cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեն Կատայամա
1900 թվականին, հեռակա կարգով, ընտրվել է II Ինտերնացիոնալի գործկոմի բյուրոյի անդամ։ 1911 թվականին Տոկիոյում գործադուլ կազմակերպելու համար բանտարկվել է։ 1914 թվականին, խուսափելով հետապնդումներից, մեկնել է ԱՄՆ (ուր ստեղծել է ճապոնացի բանվորների առաջին կոմունիստական խմբեր, 1918), 1921-ին՝ էլ՝ Սովետական Ռուսաստան։ 1922 թվականին ընտրվել է Կաղնտերնի գործկոմի (ԿԻԳԿ), ապա՝ ԿԻԳԿ–ի նախագահության անդամ։ Մասնակցել Է Բրյուսելի (1927), Մայնի Ֆրանկֆուրտի (1929) հակաիմպերիալիստական, ինչպես նաև Ամստերդամի (1932) հակապատերազմական կոնգրեսներին։
Թաղված Է Կրեմլի պատի տակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմունիստներ Կատեգորիա:Ճապոնացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ճապոնացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ
Արտյոմ Հաբելոկ
Արտյոմ Յուրիևիչ Հաբելոկ (Артем Юрійович Габелок, ), ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, որը խաղացել է Խարկովի 1925 թվականին հիմնադրված « Մետալիստ » ակումբի կազմում։
Ակումբային կարիերա
Իր ֆուտբոլային կարիերան նա սկսել էր Դոնեցկի « Շախտյոր »-ի երիտասարդական թիմում, մասնակցել է Մ-19 հավաքականում ՈՒԵՖԱ-ի 2013-14 մրցաշրջանի երիտասարդների լիգայում ։
Նա սկսել է իր պրոֆեսիոնա մակարդակի կարիերան Ուկրաինայի երկրորդ լիգայում և իր նորամուտը նշել է հուլիսի 25-ին 2014 թվականին « Շախտյոր-3 » մեկնարկային կազմում « Արսենալ Բիլա Ցերկվա »-ի դեմ ։
2017 թվականի փետրվարին, նա միանալով « Սպարտակ Ջուրմալաին », տեղափոխվեց Լատվիա։ Մրցաշրջանի մեծ մասում նա եղել է «Սպարտակի» մեկնարկային կազմի խաղացող և հաղթել է 2017 թվականի Լատվիայի բարձրագույն լիգան ։
2018 թվականի հուլիսի 3-ին նա վերադարձավ Ուկրաինա, և ստորագրեց 2 տարվա պայմանագիր « Վորսկլա ՖԱ »-ի հետ ։ Նա Ուկրաինայի Պրեմիեր Լիգայում իր նորամուտը նշել է 2018 թվականի հուլիսի 25-ին՝ «Վորսկլա»-ի կազմում «Դինամո Կիև»-ի դեմ խաղում, և փոխարինվել է 82-րդ րոպեին Դմիտրո Կրավչենկոյի հետ ։ Իր առաջին մեկնարկը եղել է օգոստոսի 11-ին ընդդեմ իր առաջին ակումբի, « Շախտյոր »-ի։ Այդ մրցաշարում «Վորսկլան» որակավորվեց Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլում, իսկ Հաբելոկը իր նորամուտը եվրոգավաթում նշել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ընդդեմ պորտուգալական «Սպորտինգի» խաղում, որպես ուշ փոխարինվող (նախկինում նա խաղացել է Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլում «Սպարտակի» կազմում)։ «Վորսկլան» ավելացված ժամանակում երկու գոլ բաց թողեց և պարտվեց 1:2 հաշվով ։
2021 թվականի հունվարի 30-ին կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ Հաբելոկը հեռացել է «Փյունիկ» ՖԱ-ից ։
Մջազգային
Նա ներկայացրել է Ուկրաինայի Մ-20 հավաքականը ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությունում և դուրս է եկել փոխարինման է երեք անգամ առաջնության ողջ ընթացքում։ Նա միակն էր, ով Սենեգալի դեմ 16-րդ տուրի խաղում հետխաղյա 11 մետրանոցների շարքում գոլ խփեց Ուկրաինայի հավաքականի համար, քանի որ Ուկրաինան դուրս մնաց, իսկ մյուս երեք 11 մետրանոցները պահպանեցին իրենց նետումները։
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1898-99
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1898-99 (1898-99 FA Cup), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 28-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Շեֆիլդ Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբը։
Եզրափակիչ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ
Մոխրագույն հավալուսն
Նկարագրություն
Միջին չափի հավալուսն է, ունի մոխրագույն կուրծք և պոչ։ Զուգավորման շրջանում կտուցի վրա հայտնվում են մոխրագույն բծեր։ Մոխրագույն հավալուսների երկարությունը մոտավորապես 1,27 մ-ից մինչև 1,52 մ է (ավելի փոքր են, քան հավալուսների մյուս տեսակների մեծ մասը)։ Արուներն էգերից խոշոր են։ Կտուցն ունի 28,5 սմ-ից մինչև 35,5 սմ երկարություն։ Թռչունի զանգվածը հասնում է մինչև 5 կգ։ Պարանոցի և և մարմնի վերևի հատվածի փետուրները մոխրագույն են, ներքևի հատվածինը՝ մոխրասպիտակավուն, պոչը՝ շագանակագույն բծերով։ Ոտքերն ունեն մուգ շագանակագույնից մինչև սև գունավորում։
Ձվից դուրս եկած ճտերը մերկ են և ունեն բաց գույնի մաշկ։ Արագ աճում են սպիտակ աղվափետուրները, իսկ ավելի ուշ փետրածածկը դառնում է շագանակագույն։ Հասուն հավալուսնի ամբողջական փետրավորումը ձևավորվում է երրորդ տարում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Հավալուսնանմաններ
Շենգավիթ (այլ կիրառումներ)
Շենգավիթ, կարող է վերաբերել՝
Ստեփանակերտի Հանրապետական մարզադաշտ
Ստեփանակերտի Հանրապետական մարզադաշտ, բազմանպատակ մարզահամերգային մարզադաշտ Արցախի Հանրապետությունում։ «Լեռնային Արցախ» ֆուտբոլային ակումբի և Արցախի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի տնային մարզադաշտն է։ Մարզադաշտը կառուցվել է 1955-1956 թվականներին։ Վերանորոգումից հետո մարզադաշտը տեղավորում է 1500 մարդ ։
Անցկացվող հանդիպումներ
1990-ական թվականների կեսերից Արցախի ֆուտբոլային ակումբներն սկսել են մասնակցել ներհայաստանյան ֆուտբոլային մրցույթներին։ Արցախի ֆուտբոլի լիգան հիմնվել է 2009 թվականին։ Արցախի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ձևավորվել է 2012 թվականին և առաջին հանդիպումն անց է կացրել Աբխազիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ, Սուխումում. խաղն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 1-1 հաշվով ։ Պատասխան խաղն անց է կացվել Ստեփան Շահումյանի անվան Հանրապետական մարզադաշտում, 2012 թվականի հոկտեմբերի 21-ին. խաղն ավարտվել է 3-0 հաշվով՝ Արցախի հավաքականի հաղթանակով։ Իր գոյության առաջին իսկ օրերից մարզադաշտը դարձել է տեղի «Լեռային Արցախ» ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը։
2015 թվականին մարզադաշտում անցկացվել են 6-րդ Համահայկական խաղերի ֆուտբոլային խաղերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի շենքեր և կառույցներ
(5685) Սանենոբուֆուկուի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,798935 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,537 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0609 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1710,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210482 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,72° անկյուն։
Սանենոբուֆուկուի աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տոշիրո Նոմուրայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կոյո Կավանիշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կազանկա (գյուղ, Գլինկովսկի շրջան)
Կազանկա (Казанка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Հաղպատի վանական համալիր
Հաղպատ, հայկական առաքելական վանական խոշոր համալիր Հայաստանի Լոռու մարզի Հաղպատ գյուղում։
Այն եղել է միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր, մշակութային և գիտաուսումնական խոշոր կենտրոն։
18-րդ դրագունական Սեվերսկի գնդի եկեղեցի
Եկեղեցին կառուցվել է 1856 թ.-ին և օծվել է 1901 թ. հուլիսի 8-ին։ Սեվերսկի գնդի եկեղեցին նվիրված է եղել Աստվածամոր ծննդյանը։ Այն կուռցված է եղել կարմիր քարով և նրա աղոթասրահը կարող էր ընդունել 700 հավատացյալ։
Լուվիեռ (Կալվադոսի գավառ)
Լուվիեռ (Louvières), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 67 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.19 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Ֆորմինի, Էկրամվիլ, Էներվիլ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Ֆորմինի Լա Բատայ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 250 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 39 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 27-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,2 %։ 27 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 21 անձ (13 տղամարդ և 8 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 12 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սուսերամարտն ամառային II Օլիմպիական խաղերում — թրասուսեր վարպետների միջև
Ամառային II Օլիմպիական խաղերում սուսերամարտի վարպետների միջև տղամարդկանց թրասուսերով մրցումներն անցկացվել են հունիսի 11-ից 14-ը։ Մասնակցել են 5 երկրների 54 մարզիկ։
18-րդ դրագունական Սեվերսկի գնդի եկեղեցի
Այս եկեղեցու օրինակով եկեղեցիներ են կառուցվել Քանաքեռում և Կարսում։ Կարսի եկեղեցին այժմ գործում է որպես մզկիթ ։
Եկեղեցին քանդվել կամ պայթեցվել է խորհրդային միության տարիներին։
Ծանոթագրություններ
ս ս
Հաղպատի վանական համալիր
Անվանում
Հաղպատ անվանման հետ կապված են բազմաթիվ լեգենդներ, նրանցից մեկի համաձայն Սանահինի իշխաններից մեկը հրավիրում է իր մոտ ճանաչված մի վարպետի՝ վանք կառուցելու համար։ Վարպետը ներկայանում է իշխանին որդու հետ։
Աշխատանքի ընթացքում վեճ է առաջանում հոր և որդու միջև։ Ենթավարպետներից մեկը բռնում է որդու կողմը։ Այսպես, կռվելով հոր հետ, որդին թողնում է աշխատանքը, վեր է կենում և հեռանում։ Ճանապարհին, մի ուրիշ իշխան վարձում է նրանց՝ իր վանքը կառուցելու պատվերով։ Երբ որդու բարձրացրած պատերը հասնում են այնքան, որ տեսանելի են դառնում Սանահինից, աշխատավորները հաղորդում են դրա մասին ծեր վարպետին։ Ոչ աշխատանքային օրը նա որոշում է այցելել որդու շինարարությունը, մոտենում է կիսասարք վանքի պատին և երկար զննում այն։ Բոլորը լուռ սպասում էին ծեր վարպետի գնահատականին։ Վերջապես, նա հրեց շարվածքի քարը և ասաց. «Հախ պատ»։ Այստեղ հայր և որդի գրկախառնվեցին և հաշտվեցին։ Իսկ վանքին մնաց «Հաղպատ» անվանումը։
Պատմություն
Վանքի առաջին՝ Սուրբ Նշան եկեղեցին և միաբանությունը 976 թվականին հիմնադրել են Աշոտ Գ Բագրատունի թագավորը և նրա կին Խոսրովանույշը ՝ իրենց որդիներ Կյուրիկեի (Գուրգենի) և Սմբատի արևշատության համար։ Հիմնադիր վանահայրն է եղել Սիմեոնը, որը Տիրանուն երեցի հետ ղեկավարել է եկեղեցու շինարարությունը (ավարտը՝ 991 թվականին) և հիմնել վանքի հոգևոր դպրոցը։ Սանահինի վանքից և այլ վայրերից հրավիրվել են գիտնական և ուսուցիչ վանականներ, և շուտով Կյուրիկյան թագավորության այս երկու վանքերում միաբանների ընդհանուր թիվը հասել է 500-ի։ 11-րդ դարի 1-ին քառորդում Սուրբ Նշան եկեղեցու հյուսիսային պատին կից կառուցվել են երկու մատուռ-տապանատներ (1005-1020), Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1005) և վանքի նախնական պարիսպը։ 11-րդ դարում կառուցվել է նաև գրատունը, որի փայտե ծածկը հետագայում վերաշինվել է քարով։
1064 թվականին Տաշիր-Ձորագետի թագավոր Կյուրիկե Ա Բագրատունին, ճանաչելով սելջուկ թուրքերի գերիշխանությունը, կարողացել է կիսանկախ վիճակում պահպանել թագավորությունը և նրա հոգևոր կենտրոնները։ Նույն ժամանակ նա եպիսկոպոսական աթոռը Սանահինից տեղափոխել է Հաղպատ, որտեղ 1081 թվականին օժանդակել է Անի-Շիրակի եպիսկոպոս Բարսեղին՝ օծվելու կաթողիկոսական տեղապահ (1105-1113 թվականներին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Բարսեղ Ա Անեցի)։ Հաղպատում Կյուրիկյան թագավորության եկեղեցական թեմի առաջնորդ է կարգվել Սարգիս եպիսկոպոսը։ 1105 թվականին Ղըզըլ ամիրան հարձակվել, ավերել և կողոպտել է մի շարք բնակավայրեր և վանքեր, այդ թվում՝ Սանահինի և Հաղպատի միաբանությունները։
12-րդ դար
1177-1178 թվականներին Վրաց թագավոր Գեորգի III-ի դեմ Իվան Օրբելու գլխավորած ապստամբության պարտությունից հետո Լոռին կարճ ժամանակով հանձնվել է սպասալարի պաշտոնով ղփչաղ Խուբասարին, այնուհետև՝ Մահկանաբերդի Արծրունիներին։ Վերջիններիս իշխանության հիմնադիր Վահրամ Արծրունին, որն ազգակցական կապ է ունեցել Զաքարյան իշխանների հետ և 1181 թվականից վրաց արքունիքի ամիրսպասալարն էր, հիշատակվում է որպես Մահկանաբերդի և Հաղպատի տեր։ Նրա որդիներից ամիր Քուրդ Արծրունին Քարթլիի և Թիֆլիսի ամիրապետն էր, Բարսեղ եպիսկոպոս Արծրունին՝ Հաղպատի վանքի առաջնորդը, որը Թամար թագուհու հրամանով նշանակվել էր նաև Քարթլիի արքեպիսկոպոս։
Մոնղոլական արշավանքների նախօրեին՝ 1233 թվականին, Հովհաննես Մածնաբերդցի վանահոր օրոք, միաբանության պաշտպանության նպատակով վանքից ոչ հեռու, լեռնային դժվարամատչելի հրվանդանի վրա կառուցվել է Կայան բերդ կոչվող ամրոցը, որը, սակայն, անկարող է եղել դիմագրավել թշնամուն և 1241 թվականին ավերվել է։ Հաջորդ վանահոր՝ Համազասպի ժամանակ կառուցվել են նոր, ընդարձակ գավիթը, զանգակատունը և պարսպի արևելյան մուտքը։ 13-րդ դարի 2-րդ կեսին, Դոփյան տոհմից սերող Հովհաննես վանահոր օրոք վերակառուցվել է գրատան ծածկը, կից կառուցվել է սրահ, աթաբեկ և ամիրսպասալար Սադուն Արծրունու արևշատության համար կանգնեցվել է «Ամենափրկիչ» նշանավոր խաչքարը։ Վանքի տարածքից դուրս կառուցվել են Սուրբ Սիոն եկեղեցին և աղբյուր։ Դարավերջին գրատան սրահի վրա հավելվել է փոքր մատուռ։
13-18-րդ դարեր
11-13-րդ դարերում վանքի համար եղել են նաև կրթության, գիտության և մշակույթի մեծ վերելքի ժամանակաշրջան։ Այդտեղ ուսանել, ստեղծագործել և դասավանդել են ժամանակի բազմաթիվ նշանավոր հոգևորական գիտնականներ. ուսուցչապետ Հովհաննես Սարկավագը (Իմաստասեր), նրա աշակերտներ՝ պատմիչներ Երեմիա Անձրևիկը և Սամուել Անեցին, իրավագետ և մանկավարժ Դավիթ Ալավկա Որդին, մատենագիր Վարդան Հաղպատեցին, նրա աշակերտ, ուսուցչապետ Դավիթ Քոբայրեցին, մատենագիր Մխիթար Քոբայրեցին, պատմիչ, մատենագիր, աշխարհագրագետ և փիլիսոփա Վարդան Արևելցին։ Հաղպատում գրվել, ընդօրինակվել և ծաղկվել են բազմաթիվ ձեռագրեր, որոնք օգտագործվել են նաև միջնադարյան Հայաստանի գիտաուսումնական այլ կենտրոններում։ Առավել նշանավոր է «Հաղպատի Ավետարանը» (Մատենադարան, ձեռ. դ 6288), որը մանրանկարչական արվեստի լավագույն նմուշներից է։ Վանքն ունեցել է իր ժամանակագրության ավանդական մատյանը՝ «Քոթուկը», որը չի պահպանվել։
14-15-րդ դարերում վանքի ձեռագրերը կողոպուտից և ոչնչացումից փրկելու նպատակով թաքցվել են մոտակա դժվարամատչելի քարայրերում, իսկ գրատունը վերածվել է մառանի։ Մոռացված ձեռագրերը հայտնաբերվել են 18-րդ դարի վերջին քառորդին, Աբրահամ Թեքերտաղցի առաջնորդի ժամանակ։ Վերջինս այրել է քայքայված ձեռագրերը՝ որպես գործածության համար ոչ պիտանի։
1555 թվականին թուրք-իրանական պայմանագրով Լոռին անցել է Սեֆյան Իրանին և ընդգրկվել Քարթլի-Կախեթի վալիության մեջ, իսկ 1747 թվականին անկախացել է Իրանից և 1762 թվականին դարձյալ մտել Վրաստանի կազմի մեջ։ 17-րդ դարում Հաղպատն իր շրջակայքով պատկանել է Բարաթյաններին։ Միաբանությանը հովանավորել են նաև Բեհբությանները։ Նույն դարի 2-րդ կեսին վանքում կատարվել են վերանորոգչական մեծ աշխատանքներ։ Ըստ արձանագրության տվյալների՝ 1651, 1655 թվականներին Խոջա Բեհբութը և Մահմեդի Ազիզը նորոգել են եկեղեցիները, որոնք վերանորոգվել են 1668 թվականի երկրաշարժից հետո։ 1676-1677 թվականներին նորոգվել են Կուսանաց անապատը, վանքի պարիսպը և գրատան սրահի վերջին մատուռը։
1786 թվականին Հաղպատի վրա է հարձակվել լեզգի Ումմա (Օմար) խանը, սակայն հանդիպելով գյուղացիների դիմադրությանը՝ նահանջել է, իսկ 1795 թվականին Թիֆլիսում Հաղպատի առաջնորդարանը ենթարկվել է Աղա Մահմուդ խանի ավերածություններին ու կողոպուտին. այլ արժեքների հետ ոչնչացվել է նաև վանքի «Քոթուկը»։
19-րդ դար
19-րդ դարի սկզբին Լոռին Վրաստանի հետ միասին անցել է ռուսական կայսրությանը։ 19-րդ դարի 1-ին քառորդին Հաղպատի առաջնորդներն են եղել Հովհաննես Ակնեցին (1808-1811), Աստվածատուր Արցախեցին (1811-1814) և Ներսես Աշտարակեցին (1814 թվականից), որոնք միաժամանակ վարել են նաև վիրահայոց առաջնորդությունը։ Այդ տարիներին երկրում տիրող ռազմաքաղաքական անկայուն վիճակը ստիպել է Եփրեմ Ա Ձորագեղցի կաթողիկոսին 1822-1824 թվականներին ապաստանել Հաղպատում։ Բռնի ռուսականացման քաղաքականության դեմ անհանդուրժողականության համար Ներսես Աշտարակեցին գեներալ Իվան Պասկևիչի թելադրանքով 1828 թվականին աքսորվել է Բեսարաբիա, որտեղ առաջնորդել է տեղի հայ եկեղեցական թեմը, իսկ Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի տեսուչ, բանաստեղծ ու մանկավարժ Հարություն Ալամդարյանը 1830-1832 թվականներին աքսորվել է Հաղպատ։
1836 թվականին, Զաքարիա արքեպիսկոպոս Գուլասարյան-Բեհբուդյանցի առաջնորդության ժամանակ վերացվել է Հաղպատի եպիսկոպոսական աթոռը։ Նախկին վիճակը և կարողությունները կորցրած վանքը գոյատևել է ևս մի քանի տասնամյակ։ Հաղպատի վանքի վերջին վանահայրն է եղել Սերովբե եպիսկոպոս Արարատյանը. նա հիշատակվում է նաև 1873 թվականին Դեբեդ գետի վրա քարե կամրջի կառուցման առնչությամբ։
20-րդ դար
Խորհրդային իշխանության տարիներին վանքը պահպանվել է որպես պատմամշակութային հուշարձան։ Պարբերաբար կատարվել են ամրակայման, վերականգնման և տարածքի բարեկարգման աշխատանքներ (ճարտարապետներ՝ 1927 թվականին՝ Ալեքսանդր Թամանյան, 1929 թվականին՝ Ն. Տոկարսկի, 1930 թվականին՝ Ա. Ավետիսյան, 1950 թվականին՝ Ա. Բալասանյան, 1954-1955 թվականներին՝ Հ. Հակոբյան, 1965-1966 թվականներին՝ Վ. Խաչատրյան, 1973-1975 թվականներին՝ Հ. Գասպարյան)։
1989 թվականին, Խորհրդային Հայաստանի կառավարության որոշմամբ, վանքը վերադարձվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տնօրինությանը։ Հայկական պատմաճարտարապետական հուշարձաններից Հաղպատի վանքն առաջինն է, որ ընդգրկվել է (1996) ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Ճարտարապետություն
Համալիրի՝ տարբեր ժամանակներում կառուցված և տարաբնույթ շինություններն ի վերջո կազմել են ամբողջական, ներդաշնակ, ասիմետրիկ, բայց հավասարակշիռ մի հորինվածք, որի բաղկացուցիչ յուրաքանչյուր տարրը և մանրամասները համահունչ են միմյանց և շրջակա բնությանը։ Վանքի ընդհանուր համայնապատկերում առանցքային և գերիշխող դիրք է գրավում Սուրբ Նշան եկեղեցին (976-991), որին կից աստիճանաբար ձևավորվել է համալիրի կորիզը կազմող հուշարձանախումբը։ Եկեղեցին պատկանում է գմբեթավոր դահլիճի տիպի խաչագմբեթ ենթատիպին՝ արտաքուստ՝ ուղղանկյուն, ներքուստ խաչաձև հատակագծով և անկյուններում տեղադրված երկհարկ ավանդատներով։ Մուտքեր ունի հյուսիսային և արևմտյան կողմերից։
Ընդարձակ և միասնական ներքին տարածքը պսակվում է լայնանիստ և բարձրադիր գլանաձև գմբեթով։ Արևելյան, հարավային և հյուսիսային ճակատները ջլատված են եռանկյունաձև հատվածքով երկուական ուղղաձիգ խորշերով, որոնք, կառույցին թեթևություն և տարածական կոշտություն հաղորդելուց բացի, զուսպ մշակված քիվերի և պսակների հետ կազմում են նրա հարդարանքի էական տարրը։ Արևելյան ճակատի վերին մասում խորաքանդակ պատկերված են Սմբատ և Գուրգեն (Կյուրիկե) թագավորները՝ կանգնած դեմ հանդիման, ձեռքերում՝ եկեղեցու մանրակերտը։ Եկեղեցու Ավագ խորանը և պատերի առանձին հատվածներ պատված են եղել որմնանկարներով, որոնցից միայն հետքեր են պահպանվել։ Ավագ խորանի պատին պատկերված է եղել գահին նստած Քրիստոսը, իսկ դրանից ցած՝ «Ավետման», «Ծննդյան» և «Մկրտության» տեսարաններ (10-րդ դար)։ Հարավային պատին ամբողջ հասակով նկարված են եղել Սադուն Արծրունու և նրա որդու՝ Խութլու Բուղայի պատկերները (13-րդ դար)։ 19-րդ դարի մատենագիր, Սանահինի վանքի վանահայր Հովհան Ղրիմեցին, հենվելով մի հին ավանդության վրա, Սուրբ Նշան եկեղեցու կառուցումը վերագրել է Անիի նշանավոր ճարտարապետ Տրդատին,ինչը հավանական են համարում նաև որոշ հետազոտողներ։
Սուրբ Նշան եկեղեցի
Հայ միջնադարյան ճարտարապետության բացառիկ արժեքավոր նմուշներից է Սուրբ Նշան եկեղեցու գավիթը (1210-1225), որը կառուցված է եկեղեցու արևմտյան կողմում, նրան կից, իշխանուհի Մարիամի հիմնադրած սրահ-տապանատան (1185) տեղում։ Վերակառուցումից հետո վերջինից պահպանվել են արևելյան և արևմտյան ծայրային հատվածները, որոնք վարպետորեն ընդգրկվել և մաս են կազմել նոր կառույցի։ Ուղղանկյուն հատակագծով ընդարձակ դահլիճը ծածկված է երկու զույգ, միմյանց հետ խաչվող կամարներով, որոնք արևելյան կողմում հենվում են եկեղեցու արևմտյան պատին կից որմնասյուներին, իսկ արևմտյան կողմում՝ առանձին կանգնած սյուներին։
Չորս կամարներով ստեղծված կենտրոնական քառակուսին իր հերթին ծածկված է դրանց վրա հենված խաչվող կամարների մի նոր, առավել փոքր համակարգով՝ ստեղծելով բարդ, սակայն տեկտոնիկ, տրամաբանված ու գեղարվեստորեն հարուստ ու բազմապլան տարածական կոնստրուկտիվ հորինվածք, որն ավարտվում է երդիկով և սլացիկ ռոտոնդայով։ Գավթի արտաքին պարզ ու զուսպ հարդարանքի ֆոնի վրա առավել շեշտված երևում է հարուստ զարդաքանդակներով մշակված արևմտյան շքամուտքը։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Համալիրի երրորդ փոքր՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (13-րդ դար), գտնվում է Սուրբ Նշան եկեղեցու գավթի հյուսիսային կողմում, նախկին սրահ-դամբարանի պահպանված մասից 2 մ հեռավորությամբ։ Ներքուստ խաչաձև, սակայն առանց ավանդատների, կենտրոնակազմ գմբեթավոր կառույց է, որի հյուսիսային և հարավային խաչաթևերի խորությունն այնքան փոքր է, որ հատակագծում դրանք ընդգրկվել են եկեղեցու պարզ ուղղանկյան եզրագծի մեջ։ Արևմտյան ճակատի առանցքով տեղադրված շքամուտքը հարդարված է քանդակազարդ շրջանակով։ Եկեղեցին կոչվում է նաև Խաթունաշեն, կառուցողի՝ Դեսումյանց Հասան իշխանի դուստր Խաթունի անվամբ։
Գրատուն
Վանքի գրատունը (11-րդ դար, վերակառուցվել է 1258-1262 թվականներին) քառակուսի պարզ հատակագծով սրահ է, սկզբնապես ծածկված է եղել փայտե սյունահեծանային կոնստրուկցիայով։ Վերակառուցման ժամանակ այն փոխարինվել է քարաշեն խաչվող կամարների համակարգով, որը հենվում է պատերին կից հավելված որմնասյուների վրա։ Ծածկի կենտրոնական քառակուսին պսակվում է ութանիստ վրանաձև երդիկավոր գմբեթով։ Սրահի որմնակամարներով ջլատված պատերն ունեն նաև որմնախորշեր, որոնք կատարել են գրապահարանի դեր։ Միակ մուտքը արևմտյան կողմից է և բացվում է Սուրբ Նշան եկեղեցու և «Համազասպի ժամատան» միջանկյալ տարածքում՝ գրատան վերաշինության հետ միաժամանակ կառուցված սրահի մեջ։
Զանգակատուն
Հուշարձանախմբից անջատ՝ գրատան հյուսիսարևելյան կողմում, մոտ 5 մ հեռավորությամբ կանգնած է 25 մ բարձրություն ունեցող զանգակատունը, որը նմանատիպ առավել վաղ և լավագույն օրինակներից է։ Նրա երկհարկ հիմնական զանգվածը ավարտվում է սյունազարդ զանգաշտարակով։ Առաջին հարկի հատակագծի եզրագիծը հավասարաթև խաչ է, երկրորդ հարկինը՝ այն ներգծող քառակուսի՝ հատված անկյուններով։ Այս համադրության շնորհիվ արտաքին անկյուններում ստեղծվել են ստալակտիտային տրոմպների համակարգով պսակվող ուղղաձիգ խորշեր, որոնք շքամուտքի ու լուսամուտների կամարազարդ բացվածքների շրջակալների, ճակտոնների քիվերի և հովհարաձև վեղարով զանգաշտարակի հետ կառույցին հաղորդում են թեթևություն և վերասլաց համաչափություն։ Պատի միջին բարձրության վրա գտնվող շարքերից մեկը, որը չի ընդհատվում բացվածքներով, ողջ պարագծով կառուցված է որպես հակաերկրաշարժային հոծ գոտի, որտեղ քարերը միմյանց ագուցված են ձգման ուժերին դիմակայող ատամնաձև ելուստներով։ Հարկերը միմյանց հետ հաղորդվում են ներքին քարե աստիճաններով։ Առաջին հարկում կան երկու, իսկ երկրորդում՝ չորս մատուռ-աղոթարաններ՝ ինչի պատճառով վիմագրերում կառույցն անվանվում է նաև եկեղեցի։
Սեղանատուն
Հայ միջնադարյան աշխարհիկ կառույցների մեջ բացառիկ տեղ է գրավում սեղանատունը (1220-ական թվականներ), որը կառուցված է վանքի պարսպապատ տարածքի հյուսիսային եզրին։ Արևելք-արևմուտք երկայնական առանցքով ուղղանկյուն ընդարձակ սրահ է՝ կողմերի 1։2 հարաբերությամբ։ Կենտրոնական մասում լայնական առանցքով դրված երկու սյուներով սրահը բաժանված է երկու քառակուսի մասերի, որոնցից յուրաքանչյուրը ծածկված է որմնասյուներին և կենտրոնական սյուներին հենվող խաչվող կամարների համակարգով և ութանկյուն երդիկավոր գմբեթով։ Մուտքը արևմտյան կողմից է, իսկ արևելյան պատը ներքուստ ձևավորված է կամարակապ խորշով։
Վանքի աղբյուր
Պարսպապատ տարածքից դուրս՝ մոտ 100 մ արևելք, գտնվում է վանքի աղբյուրը (1258)։ Այն ուղղանկյուն հատակագծով երկարավուն սրահ է, որի երեք պատերը խուլ են, իսկ հարավային երկայնական պատը ձևավորված է երկթեք տանիքի ճակտոնի տակ առնված կենտրոնակակն մեծ կողմնային երկու փոքր կամարակապ բացվածքներով։ Ներսում՝ հյուսիսային պատի ողջ երկայնքով, տեղադրված են միմյանց հետ հաղորդվող վեց տաշտակներ, որոնց միջով հոսում է ջուրը։ Նույն ուղղությամբ ավելի հեռու՝ բարձունքի վրա գտնվում է Եկեղեցի Կուսանաց Անապատ (Տիրամոր Եկեղեցի)՝ Սուրբ Տիրամայր եկեղեցով (13-րդ դար), որը ներքուստ խաչաձև, արտաքուստ ուղղանկյուն փոքր կենտրոնագմբեթ կառույց է։
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի
Գավթից հարավ տեղադրված Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1025) դրսից ուղղանկյուն, ներսից խաչաձև հատակագծով, երկթեք կտուրով, թաղակապ շինություն է, որի չորս անկյուններում ավանդատներ են (արևմտյանները՝ կրկնահարկ)։
Հուշարձաններ
Վանական համալիրի տարածքում և շրջակայքում պահպանվել են մեմորիալ և մոնումենտալ արվեստի բազմաթիվ հուշարձաններ։ Դրանցից առավել նշանավոր է բարձրարվեստ պատկերաքանդակներով հարուստ «Ամենափրկիչ» խաչքարը, որը տեղադրված է Սուրբ Նշան եկեղեցու հյուսիսային մուտքի մոտ՝ սրահի ներսում։ Հիշարժան են նաև Ուքանանց իշխանական տոհմի երեք խաչքար-դամբարանները՝ վանքի հյուսիսարևմտյան պարսպի մոտ։
Հաղպատի վանական համալիրում վավերագրվել և վերծանվել է մոտ 260 վիմագիր արձանագրություն, որոնց ժամանակագրությունն ընդգրկում է 10-18-րդ դարերը։ Դրանք պարունակում են արժեքավոր տեղեկություններ պատմական իրադարձությունների, թագավորական և իշխանական տների, հոգևոր և մշակութային գործիչների, տնտեսական կյանքի և վանքի շինարարական գործունեության մասին։
Համաշխարհային Ժառանգություն
1996 թվականին Հաղպատի վանական համալիրը Հայաստանի հուշարձաններից առաջինն է ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հաղպատի վանական համալիր Կատեգորիա:10-րդ դարում հիմնադրված քրիստոնեական վանքեր
Կոկի (գյուղ, Ռիուգե շրջան)
Կոկի (Kokõ), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սողութլո
Սողութլո (სოღუთლო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1590 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 25 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Կալիգուլա (պիես)
Կալիգուլան ֆրանսիացի գրող Ալբեր Կամյուի պիեսն է, որը նա սկսել է գրել 1938 թ., և առաջին անգամ տպագրել է 1944 թ. «Éditions Gallimard» հրատարակչությունում։ Պիեսը Կամյուի այն շրջանի ստեղծագործություններից է, որին ինքը հեղինակը տվել է «Աբսուրդի շրջան» անվանումը։ Պիեսը թեման ծավալավում է Հռոմի 3-րդ կայսր Կալիգուլայի գահակալման շրջանում և պատկերում է կայսրի դաժանությունը, խելագարությունը և ի վերջո նրա մահը։
Միխայիլ Նագլի
Միխայիլ Նագլի (Нагли, Михаил Владимирович, ), ռուս և խորհրդային ռեժիսոր, թատերական մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ արվեստի վասատակավոր արտիստ։
Կենսագրություն
Միխայիլ Նագլին ծնվել է 1926 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ Նրա հայրը` Վլադիմիր Նագլին, աշխատել է Լենինգրադի թատրոններում, 1932-1936 թվականններին եղել է Ա. Պուշկինի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի տնօրեն, 1938 թվականին բռնաճնշման է ենթարկվել և անհետ կորել ։
1949 թվականին Միխայիլ Նագլին ավարտել է Լենինգրադի Ա. Օստրովսկու անվան պետական թատերական ինստիտուտը։ Տամբովի (1950-1952), Օրենբուրգի (1953-1968) և Կրասնոդարի (1968-1990) դրամատիկական թատրոններում աշխատել է որպես ռեժիսոր։ Այնուհետև մինչև կյանքի վերջը եղել է Կրասնոդարի մշակույթի և արվեստի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, ֆակուլտետի դեկան։ 1993 թվականից եղել է «Պրեմիերա» ստեղծագործական միավորման թատրոնի վետերանների բեմի գեղարվեստական ղեկավար և ռեժիսոր։
Մահացել է Կրասնոդարում, 2012 թվականի ապրիլի 25-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Բուրտի (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)
Բուրտի (Бурти), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրտի գյուղում բնակվում էր 228 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիա
Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիա՝ կարդիոմիոպաթիայի ենթատեսակ, որի դեպքում սրտի պատերը պնդացած են, բայց ոչ հաստացած ։ Այսպիսով սիրտը չի կարողանում բավարար չափով ձգվել և լցվել արյունով։ Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիան հազվադեպ է հանդիպում, ի տարբերություն կարդիոմիոպաթիայի մյուս ենթատեսակների (հիպերտրոֆիկ, դիլատացիոն, ռեստրիկտիվ) ։
Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիան պետք է հստակ տարբերակել կոնստրիկտիվ պերիկարդիտից։ Այս երկու հիվանդությունները դրսևորվում են միանման, սակայն ախտորոշումն ու բուժումը տարբեր են ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի հետևանքով զարգանում են հետևյալ փոփոխությունները․
Պացիենտների մոտ հաճախ հանդիպում են ֆիզիկական ակտիվության անկում, հոգնածություն, լծային երակի գելցում, պերիֆերիկ այտուց և ասցիտ։ Սովորաբար դիտվում են առիթմիաներ և սրտային հաղորդականության բլոկադա ։
Պատճառներ
Ամենահաճախ հանդիպող պատճառը ամիլոիդոզն է (օր․՝ ծերունական համակարգային ամիլոիդոզ) ։
Պաթոգենեզ
Ինչպես նշվեց վերևում, ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի զարգացումը պայմանավորված է մի շարք գործոններով։ Պաթոգենեզը կարելի է հասկանալ մի քանի հիվանդությունների հիման վրա։
Ծերունական համակարգային ամիլոիդոզ
Ծերունական համակարգային ամիլոիդոզի դեպքում նորմալ կամ մուտացիայի ենթարկված տրանսթիրետինի (լյարդի կողմից սինթեզվող սպիտակուց, որը տեղափոխում է ռետինոլ և թիրօքսին) նստեցումը բարձր տարիքի անձանց սրտում կարող է հանգեցնել ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի։ Հաստատված է, որ տրանսթիրետինի մուտացիան մեծացնում է կարդիոմիոպաթիայի առաջացման ռիսկը 4 անգամ։ Բացի սրանից, AL ամիլոիդի իմունոգլոբուլինային թեթև շղթաները նույնպես կարդոտոքսիկ են և կարող են հանգեցնել միոկարդիալ դիսֆունկցիայի ։
Էնդոմիոկարդիալ ֆիբրոզ
Էնդոմիոկարդիալ ֆիբրոզը բնորոշվում է փորոքային էնդոկարդի և ենթաէնդոկարդի խիտ, տարածուն ֆիբրոզով։ Սովորաբար ախտահարվում են նաև տրիկուսպիտ և միտրալ փականները։ Ֆիբրոզը հանգեցնում է ախտահարված խոռոչների ծավալի և դրդունակության նվազման, որն էլ հանգեցնում է ռեստրիկտիվ ֆիզիոլոգիայի։ Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի ամենատարածված պատճառը ամբողջ աշխարհում հանդիսանում է էնդոմիոկարդիալ ֆիբրոզը ։
Լոֆլերի էնդոմիոկարդիտ
Լոֆլերի էնդոմիոկարդիտը նույնպես կարող է պատճառ հանդիսանալ ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի, քանի որ այն հանգեցնում է էնդոկարդիալ ֆիբրոզի։ Լոֆլերի էնդոմիոկարդիտը սովորաբար բերում է մուրալ թրոմբագոյացման։ Բնութագրվում է ծայրամասային հիպերէոզինոֆիլիայով, հյուսվածքների էոզինոֆիլային ինֆիլտրացիայով, major basic protein-ի գերարտադրությամբ։ Այս ամենի հետևանքով դիտվում է միոկարդի նեկրոզ՝ հետագա սպիացումով, թրոմբագոյացում։ Հետաքրքիր է այն փաստը, որ այս հիվանդությամբ տառապող հիվանդներից որոշների մոտ առկա է հիպերէոզինոֆիլ միելոպրոլիֆերատիվ ուռուցք, որի գենային վերակազմավորումները բերում են մշտապես ակտիվ թիրոզին կինազների էքսպրեսիայի ։
Ընդհանուր առմամբ ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի դեպքում սրտի ռիթմավարությունը և կծկունակությունը կարող են լինել նորմալ, սակայն պատերի պնդացումը խոչընդոտում է սրտի ադեկվատ լցմանը, նվազում է նախաբեռնվածությունը և վերջնադիաստոլիկ ծավալը։ Այսպիսով շրջանառող արյան ծավալը փոքրանում է, իսկ արյան այն մասը, որը նորմայում պետք է լցվեր սիրտ, կուտակվում է շրջանառության համակարգում։ Ի վերջո, հիվանդների մոտ զարգանում է դիաստոլիկ թերֆունկցիա և սրտային անբավարարություն։
Մորֆոլոգիա
Ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի դեպքում փորոքների չափերը նորմալ են կամ փոքր ինչ մեծացած, խոռոչները լայնացած չեն, միոկարդը պնդացած է։ Նախասրտերը սովորաբար լայնացած են՝ պայմանավորված ճնշման բարձրացմամբ։ Դրա պատճառը այն է, որ արյունը բավարար քանակությամբ չի անցնում փորոքներ։ Միկրոսկոպիկ հետազոտությամբ հայտնաբերվում է տարբեր աստիճանի արտահայտվածության ինտերստիցիալ ֆիբրոզ։ Չնայած տարբեր պատճառագիտության ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիաների մորֆոլոգիական պատկերները նույնն են, այնուամենայնիվ էնդոմիոկարդիալ բիոպսիայի միջոցով հնարավոր է հայտնաբերել էթիոլոգիան ։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը հիմնականում կատարվում է էխոկարդիոգրաֆիայի հիման վրա։ Պացիենտի մոտ առկա է նորմալ սիստոլիկ ֆունկցիա, դիաստոլիկ թերֆունկցիա և ռեստրիկտիվ լցման պատկեր ։ Դոպլեր և 2D ուսումնասիրությունները անհրաժեշտ են ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիան կոնստրիկտիվ պերիկարդիտից տարբերելու համար։ Սրտային մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը և էնդոմիոկարդի բիոպսիան նույնպես բավականին ինֆորմատիվ են որոշ դեպքերում  ։  ԷՍԳ-ի QRS կոմպլեքսի նվազած վոլտաժը կարող է հանդիսանալ ամիլոիդոզով պայմանավորված ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի ցուցիչ ։
Բուժում
Բուժումը պետք է իրականացնել հիվանդության առաջացման պատճառը վերացնելու ուղղությամբ (օրինակ՝ սարկոիդոզի դեպքում կիրառվում են կորտիկոստերոիդներ)։ Այսպես հնարավոր է դանդաղեցնել ռեստրիկտիվ կարդիոմիոպաթիայի զարգացման արագությունը ։ Հիվանդության վարումը ենթադրում է միզամուղների, ԱՓՖ-արգելակիչների, հակամակարդիչների օգտագործում ։ Կարևոր է նաև կերակրի աղի օգտագործման նվազեցումը։
Կալցիումական անցուղիների բլոկատորները հակացուցված են ամիլոիդոզով պայմանավորված կարդիոմիոպաթիայի դեպքում՝ պայմանավորված բացասական ինոտրոպ էֆֆեկտով ։ Դիգօքսինի, կալցիումական անցուղիների բլոկատորների և β-ադրենոպաշարիչների օգտագործումը որոշ դեպքերում թողնում է որոշակի դրական էֆֆեկտ ։ Անոթալայնիչների օգտագործումը էական ազդեցություն չի թողնում, քանի որ հիվանդների մոտ պահպանված է սիստոլիկ ֆունկցիան ։
Համաճարակաբանություն
Աֆրիկայի և այլ տրոպիկական շրջանների երեխաների և երիտասարդների մոտ հաճախ է նկարագրվում է Էնդոմիոկարդիալ ֆիբրոզ ։ Սրտային սարկոիդոզից ամենաբարձր ահացության ցուցանիշները գրանցվել են Ճապոնիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարդիոմիոպաթիա
Ուտրեխտի մայր տաճար
Պատմություն
Ուտրեխտի տաճարը կառուցվել է 1254 թվականին, որպես Ուտրեխտի եկեղեցական թեմի կրոնական կառույց։ Ունի ընդհանուր հաշվով 112 մետր բարձրություն։
Նիդերլենդներում Մարտին Լյութերի ուսմունքի՝ Ռեֆորմացիայի տարածումից հետո այն ծառայել է, որպես բողոքական տաճար։ 1672-1673 թվականներին Ֆրանսիայի կողմից Նիդերլանդների օկուպացումից հետո այն վերստին դարձել է կաթոլիկ տաճար։
Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտը 1811 թվականին բաժանել է տաճարը աշտարակից՝ այն դարձնելով առանձին շինություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների տաճարներ Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն
Ֆրանսուա դը Էստ դե Լա Շեզ
Ֆրանսուա դը Էստ սենյոր դե Լա Շեզ (François d'Aix de La Chaise, ), ֆրանսիացի ճիզվիտ, Լյուդովիկոս XIV–ի խոստովանահայրը։ Հայտնի էր առավելապես հայրիկ Լաշեզ (Պեր Լաշեզ, père Lachaise) անունով, որով էլ կոչվել է ժամանակին Փարիզի ամենամեծ՝ Պեր Լաշեզ գերեզմանատունը, որը նախկինում պարզապես կոչվում էր Արևելյան գերեզմանատուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Փարիզյան համախտանիշ
Փարիզյան համախտանիշ (Syndrome de Paris, ), հոգեկան խանգարում Ֆրանսիա այցելող զբոսաշրջիկների, հատկապես ճապոնացիների մոտ։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականին Ֆրանսիայում աշխատող հոգեբույժ Հիրոակի Օթոյի կողմից ։ Բնույթով նման է Ստենդալի և Երուսաղեմի համախտանիշներին։
Յուրաքանչյուր տարի ոչ պակաս քան 12 ճապոնացի տուրիստներ դիմում են հոգեբանի օգնությանը՝ Ֆրանսիայի մայրաքաղաք այցելելուց հետո։ Տուժածների մի մասը կարծում է, որ իրենց խանգարման պատճառը տեղացիների անհյուրընկալ վերաբերունքն է։ Այցելուների երկու երրորդի կարգավիճակը բարելավվում է մի քանի սեանսներից հետո։ Միաժամանակ մնացած մասը կարիք են ունենում բուժման երկար կուրսերի և սովորաբար ստանում են ամենաուժեղ հոգեգարության ախտորոշում։
«Ինչպես պարզվել է, ճապոնացի զբոսաշրջիկները հոգեպես պատրաստ չեն այցելել այնպիսի քաղաքներ, որոնցից է Փարիզը։ Նրանք գնում են, հուսալով հյուրընկալություն, սակայն հանդիպում են կատարյալ հակադրության։ Նրանց նյարդերը տանել չեն կարողանում այդպիսի ճնշումը», - բացատրում է հոգեբան Էրվ Բենհամոուն ։
Ճապոնական խանութներում հաճախորդն արքա է, այն ժամանակ, երբ Փարիզում վաճառողները նրանց նույնիսկ ուշադրություն չեն դարձնում։ Հասարակական տրանսպորտում մարդիկ կոպիտ և անբարեհամբույր են, իսկ փողոցային գողությունները կրակի վրա յուղ են լցնում։ «Մեզ համար Փարիզը երազանքների քաղաք է։ Բոլոր ֆրանսիացիները գեղեցիկ և նրբագեղ են։ Բայց երբ մենք հանդիպում ենք նրանց դեմ առ դեմ, հասկանում ենք, որ խորապես սխալվել ենք։ Մենք սարսափելի տարբեր ենք, ինչպես բնավորությամբ, այնպես էլ կյանքին նայելու տեսանկյունով»,- բողոքում է տուժածներից մեկը ։
Ուղեղիկ
Ուղեղիկը (cerebellum) հետին ուղեղի ածանցյալն է, որը զարգացել է ստատիկայի ռեսեպտորների հետ կապված։ Ուստի այն անմիջական հարաբերության մեջ է շարժումների կոորդինացիայի հետ և հանդիսանում է օրգանիզմի զանգվածի հիմնական հատկանիշների՝ ծանրության և իներցիայի, հաղթահարման հարմարանքի օրգան։ Այն համարում են նաև վեգետատիվ նյարդային համակարգի (սիմպաթիկ) բարձրագույն կենտրոններից մեկը (Լ.Ա. Օրբելի և նրա դպրոցը)։ Ուղեղիկը տեղավորված է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի ծոծրակային բլիթների տակ, վարոլյան կամրջից և երկարավուն ուղեղից հետ ու գտնվում է հետին գանգափոսում։ Նրա մեջ տարբերում են երկու կողմնային ծավալուն մասեր՝ կիսագնդերը (hemispheria cerebelli) և նրանց արանքում գտնվող մի նեղ մաս՝ որդը (vermis)։
Փարիզյան համախտանիշ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեախտաբանական համախտանիշներ Կատեգորիա:Փարիզ
Ուղեղիկ
Ուղեղիկի ներքին կառուցվածքը
Ուղեղիկի սպիտակ նյութը կտրվածքի վրա ունի բույսի մանր տերևների տեսք, որը համապատասխանում է յուրաքանչյուր գալարին և արտաքուստ պատված է գորշ նյութի կեղևով։ Այդ մանր տերևները դեպի կենտրոն միանում են՝ կազմելով ավելի խոշոր թիթեղներ. վերջիններս ձուլվում են սպիտակ նյութի զանգվածին, որտեղ տեղավորված են վերոհիշյալ գորշ կորիզները։ Սրա արդյունքը լինում է այն, որ ուղեղիկի կտրվածքի վրա գորշ ու սպիտակ նյութերի պատկերը նմանվում է ծառի և կոչվում է կենաց ծառ (arbor fitae) (այսպես է կոչվում է արտաքին տեսքի համար, քանի որ ուղեղիկի վնասվածքը անմիջական մահվան վտանգ չի ներկայացնում)։ Ուղեղիկի սպիտակ նյութը կազմված է տարբեր տիպի նյարդաթելերից։ Նրանցից մի քանիսը միացնում են գալարները և բլթակները, մյուսները կեղևից գնում են դեպի ուղեղիկի ներքին կորիզները և, վերջապես, երրորդները ուղեղիկը կապում են ուղեղի հարևան բաժիններին։ Այս թելիկները մտնում են ուղեղիկի երեք զույգ կոթոնների կամ ոտիկների կազմության մեջ։ Նրանց կազմության մեջ կան նյարդաթելեր, որոնք կամրջի կորզներից գնում են դեպի ուղեղիկի կեղևը (tractus pontocerebellaris) և հանդիսանում են կողև - կամրջային ուղու շարունակությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ Կատեգորիա:Մարդու ֆիզիոլոգիա
Վինչեստեր առեղծվածային տուն
Վինչեստեր առեղծվածային տունը մեծ առանձնատուն է Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ժոզե համայնքում, որը մի ժամանակ եղել է հրանոթային խոշոր կալվածատիրոջ՝ Վիլյամ Ուիրթ Վինչեստերի այրու՝ Սարահ Վինչեստերի նստավայրը։ Գտնվում է հարավային Վինչեստեր ծառուղում, Սան Ժոզեում։ Աննա թագուհու վիկտորյանական ոճի առանձնատունը հռչակվել է իր չափսերով, ճարտարապետական հետաքրքրություններով և վարպետի նախագծած պլանի բացակայությամբ։ Այն Կալիֆորնիայի պատմական ուղենիշն է և ներառված է Պատմական վայրերի ազգային ուղեցույցում։ Պաշտոնական տվյալներով Վինչեստերը համարվում է Կալիֆորնիայի ԱՄՆ Առևտրային բաժնի կողմից հաճախ այցելվող երկու վայրերից մեկը՝ Սան Դիեգոյի  Ուալի տնից հետո։
Սկսած 1884 թ․ կառույցի սկզբնական աշխատանքներից`շատերը, ներառյալ Վինչեստերը, պնդել են, որ կառույցը եղել է ուրվականների հաճախ այցելվող վայրը, ովքեր սպանվել են Վինչեստերի հրացաններից։ Վինչեստերի հսկողության տակ, որոշ հաշվարկներով, առանց դադարի, մինչև 1922 թ․ սեպտ․ 5 Սարա Վինչեստերի մահը, կառույցի հիմնավեր աշխատանքները շարունակվել են ժամացույցի շուրջը, որի աշխատաժամանակը անմիջապես նվազել է։ Ինչևէ, Սարա Վինչեստերի կենսագիրը պնդում է, որ Վինչեստերը "սովորաբար ամիսներ շարունակ ազատել է աշխատողներին":
Ներշնչում
1881 թ․ տուբերկուլյոզից մահացած ամուսնու մահից հետո, Սարա Վինչեստերը ժառանգում է ավելի քան 20.5 մլն․ դոլլար։ Նա դառնում է Վինչեստեր զինտեխնիկայի ընկերության հիսուն տոկոսի իրավատեր, կոպիտ հաշվարկով, տալով նրան օրական 1,000 $ գումար, որը 2013 թ. տվյալներով հավասար է օրը 23,000 $:
1884 թ-ին նա գնում է մի անավարտ բնակելի տուն Սանտա Կլարա հովտում և սկսում է իր նոր առանձնատան կառուցումը։ Հյուսներ է վարձում, ովքեր տան վրա աշխատում են օր ու գիշեր, մինչև որ այն դառնում է յոթհարկանի շքեղ առանձնատուն։ Տան ճարտարապետությունն իրականացել է առանց ճարտարապետի միջամտության, և կառույցին տրվել է պատահական նորաձևություն, այդ իսկ պատճառով տունն ունի բազմաթիվ տարօրինակություններ, ինչպես օրինակ, դռներ, որոնք ոչ մի տեղ չեն տանում, պատուհաններ, որոնք նայում են այլ սենյակների և աստիճաններ՝ տարօրինակ չափերի բարձրությամբ։ Այս տարօրինակությունները վերագրվում են նրա հոգիներին հավատալու փաստին ։
Ալիյուզան
Ալիյուզան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 82 կմ հարավ-արևմուտք ։
Վինչեստեր առեղծվածային տուն
Ներշնչում
Մինչև 1906 թ. երկրաշարժը, տունը եղել է յոթհարկանի, բայց այսօր այն միայն չորս հարկանի է։ Տունը առավելապես կարմրափայտ է՝ տիկին Վինչեստերի նախընտրությամբ, այնուամենայնիվ նա տանել չի կարողացել այդ ամենը։ Ուստի նա պահանջել է կիրառել արհեստական հացահատիկ և ներկեր։ Հենց այդ պատճառով էլ տանը գրեթե բոլոր փայտերը ներկապատ են։ Տունը ներկելու համար պահանջվել է մոտ 20,500 ամերիկյան ներկի գալոն:Տունը կառուցվել է տատանվող հիմքից, որն էլ ըստ ենթադրության պահպանել է տունը ամբողջությամբ փլուզվելուց. 1906 թ. երկրաշարժից և 1989 թ. Լոմա Պրիետա երկրաշարժից։ Այս տեսակ կառույցը թույլ է տալիս տունը ազատորեն տեղափոխելու, քանի որ այն լիովին կցված չէ աղյուսե հիմքին։ Այնտեղ կա մոտավորապես 161 սենյակ, այդ թվում՝ 40 ննջարան, 2 դահլիճ (մեկը ավարտուն, մյուսը՝ կիսակառույց), ինչպես նաև 47 բուխարի, շուրջ  10.000 լուսամուտ, 17 ծխնելույզ, երկու նկուղ և երեք վերելակ։ Նրա սեփականությունը մի ժամանակ եղել է 162 ակր, բայց այդ ժամանակից ի վեր կալվածքը կրճատվել է՝ հասնելով 4.2 ակրի։ Այն ունի ոսկե և արծաթե ջահեր, ձեռքով հավաքած մանրահատակ, ինչպես նաև հսկայական գույների և նյութերի դասավորություն։ Վինչեստեր կալվածքում կար միայն մեկ գործող պետքարան, իսկ մնացած պետքարանները թակարդներ էին շփոթված ոգիների համար։ Ահա սա է նրա՝ ամեն գիշեր տարբեր սենյակներում քնելու պատճառը ։
Ալիյուզան
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Վինչեստեր առեղծվածային տուն
Ներշնչում
Տան հարմարությունները հազվադեպ են եղել կառուցման ժամանակաշրջանում։ Այն ներառել է գոլորշային և օդային ջեռուցում, տան ժամանակակից պետքարան և կոյուղի, հրման կոճակով գազ, լույս, և տիկին Վինչեստերի անձնական (և միակ) տաք ցնցուղը։ Կա նաև երեք վերելակ, այդ թվում Օտիս էլեկտրատեխնիկա, որոնցից մեկը էներգիա է ստացել բացառիկ հորիզոնական հիդրավլիկ վերելակի մխոցից։ Տիկին Վինչեստերը երբեք չի խնայել զարդարանքի հարստացումը, որն էլ, թվում է, իր ավանդն է ունեցել ճարտարապետական գեղեցկության հարցում։ Շատ ցուցափեղկեր ստեղծվել են Tiffany ընկերության կողմից։ Նրանցից որոշները մշակվել են հատուկ նրա համար, այդ թվում ՝ "սարդոստայն" պատուհանը, որը հատկանշել է իր սիրելի վեբ-դիզայնը։ Այս պատուհանը երբեք չի տեղադրվել, բայց գոյություն ունի այսպես կոչված "25,000 $-անոց պահեստում". այսպես է կոչվում այն պատճառով, որ այդ պատուհանը ի սկզբանե գնահատված է եղել 25,000$: Այսօր այն անգնահատելի է, բայց 2015 թ. այն հավասարարժեք է եղել 354,026$: Մեկը մշակվել է հենց Tiffany-ի կողմից, այնպես որ, երբ լույսը ընկել է բրգաձև բյուրեղապակիներին, ծիածանը շրդադարձ է կատարել դեպի սենյակ։ Երբ Վինչեստերը մահացավ, նրա ողջ կարողությունը (բացառությամբ տան) կտակեց իր զարմուհին և անձնական քարտուղարը։ Նրա զարմուհին վերցրեց իրեն հարկավոր բաները, իսկ մնացածը հանեց աճուրդի։ Տան բոլոր կահույքի տեղափոխման համար պահանջվեց վեց բեռնատար մեքենա, վեց շաբաթ՝ օրական ութժամյա աշխատանքով ։ Տիկին Վինչեստերը ոչինչ չի հիշատակել իր առանձնատան մասին, և գնահատողները տունը անարժեք են համարել, որովհետև անկատար դիզայնի և կառույցի աննպատակահարմարության պատճառով երկրաշարժը մեծ վնաս է հասցրել շինությանը։ Այն վաճառվել է աճուրդում՝ տեղի ավանդատուի կողմից 135,000$-ով, և հետագայում 10 տարի վարձակալությամբ հանձնվել է Ջոն և Մայմե Բրաուններին, ովքեր էլ, ի վերջո, գնել են այն։ 1923 թ. փետրվարին՝ Վինչեստերի մահից հինգ ամիս հետո, տան դռները բացվել են հասարակության առջև՝ Մայմե Բրաունի գլխավորությամբ ։ 1924 թ.Հարրի Հուդինին շրջել է առանձնատանը և թերթին տրված հայտատարության մեջ այն անվանել է Առեղծվածային տուն։
Այսօր տունը պատկանում է Վինչեստեր ներդրումային ՍՊԸ-ին. սեփական կազմակերպություն, որը ներկայացնում է Ջոն և Մայմե Բրաունների սերունդներին։
Ալիյուզան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վինչեստեր առեղծվածային տուն
Ներշնչում
2016 թ. մեկ այլ սենյակ է հայտնաբերվել, և հասանելի է դարձել հասարակության համար. վերնահարկ տարածություն, որը ներառում է Վիկտորիա թագուհու ժամանակաշրջանի թախտ, համազգեստ, կարի մեքենա և նկարներ ։
References
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տեսարժան վայրեր
Մագնոլիազգիներ
Մագնոլիազգիներ (Magnoliaceae), մագնոլիածաղկավորների կարգի ընտանիք՝ մշտադալար կամ տերևաթափ ծառեր են, թփեր կամ լիաններ։ Ընտանիքը կազմում է տասը ցեղ։ Տերևադասավորությունը հերթադիր է։ Տերևները կոթունավոր են, տերևակիցներով կամ առանց դրանց, ամբողջաեզր կամ բլթակավոր, փետրաձև ջղավորությամբ։ Ծաղիկները միայնակ են, գագաթնային կամ ծոցային, երկսեռ կամ բաժանասեռ։ Ծաղկապսակը հասարակ է, պսականման, կազմված 2-4 շրջաններից։ Առէջները բազմաթիվ են, հազվադեպ՝ 4, ազատ կամ սերտաճած թելիկներով։ Փոշեպարկը երկարավուն է, երկարությամբ բացվող, վարսանդները բազմաթիվ են։ Պտուղը բարդ է, 1-2 կամ բազմաթիվ սերմերով, կազմված միաբուն պտղիկներից, որոնք տեղադրված են երկարավուն կամ գլխիկավոր, չոր կամ հյութալի ծաղկակալի վրա ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մագնոլիազգիներ Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Աստերոիդների ցանկ (20101-20200)
Աստերոիդների ցանկ (20001-20100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (20201-20300)
Կազանովկա (գյուղ, Ասկիզսկի շրջան)
Կազանովկա (Казановка, Казанов аалы), գյուղ Ռուսաստանի, Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 375 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի բնակավայրեր
Հուլիոս Կեսար
Գայոս Հուլիոս Կեսար, հռոմեական պետական, քաղաքական և ռազմական գործիչ, զորավար, գրող, պատմագիր։ Մ.թ.ա. 81-78 թվականներին ծառայել է Փոքր Ասիայում, մ.թ.ա. 63 թվականին ընտրվել է մեծ պոնտիֆեքս (մեծ քուրմ), մ.թ.ա. 61 թվականին նշանակվել Հեռավոր Իսպանիա պրովինցիայի կառավարիչ։ Սերելով պատրիական ընտանիքից՝ Կեսարը հերթականությամբ հասել է բոլոր հաստիքային հռոմեական պաշտոններին (cursus honorum) և անուն վաստակել պահպանողական սենատորների (օպտիմատներ) դեմ պայքարում։ Մ.թ.ա. 60 թվականին Գնեոս Պոմպեոսի և Մարկոս Կրասոսի հետ ստեղծել է առաջին եռապետությունը։ Մ.թ.ա. 58 թվականից ավելի քան ութ տարի անցկացրել է ներկայիս Շվեյցարիայի, Ֆրանսիայի, Բելգիայի, Գերմանիայի ու Մեծ Բրիտանիայի տարածքներում՝ մղելով Գալլական պատերազմը, Հռոմեական կայսրությանը միացնելով հսկայական տարածքներ՝ Ատլանտյան օվկիանոսից մինչև Հռենոս և արժանանալով փառքի որպես տաղանդավոր զորավար։ Մ.թ.ա. 49 թվականի սկզբում սկսել է քաղաքացիական պատերազմ իր Հռոմ վերադառնալու և պաշտոնական հանցանքների (կաշառք ընտրությունների ժամանակ, կաշառք պաշտոնատար անձանց, բռնի գործողություններ և այլ խախտումներ) համար դատական անձեռնմխելիության երաշխավորման հարցերում սենատորների հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։ Չորս տարի սենատի կողմնակիցները, որ կենտրոնացել էին Պոմպեոսի շուրջը, Կեսարի կողմից ջախջախվել են Իտալիայում, Իսպանիայում (երկու անգամ), Հունաստանում և Աֆրիկայում, ինչպես նաև նրա կողմից ջախջախվել են Եգիպտոսի և Պոնտոսի կառավարիչների զորքերը։
Վարել է գթասրտության քաղաքականություն, սակայն միևնույն ժամանակ մահապատժի է ենթարկել իր մի շարք հիմնական հակառակորդներին։ Հասնելով լիակատար հաղթանակի հակառակորդների նկատմամբ՝ իր ձեռքում է կենտրոնացրել կոնսուլի իշխանությունը և դիկտատորի արտակարգ լիազորությունները (ի վերջո՝ ցմահ պաշտոնավարմամբ)։ Հուլիոս Կեսարը հռչակվել է «հայր հայրենյաց», ցմահ դիկտատոր (մ.թ.ա. 44 թվական), ստացել հաղթող զորավարի «իմպերատոր» պատվավոր տիտղոսը, փաստորեն դարձել միապետ՝ պահպանելով կառավարման հանրապետական ձևերը։ Անցկացրել է վարչական, դրամական, տոմարական (հուլյան տոմար) բարեփոխումներ։ Մարկոս Յունիոս Բրուտոսի գլխավորությամբ մի խումբ սենատորների կողմից Կեսարի սպանությունից հետո վերջինիս քրոջ թոռը՝ Գայոս Օկտավիանոսը, վերցրել է նրա անունն ու ստացել ժառանգության մեծ մասը՝ համաձայն կտակի՝ արդյունքում դառնալով առաջին կայսրը։
Կեսարի կենդանության օրոք տարբեր է եղել վերաբերմունքը նրա հանդեպ, և դա շարունակվել է Հռոմեական կայսրությունում. իշխանության կողմնակիցներն ամեն կերպ փառաբանել են նրան, իսկ հակառակորդները գովերգել են նրա զոհերին ու դավադիրներին։ Կեսարի անձը մեծ ժողովրդականություն է վայելել Միջնադարում և Նոր ժամանակներում։ Քաղաքական և ռազմական գործունեությունից բացի նա հայտնի է նաև որպես գրական գործիչ։ Հուլիոս Կեսարի պատմական բնույթի գործերից պահպանվել են երկուսը՝ «Նոթեր գալլական պատերազմի մասին» (, 7 հատոր, որոնք պատմում են Գալլիայում կայացած պատերազմի մասին) և «Նոթեր քաղաքացիական պատերազմի մասին» (, 3 հատոր, որոնք պատմում են Պոմպեոսի դեմ մղված պատերազմի մասին) երկերը, գրել է հռետոր Ցիցերոնի դեմ ուղղված «Անալոգիայի մասին» քերականական աշխատությունը, ճառեր և այլն։ Շատ բաներ նրա մասին հայտնի են Ցիցերոնի հարապարակախոսություններից և Գայուս Սալյուստիուս Կրիսպոսի պատմական գրվածքներից։ Հետագայում Կեսարի կյանքը գրի են առել նաև Պլուտարքոսը և Գայոս Տրանքվիլլոս Սվետոնիոսը իրենց «Զուգահեռ կյանքեր» և «Տասներկու Կեսարների կյանքը» գրքերում։ Հուլիոս Կեսարի անունից է ծագել կայսր տիտղոսը, ինչպես նաև տարվա յոթերորդ ամսվա անվանումը աշխարհի բազմաթիվ լեզուներում։