cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(2060) Քիրոն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 13,661584 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 8,4741 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 18,8491 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Քիրոն աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 7,4781 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 18443,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,019519 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,93° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է B դասին ։
Արեգակնային համակարգում մինչ այժմ հայտնի հինգ մարմիններից մեկն է, որոնք նշվում են և որպես գիսաստղ, և որպես աստերոիդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս B Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Չառլզ Կովալի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կենտավրոսների խմբի աստերոիդներ
Տաք արտադրամասեր
Տաք արտադրամասեր, արտադրամասեր, ուր արտադրված ջերմության քանակը 1 մ3 օդում 1 ժամում հասնում է ավելի քան 83,8 կջ (20 կկալ)։ Դրանց թվին են պատկանում մետաղների հալման, ջերմային մշակման, գալվանապատման, ապակու հալման և կաղապարման, ալյումինի էլեկտրոլիզի և գլանման, ցեմենտի կլինկերի, գաջի արտադրության, կարծր նյութերի շիկացման, հախճապակե ու կավե իրերի թրծման, քիմիական մի շարք նյութերի (կարբիդ, կալցիում, ցիանամիդ, սինթետիկ կաուչուկ, բարձրամոլեկուլային մի շարք այլ միացություններ) ստացման և օգտագործման արտադրամասերը, ձուլարանները, դարբնոցները և այլն։ Բացի այրվածքների վտանգից, տաք արտադրամասերում աշխատող բանվորները ենթարկվում են նաև վնասակար գազերի և փոշիների, օդի բարձր ջերմաստիճանի և ջերմային ճառագայթների վնասակար ազդեցությանը։ Դրանցից խուսափելու նպատակով կիրառվում են մի շարք միջոցառումներ, որոնց մեջ որոշակի նշանակություն ունեն արտադրական պրոցեսների մեքենայացումը և ավտոմատացումը, վառարանների պատերի ջերմամեկուսիչ կառուցվածքը, դրանց պատուհանների և անցքերի վրա ջերմամեկուսիչ դռնակների, աշխատավայրերում օդային ցնցուղների տեղադրումը, շենքերի բնական և արհեստական օդափոխությունը, տաք մակերևույթների դիմաց ջերմային ճառագայթներ կլանող հարմարանքների տեղադրումը և բանվորներին անհատական պաշտպանական պարագաներով, գազացված աղաջրով կամ թանով ապահովելը և այլն։
Կատեգորիա:Արտադրություն
Դոլինա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Դոլինա (Долина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դոլինա գյուղում բնակվում էր 76 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բեգրախաթուն
Բեգրախաթուն, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Օսմանա-վենետիկյան պատերազմ (1570-1573)
{{Տեղեկաքարտ Ճակատամարտ }}
Օսմանա-վենետիկյան չորրորդ պատերազմ (Guerra di Cipro), հայտնի է նաև՝ Կիպրոսի պատերազմ, տեղի է ունեցել 1570-1573 թվականներին Օսմանյան կայսրության և Վենետիկի Հանրապետության միջև։ Վերջինիս է միացել Սրբազան լիգան՝ Հռոմի պապի հովանավորությամբ քրիստոնյա պետությունների կոալիցիա, որի մեջ մտնում էին Հաբսբուրգյան Իսպանիան (Նեսապոլի և Սիցիլիայի թագավորությունների հետ միասին), Ջենովայի Հանրապետությունը, Սավոյի դքսությունը, Հիվանդախնամների միաբանությունը, Տոսկանայի մեծ դքսությունը և իտալական այլ պետություններ։
Սելիմ II սուլթանի օրոք տեղի ունեցած այս պատերազմը սկսվել է Վենետիկի տիրապետության տակ գտնվող Կիպրոս կղզի օսմանյան ներխուժմամբ։ Մայրաքաղաք Նիկոսիան և մի շարք այլ քաղաքներ արագորեն անցել են օսմանյան բանակի գերակա ուժի տիրապետության տակ, միայն Ֆամագուստան է մնացել Վենետիկի ձեռքում։ Քրիստոնեական օգնությունը ուշացել է, որի արդյունքում 1571 թվականի օգոստոսին՝ 11 ամիս տևած պաշարումից հետո, Ֆամագուստան ևս ընկել է։ Երկու ամիս անց՝ Լեպանտոյի ճակատամարտի ժամանակ, միացյալ քրիստոնեական նավատորմը ոչնչացրել է օսմանյան նավատորմը, սակայն չի կարողացել օգտվել այս հաղթանակից։ Օսմանցիներն արագորեն վերակառուցել են իրենց ռազմածովային ուժերը, և Վենետիկը ստիպված է եղել խաղաղության բանակցություններ վարել՝ օսմանցիներին հանձնելով Կիպրոսը և վճարելով 300 000 դուկատ տուրք։
Նախապատմություն
1489 թվականից ի վեր հարուստ և մեծ Կիպրոս կղզին եղել է Վենետիկի տիրապետության տակ։ Կրետեի հետ միասին Կիպրոս կղզին եղել է Վենետիկի Հանրապետության խոշոր տարածքներից մեկը, որտեղ 16-րդ դարի կեսերին բնիկ հունական բնակչություն կազմել է շուրջ 160 000 հոգի ։ Բացի իր տեղադրությունից, որը հնարավորություն էր տալիս վերահսկողության տակ պահել Լևանտի առևտուրը, կղզին նաև ունեցել է բամբակի և շաքարի շահութաբեր արտադրություն ։ Իրենց ամենահեռավոր գաղութը պաշտպանելու նպատակով Վենետիկը տարեկան 8000 դուկատ տուրք է վճարել Եգիպտոսի մամլուքյան սուլթաններին, իսկ 1517 թվականի օսմանա-մամլուքյան պատերազմից հետո այս համաձայնագիրը վերահաստատվել է օսմանյան Բարձր դռան հետ ։ Սակայն Արևելյան Միջերկրականում կղզու ռազմավարական դիրքը Փոքր Ասիայի օսմանյան տարածքների և նոր գրավված Լևանտի ու Եգիպտոսի միջև այն գայթակղիչ թիրախ է դարձրել օսմանյան հետագա նվաճումների համար ։ Ավելին՝ Վենետիկի տեղական իշխանությունների կողմից օսմանյան նավագնացությանը, ինչպես նաև Մեքքա գնացող ուխտավորներին անհանգստացնող ծովահեններին առաջարկված պաշտպանությունը զայրացրել է օսմանյան իշխանություններին  ։ 1568 թվականներին Հունգարիայի Հաբսբուրգների հետ ընթացող պատերազմն ավարտելուց հետո օսմանյան ուշադրության կենտրոնում հայտնվել է Կիպրոսը ։ Նախքան 1566 թվականին գահ բարձրանալը սուլթան Սելիմ II-ը Կիպրոսի գրավումը դարձրել է իր համար առաջնահերթություն՝ երկրորդ պլան մղելով Իսպանիայի դեմ Մորիսկների ապստամբության աջակցությունը և Հնդկական օվկիանոսում օսմանա-պորտուգալական հակամարտությունները ։ Ըստ որոշ լեգենդների՝ Սելիմ II-ի այս վճռականությունը վերագրվել է կիպրական գինիների հանդեպ նրա սիրուն, հատկապես որ նա հայտնի է եղել «հարբեցող» մականվամբ ։ Սակայն ժամանակակից տեղեկությունների համաձայն՝ հակամարտության գլխավոր հրահրողը եղել է Ժոզեֆ Նասին՝ պորտուգալացի հույն, որը դարձել է սուլթանի մտերիմ ընկերը և արդեն Սելիմի գահակալության շրջանում նշանակվել Նաքսոսի դուքս։ Նասին հուսով էր, որ Կիպրոսի գրավումից հետո ինքն է դառնալու Կիպրոսի թագավոր, ուստի նախապես պատրաստել էր թագ և թագավորական դրոշ ։
Չնայած Վենետիկի հետ խաղաղության պայմանագրին, որը վերահաստատվել էր 1567 թվականին, և մեծ վեզիր Մեհմեդ փաշայի շուրջ համախմբված խաղաղության կողմնակիցների դիմադրությանը, օսմանյան արքունիքում պատերազմի կողմնակիցները հաղթել են ։ Շեյխ ուլ-իսլամի կողմից իրավաբանական բարենպաստ ձևակերպում է տրվել այս գործողությանը, ըստ որի խաղաղության պայմանագրի խախտումն արդարացված է, քանի որ Կիպրոսը « իսլամի նախկին տարածք է» (7-րդ դարում կարճ ժամանակով) և պետք է հետ գրավել ։ Արշավանքի համար անհրաժեշտ գումարը ձեռք է բերվել հունական ուղղափառ եկեղեցու վանքերի և եկեղեցիների բռնագրավման և վերավաճառքի արդյունքում ։ Սուլթանի ուսուցիչ Լալա Մուսթաֆա փաշան նշանակվել է արշավանքի ցամաքային ուժերի հրամանատար ։ Մուեզզինզադե Ալի փաշան նշանակվել է ծովապետ, սակայն ծովային հարցերում որևէ փորձ չունենալով՝ իր օգնական է նշանակել փորձառու Փիյալե փաշային ։
Վենետիկի համար վաղուց պարզ էին օսմանյան մտադրությունները Կիպրոսի գրավման վերաբերյալ։ Պատերազմի վախը սկսվել է 1564-1565 թվականներից, երբ օսմանցիները պաշարել են Մալթան․ անհանգստությունը կրկին սրվել է 1567 թվականի վերջին և 1568 թվականին սկզբին, երբ ակնհայտ է դարձել օսմանյան նավատորմի կազմավորման մասշտաբները ։ Վենետիկյան իշխանություններն ավելի են անհանգստացել, երբ օսմանյան նավատորմը 1568 թվականի սեպտեմբերին Նասիի հետ միասին այցելել է Կիպրոս՝ կատարելով իբրև թե բարի կամքի այց, որը, սակայն, իրականում կղզու պաշտպանությունը հետախուզելու վատ թաքնված փորձ է եղել ։ Կիպրոսի, Կրետեի, Կերկիրայի և այլ վենետիկյան տիրույթների պաշտպանությունն ավելացվել է 1560-ական թվականներին՝ օգտագործելով հայտնի ռազմական ինժեներ Սֆորցա Պալլավիչինիի ծառայությունները։ Ավելացվել են կայազորները, փորձեր են արվել Կրետեի և Կիպրոսի առավել մեկուսացված տարածքները դարձնել ավելի անկախ՝ կառուցելով ձուլարաններ և վառոդի աղացներ ։ Սակայն Կիպրոսը չէր կարող առանց օգնության երկար դիմակայել ։ Վենետիկից հեռու և մեկուսացված տեղադրության, օսմանյան տիրույթներով շրջապատված լինելու պատճառով այն, ինչպես ժամանակակից պատմաբաններից մեկն է գրել, հայտնվել էր «գայլի բերանում» ։ Պաշարների և նույնիսկ վառոդի պակասությունը կարևոր դեր էր խաղալու վենետիկյան ամրոցների անկման գործում ։ Վենետիկը նաև չէր կարող օգնություն ակնկալել Միջերկրականում քրիստոնեական կարևոր ուժից՝ Հաբսբուրգյան Իսպանիայից, քանի որ վերջինս զբաղված էր Հոլանդական ապստամբության, ինչպես նաև երկրի ներսում մորիսկների ճնշմամբ ։ Վենետիկի համար մյուս խնդիրը կղզու բնակչության վերաբերմունքն էր։ Կաթոլիկ վենետիկցիների կողմից տեղի ուղղափառ հույն բնակչության նկատմամբ վատ վերաբերմունքը և ծանր հարկերը վրդովմունք էին առաջացրել տեղացիների մոտ, ուստի վերջիններս համակրում էին օսմանցիներին ։
1570 թվականի սկզբին օսմանյան նախապատրաստությունները և Կոստանդնուպոլսում Վենետիկի բայլո Մարկո Անտոնիո Բարբարոյի նախազգուշացումները համոզել են Վենետիկի իշխանություններին, որ պատերազմն անխուսափելի է։ Շատ շտապ աջակցություն և գումար է ուղարկվել Կրետե և Կիպրոս ։ 1570 թվականի մարտին Վենետիկ է ուղարկվել օսմանյան բանագնաց, որը վերջնագիր է ներկայացրել՝ պահանջելով անմիջապես հանձնել Կիպրոսը ։
Չնայած վենետիկյան իշխանությունները մի մասը կողմ էր հանձնել կղզին՝ փոխարենը ստանալով Դալմաթիան և առևտրային որոշ առավելություններ, քրիստոնյա այլ երկրների օգնության հույսը վճռականություն է առաջացրել Վենետիկի մոտ, և վերջնագիրը կտրականապես մերժվել է ։
Օսմանյան արշավանք
Հունիսի 27-ին սկսվել է դեպի Կիպրոս արշավանքը՝ կազված 350-400 նավերից և 60-100 հազար մարդկանցից։ Օսմանյան ուժերն առանց որևէ դիմադրության հուլիսի 3-ին ցամաք են դուրս եկել Սալինեսում՝ Լառնակայի մոտակայքում՝ կղզու հարավային ափերին, այնուհետև շարժվել են դեպի մայրաքաղաք Նիկոսիա ։ Վենետիկցիների մի մասը ցանկացել է դիմադրությունը սկսել նախքան օսմանյան ուժերի ցամաք դուրս գալը, սակայն հաշվի առնելով օսմանյան հրետանու գերակա ուժը և այն փաստը, որ պարտությունը կնշանակեր կղզու պաշտպանական ուժերի ոչնչացումը՝ որոշվել է նահանջել դեպի ամրոցներ և դիմադրել մինչև օգնության ժամանումը ։ Նիկոսիայի պաշարումը սկսվել է հուլիսի 22-ին և տևել շուրջ 7 շաբաթ՝ մինչև սեպտեմբրի 9-ը ։ Քաղաքի բաստիոնային ամրությունների նորակառույց համակարգը, որը լցված էր հողով, հաջողությամբ դիմակայել է օսմանյան ռմբակոծություններին։ Օսմանցիները՝ Լալա Մուսթաֆա փաշայի գլխավորությամբ, խրամատներ են փորել դեպի պատերը և աստիճանաբար լցրել խրամները, մինչ արկեբուզների անընդհատ համազարկը հնարավորություն է տվել սակրավորներին գործել ։ Ի վերջո պաշարումից 45 օր անց՝ սեպտեմբերի 9-ին, պաշտպանական ուժերի ռազմամթերքը վերջացել է և 15-րդ հարձակման արդյունքում օսմանցիները կարողացել են անցնել պարիսպները ։ Սկսվել է քաղաքի 20 000 բնակիչների կոտորածը։ Նույնիսկ քաղաքի խոզերը, որոնք անմաքուր էին համարվում մուսուլմանների համար, սպանվել են․ միայն կանայք և տղաներն են փրկվել՝ որպես ստրուկներ վաճառվելու նպատակով ։ 200 նավերից կազմված քրիստոնեական միացյալ նավատորմը, որը կազմված էր վենետիկյան (Գիրոլամո Զանեի գլխավորությամբ), պապական (Մարկանտոնիո Կոլոննայի գլխավորությամբ) և նեապոլա-ջենովա-իսպանական (Ջիովանի Անդրեա Դորիայի գլխավորությամբ) նավախումբը, որը ուշացումով օգոստոսի վերջին կենտրոնացել էր Կրետեում և շարժվել դեպի Կիպրոս, Նիկոսիայի անկման լուրը լսելուն պես շրջվել և հետ է գնացել ։
Նիկոսիայի անկումից հետո հյուսիսում գտնվող Կիրենիա ամրոցը հանձնվել է առանց դիմադրության, իսկ սեպտեմբերի 15-ին օսմանյան հեծելախումբը մոտեցել է վենետիկյան վերջին հենակետին՝ Ֆամագուստային։ Ժամանակակիցների հաշվարկով արդեն այդ պահին վենետիկյան կողմի կորուստները (այդ թվում նաև տեղական բնակչությունը) կազմել են 56 000 սպանված և գերի ։ Ֆամագուստայի վենետիկյան պաշտպանների թիվը կազմել է 8500, ունեցել են 90 հրանոթ, նրանց հրամանատարն է եղել Մարկո Անտոնիո Բրագադինը։ Ֆամագուստան 145 հրացաններով օսմանյան 200 000-ի հասնող ուժերի դեմ դիմակայել է 11 ամիս ՝ հնարավորություն տալով Պապին հավաքել դժկամ քրիստոնեական եվրոպական պետություններից հակաօսմանյան լիգա ։
Հետագա ամիսների ընթացքում օսմանցիները բերդի շուրջ փորել են երեք մղոն խորությամբ խաչվող խրամատների հսկայական ցանց, որը ապաստան էր տալիս օսմանյան զորքերին։ Երբ պաշարման խրամները մոտեցել են ամրոցին և պարսպից գտնվել են հրետանու հարվածի հեռավորության վրա, փայտանյութից և հողի ու բամբակի հակերից կազմված 10 ամրություններ են կանգնեցվել ։ Չնայած ցամաքային հաջողություններին, օսմանյան կողմը ռազմածովային բավականին ուժ չի ունեցել, որպեսզի կարողանա քաղաքը ծովի կողմից ամբողջությամբ շրջափակել։ Արդյունքում վենետիկյան ուժերը կարողացել են համալրել իրենց պաշարները։ Երբ հունվար ամսին նման համալրումների լուրը հասել է սուլթան Սելիմ II-ին, նա հետ կանչել է Փիյաել փաշային և Լալա Մուսթաֆա փաշային թողել պաշարման ղեկավար ։ Միևնույն ժամանակ Մեհմեդ փաշայի՝ Վենետիկի հետ խաղաղության հասնելու ջանքերը ձախողվել են։ Մեծ վեզիրն առաջարկել է Ֆամագուստայում առևտրային կայան տալ Վենետիկին, եթե վերջինս հանձնի կղզին, սակայն վենետիկցիները, Ալբանիայում Դուրեսի գրավումից և քրիստոնեական լիգա ստեղծելու ընթացիկ բանակցություններով ոգեշնչված, մերժել են ։ Արդյունքում 1571 թվականի մայիսի 12-ին օսմանցիները սկսել են Ֆամագուստայի ամրությունների ինտենսիվ ռմբակոծություն։ Օգոստոսի 1-ին չունենալով ռազմամթերք և պաշարներ՝ կայազորը հանձնել է քաղաքը ։ Ֆամագուստայի պաշարման հետևանքով օսմանյան կողմն ունեցել է 50 000 զոհեր ։ Օսմանցիները թույլ են տվել քրիստոնյա բնակչությանը և ողջ մնացած վենետիկցի զինվորներին խաղաղությամբ հեռանալ Ֆամագուստայից, սակայն երբ Լալա Մուսթաֆա փաշան տեղեկացել է, որ մուսուլման գերիներ են սպանվել պաշարման ընթացքում, հրամայել է Բրագադինին ողջ-ողջ մաշկել, իսկ նրա զինակիցներին՝ գլխատել։ Այնուհետև Բրագադինի մաշկը քաղաքում պտտել են, որից հետո ուղարկել Կոստանդնուպոլիս ։
Սրբազան լիգա
Մինչ օսմանյան բանակն արշավանք էր իրականացնում Կիպրոսում, Վենետիկը դաշնակիցներ էր փնտրում։ Սրբազան Հռոմեական կայսրությունը, որը վերջերս էր խաղաղության հասել Օսմանյան կայսրության հետ, հակված չէր միջամտելու։ Ֆրանսիան Օսմանյան կայսրության հետ բարիդրացիական հարաբերությունների մեջ էր և թշնամական էր տրամադրված Իսպանիայի նկատմամբ, իսկ լեհերն էլ զբաղված էին Ցարական Ռուսաստանի դեմ պաշտպանվելով ։ Իսպանական Հաբսբուրգները՝ Միջերկրականի ամենաուժեղ քրիստոնյա ուժը, նախապես հետաքրքրված չէր Վենետիկին օգնելով, քանի որ վերջինս հրաժարվել էր աջակցել 1565 թվականին Մալթայի պաշարման ժամանակ ։ Ավելին՝ Իսպանիայի Ֆիլիպ II թագավորը ցանկանում էր իր ուշադրությունը կենտրոնացնել Հյուսիսային Աֆրիկայի բերբերական երկրների վրա։ Իսպանիայի դժկամությունը՝ օգնելու Վենետիկի Հանրապետությանը, ինչպես նաև Դորիայի դժկամությունը՝ վտանգելու իր նավատորմը, արդեն իսկ վտանգավոր ձևով հետաձգել էր 1570 թվականի համատեղ ռազմածովային ջանքերը ։ Սակայն Պիոս V-ի ակտիվ միջամտության շնորհիվ 1571 թվականի մայիսի 15-ին ձևավորվել է հակաօսմանյան դաշինքը՝  Սրբազան լիգան, որը կազմված էր 200 թիանավերից, պաշարներով բարձված 100 նավերից և 50 000 հոգուց։ Իսպանական համաձայնությունը ստանալու նպատակով պայմանագրում ավելացվել է կետ՝ ըստ որի Վենետիկը խոստացել է օգնել Իսպանիային Հյուսիսային Աֆրիկայում ։
Ըստ նոր դաշինքի պայմանների՝ ամառվա վերջին քրիստոնեական նավատորմը կենտրոնացել է Մեսինայում՝ Խուան Ավստրիացու գլխավորությամբ, որը Մեսինա է ժամանել օգոստոսի 23-ին։ Սակայն մինչ այդ Ֆամագուստան հանձնվում է, և Կիպրոսը փրկելու ցանկացած փորձ արդեն անիմաստ է դառնում ։ Նախքան ճանապարհ ընկնելը, Խուանի առաջին գործն էր լուծել փոխադարձ անվստահության և թշնամության խնդիրը տարբեր զորախմբերի և մասնավորապես վենետիկցիների և ջենովացիների միջև։ Իսպանացի ծովակալն այդ խնդիրը լուծել է բաժանելով տարբեր զորախմբերը և խառնելով տարբեր երկրների նավերը։ Դորիան նշանակվել է աջ թևի հրամանատար, Խունը՝ կենտրոնի, վենետիկցի Ագոստինո Բարբարիգոն՝ ձախ, իսկ իսպանացի Ալվարո դե Բազան՝ պահեստային ուժերի հրամանատր ։ Անտեղյակ Ֆամագուստայի ճակատագրին՝ միացյալ նավատորմը Մեսինայից դուրս է եկել սեպտեմբերի 16-ին և 10 օր անց հասել Կերկիրա, որտեղ էլ տեղեկացել է օսմանյան հաղթանակի մասին։ Օսմանյան նավատորմը՝ Մուեզզինզադե Ալի փաշայի գլխավորությամբ, խարիսխ է գցել Լեպանտոյում (Նաֆպակտոս)՝ Կորնթոսի ծոցի մուտքի մոտ ։
Լեպանտոյի ճակատամարտ
Երկու կողմն էլ վճռականորեն պատրաստվում էին՝ ըստ որոշ գնահատականների, կուտակելով այդ ժամանակ Միջերկրականում գոյություն ունեցող մակույկների 70-90 տոկոսը ։ Երկու կողմերի նավատորմերի ուժերը բավականին հավասարաչափ է եղել. օսմանյան նավատորմն ունեցել է 78 նավ, քրիստոնեականը՝ 212, սակայն քրիստոնեական կողմի նավերն եղել են առավել ամուր։ Երկու նավատորմերն էլ ունեցել են մոտ 30 000 զինվոր, օսմանյան նավատորմն ունեցել է 50 000 նավաստիներ և թիավարներ, իսկ քրիստոնեական նավատորմն ունեցել է 20 000 նավաստիներ և թիավարներ, սակայն վերջինս ունեցել է երկու անգամ ավելի շատ թնդանոթներ, քան օսմանյան նավատորմը, որն էլ այս բացը լրացրել է հմուտ և մեծաթիվ նետաձիգների կորպուսով ։ Հոկտեմբերի 7-ին երկու նավատորմերի միջև սկսվել է Լեպանտոյի ճակատամարտը, որը ջախջախիչ հաղթանակ է բերել քրիստոնեական նավատորմին։ Օսմանյան նավատորմը ոչնչացվել է՝ կորցնելով 25-30 հազար մարդ, ազատելով 12 000 քրիստոնյա ստրուկների  ։ Ժողովրդական ընկալմամբ, այս ճակատամարտը վճռորոշ դեր է խաղացել օսմանա-քրիստոնեական երկարամյա պայքարում, քանի որ այն վերջ է դրել օսմանյան ռազմածովային հեգեմոնիային, որը հաստատվել էր 1538 թվականի Պրեվեզայի ճակատամարտից հետո ։ Սակայն ճակատամարտի անմիջական արդյունքները շատ չնչին են եղել։ Հաջորդած ցրտաշունչ ձմեռը թույլ չի տվել Սրբազան լիգային հարձակողական գործողությունները շարունակել, մինչդեռ օսմանյան կողմը հնարավորություն է ստացել արագորեն վերականգնել ռազմածովային ուժերը ։ Միևնույն ժամանակ Վենետիկը վնասներ է կրել Դալմաթիայում, որտեղ օսմանյան ուժերը հարձակում են իրականացրել վենետիկյան տիրույթների վրա։ Խվար կղզին հարձակման է ենթարկվել օսմանյան նավատորմի կողմից, օսմանյան ուժերը այրել են Խվար, Ստարի Գրադ և Վրբոսկա քաղաքները ։
Լեպանտոյից հետո ռազմավարական իրավիճակը օսմանյան մեծ վեզիրը բավականին լավ ներկայացրել է վենետիկի բայլոյին. «Քրիստոնյաները խանձել են իմ մորուքը [նկատի ունի նավատորմը], սակայն ես ձեռք եմ կտրել։ Իմ մորուքը կրկին կաճի։ Ձեռքը [նկատի ունի Կիպրոսը]՝ ոչ» ։ Չնայած մեծ վեզիրի այս համարձակ հայտարարությանը, օսմանյան նավատորմի կորուստները բավականին մեծ են եղել ոչ թե վնասված նավերի քանակի առումով, այլ նավատորմի փորձառու սպաների, նավաստիների, տեխնիկների առումով։ Հասկանալով, թե որքան բարդ է փոխարինել նման փարձառու մարդկանց, հաջորդ տարվա ընթացքում վենետիկցիներն ու իսպանացիները գլխատել են գերեվարված մասնագետներին ։ Ավելին՝ չնայած քրիստոնեական կողմի հաղթանակը ռազմավարական սահմանափակ ազդեցություն է ունեցել, Լեպանտոյում օսմանյան հաղթանակը կարող էր ավելի մեծ հետևանքներ ունենալ. այն կնշանակեր քրիստոնեական ռազմածովային ուժերի վերացում, որը հնարավորություն կտար օսմանյան նավատորմին առանց որևէ խոչընդոտի շրջել Միջերկրականում՝ վտանգի ենթարկելով Մալթայի, Կրետեի, ամենայն հավանականությամբ նույնիսկ Բալեարյան կղզիների և Վենետիկի անվտանգությունը ։ Լեպանտոյի ճակատամարտը, 6 տարի առաջ Մալթայում օսմանյան ձախողման հետ միասին, հաստատել են Միջերկրականի դե ֆակտո բաժանումը՝ արևելյան հատվածները թողնելով օսմանյան վերահսկողության տակ, իսկ արևմտյան հատվածները՝ Հաբսբուրգների և նրանց իտալացի դաշնակիցների ։
Հաջորդ տարի, երբ քրիստոնեական նավատորմը վերսկսել է ռազմական գործողությունները, հանդիպել է Քըլըչ Ալի փաշայի գլխավորությամբ 200 նավերից կազմված օսմանյան վերականգնված նավատորմի։ Խուանի գլխավորությամբ իսպանական զորակազմը մինչև սեպտեմբեր չի կարողացել հասնել Իոնյան ծով, որը նշանակում է, որ որոշ ժամանակ օսմանցիներն ունեցել են թվական գերազանցություն, սակայն օսմանյան հրամանատարը լավատեղյակ է եղել իր նավատորմի թերությունները, որը արագորեն կառուցվել էր կանաչ փայտից և զինվել էր ոչ փորձառու անձնակազմով։ Ուստի օգոստոս ամսին նա խուսափել է դաշնակիցների նավատորմի հետ բախումից և անվտանգության նկատառումներով ի վերջո շարժվել է դեպի Մեթոնիի ամրոց։ 55 նավերից կազմված իսպանական էսկադրիլիայի ժամանման արդյունքում երկու կողմերի քանակապես հավասարվել են, և վճռական հարվածի հնարավորություն է ստեղծվել, սակայն քրիստոնյա առաջնորդների միջև ծագած անհամաձայնությունների և Խուանի դժկամության պատճառով հնարավորությունը բաց են թողել ։
Ի հայտ են եկել Լիգայի անդամների շահերի տարբերությունները, և դաշինքը սկսել է քանդվել։ 1573 թվականին Սրբազան լիգայի նավատորմը ընդհանրապես չի նավարկել. Խուանը հարձակվել և գրավել է Թունիսը, որը, սակայն 1574 թվականին վերագրավվել է օսմանցիների կողմից ։ Վենետիկը, վախենալով Ֆրիուլիի գրավումից և Դալմաթիայի իր տիրույթները կորցնելուց, և ցանկանալով շարունակել առևտուրը Օսմանյան կայսրության հետ, Բարձր դռան հետ սկսել է միակողմանի բանակցություններ ։
Խաղաղ կարգավորում և հետևանքներ
Բանացկությունները վարել է Վենետիկի բայլո Մարկո Անտոնիո Բարբարոն, որը բանտարկված էր 1570 թվականից ի վեր։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ Վենետիկի Հանրապետությունը չի կարողացել վերագրավել Կիպրոսը, 1573 թվականի մարտի 7-ին կնքված պայմանագիրը հաստատել է ստեղծված նոր իրադրությունը՝ Կիպրոսը դարձել է օսմանյան նահանգ, և Վենետիկը վճարել է 300 000 դուկատ փոխհատուցում ։ Ավելին՝ Դալմաթիայում երկու ուժերի միջև սահմանը ևս փոփոխվել է հօգուտ օսմանյան կողմի, որը գրավել է փոքր, սակայն կարևոր նշանակություն ունեցող տարածքներ, որոնք ներառում էին քաղաքներին մոտ գտնվող գյուղատնտեսական նշանակության արգասավոր տարածքներ, որն էլ Դալմաթիայում վենետիկյան քաղաքների տնտեսության վրա բացասական ազդեցություն է ունեցել ։
Երկու երկրների միջև խաղաղությունը շարունակվել է մինչև 1645 թվականը, երբ Կրետեի համար երկարամյա պատերազմ է սկսվել ։ Կիպրոսը օսմանյան տիրապետության տակ մնացել է մինչև 1878 թվականը, երբ այն դարձել է Մեծ Բրիտանիայի պրոտեկտորատ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կղզին միացել է Մեծ Բրիտանիային՝ 1925 թվականին դառնալով բրիտանական թագի գաղութ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հիվանդախնամների միաբանության պատերազմներ Կատեգորիա:Պապական մարզի պատերազմներ Կատեգորիա:Իսպանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Կիպրոսի պատերազմներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմներ
Աստերոիդների ցանկ (115301-115400)
Աստերոիդների ցանկ (115201-115300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (115401-115500)
Չկալովա (Մյասնիկովի շրջան)
Չկալովա (Чкалова), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում։ Մտնում է Պետրովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Անոպոլ (գյուղ, Չեռնյախովսկի շրջան)
Անոպոլ (Ганнопіль), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1612 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անոպոլ գյուղում բնակվում էր 260 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1075 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 241,86 մարդ/կմ²։
(2061) Անսա
(2061) Անսա (Anza), աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Հենրի Ջիկլասի կողմից Ֆլագստաֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,263834 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,0471 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4805 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Անսա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,0519 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1244,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289359 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,77° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է T դասին ։
Ամգուեմա (գյուղ, Իուլտինսկի շրջան)
Ամգուեմա (Амгуэма, չուկ.՝ Омваам), գյուղ Ռուսաստանի Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգի Իուլտինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 511 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգի Իուլտինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոժանովո
Կոժանովո (Кожаново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Չալթր
Չալթր կամ Չալթիր (Чалтырь), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանում, Մոկրի Չալթիր և Խավալի գետերի ափին, Դոնի Ռոստովից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Հանդիսանում է Մյասնիկովի շրջանի և Չալթիրի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնը։
Բնակչությունը
Գյուղը Մյասնիկովի շրջանի խոշորագույն բնակավայրն է։ Համաձայն 1959 թվականի տվյալների գյուղն ուներ 7983 բնակիչ, 1979 թվականին` 10924 բնակիչ, 1989 թվականին` 13078, իսկ 2010 թվականին` 15334 բնակիչ ։
Տնտեսությունը
Բնակիչներն զբաղվում են հացահատիկի, արևածաղկի, բանջարեղենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և թռչնաբուծությամբ։ 19-րդ դարի վերջերին գյուղի բնակիչները, որակյալ հացահատիկների ընտրությամբ, ինքնուրույն ստացել էին գարնանացան ցորենի դիմացկուն տեսակ, որը կոչվում էր «չալթիրկա» ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ երկու կոլտնտեսություն։
Ներկայումս գյուղն ունի միջնակարգ և ութամյա դպրոցներ, մշակույթի տուն, կապի բաժանմունք, հիվանդանոց, մանկապարտեզ։ Այնտեղ գործում են աղյուսի և ասֆալտի գործարաններ։
Պատմությունը
Գյուղը հիմնադրել են Ղրիմի եկած հայերը` 1778 թվականին (հավանաբար Ղրիմի Օրթալան գյուղից ): Նրանց նախնիները Ղրիմ էին եկել Անիից։
Մշակութային հուշարձաններ
Գյուղի «Սուրբ Համբարձում» եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում ։ 1990 թվականին եկեղեցու բակում, 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնելու համար դրվել է խաչքար։
1992 թվականին բացվել է պատմա-ազգագրական թանգարան, որտեղ պահվում են գյուղի հայ բնակչության պատմությունն ու կենցաղն արտացոլող իրեր։ Այն գործում է շրջանային մշակույթի տանը ։
Գյուղի մոտ են գտնվում բրոնզի դարին վերագրվող «Չաթալ-Օբա» կոչվող գերեզմանաթմբերը, որտեղ կատարվում են հնագիտական պեղումներ ։
Գյուղը հայտնի է նաև խմելու ջրի աղբյուրներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1779 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ձևույթ
Ձևույթ (μορφή - «ձև»), իմաստային տեսակետից բառի անբաժանելի, այլևս չտրոհվող մասը, իմաստի ու ձևի տեսակետից լեզվի նվազագույն միավորը։
Բառ և ձևույթ
Բառն ու ձևույթը լեզվական տարբեր իրակություններ են, ունեն և՛ նման, և՛ տարբեր հատկանիշներ։ Նրանք նման են նրանով, որ լեզվի իմաստային (իմաստակիր) միավորներն են, ունեն որոշակի հնչույթային (հնչյունական) կազմ։
Բառերն ու ձևույթներն իրարից տարբերվում են նրանով, որ.
Ձևույթների տեսակները
Ձևույթները բաժանվում են երկու տիպի՝ հիմնական և երկրորդական։
Հիմնական ձևույթներ
Հիմնական ձևույթը բառի նվազագույն, պարտադիր այն մասն է, որ պարունակում է բառի հիմնական բառական իմաստը։ Օրինակ՝ պտղաբանջարաբուծություն բառը կազմված է պտղ, բանջար, բուծ հիմնական ձևույթներից, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ պարունակում է բառի հիմնական ընդհանուր բառային իմաստը։
Հիմնական ձևույթները բառի բառային իմաստ պարունակող միավորներն են, որոնք հիմնականում հանդես են գալիս իբրև արմատներ` հնչյունափոխված կամ չհնչյունափոխված ձևերով։
Հիմնական ձևույթների մյուս մասը լեզվում ինքնուրույն գործածություն չունի։ Այդ կարգի միավորներն այն բառարմատներն են, որոնք ածանցման, բառաբարդման կամ մասնիկավորման շնորհիվ վեր են ածվում բառերի, օրինակ` վազ-ք - վազք, վազ-ել - վազել, հաց-թուխ - հացթուխ և այլն։
Երկրորդական ձևույթներ
Երկրորդական ձևույթները բաժանվում են՝ քերականական (կամ իրահարաբերական) ձևույթների և բառակազմական (ածանցային) ձևույթների։ Բառակազմական ու քերականական ձևույթները զուրկ են բառային ինքնուրույն իմաստից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բառագիտություն
Միխայիլ Ղամբարով
Միխայիլ (Առաքել) Իսրայելի Ղամբարով (Михаил (Аракел) Израилевич Гамбаров, ), ծագումով հայ խորհրդային դասական ոճի ըմբիշ, ՌԽՖՍՀ չեմպիոն, ԽՍՀՄ 1946 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1938), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1958)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Ըմբշամարտով հետաքրքրվել է 1925 թվականից։ Մարզվել է Ա. Էյսբերգի և Ա. Պուստիննիկովի ղեկավարությամբ։ 1938 թվականին լրացրել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի նորմատիվը։ 1931 թվականից սկսել է զբաղվել մարզչական գործունեությամբ։ Ղամբարովը պատրաստել է ԽՍՀՄ սպորտի ավելի քան 70 վարպետի, ԽՍՀՄ առաջնությունների 33 մրցանակակրի, որոնցից 13-ը դարձել են ԽՍՀՄ չեմպիոններ ։
Հիշատակ
Դոնի Ռոստով քաղաքի Սոլյանոյ զառիթափի 9-րդ տան պատին, որտեղ նա ապրել է 1916-1991 թվականներին, փակցվել է հուշատախտակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կովկասի պաշտպանության համար մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ
(9925) 1981 EU24
(9925) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,807791 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5336 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,082 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1718,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209487 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,22° անկյուն։
Տաբանաթ
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 5 մետր բարձրության վրա՝ Սև ծովի ափին։ Շրջկենտրոն Լանչխութից գտնվում է 26 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 974 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Լանչխութի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին, հարևան Սուփսա գյուղում գտնվում է հերթական կայարանը։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լանչխութի շրջան
Բուլղարիայի դրոշ
Պատմություն
Առաջին անգամ սպիտակ, կանաչ և կարմիր գույներով դրոշն օգտագործվել է 1861-1862 թվականների Բուլղարական լեգեոնի կողմից, բայց նրանց դրոշի գույները զետեղված էին այլ դասավորությամբ, քան ներկայումս․ վերևում՝ կանաչ, մեջտեղում՝ սպիտակ, ներքևում՝ կարմիր։ Գույների հակառակ դասավորվածությամբ նման դրոշ օգտագործվել է Ֆիլիպ Տոտյուի կամավորական ջոկատի կողմից՝ 1876-1877 թվականների Սերբա-թուրքական պատերազմի տարիներին։
1870 թվականներին կանաչ-սպիտակ-կարմիր եռագույնը դարձավ Բուլղարական հեղափոխական կենտրոնական կոմիտեի կողմից։ 1879 թվականի ապրիլի 16-ին բուլղարական առաջին սահմանադրության 23-րդ հոդվածով հաստատվել է Բուլղարիայի դրոշը՝ սպիտակ-կանաչ-կարմիր եռագույնը։
1947-1990 թվականներին դրոշի վրա էր զետեղված Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության զինանշանը ։ 1990 թվականին, համաձայն երկրի նոր սահմանադրության, զինանշանը հեռացվել է դրոշից։ Բացի այդ, հարաբերակցությունը 2:3-ից փոխվել է 3:5-ի։
Ծանոթագրություններ
Բուլղարիա Դրոշ Կատեգորիա:1990 դրոշներ
Կինտա դա Ռեգալեյրա
Կինտա դա Ռեգալեյրա (Quinta da Regaleira, Ռեգալեյրաի կալվածք), պալատապարտեզային համալիր Սինտրաից (Պորտուգալիա) ոչ հեռու։ Նրա տարածքում գտնվում են ռոմանտիկական դղյակը՝ կառուցված նեոգոթիկական ոճով, մատուռը և պարտեզը՝ լճերով, այրերով, շատրվաններով և բազմաթիվ ճարտարապետական քմահաճույքներով։ Կրում է համանուն բարոնուհի Ռեգալյերայի անունը, ով ձեռք է բերել տարածքը 1840 թվականին, հայտնի է նաև որպես միլիոնատեր Մոտեյրիայի դղյակ։ Այն մտնում է «Սինտրայի մշակութային լանդշաֆտի» մեջ, որը 1995 թվականին ընդգրկվել է Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում ։
Սեփականատերեր
Դարեր շարունակ այս հողերը պատկանել են տարբեր մարդկանց։ Հայտնի է այն փաստը, որ 1697 թվականին տարածքը, որ մոտավորապես համապատասխանում է համալիրի ներկայիս սահմաններին պատկանել է ոմն Ժոզե Լեյտին (José Leite)։ 1715 թվականին Կոնտա դե Տորրեն (Quinta da Torre, «կալվածքային աշտարակներ») ձեռք է բերել Ֆրանշիսկու Ալբերտու դե Կաստրուն, ով օգտագործում էր այստեղ գտնվող ջերմուկները, Սինտրա քաղաքի շատրվանների մատակարարման համար։ 1830 թվականին «կաստրու կալվածքները» (Quinta do Castro) անցավ Մանուելա Բերնարդուի ձեռքը, 1840 թվականին այն ձեռք բերեց Ալեն Ռեգալերան, Պորտուի հարուստ վաճառականերից մեկի դուստրը, ով կարճ ժամանակ անց ստացավ բարոնուհու տիտղոս։ 1892 թվականին սեփականության իրավունքը 25 000 պորտուգալական ռեալով անցավ բարերար և կոլեկցիոներ Կարվալյու Մոտեիրային, ում շնորհիվ էլ տարածքը ստացել է իր ներկայիս տեսքը։ 1942 թվականին տարածքը վաճառվել է Վլադիմիր դը Օրիին, ով օգտագործեց այն որպես մասնավոր բնակավայր, իսկ 1987 թվականին դարձավ ճապոնական Aoki կորպորացիայի սեփականություն։ 1996 թվականի մարտին Սինտրայի քաղաքային խորհուրդը կարողացավ վերագնել կալվածքը, որից հետո սկսվեց նրա ակտիվ ռեստավրացումը։
Թանգարանի ստեղծում
Կալվածքի կառավարման համար ստեղծվել է հատուկ ֆոնդ Fundação Cultursintra, (պաշտոնապես գրանցված 1997 թվականի հունվարի 13ին), որի հիմնադիրներներից են Սինտրայի մշակութային ժառանգության պահպանության ասոցիացիան, Սինտրայի քաղաքային խորհուրդը, մշակութային ժառանգության պահպանության ինստիտուտը, մշակույթի նախարարությունը, Պորտուգալիայի կաթոլիկ համալսարանը և այլ կազմակերպություններ։ 2002 թվականի փետրվարին կալվածքը ստացավ ճարտարապետական հուշարձանի կարգավիճակ։
Կառուցման պատմություն
Լինելով Մասոնական օթյակի անդամ, Մոնտեյրոն մտածեց բարենորոգել իր քաղաքից դուրս գտնվող կալվածքները այնպես, որ այն սիմվոլիկ ձևով արտահայտեր իր հետաքրքրություններն ու փիլիսոփայությունը։ Այս մտահղացումների համար Մոնտեյրան հրավիրեց իտալացի ճարտարապետ Լուիջի Մանինին, ով այդ ժամանակ աշխատում էր Պորտուգալիայում։ Հետևելով այդ ժամանակաշրջանի նորաձևությանը և պատվիրատուի պահանջների բավարարմանը, Լուիջի Մանինին նախագծի մեջ համատեղեց տարբեր դարաշրջանների ճարտարապետական ոճային տարրեր՝ ռոմանական, գոթիկական, վերածնունդի, և մանուելինոյի։ Շինարարությունը սկսվել է 1904 թվականին, իսկ 1910 թվականին նախագծերի մեծ մասն արդեն ավարտված էր։ Որպես արդյունք կալվածքում հայտնվեց քառահարկ պալատը, և կաթոլիկ մատուռը, իսկ նրանց շրջապատող տարածքը վերածվեց  «երևակայական այգու», որը տարածվում էր չորս հեկտարի վրա։
Ռեգալեյրայի պալատ
Չորսհարկանի պալատի ճակատամասը հարուստ է դեկորատիվ լուծումներով, այն լի է գոթիկական աշտարակներով և խոյակներով։ Կառույցը պսակում է ութանկյուն աշտարակը, որի տակ գտնվում է «Լեդա քարանձավը»։ Պալատի առաջին հարկում, որտեղ մասամբ պահպանվել է վերջինիս դեկորատիվ տեսքը, գտնվում է հյուրասենյակը, ճաշասենյակը, խոհանոցը, բիլիարդանոցը, պահարանը և սեփականատիրոջ ննջասենյակը։ Երկրորդ հարկում գտնվում էր նրա աշխատասենյակը և աղախինների ննջասենյակները։ Երրորդ հարկում արդուկի սենյակն է և մի փոքր տարածություն ելքով դեպի կտուր, իսկ նկուղում աղախինների ամուսինների ննջասենյակներն են, խոհանոցը վերելակով, մթերքի դեպի առաջին հարկ բարձրացման համար և մի շարք այլ պահոցներ։
Մատուռ
Հռոմեակաթոլիկական մատուռը՝ մի քանի հարկ բարձրությամբ, գտնվում է պալատի գլխամասի դիմաց և ոճաբանորեն նրա հետ կապված է։ Մատուռի ինտերիերը հարուստ է ծեփակերտ զարդանախշերով, վիտրաժներով, սրբապատկերներով։ Մատուռի հատակին պատկերված է Արմիլյարային սֆերան՝ Պորտուգալական նվաճումների խորհրդանիշն է, աշխարհագրական մեծ բացահայտումների ժամանակաշրջանում, այն համարվում է նաև Պորտուգալիայի զինանշանի խորհրդանիշներից մեկը, և Քրիստոսի շքանշանով հնգագծի մեջ։
Այգի
Բազմահարկ այգին, որ հատվում է բազմաթիվ արահետներով, պատշգամբներով, իջնում է վերևից ներքև։ Նրա դասավորությունը և տարրերը իրենց մեջ թաքցնում են սիմվոլներ կապված տարբեր կրոնների և կրոնական մշակույթների հետ՝ ալքիմիա, մասսոնություն, տաճարականների միաբանություն և մի շարք հայտնի գրական գործեր։ Պարտեզի վերևի մասում գտնվում է վայրի չմշակված անտառ, այն դեպքում երբ ներքևում բարեկարգված է մարդու ձեռքերով, մի շարք այնպիսի «բնական» տարրերով ինչպիսիք են լանդշաֆտային ճարտարապետություն, լճերը, աղբյուրները, այրերը և քարանձավները ստորգետնյա թունելներով, այգին զարդարում են բարձր աշտարակները, տաղավարները, տարբեր նստարաներն ու արձանները։
Նվիրման ջրհորը
«Նվիրման ջրհորը» գնում է դեպի գետնի խորքը, շրջապատված է պարուրակաձև սրահով, զարդարված բազմաթիվ կամարաձև անցումներով։ Սրահը բաղկացած է 9 հարկերից, յուրաքանչյուրը 15 աստիճանից։ Համաձայն լեգենդի այս ինը մակարդակները խորհրդանշում են դժոխքի ինը շրջանները, քավարանը և դրախտը Դանթեի նկարագրմամբ։ Ջրհորի հատակին պատկերված է Մոնտեյրիայի զինանշանը՝ ութանկյուն աստղ, որի մեջ պատկերված է տաճարականների միաբանության խաչը։ Պատին պատկերված է փայլող եռանկյունի՝ մասսոների խորհրդանիշերից մեկը։ Կա կարծիք, որ ջրհորը ծառայել է մասսոնական եղբայրության կրոնական արարողություններին, սակայն փաստացի ապացույցներ չկան։
Թունելներ
Թունելների համակարգը ունի բազմաթիվ մուտքեր և ելքեր, որոնք տանում են դեպի մատուռ, այրեր, ջրվեժներով լճեր և այլ տեսարժան վայրեր։ Սիմվոլիկ ձևով նրանք խորհրդանշում են ճանապարհորդությունը լույսի ու խավարի, մահի և համբարձման մեջ։
Ջրավազան
Ջուրը հանդիսանում է պարտեզի ամենակարևոր տարրերից մեկը, բացի աղբյուրներից և շատրվաններից տարածքում կան նաև երկու արհեստական լճեր։ «Ջրավազանը» ստեղծված է այնպես, ասես այն ժայռի բնական մասն է կազմում։ Ներկա պահին այս օբյեկտը ենթարկվում է կոնսերվացման։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի դղյակներ
Գլխի ընկար, շնորհավորում եմ
«Գլխի ընկար, շնորհավորում եմ» («Додумался, поздравляю!»), 1976 թվականի խորհրդային մանկական ֆիլմ ։ Պրեմիերան կայացել է 1977 թվականի հունվարին։
Սյուժե
Յուրա Չեռնովը՝ թուլակազմ ու երկչոտ մոսկվացի դպրոցական է, որն ազատվել է ֆիզկուլտուրայի դասերից, այդ պատճառով բոլորը դասարանում ծիծաղում են նրա վրա։ Նրա հորը, որը ռազմական գործիչ է, ուղարկվում է ծառայության Հեռավոր Արևելքում, և այնտեղ տղան որոշում է սկսել նոր կյանք։ Նա ներկայանում է որպես բռնցքամարտիկ, իսկ կայազորի հրամանատարը հենց արգելում է բռնցքամարտի խմբակը։ Դպրոցականները Յուրայի և տեղացի բռնցքամարտիկի ընկերական հանդիպում են կազմակերպում, որպեսզի հրամանատարին ապացուցեն խմբակի ստեղծման անհրաժեշտությունը, և Յուրան, որը բռնցքամարտի մասին գիտի միայն դասագրքերից, պատահաբար հաղթում է մենամարտում։ Այժմ նա ունի միայն մեկ ելք՝ «դառնալ մեծ»։
Դերերում
«Как вы быстро растёте, мальчики» երգը կատարել է Ելենա Կամբուրովան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Արթուր Ալեքսանյան (ըմբշամարտիկ)
Արթուր Գևորգի Ալեքսանյան, հայ հունահռոմեական ըմբշամարտիկ, աշխարհի քառակի չեմպիոն (2014 , 2015 , 2017 , 2022), Եվրոպայի վեցակի չեմպիոն (2012 , 2013 , 2014 , 2019 , 2020 , 2023), Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր (2012), 2016 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր, 2020 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, Եվրոպական խաղերի չեմպիոն (2019)    :
Կենսագրություն
Արթուր Ալեքսանյանը ծնվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Գյումրիում։ Հունահռոմեականըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 2000 թվականին իր հոր՝ Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ Գևորգ Ալեքսանյանի ղեկավարությամբ։ 2007-2010 թվականներին հանդես է եկել պատանեկան առաջնություններում։ 2010 թվականին դարձել է Եվրոպայի արծաթե մեդալակիր և աշխարհի չեմպիոն պատանիների 84 կգ քաշային կարգում։
2011 թվականին Արթուրը տեղափոխվեց ավելի ծանր քաշային կարգ։ Հայաստանի առաջնությունում հաղթելուց հետո նա համալրեց Հայաստանի ազգային հավաքականի շարքերը (2011 թվականին նաև Հայաստանի սպորտի վարպետի կոչմանն է արժանացել)։ Նրա մեկնարկային առաջնությունը Դորտմունդում կայացած Եվրոպայի առաջնությունն էր, որտեղ նա հասավ մինչև եզրափակիչ, սակայն պարտվեց բելառուս Մատվեյ Ձեյնիչենկոյին ։ 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նա նվաճեց ոսկե մեդալ։ Այդ առաջնության ընթացքում նա հաղթեց 5 գոտեմարտում՝ մրցակիցներին տալով ընդամենը մեկ միավոր։ Ապա Արթուրը հաղթեց Սոֆիայի լիցենզիոն առաջնությունում և ստացավ Լոնդոնի օլիմպիական խաղերին մասնակցելու իրավունք։ Կիսաեզրափակչում նա պարտվեց ապագա օլիմպիական չեմպիոն Ռեզաի Գասեմին (Իրան), բայց հետագայում, հաղթելով Թուրքիան և Կուբան ներկայացնող մարզիկներին, նվաճեց բրոնզե մեդալ ։
Մարզական լրագրողների հանրապետական ֆեդերացիայի հարցմամբ ճանաչվել է Հայաստանի 2014 և 2015 թվականների լավագույն մարզիկ ։ Նույն թվականին Տաշքենդում կայացած ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ։
2015 թվականի ապրիլի 25-ին Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում տեղի ունեցած «Դան Կոլով և Նիկոլա Պետրով» ամենամյա միջազգային մրցաշարի 98 կգ քաշային կարգում նվաճել է ոսկե մեդալ ։ Գրեթե չորս ամիս անց՝ օգոստոսի 8-ին, ԱՄՆ Լաս Վեգաս քաղաքում երկրորդ տարին անընդմեջ հռչակվեց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի չեմպիոն ։ 2016 թվականի օգոստոսի 17-ին, Ռիոյի ամառային օլիմպիական խաղերում հռչակվեց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական չեմպիոն՝ նվաճելով անկախ Հայաստանի պատմության երկրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը (Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյանի նվաճած ոսկուց հետո)։
Բելգրադում ընթացող 2022 թվականի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությունում Արթուր Ալեքսանյանը չորրորդ անգամ է նվաճել աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:1991 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Գյումրու պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Հին թեյի ճանապարհ
Հին թեյի ճանապարհ (չին․՝ 茶馬古道|茶马古道, chámǎgǔdào, չամագուդաո), առևտրային ուղիների ամբողջության անունը, որոնք դարեր շարունակ Չինաստանը կապել են Հարավային Ասիայի հետ ։
Պատմություն
Հին թեյի ուղին կամ Չամագուդաոն առաջացել է Թան դինաստիայի (618-907) և հասել է իր ծաղկմանը Սուն դինաստիայի (907-1270) ժամանակներում, երբ ամեն տարի Լհասա էր տեղափոխվում մինչև յոթուկես տոննա թեյ։ Չինաստանի հարավ-արևմուտքում՝ լեռների խորքում, անցել են թեյի ճանապարհի քարավանների երթուղիները։ Դրանք աշխարհի ամենաբարձր լեռնային ճանապարհներից են՝ ուղիները, որոնք Տիբեթը կապում են երկրի ներքին շրջանների հետ և վկայում են հաների, տիբեթցիների և այլ ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած համագոյակցության և բարիդրացիական հարաբերությունների պատմական վկայությունների մասին ։
Սկզբում թեյը փոխանակում էին տիբեթյան ձիերի, իսկ հետո՝ կենդանիների կաշվի, բրդի, ոսկու, արծաթի, դեղամիջոցների հետ։ Լեռնային արահետը, որով թեյ էին տեղափոխում Յաանյայից (Սիչուան նահանգում, որտեղ թեյ էին աճեցնում) մինչև Լհասա (Տիբեթում)   , ձգվում էր գրեթե 2250 կիլոմետր։ Տիբեթից թեյը տեղափոխում էին Բութան, Նեպալ, Հնդկաստան, իսկ հետագայում՝ ընդհուպ մինչև Արաբական թերակղզի։ Թեյը տանում էին բեռնակիր կենդանիներ՝ ձիեր, ջորիներ, ավանակներ, յակեր, իսկ ամենադժվար վայրերում այն տանում էին բեռնակիրները։ Թե մարդիկ, թե ձիերը ծանր բեռներ էին տանում․ թեյ կրողները երբեմն տեղափոխում էին ավելի քան 60-90 կգ, ինչը հաճախ գերազանցում էր իրենց մարմնի քաշը  ։ Բեռնակիրների դարաշրջանն ավարտվել է միայն 1958 թվականին, երբ կառուցվել է Սիչուան-Տիբեթ ավտոմոբիլային ճանապարհը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առևտրային ճանապարհներ Կատեգորիա:Պատմական ճանապարհներ և ուղիներ Կատեգորիա:Չինաստանի պատմություն
Կատինգեյրա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1959 թվականին։
Ակրոտիրի և Դեկելիա
Ակրոտիտի հենակետը (հունարեն՝ Ακρωτήρι, թուրքերեն՝ Agrotur; ներառնելով Եպիսկոպիի կայազորը) գտնվում է Կիպրոսի հարավում՝ էթնիկ հունական մասում, իսկ Դեկելիան (հունարեն՝ Δεκέλεια, թուրքերեն՝ Dikelya) - հյուսիսում՝ էթնիկ թուրքական մասում։
Աշխարհագրություն
Ակրոտիրին և Դեկելիան զբաղեցնում են Կիպրոս կղզու տարածքի 3%-ը։ Հողերի 60%-ը Կիպրոսի քաղաքացիների կամ Մեծ Բրիտանիայի հպատակների սեփականությունն է, իսկ 40%-ը պատկանում է Բրիտանական Թագի Պաշտպանության նախարարությանը։
Ակրոտիրին գտնվում է Կիպրոսի հարավում, Լիմասոլ քաղաքի մոտ։ Դեկելիան գտնվում է կղզու հարավ-արևելքում, Լարնակա քաղաքի մոտ։ Ակրոտիրիի տարածքը շրջապատված է Կիպրոսի հունական մասով, իսկ Դեկելիան սահմանակցում է և թուրքական մասի հետ, և ՄԱԿ-ի բուֆերային մասի հետ, որը բաժանում է կղզու հունական և թուրքական մասերը։ Դեկելիայի տարածքում գտնվում են Կիպրոսի Հանրապետության երկու անկլավները՝ Քսիլոտիմվու և Օրմիդիա գյուղերը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ակրոտիրի և Դեկելիա Կատեգորիա:Կիպրոս Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:Հարավային Եվրոպայի երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի կախյալ տարածքներ
Շչեդրի (Մյասնիկովի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Յուլդե
Յուլդե (Ülde), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 172 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բախտինոկ
Բախտինոկ (Бахтинок), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1600 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բախտինոկ գյուղում բնակվում էր 143 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1029 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 138,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1600 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոժեկի
Կոժեկի (Кожеки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։
Բեզիրգան
Բեզիրգան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բեժով
Բեժով (Бежів), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1608 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեժով գյուղում բնակվում էր 617 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2414 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 255,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռնյախովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1608 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1611 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջեյսոն Քիդ
Ջեյսոն Ֆրեդերիկ Քիդ (Jason Frederick Kidd, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, բասկետբոլային մարզիչ։ Ներկա պահին հանդիսանում է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Միլուոքի Բաքս» ակումբի գլխավոր մարզիչը։
Հանդես է եկել նաև Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականում` Սիդնեյի (2000) և Պեկինի (2008) ամառային օլիմպիական խաղերում։ Համարվել է լիգայի ոչ ագահ բասկետբոլիստներից մեկը, ով միշտ կարողանում էր գրագետ արդյունավետ փոխանցումների հեղինակ դառնալ։
Բունդեսլիգայի լավագույն ռմբարկու
Բունդեսլիգայի լավագույն ռմբարկու (Torschützenkönige der Fußball-Bundesliga), կոչմանը արժանանում է այն ֆուտբոլիստը, ով Բունդեսլիգայի տվյալ առաջնությունում խփում է ամենաշատ քանակությամբ գոլերը։ Մրցանակը տրվում է սկսած 1963/64 թթ. մրցաշրջանից։ 51 մրցաշրջանի ընթացքում այս մրցանակին արժանացել է 42 ֆուտբոլիստ։ Ամենաշատը այս տիտղոսին արժանացել է Գերդ Մյուլլերը (7 անգամ)։ Մրցանակին արժանացած ֆուտբոլիստներից 27-ը ներկայացրել է Բավարիա Մյունխեն ակումբը։
Ջեյսոն Քիդ
Քիդը 10 անգամ ճանաչվել է աստղ` մասնակցելով բոլոր աստղերի խաղերին։
Բունդեսլիգայի լավագույն ռմբարկու
Ֆուտբոլիստների ցուցակը
Աղյուսակի բացատրություն։
Ջեյսոն Քիդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Բունդեսլիգայի լավագույն ռմբարկու
Երկրներով
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Գերմանիայում
(2062) Ատեն
(2062) Ատեն (Aten), աստերոիդ ատենի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի հունվարի 7-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 0,966854 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,7901 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,1436 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ատեն աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1142 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 347,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 1,036724 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,93° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ատենի ընտանիքի աստերոիդներ
Իրանահայեր (կայք)
Ընդհանուր տեղեկություններ
2008 թ. ից գործարկված Iranahayer.com նախագծի գործունեության հիմնական ուղղություններն են՝ իրանահայ համայնքի տեղեկատվական դաշտի կայացումը և նրա ներկայացումը միջազգային հանրությանը։ Իր նպատակներն ընկերությունն իրագործում է տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների միջոցով, հայերենով։