cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռամ
Ռամի հաղթանակ
Երբ կամրջի շինարարությունն ավարտվում է, և Ռամը գնում է Լանկա, Ռավանայի եղբայր Վիբհիշանան, որն անցնում է Ռամի կողմը, տալիս է նրան շատ արժեքավոր Ռավանայի ռազմական ուժի և կղզու ամրությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Պարբերաբար ռաքշասները քաղաք են դուրս գալիս, որը հանգեցնում է բախումների, որոնք վերջանում են փոփոխական հաջողություններով։ Ռամը և Լաքշմանը վիրավորվում են Ռավանայի որդու՝ Ինդրաջիթի հետ կռվելիս, որը ժամանակին հաղթել էր նաև Ինդրա աստծուն։ Ռավանայի մյուս եղբայրը՝ հսկա Կումբհակարնան, բռնում ու լափում է հարյուրավոր կապիկների։ Ռամը և Լաքշմանը բուժվում են կախարդական խոտով, որը շատ կարճ ժամանակահատվածում բերում է Հիմալայաներից Հանումանը, նրա հետ միասին այն լեռը, որի վրա այն աճել էր։ Չնայած հսկայական կորուստներին՝ կապիկների զորքն սկսում է հաղթել ռաքշասներին, որոնք մեծ թվով զոհ էին տալիս։ Կռվի դաշտում զոհվում են Ինդրաջիթը, Կումբհակարնան և Ռավանայի մյուս զորահրամանատարները։ Վերջապես Ռամը դեմ դիմաց միայնակ հանդիպում է Ռավանային։ Մարտին հետևելու համար հայտնվում են բազմաթիվ աստվածներ։ Պատմում են, որ նրանք պայքարում էին միմյանց դեմ, ինչպես կատաղի առյուծներ։ Իր նետով Ռամը կտրում է Ռավանայի տասը գլուխները, բայց ամեն անգամ խփած տեղը նոր գլուխ է առաջանում։ Նետերը, որ նախքան սա մահացու վիրավորել էին Մարիչին, Կհարին և Բալին, չէին կարողանում խլել Լանկայի հզոր արքայի կյանքը։ Այդ ժամանակ Ռամը որոշում է օգտագործել Բրահմայի զենքը, որը նրան տվել էր իմաստուն Ագաստյան, որը քամին վերահսկելու կարողություն ուներ։ Այդ նետի ծայրին գտնվում էր կրակի հսկայական ուժ, իսկ քաշով հավասար էր Մերու լեռան ծանրությանը։ Ռամը բաց է թողնում վեդայական մանտրաներով ու արձակում այն Ռավանայի վրա։ Նետը, հարվածելով Ռավանայի կրծքին և ողողվելով նրա արյամբ, վերադառնում է Ռամի նետամանը։ Ռավանայի մահից հետո երկնային մոլորակներում սկսվում է մեծ ուրախություն, և երախտապարտ աստվածները առատորեն ողողում են Ռամին երկնային ծաղիկների անձրևով։
Փորձություն և աքսոր
Ռավանայի մահից հետո Վիբհիշանան Սիթային գեղեցիկ զարդարված կառքով բերում է Ռամի մոտ։ Բայց, ի զարմանս բոլորի, Ռամը չի ընդունում նրան՝ համարելով, որ նա պղծվել է ռաքշասների պալատում եղած ժամանակ։ Սիթան խորապես վիրավորվում է Ռամի այս վերաբերմունքից, և ապացուցելու համար իր անմեղությունը՝ որոշում է անցնել կրակի փորձությունը։ Լաքշմանը կրակ է պատրաստում և Սիթն անցնում է դրա միջով։ Կրակի աստված Ագնին ինքն իր ձեռքով կրակից հանում է անմեղին, տանում նրան Ռամի մոտ և խնդրում նրան հետ ընդունել։ Ռամը ասում է, որ առանց որևէ փորձության էլ ինքը վստահ էր իր կնոջ մաքրության վրա, բայց ուզում էր ապացուցել նրա անմեղությունը ուրիշներին։
Երբ արտաքսման ժամկետն ավարտվում է, Ռամը, Սիթան և Լաքշմանը միասին ուղեկից կապիկների և նրանց կանանց հետ մեծ հանդիսավորությամբ մտնում են քաղաք, որտեղ Ռամը օծվում է թագավոր։ Դրան հաջորդում է Ռամի գահակալության դարաշրջանը, որը տևում է 10.000 տարի՝ բարգավաճման դարեր, որին հավասարը չէր եղել պատմության մեջ։ Ասում են, որ այդ ժամանակ երկրում տիրում էր խաղաղությունը, երեխաները չէին լալիս, չկար երաշտ և երկիրը տալիս էր առատ պտուղներ, չկային հիվանդություններ, աղքատության և հանցագործություններ։
Մի անգամ Ռամը հագնվում է հասարակ մարդու նման և գնում քաղաք՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչ կարծիք ունեին իր մասին հպատակները։ Ռամը ականատես է լինում մի դեպքի, որտեղ մի լվացարար ծեծում է կնոջը՝ կասկածելով դավաճանության մեջ, և ասում, որ ինքը չի լինի Ռամի նման հիմար, որ հավատա այն կնոջ մաքրությանը, որ տարիներ էր անցկացրել գերության մեջ ուրիշ մարդու հետ։ Որպեսզի Սիթային և իրեն ազատի զրպարտությունից, ուղարկում է նրան ապրելու անտառի խրճիթում։ Այդ ժամանակ Սիթան հղի էր, աքսորի մեջ գտնվելով, ունենում է զույգ որդիներ՝ Լավին և Քուշին։ Երբ երեխաները մեծանում են, նրանց ուղարկում է Ռամի մոտ։ Տեսնելով որդիներին՝ Ռամին պատում են անցյալի երջանիկ հիշողությունները, և նա Սիթային ետ է բերում պալատ։ Սակայն պալատականների ընդհանուր ժողովում կրկին խնդրում է նրան ապացուցել իր անմեղությունը։ Սիթան հուսահատության մեջ է ընկնում և գնում է մայր երկիր Բհումիի մոտ, որը կյանք էր տվել նրան, այնպես էլ հետ վերցնի։ Ի պատասխան Սիթայի աղոթքների՝ բացվում է Երկիրը և նրան վերցնում է իր գիրկը։
Դրանից հետո Ռամի ավատարների առաջադրանքներն ավարտվում են։ Ռամը գնում է սրբազան գետի ափը, և մարմինն այնտեղ թողնելով՝ վերադառնում է իր հոգու հավերժական կացարան։
Վիշնուի ավատար
«Ռամայանայում» ասվում է, որ Երկիրը մարմնավորող աստվածուհի Բհումին գալիս է տիեզերքն ստեղծող Բրահմայի մոտ, աղոթում փրկել իրեն անարդար թագավորներից, որոնք անխնա շահագործվում էին իր պաշարները և արյունալի պատերազմներով մեղավոր էին բազմաթիվ մարդկանց մահման մեջ։ Բրահմայի մոտ հովանավորություն խնդրելու էին եկել նաև շատ աստվածներ, որոնք բավականին վախեցած էին Լանկայի տասգլխանի դիվական հզոր ղեկավար Ռավանայից։ Ստացած շնորհով Ռավանան ուներ անգերազանցելի ուժ և անխոցելի էր աստվածներից ու տիեզերքի բոլոր տեսակի կենդանի էակներից, բացառությամբ կենդանիների և մարդկանց ։ Ռավանան հաղթել էր աստվածներին և վերահսկողություն էր դրել տիեզերքի բոլոր երեք աշխարհների հետ։ Նկարագրում են, որ Ռավանան հպարտ ու ռազմատենչ էր և հովանավորում էր բոլոր տեսակի դևերին և ստոր անձանց։
Բրահման Բհումիի և այլ աստվածների հետ սկսեց խոնարհվել տիեզերքի պահապան Վիշնուի առաջ՝ խնդրելով ցած իջնել և ազատել նրանց Ռավանայի բռնապետությունից։ Ի պատասխան Վիշնուն խոստանում են սպանել Ռավանային, հայտնվելով երկրի վրա որպես Ռամ թագավոր՝ Կոշալայի թագավոր Դաշարաթայի ավագ որդի։ Լաքշմին՝ Վիշնուի հավիտենական կինը և կանացի երրորդություներից մեկը, ծնվում է երկրի վրա որպես Սիթա։ Նրա խորթ հայրը դարձավ Միթհիլայի Ջանակա արքան։ Սիթային կին չէր ծնել, այլ հենց Մայր երկիր Բհումին, Ջանական հայտնաբերում է նրան դաշտի ակոսում։ Վիշուի հավերժական ուղեկիցը և նրա մեկը դրսևորումների՝ Անանտա Շեշան մարմնավորվում է որպես Լաքշման և Ռամի հետ է մնում նրա բոլոր փորձությունների ժամանակ։ Ռամի՝ հողի վրա գտնվելու ժամանակ իր աստվածային ծագման մասին չգիտեր ոչ ոք, բացի իրենից և իմաստունների խմբից (որոնց մեջ էին Վասիշտխին, Շարաբհանգան, Ագաստյան և Վիշվամիթրեն)։ Չնայած նրան, որ Ռամը մեծ հարգանք ու երկրպագություն էր վայելում շատ իմաստուններից, որոնց նա հանդիպել էր իր կյանքում, միայն նրանցից առավել վսեմներն ու գիտունները գիտակցեցին նրա իրական կարգավիճակը՝ որպես Բարձրագույնի ավատար։ Ռավանայի դեմ Ռամի հաղթական կռվից անմիջապես հետո, երբ Սիթան բարոյականության քննությունը առջև կանգնեց՝ անցնելով կրակի միջով, Բրահման, Ինդրան և մյուս աստվածները երկնային իմաստունների ու Շիվայի հետ իջան երկնքից։ Նրանք հաստատեցին Սիթայի անաղարտությունը և շնորհակալություն հայտնելով Ռամին չարիքի ուժերից տիեզերքն ազատագրելու համար, բացահայտեցին Ռամի աստվածային դիրքը և հայտարաեցին, որ ավարտվել է նրա առաքելության փուլը ։
Արվեստում
Ռամը սովորաբար պատկերվում է մեծ աղեղով, նետամանով և վիշնուական թագով ռազմիկի տեսքով։ Նրա մշտական ուղեկիցը եղբայրն է՝ Լաքշմանը։ Ինչպես նաև Ռամի կողքին կարող է լինել իր կնոջ՝ Սիթայի արձանը։ Ռամի մեկ այլ ուղեկից կարող է լինել կապիկների առաջնորդ Հանումանը։ Ընդ որում Ռամի, Սիթայի, Հանումանի և Լաքշմանի բրոնզե արձանները միշտ կանգնած դիրքով են։ Սիթը գտնվում է Ռամի աջ կողմում, իսկ Լաքշմանը՝ ձախ կողմում։
Հոկոն I Բարի
Հոկոն I Բարի (նորվ.` Håkon Adalsteinsfostre, ), Նորվեգիայի երրորդ արքան (934/35 թ.-ից)։
Հարալդ I Գեղահերի կրտսեր որդին էր, Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի արյունակից եղբայրը։
Կենսագրություն
Հոկոնը մեծացել է Անգլիայի թագավոր Էտելստանի հովանավորության ներքո, ինչը հանդիսանում էր Հոկոնի հոր հետ կնքված խաղաղության դաշնագրի մի մասը։ Անգլիայի արքան Հոկոնին մեծացրել է քրիստոնեական հոգեբանությամբ (հավանաբար նրան ուսման է ուղարկել Գլաստոբերիի (Ուեսեքս) աբբայություն), կնքել է, իսկ երբ նրանց հասնում է Հարալդի մահվան լուրը, Էտելստանը Հոկոնին տրամադրում է նավեր և զորք` իրեն թագավոր հայտարարած Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրայի դեմ արշավանքի համար։ Նորվեգիա հասնելով` Հոկոնի կողմն են անցնում մեծաթիվ հայտնի մարդիկ, ում Հոկոնը խոստանում է թեթևացնել իր հոր կողմից մտցված ժառանգական սեփականության համար նախատեսված հարկային բեռը։ Գահընկեց արված Էիրիկը փախնում է Բրիտանական կղզիներ որտեղ և սպանվում է։ Նրա որդիները, դաշնակցելով Դանիայի հետ, մի քանի անգամ հարձակվում են Նորվեգիայի վրա, սակայն պարտություն են կրում Հոկոնի կողմից։ Հոկոնը դաշինք է կնքում Հլադիր, Մյորե, Ռումսդալիր յարլերի հետ, ինչի արդյունքում նա ճանաչվում է կոնունգ։ Հոկոնի փարեփոխումների արդյունքում լեյդանգը (ռազմա-ծովային ուժեր) վերածվում է մշտական նավատորմի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նորվեգիայի թագավորներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Հոկտեմբերի 27
Հոկտեմբերի 27, տարվա 300-րդ (նահանջ տարիներին՝ 301-րդ) օրն է։
Հանրային ակվարիում
Հանրային ակվարիում կամ հանրային ջրային կենդանաբանական այգի կենդանաբանական այգու ջրային անալոգ, պարունակում է ջրային կենդանիների և բույսերի կենդանի նմուշներ, որպեսզի բոլորը տեսնեն։ Հանրային ակվարիումների մեծ մասն ունեն ավելի մեծ ջրամբարներ։ Այս ջրամբարները կարող են ավելի մեծ լինել, քան հանրային ակվարիումները:19-րդ դարի կեսերին են կառուցվել առաջին հանրային ակվարիումները և շատ արագ  դարձել են հայտնի և գնալով թիվն ավելի է ավելացել ։
Պատմություն
Առաջին հանրային ակվարիումը բացվել է Լոնդոնի կենդանաբանական այգում 1853 թվականի մայիսին ։ Պ. Տ. Բարնումը արագորեն հետևելով այդ օրինակին՝ 1856 թվականին բացել է  առաջին ամերիկյան ակվարիումը՝ որպես իր հիմնադրած Ամերիկյան Բարնումի թանգարանի մի մաս, որը գտնվում էր Նյու Յորքի Բրոդվեյում՝ նախքան այրվելը։ 1859 թվականին Բոստոնում հիմնվել է ակվարիումի այգիներ։ Այնուհետև Եվրոպայում բացվել է մի շարք ակվարիումներ,ինչպիսիք են Փարիզի Բուսաբանական այգին և Վիեննայի ակվարիումի սրահը (երկուսն էլ հիմնադրվել են 1860 թվականին), ծովային ակվարիումի տաճարը՝ որպես Համբուրգի Կենդանաբանական այգու մաս Համբուրգում (1864), ինչպես նաև Բեռլինի ակվարիումները (1869) և Բրայթոնը (1872) ։Բեռլինի հին ակվարիումը բացվել է 1869 թվականին ։
Հանրային ակվարիումներն այսօր
Ակվարիումի ժամանակակից տարաները պահում են միլիոնավոր լիտր ջուր և կարող են պարունակել մեծ ձկների  տեսակներ, այդ թվում՝ դելֆիններ, շնաձկներ կամ բելուգա կետեր ի շնորհիվ  թափանցիկ ակրիլային ապակուց պատրաստված պատուհանների։ Ջրային և կիսաջրային կաթնասուններին, այդ թվում՝ ջրասամույրներին և փոկերին, հաճախ խնամում են ակվարիումներում ։Ժամանակակից ակվարիումները ներառում են նաև ցամաքային կենդանիներ և բույսեր, որոնք ժամանակ են անցկացնում ջրում ։Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքի Ազգային ակվարիումը պարունակում է մի քանի ցուցանմուշներ, ներառյալ Լեռնային անձրևային անտառը և բազմահարկ Ատլանտյան մարջանային առագաստը:Մոնտերեյ Բեյի ակվարիումում կա ծանծաղ ջրամբար, որը լցված է ճառագայթների տարածված տեսակներով,որոնց այցելուներին թույլ է տրվում դիպչել ։
Ամենամեծ հանրային ակվարիումը «Chimelong Ocean Kingdom Theme Park»-ն է, որը բացվել է 2014 թվականին Չժուհայ նահանգի Հանքինում՝ 48,75 միլիոն լիտր (12,87 միլիոն ԱՄՆ գալոն) ընդհանուր ջրով:Երկրորդ ամենամեծը Սինգապուրի հարավում գտնվող ծովային բուսական և կենդանական այգին է,որի ընդհանուր ծավալը 45 միլիոն լիտր  (12 միլիոն ԱՄՆ գալոն) ջուր է։Ավելի քան 100,000 ծովային կենդանիների համար։
Լոգիստիկա
Հասարակական ակվարիումների մեծ մասը գտնվում է օվկիանոսին մոտ՝ ապահովելով բնական ծովային ջրի մշտական հոսք։ Ցամաքում առաջինը եղել է Չիկագոյի Շեդդի ակվարիումը ,որը ստացել է ծովային ջուր, որը երկաթուղով առաքվել է հատուկ ցիստեռնային վագոններով։Վաղ (1911) Ֆիլադելֆիայի ակվարիումը,որը կառուցվել է լքված քաղաքային ջրատարների գործարանում, ստիպված է եղել անցնել մաքրված քաղաքային ջրի,երբ մոտակա գետը չափազանց աղտոտված է դարձել ։Նորաբաց ջորջիայի ակվարիումը իր տանկերը լցրել է քաղաքի ջրային համակարգից քաղցրահամ ջրով և ջուրը սարքել է աղի ջուր՝ օգտագործելով նույն առևտրային աղը և հանքային հավելումները,որոնք հասանելի են տնային ակվարիիստներին:Հարավային Կարոլինայի ակվարիումը իր ցուցանմուշների համար աղի ջուր է արդյունահանում անմիջապես Չարլսթոնի նավահանգստից։
1985 թվականի հունվարին Քելլի Թարլթոնը սկսել է կառուցել առաջին ակվարիումը մեծ թափանցիկ ակրիլային թունելով՝ «Քելլի Թարլթոնի ստորջրյա աշխարհը» Նոր Զելանդիայի Օքլենդ քաղաքում:Շինարարությունը տևել է 10 ամիս և արժեցել 3 միլիոն Նորզելանդական դոլար:110 մետր երկարությամբ (360 ոտնաչափ) թունելը կառուցվել է ամուր (2200 ֆունտ) գերմանական պլաստմասե թիթեղների սալերից, որոնք ձևավորվել են վառարանի տեղում:Այժմ այցելուներին տեղափոխում է շարժվող արահետը, և դպրոցականների խմբերը երբեմն գիշերակաց են կազմակերպում լողացող շնաձկների և ճառագայթների ներքո ։
Նոր համայնքային ակվարիումների ստեղծումը ծախսատար գործընթաց է, որը կարող է այնքան ծախսատար դառնալ, որ նախագիծը տնտեսապես անկայուն դառնա ։
Միջոցառումներ
Հանրային ակվարիումները հաճախ կապված են օվկիանոսի  հետազոտական ինստիտուտների հետ։ Օրինակ, Վանկուվերի ակվարիումը, որը գտնվում է Վանկուվերում, Բրիտանական Կոլումբիա, ծովային կենդանիների ծովային հետազոտությունների, պահպանման և վերականգնման կենտրոն է, հատկապես Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիս-արևմտյան էկոհամակարգի համար :1964 թվականին Վանկուվերի ակվարիումը դարձել է երկրորդ ակվարիումը ։ «Monterey Bay Aquarium »-ը առաջին հանրային ակվարիումն էր,որտեղ ցուցադրվում էր մեծ սպիտակ շնաձուկը։ 2004 թվականի սեպտեմբերից սկսած՝ «Outer Bay»-ը (այժմ՝ բաց ծովի պատկերասրահ) դարձել է մեծ սպիտակ շնաձկների շարքի առաջին տունը։Շնաձուկը ակվարիումում մնացել է 198 օր (նախորդ ռեկորդը 16 օր էր)։Շնաձուկը ցուցադրվել է 2005 թվականի մարտի 31-ին։«New Jerseyերսիի Adventure Aquarium»-ում  հայտնաբերվել են գետաձիեր:Քվեբեկի ակվարիումում ապրում են նաև բևեռային արջեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հանրային ոլորտ
Նաիրի Զարյանի դիմաքանդակ
Նկարագրություն
«Հայ ժողովրդի անվանի մարդիկ» շարքը, բաղկացած գլխավորապես մտավորականների կիսանդրիներից, սկզբնավորվորվել է պատերազմից առաջ և ուներ արժեքավոր նմուշներ։ Այդ շարքի լավագույն երեք դիքանդակներն են՝ Վ. Վաղարշյանի, Ն. Զարյանի, Ա. Ջիվելեգովի դիմաքանդակները ։ Ն. Զարյանի դիմաքանդակին նայելով կարելի է տեսնել ոչ միայն այն, ինչպին է ինքը բանաստեղծը, այլ նաև ինչպիսին է նրա պոեզիան։ Դիմաքանդակը ստեղծվել է դժվար դիմադրության ճանապարհով։
Քանդակագործը պատկերել է բանաստեղծին զայրույթի պահին, դրել նրան եռանդուն շարժման մեջ, սրված էքսպրեսիայի օգնությամբ մեխանիկական նմանություն է ստեղծել բանաստեղծի պաթետիկ պոեզիայի ու նրա արտաքինի միջև։ Ա. Սարգսյանը հրաժարվել է թույլ դիադրության այդ հնարավոր ճանապարհից։ Քանդակագործի մոտ Զարյանը խաղաղ ու վեհ արտահայտություն ունի։ Սակայն այդ խաղաղության տակ քանդակագործին հաջողվել է տալ ներքին լարում։ Բանաստեղծի հայացքը սուր է ու կենտրոնացած։ Գլուխը պարանոցի ուղիղ գծով նստել է պատվանդանի վրա։ Այդ ճակատային գծի անշեղ ուղղաձգությունը և գլխի մոնումենտալությունը շեշետելու համար Սարգսյանը ալիքավոր թեքի օգնությամբ սրամիտ կերպով հատել է Զարյանի պարանոցը և ավելի ցայտւն կերպով ներկայացրել կերպարի ներքին լարվածությունը։ Քանդակին կերպարվածը նշանակալիցն է կրում իր մեջ և երևում է, որ հիմա կարծես թե նրա շուրթերից կպոկվեն «Ձայն հայրենական»-ի լայնաշունչ ու հնչեղ բառերը և լսելի կլինեն բոլորին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արա Սարգսյանի դիմաքանդակներ
Մալինովոե (ավան, Վոլնովախսկի շրջան)
Մալինովոե (Малинове), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալինովոե ավանում բնակվում էր 92 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Իրաքի քաղաքների ցանկ
Իրաքի քաղաքները ավելի քան 5000 մարդ բնակչությամբ (2008 թվականի տվյալներով)։
Ֆեդերիկա Մոգերինի
Ֆեդերիկա Մոգերինի (Federica Mogherini, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, Ռենցիի կառավարության արտաքին գործերի նախարար (22 փետրվար — 31 հոկտեմբեր 2014), Եվրոպական միության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գլխավոր ներկայացուցիչ Յունկերի հանձնաժողովում (2014 թ. նոյեմբերի 1-ից)։
Վաղ տարիներ
Իտալացի կինոնկարիչ և ռեժիսոր Ֆլավիո Մոգերինիի դուստրն է ։
Ավարտել է դասական վարժարան և որոշ ժամանակ աշխատել է զանգերի կենտրոնում։ Ուսումնասիրել է քաղաքականություն Հռոմի Լա Սապիենցա համալսարանում, ավարտական աշխատանքը ներկայացրել է քաղաքական փիլիսոփայություն առարկայից` իսլամում կրոնի և քաղաքականության կապերի թեմայով, Ֆրանսիայում` Էրազմուս ծրագրի շրջանակներում, Մոգերինիի անձնական բլոգի տեղեկություններով` Էքս-ան Պրովանսի` արաբական աշխարհի և Միջերկրածովյան երկրների հետազոտման և ուսումնասիրման ինստիտուտում (Istitut de Recherche e d’Etudes sur le Monde Arabe et la Méditerranée, IREMAM), այնուամենայնիվ այս հապավումը օգտագործվում է նաև արաբական և մուսուլմանական աշխարհի հետազոտման և ուսումնասիրման ինստիտուտի համար (Institut de recherches et d’études sur le monde arabe et musulman) :
1990-ական թվականներին իտալական զվարճանքի և մշակույթի ասոցիացիայի կազմում որպես կամավոր մասնակցել է ազգային և եվրոպական քարոզարշավների` ընդդեմ ռասիզմի և քսենոֆոբիայի։
Ռաֆայել Շահբազյան
Ռաֆայել Շահբազյան, հայ խորհրդային քաղաքական, պետական և տնտեսական գործիչ։
Ֆեդերիկա Մոգերինի
Քաղաքական գործունեության սկիզբ
1996թ. անդամագրվել է «Երիտասարդ ձախեր» կազմակերպությանը, 2001 թ. մտել է Ձախ դեմոկրատների ազգային խորհրդի կազմի մեջ, իսկ ավելի ուշ` նրանց Քաղաքական կոմիտե։ 2003 թ. սկսել է աշխատել կուսակցության արտաքին կապերի բաժնում, որտեղ պատասխանատու է եղել տարբեր շարժումների հետ կապերի համար, ավելի ուշ դարձել է բաժնի կոորդինատոր` զբաղվելով Իրաքի և Աֆղանստանի խնդիրներով, Մերձավոր Արևելքի խաղաղ գործընթացով, եվրոպական սոցիալիստական կուսակցությունների, Սոցինտերնի և նրա մեջ մտնող կուսակցությունների, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցության հետ հարաբերություններով։
Ռաֆայել Շահբազյան
Մրցանակներ
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» (1966), «Ժողովուրդների բարեկամություն» (1980), «Աշխատանքային կարմիր դրոշի» երկու շքանշաններով (1971, 1974) ։
Ֆեդերիկա Մոգերինի
Քաղաքական գործունեության սկիզբ
2007 թ. անդամագրվել է Դեմոկրատական կուսակցությանը, 2009 թ. նրա քարտուղարությունում պատասխանատու է եղել հավասար հնարավորությունների ապահովման քաղաքականության համար ։ 2013 թ. դեկտեմբերին ընդունվել է Դեմոկրատական կուսակցության Ազգային քարտուղարություն, Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտ (Istituto Affari Internazionali), Իտալիայի և ԱՄՆ-ի միջև կապերի խորհուրդ (Consiglio per le relazioni fra Italia e Stati Uniti), Միջուկային զենքի արգելման և չտարածման եվրոպական ցանց ։
Ռաֆայել Շահբազյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ
Ֆեդերիկա Մոգերինի
Պառլամենտի պատգամավոր (2008-2014 թվականներ)
2008 թ. խորհրդարանի 16-րդ ընտրություններով ընդգրկվել է Պատգամավորների պալատի կազմում (XVI Legislatura della Repubblica Italiana), հանդիսանալով 4-րդ հանձնաժողովի քարտուղար (պաշտպանություն)` 2008 թվականի մայիսի 22-ից մինչև 2010 թվականի հոկտեմբերի 12-ը և 2010 թվականի հոկտեմբերի 13-ից 2013 թվականի մարտի 14-ը մասնակցել է Արևմտաեվրոպական միության Պառլամենտական ժողովին` Պառլամենտական պատվիրակության կազմում` 2008 թ. սեպտեմբերի 24-ից մինչև 2011 թ. հունիսի 30-ը, ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդի Պառլամենտական ժողովին` պառլամենտական պատվիրակության կազմում` 2008 թ. սեպտեմբերի 24-ից 2013 թ. մարտի 14-ը ։
2013 թ. դարձել է 17-րդ խորհրդարանի պատգամավոր (XVII Legislatura della Repubblica Italiana): 2013 թ. հուլիսի 5-ից 2014 թ. ապրիլի 1-ը ներգրավված է եղել ՆԱՏՕ-ի պառլամենտական ժողովում իտալական պառլամենտական պատվիրակության կազմի մեջ (2013 թ. օգոստոսի 1-ից գլխավորել է պատվիրակությունը), 2013 թ. մայիսի 7-ից 2014 թ. հունիսի 27-ը եղել է 3-րդ հանձնաժողովի անդամ (արտաքին և ընդհանուր եվրոպական գործեր), 2013 թ. մայիսի 7-ից 2014 թ. փետրվարի 21-ը` 4-րդ հանձնաժողովի անդամ (պաշտպանություն), որտեղ փոխարինում էր արտաքին գործերի փոխնախարար Լապո Պիստելլիին (Lapo Pistelli), 2014 թ. հունիսի 27-ից հոկտեմբերի 30-ը` 14-րդ հանձնաժողովի անդամ (ԵՄ-ի հետ կապեր)։ 2014 թ. հոկտեմբերի 30-ին, ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գլխավոր ներկայացուցչի պաշտոնի ստանձման կապակցությամբ, պատգամավորի մանդատը հանձնեց Մարկո Բերգոնցիին (Marco Bergonzi) :
Միջնորդական առաքելություն Կիևում (2014 թվականի փետրվար)
2014 թ. փետրվարի 10-ին Մոգերինին ՆԱՏՕ-ի պառլամենտական ժողովի պատվիրակության կազմում եկավ Կիև` նախագահ Յանուկովիչի և ընդդիմադիր ուժերի միջև բացահայտ կոնֆլիկտի կարգավորման միջնորդական առաքելությամբ։ Իր բլոգի գրառման մեջ նա այդ օրը վերնագրել է հետևյալ կերպ` «Կիևում, պարտված հեղափոխության մշուշի կենտրոնում» (A KIEV, TRA LE NEBBIE DI UNA RIVOLUZIONE PERDUTA), և այնտեղ գրել է խնդրի մասին իր տեսլականը` «արդարացված քաղաքացիական բողոքի ակցիան` ընդդեմ կոռումպացված իշխանության, հանգեցրել է քաոսային և անորոշ իրավիճակի, որը սպառնում է վերածվել աղետի» ։ 2014 թ. փետրվարի 17-ին Մոգերինին L'Unità թերթում հրապարակեց հոդված` ուկրաինական քաղաքական ճգնաժամից դուրս գալու հնարավոր ուղիների մասին, որտեղ պատկերել էր մասնատված ուկրաինական հասարակությունը, որի մի կեսը կողմնորոշված է դեպի Արևմուտք, մյուս կեսը` դեպի Ռուսաստան։ Եվրոպայի միակ հնարավոր քաղաքականությունը տվյալ իրավիճակում Մոգերինին համարում էր միջնորդությունը, որը կոչված էր կանխելու քաղաքացիական պատերազմի տանող միտումը։ Հիմնական խնդիրներն էին` բռնության կանխում երկու կողմերի միջև, քայլերի ձեռնարկում ընդդեմ զենքի տարածման, անօրինական գործողություններ կատարող բոլոր մեղավորների պատասխանատվության ենթարկում։ Ռուսաստանին Մոգերինին հորդորեց ավելի պատասխանատու մոտեցում ունենալ արտաքին քաղաքական խնդիրների լուծման մեջ ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
2014 թ. փետրվարի 22-ին տեղի ունեցավ Մոգերինիի երդման արարողությունը` որպես արտաքին գործերի նախարար Ռենցիի կառավարությունում ։
2014 թ. հոկտեմբերի 31-ին, կապված Մոգերինիի` ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գլխավոր ներկայացուցչի պաշտոնին անցնելու հետ, արտաքին գործերի նոր նախարար դարձավ Պաոլո Ջենտիլոնին ։
Մերձավոր Արևելք
2014 թ. հունիսի 7-ին Մոգերինինն այցելեց Տերբոլի սիրիացի փախստականների ճամբար` Բեկաայի հովիտում (Լիբանան) և կոչ արեց դադարեցնել ռազմական հակամարտությունը Սիրիայում։ Բեյրութում նա այցելեց Բուրջ-ալ-Բարաջնեի պաղեստինցի փախստականնների ճամբար և խոսեց ժնևյան կոնվենցիաների հիմքով Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամի համար քաղաքական որոշում կայացնելու անհրաժեշտության մասին։ Այցի ընթացքում Մոգերինին եղավ նաև Հորդանանում և Իսրայելում ։
Առաջին քայլեր
2014 թ. մարտի 1-ին Մոգերինին ԵՄ արտաքին գործերի գլխավոր ներկայացուցիչ Քեթրին Էշտոնի և մյուս գործընկերների, այդ թվում` Ջոն Քերիի, Լորան Ֆաբիուսի և Ռադոսլավ Սիկորսկիի հետ հեռախոսային բանակցությունների ընթացքում հայտարարեց Ուկրաինայի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության երաշխավորման անհրաժեշտության մասին ։
2014 թ. մարտի 2-ին Պալացցո Կիջիում տեղի ունեցավ Մատեո Ռենցիի, պաշտպանության նախարար Ռոբերտո Պինոտիի և Ֆեդերիկա Մոգերինիի մասնակցությամբ քննարկում` կապված Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդարանի կողմից նախագահ Պուտինին` Ուկրաինա զորքեր մտցնելու թույլտվության որոշման ընդունումից հետո Ուկրաինայում քաղաքական ճգնաժամի զարգացման հետ։ Հանդիպման արդյունքի մասին հրապարակվել է վերջնական հայտարարություն` «Իտալիայի կառավարությունը աջակցում է Ուկրաինայի ինքնիշխանության պահպանումը» ։
2014 թ. մարտի 5-ին Փարիզում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսում Մոգերինին նշեց, որ եկել է ժամանակը «իջեցնել տոնը» և, որ Ռուսաստանի նկատմամբ սանկցիաների կիրառումը չի հանդիսանում անհրաժեշտ միջոց, քանի որ երկխոսության շարունակման համար ճանապարհը բաց է մնում ։
2014 թ. մարտի 9-ին Մոգերինին հարցազրույցի ժամանակ հայտարարեց.
Ղրիմի միացում Ռուսաստանին
2014 թ. մարտի 17-ին, Բրյուսելում ԵՄ արտաքին գործերի Խորհրդի նիստի ժամանակ Մոգերինին ասաց, որ բաց է համարում դուռը Ռուսաստանի հետ երկխոսության համար, ինչպես նաև հայտարարեց․
2014 թ․ մարտի 23-ին «Corriere della Sera» թերթին տված հարցազրույցի ժամանակ Մոգերինին ասաց, որ Մոսկվայի կողմից միջազգային իրավունքի խախտմանը անհրաժեշտ է արձագանքել, բայց Ռուսաստանին հնարավոր չէ իզոլացիայի ենթարկել, և ուկրաինական ճգնաժամից հետո նա պետք է համաշխարհային քաղաքականությունում պահպանի պատասխանատու դաշնակցի կարգավիճակը ։
2014 թ․ ապրիլի 11-ին, այցով գտնվելով Ստոկհոլմում, Մոգերինին հարցազրույց տվեց Svenska Dagbladet թերթին, որի ժամանակ հայտարարեց, որ Իտալիան Ղրիմի՝ Ռուսաստանին միացումը գնահատում է որպես միջազգային իրավունքի խախտում, բայց, դրա հետ մեկտեղ, Ռուսաստանին չի համարում վերջնականապես «կործանված»։ Ճգնաժամային իրավիճակից դուրս գալու ճանապարհը պետք է փնտրել երկխոսության միջոցով․ եթե ԵՄ-ն կոնֆլիկտի մեջ հայտնվի Ռուսաստանի հետ, մի շարք եվրոպական երկրների վրա դա բացասական ազդեցություն կունենա ։
Անդրեա Ռոքելլիի և Անդրեյ Միրոնովի սպանություն
2014 թ․ մայիսի 25-ին, Սլավյանսկի շրջանում իտալացի լրագրող Անդրեա Ռոքելլիի և նրա թարգմանիչ Անդրեյ Միրոնովի զոհվելուց հետո, Մոգերինիի և Սերգեյ Լավրովի միջև հեռախոսային բանակցությունների ընթացքում, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության տեղեկություններով, երկու կողմերն էլ կողմ են արտահայտվել բռնության դադարեցմանը և Ուկրաինայի արևելքում հակաահաբեկչական օպերացիայի անհապաղ վերացմանը։ Նույն օրը Իտալիայի արտաքին գործերի նախարարությունը իր ցավակցությունը հայտնեց լրագրողների մահվան կապակցությամբ և պահանջեց Ուկրաինայի իշխանություններից հետախուզություն անցկացնել դեպքի մանրամասները պարզելու համար, ինչպես նաև հույս հայտնեց, որ տեղի ունեցած նախագահական ընտրությունները կծառայեն իրավիճակի կայունացմանը    ։ Զրույցից հետո նույն օրը Մոգերինիի և Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Դեշիցայի անունից Իտալիայի արտաքին գործերի նախարարությունը ևս մեկ հայտարարություն հրապարակեց, որտեղ մեջբերված էին Մոգերինիի հետևյալ խոսքերը․
Այց Կիև և Մոսկվա
2014 թ․ հուլիսի 7-ից 8-ը Մոգերինին այցով գտնվում էր Կիևում, որտեղ, հանդիպելով Տիմոշենկոյի, արտաքին գործերի նախարար Կլիմկինի, փոխնախարար Յացենյուկի և նախագահ Պորոշենկոյի հետ, հավաստիացրեց ուկրաինական իշխանություններին, որ կստանան միջազգային աջակցություն Ուկրաինայի՝ ԵՄ-ի հետ համագործակցել ձգտելու ուղղությամբ։ Դոնեցկի ուկրաինական ուժայինների կողմից լայնամասշտաբ հարձակման հավանականությունը նա համարեց իրավիճակի վտանգավոր սրացում, բայց համոզվեց, որ նախագահ Պորոշենկոն պատրաստ է կրակի անհապաղ դադարեցման ։ 2014 թ․ հուլիսի 9-ին Մոգերինին այցելեց Մոսկվա՝ Դոնբասում ռազմական հակամարտության խաղաղ կարգավորման նպատակով, և այնտեղ մնաց մինչև հուլիսի 11-ը՝ հանդիպելով արտաքին գործերի նախարար Լավրովի և նախագահ Պուտինի հետ։ Նա հայտարարեց, որ ԵՄ քաղաքականությունը կայանում է ոչ թե ինչ-որ մեկի դեմ պայմանավորվածություն ստեղծելու, այլ միասնաբար գործելու մեջ։ Նա նաև հավելեց, որ Ռուսաստանի և Իտալիայի շահերը համընկնում են․ «մենք գիտենք, որ Ձեր երկիրը գիտակցում է Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև հարաբերությունների խորացման անհրաժեշտությունը»։ Այցի ամփոփման մամլո ասուլիսի ժամանակ Մոգերինին հայտարարեց Կիևի իշխանությունների և ինքնավարության ձգտող ապստամբների կողմից, առանց նախապայմանների, կրակի դադարեցման անհրաժեշտության մասին, ինչպես նաև ընդգծեց Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության միջազգային դիտորդների կողմից իրավիճակի կայունացման և հակամարտող կողմերի միջև գործողությունների վերահսկման անհրաժեշտության մասին  ։
Իրաքի 2014 թվականի ռազմական հակամարտություն
Կապված ԻԼԻՊ-ի՝ Իրաքի հյուսիսային շրջաններ հարձակման և Իրաքում քուրդ և քրիստոնյա խաղաղ բնակչության շրջանում զոհերի մասին հաղորդագրության տարածման հետ՝ Մոգերինին 2014 թ․ օգոստոսի 11-ին հանդես եկավ քրդական իշխանություններին բոլոր հնարավոր, այդ թվում՝ ռազմական օգնության տրամադրման անհրաժեշտության մասին կոչերով ։
Միջադեպ Հնդկաստանում՝ կապված իտալական ծովային հետևազորի հետ
2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին հնդկական իշխանությունների կողմից Հնդկաստանի քաղաքացիների սպանության մեջ մեղադրվող երկու իտալացիների արտահանձնման հետ կապված պառլամենտական լսումների ժամանակ Մոգերինին հայտարարեց, որ պատրաստ է միջազգայնացնել դիվանագիտական կոնֆլիկտը ։
Նշանակում
2014 թ․ հուլիսի 14-ին հաղորդագրություն տարածվեց, որ Մոգերինիի թեկնածությունը ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գլխավոր ներկայացուցչի պաշտոնում արգելափակված է Արևելյան Եվրոպայի երկրների (առաջին հերթին Լեհաստանի, Էստոնիայի և Լատվիայի) կողմից, ովքեր անհանգստացած էին Մոգերինիի և Իտալիայի վարչապետ Մատեո Ռենցիի խիստ ռուսամետ քաղաքականությամբ (մասնավորապես նրանց կողմից «հարավային հոսք» նախագծի աջակցությունը) ։ Այնուամենայնիվ, այս պաշտոնի նշանակումը մտնում է Եվրախորհրդի սոցիալիստական ֆրակցիայի լիազորությունների մեջ, որը լիովին աջակցում էր Մոգերինիի թեկնածությունը ։ Մատեո Ռենցին այդ հարցի շուրջ անձամբ էր վարում հեռախոսային բանակցությունները Անգելա Մերկելի հետ։ Քանի որ պաշտոնապես նշանակման շուրջ անհամաձայնության պատճառը համարվում էր բացառապես Ֆեդերիկայի երիտասարդ տարիքը, Ռենցին Գերմանիայի կանցլերին հայտնեց․« Եթե Մոգերինին չափազանց երիտասարդ է՝ մենք առաջ կքաշենք Մասսիմո Դալեմայի թեկնածությունը »։ Նշանակման գործում որոշակի ազդեցություն է ունեցել նաև գենդերային բալանսի պահպանման հարցը։ Մոգերինիի նշանակումը Ռենզիի կողմից ներկայացվել է որպես միջազգային հաղթանակ և լրագրողների կողմից վերնագրվել՝ «Ռենզի-ԵՄ 1:0»։
Ծրագիր
2014 թ․ սեպտեմբերի 2-ին Մոգերինին Եվրախորհրդի արտաքին գործերի հանձնաժողովին ներակայացրեց ԵՄ արտաքին քաղաքական գործունեության ծրագիր, ինչպես նաև հայտնեց Միլանում ԵՄ 28 անդամ-երկրների արտաքին գործերի նախարարների ոչ-ֆորմալ հանդիպման արդյունքների մասին։ Նա հայտարարեց ԻԼԻՊ-ի խնդրի քաղաքական կարգավորման ցանկացած ձևի բացառման մասին, աջակցեց Գազայի հատվածում կրակի դադարեցման համաձայնագիրը, ինչպես նաև հայտնեց Ուկրաինայի արևելքում կոնֆլիկտի քաղաքական կարգավորման, այդ թվում՝ այդ տարածաշրջան Ռուսաստանի տարածքով մարդկանց և զինամթերքի տեղափոխման դադարեցման անհրաժեշտության մասին, և անհրաժեշտ համարեց ծրագրային փաստաթղթում փոխել արտահայտությունը, որ Ռուսաստանը մնում է ԵՄ-ի ռազմավարական դաշնակիցը։ Մասնավորապես, Մոգերինին հետևյալ կերպ բնութագրեց Ռուսաստանի և ԵՄ-ի հարաբերությունները․
2014 թ․ հոկտեմբերի 6-ին Եվրախորհրդի նիստում Եվրահանձնաժողովի նոր կազմի հաստատման վերաբերյալ լսումների ժամանակ Մոգերինին հայտարարեց, որ անհրաժեշտ է խոչընդոտել Ռուսաստանի և Ղրիմի միջև ցամաքային տրանսպորտային միջանցքի ստեղծումը, բայց նաև կրկնեց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների մասին սեպտեմբերի 2-ին իր կողմից արված հայտարարությունը, և հավելեց, որ ԵՄ-ն պետք է վերանայի մոտակա 5 տարիների ընթացքում Ռուսաստանի հանդեպ իր քաղաքականությունը։ Պառլամենտականների այն հարցին, թե ինչպես է պատրաստվում հարաբերություններ կարգավորել ռուսական արջի հետ, Մոգերինին պատասխանեց․
Ուկրաինայի ճգնաժամ
2014 թ․ նոյեմբերի 4-ին Մոգերինին դատապարտեց Դոնեցկի և Լուգանսկի հանրապետություններում ընտրությունների անցկացումը և հայտնեց, որ այս գործողությունները կխոչընդոտեն Մինսկի համաձայնագրի՝ հակամարտող կողմերի միջև երկխոսության սկսման մասին կետերի իրականացմանը ։
2014 թ․ նոյեմբերի 6-ին Մոգերինին ելույթ ունեցավ Իտալիայի խորհրդարանում՝ ԵՄ արտաքին քաղաքականության, անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության կոնֆերանցի ժամանակ։ Մոգերինին խոստովանեց, որ Ուկրաինայի ճգնաժամի նկատմամբ ԵՄ-ն սխալներ է թույլ տվել, և խնդրի լուծումը կարելի է գտնել միայն ճգնաժամի պատճառների հայտնաբերման դեպքում։ Մոգերինիի կարծիքով ելք պետք է փնտրել Ուկրաինայի՝ ժողովրդավարացման անցման գործընթացի աջակցության և տարածքային ամբողջականության պահպանման ուղիներով, բայց նաև անխուսափելի է երկխոսությունը Ռուսաստանի հետ՝ Մինսկի համաձայնագրի հիմքով։ Ցանկացած դեպքում ԵՄ հաջորդ սխալը կարող է դառնալ եվրոպական պետությունների մեկուսացմանն ուղղված ռուսական քաղաքականության թակարդն ընկնելը ։
2014 թ․ նոյեմբերի 17-ին Բրյուսելում տեղի ունեցավ ԵՄ արտաքին գործերի նախարարների խորհրդի նիստ, որտեղ չընդունվեց Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցների մասին որոշումը, բայց Ֆեդերիկա Մոգերինիին հանձնարարվեց մինչև ամսվա վերջ պատրաստել Դոնբասի շարժման առաջնորդների ցուցակ՝ նրանց դեմ անձնական պատժամիջոցներ կիրառելու համար ։
2014 թ․ նոյեմբերի 24-ին ավստրիական Kurier թերթը մոգերինիի մասնակցությամբ հարցազրույց հրապարակեց, որտեղ նա հայտարարեց, որ ԵՄ-ի և Ռուսաստանի միջև ռազմավարական համագործակցության վերականգնումը լավատեսական փոփոխություն կմտցներ քաղաքական իրավիճակում։ Պատասխանելով այն հարցին, թե ԵՄ-ն ինչ քայլեր է սպասում Ուկրաինայից, Մոգերինին ասաց․
Նույն օրը Մոգերինիի մամլո խոսնակ Մայա Կոսյանչիչը հրաժարվեց ինքնավար կարգավիճակի մասին արտահայտությունից՝ նշելով, որ խոսքը գնում էր միայն Մինսկի համաձայնագրի շրջանակներում Ուկրաինայի ապակենտրոնացման մասին, և Մոգերինին հարցազրույցը տվել է մինչը ԵՄ արտաքին գործերի գլխավոր ներկայացուցչի պաշտոնին նշանակվելը ։
Միգրացիոն ճգնաժամ
2015 թ․ սեպտեմբերի 15-ին, Եվրախորհրդում եվրոպական միգրացիոն ճգնաժամի հարցի շուրջ ելույթ ունենալու ժամանակ Մոգերինին դատապարտեց մի շարք երկրների՝ իրենց տարածք ներգաղթյալների մուտքը սահմանափակելու քաղաքականությունը։ Նա հայտարարեց, որ ոչ մի պատ կամ ցանկապատ չի կարող կանգնեցնել մարդկանց, ովքեր փրկում են իրենց երեխաներին ստրկությունից և մահացու վտանգից ։
Համաձայնություն իրանական միջուկային ծրագրի շուրջ
2015 թ․ ապրիլի 2-ին Ֆեդերիկա Մոգերինին ԵՄ-ի անունից պաշտոնապես հայտարարեց վեց երկրների խմբի և Իրանի միջև իրանական միջուկային ծրագրի սահմանափակման հիմնական պարամետրերի մասին համաձայնագրի ստորագրման մասին ։
2015 թ․ հուլիսի 14-ին Վիեննայում Ֆեդերիկա Մոգերինիի և Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Զարիֆի համատեղ մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարվեց իրանական միջուկային ծրագրի սահմանափակման մասին միասնական համապարփակ գործողությունների պլան (այսպես կոչված «իրանական գործարք») ։
2016 թ․ հունվարի 16-ին Ֆեդերիկա Մոգերինին և Մոհամմադ Զարիֆը Վիեննայում համատեղ մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարեցին Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ համաձայնագրի իրականացման սկզբի և նրանից բոլոր միջազգային և միակողմանի ֆինանսական ու տնտեսական պատժամիջոցների վերացման մասին։ Մոգերինին համաձայնագիրը պատմական անվանեց, ինչպես նաև նշանակալից և արդարացի, որը համաձայնում էր բոլոր կողմերի պահանջներին ։
Հայաստանի և Հարավային Կովկասի հետ հարաբերություններ
Ինչ վերաբերում է Հարավային Կովկասի և մասնավորապես Հայաստանի հետ հարաբերություններին, Իտալիան տնտեսական, էներգետիկ ոլորտում սերտ համագործակցում է Ադրբեջանի հետ։ Ստորագրվել է Տրանսադրիակտիկ գազամուղի (TAP) կառուցման շուրջ համաձայնագիր, որը ադրբեջանական գազը պետք է մատակարարի Իտալիա։ Դրա հետ մեկտեղ Իտալիան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամ է և ղարաբաղյան կարգավորման վերաբերյալ սովորաբար հանդես է գալիս հավասարակշռված մոտեցմամբ։ Սակայն Մոգերինիի նախարարության օրոք սկանդալ բարձրացավ 2018 թ. հուլիսի 14-ին Իտալիա Իլհամ Ալիևի կատարած այցի շուրջ, երբ այցի արդյունքում ադրբեջանական կողմը հրապարակեց համատեղ հայտարարության նախագիծը, որտեղ իբրև թե Իտալիան Ադրբեջանի հետ մեկտեղ հանդես է գալիս ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման օգտին՝ հիմնվելով Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության սկզբունքի վրա։ Միջազգային հանրության և մասնավորապես ԵԱՀԿ ՄԽ եվրոպական մյուս երկրների մոտ որոշակի տարակուսանք առաջացրեց այն հանգամանքը, որ Իտալիայի ԱԳ նախարար Մոգերինին երկու օր որևէ կերպ չէր արձագանքում Ադրբեջանի հայտարարությանը՝ նշելով, որ համատեղ փաստաթղթի վրա աշխատանքը շարունակվում է։ Միայն երկու օր անց Իտալիայի ԱԳՆ-ն պաշտոնական հայտարարություն տարածեց, որտեղ նշվում է, որ «Իտալիան անխոս ընդունում և աջակցում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի սկզբունքները և Հռոմի ու Բաքվի փոխադարձ պարտավորությունները պետք է կենտրոնացվեն հակամարտության խաղաղ կարգավորման վրա` հենվելով ՄԱԿ-ի Կանոնադրության, Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի, ինչպես նաև բանակցային գործընթացի վրա` ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող երկրների ղեկավարությամբ»։ Վերլուծաբանների կարծիքով՝ այս միջադեպը կարող էր բացասական ազդեցություն ունենալ Մոգերինիի կարիերայի հնարավոր աճի վրա և դիտարկվել որպես հակադրում ԵՄ ընդհանուր դիրքորոշմանը ։
2019 թ. մարտի 5-ին Մոգերինին Բրյուսելում հանդիպում ունեցավ ՀՀ ներկայիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Հանդիպման ժամանակ Մոգերինին հայտնել է, որ ԵՄ-ն պատրաստ է շարունակել աջակցությունը Հայաստանում տեղի ունեցող ժողովրդավարական բարեփոխումներին, որոնք ուղղված են օրենքի գերակայության ամրապնդմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը, կոռուպցիայի դեմ պայքարի հաջողմանը, տնտեսական առաջընթացի ապահովմանը և մի շարք այլ ուղղություններով ։
2019 թ. հունիսի 13-ին Բրյուսելում կայացավ ՀՀ-ի և ԵՄ-ի միջև Գործընկերության խորհրդի երկրորդ նիստը, որի ժամանակ Մոգերինին հայտարարեց, որ ՀՀ-ի հետ վերջին մեկ տարվա հարաբերությունները գերազանց են.
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Մաթեո Ռեբեզանիի՝ Վալտեր Վելտրոնի ուղեկցի հետ, ունի երկու դուստր՝ Քաթերինան (2005 թ․) և Մարթան (2010 թ․)։ Լսում է Դանիելե Սիլվեստերի և Վասկո Ռոսսի երգերը, սիրում է Պաբլո Ներուդայի բանաստեղծությունները ։ Տիրապետում է անգլերենին։ Համաձայն իր իսկ համոզման՝ Մոգերինին սահուն խոսում է ֆրանսերեն, մասամբ՝ իսպաներեն, շատ է սիրում ճանապարհորդել, կարդալ վեպեր (մասնավորապես՝ քրեական), ժամանակ անցկացնել ընտանիքի և մոտ ընկերների հետ ։ Մոգերինիի քաղաքական հաջող կարիերան որոշները կապում են Վելտրոնի հովանավորության հետ՝ բացատրելով դա նրանց վաղեմի ծանոթության հետ, մասնավորապես՝ Ֆեդերիկայի մորաքույրը՝ սցենարիստ Իզա Մոգերինին, եղել է Վելտրոնի մոր մոտ ընկերուհին ։
Ճանաչում
2016 թ․ հունիսին ամերիկյան Ֆորբս ամսագիրը հրապարակեց 2015 թ․ 100 ամենաազդեցիկ կանանց ցուցակը, որտեղ Ֆեդերիկա Մոգերինին զբաղեցնում էր 19-րդ հորիզոնականը ։
Տեկենդամա ջրվեժի կենսաբազմազանության և մշակույթի թանգարան
Տեկենդամա ջրվեժի կենսաբազմազանության և մշակույթի թանգարան (Casa Museo Salto de Tequendama Biodiversidad y Cultura), Կոլումբիայի Կունդինամարկա օկրուգի Սան Անտոնիո դել Տեկենդամա մունիցիպալիտետի Տեկենդամա ջրվեժի մոտ գտնվող թանգարանային համալիր։ Նախկինում այս շենքը հայտնի է եղել որպես «El Hotel del Salto» հյուրանոց, որը հետագայում ամայացել է։ Թանգարանի պատուհաններից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Տեկենդամա ջրվեժ։
Ամառանոց
1920 թվականին ճարտարապետ Կառլոս Արտուրո Տապիան սկսել է ֆրանսիական ճարտարապետության ոճով առանձնատան կառուցումը Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Տեկենդամա ջրվեժի տարածքում, որն ավարտվել է 1923 թվականին, Պեդրո Նել Օսպինա Վասկեսի նախագահության (1922-1926) օրոք ։ Բացումը տեղի է ունեցել 1927 թվականին ։
Հյուրանոց
1950 թվականի հուլիսից, մեկ տարվա ընթացքում, նախկին նախագահական ամառանոցը վերակառուցվել է ութ հարկանի El Hotel del Salto հյորանոցի դիզայներ Գաբրիել Լարգագի և կոնստրուկտոր Դոմենիկո Պարմայի ղեկավարությամբ, որոնք եկել էին Բոգոտայից ։ Բացի վերգետնյա հարկերից, շենքն ունեցել է երկու ստորգետնյա հարկ, որտեղ տեղավորված էին պահեստային շինությունները և լվացքատունը։ Հյուրանոցը ծաղկում է ապրել 20-րդ դարի կեսերին, երբ  մեծահարուստ կոլումբիացիները հաճույքով այցելում էին 137 մետրանոց Տեկենդամա ջրվեժ, բայց 1970-ականներին այն սկսեց ցամաքել գետերի աղտոտման պատճառով, քանի որ այնտեղ լցվում էին կեղտաջրեր և արդյունաբերական թափոններ, որի արդյունքում էլ  նվազեց նաև զբոսաշրջիկների հոսքը ... 1979 թվականին գործարար Ռոբերտո Արիասը գնել է շենքը և այն վերածեց ռեստորանի, որը գործել է մինչև 1986 թվականը, բայց հետո, անձնական պատճառներով, նա հեռացել է երկրից ։ 1990-ականներին շենքը սկսել է քայքայվել, 1990-ականների սկզբին նկատվել է շենքից ցած նետված և ինքնասպանություն կատարած անձանց թվի աճ և սկսել են լուրեր տարածվել ուրվականների մասին ։
Թանգարան
2000-ականների վերջին հյուրանոցը ստացել է մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ, ինչը հնարավորություն է տվել միջոցներ հատկացնել դրա վերակառուցման համար։ Բնական գիտությունների ինստիտուտը, Կոլումբիայի ազգային համալսարանը և «Ecological Farm Foundation of Porvenir» հիմնադրամը, որոնք գնել էին շենքը 2011 թվականին, ստանձնել են շենքի վերակառուցումը, որը պետք է վերածվեր թանգարանի ։ Եվրամիությունը հարակից տարածքի վերակառուցման և բարելավման համար հատկացրել է 300 հազար եվրո (410 հազար ԱՄՆ դոլար) ։ Զուգահեռաբար, Կոլումբիայի ազգային համալսարանի բնական գիտությունների ինստիտուտը աշխատանքներ է տարել Բոգոտա գետի և դրա վտակների մաքրման ուղղությամբ ։ 2009 թվականի դեկտեմբերին նորաստեղծ թանգարանը բացել է «Cavernas, Ecosistemas del Mundo Subterráneo» անվանումով առաջին ցուցահանդեսը, որը պատմում է ստորգետնյա էկոհամակարգերում բնակվող տարբեր կենսաբանական տեսակների մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Կոլումբիայի հյուրանոցներ
Ավետիք Իսահակյան (գրականագետ)
Ավետիք Վիգենի Իսահակյան կամ Ավիկ Իսահակյան, հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1977)։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2012)։
Ավետիք Իսահակյանի թոռը։
Կենսագրություն
Ավիկ Իսահակյանը ծնվել է 1944 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը, այնուհետև` Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան Համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ Աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, եղել է բնագրագիտության բաժնի վարիչ, 2008 -2015 թթ.` ինստիտուտի տնօրեն։ Դասավանդում է Երևանի պետական համալսարանում, դասավանդել է «Հրաչյա Աճառյան» համալսարանում։ 2000 թվականից ղեկավարում է Ավետիք Իսահակյանի երկերի լիակատար ակադեմիական հրատարակության գիտական խումբը։ 1973 թվականից լույս են տեսել Ավիկ Իսահակյանի երկերի ժողովածուները։ Հեղինակ է գրքերի, բազմաթիվ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Զանգվածային սպանություններ Բուչայում
Զանգվածային սպանություններ Բուչայում կամ Բուչայի կոտորած, ռազմական հանցագործություն է, որը կատարվել է 2022 թվականի մարտի վերջին ենթադրաբար Ռուսաստանի զինված ուժերի զինծառայողների կողմից Ուկրաինայի Կիևի մարզի Բուչա քաղաքում՝ Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժման դրվագ։
Ռուսական զորքերը լքել են Բուչան 2022 թվականի մարտի 31-ին, որից հետո լրագրողներն ու ուկրաինական զորքերը քաղաքում հայտնաբերել են ռազմական հանցագործությունների ապացույցներ՝ քաղաքացիական անձանց սպանություններ, խոշտանգումներ, բռնաբարություններ և դիակապտություն ։
Նահանջից առաջ ռուսները գնդակահարել են մի քանի տասնյակ քաղաքաբնակների, որոնց մի մասի ձեռքերը կապված է եղել ։ Դիտվել են ընտանիքների մահապատժի դեպքեր։ Մահացածների մարմինները թողել են հենց քաղաքի փողոցներում, մի քանիսին նետել են կոյուղու դիտահորեր կամ ձոր։
Ազատագրված Բուչա մուտք գործած լրագրողները հանցագործության հետևանքների լուսանկարները տարածվել են աշխարհով մեկ  .։ Սպանությունը առաջացրել է Ուկրաինայի և Ռուսաստանի քաղաքացիական հասարակության կտրուկ բացասական արձագանքը և դատապարտվել բազմաթիվ ակտիվիստների, քաղաքական և մշակութային գործիչների կողմից  ։ Մի շարք աղբյուրներ կատարվածը որակել են որպես ցեղասպանություն  , իսկ ռուսական զորքերը համեմատվել են Նացիստական ​​Գերմանիայի ռազմական հանցագործների հետ ։ Human Rights Watch-ի ներկայացուցիչները կատարվածը հայտարարեցին որպես մարդկության դեմ պոտենցիալ հանցագործություն՝ միաժամանակ նշելով, որ «դեռ վաղ է» կատարվածը ցեղասպանություն անվանելը ։
Ռուսաստանի ղեկավարությունը հերքել է տեղի ունեցածին ռուս զինվորականների մասնակցությունը։ Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարությունը քաղաքացիական անձանց սպանությունը ցուցադրող լուսանկարներն ու տեսանյութերը անվանել է «Կիևի ռեժիմի հերթական արտադրությունն արևմտյան լրատվամիջոցների համար»։ Պաշտպանության նախարարությունը նաև հայտարարել է, որ ամբողջ ժամանակ, երբ քաղաքը գտնվել է ռուսական զորքերի վերահսկողության տակ, «քաղաքի հարավային ծայրամասերը, ներառյալ բնակելի թաղամասերը, ուկրաինական զորքերի կողմից շուրջօրյա գնդակոծվել են խոշոր տրամաչափի հրետանուց, տանկերից և բազմաթիվ. արձակման հրթիռային համակարգեր»
Ուկրաինան և Ռուսաստանը պահանջել են հրավիրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ՝ քննարկելու Բուչայի իրադարձությունները ։
Սպանություններ
Մինչև ապրիլի 2-ը ռուսները սպանել էին առնվազն 280 խաղաղ բնակիչների ։ Սպանել են հիմնականում գլխի հետևից կրակելով։ Առանձնակի դաժանություն է դրսևորվել օկուպացիայի վերջին օրերին՝ նահանջից անմիջապես առաջ, 18-ից մինչև 60 տարեկան գրեթե բոլոր տղամարդիկ, ովքեր մնացել էին գրավված քաղաքում, մահապատժի են ենթարկվել։ The Guardian թերթը գրել է, որ ուկրաինական զինված ուժերը Կիևի մարզը ազատագրելուց հետո ականատես են եղել ցնցող ավերածությունների՝ դիեր ճանապարհներին, խաղաղ բնակիչների մահապատիժների ապացույցներ, զանգվածային գերեզմաններ, սպանված երեխաներ ։ Ուկրաինական կողմը հայտարարել է, որ գտնվել է 300 հոգու եղբայրական գերեզման  ։
Ռուսների կողմից առևանգվելուց հետո Մոտիժինի գյուղապետ Օլգա Սուխենկոյին մահացած են գտել ընտանիքի հետ։ Նրանց մարմինները գցել են ձորակը և ծածկել ավազով ։
Սպանությունների ենթադրյալ կատարողներ
Ըստ ուկրաինացի լրագրող Ռոման Ցիմբալյուկի՝ համար 51460 զորամասի 64-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադն է գտնվել էր Բուչայում ։ Ապրիլի 4-ին Ուկրաինայի հետախուզությունը հրապարակել է ՌԴ ԶՈւ 64-րդ առանձին մոտոհրաձգային բրիգադի զինծառայողների անձնական տվյալները։ Ըստ հետախուզության՝ սպանդին մասնակցել են այս բրիգադի զինծառայողները ։ 2022 թվականի ապրիլի 3-ին Ուկրաինայի ՊԴ ղեկավարի խորհրդական Ալեքսեյ Արեստովիչը հրապարակել է Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի այն ստորաբաժանումների ցուցակը, որոնց զինծառայողները կարող են ներգրավված լինել Բուչայում, Հոստոմելում և Իրպենում ռազմական հանցագործությունների կատարմանը ։
Արձագանք
Ռուսաստանն ու Ուկրաինան պահանջել են հրավիրել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ՝ քննարկելու Բուչայի իրադարձությունները, որոնք նրանք ներկայացնում են հակառակ կերպ ։ Միացյալ Նահանգները և Մեծ Բրիտանիան վերջերս մեղադրել են Ռուսաստանին, որ Անվտանգության խորհրդի նիստերը օգտագործում է ապատեղեկատվություն տարածելու համար ։
Ուկրաինայի գնահատական
Ուկրաինական կողմը իրավիճակը գնահատում է որպես անմեղ քաղաքացիների սպանություն և ռազմական հանցագործություն՝ միաժամանակ նշելով, որ բոլոր մահացածները քաղաքացիական հագուստով են եղել և առանց զենքի։ Ուկրաինայի կառավարությունը հայտարարել է, որ հավաքում է բոլոր ռազմական հանցագործությունների ապացույցները, որոնք, ի թիվս այլ բաների, կներառեն Բուչայի կոտորածի ապացույցներ ։ Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Դմիտրի Կուլեբան ասել է, որ Բուչայի ջարդը միտումնավոր է եղել, ռուսները փորձում են հնարավորինս շատ ուկրաինացիների ոչնչացնել։ Մասնավորապես, նախարարը պահանջում է էմբարգո դնել ռուսական նավթի, գազի և ածխի վրա. փակելով բոլոր նավահանգիստները ռուսական նավերի և ապրանքների համար, անջատելով բոլոր ռուսական բանկերը SWIFT-ից ։
Ռուսաստանի գնահատական
2022 թվականի ապրիլի 3-ին Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ Բուչա քաղաքում խաղաղ բնակիչների մահվան մասին վկայությունները «կեղծ» են և Ուկրաինայի հերթական սադրանք՝ միաժամանակ նշելով, որ «այն ժամանակ, երբ Բուչան գտնվել է ռուսական զինված ուժերի վերահսկողության տակ, ոչ մի տեղացի բնակիչ չի տուժել որևէ կամ բռնի գործողություններից» ։ Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ բոլոր ռուսական ստորաբաժանումները Բուչայից հեռացել են մարտի 30-ին, իսկ Բուչայի քաղաքապետի ուղերձում քաղաքի ազատագրման մասին մահապատժի ենթարկված բնակիչների մասին խոսք չկա, իսկ հանցագործության ապացույցներ են հայտնվել։ միայն ռուսական զորքերի քաղաքը լքելուց հետո չորրորդ օրը ։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը նաև «առանձնահատուկ մտահոգություն» է հայտնել լուսանկարներում դիակների վիճակի պատճառով, որոնք «մահվանից առնվազն չորս օր է անցած» դիակների տեսք չունեն ։
Ռուսական պնդումների քննադատություն
Մարտի 30-ին Բուչայից ռուս զինվորականների հեռանալը չի հաստատվում անկախ աղբյուրների կողմից։ Ապրիլի 1-ին Պաշտպանության նախարարության «Զվեզդա» հեռուստաալիքը հաղորդել է, որ «օդադեսանտային զորքերի ստորաբաժանումները, ծովայինհետևակի հետ համագործակցելով, հինգ օր շարունակ հաջողությամբ զսպել են հակառակորդի ուժերի գործողությունները Հոստոմել-Բուչա-Օզյորա ուղղությամբ», նաև «առանց բնակավայրերը նշելու» հաղորդել է , որ «ռուսական ծովային հետևակը որոնողական-հետախուզական գործողություններ է իրականացնում և բնակավայրերի մաքրում` դրանցում հետագայում ամրանալու անպատակով» [9]։ Բուչայի քաղաքապետը քաղաքի ազատագրման մասին հայտարարել է միայն ապրիլի 1-ի երեկոյան՝ ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մարտի 31-ին ։
Չի հաստատվում նաև այն պնդումը, որ առաջին ապացույցները հայտնվել են միայն չորրորդ օրը։ BBC-ի թղթակիցները կարողացել են քաղաք մտնել ապրիլի 1-ին և այդ ժամանակ էլ հայտնվել են քաղաքի փողոցներում դիակներով առաջին լուսանկարները։ Ապրիլի 2-ին ուկրաինացի զինծառայողների և ոստիկանների հետ Բուչա են ժամանել լրագրողները, ովքեր տեսագրել են ճանապարհներին մեծ թվով սպանվածների ։
Ռուսական «Մեդիազոնա» առցանց լրատվամիջոցը նշում է, որ «Պատերազմ ֆեյքերի հետ» Տելեգրամ ալիքը «ձեռքը շարժում» է ներկայացնում մեքենայի դիմապակու շողքը կամ քերծվածքը, իսկ հայելու աղճատումը՝ որպես մարդու՝ դիակի շարժում։ Մեդուզա ակիքը պնդում է, որ սա լավ երևում է բարձր որակի տեսանյութը դիտելիս ։
Միջազգային արձագանք
Բուչայի կոտորածը դատապարտել են Եվրախորհրդարանի և Եվրոպական խորհրդի ղեկավարներ՝ Ռոբերտ Մեցոլը և Շառլ Միշելը և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը , Գերմանիայի դաշնային կանցլեր Օլաֆ Շոլցը։ , Գերմանիայի և Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարներ Աննալենա Բերբոքը և Ժան-Իվ Լը Դրիանը, ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը , ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ուկրաինացի, համաշխարհային և ռուս հասարակական գործիչներ, քաղաքական գործիչներ, տնտեսագետներ և լրագրողներ, ռուս ընդդիմադիրներ, ինչպես նաև արվեստագետներ և մշակութային գործիչներ ։