cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վաղ միջնադարի հայ գրականություն
Կառուցվածք
===== Ղազար Փարպեցի ===== Յուրատիպ ստեղծագործություն է Ղազար Փարպեցու «Պատմութիւն Հայոց»ը, որը գրվել է պարսից տիրապետության դեմ երկրորդ ապստամբության (481 - 484) նախօրյակին և հայտնի է նաև «Վահանանց պատերազմ» անունով։ «Պատմութիւնն» ընդգրկում է 4-րդ դարի 30-80ական թվականների իրադարձությունները, արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում երկրի ներքին կյանքի, սոցիալտնտեսական հարաբերությունների, հասարակական տարբեր դասերի փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև հայպարսկական, հայբյուզազնդական, պարսկաբյուզանդական, հակասությունների մասին։
Մովսես Խորենացի
5-րդ մատենագրության խոշորագույն դեմքը Մովսես Խորենացին է, որի վաստակի արժանի գնահատականը նրան շնորհված Պատմահայր, Քերթողահայր պատվանուններն են։ Նա Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Պարթևի աշակերտներից է։ Խորենացին «Պատմութիւն Հայոց» մատյանում, առաջինը հայ պատմագրու թյան մեջ, ստեղծել է Հայոց ամբողջ, պատմությունը՝ նախապատմական ժամանակներից մինչև 5-րդ դարը (428)։ Երկն առանձնանում է պատմագիտական մտքի խորությամբ ու հստակ սկզբունքներով, պատմական եղելությունների տրամաբանական մեկնաբանություններով, կուռ կառուցվածքով, գեղարվեստական արժանիքներով։
Խորենացին քննական մոտեցում է ցուցաբերել փաստերին և օգտագործած սկզբնաղբյուրներին։ Մատյանը հայ առաջին քննական պատմությունն է և, որպես այդպիսին, ազգային պատմագիտական մտքի լավագույն արգասիքն ու համաշխարհային պատմագրության առաջնակարգ հուշարձաններից է։
Խորենացին հայ պատմագրության մեջ ներմուծել է համաժամանակյա ժամանակագրության գաղափարը։ Մատյանին ինքնատիպություն են հաղորդում պատմական Եղելություններին վարպետորեն միաձուլված բանահյուսական ստեղծագործությունները։ «Պատմութիւնը» հայոց հնագույն շրջանի ժողովրդական բանահյուսության ուսումնասիրման հիմնական աղբյուրներից է։ Երկն ավարտվում է «Ողբ»ով, որը հայրենիքի ու ժողովրդի ճակատագրով մե ծապես մտահոգված խոշոր մտածողի ու հայրենասերի փիլ. խոհերի լավագույն արտահայտությունն է։
Խորենացին հեղինակ է նաև փիլսոփայադավանաբան երկասիրությունների, ներբողների, շարականների, թարգմանությունների։
Բովանդակությունը
«Հայոց պատմությունը» ընդգրկում է հայոց այնցյալի նախապատմական ժամանակներից մինչև Արշակունյաց թագավորության կործանումը՝ 428 թվական։ Խորենացին առաջինն էր, որ գրում է այդպիսի լայն շրջան ընդգրկող պատմություն և դառնում է անսպառ աղբյուր հետագա պատմագրության համար։
Կառուցվածք
Բաղկացած է երեք գրքիից (մասից).
1. «Ծննդաբանութիւն հայոց մեծաց» գրքում Խորենացին ներկայացնում է մարդկության և հայ ժողովրդի ծագման առասպելական պատմությունը՝ սկսելով Ադամից ու նրա սերնդից, ապա անցնում Նոյի տոհմի պատմությանը և Նոյի որդիներից Հաբեթի ճյուղում հայտնաբերում հայոց նախնիների անունները։ Առաջին մասը ընդգրկում է հայոց պատմության Բիայնական (Ուրարտական) ժամանակաշրջանը և հասնում մինչև մ.թ.ա. 4-­րդ դար՝ Մակեդոնացու նվաճումները։ Այստեղ տեղ են գտել հայ ժողովրդի ծագման մասին առասպելներն ու Հայկի, Արամի, Արա Գեղեցիկի, Տիգրանի ու Վահագնի մասին ավանդավեպերը։ Այս մասի համար ըստ Խորենացու հիշատակության աղբյուր են ծառայել ասորի Մար Աբաս Կատինայի պատմությունը և «Հիւսումն պիտոյից» («Պիտոյից հյուսման պատմությունը») երկը։ Մար Աբասը հայերին վերաբերող տեղեկությունները քաղել էր մ.թ.ա.2­-րդ դարի մի գրքից հայոց առաջին թագավոր Վաղարշակի խորհրդով։ Առաջին և երկրորդ մասերի սահմանում է ներկայացվում Ալեքսանդր Մակեդոնացու աշխարհակալությունը, որը համաշխարհային պատմության շրջադարձային երևույթ էր, քանի որ նրա արշավանքներով սկսվեց հելլենիստական դարաշրջանը, միախառնելով մինչ այդ անջրպետված արևելյան ու արևմտյան մշակույթները։ Դրանով Խորենացին հայոց պատմությունը դիտում էր համաշխարհային պատմության համապատկերի վրա։
2. «Բան միջին պատմութեանց մերոց նախնեաց» (Միջին պատմություն մեր նախնիների) մասը սկսվում է Մակեդոնացու տիրապետության ժամանակաշրջանից, երբ պարթևները ապստամբում են և ազատվում մակեդոնական իշխանությունից և հիմնում իրենց տիրապետությունը՝ Հայաստանում թագավոր կարգելով Արշակ Պարթևի եղբորը՝ Վաղարշակին։ Ներկայացնում է ասորական Աբգար թագավորի և առաջին առաքյալների նահատակությունը, Սանատրուկի, Երվանդի, Արտաշեսի, Արտավազդի, Տիրանի, Տիգրանի, Վաղարշի թագավորության շրջանները։ Երկրորդ գրքի 12-րդ գլխում Խորենացին պատմում է հայոց Արտաշես թագավորի դեպի արևմուտք կատարած արշավանքի մասին և բերում հույն մի քանի պատմիչների վկայություններ, որ նա է սպանել լյուդացիների Կրեսոս թագավորին, և ոչ թե Արտաշեսից չորս դար առաջ ապրած Կյուրոսը։
Երկրորդ մասն ավարտվում է Տրդատ Գ-ի (298-330 թվականներ) թագավորության տարիների ն Հայաստանում քրիստոնեության հաստատաման պատմությամբ։ Այս հատվածի համար աղբյուր են ծառայել Ագաթանգեղոսի, Լաբուբնայի, Հուլիոս Ափրիկանոս ժամանակագրի 5-րդ գիրքը, «Մեհենական պատմություններ» և բազմաթիվ այլ հունական աղբյուրներ, վիմական արձանագրություններ (օրինակ Գառնիում Տրդատ թագավորի թողած հունարեն արձանագրությունը)։
2-րդ և 3-րդ գրքերի սահմանագծում քրիստոնեության ընդունումն է և Տրդատ Մեծի գահակալությունը Հայաստանում, քանի որ քրիստոնեության ընդունմամբ նոր հասարակարգի, նոր քաղաքակրթության ու դարաշրջանի հիմք էր դրվում։
3. Ավարտութիւն մերոց հայենեաց (Մեր հայերնիքի պատմության ավարրտը) մասում ամփոփում է շուրջ մեկդարյա պատմություն՝ Տրդատ Գ-ի մահից (330 թվական) մինչև Արշակունյաց հարստության կործանումը՝ Հայաստանի երկրորդ բաժանումը (428 թվական)։ Վերջին 41 տարվա պատմությունն առաջինը շարադրում է Խորենացին, քանի որ Բուզանդը հասնում է մինչև Հայաստանի առաջին բաժանումը՝ 387 թվական։ Այդ պատճառով Խորենացու գրքի երրորդ մասը դառնում է այդ տարիների իրադարձությունների ամենահարուստ տարեգիրքը, վավերագիրը, որն ունի պատմագիտական մեծ նշանակություն։
Ղազար Փարպեցի
Հայոց հին պատմագրության դասական շրջանն ավարտվել է Ղազար Փարպեցու «Պատմութիւն Հայոց» երկով, որն ընդգրկում է 387-480-ական թվականների անցքերը։ Պատմաճանաչողական մեծ արժեք ունի Վահան Մամիկոնյանին հասցեագրված Փարպեցու «Թուղթը» («Մեղադրութիւն ստախօս աբեղայից»), որը հայոց հին ճարտասանական արվեստի ու քաղաքական հրապարակախոսության լավագույն նմուշներից է։
Պատմագրությունը 7-րդ դարում
6-րդ դարում ժամանակավոր դադարից հետո պատմագրությունը նոր վերելք է ապրել 7-րդ դարում։ Այդ շրջանի նշանավոր պատմիչներն են Մովսես Կաղանկատվացին, Սեբեոսը և Հովհան Մամիկոնյանը։
Մովսես Կաղանկատվացի
Մովսես Կաղանկատվացու «Պատմութիւն Աղուանից աշխարհի» մատյանը եզակի արժեք ունի, այն աղվան ժողովրդի միակ ամբողջական պատմությունն է՝ հնագույն դարերից սկսած։ 10-րդ դարում մեկ այլ մատենագիր՝ Մովսես Դասխուրանցին, «Պատմության» մեջ որոշ լրացումներ է արել՝ պատմական դեպքերի շարադրանքը հասցնելով մինչև 10-րդ դարի կեսերը։ Երկում արժեքավոր վկայություններ կան Այսրկովկասի Երկրների, Բյուզանդիայի ու Պարսկաստանի փոխհարաբերությունների, նրանց կենցաղի, խազարների արշավանքների մասին։ «Պատմության» մեջ հանդիպում ենք ռուզիկների (ռուսներ) մասին առաջին հիշատակությանը հայ մատենագրության մեջ։ Երկում պահպանվել է քրիստոնեական դարաշրջանի ազգային աշխարհիկ բանաստեղծության առաջին նմուշը՝ հեղինակին ժամանակակից Դավթակ Քերթողի «Ողբք ի մահուան Ջեւանշիրի մեծի իշխանի» պոեմը։
Սեբեոս
Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ի նման է գրված Սեբեոսի «Պատմութիւնը», որն ընդգրկում է Հայաստանի հնագույն շրջանից մինչև 7-րդ դարի իրադարձությունները։ Երկում որոշ պատմական անցքերի նկարագրությունների մեջ պատմիչն օգտագործել է վիպական բանահյուսության հնարանքներ, որոնց շնորհիվ մատյանն առանձնանում է ինքնատիպ արվեստով։
Հովհան Մամիկոնյան
Գրական առումով յուրատեսակ հետաքրքրություն ունի Հովհան Մամիկոնյանի մատյանը, որը հյուսվածքի ոճով ու գեղարվեստական հատկանիշներով հիշեցնում է Փավստոս Բուզանդի «Պատմութիւն Հայոց»ը։ «Պատմութիւն Տարօնոյ» խորագրով մեզ է հասել 2 մատյան, որպես առաջինի հեղինակ հիշվում է Զենոբ Գլակը, իսկ երկրորդինը՝ Հովհան Մամիկոնյանը (7-րդ ա. կամ 8-րդ դարի սկիզբ)։ Սակայն հաստատվել է, որ երկուսի հեղինակն էլ Տարոնի եպիսկոպոս Հովհան Մամիկոնյանն է, որը, հավանաբար, իր գրածի հավաստիությունը հաստատելու նպատակով գրքի 1-ին մասը վերագրել է Գրիգոր Լուսավորչի քարտուղար ասորի Զենոբ Գլակին։ Մատյանի առաջին մասը նվիրված է հայոց մեծ դարձի պատմությանը, երկրորդը՝ պարսից տիրապետության դեմ 6-7-րդ դարերի ազատագրակսն հերոսամարտերին։
Ղևոնդ
Ղևոնդի «Պատմութիւնն» ընդգրկում է 7-8-րդ դարերի եղելությունները։
Պատմագրությունը 9-րդ դարում
9-րդ դարում որոշ վայրէջքից հետո պատմագրությունը 10-11-րդ դարերում թևակոխել է զարգացման նոր փուլ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ միջնադարյան գրականություն գ
Արթուր Մկրտչյան (ըմբշամարտիկ)
Արթուր Մկրտչյան, հայ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ ։
2012 թվականին անցկացվող ըմբշամարտի աշխարհի գավաթի մրցումներին Մկրտչյանը եղել է Հայաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի թիմի անդամ ։ Հայաստանի թիմը զբաղեցրել է տասներերդ տեղը, իսկ Մկրտչյանը նվաճել է արծաթե մեդալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Հայաստանում ծնվածներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ըմբշամարտիկներ ըստ ազգության Կատեգորիա:20-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Սընդըխ
Սընդըխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աբխազիայի հայերի միություն
Աբխազիայի հայերի միություն, ԱՀՄ (Союз армян Абхазии, САА), մասամբ ճանաչված Աբխազիայի Հանրապետության հայերին միավորող հասարակական կազմակերպություն։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 9-ի ԱՀՄ-ի արտահերթ ժողովին կազմակերպությունը փոխել է իր հին անվանումը («Աբխազիայի հայկական համայնք») և վերանվանվել է «Աբխազիայի հայերի միության»։ Այդ ժողովին միության նախագահ է 5 տարով ընտրվել Խաչիկ Մինոսյանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայերն Աբխազիայում
Ֆիզիոլոգիան Հայաստանում
Հայաստանում ֆիզիոլոգիայի դասավանդումն ու գիտական հետազոտություններն սկսվել են 1920 թվականին, երբ ԵՊՀ բժշկական ֆակուլտետում ստեղծվել են կենդանիների (վարիչ՝ Գ. Մուշեղյան) և մարդու (վարիչ՝ Ա. Հակոբյան) ֆիզիոլոգիայի ամբիոններ։ Կենդանի օրգանիզմում ընթացող ֆիզիոլոգիական շարժընթացների հարցերով զբաղվել են դեռևս Հին Հայաստանում։ 7-րդ դարում հայերեն է թարգմանվել հոցն հեղինակ Նեմեսիոս Եմեսացու (5-րդ դար) «Մարդու բնության մասին» աշխատությունը, որը ժամանակի ֆիզիոլոգիայի հիմնական ձեռնարկներից էր։ 19-րդ դարի վերջերին 20-րդ դարի սկզբներին Սանկտ Պետերբուրգում աշխատել են նշանավոր հայ ֆիզիոլոգներ Վ. Վարդանովը և Լևոն Օրբելին: Հայաստանում ֆիզիոլոգիական գիտության զարգացման համար վճռական նշանակություն է ունեցել 1943 թվականին Հայաստանի ԳԱԱ Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի (1959 թվականից՝ ակադեմիկոս Լևոն Օրբելու անվան) ստեղծումը։ Հայաստանում ֆիզիոլոգիական գիտությունն ունի նյարդաֆիզիոլոգիական ուղղվածություն։ Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում գործում են մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի մասնագիտական գիտխորհուրդը, ուղեղի հետազոտության միջազգային կազմակերպության հայկական ընկերակցությունը, Ֆիզիոլոգների հայկական ընկերությունը։ Վերջին տարիներին Հայաստանում սկսել են զարգանալ նաև սպորտի ֆիզիոլոգիան, աշխատանքի ֆիզիոլոգիան և այլն։
ԵՊՀ մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի ամբիոն
1930 թվականից՝ ֆակուլտետի վերակազմավորումից հետո՝ ԵՊՀ մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի ամբիոն (մինչև 1936 թվականը՝ վարիչ՝ Ա. Հակոբյան, 1936-1964 թվականներին՝ Գ. Մուշեղյան), առաջին փորձարար, ֆիզիոլոգիական լաբորատորիան (հիմնվել է՝ 1925-1926 թվականներին, ղեկավարել է՝ Էզրաս Հասրաթյանը)։ ԵՊՀ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում ուսումնասիրվել են ճառագայթային էներգիայի ազդեցության մեխանիզմներում նյարդա-հումորալ համակարգերի մասնակցության հարցերը, ինչպես նաև շոկային վիճակների հետ կապված առանձին խնդիրներ (Ս. Հակոբյան), հետագայում՝ վեգետատիվ նյարդ, համակարգի (ՎՆՀ) գործունեության և մթնոլորտային ճնշման փոփոխությունների պայմաններում օրգանիզմների ֆունկցիոնալ հարմարվողականության առանձնահատկությունները (Հ. Բակլավաջյան և ուրիշներ), ծայրահեղ գործոնների ազդեցության պայմաններում ընդերամարմնային ֆունկցիաների կենտրոնական կարգավորման նյարդաֆիզիոլոգիական և նյարղա-քիմիական մեխանիզմները (Ս. Մինասյան)։
ԳԱԱ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտ
Հայաստանում ֆիզիոլոգիական գիտության զարգացման համար վճռական նշանակություն է ունեցել 1943 թվականին Հայաստանի ԳԱԱ Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի (1959 թվականից՝ ակադեմիկոս Լևոն Օրբելու անվան) ստեղծումը։ Այդ տարիներին կազմակերպչական և ստեղծագործ, աշխատանքներում մեծ ավանդ ունեն Օրբելին, Հասրաթյանը, Խ. Կոշտոյանցը, Ս. Շչերբակովը, Գ. Մուշեդյանը, Հ. Ստեփանյանը, որոնց ջանքերով ֆիզիոլոգիան հանրապետությունում ձևավորվել է որպես ինքնուրույն գիտական ուղղություն։ Սկզբնական շրջանում զբաղվել են հիմնականում հանրապետության հանքային ջրերի ֆիզիոլոգիական ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ, որը հիմք է դարձել Երկրում կուրորտաբանության զարգացման համար։
Հետագայում լուրջ աշխատանքներ են կատարվել փայծաղի և ստամոքսաղիքային համակարգի ֆիզիոլոգիայի, ինչպես նաև հղի կանանց շուրջպտղային հեղուկի ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական որոշ հատկությունների ուսումնասիրման ուղղությամբ։ Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում, հատկապես հետպատերազմյան տարիներից սկսած, աստիճանաբար ձևավորվել է կենտրոնական նյարդային համակարգի (ԿՆՀ) փոխհատուցողահարմարվողական հատկությունների ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ուսումնասիրման ուղղությունը (Է. Հասրաթյան)։ Այդ հիմնախնդրի հետ կապված կարևոր հետազոտություններ են կատարվել նաև ԿՆՀ-ի (հատկապես՝ ողնուղեղի), վնասված ուղիների վերականգնման և խթանման հարցերի վերաբերյալ բացահայտվել են նշված փոխհատուցողական շարժընթացներում գլխուղեղի կեղևի առաջատար նշանակության ֆիզիոլոգիական հիմունքները (Տ. Ուրղանջյան), ինչպես նաև վերականգնման շարժընթացների վրա մի շարք ֆերմենտների խթանիչ ազդեցությունը (Լ. Մատինյան)։ ԵՊԲՀ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում (1961-1984 թվականներին վարիչ՝ Վ. Գրիգորյան) հետազոտվել են ցնցումային նոպաների զարգացման մեխանիզմները, որոնց շնորհիվ առաջ է քաշվել միգրացիոն տեսություն, փորձարար, եղանակով հայտնաբերվել է ԿՆՀ-ի տարբեր բաժինների, ինչպես նաև սեռական հորմոնների դերը էպիլեպսիայի առաջացման և սահմանափակման մեջ (Վ. Գրիգորյան), բացահայտվել է արյունաստեղծման ֆունկցիայում ուղեղիկի դերը (Է. Աևդրեասյան, Ռ. Ստեփանյան, Վ. Գրիգորյան)։ Զբաղվել են նաև շարժող, ապարատի ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների և բարձրագույն նյարդ, գործունեության մեջ գլխուղեղի ենթակեղևային գոյացությունների նշանակության բացահայտման հարցերով (Լ. Ղամբարյան)։
1984 թվականից ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի և ԳՀ լաբորատորիայի ղեկավար Դ. Խուդավերդյանը հիմնադրել և զարգացրել է գիտական նոր ուղղություն՝ բնականոն և ախտաբանական պայմաններում կալցիում-ֆոսֆատային փոխանակության կարգավորիչի՝ հորմոնային համակարգի դերը՝ տարբեր օրգանների գործունեության մեխանիզմներում։ Ամբիոնում բացահայտվել է, որ պարաթիրեոպրիվ տետանիայի առաջացման պատճառը շարժողական ակտիվության կարգավորման համակարգում արգելակող մեխանիզմների թոզացումն է ու դրդման շարժընթացների ակտիվացումը, հայտնաբերվել է նեյրոնի գործունեության վրա պարաթհորմոնի ազդեցության մեխանիզմը (Ա. Տեր-Մարկոսյան), ինչպես նաև այդ հորմոնի դերը հիպոթալամուս-հիպոֆիզային համակարգի գործունեության մեջ (Հ. Հասրաթյան)։ Աշխատանքներ են կատարվում նաև գերհույզային իրավիճակներում մոր և պտղի միջև հորմոնալ կարգավորման մեխանիզմների փոխազդեցության, ինչպես նաև պոստնատալ օնտոգենեզում վաղ և ուշ պրենատալ գերհույզի հետևանքների ուսումնասիրության ուղղությամբ։ Լ. Օրբելու անվան ֆիզոլոգիայի ինստիտուտը ԽՍՀՄ ֆիզիոլոգիական գիտական առաջատար կենտրոններից էր, որտեղ զբաղվել են հիմնականում Լ. Օրբելու գիտական ժառանգությունից բխող հիմնարար խնդիրներով, ինչպես նաև ուղեղիկի և նրա ցողունի ուսումնասիրության հարցերով (Ա. Ալեքսանյան, Ա. Քարամյան, Վ. Ֆանարջյան, Լ. Մանվելյան)։
Ինստիտուտում է ստեղծվել բարձր մսաձվատվությամբ հավերի նոր՝ երևանյան ցեղը և ներդրվել գյուղատնտեսության մեջ (Ս. Կարապետյան)։ Հետազոտություններ են կատարվել ՎՆՀ-ի և վարընթաց կարգավորիչ ֆունկցիաների ծայրամասային և կենտրոնական մեխանիզմների բացահայտման (Հ. Բակլավաջյան, Լ. Ներսիսյան), հարթ մկանների ռիթմածին ֆունկցիայի ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ (Ս. Բակունց, Ք. Ղազարյան)։ Ինստիտուտում կարևորագույն ուղղություններից են ուղեղիկի և նրա հետ կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ կապեր ունեցող ուղեղային գործունեության մի շարք ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ուսումնասիրությունները։ Ներբջջային ակտիվության գրանցման լայնորեն կիրառումը հնարավորություն է տվել բացահայտելու և վերլուծելու սինապսային շարժընթացների դերը վերոհիշյալ գոյացությունների ֆունկցիայում (Վ. Ֆանարջյան, Լ. Մանվելյան, Ջ. Սարգսյան, Վ. Սարգսյան)։ Զբաղվել են ողնուղեղի վնասված հաղորդիչ ուղիների պլաստիկության (Լ. Մատինյան, Հ. Նահապետյան, Վ. Չաուշյան-Պապյան), նյարդ, բջիջների հյուսվածաքիմիական բնութագրման (Հ. Չիլինգարյան, Ի. Մելիքսեթյան), մարդու նյարդահոգեֆիզիոլոգիայի (Լ. Վահանյան) հարցերով։
Հետազոտություններ են կատարվել նաև տեսաթմբի առբերիչ և արտատար գործունեության նեյրոնային մեխանիզմների բացահայտման (Հ. Հասրաթյան), գլխուղեղի միջկիսագնղային փոխհարաբերությունների (Տ. Ուրղանջյան), նյարդային շարժընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման (Դ. Մելքոնյան, Հ. Մկրտչյան), օրգանիզմի ջերմակարգավորման (Ռ. Հարությունյան), ֆիզիոլոգիական ակտիվ մաքրազատման, չափորոշման և հավաստագրման (Ա. Ոսկանյան), այլընտրանքային ֆիզիոլոգ. եղանակների մշակման (Ռ. Սարգսյան) բնագավառներում։ Աշխատանքներ են կատարվել նաև հանրապետության գիտական այլ կենտրոններում՝ արյունաստեղծման ֆիզիոլոգիայի (Ռ. Հարությունյան), հիշողության մեխանիզմների (Մ. Խանբաբյան), տեսողական համակարգի ֆիզիոլոգիայի (Բ. Հարությունյան-Կոզակ) ոլորտներում։
ԵՊԲՀ ֆիզիոլոգիայի ամբիոն
ԵՊԲՀ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում ստեղծվել են նոր ուղղություններ՝ բնականոն և ախտաբանական պայմաններում օրգանիզմի մի շարք ֆունկցիաների կարգավորման մեջ կալցիումի դերի վերաբերյալ (Դ. Խուդավերդյան)։
Ախալդաբա (Գորիի շրջան)
Ախալդաբա (ახალდაბა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Ա)
Այստեղ ներկայացված են Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկի Ա տառով սկսվող ազգանունները։
Ախալդաբա (Գորիի շրջան)
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 690 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 10 կմ։
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Ա)
Տես նաև
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկեր
Աբխազիայի հայկական համայնք (այլ կիրառումներ)
Աբխազիայի հայկական համայնք կարող է նշանակել՝
Ախալդաբա (Գորիի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1560 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Լև Մինասյան
Լև Գրիգորի Մինասյան, հայ անասնաբույժ-ընտրասերումնաբան, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։
Կենսագրություն
Լև Մինասյանի շխատանքները վերաբերում են կիսանրբագեղմ ոչխարների նոր ցեղերի ստեղծման, տոհմային հատկանիշների կատարելագործման, մթերատվության և մթերքների որակի բարձրացման խնդիրներին։
Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել են բարձր մթերտու, վաղահաս խառնածին մսաբրդակաթնային ուղղության կորիդել տիպի ոչխարների հոտեր։
Լև Մինասյանը համահեղինակ է «Ոչխարաբուծության պրակտիկում» (1978) և հեղինակ՝ «Ճագարաբուծություն» (1985) ուսումնական ձեռնարկների։
Ռուչկի (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Ռուչկի (Ручки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Ռուչկովսկի գյուղխորհրդի միակ բնակավայրն է։ Հիմնադրվել է 1646 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռուչկի գյուղում բնակվում էր 849 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2729 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 311,1 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Ռուչկի գյուղը գտնվում է Խորոլ գետի ափին, վերևում՝ 2,5 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Բալյասնոյե գյուղը, հոսանքին ներքև՝ 1,5 կմ հեռավորության վրա, Բերեզովայա Լուկա գյուղը։ Գետն այս վայրում ոլորապտույտ է, ձևավորում է գետաբերաններ և ճահճային լճեր։
Սոցիալական ոլորտի օբյեկտներ
Դպրոց
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1646 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սանտոպադրե
Սանտոպադրե (Santopadre), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 1519 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 71 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Նովոուսմանովո (գյուղ, Բուրզյանսկի շրջան)
Նովոուսմանովո (Новоусманово, Яңы Усман), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրզյանսկի շրջանի կազմում։
Ուսուցչի տուն (Տագանրոգ)
Պատմություն
Կիսանկուղով միահարկ հնագույն առանձնատունը, որը գտնվում է Պետրոսի փողոց, 89 հասցեում, կառուցվել է XIX դարի սկզբին ։ Պատմության և ճարտարապետության հուշարձանների ցանկում ընդգրկված է որպես Կոմերցիոն դատարանի շենք։ Տունը պատկանել է. 1807 թվականից` քաղաքային այգու այգեպան Մանոյլո Լասկարակիին, 1873-1880 թվականներին` Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի Դմիտրի Լասկարակիին, 1890-1906 թվականներին` Ե. Ալեքսոպուլոյի ժառանգներին, 1915 թվականից` Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի Վ. Ի. Վորոնկինին։
Նովոուսմանովո (գյուղ, Բուրզյանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 479 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրզյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուսուցչի տուն (Տագանրոգ)
Պատմություն
Ըստ քաղաքի 1863 թվականի քարտեզի` շենքում տեղավորված է եղել «Կոմերցիոն դատարան մասնավոր տանը»։ 1912 թվականից` Ե. Մ. Գրանովսկու I կարգի մասնավոր ուսումնարան (արական վարժարանների կուրս` չորս հիմնական դասարան)` 120 ռուբլի տարեկան վճարով։
1943 թվականի դեկտեմբերի 3-ին շենքում բացվեց պիոներների տուն, որը գործեց այստեղ մինչև 1944 թվականի փետրվար (տեղափոխվեց Պ. Ի. Չայկովսկու անվան մանկական երաժշտական դպրոցի շենք) ։ Այնուհետև շենքում սկսեց գործել Ուսուցչի տունը (Լուսավորության աշխատողների շենք)։
1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների վերջը Ուսուցչի տանը գործել է Ժողովրդական դրամայի հանրահայտ թատրոնը, որը ղեկավարում էին Բ. Պոտիկը, ապա` Վ. Ռոգուլչենկոն։ Ժողովրդական թատրոնում խաղացել են հայտնի դերասաններ Վ. Վետրովը, Ս. Մախովսկին, Ա. Կուլեշովը, Վ. Խոդիկինը և այլք ։
Այժմ շենքում գտնվում է Մշակույթի համայնքային «Երիտասարդական կենտրոն» հաստատությունը ։ Նրա պատերի ներսում գործում են «Դոնի դերասանների համագործակցություն» և Նոնա Մալիգինայի թատրոնները, Միխայիլ Բասովի «400 հարված» կինոակումբը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Գրաուչո Մարքս
Ջուլիուս Հենրի «Գրաուչո» Մարքս (Julius Henry «Groucho» Marx, ), ամերիկյան դերասան, կատակերգու, «Մարքս եղբայրներ» կատակերգու-թատերախմբի մասնակից։
Կաենսագրություն
Գրաուչո Մարքսը ծնվել է Նյու Յորքում՝ հրեաների ընտանիքում։ Մանկության տարիներին եղբայրների հետ մասնակցում էր վոդևիլներին։ Այստեղ նա մշակել է բեմական կերպար, որից երկար տարիներ չի բաժանվել՝ սև նկարված հոնքեր և բեղեր, ակնոց և սիգար։ նա միշտ մարմնավորում էր խայթող և ավանտյուրիստի կերպար, որը միշտ խնդիրներ էր պատճառում բարեկանոն հասարակությանը։
Գրաուչոն առաջին հաջողությանը հասել է իր եղբայրների հետ Բրոդվեյում՝ «Ասում եմ, որ դա նա է» մյուզիքլում, 1924 թվականին։ Կինոյում նա առաջնելութել է եղբայրների ընկերակցությամբ 1921 թվականին, սակայն հասարակության ուշադրությունը գրավել է միայն 1929 թվականին՝ «Կոկոսե ընկույզներ» ֆիլմի թողարկումից հետո ։ Դրան հաջորդել են մի քանի հաջող դերեր «Ձիերի փետուրներ» (1932), «Բադի ապուր» (1933), «Գիշեր օպերայում» (1935) և «Օր ձիարշավարանում» (1937) կինոկատարգություններում, որոնք էլ նրան բերել են մեծ ճանաչում։ 1940-ական թվականներին նրանց դերասանական հնգյակը աստիճանաբար փլուզվեց, և յուրաքանչյուրը սկսեց զբաղվել անհատական կարիերայով։
1950-ական թվականներին Գրաուչոն եղել է «Խաղադրույքը ձեր կյանքն է» հեռուստաշոուի հաղորդավարը, խաղացել է մի քանի էպիզոդիկ դեր մեծ էկրանին, ինչպես նաև գրել է երեք ինքնակենսագրական։
Գրաուչո Մարքսը մահացել է թոքաբորբից Լոս Անջելեսի կլինիկաներից մեկում 1977 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ումմ-Քասրի ճակատամարտ
2003 թվականի մարտի 21-ին ԱՄՆ-ի ռազմական միավորումները սկսեցին ռազմավարական մեծ նշանակություն ունեցող Ումմ-Քասր նավահանգստի գրոհը։ Ումմ-Քասրի գրոհին մասնակցում էին ԱՄՆ-ի 15-րդ ծովային էքսպեդիցիոն ջոկատը, Բրիտանիայի կոմմանդոսի 3-րդ բրիգադն ու լեհ զինվորները ։
Իրաքցի զինվորները ցույց տվեցին ուժեղ դիմադրություն։ Քաղաքում ընթացան կատաղի մարտեր։ Մարտի 25-ին քաղաքը անվտանգ հայտարարվեց, սկսվեց տարածքի ականազերծումը, օգտվելով տրալերներից ու դելֆիններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իրաքյան պատերազմի գործողություններն ու ճակատամարտերը Կատեգորիա:2003 թվականի մարտ Կատեգորիա:2003 թվականը Իրաքում
Կանադահայ երաժշտություն
Կանադայում հայկական երաժշտության պահպանման և զարգացման մեջ մեծ դեր են ունեցել հատկապես երգչախմբերն ու պարախմբերը, հայտնի են «Քնար» (1946, Մոնրեալ), «Հայաստան» (1968), «Անի» (1975, երկուսն էլ՝ Տորոնտո) Երգչախմբերը, «Նուբար» (Մոնրեալ) պարախումբը, նաև խմբավարներ Երվանդ Ալեքսանյանը, Դավիթ Վարժապետյանը և ուրիշներ։ մշակութային միջոցառումները տեղի են ունենում «Հայ տանը»։ Ճանաչված են կոմպոզիտորներ Պետրոս Շուժունյանը, Գևորգ Անտոնյանը, դաշնակահար Րաֆֆի Արմենյանը, Նորայր Արթինյանը, դիրիժոր Հարութ Ֆազլյանը, երգչուհի Անի Գութանը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Կանադահայ երաժշտություն
Վալերի Բորչին
Վալերի Վիկտորովիչ Բորչին (Вале́рий Ви́кторович Бо́рчин, ), ռուսաստանցի մարզիկ, մարզական քայլքի) մորդովական դպրոցի ներկայացուցիչ։ Ազգությամ էրզյա է ։ Ռուսաստանի եռակի չեմպիոն (2006, 2008, 2009), 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն 20 կմ մրցատարածությունում ։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Կենսագրություն
Վալերի Բորչինը ծնվել է Սարանսկի մոտ գտնվող Պովադիմովո գյուղում, որը ներկայում գտնվում է Մորդովիայի Հանրապետությունում։ Վաղ տարիքում փորձելով իր ուժերը ծանրամարտում և երկար տարածությունների վազքում՝ 17 տարեկանում սկսել է զբաղվել մարզական քայլքով ծնկի վնասվածքի պատճառով։ Նա ծանոթացել է Վիկտոր Չոգինի հետ, որը տարածաշրջանում հայտնի օլիմպիական մակարդակի մարզիչ է, և 2004 թվականից սկսել է մարզվել նրա խմբում։ Մեկ տարի հետո նա զբաղեցրել է երկրորդ տեղը երկրի պատանեկան առաջնության 10 կմ մրցատարածությունում ։ Մրցաշարից հետո նա ստացել է մեկ տարով որակազրկում, որը տևել է 2005 թվականի հուլիսից մինչև 2006 թվականը․ պատճառը եղել է խթանիչների թեստի դրական արդյունքը էֆեդրինի համար ։
Վերսկսելով մասնակցությունը մրցումներին՝ Վալերի Բորչինն արժանացել է երկրի չեմպիոնի կոչման և 2006 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել արծաթե մեդալ 20 կմ մրցատարածությունում։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում Բորչինը 2007 թվականի Եվրոպայի մինչև 23 տարեկանների առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ և մասնակցել աշխարհի առաջնությանը նույն թվականին, սակայն չի կարողացել ավարտել մրցավազքը ։ Նա զբաղեցրել է 2-րդ տեղը Ֆրանսիսկո Խավիեր Ֆերնանդեսից հետո 2008 թվականի աշխարհի գավաթի խաղարկությունում, որն անցկացվել է Չեբոքսարիում մայիսին և օգնել է հաղթել Ռուսաստանի թիմին ։
Վիտալի Բորչինն առաջին անգամ աշխարհի չեմպիոնի կոչմանն արժանացել է հաջորդ տարի՝ հաղթելով 2009 թվականի աշխարհի առաջնությունում։ Բորչինը բաց է թողել 2010 թվականի մրցաշրջանը, երբ խոշոր մրցաշարեր տեղի չեն անցկացվել, և վերադարձել հաջորդ տարի։ Նա 2011 թվականի մրցաշրջանն սկսել է 20 կմ տարածությունում տարած հաղթանակով Մարզական քայլքի միջազգային գրան պրիում, որն անցակցվել է Ռիու Մայորում ապրիլին ։
2012 թվականի Օլիմպիական խաղեր
2012 թվականին Լոնդոնում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ Բորչինը 20 կմ մրցատարածությունում ուժասպառ է եղել, երբ եզրագծին մնում էր 2 կմ։ Արդյուքում հաղթել է Չինաստանը ներկայացնող Չեն Դինը ։
Որակազրկում
2015 թվականի հունվարի 20-ին Բորչինը որակազրկվել է 8 տարով սկսած 2012 թվականի հոկտեմբերի 15-ից և չեղարկվել են նրա բոլոր արդյունքները 2009 թվականի հուլիսի 14-ից մինչև 2009 թվականի սեպտեմբերի 15-ը, 2011 թվականի հունիսի 16-ից մինչև 2011 թվականի սեպտեմբերի 27-ը, ինչպես նաև 2012 թվականի ապրիլի 11-ից մինչև 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ը (ներառյալ աշխարհի առաջնություններում նվաճված 2 ոսկե մեդալները) ։ 2015 թվականի մարտի 25-ին Ատլետիկայի միջազգային ֆեդերացիան հայց է ներկայացրել Լոզանի (Շվեյցարիա) արբիտրաժային դատարան 6 ատլետների, այդ թվում նաև Բորչինին որոշակի ժամկետներով որակազրկման հարցը ։ 2015 թվականի մարտի 24-ին դատարանի որոշմամբ 2009 թվականի օգոստոսի 14-ից մինչև 2012 թվականի հոկտեմբերի 15-ը նրա ցուցաբերած արդյունքները նույպես չեղարկվել էին ։
2013 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ռուսաստանի թեթև ատլետիկայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Վալենտին Մասլակովը հայտարարել է, որ Վալերի Բորչինն ավարտել է իր մարզական կարիերան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Խմելնիկ (գյուղ, Իրշավայի շրջան)
Խմելնիկ (Хмільник), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խմելնիկ գյուղում բնակվում էր 866 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,26 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,1 մարդ/կմ²։
Կուրսրակ
Կուրսրակ (Courcerac), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Մատա կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17126։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 294 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կրկնակոշիկներ (պատմվածք)
Հրապարակումներ
«Կրկնակոշիկներ» պատմվածքն առաջին անգամ լույս է տեսել 1926 թվականի մայիսի 5-ին «Գյուղացիական երիտասարդության հանդեսում» («Журнале крестьянской молодёжи») (թիվ 9) և ընդգրկվել է «Լազուր տափաստան» ժողովածուում (1926)։ Կնոջն ուղղված 1926 թվականի ապրիլի 1-ի նամակում Միխայիլ Շոլոխովը գրում է. «Այսօր լրացավ ուղիղ մեկ շաբաթը, երբ մենք հեռացանք տանից <...> «Կրկնակոշիկները» կտեղավորեմ „Ж[урнал] К[рестьянской] М[олодёжи]“-ում» ։
Գործող անձինք
Պատմվածքի գլխավոր հերոսը Սյոմկան է, Սյոմկայի մայրը՝ Ստեպանովնան։ Սյոմկան սիրահարված է Մարինկային։ Գրիշկան, որին անվանում են «Մոկրոուսիյ», ստանիցայի տղա է, ով գալիս է ստանիցայում կազմակերպվող խաղ ու պարի հավաքույթներին նոր կրկնակոշիկներով, ինչի համար էլ Մարինկային շատ է դուր գալիս։ Անանուն անձնավորություն վաճառականը Սյոմկայից ցուլ է գնում։
Քննադատություն
Պատմվածքն ավարտվում է այսպես. «Խռխռալով մայրը ընկավ ծնկների վրա, բռնեց Սյոմկայի ոտքերը և բարձր ձայնով ողբալով ալեհեր գլուխը խփում էր հատակին <...> Սյոմկան, ոտքերը քաշելով, գնում էր դեպի դուռը, իսկ նա ծնկների վրա սողալով գնում էր նրա ետևից, ներս սեղմելով հագուստի բացվածքից դուրս ընկած չորացած, կապտած կրծքերը, խեղդվելով լաց էր լինում, և արցունքները հոսում էին Սյոմկայի կրկնակոշիկների վրա»։ Պատմվածքի այսպիսի ավարտի կապակցությամբ Ս. Գ. Սեմյոնովան գրել է. «Այո, այդպիսի չքավորությունը և ցավը, ծայրաստիճան գրգռվածությունը, մոր այդպիսի մահացու վրդովմունքը, կարելի է համարել յուրահատուկ սպանություն և ողբերգություն, որը կախված է այս պարզ միամիտ խուտորային սիրո սյուժեի վրա» ։ Վ. Մ. Լիտվինովը այս պատմվածքը համարում էր «անկեղծորեն թույլ», բայց նա նաև նշում էր, որ Միխայիլ Շոլոխովի թերությունները «ոչ թե բոլոր նորեկ գրողների թերությունների նման են, այլ դա առաքինություն է, որն առկա է հազարից միայն մեկի մոտ» ։ Կարևորելով Միխայիլ Շոլոխովի պատմվածքը՝ Գ. Ս. Երմոլաևը գրել է, որ այն «Քաղաքականությունից դուրս է, կենտրոնացած է զուտ մարդկային խնդիրների վրա, և նրա կերպարները գործում են իրենց սրտի կանչով կամ ֆիզիկական դրդապատճառներով» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միխայիլ Շոլոխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1926 պատմվածքներ
NASAMS
NASAMS (Norwegian Advanced Surface to Air Missile System), նորվեգական շարժական ՀՕՊ հրթիռային համակարգ նախատեսված ցածր և միջին բարձրություններում թռչող մանևրող թիրախների խոցման համար։ Հանդիսանում է ՀՕՊ համակարգի միջին հեռահարության կայանք։
Նախագծվել է Նորվեգիայում «Kongsberg» ընկերության կողմից ամերիկյան «Raytheon»-ի հետ համատեղ։ Ստեղծման աշխատանքները իրականացվել են 1990-ականների սկզբին։ 1994 թ.-ից ընդգրկված է Նորվեգիայի ռազմաօդային ուժերի սպառազինության մեջ։ Փորձերը ցույց են տվել, որ համակարգը կարող է օգտագործվել թևավոր հրթիռների ոչնչացման համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ՀՕՊ Կատեգորիա:Հրթիռահրետանային համակարգեր
Պալովիցա
Պալովիցա (Паловица), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Երգա գետի աջ ափին՝ 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Սինջի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջիբրիլ Թամսիր Նյանե
Ջիբրիլ Թամսիր Նյանե (Նիան, Նայան, Նյան, Djibril Tamsir Niane, ), գվինեացի պատմաբան, հասարակական գործիչ, գրող և դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Ըստ էթնիկական պատկանելության տուկուլյոր է։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Դակարի (Սենեգալ), իսկ գիտական աստիճանը՝ Բորդոյի համալսարանում։ Դասավանդել է Կոնակրիի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտում ։ Դարձել է Հովարդի համալսարանի (Վաշինգտոն) և Տոկիոյի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։ Գվինեայի առաջին նախագահ Ահմեդ Սեկու Տուրեի հետ կոնֆլիկտի մեջ է մտել, ինչի պատճառով 1970 թվականին աքսորվել է Սենեգալ։
Նյանեի գիտական աշխատանքները նվիրված են Արևմտյան Աֆրիկայի նախագաղութային պատմությանը, հիմնականում նրա միջնադարյան կայսրություններին։ Մալիի կայսրության մասին իր ատենախոսության նյութերը նա հավաքել է գրիոտների բանավոր ավանդույթից, մասնավորապես Մամադու Կույատեի պատմություններից։ Դրանց հիման վրա նա 1960 թվականին արևմտյան աշխարհին է ներկայացրել Սինդիատի էպոսը՝ «Սունդյաթ կամ մանդինգոյի էպոպեա»՝ Սինդիատ Քեյթի մասին (մոտ 1217-1255), ինչը դարձել է նրա ամենահայտնի նվաճումը։
1965 թվականից մասնակցել է կայսրության մայրաքաղաքի՝ Մալի Նիանի լեհ-գվինեական հնագիտական արշավախմբի պեղումներին։ Որպես «Աֆրիկայի համընդհանուր պատմության» նախապատրաստման ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային կոմիտեի անդամ՝ հանդես է եկել որպես դրա 4-րդ հատորի (12-16 դար) խմբագիր և Ժոզեֆ Կի-Զերբոյի հետ ղեկավարել է դրա հրապարակումը։ Ֆրանսիացի հետազոտող մարքսիստ Ժան Սյուրե-Կանալի հետ համատեղ Արևմտյան Աֆրիկայի ժողովուրդների պատմության վերաբերյալ ուսումնական ձեռնարկ է կազմել։
Նա նաև «Սիկասոն կամ վերջին միջնաբերդը», «Չակա» և «Ողբերգական նշանադրությունը» պիեսների հեղինակն է։ Հանգուցյալ մոդել Կատուշի Նայանի հայրն է (1960-2008)։
Մատենագիտություն
Կաաբուի պատմություն
Գրականություն և դրամատուրգիա
Ուսումնական ձեռնարկներ
(7818) Մայրհեդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,339943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5229 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,157 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1307,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,275357 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,77° անկյուն։
Ախալիսա
Ախալիսա (ახალისა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 26 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Սիսուան (թերթ)
Ա․ «Սիսուան» ազգային, գրական, բանասիրական ամսաթերթ։ Լույս է տեսել 1905 թվականին, Ալեքսանդրիայում (2 համար) ։
Բ․ «Սիսուան», ազգային, գրական, հասարակական, ռամկավարական ուղղության շաբաթաթերթ։ «Սիսուան» հրատարակչական ընկերության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1918 -1920 թվականներին, Ֆրեզնոյում ։
Անվանում
ՙՍիսուան՚ կամ ՙՍիսվան անվանումը գալիս է Կիլիկիա հայկական երկրամասի հայկական անվան տարբերակից ։
Խմբագիրներ
Ա․ «Սիսուան» ազգային, գրական, բանասիրական ամսաթերթ։ Լույս է տեսել 1905 թվականին, Ալեքսանդրիայում (2 համար)։ Խմբագիրներ՝ Մ․ Բյուրատ, Ե․ Սրմաքեշխանլյան (Երուխան) ։
Բ․ «Սիսուան», ազգային, գրական, հասարակական, ռամկավարական ուղղության շաբաթաթերթ։ «Սիսուան» հրատարակչական ընկերության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1918 -1920 թվականներին, Ֆրեզնոյում։ Խմբագիր՝ Մ․ Մինասյան ։
Գրականություն
Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 10, էջ 404։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Նովոուսմանովո (գյուղ, Չիշմինսկի շրջան)
Նովոուսմանովո (Новоусманово, Яңы Уҫман), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Սարանչովա Դոլինա (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Սարանչովա Դոլինա (Саранчова Долина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1622 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1622 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տահար Բենջելուն
Տահար Բենջելուն (Tahar Ben Jelloun, ), մարոկկացի գրող, գրում է ֆրանսերեն։
Կենսագրություն
1971 թվականին երկրում կրթության արաբականացման պատճառով տեղափոխվել է Ֆրանսիա։ 1972 թվականից մշտապես համագործակցում է Լը Մոնդ թերթի հետ։ 1975 թվականին պաշտպաանել է դոկտորական դիսերտացիան սոցիալական հոգեբանություն թեմայով։
Հրապարակում է բանաստեղծություններ, արձակ ստեղծագործություններ, հոգեբուժության և սոցիալական հոգեբանության վերաբերյալ աշխատանքներ, ակտիվ աշխատում է որպես լրագրող։ Նրա «Ավազի երեխա» վիպական երկգրությունը (1985) և «Սրբազան գիշերը» (1987) հայտնի են դարձել ոչ միայն Ֆրանսիայում, այլ նաև դրա սահմաններից դուրս, այն թարգմանվել է ավելի քան 40 լեզուներով։ Այժմ նա աշխարհի ամենաշատ թարգմանված ֆրանսիալեզու գրողն է։
Ինքը կնոջ և չորս երեխաների հետ ապրում է Փարիզում, իսկ հինգերորդ երեխան ապրում է Բելառուսում։
Ճանաչում
Լուվենսկու կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1993)։ Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ ասպետ (2008)։ Մոնրեալի համալսարանի պատվավոր դեկտոր (2008)։ Հոնկուրովսկան ակադեմիայի անդամ։ Էրիխ Մարիա Ռեմարկի անվան խաղաղության մրցանակի դափնեկիր (2011)։ Ֆրանսիայի «Ծառայության համար» շքանշանի կոմանդոր (2012)։
Եվ տանուլ տվեցին ճակատամարտը (ֆիլմ)
«Եվ տանուլ տվեցին ճակատամարտը» (In Dubious Battle), Ջոն Սթեյնբեքի համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված դրամատիկական ժանրի ամերիկյան ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Ջեյմս Ֆրանկոն ։
Սյուժե
1930 թվական։ Որոշիչ պահ է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ. ամբողջ երկրի աշխատողները ստեղծում են արհմիություններ, որպեսզի պաշտպանեն իրենց իրավունքները և փորձում են պայքարել լավագույն վերաբերմունքի և արժանի աշխատավարձի համար։ Կալիֆոռնիական հովտում ներգաղթած խնձոր հավաքողների և տեղական բանջարաբույծների միջև աշխատանքային ընդհարում է տեղի ունենում։ «Կուսակցության» ակտիվիստ Ջիմ Նոլանը (Նէտ Վուլֆ), հասկանալով կազմակերպված աշխատանքի կարևորությունը, միանում է շարժմանը և կազմակերպում է խոշոր գործադուլ՝ 900 խնձոր հավաքողների մասնակցությամբ՝ այդպիսով փորձելով իր գործի մեջ ներքաշել ավելի շատ մարդկանց։
Արտադրություն
2015 թվականի հունվարի 30-ին հայտարարվեց այն մասին, որ Ջեյմս Ֆրանկոն կատարելու է դեր նոր ֆիլմում, որի ռեժիսորը լինելու է հենց ինքը ։
1936 թվականին հրատարակված «Եվ պարտվեցին ճակատամարտը» վեպը, որը համարվում է Պուլիտցերյան և Նոբելյան մրցանակների ապագա դափնեկիր Ջոն Սթեյնբեքի առաջին հայտնի ստեղծագործությունը, հարմարեցվել է սցենարիստ Մեթ Ռեջերի կողմից, ով նախկինում Ֆրանկոյի հետ աշխատել է «Երբ ես մահանում էի» և «Աղմուկ և զայրույթ» ֆիլմերի վրա, որոնք նկարահանվել են Ուիլյամ Ֆոլքների համանուն ստեղծագործությունների հիման վրա ։ Այդ ամենից բացի 2014 թվականին Ռեջերը Բրոդվեյում բեմադրել է Սթայնբեքի «Մկների և մարդկանց մասին» ստեղծագործությունը ։ Ֆիլմում դերեր են ստացել Վինսենտ Դոնոֆրիոն, Ռոբերտ Դյուվալը, Քիգան Ալլենը, Էդ Հարրիսը, Բրայան Քրենստոնը, Սելենա Գոմեսը և Դեննի Մակբրայդը ։ Այդ նույն ժամանակ սկսել են փնտրել դերասաններ մասսայական տեսարաններում նկարահանվելու համար ։ Ավելի ուշ ֆիլմի պրոդյուսերներ դարձան Անդրեա Իերվոլինոն, Մոնիկա Բակարդին, Սկոթ Ռիդը, Վինս Ջոլիվեթը, Ռոն Սինգերը և Իրիս Տոռեսը ։ Ֆիլմի ֆինասավորման հետ կապված հարցերի լուծումն «իրենց վրա վերցրին» «AMBI Pictures»-ը, «RabbitBandini Productions»-ը և «That's Hollywood Pictures Productions»-ը, իսկ վարձույթի հետ կապված իրավունքները գնված էին «AMBI Distribution» և «CAA» կազմակերպությունների կողմից ։
Մարտի 16-ին գլխավոր դերում հաստատվեց Նետ Վուլֆը ։ Հաջորդ երկու օրերի ընթացքում դերասանական կազմին միացան Ջոշ Հատչերսոնը, Զակ Բրաֆֆը, Անալի Տիպտոնը, Ջոն Սէվէջը, Էշլի Գրինը և Անա Օ’Ռայլին ։ Մարտի 24-ին իր դերն ստացավ նաև Սքոթ Հազեն ։
Հիմնական նկարահանումները սկսվել են 2015 թվականի մարտի 19-ին ՝ Ատլանտայում և Բոստվիքում (Ջորջիա նահանգում) և ավարտվել են 2015 թվականի ապրիլին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ջեյմս Ֆրանկոյի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում
Սյուղութ
Սյուղութ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հիասքանչ Անժելիկան
Հիասքանչ Աժելիկան (ֆրանս.՝ Merveilleuse Angélique), ֆրանսիական պատմաարկածային ռոմանտիկ գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1965 թվականին, ռեժիսոր Բեռնար Բորդերիի կողմից։ Կինոնկարը Անն և Սերժ Գոլոն ամուսինների Անժելիկայի մասին պատմող վիպաշարի երկրորդ՝ «Ճանապարհ դեպի Վերսալ» գրքի էկրանավորումն է։
Սյուժեն
Իր սիրելի ամուսնու՝ Ժոֆրեյ դը Պեյրակի մահապատժից հետո, Անժելիկան ապրում էր ավազակների որջում և ստիպված էր լինել իրեն նվիրված ավազակապետի՝ Նիկոլյայի սիրուհին, որի մականունը Կալամբրեդեն էր։ Անժելիկայի մտքերն ուղղված էին նոր կյանք սկսելու վրա, նա ձգտում էր հասնել ավազակների աշխարհի «մարքիզուհու» դիրքին։ Միաժամանակ կարոտում էր իր երեխաներին, որոնք գտնվում էին իր նախկին սպասուհու՝ Բարբայի հսկողության ներքո։
Այրիացած Անժելիկայի քայլերին հետևում էր նրա հին ընկերը՝ նախկին փաստաբան Ֆրանսուա Դեգրեն, ով դարձել էր ոստիկանական պաշտոնյա։ Կալամբրեդենը «պատերազմի» մեջ էր մտել գնչուների խմբավորման և նրանց առաջնորդ Ռոդոգոնի հետ։ Ընդհարումներից մեկի ժամանակ Նիկոլյան ապահովում է Անժելիկայի փախուստը ոստիկաններից, սակայն ինքն անձամբ զոհվում է։
Շուտով Անժելիկան ծառայության է անցնում սնանկացած պանդոկապան Բորժուի մոտ։ Նրա ճարպկության և ձեռներեցության շնորհիվ պանդոկը վերածվում է մոդայիկ հաստատության՝ «Կարմիր դիմակ» անվանումով, իսկ երեխաներին նա իր մոտ է բերում։ Հարստանալով, Անժելիկան ձեռք է բերում շոկոլադի վաճառքով զբաղվելու արտոնագիր։ Նա կրկին հարուստ է և շրջապատված երկրպագուներով։ Սակայն նրան դեռևս չեն ընդունում բարձրաշխարհիկ հասարակությունում, քանի որ ամուսնու մահապատժից հետո նա զրկվել էր տիտղոսից և ունեցվածքից։
Մի անգամ հարբած ազնվականների մի խումբ կռիվ է անում «Կարմիր դիմակ»-ում։ Այդ անկարգության ժամանակ թագավորի եղբայրը սպանում է պանդոկում ծառայող տղային, որին ականատես են լինում Անժելիկան և Դեգրեն։ Ազնվականները հրկիզում են հաստատությունն ու հեռանում։ Անժելիկան իր նոր սիրեկանին՝ բանաստեղծ Կլոդ Լե Պտիին դրդում է պամֆլետներ գրել։ Փարիզն իմանում է ջարդարարների անունները՝ օրական մեկ անուն։ Լյուդովիկոս XIV-ը հասկանում է, որ այդ մարդիկ իր կրտսեր եղբոր՝ Ֆիլիպ Օռլեանցու շրջապատից են և քանի որ նման հնչեղությունը ձեռնտու չէր, նա հրամայում է ձերբակալել բանաստեղծին։ Դեգրեն Անժելիկային զգուշացնում է սպասվող վտանգի մասին։ Բանաստեղծը հասկանում է, որ Անժելիկան դեռևս սիրում է Ժոֆրեյ դը Պեյրակին և դիտավորյալ հանձնվում է ոստիկաններին, որպեսզի օգնի Անժելիկային՝ խույս տալ թագավորի զայրույթից։
Անժելիկան կապի մեջ է մտնում իր զարմիկ Ֆիլիպ դը Պլեսսի-Բելյերի հետ, որին համակրում էր դեռ մանկությունից։ Նա գնում է Ֆիլիպի կալվածքը և ցանկանում ամուսնանալ վերջինիս հետ, սակայն հպարտ Ֆիլիպը վիրավորական տոնով մերժում է Անժելիկային։ Ֆիլիպը տեղեկանում է, որ արքայազն Կոնդեի մարդիկ, որոնք տարիներ առաջ դավադրություն էին կազմակերպել թագավորի դեմ, պատրաստվում են վերացնել Անժելիկային, քանի որ նա պատահաբար իմացել էր դավադրության մասին և թաքցրել էր թույնի տուփը։ Ֆիլիպն արքայազնին հայտնում է, որ կլուծի այդ հարցը։ Իրեղեն ապացույց հանդիսացող թույնի տուփը ոչնչացնելու դիմաց, Անժելիկան մարշալից հարսանիք է պահանջում։ Այդպես նա վերջապես կարող է վերադառնալ բարձրաշխարհիկ դիրքին։ Սակայն հասկանալով, որ Ֆիլիպն իրեն չի սիրում և համարում է սովորական կարիերիստուհի, Անժելիկան հրաժարվում է հարսանիքից և նրան է հանձնում թույնի տուփը։ Ֆիլիպն այն նետում է լիճը։
Անժելիկան հրավիրվում է Վերսալ և այնտեղ հանդիպում է Ֆիլիպին։ Վերջինս Անժելիկային, որպես իր հարսնացուի, ներկայացնում է թագավորին և թույլտվություն խնդրում նրա հետ ամուսնանալու։ Լյուդովիկոսը, ով գաղտնի կերպով սիրահարված էր Անժելիկային, ճանաչում է դը Պեյրակի այրուն, սակայն ձևացնում է, որ նրան տեսնում է առաջին անգամ և այնուամենայնիվ օրհնում է նրանց միությունը...
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական մելոդրամա ֆիլմեր
Կամենսկոե (գյուղ, Իրշավայի շրջան)
Կամենսկոե (Камянське), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կամենսկոե գյուղում բնակվում էր 1 482 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,12 մարդ/կմ²։
Սերոնե
Սերոնե (Serrone), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 2943 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 196 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 15 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03010։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0775։
Սերոնեն սահմանակից է Արչինացո Ռոմանո, Օլևանո Ռոմանո, Պալիանո, Պիլիո, Ռոյատե համայնքներին։
Համայնքի հովանավորն է Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Միխայիլ Վելիչկով
Միխայիլ Ալեքսանդրով Վելիչկով (Михаил Александров Величков, ), բուլղար գրող, դրամատուրգ, խմբագիր։
Կենսագրություն
Միխայիլ Վելիչկովը ծնվել է 1917 թվականի նոյեմբերի 13-ին Սոֆիայում։ Գրական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել դեռ Սոֆիայի Առաջին դասական գիմնազիայում սովորելուց։ Եղել է «Ученически подем» հասարակության անդամ։
1941 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1942-1943 թվականներին Վիեննայում և Բեռլինում թատերական արվեստի կուրս է սովորել։
Միխայիլ Վելիչկովը ավելի քան 40 պիեսի հեղինակ է, որոնցից մի քանիսը թարգմանվել են եվրոպական 13 լեզուներ։
Մի քանի միջազգային մրցանակների դափնեկիր։
Միխայիլ Վելիչկովը մահացել է 1993 թվականի օգոստոսի 29-ին Սոֆիայում՝ 75 տարեկան հասակում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի խմբագիրներ
Մահացած Քրիստոսը (Մանտենյա)
Մահացած Քրիստոսը (Cristo Morto),Վաղ Վերածննդի իտալացի նկարիչ Անդրեա Մանտենյայի ամենահայտնի կտավներից մեկը։
Նկարի ստեղծման ճշգրիտ տարեթիվը անհայտ է։ Մոտավոր թվագրումը տատանվում է 1466 -ից 1500 թվականների արանքում։ Մինչև նկարչի մահը նկարը իր արվեստանոցում է եղել, և հայտնաբերվել է միայն նրա մահից հետո ։ Նկարը այժմ Միլանի Բրերա պատկերասրահում է (պինակոտեկ)։