cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հաճախասրտություն
Հաճախասրտություն (այլ կերպ՝ տախիառիթմիա), սրտի ռիթմի խանգարում է, որի դեպքում սրտի կծկումների հաճախականությունը գերազանցում է ընդունված նորման։ Չափահասների մոտ սրտի կծկումների հաճախականության (ՍԿՀ) գերազանցումը 100 զ/ր համարվում է հաճախասրտություն ։ Նորմայից բարձր սրտի կծկումների հաճախականությունը կարող է համարվել նորմալ (օրինակ՝ ֆիզիկական ակտիվության ժամանակ) կամ ոչ նորմալ (օրինակ՝ սրտի էլեկտրական խանգարումների ժամանակ)։
Պատճառներ
Հաճախասրտության պատճառներից են․
Ախտորոշում
Մարդու սրտի կծկումների հաճախության նորմայի վերին սահմանը կախված է տարիքից։ Տարբեր տարիքային խմբերի համար սահմանված են հետևյալ սահմանները ․
Սրտի կծկումների հաճախականությունը դիտարկվում ըստ կլինիկական վիճակի, օրինակ՝ սեպսիսի դեպքում հաճախասրտություն է համարվում ՍԿՀ >90 զ/ր։ Սրտամկանի արագ  կծկման դեպքում, կծկումները քիչ էֆեկտիվ են լինում և քիչ արյուն է հասնում տարբեր օրգաններ և հյուսվածքներ, այդ թվում և սրտամկանին։ Սրտի կծկումների հաճախացումը հանգեցնում է սրտամկանի կողմից թթվածնի պահանջի մեծացման, որը կարող է բերել ռիթմ կախյալ իշեմիայի ։
Հարաբերական հաճախասրտության դեպքում սրտի կծկումների հաճախականությունը ավելին է, քան բնորոշ է տվյալ հիվանդությանը։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Հաճախասրտության տեսակը որոշելու համար կիրառվում է էլեկտրասրտագրություն։ QRS կոմպլեքսի լայնությամբ պայմանավորված տարբերում ենք նեղ կոմպլեքսային և լայն կոմպլեքսային հաճախասրտություն ։ Ստորև հաճախասրտությունները դասակարգված են ըստ հանդիպման հաճախականության ․
Հաճախասրտությունները դասակարգվում են ըստ էլեկտրասրտագրի վրա QRS կոմպլեքսի լայնության՝ նեղ կոմպլեքսայինի (վերփորոքային հաճախասրտություն) կամ լայն կոմպլեքսայինի։ Նեղ կոմպլեքսային հաճախասրտությունները որպես կանոն ծագում են նախասրտերից, մինչդեռ լայն կոմպլեքսայինները՝ փորոքներից։ Հաճախասրտությունները կարող են դասակարգվել նաև որպես կանոնավոր կամ անկանոն։
Սինուսային հաճախասրտություն
Մարդու օրգանիզմն ունի մի շարք մեխանիզմներ ադեկվատ արյան հոսք և զարկերակային ճնշում ապահովելու համար։ Զարկերակային ճնշման անկման  դեպքում  դիտվում է սրտի կծկումների հաճախացում՝ ճնշման բարձրացման նպատակով։ Այս երևույթը  կոչվում է ռեֆլեկտոր հաճախասրտություն։ Այն կարող է  դիտվել ի պատասխան շրջանառող արյան ծավալի նվազման (ջրազրկմամբ կամ արյունահոսությամբ պայմանավորված) կամ արյունահոսքի կտրուկ փոփոխության դեպքում։ Վերջինիս ամենահաճախ հանդիպող պատճառը օրթոստատիկ հիպոտենզիան է (այլ կերպ կոչվում է նաև պոստուրալ հիպոտենզիա)։ Տենդը, հիպերվենտիլյացիան, դիարեան (փորլուծությունը) և ծանր ինֆեկցիաները  նույնպես կարող են հաճախասրտության պատճառ հանդիսանալ, հիմնականում մետաբոլիկ պահանջների բարձրացման պատճառով։
Սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվացումը հանգեցնում է սրտի կծկումների հաճախացման, պայմանավորված ինչպես սիմպաթիկ նյարդաթելերի անմիջական ազդեցությամբ սրտամկանի վրա, այնպես էլ էնդոկրին համակարգի հորմոններով միջնորդավորված, ինչպիսին է ադրենալինը, որն ունի նույն ազդեցությունը։ Սիմպաթիկ համակարգի ակտիվացումը սովորաբար պայմանավորված է լինում ֆիզիկական կամ հոգեբանական սթրեսով։ Սա համարվում է այսպես կոչված «կռվիր կամ փախիր» պատասխանի հիմքը։ Սիմպաթիկ նյարդային համակարգը կարող է խթանվել նաև էֆեդրինով, ամֆետամինով կամ կոկաինով։ Որոշ էնդոկրին խանգարումների դեպքում ինչպիսին է օրինակ ֆեոքրոմացիտոման, դիտվում է ադրենալինի գերարտազատում, որը կարող է հանգեցնել հաճախասրտության՝ անկախ նյարդային համակարգի խթանումից։ Հիպերթիրեոզը նույնպես կարող է հաճախասրտության պատճառ հանդիսանալ ։ Սինուսային հաճախասրտության վերին սահման է համարվում 220 զ/ր-ից հանած հիվանդի տարիքը։
Վերփորոքային հաճախասրտություն
Հաճախասրտության այս տեսակը ծագում է փորոքներից վեր, օրինակ՝ նախասրտերից։ Երբեմն այն անվանում են պարոքսիզմալ նախասրտային հաճախասրտություն։ Գոյություն ունեն վերփորոքային հաճախասրտության մի քանի ձևեր։
Նախասրտերի շողացում
Նախասրտերի շողացումը ամենահաճախ հանդիպող առիթմիաներից է։ Այն անկանոն, նեղ կոմպլեքսային ռիթմ է։ Եթե միաժամանակ առկա է Հիսի խրձի ոտիկի պաշարում, էլեկտրաստրտագրի վրա կարող ենք տեսնել լայն կոմպլեքսային առիթմիա։ Աշմանի ֆենոմենի դեպքում նույնպես կարող ենք ունենալ լայն կոմպլեքսներ։ Ռիթմի կանոնավորության որոշելը կարող է դժվար լինել, եթե սրտի կծկումների հաճախությունը(ՍԿՀ) գերազանցում է 150 զ/ր։ Կախված հիվանդի վիճակից, ինչպես նաև նրա կողմից ռիթմի հսկողության համար կիրառվող դեղորայքից, ՆՇ դեպքում ՍԿՀ-ն կարող է լինել 50-250 զ/ր (հավելյալ ուղու դեպքում նույնիսկ ավելի շատ)։ Այնուամենայնիվ, նոր սկսվող նախասրտերի շողացմանը բնորոշ է 100-250 զ/ր ՍԿՀ։
AV հանգուցային ռեենտրանտ հաճախասրտություն
AV հանգուցային ռեենտրանտ հաճախասրտությունը ամենահաճախ հանդիպող ռեենտրանտ հաճախասրտությունն է։ Այն կանոնավոր, նեղ կոմպլեքսային հաճախասրտություն է, որը լավ է պատասխանում Վալսալվայի փորձին կամ ադենոզինի կիրառմանը։ Երբեմն անկայուն հիվանդների դեպքում կիրառվում է սինխրոնիզացված կարդիովերսիա։ Վերջնական բուժումը ենթադրում է կաթետերային աբլացիա։
AV ռեէնտրանտ հաճախասրտություն
AV ռեենտրանտ հաճախասրտության առաջացման համար անհրաժեշտ է հավելյալ ուղի։ AV ռեենտրանտ հաճախասրտության դեպքում հաղորդումը կարող է լինել ինչպես օրթոդրոմ (երբ իմպուլսը հաղորդվում է փորոքներին AV հանգույցով, իսկ հետո վերադառնում է նախասրտեր հավելյալ ուղիով), այնպես էլ անտիդրոմ (երբ իմպուլսը իջնում է հավելյալ ուղիով, իսկ վերադառնում է նախասիրտ AV հանգույցի միջոցով)։ Օրթոդրոմ հաղորդման դեպքում դիտվում է նեղ կոմպլեքսային հաճախասրտություն, իսկ անտիդրոմի դեպքում՝ լայն կոմպլեքսային, որը նմանվում է փորոքային հաճախասրտությանը։ AV ռեենտրանտ հաճախասրտության բուժման մեջ հակաառիթմիկ դեղամիջոցների մեծ մասը հակացուցված են, քանի որ կարող են պարադոքսալ կերպով բարձրացնել հավելյալ ուղիով հաղորդականությունը։
Հանգուցային հաճախասրտություն
Հաճախասրտությունը ծագում է AV հանգույցից։ Այն նեղ կոմպլեքսային, կանոնավոր հաճախասրտություն է, կարող է լինել դիգիտալիսային թունավորման նշան։
Բուժում
Հաճախասրտության բուժումը կախված է նրա տեսակից (նեղ կամ լայն կոմպլեքսային), հիվանդի վիճակից՝ հեմոդինամիկորեն կայուն է թե ոչ, և արդյո՞ք անկայունությունը պայմանավորվաված է հաճախասրտությամբ։ Անկայուն ասելով նկատի է առնվում կենսական կարևոր օրգանների վնասման կամ սրտի կանգի վտանգի առկայությունը ։
Անկայուն հեմոդինամիկա
Անկայուն հեմոդինամիկայով և նեղ կոմպլեքսային հաճախասրտությամբ հիվանդների դեպքում կարելի է կիրառել ներերակային ադենոզին ։ Մյուս բոլոր դեպքերում անմիջապես ցուցված է կարդիովերսիա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սրտային առիթմիաներ Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ
Պատրիկ Ջեյ Ադամս
Պատրիկ Ջեյ Ադամս (Patrick J. Adams, ), կանադացի դերասան, առավել հայտնի է USA Network «Ֆորս Մաժորները» հեռուստասերիալում խաղացած իր Մայք Ռոսսի դերով։
Կենսագրություն և կարիերա
Ադամսը ծնվել է Տորոնտոյում, Օնտարիո, Կանադա, բայց ծնողների ամուսնալուծությունից հետո 19 տարեկանում տեղափոխվեց Լոս-Անջելես, որտեղ ավարտեց հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանը արվեստի բակալավրի աստիճանով ։ Մեծ էկրանի վրա նա առաջին անգամ հայտնվեց ոչ մեծ դերով «Փորձառու» ֆիլմում 2003 թվականին, իսկ հեռուստատեսությունում հայտնվեց այնպիսի սերալների էպիզոդներում, ինչպիսիք են «Ջեկը և Բոբբին», «Խոզարկու Ռաշ», «Ուժեղ դեղամիջոց», «Կին նախագահ», «Գիշերային ուրբաթի լույսերը», «Մնալ կենդանի», «Ծովային ոստիկանություն։ Հատուկ բաժանմունք», «Ուրվականների հետ խոսողը», «Փասատաբանի փորձառություն» և «Հմայիչ Խաբեբաները»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
Ագրոս
Ագրոս (Αγρός), գյուղ Կիպրոս կղզու հարավում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում։
Շրջկենտրոնը Լիմասոլի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Ըստ 2011 թվականին Կիպրոսում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում էր 804 մարդ, հիմնականում՝ հույն կիպրացիներ։
Մինչ 1974 թվականի թուրքերի ներխուժումը գյուղում բնակվել են նաև թուրքեր, որոնք հետագայում տեղահանվել են։
Գատա Կամսկի
Գատա Կամսկի (իսկական անունը՝ Գատուլլա Ռուստեմովիչ Սաբիրով, թաթարերեն՝ Гатаулла Рөстәм улы Сабиров, Ğataulla Rөstəm uğlı Sabirov, ), խորհրդային, ապա՝ ամերիկացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1990 թվականից)։ Ծագումով թաթար է։ ՖԻԴԵ-ի աշխարհի չեմպիոն (1996)։
Կենսագրություն
Ծնվել է թաթարական ընտանիքում՝ Նովոկուզնեցկ քաղաքում։ 2 տարեկան հասակում սովորել է կարդալ, իսկ արդեն 4 տարեկանում նվագում էր դաշնամուր, 7 տարեկանից լրջությամբ սկսել է զբաղվել շախմատով։ Նա ապրել և սովորել է շախմատային արվեստը Կազանում և Լենինգրադում։ 1 տարի սովորելով Լենինգրադի դպրոցում իրեն ոչ հասակակիցների հետ (նա 2 տարով փոքր էր բոլորից) ՝ դասընթացները նրան հեշտ չտրվեց։ Սակայն նոր դասընկերների շրջանում նա ձեռք բերեց հարգանք և ջերմ վերաբերմունք իր բարեհոգության և շփման մեջ հասարակ՝ առանց պաթոսի, լինելու արդյունքում՝ չնայած իր այդ տարիքում ունեցած ամուր դիրքորոշման։ Ժամանակավոր Կազան վերադառնալուն համատեղ (երբ 1988 և 2002 թթ. Կազանում բացվեց մանկական շախմատի դպրոց) ՝ 1989 թվականից նա քաղաքական ապաստան տրամադրելու խնդրանքով թույլտվություն ստացավ բնակվելու Միացյալ Նահանգներում։ 1996 թ. Էլիստայի խաղում նա խաղացել է Անատոլի Կարպովի հետ ՖԻԴԵ-ի աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար (+3 −6 =9), որից հիասթափվելով երկար ժամանակ դադարեց ցուցաբերել շախմատային ակտիվություն։ Գրեթե 10 տարի բացակայելով շախմատային աշխարհից՝ Գատա Կամսկին ԱՄՆ-ի ռազմաբժշկական ակադեմիայում՝ Արիզոնա համալսարանում, ստացավ իրավաբանի աստիճան, ապա բացեց սեփական իրավաբանական ընկերությունը։ Գատա Կամսկիի վերադարձը շախմատային աշխարհ (եթե չհաշվել 1999 թ. կարճ հանդիպումը Ալեքսանդր Խալիֆմանի հետ) տեղի է ունեցել 2004 թ.։ Այդ ժամանակից ի վեր նա պարբերաբար մասնակցել է խոշոր մրցաշարերի, այդ թվում, ըստ Էլոյի վարկանիշի՝ լավագույն 20 գրոսմայստերների խաղերին։ 2007 թ.՝ ի որակավորումն թեկնածուների, եզրափակչում պարտվեց Բորիս Գելֆանդին և դուրս մնաց լավագույն ուժեղների ութնյակից։ Այնուհետև՝ 2009 թվականին, շնորհիվ աշխարհի գավաթի խաղարկության մեջ տարած հաղթանակի, հանդիպում ունեցավ Վեսելին Տոպալովի հետ, որի հաղթողն իրավունք ստացավ պայքարելու աշխարհի չեմպիոն Վիշվանաթան Անանդի հետ շախմատի թագի համար. սակայն Կամսկին պարտվեց Բուլղարիայի գրոսմայստերին (+1 −3 =3)։ Արդեն 2011 թ. Կազանուի 1/4 եզրափակիչ խաղում դիմորդները վերցրին ռեվանշ Թոփալովից, բայց կրկին կիսաեզրափակչում նա պարտվեց Գելֆանդին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի շախմատիստներ
Սանդրո Տոնալի
Սանդրո Տոնալի (Sandro Tonali, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բրեշիայի և Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում ։
Բրեշիա
2018-19 մրցաշրջանում Տոնալին դարձավ Բրեշիայի հիմնական կազմի խաղացող։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 7-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց Պադովայի դեմ խաղում ։ Շուտով Տոնալիին կոչեցին «նոր Անդրեա Պիրլո » և նրանով սկսեցին հետաքրքրվել մի շարք եվրոպական խոշոր ակումբներ  , ներառյալ Յուվենտուսը   , Ռոման   , Ինտերը   և Չելսին    ։ Նոյեմբերի 11-ին իտալացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Հելլաս Վերոնայի դեմ խաղում ։ 2019 թվականի հունվարի 27-ին նա գոլ խփեց Սպեցիայի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 4-4 հաշվով ։ 2018-19 մրցաշրջանում Տոնալին անցկացրեց 34 հանդիպում ՝ դառնալով 3 գոլի ու 7 գոլային փոխանցման հեղինակ և ճանաչվելով Սերիա B-ի տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ , իսկ Բրեշիան հաղթեց առաջնությունը  ՝ տեղափոխվելով Սերիա A  :
Իր դեբյուտը Սերիա A-ում Տոնալին նշեց 2019 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Կալյարիի դեմ խաղում ։ Իտալիայի առաջնությունում իր առաջին գոլը խփեց հոկտեմբերի 26-ին՝ տուգանային հարվածից գրավելով Ջենոայի դարպաը ։
Միջազգային կարիերա
Տոնալին ներկայացրել է Իտալիան մինչև 19 և մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականներում։ 2018 թվականին նա Մ19 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ անցկացնելով 5 հանդիպում և ընդգրկվելով մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում ։ Իտալիան հասավ առաջնության եզրափակիչ, որտեղ հանդիպման լրացուցիչ ժամանակում պարտվեց Պորտուգալիային ։ 2019 թվականի հունիսին Տոնալին մասնակցեց Եվրոպայի Մ21 առաջնությանը  ՝ անցկացնելով 2 հանդիպում, սակայն Իտալիան դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից  ։
Իտալիայի ազգային հավաքական Տոնալին առաջին անգամ հրավիրվեց 2018 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ Միացյալ Նահանգների դեմ ընկերական հանդիպման համար , սակայն այս խաղում խաղադաշտ դուրս չեկավ  ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց 2019 թվականի հոկտեմբերի 15-ին՝ փոխարինելով Ֆեդերիկո Բերնարդեսկիին Լիխտենշտայնի դեմ խաղում  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ
Ակումբային
Բրեշիա
Միջազգային
Իտալիա Մ19
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրեշիայի ֆուտբոլիստներ
Նախաճաշելիս
«Նախաճաշելիս» («За завтраком», կամ «Ճաշելիս»), ռուս նկարիչ Զինաիդա Սերեբրյակովայի (1884-1967) նկարը՝ ստեղծված 1914 թվականին։ Պատկանում է Տրետյակովյան պատկերասրահին (ինվենտար համարը՝ 27609): Նկարի չափսերն են : Կտավը նկարչի երեխաների՝ ութամյա Ժենյայի, յոթամյա Շուրայի, ինչպես նաև Տանյայի (Տատիի), որի երեք տարին շուտով լրանալու է, խմբային դիմանկարն է։ Գրականության մեջ հանդիպում է նաև «Երեխաների նախաճաշ» անվանումը։
«Նախաճաշելիս» նկարն ստեղծվել է 1914 թվականի վերջին։ 1940-ական թվականներին կտավը ներառվել է հայտնի երգչուհի Լիդիա Ռուսլանովայի նկարների հավաքածուի մեջ։ 1949 թվականին Ռուսլանովան ձերբակալվել է, իսկ նրա հավաքածուի նկարները հանձնվել են Տրետյակովյան պատկերասրահին։ 1953 թվականին Ռուսլանովան ազատվել է ու վերականգնվել, իսկ նրա նկարները հետ են վերադարձվել։ 1955 թվականին «Նախաճաշելիս» կտավը ձեռք է բերել Տրետյակովյան պատկերասրահը։
Արվեստագետ Վալենտինա Կնյազևան գրել է, որ «Նախաճաշելիս» («Ճաշելիս») նկարը կրում է «ամենօրյա, երկրային պոեզիան»՝ նշելով, որ մանկան հոգեբանության առանձահատկությունների նուրբ ընկալումը Սերեբրյակովին հնարավորություն է տվել յուրաքանչյուր երեխային հաղորդել անհատական բնավորություն։ Արվեստագետ Ալլա Ռուսակովան նկարն անվանել է նկարչուհու «առավել մտերմիկ, անկեղծ և հմայիչ գործերից մեկը» և գրել է, որ մանկական դիմանկարների ոլորտում այս նկարը մնացել է «ոչ միայն գեղանկարչական, այլև մարդկային՝ մայրական աշխարհազգացության դասական օրինակ»։
Ակապնու
Ակապնու (Ακαπνού), գյուղ Կիպրոս կղզու հարավում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում։
Շրջկենտրոն Լիմասոլի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Ըստ 2011 թվականին Կիպրոսում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում էր 20 մարդ, հիմնականում՝ հույն կիպրացիներ։
Նախաճաշելիս
Պատմություն
Մանկական դիմանկարները նշանակալի տեղ են գրավել Զինաիդա Սերեբրյակովայի (ի ծնե՝ Լանսերե) ստեղծագործություններում։ Նկարչական գործունեության վաղ շրջանում նա բազմիցս պատկերել է գյուղացի երեխաների։ 1905 թվականին Զինաիդա Լանսերեն ամուսնացել է իր ազգական Բորիս Սերեբրյակովի հետ, որն այդ ժամանակ ուսանող էր, իսկ ավելի ուշ դարձել է երկաթուղային ինժեներ։ Այդ ամուսնությունից ծնվել է չորս երեխա. 1906 թվականին ծնվել է որդին՝ Եվգենին, 1907 թվականին՝ Ալեքսանդրը, 1912 թվականին՝ Տատյանան, իսկ 1913 թվականին՝ Եկատերինան։ Սեբրեբրյակովայի սեփական երեխաներն ունենալու պահից նրանք դարձել են նրա «մշտական մոդելները»։ Էտյուդներից մեկը, որը երեխաների խմբային դիմանկար է և կոչվում է «Մանկասենյակում» (թուղթ, ջրաներկ, տեմպերա,, այժմ Տրետյակովյան պատկերասրահում է), նկարչուհին ստեղծել է 1913 թվականին։ Այնտեղ պատկերված է բնական տեսարան մանկասենյակում. դայակն զբաղված է փոքրիկ Տատյանայով (Տատայով), իսկ տղաները՝ Եվգենին (Ժենյա) և Ալեքսանդրը (Շուրա), տարված են խաղով։
1914 թվականի մայիսին և հունիսին Զինաիդա Սերեբրյակովան ուղևորություն է կատարել դեպի Հյուսիսային Իտալիա՝ այցելելով նաև Գերմանիա և Շվեյցարիա։ Վերադառնալով Նեսկուչնոեի ընտանեկան կալվածք՝ հուլիսից մինչև օգոստոս Սերեբրյակովան աշխատել է «Հունձք» նկարի էտյուդների, ինչպես նաև այս կտավի առաջին տարբերակի վրա, որը հետագայում նա ոչնչացրել է՝ թողնելով միայն մի շարք հատվածներ։ Սերեբրյակովան ձմռան ամիսները, որպես կանոն, անցկացրել է Սանկտ Պետերբուրգում (1914 թվականի օգոստոսին Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման պատճառով քաղաքը վերանվանվել է Պետրոգրադ)։ 1914 թվականի վերջին նա նկարել է իր երեխաների խմբային դիմանկարը՝ «Ճաշելիս» կտավը, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես «Նախաճաշելիս»։
1940-ական թվականներին «Նախաճաշելիս» կտավը գտնվել է երգչուհի Լիդիա Ռուսլանովայի հավաքածուում։ Նրա ձերբակալությունից հետո՝ 1949 թվականին, նկարը հանձնվել է Տրետյակովյան պատկերասրահին։ 1953 թվականից՝ Ռուսլանովան ազատվելուց և վերականգնվելուց հետո, նկարը նորից դարձել է նրա սեփականությունը, մինչև որ 1955 թվականին գնվել է Տրետյակովյան պատկերասրահի կողմից։ Այս պատմության որոշ մանրամասներ նկարագրվել են Տրետյակովյան պատկերասրահի գլխավոր հսկիչ Լիդիա Ռոմաշկովայի հոդվածում, որը լույս է տեսել 1998 թվականին «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթում։ Ըստ նրա՝ սկզբում «ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատից մարդիկ են եկել պատկերասրահ և հանձնել մի քանի կտավներ»՝ չասելով, թե ովքեր են եղել այդ նկարների սեփականատերը և ինչպես են դրանք իրենց ձեռքն ընկել. այն, որ դրանք Ռուսլանովայի հավաքածուի գործերից էին, պատկերասրահի աշխատակիցները շատ ավելի ուշ ենթադրեցին ըստ լուրերի։ Իսկ հետո՝ 1953 թվականին, նույն «մարմինները» հանկարծ հաղորդեցին Ռուսլանովայի վերականգնման մասին և ասացին, որ «բռնագրավված ամեն ինչ պետք է անհապաղ վերադարձվի ընտանիքին» և ջնջվի քարտագրացուցակից։ Ըստ Ռոմաշկովայի հիշողությունների՝ «Ռուսլանովան ինքն է պաշտոնապես համաձայնել մեզ [Տրետյակովյան պատկերասրահին] նվիրել իր հավաքածուի մի մասը», որում ներառված են այնպիսի նկարներ, ինչպիսիք են Իլյա Ռեպինի «17-րդ դարի մարտիկը», Ֆեոդոր Ռոկոտովի «Սպիտակ զգեստով անծանոթի դիմանկարը», Պավել Ֆեդոտովի «Անհայտ զինվորի դիմանկարը» և Զինաիդա Սերեբրյակովայի «Նախաճաշելիս» կտավը ։
Հետագայում «Նախաճաշելիս» նկարը ցուցադրվել է մի շարք ցուցահանդեսներում, այդ թվում՝ 1975 թվականի «Դիմանկար 19 դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի ռուսական գեղանկարչության մեջ» ցուցահանդեսում (Ռուսական պետական թանգարան, Լենինգրադ), 1890-1917 թվականների ռուսական գեղանկարչության ցուցահանդեսում, որն անցկացվել է 1976-1977 թվականներին Մայնի Ֆրանկֆուրտում, «Արվեստի աշխարհ» միության նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդեսում, որը տեղի է ունեցել 1981-1982 թվականներին Նեապոլում և Թուրինում, 1992 թվականի «Երեխաները առասպելների և կյանքի մեջ» ցուցահանդեսում (Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան, Մոսկվա), ինչպես նաև 2002 թվականի «Կանացի արվեստ։ 15-20-րդ դարերի Ռուսաստանի կին-նկարիչները» (Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա) ցուցահանդեսում։ Կտավը ցուցադրվել է Սերեբրյակովայի անհատական ցուցահանդեսներում. 1965-1966 թվականներին անցկացվել են Մոսկվայում, Կիևում և Լենինգրադում, և 1987 թվականին անցկացվել է Մոսկվայում։ Այն եղել է նաև 2017 թվականի ապրիլ–մայիս ամիսներին Տրետյակովյան պատկերասրահի Ինժեներական մասնաշենքում անցկացված Զինաիդա Սերեբրյակովայի աշխատանքների հետահայաց ցուցահանդեսի ցուցադրանմուշներից մեկը ։
Նկարչուհու բոլոր երեխաներն իրենց կյանքը կապել են արվեստի հետ։ Եվգենի Սերեբրյակովան (1906-1990) ավարտել է Լենինգրադի գեղարվեստատեխնիկական բարձրագույն ինստիտուտը, աշխատել որպես ճարտարապետ և ռեստավրատոր ։ Ալեքսանդր Սերեբրյակովը (1907-1995) դարձել է նկարիչ, աշխատել է Ֆրանսիայում, նկարել ջրանկարային և տեմպերային բնանկարներ, նկարազարդել գրքեր ։ Տատյանա Սերեբրյակովան (1912-1989) ավարտել է Լենինգրադի պարի ուսումնարանը, աշխատել որպես թատերական նկարիչ ։ Իսկ կտավում չպատկերված Եկատերինա Սերեբրյակովան (1913-2014) նույնպես դարձել է նկարիչ. ապրել է Ֆրանսիայում, եղել Զինաիդա Սերեբրյակովայի հիմնադրամի հիմնադիր և պատվավոր նախագահ ։
Նկարագրություն
Ամբողջ նկարը լցված է նկարչուհու ընտանիքում տիրող մաքրության, խաղաղության և հանգստության զգացումով։ Ջերմության և քնքշության մթնոլորտը փոխանցվում է կոմպոզիցիայի միջոցով, որը «միավորում է երեխաների սրտառուչ խումբը մի ամբողջության մեջ», ինչպես նաև կոլորիտի զուսպ գույներով։ Նկարի կոլորիտային լուծումները կառուցված են կապույտ գույնի (պատի մի մասը և երեխաների հագուստը), դարչնագույնի տարբեր երանգների (պատի շարունակությունը և աթոռները), ինչպես նաև սպիտակի (սփռոցը և աղջկա գոգնոցը) հակադրությամբ։ Կտավին արտասովորություն է հաղորդում ցածր կտրված պատերը, կոմպոզիցիան «իմպրեսիոնիստականորեն «կտրված է» ու կարծես ինքնաբերական», բայց «այդ ինքնաբերականությունը թվացյալ է, միայն ընդգծում է գործողության ժամանակավոր լինելը, կերպարների շրջվելու և հայացքների վայրկենականությունը»։
Արձագանքներ
Նկարիչ և քննադատ Ալեքսանդր Բենուան 1932 թվականին գրել է, որ «մանկական և կանացի դիմանկարներում Սերեբրյակովան մրցակից չունի»։ Նկարչուհու աշխատանքներին նվիրված գրքում, որը տպագրվել է 1973 թվականին, արվեստագետ Ալեքսեյ Սավինովը նշել է, որ «ոչ պակաս, քան բնանկարում, հասուն վարպետությունն արտացոլված է նաև 10-ական թվականների Սերեբրյակովայի հետագա դիմանկարներում», որոնց թվին է պատկանում «բազմաթիվ անգամներ վերարտադրված և մանկական շատ հայտնի դիմանկարը՝ «Նախաճաշելիս»»։
Արվեստագետ Իդա Հոֆմանը «Նախաճաշելիս» նկարը դասել է մանկական այնպիսի դիմանկարների շարքին, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Գոլովինի «Աղջիկը և ճենապակին» և Նիկոլայ Ֆեշինի «Վարիա Ադորատսկայայի դիմանկարը»։ 1978 թվականին լույս տեսած գրքում Հոֆմանը նշել է այս նկարների դեկորատիվությունը, ինչպես նաև նմանատիպ մի մոտիվ՝ «երեխաները և սեղանի գունեղ նատյուրմորտը», որոնք, սակայն, նկարիչների կողմից լուծված են տարբեր կերպ։ Մասնավորապես, Սերեբրյակովայի պատկերած սեղանի կենդանի տեսարանում նատյուրմորտը նկարին հաղորդում է կոնկրետություն և անմիջականություն, «բոլոր իրերը երեխաների համար են», «նրանք դրանք պահել են իրենց ձեռքին, ուտում են դրանցից», այդ իրերն օգտագործծելիս «բացահայտվում է երեխաների խառնվածքը, բնավորությունը, տարիքային առանձնահատկությունները»։
Սերեբրյակովայի մասին 1979 թվականին տպագրված մենագրության մեջ արվեստագետ Վալենտինա Կնյազևան գրել է, որ երեխաների խմբային դիմանկարը, որն ի սկզբանե հայտնի էր «Ճաշելիս» անվանումով, «ոչ միայն ընդամենը դիմանկար է, այլ դիմանկար-նկար»։ Ըստ Կնյազևայի՝ ժանրային մոտիվի ընտրությունը Սերեբրյակովային թույլ է տվել «երեխաներին ներկայացնել ակտիվ վիճակում, բացահայտել նրանց հոգեբանական տարբեր վիճակները, խուսափել «կեցվածք ընդունելուց», իսկ մանկական հոգեբանության առանձնահատկությունների նուրբ իմացությունը նկարչուհուն հնարավորություն է տվել հաղորդել երեխաներից յուրաքանչյուրի անհատական բնավորությունը։ Նշելով նատյուրմորտային տարրերի ավելի մանրամասն մշակումը, քան «Հարդարվելիս» ինքնադիմանկարում («За туалетом», 1909) և «Օ. Կ. Լանսերի դիմանկարում» (Портрете О. К. Лансере, 1910)՝ Կնյազևան գրել է, որ «Նախաճաշելիս» կտավում Սերեբրյակովան «ձգտում է ձևի կերտմանը լույսով ու ստվերով, լույսի նրբագույն երանգների փոխանցմանը, ճշգրիտ նկարի», նկարը կրում է «առօրեականի, երկրայինի պոեզիան։
Արվեստագետ Ելենա-Ֆլորենս Վասյուտինսկայան գրել է, որ 1914 թվականին «կայծասփյուռ տաղանդ ունեցող նկարչուհի» Զինաիդա Սերեբրյակովայի ստեղծած «Նախաճաշելիս» նկարը կարելի է համարել «այդ ժամանակվա երջանիկ մանկության պատկերման մեծարում», որը եղել է «ոչ միայն ռուսական մանկության, այլ նաև մեծագույն երկրի երկդարյա ժամանակաշրջանի ավարտի սկիզբ»։ Ըստ Վասյուտինսկայայի՝ այս կտավը «ծնողական սիրով ջերմացած երջանիկ մանկության իսկապես լիարյուն ու լիարժեք պատկեր է», իսկ «կյանքի այդքան պարզամիտ անկյան վերափոխմանն իրական գանձի» զգալիորեն նպաստել է Սերեբրյակովայի արվեստի «վառ արտահայտված կանացի սկիզբը»։ Վասյուտինսկայան նշել է, որ նկարում պատկերված են «գեղեցիկ երեխաներ թռուցիկ, բայց ստույգ ուրվագծված բնավորություններով, սիրով նկարված սեղանի սպասքը, որոնց շարքում ճանաչելի է յուրաքանչյուր իր. դրանցից շատերը ներկայում էլ ապրում են մեր տներում»։
Արվեստագետ Գուլնազ Ամիրովան նշել է, որ Սերեբրյակովայի մանկական դիմանկարներում, որոնց թվում է նաև «Ճաշելիս» («Նախաճաշելիս») կտավը, հստակ երևում է Ալեքսեյ Վենեցիանովի ու նրա հետնորդների գեղանկարչության ավանդույթների ազդեցությունը, որտեղ «հարմարավետ տնային ինտերիերը և նատյուրմորտը կերպարի անբաժանելի տարրերն են»։ Ըստ Պավել Պավլինովի՝ «Նախաճաշելիս» խմբային դիմանկարը, որը «հիացնում է Տրետյակովյան պատկերասրահի այցելուներին», 1914-1917 թվականներին Սերեբրյակովայի ստեղծած ամենաարտասովոր դիմանկարներից մեկն է։
Սերեբրյակովայի կյանքի ու ստեղծագործության մասին գրքում, որը հրատարակվել է 2008 թվականին «Նշանավոր մարդկանց կյանքը» շարքում, արվեստագետ Ալլա Ռուսակովան «Ճաշելիս» («Նախաճաշելիս») նկարն անվանել է նկարչուհու «առավել մտերմիկ, անկեղծ և հմայիչ գործերից մեկը»։ Ռուսակովան գրել է, որ այս կտավը ոչ միայն լավ կատարված խմբային դիմանկար է, այլև «իսկական նկար» ինչպես կոմպոզիցիայի ու գունային լուծումների, այնպես էլ «Մանկության զարմանալիորեն անկեղծ ու անվերապահ կերպարային մարմնավորմամբ»։ Ըստ Ռուսակովայի՝ մանկական դիմանկարի ոլորտում այս նկարը մնացել է «ոչ միայն գեղանկարչական, այլև մարդկային՝ մայրական աշխարհազգացողության դասական օրինակ», և այն բացել է «մի ամբողջ ուղղություն Սերեբրյակովայի հետագա ստեղծագործության մեջ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1914 նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Հեյդար Ալիևի մահ և հուղարկավորություն
Հեյդար Ալիևը՝ Ադրբեջանի նախկին նախագահը, մահացել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 12-ին սրտային անբավարարութան պատճառով 80 տարեկան հասակում, ԱՄՆ-ի Քլիվլենդի հիվանդանոցում՝ տեղի ժամը 10-ին ։ Դեկտեմբերի 13-ին՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրամանագիր է ստորագրել Հեյդար Ալիևի հուղարկավորության կազմակերպման համար պետական հանձնաժողով ստեղծելու մասին ։ Դեկտեմբերի 14-ին հանգուցյալի դին տեղափոխվել է Բաքու ։
Հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել 2003 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Հանրապետության պալատում (այժմ՝ Հեյդար Ալիևի պալատ) և ուղիղ եթերով հեռարձակվել է ադրբեջանական հիմնական հեռուստաալիքներով։ Արարողությանը մասնակցել են նախկին և ներկա ադրբեջանական քաղաքական գործիչներ, ինչպես նաև բազմաթիվ միջազգային բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, այդ թվում,
Իվա Յանիկովսկի
Իվա Յանիկովսկի  (Janikovszky Éva, ի ծնե Իվա Էտելկա Նամետտա Կուչեշ - Éva Etelka Nametta Kucses, ), հունգարացի գրող, մանկագիր։ Միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել որպես մանկագիր։ Նա ապրել և ստեղծագործել է հակասական ժամանակներում` Ստալինի աշակերտ Մատյաշ Ռակոշիի բռնատիրական և 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխությունը սատարած Յանոշ Կադարի կառավարության ժամանակներում։ Այնուամենայնիվ նրա գրքերը հումոր են շարժում, իսկ մանկական գրքերը, որոնք պատկերազարդել է գծանկարիչ Լասլո Ռեբերը, թարգմանվել են ավելի քան 36 լեզուներով ։
Յանիկովսկին գրում է զվարճալի հնարք կիրառելով և այն անընդհատ կրկնելով. երևույթներին մեկ նայում է երեխայի տեսանկյունով` ներկայացնելով նրա արարքները, որոնք նրան երջանկացնում են, մեկ էլ մեծի տեսանկյունով` ցույց տալով, թե ինչն է նրան վշտացնում այդ արարքներում։ Մանկագրի «մետաղադրամը» միշտ երկու երես ունի։ Այդպիսով երեխաներն ու մեծերը նրա գրքերի միջոցով կարող են իրար լսել սովորել։ Նրա գրքերը սիրում են բոլոր տարիքի եւ սերունդների երեխաները ։
Կենսագրություն
Իվա Յանիկովսկին ծնվել է 1926 թվականի ապրիլի 23-ին Սեգեդ քաղաքում, միջին դասի ընտանիքում ։ 1944 թվականից մինչև 1948 թվականը ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն և ֆոլկլոր Սեգեդի համալսարանում, իսկ 1948 թվականից մինչև 1950 թվականը ուսուցանել է  փիլիսոփայություն, հոգեբանություն և քաղաքատնտեսություն Բուդապեշտի Լորանդ Էտվեշի համալսարանում, որտեղ 1950 թվականին մանկավարժի դիպլոմ է ստացել։ 1950 թվականից մինչև 1953 թվականը նա ռեֆերենտ է աշխատել Կրթության նախարարության կրթական դասագրքերի բաժնում, որից հետո հաջորդ չորս տարիների ընթացքում երիտասարդական գրքերի հրատարակչությունում (Ifjúsági Könyvkiadó) խմբագիր է աշխատել։ Հետագայում Ֆերենց Մորայի հրատարակչության գլխավոր խմբագիրն է եղել։
Իվա Յանիկովսկին մահացել է 2003 թվականի հուլիսի 14-ին։ Թաղված է Բուդապեշտի Ֆարկաշրետի գերեզմանոցում։
Անձնական կյանք
1952 թվականին Իվա Յանիկովսկին ամուսնացել է բժիշկ Բելա Յանիկովսկու (Janikovszky Béla) հետ։ Նրա ամուսինը նաև Հունգարիայի ՊԱԿ հետաքննիչ և ավագ սպա էր ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, 1953 թվականին ձերբակալվել է։ Ազատվելուց հետո որպես բժիշկ աշխատել է Ուռուցքաբանության ազգային ինստիտուտում ։
1955 թվականին ծնվել է նրանց որդին` Յանոշը։ Նա Ջոն Մորա հրատարակչության նախագահն է ։
1960 թվականին Իվան վերցրել է ամուսնու ազգանունը։
Քաղաքական հայացքներ
Նրա կենսագիր Գաբրիելա Կոմարոմիին տասը տարի է պահանջվել նրա գրագրություններից և օրագրերից օգտվելով կենսագրական գիրքը հրատարակելու համար։ Ըստ Կոմարոմիի Յանիկովսկին ամբողջ կյանքում անսասան սոցիալիստ է եղել։ Քաղաքական համոզմունքները եւ ներքին պայքարներն իրենց հետքն են թողել նրա տեքստերում։ Նրա աշխատանքները ժամանակակից պատմության փաստաթղթեր են, եւ նույնիսկ նրա պատկերազարդ գրքեր կարող է մեկնաբանվել որպես իր լայնամիտ, հանդուրժող տեսակետների արտահայտություն ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Իվա Յանիկովսկու առաջին գիրքը Csip-Csup լույս է տեսել 1957 թվականին։ Նրա ստեղծագործությունների թեմատիկան հիմնականում վերաբերում է մանուկների և մեծերի հարաբերություններին առօրյա ապրումների և հակասությունների երանգի ներքո։ Բացի այդ, նա գրել է ֆիլմերի սցենարներ, աշխատել է պարբերականներում և ելույթներ է ունեցել ռադիոյով և հեռուստահաղորդումներում։ Ըստ նրա որոշ գրքերի անիմացիոն և հեռուստատեսային ֆիլմեր են նկարահանվել։ Յանիկովսկու գրքերից շատերը պատկերազարդել է գծանկարիչ Լասլո Ռեբերը (1920-2001), որին Յանիկովսկու համահեղինակ կարելի է համարել, քանի որ բառերն ու պատկերները միմյանց լրացնում են` իրար հետ միավորվելով պատմություն են պատմում։ Գրական քննադատները Իվա Յանիկովսկուն և Լասլո Ռեբերին անվանել են «լավ թիմ Հունգարիայից» ։
Յանիկովսկու ստեղծագործություններով կարելի է դատել նրա «աստվածատուր» հումորի մասին։ Հումորը բնորոշ է նրա պատկերազարդ գրքերին, հաճախ զուգորդվելով հեգնանքի հետ, ընդլայնում է նրա տեքստերի հաղորդակցման հնարավորությունները։ Նա հաճախ երեխաների բերանով է խոսում։ Օրինակ, մեծերը երեխաներին հաճախ են ասում. «Ասա, տղաս, գլուխդ ինչի համար է պետք», իսկ երեխան կարող է տալ շատ կանխատեսելի պատասխաններ. «Ես դրանով ֆուտբոլի գնդակն եմ խփում, գլխիս վրա մազերս են աճում, երկու ականջներս գլխիս վրա են հենվում, ու եթե ուզես, ես դրանք կշարժեմ»։
Ճանաչում
Յանիկովսկին տասից ավել մրցանակների է արժանացել, որոնց թվում է մանկական գրականության գերմանական մրցանակը և Կոշուտի անվան մրցանակը։ Հանդիսանում է Էրժեբետվարոշի (Բուդապեշտի մարզ) պատվավոր քաղաքացի։ 2003 թվականին նրա անունով են կոչել Բուդապեշտի դպրոցներից մեկը ։ 2004 թվականից գործում է Իվա Յանիկովսկու հիմնադրամը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Կոշութի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հունգարացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Հունգարացի կին գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Կին մանկագիրներ
Արմեն Ղազարյան (ճարտարապետ)
Արմեն Յուրիի Ղազարյան, հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության պատմաբան, արվեստագիտության դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2014)։
Կենսագրություն
1985 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1993 թվականից ՌԴ մշակույթի նախարարության արվեստագիտության ինստիտուտի (Մոսկվա) ավագ գիտաշխատող է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ
Մատղավանք (վանք)
Մատղավանք, Մատնավանք, վանք է Վանի նահանգում Արճեշից մոտավորապես 10 կմ մոտ հարավ–արևմուտք, գետակի աջ ափին։ Վանքի մոտ է գտնվում համանուն գյուղը։ Սրանից 1—1,5 կմ արևելք գտնվում են Արճեշի հին բերդի ավերակները։ Քարտեզներում նշանակված է Մատնավանք անվամբ։ Նոր ժամանակների նկարագրությամբ («Հանդես ամսօրյա», 1941, էջ 78) վանքն ավերակ է, իսկ եկեղեցին գեղեցկաշեն ու կանգուն է։ Այս նկարագրության մեջ Մատղավանք տեղադրված է Արճեշից արևելք, ծովափին, մինչդեռ գտնվում է Արճեշից արևմուտք։ 1516 թ. այստեղ րնդօրինակվել Է մի Ավետարան։ Ըստ մի ձեոագիր վկայության վան՛քը կառուցվել է Աղթամարի կաթողիկոս Զաքարիա Ա Սեֆեդինյանր (1296—1336) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի վանքեր Կատեգորիա:Վանի նահանգ
Սալսուի ճակատամարտ
Սալսուի ճակատամարտ, վիթխարի ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել 612 թվականին Գոգուրեո-Սուի պատերազմի երկրորդ արշավին՝ Կորեական Գոգուրեոյի և Չինական Սուի դինաստիայի միջև։ Գոգուրեոն ճնշող հաղթանակ է տարել թվով գերազանցող Սուիի ուժերի հանդեպ Սալսու գետի մոտ։
Պատմություն
612 թվականին Սուի դինաստիայի Յանգ կայսրը հարձակվում է Գոգուրեոյի վրա ավելի քան մեկ միլիոնանց զորքով ։ Չկարողանալով հաղթահարել Լիաոյանգի պաշտպանությունը՝ նա Գոգուրեոյի մայրաքաղաք Փհենյան է ուղարկում 300,000 զինվոր։ Գոգուրեոյի գեներալ Էուլյի Մունդեոկը պաշտպանվել է Սուիի զորքերից ամիսներ շարունակ, նահանջելով չինական զորքերին տարել է Գոգուրեոյի տարածք, որտեղ Սալսու գետի մոտ հարձակում էր պատրաստվել։ Էուլյի Մունդեոկը ամբարտակի միջոցով հեռացրել էր գետի ջուրը, և երբ Սուիի զորքերը հասել են գետին, ջրի մակարդակը շատ ցածր էր։ Երբ Սուիի զորքը գետն անցնելու ճանապարհի կեսին էր, Էուլյի Մունդեոկը բացել է ամբարտակը՝ խեղդամահ անելով հազարավոր զինվորների։ Այնուհետև Գոգուրեոյի հեծելազորը հարձակվում է մնացած ուժերի վրա՝ պատճառելով հսկայական կորուստներ։
Ողջ մնացած զինվորները ստիպված էին նահանջել դեպի Լյաոդունի թերակղզի։ Նահանջող զինվորներից շատերը մահացել են հիվանդություններից կամ սովից, քանի որ բանակը սպառել էր սննդի պաշարները։ Արդյունքում 300,000 զինվորից ողջ մնացին միայն 2,700-ը ։ Սալսու ճակատամարտը ըստ «դասական սահմանման» համարվում է պատմության ամենամահաբեր ճակատամարտերից մեկը ։
Այդ ճակատամարտով Գոգուրեոն հաղթեց Գոգուրեո-Սու պատերազմը, մինչդեռ Սուի դինաստիան, աշխատուժի և ռեսուրսների հսկայական կորուստներ կրելով, սկսում է քանդվել ներսից, ինչը ի վերջո բերում է ներքին պառակտման։ Արդյունքում Սուի դինաստիային փոխարինում է Թանգ դինաստիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի պատմություն Կատեգորիա:Կորեայի պատմություն
Գայանյան օրիորդաց դպրոց (այլ կիրառումներ)
Գայանյան օրիորդաց դպրոց, կարող է վերաբերել՝
Ուրսուլա Անդրեսի սպիտակ բիկինի
Ուրսուլա Անդրեսի սպիտակ բիկինի (նաև հայտնի է որպես «Բժիշկ Նոուի» բիկինի անվամբ), իրենից ներկայացնում է Ուրսուլա Անդրեսի սպիտակ բիկինին, որը նա կրել է 1962 թվականի «Բժիշկ Նոու» ֆիլմում Հաննա Ռայդերի դերը կատարելիս։ Դա հագած նա դուրս է գալիս լողափի ջրից, որը ֆիլմի շշմեցուցիչ հաջողությունից հետո ստացել է Ջեյմս Բոնդի անունը (Ջեյմս Բոնդի լողափ)։ Համարվում է բոլոր ժամանակների ամենահայտնի բիկինիներից և նորաձևության ու կինեմատոգրաֆիայի ամենանշանակալի դրվագներից մեկը   ։ Ուրսուլա Անդրեսի սպիտակ բիկինին բիկինիի պատմության ամենանշանակալի պահերից է, կազմված է երկու մասից՝ վերևից ու ներքևից, որը Անդրեսի դերից հետո բուռն վերելք է ունեցել ։ Բիկինիի ներքևը զարդարված է սպիտակ գոտիով, որը կրում են բրիտանական բանակում, արույրե ճարմանդով և մասերով, ինչպես նաև ձախ կողմում կա մեծ դանակի համար պատյան։
Պատմություն
Առաջին անգամ բիկինին ցուցադրվել է Փարիզի նորաձևության ցուցադրության ժամանակ 1946 թվականին, սակայն 1950-ական թվականներին բիկինին դեռևս համարվել է տաբուացված հագուստ ։ Անդրեսի բիկինին դարձել է կարևոր իրադարձություն կանանց պատմության մեջ, որոնք ի հայտ են եկել «սեքսուալ հեղափոխության» առաջացման շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջեյմս Բոնդ Կատեգորիա:1960-ականների նորաձևություն
Կարեմա
Կարեմա (Carema), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 769 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 77 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0125։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ակրունտա
Ակրունտա (Ακρούντα), գյուղ Կիպրոս կղզու հարավում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում։
Շրջկենտրոն Լիմասոլի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Ըստ 2011 թվականին Կիպրոսում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում էր 345 մարդ, հիմնականում՝ հույն կիպրացիներ։
Մինչ 1974 թվականի թուրքերի ներխուժումը գյուղում բնակվել են նաև թուրքեր, որոնք հետագայում տեղահանվել են։
Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարան
Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարան, հիմնադրվել է 1983 թվականին, գործում է 2003 թվականի սեպտեմբերից։
Ակրունտա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Հովհաննես Շիրազի տուն-թանգարան
Ընդգրկված է Գյումրիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Ցուցադրություն
Թանգարանում պահպանվում և ցուցադրվում են Հովհաննես Շիրազի անձնական իրերը, ձեռագրերը և տպագիր գործերը։ Մեծ արժեք են ներկայացնում հատկապես բանաստեղծին կամ թանգարանին նվիրաբերված նշանավոր արվեստագետների աշխատանքները (Մարտիրոս Սարյան, Սերգեյ Փարաջանով, Արա Շիրազ, Սիփան Շիրազ և այլն)։
Թանգարանն ունի 6 սենյակ։ Առաջինում ներկայացված է տեղեկատվություն բանաստեղծի մանկության մասին։ Երկրորդ սենյակը կահավորված է այնպես, ինչպես եղել է Շիրազի կենդանության օրոք։ Մնացած 4 սենյակներում հեղինակի ստեղծագործական աշխատանքներն են, նկարներ և այլն։ Ներկայացված է նաև գրականության բնագավառում նոբելյան մրցանակ ստացած Ջոն Սթեյնբեքի նկարը, ով շնորհակալություն է հայտնում Շիրազին՝ Երևանում հյուրընկալ վերաբերմունքի համար։
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Գյումրու Վարպետաց փողոցի 101 հասցեում։ Այս փողոցում է գտնվում նաև Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գյումրու թանգարաններ Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Հայաստանում Կատեգորիա:1983 հիմնադրված թանգարաններ
Ռիո Կոլորադո
Ռիո Կոլորադո (Río Colorado, բառացի՝ Կարմիր գետ), գետ Արգենտինայում, Պատագոնիայի հյուսիսում։ Գետի երկարությունն ավելի քան 1200 կիլոմետր է ։ Այն ձևավորվում է Ռիո Գրանդե և Բառանկաս գետերի հոսանքով, որոնք սկիզբ են առնում Անդերի արևելյան լանջերից։ Գետը հոսում է լայն հովտով, հատում է հյուսիսային Պատագոնիայի չորացած շրջանը՝ տեղ-տեղ ձևավորելով կանյոններ։ Ատլանտյան օվկիանոսի Բաիյա Բլանկա ծովածոցը լցվելիս՝ ձևավորում է դելտա։
Գետի վերին հատվածներում կան սահանքներ, ստորին հոսանքն առավել հանգիստ է։ Գետի սնուցումը անձրևային ու ձնային է, հիմնական վարարումը լինում է գարնանը։ Գետի վրա կան մի քանի լճեր, որոնք նպաստում են հիդրոէներգետիկայի օգտագործմանը ։
Գետի ավազանի մակերեսը 350 հազար կմ քառ․ է։ Ռիո Կոլորադոյի շրջակայքի ոռոգվող հողատարածքները գործածվում են գյուղատնտեսական նպատակներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի գետեր
Ալասա (Լիմասոլի շրջան)
Ալասա (Άλασσα), գյուղ Կիպրոս կղզու հարավում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում։
Զատիկի նապաստակ
Զատիկի նապաստակ (նաև անվանում են Զատիկի ճագար), Զատիկի խորհրդանիշ, որը պատկերվում է որպես Զատկի ձու բերող ճագար։ Ծագելով գերմանական լյութերականության շրջանում՝ «Զատիկի նապաստակն» ի սկզբանե խաղացել է դատավորի դեր, որը որոշել է, արդյոք երեխաները հնազանդ թե անհնազանդ են եղել Զատկի ժամանակահատվածի սկզբում ։ Նապաստակը երբեմն պատկերվում է հագուստով։ Ավանդույթի համաձայն՝ նա իր զամբյուղի մեջ երեխաների տներն է բերում գունավոր ձվեր, կոնֆետներ, երբեմն նաև խաղալիքներ, և դրանով նմանվում Սանտա Կլաուսին և Մանուկ Հիսուսին, քանի որ նրանք երկուսն էլ երեխաների համար նվերներ են բերում համապատասխան տոների նախօրեին։ Սովորույթն առաջին անգամ հիշատակվել է 1682 թվականին Գեորգ Ֆրանկ ֆոն Ֆրանկենիյի «De ovis paschalibus» («Զատկի ձվերի մասին») աշխատության մեջ, հղում անելով Զատիկի նապաստակի գերմանական ավանդույթին, որում նապաստակը ձվեր էր բերում երեխաների համար։
Ալասա (Լիմասոլի շրջան)
Շրջկենտրոն Լիմասոլի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Ըստ 2011 թվականին Կիպրոսում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում էր 201 մարդ, հիմնականում՝ հույն կիպրացիներ։
Զատիկի նապաստակ
Ճագարներ և նապաստակներ
Նապաստակը տարածված պատկեր է եղել միջնադարյան եկեղեցական արվեստում։ Հնում մարդիկ (ինչպես օրինակ՝ Պլինիոս Ավագը, Պլուտարքոսսը և Էիլանը) հավատում էին, որ նապաստակները հերմաֆրոդիտ են ։ Այն գաղափարը, որ նապաստակը կարող էր բազմանալ առանց կուսությունը կորցնելու, հանգեցրել է Մարիամ Աստվածածնի հետ դրա կապին․ երբեմն նապաստակների կարելի է հանդիպել գունագեղ ձեռագրերում և Հյուսիսային Վերածննդի՝ Աստվածածնի և Մանուկ Հիսուսի նկարներում։ Կարող է նաև կապված լինել Սուրբ Երրորդության հետ, ինչպես երեք նապաստակների պատկերազարդումը որոշ եկեղեցիների վրա ։
Ալասա (Լիմասոլի շրջան)
Մինչ 1974 թվականի թուրքերի ներխուժումը գյուղում և հարակից տարածքներում բնակվել են նաև թուրքեր, որոնք հետագայում տեղահանվել են։
Զատիկի նապաստակ
Ձվեր
Ձվերը Հին աշխարհում օգտագործվել են որպես պտղաբերության խորհրդանիշ ։ Մ.թ. 1-ին դարում փյունիկյան ձվերի պատկերապատման միջոցով դրանք դարձել են քրիստոնեության խորհրդանիշ, որը կապված է վերածննդի հետ, իսկ Զատկի հետ սկսել են կապվել միջնադարյան Եվրոպայում, ու դրանք ուտելն արգելվել է Մեծ պահքի ընթացքում։ Այդ ժամանակի Անգլիայում Մեծ պահքի նախորդ շաբաթ օրը երեխաները սովորություն են ունեցել դռնեդուռ գնալու, որպեսզի ձու խնդրեն։ Մարդիկ ձվերը հանձնել են երեխաներին որպես հատուկ հյուրասիրություն ։
Որպես հատուկ ուտեստ ձվերը հավանավար ներկված էին լինում, քանի որ կազմում էին Զատիկի տոնակատարության մի մասը։ Հետագայում գերմանացի բողոքականները պահպանել են Զատկին գունավոր ձվեր ուտելու սովորույթը, չնայած նրանք հրաժարվել էին պահքի ավանդույթից ։ Որոշ ծաղիկների հետ եփված ձվերը փոխում են իրենց գույնը՝ գարունը բերելով տներից ներս․ ոմանք ժամանակի ընթացքում ավելացրել են նաև ձվի նախշազարդման սովորույթը ։ Մինչ այժմ Արևելյան Ուղղափառ եկեղեցու շատ քրիստոնյաներ սովորաբար իրենց Զատկի ձվերը կարմիր են ներկում ՝ արյան գույնով, ի խորհրդանշումն զոհաբերված Հիսուսի արյան (և գարնան ժամանակ կյանքի թարմացման)։ Օգտագործվում է նաև կանաչ գույնը, որը խորհրդնշում է երկարատև ձմեռվանից հետո նորաբողբոջ սաղարթները։ Ուկրաինացիների՝ Զատիկի ձու նախշելու արվեստը թվագրվում է հնագույն, նախաքրիստոնեական ժամանակներով։ Արվեստի այս տեսակի տարբերակներ հանդիպում են նաև արևելյան և կենտրոնական եվրոպական այլ մշակույթներում ։
Ձու բերող նապաստակի գաղափարը ԱՄՆ է հասել 18-րդ դարում։ Գերմանացի բողոքական ներգաղթյալներն իրենց երեխաներին պատմում էին Osterhase-ի մասին (երբեմն էլ ասում էին Oschter Haws )։ Hase նշանակում է «նապաստակ», ոչ թե «ճագար», և հյուսիսարևմտյան Եվրոպայի ժողովրդական բանահյուսության մեջ այն իսկապես նապաստակ է։ Ըստ ավանդույթի՝ միայն լավ երեխաներն են գունավոր ձվեր նվեր ստացել այն բույնի մեջ, որը նրանք պատրաստում էին իրենց կեպիների ու գլխարկների մեջ Զատիկից առաջ ։
Ենթադրյալ կապ Օստարայի հետ
1835 թվականին Յակոբ Գրիմը իր «Գերմանական դիցաբանություն» աշխատության մեջ նշել է․ «Զատկի նապաստակն ինձ համար անհասկանալի է, բայց հավանաբար նապաստակը Օստարայի (գարնան աստվածուհի) սուրբ կենդանին էր»։ Այս գաղափարը կրկնել են այլ հեղինակներ, այդ թվում՝ Չարլզ Իսահակ Էլթոնը և Չարլզ Ջ․ Բիլսոնը ։ 1961 թվականին Քրիստինա Հոլը գրել է․ «Նապաստակը Էասթերի (կամ Օստարա)՝ գարնան և արշալույսի սաքսոնական աստվածուհու, սուրբ կենդանին էր» ։ Տեսակետը, թե Օստարան նապաստակ ուղեկից է ունեցել, որը զատկի նապաստակն է դարձել, ժողովրդականորեն ընդունվել է 1933 թվականին BBC-ի նկարահանած «Shadow of the Hare» վավերագրական ֆիլմում որպես փաստ ներկայացվելուց հետո ։
Dictionary of English Folklore օքսֆորդյան բառարանում նշված է, որ «... չկա ապացույցների անգամ մի նշույլ», որ նապաստակները սուրբ են եղել Օստարայի համար, նշելով, որ Բեդան նրան որևէ կենդանու հետ չի կապել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տոներ Կատեգորիա:Կրոնական արարողություններ
Կարինիանո
Կարինիանո (Carignano), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 9.005 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 180 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 50 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10041։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։
Կոմունայի հովանավորն է համարվում Սուրբ Ռեմին։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի վերջին կիրակի օրը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աշաղի Քասաման
Մինչև 1992 թվականի դեկտեմբեիր 29-ը գյուղը կոչվում էր Ենիքենդ ։
Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է Աղստևի շրջանի Ղըրաղ Քասաման գյուղից գաղթականների կողմից ։
Բնակչություն
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 2596 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղստևի շրջանի բնակավայրեր
Նինա Աղաջանյան
Նինա (Նունե) Փինարդոսի Աղաջանյան, հայազգի խորհրդային կուսակցական գործիչ, կինոսցենարիստ։
Կենսագրություն
Հեղափոխական գործունեության համար բազմիցս բանտարկվել է, աքսորվել։ 1911-1916 թվականների հեղափոխական գործունեության համար բանտարկվել և աքսորվել է։ Մասնակցել է 1917 թվականի Փետրվարյան և Հոկտեմբերյան հեղափոխություններին. եղել է Պետերբուրգի և վիբորգի կուսակցական կոմիտեների անդամ, Պետրոգրադի խորհրդի Վիբորգի շրջանի պատգամավոր։ 1918–1919 թվականներին աշխատել է ընդհատակում՝ Նովորոսիյսկում և Դոնի Ռոստովում, սպիտակգվարդիական զորքերի թիկունքում։ 1919 թվականին՝ ՌԿԿ(բ)-ի Դոնի ընդհատակյա մարզկոմի անդամ։ 1921-1922 թվականներին աշխատել է Պրագայի, 1934-1938 թվականներին Ռիգայի սովետական դեսպանատներում ։ ԽՄԿԿ անդամ 1907 թվականից։
Ֆիլմեր
Կինոյում աշխատել է 1924 թվականից։ 1945-1952 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտում։ Աղաջանովայի սցենարով Սերգեյ էյզենշտեյնը 1925 թվականին նկարահանել է «Պոտյոմկին զրահանավը» կինոնկարը։ Գրել է նաև «Սպիտակների թիկունքում» (1925), «Կրասնայա Պրեսնյա» (1926), «Նավաստի Իվան Դալայը» (1929), «Դասալիք» (1933) կինոնկարների սցենարները։
1945-1952 թվականներին սցենարական վարպետություն է դասավանդել Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Ռուս սցենարիստներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Պերեդելկինոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Ակորդեոնահարը (նկար, Պիկասո)
«Ակորդեոնահարը» (L'Accordéoniste), իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի նկարը։ Պատկանում է կուբիզմին։ Յուղաներկով նկարվել է կտավի վրա 1911 թվականի ամռանը։ Գտնվում է Նյու Յորքի Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանում։ Չափերը՝ 130,2 x 89,5 սանտիմետր ։
Պատմություն
1911 թվականի ամռանը Պիկասոն և իր ընկեր Ժորժ Բրաքը ապրել և աշխատել են ֆրանսիական Սերե քաղաքում։ Նրանք փորձեր են կատարել՝ ստեղծելով նկարներ, որոնց հեղինակությունը երբեմն դժվար էր որոշել։ Նրանք կուբիզմի հիմնադիրներն էին և այն հասցրել էին գրեթե ամբողջական վերացության։ Սա սկզբունքորեն նոր արվեստ էր, որը հորինել են Պիկասոն և Ժորժ Բրաքը 1907-1914 թվականներին ։ «Ակորդեոնահարը» նկարի սեփականատերերից մեկն այնքան էր շփոթվել, որ նկարի ետևում արված «Céret» գրության պատճառով այդ ստեղծագործությունն ընդունել էր իբրև բնապատկեր ։
Նկարագրություն
Անալիտիկ կուբիզմի ոճով մոխրագույն-օքրիստային երանգով նկարված նկարի վրա դժվար չէ տեսնել նստած ակորդեոնահարի ուրվագծերը, որոնք նշված են բազմաթիվ տեղահանված և ուղղահայաց կառուցված եռանկյունաձև հարթություններով, կիսաշրջանաձև ձևերով և ուղղանկյուններով։ Նկարի կենտրոնում պատկերված է ակորդեոն։ Կարելի է տեսնել նրա մորթին և ստեղները, ինչպես նաև երաժշտի ձախ ձեռքը։ Կտավի ստորին մասում երևում են բազկաթոռի պարույրները։ Եվ չնայած նկարում պատկերված խուսափողական ձևերը և օբեկտները միշտ չէ, որ կարելի է ճշգրիտ որոշել, ակորդեոնահարի ժպտացող դեմքը՝ ուղղված դիտողին, դարձել է նկատելի դետալ։ Կտավի ներքևի ձախ հատվածում նկարիչի ստորագրությունն է՝ «Picasso»։
1937 թվականին կտավը դարձել է Սողոմոն Գուգենհայմի թանգարանի հիմնադիր հավաքածուի մի մասը։ Հավաքածուի սեփականատերը Սողոմոն Գուգենհայմն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պաբլո Պիկասոյի նկարներ Կատեգորիա:1911 նկարներ Կատեգորիա:Կուբիզմ
Հագագային աղեղ
Հագագային աղեղ, կոշտ մուտք, կոկորդային խուլ պայթական բաղաձայն հնչյուն։ Գործածվում է շատ լեզուներում, առաջանում է ձայնալարերի փակվածքի հաղթահարման արդյունքում։ Ձայնալարերը օդի հոսանքի ազդեցությամբ կտրուկ բացվում են պայթական հնչումով։ Միևնույն ժամանակ բերանի խոռոչի օրգանները գտնվում են հանգիստ վիճակում կամ պատրաստվում հաջորդ հնչյունի արտաբերմանը։
Ռուսերեն
Խոսակցական ռուսերենում հագագային աղեղը արտաբերվում է որոշ ձայնարկություններում, օրինակ՝ «не-а», նաև երբ երկու ձայնավորների հանդիպադրման դեպքում կատարվում է շատ հստակ տարբերակում (со-автор, му-ар, у-Ивана, по-одному): Ռուսաց լեզվում այս թույլ պայթյունը չունի իմաստափոխական ոչ մի նշանակություն։
Գերմաներեն
Գերմաներենի կոնտեքստում հագագային աղեղը կոչվում է «կոշտ մուտք»։ Այս հնչյունը արտասանվում է բառի սկզբում և ձայնավորով սկսվող հիմքի հանգույցում, օրինակ՝ ’offen (բաց)։ Հենց այս հնչյունն է գերմաներենին տալիս յուրահատուկ կտրուկություն։ Սեմական լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուներում հագագային աղեղը, որպես կանոն, լիարժեք հնչյուն է։ Եբրայերենում այս հնչյունը նշանակվում է א (ալեֆ) տառով։ Ժամանակակից եբրայերենում հազվադեպ է արտասանվում, բացի դրանից՝ ע (ային) հնչյունը, ձայնավոր ʕ հնչյունը երբեմն արտասանվում են հագագային աղեղի նման։ Արաբերենում հագագային աղեղը նշանակվում է ء (համզա) սիմվոլով և համարվում լիարժեք ձայնավոր հնչյուն։ «Համզա» և «ային» հնչյունները, ինչպես նաև մյուս ձայնավորները կարող են կրկնապատկվել, օրինակ՝ رَأْسٌ رئيس سيئٌ أَمْرٌ: Ձայնավոր հնչյունները, գտնվելով «համզա» սիմվոլի հարևանությամբ, արտաբերվում են այնպես, ինչպես միջին ձայնավորների զուգորդությամբ։
Բիրմանյան լեզու
Բիրմանյան լեզվում հագագային աղեղը նշանակվում է կատա և տատա սիմվոլներով։
Արհեստական լեզուներ
Հագագային աղեղը հանդիպում է նաև արհեստական լեզուներում, օրինակ՝ նա’վի, գոա’ուլդյան։ Առաջինը Պանդորայի բնիկների հորինած լեզուն է «Ավատար» ֆիլմում, իսկ երկրորդը՝ տիեզերքի Աստղային դարպասների ցեղերից մեկի լեզուն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բաղաձայններ
Արաքսյա Հունանյան
Արաքսյա Գևորգի Հունանյան, հայ մանկավարժ, նախադպրոցական դաստիարակության մասնագետ ։