cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստեփանոս Սյունեցի
Ստեփանոս Սյունեցի, հայ միջնադարյան քերականագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ և երաժիշտ, նշանավոր մշակութային և եկեղեցական գործիչ, Սյունիքի 22-րդ մետրոպոլիտ։
Կրթություն
Կրթվել ու մեծացել է Հայոց ոստան Դվինում, քաղաքի ավագ քահանայի ընտանիքում։ Ուսանել է Դվինի հայոց կաթողիկոսարանում։ Այնուհետև բավական ժամանակ հոգևոր կրթություն է ստացել Գեղարքունյաց գավառի Մաքենեցոց վանքում՝ վանահայր Սողոմոնի մոտ, ապա, այն ժամանակ Հայաստանում մեծ հռչակ վայելող Սյունյաց վարդապետարանում՝ Մովսես Քերթողի մոտ։ XIII դարի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը հայտնում է, որ դավանաբանության վերաբերյալ Ստեփանոս Սյունեցին վիճաբանություն է ունենում իշխան Սմբատ Բագրատունու հետ, և քանի որ հմուտ չէր փիլիսոփայական արտաքին գիտությանը (աշխարհիկ գիտություններ), իշխանը նրան տգետ է անվանում և կամենում հալածել։ Ստեփանոսն ուսումնառության է մեկնում Կոստանդնուպոլիս, ապա Աթենք և Հռոմ, սերտում հունարեն ու լատիներեն գրականություն և դպրություն, յուրացնում երաժշտական արվեստը, խորացնում իր իմացությունը աստվածաբանության ու մատենագրության մեջ։
Եպիսկոպոսական ձեռնադրություն
Վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս՝ եռանդուն թարգմանչական գործունեություն է ծավալում՝ խորհրդատու և համագործակից ունենալով հայազգի գիտնական իշխան Դավիթ Հյուպատոսին։ Սա բարձր պաշտոն էր զբաղեցնում բյուզանդական արքունիքում՝ կայսերական սեղանապետն էր։ Այնուհետև, ըստ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի, վերադառնալով Դվին՝ Ստեփանոս Սյունեցին տեսավ Հայաստանը՝ արաբներից ավերված և քարուքանդ արված, զրկված հայրենի իշխաններից, որոնցից շուրջ ութ հարյուր հոգու արաբներն այրել էին Նախիջևանի եկեղեցում։ Վախճանվել էր նաև Սյունյաց Հովհան եպիսկոպոսը, և իշխաններ Բաբգենի ու Քուրդի խնդրանքով կաթողիկոս Դավիթ Ա Արամոնեցին (728-741 թթ.) Ստեփանոս Սյունեցուն ձեռնադրում է եպիսկոպոս և նշանակում Սյունյաց մետրոպոլիտության աթոռում։
Հոգևոր և մշակութային գործունեություն
Ստեփանոս Սյունեցին ծավալել է մշակութային լայն գործունեություն, կատարել է թարգմանություններ հունարենից, գրել ինքնուրույն աշխատություններ, մեկնություններ (որոնց թվում՝ Դիոնիսիոս Թրակացու «Արվեստ քերականության» հայտնի աշխատության մեկնաբանությունը), ճառեր, ինչպես նաև հոգևոր երգեր, շարականներ և կցորդներ։ Մեծ է Սյունեցու ներդրումը հոգևոր երգարվեստի, երաժշտության տեսության ու շարականագրության բնագավառում։ Նրան են պատկանում «Աւագ օրհնութեան» կանոնի շարականները։ Նրա հոգևոր երգերը տեղ են գտել Շարակնոց և Մանրուսմունք ժողովածուներում։ Ստեփանոս Սյունեցին անզուգական է իր նոր մոտիվներով, երաժշտական արվեստով ու թարմությամբ։ Նա նոր հնչեղություն մտցրեց հայոց հոգևոր երգի մեջ։ Հին Շարակնոցի առաջաբանում կարդում ենք Սյունեցու անունը։ Սակայն սա դեռ ամբողջը չէ, քանզի նա է գրել նաև Մարտիրոսաց շարականները։ Դրանք թեև վերագրվել են XI դարի կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձին, սակայն Մարտիրոսաց շարականների մարտական մոտիվները, ոճը և լեզուն միանգամայն անհարիր են, այսպես կոչված, Հանգստյան շարականների ոգու և ոճի հետ, որոնք հեղինակել է Գետադարձը։ Հանգստյան շարականներում ակնբախ են հուսահատական, անկումային մոտիվները, ապաշխարողական բնույթը և XI դարի լեզվաձևերն ու ոճերը։ Ի դեպ, Շարակնոցում հանդիպում է ևս մեկ Ստեփանոս Սյունեցի, որ իբրև ապրել է V դարում, սակայն ոչ մի այլ տեղում հիշատակություն չկա նրա մասին, և պետք է ենթադրել, որ խոսքը նույն Ստեփանոսի մասին է։ Ժամանակակիցները նրան կոչել են «Սիւն երկնի, խարիսխ հաւատոյ»։
Աշխատություններ
Ստեփանոս Սյունեցին Դավիթ կաթողիկոսի պատվերով գրել է «Մեկնութիւն չորից Աւետարանչացն» երկը, այսինքն «Չորս ավետարանիչների մեկնությունը», որը Սյունյաց մեկնողական դպրոցի հին շրջանի՝ մեզ հասած միակ ամբողջական երկն է։ Երկար ժամանակ այն կորած է համարվել և միայն 1917 թվականին Գարեգին եպս. Հովսեփյանը գտել է 1155 թ.-ին գրված մի ձեռագրում։ Նրա թարգմանությամբ նաև մեզ են հասել Դիոնիսիոս Արիոպագացու, Գրիգոր Նյուսացու, Նեմեսիոս Եմեսացու, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու, Գևորգ Պիսիդեսի, Մաքսիմոս Խոստովանողի աստվածաբանական, մեկնաբանական և բնագիտական մեծարժեք աշխատությունները։ Բավական մեծաթիվ են եղել նաև նրա մեկնաբանական բնույթի գործերը։
Մահ
Ստեփանոս Օրբելյանը մանրամասն հաղորդում է Սյունեցու ողբերգական մահվան հանգամանքները, որտեղ իմանում ենք, որ Եղեգյաց ձոր գավառի Մոզ ավանում մի անառակ կնոջ երեք անգամ զգուշացնում է հեռու կանգնել մեղքի ճանապարհից, և երբ նա չի զղջում և շարունակում է իր անպարկեշտ կյանքը, Ստեփանոս Սյունեցին սաստիկ զայրանում է և մեծ պատժի վճիռ կայացնում (թե ինչպիսի՝ պատմիչը չի նշում)։ Դրանից հետո նա գնում է Ավագ ակն կոչված քաղցրահամ աղբյուրի ակունքում հանգստանալու, քանզի սաստիկ շոգ էր։ Այնտեղ կարգադրում է խփել իր վրանը, իսկ իր մահիճը դնում է մի ուռենու վրա (հավանաբար ծառի ճյուղերին ամրացված մահիճ է եղե) և առանձին մնալով աղոթում է ու ննջում։ Իսկ անառակ կինը, որոշած լինելով վրեժ լուծել, նաև որպեսզի ինքը ազատորեն գործի, իր սիրեկանի հետ գալիս է այնտեղ, սուրը տալիս է նրա ձեռքը և ուղարկում սպանելու։ Երբ երկու անգամ տղամարդը բարձրանում է ծառը և չի կարողանում սպանել (ըստ պատմիչի՝ հրաշափառ տեսլիքի պատճառով), անառակ կինն ինքն է սուրը վերցնում, բարձրանում ծառը և հարվածելով սրբի որովայնին՝ սպանում։ Նշանավոր հոգևորականն ու շարականագիրը թաղվում է Վայոց ձորում գտնվող Թանահատի վանքում՝ հայոց թվականության 184 թվականին (735 թ.): Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի, դրանից հետո քառասուն օր գավառը ցնցվում էր ուժեղ երկրաշարժից, ինչի պատճառով տներն ու ապարանքները դառնում էին իրենց բնակիչների գերեզմանները, և օդում տարածվում է մարդկանց վայոցը։ Դրանից հետո էլ գավառը կոչվեց Վայոց ձոր։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մետրոպոլիտներ Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ հոգևորականներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ քերականագետներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ Կատեգորիա:Հայ քահանաներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ
Համաշխարհային ցուցահանդես (1888)
Համաշխարհային ցուցահանդես 1888 (Exposición Universal de Barcelona), համաշխարհային ցուցահանդես,որ կայացել է 1988 թվականի ապրիլի 8-ից դեկտեմբերի 9-ը Բարսելոնայում։ Նրան մասնակցել են 27 երկրի 12.223 ներկայացուցիչ, որի 27 %-ը կազմում էր Իսպանիայից սերվածները ։ Ցուցահանդես այցելել է մոտ 2.3 միլիոն մարդ ամբողջ աշխարհից ։
Պաշտոնական բացումը կայացել է մայիսի 20-ին, երբ երկամյա թագավոր Ալֆոնս XIII-ի ռեգենտ է հռչակվում Մարիա Քրիստինա Ավստրիացին։
Նախապատմություն
1888 թվականին Բարսելոնան 530.000 բնակությամբ համարվում էր տնտեսական ու արդյունաբերական կենտրոն, Իսպանիայի երկրորդ քաղաքն իր նշանակությամբ։ Իսպանիան Պրակսեդելա Մատեո Սագաստայի և 1885 թվականին մահացած Ալֆոնսո XII-ի այրու, ռեգենտ Մարիա Քրիստինայի ղեկավարությամբ ոտքի էր կանգնում Բուրբոնների արքայատոհմի վերականգնումից հետո։
1888 թվականի համաշխարհային ցուցահանդեսը ցուցադրում էր միապետների (նրանք 1868 թվականի սեպտեմբերյան հեղափոխության արդյունքում վերականգնել էին միապետությունը) և կատալոնական արդյունաբերական բուրժուազիայի փոխհարաբերությունների լավացումը։
Սկսած 1851 թվականի` Լոնդոնի համանման ցուցահանդեսից` նման միջոցառումներին ավելի մեծ նշանակություն էր տրվում քաղաքական, տնտեսական ու սոցիալական փոխհարաբերությունների զարգացման տեսանկյունից։ Ամեն երկիր ցուցադրում էր իր տեխնիկական զարգացումը, տնտեսական ու արդյունաբերական պոտենցիալը։ Համաշխարհային ցուցահանդեսը նաև խթան կհանդիսանար քաղաքի զարգացման համար` կարևելով նրա նշանակությունը։
Իսպանիայում ցուցահանդես անցկացնելու գաղափարը առաջ է քաշել ձեռնարկատեր Էուջենիո Սերանոն, իսկ այդ գաղափարի իրականացմանը ձեռնամուխ են եղել Բարսելոնայի քաղաքապետ Ֆրանցեսկ Ռուիս ի Տաուլետը։ Ութնյակի կոմիտեի կազմում աշխատել է ճարտարապետ Էլիե Ռոգենտը` Լյուիս Դոմենեկ ի Մոնտաների և Անտոնիո Գաուդիի ուսուցիչը։
Նույն թվականին տեղի են ունեցել միջազգային խոշոր այլ ցուցահանդեսներ, որոնք չէին կոչվում համաշխարհային։ Մելբուրնում կայացել էին Melbourne Centennial Exhibition, Գլազգոյում` Գիտական, գեղարվեստական ու տնտեսական ցուցահանդեսը (International Exhibition of Science, Art and Industry), Լիսաբոնում` Պորտուգալիայի տնտեսական ցուցահանդեսները (Exposição Industrial Portuguesa):
Անցկացման վայր
Ցուցահանդեսի տարածքը 46.5 հա էր, որը Սյուտադելի զբոսայգուց (ներկայումս այնտեղ Բարսելոնայի կենդանաբանական այգին է) երկաթուղու ներկայիս Ֆրանսիական կայարանի մերձակայքով հասնում էր Բարսելոնետային (ներկայումս այնտեղ Դել Մար հիվանդանոցն է)։
Ցուցահանդեսի տաղավարների մոտ մեկ քառորդը ժամանակավոր էր։ Բացի Palau de la Indústria-ի գլխավոր շենքից (70.000 մ²)` օգտագործվել են ամրոցային ևս երեք շինություն` Palau del Governador, պահեստազոր և մատուռ։
Այդ շինություններից պահպանվել են միայն Բարսելոնայի հաղթակամարը, որը նախկինում սրճարան էր, իսկ ներկայումս` կենդանաբանական թանգարան` Երեք դրակոնների ամրոց, L’Umbracle ջերմոցը և Galeria de les Màquines արտադրամասային շինությունը (ներկայումս գտնվում է զբոսայգու տարածքում)։
Ցուցանմուշներ
Հասարակության շրջանում մեծ հեղինակություն էին վայելում ԱՄՆ-ի, Չինաստանի և Ճապոնիայի ցուցանմուշները։ Այստեղ տեղի են ունեցել հնագետների, տնտեսագետների, բժիշկների համաժողովներ, իսկ սեպտեմբերի 8-11-ը` սպրիտուալիստների միջազգային առաջին հանդիպումը ։ Սպիրիտուալիզմի ներկայացուցիչները ծրագրել էին ներկայացնել իրենց զբաղմունքի գիտականությունը, գրավել միջազգային սպիրիտուալիստների, մասնավորապես Կամիլ Ֆլամարիոնի, Ուիլյամ Կրուկսի ուշադրությունը, սակայն նրանք ներկա չեն եղել։ Հանդիպմանը ներկա են եղել 10 երկրների պատվիրակներ` Կուբայից մինչև Ռուսաստան ։
Ֆիլիպինյան ծխախոտագործական ընկերությունը, որտեղ սիգարագործները ձեռքով են փաթաթել սիգարներ, «ամենաէկզոտիկ» ներկայացուցչությունն է հանդիսացել։
Վերափոխումներ
Ցուցահանդեսի տաղավարներ Սյուտադելի զբոսայգում Միջազգային ցուցահանդեսի շնորհիվ` քաղաքում ավարտին են հասցվել երկարաժակմետ կառույցները, և սկսվել է ենթակառուցվածքների նոր օբյեկտների շինարարություն, որոնք լավացրել են քաղաքացիների կյանքը` փոխելով քաղաքի կերպարանքը։
Հետևանքներ
Չնայած վեց միլիոն պեսետա պարտքին` Համաշխարհային ցուցահանդեսը հաջողված է համարվում ինչպես այցելուների թվաքանակով, այնպես էլ քաղաքի տնտեսական աճի ցուցանիշով։ Իսպանական պատմագրության մեջ այն կատալոնական տնտեսությունը եվրոպականացնելու առաջին քայլն է դիտարկվում։ Նախկինում Բարսելոնայի առևտրական կապերը իսպանիայի շրջանակների դուրս չեն եկել։
Ցուցահանդեսը դարձել է առաջին խոշոր միջոցառումը Բարսելոնայում, որը խթան է հանդիսացել հետագայում քաղաքում համանման միջոցառումների անցկացման համար` 1929 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդես, 1992 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր, 2004 թվականի մշակույթի ֆորում։
Քննադատություն
Համագործակցող աշխատավորները, որոնք ոչ հազվադեպ աշխատում էին ծանր պայմաններում, սովորել են միավորվել արհմիություններում, որպեսզի պաշտպանեն իրենց իրավունքներն ու հետաքրքրությունները։ Այդ ժամանակ Բարսելոնայում կայացել է Իսպանական սոցիալիստական բանվորական կուսակցության (PSOE) առաջին համագումարը։ Քաղաքացիներն ու ԶԼՄ-ները վրդովվել են ինֆլյացիայից։ Մտավորականության, հանրապետական ու կատալոնական ներկայացուցիչները հրապարակայնորեն հանդես են եկել ցուցահանդեսի դեմ։ Նրանք միապետության ու կատալոնյան բուրժուազիայի հաշտությունը վտանգ էին համարում Կատալոնիայի հետաքրքրություններին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ցուցահանդեսներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի մշակույթ Կատեգորիա:1888 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1888 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Հովհաննես Թլկուրանցի
Կենսագրություն
Հովհաննես Թլկուրանցու կենսագրությունն անհայտ է։ Բանասիրական մանրակրկիտ քննությամբ հաստատված է, որ տաղերգուն ապրել է 14-րդ դարի երկրորդ և 15-րդ դարի առաջին կեսում։ Նա ոչ միայն գրել է տաղերը, այլև ինքն էլ կատարել է դրանք, եղել է երգիչ և երգահան ։ Բանաստեղծություններից մեկում նա գրում է, որ 70 տարեկան է։ Հովհաննես Թլկուրանցու բանաստեղծություններն առաջին անգամ հրատարակվել է հայ առաջին տպագիր երգարանում Հակոբ Մեղապարտի կողմից 1513 թվին։ Մինչ վերջերս ընդունված էր, որ բանաստեղծ Թլկուրանցին և Կաթողիկոս Հովհաննես Թլկուրանցին, որն ապրել է XV-XVI դարերում, նույն անձն է։ Ըստ այդմ, համարվում էր, որ Թլկուրանցին առաջին միջնադարյան բանաստեղծն է, որի ստեղծագործությունները տպագրվել են իր կենդանության օրոք։ Սակայն այժմ ապացուցված է, որ բանաստեղծ Հովհաննես Թլկուրանցին՝ ապրելով XIV-XV դարերում, չի կարող Կաթողիկոս Հովհաննես Թլկուրանցին լինել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ
Europeana
Europeana, մշակութային ժառանգության եվրոպական թվային հարթակ ։ Կայքում լուսաբանված են Լեոնարդո դա Վինչիի Մոնա Լիզայի, Յան Վերմեերի Մարգարտե ականջօղով աղջկա, Չարլզ Դարվինի և Իսահակ Նյուտոնի աշխատանքների, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի երաժշտության և այլն մասին։
Ավելի քան 3000 եվրոպական հաստատություն իր ներդրումն է ունեցել Europeana-ում ։ Այս հաստատությունների թվում են այնպիսի միջազգային անուններ, ինչպիսիք են Ամստերդամի պետական թանգարանը, Բրիտանական գրադարանը և Լուվրը, ինչպես նաև ԵՄ անդամ երկրների շրջանային արխիվներ, տեղական թանգարաններ և այլն ։ Նրանց ընդհանուր հավաքածուն հնարավորություն է տալիս բացահայտել Եվրոպայի մշակութային և գիտական ժառանգությունը նախնադարից մինչև մեր օրերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրոպական մշակույթ Կատեգորիա:Համացանցը և Եվրամիությունը Կատեգորիա:Առցանց արխիվներ
Խլեբնիկովայի տուն
'''Ա. Ֆ. Խլեբնիկովայի տուն''' (Дом А. Ф. Хлебниковой), XVIII դարի բնակելի շինություն Մոսկվայում։ Հասցեն՝ Նովայա Բասմաննայա փողոց, տուն 9։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է ։
Պատմություն
Տունը կանգնած է խոր հանվածքում, որն առաջացել է երկաթուղային միացման ուղեճյուղ կառուցելիս։ Ժամանակին սա ազնվականության ճոխ առանձնատուն էր։ Ներկայիս շենքի աջ մասը նախնական շինությունն է, որն այստեղ առաջացել է մոտավորապես 1740-1750-ական թվականներին։ Այն պատկանում էր Մ. Ա. Ախլեստիշևին։ Տունը հրաշքով է վերապրել 1812 թվականի հրդեհը, և Խլեբնիկովի այրին այն վաճառել է կոմս Գրիգորի Ալեքսեևիչ Սալտիկովին ։
1850-ական թվականներին այն գնել է Ֆրոլ Յակովլևիչ Երմակովը։ Նոր տերը վերակառուցել է ճակատներն ու ներսույթները, և տունը ստացել է ժամանակակից, պակաս գրավիչ տեսքը։ Տանտերը մահացել է 1895 թվականին, տունը ժառանգաբար անցել է նրա տիկնոջը՝ Եկատերինա Կոռնեևնա Երմակովային, իսկ նրա մահից հետո՝ որդուն՝ Դմիտրի Ֆրոլովիչ Երմակովին ։
Սեփականատերեր
2015 թվականին շենքում գտնվում էր Նորարարական տեխնոլոգիաների և ձեռներեցության ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
«Էմմի» մրցանակ «Լավագույն հրավիրված դերասան դրամատիկական հեռուստասերիալում» կատեգորիայում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էմմի
Քրիստիննե Գրիգորյան
Քրիստիննե Աղվանի Գրիգորյան, հայ իրավաբան։ ՀՀ արդարադատության նախարարի նախկին տեղակալ։ ՀՀ մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան։
Կենսագրություն
Քրիստիննե Գրիգորյանը ծնվել է 1981 թվականի օգոստոսի 27-ին, Սևան քաղաքում։ 1998-2002 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժնում և ստացել բակալավրի աստիճան, 2002-2004 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժնի մագիստրատուրայում։ 2006-2008 թվականներին Հյուսիսային համալսարանից ստացել է իրավագիտության բակալավրի աստիճան ։
Աշխատանքային գործունեություն
2004-2009 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի օրենսդրության վերլուծության և զարգացման վարչության մասնագետ, 2009 թվականի մարտ-հոկտեմբեր ամիսներին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի արտաքին կապերի վարչության թարգամանիչ-իրավաբան։ 2009-2011 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի աշխատակազմի ղեկավարի օգնական իրավական հարցերով, 2011-2014 թվականներին` ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորի օգնական, 2012-2014 թվականներին` ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի օգնական իրավական հարցերով, 2014-2015 թվականներին` ԱՄՆ ՄԶԳ «Աջակցություն Հայաստանի Ազգային ժողովի ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացմանը» ծրագրում թիմի ղեկավար, 2015-2018 թվականներին` ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի միջազգային իրավական համագործակցության վարչության պետ, 2018-2019 թվականներին` ՀՀ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի խորհրդական, 2019 թվականի հունվարից մինչև 2019 թվականի հուլիսը՝ ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի խորհրդական։ 2019 թվականի հուլիսի 3-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ։ 2022թ. հունվարի 24-ին Քրիստինե Գրիգորյանը ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընտրվել է մարդու իրավունքների պաշտպան՝ փոխարինելով Արման Թաթոյանին ։ 2023 թվականի հունվարի 23-ին հրաժարական է ներկայացրել նոր պաշտոնի անցնելու կապակցությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպաններ
Օֆտերշվանգ
Օֆտերշվանգ (գերմ.՝ Ofterschwang,), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վերին Ալգոյ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2078 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) Տարածքը կազմում է 19,54 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 80 134։
Օֆտերշվանգում հաճախ տեղի է ունենում դահուկավազքի Ալպիական աշխարհի առաջնությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Լայզա Վայլ
Լայզա Ռեբեկա Վայլ (Liza Rebecca Weil, ), ամերիկացի դերասանուհի, առավել հայտնի է WB/CW հեռուստաալիքի թողարկած «Գիլմորի աղջիկներ» հեռուստասերիալում Փերիս Գելերի դերով և ABC-ի թողարկած «Ինչպես խուսափել սպանության համար պատժից» հեռուստասերիալում Բոննի Ուինթերբոթոմի դերով։
Կյանք և կարիերա
Վայլը ծնվել է Նյու Ջերսիի Պասաիկ քաղաքում, դերասանական ընտանիքում ։ Երբ նրա ընտանիքն ապրում էր Փենսիլվանիայի փոքրիկ քաղաքում (Ֆիլադելֆիայի տակ), Վայլը, հետևելով ծնողներին, սկսել է մանկական դերեր խաղալ տեղական թատրոնում ։ Այնուհետև նա սկսել է անցնել Նյու Յորքի լսարաններով և դերեր է ստացել նաև թատրոնից դուրս ներկայացումներում։ Ավարտելով Կոլումբիայի համալսարանը՝ նա իր կարիերան սկսել է թատրոնում, ինչպես նաև պարբերաբար նկարահանվել է ֆիլմերում ։ Վայլը հայտնի է դարձել Փերիս Գելերի դերի շնորհիվ «Գիլմորի աղջիկներ» հեռուստասերիալում, որտեղ նա նկարահանվել է 2000-2007 թվականների ընթացքում  ։
«Գիլմորի աղջիկներ» հեռուստասերիալի ավարտից հետո Վայլի կարիերան շարունակվել է տարբեր սերիալներում հյուրային դերերով։ Շոնդա Ռեյմսի «Կրքի անատոմիա» և «Մասնավոր պրակտիկա» հեռուստասերիալներում հայտնվելուց հետո Վեյլը երկրորդական դեր է ստացել իր «Սկանդալ» սերիալի առաջին եթերաշրջանում ։ 2014 թվականին Վայլը մշտական դեր է ստացել Շոնդա Ռեյմսի ևս մեկ սերիալում, «Ինչպես խուսափել սպանության համար պատժից»    ։
Անձնական կյանք
Վայլը ձախլիկ է և ի ծնե եղել է թխահեր ։
2006 թվականի նոյեմբերին Վայլը ամուսնացել է դերասան Փոլ Ադելշտեյնի հետ հրեական ռեֆորմացիայի արարողության ժամանակ ։ Նախկինում նրանք միմյանց ճանաչել են թատերական նախագծերով ։ Զույգը 2010 թվականի ապրիլին ունեցել է դուստր ։ Վայլը Ադելշտեյնից պահանջել է ապահարզան 2016 թվականի մարտին՝ վկայակոչելով անհաշտ տարաձայնությունները ։ Ամուսնալուծությունը ձևակերպվել է 2017 թվականի նոյեմբերին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Գերբինի
Գերբինի (Guerbigny), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 262 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.27 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 35 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 161 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 123-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,4 %։ 123 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 114 անձ (66 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (6 տղամարդ և 3 կին)։ 38 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Յուրի Ավշարով
Յուրի Միխայլովիչ Ավշարով , սովետական և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան, Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ (1995), Մոսկվայի երգիծական ակադեմիական թատրոնի դերասան (1962-2010)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Բաքվում՝ հայ ընտանիքում։ 1961 թվականին ավարտել է Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը՝ «Դրամատիկական թատրոնի և կինոյի դերասան» մասնագիտությամբ։ Կուրսի ղեկավար՝ Վ․Էտուշ։ Իր դերասանական կարիերան սկսել է Կամչատկայում, ուր գործուղվել է ուսումնարանն ավարտելուց հետո։ 1962 թվականից սկսել է աշխատել Մոսկվայի երգիծական թատրոնում։
Չեխովյան թեմայով վարպետության դասեր է անցկացրել Անգլիայում, Լատվիայում, Բեռլինում, Ռուսաստանում։ Մահացել է 2010թ․ հունվարի 29-ին Մոսկվայում։ Հուղարկավորվել է Վագանսկովսկի գերեզմանատանը։
2012 թվականին լույս է տեսնում Յուրի Միխայլովիչ Ավշարովին նվիրված գիրք՝ «Յուրի Ավշարով։ Դերասան։ Ռեժիսոր։ Մանկավարժ» վերնագրով, որը գրվել է Շչուկինի ինստիտուտի նրա աշակերտների կողմից։
Կինը Նատալյա Իվանովա Նեչաևան է, աղջիկը՝ Յուլյա Ավշարովան, ՌԴ վաստակավոր դերասանուհի։
Ռեժիսորական աշխատանքներ թատրոնում
Երգիծական թատրոնում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Բորիս Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Ներսես Դ Կլայեցի
Սուրբ Ներսես Շնորհալի (Ներսես Դ Կլադեցի, Ներսես Երգեցող, ), հայ եկեղեցական գործիչ, աստվածաբան, բանաստեղծ, երաժշտագետ, երգահան, պատմիչ, 1166 թվականից՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Իր բազմատաղանդության համար ժամանակակիցների կողմից կոչվել է Շնորհալի։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հայոց Միջագետքի Տլուք գավառի Ծովք (բերդ) դղյակում, հոր՝ իշխան Ապիրատ Պահլավունու ազնվական ընտանիքում։ Ներսես Շնորհալին Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու ծոռն է և Գրիգոր Գ (Փոքր Վկայասեր) Պահլավունու կրտսեր եղբայրը։ Իր ժամանակի ամենակրթված մարդկանցից մեկն է եղել։ Ստացել է հիմնավոր կրթություն Կարմիր վանքի դպրոցում՝ եպիսկոպոս Ստեփանոս Մանուկի մոտ։
Ռուզաննա Մուրադյան
Ռուզաննա Կարապետի Մուրադյան, ՀՀ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 5-րդ և  6-րդ գումարման պատգամավոր, «Հանրապետական» (ՀՀԿ) խմբակցության անդամ ։
Կենսագրություն
Ռուզաննան ծնվել է 1963 թվականին հունիսի 28-ին Երևան քաղաքում։ 1985 թ. ավարտել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ Հանդիսանում է մանկավարժական գիտությունների թեկնածու։
Ներսես Դ Կլայեցի
Կենսագրություն
1166 թվականից Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։ Վախճանվել է 1173 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հռոմկլայում։ Թաղվել է Հռոմկլա ամրոցում։ Հայ եկեղեցին նրան դասել է սրբերի շարքը և նրա հիշատակը նշվում է ամեն տարի Թարգմանչաց տոնին։
Ռուզաննա Մուրադյան
Կենսագրություն
1985-1996 թվականներին աշխատել է Ավետիք Իսահակյանի անվան թիվ 16 դպրոցում որպես ֆիզիկայի և աստղագիտության ուսուցչուհի։ Այնուհետև մինչև 1999 թվականը եղել է ուսումնադաստիարակչական գծով փոխտնօրեն։ 1999-2012 թվականներին եղել է Գր. Զոհրապի անվան թիվ 43 դպրոցի տնօրեն։
Ներսես Դ Կլայեցի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ Կատեգորիա:Պահլավունիներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Անձինք Խարբերդից Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Ռուզաննա Մուրադյան
Կենսագրություն
2002 թվականին Ռուզաննան եղել է «Կրթություն առանց սահմանի» հկ հիմնադիր նախագահ, իսկ 2006 թվականին` ՀՀԿ կանանց խորհրդի անդամ, գաղափարաքարոզչական հանձնախմբի նախագահ։ 2010 թ.` «Դպրոց-կենտրոնների միություն» իրավաբանական անձանց միության նախագահ։ 2012 թ. մայիսի 6-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։ 2017 թ. ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել ՀՀԿ համապետական ընտրական ցուցակով։
Հանդիսանում է գիտամանկավարժական մի շարք հոդվածների և մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի 2 զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ պատգամավորների ցանկեր Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ
Հեծյալով ռիտոն (եղջերագավաթ)
Հեծյալով ռիտոն, գինի խմելու հին անոթ, եղջյուր՝ հեծյալի տեսքով և ստորին նեղ վերջավորությամբ ու ոչ մեծ անցքով։
Ռիտոնների տեսակներ
Ռիտոն անվանումն առաջացել է հունարեն «եղջյուր» բառից։ Ռիտոններ պատրաստվել են մետաղից, կավից, եղջյուրից, զարդապատվել են բարձրաքանդակներով և փորագրություններով։ Կենդանու գլխի պատկերով ավարտվող կարճ, լայն ռիտոնները բնորոշ են հին հունական արվեստին։ Ասիական տիպի ռիտոնները երկարավուն են, վերջույթում` քանդակապատկերներով ։
Հեծյալով ռիտոնի նկարագրություն
Այս եղջերագավաթը արծաթե է, հեծյալի տեսքով, երկար աղեղնաձև լայնափողով և փոքր առաջամասով։ Նժույգը նստած վիճակում է, ունի լավ արտահայտված սմբակներ, կարճ բաշ, ընդգծված երասանակ։ Թամբատակի թաղիքը ետևի կողմում ունի աստիճանավոր ելուստներ և աղեղնաձև զարդեր։ Թաղիքի վրա պատկերված են դեմ դիմաց նստած այծեր և ցուլ։ Հեծյալի հագին կա ներքևում նեղացող անդրավարտիք, կարճ թևքերով մարմնին կիպ նստող վերնազգեստ։ Ուղիղ նստած մորուքավոր հեծյալի գլխին կա բարձր գլխարկ, որի երկու կողմերում պատկերված են թռչուններ։ Աջ կողքից կախված է աքինակը։ Նժույգի առջևի երկու ծնկներին և կրծքին կան անցքեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի նմուշներ
Անտոանետա Ստեֆանովա
Անտոանետա Ստեֆանովա (Антоанета Стефанова, ), բուլղար շախմատիստուհի, աշխարհի տասներորդ չեմպիոնուհին (2004-2006), Եվրոպայի չեմպիոնուհի (2002)։ Արագ շախմատի աշխարհի չեմպիոնուհի (2012)։
Կենսագրություն
Շախմատով սկսել է զբաղվել 4 տարեկանում, իսկ առաջին պատվավոր պարգևը ստացել է 1989 թվականին, երբ դարձել է մինչև 10 տարեկան աղջիկների աշխարհի չեմպիոնուհի։ Հետո դարձել է մինչև 14 տարեկան աղջիկների արագ շախմատի Եվրոպայի չեմպիոնուհի։
2002 թվականին դարձել է միջազգային գրոսմայստեր։
2004 թվականի հունիսի 5-ին կանանց աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլում Ստեֆանովան 2½-½ հաշվով հաղթել է ռուս շախմատիստուհի Եկատերինա Կովալևսկայային և դարձել կանանց աշխարհի չեմպիոնուհի։
2004 թվականի նոյեմբերի 22-ից Անտոանետա Ստեֆանովան կրում է Պլովդիվ քաղաքի պատվավոր քաղաքացու կոչումը։
2012 թվականին Խանտի Մանսիյսկում, կանանց աշխարհի առաջնությունում, զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ եզրափակչում թայ-բրեյքում զիջելով ուկրաինուհի Աննա Ուշենինային (2-2, 1½-½)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի աշխարհի չեմպիոնուհիներ
Գեշար
Գեշար (Gueschart), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 323 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.06 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.89 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 160 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 189 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 136-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 53։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,0 %։ 136 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 124 անձ (77 տղամարդ և 47 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (3 տղամարդ և 9 կին)։ 53 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
ԳՈՒՍ (Գիտեմ-Ուզում եմ սովորել-Սովորել եմ)
ԳՈՒՍ (Գիտեմ-Ուզում եմ Սովորել-Սովորել եմ) (KWL table or KWL chart), աղյուսակը երեք սյունակներից բաղկացած մի աղյուսակ է, որը կարող է դառնալ աշակերտի ուղեցույցը կարդալու ընթացքում։ Այն կազմում է կառուցողական ուսուցման մեթոդի մի մասը, որի կիրառման ժամանակ սովորողները հեռանում են դասավանդման և ուսուցման ավանդական մեթոդներից։ Այս մեթոդաբանության մեջ աշակերտներին տրվում է տարածք սովորելու համար` ձևավորելու իրենց սեփական հասկացողության ոճը։ ԳՈՒՍ աղյուսակը մշակվել է այս մեթոդաբանության մեջ և հանդիսանում է ուսումնական ընթերցման ռազմավարության ձև ։ Աղյուսակը կարելի է գծել մեծ թղթի վրա, գրատախտակին կամ ցուցադրել ցուցապաստառի վրա։
Կիրառումը
ԳՈՒՍ (Գիտեմ-Ուզում եմ Սովորել-Սովորել եմ), աղյուսակը ստեղծվել է Դոննա Օգլի (Donna Ogle) կողմից 1986 թվականին ։ ԳՈՒՍ աղյուսակը կարող է օգտագործվել ցանկացած առարկայի ուսուցման ժամանակ ամբողջական կամ փոքր խմբերով։ Կիրառումը ներառում է հետևյալ քայլերը. Ահա թե ինչ տեսք ունի ԳՈՒՍ (Գիտեմ-Ուզում եմ Սովորել-Սովորել եմ)''' աղյուսակը.
Նպատակներ
Ուսուցիչը կարող է ունենալ շատ տարբեր նպատակներ ԳՈՒՍ աղյուսակը դասարանում օգտագործելու ժամանակ։ Առաջինը` ԳՈՒՍ աղյուսակը ակտիվացնում է սովորողների նախնական գիտելիքները ուսումնասիրվող թեմայի վերաբերյալ։ Գիտեմ սյունակը լրացնելիս աշակերտները մտածում են տվյալ թեմայի մասին ունեցած իրենց նախնական գիտելիքների մասին։ Հաջորդը` ԳՈՒՍ աղյուսակը սահմանում է տվյալ դասի նպատակը և աշակերտները կարող են իրենց սեփական ներդրումն ունենալ թեմայի քննարկման մեջ` ասելով, թե ինչ են ուզում իմանալ։ Բացի այդ աշակերտներին տրվում է հստակ նպատակ թեմայի մեջ ներգրավվելու և մասնակցելու համար։ ԳՈՒՍ աղյուսակը մի գործիք է, որը կարելի է օգտագործել ուսուցման գործընթացը վարելու, ինչպես նաև աշակերտների սովորելու գործընթացը վերահսկելու նպատակով ։ ԳՈՒՍ աղյուսակներն օգտագործվում են հիմնականում տարրական ուսուցիչների կողմից, որոնք դասավանդում են տարբեր առարկաներ։ Նման աղյուսակներն օգտագործվում են նաև տարրական մակարդակի պատմական բովանդակություն ունեցող թեմաներ դասավանդելիս ։
Ոսումնասիրության գործիք
ԳՈՒՍ աղյուսակը կարող է օգտագործվել որպես անհատական, խմբային կամ ամբողջ դասարանի համար նախատեսված ուսումնասիրության գործիք։ Այն մի միջոց է, որի օգնությամբ տեղեկատվությունը տեղափոխվում է տեսողական դաշտ։ Աշակերտները նաև հետևում են, թե իրենք ինչ գիտեն կամ ինչ են ուզում սովորել տվյալ թեմայի վերաբերյալ ։
Պահանջվող նյութեր
Պահանջվող նյութերը կարող են տարբերվել կախված թե ինչ տիպի գործունեություն է ուսուցիչը մտադիր իրականացնել դասարանում։ Եթե ուսուցիչը բաժանում է դասարանը խմբերի ըստ հատուկ թեմայի, ապա յուրաքանչյուր խմբին կարող է տալ մեկական ԳՈՒՍ աղյուսակ։ Իսկ եթե ուսուցիչը ցանկանում է, որ յուրաքանչյուր երեխա տրված թեմայի վերաբերյալ իր կարծիքն արտահայտի, ապա ԳՈՒՍ աղյուսակը կարող է տալ անհատական աշակերտներին առանձին թղթերով։
Հատուկ ուսուցում
ԳՈՒՍ աղյուսակները կարելի է օգտագործել բոլոր աշակերտների հետ, բայց կան հատուկ խմբի պատկանող աշակերտներ, որոնց հետ ավելի արդյունավետ կարելի է աշխատել։ Այդ խմբին են պատկանում տեսողական սովորողները, ավելի փոքր սովորողները կամ անգլերենը որպես երկրորդ օտար լեզու ուսումնասիրողները։ Տեղեկատվությունն այս դեպքում ներկայացվում է ավելի տեսանելի, երբեմն էլ բառերի փոխարեն կարելի օգտագործել նկարներ` աղյուսակում գաղափարներն արտահայտելու համար ։
Գնահատում
ԳՈՒՍ աղյուսակը օգտագործվում է դասարանի ձևավորող գնահատում իրականացնելու համար։ Այն թույլ է տալիս ուսուցչին պարզել աշակերտների նախնական գիտելիքները կոնկրետ որևէ թեմայի վերաբերյալ ։
ԳՈՒՍ աղյուսակը կարելի է օգտագործել նոր թեմա սկսելիս կամ թեման ամփոփելիս, որպեսզի ուսուցիչը կարողանա պարզել, թե աշակերտները որքանով են յուրացրել անցած թեման։
ԳՈՒՍ աղյուսակի միջոցով ուսուցիչը կարող է զննել առանձին աշակերտներին կան ամբողջ դասարանին` հասկանալու նրանց մտածելակերպն ու սովորելու կարողությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընթերցանություն Կատեգորիա:Ուսումնական մեթոդներ Կատեգորիա:Կրթություն ըստ մեթոդի Կատեգորիա:Ուսուցում
Ֆանանո
Ֆանանո (Fanano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2930 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 33 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 89,92 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 41021։ Հեռախոսային կոդ՝ 0536։
Կոմունայի հովանավորն է Հռոմի պապ Սուրբ Սիլվեստր I-ը։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 31-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Կիպրոսի Հանրապետության նախագահ
Կիպրոսի հանրապետության նախագահը պետության գլուխն է։ Հանրապետության նախագահը հետևում է Կիպրոսի Սահմանադրության պահպանմանը, ապահովում է օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների բնականոն գործունեությունը։ Հանրապետության նախագահը Կիպրոսի Հանրապետության անկախության, տարածքային ամբողջականության և անվտանգության երաշխավորն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի նախագահներ
Ռումինական լեյ
Ռումինական լեյը (leu-առյուծ, հոգն. lei) Ռումինիայի ազգային արժույթն է։ Լեյի արտադրյալը բանն է՝ «1 լեյ = 100 բան» հարաբերակցությամբ։ Կոդ՝ ISO 4217 RON (ROmanian New Leu, մինչև 2005 թ. - ROL, ROmanian Leu, 2015 թվականից - RON, Romanian Leu):
Համառուսական արժութային դասակարգչի համաձայն՝ Ռումինիայի ազգային արժույթը կոչվել է.
Պատմություն
Մինչև Ռումինիայի ներկայիս տարածքի ներառումը Հռոմեական կայսրության կազմ, շրջանառության մեջ են եղել հունական, հռոմեական, մակեդոնական, ինչպես նաև կելտական, գետական, դակյան դրամներ։ Կելտական և դակյան դրամների հունական կրկնօրինակները հատվել են մ. թ. ա. մոտ 300 թվականից մինչև մ. թ. 1-ին դարը։ 2-3-րդ դարերում շրջանառության մեջ են եղել գլխավորապես հռոմեական, հետագայում՝ մինչև 14-րդ դարը, առավելապես՝ բյուզանդական դրամներ ։
14-րդ դարից շրջանառության մեջ են մտել հունգարական, չեխական, բուլղարական, վենետիկյան, ջենովական և այլ դրամներ։ Վալախիայում արծաթյա դինարներ և բանիներ սկսել է հատել Վլադիսլավ I-ը (1364-1377), Մոլդովայում՝ արծաթյա գրոշներ է հատել Պետրու I Մուշատը (1375-1391)։ Տրանսիլվանիայում դրամների հատումը սկսվել է 14-րդ դարում։ 16-րդ դարից սկսած՝ թուրքական տիրապետության ժամանակաշրջանում, հատվել են թուրքական դրամներ, ապա 1690-1780 թվականներին՝ ավստրիական։
1853 թվականին Ռումինիայի անկախության համար պայքարող կազմակերպություններից մեկում տպվել են 10 դուկատ արժողության թղթադրամներ։ Դրանց վրա առկա էին Օսմանյան տիրապետության դեմ պայքարող գործիչներ Դ. Բրետիանուի, Կ. Ռոզետտիի և Ս. Գոլեսկուի ստորագրությունները։ Սրանք շրջանառության մեջ չեն դրվել, բայց թղթադրամների ռումինական գրացուցակում ներկայացվում են որպես առաջին ռումինական թղթադրամներ։
1856 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Մոլդովայի բանկը թողարկում է թղթադրամներ, որոնց անվանական արժեքը գրված էր երկու լեզվով՝ ռումիներեն (լեյ) և ֆրանսերեն (պիաստր)։
1867 ապրիլի 22-ին շրջանառության մեջ է մտնում լեյը, որը հավասար էր 100 բանի։ Ներդրվում է Լատինական դրամական միության համանմանությամբ դրամական համակարգ (Ռումինիան պաշտոնապես չէր մտնում միության մեջ)։
1867-1890 թվականներին զուգահեռաբար շրջանառվել են լեյը և ֆրանսիական ֆրանկը։ 1877 թվականին թողարկվել են «հիպոտեկային թղթադրամներ»՝ Ֆինանսների նախարարության և Ռումինիայի ազգային բանկի կողմից (չնայած բանկը ստեղծվել է 1880 թվականին միայն)։
1890 թվականից սկսած՝ լեյը դարձել է միակ ազգային արժույթը ։
1917 թվականին գերմանական և ավստրոհունգարական զորքերի կողմից շրջափակված տարածքներում շրջանառվել են Ռումինիայի կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված թղթադրամներ՝ 25 բանից մինչև 1000 լեյ։ Պատերազմից հետո Ավստրո-Հունգարիայից Ռումինիային անցած տարածքների մի մասում՝ 1918 թվականի դեկտեմբերի 1-ից, սկսել է նորից կիրառվել լեյը։
1919 թվականին հունիսի 10-ից մինչև օգոստոսի 28-ը իրականացվել է թղթադրամների դրոշմակնքում՝ Ավստրոհունգարական բանկի դրոշմակնիքով՝ «TIMBRU SPECIAL ROMANIA» (բացառությամբ 1 և 2 կրոն արժողության թղթադրամների)։ Դրոշմակնքված կրոնները, ինչպես նաև 1 և 2 կրոն արժողության թղթադրամները հավասարապես շրջանառվել են՝ 1 լեյը=2 կրոն հարաբերակցությամբ։ Կրոնների գործածությունից հանումը սկսվել է 1920 թվականի սեպտեմբերի 1-ին և շարունակվել մինչև 1921 թվականի վերջը։
1944 թվականին ոչ մեծ քանակությամբ թողարկվել են «Կարմիր բանակի հրամանատարության» թղթադրամներ՝ 5-ից 1000 լեյ անվանական արժեքով։ 1944 թվականի հոկտեմբերին Ռումինիայի կառավարությունը հետ է գնել այդ լեյերը, շրջանառությունից դուրս եկած լեյերը հանձնվել են խորհրդային ռազմական հրամանատարությանը։
1947 թվականի հունվարի 15-ից 22-ը անցկացվել է դրամային ռեֆորմ։ Հին դրամական միավորները փոխարինվել են 1947 թվականի նմուշի լեյով։
1952 թվականի հունվարի 28-ից 31-ը իրականացվել է դրամական երկրորդ ռեֆորմը, դրամական միավորը փոխարինվել՝ 1952 թվականի նմուշի լեյով։ Առաջին հազար լեյը փոխարինվել է 100:1, երկրորդ և երրորդ հազարը՝ 200:1, իսկ 3000 հին լեյից բարձրը՝ 400:1 հարաբերակցությամբ։ Պետական և կորպորատիվ ձեռնարկությունների դրամական միջոցները փոխանակվել են 200:1, բանկային հաշիվների վրա եղած միջոցները 20:1 հարաբերակցությամբ։ Բնակիչների բանկային խնայողությունները՝ առաջին հազարի դեպքում հաշվարկվել են 50:1, երկրորդի և երրորդի դեպքում՝ 100:1, չորրորդից սկսած՝ 200:1 հարաբերակցությամբ, իսկ վարձերը, հարկերը և աշխատավարձերը՝ 20:1 հարաբերակցությամբ ։
Օրենքի համաձայն՝ 2004 թվականի հուլիսի 14-ից 2005 թվականի հուլիսի 1-ը շրջանառության մեջ է դրվել նոր լեյը (=10000 հնին համապատասխան) ։ Հին թղթադրամները և մետաղադրամները որպես օրինական վճարման միջոց ընդունվել են մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերի 31-ը։
2007 թվականի հունվարի 1-ից Ռումինիայի ազգային բանկը հին լեյերը փոխարինում է նորերով՝ առանց քանակի և ժամկետի սահմանափակման։
Մետաղադրամներ
1996 թվականին՝ բարձր ինֆլյացիայի հետևանքով, 100 լեյ և դրանից քիչ արժողության մետաղադրամները դադարել են հատվել։
1999-2001 թվականներին շրջանառության մեջ են դրվել 500, 1000 և 5000 լեյ արժողության մետաղադրամներ։ Նոր մետաղադրամների ձևավորումը հավանության չի արժանացել ռումինական հասարակության շրջանում ։ 500 լեյ արժողության մետաղադրամների ծավալը բավական մեծ էր, և այսպիսի մետաղադրամների նույնիսկ փոքր քանակը լցնում էր ամբողջ դրամապանակը և գրպանը։ 1000 լեյ արժողության մետաղադրամներն ընդհակառակը՝ չափազանց փոքր էին, իսկ 5000 լեյ արժողության մետաղադրամներն անհնար էր օգտագործել խաղային և առևտրային ապարատներից օգտվելիս, որովհետև դրանք ոչ թե շրջանի ձև ունեին, այլ տասներկուանկյունի։
1 բան արժողության մետաղադրամ շրջանառության մեջ գրեթե չկա, մանրածախ առևտրում բոլոր գները կլորացվում են մինչև 5 բան, իսկ վերջին ժամանակներում՝ մինչև 10 բան։
Փոխարժեք
Ներկայում՝ Ռումինիայում կիրառվում է փոխարժեքի լողացող ռեժիմը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի դրամական միավորներ Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Հեպատիտ B
Հեպատիտ B, ինֆեկցիոն հիվանդություն, որն առաջանում է հեպատիտ B վիրուսի (HBV) պատճառով։ Ազդում է լյարդի վրա ։ Այն կարող է առաջացնել ինչպես սուր, այնպես էլ քրոնիկ ինֆեկցիաներ ։ Շատ մարդիկ չունեն ոչ մի ախտանշաններ ինֆեկցիայի սկզբնական փուլում ։ Որոշների դեպքում տեղի է ունենում հիվանդության արագ զարգացում` փսխման, հոգնածության, մուգ մեզի, որովայնային ցավերի, դեղնագույն մաշկի երևույթներով ։ Շատ հաճախ այս ախտանշանները տևում են մի քանի շաբաթ և սկզբնական ինֆեկցիաներից հազվադեպ է առաջանում մահ ։ Մինչև ախտանշանների ի հայտ գալը կարող է տևել 30-ից 180 օր ։ Ինֆեկցված նորածինների մոտ 90% դեպքերում զարգանում է քրոնիկ հեպատիտ B, մինչդեռ 5 տարեկանից բարձր երեխաների միայն 10%-ի դեպքում է այն զարգանում ։ Քրոնիկ հիվանդությունով մարդկանց մեծ մասը չունեն ոչ մի ախտանշաններ, այնուամենայնիվ վերջում զարգանում է ցիռոզ և լյարդի քաղցկեղ ։ Այս բարդությունները կարող են բերել մահվան քրոնիկ հիվանդությունով մարդկանց 15-ից 25% դեպքերում ։
Վիրուսը փոխանցվում է ինֆեկցված արյունից կամ մարմնի հեղուկներից ։ Նորածնի մոտ ինֆեկցիայի հայտնաբերումը կամ այլ մարդկանց արյան հետ կոնտակտի հետևանքով առաջացած ինֆեկցիան հեպատիտ B-ով վարակման ամենահաճախ հանդիպող ձևն է այն վայրերում, որտեղ այն տարածված է ։ Այն վայրերում, որտեղ այն քիչ է տարածված, ներերակային թմրանյութերի կիրառումը և սեռական ակտը հիմնական վարակման ճանապարհներն են ։ Մյուս ռիսկի գործոններից պետք է առանձնացնել աշխատանքը առողջապահական համակարգում, արյան փոխներարկումները, դիալիզը, վարակված մարդու հետ ապրելը, ճանապարհորդությունը այն երկրներում, որտեղ ինֆեկցիայի մակարդակը բարձր է ։ Դաջվածքները և ասեղնաբուժությունը 1980-ականներին բերել են բավական մեծ քանակով վարակման դեպքերի, այնուամենայնիվ սրանց տարածվածությունը նվազեց վարակազերծման բարելավվման շնորհիվ ։ Հեպատիտ B վիրուսը չի կարող տարածվել ձեռքսեղմման, սնունդը կիսելու, համբույրի, գրկախառնության, հազալու, փռշտալու կամ կրծքով կերակրելու միջոցով ։ Ինֆեկցիան կարող է ախտորոշվել ի հայտ գալուց 30-ից 60 օրվա ընթացքում ։ Ախտորոշումը հաստատվում է արյան հետազոտման միջոցով, որի ժամանակ ստուգվում է վիրուսի մասնիկների և վիրուսի դեմ հակամարմինների առկայությունը ։ Այն հանդիսանում է հինգ հիմնական հեպատիտ վիրուսներից մեկը. Հեպատիտ A,B,C,D,E :
Ինֆեկցիան կանխարգելվում է պատվաստանյութի միջոցով 1982 թվականից սկսած ։ Ըստ Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության պատվաստումը պետք է իրականացնել երեխայի կյանքի առաջին օրը, եթե հնարավոր է ։ Ամբողջական էֆֆեկտի համար ևս երկու կամ երեք դոզա է անհրաժեշտ ավելի ուշ ժամանակ ։ Պատվաստումը արդյունավետ է 95% դեպքերում ։ Մոտ 180 երկրներում իրականացվում է հեպատիտ B-ի պատվաստում որպես ազգային ծրագրերի մաս սկսած 2006 թվականից ։ Նաև խորհուրդ է տրվում, որ մինչև փոխներարկումը արյունը անցնի հետազոտություն հեպատիտ B-ի հետ կապված և կիրառվեն պահպանակներ ինֆեկցիան կանխարգելելու համար Սկզբնական ինֆեկցիայի ժամանակ խնամքը հիմնված է այն ախտանիշների վրա, որոնք մարդը ունի ։ Այն մարդկանց համար, որոնց մոտ զարգացել է քրոնիկ հիվանդություն, հակավիրուսային դեղամիջոցները` տենոֆովիր կամ ինտերֆերոն, կարող են օգտակար լինել։ Այնուամենայնիվ այս դեղամիջոցները բավական թանկ են ։ Լյարդի փոխպատվաստումը կիրառվում է ցիռոզի դեպքում ։
Աշխարհի բնակչության մեկ երրորդը վարակվել է իր կյանքի ինչ-որ փուլում` ներառյալ 343 միլիոն մարդ, ովքեր ունեն քրոնիկ ինֆեկցիաներ ։ 2013 թվականին 129 միլիոն նոր դեպք է գրանցվել ։ Տարեկան ավելի քան 750,000 մարդ մահանում է հեպատիտ B-ից ։ Սրանցից մոտ 300,000-ը լյարդի քաղցկեղի պատճառով է ։ Հիվանդությունը հիմա տարածված է միայն Արևելյան Ասիայում և հարավ-աֆրիկյան երկրներում, որտեղ չափահասների 5-ից 10%-ը քրոնիկ վարակված է ։ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում այդ թիվը կազմում է 1% ։ Սրան սկզբում անվանում էին «հեպատիտի շիճուկ» ։ Հետազոտություններ են անցկացվում նոր տեսակի սնունդ ստեղծելու վերաբերյալ, որը կպարունակի հեպատիտ B պատվաստանյութ ։ Այս հիվանդությունը կարող է ազդել նաև այլ պրիմատների վրա ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Հեպատիտ B վիրուսի սուր ինֆեկցիան կապված է սուր վիրուսային հեպատիտի հետ` հիվանդություն, որը սկսվում է ընդհանուր վիճակի վատացումից, ախորժակի կորուստից, սրտխառնոցից, փսխումից, մարմնացավերից, թեթև ջերմությունից և մուգ մեզից, իսկ հետո զարգանում է դեղնախտ։ Նկատվել է, որ քոր առաջացնող մաշկը ցուցում է որպես բոլոր տեսակի հեպատիտ վիրուսների հավանական ախտանշան։ Հիվանդությունը տևում է մի քանի շաբաթ և հետագայում մեծամասնության վիճակը աստիճանաբար բարելավվում է։ Որոշ մարդկանց մոտ կարող է դրսևորվել լյարդի հիվանդության ավելի ծայրահեղ դեպքեր, որոնք հայտնի են որպես սրընթաց լյարդային անբավարարություն և նրանք կարող են մահանալ։ Ինֆեկցիան կարող է ընթանալ ամբողջապես առանց ախտանշանների և մնալ աննկատ ։
Լյարդից դուրս այլ ախտանշանները հանդիպում են հեպատիտ B-ով վարակված մարդկանց 1-ից 10%-ի դեպքում և ներառում է շիճուկային հիվանդության տիպի համախտանիշը, սուր մեռուկային վասկուլիտը, թաղանթային գլոմերուլոնեֆրիտը և մանկական պապուլյար ակրոդերմատիտը (Գիանոտտի-Կրոստի համախտանիշ) ։ Շիճուկային հիվանդության տիպի համախտանիշը ի հայտ է գալիս սոր հեպատիտ B-ի շրջանակներում, հաճախ այն նախորդում է դեղնախտին ։ Կլինիկական հատկանիշներից են դտենդը, մաշկի ցանը և պոլիարթրիտը։ Ախտանշանները հաճախ նվազում են դեղնախտի ի հայտ գալուց հետո, բայց կարող են մնալ սուր հեպատիտ B-ի ամբողջ ընթացքում ։ Սուր մեռուկային վասկուլիտով մարդկանց մոտ 30-50%-ը հեպատիտ B վիրուսը կրող են ։ Վիրուսի հետ կապված նեֆրոպաթիան նկարագրվել է չափահասների մոտ, սակայն ավելի բնորոշ է երեխաներին  ։ Թաղանթային գլոմերուլոնեֆրիտը ամենահաճախ հանդիպող ձևն է ։ Մյուս իմուն-միջնորդված արյունաբանական խանգարումները, ինչպիսիք են էսենցիալ կրիոգլոբուլինեմիան և ապլաստիկ անեմիան նկարագրվել են որպես հեպատիտ B-ի արտալյարդային դրսևորումներ, բայց նրանց կապը այդքան լավ սահմանված չէ, հետևաբար նրանք չպետք է համարվեն հեպատիտ B-ին էթիոլոգիորեն կապված ախտանշաններ ։
Փոխանցում
Հեպատիտ B վիրուսի փոխանցումը կատարվում է ինֆեկցված արյան կամ արյուն պարունակող մարմնի հեղուկների հետ կոնտակտի հետևանքով։ Այն 50-100 անգամ ավելի վարակիչ է, քան մարդու իմուն անբավարարության վիրուսը (ՄԻԱՎ) ։ Փոխանցման հնարավոր ճանապարհներից են սեռական հարաբերությունները, արյան փոխներարկումները և այլ մարմնի հեղուկների փոխներարկումը , աղտոտված ասեղների և ներարկիչների կրկնակի օգտագործումը , և մորից երեխային ուղղահայաց փոխանցման միջոցով ծննդաբերության ժամանակ։ Այն մոր մոտ, ում մոտ հայտնաբերվում է դրական HBsAG (հեպատիտ B s անտիգեն), կա 20% ռիսկ փոխանցելու ինֆեկցիան առանց միջամտության իր երեխային ծննդաբերության ժամանակ։ Եթե մոր մոտ հայտնաբերվում է HBeAG (հեպատիտ B e անտիգեն), ապա ռիսկը կազմում է 90%։ Հեպատիտ B-ն կարող է փոխանցվել ընտանիքի անդամների միջև տնային տնտեսության ներսում և դրա հնարավոր պատճառը ոչ ինտակտ մաշկի կամ հեպատիտ B վիրուս պարունակող թքի հետ կոնտակտն է ։ Այնուամենայնիվ չափահասների շրջանում գրանցված հեպատիտ B-ի դեպքերի առնվազն 30%-ը չեն կարող կապված լինել ինչ-որ ճանաչելի ռիսկի գործոնի հետ ։ Կրծքով կերակրումը համապատասխան իմունոկանխարգելումից հետո չի խթանում վիրուսի փոխանցումը մորից երեխային ։ Վիրուսը կարող է հայտնաբերվել վարակումից հետո 30-60 օրվա ընթացքում և կարող է մնալ և զարգանալ մինչև քրոնիկ հեպատիտ B: Հեպատիտ B-ի ինկուբացիոն շրջանը տևում է միջինում 75 օր, բայց կարող է տևել նաև մինչև 180 օր ։
Գենոմ
Հեպատիտ B վիրուսի գենոմը կազմված է օղակաձև ԴՆԹ-ից, բայց դա անսովոր է, քանի որ ԴՆԹ-ն ամբողջապես երկշղթա չէ։ Ամբողջական երկարությամբ շղթայի մի ծայրը կապված է վիրուսային ԴՆԹ պոլիմերազի հետ։ Գենոմը ունի 3020-3320 նուկլեոտիդների երկարություն(ամբողջական երկարությամբ շղթայի համար) և 1700-2800 նուկլեոտիդների երկարություն (կարճ երկարությամբ շղթայի համար) ։ Բացասական իմաստը (չկոդավորող) բնորոշ է վիրուսային փ-ՌՆԹ-ին։ Վիրուսային ԴՆԹ-ն հայտնաբերվում է կորիզում` բջջի վարակվելուց անմիջապես հետո։ Մասնակի երկշղթա ԴՆԹ-ն դառնում է ամբողջական երկշղթա դրական շղթայի ավարտից հետո և բացասական շղթայից սպիտակուցային մոլեկուլի և դրական շղթայից ՌՆԹ-ի կարճ հատվածի հեռացումից հետո։ Չկոդավորող հիմքերը հեռացվում են բացասական շղթայի ծայրերից և այդ ծայրերը վերամիավորվում են։ Հայտնի են չորս գեներ, որոնք կոդավորվում են գենոմի կողմից։ Դրանք են C,X,P և S գեները։ Միջուկի սպիտակուցը կոդավորվում է C գենի (HBcAg) կողմից, և իր սկզբնական կոդոնը նախորդում է աճող ներկառուցված սկզբնական AUG կոդոնին, որից սինթեզվում է նախամիջուկային սպիտակուցը։ HBeAg արտադրվում է նախամիջուկային պրոտեոլիթիկ գործընթացի շնորհիվ։ Վիրուսի հազվադեպ հանդիպող տեսակների մոտ, որոնք կոչվում են Հեպատիտ B վիրուսի նախամիջուկային մուտանտներ, HBeAg առկա չէ ։ ԴՆԹ-պոլիմերազը կոդավորվում է P գենի կողմից։ S գենը կոդավորում է մակերեսային անտիգենին (HBsAg): HBsAg գենը մեկ երկար բաց կարդացման շրջանակ է, որը սակայն պարունակում է ATG սկզբնական կոդոն, որը բաժանում է գենը երեք մասի, նախա-S1, նախա-S2 և S. Բազմաթիվ սկզբնական կոդոնների առկայության պատճառով, արտադրվում են երեք տարբեր չափսերի պոլիպեպտիդներ` մեծ (հերթականությունը մակերեսից դեպի ներս` նախա-S1, նախա-S2, և S), միջին (նախա-S2, S) և փոքր (S) : X գենի կողմից կոդավորվող սպիտակուցի ֆունկցիան ամբողջությամբ պարզված է, բայց այն կապված է լյարդի քաղցկեղի զարգացման հետ։ Այն խթանում է այն գեներին, որոնք նպաստում են բջիջների աճը և ինակտիվացնում է աճը կարգավորող մոլեկուլներին ։
Ախտածնություն
Հեպատիտ B վիրուսի կյանքի ցիկլը բարդ է։ Հեպատիտ B այն քիչ պարառետրովիրուսներից մեկն է. ոչ ռետրովիրուսներ, որոնք դեռ օգտագործում են հետադարձ տրանսկրիպցիան իրենց ռեպլիկացիոն գործընթացում։ Վիրուսը ստանում է մուտք դեպի բջիջ մակերեսին կապվելով նատրիումի տաուրոխոլատ փոխադրող պոլիպեպտիդի (անգլ.՝ NTCP) հետ, և ենթարկվելով էնդոցիտոզի։ Քանի որ վիրուսը բազմանում է ՌՆԹ-ի միջոցով, որը ստեղծվել տիրոջ ֆերմենտների շնորհիվ, վիրուսի գենոմային ԴՆԹ-ն պետք է տեղափոխվի բջջի կորիզ տիրոջ սպիտակուցների միջոցով, որոնք կոչվում են շապերոններ։ Վիրուսային ԴՆԹ-ի մասնակի երկշղթան այնուհետև վեր է ածվում լրիվ երկշղթայի վիրուսային պոլիմերազայի շնորհիվ և փոխակերպվում է կովալենտ փակ օղակաձև ԴՆԹ-ի (cccDNA): Այս ԴՆԹ-ն ծառայում է որպես չորս վիրուսային փՌՆԹ-ների տրանսկրիպցիայի կաղապար, որը իրականացվում է տիրոջ ՌՆԹ-պոլիմերազայի միջոցով։ Ամենամեծ փՌՆԹ-ն, որն ավելի մեծ է քան վիրուսային գենոմը, կիրառվում է գենոմի նոր պատճեններ և կապսիդի միջուկային սպիտակուց ու վիրուսային ԴՆԹ-պոլիմերազ ստանալու համար։ Այս չորս վիրուսային տրանսկրիպտները անցնում են լրացուցիչ գործընթաց և ստեղծում են վիրիոնների սերունդ, որոնք ազատվում են բջջից կամ վերադառնում են կորիզ և վերամշակվում են նոր պատճեններ ստեղծելու համար ։ Երկար փՌՆԹ-ն այնուհետև փոխադրվում է հետ դեպի ցիտոպլազմա, որտեղ վիրիոնի P սպիտակուցը (ԴՆԹ պոլիմերազ) սինթեզում է ԴՆԹ հետադարձ տրանսկրիպտազա ակտիվության միջոցով։
Շճատիպեր և գենոտիպեր
Գենոտիպերը տարբերվում են միմյանցից առնվազն իրենց 8% հաջորդականությամբ և առաջին անգամ գրանցվել են 1988 թվականին, երբ վեցը արդեն նկարագրված էին (A-F) : Հետագա երկու գենոտիպերը(G և H) նկարագրվել են դրանից հետո ։ Գենոտիպերի մեծ մասը այսօր բաժանված են ենթագենոտիպերի` հստակ հատկանիշներով ։