cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նակդոնգ
Աշխարհագրություն
Նակդոնգի ակունքները տեղակայված են Ճապոնական ծովի մերձակայքում գտնվող Արևելյան Կորեայի լեռների հարավարևմտյան լանջերին։ Գետը սկսվում է Գանգվոն նահանգի Տաեբաեկ քաղաքում գտնվող Չորամչեոն և Հվանգջիչոն հոսանքների միացումից։ Այն հոսում է Կորեական թերակղզու հարավային մասի հարթավայրերով։ Գետի երկարությունը 526 կիլոմետր է։ Սննդամթերքը հիմնականում անձրևոտ է ՝ ամառային ջրհեղեղ ներով։ Գետաբերանում ջրի միջին երկարատև արտանետումը կազմում է 380 մ 2 / վ։ Գետը նավարկելի է գետաբերանից 340 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Պատմությունը
Նակդոնը կարևոր դեր է խաղացել երկրի կյանքում նրա սկզբնավորման ժամանակներից ի վեր։ Գետի ավազանը սիրված է թերակղզու բնակիչների կողմից,նրա տարածքում հայտնաբերվել են նեոլիթյան ժամանակներում ապրող մարդկային հետքեր։ 1-ին դարում գետի ափին ապրել են Պյոնհանի ցեղերը։ Երեք թագավորությունների ժամանակաշրջանում գետի հովիտը վերահսկում էր Կայա կոնֆեդերացիան մինչ նրա գրավվումը Սիլլա թագավորության կողմից 562 թ.-ին։ Այս պետությունները հետևողականորեն օգտագործում էին գետը որպես տրանսպորտի և առևտրի միջոց։ Սիլլայի ,Կորյոյի և Չոսոնի ժամանակաշրջաններում գետը հանդիսանում էր Կյոնսան տարածաշրջանի հիմնական տրանսպորտային ուղին։
Որպես բնական պատնեշ Նակդոնը ճանաչում է ձեռք բերել Կորեայում պատերազմի ժամանակ։ Գետի հարավային ափերը սահմանափակում էր բուսանական պարագիծը, որը զբաղեցրել էին ՄԱԿ -ի զորքերը պատերազմի սկզբում։ Վեգվանի կամուրջը պայթեցվել էր 1950 թ.-ի օգոստոսի 3-ին նրա համար,որ կասեցվեր Տեգու քաղաքի գրավումը հյուսիսային կոալիցիայի զորքերի կողմից։
Էկոլոգիա
Նակդոնգի տարածքում կան այնպիսի ընդարձակ խոնավ տարածքներ, ինչպիսին է Ուֆոյի ճահիճը Չանգնյոնում, Գյոնսանգբուկ-դո։ Այս ճահիճներում բնակվում են մեծ թվով հազվագյուտ և անհետացող կենդանիներ `կաթնասուններ, թռչուններ, ձկներ և անողնաշարավոր կենդանինե ր։ Աշնանն ու գարնանը այստեղ ապաստան են գտնում չվող թռչունների ավելի քան 30 տեսակներ ՝ բադեր, սագեր, արագիլներ, դաուրյան կռունկներ և այլն։
Նակդոնգը և նրա վտակները խմելու ջուր են մատակարարում այն ​​ամբողջ տարածաշրջանին, որով հոսում է։
Դերը Էկոնոմիկայում
Չնայած այն հանգամանքին, որ մեր օրերում Նակդոնը կորցրել է իր տրանսպորտային և առևտրային նշանակությունը, այնուամենայնիվ մինչ հիմա գետը ծառայում է որպես սննդի ու եկամտի աղբյուր տարածաշրջանի բնակիչների համար` հիմնականում ձկնորսության և ոռոգման շնորհիվ։
Անդոնի մոտ կառուցվել է մի քանի խոշոր ՀԷԿ, ինչը հանգեցրել է մի քանի ջրամբարների ձևավորմանը, որոնցից ամենամեծը Անդոնհոն է։ Այդ ջրամբարները հանդիսանում են հանգստի գոտիներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի գետեր
Ախալցխայի Սուրբ Նշան
Սուրբ Նշան կամ Սուրբ Վարդանանց, եկեղեցի Վրաստանի հայաբնակ Ախալցխա քաղաքում (վրաց.՝ ახალციხე, թարգմանաբար՝ նոր ամրոց, հին անունները՝ «ლომსია» - "Լոմսիա" և "Խիսկա") Փոցխով գետի ափին (Կուր գետի վտակ)։  Ախալցխայում  հայերը բնակվել են միջնադարից սկսած։ Հայությունը ակտիվ սոցիալ-տնտեսական և կրթա-մշակութային գործունեություն է ծավալել 19-րդ դարի կեսերից մինչև 1917 թվականը, որը պայմանավորված էր 1829-1830 թթ․ կարնեցիների ներգաղթով։ Ախալցխան դառնում է Անդրկովկասի հայ մշակութային և արհեստավորական զարգացած կենտրոններից մեկը։ Մինչև 1917 թվականը քաղաքն ուներ ինը հայկական եկեղեցի, որից կանգուն են երեքը, գործում է  միայն Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։
Տեղադրություն
Գտնվում է Ախալցխա քաղաքի հարավային Մարդա թաղամասում, որտեղ 1829-1830 թթ․ ներգաղթի հետևանքով հաստատվել էր 300 հայ ընտանիք։ Եկեղեցին կառուցվել է ժայռոտ բլրի վրա, որն իշխող դիրք ունի քաղաքի նկատմամբ։ Հիշատակություն կա, որ եկեղեցին անվանել են կարինցիները ի հիշատակ Կարինում գտնվող Ս․ Նշան սրբավայրի։
Պատմություն
Եկեղեցու վերաբերյալ առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 16-րդ դարին ։ Տեսակետ կա, որ այն կառուցվել է նախինում եղած եկեղեցու ավերակների վրա։ Սակայն մեկ այլ տեսակետի՝ այն կառուցվել է 1828-1829 թթ․ ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքում զոհվածների գերեզմանատան տարածքում ։ Թեև քաղաքում արդեն կար Սուրբ Փրկիչ կամ Ամենափրկիչ եկեղեցին, սակայն այն գտնվում էր Մարդայից բավականին հեռու։ Եկեղեցին կառուցելու թույլտվությունը հայերը ստացել են 1861 թվականին։ Արդեն 1862 թվականի մարտի 5-ին սկսվել է շինարարությունը, որը տևել է երկու տարի։ 1864 թվականի փետրվարի 27-ին Բարեկենդանի հինգշաբթի օրը կատարվեց օծման արարողությունը ։ Ֆինանսական միջոցները հատկացրել է քաղաքի բնակիչ, մահտեսի Վարդան Վարդանյանցը։ Կառուցման վերաբերյալ եկեղեցու արևելյան պատին մեծահարուստ-բարերարը թողել է 9 տողանի արձանագրություն, որտեղ եկեղեցին հիշատակվում է Սուրբ Վարդանանց։ Հարավային մուտքի վերնամասում մարմարյա քարի վրա ևս պահպանվել է վեց տողանի գեղագիր արձանագրություն, որտեղ ևս եկեղեցին  հիշատակվում է Սուրբ Վարդանանց։ Եկեղեցու եկամուտը տրամադրվելու էր ուսումնարանի աղքատ աշակերտներին։ Եկեղեցին գործել է մինչև խորհրդային կարգերի հաստատումը, որից հետ այն փակվել է, իսկ 20-րդ դարի 70-ական թվականներին վրացական իշպանությունների կողմից այն դարձել է ազգագրական թանգարանի։ 1989 թվականին հայության կողմից այստեղ կազմակերպել է 1915 թվականի հայոց ցեղասպանության հիշատակի արարողություն, որը վերածվեց հայ-վրացական կրոնական կոնֆլիկտի։ Երկար բանավեճերի արդյունքում այն մնաց երկու ժողովուրդների համար որպես սրբավայր ։ Առ այսօր չի վերադարձվել Վիրահայոց թեմին։
Ճարատարապետություն
Ս․ Նշանը կառուցվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի նմանությամբ։ Այն սրբատաշ քարով, արտաքուստ ուղղանկյուն հատակագծով եռանավ կառույց է, վեղարը՝ սրածայր։ Վեցանիստ թմբուկը ներքուստ պահում է երկու զույգ սյուների թաղակապ կամարները։ Արևմուտքից կից է զանգակատունը։ Ունի երեք մուտք՝ հարավից, արևմուտքից և հյուսիսից։
Քահանաներ
1864 թվականի հաստատվել են եկեղեցու հոգևորականները՝ Հովհաննես ավագ քահանա Առվանյանցը, Աբրահամ քահանա Ղազազյանցը, Երեմիա քահանա Տեր-Անտոնյանցը։ Հետագայում հիշատակվում է Հովհաննես ավագ քահանա Տեր-Մարգարյանցը։ 1879 թվականին բարերար Վարդան Վարդանյանցի առաջարկությամբ  Ամենայն հայոց Գևորգ Դ կաթողիկոսը եկեղեցու քահանա է ձեռնադրում Տիգրան սարկավագ Սիսակյանցին։1896 թվականին հայերը խնդրանքով դիմում են Ախալցխայի հոգևոր կառավարությանը քահանա ձեռնադրել Մինաս Ազնավուրյանցին։ 1904 թվականին եկեղեցու քահանաներ հիշատակվում են Մինաս Ազնավուրյանցը  և Գևորգ Սիսակյանցը։ 1924 թվականին եկեղեցին ուներ 350 ծուխ։
Օլդվիչ թատրոն
Օլդվիչ թատրոն (Aldwych Theatre), արևմտյան թատրոն, գտնվում է Լոնդոնի Վեստմինստեր քաղաքի Օլդվիչ փողոցում: Ունի 1176 տեղ, 3 հարկ: Թատրոնի շենքը ընդգրկված է Անգլիայի հատուկ պահպանվող ճարտարապետական կառույցների շարքում:
Թատրոնի պատմություն
Թատրոնը կառուցվել է XX դարի սկզբին Օլդվիչ փողոցի վերակառուցման ժամանակ, Վալֆորդ թատրոնի հետ որպես առանձին անսամբլ, որը հիմա հայտնի է Նովելո թատրոն անունով:
Շենքը նախագծված է եղել ճարտարապետ Վ. Դ. Սպրագի կողմից՝ Էդվարդյան դարաշրջանի բարրոկկո ոճով: Թատրոնի շինարարությունը ֆինանսավորել են դերասան և թատրոնի պրոդյուսեր Սեյմուր Հիքսը և ամերիկացի իմպրեսարիո Չարլզ Ֆրոմանը:
Թատրոնի բացումը տեղի է ունեցել 1905 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ «Զանգակածաղիկը հեքիաթների աշխարհում» (Bluebell in Fairyland) պիեսով: 1906 թվականի ընթացքում բեմում էր «The Beauty of Bath» ներկայացումը, որին 1907 թվականին փոխարինեց «The Gay Gordons» երաժշտական կատակերգությունը: 1923-1933 թվականներին հաջողությամբ ցուցադրվեցին սյուժեով հասարակ, բայց գերազանց խաղացած և անգլիական ավանդական հումորային ներկայացումներ, որոնք ստացան «Օլդվիչի ֆարսեր» անվանումը :
1949 թվականին այս թատրոնում Լոուրենս Օլիվիեն իրականացրեց Թենեսի Ուիլյամսի ««Երազանք» Տրամվայ» պիեսի առաջին բեմադրությունը Միացյալ Թագավորությունում: Գլխավոր դերը կատարում էր նրա կինը՝ Վիվիեն Լին: 1951 թվականին հաջողությամբ անցավ նաև Ա. Չեխովի «Երեք քույր» պիեսի բեմադրությունը:
1960 թվականին շեքսպիրյան թագավորական ընկերությունը, որը գտնվում է Ստրատֆորդ ըփոն Էյվոնում, Օլդվիչի թատրոնը մոտակա երեք տարիներին դարձրեց իր մշտական հարթակը: Սակայն այս համագործակցությունը շատ ավելի երկար տևեց մինչև 1982 թվականը: 1966 թվականի այստեղ ցուցադրվեց յուրահատուկ բեմադրություն Վիետնամի պատերազմի մասին, որի ընթացքում դերասանները ազատ շփվում էին հանդիսատեսի հետ, ամեն պահի ստեղծելով նոր, չկրկնվող մթնոլորտ: Ներկայացումը չեղարկվեց քննադատությունների պատճառով : 1982 թվականին թատրոնը վաճառվեց Նիդերլանդեր կազմակերպությանը (Nederlander Organization): գործարքի գումարը կազմել է ավելի քան 2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ : Վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում թատրոնում ցուցադրվել են դրամատիկական պիեսներ և գեղաարվեստական տարբեր ուղղությունների երաժշտական ներկայացումներ. «Տեսուչի այցելությունը» (1993-1995թթ.), «Հնդկական սևաներկ» (1995-1996 թթ.), «Փառք» (2002-2006 թթ.), «Կեղտոտ պարեր» (2006-2011թթ.), «Ցիլինդր» (2012-2013 թթ), Սթիվեն Ուորդ (2013 թ) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի թատրոններ
Վարանդայի հովիտ
Վարանդայի հովիտ, Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում տարածք, որը տեղակայված է Քիրսի և նրա Մրխաթուն և Խաչմաչ լեռնաճյուղերի միջև։ Հյուսիսում սահմանակից է Կարկառի, հարավ-արևելքից Ամարասի հովիտներին, հարավ-արևմուտքից Տողաձորին։ Հովտի միջով հոսում է Վարանդա գետը։ Այս հովտում արձանագրվել են շատ պատմաճարտարապետական կոթողներ, և դա հիմք է հանդիսացել հետագա ուսումնասիրությունների համար ։
Բնակավայրեր
Բնակավայրերը հիմնականում տեղաբաշխված են այնտեղ, որտեղ կան կենսագործունեություն ծավալելու նախապայմաններ, օրինակ՝ հողագործությամբ կամ այգեգործությամբ զբաղվելու անհրաժեշտ ռելիեֆ, կլիմա և այլն։ Այս շրջանում ամենամեծ ու հայտնի գյուղը Ավետարանոցն է։ Այն դեռևս 5-րդ դարից հիշատակվող գյուղ է, ուշ միջնադարում եղել է Վարանդայի մելիքության վարչական կենտրոնը։ Նրանից դեպի Շուշի Սղնախն է՝ Արցախի նշանավոր զորանոցը։ Հարավային եզրին Կարմիր գյուղն է, որը հաճախ կոչվում է նաև Դռնավազ, նրանից հարավ՝ Շոշկավանքի հարևանությամբ՝ Խաչմանը։
Լեռների գագաթամերձ լանջերին փռված են Սարուշենն ու Սխտորաշենը՝ Բիլիբիլաք և Փիրումաշեն ավերակ բնակատեղիներով հանդերձ։ Ավետարանոցից ներքև Մադաթշենն է՝ 19-րդ դարի ռուսական բանակի հայ զորավար Վալերի Մադաթովի հայրենի գյուղը, նրա կողքին Թուխնակալ գյուղատեղին է, ապա Ներքին և Վերին Սզնեք գյուղերը։ Ներքևում՝ բլրի գագաթին են գտնվում Սարգսաշենն ու Ղարաբուլաղը։ Անտառի մեջ, Ղևոնդաց անապատի հարավարևմտյան կողմում Մոշխմհատ, Զարդարաշեն գյուղերն են, Մրխթաունի արևելյան թևում Շեխերն է, իսկ ձորում, անմիջապես Վարանդայի ափերին՝ Կարմիր Շուկան, Վերին Թաղավարդը, ներքին Թաղավարդը՝ հայտնի վաղ հայկական շրջանի դամբարանադաշտերով, միջնադարյան եկեղեցիներով, վանքերով, բերդ-ամրոցներով։ Թաղավարդ, Զարդարաշեն, Շեխեր, Սարգսաշեն, Սխտորաշեն և Կարմիր շուկա բնակավայրերը գտնվում են Մարտունու շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովիտներ Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր
Քիմբերլի Ստյուարտ
Քիբերլի Ալան Ստյուարտ (Kimberly Alana Stewart, ), ամերիկացի դերասանուհի, հեռուստատեսության պրոդյուսեր, ֆոտոմոդել և դիզայներ։
Վաղ տարիներ
Քիմբերլի Ալանա Ստյուարտը ծնվել է 1979 թվականի օգոստոսի 20-ին Հոլմբի Հիլսում (Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)՝ երաժիշտ Ռոդ Ստյուարտի և նրա առաջին կնոջ՝ դերասանուհի և մոդել Ալանա Ստյուարտի ընտանիքում․ նրանք բաժանվել են 1948 թվականին։ Քիմբերլին ունի կրտսեր եղբայր՝ Շոն Ռեդերիկ Ստյուարտը, և 7 խորթ եղբայր և քույր։
Կարիերա
Ավելի ուշ սկսել է նաև դերասանուհու, պրոդյուսերի և ֆոտոմոդելի կարիերան։ 2006 թվականին Ստյուարտը դարձել է ջինսի Blend ապրանքանիշի դեմքը։ Միևնույն ժամանակ թողարկել է նորաձև հագուստի սեփական գիծը և մշակել է կոշիկի գիծը։ Բրիտանակա FHM ամսագրի հարցման համաձայն՝ 2007 թվականին Քիմբերլին համարվել է աշխարհի ամենահետաքրքիր չամուսնացած կանանցից մեկը․ քվեարկողները գնահատել են թեկնածուներին ըստ հարստության և արտաքին տեսքի։
Անձնական կյանք
Նկատվել է ուելսցի դերասան Ռիս Իֆանի ընկերակցությամբ ։
2011 թվականի ապրիլին հայտնի է դարձել, որ Քիմբերլին հղի է դերասան Բենիսիո դել Տորոյից, չնայած նրանք գրեթե հարաբերություններ չունեին> ։ Նրանց դուստրը՝ Դելայլա Ստյուարտ դել Տորոն ծնվել է 2011 թվականի օգոստոսի 21-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիզայներներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Սատուրնի արբանյակներ
Սատուրնի արբանյակներ, Սատուրն մոլորակի բնական արբանյակներ։ Այսօրվա դրությամբ հայտնի են Սատուրնի 62 արբանյակ հաստատված ուղեծրերով, որոնցից 53-ը ունեն սեփական անուններ։ Արբանյակների մեծ մասը կազմված է լեռնային ապարներից և սառույցից։ Սատուրնի 23 արբանյակները կանոնավոր են, իսկ 38-ը՝ անկանոն։ Անկանոն արբանյակները բաժանվում են իրենց ուղեծրերի հատկությունների համաձայն՝ ինուիտյան, նորվեգական և գալիական խմբերի։
Ամենամեծ արբանյակը՝ Տիտանը, որի տրամագիծը կազմում է 5 100 կմ, Արեգակնային համակարգի մեծությամբ երկրորդ արբանյակն է Գանիմեդից հետո։ Տիտանը միակ արբանյակն է, որը ունի շատ խիտ մթնոլորտ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Սատուրնի արբանյակներ Կատեգորիա:Սատուրն
Դադալու (ավերակ)
Դադալու, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջեյմս Բրեդդոկ
Ջեյմս Ուոլտեր Բրեդդոկ (James Walter Braddock, ), իռլանդական ծագումով ամերիկացի բռնցքամարտիկ, ով 1935-37 թթ. հանդիսացել է աշխարհի չեմպիոնը՝ ծանրքաշային կարգում։
Նա հայտնի է կարիերայի անկմամբ (աջ ձեռքի վնասվածքներ, մի շարք պարտություններ, 1929 թ. սկսված տնտեսական Մեծ Ճգնաժամի ժամանակ ընտանիքի ծախսերը հոգալու համար ընդհուպ մինչև նավամատույցում բեռնակիր աշխատելը) և զարմանահրաշ վերադարձով ու աշխարհի չեմպիոնի կոչման նվաճմամբ, որի համար ստացել է «Մոխրոտիկ» (Cinderella Man) մականունը։
Նրա բնութագրիչ գծերից էին աջ ձեռքի հուժկու հարվածները և «գրանիտե» կզակը։
Հանդես էր գալիս Ջեյմս Ջ. Բրեդդոկ անվամբ (հավանաբար հետևելով նախկին չեմպիոններ Ջեյմս. Ջ. Կորբետի և Ջեյմս Ջ. Ջեֆրիսի անուններին)։
Վաղ տարիները
Բրեդդոկը ծնվել է Նյու Յորքի «Դժոխքի Խոհանոց» (Hell's Kitchen) հատվածում՝ Արևմտյան 51-րդ փողոցում, որը բավականին մոտ է Մեդիսոն Սքվեր Գարդենին (Madison Square Garden), որտեղ նա հետագայում հայտնի էր դառնալու։
Երիտասարդ տարիքում Բրեդդոկը ցանկացել է խաղալ Նոտր-Դամի Համալսարանի (University of Notre Dame) ամերիկյան ֆուտբոլի (en:American football - ձևափոխված ռեգբի) լեգենդար մարզիչ Կնուտ Ռոքնիի (Knute Rockne) թիմում, բայց իր իսկ խոստովանությամբ՝ ավելի շատ մկաններ ուներ, քան ուղեղ։
Կարիերայի սկիզբը և անկումը
21 տարեկանում Բրեդդոկը արդեն պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ էր թեթև ծանրքաշային կարգում։ Երեք տարի անց նրա ցուցանիշներն էին՝ 44-2-2, ընդ որում 21-ը՝ նոկաուտ։
1928 թ. նա հաղթանակ տարավ՝ նոկաուտի ենթարկելով բարձր վարկանիշ ունեցող Թաֆի Գրիֆիտսին (Tuffy Griffiths)։ Հաջորդ տարի նա հնարավորություն վաստակեց պայքարելու չեմպիոնի կոչման համար, բայց 15 ռաունդի արդյունքում չնչին տարբերությամբ պարտվեց Թոմի Լուգրանին (Tommy Loughran)։
Բրեդդոկը ծանր տարավ այդ պարտությունը թե հոգեբանական և թե առողջական (նրա աջ ձեռքը մի քանի տեղ ճաքեր էր տվել) առումներով։
Նրա վարկանիշը հաջորդ 33 մենամարտերի արդյունքում ընկավ մինչև 11-20-2։ Հաշվի առնելով ընտանիքի ծանր վիճակը 1929 թ. սկսված տնտեսական Մեծ ճգնաժամի ժամանակ՝ նա դադարեցրեց բռնցքամարտիկի իր կարիերան և սկսեց աշխատել նավամատույցում իբրև բեռնակիր (այդ ժամանակ աջ ձեռքի վնասվածության պատճառով նա սկսեց ավելի շատ օգտագործել ձախ ձեռքը, ինչի արդյունքում այն աջ ձեռքից ավելի ուժեղ դարձավ)։
Վերադարձը և չեմպիոնի կոչման նվաճումը
1934 թ. Բրեդդոկը մենամարտի հնարավորություն ստացավ Ջոն Գրիֆինի (John Griffin) հետ։ Չնայած Բրեդդոկը նախատեսվում էր ընդամենը իբրև աստիճան՝ Գրիֆինի բարձրացող կարիերայի համար, նա նոկաուտի ենթարկեց Գրիֆինին արդեն երրորդ ռաունդում։ Այնուհետև Բրեդդոկը հաղթեց աշխարհի ապագա թեթև ծանրքաշային չեմպիոն Ջոն Լյուիսին (John Henry Lewis), իսկ ծանրքաշային կարգում չեմպիոնի ևս մեկ բարձր վարկանիշ ունեցող հավակնորդի՝ Արտ Լասկիին (Art Lasky) հաղթելուց հետո նա չեմպիոնի կոչման համար մարտի իրավունք ստացավ ծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն Մաքս Բայերի (Max Baer) հետ։ Բրեդդոկը հատուկ ընտրվել էր Բայերի թիմի կողմից՝ իբրև թույլ հակառակորդ (թե ուժի և թե տարիքի [30 տարեկան՝ ընդդեմ Բայերի 26-ի] չափանիշներով)։
Հետաքրքիր փաստեր
<ul> <li>2001 թ. Բրեդդոկը ներառվել է Բռնցքամարտի Միջազգային Պանթեոնի մեջ։</li> <li>2005 թ. «Մոխրոտիկը» (Cinderella Man) ֆիլմը պատմում է Բրեդդոկի անկման, պայքարի ու հաղթանակի մասին։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Ռոն Հովարդը (Ron Howard), Բրեդդոկի դերում՝ Ռասըլ Կրոուն (Russell Crowe)։ Հարևանուհիներից մեկի դերում հանդես է գալիս Բրեդդոկի թոռնուհի Ռոզմարի Դեվիտը (Rosemarie DeWitt)։</li> </ul>
Կատեգորիա:Ամերիկացի բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Վյաչեսլավ Մկրտիչև
Վյաչեսլավ Մկրտիչև (Вячеслав Андроникович Мкртычев, ծն., Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ), խորհրդային հունահռոմեական ոճի ըմբիշ, մարզիչ, ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն (1972, 1978), Եվրոպայի առաջնության կրկնակի մեդալակիր (1979, 1980), ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1972), ՌԴ ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր գործիչ (2001) , Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ։ Պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով (2006) և «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանով (2010) ։
Կենսագրություն
Վյաչեսլավ Մկրտիչևը ծնվել է 1952 թվականի փետրվարի 22-ին Բաքվում՝ հայկական ընտանիքում։ Հունահռոմեական ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 14 տարեկանից՝ Էդուարդ Կասպարովի և Ալեքսանդր Կոլմանովսկու ղեկավորությամբ։ 1972 և 1978 թվականներին դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն։ 1979 թվականին հասել է մինչև Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է գործող չեմպիոն Ֆերենց Կոչիշին (Հունգարիա)։ 1979 թվականի աշխարհի առաջնությունում Վյաչեսլավ Մկրտիչևը հունգարացի ըմբիշին հաղթում էր 9։2 հաշվով, սակայն նրա միավորներից դատավորների կողմից հանվեց «պասիվության» պատճառով։ Դրանից հետո Կոչիշն անցավ եզրափակիչ և նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։ ԽՍՀՄ հավաքականի մազիչ Գենադի Սապունովը դա մեկնաբանեց որպես խորհրդային ըմբիշների նկատմամբ դատավորների ընդունած որոշումների անարդարության վառ օրինակ ։
1980 թվականին Վյաչեսլավ Մկրտիչևը դարձավ Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1981 թվականին ավարտեց իր մարզական կարիերան։ Հետագայում զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ, եղել է «Մարզական պատրաստության կենտրոնի» ավագ մարզիչը։ Ներկայումս Ռուսաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի հավաքականի պետական մարզիչ ։
Ընտանիք
2010 թվականից ամուսնացած է օպերային հայտնի երգչուհի Մարիա Գուլեգինայի հետ ։
Արտաքին հղումներ և աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Ալեքսանդրովկա (քաղաքատիպ ավան, Մարյինսկի շրջան)
Ալեքսանդրովկա (Олександрівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կրեմենայա։ Հիմնադրվել է 1830-ական թվականներին։
2011 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 068 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Լենկա (գետ)
Լենկա (Ленка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիչեգդա գետի աջ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 66 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկ Պեչորսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պատյանով մարդը (քանդակ, Տագանրոգ)
«Պատյանով մարդը» («Человек в футляре»), քանդակագործական կոմպոզիցիա ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որը ստեղծել է հայազգի քանդակագործ Դավիթ Բեգալովը Անտոն Չեխովի համանուն պատմվածքի հիման վրա։
Նկարագրություն
Քանդակագործական կոմպոզիցիան պատկերում է գրողի համանուն պատմվածքը և նրա խեղճ, ոչ այն է անձրևից ու քամուց, ոչ այն է սեփական տանջանքներից ու վախից թաքնվել փորձող ուսուցիչ Բելիկովին ։ Քանդակը տեղադրվել է Տագանրոգի արական դասական գիմնազիայի ձախ թևի ճակատի առջև։ Այդ գիմնազիայում է սովորել Անտոն Չեխովը և աշխատել է Բելիկովի` «պատյանով մարդու» նախատիպերից մեկը։
Բելիկովի ստույգ նախատիպը հայտնի չէ։ Որոշ ժամանակակիցներ (այդ թվում ազգագրագետ, գրող Վլադիմիր Բոգորազը և գրող, թատերական քննադատ, Անտոն Չեխովի կրտսեր եղբայր ու նրա կենսագիր Միխայիլ Չեխովը) կարծում էին, որ «պատյանով մարդու» նախատիպը հին հունարենի ուսուցիչ, Տագանրոգի գիմնազիայի տեսուչ Ալեքսանդր Դյակոնովն էր, ուրիշներն էլ նկարագրում էին Դյականովի բնավորության այնպիսի գծեր, որոնք հերքում էին առաջինների տեսակետը։ Այսպես, պատմաբան, մանկավարժ Պավել Ֆիլևսկին նշել է Դյականովի առատաձեռնությունը և գրել. «Ես էլ պնդում եմ, որ «պատյանով մարդու» և Ա. Դյակոնովի միջև ոչ մի ընդհանրություն չկա, և Ա. Պ. Չեխովի այս ստեղծագործությունում տեղական որևէ կոլորիտ հնարավոր չէ գտնել» ։
Քանդակը պատրաստելու և նրա տեղադրելու համար քաղաքային բյուջեի ծախսերը կազմել են 723802 ռուբլի ։ Հուշարձանը քաղաքի սեփականությունն է։
Ստեղծման պատմություն
Չեխովի հոբելյանի նախօրեին քաղաքային վարչակազմն անցկացրեց տվյալ քանդակը ստեղծելու մրցույթ, որտեղ հաղթեց Դավիթ Բեգալովը ։ Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվեց 2010 թվականի հունվարի 27-ին, Անտոն Չեխովի 150-ամյակին նվիրված միջոցառումների ընթացքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Տագանրոգի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գրական հերոսների արձաններ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Անտոն Չեխով
(529) Պրեզիոզա
(529) Պրեզիոզա (Preziosa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1904 թվականի մարտի 20-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,018449 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7238 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3131 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1915,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187944 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,03° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1904 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (88701-88800)
Աստերոիդների ցանկ (88601-88700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (88801-88900)
Գեորգի Լիանոսյան
Կենսագրություն
Գևորգ Ստեփանի Լիանոսյանը Լիանոսյանների տոհմի ներկայացուցիչներից է, ընտանեկան գործի հիմնադիր Ստեփան Մարտինի Լիանոսյանի որդին։ Հոր մահից հետո 1894 թվականին նա սկսում է տնօրինել ընտանեկան խավիարի ու նավթի գործի մի մասը իր հորեղբայր Գևորգ Մարտինի Լիանոսյանի հետ։
1900 թվականին Գևորգը մահանում է՝ թողնելով ողջ գործը հորեղբորն ու նրա որդիներին ։
Վահան Շիրխանյան
Վահան Գրիգորի Շիրխանյան, հայ քաղաքական, ռազմական և պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Վահան Շիրխանյանը ավարտել է Թուրքմենստանի պետական համալսարանը և ստացել է աշխարհագրագետ-տնտեսագետի որակավորում։ Հետագայում աշխատել է Բյուրականի աստղադիտարանի հատուկ կոնստրուկտորական տեխնոլոգիայի բյուրոյի փոխտնօրեն։ Շիրխանյանը եղել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր («Հայոց Համազգային Շարժում» խմբակցության կազմում), հետագայում նշանակվել է պաշտպանության փոխնախարար։ 1999 - 2000 թվականներին եղել է Հայաստանի Արտադրական ենթակառուցվածքները համակարգող նախարար։ 2008 թվականի մարտի 21-ին անդամակցել է Սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան կուսակցությանը (ԽՍՀՄ տարիներին եղել է կոմունիստ) ։ Սակայն 2015 թվականին հայտարարել է, որ դուրս է եկել ՍԴՀԿ կազմից ։
2015 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ձերբակալվել է, իսկ դեկտեմբերի 21-ին կալանավորվել է։ Վահան Շիրխանյանի ձերբակալությունը կատարվել է Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից Արթուր Վարդանյանի գլխավորած «զինված հանցախմբի» վնասազերծման գործի շրջանակում։ 2016 թվականի փետրվարի 15-ին Շիրխանյանի կինը՝ Բուրաստան Շիրխանյանը, վրաերթի է ենթարկվում և ծանր վիճակում տեղափոխվում է բուժհիմնարկ ։ 2016 թվականի հուլիսի 14-ին հանկարծամահ է լինում Շիրխանյանի փաստաբան Տիգրան Տեր-Եսայանը ։ Շիրխանյանի փաստաբան Հայկ Ալումյանը Շիրխանյանի հանդեպ անօրինական գործողությունների դեմ գանգատ բողոք է ներկայացրել ՄԻԵԴ ։
2018 թվականի հունիսի 25-ին Վահան Շիրխանյանը ազատ արձակվեց դատարանի դահլիճից ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ
Անդրհորդանանի հուշագիր
Նախորդ իրադարձություններ
Երուսաղեմում բրիտանական վարչակազմի իշխանությունը տարածվում էր միայն Հորդանան գետից արևմուտք ընկած տարածքի վրա։ Հորդանանից արևելք գտնվող տարածքը կառավարվում էր Մաանում բրիտանական ներկայացուցիչ կապիտան Ալեք Քըրքբրայդի կողմից։ 1920 թվականի հուլիսին Սիրիայից Ֆեյսալ բեն Հուսեյնի վտարումից հետո Բրիտանիան քայլեր ձեռնարկեց պատերազմի ժամանակ սըր Հենրի Մաքմահոնի տված խոստումները կատարելու համար՝ Մեքքայի շերիֆ Հուսեյն բին Ալիի հետ նամակագրությամբ։ 1921 թվականի մարտին Ուինսթոն Չերչիլը, ով ստանձնել էր գաղութների պետքարտուղարի պաշտոնը, 1921 թվականի մարտին Կահիրեում գաղտնի ժողով գումարեց՝ որոշելու Մերձավոր Արևելքում բրիտանական մանդատների քաղաքական ապագան։ Այս հանդիպման ժամանակ որոշվեց Հուսեյնի որդիներից մեկին՝ Ֆեյսալին, դարձնել Իրաքի թագավոր, իսկ մյուս որդուն՝ Աբդուլլային, կառավարել դեռևս գոյություն չունեցող Անդրհորդանան պետության (այն պաշտոնապես անջատվել է Պաղեստինից 1923 թվականին)։ Հաշիմյան կառավարիչներին տնօրինության տալով բրիտանական բոլոր մանդատային տարածքները, բացառությամբ Պաղեստինի, Չերչիլը կարող էր պնդել, որ կատարել է պատերազմի ժամանակ Մակմահոնի կողմից Մեծ Բրիտանիայի անունից տրված բոլոր խոստումները։. Անդրհորդանանի հուշագիրը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի վերոնշյալ գործողությունների օրինական շարունակությունը։
Բովանդակություն
Պաղեստինյան մանդատի 25-րդ հոդվածը թույլ էր տալիս բացառել Անդրհորդանանը վերջինիս որոշ դրույթներից։ 1922 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Լորդ Բալֆուրը, որը ներկայացնում էր Մեծ Բրիտանիան Ազգերի լիգայում, հիշեցրեց Լիգայի խորհրդին 25-րդ հոդվածը։ Այնուհետև նա տեղեկացրեց խորհրդին այս հոդվածը կիրառելու բրիտանական կառավարության մտադրության մասին և հաստատման հուշագիր ներկայացրեց ։
Հուշագրի տեքստը սկսվեց մեջբերելով Պաղեստինի մանդատի 25-րդ հոդվածը։ Այնուհետև այն շարունակվում է. «…ենթարկվելով սույն հոդվածի դրույթներին, Նորին Մեծության կառավարությունն առաջարկում է Խորհրդին ընդունել հետևյալ բանաձևը. Պաղեստինի մանդատի հետևյալ դրույթները չպետք է տարածվեն Անդրհորդանանի տարածքի վրա …»: Այնուհետև թվարկվեցին 4-րդ, 6-րդ, 13-րդ, 14-րդ, 22-րդ, 23-րդ հոդվածները, ինչպես նաև ներածության և 2-րդ, 7-րդ և 11-րդ հոդվածների որոշ մասեր, ներառյալ հրեական պետության ստեղծմանը վերաբերող մանդատի հոդվածները ։ Ազգերի լիգայի խորհուրդը հաստատեց հուշագիրը ։
Այդ ժամանակից ի վեր բրիտանական իշխանությունները ներկայացրել են կառավարման երկու տարբեր ռեժիմներ՝ մեկը Պաղեստինի, երկրորդը՝ Անդրհորդանանի համար ։ Ֆորմալ առումով այս տարածքները կառավարվում էին մեկ մանդատով, սակայն գործնականում պաշտոնական փաստաթղթերի մեծ մասը կազմվում էր այնպես, կարծես դրանք երկու առանձին մանդատներ լինեին։ 1923 թվականի մայիսին Անդրհորդանանը ստացավ ներքին ինքնակառավարում, որտեղ Աբդուլլահ բեն Հուսեյնն էր ինքնակառավարման ղեկավարը, իսկ բրիտանական վարչակազմի ներկայացուցիչը՝ Հարրի Սենտ Ջոն Ֆիլբին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պաղեստինի պատմություն Կատեգորիա:Մանդատային Պաղեստին Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Քրիս Բաուեր
Մարկ Քրիստափոր «Քրիս» Բաուեր (Mark Christopher «Chris» Bauer, ), ամերիկացի հեռուստատեսության և ֆիլմերի դերասան, հայտնի է դարձել Իրական արյուն» դրամատիկական հեռուստասերիալում իր Էնդի Բելֆլյորա դերով։
Կենսագրություն
Քրիստափոր Բաուերը ծնվել է Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում։ Սովորել է Miramonte High School դպրոցում։ Մասնակցել է Miramonte ֆուտբոլային առաջնությանը։ 1984 թվականին ավարտել է դպրոցը։ Հետո հաճախել է Սան Դիեգոյի համալսարան (University of San Diego): Սովորել է նաև Նյու Յորքի դրամատիկական արվեստի Ամերիկյան ակադեմիայում (American Academy of Dramatic Arts) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Կաորլե
Կաորլե  (Caorle), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 11 801 մարդ։ Խտությունը կազմում է 75 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 151 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30021։ Հեռախոսային կոդ՝ 0421։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Երևանյան քարայր
<mapframe latitude="40° 9'56.17"N" longitude=" 44°29'2.71"E" zoom="2" width="400" height="300" align="right" />
Երևանյան քարայրներ
Բնակլիմայական բարենպաստ պայմանների շնորհիվ` Հայկական լեռնաշխարհը եղել է մարդու բնակության և նրա ստեղծած մշակույթի հնագույն կենտրոններից։ Հայքի տարածքում հայտնաբերված մշակութային արժեքները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու մարդկության պատմության զարգացման ժամանակաշրջանը` սկսած հին քարեդարյան ժամանակներից (մոտ 1 մլն տարի առաջ)։ Մեր լեռնաշխարհից հայտնաբերվել են հին քարի դարի (պալեոլիթ) ստորին, միջին և վերին պալեոլիթի մշակութային շատ արժեքներ (Արտին լեռ, Արագած լեռ, Արզնի)։
Պատմություն
Հնագիտական պեղումները պարզել են, որ Հրազդանի միջին հոսանքների շրջանն ընդգրկող տարածությունները հարուստ են հին քարեդարյան մշակույթի բազմաթիվ հուշարձաններով։ 1960-70-ականներին նշանակալի հայտնագործումներ են արվել Հրազդանի մերձերևանյան շրջանում. հայտնաբերվել են տասնյակ քարանձավներ, որոնք բնակեցված են եղել մարդկության պատմության ամենավաղ շրջանից (վաղ հին քարի դար)։
հայտնի քարայրներ
Նշանավոր են Երևանի և Արզնիի բնակավայրերի միջև ընկած Հրազդանի կիրճի քարայր-բնակատեղիները, որոնք հայտնի են Երևան-1, Երևան-2, Զովունի, Լուսակերտ և այլ անուններով։
Երևան-1 քարայր
Հին քարեդարյան մշակույթի հարուստ հավաքածու է հայտնաբերվել Երևան-1 քարայրում (մուստերյան շրջան)։ Հայտնաբերվել են տարբեր գույների ու երանգների վանակատից, կայծքարից, բազալտից և հասպիսից պատրաստված բազմատեսակ աշխատանքային գործիքներ, որոնց թիվն անցնում է 2500-ից։ Քարայրը հեռու է եղել հումքի աղբյուրներից, իսկ հայտնաբերված նյութը (պատրաստի իրեր, ցլեպներ, թափոններ) վկայում է, որ կայանը նախնադարյան որսորդ-քարագործների <<արհեստանոց>> է եղել։ Կայանում հայտնաբերված հյուղակի կենտրոնում եղել է օջախ, որը 48000 տարվա է։ Քարայրում հայտնաբերվել են ռնգեղջյուրի, արջի, իշայծյամի, վայրի ցուլի ոսկորներ (դրանք ուսումնասիրել է կենդանաբան Սոնյա Մեժլումյանը)։
Հրազդանի կիրճի Ամո-1 քարայր
Հրազդանի կիրճի Ամո-1 քարայրում մարդու գործունեության հետքերը պատկանում են ուշ քարի դարի ժամանակաշրջանին։ Այն ուսումնասիրել է հնագետ Հ. Ազիզյանը։ Քարայրում հայտնաբերվել է մշակութային 4 շերտ, դրա հրապարակից հայտնաբերվել է աշելյան ժամանակաշրջանի բարձր տեխնիկայով պատրաստված և լավ պահպանված ձեռքի նշաձև օբսիդիանի (վանակատ) խոշոր հատիչ։ Կայանի վերին՝ պալեոլիթյան այս շերտն արգասավոր էր նաև այն առումով, որ քարե գործիքների հետ հայտնաբերվել է նաև քարայրի բնակչի համեմատաբար լավ պահպանված կմախքը։ Կմախքի ոսկորները պատված են եղել մանգանի սև գույնի ծառանման հետքերով, իսկ որոշ ոսկորներ քարացած են եղել։ Գանգը վերականգնել է պրոֆեսոր Ա. Ճաղարյանը։
Քարայրի աջ անկյունում` 1,1 մետր խորությունից սկսվում է մոտ 0,5 մետր հաստությամբ վաղ երկաթեդարյան շերտը, որը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի վերջերով։ Հայտնաբերվել է ճալաքարերից պատրաստված օջախ և ժամանակաշրջանին բնորոշ խեցեղեն։ Այսպիսով, Հրազդան գետի ափամերձ շրջաններն այն տարածքներն են, որտեղ սկիզբ է առել և հազարամյակներով շարունակվել մարդկության պատմությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևան
Անկախ (շաբաթաթերթ)
Անկախ, հասարակական֊քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսնում 2009 թվականից Երևանում։ Հիմնադիր֊խմբագիր՝ Վարդուհի Իշխանյան ։
Գործունեություն
Անդրադառնում է ՀՀ հասարակական֊քաղաքական, սոցիալ֊տնտեսական, կրթամշակութային բնագավառների կարևոր իրադարձություններին, տպագրում է նյութեր անվանի մարդկանց, հայ ժողովրդի պատմության և մշակութային անցյալի վերաբերյալ բժշկական հոդվածներ, հարցազրույցներ, էսսեներ, մարզային նյութեր և այլն։ Ունի էլեկտրոնային տարբերակ՝ հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Անովկա (գյուղ, Մարյինի շրջան)
Անովկա (Ганнівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Անովկա գյուղում բնակվում էր 205 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կոնա (Իտալիա)
Կոնա  (Cona), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 3253 մարդ։ Խտությունը կազմում է 51 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 64 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0426։
Կոմունան ունի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի։
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
(530) Տուրանդոտ
(530) Տուրանդոտ (Turandot), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1904 թվականի ապրիլի 11-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,184943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,484 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8859 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2076,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173401 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,56° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1904 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ապտակ (ամսագիր)
Ապտակ, երգիծական֊քաղաքական ամսագիր։ Հնչակյան կուսակցության պաշտոնական հանդեսը։ Լույս է տեսել 1894-1897 թվականներին Աթենքում, ապա՝ Լոնդոնում։ Խմբագիրներ՝ Ավետիս Նազարբեկ, Պետրոս Մարիմյան ։
Գործունեություն
Արծարծել է արևմտահայերի քաղաքական ազատագրության խնդիրները։ Դատապարտել է թուրքական կառավարության հայաջինջ քաղաքականությունը, քննադատել ազատագրական շարժումներին անտարբեր հայ հարուստներին ու կղերին։ Տպագրել է երգիծական բանաստեղծություններ, ֆելիետոններ, ծաղրանկարներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական թերթեր
Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան (Վաղարշապատ)
Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան, գտնվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում՝ Կոմիտասի անվան հրապարակամերձ պուրակում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1981 թվականին։ Ընդգրկված է Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
Տվյալներ
Հուշարձանի նյութը բազալտ է։ Քանդակագործը պատկերել է Մեսրոպ Մաշտոցին և նրա աշակերտ Կորյունին, նրանց առջև Հայոց այբուբենի տառերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Լևոն Թոքմաջյանի քանդակներ Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Պետեր Բրթվիզլ
Պետեր Բրթվիզլ (Peter Birtwhistle, ), բրիտանացի սիրողական աստղագետ։
Կենսագրություն
Mill Hill և Woolston աստղադիտարաններում լուսանկարչական թիթեղները ուսումնասիրելուց հետո 2002 թվականին նա հիմնում է մասնավոր աստղադիտարան՝ այն անվանելով Great Shefford, որպեսզի օգտվի CCD տեխնոլոգիայի ընձեռած հնարավորություններից։
Նրա պատվին է անվանակոչվել (65100) Բրթվիզլ աստերոիդը ։
Հայտնագործություններ
Փոքր մոլորակների կենտրոնը նրան վերագրում է 85 աստերոիդների հայտնագործությունները, որոնք արվել են 2003-ից 2010 թվականներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Շոն Ուեյանս
Շոն Բոբ Ուեյանս (Shawn Wayans, ), ամերիկացի դերասան, կինոկատակերգու, ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Շոն Ուեյանսը ծնվել է 1971 թվականի հունվարի 19-ին Նյու Յորքի (ԱՄՆ) բազմազավակ ընտանիքներից մեկում։ Նրա ծնողները՝ Էլվիրա և Հավել Ուեյանսները, ունեցել են 10 երեխա, որոնցից գրեթե բոլորը նույնպես դերասան են։
1989 թվականին Շոնն ավարտել է «Bayard Rustin High School» հումանիտար ինստիտուտը։ Ճանաչում ձեռք բերելով նա նկարահանվում է երիտասարդական կինոկատակերգություններում («Մի սպառնա արևմուտքի համակենտրոնացման ճամբարին», «Շատ սարսափելի ֆիլմ» «Շատ սարսափելի ֆիլմ-2», «Չարաճճի» և այլն)։ Դրանից հետո Ուեյանսն սկսում է զբաղվել ռեժիսորական գործունեությամբ։
Տվյալներ. հասակ- 1.87 մետր
Ունի 3 երեխա. երկու աղջիկ՝ Լայնան և Իլլիան, մեկ տղա՝ Մառլոն Ուեյանսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Ուշ անտիկ ժամանակաշրջան
Կատեգորիա:Պատմական ժամանակաշրջաններ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն
Ոսկե կիրճը
Սյուժե
Պատմվածքում իրադարձությունները կատարվում են մի կիրճում ։
Կիրճում ոչ մի ձայն չկար, բացի առվակի ձայնից և կիրճում տիրող մթնոլորտից։ Բիլ անունով մի մարդ խաթարում է կիրճի լռությունը։ Նա մի երգ շշնջալով առաջ է շարժվում կիրճով և հիանում է կիրճի գեղեցկությամբ։ Նա այստեղ էր եկել ոսկի որոնելու համար։ Սկսում է եռանդով առվի միջից հող հանել և լվանալ։ Երբ մի թաս լվանում է, մի շատ փոքր կտոր ոսկի է հանում։ Այդպես շարունակ մինչև երեսունհինգ ոսկե փայլ։ Երբ մութն ընկնում է, Բիլը խարույկ է վառում, նստում կողքին և սկսում ընթրել։ Առավոտյան Բիլը նորից է աշխատում և այնքան ինքնամոռաց, որ չի նկատում, թե ինչպես է մութն ընկնում և սթափվում է միայն այն ժամանակ, երբ էլ չի կարողանում տեսնել ոսկու փայլքը թասի մեջ։ Հետո նորից ընթրում է, ծխում ծխամորճ և հանելով կոշիկները պառկում վերմակի տակ։ Առավոտյան երբ վեր է կենում, որոշում է թարմացնել իր նախաճաշը և հենց այդ պահին իր ձեռքով կարթ է պատրաստում։ Նա որսում է տասը դյույմանոց մի կարմրախայտ։ Երեք այդպիսի կարմրախայտ ապահովում են նրա նախաճաշը։ Հետո նա սկսում է նորից ոսկի որոնել, բայց այս անգամ արդեն ավելի էր դժվարացել աշխատանքը, քանի որ այս անգամ նա պետք է բարձրանար բլուրը և թասով հողը իջեցներ առվի մոտ ու լվանար։ Հետո նա փորում էր դիվահար և շատ մեծ դժվարությամբ, բայց ի վերջո ոչ մի կտոր ոսկի չի հայտնաբերում։
Ու երբ մութն ընկնում է, Բիլը որոշում է քնել, սակայն նրան տանջում են իրեն սպառնացող վտանգի մասին մտքերը։ Հաջորդ օրը, երբ արևը դեռ նոր էր ծագել, նա արդեն նախաճաշել էր և բարձրանում էր ժայռն ի վեր։ Այդ առավոտ առաջին թասը երկու դոլարից ավելի շահույթ է բերում։ Նա մի տեղ է ընտրում և սկսում է այդտեղ փորել։ Բիլը շատ ջանասիրությամբ է աշխատում և երբ նա այնքան էր փորել, որ միայն իր գլուխն էր երևում, նրա գործիքը մի կոշտ բանի է դիպում և նա զննում է հողի հատակն ու տեսնում է, որ մի մեծ կտոր կվարց է։ Նա կվարցը մաքրում է և ստանում ոսկի։ Հետո նրան հանդիպում են ոսկու մեծ-մեծ կտորներ և մարդը ուրախությամբ դրանք հավաքում էր։ Եվ այդ կիրճը անվանում «Ոսկե կիրճ»։ Երբ հանկարծ նա զգում է, որ իր գլխավերևում ինչ որ մեկը կանգնած է, նա շատ է սարսափում։ Այդպես երկար չէր կարողանում շարժվել, որովհետև նրա ամբողջ մարմինը դողում էր և նա չգիտեր, թե ինչ աներ։ Որոշ ժամանակ նա այդպես քարացած մնալով մտորում էր, թե ինչ պետք է անի և ի վերջո նա որոշում է ձևացնել, թե չի նկատել այդ անտեսանելի թափառաշրջիկին, որը իրեն վտանգ է սպառնում և շարունակում է հետազոտել իր ոսկին։ Եվ հանկարծ այդ անծանոթը կրակում է մարդու ուսին։ Իսկ հետո Բիլը ընկնում է գետնին և անծանոթին թվում է, թե նա մեռած է։ Նա նստած ծխում էր երկար ժամանակ և երբ ցանկանում է գնալ դեպի Բիլը, Բիլն արդեն հասցնում է բռնել նրա ոտքը և կանգնեցնել նրան։ Հետո նրանք սկսում են կռվել։ Կռվի ընթացքում Բիլը անծանոթի ձեռքից խլում է զենքը և սպանում նրան՝ փրկելով իր իսկ կյանքը։ Հետո Բիլը նրան գցում է մի փոսի մեջ և թաղում։
Բիլն այս ամենից հետո չի մնում կիրճում ու թամբելով իր ձին հեռանում է կիրճից՝ մի երգ շշնջալով։ Նա խանգարել էր կիրճի անդորրը, փչացրել բնությունը և երբ նա գնում է, վերադառնում է կիրճի անդորրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Աշխատանք (եռօրյա թերթ)
Աշխատանք, եռօրյա թերթ։ Հունաստանի կոմունիստական կուսակցության հայկական բաժանմունքի հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1926֊1927 թվականներին Սալոնիկում։ Խմբագիրներ՝ Ստեփան Կուրտիկյան, Անտուան Միքայելյան, Պետրոս Ախիկյան ։
Գործունեություն
Ձգտել է հունահայ աշխատավորությանը համախմբել պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի գաղափարի շուրջ, ներկայացրել է Խորհրդային Հայաստանի հոգևոր և տնտեսական ձեռքբերումները։ Թերթին զուգնթաց լույս է ընծայվել «Աշխատանքի մոծակ» (խմորատիպ) երգիծական շաբաթաթերթը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական թերթեր
(531) Զերլինա
(531) Զերլինա (Zerlina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1904 թվականի ապրիլի 12-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,784638 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2328 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3365 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1697,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212105 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 33,99° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1904 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ավետիս Սուլթան Զադե
Ավետիս Սուլթան Զադե (, իրական ազգանունը՝ Միքայելյան, ), իրանական կոմունիստական կուսակցության շարժման գործիչ, տեսաբան և հրապարակախոս։
Կենսագրություն
Ավետիս Սուլթան Զադեն ՝ Ավետիս Միքայելյանը, ծնվել է 1889 թվականին Իրանի Արևելյան Ադրբեջան նահանգի Մարաղա քաղաքում, չքավոր հայ ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է հայրենի քաղաքում, ապա մեկնել Հայաստան և սովորել Երևանին կից սեմինարիայում։ Դպրոցն ավարտելուն պես միացել է կովկասյան հեղափոխական շարժմանը։ 1912 թվականից Ռուսական սոցիալ-դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցության անդամ է եղել։ 1919 թվականին, Հայդար Ամուօղլու պես, Կոմունիստական ինտերնացիոնալ կազմակերպության կողմից գործուղվել է Տաշքենդ, որտեղ աշխատել է Արևելքի միջազգային քարոզչության խորհրդում։ Մյուս համախոհների հետ միասին ուղարկվել է Գիլանական Հանրապետություն, որտեղ և դարձել է Իրանական կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը և դրա Կենտրոնական հանձնաժողովի անդամ։ Գլխավորել է կուսակցության ձախ թևը, որն անմիջապես պահանջում էր հողային բարեփոխումներ իրականացնել, և դեմ է հանդես եկել Կուչեկ-խանի հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Միաժամանակ, 1920-1923 թվականներին Իրանի Կոմունիստական ինտերնացիոնալ կազմակերպության անդամ է եղել։ 1925 թվականից «Տնտեսական կառուցում» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր և մինչև 1927 թվականը մասնակցել է խորհրդային բանկային համակարգի աշխատանքին։ Մի շարք ուսումնասիրությունների հեղինակ է։ 1935 թվականին բոլոր պաշտոններից հեռացվել է, գնդակահարվել է 1938 թվականին։ Որդին քանդակագործ Լեոնիդ Բեռլինն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարսիկ տնտեսագետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Պարսիկ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ
Քիմիական ճարտարագետ
Ճարտարագիտության ոլորտում քիմիական ինժեները քիմիական ճարտարագիտության գիտելիքներով օժտված մասնագետ է, ով հիմնականում աշխատում է քիմիական արդյունաբերության մեջ՝ հիմնական հումքը տարբեր ապրանքների վերածելու համար և զբաղվում է գործարանների և սարքավորումների նախագծմամբ և շահագործմամբ ։ Ընդհանուր առմամբ, քիմիական ինժեները կիրառում և օգտագործում է քիմիական ճարտարագիտության սկզբունքները դրա տարբեր գործնական կիրառություններում։ Դրանք հաճախ ներառում են՝
1. Արդյունաբերական քիմիական և հարակից գործընթացներում կայանների և մեքենաների նախագծում, արտադրություն և շահագործում («քիմիական գործընթացների ինժեներներ»)
2. Նոր կամ փոփոխված նյութերի մշակում ապրանքների համար՝ սկսած սննդամթերքից և խմիչքներից մինչև կոսմետիկա, մաքրող միջոցներ մինչև դեղագործական բաղադրիչներ, ի թիվս բազմաթիվ այլ ապրանքների («քիմիական արտադրանքի ինժեներներ»)։
3. Նոր տեխնոլոգիաների զարգացում, ինչպիսիք են՝ վառելիքային էլեմենտները, ջրածնային էներգետիկան և նանոտեխնոլոգիաները, ինչպես նաև աշխատել այնպիսի ոլորտներում, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բխում են քիմիական ճարտարագիտության, ինչպիսիք են նյութերի գիտությունը, պոլիմերային ճարտարագիտությունը և կենսաբժշկական ճարտարագիտությունը։ Սա կարող է ներառել երկրաֆիզիկական նախագծերի աշխատանք, ինչպիսիք են գետերը, քարերը և նշանները։
Պատմություն
Տերմինը տպագրվել է 1839 թվականին, թեև համատեքստից այն ենթադրում է քիմիական արդյունաբերության մեջ աշխատող մեքենաշինության գիտելիքներ ունեցող անձի ։ 1880 թվականին Ջորջ Դևիսը Chemical News-ին ուղղված նամակում գրել է. «Քիմիական ինժեները այն մարդն է, ով տիրապետում է քիմիական և մեխանիկական գիտելիքների, և ով այդ գիտելիքները կիրառում է քիմիական գործընթացների՝ արտադրական մասշտաբով օգտագործման համար»։ Նա առաջարկեց «Քիմիական ինժեներների ընկերություն» անվանումը, որն իրականում կազմավորվեց որպես Քիմիական արդյունաբերության ընկերություն։ 1882 թվականին ընկերության առաջին ընդհանուր ժողովում 300 անդամներից մոտ 15-ը նկարագրեցին իրենց որպես քիմիական ինժեներներ, սակայն ընկերության կողմից 1918 թվականին քիմիական ինժեներական խմբի ձևավորումը ներգրավեց մոտ 400 անդամի ։
1905 թվականին ԱՄՆ-ում հիմնվեց «Քիմիական ինժեներ» անվանումով հրատարակչությունը, իսկ 1908 թվականին ստեղծվեց Քիմիական ինժեներների ամերիկյան ինստիտուտը ։
1924 թվականին Քիմիական ինժեներների ինստիտուտը ընդունեց հետևյալ սահմանումը. «Քիմիական ինժեները արհեստավարժ մարդ է, որը փորձառու է գործարանի նախագծման, կառուցման և շահագործման մեջ և այն աշխատանքներում, որոնցում նյութը ենթարկվում է վիճակի և կազմի փոփոխության» ։
Ինչպես երևում է ավելի ուշ սահմանումից, մասնագիտությունը չի սահմանափակվում միայն քիմիական արդյունաբերությամբ, այլ ավելի ընդհանուր առմամբ՝ տեխնոլոգիական արդյունաբերությամբ կամ այլ իրավիճակներով, որտեղ պետք է կառավարվեն բարդ ֆիզիկական և/կամ քիմիական գործընթացները։
Մեծ Բրիտանիայի The Chemical Engineer ամսագիրը (սկսվել է 1956 թվականին) ունի կենսագրությունների շարք, որը հասանելի է առցանց՝ «Քիմիական ինժեներները, որոնք փոխեցին աշխարհը» վերնագրով ։
Ակնարկ
Պատմականորեն, քիմիական ինժեները հիմնականում զբաղվում է քիմիական գործընթացների ճարտարագիտությամբ, որն ընդհանուր առմամբ կարելի է բաժանել երկու փոխլրացնող ոլորտների` քիմիական ռեակցիաների ճարտարագիտություն և տարանջատման գործընթացներ։ Քիմիական ճարտարագիտության ժամանակակից սահմանումը, այնուամենայնիվ, ներառում է շատ ավելին, քան պարզապես գործընթացների ճարտարագիտությունը։ Քիմիական ինժեներներն այժմ զբաղվում են տարբեր տեսակի ապրանքների մշակմամբ և արտադրությամբ, ինչպիսիք են լայն սպառման ապրանքները և հատուկ քիմիական նյութերը։ Այս ապրանքները ներառում են բարձր արդյունավետության նյութեր, որոնք անհրաժեշտ են օդատիեզերական, ավտոմոբիլային, կենսաբժշկական, էլեկտրոնային, բնապահպանական և ռազմական կիրառությունների համար։ Օրինակները ներառում են ծայրահեղ ամուր մանրաթելեր, գործվածքներ, սոսինձներ և կոմպոզիտներ մեքենաների համար, կենսահամատեղելի նյութեր իմպլանտների և պրոթեզների համար, գելեր բժշկական կիրառման համար, դեղագործական արտադրանքներ և օպտիկաէլեկտրոնային սարքերի հատուկ դիէլեկտրական, օպտիկական կամ սպեկտրոսկոպիկ հատկություններով թաղանթներ։ Բացի այդ, քիմիական ճարտարագիտությունը հաճախ միահյուսվում է կենսաբանության և կենսաբժշկական ճարտարագիտության հետ։ Շատ քիմիական ինժեներներ աշխատում են կենսաբանական նախագծերի վրա, ինչպիսիք են բիոպոլիմերների (սպիտակուցների) ընկալումը և մարդու գենոմի քարտեզագրումը։
Աշխատաշուկա և աշխատավարձեր
Համաձայն Ամերիկյան Քիմիական Ինժեներների Ինստիտուտի 2015 թվականի աշխատավարձերի հետազոտության՝ քիմիական ինժեների միջին տարեկան աշխատավարձը կազմել է մոտավորապես 127,000 դոլար ։ Հարցումը կրկնվել է 2017 թվականին, և միջին տարեկան աշխատավարձը փոքր-ինչ նվազել է՝ հասնելով $124,000-ի։ Միջին աշխատավարձի նվազումը անսպասելի էր. Նվազմանը նպաստող գործոն կարող է լինել այն, որ 2017-ի հարցումն իրականացվել է այլ հետազոտական և վերլուծական ընկերության կողմից։ Միջին աշխատավարձը տատանվում էր 70,450 դոլարից երեք տարուց պակաս փորձ ունեցող քիմիական ինժեներների համար մինչև 156,000 ԱՄՆ դոլար՝ ավելի քան 40 տարի աշխատանքային փորձ ունեցողների համար ։