուրբ Կարլոսը, որին ամպերի վրա դրած տեղափոխում են դրախտ։ Գմբեթի վերևը կարելի է բարձրանալ վերելակով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Ավստրիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Մաթիլդա Ֆիբիգեր
Մաթիլդա Ֆիբիգեր (Mathilde Fibiger, ), դանիացի ֆեմինիստ և գրող։
Կենսագրություն
Մաթիլդա Ֆիբիգերը ծնվել է Կոպենհագենում 1830 թվականին, բանակի սպա Յոհան Ադոլֆ Ֆիբիգերի և Մարգրետ Սեսիլիա Նիլսեն Աասենի ընտանիքում։ Ունեցել է ավագ քույր՝ Իլիյա Ֆիբիգերը։ Երիտասարդ տարիներին Մաթիլդան Լոլլանդ կղզում մասնավոր դասեր է տվել։ Այնուհետև գրել է վեպեր և հոդվածներ, որոնք վերաբերել են կանանց իրավունքներին։ 1850 թվականին գրել է Clara Raphael, Tolv Breve (Կլարա Ռաֆայել։ Տասներկու նամակ) մասամբ ինքնակենսագրական վեպը երիտասարդ տնային դաստիարակչուհու կյանքի մասին, ով աշխատել է գավառում և նկարագել է իր կյանքը ընկերուհուն՝ Մաթիլդային։ Վեպը լույս է տեսել 1851 թվականին, ոչ առանց վիճաբանությունների. վեպի հերոսուհու երազանքները կանանց ավելի մեծ անկախության մասին և նրա կոչերը կանանց ազատագրումը կյանքի նպատակ դարձնելու մասին էականորեն հակասում էին այդ ժամանակների բարքերին, բայց վեպի գրական արժանիքները դեռ գերակշռում էին։ Գրքի առաջաբանը գրել է գրող Յոհան Լյուդվիգ Հեյբերգը։ Հրատարակել է նաև Hvad er Emancipation? («Ինչ է ազատումը») և Et Besøg («Այցելություն») բրոշյուրները, En Skizze efter det virkelige Liv («Ուրվագիծ իրական կյանքից», 1853), ''Minona. En Fortaelling'' (Մինոնա։ Հեքիաթ, 1854) վիպակները։ Վերջին գիրքը վերաբերում է մերձավոր հարազատների սեռական կապերի խնդիրներին, որը նրան բերել է ոչ թե գրական հաջողության, այլ սկանդալ, որից հետո Մաթիլդան այլևս չի տպագրվել։
Չնայած այն հանգամանքին, որ Մաթիլդայի վեպերը արժանացել են քննադատների ուշադրությանը և նրանց առևտրային հաջողություններ բերում, այնուամենայնիվ Մաթիլդան ստիպված է եղել լրացնել պետության խղճուկ նպաստը դերձակի աշխատանքով և գերմանական գրականության դանիերեն թարգմանությամբ։ Դանիայի պետական հեռագրական ծառայությունը տնօրեն Պիտեր Ֆաբերի ղեկավարությամբ որոշել է կանանց աշխատանքի ընդունել, և 1863 թվականին Մաթիլդան սկսել է վերապատրաստվել որպես կին օպերատոր։ 1866 թվականին նա ավարտել է ուսուցումը Հելսինգյորի հեռագրական կայանում և աշխատանքի անցել՝ այդպիսով դառնալով Դանիայում առաջին կին հեռագրիչը։ Երկու տարի Հելսինգյորում աշխատելուց հետո` 1866 թվականին, նա որպես ղեկավար տեղափոխվել է Նյուստեդի հեռագրական կայան։ Այստեղ, բացի ոչ բարձր աշխատավարձից, նա բախվել է տղամարդկանց ագրեսիվությանը, ովքեր չէին ցանկանում ենթարկվել կնոջը և նրա մեջ իրենց դիրքի համար սպառնալիք էին տեսնում։ Հաջորդ տարի Մաթիլդան խնդրել է իրեն տեղափոխել Օրհուս, որտեղ տիրում էր նույն լարված բարոյական մթնոլորտը ։ Այդ խնդիրները խաթարել են Մաթիլդայի առողջությունը, և 1872 թվականին նա մահացել է 41 տարեկան հասակում։
Ի նշան երախտագիտության` Դանիայի կանանց համայնքը 1980 թվականին հիմնադրել է Mathildeprisen (Մաթիլդայի անվան մրցանակ), որը շնորհվում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց` գենդերային հավասարության ոլորտում իրենց վաստակի համար։ Նրա անունով են կոչվել Ֆրեդրիկսբերգի փողոցներից մեկը և Օրհուսի Կանանց թանգարանի (Kvindemuseet i Danmark) հարևանությամբ գտնվող փոքրիկ հրապարակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Դանիացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Դանիացի կին գրողներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Հայ-պարթևական պատերազմ (մ․թ․ա․ 94-92)
Հայ-պարթևական պատերազմ կամ Պայքար «Յոթանասուն հովիտներ»-ի համար, Մեծ Հայքի Արտաշեսյան արքա Տիգրան Բ Մեծի նվաճողական պատերազմն ընդդեմ Պարթևական տիրակալության և վերջինիս դաշնակից Ադիաբենեի թագավորության, որը սկսվել է մ․թ․ա․ 94 թվականին՝ հայկական բանակի ռազմախուժմամբ և ավարտվել մ․թ․ա․ 92 թվականին՝ Մեծ Հայքի թագավորության վճռական հաղթանակով ։ Պատերազմական գործողությունների արդյունքում Տիգրան Մեծը վերադարձնում է «Յոթանասուն հովիտներ» կոչվող տարածքը՝ Փայտակարանը, Պարսկահայքը և Վասպուրականի Պարսպատունիք գավառը, որը հայոց ավագանին նախօրեին ստիպված էր զիջել պարթևների Միհրդատ Բ արքային՝ ապագա գահակալ Տիգրանին պատվո պատանդությունից ազատելու համար։
«Յոթանասուն հովիտներ»-ի վերադարձումից հետո Տիգրան Մեծը ձեռնամուխ է լինում նաև Միջագետքի դաշտավայր ներխուժման, որի արդյունքում հայկական բանակը պարթներից գրավում է Նինվեն, իսկ Ադիաբենեի թագավորության դիմադրության ճեղքումից հետո՝ նաև վերջինիս մայրաքաղաք Արբելան ։
Հայ-պարթևական մ․թ․ա․ 94-92 թվականների մասին պատմագիտական վկայություններ է հայտնում 1-ին դարի հույն մատենագիր Ստրաբոնն իր «Աշխարհագրություն» աշխատությունում։ Նա նշում է ․
«Յոթանասուն հովիտներ»-ի վերադարձումը Տիգրան Մեծի առաջին քայլերից էր Հայոց աշխարհակալության ստեղծման ճանապարհին և Պարթևական մեծ արշավանքի նախնական գործողություններից մեկը։ Հայտնի է, որ հենց այս պարտությունից հետո է Միհրդատ Բ Պարթևը ստիպված լինում դաշինք կնքել իր երբեմնի ախոյան Հռոմեական հանրապետության հետ ։
Հին աշխարհի պատմության ուսումնասիրողների շրջանում, այնուամենայնիվ, տարակարծություն կա այս պատերազմի ամսաթվի հետ կապված։ Պատմագետների մի մասը կարծում է նաև, որ այն տեղի է ունեցել Տիգրան Մեծի կառավարման առաջին տարում, իսկ որոշներն էլ հակված են այն տեսակետին, որ Մեծ Հայքի բանակը «Յոթանասուն հովիտներ»-ը գրավել են Պարթևական մեծ արշավանքի սկզբնամասում՝ մ․թ․ա․ 87 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիգրան Մեծի արշավանքներ Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության պատերազմներ Կատեգորիա:Պարթևստանի պատերազմներ
Մագաս դե Պիսուերգա
Մագաս դե Պիսուերգա  (Magaz de Pisuerga), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Պալեսիա պրովինցիայի, Կաստելանիա և Լիոն ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Դե Սեռատո Պալենտին շրջանում։ Բնակչությունը 1024 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը՝ 27,84 կմ²։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 10 կմ։
Զիա Յուսիֆզադե
Զիա Մամեդիա օղլու Յուսիֆզադե (Ziya Məmmədiyyə oğlu Yusifzadə, ), ԽՍՀՄ պետական անվտանգության մարմինների և Ադրբեջանի ազգային անվտանգության նախարարության աշխատակից։ Հեյդար Ալիևի անվան ԱԱՆ ակադեմիայի նախկին ռեկտոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Շաքի քաղաքում, ինտելիգենտ ընտանիքում ։ 1945 թվականին Զաքաթալայում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Զաքաթալայում զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը և ստացել անգլերենի ուսուցչի որակավորում։ Տիրապետել է չորս օտար լեզվի։ 45-ամյա ծառայության ընթացքում արժանացել է Ադրբեջանի Հանրապետության, ԽՍՀՄ-ի և այլ երկրների ավելի քան 40 մեդալների և շքանշանների։
Աշխատանքը ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ում
1992 թվականին անցել է թոշակի։
Քաղաքական գործունեությունը Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում
Զիա Յուսիֆզադեն մի քանի անգամ ընտրվել է Բաքվի խորհրդի Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Գերագույն խորհրդի և ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ 1970-1988 թվականներին նա եղել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Կոմկուսի Կենտկոմի անդամակցության թեկնածու։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Իկայի քարեր
Իկայի քարեր, գլաքարերի և անդեզիտ քարերի հավաքածու. Դրանք գետի ջրերից լվացված ողորկ քարեր են, որոնց մակերեսին փորագրված են Անդերի հնագույն բնակիչներներով և ժամանակակից ժամանակագրությանը հակասող սյուժեներով ռելիեֆներ ։ Ներկայումս հայտնի է ավելի քան 50 հազար օրինակ ։
Իկայի քարերի պատմություն
Իկայի քարերի ժամանակակից պատմությունը սկսվել է 1960-ականների սկզբին, երբ դրանք հայտնվեցին Պերուի հնավաճառքի սև շուկայում։ Նրանց մատակարարները հնարժեք իրերի պրոֆեսիոնալ որսորդներն էին, այսպես կոչված՝ «հուաքերոս» (huaqueros): Իսկ առաջին հայտնի կոլեկցիոներները Կառլոս և Պաբլո Սոլդի (Carlos & Pablo Soldi) եղբայրներն էին և ճարտարապետ Սանտիագո Ագուրտո Կալվոն (Santiago Agurto Calvo): Հետաքրքիր է, որ ճարտարապետ Կալվոն, որպեսզի համոզվի, որ քարերը իսկական են, 1966 թվականին ինքնուրույն պեղումներ է իրականացրել Օկուկահե շրջանում՝ Իկայից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվող քաղաքում, որտեղ հատկապես տարածված են քարերը։ Նա ի վերջո գտել է երկու նմուշ նախաիսպանական մշակույթների թաղման վայրերում ։
Պետք է նկատի ունենալ երկու կարևոր հանգամանք։ Նախ՝ այդ տարիներին հուակերոսները կոլեկցիոներներին քարերը վաճառում էին բառացիորեն «մի քանի գրոշով»։ Եվ երկրորդը, քանի որ տարօրինակ քարերը զգալի կասկածներ էին առաջացրել կոլեկցիոներների մոտ, հուակերոսներին հաճախ խնդրում էին ցույց տալ այն վայրերը, որտեղ գտնվել են քարերը՝ դրանց իսկությունը հաստատելու համար ։
Կաբրերայի դերը քարերի հայտնիության գործում
Իկայի քարերը հանրահայտ են դարձել շնորհիվ Խավիեր Կաբրերայի։ Բժշկության պրոֆեսոր, Լիմայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի դեկան, Իկայի ազգային համալսարանի բժշկական դպրոցի հիմնադիր և Իկայի քարերի թանգարանի հիմնադիր դոկտոր Կաբրերան (1924-2001 թթ.) անմիջական ժառանգն էր իսպանացի գաղութարար Դոն Հերոնիմո Լուիս դե Կաբրերայի, ով համարվում է Իկա (1563), նաև 1573 թվականին՝ Կորդոբա քաղաքների հիմնադիրը։
Կաբրերայի քարերի հավաքածու և թանգարան
Խավիեր Կաբրերայի խոսքով՝ իր առաջին քարը նվեր է ստացել 42-ամյակի առթիվ՝ 1966 թվականին։ Նա պնդմամբ դրա վրա պատկերված էր բրածո ձուկ ։ Իսկ հավաքածուն սկսել է ստեղծել 1967 թվականին՝ 45 դոլարով Սոլդի եղբայրներից նմանատիպ 341 օրինակ գնելով։ Նրանք պնդմամբ իրենց առաջին քարերը հայտնաբերել են 1955 թվականին հնագույն դամբարաններ պեղելիս և հուսով էին, որ դա կհետաքրքրի հնագիտական ​​հանրությանը, բայց ոչինչ չէր ստացվել, և հետաքրքրությունը մարել էր ։
Կաբրերան քարերի վրա պատկերների համակարգում օրինաչափություն է հայտնաբերել։ Նրա կարծիքով՝ պատկերները խմբավորված են 6-ից 200 քարերի շարքում՝ կազմելով, ասես, քարե գրադարան ։ Յուրաքանչյուր սյուժեում քարերի չափերը փոխվում են (մեծանում), ինչպես նաև պատկերի կիրառման ձևը՝ փորագրությունից մինչև ցածր ռելիեֆի տեխնիկա։
Կաբրերայի հավաքածուն ունի մոտ 11 հազար ցուցանմուշ  ։ Պատկերների մեկ երրորդը պարունակում է էրոտիկ տեսարաններ, որոնք լայնորեն տարածված են Անդյան ժողովուրդների մշակույթում։ Նաև օրգանների փոխպատվաստման, երկնային մարմինների դիտարկման, որսի, կենդանիների, այդ թվում՝ դինոզավրերի սյուժեները կիրառվում են քարերի վրա, ինչպես հայտնի « ստեգոզավրի պրոֆիլը» Կամբոջայի Անգկոր Տհոմում գտնվող Տա-Պրոմ տաճարի (1186թ.) սյունակի վրա ։
1996 թվականին Կաբրերան բացեց «Փորագրված քարերի թանգարանը» (Museo de Piedras Grabadas), որը գտնվում է Արսենալի հրապարակում՝ Իկայի կենտրոնում, որտեղ պահվում է նրա հավաքածուն։ Այն ներկայումս կոչվում է «Խավիեր Կաբրերայի գիտության թանգարան» (Museo Científico Javier Cabrera) ։
Իկայի քարերի այլ թանգարաններ և հավաքածուներ
Դոկտոր Կաբրերայի հավաքածուն գուցե Իկայի քարերի ամենամեծ հավաքածուն է, բայց ոչ միակը։ Դրանք նաև պահվում են « Կալյաոյի ծովային թանգարանում» (Callao Naval Museaum), հարյուրից ավելի օրինակ գտնվում է «Իկայի տարածաշրջանային թանգարանում» (Regional Museaum of Ica), ավելի քան չորս հարյուր կտոր պատկանում է «Պերուի ավիացիոն թանգարանին» (Peruvian Aeronautical Museaum), աշխարհի տարբեր ծայրերում կան մի շարք մասնավոր կոլեկցիոներներ ։
Սանտա Սուսաննա (Հռոմ)
Սանտա Սուսաննա (Chiesa di Santa Susanna alle Terme di Diocleziano), կաթոլիկ տիտղոսակիր եկեղեցի Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Տեղակայված է Կվիրինալ բլրի վրա, Սանտա Մարիա դելա Վիտտորիա եկեղեցու դիմաց։ Սանտա Սուսաննան կառուցվել է նախկին տիտղոսակիր եկեղեցու տեղում, որը թվագրվում էր 280 թվականին։ Ներկայիս եկեղեցին վերակառուցվել է 1585-1603 թվականներին Կառլո Մադերնայի գլխավորությամբ։ Եկեղեցին հանդիսանում է ԱՄՆ կաթոլիկների ազգային եկեղեցին։ Այն բարոկկո ճարտարապետության վառ օրինակ է։
Հռոմեական կայսրության դարաշրջան
Մոտավորապես 280 թվականին այս վայրում հիմնադրվել է քրիստոնեական պաշտամունքի շինություն, որը ինչպես և վաղ քրիստոնեական վայրերը, իրենցից ներկայացնում էին տներ (domus ecclesiae)։ Տունը պատկանել է հայտնի քրիստոնյա եղբայրներ Գայիոսին և Գաբինոսին։ Գայիոսը նույնանում էր Գայիոս պապի և Գաիյոս Հռոմեացու հետ, որը վաղ քրիստոնեության տեղեկության աղբյուրն է ։ Գաբինոսն էլ առասպելական Սանտա Սուսաննայի հայրն էր։ Վաղ փաստացի տեղեկություններում նա ներկայացված է եղել որպես եկեղեցու պաշտպան այլ ոչ թե նահատակ ։ Նախկինում՝ 4-րդ դարի փաստաթղթերում եկեղեցուն անվանել են «Դիոկլետիանոսի բաղնիքների Գաիյոս» կամ "ad duas domos" (երկու տների մոտ) անուններով։
Սանտա Սուսաննան Հռոմ քաղաքի ամենահին անուններից մեկն է։ Վաղ քրիստոնեական եկեղեցին կառուցվել է երեք հռոմեական տների ավերակների վրա, որնք դեռևս տեսանելի են եկեղեցու տակ։ Դրանք գտնվել են Դիոկլետիանոսի բաղնիքների և Սերվիյան Պատի անմիջապես կողքին։ Ըստ ավանդության եկեղեցին կանգնեցվել է Սուսաննայի տան տեղում, որտեղ և նա նահատակվել է։ Ըստ այդմ եկեղեցին նվիրվել է նրան։ Սուսաննան նահատակվել է իր ընտանիքի հետ միասին, այն պատճառով, որ մերժել է ամուսնանալ Դիոկլետիանոս կայսեր որդու հետ։ Այս առաջին եռաթև բազիլիկը գրեթե անկասկած կառուցվել է Լևոն III Պապի օրոք (795–816 թթ․)։ Ըստ ավանդության կառույցը եկեղեցի է դարձել 330 թվականին Կոստանդիանոս I կայսեր օրոք։ Բազիլիկը T-աձև էր, ուներ կենտրոնական նավ՝ յուրաքանչյուր կողմում 12-ական սյուներ։ 16-րդ դարի կառույցում առկա ենթաթևերի տեղում ներկայիս եկեղեցու երկու կողմնային կապելլաներ են։ Սարգիս I Պապը վերականգնել է եկեղեցին 7-րդ դարի վերջում, սակայն Լևոն III Պապը, որը եղել է այս եկեղեցու քահանան, վերակառուցում է եկեղեցին 796 թվականին, ավելացնելով բարձր աբսիդ, և նկուղում ամփոփում սրբերի մասունքները։ Հսկայական խճանկարը, որում պատկերված է եղել Քրիստոսը Լևոն III Պապի և Կառլոս Մեծի կողքին, և մյուս կողմում՝ Սանտա Սուսաննան և Ֆելիցատա Հռոմեացին, ավերվել է 12-րդ դարում տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ։ Ինտերիերը ամբողջովին վերանորոգվում է 1585-1602 թվականներին և պատվում է ֆրեսկոներով Չեզարե Նեբբիայի կողմից։
Մնում էր ավարտին հասցնել տրավերտինե ճակատամասը։ Կառլո Մադերնայի համար Սանտա Սուսաննայի կառուցումը առաջին անկախ ներդրումն էր Հռոմում։ Նա այդ ժամանակ օգնում էր իր ազգակից Դոմենիկո Ֆոնտանային, որը Սիքստոս V Պապի օրոք գլխավոր ճարտարապետ էր։ 1603 թվականին Մադերնան ավարտում է Սանտա Սուսաննայի ճակատամասը, որն արված է բարոկկո ոճով։ Մուտքը և տանիքը ամբողջանում են եռանկյունաձև ճակտոններով, պատուհանները փոխարինված են խորշերով, իսկ սյուների միջև տեղադրված են վերևում՝ Գայիոս Պապի և Գաբինոսի արձանները (հեղինակ՝ Ջիովանի Անտոնիո Պարակեա), իսկ ստորին հատվածում՝ Սանտա Սուսաննայի և Սանտա Ֆելիցատայի արձանները (հեղինակ՝ Ստեֆանո Մադերնա)։
Ինտերիեր
Եկեղեցին բաղկացած է մեկ նավից, ունի շրջանաձև աբսիդ, որը տարածվում է երկու կողմնային կապելլաների վրա։ Կենտրոնական նավի ֆրեսկոները Բալդասարե Կրոչեի աշխատաnքներն են, որոնցում ներկայացված են վեց տեսարաններ Սուսաննայի կյանքից (ըստ Դանիել Մարգարեի գրքի)։ Աբսիդի կողմնային ֆրեսկոներում տեսարաններ են, թե ինչպես է Մաքսիմիանոս կայսրը (285—305 թթ․) սպառնում Սանտա Սուսաննային, որին պաշտպանում է հրեշտակը։ Աջ կողմում նորից պատկերված է Սուսաննան։ Նա մերժում է երկրպագել Յուպիտերին։ Աբսիդի գմբեթի ֆրեսկոներում (հեղինակ՝ Չեզարե Նեբբիա) Սուսաննան շրջապատված է հրեշտակներով։ Ավագ խորանի ֆրեսկոյում, որում պատկերված է նրա գլխատումը, Թոմմասո Լաուրետիի աշխատանք է։
Մարիամ Աստվածածնի կապելլա
Մարիամ Աստածածնի կապելլայում կան երկու ֆրեսկոներ, որոնցում պատկերված են Բենեդիկտ Նուրսիացին և Բերնարդ Կլերվիացին։
Սուրբ Լավրենտիոսի կապելլա
Դոմենիկո Ֆոնտանան կառուցել է ձախակողմյան երկրորդ կողմնակի կապելլան՝ Սիքստոս V Պապի քրոջ Կամիլլա Պերետիի պատվերով։ Կապելլան նվիրված է Սուրբ Լավրենտիոսին։ Նկարները արվել են Ջիովաննի Բատիստա Պոցցոյի (1563–1591 թթ․) կողմից։ Բեմի պատկերի հեղինակն է Չեզարե Նեբբիան։ Նրանում ներկայացված է Սուրբ Լավրենտիոսի նահատակությունը։
Պրեսբիտերիում
Պրեսբիտերիումը ձևավորված է երկու ֆրեսկոներով։ Ձախ կողմում Բալդասարե Կրոչեն պատերել է Սուրբ Գաբինոսի նահատակությունը, իսկ աջ կողմում Պարիս Նոգարին ներկայացրել է Սանտա Ֆելիցատայի և նրա յոթ որդիների նահատակությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վատիկան Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ
Բելգրադի վարժարան
Բելգրադի վարժարան (Београдски Лицеј), վարժարան, որը գործում է Սերբիայի իշխանությունում, առաջին սերբերեն ուսուցանող բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն է։ Հիմնադրվել է 1838 թվականին իշխան Միլոշ Օբրենովիչի կողմից Կրագուևաց քաղաքում։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Բելգրադ, որտեղ գտնվում էր իշխանուհի Լյուբիցայի պալատում, ընդհուպ մինչև 1863 թվականը, որից հետո վերափոխվել է և դարձել Բարձրագույն դպրոց։
Պատմություն
1838 թվականի հուլիսի 1-ին իշխանը Միլոշ Օբրենովիչը հրամանագիր է ստորագրել Կրագուևաց քաղաքում վարժարանի ստեղծման համար, որը նախատեսված էր 17-22 տարեկան երիտասարդների համար՝ ուսուցման չորս տարի ժամկետով, ի սկզբանե ուսումնական ծրագիրը, որը մշակված է Կրթության նախարարության կողմից, ընդգրկված էին այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են փիլիսոփայությունը, պատմությունը, մաթեմատիկան, վիճակագրությունը, գերմաներեն լեզուն և նկարչությունը։ Սեպտեմբերին իշխանը հաստատեց առաջարկած ուսումնական պլանը, և հոկտեմբերի 1-ին սկսվել են պարապմունքները։ Որպես առաջին դասախոսների հանդես են եկել պրոֆեսոր Պետար Ռադոմանովիչը և Աֆանասի Տորովիչը, ռեկտորի պաշտոնում նշանակել են Աթանասիյե Նիկոլիչը, որը կազմել է վարժարանի սեփական դասագրքերը։ Առաջին փուլում վարժարան ընդունվել են 21 մարդ, այդ թվում՝ նրանցից 17-ը ուսուցումը անցան մինչև վերջ։ Երկրորդ ուսումնական տարում ծրագրում լրացուցիչ ներառված են եղել ֆիզիկան, երկրաչափությունը և ֆրանսերենը։ Ապա 1840 թվականին որպես դասավանդման պարտադիր առարկա է դարձել ուղղափառության հիմքերի դասավանդումը։
1841 թվականին վարժարանումփիլիսոփայական բացի հայտնվեց իրավաբանական ֆակուլտետ, ուսումնական հաստատությունը տեղափոխեցին Բելգրադ, որտեղ այն գտնվում էր սկզբում մասնավոր տանը, իսկ 1844 թվականից՝ իշխանուհի Լյուբիցայի պալատում։ 1845 թվականին պրոֆեսոր Վուկ Մարինկովիչի աջակցությամբ վարժարանում ֆիզիկայի պարապմունքների համար հավաքվել է ժամանակակից հսկիչ-չափիչ սարքեր։ 1853 թվականին փիլիսոփայական և իրավաբանական ֆակուլտետներին ավելացրել են տեխնիկական ֆակուլտետը։ Այդ ժամանակահատվածում վարժարանում դասավանդում էին բազմաթիվ հայտնի գիտնականներ ու մանկավարժներ, որոնցից են՝ Կոնստանտին Բրանկովիչը, Յովան Ստերիա Պոպովիչը, Մատիա Բանը, Ջուրո Դանիչիչը Յիոսիֆ Պանչիչը, Պանտա Սրեչկովիչը, Լյուբոմիր Նենադովիչը, Մատֆեյ Նենադովիչը և այլն  ։
1863 թվականին վարժարանը տեղափոխվել է նոր շենք, կառուցված կապիտան Միշա Անաստասիևիչի ֆինանսական աջակցությամբ, և վերակազմավորվել է Բարձրագույն դպրոցում, որը 1905 թվականին դարձել է Բելգրադի համալսարանի հիմքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Նովոուկրաինկա (գյուղ, Կազանկայի շրջան)
Նովոուկրաինկա (Новоукраїнка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոուկրաինկա գյուղում բնակվում էր 99 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,407 կմ²։
Ձորագյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 281 հուշարձան (22 միավոր)։
Նովոուկրաինկա (գյուղ, Կազանկայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լեյլա Ալիևա (պետական գործիչ)
Լեյլա Իլհամ կըզը Ալիևա (Leyla İlham qızı Əliyeva, ), Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ավագ դուստրը, 2007 թվականից` Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի Ռուսաստանի մասնաճյուղի ղեկավար, 2007 թվականից «Baku» ամսագրի հիմնադիրը և գլխավոր խմբագիրը, 2011 թվականից `Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի փոխնախագահ, «Շրջակա միջավայրի պահպանման միջազգային երկխոսություն» կազմակերպության (IDEA) հիմնադիր ու ղեկավար, Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպության Երիտասարդական ֆորումի միջմշակութային երկխոսության գլխավոր համակարգողը ։Ոչխարի ձագ։
Կենսագրություն
Լեյլա Ալիևան ծնվել է 1984 թվականի հուլիսի 3-ին Մոսկվայում `Իլհամ Ալիևի և Մեհրիբան Ալիևայի ընտանիքում։ 1989-2000 թվականներին սովորել է Բաքվի թիվ 160 միջնակարգ դպրոցում։ Միջնակարգ դպրոցի ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Եվրոպական բիզնեսի դպրոց։ 2006-2008 թվականներին Ռուսաստանի Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի քաղաքագիտության ֆակուլտետում ստացել է մագիստրոսի կոչում ։
2006 թվականի ապրիլի 30-ին նա ամուսնացավ երգիչ և երաժիշտ, երգերի հեղինակ, գործարար և Crocus Group-ի փոխնախագահ Էմին Աղալարովի հետ։ Ամուսնանալուց հետո տեղափոխվել է Մոսկվա։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 19-ին նա հրատարակեց «Բաքու» ամսագիրը Ռուսաստանում։ 2011 թվականից հանդիսանում է Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի փոխնախագահը ։ 2011 թվականի հուլիսին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը պարգևատրեց նրան «Պրոգրես» մեդալով։ 2015 թվականի հոկտեմբեր 20-ին պարգեւատրվել է «Պուշկին» մեդալով։
2015 թվականի մայիսի 30-ին Լեյլա Ալիևան և Էմին Աղալարովը հայտարարեցին ամուսնալուծության մասին։
Ընտանիք
Երեխաներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի լրագրողներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ
(6922) Յասուշի
(6922) Յասուշի (Yasushi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մայիսի 27-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,300675 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0317 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5697 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1274,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,282437 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,77° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սատորու Օտոմոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օզերենսկ (գյուղ, Գլինկովսկի շրջան)
Օզերենսկ (Озеренск), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Խարաբալե
Խարաբալե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ստեպնոե (քաղաքատիպ ավան, Սովետսկի շրջան)
Ստեպնոե (Степное), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Սովետսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13139 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1767 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Սովետսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (46501-46600)
Աստերոիդների ցանկ (46401-46500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (46601-46700)
Էլ-Բուտնան
Էլ-Բուտնան (البطنان‎), առաջին մակարդակի վարչատարածքային միավոր՝ շրջան Լիբիայի հարավում։
Վարչական կենտրոնը Տոբրուկ քաղաքն է, որը նաև Լիբիայի խոշորագույն քաղաքն է։ Զբաղեցնում է 84 996 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Էլ-Բուտնանը գտնվում է Լիբիա պետության հարավ-արևելքում։ Ափերը հյուսիսից ողողում են Միջերկրական ծովի ջրերը։ Արևելքում սահմանակցում է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությանը։
Սահման ունի նաև Լիբիայի Դերնա և Էլ-Վահատ շրջանների հետ։ Խոշորագույն քաղաքը Տոբրուկն է։ Մյուս խոշոր քաղաքներն են Բարդիան և Ջաղբուբը։
Բնակչություն
Ըստ 2006 թվականի Լիբիայի ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ վարչատարածքային միավորի բնակչությունը կազմում է 159 536 մարդ ։
Հիմնական բնակիչները իսլամադավան արաբներն են, որոնք օգտագործում են արաբական այբուբենը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբիայի շրջաններ
Քսանի (Մծխեթի շրջան)
Քսանի (ქსანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 490 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մցխեթից հեռու է 30 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2962 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մցխեթի շրջան
Սիրիուս
Սիրիուս ˌ ինչպես նաև α-Մեծ շան, գիշերային երկնքի ամենապայծառ աստղը։ Թեև նրա լուսատվությունը 25 անգամ գերազանցում է Արևի լուսատվությանը, այնուամենայնիվ, աստղերի աշխարհում ռեկորդ չի համարվում։ Սիրիուսի բարձր տեսանելի պայծառությունը պայմանավորված է նրա հարաբերական մոտիկությամբ։ Սիրիուսին կարելի է տեսնել Երկրի ցանկացած շրջանից, բացառությամբ ծայր հյուսիսային շրջաններից։ Սիրիուսը Արեգակնային համակարգից հեռու է 8․6 լուսային տարի և համարվում է մեզ ամենամոտ աստղերից մեկը։ Այն հանդիսանում է A1 սպեկտրալ դասի հիմնական հաջորդականության աստղ։
1844 թվականին Ֆրիդրիխ Բեսելը ենթադրեց, որ Սիրիուսը կրկնակի աստղ է։ 1862 թվականին Ալվան Քլարկը հայտնաբերել է ուղեկից աստղ, որն ստացել է Սիրիուս B անվանումը (այստեղ լատինատառ B, քանի որ աստղերի բաղադրիչները կոչվում են մեծատառ լատիներեն տառերով)։ Տեսանելի աստղը երբեմն կոչում են Սիրիուս A։ Երկու աստղերը պտտվում են ընդհանուր զանգվածների կենտրոնի շուրջ՝ 20 աստղագիտական միավոր հեռավորությամբ, որը կազմում է մոտ 50 տարի։ 1915 թվականին Մաունթ Վիլսոնի աստղադիտարանի աստղագետները բացահայտեցին, որ Սիրիուս B֊ն սպիտակ թզուկ է (սա առաջին հայտնաբերված սպիտակ թզուկն է)։ Հետաքրքիրն այն է, որ սրանից կարելի է հետևություն անել, որ անցյալում Սիրիուս B֊ն պետք է շատ ավելի մեծ լիներ, քան Սիրիուս A֊ն, քանի որ էվոլյուցիայի գործընթացում այն արդեն հեռացել էր հիմնական հաջորդականությունից։
Սիրիուսի համակարգի տարիքը, ըստ ժամանակակից ուսումնասիրությունների, կազմում է մոտ 230 մլն տարի (գնահատումները տարբերվում են 200֊ից մինչև 300 միլիոն տարի)։ Սկզբում Սիրիուսի համակարգը բաղկացած է եղել B դասի երկու սպիտակ֊կապտավուն աստղերից․ մեկ բաղադրիչի զանգվածը (Սիրիուս B) 5 արեգակնային զանգված էր, երկրորդինը (Սիրիուս A)՝ 2 արեգակնային զանգված։ Այնուհետև, շուրջ 120 միլիոն տարի առաջ, ավելի մեծ զանգվածով Սիրիուս B֊ն այրվեց և դարձավ կարմիր հսկա, իսկ հետո գցեց արտաքին շերտը և վերածվեց ներկայիս սպիտակ թզուկ վիճակի ։ Սիրիուս B֊ի զանգվածը կազմում է արևի 1.02 զանգվածը, այն ամենածանր հայտնի սպիտակ թզուկներից է (տիպիկ սպիտակ թզուկների զանգվածը 0.5֊0.6 ☉ արևային զանգված է)։
Պատմություն
Շատ հինավուրց մշակույթներ Սիրիուսին հատուկ նշանակություն են տվել։ Նեղոս գետի հովտի բնակիչները երկրպագում էին նրան դեռևս վաղ թագավորության ժամանակ, ինչպես երկրպագում էին Սոպդեթ (հունարեն Sothis, Σῶθις) աստվածուհուն՝ Իսիդայի երկնային մարմնավորմանը։ Սիրիուսը հաճախ պատկերում Իսիդայի տեսքով՝ կանգնած երկնային նավակի վրա, հնգաթև աստղը գլխավերևում, գլուխը դեպի աջ կողմում կանգնած Օսիրիսը (որը, իր հերթին, ասոցացվում էր Օրիոնի գոտու աստղերի հետ)։ Բացի այդ, Սիրիուսի հետ էին կապում նաև Հաթոր աստվածուհին, որը պատկերվում էր կովի տեսքով, որի եղջյուրների միջև գտնվում էր Սիրիուսը։ Սիրիուսի հելիակալ ծագման ուսումնասիրությունների համաձայն՝ երկնքում իր 70֊օրյա բացակայությունից հետո եգիպտացի քրմերը ճշգրտորեն կանխատեսում էին Նեղոսի վարարման սկիզբը։ Հին Եգիպտոսում օրացուցային տարին համարվում էր Սիրիուսի երկու հելիակալ ծագումների միջև ընկած ժամանակահատվածը։
Շումերա-աքքադական աստղագիտության մեջ աստղն անվանում էին Նետ և կապում էին Նինուրտա աստծո հետ ։ Թիգլաթպալասար Ι-ի (մ․թ․ա․ 11-րդ դար) հուշաքարի գրառումը ասում է․ «Սառը օրերին, սառնամանիքին, սառույցին, Նետ աստղի հայտնվելու օրերին, որը բոսորագույն է, ինչպես պղինձը»․ այստեղ նկարագրվում է Սիրիուսի ակրոն ծագումը, որը Միջին և Նոր Ասորական շրջաններում ձմռան կեսին էր ։
Սիրիուսի ժամանակակից անվանումը ծագում է հունարեն Σείριος («պայծառ»٫ «փայլուն») բառի լատիներեն Sirius գրելաձևից։ Անտիկ ժամանակներում Սիրիուսին անվանել են Շան աստղ (ինչպես Պրոցիոնին)։ Պրոցիոնը և Սիրիուսը հնուց համարվում են «շան» աստղեր ։
Սիրուսի լատիներեն անունը՝ Canicula-ն, նշանակում է «փոքրիկ շուն, շնիկ»։ Հին Հռոմում ամռան շոգի շրջանը, որը համընկնում էր Սիրիուսի առավոտյան տեսանելիության հետ, անվանում էին «dies caniculares» ՝ «շան օրեր», այստեղից էլ առաջացել է ռուսերեն «Каникулы»՝ արձակուրդ բառը ։
Սիրիուսի հետ է կապված մի խորհրդավոր պատմություն։ Հնագույն գրառումները Սիրիուսը նկարագրում են որպես կարմիր աստղ, թեև այսօր այն ունի կապտա֊սպիտակավուն գույն։ Հայտնի հռոմեացի փիլիսոփա Սենեկան և աշխարհի համակարգի հայտնի հիմնադիր Կլավդիոս Պտղոմեոսը Սիրիուսը համարում էին ոչ թե կապույտ, այլ վառ կարմիր աստղ։ Սենեկան պնդում էր, որ «երկնքում երևում են ամենատարբեր գույներ․ Շունը վառ կարմիր է, Մարսը ավելի խամրած է, Յուպիտերն ընդհանրապես անգույն է՝ արձակելով միայն լույս ։ Պտղոմեոս Սիրիուսը բնութագրել է որպես «կարմրավուն, համաստեղության ամենապայծառ (բոլոր անշարժ աստղերից) աստղը, որ կոչվում է Շուն» ։ Կարմիր Սիրիուսի մասին հիշատակություններ կարելի է գտնել նաև այլ ազգերի լեգենդներում։
Չինական աստղագիտության մեջ աստղը կոչել են Լան («Գայլ») կամ Տյանլան («Երկնային գայլ»)։ Սիմա Ցյանի խոսքերով՝ «երբ Տայ֊բո (Վեներա) մոլորակը սպիտակ է, այն համեմատելի է Լան աստղի (Սիրիուս) հետ, երբ մոլորակը կարմրավուն է, համեմատելի է Սին (Անտարես) աստղի հետ» ։ «Երբ այս աստղի (Սիրիուսի) ճառագայթները փոփոխում են իրենց գույնը, երկրի վրա հայտնվում են շատ գողեր և ավազակներ» ։ Այնուամենայնիվ, Սիմա Ցյանը շատ վկայություններ է տալիս առ այն, որ աստղերը մշտապես փոխում են իրենց գույնը, ինչը ստիպում է նրա խոսքերին զգուշությամբ վերաբերվել։
Հավանականությունը, որ երկու աստղերից մեկի վրա տեղի ունեցած էվոլյուցիոն գործընթացները փոխել են Սիրիուսի գույնը, մերժվում է աստղագետների կողմից այն պատճառաբանությամբ, որ մի քանի հազար տարին չափազանց քիչ ժամանակահատված է և համակարգում չի նկատվում ոչ մի միգամածություն, որը պետք է լիներ, եթե այդպիսի արմատական փոփոխություն այդուհանդերձ տեղի ունեցած լիներ։ Հնարավոր այլընտրանքային բացատրությունն այն է, որ «կարմիր» մակդիրը պարզապես բանաստեղծական փոխաբերություն է՝ կապված աստղի վատ խորհրդանշանների հետ։ Հնարավոր է նաև, որ աստղի ուժեղ առկայծումը, երբ այն ծագում կամ մայր է մտնում հորիզոնում՝ նրան հետևողների մոտ կարմիր գույնի տպավորություն է թողել ։
Սիրիուս B֊ի բացահայտում
Այդ «շեղումները» Բեսսելը բացատրեց ինչ-որ «թաքնված զանգվածի» ազդեցությամբ, որը Սիրիուսի հետ միասին պտտվում է զանգվածի ընդհանուր կենտրոնի շուրջ՝ մեկ պտույտը 50 տարի հաշվարկով։ Բացատրությունը թերահավատորեն ընդունվեց․ Բեսսելի ենթադրություններից հետևում էր, որ մուգ արբանյակի զանգվածը պետք է մոտավորապես հավասար լինի արևի զանգվածին ։
Սակայն 18 տարի անց՝ 1862 թվականի հունվարին, Բեսելի կանխատեսումը փայլուն կերպով հաստատվեց։ Երբ 18-դյույմանոց (46 սանտիմետրանոց) ռեֆրակտորը փորձարկելիս ամերիկացի աստղագետ Ալվան Գրեմ Քլարկը Սիրիուսի կողքը փոքր աստղ հայտնաբերեց, որի արդյունքում բացահայտեց արբանյակային շարժումը, որը համընկնում էր Բեսելի հաշվարկների հետ։ Դա «ձգողական աստղագիտության» հաղթանակն էր։ Այս «հաղթանակի» արժեքը չէր զիջում Նեպտունի հայտնաբերմանը ։
Սիրիուս B-ն ունի 8.4m տեսանելի պայծառություն․ Սիրիուս A-ից առավելագույնս հեռանալիս (11 անկյունային վայրկյան), այն կարելի է տեսնել ոչ մեծ աստղադիտակով։ Սիրիուս A-ի մոտ այն դժվար է տեսնել։ Այս աստղն առաջին հայտնաբերված սպիտակ թզուկն է և ամենազանգվածային սպիտակ թզուկներից մեկը ։
Սիրիուսի ուսումնասիրման պայմաններ և տեղադրություն
Սիրուսը երկնքի հարավային կիսագնդի աստղ է։ Միևնույն ժամանակ Սիրիուսի շեղումը մեծ չէ, այդ պատճառով այն կարելի է տեսնել ընդհուպ մինչև 73°, նույնիսկ Ռուսաստանի այնպիսի հյուսիսային քաղաքներում, ինչպիսիք են Մուրմանսկը, Վերխոյանսկը և Նորիլսկը։ Սիրիուսը բավականին բարձր է բարձրանում հորիզոնում (տեսանելի դառնալու համար)՝ ընդհուպ մինչև Պետրոզավոդսկի լայնություններ։
Ռուսաստանի միջին լայնություններում Սիրիուսին կարելի է տեսնել երկնքի հարավային մասում։ Աշնանն այն տեսանելի է առավոտյան, ձմռանը՝ ամբողջ գիշեր և գարնանը տեսանելի է մայրամուտից հետո որոշ ժամանակ։ Ամռանը Սիրիուսը թաքնվում է արևի ճառագայթների մեջ և տեսանելի է միայն Հարավային կիսագնդի միջին լայնություններից սկսած, որտեղ արևը ծագում է Սիրիուսից ավելի ուշ և ավելի վաղ էլ մայր է մտնում Սիրիուսից՝ հորիզոնում լինելով ավելի ցածր, քան Սիրիուսը։
Սիրիուսը երկնքում պայծառությամբ վեցերորդ օբյեկտն է։ Նրանից պայծառ միայն Արևն է, Լուսինը, ինչպես նաև Վեներա, Յուպիտեր և Մարս մոլորակները՝ լավագույն տեսանելիության ժամանակահատվածում)։
Զննման հիմնական կողմնորոշիչը Օրիոնի գոտին է։ Նրա միջով տարված ուղիղ գիծը մի կողմով ցույց է տալիս հյուսիս֊արևմուտքը, որտեղ գտնվում է Ալդեբարանը, իսկ մյուս կողմով՝ հարավ֊արևելքը, որտեղ էլ գտնվում է Սիրիուսը։ Նույնիսկ առանց իմանալու աշխարհի կողմերը, անհնար է շփոթել Սիրիուսին ու Ալդեբարանին, քանի որ աստղերը միմյանցից շատ են տարբերվում գույնով և պայծառությամբ ։
Աշխարհի կողմերն իմանալու դեպքում Սիրիուսին գտնել հնարավոր է նաև այլ աստղերի օգնությամբ․ Սիրիուսը տեղակայված է Պրոցիոն պայծառ աստղից հարավ֊արևմուտք, Կանոպուսից մոտ 35 աստիճան դեպի հյուսիս, Ալխենայից (γ Երկվորյակների) մոտ 30 աստիճան դեպի հարավ կամ Արնեբից (α Նապաստակի) 15 աստիճան դեպի արևելք ։
Ներկայումս Սիրիուսը լավ տեսանելի է Հյուսիսային կիսագնդից, սակայն պրեցեսիայի արդյունքում մոտ 11 000 տարի անց Սիրիուսն ընդհանրապես տեսանելի չի լինի Եվրոպայից, իսկ Մեծ Շան համաստեղությունը կդառնա մերձբևեռային, քանի որ հարավային բևեռը կլինի Առագաստ կամ Աղավնի համաստեղությունների տակ։ Հյուսիսային բևեռն այդ ժամանակ կգտնվի Վեգա աստղի մոտ։ Հարկ է նշել, որ տասնյակ հազարավոր տարիներ առաջ Եվրոպայում բնակվող հնագույն ժողովուրդները նույնպես Սիրիուսի մասին ոչինչ չգիտեին, բայց այն ժամանակ նրանք կարող էին տեսնել Կենտավրոսը Տոլիմանի հետ, որը պայքարում է Գայլի հետ, իսկ նրա ոտքերի տակ Հարավային խաչն է ։
Միևնույն ժամանակ 25 776 տարի առաջ (մեր թվարկությունից մոտ 24 հազար տարի առաջ) Սիրիուսը գտնվել է Միաեղջյուր համաստեղության մոտավորապես կենտրոնում ։
Աստղի հիմնական հատկանիշներ
Սիրիուսն ունի 1,47m տեսանելի փայլ և հանդիսանում է Մեծ Շան համաստեղության ամենապայծառ աստղը, ինչպես նաև ամենապայծառ աստղն ամբողջ գիշերային երկնքում։ Հյուսիսային կիսագնդում Սիրիուսը երևում է որպես Ձմեռային եռանկյան գագաթը (նրա մյուս գագաթները Բետելգեյզե և Պրոցիոն պայծառ աստղերն են)։ Սիրիուսն ավելի պայծառ է, քան արևին ամենամոտ գտնվող աստղը՝ Ալֆա Կենտավրոսը կամ նույնիսկ սուպերհսկաներ Կանոպուսը, Ռիգելը և Բետելգեյզեն։ Իմանալով Սիրիուսի ճշգրիտ կոորդինատները երկնքում՝ այն կարելի է տեսնել անզեն աչքով և ցերեկվա ժամերին։ Աստղը լավագույնս տեսնելու համար երկինքը պետք է շատ պարզ լինի, իսկ արևը՝ ցածր լինի հորիզոնից ։ Սիրիուսին ամենամոտ համակարգը Պրոցիոնն է, որը վերջինիցս գտնվում է 5.24 լուսային տարի հեռավորության վրա է (1.61 պարսեկ) ։
Սիրիուս A֊ն և B֊ն Արևին ամենամոտ գտնվող աստղերից մեկն են, որոնց հեռավորությունը կազմում է 8.6 լուսային տարի (2.6 պարսեկ)։ Երկրից հեռավորությամբ Սիրիուսը յոթերորդն է, Երկրից ամենալավ տեսանելի տասը աստղերի շաչքում Սիրիուսն առաջին տեղում է։ Չունենալով մեծ լուսավորություն՝ Սիրիուսը վառ է հենց այն պատճառով, որ այն մեզ մոտ է։ Եթե Սիրիուսը արևից 10 պարսեկ հեռավորության վրա լիներ, ապա այն կլիներ 1.8m տեսանելի փայլով աստղը (ինչպես Մեծ Արջի ամենապայծառ աստղը)։
Ներկայումս Սիրիուսը մոտենում է արեգակնային համակարգին 7.6 կմ/վ արագությամբ, ուստի ժամանակի ընթացքում աստղի ակնհայտ պայծառությունը դանդաղ կաճի։
Սիրիուսի համակարգ
Սիրիուսը կրկնակի աստղ է, որը բաղկացած է A1 (Սիրիուս A) սպեկտրալ դասի աստղից և սպիտակ թզուկից (Սիրիուս B), որոնք շուրջ 50 տարի պտտվում են զանգվածային կենտրոնի շուրջ։ Այս աստղերի միջև միջին հեռավորությունը մոտ 20 ա․մ․ է, որը հավասար է Արևից մինչև Ուրան ընկած հեռավորությանը։ Համակարգի տարիքը 225֊250 միլիոն տարի է ։ IRAS տիեզերական աստղադիտարանը գրանցել է Սիրիուսի համակարգից ինֆրակարմիր ճառագայթների բարձր հոսք, ինչը կարող է վկայել համակարգում փոշու առկայության մասին ։
Սիրիուս A֊ի զանգվածը մոտ 2 արեգակնային զանգված է։ Աստղի անկյունային տրամագիծը՝ ինտերֆերաչափով չափելիս, հավասար է (5.936 ± 0.016) × 10–3 անկյունային վայրկյանի՝ հարթ սկավառակի մոդելում և հաշվի առնելով ծայրամասերի մգությունը՝ անկյունային տրամագիծը (6.039 ± 0.019) × 10-3 անկյունային վայրկյան է, որը համապատասխանում է 1.7 արևային գծային չափի։ Սիրիուս A֊ի՝ իր առանցքի շուրջ պտտման արագության պրոեկցիան, տեսողության գծի վրա համեմատաբար փոքր է (16 կիլոմետր վայրկյանում), ինչի պատճառով էլ այն գնդաձև է ։
Սիրիուս A֊ն հիմնական հաջորդականությունում կմնա 660 մլն տարի, որից հետո այն կդառնա կարմիր հսկա, այնուհետև կգցի արտաքին շերտը և կդառնա սպիտակ թզուկ ։
Կարմիր հսկա փուլով անցնելիս Սիրիուս B֊ն ենթադրաբար հարստացրել է Սիրիուս A֊ն մետաղներով։ Սիրիուս A֊ն ունի բարձր մետաղականության սպեկտր, այսպես, Սիրիուս A֊ի մթնոլորտում երկաթի պարունակությունը կազմում է արևինից 316%․ սպեկտրը նաև ցույց է տալիս հելիումից ավելի ծանր տարրերի առկայություն ։
Սիրիուսի ամենամոտ շրջակայք
Սիրիուսի ամենմոտ աստղը Պրոցիոնն է, երկու աստղերի միջև հեռավորությունը 5.2 լուսային տարի է։ Արևը նույնպես Սիրուսի ամենամոտ աստղերից է (վեցերորդը՝ ըստ հեռավորության)։
Սիրիուսից 10 լուսային տարի հեռավորությամբ գտնվող աստղերի ցանկը․
Սիրիուսի գերկուտակում
Մի ժամանակ Սիրիուսը համարվում էր Մեծ Արջի այսպես կոչված շարժվող խմբի աստղերից մեկը։ Այս խումբն ունի 220 աստղ, որոնց միավորում է միևնույն տարիքը և տարածության մեջ նույնատիպ շարժումը։ Սկզբում խումբն իրենից ներկայացնում էր ցրված աստղային կուտակումներ, սակայն ներկայումս կուտակումներ որպիսիք այդպիսին գոյություն չունեն․ այն ցրվել է և դարձել գրավիտացիոն ձգողությամբ չկապված ։ Այսպես, այս կուտակումերին են պատկանում Մեծ Արջ համաստեղության Մեծ Շերեփի աստղերի մեծամասնությունը։ Սակայն ավելի ուշ գիտնականները եկան այն եզրակացության, որ դա այդպես չէ․ Սիրիուսը շատ ավելի երիտասարդ է, քան այդ կուտակումը և չի կարող լինել դրա ներկայացուցիչը ։
Միևնույն ժամանակ գիտնականները ենթադրեցին, որ Սիրիուսը β Կառավարի, α Հյուսիսային թագի, β Գավաթի, Էրիդանոս (β Էրիդանոսի) և β Օձի աստղերի նման կարող է լինել Սիրիուսի հիպոթետիկ գերկուտակման ներկայացուցիչներից ։ Այս կուտակումը հանդիսանում է երեք խոշոր աստղային կուտակումներից մեկը (եթե այն իսկապես գոյություն ունի), որը Արեգակից գտնվում է 500 լուսային տարի հեռավորության վրա։ Նման այլ կուտակումներ են Հիադեսը և Բազմունքը ։
Սիրիուսն աշխարհի ժողովուրդների առասպելներում և սուրբ գրություններում
Սիրիուսը՝ որպես երկնքում ամենավառ աստղը, որը հին ժամանակներից գրավել է մարդկանց ուշադրությունը, հաճախ է հիշատակվում մարդու գործունեության բոլոր բնագավառներում։
Մաորիների առասպելներում երկրպագում են սուրբ արարածին, որն ապրում է երկնքում և բարձրագույն երկնքում` տասներորդ երկնքում։ Այն կոչվում էր Ռեխուա։ Ռեխան ասոցացվում էր որոշ աստղերի հետ․ ընդ որում ամեն ազգ ուներ տարբեր աստղ, որը կապված էր այդ առասպելական արարածի հետ։ Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային կղզու բնակիչների համար դա Անտարեսն էր, բայց շատ ժողովուրդների մոտ այդ աստղը համարվում էր երկնքի ամենավառ ու իմաստուն աստղը` Սիրիուսը։ Քանի որ Ռեխուան ապրում է ամենաբարձր երկնքում, նրան մահը չէր սպառնում, Ռեխուան կարող էր վերակենդանացնել մահացածներին և բուժել ցանկացած հիվանդություն։ Շատ մաորիներ հավատում էին, որ նայելով Սիրիուսին՝ նրանք տեսել են Ռեխուան՝ արարածներից ամենաիմաստունին, որը գոյություն ունի տիեզերքում ։ Ղուրանում նույնպես հիշատակվում է Սիրիուսը ։
Ղազախները ըստ Սիրիուսի (Сүмбіле) որոշել են ամռան փոփոխությունը աշնան։ Կա ասացվածք «Сүмбіле туса су суыр» (Սիրիուսի ծնունդով ժամանակ ջուրը սառչում է), հետևաբար արգելվում էր լողալ Սիրիուսի դուրս գալու ժամանակ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Աստղեր Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Գավրիլովկա (գյուղ, Բոբրովիցայի շրջան)
Գավրիլովկա (Гаврилівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1924 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օզերենսկ (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Օզերենսկ (Озеренск), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ձորավանքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Ձորավանք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 6 հուշարձան (1 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Մոծակ (բանաստեղծություն)
Ըստ Սվետոնիոսի ՝ Վերգիլիոսը բանաստեղծությունը գրել է 16 տարեկանում, այսինքն՝ մ.թ.ա. 54 թվականին (ըստ որոշ հետազոտողների, վերջին հնարավոր թվագրումը մ.թ.ա. 44-ի կեսերն է )։ Նրա հերոսը հովիվ է, ով քնած է արևի տակ և չի տեսնում իժը, որը սողում է դեպի իրեն։ Մոծակը խայթում է հովվին, նա արթնանում է, սպանում է մոծակին և նկատում օձին։ Սպանելով օձին՝ մարդը թաղում է իր փրկչին և տապանաքարի վրա բանաստեղծական մակագրություն գրում։
Հետազոտողների մեծամասնությունը այս բանաստեղծության մեջ տեսնում է հռետորաբան Էպիդիոսի ոճի ծաղրերգությունը, որ Վերգիլիոսին սովորեցրել էր հռետորության արվեստը. Ըստ Թադեոս Զելինսկու սա թարգմանություն է հունարենից։ Բանաստեղծությունը հնարավոր է կնվիրված է եղել Գայոս Օկտավիանոսին, որին Վերգիլիոսը նրան մի քանի անգամ անվանել է «սուրբ տղա» («Սուրբ տղա, այս երգը քեզ համար է…» ։ Այնուամենայնիվ, այս վարկածը շատերի կողմից չի ընդունվում։ Հետազոտողների մեծամասնությունը կարծում է, որ պոեմը գրել է « Տիբերիոսի դարաշրջանի անհայտ բանաստեղծ Կլավդիոսը »։
Մերկալո
Մերկալո (Mercallo)՝ քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։ Բնակչությունը 1679 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 336 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21020: Հեռախոսային կոդը՝ 0331։
Մերկալոն սահմանակից է Կոմաբիո, Սեստո Կալենդե, Վարանո Բորգի, Վերգիատե մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ առաքյալ և ավետարանիչ Հովհաննես Աստվածաբանը։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 27-ին։
Օրենսե
Օրենսե (Orense, Ourense) մեծ արդյունաբերական քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Օրենսե պրովիցիայի, ինչպես նաև Գալիսիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետ գտնվում է Օրենսե շրջանում։ Տարածքը՝ 85,2 կմ²։ Բնակչությունը՝ 107742 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Պատմություն
Քաղաքը ստեղծվել է որպես հռոմեական բնակավայր, որից մինչև այժմ պահպանվել են հռոմեական կամուրջներ՝ Պուենտե Ռոմանո, որը կառուցվել էին Մինո գետի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Բելմոնտե Կաստելլո
Բելմոնտե Կաստելլո (Belmonte Castello), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում, պրովինցիա Ֆրոզինոնեում։ Բնակչությունը կազմում է 779 մարդ (2008 թվականի տվյալներով) խտությունը կազմում է 55 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։
Բելմոնտե Կաստելլոն սահմանակից է Ատինա, Սանտ Էլիա Ֆիմերապիդո, Տերել, Վիլլա Լատինա մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 6-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բարբի Ֆերեյրա
Բարբարա Ֆերեյրա, ամերիկացի մոդել ու դերասանուհի, որը հայտնի է դարձել HBO-ի «Էյֆորիա» հեռուստասերիալում Քեթ Հերնանդեզի դերը կատարելուց հետո   ։
Վաղ տարիներ
Ֆերեյրան ծնվել է Նյու Յորքի Քուինս թաղամասում։ Հետագայում տեղափոխվել է Նյու Ջերսիի Մէյվուդ քաղաքը ։ Նա հաճախում էր Հակենսաքի ավագ դպրոցը ։ Բարբարան ունի բրազիլիական արմատներ։ Նրան դաստիարակել են նրա մայրը, մորաքույրն ու տատիկը ։ Բարբարայի մայրն աշխատում է որպես շեֆ խոհարար ։
Մոդելային կարիերա
Ֆերեյրան սկսել է իր կարիերան դեռ դեռահաս տարիքում, ուղարկելով իր նկարները American Apparel-ի բաց կաստինգին ։ Դրանից հետո նա մոդել է աշխատել Aerie, Ադիդաս, Asos , Forever 21 , H&M , Missguided ու Target հանրահայտ բրենդների համար։ 2016 թվականին Aerie-ի համար նկարահանված Ֆերեյրայի հետ հարցազրույցից նկարներն ու տեսահոլովակները լայնորեն տարածվել են համացանցում ։ Ավելի ուշ նույն թվականին Time-ը ներառել է Բարբարա Ֆերեյրային իր «30 ամենաազդեցիկ դեռահասներ» ցուցակը ։
Ռեժիսորական կարիերա
Ֆերեյրան տեսահոլովակ նկարահանեց Դոունիայի «So Cool» երգի համար ։
Դերասանական կարիերա
Ֆերեյրան նկարահանվեց «Ճիշտ պահելաձև» 10 սերիանոց հեռուստասերալում, որն էթիկետի մասին էր։ Այդ դերի համար նա հաղթել է Webby «Համացանցային լավագույն անձնավորություն» պարգևը ։ Նա նաև նկարահանվել է Teen Vogue-ի Body Party համացանցային սերիաներում, որոնք բոդի պոզիտիվի մասին էր ։
Դրանից բացի, Ֆերեյրան կատարել է Էլլայի դերը HBO-ի «Ամուսնալուծություն» հեռուստասերիալում, ինչպես նաև եղել է Էյֆորիա հեռուստասերիալի աստղերի շարքում, կատարելով բարձր դասարանների աշակերտուհի Քեթ Հերնանդեզի դերը։
Գիտություն և տեխնոլոգիա Իտալիայում
Գիտությունը և տեխնոլոգիան Իտալիայում, ունեն երկարատև պատմություն, սկսած Հին Հռոմից և Վերածննդից։ Դարեր շարունակ Իտալիան ներկայացրել է գիտական հասարակություն, որը ստեղծել է կենսաբանության, ֆիզիկայի, քիմիայի, մաթեմատիկայի, աստղագիտության և այլ գիտությունների բազմաթիվ նշանակալից գյուտեր և հայտնագործություններ։
Հռոմեական տեխնիկա
Քրիստոսից հետո առաջին դարում, Հռոմը դարձել է աշխարհի ամենամեծ և առաջավոր քաղաքներից մեկը։ Հին Հռոմեացիները հայտնագործել են նոր տեխնոլոգիաներ՝ քաղաքային սանիտարական համակարգերի, ճանապարհների և շենքերի բարելավման համար։ Նրանք զարգացրել են ջրային խողովակների համակարգ, որը քաղաքին քաղցրահամ ջուր էր մատակարել։ Կառուցվել է կոյուղագծեր, որոնք հեռացրել են քաղաքի թափոնները։ Ամենահարուստ հռոմեացիներն ապրում էին մեծ այգիներով տներում։ Բնակչության մեծ մասը ապրում էր քարից, բետոնից կամ կրաքարից պատրաստված բնակելի շինություններում։ Հռոմեացիները մշակեցին նոր մեթոդներ և օգտագործեցին այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են հրաբխային աղը՝ Նեապոլի մոտակայքում գտնվող Պոզուոլի գյուղից, որը ցեմենտը ավելի ամուր դարձնելու համար էր։ Դա կոնկրետ թույլ է տվել նրանց կառուցելու բնակելի շենքեր, որոնք կոչվում են բազմաբնակարանային շինություն։
Վերածննդի գիտություն
Վերածննդի ժամանակ Իտալիան գիտական «ոսկե դար» է ապրել։ Լեոնարդո դա Վինչիին սովորեցրել են նկարիչ լինել, բայց նրա հետաքրքրություններն ու ձեռքբերումները տարածվել են մի շարք զարմանալի ոլորտներում, որոնք այժմ համարվում են գիտական մասնագիտություններ։ Իր գաղափարների շնորհիվ նա ժամանակակիցներից մի քանի քայլ առաջ էր։ Բացի այդ, նա մեծապես զարգացրեց իր գիտելիքները՝ անատոմիայի, աստղագիտության, քաղաքային ճարտարապետության, օպտիկայի և հիդրոդինամիկայի ոլորտներում։
Գիտնական Գալիլեո Գալիլեին համարվում է առաջին ժամանակակից գիտնականը ։ Նրա աշխատանքը նշանակալի բեկում է Արիստոտելի և միջնադարյան փիլիսոփաների համար (որոնք հետագայում անվանվում էին «բնափիլիսոփաներ»։ Գալիլեոյի ձեռքբերումներից է համարվում աստղադիտակի բարելավումը, տարբեր աստղադիտական դիտարկումները և շարժման առաջին և երկրորդ օրենքների նախնական ձևակերպումը։ Գալիլեոն ճնշվեց կաթոլիկ եկեղեցու կողմից, սակայն համարվեց ժամանակակից գիտության հիմնադիրը։