cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մուրհակ
·       Որոշակի օրը. այս դեպքում մուրհակի վրա նշվում է վճարման կոնկրետ օրը: Մուրհակն օրդերային արժեթուղթ է, այսինքն` փոխանցվում և շրջանառվում է մուրհակով հավաստվող իրավունքների փոխանցումը մեկ անձից մյուսին։
Մուրհակները լինում են 2 տեսակ` հասարակ և փոխանցելի։
Հասարակ մուրհակը  պարտապանի ստորագրությամբ գրավոր պարտավորությունն է պարտատիրոջը` նշված ժամկետում վճարել վաճառողին որոշակի գումար։ Հասարակ մուրհակը կարող է փոխանցվել երրորդ անձին փոխանցագրի միջոցով։
Փոխանցելի  մուրհակը պարտատիրոջ գրավոր, անվերապահ հրամանն է  պարտապանին` սահմանված ժոմկետում վճարել մուրհակում սահմանված գումարն այն անձին, որի անունով դուրս է գրված մուրհակը։ Առանց պարտապանի ստորագրության մուրհակը հանդիսանում է  պարտատիրոջ հանձնարարականը  պարտապանին և կոչվում է տրատտա։ Փոխանցելի մուրհակում ի սկզբանե մասնակցում են 3 կողմեր` մուրհակը դուրս գրողը, վճարողը և այն անձը, ում օգտին դուրս է գրված մուրհակը, վերջինս կարող է մուրհակը մեկ այլ անձի փոխանցել փոխանցագրով։
Կատեգորիա:Իրավական փաստաթղթեր Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Կոշկինո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Կոշկինո (Кошкино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 198 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Վելիկիե Լեսովցի
Վելիկիե Լեսովցի (Великі Лісівці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1746 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Լեսովցի գյուղում բնակվում էր 432 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2534 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 170,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1746 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռումինիայի զարգացման Կենտրոնական տարածաշրջան
Զարգացման Կենտրոնական տարածաշրջան (Regiunea de dezvoltare Centru), Ռումինիայի զարգացման տարածաշրջաններից մեկը։ Զարգացման տարածաշրջանը Ռումինիայում վարչական միավորի դեր չի խաղում։ Ստեղծված է եղել 1998 թվականին Ռումինիայի Եվրամիություն ընդունելության պրոցեսում տեղական զարգացման ավելի լավ կոորդինացման համար։
Վարչական միավորներ
Զարգացման Կենտրոնական տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնում են Ռումինիայի հետևյալ ժուդեցները՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինիայի զարգացման տարածաշրջաններ
Դիտարկիչ
Զննիչը կամ բրաուզերը (անգլ. Web browser), ծրագրային ապահովում է, որը նախատեսված է վեբ-կայքեր դիտելու համար, այսինքն վեբ կայքերին դիմելու, դրանցից ստացված տեղեկատվությունը վերամշակելու, կայքը արտածելու և մի էջից մյուսն անցնելու համար։
Համաշխարհային ցանցի ստեղծման օրվանից ցանցային զննիչները անընդհատ կատարելագործվել են և ժամանակի ընթացքում ավելի ու ավելի է մեծանում դրանց կարևորությունն ու պահանջարկը։ Այժմյան ցանցային զննիչը վեբ-կայքի մշակման և արտածման համար նախատեսված ծրագրային համակարգ է, որն իրենից ներկայացնում է վեբ-կայքի և իր հաճախորդի միջև միջանկյալ օղակ, միջավայր։ Գրեթե բոլոր հայտնի ցանցային զննիչները տարածվում են անվճար այլ լրացնող ծրագրերի հետ միասին. Ինտերնետ Էքսփլորեր (Microsoft Windows-ի հետ միասին), Մոզիլլա Ֆայրֆոքս (անվճար, ազատ ծրագրային ապահովում), Սաֆարի (Mac ՕՀ-ի հետ կամ անվճար Windows-ի համար), Օպերա (անվճար սկսած 8.50 տարբերակից), Գուգլ Քրոմ (անվճար, ազատ ծրագրային ապահովում)։
2019 թվականի մարտի տվյալներով ավելի քան 4.3 մլն մարդ օգտագործում է զննիչ, որը մոտավորապես կազմում է աշխարհի բնակչության 55%-ը ։ Ամենատարածված զննիչներն են Գուգլ Քրոմ-ը, Մոզիլլա Ֆայրֆոքս-ը, Սաֆարի-ն,Ինտերնետ Էքսփլորեր-ը և Microsoft Edge-ը։
Տարածումը
մինի|400px|Ամենատարածված ցանցային զննիչը (հունվար [[2015)։
Նիցա դի Սիցիլիա
Նիցա դի Սիցիլիա (Nizza di Sicilia)` կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Դիտարկիչ
Տարածումը
{{Legend|blue|Internet Explorer}} {{Legend|orange|Mozilla Firefox}} {{Legend|#00ff00|Google Chrome}} {{Legend|red|Opera}}]] Աշխարհում շատ ցանցային զննիչներ գոյություն ունեն, սակայն ավելի հայտնի են վերևում նշված հինգ զննիչները։ Այդ զննիչները միշտ գտնվել և գտնվում են մրցակցության մեջ ու տարբեր երկրներում ձգտում են գրավել ցանցային զննիչների շուկան։ Հետևաբար տարբեր երկրներում այս ցանցային զննիչները տարբեր տարածում ունեն ։
Ինտերնետ Էքսփլորեր ցանցային զննիչը ամենից շատ տարածված է ԱՄՆ-ում, Հարավային Կորեայում, Չինաստանում։ Այն իր օգտագործողների թվով առաջատարն է, սակայն վերջին ժամանակներս այս ցանցային դիտարկչի օգտագործողների թիվը պակասել է։ Դա հիմնականում բացատրվում է ծրագրային սխալներով ու դիտարկչի ծարաբեռնվածությամբ։ Շտկելու համար այս անհաջողությունները Microsoft ընկերությունը 2011 թվականին թողարկում է իր ցանցային զննիչի 9-րդ տարբերակը, որը բավականին տարբերվում է դիտարկչի ավելի հին տարբերակներից։
Նիցա դի Սիցիլիա
Բնակչությունը կազմում է 830 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 271 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98026։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0942։
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դիտարկիչ
Տարածումը
Մոզիլլա Ֆայրֆոքս ցանցային զննիչը երկրորդն է աշխարհում իր օգտագործողների թվով։ Այն մեծ տարածում ունի հատկապես Ինդոնեզիայում, որտեղ դիտարկչից օգտվում է համացանց օգտագործողների 80 տոկոսը։
Գուգլ Քրոմ ցանցային զննիչը, չնայած իր նոր լինելուն, բավականին մեծ տարածում է գտել աշխարհում։ Զննիչը հատկապես տարածված է Թունիսում և Ալբանիայում, որտեղ այն առաջին տեղում է։ Զննիչը նաև մեծ տարածում է գտել Հայաստանում, որտեղ այս ցանցային դիտարկչից օգտվում է համացանց օգտագործողների 34 տոկոսը ։
Օպերա ցանցային զննիչը նույնպես զարգանում է մեծ թափով, սակայն այս զննիչի օգտագործողների թիվը աշխարհում շատ փոքր է՝ընդամենը համացանց օգտագործողների 3 տոկոսը։ Այն մեծ տարածում ունի հատկապես Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Ղազախստանում, Վրաստանում։
Նշանակությունը
Համացանցային զննիչի նպատակը Համաշխարհային սարդոստայն-ից տեղեկատվությունը հասցնել և ցույց տալ դա Օգտվող-ի սարքի վրա։
Այս գործընթացը սկսում է երբ օգտագործողը ներմուծում է URL-ը զննիչում, օրինակ  ։ Գործնականում բոլոր URL-ները սկսում են  -ով կամ  -ով, ինչը նշանակում է, որ զննիչը կստանա դրանք որպես HTTP:  -ի դեպքում զննիչի և վեբ սպասարիչի միջև հաղորդակցումը կոդավորված է անվտանգության և գաղտնիության սկզբունքներից ելնելով։ URL-ի համար մեկ այլ նախամասնիկ է  -ը, որը օգտագործվում է համակարգչի ներքին պանակներն ու նիշքերը ցույց տալու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համացանց
Լիպոգրամա
Լիպոգրամա (λειπο` «հրաժարվում եմ, արհամարհում եմ» + γράμμα՝ «տառ», λειπογράμματος՝ «արհամարհել, նկատի չառնել տառերը»), գրական հնարանք, որի դեպքում առանց մեկ կամ մի քանի հնչյունի օգտագործման գրվում էր տեքստ ։ Այսպիսի ստեղծագործությունների պատմությունը գալիս է դեռևս Հին Հունաստանից. եվրոպական պոեզիայում վաղնջական ժամանակներից հայտնի է Լաս Գերմիոնացու (Ք.ա. 6-րդ դար)՝ առանց ս-ի (σ) գրված օդան՝ նվիրված Դեմետրային, քանի որ հեղինակը դժվարանում էր արտասանել այդ հնչյունը։ Լիպոգրաման տարածվեց հատկապես բարոկկոյի դարաշրջանում։ Իսկ հին հնդկական գրականության մեջ ֆոնիկայի՝ հնչականության սովորական հնարանք էր։ Լիպոգրաման կարող է կիրառվել է երգիծական գործերում։
Գավրիլ Դերժավինը ստեղծել է տասը բանաստեղծություն՝ առանց «ռ» (р) հնչյունի՝ որպես ռուսերենի «ճոխության և փափկության» ապացույց։ Դրանք էին՝ «Վիշա» (1799), «Զվարճալի ցանկություն» (1802), «Անակրեոնի ժողովածու» (1791), «Ծղրիդ» (1802), «Քնած սոխակ» (1797), «Ցանկություն» (1797), «Բայարդի երգը» (1799), «Թիթեռ» (1802), «Ազատություն» (1803), «Լռություն» (1801) ։ Ռուս գրականության մեջ լիպոգրամաներ գրել է նաև Սերգեյ Դովլաթովը։
Շրթնային հնչյուններից (բ, պ, փ, ֆ, մ) զուրկ լիպոգրամայի օրինակ Սայաթ-Նովայից. Թար նազանին, թար կու խնդա, թար կու լա, Թար աջ ձեռին, թար սիրտ խոցող թալ գուլլա,
Թար ձախ ձեռքին, թար գինով լի, թար կուլա. Թար արևը, թար կու ցոլա, վարդին՝ շանգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոճաբանություն Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն Կատեգորիա:Բառախաղեր Կատեգորիա:Գրելու գործիքներ Կատեգորիա:Գրական ժանրեր Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ Կատեգորիա:Պոեզիա
Ասի (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)
Ասի (Ассы, Асы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 848 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլյաբանիես
Վիլյաբանիես (Villabáñez), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիյա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Զբաղեցրած տարածքը 51,07 կմ² է։ Բնակչությունը՝ 515 մարդ (2010 թվականի տվյալներուվ)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 18 կմ։
Ժողովրդագրություն
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (293101-293200)
Աստերոիդների ցանկ (293001-293100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (293201-293300)
Ատամնակծվածք
Ատամնակծվածք, վերին և ստորին ատամնաշարերի դիրքը ատամները կծելիս։ Տարբերում են կաթնատամների ատամնակծվածք (մինչև 6 տարեկանը), փոխարինվող ատամնակծվածք (6-13 տարեկանը), երբ կաթնատամներն աստիճանաբար փոխարինվում են մնայունով, և մնայուն ատամնակծվածք, որը կայունանում է 13-14 տարեկանում։ Առանձնացնում են նաև ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական ատամնակծվածք։
Ֆիզիոլոգիական ատամնակծվածք
Ֆիզիոլոգիական ատամնակծվածքի դեպքում վերին ծնոտի առջևի կաթնատամները և մնայուն ատամները թեթևակի ծածկում են ստորին ծնոտի առջևի ատամները։ Վերին ծնոտի կողմնային ատամները ստորինի նկատմամբ դուրս են ցցված՝ վերին ծնոտի յուրաքանչյուր ատամը հպվում է ստորինի 2 ատամներին, բացառություն են կաթնատամների ատամնակծվածքի 5-րդ և մնայուն ատամնակծվածքի 8-րդ (իմաստության) ատամները, որոնք հպվում են հակադիր ծնոտի միայն 1 ատամին։ Ֆիզիոլոգիական ատամնակծվածքը կարող է լինել տարբեր տիպի, բայց այդ դեպքում բոլոր ատամները հպվում են ճիշտ հարաբերակցությամբ՝ ապահովելով կոշտ սննդի կծելն ու լիարժեք ծամելը։ Ծնոտների կազմությունից և ատամների թեքությունից կախված՝ տարբերում են ֆիզիոլոգիական ատամնակծվածքի հետևյալ ձևերը, ուղղածնոտություն՝ վերին կտրիչները ծածկում են ստորիններին դրանց պսակի 1/3-ի չափով, ուղղակզակություն՝ ստորին ծնոտի առջևի ատամները թեթևակի ծածկում են վերիններին, ուղիղ ատամնակծվածք, երբ վերին և ստորին առջևի ատամները կտրիչ եզրերով աքցանանման հպվում են միմյանց։
Ախտաբանական ատամնակծվածք
Ախտաբանական ատամնակծվածքը կամ դրա շեղումներն ատամնաշարերի հարաբերակցությունների այնպիսի խախտումներն են, երբ ծնոտների կցման դեպքում հակադիր ատամներից շատերը միմյանց չեն հպվում։ Այդպիսի շեղումների մեծ մասը կապված է դեմքի կմախքի զարգացման շրջանում կրած հիվանդությունների, ծնոտների վնասվածքի, այդ թվում ծննդաբերական, ծնոտի և քիմքի ճեղքվածքի, ռախիտի, քթաըմպանի գեղձանմանների աճի և դրանց հետ կապված ոչ ճիշտ (բերանային) շնչառության, կաթնատամների վաղ հեռացման հետ։ Ծնոտների ձևախախտումները և համապատասխան շեղումները դանդաղ են առաջանում, երբեմն՝ կրած հիվանդություններից մի քանի տարի անց։
Երեխաների ատամնակծվածքի շեղումներ
Ատամնակծվածքի շեղումների պատճառ կարող են դառնալ երեխաների վնասակար սովորությունները (ծծակ և պինդ առարկաներ ծծելը և այլն)։ Դրանք կարող են լինել նաև բնածին (ժառանգական)։ Ատամնակծվածքի շեղումների դեպքում, բացի ծամելուց, հաճախ խախտվում է որոշ հնչյունների արտասանությունը, լինում է ցավի զգացողություն քունքաստործնոտային հոդում, բերանի չորություն և այլն։ Նկատվում են ատամնակծվածքի մի քանի ձևի շեղումներ։ 2 ծնոտների գերաճի դեպքում առջևի ատամներն առաջ են ցցվում, դրանց միջև առաջանում է տարածություն, շրթունքները ևս առաջ են գալիս։ Վերին ծնոտի գերաճի դեպքում այն կտրուկ առաջ է ցցվում բնականոն զարգացած ստորին ծնոտի նկատմամբ, ծնոտների կցման դեպքում առջևի ատամները չեն հպվում, վերին շրթունքը թվում է կարճացած, և բերանի լրիվ փակումը չի ապահովվում։ Գերաճած ստորին ծնոտը կտրուկ առաջ է ցցվում, առջևի ատամները չեն հպվում, ստորին շրթունքն առաջ է գալիս։ 2 ծնոտների թերզարգացման դեպքում, որը հազվադեպ է լինում, դեմքի ստորին հատվածը կարճանում է և կարծես հետ գնում։ Վերին ծնոտի թերզարգացման դեպքում նկատվում է վերին շրթունքի հետանկում, և ատամները կցելիս համապատասխան ատամները չեն հպվում, ստորին ատամները զգալի ծածկում են վերիններին։ Թերզարգացած ստորին ծնոտով մարդկանց կզակը հետ է մնում, ծնոտների կցման դեպքում վերին և ստորին առջևի ատամները չեն հպվում, վերին ատամները զգալի չափով ծածկում են ստորիններին։ Բաց ատամնակծվածքի դեպքում կցվում են միայն աղորիքները, առջևինների միջև տարածություն է մնում։ Խորը ատամնակծվածքի դեպքում վերին կտրիչները խորը ծածկում են ստորիններին։ Ծնոտների թերզարգացման դեպքում որոշ ատամներ ծկթում են ատամնաշարերից դուրս կամ ընդհանրապես չեն ծկթում մնալով ծնոտների խորքում։
Ախտաբանական ատամնակծվածքը կարող է առաջանալ նաև ատամների շատ մաշվածությունից (միջին և մեծ տարիքում)։ Ատամնակծվածքի խախտումներն անհրաժեշտ է բուժել 6-12 տարեկանում՝ ատամնաշարն ուղղող սարքերի միջոցով։ Ավելի ուշ ատամնակծվածքի շտկումը դժվար է և պահանջվում է երկար ժամանակ։ Հասուն տարիքում երբեմն լինում է վիրահատության անհրաժեշտություն։ Ատամները շատ մաշվելուց առաջացած ատամնակծվածքը ուղղում են ատամների պրոթեզով։
Կատեգորիա:Ատամներ
Տալի հուշամրցաշար 2010
Տալի 5-րդ հուշամրցաշար, շախմատի միջազգային մրցաշար, որը կայացել է 2010-ի նոյեմբերի 4-14-ին, Մոսկվայում։ Նվիրված է աշխարհի նախկին չեմպիոն Միխայիլ Տալի հիշատակին։ Մրցաշարի երեք հաղթողներից մեկը Հայաստանի շախմատային առաջատար Լևոն Արոնյանն է։
«Ռիտց-Կառլտոն» հյուրանոցում, որում հանգրվանել էին մասնակիցները, կայացած վիճակահանությամբ որոշվել են մեկնարկային համարները։ Այն կատարվել է այսպես. յուրաքանչյուր գրոսմայստեր ընտրել է ֆիրմային մի շապիկ, որի վրա գրված է եղել մեկնարկային համարը ։ Արոնյանին բաժին է հասել 4-րդ համարը։
Մասնակիցները
¹) վարկանիշերը տրված են 2010-ի նոյեմբերի 1-ի դրությամբ
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շախմատ Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Ջերոմ Կառլե
Ջերոմ Կառլե (Jerome Karle ), ամերիկացի ֆիզիկոքիմիկոս, 1985 թվականին եղել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր «նշանավոր հաջողության համար կառուցվածքի վերածանման ուղիղ մեթոդի մշակման մեջ», որտեղ նա այն կիսել է իր հին ընկերոջ` Հերբերտ Հաուպտմանի հետ։ Ավելի քան կես դար կնոջ` քիմիկոս Իզաբելլա Կառլեի հետ միասին համագործակցել է «United States Naval Research Laboratory»-ի հետ (մինչև 2009 թվականը), եղել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1976 թվական) և Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ (1990 թվական)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բրուքլինի Կոնի-Այլենդ թերակղզում` հրեաների ընտանիքում  ։ Հայրը` տարագիր Լեհաստանից` Լուիզ Կարֆունկը նկարիչ էր և ձեռնարկատեր, իսկ մայրը` Սեյդի Կունը (ծագումով Բուդապեշտից) դաշնակահարուհի և երգեհոնահար (ծնողներն ամուսնացել են 1911 թվականին)։ Ջերոմը մանկության տարիներին ստացել է երաժշտական կրթություն  ։ Իր ողջ ընտանիքը սերունդներ շարունակ կապված էր արվեստի հետ (հորեղբայրներն էին՝ նկարիչ-դիմանկարիչ Իվան Օլինսկին, 1878-1962 թվական, և քանդակագործ Դավիթ Կարֆունկլը, 1880-1959 թվական)  ։
Սովորել է Աբրահամ Լինքոլնի միջնակարգ դպրոցում, որը գտնվում է Կոնի-Այլենդ բրուքլինյան շրջանում։ Այնտեղ նա ապրել է մինչև տասնինը տարեկանը։ 1937 թվականին Նյու Յորքի համալսարանին կից Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան, որտեղ նաև ծանոթացել է Հերբերտ Հաուպտմանի հետ, իսկ 1938 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է կենսաբանության մագիստրոսի աստիճան (ուսանողներ հրեաների համար սահմանված քվոտաների պատճառով չի ընդունվել Հարվարդի բժշկական դպրոց) ։ Երկու տարի շարունակ աշխատել է որպես գրագիր Նյու Յորքի առողջապահության դեպարտամենտում, իսկ 1943 թվականին  Միչիգանի համալսարանում պաշտպանել է ֆիզիկական քիմիայի դիսերտացիան  (որտեղ նաև ծանոթացել է ապագա կնոջ հետ, նրանք ամուսնացել են 1942 թվականին)։ Նույն տարում դարձել է Չիկագոյի համալսարանի բազայի Մանհեթենյան նախագծի աշխատակից, որտեղ զբաղվել է պլուտոնիումից իր իսկ օքսիդի հեռացման հետազոտությունների ուսումնասիորւթյամբ։
1946 թվականին Կառլեն մտել է Վաշինգտոնի գիտահետազոտական լաբորատորիայի ռազմածովային նահանգ, որտեղ նորից հանդիպել է Հաուպտմանի հետ։ 1950-ական թվականներին համագործակցել է նրա հետ ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության օգնությամբ եռաչափ մոլեկուլային կառուցվածքի վերծանման ուղիղ մեթոդի ստեղծման վրա։ Այդ աշխատանքների համար 1985 թվականին արժանացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակին։ 1981-84 թվականներին եղել է Միջազգային Բյուրեղագետների միության նախագահ։
Նա Վաշինգտոնում Ամերիկյան քիմիկների ընկերության կողմից արժանացել է Hillebrand Award (1969 թվական, Իզաբելլա Կառլեի հետ միասին) մրցանակին, ինչպես նաև արժանացել է «Navy Distinguished Civilian Service Award» (2009 թվական) մրցանակին։ Պատվավոր դոկտոր է։
Հասարակական գործունեություն
1992 թվականին ստորագրել է «Նախազգուշացում մարդկությանը» ։
Անձնական կյանք
Կինը` (1942 թվականից) բյուրեղագետ Իզաբելլա Կառլեն է (1921-2017 թվական), երեք դստրերը` քիմիկոս-օրգանիկ Լուիզ Հենսոնը (Louise Isabella Karle Hanson, ծն. 1946 թվական), բյուրեղագետ Ջին Կառլեն (Jean Marianne Karle, ծն. 1950 թվական) և երկրաբան Մադլեն Տոնին (Madeleine Diane Tawney, ծն. 1955 թվական) ։
Ավստրիայի ֆեդերալ շրջաններ
Յուրաքանչյուր ֆեդերալ հող ունի սեփական ընտրական օրենսդիր մարմինը՝ լանդտագը (Landtag), կառավարությունը (Landesregierung)՝ կազմված տեղական նահանգապետից (Landeshauptmann) և տեղական խորհրդից (Landesrat): Ընտրությունները կայանում են հինգ տարին մեկ անգամ (Վերին Ավստրիայում՝ վեց տարին մեկ անգամ)։ Տեղական նահանգապետը և խորհուրդը ընտրվում են լանդտագի կողմից։
Ֆեդերալ շրջաները բաժանվում են 80 քաղաքական շրջանների և ընդլայնված կարգավիճակ ունեցող 15 կանոնադրական քաղաքներից, որոնք կազմավորում են շրջանները իրենց սեփական իրավունքներով։ Ավստրիայի շրջանների հետևյալ դասակարգված ցուցակը մեջբերում է պաշտոնական վիճակագրական Ավստրիայի բնակչությունը 2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ:
Ավստրիայի շրջաններ
Ավստիայի ինը շրջանները (Bundesländer)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Ավստրիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Խանձք
Անվան ստուգաբանություն
Անվանումը նշանակում է խաների նստավայր։ Գյուղը նախկինում հայտնի է եղել Խանց և Խանցկ անուններով։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 871,7 հա տարածք, որից 372,18 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 442,22 հա անտառային հողեր։ Խանցք համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Բադարա գետը։
Բնակչություն
Խանցք համայնքի բնակչության թվաքանակը 2015 թվականին կազմում է 261 մարդ, կա 63 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Պատմություն
Արցախի հին բնակավայրերից է։
Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվել է 60 խանձքեցի, որոնց հիշատակին կանգնեցվել է հուշարձան։
Տնտեսություն
Կոլտնտեսությունը կազմակերպվել է 1930 թվականին։ 1920 թվականին այստեղ կար 508 բնակիչ, 1987 թվականին`67 տուն, 248 բնակիչ ։
2015 թվականին բնակչությունը հիմնականում  զբաղվում  է  գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Տեսարժան վայրեր
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` Սբ. Ստեփանոս եկեղեցի (1673 թ.), խաչքար  (XIII դ.),  գերեզմանոց  «Ջուխտակ  խաչ»  (XII-XIII դդ.), աղբյուր (XIX դ.), Սբ. Հովհաննես եկեղեցի (XIII դ.), մատուռ (XIII դ.), գյուղա-տեղի (XIII դ.), Վարդապետի խութ (XI դ.), հաշվառված է 30 հուշարձան ։
Հասարարակական կառույցներ
1900-ական թվականներին այստեղ կար տարրական դպրոց, որտեղ սովորում էր 15 աշակերտ և աշխատում էր 2 ուսուցիչ։ Էլեկտրաֆիկացվել է 1962 թվականին։
2015 թվականին համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 24 աշակերտներ։
Արտաքին հղումներ
ՀՀՀ Մոնրեալի մասնաճյուղը կառուցել է Արցախի Խանձք գյուղի համայնքային կենտրոնը (տեսանյութ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի բնակավայրեր
Դեկտեմբերի 13
Դեկտեմբերի 13, տարվա 347-րդ (նահանջ տարիներին՝ 348-րդ) օրն է։
Ֆիբրոմիալգիա
Ֆիբրոմիալգիայի պատճառները անհայտ են, սակայն համարվում է որ այն ներառում է գենետիկ և արտաքին միջավայրի գործոնների համակցություն, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի կարևոր դերակատարում ։ Այս վիճակը հանդիպում է ընտանիքներում և համարվում է, որ առաջացմանը մասնակցում են տարբեր գեներ ։ Արտաքին ազդեցությունները  կարող են լինել  հոգեբանական խանգարումների և տարբեր ինֆեկցիաների տեսքով ։ Ցավը կենտրոնական նյարդային համակարգում զարգացող պրոցեսների հետևանք է և այս վիճակը անվանվում է «կենտրոնական գերզգայնության սինդրոմ»  ։  ԱՄՆ֊ի Ազգային  առողջապահական ինստիտուտի և Ամերիկայի ռևմատոլոգիական քոլեջի կողմից ֆիբրոմիալգիան ընդունված է որպես խանգարում ։ Հատուկ ախտորոշիչ թեստ գոյություն չունի ։ Ախտորոշումն իր մեջ ընգրկում է նախ այլ հավանական պատճառների բացառումն ու որոշակի քանակով  ախտանիշների առկայության ստուգումը  ։
Ֆիբրոմիալգիայի բուժումը կարող է բարդ լինել ։ Խորհուրդ է տրվում քնել բավարար չափով, պահպանել առողջ սննդակարգ, կանոնավոր կերպով կատարել ֆիզիկական վարժություններ ։ Կոգնիտիվ֊վարքային թերապիան նույնպես կարող է լինել օգտակար ։ Դեղորայքներից կարող են օգտագործվել դուլոքսետինը, միլինցիպրանը և պրեգաբալինը ։ Օփիոիդային ցավազրկողների կիրառման հարցը վիճելի է, քանզի ցուցման դեպքում դրանց կիրառման արդյունավետությունը դժվար ապացուցելի է, սակայն կա մեկ այլ կարծիք ևս, ըստ որի թույլ օփիոիդները կարող են լինել արդյունավետ, եթե այլ դեղամիջոցները էֆեկտիվ չեն ։ Կենսաակտիվ հավելումների կիրառման արդյունավետությունը նույնպես հաստատված չէ ։ Չնայած նրան, որ ֆիբրոմիալգիան կարող է պահպանվել երկար ժամանակ, այն չի բերում մահվան կամ հյուսվածքների վնասման ։
Ըստ վիճակագրության, ֆիբրոմիալգիան տարածված է բնակչության 2֊8%֊ի շրջանում ։ Կանանց շրջանում այն հանդիպում է երկու անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդկանց մոտ ։ Աշխարհի տարբեր երկրներում և տարբեր մշակույթներում այն ունի հանդիպման նույն հաճախականությունը ։ Ֆիբրոմիալգիան առաջին անգամ նկարագրվել է 1990 թվականին, իսկ 2011 թ֊ին վերանայվել են ախտորոշման չափանիշները ։ Հիվանդության դասակարգման, ախտորոշման և բուժման հարցերը վիճելի են ։ Որոշները կարծում են, որ ֆիբրոմիալգիայի ախտորոշումը կարող է վատ անդրադառնալ անձի վրա իսկ այլ հետազոտությունները գտնում են, որ այն կարևոր նշանակություն ունի ։ Ֆիբրոմիալգիա տերմինը ծագել է լատիներեն՝ fibro- «ֆիբրոզ հյուսվածք», հունարեն՝ μυώ myo-, «մկանային» և հունարեն՝ άλγος algos, «ցավ» բառերից․ տերմինը բառացի թարգմանվում է որպես «ցավ մկանային և ֆիբրոզ հյուսվածքում» ։
Դասակարգում
Ֆիբրոմիալգիան սահմանվում է որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից ցավային ազդակների մշակման խանգարման հետևանքով ցավային զգացողության խանգարում ։ Ռևմատոլոգիայի Ամերիկյան քոլեջը ֆիբրոմիալգիան բնորոշում է որպես ֆունկցիոնալ֊սոմատիկ սինդրոմ ։ Ռևմատիզմի դեմ պայքարող Եվրոպական լիգայի փորձաքննական կոմիտեն ֆիբրոմիալգիան բնորոշում է որպես նեյրոկենսաբանական խանգարում և հանդես է գալիս որպես  ֆարմակոթերապիայի կիրառման ջատագով ։ Հիվանդությունների Միջազգային Դասակարգումը (ՀՄԴ֊10) ֆիբրոմիալգիան դասում է ախտորոշելի հիվանդությունների շարքին որպես «ոսկրամկանային համակարգի և շարակցական հյուսվածքի հիվանդություն» Մ79֊7 կոդի ներքո և հավաստում, որ ֆիբրոմիալգիա համախտանիշը պետք է սահմանվի որպես ֆունկցիոնալ֊սոմատիկ սինդրոմ, այլ ոչ թե հոգեբանական խանգարում։ Չնայած ֆիբրոմիալգիան հաճախ ուղեկցվում է հոգեբանական և որոշ ֆունկցիոնալ խանգարումներով, ինչպիսիք են լարվածությունը, դեպրեսիան, գրգռված աղու համախտանիշը, քրոնիկ հոգնածության համախտանիշը, սակայն ՀՄԴ֊ն հավաստում է, որ դրանք պետք է ախտորոշվեն առանձին ։
Նյարդային համակարգի տարբերակումը հոգեբանական և վեգետատիվ պրոֆիլներում բերում է հիվանդների մոտ ֆիբրոմիալգիայի տարբեր ենթատիպերի զարգացմանը։ Հիվանդության դասակարգման 2007 թվականի վերանայումը, ֆիբրոմիալգիայով հիվանդներին ստորաբաժանում է չորս խմբի, ինչպես նաև առանձնացնում է հիվանդության «խառը ձևեր» ․
1․«ցավի հանդեպ գերզգայնություն, առանց հոգեբանական վիճակի հետ կապի» (կարող է արձագանքել այն դեղամիջոցներին, որոնք պաշարում են 5֊HT3 ընկալիչները)
2․«ֆիբրոմիալգիա և կոմորբիտ վիճակ, ցավի հետ զուգակցված դեպրեսիա» (կարող է պատասխանել հակադեպրեսանտներին)
3․« ֆիբրոմիալգիա համախտանիշ, որն ուղեկցվում է դեպրեսիայով» (կարող է պատասխանել հակադեպրեսանտներին)
4․«ֆիբրոմիալգիա սոմատիզացիայի հետևանքով» (կարող է արձագանքել հոգեթերապիային)
Կլինիկական ախտանիշներ
Ֆիբրոմիալգիայի ախտորոշման համար որոշիչ են քրոնիկ տարածուն ցավը, հոգնածությունը, քնի խանգարումը և ցավի ուժեղացած զգացողությունը մակերեսային շոշափման ժամանակ (ալոդինիա)։ Այլ ախտանիշներից են՝ մաշկի ծակծկոցներ (տարազգայնություններ), երկարատև մկանային սպազմ, ծայրանդամների թուլություն, նյարդային ցավեր, մկանների թրթռում, սրտխփոց և մարսողության ֆունկցիոնալ շեղում ։
Շատերը ունենում են կոգնիտիվ դիսֆունկցիայի զգացողություն, որը կարող է դրսևորվել ուշադրության կենտրոնացման խանգարմամբ , կարճատև և երկարատև հիշողության հետ կապված խնդիրներով , աշխատունակության իջեցմամբ, շարժողական ակտիվության սահմանափակմամբ , բազմազբաղության անհնարինությամբ,կոգնիտիվ ծանրաբեռնվածությամբ  ։ Ֆիբրոմիալգիան հաճախ ուղեկցվում է տագնապի և դեպրեսիայի նշաններով ։
Ֆիբրոմիալգիան բնորոշող այլ նշանները,որոնք կարող են պայմանավորված լինել համանման խանգարումներով ներառում են մկանափակեղային ցավային սինդրոմը, այսպես կոչված քրոնիկ մկանափակեղային ցավը, տարածուն ոչ մաշկային տարազգայնությունները, մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումներն ու գրգռված աղու համախտանիշը, միզասեռական համակարգի խանգարման ախտանիշները և ինտերստիցիալ ցիստիտը,մաշկային խանգարումները, գլխացավերը, միոկլոնիկ ցնցումները և ախտանշանային թերշաքարարյունությունը։ Չնայած ֆիբրոմիալգիան դասակարգվում է քրոնիկ տարածուն ցավերի առկայության հիման վրա, ցավը կարող է տեղակայված լինել ուսերի, պարանոցի, գոտկատեղի, ազդրերի և մարմնի այլ հատվածներում։ Շատերը ունենում են մկանափակեղային ցավի տարբեր աստճանի զգացողություններ և քունքաստործնոտային հոդի կոմորբիդ դիսֆունկցիայի զարգացման բարձր հաճախականություն։ Ռևմատոիդ արթրիտով և համակարգային կարմիր գայլախտով հիվանդների 20֊30 %-ը կարող են տառապել ֆիբրոմիալգիայով ։
Պատճառագիտություն
Ֆիբրոմիալգիայի պատճառագիտությունն անհայտ է։ Մշակված են առաջացման մի քանի հիպոթեզներ, ներառյալ «կենտրոնական սենսիտիզացիայի» տեսությունը ։ Այս տեսությունը գտնում է, որ ֆիբրոմիալգիայով տառապողները գլխուղեղում կամ ողնուղեղում տեղակայված ցավազգաց նյարդային բջիջների բարձր ռեակտիվականության հետևանքով ունեն ցածր ցավային շեմ ։ Նեյրոպաթիկ ցավը կամ ծանր դեպրեսիվ խանգարումները հաճախ ուղեկցվում են ֆիբրոմիալգիայով․ նման զուգակցման պատճառը կապված է  ընդհանուր գենետիկ անոմալիաների հետ, որոնք բերում են մոնոամիներգիկ, գլյուտամատերգիկ,նեյրոսնուցողական, օփիոիդային և նախաբորբոքային ցիտոկինների փոխանցման խանգարմանը։ Նման խոցելի անձանց մոտ հոգեբանական սթրեսը կամ հիվանդությունը կարող են առաջ բերել տրամադրության և ցավի կարգավորման բորբոքային և սթրեսային ուղիների խանգարմանը։ Վերջիվերջո սենսիբիլիզացնող էֆեկտը առաջանում է մի քանի նեյրոնում, որը բերում է ֆիբրոմիալգիայի առաջացման և երբեմն տրամադրության խանգարման ։ Կատարված հետազոտությունները փաստում են, որ ցավը ֆիբրոմիալգիայի դեպքում գլխավորապես զարգանում է ցավի հաղորդման ուղիների ոչ նորմալ գործունեության հետևանքով։ Ավելի հստակ այն կարելի է բնութագրել որպես ցավի վերլուծման ուղիների գերզգայնություն և գլխուղեղում ցավի ճնշան ուղիների ոչ բավարար ակտիվություն, որը բերում է ցավի զգացողության առաջացման։Ֆիբրոմիալգիայի ժամանակ զարգացող որոշ նեյրոքիմիական խանգարումներ նույնպես կարգավորում են տրամադրությունը, քունը և էներգիան, ինչը բացատրում է, թէ ինչու է տրամադրության, քնի հետ կապված խնդիրները և հոգնածությունը ուղեկցում ֆիբրոմիալգիային ։
Ժառանգականություն
Ժառանգման տեսակը ներկայումս անհայտ է, բայց ամենայն հավանականությամբ այն պոլիգեն է ։ Հետազոտությունները նաև ցույց են տվել, որ ֆիբրոմիալգիան կապված է գեների պոլիմորֆիզմի հետ սերոտոնիներգիկ, դոֆամիներգիկ և կատեխոլամիներգիկ համակարգերում ։ Սակայն այդ պոլիմորֆիզմները յուրահատուկ չեն ֆիբրոմիալգիայի համար և կապված են մի շարք ուղեկցող խանգարումների (օրինակ՝ քրոնիկ հոգնածության համախտանիշ , գրգռված աղու համախտանիշ ) և դեպրեսիայի հետ ։ Հայտնաբերվել է, որ 102T / C 5-HT2A ընկալիչի պոլիմորֆիզմ ունեցող մարդիկ ունեն ֆիբրոմիալգիայի զարգացման բարձր ռիսկ ։
Կենսակերպ
Սթրեսը ֆիբրոմիալգիայի զարգացման կարևոր գործոն կարող է հանդիսանալ ։ Ֆիբրոմիալգիան հաճախ կապված է սթրեսային խանգարումների հետ, ինչպիսիք են քրոնիկ հոգնածության համախտանիշը, հետվնասվածքային սթրեսային խանգարումները, գրգռված աղու համախտանիշը և դեպրեսիան ։ Համակարգված վերանայումը հայտնաբերել է որոշակի կապ ինչպես մանուկ հասակում, այնպես էլ հասուն տարիքում տեղի ունեցած ֆիզիկական ու սեռական բռնության և ֆիբրոմիալգիայի միջև ։ Հիվանդության առաջացման ռիսկի գործոն են հանդիսանում վնասակար սովորությունները, այդ թվում ծխելը, ճարպակալումը, անբավարար ֆիզիկական ակտիվությունը ։ Մետաանալիզները արդյունքում պարզվել է, որ հոգեբանական տրավմաները կապված են ֆիբրոմիալգիայի հետ սակայն ոչ այնքան, որքան քրոնիկ հոգնածության համախտանիշի ժամանակ ։
Երկու հետազոտություններում, որտեղ օգտագործվել է մագնիսոռեզոնանսային սպեկտրոսկոպիան(1H-ՄՌՍ), ֆիբրոմիալգիայով հիվանդների մոտ հայտնաբերվել է նյութափոխանակության խանգարում հիպոկամպիկ կոմպլեքսում։ Հիպոկամպի նյութափոխանակության խանգարումը բերում է կոգնիտիվ ֆունկցիայի պահպանման, քնի կարգավորման, ցավի ընկալման խանգարումների, քանզի այն մասնակցում է դրանց առաջացմանը ։
Որոշ հեղինակներ եկել են այն եզրահանգման, որ ֆիբրոմիալգիայի պատճառ կարող է դառնալ սթրես֊հարուցված հիպոթալամուս֊հիպոֆիզ֊մակերիկամային համակարգի խանգարումը, քանզի սթրեսածին իրավիճակները կարող են ազդել այդ համակարգի գործունեության վրա ։
Քնի խանգարումներ
Ֆիբրոմիալգիայի առաջացման ռիսկի գործոն է հանդիսանում վատ քունը ։ Մոլդոֆսկին և իր գործընկերները 1975 թվականին հայտնեցին  ֆիբրոմիոզիտ համախտանիշի ժամանակ դանդաղ քնի ընթացքում  էլեկտրաէֆենգալոգրաֆիայի (ԷԷԳ)  միջոցով  չափված անոմալ ալֆա ալիքային ակտիվության մասին (հաճախ կապված գրգռված վիճակի հետ)  ։ Հետազոտողները երիտասարդ և առողջ անձանց մոտ խանգարելով  քնի 4֊րդ փուլը  հայտնաբերել են մկանային զգայնության զգալի աճ որը համանման է «նևրասթենիկ֊կմախքամկանային ցավային համախտանիշին» սակայն այս դեպքում փոփոխությունները վերանում են երբ հետազոտվողների մոտ վերականգնվում է նորմալ քունը ։ Մորկը և Նիլսենը օգտագործել են հեռանկարային տվյալներ և հայտնաբերել են դոզակախյալ կապ քնի խանգարման և ֆիբրոմիալգիայի զարգացման ռիսկի միջև ։
Հոգեբանական գործոններ
Չնայած պատճառահետևանքային կապի բացակայությանը, գոյություն ունեն համոզիչ փաստարկներ, որ ծանր դեպրեսիան կապված է ֆիբրոմիալգիայի և  այլ քրոնիկական ցավային վիճակների հետ(1999)  ։ Ֆիբրոմիալգիայի և  դեպրեսիվ խանգարման միջև կապի բազմակողմանի վերանայումը բացահայտեց նշանակալի նմանություններ նեյրոէդոկրինային անոմալիաների, հոգեբանական առանձնահատկությունների, ֆիզիկական ախտանիշների և բուժման մեթոդների հարցում, սակայն ներկայոււմս ունեցած  արդյունքները չեն հաստատում այն ենթադրությունները, որ դրանք մեկ հիվանդության տարբեր դրսևորումներն են ։ Իրոք, ցավի զգացողությունն ունի առնվազն 2 չափորոշիչ․ զգայական չափումներ, որը արտահայտում է ցավի արտահայտման չափն ու տեղակայումը և զգացմունքային֊մոտիվացիոն, որը կարգավորում է անհանգստությունը։ Համապատասխանաբար, ֆիբրոմիալգիայով տառապող անձանց մոտ հետազոտությունները որոնցում օգտագործվել է մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա էքսպերիմենտալ ցավի հանդեպ ուղեղի ռեակցիայի գնահատման համար, ցույց են տվել, որ դեպրեսիայի նշանները կապված են եղել կլինիկորեն ինդուկցված ցավային պատասխանի մակարդակի մեծությանը, հատկապես գլխուղեղի այն հատվածներում,որոնք մասնակցում են աֆեկիվ ցավի վերլուծմանը ։
Ոչ֊ցելիակային գլյուտենային անտանելիություն
Ոչ֊ցելիակային գլյուտենի հանդեպ զգայնությունը կարող է լինել ֆիբրոմիալգիայի ախտանիշների զարգացման հիմնական պատճառը, սակայն անհրաժեշտ են հետագա հետազոտություններ  ։
Ցավի վերամշակման անոմալիաները
Ֆիբրոմիալգիայի ընթացքում նկատվել են ցավի վերամշակման վերընթաց և վարընթաց ուղիների անկանոնություններ։ Ֆիբրոմիալգիայով հիվանդների մոտ ցավի առաջացման համար անհրաժեշտ է 50%-ով պակաս խթան ։ Քրոնիկ ցավի ենթադրյալ մեխանիզմը ցավի երկրորդային նեյրոնի սենսիբիլիզացիան է, միջնորդավորված գլիալ բջիջների կողմից նախաբորբոքային ցիտոկինների և ազոտի օքսիդի բարձրացած արտադրությամբ ։ Ստացվել են հակասական տվյալններ շիճուկում և ուղեղ֊ողնուղեղային հեղուկում սերոտոնինի մակարդակի իջեցման վերաբերյալ։ Կան ենթադրություններ դոֆամիներգիկ և նորադրենալիներգիկ ազդակների հաղորդման փոփոխման վերաբերյալ ։ Մոնոամինային թեորիան պնդում է մոնոամինային հակադեպրեսանտների կիրառման արդյունավետությունը ֆիբրոմիալգիայի ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռևմատոլոգիա
Կենան Կոդրո
Կենան Կոդրո (Kenan Kodro, ), բոսնիացի ֆուտբոլիստ, իսպանական «Աթլետիկ Բիլբաո» ակումբի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականի հարձակվող։ Բոսնիացի հայտնի ֆուտբոլիստ և մարզիչ Մեհո Կոդրոյի որդին է։
Կենսագրություն
Կենան Կոդրոն ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 19-ին Իսպանիայի Սան Սեբաստիան քաղաքում։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2011 թվականին «Ռեալ Սոսիեդադ Բ» թիմում, որտեղ հանդես է եկել իր հոր ղեկավարությամբ։ 2012 թվականի ձմռանը նա վեց ամսով վարձավճարով տեղափոխվել է Տերսերայի «Լագուն Օնակ» ակումբ ։
2014 թվականի հուլիսի 12-ին նա պայմանագիր է կնքել «Օսասունա» ակումբի հետ, որը խաղում էր Սեգունդայում։ 2015/2016 մրցաշրջանը «Օսասունան» առաջնությունն ավարտել է 6-րդ տեղում և փլեյ-օֆի միջոցով իրավունք է ստացել խաղալու Լա Լիգայում ։ Ֆուտբոլիստի նորամուտը Պրիմերայում կայացել է 2016 թվականի օգոստոսի 19-ին «Մալագայի» դեմ առաջին տուրի խաղում ։
2017 թվականի ամռանը Կոդրոն չորս տարվա պայմանագիր է կնքել գերմանական «Մայնց 05»-ի հետ ։ Գերմանիայում նա խաղային քիչ պրակտիկա է ստացել՝ վեց ամսվա ընթացքում անցկացնելով ընդամենը 8 հանդիպում, որոնցում հիմնականում դուրս է եկել փոխարինման։ 2018 թվականի փետրվարին նա մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով տրվել է շվեյցարական «Գրասհոպերին» ։ Այնտեղ կես մրցաշրջանում Կենանը 14 խաղում խփել է 7 գոլ ։
2019 թվականի հունվարի 31-ին Կոդրոն վերադարձել է իսպանական Պրիմերա՝ 3,5 տարվա պայմանագիր կնքելով Բիլբաոյի «Աթլետիկի» հետ ։ 2020/21 մրցաշրջանում ակումբի կազմում դարձել է Իսպանիայի Սուպերգավաթի հաղթող ։
2021 թվականի հունվարին վեց ամսով վարձավճարով տեղափոխվել է իսպանական մեկ այլ ակումբ՝ «Ռեալ Վալյադոլիդ»։ Վարձավճարի ավարտից հետո, 2021 թվականի հունիսի 30-ին, վերադառնալու է Բիլբաոյի «Աթլետիկ» ։
Կարիերա ազգային հավաքականում
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականում իր նորամուտը Կենան Կոդրոն նշել է 2017 թվականի մարտի 28-ին Ալբանիայի ազգային ընտրանու դեմ ընկերական խաղում։ Նույն տարվա սեպտեմբերի 3-ին, Աշխարհի 2018 թվականի առաջնության ընտրական մրցաշարի Ջիբրալթարի հավաքականի դեմ խաղի 65-րդ րոպեին, նա խփել է իր առաջին գոլը ազգային թիմի կազմում ։ Հավաքականի կազմում անցկացրել է 9 խաղ և դարձել 2 գոլի հեղինակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կոպենհագենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրասհոպերի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օսասունայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ռեալ Սոսիեդադի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Խրամորթ
Խրամորթ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում, հանրապետության արևելյան հատվածում, Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 6 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 21 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում անվանվել է Խրամուտ, հետո փոփոխության է ենթարկվել և անվանվել Խրամորթ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի լեռնաշղթայի Հավքախաղաց և Խաչախութի արևելյան լեռնաճյուղերի միջլեռնային գոգավորության բլրապատ արևելահայաց լանջի հարթավայրային մասում, Կարկառ գետի ձախ գետահովտում, Ստեփանակերտ քաղաքից 21 դեպի հյուսիս-արևելք, Ասկերան քաղաքից 6-8կմ դեպի հյուսիս։ Խրամորթ գյուղի հողային տարածությունը կազմում է 2283,40 հա։
Գտնվում է ծովի մակերևույթից 650մ բարձրության վրա։
Համայնքը հարթավայրային է, ունի 2283,4 հա տարածք, որից 1183,07 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 1012,0 հա անտառային հողեր։
Պատմություն
Խրամորթ գյուղը եղել Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Խաչեն գավառի, իսկ հետագայում Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գավառի կազմի մեջ։
Խրամորթը, գտնվելով Ղարաբաղյան դաշտավայրից դեպի լեռնաստանի խորքերը տանող հանգուցային կետում, 7-րդ դարից սկսած, արաբների, սելջյուկ-թուրքերի, մոնղոլ-թաթարների, թուրքմենական ցեղախմբերի, պարսիկների, իսկ 20-րդ դարի վերջերին էլ՝ ադրբեջանցիների կողմից մշտապես հարձակումների է ենթարկվել։ Բնակչությունը՝ որպես ապահով վայր, պաշտպանվում էր Քարագլուխ գյուղի Շիկաքար անառիկ ամրոցում ։
Խրամորթում և նրա շրջակայքում դրամատիկ իրադարձություններ ծավալվեցին 1805 թվականի ռուս-պարսկական առաջին պատերազմի ժամանակ։ Շուշին այդ օրերին պաշարված էր պարսակական բազմահազարանոց զորքի կողմից։ Շուշիում գտնվող պաշտպաններին օգնելու նպատակով գնդապետ Կարյագինի հրամանատարությամբ 1805 թվականի հունիսի 18-ին Գանձակից ուղարկվում է 400 հոգանոց ջոկատ։ Ռուսական ջոկատը, ծանր մարտեր կրելով, հայ կամավորականների օգնությամբ հասնում է Ասկերանի բերդին։ Կարյագինը հրամայում է կուսապատցի Վանի Աթաբեկյանին գումարտակի ծանր վիճակի մասին տեղյակ պահել Շուշիի կայազորին։ Վանի Աթաբեկյանին մեծ դժվարությամբ հաջողվում է գաղտագողի անցնել պարսիկների միջով և հասնել Խրամորթ։ Այստեղ Ջրաբերդի մելիք Ադամը և Ասրի-բեկ Փիրումյանը կամավորներ էին հավաքագրում՝ Կարյագինի պաշարված ջոկատին օգնելու նպատակով։ Շրջակա հայկական գյուղերից, այդ թվում և Խրամորթից հավաքագրված կամավորակնները թիկունքային հարվածներով օգնում են ռուսներին և նրանց փրկում կործանումից։ Զոհված հայ կամավորների և ռուս զինվորների հիշատակը հավերժացնելու նպատակով ճակատամարտի վայր հանդիսացած  բարձունքներից մեկում խրամորթցիները հուշաքար են տեղադրել ։
1905-1906 թվականներին հայ-թաթարական բախումների ժամանակ Խրամորթը հայտնվել էր ռազմական բախումների կիզակետում։ Թուրք-թաթար բեկերն ու հոգևորականությունը Արցախի հարակից մահմեդական բնակավայրերից մարտական նոր ուժեր են հավաքագրում։ Օգոստոսի 18-ին նրանք հավաքվում են Թարթառում և մզկիթում խորհրդակցելուց հետո, շարժվում են դեպի Շուշի։ Աղդամում նրանց են միանում Սեյիդլուից, Մարզուլուից, Շելլից հավաքված թուրք հեծյալները ր երեք ուղղություններով՝ Խրամորթով, Խնապատով և Ասկերանի ուղղություններով փորձում ճեղքել հայկական բնագծերը։ Մի քանի տասնյակ հայ մարտիկներ ջախջախեցին  թշնամուն։ Թուրքերը, բազմաթիվ զոհեր կրելով, նահանջեցին և ապաստանեցին Աղդամումլ ։
Այս դեպքերի շուրջ 1905 թվականի նոյեմբերի 28-ին Արցախի թեմի առաջնորդ Աշոտ եպիսկոպոսը հեռագիր է հղում փոխարքային։ Հեռագրում մասնավորապես ասված էր․
Մեկ օր անց՝ 1905 թվականի նոյեմբերի 29-ին Շուշիի քաղաքագլուխ Գ․ Մելիք-Շահնազարյանը նմանատիպ մի հեռագիր է ուղարկել փոխարքային, որի մեջ ասված է․
Գյուղը Արցախյան առաջին ազատամարտին
1989թ գյուղում կազմավորվել է ինքնապաշտպանական, կամավորական ջոկատ, իսկ 1992 թվականին Արցախի ՊԲ ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Ասկերանի, Մարտակերտի, Քարվաճառի և Արցախի այլ շրջանների  ու բնակավայրերի  ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1992 թվականի հուվարի 31-ին  մոտ վեց հազար ադրբեջանցի զինվոր, օգտագործելով տանկեր ու զրահամեքենաներ, գնդակոծել են Ասկերանի շրջանի Նախիջևանիկ, Խրամորթ, Ասկերան գյուղերը։ Խրամորթ գյուղ է ներխուժել  8 տանկ, 7 զրահամեքենա և ադրբեջանական բանակի մի քանի հարյուր զինվոր։ Միաժամանակ  տանկերը և զրահատեխնիկան  շրջապատել են  Նախիջևանիկ  ու Խնապատ գյուղերը՝  ենթարկելով  հրթիռակոծության։ Ստեփանակերտը և Ասկերանը նույնպես հրթիռակոծության են ենթարկվել։ Ադրբեջանական կողմը, օգտագործելով զրահատեխնիկան, շարժվել է  դեպի Մարտունու շրջանի Ավդուռ, Աղ-բուլաղ գյուղերը, Ասկերանի շրջանի Փրջամալ (Վարդաձոր) գյուղերը՝ գնդակոծելով  ու հարձակման ենթարկելով  Խնապատ, Փիրջամալ, Մարտունու շրջանի  Ավդուռ Աղ-բուլաղ գյուղերը։ 1993 թվականին Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերը,  մշակելով լայնածավալ ռազմական գործողություններ, անցել են հարձակման և  նրանց հաջողվել է ազատագրել Մարտակերտի շրջանի, Ասկերանի Խրամորթ, Նախիջևանիկ, Վարդաձոր, Սառնաղբյուր, Դագրազ և մի շարք այլ բնակավայրեր՝ թշնամուն ետ շպրտելով իրենց ելման դիրքերը ։
Բնակչություն
Բնակաչության թիվը 19-րդ դարավերջի տվյալներով կազմել է 19 տուն հայ բնակիչ, 1959 թվականի տվյալներով կազմել է 576 բնակիչ, 1985 թվականին՝ 691 տուն հայ բնակիչ, 2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 403 մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով կազմում է 511 մարդ, 129 տնտեսություն։
Տնտեսություն
Սովետական տարիներին կոլտնտեսությունը զբաղվել է անասնապահությամբ, հացահատիկային կուլտուրաների մշակությամբ և խաղողագործությամբ։ Բնակչությունը հիմնականում  զբաղվում  է  գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղում և նրա շրջանում պահպանվել են բազմաքանակ պատմամշակույթային հուշարձաններ, որոնցից են՝ 12-19-րդ դարի «Հին Խրամորթ» գյուղատեղին, 1800-1876 թվականների  «Հին Խրամորթ» եկեղեցին, 12-19-րդ դարերի «Հին Խրամորթ»   խաչքաչը, 19-րդ դարի «Հին Խրամորթ» գերեզմանոցը, 1830 թվականի «Հին Խրամորթ»  տապանաքարը։ Հին գյուղում կան պատմամշակութային հուշարձաններ` Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (XIX դ. կամ XVIII դ.), գերեզմանոց (XIX-XX դդ.), խաչքար (XIII դ.), աղբյուր (1851թ.), հաշվառված է 18 հուշարձանլ։
Համայնքի տարածքում առկա են թվով 9 աղբյուրներ` «Տնջրի աղբյուր», «Շենին աղբյուր», «Տանձին աղբյուր», «Աղի աղբյուր», «Գյադուկի աղբյուր», «Կաչաղակի ձորի աղբյուր», «Մինդ աղբյուր», ինչպես նաև հին գյուղի «Վերին ջուր», «Ներքին ջուր» աղբյուրները։
Գյուղի բնակիչները մասնակցել են նաև 1941-1945 թվականների պատերազմին, որի ընթացքում զոհվածների հիշատակին  գյուղում կառուցվել է հուշարձան։  Այնտեղ նաև կառուցվել են Արցախյան ազատամարտում զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված երեք հուշակոթողներ։
Օգտակար հանածոներ
Համայնքի տարածքում առկա են մարմարացած կրաքարի և գաջի հանքային պաշարներ։
Կլիմա
Գյուղի կլիման մեղմ է, տաք, կիսախոնավ, տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10 աստիճան։ Ամռանը տաք է, հուլիսի միջին ջերմաստիճանը հասնում է +16 աստիճանից +30 աստիճանի, առավելագունը ՝ կազմում է +36 աստիճան։ Ձմռանը մեղմ ցուրտ է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը  -6 աստիճանից հասնում է -10 աստիճանի։ Տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 500-600մմ։
Հասարարակական կառույցներ
1980 թվականի դրությամբ ուներ միջնակարգ դպրոց, գրադարան, ակումբ, կինո, փոստի բաժանմունք։
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 54 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասկերանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Խրամորթ Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Իրիցթաղ
Իրիցթաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գյոզալդարայի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիդրոջենյա (ավան, Պոպելնյանսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վիդրոջենյա ավանում բնակվում էր 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,335 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 495,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Հապալասի կապույտ
Ղոժղոժ, հապալասազգիների ընտանիքից սերված թուփ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Տարածված է Կովկասում, Կորեայում, Ճապոնիայում, Փոքր Ասիայում և Արևմտյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Մոնղոլիայում, Հիմալայներում, Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայաստանում տարածված է միայն Սևանի ավազանում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 2000-2300մ բարձրությունների վրա ։
Նկարագրություն
30-60 սմ բարձրությամբ գետնատարած փռված տերևաթափ թուփ է։ Մոտ 1 սմ երկարությամբ տերևները մանր են և բաց կապտավուն կանաչ։ Ծաղիկները համարյա նստադիր են, 1-4-ական տերևների անութներում։ Բաժակը հնգատամ է, իսկ հատապտուղը՝ կապույտ, հյութալի ։
Էկոլոգիա
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2500–3300 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, գլխավորապես կլիմայի փոփոխության հետ կապված աճելավայրերի կորուստի պատճառով, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում ։
Սիերա Ռեդոնդա
Սիերա Ռեդոնդա (Serra Redonda), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարաիբա նահանգի գյուղատնտեսական շրջան մարզում։ Մտնում է Կամպինա Գրանդի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7308 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 55,906 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 130,7 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի բնակավայրեր
Վեետսա (Էստոնիայի շրջան)
Վեետսա շրջան (Väätsa vald), շրջան Էստոնիայի Յարվամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Վեեցա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1487 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 7,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ասիլգուժինո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 236 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշխատանքի տարակարգ
Աշխատանքի տարակարգ, ցուցանիշ, որը բնութագրում է աշխատանքի բարդության աստիճանը և որոշվում տարիֆաորակավորման տեղեկատուին համապատասխան)։ Աշխատանքի վարձատրության կազմակերպման ժամանակ աշխատանքի որակը գնահատելու համար արտադրության բոլոր ճյուղերում կատարվող աշխատանքները, ըստ դրանց բարդության, ճշտության և պատասխանատվության աստիճանի, խմբավորվում են, որոնցից յուրաքանչյուրին տրվում է որոշակի որակավորման տարիֆային կարգ։ Արտադրության ճյուղերի մեծ մասում բոլոր աշխատանքներն ըստ որակավորման աստիճանի բաժանվում են վեց կարգի։ Աշխատանքի տարակարգ համարը ցույց է տալիս, թե որակավորման որ խմբին է այն պատկանում։ Պարզ աշխատանքները վերագրվում են առաջին տարիֆային կարգին։ Ըստ աշխատանքի բարդացման աստիճանի բարձրանում է նաև դրա տարակարգի համարը։ Այն աշխատանքները, որոնք վերագրվում են ավելի բարձր տարիֆային կարգերի և հետևաբար պահանջում են ավելի որակավորված աշխատանքի ծախսումներ, առավել բարձր են վարձատրվում։ Տեխնոլոգիապես համասեռ աշխատանքների բարդության աստիճանը սահմանվում է վերլուծական մեթոդով։ Դրա համար աշխատանքային պրոցեսը տրոհում են առանձին ֆունկցիաների՝ աշխատանքի նախապատրաստման, աշխատանքային պրոցեսի իրականացման, սարքավորումների կառավարման (սպասարկման), կատարման հուսալիության ապահովման և այլն, որոնցից յուրաքանչյուրը գնահատվում է բալային համակարգով։ Կոնկրետ աշխատանքի վերագրումն այս կամ այն տարակարգին իրականացվում է բոլոր ֆունկցիաների գծով հավաքած բալերի գումարի հաշվառմամբ։ Եթե աշխատանքները տարբերվում են կատարման տեխնոլոգիայով, ապա դրանց ճիշտ գնահատման համար փորձարարական մեթոդով որոշվում է որոշակի բարդության աշխատանքի կատարման ունակություններ և որակավորում ձեռք բերելու համար անհրաժեշտ ժամանակի քանակը։
Կատեգորիա:Աշխատանք
Աստերոիդների ցանկ (119001-119100)
Աստերոիդների ցանկ (118901-119000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (119101-119200)
Կոշկինո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Կոշկինո (Кошкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կառլեն Աթոյան
Կառլեն Պարույրի Աթոյան, հայ մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1985), պրոֆեսոր (1986): ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1957): «Կոխ» ազգային ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահ (1985-1999):
Կենսագրություն
Կառլեն Աթոյանը ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Դիլիջանում։ Ծնողները գաղթվել են Իգդիրից։
1950 թվականին ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։ 1985-1999 թվականներին եղել է «Կոխ» ազգային ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահ։ 1954-1999 թվականներին աշխատել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտում, որպես պրոֆեսոր։
1985-1999 թվականներին եղել է ըմբշամարտի, բռնցքամարտի և ծանրամարտի ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատությունները վերաբերում են սպորտի պատմությանը և ըմբշամարտին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ալբանիա
Ալբանիա (Shqipëria), ամբողջական պաշտոնական անվանումը՝ Ալբանիայի Հանրապետություն (Republika e Shqipërisë ), պետություն Բալկանյան թերակղզու արևմտյան մասում՝ Ադրիատիկ և Հոնիական ծովերի ափին։ Հյուսիս-արևմուտքում սահմանակցում է Չեռնոգորիային, հյուսիս-արևելքում՝ մասամբ ճանաչված Կոսովոյին, արևելքում՝ Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետությանը, իսկ հարավում կիսում է ցամաքային սահմանը Հունաստանի հետ։ Մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը Տիրանան է։ Մյուս խոշոր քաղաքներն են Դուրեսը, Վլորան և Շկոդերը։
Աշխարհագրորեն, Ալբանիայի 28,748 կմ քառակուսի տարածքը ցուցադրում է զանազան կլիմայական, երկրաբանական, հիդրոլոգիական և մորֆոլոգիական պայմաններ։ Այստեղ մեկտեղվում են Ալբանական Ալպերի ձյունածածկ լեռնագագաթներն ու Միջերկրական ծովի երկայնքով սփռված Ադրիատիկ և Հոնիական ծովերի տաք և արևոտ ափերը։