cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(5098) Թոմսոլոմոն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,570921 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,381 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7608 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1505,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239095 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բեյբ Ռութ
Ջորջ Հերման Ռութ կրտսեր (անգլ.` George Herman Ruth, Jr., ), առավել հայտնի որպես Բեյբ Ռութ (Babe Ruth), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բեյսբոլիստ-աութֆիլդեր, ով շուրջ 22 մրցաշրջան (1914–1935) անցկացրել է Բեյսբոլի բարձրագույն լիգայի (MLB) «Բոստոն Ռեդ Սոքս», «Նյու Յորք Յանկիս» և «Բոստոն Բրեյվզ» ակումբներում։ Հայտնի է եղել նաև «Մեծն Բամբինո» և «Հարվածի սուլթան» մականուններով։
1914-1919 թվականներին հանդես է եկել «Բոստոն Ռեդ Սոքս» ակումբում՝ դառնալով ակումբի առաջատար մարզիկը։ 1920 թվականին «Ռեդ Սոքսի» ղեկավարությունը որոշում է ընդունում վաճառել Ռութին, ով տեղ է գտնում «Նյու Յորք Յանկիս» ակումբում։ Ռութի տեղափոխումից հետո «Ռեդ Սոքսը» ունենում է անհաջողությունների տասնամյակ, որը բեյսբոլային պատմության մեջ մտնում է որպես Բամբինոյի անեծք (the curse of the Bambinо)։
Ռութը հեռանում է սպորտային կարիերայից 1935 թվականին։ Մեկ տարի անց դառնում է Բեյսբոլի ազգային փառքի սրահի անդամ։
Ըստ տարբեր վարկանիշային աղյուսակների և հարցումների՝ Ռութն համարվում է բոլոր ժամանակների լավագույն բեյսբոլիստներից մեկը. 1998 թվականին «Սպորտինգ նյուզ» հանդեսը «100 մեծագույն բեյսբոլիստների» աղյուսակում Ռութին շնորհեց առաջին հորիզոնականը, 1999 թվականին բեյսբոլի երկրպագուները Ռութին հատկացրեցին MLB-ի բոլոր ժամանակների թիմի անդամի տիտղոսը ։ 1969 թվականին՝ պրոֆեսիոնալ բեյսբոլի 100-ամյակի կապակցությամբ նրան է շնորհվում երբևէ դաշտ դուրս եկած մեծագույն բեյսբոլիստի կոչումը։ 1993 թվականին «Ասոշիեդ պրեսը» հայտնում է, որ Մուհամեդ Ալին և Բեյբ Ռութը գտնվում են հավասար հորիզոնականների վրա՝ որպես ամենաճանաչված ամերիկյան մարզիկներ ։ 1999 թվականին «ESPN»-ը Ռութին շնորհում է 20-րդ դարի երկրորդ լավագույն ամերիկացի մարզիկի կոչումը՝ զիջելով միայն բասկետբոլիստ Մայքլ Ջորդանին ։
1920 թվականին Նյու Յորքի պոլոյի խաղադաշտում Բեյբ Ռութը իր 50-րդ հաղթանակած մականը պաշտոնապես նվիրում է Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույցի ներկայացուցիչ, հայուհի Նվարդ Ձերոն Կոշկարյանին, որից հետո այդ մականը հանվում է բարեգործական աճուրդի՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած հայ որբերին աջակցելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բեյսբոլիստներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ
Սաչիքոբավո
Սաչիքոբավո (საჩიქობავო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 220 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 5 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 40 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
Իդաոցա
Իդաոցա (Idaotsa), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Վիիմսի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Վիիմսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լեխոնով-Բոր
Լեխոնով-Բոր (Лехонов-Бор), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գալիլեյի թանգարան
Գալիլեյի թանգարան (Istituto e Museo di Storia della Scienza), նախկին ինստիտուտ և գիտության պատմության թանգարան, գտնվում է Իտալիայում՝ Ֆլորենցիա։ Տեղակայված է XI դարի Կատելլանի հին պալատում։ Թանգարանին է պատկանում աշխարհի ամենակարևոր գիտական գործիքների հավաքածուներից մեկը, որոնք ապացուցում են Լոթարինգների և Մեդիչիների կապը գիտության հետ։ Ինստիտուտը և գիտության պատմության թանգարանը, որն արդեն անվանափոխվել է Գալիլեո Գալիլեյի թանգարանի, նորից բացվել է 2010 թվականի հունիսի 10-ին։
Լոթարինգների հավաքածու
Թանգարանի երկրորդ հարկում է գտնվում Լոթարինգյան դինաստիայի (XVIII-XIX դարեր) կողմից հավաքված գործիքները և փորձառական սարքերը, որոնք մատնացույց են անում Տոսկանայի նշանակալից ներդրումը և ընդհանրապես Իտալիայում էլեկտրականության, էլեկտրամագնետիզմի և քիմիայի զարգացմանը։ Ցուցադրությունում ներկայացված են նաև մանկաբարձական մոմե մոդելները՝ Սանտա Մարիա Նուովա հիվանդանոցից, Մեծն դուքս Պյոտր Լեոպոլդի քիմիայի աշխատասենյակը և եզակի մեքենաներ, որոնք պատրաստված էին Բնական Բնության թանգարանի վարպետանոցում՝ հաստատուն ֆիզիկական օրենքների պատկերազարդման համար։
Գրադարան
Գրադարանում գտնվում է մոտավորապես 150 հազար գիտա-պատմական աշխատանքներ։ Գրքերի հին հավաքածուները պարունակում է 5000 նմուշ։ Այն իր մեջ է ներառում Մեդիչիներ-Լոթարինգներ հավաքածուն՝ հարուստ Ֆիզիկայի և Մաթեմատիկայի գիտական աշխատանքների գրքերով, որոնք հավաքվել էին 5 դարերի ընթացքում՝ Տոսկանական դինաստիաների կողմից։ Գրադարանում է գտնվում 18-20-րդ դարերի արխիվային հավաքածուները, ինչպես նաև թանգարանի հավաքածուների պատմության, հնագույն գործիքների և գիտական հետաքրքիր վայրերի ֆոտոարխիվը։ Ժամանակակից հավաքածուն ներառում է իտալերեն և այլ եվրոպական լեզուների գործեր, և տարեկան ձեռք է բերում մոտավոր 1800 նոր գրքեր։ Գրադարանի բոլոր նյութերը կարելի է գտնել էլեկտրոնային կատալոգում։
Մուլտիմեդիա լաբորատորիա
Գալիլեյի թանգարանը հիմնել է իր մուլտիմեդիային լաբորատորիան 1991 թվականին։ Լաբորատորիան արտադրում է օնլայն և օֆլայն ինտերակտիվ հավելվածներ, որպեսզի բարձրացնի թանգարանի մշտական և ժամանակավոր ցուցադրությունների մասին տեղեկությունը։ Լաբորատորիան միաժամանակ ստեղծում է նաև թվային արխիվներ գիտա-պատմական հետազոտությունների համար։
Արտաքին հղումներ
Museo Galileo
Կատեգորիա:Իտալիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1930 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Իտալիայի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Խիժնյակովկա (այլ կիրառումներ)
Խիժնյակովկա, կարող է վերաբերել՝
Կոլեսեց
Կոլեսեց (Колісець), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Տեոֆիպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլեսեց գյուղում բնակվում էր 529 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1265 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 418,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Տեոֆիպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կարմեն (նովել)
Կարմեն (Carmen), ֆրանսիացի գրող Պրոսպեր Մերիմեի նովելը՝ գրված 1845 թվականին։ Նովելի հիման վրա ստեղծվել է Ժորժ Բիզեի համանուն օպերան, ինչպես նաև մի շարք ֆիլմեր։
Համաձայն Մերիմեի՝ Մոնտիյոյի կոմսուհուն գրված նամակի՝ նովելը գրելիս հեղինակը ներշնչվել է այն պատմությունից, որ նա լսել էր կոմսուհուց 1830 թվականին, երբ այցելել էր Իսպանիա։ Նա գրում է. «Դա պատմություն էր մի կոպիտ մարդու մասին, որ սպանել էր իր սիրուհուն նրա համար, որ վերջինիս հետաքրքրում էր միայն հասարակությունը.... Ես մի ժամանակ ուսումնասիրել էի գնչուների կյանքը, այդ պատճառով էլ իմ հերոսուհուն դարձրի գնչուհի» ։
Սյուժե
Նովելը բաղկացած է չորս մասից։ Սակայն 1845 թվականի հոկտեմբերի 1-ին հրատարակվել են միայն առաջին երեքը, իսկ չորրորդն առաջին անգամ լույս է տեսել 1846 թվականի գրքային հրատարակության մեջ։ Մերիմեն նովելը պատմում է այնպես, իբր այն իսկապես պատահել է իր հետ 1830 թվականին՝ Իսպանիա կատարած այցելության ժամանակ։
Կորդովայում Մերիմեն Անտոնիոյի ուղեկցությամբ շրջում է՝ տեսնելու Մունդայի ճակատամարտի վայրը։ Մի աղբյուրի մոտ նա հանդիպում է առույգ, միջահասակ, բայց հուժկու արտաքինով մի երիտասարդի, ով ներկայացավ որպես դոն Խոսե։ Անտոնիոն փորձում է զգուշացնել, որ հեռու մնա նրանից, որովհետև հանձին նրա ճանաչել էր հայտնի ավազակ Խոսե Նավառոյին։ Մերիմեն, սակայն, մնում է գիշերելու նույն պանդոկում՝ մտածելով, որ իր հետ հաց կերած մարդն իրեն չի վնասի։ Գիշերն Անտոնիոն գնում է ոստիկանություն կանչելու, բայց Մերիմեն զգուշացնում է դոն Խոսեին, և վերջինս փախչում է մինչ ոստիկանների գալը։
Կարմենի ուշադրությունը գրավեց Մերիմեի ժամացույցը։ Մերիմեն Կարմենի հետ գնում են վերջինիս տուն, որ Կարմենը գուշակի նրա ապագան։ Եկավ դոն Խոսեն։ Մերիմեն ճանաչեց նրան։ Կարմենն իրենց լեզվով փորձում էր համոզել դոն Խոսեին սպանել Մերիմեին, բայց Խոսեն նրան ուղեկցեց դուրս։ Մերիմեն տեսավ, որ ժամացույցը կորել է, հայտնեց ոստիկանություն։ Դոն Խոսեն շուտով բռնվեց, բայց Մերիմեն հրաժարվեց վկայություն տալ նրա դեմ։ Բայց ասացին, որ նա, միևնույն է, կախաղան կբարձրացվի, քանի որ շատ հանցանքներ ունի։ Մերիմեն այցելում է բանտ՝ տեսնելու դոն Խոսեին։ Վերջինս պատմում է իր կյանքի պատմությունը։
Ինքը՝ Խոսե Լիսարաբենգուան, նավառացի է, բասկ։ Ծնողներն ուզում էին, որ հոգևորական դառնա, բայց մեկի հետ կռվեց, ստիպված փախավ, դարձավ զինվորական և, ի դժբախտություն իրեն, նշանակվեց Սևիլի ծխախոտագործարանի պահակ։ Այդտեղ նա տեսնում է Կարմենին։ Աղջիկը մի օր դանակով խաչեր էր գծել իրեն ծաղրած կնոջ երեսին, որի համար ոստիկանները բռնեցին նրան։ Խոսեն նույնպես ուղեկցում էր նրան։ Սակայն Կարմենը Խոսեին ասում է, որ թողնի փախչել, Խոսեն ոչինչ չասաց, բայց չխոչընդոտեց աղջկա հեռանալուն։ Այդ դեպքի պատճառով Խոսեին բանտարկեցին ու աստիճանազրկեցին։
Կարմենի պատճառով Խոսեն կռվեց մի լեյտենանտի հետ։ Կարմենն օգնեց փախչել, վերքերը բուժելուց հետո հեռացան լեռները։ Խոսեն աշխատում էր նրանց խմբում, նավերից բեռներ էին դատարկում, տեղափոխում ապահով տեղեր։ Ոչ ոք չգիտեր, որ Կարմենը նրա սիրուհին է։ Կարմենը երկար տարիների փորձերից հետո վերջապես կարողանում է ազատել ամուսնուն (Գարսիա Միականի), ով միանում է նրանց խմբին։
Մի անգամ Կարմենը երկար ժամանակ մնաց քաղաքում։ Խոսեն գնաց նրա հետևից, պարզվեց, որ Կարմենն անպրում է մի հարուստ սպայի տանը։ Շուտով գնչուհին լուր ուղարկեց, որ իրենք գնալու են զբոսնելու, թող սպանեն սպային ու կողոպտեն։
Թղթախաղի պատճառով Խոսեն կռվեց Գարսիայի հետ, սպանեց նրան։ Սպային կողոպտեցին։ Կարմենն ասաց, թե Գարսիան Խոսեից ուժեղ էր, և եթե նրա օրհասն եկել է, Խոսեինն էլ կգա։
Կարմենն ասաց, թե ինքը սուրճի մրուրի մեջ տեսել է, որ ինքն ու Խոսեն միասին են մեռնելու։ Նաև ասաց, որ ինչ նա իր ամուսինն է, ինքը նրան ավելի քիչ է սիրում։ Մի ցլամարտիկ՝ Լուկասը, սիրահետում էր Կարմենին։ Խոսեն ուզում էր, որ միասին մեկնեն Ամերիկա, Կարմենը մերժեց։ Նա ասաց, որ ինքը միշտ իմացել է, որ Խոսեն կսպանի իրեն, բայց հետո ինքն էլ կմեռնի։ Կարմենն ասում է, որ Խոսեն կսպանի իրեն. իր ճակատին այդ է գրված, բայց նա անզոր է ստիպելու իրեն, որ զիջի։ Ինքը սիրում է Լուկասին։ Կարմենը շպրտում է Խոսեի նվիրած մատանին։ Դանակահարելով աղջկան՝ Խոսեն նրան թաղում է՝ հետը թաղելով նաև մատանին։ Խոսեն հանձնվեց ոստիկաններին, բայց ոչ մեկի չհայտնեց Կարմենի շիրմի տեղը։
Գնչուների պատմությունն առեղծվածային է։ Ոչ ոք չգիտի, թե որտեղից են գալիս նրանք։ Լեզուն ուսումնասիրողները կարծիք են հայտնել, թե նրանք եկել են Հնդկաստանից, բայց նրանք ունեն մի քանի բարբառ՝ գերմանական, իսպանական և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրոսպեր Մերիմեի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1845 պատմվածքներ Կատեգորիա:Հայերեն թարգմանված գրքեր
Փնջավորում
Փնջավորում, համամասնական ներկայացուցչության ընտրակարգում տարբեր կուսակցությունների ցուցակներից մի քանի թեկնածուներ ընտրել թույլատրող ընթացակարգ և այդպիսի ընտրության գործելակերպ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ընտրություններ
(21411) Աբիֆրաեման
(21411) Աբիֆրաեման  (Abifraeman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Հրեական հարսանիք
Հրեական հարսանիք (חופה וקידושין), հարսանեկան արարողություն հրեական ավանդույթներով։ Հարսանիքի հիմնական բաղկացուցիչ մասը համարվում է հրեական ամուսնության երկրորդ փուլը` նիսուինը։ Նիսուին կատարելու համար զույգը պետք է կանգնի խուպայի` ամուսնական ամպհովանու տակ, չնայած հրեական հարսանիքը համարվում է կայացած նաև խուպայի բացակայության պայմաններում։ Այնուամենայնիվ գոյություն ունեն նաև այլ կարծիքներ ։
Պատմություն
Խուպա բառն առաջին անգամ օգտագործվել է Հին Կտակարանում (Իսոիլ 2:16, Սաղմոսարան 19:5)։ Աբրահամ Պ. Բլոխը պնդում է, որ խուպա տերմինի և ամուսնական արարողության միջև կապը «կարող է ի հայտ եկած լինել մինչև Աստվածաշունչը», սակայն  «խուպայի արտաքին տեսքն ու կրոնական նշանակությունը այդ ժամանակից ի վեր զգալի փոփոխությունների են ենթարկվել» ։
Աստվածաշնչյան ժամանակներում զույգն ամուսնության արարողությունն ավարտում էր սենյակում ։ Թալմուդյան ժամանակներում սենյակը, որտեղ ավարտվում էր ամուսնությունը, կոչվում էր խուպա ։ Բաբելոնյան Թալմուդում առկա է ամուսնական ամպհովանու մասին հիշատակություն (Գիտտին 57ա). «Ավանդույթ կար, երբ տղա էր ծնվում, մայրի էին տնկում, երբ ծնվում էր աղջիկ, տնկում էին սոճի, իսկ երբ նրանք ամուսնանում էին, ծառերի ճյուղերը կտրում էին և դրանից պատրաստում ամուսնական ամպհովանի»։
Հրեական ամուսնությունները բաղկացած են երկու մասից, նշանադրության արարողություն, որը հայտնի է, որպես էրուսին կամ կիդդուշին և բուն ամուսնության արարողությունը, որը հայտնի է նիսուին անվանումով։ Առաջին արարողությունը (երբ փեսան նշանադրության մատանի է հանձնում հարսնացուին) արգելում է հարսնացուին «շփվել» այլ տղամարդկանց հետ և չի կարող չեղարկվել առանց կրոնական ամուսնալուծության (գետ)։ Երկրորդ արարողությունը թույլ է տալիս հարսնացուին «շփվել» իր ամուսնու հետ։ Սկզբում երկու արարողությունները սովորաբար կատարվում էին առանձին ։ Նշանադրության արարողությունից հետո հարսնացուն բնակվում էր իր ծնողների հետ, մինչև բուն ամուսնության արարողությունը, որն անցկացվում էր նախապես կահավորված դահլիճում կամ վրանում։ Արարողության ավարտից հետո հարսը և փեսան մեկ ժամ անցկացնում էին սովորական սենյակում, այնուհետև հարսը մտնում էր խուպա և թույլտվություն ստանալուց հետո փեսան միանում էր նրան ։
Միջնադարում այս երկու փուլերը սկսեցին միավորվել մեկ արարողության մեջ (որը, սկսած 16-րդ դարից, դարձավ «գրեթե համընդհանուր հրեական ավանդույթ» ), և խուպան կորցրեց իր նախնական նշանակությունը` հետագայում փոխարինվելով այլ զանազան ավանդույթներով ։ Հետթալմուդյան ժամանակաշրջանում խուպայի կիրառումը վերացավ և տարածում ստացավ «միացյալ արարողության կատարումը ամուսնական ամպհովանու ներքո, որը հետագայում ստացավ խուպա անվանումը և հասնացուի մուտքը ամպհովանի ընկալվեց որպես ամուսնության հաստատման խորհրդանիշ» ։ Ամպհովանին «զուգորդվեց սենյակի հետ» ։
Սիմվոլիկա
Խուպան խորհրդանշում է հրեական տունը, որը ներկայացված է գործվածքե ամպհովանիով և չորս սյուներով։ Ճիշտ այնպես, ինչպես խուպան է բացված չորս կողմից, այնպես էլ Աբրահամի վրանն էր բաց, որպես հյուրընկալության նշան։ Այսպիսով խուպան մարմնավորում է սիրալիր ընդունելությունը հյուրերի հանդեպ։ Այս «տունը» ի սկզբանե զուրկ էր կահույքից, որը նշան էր այն բանի, որ հրեական տան հիմքը ոչ թե ունեցվածքն է, այլ այնտեղ ապրող մարդիկ։ Հոգևոր իմաստով խուպայի ծածկոցը մարմնավորում էր այն, որ ամուսնական ուխտը հովանավորվում է Աստծո կողմից։ Ինչպես կիպան էր խորհրդանշում Աստծո ներկայությունն ամեն բանում (ինչպես նաև Աստծուց տարանջատման խորհրդանիշ), այնպես էլ խուպան կառուցվել է այնպես, որ ամուսնության արարողությունը և ծիսակարգն ունեն աստվածային ծագում։ Առաջինը փեսան է մտնում խուպա, ինչը նշանակում է տանը տիրապետողը նա է։ Երբ հարսն է մտնում խուպա, նշանակում է, որ փեսան նրան կացարան և հագուստ է տալիս՝ այդպիսով ցուցադրելով նրա հանդեպ իր նոր պարտականությունները ։
Հարսնացուին ծածկել և փեսայի շրջայց
Աշկենազյան համայնքներում մինչև խուպա մտնելը փեսան ծածկում էր հարսի երեսը (սովորաբար քողով, որը իդիշերենով հայտնի է բադակեն, իսկ եբրայերենով՝ հինումա անվանումով)։ Հաճախ հարսնացուի համար աղոթք է կարդացվում Ծննդոցից, Ռեբեկայի խոսքերով 24:60 ։ Այս ավանդույթի ծագումը և նրա նախնական նպատակը վիճարկվում են։ Ենթադրվում է, որ խուպա նշանակում է «հարսնացուի դեմքի քողարկում» և այդպիսով ամուսնական զույգի քողարկում։ Մյուսները ենթադրում են, որ դրա նպատակն է հնարավորություն տալ շրջապատողներին դիտելու քողարկման գործընթացը, դրանով իսկ ձևավորելով տունը և ընտանիքը համայնքում, որն էլ հանդիսանում է հարսանիքի հանրային մասը։ Ընդունված կարծիք կա այն մասին, որ դա հիշեցնում է հրեական ժողովրդին, թե ինչպես Լաբանը խաբեությամբ ստիպեց Իակովին ամուսնանալ Լիի հետ, Ռախիլից առաջ, քանի որ հարսնացուի դեմքը ծածկված էր քողով (տես Վաեցե (շաբաթական գլուխ)) ։ Սեֆարդյան համայնքներում հինուման չի կիրառվում։ Դրա փոխարեն խուպայի տակ զույգը պտտվում է թալլիթի շուրջը։
Շատ համայնքներում փեսացուին խուպայի տակ էին ուղեկցում երկու հայրերը, իսկ հարսնացուին՝ երկու մայրերը, որոնց կոչում էին ունտերֆիրերներ (բառացի՝ «նրանք, ովքեր առաջնորդում էին»)։
Մտնելով խուպայի տակ՝ հարսնացուն ավանդույթի համաձայն երեք կամ յոթ անգամ պտտվում էր փեսայի շուրջը։ Այդ ավանդույթը սկիզբ է առել Երեմիա մարգարեից 31:22։ «Կինը թող պտտվի տղամարդու շուրջը»։ Երեք շրջանները ներկայացնում են ամուսնության երեք առաքելությունները՝ բարեպաշտությունը, արդարությունը և սիրառատ բարությունը (տես Հովս. 2:21): Յոթ շրջանը գալիս է աստվածաշնչյան հասկացությունից, յոթ թիվը նշանակում է կատարելություն կամ ամբողջականություն ։ Սեֆարդիստ հրեաները չեն կատարում այս արարողությունը ։
Մատանիների հանձնում (նշանադրություն)
Ավանդական հարսանիքներում նշանադրությունից առաջ կարդացվում են երկու օրհնություններ` օրհնություն գինու վրա և նշանադրության օրհնություն, ինչպես նշված է Թալմուդում ։ Այնուհետև զույգը համտեսում է գինին ։ Փեսան հարսին է հանձնում մատանին և հանդիսավոր հայտարարում է՝ Ահա այս մատանիով դու նվիրվում ես ինձ, համաձայն Մովսեսի և Իսրայելի օրենքի։ Փեսան հագցնում է մատանին հարսի աջ ցուցամատին։ Հրեական ավանդական օրենքի համաձայն երկու իրավասու վկաներ պետք է տեսնեն, թե ինչպես է փեսան հագցնում մատանին ։
Որոշ հավասարապաշտ ամուսնությունների ժամանակ հարսը նույնպես մատանի է հանձնում փեսային, հաճախ Երգ Երգոցից երգելով մի հատված, «Ани ль’доди, вэ доди ли» (ես պատկանում եմ իմ սիրեցյալին և իմ սիրեցյալը պատկանում է ինձ), որը կարող է նաև փորագրված լինել մատանու վրա ։ Երբեմն այս մատանին հանձնվում է խուպայից դուրս, որպեսզի խուսափեն հրեական օրենքների հետ տարաձայնություններից   ։
Յոթ օրհնություններ
Շևա բրախոտը կամ յոթ օրհնությունները կարդացվում են խազզանի, ռաբբիի կամ էլ ընտրված հյուրերից մեկի կողմից, որոնցից յուրաքանչյուրը հրավիրվում է առանձին։ Յոթ օրհնություններից մեկը կարդալու համար հրավիրված լինելը մեծ պատիվ է։ Փեսային տալիս են մի գավաթ գինի, որը նա խմում է յոթ օրհնություններից հետո։ Հարսն էլ է խմում այդ գինուց։ Որոշ ավանդույթների համաձայն գավաթը փեսայի շրթունքներին է մոտեցնում աները, իսկ հարսի շրթունքներին՝ նրա սկեսուրը ։ Ինչ վերաբերվում է յոթ օրհնություններից առաջ հնչող երգերին, ապա ավանդույթները տարբերվում են։
Բաժակ կոտրել
Հրեական հարսանեկան արարողությունների բնորոշ դրվագներից մեկն է համարվում հարսի մատանին դնելուց կամ հարսանիքի ավարտից հետո բաժակի կոտրելը։ Բաժակը որպես կանոն (անվտանգության համար), փաթաթվում է կտորով կամ փայլաթիթեղով, փեսան աջ ոտքով կոտրում է այն, իսկ հյուրերը բղավում են «Մազել Թով» («Երջանիկ ճակատագիր»)։ Ժամանակակից պայմաններում հաճախ բաժակի փոխարեն օգտագործում են համապատասխան չափի շիկացման լամպեր, որոնք հեշտ են կոտրվում և բարձր ձայն են հանում ։
Արարողության այս հատվածի ծագումը ստույգ հայտնի չէ, այն սովորաբար բացատրվում է հարսանեկան չափավոր ուրախության հետ մեկտեղ հրեա ժողովրդի պատմական ողբերգությունների հիշատակություն ։ Այս «հասկացողությունը» սովորաբար վերաբերվում է Թալմուդի ռաբբիների մասին երկու դրվագների, որոնք իրենց որդիների հարսանիքին սպասքի պարագաներ էին կոտրում, որպեսզի չափավորեն հարսանյաց խանդավառությունը։ Առավել հայտնի է այն տարբերակը, որ բաժակը կոտրվում է ի հիշատակ Երուսաղեմի կործանված տաճարի, դա ընդգծվում է նրանով, որ փեսան (եբրայերեն կամ մայրենի լեզվով) արտասանում է ՏԱՆԱԽ-ի 136/137-րդ սաղմոսներից 5-6 բանաստեղծություն, որոնցից հայտնի են հետևյալ տողերը «… Եթե ես մոռանամ քեզ, ով Երուսաղեմ, թող մոռանա ինձ իմ աջ ձեռքը …» : Հայտնի են նաև արարողության այլ մեկնաբանություններ ։
Իսրայելի նախկին գլխավոր սեֆարդիստ ռաբբի Օվադյա Յոսեֆը քննադատում էր այն հանգամանքը, որ այդ արարողությունը սովորաբար կատարվում է «կիսաավանդական» հարսանիքներում, «Շատ մարդիկ, չունենալով անհրաժեշտ գիտելիքներ, ծիծաղում և գոռում են «Մազել թով» բաժակը կոտրելու ժամանակ, Երուսաղեմի տաճարի կործանման հետ կապված մեր վշտի արտահայտման արարողությունը դարձնելով թեթևամտության առարկա»։ Նրա կարծիքով շատ դեպքերում նպատակահարմար կլիներ չկատարել այդ արարողությունը, խեղաթյուրելով նրա իմաստը ։
Պարերը հրեական հարսանիքներում
Պարերը Խուպայի գլխավոր արարողություններից մեկն են։ Հյուրերը ավանդաբար պարում են նստած զույգի առջև և զվարճացնում նրանց ։ Գոյություն ունեն պարերի տարբեր տեսակներ`
Բիրկատ Խամազոն և շեվա բրախոտ
Ուտելուց հետո ընթերցվում է Բիրկատ Խամազոն (Օրհնություն ուտելուց հետո), իսկ դրանից հետո շևա բրախոտ։ Հարսանեկան ճաշկերույթում Բիրկատ Խամազոնին նախորդող օրհնությունների տեքստը փոքր ինչ տարբերվում է ամենօրյա տարբերակից ։ Հյուրերին տրվում են աղոթքի գրքույկներ, որոնք կոչվում են բենչերներ։ Աղոթքներից հետո ընթերցվում է օրհնություն գինու վրա, որի ընթացքում երկու բաժակ գինին լցվում է երրորդ բաժակի մեջ, որն էլ խորհրդանշում է նոր համատեղ կյանքի ծնունդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրեական հարսանիք Կատեգորիա:Հրեական օրենքներ և սովորույթներ
Ջեյմս Ռոզենաու
Ջեյմս Ռոզենաու (James N. Rosenau, ), միջազգային հարաբերությունների բնագավառի ամերիկացի մասնագետ, Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի քաղաքագիտության պրոֆեսոր։ Նախկինում եղել է Միջազգային հետազոտությունների ասոցիացիայի նախագահ ։
Ռոզենաուն իր կարիերան սկսել է որպես Փրինսթոնի համալսարանի ասիստենտ և Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի դասախոս։ Այնուհետև իր կարիերան շարունակել է Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանում, որտեղ աշխատել է որպես պատվավոր պրոֆեսոր ։
2005 թվականին «Foreign Policy» ամսագիրը Ջեյմս Ռոզենաուին անվանել է միջազգային հարաբերությունների ոլորտի ամենաազդեցիկ հետազոտողներից մեկը ։
Ներդրում
Ջեյմս Ռոզենաուն իր աշխատանքներում նշել է կարդինալ փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել համաշխարհային քաղաքականության մեջ վերջին տասնամյակում։ Դրանց էությունը կայանում է պետության`որպես միջազգային հարաբերությունների հիմնական դերակատար դերի նվազեցման մեջ, որը դադարում է լինել հիմնական դերակատարը։ Պետությունն այս տեղը զիջում է միմյանց հետ հարաբերությունների մեջ մտած կոնկրետ անձանց։ Ձևավորվում է միջազգային կոնտինում, որի առարկաները, ինչպես պատկերավոր կերպով արտահայտվում է Ռ. Ռոզենաուն, զբոսաշրջիկն ու ահաբեկիչն են ։ Միջազգային հիմնական դերակատարների թվում Ջ. Ռոզենաուն ներառում է պետություններ, ենթահամակարգեր (օրինակ՝ տեղական կառավարման մարմիններ), անդրազգային կազմակերպություններ, կոհորտաներ (օրինակ՝ էթնիկ խմբեր), շարժումներ ։
Պրոֆեսորը նշել է համաշխարհային քաղաքականության «երկշերտ» լինելը։ Մի կողմից պահպանվում է միջպետական ​​հարաբերությունների դաշտը։ Մյուս կողմից, ձևավորվում է մի դաշտ, որի հիմնական մասնակիցները ոչ պետական մասնակիցներն են, կամ «ինքնիշխանությունից դուրս գործող անձինք», որոնք ցույց են տալիս ավանդական (պետական) դերակատարների ազդեցության հետ համեմատելի ազդեցություն ։ Նման փոփոխությունները պրոֆեսորին թույլ են տալիս խոսել «հետընտրական քաղաքականության» մասին, որի շրջանակներում դերասանների և կառույցների միջև շփումներն իրականացվում են նորովի, «միջպետական ​​փոխհարաբերությունների ավանդական աշխարհ ↔ երկրորդ, բազմակենտրոն աշխարհը» հարաբերությունների շրջանակներում ։
Իր հետազոտություններում Ջ. Ռոզենաուն նաև ուշադրություն է հրավիրել գլոբալիզացիայի խնդրի վրա՝ վերլուծելով այս հասկացության բովանդակության և համանման տերմինների՝ գլոբալիզմի, ունիվերսալիզմի տարբերությունները, բարդ փոխկախվածությունը։ Ըստ նրա՝ համաշխարհայնացումը բնութագրվում է, առաջին հերթին, տարածքային և իրավական խոչընդոտների բացակայությամբ, ունի ցանկացած պետական ​​սահմաններ հեշտությամբ հաղթահարելու և ցանկացած սոցիալական համայնքի վրա ազդելու ունակություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ
Խլեբնոե (այլ կիրառումներ)
Խլեբնոե, կարող է վերաբերել՝
Խմարովկա (այլ կիրառումներ)
Խմարովկա, կարող է վերաբերել՝
Տարաձայնություն Մանիլայում
«Տարաձայնություն Մանիլայում» (Showdown in Manila), ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի համատեղ արտադրության մարտաֆիլմ։ Պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 18-ին Մինսկի, Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի կինոթատրոններում ։
Սյուժե
Սյուժեի կիզակետում երկու դետեկտիվներ են, որոնցից մեկը ռուսական ծագում ունի։ Նրանց նպատակը միջազգային ահաբեկչին բռնելն է։ Փնտրտուքները նրանց հասցնում են սարերում լավ պահպանված ճամբար, որի պատճառով նրանք պետք է թիմ հավաքեն, որպեսզի վերացնեն ահաբեկիչներին ։ Պրոդյուսերի և գլխավոր հերոս Ալեքսանդր Նևսկու խոսքերով ֆիլմի հիմնական գաղափարն է ցույց տալ, որ Ռուսաստանը և ԱՄՆ-ը պետք է միանան հակաահաբեկչական կոալիցիայի մեջ ։
Նկարահանումներ
Ֆիլմի մասին տեղեկացվել է 2014 թվականի վերջին, իսկ նկարահանումները սկսվել են 2015 թվականի մարտի 9-ին ։ Նկարահանումներն ընթացել են Ֆիլիպիններում՝ Մանիլա քաղաքում և ջունգլիներում։ Ֆիլմը դեբյուտային էր ռեժիսոր Մարկ Դակասկոսի համար։ Նկարահանումներն ավարտվել են 2015 թվականի ապրիլ ին ։ Ֆիլմի պրոդյուսերներից մեկը՝ Ալեքսանդր Նևսկին ասել է, որ այս ֆիլմը համարվում է «Անզսպելիները» ֆիլմի այլընտրանքային տարբերակը, ինչպես նաև հայտարարել է, որ ինքն անձամբ կմեկնի Մոսկվա և Սանկտ Պետերբուրգ՝ ֆիլմը ներկայացնելու համար։ Ռուսաստանում պրեմիերան կայացել է «Օկտյաբր» կինոթատրոնում 2016 թվականի փետրվարի 9-ին Մոսկվայում։ Ավելի ուշ Ալեքսանդր Նևսկին այցելել է նաև Սանկտ Պետերբուրգ (փետրվարի 11), Սոչի (փետրվարի 11), Սերպուխով (փետրվարի 13), Ռյազանի (փետրվարի 14), Նովոսիբիրսկ (փետրվարի 16), ինչպես նաև Մինսկ, Չելյաբինսկ։
«Բյուլետեն» ամսագրի տվյալներով ֆիլմի բյուջեն առաջին երկու շաբաթների ընթացքում կազմել է 1 952 494 ռուբլի։
Ընտրություն
Ֆիլմում մասնակցություն ունեն 1980 - 1990-ական թվականների մարտաֆիլմերի աստղերը։ Դերասանական կազմը հաստատվել էր 2014 թվականի վերջում ։ Ալեքսանդր Նևսկու խոսքերով Մարկ Դակասկոսը փորձել է ֆիլմի մեջ ներգրավել նաև Մոնիկա Բելուչիին, սակայն վերջինս հրաժարվել է մասնակցել ֆիլմի նկարահանումներին, իսկ նրա փոխարեն դերը խաղացել է Թիա Կարերեն ։
Քննադատություն
Ֆիլմը հիմնականում ստացել է բացասական գնահատականներ։ Դրանց մեջ նշվում էին դերասանական կազմի վատ խաղը, բացի Կասպեր Վան Դինից, վատ օպերատորական աշխատանքը, անհաջող էֆեկտները և համակարգչային գրաֆիկան, մարտական դրվագների ցածր մակարդակը՝ չնայած նրան, որ ֆիլմում եղել են մարտարվեստով զբաղվող հատուկ մարդիկ։
Հանդիսատեսը նույնպես բացասական է գնահատել ֆիլմը․ IMDb կայքում վարկանիշը 10-ից եղել է 3.1, իսկ ԿինոՊոիսկ կայքում՝ 10-ից 2.8-ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Հայաստանի Հանրապետության շքանշաններ
Հայաստանի Հանրապետության շքանշաններ, Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների տեսակ։ Հիմնադրվել են 1994 թ. «Պետական պարգևների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով (ուժը կորցրել է 2014 թ. օգոստոսի 9-ին), վերասահմանվել են 2014 թ. «Պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։ Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի, Հայաստանի Հանրապետության շքանշաններով պարգևատրում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը` դրանց վերաբերյալ հրապարակելով հրամանագրեր։
Հայաստանի Հանրապետության շքանշանները հիմնվում են օրենքով` Հայաստանի Հանրապետությանը, հասարակությանը մատուցած ակնառու և բացառիկ ծառայությունները նշելու համար։
Կարդացե՛ք նաև
Կատեգորիա:ՀՀ պետական պարգևներ
Պրիզնաչնոե
Պրիզնաչնոե (Призна'чное), գյուղ Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 596 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոլկի (գյուղ, Տեոֆիպոլի շրջան)
Կոլկի (Колки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Տեոֆիպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլկի գյուղում բնակվում էր 404 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1787 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 226,08 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Տեոֆիպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իդավեռե
Իդավեռե (Idavere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5099) Իանբենքս
(5099) Իանբենքս (Iainbanks), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի փետրվարի 16-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,48439 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3547 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6141 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1430,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,251695 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սացխվիտաո
Սացխվիտաո (საცხვიტაო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 160 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 160 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
Էդուսկունտա
Էդուսկունտա (Eduskunta, Riksdag, сейм), Ֆինլանդիայի միապալատ խորհրդարան, որը բաղկացած է 200 պատգամավորներից։ Գտնվում է Հելսինկիում՝ խորհրդարանի շենքում։
Ֆինլանդիայի խորհրդարանը ընտրում է կառավարություն՝ Պետական խորհուրդ, որոշում է կայացնում պետական բյուջեի վերաբերյալ, հաստատում է միջազգային համաձայնագրերը։ Պատգամավորներն իրավունք ունեն օրինագծեր ներկայացնել իրենց անունից կամ կուսակցության անունից։
Պատմություն
Ֆինլանդիայի խորհրդարանի արմատները հասնում են մինչև միջնադար`շվեդական Ռիքսդագ (Ռուսաստանում կոչվում էր «Սեյմ»), որն էլ համարվում է դրա նախատիպը։
19-րդ դարի սկզբին Ֆինլանդիան ընդգրկված էր Շվեդիայի թագավորության կազմում և համարվում էր դրա լիիրավ մասը (պաշտոնապես Ֆինլանդիան 1362 թվականին ճանաչվել է Շվեդիայի նահանգ 1362 թվականին)։ Ֆինլանդիայի և նախկինում Շվեդիային պատկանող Բալթյան նահանգների միջև տարբերությունը կայանում էր նրանում, որ վերջիններս  լիիրավ չեն եղել։ Ֆինլանդիան իր պատգամավորներին գործուղում էր Ստոկհոլմ, Ռիքսդագ։ Ֆինլանդիայում սեյմը գումարվում էր առանձին նահանգների պատգամավորների մասնակցությամբ։
Այն բանից հետո, երբ Ֆինլանդիան 1809 թվականին միացավ Ռուսաստանին Բորգոսյան սեյմում, կայսր Ալեքսանդր Առաջինը պարտավորվեց պահպանել գործող հիմնական օրենքները։ 1811 թվականին դեկտեմբերի 11-ի (23-ի) մանիֆեստին հետևեց հրամանագիրը Գերագույն իշխանապետությանը, այսպես կոչված Հին Ֆինլանդիային միանալու վերաբերյալ, այսինքն Ֆինլանդիայի այն հատվածին, որը անցավ Ռուսաստանին՝ Նիշտադտի հաշտության պայմանագրով։
Այնուամենայնիվ, Ֆինլանդիայի հետ կապված Ալեքսանդր I-ի քաղաքականության ընդհանուր փոփոխությունը արտացոլվեց այն փաստով, որ Սեյմը այլևս չէր  գումարվում։ Նիկոլայ I-ի գահակալության օրոք երկիրը ղեկավարվում էր տեղական իշխանությունների կողմից, տեղական օրենքների հիման վրա, բայց Սեյմը այնուամենայնիվ չէր հրավիրվում։ Սա Ֆինլանդիայի օրենքների խախտում չէր, քանի որ Սեյմի հրավիրման հաճախականությունը հաստատվել էր միայն 1869 թվականի Սեյմի կանոնադրությամբ։ Խուսափելով խոշոր բարեփոխումներից՝ կառավարությունը կարողանում  էր կառավարել առանց սեյմի՝ օգտվելով այսպես կոչված տնտեսական օրենսդրության ոլորտում իշխանապետությանը տրված բավականին լայն իրավունքներից։
Որոշ անհետաձգելի դեպքերում կառավարումն իրականացվում էր առանց սեյմի, նույնիսկ այն դեպքում, երբ անհրաժեշտ էր վերջինիս մասնակցությունը։ Այսպես, 1827 թվականին թույլ տրվեց ընդունել պետական ծառայության ուղղափառ հավատքի այն մարդկանց, ովքեր ձեռք են բերել Ֆինլանդիայի քաղաքացիության իրավունքներ։ Դրա վերաբերյալ որոշման բանաձևում, սակայն, կա վերապահում, որ այդ միջոցառումն իրականացվում է վարչական միջոցներով` հաշվի առնելով դրա հրատապությունը և «այդ պահին» զեմստվոյական արարողակարգ հրավիրելու անհնարինությունը ։
Ալեքսանդր II-ի օրոք երկրի հասարակական-քաղաքական կյանքում «հալոցք» սկսվեց։ Ավելի քան կես դար ընդմիջումից հետո, 1863 թվականին Հելսինգֆորս քաղաքում գումարվեց Ֆինլանդիայի Սեյմը, որի որոշումներով վերջնականապես ձևավորվեց Սեյմի քառակազմ (քառադաս) համակարգը, սահմանվեցին ժողովրդավարական արտոնություններ, որից հետո Սեյմը սկսեց ավելի հաճախակի  գումարվել և սկսեցին ձևավորվել քաղաքական կուսակցությունները։
Ալեքսանդր III-ի օրոք ֆինլանդիայի օրենսդրությունը ռուսականի հետ միասնականացնելու միտում կար։ 1890 թվականի մանիֆեստով Ֆինլանդիայի Սեյմի իրավասությունից հանվեցին  և կայսրության գերագույն իշխանություններին փոխանցվեց «ազգային նշանակություն» մի շարք հարցեր։ Այսուհետ Ֆինլանդիային վերաբերող այս տեսակի բոլոր հարցերը պետք է Սեյմում իրենց քննարկումից հետո անցնեն Ռուսաստանի կայսրության պետական խորհրդին` Ֆինլանդիայի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ Դրանից հետո նրանք կարող էին վերջնականապես հաստատվել Մեծ իշխանի կողմից։
Ֆինլանդիայի խորհրդարանը ժամանակակից ձևը ստացավ 1905 թվականին կայսեր Նիկոլայ II–ի կողմից Պետական դումայի հիմնադրումից հետո։ Փետրվարյան մանիֆեստի համաձայն, Ռուսաստանի կայսրությունում ընդունվեցին ժողովրդավարության կայացման համար շատ կարևոր օրենքներ, ինչպիսիք են «Խոսքի ազատության մասին», «Հավաքների ազատության մասին», «Միավորումների ազատության մասին» և «Մամուլի ազատության մասին» օրենքները։
1906 թվականին Ֆինլանդիայի ներկայացուցչական մարմնում բարեփոխում իրականացվեց, հնացած քառադաս Սեյմը (Ռիքսդագ) փոխարինվեց միապալատ պառլամենտով` Էդուսկունտայով (Eduskunta) (որը Ռուսաստանում ավանդաբար կոչվում էր Սեյմ), որն ընտրվեց համընդհանուր ընտրական իրավունքով։ 1906 թվականի հուլիսի 7-ին (20)-ին Նիկոլայ II-ը հաստատեց Սեյմի կողմից ընդունված Սեյմի նոր կանոնադրությունը, որը նախատեսում էր միապալատ պառլամենտի ներդրում, որն ընտրվելու էր համընդհանուր հավասար ընտրության հիման վրա 24 տարեկանից բարձր բոլոր քաղաքացիների կողմից ։ Քվեարկության իրավունք ունեցող անձանց թիվը զգալիորեն աճեց 125000-ից հասնելով մինչև 1125000։ Ֆինլանդիան Նոր Զելանդիայից հետո երկրորդ երկիրն էր աշխարհում, և Եվրոպայում առաջինը, որտեղ կանայք ստացան քվեարկության իրավունք (քվեարկելու և ընտրվելու տղամարդկանց հետ հավասար)։
Ֆինլանդիայում առաջին խորհրդարանական ընտրությունները տեղի են ունեցել 1907 թվականի մարտի 15-ին և 16-ին, դրանց մասնակցել է գրեթե 900 հազար ընտրող։ Ֆինլանդիայի առաջին խորհրդարանում ընտրվել է 200 ներկայացուցիչ, առաջին խորհրդարանում տեղերի մեծամասնությունը ստացել էր Ֆինլանդիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը։ Առաջին խորհրդարանում ընտրվել էր 19 կին։ Ֆինլանդիայի խորհրդարանը յոթ անգամ լուծարվել է տարբեր նախագահների կողմից։ 1924 թվականին դա կատարեց նախագահ Ստոլբերգը, որին հաջորդեց երկու անգամ անընդմեջ 1929 և 1930 թվականներին նախագահ Ռելանդերը, 1953 թվականին Պաասիկիվին և երեք անգամ` Ուրհո Կեկոնեն։
2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ֆինլանդիայում նշվեց խորհրդարանի 150-ամյակը։ Իր հոբելյանական նիստի ժամանակ Էդուսկունտան որոշեց երկրում ստեղծել ռուսաց լեզվի և մշակույթի աջակցության  հիմնադրամ ։
Վերահսկողություն սահմանադրականության նկատմամբ
Ֆինլանդիայում, եվրոպական մյուս երկրների նման չկա սահմանադրական վերահսկողության հատուկ ստեղծված դատական մարմին։ Սահմանադրության համաձայն (§ 74), այդպիսի վերահսկողություն իրականացվում է հենց խորհրդարանի կողմից `ի դեմս Սահմանադրական հանձնաժողովի, որը եզրակացություններ է տալիս օրինագծերի և դրանցում նշված այլ դեպքերի սահմանադրականության վերաբերյալ, ինչպես նաև ստուգում է ընդունված օրենքների համապատասխանությունը մարդու իրավունքների միջազգային նորմերին։ Այստեղ հիմնականում խոսք է գնում խորհրդարանական վերահսկողության մասին, այն է` կանխել այն օրենքների ընդունումը, որոնք ուղղակիորեն հակասում են գործող Սահմանադրությանը։
Ֆինլանդիայի դատական իշխանությունն իրավունք չունի որոշում կայացնել որևէ օրենսդրական ակտի հակասահմանադրականության վերաբերյալ, և եթե գործի քննության ընթացքում սահմանվում է օրենքի հակասություն Սահմանադրության դրույթներին, դատարանը պարտավոր է ուղղակիորեն կիրառել Սահմանադրության նորմերը, ինչպես նաև ենթաօրենսդրական ակտերը (Սահմանադրության 106-107 §): Ավելի վաղ, մինչև 1999 թվականի սահմանադրական բարեփոխումները, դատարանները չէին կարողանում հրաժարվել՝ օրենքների հակասահմանադրականության հիմունքների կիրառումից, քանի որ ենթադրվում էր, որ խորհրդարանի կողմից ընդունված օրենքները չեն կարող հակասել երկրի Հիմնական օրենքին, նոր Սահմանադրության ընդունումից հետո այդ նորմը հանվեց։
Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ դատական սահմանադրական վերահսկողության ամբողջական փոխարինումը խորհրդարանական սահմանադրական վերահսկողությամբ արդյունավետ միջոց չէ և չի կարող երաշխավորել երկրի հսկայական օրենսդրական համակարգի սահուն գործառույթը ։
Խորհրդարանական ընտրություններ Ֆինլանդիայում
Խորհրդարանական ընտրությունները կազմակերպվում են յուրաքանչյուր 4 տարին մեկ, որի ընթացքում ընտրում են 200 պատգամավորների։ Խորհրդարանում տեղերը բաշխելիս օգտագործվում է դ'Օնդտի մեթոդը։
Խորհրդարանը ընտրվում է ընդհանուր և ուղղակի ընտրությունների հիման վրա ՝ գաղտնի քվեարկությամբ։ 18-ից բարձր տարիքի Ֆինլանդիայի բոլոր քաղաքացիները իրավունք ունեն քվեարկել։ Ընտրություններին կարող են առաջադրվել նաև 18 տարեկանից բարձր քաղաքացիներ։ Հերթական ընտրություններն անցկացվել էին 2015 թվականի ապրիլի 19-ին (ապրիլի 8-ից սկսվել էր նախնական քվեարկությունը)։
Ձայների հաշվարկը քաղաքային մակարդակում իրականացնում է ընտրական հանձնաժողովը (ֆին.` Vaalilautakunta, շվեյց.` Valnämnd), շրջանային մակարդակով, ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովի կողմից (ֆին.` Aalipiirilautakunta, շվեյց.` Valkretsnämnd):
Ներկայիս կազմ
2007 թվականին ընտրված խորհրդարանը ստեղծեց աջակողմյան կուսակցությունների կառավարություն։ Խորհրդարան անցած ամենամեծ կուսակցություններն էին Ազգային կոալիցիան և Ֆինլանդական կենտրոն կուսակցությունը։ Ֆինլանդիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը, որը երկար ժամանակ գտնվում էր իշխանության ղեկին, հայտնվեց ընդդիմության մեջ։ Խորհրդարան անցած մյուս կուսակցություններն էին՝ «Ձախ միությունը», «Շվեդիայի ժողովրդական կուսակցությունը» (ներառյալ՝ Ալանդական կոալիցիայի ներկայացուցիչը, «Կանաչների միությունը» և «Ճշմարիտ ֆինների» կուսակցությունը)։
2013 թվականից ի վեր, խորհրդարանի պատգամավորները միաժամանակ չեն կարող լինել այնպիսի առևտրային ցանցերի ղեկավարության կազմում, որոնց շուկայական մասնաբաժինը գերազանցում է 30%-ը։
Խորհրդարանի նախագահներ
Անտի Ռինեն 2019 թվականի ապրիլի 24-ից էդուսկունտի նախագահն է։ 2007 թվականից խորհրդարանի խոսնակի պաշտոնը զբաղեցնում էր Ազգային կոալիցիոն կուսակցության ներկայացուցիչ Սաուլի Նիյնիստյոն։ 2011 թվականի ապրիլի 27-ին նրան փոխարինեց Ազգային կոալիցիոն կուսակցության մեկ այլ ներկայացուցիչ` Բեն Զիսկովիչը։ Ավանդույթի համաձայն, երկրորդ ամենամեծ կուսակցության ներկայացուցիչը ստանձնում էր խոսնակի պաշտոնը, այն բանից հետո, երբ կոալիցիոն կուսակցության ներկայացուցիչ Յուրկի Կատայնենը դարձավ Ֆինլանդիայի նոր վարչապետ 2011 թվականի հունիսի 22-ին, խորհրդարանում ընտրվեց նոր խոսնակ սոցիալ-դեմոկրատների ներկայացուցիչ Էէրո Հեյնյալուոման։
2015 թվականին Ֆինլանդական կենտրոն կուսակցության խորհրդարանական ընտրություններում հաղթելուց հետո, 2015 թվականի ապրիլի 28-ին կուսակցության նախագահ Յուհա Սիպիլյան ընտրվեց խորհրդարանի նոր խոսնակ։ Ենթադրվում էր, որ նրա համար դա ժամանակավոր պաշտոն կլինի նոր կառավարության ձևավորման ժամանակ։ Սիպիլյան ստանձնեց Ֆինլանդիայի վարչապետի պաշտոնը 2015 թվականի մայիսի 29-ին։ Նույն օրը Ճշմարիտ ֆինների կուսակցությունից Մարիա Լոհելին պատգամավորների կողմից ընտրվեց Ֆինլանդիայի խորհրդարանի նախագահ։
2018 թվականի փետրվարի 5-ին էդուսկունտայի խոսնակ ընտրվեց Պաուլա Ռիսիկկոն (Ազգային կոալիցիա), որը ընտրության պահին զբաղեցնում էր ՆԳ նախարարի պաշտոնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդարաններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Օրենսդիր մարմիններ
(21412) Սինչենբան
(21412) Սինչենբան, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Ափնագյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Ափնագյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 17 հուշարձան (9 միավոր)։
|}
Լեխտա
Լեխտա (Лехта), գյուղ Ռուսաստանի, Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 85 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի բնակավայրեր
Էմիլ Ադոլֆ ֆոն Բերինգ
Էմիլ Ադոլֆ ֆոն Բերինգ (Emil Adolf von Behring, ), գերմանացի բժիշկ, հակադիֆթերիոն շիճուկի հայտնաբերող, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1901)։
Կենսագրություն
Էմիլ Բերինգը ծնվել է Հանսդորֆում (այժմ Լեհաստան) ուսուցիչ Ավգուստ Բերինգի ընտանիքում։ Էմիլի հայրը հույս ուներ, որ իր տղան կընտրի ընտանիքի համար ավանդական մասնագիտություններից մեկը՝ ուսուցում կամ աստվածաբանություն։ Միջնակարգ կրթություն ստանալու համար Էմիլը լքում է իր հայրական տունը մանուկ հասակում՝ արդեն 11 տարեկանում դառնալով Հոխենշտեյն դպրոցի աշակերտ։
Բերինգի մոտ վաղ հասակում հետաքրքրություն է առաջանում բժշկության հանդեպ։ Սակայն, հասկանալով, որ իր ընտանիքի տնտեսական վիճակը չի բավարարում բժշկական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորելու համար, նա իր հոր առաջարկով ընդունվում է Կենիգսբերգյան համալսարանի աստվածաբանության բաժին։ Բայց շուտով երջանիկ պատահականության շնորհիվ փոխվում են նրա բոլոր նախագծերը։ Գիմնազիայի ուսուցիչներից մեկը խորհուրդ է տալիս նրան, որ Բեռլինի բժշկա-ռազմական համալսարանում նա կարող է վճար չմուծել գիմնազիայում սովորելու շնորհիվ։ 1874 թվականին նա ընդունվում է տվյալ հաստատություն։ 1880 թվականին Բերինգը ստանում է բժիշկի դիպլոմ։ Նույն թվին նա անցել է փորձնական շրջան բեռլինյան «Շարիտե» հիվանդանոցում, իսկ դրանից հետո ստացել է Պոզենեում հեծելազորի կոչում (այժմյան Պոզնան, Լեհաստան)։
Մինչ XX դարի դիֆթերիան ամեն տարի խլում էր մոտ 1000 երեխայի կյանք, իսկ բժշկությունը ի զորու չէր թեթևացնել նրանց տառապանքը և նրանց փրկել։ 1891 թվականի ամանորյա գիշերը բեռլինյան հիվանդանոցի դիֆթերիայով վարակված երեխաները ստացան Բերինգի նոր շիճուկի ներարկումներ։ Շատերը նրանցից փրկվեցին, թեկուզ որ արդյունքը մասնակի էր և Բերինգի շիճուկը չդարձավ հուսալի միջոց, որը կփրկեր բոլոր երեխաներին։
Այդ կրիտիկական պահին Բերինգին օգնության է հասնում նրա վաղեմի ընկեր Էրլիխ Պաուլը։ Իր հայտնագործությունների շնորհիվ նա կարողացավ կատարելագործել Բերինգի դեղամիջոցը և նրանք ստացան բարձր կենտրոնացված և զտած շիճուկ, որը հուսալի էր բժկության մեջ օգտագործելու համար։ 1894 թվականին շիճուկը հաջող կերպով կիրառվել է շուրջ 220 երեխաների վրա և հանգել սպասված արդյունքի։ Երեխաների կյանքը փրկելու համար 1901 թվականին տրվել է առաջին բժշկության Նոբելյան մրցանակը։
Բերինգը մահանում է Գերմանիայի Մարբուրգ քաղաքում 1917 թվականի մարտի 31-ին։ Նրա անուն է կրում Dade Behring ընկերությունը, նաև՝ CSL Behring ընկերությունը։ Ինչպես նաև Մարբուրգի համալսարանում գոյություն ունի Էմիլի ֆոն Բերինգի անվամբ մրցանակ։
1979 թվականին Էմիլի ֆոն Բերինգի անվամբ կոչվել է լուսնային խառնարանը։
Հետաքրքիր փաստեր
1897 թվականին նա իր մեղրամիսն է անցկացրել Կապրիում Էլզա Սպինոլլայի՝ բեռլինյան բժիշկի դստեր հետ։ Այստեղ նա ձեռք է բերում «Սպինոլի» վիլլան (այժմ «Բերինգ»), որը 1909-1911 թվականներին նկարել է Մաքսիմ Գորկին:
Գրեմմի լավագույն նոր արտիստի համար
«Գրեմմի» մրցանակ լավագույն նոր արտիստի համար (Grammy Award for Best New Artist), շնորհվում է 1960 թվականից ԱՄՆ-ում ամենամյա արարողության ժամանակ։ Ժամանակակից երաժշտական արդյունաբերության ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը, որը կարելի է համեմատել կինեմատոգրաֆիայի «Օսկար» մրցանակի հետ։ «Լավագույն նոր արտիստ» (Best New Artist) մրցանակը շնորհվում է լավագույն դեբյուտանտին (մենակատար կամ խումբ)` նախորդ տարվա գործունեության համար և հանդիսանում է մոտավորապես 100 այլ անվանակարգերի հիմնական չորս (Մեծ քառյակ, The Big Four) անվանակարգերից մեկը    ։
Պատմություն
Այս կատեգորիան այլ կատեգորիաներից միակն է, որտեղ չեղյալ են հայտարարվել մրցանակի արդյունքները։ 1990 թվականին Milli Vanilli խումբը զրկվել է իր մրցանակից, երբ պարզվեց, որ նրանք երգել են ֆանագրամայով՝ այլ մարդու վոկալով ։ 48 պարգևատրումներից պատվավոր արձանիկը ստացել են 24 երգչուհիներ, 15 խմբեր կամ դուետներ և միայն 11-ը՝ երգիչներ։ 1997-2003 թվականներին բոլոր պարգևատրվածները կանայք են եղել։ Նաև, 14 տարի շարունակ մրցանակը չի տրվել ոչ մի երգչի։ 2006 թվականին Ջոն Լեջենդը ընդհատեց այդ ավանդույթը, որը սկսվել էր Մարկ Քոնից 1992 թվականին ։ Միայն 5 արտիստներ են կարողացել միաժամանակ հաղթել նաև երկրորդ՝ «Տարվա ալբոմ» պատվավոր մրցանակը նույն թվականին՝ Բոբ Նյուհարթը (1961), Քրիստոֆեր Քրոսը(1981), Լորին Հիլը (1999), Նորա Ջոնսը (2003) և Բիլլի Այլիշը (2020) ։ 1984 թվականը նշանակալից էր նրանով, որ բոլոր «Լավագույն նոր արտիստ» անվանակարգում առաջադրվածները ԱՄՆ-ի սահմաններից դուրս էին (Culture Club, Eurythmics և Musical Youth խմբերը Անգլիայից էին, Big Country-ն Շոտլանդիայից, իսկ Men Without Hats-ը Կանադայից) ։
2010 թվականին երգչուհի Լեդի Գագան հեռացվել է «Լավագույն նոր արտիստ» անվանակարգի առաջադրումից, քանի որ նրա «Just Dance» հիթը մեկ տարի առաջ արդեն նոմինացվել էր (2009)։ Դա հանգեցրեց առաջադրվածների կանոնների փոփոխությանը հաջորդ տարիների համար։ Նոր կանոնի համաձայն, արտիստը կարող է առաջադրվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի թողարկել իր առաջին ամբողջական երաժշտական ալբոմը ։ Ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի Ջենիֆեր Հադսոնը բախվել էր նման իրավիճակի, երբ 2008 թվականին «Dreamgirls» ալբոմի համար առաջադրվել էր «Լավագույն սաունդթրեք ֆիլմի, հեռուստատեսության կամ այլ տեսողական մեդիայի համար» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:Երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:Գրեմմիի անվանակարգեր
Խմելև (այլ կիրառումներ)
Խմելև, կարող է վերաբերել՝
Երշովկա (այլ կիրառումներ)
Երշովկա, կարող է վերաբերել՝
Խմելևկա (այլ կիրառումներ)
Խմելևկա, կարող է վերաբերել՝
Երջանկություն (այլ կիրառումներ)
Երջանկություն, կարող է վերաբերել՝
Ժողովածու (2274)
Ժողովածու 2274, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2274 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1658-1662 թվականներին Մկրտիչ Աշտարակցի գրիչի կողմից Հուշի վանքում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.8x14.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 331 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է մագաղաթի վրա՝ հունարենով, բոլորագիծ երկաթագիր, Ավետարան։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարան գրչի՝ 72ա, 215բ, 289բ և այլուր :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Թարթառի շրջան
Թարթառի շրջան (Tərtər rayonu), վարչատարածքային կենտրոն Ադրբեջանում։ Վարչական կենտրոնը Թարթառ քաղաքն է։ Շրջանի մեծ մասը (բացառությամբ արևելյան հատվածի) ներկա պահին վերահսկվում է Լեռնային Ղարաբաղի չճանաչված Հանրապետության կողմից ։
Պատմություն
Թարթառի շրջանի նախնական անունը Չապարխան է եղել ։
1920 թվականի գարնանը ստեղծվել է Ջևանշիրի երկրամասը։ Հենց այդ ժամանակ, 1920 թվականին ստեղծվել է Թարթառի երկրամասը։ 1920-1922 թվականներին նշված երկրամասը անմիջականորեն ենթարկվում էր Ջևանշիր երկրամասին։ 1922 թվականին Թարթառի շրջանն ստացել է Ջևանշիրի շրջան անվանումը։ 1923-1929 թվականներին Ջևանշիրի շրջանը եղել է Աղդամի շրջանի կազմում, իսկ 1929-1930 թվականներին՝  Ղարաբաղի շրջանում ։
Թարթառի շրջանը ստեղծվել է 1930 թվականի օգոստոսի 8-ին։ 1931 թվականի փետրվարի 24-ին Թարթաի շրջանը լուծարվել է և մտել Բերձորի վարչական ենթակայության տակ։ 1934 թվականի հունվարի 27-ին կրկին ստեղծվեց Թարթառի շրջանը։ 1949 թվականի օգոստոսի 5-ին շրջանը վերանվանվեց Միր Բաշիրի շրջան։ 1963 թվականի հունվարի 4-ին Միր Բաշիր շրջանը լուծարվեց և ընդգրկվեց Բերձորի վարչական շրջանի մեջ։ 1965 թվականի հունվարի 6-ին կրկին ստեղծվեց Միր Բաշիր շրջանը։ 1991 թվականի փետրվարի 7-ին Միր Բաշիր շրջանը կրկին վերանվանվեց Թարթառի շրջան։ 1991 թվականի նոյեմբերի 26-ին Ադրբեջանի Հանրապետության Գերագույն խորհուրդը վերացրեց ԼՂԻՄ-ը և ԼՂԻՄ-ի Մարտակերտի շրջանը, որի տարածքի մեծ մասն ընդգրկվեց Թարթառի շրջանի մեջ : Համաձայն Ադրբեջանի Հանրապետության Միլլի Մեջլիսի (Ազգային ժողով) № 327 որոշման, որը ընդունվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 13-ին,  Մարտակերտի շրջանը (Ագդերի) լուծարվել է, իսկ Մարտակերտ (Ագդեր) բնակավայրը և այս շրջանի 28 գյուղեր մտել են Թարթառի շրջանի մեջ ։