cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստոլաց (այլ կիրառումներ)
Ստոլաց կարող է վերաբերվել.
Տեոչակ (այլ կիրառումներ)
Տեոչակ կարող է վերաբերվել.
Տեշան (այլ կիրառումներ)
Տեշան կարող է վերաբերվել.
Տոմիսլավգրադ (այլ կիրառումներ)
Տոմիսլավգրադ կարող է վերաբերվել.
Բալկա (ավան, Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդ)
Բալկա (Балка), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդում։
2011 թվականի տվյալներով Բալկա ավանում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Տրավնիկ (այլ կիրառումներ)
Տրավնիկ կարող է վերաբերվել.
Աստերոիդների ցանկ (92701-92800)
Աստերոիդների ցանկ (92601-92700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (92801-92900)
Արջաքար
Արջաքար, գետակ Կուրի ավազանում, նրա վտակ Տավուշ գետի աջ օժանդակը։ Հոսում է անտառապատ վայրերով։ Գետաբերանի մոտ հայտնաբերված են պղնձի պաշարներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Ջոն Սթոունզ
Ջոն Սթոունզ (John Stones, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի և Անգլիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։
Ակումբային
Ջոն Սթոունզը «Բարնսլի» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ «Բարնսլի» ակումբում ֆուտբոլիստի դեբյուտը կայացել է 2012 թվականի մարտի 17-ին, երբ փոխարինման է դուրս եկել «Ռեդինգա» ակումբի դեմ խաղում։ Դեբյուտային մրցաշրջանում նա մասնակցել է ակումբի 2 խաղերի։
2012/13 մրցաշրջանում Սթոունզին հաջողվեց տեղ գրավել ակումբի հիմնական կազմում, ինչպես նաև խփել իր առաջին գոլը (օգոստոսի 11-ին, «Ռոչդեյլ» ակումբի դարպասներին»)։ «Բարնսլի» ակումբի կազմում 2012/13 մրցաշրջանում անցկացրել է 26 խաղ, որից հետո 2013 թվականի հունվարի 31-ին տեղափոխվել է Անգլիական Պրիմիեր լիգայի «Էվերթոն» ֆուտբոլային ակումբ` ստորագրելով 5,5 տարվա պայմանագիր ։
«Էվերթոն» ֆուտբոլային ակումբի հիմնական կազմում նրա դեբյուտը կայացել է 2013 թվականի օգոստոսի 28-ին` «Սթիվենիջ» ակումբի դեմ խաղում, որում Ջոնը խաղացել է ողջ 120 րոպեների ընթացքում, և որն ավարտվել է 2:1 հաշվով ։ Իսկ ԱՊԼ-ում ֆուտբոլիստը դեբյուտել է «Չելսի» ակումբի դեմ «Էվերթոնի» համար հաղթական հանդիպման ժամանակ (2013 թվականի սեպտեմբերի 14), երբ նա 89-րդ րոպեին փոխարինեց Ստիվեն Նեյսմիթին ։ 2014 թվականի հունվարի 1-ին «Էվերթոնի» կազմում նա առաջին անգամ մասնակցեց Պրիմիեր լիգային և «Սթոք Սիթի ակումբի դեմ խաղաց ընդամենը 90 րոպե ։ 2013/14 մրցաշրջանում մասնակցել է ակումբի 21 խաղերի։
2014 թվականի օգոստոսի 7-ին Սթոունզը «Էվերթոնի» հետ կնքեց նոր պայմանագիր, համաձայն որի նա մինչև 2019 թվականը մնալու է ակումբի կազմում ։
2014/15 մրցաշրջանում Սթոունզն ակումբի կազմում մասնակցել է Պրեմիեր լիգայի 23, Անգլիայի գավաթի խաղարկության երկու և Եվրոպայի լիգայի երեք խաղերի։ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում իր առաջին գոլը նա խփել է 2015 թվականի ապրիլի 26-ին՝ գրավելով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» դարպասը. այդ խաղում «Էվերթոնը» հաղթել է 3:0 հաշվով ։ Մրցաշրջանի արդյունքներով Սթոունզը ճանաչվել է ակումբի լավագույն երիտասարդ խաղացող ։
2016 թվականի օգոստոսի 9-ին 47,5 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Սիթի» ։
Հավաքականում
2012 թվականից Սթոունզը հանդես է գալիս Անգլիայի ֆուտբոլի պատանեկան ազգային հավաքականի կազմում (մինչև 19 տարեկան)։ 2013 թվականին սկսեց հանդես գալ Անգլիայի երիտասարդական հավաքականում։
2014 թվականի մայիսի 30-ին, փոխարինելով Լեյտոն Բեյնսին, դեբյուտել է Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում` Պերուի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ ընկերական հանդիպման ժամանակ։
Ընդհանուր՝ 10 խաղ / 0 գոլ, 8 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 1 պարտություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Dean
Կվան Հյո (հանգըլ՝ 권혁,, առավել հայտնի է Dean բեմական կեղծանվամբ), հարավկորեացի ալտերնատիվ R&B երգիչ-երգահան, ռեփեր և պրոդյուսեր։ Թողարկել է մեկ սոլո ալբոմ՝ 130 Mood: TRBL: Համագործակցել է բազմաթիվ ամերիկյան և հարավկորեացի արտիստների հետ  ։
Վաղ տարիներ և կարիերա
Կվան Հյոն ծնվել և մեծացել է Սեուլում ։ Միջնակարգ դպրոցում նա հետաքրքրված էր ամերիկյան հիփ հոփ և ռեփ երաժշտությամբ և սկսեց երգել ավագ դպրոցում ։ Այդ ժամանակ նա երաժշտությունը համարում էր դասերից խուսափելու միջոց, այլ ոչ աշխատանք ։ Նա երգեր էր գրում իր սենյակում և սկզբում դրանք գաղտնի էր պահում ծնողներից ։ Չնայած նա առաջին երաժիշտն էր ընտանիքում, նրա ծնողները սիրում էին երաժշտություն և աջակցում էին նրան ։
Նա սկսեց իր կարիերան 16 տարեկանում՝ երգելով հիփ հոփ արտիստ Keith Ape-ի հետ ։ Մինչև 18 տարեկանը գրում էր երգեր քեյ փոփ աստղերի համար ՝ Deanfluenza կեղծանվամբ ։ Կեղծանունը ծագում է դերասան Ջեյմս Դինի անունից, որի ապստամբական կերպարը գրավել էր նրան, և influenza բառից, որը ցույց էր տալիս երաժշտության ոլորտում մեծ ազդեցություն ստեղծելու իր ցանկությունը ։
Քսան տարեկանում Դինը հովանավորվում էր Joombas Music Group-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն և պրոդյուսեր Հյո Շինի կողմից։ Նա աշխատում էր Լոս Անջելեսում գործող ընկերության երգեր գրող թիմում, որի աշխատանքներից են EXO-ի Growl-ը և Ջասթին Բիբերի One Less Lonely Girl-ը ։ Նա մասնակցել է նաև EXO-ի Black Pearl և VIXX-ի Voodoo Doll երգերի ստեղծմանը ։
2015: Դեբյուտ Միացյալ Նահանգներում և Հարավային Կորեայում
Դինի դեբյուտը Միացյալ Նահանգներում կայացավ 2015 թվականի հուլիսին I'm Not Sorry սինգլով՝ Գրեմմի մրցանակակիր Էրիկ Բելինջերի մասնակցությամբ ։ Սա առանձնացրեց նրան ամերիկացի արտիստների հետ համագործակցած մյուս կորեացի երգիչներից, քանի որ նրանց մեծամասնությունն իրենց կարիերան սկսել էին Կորեայում ։ FACT բրիտանական ամսագրից Քլեր Լոբենֆելդը հետագայում գրել է Բելինջերի հետ նրա աշխատանքի մասին՝ թվարկելով R&B այն արտիստներին, որոնց կարելի է դիտել 2016 թվականին։ Նա նաև մատնանշել է, որ Ջասթին Բիբերը և Քրիս Բրաունը ևս աշխատել են Բելինջերի հետ ։ Նույն տարում Դինը համագործակցեց նաև Mila J- ի հետ Here & Now երգով և Անդերսոն Պակի հետ Put My Hands on You երգով  ։
Դինի դեբյուտը Հարավային Կորեայում կայացավ նույն տարվա հոկտեմբերին իր երկրորդ Pour Up սինգլով՝ Block B խմբի անդամ Զիկոյի մասնակցությամբ ։ 2016 թվականի փետրվարի 29-ին Կորեական երաժշտական մրցանակաբաշխությունում երգն արժանացավ «Լավագույն R&B և սոուլ երգ» կոչմանը  ։ Դինը համագործակցել է նաև կորեացի հիփ հոփ երգիչներ Zion.T-ի, Քրաշի և Junggigo-ի հետ 247 սինգլով , Dok2-ի հետ I Love It երգով , և Dynamic Duo-ի հետ How You Doin'? երգով ։
2016: 130 Mood : TRBL, համագործակցություններ
2016 թվականի հունվարի 8-ին Դինը թողարկեց What 2 Do սինգլը` Քրաշի և Ջեֆ Բերնաթի մասնակցությամբ ։ Մարտի 25-ին թողարկեց իր առաջին 130 mood : TRBL մինի ալբոմը (EP), որի համահեղինակներից է ։ Այն գրավեց 10-րդ հորիզոնականը Gaon Album Chart-ում, 3-րդ հորիզոնականը Billboard charts-ում և 22-րդ հորիզոնականը Top Heatseekers-ում, մինչդեռ Bonnie & Clyde-ը Billboard-ի համաշխարհային թվային երգերի շարքում 12-րդն էր ։ EP-ն լավ ընդունվեց։ Կորեական հիփ հոփ մրցանակաբաշխությունում և Կորեական ազգային մրցանակաբաշխությունում այն նոմինացվեց Տարվա ալբոմ և Լավագույն R&B & Soul ալբոմ անվանակարգերում։ EP-ի D (half moon) և 21 սինգլները ևս նոմինացվեցին տարբեր անվանակարգերում ։
2016 թվականին Դինն ունեցավ մի շարք համագործակցություններ։ Առավել հատկանշական էր Դինի մասնակցությունը Թեյոնի Starlight, Heize-ի Shut Up & Groove և And July սինգլներում։ Մասնակցել է նաև Զիկոյի և Քրաշի Bermuda Triangle սինգլին , որը Billboard-ի համաշխարհային թվային երգերի շարքում կատարեց իր դեբյուտը՝ գրավելով 3-րդ հորիզոնականը, որը Դինի այդ հիթ շքերթում զբաղեցրած ամենաբարձր հորիզոնականն է ։ Դինը Billboard Twitter Emerging Artists հիթ շքերթում կատարեց իր դեբյուտը՝ գրավելով 2-րդ հորիզոնականը , իսկ իր D (Half Moon) երգը Billboard Twitter Top Tracks հիթ շքերթում 33-րդն էր ։ Դեկտեմբերի 11-ին Bermuda Triangle սինգլը հաղթեց ամեն շաբաթ անցկացվող Inkigayo (The Music Trend) երաժշտական մրցույթում ։
2016 թվականին Դինը երգեր գրեց տարբեր արտիստների և երաժշտական ծրագրերի համար։ Նա երկու երգ գրեց Լի Հաիի Seoulite ալբոմի համար։ Երգեր գրեց նաև Block B, Boys Republic և BASTARZ (3 անդամներից կազմված Block B-ի ենթախումբ) խմբերի համար  ։ Դինն իր մասնակցությունն ունեցավ JTBC հեռուստաընկերության Two Yoo Project Sugar Man հեռուստատեսային ծրագրին որպես պրոդյուսեր։ Նա գործիքավորեց It's Love երգն iKON-ի համար և Je T'aime երգը Winner-ի համար   ։ Երկու երգ գրեց նաև Unpretty Rapstar 3-ի համար, որի մասնակիցները պետք է օգտագործեին այդ երգերը ռեփ մրցույթի ժամանակ ։
2017 թվականի փետրվարի 17-ին Դինը թողարկեց իր առաջին սոլո ալբոմը, որը կոչվում է Limbo : Այն ներառում է Come Over-ը Բաեկ Ե-րինի մասնակցությամբ և The Unknown Guest-ը ։ Come Over-ը կարճ ժամանակում գրավեց բարձր հորիզոնականներ հարավկորեական մի քանի հիթ շքերթներում ։ Երգի տեսահոլովակի ռեժիսորն է Սեոն Լիբը, ով աշխատել է նաև SHINee-ի հետ  ։ Ապրիլին Դինը Զիկոյի հետ ներկայացավ որպես պրոդյուսեր Show Me the Money 6 նախագծում, որը նրանք հաղթեցին որպես հաղթող պրոդյուսերներ ։ Տարվա վերջում Դինը թողարկեց իր Instagram սինգլը, որը գլխավորեց բոլոր տեղական երաժշտական հիթ շքերթները Հարավային Կորեայում ։
Արձագանքներ
2016 թվականին Դինը դարձավ առաջին ասիացի արտիստը, ով SXSW-ի ժամանակ երգեց Spotify House-ում՝ այնպիսի միջազգային արտիստների կողքին, որոնցից են Միգելը և Chvrches-ը ։ Ամերիկյան Spin ամսագիրը գրել է. «Իր հաջողության համար Բրայսոն Թիլերին պարտական երիտասարդին` ով վերջերս միացել է Universal Music Group լեյբլին, որոշ մասնակիցներ համեմատում են երիտասարդ Աշերի հետ»" :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգահաններ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Ուշաժ
Ուշաժ  (Ущаж), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յորգա գետի աջ ափին՝ 22 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 35 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Նովա Ռոզալանդիա
Նովա Ռոզալանդիա (Nova Rosalândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3273 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 488,636 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 6,7 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1972 թվականին։ Քաղաքի տոնը նշվում է հունվարի 12-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Ռիպե Սան Ջինեզիո
Ռիպե Սան Ջինեզիո (Ripe San Ginesio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Մաչերատա պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 847 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 84 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 62020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0733։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է մայիսի 8-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ուսորա (այլ կիրառումներ)
Ուսորա կարող է վերաբերվել.
OpenCola
OpenCola, կոլայի ապրանքանիշ, որն արտադրում է համանուն զովացուցիչ ըմպելիք, եզակի է նրանով, որ պատրաստման բաղադրատոմսն ազատորեն հասանելի է։ Յուրաքանչյուր ոք կարող է ինքնուրույն պատրաստել այս ըմպելիքը, ինչպես նաև փոփոխել և կատարելագործել դրա բաղադրատոմսը, քանի որ այն տարածվում է GNU General Public License-ի արտոնագրով։
Պատմություն
Ընկերությունը հանրությանը հայտնի է դարձել, առաջին հերթին, որպես խմիչք արտադրող, և իր գոյության ողջ ընթացքում իրացրել է OpenCola ըմպելիքի շուրջ 150,000 տարա ։
2003 թվականին այն «կլանվել է» Open Text Corporation ընկերության կողմից։ Ըմպելիքի արտադրությունն ու աջակցությունը դադարեցվել են։ Այնուամենայնիվ, ըմպելիքը մնում է հանրաճանաչ՝ որպես open source-ի (բաց կոդով ծրագրակազմ) սկզբունքների խորհրդանիշ ։
Համի բանաձև
OpenCola-ի բուրահաղորդչի բանաձևը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ըմպելիքներ Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Կատարիր ինքդ Կատեգորիա:Ոչ ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Քարանձավային արջ
Քարանձավային արջ (Ursus spelaeus), արջերի նախապատմական տեսակ (կամ գորշ արջի ենթատեսակ), որն ապրել է Եվրասիայում միջին և ուշ պլեյստոցենում և անհետացել է մոտ 15000 տարի առաջ ։ Հայտնվել է մոտ 300 հազար տարի առաջ՝ ենթադրաբար զարգանալով էտրուսկյան արջից (Ursus etruscus).
Այս արջը անվանումը «քարանձավային» (լատ. spelaeus ) ստացել է, քանի որ նրա ոսկորները բազմաթիվ են քարանձավներում։  Քարանձավային արջերի բրածո մնացորդները հատկապես առատ են Կարստի լեռնային և հարթավայրային տարածքներում։ Մասնավորապես, Ռումինիայում, Peştera Urşilor քարանձավում (արջի քարանձավ) 1983 թվականին հայտնաբերվել է 140 արջի կմախք ։
Արտաքին տեսք
Քարանձավային արջի մարմնի երկարությունը հասնում է 2,7-3,5 մ-ի, ինչը 30%-ով ավելի մեծ է, քան ժամանակակից գորշ արջը։ Մարմնի առջևը ավելի զարգացած էր, քան մեջքը, ոտքերը կարճ և ամուր էին, գլուխը՝ խոշոր։ Քարանձավային արջի գանգը գորշ արջի գանգից տարբերվում է ավելի լայն ճակատով, ինչպես նաև առջևի կեղծ արմատային ատամների բացակայությամբ։
Կենսակերպ
Դատելով ատամների զգալի կրճատման աստիճանից՝ նրա հիմնական սնունդը խոտածածկ բույսերն էին։  Իզոտոպային ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ, ամենայն հավանականությամբ, նա եղել է ամենակեր, ինչպես նաև ժամանակակից գորշ արջերը, բայց հիմնականում սնվում էր բուսականությամբ։ Արջերը ունենում էին 1-2 ձագեր։ Կյանքի տևողությունը մոտ 20 տարի էր։  Մարգագետիններում ապրում էր մի փոքր քարանձավային արջ։ Մեծ քարանձավային արջը ապրում էր նոսր անտառներում և անտառատափաստաններում, բարձրանում էր լեռները՝ մինչև ալպյան մարգագետինների գոտին։ Հետազոտողները կարծում են, որ քարանձավային արջերը նախընտրում էին ձմեռել խորը քարանձավներում՝  ձմեռային քնի ժամանակ նրանց վրա քարանձավային առյուծների հարձակման վտանգի պատճառով։ Որոշ քարանձավային առյուծներ կարող էին հմտանալ քարանձավային արջերի որսի մեջ՝ մեծ խոտակեր կենդանիների բացակայության պայմաններում։ Սակայն հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ քարանձավային առյուծների հետ մենամարտերում կարող էր հաղթել նաև քարանձավային արջը ։
Տարածում
Քարանձավային արջը հայտնաբերվել է միայն Եվրասիայում (ներառյալ Իռլանդիան և Անգլիան), որի տարածքում այն ձևավորել է մի քանի աշխարհագրական ռասաներ։ Մասնավորապես, ալպյան քարանձավներում, որոնք ընկած են մեծ բարձրությունների վրա (ծովի մակարդակից մինչև 2445 մ բարձրության վրա) և Հարցի լեռներում (Գերմանիա), պլեյստոցենի ավարտին զարգացել են այս տեսակի գաճաճ ձևերը։ Ժամանակակից Ռուսաստանի տարածքում քարանձավային արջը հայտնաբերվել է Ռուսաստանի հարթավայրում, Ժիգուլևյան սարերի վրա՝ Ուրալում, և մի փոքր՝ Արևմտյան Սիբիրում։
Ոչնչացում
Վարկածներից մեկի համաձայն՝ քարանձավային արջի անհետացման պատճառ է դարձել կլիմայի փոփոխությունը Վյուրմյան սառցե դարաշրջանի վերջում, երբ անտառների տարածքը կտրուկ կրճատվել է՝ քարանձավային արջին զրկելով սննդի աղբյուրներից։ Այնուամենայնիվ, բրածո ոսկորների և ատամների ժամանակակից իզոտոպային ուսումնասիրությունները ցույց չեն տվել որևէ էական փոփոխություն Միջերկրական ծովի վերջին քարանձավային արջերի սննդակարգում, որոնք անհետացել են մոտ 24-23 հազար տարի առաջ, համեմատած այս տեսակի ավելի հին մնացորդների հետ։ Հնարավոր է, որ դրա ոչնչացման մեջ ավելի կարևոր դեր է խաղացել նախնադարյան մարդկանց որսորդական գործունեությունը։ Քարանձավային արջերի որոշ բրածո ոսկորների վրա հայտնաբերվել են մարդու կողմից այդ կենդանիներին կտրելու, միսը քերելու և մաշկը հանելու հետքեր, մոտակայքում հայտնաբերվել են նախնադարյան մարդկանց քարե գործիքներ ։ Նախնադարյան մարդիկ հետապնդում էին քարանձավային արջերին մսի, ճարպի և կաշվի համար, արջերին ստիպում էին դուրս գալ քարանձավային որջերից՝ գրավելով քարանձավները իրենց բնակության համար ։
Այլ տեսակներ
Պլեjստոցենյան արջերի մի քանի անհետացած տեսակներ կոչվում են նաև քարանձավային արջեր, քանի որ նրանց մնացորդներն առավել հաճախ հայտնաբերվել են քարանձավներում։ Իրականում նրանք մշտապես կապված չեն եղել քարանձավների հետ և հավանաբար դրանք օգտագործել են որպես ժամանակավոր կացարաններ կամ որջեր։ Եվրասիայում դրանք ներառում են.
Ալյասկայի ժամանակակից Կադյակ արջերը նույնպես իրենց բնութագրով նման են քարանձավային արջին։
Գենոմի վերծանում
2005 թվականի մայիսին Կալիֆոռնիայի Համատեղ գենոմի ինստիտուտի ամերիկացի պալեոգենետիկները հայտարարեցին 42-44 հազար տարի առաջ ապրած քարանձավային արջի ԴՆԹ-ի հաջորդականության վերականգնման մասին։ Վերծանման համար օգտագործվել է գենետիկական նյութ, որը հանվել է Ավստրիայում հայտնաբերված այս կենդանու բրածո ատամներից։ Ոսկորներից մեկուսացված ԴՆԹ-ի բեկորների ուղղակի հաջորդականացում կատարելով և դրանք համեմատելով շան ԴՆԹ-ի հետ, գիտնականները կարողացան վերականգնել քարանձավային արջի 21 գեն։ Միևնույն ժամանակ, հաջորդականացված ԴՆԹ-ի միայն 6%-ը պատկանել է քարանձավային արջին, մնացած մասը պատկանել է հողի բակտերիաներին կամ հնէաբաններին, որոնք դիպել են արջի ոսկորներին ։ Ժամանակակից գորշ և սպիտակ արջերի ԴՆԹ-ում հայտնաբերվել է քարանձավային արջի ԴՆԹ-ի 0,9%-ից մինչև 2,4% խառնուրդ ։ Գորշ և քարանձավային արջերի ընդհանուր նախնու կյանքի ժամանակը գնահատել են 3 մլն տարի ։ Քարանձավային արջի  360 000 տարեկան քունքային ոսկորից՝ Կուդարո I քարանձավից (Կուդարի կիրճ), հնարավոր եղավ հաջորդականացնել միտոքոնդրիալ և միջուկային գենոմները։ Պարզվել է, որ քարանձավային արջերի և ժամանակակից գորշ և բևեռային արջերի նախնիների շարանը տարբերվել է մոտ 1,5 միլիոն տարի առաջ ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արջեր Կատեգորիա:Անհետացած կենդանիներ Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Պլեյստոցեն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Նատրիումի գերմանիդ
Նատրիումի գերմանիդ, անօրգանական միացություն՝ NaGe բանաձևով։ Առաջացնում է բյուրեղներ։
Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=1,233 նմ, b=0,670 նմ, c=1,142 նմ, β=119,9°, Z=16:
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Հաջիչի (այլ կիրառումներ)
Հաջիչի կարող է վերաբերվել.
Պունտա դել Էստե
Պունտա դել Էստե (Punta del Este, ), առողջարանային քաղաք Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում՝ Մալդոնադո դեպարտամենտում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Մշտական բնակչության թվաքանակը շուրջ 9.280 է, ամռանը բնակիչների թիվը մեծապես ավելանում է։
Քաղաքը պատկերավոր կերպով հաճախ անվանում են «հարավի Մոնակո», «Ատլանտյանի մարգարիտ», «Հարավային Ամերիկայի Հեմփտոն», համեմատում են Մայամիի, Կաննի հետ ։
Պունտա դել Էստեի ուշագրավ տեսարժանություններից հսկա ձեռքի են Լա Մանո արձանը, Սանտորինիի ոճով կառուցված Կասապուեբլո համալիրը, Enjoy Punta del Este հյուրանոցա-խաղատնային համալիրը, Լա Բառայի շքեղ շրջական, Պուենտե Գարսոն կամուրջը, Գոռիտի կղզյակը, հազվագյուտ ծառատեսակներով հայտնի Արբորետում Լուսիչ բուսաբանական այգին, Ծովի թանգարանը, համաշխարհային առևտրի կենտրոնը ... Քաղաքի գեատեսիլ հրապարակներից մեկում, որը կրում է Հայաստանի Հանրապետության անունը, տեղադրված է հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձան։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Պունտա դել Էստեի մշտական բնակչության թվաքանակը եղել է 9.277 (Intendencia Departamental de Maldonado-ի տվյալներով՝ ամբողջ համայնքի բնակչների ընդհանուր թիը հասել է մոտավորապես 15 հազարի) ։ Քաղաքում արձանագրվել է 23.954 տուն, բնակարան, կացարան ՝ ամբողջ համայնքի զբաղեցրած 48 km2 ընդհանուր տարածքի վրա։
Աղբյուրը՝ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
Աստիճանաբար ավելի ու ավելի շատ արգենտինացիներ, բրազիլացիներ, եվրոպացիներ են Պունտա դել Էստեն ընտրում որպես իրենց մշտական բնակության վայր։ Նրանց հրապուրում են բնության շքեղությունը, խաղաղ միջավայրը, առաջարկվող կրթական ծառայությունների անընդհատ աճող մակարդակը ։
Կլիմա
Պունտա դել Էստեն ունի օվկիանոսային կլիմա, որը Köppen climate classification-ի դասակարգման համաձայն՝ կրում է Cfb նիշը։ Ամառներն այստեղ հաճելիորեն տաք են, ձմեռները՝ զով։ Ամենաշոգ ամսվա միջին ջերմաստիճանը մոտավորապես 22 °C է և մոտ է խոնավ մերձարևադարձային կլիմային (Cfa) (նման է Հարավարևելյան Ավստրալիայի կլիմային) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Պերվոմայսկի (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Պերվոմայսկի (Первомайський), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդում։
2011 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկի քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 834 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Չապլինա (այլ կիրառումներ)
Չապլինա կարող է վերաբերվել.
Psyonix
Psyonix Inc., ամերիկյան ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, և տեղակայված է Սան Դիեգոյում (Կալիֆոռնիա)։ Հիմնադրվել է 2000 թվականին Դեյվ Հայձվուդի կողմից։ Ընկերությունը հայտնիություն է ստացել Rocket League խաղի շնորհիվ, որը թողարկվել է 2015 թվականին։ Psyonix-ը գնվել է 2019 թվականի մայիսին Epic Games-ի կողմից։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 2000 թվականին Դեյ Հայձվուդի կողմից, այն բանից հետո երբ մշակեց և թողարկեց WebSite Machines ծրագրային ապահովումը, և գրանցել է 2001 թվականի ապրիլի 30-ին ։ Ընկերության առաջին նախագիծը դարձավ Proteus-ը ։ 2004 թվականին ընկերությունը տեղափոխվեց սկզբնական գլխավոր գրասենյակից՝ Սաթելլիթ Բիչից (Ֆլորիդա), Ռոլի (Հյուսիսային Կալիֆորնիա), իսկ հետագայում՝ 2005 թվականին տեղափոխվեց նույն նագանգի Կէրի քաղաք, որից հետո 2009 թվականին տեղափոխվեց Սան Դիեգո (Կալիֆոռիա) ։
2008 թվականին ընկերությունը թողարկեց Supersonic Acrobatic Rocket-Powered Battle-Cars և Monster Madness։ Grave Danger խաղերը, սրա հետ մեկ տեղ շարունակում էր աշխատանքներ իրականացնել այլ նախագծերի վրա, այդ թվում պայմանագրային, խոշոր բյուջե ունեցող նախագծեր ։ Հետո ընկերությունը սկսեց աշխատանքներ իրականացնել Battle-Cars, Rocket League խաղերի վրա, որոնք գրանցեցին փայլուն հաջողություն, հավաքելով ավելի քան 70 միլլիոն դոլլար։ Rocket League խաղի գրանցած հաջողությունը ոգևորեց ընկերությանը փոխել բիզնես մոդելը, որի արդյունքում սկսեց ավելի շատ աշխատանքներ իրականացնել սեփական նախագծերի վրա, այլ պայմանագրային նախագծերի վրա աշխատելու փոխարեն ։
2019 թվականի մայիսի 1-ին ընկերությունը գնվեց Epic Games-ի կողմից ։
Նովու Ակորդու
Նովու Ակորդու (Novo Acordo), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալապան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3498 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 671,882 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Չելիչ (այլ կիրառումներ)
Չելիչ կարող է վերաբերվել.
Սուսաննա Գեորգիևսկայա
Սուսաննա Միխայլովնա Գեորգիևսկայա (ծննդյամբ՝ Զգուտ, ), ռուս խորհրդային մանկագիր։
Կենսագրություն
Սուսաննա Գեորգիևսկայան ծնվել է Օդեսայում, հրեա վաճառական Ռահմիլ (Միխայիլ) Իսաևիչ Զգուտի և նրա կնոջ՝ Նինա Իզրաիլևնայի (ծն.՝ Մալայա) ընտանիքում։
Նրա վաղ շրջանի կենսագրության մասին տեղեկությունները հակասական են։ Գեորգիևսկայայի պապը Օդեսայում կաթնամթերքի մեծ արտադրություն է ունեցել և կուլակաթափ է արվել։ Այդ պատճառով էլ, Սուսաննա Միխայլովնան փորձել է հեռու մնալ իր ոչ պրոլետարական ծագումից, այդ թվում՝ փոխել ծննդյան ամսաթիվը։
Աղբյուրների մեծ մասը, այդ թվում՝ Մեծ Խորհրդային հանրագիտարանը, նշում է Գեորգիևսկայայի ծննդյան ամսաթիվը՝ 1916 թվականի մայիսի 10 (23) ։ Սակայն, դա հակասում է այն տեղեկատվությանը, որ Սուսաննան ամուսնացել է Վալենտին Պետրովիչ Գլուշկոյի հետ 1930 թվականին (հետագայում նա դարձել է Վսևոլոդ Կոստիրիկի նախատիպը Գեորգիևսկայայի «Սուտասան» վեպից))։ Ինքը՝ Գեորգիևսկայան, «Միջակետ» նովելում նշել է, որ 1923 թվականին նա 10 տարեկան է եղել ։ Վլադիմիր Իոսիֆովիչ Գլոցերը նրա ծննդյան տարեթիվը նշել է 1910 թվական ։
Լիդիա Չուկովսկայայի գրած քննադատական կենսագրական ակնարկում նշվում է, որ Գեորգիևսկայան ծնողների հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ 1930 թվականին ։ Նույն թվականին Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Սնեգովը ծանոթանալով նրա հետ որպես Գլուշկոյի կին, նկարագրել է նրան հետևյալ կերպ․ «Նա փոքրամարմին էր, գեղեցիկ, նազելի, արագաշարժ, մուգ աչքերով և մուգ մազերով, տարօրինակ հագնված»  և նշել է, որ աշխատում է Լենինգրադի Ինտուրիստում։ 1933 թվականի գարնանը նա Գլուշկոյից բաժանվել է։
Նա, ըստ տարբեր աղբյուրների, ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը 1935 թվականին կամ Լենինգրադի օտար լեզուների ինստիտուտը 1936 թվականին։
1936 թվականի սկզբին թարգմանությունների և ակնարկների առաջին հրապարակումները կատարել է Աշխարհի շուրջը» ամսագրում և Լենինյան իսկրա թերթում՝ Ս. Զգուտ անունով։ Ըստ Լենինյան իսկրայի թղթակից Աբրամ Լազարևիչ Ստարկովի հուշերի՝ Սուսաննան որոշ ձեռագրեր է ներկայացրել էր որպես արտասահմանյան հեղինակների հրապարակումների վերապատումներ, սակայն թերթի խմբագիրները կարծիք էին հայտնել, որ դրանք իր իսկ երևակայության արգասիքներն են։ Մոտավորապես այս ժամանակահատվածում Սուսաննան ամուսնացավ ճարտարապետ Գեորգիևսկու հետ և որոշ ժամանակ անց սկսեց հրատարակվել նրա ազգանունով։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Սնեգովի վարկածով նա պատերազմի սկզբում ամուսնալուծվել է Գեորգիևսկուց, իսկ նրանց փոքրիկ որդին՝ Պետյան, այդ ժամանակ մահացել է։ Ստարկովը, ըստ իր գործընկեր Սուսաննայի, գրում է, որ Գեորգիևսկայայի ամուսինն ու որդին մահացել են պաշարված Լենինգրադում։ 1943 թվականի ապրիլից նա ծառայել է որպես թարգմանիչ և հաղորդավար Հյուսիսային նավատորմի քաղաքական տնօրինության թշնամական զորքերի հետ աշխատանքի բաժնում, զբաղվել է քարոզչական նյութերի թարգմանությամբ և բարձրախոսներով դրանք հեռարձակել է թշնամու դիրքերում ։
Պատերազմից հետո նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել տարբեր տարիքի երեխաների մասին գրած գրքերով, որոնք վերահրատարակվել են 21-րդ դարում։ Ամենահաջողվածներից են «Սուտասանը» (1969) և «Զանգերը» (1972) վիպակները, ինչպես նաև «Հայրիկը» (1973) վեպը։
1974 թվականի նոյեմբերի 27-ին Գեորգիևսկայան ինքնասպանություն է գործել։ Ըստ Դմիտրի Բիկովի վարկածի, նա թունավորել է իրեն՝ տառապելով ծանր կլինիկական դեպրեսիայից ։ Ըստ «Հանուն Հայրենիքի» թերթի թղթակից Նատալյա Ժուրավլևայի՝ Գեորգիևսկայայի ինքնասպանության պատճառ է դարձել «Սուտասանը» վեպի հերոսների կերպարների ոչ ճիշտ ներկայացումը վեպի հիման վրա Կենտրոնական մանկական թատրոնում բեմականացված ներկայացման մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանայք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանչուհիներ
Չիտլուկ (այլ կիրառումներ)
Չիտլուկ կարող է վերաբերվել.
Շիրոկի Բրիեգ (այլ կիրառումներ)
Շիրոկի Բրիեգ կարող է վերաբերվել.
Յաբլանիցա (այլ կիրառումներ)
Յաբլանիցա կարող է վերաբերվել.
Յայցե (այլ կիրառումներ)
Յայցե կարող է վերաբերվել.
Ռեկանատի
Համայնքի հովանավորներն են Վիտուս և Ֆլավիան սրբերը։ Տոնը նշվում է հունիսի 15-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1150 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Մոսկվա)
Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Памятник Александру II), հուշարձան Մոսկվայի կենտրոնում ի հիշատակ Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր II-ի։ Բացվել է 2005 թվականին Վոլխոնկա փողոցի, Վսեխսվյատսկի նրբանցքի և Պեչիստենսկայա առափնյա փողոցի միջև գտնվող պուրակում, Քրիստոս Փրկչի տաճարի մոտ (խորանային մասի կողմից)։ Հասցեն` Վոլխոնկա, 13։
Հուշարձանը ստեղծվել է «Աջ ուժերի միություն» կուսակցության նախաձեռնությամբ` կուսակցության անդամների և կողմնակիցների միջոցներով և Մոսկվայի կառավարության անմիջական մասնակցությամբ։
Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը, ճարտարապետ Իգոր Վոսկրեսենսկին և նկարիչ Սերգեյ Շարովը։
Շինարարություն և բացում
Արձանի տեղադրման վայրի փոփոխության պատճառով հեղինակը ստիպված էր երեք անգամ փոխել գլուխը։ Դրանցից մեկն այժմ գտնվում է Ռուկավիշնիկովի ստեղծագործական արվեստանոցում։ Արդեն պատրաստի քանդակը ձուլելուց մեկ տարի անց որոշեցին այն տեղադրել Քրիստոս Փրկչի տաճարի մոտ ։
Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2005 թվականի հունիսի 7-ին։ Արարողությանը մասնակցել են ՌԴ մշակույթի նախարար Ալեքսանդր Սոկոլովը, Մոսկվայի քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը, «Աջ ուժերի միություն» կուսակցության դաշնային քաղխորհրդի անդամ Բորիս Նեմցովը, գործարար Ալֆրեդ Կոխը, որոնք նախաձեռնել էին հուշարձանի ստեղծումը։ Հուշակոթողն օծել է Մոսկվայի և համայն Ռուսիո պատրիարք Ալեքսի II-ը ։ Ներկա են եղել նաև Մոսկովյան պատրիարքարանի գործերի կառավարիչ, Կալուգայի և Բորովսկի մետրոպոլիտ Կլիմենտը, Օմսկի և Տարայի մետրոպոլիտ Ֆեոդոսին, Իստրայի արքեպիսկոպոս Արսենին, Դմիտրովի եպիսկոպոս Ալեքսանդրը, Մոսկվայի կառավարության մշակույթի կոմիտեի նախագահ Ս. Ի. Խուդյակովը, պետական, քաղաքական և հասարակական գործիչներ, ստեղծագործական մտավորականության ներկայացուցիչներ։
Նկարագրություն
Ալեքսանդր II-ը պատկերված է ամբողջ հասակով` զինվորական համազգեստով և ցարական պատմուճանով։ Ազատարար թագավորը նայում է Քրիստոս Փրկչի տաճարին Վսեխսվյատսկի նրբանցքի կողմից։ Կայսեր բրոնզե քանդակի բարձրությունն ավելի քան 6 մետր է, քաշը` 7 տոննա։ Այն տեղադրված է երեքմետրանոց մարմարե պատվանդանի վրա, որտեղ թվարկված են Ռուսաստանի հանդեպ նրա մատուցած ծառայությունները. ճորտատիրության վերացումը, տեղական ինքնակառավարման համակարգի ներմուծումը, ռազմական և դատական բարեփոխումների անցկացումը, բազմամյա Կովկասյան պատերազմի ավարտը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
(736) Հարվարդ
(736) Հարվարդ (Harvard), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1912 թվականի նոյեմբերի 16-ին Ջոել Մետկալֆի կողմից Վինչեստերում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,202161 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8386 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5657 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1193,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301599 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,37° անկյուն։
Հարվարդ աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1912 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոել Մետկալֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պերվոմայսկոե (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Պերվոմայսկոե (Первомайське), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդում։
2011 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 542 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սնեժնոեի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Հարժիս
Հարժիս, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Գորիսից 15 կմ հարավ-արևմուտք, Որոտան գետի ձախ կողմում, սարավանդի վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից կազմում է մոտ 79 կմ։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից մոտ 1700-1730 մ է։
Մինչև 1968 թ գյուղը կոչվել է Յայջի; Այդ անվան տակ էլ այն ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մաս է կազմել Գորիսի շրջանի։ 1995 թվից մտնում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի մեջ, 2015 թվից մասն է խոշորացված Տաթև համայնքի։
Պատմություն
«839 թ. Հարժիսը հիշվում է Սյունյաց եպիսկոպոս Դավթի կալվածագրում՝ իբրև Տաթևի վանքին հարկատու գյուղ։ Հարժիսը մեծ գյուղ է եղել Եռաբլրի սարահարթում՝ Գորիսից Երևան տանող մայրուղուց 6 կմ հարավ։ Գյուղը արևելքից, հյուսիսից և արևմուտքից շրջապատված է հրաբխային բլուրներով և սարերով՝ Հալիձորի թափա(բլուր), Մեծ թափա, Կայծակի հարվածած (Կայծակ թխած), Շինուհայրի թափա, Քար թափա, Չոբան թափա, Շիշ թափա, Խութիսի թափա։ Գյուղից Որոտանի ձորը տանող միակ ճանապարհը ժայռի արևմտյան եզրով իջնող, հիմնականում ոտքով անցանելի ուղին է։ Գյուղացիներն զբաղվել են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։ Ակտիվ առևտուր են արել Նախիջևան, Արցախ, Գարդման տանող՝ աղի նշանավոր ճանապարհով անցնողների հետ այդ ճանապարհին կառուցված քարավանատան (Կոտրած քարվանսարա) միջոցով։ Ճիշտ նման քարավանատուն կա նաև Վարդենյաց լեռնանցքում, բարվոք վիճակում։
Հարժիսից արևելք գտնվող ձորի (հեղհեղատի) ձախ կողմում հետագայում բնակություն են հաստատել թուրքերը, որոնք գարնան և ամռան ամիսներին իրենց ոչխարի հոտերով գալիս էին այդտեղ՝ սարահարթի առատ բուսականությունից օգտվելու, իսկ ձմռանն իջնում էին Որոտանի ձորը։ Սարահարթում նրանց ապրելու տարածքը կոչվում է Վերին Քիրդեր (Վերին Քուրդլար), իսկ Որոտանի կիրճում նրանց բնակավայրը կոչվում է Ներքին Քիրդեր (Ներքին Քուրդլար)։ Այստեղ «Քիրդեր» բառը կապ չունի «քուրդ» բառի հետ։ Այս ձորում Որոտանի վրայի կամուրջը անվանում են Քրդիկի կամուրջ, որը կառուցել է Սյունյաց Քուրդ իշխանը ութերորդ դարում։ Կամրջից քիչ հեռու Ալան թագավորի պալատի ավերակներն են, որտեղ մի կոտորած եկեղեցի կա, մեջը՝ տապանաքար՝ «Գեղեցկատիպ և ծաղկափթիթ Ալան....,1324»։
Վերին Քիրդերում ապրող թուրքերը աչք ունեին Հարժիսի վրա, բայց վախենում էին նրա քաջ գյուղապետից։ Մի օր երեկոյան նրան հրավիրում են հյուրասիրության, հարբեցնում և քնեցնում են իրենց մոտ։ Առավոտյան գյուղապետը դուրս է գալիս տնից, նայում Հարժիսի կողմը և տեսնում հրդեհված գյուղ, ծխացող տներ։ Գյուղապետը տեղում մահանում է սրտի կաթվածից։ Գյուղից փրկվում է միայն մի աղջիկ, որը հետագայում բնակություն է հաստատում Կապանի Հալիձոր գյուղում, և մի տղա երեխա, որին թուրքերը վաճառել էին Նախիջևանում և, որի հետքերով գնալով, Տաթևի վանքի մի հոգևորական գտնում և հետ է վերադարձնում։ Հոգևորականը տղային բերում է Տաթևի վանք։ Երեխայի անունը Ղուկաս էր։ Ղուկասը հասունանում է։ Վանքում մտածում են նրան կուսակրոն դարձնել, բայց նրան Նախիջևանից բերած հոգևորականը չի համաձայնում. -Սրա հայրենական գյուղը ամայի է, ավեր։ Սրանով կենդանացնենք գյուղը։ Սակայն նրան Հարժիսի տարածք՝ սարահարթ չեն տանում։ Ուղղաձիգ ժայռի ստորոտին կառուցում են եկեղեցի (Սուրբ Մինաս) և քարակոփ մի տուն (Համբու ղաբը)։ Ղուկասին ամուսնացնում են տաթևացի մի աղջկա հետ, բնակեցնում այդտեղ։ Հիմնվում է նոր գյուղ՝ Յայջի անունով։ Գյուղը չէր երևում ոչ սարահարթից, ոչ էլ Որոտան գետի ափով անցնող ճանապարհից։ Դա մի բնական թաքստոց էր՝ ժամանակի հրամայականով։ Յայջին ձևավորվել է 18-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ մոտավորապես 1770-1780 թվականներին։ 1931 թվականի երկրաշարժից ավերվել է Յայջին՝ բարեբախտաբար առանց մարդկային զոհերի։ Սովետական կառավարության օգնությամբ գյուղացիները տեղափոխվել են սարահարթ՝ նախկին Հարժիս գյուղի տարածքը, դարձյալ Յայջի անունով, բայց արդեն անվտանգ, մինչև հորիզոնը ձգվող տարածքով։ Պլանային հատակագիծ են կազմում, կառուցում բարաքներ, որոշ թվով ընտանիքների տեղավորում, բայց առանց գոմի և մարագի։ Այդ պատճառով էլ գյողացիների հետագա կառուցումների արդյունքում խախտվում է հատակագիծը։ 1968 թ. գյուղը վերանվանվել է Հարժիս։
Այժմ Հարժիսում կա 160 ընտանիք՝ 879 բնակչով։ Ավելի քան չորս անգամ շատ հարժիսցի ընտանիքներ կան Երևանում և այլուր։ Գյուղն ունի բուժկետ, մանկապարտեզ, 1954 թվականից՝ միջնակարգ դպրոց (մինչ այդ դպրոցը յոթնամյա էր), որի շրջանավարտներից շատերը ստացել են բարձրագույն կրթություն։ Նրանց թվում կան գիտության դոկտորներ, թեկնածուներ, արտադրության կազմակերպիչներ, առաջավոր աշխատողներ մայրաքաղաքում և այլ վայրերում» (մեջբերումը՝ Ազատ Աղաբեկյան- «Փնտրում ենք մեր արմատները։ Տոհմերի պատմություն»)։
Բնակչություն
Բնակիչները հայեր են, բնիկներ, ովքեր ստիպողական գաղթից հետո վերադարձել են իրենց հայրենի գյուղ։ Կան նաև մի քանի ընտանիքներ եկած Սիսիանի ներկայումս անմարդաբնակ Մրոց գյուղից։
2011 թ Հայաստանի մարդահամարի արդյունքներով գյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 879, առկա բնակչությունը՝ 803 մարդ ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ունի Սուրբ Մինաս անունով եկեղեցի։
Հարժիսը (նախկինում՝ Յայջի) Սյունիքի մարզի հնագույն բնակավայրերից է։ Այդ են վկայում գյուղում և շրջակայքում գտնվող քարայրերը, դամբարադաշտերը (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ), գյուղատեղիները (X-XVIII դդ), եկեղեցիները, ամրոցը (X-XVIII դդ.), հին կամուրջը (XIII դար) և բազմաթիվ խաչքարերով գերեզմանոցը։ Գյուղից հարավ գտնվում է հին գյուղատեղի և Հարժիսի եկեղեցին։
Բորիս Մայորով
Բորիս Մայորով, հայտնի խորհրդային հոկեյիստ։ Օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն (1964 և 1968), աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Եվգենի Մայորովի երկվորյակ եղբայրը։
Հարժիս
Պատմամշակութային կառույցներ
Հարժիս գյուղի մոտակայքում է գտնվում 1343 թ. կառուցված Հարժիսի (Յայջիի) քարավանատունը, որը միջնադարյան Հայաստանի նմանատիպ նշանավոր կառույցներից է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր
Բորիս Մայորով
Կենսագրություն
Խաղացել է «Սպարտակ» թիմում (1956—1969)։ 1962—1965 թվականներին եղել է «Սպարտակ»-ի, 1967—1968 թվականներին՝ ԽՍՀՄ հավաքական թիմի ավագը։
Իր կարիերայի վերջում․
Հարրի Դաղլյան
Հարություն (Հարրի) Գրիգոր Դաղլյան կրտսեր (Haroutune Krikor Daghlian, Jr, ), ամերիկահայ ֆիզիկոս, Մանհեթենյան նախագծի մասնակից, որի նախագծած և ստեղծած ռումբերը օգտագործվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
1945 թվականի օգոստոսի 21-ին Նյու Մեքսիկոյի Լոս Ալամոսի Ազգային լաբորատորիայի հեռավոր Օմեգա վայրում կրիտիկական զանգվածի գիտափորձի ժամանակ ճառագայթահարվել է, որից 25 օր հետո մահացել է։
Կենսագրություն
Հարություն Գրիգոր Դաղլյան կրտսերը ծնվել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Ուոթերբրի քաղաքում 1921 թվականին Հարություն Գրիգոր Դաղլյանի և Մարգարի Ռոզի ընտանիքում։ Ունեցել է քույր՝ Հելենը և եղբայր՝ Էդվարդը ։ Տղայի ծնվելուց հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Կոնեկտիկուտի Նյու Լոնդոն ծովափնյա քաղաք, որտեղ Հարությունը նախնական կրթություն է ստացել, դպրոցական նվագախմբում ջութակ նվագել, սովորել Բրուքլինի ավագ դպրոցում։ 1938 թվականին՝ 17 տարեկան հասակում ընդունվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ՝ մտադրվելով ուսանել մաթեմատիկա, սակայն հետաքրքրվել է ֆիզիկայով, մասնավորապես տարրական մասնիկների ֆիզիկայով և տեղափոխվել է Ինդիանա նահանգի Պերդյուի համալսարան (Purdue University), որն ավարտել է 1942 թվականին՝ ստանալով բակալավրի աստիճան, այնուհետև ֆիզիկոս Մարշալ Հոլոուեյի ղեկավարությամբ աշխատել ցիկլատրոնների վերաբերյալ դոկտորական թեզի վրա։ 1944 թվականին միացել է Լոս Ալամոսի Ազգային լաբորատորիայում Մանհեթենյան նախագծի վրա աշխատող Օտտո Ֆրիշի միջուկի կրիտիկական զանգվածի հետազոտությամբ զբաղվող խմբին  ։
Կրիտիկական դժբախտ պատահար
1945 թվականի օգոստոսի 21-ի փորձարկման ժամանակ Դաղլյանը պլուտոնիումի միջուկի շուրջ փորձում էր ձեռքով միջուկից ճառագայթող նեյտրոնների անդրադարձման համար նախատեսված վոլֆրամի կարբիդից պատրաստված հատուկ աղյուսներ դասավորել։ Նեյտրոնային ռեֆլեկտորի նպատակն էր պլուտոնիումի հիմքում կրիտիկականության հասնելու համար անհրաժեշտ զանգվածի նվազեցումը ։
Վերջին շարքին հասնելով՝ հաշվիչն ազդանշան տվեց, որ չի կարելի նոր աղյուս ավելացնել։ Դաղլյանն իսկույն ձեռքը հետ քաշեց և, պատահաբար, աղյուսը գցեց միջուկի վրա, ինչը հանգեցնելու էր միջուկի գերկրիտիկական վիճակի։ Դաղլյանը վայրկենապես աջ ձեռքով մի կողմ հրեց աղյուսը՝ կասեցնելով վերահաս շղթայական ռեակցիան ։ Դաղլյանը ռիսկը նվազեցնելու համար մասնակիորեն քանդեց նաև միջուկը շրջապատող աղյուսների շարքը, ապա հսկիչին տեղեկացրեց պատահարի մասին։ Նրան անմիջապես տեղափոխեցին Լոս Ալամոսի հիվանդանոց, սակայն ճառագայաթահարման հետևանքներն անդառնալի էին ։
Հիվանդանոցում Դաղլյանի առողջությունն արագ քայքայվում էր։ Նա ստացել էր ճառագայթման մեծ դոզա՝ մոտ 510 ռենտգեն (5.1 Զվտ) ։ Դաղլյանի մասին հոգ էին տանում մայրն ու քույրը (հայրը մահացել էր 1943 թվականին) ։ Ճառագայթահարման արդյունքում կոմայի մեջ գտնվելով՝ Դաղլյանը 25 օր անց մահացավ ։ Դաղլյանը միջուկային դարաշրջանի առաջին զոհերից մեկն էր։ Թաղված է Կոնեկտիկուտի Նյու Լոնդոնի Սիդար գրով գերեզմանատանը ։
Հիշատակ
Դեպքից մեկ տարի անց՝ 1946 թվականին, դարձյալ լաբորատորիայում աշխատելիս նման հանգամանքերի հետևանքով է մահացել մեկ այլ երիտասարդ գիտնական՝ Լուիս Զլոտինը ։
2000 թվականի մայիսի 20-ին՝ ամերիկյան զինված ուժերի օրը, Նյու Լոնդոնում Դաղլյանի հիշատակին բացվել է հուշաքար, որի վրա գրված է․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Էժեն Յանսոն
Էժեն Յանսոն (շվեդ.՝ Eugène Fredrik Jansson, ), շվեդ նկարիչ, շվեդական սիմվոլիզմի հայտնի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Յանսոնը ծնվել է չքավոր ընտանիքում, չի ստացել համակարգված նկարչական կրթություն, սակայն սովորել է մի քանի կրթական հաստատություններում, այդ թվում 1881-1882 թթ. արվեստի Ստոկհոլմի թագավորական ակադեմիայում։ Չի ունեցել հնարավորություններ ճանապարհորդելու, կարողացել է դուրս գալ երկրի սահմաններից կյանքի վերջին տարիներին։ Վարել է բավական ինքնամփոփ կյանք։ Եղել է Նկարիչների Միության անդամ (շվեդերեն՝ Konstnärsförbundet)։ Ապրած տարիների ընթացքում հայտնի է եղել քչերին, քանի որ նրա ստեղծագործական ոճը հայտնի չի եղել շատ ժամանակակիցների։
Յանսոնն առաջին նկարիչներից էր, ով սկսեց նկարել մթնշաղ, որը պատկերելու համար նա օգտագործում էր կապույտ երանգներ։ 1891 թ. բնակություն է հաստատել Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում, որտեղ 10 տարիների ընթացքում նկարում էր իր պատուհանից բացվող տեսարանները. Ստոկհոլմը լուսաբացին և արևամուտին։ Այդ նկարները ցուցադրում են լույսի և գույնի բավական բարդ համակցում։ Դա կապված էր այն բանի հետ, որ Յանսոնը երկար ժամանակ դիտում էր բնապատկերը, որից հետո արագորեն ստեղծում էր նկարը։ Այդ շրջանի բազմաթիվ նկարներ անվանվում են Նոկտյուրն ի պատիվ նկարչի սիրելի կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Շոպենի։
1905 թ. հետո Յանսոնը դադարեց բնանկար պատկերելը, սկսեց նկարել տղամարդկանց, ովքեր լողանում էին կամ կատարում էին ֆիզիկական վարժություններ։ Մասնագետները կարծում են, որ Յանսոնը նույնասեռական էր ։
1913 թ. նրա առողջական վիճակը նշանակալիորեն վատացավ։ Մինչև 1915 թ. հիմնականում պատկերում էր կրկեսային տեսարաններ։ 1915 թ. նկարիչը մահացավ կաթվածից։
1999 թ. 3 ամիսների ընթացքում Փարիզի Օրսե թանգարանում նկարչի գործերի մեծ ցուցահանդես անցկացվեց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1862 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 15 մահեր Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Կրուպայ աղբյուր
Տարածք և նկարագրություն
Կրուպայ աղբյուրը արևելյան Սերբիայում, Պոմորավլյե շրջանում է և պատկանում է կարսթ աղբյուրներին, 9-11 աստիճան ջերմաստիճանով։ Աղբյուրը հատակում ունի ամֆիթատրոնի ձև ունեցող հիմնականում ուղղահայաց կողմեր։
Աղբյուրի հոսանքը 435 մետր երկարություն ունի, սկզբում հոսում է դեպի հյուսիս և 130 մետրից այն կողմ փոխում է իր ուղղությունը դեպի արևմուտք, որ շարունակի հոսել ևս 300 մետր մինչ այն միանա Կրուպայի գետի հետ։ Երբ պատնեշը կառուցվել է, Կրուպայի աղբյուրը ստացել է օվալային տեսք 40 մետր երակարությամբ և 17 մետր արևմուտք։ Աղբյուրի ջուրը հոսում է լճից շատ գեղեցիկ ջրվեժի տեսքով։
1998 թվականի հողաբանական ուսումնասիրությունները, որոնց հետևեց մանրակրկիտ հետազոտական ծրագիր, որը արտացոլում է քարանձավի սիֆոնի 70 մետր խորությամբ հակադարձ թևը, որը տանում է դեպի Բելյանիցայի կրաքարի հալում։ Պատնեշից մինչև ջրաղաց, հոսանքի ջուրը հոսում է կրաքարի միջով, բարձրանալով զառիթափ կողմերից և ջրվեժներից։ Աղբյուրի հիդրոլոգիական ռեժիմը և դրա ուժգնությունը բավականաչափ թեստավորված չեն։
Կարսթի աղբյուրների մեծ մասի նման, Կրուպայի աղբյուրում ջրի քանակը բավականին փոփոխական է տարվա ընթացքում։ Ջրաղացի կառույցի մոտ կա մի տաք ջրի աղբյուր, որը կցված է և ուղղորդում է դեպի շատրվանը։ Շատրվանից հազարավոր մետրե րի վրա, մեկ այլ տաք ջուր է հոսում ջրվեժի մանրակերտի պատկերով, որը սկսել է ինքնամարվող գեոլոգիական ջրամբարից։
Կրուպայ աղբյուրը և շրջապատող 9 հեկտար տարածքը պահպանված են, որպես ազգային կաևորության բնության կոթող է Սերբիայի Հանրապետությունում։ Բնության կոթողը «Կրուպայսկո Վրելո»-ն հիմնադրվել է Սերբիայի Հանարապետության որոշման և Բնության պահպանության ակտի հիման վրա, հատկանշական նշանակություն ունեցող պահպանվող բնական ժառանգության համար այն Սերբիայի ամենաուժեղ կարստային ռեսուրսներից մեկն է։ Ըստ աղբյուրի մորֆոլոգիա յի, հիդրոլոգիական ֆունկցիաների և ուղեկցող բնական հատկանիշների, պատկանում է գրավիտացիոն աղբյուրների առավել ներկայացուցչական խմբին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի գետեր Կատեգորիա:Սերբիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Աղբյուրներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Երվանդ Զաքարյան
Երվանդ Սուքիասի Զաքարյան, հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Կենսագրություն
Երվանդ Զաքարյանը ծնվել է 1914 թվականին, Հրազդան քաղաքում։ Սովորել է Հրազդան քաղաքի № 1 միջնակարգ դպրոցում։ 1935-1936 ուսումնական տարում գերազանց գնահատականներով ավարտել է Մռավյանի անվան օրինակելի միջնակարգ դպրոցը և աշխատանքի է անցել Սևանի շրջանի Դդմաշենի դպրոցում որպես ուսմասվար և ֆիզիկայի ու մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ Այնուհետև աշխատել է Չկալովկայում, ապա տեղափոխվել է իր ծննդավայրի՝ Հրազդանի շրջանի Ջրառատի դպրոցը։ Միաժամանակ սովորել և 1940 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը ։
1940 թվականին Զաքարյանը զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Գերմանա-խորհրդային պատերազմին մասնակցել է 1941 թվականի հունիսի վերջերից մինչև 1945 թվականի հունվարի 26-ը։ Զաքարյանը մարտնչել է տարբեր ռազմաճակատներում։ Ավարտելով գնդի դպրոցը, որպես հրետանավոր, թշնամու դեմ կռվել է 229-րդ հրետանային գնդում։ Մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և ավարտելուց հետո կրտսեր լեյտենանտի կոչումով մեկնել ռազմաճակատ։ Հյուսիսային Կովկասում նորից ծանր վիրավորվել է և փոխադրվել հոսպիտալ։ 1942 թվականին ծառայել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում, մասնակցել ռազմաճակատ ուղարկվող զորամասերի նախապատրաստմանը։ 1942 թվականի վերջերին, զորամասերից մեկի հետ ինքն էլ նորից մեկնել է ռազմաճակատ ։
1943 թվականին մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Զաքարյանը պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով։ 1943 թվականի դեկտեմբերին վիրավորվել է, բուժվելուց հետո երկրորդ անգամ սովորել է հրամանատարական դասընթացներում և ավագ լեյտենանտի կոչումով (1944) մեկնել է 3-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատ. սկզբում դասակի, ապա վաշտի հրամանատար ծառայել է 329-րդ գվարդիական դիվիզիայում։ Հրամանատարությունը բարձր է գնահատել Երվանդի խիզախությունն ու հնարամտությունն, նրան շնորհել է կապիտանի կոչում։ 1945 թվականի հունվարին կապիտան Զաքարյանը ծառայել է 173-րդ դիվիզիայի 1313-րդ հետևակային գնդում։ Կռվել է Արևելյան Պրուսիայում, որտեղ էլ 1945 թվականին զոհվել է թշնամու գնդակից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Անդրեյ Ռադու
Անդրեյ Յոնուց Ռադու (Andrei Ionuț Radu, ), ռումինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Ինտեր Միլանից վարձավճարով հանդես է գալիս Ջենոայի և Ռումինիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է դարպասապահի դիրքում ։
Ինտեր Միլան
Ռադուն ֆուտբոլիստի կարիերան սկսել է Ռումինիայում՝ հանդես գալով Վիտորուլ Բուխարեստի, Ստյաուա Բուխարեստի և Դինամո Բուխարեստի ակադեմիաներում։ 2013 թվականին նա տեղափոխվեց Իտալիա, որտեղ կարճ ժամանակ Պերգոլետեզեում խաղալուց հետո միացավ Ինտեր Միլանի երիտասարդական թիմին ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Ռադուն նշեց 2016 թվականի մայիսի 14-ին՝ փոխարինելով Խուան Պաբլո Կարիսոյին Սասուոլոյի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 4-ին ռումինացին երկարաձգեց իր պայմանագիրը Ինտերի հետ մինչև 2020 թվականը    ։ Ռադուն բաց թողեց 2016-17 մրցաշրջանի մեծ մասը ուսի վնասվածքի պատճառով։
2017 թվականի հուլիսի 15-ին Ռադուն 1 տարվա վարձավճարով միացավ Ավելինոյին ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 6-ին՝ Իտալիայի գավաթի Մատերայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Սերիա B-ում անցկացրեց սեպտեմբերի 18-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Վենեցիայի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 24-ին՝ Պրո Վերչելիի դեմ խաղում ռումինացին առաջին անգամ պահեց իր դարպասը անառիկ՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 1-0 հաշվով ։ Ավելինոյի կազմում Ռադուն անցկացրեց 24 հանդիպում՝ բաց թողելով 30 գնդակ։