cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժուռնալիստիկա
Արտադրություն
Ժուռնալիստիկա հասկացությունը տարբերվում է` ըստ պետության։ ԱՄՆ-ում լրագրությունը ստեղծվում է կազմակերպությունների կամ անհատների կողմից։ Բլոգերները ոչ միշտ, բայց հաճախ լրատվամիջոց են համարվում։ Առևտրի դաշնային հանձնաժողովը պահանջում է, որ այն բլոգերները, ովքեր որևէ ապրանքի մասին գրելու համար նվերներ են ստանում, պետք է հայտարարեն իրենց ստացած նվերների մասին։ Սա արվում է շահերի բախումը վերացնելու և հաճախորդների պաշտպանության համար ։ Կեղծ լուրերն այն լուրերն են, որոնք ճշմարիտ չեն կամ ներկայացվել են ոչ վստահելի լրատվական կազմակերպությունների կողմից։ Կեղծ լուրերը հեշտորեն տարածվում են սոցիալական կայքերով։ Ընթերցողը կարող է որոշել լուրի վստահելիությունը` գնահատելով այն հրապարակող լրատվական գործակալության վստահելիության աստիճանը։ ԱՄՆ-ում վստահելի լրատվական գործակալություն է համարվում այն գործակալությունը, որը միավորված ամբողջություն է, ունի խմբագրական խորհուրդ և հստակ բաժանում խմբագրական և գովազդի բաժինների միջև։ Վստահելի լրատվական գործակալությունները կամ դրանց աշխատակիցները պատկանում են մեկ կամ մի քանի մասնագիտական կազմակերպությունների, այնպիսիք, ինչպիսիք են Լրատվական խմբագիրների ամերիկյան ասոցիացիան, Պրոֆեսիոնալ լրագրողների համայնքը, Հետաքննող լրագրողներ և խմբագիրներ կամ Առցանց լրատվական կազմակերպությունը։ Այս բոլոր կազմակերպություններն ունեն կանոններ, որոնց հետ հաշվի են նստում կազմակերպության անդամները։ Շատ լրատվական կազմակերպություններ ունեն իրենց սեփական էթիկայի կանոնագրերը, որոնք առաջնորդում են լրագրողների հրապարակումները։ Նյու Յորք Թայմսի (The New York Times) էթիկայի կանոնագիրը հատկապես խստապահանջ է համարվում։ Երբ լրագորղները պատմություններ են գրում, նրանք օբյեկտիվության վերաբերյալ մտահոգություններ ունեն։ Որոշ պատմություններում ներկայացվում է լրագրողի սեփական կարծիքը, այլ դեպքերում պատմություններն առավել բնական ու հավասարակշռված են։ Տպագրվող թերթում տեղեկատվությունը համակարգված է բաժիններով և հեշտ է տեսնել, թե որ պատմություններում կա կարծիք և որոնց մեջ կան փաստեր։ Առցանց լրատվականների դեպքում այս տարբերություններից շատերը վերանում են։ Ընթերցողը պետք է ուշադիր լինի հոդվածի վերնագրերին և այլ մանրամասներին` հասկանալու համար լրագրողի դիրքորոշումը։ Կարծիքների հատվածները սովորաբար գրվում են սյունակագիրների կողմից կամ հայտնվում են "op-ed" նշումով։ Պատմությունները, շտապ նորությունները կամ լրատվական պատմությունները հիմնականում կարծիքների բաժնում չեն լինում։ Ըստ Ռոբերտ ՄքՉեսնիի, ժողովրդավարական երկրում առողջ լրագրությունը պետք է ներկայացնի իշխանություն ունեցող մարդկանց կարծիքը և նրանց կարծիքը, ովքեր իշխանություն են ցանկանում, պետք է ներկայացնի կարծիքների տարբերություն և տեղեկատվություն բոլոր մարդկանց համար ։ Շատ քննարկումներ են տեղի ունենում «օբյեկտիվ» և «բնական» լրագրության վերաբերյալ։ Լրագրողները մարդիկ են, ովքեր նորություններ են ստեղծում որևէ հատուկ սոցիալական համատեքստում և դրանից դուրս։ Նրանք առաջնորդվում են էթիկայի մասնագիտական կանոնագրերով և առավելագույնն են անում` իրենց տեսակետներն օրինականացնելու համար։
Մկնանիվի պարադոքս
Նորությունների բովանդակությունը որոշող չափանիշները փոխվում են։ Լրագրողներն այսօր աշխատում են ըստ շահույթի մոդելն ընդդեմ հանրային մոդելի, և մկնանիվի սկզբունքը բացատրում է, որ ավելի կարճ բովանդակությունը ցույց է տալիս, թե մարդիկ ինչ են ցանկանում և ինչպես են նրանք սպառում մեկօրյա նորությունները ։ Անիվը պտտվում է «նորությունների արտադրությունում հանգիստ չկա» սկզբունքով։ Մարդիկ պահանջում են փոքր չափաբաժիններով նորություններ, որի բովանդակությունը, փաստ չէ, որ վստահելի է, կամ անգամ` իրական, փոխարենն այն աչքի ընկնող է և դիտումներ ապահովող։ Լրագրորղները պետք է մրցեն նորությունների արագությամբ, եթե ցանկանում են աշխատանք ունենալ։ Այդ է պատճառը, որ նրանք հաճախ կրկնում են պահանջված հոդվածները տարբեր լրատվական գործակալություններում ։ Համարվում է, որ այսօր նորություններն ստեղծվում են 24/7` «նոր ցիկլոնային» ռեժիմով և լրատվական գործակալությունները մրցակցում են` միլիոնավոր դիտումների համար, շատ հաճախ հոդվածներում բացակայում է վերլուծությունը` ընթերցողի համար հեշտացնելով լուրերի սպառումն ու բավարարելով լրատվական գործակալությունների` շահույթ ստանալու նպատակը ։
Տեսակներ
Կան լրագրության մի քանի տեսակներ, և բոլորն էլ ունեն տարբեր լսարաններ։ Համարվում է, որ լրագրությունը ծառայում է որպես «չորրորդ իշխանություն», ստանձնում է հսկող շան դերը կառավարության համար։ Յուրաքանչյուր հրապարակման մեջ (ինչպիսին է, օրինակ, լրագրային նորությունը) կան լրագրության մի քանի տեսակներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կարող է ներկայացվել առանձին ձևաչափով։ Ամսագրերի, օրաթերթերի կամ կայքերի ամեն բաժին ունի տարբեր լսարան ։
Լրագրության տեսակներից են. Սոցիալական մեդիա աճի ու զարգացման հետ մեկտեղ առաջ են գալիս քննարկումներ այն մասին, որ լրագրությունն առավելապես գործընթաց է, ոչ թե` լուրերի արտադրություն։ Այս տեսանկյունից` լրագրությունը մասնակցություն է, բազմաթիվ հեղինակների մասնակցությամբ գործընթաց, որտեղ ներառված են ինչպես լրագրողներ, այնպես էլ` սոցիալական մեդիայի հանրությունը ։
Մասնագիտական և էթիկայի կանոնանագրեր
Չնայած գոյություն ունեցող կանոնագրերն ունեն որոշակի տարբերություններ, հիմնականում դրանք ունեն ճշգրտության, ճշմարտացիության, օբյեկտիվության, անաչառության, արդարության ու հանրային պատասխանատվության վերաբերյալ միևնույն սկզբունքները ։ Լրագրողական էթիկայի որոշ կանոնագրեր, հատկապես եվրոպական լրատվամիջոցների կանոնագրերը, անդրադառնում են նաև սեռական կողմնորոշման, ֆիզիկական և մտավոր կարողությունների խնդիրներով պայմանավորված խտրականություն քարոզող ու պարունակող հրապարակումներին  : Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական Հանձնաժողովը 1993 թվականին հաստատել է Լրագրողական էթիկայի 1003-րդ բանաձևը, որը խորհուրդ է տալիս լրագրողներին հարգել անմեղության կանխավարկածը, հատկապես, եթե դատավարությունը դեռևս չի ավարտվել ։ Միացյալ Թագավորությունում բոլոր օրաթերթերը սահմանափակված են Անկախ մամուլի չափանիշների կազմակերպության կանոնագրությամբ։ Այստեղ սահմանվում են, օրինակ, մարդկանց անձնական կյանքի գաղտնիության իրավունքն ու ճշմարտացիության կարևորությունը։ Այս մոտեցումը կատարյալ հակադրություն է 20-րդ դարի իրողությանը, երբ մեդիաշուկայում գերակշռում էին փոքրիկ օրաթերթերն ու պամֆլետները, որոնք հիմնականում ծայրահեղական օրակարգ ունեին` առանց հավասարակշռվածության ու օբյեկտիվության տարրերի։ Լրագրողներին պարտադրվում է նորությունները գրել արագ ու առաջ անցնել իրենց մրցակիցներից, այդ պատճառով փաստական սխալները կարող են ավելի հաճախ հանդիպել նրանց շարադրանքում և հետո խմբագրվել առավել հանգիստ ժամանակահատվածում։ Ահա թե ինչու շատ օրաթերթեր կարող են պարունակել նախորդ օրերին տպագրված նյութերի վերաբերյալ ուղղումներ։
Չափանիշների պահպանման ձախողում
Աշխատանքի այսպիսի կանոնագիրն իրական կյանքում դժվար է հստակորեն պահել։ Հրապարակումներն ու խմբագրումները տեղի չեն ունենում վակուումային պայմաններում, այլ միշտ արտացոլում են այն քաղաքական համատեքստը, որում լրագրողներն են ապրում ոչ պակաս, քան մյուս քաղաքացիները։ Լրատվական կազմակերպության բյուջեն անխուսափելիորեն ազդում է նորություններ գրելու որոշումների ընդունման վրա, մասնավորապես, ի՞նչ նորություններ գրել, ի՞նչ լսարանի համար և ի՞նչ խորությամբ։ Երբ բյուջեն կրճատվում է, խմբագիրները կարող են զոհաբերել հեռավոր լրատվական բյուրոների լրագրողներին, կրճատել քիչ եկամուտ ապահովող ոլորտների մասին գրող լրագրողների թիվը կամ ամբողջական սյունակներ հանել թերթերից։
Հրատարակիչները, սեփականատերերը կամ այլ կորպորատիվ տնօրեններ, հատկապես՝ գովազդային բաժնի ղեկավարները կարող են փորձել օգտագործել իրենց իշխանությունը՝ նորություններ գրելիս լրագրողների վրա ազդելու համար։ Հենց այս պատճառով էլ լրագրողներն ավանդաբար խմբագրության գլխավոր ղեկավարությանն են վստահում լրատվական և այլ բաժինների միջև «պատ» ստեղծելու գործը, որպեսզի լրատվական բաժինն ազդեցությունների չենթարկվի ։ Չնայած որոշ վերլուծաբաններ կարծում են, որ շատ դժվար է օբյեկտիվություն պահպանել, որոշներն էլ համարում են, թե դա առհասարակ անհնար է, մյուսները մատնանշում են, որ հանրային կարծիքով ու սահմանադրությամբ սահմանափակված ղեկավարությամբ կառավարվող ժողովրդավարական հասարակությունն ազատ մամուլի պահանջ ունի։ Ըստ այս վերջին տեսակետի, կառավարության, քաղաքական կուսակցությունների, կազմակերպությունների, միությունների, դպրոցների և անգամ եկեղեցիների ուղղակի կամ անուղղակի քննադատությունը և՛ անխուսափելի է, և՛ ցանկալի և չի կարող լավ իրագործվել առանց հիմնական քաղաքական սկզբունքների հստակեցման։ Այսպիսով, օբյեկտիվությունը բաղկացած է ճշմարիտ լրատվությունից և լավ մտածված ու խելամիտ մեկնաբանությունից, որը հիմնված է ազատ հասարակության հավասարության, ազատության սկզբունքների վրա։
Իրավական կարգավիճակ
Կառավարությունը տարբեր քաղաքական ծրագրեր ունի լրագրողների հանդեպ, որոնք որոշում են, թե նրանք ինչ կարող են գրել ու հետազոտեր և թե լրատվական կազմակերպություններն ինչ կարող են հրապարակել։ Որոշ կառավարություններ երաշխավորում են մամուլի ազատությունը, մինչդեռ այլ երկրներում լրագրողների իրավունքներն ու հնարավորությունները խիստ սահմանափակ են։ Շատ երկրներում լրագրողները որոշ առավելություններ ունեն հանրության հետ համեմատած, մասնավորապես, ավելի հեշտ են մուտք ունենում դեպի տարբեր հանրային միջոցառումներ, մամուլի ասուլիսներ, պաշտոնյաների, հայտնի մարդկանց հարցազրույցներ։ Հակամարտության գոտիներում աշխատող լրագրողները պաշտպանվում են նաև միջազգային իրավունքով։ Գերի ընկած լրագորղներին պետք է վերաբերվել որպես քաղաքացիական անձանց և նրանք պետք է հանձնվեն իրենց երկրներին ։
Էլֆսբորգ ՖԱ
Էլֆսբորգ, շվեդական ֆուտբոլային ակումբ Բուրոս քաղաքում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1904 թվականին։ Թիմը Շվեդիայի վեցակի չեմպիոն է։ Ակումբը իր տնային հանդիպումները անցկացնում է «Borås Arena» մարզադաշտում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդական ֆուտբոլային ակումբներ
Կոնկորդիայի տաճար (Ագրիջենտո)
Կոնկորդիայի տաճար  (Tempio della Concordia), հնագույն հունական տաճար, որը գտնվում է Տաճարների հովտում՝ (Valle dei Templi) Ագրիջենտոյում,, Սիցիլիայի հարավային ափին, Իտալիայում։ Սա ամենամեծ և լավ պահպանված Դորիական տաճարն է Սիցիլիայում և ամենալավ պահպանված հունական տաճարներից մեկն ընդհանրապես, հատկապես Դորիական օրդերի  ։
Պատմություն
Տաճարը կառուցվել է մ.թ.ա. 440–430 թվականներին ։ Լավ պահպանված վեց և տասներեք սյուներով պերիպտերը (չորս կողմից սյունաշարերով եզերված աղոթասրահ) կանգնած է չորս աստիճանից բաղկացած պատվանդանի վրա (չափերը 39.42 մ × 16.92 մ (129.3 ֆտ × 55.5 ֆուտ), և բարձրությունը 8.93 մ (29.3 ֆուտ))   ։ Սելլան կամ տաճարի ներքին մասը  չափվում է 28.36 մ × 9.4 մ (93.0 ft × 30.8 ֆուտ). Սյունաշարերն ունեն 6 մետր (20 ֆուտ) բարձրություն և քանդակված են քսան կանելյուրներով և ներդաշնակ էնտասիսներով (աստիճանաբար նեղանում են սյունաշարերի վերևի մասում և ընդլայնվում են միջնամասում) :Այն կառուցված է մոտակայքում գտնվող Յունոնայի տաճարի նման՝ ամուր հիմքի վրա, որը նախագծված է հաղթահարելու ժայռոտ տեղանքի անահավասարությունը։ Այն պայնամանականորեն անվանվել է Կոնկորդիայի՝ հռոմեական ներդաշնակության աստվածուհի անունով, քանի որ Հռոմեական դարաշրջանի լատինատառ արձանագրություն էր հայտնաբերվել մոտակայքում, որը կապված չէ դրա հե ։
Ապաֆի Միքայել Ա
Ապաֆի Միքայելի քաղաքականություն
Ապաֆի Միքայելը վարել է հունգարահայերին հովանավորելու քաղաքականություն։
Կոնկորդիայի տաճար (Ագրիջենտո)
Պատմություն
Եթե 4-րդ և 5-րդ դարերում տաճարը դեռ օգտագործվելիս լիներ է, այն փակված կլիներ հեթանոսների հալածանքների ժամանակ ուշ շրջանի Հռոմեական կայսրությունում։ Տաճարը փոխակերպվեց քրիստոնեական բազիլիկայի 6-րդ դարում, և նվիրվեց Պետրոս  ու Պողոսը առաքյալններին Սուրբ Գրեգորիո Դելլե Ռապեի՝  Ագրիջենտոյի եպիսկոպոսի կողմից և այդպիսով ազատվեց  հեթանոսական պաշտամունքի վայրերի ոչնչացումից ։ Սյունաշարերի միջև ընկած տարածությունը լցվեց պատերով՝ փոխելով դասական հունական ձևը։ Սելլայի՝ հիմնական սենկյակի, որտեղ  կանգնեցվում էր պաշտամունքի արձանը վաղ շրջանում, և օփիստոդոմոսի՝ հարակից սենյակի, միջև եղած բաժանումը ոչնչացցվեց, և սելլայի պատերը մասնատվեցին մի քանի կամարների անվակունդի երկայնքով։ 1785 թվականի վերականգնման ժամանակ քրիստոնեական վերակառուցումները վերացվեցին։ Ըստ մեկ այլ աղբյուրի, Տորրեմուզայի արքայզնը տեղափոխեց  զւհասեղանը մակ այլ վայր և սկսեց դասական շենքի վերականգնումը  1788 թվականին:Ըստ 2007 թվականի հոդվածի հեղինակների, «սա ամենալավ պահպանված Դորիական տաճարն է բացառությամբ Պարթենոնի» ։
Ապաֆի Միքայել Ա
Մոլդովայի հայեր
1672 թվականին Տրանսիլվանիայում հաստատվեց Մոլդովայից գաղթած 3000 հայ ընտանիք։ Հայերն այդտեղ նպաստել են արդյունագործության ու առևտրի զարգացմանը, հիմնել Գեռլա և Եղիսաբեթուպոլիս քաղաքները։ Ապաֆի Միքայել միջամտել է, որպեսզի Բիստրիցա քաղաքի իշխանությունը հարկերից ազատի հայ առևտրականներին։ 1680 թվականի հրամանագրով Ապաֆի Միքայել հայերին իրավունք է տվել Տրանսիլվանիայում ազատ առևտուր անել, մի այլ դեպքում իր պաշտպանության տակ է վերցրել նրանց անձը և ունեցվածքը։ 1689 թվականի հրամանագրով հայերին իրավունք է վերապահվել ունենալ իրենց դատավորին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իշխաններ Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքական գործիչներ
Կոնկորդիայի տաճար (Ագրիջենտո)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրություն Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տաճարներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի հիմնադրումներ
Իրավափառ
Իրավափառ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն իրավ և փառք բառերից՝ բարդված։ Թարգմանություն է հունարեն Θεμιστοκλῆς անվան, որը կազմված է Θέμι՝ օրենք և χλέος՝ լուր, համբավ, փառք բառերից։ Հաճախ չի գործածվել, սակայն Երևանում բնակվել է այս անվամբ մի փաստաբան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Կապրի (քաղաք)
Կապրի (Capri, Vuoscoriale), կոմունա Իտալիայում՝ Կամպանիա մարզի Նեապոլի գավառում։
Բնակչությունը՝ 7.278 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 2353 մարդ/կմ² ։ Զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 80073, հեռախոսային կոդ՝ 081:
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Կամպոսանո
Կամպոսանո (Camposano, Vuoscoriale), կոմունա Իտալիայում՝ Կամպանիա մարզի Նեապոլի գավառում։ Սահմանակից է Չիչանո, Չիմիտիլե, Կոմիցիանո, Նոլա համայնքներին ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 5.341 : Բնակչության խտությունը կազմում է 1767 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 3,22 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 80030, հեռախոսային կոդ՝ 081:
Կամպոսանոն սահմանակից է Չիչանո, Չիմիտիլե, Կոմիցիանո, Նոլա համայնքներին։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ նահատակ Գաբինիոսը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հոկտեմբերի 25-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Թոմ Քաթինա
Թոմ Քաթինա (Tom Catena, ), ամերիկացի բժիշկ, ով 2008 թվականից իր գործունեությունն իրականացնում է Սուդանի Նուբա լեռների Գիդել քաղաքում  ։
Կենսագրություն
Նուբա լեռների շրջանը 2011 թվականից ակտիվ կոնֆլիկտային գոտի է համարվում, և Քաթինան 750.000 բնակչություն ունեցող այս շրջանի միակ վիրաբույժն է ։ Հիվանդները հաճախ ոտքով ճամփորդում են հասնելու «Գթության Մայր» հիվանդանոց, որտեղ Քաթինան աշխատում է։ Հիվանդանոցային տարածքն զբաղեցնում է Հարավային Կորդոֆանի 1/3-ը, որը տարածքով համարժեք է Ավստրիայի տարածքին ։ Հիվանդանոցի այցելուներն ունեն տարբեր խնդիրներ՝ կոտրվածքներ, փորլուծություն, վահանագեղձի հիվանդություններ, քաղցկեղ, ինչպես նաև պատերազմի պատճառով զոհեր ։
Գործունեություն
Հումանիտար օգնությունն այստեղ արգելված է, ինչը Քաթինան անտեսում է ։ Խարթումի կառավարության շրջափակման պատճառով այստեղ քիչ հասարակական կազմակերպություններ են գործում ։ 2012 թվականից օգնությունն ուղղակիորեն չի արգելվում, բայց դա գործնականում անհնար է, քանի որ կամավորները չեն կարող ճանապարհորդել դեպի տարածաշրջան ։ 2013 թվականից այստեղ գործել են «Գերմանացի փրկարար բժիշկներ» և «Սամարացու քսակ» մարդասիրական կազմակերպությունները, սակայն տարածաշրջանում վերապատրաստված բժիշկ չի եղել ։ Սահմանափակ միջոցներով շրջապատված՝ Քաթինան երբեմն օգտագործում է հին բժշկական մեթոդներ, վաստակում է 350 ԱՄՆ դոլար՝ շուրջօրյա աշխատելով շաբաթական 7 օր ։ Նա տեղացիներին նույնպես ներգրավում է աշխատանքի մեջ որպես քույրեր, օգնականներ ։
Հիվանդանոցն ունենում է 300–350 հիվանդներ։ 2014 թվականի մայիսին հիվանդանոցը ռմբակոծվել է, սակայն ոչ ոք չի տուժել ։ Ռմբակոծություններից պաշտպանվելու համար ստեղծվել են հորանցքեր ։
Քաթինան ասում է, որ իրեն ոգեշնչում է սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցին ։ Տեղացիները նրան «Դոկտոր Թոմ» են անվանում, և նա մեծ հարգանք է վայելում շրջապատում ։
«Ավրորա» մրցանակաբաշխության միջոցառումների շրջանակում 2018 թվականի հունիսի 4-ին մարվել և շրջանառության մեջ է դրվել նամականիշ՝ նվիրված ««Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնություն. «Ավրորա» մրցանակի դափնեկիրներ. Թոմ Քաթինա»» թեմային ։
Ընտանիք
Թոմ Քաթինան ամուսնացել է 2019 թվականի հունվարի 8-ին։ Ամուսնությունը պաշտոնապես գրանցել է ՀՀ Արդարադատության նախարարության ամուսնության պալատում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ավրորա մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Բրաունի համալսարանի շրջանավարտներ
Վերին Իրեմել
Վերին Իրեմել  (Верхний Иремель), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Չելյաբինսկով։ Գետաբերանը գտնվում է Իկից գետի ձախ ափից 619 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 29 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Աի, գետի ենթաավազանը Սպիտակ գետն է, գետի գետային ավազանը Կամա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իսպանիայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ
Ստորև բերված է Իսպանիայի առավել բարձր շենքերի ցանկը։ Ամենաբարձր շենքը Իսպանիայում Torre Cepsa կոչվող շենքն է, որի բարձրությունը 249,9 մետր է, ինչը նրան ստիպում է Եվրոպայի առավել բարձր շենքերի ցանկում զբաղեցնել 12-րդ տեղը, իսկ Եվրամիության ցանկում այն զբաղեցնում է 4-րդ տեղը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ճարտարապետություն
Աշխատօր
Աշխատօր (աշխատանքի ժամանակ), օրվա որոշակի մաս, որի ընթացքում մարդն աշխատում է ձեռնարկությունում կամ հիմնարկությունում։ Աշխատօրը փոփոխուն մեծություն է միայն որոշակի սահմաններում։ Աշխատօրը բաժանվում է անհրաժեշտ աշխատաժամանակի և հավելյալ աշխատաժամանակի։
Կատեգորիա:Աշխատանք
Սպահանի շուկա
Սպահանի շուկա (‎‎), հնագույն շուկա Իրանի Սպահան քաղաքում։ Միջին Արևելքի ամենահին և ամենախոշոր շուկաներից մեկը։ Սպահանի շուկայի մասին առաջին հիշատակումներն արվել են Սելջուկների և Սեֆյանների ժամանակաշրջանում։ Աշխարհի ամենաերկար փակ շուկան է։ Իրենից ներկայացնում է երկու կիլոմետր երկարությամբ փողոց, որը հին քաղաքը կապում է նորի հետ։ Շուկան մի քանի անգամ քանդվել է։ Շուկայի ժամանակակից կառույցը համարյա ամբողջությամբ վերաբերում է 17-րդ դարին։
Նոր շուկայի պատմությունը
1590 թ. Շահ Աբբասը որոշեց Իրանի մայրաքաղաքը տեղափոխել Սպահան։ Նոր մայրաքաղաքին շքեղություն և փայլ հաղորդելու նպատակով, շահը հրամայեց ամբողջությամբ վերանախագծել քաղաքը ։ Նախագծի ամենակարևոր նպատակը կենտրոնական հրապարակի կառուցումն էր, որը շահին կապահովեր անհրաժեշտ բոլոր ենթակառույցներով։ Այն պետք է լիներ այսպես ասած "Պալատական հրապարակ": Արդյունքում կառուցվեց Նաղշե Ջահան հրապարակը ։
1602 թ. սկսվեցին հրապարակի կառուցման աշխատանքները։ Սկզբում վերակառուցվեց կամարների մեկհարկանի ճակատամասը։ Մի քանի մեծ ու փոքր դարպասներով մարդիկ կարող էին մտնել հրապարակ և դրա հետևում տեղակայված շուկա։ Այնուհետև կառուցվեց վերին հարկը (պարս. بالاخانه), որտեղ գտնվում էին արհեստավորների խանութները։ Սկզբում հրապարակը շրջապատված էր 200 խանութներով ։ Յուրահատուկ հատակը կառուցված էր մարմարից, իսկ հետագայոմ ավելացված էլեմնտները իրենցից ներկայացնում էին սալիկներ և քարեր, որոնց վրա արված էր գեղագրություն։ Նաղշե Ջահան հրապարակի շուկայի հիմնական նպատակը շահի ու նրա պալատականների կարիքների բավարարումն էր։ Այդ իսկ պատճառով այն կոչում են նաև շահի շուկա։
Ներկա վիճակը
Շուկան այսօր էլ հանդիսանում է Սպահանի գլխավոր առևտրային կենտրոնը։ Եվ  դրանում կարևոր դեր ունի շուկայի գտնվելու վայրը։ Ժամանակի ընթացքում շուկան մեծացել է։ Այսօր այն շրջապատված է մեծ թվով առևտրի սրահներով։ Բացի արհեստավորական խանութներից, շուկայում կան նաև բաղնիքներ, ռեստորաններ ու սրճարաններ։
Սպահանի շուկայում կարելի է առանձնացնել երեք բաժին
Վերջին հիսուն տարիների ընթացքուըմ շուկայի մեծածախ առևտրի բաժինը տեղափոխվել է քաղաքի այլ շրջաններ և նույնիսկ Թեհրան։ Որոշ ժամանակակից խանութներ հներին դուրս են մղել շուկայից։ Ներկայումս շուկան իրականացնում է ևս մեկ կոմերցիոն ֆունկցիա. զբոսաշրջային օբյեկտի դեր։ Դա հանգեցրել է խանութների թվի ավելացման և դրանց աշխատանքի ձևի փոփոխման։ Որոշ կրպակներ արտադրում են կոնկրետ զբոսաշրջիկների համար նախատեսված ապրանքներ։ Եվ շատ արհեստավորական կրպակներ գործում են միայն այն պատճառով, որ դրանցից գնումներ են անում զբոսաշրջիկները։ Այդ արհեստների թվում են ղալամքարին, խաթամքարին, մինաքարին, ղալամզանին և այլն։
Շուկայի կառուցվածքը
Շուկան բաղկացած է մի քանի շուկաների շինություններից։ Գլխավոր շուկան Ղեյսարիե շուկան է (պարս. قیصریه), որը տեղակայված է Իմամի մզկիթի դիմաց։ Նրանք, որ մյուս շուկաներից ավելի փոքր են, կոչվում են «բազարչե  (պարս. بازارچه): Պահեստն առանձին կառույց է և ունի առանձին բակ, առանձին միջանցնքերով։ Բոլոր շուկաներն իրար հետ կավում են ծածկված փողոցներով և անուցմներով։  Նախկինում պահեստը օգտագործում էին  էշերի ու ուղտերի միջոցով բերված ապրանքը պահելու համար։ Եվ հենց այնտեղ էլ մնում էին առևտրականները։ Շուկայի ներսը լուսավորելու համար ճարտարապետները նախագծել են հատուկ գմբեթաձև խաչմերուկներ` այն վայրերում,  որտեղ խոշոր առևտրական փողոցները խաչվում էին։ Յուրաքանչյուր գմբեթ ունի անցք, որից արևի լույսը թափանցում է ներս։ Շուկայի տարածքում կան գմբեթաձև նկուղներ, որոնք չունեն պատուհաններ  և մեծ սրահներ, որոնք կիսով չափ գտնվում են գետնի տակ ու նույնպես չունեն պատուհաններ։ Հետազոտողները կարծում են, որ այս վայրերում եղել են պահեստները։ Իրանում Էլեկտրականության հայտնվելուց հետո, մեծ թվով արհեստավորներ սկսեցին աշխատել այդ սրահներում, ինչի հետևանքով շուկայում գործող խանութների ու կրպակների թիվն ավելացավ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպահանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Սպահանի տեսարժան վայրեր
Մենեջեր
Մենեջեր ( manager, ծագել է անգլերեն manage՝ «կառավարել» բառից), ղեկավարը, կառավարիչը, տնօրենն է, այսինքն՝ վարձատրվող մասնագետ, որը զբաղված է որոշակի տարածքի, արտադրամասի, կազմակերպության գործընթացների և անձնակազմի կառավարմամբ։
Որպես կանոն, այն կազմակերպությունում, որտեղ աշխատում է մենեջերը, հանդիսանում է պաշտոնատար անձ, և մտնում է կազմակերպության միջին ու բարձր ղեկավար կազմի մեջ։ Կառավարչի առանձնահատուկ հատկանիշ է հանդիսանում  ենթակաների առկայությունը։
Մենեջերի հիմնական գործառույթը կառավարումն է, որն ներառում է կազմակերպության պլանավորման գործընթացը, դրդապատճառներն ու հսկողությունը։ Կախված կառավարման օբյեկտների մեծությունից և քանակից՝ տարբերում են կառավարման մակարդակներ, հետևաբար տարբերվում են նաև մենեջերները։
Տեսակներ
Ընդունված է առանձնացնել ցածր օղակի մենեջերներ (համաշխարհային պրակտիկայում՝ գործառնությունների կառավարիչներ), միջին օղակի մենեջերներ և բարձր օղակի մենեջերներ․
Յուրի Բախշյան
Յուրի Գուրգենի Բախշյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին փոխխոսնակ, Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչական հարձակման զոհերից։
Մահ
Սպանվել է 1999 թ.-ի հոկտեմբերի 27-ին ՀՀ Ազգային ժողովի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողության ժամանակ։
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչության զոհեր Կատեգորիա:Հայաստանում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան
Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան, հայ ծանրամարտիկ։ Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2009)։ Հայաստանի բազմակի, Եվրոպայի (2008) չեմպիոն, աշխարհի առաջնության (2006) և օլիմպիական խաղերի (2008) մեդալակիր ։
Կենսագրություն
Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյանը ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 1995 թ. Վահան Բիչախչյանի գլխավորությամբ։ Արդեն 1997-ին նա դարձել է պատանիների Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 1998 և 1999 թվականներին կրկնել է այդ հաջողությունը։
2001 և 2003 թվականներին նվաճել է Եվրոպայի և աշխարհի երիտասարդական առաջնությունների մեդալներ։ Դրանից հետո սկսել է հանդես գալ մեծահասակների մրցումներում։
Եղել է 2004 թ. Աթենքի օլիմպիական խաղերի մասնակից՝ զբաղեցնելով 7-րդ տեղը։
2006 թ. դարձել է Սանտո Դոմինգոյում կայացած աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 2007 թ. Ստրասբուրգի Եվրոպայի առաջնությունից առաջ ստացել է ծանր վնասվածք, որը նրան թույլ չի տվել մասնակցել այդ առաջնությանը և ինչպես հարկն է նախապատրաստվել աշխարհի հաջորդ առաջնությանը, որտեղ նա զբաղեցրել է միայն 10-րդ տեղը։
2008 թ. Մարտիրոսյանը դարձել է Իտալիայի Լինյանո քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնության հաղթող և բրոնզե մեդալ է նվաճել Պեկինի օլիմպիական խաղերում։ Եվրոպայի առաջնությունում տարած իր հաղթանակը նա նվիրել է Խաչատուր Քափանակցյանի` ծանրամարտի Հայաստանի հավաքականի` ավտովթարում զոհված մարզիչներից մեկի հիշատակին ։
2009 թ. Հարավային Կորեայի Կոյան քաղաքում կայացած աշխարհի առաջնությունում Տիգրանը պոկում վարժությունում նվաճել է արծաթե մեդալ, սակայն մեջքի հատվածում ցավերի պատճառով չի մասնակցել հրում վարժությանը ։
2010 թ. սեպտեմբերին Թուրքիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում անհաջող հանդես գալու պատճառով նա և մեկ այլ ծանրամարտիկ՝ Գևորգ Դավթյանը, դուրս մնացին Հայաստանի հավաքականի կազմից։ Նրանք, ստանալով զրո, չկարողացան օլիմպիական վարկանիշային միավոր բերել Հայաստանին ։ 2016 թ․ դոպինգ թեստի վերստուգման արդյունքում օլիմպիական խաղերի 85կգ քաշային կարգի արծաթե մեդալակիրի դոպինգ թեստի արդյունքները դրական էին այդ պատճառով Ռիբակովի Անդրեյին հակադոպինգային կազմակերպություն զրկում է արծաթե մեդալից և մեդալ է շնորհում Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյանին ։
Բերդի դպրոց
Բերդի դպրոց, հիմնադրվել է 1871 թվականին, Բերդ (այժմ՝ ՀՀ Շամշադինի շրջկենտրոն) գյուղում, ծխական քահանա Մովսես Տեր Անանյանցի նախաձեռնությամբ, 30 աշակերտով։ 1892 թվականին ունեցել է 3 դասարան, 50 աշակերտ։ 1916 թվականին դարձել է եռամյա, 1925 թվականին՝ յոթնամյա, 1933 թվականից՝ միջնակարգ։ 1971–1972 ուս․՝ տարում Բերդի դպրոցը ուներ 35 դասարան, 1110 աշակերտ, 52 ուսուցիչ։ Երեքուկես տասնամյակում միջնակարգ դպրոցը տվել է 1762 շրջանավարտ, որոնցից 246-ը հետագայում դարձել է մանկավարժ, 35-ը՝ բժիշկ, 52-ը՝ գյուղատնտես, 36-ը՝ անասնաբույծ–անասնաբույժ, տասնյակ պատմաբան, բանասեր և այլ մասնագետներ։
Կատեգորիա:Հայաստանի դպրոցներ
Իոսիֆ Բաշկո
Իոսիֆ Բաշկո (Jāzeps (Jezups) Baško, ), ռուսական, խորհրդային և լատվիական բանակի ռազմական գործիչ։ Օդաչու։ Ռուսական կայսերական բանակի գնդապետ և լատվիական բանակի գեներալ, «Կիևյան Իլյա Մուրոմեց» ռմբակոծիչների և «Կարմիր ЭВК»-ի հրամանատար։
Կենսագրություն
Իոսիֆ Բաշկոն ծնվել է Վիտեբսկի նահանգի Դվինի գավառի Յասմույժսկի շրջանի Կաստիր գյուղում (ժամանակակից Լատվիայի տարածքում Ռիեբինսկի մարզի Ռուշոնի շրջան), բելառուս գյուղացի կաթոլիկի ընտանիքում։ Ավարտել է Նիկոլաևի ինժեներական ուսումնարանը և Սպայական օդագնացության դպրոցը։ 1914 թվականի հոկտեմբերին գործուղվել է «Իլյա Մուրոմեց» օդանավային էսկադրա, որտեղ օդանավի հրամանատարի օգնականից հասնում է մինչև մարտական ջոկատի հրամանատարի պաշտոնին ։ Ռուսական կայսերական բանակում ծառայության ընթացքում ստացել է գնդապետի կոչում։
Հուշեր է գրել Առաջին համաշխարհայի պատերազմի մասին, որը հրատարակվում է Լատվիայում 1939 թվականին «Թշնամու հողի վրա» վերնագրով։ Բաշկովի հուշերը ռուսերեն չեն հրատարակվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս օդաչուներ
Դավիթիանի
Դավիթիանի, կենսագրական ժողովածու՝ գրված Դավիթ Գուրամիշվիլու կողմից։ Ներառում է երկու պոեմ և քնարական բանաստեղծություններ։ Գիրքը բանաստեղծի փոթորկահույզ և իրադարձություններով հարուստ կյանքի մի մասն է։ Այնտեղ իրենց մեկնաբանությունն են ստացել կրոնը, քաղաքականությունը, հայրենասիրությունն ու պատերազմը։ Չնայած որ «Դավիթիանին» համարվել է 18-րդ դարի վրաց գրականության կարևոր ստեղծագործություններից մեկը, բայց երբեք չի հրապարակվել հեղինակի կենդանության օրոք։ Ստեղծագործությունը գրվել է Դավիթ Գուրամիշվիլու կյանքի տարբեր ժամանակահատվածներում, բայց ամենաարժեքավորները ստեղծվել են նրա կյանքի վերջին տասնամյակներին։ Հեղինակը ձեռագիրը Ուկրաինայից(որտեղ նա ապրում էր) ուղարկել է Թբիլիսի 1787 թվականին, որտեղ այն մնացել է մինչև հաջորդ դարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացական պոեմներ Կատեգորիա:Էպոս Կատեգորիա:Բանահյուսություն
Կոտայք գարեջրի գործարան
«Կոտայք» գարեջրի գործարան ՍՊԸ, գարեջրի արտադրությամբ և իրացմամբ զբաղվող հայաստանյան ձեռնարկություն, «Մուլտի գրուպ» հոլդինգի ստորաբաժանում։ Ստեղծվել է 1974 թվականին՝ Աբովյան քաղաքում։
Պատմություն
Գործարանը կառուցվել է 1974 թվականին՝ Չեխոսլովակիայից ՀԽՍՀ հրավիրված մասնագետների կողմից՝ նպատակ ունենալով գարեջուր մատակարարել Կովկասի տարածաշրջանի բոլոր հանրապետություններին։ Մեծածավալ արտադրական կարողությունների, 500.000 հլ տարեկան արտադրողականության, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանում լավագույնը համարվող չեխոսլովակյան տեխնոլոգիաների առկայության շնորհիվ, գործարանին հաջողվում է դառնալ առաջատար գարեջրագործերից մեկը Խորհրդային Միությունում՝ ապահովելով բարձր որակի գարեջուր երկրի սահմաններից դուրս։
Խորհրդային Միության փլուզումից և Հայաստանի անկախացումից հետո, ինչպես բազմաթիվ հետխորհրդային ձեռնարկություններ, այնպես էլ «Կոտայքը» մեծ դժվարություններ ունեցան։ 1996 թվականին գործարանը սեփականաշնորհած բաժնետերը գալիս է այն եզրահանգման, որ սեփական ուժերով անհնար է վերականգնել ձեռնարկությունը, որոշում է գործակցել առավել առաջատար և բնագավառի փորձառու արևմտյան ընկերություններից մեկի հետ։ Այդպիսի ձեռնարկություն էր ֆրանսիական «Castel Group»-ը, որն ուներ միջազգային գործարար կառավարման հաջող փորձ աֆրիկյան, ասիական, ինչպես նաև ռուսական տարածաշրջաններում։ «Castel Group»-ի կողմից 1997 թվականին ներդրված 17 միլիոն ԱՄՆ դոլարը համարվում էր Հայաստանում կատարված առաջին խոշոր և առանցքային ներդրումներից մեկը։
Հայաստանյան և արտաքին շուկաներում հայտնի գարեջրի «Կոտայք գոլդ», «Կոտայք չանի», «Աբովյանի չանի», «Էրեբունի» տեսակները միջազգային ցուցահանդեսներում արժանացել են բազմաթիվ մրցանակների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական գարեջրի գործարաններ Կատեգորիա:Հայկական ընկերություններ Կատեգորիա:1974 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Հայկական ապրանքանիշեր
Ամշարիկ
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լուի Օգյուստ Բլանկի
Լուի Օգյուստ Բլանկի (Louis Auguste Blanqui, ), ֆրանսիական հեղափոխական, ուտոպիստ–կոմունիստ։
Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունը ստացել է Կառլ Մեծի քոլեջում, ապա սովորել է իրավաբանություն և բժշկություն։ Մասնակցել է Բուրբոնների վերահաստատման (1814–1830), Հուլիսյան միապետության (1830–1840) շրջանի հանրապետական–դեմոկրատական շարժմանը, Հուլիսյան հեղափոխությանը (1830)։ Գ․ Բաբյոֆի գաղափարների ազդեցությամբ 1832–1834 թվականներին հանգեց կոմունիստական համոզմունքների։ 1835–1839 թվականներին կազմակերպել և ղեկավարել է գաղտնի հանրապետական «Ընտանիքների ընկերությունը» և «Տարվա եղանակների ընկերությունը»։ 1839 թվականի մայիսի 12-ի Փարիզի ապստամբության ճնշումից հետո դատապարտվել է մահապատժի, որը փոխարինվել է ցմահ բանտարկությամբ։ 1848 թվականի հեղափոխության շնորհիվ ազատվել է բանտից, կազմակերպել «Կենտրոնական հանրապետական ընկերություն» դեմոկրատական ակումբը և պրոպագանդել սոցիալիստական գաղափարներ։ 1848 թվականի մայիսի 15-ի ցույցից հետո Բլանկին դատապարտվեց 10 տարվա ազատազրկման։ 1861–1865 թվականներին կրկին բանտում էր։ 1870 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ապստամբությանը մասնակցելու համար վերստին դատապարտվեց ցմահ բանտարկության։ Բանտում գտնվելիս, հեռակա կարգով ընտրվեց Փարիզի կոմունայի անդամ, բայց Վերսալյան կառավարությունը հրաժարվեց Բլանկիին փոխանակել կոմունայի պատանդների հետ։ Բանտից ազատվեց 1879 թվականին և շարունակեց քաղաքական գործունեությունը։ Ընդունելով հանդերձ դասակարգային պայքարի առկայությունը՝ Բլանկին շահագործվող զանգվածների մեջ չէր առանձնացնում պրոլետարիատին։ Նա գտնում էր, որ դասակարգային շահագործմանը կարելի է վերջ տալ միայն սոցիալական հեղափոխության միջոցով, սակայն հեղափոխության հաջողությունը կապում էր խնամքով նախապատրաստված դավադրության հետ։ Մարքսիզմ–լենինիզմի դասականները բարձր գնահատելով Բլանկիին որպես հեղափոխականի և սոցիալիզմի ջերմ կողմնակցի՝ միաժամանակ քննադատում էին նրա դավադրական մարտավարությունը։
Ընտանի կենդանիներ
Ընդհանուր բնութագիր
Երկրորդ մեծ կատեգորիան՝ դա կենդանի-կոմպանիոններն են, որոնք զբաղեցնում են ժամանակը, հաճույք են պատճառում, որոնց հետ հաճելի է շփվել։ Քաղաքի բնակիչների մտածելակերպով «ընտանի կենդանիները» հաճախ ասոցիացվում են երկրորդ կատեգորիայի հետ, այսինքն՝ «սիրելի ընտանի կենդանիների»։ Շատ ընտանիքներ, ովքեր տանը պահում են ինչ-որ ընտանի կենդանիներ նշում են, որ այդ կենդանիները ստեղծում են հարմարավետություն, հանգստացնում են և հանում են սթրեսը։ Հարկ է նշել, որ նույն ցեղատեսակի կենդանիներին կարող են ոչ հաճախ օգտագործել տարբեր նպատակների համար։ Օրինակ՝ ինչ-որ մեկը կարող է ճագար պահել մսի և մորթու մթերումների համար, իսկ ինչ-որ մեկը տանը ճագար է պահում, որպես սիրելի կենդանի։ Երկար մորթի ունեցող շներից, ինչպես նաև ճագարից կամ կատվից, կարելի է հավաքել որոշակի քանակությամբ մորթի և օգտագործել քեզ կամ ընտանիքի անդամների համար, որպես տաք հագուստի գործվածք։ Ընտանի թռչունների փետուրները օգտագործում են դեկորատիվ իրերի պատրաստման համար։ Ընտանի կենդանիները կարող են պահվել հատուկ տարածքներում (անասնանոցում, ախոռում, շան տնակում), նաև կարող են անմիջականորեն ապրել մարդու հետ տանը։ Այդ կենդանիները, որոնք ապրում են տանը մի քանիսին պահում են վանդակում, ջրավազանում, տեռարիումում և այլ «տնակներում», իսկ մնացածին (օրինակ՝ կատուներին, շներին, ճագարներին և նույնիսկ կապիկներին) թուլ են տալիս տեղավորվել ազատ տարածքներում։ Զարգացած երկրներում ընտանի կենդանիները հիմնականում սնվում են այն կերերով, որոնք ունեն հատուկ ստեղծված բաղադրատոմսեր։ Դա տարախառն կեր է, որը գյուղատնտեսական կենդանիների՝ շների կամ կատուների համար։ Այս տիպի կերերը ոչ միայն հարմար են օգտագործելու համար, այլ ապահովում են կենդանիներին բոլոր անհրաժեշտ նյութերով։
Կենսաբանական դասակարգում
Բոլոր ընտանի կենդանիները՝ իրենց վայրի բարեկամների հետ, մտնում են կենսաբանական դասակարգման մեջ։ Ընտանի անասունները, ինչպես կարգն է, պատկանում են կաթնասունների դասին, երկկճղակավորների դասին և որոճողների դասին։ Ընդհանուր առմամբ գոյություն ունեն 7-8 տեսակ ընտանի անասուններ կամ կենդանիների գոյությունը կախված է մարդուց և առանց նրանց մարդու համար նույնպես դժվար կլինի։ Այդ տեսակները մեծ դեր խաղացին պատմական նշանակություն ունեցող մշակույթի զարգացման գործում։ Այդ տեսակների մեջ մտնում են կովը (կամ խոշոր եղջերավոր անասունը), ոչխար, այծ (փոքր եղջերավոր անասուններ), գոմեշ, երկու տեսակ ուղտեր, ուղտայծ, ալպակա և հյուսիսային եղջերու։ Սմբակավոր ընտանի կենդանի է խոզը։
Միասմբակավոր անասուններ են - ձի և ավանակ
Շուն և կատու- գիշատիչներ (Carnivora).
Կզաքիս- գիշատիչներ (Carnivora).
Ճագար - նապաստականմաններ (Lagomorpha).
Ծովախոզուկ - կրծող (Rodentia).
Ընտանի թռչունները դասակարգվում են հետևյալ կերպ՝
Հավազգիների կարգ (Galliformes) - հավ, հնդկահավ, ճապոնական լոր, խայտահավ, փասիան, սիրամարգ,
Սագազգիների կարգ (Anseriformes) - շչակարապ, սագ, բադ, մշկածածկ բադ,
Աղավնիների կարգ (Columbiformes) - սովորական և թուրքական աղավնի,
Ճնճղուկների կարգ (Passeriformes) - դեղձանիկ,
Թութակազգիների կարգ (Psittaciformes) - ալիքաձև թութակ
19-րդ դարում Աֆրիկայում, Ասիայում իսկ հետո Հյուսիսային Ամերիկայում առանձնացնում են ընտանի ջայլամներին, որոնք պատկանում են ջայլամազգիների (Struthioniformes) կարգին։
Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Ընտանի կենդանիները բավականին օգուտ են տալիս մարդուն։ Համարվում են պարենամթերքի աղբյուր —(կաթ, պանիր, մածուն, և այլ տիպի կաթնամթերքներ նաև միս և յուղ)։ Հումք, որով պատրաստում են հագուստ և կոշիկ։ Տեղափոխում են բեռ և օգնում են կատարել գյուղատնտեսական գործեր։ Երբեմն կենդանիներին պահում են հաճույքի և զվարճանալու համար, օրինակ՝ որոշ թռչունների։ Կենդանիներին ձեռք են բերում օգտակար մթերքներ ստանալու համար (միս, հավկիթ, բմբուլ, փետուր)։ Ընտանի միջատներ — օգտակար մթերքներ ստանալու համար։ Մեղուները պատրաստում են մեղր, իսկ շերամաորդերը — արտադրում են հումք, որով պատրաստվում է մետաքս։ Կենդանիների պաշտպանները գտնում են, որ մարդը չպետք է սպանի կենդանիներին, օգտվի մսից և մորթուց։
Բազմացում անազատության մեջ
Ընտանի կենդանիներն առաջացել են վայրի կենդանիներից, որոնք ապրում են իրենց կամքով։ Բազմաթիվ վայրի կենդանիների կարելի է ընտելացնել, հատկապես փոքր ժամանակից և պահել տանը։ Երբեմն ստացվում է, որ վայրի կենդանիները հեշտ են ընտելանում, սակայն դժվարությամբ են բազմանում անազատ պայմաններում։ Նույնիսկ, եթե կենդանիները, որոնք ընտելացել են բազմանում են, ապա նրանց ժառանգներին նորից պետք է ընտելացնել։
Ի տարբերություն վայրի կենդանիների, ընտելացած կամ անազատության մեջ պահվող ընտանի կենդանիները ինչպես օրենք հեշտ են բազմանում։ Այն դեպքում, երբ նման թեթև բազմացումը բեղմնավորման մասին խոսում է կենդանու դրական հատկանիշի մասին։ Ընտանի կենդանիների բազմանալը պետք չէ ընտելացնել — բնավորության գծերը, որոնք դարձնում են կենդանուն ընտանի, ամրագրված է գենում և փոխանցվում է ժառանգաբար։ Ընտանի կենդանիների տեսակների թիվը — կենդանական աշխարհում իր թվով համեմատաբար փոքր է։ Այսպես, աշխարհում հաշվվում է ավելի քան երկու հազար տեսակի կաթնասուններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ընտանի կենդանիներ
Կարբոնարա դի Նոլա
Կարբոնարա դի Նոլա, (Carbonara di Nola), կոմունա Իտալիայում՝ Կամպանիա մարզի Նեապոլի գավառում։ Սահմանակից է Դոմիչելլա, Լաուրո, Լիվերի, Պալմա Կամպանիա համայնքներին ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 2.401 : Բնակչության խտությունը կազմում է 595 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 3,53 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 80030, հեռախոսային կոդ՝ 081:
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Քաֆր Լահա
Քաֆր Լահա (كفرلاها), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Հոմսի մարզում։ Հանդիսանում է Թալդուի գավառի 3 շրջաններից մեկի՝ Քաֆր Լահայի շրջանի կենտրոնը։
Բնակչություն
2004 թվականի Սիրիայիում անցկացված մարդահամարի տվյալներով շրջանն ուներ 20,041 բնակիչ ։ Բնակչության մեծամասնությունն սուննի իսլամադավաներ են։
Աշխարահգրություն
Քաղաքն գտնվում է երկրի արևմուտքում, հյուսիսում գտնվում են՝ Քալլաֆ և Դահաբ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Ակրաբա, արևմուտքում՝ Կարմաս և Մարյամին, հարավ-արևմուտքում՝ Ալ-Թայաբա ալ-Ղարիբիյա գյուղերը, հարավ-արևելքում՝ Թալդու քաղաքը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թալդուի գավառ
Իվանովոյի տիկնիկային թատրոն
Իվանովոյի տիկնիկային թատրոն, տիկնիկային թատրոն Իվանովո քաղաքում, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում, Պուշկինի հրապարակի վրա, մշակույթի պալատի շենքում։
Պատմություն
Իվանովոյի տիկնիկային թատրոնը ստեղծվել է 1935 թվականի փետրվարի 8-ին, որպես Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի մասնաճյուղ։ Հիմնադրվել է Տիկնիկագործների առաջին համառուսական կուրսերի շրջանավարտ Եկատերինա Պիրոգովայի կողմից։ 1940 թվականին թատերախումբը դարձել է ինքնուրույն թատրոն։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Իվանովոյի տիկնիկային թատրոնում արդյունավետ կերպով աշխատում էր Ե. Ս. Դեմենին։ 1951 թվականին թատրոնի գլխավոր ռեժիսորն է դարձել Բ. Կ. Պաշկովը։ 1970-ական թվականներին թատրոնի ռեժիսորն է դարձել Մ. Ի. Վրավցովան, ով ձգտում էր ներկայացումներ ստեղծել ամենափոքր հանդիսատեսի համար։ 1980-1995 թվականներին թատրոնը ղեկավարել է Ռուսաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ Ե. Գ. Դերիմովան։ Թատրոնը սկսել է բեմադրել մյուզիքլներ («Խրճիթ», «Առեղծվածային գետաձին» ֆոլկ-օպերաները), ֆոլկ բեմադրություններ («12 ամիս», «Որսորդը մինչև հեքիաթը») և էպոս («Ռուսական հողի իշխանը»)։ Թատրոնն ուներ մանկական ստուդիա։ 1996 թվականին թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է դարձել Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ Ե. Է. Իվանովան։ Թատրոնի խաղացանկում սկսել են հայտնվել ներկայացումներ ամենատարբեր տարիքի մարդկանց համար, սկսած ամենափոքրերից («Հեքիաթ-հանելուկ») մինչև հասուն տարիքի հանդիսատես («Գրիմ եղբայրների հեքիաթը», «Խաղում ենք ասպետ», «Չայկովսյկու մանկական ալբոմը») ։
«Մրջնաբույն» տիկնիկային թատրոնների փառատոն
1995 թվականից թատրոնը կազմակերպում է «Մրջնաբույն» տիկնիկային թատրոնների միջազգային փառատոնը։ Փառատոնն անց է կազվում երկու տարին մեկ անգամ, 1995 թվականից։ Փառատոնին տարբեր տարիների մասնակցել են թատրոններ Չեխիայից, Լիտվայից, Բելառուսից, Ուկրաինայից, Մոսկվայից, Սանկտ-Պետերբուրգից, Յարոսլավլից, Ուֆայից, Կուրսկից, Չեբոկսարիից, Օրենբուրգից, Մուրմանսկից և Ռուսաստանի այլ քաղաքներից ։
Թատերախումբ
Թատերախմբում կա 16 դերասան, ովքեր Յարովսլավի թատերական ինստիտուտի և Սանկտ Պետերբուրգի թատերական արվեստի պետական ակադեմիայի շրջանավարտներ։ Հինգ դերասաններ Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստներ են։ Ռուսաստանի վաստակոր արտիստներ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատրոններ
Ֆրաիլես (Իսպանիա)
Ֆրաիլես (Frailes), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեռա Սուր շրջանում։ Տարածքը կազմում է 41.37 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1768 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 89 կմ հեռավորության վրա է գտնվում։
Աշխարհագրություն
Ֆրաիլեսը գտնվում է Խաենի պրովինցիայի Խաեն մայրաքաղաքից 89 կմ հարավ, ծովի մակարդակից 974 մ բարձրության վրա։ Ֆրաիլես վարչական շրջանը ներառում է Լոս Բայլադորես, Լոս Բանոս, Լոս Բարրանկոս, Կանադա դե Ալկալա, Կանադ դե Նոգուերաս, Սերիլլո էլ Սիեգո, Մաժադա Աբրիգադա, Էլ Նոգուերալ, Լաս Պարրաս, Պուերտո Բլանկո, Լոս Ռոսալես և Լա Սոլանա դե լա Պարրա տարածքները: Ֆրաիլեսը գտնվում է Սիերա Սուր դե Խաեն լեռնաշղթայի շրջանում և նրա տարածքը բաղկացած է հիմնականում լեռնաշղթաներից ։
Պատմություն
Ֆրաիլես ինքնավար տարածաշրջանի պատմությունը հասնում է Հռոմի նվաճողական ժամանակներ։ Այս մասին վկայում են Տերրա սիգիլլատայի մնացորդները: Իսպանիայի մուսուլմանական կառավարման ժամանակահատվածում Ֆրաիլեսում իսլամական ներկայության առկայության մասին մի քանի գրառումներ կան։ Տակավին, 16-րդ դարից ի վեր, Ֆրաիլեսի պաշարման մասին ապացույցներ կան. 1341 թվականի օգոստոսի 15-ին Լեոնի և Կաստիլիայի թագավոր Ալֆոնսոն XI Կաստիլացին նվաճեց Ալկալա լա Ռեալ քաղաքը, որից ալֆոզը (Alfoz-մի քանի գյուղեր) պատկանում էր Ալֆրեյլասին, և այդ ժամանակից սկսած այն ընդգրկվել է Կաստիլի կազմի մեջ։ 16-րդ դարի կեսերին Սանտա Լուչիայի (Santa Lucia) ճգնարանը (փոքր մատուռը) կառուցվել է Ֆրաիլեսի առաջին քրիստոնեական բնակավայրերի կողքին, մասամբ, հռոմեական Կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ Պեդրո դե Վալենսիայի ներդրման օգնությամբ։
1621 թվականին Սանտա Լուչիա ճգնարանի շրջակա տարածքը կոչվել է Հուերտա դե Սանտա Լյուսիա, որտեղի բնակեցումը շարունակաբար ընդլայնվում էր։ 18-րդ դարի վերջում ճգնարանը դարձել է եկեղեցի։ Այսպիսով, այն դարձել է նաև գյուղի կենտրոնը։ 19-րդ դարում Ֆրաիլեսը սկսել է զարգանալ որպես նորաձև վայր, շնորհիվ գյուղի դարպասների մոտ «Արդալեզ» հանքային աղբյուրների առողջարանային հաստատության ստեղծման։
20-րդ դարի վաղ շրջանում գյուղը ծաղկում է ապրել, սակայն Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի և գյուղական բնակչության մեծ մասի դեպի քաղաքներ արտագաղթի արդյունքում Ֆրաիլեսի բնակչությունը կրկնակի կրճատվել է՝ հասնելով մինչև 2000-ի։
Ճաշատեսակներ
Ֆրաիլեսի ճաշատեսակները գյուղական են։ Բնորոշ է տնային խոզի մսից ճաշատեսակները և ավանդական արյունային երշիկները, չորիսոն, սալչիչոնը ։ Այլ ուտեստներ և ճաշատեսակներ, ինչպիսիք են խաշած լոբին, ռոպա վիեխան (իսպ. Ropa vieja), միգաս կամ էնցեբոլադո և այլն, ինչպես նաև՝ նարնջի հիմքով օմլետի կոլաժը կամ ռեմոջոնը (ֆր․՝ remojón)։
Գյուղի աղանդերի շարքում ամենակարևորներից են մանթաները, բորախուելոսները, պոլվորոնները և գուինդաները և ագուարդիենտեն։ Յուրաքանչյուր կերակուր ուղեկցվում է տեղական գինու հետ, որի որակն ամեն ուտեստի համար առանձնահատուկ է, և այդ պատճառով ամեն տարի անցկացվում են բազմաթիվ մշակութային և գաստրոնոմիական միջոցառումներ:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Անդալուսիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Անդալուսիայի աշխարհագրություն
Արկադի Վարդանյան
Արկադի Արշավիրի Վարդանյան, հայ հասարակական և քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, քաղաքագետ, բարերար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1947 թվականի մայիսի 22-ին Երևանում, բժիշկների ընտանիքում։ Հայրը՝ Արշավիր Վարդանի Վարդանյանը, ռազմական վիրաբույժ էր, մայրը՝ Վիկտորիա Ռաֆաելի Հակոբջանյանը, մանկական օրթոպեդ, Հայաստանի բժշկության առաջին կին պրոֆեսորն էր։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երեք որդի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքական բանտարկյալներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:Հայ բարերարներ
Ապակու արդյունաբերություն
Ապակու արդյունաբերություն, զբաղվում է շինարարական, տեխնիկական, տարայի, տեսակային, քիմիական–լաբորատորային, բժշկական, պարֆյումերային և այլ տեսակի ապակիների արտադրությամբ։
Ապակու արդյունաբերությունը Հայաստանում
Հայաստանում 1950 թվականին կառուցվեց Արզնիի ապակյա տարաների գործարանը, որի արտադրողականությունը 1950 թվականի 10 միլիոն շշի դիմաց 1971 թվականին հասավ 62 միլիոն շշի։
1965 թվականին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի) հիմնվեց լուսատեխնիկական ապակու գործարան, նրա արտադրանքը 1970 թվականին կազմել է 2,1 հազար հատ լուսատեխնիկական ապակի և 1,1 միլիոն կոնյակի շիշ։ 1975 թվականին գործարանը կարտադրի 500 հազար մ2 ապակեբլոկ և ապակեպրոֆիլիտ։
1966 թվականին սկսվել է Հոկտեմբերյանի (այժմ՝ Արմավիր) պահածոների ապակյա տարաների գործարանի կառուցումը, որի նախագծային կարողությունն էր 200 միլիոն պայմանական ապակետուփ և 30 միլիոն կոնյակի շիշ։
Այդ ձեռնարկությունները Լենինականի ապակու գործարանի հետ միասին մտնում էին «Հայապակի» միավորման (հիմնվել է 1973 թվականին) մեջ։ Ապակեթել արտադրվում էր Սևանի «էլեկտրաապակեմեկուսիչ», իսկ էլեկտրավակուումային ապակի՝ Երևանի էլեկտրալամպերի գործարաններում։ Երևանամ գործել է հայելիների և կահույքի ապակու գործարանը։
Հայաստանն ունի ապակու հումքի գործնականում անսպառ պաշարներ (պեմզա, օբսիդիան, պեռլիտ, քվարցիտ ևն)։ Հրազդանի լեռնա-քիմիական կոմբինատում, քիմիական մշակման շնորհիվ, կստացվեն «Երևանիտ» և «Կանազիտ» բարձրորակ հումքատեսակները։ Հայաստանն ապակու բավականին խոշոր սպառող է (գինեգործություն, էլեկտրատեխնիկական, պահածոյի արդյունաբերություն, հանքաջրերի լցում և այլն)։
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Անադիրկա
Անադիրկա (Анадырка), գետ Կամչատսկի երկրամասի հյուսիս-արևմուտքում։ Գետի երկարությունը 22 կմ է։ Հոսում է Տիգիլսկի շրջանում և Կամչատսկի երկրամասում ։ Թափվում է Օխոտսկի ծով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հիդրավլիկական թռիչք
Հիդրավլիկական թռիչք, բաց հունում ջրի մակարդակի կտրուկ, թռիչքաձև բարձրացման երևույթ, երբ հոսքը այսպես կոչված բուռն վիճակից անցնում է հանգիստ վիճակի։ Հիդրավլիկական թռիչքի գոտում մակարդակի զգալի բարձրացումն ուղեկցվում է մակերևութային «գրտնակի» առաջացամամբ, որտեղ օդով խիստ հագեցված հեղուկը կատարում է բարդ պտտական շարժում։ Հիդրավլիկական թռիչքը, սովորաբար, տեղի է ունենում հոսքը հիդրոտեխնիկական կառույցներով (ջրաթափեր, ջրթողներ և այլն) բաց թողնելու դեպքում։ Հիդրավլիկական թռիչքի տեսությունը դիտարկվում է հիդրավլիկայում։
Կարդիտո
Կարդիտո (Cardito, Vuoscoriale), քաղաք Իտալիայում՝ Կամպանիա մարզի Նեապոլի գավառում։ Սահմանակից է Աֆրագոլա, Կայվանո, Կազորիա, Կրիսպիանո, Ֆրատամաջորե համայնքներին ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 22.733 (2004 թվականին՝ 20.752): Բնակչության խտությունը կազմում է 6894,33 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 80024, հեռախոսային կոդ՝ 081:
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ նահատակ Վլաս Սեբաստացին։ Տոնը նշվում է ամեն տարի փետրվարի 3-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Էլեն Մկրտչյան
Էլեն Արսենի Մկրտչյան, հայ նկարչուհի։
Կենսագրություն
Նկարել սովորել է ինքնուրույն։ 2013 թվականից հաճախում է Ունիսոն ՀԿ կերպարվեստի ստուդիա։
Էլենն օգտագործում է վառ գունավորումներ, որպեսզի նկարը մարդուն դրական, վառ էմոցիաներ հաղորդի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ Կատեգորիա:1997 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հաշմանդամություն ունեցող հայեր
Ֆուստատ
Ֆուստատ (الفسطاط), բնակչությամբ և չափերով Վաղ միջնադարի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, Եգիպտոսի մայրաքաղաքը Օմայանների և Աբբասյանների օրոք, ժամանակակից Կահիրեի պատմական նախորդն է: