cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոլիզեում
Շինարարություն, հանդիսավոր բացում ու հռոմեական վերակառուցում
Չնայած կոթողը պահպանվել էր, «Ոսկե տան» մեծ մասը քանդվել էր։ Լիճը լցվեց, իսկ տարածքն օգտագործվեց նոր Փլավիոսների ամֆիթատրոնը կառուցման համար։ Մոտակայքում՝ «Ոսկե տան» նախկին տարածքում, կառուցվել էին գլադիատորական դպրոցներն ու աջակից այլ շինությունները։ Ներոնի լճի տեղում Կոլիզեում կառուցելու Վեսպասիանոսի որոշումը կարող է պոպուլիստական քայլ համարվել՝ մարդկանց վերադարձնելու քաղաքի այն տարածքները, որոնք Ներոնը հարմարեցրել էր իր անձնական օգտագործմանը։ Ի տարբերություն շատ այլ ամֆիթատրոնների, որոնք գտնվում էին քաղաքի արվարձաններում, Կոլիզեումը կառուցվել էր քաղաքի կենտրոնում, արդյունքում և՛ խորհրդանշորեն, և՛ ճշտորեն տեղադրված լինելով Հռոմի սրտում:Շինությունը կառուցվել է օգտագործելով Հրեական տաճարի թալանից հետո ստացված միջոցներով։ Այս թալանը տեղի է ունեցել մ.թ. 70 թվականին Հրեական մեծ ապստամբությունից հետո՝ բերելով Երուսաղեմի պաշարմանը։ Համաձայն վերականգնված արձանագրության՝ «Վեսպասիանոս կայսրը կարգադրեց, որ այս ամֆիթատրոնը կառուցվի իր զորավարների բաժին ավարից»։ Ավարի հետ միասին, պատերազմից հետո 100,000 հրեա գերիներ բերվեցին Հռոմ, որոնցից շատերը մասնակցեցին շինարարությանը՝ ապահովելով անհրաժեշտ աշխատուժը։ Ստրուկներն օգտագործվում էին ծանր աշխատանքներում,  մշակում էին տրավերտինը Տիվոլիի քարհանքներում, կտրտում էին քարերը, բեռնում ու տեղափոխում 20 մղոն՝ Տիվոլիից Հռոմ ։ Այս անորակ, ձրի աշխատուժի հետ միասին, հռոմեացի պրոֆեսիոնալ շինարարների, ինժեներների, արվեստագետների, նկարիչների ու ձևավորող-դիզայներների խմբերը Կոլիզեումի կառուցման համար իրականացնում էին ավելի մասնագիտական աշխատանքները։ Կոլիզեումը կառուցվել է տարբեր նյութերից՝ փայտ, կրաքար, տուֆ, կղմինդր, ցեմենտ ու կրաշաղախ։
Կոլիզեումի կառուցումը սկսվել է մոտ մեր թվարկության 70-72 թվականներին (համաձայն որոշ աղբյուրների մ.թ. 73-75 թվականներ) ՝ Վեսպասիանոս կայսեր կառավարման օրոք։ 79 թվականին՝ մինչ Վեսպասիանոսի մահը, Կոլիզեումի միայն 3 հարկերն էին ավարտված։ Այն իր ավարտին է հասցվել վերջինիս որդու՝ Տիտոսի օրոք, 80 թվականին, իսկ առաջին խաղերն անցկացվել են մ.թ. 80 կամ 81 թվականին։ Դիոն Կասսիոսը պատմում է, որ ամֆիթատրոնի անդրանիկ խաղերի ժամանակ ավելի քան 9,000 վայրի կենդանիներ են սպանվել։ Բացման հանդիսավոր արարողության առթիվ ստեղծվել են հուշադրամներ ։ Շենքը ձևափոխել է Վեսպասիանոսի կրտսեր որդին՝ նորանշանակ կայսեր Դոմիցիանոսը՝ կառուցելով ստորգետնյա թունելներով ներքնահարկ (hypogeum), որը օգտագործվել է որպես կացարան կենդանիների ու ստրուկների համար։ Նա նաև Կոլիզեումի վերևի հատվածում պատշգամբ ավելացրեց՝ մեծացնելով նստատեղերի քանակը ։
217 թվականին Կոլիզեումը մեծապես վնասվել է խոշոր հրդեհից (ըստ Դիո Կասսիոսի ՝ կայծակից առաջացած), որը ոչնչացրեց ամֆիթատրոնի ներսի վերևի փայտյա հարկերը։ Այն ամբողջովին չի վերանորոգվել մոտ մինչև 240 թվականը, հետագայում վերանորոգվել է 250 կամ 252 թվականներին, և ապա 320 թվականին։ Գլադիատորական մարտերի մասին վերջին անգամ նշվել է մոտ 435 թվականին։ Արձանագրությունը վկայում է Թեոդոսիոս Բ Փոքրի և Վալենտինիանոս III-ի (425-455) կառավարման օրոք Կոլիզեումի տարբեր մասերի վերակառուցման և 445 թվականի մեծ երկրաշարժի պատճառած վնասների վերականգնման մասին. ավելի շատ աշխատանք կատարվել է հետագայում՝ 484 և 508 թվականներին։ Արենան շարունակվում էր օգտագործվել 6-րդ դարի մրցույթների համար։ Կենդանիների որսը շարունակվեց մինչև առնվազն 523 թվականը, երբ Անիցիուս Մաքսիմուսը կազմակերպում էր վայրի կենդանիների սպանություններ՝ մեծ ծախսերի համար ենթարկվելով Թեոդորիկ Մեծ արքայի քննադատությանը ։
Միջնադար
Կոլիզեումի օգտագործումը ենթարկվել է մի շարք արմատական փոփոխությունների։ Մինչ 6-րդ դարի վերջը ամֆիթատրոնի ներսում մի փոքրիկ մատուռ էր կառուցվել, չնայած ընդհանուր առմամբ այն Կոլիզեումին որևէ կրոնական հատուկ նշանակություն չէր հաղորդում։ Արենան վերածվեց գերեզմանոցի։ Հիմքի տակ գտնվող սյունաշարերի ստորերկրյա բազմաթիվ տարածքներ վերածվել էին բնակարանների ու արհեստանոցների, և մինչև 12-րդ դարի վերջը դեռևս նշվում էին վարձով տրված։ Մոտ 1200 թվականին Ֆրանջիպանի ընտանիքը իր ձեռքը վերցրեց Կոլիզեումն ու ուժեղացրեց այն՝ անշուշտ օգտագործելով այն որպես ամրոց։
1349 թվականի մեծ երկրաշարժի հերևանքով լուրջ վնաս է հասցվել Կոլիզեումին՝ պատճառ հանդիսանալով՝ հատկապես հարավային հատվածի փլուզմանը։ Պոկված քարերի մեծ մասը օգտագործվեց Հռոմի այլ մասերում եկեղեցիներ, հիվանդանոցներ և ուրիշ շենքեր կառուցելու համար։ 14-րդ դարի կեսին կրոնական կարգը տեղափոխվեց Կոլիզեումի հյուսիսային երրորդ մասը և շարունակեց այն բնակեցնել մինչ 19-րդ դարը։ Ամֆիթատրոնի ներսի մասի քարերը մեծ մասամբ պոկվել էին և օգտագործվում էին այլ տեղերում կամ (մարմարե ճակատի դեպքում) այրում էին կիր պատրաստելու համար ։ Բրոնզե ագույցները, որ պահում էին քարե շինությունը փորելով կամ տաշելով հանում էին պատերից՝ բազմաթիվ անցքեր թողնելով, որոնք այսօր էլ սպիների նման մնացել են շենքի վրա:
Ժամանակակից
Կոլիզեումն այսօր հռոմեական զբոսաշրջային ամենահայտնի կենտրոնն է և տարեկան միլիոնավոր այցելուներ է ընդունում։ ժամանակի ընթացքում առաջացած աղտոտվածության և ընդհանուր վատթարացման հետևանքները պատճառ դարձան 1993 և 2000թթ. վերանորոգման խոշոր մի ծրագրի իրականացմանը, որն արժեցավ 40 միլիարդ իտալական լիրա ($19.3մ / €20.6մ 2000թ.-ի արժույթով)։
Վերջին տարիներին Կոլիզեումը դարձել է մահապատժի դեմ պայքարելու միջազգային քարոզարշավի խորհրդանիշը․ Իտալիայում մահապատիժը վերացվել է 1948 թ.-ին։ 2000թ.-ին Կոլիզեումի դիմաց մահապատժի դեմ մի քանի ցույց կազմակերպվեց։ Այդ ժամանակից ի վեր, որպես մահապատժի դեմ քայլ Հռոմի տեղական իշխանությունները Կոլիզեումի գիշերային լուսավորության գույները սպիտակից փոխում են ոսկեգույնի, երբ աշխարհում որևէ տեղ մահապատժի դատապարտված ինչ-որ մեկի դատավճիռը փոխվում է կամ նա ազատ է արձակվում, կամ եթե արդարադատությունը վերացնում է մահապատիժը ։ Բոլորովին վերջերս՝ 2012թ.-ի ապրիլին Ամերիկայի Կոնեկտիկուտ նահանգում վերացվեց մահապատիժը, որին հաջորդեց Կոլիզեումի ոսկեգույն լուսավորումը 2012թ.-ի նոյեմբերին ։ Ներսի մասի ավերված վիճակի պատճառով, անիմաստ է Կոլիզեումը օգտագործել մեծ իրադարձություններ հյուրընկալելու համար, միայն մի քանի հարյուր հանդիսատես կարող է տեղավորվել ժամանակավոր նստարաններին։ Այնուամենայնիվ, ավելի մեծ համերգները տեղի են ունենում Կոլիզեումի բակում՝ Կոլիզեումն օգտագործելով որպես ֆոն։ Վերջին տարիներին Կոլիզեումում ելույթ են ունեցել այնպիսի մարդիկ, ինչպիսիք են՝ Ռեյ Չարլզը (2002թ մայիս), Փոլ ՄաքՔարթնին (2003 մայիս) , Էլթոն Ջոնը (2005 սեպտեմբեր) և Բիլլի Ջոելը (2006 հուլիս)։
Արտաքին տեսք
Ի տարբերություն հունական նախկին թատրոնների, որոնք կառուցվել էին բլուրների վրա, Կոլիզեումը ամբողջությամբ ազատ կառույց է։ Նրա արտաքին ու ներքին ճարտարապետությունները նմանվում են մեջք-մեջքի կանգնած հռոմեական երկու թատրոնների։ Ծրագրով այն էլիպսաձև է, 189 մետր (640 հռոմեական ոտնաչափ) երկարությամբ և  7 156 մետր  (528 հռոմեական ոտնաչափ)  լայնությամբ, հիմքը 24,000 քառակուսի մետր (6 հեկտար)։ Արտաքին պատի բարձրությունը 48 մետր է (165 հռոմեական ոտնաչափ ։ Սկզբնապես պարագիծը չափվում էր 545 մետր (1,835 հռոմեական ոտնաչափ)։ Կենտրոնական արենան օվալաձև է  87 մետր երկարությամբ և 55 մետր լայնությամբ, 5 մետր  բարձրություն ունեցող պատով շրջապատված, որի վերևի մասում դասավորված են նստարանները: Արտաքին պատի կառուցման համար մոտավոր հաշվարկներով պահանջվել է 100,000 խորանարդ մետր տրավերտին քար, որը շարվում էր առանց կրաշաղախի և ամրացվում՝  300 տոննա կշռով մետաղյա հանգույցներով։ Դարերի ընթացքում պատը լուրջ վնասներ է կրել, մեծ հատվածներ են փլվել երկրաշարժերից։ Արտաքին պատի հյուսիսային հատվածը դեռ կանգուն է. հատուկ աղյուսե եռանկյունաձև սեպերը ժամանակակից հավելումներ են, որոնք կառուցվել են 19-րդ դարում պատերն ամրացնելու համար։ Կոլիզեումի այսօրվա արտաքին տեսքը ապահովում է ներսի պատը։
Արտաքին պատի կանգուն մասի ճակատային հսկայական մասը կազմված է երեք հարկ կամարակապ սրահներից, որոնք բարձրանում են մինչև հարթակ, որտեղ էլ գտնվում է բարձր ձեղնահարկը։ Կամարակապ սրահը շրջապատված է դորիական, հոնիական և կորինթիական կարգով դասավորված կիսասյուներով, մինչդեռ ձեղնահարկը զարդարված է կորինթիական որմնասյուներով։ Երկրորդ ու երրորդ հարկերում գտնվող կամարաշերտերը շրջապատված են դասական դիցաբանության աստվածների կամ այլ կերպարների արձաններով։ Ձեղնահարկի վերևի մասում՝ 240 կայմերի գերանակալեր էր ամրացված։ Սկզբում նրանք ապահովում էին ներսի ծածկը ամֆիթատրոնի հովանի (velarium) անվամբ հանդիսատեսին պաշտպանում էր արևից ու անձրևից։ Այն կենտրոնում անցք ունեցող, կտավով ծածկված, պարանից պատրաստված ցանցանաման կառույց էր ։ Հովանին ծածկում էր արենայի երկու երրորդը ու թեքվում էր դեպի կենտրոն՝ քամին որսալու և հանդիսատեսի համար զեփյուռ ապահովելու համար :
Մեծ բազմություն ընդունելու Կոլիզեումի կարողությունը կարևոր էր դարձնում հանդիսատեսների հնարավորինս արագ մուտքն ու ելքը։ Վերջինիս համար այնպիսի ճարտարապետական լուծումներ են գտել, որոնք այժմ օգտագործվում են ժամանակակից մարզադաշտերի շինարարություններում, նույնատիպ խնդիրները լուծելու համար։ Ամֆիթատրոնը շրջապատված էր ներքին հարկի ութսուն մուտքերով, որոնցից 76-ն օգտագործվում էին հասարակ հանդիսատեսի համար ։ Յուրաքանչյուր մուտք ու ելք, ինչպես նաև ամեն սանդուղք համարակալված էր։ Հյուսիսային գլխավոր մուտքը պահվում էր հռոմեական կայսեր և իր օգնականների համար, իսկ մյուս երեք մուտքերն, ամենայն հավանականությամբ, օգտագործվում էին վերնախավի համար։ Բոլոր չորս առանցքային մուտքերը ճոխ զարդարված էին՝ ներկված արհեստական մարմարե հարթաքանդակներով, որոնցից որոշ հատվածներ պահպանվում են։ Սկզբնական արտաքին մուտքերից շատերը արտաքին պատի փլուզման պատճառով անհետացել են, բայց XXIII-ից (23) LIV (54) մուտքերը պահպանվել են ։
Հանդիսատեսին համարակալված կավե բեկորներ էին տալիս որպես տոմս, որոնք նրանց ուղղորդում էին դեպի համապատասխան բաժին ու շարք։ Նրանք իրենց տեղերն էին հասնում հանդիսասրահների (լատ. vomitoria) վրայով՝ միջանցքներով, որոնք ներքևից կամ հետևից բացվում էին նստարանների շարքերի մեջ։ Այսպիսով մարդիկ արագորեն նստում էին իրենց տեղերում և, միջոցառման ավարտից հետո կամ արտակարգ տարհանման դեպքում մի քանի րոպեների ընթացքում հնարավոր էր լինում իրենց դուրս գալը։ Vomitoria բառն ունի լատինական ծագում, որը նշանակում է արագ ազատում, որից ծագել է անգլերեն՝ vomit (արձակել) բառը։
Նստատեղեր
Համաձայն 354 թվականի Ժամանակագրության՝ ամֆիթատրոնում տեղավորվում էր մոտավորապես 87000 մարդ, բայց ժամանակակից հաշվարկներով Կոլիզեումը կարող է տեղավորել միայն 50000 մարդ։ Նրանք նստում էին աստիճանավորված կարգով, որը արտացոլում էր հռոմեական հասարակության խիստ շերտավորված բնույթը։ Հարավային ու հյուսիսային ծայրերում՝ դեպի արենա լավ տեսադաշտով, հատուկ տաղավարներ էին նախատեսված կայսեր ու վեստալուհիների համար։ Այս մակարդակում էին գտնվում նաև սենատորների նստատեղերը, որոնց թույլատրվում էր բերել իրենց աթոռները։ Քարի վրա փորագրված կարելի է գտնել 5-րդ դարի որոշ սենատորների անուններ, որոնք արվել են հավանաբար տեղերի ամրագրման համար։
Սենատորի վերևի շարքերը, հայտնի որպես maenianum primum, զբաղեցնում էին ոչ սենատորական ազնվական դասը կամ ասպետները (հեծյալներ)։ Դրանից վերև տեղավորվում էին Հռոմի քաղաքացիները՝ (պլեբեյներ) բաժանված երկու խմբի։ Ներքևի մասը (immum) ունևոր քաղաքացիների համար էր, մինչդեռ վերևինը՝  (summum) աղքատ քաղաքացիների համար։ Հատուկ հատված էր տրամադրվում սոցիալական այլ խմբերի, օրինակ՝ իրենց ուսուցիչների հետ եկած տղաների, արձակուրդում գտնվող զինվորների, օտարերկրյա պաշտոնյաների, գրողների, մունետիկների, քահանաների և այլոց համար։ Քարե (իսկ հետագայում մարմարե) նստարաններ էին հատկացրել քաղաքացիների և ազնվականների համար, որոնք ենթադրվում էր, որ իրենց հետ կբերեն իրենց բարձերը։ Արձանագրությունները նշում էին հատուկ խմբերի համար ամրագրված տարածքները։
Ավելի ուշ՝ Դոմիցիանոս կայսեր կառավարման ժամանակ, կառուցվեց մեկ այլ՝ ամենաբարձր մակարդակը։ Սա սրահ էր նախատեսված աղքատների, ստրուկների և կանանց համար։ Հիմնականում դրանք կա՛մ միայն կանգնելու համար էին կա՛մ շատ չոր նստարաններով։ Մարդկանց որոշակի խմբերի արգելված էր մուտք գործել Կոլիզեում, հիմնականում գերեզմանափորներին, դերասաններին և նախկին գլադիատորներին ։ Յուրաքանչյուր շարք կոր անցումներով և ցածր պատերով (լատ.՝ praecinctiones or baltei) բաժանված էր հատվածների (լատ. maeniana), իսկ հանդիսասրահից (լատ.՝ vomitoria) առանձնացված էր սեպերով ամրացված աստիճաններով և միջանցքներով։ Նստարանների բոլոր շարքերը համարակալված էին (լատ.՝ gradus), թույլ տալով, ամեն մեկին նստել ճշգրիտ նշված շարքում, խմբում ու համարում ։
Արենա և ներքնահարկ
Արենան 83 մետր երկարություն ու 48 մետր լայնություն ուներ (280 հռոմեական ոտնաչափ երկարություն, 163 հռոմեական ոտնաչափ լայնություն ): Այն ուներ ավազով ծածկված փայտե հատակ (լատիներեն harena կամ arena նշանակում է «ավազ»), որը ծածկում էր ներքնահարկը (hypogeum բառացի՝ «գետնի տակ»։ Սկզբնապես ներքնահարկը չկար շինարարական նախագծում, բայց Դոմիցիանոս կայսրը կարգադրեց կառուցել այն։ Այժմ քիչ բան է մնացել արենայի սկզբնական հատակից, բայց ներքնահարկը (լատ.՝ hypogeum) դեռ պարզորեն երևում է։ Այն բաղկացած էր արենայի տակ գտնվող երկու հարկանի ստորգետնյա թունելների ցանցից և վանդակներից, որտեղ պահվում էին կենդանիներն ու գլադիատորները մինչ մրցույթի սկսվելը։ 80 ուղղահայաց ձողերը արագ մուտք էին ապահովում արենա վանդակում փակված կենդանիների և ներքևում քողարկված դեկորացիաների համար, օրինակ՝ փղերին և նման այլ կենդանիների մուտքի համար նախատեսված hegmata կոչվող ավելի մեծ հարթակները։ Այն վերակառուցվել է բազմաթիվ առիթներով, կարելի է առանձնացնել շինարարության առնվազն տասներկու տարբերակ : Ներքնահարկը ստորգետնյա թունելներով կապված էր Կոլիզեումից դուրս գտնվող բազմաթիվ կետերի։ Կենդանիներին ու հանդես եկողներին թունելի միջոցով բերում էին մոտակա ախոռներից, արևելքում գտնվող Լուդուս Մագնուսի գլադիատորական զորանոցը նույնպես թունելով էր կապված։ Առանձին թունելներ էին նախատեսված կայսեր ու վեստալուհիների համար՝  նրանց թույլ տալով ել ու մուտ անել Կոլիզեում առանց մարդկանց ամբոխի միջով անցնելու ։ Ներքնահարկում նաև զգալի քանակությամբ սարքավորումներ կային։ Վերելակներն ու ճախարակները բարձրացնում ու իջեցնում էին դեկորացիաներն ու հենակները, ինչպես նաև վանդակում փակված կենդանիներին բարձրացնում էին դեպի մակերևույթ՝ ազատ արձակելու համար։ Գոյություն ունեն վկայություններ հիդրավլիկ խոշոր մեխանիզմների մասին, և համաձայն անտիկ հաշվարկների՝ մոտակա ջրմուղի հետ կապի միջոցով, հնարավոր էր տարածքն արագ ոռոգել։ Այնուամենայնիվ Դոմիցիանոսի հրամանով Կոլիզեումի գոյության վաղ շրջանում ներքնահարկի կառուցումը վերջ դրեց հեղեղների հավանականությանը, այդպիսով նաև ռազմածովային մարտերին։
Օժանդակ շինություններ
Կոլիզեումն ու իր գործունեությունը աջակցում էին տարածքի հիմնական արդյունաբերությանը։ Ամֆիթատրոնին խաղերի հետ կապված այլ շինություններ էին ավելացել։ Հենց արևելքում Լուդուս Մագնուսի՝ գլադիատորների մարզման դպրոցի մնացորդներն են։ Սա կապված էր Կոլիզեումին ստորգետնյա միջանցքով, գլադիատորների մուտքն ավելի հեշտացնելու համար։ Լուդուս Մագնուսը մարզման իր սեփական փոքր տարածքն ուներ, որը մեծ գրավչություն ուներ հռոմեացի հանդիսատեսի համար։ Նույն տարածքում մարզման այլ դպրոցներ էլ կային, ներառյալ Լուդուս Մատուտինուսը (Առավոտյան դպրոց), որտեղ կենդանիների մարտերն էին պատրաստվում։
Մոտակայքում էր նաև զինանոցը (Armamentarium), զենքերը պահելու հատուկ պահեստով, Summum Choragium-ը, որտեղ սարքավորումներն էին պահվում, Sanitarium-ը (բուժկետը) վիրավոր գլադիատորներին բուժելու հարմարանքներով և Spoliarium-ը, որտեղ մահացած գլադիատորներից վերցնում էին զենքն ու հանձնում այլոց տնօրինությանը:
Կոլիզեումի արտաքին պատի երկայնքով՝ պատից 18 մետր հեռավորության վրա, քարե բարձր սյուներ էին շարված, որոնցից 5-ը արևելյան կողմում կանգուն են մնում։ Նրանց գոյության համար տարբեր բացատրություններ են տրվել. նրանք կարող էին կրոնական սահման լինել կամ տոմսերի ստուգման արտաքին սահման, ամրացնող մաս հանդիսասրահի (velarium) համար կամ պաշտպանիչ ծածկ։
Հենց Կոլիզեումի կողքին է գտնվում Կոստանդիանոսի հաղթակամարը:
Օգտագործում
Կոլիզեումն օգտագործվում էր գլադիատորական ներկայացումներ, ինչպես նաև տարատեսակ այլ միջոցառումներ հյուրընկալելու համար։ Մուներա կոչվող միջոցառումները ավելի շատ կազմակերպում էին անհատները, քան պետությունը։ Նրանք կրոնական ուժեղ տարրեր էին պարունակում, բայց նաև ուժի ու ընտանիքի հեղինակության ցուցադրողն էին և չափազանց հայտնի էին բնակչության շրջանում։ Ներկայացման մյուս տեսակը կենդանու որսն ու սպանությունն էր (venatio)։ Այն ներառում էր գազանների տարբեր տեսակներ, որոնք հիմնականում բերված էին Ագրիկայից ու Միջին Արևելքից, ներառում էր այնպիսի կենդանիներ, ինչպիսիք են ռնգեղջյուրները, սովորական գետաձիերը, փղերը, ընձուղտերը, բիզոնները, եվրոպական բիզոնները, բարբարյան առյուծները, ընձառյուծները, հովազները, արջերը, կասպիական վագրերը, կոկորդիլոսներն ու ջայլամները։ Մարտերն ու որսերը բեմականացվում էին նախօրք մանրամասն մշակված շարժական ծառերով ու շինություններով։ Այսպիսի միջոցառումները երբեմն հսկայական մասշտաբների էին հասնում. ասում են՝ Տրայանոսը 107թ.-ին 123 օր շարունակ իր հաղթանակները տոնել է Դակիայում՝ ներառելով 11,000 կենդանի և 10,000 գլադիատոր։ Թեթև ճաշի ընդմիջումների ժամանակ բեմադրվում էին գազանների ներկայացումները։ Նրանք, ովքեր դատապարտված էին,մերկ ու անզեն ուղարկվում էին հարթակ՝ առերեսվելու մահաբեր գազաններին, որոնք բառացիորեն մասերի էին բաժանում նրանց։ Սովորաբան հետճաշյա ընդմիջումների ժամանակ ուրիշ ներկայացումներ էլ էին տեղի ունենում՝ ակրոբատների ու աճպարարների մասնակցությամբ։
Հին գրիչները նշում են, որ Կոլիզեումի գոյության սկզբնական շրջանում, շինությունը օգտագործվում էր նաումացիայի (լատ.՝ naumachiae, ավելի հայտնի որպես ծովային ճակատամարտ, լատ.՝ navalia proelia) կամ ծովային ճակատամարտերի համար։ Համաձայն տեղեկությունների՝ Տիտուսի կազմակերպած առաջին խաղերի ժամանակ այն ջրով էր լցված՝ լողալ կարողացող հատուկ վարժեցրած ձիերի և ցուլերի ցուցադրության համար։ Նաև տեղեկություններ կան Կերկիրայի հույների և Հին Կորնթոսցիների միջև տեղի ունեցած հայտնի ծովային մարտերի մասին։ Սա պատմաբանների միջև որոշ բանավեճերի թեմա է դարձել, քանի որ չնայած ջուր մատակարարելը խնդիր չէր լինի, պարզ չէր, թե ինչպես կարող էր արենան անջրաթափանց լինել, ոչ էլ բավականին տարածք կար արենայում ռազմանավերի տեղաշարժման համար։ Առաջարկվեց, որ արձանագրություններում կա՛մ վայրն է սխալ նշված, կա՛մ էլ սկզբում Կոլիզեումն իր կենտրոնական առանցքի տակ մեծ ջրանցք ուներ (որն էլ հետագայում պետք է որ փոխարինված լինի ներքնահարկով) ։
Սիլվեի (լատ. Sylvae) կամ բնական տեսարանների վերաստեղծումն էլ էր տեղի ունենում արենայում։ Նկարիչները, ինժեներներն ու ճարտարապետները արենայի հատակին տնկված իրական ծառերով ու թփերով անտառի մոդել էին կառուցում, իսկ հետո ներկայացնում էին կենդանիներին։ Այսպիսի տեսարանները կարող էին պարզապես օգտագործվել քաղաքի բնակչությանը բնական միջավայր ցուցադրելու համար կամ կարող էին այլ կերպ օգտագործվել, որպես ֆոն որսորդության կամ դիցաբանության որոշ հատվածներ ներկայացնելու համար։ Նրանք երբեմն օգտագործվում էին մահապատիժների համար,որտեղ պատմության հերոսը կարող էր սպանվել բազմաթիվ սարսափելի, բայց առասպելականորեն իրական ձևերով, ինչպես կենդանիների կողմից հոշոտվելը կամ այրվելն է։
Այսօր
Այսօր Կոլիզեումը զբոսաշրջային մեծ կենտրոն է Հռոմում ու ամեն տարի հազարավոր զբոսաշրջիկներ ներս են մտնում ներքին ասպարեզը տեսնելու ։ Այժմ այստեղ՝ կառույցի արտաքին պատի վերնահարկում, Էրոսին նվիրված թանգարան կա։ Արենայի հատակի մի մասը վերակառուցվել է։ Կոլիզեումի տակ գտնվող միջանցքների գաղտնի ցանցը, որը մի ժամանակ օգտագործվել է կենդանիներին ու գլադիատորներին արենա տեղափոխելու համար, հանրության համար բացվեց 2010թ. ամռանը ։
Կոլիզեումը նաև 20 և 21-րդ դարերի հռոմեական կաթոլիկ արարողությունների վայր էր։ Օրինակ՝ Հռոմի Բենեդիկտոս XVI պապը Ավագ Ուրբաթ օրը Կոլիզեումից սկսեց  Խաչի աստվածաշնչյան ուղի անունը կրող Խաչի ճանապարհը։
Վերանորոգում
2011 թ.-ին Tod's կոշիկի ընկերության տնօրեն Դիեգո Դելլա Վալլեն տեղական իշխանությունների հետ համաձայնության եկավ 25 միլիոն եվրո հատկացնել Կոլիզեումի վերանորոգման համար։ Աշխատանքը ծրագրվում էր սկսել 2011թ.-ի վերջին՝ երկուս ու կես տարի ժամկետով ։ Վերանորոգում սկսելու համար պետական-մասնավոր համագործակցության վիճահարույց բնույթի պատճառով աշխատանքը հետաձգվեց և սկսվեց 2013թ.-ին։ Այս վերանորոգումը Կոլիզեումի պատմության առաջին ամբողջական մաքրումն ու վերանորոգումն էր ։ Առաջին փուլը Կոլիզեումի կամարակապ ճակատի մաքրումն ու վերականգնումն էր և մետաղյա պարսպի փոխարինումը, որը արգելափակում էր առաջին հարկի կամարները։ Երեք տարի տևած այս աշխատանքի վերջնական արդյունքը երևաց 2016թ.-ի հուլիսի 1-ին, երբ Իտալիայի մշակույթի նախարար Դարիո Ֆրանչեսչինին հայտարարեց, որ հիմնադրամը նախատեսում է փոխել հատակը մինչ 2018 թ.-ի ավարտը։ Ֆրանչեսչինին ասում է, որ սա մի հարթակ կդառնա  «ամենաբարձր մակարդակի մշակութային միջոցառումների համար» ։ Նախագիծը նաև ծրագրում է ծառայությունների կենտրոն ստեղծել և վերակառուցել Կոլիզեումի ներսում գտնվող պատկերասրահն ու ստորգետյա տարածքները ։ Վերակառուցված հրաշալիքում նոր շրջագայությունները սկսվեցին  2017թ.-ի նոյեմբերի 1-ից, վերևի երկու հարկերը բացվել են ուղեկցորդի հետ այցելությունների համար։ Չորրորդ հարկում առևտրի սրահ կա, իսկ հինգերորդ հարկից աղքատ քաղաքացիները, ռամիկներն էին հավաքվում ու նայում ներկայացումը՝  երկարօրյա միջոցառումների ժամանակ իրենց հետ ուտելիք բերելով ։
Կարևորությունը քրիստոնեության մեջ
Հիմնականում Կոլիզեումը քրիստոնյաների կողմից համարվում է Հռոմեական կայսրությունում քրիստոնյաների հալածանքների ժամանակաշրջանում մեծաթիվ հավատացյալների չարչարանքների վայր․ այսպես են վկայում են եկեղեցու պատմությունն ու ավանդույթները ։ Մյուս կողմից ուրիշ գիտնականներ կարծում են՝ ավելի հնարավոր է, որ նահատակությունների մեծ մասը կատարվել է Հռոմի այլ վայրերում՝ վկայակոչելով նաև դեռևս գոյություն չունեցող ապացույցների կամ պատմական արձանագրությունների բացակայությունը ։ Այս գիտնականները փաստում են, որ «որոշ քրիստոնյաներ Կոլիզեումում մահապատժի են ենթարկվել, որպես սովորական հանցագործներ, նրանց հանցանքն էր հռոմեական աստվածներին հավատալուց հրաժարվելը։ Վաղ քրիստոնյա նահատակներից շատերը մահապատժի էին ենթարկվում Մեծ կրկեսում (Circus Maximus)  : Համաձայն Հիրենեոս Լիոնացիու (մահացած մոտ 202 թվականին) մ.թ. 107թ.-ին առյուծները հոշոտել են Իգնատիոս Անտիոքացուն և չնայած Իգնատիոսը ոչինչ չի ասում հենց Կոլիզեումում կատարվածների մասին, ավանդույթը այն վերագրում է այդ վայրին : Միջին դարերում Կոլիզեումը կոթող չէր համարվում և ինչպես որոշ ժամանակակից աղբյուրներ են պնդում, օգտագործվում էր որպես քարհանք, ասել է, թե Կոլիզեումի քարերը վերցնում էին այլ սրբավայրեր կառուցելու համար ։ Այս փաստը գալիս է հաստատելու այն, որ այն ժամանակ, երբ մեծապես երկրպագում էին  նահատակների հետ կապված վայրերը, Կոլիզեումը չէր համարվում սրբավայր ։ Վերջինս ներառված չէր ուխտավորների համար կազմված ուղեցույցներում, ինչպես նաև 12-րդ դարի Mirabilia Urbis Romae-ի («Հռոմի քաղաքի հրաշալիքները») աշխատության մեջ, ինչը հաստատում է, որ նահատակության վայր համարվել է ոչ թե Կոլիզեումը, այլ Ֆլամինական կրկեսը ։ Կառույցի մի մասը բնակեցված էր քրիստոնեական կրոնավորներով, բայց հայտնի չէ, թե արդյոք դա ինչ-որ կրոնական հատուկ պատճառով է եղել։
Պորտ Մաուրիսցի Սուրբ Լեոնարդի պնդմամբ, Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս XIV- ը (1740-1758) արգելել է Կոլիզեումն օգտագործել որպես քարհանք և տարածքի երկայնքով կառուցել՝ Խաչի Ճանապարհը, որը մնացել է մինչև 1974թ.-ի փետրվարը ։
Բենեդիկտոս Ժոզեֆ Լաբրեն իր կյանքի վերջին տարիները անցկացրեց Կոլիզեումի պատերի ներսում ՝ ապրելով ողորմությամբ և մահացավ 1783 թվականին ։ 19-րդ դարի որոշ Պապեր ձեռնարկեցին Կոլիզեումի վերանորոգման ու վերակառուցման աշխատանքները, և այն այսօր էլ դեռ պահպանում է իր քրիստոնեական կապերը։ Քրիստոնեական մի խաչ է կանգնեցված մի ցուցանակով, որտեղ գրված է.
Բուսական աշխարհ
Բույսերի բազմազանությունը կարող է բացատրվել դարերի ընթացքում Հռոմի կլիմայի փոփոխություններով։ Բացի այդ, թռչունների չուն, ծաղիկների ծաղկումն ու Հռոմի զարգացումը նույնպես պատճառ դարձան տեսակային կազմի փոփոխությանը:Բացի այդ կայսրության տարբեր անկյուններից կենդանիների մորթիների կամ արտաթորանքի միջոցով բերված սերմերը հասնում էին այստեղ և ազդում տեսակային կազմի վրա ։
Հանրային մշակույթ
Կոլիզեումը պատկերված է 2010 թվականի Assassin's Creed: Brotherhood (արկածային մարտախաղերի շարք) վիդեո խաղում։ Կոլիզեումը ընդհանուր առմամբ մեծ կարևորություն ունի Assassin's Creed-ի  շարքում. նախ՝ այն Հռոմուլոսի մուտքի տեղն է, երկրորդ՝ Կոլիզեումի ներքևում գտնվող վայրը տանում է ուղիղ դեպի Ջունո Մոնայի տաճարը, որտեղ գտնվում է Եդեմական խնձորը, երրորդ՝ այն օգտագործվել է Passion Play-ում, որը նկարագրում է Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունը, չորրորդ՝ 21-րդ դարում, Դեսմոնդ Միլսը վազում էր Կոլիզեումի լաբիրինթոսում, Ջունո Մոնետայի տաճարից ներքև գտնվող Սանտա Մարիա ին Արաչելին և 1506թ.-ին Էզիոյի պահած խնձորը գտնելու համար և հինգերորդ՝ նրա գագաթին կա գլիֆ ։
Կոլիզեումը շատ հաճախ է հանդես գալիս որպես Հռոմի խորհրդանիշ, ինչպես Էյֆելյան աշտարակը՝ Փարիզի, Բիգ Բենը՝ Լոնդոնի, Կրեմլը՝ Մոսկվայի, Պիզայի աշտարակը՝ Պիզայի, Կառլի կամուրջը՝ Պրահայի։ Եվրոպայի քարտեզը պատկերելիս Կոլիզեումը հաճախ է դրվում Հռոմի տեղում։ Սկզբում Կոլիզեումը ներառված էր Վալերիուս Մարցիալիսի կողմից կազմված աշխարհի 7 հրաշալիքների շարքում (1-ին դար) ։
Այլ օրինակների մեջ օգտագործված պատկերներ՝
Կոլիզեումն իր պատմական նշանակության համար պատկերվել է բազմաթիվ ֆիլմերում, ինչպես օրինակ՝ Հռոմեական արձակուրդներ, Դեմետրիուսն ու գլադիատորները, Վիշապի ճանապարհը, Գլադիատոր (ֆիլմ), Մադագասկար 3 և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հռոմի հուշարձաններ Կատեգորիա:Աշխարհի նոր յոթ հրաշալիքներ Կատեգորիա:Հռոմի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Հին Հռոմ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ
(4771) Հայաշի
(4771) Հայաշի (Hayashi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մասայուկի Յանայի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,686153 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2674 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1049 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1608,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,223876 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մասայուկի Յանայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քիմիական տարրերի անվանումների ստուգաբանություն
Պատմություն
Քիմիայի պատմության ընթացքում հայտնաբերվել են բազմաթիվ քիմիական տարրեր։ Քանի որ դրանք հայտնաբերվել են տարբեր վայրերում և ժամանակաշրջաններում՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը, քիմիական տարրերի անվանումների ստուգաբանությունը կապվում է տարբեր լեզուների և մշակույթների հետ։ Քիմիական տարրերի անվանումները կարող են ծագել տարբեր աղբյուրներից՝ երբեմն այն գիտնականի անունով, որը հայտնաբերել է այն, կամ այն վայրի անունով, որտեղ տարրը հայտնաբերվել է։ Որոշ տարրեր ունեն լատիներեն կամ հունարեն արմատներ, որոնք բխում են տարրի հատկություններից կամ կիրառությունից։
Վայրի անունով
118 քիմիական տարրերից 32-ի հայերեն անվանումները կապված են Երկրի վրա գտնվող վայրերի հետ, ևս 8-ն անվանակոչվել են Արեգակնային համակարգի մարմինների անունով.
Մարդկանց անուններով
19 տարրերի անվանումներ կապված են 20 անձանց անունների հետ (կյուրիում տարրն անվանվել է Մարի և Պիեռ Կյուրիների անունով)։ 15 տարր անվանվել է գիտնականների անունով, ևս չորսն անուղղակիորեն կապված են այլ անձանց անունների հետ ։ Գլեն Սիբորգը և Յուրի Հովհաննիսյանը միակ գիտնականներն են, որոնց անունով քիմիական տարրեր են անվանակոչվել դեռևս նրանց կենդանության oրոք։ Գիտնական չհանդիսացող չորս անձանց անուններով տարրերն իրականում անվանվել են որևէ վայրի կամ հաստատության անունով, որն իր հերթին անվանված է եղել այդ մարդկանց անունով.
Դիցաբանական կերպարի անունով
Բազմաթիվ տարրեր ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն անվանվել են դիցաբանական կերպարների անուններով։ Ցերիում, եվրոպիում, հելիում, իրիդիում, նեպտունիում, նիոբիում, պալադիում, պլուտոնիում, պրոմեթիում, սելեն, տիտան, թորիում, ուրան և վանադիում տարրերի անվանումները կապված են աստվածությունների և առասպելական կերպարների հետ։
Միներալների անուններով
Որոշ տարրեր անվանվել են այն միներալների անուններով, որոնցում հայտնաբերվել են։ Օրինակ` բերիլիումն այդպես է կոչվել բերիլ միներալի անունով։
Հայերեն անվանումներ
Քիմիական տարրերի անվանումների մեծ մասը միջազգայնորեն կիրառվող անուններ են։ Որոշ անվանումներ, սակայն, գործածվում են միայն հայերենում։ Դրանք են` ջրածին, թթվածին, ածխածին, ծծումբ, երկաթ, պղինձ, արծաթ, անագ, ծարիր, ոսկի, սնդիկ, կապար։
Տարածում չստացած անվանումներ
Մի շարք տարրերի համար առաջարկվել են անվանումներ, որոնք, սակայն, պաշտոնապես միջազգային ճանաչում չեն ստացել։ Դրանցից են`
Տարրերի անվանման գործող ընթացակարգ
Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում քիմիական տարրերի անվանման գործընթացը վերահսկում է Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միությունը, որը նաև ժամանակավոր անվանում և քիմիական նշան է տալիս դեռևս անհայտ կամ վերջերս սինթեզված տարրերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քիմիական տարրեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Քիմիա Կատեգորիա:Քիմիա Կատեգորիա:Քիմիայի պատմություն Կատեգորիա:Ցանկեր Կատեգորիա:Պարբերական աղյուսակ
Պինդ ընկույզ (ֆիլմ, 1988)
Պինդ ընկույզ (Die Hard), ռեժիսոր Ջոն Մակթիրնանի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Բրյուս Ուիլիսը, Ալան Ռիքմանը, Բոնի Բեդելիան, Ռեջինալդ Վելջոնսոնը, Փոլ Գլիսոնը, Ուիլյամ Էթերթոնը, Հարտ Բոկները, Ջեյմս Շիգետան, Ալեքսանդր Գոդունովը, Բրունո Դոուոնը։
Նյույորքյան երկնաքերերից մեկում լոսանջելոսյան ոստիկան Ջոն Մաքլեյնը մահացու պայքարի մեջ է մտնում քաղաքական ահաբեկիչների խմբի հետ, որոնք պատանդ են վերցրել երկու տասնյակ մարդու՝ այդ թվում և Մակլեյնի կնոջը։ Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ հերոսը որոշել էր գալ իր կնոջ մոտ Սուրբ Ծնունդը միասին նշելու համար, բայց վերջում այդ ամենը դարձավ մի իրական պատերազմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ջոն ՄակՏիրնանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Պինդ ընկույզ Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր ահաբեկչության մասին
Գյուլլիջա (Սուրմալուի գավառ)
Գյուլլիջա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։ Գտնվում էր Իգդիր քաղաքից 33 կմ հարավ-արևմուտք, Աբասգյոլ գյուղից 8 կմ հյուսիս ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Իժմորսկի
Իժմորսկի (Ижморский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Կեմերովոյի մարզի Իժմորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5611 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Իժմորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1893 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պալեոլոգոսների հարստություն
Պալեոլոգոսներ (Παλαιολόγοι), Բյուզանդիայի վերջին և ամենաերկար կառավարող կայսերական հարստությունը, որը կառավարեց երկիրը մոտ երկու դար՝ սկսած Միքայել VIII-ի արտաքսումից 1261 թ-ին մինչև Կոստանդնուպոլսի գրավումը թուրքերի կողմից 1453 թ-ին։ Պալեոլոգոսներին է վերագրվում բյուզանդական մշակույթի վերջին վերելքն ու Բյուզանդական կայսրություն վերջնական անկումը և կործանումը։
Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ
Ադոնց
Ադոնց, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ոնց վերջածանցով ազգանուններ
Ռոմանովկա (գյուղ, Չեմերովեցի շրջան)
Ռոմանովկա (Романівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոմանովկա գյուղում բնակվում էր 308 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,915 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 336,61 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պոդյամնոե
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 50 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալանսի
Ալանսի (Alansi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տոռես (Խաեն)
Տոռես (իսպ.՝ Torres), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, որը մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Խաեն պրովինցիայում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա Մախինա շրջանի (կոմարկի) կազմում։ Զբաղեցնում է 80,5 կմ² մակերես։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը 1656 մարդ է։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 31 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
(20304) Վոլֆսոն
(20304) Վոլֆսոն, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 31-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Վերին Պելդուս
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Wz. 68 Moro
'''Kamuflaż wz. 68''' («Մորո» կամ «Մորա» ), քողարկաներկման նախշ, որ օգտագործելլ են լեհական բանակը Քաղաքացիական ոստիկանության աշխատակիցներն, բանտային պահակախմբերը, ոստիկանությունը 1990 թվականից հետո և հրշեջները։ Տվյալ քողարկաներկումով համազգեստ արտադրվել է 1969-1989 թվականներին։ «Մորոն» փոխարինել է wz. 58 «deszczyk» (անձրև, մորոս) հին քողարկանախշին։ Իր հերթին 1989 թվականին մորոյին փոխարինել է ավելի կատարյալ Wz. 89 Puma-ն։ «Moro» հապավում է լեհական «materiał odzieżowy roboczo-ochronny» կտորի անունից, որ նշանակում է «տեքստիլ հագուստ աշխատանքի ու պաշտպանության համար»։
Նախշ
Ընդհանուր առմամբ գոյություն է ունեցել տվյալ նախշի վեց տարբերակ, որ իրարից տարբերվել են գույնով՝ կախված այն ծառայությունից, որի համար նախատեսված է եղել այս կամ այն նախշը։
Ցամաքային զորքերի համար նախատեսված տարբերակում բծերի գույնը եղել է կանաչ, և այդ համազգեստն օգտագործել են Նադվիսլյանսկիե զորամասերը (Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe) և սահմանապահ զորքերը։ Օդային ուժերի, հակաօդային պաշտպանության և ռազմածովային ուժերի համար նախշը եղել է սև, ներքին գործերի նախարարության (ներառյալ ԶՕՄՕ), Պատժական ծառայության և ապա ոստիկանության համար՝ նախ կապույտ, ապա մոխրակապույտ, հրշեջների ու կամավոր հակահրդեհային պահպանության աշխատողներինը՝ մուգ դարչնագույն՝ ավելի խոշոր բծերով։ Հրշեջներն սկզբում օգտագործել են ցամաքային զորքերի համազգեստի նախշին նման նախշերով հագուստ։ Մորոյից բացի հակահրդեհային պաշտպանության աշխատողներն օգտագործել են նաև այլ քողարկանախշեր։
1990-ական թվականներին ստեղծվել է «moro» վերջին տարբերակը, որ սկզբում պգտագործել է ոստիկանությունը, իսկ ներկայում՝ բացառապես միայն բանտային ծառայության աշխատակիցները, և ներկայում նրանք  միակն են, որ օգտագործում են այդ քողարկանախշը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ներկաքողարկում Կատեգորիա:Ռազմազգեստ
Քրիստոֆեր Մելոնի
Քրիստոֆեր Պիտեր Մելոնի (Christopher Peter Meloni ), ամերիկացի դերասան, որն առավել հայտնի է «Օրենք ու կարգ։ Հատուկ կորպուս» սերիալում դետեկտիվ Էլիոտ Սթեյբլերի դերով և Քրիս Քելերի «Օզ բանտ» սերիալում։
Կարիերա
Մելոնին մինչև դերասան դառնալն աշխատել է որպես շինարար, նաև ասեղնագործ, բարմեն և հրահանգիչ։ Նա իր կարիերան սկսել է գովազդներում, սերիալների փոքր էպիզոդներում և կինոյի փոքր դերերում նկարահանվելով ։ Նրա առաջին նշանակելի դերը եղել է 1996 թվականի «Հաղորդակցություն» ֆիլմում։ Նա նաև «Փախչող հարսնացուն» ֆիլմում խաղացել է երկրորդ պլանի դեր։
1998-2003 թվականներին նկարահանվել է «Օզ բանտ» սերիալում, այս աշխատանքը գրավել է հեռուստադիտողի և պրոդյուսերների ուշադրությունը։ 1999 թվականին պայմանագիր է կնքել «Օրենք ու կարգ։ Հատուկ կորպուս» ֆիլմում նկարահանվելու համար, որը նրան իսկապես ճանաչում է բերել։ 2006 թվականին Մելոնին առաջին անգամ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի՝ դրամատիկական սերիալի լավագույն դերասան կատեգորիայում։
Նա նաև խաղացել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «12 կապիկ», «Վախ և ատելություն Լաս Վեգասում», «Հարոլդն ու Կումարը բաժանվում են», «Հարոլդ և Կումար 2։ Փախուստ Գուանտանամոյից», «Փոխադրողները», «Ավազակները» և այլն։
Անձնական կյանք
1995 թվականի հուլիսի 1-ին Մելոնին ամուսնացել է բեմադրող-նկարիչ Դորիս Շերամ Ուիլյամսի հետ։ Զույգն ունեցել է երկու երեխա՝ դուստր՝ Սոֆյա Եվա Պետրան և որդի՝ Դանթե Ամադեոն ։ Մարիշկա Հարգիթեյը նրա կնքամայրն է։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հնչյունավորողներ
Պավել Խուդյակով
Պավել Կոնստանդինի Խուդյակով (Худяков, Павел Константинович, ), ռուս կինոռեժիսոր, սցենարիստ և կլիպմեյքեր։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է պրոդյուսեր Կորնելիա Պոլյակի հետ ։ Ունեն երեք երեխաներ՝ Անտոնինա, Մարկ և Սերգեյ։
Հայրական կողմից պապը Հայրենական մեծ պատերազմի գեներալ-մայոր Պավել Վասիլևիչ Խուդյակովն է, որը եղել է Ատոմային էներգիայի ինստիտուտի տնօրեն, իսկ հայրը` ռեժիսոր Կոնստանտին Խուդյակովը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կլիպմեյքերներ
Իժորա (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Իժորա (Ижора), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուդկա (գյուղ, Չեմերովեցի շրջան)
Ռուդկա (Рудка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուդկա գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,259 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 231,66 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վերքիեռ
Վերքիեռ (Verquières), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում ։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 799 մարդ, բնակչության խտությունը` 162.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.91 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 600 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 75 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 550 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 406-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 144։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,8 %։ 406 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 352 անձ (187 տղամարդ և 165 կին)։ Գործազուրկ են եղել 54 անձ (28 տղամարդ և 26 կին)։ 144 անաշխատունակներից 40-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 58-ը` թոշակառուներ, իսկ 46-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մելեքլի-ան
Մելեքլի-ան, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Արաբկիր վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)
Արաբկիր վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ Այս հոդվածը ներկայացնում է Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 150 հուշարձան (21 միավոր)։
|}
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձանների ցանկեր
Գյունդա
Գյունդա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գորեղամկներ
Գորեղամկներ, (լատիներեն՝ Spalax), կրծողների կարգի կաթնասունների սեռ։ ՀՀ տարածված է մեկ տեսակ՝ սովորական գորեղամուկը։ Տարածված է Շիրակի, Արագածոտնի մարզերում։
Մարմնի երկարությունը մինչև 3 սմ է։ Վարում են ստորգետնյա կյանք։ Աչքերը հետզարգացած են, կտրիչները՝ շատ մեծ են՝ փորելուն հարմարված։ Ապրում են տափաստանային, անտառատափաստանային և լեռնամարգագետնային գոտիներում՝ մինչև 2500 մ բարձրություններում։ Բազմանում են տարեկան մեկ անգամ, ունենում են 2–5 ձագ։ Սնվում են բույսերի ստորգետնյա մասերով (մեծ պաշար են կուտակում ձմռան համար)։ Երբեմն վնաս են հասցնում բանջարանոցներին. կրծում են արմատապտուղները։
Կատեգորիա:Կրծողներ
(15874) 1996 TL66
(15874) 1996 TL66, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, աստղագետներ Չեդվիկ Տրուխիլյո, Դևիդ Ջուիտի, Ջեյն Լուի և Ջուն Չենի կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Պոդյաչևո (գյուղ, Դմիտրովսկի շրջան)
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 943 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Դմիտրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Խաչատուր Սերոբյան
Խաչատուր Սերոբյան, հայ գիտնական, քիմիկոս։
Կենսագրություն
Խաչատուր Սերոբյանը ծնվել է 1825 թվականին Կոստանդնուպոլիսում։ Հայտնի է նաև Քրիստափոր Տեր-Սերոբյան անվամբ ։ 1842 թվականին մեկնել է ԱՄՆ և ընդունվել Եյլի համալսարան։ Ուսանել է քիմիա, աստվածաբանություն և բժշկություն, համալսարանում առաջինն է ներմուծել դաստամատյանների գործածությունը։ 1843 թվականին նա բազմաթիվ քիմիական փորձարկումներից հետո ստանում է ներկի յուրահատուկ բաղադրություն, որն անհնար էր կեղծել։
Իր կատարած գյուտն արտոնագրել է 1854 թվականին, սակայն անվտանգության նկատառումներով արտոնագրի մասին ողջ տեղեկատվությունը մինչ օրս պահվում է հույժ գաղտնի ։ Դոլարի ներկագույների գյուտի համար արժանացել է ԱՄՆ կառավարության շքանշանին և իր իսկ կողմից հեղինակած ներկերով տպված՝ նոր տեսակի 6000 ԱՄՆ դոլար պարգևավճարի, որով շարունակում է ուսումը Յեյլի համալսարանում, դառնում դեղագործ ։ Այդ գյուտի համար ամերիկյան կառավարության կողմից արժանացել է շքանշանի։ 1860 թվականին վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս, եղել արքունի բժիշկ, պաշտոնավարել օսմանյան դրամահատարանում և պարգևատրվել Մեջիդիե շքանշանով։
Տեր-Սերոբյանը մահացել է 1874 թվականին Կոստանդնուպոլսում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Արգումենտ (այլ կիրառումներ)
Արգումենտ եզրը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները.
Ոչխարաբուծություն
Ոչխարաբուծություն, անասնաբուծության ճյուղ, զբաղվում է ոչխարների բուծմամբ՝ բուրդ, միս, կաթ, ոչխարենի, գառնենի, ճարպ ստանալու համար։ Ժողտնտեսության համար առավել կարևոր նշանակություն ունի բուրդը, որը իր տեխնիկական արժեքավոր հատկանիշներով (ամրություն, առաձգականություն, ոլորվածություն, մանվածություն և այլն) գործվածքների, տրիկոտաժի, մահուդի, գորգի, թաղիքի և այլնի արտադրության լավագույն հումք է։ Ոչխարենուց (մորթուց) պատրաստում են մուշտակ և մորթեղեն, գառնենուց (նորածին գառների մորթուց) վերարկու, գլխարկ, օձիք և այլն։ Միսը բարձրորակ սննդամթերք է, իսկ կաթի վերամշակումից ստանում են պանիր և այլ կաթնամթերքներ։ Ըստ ստացվող հիմնական արտադրանքի ոչխարաբուծությունը ստորաբաժանվում է նրբագեղմ, կիսանրբագեղմ, կիսակոպտաբուրդ, կոպտաբուրդ ուղղությունների։ Վերջին ուղղությունն իր հերթին բաժանվում է մուշտակատու, մորթատու, մսաճարպատու, մսաբրդակաթնատու տիպերի։ Ոչխարաբուծությամբ մարդն սկսել է զբաղվել վաղ ժամանակներից։ Դեռևս մ․ թ․ 1, 5 հազար տարի առաջ Միջին Ասիայի տարբեր շրջաններում բուծվել են կոպտաբուրդ ոչխարներ (հիմնականում կարակուլյան ցեղի նախահայրերը)։ Մ․ թ․ 800-900 տարի առաջ Փոքր Ասիայի երկրներում հայտնի են եղել նրբագեղմ ոչխարներ (ժամանակակից նրբագեղմների նախահայրերը)։ Մինչե 18-րդ դարի սկիզբը նրբագեղմ ոչխարաբուծությունը կենտրոնացված էր Իսպանիայում, իսկ հետագայում այն լայնորեն տարածվել է այլ երկրներ։ Կիսանրբագեղմ ոչխարաբուծությունը նույնպես ծագել է Միջին Ասիայում։ 18-19-րդ դարերում Անգլիայում բուծվել է բարձրամթերատու և վաղահաս կիսանրբագեղմ 80 ցեղ։ Ավելի ուշ վաղահաս կիսանրբագեղմ ոչխարներ սկսեցին ստանալ նաև Հարավային Ամերիկայում, Նոր Զելանդիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում և այլն։ Ռուսաստանում նրբայում, նրբագեղմը՝ Ֆրանսիայում, Ռումինիայում, Հունգարիայում և այլն։ Չինաստանում և Մոնղոլիայում բուծվում են հիմնականում կոպտաբուրդ ոչխարի ցեղեր, Աֆղանստանում և Հարավային Աֆրիկայի երկրներում զարգացած է կարակուլաբուծությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ոչխարաբուծություն
Ալա-Պալո
Ալա-Պալո (Ala-Palo), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Վերին Չուեգա
Վերին Չուեգա (Верхняя Чуега), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է առանց անվանման՝ №4887 վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Իժորա (գյուղ, Ելիզավետինսկոե գյուղական բնակավայր)
Իժորա (Ижора), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գիորգի Մերչուլե
Գիորգի Մերչուլե (გიორგი მერჩულე, ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ են), X դարի վրացի գրող, Տաո-Կլարջեթի գրական դպրոցի ներկայացուցիչ։
Ապրել և ստեղծագործել է Խանձթիի վանքում։ Ուսումնասիրել է եկեղեցական գրականությունն ու քրիստոնեական աստվածաբանությունը։ 951 թվականին գրել է «Գրիգոլ Խանձթելիի վարքը», որը 8—9-րդ դարերի Վրաստանի պատմության սկզբնաղբյուր է։
Գրողը հիմնվում է քրիստոնեական գաղափարախոսության վրա, սակայն ստեղծագործության մեջ հանդիպում են նաև աշխարհիկ տարրեր։ 1845 թվականին Երուսաղեմի գրադարանում Ն. Չուբինաշվիլին գտել է «Վարք»-ի XII դարի ձեռագիրը, որը միակն է։ 1902 թվականին Նիկողայոս Մառը նկարագրել է այն, 1911 թվականին հրատարակել բնագիրն ու ռուսերեն թարգմանությունը։ Ստեղծագործությունը թարգմանված է նաև լատիներեն (Պ․ Պեետերս, 1923) և անգլերեն (Դ. Լանգ, 1956)։
Կատեգորիա:Միջնադարյան վրացիներ Կատեգորիա:Վրացի մատենագիրներ
Ռուժա
Ռուժա (Ружа), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուժա գյուղում բնակվում էր 286 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1084 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 263,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դավթաշեն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)
Դավթաշեն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, այս հոդվածը ներկայացնում է Երևան քաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։
|}
Մենդեխոր
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
(15883) 1997 CR29
(15883) 1997 CR29, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1997 թվականի փետրվարի 3-ին, աստղագետներ Չեդվիկ Տրուխիլյոի, Ջուն Չենի և Դևիդ Ջուիտի կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ
Պոդյապոլսկի
Պոդյապոլսկի (Подъяпольский), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2210 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի բնակավայրեր