cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եգիպտոսի ալբանական գահատոհմ
Խեդիվի իշխանության վերականգնում
Այսպիսով, խեդիվ Իսմայիլի գահընկեց արվելուց (1879 թվական) և նրա ավագ որդի Թաուֆիքին խեդիվաթի գահին բազմելուց երեք տարի անց՝ 1882 թվականին, Եգիպտոսի ու Սուդանի ազատությունը գրեթե խորհրդանշանական էր դարձել, և Մեծ Բրիտանիան ներխուժելով՝ նվաճեց երկիրը, իբր, աջակցելով խեդիվ Թաուֆիք փաշային՝ ընդդեմ իր ներքին հակառակորդների՝ գնդապետ Ահմեդ Արաբիի (Ահմեդ Օրաբի) ազգայնական կառավարության։
Դրանից հետո թեպետ խեդիվն անվանապես շարունակում էր տիրել Եգիպտոսին և Սուդանին, բայց իրական իշխանությունն արդեն գտնվում էր բրիտանացիների ձեռքին։ Եգիպտոսի գաղութացման այդ գործընթացը սկսվել էր դեռ 1876 թվականին, երբ պետական ծանր պարտքերի տակ գտնվող Եգիպտոսը հայտնվեց վարկատուների վերահսկողության ներքո և փաստացիորեն վերածվել էր անգլիական գաղութի։ Պաշտոնապես իշխանությունը պատկանում էր խեդիվին և իր նախարարների խորհրդին, բայց իրական իշխանությունը անգլիական գեներալ-ռեզիդենտի կամ գերագույն կոմիսարի (գերագույն հանձնակատարի) ձեռքին էր։ Իրերի նման վիճակը փաստորեն տևեց գրեթե կես դար՝ 1882 թվականից մինչև 1932 թվականը ։
Սուդանի խլումը Եգիպտոսից
Ի հեճուկս եգիպտացիների, բրիտանացիները Սուդանը 1899 թ. հռչակեցին անգլո-եգիպտական համատիրություն՝ կոնդոմինիում, այսինքն նեղոսյան այդ երկիրը դադարեց Եգիպտոսի անբաժանելի մասը լինելուց։ Եգիպտական կողմը մշտապես մերժում էր դա, պնդելով Նեղոսի հովտի միասնության վրա։ Այդ հարցը հակասության ու թշնամության աղբյուր էր Եգիպտոսի ու Միացյալ Թագավորության միջև՝ ընդհուպ մինչև 1956 թ. Սուդանի անկախացումը ։
Հայերը Եգիպտոսում 2-րդ խեդիվի օրոք
1882 թվականին Եգիպտոսն ամբողջությամբ ընկավ Մեծ Բրիտանիայի գերիշխանության ներքո ։ Բնականաբար, երկրի տնտեսությունն անցավ անգլիական կապիտալի վերահսկողության տակ ։ Անուրանալի փաստ է, որ անգլիացիները սկսեցին կրկին խրախուսել ոչ իսլամադավան տարրի, այդ թվում հայերի ներհոսքը դեպի Եգիպտոս և ոչ իսլամադավան տարրերի, այդ թվում՝ հայերի ներգրավվածությունը Եգիպտոսի քաղաքական ու տնտեսական կյանքում ։
1891 թվականին Եգիպտոսի Արտաքին գործերի նախարար է դարձել հայազգի Տիգրան փաշա տ'Ապրո Բագրատունին (Tigran pasha d'Abro Bagratouni), որն իրականացրել է երկրի ավատատիրական հետամնացության հաղթահարման, եգիպտական բանակի ամրապնդման քաղաքականություն ։
Հայերը լայնորեն ներգրավվել են ծխախոտի արդյունաբերության մեջ. նրանց է պատկանել Եգիպտոսի ծխախոտի արտադրության 90%-ը ։
Հայերն իրենց ներդրումն են ունեցել նաև Եգիպտոսի կյանքի հետևյալ ասպարեզներում.
Գյուղատնտեսության առնչությամբ ուշագրավ է այն իրողությունը, որ Յուսուֆ էֆենդի էլ Արմանին Ֆրանսիայից առաջին անգամ Եգիպտոս է ներմուծել մանդարինը և մշակել ընդարձակ հողատարածություններում։ Ուստի հենց այդ հայ գործարարի անունով էլ մանդարինը արաբերեն կոչվել է «Յուսուֆէֆենդի», այսինքն «Պարոն Հովսեփ» ։
Գործվածքեղենի առնչությամբ ուշագրավ է այն իրողությունը, որ գլխաշորի արտադրությունը հայերն են ներմուծել Եգիպտոս ։
Ինչ վերաբերում է փորագրությանը, ցինկոգրաֆիային և հատկապես՝ ոսկերչությանը, ապա դրանք հայերի առանձնահատուկ մենաշնորհն են եղել ։ Դրանք մինչև օրս էլ Եգիպտոսում պահպանվում են որպես հայերի առանձնահատուկ մենաշնորհ ։
Առևտուրը ևս հայերի մենաշնորհներից էր։ Այսպես՝ Ալեքսանդրիայում 1882 թվականին կար շուրջ 80, իսկ Կահիրեում 1886 թվականի տվյալներով՝ 250 հայկական առևտրական տուն ։
3-րդ խեդիվը
Աբաս II Հիլմի Բեյը (որը հայտնի է նաև որպես Աբաս Հիլմի Փաշա) (عباس حلمي باشا), ծնվել է 1874 թվականի հուլիսի 14-ին, վախճանվել՝ 1944 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Նա Օսմանյան կայսրության վասալ հանդիսացող Եգիպտոսի և Սուդանի փոխարքայության խեդիվներից վերջինն էր։ Կառավարել է 1892 թվականի հունվարի 8-ից մինչև 1914 թվականի դեկտեմբերի 19-ը ։ 1914 թվականին, երբ Թուրքիան միացավ Կենտրոնական տերություններին և մտավ I Համաշխարհային պատերազմի մեջ, Եգիպտոսի ազգայնական խեդիվը՝ Աբաս II Հիլմին գահընկեց արվեց Եգիպտոսի իրական տերերի՝ բրիտանացիների կողմից։ Խեդիվ Աբաս II-ին փոխարինեց իր առավել անգլիամետ կամ բրիտանամետ հորեղբայրը՝ Հուսեյին Քամիլը։ Ընդ որում այդ փոխարինմամբ ավարտվեց նաև Եգիպտոսի պաշտոնական կախվածությունը Օսմանյան կայսրությունից։ 1517 թվականից ի վեր Եգիպտոսը, չորս դար տևած կախվածությունից հետո դադարեց փաստացի՝ de facto, կամ իրավականորեն՝ de jure տեսակետից որևէ կերպ ենթարկվել Օսմանյան կայսրությանը։
Հայերը Եգիպտոսում 3-րդ խեդիվի օրոք
Դեռ նախորդ խեդիվների ժամանակներից Եգիպտոսում առևտուրը հայերի մենաշնորհներից մեկն էրՙ : Հայ առևտրականները հիմնականում զբաղվել են ներմուծվող ապրանքների առևտրով ։ 1913 թ. հայկական առևտրական ներկայացուցիչներից 74-ը եվրոպական արտադրողների պաշտոնական ներկայացուցիչներն էին ։ Ներմուծվում էին հիմնականում նավթ և ծխախոտ ։ Եգիպտոսում Բաքվի նավթի վաճառքով զբաղվել է Ալեքսանդր Մանթաշյանի առևտրական ընկերությունը, որի կենտրոնը Ալեքսանդրիայում էր ։ Ամբողջ երկրով մեկ տարածված մասնաճյուղերի աշխատակիցները հայեր էին ։
Ծխախոտի ներմուծման և տարածման մենաշնարհը պատկանել է հալեպցի հայ Խալիլ Հայյաթին
Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված պարբերական կոտորածների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով ստվարացել է տարագիր ու փախստական հայերի հոսքը դեպի Եգիպտոս։ Այսպես՝ 1894-1896 թթ. համիդյան ջարդերի հետևանքով ավելի քան 3000 հայ է ապաստանել Եգիպտոսում ։
Նրանք ժամանակավորապես ապաստանել են հայկական եկեղեցիներում, դպրոցներում, վրաններում՝ Առաջնորդարանի հոգածության ներքո։ Սակայն օտարության մեջ հայտնված թշվառների ու կարիքավորների թիվը գնալով մեծանում էր, ուստի, հայրենակիցներին օգնելու նպատակով 1906 թ. ապրիլի 15-ին Կահիրեում եգիպտահայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, ազգային բարերար Պողոս Նուբարի (Նուբար փաշա Նուբարյանի որդու) նախաձեռնությամբ հիմնվել է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միությունը՝ ՀԲԸՄ ։
Սուլթանություն
Եգիպտոսի պատմության մեջ բեկումնային կետերից մեկն է համարվում 1914 թվականի դեկտեմբերի 19-ը, երբ անգլիացիները գահընկեց արեցին վերջին խեդիվին՝ Աբաս II-ին, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Կոստանդնուպոլսում։
Բանն այն է, որ Աբաս II-ին սատարում էր Օսմանյան կայսրության երիտթուրքական կառավարությունը, որը դաշնակցել էր Կենտրոնական տերություններին` կայզերական Գերմանիային, Ավստրո-հունգարական կայսրությանը և Բուլղարիայի թագավարությանը և մտել էր I Աշխարհամարտի մեջ։
Եգիպտոսում իշխանությունն անցավ Աբաս II-ի հորեղբորը՝ Հուսային Քամիլին։
Հուսային Քամիլը հռչակվեց Եգիպտոսի և Սուդանի սուլթան, իսկ դրանից հետո` 1914 թվականի դեկտեմբերին Եգիպտոսի և Սուդանի սուլթանությունը վերածվեց անգլիական պրոտեկտորատի։ Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարարությունն ուղղակիորեն հայտարարեց, թե Եգիպտոսն անցնում է Անգլիայի հովանավորության՝ պրոտեկտորատի, ներքո։
Եգիպտոսի սուլթան Հուսային Քամիլ
Հուսային Քամիլը խեդիվ Իսմայիլ փաշայի որդին էր։ Նրա հայրը գահակալել էր տասնվեց տարի՝ 1863-1879, նախ՝ որպես վալի, ապա՝ որպես խեդիվ։
Եգիպտոսի հայերը սուլթան Հուսային Քամիլի օրոք
Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված պարբերական կոտորածների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով շարունակ ստվարացել է տարագիր ու փախստական հայերի հոսքը դեպի Եգիպտոս։ 1914-1918 թթ. Առաջին աշխարհամարտից հետո և Հայոց Ցեղասպանության հետևանքով 12.000 հայ է ապաստանում Եգիպտոսում, որոնցից 1.500-2.000-ը՝ ցեղասպանությունից փրկված որբեր էին ։
Նրանք ժամանակավորապես ապաստանել են հայկական եկեղեցիներում, դպրոցներում, վրաններում՝ Առաջնորդարանի հոգածության ներքո։ Սակայն օտարության մեջ հայտնված թշվառների ու կարիքավորների թիվը գնալով մեծանում էր, ուստի, հայրենակիցներին, հայ կարոտյալներին օգնելու նպատակով Ալեքսանդրիայում 1915 թ. ստեղծվում է նաև Հայկական Կարմի Խաչը, ինչպես նաև «Եգիպտահայ նպաստամատույց մարմին» հիմնադրամը, որը գործել է 1915-1920 թթ. :
1915 թվականին ֆրանսիական և անգլիական ռազմանավերը Մուսա լեռան ինքնապաշտպանության ժամանակ թուրքական զորքերին դիմագրաված 4058 մուսալեռցիների փոխադրել են Եգիպտոսի Պորտ Սայիդի վրանաքաղաքը։ Այստեղ անցկացրած չորս տարիների ընթացքում՝ 1915-1919 թթ. մուսալեռցիներն իրենց ապրուստը հայթայթել են տոհմիկ արհեստներով՝ սանրագործությամբ, գդալագործությամբ, գորգագործությամբ, ասեղնագործությամբ և այլն, հիմնել են խանութներ։ Գործել են եկեղեցի, ակումբ, գրադարան, ՀԲԸՄ «Սիսուան» (այսինքն՝ Կիլիկիա) վարժարանը, հիվանդանոց ։
Եգիպտոսի սուլթան Ահմեդ Ֆուադ I
1917 թվականին՝ Եգիպտոսի և Սուդանի սուլթան Հուսայինի մահից հետո, իշխանությունն անցավ նրա կրտսեր եղբորը՝ Ահմեդ Ֆուադ I-ին։ Դառնալով սուլթան, Ֆուադն արագորեն աջակցություն գտավ եգիպտացի ազգայնականների շարքերում, ովքեր Եգիպտոսում ստեղծել էին անկախ եգիպտական պետականության ստեղծման կողմնակիցների հզոր շարժում։ 1919 թվականին բռնկված ապստամբությունը՝ այսպես կոչված 1919 թվականի եգիպտական հեղափոխությունը դաժանորեն ճնշվեց, սակայն ազատագրական շարժումը դրանով չավարտվեց։ 1921 թվականի վերջին երկրում բռնկվեց նոր ապստամբություն, որը հարկադրեց Մեծ Բրիտանիայի կառավարությանը՝ 1922 թվականին միակողմանիորեն ճանաչելու և հռչակելու Եգիպտոսի անկախությունը։ Հյուսեին Քամիլի հաջորդը՝ Ֆուադ I-ը սկզբում շարունակում էր կրել սուլթանի տիտղոսը (1917-1922)։
Եգիպտոսի հայերը սուլթան Ահմեդ Ֆուադ I-ի օրոք
Ընդհանուր առմամբ դեռ նախորդ սուլթանի և երկու խեդիվների օրոք՝ 1882-1917 թթ. ընթացքում եգիպտահայ համայնքը գնալով ստվարանում էր։ Արդյունքում 1917 թվականին Եգիպտոսում հաշվվում էր 17 հազար հայ ։
Թագավորություն
1922 թվականին Ֆուադ I-ը որոշեց սուլթանի տիտղոսը փոխարինել թագավորի տիտղոսով։ Այնուամենայնիվ, բրիտանական փաստական օկուպացիան և միջամտությունը Եգիպտոսի և Սուդանի ներքին գործերին շարունակվում էին։ Եգիպտոսին առանձնահատուկ մտահոգություն էին պատճառում բրիտանացիների շարունակական ջանքերը՝ Եգիպտոսին լիովին զրկելու Սուդանի նկատմամբ որևէ վերահսկողությունից։
Եգիպտոսի թագավոր Ֆուադ I
Թե՛ Ֆուադ թագավորի, թե՛ ազգայնական շարժման համար սա անհանդուրժելի էր։ Այդ իսկ պատճառով Եգիպտոսի կառավարությունը շեշտեց այն հանգամանքը, որ Ֆուադը և նրա որդի Ֆարուք I-ը «Եգիպտոսի և Սուդանի թագավորն» էին։ 1923 թվականի ապրիլին ընդունվեց Եգիպտոսի սահմանադրությունը։ Ըստ վերջինիս՝ Եգիպտոսը դառնում էր երկպալատ խորհրդարանով սահմանադրական թագավորություն։
Եգիպտոսի թագավոր Ֆարուք I
Ֆուադ I-ի մահից հետո 1936 թվականին Եգիպտոսում իշխանությունն անցավ Ֆուադ I-ի որդուն՝ Ֆարուքին։ 1936 թվականին ստորագրված անգլո-եգիպտական պայմանագիրն ընդլայնեց Եգիպտոսի ինքնիշխանությունը։ Նույն տարում Եգիպտոսը մտավ Ազգերի լիգա։ 1940 թվականին Բենուտո Մուսոլինիի գլխավորած ֆաշիստական Իտալիայի ուղարկած զորքերը ներխուժեցին Եգիպտոս։
2-րդ Համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Եգիպտոսում սկսվեց ընդդիմադիր շարժման վերելք։ 1952 թվականի հուլիսի 22-ի լույս 23-ի գիշերը «Ազատ սպաներ» կազմակերպությունը (որի գլուխ կանգնած էին փոխգնդապետ Գամալ Աբդել Նասերը, գեներալ-մայոր Մուհամեդ Նագիբը, Հուսեյին Համուդան, մայոր Խալեդ Մոհիէդդինը, մայոր Քամալ էլ-Դին Հուսեինը, Սալահ Նասրը, գնդապետ Աբդել Հաքիմ Ամերը, Սաադ Թաուֆիքը) Կահիրեում զավթեց իշխանությունը։ 1952 թվականի հուլիսի 26-ին Ֆարուք թագավորը հրաժարվեց իշխանությունից։ Թագավոր հռչակվեց նրա մանկահասակ որդին՝ Ահմեդ Ֆուադ II-ը։ 1953 թվականի հունիսի 17-ին թագավորական իշխանությունը Եգիպտոսում պաշտոնապես վերացվեց, իսկ հունիսի 18-ին երկիրը հռչակվեց հանրապետություն։
Միապետության վերացում
Ֆարուքի թագավարությունը բնութագրվեց գնալով աճող ազգայնական ընդդիմությամբ՝ բրիտանական օկուպացիայի դեմ։ Միաժամանակ աճում էին նաև արքունիքի կոռուպցիան և անձեռնհասությունը։ Իրավիճակի բարդությունն առավել խորացրեց 1948 թվականի Արաբա–իսրայելական պատերազմը։ Այս բոլոր գործոնները նպաստում էին անդառնալի կերպով քայքայելու Ֆարուք թագավորի քաղաքական դիրքերը և ճանապարհ էին հարթում 1952 թվականի եգիպտական հեղափոխության համար։ Ֆարուք թագավորը ստիպված եղավ գահից հրաժարվել՝ հօգուտ իր նորածին որդի Ահմեդ-Ֆուադի, ով այդպիսով դարձավ Եգիպտոսի և Սուդանի վերջին՝ Ֆուադ II թագավորը, երբ իրականում երկրի ղեկավարումն անցել էր Եգիպտոսի «Ազատ սպաների միությանը», որը ղեկավարում էին գեներալ-մայոր Մուհամմադ Նագիբը և փոխգնդապետ Գամալ Աբդել Նասերը։ Նորածին թագավոր Ֆուադ II-ի գահակալությունը տևեց մեկ տարուց էլ պակաս, և 1953 թվականի հունիսի 18-ին հեղափոխականները վերացրեցին միապետությունը և Եգիպտոսը հռչակեցին հանրապետություն, դրանով իսկ վերջ դնելով ալբանացի զորավար Մուհամեդ Ալիի գահատոհմի գրեթե 150-ամյա իշխանությանը։
Մուհամեդ Ալի զորավարի (ալբանական) գահատոհմի տիրակալների ցուցակ
Մինչև 1867 թվականը Եգիպտոսի տիրակալները կրում էին վալիի, այսինքն՝ նահանգապետի կամ կառավարչի տիտղոսը։ 1867 թվականին Իսմայիլ փաշան (զորավար Իսմայիլը) ընդունեց խեդիվի տիտղոսը։ 1914 թվականին՝ Աբաս II-ի գահազրկումից հետո, վերջինիս հորեղբայրը՝ Հուսային Քամիլն ընդունեց սուլթանի տիտղոսը։ 1922 թվականին Ահմեդ Ֆուադ I-ն ընդունեց թագավորի տիտղոսը (արքա)։
«Արդի Եգիպտոսի պետականության կերտողները»
Արդի համաշխարհային պատմագիտության մեջ ներկայումս գերիշխում է այն տեսակետը (Հենրի Դոդվել, Արթուր Գոլդսմիթ, Ալբերտ Հաուրանի, Ժան և Սիմոնա Լակուտյուրներ, Ֆրենսիս Սքարֆ, Պ.Ջ.Վատիկիոտիս և բազում այլք), որ ալբանացի սպա Մուհամեդ Ալին հանդիսանում է «արդի Եգիպտոսի հայրը»։ 1517 թվականին Օսմանյան կայսրության կողմից Եգիպտոսի նվաճումից ի վեր նա եգիպտական առաջին կառավարիչն էր, ով մշտապես աշխատել է վերացնել Օսմանյան արքունիքի, այսինքն Բարձր Դռան իշխանությունը Եգիպտոսում։ Իր կյանքի ընթացքում Մուհամեդ փաշային չհաջողվեց ձեռք բերել Եգիպտոսի պաշտոնական անկախությունը, սակայն նրան հաջողվեց հիմնադրել մի նոր գահատոհմ և դնել նոր Եգիպտական պետության հիմքերը։ Իր տիրույթները պաշտպանելու և ընդլայնելու համար Մուհամեդ Ալի փաշան ստեղծեց հզոր ու մարտունակ բանակ, իսկ դրան զուգահեռ նա պետք է ստեղծեր և, իրոք, բավական մեծ հաջողությամբ ստեղծեց կենտրոնական բյուրոկրատիա, կրթական բավական արդյունավետ համակարգ, իսկ վերջինս հնարավորություն տվեց ապահովելու հասարակական շարժունությունը (social mobility)։ Վերջապես, նա ստեղծեց Եգիպտոսի տնտեսական հիմքերը, որը ներառում էր աննախադեպ գյուղատնտեսական մթերքների առևտուրը, հացահատիկների և բամբակի մշակության ընդլայնումը և, իհարկե, ռազմական կարիքների համար մանուֆակտուրային արտադրության ստեղծումն ու զարգացումը։ Նրա այս ջանքերի արդյունքում էր, որ նրա գահատոհմը մեկ ու կես դար իշխեց Եգիպտոսում և Սուդանում և, ի վերջո, Եգիպտոսը վերածվեց անկախ պետության, ազգերի համաշխարհային ընտանիքի լիիրավ անդամի ։
«Եգիպտոսի հերթական նվաճողները»
Այնուամենայնիվ կան նաև որոշ այլ տեսակետներ (Մորրո Բերգեր, Վիլյամ Լ. Քլիվլենդ, Խալեդ Ֆահմի, Խադիջա Հասիբա, Թոմ Լիթլ, Աֆաթ Լուֆթի ալ-Սայիդ Մարսոտ)։ Օրինակ, ոմանք գտնում են, որ ալբանացի սպա Մուհամեդ Ալին ո՛չ թե պետականության ստեղծող էր, այլ ընդամենը՝ նվաճող։ Ըստ որոշ տեսակետների, Մուհամեդ Ալին լինելով ալբանացի, այլ ո՛չ եգիպտացի, իր գահակալության օրոք եգիպտական արքունիքի պաշտոնական լեզուն դարձրել էր ոչ թե արաբերենը, որով խոսում էր Եգիպտոսի բնակչության մեծ մասը, այլ թուրքերենը, որը պետական լեզու էր Օսմանյան ամբողջ կայսրությունում և նրան ենթակա Ալբանիայում։ Որոշ տեսակետների համաձայն՝ Մուհամեդ Ալին շահագործում էր Եգիպտոսի մարդկային և բնական ռեսուրսները պարզապես իր սեփական իշխանության և անձնական նպատակների համար, այլ ո՛չ թե Եգիպտոսի շահերից ելնելով։ Ընդ որում, մարդուժի պահանջները, որոնք նա դնում էր Եգիպտոսի առջև, չափից դուրս ծանր էին այդ երկրի համար։ Եթե դիտենք այդ տեսակետների լույսի ներքո, ապա, ալբանացի Մուհամեդ Ալին և նրա հիմնած գահատոհմը ընդամենը կարող են համարվել ընդամենը նվաճողներ, միայն մեկ օղակը նվաճողների այն երկար շղթայում, որը սկսվել է Աքեմենյան տերության կողմից մ.թ.ա. 525 թվականին Եգիպտոսի նվաճումից ։
Եգիպտական և, առհասարակ, արաբական պատմաբանների և հասարակության ընկալումը
Սակայն թե' Եգիպտոսի, թե' արաբական այլ երկրների պատմաբանների և, հատկապես, եգիպտական հասարակության մեջ ալբանական գահատոհմի ընկալումը, որպես նվաճողի պակաս ընդունված է, քան արդի Եգիպտոսի հիմնադրի ընկալումը ։ Այսպիսով, կարելի է ասել, որ եգիպտական և արաբական գիտական ու հասարակական ընկալման մեջ ալբանական գահատոհմն ընդունված է որպես Եգիպտոսի նոր պետության կերտող։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի ղեկավարներ Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ Կատեգորիա:Տոհմեր Կատեգորիա:Եգիպտոսի ալբանական գահատոհմ Կատեգորիա:Եգիպտոսի ալբանական գահատոհմի տոհմածառ Կատեգորիա:Մուհամմադ Ալի փաշա Կատեգորիա:Խեդիվ Կատեգորիա:Եգիպտոսի սուլթաններ Կատեգորիա:Եգիպտոսի թագավորներ Կատեգորիա:Մուհամմադ Ալիի արքայատոհմ
Էժեն դե Բոհարնե
Արքայազն Էժեն (ռուսական պատմագրության մեջ հաճախ կոչվում է "Եվգենի") դե Բոհարնե (Eugène Rose de Beauharnais, ), Նապոելոնի խորթ տղան, Իտալիայի փոխարքա, մեծ զորապետ, դիվիզիոնի հրամանատար, գեներալ (1804 թվականի հոկտեմբերի 17-ից), հրաձգային հատուկ գնդի գեներալ-գնդապետ (հուլիսի 6-ին 1804 թվականի հուլիսի 6-ինց մինչև 1805 թվականի փետրվարի 1-ը.), հրաձգային հատուկ գնդի հրամանատար Կայսերական գվարդիայի (1802 թվականի հոկտեմբերի 13-ից մինչև  1808 թվականի հունվարի 18-ը )։
Կենսագրություն
Նապոլեոնի առաջին կնոջ՝ Ժոզեֆինա դե Բոհարնեի միակ տղան է։ Նրա հայրը՝ վիկոնտ Ալեքսանդր դե Բոհարնեն, հեղափոխական բանակի գեներալ։ Հեղափոխության տարիներին նրան հանիրավի մեղադրվել են դավաճանության մեջ և ենթարկել են մահապատժի ։
Բոհարնեն դարձավ Իտալիայի փաստացի ղեկավարը (թագավորի տիտղոսը կրում էր ինքը՝ Նապոլեոնը), երբ նա ընդամենը 24 տարեկան էր։ Բայց նա կարողացել է կառավարել երկիրը բավականին ամուր. ուժի մեջ է մտցրել Քաղաքացիական օրենսգրքը, վերակազմավորել է բանակը, վերակառուցել է երկրի ջրանցքները, ամրությունները և դպրոցները, կարողացավ արժանանալ իր ժողովրդի սիրուն ու հարգանքին։
1805 թվականին Բոհարնեն ստացել է Երկաթե թագ և ասպետ Սուրբ Հուբերտ Բավարացու մեծ խաչ շքանշաննները։ 1805 թվականի դեկտեմբերի 23-ին նշանակվել է կորպուսի գլխավոր հրամանատար, որը պաշարել է  Վենետիկը։ 1806 թվականի հունվարի 3-ին ղեկավարել է Իտալական բանակը, իսկ 1806 թվականի հունվարի 12-ին՝ Վենետիկի.գեներալ-նահանգապետ։
Իտալացի փոխարքայի թագադրման արարողությունը, որը կազմակերպել էր կոմս Լուի-Ֆիլիպ Սեգյուրը,  տեղի է ունեցել Միլանի տաճարում 1805 թվականի մայիսի 26-ին։ Թագադրման համար ընտրվել էին կանաչ և սպիտակ զգեստներ։ Դիմանկարներում նկարիչներ Անդրեա Ապիանին և Ֆրանսուա Ժերարը ընդգծել են այդ շքեղ զգեստները։ Էլեգանտ համադրությունը և վիրտուոզ կատարումը թույլ է տալիս ենթադրել, որ հագուստները ասեղնագործ Պիկոյի ձեռքի աշխատանքն են, նա կատարում էր կոստյումների պատվերներ Նապոլեոն I-ի համար, օգտագործելով մոդելներ, առաջարկել է նկարիչ Ժան-Բատիստ Իզաբեին և հաստատվել ինքնուրույն կայսր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազնվականություն Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գեներալներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի զորավարներ
Գորյանշչինա
Գորյանշչինա (Горянщина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորյանշչինա գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,433 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 55,43 մարդ/կմ²։
Սեն Դենի աբբայություն
Սեն Դենի աբբայություն (Abbaye de Saint-Denis), միջնադարյան Ֆրանսիայի բենեդիկտյան աբբայություն Փարիզի հյուսիսային արվարձան Սեն Դենիում։
Պատմություն
1-ին դարում աբբայության տեղում հռոմեական Կատուլիակ կոչվող բնակավայր էր ։ Ըստ քրիստոնեական ավանդության գլխատված և գլուխը ձեռքին, Մոնմարտրից այստեղ է եկել Փարիզի առաջին եպիսկոպոս Դիոնիս Փարիզեցին։ 475 թվականին, Սուրբ Ժենևիևայի օրհնությամբ, սրբի գերեզմանի վրա բազիլիկ են կառուցում։ Դագոբեր I-ի ժամանակ այստեղ հիմնվում է բենեդիկտյան մենաստան, որը 630 թվականին վերակառուցվում և դառնում է մենաստանի գլխավոր տաճարը։
Աբբայությունը իր առավելագույն ծաղկմանն է հասնում Սուգերի աբբայի ժամանակ, որը 1137-1144 թվականներին կառուցում է առաջին գոթական ոճով եկեղեցին ։ Սկզբում այս ոճը պարզապես կոչվում էր ֆրանսիական ոճ (Opus Francigenum) ։ Սա էական ազդեցություն է թողնում Ֆրանսիայում գոթական ոճի զարգացմանը։ 13-րդ դարի սկզբին Լյուդովիկոս IX Սուրբը հրամայում է բազիլիկ տեղափոխել իր նախորդների աճյունները և դրանց համար մահարձաններ ստեղծել։ Այդ ժամանակից եկեղեցին ծառայել է որպես ֆրանսիական թագավորների գերեզմանատուն։ Աբբայությունը, որտեղ թաղված են համարյա Ֆրանսիայի բոլոր թագավորները և նրանց ընտանիքի անդամները, հաճախ անվանում են «ֆրանսիական թագավորների գերեզմանոց»։
Այստեղ թաղված են 25 ֆրանսիական թագավոր (սկսած Դագոբեր I-ից, † 638), 10 թագուհի, 84 արքայազն և արքայադստրեր։ Արևմտյան ճակատի մի մասը, երկու աշտարակներն ու գավիթը կառուցվել են Սուգերիի օրոք։ 13-րդ դարի 10 մետրանոց 37 պատուհաններով սրահը, տաճարի ներքին հարդարանքը և Դիոնիսոսի արձանը ավելի ուշ շրջանի են։ Դամբարաններից շատերը ոչնչացվել են 1793 թվականի հոկտեմբերին, մի մասը տեղափոխվել են Փարիզ, բայց Վիոլե լե Դյուկը դրանք վերադարձրել է ետ։
Առավել գեղարվեստական արժեք ունեն Լյուդովիկոս IX-ի որդի Լյուդովիկոսի, Լյուդովիկոս XII-ի և նրա կնոջ Աննա Բրետոնացու Հենրիխ II և իր կնոջ՝ Եկատերինա Մեդիչիի և Ֆրանցիսկոս I-ի դամբարանները, նաև Ֆրեդեգունդի († 597) մոզայիկ հուշարձանը։ 1814 թվականին թագավորների և նրանց հարազատների ոսկորները հավաքվում և տեղադրվում են աբբայության ոսկրանոցում։ Հեղափոխության ժամանակ գլխատված Լյուդովիկոս XVI-ի և Մարիա Անտուանետի, տարագրության մեջ մահացած արքայազնի ու արքայադստեր մնացորդները վերաթաղում են ստորգետնյա խորանում։ 1820 թվականին այստեղ թաղվում են նաև Շարլ Ֆերդինանդը, 1824 թվականին Լյուդովիկոս XVIII-ը։ 1830 թվականի հեղափոխությունից հետո աբբայությունում հուղակավորություն չի կատարվել։ Շառլ Բուրբոնի համար նախապես պատրաստված գրանիտե սալը այդպես էլ չօգտագործվեց, քանի որ թագավորը մահացավ վտարանդիության մեջ։
Աբբայության հին շենքում 1815 թվականից սկսած գտնվում է 1801 թվականին Նապոլեոն Բոնապարտի հիմնած Պատվո Լեգեոնի ասպետների դուստրերի և քույրերի ինստիտուտը։ 1869 թվականին աբբայությունը վերականգնել է հայտնի ճարտարապետ Վիոլե լե Դյուկը։
2004 թվականի հունիսի 9-ին եկեղեցում հողին է հանձնվել Լյուդովիկոս XVI-ի և Մարիա Անտուանետի որդի, այդպես էլ գահ չբարձրացած Լյուդովիկոս XVII-ի սիրտը ։
Լևոն Զ-ի գերեզմանը
Սեն Դենի աբբայությունում է թաղված Կիլիկիայի հայկական վերջին թագավոր Լևոն Զ-ն։ Նա կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Փարիզի Սենտ–Օուեն պալատում, որը նրան 1384 թվականին հատկացրել էր Ֆրանսիայի Շառլ VI թագավորը։ Մահվանից հետո աճյունը ամփոփվել է Ցելեստինցիների աբբայությունում՝ իր նշանակալությամբ Սեն Դենիից հետո երկրորդ գերեզմանատանը։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունից հետո Լևոն Զ-ի սպիտակ մարմարե գերեզմանաքարը տեղափոխել են Սեն Դենի։ Գերեզմանը դատարկ է, քանի որ հեղափոխության ժամանակ Լևոն Զ-ի մասունքներն էլ պղծվել և շպրտվել են դուրս։
Հուշարձանի հեղինակը անհայտ է։ Այն կատարված է շատ ռեալիստական, որը տեղիք է տալիս մտածելու, որ կատարվել է թագավորի կենդանության օրոք Լևոն Զ-ի պառկած արձանի ձեռքերում են գայիսոն (այժմ կոտրված է) և ձեռնոցներ՝ մեծ արքայազների խորհրդանիշները։ Գերեզմանաքարին գրված է՝
Պատկերասրահ
<Gallery widths="170px" heights="170px" perrow="5"> Պատկեր:SaintDenisInterior.jpg| Պատկեր:Basilique Saint-Denis chapelle de la Vierge.jpg| Պատկեր:St-Denis-orgue.jpg| Պատկեր:St Denis Choir Glass.jpg| Պատկեր:Basilique Saint-Denis Dagobert tombeau.jpg| Պատկեր:France Paris St-Denis Basilica Nativity.jpg| Պատկեր:France Paris St-Denis Trinity.jpg| Պատկեր:SaintFulrade.jpg| Պատկեր:St Denis Choir Glass.jpg| Պատկեր:The north transept rose window at St-Denis.png
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փարիզի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Փարիզի գերեզմանատներ
Արևելահնդկական ընկերություն
Արևելահնդկական ընկերություն (East India Company), Բրիտանական օստ-հնդկական ընկերություն մինչև 1707 թ.՝ Անգլիական օստ-հնդկական ընկերություն, բաժնետիրական ընկերություն։ Ստեղծվել է 1600 թ. դեկտեմբերի 31-ին, Եղիսաբեթ Առաջին թագուհու հրամանով և ստացել մեծ արտոնություններ Հնդկաստանում առևտրային գործունեություն իրականացնելու համար։ Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության օգնությամբ է հնարավոր եղել Մեծ Բրիտանիայի կողմից Հնդկաստանի և արևելքի մի շարք երկրների գաղութացումը։
Փաստացի, թագավորական հրովարտակը ընկերությանը տալիս էր Հնդկաստանում առևտրի մենատիրություն։ Ամենասկզբում ընկերությունն ուներ 125 բաժնետեր և 72 հազար ֆունտ ստերլինգ սկզբնական կապիտալ։ Ընկերությունը կառավարում էին նահանագապետը և տնօրենների խորհուրդը, որը ներկայացնում էր հաշվետվություն բաժնետերերին։ Առևտրատնտեսական ընկերությունն այնուհետև ձեռք է բերում կառավարական և ռազմական իրավասություններ, որոնք չի կորցնում մինչև 1858 թ.։ Ինչպես և Հոլանդական արևելահնդկական ընկերությունը, Բրիտանականը նույնպես իր արժեթղթերը տեղադրում է բորսայում։
Ընկերությունը գործունեություն էր ծավալում նաև Հնդկաստանից դուրս` փորձելով ապահովել Բրիտանական կղզիներ տանող ապահով ճանապարհներ։ 1620 թվականին Արևելահնդկական ընկերությունը փորձում է գրավել այժմյան ՀԱՀ-ում գտնվող Սեղանասարը (Table mountain), հետագայում գրավում է Սուրբ Հեղինեի կղզին։ Ընկերության զորքերն էին Նապոլեոնին պահում կղզու վրա։ Բոստոնյան թեյախմության ժամանակ ընկերության բեռները հարձակման ենթարկվեցին ամերիկացի գաղութարարների կողմից։ Ընկերության նավաշինարաններն են օրինակ ծառայել Սանկտ Պետերբուրգի համար։
Գործունեությունը Հնդկաստանում
Բրիտանացիները կառավարում էին Բենգալիայի արտաքին առևտուրը, ինչպես նաև ներքին առևտրի կարևորագույն ճյուղերը։ Բենգալիայի գյուղացիներին «կցում էին» ընկերության գործարաններին, ուր նրանք հանձնում էին իրենց արտադրանքը շատ ցածր գներով։ Գրանցվում է հարկերի կտրուկ աճ։ Դրա հետևանքով 1769-1770 թթ. սով ու համաճարակ է տարածվում, որի արդյունքում մահանում է 7-10 միլիոն մարդ։ 1780-1990-ականներին սովը կրկնվում է։ Մահանում է ևս մի քանի միլիոն մարդ։
Գրեթե մեկ դար Հնդկաստանը թալանվում ու մասնատվում էր, որի արդյունքը սովն ու ավելի քան 40 միլիոն մարդկային զոհերն էին։ Ամերիկացի պատմագետ Բրուք Ադամսի հաշվարկներով կառավարման առաջին 15 տարիների ընթացքում բրիտանացիները միայն Բենգալիայից հանել էին 1 միլիարդ աժողությամբ թանկարժեք քարեր։ 1840 թ. Անգլիացիների տիրապետության տակ էր գրեթե ողջ Հնդկաստանը։ Այս միջոցներով էլ ապրում էր Բրիտանիան։
Կառավարումն ընթանում էր երկու ձևով։ Առաջինը նշանակում էր, որ ընկերությունն ընդունում էր հպատակ երկրների «անկախությունը», սակայն տեղի կառավարիչներն արտաքին գործերի կառավարումը հանձնում էին ընկերությանն ու գումար տրամադրում ընկերության զորքը պահելու համար։ Պայմանը չկատարելու դեպքում Արևելահնդկական ընկերության զորքերը գրավում էին տվյալ տարածքը։ Կառավարիչներն իրենց պալատում տեղ էին տալիս ընկերության ռեզիդենտին։
Էքսպանսիա կոչվող այս գործընթացն իրականացվում էր հնդկական փողերով ու հնդիկների կողմից, քանի որ զորքերը հիմնականում հավաքագրվում էին հենց Հնդկաստանից։ Ընկերության գործը հեշտացնում է նաև Մեծ Մողոլների կայսրություն անկումը 18-րդ դարի վերջում։ Փաստացի ներկայիս Հնդկաստանի, Պակիստանի և Բանգլադեշի տարածքները մասնատված էին շուրջ 100 իշխանությունների, որոնք պատերազմի մեջ էին մեկը մյուսի հետ։ Նման պայմաններով պայմանագրերը պատմությանը հայտնի են «սուբսիդիար դաշինք» անվանումով պայմանագիր։ Առաջին սուբսիդիար պայմանագիր կնքած կառավարիչը Հայդարաբադի Նիզամն էր։ Կնքել չցանկանալու դեպքում ընկերությունը ուժի միջոցով էր հասնում պայմանագրերի կնքմանը։ Այսպես, օրինակ՝ Մայսուրի կառավարիչը հրաժարվում է կնքել պայմանագիրը և ի վերջո կնքում է այն անգլո-մայսուրյան չորրորդ պատերազմից հետո։
Արևելահնդկական ընկերության գլխավոր մրցակիցները Հնդկաստանում ձևավորված երկու տերություններն էին՝ Մարաթյան միությունն ու սիքհերի տերությունը։ Սիքհերի տերության հիմնադրի մահվանից հետո (1839) երկիրը փլուզվում է սկսված քաոսի պատճառով։ Խնդիրներ էին ծագում սիքհերի և տեղի մուսուլման բնակչության միջև։
18-րդ դարի վերջում գեներալ-կառավարիչ Ռիչարդ Ուելսլիի գլխավորությամբ սկսում է գրավման ակտիվ գործընթաց։ 1791 թ. սկսելով Կոչին քաղաքից` մինչև 1856 թ. ընկերությունը փաստացի գրավում է գրեթե ողջ Հնդկաստանը։ Հզորացող Ռուսական կայսրությունը մրցակից էր թվում ընկերության համար։ Նրանք մեծացնում են ճնշումը Աֆղանստանի վրա, ինչըն ի վերջո հանգեցնում է առաջին անգլո-աֆղանական պատերազմին։ Ընկերության ու կայսրության միջև սկսվում է մրցակցություն Միջին Ասիայում ազդեցության ավելացման շուրջ, որն անգլիացիներն անվանել են «Մեծ խաղ»։
1857 թվականին սկսվում է Հնդկական ժողովրդական ապստամբությունը Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության դեմ, որը Հնդկաստանում հայտնի է որպես Առաջին անկախության պատերազմ կամ Սիփահիների ապստամբություն։ Ապստամբությունը ճնշվում է և Բրիտանական կայսրությունը ստանում է ողջ Հարավային Ասիայի անմիջական կառավարումը։
Յուլյա Եֆիմովա
Կենսագրություն
Յուլյա Եֆիմովան ծնվել է 1992 թվականի ապրիլի 3-ին Գրոզնի քաղաքում, սակայն մի քանի տարի անց Առաջին չեչենական պատերազմի պատճառով նա իր ընտանիքի հետ ստիպված է եղել տեղափոխվել Վոլգոդոնսկ։ Այնտեղի մարզական դպրոցներից մեկում էլ Յուլյան սկսել է մարզվել հոր՝ Անդրեյ Միխայլովիչի ղեկավարությամբ։ Մինչև 2011 թվականը Յուլյա Եֆիմովան բնակվել է Տագանրոգում, որտեղ մարզվել է Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ Իրինա Վյատչանինայի մոտ։ 2011 թվականի մարտին տեղափոխվել է ԱՄՆ, բնակություն հաստատել Կալիֆորնիայում, որտեղ մարզվում է Դևիդ Սալոյի մոտ ։
2007 թվականին դարձել է Եվրոպայի եռակի չեմպիոն լողի կարճ տարածությունում (50, 100 և 200 մետր, բրաս), իսկ 2008 թվականին՝ Եվրոպայի չեմպիոն (200 մետր, բրաս) և արծաթե մեդալակիր (50 մետր)։ Եվրոպայի և Եվրոպայի առաջնությունների ռեկորդակիր է բրաս մարզաձևի 100 մետր մրցատարածությունում։
Յուլյա Եֆիմովան մասնակցել է 2008 թվականին Պեկինում անցկացված Օլիմպիական խաղերին, որտեղ գրավել է չորրորդ տեղը 100 մ և հինգերորդ տեղը 200 մետր մրցատարածություններում (բրաս)։
2012 թվականին Լոնդոնում անցկացված Օլիմպիական խաղերում արժանացել է բրոնզե մեդալի 200 մետր մրցատարածությունում՝ ցույց տալով 2.20,92 արդյունք։
2013 թվականին Բարսելոնայում անցկացված աշխարհի առաջնությունում Յուլյա Եֆիմովան ոսկե մեդալ է նվաճել 200 մետր մրցատարածությունում՝ առաջ անցնելով Ռիկե Պեդերսենից ու Մայկա Լոուրենսից և թարմացնելով Ռուսաստանի ռեկորդը (2.19,41): 50 մետր մրցատարածությունում նա թարմացնում է աշխարհի ռեկորդը նախնական լողում (29,78)։ Կիսաեզրափակչում լիտվացի Ռուտա Մեյլուտիտեն սահմանում է աշխարհի նոր ռեկորդ (29,48), սակայն եզրափակչում ռուս լողորդուհին ցույց է տալիս 29,52 արդյունք (Ռուսաստանի նոր ռեկորդ) և առաջ անցնում լիտվացուց 0,07 վայրկյանով՝ դառնալով աշխարհի եռակի չեմպիոն 50 մետր մրցատարածությունում։
2014 թվականի հունվարին հայտնի է դառնում, որ 2013 թվականի հոկտեմբերին (ոչ մրցույթային ժամանակահատվածում) արված դոպինգ-թեստը դրական արդյունք է տվել օրգանիզմում դեհիդրոէպիանդրոսթերոն հորմոնի առկայության վերաբերյալ։ Յուլյա Եֆիմովան բացատրագիր է գրել, որում խոստովանել է, որ օգտագործել է արգելված նյութեր պարունակող սննդային հավելումներ ։ Ազգային հավաքականի նախկին գլխավոր մարզիչ Անդրեյ Վորոնցովը կարծիք է հայտնել, թե բիոհավելումները, որ ընդունել է Եֆիմովան, նրան օգնել են պայքարել ավելորդ քաշի դեմ ։ Արդյունքում 2014 թվականի մայիսի 13-ին Յուլյա Եֆիմովան որակազրկվել է 1,5 տարով՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 31-ից մինչև 2015 թվականի փետրվարի 28-ը, ինչպես նաև զրկվել է 2013 թվականին Եվրոպայի առաջնություններում ստացած հինգ մեդալներից։
2015 թվականի օգոստոսին՝ որակազրկման ժամկետի ավարտից հինգ ամիս անց, Կազանում անցկացված աշխարհի առաջնությունում Յուլյա Եֆիմովան իր կարիերայի ընթացքում առաջին անգամ ոսկե մեդալ է նվաճում 100 մետր մրցատարածությունում՝ եզրափակչում ցույց տալով 1.05,66 արդյունք (0,06 վայրկյան շատ, քան կիսաեզրափաչում). աշխարհի ռեկորդակիր և 2013 թվականի աշխարհի չեմպիոն Մեյլուտիտեն նրանց հետ է մնում 0,70 վայրկյանով։ 50 մետր մրցատարածությունում Յուլյան վաստակում է բրոնզե մեդալ՝ ցույց տալով 30,13 վայրկյան արդյունք (0,08 վայրկյանով ավելի շատ, քան չեմպիոնը), իսկ 200 մետր մրցատարածությունում չի կարողանում անցնել կիսաեզրափակիչ՝ նախնական մրցության ժամանակ գրավելով 17-րդ տեղը (կիսաեզրափակիչ անցել են 16-ը)։ Հայրենի երկրում անցկացված այդ աշխարհի առաջնությունում Յուլյան է վաստակել Ռուսաստանի նվաճած չորս մեդալներից երկուսը և միակ ոսկե մեդալը։
2016 թվականի մարտի 17-ից մինչև հուլիսի 12-ը Յուլյա Եֆիմովային ժամանակավորապես արգելվել է մասնակցել մրցությունների հակադոպինգային կանոնների խախտման վերաբերյալ կասկածի պատճառով (մելդոնիումի օգտագործում)։
2016 թվականի հուլիսին Յուլյա Եֆիմովան Լոս Անջելեսում անցկացված առաջնությունում (Los Angeles Invitational) զբաղեցրել է առաջին տեղը 200 մետր մրցատարածությունում՝ ցույց տալով մրցաշրջանի լավագույն արդյունքը ։ Լողի միջազգային ֆեդերացիան հրաժարվել է թույլատրել մասնակցել 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերին, սակայն Եֆիմովան հայց է ներկայացրել Սպորտային միջնորդ դատարան, որը հաստատել է նրա իրավունքը՝ մասնակցելու Օլիմպիական խաղերին ։
Եֆիմովան Ամառային օլիմպիական խաղերում
Կանաչով նշված են մասնակցությունները եզրափակչում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս լողորդներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Յոհան Յակոբ Արենբերգ
Յոհան Յակոբ Արենբերգ (Johan Jacob Ahrenberg, ), ֆինն ճարտարապետ և գրող, աշխատում էր Ռուսական կայսրությունում։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1847 թվականի ապրիլի 30֊ին Վիբորգում շվեդացիների ընտանիքում։ Ավարտել է Ստոկհոլմի Ազատ արվեստների ակադեմիան, այնուհետև սովորել է Փարիզում, Վենետիկումյում, Ֆլորենցիայում։
1885 թվականին զբաղեցնում է իր հայրենի քաղաք Վիբորգի ճարտարապետի պաշտոնը։ Նաև զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։ 1878 թվականին գլխավորել է Ֆինլանդիայի պատվիրակությունը Համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Շվեդերեն գրել է մոտ 20 գիրք։ Պետերբուրգի նկարչության ակադեմիայում պարգևատրվել է արծաթե մեդալով։ Արենբերգը նախագծում է դպրոցներ, հիվանդանոցներ, հաստատույուններ, տներ, եկեղեցիներ և առեղջարաններ Ֆինլանդիայում, Շվեցիայում, Ռուսաստանում։ Ավելի ուշ նրա ստեղծագործությունները կրկնօրինակում են 16֊րդ դարի աշխատանքներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինն ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ Կատեգորիա:Ֆինն նկարիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Էլիաս Խակոմե
Էլիաս Խակոմե Գերերո (Elías Jácome Guerrero, )՝ էկվադորցի նախկին ֆուտբոլային մրցավար։ Առաջին էկվադորցի մրցավարն է, որը վարել է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հանդիպում։ Սպասարկել է Իտալիայում կայացած 1990 թ. աշխարհի առաջնության յի ու յի միջև հանդիպումը։ Խակոմեն ՖԻՖԱ-ի մրցավար է եղել 1977-1992 թթ. ընթացքում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Էկվադորցի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:1945 ծնունդներ Կատեգորիա:1999 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Ամպիցիլին
Ամպիցիլին, հակաբիոտիկ, որն օգտագործվում է որոշ բակտերիալ վարակների կանխարգելման և բուժման համար, ինչպիսիք են՝ շնչառական համակարգի վարակները, միզուղիների վարակները, մենինգիտը, սալմոնելոզը և էնդոկարդիտը ։ Այն նաև կարող է կիրառվել նորածինների B խմբի ստրեպտոկոկերով վարակումը կանխարգելելու համար ։ Կարող է ընդունվել բերանային, միջմկանային և ներերերակային եղանակներով ։ Ինչպես բոլոր հակաբիոտիկները, այն անօգուտ է վիրուսային վարակների դեմ պայքարում։
Տարածված կողմնակի էֆեկտներից են ցանը, սրտխառնոցը և փորլուծությունը ։ Չի թույլատրվում օգտագործել պենիցիլինի հանդեպ ալերգիա ունեցողներին ։ Լուրջ կողմնակի էֆեկտներից են կլոստրիդիալ կոլիտը (Clostridium difficile) և անաֆիլաքսիան ։ Այն դեպքում, երբ պացիենտն ունի երիկամային անբավարարություն, դեղաչափն անհրաժեշտ է նվազեցնել ։ Հղիության կամ կրծքով կերակրման ժամանակ կիրառելիս, ընդհանուր առմամբ, անվնաս է ։
Ամպիցիլինը հայտնաբերվել է 1958 թվականին և կիրառման մեջ է մտել 1961 թվականին ։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Հիմնական դեղերի ցուցակում է՝ առողջապահական համակարգում անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ և անվնաս դեղերի ցանկում։ 2014 թվականի տվյալներով՝ դեղի ներերակային կիրառման մեկ սրվակի մեծածախ վաճառքի գինը զարգացող երկրներում 0.13-1.20 ԱՄՆ $ է ։ ԱՄՆ-ում այն հասանելի է ջեներիկ (վերարտադրված) ձևով, իսկ բուժման 10 օրվա կուրսի գինն 13 $ է ։
Հասանելի ձևեր
Ամպիցիլինը կարող է կիրառվել ներբերանային եղանակով, միջմկանային և ներերակային ներարկումներով ։ Բերանային տարբերակը, որը հասանելի է դեղապատիճի կամ կախույթի ձևով, նախատեսված չէ ծանր վարակների սկզբնական բուժման համար, բայց հազվադեպ հաջորդում է միջմկանային կամ ներերակային ներարկումներին ։ Միջմկանային և ներերակային ներարկումների համար ամպիցիլինը պահվում է փոշու ձևով, որը վերականգնման կարիք ունի ։
Ներերակային ներարկումները պետք է իրականացվեն դանդաղ, քանի որ արագ կատարման դեպքում կարող են բերել ցնցումնային էպիլեպտիկ նոպայի ։
Հատուկ պոպուլյացիաներ
Հղիության ժամանակ ամպիցիլինը ամենահաճախ կիրառվող դեղերից է, և ԱՄՆ-ի Սննդի և Դեղերի Վարչության (В կատեգորիա) և Ավստրալիայի թերապևտիկ նյութերի վարչության կողմից ճանաչվել է անվնաս (A կատեգորիա) ։ Այն հղիների շրջանում ընտրության դեղ է Listeria monocytogenes բուժման համար՝ առանձին կամ ամինոգլիկոզիդի հետ համակցված ։ Հղիությունը մինչև 50 %-ով մեծացնում է ամպիցիլինի կլիրենսը, այդ իսկ պատճառով թերապևտիկ էֆեկտի հասնելու համար պետք է դեղաչափը կրկնապատկել ։
Ամպիցիլինը անցնում է ընկերքային պատնեշով և նրա մայրական պլազմայի կոնցենտրացիայի 50-100 %-ը պահպանվում է ամնիոտիկ հեղուկում։ Դա կարող է նորածնի մոտ առաջացնել ամպիցիլինի բարձր կոնցենտրացիա ։
Քանի դեռ կերակրող մայրերի կրծքի կաթի մեջ է արտազատվում որոշ քանակությամբ ամպիցիլին, դրա քանակը մնում է մինիմալ ։
Նորածինների մոտ ամպիցիլինի կիսատրոհման պարբերությունն ավելի երկար է և ավելի քիչ է կապվում պլազմայի սպիտակուցների հետ ։ Արտազատումը երիկամներով ցածր է, քանի որ վերջիններիս ֆունկցիան դեռ լիովին ձևավորված չէ ։
Հակացուցումներ
Ամպիցիլինը խորհուրդ չի տրվում ուղեկցող մոնոնուկլեոզի առկայության դեպքում, քանի որ պացիենտների 40 %-ից ավելի մոտ առաջանում է մաշկի ցան ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Ամպիցիլինը, այլ հակաբիոտիկների հետ համեմատած, քիչ տոքսիկ է, իսկ կողմնակի էֆեկտները հիմնականում առաջանում են պենիցիլինի հանդեպ գերզգայունություն ունեցողների և ասթմա կամ ալերգիա ունեցողների շրջանում ։ Շատ հազվադեպ այն լուրջ կողմնակի էֆեկտների պատճառ է դառնում՝ Կվինկեի այտուցի, անաֆիլաքիայի և C. difficile-ով վարակման (թույլ փորլուծությունից մինչև լուրջ կեղծ թաղանթային կոլիտ) ։ Երբեմն առաջանում է «մազոտ լեզու»։ Լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են նաև նոպաները և շիճուկային հիվանդությունը։ Ավելի տարածված կողմնակի ազդեցությունները՝ դեղն ընդունողների 10 %-ի շրջանում փորլուծությունն ու ցանն են։ Առավել հազվադեպ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են սրտխառնոցը, փսխումը, քորը, դիսկրազիան։ Աղեստամոքսային ազդեցությունները, որոնք են՝ մազոտ լեզուն, սրտխառնոցը, փսխումը, փորլուծությունը և կոլիտը, ավելի շատ կապված են պենիցիլինի բերանային ընդունման հետ ։ Այլ խնդիրները կարող են առաջանալ բուժումից մի քանի շաբաթ անց ։
Գերդեղաչափում
Ամպիցիլինի գերդեղաչափումը կարող է բերել վարքագծի փոփոխությունների, շփոթվածության, գիտակցության կորստի, նյարդամկանային գերզգայունության, էլեկտրոլիտային հաշվեկշռի խանգարման և երիկամային անբավարարության ։
Փոխազդեցություններ
Ամպիցիլինը փոխազդում է պրոբենեցիդի և մետոտրեքսատի հետ` նվազեցնելու համար երիկամներով արտազատումը։ Ամպիցիլինի մեծ դեղաչափերը՝ զուգակցված վարֆարինի և այլ բերանային ճանապարհով օգտագործման հակամակարդիչների հետ, կարող են բարձրացնել արյունահոսության ռիսկը, հնարավոր է՝ ընկճելով թրոմբոցիտների ագրեգացիան ։ Ասում են, որ ամպիցիլինը բերանի միջոցով կիրառվող հակաբեղմնավորիչներին դարձնում է քիչ էֆեկտիվ, բայց սա վիճելի է ։ Դեղի էֆեկտիվությունը կարող է նվազել այլ հակաբիոտիկներով՝ քլորամֆենիկոլով, էրիթրոմիցինիով, ցեֆալոսպորիններով և տետրացիկլիններով ։ Օրինակ՝ տետրացիկլինները արգելակում են բակտերիաների սպիտակուցների սինթեզը՝ ընկճելով ամպիցիլինի ազդեցության թիրախը ։ Ամինոգլիկոզիդների հետ համատեղ կիրառման դեպքում՝ այն կարող է կապվել և ինակտիվացնել վերջինիս։ Առանձին կիրառման պարագայում կարող են փոխակտիվացնել միմյանց ։
Հաճախ, ալոպուրինոլի հետ կիրառման դեպքում, ամպիցիլինը կարող է մաշկի ցանի առաջացման պատճառ դառնալ ։
Լյարդի խոլերայի և որովայնային տիֆի դեմ պատվաստումները կարող են լինել ոչ արդյունավետ, եթե կիրառվեն ամպիցիլինի հետ։ Ամպիցիլինը նորմայում օգտագործվում է խոլերայի և որովայնային տիֆի բուժման համար՝ նվազեցնելով օրգանիզմի իմուն պատասխանը  ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ամպիցիլինն անդարձելիորեն արգելակում է տրանսպեպտիդազ ֆերմենտը, որն անհրաժեշտ է բակտերիային բջջի պատի կառուցման համար ։ Այն արգելակում է բակտերիալ բջջի պատի սինթեզի երրորդ և վերջին փուլը բինար կիսումով, որն ի վերջո բերում է բջջի լիզիսի։ Հետևաբար, ամպիցիլինը սովորաբար համարվում է բակտերիոլիտիկ ։
Ֆարմակոկինետիկա
Ամպիցիլինը լավ է ներծծվում աղեստամոքսային համակարգից (չնայած՝ սնունդը նվազեցնում է նրա ներծծումը) և 1-2 ժամում հասնում է առավելագույն կոնցենտրացիայի։ Պարէնտերալ (հարաղիքային) ուղիների համար կենսամատչելիությունը 62 % է։ Ի տարբերություն այլ պենիցիլինների, որոնք սովորաբար 60-90 %-ով են կապվում պլազմայի սպիտակուցների հետ՝ ամպիցիլինի միայն 15–20 %-ն է կապվում ։
Ամպիցիլինը տարածվում է դեպի շատ հյուսվածքներ, չնայած այն կուտակվում է լյարդում և երիկամներում։ Ուղեղի թաղանթների բորբոքման պարագայում այն նաև կարող է հայտնաբերվել ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկում (օրինակ՝ մենինգիտի ժամանակ) ։ Ամպիցիլինի որոշ մասը փոխանակության է ենթարկվում բետա-լակտամային շղթայի՝ պենիցիլաթթվի հիդրոլիզվելու միջոցով, չնայած նրա մեծ մասը արտազատվում է անփոփոխ վիճակում ։ Երիկամներում այն հիմնականում ֆիլտրվում է խողովակային սեկրեցիայով, որոշ մասը նաև կծիկային ֆիլտրացիայով, մնացած մասը՝ կղանքով և լեղիով։
Հետացիլինը և պիվամպիցիլինը ամպիցիլինի էսթերներ են, բարձրացնում են կենսամատչելիությունը ։
Անասնաբուժության ոլորտ
Անասնաբուժության մեջ ամպիցիլինն օգտագործվում է կատուների, շների և անասնաֆերմայի կենդանիների բուժման համար ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պենիցիլիններ Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր Կատեգորիա:Հակաբիոտիկներ
Շագակի
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Շարաֆ
Շարաֆ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 36 կմ հարավ, Կուրի ակունքների շրջանում, պատմական Տայք աշխարհի Կող գավառում։
Պատմություն
Մեծ եղեռնի տարիներին Շարաֆից գաղթել է մոտ 500 բնակիչ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 75 տուն հայ և հույն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հատինոհե
Հատինոհե (八戸市), քաղաք Ճապոնիայում՝ Աոմորի պրեֆեկտուրայում։
2017 թվականի փետրվարի 28-ի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 229 527 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 756 մարդ/կմ2 ։ Համարվում է Աոմորի պրեֆեկտուրայի մեծությամբ երկրորդ քաղաքը։ Քաղաքը զբաղեցնում է 305,54 կմ2 տարածք։
Աշխարհագրություն
Հատինոհեն տեղակայված է Աոմիրի պրեֆեկտուրայի հարավարևելյան հարթավայրային գոտում։ Սահմանակցում է Խաղաղ օվկիանոսի հետ։ Օիրասե և Մաբետի գետերը անցնում են քաղաքի միջով ։
Կլիմա
Հատինոհեում կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է՝ տաք ամառներով և ցուրտ ու ձնառատ ձմեռներով։ Ամառները համեմատաբար ավելի մեղմ են, քան Հոնսյու կղզու այլ հատվածներում, քանի որ քաղաքը մոտ է ծովին։ Քաղաքում միջին ջերմաստիճանը 9.9 °C է ։
Բնակչություն
Բնակչության աճը ներկայացված է աղյուսակում ։
Օտտո Եսպերսեն
Յենս Օտտո Հարրի Եսպերսեն (Jens Otto Harry Jespersen, ), դանիացի լեզվաբան։
Ուսումնասիրել է լեզվի ստատիկ և պատմական հարցերը, ընդհանուր լեզվաբանական և առանձին լեզուների հետ կապված խնդիրներ։ Ի հակադրություն երիտքերականների, գտել է, որ հնչյունական օրենքները բացարձակ չեն։ Լեզվում կատարվող հնչյունական, վանկային ն բառային փոփոխությունները կապել է բանավոր լեզվի ևաղորդակցման պահանջների հետ։ Անդրադարձել է լեզվի ծագմանը, զարգացմանը, պատմական փոփոխությունների բնույթին ու պատճառներին։ Լեզվի ծագումը կապել է որոշակի իմաստ չունեցող նախնական բնական երգերի հետ։
Թրեպ երաժշտություն
Թրեպ (Trap), երաժշտական ժանր, որը ձևավորվել է 1990-ականներին սկզբին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հարավում ։ Այն ավելի մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել 2010-ականների սկզբին և համարվում է էլեկտրոնային երաժշտության ամենատարածված ենթաժանրերից մեկը։ Այս ժանրի երգերը սովորաբար ունենում են ագրեսիվ բառեր և հնչողություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր Կատեգորիա:Հիփ հոփ
Սիդխարտխ Մալխոտրա
Սիդխարտխ Մալխոտրա (सिद्धार्थ मल्होत्रा, Sidharth Malhotra, ), հնդիկ դերասան և մոդել։
կենսագրություն
Սիխարտխը ծնվել է 1985 թվականի հունվարի 16-ին, Դելիում, առևտրային նավատորմի նախկին կապիտան Սունիլի և տնային տնտեսուհի Ռիմիի ընտանիքում ։ Նա սովորել է Դոն Բոսկոյի և Բիռլ Վիդյա Նիտեկանդի (Նյու Դելի) դպրոցներում, այնուհետև ավարտել է Բախարատ Սինգհի ուսումնարանը ։ 18 տարեկան հասակում նա սկսել է մոդելի կարիերան, բայց չորս տարի հետո դժգոհության պատճառով որոշել է թողնել այդ մասնագիտությունը։
Կարիերան շարունակել է որպես դերասան, հաջող անցել է ֆիլմի լսումները, որի ռեժիսորն էր Անուբխավ Սինխը, սակայն ֆիլմը այդպես էլ չի թողարկվել։ Դրանից հետո Սիդխարտխը աշխատել է որպես ռեժիսոր Կարան Ջոհարի օգնական «Իմ անունը Կխան է» ֆիլմում։ 2012 թվականին դերասանը դեբյուտել է Կարան Ջոհարի «Տարվա ուսանող» ֆիլմում, երկու նորեկների` Դհավան Վարունի և Ալի Բխատի հետ։ Նրա հերոսը` Աբխիմանյու Սինգխը, ուսանող էր սահմանափակ բյուջեով, որը մրցում է իր հարուստ լավագույն ընկերոջ` Ռոխանի հետ դպրոցական ամենամյա առաջնությունում։ Ֆիլմն առևտրային հաջողություն է ունեցել։ Երկու տարի անց Սիդխարտխը նկարահանվել է «Նա ժպտում է, նա ծուղակում է» ռոմանտիկ կատակերգությունում, Պարինիտի Չոպրայի հետ ։ Նույն տարում թողարկվում է «Մի չարագործ» ֆիլմը, որտեղ նա կատարում էր անուղղելի հանցագործի` Գուռուի դերը, որի անբուժելի հիվանդ կնոջը սպանում է քրեական մարդասպանը։ Այս ֆիլմը առևտրային մեծ հաջողություն է ունեցել։
2015 թվականին դերասանը նկարահանվել է «Եղբայրներ» սպորտային դրամայում, բայց ֆիլմը չի արդարացրել սպասելիքները` ստանալով քննադատների բացասական գնահատականը և ցածր ցուցանիշներ ունենալով վարձույթում։ Նրա հաջորդ ֆիլմը 2016 թվականի «Կապուրը և որդիները» ընտանեկան դրաման էր։ Ֆիլմը ունեցել է առևտրային հաջողություն։ Նույն թվականանին թողարկվել է «Կրկին ու կրկին նայիր» ֆիլմը, որտեղ նա խաղում է մաթեմատիկոսի դերը, որը ճանապարհորդում է ժամանակի մեջ` հենց դրանով գիտակցելով ընտանեկան կյանքի կարևորությունը։ Ֆիլմում նրա խաղընկերն էր Կատրինա Կաիֆը։
2017 թվականին թողարկվել է «Ջենթլմենը» ֆիլմը, որտեղ դերասանը Ժակլին Ֆերնանդեսի խաղընկերն էր, նաև երգել է «Bandook Meri Laila» երգից հատված։ Սակայն նրա վոկալային ընդունակությունները չեն փրկել ֆիլմի ձախողումը վարձույթում ։ Նույն թվականին նա Ittefaq ֆիլմի րիմեյքում կատարել է սպանության մեջ կասկածվող Վիկրամի դերը, խաղալով Սոնակշի Սինհայի հետ ։ Ֆիլմը ունեցել է առևտրային հաջողություն։
Այժմ պատրաստվում է Aiyaary ֆիլմի թողարկմանը, որտեղ նա հանդես է գալիս բանակի մայորի դերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ մոդելներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Պինյուեկար Գանդուլյաս
Պինյուեկար Գանդուլյաս (իսպ․՝ Pinuecar Gandullas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սիմալա
Սիմալա  (Simala), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիա մարզում՝ Օրիստանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 366 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 27 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9090։ Հեռախոսային կոդը՝ 0783։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հակոբի ջրհոր
Հակոբի ջրհոր (Բիր-Յակուբ), ժայռի մեջ փորված խոր (մոտ 35 մ) ջրհոր Նաբլուսում (Պաղեստինյան ազգային վարչություն)։
Կրոնական ավանդության մեջ ջրհորը կապվում է Հակոբի հետ ավելի քան երկու հազարամյակ։ Այն գտնվում է Թել-Բալատ հնագիտական պեղումների վայրի (ենթադրաբար աստվածաշնչյան Սիհեմ) մոտ՝ Գարիզիմ լեռան հյուսիսարևմտյան կողմում ։
Այդ ջրհորի մոտ տեղի է ունեցել Հիսուսի հանդիպումը սամարացի կնոջ հետ, որը նկարագրված է Հովհաննեսի ավետարանում։
Ներկայում Իակովի ջրհորը գտնվում է կրիպտեում, որը տեղակայված է Ֆոտինիա Սամարացուն նվիրված մեծ վանական տաճարի զոհասեղանի տակ։ Իակովի ջրհորի վանքը պատկանում է Երուսաղեմի պատրիարքարանին ։
Ջրհորը սուրբ վայր է համարվում ոչ միայն քրիստոնյաների, այլև հուդայականների, սամարացիների և մուսուլմանների համար ։ Կրոնական հողի վրա այստեղ 1979 թվականին հոգեկան հիվանդ հրեա-մոլեռանդի կողմից դաժանորեն սպանվել է իգումեն Ֆիլումենը, դրանից հետո մարդասպանը պղծել է տաճարը՝ հասցնելով նաև նյութական վնաս ։ Նույն մարդասպանի կողմից 1982 թվականին այս վանքում ծանր վիրավորվել էր միանձնուհի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան վայրեր Կատեգորիա:Պաղեստինի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ջրհորներ