cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջոն Սինգլթոն
Կենսագրություն
Սինգլթոնը ծնվել է 1986 թվականին հունվարի 6-ին Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ)։ Շեյլի Ջոնսոնի և հիպոթեքային գործակալ Դեննի Սինգլթոնի որդին է ։ Ընդունվել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը և ավարտել է 1990 թվականին։ Սինգլթոնը մտածում էր իր կարիերան շարունակել ինֆորմատիկայի ուղղությամբ։ «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ IV։ Նոր հույս» ֆիլմը նա նշել է որպես իր վրա առավելագույն ազդեցություն թողած ֆիլմ, իսկ Սթիվեն Սփիլբերգի կատարած աշխատանքը՝ որպես ոգեշնչման աղբյուր ։
Կարիերա
1991 թվականին Սինգլթոնը նկարահանվել է իր դեբյուտային՝  «Երեխաները հարևանությամբ» ֆիլմում։ Այն դրամա է, և պատմում է քաղաքային աղքատ բնակչության մասին։ Ֆիլմում Սինգլթոնի խաղընկերներն էին՝ Քյուբա Գուդինգ Կրտսերը, Անջելա Բասեթը, Այս Քյուբը, Լոուրենս Ֆիշբորնը և այլք։ Ֆիլմն ունեցել է կոմերցիոն հաջողություններ և արժանացել  քննադատների գովասանքին։ Իր աշխատասիրության և ջանքերի շնորհիվ 1992 թվականին, քսանչորս տարեկան հասակում՝  նոմինացվել է «Օսկար» մրցանակաբաշխությանը՝ լավագույն ռեժիսոր և լավագույն օրիգինալ սցենար անվանակարգերում։ 2002 թվականին, ԱՄՆ-ի ազգային գրադարանը, Կոնգրեսի գրադարանը ֆիլմը համարեցին «մշակութային նշանակություն» և այն ընտրեցին Ֆիլմերի ազգային ռեգիստրում ։  Նրա ռեժիսորական ունակությունները հանգեցրին Մայքլ Ջեքսոնի «Հիշիր ժամանակը» տեսահոլովակի նկարահանմանը, որին մասնկցում էին Էդի Մերֆին, Իմանը և Մեջիք Ջոնսոնը ։ Նրա հաջորդ ֆիլը  «Բարձրագույն կրթություն» (1995թ.) ֆիլմն էր, որը ստացավ բազմաթիվ դրական արձագանքներ և կարծիքներ։ «Ռոզվուդ» ֆիլմում Սինգլթոնը համահեղինակ և պրոդյուսեր էր։ Ֆիլմն ընդգրկվել է Բեռլինի 47-րդ կինոփառատոնի ցուցադրությունում ։ 2013 թվականին հայտնի է դարձել, որ Սինգլթոնը նշանակվել է  հայտի ռեփեր Թուփաք Շակուրի մասին պատմող ինքնակենսագրական ֆիլմի ռեժիսոր։ Իսկ 2015 թվականի ապրիլի 3-ին Ջոնը հայտարարել է, որ համագործակցությունը դարարեցվել է ։
Մահ
2019 թվականի ապրիլի 17-ին Սինգլթնը ստացել է կաթված և Լոս Անջելեսի «Սեդարս Սինա» բժշկական կենտրոնի վերակենդանացման բաժանմունքում ստացել ինտենսիվ խնամք ։ Կոստա Ռիկա կատարած ուղևորությունից ԱՄՆ վերադառնալուց հետո, նա ասել է, որ զգում է որոշակի թուլություն՝ ոտքերի շրջանում։ Ապրիլի 25-ին Սինգլթոնը հայտնվել է կոմայի մեջ ։ Ապրիլի 29-ի առավոտյան, «WDAF-TV» հեռուստաալիքը հայտնել է Սինգլթոնի մահվան ողբերգական լուրի մասին ։ Մահացել է հիսունմեկ տարեկան հասակում ։
Անձնական կյանք
Սինգլթոնը հինգ երեխա ուներ։ Նախկին կնոջից ուներ դուստր՝ Ջասթիս Մայա Սինգլթոնը (ծնվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 17-ին) և որդի՝ Մոհանդաս Սինգլթոնը (ծնվել է 1994 թվականի ապրիլի 3-ին)։ 1996 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Սինգլթոնը ամուսնացել է Գանայի վարչապետի դստեր՝ Ակոշա Բուսիայի հետ։ Զույգը ունեցել է մեկ դուստր՝ Հադար Սինգլթոնը (ծնվել է 1997 թվականի ապրիլի 3-ին)։ Նրանք բաժանվել են 1997 թվականի հունիսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ջոն Սինգլթոնի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
Հայրերի օր (ֆիլմ)
Հայրերի օր (Fathers’ day), ամերիկական կատակերգություն, 1983 թվականի «Հայրիկները» ֆրանսիական ֆիլմի վերափոխված տարբերակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1997 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր
Շիրակ Թորոսյան
Շիրակ Արտեմի Թորոսյան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ, միջազգայնագետ-պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, ՀՀ Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, Երևանի պետական համալսարանի դասախոս ։ 2006 թվականից «Ջավախք» հայրենակցական միության նախագահն է ։ «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ։
Կենսագրություն
1995 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը, 1997 թվականին` Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման ակադեմիան, 2006 թվականին` Եվրախորհրդի Քաղաքական դասընթացների երևանյան դպրոցը։
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Քաղաքական գործունեություն
2007 թվականի մայիսի 12-ին Հայաստանի հանրապետական կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 2012 թվականի մայիսի 6-ին Հայաստանի հանրապետական կուսակցության համամասնական ցուցակով ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր։ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀԿ ցուցակով ընտրվել է Ազգային Ժողովի 6-րդ գումարման պատգամավոր։ Հեղափոխությունից հետո դուրս է եկել ՀՀԿ ֆրակցիայից։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին «Իմ քայլը» դաշինքի ցուցակով ընտրվել է Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ստանիսլավ Շեկշնյա
Ստանիսլավ Շեկշնյա (Станислав Владимирович Шекшня, ), Ֆոնտենբլո կոմունայում գտնվող «INSEAD» միջազգային բիզնես դպրոցի ձեռնարկատիրության և ընտանեկան բիզնեսի ավագ պրոֆեսոր, բիզնեսի և պետական կառավարման համակարգի ղեկավարների պատրաստման և որակավորման բարձրացման մասնագետ ։ Ղեկավարում է «Leading from the Chair» և «Scandinavian Executive Institute»-ի Կառավարման խորհուրդ ծրագրերը INSEAD-ում։
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, որտեղ էլ ուսումը շարունակել է ասպիրանտուրայում։ 1993 թվականին Իսկրա Ռուդակովայի գիտական ղեկավարությամբ պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը «Վարձու աշխատանքի մոտիվացիան զարգացած արդյունաբերական երկրներում» թեմայով ։ Լրացուցիչ կրթություն է ստացել (MBA աստիճան) Բոստոնի հյուսիս-արևելյան համալսարանի բիզնես դպրոցում։
1992-2001 թվականներին Ստանիսլավ Շեկշնյան գործադիր և ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել «Alfa-Telecom», «VimpelCom», «Millicom International Cellular» և «Otis Elevator» կազմակերպություններում։
1994-2000 թվականներին, որպես հրավիրված մասնագետ, աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի Մենեջմենթի միջազգային ինստիտուտում, իսկ 1995-2003 թվականներին՝ Փարիզի Առևտրի բարձրագույն դպրոցում։
2003 թվականից «INSEAD» միջազգային բիզնես դպրոցում դասավանդում է առաջնորդություն և կորպորատիվ կառավարում։ Թոփ-մենեջերների և բիզնեսի սեփականատերերի՝ «Leading from the Chair» և «Effective Board» ծրագրերի համահիմնադիրն ու տնօրենն է ։ Աշխատանքի ընթացքում ունեցած նվաճումների համար մի քանի անգամ արժանացել է պատվոգրի (academic excellence in executive education).
Ներդրում գիտության ոլորտում
Ստանիսլավ Շեկշնյան կորպորատիվ կառավարման ոլորտի մասնագետ է։ Ինը երկրների տնօրենների խորհրդի նախագահների հետազոտությունների արդյունքում Շեկշնյան առաջարկել է տնօրենների խորհրդի ղեկավարման 3 «E» մոդելը, որը ներառում է նախագահի երեք դերերը՝ ներգրավում (engage), համագործակցություն (enable) և խրախուսում (encourage) ։
Հեղինակել է «Ժամանակակից կազմակերպության անձնակազմի ղեկավարում» ձեռնարկը, որը 1995 թվականից ի վեր՝ 7 անգամ վերահրատարակվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գործարարներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մեխակ Ղազարյան
Մեխակ Հայկազի Ղազարյան (դեկտեմբերի 13, 1966, Լենինական, ՀԽՍՀ), հայ և խորհրդային բռնցքամարտիկ, 1986 թվականի 9-րդ ամառային սպարտակիադայի հաղթող, ԽՍՀՄ եռակի չեմպիոն (1987, 1988, 1990), Եվրոպայի չեմպիոն (1987), աշխարհի գավաթակիր (1987), Բարի կամքի խաղերի հաղթող (1996), Հայաստանի չեմպիոն (1994), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1985), հանդես է եկել կիսաթեթև և թեթև քաշայինների կարգում։
Կենսագրություն
1974-1984 թվականներին սովորել է Րաֆֆու անվան թիվ 32 դպրոցում, 1984 - 1988 թվականներին սովորել և ավարտել է Լենինականի Գյումրու պետական մանկավարժական ինստիտուտի Ֆիզիկական դաստիարակության ֆակուլտետը։ Մեխակ Ղազարյանը բռնցքամարտով զբաղվել է 1980 թվականից։ Նրա մարզիչը եղել է իր ավագ եղբայրը՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ Սարգիս Ղազարյանը։ Մեխակը 1986 թվականին դարձել է 9-րդ ամառային սպարտակիադայի հաղթող, 1987 և 1988 թվականներին եղել է կիսաթեթև կարգայինների ԽՍՀՄ չեմպիոն։ 1986 թվականին ընդգրկվել է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում, դարձել է Բարի կամքի խաղերի հաղթող։ 1987 թվականին թեթև քաշայինների կարգում նվաճել է Եվրապայի չեմպիոնի տիտղոսը՝ եզրափակչում 5-0 հաշվով հաղթելով հունգարացի բռնցքամարտիկ Լասլո Սյոկեին։ Նույն առաջնությունում թեթև քաշայինների կարգում ԽՍՀՄ-ի հավաքականի կազմում հանդես եկող իր հայրենակից Նշան Մունչյանը նույնպես ոսկե մեդալ է նվաճում ։ 1988 թվականին մասնակցել է Սեուլի ամառային օլիմպիական խաղերին։ 1990 թվականին 4-րդ անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։ Նույն թվականին թեթև քաշայինների կարգում բրոնզե մեդալ է նվաճել Սիեթլ քաղաքում տեղի ունեցած Բարի կամքի խաղերում։ 1993- 1996 թվականներին ընդգրկվել է Հայաստանի հավաքականի կազմի մեջ։ 1993 թվականաին Բուրսայում մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը և նվաճել բրոնզե մեդալ։ 1994 թվականին եղել է Հայաստանի չեմպիոն։ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայի օլիմպիական խաղերին։
Մարզական կարիերայի ավարտից հետո 1997 թվականին հիմնադրել է Գյումրու քաղաքապետարանի բռնցքամարտի մարզադպրոցը, որի տնօրենն է հանդիսացել մինչև 2012 թվականը։ 2011 թվականից Հայաստանի բռնցքամարտի հավաքականի ավագ մարզչի օգնականն է ։ Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Թալդուի գավառ
Թալդուի գավառ, (منطقة تلدو) Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հոմսի մարզի 7 գավառներից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Թալդու քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 110 180 բնակչություն ։
Թալդուի գավառը բաղկացած է 4 շրջաններից՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թալդուի գավառ
Թել Քալախի գավառ
Թել Քալախի գավառ, (منطقة تلكلخ) Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Հոմսի մարզի 7 գավառներից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Թել Քալախ քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով գավառը ունի 129,429 բնակչություն ։
Թել Քալախի գավառը բաղկացած է 4 շրջաններից՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թել Քալախի գավառ
Նիկոլա Տեսլայի թանգարան
Նիկոլա Տեսլայի թանգարան (Музеј Николе Тесле / Muzej Nikole Tesle), գիտական թանգարան Բելգրադի կենտրոնական մասում։ Ամբողջությամբ նվիրված է սերբ ֆիզիկոս, գյուտարար Նիկոլա Տեսլային։
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1952 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Հարավսլավիայի կառավարության որոշմամբ։ Տեղակայված է Բելգրադի Պրոլետարների բրիգադի փողոցի երկհարկանի առանձնատանը, որ կառուցվել է 1927 թվականին սերբ ճարտարապետ Դրաժիչ Բրաշովանի նախագծով։
Թանգարանի առաջին հարկում ներկայացված են Նիկոլա Տեսլայի հեղինակած սարքերի մոդելներ, ինչպես նաև գիտնականի կյանքին ու գործունեությանը վերաբերող նյութեր, փաստաթղթեր։
Երկրորդ հարկում պահպանվում են Տեսլայի ձեռագրերը, գրառումների տետրերը, նամակները, անձնական գրադարանի գրքերը և ուրիշ այնպիսի նյութեր, որոնցով կարելի է ուսումնասիրել ֆիզիկոսի ստեղծագործական ժառանգությունը։
Թանգարանի հավաքածուն ընդհանուր առմամբ ներառում է 160.000 բնօրինակ փաստաթուղթ, մոտ 2.000 գիրք և ամսագիր, 1.200 տեխնիկական գյուտ, Նիկոլա Տեսլային պատկանող մի քանի հազար լուսանկար, գծագիր, նկար, անձնական իրեր։
Նիկոլա Տեսլայի բոլոր փաստաթղթերն ու անձնական իրերը, Տեսլայի վերջին ցանկության համաձայն, 1949 թվականին Բելգրադին է փոխանցել Սավա Կոսանովիչը։
Ներկայումս թանգարանը միակն է աշխարհում, որտեղ պահվում են մեծ գիտնականի բնօրինակ փաստաթղթերն ու անձնական իրերը։ Այդ պատճառով թանգարանն ամեն կերպ աջակցում է Տեսլայի թողած ժառանգությունն ուսումնասիրողներին` տրամադրելով փաստաթղթերն ուսումնասիրելու հնարավորություն ։
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 2015-16
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 2015-16 (2015-16 FA Cup), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 135-րդ խաղարկությունը։ Այն հովանավորվում է Emirates ընկերության կողմից և կրում է Emirates FA Cup անվանումը։ Գավաթակիրը Մանչեսթեր Յունայթեդն է, որը եզրափակչում 1-2 հաշվով հաղթեց Քրիսթալ Փելասին։
Քանի որ Յունայթեդը Պրեմիեր Լիգայի 5-րդ հորիզոնականում մրցաշրջանն ավարտելու շնորհիվ ստացել էր Եվրոպա Լիգայի ուղեգիր, Եվրոպա Լիգայի մասնակցության հնարավորություն ստացավ նաև Վեստ Հեմ Յունայթեդը։ Մանչեսթեր Յունայթեդը Անգլիայի սուպերգավաթի համար կմրցի Պրեմիեր Լիգայի չեմպիոն Լեսթեր Սիթիի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Սերբական Հանրապետության օրհներգ
Իմ Հանրապետություն (Моја Република, Moja Republika), Բոսնիա և Հերցեգովինայի երկու վարչական բաժանումներից մեկի` Սերբական Հանրապետության ազգային օրհներգ։ 2008 թվականի հուլիսի 16-ին այս օրհներգը փոխարինել է Սերբիայի հիմնը` Բոժե Պրավդե (Bože pravde - Արդար Աստված) գործիքային տարբերակին, որը 2006 թվականին ըստ Բոսնիա եւ Հերցեգովինայի Սահմանադրական դատարանի որոշման հակասահմանադրական էր հայտարարվել ։
Օրհներգի երաժշտության և տեքստի հեղինակն է Մլադեն Մատովիչը ։
Սերբերեն
Тамо гдје најљепша се зора буди Часни и поносни живе добри људи Тамо гдје се рађа нашег сунца сјај Горд и пркосан је мој завичај
За њега сви се сад помолимо Другу земљу ми немамо
У срцу мом само је један дом У срцу велика моја република У срцу мом најљепша звијезда сја Моја република, Република Српска
Тамо гдје су наши преци давни Име уписали у сваки корак славни Тамо гдје се рађа нашег сунца сјај Горд и пркосан је мој завичај
Խորվաթերեն/Բոսնիերեն
Tamo gdje najljepša se zora budi Časni i ponosni žive dobri ljudi Tamo gdje se rađa našeg sunca sjaj Gord i prkosan je moj zavičaj
U srcu mom samo je jedan dom U srcu velika moja republika U srcu mom najljepša zvijezda sja Moja republika, Republika Srpska
Tamo gdje su naši preci davni Ime upisali u svaki korak slavni Tamo gdje se rađa našeg sunca sjaj Gord i prkosan je moj zavičaj
Za njega svi se sad pomolimo Drugu zemlju mi nemamo
U srcu mom samo je jedan dom U srcu velika moja republika U srcu mom najljepša zvijezda sja Moja republika, Republika Srpska.
Հայերեն (թարգմանություն)
Այնտեղ, որտեղ արթնանում է գեղեցիկագույն այգը, Ազնիվ, հպարտ ու բարի մարդիկ են ապրում։ Այնտեղ, որտեղ ծնվում է մեր արեւի փայլը- Իմ հպարտ եւ անառիկ տունն է։
Նրա համար դե եկեք բոլորս միասին հիմա աղոթենք, Մեկ այլ երկիր մենք չունենք։
Իմ սրտում կա միայն մեկ տուն, Սրտիս կենտունում իմ մեծ հանրապետություն, Իմ սրտում գեղեցկագույն աստղ է շողում - Իմ հանրապետություն, Սերբական Հանրապետություն։
Այնտեղ, որտեղ մեր վաղեմի նախնիներն են Անունները գրել են ամեն քայլափոխին։ Այնտեղ, որտեղ ծնվում մեր արևի փայլը- Իմ հպարտ եւ անառիկ տունն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրհներգեր Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության քաղաքականություն Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինա
Սուպետար
Սուպետար (Supetar, San Pietro della Brazza), քաղաք Խորվաթիայում։ Գտնվում է Բրաչ կղզու հյուսիսային մասում։ 1827 թվականից եղել է կղզու վարչական կենտրոնը ։ Սուպետար քաղաքի կազմի մեջ մտնում են ևս 3 բնակավայրեր՝ Սպլիտսկան, Շկրիպը, և Միրցան։
Պատմություն
Սուպետրայի առաջին բնակավայրը գտնվել է փոքր թերակղզում։ Դա բնակավայր է եղել մեր թվարկությունից առաջ անկման սկզբին։ Ներկայումս այդ վայրում գտնվում է գերեզմանոց։
Ժամանակակից բնակավայրը հիմնադրվել է 16-րդ դարում։ Քաղաքի հիմնական զարգացումը եղել է 18-19-րդ դարերում, երբ Սուպետարը դարձել է Բրաչ կղզու վարչական կենտրոնը ։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքում կա բարոկկո ոճով մատուռ, որը մնացել է Սուրբ Պետրոս եկեղեցուց։ Այն վերակառուցվել է 1773 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սպլիտսկո Դալմատինսկա
Բելա Տալբոտ
Բելա Տալբոտ (Լուգոշի)  (Bela Talbot "Lugosi"), ամերիկյան Warner Bros. ընկերության Գերբնական հեռուստասերիալի հորինված կերպար, որի դերասանն է Լորեն Կոենը։
Երրորդ եթերաշրջան
«Սև ռոք Բլեք Ռոքում» սերիայում Բելան փորձում է գողանալ և վաճառել Նապաստակի թաթը (հնարավոր է 1,5 դոլլար, քանի որ դա թաթի ամենաբարձր գինն էր)։ Հոգիների սեանսի սարքը գտնելով նա իմանում է, որ թաթը գտնվում է Ջոն Վինչեսթերի պահոցում և դրա համար երկու գողերի է վարձում, որոնք պետք է գողանան թաթը։ Վերջ ի վերջո դառնալով Նապաստակի թաթի գերին նա ստիպված օգնում է Սեմին և Դինին վերացնել թաթի անեծքը։
«Ալ արշալույս» սերիայում հայտնի են դառնում որոշ փաստեր Բելայի կյանքի մասին, օրինակ այն, որ նա խաբում է հարուստ հաճախորդներին, նրանց հետ սեանսներ կատարելով և գերբնական իրեր վաճառելով։
Սերիայի սկզբում թվում է, թե նա ցանկանում է օգնել Դինին և Սեմին, սակայն ավելի ուշ պարզ է դառնում, որ այդպիսով նա ցանկանում է ստանալ «Փառքի ձեռքը», որն ավելի ուշ վաճառվում է հաճախորդին։
Այն ժամանակ երբ Բելան նույնպես տեսնում է հոգի նավը, նա օգնություն է խնդրում եղբայրներից։ Նա գիտեր, որ ամեն ինչ կարող է վերջանա, քանի որ նավը տեսնում են բոլոր նրանք, ովքեր թափում են իրենց ընտանիքի անդամի արյունը, սակայն չնայած դրան, նա չի ցանկանում բացել իր պատմությունը։
Կախարդանք օգտագործելով և երկու եղբայր ծովահենների համար հանդիպում կազմակերպելով Վինչեստերները փրկում են Բելայի կյանքը։ Որպես շնորհակալություն նա եղբայրներին 10 000 դոլար գումար է տալիս։
Թարմ արյուն սերիայում Գորդոն Ուոքերը փախչում է բանտից և գտնում է Բելային, իմանալով, որ նա աշխատել է Վինչեստերների հետ։ Չնայած այն բանին, որ Գորդոնը սպառնում էր նրան, Բելան միայն եղբայրների գտնվելու վայրն է ցույց տալիս Գորդոնին։
Իմանալով, որ Բելան պատմել է Գորդոնին, թե որտեղ են իրենք գտնվում, Դինը սպառնում է սպանել նրան։ Փորձելով կանխել այդ փաստը, Բելան հոգիներից իմանում է Գորդոնի գտնվելու վայրը և այդ տեղեկությունը Դինին է տալիս։
Վինչեստերները այդ բույսի միջոցով Բոբբիի երազի մեջ են ցանկանում մտնել։ Այն բանի համար, որպեսզի գտնեն այդ հազվագյուտ բույսը, եղբայրները դիմում են Բելային։ Սկզբում նա հրաժարվում է, սակայն ամեն դեպքում գալիս է եղբայրների մոտ և բերում է այդ բույսը (դրանից մի քանի րոպե առաջ Սեմը նրա մասին մի ինտիմ երազ էր տեսել)։ Բելան ասում է, որ ցանկանում է օգնել Բոբբիին, քանի որ վերջինս շատ շուտ փրկել էր նրա կյանքը, ավելի ուշ Բոբբին բացատրում է, որ դա ճիշտ չէ։ Նա մնում է եղբայրներին օգնելու այդ գործում, սակայն շուտով անհայտանում է, իր հետ վերցնելով Վինչեստերների Կոլտը։
«Պատերազմում ինչպես պատերազմում» սերիայում Սեմը և Դինը հետապնդում են Բելլային, ցանկանալով վերադարձնել գողացված Կոլտը։ Սակայն երբ եղբայրները գտնում են Բելայի հյուրանոցային համարը Մոնյումենտում (Կոլորադո), Բելան անանուն զանգ է կատարում, և Վինչեստերների մոտ ոստիկաություն է ուղարկում։
«Ժամանակը իմ կողմից է» սերիայում Դինը իմանում է, որ ինչ-որ Ռուֆուս Տյորներ անունով որսորդ գիտի, որտեղ կարելի է գտնել Բելային։ Դինը ուղևորվում է դեպի Վերմոնտ՝ Ռուֆուսի տան մոտ։ Վերջինս Դինին մի ծրար է տալիս, որի մեջ շատ հետաքրքիր տեղեկություններ կան Բելլայի մասին։ Այդպիսով Դինը իմանում է, որ Բելան (նրա իրական անունը Էբբի է) սպանել է իր ծնողներին, երբ ընդամենը 14 տարեկան էր։ Նրանք մահացել են ավտովթարի պատճառով։ Երբ Դինը գտնում է նրան հյուրանցում, նա ցույց չի տալիս, որ զղջում է ծնողների մահվան համար։ Բելան ասում է, որ այս ընթացքում արդեն կարողացել է վաճառել Կոլտը։ Դինն արդեն պատրաստվում էր սպանել նրան, երբ դռան մոտ մի խուրձ խոտ տեսավ, որը պաշտպանում է Դժոխքի շներից, և որոշեց Բելային նրանց թողնել։
Այդ նույն օրվա գիշերը Բելան գալիս է Էրի (Փենսիլվանիա)։ Մտնելով Վինչեստերների համար, նա կրակում է մահճակալների վրա, մտածելով որ Սեմը և Դինը այնտեղ են, սակայն նրանք արդեն հեռացել էին։ Մեկ ակնթարթ հետո զանգում է Դինը և ասում է, որ ինքը գիտի, որ Բելան չի սպանել իր ծնողներին, նրանց դեմոնն է սպանել ըստ գործարքի, որը Էբբին կնքել է ուղիղ 10 տարի առաջ։ Այսօր այդ գործարքի տարելիցն է, դա նշանակում է, որ Բելան այսօր կմահանա, իսկ հոգին կգնա դժոխք։ Բելան բացատրում է, որ Սեմի սպանությունը գործարքից հեռանալու միակ միջոցն է։ Նա ասում է Դինին, որ բոլոր գործարքները Լիլիթի մոտ են գտնվում։ Դինը կախում է խոսափողը։ Արդեն կեսգիշեր է։ Դժոխքի շների ձայները տարածվում են ճանապարհներում...
Ստեղծում
Ի սկզբանե Բելան որպես կրկնվող կերպար էր ստեղծվում, սակայն ավելի ուշ սերիալը հեռարձակող CW Television Network ընկերությունը հեղինակներին խնդրում է նրան դարձնել երկրորդ անընդհատ երևացող կնոջ կերպար, բացի դեմոն Ռուբիից։ Հետաքրքիր է, որ Կոենը փորձել է Ռուբիի դերը, սակայն ստացել է Բելայի դերը Իմանալով Կոենի բրիտանական շեշտադրության մասին, Կրիպկեն նրա հերոսուհուն բրիտանացի է դարձնում։ Ավելի ուշ դերասանուհին ինքն էր նմանակում Բելային այդ կողմից, զգալով, որ նա ինչ որ գաղտնի բաներ ունի, ինչը համապատասխանում է բրիտանական շեշտադրությանը ։ Իր դերին պատրատվելու համար Կոենը սովորել է օգտագործել սառը զենքերը ։
Քննադատությունները
Քննադատների կարծիքները կերպարի վերաբերյալ հակասական էին։
BuddyTV-ի ղեկավար Դոն Ուիլյամսը կարծում է, որ Բելային ֆիլմի մեջ ավելացնելը թակարդ էր, որպեսզի արական սեռի դեռահասները ավելի շատ ֆիլմը դիտեն, և ասել են, որ կերպարը շեղում է եղբայրներին իրենց եղբայրական կապերից, ինչը ավելի է հետաքրքրացնում սերիալը։ Նա Բելային համեմատել է Կին-Կատվի և «Հրեշտակ» հեռուստասերիալի կերպար Գվեն Ռայդենի կերպարների հետ ։
Դիանա Ստինբերգենը IGN-ից ավելի մեծ հիասթափություն էր զգում Բելայի չար ձևով հայտնվելու ժամանակ ։ Նա զգում էր, որ կերպարի մահը շատ արագ և ուշ է ներկայացված, սակայն զարմացած էր այն պատճառով, որ սցենարիստները կարողացել են այնպես անել, որ հեռուստադիտողները խղճահարություն զգան Բելայի հանդեպ նրա մահվան պահին։
Տինե Չարլզին TV Guide-ից դուր է եկել Բելայի կերպարը, սակայն այն, որ Բելան անընդհատ Վինչեստերներից ինչ-որ բան է գողանում, դա նրան շատ անփույթ է ներկայացնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Գերբնական» հեռուստասերիալի կերպարներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Ռոմանոս
Ռոմանոսներ, կայսրեր Բյուզանդիայում։
Ռոմանոս I Լակապենոս (ծննդյան թվականն անհայտ—948), հայազգի կայսր 920—944 թվականներիին։ Եղել է ծովակալ, մանկահասակ կայսր Կոստանդին VII Ծիրանածինի խնամակալը (919), որի հետ ամուսնացնելով իր դուստր Հելենեին, դարձել է «կայսերահայր», ստացել մագիստրոսի և կեսարի պատվաստիճաններ, հռչակվել կայսերակից, ապա՝ կայսր։ 921—924 թվականի ընթացքում կայսերակից է հռչակել իր որդիներ Քրիստափորին, Ստեփանոսին և Կոստանդինին, իսկ 16-ամյա Թեաիիլոսին նշանակել պատրիարք։ Ռոմանոս I պաշտպանել է մայրաքաղաքի պաշտոնյա ավագանու շահերը, պայքարել ազատ գյուղացիների (որոնք հիմնական հարկատուն էին և բանակը համալրողները) հողազրկման ղեմ։ 922 թվականին մեծ բանակ է ուղարկել Դվինի ամիրա Սպուքի դեմ, սակայն վերջինս Աշոտ P-ի օգնությամբ վտարել է բյուզանդացիներին։ Պատերազմել է Բուլղարիայի և արաբների դեմ։ Կայսրության սահմանները հասցրել է մինչև վերին Եփրատ և Տիգրիս։ 941 թվականին պարտության է մատնել Կիևյան Ռուսիայի իշխան Իգորին, իսկ 944 թվականին նրա հետ կնքել հաշտության պայմանագիր։ Ռոմանոս I-ի դեմ բազմիցս կազմակերպվել են դավադրություններ․ 944 թվականին գահընկեց է արվել որդիներից, աքսորվել Պրոտե կղզի, դարձել վանական։ Ռոմանոս I-ի արտաքին քաղաքականությունը և ռազմական հաջողություններին մեծապես նպաստել են նրա հայազգի զորավարներ Հովհաննես Կուրկուասը, Թեոփիլոս Կուրկուասը, Մելիասը (Մլեհը), ծովակալ Ալեքսիոս Մուսելեն։
Ռոմանոս II (ծննդյան թիվն անհայտ—963), կայսր 959 թվականից։ Մակեդոնական (հայկական) դինաստիայից։ Կոստանդին VII Ծիրանածինի որդին։ Ռոմանոս II-ի օրոք է գործել հայազգի զորավար, ապագա կայսր Նիկեփորոս II Փոկասը, որը խոշոր հաղթանակներ է տարել արաբների նկատմամբ։ 961 թվականին Ռոմանոս II-ի դեմ կազմակերպվել է անհաջող դավադրություն։ Ենթադրվում է, որ մահացել է թունավորումից։ Կոստանդին VII Ծիրանածինը իր «Կայսրության կառավարման մասին» աշխատությունը գրել է Ռոմանոս II-ի համար։
Ռոմանոս III Արգիրոս (մոտ 968—1034), կայսր 1028 թվականից։ Մակեդոնական (հայկական) դինաստիայից։ Կայսր է դարձել 60 տարեկանում՝ ամուսնանալով Կոստանդին VIII-ի դուստր Զոեի հետ։ Պատերազմել է արաբների դեմ։ Ձգտելով իր ազդեցությունը տարածել Հայաստանում, 1030 թվականին իր զարմուհուն կնության է տվել «Մեծ Հայքի էքսուսիարխին» (հավանաբար հայոց թագավոր Հովհաննես-Սմբատի եղբայր Աշոտին)։ Ռոմանոս III-ի օրոք արաբներից ազատագրվել են Եդեսիան (1032), Բերկրին (1034)։ Հայկական աղբյուրները նշում են Ռոմանոս III-ի հակահայադավան քաղաքականությունը, նրան անվանում «խակամիտ, չարաբարո և հայադավանության հայհոյիչ»։ Ռոմանոս III-ին խեղդամահ են արել բաղնիքում՝ Զոեի համաձայնությամբ, այլ վարկածով՝ թունավորել է Զոեն։
Ռոմանոս IV Դիոգենես (ծննդյան թվականն անհայտ—1072), կայսր 1068—1071 թվականին։ Արտահայտել է ռազմաֆեոդալական ավագանու շահերը։ Սելջուկյան թուրքերի դեմ պայքարելու համար վերակազմել է բանակը։ 1068 թվականին մի շարք հաղթանակներ է տարել սելջուկների նկատմամբ, սակայն 1071 թվականին պարտվել է Մանազկերտի մոտ (1011) և գերի ընկել։ Ազատվել է Արսլանին զիջելով Մանազկերտը, Եդեսիան, Մենբիջը, Անտիոքը և ամենամյա հարկ տալու պայմանով։ 1071 թվականի հոկտեմբերին գահընկեց է արվել։ Գահը վերադարձնելու փորձն անհաջողության է մատնվել։ Հայկական աղբյուրներում ներկայացված է իբրև հայադավանության հալածիչ։ Թշնամաբար է վերաբերվել Սեբաստիայում հաստատված Վասպուրականի թագավոր Սենեքերիմ Արծրունու որդիներ Ատոմին և Աբուսահլին։
Կատեգորիա:Բյուզանդիայի կայսրեր
Տոպազ
Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Դմիտրի Գապանովիչ
Դմիտրի Գապանովիչ (Дмитрий Афанасьевич Гапанович, ), Ռազմական խորհրդի անդամ և Մոսկովյան ռազմական օկրուգի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտ (1944):
Կենսագրություն
Դմիտրի Գապանովիչը ծնվել է 1896 թվականին գյուղացու ընտանիքում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից, շարքային։ 1918 թվականից հանդես է եկել Կարմիր բանակի կազմում, 1919 թվականից` Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Արևմտյան ռազմաճակատում մղվող մարտերին։ 1929 թվականին ավարտել է Վ. Ի. Լենինի անվան Ռազմա-քաղաքական ակադեմիային կից ավագ քաղաքական կազմի դասընթացները, 1941 թվականին` Կարմիր բանակի քաղաքական կառավարման բարձրագույն քաղաքական կազմի դասընթացները։ 1929-1939 թվականներին զորքերում կատարել է կուսակցական-քաղաքական աշխատանք։ 1939 թվականի փետրվարից մինչև 1941 թվականի հունվարը եղել է Անդրբայկալյան ռազմական օկրուգի Ռազմական խորհրդի անդամ։ Հայրենական պատերազմի ընթացքում 1941 թվականի հունիսից եղել է Կենտրոնական ռազմաճակատի Ռազմական խորհրդի անդամ։ Մասնակցել է Սմոլենսկի մարտերին և 1941 թվականի սեպտեմբերից նշանակվել Կիևյան Հատուկ ռազմական օկրուգի Ռազմական խորհրդի անդամ, 1941 թվականի նոյեմբերից` Ուրալյան ռազմական օկրուգի Ռազմական խորհրդի անդամ։ 1942 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1947 թվականի մայիսը` Մոսկովյան ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատարի քաղաքական գծով տեղակալ, Ռազմական խորհրդի անդամ։  Միաժամանակ, մինչև 1943 թվականի հոկտեմբերը կատարել է Մոսկովյան պաշտպանական գոտու Ռազմական խորհրդի անդամի պարտականությունները։ Հետպատերազմյան տարիներին Խորհրդային բանակում կատարել է կուսակցական աշխատանք, եղել է ցամաքային զորքերի ռազմական և ֆիզիկական պատրաստականության Գլխավոր վարչության պետ։
Մահ
Դմիտրի Գապանովիչը մահացել է 1952 թվականին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի Վվեդենյան գերեզմանատանը ։
Ընտանիք
Դմիտրի Գապանովիչի դստեր` Վերա Դմիտրիևնայի հետ ամուսնացել է Օ. Վ. Պենկովսկին, թոռնուհին Մարիա Օլեգովնան է ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի (եռակի) շքանշաններով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Տղայի կյանքը
«Տղայի կյանքը», ամերիկացի գրող Ռոբերտ Ռիկ Մակամոնի բեսթսելլերը, որ լույս է տեսել 1991 թվականին։ Նույն տարում վեպն արժանացել է Բրեմ Ստոկերի մրցանակի, իսկ 1992 թվականին՝ Ֆենտեզիի համաշխարհային մրցանակի Լավագույն վեպ անվանակարգում ։
Վեպի գործողությունները ծավալվում են 1960-ական թվականներին Ամերիկայում՝ հասարակական կյանքում տեղի ունեցող բազմաթիվ փոփոխությունների ֆոնին։ Մակամոնն անդրադառնում է սևամորթ բնակչության առանձնացման, Կու-կլուկս-կլանի և Հանուն քաղացիական իրավունքների շարժման հակամարտությանը։
Ամփոփում
Պատմվում է 12֊ամյա Կորի Մեկինսոնի անունից, ով ապրում էր Զեֆիր հորինված քաղաքում՝ Ալաբամա նահանգում։ Սյուժեի հանգույցը Կորիի և իր հայրիկի՝ Թոմի ուղևորությունն է, որի ընթացքում նրանք պատահահաբար ավտովթարի ականատեսն են դառում. նրանց աչքերի առաջ մեքենան դուրս է գալիս ճանապարհից և ընկնում է անհատակ Սակսոն լճի մեջ։ Տղայի հայրը ցատկում է ջրի մեջ և փորձում փրկել ուղևորներին, սակայն պարզում է, որ ավտովթարը հատուկ էր կազմակերպված, որպեսզի ոչնչացնեին դաժան սպանության ապացույցները։
Կերպարներ
Կորի Մեկինսոն  – 12-ամյա տղա, ով օժտված է աշխույժ երևակայությամբ և գրողի ակնհայտ տաղանդով։ Կորցրել է հավատը ոստիկանության հանդեպ, նա ինքն է հետաքննություն կատարում ցանկանալով պարզել, թե ինչ է իրականում պատահել լճի մեջ։
Բեն Սիրս  – Կորիի ընկերը, դանդաղաշարժ և  մեղմ, բայց միևնույն ժամանակ ճգնաժամային իրավիճակներում պատրաստ է պաշտպանել իրեն ու ընկերներին։
Ջոնի Ուիլսոն  – Կորիի ընկերը, ունի հնդկական արմատներ, հավաքում է հնագիտական գտածոներ, գրքի վերջում գիտակցում է, որ հաճախ խաղաղության կարելի է հասնել բռունցքների շնորհիվ։
Լեդի – քաղաքի սևամորթների համայնքի առաջնորդ։ Կին, ումից վախենում են և հարգում։ Նա կարողանում է շփվել մահացածների  հոգիների հետ։ Ջրհեղեղի ժամանակ փոքր տղային փրկելու համար Կորիին նվիրում է հեծանիվ։ Թոմ Մեկինսոնին օգնում է հաղթահարել իր վախերը։
Բժիշկ Լիզանդեր  – տեղական անասնաբույժ, ով ծնունդով հոլանդացի է, վերապրել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Նա ապրում էր իր կնոջ՝ Վերոնիկայի հետ։
Վերոն Տակստեր  – քաղաքի ամենահարուստ մարդու որդին։ Հոր հետ վեճից հետո հրաժարում է հագուստ հագնել։  Լինելով մտավոր ոչ այնքան առողջ մարդ՝ մեծապես օգնում է Կորիին  հետաքննության մեջ։
Դիկ Մոուլտրի  – վախկոտ, չար ու եսասեր մարդ։ Նա հանդիսանում է Կու֊ կլուս֊ կլանի անդամ։
Մեր Սվոուպ  – Զեֆիրի քաղաքապետը, ում Կորին կասկածում է «լճի մարդու» սպանության մեջ։
Բրեյլին եղբայրներ  – երկվորյակներ, Գոչա և Գորդո, կարգազանցներ սև հեծանիվներով, ովքեր կռիվ են սարքում իրենցից թույլերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Գրիգորի Ռոմանով
Ռոմանով Գրիգորի Վասիլևիչ, սովետական պետական և կուսակցական գործիչ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1983)։ ՍՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։
Ավարտել է (հեռակա) Լենինգրադի նավաշինության ինստիտուտը (1953)։ Մասնակցել է 1941—1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1946 թվականից աշխատել է Լենինգրադի Ա․ Ա․ ժդանովի անվան գործարանի կենտրոնական կոնստրուկտորական բյուրոյում (կոնստրուկտոր, սեկտորի վարիչ)։ 1955 թվականից՝ նույն գործարանի կուսկոմիտեի քարտուղար, ապա ՍՄԿԿ ԿԿ կուսկազմակերպիչ։ 1957 թվականից ՍՄԿԿ Լենինգրադի Կիրովյան շրջկոմի քարտուղար, այնուհետև 1-ին քարտուղարը։ 1961 թվականից Ռմանովը ՍՄԿԿ նինգրադի քաղկոմի, 1962 թվականից՝ ՄՄԿԿ Լենինգրադի մարզկոմի քարտուղար, 1963 թվականից 2-րդ քարտուղարն էր։ 1970—1983 թվականներին՝ ՄՄԿԿ Լենինգրադի մարզկոմի 1-ին քարտուղար։ 1983 թվականից՝ ՍՄԿԿ ԿԿ քարտուղար։ ՍՄԿԿ ԿԿ անդամ է 1966 թվականից, ՍՄԿԿ ԿԿ Քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու՝ 1973 թվականից, Քաղբյուրոյի անդամ՝ 1976 թվականից։ ՍՍՀՄ VII—X գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ է։ 1971 թվականից ՍՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության անդամ։ Պարգևատրվել է Լենինի 3, Հոկտեմբերյան հեղափոխության և 2 այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ
Ռոբերտ ՄաքՆամարա
Ռոբերտ Սթրեյնջ ՄաքՆամարա (Robert Strange McNamara, ), ամերիկացի գործարար և հանրապետական քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ պաշտպանության նախարար 1961-1968 թվականներին (Ջոն Քենեդիի և Լինդոն Ջոնսոնի օրոք)։ 1968-1981 թվականներին եղել է Համաշխարհային բանկի նախագահ։ ՄաքՆամարան պատասխանատու էր պետական քաղաքականության մեջ համակարգային վերլուծության կիրառման համար, ինչը հանգեցրել է կարգապահության առաջացմանը, որն այսօր հայտնի է որպես քաղաքական վերլուծություն։
Մինչև պետական ծառայության անցնելը նա եղել է «Whiz Kids»-ից (թարգմանաբար՝ «Իմաստուն երեխաներ») մեկը՝ տասը սպաներից բաղկացած խումբ, որն օգնել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո վերականգնել Ford Motor ընկերությունը, իսկ կարճ ժամանակ անց՝ պաշտպանության նախարար դառնալուց առաջ, զբաղեցրել Է Ford Motor-ի նախագահի պաշտոնը։ Խորհրդականների խումբը, որը նրա հետ եկել է Պենտագոն, «ժառանգել» է «Whiz Kids» մականունը։ ՄաքՆամարան պաշտպանության նախարարի պաշտոնը զբաղեցրել է 2595 օր՝ 1961-1968 թվականներին։ Այսպիսով՝ ՄաքՆամարան այդ պաշտոնում գտնվելու ռեկորդ է սահմանել։
Երիտասարդություն և կարիերա
Ռոբերտ ՄաքՆամարան ծնվել է Կալիֆորնիայի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։ Նրա հայրը եղել է Ռոբերտ Ջեյմս ՄաքՆամարան, որն աշխատել է որպես կոշիկի մեծածախ ընկերության վաճառքի մենեջեր, մայրը՝ Կլարա Նել Սթրեյնջ ՄաքՆամարան։ Հոր նախնիները իռլանդացիներ էին և մոտ 1850 թվականին, իռլանդական մեծ սովից հետո, արտագաղթել են ԱՄՆ, սկզբում՝ Մասաչուսեթս, այնուհետև՝ Կալիֆոռնիա։ Նա 1933 թվականին ավարտել է Պյեմոնտեի Պիեմոնտի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ եղել է բոյսքաութների «Rigma Lions» ակումբի նախագահը և ստացել «Eagle Scout» աստիճան։ 1937 թվականին ավարտել է Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանը տնտեսագիտության բակալավրի աստիճանով։
ՄաքՆամարան «Phi Gamma Delta» եղբայրության անդամ էր։ Նա նաև Բերքլիի Կալիֆորնիայի համալսարանի «Ոսկե արջի» խմբակի անդամ էր, որը ստեղծվել է ուսանողների առաջնորդության հմտությունների զարգացման համար։ 1939 թվականին Հարվարդի բիզնես դպրոցում ստացել է MBA (մագիստրոսի) աստիճան։
Հարվարդի բիզնեսի դպրոցն ավարտելուց հետո ՄաքՆամարը մեկ տարի աշխատել է Սան Ֆրանցիսկոյի Price Waterhouse հաշվապահական ընկերությունում։ 1940 թվականի օգոստոսին նա վերադարձել է Հարվարդ՝ հաշվապահական հաշվառում դասավանդելու բիզնեսի դպրոցում, և դարձել է այդ ժամանակ ամենաբարձր վարձատրվող և ամենաերիտասարդ դոցենտը։ 1943 թվականի սկզբին նա ԱՄՆ ՌՕՈՒ է ընդունվել որպես կապիտան՝ այնտեղ բերելով բիզնեսի մեջ օգտագործվող վերլուծական մոտեցումներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա ծառայել է վիճակագրական վերահսկողության վարչությունում։ Նրա գլխավոր պարտականություններից էր ամերիկյան ռմբակոծիչների, հատկապես B-29 ուժերի գործողությունների արդյունավետության վերլուծությունը՝ Հնդկաստանի, Չինաստանի և Մարիանյան կղզիներում գեներալ-մայոր Քերթիս Լեմեյի հրամանատարության ներքո։ ՄաքՆամարան ռմբակոծիչ ավիացիայի 20-րդ հրամանատարության համար ստեղծել է վիճակագրական կառավարման բլոկներ և մշակել է B-29s-ի արդյունավետության կրկնապատկման ժամանակացույց՝ որպես տրանսպորտային միջոց վառելիքի և բեռների փոխադրման համար։ 1946 թվականին թողել է վավեր զինվորական ծառայությունը՝ փոխգնդապետի կոչումով և պարգևատրվել «Պատվո լեգիոն» շքանշանով։
Պաշտոններ և գործունեություն
Եղել է Հարվարդի բիզնեսի դպրոցի պրոֆեսոր և «Ford Motor Company»-ի փոխնախագահ, ապա գլխավորել այն՝ այդպիսով դառնալով կոնցեռնի առաջին ղեկավարը ոչ Ֆորդ կլանից։ Ընկերության ղեկավարի պաշտոնում աշխատել է 5 շաբաթ, իսկ հետո Ջոն Քենեդիի առաջարկով աշխատանքի է անցել կառավարության կազմում՝ զբաղեցնելով պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Սկզբում Քենեդին Ռոբերտ ՄաքՆամարին առաջարկել էր զբաղեցնել էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնը։ «Ford Motor Company»-ում աշխատելիս ստեղծել է Ford Falcon ավտոմեքենան՝ ամենահայտնի մեքենաներից մեկը (առաջին տարում վաճառվել է շուրջ 500 000 մեքենա)։
Պաշտպանության նախարար
1960 թվականին ընտրվելուց հետո, ընտրված նախագահ Ջոն Ֆ. Քենեդին սկզբնապես պաշտպանության նախարարի պաշտոնն առաջարկել է նախկին պետքարտուղար Ռոբերտ Ա. Լովեթին։ Սակայն Լովեթը մերժել է այդ առաջարկը՝ խորհուրդ տալով ՄաքՆամարային։ Քենեդին դրանից հետո ուղարկել է Սարջենթ Շրայվերին` ՄաքՆամարային Գանձապետարանի ղեկավարի (ֆինանսների նախարարի) կամ պաշտպանության նախարարի պաշտոնում առաջարկելու համար հինգ շաբաթ այն բանից հետո, երբ ՄաքՆամարը դարձել էր Ford Motors-ի նախագահ։ ՄաքՆամարան անմիջապես մերժել է Գանձապետարանի ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցնելու առաջարկը, բայց ի վերջո ընդունել է Քենեդիի հրավերը՝ որպես պաշտպանության նախարար։ Հատուկ խորհրդական Թեդ Սորենսենի խոսքով՝ Քենեդին ՄաքՆամարային համարում էր «իր թիմի աստղ՝ նրան կոչ անելով խորհրդակցել լայն շրջանակի հարցերի շուրջ, որոնք գտնվում են ազգային անվտանգության սահմաններից դուրս, այդ թվում գործարար և տնտեսական»։ ՄաքՆամարան Քենեդիի վարչակազմի այն քիչ անդամներից էր, որը մոտիկից հանդիպել, աշխատել և շփվել է անձամբ Քենեդիի հետ, և նա այդքան մոտ էր դարձել նաև գլխավոր դատախազ Ռոբերտ Ֆ. Քենեդիի հետ, որը 1968 թվականին կրտսեր Քենեդիի հուղարկավորության ժամանակ դագաղն է տարել։
Սկզբնապես քաղաքականության հիմքերը, որոնք նախագահ Քենեդիի կողմից շարադրվել էին 1961 թվականի մարտի 28-ին Կոնգրեսինն հղած ուղերձում, ՄաքՆամարին բերել են պաշտպանական ծրագրերի վերակողմնորոշման։ Քենեդին մերժել է առաջին հարվածի հայեցակարգը և ընդգծել է ԱՄՆ-ի, նրա դաշնակիցների վրա միջուկային հարձակումը զսպելու համար համարժեք ռազմավարական սպառազինության և պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Նա պնդում էր, որ զինծառայողները պետք է մշտապես գտնվեն քաղաքացիական հրամանատարության և կառավարության ներքո, և երկրի պաշտպանական քաղաքականությունը պետք է «նախատեսված լիներ չկանխամտածված կամ անհիմն համընդհանուր պատերազմի վտանգը նվազեցնելու համար»։ Արտասահմանում ԱՄՆ-ի ուժերի դաշնակիցների հետ համագործակցությամբ հիմնական առաքելությունը եղել է «ազատ աշխարհի կայուն էրոզիայի կանխարգելումը սահմանափակ պատերազմների միջոցով»։ Քենեդին և ՄաքՆամարը մերժել են զանգվածային հատուցման հայեցակարգը և ընդունել ճկուն արձագանքմանը։ ԱՄՆ-ն արտակարգ իրավիճակում ցանկանում էր ընտրություն ունենալ, այլ բան, քան «անփառունակ նահանջ կամ անսահմանափակ հատուցում», ինչպես այդ ժամանակ ասել է ԱՄՆ նախագահը։ Բարեփոխումների քայլերը զգալի էին, քանի որ ՄաքՆամարան լիովին հրաժարվել էր նախագահ Դուայթ Դ. Էյզենհաուերի քաղաքականությունից՝ զանգվածային պատասխան հարված հօգուտ ճկուն արձագանքման ռազմավարության, որը հենվում էր ԱՄՆ-ի ներուժի ամրապնդման, սահմանափակ, ոչ միջուկային պատերազմ վարելու վրա։ 1961 թվականին նաև ստեղծել է Պաշտպանության նախարարության հետախուզական վարչությունը (ՌՄՕ) և պաշտպանական մատակարարման գործակալությունը։
Քենեդիի վարչակազմը հատուկ ուշադրություն է դարձրել «ազգային-ազատագրական պատերազմների» կոմունիստական մարտավարությանը դիմակայելու ունակության բարձրացմանը, որոնցում հակառակորդը ձգտում էր խուսափել ճակատային ռազմական դիմակայությունից և դիմել էր քաղաքական քայքայիչ գործունեության և պարտիզանական մարտավարության։ ՄաքՆամարան 1962 թվականի իր տարեկան զեկույցի ժամանակ ասել է «նրանց (կոմունիստների) ռազմական մարտավարությունը դիպուկահարները, որոգայթները և հանկարծակի հարձակումներն են։ Քաղաքական մարտավարությունն ահաբեկչություն է, շորթում և սպանություն»։ Գործնական առումով դա նշանակում էր ԱՄՆ զինծառայողների, ինչպես նաև այնպիսի դաշնակիցների պատրաստումն ու զինումը, ինչպիսիք են Հարավային Վիետնամը՝ ապստամբների դեմ գործողությունների համար։
Վիետնամի պատերազմ
Ջոն Ֆ. Քենեդու նախագահության և ՄաքՆամարայի պաշտպանության նախարար եղած ժամանակ Վիետնամում գտնվող ամերիացի ռազմական խորհրդականների թիվը 900-ից դարձավ 16,000-ի, որոնք չպետք է մտնեին պատերազմական գործողությունների մեջ, այլ պետք է վերապատրաստեին Վիետնամի Հանրապետության զինված ուժերին ։ Վիետնամում մարտական խորհրդականների թիվը Քենեդիի մահվան պահին տատանվում էր։ Վիետնանում ամերիկացի ռազմական խորհրդականի մահվան առաջին դեպքը գրանցվեց 1957 կամ 1959 թվականին, երբ ԱՄՆ-ում նախագահում էր Դուայթ Էյզենհաուերը, որը, Սթենլի Շենբաումի ջանքերով, Վիետնամ էր ուղարկել ԿՀՎ-ի և այլ հատուկ ծառայությունների օպերատիվ աշխատակիցների։
1965 թվականին, ի պատասխան Viet Cong-ի և նրանց դաշնակից Հյուսիսային Վիետնամի ռազմական գործունեության ակտիվացման, ԱՄՆ-ն սկսեց ռմբակոծել Հյուսիսային Վիետնամը, տեղակայվեցին խոշոր ռազմական ուժեր և ԱՄՆ-ի բանակը ռազմական գործողություններ սկսեց Հարավային Վիետնամում։ ՄաքՆամարայի ծրագիրը, Վիետնամում ամերիկյան բարձրագույն հրամանատարության խնդրանքներին համաձայն, հանգեցրել է 1967 թվականի վերջին զորքերի ավելացմանը մինչև 485 հազար և մինչև 1968 թվականի հունիսի 30-ը՝ գրեթե 535 հազար։ Նրանց գրեթե 60 տոկոսը կազմում էին անմիջականորեն մարտական ուժերը, իսկ մնացածը աջակցության և ապահովման զորքեր էին։ Կորուստների ցանկն ամբողջ ընթացքում աճել է, քանի որ զորքերի քանակը գնալով ավելացել է, իսկ պայքարի ինտենսիվությունը՝ սրվել։ Վիետնամում հաղթելու համար ՄաքՆամարան օգտագործել է հիմնական ռազմավարության վիճակագրական հաշվարկներ։ Հաշվարկների համար Մաքնամարը հաշվում էր զոհված թշնամիների թիվը՝ որոշելու համար, թե որքանով է հաջողությանը մոտ պատերազմի իր ծրագիրը։ Նա սխալմամբ կարծում էր, որ ցանկացած բանակ պետք է զգայուն լինի սեփական կորուստների նկատմամբ և դա պետք է համոզի կոմունիստների քաղաքական ղեկավարությանը դադարեցնել ագրեսիան հարավում և նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ։
1966 թվականին Ռոբերտ ՄաքՆամարան, ամերիկյան բանակում որակավորված անձնակազմի պակասի պատճառով նախաձեռնել է այսպես կոչված «100 000-ի նախագիծը», որի շրջանակներում ծառայության ընդունվող շարքային կազմի նկատմամբ պահանջները խիստ նվազել են։ Արդյունքում՝ Վիետնամում գործող զորամասերը սկսեցին համալրվել նորակոչիկներով, որոնք ունեին IQ-ի ցածր մակարդակ, բազային գրագիտության անբավարար մակարդակ և այլն։ Այդ զորախումբը մեծ հակվածություն ուներ դասալքության, կարգապահության խախտումների, ծառայակիցների վրա հարձակումների նկատմամբ և արդյունքում` ամերիկյան կադրային զինվորականների շրջանում նրանք ստացան «ՄաքՆամարայի հիմարներ» ոչ պաշտոնական անվանումը ։
Չնայած նրան, որ նա եղել է Վիետնամի պատերազմի գլխավոր «ճարտարապետը» և բազմիցս չեղյալ է հայտարարել ռազմավարական հարցերով շտաբների ղեկավարների միացյալ կոմիտեի որոշումները, ՄաքՆամարան աստիճանաբար սկսեց թերահավատորեն վերաբերվել այն հայեցակարգին, ըստ որի՝ ԱՄՆ-ն պատերազմը կարող է հաղթել Հարավային Վիետնամում լրացուցիչ զորքերի տեղակայման և Հյուսիսային Վիետնամի ռմբակոծությունների ուժեղացման միջոցով։ Նա շատ անգամներ մեկնել է Վիետնամ և տեղում ուսումնասիրել իրավիճակը։ Նա փորձել է հասկանալ խնդրի ամբողջ բարդությունը և ամեն անգամ, ավելի դժկամությամբ պնդում է հերթական խնդրանքը զորահրամանատարներին՝ ուղարկելու լրացուցիչ ուժեր։ ՄաքՆամարան հայտարարել է, որ «դոմինոյի էֆեկտը» Վիետնամում պատերազմի մեջ մտնելու գլխավոր պատճառն է եղել։ Հարցազրույցներից մեկում նա նշել է. «Քենեդին մահից առաջ չի ասել, թե արդյոք ԱՄՆ-ն ետ կկանգներ Վիետնամի կորստից, բայց ես կարծում եմ, որ եթե այսօր նա հանդիպեր դրան, նա ետ կկանգներ»։
Սոցիալական արդարադատություն
Նախագահ Հարրի Ս. Թրումենի պատվին, որը 1948 թվականի հուլիսին հռչակագիր էր ստորագրել զինված ուժերում խտրականության արգելքի մասին, ՄաքՆամարան 1963 թվականի հուլիսի 26-ին հրապարակել է դիրեկտիվ (ղեկավար հրահանգ)։ Զինված ուժերում հավասար հնարավորություններ հռչակած այս հրահանգը գործ է ունեցել անմիջապես զորքերի տեղակայման շրջաններին հարող տարածքներում ռասայական և գենդերային խտրականության խնդրի հետ։ Հրահանգը հռչակել է. «Յուրաքանչյուր զինվորական հրամանատար պատասխանատվություն է կրում իր մարդկանց և նրանց ընտանիքների անդամներին առնչվող խտրական պրակտիկայի դեմ պայքարի և նրանց համար հավասար հնարավորությունների խթանման համար ոչ միայն իր անմիջական վերահսկողության տակ գտնվող շրջաններում, այլ նաև մոտակա բնակավայրերում, որտեղ նրանք (զինծառայողները և ընտանիքի անդամները) կարող են ապրել կամ հավաքվում են ոչ աշխատանքային ժամերին»։ Հրահանգի համաձայն` հրամանատարները պարտավոր էին օգտագործել բանակի տնտեսական հզորությունը` տեղական ձեռնարկություններում փոքրամասնությունների և կանանց վրա ազդելու համար։ Պաշտպանության նախարարի հավանությամբ հրամանատարը կարող էր խտրական պրակտիկայի պատճառով տարածքները ռազմական կադրերի համար հայտարարել փակ։ Նման որոշումը նյութական վնաս է հասցրել տեղական իշխանություններին և բիզնեսին ։
Պաշտոնաթողություն
ՄաքՆամարան գրել է Ժաքլին Քենեդիի հետ իր մտերիմ անձնական բարեկամության և Վիետնամում սպանությունները դադարեցնելու իր պահանջի մասին։ ՄաքՆամարայի դրությունն ավելի ու ավելի վիճելի էր դառնում 1966 թվականից հետո, և նրա տարաձայնությունները Վիետնամի ռազմավարության պատճառով շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի և նախագահի հետ դարձել էին հասարակական չարաշահումների առարկա, հաճախակի խոսակցություններ են շրջանառվել, որ նա կլքի իր պաշտոնը։
ՄաքՆամարան կարծիք է հայտնել Վիետնամում Միացյալ Նահանգների կողմից հետապնդվող ռազմավարության` մինչ այդ օրը ձախողված լինելու մասին։ Շատ առումներով, որպես նախագահ Ջոնսոնի կողմից անտեսման արդյունք, նույն տարվա նոյեմբերի 29-ին ՄաքՆամարան հայտարարել է իր հրաժարականի մասին՝ սպասելով, որ նա կդառնա Համաշխարհային բանկի նախագահ։
Հրաժարականի այլ գործոն է Միացյալ Նահանգներում հակապատերազմական շարժման ինտենսիվության բարձրացումը, որը համընկել է նախագահական քարոզարշավի հետ, որտեղ Ջոնսոնը, ինչպես սպասվում էր, ձգտելու էր վերընտրվել։
Նախագահ Ջոնսոնը, հայտարարելով ՄաքՆամարայի հրաժարականի և Համաշխարհային բանկի աշխատանքի անցնելու մասին, ընդգծել է, որ ինքը գոհ է իր աշխատանքից և ՄաքՆամարան յոթ տարի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում աշխատելուց հետո արժանի է այս պաշտոնին ավելի երկար, քան իր նախորդներից կամ իրավահաջորդներից որևէ մեկը։
ՄաքՆամարան հրաժարական է տվել 1968 թվականի փետրվարի 29-ին, նրա ջանքերի համար նախագահի կողմից պարգևատրել է Ազատության մեդալով և «Ականավոր ծառայության համար» մեդալով։
ՄաքՆամարայի՝ Պենտագոնից հեռանալուց կարճ ժամանակ անց Ռոբերտը հրատարակել է «Անվտանգության էությունը» գիրքը՝ քննարկելով նրա պաշտոնավարման տարբեր տեսակետները և ազգային անվտանգության հիմնական հարցերի շուրջ դիրքորոշումները։
Նա Վիետնամի ու պաշտպանության հարցերի վերաբերյալ ավելի շատ չի արտահայտվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի լքել Համաշխարհային բանկի ղեկավարի պաշտոնը։
Համաշխարհային բանկի նախագահ
ՄաքՆամարան Համաշխարհային բանկի ղեկավարի պաշտոնն զբաղեցրել է 1968 թվականի ապրիլից մինչև 1981 թվականի հունիսը, երբ լրացել է նրա 65 տարին։ Տասներեք տարվա ընթացքում՝ գործունեության ժամանակահատվածում, նա լուրջ փոփոխություններ է կատարել բանկում, առաջին հերթին` բանկի գործունեության կենտրոնացումը տեղափոխել է աղքատության կրճատման նպատակային ծրագրերի վրա։ Նա բանակցություններ է վարել բանկի խորհրդում ներկայացված հակամարտող երկրների հետ և համոզել վարկերն ուղղել սոցիալական նախագծերի զարգացմանը` առողջության, սննդի, կրթության բարելավման ծրագրերի տեսքով։ Նա նաև ներդրել է ֆինանսավորվող նախագծերի արդյունավետությունը գնահատելու նոր մեթոդներ։ Բանկի ղեկավարի պաշտոնում ՄաքՆամարայի պաշտոնավարման ընթացքում սկսված ուշագրավ նախագծերից մեկը, այսպես կոչված, «գետային կուրության» համաճարակը կանխելու համար ջանքերի աճն էր, որը հարուցվում էր «Onchocerca volvulus» մակաբույծների կողմից և հանգեցնում Աֆրիկայի ամենաաղքատ երկրներում կուրության հազարավոր դեպքերի։
Համաշխարհային բանկը ներկայումս ունի ՄաքՆամարայի անվան կրթաթոշակային ծրագիր։
Որպես Համաշխարհային բանկի նախագահ` ՄաքՆամարան 1968 թվականին Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի ամենամյա աշնանային հանդիպման ժամանակ հայտարարե է մի ծրագիր, որը թույլ է տվել ծնելիության նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող երկրներին հնարավորություն ընձեռել ռեսուրսների արտոնյալ մուտք ունենալ։
Հետաքրքիր փաստեր
ՄաքՆամարան «Call of Duty: Black Ops» խաղում հայտնվել է «Պենտագոն» միսիայում և պրոտագոնիստներից մեկի դերում՝ «Հինգ» զոմբի-ռեժիմի քարտեզի վրա։
«Fallout: New Vegas» խաղում կա ՄաքՆամարա ազգանունով «Պողպատե եղբայրություն» ռազմական կազմակերպության տոհմավագ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Վիետնամի պատերազմ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Պաշտպանության նախարարներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զինվորականներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ