cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռոզա Մադեր (վեպ)
Հրապարակում
Ստեղծագործությունը հրատարակվում է 1995 թվականին և դառնում է Քինգի միակ ստեղծագործությունը, որը հրատարակվել է այդ թվականին ։ 1995 թվականին Քինգն ավարտում է «Կախարդը և բյուրեղը» և «Հուսահատություն» վեպերը : «Ռոզա Մադերը» կազմված է նախաբանից, տաս մասերից և վերջաբանից ։ Գրքի առաջին տիրաժը կազմել է 1,75 միլիոն օրինակ։ Մարքեթինգային նպատակներով տպագրվել էր տաս հազար օրինակ մինչ վեպի հրատարակումը, որի քանակը այդ ժամանակ ռեկորդային էր Քինգի ստեղծագործություններից։ Ինչպես նաև հրատարակվել էր վեպի սահմանափակ տիրաժ՝ 250 օրինակով։ Գրքերն ունեին հատուկ պատյաններ և ստորագրված էին Քինգի կողմից էքսլիբրիսում ։ Աուդիոգիրքը, հրատարակված Penguin Audiobooks-ի կողմից, հայտնվում է CD ֆորմատով 2009 թվականի փետրվարին։ Տեքստը կարդում էր Բլեր Բրաունը ։ Քինգը, հայտնվելով «Սյուզաննայի երգը» վեպում որպես հերոս, պատմում է իր զրուցակիցներին, որ գտնվում էր Սև աշտարակի ազդեցության տակ, երբ գրել է վեպը։ Օրագրում նա այն անվանել է ձախողված, առնվազն վաճառքի առումով։ Քինգը գրել է. «Այդ ժամանակ ինձ մոտ միտք է ծագում վեպի մասին, որում կինը նկար է գնում խանութ-գրավատնից և ընկնում է նկարի մեջ։ Իսկ, միգուցե, նա ընկնում է Միջին աշխարհ և այնտեղ հանդիպի Ռոլանդին։ 2016 թվականից հրատարակման իրավունքը պատկանում է Scribner հրատարակչությանը, որի հետ Քինգը սկսել է համագործակցել «Ոսկորներով պարկ»ի հրատարակումից սկսած ։
Հերոսներ և կապեր
Վեպում գոյություն ունեն ավելի քան ութսուն հերոս ։ Քննադատները նշում էին այն սիմվոլիզմը, որն առաջացել էր գրքի հերոսների միջև։ Այդպես Ռոզի Դենիելսը հասնում է հոգևոր կերպարանափոխության Ռոզա Մադեր անունով կնոջ շնորհիվ։ Վերջինս օգնում է Ռոզիին վերացնել իր հրեշ ամուսնուն։ Սպիտակ սավանի վրայի մեկ կաթիլ արյունը կատալիզատոր է հանդիսանում և թույլ է տալիս Ռոուզին փախչել Նորմանից։ Աստիճանաբար հերոսուհին հասկանում է իր իրական նշանակությունը և հնարավորություն է ստանում այլ աշխարհներ ընկնել։ Վենդի Յարոու հերոսը, նկարի աշխարհում կերպարանափոխվում է Դորկասի, հանդես է գալիս որպես Ռոզիի խրատտու։ Կա կարծիք, ըստ որի գլխավոր հերոսուհու անունը նվիրված է Քինգի կին Թաբիթային։ Դրան է ակնարկում Գործք առաքելոցի իններորդ էջի 36-երրորդ բանաստեղծությունը. «Յաֆֆայում մի աշակերտուհի կար, ում անունն եր Թաբիֆա (Tabitha), որը նշանակում է „քարայծ“ (Dorcas), նա լի էր բարի գործերով և շատ բարեգործություններ էր անում։ Նորմանը վեպում նկարագրվում է ինչպես սադիստ՝ մսագործի ձեռքերով և «անարտահայտիչ, ինչպես ապակու բեկորները» աչքերով ։ Քինգը նրան համեմատում էր Ճանապարհային սարսափ անունով կերպարի հետ, ով Ամեն ինչ հնարավոր է (ժողովածու) պատմությունից էր։
Գրքի գործողությունները հիմնականում տեղի են ունենում Մեն նահանգի Դերրի քաղաքում, ինչպես Դա (վեպ), «Անքնություն», Ոսկորներով պարկ և Երազների որսորդը : Սյուժեով վեպը կապված է Քինգի այլ ստեղծագործությունների հետ, այդ թվում՝ «Սև աշտարակ» շղթայի հետ։ Ինչպես նշել է Պատրիկ Մակելիրը, «Ռոզա Մադերը» լի է հղումներով աշխարհի, նրա աշխարհագրության մասին։ Այսպես, Դորկասը տեսարաններից մեկում հիշատակում է Լադ քաղաքը, որը ներկայացվում է «Ամայի երկրներ» վեպում. «Ես պատերազմներ եմ տեսել, որոնք եկել ու գնացել են, ինչպես ալիքներ, որոնք ուղղվում էին դեպի ափը, կործանում ավազե դղյակները և իր հետ տանում։ Ես տեսել եմ մարդկանց, ովքեր կենդանի այրվել են կրակներում, և հարյուրավոր գլուխներ սյուների վրա Լադայի փողոցների երկայնքով։ Իմ աչքերի առաջ սպանել են խելացի կառավարիչներին, իսկ նրանց փոխարեն նշանակել հիմարներին. և ես մինչև հիմա ապրում եմ» ։ Ռոզա Մադերը նաև գիտի Միջին աշխարհի փիլիսոփայության մասին և խորհում է «կա»-յի մասին{{ref+|Բեվ Վինսենտն իր «Ճանապարհ դեպի Սև Աշտարակ» գրքում ներկայացնում է «կա»-ն ինչպես ճակատագրի ուժ։ Չիմանալով՝ թե ինչ անել այս կամ այն իրավիճակում, մարդը տալիս է իրեն «կա»-յի ձեռքերը։ Ռոզա Մադերը վեպում ասում է. «Միթե մենք կարող ենք գնալ «կա»-յին հակառակ։ Ոչ, հակառակ դեպքում ինչպես մի ակ, որը աշխարհը ընթացքի մեջ է դնում, և կինը կամ տղամարդը, ով որ կգնա «կա»-յին դեմ, անմիջապես կտրորվի նրա անվահեցից։» ։ Չնայած այդ հանգամանքին, շատ նման հղումներ, որոնք հանդիպում են հեղինակի նաև այլ ստեղծագործություններում, պարզ նկատելի են գրքի մակերեսային ընթերցանության ժամանակ, չունեն զգալի հարաբերություն Սև Աշտարակի պատմության հետ ։ Վեպում հիշատակվում են նաև Միզերի Չեսթեինը և Պոլ Շելդոնը, «Միզերի»-ի հերոսները {{rp|296}}, Սյուզեն Դեյը «Անքնություն»-ից {{rp|104}}, Սինտիա Սմիթը «Կարգավորողներ»-ից ։ Ռոզա Մադերի հիշատակմանը կարելի է հանդիպել «Սյուզաննայի երգը» վեպում ։
Վեպի ռուսերեն հրատարակված գրքերի ցուցակը
Վեպի ռուսերեն հրատարակված գրքերի ցուցակը
Քննադատություն
Վեպին չի հաջողվում զբաղեցնել առաջին հորիզոնականը Բեստսելերների ցանկում ըստ The New York Times թերթի։ Վեպը մնացել է բեստսելերների ցանկում տասնութ շաբաթ։ Դրանցից տասնմեկը՝ հաստ կազմով տարբերակը, և յոթը՝ փափուկ ։ The New York Times-ի նմանօրինակ վարկանիշային աղյուսակում ստեղծագործությունը մնաց տասնչորս շաբաթ ։ ԱՄՆ-ում 2014 թվականի աուդիոգիրքը զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Apple-ի iBooks ծրագրի բեստսելերների ցանկում, տարբեր ժամանակներում զբաղեցնելով հինգերորդ և տասնմեկերորդ հորիզոնականները ։ Արդյունքում 1996 թվականին վեպը զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Լոկուս մրցանակաբաշխությանը «Հորրոր/մութ ֆանտաստիկա» անվանակարգում՝ զիջելով Բարբարա Հեմբլիի «Ճամփորդություն մահվան աշխարհ» և Թիմ Պաուերսի «Պահպանման ժամկետ» ստեղծագործություններին ։ Մի շարք գրողների կարծիքով վեպը հանդիսանում է Քինգի ստեղծագործություններից առավել դաժանը, որը բռնության թեմային է առնչվում ։
Դեվիդ Էթվուդը (David Atwood), Book of the Month Club-ի տեսաբանը, գրքի առաջին տեսարանը համարել է ամենսարսափելին, որ նա երբևէ կարդացել է. «Դուք մի քանի անգամ կշրջվեք, ինչպես արել են մեզանից որոշները, երբ դեռ ստացել էինք ձեռագրի նախնական օրինակը» ։ Առաջացող անհանգստության, լարվածության, սարսափի զգացումները նկարագրել էին Oklahoman, Baton Rouge magazine, Montgomery Advertiser և այլ հրատարակչությունների քննադատները։ Դրական էր ընդունվել գլխավոր հերոսուհին ։ New York Newsday-ի գրախոսը Ռոզիին անվանել է ուժեղ կերպար և գրքի հաճույքներից մեկը։ Detroit Free Press-ի տեսաբանը Ռոզիին համարել է Քինգի ստեղծած ամենալավ ներկայացված հերոսուհին ։
Publishers Weekly-ի տեսաբանը անվանել է գիրքը Քինգի ամենահետաքրքիր և ակտուալ սարսափ գիրքը, որի կենտրոնում ծեծված կին է, ով որոշել է կյանքը սկսել նորից, և նրա դաժան ամուսինը, իրենից ներկայացնում է չարի օրինակ։ «Ռոզա Մադերը», հարուստ լինելով կերպարներով և իրադարձություններով, իր մեջ համատեղում է լավագույնը Քինգի երկար վեպերից. «Դիմակայություն»-ից տեսունակության լայնությունը և «Դոլորես Քլեյբորն»-ից հոգեբանական դիմանկարի ճշտակատարությունը։ Լարվածությունը չի թուլանում ինչպես տանջանքների իրատեսական նկարագրությունների, նաև Նորմանի Ռոզիին անդադար հետապնդելու շնորհիվ։ Գիրքն իրենից ներկայացնում է ուրվատեսիլային «ամերիկյան բլուրներ» ։ Ռեյ Օլսոն (Ray Olson)՝ Booklist-ի տեսաբանը, նշել է հեղինակի կարողությունը ստեղծել համոզիչ կանանց՝ գլխավոր հերոսներին։ Միևնույն ժամանակ, իր կնոջ սադիստ-ոստիկանի տակտիկական որոնումը լարված են թվում, բայց՝ ավելորդ։ Գլխավոր հերոսուհուն այդ դժվար իրադրությունից դուրս գալ օգնում է տարօրինակ նկարը, ի տարբերություն, օրինակ՝ Դոլորես Քլեյբորնից, ով շրջանցում է դրանք առանց գերբնական ուժերի ։
Հերոսուհին, ով 14 տարի շարունակ ենթարկվել է հոգեբանական, ֆիզիկական և սեռական խոշտանգումների, փախչում է իր անհավասարակշռված ամուսնուց։ Գիրքը, ըստ Բերդի կարծիքի, լի է գրաֆիկական լեզվով, բայց դա չի հիասթափեցնում ընթերցողներին, ովքեր ծանոթ են հեղինակի վեիջին գործերին։ Եվ չնայած հալածանքը չի վախեցնում ընթերցողին, այն ստեղծում է լարվածություն և ներկայացնում է Ռոզիի ամուսնու ողջ խելագարությունը։ Վերջնական կոնֆլիկտը ընդգծում է, որ ուժ կարելի է գտնել մեր մեջ։ Այնուամենայնիվ, տեսաբանն ափսոսում է, որ ոչ բոլոր տնային բռնության զոհերը կարող են օգտվել կախարդական նկարից ։
Քրիստոֆեր Լենման-Հաուպտը (Christopher Lehnmann-Haupt)՝ The New York Times-ի գրախոսը, կարծում էր, որ վեպը հազիվ թե կարելի է անվանել Քինգի համար «սարսափելի»։ Վտանգը, որ կապված է Ռոուզի վրա այնքան սուր չէ, որքան «Դոլորես Քլեյբորն»-ի և «Ջերալդի խաղը» գրքերի հերոսուհիների ճակատագիրը, որոնք կենտրոնացած էին սեռական խոշտանգումների վրա։ Նորմանի կերպարը շատ հրեշային է հնչում, որպեսզի վստահություն առաջացնի։ Լինելով հանցագործ՝ նա ոչ միայն սպանում էր մարդկանց, այլ նաև ուտում էր նրանց մարմնի մասերը։ Որպես վերջաբան քննադատը վեպն անվանել է չափազանց ձանձրալի ։ Այդ հրատարակության մեկ այլ գրախոս՝ Ռիչարդ Նիկոլլսը (Richard E. Nicholls), նկարի միջով ճամփորդելը համարում էր դասական դիցաբանությունից ոգեշնչման արդյունք։ Վեպի գագաթնակետը նա համարել է սարսափելի, բայց միևնույն ժամանակ՝ հուզիչ ։
Entertainment Weekly-ի տեսաբան Մարկ Հարրիսը դժգոհ էր գրքից ։ Նա նշում էր, որ հեղինակն իր վարպետությամբ ստիպել է ընթերցողին մտնել Ռոզի Դենիելսի մաշկի տակ. մինչև նրա մտքերն ու երգերի հատվածները նրա գլխում։ Այդ դիմանկարը մանրազնին է, բայց ոչ՝ լուսավորված։ Վեպի կառուցվածքը, որը ֆիլմ է հիշեցնում, պակասեցնում է ինտրիգան, իսկ չար Նորմանը ոչ թե վախենալու է, այլ՝ զզվելի։ «Ե՞րբ է Սթիվեն Քինգը դադարել վախեցնել։ Ես կասկածում եմ, որ նա նույն կերպ է արձագանքում ընթերցողների հարցերին, ինչպես Վուդի Ալլենն արձագանքում է քննադատներին, ովքեր խնդրում են, որպեսզի նա վերադառնա հումորային ֆիլմերի նկարահանմանը»։ Նկարի ներսում ֆեմինիստ աստվածուհու, լաբիրինթոսի, կախարդական գետերի և ցուլի Տաճարով տեսարանները համարում է անհամոզիչ։ «Քերրի, Փայլատակում, Ընտանի կենդանիների գերեզմանոց վեպերի սարսափն առաջանում էր այն թեթևությունից, որից չարը կարող էր գրավել ազնիվ մարդուն և թաքնվել նրա ետևում։ «„Ռոզա Մադերը“ չէր առաջարկում այդպիսի գրավիչ երկիմաստություն» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր Կատեգորիա:1995 վեպեր Կատեգորիա:Սարսափ վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Ֆենտեզի վեպեր Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ գրականություն Կատեգորիա:Սարսափ գրականություն Կատեգորիա:Ընտանեկան բռնություն Կատեգորիա:Հոգեբանական վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր Կատեգորիա:1995 վեպեր Կատեգորիա:Սարսափ վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Ֆենտեզի վեպեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Ընտանեկան բռնություն Կատեգորիա:Հոգեբանական վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:Սարսափ գրականություն
Այլասիրություն
Այլասիրություն, ալտրուիզմ (altruism), հոգատարություն այլ անձանց բարեկեցության կամ շահերի մասին։ Եսասիրության հետ հասարակ հակադրությունը բացահայտում է այլասիրության ըմբռնման որոշ տարբերություններ՝ կապված հակվածության, նկատառումների և վարվելակերպի հետ։ Այլասերը կարող է ուրիշներին օգուտ տալու նպատակ ունենալ, սակայն այդ նպատակն իրականացնելիս չհասնել հաջողության։
Սիդերիտ
Սիդերիտ ( σίδηρΟς), երկաթային սպաթ, միներալ, երկաթի կարբոնատ, քիմիական բաղադրությունը՝ FeCO3։ Պարունակում է 62,01% FeO և 37,99% CO2։ Բյուրեղագիտական համակարգը տրիգոնային է։ Առաջացնում է ռոմբոէդրիկ, թիթեղաձե, պրիզմատիկ, սկալենոէդրիկ բյուրեղներ, որոնք հազվադեպ են հանդիպում։ Սովորաբար լինում են հատիկավոր ագրեգատների, կոնկրեցիաների, հողախառն կուտակների և այլ ձևերով։ Գոյացնում է շերտեր, երակներ և տձև մարմիններ։ Գույնը դեղնասպիտակ է, մոխրագույն, կանաչա–մոխրագույն, հողմնահարման դեպքում՝ սպիտակ, կարծրությունը՝ 4,5, խտությունը՝ 3960 կգ/մ³։ Ըստ առաջացման պայմանների տարբերում են հիդրոթերմալ, սեդիմենտոգեն և մետամորֆացված։ Երկաթի հանքանյութի կարևոր միներալ է։
Այլասիրություն
Այլասիրություն, բարոյական սկզբունք, որն արտահայտում է ուրիշների, մասնավորապես՝ իր մերձավորների նկատմամբ մարդու անշահախնդիր հոգատարությունը, նրանց համար զոհողություն կատարելու ընդունակությունը։ Այլասիրություն փոքր ընդգրկում ունեցող, թերի, սահմանափակ հումանիզմ է, այն սահմանափակվում է առավելապես անձնական հարաբերությունների ոլորտով։
Սիդերիտ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկաթի միներալներ Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Կարբոնատներ
Այլասիրություն
Այլասիրությունը երբեմն հասկանում են որպես ավելի մեծ հոգատարություն որոշների, քան սեփական անձի նկատմամբ, իսկ երբեմն՝ հավասար ուշադրություն սեփական անձին և այլոց։ Քանի որ «ուրիշները» սովորաբար ավելի շատ են, քան որոշում կայացնողը, այս տարբերակումը գործնական նշանակություն չունի, սակայն կարող է կարևոր լինել երկու անձի առկայության դեպքում։ Խաղի տեսության վրա հիմնված քննարկումներում հակադրվում են փոխադարձ այլասիրությունը և համընդհանուր այլասիրությունը։ Փոխադարձ այլասերը ուրիշի հանդեպ նույն վարքագիծն ունի, ինչ նա ունի, կամ ակնկալում է, որ կունենա իր հանդեպ։
Համընդհանուր այլասիրությունը, որ հաճախ համարվում է քրիստոնեության հիմնական բարոյական պահանջը, անվերապահ է։ Հասարակական կենսաբանության կիրառությունները ցույց են տալիս, որ անհատների և խմբերի գոյատևման հնարավորությունները կախված են ոչ միայն եսասիրության և այլասիրության ազդեցության ոլորտներից, այլև խնդրո առարկա այլասիրության տեսակից։
Ստարոե Ալեյկինո (գյուղ, Ուլյանովսկի շրջան)
Ստարոե Ալեյկինո (Старое Алейкино), գյուղ Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1649 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Ելանեցի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Ելանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1816 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 88 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,747 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Ելանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1816 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արևելյան արվեստի ազգային թանգարան (Հռոմ)
Ջուզզեպե Տուչիի անվան արևելյան արվեստ ազգային թանգարան (Museo nazionale d'arte orientale Giuseppe Tucci, MNOR), թանգարանը, որը գտնվում է Իտալիայի Հռոմ քաղաքում և նվիրված է արևելքի արվեստին։ Թանգարանի ներկայիս տնօրենն է Մասսւմւլիանո Ա. Պոլիչետին (Massimiliano A. Polichetti)։
Հավաքածուներ
Թանգարանը հիանալի է բուդդիզմի վաղ պատմությանը վերաբերող հավաքածուվ՝ գանդհարական արվեստի առարկաներով՝ բերված Աֆրիկայի և իտալական հնէաբանական ինստիտուտի և Արևելքի պաղեստինյան շրջանից, Աֆղանստանը՝ Տեպե-Սարդար բուդդայական տաճարի ավերակներ և Մասուդ 3-րդի պալատը Գազայում, արևելյան Իրան՝ նախապատմական Շախր-Սոտե քաղաք, ինչպես նաև արվեստի առարկաներ Նեպալից, Տիբեթից, Լաթաքիայից, որոնք հավաքվել են Ջուզեպպե Տուչիի կողմից 1928-1948 թվականների ճանապարհորդության տարիներին։
Շինություն
Թանգարանը հիմնվել է 1957 թվականին և զբաղեցնում է Պալացո Բրանկաչոյի մի մասը, որը կանգնեցվել է Բրանկաչիո ընտանիքի խողմից ֆրանցիսկանական կանանց վանքի և հնամյա եկեղեցու վայրում։ Շինությունը հերթական անգամ վերակառուցվել է, երբ վերածվել թանգարանի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:Հռոմի թանգարաններ Կատեգորիա:1957 հիմնադրված թանգարաններ
Խմորասնկեր
Խմորասնկեր, բնորոշ միցելիում չունեցող սնկեր, որոնց վեգետատիվ մարմինը մեծ մասամբ միայնակ կամ բողբոջող բջիջներ են։ Հայտնի է մոտ 1500 տեսակ, որոնք պատկանում են պայուսակավոր (Ascomycetes), բազիդիավոր (Basidiomycetes) և անկատար (Deuteromycetes) սնկերին։
Բազմացում
Խմորասնկերը բազմանում են բողբոջման եղանակով։ Մայրական բջջի վրա առաջանում է արտափքում։ Մայրական բջջի կորիզը կիսվում է, և դուստր կորիզներից մեկն անցնում է առաջացած արտափքման մեջ։ Արտափքումը մեծանում է և հասնելով մայրական բջջի չափերին, անջատվում նրանից, հանդես գալով որպես առանձին բջիջ։ Երբեմն մնում է մայրական բջջի հետ, առաջացնելով ճյուղավորված շղթաներ։ Վերջիններիս մոտ սեռական սպորատվությունը հայտնաբերված չէ, և դրանց անվանում են խմորասնկանման սնկեր կամ ասպորոգեն խմորիչներ, օրինակ՝ կաևդիդա (Candida) ցեղը։ Հիմնականում խմորասնկերը ներկայացված են պայուսակավոր սնկերի էնդոմիցետայինների (Endomycetales) կարգով, որոնց վեգետատիվ մարմինը օվալաձև է կամ ձվաձև։ Խմորասնկերը բազմանում են բողբոջմամբ, մասամբ՝ կիսմամբ։ Եթե բողբոջման ժամանակ բջիջները չեն անջատվում միմյանցից, ապա ձևավորում են կեղծ միցելիումներ։ Սեռական պրոցեսի ժամանակ տեղի է ունենում երկու բջիջների պարունակության միաձուլում, և զարգանում են պայուսակները՝ պայուսակասպորներով։
Բնորոշ բաժանումներ
Ասկոմիցետներ
Բազիդիոմիցետներ
Նյութափոխանակություն
Խմորասնկերը բավականին պահանջկոտ են սնման պայմաններում։ Անարէոբ պայմաններում կարող են, որպես էներգիայի աղբյուր օգտագործել ածխաջրերը, այն էլ հեքսոզներ և նրանցից կազմված օլիգոսախարիդներ։ Որոշ տեսակներ (Pichia stipitis, Pachysolen tannophilus, Phaffia rhodozyma) վերցնում են պետնոզներից, օրինակ, կիսլոզ ։ Schwanniomyces occidentalis և Saccharomycopsis fibuliger խմորասնկերը կարող են առաջացնել օսլայի խմորում, Kluyveromyces fragilis - ինուլին ։ Աէրոբ պայմաններում մի շարք տեսակներ մարսվում են սուբստրատում. բացի դա ածխաջրածնում պարունակվում են նաև ճարպեր, ածխաջրածիններ, արոմատիկ և ածխածնային միացություններ, սպիրտներ, օրգանական թթուներ    ։
Կիրառական նշանակություն
Գործնական նշանակություն ունեն սախարոմիցետայինները (Saccharomycetaceae), որոնք տարածված են շաքարով հարուստ բազմազան հիմնանյութերի՝ մրգերի, ծաղիկների նեկտարի, ծառերի խեժի վրա։ Նրանք անջատվում են հողից, սննդամթերքից, նավթից։ Կան բույսերի, կենդանիների և մարդու համար ախտածին տեսակներ։ Հարուցում են բլաստոմիկոզներ, կանդիդոզներ։ Հաճախ ուղեկցում են առաջնային հիվանդություններին։ Խմորասնկերը առաջացնում են սպիրտային խմորում։ Գործնական կիրառություն ունեն հացաթխման խմորասնկերը (Saccharomyces cerevisiae), որոնց աճեցվող տարատեսակներն օգտագործում են հացաթխման, գինեգործության, գարեջրի արտադրության մեջ։ Խմորասնկերը պարունակում են սպիտակուց, ածխաջրեր, հարուստ են B խմբի վիտամիններով։ Դրանք կերային սպիտակուցի, սպիտակուցավիտամինային խտանյութերի, ֆերմենտների հիմնական սինթեզողներն են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խմորասնկեր Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Ջոն Ուիլյամ Ռելեյ
Ջոն Ուիլյամ Ռելեյ (John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh, ), անգլիացի ֆիզիկոս, տատանումների տեսության հիմնադիրներից։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1873 թվականից, 1905-1908 թվականներին՝ նախագահ)։ Իսկական ազգանունը՝ Սթրեթ (Strutt), Ռելեյի երրորդ բարոն՝ 1873 թվականից։
Կենսագրություն
Ջոն Ուիլյամ Ռելեյն ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը (1865), 1879 թվականին (Ջեյմս Մաքսվելի մահից հետո) դարձել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր և Կավենդիշի լաբորատորիայի տնօրեն։
Գիտական գործունեություն
Ջոն Ուիլյամ Ռելեյը դիտարկել է նաև պատահական փուլերով մեծ թվով տատանումների գումարման խնդիրը և ստացել արդյունարար ամպլիտուդի բաշխման ֆունկցիան։ Զբաղվել է ալիքների դիֆրակցիայի, ցրման և կլանման հարցերով, հետազոտել վերջավոր ամպլիտուդի ալիքներն ու յուրատեսակ մակերևութային ալիքները։ Տատանումների տեսության վերաբերյալ աշխատանքները Ռելեյը ամփոփել է «Ձայնի տեսություն» հիմնարար աշխատությունում։ 1900 թվականին արտածել է բացարձակ սև մարմնի ճառագայթման օրենքներից մեկը, որը կարևոր նշանակություն է ունեցել քվանտների տեսության ստեղծման համար։ Դրել է լույսի մոլեկուլային ցրման տեսության հիմքը։ Պարզելով, որ լույսի ցրման ինտենսիվությունը հակադարձ համեմատական է ալիքի երկարության 4-րդ աստիճանին, բացատրել է երկնքի երկնագույն լինելը։ 1879 թվականին ստեղծել է օպտիկական սարքերի լուծունակության տեսությունը։ 1894 թվականին Ուիլյամ Ռամզայի հետ հայտնագործել է արգոնը։
Ռելեյի անունով են կոչվել ֆիզիկական շատ հասկացություններ, օրենքներ, սարքեր (Ռելեյի սկավառակ, Ռելեյի ինտերֆերոմետր, Ռելեյի ցրում, Ռելեյի մագնիսացման օրենք և այլն)։
Ջոն Ուիլյամ Ռելեյն արժանացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի (1904)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Վհակը (հեռուստասերիալ)
«Վհակը» (The Witcher), լեհ-ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալ, հիմված Անջեյ Սապկովսկիի համանուն վիպաշարի հիման վրա ։ Հեռուստասերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Նեթֆլիքս սթրիմինգ կայքում։
Սյուժե
Ռիվիացի Գերալթը մուտանտ է և հրեշներ սպանող, որն ամեն կերպ փորձում է աշխարհում գտնել իր տեղը, որտեղ պարզվում է, որ մարդիկ հաճախ հրեշներից ավելի վատն են ։
Արտադրություն
2017 թվականի մայիսին Netflix-ը հայտարարել է Անջեյ Սապկովսկու «Վհակը» վիպաշարի անգլալեզու ադապտացիայի վրա աշխատանքների մասին։ Մշակմամբ զբաղվել են Sean Daniel Company և Platige Image ընկերությունները ։ 2017 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Լորեն Շմիդթ Հիսսրիհը նշանակվել է նախագծի շոուրաններ ։ 2018 թվականի հունվարին հայտարարվել է, որ պիլոտային էպիզոդի սցենարը ավարտվել է ։ 2018 թվականի ապրիլին հայտնի դարձավ, որ առաջին եթերածրջանը կազմված է լինելու ութ էպիզոդից և նկարահանումները անց են կացվելու Կենտրոնական Եվրոպայում ։
Առաջին եթերաշրջանի նկարահանումներն անցկացվել են 2018 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Հունգարիայում ։ 2019 թվականի մարտին նկարահանումներն անցկացվել են Գրան Կանարիայում, Պալմայում և Գոմերայում, որոնք մտնում են Կանարյան կղզիների կղզեխմբում ։ Նկարահանման ընթացքը պաշտոնապես ավարտվել է 2019 թվականի մայիսի 30-ին ։
2020 թվականիսկզբին պետք է անցկացվեն երկրորդ եթերաշրջանի նկարահանումները, որը պետք է ցուցադրվի 2021 թվականի գարնանը ։ Հայտնի է, որ այն նկարահանվելու է Մեծ Բրիտանիայում ։ 2019 թվականի նոյեմբերին նախագծի շոուրաններները հայտարարել են, որ պատրաստվում են թողարկել յոթ եթերաշրջան։
Ցուցադրություն
2019թվականի ապրիլին Netflix-ի ներկայացուցիչ Թեդ Սարանդոսը հայտնել է ներդրողներին, որ առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան նշանակվել է 2019 թվականի վերջին ։ Հոկտեմբերին պաշտոնապես հաստատվել է, որ բոլոր էպիզոդները հասանելի կդառնան 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ։
Գովազդային արշավ
Հեռուստասերիալի առաջին թիզերը ներկայացվել է 2019 թվականի հուլիսի 19-ին San Diego Comic-Con International-ում ։ Առաջին լիարժեք թրեյլերը ցուցադրվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Լուկկայի ցուցահանդեսում ։ Թրեյլերը հրապարակվել է նաև YouTube-ում ։
Դերասանական կազմի վերաբերյալ վեճ
2018 թվականի սեպտեմբերին հայտնի է դարձել, որ Ցիրիի դերակատարման համար փնտրում են BAME ծագմամբ դերասանուհի, ինչը բացվում է որպես «սևամորթ, ասիացի կամ կամ այլ էթնիկ փոքրամասնության ներկայացուցիչ», սակայն ըստ սյուժեի կերպարը ունի սպիտակ մաշկ և բաց գույնի մազեր ։ Դա մեծ անհանգստություն է առաջացրել վիպաշարի երկրպագուների մոտ, որոնք նշել են, որ ոչ եվրոպոիդ ռասայի ծագմամբ կերպարը սյուժեում այդքան էլ հարմար չէ, այն դեպքում, երբ գործողությունները տեղի են ունենում մտածված աշխարհում, որի ոգեշնչման աղբյուրը, ամենայն հավանականությամբ եղել է միջնադարյան Լեհաստանը, ինչը տարբերվում էր իր մոնոէթնիկությամբ ։ Լորեն Շմիդթ Հիսրիհը հրաժարվել է հաստատել այն փաստը, որ ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում մտածված աշխարհում և այն չպետք է բառացիորեն հավակնի պատմական ճշգրտության։ Այս հաղորդագրությունից հետո Լորենը դարձել է կիբերբուլլինգի զոհ ։ Տվյալ նորությունը նաև վրդովվմունք է առաջացրել Լեհաստանի մի շարք ինտերնետ հրատարակությունների մոտ, որոնք մեղադրել են ամերիկացիներին անհարգալից վերաբերմունքի և լեհական մշակույթի արատավորման մեջ, պահանջելով, որպեսզի Ցիրիի դերի համար վերցնեն սլավոնական ծագմամբ դերասանուհի ։ Շուտով հայտնվեց նոր հաշվետվություն ստեղծողների կողմից, որի համաձայն Ցիրիի դերասանուհու համար փնտրում են լեհական ծագմամբ դերասանուհի, իսկ BAME բնորոշումը կարող է իր մեջ ներառել արևելաեվրոպական ծագմամբ մարդ ։
Արտասահմանյան մի շարք ԶԼՄ-ներ քննադատել են օգտատերերի վրդովմունքը, մեղադրելով նրանց ռասիզմի և ատելության պրոպոգանդայի մեջ   ։ Forbes-ի խմբագիրներից մեկը նշել է, որ ուրախ կլիներ Ցիրիի դերում ասիական ծագմամաբ դերասանուհու տեսնելու համար և հույս ունի, որ նա չի դառնա ինտերնատային թունավորման զոհ։ Այս հրապարակումը վրդովվեցրել է վիպաշարի մի շարք երկրպագուների, որոնք կարծում էին, որ դա անհարգալից վերաբերմունք է առաջնային աղբյուրի նկատմամբ։ Նաև երկրպագուները վրդովված են վերոհիշյալ խմբագրի սպիտակամորթ մարդկանց վերաբերյալ հակադարաձ ռասիզմով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր Կատեգորիա:2019 հեռուստասերիալներ
Պեյտոն Սիլվա
Պեյտոն Ռոբերտ Սիլվա կրտսեր (անգլ.` Peyton Robert Siva, Jr., ), սամոական ծագմամբ ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Ներկա պահին հանդես է գալիս նորզելանդական «Նյու Զիլանդ Բրեյքերս» ակումբում։ Ժամանակին հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։
Ծնվել է Վաշինգտոն նահանգի վարչական կենտրոն Սիեթլ քաղաքում։ Ավագ դպրոցի բասկետբոլային կարիերան անցկացրել է Ֆրենկլինի ավագ դպրոցում։ Դպրոցի ավարտական տարում Սիլվայի միջին ցուցանիշներն էին 18,1 միավոր, 5,3 փոխանցում, 3,4 անդրադարձ և 2.3 խլում։ Համալսարանային առաջնությունում ներկայացրել է Լուիսվիլի համալսարանը։ Համալսարանային թիմի կազմում Սիլվան երկու անգամ հասել է մինչև NCAA I դիվիզիայի առաջնության եզրափակիչ քառյակ, ինչպես նաև մեկ անգամ հաղթել այն (2013)։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Սիլվան ընտրվել է NBA-ի 2013 թվականի դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 56-րդ ընտրությամբ՝«Դետրոյթ Փիստոնսի» կողմից։ «Փիստոնսի» կազմում անցկացրած մեկ մրցաշրջանի ընթացքում մոտավորապես մեկ ամիս անցկացրել է NBA զարգացման լիգայի «Ֆորտ Ուեյն Մեդ էնթս» կրտսեր ակումբում ։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Սիլվան նոր պայմանագիր է կնքում «Օռլանդո Մեջիքի» հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սամոական ծագման ամերիկացիներ
Միր Բաշիր Կասումով
Միր Բաշիր Ֆատահ օղլի Կասումով (Mirbəşir Fəttah oğlu Qasımov, ), խորհրդային կուսակցական, պետական գործիչ։ Կոմկուսի անդամ 1905 թ.-ից։ Մասնակցել է 1905-1907 թթ. հեղափոխությանը։ Եղել է Բաքվի բոլշևիկյան կազմակերպության մարտական դրուժինայի անդամ։ 1917-1918 թթ. կուսակցական աշխատանք է տարել Բաքվում և Լենքորանում։ Ադրբեջանի Կ(բ)կ I համագումարում (1920 թ.) ընտրվել է Կենտկոմի անդամ։ Մուսավաթական կառավարության դեմ 1920 թ. ապրիլի ապստամբության ղեկավարներից էր։ Եղել է Բաքվի հեղկոմի անդամ, 1921-1924 թթ. և 1931-1935 թթ.՝ Ադրբեջանի ԿԳԿ-ի նախագահի տեղակալ, իսկ 1937-1938 թթ.՝ նախագահ։ Միաժամանակ (1935-1937 թթ.)՝ Ադրբ. ԽՍՀ սոցիալական ապահովության ժողկոմ, 1938 թվականից՝ Ադրբ. ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահ։
Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սինեկ (Արղանա-Մադենի գավառ)
Սինեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դատարան
Դատարան, պետության կողմից ստեղծված մարմին, որը կոչված է իրականացնելու արդարադատությունը։ Դատարանների կազմակերպման և գործունեության հիմնական սկզբունքներն ամրագրվում են պետության սահմանադրությամբ։ Դատարանները դատական նիստում քննում են քաղաքացիակաև և քրեական գործեր և կայացնում վճիռ կամ դատավճիռ։
Գործող Դատարանակազմությունը Հայաստանում
Դատական իշխանությունն իրականացնում են դատարանները՝ Հայաստանի Սահմանադրությանը և օրենքներին համապատասխան ։
Հայաստանի բարձրագույն դատական ատյանը, բացի սահմանադրական արդարադատության հարցերից, Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանն է (այսուհետ՝ վճռաբեկ դատարան), որը կոչված է ապահովելու օրենքի միատեսակ կիրառությունը։ Հայաստանում գործում են նաև առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանները։ Առաջին ատյանի դատարաններն են՝
Վերաքննիչ դատարաններն են՝
Վարչական դատարանը և վարչական վերաքննիչ դատարանը մասնագիտացված դատարաններ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դատական համակարգ
(6789) Միլկեյ
(6789) Միլկեյ (Milkey), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,338011 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0095 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6665 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1305,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,275698 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Այրիս Մրդոք
Ջին Այրիս Մրդոք (Jean Iris Murdoch, ), անգլիացի գրող և փիլիսոփա, 20-րդ դարի գրականության կին ամենանշանակալի ներկայացուցիչներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Բուքերյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԼԳԲՏ վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:Իռլանդացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Իռլանդացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Իռլանդացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
Ալոմետրիա
Ալոմետրիա (állos — ուրիշ и métron — չափ), մարմնի մասերի անհավասարաչափ աճ (ավելի լայն իմաստով — օրգանիզմի տարբեր չափերի համամասնությունների տարբերություն)։ Ալոմետրիան կարող է լինել բացասական (օրինակ, երեխայի մոտ գլխի դանդաղեցված աճ) և դրական (օրինակ, որոճող կաթնասունների մոտ կոտոշների աճ)։ Ալոմետրիան արտահայտվում է ոչ միայն մարմնի չափերի փոփոխությամբ, այլև տարբեր օրգանների աճի տեմպով, այսինքն հետերոխրոմիա.Տարբեր դեպքերում ալոմետրիան նկարագրվում է օրենքներով և կանոններով (օրինակ, Ռենչի կանոն)։ Ալոմետրիկ աճը կարող է գրանցվել, համեմատելով տարբեր չափերի օրգանիզմների։
Համաձայն նրան, թե ինչ անհատներ են համեմատվում միմյանց հետ, կարելի է առանձնացնել ալոմետրիայի հետևյալ ձևերը.
= Աղբյուրներ =
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զարգացման կենսաբանություն Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա
Նանափաշի խաչքար (Շողագավանք)
Նանափաշի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ձորագյուղ, գյուղի մեջ գտնվող Շողագավանք վանական համալիրի 2-րդ եկեղեցու արևմտյան պատի մոտ՝ գետնին կանգնեցված։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.60/22.4.3) ։
Տեղադրություն
Խաչքարը գտնվում է Շողագավանք վանական համալիրի 2-րդ եկեղեցու արևմտյան պատի մոտ։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարը քիվին ունի 1 տող վիմական արձանագրություն.
Համաձայան արձանագրության՝ խաչքարը նվիրված է Նանափաշին։
Յուդիտ Էսսեր Միտտագ
Յուդիտ Էսսեր Միտտագ (Judith Esser Mittag, ), գերմանացի բժիշկ- գինեկոլոգ։ Պատմության մեջ մտել է որպես o.b ներդիրների գյուտարար և կանացի հիգիենայի մասին գիտական գաղափարները հանրամատչելի դարձնող։
Գործունեություն
1940- 1945 թվականներին Յուդիտ Էսսեր Միտտագը բժշկություն է սովորել Քյոլնի և Բոննի համալսարաններում, ապա աշխատել է Վուպերտալի կլինիկայում։
1947 թվականին Յուդիտը խորհրդակցել է ձեռնարկատերեր Կարլ Հանի և Հայնց Միտտագի հետ՝ o.b. ներդիրներ ստեցծելու նպատակով։ Ավելի ուշ ամուսնացել է Հայնց Միտտագի հետ։
1951 թվականին նա ստացել է գինեկոլոգիայի և մանկաբարձության բնագավառներում բժիշկ մասնագետի (Fachärztin) դիպլոմ։
1956 թվականին բժշկուհին եղել է «Կանանց առողջության բարելավման գերմանական ընկերության» (Ärztliche Gesellschaft zur Gesundheitsförderung) քարտուղար։
2009 թվականին գինեկոլոգիական թեմաներով դեռահասների կրթության բնագավառում իր ծառայության և վաստակի համար բժշկուհին արժանացել է Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիա երկրի պարգևների։
Գերմանիայում «Դեռահասության գինեկոլոգիայի ասոցիացիան» սահմանել է անվանական մրցանակ՝ ի պատիվ գիտնականի, € 4,000 և € 2,500 անվանակարգերում՝ դեռահասության գինեկոլոգիայի թեմայով հրատարակված լավագույն հոդվածի համար։
Անձնական կյանք
1957 թվականին ԱՄՆ-ում՝ Փալմ Սփրինգսում, ծնվել է Յուդիտ Էսսեր Միտտագի որդին՝ Քրիստիանը։
1975 թվականին Յուդիտ Էսսեր Միտտագը ամուսնու հետ Մեծ Կայման կղզում ձեռք է բերել մի ագարակ՝ ծովային կանաչ կրիաներ բազմացնելու համար, որը ամուսինները 1983 թվականին վաճառել են Կայմանյան կղզիների կառավարությանը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գերմանացի բժշկուհիներ Կատեգորիա:Կին գյուտարարներ
Ազգային կրոն
Ազգային կրոն, կրոն, որը կապվում է իր հետևորդների ազգային պատկանելիությամբ և որի հետևորդ դառնալը ուղղակիորեն նշանակում է դառնալ տվյալ մշակութային-էթնիկ հանրույթի մի մաս։ Ազգային կրոնները տարբերվում են այն կրոններից, որոնք նպատակ ունեն արագ տարածվելու աշխարհում և ունենալ ավելի շատ հետևորդներ՝ անկախ ազգությունից ։ Ի հակադրություն դրանց՝ ազգային կրոններն ունեն սահմանափակ աշխարհագրական տարածվածություն, և դրանց հետևորդ լինելը որոշվում է ազգային պատկանելիությամբ ։
Ժամանակի ընթացքում որոշ ոչ ազգային կրոններ ձեռք բերեցին ազգային հատկանիշներ։ Այդպիսիներից են գերմանական, եթովպիական, հայկական, սիրիական, հունական և ռուսական եկեղեցիները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրոն
Լենիեր Դոմինգես
Լենիեր Դոմինգես Պերես (Lenier Domínguez Pérez, ), նախկինում կուբացի, ամերիկացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։
Էնտրոպիա (թերմոդինամիկա)
Թերմոդինամիկական էնտրոպիա, նշանակումը՝ S, հաճախ պարզապես էնտրոպիա, թերմոդինամիկական համակարգի վիճակի ֆունկցիա։
Լենիեր Դոմինգես
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:1983 ծնունդներ Կատեգորիա:Հավանա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Կուբացի շախմատիստներ
Էնտրոպիա (թերմոդինամիկա)
Սահմանումը
Էնտրոպիայի հասկացությունը 1865 թ. առաջին անգամ կիրառել է Ռուդոլֆ Կլաուզիուսը։ Նա սահմանեց թերմոդինամիկական համակարգի էնտրոպիայի փոփոխությունը դարձելի պրոցեսի ժամանակ որպես \Delta Q ընդհանուր ջերմության քանակի հարաբերությունը T բացարձակ ջերմաստիճանին՝
Օրինակ, 0 °C ջերմաստիճանում ջուրը կարող է գտնվել հեղուկ վիճակում և աննշան արտաքին ազդեցության դեպքում սկսում է արագ վերածվել սառույցի՝ անջատելով որոշակի ջերմաքանակ, ընդ որում ջերմաստիճանը մնում է 0 °C: Կլաուզիուսը S մեծությունը անվանեց «էնտրոպիա», ինչը հունարեն τρoπή՝ «փոփոխություն» (փոփոխություն, փոխակերպում) բառից է։ Բանաձևում հավասարության նշանը վերաբերում է էնտրոպիայի փոփոխությանը, սակայն չի սահմանում էնտրոպիան։ Այս բանաձևը կիրառելի է միայն իզոթերմ պրոցեսի (հաստատուն ջերմաստիճանում ընթացող պրոցես) համար։ Ընդհանրացումը կամայական քվազիստատիկ պրոցեսի դեպքում՝
որտեղ dS-ը համակարգի էնտրոպիայի աճն է (դիֆերենցիալը), իսկ \delta Q-ն՝ համակարգի ստացած անվերջ փոքր ջերմության քանակը։ Դիտարկված թերմոդինամիկական սահմանումը կիրառելի է միայն քվազիստատիկ պրոցեսի (որը կազմված է անընդհատ իրար հաջորդող հավասարակշռության վիճակներից) հանդեպ։
Քանի որ էնտրոպիան վիճակի ֆունկցիա է, հավասարության ձախ մասը նրա լրիվ դիֆերենցիալն է։ Ընդհակառակը, ջերմության քանակը պրոցեսի ֆունկցիա (թերմոդինամիկական մեծություն) է, որում հաղորդվել է այդ ջերմությունը, ուստի \delta Q-ն չի կարող համարվել լրիվ դիֆերենցիալ։
Էնտրոպիան սահմանվում է կամայական ադիտիվ հաստատունի ճշտությամբ։ Թերմոդինամիկայի երրորդ սկզբունքը թույլ է տալիս այն սահմանել ավելի ճշգրիտ. հավասարակշռված համակարգի էնտրոպիան ջերմաստիճանը զրոյի ձգտելիս ձգտում է զրոյի։
Էնտրոպիայի վիճակագրական սահմանումը. Բոլցմանի սկզբունքը
1877 թ. Լյուդվիգ Բոլցմանը սահմանեց էնտրոպիայի կապը տվյալ վիճակի հավանականության հետ։ Ավելի ուշ Մաքս Պլանկը ներկայացրեց այն բանաձևի տեսքով՝ որտեղ k=1,38 Ջ/Կ հաստատունը Պլանկն անվանեց Բոլցմանի հաստատուն, իսկ \Omega-ն տվյալ վիճակի վիճակագրական կշիռն է՝ հնարավոր միկրովիճակների թիվը, որոնց օգնությամբ կարելի է գալ տվյալ մակրոսկոպիկ վիճակին։ Այս պոստուլատը, որն Այնշտայնը անվանեց Բոլցմանի սկզբունք, հիմք հանդիսացավ վիճակագրական մեխանիկայի համար, որը նկարագրում է թերմոդինամիկական համակարգը դրա բաղադրիչների ստատիկ վարքի օգնությամբ։ Բոլցմանի սկզբունքը կապում է համակարգի միկրոսկոպիկ վիճակները (\Omega) համակարգի թերմոդինամիկակական հատկություններից մեկի հետ (S)։
Էնտրոպիայի ընկալումը որպես չկարգավորվածության չափ
Տարածված կարծիքի համաձայն, \Omega-ն կարելի է համարել համակարգի չկարգավորվածության չափը։ Որոշակի իմաստով դա ճիշտ է, քանի որ մենք մտածում ենք «կարգավորված» համակարգի մասին որպես կոնֆիգուրացնելու քիչ հնարավորություն ունեցող համակարգի, իսկ «չկարգավորված» (քաոսային) համակարգը մեզ համար շատ մեծ թվով հնարավոր վիճակներ ունեցող համակարգն է։ Սա էնտրոպիայի վերաձևակերպված սահմանումն է՝ որպես տվյալ մակրովիճակին բաժին ընկնող միկրովիճակների թիվ։
Օրինակ, դիտարկենք իդեալական գազի մոլեկուլների բաշխումը։ Իդեալական գազի դեպքում ամենահավանական վիճակը, որը համապատասխանում է էնտրոպիայի մաքսիմումին, մոլեկուլների հավասարաչափ բաշխումն է։ Ընդ որում դիտվում է նաև առավելագույն «չկարգավորվածություն», քանի որ կոնֆիգուրացնելու հնարավորությունները առավելագույնն են։
Բաց համակարգերի էնտրոպիան
Թերմոդինամիկայի երկրորդ սկզբունքի համաձայն, փակ համակարգի S_i էնտրոպիան չի կարող նվազել (էնտրոպիայի չնվազման օրենքը)։ Մաթեմատիկորեն դա կարելի է գրել որպես dS_i \ge 0, որտեղ i ինդեքսը նշանակում է փակ համակարգին համապատասխանող էնտրոպիան՝ այսպես կոչված ներքին էնտրոպիան։ Բաց համակարգերում հնարավոր է ջերմության հոսք ինչպես համակարգից դուրս, այնպես էլ դեպի համակարգ։ Ջերմության հոսքի առկայության դեպքում T_1 ջերմաստիճանում համակարգ է մտնում \delta Q_1 ջերմաքանակ և և դուրս է գալիս \delta Q_2 ջերմաքանակ T_2 ջերմաստիճանում։ Այս ջերմային հոսքերի հետ կապված էնտրոպիայի աճը հավասար է
Կայուն համակարգերում սովորաբար, T_1 > T_2, այնպես որ dS_o <0: Քանի որ այստեղ էնտրոպիայի փոփոխությունը բացասական է, հաճախ ասում են «նեգէնտրոպիայի ներհոսք»՝ փոխանակ ասելու էնտրոպիայի արտահոսք համակարգից։ Նեգէնտրոպիան, այսպիսով, սահմանվում է որպես բացասական էնտրոպիա։ Բաց համակարգի էնտրոպիայի արդյունարար փոփոխությունը կլինի
Էնտրոպիայի չափումը
Իրական փորձերում համակարգի էնտրոպիան չափելը շատ դժվար է։ Չափման տեխնիկաները հիմնվում են էնտրոպիայի թերմոդինամիկական սահմանման վրա և պահանջում են ծայրահեղ ճշգրիտ կալորիաչափեր։
Պարզության համար դիտարկենք մեխանիկական համակարգ, որի թերմոդինամիկական վիճակը նկարագրվում է Vծավալով և P ճնշումով։ Որոշակի վիճակի էնտրոպիայի չափման համար սկզբում անհրաժեշտ է չափել ջերմունակությունը հաստատուն ծավալի և ճնշման դեպքում (նշանակվում է համապատասխանաբար CV և CP) : Ջերմունակությունը կապված է S էնտրոպիայի և T ջերմաստիճանի հետ բանաձևով, որտեղ X ինդեքսը վերաբերում է հաստատուն ծավալին և ճնշմանը։ Էնտրոպիայի փոփոխությունը ստանալու համար ինտեգրենք՝
Այսպիսով, կարող ենք ստանալ ցանկացած (P,V) վիճակի էնտրոպիան (P0,V0) սկզբնական վիճակի նկատմամբ։ Ճշգրիտ բանաձևը կախված է միջանկյալ վիճակների մեր ընտրությունից։ Օրինակ, եթե սկզբնական վիճակն ունի այնպիսի ճնշում, ինչ և վերջնական վիճակը, ապա
Եթե առաջին և վերջին վիճակները կապող ճանապարհն անցնում է ցանկացած առաջին սեռի փուլային անցումով, ապա պետք է հաշվի առնել նաև այդ անցումով պայմանավորված թաքնված ջերմությունը։
Սկզբնական վիճակի էնտրոպիան պետք է սահմանել անկախ։ Իդեալական դեպքում սկզբնական վիճակն ընտրվում է որպես գերբարձր ջերմաստիճանով վիճակ, որի դեպքում համակարգը գոյություն ունի գազի տեսքով։ Այս վիճակում էնտրոպիան նման է դասական իդեալական գազի էնտրոպիային՝ հաշվի առնելով մոլեկուլային տատանումների էներգիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թերմոդինամիկա Կատեգորիա:Վիճակագրական մեխանիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Աստերոիդների ցանկ (224501-224600)
Աստերոիդների ցանկ (224401-224500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (224601-224700)
Խելացի դուստրը
Խելացի դուստրը (Умная дочка), ռուսական նկարված մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 2004 թվականին, «Օդաչու» ստուդիայում, ըստ ռուսական ժողովրդական «Յոթնամյա դուստրը» հեքիաթի մոտիվների, որը գրառվել է Վորոնեժի նահանգում (Գրիմ եղբայրների «Իմաստուն գյուղացի աղջիկը» հեքիաթի նմանողությամբ)։ Մուլտֆիլմի ռեժիսորն է Ելենա Չերնովան։
Մուլտֆիլմը մտնում է «Гора самоцветов» մուլտֆիլմերի շարքի մեջ։ Մուլտֆիլմի սկզբում հայտնվում է հետևյալ տողը. «Մենք ապրում ենք Ռուսաստանում, Վորոնեժ»։
Սյուժե
Գործը հասնում է դատարան։ Սակայն ունևոր Իգնատը, կաշառելով դատավորներին, նրանց իր կողմն է քաշում։ Կուզման որոշում է դիմել թագավորին։ Թագավորը լսելով գյուղացիներին` նրանց երեք հանելուկ է տալիս. «Ի՞նչն է ամենից յուղոտ, ի՞նչն է ամենից արագ, ի՞նչն է ամենից փափուկ» և հայտարարում, որ ով գուշակի, նրան էլ կհասնի զամբիկը։ Կուզման իր դստեր օգնությամբ գուշակում է հանելուկները։ Այդ ժամանակ արքան նրան ավելի բարդ առաջադրանք է տալիս` պատվիրելով, որ նա ինքը ներկայանա արքային և գա «ոչ ձիով, ոչ ոտքով, ոչ հագնված, ոչ առանց զգեստ, առանց նվերի և նվերով»։ Կուզմայի դուստրը գտնում է այս առաջադրանքի լուծումը, ինչպես նաև` ամոթով է թողնում արքային։ Զամբիկին վերադարձնում են տիրոջը։
Օսետրովկա (գյուղ, Օչակովի շրջան)
Օսետրովկա (Осетрівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Օչակովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսետրովկա գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,502 կմ²։
Տվերդիլկովո
Տվերդիլկովո (Твердилково), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստրիդ Լինդգրեն
Աստրիդ Աննա Էմիլիա Լինդգրեն (Astrid Anna Emilia Lindgren, ), շվեդ գրող, արձակագիր և սցենարիստ։ Համարվում է աշխարհի 18-րդ ամենաթարգմանված հեղինակը ։ Լինդգրենի գրքերը համաշխարհային մասշտաբով վաճառվել են 145 միլիոն օրինակով ։ Առավել հայտնի գրքերից են «Երկարագուլպա Պեպպին», «Մանչուկն ու Կառլսոնը, որն ապրում է տանիքում», «Ավազակի դուստր Ռոնին» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնահատուկ ժողովրդականություն են վայելում հատկապես կրտսեր ընթերցողների շրջանում։
Վաղ տարիներ
Դպրոցն ավարտելուն պես՝ Լինդգրենն աշխատանիքի է անցնում տեղական թերթի խմբագրությունում։ Երբ 1926 թվականին Լինդգրենն հղիանում է գլխավոր խմբագրից, վերջինս ամուսնության առաջարկություն է անում, սակայն մերժվում է։ Լինդգրենը տեղափոխվում է մայրաքաղաք Ստոկհոլմ, որտեղ սովորում է գրամեքենայով աշխատել և սղագրել։ Կարճ ժամանակ անց Լինդգրենը Կոպենհագենում ծնում է առաջնեկ արու զավակին, ում անուն է Լարս։ Լինդգրենը Լարսին թողնում է Կոպենհագենում՝ վստահելով մի խնամակալ ընտանիքի։ Ինչպես նշում է ինքը Լինդգրենը իր «Իմ մտահղացումներ» (Mina påhitt, 1971) ինքնակենսագրական նոթերի ժողովածուում, նա մեծացել է «ձիու և կաբրիոլետի» դարաշրջանում։ Ընտանիքի տեղաշարժման հիմնական միջոցը ձիակառքն էր, կյանքի տեմպը դանդաղ էր, զվարճալիքները՝ հասարակ, իսկ հարաբերությունները շրջակա միջավայրի հետ ավելի ջերմ ու սերտ, քան այսօր։ Այսպիսի իրադրությունը նպաստել է գրողի մոտ բնության նկատմամբ սիրո։
Չնայած ցածր վարձավճարին՝ Լինդգրենը խնայած գումարների հաշվին հաճախ էր մեկնում Կոպենհագեն՝ որդուն տեսնելու։ Ի վերջո Լինդգրենը որդուն տանում է հայրենիք՝ հանձնելով հոր և մոր խնամքին, մինչև որ ինքն է կարողանում բավականաչափ գումար աշխատել, որպեսզի որդուն իր ուժերով մեծացնի Ստոկհոլմում։
1931 թվականին ամուսնանում է իր ղեկավարի՝ Ստուր Լինդգրենի հետ (1898–1952)։ Երեք տարի անց ամուսինները դուստր են ունենում՝ Կարին անունով (հետագայում դառնում է թարգմանիչ)։ Երբ մի անգամ Կարինը ծանր հիվանդանում է և անորոշ ժամանակով գամվում անկողնուն, մայրն ամեն երեկո նրան զբաղեցնում է տարբեր պատմություններով։ Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծվում է Երկարագուլպա Պեպպիի կերպարը։
1941 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է բնակվելու Դալագաթան փողոցում, որտեղ էլ Լինդգրենն ապրում է մինչև կյանքի վերջ։
1971 թվականին Լինդգրենը մերժում է Հայաո Միյաձակիի ու Իսաո Տաքահատայի` Երկրագուլպա Պեպպիի հիման վրա անիմե նկարելու առաջարկը։
2002 թ.-ին Լինդգրենը կնքում է մահկանացուն՝ 94 տարեկան հասակում։ Կյանքի վերջին տարիներին Լինդգրենը գրեթե կույր էր։
Ստեղծագործություն
Աստրիդ Լինդգրենը մանկական գրականություն մուտք գործեց «Երկարագուլպա Պիպին» վիպակով՝ հեղաշրջելով մանկական գրականությունը։ Գիրքն ընդգրկում է անսովոր ուժի տեր չարաճճի աղջիկ Երկարագուլպա Պեպպիի մասին վիպակներից առաջինը։ Այն գրվել է 1944 թվականին և այդ տարվանից դարձել ամենասիրված մանկական գրքերից մեկն աշխարհում։ Հայերեն թարգմանվել է առաջին անգամ 2013 թվականին Աշխեն Բախչինյանի կողմից և հրատարակվել «Զանգակ» հրատարակչությունում։ Լինդգրենի մյուս՝ «Էմիլը Լյոնեբերգից» գիրքը, ևս թարգմանվել է հայերեն և հրատարակվել 2015 թվականին «Զանգակ» հրատարակչության կողմից։ Փոքրիկ տղայի մասին երեք վիպակներում էլ մանկագիրը մեծ սիրով ու գորովանքով է նկարագրում իրեն անչափ հարազատ շվեդական բնությունն ու մարդկանց, ավանդական տոներն ու զվարճությունները, կենցաղը, համեղագույն կերակուրները, առասպելներն ու սովորույթները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ Կատեգորիա:Մանկագիրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ արձակագիրներ Կատեգորիա:Շվեդ սցենարիստներ Կատեգորիա:Շվեդ մանկագիրներ Կատեգորիա:Շվեդ վիպասաններ
Մենիլ Կլենշան
Մենիլ Կլենշան (Mesnil-Clinchamps), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 961 մարդ, բնակչության խտությունը` 62.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.33 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Սեն Սևե Կալվադոս, Շամ դյու Բուլ, Կուրսոն, Ֆոնտեներմոն, Լը Գաստ, Լը Մենիլ Բենուա, Լը Մենիլ Կոսուա, Սեն Մանվիե Բոկաժ և Սետ Ֆրեր համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Նու դը Սիեն համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 250 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 60 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 621 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 478-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 143։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,0 %։ 478 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 459 անձ (247 տղամարդ և 212 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (7 տղամարդ և 12 կին)։ 143 անաշխատունակներից 51-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 56-ը` թոշակառուներ, իսկ 36-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ալահկ Ներքին
XX դարի սկզբին ուներ 8 տուն քուրդ բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ստարոե Բարյատինո
Ստարոե Բարյատինո (Старое Барятино, Иҫке Барятин), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Արտավազդ Սարգսյան
Արտավազդ Արարատի Սարգսյան, ՀՀ պետական և ՏԻՄ գործիչ, Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավար։
Պարգևներ
Ամուսնացած է։ Հայաստանի հանրապետական կուսակցության խորհրդի անդամ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Քիշ (Շումեր)
Քիշ (շումերեն՝ Kiš), քաղաք և պետություն Հին Միջագետքում (Իրաք), Բաբելոնից 18 կմ հյուսիս-արևելք։
Քիշ քաղաքը (ժամանակակից Թելլ Ուխայմիր) հիմնադրվել է Ք․ ա․ 4-րդ հազարամյակում, որի տեղում եղել է ավելի հին բնակատեղի։ Քիշի աստվածը Զաբաբան էր։ Ավելի ուշ Քիշի հետ կապվել է նաև Խուրսանգ-կալամա քաղաքը (բառացի «երկրի անտառապատ լեռ»)։
Ք․ ա 28-րդ դարում Քիշը եղել է շումերական ցեղերի միության առաջին կենտրոնը։ Մինչդինաստիական ժամանակաշրջանի սկզբին Քիշում կառավարում էր առաջին կիսաառասպելական Քիշի արքայատոհմը, որը հայտնի է «Արքայական ցուցակով»։
Առաջին դինաստիայի արքաների նախնական ցուցակը սկսվել է Էթանայից։ Հետագայում Քիշի ցուցակի (Էթանայի ժամանակաշրջան) սկզբում ավելացվել է տեղական տոհմային նախնիները և տոտեմները (նախահայրերը), որոնք ըստ իրենց ծագման, հավանաբար, կապ չեն ունեցել «արքայական» ցուցակների հետ։ Քիշի բոլոր ցուցակների համար, մինչև Էթանայի շրջանը և նրանից հետո, բնորոշ է եղել թագավորի կառավարման ֆանտաստիկ երկարատևությունը։
Մինչև Ք․ ա 27-րդ դարը Քիշի տիրակալները Հյուսիսային Միջագետքում եղել են ամենահզորները։
Ք․ ա․ մոտավոր 3500 թվականին այստեղ երևան են եկել առաջին սեպագիր գրությունները (Քիշի սեպագիրը)։
Ք․ ա դարում Ուրուկի հետ պայքարում Քիշը կորցրել է գերիշխանությունը։