cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թամաշաղ (գետ)
Թամաշաղ, Ակոռի, Ախորի, Ախուրա, Թամաշալըխ, Թամաշալըղ, Թամաշաղ, Տամաշախ, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Ճահուկ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Սահմանաքար լեռան հարավային լանջից և Ադրբեջանի Նախիջևանի տարածքում, Նորաշենի կայարանից 7—8 կմ հարավ-արևելք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 17,5 կմ, Հայաստանի տարածքում՝ 8 կմ։ Հնում հայտնի էր Ակոռի անունով, իսկ հետագայում Ախորի (Ախուրա)  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ճահուկ գետի վտակներ
Թանագետ (գետակ)
Թանագետ (Թանալըղ), գետակ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Հավսաթաղք գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռներից և Դարանակ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևելքում միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 5 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Հավսաթաղք գետի վտակներ
Հակապարազիտային դեղեր
Հակապարազիտային դեղեր, դեղորայքների դաս, որոնք նախատեսված են պարազիտային (մակաբուծային) հիվանդությունները բուժելու համար, որոնք հարուցվում են հելմինթներով, ամեոբաներով, էկտոպարազիտներով, պարազիտային սնկերով, պրոտոզոաներով և այլ մակաբույծներով։ Հակապարազիտային դեղերը թիրախավորում են պարազիտներին՝ ոչնչացնելով կամ ճնշելով դրանց աճը։ Դեղերը հիմնականում էֆեկտիվ են որոշակի դասի պատկանող սահմանափակ պարազիտների դեմ։ Հակապարազիտային դեղերը հակամիկրոբային դեղորայքի դաս են։ Վերջինս իր մեջ ներառում է նաև հակաբակտերիալ դեղեր, որոնք թիրախավորում են բակտերիաները և հակասնկային դեղեր, որոնք թիրախավորում են սնկերին։ Դեղերը կարող են օգտագործվել օրալ, ներանոթային կամ տեղային։
Լայն սպեկտրի հակապարազիտային դեղերը նման են լայն սպեկտրի հակաբակտերիալ դեղերին և էֆեկտիվ են միաժամանակ տարբեր դասի պարազիտների դեմ, հետևաբար օգտագործվում են տարբեր դասի պարազիտներով հարուցված հիվանդությունները բուժելու նպատակով։
Բժշկական կիրառում
Հակապարազիտային դեղերը օգտագործվում են պարազիտային հիվանդությունները բուժելու համար, որոնք իրենց հերթին ախտահարում են մոտավորապես 2 միլիարդ մարդու։
Ներմուծման եղանակ
Հակապարազիտային դեղերը կարող են ներմուծվել օրգանիզմ տարբեր եղանակներով՝ կախված տվյալ դեղից, այդ թվում օրալ, տեղային և ներերակային։
Հակապարազիտային դեղորայքի հանդեպ կայունությունը զարգացող խնդիր է, հատկապես անասնաբուժության մեջ։
Դեղերի զարգացման պատմություն
Վաղ ստեղծված հակապարազիտային դեղերը էֆեկտիվ չէին, շատ դեպքերում հիվանդի համար թունավոր էին և կիրառության համար բարդ էին, քանի որ բացի պարազիտի վրա ազդելուց վնասում էին մարդու օրգանիզմը ։
1975ից մինչև 1999թթ․ ստեղծված 1,300 նոր դեղորայքներից միայն 13 էին հակապարազիտային։ Այս ամենը առաջացրեց անհանգստություն, քանի որ զարգացած երկրներում թույլ էր մոտիվացիան ստեղծելու նոր բուժման միջոցներ այս հիվանդությունների որոնք մեծ մասամբ կենտրոնացած էին ոչ զարգացած երկրներում։ Ի վերջո գտնվեցին կազմակերպություններ և նույնիսկ անհատներ, ովքեր հովանավորեցին այս ոլորտում հետազոտություններ անելը։ 2000-2005թթ․ 20 նոր հակապարազիտային դեղեր են ստեղծվել։ Մետաղ պարունակող կոմպոնենտները նոր հորիզոններ են բացել այս ոլորտում ։
Հետազոտություններ
Վերջին տարիներին Տրիազոլիպիրիմիդինները և դրանց մետաղային կոմպլեքսները դիտարկվում են, որպես այլընտրանքային միջոցներ, որոնք կարող են փոխարինել եղած անտիմոնիալ միջոցները։ Ներկայումս տարվում են հետազոտական աշխատանքներ՝ մշակելու համար առավել թույլ կողմնակի ազդեցություն ունեցող դեղերի և դեղորայքակայուն պարազիտների խնդրի լուծման ուղությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բիոցիդներ
Միլերով (Օկտյաբրսկի շրջան)
Միլերով (Миллеров), գյուղակ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Կրասյուկովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի բնակավայրեր
49 օր (ֆիլմ, 1962)
49 օր, գեղարվեստական ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Հենրիկ Գաբայ, ֆիլմը հիմնված է իրական պատմությունների վրա։
Սյուժե
Բարժուն և չորս երիտասարդ որսորդներ հետ քշվեցին բաց օվկիանոս։ Յոթ շաբաթ նրանք մնացել էին նավի վրա մինչև ամերիկացի օդաչուները չգտան իրենց։
Հետաքրքիր փաստեր
Իրականում Բարժին օվկիանոսում մնացել էր ուղիղ 51 օր, այլ ոչ թե 49, օրացույցով՝ հունվարի 17 մինչև մարտի 7-ը։ Առաջինը «49» թիվը իր ելույթի ժամանակ ասել է Ն. Ս. Խրյուշովը, բայց նրան վախեցել են ուղղել։
Գրականություն
Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Lights (երգ, BTS)
Lights, հարավկորեական BTS բոյբենդի երգը, որը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Universal Music Japan լեյբլի միջոցով։ Այն թողարկվել է Boy with Luv երգի ճապոներեն տարբերակի հետ։
Նախապատմություն
Խմբի վեցերորդ երկարաձգված պիես` Map of the Soul: Persona-ն 2019 թվականի ապրիլին թողարկելուց հետո խումբը հայտարարեց, որ իրենց տասներորդ ճապոներեն երգ՝ «Lights»-ը կթողարկեն Idol-ի և Boy with Luv-ի ճապոներեն տարբերակների հետ ։ 2019 թվականի հունիսի 20-ին թողարկվեց սինգլի համար նախատեսված տեսահոլովակը ։
Առևտրային կատարումը
Հրապարակման առաջին օրը Lights-ը վաճառեց ավելի քան 467,000 օրինակ Ճապոնիայում ։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ սինգլի համար նախնական պատվերները Ճապոնիայում հասել էին 1 միլիոնի՝ հաղթահարելով Սելին Դիոն-ի 24 տարվա ռեկորդը  ։ Սինգլը վեց օր անընդմեջ պահպանեց իր համարը մեկ տեղը գծապատկերում, առաջին երեք օրվա ընթացքում վաճառելով 534,633 օրինակ ։ Մեկ ամիս անց սինգլը վաճառել էր 757,970 օրինակ Lights/Boy with Luv Cumulative sales: ։
Երգացանկ
Tidal-ից հարմարեցված վարկեր։
Ծանոթագրություններ
undefined
Կատեգորիա:BTS խմբի երգեր Կատեգորիա:2019 սինգլներ Կատեգորիա:2019 երգեր
Թառատուն (գետ)
Թառատուն, Ալմալիկ, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների Մկնասար լեռան հարավարևելյան լանջերից և Թառաթումբ գյուղում աջից միախառնվում Սելիմագետին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սելիմագետ գետի վտակներ
Բիյյա (Ֆրանսիա)
Բիյյա (Billiat), կոմունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր շրջանում։ Կոմունայի գավառ՝ Էն։ Մտնում է Բելգարդ սյուր Վալսերին կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջան՝ Նանյուտ։
Կոմունայի կոդ՝ 01044։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 484 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա (Inés Mónica Weinberg de Roca ), արգենտինացի իրավաբան, միջազգային իրավունքի և մարդու իրավունքների մասնագետ, ով դատավարել է ինչպես հայրենի երկրի, այնպես էլ միջազգային դատարաններում։ 2003-2008 թվականներին եղել է Հաագայի միջազգային քրեական դատարանի դատավոր Ռուանդայում կատարված ցեղասպանության, ինչպես նաև՝ նախկին Հարավսլավիայում կատարված ծանր հանցագործությունների դատաքննության գործերով։ 2013 թվականի հունիս ամսից ի վեր Արգենտինայի մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսի քաղաքային գերագույն դատարանի, ինչպես նաև Միավորված ազգերի կազմակերպության՝ Նյու Յորքում գտնվող վերաքննիչ դատարանի դատավոր է, միաժամանակ ՝ Բուենոս Այրեսի համալսարանի և Universidad Argentina de la Empresa (UADE), ի միջազգային իրավունքի դասախոս, պրոֆեսոր։ Իր կարիերան սկսել է որպես փաստաբան, ապա դարձել է Բուենոս Այրեսի վարչական դատարանի քաղաքացիական գործերի, այնուհետև՝ վերաքննիչ բողոքների գծով դատավոր։
Գլիցերին
Գլիցերին, (1,2,3-տրիօքսիպրոպան, պրոպանտրիոլ-1,2,3), եռատոմ սպիրտների պարզ ներկայացուցիչ ։ Իրենից ներկայացնում է մածուցիկ, թափանցիկ հեղուկ ։
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա
Կենսագրություն
Ինես Մոնիկա Վայնբերգը ծնվել է արգենտինական հասարակության միջին խավին պատկանող ընտանիքում։ Հայրը գերմանացի հրեա էր, ով 1930-ական թվականների սկզբներին նացիստների ձեռնարկած հալածանքների պատճառով լքել էր Գերմանիան և բնակություն հաստատել Բուենոս Այրեսում։ Ինեսը սովորել է Բուենոս Այրեսի հյուսիսային արվարձանում գտնվող Սուրբ Պետրոսի դպրոցում, որտեղ ուսուցումը տարվում էր անգլերենով։ Այնուհետև ավարտել է Բուենոս Այրեսի համալսարանը, Լա Պլատայի համալսարանում էլ պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը, որը գիտխորհրդի կողմից շատ բարձր է գնահատվել՝ ստանալով magna cum laude որակավորումը և ներկայացվել է Premio Facultad մրցանակով պարգևատրման։ 1972-1973 թվականներին Մոնիկա Վայնբերգը միջազգային իրավունքի բնագավառի հետազոտական աշխատանքներ է կատարել Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում՝ Համբուրգի Մաքս Պլանկի ինստիտուտում։ Նա ազատորեն տիրապետում է անգլերենին, իսպաներենին, գերմաներենին, ֆրանսերենին։
Գլիցերին
Ֆիզիկական հատկություններ
Գլիցերինը անգույն, մածուցիկ, շատ հիգրոսկոպիկ հեղուկ է ։ Ունի քաղցր համ, այստեղից էլ ստացել է իր անվանումը(գլիկոս-քաղցր) ։
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա
Կենսագրություն
Իրավաբանի բարձրագույն որակավորում ունենալով՝ իր կարիերան սկսել է որպես անկախ փաստաբան, այդ գործին նվիրել շուրջ քսան տարի։ 1993 թվականին նշանակվել է Բուենոս Այրեսի քաղաքացիական գործերով դատարանի դատավոր, 2000-ին ընտրվել է նորաստեղծ վարչական և մաքսային դատարանի դատավոր (Tribunales Contencioso Administrativos y Tributarios): 2013 թվականին նշանակվել է Արգենտինայի մայրաքաղաքի գերագույն դատարանի դատավոր, իսկ 2018 թվականի մարտի 21-ին երկրի նախագահ Մաուրիսիո Մակրիի կողմից ներկայացվել է որպես Արգենտինայի գերագույն դատախազի թեկնածու ։
Գլիցերին
Քիմիական հատկություններ
Գլիցերինը ունի տիպիկ բազմատոմ սպիրտներին բնորոշ քիմիական հատկություններ ։ Գլիցերինի փոխազդեցությունը հալոգենաջրածինների կամ ֆոսֆորի հալոգենիդների հետ ընթանում է մոնո- և դիհալոգենացմամաբ ։ Գլիցերինը փոխազդում է կարբոնաթթուների և հանքային թթուների հետ ։ Օրինակ ազոտական թթվի հետ փոխազդելիս, գլիցերինն առաջացնում է եռնիտրատ-նիտրոգլիցերին(ստացել է Ասկանյո Սոբրերոն, 1847 թվականին), օգտագործվում է մեր ժամանակներում անծուխ վառոդ ստանալու նպատակով։ Գլիցերինը դեհիդրատացնելիս այն վեր է ածվում թունավոր ակրոլեինի.
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա
Միջազգային կարիերան
Ինես Մոնիկա Վայնբերգը երկար տարիներ աշխատել է Արգենտինայի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունում որպես միջազգային իրավունքի հարցերով խորհրդական։ Նա ներկայացրել է իր հայրենի երկիրը զանազան գիտաժողովներում, խորհրդաժողովերում, վեհաժողովներում, այդ թվում՝ նաև մասնավոր իրավունքի միասնականացման նպատակով ստեղծված միջազգային հաստատությունում։ 2002 թվականին Արգենտինան առաջադրել է նրա թեկնածությունը որպես Ռուանդայի հարցով միջազգային քրեական դատարանի դատավորի, և ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայում 2003 թվականի հունվարին նա ընտրվել է այդ պաշտոնում։ 2003 թվականի մայիսի 26-ին Ինես Մոնիկա Վայնբերգը, համապատասխան երդումը տալով, ստանձնել է դատավորի պաշտոնը վերոնշյալ միջազգային դատարանում, որը գործում էր Տանզանիայի Արուշա քաղաքում:Այդ նույն տարվա հունիսի 4-ին ստանձնել է նախկին Հարավսլավիայի գործով՝ Հաագայի միջազգային դատարանի մշտական դատավորի պաշտոնը։ 2005-ի աշնանը դարձյալ տեղափոխվել է Ռուանդայի հարցով միջազգային դատարան, որտեղ եղել է դատական նիստերին նախագահողը և հենց նա է, ի թիվս բազմաթիվ այլ դատավճիռների, 2008 թվականի դեկտեմբերին հրապարակել Պրոտայիս Զիգիրանյիրազոյի, «Միսթր Զեթի», Սայմոն Բիքինդիի դատավճիռները։ 2009 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան Վայնբերգ դե Ռոկային նշանակել է ՄԱԿ-ի՝ Նյու Յորքում գործող վերաքննիչ դատարանի դատավոր 2009-2016 թվականների համար։ Ընդ որում՝ նա դարձել է այդ նորաստեղծ միջազգային դատարանի առաջին նախագահը (նախագահել է 2009-2010 թթ.): 2017 թվականի նոյեմբերին նա մասնակցել է մարդկանց թրաֆիքինգի և կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարի թեմայով Վատիկանի և անձամբ Նորին սրբություն Ֆրանցիսկոս պապի կողմից կազմակերպված դատավորների և դա- տախազների միջազգային առաջին գագաթաժողովին ։ Ինես Մոնիկա Վայնբերը ներկայումս ընդգրկված է «Տնտեսության մեջ կանանց դերի աճի», «Միլիոն խաղաղասեր կանայք» ոչ կառավարական միջազգային կազմակերպությունների խորհրդատվական մարմինների կազմում։
Գլիցերին
Քիմիական հատկություններ
Այն օքսիդանում է մինչև գլիցերինային ալդեհիդ CH2OHCHOHCHO, դիհիդրօքսիացետոն CH2OHCOCH2OH կամ գլիցերինաթթու CH2OHCHOHCOOH։ Գլիցերինի և բարձրագույն կարբոնաթթուների եթերները՝ ճարպերը հանդիսանում են շատ կարևոր միացություններ մարդու համար, կարևոր կենսաբանական դեր են խաղում նաև ֆոսֆոլիպիդները ։
Ստացում
Գլիցերին առաջին անգամ ստացել է Շելեն 1779 թվականին, ճարպերի օճառացմամբ ։ Գլիցերինի հիմնական մասը ստանում են ճարպերի օճառացումից ։ Գլիցերինի ստացման սինթետիկ եղանակների հիմնական մասը հիմնված է պրոպիլենի օգտագործման վրա ։ 450-500 °C ջերմաստիճաններում պրոպիլենի քլորացումից ստանում են ալիլքլորիդ, HClO-ի հետ միանալիս առաջանում են քլորհիդրիններ, օրինակ՝ CH2ClCHOHCH2Cl, որը ալկալիով մշակելիս առաջանում է գլիցերին ։ Գլիցերին կարելի է ստանալ նաև օսլայի հիդրոլիզի միջոցով, առաջացած մոնոսախարիդների հիդրատացմամբ կամ շաքարների սպիրտային խմորումից ։
Ինես Մոնիկա Վայնբերգ դե Ռոկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Արգենտինացի կին դատավորներ
Գլիցերին
Գլիցերիդներ
Եռգլիցերիդները հանդիսանում են գլիցերինի ածանցյալներ ։ Եռգլիցերիդները հանդիսանում են կարևոր բաղադրիչ՝ կենդանի օրգանիզմներում նյութափոխանակության գործընթացներում ։
Ճարպեր և յուղեր
Ճարպերը և յուղերը հիդրոֆոբ միացություններ են, ջրում անլուծելի, այնպես ինչպես գլիցերինի մոլեկուլում հիդրօքսիլ խմբերը փոխարինված են ճարպաթթուների մնացորդներով ։
Կիրառություն
Գլիցերինի կիրառության ոլորտները շատ բազմազան են։ Օգտագործվում է սննդային հավելանյութերում, լվացող և կոսմետիկ միջոցներում, պլաստմասսաների արտադրությունում, ներկանյութերի արտադրությունում, էլեկտրատեխնիկայում, ռադիոտեխնիկայում և այլն։ Համարակալված է որպես սննդային հավելում ։ Գլիցերինը օգտագործվում է նաև դինամիտի ստացման համար։
Կայքեր
Ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով.
Անգլերեն լեզվով.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպիրտներ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ Կատեգորիա:Կոսմետիկ նյութեր Կատեգորիա:Բազմատոմ սպիրտներ Կատեգորիա:Կենցաղային քիմիա Կատեգորիա:Լիպիդներ Կատեգորիա:Լուծիչներ
Մոկրի Կերչիկ (ավան)
Մոկրի Կերչիկ (Мокрый Керчик), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Մոկրոլոգսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի բնակավայրեր
Մոլինա դե Սեգուրա
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մեծ թագուհի (Հին Եգիպտոս)
Մեծ թագուհի (Հին Եգիպտոս), Մեծ արքայի տիկին կամ Թագավորի գլխավոր կին (ḥmt nswt wrt)՝  Հին Եգիպտոսում  փարավոնի գլխավոր կնոջ տիտղոսը։
Սկզբանական տիտղոսավորումը
Մերետսեգեր(թագուհի), Սենուսերտ III-ի գլխավոր կինը, ամենահին հայտնի թագուհին, ում անունը գրված էր այս անվանումով և կցված էր կարտուշին՝ (այն երկարավուն կլորացված ուրվագիծ է ստորին հորիզոնական գծով, ինչը ցույց է տալիս, որ գրված տեքստը արքայական անուն է). Այնուամենայնիվ, նրա մասին վկայությունը  պատկանում է ավելի ուշ ժամանակաշրջանին՝ Նոր թագավորությանը, այնպես որ տիտղոսը կարող է անախրոնիզացված չլինել։ Գուցե տիտղոսի առաջին սեփականատերը եղել է Նուբխաեսը Երկրորդ անցումային շրջանից։
Կին փարավոն
«Մեծ արքայական կանանցից» պատմության մեջ հատուկ տեղ է զբաղեցնում Խատշեպսուտը։ Նա իր խորթ եղբայր Թութմոս II-ի «մեծ արքայական կինն» էր։ Այս ժամանակահատվածում Խատշեպսուտը դարձել է «Ամոն Աստծո կինը» (Կառնակում Ամոնի տաճարի քահանայապետի ամենաբարձր աստիճանը)։ Ամուսնու մահից հետո նա դարձել է ռեգենտ, նրա խորթ որդու՝ Թութմոս III-ի անչափահաս լնելու պատճառով, արական կողմի միակ թագաժառանգը (Իսիդայի հետ ամուսնությունից ծնված) և հաջողությամբ 22 տարի կառավարել է։ Թեև իրենից առաջ էլ էին կայանք կառավարել Եգիպտոսը, Խատշեպսուտը եղել է առաջին կինը, որը փարավոն տիտղոսն է ստացել։ Փարավոն դառնալով, նա իր Նեֆերուրա դստերը նշանակել է քահանայապետ, նրան տալով «Ամոն Աստծո կինը»  տիտղոսը։ Հավանաբար նրա աղջիկը դարձել է Թութմոս III-ի «մեծ կինը», սակայն նրանց ամուսնության մասին  որևէ ապացույց չկա ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Փարավոններ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Հին Եգիպտոս
Էթիոնամիդ
Էոիոնամիդը ունի ունի կողմնակի ազդեցության լայն ցուցանիշ ։ Այն կարող է առաջացնել սրտխառնոց, փորլուծություն, ցավեր որովայնի և կոնքի մսում, ախորժակի կորուստ։ Ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություն կարող է դրսևորվել հեպատիտի և դեպրեսիայի ձևով ։ Դրանք չպետք է օգտագործվեն այն մարդկանց կողմից, ովքեր ունեն երիկամների խնդիր։ Հղիության ժամանակ օգտագործման անվտանգությունը պարզ չէ ։ Էթիոնամիդը պատկանում է դեղերի թիոամիդների ընտանիքին։ Վստահեցնում են․ որ այն աշխատում է մուկոլնաթթվի հետ խառնելով ։
Էթիոնամիդը բացահայտվել է 1956 թվականին և 1956 թվականին Միացյալ նահանգներում բժշկության կողմից հաստատվել է օգտագործման համար ։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցուցակում որպես արդյունավետ և ապահով դեղամիջոց՝ առողջապահական համակարգում ։ Դեղորայքի արժեքը զարգացող երկրներում տատանվում է 5.94- 24.12$ ԱՄՆ դոլար ։
Բժշկական կիրառում
Էթիոնամիդը օգտագործվում է հակաբիոտիկների հետ համակցված՝ ակտիվ տուբերկուլյոզի դեմ պայքարելու համար ։
Էթիոնամիդը ընդունում սննդի հետ կամ առանց դրա, բայց հաճախ սննդի հետ ընդունումը մեծացնում է դրա տանելիությունը ։ Այն հաղթահարում է արյուն-ուղեղային պատնեշը, որպեսզի հասնի ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկ, որից էլ դեպի արյան պլազմա ։
Էթիոնամիդի հակամանրէային տիրույթը ազդեցության ներառում է M. tuberculosis, M. bovis and M. segmatis ։ Այն հազվադեպ օգտագործվում է M. leprae վարակների և այլ ոչ տուբերկուլյոզային մուկոբակտերիալային վարակների դեմ, ինչպիսիք են M. avium and M. kansasii  ։ Իզոնիազիդի նմանատիպ աշխատանքի ժամանակ փոխադարձ դիմադրությունը շտամներում հասնում է միայն 13%-ի, դրանք երկուսն էլ նախաակտիվատորներ են, սակայն ակտիվանում են տարբեր ճանապարհներով ։ Դիմադրությունը կարող է հանգեցնել ethA-ի մուտացիայի, որն անհրաժեշտ է դեղամիջցն ակտիվացնելու համար, կամ ethR, որը կարող է մեծ քանակով արտադրվել ethA-ին ճնշելու նպատակով։ InhA-ի մուտացիան կամ inhA-ի պրոմոտորը կարող են նաև բերել դիմացկունության ձևավորման ։
Սննդի և դեղերի ադմինիստրացիան այն դասակարգել է դեղորայքային պրեպարատների դասակարգման C կարգին, քանի որ այն կենդանիների մոտ նախածննդյան արատների առաջացրել ։ Հայտնի չէ, արդյոք էթիոնամիդը անցնում է կրծքի կաթի մեջ ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Էթիոնամիդը հաճախ առաջացնում է աղեստամոքսային տրակտի թունավորում, ուղեկցվում է սրտխառնոցով և փսխումով, որը կարող է ստիպել դադարեցնել հիվանդին վերահսկել այն ։ Այս վիճակը կարող է մի փոքր բարելավվել, եթե այն ընդունել սննդի հետ ։
Էթիոնամիդը կարող է առաջացնել հեպատոցիտների թունավորում և լինել հակացուցված լյարդի խնդիր ունեցող մարդկանց համար։ Էթիոնամիդ ընդունող հիվանդները ժամանակ առ ժամանակ պետք է անցնեն լյարդի վիճակը ստուգող տեստ ։ Լյարդի թունավորում լինում է հիվանդների 5%-ի մոտ, թերապիան ընդունելու 1-3 ամիսների ընթացքում, բայց կարող է ի հայտ գալ նաև թերապիան ընդունելուց 6 ամիս անց ։ Լյարդի գործառույթների խանգարման պատճառ հաճախ կարող է լինել ալանին տրանսամինազի և ասպարտատ տրանսամինազի քանակի բարձրացումը ։
Նյարդային համակարգի հիվանդությունների ժամանակ՝ հոգեկան խանգարումներ և էնցեֆալոպատիա, որն ուղեկցվում է բազմանյարդաբորբով, խորհուրդ է տրվում ընդունել էթիոնամիդ, քանի որ պիրիդօքսինով կառավարվելով, էթիոնամիդը կարող է նվազեցնել դրանց ազդեցությունները ։
Էթիոնամիդը կառուցվածքով նման է մեթիմազոլին, որն օգտագործվում է, որպեսզի կանխվի վահանագեղձի հորմոնի սինթեզը և կապված է հիպոթիրեոզի հետ ։ Էթիոնամիդի ընդունման հետ զուգահեռ, կատարվում է վահանագեղձի ֆունկցիաների պարբերական ստուգում ։
Փոխազդեցություն
Էթիոնամիդը կարող է թուլացնել հակատուբերկուլյոզային դեղամիջոցների կողմնակի աղդեցությունները, եթե դրանք ընդունվում են միաժամանակ։ Այն մեծացնում է իզոնիազիդի մակարդակը և կարող է հանգեցնել ծայրամասային նյաարդային համակարգի խանգարման և հեպատոտոքսիկացիայի ։ Ցիկլոսերինի հետ այն կարող է հանգեցնել էպիլեպտիկ նոպայի առաջացման։ Բարձր հեպատոտոքսիկացիա առաջանում է, երբ օգտագործում են ռիֆամպիցինի հետ միասին ։ Դդեղորայքի օգտագործումը ալկոհոլի հետ միասին խստիվ արգելվում է, քանի որ այն կարող է առաջացնել հոգեկան ռեակցիա ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Էթիոնամիդը նախադեղանյութ է, որն ակտիվանում է ethA ֆերմենտով, Mycobacterium tuberculosis-ի մոնօքսիդը և NAD+-ը կապում է միմյանց, որն արգելակում է InhA-ին, ինչպես իզոնիազիդին։ Ազդեցության մեխանիզմը մտածում են միկոլաթթվի խախտման հետևանք է ։
Հասարակություն և մշակույթ
Այն վաճառվում է Տրեկատոր բրենդային անվան տակ՝ Wyeth դեղագործական պրեպարատների բրենդի կողմից, որը գնվել է Pfizer-ից 2009 թվականին ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Դեղեր Կատեգորիա:Հակատուբերկուլոզային դեղամիջոցներ Կատեգորիա:Պիրիդիններ
1493 թվական՝ Կոլումբոսի ստեղծած Նոր երկրի հայտնաբերումը
1493 թվական՝ Կոլումբոսի ստեղծած Նոր երկրի հայտնաբերումը, ամերիկացի գրող և լրագրող Չարլզ Մանի գիրք՝ հրատարակված 2011 թվականին ։ Գիրքը նվիրված է Կոլումբոսյան փոխանակությանը, որ հաջորդել է Քրիստափոր Կոլումբոսի Ամերիկա հասնելուն և այժմյան համաշխարհային քաղաքակրթության աղբյուր ծառայելուն։ Այս գիրքը Մանի մեկ այլ գրքի՝ 1491 թվական՝ նոր բացահայտումներ՝ կապված մինչկոլումբոսյան Ամերիկայի հետ-ի շարունակությունն է և զարգացնում է «Կոլումբոսյան փոխանակության» պատմությունը։
Մեծ Բրիտանիայում գիրքը թողարկվել է Granta Books հրատարակչության կողմից1493։ How the Ecological Collision of Europe and the Americas Gave Rise to the Modern World վերնագրով։
Բովանդակություն
Մանն իր գրքում դիտարկում է բազմաթիվ էկոլոգիական, տնտեսագիտական և մշակութային փոխհարաբերություններ, որոնք առաջացել են Հին և Նոր Աշխարհների միջև Կոլումբոսի՝ Ամերիկան բացահայտելուց հետո։ Օրինակ, նա դիտարկում է Կոլումբոսյան փոխանակության հետևյալ դրվագները.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գլոբալացում
Ժանա Բերգենդորֆ
Ժանա Բերգենդորֆ (բուլղ. Жана Бергендорф, ), բուլղարացի երգչուհի, 2013 թվականի բուլղարական X Factor-ի երկրորդ եթերաշրջանի հաղթող ։ «Equinox» խմբի անդամ, նա է ներկայացրել Բուլղարիան Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթում՝ «Bones» երգով, և զբաղեցրել 14-րդ տեղը ։
Կենսագրություն
Ժանա Բերգենդորֆը ծնվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Սոֆիայում։ Նա սկսեց երգել վեց տարեկան հասակում։ Երգել է «Врабчета» մանկական վոկալ խմբում։ 2010-2012 թվականներին նա ապրել է Կորեայի Հանրապետությունում։ Վերադառնալով հայրենիք, նա մասնակցել է բուլղարական X Factor-ին (2013), և հեռուստադիտողների 69.9 տոկոս ձայնով դարձել է հաղթող։ Այնուհետև նա կնքեց պայմանագիր «Вирджиния Рекърдс» երաժշտական ընկերության հետ։ 2016 թվականի աշնանը մասնակցել է «VIP Brother 8» ռեալիթի շոուին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Բուլղարացի երգչուհիներ
Մոկրի Լոգ (Օկտյաբրսկի շրջան)
Մոկրի Լոգ (Мокрый Лог), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Մոկրոլոգսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Նիժնեդոնսկո (ավան)
Նիժնեդոնսկո (Нижнедонской), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Կրասնոլուչովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մոկրի Լոգ (Օկտյաբրսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանի բնակավայրեր
Սերգեյ Գալոյան
Սերգեյ Սասունիկի Գալոյան, հայկական ծագմամբ ռուսաստանաբնակ կոմպոզիտոր և երաժշտական պրոդյուսեր, Տատու խմբի ստեղծողներից մեկը։ Գրել է երաժշտություն խմբի երգերի համար, որոնցից են նրանց առաջին չորս սինգլները՝ «Я сошла с ума», «Нас не догонят», «Полчаса», «Я твоя не первая»։ Եղել է Տատու խմբի «Люди Инвалиды»/«Dangerous and Moving», «Весёлые улыбки» ալբոմների պրոդյուսերներից և երգերի հեղինակներից մեկը, Վալերիայի «Неподконтрольно / Out of Control|Out Of Control» առաջին միջազգային ալբոմի կոմպոզիտորն ու երաժշտական պրոդյուսերը ։
Կենսագրություն
1999 թվականին ծանոթացել է Տատու խմբի ապագա պրոդյուսեր Իվան Շապովալովի հետ։ Հետագայում Գայոլանը հայց է ներկայացրել ընդդեմ Շապովալովի պրոդյուսերական կենտրոնի և հարցազրույցի ժամանակ բացասական է արտահայտվել նրա գործունեության վերաբերյալ։ Մասնավորապես նա պնդել է, որ պրոդյուսերը ցածր աշխատավարձեր է վճարել մասնակիցներին՝ օգտվելով նրանց տարիքից ։
Տատու խմբի առաջին՝ «200 по встречной» ալբոմի թողարկումից հետո Գալոյանը հայց է ներկայացրել ընդդեմ «Неформат» ընկերության և Universal Music-ի ռուսական բաժանմունքի։ Ըստ նրա՝ սկավառակի բուկլետների տեքստն արատավորում է իր պատիվն ու արժանապատվությունը ։ Գալոյանը «Известия» թերթին տված հարցազրույցում ասել է․ «Ալբոմի թողարկումից հետո դադարել են ինձ վստահել։ Մարդիկ մտածում են, որ ես ինչ-որ էթնիկ հայ ավազակ եմ, որը առևանգում է մարդկանց» ։ Գալոյանը պահանջել է վճարել փոխհատուցում չստացած նյութական շահույթի համար 33 հազար դոլարի չափով և բարոյական վնասի համար՝ 500 հազար ռուբլու չափով։ Խմբի համապրոդյուսեր Ելենա Կիպերը հայտարարել է, որ տեքստը «հումոր» է ։ 2001 թվականի հոկտեմբերին դատարանը հաստատել է, որ բուկլետի տեքստն արատավորում է Գալոյանի պատիվն ու արժանապատվությունը և Universal-ին պարտավորեցրել է հանել բուկլետները վաճառքից ու պատասխանող կողմին վճարել 20 հազար ռուբլի ։
2003 թվականին Սերգեյ Գալոյանն արժանացել է ASCAP/PRS Award մրցանակի ։
2005 թվականի հունվարին ամուսնացել է Ալեքսանդրա Տիտյանկոյի հետ․ «Марика» ակումբում անցկացված հարսանիքին ներկա են եղել Լենա Կատինան, Յուլիա Վոլկովա, Prodigy խմբի թմբկահար Kieron Pepper-ը։ Երկու տարի անց զույգն ամուսնալուծվել է։
Սկավառակագրություն
Սինգլներ
Կոմպոզիտոր
Ռեմիքսներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Հագուստի արդյունաբերություն
19 - 20-րդ դարի սկիզբ
19-րդ դարի կեսերին ձեռարվեստը փոխարինվեց հագուստի զանգվածային արտադրությամբ, որն առաջին անգամ առաջացավ Ֆրանսիայում։ 1820 թվականին Փարիզում մի քանի ձեռնարկատիրական անպետք վաճառողներ որոշեցին ցածր գներով գնել հնացած ապրանքներ դերձակներից և վաճառել դրանք շուկայում։ Շահույթից ոգեշնչված՝ անպիտան դիլերները կանգ չեն առել դրանով։ Նրանք հավաքագրեցին արհեստավորների, ովքեր սկսեցին հագուստ կարել իրենց ատելյեում։ Այսպիսով ծնվեց հագուստի նոր ձև. ։
Ցարական Ռուսաստանում պատրաստի զգեստների արտադրության մեջ առաջին տեղում էին Մոսկվան, Սանկտ Պետերբուրգը, ապա Կիևը, Նիժնի Նովգորոդը, Կազանը։ Հագուստը արտադրվում էր հիմնականում փոքր արհեստանոցներում աշխատող արհեստավորների կողմից։ Կարի խոշոր ձեռնարկությունները քիչ էին։ Մոսկվայում, օրինակ, պատրաստի հագուստի հայտնի առևտրային ընկերություններն էին այդ ձեռնարկությունների սեփականատերերը՝ Մանդլը, Ռոզենցվեյգը, Թիլը, Պետուխով եղբայրները ։
Ներկա ժամանակ
Արդյունաբերական զարգացած երկրներից հագուստի ամենամեծ արդյունաբերությունն ունեն ԱՄՆ-ը, Իտալիան, Գերմանիան, Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան և Ճապոնիան։ Դրանց մեծ մասում այս արդյունաբերության մեջ զգալի անկում է նկատվում (հիմնականում Ասիայում արտադրության աճով պայմանավորված)։ Կարի ամենակարևոր ֆիրմաները. ԱՄՆ-ում՝ Լևի Ջայլամ (Levi Strauss & Co.), Ֆիլիպս Վան Հենսեն կորպորեյշեն (Phillips Van Hensen Corp.); Իտալիայում՝ Լեբոլե (Lebole), Ֆաչիս (Facis); Գերմանիայում՝ Բ. և Ա, Բաքեր (V. a. A. Becker GmbH), Նիկոլաուս Բոլ (Nikolaus Boll Fabrik modischer Anzüge GmbH) - նորաձև կոստյումների արտադրության գործարան; Ֆրանսիայում՝ Վեստրա-Յունիոն մանյուֆակտուր դե վետման (Vestra-Union Manuracture de Vetements),Վետման Արման Թիերի (Vetements Armand Thiéry Ainé), Մեծ Բրիտանիայում ՝ Արսա թրեյդինգ կորպորեյշն ՍՊԸ (Arsa Trading Co. Ltd), «Դեբրետտա» ՍՊԸ(Debretta Ltd); Ճապոնիայում՝ Թեյջին Լիմիթեդ (Teijin Limited), Վակո Կոեկի կորպորեյշն ՍՊԸ(The Wako Koeki Co. Ltd.):
Զարգացող երկրները, ինչպիսիք են Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ինդոնեզիան և Վիետնամը, նույնպես ունեն մեծ կարի արդյունաբերություն։ Շատ արևմտյան ընկերություններ իրենց արտադրությունն այստեղ են տեղափոխել Ամերիկայից և Եվրոպայից՝ այս տարածաշրջաններում չափազանց էժան աշխատուժի պատճառով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հագուստ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Գաստոն Մասպերո
Գաստոն Մասպերո (Gaston Camille Charles Maspero, ), ֆրանսիացի եգիպտագետ, Վիմագրությունների ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1883 թվական), Պատվավոր լեգեոնի շքանշանի կոմանդոր (1896) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Փարիզում, Իտալիայի քաղաքացիների ընտանիքում։ Գաստոնի ծնողները եկել են Լոմբարդիայից և ունեն հրեական արմատներ ։ 14 տարեկանից հետաքրքրվում էր եգիպտագիտությամբ։ 1867 թվականին Մասպերոն հանդիպեց Ֆրանսիայի առաջատար եգիպտագետ Օգյուստ Մարիետին, ով առաջարկեց նրան երկու համեմատաբար բարդ հիերոգլիֆական տեքստեր, Մասպերոն դրանք թարգմանեց երկու շաբաթվա ընթացքում։ Այդ թարգմանությունների հրապարակումը ուսանող Մասպերոյին բերեց ճանաչման ակադեմիական շրջանակներում, սակայն նա մեկնեց Պերու ուղեկցելու բազմաթիվ «հետախույզներից» մեկին, ով փորձում էր կապ հաստատել հնդկացիների և հնդեվրոպացիների միջև։
1868 թվականին Գաստոն Մասպերոն վերադարձավ Ֆրանսիա և հաջորդ տարի դարձավ եգիպտերեն լեզվի և հնագիտության դասախոս Սորբոնում, իսկ 1874 թվականին գլխավորեց Քոլեջ դե Ֆրանսում Ժան Ֆրանսուա Շամպոլյոնի անվան եգիպտագիտության ամբիոնը ։ 1880 թվականի նոյեմբերին Նրան հրավիրեցին Եգիպտոս Օգյուստ Մարիետի փոխարեն տնօրինելու հնությունները և պեղումները։ 1881 թվականին Կահիրեում հիմնում է Արևելյան հնագիտության ֆրանսիական ինստիտուտը։ 1881-1886 թվականներին և 1899-1914 թվականներին եղել է «Հնությունների ծառայության» և Եգիպտական թանգարանի տնօրեն։ Դեյր էլ-Բահարիում հայտնաբերել է XVII-XXII դինաստիաների փարավոնների մումիաներով գաղտնարանը և այլ նյութեր։ Սկզբնավորել է Կահիրեի թանգարանի գլխավոր կատալոգի հրապարակումը։ Մասպերոյի աշխատություններն ընդգրկում են եգիպտագիտության բոլոր բնագավառները։ «Դասական Արևելքի ժողովուրդների հին պատմություն» (հատոր 1-3, 1895-1899 թվականներ) երկում (որ գրել է իր ժամանակին հայտնի փաստերի հիման վրա) հանրագումարի է բերել Մերձավոր Արևելքի հին ժողովուրդների ամբողջ պատմությունը։ «Արևելքի պատմություն» 1894 թվական) աշխատության մեջ խոսում է նաև Հայաստանի, հայ-ասուրական, հայ-պարսկական հարաբերությունների մասին։ Մասպերոն հին արևելյան հասարակությունը բնորոշել է որպես ֆեոդալական, թեև ընդունել է ստրուկների աշխատանքի լայն օգտագործումը։
Հիշատակ
Գաստոն Մասպերոյի կիսանդրին գտնվում է Կահիրեի Եգիպտական թանգարանի մեծ եգիպտագետներին նվիրված հուշահամալիրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի եգիպտագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բանահավաքներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Azerspace-1/Africasat-1a
Azerspace-1/Africasat-1a', Ադրբեջանի առաջին արբանյակը տիեզերական տարածությունում։ Կառուցվել է ամերիկյան ընկերության կողմից, տիեզերական տարածություն՝ 46° արևելք ուղեծրային դիրք է տեղափոխվել եվրոպական Արիան 5 ծանր կրող հրթիռի միջոցով 2013 թվականի փետրվարի 7-ին՝ Ֆրանսիական Գվիանայում գտնվող Կուրու տիեզերակայանից   ։ Արբանյակը ծածկում է Եվրոպայի ողջ և Ասիայի ու Աֆրիկայի զգալի հատվածները։ Կառավարվում է ադրբեջանական Azercosmos ընկերության կողմից, ինչպես նաև ունի հեռուստա- և ռադիոհեռարձակման, համացանցի հնարավորություններ  ։
Արբանյակի ծառայության ժամկետը կազմում է 15 տարի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2013 Ադրբեջանում Կատեգորիա:2013 արձակված տիեզերանավեր Կատեգորիա:Կապի արբանյակներ Կատեգորիա:Գեոստացիոնար ուղեծրի կապի արբանյակներ Կատեգորիա:Արբանյակային հեռուստատեսություն Կատեգորիա:Երկրի արհեստական արբանյակներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի արբանյակներ Կատեգորիա:Երկրիր առաջին արհեստական արբանյակ Կատեգորիա:GEOStar bus օգտագործող արբանյակներ Կատեգորիա:Ազերկոսմոս
Բռնչի
Բռնչի, գերիմաստի, այծատերևազգիների ընտանիքի բարձր թփերի կամ ցածրաճ ծառերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 120 (այլ տվյալներով՝ 200), Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ Բ. սովորական (V. opulus) և գերիմաստի (V. lantana)։
Տարածումը Հայաստանում
Առաջինը հանդիպում է Սյունիքի և հյուսիսարևելյան մարզերի կաղնու-բոխու ենթանտառներում և թփուտներում, երկրորդը՝ Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերի մանրանտառներում, անտառեզրերին։
Նկարագրություն
Խոշոր թուփ է, բարձրությունը՝ մինչև 3, 5 մ, կեղևը՝ գորշ ճեղքվածքներով։ Տերևները հակադիր են, եռաբլթակ կամ ամբողջական, ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը վահանանման կիսահովանոց է, ծաղիկները՝ սպիտակ կամ վարդասպիտակագույն։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը միաբուն, միասերմ կորիզապտուղ է։ Կեղևը պարունակում է աղաղանյութեր, թթուներ, խեժեր, կորիզը՝ ճարպայուղեր, պտուղը՝ փոխակերպվող շաքարներ, թթուներ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես արյունահոսությունը դադարեցնող միջոց։ Բնափայտը շատ ամուր է, օգտագործվում է մանր գործիքներ և ձեռնափայտեր պատրաստելու համար։
Կատեգորիա:Այծատերևազգիներ
Կոնստանտին Բ
Կոստանդին Բ (անհայտ – 1129 թվականի փետրվարի 17-ից հետո), Հայկական Կիլիկիայի՝ հաջորդականությամբ չորրորդ տիրակալը (1129 թ /1130 ):
Վահրամ Եդեսացու «Փոքր Հայքի չափածո տարեգրությունը» երկում (Chronique Rimée de la Petite Arménie) նշված է, որ նա հայկական Կիլիկիայի տիրակալ Թորոս I- ի որդին էր։ Նրա մոր անունը հայտնի չէ։
Այլ պատմաբաններ ( օրինակ ՝ Հակոբ Գ. Ղազարյանը, Վահան Մ. Քյուրքջյանը) ենթադրում են, որ Թորոս I-ը մահացել է առանց արու ժառանգորդ թողնելու, և նրան հաջորդել է Լևոն I-ը
Ճապոնիայի բանկ
Ճապոնիայի բանկ (日本銀行), Ճապոնիայի կենտրոնական բանկը։
Պատմություն
1873 թվականին, հիմնվելով Ազգային բանկերի մասին օրենքի վրա, որը գրեթե կրկնում էր 1863 թվականի ամերիկյան օրենքը, Ճապոնիայում հիմնվեցին ազգային բանկերը։ Մինչև 1876 թվականը բանկերի հնարավորությունները՝ ֆինանսավորելու արդյունաբերությունն ու առևտուրը, սահմանափակ էին՝ հաշվի առնելով բանկերի կողմից թողարկվող թղթադրամների ոչ բավարար մետաղական ծածկույթը։ 1876 թվականին բանկերն իրավունք ստացան թողարկել պետական փոխառության բաժնետոմսեր, ինչի արդյունքում երկրում բանկերի թիվը կտրուկ ավելացավ՝ 1870-ական թվականների վերջին հասնելով 151-ի ։
Բանկերի թվի կտրուկ աճը և անվերահսկելի էմիսիան հանգեցրին գնաճի։ Տնտեսության տապալումից խուսափելու նպատակով 1882 թվականին հիմնադրվեց Ճապոնիայի բանկը։ Այն հիմնադրվել է 30 տարի ժամկետով, իսկ գործունեության հիմնական նպատակը գնաճի նվազեցումն էր ։
1885 թվականից բանկը սկսել է թողարկել արծաթով փոխանակվող թղթադրամներ։ 1889 թվականի օրենքով սահմանվել են թղթադրամային էմիսիայի կանոնները։ Այդուհետ Ճապոնիայի բանկի կողմից թողարկվող շրջանառվող թղթադրամները պետք է 100%-ով պատված լինեին արծաթով՝ բացառությամբ 70 միլիոն իենի չպատված բաժինը։ 1897 թվականին չպատված բաժինը դարձավ 85 միլիոն, իսկ 1899 թվականին՝ մինչև 120 միլիոն իեն։ Բանկը կարող էր թողարկել սահմանված բաժնից ավելի լրացուցիչ թղթադրամներ միայն ֆինանսների նախարարի թույլտվությամբ։ Այդ պարագայում այն պարտավորվում էր թղթադրամից հարկ վճարել (ոչ պակաս, քան 5%), որի չափաբաժինը յուրաքանչյուր մասնավոր դեպքում սահմանվում էր Ճապոնիայի ֆինանսների նախարարի կողմից ։
1897 թվականին Ճապոնիան անցում կատարեց ոսկու ստանդարտի համակարգին, որին նպաստեց Սիմոնոսեկիի պայմանագրով Չինաստանի կողմից Ճապոնիայի ստացած ռազմատուգանքը։ Թղթադրամներ կարող էր թողարկել միայն Ճապոնիայի բանկը և համապատասխան պահանջի դեպքում դրանք ոսկով փոխանակել իր դրամարկղերում։ Բանկի կողմից թողարկվող իենները դարձան պաշտոնական վճարման միջոց ամբողջ երկրում։ Թողարկվող թղթադրամների դիմաց բանկը յուրաքանչյուր ամիս վճարում էր տարվա 1,25%-ի չափով հարկ ։ 1931 թվականի դեկտեմբերից դադարեցվեց Ճապոնիայի կողմից թղթադրամները ոսկով փոխանակելու գործընթացը ։
Հետագայում բանկի գործելու ժամկետը երկարաձգվեց ևս 30 տարով, իսկ 1942 թվականին սահմանվեց օրենք, ըստ որի՝ Ճապոնիայի բանկը վերահսկվում է կառավարության կողմից ։ Ճապոնիայի ֆինանսների նախարարը իրավունք ստացավ ինքնուրույն փոխել բանկի ենթաօրենսդրական ակտերը։ 1949 թվականին ստեղծվեց Քաղաքական խորհուրդ, որը սկսեց սահմանել կառավարության հետաքրքրությունները թղթադրամաշրջանառության ոլորտում։ 1979 թվականին Բանկի մասին օրենքն արդիականացվեց, և կենտրոնական բանկը ստացավ անժամկետ կարգավիճակ։ 1998 թվականի ապրիլի 1-ից ուժի մեջ մտավ Ճապոնիայի բանկի մասին նոր օրենքը, որով այն անկախացավ Ֆինանսների նախարարությունից ։
Գործառույթներ
Ճապոնիայի բանկն իրականացնում է հետևյալ գործառույթները․
Տոկոսադրույք
Երկրի դրամավարկային քաղաքականությունն իրականացնելու նպատակով Ճապոնիայի բանկը սահմանում է տոկոսադրույք, որով բանկերը կարող են ներգրավել և բաշխել միջոցներ։ 2001-2006 թվականներին տոկոսադրույքը հավասար էր զրոյի։ 2007 թվականի փետրվարից մինչև 2008 թվականի հոկտեմբերը սահմանվել է 0,5%, 2008 թվականի նոյեմբերի 1-դեկտեմբերի 18-ը՝ 0,3%, 2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ից 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ը՝ 0,1%։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 5-ից Ճապոնիայի բանկն իջեցրել է տոկոսադրույքը՝ դարձնելով 0-0,1%  ։
Բացասական տոկոսադրույքի ներմուծում
2016 թվականի հունվարի 29-ին Ճապոնիայի բանկի տոկոսադրույքն իջեցվել է բացասական արժեքի՝ -0,1% ։ 2016 թվականի աշնանը բանկի տնօրենների խորհրդի հերթական նիստի ժամանակ որոշում է կայացվել այդ տոկոսադրույքն անփոփոխ թողնել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն Կատեգորիա:1882 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատմություն Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճապոնիայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ռուդիկ Ղարիբյանի հիշատակին նվիրված հոդվածներ
Գոռ Հովհաննիսյան
Գոռ Սամվելի Հովհաննիսյան, հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
Կենսագրություն
Գոռ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1992 թվականի ապրիլի 8-ին Երևանում։ Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է վեց տարեկանում «Փյունիկ» ակումբի դպրոցում։ Տասնմեկ տարեկանում տեղափոխվել է Մոսկվա։ Հանդես է եկել Մոսկվայի «Դինամո», «Խիմկի», «Մոսկվա» և «Ամկար» ակումբների երիտասարդական թիմերում։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2012 թվականին «Կալուգա» ակումբում, որի կազմում անցկացրել է ութ հանդիպում Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային լիգայի առաջնությունում։ 2012 թվականի ամռանն Անդրեյ Տիխոնովի հրավերով տեղափոխվել է Ռուսաստանի սիրողական ակումբների առաջնության «Սպարտա» (Շչյոլկովո) ակումբ ։ 2013 թվականի հուլիսին պայմանագիր է կնքել «Կոլոմնա» ակումբի հետ, սակայն թիմի կազմում անցկացրել է ընդամենը երկու խաղ։ Նույն թվականի օգոստոսի 2-ին տեղափոխվել է հայկական «Բանանց»։ Հայաստանի առաջնությունում իր նորամուտը կատարել է օգոստոսի 17-ին՝ «Ուլիս» ակումբի դեմ խաղում։ Նույն թվականի ամռանը ակումբի այլ խաղացողների հետ միասին տեղափոխվել է «Ուլիս»։ Քսաներեք տարեկանում ստացել է սխալ ախտորոշում՝ աճուկային ջլի լիակատար պատռվածք 9 սմ։
Ձեռքբերումներ
«Բանանց» «Սպարտա» (Շչյոլկովո)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուլիսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսահայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մելիստ Մովսեսյան
Մելիստ Եղիշի Մովսեսյան (ծնվել է Երևանում), հայ սովետական ֆիզիկոս։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1983): Եղիշե Մովսիսյանի որդին։
Կենսագրություն
Մելիստ Մովսեսյանը ծնվել է 1929 թվականի հունիսի 20-ին, Երևան քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1952 թվական), ուր և աշխատել է մինչև 1972 թվականը։ 1963-1970 թվականներին եղել է ճառագայթային պրոբլեմային լաբորատորիայի վարիչ, 1968-1972 թվականներին՝ օպտիկայի ամբիոնի վարիչ։ 1972 թվականներից ՀՍՍՀ ԳԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի օպտիկայի բաժնի վարիչն է։
Աշխատանքները վերաբերում են տաուտոմեր միացությունների ինֆրակարմիր կլանման սպեկտորների հետազոտությանը, քվանտային օպտիկական գեներատորներին, լույսի և միջավայրի ոչ գծային փոխազդեցություններին։ Ուսումնասիրել է բյուրեղների և հեղուկների լյումինեսցենցման երևույթը, գրգռման էներգիայի միջմոլեկուլային և ներմոլեկուլային փոխանցման հարցերը։ 1965 թվականից զբաղվել է օրգանական հեղուկներում ստիպողական կոմբինացիոն ցրման ուսումնասիրությամբ։ Աշխատանքների մի մասը նվիրված է ալկալիական մետաղների գոլորշիների հետ հզոր լուսային ճառագայթման ոչ գծային փոխազդեցությանը, դրանց մագնիսացման և ռելաքսացիայի երևույթներին։ Ամերիկյան գիտնականների հետ միաժամանակ հայտնաբերել և ուսումնասիրել է ստիպողական կոմբինացիոն ցրումը ալկալիական մետաղների ատոմների էլեկտրոնային մակարդակների միջև, ապա նաև եռաֆոտոնյան ցրման երևույթը և այդ պրոցեսների ժամանակային ու բևեռային բնութագրերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Բեթի Նամբուզ
Բեթի Նամբուզ (Betty Nambooze Bakireke, ), ուգանդացի լրագրող և քաղաքական գործիչ։ Ուգանդայի խորհրդարանի անդամ է, ներկայացնում է երկրի հյուսիսային Մուկոնո շրջանը ։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Ծնվել է Մուկոնո շրջանում, 1969 թվականի հուլիսի 13-ին։ Այցելել է տեղի միջնակարգ ծխական դպրոցը, որն ավարտել է 1986 թվականին ։ Այնուհետև սովորել է Օրենսդրության զարգացման կենտրոնում, որն ավարտել է 1998 թվականին` ստանալով իրավաբանի դիպլոմ։ 2010 թվականին Ուգանդայի Martyrs համալսարանի կողմից արժանացել է հասարակական գիտությունների մասնագետի դիպլոմի ։
Աշխատանքային փորձ
Նամբուզն առաջին անգամ ընտրվել է որպես խորհրդարանի անդամ 2010 թվականի մայիսին, այնուհետև վերընտրության ժամանակ հաղթել է այն ժամանակվա իշխող «Ազգային դիմադրության շարժման» ներկայացուցիչ Պետեր Բակալուբա Մուկասային ։ Ըստ նրա խորհրդարանական կենսագրության, 1993-2000 թվականներին աշխատել է որպես լուրերի մեկնաբան։ 2000-2004 թվականներին աշխատել է որպես արդարադատության ոլորտի ծառայող։ 2000-2009 թվականներին աշխատել է ռադիոյում։ 2005-2010 թվականներին եղել է Ուգանդայի դեմոկրատական կուսակցության մամուլի խոսնակը ։ 2016 թվականի փետրվարի 24-ին կարճ ընթացքով ձերբակալվել է խորհրդարանի անդամ Մոսես Կասիբանտեի հետ` ընտրակեղծիք բացահայտող փաստաթղթեր բացահայտելու պատճառով։ Նամբուզը ձերբակալվել է մի շարք առիթներով, սակայն նրան մեղադրանք չի առաջադրվել
Անձնական կյանք
2002 թվականի նոյեմբերին Նամբուզն ամուսնացել է Հենրի Բակիրեկեի հետ, ում հանդիպել էր 1980-ական թվականներին, ավագ դպրոցում։ Նրանք միասին 26 երեխաների ծնողներ են, որոնց մի մասը կենսաբանական են, մի մասը` որդեգրած
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուգանդացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին լրագրողներ
Amok (ալբոմ, Atoms for Peace)
Amok, Atoms for Peace խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմներից մեկը, որը թողարկվել է 2013 թվականի փետրվարի 25-ին ։ Դիսկը ձայնագրվել է եռօրյա ջեմ-սեյշնի ժամանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 ալբոմներ
Էռնստ Ռուսկա
Էռնստ Ավգուստ Ֆրիդրիխ Ռուսկա (Ernst August Friedrich Ruska, ), գերմանացի ֆիզիկոս, էլեկտրոնային մանրադիտակի ստեղծողը, աշխատել է Բեռլինի ազատ համալսարանում։ 1986 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Մրցանակը կիսվել է Էռնստ Ռուսկայի («էլեկտրոնային մանրադիտակի վրա աշխատանքի համար») և Հենրիխ Ռորերի և Գերդ Բինինգի («Սկանավորող թունելային մանրադիտակի հայտնաբերման համար») միջև։
Կենսագրություն
Դպրոցական տարկներին Էռնստը ստացել է ֆիզիկայի հիմնավոր գիտելիքներ, իր ֆիզիկայի ուսուցիչ Կառլ Ռեյնինգի շնորհիվ։ Նույն դպրոցում Ռուսկայից երկու տարի անց սովորել է մեկ այլ հայտնի ֆիզիկոս Վալտեր Էլզասերը։
Առաջին էլեկտրոնային մանրադիտակի նախատիպը, որը բաղկացած էր երկու հաջորդական տեղադրված մագնիսական ոսպնյակներից, ներկայացվել է Ռուսկայի և Մ. Նոլլի կողմից 1931 թվականի մարտի 9-ին։ 400-անգամյա խոշորացում ունեցող այդ գործիքը զգալիորեն զիջում էր այժմյան օպտիկական մանրադիտակներին, սակայն այն ցույց տվեց մագնիսական ոսպնյակի փոխարեն սոլենոիդի օգտագործման սկզբունքային հնարավորությունը։ 1933 թվականին Ռուսկան կառուցեց էլեկտրոնային մանրադիտակի տարբերակ, որի թողտվությունը թույլ էր տալիս դիտարկել մարմիններ, որոնց չափերը կազմում էին 500 անգստրեմ, որը գերազանցում էր օպտիկական մանրադիտակների հնարավորությունները։
Դոկտորական աշխատության պաշտպանելուց հետո, 1933 թվականին Ռուսկան սկսում է աշխատել հեռուստատեսային ընկերությունում Բեռլինում և զբաղվում է հեռուստատեսային խողովակների արտադրության տեխնոլոգիայի բարելավմամբ։ 1937 թվականին նա աշխատելով Siemens ընկերությունում մասնակցում է աշխարհում առաջին կոմերցիոն էլեկտրոնային մանրադիտակի նախագծմանը։ Այդ գործիքը, ունենալով 100 անգստրեմ թողտվություն առաջին անգամ շուկա է հանվել 1939 թվականին։
1955 թվականին Siemens-ում աշխատանքը թողնելուց հետո Ռուսկան դարձավ Ֆրից Հաբերի ինստիտուտին պատկանող Էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի ինստիտուտի տնօրեն, և աշխատել է այս պաշտոնում մինչև 1974 թվականը։ Միաժամանակ նա աշխատում է Բեռլինի տեխնիկական համալսարանու որպես պրոֆեսոր 1957-ից 1974 թվականը։
1960 թվականին նրան շնորհվեց Լասկերի մրցանակ ։
1986 թվականին նա դարձավ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, կիսելով այն Հենրիխ Ռորերի և Գերդ Բինինգի հետ։
Էռնստ Ռուսկան մահացել է Արևմտյան Բեռլինում 1988 թվականին։
Նրա կնոջ պատվին է անվանվել Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված (1178) Իրմելա աստերոիդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ
Սպիտակ (քաղաք)
Սպիտակ, քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Սպիտակ համայնքում ։
Աշխարհագրություն
Սպիտակը ծովի մակարդակից բարձր է 1650 մ։ Սպիտակը գտնվում է Վանաձոր-Գյումրի և Վանաձոր-Երևան ավտոմոբիլային մայրուղիների խաչմերուկում, Փամբակի հովտում, Փամբակ գետի և դրա վտակ Ջրաշենի ափերին, ծովի մակերևույթից 1250 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից 19 կմ է, իսկ մայրաքաղաքից` 97 կմ։ Քաղաքի վարչական տարածքը 6066.75 հա է։
Սպիտակի տարածքը լեռնային է. հյուսիսում ձգվում են Բազումի, իսկ հարավում՝ Փամբակի լեռնաշղթաները։ Ռելիեֆն ունի էրոզիոն-դենուդացիոն կառուցվածք։ Տարածքի երկրաբանական կառուցվածքը բարդ է, ձևավորված է նստվածքային հրաբխածին, ներժայթքային ապարներից՝ կրաքարեր, տուֆածին ապարներ, բազալտ ու ավազաքարեր։
Երկրաշարժաբանական առումով տարածքը համարվում է սեյսմիկ ակտիվ գոտի՝ աղետաբեր երկրաշարժի բարձր հավանականությամբ (9 և ավելի բալ)։ Մայրուղիների երկարությունը 52.8 կմ է։ Սպիտակի տարածքով անցնում է Թբիլիսի-Վանաձոր-Սպիտակ-Մասիս երկաթգիծը։ Սպիտակ համայնքի տարածքը գտնվում բարեխառն կլիմայական գոտում։ Ձմեռը մեղմ է, ամառը՝ չափավոր տաք։ Ամենացածր ամսական միջին ջերմաստիճանը հունվարին է՝ -4.7 0C, ամենատաք ամիսը հուլիսն է՝ +18 0C ամսական միջին ջերմաստիճանով։ Միջին հաշվով 0 0C-ից բարձր ջերմաստիճանով օրերի թիվը Սպիտակ քաղաքում կազմում է 270 օր։ Տարեկան տեղումների միջին մակարդակը 439 մմ է։
Համամլու գյուղի հիմնադրման մասին գրավոր վավերագրեր չկան։ Ենթադրվում է, որ գյուղի բնակչության զգալի մասը, մոտ երեք դար առաջ գաղթել է Պարսկահայքի Հեր (հետագայի Խոյ) գավառից։ Համամլու կամ Համամլի անվանումը հավանաբար առաջացել է պարսկերեն համամ (բաղնիք) բառից։ Բաղնիքների առկայության մասին են վկայում (նախկին շաքարի գործարանի տեղում նախկին Դեմի կոչված հանդամասում) հայտնաբերված կավե մեծ կարասներն ու խողովակները։
Պատմություն
Երվանդունիների (ք.ա. 4-2-րդ դարեր) և Արտաշեսյանների (ք.ա. 2-1-ին դարեր) թագավորության ժամանակ նաև Սպիտակի այժմյան տարածքը եղել է Հայաստանի, ավելի ուշ՝ Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի Տաշիր գավառի կազմում։ 9-րդ դարավերջին մտել է Բագրատունյաց թագավորության, 972-1118 թվականները՝ Կյուրիկյան թագավորության, իսկ 12-րդ դարավերջից՝ Սելջուկյան թուրքերից ազատագրված հայկական հողերի հետ՝ Զաքարյանների իշխանապետության մեջ։ 14-18-րդ դարերում Արևելյան Հայաստանի հյուսիս-արևելյան մի քանի գավառակների հետ միացվել է Ռուսաստանին, տարածքը կոչվել է Համամլուի գավառակ և մտել նախ Լոռի-Փամբակի, ապա Ալեքսանդրապոլի գավառի մեջ։
Հայաստանի Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքը մինչև 1949 թվականը կոչվել է «Համամլու» կամ «Համամլի», որը հավանաբար առաջացել է պարսկերեն «համամ» (բաղնիք) բառից։
Համամլուի նոր՝ Սպիտակ անվանումը կապված է քաղաքի շրջակայքում եղած կրաքարի հանքերի հետ։ Համամլուի շրջանը, որպես վարչական միավոր ստեղծվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Սպիտակը 1960 թվականին ստացել է քաղաքի, 1971 թվականին՝ հանրապետության ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ։
1960 թվականից ՀՍՍՀ քաղաքների շարքին դասված Սպիտակը համանուն շրջանի կենտրոնն էր, 1971 թվականից հանրապետական ենթակայության քաղաքի կարգավիճակ ուներ։ Սպիտակ համայնքի տարածքի հյուսիսում ձգվում են Բազումի, իսկ հարավում՝ Փամբակի լեռնաշղթաները։ Սպիտակով են անցնում Երևան-Թբիլիսի երկաթուղին, Վանաձոր-Երևան, Վանաձոր-Գյումրի ավտոճանապարհները։ Հեռավորությունը մայրաքաղաք Երևանից 93, Լոռու մարզկենտրոն Վանաձորից 18 կմ է։
Համամլիում դեռևս 19-րդ դարի կեսերից գործել են ծխական դպրոցներ։ Նախախորհրդային Համամլուն, բացի մի քանի դարբնոցից, ջրաղացներից ու ձիթահանքից, արդյունաբերական ոչ մի ձեռնարկություն չուներ։ Բնակիչները հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ։ Բնակավայրի արտադրական առաջին ձեռնարկությունը՝ պանրի գործարանը, կառուցվել է 1937 թվականին։ 1947 թվականին առաջին արտադրանքն է տվել շաքարի գործարանը, որը արտադրական յուրաքանչյուր սեզոնում վերամշակում էր 130 հազար տոննա շաքարի ճակնդեղ, արտադրում 14 հազար տոննա բարձրորակ շաքարավազ։ Հետագայում կոմբինատի կարգավիճակ ստացած ձեռնարկության մեջ ներառված կիտրոնաթթվի արտադրամասի թանկարժեք արտադրանքն առաքվում էր ոչ միայն Խորհրդային Միության հանրապետություններ, այլև արտասահմանյան մի շարք երկրներ։ Արտասահմանյան 21 երկիր (Ռումինիա, Իրաք, Վիետնամ, Մոնղոլիա, Թուրքիա, Կուբա, Մալի և այլն) և Խորհրդային Միության մի շարք խոշոր քաղաքներ էին արտահանվում «Հայվերելակմեքենա» միավորման մարդատար և բեռնատար վերելակներ։ Այստեղ աշխատող բանվոր ծառայողների թիվը հասնում էր 700-ի։ Գործում էր Հացամթերքի կոմբինատը, կարի արտադրական միավորումը, տրիկոտաժի, կոշիկի ֆաբրիկաները, ռետինատեխնիկական իրերի, հացի գործարաները։
Մինչև 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ի աղետալի երկրաշարժը Սպիտակը արդյունաբերական և գյուղատնտեսական զարգացած քաղաքներից էր, որտեղ գործում էր 14 արդյունաբերական ձեռնարկություն։ Ուներ 7 հանրակրթական, գեղարվեստի, երաժշտական, մարզական դպրոցներ, տեխնիկում, պրոֆտեխուսումնարան, 10 մսուր-մանկապարտեզ, հիվանդանոց, զբոսայգի, մշակույթի տուն, գրադարան, կինոթատրոն, թանգարան, մարզադաշտ, կապի հանգույց, տպարան ։