cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մամեստիայի ճակատամարտ
Հետևանքներ
Գերված բյուզանդական հրամանատարներին ու զինվորներին ազատելու համար կայսրությունը վճարում է մեծ փրկագին, որը, ի զարմանս բյուզանդացիների, Թորոս Բ-ն բաժանում է հայ զինվորներին ։ Բյուզանդացիների կողմն անցած հայ իշխաններից Սմբատ Հեթումյանը զոհվում է մարտում, մնացածներն անձնատուր եղան Թորոս Բ-ին։ Մամեստիայի ճակատամարտը վճռորոշ նշանակություն ունեցավ Կիլիկյան Հայաստանի անկախությունը պահպանելու գործում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Կիլիկյան Հայաստանում Կատեգորիա:1152 իրադարձություններ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի ճակատամարտեր
Թերեզա Էլֆֆորսս
Անտուանետտա Թերեզա Էլֆֆորսս (Antoinette Thérèse Elfforss, ծննդյամբ՝ Էբերգ (Öberg), ), շվեդ բեմական դերասանուհի և թատերական ղեկավար։ 1869-1888 թվականներին ղեկավարել է Էլֆֆորսս շարժական թատերախումբը :
Կենսագրություն
Թերեզա Էբերգը ծնվել է Ստոկհոլմում, գործարանի սեփականատեր Անդերս Էբերգի և Մարիա Էլիզաբեթ Կանստրյոմի ընտանիքում։ 1837 թվականից եղել է Շվեդիայի Թագավորական բալետի դպրոցի, իսկ 1839 թվականից՝ Դրամատիկական դերասանական դպրոցի (Dramatens elevskola) աշակերտուհի ։
1837-1842 թվականներին Թերեզան ակտիվորեն աշխատել է Թագավորական դրամատիկական թատրոնում, 1842-1846 թվականներին խաղացել է Նոր թատրոնում (Nya teatern): 1847 թվականին ամուսնացել է դերասան Լարս Էրիկ Էլֆֆորսսի (1817-1869)՝ իր նորաստեղծ թատերախմբի ղեկավարի հետ։ Այնուհետև նա հանդես է եկել Թերեզա Էլֆֆորսս կեղծանունով։ Թերեզան Էլֆֆորսս թափառական թատերախմբի դերասանուհի էր, իսկ 1886-1888 թվականներին եղել է նրա տնօրենը։ Նա թատրոնի թատերախմբի ղեկավարությունը ստանձնեց ամուսնու հիվանդության ժամանակ և պաշտոնապես նրա մահից հետո՝ 1869 թվականից ։
Թերեզա Էլֆֆորսսը իր կարիերայի ընթացքում մեծ հարգանք էր վայելում, հատկապես որպես թատրոնի ռեժիսոր.
Որպես ռեժիսոր՝ նա կենտրոնացավ Ֆ. Ա. Դալգրենի, Կ. Աքսել Անրեպի, Եմիլի Լունդբերգի, ինչպես նաև Լորենց Դիտրիխսոնի, Բյոռնստեռնե Բյոռնսոնի և Հենրիկ Իբսենի պիեսների վրա ։ Այնուամենայնիվ, նրա ամենամեծ ֆինանսական հաջողությունը Ժյուլ Վեռնի «Աշխարհի շուրջը 80 օրում» պիեսի բեմադրությունն էր,  նա հետագայում  բեմադրեց ավելի փոքր օպերետներ, քանի որ 1870-1880-ական թվականներին Էլֆֆորսս թատերախմբի ծաղկման շրջանում օպերետների մասսայականությունն այնքան մեծ էր, որ ռեժիսոր Էլֆֆորսսը չկարողացավ անտեսել դրանք :
Մանյակ
Մանյակ, վզնոց, կանացի պարանոցի զարդ։ Առաջին մանյակները ի հայտ են եկել դեռես քարի դարում և պատրաստված են եղել մանր սերդոլիկե ուլունքներից, փոքրիկ խխունջներից ու վայրի կենդանիների ատամներից։ Նման մանյակներ կրել են և՛ կանայք, և՛ տղամարդիկ։ Մետաղի գործածության հետ մանյակներն ստանում են բազմազան ձևեր, որոնցից ամենատարածվածը բրոնզե հաստ՝ ոլորված կամ հարթ, վզին հանգուցելու համար ծայրերը դեպի դուրս ծռած լարից մանյակներն էին։ Գործածվել են նաև թելի վրա շարված ագատե, սերդոլիկե, ոսկրե, բրոնզե, կապարե ուլունքներից Մ-ներ՝ մեկընդմեջ անցկացնելով բրոնզե փոքրիկ խողովակներ կամ կախելով բրոնզե ու կապարե կախիկներ։ Ենթադրվում է, որ մանյակը ունեցել է մոգական նշանակություն։ 	Հետագայում մանյակները պատրաստել են հիմնականում ոսկուց և արծաթից՝ ձուլման, դրվագման, փորագրման, մանրարուրք և այլ եղանակներով։ Մանյակներն ունեին տերևի, տզրուկի, գարու հատիկի, գնդի և այլ ձևի կախիկների շարան, հաճախ զարդարվում էին ուլունքներով և թանկարժեք քարերով։
Թերեզա Էլֆֆորսս
Կենսագրություն
Նրա թատերախումբը հաջողությամբ ելույթներ ունեցավ Ստոկհոլմի Յուրգարդստետերնի թատրոնում, ինչպես նաև 1869, 1870, 1874, 1877 և 1878 թվականներին շրջեց Ֆինլանդիայում ։
Մանյակ
19-րդ դարում Հայաստանում թանկարժեք մանյակներ պատրաստել են Կարինում, Վանում, Արծկեում, Մուշում, Ալեքսանդրապոլում և այլուր։
Թերեզա Էլֆֆորսս
Կենսագրություն
1888 թվականին Էլֆֆորսսը թատերախմբի ղեկավարությունը փոխանցեց Ավգուստ Լինդբերգին (1846-1916), որից հետո նա փոխեց իր անունը Լինդբերգի թատերախումբ։ Էլֆֆորսսը շարունակում էր ելույթ ունենալ Լինդբերգի թատերախմբում մինչև 1893 թվականը։ 1890-1893 թվականների ընթացքում Լինդբերգի թատերախումբն աշխատում էր Գյոթեբորգի Ստորա թատրոնում։ Երբ Լինդբերգի թատերախումբը լուծարվեց 1893 թվականին, նա իր որդու՝ Յուլիուս Էրիկ Էնգելբրեկտ Էլֆֆորսսի (1847-1925) հետ վերադարձավ Ստոկհոլմ, որտեղ էլ մահացավ 1905 թվականին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թատրոնի շվեդ դերասանուհիներ
Մանյակ
Այժմ մանյակը գործածվում է հազվադեպ։
Կատեգորիա:Զարդեր
Կաֆկան լողափին
Կաֆկան լողափին (海辺のカフカ Umibe no Kafuka), 2002 թվականի վեպ, հեղինակ՝ Հարուկի Մուրակամի։
Սյուժե
Բաղկացած է երկու առանձին, սակայն միմյանց հետ փոխկապակցված սյուժեներից։ Երկու սյուժեներում իրադարձությունները գնում են առաջ և հետ՝ անցյալ։ Յուրաքանչյուր գլուխ սկսվում է առանձին սյուժեի նկարագրությամբ։
Գլուխները պատմում են 15 ամյա Կաֆկայի մասին, ով փախչում է հայրական տնից՝ Էդիպյան անեծքից խուսափելու և քրոջն ու մորը գտնելու համար ։ Մի շարք արկածներից հետո նա ապաստան է գտնում Տակամացուի մասնավոր գրադարանում՝ խելացի ու հյուրընկալ Օսիմայի և Միսս Սաեկիի մոտ։ Այնտեղ նա անցկացնում է իր օրերը՝ կարդալով Ռիչարդ Ֆրենսիսի «Հազար ու մեկ գիշերներ»-ի թարգմանությունը և Նացումի Սոսեկիի հավաքագրած աշխատանքները։ Շուտով ոստիկանությունը փնտրում է նրան՝ իր հոր դաժան սպանության դեպքերի մասին հարցաքննելու անելու համար։
Մյուս գլուխները պատմում են Նակատայի մասին։ Իր գերբնական ունակությունների շնորհիվ նա ծեր հասակում գտնում է կես դրույքով աշխատանք։ Նակատան գտնում է կորած կատուներին։ Մի կորած կատու գտնելու նպատակով նա հեռանում է իր տնից և կյանքում առաջին անգամ շեղվում է ճանապարհից։ Նա բարեկամանում է մի բեռնատարի վարորդի հետ, որը նրան վերցնում է որպես ուղևոր։ Շուտով նրանք դառնում են շատ մտերիմ։
Գլխավոր թեման
Գրելով այս պատմվածքը, Մուրակամին բնորոշում է ժամանակակից մշակույթի խառնուրդ, անորոշություն, հումոր, կախարդական ռեալիզմ, ուժեղ կիրք ։ Այն հատուկ ուշադրություն է դարձնում Ճապոնիայի կրոնական, մասնավորապես Սինտոյական ավանդույթներին ։ Հիմնական կերպարները զգալիորեն տարբերվում են Հարուկիի վեպերի գլխավոր կերպարներից, որոնք 20-ից 30 տարեկան են և շատ ձանձրալի ու միօրինակ են։ Դրանցից են՝ «Toru Watanabe of Norwegian Wood» և «Toru Okada of The Wind-Up Bird Chronicle» :
Նովելի հասկացությունը
Իր անգլիական կայքում տված հարցազրույցի ընթացքում նա ասում է, որ գիրքը հասկանալու համար այն պետք է կարդալ մի քանի անգամ, քանի որ անյ ունի շատ հանելուկներ, սակայն չունի համապատասխան լուծումները։ Այդ հանելուկների լուծումները տարբեր են յուրաքանչյուր ընթերցողի համար։ «Դժվար է բացատրել, բայց սա վեպի այն ձևն է, որը ես ձեռնամուխ եմ եղել գրելու». -ասում է Մուրակամին ։
Մուրակամիի բազմաթիվ երկրպագուներ պնդում են, որ վեպը կարելի է լավ հասկանալ միայն նրա նախկին գրքերը կարդալուց հետո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 գրքեր Կատեգորիա:Հարուկի Մուրակամիի վեպեր Կատեգորիա:Ճապոնական մոգական ռեալիստական վեպեր
Նիկոս Վետուլաս
Նիկոլաս «Նիկոս» Վետուլաս (Greek: Νικόλαος "Νίκος" Βετούλας, ), հանգստի անցած հույն պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ։ Հանդես է եկել որպես խաղարկող, ունի 1.93 մ․ հասակ։
Պրոֆեսիոնալ խաղային կարիերա
Իր պրոֆեսիոնալ խաղային կարիերայում Վետուլասը խաղացել է Հունաստանի բարձրագույն լիգայում՝ «Ապոլոն Պատրաս», «ՊԱՈԿ», «Մերձավոր Արևելք», «Իոնիկոս Ն.Ֆ.», «Արիս» և «ԱԷԿ Աթենք» թիմերի կազմում։ 2004 թվականին «Արիսի» հետ նվաճել է Հունաստանի գավաթը։
Մասնակցել է նաև Իտալիայի լիգային «Ուդին» թիմի կազմում, և Իսպանիայի ACB լիգային՝ «Մուրսիա ԲԱ» թրմի կազմում։
Կարիերա ազգային հավաքականում
Որպես Հունաստանի ազգային հավաքականի կրտսեր թիմի անդամ մասնակցել է 1996 թվականի մինչև 20 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությանը ։
Մարզչական կարիերա
Մարզչական կարիերան սկսել է «Արիսի» հետ 2008 թվականին որպես գլխավոր մարզիչ Անդրեա Մազզոնի օգնական։ 2010-2015 թվականներին եղել է «Ապոլլոն Պատրաս» թիմի մարզիչը, որտեղ նրան հաջողվել է հասնել առաջխաղացման բարձրագույն մակարդակի հունական բասկետբոլի լիգայում։
2016 թվականի մայիսի 28 թվականին Վետուլասը նշանակվել է շվեյցարական բասկետբոլի լիգայի ակումբի գլխավոր մարզիչ և ստորագրել երկամյա պայմանագիր ։
2016 թվականի հուլիսի 6-ին հեռացել է շվեյցարական ակումբից, որպեսզի զբաղեցնի հունական «Պրոմիտեաս Պատրաս» ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնը ։ 2017 թվականի հունվարի 30-ին նշանակվել է հունական «Rethymno Cretan Kings B.C.» թիմի գլխավոր մարզիչ ։
2018 թվականի հունիսի 25-ին նշանակվել է «Kolossos Rodou B.C.» թիմի գլխավոր մարզիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք
Մեկնութիւն սաղմոսաց (4694, Ներսես Լամբրոնացի)
Մեկնութիւն սաղմոսաց, Ներսես Լաբրոնացի (4694), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4694 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1691-1692 թվականներին Հայրապետ քահանա գրչի կողմից՝ Կտուց անապատում։ Ծաղկողը եղել է Գևորգ վարդապետը։ Ստացողը եղել է Սարգիս երեցը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 38x25 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 629 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի նկար 2, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 41ա, 153ա, 395ա, 419ա, 627ա և այլուր, ծաղկողի՝ 2բ, 8բ (1747 թ.), հետագայի՝ 627ա (1884 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սանտա Բրիջիդա (Բաիա)
Սանտա Բրիջիդա (Santa Brígida), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Հյուսիս-արևմտյան նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Ժերեմոաբու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 19 538 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 848,873 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 23,0 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում լեռնային կիսաանապատային է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Գեդիմինաս Կարկա
Գեդիմինաս Կարկա, սովետական թատրոնի և կինոյի դերասան, Լիտվական ԽՍՀ-ի ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Գեդիմինաս Կարկան ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 26-ին։
1988 թվականին դերասանը պարգևատրվել է Լիտվական ԽՍՀ-ի ազգային արտիստի պատվավոր կոչմանը։
Գեդիմինաս Կարկան կյանքից հեռացել է 1991 թվականի մայիսի 7-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիտվացի դերասաններ Կատեգորիա:Լիտվացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Լիտվական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Ոնորիոս II (հակապապ)
Ոնորիոս II (, ավազանի անունը՝ Պիետրո Կադալո, ), Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ 1061 թվականի հոկտեմբերի 28-ից մինչև 1072 թվական։ Նա ծնվել է Վերոնայում և դարձել է Պարմայի կաթոլիկ թեմի եպիսկոպոս 1046 թվականին։ Մահացել է Պարմայում 1072 թվականին։
Կենսագրություն
Ոնորիոս II-ը ծնվել է Վերոնայում, ազնվականի ընտանիքում։ Եղել է Պարմայի կաթոլիկ թեմի եպիսկոպոս։ Նիկողայոս II պապի մահից հետո կարդինալները Հիլդեբրանդի գլխավորությամբ 1061 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Լուկայի եպիսկոպոս Անսելմին ընտրում են որպես պապ, որն ընդունում է Ալեքսանդր II անունը։ Այս ընտրություններն առաջինն էին, որ համաձայնեցված էին Լաթերանի եկեղեցական ժողովի որոշումների հետ, այսինքն սկզբունքայնորեն առանց կայսերական պալատի համաձայնության։ Կայսրուհի Ագնեսսա դե Պուատյեն, չընդունելով պապական ընտրությունների նոր կարգը, Իտալիայում կայսերական կանցլեր Հիբերտի օգնությամբ հավաքում է եպիսկոպոսների ժողով Բազելում, որում 1061 թվականի հոկտեմբերի 28-ին «կայսերական» պապ է ընտրվում Պիետրո Կադալոն՝ որն ընդունում է Ոնորիոս II անունը։ Հռոմեական սենատը քայլեր է ձեռնարկում, որպեսզի արագորեն Հռոմ վերադառնա նորընտիր պապը, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Շվեյցարիայում, որպես հակադարձ Ալեքսանդրին։ Այսպիսով սկիզբ է դրվում հերթական հերետիկոսությանը՝ միաժամանակ երկու պապ, որոնք համարում էին իրենց Սուրբ Պետրոսի օրինական ժառանգորդ։
1062 թվականի գարնանը Ոնորիոս II-ը, գլխավորելով բանակը, արշավում է Հռոմ։ Կարդինալները փորձում են նրա հետ բանակցել, սակայն հաջողության չեն հասնում։ Ապրիլի 14-ին երկու պապերի բանակների պայքարն ավարտվում է Ալեքսանդրի կողմնակիցների պարտությամբ, ինչը թույլ է տալիս Ոնորիոսին գրավել Սուրբ Պետրոսի տաճարը շրջափակող տարածքը։ Սակայն նա չէր հասցրել իր հաղթանակի պտուղները քաղել, երբ Հռոմ է ներխուժում է Տոսկանայի կոմս Գոթֆրիդը։ 1062 թվականի մայիսին նա հակադրում է երկու մրցակից պապերին հեռանալ Հռոմից և դիմում է կայսրուհուն խնդրանքով, որպեսզի վերջինս լուծի այդ հակամարտությունը։
Այդ ժամանակ կայսրությունում տեղի է ունենում պետական հեղաշրջում․ Ագնեսսան դառնում է միանձնուհի, իսկ իշխանությունը գրավում է Քյոլնի արքեպիսկոպոս Աննո II-ը։ Նոր կառավարիչը 1062 թվականի հոկտեմբերին Աուգսբուրգում Ռայխստագում Ալեքսանդրին ընդունում են որպես օրինական պապ, իսկ Ոնորիոս II-ին հակապապ հռչակում։
Ոնորիոսը հեռանում է Պարմա, հավաքում իր կողմնակիցներին և նորից հարձակվում Հռոմի վրա։ Հակապապը ամրանում է Սուրբ Հրեշտակի ամրոցում, որտեղից անընդմեջ սպառնում էր Ալեքսանդր II-ին, որը բնակվում էր Լաթերանյան պալատում։ Կապուայի իշխան Ռիչարդի օգնությամբ Ալեքսանդրը ճնշում է Ոնորիոսին, և վերջինս կրկին փախչում է Պարմա։ Եկեղեցին վերստին հաստատում է Ալեքսանդրի օրինականությունը։ Իսկ Ոնորիոսն այդպես էլ չի ընդունում իր պարտությունը և մինչ մահը 1072 թվական շարունակում էր իրեն պապ համարել։
Գարևինա
Գարևինա (Гаревина), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շումադիայի մարզի Ալեքսանդրովացի շրջանում։
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 421 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ալեքսանդրովացի շրջանի բնակավայրեր
Չերենոխա
Չերենոխա (Черноха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարոսլավլի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Կիսմա գետի ձախ ափից 7,9 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Գորնյա Զլեգինյա
Գորնյա Զլեգինյա (Горња Злегиња), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շումադիայի մարզի Ալեքսանդրովացի շրջանում։
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 457 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ալեքսանդրովացի շրջանի բնակավայրեր
Միխեիլ Չուբինիձե
Միխեիլ Չուբինիձե (მიხეილ ჩუბინიძე, 28 փետրվարի, 1910, Թբիլիսի - 2006, Թբիլիսի), կինոյի և թատրոնի վացի դերասան, թատերական ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1982)։
Կենսագրություն
Միխեիլ Չուբինիձեն ծնվել է 1910 թվականի փետրվարի 28-ին (այլ տվյալներով՝ փետրվարի 2-ին ) Թիֆլիսում (ներկայում՝ Թբիլիսի)։
1930—1936 թվականներին աշխատել է Ճիաթուրայի Ա. Ծերեթելու անվան վրացական թատրոնում, իսկ հետագայում՝ Գորիի Գ. Էրիսթավիի անվան դրամատիկական թատրոնում և Փոթիի Վ. Գունիայի անվան դրամատիկական թատրոնում։
1945 թվականից խաղացել է Աբխազիայի Ս. Չանբայի անվան դրամատիկական թատրոնում (Սուխում)։
Թատրոնում բեմադրել է ներկայացումներ, նկարահանվել է ֆիլմերում։
Միխեիլ Չուբինիձեն մահացել է 2006 թվականին Թբիլիսիում։ Թաղված է Սաբուրթալոյի գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Ջեք Հիգինս
Ջեք Հիգինս (Jack Higgins, ), բրիտանացի վիպասան Հենրի Փաթերսոնի կեղծանունը։ Նա թրիլերների և լրտեսական վեպերի ամենավաճառվող հեղինակներից մեկն է։ Նրա լավագույն աշխատանքներից է ավելի քան 50 միլիոն օրինակով վաճառված «Արծիվը վայրէջք է կատարել» վեպը (1975), որի մոտիվներով նկարահանվել է նույնանուն կինոնկարը։ Նշանակալից են նաև «A Prayer for the Dying» (1987), «The Eagle Has Flown» (1991), «Thunder Point» (1993), «Angel of Death» (1995), «Flight of Eagles» (1998) և «Day of Reckoning» (2000) վեպերը։ Նրա 84 վեպերը թարգմանվել են 55 լեզուներով, վաճառվել է ավելի քան 150 միլիոն օրինակ։
Կենսագրություն
Հենրի Փաթերսոնը ծնվել է 1929 թվականի հուլիսի 27-ին, Անգլիայի Նյուքասլ-ափոն-Թայն քաղաքում։ Նրա ծնվելուց անմիջապես հետո հայրը լքել է ընտանիքը։ Իռլանդուհի մայրը երեխայի հետ վերադարձել է հայրենի Բելֆաստ՝ Հյուսիսային Իռլանդիա՝ իր մայրիկի և պապի մոտ՝ Շաքիլ֊րոուդ։ Պատերսոնը մեծացել է Բելֆաստում՝ քաղաքական և կրոնական բռնությունների մթնոլորտում։ Նա կարդալ է սովորել երեք տարեկան հասակում, երբ անկողնային վիճակում գտնվող պապը խնդրել է իր համար կարդալ «Christian Herald» գիրքը։ Գիշերները նա դուրս է նայել պատուհանից և կարդացել փողոցային լամպերի լույսի տակ։
Բանակից հետո վերադարձել է Լոնդոն, որտեղ Լոնդոնի սոցիոլոգիայի և քաղաքագիտության դպրոցում ուսանել է սոցիոլոգիա։ Գիշերները վարորդ և բանվոր է աշխատել։ Դպրոցը նա ընտրել է նրա «նոնկոնֆորմիզմի պատմության» համար։ Երեք տարի սովորելուց հետո ստացել է սոցիոլոգիայի երրորդ կարգի աստիճան։ Ուսուցչի որակավորում ստանալուց հետո նա աշխատել է «Allerton Grange Secondary School Leeds»-ում՝ որպես սոցիալական հոգեբանության և քրեագիտության ուսուցիչ։ Հումանիտար հետազոտություններ է դասավանդել Լիդսի քաղաքային համալսարանում, այնուհետև մշակույթ՝ Ջեյմս Գրեհամի քոլեջում, որը 1976 թվականին Լիդս քաղաքային համալսարանի մաս է դարձել։
Ստեղծագործություն
1959 թվականին Փաթերսոնը սկսել է վեպեր գրել։ Նա թողել է ուսուցչի աշխատանքը և իրեն ամբողջովին նվիրել ստեղծագործական գործունեությանը։
Փաթերսոնը գրել է իր անվան, ինչպես նաև Ջեյմս Գրեհեմ, Մարտին Ֆալոն և Հյու Մարլոու կեղծանունների ներքո։ Նրա վաղ շրջանի գործերը գրված են թրիլեր ժանրում, որոնք սովորաբար ունենում են կոփված, ցինիկ հերոսներ, անհոգի չարագործներ և գործողությունների վտանգավոր վայրեր։ 1959-1974 թվականների ընթացքում Փաթերսոնը հրատարակել է երեսունհինգ նման վեպ (սովորաբար տարեկան 3-4 վեպ)՝ զարգացնելով իր հմտությունը։ Նրա վաղ գործերից «East of Desolation»-ը (1968), «A Game for Heroes»-ը (1970) և «The Savage Day»֊ը (1972) առանձնանում են ոչ ստանդարտ պատմություններով և վառ նկարագրված տեղանքներով։
1960-ական թվականների վերջին Փաթերսոնը սկսել է օգտագործել Հիգինս կեղծանունը։ 1970-ական թվականների սկզբին նրա որոշ վեպեր դարձել են բեսթսելլերներ ։ 1975 թվականին հրատարակել է իր վեցերորդ վեպը՝ «Արծիվը վայրէջք է կատարել», որը նրան մեծ ճանաչում է բերել։ Այս ստեղծագործությունը նշանակալից քայլ է դարձել նրա գործունեության մեջ։ Սյուժեն (Անգլիայի մի խումբ գերմանական հրամանատարների կողմից Չերչիլին առևանգելու փորձը) նման է բրիտանական պատերազմի «Went the Day Well?» ֆիլմի սյուժեին, որի ռեժիսորը Անդրե Կավալկալտին է (ֆիլմը հիմնված է 1942 թվականին Գրեհեմ Գրինեի «The Lieutenant Died Last» պատմության վրա)։ Վեպի գլխավոր հերոսը իռլանդացի հրաձիգ, բանաստեղծ և փիլիսոփա Լիամ Դևլինն է։ Փաթերսոնը «Արծիվը վայրէջք է կատարել» վեպը լրացրել է մի շարք թրիլերներով. Դևլինը դրանցից մի քանիսի հերոսն է եղել։
Փաթերսոնի ստեղծագործության երրորդ ալիքը սկսվել է 1992 թվականին՝ «Փոթորիկի էպիկենտրոն» վեպի հրատարակմամբ, որտեղ նկարագրված է վարչապետ Ջոն Մեյջորին սպանելու մտացածին փորձը՝ իռլանդացի երիտասարդ Շոն Դիլոնի կողմից, որը մի իրաքցի միլիարդատիրոջ վարձու աշխատողն է եղել։ Դիլոնը հաջորդ վիպաշարում դարձել է կենտրոնական կերպար։ Ըստ ամենայնի՝ նա Փաթերսոնի նախորդ հերոսների սինթեզն է եղել. Շավասից վերցրել է լեզվական հմտությունները, Նիք Միլլերից՝ մարտարվեստի և ջազ նվագելու տաղանդը, Սիմոն Վոգանից՝ իռլանդական արմատները, հրազենին դյուրությամբ տիրապետելու ունակությունը և ցինիզմը, որը բխել է այն մտքից, որ արդարադատության հաղթնակը տեղի չի ունենում քաղաքակիրթ իրավական համակարգի պատճառով։
Անձնական կյանք
Փաթերսոնը իր ապագա կնոջը՝ Էմի Հևեթին հանդիպել է Լոնդոնի սոցիոլոգիայի և քաղաքագիտության դպրոցում սովորելու ժամանակ։ Նրանք ամուսնացել են 1958 թվականին՝ նրա «Մեծագույն հարսանեկան նվերը, որը մենք ստացել ենք» առաջին վեպի համար 210 դոլար կանխավճար ստանալուց անմիջապես հետո։ Ունեցել են չորս երեխա՝ Սառան (ծնված՝ 1960 թվականին), Ռուֆը (ծնված՝ 1962 թվականին), Շոնը (ծնված՝ 1965 թվականին) և Հաննան (ծնված՝ 1974 թվականին)։ Սառան նույնպես գրող է եղել. հեղինակել է «Հեռավոր ամառ» (1976) վեպը։ Փատերսոնը բնակվում է Ջերսի կղզու վրա՝ Լա Մանշ նեղուցի մոտ, երկրորդ կնոջ՝ Դենիզայի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Կեղծանուններ Կատեգորիա:Անգլիացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ
Պատկերներ ցուցահանդեսից
«Պատկերներ ցուցահանդեսից» (Картинки с выставки), դաշնամուրային ստեղծագործությունների շարք, որը բաղկացած է տասը պիեսներից։ Ստեղծագործության հեղինակն է ռուս կոմպոզիտոր Մոդեստ Մուսորգսկին։ Կոմպոզիտորը սյուիտների շարքը գրել է 1874 թվականին ռուս նկարիչ, ճարտարապետ, բեմանկարիչ Վիկտոր Հարթմանի հիշատակին։
Ինքնագիր
Ինքնագիրը պահվում է Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսաստանի ազգային գրադարանում ՝ հետևյալ ենթավերնագրով «Վիկտոր Հարթմանի հուշերից», ստորագրված ՝ հունիսի 22, 1874 թվական, Պետրոգրադ։
Մուսորգսկի և Հարթման
Ճարտարապետ, նկարիչ Վիկտոր Ալեքսանդրի Հարթմանը (1834—1873) XIX դարի արվեստի պատմության մեջ ճանաչվեց, որպես ռուսական ճարտարապետական արվեստի հիմնադիրներից մեկը։ Նա առանձնանում էր իր ինքնությամբ և հարուստ երևակայությամբ։ Ակտիվորեն մասնակցել է «Հզոր խմբակի», նկարիչների արտելի և Պերեդվիժնիկների ընկերության ստեղծագործական կյանքին։ 19-րդ դարի ռուս արվեստաբան, երաժշտական քննադատ, հնագետ Վլադիմիր Ստասովը իր մեծ ներդրումն է ունեցել «Հզոր խմբակի» գեղագիտական և ստեղծագործական սկզբունքների ձևավորման վրա, որի տանն էլ հանդիպել են Մուսորգսկին և Հարթմանը և դարձել մտերիմ ընկերներ։ 1873 թվականին 39 ամյա Հարթմանի հանկարծակի մահը շատ է հուզում Մուսորգսկուն։
Ցուցահանդես
1874 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում Ստասովի նախաձեռնությամբ և Պետերբուրգի ճարտարապետների ընկերության համագործակցությամբ անց կացվում է Հարթմանի աշխատանքների ցուցահանդես, որտեղ ներկայացվում է շուրջ 400 աշխատանք, որոնք ստեղծվել էին տասնհինգ տարիների ընթացքում․ նկարներ, ջրաներկեր, ճարտարապետական նախագծեր, թատերական ներկայացումների, թատերական հանդերձների և գեղարվեստական արտադրանքների համար էսքիզներ։
Շրջելով պատկերասրահով` Մուսորգսկին մտածում է դաշնամուրային ստեղծագործություն գրելու վերաբերյալ ։ Ընդամենը երեք շաբաթում, հունիսի 2-ից 22-ը կոմպոզիտորը ստեղծագործական մեկ շնչով գրում է այս սյուիտները։
Նկարներ, որոնց թեմաներով ստեղծագործել է Մուսորգսկին․ Նկարներ, որոնք գոյություն ունեն ։
Հրատարակման պատմություն
Ինչպես Մուսորգսկու ստեղծագործությունների մեծ մասը, այնպես էլ «Պատկերներ ցուցահանդեսից» սյուիտների շարքը, ունի բարդ հրատարակման պատմություն։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ստեղծագործությունը գրվել է 1874 թվականի հունիսին, շատ կարճ ժամանակահատվածում, սակայն մինչև 1886 թվականը, այն չի տպագրվել։ Կոմպոզիտորի մահից հետո, հինգ տարի անց, այն տպագրվեց նրա ընկերոջ ՝ կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի կողմից։ Այնուհանդերձ, այս հրատարակությունը, Մուսորգսկու աշխատանքի լիարժեք ճշգրիտ ներկայացումը չէր, այն պարունակում էր մի շարք բացթողումներ և սխալներ։ 1931 թվականին, նշելով կոմպոզիտորի մահվան 50-րդ տարելիցը, ստեղծագործությունը հրատարակվեց Պավել Լամմի կողմից։
1940 թվականին իտալացի կոմպոզիտոր Լուիջի Դալապիկկոլան հրատարակեց Մուսորգսկու այս ստեղծագործությունը՝ լայն մեկնաբանությամբ։
Զբոսանք
Promenade 1
Չափը փոփոխվում է 5/4 և 6/4;
Տակտը՝ Allegro giusto, nel modo russico; senza allegrezza, ma poco sostenuto Թեման ստեղծագործության մեջ մի քանի անգամ կրկնվում է։ Այն հիշեցնում է ռուսական ժողովրդական երգեր, մեղեդին սկսվում է «մեներգով», իսկ հետո շարունակվում «երգչախմբով»։ Ունի պարզ և ուժեղ ռիթմեր։
№ 1 «Թզուկներ»
Չափը՝ 3/4;
Զբոսանք 2
Գրված է լա բեմոլ մաժորում (A♭)
Չափը ՝ փոփոխական 5/4 և 6/4
Տեմպը՝ Moderato commodo assai e con delicatezza
Անտրակտը հնչում է արդեն այլ օկտավաներում, նոր ներդաշնակությամբ, հանգիստ և մտածված և տանում դեպի անցում հաջորդ նկարին։
№ 2 «Հին ամրոց»
The Old Castle
Չափը՝ 6/8
Տեմպը՝ Andante molto cantabile e con dolore
Հնչում է երգեղիկ և մելանխոլիկ երաժշտություն, նվագում է ալտ-սաքսոֆոնը։
Զբոսանք 3
Գրված է սի մաժոր տոնայնությունում ( B)։
Չափը՝ փոփոխվող 5/4 և 6/4
Տեմպը՝ Moderato non tanto, pesamente
№ 3 «Թյուիլրիի այգում»
Tuileries (Children's Quarrel after Games)
Գրված է սի մաժոր տոնայնությունում (B)
Չափը՝ 4/4
Տեմպը՝ Allegretto non troppo, capriccioso
Նկարում պատկերված էր Թյուիլրի արքայական պալատը Ֆրանսիայում` Փարիզի կենտրոնում, որը Լուվրի հետ մի ընդհանուր համալիր է, բազմաթիվ երեխաներով և դայակներով։ Սյուիտում կոմպոզիտորը նկարագրել է պալատի աղմկոտ այգին, որտեղ դայակները փորձում են հանդարտեցնել երեխաներին։ Իջնող և բարձրացող ինտոնացիաները ցույց են տալիս նրանց վեճն ու հաշտեցումը։
№ 4 «Լծկաններ»
Bydło
Գրված է սոլ դիոզ մինորում (G♯)
Չափը՝ 2/4
Տեմպը՝ Sempre moderato, pesante
Նկարում պատկերված էր լեհական սայլակառք, հսկայական անիվներով, որոնք եզներ էին տանում։
Զբոսանք 4
Գրված է ռե մինորում (D)
Չափը՝ փոփոխական 5/4, 6/4 և 7/4
Տեմպը՝ Tranquillo
№5 «Ձվից դուրս չեկած ճուտիկների բալետը»
Գրված է ֆա մաժորում (F)
Չափը՝ 2/4 Տեմպը՝ Scherzino (vivo, leggiero)
Սյուիտը գրված է Ջուլիա Գերբերի «Trilby» բալետի համար Հարթմանի արված էսքիզների մոտիվներով։ 17 էսքիզներից պահպանվել են չորսը։
№6 «Երկու հրեա - հարուստը և աղքատը՝ Սամուել Գոլդենբերգ և Շմույլե»
Samuel Goldenberg und Schmuyle‎ Գրված է սի բեմոլ մինոր տոնայնությունում (B♭)
Չափը՝ 4/4
Տեմպը՝ Andante. Grave energico and Andantino
Նկարում պատկերված են երկու հրեաներ՝ հարուստ և աղքատ։
Զբոսանք
Գրված է սի բեմոլ մաժորում (B♭)
Չափը՝ փոփոխական 5/4, 6/4 և 7/4
Տեմպը՝ Allegro giusto, nel modo russico; poco sostenuto.
№7 «Լիմոժ։ Շուկա։ (Մեծ նորությունը)»
'''Limoges. The Market (The Great News)''' Գրված է մի բեմոլ մաժորում (E♭)
Չափը՝ 4/4
Տեմպը՝ Allegretto vivo, sempre scherzando
Նկարում՝ շուկայում կատաղի վեճի բռնված ֆրանսուհիներ են։
Լիմոժը քաղաք և համայնք է Ֆրանսիայում, որտեղ կոմպոզիտորը նկարագրում է շուկայի եռուզեռը։
№8 «Գետնադամբարան»
Catacombs (Roman Tomb)
Գրված է սի մինորում (B)։
Տեմպը՝ Largo (Sepulcrum) Andante non troppo con lamento (Con mortuis)
Այս նկարում Հարթմանը իրեն է ներկայացնում, զննելով Փարիզի գետնադամբարանը՝ լապտերի լույսով։
№9 «Խրճիթ հավի ոտքերի վրա»
Գրված է դո մինոր տոնայնությունում (C)
Չափը՝ 2/4
Տեմպը՝ Allegro con brio, feroce and Andante mosso
Այս նկարը Հարթմանը պատկերել է ժամացույցի վրա ՝ հավի ոտքերով թռչող խրճիթի տեսքով։ Մուսորգսկին ավելացրել է ցախավելի վրա թռչող կախարդի։
№10 «Դյուցազնական դարպասները»
The Bogatyr Gates (In the Capital in Kiev)
Գրված է մի բեմոլ մաժորում (E♭)
Տեմպը՝ Maestoso
Նկարը Հարթմանի Կիև քաղաքի դարպասների նախագծումն էր՝ հին ռուսական, բարձր ոճով, որը սլավոնական սաղավարտի տեսք ուներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Երաժշտության կատեգորիաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ ըստ տարեթվի Կատեգորիա:Մոդեստ Մուսորգսկու ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Ստեղծագործություններ դաշնամուրի համար Կատեգորիա:1874 Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Ֆեկլենկա
Ֆեկլենկա (Фекленка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարոսլավլի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Լուտ գետի ձախ ափից 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետը ենթաավազան չունի գետը թափվում է Վոլգա, գետի գետային ավազանը Օկի ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Կապիտոլիական գայլ (Քիշնև)
Կապիտոլիական գայլը Քիշնևում (մոլդովերեն՝ Statuia Lupoaicei (Lupa Capitolina) din Chișinău), 1921 թվականին, Բեսարաբիան ու Բուկովինան Ռումինիայի հետ միավորվելու կապակցությամբ Հռոմի քաղաքապետարանի նվիրած արձանը, որը տեղադրված է Քիշնևում՝ Մոլդովայի պատմության ազգային թանգարանի առջև։
Պատմություն
Բեսարաբիայի բնիկ ժողովրդի ռոմանական ծագումը և նրա լեզվի՝ ռոմանական լեզվաճյուղին պատկանելությունը շեշտելու նպատակով Հռոմի քաղաքապետարանը քանդակագործ Էտտորե Ֆեռարիի կերտած կապիտոլիական գայլի արձանի կրկնօրինակը 1921 թվականին նվիրել է Քիշնևի քաղաքապետարանին։ Արձանը տեղադրվել է այն շենքի առջև, որտեղ «Երկրի խորհուրդը» (Մեծ միության ժամանակների Բեսարաբիայի խորհրդարանը) քվեարկել էր Ռումինիայի հետ Բեսարաբիայի միավորման օգտին (այդ շենքը 1933 թ. դարձել է Քիշնևի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետի մասնաշենքը)։
Այն բանից հետո, երբ Խորհրդային Միությունը, Մոլոտով-Ռիբենտրոպի գաղտնի պակտի համաձայն, գրավել է Մոլդովան, հայտարարվել է, որ կապիտոլիական գայլի արձանը իտալական ֆաշիզմի ու ռումինական իմպերիալիզմի խորհրդանիշն է և ուղարկվել է ձուլարան՝ հալելու։
1990 թվականին՝ Խորհրդային Միությունից Մոլդովայի անկախանալուց հետո, Աշխարհի ռումինների միավորման մշակութային լիգան արձանի բնօրինակից մի նոր կրկնօրինակ է պատրաստել տվել և նվիրել նոր իշխանություններին։ Այն տեղադրվել է Մոլդովայի պատմության ազգային թանգարանի առջև։ Բայց Մոլդովայում իշխանության գլուխ ռուսախոս կոմունիստների անցնելուց հետո ժողովրդի ռոմանական ծագման խորհրդանիշը լուսանցքում է հայտնվել՝ ի հակադրություն մոլդովանիզմի, որի աջակիցներն են նրանք։ Արձանը «անհայտ անձանց» ձեռքերով վնասվել է, իջեցվել պատվանդանից՝ իբրև թե վերականգնման նպատակով, սակայն վերականգնումը միտումնավոր կերպով ձգձգվել է։ Վկայություններ կան, որ այդ ձգձգման հիմքում քաղաքական պատճառներ են ընկած ։
2009 թվականի հուլիսին, Հանուն եվրոպական ինտեգրման դաշինքի ստեղծումից հետո, երկրի կոմունիստական իշխանությունների կողմից սառեցված մի շարք մշակութային նախագծերի առջև (ներառյալ՝ կապիտոլիական գայլի արձանի վերականգնման) կանաչ լույս է վառվել ։
Տես նաև
Կապիտոլիական գայլ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոլդովայի պատմություն
Գորնյե Ռատայե
Գորնյե Ռատայե (Горње Ратаје), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շումադիայի մարզի Ալեքսանդրովացի շրջանում։
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 769 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ալեքսանդրովացի շրջանի բնակավայրեր
Ամիկ Ենգիբարյան
Ամիկ Ավետի Ենգիբարյան (Амик Аветович Енгибарян, ), խորհրդահայ ավիոկոնստրուկտոր, էլեկտրասարքավորումների մասնագետ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1901 թվականին Երևանում։ 1917 թվականին ավարտել է Երևանի դասական գիմնազիան, իսկ 1923 թվականին՝ Բաումանի անվան Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանը։ 1923 թվականից, որպես ավիացիոն էլեկտրասարքավորումների կոնստրուկտոր աշխատել է Ժուկովսկու անվան կենտրոնական աերոհիդրոդինամիկական ինստիտուտում։ 1930-ական թվականների սկզբին վերապատրաստվել է Գերմանիայում, Անգլիայում և ԱՄՆ-ում։ 1937 թվականին եղել է ԽՍՀՄ պաշտպանական արդյունաբերության ժողկոմի 6-րդ վարչության պետը։ 1937 թվականի նոյեմբերի 22-ին ձերբակալվել է։ Նրան մեղադրանք են ներկայացրել Սիգիզմունդ Լևանևսկիի ինքնաթիռի վրա ահաբեկչական հարձակում նախապատրաստելու համար և դատապարտել են 10 տարի։
1941 թվականի փետրվարից աշխատանքի է անցել № 266 գործարանում։ Նույն թվականի նոյեմբերից եղել է այդ գործարանի բաժնի վարիչը և գլխավոր կոնստրուկտորը։ 1945 թվականին նշանակվել է № 25 գործարանի գլխավոր կոնստրուկտորը և առաջին տնօրենը։
Մահացել է 1948 թվականին սրտամկանի ինֆարկտից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Փարիզի Աստվածամոր տաճարը (ֆիլմ, 1956)
Փարիզի Աստվածամոր տաճարը (Notre-Dame de Paris), ֆրանս-իտալական համատեղ արտադրության գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1956 թվականին, ռեժիսոր Ժան Դելանուայի կողմից, Վիկտոր Հյուգոյի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմն աչքի է ընկնում բնական պայմաններում կատարված նկարահանումներով, շքեղ հանդերձանքներով և դերասանների հիանալի խաղով։
Սյուժեն
Ֆիլմի դեպքերը տեղի են ունենում միջնադարյան Փարիզում։ Գնչուհի Էսմերալդան իր գեղեցկությամբ խելքահան էր արել բոլոր տղամարդկանց։ Նրան իր հոգու խորքում թաքուն սիրահարված էր նաև Փարիզի Աստվածամոր տաճարի խստաբարո քահանա Կլոդ Ֆրոլոն։ Վերջինիս սանը, սապատավոր ժամկոչ Քվազիմոդոն, նույնպես դյութված էր թխահեր պարուհով։ Սակայն Էսմերալդան պահպանում էր իր հավատարմությունը ազնվական Ֆեբ դե Շատոպերի հանդեպ։ Խանդից կուրացած քահանան վիրավորում է Ֆեբին։ Այդ հանցագործության մեջ մեղադրում են Էսմերալդային և դատապարտում մահապատժի` կախաղանի միջոցով։ Ֆեբը ոչինչ չի անում իր սիրեցյալին փրկելու համար, սակայն վերջինիս օգնության է հասնում Քվազիմոդոն ։
Ֆիլմի վերջաբանը մասամբ տարբերվում է վեպից, որտեղ Էսմերալդան սպանվում է տաճարի վրա գրոհի ժամանակ` նետահարվելուց։
Հետաքրքիր փաստեր
Այս կինոնկարում Ջինա Լոլոբրիջիդայի մարմնավորած Էսմերալդան համարվում է կերպարի ամենահաջողված էկրանային տարբերակը։ Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ դերասանուհին ֆիլմում խաղում է ոտաբոբիկ, այն դեպքում, երբ վեպում հերոսուհին մաշիկներ է կրում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր
Քնի ապնոէ
Քնի ապնոէ, քնի խանգարում, որը բնորոշվում է քնի ընթացքում շնչառական դադարներով կամ անբավարար շնչառական էպիզոդներով ։ Յուրաքանչյուր կանգ տևում է մի քանի վայրկյանից մինչև մի քանի րոպե և մեկ գիշերվա ընթացքում այդպիսի դրվագները կարող են կրկնվել բազմիցս ։ Առավել տարածված է շնչականգերի զուգակցումը բարձրաձայն խռմփոցով ։ Շնչառության վերականգնումը ուղեկցվում է խեղդոցի կամ փնչոցի նման ձայներով ։ Քանի որ խանգարումը նպաստում է քնի ընդհատումներին, այս խնդրով հիվանդները սովորաբար քնկոտ են լինում կամ ամբողջ օրը ունենում են հոգնածության զգացում ։ Երեխաների մոտ քնի ապնոէի առկայությունը կարող է բերել ուսուցողական պրոցեսի ընթացքում խնդիրների առաջացման կամ հիպերակտիվ վարքի դրսևորման ։
Գոյություն ունեն ապնոէի երեք ձևեր՝ օբստրուկտիվ, կենտրոնական և այդ երկուսի համակցումը խառը ։ ՔՕԱ ամենատարածված ձևն է ։ ՔՕԱ-ի ռիսկի գործոնները ներառում են գիրությունը, ընտանեկան պատմությունը, ալերգիաները, նեղացած շնչուղիները, մեծացած նշիկները ։ ՔՕԱ-ի ժամանակ շնչառությունը ընդհատվում է շնչուղիների փակման հետևանքով, այնինչ ՔԿԱ-ի դեպքում պատճառը գործադրվող ջանքերի բացակայությունն է ։ Քնի ապնոէով մարդիկ հնարավոր է տեղեկացված չլինեն նրա առկայության մասին ։ Շատ դեպքերում նկատում են ընտանիքի անդամները ։ Քնի ապնոէն հաճախ ախտորոշվում է գիշերային հետազոտության միջոցով և դրա ախտորոշումը հաստատելու համար անհրաժեշտ է ավելի քան հինգ էպիզոդի առկայություն մեկ ժամում ։
Բուժումը կարող է ընդգրկել ապրելակերպի փոփոխություններ, շնչառական սարքերի օգտագործում և վիրահատական մոտեցում ։ Կենսակերպի փոփոխությունն ընդգրկում է ալկոհոլից հրաժարում, ավելորդ քաշից ձերբազատում, ծխախոտի օգտագործման դադարեցում և մեջքային դիրքում քնելուց խուսափում ։ Շնչառական սարքերից ամենատարածվածը CPAP սարքավորումն է ։ Առանց բուժման քնի ապնոէն կարող է բարձրացնել սրտի կանգի, կաթվածի, շաքարային դիաբետի, սրտային անբավարարության, անկանոն սրտխփոցի, ճարպակալման և ճանապարհատրանսպորտային պատահարների առաջացման ռիսկը ։
ՔՕԱ-ն ախտահարում է մեծահասակների 1-6%-ը և երեխաների 2%-ը ։ Տղամարդկանց մոտ այն հանդիպում է 2 անգամ ավելի հաճախ, քան կանանց մոտ ։ Չնայած նրան, որ հիվանդությունը կարող է զարգանալ ցանկացած տարիքում, խնդիրն առավել հաճախ հանդիպում է 55-60 տարեկան անձանց մոտ ։ ՔԿԱ տարածվածությունը կազմում է 1%-ից պակաս ։ ՔԿԱ-ի մասին հայտնի է դեռ հին ժամանակներից․ գերմանական մի միֆում այս խանգարումը նկարագրվել է որպես Ունդինայի անեծք, երբ մարդը քնելիս մոռանում է շնչելու մասին ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Կա ակնհայտ կապ, որ դիաբետի ռիսկը միջին կամ ծանր աստիճանի հիվանդների մոտ ավելի բարձր է ։ Կա աճող կապ այն մասին որ քնի ապնոէն կարող է բերել լյարդի ֆունկցիաների խափանման, հատկապես լյարդի ճարպային հիվանդությունների զարգացման (տես ստեատոզ)   ։ Վերջապես, քանի որ կան շատ ֆակտորներ որոնք կարող են բերել նախկինում նշված էֆեկտներից որոշներին, որոշ մարդիկ տեղյակ չեն, որ ունեն քնի ապոնէ և թերդիագնոզված են կամ ախտանշանները պարզապես անտեսվում են ։
Ռիսկի գործոններ
Քնի ապնոէն կարող է ախտահարել մարդկանց անկախ իրենց սեռից, ռասայից կամ տարիքից։ Ռիսկի գործոններն են՝ Ալկոհոլը, հանգստացնողները և տրանկվիլիզատորները նույնպես կարող են հրահրել քնի ապնոէի առաջացումը՝ ըմպանի մկանների տոնուսի նվազման մեխանիզմով։ Ի համեմատ չծխողների, ծխող անձանց մոտ քնի ապնոէի հանդիպման հաճախականությունը 3 անգամ բարձր է ։
Կենտրոնական քնի ապնոէն առավել հաճախ ասոցացված է հետևյալ ռիսկի գործոնների հետ՝ Զարկերակային գերճնշումը շատ տարածված է քնի ապնոէով հիվանդների շրջանում ։
Մեխանիզմ
Երբ շնչառությունը կանգ է առնում, ածխածնի երկօքսիդի մակարդակը արյան մեջ բարձրանում է։ Քիմիաընկալիչները զգայուն են արյան հոսքում ածխածնի երկօքսիդի կոնցենտրացիայի նկատմամբ և ֆիքսում են արյան մեջ նրա բարձր լինելը։ Այդ մասին ազդանշան է հաղորդվում դեպի նյարդային կենտրոններ և դրան ի պատասխան ուղեղը արթնացման ազդակներ է ուղարկում մարմնին։ Արթնացման արդյունքում մկանների տոնուսը բարձրանում է, շնչուղիները բացվում են այսպիսով վերականգնելով շնչառությունը և արյան մեջ թթվածնի մակարդակը․ անձը կրկին քնում է ։
Ախտորոշում
Քնի ապնոէն ախտորոշվում է ախտանշանների գնահատման, ռիսկի գործոնների հայտնաբերման ու կլինիկական գնահատման (արտահայտված ցերեկային քնկոտություն և հոգնածություն)տվյալների վրա, սակայն ախտորոշման ոսկե չափանիշը քնի գիշերային հետազոտությունն է (պոլիսոմնոգրաֆիա կամ սահմանափակ արտածումներով շարժական հետազոտություն (իրականացվում է տնային պայմաններում))։ Հիվանդության ախտորոշումը կարող է հաստատվել հետազոտության արդյունքում ստացված ցուցանիշների գնահատման շնորհիվ։ Այդ ցուցանիշների մեծությունը կախված է շնչառական դեպքերի քանակից ու տեսակից քնի մեկ ժամվա ընթացքում (Ապնոէ-հիպոպնոէ ինդեքս կամ ԱՀԻ)։ Ընդունված է նորմալ շեմային արժեք, որից բարձր ցուցանիշը ենթադրում է ապնոէի առկայություն և հիվանդության ծանրությունը ստանում է քանակական գնահատական, ըստ որի տարբերում ենք թեթև աստիճանի քնի օբստրուկտիվ ապնոէ՝ ժամում 5-ից 14,9 շնչառական դեպք, միջին ծանրության՝ ժամում 15-29,9 դեպք, ծանր՝ ժամում 30-ից ավել դեպք։
Չնայած, ընդունված ըստ ծանրության աստիճանի դասակարգմանը, ապնոէի տեսակների բազմազանությունը (օրինակ, ապնոէ և հիպոպնոէ, կենտրոնական և օբստրուկտիվ), հիվանդների ֆիզիոլոգիական տարբերություններո, սարքավորումների ու մեթոդների բազմազանությունը ակտիվ քննարկումների կենտրոնում են պահում դեպքի տեսակի որոշման հարցը ։ Ըստ ներկայացված կոնտեքստի շնչառական դեպքի տեսակի որոշումը կախված է որոշ ֆակտորներից (օր․ հիվանդի տարիքից), և հաշվարկվում է չափանշներով՝ նկարագրված որոշ, երբեմն հակասող գայդլայններում ։ Օրինակ, ընդունված է ապնոէի հետևյալ տարբերակիչ սահմանումը (մեծահասակների մոտ)՝ հիմնականը՝ շնչառական ակտերի միջև 10 վայրկյան տևող միջակայք, համակցված կամ նյարդաբանական միկրոարթնացմամբ (3 վայրկյան կամ ավել տևող փոփոխություն ԷԷԳ-ով C3, C4, O1 կամ O2 ալիքներով), կամ արյան մեջ թթվածնի դեսատուրացիայով 3-4% և ավել, կամ վերջին երկուսի առկայությամբ էլ։
Օքսիմետրիա
Օքսիմետրիան, որը կարող է իրականացվել մեկ կամ մի քանի գիշերների ընթացքում հիվանդի տանը ավելի պարզ, սակայն քիչ հուսալի այլընտրանք է պոլիսոմնոգրաֆիային։ Թեստը խորհուրդ է տրվում միայն այն դեպքում, երբ պահանջվում է բժշկի կողմից և չպետք է օգտագործվի այն հիվանդների մոտ, ովքեր ախտանիշներ չունեն ։ Տնային օքսիմետրիան կարող է լինել արդյունավետ ուղեցույց շնչուղիներում օդի շարունակական դրական ճնշմամբ բուժման սարք (CPAP) օգտագործելու համար ։
Դասակարգում
Կան երեք տեսակի քնի ապնոէներ։ ՔՕԱ-ն 84% է, ՔԿԱ-ն 0,4%, իսկ դեպքերի 15%-ը խառը տեսակն են ։
Քնի օբստրուկտիվ ապնոէ
Քնի օբստրուկտիվ ապնոէն ՔՕԱ ամենատարածված տարբերակն է քնի շնչառական խանգարումների։ Քնի ընթացքում մկանային տոնուսը որպես կանոն թուլանում է և ըմպանի մակարդակում մարդկանց շնչուղու այդ հատվածը հակված է կոլլապսի ենթակվելու՝ լինելով կազմված փափուկ հյուսվածքային պատերից, ինչը կարող է բերել շնչուղիների փակման։ Թեթև աստիճանի քնի ապնոէն, որը մարդիկ կարող են ունենալ վերին շնչուղիների ինֆեկցիայի հետևանքով, կարող է լինել ոչ նշանակալի, սակայն քրոնիկ ծանր օբստրուկտիվ քնի ապնոէն պահանջում է բուժում որպեսզի կանխարգելվի արյան մեջ թթվածնի ցածր քանակի երևույթը՝ հիպօքսեմիա, քնի դեպրիվացիան, և այլ գանգատներ։
Այն անձիք, ովքեր ունեն ցածր մկանային տոնուս և փափուկ հյուսվածքներ շնչուղիների շուրջը (օր․ ճարպակալման դեպքում), կառուցվածքային հատկանիշներ, որոնք բերում են շնչուղու նեղացման, ունեն քնի օբստրուկտիվ ապնոէի զարգացման բարձր ռիսկ։ Տարեց մարդիկ առավել հակված են ՔՕԱ ունենալու, քան երիտասարդները․ Տղամարդիկ ավելի հավանական է, որ կունենան քնի ապնոէ, քան կանայք ու երեխաները, չնայած դրան այս խնդիրը ևս լայն տարածում ունի նշված երկու պոպուլյացիոն խմբերում ։
ՔՕԱ- ի վտանգը աճում է մարմնի քաշի ավելացման, ակտիվ ծխելու և տարիքի աճին զուգընթաց։ Բացի այդ, շաքարային դիաբետով հիվանդները կամ «սահմանային» շաքարային դիաբետ ունեցող հիվանդները ունեն երեք անգամ բարձր ՔՕԱ ռիսկ։ Ընդհանուր ախտանշանները ներառում են բարձրաձայն խռմփոց, անհանգիստ քուն և քնկոտություն ցերեկային ժամերին։ Ախտորոշիչ հետազոտությունները ներառում են տնային օքսիմետրիայի թեստ կամ պոլիսոմնոգրաֆիա քնի խանգարումների կլինիկայում։ Բուժման որոշակի մասը ներառում է ապրելակերպի փոփոխություններ, ինչպիսիք են ալկոհոլի կամ մկանային ռելաքսանտների օգտագործումից խուսափելը, քաշի նվազեցումը և ծխելուց հրաժարվելը։ Շատերի համար օգտակար է մարմնի վերին մասի 30 աստիճան բարձրության վրա կամ ավելի բարձր քնելը, ինչպես, օրինակ, հատուկ հետ ուղղված մեջքով բազկաթոռին։ Դրանով կանխվում է շնչուղիների փակումը գրավիտացիոն ուժերի ազդեցությամբ։ Կողմնային դիրքում պառկելը (կողքին քնած), ի տարբերություն մեջքային դիրքին (մեջքին քնած), ևս խորհուրդ է տրվում որպես քնի օբստրուկտիվ ապնոէի բուժում հիմնականում այն պատճառով, որ ձգողական բաղադրիչը փոքր է կողմնային դիրքում ։ Որոշ մարդիկ օգտվում են տարբեր տեսակի բերանային սարքավորումներից, ինչպիսին է մաքզիլյար առաջբերող սպլինտը։
Շնչուղիներում օդի շարունակական դրական ճնշմամբ բուժման սարքը (CPAP սարք) ամենաարդյունավետ բուժումն է ծանր աստիճանի քնի օբստրուկտիվ ապնոէի համար, սակայն բերանային հարմարանքները համարվում են առաջին ընտրության տարբերակ՝ արդյունավետությամբ հավասար CPAP-ին` թեթև և միջին աստիճանի համար, համաձայն Քնի բժշկության ամերիկյան ակադեմիայի առողջապահական պարամետրերի ։ Կան նաև վիրահատական մոտեցման տարբերակներ հյուսվածքների հեռացմամբ և կարծրեցմամբ՝ արդյունքում լայնացնելով շնչուղիները։
Խռմփոցը այս համախտանիշով մարդկանց շրջանում տարածված երևույթ է։ Խռմփոցը բերանի հետին մասով, քթով և կոկորդով անցնող օդի տուրբուլենտ հոսքի ձայնն է։ Թեև ոչ բոլոր խռմփացնողներն են ունենում դժվարաշնչություն, խռմփոցն այլ ռիսկային գործոնների հետ համատեղ ավելի կանխատեսելի է դարձնում ՔՕԱ-ի առկայությունը ։ Նույնիսկ ամենաբարձր խռմփոցի ձայնը դեռ չի նշանակում, որ անհատը ունի օբստրուկտիվ ապնոէ, իսկ ծանր արտահայտված խռմփոցը, չի նշանակում որ օբստրուկցիան ևս ծանր աստիճանի է։ Եթե վերին շնչուղիները զգալիորեն փակ են, ապա հնարավոր է, որ օդային շարժումը բավարար լինի խռմփոցի ձայնի այդչափ բարձր լինելու համար։ Քնի ապնոէների ամենահավանական նշանն է խռմփոցի հանկարծակի կանգ առնելը՝ դադարելը։
Այլ հուշող ցուցանիշները ներառում են արտահայտված ցերեկային քնկոտություն, ճարպակալումը (ՄԶՑ> 30), պարանոցի շրջագծի մեծ արժեքը (կանանց մոտ՝ 41սմ, տղամարդկանց մոտ՝ 43սմ), մեծացած նշիկները և լեզվի ծավալի մեծացումը, փոքր ստորին ծնոտը (միկրոգնատիա), առավոտյան գլխացավերը, գրգռվածությունը, տրամադրության փոփոխականությունը, դեպրեսիան, սովորելու և/կամ հիշողության հետ կապված դժվարությունները և սեռական դիսֆունկցիան։ «Քնի շնչառական խանգարում» տերմինը ԱՄՆ-ում տարածված տերմին է նկարագրելու քնի ընթացքում ի հայտ եկող շնչառական խնդիրների ամբողջական տիրույթը, երբ օդը բավարար քանակով չի մատակարարվում թոքեր (հիպոպնոէ և ապնոէ)։ Քնի շնչառական խանգարումները կապված են սրտանոթային հիվանդությունների, կաթվածի, զարկերակային գերճնշման, առիթմիաների, շաքարային դիաբետի և ղեկին քնելու հետևանքով ճանապարհատրանսպորտային պատահարների զարգացման բարձր ռիսկի հետ   ։ Երբ զարկերակային գերճնշման պատճառը քնի օբստրուկտիվ ապնոէն է, այս դեպքում ի տարբերություն բարձր ճնշման հիմնական դեպքերի (այսպես կոչված էսենցիալ գերճնշման) ցուցանիշները զգալի չափով չեն նվազում, երբ անհատը քնած է ։ Կաթվածը ասոցացված է քնի օբստրուկտիվ ապնոէի հետ ։
Բացահայտվել է որ ՔՕԱ-ով հիվանդների մոտ ի հայտ է գալիս ուղեղի այն հատվածների կորուստ, որոնք պատասխանատու են հիշողության համար, այսպիսով ՔՕԱ-ն կապելով հիշողության որակի վատացման հետ ։ Մագնիսառեզոնանսային շերտագրության միջոցով գիտնականները հայտնաբերել են, որ քնի ապնոէով հիվադների մոտ առկա են պապիլյար մարմիններ՝ չափերով շուրջ 20 տոկոսով փոքր, տեղակայումը հատկապես ձախ կողմում։ Գլխավոր հետազոտողներից մեկը ենթադրել է, որ թթվածնի մակարդակի պարբերական անկումները բերում են ուղեղի վնասման ։
Քնի կենտրոնական ապնոէ
Քնի կենտրոնական ապնոէի մաքուր տեսակի կամ Չեյն-Ստոքսյան շնչառության ժամանակ ուղեղի շնչառության կարգավորման կենտրոնները բալանսավորված չեն քնի ընթացքում։ Արյան մեջ ածխածնի երկօքսիդի մակարդակը, նյարդային պատասխանի մեխանիզմը, որը հետևում է գազի փոփոխությանը, բավականաչափ արագ չէ արձագանքում շնչառության կանոնավոր հաճախություն ապահովելու համար նույնիսկ արթուն ժամանակ։ Քնած մարդը դադարում է շնչել և հետո կրկին սկսում։ Շնչադադարի ժամանակ բացակայում են շնչառությունը վերկանգնելու ջանքերը, չկան կրծքավանդակի շարժումներ և դիմադրություն։ Ապնոէի դրվագից հետո շնչառությունը կարող է հաճախանալ (հիպերպնոէ) մի որոշ ժամանակ, ինչը կոմպենսատոր մեխանիզմի դրսևորումն է՝ միտված դուրս բերելու մնացած «թափոնային» գազերն ու ներմուծելու ավելի մեծ քանակությամբ թթվածին։ Կենտրոնական ապնոէի դեպքում հիմնական նյարդաբանական կառավարող համակարգերը լավ չեն գործում և չեն կարողանում ազդակ տալ ներշնչման համար, արդյունքում հիվանդը բաց է թողնում մի կամ մի քանի շնառական ցիկլ։
Եթե շնչադադարը բավականաչափ երկարատև է, թթվածնի տոկոսային մակարդակը կսկսի ընկնել նորմալ մակարդակից ներքև (հիպօքսեմիա) և ածխածնի երկօքսիդի կոնցենտրացիան կբարձրանա նորմայից վեր (հիպերկապնիա)։ Նշված հիպերկապնիայի ու հիպօքիայի վիճակները իրենց հերթին կառաջացնեն հավելյալ էֆեկտներ մարմնի վրա։ Ուղեղի բջիջները ապրելու համար կարիք ունեն անընդհատ հաստատուն թթվածին, և եթե արյան թթվածինը պահանջվող շեմքից ներքև է իջնում, ի հայտ կգան ուղեղի վնասման նշաններ և նույնիսկ ուղեղի մահ։ Ամեն դեպքում կենտրոնական ապնոէն առավել հաճախ քրոնիկ վիճակ է և ավելի թեթև դրսևորումներ է ունենում քան հանկարծամահությունը։ Նույնատիպ էֆեկտները կախված են նրանից, թե ինչպիսին է ապնոէի ծանրության աստիճանը և հիվանդի անհատական առողջական վիճակը։ Որոշ օրինակներ քննարկված են ստորև և ավելի շատ տվյալներ այս վիճակի մասին ներկայացված են կլինիկական հատվածում։