cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ ճակատի բացումը և պատերազմի արդյունքները 1944 թվականին
Որոշ ժամանակ անց Խորհրդային զորքերին հաջողվեց ազատագրել ԽՍՀՄ-ի ամբողջ տարածքը և պատերազմը տեղափոխել ֆաշիստական զորքերի կողմից գրավված տարածքներ։ Խորհրդային զորքերի գործողությունները ղեկավարում էին զորահրամանատարներ Գ. Ժուկովը, Ա. Վասիլևսկին, Ի. Կոնևը, Կ. Ռոստովսկին, Հ. Բաղրամյանը և ուրիշներ։
Գերմանիայի հետ հարաբերությունները խզեցին ու պատերազմից դուրս եկան Ռումինիան, Բուլղարիան ու Հունգարիան։ Տեղաշարժեր նկատվեցին նաև Խաղաղօվկիանոսյան ճակատում։ 1944 թ. հոկտեմբերին ամերիկյան զորքերը սկսեցին Ֆիլիպինների ազատագրումը ճապոնացիներից։
Յալթայի խորհրդաժողով
1945 թ. սկզբներին ակնառու դարձավ, որ Գերմանիայի պարտությունը մոտակա ամիսների հարց է։ Ստեղծված իրադրությունն անհրաժեշտ դարձրեց հակահիտլերյան կոալիցիայի առաջատար երեք պետությունների՝ ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի և Անգլիայի ղեկավարների հանդիպումը։ Այն կայացավ 1945 թ. փետրվարի 4-11-ը Ղրիմում՝ Յալթայում։ Խորհրդաժողովին մասնակցում էին ԱՄՆ-ի նախագահ Ֆ. Ռուզվելտը, ԽՍՀՄ-ի ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահ Ի. Ստալինը և Անգլիայի վարչապետ Ու. Չերչիլը։
Դաշնակից երեք պետությունների ղեկավարները պայմանավորվեցին շարունակել համաձայնեցված գործողությունները և հիտլերյան Գերմանիային միաժամանակ հարված հասցնել արևելքից, արևմուտքից, հյուսիսից և հարավից։ Կողմերը համաձայնվեցին, որ իրենք պատերազմը կդադարեցնեն միայն Գերմանիայի անվերապահորեն կապիտուլյացիայից հետո։
Որոշում ընդունվեց նաև Միավորված ազգերի կազմակերպություն (ՄԱԿ) ստեղծելու վերաբերյալ։ Այդ նպատակով հանձնարարվեց 1945 թ. ապրիլի 25-ին Սան Ֆրանցիսկոյում գումարել հիմնադիր ժողով։
Գերմանիայի անձնատուր լինել
Շարունակելով զարգացնել ռազմական հաջողությունները՝ դաշնակիցներն արևելքից և արևմուտքից շարժվում էին դեպի Գերմանիա։ Մեկը մյուսի հետևից ազատագրվեցին ֆաշիստական լծի տակ գտնվող եվրոպական պետությունները։ Խորհրդային զորքերը ընդհուպ մոտեցան Բեռլինին։
1945 թ. ապրիլի 16-ին սկսվեց Բեռլինի գրոհը։ Այն ծանր և համառ պայքար էր։ Հիտլերյան Գերմանիան վերջին ջանքերն էր գործադրում փրկվելու համար։ Ապրիլի 25-ին Էլբայի ափերին հանդիպեցին խորհրդային և ամերիկյան զորամիավորումները։ Իսկ մարտերը դեռ շարունակվում էին Բեռլինի փողոցներում։ Ապրիլի 30-ին պարզ դարձավ, որ Հիտլերը ինքնասպանություն է գործել։ Երկու օր անց Բեռլինը հանձնվեց։ Մայիսի 8-ից 9-ի գիշերը ստորագրվեց Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի ակտը։
Խորհրդային կառավարության որոշմամբ՝ մայիսի 9-ը ԽՍՀՄ-ում հայտարարվեց տոն՝ Մեծ հաղթանակի օր։
Պատերազմը Եվրոպայում ավարտվեց։
Պոտսդամի խորհրդաժողով
Եվրոպայում պատերազմի ավարտից հետո դաշնակիցների առջև կանգնեց նրա արդյունքները հանրագումարի բերելու և հետպատերազմյան զարգացման հիմնական ուղղությունները որոշելու խնդիրը։ Այս նպատակով 1945 թ. հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 2-ը Պոտսդամում (Բեռլինի մոտ) գումարվեց հակահիտլերյան կոալիցիայի երեք մեծ տերությունների ղեկավարների հանդիպումը։
Խորհրդաժողովին մասնակցում էին ԱՄՆ-ի նոր նախագահ Հարրի Տրումենը (նա այդ պաշտոնում փոխարինել էր ապրիլի 12-ին հանկարծամահ եղած Ֆ. Ռուզվելտին), Ի. Ստալինը։ Անգլիան հուլիսի 17-25-ը ներկայացնում էր վարչապետ Ու. Չերչիլը։ Իսկ պառլամենտական ընտրություններում պահպանողականների պարտությունից հետո նրա տեղը զբաղեցրեց հաղթանակ տարած լեյբորիստական կուսակցության ղեկավար, նոր վարչապետ Կլեմենտ Էտլին։
Երեք մեծ տերությունները հաստատեցին Գերմանիայի նկատմամբ քաղաքականության գլխավոր սկզբունքները՝ ապառազմականացում, նացիզմի վերացում և դեմոկրատացում։
Իտալիայի, Ֆինլանդիայի, Ռումինիայի, Հունգարիայի և Բուլղարիայի հետ հաշտության պայմանագրեր պատրաստելու համար խորհրդաժողովը ստեղծեց ԱՄՆ-ի, ԽՍՀՄ-ի, Անգլիայի, Ֆրանսիայի և Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարների խորհուրդ։ Խորհրդային Միությունը հավաստեց իր պատրաստակամությունը՝ մտնել պատերազմի մեջ ընդդեմ Ճապոնիայի։
Ճապոնիայի պարտություն
Իտալիայի և Գերմանիայի պարտությունից հետո հերթը հասավ Ճապոնիային։ 1945 թ. օգոստոսի 6-ի առավոտյան ամերիկյան ռմբակոծիչները, մարդկության պատմության մեջ առաջին անգամ ատոմային ռումբ նետեցին Հիրոսիմա, իսկ օգոստոսի 9-ին՝ Նագասակի քաղաքների վրա՝ մոխրի ու ավերակների կույտի վերածելով դրանք։ 1945 թ. օգոստոսի 8-ին Խորհրդային կառավարությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որտեղ նշվում էր, որ ԽՍՀՄ-ն օգոստոսի 9-ից իրեն համարում է պատերազմի մեջ ընդդեմ Ճապոնիայի։
Խորհրդային զորքերն անցան հարձակման Հեռավոր Արևելքում կենտրոնացված մեկ միլիոնանոց Կվանտունյան բանակի դեմ։ Դաշնակիցների ռազմական գործողությունները թե՛ ցամաքում և թե՛ ծովում ընթանում էին հաջողությամբ։
Ճապոնիան 1945 թ. սեպտեմբերի 2-ին անձնատուր եղավ։ Դրանով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն ավարտվեց։
Պատերազմի հետևանքներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը շատ ծանր հարված հասցրեց մարդկությանը։ Պատերազմի մեջ էին ներքաշվել 61 երկրներ՝ 1.7 միլիարդ բնակչությամբ, որոնց ռազմական ուժերում աշխատում էր 110 միլիոն մարդ։ Պատերազմական գործողություններն ընթանում էին մոտ 22 միլիոն քառ. կմ տարածքի վրա։ Վեց տարի տևած պատերազմի ընթացքում զոհվեց ավելի քան 50 միլիոն և հաշմանդամ դարձավ 95 միլիոն մարդ ։ Վիթխարի էին նաև նյութական կորուստները։ Պատերազմից հետո, 1945-1946 թթ. Նյուրնբերգում կայացած դատավարությունը մահվան դատապարտեց հիտլերյան հանցագործներին։
Հայ ժողովրդի մասնակցությունը Երկրորդ աշխարհամարտին
Ֆաշիզմի դեմ մղվող պայքարին ակտիվ մասնակցություն ցույց տվեց նաև հայ ժողովուրդը։
Պատերազմի տարիներին 1 միլիոն 320 հազար բնակչություն ունեցող Խորհրդային Հայաստանից բանակ զորակոչվեցին մոտ 600 հազար հայորդիներ ։ Նրանցից կազմավորվեցին 76, 89, 261, 390, 408 և 409-րդ դիվիզիաները ։ Հայկական դիվիզիաները և խորհրդային բանակի այլ զորամիավորումներում ծառայող հայերը մարտնչում էին բոլոր ռազմաճակատներում և զորատեսակներում՝ ցամաքային, տանկային, ռազմածովային, ռազմաօդային և այլն։ Նրանք Կարմիր բանակի մյուս զորամիավորումների հետ կռվեցին Կովկասի պաշտպանության համար, իսկ հետագայում մասնակցեցին Ռուսաստանի տարածքների, Ուկրաինայի, Բելառուսիայի, Մերձբալթիկայի, Բալկանների, Լեհաստանի, Կենտրոնական Եվրոպայի և Գերմանիայի ազատագրմանը։ Միակ դիվիզիան, որ մասնակցեց Բեռլինի գրոհին 89-րդ դիվիզիան էր՝ գեներալ-մայոր Նվեր Սաֆարյանի հրամանատարությամբ։ Պատերազմի զոհվեցին ավելի քան 250 հազար հայորդիներ։
Հայ ժողովրդի 107 անձնուրաց զավակներ արժանացան ամենաբարձր՝ Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, իսկ մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը և օդաչու Նելսոն Ստեփանյանը դարձան կրկնակի հերոսներ։ 63 հայ գեներալներ ղեկավարում էին խոշոր զորամիավորումներ՝ դիվիզիաներ, կորպուսներ, բանակներ, իսկ Հ. Բաղրամյանը Մերձբալթյան Առաջին ռազմաճակատի հրամանատարն էր։ Հայ զորահրամանատարներից չորսը արժանացան ռազմական ամենաբարձր՝ մարշալի կոչմանը։ Նրանք էին՝ Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը, ավիացիայի մարշալ Ս. Խուդյակովը (Արմենակ Խանփերյանց), զրահատանկային զորքերի մարշալ Համազասպ Բաբաջանյանը և ԽՍՀՄ նավատորմի ծովակալ Հովհաննես Իսակովը (Տես-Իսահակյան)։ Ընդ որում Խորհրդային Միությունում առաջինը Հ. Իսակովին շնորհվեց ռազմածովային ուժերում եղած ամենաբարձր կոչումը։
Պատերազմին եռանդուն մասնակցություն ունեցավ նաև սփյուռքահայությունը։ Նրանք ԽՍՀՄ դաշնակիցների բանակում մարտնչում էին գերմանա-իտալական ֆաշիստների և ճապոնական բանակի դեմ՝ պատերազմի բոլոր թատերաբեմերում։ Միայն ամերիկյան բանակի շարքերում պատերազմին մասնակցեց 18.5 հազար հայ։ Բազմաթիվ հայեր մասնակցում էին Դիմադրության շարժմանը ։ Սփյուռքահայությունն ակտիվ մասնակցեց «Սասունցի Դավիթ» տանկային շարասյան ստեղծման համար միջոցների հանգանակմանը և բազմաթիվ այլ միջոցառումների։
Հայ ռազմիկների մասնակացությունը Ճապոնիայի ջախջախման մարտերին (9 օգոստոսի - 2 սեպտեմբերի 1945 թ.)
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի եզրափակիչ մարտական գործողությանը խորհրդային բանակի շարքերում ակտիվ մասնակցություն ունեցան հայ ժողովրդի մի քանի հազար զավակներ, որոնց զգալի մասը մինչև այդ մարտնչել էր խորհրդագերմանական ռազմական գործողությունների թատերաբերում։ Նրանց թվում էր Անդրբալկանյան ռազմաճակատի 12-րդ օդային բանակի հրամանատար, ավիացիայի մարշալ Սերգեյ Խուդյակովը (Արմենակ Խամփերյանց)։ 12-րդ օդային գործողությունները ղեկավարելու համար նա պարգևատրվեց Կուտուզովի առաջին աստիճանի զորավարական շքանշանով։
Կվանտունյան բանակի ջախջախման և Հարավային Սախալինի ազատագրման գործում մեծ դեր կատարեց նաև Հեռավորարևելյան 2-րդ ռազմաճակատի հրետանին, որի հրամանատարը Խորհրդային Միության հերոս, հրետանու գեներալ-լեյտենանտ Միքայել Պարսեովն էր։ Ռազմաճակատի հրետանու գործողությունները ղեկավարելու համար նա պարգևատրվեց Սուվորով 2-րդ աստիճանի զորավարական շքանշանով։ Նույն ռազմաճակատի հակաօդային պաշտպանության պետ, հրետանու գեներալ-մայոր Գևորգ Չախալյանը պարգևատրվեց Կուտուզովի 2-րդ աստիճանի շքանշանով, նման պարգևի արժանացավ նաև 2-րդ հեռավորարևելյան ռազմաճակատի բժշկասանիտարական վարչության պետ, բժշկական ծառայության գեներալ-լեյտենանտ Ավետիք Բուռնազյանը։
Ցուցաբերած խիզախության համար Սովորովի 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրվեց 215-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս, գեներալ-մայոր Անդրանիկ Ղազարյանը։ Ամուր գետը առաջինների թվում հաջողությամբ հաղթահարելու և չինական քաղաքներն ազատագրելու մարտերում ցուցաբերած սխրանքների համար Սուվորովի 3-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրվեց 361-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար գնդապետ Առաքել Հովհաննիսյանը։
Չանչուն և Մուկդեն քաղաքների ազատագրման գործում կարևոր դեր կատարեց 278-րդ հրաձգային դիվիզիան, որի հրամանատարը Կոնստանտին Լազարյանն էր։ Դիվիզիան արժանացավ Խինգանյան պատվավոր անվան, իսկ նրա հրամանատարը պարգևատրվեց մարտական Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրվածների թվում էին 10-րդ օդային բանակի հրամանատարի տեղակալ, ավիացիայի գեներալլ-մայոր Գրիգոր Տոլմաջյանը, 6-րդ գվարդիական տանկային բանակի ռազմական խորհրդի անդամ տանկային զորքերի գեներալ-լեյտենանտ Հայկ Թումանյանը, ծովային օդաչու Վազգեն Վարդանյանը, տանկիստ Սերգեյ Մկրտչյանը, Սախալինի ռազմական նավատորմիղի շտաբի պետ, 1-ին կարգի կապիտան (հետագայում՝ փոխծովակալ) Վալերիան Սուրաբեկյանը և շատ ուրիշներ ։
Պարտիզանական շարժման շարքերում
Ֆրանսիայում է գործել Խորհրդային 1-ին պարտիզանական ջոկատը՝ Ալեքսանդր Ղազարյանի հրամանատարությամբ. գնդի անձնակազմը բաղկացած էր 2000 հոգուց, որից հայեր ին 1200-ը։ Հունաստանում գործում էր 1000 հայից բաղկացած «Ազատություն» պարտիզանական ջոկատը՝ Բաբկեն Ներսիսյանի հրամանատարությամբ, Հոլանդիայում 800 հայերից բաղկացած խումբը, ինչպես նաև հոլանդական դիմադրական շարժմանն աջակցող խմբերը և այլն։ Իրենց խիզախությամբ առավել աչքի ընկած հայ պարտիզաններից էին Հենրիկ Զաքարյանը, Վահան Գրիգորյանը (Բելառուս), քույր և եղբայր Հայկ և Թամարա Մարտիրոսյանները, Աշոտ Հայրապետությունը (Ղրիմ), Կրասնոդարի «Երիտասարդ գվարդիա» կազմակերպության անդամներ Գևորգի (Ժորա) Հարությունյանցը և Մայա Փահլիվանյանը (Ուկրաինա), Արտոմ Պետրոսյանը (Չեխոսլովակիա), Գևորգ Քոլոզյանը, Մկրտիչ Դաշտոյանը (Իտալիա), Բարթուղ Պետրոսյանը, Լևոն Տիտանյանը (Ֆրանսիա), Անդրանիկ Միրոզյանը (Հոլանդիա), Արարատ Նավոյանը (Լեհաստան) և ուրիշներ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում ֆաշիզմի դեմ տարած հաղթանակում իրենց ծանրակշիռ ավանդը ներդրեցին նաև անտեսանելի ճակատի գաղտնակյաց (անլեգալ) հայ հետախույզներ գեներալ-լեյտենանտներ Հայկ Հովակիմյանը, գեներալ-մայորներ Գուրգեն Աղայանը, Իվան Աղայանցը, Միքայել Ալավերդյանը, Վյաչեսլավ Գևորգյանը, գնդապետներ Աշոտ Հակոբյանը, Գերասիմ Բալասանյանը, Վյաչեսլավ Գուրգենյանը, Խորհրդային Միության հերոս Գևորգյան Վարդանյանը, նրա անբաժան գործընկերուհին ու կինը՝ Գոհար Վարդանյանը, և շատ ուրիշներ։ Գևորգ Վարդանյանի անունն իրավամբ տեղ է գտել աշխարհի բոլոր ժամանակների ականավոր 100 հետախույզների շարքում։
Գևորգ Վարդանյանը խորհրդային գաղտնակյաց հետախույզներից միակն է, որ արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ Աշխարհի բազմաթիվ երկրներում նրա կատարած սխրանքների մասին հայտնի պատճառներով դեռևս չի կարելի գրել, սակայն Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Գևորգ Վարդանյանի և նրա կնոջ սխրանքը դարձել է հանրահայտ։ Շնորհիվ Գևորգ Վարդանյանի հետախուզական խմբի («Թեթև հեծելազոր») գործունեության 1943 թ. նոյեմբերի 28 – դեկտեմբերի 1-ը Թեհրանում տեղի ունեցած ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի, և Մեծ Բրիտանիայի ղեկավարների խորհրդակցության նախօրյակին վնասազերծվեց ֆաշիստական հետախուզության գործակալների ցանցը, որոնք մահափորձ էին ծրագրել Իոսիֆ Ստալինի, Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտի և Ուինսթոն Չերչիլի դեմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Գլոբալ հակամարտություններ Կատեգորիա:Գերմանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատերազմներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատերազմներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Չինաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ավստրիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Իտալիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Կանադայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռումինիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Լեհաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:1939 հակամարտություններ Կատեգորիա:1940 հակամարտություններ Կատեգորիա:Չեռնոգորիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Եթովպիայի պատերազմներ
Մագդին
2001 թվականի տվյալներով Մագդին ավանում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Վիլսանդի
Վիլսանդի (Vilsandi), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
111
Մահեր
Կատեգորիա:111 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կակաչների դաշտ (նկար, Մոնե)
Այսօր «Կակաչների դաշտ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստանի Դաշնություն) ։
Պատմություն
Նկարը սկզբից գտնվել է Տրետյակովյան պատկերասրահում, որից հետո՝ 1925 թվականին փոխանցվել է Մոսկվայի Նոր Արևմտյան արվեստի թանգարանին, իսկ 1948 թվականից ցայսօր ցուցադրվում է Էրմիտաժում ։
Նկարագիր
Կտավում պատկերված է կակաչի դաշտ, որը գտնվում է Ժիվերնիում. Հեղինակը դաշտը պատկերել է քամու ժամանակ։ Կտավում Մոնեն ուշադրություն չի դարձրել դետալիզացիային ։ Հորիզոնին երևում են ծառեր։ Կտավի ներքևի աջ անկյունում հեղինակի ստորագրությունն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1890 նկարներ Կատեգորիա:Կլոդ Մոնեի նկարներ Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Բեյք
Բեյք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր Սղերդ քաղաքից 44 կմ արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
112
Մահեր
Կատեգորիա:112 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ձյունանուշիկ (մուլտֆիլմ, 2006)
Սյուժե
2006 թվականին նկարահանված մուլտֆիլմը Օստրովսկու դասական պիեսի առավելագույն կրճատված տարբերակն է։ Քննադատ Եկատերինա Զուևան գրում է.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամանորյա մուլտֆիլմեր
Բաշ-Իլչիկեևո
Բաշ-Իլչիկեևո (Баш-Ильчикеево, Башҡорт Илсекәйе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Սալավատսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 399 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Սալավատսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուլիշ (գյուղ, Չունսկի շրջան)
Կուլիշ (Кулиш), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Չունսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 182 մարդ։
Վիլմարս
Վիլմարս (Willmars), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիաի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 650 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 12,17 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդն է՝ 09 6 73 182։
Խարթոս Ներքին
Խարթոս Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում, համանուն դաշտում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
1890 թվականին ուներ 40 տուն հայ և 3 տուն քուրդ, իսկ 1909 թվականին՝ 30 տուն հայ և 10 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ադրիանո Ալպագո-Նովելլո
Ադրիանո Ալպագո Նովելլո (Adriano Alpago-Novello), իտալացի ճարտարապետ, արվեստաբան։ ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր
Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 20-ին, Բելլունոյում (Իտալիա)։ Բյուզանդական արվեստի պատմություն է դասավանդում Միլանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, ուր 1968 թվականին հիմնել է Հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ուսումնասիրության կենտրոն։
Ստեղծագործություններ
1964 թվականին գրել է «Լե Մուզե» («Le Muse») արվեստի հանրագիտարանի «Հայկական ճարտարապետություն» հոդվածը, 1969 թվականին թարգմանել է Բ. Ֆլեչերի «ճարտարապետության պատմությունը համեմատական մեթոդով» գիրքը՝ ավելացնելով հայկական ճարտարապետությանը նվիրված էջեր։
Աշխատանք
Գլխավորել է 1967 թվականին և 1969 թվականին Խորհրդային Հայաստան, իսկ 1970 թվականին՝ Վասպուրական, Անի, Կիլիկիա այցելած իտալական գիտարշավախմբերը։ 1968 թվականին Արմեն և Հակոբ Մանուկյան եղբայրների հետ հիմնել է «Հայ ճարտարապետության վավերագրեր» («Documenti de architettura Armena») մատենաշարը։
Միլանի հայ գաղութի աջակցությամբ կազմակերպել է «Հայկական ճարտարապետությունը 4-18 դարերում» ցուցահանդեսը, որ Իտալիայից բացի ցուցադրվել է նաև Ավստրիայում, Արգենտինայում, Բրազիլիայում, Ուրուգվայում, ԱՄՆ-ում, ԳՖՀ-ում, Շվեյցարիայում, Լիբանանում, Իրանում։ Ալպագո Նովելլոի անցյալի արվեստը դիտում է ոչ միայն իբրև պատմական երևույթ, այլև մեկնաբանում արդի արվեստի զարգացման տեսանկյունից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայագետներ
Բենարի
Բենարի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Տրիտրիվա
Տրիտրիվա (Tritriva), հրաբխային ծագման լիճ Աֆրիկայում, կենտրոնական Մադագասկարի հարավ արևմուտքում, Վակինանկարատրա մարզում։ Տեղակայված է Բելազաո գյուղի մոտակայքում, Անցիրաբե  քաղաքի մոտ։ Անձրևային եղանակներին լճի ջրի մակարդակն իջնում է և  բարձրանում է, երբ դադարում են մուսսոնային անձրևները։
Բենարի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տրիտրիվա
Անգլիացի միսսիոներ Ջեյմս Սիբրին, ով հետազոտել է Մադագասկարի ֆլորան և ֆաունան, 1885 թվականին գրել է աշխատություն նաև այս լճի մասին ։
Ծագում
Լիճը հանգած հրաբխի խառնարան է, ըստ այդմ էլ տարածաշրջանը նշանավոր է մի շարք հիդրոթերմալ հանքավայրերով ։ Այն գտնվում է օվալաձև հրաբխային կոնի տիրույթում պարփակված ուղղահայաց գնեյսային ժայռերում ։ Կոնի եզրագիծը գտնվում է ծովի մակարդակից ավելի քան 2000 մետր բարձրության վրա, մինչդեռ  ծովի մակերեսը  մոտավորապես 50 մետրով  էլ եզրագծից ներքև է ։
Բենարի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տրիտրիվա
Ֆենոմենալ երևույթներ
Տրիտրիվան հայտնի է իր ֆենոմեններով. Օրինակ՝ չոր սեզոնի ընթացքում դրա մակարդակը բարձրանում է ՝ փոխանակ իջնի։ Բացի այդ, լճի ջրի մեջ նետված օբյեկտները հայտնվում են ներքևում՝ հովտում, ինչը հիմք է տվել ստորգետնյա ջրատարների գոյության տեսությանը։
Ըստ տեղական լեգենդների, սիրահարները, ում ծնողներն արգելել են նրանց միասին լինել, այստեղ նետվել են ջուրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հանգած հրաբուխներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի լճեր Կատեգորիա:Մադագասկարի աշխարհագրություն
Ռիլայի վանական համալիր
Ռիլայի վանական համալիր (Рилски манастир), Բուլղարիայի ամենամեծ և ամենահայտնի ուղղափառ եկեղեցին։ Գտնվում է Ռիլայի լեռների հարավ-արևմուտքում, մայրաքաղաք Սոֆիայից 11 կմ հարավ, Ռիլայի գետի հովտում, ծովի մակարդակից 1147 մետր բարձրության վրա Ռիլայի վանական համալիրի արգելոց զբոսայգու տարածքում։ Անվանվել է ի պատիվ համալիրը կառուցող ճգնավոր Հովհաննես Ռիլայեցու (876-946)։
Կառույցը հիմնադրվել է 10-րդ դարում և համարվում է Բուլղարիայի ամենակարևոր մշակութային, պատմական, հնագիտական հուշարձաններից մեկը և տուրիստական գրավչության վայր։ 2008 թվականին համալիրն ունեցել է 900,000 այցելու ։ Համալիրը տպագրվել է 1999 թվականին թողարկված 1 բուլղարական լևի հակառակ կողմում ։
Պատմություն
Ըստ ավանդության համալիրը հիմնադրել է Հովհաննես Ռիլայեցին, ում անունով էլ կոչվում է կառույցը, Բուլղարիայի ցար Պյոտր 1-ինի օրոք (927-968)։ Ճգնավորն ապրել է վանական համալիրից ոչ հեռու գտնող մի քարայրում, առանց որևէ նյութական ունեցվածքի, իսկ համալիրը կառուցել են լեռներ սովորելու եկած նրա աշակերտները։
Կառուցումից ի վեր Ռիլայի եկեղեցական համալիրը գտնվել է Բուլղարիայի իշխանությունների աջակցության ներքո։ Յուրաքանչյուր ցար նվիրատվություններ է արել կառույցին, և 12-14-րդ դարերում այն հասել է իր զարթոնքի գագաթնակետին՝ դառնալով Բուլղարիայի ազգային գիտակցության մշակույթի և հոգևոր կենտրոն։
Ներկայիս վայրում համալիրը վեր է խոյացել ֆեոդալ լորդ Ստեֆան Դրագովալի կողմից սերբ սյուզերենության օրոք 14-րդ դարի առաջին կեսին։ Համալիրի հին շինությունները թվագրվում են այս ժամանակաշրջանին՝ Ստեֆան Դրագովալի աշտարակը (1334-1335) և դրա կողքին գտնվող փոքրիկ եկեղեցին (1343), ինչպես նաև եպիսկոպոսի գահը և համալիրի ճոխ փորագրությամբ դարպասները։ 14-րդ դարի վերջում, երբ սկսվեցին օսմանյան ասպատակությունները, համալիրն ավերվեց։
15-րդ դարի վերջում համալիրը վերակառուցվեց Մառա Բրանկովիչի (Ռուս Ուղղափառ եկեղեցի) և Ռոսիկոն վանական համալիրի նվիրատվություններով Կյուստենդիլ շրջանից երեք եղբայրների կողմից։
Համալիրը եղել է բուլղարական լեզվի և մշակույթի գանձարան օտար տիրապետությունների ժամանակաշրջաններում։ Բուլղարական ազգային վերածննդի ժամանակաշրջանում (18-19-րդ դարեր), համալիրը 1833 թվականին ավերվել է հրդեհից, 1834 և 1862 թվականներին վերակառուցվել է հարուստ բուլղարացիների կողմից՝ ճարտարապետ Ալեքսի Ռիլայեցու գլխավորությամբ։ Համալիրի շենքերը վեր են խոյացել 1816 թվականին, Ստեֆան Դրագովալի աշտարակի զանգակատունն ավելացվել է 1844 թվականին։ Նեոֆիտ Ռիլայեցին համալիրում հիմնադրել է դպրոց։
Համալիրը եղել է բուլղարացի հեղափոխականների՝ Վասիլ Լևսկու, Գոցե Դելչևի, Պեյո Յավորովի թաքստոցը։
Համալիրը Բուլղարիայի ազգային վերածննդի ճարտարապետության գլուխգործոցներից է, այն 1976 թվականին ճանաչվել է ազգային պատմամշակութային հուշարձան, իսկ 1983 թվականին ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդգրկվել է համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
1991 թվականից այն գտնվում է Բուլղարական ուղղափառ եկեղեցու սուրբ սինոդի ենթակայության ներքո։
2002 թվականի մայիսի 25-ին Հովհաննես Պողոս II պապը Բուլղարիա կատարած ուխտագնացության ժամանակ այցելել է համալիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի պաշտամունքային կառույցներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հիմնադրումներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Բուլղարիայում Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում
Միհրդատ Զ Եվպատոր
Միհրդատ Զ Եվպատոր (Μιθριδάτης/Μιθραδάτης;, ), Պոնտոսի թագավոր մ.թ.ա 111–ից։ Հելլենիստական դարաշրջանի ռազմական և քաղաքական գործիչ։ Թեպետ չէր ստացել հիմնավոր կրթություն, սակայն տիրապետւմ էր 22 լեզվի։ Ֆիզկապես ուժեղ և տոկուն մարդ էր։ Լինելով Հռոմի երդվյալ թշնամին՝ մինչև կյանքի վերջը պայքարել է վերջինիս դեմ։ Միհրդատ Զ-ը Պոնտոսը դարձրել է հզոր պետություն, պայքարել է հռոմեական պետության զավթողական քաղաքականության դեմ, վարել պատերազմներ (դրանք պատմության մեջ են մտել Միհրդատյան պատերազմներ անվանումով)՝ նպատակ հետապնդելով վերջ տալու հռոմեական գերիշխանությանը Փոքր Ասիայում ու ընդհանրապես հելլենիստական աշխարհում և իր գերակայությունը հաստատելու այնտեղ ու մերձսևծովյան տարածաշրջանում։ Վերջնական արդյունքում այդ պատերազմներն ավարտվել են նրա պարտությամբ։ Իր դեմ ուղղված որդու ապստամբության ժամանակ ինքնասպան է եղել։
Միհրդատ Եվպատորին բնորոշել են որպես Պոնտոսի ամենահզոր արքայի ։ Մահվանից հետո կոչվել է Միհրդատ Մեծ։ Թույների նկատմամբ առանձնակի հակում ունենալու պատճառով կոչվել է նաև Թույնի արքա։
Միհրդատ Զ-ը սերտորեն դաշնակցել է Հայոց արքա Տիգրան Մեծի հետ, նրան կնության է տվել իր դստերը Կլեոպատրային, միասին նվաճել են Գամիրքը (Կապադովկիան)։ Մ.թ.ա. 69-66–ի հռոմա–հայկական պատերազմի ժամանակ Միհրդատ Զ-ն աջակցել է Տիգրան Բ–ին հռոմեացիների դեմ պայքարում։
Ծագում
Միտրիդատեսը ծնվել է Սինոպ քաղաքում, որը գտնվում էր Սև ծովի ափին և պատկանում էր Պոնտական թագավորությանը։ Նա Լաոդիկե Զ-ի և Պոնտոսի թագավոր Միհրդատ Ե Եվերգետեսի (կառավարել է մ.թ.ա. 150-120 թթ.) առաջնեկն էր։
Միտրիդատ Եվպատորի նախնիները եղել են մակեդոնական և պարսկական ամենաազնիվ ընտանիքների ներկայացուցիչներ․
Դաստիարակություն
Արքայազնի դաստիարակությունը գլխավորել է նրա մայրը՝ Լաոդիկե Զ, սովորույթների համաձայն՝ պարսիկների ու հույների հետ սովորել է։ Ուսման ընթացքում նա դրսևորել է իր բարձր տաղանդը՝ գերազանցելով մյուսներին հունական գրերի, մշակույթի և կրոնի ուսումնասիրության մեջ։ Բացի այդ, նա մեծ հաճույք էր ստանում զորավարժություններից, ձիավարությունից և վայրի կենդանիների որսից, որոնք պարսկական ազնվական ընտանիքների ներկայացուցիչների համար պարտադիր ուսուցման ծրագրի մաս էին կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պոնտոսի թագավորներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Փոքր Ասիա
(2504) Գավիոլա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,761213 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5202 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0022 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1675,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21481 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1967 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլոս Սեսկոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Առնոլդ Կլեմոլայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Այլա Էրդուրան
Այլա Էրդուրան (Ayla Erduran, ), թուրք ջութակահարուհի։
Նա հանդես է եկել համաշխարհային առաջատար նվագախմբերի հետ, ինչպես օրինակ Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի, Բեռլինի գերմանական սիմֆոնիկ նվագախմբի, Նախագահական սիմֆոնիկ նվագախմբի և Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի։ Նա աշխատել է այնպիսի դիրիժորների հետ, ինչպիսիք են Էրնեստ Անսերմեն, Պաուլ Կլեցկին, Ժան Ֆուրնեն, Միշել Պլասոնն և ուրիշներ։ Համերգներով հանդես է եկել Հարավային Կորեայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Մերձավոր Արևելքում, Հնդկաստանում, Աֆրիկայում, Ռուսաստանում, Ադրբեջանում և Թուրքիայում։ Նրա ելույթները հեռարձակվել են Անգլիայի, Գերմանիայի, Բրազիլիայի, Բուլղարիայի, Ռուսաստանի, Լեհաստանի, Նիդերլանդների և ԱՄՆ-ի ռադիոկայաններով։
Կրթություն
Այլա Էրդուրանը ջութակ սովորել է Կառլ Բերգերի հետ՝ իր առաջին համերգը տալով 10 տարեկանում ։ 1946-1951 թվականներին, Բենեդետիի և Բենվենուտիի ղեկավարությամբ, վերապատրաստվել է Փարիզի միջազգային կոնսերվատորիայում։ Դրանից հետո մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատել է մինչև 1955 թվականը։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Իվան Ղալամյանը և Զինո Ֆրանչեսկատին։ 1957-1958 թվականներին Էրդուրանը սովորել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիայում՝ Դավիդ Օյստրախի դասարանում։
Կարիերա
Այլա Էրդուրանը, որպես պրոֆեսոր, 1973-1990 թվականներին աշխատել է Շվեյցարիայի կոնսերվատորիայի ջութակի ամբիոնում, ինչպես նաև Լոզանի կոնսերվատորիայի մագիստրատուրայում ։
Էրդուրանն իր համերգային գործունեությունն սկսել է Եվրոպայում։ Առաջին անգամ հանդես է եկել Վարշավայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում՝ Գլազունովի ջութակի կոնցերտով։ Որպես Դավիդ Օյստրիխի աշակերտ, Էրդուրանը 1957 թվականին եղել է Վինյավսկիի անվան մրցույթի վեց հաղթողներից մեկը, որի ժամանակ մրցում էին 120 ջութակահարներ ։ 1958 թվականին նրա ելույթը Ուլվի Ջեմալ Էրկինի հետ Բրյուսելում շատերին է հիացրել, ներառյալ Բելգիայի թագուհի Եղիսաբեթ Բավարացուն ։
Բացի Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի համերգներից, Էրդուրանն իր առաջին մեծ շրջագայությունը կատարել է Կանադայում՝ 1961-1962 թվականներին՝ մասնակցելով շուրջ 160 համերգների։ Այնուհետ, Թուրքիայի նախագահական սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ հանդես է եկել Մերձավոր Արևելքում, որի հետ միասին ելույթ է ունեցել նաև Անատոլիայի տարբեր նահանգներում։ Միթհաթ Ֆենմենի հետ Լոնդոնում իր առաջին սոլո կոնցերտից հետո, 1964 թվականին պարգևատրվել է Հարիեթ Քոեն Օլգի մրցանակով։
1965 թվականին Էրդուրանի կատարմամբ Բրամսի «Ջութակի կոնցերտը» Ալբերտ Հոլլից ուղիղ եթերով հեռարձակել է BBC-ն։ 1968 թվականին թուրք ջութակահարուհի Վերդա Էրմանի հետ աֆրիկյան շրջագայությունից հետո, 1970 թվականին Էրդուրանը Նիդերլանդներում պարգևատրվել է Բեթհովենի մրցանակով։
Այլա Էրդուրանը դուետով հանդես է եկել այնպիսի երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են Իեհուդի Մենուհին, Իգոր Օյստրախը և այլն ։
Մալայա Խայչա
Մալայա Խայչա (Мала Хайча), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1950 թվականին։
Այլա Էրդուրան
Մրցանակներ և պարգևներ
Այլա Էրդուրանը 1971 թվականին արժանացել է Թուրքիայի ժողովրդական արտիստի կոչման ։
Մալայա Խայչա
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Խայչա գյուղում բնակվում էր 368 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,178 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2067,42 մարդ/կմ²։
Այլա Էրդուրան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք երաժիշտներ Կատեգորիա:Թուրք ջութակահարներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական արտիստներ Կատեգորիա:Արտիստներ Ստամբուլից
Մալայա Խայչա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1950 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մեջիմուրսկա
Մեջիմուրսկա (Međimurska županija), վարչական-տարածքային միավոր Խորվաթիայի հյուսիսում։ Գտնվում է Դրավա և Մուրա գետերի միջև։ Տարածքի պատմական ոչ ապաշտոնական անվանումը Մեջդիմուրիե է, որը ծագում է Մուրա գետի անունից և միջև (međi) բառից։ Մեջիմուրսկայում է արտադրվում խորվաթական հայտնի տուրոշ պանիրը։
Աշխարհագրություն
Ժուպանության տարածքը 729 կմ² է։ Այն ամենից փոքրն է (Զագրեբ քաղաքից հետո), սակայն միաժամանակ ամանախիտ բնակեցվածը` 156.11 1 կմ² տարածքում։ Այն նաև Խորվաթիայի ծայրագույն հյուսիսային ժուպանությունն է. հարավից սահմանակցում է միայն Վարաժդինսկային։ Մեջիմուրսկան հյուսիս-արևելքից սահմանակցում է Հունգարիային, իսկ հյուսիսում ու հյուսիս-արևմուտքում` Սլովենիային։
Մեջիմուրսկան բավական ցածրադիր է. նրա բարձրությունը ծովի մակարդակից 120-344 մ է։ Հողը բերրի է։ 729 կմ² ընդհանուր մակերեսից գյուղատնտեսական նպատակներով օգտագործվում է գրեթե կեսը` 360 կմ²։ Անտառներն ու արոտավայրերը զբաղեցնում են 105 կմ² տարածք։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով ժուպանության տարածքում բնակվում էր 113.804 մարդ, որի 96 %-ը խորվաթներ են։ Մեջիմուրսկայի ազգային փոքրամասնություններից են հունգարները, սլովենները (516), ալբանացիները (200) և գնչուները (5.107), սերբեր (249), ռուսներ (137) ։
Բնակիչների շրջանում գերիշխում է խորվաթերենի կայկավյան բարբառը (խորվաթերենի գրական հիմքը շտակավյան բարբառն է) ։ Շրջանի ավանդույթներն ու խոհանոցը իրենց վրա են կրել հունգարական ազդեցությունը։
Վարչական բաժանում
Մեջիմուրսկայի կազմի մեջ է մտնում 25 միավոր` 3 քաղաք և 22 համայնք։
Վիլտա
Վիլտա (Vilta), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
Մեջիմուրսկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարչական միավորներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի վարչական բաժանում
Վիլտա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կուլկանովո
Կուլկանովո (Кулканово, Ҡолхан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 211 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Բաշկի (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
Աշխարհի առաջնությունը ամենավարկանիշային ֆուտբոլային մրցաշարն է աշխարհում, ամենաշատ դիտվող սպորտային մրցությունն է` առաջ անցնելով անգամ օլիմպիական խաղերից։ Ընդհանուր առմամբ 2006 թ. աշխարհի առաջնության բոլոր խաղերը միասին վերցված դիտել են 26.29 միլիարդ մարդ, իսկ եզրափակիչը դիտել է աշխարհի բնակչության մեկ իններորդ մասը  ։
Նախորդ միջազգային մրցություններ
Աշխարհում առաջին միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումը կայացել է Գլազգո 1872 թվականին Շոտլանդիայի և Անգլիայի միջև և ավարտվել է 0–0 հաշվով։ Առաջին միջազգային մրցությունը ամենամյա Ֆուտբոլի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունն է, որը անցկացվել է 1884 թվականից ։ Ֆուտբոլի զարգացման հետ մեկտեղ 20-րդ դարի սկզբին առանց մեդալների ֆուտբոլն ընգրկվեց 1900 և 1904 թվականների Օլիմպիական խաղերում ։
Երբ ՖԻՖԱ-ն հիմնադրվեց 1904 թվականին, փորձեց կազմակերպել միջազգային մրցություն Շվեյցարիայում Օլիմպիական խաղերից դուրս 1906 թվականին։ Քանի որ միջազգային ֆուտբոլը չէր ձևավորվել, այս փորձը անհաջողությամբ պսակվեց ։
1914 թվականին ՖԻՖԱ-ն համաձայնեց համարել Օլիմպիական առաջնությունը որպես «ֆուտբոլի աշխարհի սիրողական առաջնություն» և վերցրեց իր վրա մրցույթի հսկողությունը ։ Սա ճանապարհ բացեց աշխարհում առաջին միջմայրցամաքային ֆուտբոլային մրցաշարի 1920 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում, որին մասնակցեց Եգիպտոսը և 13 եվրոպական հավաքական և հաղթող դարձավ Բելգիան ։ Ուրուգվայը հաղթեց մյուս երկու Օլիմպիական խաղերում։
Աշխարհի գավաթներ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ
Օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային առաջնությունների հաջողություններից հետո ՖԻՖԱ նախագահ Ժյուլ Ռիմեն նորից սկսեց մտածել Օլիմպիական խաղերից դուրս սեփական առաջնության մասին։ 1928 թվականի մայիսի 28-ին Ամստերդամում կայացած ՖԻՖԱ-ի համաժողովում որոշվեց կազմակերպել ինքնուրույն ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն ։ Քանի որ Ուրուգվայը, որը այդ տարի նշում էր իր անկախության հարյուր ամյակը, որոշվեց Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը անցկացնել հենց Ուրուգվայում։
ՖԻՖԱ-ի անդամ մի քանի երկրների ուղարկվեց հրավեր մասնակցելու առաջնությանը, սակայն Եվրոպայի երկրների համար նշանակում էր անցնել Ատլանտյան օվկիանոսը և հասնել Ուրուգվայ։ Մրցույթի սկզբից երկու ամիս առաջվա դրությամբ ոչ մի եվրոպական երկիր չէր ընդունել հրավերը։ Ռիմեն պահանջեց Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Ռումինիայի և Հարավսլավիայի հավաքականներին մասնակցել առաջնությանը։ Ընդհանուր մասնակցեցին 13 երկիր, յոթը` Հարավային ամերիկայից, չորսը Եվրոպայից և երկուսը` Հյուսիսային Ամերիկայից։
Առաջին երկու խաղերը անցկացվեցին միաժամանակ, Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ն հաղթանակ տարան համապատասխանաբար Մեքսիկայի և Բելգիայի հանդեպ։ Աշխարհի առաջնությունների պատմության մեջ առաջին գոլը հեղինակեց Լուսիեն Լորենը Ֆրանսիայից ։ Եզրափակչում Ուրուգվայը առավելության հասավ Արգենտինայի նկատմամբ և դարձավ առաջին գավաթակիրը ։
Աշխարհի գավաթի հիմնադրումից հետո Ամառային օլիմպիական խաղեր 1932-ը կայացավ Լոս Անջելեսում և նախատեսված չէր անցկացնել ֆուտբոլի մրցություն քանի որ ֆուտբոլը ԱՄՆ-ում ժողովրդականություն չէր վայելում ։ Օլիմպիական ֆուտբոլը վերադարձավ 1936 թվականի Օլիմպիական խաղերում, սակայն ավելի վարկանիշային էր Աշխարհի գավաթը։
Առաջին Աշխարհի առաջնությունները ունեցան ուղևորության և պատերազմի հետ կապված խնդիրներ։ Քիչ հարավամերիկյան հավաքականներ ցանկացան ուղևորվել Եվրոպա 1934 և 1938 թվականների առաջնություններին մասնակցելու համար։ Բրազիլիան միակ հարավամերիկյան հավաքականն էր, որը մասնակցեց երկուսին։ 1942 և 1946 թվականների առաջնությունները, որոնք պետք է կայանային Նացիստական Գերմանիայում և Բրազիլիայում, չեղարկվեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և դրա հետևանքների պատճառով։
Աշխարհի առաջնության լավագույն ռմբարկուները
2022 թվականի Դեկտեմբերի 27-ի դրությամբ
Թվատառերով նշված են կարիերան շարունակող ֆուտբոլիստները։
Ծանոթություն
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ մրցություններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
Դեյվիդ Սայմոն
Դեյվիդ Սայմոն (David Simon; ), ամերիկացի լրագրող, սցենարիստ և պրոդյուսեր ։
Կենսագրություն
Դեյվիդ Սայմոնի լրագրողական գործունեությունը սկսվել է դպրոցական թերթում հրապարակած մի հոդվածից։ 1983 թվականին քոլեջն ավարտելուց հետո նա աշխատանքի է անցել «The Baltimore Sun» թերթում, որտեղ աշխատել է տասներկու տարի։ Սայմոնը թերթում գրել է կրիմինալական թեմայով   ։
1991 թվականին լույս է տեսել նրա «Homicide: A Year on the Killing Streets» վավերագրական գիրքը, որտեղ պատմվում է ոստիկանության սպանություններ հետաքննող բաժնի ոստիկանների մասին։ Այս գրքի հիման վրա նկարահանվել է «Շաոլինային բաժին» հեռուստասերիալը, որտեղ Սայմոնը սկզբում սցենարիստ է եղել, այնուհետև՝ նաև պրոդյուսեր։
1995 թվականին Սայմոնը դադարել է աշխատել թերթում՝ կենտրոնանալով սերիալի վրա։ 2002-2008 թվականներին թողարկվել է Սայմոնի «Գաղտնալսում» սերիալը, որը շատ ԶԼՄ-ներ համարել են «երբևէ նկարահանված լավագույն հեռուստասերիալը»։
Սայմոնը ամուսնացել է գրող Լորե Լիպմանի հետ, որը Բալթիմորից էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Միխայիլ Ալպատով
Ալպատով Միխայիլ Վլադիմիրովիչ (Михаил Владимирович Алпатов, ), ռուս խորհրդային արվեստաբան։ Պրոֆեսոր (1943)։ ԽՍՀՄ գեղարվեստների ակադեմիայի անդամ (1954)։
Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 27 (դեկտեմբերի 10)-ին, Մոսկվայում։ Գրել է ռուսական ու արտասահմանյան արվեստին նվիրված աշխատություններ, որոնք աչքի են ընկնում ըմբռնումների յուրօրինակությամբ, գրական ոճի և գեղարվեստական վերլուծության ցայտունությամբ, փաստական հարուստ նյութով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արվեստաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Լենո Աբգարյան
Լենո Թադևոսի Աբգարյան, բժիշկ-թոքաբան, բժշկական գիտությունների թեկնածու ։
Կենսագրություն
Լենո Աբգարյանը ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Գորիսի շրջանի Շինուհայր գյուղում։ 1949 թվականին կարմիր դիպլոմով ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը, որից հետո գործուղվել է Գորիս, աշխատել որպես թոքաբան-բժիշկ, հիմնադրել առաջին հակատուբերկուլյոզային դիսպանսերը 30 մահճակալով։ Այնուհետև ՀՀ առողջապահության նախարարության որոշմամբ, Լենո Աբգարյանը տեղափոխվել է  Երևան, երկար տարիներ աշխատել է հանրապետական հակատուբերկուլոզային դիսպանսերում` որպես գլխավոր բժիշկ։ Կենսաթոշակի անցնելուց հետո մինչև կյանքի վերջ աշխատել է նույն դիսպանսերում որպես բաժնի վարիչ և հակատուբերկուլյոզային դիսպանսերի տնօրենի խորհրդական ։
Աշխատություններ
Լենո Աբգարյանը իր մասնագիտության վերաբերյալ ունի 18 գիտական աշխատություն՝ տպագրված նախկին միութենական և հանրապետական գիտական մամուլում։ 1994 թվականից աշխատել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում, որպես ոռոգման ցանցերի վերանորոգման և վերակառուցման աշխատանքների ղեկավար ։
Պարգևներ
2013 թվականին Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարության կողմից ճանաչվել է «Տարվա բժիշկ»՝  «Հատուկ անվանակարգ» անվանակարգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ թոքաբաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
115
Մահեր
Կատեգորիա:115 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բենկուֆ
Բենկուֆ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում է Սղերդ քաղաքից հարավ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռոդեզ
Ռոդեզ (Rodez), քաղաք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում, որի վարչական կենտրոնն է հանդիսանում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 24540 մարդ, բնակչության խտությունը` 2194.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.18 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 510 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 125 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 16052 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 11506-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 4546։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,7 %։ 11506 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 10295 անձ (5170 տղամարդ և 5125 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1211 անձ (565 տղամարդ և 646 կին)։ 4546 անաշխատունակներից 2084-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 1354-ը` թոշակառուներ, իսկ 1108-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Անոմալ արգանդային արյունահոսություն
Անոմալ արգանդային արյունահոսություն, ընդգրկում է դաշտանային ցիկլի հաճախականության, կանոնավորության, տևողության և կորցրած արյան ծավալի շեղումները։ Կանանց մինչև մեկ երրորդը կյանքում ունենում են անոմալ արգանդային արյունահոսություն, ընդ որում առավել հաճախ մենարխեի (առաջին դաշտան) և շուրջդաշտանադադարային շրջանում:Նորմալ դաշտանային ցիկլի հաճախականությունը 24-ից 38 օր է, տևողությունը 2-ից 7 օր՝ 5-ից 80 միլիլիտր արյան կորստով ։
Համաճարակաբանություն
Անոմալ արգանդային արյունահոսության տարածվածությունը վերարտադրողական տարիքի կանանց շրջանում միջազգայնորեն գնահատվում է 3%-ից 30%, ընդ որում, ավելի բարձր հաճախականությամբ մենարխեի և շուրջդաշտանադադարային շրջանում։ Շատ ուսումնասիրություններ սահմանափակվում են առատ դաշտանային արյունահոսությամբ, բայց երբ հաշվի են առնվում անկանոն և միջդաշտանային արյունահոսությունները, տարածվածությունը բարձրանում է մինչև 35% կամ ավելի ։ Շատ կանայք իրենց ախտանիշների բուժմամբ չեն զբաղվում, և ախտորոշման որոշ բաղադրիչներ սուբյեկտիվ են, ինչը դժվարացնում է ճշգրիտ տարածվածության որոշումը ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Արգանդի և ձվարանների զարկերակները արյուն են մատակարարում արգանդին։ Արգանդի լորձաթաղանթը՝ էնդոմետրիումն ունի երկու շերտ՝ ֆունկցիոնալ և բազալ։ Դաշտանային ցիկլի վերջում նվազում է պրոգեստերոնի մակարդակը, ինչը հանգեցնում է էնդոմետրիումի ֆունկցիոնալ շերտի ֆերմենտային քայքայման։ Սա հանգեցնում է արյան կորստի և լորձաթաղանթի պոկման, որն էլ իրենից ներկայացնում է դաշտանը։ Գործող թրոմբոցիտները, թրոմբինը և զարկերակային անոթակծկումը վերահսկում են արյունակորուստը։ Արգանդի կառուցվածքի ցանկացած շեղումը (օրինակ՝ միոմա, պոլիպներ, ադենոմիոզ, չարորակ ուռուցք կամ հիպերպլազիա), մակարդման համակարգի խանգարումները (կոագուլոպաթիաներ կամ յատրոգեն) կամ հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ձվարանային առանցքի շեղումները (ձվազատման/հորմոնալ խանգարումներ կամ յատրոգեն) կարող են ազդել դաշտանի վրա և հանգեցնել արգանդի անոմալ արյունահոսության ։
Սահմանումներ
Արյունահոսությունը հետևյալ իրավիճակներում համարվում է անոմալ արգանդային արյունահոսություն.
Էթիոլոգիա
PALM-COEIN-ը օգտակար հապավում է, որը տրամադրվել է Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի միջազգային ֆեդերացիայի (FIGO) կողմից՝ արգանդի անոմալ արյունահոսության հիմքում ընկած պատճառները դասակարգելու համար։ Առաջին մասը՝ PALM-ը, նկարագրում է կառուցվածքային խնդիրները։ Երկրորդ մասը՝ COEI, նկարագրում է ոչ կառուցվածքային խնդիրները։ N-ը նշանակում է «այլ կերպ դասակարգված չէ»։
Առավել մանրամասն.
Ախտորոշում
Անհրաժեշտ է հավաքել մանրակրկիտ անամնեզ, մասնավորապես ուշադրություն դարձնել հետևյալների վրա.
Ֆիզիկական քննությունը պետք է ընդգրկի.
Լաբորատոր թեստերից արյան ընդհանուր քննությունը կարող է օգնել պարզել անեմիայի կամ վարակի առկայությունը։ Լաբորատոր թեստերով կարելի է որոշել արյունահոսական խանգարումները, հղիությունը և սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները (ՍՍՎ)։
Ելնելով ախտանիշներից և տարիքից՝ կարող են անհրաժեշտ լինել նաև գործիքային հետազոտություններ.
Տարբերակիչ ախտորոշում
Ցանկացած արյունահոսություն միզասեռական տրակտից կամ ստամոքս-աղիքային տրակտից կարող է նմանակել արգանդի անոմալ արյունահոսությանը։ Հետևաբար, այլ աղբյուրներից արյունահոսությունը պետք է բացառել։
Բուժում
Անկանոն կամ առատ դաշտանային արյունահոսությունը բուժելու համար հաճախ առաջին հերթին կիրառվում են դեղամիջոցներ։ Նրանցից որոշները նաև կանխում են հղիությունը։ Սա կարող է օգտակար լինել, եթե կնոջն անհրաժեշտ է հակաբեղմնավորիչ մեթոդ։ Կարող են օգտագործվել. Հորմոնալ թերապիան ունի ռիսկեր, այդ թվում՝ սրտամկանի ինֆարկտի, ինսուլտի և քաղցկեղի ռիսկի բարձրացում։ Նախքան հորմոնալ թերապիա սկսելու որոշում կայացնելը, կարևոր է գնահատել օգուտներն ու ռիսկերը՝ հիմնվելով ախտանիշների և կնոջ անձնական և ընտանեկան բժշկական պատմության վրա։
Եթե դեղորայքային միջոցներն անարդյունավետ են, կարող է անհրաժեշտ լինել վիրաբուժական միջամտություն: Կան միջամտությունների տարբեր տեսակներ կախված կնոջ վիճակից, տարիքից և ապագայում հղիանալու ցանկությունից։
Բարդություններ
Արգանդի քրոնիկ անոմալ արյունահոսության բարդությունները կարող են ներառել անեմիա, անպտղություն և էնդոմետրիումի քաղցկեղ։ Սուր անոմալ արգանդային արյունահոսության դեպքում ծանր անեմիա, հիպոտենզիա, շոկ և նույնիսկ մահ կարող են առաջանալ, եթե անհապաղ բուժում չսկսվի
ՈՒղեցույց
Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամերիկյան քոլեջը (ACOG) հրապարակել է արգանդի անոմալ արյունահոսության վերաբերյալ ուղեցույց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
116
Մահեր
Կատեգորիա:116 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մալայա Չերնիգովկա (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Մալայա Չերնիգովկա (Мала Чернігівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
Ժատայի (Գոյաս)
Ժատայի (Jataí), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հարավային մասում։ Մտնում է Սուդուեստի դը Գոյաս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 84 922 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 7 174,217 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 11,8 մարդ/կմ²։
Մալայա Չերնիգովկա (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Չերնիգովկա գյուղում բնակվում էր 275 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1191 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 230,9 մարդ/կմ²։
Ժատայի (Գոյաս)
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1895 թվականի մայիսի 31-ին։
Մալայա Չերնիգովկա (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժատայի (Գոյաս)
Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Կուլ-Կունկաս
Կուլ-Կունկաս (Куль-Кункас, Кул-Ҡуңхаҫ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 267 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի բնակավայրեր
Շիզոֆազիա
Շիզոֆազիա կամ խոսքային փեղկվածություն, հոգեկան խանգարումների ախտանիշ, որն արտահայտվում է խոսքի կառուցվածքի խախտմամբ, որի ժամանակ ի տարբերություն խոսքի կցկտուրության (չկապակցված բառերի հոսքի)՝ արտահայտությունները ճիշտ են կառուցվում, սակայն չեն կրում որևէ իմաստային բովանդակություն, իսկ խոսքի բովանդակությունը համապատասխանում է զառանցանքի բովանդակությանը ։ Խոսքի այս խանգարումն արտահայտում է հիվանդների մտածողության փեղկվածությունը ։
Այս խանգարումը բնորոշ է նախ և առաջ շիզոֆրենիային։ Շիզոֆազիայի հասկացությունն առաջ է քաշվել 1913 թվականին Էմիլ Կրեպելինի կողմից և որոշ ժամանակ համարվում էր շիզոֆրենիայի հատուկ ձև ։ Որոշ հեղինակներ նույնիսկ առանձնացնում են շիզոֆրենիայի տվյալ անվամբ առանձին ձև ։
Շիզոֆազիային հատուկ է խոսքային ակտիվության, խոսքային հոսքի բարձրացումը, ինչպես նաև «մենախոսության ախտանիշը», որը բնորոշվում է խոսքային հյուծման, զրուցակցի անհրաժեշտության բացակայությամբ ։ Որպես կանոն, այս ախտանիշը զուգակցվում է հիվանդների արտաքին կարգավորվածության, շփման հասանելիության և հարաբերական ինտելեկտուալ ու աֆեկտիվ պահպանվածության հետ ։ Շիզոֆազիայի տարբերակիչ գիծն է համարվում ձևույթային բառակազմության և «գլոսսամոլական արտահայտությունների» յուրահատուկ արդյունքը ։ Այս խանգարումը կարող է առաջանալ ոչ միայն պարանոյիկ շիզոֆրենիայի, այլև ծանր թուլամտության ժամանակ ։
Շիզոֆազիայի օրինակ
Օրինակը բերված է 1962 թվականին հրատարակված Բժշկական մեծ հանրագիտարանից։