cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խոսե Լուիս Գայա
Ակումբային կարիերա
Թիմի հիմնական կազմում իր նորամուտը Խոսեն նշել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ «Լագոստերայի» դեմ խաղում ։ Լա Լիգայում իր նորամուտը Խոսեն նշել է 2014 թվականի ապրիլի 27-ին՝ «Ատլետիկո Մադրիդի» դեմ խաղում ։
Թիմի կազմում իր առաջին գոլը Գայան խփել է 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ «Բենֆիկայի» դեմ խաղում ։
2015 թվականի մայիսի 8-ին Խոսե Գայան երկարաձգել է իր պայմանագիրը մինչև 2020 թվականը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդով
Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդով, ազատ ոճի հայաստանցի ըմբիշ, հանդես է գալիս 84 կիլոգրային քաշային կարգում, Հայաստանի առաջնության հաղթող (2011) և բրոնզե մեդալակիր (2010), 2012 թվականի օլիմպիական խաղերի մասնակից, միջազգային սպորտի վարպետ։ Ազգությամբ ավար է։
Կենսագրություն
Հաջիմուրադ Նուրմագոմեդովը ծնվել է 1987 թվականին Մախաչկալայում։ Ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել մանկուց։ 2006 թվականից հանդես է գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ 4 տարի անց՝ 2010 թվականին, Հայաստանի առաջնությունում գրավել է 3-րդ տեղը։ 2011 թվականին իր քաշային կարգում դարձավ Հայաստանի առաջնության հաղթող։ Ներկայացնելով Հայաստանը՝ հաղթող է ճանաչվել միջազգային տարբեր մրցաշարերում և իրավունք ստացել՝ մասնակցելու 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած Օլիմպիական խաղերին, որտեղ պարտվեց երկրորդ մրցափուլում և արդյունքում նվաճեց 11-րդ տեղը։ Անձնական մարզիչը եղել է Նասիր Գադջիխանովը, իսկ հավաքականում հանդես գալու ժամանակ՝ Արայիկ Բաղդադյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
Խնձորեսկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Խնձորեսկ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 218 հուշարձան (9 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Памятник Александру Покрышкину), հուշարձան Ռուսաստանի Կրասնոդար քաղաքում, որը նվիրված է կործանիչ օդաչու, խորհրդային զորահրամանատար, ավիացիայի մարշալ, Խորհրդային Միության եռակի հերոս Ալեքսանդր Պոկրիշկինին։
Հուշարձանը գտնվում է Կրասնոդարի Ձերժինսկու փողոցում, Ժուկովի միկրոշրջանում ։
Պատմություն
Ալեքսանդր Իվանովիչ Պոկրիշկինը Կրասնոդար է ուղարկվել Պերմի ավիատեխնիկների ուսումնարանն ավարտելուց հետո, այստեղից նա մեկնել է սովորելու Կաչինսկի օդաչուների ուսումնարան ։
Հայկական ազգային երաժշտություն
Հայկական ազգային երաժշտություն, հայ ազգի երաժշտական բանահյուսություն։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)
Պատմություն
1943 թվականի ապրիլին Կուբանում ծավալվեց կատաղի օդային ճակատամարտ, որին մասնակցեց Պոկրիշկինը։ Կուբանում խորհրդային օդաչուները մշակեցին ռազմական գործողությունների նոր մարտավարություն։ Կուբանի երկնքում Պոկրիշկինը կործանել է գերմանական մոտ երեսուն ինքնաթիռ և արժանացել է Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսի կոչման ։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձանը Կրասնոդարում բացվել է 2005 թվականի ապրիլի 28-ին ։ Բացմանը ներկա են եղել օդաչուի որդին, համագնդեցիները, ընկերներն ու գործընկերները։ Հուշարձանի հեղինակն են կրասնոդարցի վարպետներ քանդակագործ Օլգա Յակովլևան և ճարտարապետ Յուրի Սուբոտինը ։
Հայկական ազգային երաժշտություն
Հայ էթնոսի սոցիալ-մշակութային կենցաղի այլ ատրիբուտային բաղադրիչների հետ մեկտեղ, հայկական ինքնատիպ ժողովրդական երաժշտությունը ազգային ինքնագիտակցության հիմքն է կազմում և սահմանում է հայ ժողովրդի սոցիալ-մշակութային ինքնությունը ։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)
Պատմություն
Քանդակը տեղադրված է պատվանդանի վրա, որին փակցված է տախտակ հետևյալ գրությամբ. «ՊՈԿՐԻՇԿԻՆ Ալեքսանդր Իվանովիչ։ Կործանիչ օդաչու, Խորհրդային Միության առաջին եռակի հերոս, ավիացիայի մարշալ»։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինը պատկերված է ձեռքերը կանթած, օդաչուական համազգեստով, սաղավարտով, ճտքակոշիկներով և ատրճանակի պատյանով։
Հայկական ազգային երաժշտություն
Ծագման պատմություն
Հայկական ժողովրդական երաժշտությունը սկիզբ է առնում հին ժամանակներից։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)
Պատմություն
Սկզբնապես հուշարձանը տեղադրվել էր Պոստովայա և Սեդինի փողոցների խաչմերուկի մոտ, Քաղաքային այգու կենտրոնական մուտքի առջև, որտեղ 1930-ական թվականների վերջին ապրել է օդաչուն ։ Ներկայիս վայր տեղափոխվել է 2008 թվականին ։
Հայկական ազգային երաժշտություն
Ծագման պատմություն
Նրա գիտականորեն նկատելի պատմություն ունի ավելի քան երեք հազարամյակ ։ Այս գործընթացը սկսել է ծնվել արդեն մ. թ. ա. 20-18-րդ դարերում ։
Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)
Տեխնիկական տվյալներ
Հուշարձանը պատրաստված է բրոնզից։ Հուշարձանի տարածքը բարեկարգված է։ Հուշարձանի բարձրությունը մոտ վեց մետր է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կրասնոդարի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Հայկական ազգային երաժշտություն
Ծագման պատմություն
Նման արտեֆակտներ են հնագետների հայտնաբերած հնադարյան երաժշտական գործիքները, ինչպես նաև նվագող մարդկանց տարբեր պատկերները (այդ թվում՝ ժայռապատկերները) և հին գրավոր (հիմնականում՝ սեպագիր) հուշարձանները, որոնք պատմում են այս կամ այն իրադարձությունների, արարողությունների և գործողությունների մասին, որոնք ուղեկցվում էին երաժշտությամբ ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության ինքնատիպ գծերը ձևավորվել են նրա ծոցում Բալկանյան և արևմտաատոլիական երաժշտական ավանդույթների մշտական խաչաձևման շնորհիվ ՝ Մերձավոր Արևելքի այնպիսի հնագույն մշակույթների երաժշտական ավանդույթներով, ինչպիսիք են խեթական, արամեական, ասսիրո-բաբելոնյան և պարսկական, ինչպես նաև նրա լիակատար ձուլման արդյունքում՝ իր ժամանակի համար առաջավոր Ուրարտու պետության մշակույթը ։
Հին հայկական ժողովրդական երաժշտության հիմնական (վոկալ, գործիքային, խառը) ժանրերի և տեսակների մեջ, ըստ դրանց կիրառական գործառույթների (պաշտամունքային և սոցիալական նշանակության) բնույթի, կարելի է առանձնացնել ծիսական, օրացուցային, աշխատանքային, հարսանեկան, զինվորական, էպիկական, պարային, խնջույքային, քնարական-սիրային, օրորոցային, կենցաղային, խաղային, թաղման և այլ երգեր ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության մեջ առանձնահատուկ տեղ են գրավում գյուղացիական երգերը, որոնք ներառում են վարելահող հորովելներ, ինչպես նաև «Անտունի» ժանրին վերաբերող սկիտալցիների (պանդուխտներ) երգերը ։
Տես նաև
Դարերի խորքից մեզ են հասնում տեղեկություններ հայ ժողովրդական երգիչների (ռապսոդների)՝ գուսանների մասին, որոնց ստեղծագործությունն, իր հերթին, սկիզբ է առնում վիպասանների՝ հին Հայաստանի էպիկական պոեմների հեքիաթասաց ժողովրդական երգիչների ավելի վաղ երաժշտական ավանդույթին։
Մասնավորապես գուսանական երգերի մասին հաղորդում են 5-րդ դարի հին հայ հեղինակներ՝ Ագաթանգեղոս, Փավստոս Բուզանդ, Մովսես Խորենացի, Եղիշե և ուրիշներ ։
Սկզբում գուսաններ էին անվանում Գիսանե Աստծո տաճարում սպասավորներին, իսկ հելլենիզմի դարաշրջանում՝ ֆարսային և երգիծական պատկերացումների մասնակիցներին։
Հայկական ժողովրդական երաժշտության յուրահատկություն
Հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության գեղագիտական առանձնահատկությունների հետազոտմամբ հնագույն ժամանակներից այս կամ այն չափով զբաղվել են բազմաթիվ հայ պատմաբաններ, գրողներ, փիլիսոփաներ և երաժշտական տեսաբաններ ՝ Մեսրոպ Մաշտոց, Սահակ Պարթև, Հովհաննես Մանդակունի, Ստեփանոս Սյունեցի (ավագ), Կոմիտաս Աղցեցի, Բարսեղ Տչոն, Սահակ Ձորապորեցի, Ստեփանոս Սյունեցի, Դավիթ Անհաղթ, Դավիթ Քերական, Հակոբ Սանահնեցի, Գրիգոր Նարեկացի, Խաչատուր Տարոնացի, Ներսես Շնորհալի, Հովհաննես Իմաստասեր, Հովհաննես Երզնկացի, Առաքել Սյունեցի, Հակոբ Կրիմեցի , Գրիգոր Նարեկացի, Ֆրիկ, Հովհաննես Թլկուրանցի, Մկրտիչ Նաղաշ, Մինաս Թոխատեցի, Պետրոս Կապանցի, Բաղդասար Դպիր, Առաքել Սյունեցի, Մաթեոս Դվուգայեցի, Գրիգոր Խլաթեցի, Առաքել Բաղիշեցի, Ավետիք Պախտասարյան, Զեննե Պողոս, Խաչատուր Էրզրումցի, Մխիթար Սեբաստացի, Գրիգոր Դպիր Գապասկալյան (չորս երաժշտագիտական տրակտատների հեղինակ) և ուրիշներ ։
Հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության նմուշների մեծ հավաքածու են հավաքել 19-20-րդ դարերի այնպիսի հայտնի հայ կոմպոզիտորներ և ֆոլկլորիստներ, ինչպիսիք են Մակար Եկմալյանը, Սպիրիդոն Մելիքյանը, Գրիգոր Սյունին, Նիկողայոս Տիգրանյանը, Քրիստափոր Կարա-Մուրզան։
Բայց, այնուամենայնիվ, ամենամեծ վաստակը հայ երաժշտական բանահյուսության համակարգման, ուսումնասիրման և գեղագիտական խորը իմաստավորման գործում պատկանում է գիտական բանահյուսության ազգային դպրոցի հիմնադիր Կոմիտասին, նրան հաջողվել է հավաքել, մշակել և հրատարակության պատրաստել ավելի քան 2000 ժողովրդական երգ։
Ի սկզբանե հայկական ժողովրդական երաժշտությունն ուներ մոնոդիական, բայց բազմաձայնության տարբեր տարրերով հարստացված պահեստ (ձգվող երանգներով, հակաֆոն երգեցողության որոշ տեսակների օգտագործմամբ և այլն) ։
Կոմիտասը բացահայտել է հայ ժողովրդական երաժշտության հիմնարար հնչյունների տետրախորդի կառուցվածքը և նրանում տետրախորդ-բջիջների միացման բնորոշ եղանակները ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության բնագավառում Կոմիտասի երաժշտագիտական հետազոտությունները շարունակվեցին այնուհետև Հ. Կուշնարևի կողմից, ով հայ երաժշտության հիմնարար դիատոնիկ հնչյունային համակարգը սահմանեց որպես քվարթների (միքսոլիդյան, էոլիական և լոկրիյան) մաքուր երեք շարքերի միավորում, պարզաբանեց հայ ժողովրդական երաժշտության քրոմատիկ հնչյունների ձևավորման մեթոդները և մանրամասն բնութագրեց այդ քննական բազայում ծագող տոնների հարաբերությունների ամբողջության մասին ։
Դե, իսկ ընդհանրապես, երաժշտության տեսությունը Հայաստանում միշտ էլ անխզելիորեն կապված է եղել երաժշտական գեղագիտության հետ, այնպես որ, արդեն հին ժամանակներից հայ ժողովրդական երաժշտության մեղեդային հարստությունը զուտ երաժշտագիտական առումով բացատրվում էր այն փաստով, որ այն ունի դիատոնիկ լադերի ընդարձակ համակարգ (այդ թվում՝ տոնիկի միջին դիրքով անգրագետ հիպոլադներ, տարբեր աստիճանների վրա կողմնակի հենարանի առկայությամբ, տարբեր ալտերացիաների կիրառմամբ և այլն) , ինչպես նաև չափազանց հարուստ (հաճախ փոփոխական, ասիմետրիկ, սինքրոֆիկ) ռիթմիկ, օգտագործելով բոլոր տեսակի (այդ թվում՝ խառը) մետրեր և չափեր ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության պատմականորեն էվոլյուցիոն բոլոր ձևերը, հասարակ գյուղացիական երգերից, վիպասանների, գուսանների և վարձակների մեղեդիներից մինչև շարականներ, տաղեր և աշուղների ստեղծագործություններ, հիմնված են տոնայնությամբ-թեմատիկ զարգացման տարբեր հնարքների լայն օգտագործման վրա, տարբերվող մեղեդիական պարզությամբ, ազնիվ հավասարակշռությամբ և արտաքին փաստացի զսպվածությամբ՝ տարբեր երաժշտա-արտահայտիչ միջոցների օգտագործման մեջ՝ նրա խորքային-կոմպոզիցիոն կառուցվածքի ներքին մեծ արտահայտությամբ ։
Անցյալի հայ ժողովրդական երաժշտության կարկառուն ներկայացուցիչներ
15-16-րդ դարի հայտնի բանաստեղծները ։
17-18-րդ դարի նշանավոր հայ գուսանների շարքում ․
Հայ ժողովրդական երաժշտության հրաշալի նմուշները ստեղծել են 19-20-րդ դարերի գուսանները և աշուղները ։ Հավասին, Շերամը, Ջիվանին, Աշուղ Հայաթը, Գուսան Աշոտը, Գուսան Շահենը, Գուսան Գևորգը, Գուսան Ավագը, Գուսան Սմբատը, Գուսան Երվանդը, Գուսան Հովսեփը (Նիկողոսյան), Չտիգանոսը, Ղունկիանոս Կարնեցին, Ազբար Ադամը, Շիրինը (Հովհաննես Կարապետյան), Ջամալին (Մկրտիչ Թալյանցը), Պայծառեն (Վարշամ Տրդատյան) և ուրիշներ։
20-րդ դարասկզբին է պատկանում վիրտուոզ քամանչահար Սաշա Օգանեզաշվիլիի (Ալեքսանդր Արշակի Օհանյան ) և այլ տաղանդավոր երաժիշտ-գործիքավարների ստեղծագործությունը։
Հայկական ժողովրդական երաժշտությունն այսօր
Հայ ժողովրդական երաժշտության ժամանակակից համայնապատկերը հարուստ է և բազմազան։
Համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանը, իսկ հայկական դուդուկի երաժշտությունը 2005 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչվեց մարդկության բանավոր և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության գլուխգործոց ։
Այլ հայտնի դուդուկահարների շարքին կարելի է դասել Մարգար Մարգարյանին, Լևոն Մադոյանին, Սարո Դանիելյանին, Վաչե Հովսեփյանին, Գևորգ Դաբաղյանին, Եղիշե Մանուկյանին և այլոց։
Հեղինակ-գուսանների, ինչպես նաև քեմանում, շվիում և այլ ժողովրդական նվագարաններում վիրտուոզ նվագող երաժիշտների շրջանում ճանաչում են ստացել Արմենակ Շահմուրադյանը, Վաղարշակ Սահակյանը և ուրիշներ։
Արաքսյա Գյուլզադյան, Նորայր Մնացականյան, Վաղարշակ Սահակյան, Ռուբեն Մաթևոսյան, Հայրիկ Մուրադյան, Րաֆֆի Հովհաննիսյան, Պապին Պողոսյան, Օֆելյա Համբարձումյան, Վարդուհի Խաչատրյան, Վալյա Սամվելյան, Ռիմա Սարիբեկյան, Սուսաննա Սաֆարյան, Մանիկ Գրիգորյան, Ֆլորա Մարտիրոսյան, Ալինա Ավագյան, Սաթենիկ Սարգսյան, Արմեն Դավթյան, Սևակ Ամրոյան, Նարեկ Պողոսյան, Ալեքսանդր Պողոսյան, Էդգար Խաչատրյան և այլն։
1938 թվականին Հայաստանում կազմակերպվեց հայկական ժողովրդական երգի և պարի պետական անսամբլը, որին հետագայում շնորհվեց նրա հիմնադիր Թաթուլ Ալթունյանի անունը։
Թ. Ալթունյանի անվան անսամբլը մեծ հաջողություններով է հանդես գալիս ամբողջ աշխարհում նաև այսօր ։
Դե, իսկ Հայաստանի ԳԱ արվեստի ինստիտուտին կից արդեն տասնամյակներ շարունակ ակտիվորեն գործում է ժողովրդական երաժշտական ստեղծագործության բաժինը ։
Հայկական ժողովրդական երաժշտության ազդեցությունը հայ հոգևոր և դասական երաժշտության վրա
Ինչպես այս մասին են վկայում բազմաթիվ խոշոր երաժշտագետների ուսումնասիրությունները, հայ հոգևոր երաժշտությունը փոխառել է հայ գյուղացիական երգի առոգանությամբ ։
Առաջին շարականները նշվում են ձևի լակոնիկությամբ և բովանդակության պարզությամբ, նրանց մեղեդիներով, ի տարբերություն ավանդական սաղմոսների, որտեղ իշխում է ճառակալը, աչքի են ընկնում վառ արտահայտված ժողովրդական երգեցողությամբ ։
Հայ ազգային երաժշտության երեք ճյուղերի (գյուղացիական, գուսանա-աշուղական և հոգևոր) անմիջական կապը մեծ համոզվածությամբ ցույց տվեց Կոմիտասը ։
Հայ քրիստոնեական երաժշտությունը, արամեական և հունա-կապադովկիականի հետ մեկտեղ, ընկած է համաքրիստոնեական երաժշտական մշակույթի հիմքում ՝ ներկայացնելով մեծ հետաքրքրություն ուսումնասիրության համար որպես երաժշտական մշակույթ մի երկրում, որը բոլոր մյուս երկրներից առաջ (4-րդ դարի սկզբին) ընդունել է քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ։
Ընդ որում, հայ, ռուս և արտասահմանյան երաժշտագետների, առաջին հերթին Կոմիտասի և Քրիստափոր Քուշնարյանի հետազոտությունները հիմք են տալիս դիտարկել հայ վաղ քրիստոնեական երաժշտական գեղագիտության զարգացումը որպես մշակույթի միանգամայն ինքնուրույն և ինքնատիպ երևույթ, որը խորապես յուրացրել է հայ ժողովրդական երաժշտության լավագույն ավանդույթները ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության հարուստ ավանդույթները շատ մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև հայ դասական երաժշտության զարգացման վրա, ինչը թույլ է տվել ականավոր հայ կոմպոզիտոր Տիգրան Չուխաջյանին դառնալ դարակազմիկ ստեղծագործության («Արշակ II», 1868 թվական) հեղինակը, որը երաժշտական մշակույթի պատմության մեջ առաջին ազգային օպերան է ոչ միայն մեկ հայ, այլև Արևելքի մյուս բոլոր ժողովուրդների համար ։
Տ. Չուխաջյանը նաև Արևելքում առաջին ազգային օպերետների և սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների հեղինակն էր, որոնցում օրգանական կերպով սինթեզվում էին Եվրոպայի առաջատար կոմպոզիտորական դպրոցների ձեռքբերումները՝ հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության լավագույն ավանդույթներով ։
Հայ ժողովրդական երաժշտության վառ կոլորիտով նշվել են նաև հաջորդ սերունդների հայ կոմպոզիտորների սիմֆոնիկ ստեղծագործությունները՝ Ա. Սպենդիարյանի, Ա. Տեր-Ղևոնդյանի, Կ. Զաքարյանի, Ա. Ստեփանյանի, Ս. Բալասանյանի, Ա. Խաչատրյանի ,  Թ. Տեր-Մարտիրոսյանի, Գ. Եղիազարյանի, Լ. Սարյանը, Ա.Հարությունյանը, Ա. Բաբաջանյանը, է. Միրզոյանը, է. Հովհաննիսյանը, է. Խագվորթյանը, Ա. Տերտերյանը և ուրիշներ։
Հայկական ժողովրդական երաժշտական գործիքներ
Հայկական դուդուկը պատրաստվում է բացառապես ծիրանենու փայտից, որն ունի յուրահատուկ որակներ և ռեզոնանսի բնութագրեր։
Այլ երկրներում դուդուկի տարբեր ձևափոխությունները պատրաստվում են այլ նյութերից (սալորենու ծառ, ընկուզենու ծառ և այլն), սակայն, ինչպես պնդում են մասնագետները, նման դուդուկի համար բնորոշ է բավականին կտրուկ, ռնգախոս ձայն, մինչդեռ հայկական դուդուկը առանձնանում է փափուկ հնչողությամբ, որը հիշեցնում է կենդանի մարդկային ձայն։ Դուդուկի լեզուն պատրաստվում է եղեգի երկու կտորից, որը մեծ քանակությամբ աճում է Արաքս գետի ափերին։ Ի տարբերություն մյուս երկլեզու գործիքների՝ դուդուկի ձեռնափայտը բավականին լայն է, ինչը գործիքին տալիս է նրա անկրկնելի տխուր հնչեղությունը։
1920-30-ական թվականներին հայկական դուդուկը կատարելագործվել է վարպետով Վ․ Բունիի երաժշտական գործիքներով, որը, հիմնականում պահպանելով ժողովրդական գործիքի նախնական կառուցվածքը, ստեղծել է տարբեր ռեգիստրների դուդուկի 3 տեսակ։  Դրանցից վերջինը, որն ունի ձայնի ամենացածր (բարիտոնային) ռեգիստր, հայտնի է իր նախագծողի՝ բունիֆոն անունով ։
Դհոլ  ՝ հարվածային երաժշտական գործիք, երկկողմանի թմբուկի տեսակ, որն ունի գլանի ձև և պատված է մեկ կամ երկու թաղանթով։
Դհոլի առաջացումը վերաբերում է Հայաստանի պատմության լեզվական շրջանին։  Այս գործիքը կիրառվում էր հայերի կողմից ռազմական արշավների ժամանակ, ինչպես նաև օգտագործվում է զուռնաներով անսամբլում ՝ տարբեր պարերի, հանդիսավոր արարողությունների, տոնական երթերի և այլն երաժշտական ուղեկցությամբ։
Դհոլի վրա նվագելու համար կարող են օգտագործվել բամբուկից կամ եղեգից պատրաստված երկու ձողիկներ․ հաստ՝ կոպալ բարակ՝ տչիպոտ, բայց ավելի տարածված է նվագի տեխնիկան՝ մատներով և երկու ձեռքերի ափերով։
Բամբիր, Քեմանի՝ հայկական  լարային ժողովրդական երաժշտական գործիքներ են։
Բամբիրն ունի 4 լար, հարմարեցված է կվարտայի կամ կվինտայի վրա ։
Բամբիրի հայրենիքը պատմական Հայաստանի հյուսիսային հատվածն է՝ Ջավախքը, Սևծովյան ափը։
Բամբիռի մասին առաջին տեղեկությունները գալիս են 9-րդ դարից։ Հայաստանի մայրաքաղաքներից մեկի՝ Դվինի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է ջութակի նման մի գործիք՝ ուսին պահող երաժշտի պատկերով, որի տարատեսակը բամբիռն է։
Քեմանի աղեղնավոր գործիքը պոնտական լիրայի ազգականն է։ Քեմանը տարբերվում է բամբիռից չափով (55-70 սմ երկարությամբ) և հիմնական տողերի քանակով (չորս յոթ). Բացի հիմնական լարերից, ինչպես գադուլկայում, քեմանն ունի չորս ռեզոնանսային կամ այսպես կոչված սիմպաթիկ տողեր, որոնք գործիքը նվագելիս ստեղծում են մշտական ֆոնային հնչողություն։
Քեմանը տարածված էր Կապադովկիայում, ինչպես նաև Պոնտայի քաղաքներում և գյուղերում՝ Տրապիզոնում, Ատապազարում, Օրդուում, Գիրեսունում ։  Պոնտայի հայ բնակչությունը քեմանին օգտագործում է այլ տեսակի աղեղնավոր գործիքներից ավելի հաճախ։
Հայաստանում քեմանի վրա նվագել է հայտնի աշուղ Ջիվանին։
Իր վերջին տարբերակներում (20-դար) քեմանին արդեն ունի մի քանի ռեգիստրային փոփոխություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Ջորջիա
Ջորջիա (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։ Ջորջիան գտնվում է ԱՄՆ–ի հարավ–արևելքում, այն չորրորդ նահանգն է, որ ստորագրել է ԱՄՆ Սահմանադրությունը 1788 թվականին։ Մայրաքաղաքը և միաժամանակ խոշորագույն քաղաքը Ատլանտան է, որի բնակչությունը 10 097 343 մարդ է (2014 թ.–ի տվյալներով)։
Պատմություն
Մինչ Ամերիկայի գաղութացումը Իսպանիայի կողմից Ջորջիայի տարածքում տիրում էր հնդկական մշակույթը, որը 1540 թվականին նկարագրվել է Էռնանդո դե Սոտոյի կողմից, իսկ հետագայում` 1560 թվականին, ամբողջովին վերացել է։ Որոշ ժամանակ այստեղ կառավարում էին իսպանացիները, 19-րդ դարի վերջերին տարածաշրջանի համար բախումներ են առաջանում անգլիացիների հետ։ 1724 թվականին անգլիացիները տարածաշրջանում հաստատում են իրենց գերիշխանությունը։ Քաղաքական և անկախության համար պայքարում Ջորջիան գլխավոր կենտրոններից էր։
Էկոնոմիկա
2007 թվականին պետական համախառն արտադրանքը կազմում էր 396 մլրդ ԱՄՆ դոլար, մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամուտը կազմում էր 33, 499 դոլար։ Նահանգի գյուղատնտեսական հիմնական մթերքներից են՝ թռչնամիս, ձու, պեկան ընկույզներ, գետնանուշ, դեղձ, եգիպտացորեն, խոզի միս, բանջարեղեն և ծխախոտ։ Ջորջիայում հիմնվել են հետևյալ կորպորացիաները՝ Կոկա-կոլա ընկերություն (սննդի արդյունաբերություն), The Home Depot (մանրածախ), United Parcel Servise (փոստային ծառայություններ և լոգիստիկա), Aflas (ֆինանսական ծառայություններ), Southern Company (էներգիա), AT & T Mobility (հեռահաղորդակցություն), SunTrust Banks (ֆինանսական ծառայություններ), Intercontinental Exchange (ֆինանսական ծառայություններ), Coca-Cola Enterprises (սննդի արդյունաբերությունը), Genuine Parts (մեքենաշինության ), AGCO (մեքենաշինության), Rock-Tenn (թուղթ և փաթեթավորոման արդյունաբերություն), Newell Rubbermaid (սպառողական ապրանքներ), Georgia-Pacific (թուղթ և փաթեթավորման արդյունաբերություն), Arby's (հանրային սննդի արդյունաբերություն), Chilk-fil-A (հանրային սնունդ ), First Data (ֆինանսական ծառայություններ), NCR Corporation (էլեկտրոնիկա), Synovus Financial (ֆինանսական ծառայություններ), Waffle House ( հանրային սնունդ) և Oxford Industries (առևտուր) ։ Ջորջիայում կա 2 միջուկային էլեկտրակայաններ ։
Տրանսպորտ
Ջորջիայում գործում են 1244 մղոն միջպետական մայրուղիներ, հիմնական մայրուղին ներառում է I-95, I-75, I-16, I-85, I-20։ Նահանգի միջով անցնում է 2 հիմնական երկաթուղային գծերը՝ ծառայելով ուղևորային գնացքին։ Մեկ այլ մասնաճյուղ անցնում է Նյու Յորքով։ Ատլանտա օդանավակայանը աշխարհի ամենածանրաբեռնվածներից մեկն է։ Հիմնական օդանավակայաններից է՝ Savannah / Hilton Head միջազգային օդա- նավակայանը և DeKalb Peachtree օդանավակայանը (Չամբլի)։
Կառավարություն և քաղաքականություն
Օրենսդիրը՝ գլխավոր ասամբլեան կազմված է պետական սենատից և պալատի ներկայացուցիչներից։ Պետական Սենատը բաղկացած է 56 անդամից, որոնք ընտրվում են 2 տարի ժամկետով։ Ներկայացուցիչների պալատը կազմված է 180 անդամից։ Նահանգի կառավարումը իրականացվում է Ջորջիայի նահանգապետի և լատենանտ նահանգապետի կողմից։ Ջորջիան բաղկացած է 159 կոմիտատներից։ Տեղական ինքնակառավարումը իրականացնում են պալատի կոմիսարները։ 2012 թվականի մարտին Ջորջիայի նահանգապետը՝ Նատան Դիլը ստրագրեց էֆտանազիայի օրենսգիրքը ։
Մշակույթ
1886 թվականի մարտին Ջորջիայում՝ Ջոն Պեմբերտոնը հայտնագործել է Կոկա կոլան։ Ամեն օր համաշխարհային շուկայում ներմուծվում են ընտանի թռչուններ։ Ամբողջ աշխարհում Գեյնսվիլը ճանաչում են, որպես «Հավերի քաղաք»։ Հարկ է նշել, որ Ատլանտում տեղական օրենքը չի թույլատրում թռչնամիսն ուտել պատառաքաղի օգնությամբ։ Այստեղ Մարգարետ Միտչելը գրել է «Քամուց քշվածները» վեպը, որը լույս է տեսել 1936 թվականին՝ Պերսիկովոյ թաղամասում։ Այստեղ է գտնվում նաև «The Dump» անվանումով թանգարանը։ Այս անվանումը մտածել է գրողը։ Անտլանտում նույնպես կա Հոլոքոստ թանգարան, որտեղ պահվում են 600 փաստագրական լուսանկարներ և Աննա Ֆրանկի հայտնի օրագիրը։
Խորհրդանիշներ
Ջորջիա նահանգի մականուններից մեկը «Դեղձի նահանգ» անվանումն է, այդպես է կոչվում, քանի որ դեղձի մատակարարմամբ առաջատարն է։ Ջորջիան կոչվում է նաև «Ընկույզի նահանգ» և Գետնանուշի նահանգ։ Նահանգի օրհներգը դարձավ «Georgia On My Mind» («Ջորջիան իմ մտքում է») երգը, որը գրել է Գովարդոմ Կարմայկլովը։ Ջորջիայի նահանգի օրհներգը պաշտոնապես խորհրդանիշ դարձավ 1979 թվականի ապրիլի 24-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջորջիա Կատեգորիա:1788 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ
Ամուսնացած ամուրին
«Ամուսնացած ամուրին» («Женатый холостяк»), ռեժիսոր Վլադիմիր Ռոգովոյի խորհրդային կինոկատակերգությունը, որը նկարահանվել է Առաջին ստեղծագործական միավորման կողմից և թողարկվել է Մ. Գորկու անվան կինոստուդիայում (Յալթայի մասնաճյուղ)։
Սյուժե
Հայրենի քաղաք վերադառնալիս Թամարան գնացքում ծանոթանում է Սերգեյի հետ։ Պատահական ծանոթության ընթացքում Թամարան պատմում է իր նախկին ամուսնու հետ իր բարդ հարաբերությունների (նրանք կամ միանում են, կամ նորից բաժանվում) և այն մասին, թե ինչպես է իր ընտանիքը տառապում դրանից (ծնողները դեռ չեն տեսել ամուսնուն, իսկ երեխան արդեն 3-4 տարեկան է)։ Սերգեյը Թամարայից գաղտնի որոշում է դիմել կեղծիքի. Թամարայի բացակայության ժամանակ Սերգեյը հայտնվում է նրա ծնողների բնակարանում, որտեղ ներկայանում է որպես Թամարայի ամուսինն ու նրա երեխայի հայրը։ Ընտանիքը նրան ուրախությամբ ընդունում է, և միայն Թամարան է ընդդիմանում իրադարձությունների նման զարգացմանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Մարտինս Դուկուրս
Մարտինս Դուկուրս (Martins Dukurs, ), լատիշ սկելետոնիստ, օլիմպիական խաղերի կրկնակի արծաթե մեդալակիր (2010 և 2014), աշխարհի վեցակի չեմպիոն, Եվրոպայի տասնակի չեմպիոն և աշխարհի գավաթի ութակի գավաթակիր (տղամարդկանց և կանանց ռեկորդ)։ Երեք աստղ շքանշանի ասպետ ։ Հինգ անգամ ճանաչվել է տարվա լավագույն մարզիկը Լատվիայում (2010, 2011, 2013-2015):
Կենսագրություն
Մարտինս Դուկուրսը սկելետոնով զբաղվում է 1998 թվականից ի վեր։ Այժմ ապրում է Սիգուլդայում։ Մարտինսի ավագ եղբայրը՝ Թոմաս Դուկուրսը, (ծնվ. 1981 թվականին) նույնպես պրոֆեսիոնալ զբաղվում է սկելետոնով։ Եղբայրների մարզիչը հանդիսանում է նրանց հայրը՝ Դայնիս Դուկուրսը, Սիգուլդայում գտնվող սահնակի-բոբսլեյի վազքուղու նախկին տնօրենը։ Վանկուվերի օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ նա Լատվիայի հավաքականի դրոշակակիրն էր ։
2006 թվականին Թուրինի ձմեռային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մարտինսը զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։ Վանկուվերում կայացած օլիմպիական խաղերում Մարտինսը գլխավորում էր երեք հատվածներից հետո՝ առաջ անցնելով կանադացի Ջոն Մոնտգոմերիից 0.18 վայրկյանով, սակայն վերջին մրցավազքում Մոնտգոմերին կարողացավ հաղթել Դուկուրսին 25 հարուրերորդական վայրկյանով և նվաճել ոսկե մրցանակը։ Թոմաս Դուկուրսը 4-րդ տեղն է զբաղեցրել։ Մարտինս Դուկուրսի նվաճած արծաթը ձմեռային օլիմպիական խաղերում դարձավ Լատվիայի երրորդ մրցանակը՝ 2006 թվականին մեկ տեղանոց սահնակներով Մարտինշ Ռուբենիսի բրոնզե մեդալից և 2010 թվականին երկու տեղանոց սահնակներով Շիցս եղբայրների արծաթե մեդալից հետո։
2014 թվականին Սոչիում կրկին համարվել է որպես հիմնական ֆավորիտներից մեկը։ Ոսկու համար պայքարն ընթացել է Մարտինս Դուկուրսի և ռուս Ալեքսանդր Տրետյակովի դիմակայության մեջ։ Նրանք երկուսն էլ չորս հատվածներում ցույց տվեցին երկու լավագույն արդյունք։ Տրետյակովը հաղթել է դրանցից երեքում, իսկ Դուկուրսը լավագույնն էր միայն երրորդում։ Չորս մրցավազքի հանրագումարով Դուկուրսը 0,81 վայրկյանով զիջեց Տրետյակովին, իսկ բրոնզե մեդալակիր Մեթյու Անտուանը զիջեց Մարտինսին ավելի քան երկու վայրկյանով։ Այսպիսով, ինչպես Վանկուվերում, այնպես էլ Սոչիում, Մարտինսը ոսկու համար պայքարում զիջել է վազքուղու տերերին։ Թոմաս Դուկուրսը նորից զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։
2016 թվականի փետրվարին Սուրբ Մորիցի եվրոպական առաջնությունում Դուկուրս եղբայրները կարողացան հասնել հազվագյուտ նվաճման՝ նրանք ունեցան բացարձակ նույն արդյունքը երկու հատվածների վրա (2:18,33) և իրար մեջ բաժանեցին ոսկե մեդալը։ Միևնույն ժամանակ, առաջին հատվածում Մարտինսը հաղթել է Թոմասին 0.01 վայրկյանով, իսկ երկրորդում Թոմասում հաղթել էր մեկ հարյուրերորդական վայրկյանով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղերի մարզիկներ ըստ մարզաձևի և երկրի Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Լատիշ մարզիկներ Կատեգորիա:Լատվիայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ապրիր և հիշիր
«Ապրիր և հիշիր» («Живи и помни»), ռուս խորհրդային գրող Վալենտին Ռասպուտինի վիպակը, որը հրատարակվել է 1974 թվականին և դարձել նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը։
Վիպակի կենտրոնում սիբիրյան գյուղում բնակվող մի կնոջ ողբերգական ճակատագիրն է, որն իմանում է, որ իր ամուսինը դասալքել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ (1941-1945)։
Առաջին անգամ վիպակը տպագրվել է «Наш современник» ամսագրում (1974, № 10-11), մինչ այդ ստեղծագործությունից հատվածներ են տպագրվել «Восточно-Сибирская правда» թերթում (23.11.1973) և «Советская молодёжь» թերթում (07.06.1974) : 1975 թվականին վիպակը երկու անգամ առանձին գրքով լույս է տեսել «Սովրեմեննիկ» հրատարակչությունում և այդ ժամանակվանից ի վեր տասնյակ անգամ վերահրատարակվել է։ Վիպակը թարգմանվել է մի շարք լեզուներով, այդ թվում՝ բուլղարերեն, գերմաներեն, հունգարերեն, լեհերեն, ֆիններեն, չեխերեն, իսպաներեն, նորվեգերեն, անգլերեն, չինարեն, ԽՍՀՄ ժողովուրդների լեզուներով ։
Վիպակի հիման վրա բեմադրվել են ներկայացումներ և օպերա։ 2008 թվականին ռեժիսոր Ալեքսանդր Պրոշկինը վիպակի հիման վրա նկարահանել է համանուն գեղարվեստական ֆիլմը։
Սյուժե
Գուսկովներն ապրում են սիբիրյան Ատամանովկա խուլ գյուղում՝ Անգարայի ափին։ Անդրեյը կնության է վերցնում որբ Նաստյոնային, որի հետ մինչև պատերազմը հասցնում է ապրել չորս տարի։ Նրանք երեխաներ չունեն։
1941 թվականի ամռանն սկսվում է Հայրենական մեծ պատերազմը։ Անդրեյին և գյուղից մի քանի այլ տղաների տանում են ռազմաճակատ։ Նա ծառայում է մինչև 1944 թվականի ամառը, երբ ծանր վիրավորվում է և ուղարկվում Նովոսիբիրսկ։ Վստահ լինելով, որ ապաքինվելուց հետո, եթե ոչ կոմիսիոն, ապա մի քանի օրվա արձակուրդ կտան, Անդրեյը ցնցված է և հիասթափված, երբ աշնանը նրան կրկին ուղարկում են ճակատ։ Գոնե մեկ օր հարազատների մոտ լինելու համար նա հոսպիտալից մեկնում է Իրկուտսկ, սակայն մի քանի օրից հասկանում է, որ, միևնույն է, չի հասցնի, և որ ինքն արդեն դասալքություն է արել։ Թաքնվելով բոլորից՝ նա աստիճանաբար հասնում է հարազատ վայրեր։ Միևնույն ժամանակ նրա անհետացումը պարզվում է, և արդեն Ատամանովկա են եկել մարդիկ զինկոմիսարիատից՝ իմանալու, թե արդյոք լուր չկա Անդրեյից։
1945 թվականի հունվարին Անդրեյը գաղտնի հասնում է Ատամանովկա, որտեղ բաղնիքում գողանում է կացին և դահուկներ։ Նաստյոնան աստիճանաբար կռահում է, թե ով կարող է լինել գողը, և շուտով գիշերը հանդիպում է Անդրեյին բաղնիքում։ Նա խնդրում է նրան ոչ ոքի չասել այն մասին, որ տեսել է իրեն։ Անդրեյը հասկանում է, որ իր կյանքը փակուղի է մտել, որից ելք չի տեսնում, և չի ցանկանում, որ երբևէ հայտնի դառնա իր դասալքության մասին։ Ժամանակ առ ժամանակ Նաստյոնան այցելում է իր ամուսնուն, որը թաքնվում է տայգայի մեջտեղում գտնվող հեռավոր ձմեռանոցում՝ նրա համար տանելով անհրաժեշտ իրեր։ Մարտին Նաստյոնան հասկանում է, որ հղի է։ Անդրեյն ուրախ է, որ նա երեխա կունենա, սակայն և՛ նա, և՛ Նաստյոնան հասկանում են, որ նա ստիպված կլինի երեխային ներկայացնել որպես ապօրինի ծնված։
Գարնանը Գուսկովի հայրը հայտնաբերում է հրացանի կորուստը, սակայն Նաստյոնան փորձում է համոզել նրան, որ հրացանը փոխանակել է ռազմավարային գերմանական ժամացույցի հետ (որն իրականում նրան տվել է Անդրեյը), որպեսզի այն վաճառի և փողը տա պետական փոխառությամբ։ Անդրեյը, տառապելով մենակությունից, մոտենում է գյուղին, որպեսզի վերջին անգամ տեսնի նրան, և բավական մոտիկից տեսնում է իր հորը, չնայած նա չի նկատում որդուն։ Ձյան հալվելուց հետո Անդրեյը տեղափոխվում է ավելի հեռավոր ձմեռանոց։
Պատերազմն ավարտվում է։ Նաստյոնան ժամանակ առ ժամանակ այն պատրվակով, որ իրեն պետք է նավակ տնտեսական կարիքների համար, անցնում է Անգարայի մյուս ափ՝ տեսնելու Անդրեյին, որը նախկինի պես վճռական է, որ ինքնասպան կլինի, բայց այլևս չի երևա մարդկանց աչքին։ Վերջապես սկեսուրը նկատում է, որ Նաստյոնան հղի է և նրան վռնդում է տնից։ Նաստյոնան գնում է ապրելու իր ընկերուհու՝ Նադյայի հետ, որը երեք երեխա ունի։ Սկեսրայրը ենթադրում է, որ երեխայի հայրը կարող է լինել Անդրեյը և Նաստյոնային խնդրում է խոստովանել, բայց նա դա չի անում, որպեսզի չխախտի Անդրեյին տված խոստումը։ Մինչդեռ բոլորից ճշարտությունը թաքցնելով ապրելու նրա պարտավորոթյունը դառնում է անտանելի։ Գյուղում սկսում են կասկածել, որ Անդրեյը կարող է թաքնվել մոտակայքում, և սկսում են հետևել Նաստյոնային։ Գիշերը, ցանկանալով զգուշացնել Անդրեյին, Նաստյոնան տեսնում է, որ իր հետևից լողում են համագյուղացիները և նետվում է Անգարա գետն ու խեղդվում։
Արձագանքներ
Հրապարակումից անմիջապես հետո վիպակը բարձր է գնահատել Վիկտոր Աստաֆևը, որը Վալենտին Կուրբատովին ուղղված նամակում Ռասպուտինի նոր ստեղծագործության մասին ասել է․ Վալյա Ռասպուտինը գրել է ինչ-որ բան, որը բոլորովին չի տրվում իմ մտքին, ինչ-որ բան, որը զարմանալի է վարպետությամբ, մարդու հոգու մեջ ներթափանցմամբ, լեզվով և այն հսկայական խնդրով, որը նա բարդել է իր և «Ապրիր և հիշիր» վիպակի իր հերոսների վրա ։
Աստաֆևը նաև մտավախություն է հայտնել, որ պաշտոնական քննադատությունը հազիվ թե հիացմունքով ընդունի վիպակը։
Օ, նրանք կտան Վալյա Ռասպուտինին իր վիպակի համար։ Նրա ոչ թե պարզապես մատը, այլ ողջ ձեռքը մինչև արմունկն է պատվել թարախոտ վերքով, որը մի ժամանակ վերք էր, բայց վերևից մի փոքր սպիացել էր, իսկ կտրվածքի տակ թարախ է, բեկորներ, հոսպիտալային թելեր և քարացած արցունքներ...
Իսկապես, վիպակի հրապարակումից հետո հաճախ նշվում էր, որ այն ունի նորարարական բնույթ նախ և առաջ թեմայի ընտրության տեսանկյունից. գլխավոր հերոսներից մեկը դասալիքն է։ 2000 թվականի մայիսի 4-ին Ռասպուտինին Սոլժենիցինի մրցանակ շնորհելիս Ալեքսանդր Սոլժենիցինն իր ելույթում նրա ստեղծագործության վերաբերյալ իր դիտարկումն սկսել է իր հենց «Ապրիր և հիշիր» վիպակից։ Վալենտին Ռասպուտինը գրականության մեջ հայտնվել է 60-ականների վերջին, բայց նկատելիորեն աչքի է ընկել 1974 թվականին թեմայի հանկարծակիությամբ՝ դասալքությամբ՝ մինչ այդ արգելված և լռեցված, և այն մեկնաբանելու հանկարծակիությամբ։ (...) խորհրդային գրականության մեջ աներևակայելի էր նույնիսկ կես բառ ասել դասալիքին հասկանալու, առավել ևս՝ նրա հանդեպ համակրանքի վերաբերյալ։ Ռասպուտինը խախտել է այս արգելքը ։
Սոլժենիցինը նաև նշել է, որ բացի հիմնական կերպարներից, վիպակում «փոքր միջոցներով ներկայացված է ևս մեկ տասնյակ կերպարներ, և ամբողջ լքված սիբիրյան գյուղը, որտեղ մի քանի այրիների կողմից պատերազմի ավարտը տոնելու տեսարանն ավելի է տխրեցնում, քան մյուս հեղինակների մարտային տեսարանները»։
Մագադանի մարզում աքսորի ժամանակ վիպակը կարդացել է Վասիլ Ստուսը, որը 1977 թվականի հոկտեմբերի 24-ին կնոջը և որդուն ուղղված նամակում նշել է. «Դա հրաշալի վեպ է։ Դա սփոփանք է իմ ճնշված սրտի համար» ։
Որոշ քննադատներ վիպակը գնահատում են որպես գրողի ստեղծագործություններից լավագույնը. այսպես, Սերգեյ Բելյակովը Ռասպուտինի «Իվանի դուստրը, Իվանի մայը» («Дочь Ивана, мать Ивана») վերջին վեպի վերաբերյալ խոսելիս նշել է այն մասին, որ այդ վիպակը «գեղարվեստորեն զիջում է միայն «Ապրիր և հիշիր» վիպակին՝ չհասնելով նրա բարձունքին» ։
Օպերա
Կոմպոզիտոր Կիրիլ Վոլկովն ստեղծել է համանուն օպերան, որը 1987 թվականին արժանացել է ՌԽՖՍՀ Մ. Ի. Գլինկայի անվան պետական մրցանակի (կոմպոզիտորի «Тихая моя родина», «Слово» երգչախմբի համար կանտատների հետ՝ առանց նվագակցության)։
Թատրոն
Վիպակի հիման վրա ներկայացումներ բազմիցս բեմադրվել են խորհրդային և ռուսական թատրոններում, այդ թվում՝ Իրկուտսկի Ն. Օխլոպկովի անվան դրամատիկական թատրոնում, Սանկտ Պետերբուրգի փոքր դրամատիկական թատրոնում, Պրիմորսկի Գորկու անվան դրամատիկական թատրոնում, Մոսկվայի Ա. Չեխովի անվան գեղարվեստական թատրոնում, Երեխաների և երիտասարդների թատրոնում (Կեմերովո) և այլն։
1987 թվականին «Սֆերա» թատրոն-ստուդիայի բազայում նկարահանվել է ֆիլմ-ներկայացում Տատյանա Դորոնինայի և Ալեքսանդր Գոլոբորոդկոյի մասնակցությամբ (ներկայացումը կառուցված է որպես Նաստյոնայի և Անդրեյի երկխոսություն, այլ կերպարներ ներգրավված չեն) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալենտին Ռասպուտինի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրքեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին
(945) Բարսելոնա
(945) Բարսելոնա (Barcelona), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1921 թվականի փետրվարի 3-ին Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից Բարսելոնայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,635798 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2063 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0653 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1563,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230322 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 32,89° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արթուր Եգոյան
Արթուր Եգոյան, հայ դահուկորդ, 2014 թվականի Սոչիի Օլիմպիական խաղերի մասնակից։
Կարիերա
Կարիերայի ընթացքում Ինն անգամ դարձել է Հայաստանի առաջնությունների մրցանակակիր, սակայն նրան չի հաջողվել հաղթել ազգային առաջնությունում։ Ազգային մակարդակում ներկայացնում էր Աշոցքը ։
2014 թվականի Սոչիի Օլիմպիական խաղերում սկիատլոնում 63-րդն էր, բացի այդ, եղել է 15 կմ դասական ոճի մրցավազքի հայտում, սակայն հիվանդության պատճառով մեկնարկի դուրս չի եկել։
Իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է աշխարհի երկու առաջնությունների (2013 և 2015 թվականներին)։
Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում իր միակ մեկնարկը Եգոյանն անցկացրել է 2014 թվականի նոյեմբերի 29-30-ը Ֆինլանդիայի Ռուկա լեռնադահուկային կենտրոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դահուկորդներ
Երկու Պեդրոների պատերազմ
Երկու Պեդրոների պատերազմ (La Guerra de los Dos Pedros, Guerra dels dos Peres) 1356 թվականից 1375 թվականներին տեղի ունեցած հակամարտություն Կաստիլիայի և Արագոնի թագավորությունների միջև։ Անվանումը ստացել է երկրների ղեկավարների շնորհիվ` Պեդրո Կաստիլիացի ու Պեդրո IV Արագոնեցի։
Նախապատմություն
Տասնչորսերորդ դարի սկզբում Կաստիլիայում բռնկվեց քաղաքացիական պատերազմ գործող թագավոր Պեդրո Կաստիլիացու և Հենրի Կաստիլիացու միջև գահի համար։
Արագոնի թագավոր Պեդրո IV-ը սատարում էր Հենրիին, ում նաև սատարում էր ֆրանսիացի հրամանատար Բերտրան դու Գուեսկլինը իր զորքով։ Պեդրո Կաստիլիացուն իր հերթին սատարում էր Անգլիան։ Այսպիսով Երկու Պեդրոների պատերազմը կարելի է համարել Հարյուրամյա պատերազմի կամ Կաստիլիայի քաղաքացիական պատերազմի մաս։
Պեդրո Կաստիլիացին ցանկանում էր նվաճել Վալենսիայի թագավորությունը, որը ներառում էր Մուրսիան, Էլչեն, Ալիկանտեն և Օրիուելան։ Պեդրո Արագոնեցին ցանկանում էր առավելություն ձեռք բերել Միջերկրական ծովում ի հակադրություն Կաստիլիայի դաշնակից Ջենովայի ։
Երկու տերությունների միջև ծովային բախումները արդեն տեղի էին ունեցել. կատալոնական առագաստանավերը զինում էին Ֆրանսիային ընդդեմ Անգլիայի և խորտակել էին երկու ջենավական նավ Սանլուկար դե Բառամեդայի մոտ։ Պեդրո Կաստիլիացին իր նավատորմով պաշարեց Տավիրան, սակայն չկարողացավ նվաճել այն։
1356–1363
Պատերազմը տևեց 1356 թվականից մինչև 1375 թվականները և երկարաձգվեց, քանի որ Պեդրո Կաստիլիացին կորցրեց գահը Հենրի Կաստիլիացոիմ։ Սկզբում պատերազմը ընթանում էր Կաստիլիայի և Արագոնի սահմանին, հիմնականում Արագոնի սահամանային քաղաքներում ինչպիսին էր Տերուելը, որը նվաճեցին կաստիլիացիները։
1357 թվականին Արագոնը հետ մղեց կաստիլիացիներին և մարտի 9-ին նվաճեցին Տարասոնան։ Մայիսի 8-ին կնքվեց ժամանակավոր զինադադար։
1361 թվականի սզբին կաստիլիացիները նվաճեցին Վերդեխո, Տոռիխոս, Ալամա ամրոցները և այլ բնակավայրեր։ Այնուամենայնիվ 1361 թվականի մայիսի 18-ին կնվեց Տեռերի հաշտություն (որոշ դեպքերում կոչում են Դեսայի հաշտություն), որի համաձայն բոլոր ամրոցները և բնակավայրերը վերադարձվեցին իրենց սկզբնական սեփականատեր լորդերին։ Արագոնի թագավորի դեսպան Բերնարդո դե Կարերան սկսեց հաշտության քննարկումները։ Պեդրո IV-ը ամուսնացրեց իր դուստր Կոնստանսիային Սիցիլիայի թագավոր Ֆրեդերիկ III-ի հետ ։
1362 թվականի հունիսին Պեդրո Կաստիլացին հանդիպեց Նավառեի թագավոր Կառլ II-ի հետ Սորիայում և խոստացան փոխօգնության մասին։ Պեդրոն նաև դաշինք կնքեց Անգլիայի թագավոր Էդուարդ III-ի և նրա որդի Սև արքայազնի հետ։
1363 թվականին Կաստիլիան շարունակեց պատերազմն ընդեմ Արագոնի և նվաճեց Տարասոնան։ Պեդրո Կաստիլիացին համալրումներ ստացավ Պորտուգալիայից և Նավառեից։ Նույն ժամանակահատվածում Արագոնի թագավորը դաշնության պայմանագիր կնքեց Ֆրանսիայի հետ և գաղտնի պայմանագիր կնքեց Հենրի Արագոնեցու հետ։ Դրանից հետո Պեդրո Կաստիլիացին նվաճեց մի շարք բնակավայրեր։
Պապական նունցիա Ժան դե լա Գրանգեն կազմակերպեց հաշտության քննարկումներ Սագոյում (1363 թվականի հուլիսի 2) երկու թագավորների միջև։ Հաշտությունը չվավերացվեց և բախումները շարունակվեցին։ Կաստիլիացիները ներթափանցեցին Վալենսիայի թագավորություն 1363 թվականին և նվաճեցին Ալիկանտեն, Կաուդետեն, Էլդան, Գանդիան և այլ բնակավայրեր։
1363–1369
1365 թվականից 1369 թվականներին Պեդրո Կաստիլիացին ապաօկուպացրեց գրավված տարածքները` վախենալով իր դիրքի համար, որը վիճարում էր Հենրի Կաստիլիացին։
Կաստիլիայի քաղաքացիական պատերազմն սկսվեց 1366 թվականին և Պեդրո Կաստիլիացին գահընկեց եղավ։ Նրա վրա հարձակվեց իր խորթ եղբայր Հենրի Կաստիլիացին իր համակիրների, ներառյալ Բերտրանդ դու Գուեսկլինի և Հյու Կալվելեյի զորքերի գլխավորությամբ։ Պեդրոն լքեց թագավորությունը առանց ճակատամարտելով և մի քանի անգամ նահանջելով (սկզբում Բուգոսից, դրանից հետո Տոլեդոյից և վերջապես Սևիլյայից) խուսափեց բախումից։ Պեդրոն փախցերեց իր գանձարանը Պորտուգալիա, որտեղ նրան սառը ընդունեց նրա մորեղբայր, Պորտուգալիայի թագավոր Պեդրու I-ը, որտեղից նա տեղափոխվեց հյուսիսային Իսպանիա Գալիսիա, որտեղ նա հրամայեց սպանել Սուերոյին, Սանիագոյի արքեպիսկոպոսին և հոգևորական Պերալվարեսին։
Պեդրո Կաստիլիացին պաշոտնապես զրկվեց գահից 1369 թվականին ։
Ներխուժում Վալենսիա
Գրանադայի թագավորությունը Երկու Պեդրոների պատերազմում աջակցում էր Պեդրո Կաստիլիացուն ։ Կաստիլայի զորերը իրենց մավրական դաշնակիցների հետ ներխուժեցին հարավային Վալենսիա և հանդիպեցին թույլ դիմադրության։ Կաստիլիացիները անհաջող պաշարեցին Օրիուելան 1364 թվականին ։
Պատերազմի ավարտ
Պատերազմն ավարտվեց Ալմասանի հաշտությամբ 1375 թվականին առանց հաղթողի։ Կաստիլիան վերականգնեց կոմարկաները որոնք հանձնեց Արագոնին, ինչպիսիք էր Մոլինայի իշխանությունը։ Պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց ամուսնացնել Արագոնի թագավոր Պեդրո IV-ի դստեր Էլեանոր Արագոնեցուն Խուան I-ի հետ, ով Հենրի Կաստիլիացու իրավահաջորդն էր։
Պատերազմին ուղղորդեց Սև մահը և այլ բնական աղետներ, ինչպիսիք էին երաշտը ու մորեխների համաճակը։ Այս իրադարձությունները հարվածեցին Արագոնի տնտեսությանը` բերելով երկրի բնակչության անկմանը ։ Պատերազմի ժամանակ ավերվեց Տարասոնայի տաճարը և վերանորոգվեց երկար տարիներ անց։
Այնուամենայնիվ համարվում է որ պատերազմի արդյունքում հիմնվեցին զինված ուժերի կառավարման համակարգ, որն անուղղակիորեն բերեց Կաստիլիայի և Արագոնի միավորմանը հաջորդ դարում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարյուրամյա պատերազմ Կատեգորիա:14-րդ դարի հակամարտություններ Կատեգորիա:Արագոնի թագավորության պատերազմներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Կաստիլիայի թագավորության պատերազմներ
Զաչատովկա (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)
Զաչատովկա (Зачатівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զաչատովկա գյուղում բնակվում էր 734 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման
Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման (Karl (auch: Carl) Friedrich Neumann, ), գերմանացի արևելագետ, պատմաբան, մանկավարժ։ Պրուս-գերմանական գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։
Կենսագրություն
Իսահակ Լազարը ծնվել է 1793 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Շլյուսելֆելդ քաղաքում, հրեա առևտրականի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը  ստացել է հրեական դպրոցում, հետո փոխելով անունը՝ Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման, սովորել է Գեյդերբերսկի, Մյունխենի և Գետտինհենսկի համալսարաններում ։
1829 թվականին Նեյմանը Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր։
Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում սովորել է հայերեն, իսկ Լոնդոնում՝ չինարեն և չին գրականություն։ 1830 թվականին այցելել է Չինաաստան, այնեղից բերել մեծ քանակությամբ գրականություն։ նա դարձավ բերված գրականության պահապանը և Մյունխենի համալսարանի չինարեն լեզվի պրոֆեսորը ։
Նեյմանը մեծ գործունեություն է ծավալել 1847-1848 թվականներին տեղի ունեցած հեղափոխությանը, եղել է բավարիական ժամանակավոր կառավարության անդամ, սակայն 1852 թվականին իր քաղաքական հայացքների պատճառով հեռացվել է իր պաշտոնից ։
1853 թվականին Կարլ Նեյմանը բնակություն է հաստատել Բեռլինում, որտեղ և ապրել է մինչև իր մահը։ Մահացել է 1870 թվականի մարտի 17-ին և թաղված է Մյունխենում գտնվող հարավային հին գերեզմանատանը ։
Նեյմանն իրենից հետո թողել է մեծ հայ և չինական գրականություն ։ Ռուսերեն լեզվով  (դեռրս իր կենդանության օրոք) թարգմանվել է իր  «Ամերիկյան նահանգների պատմությունը» գիրքը (հատոր առաջին, Սանկտ-Պետերբուրգ, 1864 թվական) ։
Մատենագրություն
Նեյմանի աշխատանքները
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:1793 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 17 մահեր Կատեգորիա:1870 մահեր Կատեգորիա:Բեռլին քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ Կատեգորիա:Գրադարանավարներ
Դվերբերգ
Դվերբերգ, փոքր գյուղ Նուրլանում` Նորվեգիայում։ Գտնվում է Անդոյա կղզու արևելյան ափին Անդֆյորդենի երկայնքով։  Դվերբերգ գյուղը նաև կոչվում է Մուայրե, Անդոյ։ Դվերբերգ եկեղեցին փայտից է։ Ութանկյունի եկեղեցին կառուցվել է 1843 թվականին, գտնվում է գյուղի հյուսիսային ծայրին ։
Պատմություն
Դվերբերգը որպես վարչական շրջան հիմնադրվել էր 1843 թվականի հունվարի 1-ին։ Այն ծածկում էր Անդոյայի ամբողջ կղզին։ 1924 թվականին Դվերբերգի հարավային մասը առանձնանում է որպես Անդենեսի նոր ինքնավար շրջան(բնակչություն։ 2,213), իսկ հյուսիսային մասը բաժանվելով դառնում է Բյորնսկինի նոր վարչական միավոր(բնակչություն։ 1,410)։ 1,477 բնակիչները Դվերբերգում զբաղեցնում են միայն Անդոյայի կենտրոնական մասը։
1964 թվականին Բյորնսկինը, Անդենեսը և Դվերբերգը վերամիավորվում են` ստեղծելով Անդոյայի նոր վարչական շրջան։ Միավորվելուց առաջ Դվերբերգն ուներ 1,719 բնակչություն ։
2010 թվականի դրությամբ Դվերբերգն ուներ մոտ 250 բնակիչ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդոյ
Ավրորա (հուշարձան, Կրասնոդար)
«Ավրորա» հուշարձան (Памятник «Аврора»), հուշարձան Ռուսաստանի Կրասնոդար քաղաքում, ապագայի հանդեպ լուսավոր հավատի խորհրդանիշ։
Պատմություն
«Ավրորա» հուշարձանը Կրասնոդարում տեղադրված է նույնանուն կինոթատրոնի շենքի մոտ։ Ավելի վաղ այդ տեղում եղել է հինավուրց գերեզմանաբլուր։ Քանդակը բացվել է 1967 թվականին, պատրաստվել է Կրասնոդարի գեղարվեստաստեղծագործական արտադրական միավորման վարպետների կողմից՝ Խորհրդային իշխանության 50-ամյակի պատվին ։ Քանդակը պատրաստել են քանդակագործ Իվան Շմագունը, ճարտարապետ Եվգենի Լաշուկը, քանդակը դրոշմել է Ա. Մորովը։ Համալիրի նախագծի հեղինակն է Յուժգիպրոկոմունստրոյ ինստիտուտի Սոչիի մասնաճյուղի ճարտարապետ Ե. Սերդյուկովը ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին հուշարձանի պատվանդանի վրա արված էր մինչև մեր օրերը չպահպանված հետևյալ գրությունը. «Իշխանությունը՝ խորհուրդներին, խաղաղությունը՝ ժողովուրդներին» ։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը կայացել է 1967 թվականի մայիսի 7-ին։