cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աշոտ Արիյան
Կենսագրություն
Աշոտ Արիյանը կոմպոզիցիա և երաժշտության տեսություն է դասավանդել մի շարք երաժշտական հաստատություններում, այդ թվում՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայի կենտրոնական երաժշտական դպրոցում (ЦМШ), Մոսկվայի Չայկովսկու անվան կոնսերվատորիայում, Մոնրեալի համալսարանում և ՄաքՄաստերի համալսարանում ։
1999 թվականին Աշոտ Արիյանը մեծ հաջողությամբ Մոսկվայի կոնսերվատորիայի մեծ դահլիճում՝ Ռուսաստանի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ կատարել է սեփական «Կոնցերտո-բրևիսը» դաշնամուրի և նվագախմբի համար ։
2009 թվականին նրա «Sounds of Stonehenge» սիմֆոնիկ պատկերը հնչել է Մոնրեալում UdeM սիմֆոնիկ նվագախմբի կատարմամբ ։
Արիյանի կամերային ստեղծագործություններից շատերն առաջին անգամ հնչել են «Մոսկովյան աշուն» միջազգային երաժշտական փառատոնում։ Նրա վերջին գործերից մեկը դաշնամուրի համար նախատեսված 12 ֆուգաների և պոստլյուդների ցիկլն է, որը պատվիրել է Վաթեռլոոյի արվեստի հիմնադրամը ։ 2016 թվականին նրա երաժշտությունը ուղեկցել է Ռուդոլֆ Խառատյանի բեմադրած «Զույգ Արեգակներ» բալետը, որը նվիրված էր Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին։«Զույգ Արեգակներ» բալետը պարբերաբար ցուցադրվում է Mezzo TV հեռուստաալիքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կանադահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կանադահայ երաժիշտներ
Արևմտյան Պոլեսիե
Արևմտյան Պոլեսիե (Polesie Zachodnie, Заходняе Палессе, Західне Полісся), ազգա-մշակութային տարածաշրջան Բելառուսի, Լեհաստանի և Ուկրաինայի՝ Բուգ գետից արևմուտք ընկած տարածքում։ Երկրաբանական - հնագիտական տեսակետից այս տարածաշրջանը մաս է կազմում նախակամբրիական ժամանակաշրջանի, որի բացահայտված հայտածումներից հյուսիս գտնվել են ածխաերկաթային, ինչպես նաև կայնոզոյան և կավճային ժամանակաշրջանների հայտածումներ ։
Աշխարհագրությունը
Տարածաշրջանի արևմտյան մասը՝ Լյուբլինյան Պոլեսիեն, գտնվում է Լեհաստանում, հյուսիսայինը՝ Բերեստ-Պինսկյան Պոլեսիեն՝ Բելառուսում, հարավայինը՝ Վոլինյան Պոլեսիեն՝ Ուկրաինայում։ Գերակշռում են ճահճուտները, ինչպես նաև հարուստ հողատեսքերը, որոնց միայն փոքր մասն է մշակվում։ Զգալի տարածքներ են զբաղեցնում արոտավայրերը, մարգագետինները, անտառները (հատկապես՝ փշատերև)։
Տարածաշրջանի արևելյան մասն ընկած է Դնեպրի, արևմտյանը՝ Վիսլայի ավազանում։ Մեծ գետերն են՝ Պրիպյատը, Արևմտյան Բուգը, Ստիրը, Գոռինը, Յասելդան։ Կա նաև կարստային յուրօրինակ մի լիճ՝ Սվիտյազը։
1990 թվականին Արևմտյան Պոլեսիեին շնորհվել է ազգային պարկի կարգավիճակ, որտեղ այլ կենդանատեսակների հետ մեկտեղ եվրոպական ճահճային կրիաներ են բազմանում։
Տարածաշրջանի գլխավոր բնակավայրը Վլոդավան /Włodawa/ է. :
Բնակչությունը
Տեղաբնակները խոսում են արևմտապոլեսյան խոսվածքներով։ Մեծ մասը դավանանքով ուղղափառ քրիստոնյա են, բայց բավականին տարածված է նաև բողոքականությունը; Բնակավայրերում մարդկանց թիվը 50 հազարը գերազանցում է միայն Բրեստ, Բյալա-Պոդլյասկա, Կոբրին, Կովել, Պինսկ քաղաքներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուսի աշխարհագրություն
Սերվանտեսի ինստիտուտ
Ազգային լեզուների և մշակույթների տարածման նմանատիպ ինստիտուտներ ունեն նաև այլ երկրները. Ֆրանսիական ալյանս, Բրիտանական խորհուրդ, Գյոթեի ինստիտուտ։
Կենտրոններ
Սերվանտեսի ինստիտուտը ներկայացված է հետևյալ երկրներում.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1991 հաստատված Կատեգորիա:Մշակութային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միգել դը Սերվանտես Կատեգորիա:Իսպանիայում գտնվող ոչ առևտրային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Իսպանիայի մշակույթ Կատեգորիա:Լատինաամերիկյան մշակույթ Կատեգորիա:Իսպաներեն Կատեգորիա:Իսպաներեն կրթություն
Անուշավան Արշալույսյան
Անուշավան Խաչիկի Արշալույսյան, բանաստեղծ, Հայաստանի գրողների միության անդամ՝ 1989 թվականից։ Ծնվել է 1938 թվականի նոյեմբերի 8-ին ՀՍՍՀ Թալինի շրջանի Կարմրաշեն գյուղում։ 1961 թվականին ընդունվել է Երևանի Պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1966 թվականին։
Ա.Արշալույսյանը բանաստեղծություններ սկսել է գրել պատանեկան տարիներից։ Հանրապետական մամուլում տպագրվել է 1960-ական թվականներին («Ավանգարդ», «Գրական թերթ», «Սովետական գրականություն», «Գարուն» և այլն)։
Ստեղծագործության բնութագիր
Ա.Արշալույսյանի սկզբնական շրջանի բանաստեղծություններում գերիշխողը մենակության տրամադրություններն են, խորը դրամատիզմով հագեցած թախծի ու վշտի բանաստեղծական արտահայտությունները՝ խորհրդանշական-պատկերային ինքնատիպ համակարգով։ Հետզհետե նրա բանաստեղծություններում ավելի ու ավելի են խտանում լուսավոր, պայծառ գույները։ Այդ ներքին տրամադրությունները հակադրված են գորշ, անհոգեկիր ու մռայլ իրականությանը։ Քնարական անձի հոգու աչքերը ուղղված են դեպի հեռուն ("Հեռուներ" - "Հույզեր" ժ-ից), լույսը, կապույտը ("Կապույտը" - "Հայացք" ժ-ից), դեպի պայծառ, խորը երկինքը, դեպի ամպերը՝ որպես ազատության, թեթևության, մաքրության իմաստակիրների, աստվածային գեղեցկության խորհրդանիշերի, և, վերջապես, դեպի Աստված։ Իրականության մեջ գերիշխող բացասականության բևեռացումներին բանաստեղծը հակադրում է ներանձնյա լուսավոր ապրումները՝ մերթ խոսքի բուռն, փոթորկուն կամ ռիթմիկ-երաժշտական ծավալումներով, մերթ՝ կամերային, ներհուն, մեղմ-քնարական բռնկումներով։ Ա. Արշալույսյանի պոեզիան կարելի է բնորոշել որպես համադրության (սինթեզի) պոեզիա. սպիտակ անհանգ-ռիթմիկ բանաստեղծություններ (վերլիբր), ինչպես նաև հանգավոր-տրադիցիոն բանատողով գրված չափածո։ Խոհա-փիլիսոփայական բանաստեղծությունների կողքին շնչում և թրթռում է մեղմ, քնարական բանաստեղծությունը, խորհրդանիշ պատկերների ենթատեքստում, բացի ներաշխարհի հոգեկան արտահայտություններից, կարդացվում են նաև ռեալ իրականության իմաստները։ Արժեքավոր են նրա 19-րդ դարի ֆրանսիական և ռուսական պոեզիայից կատարած թարգմանությունները. Պոլ Վերլեն, Ալբեր Սամեն (ֆրանսերենից), Ֆեոդոր Տյուտչև, Կոնստանտին Սլուչևսկի, Ալեքսեյ Ապուխտին, Կոնստանտին Ֆոֆանով, Կոնստանտին Բալմոնտ, Ֆեոդոր Սոլոգուբ ("Հույզեր" - ժ-ում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Վենտուրա Ռուիս Ագիլերա
Վենտուրա Ռուիս Ագիլերա (Ventura Ruiz Aguilera, ), իսպանացի բանաստեղծ, գրող։
Կենսագրություն
Վենտուրա Ռուիս Ագիլերան ծնվել է 1820 թվականին Սալամանկայում։ Ավարտել է Սալամանկայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1844 թվականին տեղափոխվել է Մադրիդ, ներգրավվել քաղաքական լրագրության մեջ, լրագրական հոդվածներում աչքի ընկել խիզախությամբ և սատիրայով։ Զբաղեցրել է մի շարք կարևոր պաշտոններ, եղել է Մադրիդի Ազգային հնագիտական թանգարանի տնօրենը։
Գրական գործունեություն
Ագիլերան ճանաչում է ձեռք բերել Ecos Nacionales (1849) բանաստեղծությունների ժողովածուով։ Այս բանաստեղծություններով, թերթերի հոդվածներով նա ջանացել է զանգվածների մոտ բարձրացնել ազգային արժանապատվությունը։ Նրա Elegías y armonías (1863) այնպիսի հաջողություն չունեցավ, ինչպես Ecos, իսկ Sátiras (1874) և Estaciones del año (1879) ստեղծագործությունները խոսեցին նրա նվազող ուժերի մասին։
Նրա արձակ ստեղծագործությունները, կարճ պատմվածքները հրատարակվել են։ Նրա աշխատանքների լիարժեք հավաքածուն «Obras Completas» Մադրիդում հայտնվել է 1873 թվականին, ընտրյալ բանաստեղծությունները «Poesias»՝ 1880 թվականին «Bibliotheca Universal»-ում (т. 65)։
Վենտուրա Ռուիս Ագիլերայի ստեղծագործությունների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Պիեռ Ժան դե Բերանժեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի տնօրեններ Կատեգորիա:Սալամանկայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ
Միչուրինո (այլ կիրառումներ)
Միչուրինո, կարող է վերաբերել՝
Adopt Me!
Adopt Me!, մասսայական բազմաօգտատեր դերային առցանց խաղ, որը մշակվել է Uplift Games ընկերության կողմից, Roblox պլատֆորմի հիման վրա ։ Խաղի սկզբնական տարբերակի իմաստ կայանում էր նրանում, որ խաղացողները կամ որդեգրում էին երեխա, կամ որդեգրվում այլ խաղացողի կողմից, սակայն ելնելով խաղի հետագա զարգացումներից խաղը փոխեց իր ուղղությունը՝ խաղում հասանելի դարձավ մի շարք կենդանիների ընտելացման և խնամքի հնարավորությունն, որոնց կարելի է վաճառել այլ խաղացողներին ։ 2021 թվականի մարտի տվյալներով խաղը խաղացել են ավելի քան 20 միլլիարդ անգամ ։ Uplift Games ընկերությունն ունի շուրջ 40 աշխատակից և տարեկան աշխատում է ավելի քան 50 միլլիոն դոլլար ։ 2020 թվականի հունիսի տվյալներով խաղում միառժամանակ խաղացողների թիվը հասնում էր 600000-ի։
Գեյմփլեյ
Adopt Me! խաղի հիմնական գործողությունները տեղի են ունենում որդեգրման գործընթացի հիման վրա, որը ընթացքում խաղացողները որդեգրում են տարբեր տնային կենդանիներ և սկսում զբաղվել այդ կենդանիների խնամքով ։ Տնային կենդանիները խմբավորված են 5 դասի, ելնելով նրանց արժեքից և այլն հատկանիշներից։ Այդ դասերն են՝ սովորական, ոչ սովորական, հազվադեպ, ոչ հազվադեպ և լեգենդար ։ Կենդանիների ձվից դուրս գալուց հետո նրանք անցնում են զարգացման մի քանի էտապ՝ նորածին, նախադպրոցական, պատանի, երիտասարդ և վերջնական էտապում կենդանիները դառնում են մեծահասակներ ։ Եթե խաղացողն ունի 4 «մեծահասակ» կենդանիները, նա կարող է միավորել վերջիններիս դարձնելով դրանց «Նեոնային», իսկ 4 նեոնային «մեծահասակ» կենդանիներ իրար միացնելու դեպքում խաղացողը ունենում է «Մեգա նեոնային» կենդանի ։ Խաղում գնումները կատարվում են ինչպես Roblox-ի վիրտուալ դրամի միջոցով, այնպես էլ խաղում առկա դրամային համակարգի միջոցով, որը կոչվում է «Դոլար»։ Խաղային դոլարներ կարելի է վաստակել հոգալով կենդանում կարիքները, այդ թվում կերակրել, ջրել, գնել առարկաներ կամ խաղալիքներ կենդանիների համար ։
Պատմություն
Մինչև 2018 թվականը խաղի հիմքում ընկած է եղել որդեգրման սկզբունքը, որը կարելի է նկատել Roblox-ի այլ խաղերում։ 2019 թվականին խաղում ավելացավ կենդանիների որդեգրման համակարգը, որի շնորհիվ խաղը սկսեց մեծ հայտնություն վայելել ։ 2019 թվականի դեկտեմերի տվյալներով խաղը խաղացել են ավելի քան 3 միլլիարդ անգամ ։
2020 թվականի ապրիլի 1-ին, խաղում ավելացավ pet rock, որը հասանել էր սահմանափակ ժամանակում։ Այդ թարմացման շնորհիվ խաղում միառժամանակ խաղացողների թիվը հասավ 680000-ի ։
2020 թվականի մայիսին Adopt Me! խաղում անցվացվեց միջոցառում «Սկուբի Դու» ֆրանշիզի հերոսների մասնակցությամբ, որը կատարվել էր Warner Brothers-ի «Սկուբի Դու» ֆիլմի աջակցման համար ։
Մայիսի 24-ին խաղը ստացավ «Թարմացված արկածներ» հավելումը, որի շնորիվ ավելացան նոր տներ ծովահենների ոճով ։
Չորս օր անց, մայիսի 28-ին Adopt Me! խաղում հասանելի դարձավ Monkey Fairground միջոցառումը, որի ընթացքում խաղում տնային կենդանիների կարգավիճակով հասանելի դարձան 6 տարբեր տեսակի կապիկներ ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 3-ին խաղում մեկնարկեց «Դինոզավրների թարմացումը», որի արդյունքում տնային կենդանիների ցուցակում ավելացավ 12 դինոզավրներ ։
2020 թվականի հոկտմեբերի 28-ից սկսվեց հելոուին միջոցառումը, որը տևեց 2 շաբաթ և կենդանիների ցանկին ավելացավ մի քանի նոր կենդանիներ, ինչպես նաև հասնելի դարձավ նոր վիրտուալ դրամ՝ հրուշակեղենի տեսքով ։
2020 թվականի նոյեմբերի 24-ին խաղում ավելացավ Robo dog-ը։ Այն Adopt Me! խաղում ավելացված առաջին ռոբոտ կենդանին էր ։
2020 թվականի դեկտեմբերի 16-ին խաղում սկսվեց «Ձմեռային թարմացումներ», որի արդյունքում խաղում ավելացավ նոր կենդանիներ և մի քանի մինի խաղեր ։
2021 թվականի փետրվարի 2-ին խաղում ավելացավ «Լուսնային նոր տարվա թարմացումը», որը հիմնված էր չինական նոր տարվա հիման վրա, որի արդյունքում խաղում ավելացավ մի քանի նոր կենդանիներ։ Այն իր մեջ ներառում էր նոր «Պահապան առյուծ» կենդանուն և մի քանի տեսակի ցլեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա Կատեգորիա:Խաղեր
Լյախովիե
Լյախովիե (Ляховые), գյուղ Ռուսաստանի, Յարոսլավլի մարզի Բրեյտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Բրեյտովսկի շրջանի բնակավայրեր
Միչուրինսկոե (այլ կիրառումներ)
Միչուրինսկոե, կարող է վերաբերել՝
Իմպուլսային լամպ
Իմպուլսային լամպ, բարձր ինտենսիվության լույսի իմպուլսային գործողության աղբյուր, որը տալիս է եզակի կամ պարբերաբար կրկնվող լուսային բռնկումներ։ Իմպուլսային լամպում օգտագործվում է պլազմայի լուսարձակումը, որն առաջանում է թթվածնի մեջ մետաղական ֆոլգայի այրման (եզակի բռնկումներ) կամ իներտ գազերում էլեկտրական բարձր լարման ազդեցությամբ կայծային պարպման (պարբերական բռնկումներ) հետևանքով։ Գազապարպման լույսի աղբյուրներից իմպուլսային լամպը տարբերվում է հոսանքի խտության մեծ արժեքով և պլազմայի ավելի բարձր ջերմաստիճանով (մինչև 30000K)։ Ըստ կառուցվածքի հիմնականում լինում են՝ խողովակաձև իմպուլսային լամպեր, որոնց կայծային միջակայքը՝ l= 1-200 սմ է, բռնկման էներգիան՝ w= 1 -105 ջ, բռնկման տևողությունը՝ է t=10−4-10−2 վայրկյան է բռնկումների f հաճախականությունը՝ մինչև 100 հց, գնդաձև իմպուլսային լամպեր, որոնց կայծային միջակայքը՝ l=0,1-1 սմ, w=0,001-10 ջ, t=10−7 -10−3, f–ը՝ մինչև 104 հց։ Լինում են նաև մատիտաձև, պարուրաձև և այլն։ Իմպուլսային լամպերի օգտակար գործողության գործակիցը կարող Է հասնել մինչև 50%-70%-ի։ Իմպուլսային լամպերի կիրառման կարևոր բնագավառներն են ֆոտոքիմիան, օպտիկական լոկացիան և կապը, լուսազդանշանումը, պոլիգրաֆիան, քվանտային օպտիկան (լազերների օպտիկական գրգռում)։
Կատեգորիա:Լույս Կատեգորիա:Քսենոն
Կաբուր
Կաբուր (Cabourg), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 3709 մարդ, բնակչության խտությունը` 671.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.52 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 22 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ժողովածու (1452)
Ժողովածու (1452), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1452 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1812 թվականին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,6×15,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 22 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Հիշատակարաններ՝ 22ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կաբուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մալակկա (քաղաք)
Մալակկա (Malacca), քաղաք և նավահանգիստ Մալայզիայում, Մալակկա թերակղզում։ Մալակկա նահանգի վարչական կենտրոնն է։ 2010 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 484,885 ։ Կան յուղի արտադրության, կաուչուկի նախնական մշակման ձեռնարկություններ։ Արտահանում է կոպրա, կաուչուկ։ Հիմնադրվել է 1402-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մալայզիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1396 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խիրոկիտիա
Խիրոկիտիա (Χοιροκοιτία), հնագիտական հուշարձան Կիպրոսի Հանրապետության Լարնակայի շրջանի արևմուտքում։ Այն 1998 թվականից հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Այն կառուցվել է նոր քարի դարում։ Հնագիտական հուշարձանը բացահայտվել է 1934 թվականին Պորպիրոս Դիկաիոսի կողմից ։
Միսովոե (այլ կիրառումներ)
Միսովոե, կարող է վերաբերել՝
Պետություն
Քաղաքական ամբողջականության տեսանկյունից պետությունը քաղաքականապես կազմակերպված ցանկացած համայնքն է, որն ապրում է կառավարման միևնույն համակարգի ներքո ։ Պետությունները կարող են լինել սուվերեն (ինքնիշխան) և ոչ սուվերեն (ոչ ինքնիշխան)։ Օրինակ, դաշնային (ֆեդերալ) պետությունները դաշնային (ֆեդերալ) միությունների անդամ են, և միայն մասնակիորեն են սուվերեն, բայց, այնուամենայնիվ պետություններ են։ Որոշ պետություններ արտաքին սուվերենի կամ գերիշխանության (հեգեմոնիայի) սուբյեկտ են, որում հիմնական սուվերենությունը գտնվում է մեկ այլ պետության մեջ ։ Այն պետությունները, որոնք ինքնիշխան են, հայտնի են որպես սուվերեն պետություններ։ Ամերիկյան անգլերենի կրողները հաճախ պետություն և կառավարություն տերմինները օգտագործում են որպես հոմանիշներ, որտեղ երկու բառերն էլ ենթադրում են կազմակերպված քաղաքական խմբի առկայություն, որը որոշակի տարածքում իրականացնում է իշխանություն։ Շատ հասարակություններ պետությունների կողմից կառավարվել են հազարամյակներով, մինչդեռ որոշները եղել են պետականազուրկ հասարակություններ։ Ժամանակի ընթացքում կառավարման բազմաթիվ ձևեր են զարգացել՝ իրենց գոյության իրավունքը հիմնավորելով ամենատարբեր արդարացումներով( ինչպես օրինակ Թագավորների աստվածային իրավունքը, հասարակական պայմանագրի տեսությունը և այլն)։ 21-րդ դարում ժամանակակից ազգ֊պետությունը պետության գերիշխող ձևն է, որի սուբյեկտ է հանդիսանում ժողովուրդը։
Երկրների պետական կարգը կարող է սահմանվել մի քանի չափանիշերով.
«Պետական կարգ» և «կառավարություն» հասկացությունները նույնական չեն. հնարավոր է մեկ պետական կարգ (օր. հանրապետություն) ունեցող երկրում գործի առանձնահատուկ կառավարություն (տե՛ս այդ մասին կառավարական ձևեր)։ Իսկ միատար պետություն, դաշնություն (ֆեդերացիա) և միություն (կոնֆեդերացիա) հասկացություներրը վերաբերում են սահմանադրական կարգին։
Պետության սահմանման հիմնահարցեր
Պետության առավել ճշգրիտ սահմանման վերաբերյալ ակադեմիական կոնսենսուս (համաձայնություն) գոյություն չունի ։ «Պետություն» տերմինը վերաբերում է քաղաքական երևույթների որոշակի տիրույթի վերաբերյալ տարբեր, բայց փոխկապակցված և հաճախ համընկնող տեսությունների խմբին ։ Տերմինը սահմանելու փորձը կարելի է դիտել որպես գաղափարական կոնֆլիկտի մի մաս, որովհետև տարբեր սահմանումներ տանում են պետության գործառնման տարբեր տեսությունների, և, որպես արդյունք, հաստատում են տարբեր քաղաքական ռազմավարություններ ։ Համաձայն Ջեֆֆրիի և Փեինթերի․ «Եթե մենք սահմանում ենք պետության «էությունը» որոշակի վայրում կամ ժամանակաշրջանում, մենք պարտավոր ենք հասկանալ, որ ինչ֊որ այլ երևույթ, որը մեկ այլ ժամանակի և տարածության մեջ համարվել է պետություն, ունի տարբեր «էական» բնութագրիչներ» ։ Ամենատարածված սահմանումը Մաքս Վեբերինն է   , որը պետությունը նկարագրում է որպես պարտադիր քաղաքական կազմակերպություն կենտրոնացված կառավարմամբ, որը որոշակի տարածքում հաստատում է լեգիտիմ ուժի օգտագործման մենաշնորհ  ։ Պետական կառույցների հիմնական կատեգորիան ներառում է վարչական բյուրոկրատիան, իրավական համակարգերը և ռազմական կամ եկեղեցական կառույցները ։ Պետության մեկ այլ լայնորեն ընդունված սահմանում 1993 թ․ ընդունված Պետությունների իրավունքների և պարտականությունների Մոնտեվիդեոյի Կոնվենցիայում տրված սահմանումն է։ Այն սահմանում էր պետությունը որպես մի տարածք, որը ներառում է հետևյալը․ մշտական բնակչություն, սահմանված տարածք և կառավարություն, որն ընդունակ է արդյունավետ վերահսկողություն հաստատել համապատասխան տարածքի վրա և կարգավորել այլ պետությունների հետ միջազգային հարաբերությունները ։ Համաձայն Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի, պետությունը․ ա․ կազմակերպված քաղաքական համայնք է՝ մեկ կառավարման ներքո, միասնություն, ազգ և բ․ այնպիսի համայնք, որը դաշնային հանրապետության մաս է կազմում, օր․՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները ։
Սահմանման խնդիրն այն է, որ «պետությունը» և «կառավարությունը» հաճախ օգտագործվում են որպես հոմանիշներ ընդհանուր զրույցներում և նույնիսկ որոշ ակաադեմիական քննարկումներում։ Համաձայն սահմանման այս սխեմայի՝ պետությունները միջազգային իրավունքի ոչ ֆիզիկական անդամներ են, կառավարությունները՝ մարդկանց կազմակերպություններ ։ Կառավարության և իր պետության միջև հարաբերությունները ներկայացուցչական և լիազոր մարմնիններից մեկն է ։
Պետության սահմանումը միջազգային իրավունքի մեջ
2013 թվի դրությամբ դեռ գոյություն չունի «Պետություն» հասկացության իրավաբանական միացյալ սահմանումը, որը ճանաչվի գիտության և աշխարհի բոլոր երկրների կողմից։ Համաշխարհային խոշորագույն կազմակերպությունը՝ ՄԱԿ-ը, չունի այս կամ այն կազմավորումը պետություն համարելու կամ չհամարելու համար համապատասխան լիազորություններ։ «Նոր պետության կամ նոր կառավարության ճանաչումը մի գործողություն է, որը կարող են իրականացնել կամ հրաժարվել իրականացնելուց միայն կառավարություններն ու պետությունները։ Որպես կանոն, այն նշանակում է դիվանագիտական հարաբերությունների ձևավորման պատրաստականությունը։ Միացյալ Ազգերի Կազմակերպությունը պետություն չէ և կառավարություն չէ, այդ պատճառով այն չունի ոչ մի լիազորություններ՝ ճանաչելու կամ չճանաչելու այս կամ այն պետությունը կամ կառավարությունը» ։
Պետության սահմանումը գիտության մեջ
Վալերի Լազարևի կողմից առաջարկվում է պետության հետևյալ սահմանումը. դա «հասարակության քաղաքական իշխանության հատուկ կազմակերպություն է, որն իր տրամադրության տակ ունի հարկադրանքի հատուկ գործիք և արտահայտում է իշխող դասակարգի կամ ամբողջ ժողովրդի կամքն ու հետաքրքրությունները» ։
Օժեգովի և Շվեդովայի՝ ռուսերենի բացատրական բառարանը տալիս է երկու նշանակություն. «1. հասարակության գլխավոր քաղաքական կազմակերպություն, որն իրականացնում է նրա կառավարումը, տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքի պահպանությունը» և «2. երկիր, որը գտնվում է քաղաքական կազմակերպության կառավարման ներքո, որն իրականացնում է նրա տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքի պահպանությունը» ։
Պետության ևս մի քանի սահմանում.
«Պետությունը կարգուկանոնի պահպանման մասնագիտացված և խտացված ուժ է։ Պետությունը հաստատություն կամ հաստատությունների շարք է, որի գլխավոր խնդիրը (մյուս բոլոր խնդիրներից անկախ) կարգուկանոնի պահպանությունն է։ Պետությունը գոյություն ունի այնտեղ, որտեղ կարգուկանոնի պահպանության մասնագիտացված օրգանները, ինչպես, օրինակ, ոստիկանությունն ու դատարանը, անջատվել են հասարակական կյանքի մյուս ոլորտներից։ Դրանք էլ հենց պետությունն են» ։
«Պետությունը հատուկ և բավականին կայուն քաղաքական միավոր է, որը ներկայացնում է բնակչությունից առանձնացած իշխանության և ադմինիստրացիայի կազմակերպությունը, հավակնում է սահմանված տարածքը և բնակչությանը (առանց վերջինիս համաձայնության) կառավարելու (գործողությունների կատարման պահանջի) գերագույն իրավունքին և ունի դրա համար անհրաժեշտ ուժ և միջոցներ» ։
«Պետությունը սոցիալական հարաբերությունները կարգավորող անկախ, կենտրոնացված սոցիալ-քաղաքական կազմակերպություն է։ Այն գոյություն ունի բարդ, շերտավորված հասարակության մեջ, որը զետեղված է որոշակի տարածքում և բաղկացած է երկու հիմնական շերտից՝ կառավարողներ և կառավարվողներ։ Այդ շերտերի միջև հարաբերությունները բնութագրվում են առաջինների քաղաքական գերիշխանությամբ և երկրորդների հարկային պարտավորվածությամբ։ Այդ հարաբերություններն օրինականացված են հասարակության գոնե մի մասի ընդունած գաղափարախոսությամբ, որի հիմքում ընկած է փոխադարձության սկզբունքը» ։
«...պետությունը հասարակության սպիրիտուալ էությունն է, բյուրոկրատիայի մասնավոր սեփականությունը» ։
«Պետությունը գոյություն ունի ոչ նրա համար, որպեսզի երկրային կյանքը դրախտի վերածի, այլ՝ որպեսզի խանգարի նրա՝ վերջնականապես դժոխքի վերածվելուն», - Նիկոլայ Բերդյաև
«Յուրաքանչյուր պետության կայացածության աստիճանը պայմանավորված է այն ստեղծող ժողովրդի դավանած ազատության և արդարության իդեալների որակով» ։ - Շանթ Հարությունյան
Պետությունը հասարակության միասնական քաղաքական համակարգի կազմակերպություն է, որի իշխանությունը տարածվում է երկրի ամբողջ տարածքի ու նրա բնակչության վրա, դրա համար ունի կառավարման հատուկ ապարատ, ընդունում է բոլորի համար պարտադիր կարգադրագրեր և օժտված է ինքնիշխանությամբ։
Մասնագիտական գրականության մեջ առանձնացվում է պետության հետևյալ սահմանումը՝ պետությունը քաղաքական ամբողջություն է,որը ստեղծվում է էթնիկ ընդհանրությամբ,հաստատված է որոշակի տարածքի վրա,որտեղ գործում է քաղաքական էլիտայի կողմից սահմանված իրավական կանոնակարգը՝ իր մենաշնորհը դարձնելով ինստիտուցիոնալացված իշխանությունը և հարկադրանք կիրառելու օրինական իրավունքը։
Պետությունների տեսակներ
Պետությունները կարող են համարվել սուվերեն, եթե նրանք կախված չեն կամ չեն հանդիսանում որևէ այլ իշխանության կամ պետության սուբյեկտ։ Որոշ պետություններ արտաքին սուվերենի կամ գերիշխանության (հեգեմոնիայի) սուբյեկտ են, որում հիմնական սուվերենությունը գտնվում է մեկ այլ պետության մեջ ։ Շատ պետություններ դաշնային պետություններ են, որոնք մաս են կազմում դաշնային միության ։ Դաշնային պետությունը դաշնության մաս կազմող տարածքային և սահմանադրական համայնք է(օր․՝ Շվեյցարիա)։ Նման պետությունները տարբերվում են սուվերեն պետություններից նրանով, որ իրենց սուվերեն իշխանության մի մասը փոխանցել են դաշնային կառավարությանը ։ Ոմանք սովորաբար և հաճախ հեշտությամբ պետությունները դասակարգում են ըստ իրենց տեսանելի կառուցվածքի և կենտրոնացվածության։ Ազգ֊պետության կոնցեպցիան, որը տեսականորեն կամ գաղափարապես համարժեք է «ազգին», մեծ տարածում ձերք բերեց 20֊րդ դարում Եվրոպայում, բայց հազվադեպ էին հանդիպում այլ վայրերում կամ այլ ժամանակներում։ Այնուամենայնիվ, որոշ պետություններ ձգտում են ընդգծել իրենց բազմամշակութային կամ բազմազգ ազգային հատկանիշները (օրինակ, Հաբսբուրգյան Ավստրո֊Հունգարիա կամ Խորհրդային Միություն) և մատնանշել են միավորող հատկանիշներ, ինչպիսիք են ինքնավարությունը (ավտոկրատիա), միապետական լեգիտիմությունը կամ գաղափարախոսությունը։ Կայսերական (իմպերիալիստական) երկրները երբեմն խթանում են ռասսայական գերազանցության հասկացությունը ։ Հոգևոր պետությունները, որոնք կենտրոնացված են կրոնական խորանների շուրջը, հին աշխարհի շատ պետություններում են տեղ գտել ։ Համեմատաբար փոքր քաղաք֊պետությունները, որոնք մի ժամանակ համեմատաբար տարածված և քաղաքականության իրացման արդյունավետ ձև են եղել, նոր ժամանակներում դարձան առավել հազվադեպ և համեմատաբար քիչ տարածված, չնայած դրանցից որոշները ցայսօր գոյատևում են դաշնային հանրապետությունների կազմում, ինչպես օրինակ ժամանակակից գերմանական քաղաք֊պետությունները, կամ սահմանափակ սուվերենությամբ ինքնավար միավորները, ինչպես Հոնկ Կոնգը և Ջիբրալթարը։ Նոր քաղաք֊պետության ստեղծումը (սուվերեն կամ դաշնային) 21֊րդ դարի սկզբում դերևս շարունակվում է քննարկվել այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսին Լոնդոնն է։
Պետություն և երկիր
Թեև երկիր և պետություն հասկացությունները հաճախ օգտագործվում են որպես հոմանիշներ, այնուամենայնիվ, դրանք էականանորեն տարբերվում են։
Պետություն հասկացությունը վերբերում է որոշակի տարածքում հիմնված կառավարման քաղաքական համակարգին, այն դեպքում, երբ երկիր հասկացությունը ավելի շատ վերաբերում է մշակութային, ընդհանուր աշխարհագրական և այլ գործոններին։ Երկիր տերմինը նաև ավելի քիչ պաշտոնական է։ Նման տարբերություն կա նաև անգլերենում՝ country (որը մոտ է երկիր հասկացությանը) և state (պետություն) բառերի միջև, չնայած որոշ դեպքերում կախված կոնտեքստից՝ նրանք կարող են միմյանց փոխարինել
Պետություն և Կառավարություն
Պետությունը կարող է տարբերվել կառավարությունից։ Կառավարությունը մարդկանց որոշակի խումբն է, վարչական բյուրոկրատիան, որը կառավարում է պետական ապարատը որոշակի ժամանակահատվածում ։ Այսինքն կառավարությունները այն միջոցն են, որոնց միջոցով իրականացվում է պետական իշխանությունը։ Պետությունները կառուցվում են տարբեր կառավարությունների շարունակական հաջորդականության վրա ։ Պետությունները ոչ նյութական և ոչ ֆիզիկական սոցիալական օբյեկտներ են, որտեղ կառավարությունները կոնկրետ հարկադրող ուժ ունեցող մարդկանց խմբերը   ։ Յուրաքանչյուր հաջորդական կառավարություն կազմված է անհատների մասնագիտացված և արտոնյալ մարմնից, որը մենաշնորհ է սահմանում քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացի վրա, և կարգավիճակով ու կազմակերպմամբ, որպես այդպիսին, առանձնացված են բնակչությունից։ Նրանց գործառույթն է կիրառել գոյություն ունեցող օրենքները, սահմանել նորերը, և կարգավորել կոնֆլիկտները։ Որոշ հասարակություններում այս խումբը ինքնահավերժացնող կամ ժառանգական դաս է։ Այլ հասարակություններում, ինչպես օրինակ դեմոկրատականում, քաղաքական դերերը մնում են, սակայն առկա է այդ պաշտոնները զբաղեցնող մարդկանց հաճախակի հերթափոխում ։
Պետություններ և Ազգ֊պետություններ
Պետությունները կարող են տարբերվել նաև «ազգի» կոնցեպտից, որտեղ «ազգ»֊ը վերաբերում է մարդկանց մշակութային֊քաղաքական հանրությանը։
Պետություն և քաղաքացիական հասարակություն
Դասական քաղաքական մտքի մեջ պետությունը բնութագրվում էր և՛ քաղաքական, և՛ քաղաքացիական հասարակության առկայությամբ՝ որպես քաղաքական համայնքի տեսակ, մինչդեռ ժամանակակից միտքը տարանջատեց ազգ-պետությունը` սահմանելով այն որպես քաղաքական հասարակություն, ի տարբերություն քաղաքացիականի, որը սահմանվում է որպես տնտեսական հասարակություն ։ Այսպիսով, ժամանակակից միտքը պետությունը հակադրում է քաղաքացիական հասարակությանը ։
Մարդ և պետություն
Անտոնիո Գրամշին կարծում էր, որ քաղաքացիական հասարակությունը քաղաքական ակտիվության առաջնային պայմանն է, որովհետև դա հենց այն վայրն է, որտեղ «տեղի են ունենում ինքնության ձևավորման, գաղափարական պայքարի, ինտելեկտուալների գործունեության և հեգեմոնիայի կառուցման բոլոր ձևերը», և որ քաղաքացիական հասարակությունը այն թելն է, որը կապում է տնտեսական և քաղաքական ոլորտները։ Քաղաքացիական հասարակության կոլեկտիվ գործողությունների արդյունքը հենց այն է, ինչը Գրամշին անվանում է «քաղաքական հասարակություն», որը Գրամշին տարբերակում է պետության հասկացությունից որպես քաղաքականություն։ Նա փաստում էր, որ քաղաքականությունը «քաղաքական կառավարման (մենեջմենթի) միակողմանի գործընթաց չէ», այլ ավելի շուտ քաղաքացիական կազմակերպությունների գործողություններն են ձևավորում քաղաքական կուսակցությունների և պետական ինստիտուտների գործողությունները։ Իրենց հերթին, պետական կառույցների գործողությունները ձևավորում են քաղաքացիական կազմակերպությունների գործողությունները ։ Լուի Ալտյուսերը պնդում էր, որ այնպիսի քաղաքացիական կազմակերպությունները, ինչպիսիք են եկեղեցին, դպրոցը և ընտանիքը «գաղափարախոսական պետական ապարատի» մի մասն են, որը սոցիալական հարաբերությունները վերարտադրելիս լրացնում է «ճնշման պետական ապարատին» (ինչպիսիք են ոստիկանությունը և զինվորականները) ։ Յուրգեն Հաբերմասը առաջ է քաշել հասարակական ոլորտի մի գաղափար, որը տարբերվում է և՛ տնտեսական, և՛ քաղաքական ոլորտներից ։ Հաշվի առնելով այն դերը, որ շատ սոցիալական խմբեր խաղում են հանրային քաղաքականության զարգացման մեջ, և պետական բյուրոկրատիայի և այլ ինստիտուտների միջև սերտ կապերը, չափազանց դժվար է դարձել սահմանել պետության սահմանները։ Մասնավորեցումը, ազգայնականացումը և այլ նոր կարգավորիչ մարմինների ստեղծումը նույնպես փոփոխում է պետության սահմանները՝ համեմատած հասարակության հետ։ Հաճախ կեղծ-ինքնավար կազմակերպությունների բնույթը հստակ չէ, ինչն էլ քաղաքագետների միջև բուռն քննարկումների առիթ է հանդիսանում՝ արդյո՞ք դրանք պետության թե քաղաքացիական հասարակության մաս են կազմում։ Որոշ քաղաքագետներ, այսպիսով, նախընտրում են խոսել ժամանակակից հասարակությունում քաղաքական կապերի և ապակենտրոնացված կառավարման մասին, քան թե պետական բյուրոկրատիայի և քաղաքականության նկատմամբ պետական ուղղակի վերահսկողության մասին ։
Պետության առաջացման տեսություններ
Պետության առաջացման հնագույն տեսություններից մեկը աստվածաբանականն է։ Այս տեսության հետևորդները գտնում Էին, որ պետությունը գոյություն ունի աստվածային կամքի ուժով, հետևաբար յուրաքանչյուր ոք պարտավոր է հաշտվել այդ կամքի հետ, ենթարկվել նրան ամեն ինչում։ Պետությանը և պետական իշխանությանը վերագրելով աստվածային ծագում, այդ տեսությունն իրեն հատուկ միջոցներով բարձրացնում էր նրանց հեղինակությունը, նպաստում հասարակության մեջ փոխըմբռնմանն ու բանական կարգերի հաստատմանը։
Պետության առաջացման նահապետական տեսությունը լայնորեն տարածված էր անտիկ աշխարհում և իր երկրորդ շնչառությունը ստացավ միջնադարում՝ հասնելով մինչև մեր օրերը։ Ըստ այս տեսության՝ մարդիկ՝ որպես հասարակական էակներ, ձգտում են միավորման, որի հետևանքով կազմավորվում է նահապետական ընտանիքը։ Այդ ընտանիքի անդամների քանակի աճը հանգեցնում է պետության առաջացմանը։ Հետևաբար պետական իշխանությունը հայրական, նահապետական իշխանության շարունակությունն ու զարգացումն է։ Հայ իրականության մեջ այս տեսության յուրօրինակ տարբերակը Հայկի և Բելի մասին առասպելն է։
Պետության առաջացման պայմանագրի բնական-իրավական տեսության սաղմերին մենք հանդիպում ենք անտիկ մտածողների մոտ։ Այդ գաղափարներն իրենց զարգացումն ստացան միջնադարի առաջավոր մտածողների աշխատություններում։ Այս տեսության կողմնակիցները գտնում են, որ պետությանը նախորդել է բնական կացությունը։ Հանուն խաղաղության և անվտանգության կնքվում է հասարակական պայմանագիր հասարակության յուրաքանչյուր անդամի և պետության միջև, որով մարդիկ իրենց իրավունքների մի մասը տալիս են պետական իշխանությանը և պարտավորվում ենթարկվել նրան, իսկ պետությունը պարտավորվում է պահպանել մարդուն պատկանող սեփականության, ազատության, անվտանգության անօտարելի իրավունքները։ Հետևաբար մարդիկ ցանկացած պահի կարող են լուծարել հասարակական պայմանագիրը, ընդ որում՝ նաև ապստամբության միջոցով, և կնքել նոր պայմանագիր։
Պետության առաջացման մարքսիստական տեսությունը պետության ծագումը կապում Է ընտանիքի, մասնավոր սեփականության, դասակարգերի ու դասակարգային պայքարի ի հայտ գալու հետ, որոնց տրամաբանական և իրական հետևանքը պետության առաջացումն է՝ որպես մի գործիք սեփականատեր դասակարգի ձեռքին հակառակորդ դասակարգին շահագործելու և ճնշելու համար։
Համաձայն ազատական-իրավաբանական տեսության՝ իրավունքն ու պետությունը ծագում, գործում, զարգանում են և մինչև օրս գոյություն ունեն որպես սոցիալական կյանքում մարդկանց ազատության կեցության ճանաչման, արտահայտման և իրականացման, իր էության միասնական եղանակի, կարգի ու ձևի փոխկապակցված տարրեր։
Պետության կառավարման տարրեր
Այստեղ ներկայացված են այն պետական կարգերը, որոնք բնորոշ են նախընթաց և ներկա դարերին։ Պետական կառավարման տարրերը սահմանվում են պետության արտադրության եղանակով։
Պետական կառավարման ձևեր
Պետական կառավարման ձևերը սահմանվում են կախված նրանից, թե ինչ ձևերով կամ մեթոդներով է կառավարվում պետությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քաղաքականություն Կատեգորիա:Քաղաքական աշխարհագրություն Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ Կատեգորիա:Երկրներ Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տերմինաբանություն Կատեգորիա:Վարչական միավորներ
Միտինցի (այլ կիրառումներ)
Միտինցի, կարող է վերաբերել՝
Մուշեղ Տեր-Եղիազարյանց
Մուշեղ Անդրեասովիչ (Միխաիլ Անդրեևիչ) Տեր (Տեր-Եղիազարյանց) (իսկական ազգանունը՝ Եղիազարյանց, կուսակցական մականունը՝ Տեր, ), խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ ։
Կենսագրություն
Մուշեղ Տեր-Եղիազարյանցը ծնվել է Ղուբայում (այժմ՝ Ադրբեջան)։ Ավարտել է հայկական ծխական դպրոցը, ապա Բաքվի ագրոգիմնազիան և Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը (1917)։ Հեղափոխական գործունեության համար ենթարկվել է բռնաճնշումների (աքսոր, բանտ) ։
Մահ
Մահացել է Կրեմլի հիվանդանոցում՝ վիրահատության ժամանակ։
Կոչումներ
IX–XII և XIV գումարումների Համառուսաստանյան Կենտգործկոմի անդամ (1922), ԽՍՀՄ I, II, IV–VI գումարումների Կենտգործկոմի անդամ։ Կուսակցության X, XI, XV, XVII համագումարների պատգամավոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կենտրոնական գործադիր կոմիտեի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ռասվետ (գյուղ, Տոմսկի շրջան)
Ռասվետ (Рассвет), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1847 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Տոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավագեր
Ավագեր, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն ավագ՝ «ավագ էր» ձևից։ Կրճատ տարբերակն է Ավգեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Լյախովիչի (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Լյախովիչի (Ляховичи), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Միտկով (այլ կիրառումներ)
Միտկով, կարող է վերաբերել՝
Ինդեպենդենտներ
Ինդեպենդենտների ղեկավարն էր Օլիվեր Կրոմվելը, որի գլխավորությամբ և ժողովրդական զանգվածների օգնությամբ 1649 թվականին (Կարլոս առաջինի մահապատժից հետո) գրավեցին իշխանությունը։ 1660 թվականին գահի վրա Ստյուարտների վերականգնելուց հետո ինդեպենդենտները հեռացան քաղաքական ասպարեզից։
Կատեգորիա:Անգլիական հեղափոխություն Կատեգորիա:Բողոքականություն
(5306) Ֆանգֆեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,858005 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6639 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0521 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1764,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20399 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պոլումյանոե (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Պոլումյանոե (Полумяне), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անտս Էսկոլա
Անտս Վոլդեմարի Էսկոլա (Ants Eskola; իսկական անուն ազգանունը՝ Գերհարդ Էսպերկ; ), թատրոնի և կինոյի էստոնացի դերասան, նաև երգիչ, 1954 թ. ստացել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչում։
Կենսագրություն
Անտս Էսկոլան իր գործունեությունը սկսել է 1925 թվականից, աշխատելով «Էստոնիա» թատրոնում, որ մնացել է մինչև 1941 թվականը։ Միաժամանակ սկսած 1930 ական թթ., որպես երգիչ հանդես է եկել էստրադայում։ 1946 թվականից նորից անցել է թատերական գործունեության Ռակվերի քաղաքային թատրոնում, հետո Տալլինի դրամատիկական թատրոնում (1949-1965), և կարիերայի վերջում Տալլինի քաղաքային թատրոնում (1966-1983)։ Եղել է Էստոնիայի ԽՍՀ-ի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամմ նրա եղբայրը՝ Օլեվ Էսկոլան նույնպես եղել է դերասան։ Կինոյում ընդհանուր թվով խաղացել է 25-ից ավելի ֆիլմերում։
2008 թվականին նրա թոռը՝ ռեժիսոր Քրիստիան Պաուլ Վիրվեն նրա կյանքի և ստեղծագործության մասին ֆիլմ է նկարել՝ «Անտս Էսկոլա. լինել թե չլինել»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Էստոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Դավիթ (արքա)
Դավիթ (דָּוִד, דָּוִיד, داوود or داود‎ մ. թ. ա. մոտ 1040–970 թթ.), Իսրայելի և Հրեաստանի (Հուդա) միասնական թագավորության երկրորդ արքա (մ. թ. ա. մոտ 1003–970 թթ.)։ Գահի վրա հաջորդել է Սավուղին։ Հին Կտակարանում ներկայացված է որպես արդար թագավոր, թեև ոչ զուրկ սխալներից, ինչպես նաև որպես երևելի ռազմիկ (մենամարտում հաղթել է փղշտացի հսկա Գողիաթին), երաժիշտ և բանաստեղծ։ Նրան է վերագրվում մի շարք սաղմոսների հեղինակությունը։
Նրա կյանքի մասին հիմնական սկզբնաղբյուրներն են Հին Կտակարանի կանոնի Բ և Գ Թագավորաց, ինչպես նաև Ա Մնացորդաց գրքերը։
Համաձայն Նոր Կտակարանի՝ Դավթի տոհմից է սերում Հիսուս Քրիստոսը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իսրայելի թագավորներ Կատեգորիա:Հրեաստանի թագավորներ Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան մարգարեներ Կատեգորիա:Հրեա բանաստեղծներ Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան կերպարներ Կատեգորիա:Ճամբարի ժամանակավոր
Միտրոֆանովկա (այլ կիրառումներ)
Միտրոֆանովկա, կարող է վերաբերել՝
Օդենսե
Օդենսե (Odense Å), գետ Դանիայում։ Գտնվում է Ֆյուն կղզում՝ Դանիայի կենտրոնական մասում։ Ափին գտնվում է նշանավոր հեքիաթագիր Հանս Քրիստիան Անդերսենի ծննդավայրը՝ Օդենսե քաղաքը, որի անունով էլ կոչվել է։ Պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Երկարությունը 55 կմ է ։ Գետի վրա անցկացվում են ոչ մեծ նավերով էքսկուրսիաներ։ Ափերին կան մի քանի ջրաղացներ ու լվացքատներ, որոնցից մեկը եղել է անվանի հեքիաթագրի մոր աշխատավայրը, ինչպես նաև նրա նորավեպերից մեկի («Կորած կինը») գործողությունների ծավալման վայրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանիայի գետեր Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի ավազանի գետեր
Ղրղզստանի Ժուսուպ Բալասագընի անվան ազգային համալսարան
Ղրղզստանի Ժուսուպ Բալասագընի անվան ազգային համալսարան (Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университети), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ղրղզստանում։ Հիմնադրվել է 1951 թվականին, Ֆրունզեում (այժմ՝ Բիշկեք), Ղրղզական մանկավարժական համալսարանի (ստեղծված 1932 թվականին) հիման վրա։
Ունի ֆիզիկայի, մեխանիկա-մաթեմատիկական, քիմիայի, կենսաբանական, աշխարհագրական, տնտեսագիաական, բանասիրական, պատմության, իրավաբանական, օտար լեզուների ֆակուլտետներ, նախապատրաստական, երեկոյան և հեռակա բաժիններ, հաշվողական կենտրոն, ավելի քան 60 ուսումնական և գիտական լաբորատորիա, բուսաբանական այգի, կենդանաբանական թանգարան, գրադարան։
1968 թվականից հրատարակում է «Դիտական աշխատությունների ժողովածու»։
Գրականություն
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Ռաստոչինո
Ռաստոչինո (Расточино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բանյո (այլ կիրառումներ)
Բանյո, կարող է վերաբերել՝
Աշխադար
Աշխադար, Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդը՝ Տրդատ Ա–ի, որդին՝ Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի։ Գահ բարձրացավ Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը 113 թվականին Աշխադարին գահազրկում է և փոխարենը նշանակում նրա եղբայր Պարթամասիրին։ Այս փոփոխությունը դիտելով պայմանախախտություն՝ Տրայանոս կայսրը 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։
Հայ Արշակունիների հարստություն
Հայ Արշակունիները պարթևական արքայական դինաստիայի /կրտսեր ճյուղի/ ներկայացուցիչներ էին, որոնց մի ճյուղը հաստատվել է Հայաստանում։ Առաջին Արշակունին Տրդատ Ա-ն էր՝ Պարթևստանի թագավոր Վաղարշ Ա-ի եղբայրը։ Նա հայոց գահին է բազմել 52 թվականին և ընդմիջումներով իշխել ավելի քան քառորդ դար՝ մինչև 88 թվականը։ Պաշտոնապես նրա թագավորության սկիզբը համարվում է 66 թվականը, երբ նա թագավոր է ճանաչվում Հռոմի կայսր Ներոնի կողմից։
Արշակունիները ընդհատումներով իշխել են մոտ 4 դար՝ մինչև 428 թվականը։ Նրանց անվան հետ է կապված ավատատիրական կարգերի հաստատումը, քրիստոնեության ընդունումը, Հայոց գրերի գյուտը։
Կատեգորիա:Արշակունիներ Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության արքաներ
Միրնայա Դոլինա (այլ կիրառումներ)
Միրնայա Դոլինա, կարող է վերաբերել՝
24 ժամ կնոջ կյանքից (ֆիլմ, 1999)
24 ժամ կնոջ կյանքից, 1999 թվականին նկարահանված ամերիկյան կատակերգություն։ Ֆիլմի ռեժիսորը Նենսի Սավոկան է, ով նաև սցենարի համահեղինակն է։
Սյուժե
Գրեյս Սանտոսը «24 ժամ կնոջ կյանքից» առաջատար հեռուստաշոուի հաղորդավարն է, միևնույն ժամանակ այդ շոուի պրոդյուսեր Էդի Դիասի կինը։ Երբ հաղորդման ժամանակ Գրեյսը հայտարարեց իր հղիության մասին, նրանք ամուսիններով հայտնվեցին հասարակության ուշադրության կենտրոնում և ստիպված էին իրենց իսկ մաշկի վրա զգալ, թե ինչ է նշանակում լինել հայտնի մեկ այլ տեսանկյունից։
Կինոքննադատություն
Նյու Յորք Թայմսի լրագրող և կինոքննադատ Ջենեթ Մասլինը գտնում է, որ ֆիլմի՝ կնոջ նկարագրությունը հետաքրքիր է մտածված, բայց ընդհանուր առմամբ ֆիլմի մասին այնքան էլ մեծ կարծիք չունի։
Այնուամենայնիվ ֆիմը նրա վրա խառը տպավորություններ էր թողել։
Իսկ Ռոջեր Էբերթը Chicago Sun-Time-ից հավանել էր ֆիլմը և իր չորս աստղերից երեքը տվել է ֆիլմին։ Նա նաև այն համերել է հիանալի երգիծանք ուղղված հեռուստատեսային զրույց-հաղորդումներին. ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1999 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր
Լյախովո (գյուղ, Երմեկեևսկի շրջան)
Լյախովո (Ляхово, Ляхов), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռենցո Պիանո
Ռենցո Պիանո (իտալ.՝ Renzo Piano, ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Ջենովա, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի ճարտարապետ։ Նա Ռիչարդ Ռոջերսի և Նորման Ֆոսթերի հետ ստեղծեց հայ-թեք ոճը։ Կենտրոնական ստեղծագործությունները եղել են՝ Պոմպիդու կենտրոնում (Փարիզ) 1971-1977 թվականներին։ Մի քանի տարի համագործակցել է ինժեներ Պիտեր Ռայսոնի հետ։ Իսկ 1980-ական թվականներին, մշակել է լայնամասշտաբ վերանորոգման ծրագրեր, արդյունաբերական գոտիներ՝ Փարիզում, Միլանոմ և Թուրինում։ Նումեայում (Նոր Կալեդոնիա) նախագծել է Մշակութային կենտրոն Ժան-Մարի Տժիամբու անվամբ։ Օսակայում գլխավորել է Կանսայի միջազգային օդանավակայանի նախագծումը։ 1997 թվականին կառուցել է շենք NEMO թանագարանի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Իտալիայի ցմահ սենատորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Good Old-Fashioned Lover Boy
«Good Old-Fashioned Lover Boy», բրիտանական Queen ռոք խմբի ութերորդ երգ 1976 թվականի A Day at the Races ալբոմից, որը գրվել է Ֆրեդի Մերկուրիի կողմից։ Այն նաև թողարկվել է որպես 1977 թվականի Queen-ի առաջին մինի ալբոմի երգերից մեկը։
Երգ
Երգը սկսվում է երգեցողությամբ և Մերկուրիի ռոյալ նվագելուց։ Հետո, մինչև կրկներգի սկսելը, միանում է նաև Ջոն Դիքոնը բաս կիթառով և Ռոջեր Թեյլորը՝ հարվածայիններով։ Դրանից հետո, երբ երկրորդ տունը և երկրորդ կրկներգը ավարտվում են, երաժիշտները դադարում են նվագել և Մերկուրին երգում է խմբի ձայնային ռեժիսոր Մայք Սթոունի հետ։ Հետո սկսվում է Բրայան Մեյի կիթառային սոլոն և երգը ավարտվում է կրկներգով։
Երգը պատմում է մի «բարի հնաոճ սիրեկանի» մասին, ով ակնկալում է ուրախության և սիրո գիշեր։
Երգը նաև ձայնագրվել է «Teo Torriatte (Let Us Cling Together)» սինգլի «Բ» կողմի վրա։
Կենդանի ելույթներ
Երգը կենդանի կատարվել է «A Day at the Races» շրջագայությունից սկսած մինչև «News of the World» շրջագայությունը ։
Մալակկայի նեղուց
Մալակայի նեղուց, Մալակկա թերակղզու և Սումատրա կղզու միջև։ Միացնում է Անդամանյան և Հարավ-չինական ծովերը։ Երկարությունը մոտ 1000 կմ է, նվազագույն լայնությունը՝ 40 կմ է, խորությունը նավարկուղում՝ 25 մ։ Հարավային մուտքի մոտ է Սինգապուր նավահանգիստը (Սինգապուր պետության մայրաքաղաքը)։
Ռազմավարական և տնտեսական առումներով, Մալլակայի նեղուցը, Սուեզի և Պանամայի ջրանցքների հետ միասին, ամենակարևոր ծովային ուղիներից մեկն է։ Այն Հնդկական օվկիանոսը Խաղաղ օվկիանոսի հետ կապող հիմնական ուղին է, որի երկայնքով իրականացվում է աշխարհի առավել խիտ բնակեցված պետությունների` Հնդկաստանի (2-րդ տեղ), Ինդոնեզիայի (4-րդ) և Չինաստանի (1-ին) կապը։ Նեղուցով տարեկան անցնում է շուրջ 50 հազար նավ՝ ծառայելով, ըստ տարբեր գնահատականների, ծովային ամբողջ առևտրի մեկ հինգերորդից մինչև մեկ չորրորդը։ 2003 թվականին այս եղանակով իրականացվել է ծովային նավթի փոխադրման մեկ չորրորդ մասը, որը կազմում է օրական մոտավորապես 11 միլիոն բարել։ Չինաստանից, Հարավային Կորեայից և Ճապոնիայից նավթի անընդհատ աճող պահանջարկի հետ, այդ ցուցանիշը անընդհատ աճում է։
Կատեգորիա:Նեղուցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Մալայզիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Սինգապուր Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի նեղուցներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի նեղուցներ
Մերի Մոնտեգյու
Լեդի Մերի Մոնտեգյու (Mary Wortley Montagu, ), անգլիացի գրող և ճանապարհորդ։ Հայտնի է գիտական արժեք ունեցող «Թուրքական նամակներով»` առաջին աշխարհիկ կնոջ ստեղծագործությունը մուսուլմանական Արևելքի մասին ։ Առաջին անգամ Եվրոպա է բերել ծաղիկի պատվաստման վաղ տեխնիկան ։
Օսմանյան կայսրությունում Բրիտանական կայսրության դեսպանի կինը, Մեծ Բրիտանիայի ամենաբարձր խավի ներկայացուցիչ էր (դքսի ընտանիքից, նրա աղջկա ամուսինը եղել է վարչապետ Ջոն Ստյուարտը)։
Կենսագրություն
Մերին, օրիորդական անունը՝ Պերպոնտ, ծնվել է 1689 թվականի մայիսի 15-ին Լոնդոնում Էվելին Պերպոնտի՝ Կինգստոն-Նա-Հոլլի 5-րդ կոմսի բարեկեցիկ ընտանիքում, կնքվել է մայիսի 26-ին Քովենթ Գարդենում գտնվող Սուրբ Պողոսի եկեղեցում ։ Ընտանիքին պատկանել են Նոտինգեմշիրում Տորսբի Հոլլ և Հոլմ Պերպոնտ կալվածքները, Ուեսթ Դին տունը՝ Ուիլշիրում։ Տորսբի Հոլլում էր գտնվում Անգլիայի լավագույն գրադարաններից մեկը, և Մերին մեծ սիրով օգտագործել է այն։ Գրադարանը ոչնչացել է 1744 թվականին հրդեհի ժամանակ։
1716 թվականին Էդվարդը նշանակվել է Մեծ Բրիտանիայի դեսպանը Ստամբուլում։ Այնտեղ ճանապարհորդությունները և կյանքը Ստամբուլում Մերին գրել է «Նամակներ թուրքական դեսպանատանից»։ Այս նամակները ոգեշնչել են մի շարք հետագա ճանապարհորդ-գրողների և Եվրոպայի արևելյան մշակույթին։ 1717 թվականին Էդվարդը որպես դեսպան ետ է կանչվել, բայց ամուսնիները շարունակել են մինչև 1718 թվականը ապրել Ստամբուլում։
Մերին Ստամբուլից Լոնդոն է բերել Օսմանյան կայսրությունում ծաղիկ հիվանդության բուժումը՝ պատվաստման վաղ պրակտիկան։ Դա մնացել է պատվաստման միակ միջոցը մինչև 1790-ական թվականներին Էդվարդ Ջեների հայտնագործած ավելի անվտանգ պատվաստանյութը կովի ծաղիկի միջոցով։ Չնայած բրիտանացի բժիշկների և հասարակության ընդդիմությանը, որոնք պատվաստումը համարում էին ոչ արժանի «արևելյան» մեթոդ, թագավորական ընտանիքի երեխաները հաջողությամբ պատվաստվել են ծաղիկի դեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի արևելագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Կին գիտնականներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Սամվել Չիլինգարյան
Սամվել Սերգոյի Չիլինգարյան, հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1978): Պատմական գիտությունների թեկնածու (1972): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։