cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շտուտգարտի պետական թատրոն
Շտուտգարտի պետական թատրոն (Staatstheater Stuttgart), բազմաճյուղ թատրոն Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաքում, որն իր կազմում ներառում է Շտուտգարտի օպերային թատրոնը (Oper Stuttgart), Շտուտգարտի բալետի թատրոնը (Stuttgart Ballett) և Շտուտգարտի դրամատիկ թատրոնը (Schauspiel Stuttgart): Գտնվում է Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։
Ճարտարապետություն
Շտուտգարտի պետական թատրոնը նախագծել է մյունխենցի ճարտարապետ Մաքս Լիտմանը, ով հաղթել էր նոր արքայական թատրոններ կառուցելու մրցույթը։ Թատրոնի շենքը կառուցվել է 1909-1912 թվականներին որպես արքայական թատրոն` Վյուրտեմբերգի թագավորության Grosses Haus և Kleines Haus թագավորական թատրոններով։
1919 թվականին թատրոնները վերանվանվել են Landestheater, ավելի ուշ` Staatstheater (պետական թատրոն)։ Երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դրամատիկական թատրոնի շենքը (Kleines Haus) ռմբակոծությունից ավերվել է, տարածքը զբաղեցրել է Հանս Վոլկարտի նախագծած դրամատիկական թատրոնի նոր շենքը, որը բացվել է 1962 թվականին։
Օպերային թատրոնի շենքը (Grosses Haus) գերմանական օպերային թատրոնի այն եզակի շենքերից է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռմբակոծությունից չի ավերվել։ 1982-1984 թվականներին լայնածավալ վերանորոգման արդյունքում շենքը վերականգնվել է։ 2001 թվականին թատրոնի շենքերը վերանվանվել են Opernhaus և Schauspielhaus:
Գլխավոր տնօրեններ
1949-1972 թվականներին թատրոնի գործադիր տնօրենն է եղել Վալտեր Իրիխ Շիֆերը։
2015 թվականից Շտուտգարտի պետական թատրոնի համար հավաքականորեն պատասխանատու են երեք գլխավոր տնօրեններ` Ջոսի Վիլեր (Oper Stuttgart), Ռեիդ Անդերսոն (Stuttgart Ballet) և Արմին Պետրաս (Schauspiel Stuttgart), գործադիր տնօրեն` Մարկ-Օլիվեր Հենրիկսը։ Գերմանիայում գլխավոր տնօրեններին, մասնավորապես օպերային գեղարվեստական տնօրեններին անվանում են «Intendant»:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թատրոններ Կատեգորիա:Գերմանիայի օպերային թատրոններ
Ֆիլիցզե
Ֆիլիցզե (Vielitzsee), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։ Գտնվում է Արևելյան Պրիգնից Ռուպպին շրջանում։ Ենթարկվում է Լինդով կառավարությանը։ Բնակչությունը կազմում է 546 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) : Տարածքը կազմում է 22,82 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 68 437։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Օկտյաբրսկի Գորոդոկ
Օկտյաբրսկի Գորոդոկ (Октябрьский городок), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Տատիշչևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1829 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Տատիշչևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալարեքս
Ալարեքս, Ալերեքս, Չամախչի, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Հալաբի լեռնաշղթայի Բովաքար լեռնագագաթի հյուսիսային լանջից՝ 2550 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 21 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 115 կմ²։ Գետահովիտը V-աձև է, տիպիկ լեռնային գետ է՝ քարքարոտ հունով, սահանքներով և ջրվեժներով։ Սնումը ձնաանձրևային է, վարարումը՝ ապրիլ-հունիսին  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ
Սելենոֆոբիա
Սելենոֆոբիա (φεγγάρι-լուսին), իռացիոնալ անկառավարելի վախ լուսնից և նրա լույսից։ Այն նաև անվանում են լունաֆոբիա՝ (լուսին) բառից։ Մարդիկ, ովքեր ունեն այս ֆոբիան, կարծում են, որ լուսինը բացասական ազդեցություն ունի իրենց կյանքի վրա։ Սելենոֆոբիան լայն տարածված ֆոբիա չէ։ Այն համարվում է տագնապային խանգարում, որի հետևանքով կարող է առաջանալ տագնապային հարձակում։ Հաճախ նրանք վախենում են ոչ միայն լուսնից ու լուսնի լույսից, այլ նաև լուսնի մասին խոսելուց։
Սելենոֆոբիայի ամենատարածված դրսևորումը լիալուսնից վախենալն է, քանի որ համարվում է, որ լիալուսնի ժամանակ մարդիկ հակված են լինում հանցագործություններ կատարելու (օրինակ՝ գողություն, սպանություն, վանդալիզմ)։ Ըստ նրանց՝ լիալուսինը մարդկանց հասցնում է խելագարության, լուսնոտության ։
Լիալուսնի ֆոբիան այլ կերպ անվանում են ռեմաֆոբիա կամ մեստոսելենոֆոբիա (γεμάτος (mestos)-լի, ամբողջական) ։
Սելենոֆոբիայի առաջացման պատճառը
Սելենոֆոբիան, ինչպես շատ ուրիշ ֆոբիաներ, հիմնականում առաջանում է մանկության ժամանակ՝ սովորաբար 4-5 տարեկանում ստացած տրավմաներից։ Բայց այն կարող է նաև զարգանալ լուսնի մասին միֆերի պատճառով։ Կան միֆեր, ըստ որոնց, լուսնի վրա ապրում են չար արարածներ։ Ոմանք կարծում են, որ լուսինը կարող է մարդուն վերածել գայլամարդու։
Մեկ այլ միֆ է լուսնային ճագարը, որը աշխարհի տարբեր ժողովուրդների ֆոլկլորում նապաստակ կամ ճագար է, և բնակվում է Լուսնի վրա։ Այս պատկերացումը պարեյդոլիական տեսողական պատրանք է։ Լուսնի վրայի մուգ հետքերը, որոնք իրականում լուսնային լճեր են, ընկալվում են որպես նապաստակ կամ ճագար։
Թերևս ամենահայտնի հիշատակությունը Լուսնային նապաստակի մասին հանդիսանում է «Չուի բանաստեղծություններ» ստեղծագործական հավաքածուն, որ գրվել է Չինաստանում` Հան դինաստիայի ժամանակաշրջանում. այնտեղ ասվում է, որ լուսնային պալատում ապրում է սպիտակ լուսնային ճագար ( 月兔 ), ով, նստած լինելով գույհույի ծառի ստվերի տակ, մի ամբողջ տարի փնտրում է անմահության դեղահաբեր։ Հանի դինաստիայի ժամանակաշրջանի այլ պոետներ հաճախ լուսնային ճագարին անվանում էին «նեֆրիտային ճագար» (金兔), և այս արտահայտությունները շատ հաճախ սկսեցին օգտագործվել Լուսինը մատնանշելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լուսին Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Աբայի երգերը
«Աբայի երգերը» («Песни Абая»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Գրիգորի Ռոշալը և Եֆիմ Արոնը 1945 թվականին Ալմա Աթայի գեղարվեստական և քրոնիկական ֆիլմերի կինոստուդիայում։
Մուխթար Աուեզովի «Աբայ» վեպի էկրանավորումն է։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1946 թվականի հունվարի 20-ին։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում ղազախ բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, լուսավորական, մտածող, հասարակական գործիչ, ղազախական գրավոր գրականության հիմնադիր և նրա առաջին դասական Աբայ Կունանբաևի մասին։
Թուջ
Թուջ` երկաթի համաձուլվածք ածխածնի հետ։ Թուջի մեջ ածխածնի պարունակությունը 2,14%-ից ոչ պակաս է, ավելի պակասի դեպքում ստացվում է պողպատ։ Ածխածինը երկաթի համաձուլվածքներին հաղորդում է ամրություն, ցածրացնելով առաձգականությունը և դարձնելով այն բեկուն։ Թուջի մեջ ածխածինը կարող է պարունակվի ցեմենտիտի և գրաֆիտի տեսքով։
Արտադրությունը
Թուջ արտադրող երկրների առաջին տասնյակը հետևյալն է` (քանակը միլիոն տոննաներով է)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուջ Կատեգորիա:Չինական հայտնագործություններ
Սևան (թերթ, Բուենոս Այրես)
Սևան, գրական-հասարակական շաբաթաթերթ։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1961 թվականին, Բուենոս Այրեսում։ Հրատարակիչներ՝ Ա․ Աիրաբոնյան, Ս․ Ցաղուրտճյան։ «Հայրենիքեն լուրեր» խորագրով հոդվածներ, տեղեկություններ է հաղորդել Սովետական Հայաստանի անցուդարձի, կառույցների, արդյունաբերական օբյեկտների մասին։ Փորձել է արտացոլել Հարավային Ամերիկայի (Ուրուգվայ, Բրազիլիա, Արգենտինա) հասարակական-մշակութային կյանքը, սատարել հայկական կազմակերպությունների և կրթական հաստատությունների հայապահպանությանն ուղղված ջանքերին, հանդես եկել «հանուն սփյուռքի միասնականության»։
Տպագրել է նաև միջազգային լուրեր, Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկների տպավորություններ, գրական ստեղծագործություններ են։ Նյութերի մի մասը շարադրվել է իսպաներենով։
Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ամանորյա ուղերձ ժողովրդին
Ամանորյա ուղերձ ժողովրդին, ամանորյա ուղերձ, որը Ամանորի նախօրեին ուղղվում է ժողովրդին։ Որոշ երկրներում ամանորյա ուղերձը՝ ուղղված ժողովրդին, հեռարձակվում է որպես կանոն Ամանորի նախօրեին հեռուստատեսությամբ։ Ուղերձում սովորաբար պարունակում է ամանորյա շնորհավորանք, հակիրճ խոսք, ամփոփում անցյալ տարվա և գալիք տարվա հեռանկարային ուրվագծի ներկայացում։
Ամանորյա ուղերձը ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում
Ռուսաստանում ամանորյա ուղերձով հանդես է գալիս Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը։ Առաջին անգամ նախագահի՝ ժողովրդին ուղղված ուղերձը հնարավոր դարձավ տեխնիկայի զարգացման շնորհիվ(ռադիո, հեռուստատեսություն)։ Առաջին ուղերձը կարելի է համարել 1935 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Կալինին ելույթը՝ ուղղված դաշտային աշխատողներին։ 1941 դեկտեմբերի 31-ին Մ. Ի. Կալինին-ը ԽՍՀՄ պատմության մեջ առաջին անգամ ամանորյա ուղերձով դիմեց խորհրդային ողջ ժողովուրդներին։ 1988-1991 թվականներին հեռուստաընկերության երկրորդ ալիքով (ԽՍՀՄ-ի պետհեռուստառադիոյով)։ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո 1993-1999 թվականներին երկրի ղեկավար մարմինները ուղերձով չեն դիմել ժողովրդին։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Ռուսաստանին Ամանորի կապակցությամբ շնորհավորեց երգիծաբան Միխայիլ Զադոռնովը(ընդ որում միայն հեռուստատեսության Առաջին ծրագրով ամանորյա միջոցառման շրջանակներում)։ Նոր տարվա նախօրեին, սակայն, Բորիս Ելցինը հանդես եկավ ուղերձով՝ շուկայական տնտեսության անկման և գների ազատականացման մասին։
Ուղերձի նորօրյա կազմակերպումը Դաշնությունում
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի ուղերձի ձայնագրությունը հեռարձակվում է հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով 23.55 տեղական ժամանակով Ռուսաստանի յուրաքանչյուր ժամային գոտում։ Իր ուղերձում Ռուսաստանի Դաշնության նախագահն ամփոփում է անցյալ տարվա ձեռքբերումները, խոսում գալիք տարվա խնդիրների մասին, շնորհավորում քաղաքացիներին նոր տարվա կապակցությամբ։ Նրա ելույթից հետո հնչում է զանգերի կեսգիշերային ղողանջը՝ ազդարարելով Նոր տարվա սկիզբը, ապա հնչում է Ռուսաստանի հիմնը, որի կատարումը ուղեկցվում է գիշերային Կրեմլի պատկերներով։
Այլ երկրների ղեկավարների ամանորյա ուղերձները
Ամանորյա ուղերձներ են հղվել տարբեր երկրների(Մեծ Բրիտանիա, Ավստրիա, Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետություն) ղեկավարների կողմից։
Մեծ Բրիտանիա
1923 թվականին «Բի-բի-սի» հեռուստաընկերության գլխավոր տնօրեն Ջոն Ռեյտը Գևորգ V թագավորին առաջարկեց Սուրբ Ծնունդին ժողովրդին դիմել ուղերձով, սակայն թագավորը մերժեց նրան։ Ամեն դեպքում Ռեյտը չընկրկեց և 1932 թվականին Գևորգ V-ը Սադրինխեմից ռադիոուղերձով դիմեց Մեծ Բրիտանիայի ժողովրդին։ Ուղերձի տեքստը գրվել էր Ռ. Կիպլինգի կողմից։ Առաջին անգամ Ելիզավետա II թագուհու սուրբծննդյան ուղերձը հեռարձակվել է 1957 թվականին։
Ավստրիա
Ավստրիայում նոր տարում ժողովրդին դիմում է նախագահը, իսկ նախագահի ուղերձը հեռարձակվում է ազգային տոնի ժամանակ։
ԿԺԴՀ
2013 թվականի հունվարի մեկին «Բի-բի-սի News» հայտնեց, որ Կորեայի ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետությունը 19-ը տարվա ընթացքում առաջին անգամ հեռարձակեց ամանորյա ուղերձը ։
Ուկրաինա
Ուկրաինայում ամանորյա ուղերձով հանդես է գալիս երկրի նախագահը։ Թվով ամենաշատ՝ 10 անգամ, շնորհավորանքներով հանդես է եկել Լեոնիդ Կուչման։ 2003 թվականին նկարահանվել է նրա ուղերձը թոռի և շան հետ։
Վիկտոր Յանուկովիչի վերջին ուղերձին ի պատասխան՝ 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ին առաջին անգամ հրատարակվել է ժողովրդի ուղերձը՝ ուղղված նախագահին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամանորյա ծիսակատարություններ
Վասիլևկա (գյուղ, Չեկմագուշևսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Օլիվեր Շելլենբերգեր
Օլիվեր Շելլենբերգեր (Oliver Blackburn Shallenberger, ), ամերիկացի գյուտարար, ինժեներ և ձեռնարկատեր։
Հակիրճ կենսագրություն
Օլիվերը ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Ռոչեստեր քաղաքում` Արոն Շելլենբերգերի և Մերի Բոնբրայթի ընտանիքում։ Օլիվերի հորեղբայրը եղել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի հայտնի անդամ ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունից և ներկայացնում էր Փենսիլվանիա նահանգը։
1877 թվականին Օլիվեր Շելլենբերգերը ընդունվել է Աննապոլիսի Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ակադեմիա։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո նա երկու տարի ծառայել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Ռազմածովային ուժերում` «Լանքասթեր» առագաստանավում։ 1884 թվականին նա հրաժարական է տվել։ Դրանից հետո նա աշխատանքի է անցել «Westinghouse Company» ընկերությունում` Ջորջ Վեստինգհաուզի ղեկավարությամբ։
1888 թվականի ապրիլին նա փոփոխական հոսանքը չափելու համար էլեկտրաէներգիայի հաշվիչ է հայտնագործել։ 1894 թվականին «Westinghouse» ընկերության պատվերով նա վատտ-ժամի ինդուկցիոն հաշվիչ է ստեղծել ։
1889 թվականի նոյեմբերի 27-ին ամուսնացել է Մարի Ուոլսլեյերի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ որդի և մեկ դուստր։ 1891 թվականին առողջական վատ վիճակի պատճառով Օլիվեր Շելլենբերգերը թողել է աշխատանքը «Westinghouse» ընկերությունից, բայց շարունակել է համագործակցել որպես խորհրդատու։ 1897 թվականին Կոլորադոյում նա հիմնադրել է իր «Electric Power Company» ընկերությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Բակլա
Բակլա (Vicia faba), բակլազգիների (թիթեռնածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Մշակվում են մոտ 150 տեսակներ և սորտեր, որոնք բաժանվում են 2 խմբի՝ կերային և պարենային (բանջարային), ՀՀ-ում՝ [Լոռի|Լոռու]], Արարատի, Սյունիքի մարզերում, սիլոսի համար՝ ամենուրեք։
Ձևաբանություն
Արմատն առանցքային է, իլիկաձև, ցողունը՝ ճյուղավորվող, քառակող, մերկ, սնամեջ, կանգուն, բարձրությունը՝ 50-150 սմ։ Տերևները բարդ զույգփետրաձև են։ Ծաղկաբույլը կարճ ողկույզ է, ծաղիկները՝ տերևաևութային, խոշոր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Ծաղկում է մայիսի սկզբին։ Պտուղն ունդ է, սերմը՝ ձվաձև, գնդաձև, երիկամաձև, վարդագույն, կանաչ, մանուշակագույն, սև, երբեմն՝ գորշ։
Կիրառական նշանակություն
Պարենային է, օգտագործում են ապուրների, աղցանների մեջ, նաև պահածոյում։ Բակլան հարուստ է սպիտակուցներով, ածխաջրերով և վիտամիններով։ Հնագույն մշակաբույս է։
Կատեգորիա:Բակլազգիներ Կատեգորիա:Մշակաբույսեր Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Բաղաբուրջի հուշահամալիր (Կապան)
Բաղաբուրջի հուշահամալիր, հուշահամալիր Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքից 200 մ հարավ, Բաղաբուրջ տանող ճանապարհի ձախակողմյան բարձունքին։ Հուշակոթողն ընդգրկված է Կապանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Հուշահամալիր
Հուշահամալիրը կառուցապատվել է 1970-1990 թթ։ Բաղկացած է չորս հարթակներից ։
Առաջին հարթակ
Առաջին հարթակում կանգնեցված է Մեծ եղեռնի և 1988 թվականի Սումգայիթի ու Բաքվի զոհերին նվիրված հուշակոթող սյունը։ Քառանկյուն, քանդակազարդ, մոտ 5-6մ վեր խոյացող սյուն է, որը վերջանում է գլխադիր քարե խաչով։ Տեղադրվել է 1990 թվականին։ Հեղինակն է Յուրիկ Գևորգյանը։
Երկրորդ հարթակ
Երկրորդ հարթակում Արցախյան ազատամարտում զոհված կապանցի հայորդիների եղբայրական գերեզմանոցն է։ Կառուցվել է 1992-1994 թթ.։
Երրորդ հարթակ
Հուշահամալիրի երրորդ հարթակի վրա է գտնվում անհայտ զինվորի հիշատակին նվիրված խաչքարը, որը տեղադրվել է 2005 թվականին։
Չորրորդ հարթակ
Չորրորդ հարթակում Երկրորդ աշխարհամարտի զոհերին նվիրված հուշարձանն է։ Հուշարձանի կենտրոնում կիսաշրջանաձև պատ է կանգնեցված։ Պատի վրա նշված է զոհվածների թիվը՝ 3050 և հիշատակություն՝ թամանցիներին։ Պատի աջ և ձախ կողմերում երկու մեծ քանդակներ են, որոնցից մեկը խորհրդանշում է սպասող մորը, մյուսը՝ ամուսնուն սպասող երիտասարդ կնոջը։ Կառուցվել է 1987 թվականին, հեղինակներ՝ Ց. Արմենյան, Ռ. Դանիելյան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձաններ
There For You
There For You, հոլանդացի դիջեյ Մարթին Գարրիքսի և ավստրալիացի երգիչ Տրոյա Սիվանի երգը  ։ Ռելիզը տեղի է ունեցել 2017 թվականի մայիսի 26-ին    ։
Մոնրեալեի տաճար
Մոնրեալեի տաճար (Duomo di Monreale կամ Santa Maria Nuova), Մոնրեալե քաղաքի Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան պատվին կառուցված արքեպիսկոպոսական թեմական տաճար է, տեղակայված Մոնրեալե քաղաքի արվարձան Պալերմոյում։ Սիցիլիայի թագավոր Վիլհելմ II Բարու հիմնած, արաբա-նորմանական ճարտարապետության կարևոր հուշարձան է։ Հայտնի է Հին ու Նոր Կտակարանների թեմաներով 12-րդ դարի իր շքեղ խճանկարների շարքով։ 2015 թվականի հուլիսի 3-ին անցել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։
There For You
Պատմություն
«There For You» սինգլն առաջին անգամ Մարթին Գարրիքսը ներկայացրել է «Կոաչելլա» փառատոնում 2017 թվականի ապրիլի 14-ին, որն անցնում էր Ինդիո քաղաքում, Կալիֆոռնիա նահանգում։ 2017 թվականի մայիսի 18-ին Մարթինը Ինստագրամում հայտնել է, որ «There For You» սինգլը կթողարկվի մայիսի 26-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտին Գարիքսի երգեր
Մոնրեալեի տաճար
1189-ից 1270 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը
Վիլհելմ 2-րդի մահից հետո հետևեցին երկպառակությունների մի քանի տարիներ, ինչը կապված էր Թանկրեդի մոլեգին թագավորման, Հենրիխ Գոգենշաուֆենի գահակալման և պատանի Ֆրիդրիխ 2-րդի կառավարման առաջին տարիների անկարգությունների հետ։ Արդյունքում դադարեցվեց թագավորական գանձարանից տաճարի շինարարության ֆինանսավորումը, և աշխատանքները շարունակվեցին դանդաղ տեմպերով։ Տաճարն օծվեց Պապ Կլիմենտ 4-րդի ներկայությամբ եպիսկոպոս Ալբանո Ռուդոլֆոյի կողմից, միայն Կարլ Անժույցու գահակալման ժամանակ՝ 1267 թվականին, աշխատանքներն սկսելուց 93 տարի անց։ Հիմա արդեն տաճարն օծվեց Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան պատվին։ 1270 թվականին տաճարում թաղվում է Կարլ Անժույցու եղբայրը՝ ութերորդ Խաչակրաց արշավանքի ժամանակ մահացած՝ Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկ Սուրբը։ Հետագայում սուրբ թագավորի մարմինը տեղափոխվում է Սեն-Դենի, բայց Մորեալեում մնում է նրա սրտով ու փորոտիքով աճյունասափորը։
15-ից 18-րդ դարերի վերակառուցումները
Թեկուզ և 1267 թվականին Մոնրեալեի տաճարն օծվել էր, հաջորդող հարյուրամյակի ընթացքում շարունակում էր կառուցվել։ 15-րդ դարում տաճարին կից կառուցվում է խորան, 16-րդ դարում պալերմոյացի վարպետ Բաղդասսարե Մասսան պորփյուրե և գրանիտե ագույցներով սպիտակ թաորմինյան մարմարից հատակ է շարում։ 1547 թվականին տաճարի հյուսիսային պատին Ջիովաննի և Ֆացիո Գաջինիների աշխատանքով վերածննդյան կողային սյունասրահ է կցակառուցվում։ 1595 թվականին Մոնրեալեի արքեպիսկոպոս Լոդովիկո 2-րդ դե Տոռեսը լայնակի նավի հարավային ճյուղում կառուցում է սուրբ Կաստրենցի մատուռ (Santo Castrense), որի սեղանաբեմում գտնվում են այդ սրբի մասունքները։ 1690-1692 թվականներին դրան սիմետրիկ՝ լայնակի նավի հյուսիսային ճյուղում ճիզվիտ Անջելո Իտալիա դի Լիկատայի նախագծով կառուցվում է Խաչելության բարկայի մատուռը։ Արքեպիսկոպոս Ալֆոնսո Լոս Կամերոսի օրոք՝ 1658 թվականին, քանդվում է նախկինում գլխավոր նավը пресбитерий առանձնացնող սեղանաբեմի պատնեշը, ինչպես նաև կողմնային նավերում ապակեպատվում են լուսամուտախորշերը (նախկինում դրանք փակված էին կապարե անցքաբացվածքներով պանելներով)։ Արդյունքում բացվեցին գլխավոր ապսիդների խճանկարների տեսքերը, բարելավվեց տաճարի լուսավորությունը, ինչը թույլ տվեց դիտողների համար «բացել» խճանկարների նշանակալի մասը, որոնք նախկինում կորչում էին տաճարի կիսախավարում։
1770 թվականի դեկտեմբերի 24-ին փլվում է 12-րդ դարում կանգնեցված արևմտյան սյունասրահը։ Դրա տեղում Անտոնիո Ռոմանոյի նախագծով պալերմոյացի քանդակագործ Իգնացիո Մարաբիտտին արևմտյան ճակատի նորմանական ոգով ոճական լուծումը խանգարող, նոր, վայելչագեղ սյունասրահ է կառուցում։
1811 թվականի հրդեհը և վերականգնումը
19-րդ դարի սկզբին Մոնրեալեի տաճարը վերապրեց երկու խոշոր աղետ։ 1807 թվականին կայծակի հարվածի արդյունքում վնասվում է հարավային (աջ) աշտարակը, կորչում է սրաձողը, որն այդպես էլ չի վերականգնվում։ 1811 թվականի նոյեմբերի 11-ին ծառայողի անփութության պատճառով շենքում ավերիչ հրդեհ է բռնկվում. հրդեհն ամբողջությամբ ոչնչացնում է արաբ վարպետների աշխատանք յուրատեսակ ֆաթիմյան առաստաղը, լրջորեն վնասվում են խճանկարները և թագավորական տապանաքարերը։ Վերականգնումը տևեց մի քանի տասնամյակ. պահպանված նկարներով վերստեղծվում է արաբական առաստաղը, խճանկարները, Վիլհելմ 1-ինի և Վիլհելմ 2-րդի քարադագաղները (սարկոգֆագ) վերականգնվում են նախկին տեսքով։
Չնայած հաջորդող դարերում արված բազմաթիվ փոփոխություններին, տաճարը մեծ մասամբ պահպանել է 12-րդ դարի իր տեսքը, այդ պատճառով հանդիսանում է նորմանական ճարտարապետության կարևորագույն ճարտարապետական հուշարձան։
Շենքը
Մոնրեալեի թեմական տաճարը մտնում է սիցիլիական հուշարձանների հատուկ խմբի մեջ. այն բնորոշվում է տարբեր մշակույթների անկրկնելի միախառնումով՝ նորմանական (հյուսիսեվրոպական), տեղական (անտիկ ժամանակներից իր պատմությունը տանող), կոմնենոսյան վերածննդի (Բյուզանդիա, չափազանց հզոր արտիստիկ ազդեցություն) և իսլամական արվեստի։
Մոնրեալեի տաճարը զուգակցում է հարավիտալական ճարտարապետության երկու գլխավոր միտումը՝ խիստ հզորությունը և զարդարուն շքեղությունը։
Շենքի ճակատ
Դեպի արևելք ուղղված ապսիդի շիկակարմիր լավայից և հրաբխային տուֆից արտաքին պատերի կեղծ կամարներով միահյուսված և դրվագազարդերով մոտիվները փոխառված են արաբական արվեստից։ Վրադիր նետաձև կամարիկների միահյուսումը ձևավորում է արտասովոր դրվագավոր նախշեր, ինչն ստեղծում է ձևերի ռիթմիկ մասնատում և նպաստում է հասնել դեկորատիվ-դիտողական էֆեկտի։ Նորմանական ճարտարապետների յուրացրած այս տիպիկ արաբական դեկորը առկա է Սիցիլիայի նորմանական այլ խոշոր տաճարների՝ Պալերմոյի և Չեֆալուի տաճարների վրա, բայց հատկապես Մոնրեալեում է այս դեկորը հասել իր կատարելությանը։ Հիմնական երանգներ են հանդիսանում լավայի դարչնադեղին գույնը և տուֆի մոխրասևը, բացի այդ բազմազանություն են մտցնում կարմիր աղյուսի հորիզոնական ագույցները և սպիտակ ծեփանը։ Գլխավոր ապսիդում միահյուսված կամարներով նախշը կազմված է երեք հորիզոնական շարքերից, իսկ կողային ապսիդներում՝ երկու շարքից։ Կեղծ կամարների լայնությունը բոլոր շարքերում նույնն է, իսկ բարձրությունը մեծանում է յուրաքանչյուր ավելի բարձր շարքի հետ։ Այդ հնարքի շնորհիվ ստեղծվում է ապսիդի կառուցվածքի նրբինության և եթերայնության տպավորություն։
Այս նույն մոտիվը կրկնվում է տաճարի գլխավոր՝ արևմտյան ճակատի վրա։ 18-րդ դարում կցակառուցված արևմտյան սյունասրահը մասամբ ծածկել է այդ դեկորը, այնպես, որ ներկա ժամանակում արևմտյան ճակատի վրա լավայից կեղծ կամարները առկա են միայն վերին հատվածում։
Տաճարի արևմտյան ճակատը սահմանափակված է երկու հզոր աշտարակների տարածության մեջ, ինչը հիշեցնում է ավելի վաղ կառուցված Չեֆալուի տաճարի արտաքին տեսքը։ Այս աշտարակները փոխառված են անդրալպյան երկրների ռոմանական արվեստից, միայն թե սրանք գերազանցում են իրենց նախատիպերին ծանրաքաշությամբ և ձևերի լակոնիզմով։
Ձախ (հյուսիսարևմտյան) աշտարակն այդպես էլ ավարտին չի հասցվում, իսկ 1664 թվականին վրան ավելացում է ատամնավոր զանգակատուն։ Վիլհելմ 2-րդ Բարու ժամանակներից պահպանվել է աջ (հարավարևմտյան) աշտարակը՝ բացառությամբ նրա պսակի սրաձողի, որը ոչնչացել է 1807 թվականին կայծակի հարվածից և այդպես էլ չի վերականգնվել։ Արդյունքում, տաճարի արևմտյան ճակա տը ոչ սիմետրիկ է երևում։ Այստեղ եղած քառասյուն սյունասրահը փլվել է 1770 թվականի դեկտեմբերի 24-ին և փոխարինվել է Անտոնիո Ռոմանոյի նախագծմամբ և ճարտարապետ Իգնացիո Մարաբիտտի կատարած հրաշալի համամասնություն ունեցող նորով։
Սյունասրահի երեք կիսակլոր կամարները հենված են դորիական խոյակներով չորս սյուների վրա։ Նոր սյունասրահը մի կողմից խախտեց տաճարի նորմանական տեսքը, իսկ մյուս կողմից ճակատի ոչսիմետրիկությանը ամբողջականություն հաղորդեց։ Տաճարի հյուսիսային ճակատն էականորեն փոխվեց 1547 թվականին, երբ նրան կցակառուցվեց Ջովաննի և Ֆացիո Գաջինիների աշխատանք վերածննդյան սյունասրահը։ Սյունասրահը ձևավորված է տասներկու բարակ սյուների վրա հենված տասնմեկ կամարներից։ Բարակ սյուներին ներդաշնակ կորնթոսյան խոյակները կառուցվածքին թեթևություն և նրբագեղություն են հաղորդում։ Կենտրոնական կամարի վերևում տեղադրված է Ֆարնեզե ընտանիքի զինանշանը, այդ ընտանիքից էր սերում Ալեսանդրո Ֆարնեզեն, ում արքեպիսկոպոսության ժամանակ կառուցվեց սյունասրահը։
Ուշագրավ են տաճարի գլխավոր (արևմտյան) և կողային (հյուսիսային) բրոնզե դարպասները։ Դրանք հանդիսանում են Սիցիլիայում առաջին դարպասները և Հարավային Իտալիայում առաջիններից մեկը, որ ունեն իտալական և ոչ թե բյուզանդական ծագում։
Հյուսիսային շքամուտքը 1186 թվականին կառուցել է հարավիտալացի վարպետ Բարիզանոն Տրանիից, իսկ հարթաքանդակները դեռ պարունակում են տիպիկ բյուզանդական մոտիվներ։ Հեղինակը թողել է իր անունը սուրբ Նիկոլասին պատկերող տախտակադրվագին։
Արևմտյան շքամուտքը պատրաստել է Բոնանինո Պիզանոն և ծովով բերվել է Սիցիլիա։ Այն ունի Հին և Նոր կտակարանների թեմաներով անպատճշաճ լատիներենով գրություններով 42 պաննո ունի, ընդ որում պաննոներ ավելի ռեալիստական են և զուրկ են բյուզանդական պայմանականություններից։ Պաննոների սյուժեներն ընդգրկում են աստվածաշնչյան պատմությունը, սկսած Ադամի և Եվայի արարումից մինչև Քրիստոսի Համբարձումը։ Դարպասները պսակավորված են Քրիստոսը փառքի մեջ (ձախից) և Հրեշտակներով շրջապատված Աստվածամայրը (աջից) պատկերող երկու պաննոներով։ Ներքևի պանոնները պատկերում են զույգ առյուծներ (ձախից) և արծվառյուծ (աջից)։ Այստեղ էլ հեղինակը թողել է իր անունը և պատրաստման տարեթիվը։ Մոնրեալեի տաճարի 7.8 մ բարձրությամբ և 3.9 մ լայնությամբ արևմտյան շքամուտքը հանդիսանում է Արևմտյան Եվրոպայի 12-րդ դարի պահպանված ամենամեծ եկեղեցական դարպասը։
Ինտերյեր
Տաճարն իրենից ներկայացնում է եռանավ իտալական բազիլիկի նմանակ, բայց գլխավոր նավն ավելի լայն է ու բարձր, քան կողային նավերը։ Գլխավոր նավն ավարտվում է ֆրանսիացի ոսկերիչ Լուի Վալադյեի արժեքավոր զոհասեղանով ընդարձակ ապսիդով։ Կողային կցաշենքերը նույնպես ավարտվում են ապսիդներով, բայց արդեն փոքր չափերի։
Գլխավոր նավը յուրաքանչյուր կցաշենքից առանձնանում է փորագրազարդ խոյակներով ինը սյուներով, որոնց վրա հենված են նետաձև կամարներով։ Տաճարի տասնութ սյուներից տասնյոթը կատարված են գրանիտից, իսկ մեկը՝ (գլխավոր արևմտյան դարպասներից աջ կողմի առաջինը) կանաչ մարմարից։ Ի սկզբանե մարմարե սյունը աջ շարքի երկրորդն էր և միայն 1837 թվականին է այն տեղափոխվել իր ներկայիս տեղը։ Կամարների վերևի մինչև տանիք տարածությունը, ինչպես նաև Բոնանինո Պիզանիի աշխատանք միակ դարպասով արևմտյան պատը, ծածկված են երեք շարք 12-րդ դարի խճանկարներով։
Տաճարի պորփյուրե և գրանիտե ագույցներով սպիտակ թաորմինյան մարմարից հատակը շարել է պալերմոյացի վարպետ Բաղդասսարե Մասսան։ Փորագրված և հարուստ զարդարված առաստաղի փայտե վերածածկերը կատարել էին արաբ վարպետները Վիլհելմ Բարու օրոք և հիշեցնում էին Եգիպտոսի ու Մաղրիբի ֆաթիմյան մզկիթների առաստաղները։ Օրիգինալ առաստաղը ոչնչացել էր 1811 թվականի նոյեմբերի 11-ի հրդեհից և վերականգնվել է պահպանված նկարներով 19-րդ դարի առաջին կեսին։
Ժամանակակից տաճարի ինտերյերն ամբողջությամբ նշանակալի չափով պահպանել է այն տեսքը, որը ձևավորվել էր հիմնադրի՝ Վիլհելմ Բարու մահվան պահին (1189)։ Տաճարի ինտերյերում խառնված են ռոմանական ճարտարապետության, արաբական կիրառական (առաստաղը) և հունական եկեղեցական (խճանկար) արվեստների գծերը։ Ավելի ուշ կցակառույցները գտնվում են լայնակի նավի ճյուղերում և տարածականորեն առանձնացված են տաճարի հիմնական ներքին տարածքից։
Թագավորական դամբարանները
Ի սկզբանե Վիլհելմ 2-րդ Բարին Մոնրեալեի տաճարը նախատեսել էր որպես թագավորական գերեզմանատուն։ Շինարարության առաջին փուլի ավարտից անմիջապես հետո՝ 1183 թվականին, տաճարում թաղվում է Վիլհելմ 2-րդի մայրը՝ Մարգարիտա Նավարացին։ Դրանից հետո Մոնրեալե են տեղափոխվում թագավորի հոր՝ Վիլհելմ 1-ին Չարի (Պալերմոյի Պալատինյան կապելայից) և եղբայրների՝ Ռոջեր Ապուլիացու (Պալերմոյի տաճարից) և Հենրիխ Կապուանցու (Պալերմոյի Մարիա Մագդալենա եկեղեցուց) աճյունները։ Ժառանգ չթողած Վիլհելմ 2-րդ Բարու մահը, գահի համար ծավալված պայքարը գրեթե խանգարելու էին Վիլհելմ 2-րդի ցանկությանը՝ թաղվել Մոնրեալեում։ Պալերմոյի հզորագույն արքեպիսկոպոս Ուոլտեր Միլլը հրամայում է թագավորի քարադամբանը տեղադրել Պալերմոյի տաճարում։ Պալերմոյի և Մոնրեալեի արքեպիսկոպոսների միջև թագավորական դագաղի համար երկար պայքարից հետո Վիլհելմ 2-րդ Բարու աճյունը վերջապես թաղվում է Մոնրեալեի տաճարում, բայց սկզբնական քարադամբանը մնում է Պալերմոյում, իսկ այնուհետև կոչում է։
Մարգարիտա Նավարացու և նրա որդիների՝ Ռոջերի և Հենրիխի դամբարանները գտնվում են տաճարի հյուսիսային հատվածում։ Դրանք լրջորեն վնասվում են 1811 թվականի հրդեհիցև անփութորեն վերականգնվում են 20-րդ դարի սկզբին։ Վիլհելմ 1-ին Չարի մարմինը հանգչում է տաճարի հարավային հատվածում՝ Պալերմոյի թագավորական քարադամբաններին հավասար շքեղ, պորփյուրե քարադամբանում։ Քարադամբանը նույնպես վնասվում է 1811 թվականին, բայց խնամքով վերականգնվում է։ Հրդեհից հետո քարադամբանը բացում են և պարզում, որ թագավորի մարմինը հիանալի պահպանվել է, իսկ դեմքը պատված էր խիտ, սև մորուքով, ինչը ժամանակին սարսափի մեջ էր գցում ենթականերին։
1270 թվականին տաճարում թաղվում է ֆրանսիացի թագավոր Լյուդովիկոս Սուրբը՝ սիցիլիացի թագավոր Կարլ Անժուացու եղբայրը։ Հետագայում Լյուդովիկոս Սուրբի մասունքները տեղափոխվում են Սեն-Դենի, բայց Մոնրեալեում մնում է սրբի սրտով և փորոտիքով սափորը։ Այն տեղավորված է տաճարի հյուսիսային, Լյուդովիկոս Սրբին նվիրված հատվածի կողային սեղանաբեմում։
Տաճարի խճանկարները
Մոնրեալեի տաճարի գլխավոր տեսսարժան վայրը 130 խճանկարներն են, որոնք ծածկում են տաճարի գրեթե բոլոր ներքին պատերը՝ մոտավորապես 10 000 քառ. մ մակերեսով։ Զբաղեցրած մակերեսով և մտահղացման ամբողջականությամբ Մոնրեալեի խճանկարները աշխարհի խոշորագույն խճանկարային շարքերից մեկն են։ Խճանկարների մեծ մասը կատարվել են ռեկորդային կարճ ժամկետում՝ 1183-ից մինչև 1189 թվականը։ Խճանկարների հեղինակների անունները հայտնի չեն, իսկ նրանց ազգային ծագումը վիճահարույց է։ Խճանկարների հեղինակները կարող էին ինչպես Կոստանդինապոլսից հրավիրված լինել, այնպես էլ լինեին բյուզանդական արվեստի ազդեցությամբ տեղացի վարպետներ։ «Կոստանդինապոլսյան» տարբերակի օգտին խոսում են Քրիստոսի, Աստավածամոր և հրեշտակապետների տիպիկ հունական հանդերձը և ասպիդի մի շարք խճանկարների հունական ստորագրությունները։ «Տեղական» տարբերակի օգտին վկայում են գլխավոր նավի և կողային կցաշենքերի խճանկարների բյուզանդական արվեստի ավանդական կանոններին մի շարք դեպքերում չհամապատասխանող բավականին պարզունակ կատարումը և մեծաթիվ խճանկարների վրա գռեհիկ լատիներենով մակագրությունները։
Ժամանակագրական տվյալներով խճանկարները բյուզանդական արվեստի կոմնենոսյան շրջանին են պատկանում։ Բայց և այնպես, խճանկարների պատկերավորման լեզվի հիմնական բնութագրիչ առանձնահատկություններն այսպիսին են. տարածվածությունը, պատկերների անծավալությունը, զգեստապատկերների մասնատված ցանցը, գծերը մանր են և հաճախ։ Պատկերներում չկա բարձր արտահայտչականություն, չկա շարժում, կերպարն ավելի փափուկ և դեկորատիվ է (հաջորդող սիցիլիական խճանկարային շարքերի հետ համեմատած)։ Պատկերները դառնում են ծանրաբեռ, ծանրատեսք, կորչում է ժեստերի ազդեցիկությունը, հագուստի ծալքերը դառնում են անշարժ, դեմքերը դառնում են ծավալուն, անհետանում է բյուզանդական դիմապատկերների բարձր ոգեշնչվածությունը։ Պատկերներում պարզորոշ զգացվում է տաճարի ճարտարապետության մեջ ևս ի հայտ եկած հռոմեական սկիզբը՝ փոքր-ինչ կոպիտ կերպարներն ունեն խիստ հանգստություն։ Ոճական տարբերություններից ելնելով, մի շարք հետազոտողներ ենթադրում են, որ հնարավոր է Մոնրեալեի շարքն ստեղծվել է երկու փուլով. Բայց և այնպես, հետազոտողների մեծ մասը խճանկարների 1183-ից մինչև 1189 թ. ժամանակահատվածում ստեղծման ավանդական վարկածի կողմնակից են։
Տաճարի խճանկարային շարքը բաժանվում է հինգ խոշոր շարքերի. Տաճարի պատերին (կամարների վրա, տանիքի տակ, խմբերով)բացի սյուժետային խճանկարներից տեղակայված են սրբերի խճանկարային սրբապատկերներ ամբողջ հասակով կամ կիսանդրով։ Կամարները զարդարված են հարուստ խճանկարային նախշերով, որոնք հիշեցնում են Մոնրեալեի խճանկարչության վրա արաբական արվեստի ազդեցության մասին։
Ապսիդի խճանկարները
Ապսիդի ամբողջ գլխավոր կիսագմբեթն զբաղեցնում է Ամենակարող Քրիստոսի հսկայական պատկերը։ Փրկիչի աջ ձեռքի մատերը դասավորված են օրհնության համար, ձախ ձեռքին պահել է Ավետարանը՝ բացված լատիներեն և հունարեն գրված «Ես եմ լույսը աշխարհի, ով իմ հետևից գա, նա չի քայլի մթության մեջ, բայց կունենա լույսը կյանքի» (Հովհ. 8:12)։ Ամենափրկիչ Քրիստոսի պատկերը լայն տարածում ունի ուղղափառ Արևելքում և ընդօրինակվել է նորմանական ճարտարապետության մեջ (Չեֆալուի, Մեսսինայի տաճարներում, Պալատինյան կապելայում)։ Մոնրեալեի Ամենափրկիչը նմանատիպ այլ պատկերներից տարբերվում է նրանով, որ Փրկչի ձեռքերը լայն տարածված են և կարծես գրկում են տաճարում բոլոր գտնվողներին։ Խճանկարի հեղինակները հասել են օպտիկական այնպիսի էֆեկտի, շնորհիվ ինչի Քրիստոսի աչքերն ուղղված են դեպի յուրաքանչյուր աղոթողը։ Պատկերի այն մասերը (թևերը և ձեռքերը, գիրքը), որոնք որմնախորշի կորության պատճառով կրճատված են թվում, հեռանկարային աղավաղման չեզոքացման համար մեծացված և երկարացված են։
Գլխավոր նավի խճանկարները
Գլխավոր նավի (նավի հյուսիսային և հարավային կողմերը) նետաձև կամարների տակի ողջ տարածքը և նրա հետևի՝ արևմտյան պատը, ծածկված են Ծննդոցի նկարազարդումների խճանկարներով։ Պատկերների որակը և հենց գլխավոր նավի կոմպոզիցիաները նշանակալիորեն տարբերվում են ապսիդի խճանկարներից։ Գլխավոր նավի խճանկարները զուրկ են առաջընթացից, մարդկային կերպարանքներն անհամաչափ են կառուցված, բավականին պայմանական են բնապատկերները և ճարտարապետական դետալները։ Բայց միևնույն ժամանակ այս խճանկարները տարբերվում են բարձր բնականությամբ, առօրյա կյանքի իրականությանը մոտեցվածությամբ, կերպարների ազատ դիրքերով ու շարժումներով։ Գլխավոր նավի խճանկարները հաջորդաբար արտացոլում են Ծննդոցի հետևյալ իրադարձությունները.
Արևմտյան պատի վերին շարք - Եվայի արարումը Ադամի կողից, նախահայրն Աստծո հետ դրախտում։
Հյուսիսային պատի վերին շարք - Եվայի գայթակղությունը, Ադամի և Եվայի մեղանչումը, մեղանչման բացահայտումը, դրախտից վտարումը, Ադամը հող է մշակում, Կայենի և Աբելի զոհաբերությունները, Աբելի սպանությունը Կայենի կողմից, Կայենի մերկացումը, Կայենի մահը, Աստված պատվիրում է Նոյին տապան կառուցել։
Հարավային պատի ներքևի շարք - Նոյի տապանի կառուցումը, ամեն կենդանատեսակից մի զույգ տապան բերելը, Նոյը տապանից աղավնի է բաց թողնում, Նոյը և կենդանիները դուրս են գալիս տապանից Արարատ լեռան վրա, Աստծո պատվիրանը Նոյին և պատվիրանի նշան ծիածանը, Նոյի արբեցումը և Քամի մեղքը, Բաբելոնի աշտարակի կառուցումը, Աստված երեք դեմքով հայտնվում է Աբրահամին, Աստված Աբրահամի ու Սառայի մոտ։
Արևմտյան պատի միջին շարք - Երկու Հրեշտակները Ղովտի տանը Սոդոմում, Ղովտը աղջիկների հետ փախչում է Սեգովր, Ղովտի կինը դառնում է արձան, Աստված ոչնչացնում է Սոդոմը։
Խորանի և լայնական նավի խճանկարները
Խորանի և լայնական նավի խճանկարները նվիրված են Քրիստոսի երկրային կյանքին, չնայած իրենց մեջ չեն ներառում ավետարանյան հրաշքները։ Այս շարքի խճանկարները լավագույն ձևով կարելի տեսնել, գտնվելով հենց խորանում, որտեղ աշխարհիկների մուտքը նախկինի պես արգելվում է։ Սրա հետ կապված, խճանկարների այս շարքը դուրս է մնում այցելուների ուշադրությունից։ Այս խճանկարներից շատերն աչքի են ընկնում իրենց դրամատիկությամբ և պատկերների կենդանությամբ։ Անապատում գայթակղության դրվագում անարգված Սատանայի ձեռքերց թափվում են քարեր, որոնց հացի վերափոխմանն էր ձգտում Փրկչի կողմից։ Տաճարից վաճառականների վտարման դրվագում Հիսուսը ներկայացվում է վաշխառուի սեղանը շրջելիս, որից թափվում են դրամները։ Խորհրդավոր ընթրիքում Հիսուսը կիսագրկել է իր կրծքին թեքված Հովհաննես առաքյալին։ Հուդայի դավաճանության դրվագում կատարվածի դրամատիզմը ընդգծված է Հիսուսին մոտ տեղադրված զինվորների պատկերներով, որտեղ Հուդան համբուրում է Հիսուսին, պահապանների ձեռքերն արդեն մեկնված են, իսկ ձախում Պետրոս Առաքյալը դանակով կտրում է Մալքի ականջը։ Խորանում գտնվում են հետևյալ խճանկարները․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Կինաշևկա
Կինաշևկա (Кинашівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Կինաշևկա գյուղում բնակվում էր 1 372 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 686 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բորսամա
Բորսամա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բիրյուկովի փողոց (Յալթա)
Բիրյուկովի փողոց (Улица Бирюкова), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է խորհրդային գրող, «Որոր» վեպի համար 1950 թվականի Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր Նիկոլայ Բիրյուկովի (1912-1966) պատվին։ Սկիզբ է առնում Գոգոլի և Կրասնոարմեյսկայա փողոցների հանգույցից և ավարտվում Գրիբոյեդովի փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 1300 մետր է։
Նկարագրություն
Բիրյուկովի փողոցի փոստային դասիչն է` 298604։
Փողոցն անվանվել է խորհրդային գրող, «Որոր» վեպի համար 1950 թվականի Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր Նիկոլայ Բիրյուկովի (1912-1966) պատվին։ Կյանքի վերջին 10 տարիները Բիրյուկովն անցկացրել է Ղրիմում։ Մահացել է Սիմֆերոպոլում, 1966 թվականի հունվարի 31-ին։ Փողոցի սկզբնամասից քիչ հեռու տեղադրված է նրա հուշարձանը, իսկ Կրասնոարմեյսկայա, 1ա հասցեով գործում է Նիկոլայ Բիրյուկովի տուն-թանգարանը։ Այն այցելուների առաջ իր դռները բացել է 1970 թվականի նոյեմբերի 14-ին (այլ տվյալներով՝ 15-ին)։ Յալթայում գրական հուշաթանգարանի ստեղծման նախաձեռնողը եղել է գրողի կինը՝ Աննա Իլյինիչնան։ Տունը, որի հիման վրա ստեղծվել է թանգարանը, այն տունն է, որտեղ գրողն անցկացրել է կյանքի վերջին տարիները։ Ուշագրավ փաստ է, որ ապագա սեփականատերը ճարտարապետ Զ. Պերիմիլովսկու հետ ստեղծել է իր ապագա տան էսքիզները։ Երկհարկանի առանձնատան շինարարությունը տեղի է ունեցել 1959 թվականի ընթացքում և հաշվի է առնվել Նիկոլայ Զոտովիչի՝ սենյակներում ազատ տեղաշարժվելու անհրաժեշտությունը, քանի որ գրողը 18 տարեկանից պայքարել է լուրջ հիվանդության դեմ, որը նրան զրկել էր լիարժեք շարժվելու հնարավորությունից։ Գրողի մահից չորս տարի անց շինությունը հանձնվել է թանգարանին  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Թյուդորների վարդ
Թյուդորների վարդ (անգլիական վարդ, Միության վարդ; Tudor rose,, )՝ Անգլիայի և Հեմփշիրի ավանդական հերալդիկ զինանշանը (ի սկզբանե՝ Անգլիայի թագավոր Հենրի VII-ի զինանշանի վրա էր՝ որպես Լանքասթերների և Յորքերի թշնամական թագավորական դինաստիաների միավորման խորհրդանիշ)։ Պատկերված է կրկնակի վարդի տեսքով, «բնական» (proper) գույներով՝ կարմիրի վրա սպիակ ծաղիկ, ինչպես նաև բաժանված չորսական կարմիր և սպիտակ հատվածների («քառորդների») կամ երկու մասի կարմիր և սպիտակ ծաղիկների՝ մեջտեղում ուղղահայաց շերտով։ Խորհրդանշանի անվանումը և ծագումը կապված են անգլիական Թյուդորների թագավորական տոհմի առաջացման հանգամանքների հետ։
Ծագում
Հենրի Թյուդորի գահակալությունը, ով խլեց անգլիական թագը Ռիչարդ III-ից Բոսվորտի ճակատամարտում (1485), վերջ դրեց Լանքասթերի թագավորական դինաստիայի (որի զինանշանը կարմիր վարդն էր) և Յորքի թագավորական դինաստիայի (որի զինանշանը Սպիտակ վարդն էր) միջև երեսնամյա պատերազմին։ Հենրիի հայրը՝ Էդմունդ Թյուդորը, կրում էր Ռիչմոնդի կոմսի տիտղոսը, մայրը՝ լեդի Մարգարեթ Բոֆորթը, սերում էր Լանքասթերների տնից։ Ձգտելով միավորել անգլիական բոլոր թագավորական տոհմերը՝ Հենրի Թյուդորն ամուսնացավ Յորքի ժառանգորդուհու՝ Էդուարդ IV-ի դստեր՝ Էլիզաբեթի հետ։ Ամուսնությունից հետո Հենրին ընդունեց նոր զինանշանը, որը միացրեց Լանքասթերների կարմիր վարդը և Յորքերի սպիտակ վարդը։
Իր օրոք Հենրի VIII-ը հրամայեց նորից ներկել Վինչեստերի ամրոցում պահվող հին կլոր սեղանը, որը համարվում էր Արթուր թագավորի իսկական կլոր սեղանը ։ Նորացված սեղանի կենտրոնում պատկերված էր Թյուդորների վարդը։
Ժամանակակից օգտագործում
Այժմ Թյուդորների վարդը Անգլիայի ավանդական ազգային խորհրդանիշն է (ինչպես տատասկափուշը՝ Շոտլանդիայի համար, երեքնուկը՝ Իռլանդիայի և պրասը՝ Ուելսի)։ Վարդը Թաուերի պահապան-յոմենների և անգլիական թագավորական լեյբ-գվարդիականների տարբերակիչ նշանն է, Մեծ Բրիտանիայի հետախուզական զորքերի զինծառայողների գլխարկների վրայի նշանը, լոգոտիպի դետալը և բրիտանական Գերագույն դատարանի խորհրդանշանը (վերջին երկու դեպքերում՝ ոճավորված «պարզեցված» տարբերակը)։ Այն նաև պատկերված է 1982-2008 թվականներին օգտագործված անգլիական քսանպենսանոց մետաղադրամի վրա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորական զինանշանի և Կանադայի պետական զինանշանի վրա։
Հղումներ
Կատեգորիա:Թյուդորներ
Մարդինի մարզ
Մարդինի մարզ (Mardin ili), նահանգ Թուրքիայի Հանրապետության Հարավ-արևելյան Անատոլիա տարածաշրջանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք Կատեգորիա:Թուրքական Քուրդիստան Կատեգորիա:Մարդինի մարզ
Գմբեթ (Էրզրումի գավառ)
Գմբեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 25 կմ հարավ-արևմուտք։
Աշխարհագրություն
Տարածքը սարահարթային էր։
Բնակչություն
XIX դարի վերջերին ուներ 57 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վասիլի Գրոմով
Վասիլի Գրոմով (Васи́лий Петро́вич Гро́мов, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի Կ․ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիայի տնտեսագիտության ֆակուլտետը (1960) և Արտաքին առևտրի համամիութենական ակադեմիան (1971)։ Տիրապետում է իսպաներեն և անգլերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1971 թվականից։
2004 թվականից անցել է թոշակի։
Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ
Օկտյաբրսկոե (գյուղ, Իգլինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 191 մարդ։
Հատուկ գունդ
«Հատուկ գունդ», զորամիավորում։ Կազմավորվել է 1990 թվականին, Երևանում։ Ունեցել է շտաբ, մարտական դրոշ։ Գունդը բաղկացած և 1-ին (հրամանատար՝ Ս. Եդիագարյան, շտաբի պետ՝ Ա. Գյուրջինյան), 2-րդ (Մ. Կիրակոսյան, հրամանատարի տեղակալներ՝ Հ. Գինրայան, Ա. Հովհաննիսյան), դեսանտային (Ա. Պապյան, Վ. ճուգնցյան) գումարտակներից, 1-ին (Ջ. Աբրահամյան, տեղակալ Ա. Ավետիսյան), 2-րդ (Գ. Մելքոնյան, Ֆ. Սաոցան), 3-րդ (Ժ. Վապանյան, Ա. Աբրահամյան), 4-րդ (Յու. Ղափբյան, Գ. Հովհաննիսյան), 5-րդ (Բ. Ղահոոմանյան, Ա. Ջավանշիրյան), 6-րդ (Ջ. Սահակյան, Վ. Աթաբեկյան), 7-րդ (Վ. Պապոյան, Հ. Թանգամյան), 8-րդ (Ս. Պողոսյան, Ռ. Խաչատրյան), 9-րդ (Հ. Հարությունյան, Գ. Տեր-Գեորղյան), 10-րդ (Ս. Կարարդետյան, Ռ. Ղազարյան), 11-րդ (Վ. Սարգսյան, Վ. Մանուկյան), Արարատի (Տ. Գեորգյան, Հ. Սմբատյան), Ալավերդի (Հ. Հովհաննիսյան, Ս. Բեկթաշյան), Գորիսի (Մ. Խոլյունց, Ն. Առուստամյան), Եղեգնաձորի (Հ. Օհանյան, Հ. Դանուղյան), Իջևանի (Ա. Հովակիմյան, Վ. Շահինյան), Կապանի (Լ. Ասրյան, Ա. Մարտիասյան), Կարմիրի (Ա. Ղանսպյան, Վ. Երեմյան), Կիրովականի (Ա. Թունյան, Գ. Մաղաքյան), Հրազդանի (Վ. Ժամհարյան, Վ. Մարտիասյան), Մեղրիի (Լ. Տոնոյան, Ղ. Հովհաննիսյան), Նոյեմբերյանի (Գ. Շառոյան, Ռ. Ասլանյան), Շամշադինի (Հ. Աթոյան, Վ. Շառոյան), Ջերմուկի (Ռ. Աղաջանյան, Գ. Բագոոտյան), Սիսիանի (Կ. Ասկանյան, Մ. Գաբփելյան), Վայքի (Ժ. Մսալրայան, Հ. Ստեփանյան), Վարդենիսի (Ն. Քոչարյան, Ա. Մալխասյան) վաշտերը, Արծվաշենի (Ս. Առաքելյան), Ապարանի (Ն. Տոնոյան) դասակները։ Հիմնադիր հրամանատար՝ Ս. Առաքելյան, տեղակալներ՝ Ս. Պողոսյան, Ռ. Գզողյան (շտաբի պետ), Կ. Կոստանյան, Վ. Ձիբովսչյան։
Գործունեություն
1989 թվականի հոկտեմբերից «Հ. գ.» վերանվանվել է Հայաստանի ՆԳ նախարարության «Պարետապահակային ծառայության գունդ»։ 1992 թվականի հունվարից գունդը ներառվել է ՊՆ կազմում՝ որպես «Սահմանապահ 14° հատուկ գունդ»։ «Հ. գ.» կազմավորման սկզբնական շրջանում զինվել է թեթև հրազենային զինատեսակներով (ինքնաձիգ, գնդացիր, որսորդական հոոցան, ատրճանակ, նռնականետ, ինքնաշեն զենք և այլն)։ Գնդի կազմում գործել է զինագործների խումբ։ 1990-1992 թվականներին «Հ. գ.» ստորաբաժանումները գործուն մասնակցություն են ունեցել Հայաստանի սահմանամերձ և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Գետաշեն, Մարտունաշեն, Բուզլուխ, Խարխափուտ, Մանաշիդ, էրքեջ, Վերինշեն, Հայ Պարիս, Կարաչինար), Մարտակերտի (Կիչան, Սփրավենդ, Մարտակերտ), Լաչինի (Ղոչազ, «Կոբրայի» դիրքեր, «Մարդասիրական միջանցք», Տիգիկ-1, Տիգիկ-2), Աղդամի (Փարիոսվենդ), Կուբաթլոփ, Ջաբոսյիլի, Զանգելանի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Գնդից զոհվել է 156 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Հայաստանի ռազմական միավորներ և կազմավորումներ
1982
Մահեր
Կատեգորիա:1982 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ամորի Վասիլի
Ամորի Վասիլի Շոտար (Amaury Vassili Chotard, ), ֆրանսիացի երգիչ, աշխարհի ամենաերիտասարդ պրոֆեսիոնալ տենորներից մեկը ։ Նրա առաջին Vincerò ալբոմը 2009 թվականին Ֆրանսիայում պլատինե է դարձել և հայտնի է դարձել Կանադայում, ՀԱՀ-ում և Հարավային Կորեայում ։ Վասիլին բնութագրում է իր երգերի ոճը որպես «լիրիկական փոփ»։
Կենսագրություն
Վասիլին սկսել է երգել 9 տարեկան հասակում, ընդունվել է Ռուանի երաժշտական դպրոց։ 14 տարեկան հասակում Ամորին մասնակցել է իր առաջին երաժշտական մրցույթին, որտեղ նա կատարել է Ժակ Բրելի «Amsterdam» երգը։ Հաջորդ մրցույթի ժամանակ երիտասարդ երաժիշտը կատարել է Միշել Սարուդի «Les Lacs du Connemara» երգը, սակայն չի անցել եզրափակիչ՝ չնայած հանդիսատեսի բուռն ընդունելությանը։ 2004 թվականին Ամորին մասնակցել է «Coupe de France de la chanson française»-ին և հաղթել այն։
Երաժիշտը ճանաչվածություն է ձեռք բերել 2009 թվականին իր առաջին Vincerò սկավառակով, որը Ֆրանսիայում պլատինե է դարձել (ավելի քան 250 հազար կրկնօրինակ)։ Նրա երկրորդ Canterò սկավառակը թողարկվել է 2010 թվականի նոյեմբերին։
2011 թվականին երգիչը իրավունք է ստացել ներկայացնելու իր երկիրը Եվրատեսիլ 2011-ի ժամանակ «Sognu» երգով («Երազանք», բառերի հեղինակներ՝ Ժան Պիեր Մարսելյեզի և Ջուլիա Միլեր, երգահաններ՝ Դենիել Մոյն և Քվենթին Նաշելե) ։
Անձնական կյանք
2011 թվականի մարտին Gala ամսագրին տված հարցազրույցի ժամանակ Ամորինֆանի անունով աղջկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Քվանտային ներդաշնակ օսցիլյատոր
Քվանտային ներդաշնակ օսցիլյատոր, սովորական հարմոնիկ օսցիլյատորի քվանտային անալոգը։ Այս դեպքում դիտարկվում են ոչ թե մասնիկի վրա ազդող ուժերը, այլ համիլտոնյանը, այսինքն հարմոնիկ օսցիլյատորի լրիվ էներգիան, ընդ որում՝ պոտենցիալ էներգիան կոորդինատից ունի քառակուսային կախվածություն։
Քվանտային հարմոնիկ օսցիլյատորի մոդելը ծառայում է մոլեկուլների տատանողական շարժման առաջին մոտավորությամբ ուսումնասիրման համար։
Ավելի ճշգրիտ հաշվարկների (օրինակ տատանման մեծ լայնույթով տատանումների դեպքում) կարելի է կիրառել պոտենցիալների ավելի ճշգրիտ մոդելներ, օրինակ՝ Մորզեի պոտենցիալ։
Քվանտային հարմոնիկ օսիլյատորը քվանտային համակարգ է, որի համար ստացվում է Շրյոդինգերի հավասարման ճշգրիտ լուծումը։
Հարմոնիկ օսցիլյատորի խնդիրը կոորդինատական ներկայացմամբ
Վերջնական պատասխանը ունի հետևյալ տեսքը՝
Առաջացման և վերացման օպերատոր
Առաջացման օպերատոր՝
Վերացման օպերատոր՝
Նրանց կոմենտատորը ստացվում է հետևյալ կերպ՝
Առաջացման և վերացման օպերատորների միջոցով համիլտոնյանը գրվում է հետևյալ կերպ՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Տատանումների տեսություն Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա
Էնջի Ցան
Էնջի Ցան Սիման (曾思敏; ), Հոնկոնգցի մարզուհի, հոնկոնգյան ոստիկանության սպա և հարավային ոճերի վուշուի և չինական մարտարվեստի վարպետ։ Մանկության տարիներին եղել է  ոչ պրոֆեսիոնալ մանկական դերասանուհի։ 1993 թվականին Յուան Հեփինգի  «Երկաթյա կապիկ» ֆիլմում ստացել է գլխավոր դերերից մեկը։
Կենսագրություն և կարիերա
Դեռ մանկուց երազում էր աշխատել ոստիկանությունում, ինչը կարող էր կապված լինել նրա մոր և հարևանների կողոպուտի հետ, երբ աղջիկը ութ տարեկան էր, հետաքննության ընթացքում նա ծանոթ էր ոստիկանության աշխատանքին ։
Ինքնուս նա իրեն փորձել է մարմնամարզության, պարի ու դաշնամուրի մեջ։ Երբ ընտանիքով տեղափոխվել են, հաճախել է տանը մոտ գտնվող մարտարվեստի դպրոց, և սկսել է տիրապետել առյուծի պարին ու վուշուին։ Նույն թվականին նա իր տարիքային խմբում նվաճել է իր առաջին ոսկե մեդալը Հոնկոնգի մրցումներում ։
1933 թվականին հոնգկոնգում նկարահանվել է «Երկաթե կապիկ» ֆիլմի մեջ։ 1996 թվականի նաև նկարահանվել է « Կոմբո-կոպեր » ֆիլմում։
Նրան ընտրել են Հոնկոնգ Վուշուի միության կողմից ՝ միջազգային դասընթացներին երկիրը ներկայացնելու և դասընթացներ վարելու համար։ Ուշուի Հոնկոնգի ազգային հավաքականի կազմում Ցանը նվաճել է մեդալներ, 1996 թվականի ուշուի Ասիայի երիտասարդների առաջնությունում։ Անցնելով մեծահասակների կատեգորիա, մասնակցել է 1998 և 2002 թվականների Ասիական խաղերին (զբաղեցնելով վերջին 6-րդ տեղը նանցյուանում, կանանց շարքում), ինչպես նաև 1999 թվականին մասնակցել է ուշուի աշխարհի առաջնությունը Հոնկոնգում և 2001թվականին Երևանում ( յուրաքանչյուրից ստացել է մրցանակներ, «կանանց շրջանում» հարավային ոճի մի քանի տեղերում). ։
2003 թվականի հունվարից աշխատում է Հոնկոնգի ոստիկանությունում ։ Ոստիկանությունում առաջին տարին աշխատելու  հետ մեկտեղ նա նաև մասնակցել է մրցումների, 2005 թվականին ուշուի աշխարհի առաջնությունում Հանոյում  (Վիետնամ)  նվաճել է երկու մեդալ, որից մեկը ոսկե մեդալ էր , 2005 թվականին Մակաոյում արևելաասիական խաղերում ստացել է բրոնզե մեդալ իսկ 2006 թվականին Ասիական խաղերի ժամանակ ստացել է արծաթե մեդալ։
Սանտա Էլենա (Խաեն)
Սանտա Էլենա (Խաեն)  (Santa Elena), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սերրա Մորենա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 144 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 1007 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 78 կմ հեռավորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Թայն Դեյլի
Թայն Դեյլի (Tyne Daly, ), ամերիկացի դերասան, առավել հայտնի է «Կեգնի և Լեսլի» դետեկտիվ սերիալի և «Արդարացի Էմմի» հեռուստասերիալի շնորհիվ։
Իր կարիերայի ընթացքում տասնվեց անգամ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակ ստանալու համար և վեց անգամ դարձել մրցանակակիր ։ 1999 թվականին ստացել է «Թոնի» մրցանակ, «Դրամա Դեսկ», ինչպես նաև հինգ անգամ առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակ ստանալու համար և երկու անգամ ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի։ 1995 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում նրա անունով աստղ է դրվել ։