Մանկաբուժությունը_Հայաստանում
Մանկաբուժության զարգացման պատմությունը
Համաճարակաբանության, վիրուսաբանության և բժշկական մակաբուծաբանության, ինչպես նաև ԵՊՀ կենսաքիմիայի ամբիոնի հետ ուսումնասիրվել են վաղ մանկական տարիքի երեխաների արյան վարակման պատճառագիտության, ախտածնության, կլինիկական առանձնահատկությունների և բուժման հարցերը (Լ. Պողոսյան, Ա. Քրիստոսդուրյան, Մ. Օհանյան, Կ. Սարիբեկյան)։ Ամբիոնում է գործել նաև Հանրապետական մանկ, ալերգաբան. կենտրոնը (ղեկ.՝Վ. Ակունց)։ 1962 թվականին համամիութային բժշկական մամուլում Վ. Աստվածատրյանն առաջինն է նկարագրել հայերի համար տեղաճարակային՝ երեխաների պարբերական հիվանդությունը, շեշտվել է նրա ծագման հնարավոր ժառանգ, բնույթը։ 1983 թվականից սկսած՝ ամբիոնում մանրակրկիտ ուսումնասիրվել են երեխաների ՊՀ-ն։ Հետագայում՝ 1998 թվականին հիմնվել է պարբերական հիվանդության մանկական հանրապետական կենտրոնը (ՊՀ ՄՀԿ)՝ իր դիսպանսերով, որը 2003 թվականից գործում է «Արաբկիր» ԲՀ-ի Երեխաների և դեռահասների առողջության ինստիտում (ԵԴԱԻ)։ Կենտրոնում պետական պատվերի շրջանակներում մինչև 18 տարեկանը հսկվում և անվճար կոլխիցինաբուժում են ստանում շուրջ 2 հազար հիվանդ երեխաներ։ ՊՀ ՄՀԿ-ի գործունեության հիմն, նպատակը երեխաների ՊՀ-ի բարդությունների կանխարգելումն է։ Այդ առումով, 2003 թվականից իրականացվում է «Երեխաների ՊՀ-ի վաղ ախտորոշումը և բուժումը» ծրագիրը՝ «Հովարդ Կարագյոգյան» բժշկական հասարակական կազմակերպության հովանավորությամբ, որն ապահովում է հիվանդ երեխաների կոլխիցինա- բուժության շարունակականությունը՝ ՀՀ ԱՆ-ի, Բժշկական գենետիկայի կենտրոնի (ԲԳԿ) հետ համագործակցելով։ Ներկայումս ՊՀ ՄՀԿ կենտրոնի գիտագործևական աշխատանքները ղեկավարում է Գ. Ամարյանը։ 1997 թվականից, կապված միջազգային կոնսորցիումի կողմից ՊՀ-ի գենի հայտնաբերման հետ, ՊՀ ՄՀԿ-ն սերտ և արդյունավետ համագործակցում է ՀՀ բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնի հետ (ղեկավար՝ Թ. Սարգսյան) Ամբիոնը հրատարակել է Վ. Աստվածատրյանի «Երեխաների լեղուղիների բորբոքային հիվանդությունները» մենագրությունը (1971), «Մանկական հիվանդություններ» մանկաբուժության առաջին հայերեն դասագիրքը (1975), ծնողներին հասցեագրված «Առողջ մանուկ» (1979, 1982), «Կլինիկական մանկաբուժություն» (1987) գրքերը, «Բժշկական էթիկա» (համահեղափոխական՝ Ա. Հարությունյան, 1984), «Երեխաների պարբերական հիվանդությունը» (համահեղափոխական՝ Ե. Թորոսյան, 1989) մենագրությունները, Լ. Պողոսյանի «Մանկական հիվանդությունների պրոպեդևտիկա» (1997) դասագիրքը, «Շնչական համակարգի հիվանդությունների տարբերակիչ ախտորոշումը և բուժման սկզբունքները» (2004) գիրքը, ժամանակակից մանկաբուժության առավել արդիական խնդիրիներին նվիրված ծավալուն «Մանկաբուժական ձեռնարկը» (2005, խմբագրողներ՝ Վ. Աստվածատրյան, Ա. Բաբլոյան, Մ. Սարգսյան, Կ. Սարիբեկյան) և լույս է տեսել «Մանկական նեֆրոլոգիա» (ուսումնական, 2009) դասագիրքը (Ա. Սարգսյան, Ա. Ցիգին, է. Լոյման)։ 1990-ական թվականների վերջին Ա. Բաբլոյանի նախաձեռնությամբ մշակվել են մանկաբուժության և մանկական վերականգնողական բժշկագիտության արդի հայեցակարգերը, հաստատվել և կազմակերպվել է «Արաբկիր» ԲՀ-ի ԱրԲես վերականգնողական կենտրոնի և նրա մարզային մասնաճյուղերի բագմամասնագիտական խմբային աշխատանքը, որտեղ մեծ ավանդ ունեն Ա. Հակոբյանը, «Արաբկիր» ԲՀ-ի մանկաբույժներ Մ. Երիցյանը, Գ. Ջաքարյանը, Կ. Լուլեշյանը, Ի. Թովմասյանը, Ս. Սարգսյանը, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամի աշխատակից Ն. Ավետիսյանը։ «Արաբկիր» ԲՀ-ի, պետության, տարբեր դոնորական կազմակերպությունների համատեղ ջանքերով երեխաների զարգացման և վերականգնող, կենտրոններ են բացվել Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում, դասընթացներ են կազմակերպվել նաև մեծ թվով բուժաշխատողների և ծնողների համար, մշակվել են մշտադիտարկման համակարգչային ծրագրեր, կատարվել է հանրության իրազեկում։