cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մերոպենեմ
Ազդեցության մեխանիզմ
Մերոպենեմը առհասարակ ունի բակտերիոսպան ազդեցություն, բացառություն է կազմում Listeria monocytogenes–ը, որի նկատմամբ ցուցաբերում է բակտերիոստատիկ ազդեցություն։ Նա խոչնդոտում է բակտերիալ բջջապատի սինթեզը ինչպես մնացած բետտա–լակտամ հակաբիոտիկները։ Ի տարբերություն այլ բետտա–լակտամների, այն խիստ կայուն է բետա–լակտամազների և ցեֆալոսպորինազների կողմից քայքայմանը։ Ընդհանրապես կայունությունը ձևավորվում է պենիցիլին կապող սպիտակուցի մուտացիաների, մետալո–բետա–լակտամազների արտադրության, կամ բակտերիայի արտաքին թաղանթով դիֆֆուզիայի խանգարմամբ ։ Ի տարբերություն իմիպենեմի, այն կայուն է դեհիդրոպեպտիդազա-1–ի նկատմամբ, հետևաբար կարելի է տալ առանց ցիլաստատինի։
2016 թվականին հայտնաբերվեց սինթետիկ կոնյուգացված պեպտիդ, որը ընկճում է Նոր Դելի մետալո–բետա–լակտամազայի արտադրությունը, որը բազմաթիվ բազմադեղակայուն բակտերիաներ օգտագործում են կարբապենեմները քայքայելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՀԿ հիմնական դեղերի ցանկ
(6190) Ռենես
(6190) Ռենես (Rennes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մասահիրո Կոիշիկավայի կողմից Այաշի կայանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,811933 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,563 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0608 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1722,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209024 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,68° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մասահիրո Կոիշիկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռոբինիա կեղծակացիա
Ռոբինիա կեղծակացիա, բակլազգիներ ընտանիքի, ռոբինիա ցեղի բույս։ Նույնն է, ինչ սպիտակ ակացիան։
Նկարագրություն
Տերևաթափ խոշոր ծառեր են՝ մինչև 20 — 25 (երբեմն 30) մ բարձրությամբ, լայն գլանաձև, գագաթում կլորավուն, ցանցառ սաղարթով։ Բնի տրամագիծը հասնում է մինչև 1,2 մ-ի, հաստ, խոր ակոսանման ճաքճքված մոխրագորշավուն կեղևով։ Ընձյուղները մերկ են կամ սկզբնական շրջանում թեթևակի աղվամազապատ, ձիթականաչավունից մինչև փայլուն կարմրադարչնագույն։ Տերևներն ունեն 10 — 25 (երբեմն՝ 45) սմ երկարություն, տափակ, հաճախ հետ թեքված փշերի վերածված տերևակիցներով, որոնց երկարությունը հասնում է մինչև 2 սմ-ի։ Տերևիկների թիվը հասնում է 9—19-ի, էլիպսաձև են, 2—4,5 սմ երկարությամբ և 1,5 — 2 սմ լայնությամբ, գագաթում կլորավուն, կլորավուն կամ լայն սեպաձև հիմքով, երիտասարդ ժամանակ մազմզուկապատ, ավելի ուշ՝ մերկ, վերևի կողմից բաց կանաչավուն, ներքևի կողմից կապտականաչավուն, կարճ կոթունավոր, յուրաքանչյուր կոթունի հիմքում՝ փափուկ, մախաթանման տերևակիցով։ Ողկույզները բազմածաղիկ են, 10—20 սմ երկարությամբ, դեպի ցած հակված, սպիտակ, խիստ բուրումնավետ ծաղիկներով։ Բաժակը լայն զանգականման է, 0,7 — 1 սմ երկարությամբ, ծածկված շիկավուն աղվամազով։ Պսակը սպիտակ է կամ թեթևակի կրեմագույն, մինչև 3,5 սմ տրամագծով։ Թևիկները գրեթե հավասար են առագաստի երկարությանը, նավակը բթածայր է։ Ունդերը երկարավուն գծանման են, տափակ, 5—12 սմ երկարությամբ և 1—1,5 սմ լայնությամբ, թեթևակի ծռված կեռիկով, մերկ, 3 — 15 երկարավուն երիկամաձև սերմերով, որոնք ձիթականաչ են, գորշ կամ մուգ դարչնագույն, երբեմն՝ սևավուն կամ բծավոր, հարթ, անփայլ, կամ փայլուն։ Ծաղ կում է մայիսից-հունիս (երբեմն՝ սեզոնում 2 անգամ), պտղաբերում է օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։
Տարածվածություն
Տարածված է հյուսիսային Ամերիկայում, Ապալաչյան լեռներից մինչև Պենսիլվանիա և Ջորջիա, արևմուտքում՝ մինչև Այովա, Միսսուրի և Օկլաոխոմա։ Աճում է տերևավոր անտառներում, փոքր խմբերով և առանձին։ Արագ է աճում, առաջացնում է խոր գնացող առանցքային արմատներ, տալիս է բնային և արմատային մացառներ։ Չափազանց լուսասեր և երաշտադիմացկուն ծառատեսակ է, պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ։ Ջերմասեր է, սակայն դիմանում է մինչև 30—35 °C-ի սառնամանիքներին։ Ավելի ցածր ջերմաստիճանների դեպքում ցրտահարվում է, սակայն հետագայում արագ աճի շնորհիվ սաղարթը վերականգնվում է։ Հրաշալի մեղրատու է. մի ծառը տալիս է մինչև 15 կգ բարձրորակ մեղր։ Տերևները պարունակում են 220—240 մգ/տոկոս վիտամին C և 200 մգ վիտամին A:
Կիրառություն
Տերևներից ստանում են երկնագույն ներկ, ծաղիկներից՝ եթերային յուղեր։ Սերմերը պարունակում են մինչև 12 % յուղ և օգտագործվում են որպես սուրճի սուռոգատ։ Կեղևը օգտագործվում է կոշտ գործվածք և տարաներ պատրաստելու համար, պարունակում է 2—7 % դաբաղանյութեր, որոնք կաշվին դեղին գույն են տալիս։ Ունի բազմաթիվ պարտեզային ձևեր, որոնք միմյանցից տարբերվում են սաղարթի ձևով (բրգաձև, կլորավուն, ձվաձև բրգաձև, լայն գնդաձև, նոսր գնդաձև), տերևների ձևով, գույնով, փշերի առկայությամբ (անփուշ, տերևների վրա սպիտակ շերտիկներով, բացվելիս ոսկեկանաչ կամ ծիրանագույն, ոսկեդեղին երիզով, նեղ երկարավուն տերևիկներով և այլն), ծաղիկների գույնով և ծաղկման տևողությամբ (բաց վարդագույն, ծաղկում է ամբողջ ամռան ընթացքում)։ Հայաստանում առանձնապես շատ է տարածված ռոբինիա կեղծակացիայի գնդաձև այլատեսակը։ (v. umbra- culifera (D C.) Rehd.), որն օգտագործվում է հատկապես փողոցների և ծառուղային տնկարկներում։ Ստերիլ է, չի ծաղկում։ Մեր հանրապետությունում լայնորեն տարածված ծառատեսակներից է, հանդիպում է ամենուրեք, ստորինից մինչև բարձրլեռնային գոտի։ Մշակվում է ինչպես դեկո րատիվ նպատակներով, այնպես էլ անտառկուլտուրաներում և անտառմելիորատիվ, հակաէրոզիոն հողապաշտպան տնկարկներում։ Դեկորատիվ տնկարկներում խորհուրդ է տրվում ավելի մեծ ուշադրություն դարձ նել այս բույսի պարտիզային ձևերի վրա։ Էկոլոգիական խումբը՝ Vllp: Մշակության հավանական շրջանները՝ 3, 7—10, 1 2—1 4, 17-28, 31-32: :
Կումարագուպտա I
Կումարագուպտա I (Mahendraditya)- 415-455 թվականների Գուպտա թագավորության ղեկավարներից մեկը։ Ինչպես  իր հայրը և նախորդը` Չանդրագուպտա II-ը, Կումարագուպտա I-ը եղել է արժանի ղեկավար։ Նա պահպանեց հսկա թագավորության տարածքները ամբողջական, որը սփռված էր Բենգալից մինչև Կաթիավար և Հիմալայներից Նարմադիին։ Նա ազդեցիկ կառավարեց մոտավորապես քառասուն տարի։ Սակայն Կումարագուպտա I-ին հաջողվեց կանխել այդ սպառնալիքները, որոնք, նրա հաղթանակը տոնելու համար, ավարտվեցին ձիու զոհաբերությամբ, որը պատկերված է մետաղադրամներից մեկի վրա։
Պատմական աղբյուրներ
Ոսկե և արծաթե մետաղադրամները դարձել են Կումարագուպտայի թագավորության ուսումնասիրության աղբյուրները։ Մետաղադրամները դուրս են բերվել Բայանի հայտնի գանձարանից։ Այդ մետաղադրամների գանձարանը հայտնաբերվել է 1946 թվականի փետրվարին՝ Բխարատպուր իշխանության Բայան գյուղի մոտակայքում, որոնք Բխարատպուրում գտել է մահարաջան (թագավորը), Նորին Վսեմություն Շրի Մահարաջայի գնդապետը, որը սիրում էր վայրի կեդանիների որսով զբաղվել։ Այդ գանձարանն օգտագործվում էր թագավորական ընտանիքի անդամների համար զարդեր պատրաստելու համար, իսկ գանձարանի մնացած մետաղադրամները սիրով փոխանցել են Հնդկաստանի Դելիում գտնվող թանգարանին, Չխատրապատի Շիվաջի Մահարաջ Վաստու Սանգրահալին, որը գտնվում է Մումբայում ։
Թագավորի անհատականությունը
Մետաղադրամների վրա պատկերված պատկերները վկայում են, որ թագավորը հմուտ որսորդ է եղել։ Մասնավորապես, մետաղադրամներից մեկում պատկերված է ինքը ՝ արքան, աջ ձեռքում աղեղն ու բաց բերանով պառկած վագրը։ Թագավորի աջ ոտքը կանգնած է տապալված վագրի վրա։ Հուշադրամի վրա նշված է, որ Նորին Մեծությունն ունի վագրի ուժ և համարձակություն։ Նույն մետաղադրամներից դուք կարող եք իմանալ, որ թագավորը կրել է կարճաթև վերարկու և չալմա, ականջողներ, վզնոցներ, ապարանջաններ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:455 մահեր Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Ալեքսան Կիրակոսյան
Ալեքսան Մաթևոսի Կիրակոսյան, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Սովորել է Հայկական մանկավարժական ինստիտուտում, ավարտել Խարկովի Վ. Ի. Լենինի անվան ռազմաքաղաքական ուսումնարանը (1942) և ՀԿԿ ԿԿ-ին կից կուսակցական դպրոցը (1948)։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմի։
Կենսագրություն
Եղել է Անիի շրջխորհրդի նախագահ (1948-1950), ՀԿԿ Ղուկասյանի (1952-1957) և Հոկտեմբերյանի (1958-1961) շրջկոմների առաջին քարտուղար, ՀԿԿ ԿԿ կուսօրգանների, ապա գյուղատնտեսական բաժինների վարիչ (1961-1965), ՀԽՍՀ կաթի և մսի արդյունաբերության նախարար (1965-1970)։ 1970 թվականից՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1977 թվականից՝ առաջին տեղակալ։
Կիրակոսյանը ԽՍՀՄ 10-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի, ՀԽՍՀ 3-4-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր էր, 1953 թվականից՝ ՀԿԿ ԿԿ անդամ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության, «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 շքանշաններով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 7-րդ գումարման պատգամավորներ
Մոնմութ
Մոնմութ (Monmouth, ), Ուելսի (Մեծ Բրիտանիա) հարավ-արևելքում գտնվող Մոնմութշիր գավառի պատմական մայրաքաղաք։ Գտնվում է Մոննո և Ուայ գետերի գետակցում՝ երկրի սահմանից ոչ շատ հեռու։ Բնակավայրի անվանումը՝ «Մոնմոյի բերան», կապվում է Մոնմոյի հետ։ Ուելսի գետի անվանումը՝ Mynwy, նշանակում է «սրընթաց»։ Քաղաքն ի սկզբանե հայտնի էր Abermynwy («Մոնմոյի բերանը») անվամբ, այնուհետև՝ 17-րդ դարում՝ որպես Trefynwy («Մոնմոյի քաղաք») ։ Զանգվածային լրատվության միջոցներում Մոնմութը հայտնի է որպես աշխարհում առաջին «Վիքիպեդիայի քաղաք» ։
Պատմություն
Բրիտանիայում հռոմեական տիրապետության ավարտից հետո այս տարածքը դարձել է Էրգինգի թագավորության հարավային եզրը։ Միակ ապացույցը, որ բնակչությունը շարունակել է գոյություն ունենալ, 7-րդ դարի արձանագրությունն է քաղաքում գտնվող եկեղեցու մասին, որը նվիրված է Կադոկ Իմաստունին։ 1056 թվականին Գրիֆիդ Ափ Լլիվելինն ավերել է այս տարածքը ։
Այն բանից հետո, երբ Անգլիան 1066 թվականին նվաճվել է նորմանների կողմից, Հերֆորդ կոմսությունը հանձնվել է Վիլյամ Թագավորի դաշնակից Ուիլյամ Ֆից-Օսբուրնին։ Նա պատասխանատու էր տարածքը պաշտպանելու համար. կառուցվել է նոր ամրոց՝ անցումներն ու պաշարները վերահսկելու նպատակով։ Սկզբնապես այն մոտ և բեյլի էր, ժամանակի ընթացքում ամրոցը վերակառուցվել է քարով և ամրացվեց։ Ամրոցի շուրջը ձևավորվել է մի քաղաք, մոտ 1075 թվականին ստեղծվել Բենեդիկտյան վանքը։
Քաղաքը գրանցվել է «Domesday» գրքում և շարունակել աճել։ 12-րդ դարից սկսել է զարգանալ որպես քաղաքամերձ բնակավայր։ Քաղաքը զբաղվում էր երկաթի առևտրով, դարբնոցներն աշխատում էին տեղական հանքաքարի և ածուխի օգտագործմամբ ։
1233 թվականին քաղաքում տեղի է ունեցել խոշոր մարտ՝ Հենրի III թագավորի և բարոնների կողմնակիցների պայքարի շրջանակներում։ Մարտից հետո ամրոցն ընդլայնվել է։ Մոտ 1300 թվականին կառուցվել են քաղաքի պարիսպները և ամրապնդվել է Մոննոյի կամուրջը։ Այժմ այն հետիոտնային կամուրջ է, որը Մեծ Բրիտանիայում միակ պահպանված կամուրջն է, իսկ Եվրոպայում՝ այդպիսի երեքից մեկը ։
Թագավոր Էդուարդ II-ը ժամանակավորապես բանտարկվել էր տեղի ամրոցում կնոջ՝ Իզաբելլայի, և նրա սիրահար Ռոջեր Մորտիմերի դավադրությունից հետո։ 14-րդ դարի կեսերին ամրոցը և քաղաքը անցել են Լանկաստերի իշխանության տակ։
14-րդ դարից ի վեր քաղաքը սկսել է արտադրել բամբակյա մոնմութական գլխարկներ ։ Օուայնա Գլինդուրաի կողմնակիցների հարձակումներից հետո սահմանամերձ քաղաքի բարեկեցությունը տուժել է, թեև քաղաքն ինքնին հարձակման չի ենթարկվել ։
1605 թվականին Ջեյմս Առաջինը Մոնմութին պարգևատրել է պատվոգրով։ Քաղաքը «հետագա բոլոր հավերժական ժամանակների համար… կլինի խաղաղության և հանգստության քաղաք, օրինակ, որը վախեցնում է չարին և ուրախացնում է բարությունը» ։ Մոնմութում առաջացել է տիպիկ փողոցային շուկա, որն ուներ լայն մեջտեղ (վաճառքի համար) և նեղ ծայրեր՝ անասունների փախուստը կանխելու նպատակով ։
18-րդ դարի վերջին քաղաքը դարձել է Ուայ շրջայցի այցելուների սիրված կենտրոնը ։ Տարածքի այցելուներից են Ուիլյամ Վորդսվորթը, Սամուել Քոլրիջը, Ռոբերտ Սաութին, Ուիլ Թըրները ։
Մոնմութ և Վիքիպեդիա
Մոնմութումի տարբեր հաստատություններում կան QRpedia նախագծի QR կոդերով ցուցանակներ։ Նախագիծը ստացել է Monmouthpedia անվանումը։ Լրատվամիջոցներում Մոնմութը հայտնի է դարձել որպես Վիքիպեդիայի աշխարհի առաջին քաղաք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուելսի քաղաքներ
Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (Ռիգա)
Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ, սկսել է կառուցվել 1888 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ռիգայի կենտրոնական կայարանի հրապարակում, օծվել է Ռիգայի սրբազան Արսենիի կողմից մեկ տարի անց` 1889 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։ Մատուռի կառուցմանը մասնակցել է ամբողջ Ռիգան` առանց հավատքի և ազգային խտրականություն։
Նկարագրություն
Մատուռը կառուցվել է թանկարժեք նյութերից՝ գրանիտից, մարմարից։ Գմբեթը ոսկեջրած է։ Մատուռն ունի փոքր եկեղեցու տեսք. բարձր գագաթով և խաչով։ Ունի 8 փոքր գագաթ։
Մատուռն ունի 2 հարկաշար։ Ներքևի հարկաշարը, որը կազմում է հիմքը, ունի խաչի տեսք։ Հարկաշարն ավարտվում է սիմետրիկ և չափազանց գեղեցիկ շարված կիսակլոր վահանաձև ճակատազարդերով։ Հիմքը կառուցված է մոխրագույն գրանիտից։ Այստեղ գտնվում են խաչաձև տեղադրված չորս որմնախորշեր, որոնցից մեկը նայում է մուտքի դռանը, երկու կողքիները ծառայում են որպես պատուհան ծաղկազարդ ապակիներով և չորրորդում զետեղված է սպիտակ մարմարից տախտակ, մատուռի կառուցման մասին ոսկեզօծ գրառումով։ Այս չորս որմնախորշերի կողմերում կառուցված են երկու սյուն, ընդամենը չորս զույգ։ Սյուները պատրաստված են սպիտակ մարմարից և հղկված գրանիտից յուրահատուկ ռոմանական ոճով, որը հանդիպում է Մոսկվայում։ Սյուների հետևում, որմնախորշերին կից զետեղված են տախտակներ, որոնց զույգ կողմերում գրառումներ կան. մի կողմում «17 հոկտեմբեր 1888 թվական», մյուս կողմում «17 հոկտեմբեր 1889 թվական»։ Բացի այդ, որմնախորշերի արանքներում, կատարված է մարմարե խաչերով շրջակալներ։ Ճակատազարդերում տեղադրված են ոսկեգույն ֆոնում սրբապատկերներ։ Անկյուններից բարձրանում են չորս ոսկեզօծ ծայրեր չորս երկգլխանի արծիվներով։ Երկրորդը ավելի նեղ հարկաշար է, ունի ութանիստի տեսք, որի անկյուններում տեղադրված են ութ կլոր սյուներ, որոնց վրա հաստատված են ութ ոսկեջրած խաչեր։ Այս սյուների պատերում սարքված են ութ որմնախորշեր, որոնցից չորսը խաչաձև տեղադրված, ծառայում են որպես պատուհան գույնզգույն խճանկարներ ապակիներով։ Իսկ մյուս չորսը նույնպես խաչաձև են, որոնցում տեղադրված են սրբապատկերներ։ Այս բոլոր որմնախորշերի կողքերում դրված են փոքր սյուներ, ներքևի հարկաշարի մարմարե սյուների նմանակությամբ։ Ընդամենը 24 սյուն։
Այս հարկաշարքը ավարտվում էր երրորդ` ավելի նեղ հարկաշարի տեսքով, 16 կլոր ճակատազարդերով։ Այս ճակատազարդերում տեղադրված են 16 ոսկեզօծ ֆոնով սրբապատկերներ։ Եվ վերջապես, այս մասը ավարտվում է կլոր բրգանման ծածկով, որի վրա հաստատված է կենտրոնական խաչը, կատարված նուրբ աշխատանքով։ Բոլոր խաչերը պատրաստված են կարմիր պղնձից, բոլոր սրբապատկերները կատարված են նույնպես կարմիր պղնձի հաստ թերթերի վրա։ Բոլոր մետաղական մասերը դեղին ոսկով ոսկեջրած են։
Մատուռի ներսը ներկայանում է կենտրոնական մասում բարձր գմբեթով, որի կենտրոնից իջնում է ոսկեջրած շղթան։ Անմիջապես մուտքի դռան դիմաց կանգնած է կաղնու փայտից պահարան ոսկեզօծ պատկերակալով։ Հատակը մանր գույնզգույն սալիկներով խճանկար է։ Մատուռը շրջափակված է երկաթյա ճաղերով, որոնք գեղեցկացված են ոչ մեծ խաչերով։ Մատուռի կառուցման համար օգտագործվել են ամենաամուր ցեմենտանյութերը և տեխնիկապես ամրակցված է, որպեսզի հուշարձանը կանգուն մնար երկար տարիների ընթացքում։ Ճարտարապետական տեսքով մատուռը պատկանում է XVI դարի Մոսկովյան եկեղեցական ճարտարապետությանը։
Մատուռի ընդհանուր տեսքը նմանվում է արտակարգ նրբագեղ և օրիգինալ եռահարկ բուրգի, որի ներքևի ութ խաչերը արտահայտիչ են դարձնում կենտրոնական մեծ բուրգը և տալիս բարձրաքանդակ տեսք ։
Քանդում
1925 թվականի հուլիսի վերջից մինչև օգոստոսի սկիզբ Ալեքսանդր Նևսկու մատուռը քանդել են` պատճառաբանելով, նախ որ մատուռը ցարական գնացքի վթարին նվիրված հուշարձան է և արդեն կորցրել է իր իմաստը և արդիականությունը, և երկրորդ հիմնավորումը, որ այդ կառույցը խանգարում է կայարանի ազատ հաղորդակցությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1825 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կլասիցիզմի ճարտարապետություն
Միսոշիրու
Միսոշիրու (ճապ.՝ 味噌汁, բառացի՝ «միսո ապուր»), ճապոնական ուտեստ՝ մեջը լուծված միսո մածուկով ապուր։ Ապուրի բաղադրությունը ներառում է բազմաթիվ երկրորդական բաղադրիչներ, դրանց հավաքածուն կախված է տարածաշրջանից և սեզոնից։
Արգանակ
Միսոշիրուի արգանակը բաղկացած է միսոյից՝ համակցված դասիի հետ։
Պինդ բաղադրիչներ
Ավանդաբար, ապուրի պինդ բաղադրիչներն ընտրվում են ըստ սեզոնի՝ ընդգծելու համար ապուրին բնորոշ մթերքները։ Գույնը, համը և կառուցվածքը նույնպես կարևոր են: Ուժեղ համով մթերքները, օրինակ՝ սոխը, համակցված են չեզոք մթերքների հետ (tofu): Լողացող բաղադրիչները (wakame) և խորտակվող բաղադրիչները (կարտոֆիլը) նույնպես լրացնում են միմյանց: Չնայած նրան, որ ընդհանուր առմամբ ճապոնական խոհանոցում օգտագործվող գրեթե բոլոր մթերքները հանդիպում են միսոշիրուի մեկ տեսակի մեջ, սովորաբար մեկտեսակի մեջ տարբեր մթերքների մեծ քանակություն չկա:
Եթե ​​միսոսիրուին ավելացնում են խոզի միս, ապա այս ապուրը կոչվում է թոնջիրու՝ «խոզի ապուր»։
Միսոսիրուի արագ պատրաստման եղանակ
Չորացած վակամե ջրիմուռներով և տոֆուով միսո խտանյութը ժողովրդականություն է ձեռք բերել Ճապոնիայում, քանի որ դրանով կարելի է արագ պատրաստել լիարժեք ապուր՝ դրա վրա լցնելով եռացող ջուր: Միսոշիրուի խտանյութերը վաճառվում են ողջ երկրում, ինչպես նաև արտասահմանում: Սովորական պահպանման ժամկետը 3-ից մինչև 12 ամիս է:
Վապպանի
Վապպանին (ճապ.՝ わっぱ煮) ապուր է, որը պատրաստվում է միայն Ավասիմաուրայում (Նիիգաթա։ Մայրու «վապպայի» մեջ լցնում են միսոսիրու, ձուկ և բանջարեղեն, այնուհետև տաքացնում են տաք քարերի վրա։
Ազդեցություն առողջության վրա
Ճապոնական քաղցկեղի ազգային կենտրոնի հետազոտությունը պնդում է, որ միսոսիրուի օգտագործումը նվազեցնում է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնական խոհանոց
Բյուրոկրատիա
Պատմություն
Չնայած նրան, որ «բյուրոկրատիա» տերմինը գործածության մեջ է մտել միայն 18-րդ դարի սկզբին, բյուրոկրատական կառավարման ձևը գոյություն է ունեցել դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Բյուրոկրատիայի առաջացման ժամանակաշրջանը համարվում է ձեռագրի գյուտը, այսպիսով, բյուրոկրատներ են եղել դեռևս Հին Շումերում ու Հին Եգիպտոսում։ Հին Չինաստանում բարդ բյուկրատական համակարգ է ստեղծել Կոնֆուցիոսը։ Հռոմեական կայսրությունը ևս ունեցել է բյուրոկրատական համակարգ։ Կայսրության անկումից հետո ավելի բարդ բյուրոկրատական համակարգ կառուցեց Բյուզանդական կայսրությունը։
Ստուգաբանություն
Բյուրոկրատիա ֆրանսերեն բառ է, շրջանառության մեջ է մտել 1745 թվականին ֆրանսիացի տնտեսագետ Մարկիզ դե Գուրնեի (Vincent de Gournay) կողմից։ Նա բյուրո (bureau) գոյականին, որը նշանակում է և՛ հիմնարկ, և՛ գրասեղան, ավելացրել է հունարեն կրատոս (κράτος) բայը, որը նշանակում է ղեկավարել, իշխել։ Ստացվել է բյուրոկրատիա, որը նշանակում է պաշտոնյաների իշխանություն։ Սկզբում այն կրում էր երգիծական նվաստացուցիչ իմաստ ։
Մեկնություններ
Բոլոր ժամանակակից կազմակերպություններն իրենց բնույթով բավականաչափ բյուրոկրատական են։ Սկզբնական շրջանում այս բառը կիրառվում էր միայն իշխանական հիմնարկների վերաբերյալ, բայց աստիճանաբար բառի նշանակությունը ընդլայնվեց և այժմ վերագրվում է բոլոր խոշոր կազմակերպություններին։
Անգլերենում բյուրոկրատիա բառը առաջին անգամ, դարձյալ բացասական երանգով, կիրառվել է 1815 թվականին Լոդոնի Թայմս օրաթերթում.
Իռլանդական վիպասան Լեդի Մորգանը 1818 թվականին բյուրոկրատիայի մասին գրել է. «Բյուրոկրատիա կամ բռնակալական հիմնարկ, որը երկար ժամանակ իշխում էր Իռլանդիայում» ։
Ֆրանսիական գրող Բալզակը բյուրոկրատիան անվանել է «պիգմեյների ղեկավարած հսկայական իշխանություն»։ Այս տեսակետը պահպանվում է նաև մեր օրերում։ Բյուրոկրատիան հաճախ ասոցացվում է քաշքշուկի, անարդյունավետության և շռայլության հետ։
19 - րդ դարի կեսերին օգտագործվել է չեզոք իմաստով նկատի ունենալով կառավարման համակարգի ոչ ընտրովի պաշտոնյաներին, որոնք միապետության կամակատարն էին միայն ։
Անգլիական երգիծաբան Սիրիլ Նորքոթ Պարկինսոնը կատարել է բյուրոկրատիայի փայլուն վերլուծություն, որը հիմնված է այն մտքի վրա, որ պաշտոնյաներն անսահմանորեն ընդլայնում են իրենց գործունեության սահմանները, որպեսզի զբաղեցնեն իրենց ունեցած ազատ ժամանակն ամբողջությամբ ։ Ըստ «Պարկինսոնի օրենքի» աշխատանքը ձգվում է այնպես, որպեսզի լրանա դրա իրականացման համար հատկացված ամբողջ ժամանակը: Բյուրոկրատիան աճում է ոչ այն պատճառով, որ պաշտոնատար անձինք իրենց վրա են վերցնում նոր պարտականություններ, որոնք նախկինում չունեին, այլ որովհետև նրանք միշտ զբաղված տեսք պետք է ունենան։ Նրանք խնդիրներ են տեսնում անգամ այնտեղ, որտեղ իրականում որևէ խնդիր չկա, իսկ հետո հսկում են իրենց ենթականերին, որոնք էլ իրենց հերթին հսկայական ժամանակ են վատնում հաշվետվություններ և զեկուցագրեր գրելու և իրենց վերադասին ներկայացնելու վրա։ Այս գործընթացը շարունակական բնույթ է կրում, ընդ որում ձևաթղթերի լրացնելը, հաշվետվություններ գրելը և անձնական գործերը վարելը բոլորովին էլ չեն լուծում բյուրոկրատիայի առջև դրված խնդիրները ։
Ավստրիացի տնտեսագետ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսը 1944 թվականին նշել է, որ բյուրոկրատիա տերմինը միշտ վիրավորական իմաստով է գործածվել ։ 1957 թվականին ամերիկյան սոցիոլոգ Ռոբերտ Մերթոնը նշել է, որ «բյուրոկրատ» տերմինը դարձել է մակդիր ։
Բյուրոկրատիան ըստ Վեբերի
Որոշ քանակությամբ բյուրոկրատական կազմակերպություններ գոյություն են ունեցել նաև ավանդական դարձած հասարակարգերում։ Օրինակ, կայսերական Չինաստանում կային բյուրոկրատական պաշտոնյաներ, որոնք պատասխանատվություն էին կրում իշխանության բոլոր գործողությունների համար։ Բյուրոկրատիայի հիմնական ձևերից մեկը բանակն է եղել։ Մեր ժամանակներում բյուրոկրատիան ամբողջությամբ ծավալվելով առկա է հասարակական կյանքի գրեթե բոլոր ոլորտներում։ Բյուրոկրատական կազմակերպությունների ծագումն ու աճման բնույթը պարզաբանելու համար Վեբերը ստեղծել է բյուրոկրատիայի իդեալական պատկեր ։ Վեբերը թվարկում է իդեալական բյուրոկրատիայի մի քանի բնութագրեր ։
Բյուրոկրատիայի հիմնական պահանջները
Բյուրոկրատներին ներկայացվող հիմնական պա­հանջները ձևակերպել է Մ. Վեբերը։ Դրանք են. Ավատատիրական և ամբողջատիրական համակարգերում բյուրոկրատիան վեր է ած­վում իր շահերը հետապնդող փակ կաս­տայի։ Ժողովրդավարական համակար­գերում հասարակական կյանքի բյուրոկրատացումը կանխում են ռոտացիայի սահմանված ժամկետներում կազմի համամասնական նորացման, համապատասխան մարմինների կողմից իրակա­նացվող վերահսկողության և այլ միջոցներով։
Բյուրոկրատիա և օլիգարխիա
Վեբերի ստեղծած բյուրոկրատիայի մոդելից հետևում է, որ իշխանությունը որպես կանոն վերևում է կենտրոնանում։ Մեծ հիմնարկը բուրգի նման է, որի հիմքում աննշան իշխանություն ունեցող մեծամասնությունն է։ Վեբերի աշակերտ և գործընկեր Ռոբերտ Միխելսը այդ դիտարկումը կիրառելով սահմանել է «օլիգարխիայի ոսկե օրենքը» ։ Օլիգարխիա նշանակում է քչերի իշխանություն և որքան բարձր է բյուրոկրատացման աստիճանը, այնքան ավելի է այն կենտրոնանցած բարձր պաշտոններ զբաղեցնող քիչ թվով մարդկանց ձեռքերում։ Միխելը իր թեզիսը կազմել էր Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության զարգացման վերլուծության հիման վրա, որը կողմնորոշվում էր քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացում զանգվածների լայն մասնակցության վրա։ 20-րդ դարի առաջին տասնամյակի ընթացքում կուսակցությունը գերմանական քաղաքականության հիմնական շարժիչ ուժ հանդիսացավ։ Կուսակցության շարքերի աճին զուգընթաց նրա հաջողությունները հանգեցրին նրա ներքին բյուրոկրատիայի աճին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կառավարման համակարգեր Կատեգորիա:Եզրույթներ
Աստերոիդների ցանկ (31101-31200)
Աստերոիդների ցանկ (31001-31100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (31201-31300)
Սիմսոր
Սիմսոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսային սահմանից ոչ հեռու՝ Գյունեկ գետի ավազանին պատկանող փոքրիկ գետակի ափին։
Սիմսորից 10 կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է Սիմսոր Ներքին գյուղը, իսկ 20 կմ հարավ-արևելք՝ Սիվսոր գյուղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կիրակոս (մանրանկարիչ)
Կիրակոս կամ Կյուրակոս (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), հայ գրիչ և մանրանկարիչ։
Կիլիկիայի մանրանկարչության դպրոցի XIII դար 2-րդ կեսի նշանավոր ներկայացուցիչ։ Աշխատել է Հռոմկլայում։
Առավել նշանակալից է 1249 թվականին ծաղկազարդած Ավետարանը, որ գրվել և պատկերազարդվել է Կոստանդին Ա կաթողիկոսի պատվերով։ Պարունակում է ավետարանիչների պատկերներ, ճոխ զարդարված խորաններ, անվանաթերթեր, լուսանցազարդեր։ Կիրակոսի պատկերազարդած ձեռագրերի մանրանկարները վկայում են, որ մանրանկարչության այն նրբագեղ ոճը, որ բնորոշ դարձավ կիլիկյան դպրոցին ընդհանրապես, կազմակերպված ձևով հանդես եկավ XIII դարի 40-50-ական թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ Կատեգորիա:Մանրանկարչություն
Վոստոկ (գյուղ, Իլիշևսկի շրջան)
Վոստոկ (Восток, Восток), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոիվանովկա (գյուղ, Նիժնեգորսկի շրջան)
Նովոիվանովկա (Новоіванівка, Novoivanovka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոիվանովկա գյուղում բնակվում էր 689 մարդ։
Մաեռու
Մաեռու (Maeru), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կեիլա շրջանում։
Նովոիվանովկա (գյուղ, Նիժնեգորսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նիժնեգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մաեռու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 103 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կեիլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սլուդիցի (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Սլուդիցի (Слудицы), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 103 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռենատո Գուտտուզո
Ռենատո Գուտտուզո (Renato Guttuso, ), իտալացի նկարիչ և խաղաղության ակտիվ մարտիկ։ 1940 թվականից Իտալիայի կոմկուսի անդամ, 1956 թվականից ԿԿ-ի անդամ։ Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս (1960 թվական)։
Գործունեություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում մասնակցել է դիմադրության շարժմանը։ Հետպատերազմյան շրջանում եղել է իտալական նկարիչների «Արվեստի նոր ճակատ» ընկերության (1946-1948 թվականներ) ռեալիստական թևի պարագլուխը։ 1930-1940-ական թվականներին ստեղծել է հակաֆաշիստական գործեր («Գնդակահարություն», 1938 թվական, ժամանակակից արվեստի պատկերասրահ, Հռոմ, «Խաչելություն», 1940-1941 թվականներ, «Gottmit uns!» («Մեզ հետ է աստված») գծանկարների շարքը, տուշ, տեմպերա, 1944-1945 թվականներ, արժանացել է Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի Խաղաղության ոսկե մեդալի, 1950 թվական)։ Պատկերել է կապիտալիստական Իտալիայի սոցիալական հակասությունները («Սիցիլիայի գյուղացիները գրավում են, կալվածատիրակաև հողերը», 1948-1950 թվականներ, գերմանական ակադեմիա, Բեռլին, «Բուգի-վուգին Հռոմում», 1952 թվական, Ֆարինելիի հավաքածու, Հռոմ, «Բանավեճ», 1959 թվական, Թեյտ պատկերասրահ, Լոնդոն, «Ամբոխ», 1960 թվական, Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։ Գուտտուզոյի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում բնանկարը և նատյուրմորտը («Կալաբրիայի բնանկարը», 1953 թվական, «Զամբյուղ, ունելի և մուրճ», 1961 թվական)։ Գուտտուզո «Ժողովուրդների խաղաղությունն ամրապնդելու համար» Միջազգային լենինյան մրցանակի դափնեկիր է (1972 թվական)։ 1975 թվականին Գուտուզոն եղել է Երևանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Պապիկի, տատիկի և հավիկ Րյաբայի մասին
Պապիկի, տատիկի և հավիկ Րյաբայի մասին (Про деда, бабу и курочку Рябу), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում, 1982 թվականին, «Հավիկ Րյաբան» ռուսական ժողովրդական հեքիաթի մոտիվներով։ Մուլտֆիլմում չի արտասանվում ոչ մի բառ, հնչում է միայն երաժշտություն։
Սյուժե
Առավոտ է։ Գյուղական խրճիթում երգում է աքաղաղը։ Պապիկը վեր է կենում վառարանի կողքից։ Տատիկը արդեն արթնացել է և խրճիթ է բերում կաթով լիքը դույլերը։
Պապիկը ուզում է ուտել և սպասում է, թե երբ պիտի հավիկը ձու ածի։
Իսկ հավիկը չի ածում։
Տատիկը կերակրում է հավիկին, շոյում նրան և հոգ տանում նրա մասին։
Տատիկը միացնում է ինքնաեռը։ Պապիկը երազում է ձվածեղի մասին։ Պապիկը ցախ է կոտրատում։ Տատիկը լվանում է թավան։ Ծերունիները սպասում են, թե երբ պիտի հավիկը ձու ածի։ Դրանից էր կախված` արդյո՞ք նրանք կնախաճաշեն, թե ոչ։
Ժամանակը անցնում է, իսկ հավիկն այդեպ էլ ձու չի ածում։
Պապիկը զվարճացնում է հավիկին, օրորում է նրան Այդ չտեսնված ուշադրությունից հավիկը ձու է ածում, բայց ձուն սովորական չէր, այլ` ոսկե։
Ծերունիները չեն կարողանում կոտրել ձուն։ Դրա վրա կոտրում են ողջ խոհանոցային պարագաները։ Ամբողջ խրճիթին կործանում էր սպասվում, իսկ ձուն չէր կոտրվում։
Ավերածություններին իր բնից հետևում է մուկը։ Մուկը մոտենում է ոսկե ձվին և կոտրում ձուն։ Իսկ նրա ներսում ոչինչ չկար։
Ուտելիք չկա և չի էլ սպասվում։ Պապիկը լացում է։ Տատիկը լացում է։
Տատիկը հավաքում է ոսկե ձվի փշուրները ավելով և գոգաթիակով։
Հավիկը մխիթարում է պապիկին և տատիկին և նրանց համար ածում է սովորական, այլ ոչ թե ոսկե ձու։
Ծերունիները ուրախ են։ Սեղանին ձու կա, այսինքն` նրանք այդ օրը քաղցած չեն մնա։
Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է «Հավիկ Րյաբան» մուլտֆիլմերի հավաքածուում («Սոյուզմուլտֆիլմ»), DVD ձևաչափ, ներկայացուցիչ` «Սոյուզ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1982 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Դավիդովի մուլտֆիլմեր
Մարդու իրավունքների տեղեկատվական կենտրոն
Մարդու իրավունքների տեղեկատվական կենտրոն (ՄԻՏԿ, Inimõiguste Teabekeskus, The Legal Information Centre for Human Rights), էստոնական իրավապաշտպան կազմակերպություն։
Պատմություն
Մարդու իրավունքների կենտրոնի ստեղծումը մի շարք նախագծերից մեկն էր, որը ֆինանսավորվել է Դանիայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից՝ DANIDA ծրագրի շրջանակներում և ուղղված էր Էստոնիայում ժողովրդավարության զարգացմանն ու փոքրամասնություններին էստոնական հասարակության մեջ ինտեգրման գործընթացին աջակցելուն։
Էստոնիայի ոստիկանության անվտանգության ծառայության 2007 թվականի զեկույցում Կենտրոնը համարվում է թշնամական կազմակերպություն, որը հրահանգներ ստանում է ռուս դիվանագետներից և գիտնականների կողմից «գիտական հետազոտություններ» է իրականացնում «առանց հատուկ կրթության»։ Կենտրոնը հերքում է այդ մեղադրանքները՝ մատնանշելով իր աշխատակիցների գիտական որակավորումները, անհիմն մեղադրանքներ համարելով ռուս դիվանագետներից հրահանգներ ստանալը և ուղղակի ոչ ստույգ KAPO-ի այն պնդումը, որ կազմակերպության անդամների կեսից ավելին «Սահմանադրական կուսակցության» անդամ են։
Amnesty International-ն իր 2010 թվականի զեկույցում նշել է.
Համացանցում հրապարակված պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն, նա Սահմանադրական կուսակցության անդամ չէ և չի գրանցվել եվրոպական ընտրություններին մասնակցելու համար` որպես որևէ կուսակցության անկախ թեկնածու ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ՄԻՏԿ-ը մասնակցել է «Տարկոևը և մյուսներն ընդդեմ Էստոնիայի», «Կորոբովը և մյուսներն ընդդեմ Էստոնիայի» և «Տալին ընդդեմ Էստոնիայի» դատավարություններին ։
Նպատակներ
Մարդու իրավունքների կենտրոնն իր գործունեությունն իրականացնում է համաձայն ռազմավարական ծրագրի կանոնադրության, որը մշակվել է 1997 թվականին՝ Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոնի մասնակցությամբ։ Ռազմավարական ծրագրի համաձայն սահմանվել են Մարդու իրավունքների զարգացման կենտրոնի հիմնական նպատակները և գործունեության ուղղությունները։
ՄԻՏԿ-ի գործունեության հիմնական ուղղություններն են` մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, մարդու իրավունքի բնագավառում իրավաբանական ուսուցումը, արդարադատության մատչելիության ապահովումը, իրավաբանական աջակցությունը, հասարակության մեջ ինտեգրման և միջազգային երկխոսության խթանումը, ինչպես նաև մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակի վերլուծությունը, ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները և էստոնական օրենսդրության մոնիտորինգը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայում հիմնված իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Էստոնիայում Կատեգորիա:Տալլին
Բջջային շնչառություն
Բջջային շնչառությունը նյութափոխանակության ռեակցիաների և գործընթացների շարք է, որոնք տեղի են ունենում օրգանիզմների բջիջներում` սննդանյութերի կենսաքիմիական էներգիան ԱԵՖ-ի վերածելու համար։
Շնչառության մեջ ներգրավված ռեակցիաները կատաբոլիկ ռեակցիաներն են, որոնք մեծ մոլեկուլները բաժանում են փոքրերի ՝ գործընթացում անջատելով էներգիա։ Բջջային շնչառությունը բջիջների կենսագործունեության համար անհրաժեշտ քիմիական էներգիան ստանալու հիմնական ուղիներից է։
Բջջային շնչառությունը համարվում է էկզոթերմային օքսիդավերականգնման ռեակցիա, որն արձակում է ջերմություն։ Ընդհանուր ռեակցիան տեղի է ունենում կենսաքիմիական մի շարք քայլերի հաջորդականությամբ, որոնց մեծ մասը օքսիադավերականգնման ռեակցիաներ են։ Չնայած բջջային շնչառությունը տեսականորեն այրման ռեակցիա է՝ այն նման չէ մյուս այրման ռեակցիաներին, քանի որ ռեակցիաների ընթացքում էներգիայի անջատումը շատ դանդաղ է ընթանում։
Կենդանիների և բույսերի կողմից բջջային շնչառության ընթացքում հաճախ օգտագործվող սննդանյութերը ներառում են շաքար, ամինաթթուներ և ճարպաթթուներ, իսկ ամենահաճախ հանդիպող օքսիդիչը թթվածինն է (O2)։ ԱԵՖ-ում պահեստավորված քիմիական էներգիան հետագայում օգտագործվում է էներգիա պահանջող գործընթացներում՝ ներառյալ կենսասինթեզը, բջջաթաղանթով մոլեկուլների փոխադրումը և այլն։
Էներգետիկ փոխանակություն
Ճարպերը նախապես ճեղքվում են գլիցերինի և ճարպաթթուների և որպես էներգիայի աղբյուր սկսվում են օգտագործվել գլխավորապես այն ժամանակ, երբ վերջանում են ածխաջրերը։ Սակայն կան բջիջներ, որոնք գերադասում են՝ որպես էներգիայի աղբյուր օգտագործել ճարպաթթուները ։
Սպիտակուցները նախապես ճեղքվում են ամինաթթուների և որպես էներգիայի աղբյուր օգտագործվում, եթե վերջացել են բջջում ածխաջրերը և ճարպերը, քանի որ սպիտակուցները բջջում իրականացնում են այլ շատ կարևոր ֆունկցիաներ։ Սպիտակուցները որպես էներգիայի աղբյուր կարող են օգտագործվել միայն երկար սովահարության հետևանքով։
Բջջում ԱԵՖ-ի սինթեզը տեղի է ունենում երկու ճանապարհով՝ թթվածնային(աէրոբ) շնչառություն կամ անթթվածին(անաէրոբ) շնչառություն։
Գլիկոլիզ
Գլիկոլիզը նյութափոխանակության ուղի է, որն ընթանում է բոլոր կենդանի օրգանիզմների բջիջների ցիտոպլազմայում։ Գլիկոլիզը ռեակցիաների շարք է, որոնց արդյունքում գլյուկոզը տրոհվում է պիրուվատի (3 ածխածնի ատոմ պարունակող միացություն) երկու մոլեկուլի, և պրոցեսի արդյունքում էներգիա է անջատվում։ Գլիկոլիզը սկզբնական փուլ է, որից հետո ԱԵՖ-ի սինթեզի համար կա՛մ թթվածնային շնչառություն է տեղի ունենում, կա՛մ՝ անթթվածին։
Գլիկոլիզը կարելի ներկայացնել մի քանի հիմնական փուլերով․
Այսպիսով՝ գլիկոլիզի արդյունքում մեկ մոլեկուլ գլյուկոզից առաջանում են 2 մոլեկուլ պիրուվատ, 2 մոլեկուլ վերականգնված NAD և 2 մոլեկուլ ԱԵՖ(4 ԱԵՖ առաջացավ գլիկոլիզի ընթացքում, իսկ 2-ն էլ ծախսվել էր ֆոսֆորիլացման փուլում, 4-2=2):
Պիրուվատի օքսիդացում
Գլիկոլիզին հաջորդում է պիրուվատի օքսիդացումը։ Պիրուվատը ակտիվ տրանսպորտով անցնում է ցիտոպլազմայից և մտնում միտոքոնդրումի մատրիքս։ Այնտեղ այն դեկարբօքսիլացվում է(CO2 է պոկվում) և դոհիդրոգենացվում է(ջրածին է պոկվում), միանում է CoA-ին(կոէնզիմ A) և առաջանում է ացետիլ CoA։ Պիրուվատից անջատված ջրածինը միանում է NAD-ին, և վերջինս վերականգնվում է։ Տեղի է ունենում հետևյալ ռեակցիան․
պիրուվատ + CoA + NAD→ացետիլ CoA + CO2+ վերականգնված NAD
Կիտրոնաթթվի ցիկլ
Նախորդ փուլում առաջացած ացետիլ CoA-ն միանում է չորս-ածխածնով մոլեկուլի հետ և անցնում է ռեակցիաների ցիկլ՝ ի վերջո նորից վերածվելով մեկնարկային չորս-ածխածնով մոլեկուլի։ ԱԵՖ, NADH և FADH2 են արտադրվում, և ածխաթթու գազ է անջատվում։
Օքսիդատիվ ֆոսֆորիլացում
Նախորդ փուլերում ստեղծված NADH և FADH2 մոլեկուլներն իրենց էլեկտրոնները տալիս են միտոքոնդրիումի թաղանթի էլեկտրոնափոխադրիչ շղթային և նորից վերադառնում են իրենց "դատարկ" ձևերին (NAD+ և FAD)։ Վերականգնված NAD-ից պոկված ջրածնի ատոմները վերցվում են միտոքոնդրիումի թաղանթի փոխադրիչների կողմից և օքսիդանում են, այսինքն՝ էլեկտրոն են կորցնում.
H2-2e→2H+
Էլեկտրոները անցնում են միտոքոնդրիումի թաղանթում առկա փոխադրիչներով՝ էներգիայի նվազման ուղղությամբ, և այս ընթացքում էներգիա է անջատվում, որն օգտագործվում է H+ իոնները թաղանթից դեպի միջմեմբրանային տարածքներ ակտիվ տրանսպորտով փոխադրելու համար։ Միտոքոնդրիումների չվնասված թաղանթն իոնների համար անթափանցել է, այդ պատճառով՝ H+ դրական լիցքավորված մասնիկները թաղանթի արտաքին կողմում են կուտակվում, հետևաբար՝ թաղանթի դրսում գերակշռում է դրական լիցքը. H+ կատիոնները պետք է էլեկտրաքիմիական գրադիենտի նվազման ուղղությամբ շարժվեն և թաղանթից այս կողմ անցնեն։
Միտոքոնդրումի թաղանթի որոշ հատվածներում առկա են ԱԵՖ սինթեզող ԱԵՖ-սինթազ ֆերմենտներ։ Ֆերմենտի մոլեկուլում կա անցուղի, որի միջով կարող են անցնել ջրածնի իոնները (H+)։ ԱԵՖ-սինթազ ֆերմենտի անցուղով ջրածնի իոնների անցման ժամանակ անջատված էներգիայի հաշվին տեղի է ունենում ԱԿՖ-ից և ֆոսֆորական թթվից ԱԵՖ-ի սինթեզ։ Գումարային հաշվով՝ օքսիդատիվ ֆոսֆորիլացման արդյունքում մեկ մոլեկուլ գլյուկոզից, ի վերջո, մոտ 30 մոլեկուլ ԱԵՖ է առաջանում։
Էլեկտրոնափոխադրիչ շղթայի վերջին էլեկտրոն ընդունողը թթվածինն է․ միտոքոնդրումի մատրիքսում թթվածնի էլեկտրոն և պրոտոն են միանում, և առաջանում է ջուր․
Օ2+4e+4H+→2H2O
Թթվածնային ճեղքման շատ ռեակցիաներ (ջրածնի ատոմների օքսիդացում, էլեկտրոնների փոխադրում, թթվածնի վերականգնում և այլն) ուղեկցվում են էներգիայի անջատմամբ։ Արդյունքում՝ յուրաքանչյուր 2 մոլեկուլ կաթնաթթվի լրիվ ճեղքումից անջատվում է 2800 կՋ էներգիա։ Այդ էներգիայի մոտ կեսը կուտակվում է ԱԵՖ-ի ձևով, իսկ մնացածը ցրվում է՝ որպես ջերմություն։
Կաթնաթթվի թթվածնային ճեղքումը ներկայացվում է հետևյալ հավասարումով.
2C3H6O3+6O2+36ԱԿՖ+36H3PO4→36ԱԵՖ+6CO2+42H2O
Գումարելով անթթվածին և թթվածնային գործընթացների հավասարումները՝ կստանանք գլյուկոզի մոլեկուլի լրիվ ճեղքման հավասարումը.
C6H12O6+6O2+38ԱԿՖ+38H3PO4→38ԱԵՖ+6CO2+44H2O
Գլյուկոզի լրիվ ճեղքման գումարային հավասարումը պրոկարիոտ օրգանիզմներում կլինի.
C6H12O6+6O2+26H3PO4+26ԱԿՖ→6CO2+26ԱԵՖ+32H2O
Անթթվածին շնչառություն
Երբ թթվածնի մոլեկուլ առկա չէ, ջրածինը չի կարող միանալ դրան, հետևաբար՝ էլեկտրոնափոխադրիչ շղթան կդադարի է գործել, և այլևս օքսիդատիվ ֆոսֆորիլացումը չի շարունակվի, և ԱԵՖ չի սինթեզվի։ Անթթվածին(անաէրոբ) շնչառությունը կարող է ընթանալ երկու ճանապարհով։
Շատ միկրոօրգանիզմներում(օրինակում՝ խմորասնկերում) և որոշ բույսերի հյուսվածքներում վերականգնված NAD-ից անջատված ջրածինը անցնում է էթանալին(CH3CHO)։ Այս քայլի շնորհիվ NAD է առաջանում, և գլիկոլիզը շարունակվում է։ Սկզբում, պիրուվատը դեկարբօքսիլացվում է մինչև էթանալ, իսկ էթանալը վերականգնվում է և վերածվում էթանոլի(C2H5OH)՝ ալկոհոլ դեհիդրոգենազ ֆերմենտի շնորհիվ։ Պրոցեսը կոչվում է ալկոհոլային ֆերմենտացում։ Որոշ այլ միկրոօրգանիզմներում և կաթնասունների մկաններում թթվածնի բացակայության պայմաններում պիրուվատը ջրածնի ընդունիչ է հանդիսանում և լակտատ դեհիդրոգենազ ֆերմենտի միջոցով վերածվում է լակտատի։ Նորից, NAD է առաջանում, և գլիկոլիզը շարունակվում է։ Այս ուղին կոչվում է լակտատային ֆերմենտացում։
Այսպիսով՝ անաէրոբ շնչառության արդյունքում գլիկոլիզի մասնակցած մեկ մոլեկուլ գլյուկոզից առաջանում է 2 մոլեկուլ ԱԵՖ"
Որոշ եզրակացություններ
1.ԱԵՖ-ի սինթեզը գլիկոլիզի ընթացքում թաղանթի առկայության կարիք չի զգում։ Այն ընթանում է նաև փորձանոթում,↵եթե առկա են բոլոր անհրաժեշտ նյութերը և ֆերմենտները։ Թթվածնային ճեղքման իրականացման համար անհրաժեշտ է միտոքոնդրիումների չվնասված ներքին թաղանթ, քանի որ որոշիչ դերն են խաղում նրանում ընթացող էլեկտրական երևույթները։
2.Բջջում մեկ մոլեկուլ գլյուկոզի ճեղքումը մինչև ածխաթթու գազ և ջուր՝ ապահովում է 32 մոլեկուլ ԱԵՖ-ի սինթեզ, որից 2 մոլեկուլը սինթեզվում է անթթվածին փուլում, իսկ 30 մոլեկուլը՝ թթվածնային։ Այսպիսով` թթվածնային գործընթացը 15 անգամ ավելի արդյունավետ է, քան անթթվածինը։
3.Նորածին երեխաների, կենդանիների մերկ ծնված ձագերի, ձմեռային քուն մտած կենդանիների մեջքի մասում կա գորշ գույնի ճարպ։ Նրա բջիջներում շատ միտոքոնդրիումներ կան, որոնց թաղանթը ներթափանցված է ծակոտիներով։ Դրանցով ազատորեն անցնում են ջրածնի իոնները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նյութափոխանակություն Կատեգորիա:Բջջային շնչառություն
Մաթիաս Բել
Մաթիաս Բել (Matthias Bel; Bél Mátyás; Matej Bel; Matthias Belius, ), լյութերական քահանա և Հունգարիայի թագավորության էրուդիտ։ Նա հայտնի է նաև որպես Հունգարիայի Մեծ հերոս (Magnum Decus Hungariae): Բելն իրեն բնութագրում է «lingua Sla-vus, natione Hungarus, eruditione Germanus»-ում («լեզվով` սլավոնական, ազգությամբ` հունգարացի, Էրուդիցիայով` գերմանացի») ։
Կենսագրություն
Մաթիաս Բելը ծնվել է Օչովայում (Ocsova), Հունգարիայի թագավորություն (այժմ Očová, Սլովակիա)։
Ըստ որոշ աղբյուրների, սլովակերեն, նա իրեն համարում էր էթնիկ Սլովակ  <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">[], չնայած Բելն անվանել է իրեն «լեզվով` սլավոնական, ազգությամբ` հունգարացի, Էրուդիցիայով` գերմանացի»։ 1710 թվականին նա ամուսնացել է Հունգարիայից էթնիկ գերմանուհի Սյուզաննա Հերմանի հետ։ Նրանք ունեցան ութ երեխա։
Բելը հաճախել է Լուչենեցի (Losonc), Կալինովոյի (Kálnó) և Դոլնա Ստրեհովայի (Alsósztregova) դպրոցներ, ապա սովորել է Բանսկա Բիստրիցայի (Besztercebánya) և Պրեսբուրգի (այժմ Բրատիսլավա), որոշ ժամանակ` Վեսպրեմի գիմնազիաներում և Պապա քաղաքի կալվինական քոլեջում։ 1704-1706 թվականներին ուսանել է աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն և բժշկություն Հալլեի համալսարանում և Մագդեբուրգի մոտ մոտ գտնվող Klosterbergen դպրոցում նշանակվել է ավագ քահանա։ Ավելի ուշ, վերադառնալով Հունգարիայի թագավորություն, դարձել է ռեկտորի օգնական, իսկ ավելի ուշ` Բանսկա Բիստրիցայի լյութերական գիմնազիայի ռեկտոր, որտեղ նա միաժամանակ նաև քահանա էր։ 1714-1719 թվականներին Լյութերական գիմնազիայի ռեկտոր էր, ապա Պրեսբուրգի գերմանական լյութերական եկեղեցու քահանա։
Բելը մահացել է 1749 թվականի օգոստոսի 29-ին։ Թաղվել է Պրեսբուրգում։
Ընտիր աշխատություններ
Բելը խոսում էր սլովակերեն, հունգարերեն և գերմաներեն, սակայն նրա ստեղծագործությունները հիմնականում լատիներեն էին լույս տեսնում։
Բելն իր կյանքի ընթացքում երբեք չի տպագրվել սլովակյան լեզվով ։ Սլովակերենի գրավոր ձևակերպման առաջին փորձը կատարվել է միայն 1787 թվականին` արդեն նրա մահվանից հետո։ Երկրի ներսում սլովակյան ապստամբները այդ ժամանակ օգտագործեցին այսպես կոչված աստվածաշնչյան չեխերենը, որով կատարվեց Աստվածաշնչի թարգմանությունը, հայտնի որպես Կրալիկի Աստվածաշունչ ։
Բելի հայտնի ստեղծագործություններից մեկը հանդիսանում է Institutiones linguae Germanicae-ն (գերմանական քերականության կանոններ), գրված լատիներեն հունգարացիների համար։ Քերականության հրատարակությունը լույս է տեսել 1730 թվականին Հալլեում Գերմանիայում սովորող հունգարացի ուսանողների համար ։ Նա նաև գրել է «Der ungarische Sprachmeister» («Հունգարական լեզվի ուսուցիչ») հայտնի գիրքը, գերմանացիների համար հունգարական քերականությունը ։
Ժառանգություն
Բելն աշխատել է մանկավարժության, փիլիսոփայության, բանասիրության, պատմության և տեսական աստվածաբանության բնագավառներում, նա եղել է հունգարական աշխարհագրական գիտության հիմնադիրը, նկարագրական ազգագրության և տնտեսագիտության հիմնադիր։ Լինելով պիետիզմի առաջատար գործիչ, Բելը հոգևոր գործեր է գրել լյութերական ժամասացության լեզվով։
Որպես ուսուցիչ Բելը գրքեր է գրել բնագիտության դասերի համար, որոնց մեջ ընդգծել է տեսողական գործիքների անհրաժեշտությունը։ Նրա ուսուցման մեթոդները մեծ ազդեցություն ունեցան Հունգարիայում կրթական համակարգի կատարելագործման վրա։
Որպես բանասեր, Բելն առաջինն էր ուսումնասիրել հունգարական ռուները, ներդրում ունեցել հունգարական գրական լեզվի զարգացման մեջ, գրել է հունգարական, լատինական և գերմանական քերականություններ։
Պատվո նշաններ և պարգևներ
Մաթիաս Բելը բարձրացել է ազնվական աստիճանի Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլ VI-ի կողմից և ստացել ոսկե մեդալիոն իր (Բելի) սեփական դիմանկարով Պապի Կլեմենտ XII-ի կողմից։
Մաթիաս Բելի համալսարանը (Univerzita Matei Bela) Բանսկա Բիստրիցայում կրում է իր անունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Սլովակիայի գիտական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Սլովակ գիտնականներ
Սնուկ
Սնուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։
1880 թ.-ին ուներ 15 տուն քուրդ բնակիչ ։
Polaroid Corporation
Polaroid Corporation (հայերեն՝ «Պոլարոիդ»), ամերիկյան ընկերություն, որը զբաղվում է ֆոտոտեխնիկայի, կենցաղային էլեկտրոնիկայի (LCD-հեռուստացույց, դյուրակիր DVD-նվագարկիչներ, թվային լուսանկարի շրջանակ), ինչպես նաև հետախուզական սարքավորումների և զանազան ռազմական արտադրանքների արտադրությամբ։ Այն առավել հայտնի է միաստիճան լուսանկարչական պրոցեսների հավաքածուների, ինչպես նաև այդ հավաքածուները նկարահանող տեսախցիկների մշակմամբ և արտադրմամբ։ Polaroid-ն այնքան սերտորեն է կապվել ակնթարթային լուսանկարչություն հասկացության հետ, որ դրա ապրանքանիշը երկար ժամանակ օգտագործվում էր բուն տեխնոլոգիայի և պատկերների համար, որոնք կոչվում էին «պոլարոիդային»։
Պատմական ակնարկ
«Polaroid» ընկերության հիմնադիր դոկտոր Էդվին Լենդը ծնվել է 1990 թվականին Բրիջփորթում։ Մանկուց փորձարկումներ է արել լույսով, կալեյդոսկոպով և ստերեոսկոպով, ինչն նրան թույլ է տվել 1929 թվականին, լինելով Հարվարդի համալսարանի ուսանող, մշակել և ստեղծել աշխարհում առաջին բևեռացնող նյութը ազատ վաճառքի համար։ Նա առաջինն էր, որն օգտագործել է բևեռացնող սկզբունքը բազմաթիվ սպառողական ապրանքներում՝ սեղանի լամպերի, 3D ակնոցների, հաշվիչների և համակարգիչների LCD էկրանների, արևային ակնոցների համար։ Գյուտերի համար ստացված արտոնագրերի քանակով (535) Էդվին Լենդը զիջում էր միայն Թոմաս Էդիսոնին։ 1963 թվականին խորհրդային գիտության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար Էդվին Լենդն արժանացել է ԱՄՆ բարձրագույն քաղաքացիական մրցանակի՝ Ազատության նախագահական մեդալի։
Polaroid ընկերությունը կազմավորվել է 1937 թվականին, և ակնոցի առաջին զույգը վաճառվել է արդեն 1930-ական թվականների վերջին։ Պահանջարկն աստիճանաբար մեծանում էր, և շուտով Polaroid-ի արտադրանքը դուրս է գալիս Եվրոպայի և Ասիայի սահմաններից։ 1948 թվականին Polaroid ընկերությունը սկսել է արտադել լուսանկարչական ապարատներ, որոնք լուսանկարելուց անմիջապես հետո տալիս էին պատրաստի լուսանկար։ Դրա համար ընկերությունը թողարկել է հատուկ ապարատներ և դրանց համար հատուկ կասետաներ։ Կասետան պարունակում է լուսանկարչական նյութեր կամ լուսանկարչական նյութերի ռեակտիվների կոմբինացիա, որոնք արդյունքում տալիս են պոզիտիվ լուսանկար թղթի վրա։ Հենց այս հայտնագործությունն է լայն տարածում բերել ընկերությանը, թեև ունի նաև այլ՝ ոչ պակաս կարևոր հայտնագործություններ, ինչպես՝ գիշերը տեսնելու հնարավորություն տվող սարք, ջերմացույց և այլն։ Այս արդյունավետ ժամանակաշրջանի ընթացքում ընկերությունն արժանացել է «հայտնագործությունների ֆաբրիկա» կոչմանը։ Ընկերության լուսանկարչական ապարատների հայտնիության գագաթնակետը 1980-1990-ական թվականներին էր։ 1977-1979 թվականներին ընկերությունը թողարկել է նաև Super 8 (Polavision) ձևաչափի շրջելի կինոժապավեն, իսկ 1983 թվականից՝ Polachrome համանման 35-մմ շրջելի կինոժապավեն։ 2000 թվականին ընկերության արտադրանքը դադարել է մրցակցել թվային լուսանկարչության հետ։
2001 թվականի հոկտեմբերին Polaroid-ը սկսել է իր առաջին սնանկության վարույթը։ Դրանից հետո մեկ տարվա ընթացքում ընկերության բիզնեսի մեծ մասը վաճառվել է «Bank One»-ին պատկանող «Imaging Corporation» ընկերությանը։
2003 թվականին ընկերությունը մտել է սպառողական էլեկտրոնիկայի շուկա և սկսել արտադրել շարժական DVD-նվագարկիչներ և LCD-հեռուստացույցներ։ 2005 թվականի ապրիլին «PGW» ընկերությունը «Imaging Corporation» ընկերությունից 426 միլիոն դոլարով գնել է «Polaroid»-ը։