cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կաթնային շոկոլադ
Կաթնային շոկոլադե համակցված սալիկներ
20-րդ դարի սկզբին Ատլանտյան օվկիանոսի երկու կողմերում հայտնվեցին սալիկներ, որոնք համադրում էին կաթնային շոկոլադը այլ քաղցր բաղադրիչների հետ։1904 թվականին Կեյլերը գործարկեց իր Branche-ը՝ պրալինեով լցված և ճյուղերի տեսք ունեցող սալիկը: Շվեյցարացի այլ շոկոլադագործներ՝ Թեոդոր Թոբլերը և Էմիլ Բաումանը, 1908 թվականին հայտնագործեցին Toblerone-ը, որը պարունակում էր նուշ, մեղր և նուգա:Միացյալ Նահանգներում Goo Goo Cluster-ը առաջին անգամ ներկայացվեց 1912 թվականին, որը բաղադրիչների ցանկին ավելացրեց կարամել, մարշմալոու և գետնանուշ:Դրանց շուտով՝ 1914 թվականին հաջորդեց Մեծ Բրիտանիայում Ֆրայի թուրքական դելայթը:Կարճ ժամանակ անց Քլարկը 1917թ.-ին ներկայացրեց Clark Bar-ը, որը կոչվեց առաջին համակցված սալիկը:Կարճ ժամանակ անց Քլարկը 1917թ.-ին ներկայացրեց Clark Bar-ը, որը կոչվում էր առաջին համակցված բարը։ 1920 թվականին Օտտո Շներինգը Curtiss Candy Company-ից ստեղծեց Baby Ruth սալիկը:1925 թվականին այն ԱՄՆ-ի ամենահայտնի սալիկն էր:Շուտով դրանից հետո հաջորդեցին երկու այլ բրենդներ, որոնք դառնալու էին համաշխարհային հսկաներ՝ Mars Bar-ը 1932 թվականին և երեք տարի անց Rowntree's-ը ներկայացրեց Kit Kat-ը:Մինչև 2014 թվականը ամեն վայրկյան սպառվում էր 650 Kit Kat սալիկ:Համակցված սալիկները գերիշխում են հրուշակեղենի շուկայում՝ 2018 թվականին 140 միլիարդ դոլարի վաճառքով:
Էթիկական խնդիրներ
Էթիկական խնդիրներն ի սկզբանե կապված են շոկոլադի հետ առաջին իսկ օրերից:Վաղ շոկոլադագործներից շատերը, ներառյալ Cadbury-ը, Fry's-ը, Rowntree's-ը և Terry's-ը, հիմնադրվել են քվեյքերների կողմից, ովքեր իրենց աշխատողների բարեկեցությունը համարում էին իրենց բիզնես էթիկայի մի մասը:Ընկերությունները սոցիալական բարեկեցության առաջամարտիկներն էին, որոնք ապահովում էին անվտանգ աշխատանքային միջավայր, բարձրորակ բնակարան և այլ արտոնություններ աշխատողներին, որոնք առաջ էին արդյունաբերական շատ նորմերից:Cadbury-ն, օրինակ, տրամադրեց վճարովի արձակուրդներ, ապահովագրություն և գիշերային դպրոցներ աշխատողների համար, ինչպես նաև կառուցեց Բուրնվիլը Բիրմինգհեմում, Մեծ Բրիտանիա:Այնուամենայնիվ, շոկոլադի մատակարարման ավելի լայն շղթայում շատերի աշխատանքային պայմանները մնացին վատը:Ստրկությունը, իսկ ավելի ուշ՝ կապված աշխատանքը, հաճախ օգտագործվում էր այն պլանտացիաներում, որոնք ապահովում էին շոկոլադ պատրաստելու համար օգտագործվող շաքարը։Նույնիսկ ստրկության վերացումից հետո շատ պլանտացիաներում աշխատանքային պայմանները դեռևս վատ էին, երեխաների աշխատանքի մասին հաղորդագրությունները հաճախակի և չզեկուցվող էին:1975 թվականին Կակաոյի միջազգային համաձայնագրերի շարքից առաջինը փորձեց սահմանել այն, ինչը կոչվում էր «ազնիվ աշխատանքային պայմաններ» և վերացնել երեխաների աշխատանքը:
Մատենագրություն
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023 Կատեգորիա:Շոկոլադ Կատեգորիա:Ուտեստ և ըմպելիք Կատեգորիա:Կաթ
Ռոբերտ Ամիրխանյան
Ռոբերտ Բաբկենի Ամիրխանյան, հայ կոմպոզիտոր, Հայաստանի կոմպոզիտորների միության նախագահ (1991-2013)։
Ստեղծագործական գործունեություն
Ռոբերտ Ամիրխանյանը երաժշտություն է գրել 16 խաղարկային և շուրջ 30 մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի համար։ Հեղինակել է հայտնի և սիրված երգերի երաժշտություններ՝ «Հայի աչեր», «Հայրենի երկիր» և այլն։ Հեղինակել է ավելի քան 300 երգեր, վոկալ շարքեր, օպերետներ։
Գրել է դաշնամուրային կոնցերտ (1969), կվարտետ (1969), օպերետ՝ «Քաղքենին ազնվական» (բեմադրվել է 1979, ԵԵԿԹ), մյուզիքլներ՝ «Ատամնաբույժն արևելյան» (բեմադրվել է 1976, ԵԵԿԹ), «Դինգ-դոնգ» (1979), «Շախ և մատ» (1986), երգաշարեր՝ «Առաջին խոսքն իմ», «Քարը», «Ես այն օրվանից», «Հուշ», կինոերաժշտություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայաստանի հանրային խորհրդի անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան) Կատեգորիա:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Վեյալոչնայա
Վեյալոչնայա (Веялочная, Елгәргестәр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 189 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավթարան
Ավթարան, գետ Կուրի ավազանում։ Հնում հետահովիտը մտնում էր Աղվանից աշխարհի մեջ և համարվում էր նրա զարգացած շրջաններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուրի ավազանի գետեր
Երվանդ Գասպարյան (կապիտան)
Երվանդ Գասպարյան, կապիտան, առաջին կարգի ծովակալ ։
Կենսագրություն
Երվանդ Գասպարյանը ծնվել է 1871 թվականին Վրաստանի Վորբի գյուղում։ 1888 թվականին սեմինարիան ավարտելուց հետո վերադարձել է Վրաստան, իսկ 1889 թվականին ուսումը շարունակել է Փոթիի ռազմածովային դպրոցում։ 1890 թվականին Ավստրիայի «Էմմա» նավով փորձել է լողալ Սև և Միջերկրական ծովերի, Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով։ 1894 թվականին Գասպարյանը նշանակվել է «Զիֆիրիս» նավի նավապետ։ Նա մասնակցել է Օսմանյան կայսրության դեմ Կրետե կղզում տեղի ունեցած հունական ապստամբությանը, գաղտնի կերպով զենք է տեղափոխել ապստամբներին և հայ ֆիդայիներին, որոնք նույնպես պայքարում էին թուրքական իշխանությունների դեմ։ Երվանդ Գասպարյանը հայ և հույն ապստամբներին օգնելու համար Կ. Պոլսում ձերբակալվում է։ Թուրքերը համարում էին, որ ապստամբներին օգնելու համար գլխատելը կամ գնդակահարությունը մեղմ պատիժ է։ Նրանք Գասպարյանին տեղափոխել են լեռներում գտնվող մի լքված վանքի մոտ, ոտքերին ծանր քարեր են կապել և հեռցել՝ մտածելով, որ նա շուտով կմահանա։ Գասպարյանին այդ վիճակում պատահաբար հայտնաբերել են քրդերը, որոնք նրան ազատել են շղթաներից և տեղափոխել Վենետիկ։ Այստեղ` Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյանների հովանու ներքո, Երվանդ Գասպարյանը բարելավում է նավագնացության մասին իր գիտելիքները։ Ռուսաստան վերադառնալուց հետո նա ստացել է Մանթաշյանին պատկանող «Բորժոմի» շոգենավի նավապետի պաշտոնը։ 1918 թվականին նա ակտիվորեն մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին՝ Ռուսաստանի նավատորմի կազմում կռվելով ընդդեմ Գերմանիայի և պաշտպանելով Օդեսան։ 1918-1920 թվականներին Երվանդ Գասպարյանը մասնակցել է Ռուսաստանում ընթացող քաղաքացիական կռիվներին։
Կյանքը Խորհրդային Հայաստանում
Հայաստանի Խորհրդայնացումից հետո Երվանդ Գասպարյանը վերադարձել է Հայաստան՝ իր նպաստը բերելով նորաստեղծ հանրապետության կայացման գործին։ Նա էր, որ հղացավ և կազմակերպեց Սևանա լճում նավատորմ ստեղծելու և նավարկություն կազմակերպելու գաղափարը։ Առաջին նավը, որը դուրս բերվեց Սևանա լիճ, անվանվեց «Լուկաշին»՝ ի պատիվ Խորհրդային Հայաստանի քաղաքական գործիչ Սարգիս Լուկաշինի (Սրապիոնյան)։ Գասպարյանը Ելենովկա (այժմ՝ Սևան) քաղաքից և շրջակա գյուղերից ընտրում է 18-20 տարեկան 12 տղաների և սկսում է նրանց սովորեցնել իր մասնագիտությունը։ Գասպարյանի ծրագիրը, այն է` Սևանա լճում կազմակերպել կանոնավոր բեռնափոխադրումներ՝ իրար միացնելով բոլոր ափամերձ տարածքները, կղզու վրա ստեղծել կանոնավոր հետազոտական կայան և հյուրանոց, կառուցել պահածոների գործարան, բարձրացնել կարմրախայտ ձկան արտադրությունը, այդ ժամանակ անհավանական էր թվում։ Բայց, այնուհանդերձ, նրա ջանքերով կղզում ստեղծվել են պանդոկներ, փրկարարական միջոցներ, պահեստներ, ձկնաբուծարաններ, նավանորոգման ձեռնարկություններ, հիմնադրվել է կաթնամթերքային տնտեսություն։
1929 թվականին կապիտան Երվանդ Գասպարյանը մեկնել է Աստրախան, որտեղից նրան հաջողվել է ստանալ «Տատյանա» և «Աիդա» նավերը։ Շուտով Սևանա լճում իրենց երթևեկությունն են սկսել բարձր արագությամբ ընթացող նավակներն ու «Ռաբոչի», «Համբարձումյան», «Կոմսոմոլեց», «Կոմունիստ», «Միկոյան» բեռնատար նավերը։ Գասպարյանի ծառայությունները բարձր են գնահատել Խորհրդային Հայաստանի պետական ականավոր գործիչներ Ալեքսանդր Մյասնիկյանը, Սարգիս Լուկաշինը, Արամայիս Երզնկյանը, Աշոտ Հովհաննիսյանը և ուրիշներ։
Կապիտան Երվանդ Գասպարյանն իր մահկանացուն կնքել է 1946 թվականին 75 տարեկան հասակում։
Գրքեր կապիտան Երվանդ Գասպարյանի մասին
Խորհրդային հայտնի գրող Մարիետա Շահինյանը վեպ է գրել Երվանդ Գասպարյանի մասին, որն արժանացել է Ստալինյան մրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կապիտաններ Կատեգորիա:Հայ ծովակալներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Դիլաքյան
Դիլաքյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Օտրադնի (Կոշեխաբլի շրջան)
Օտրադնի (Отрадный, Отраднр ), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետության Կոշեխաբլի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
թվականի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադըղեայի Կոշեխաբլի շրջանի բնակավայրեր
Լեմեշովկա (գյուղ, Գորոդնյայի շրջան)
Լեմեշովկա (Лемешівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Լեմեշովկա գյուղում բնակվում էր 597 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 131,79 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1552 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անգուս Քլաուդ
Քոնոր Անգուս Քլաուդ Հիքի (Conor Angus Cloud Hickey, ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է HBO-ի «Էյֆորիա» հեռուստասերիալում կատարած Ֆեզկոյի դերով ։
Կյանք և կարիերա
Ծնվել է 1998 թվականի հուլիսի 10-ին։ Ծագումով Կալիֆոռնիա նահանգի Օքլենդ քաղաքից է։ Նրա ընտանիքի մեծ մասը բնակվում է Իռլանդիայում, որտեղ նա պլանավորում էր տեղափեխվել «Էյֆորիա» հեռուստասերիալում դեր ստանալուց առաջ ։ Սովորել է Օքլենդի արվեստի դպրոցի արտադրական դիզայնի բաժնում, որն ավարտել է 2016 թվականին ։ Նույն դպրոցն է նաև հաճախել «Էյֆորիա» հեռուստասերիալում իր խաղընկերուհի Զենդեյան։ Բարքլեյս սենթրի (Բրուքլին) մոտ գտնվող ռեստորանում աշխատելիս նրան նկատել է «Էյֆորիա» հեռուստասերիալի քասթինգի գործակալ Ջենիֆեր Վենդիտին, որին սկզբում Քլաուդը խարդախի տեղ էր դրել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Բուղուրթլար
Բուղուրթլար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դիլդարյան
Դիլդարյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Օթլուկ
Օթլուկ, լեռնանցք Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիպոնտական լեռնաշղթայում, Օթլուկ Բելի լեռների կենտրոնական մասում, Բաբերդ քաղաքից 21-22 կմ հարավ-արևելք, Ներքին Լորի գետից 6 կմ հարավ-արևելք։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում Օտլուկ ձևով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բայբուրթի մարզ
Խոխ
Խոխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 7 կմ հարավ-արևելք, Խարբերդի դաշտը հյուսիսից հատող լեռնաճյուղի հարավ-արևելյան ստորոտում, ձախակողմյան Կարասու վտակի աջ ափին։
Պատմություն
Ըստ ոմանց գյուղը համապատասխանում է IX դարում հիշատակվող Խախոն ամրոցին։ Հայ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 400 տուն՝ 2500 հայ և թուրք բնակիչ։
Տնտեսություն
Գյուղն ուներ արգավանդ հող։ Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն (ցորենի, գարու և բամբակի մշակություն), անասնապահությունն ու այգեգործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Խոխն ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։
Վարչական բաժանում
Գյուղն իր մեծությամբ նման էր գյուղաքաղաքի։ Այն բաժանված էր երկու մասին՝ Խոխ Վերին և Խոխ Ներքին։ Հիմնականը Խոխ Վերինն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սևանի ջրաէլեկտրակայան
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի ջրաէլեկտրակայաններ Կատեգորիա:Սևանի շրջան
Չիֆթլիկ (Երզնկայի գավառ, Եփրատից ձախ)
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Վեյմարն
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 295 մարդ։
Չիֆթլիկ (Երզնկայի գավառ, Եփրատից ձախ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վեյմարն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կինգիսեպսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջեյմս Մեյսոն
Ջեյմս Մեյսոն (James Mason, ), անգլիացի դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Ծնվել է 1990 թվականի մայիսի 15-ին Հադերսֆիլդում Հյուսիսային Յորքշիր կոմսությունում, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա։ Մահացել է 1984 թվականի հուլիսի 27-ին Լոզանում, Ռոմանդիա, Շվեյցարիա ։ Լրիվ անունն է Ջեյմս Նեվիլ Մեյսոն։ Ունենալով հաջողություններ բրիտանական և ամերիկյան ֆիլմերում խաղալով և միջազգային ճանաչման հասնելով, Մեյսոնը իր ողջ կարիերայի ընթացքում կինոմատոգրաֆիայում մնացել է զգալի գործիչ։ Երեք անգամ առաջադրվել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» (որոնցից մեկը հաղթել է), երկու անգամ՝ BAFTA մրցանակի և մեկ անգամ՝ «Սատուրն» մրցանակի։
Երիտասարդություն
Մեյսոնը ծնվել է 1990 թվականի մայիսի 15-ին Հադերսֆիլդում Հյուսիսային Յորքշիր կոմսությունում, Անգլիա Ջոնի և Մեյբլ Մեյսոնների ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է մեծահարուստ վաճառական։ Ջեյմս Մեյսոնը սկսել է խաղալ հաճույքի համար։ Նա կրթություն է ստացել Մարլբորո քոլեջում, ուսումնասիրել է ճարտարապետություն Քեմբրիջի համալսարանում , որտեղ իր ազատ ժամանակ ներգրավված էր թատերական ներկայացումներում։ Քեմբրիջն ավարտելուց հետո նա ընդունվում է Լոնդոնյան Օլդ Վիք թատրոն, որի ղեկավարներն այդ ժամանակն Գաթրի Թայրոնը և Ալեքսանդր Կորդան էին, վերջինս էլ 1933 թվականին առաջարկում է նրան մի փոքր դեր իր ֆիլմում, սակայն մի քանի օր անց աշխատանքից ազատում է ։
Կարիերա
Մեյսոնի դեբյուտը բեմում տեղի ունեցավ 1931 թվականին Թատերական Royal Aldershot թատրոնում։ The Daily Telegraph-ի թղթակիցը գրում է․ «Ես վաղուց թատրոններում չեմ տեսել այսպիսի մեծ դերասանի՝ ոճրագործի արտաքինով, և դա նվեր է»։ Նա վայելում է հաջողություն բեմի վրա, խաղալով մեկ սեզոն Չարլզ Լաութոնի հետ Օլդ Վիկում տեղափոխվում է Դուբլինի թատրոն։ Անգլիայում մի շարք ֆիլմերում նկարահանվելուց հետո, Մեյսոնը 1949 թվականին մեկնում է ԱՄՆ և շատ շուտով դառնում հոլիվուդյան առաջին մեծության աստղերից։ Նկարահանվել է Վինսենթ Մինելլիի «Տիկին Բովարի» (1949), Ռիչարդ Տորպի «Զենդայի բանտարկյալը» (1952), Ջորջ Կյուքորի «Մի աստղ ծնվեց» (1954), Ստենլի Կուբրիկի «Լոլիտա» (1962), Ռիչարդ Բրուկսի «Լորդ Ջիմը» (1965), Տերենս Յանգի «Գիշերային այցելուները» (1971) և «Արյունակցություն» (1979), Միխայիլ Կակոյանիսի «Տրոյացի կանայք (1972), Արամ Ավագյանի «11,Հարոու-Հաուզ (1975), Ուորեն Բիթիի «Երկինքը կարող է սպասել» (1978), Էնդրյու Մկլագլենի «Ծովի գայլերը» (1980), Սիդնեյ Լյումետի «Դատավճիռը» (1982) թվական, այս ֆիլմում տղամարդու լավագույն դերակատարման համար 1983 թվականին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի), Ջոզեֆ Հարդիի «Մեծ հույսեր» (1975), Ստյուարտ Ռոզենբերգի «Անիծվածների ճամփորդությունը» (1976), Լուիջի Ձամպայի «Հարգարժան մարդիկ» (1976), Ջեկ Լի Թոմպսոնի «Անցում» (1979) և այլ ֆիլմերում։ Մեյսոնը 1963 թվականին հիմնադրել է թատերական դպրոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Դիլոյան
Դիլոյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ասլանլուի լեռնանցք
Ասլանլուի լեռնանցք, լեռնանցք Թուրքիաում, Հայկական Պար լեռնաշղթայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնանցքներ Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Աստերոիդների ցանկ (232801-232900)
Աստերոիդների ցանկ (232701-232800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (232901-233000)
Մեռլինո (Լոդիի գավառ)
Մեռլինո (Merlino)` կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է` 1264 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 126 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝10 կմ² ։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26833։ Հեռախոսային կոդ՝ 02:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դիմաքսյան
Դիմաքսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Արտենա
Արտենա (Artena), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 12419 մարդ (2004 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներ), բնակչության խտությունը կազմում է 230,98 մարդ/կմ2։ Զբաղեցնում է 54 կմ2 տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 31։ Հեռախոսային կոդը՝ 00006։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում Մարիա Մագդալենան։
Պատմության մեջ Արտենան Իտալիայում նշանավոր է որպես ամենակրիմինալ բնակավայր։ 19-րդ դարի քրեական վերլուծաբան Չեզարե Լոմբորոզոն «Հանցագործ մարդը» գրքում բերում է վիճակագրություն, համաձայն որի Արտենայում վնասվածքների և սպանությունների քանակը 6 անգամ գերազանցում է ամբողջ Իտալիայի միջին ցուցանիշը, իսկ ավազակային հարձակումները՝ 30 անգամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Օտրադնոե (գյուղ, Կիտմանովսկի շրջան)
Օտրադնոե (Отрадное), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Կիտմանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 254 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Կիտմանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արցախի ինքնապաշտպանական ջոկատներ
ԼՂ ինքնապաշտպանական ջոկատներ, սկսել են կազմավորվել 1988 թ.-ի փետրվարի 22-ից, Ասկերանի վրա ադրբեջանցիների հարձակումից հետո։ Լեռնային Ղարաբաղի բոլոր շրջաններում, հատկապես ադրբեջանցիների հետ սահմանակից բնակավայրերում, կազմավորվել են նախ աշխարհազորային խմբեր, ապա նաև՝ ինքնապաշտպանական կամավորական ջոկատներ
1991 թ.-ի վերջերին և 1992 թ.-ի սկգբներին Ստեփանակերտում կազմավորվել և գործել են տասից ավելի կամավորական վաշտեր ու ջոկատներ։ Դրանք հիմնականում ստեղծվել են տարածքային ու ընկերային սկզբունքներով և իրենց մեջ ներառում էին հազարից ավելի ազատամարտիկների։
1992 թ.-ի օգոստոսի 29-ի Պաշտպանության կոմիտեի «ԼՂՀ ինքնապաշտպանության ուժերի շինարարության կազմակերպման հաստիքային նոր կառուցվածքի անցնելու մասին» թիվ 013 հրամանի համաձայն՝ 1-ին, 4-րդ և 6-րդ վաշտերի հիմքի վրա կազմավորվել են մոտոհրձգային գումարտակներ հետևյալ կառուցվածքով.
1989 թ.-ի սեպտեմբերին այդ գումարտակների հիմրի վրա կազմավորվել է Կենտրոնական պաշտպանական շրջանը (հրամանատար՝ Ս. Կարապետյան)։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Անահիտ Ղազարյան
Ղազարյան Անահիտ Պարգևի (, Երևան), հայ մանկավարժ։ Դոցենտ (2004)։
Գործունեություն
1968-1970 թվականներին եղել է Երևանի Պերճ Պռոշյանի և Գայի անվան դպրոցների մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ուսուցիչ։ 1970 թվականից աշխատում է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի մաթեմատիկայի և տարրական ուսուցման մեթոդիկայի ամբիոնում։ Եղել է լաբորանտ, ասիստենտ։ Նախադպրոցական, սկզբնական և հատուկ կրթության ֆակուլտետում դասախոսում է "Մաթեմատիկա", "Մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկա" առարկաները։ Դասավանդել է նախապատրաստական և հեռակա ֆակուլտետներում։ Մասնակցել է ընդունելության և պետական քննությունների։ 1991 թվականից ֆակուլտետի խորհրդի անդամ է, 10 տարի եղել է խորհրդի քարտուղար։ 1995 թվականից ֆակուլտետի արհմիության բյուրոյի նախագահն է, համալսարանի արհմիութենական կոմիտեի անդամ։ Հրատարակել է 40 գիտական և մեթոդական աշխատանք, այդ թվում դասագրքեր։ Մասնակցել և մասնակցում է դպրոցի տարրական դասարանների մաթեմատիկայի դասավանդման խնդիրներին վերաբերող հարցերի քննարկմանը, հայեցակարգերի, ծրագրերի մշակման աշխատանքներին։
Հրատարակել է
Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
(7133) Կասահարա
(7133) Կասահարա (Kasahara), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,399619 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1277 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6715 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1357,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265149 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սուտակ
Սուտակ (rubens, rubinus — կարմիր, կարմրավուն), թանկարժեք քար, միներալ, կորունդի տարատեսակ, դասվում է օքսիդների դասին, եռանկյուն համակարգ է։ Կարծրությունը Մոոսի սանդղակով 9 է, խտությունը՝ 3,97 - 4,05 գ/սմ³: Ունի անիզոտրոպական հատկություն ։ Կարմիր շպինելից տարբերվում է բյուրեղների ձևով, այլ դեպքերում՝ մեծ դժվարությամբ, օրինակ՝ մանրադիտակով։ Կարմիր գունավորումը ստանում է քրոմի խառնուրդի շնորհիվ ։ Կարմիր կորունդները կոչվում են սուտակ, կապույտները՝ շափյուղա։ Բաց գունավորում ունեցող շափյուղաները կամ ոսկերչական որակի անգույն կորունդը կրում է «լեյկոշափյուղա» անվանումը։ Սուտակի և շափյուղայի աստղաձև տարատեսակները վառ արտահայտված աստերիզմով մշակվում են կաբոշոնի տեսքով։
Արհեստական սուտակները առաջին անգամ սինթեզվել են 1904 թվականին ֆրանսիացի քիմիկոս Օգյուստ Վերնեյլի կողմից ։ Կիրառվում է ոսկերչական և ժամագործական արդյունաբերության մեջ, ինչպես նաև քվանտային էլեկտրոնիկայում ։
Հայրենիք
Բացի Անտարկտիդայից, հանդիպում է բոլոր մայրցամաքներում։ Մեծ արժեք է ներկայացնում հատկապես ասիական սուտակը։ Սուտակի գլխավոր արտահանող երկրներն են համարվում Մյանման, Թայլանդը և Շրի Լանկան։ Մեծ պահանջարկ ունեն նաև Արևելյան Աֆրիկայի այնպիսի երկրների սուտակները, ինչպիսիք են Քենիան և Տանզանիան։ Հին ժամանակներից այն արդյունահանվում է Պամիրում։
Ռեկորդային քարեր
2015 թվականի մայիսի 13-ին Sotheby's աճուրդի ժամանակ վաճառվել է Բիրմայի «աղավնու արյան» գույնի սուտակը։ 25,59 կարատ ունեցող քարը վաճառվել է 30 միլիոն ԱՄՆ դոլարով ։ Գործարքի օրվա դրությամբ դա ռեկորդային գին էր ինչպես առանձին սուտակի, այնպես էլ այն քարերի կարատի համար, որոնք ադամանդ չեն համարվում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Բոսանսկո Գրախովո (համայնք)
Բոսանսկո Գրախովո համայնք (, Босанско Грахово), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Բոսանսկո Գրախովո քաղաքը ։
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվել են 8311 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Դիոպսիդ
Դիոպսիդ, ապար կազմող միներալ՝ սիլիկատ մոնոկլինայիև պիրօքսինևերի խմբից։ Քիմիական կազմը՝ CaMg[Si206]։ Գույնը լինում է գորշ կամ գորշականաչ։ Կարծրությունը՝ 5,5—6 է, խտությունը՝ 3270—3400 կգ/մ³։ Սովորաբար հանդիպում է գաբրոներում, դիաբազներում, դիորիտներում և այլ հրայիև ու մետամորֆային ապարներում՝ անկանոն հատիկների ձևով։ Հազվադեպ առաջացնում է խոշոր թափանցիկ կանաչ բյուրեղներ՝ բայկալիտ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Մագնեզիումի միներալներ Կատեգորիա:Կալցիումի միներալներ
Գյաուրխուրի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Վաղավեր Վերին
Վաղավեր Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում ։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 5-6 կմ հյուսիս-արևելք։ Մոտակայքում գտնվում էր Վաղավեր Ներքին գյուղը։
Տնտեսություն
Գյուղն հայտնի էր ընտիր ձմերուկներով և մածունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նովոալեկսանդրովսկոե (գյուղ, Նովայա Օդեսայի շրջան)
Չճշտված տվյալներով Նովոալեկսանդրովսկոե գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,033 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 515,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1880 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վենգերովո
Վենգերովո (Венгерово), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Վենգերովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10265 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Վենգերովսկի շրջանի բնակավայրեր
Համազասպ Մամիկոնյան (սպարապետ)
Համազասպ Մամիկոնյան, հայ նախարար և զորավար Մեծ Հայքում, հայոց սպարապետ (389-415), սպարապետ Մանվել Մամիկոնյանի (377-384) որդին, սպարապետ Վարդանի, Համազասպյանի, Հմայակի հայրը, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից ։
Կենսագրություն
Համազասպ Մամիկոնյանը Մեծ Հայքի սպարապետ Մանուել և Վարդանույշ Մամիկոնյանների որդին է, Արտավազդի, Հմայակի և Հայոց թագուհի Վարդանդուխտի (378-389) եղբայրը։ Մասնակցել է 378 թվականին տեղի ունեցած Կարինի ճակատամարտին, որի ժամանակ Մանուել Մամիկոնյանը հաղթում է Հայոց արքա Վարազդատին (374-378) և սպարապետ Բատ Սահառունուն (376-377)։ Մեծ Հայքի արքա Վռամշապուհի (389-414) ժամանակ նշանակվում է հայոց սպարապետ։ Մահացել է Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Դ-ի մահից (415) որոշ ժամանակ հետո։
Ամուսնացել էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթևի դստեր՝ Սահականույշի հետ։ Զավակներն են՝.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության սպարապետներ Կատեգորիա:Հայ նախարարներ Կատեգորիա:Հայ զորավարներ
Աստերոիդների ցանկ (51201-51300)
Աստերոիդների ցանկ (51101-51200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (51301-51400)
Ռուբինյանց փողոց (Երևան)
Ռուբինյանց փողոց, փողոց Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում։ Անվանակոչվել է Կիլիկյան Հայաստանի հայ իշխանական և թագավորական Ռուբինյանների տոհմի պատվին։ Քաղաքային նշանակության փողոց է ։
Տվյալներ
Ռուբինյանց փողոցն սկսվում է Դավիթ Անհաղթի փողոցի վերջնամասի և Գոգոլի փողոցի սկզբնամասի հանգույցից, ձգվում հյուսիսարևելյան ուղղությամբ և հասնում Նոր Նորք վարչական շրջանի սկզբնամաս՝ միանալով Մյասնիկյան պողոտային ։ Երկարությունը 2000 մետր է։
Գայլ գետ
Գայլ գետ (պատմ.՝ Լիկոս, Թերմոդոն, Կելկիտ), գետ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Սև ծովի ավազանում, Իրիսի (Եշիլ Իրմակ) աջ վտակը։ Երկարությունը 330 կմ է։ Սկիզբ է առնում Արևելապոնտական լեռների Գյումուշխանեի լեռնաշղթայի արևելյան լանջերից՝ մոտ 1500 մ բարձրությունից։ Սնումը ձնաանձրևային է, վարարումը՝ մայիսին։ Խոշոր վտակը Կարահիսարն է։ Հոսում է պատմական Փոքր Հայքի տարածքով՝ ոռոգելով տարածքի զգալի մասը ։
Ռուբինյանց փողոց (Երևան)
Տվյալներ
Խորհրդային տարիներին սկզբնապես կոչվել է Զեյթունի 7-րդ փողոց, այնուհետև վերանվանվել է Դեկաբրիստների փողոց ։ Հայաստանի անկախացումից հետո ստացել է ներկայիս անվանումը ։
Գայլ գետ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Ռուբինյանց փողոց (Երևան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Օտրադնոե (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Օտրադնոե (Отрадное), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 419 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռոբերտ Օ’Բրայեն
Ռոբերտ Չարլզ Օ’Բրայեն (Robert Charles O'Brien, ), ամերիկացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ, 2019-2021 թվականներին ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդականը։
Կենսագրություն
Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանում ստացել է իրավունքի բակալավրի, իսկ Բերկլիի համալսարանում՝ դոկտորի կոչում։ Լոս Անջելեսի «Larson O’Brien, LLP» իրավաբանական ընկերության գործընկերն էր ։ 1987 թվականին՝ Լոս Անջելեսի համալսարանն ավարտելուց հետո, ստացել է դրամաշնորհ՝ շարունակելու կրթությունը աշխարհի ցանկացած կետում, և ուսումնասիրել է քաղաքագիտություն և պետական կառավարում Հարավաֆրիկյան Ֆրի Սթեյթ նահանգի համալսարանում։ Այդ ընթացքում ՀԱՀ-ում ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ և սովորել Աֆրիկանսում (բրիտանական «The Guardian» թերթի տվյալներով՝ առաջին սևամորթ ուսանողին թույլատրվել է ուսումը հիշյալ համալսարանում միայն 1988 թվականին )։
1996-1998 թվականներին՝ որպես ԱՄՆ բանակի պահեստազորի սպա, համագործակցել Է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հետ՝ զբաղվելով 1991 թվականին Քուվեյթ ներխուժման հետևանքով Իրաքի դեմ բազմամիլիարդանոց հայցերով, որին հաջորդել է Պարսից ծոցում տեղի ունեցած առաջին պատերազմը։ 2005 թվականին հրաժարական է տվել մայորի կոչումով ։
2000-ական թվականների սկզբից աշխատել է ԱՄՆ պետական դեպարտամենտում։ Պետքարտուղարներ Կոնդոլիզա Ռայսի և Հիլարի Քլինթոնի լիազորությունների ընթացքում մասնավոր-պետական գործընկերության համանախագահն էր Աֆղանստանում իրավաբանական բարեփոխումներ իրականացնելու համար, որի շրջանակներում անցկացվել է դատավորների, դատախազների և փաստաբանների ուսուցում։ 2012 թվականին Միթ Ռոմնիի և Սքոթ Ուոքերի նախագահական ընտրարշավի ընթացքում արտաքին քաղաքականության ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական էր։ 2016 թվականին հրատարակել է «While America Slept: Restoring American Leadership to a World in Crisis» գիրքը, որտեղ պաշտպանել է ուժային օպերացիաների միջոցով խաղաղության պահպանման քաղաքականությունը և քննադատել Բարաք Օբամայի վարչակազմին միջազգային խնդիրների լուծման դիվանագիտական մեթոդների նկատմամբ ավելորդ հակվածության համար։ 2018 թվականի մայիսին նշանակվել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ պատանդների գործերով հատուկ ներկայացուցիչ ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ Ջոն Բոլթոնի հրաժարականից հետո, նշանակվել է ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նրան Բրազիլիայից հրավիրել են մասնակցելու «Artemis» լուսնային ծրագրին ։
Անձնական կյանք
Օ’Բրայենը դաստիարակվել է որպես կաթոլիկ, սակայն քսան տարեկանում ընդունել է Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի եկեղեցու վարդապետությունը և ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական նշանակվելուց հետո դարձել ԱՄՆ քաղաքական համակարգի ամենաբարձրաստիճան մորմոնը ։
Վենեց (գյուղ, Պավլովսկի շրջան)
Վենեց (Венец), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Այիա Մարինուդա
Այիա Մարինուդա, (Αγία Μαρινούδα) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Գյուղը տեղակայված է Պաֆոս նավահանգստից 7 կմ դեպի արևելք։ Գյուղի բնակչությունը 2001 թվականի տվյալներով կազմում է 220 մարդ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Ալեքսանդր Բազմավեպ
Լուցիոս Կոռնելիոս Ալեքսանդրոս Պոլիհիստոր հայկական աղբյուրներում՝ Աղեքսանդր Բազմավեպ (Ἀλέξανδρος, մոտ մ.թ.ա. 100 — 40 թթ.), հին հույն պատմիչ և գիտնական։ Նրա պատմական և այլ ոլորտներին վերաբերող բազմաթիվ երկերից պահպանվել են հատուկտոր հատվածներ, որոնք միջերկրածովյան տարածաշրջանի պատմության հին շրջանի արժեքավոր աղբյուր են հանդիսանում ։ Հիշատակվում է Եվսեբիոս Կեսարացու «Ժամանակագրությունում», որից օգտվել է Մովսես Խորենացին՝ նշելով Բազմավեպի անունը՝ որպես իր աղբյուրներից մեկը, իր «Հայոց պատմություն» երկում։ 10-րդ դարում կազմված «Սուդա» հանրագիտարանում Ալեքսանդր Բազմավեպի երկերը թվարկված չեն. նշված է միայն, որ դրանք անհաշիվ են։
Բազմաբեղուն պատմիչի մասին պահպանված կենսագրական սուղ տեղեկություններից հայտնի է, որ նա միհրդատյան պատերազմների ժամանակ գերի է ընկել հռոմեացիներին և հանձնվել ստրկության։ Նրան գնել է հինհռոմեացի քաղաքական գործիչ Լուցիուս Կոռնելիուս Լենտուլուսը, ծառայեցրել որպես ստրուկ մանկավարժի։ Հետագայում Ալեքսանդրը ազատ է արձակվել, Հռոմի քաղաքացիություն ստացել Սուլլայի կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատմաբաններ Կատեգորիա:Հին միլեթացիներ
Էգոն Շիլե
Կենսագրություն
Էգոն Շիլեի մայրը հարավային Բոհեմյայի Չեսկի Կրումլովում ծնված չեխ էր ։ Հայրը վիեննացի էր, երկաթուղային ծառայող՝ մահացել է սիֆիլիսից 1905 թվականին և Էգոնը դաստիարակվել է քեռու՝ Լեոպոլդ Չիխանեկի ընտանիքում։ 1906 թվականին ընդունվում է Վիենայի Արվեստի և արհեստների դպրոց, իսկ հետո Վիեննայի կերպարվեստի ակադեմիա։ 1907 թվականից Գուստավ Կլիմտը սկսում է հովանավորել Էգոն Շիլեին։ 1908 թվականին Վիեննայի կից Կլոստերնոյբուրգ քաղաքում, որտեղ նա առաջ սովորել էր, բացվում է Էֆոնի առաջին ցուցահանդեսը։ 1909 թվականին Կլիմտը հրավիրում է Շիլեին մասնակցելու Վիեննայի պատկերասրահում, որտեղ նրա գործերը ցուցադրվում են Կլիմտի, Վան Գոգի, Էդվարդ Մունքի կողքին։ 1911 թվականին Էգոն Շիլեն Կլիմտի սիրեցյալի և մոդել Վալերի Նոյզելի հետ փախնում են Վիենայի բոհեմական կյանքից Չեխական Կրումլով, իսկ հետո տեղափոխվում են Նոյլենգբախ, որտեղ 1912 թվականին Շիլեին ձերբակալում են անչափահասի հետ կապի մեջ լինելու մեղադրանքով։ Խուզարկության ժամանակ ոստիկանությունը Շիլեի մոտ գծանկարներ գտավ, որոնք պոռնոգրաֆիկ բնույթի հայտարարվեցին։ Նկարչին դատապարտեցին կարճատև ազատազրկման։
1912-1916-ազկան թվականներին Շիլեն բազմաթիվ ցուցահանդեսների է մասնակցում՝ Վիենայում, Բուդապեշտում, Մյունխենում, Պրահայում, Համբուրգում, Շտուտգարտում, Ցյուրիխում, Հագենում, Դրեզդենում, Բեռլինում, Հռոմում, Քյոլնում, Բրյուսելում, Փարիզում։ 1917 թվականին վերադառնում է Վիենա։ 1918 թվականին հղի կնոջ մահվանից երեք օր անց մահանում է և ինքը այդ տարի հազարավոր կյանքեր խլած իսպանական գրիպից։
Շիլեի մեկենասներից մեկը ավստրիացի հավաքորդ Հենրիխ Բենեշն էր, ապագա արվեստաբան Օտո Բենեշի հայրը։
Ժառանգություն և հիշատակ
Էգոն Շիլեն թողել է մոտ 300 երփնագիր նկար և մի քանի հազար գծանկար։ Մահվանից հետո նրա նկարները ցուցադրվել են և շարունակում են ցուցադրվել աշխարհի խոշոր պատկերասրահներում։ Շիլեի կյանքին անդրադարձել են Ջոան Սքոթը «Մեծամտություն» (1990) և Լյուիս Կրոֆտսը «Պոռնոգրաֆը Վիենայից» (2007)։ 1981 թվականին նկարահանվել է «Էգոն Շիլե-Կյանքը, որպես էքսցես» կինոնկարը։ Միլեն Ֆարմերը իր հայտնի երգերից մեկում՝ «Je te rends ton amour» (1999), հիշատակում է նկարչին՝ «Je te rends ton amour/Redeviens les contours/De mon seul maître: Egon Shiele et…» (Ես վերադարձնում եմ քո սերը/Նկարում նորից գիծ կդառնամ/Իմ միակ ուսուցչի՝ Էգոն Շիլեի և․․․)։ Ռաուլ Ռուիսի «Կլիմտ» կինոնկարում (2005) Էգոն Շիլեի դերը կատարում է Նիկոլայ Կինսկին։
Էգոն Շիլեն պատկերված է 1990 թվականի Ավստրիայի փոստային նամականիշի վրա։
Սասի (Կալվադոսի գավառ)
Սասի (Sassy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Էգոն Շիլե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիզայներներ Կատեգորիա:Ավստրիացի լուսանկարիչներ
Սասի (Կալվադոսի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 190 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.87 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.56 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 28 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 104 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 78-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 78 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 70 անձ (38 տղամարդ և 32 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 26 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
ひ
Հիրագանայում՝ ひ, կատականայում՝ ヒ, ճապոներենի վանկային այբուբենի վանկ։ Օգտագործվում է մեկ մորայի գրելաձևի համար։ Համապատասխանում է հայերեն «հի» տառակապակցությանը և Միջազգային հնչյունական այբուբենի /hi/ ձայնին։
Ժամանակակից ճապոներենի վանկային աղյուսակում գտնվում է հիրագանայի は(հա) և ふ(ֆու) կանաների միջև։ Իսկ կատականայում՝ ハ(հա) և フ(ֆու) կանաների միջև։
Կատեգորիա:Կանա
Թավբլուրի վանք
Թավբլուրի վանք, վանք Փոքր Հայքի Կոկիսոն բերդաքաղաքի մոտ գտնվող Թավբլուր գյուղում։ Այստեղ է իր վերջին օրերն անցկացրել Հայոց կաթողիկոս Խաչիկ Բ Անեցին (1050-1065) և թաղվել վանքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Թուրքիա) Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Գյոլ (Ուրֆայի նահանգ)
Գյոլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դնգենեք
Դնգենեք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում ։ Գտնվում էր Երզնկայի դաշտում, Երզնկա քաղաքի մոտակայքում։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը կոտորվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
Բնակիչները հայեր և թուրքեր էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վահե Բաղդասարյան
Վահե Հրաչյայի Բաղդասարյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2017)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Լյուտեժ (գյուղ, Գորոդնյայի շրջան)
2006 թվականի տվյալներով Լյուտեժ գյուղում բնակվում էր 44 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 67,69 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(7134) Իկեուչիսատորու
(7134) Իկեուչիսատորու (Ikeuchisatoru), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,425041 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9965 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8535 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1379,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260991 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կիմ Դոնգ Վոն
Կիմ Դոնգ Վոն (հանգըլ՝ 김동원, ), հարավկորեացի վավերագրական ֆիլմերի ռեժիսոր։ Կիմը հայտնի է իր Հայրենադարձություն (2004) և 63 տարի անց (2008) վավերագրական ֆիլմերով ։
Կարիերան
Ծնվել է 1955 թվականին Սեուլում, Կիմ Դոնգ Վոնը ավարտել է Սոգանգ համալսարանը, մասնագիտանալով զանգվածային հաղորդակցության մեջ։ Նա աշխատում է որպես ռեժիսորի օգնական, ինչպես նաև վավերագրական կինոնկարիչ։ 1991 թվականին Կիմը հիմնադրել է P.U.R.N Production՝ վավերագրական ֆիլմի կոլեկտիվը, որն այն ժամանակից ի վեր արտադրել է շուրջ 30 վավերագրական ֆիլմ ։
Նրա վավերագրական Հայրենադարձություն (2004) ֆիլմը Հարավային Կորեայում ապրող հյուսիսկորեացի լրտեսների կյանքի մասին է, որոնք ավելի քան 30 տարի հարավային բանտերում ձերբակալվելուց հետո վերադառնում է հայրենիք։ Սիրո ծնունդը ֆիլմը, որի նկարահանումները տևել են ավելի քան մեկ տասնամյակ, ավարտելուց հետո, մեծ հաջողության է հասել Հարավային Կորեայում, և դարձել է ամենահաջողված վավերագրական ֆիլմը ։ Այն ներկայացվեց «Արտահայտման ազատություն» մրցանակի համար 2004 Sundance կինոփառատոնում։ Առաջին անգամ կորեական կինոնկարը ներկայացվել էր ԱՄՆ հեղինակավոր փառատոնում ։ Այն նաև արժանացել է Հատուկ հիշատակի 24-րդ կինոյի քննադատների մրցանակաբաշխությանը, և արժանացել է հատուկ ժյուրիի մրցանակին։ 2004 թվականինին մասնակցել է Բուսանի հինգերորդ  կինոռեժիսորների մրցանակաբաշխությանը, ինչպես նաև արժանացել է լավագույն վավերագրական մրցանակին `2005 թվականին 19-րդ Fribourg միջազգային կինոփառատոնում  ։
Վիլյամ Մորգան
Վիլյամ Մորգան (William G. Morgan, ), վոլեյբոլ խաղի ստեղծողը, որն ի սկզբանե կոչվում էր «մինտոնետ» (Mintonette)։
Կիմ Դոնգ Վոն
Կարիերան
Նրա վերջին վավերագրական ֆիլմը 63 տարի անց վերաբերում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ողջ Ասիայում ճապոնական կայսրության զինվորների կողմից ստրկացված կանանց մասին։ Ֆիլմը պատմական հետաքննություն է անցկացնում `հարցազրույցներ անցկացնելով Կորեայում, Չինաստանում և Ֆիլիպիններում ապրող զոհերի հետ։ Այն արժանացավ լավագույն վավերագրական ֆիլմի մրցանակին, 2008 թվականին  ։
Վիլյամ Մորգան
Կարճ կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 23-ին, ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի Լոքպորտ քաղաքում։ 1892 թվականին նա Մասաչուսեթսի Սփրինգֆիլդ քոլեջում սովորելիս հանդիպել է բասկետբոլի ստեղծող Ջեյմս Նեյսմիթին։ Նեյսմիթի պես Մորգանը ևս շարունակել է իր կարիերան Երիտասարդ մարդկանց քրիստոնեական ասոցիացիայի (YMCA) ֆիզիկական դաստիարակության քոլեջում։ Նայսմիթի և բասկետբոլի ազդեցության տակ նա Մասաչուսեթս նահանգի Հոյլոք քաղաքում 1895 թվականին հորինել է «մինտոնետը»։ Ավելի ուշ, Ալֆրեդ Թ. Հալստեդը խաղը դիտելուց հետո այն վերանվանել է վոլեյբոլ։
Կիմ Դոնգ Վոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի սցենարիստներ
Վիլյամ Մորգան
Կարճ կենսագրություն
Մորգանը մահացել է 1942 թվականի դեկտեմբերի 27-ին, 72 տարեկան հասակում, իր ծննդավայր Լոքփորթ քաղաքում, ԱՄՆ։ Նրա անունով է կոչվել Հոլյոքի տարրական դպրոցը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Աբել Թասման
Արշավախմբեր
1642-1643 թթ., առաջին արշավախմբի ժամանակ, առաջինը անցել է Ավստրալիայի հարավով, հայտնաբերել է Վան-Դիմենի երկրի հարավային և արևելյան ափերը (հետագայում իր անվամբ կոչվել է Թասմանիա), հասել է Նոր Զելանդիայի և Տոնգա կղզեխմբի արևմտյան ափերին, Ֆիջի և Նոր Իսլանդիա կղզիներին։
1642 թ. արշավախմբի ժամանակ իր առջև նպատակ է դրել.
Աբել Թասմանը արշավի է դուրս գալիս Բատավիայից (Ջակարտա) և հաջողությամբ հասնում է Մավրիկա կղզի, իսկ այդտեղից նավարկում է հարավ, ապա ուղղությունը փոխում է դեպի հարավ-արևելք։ Առաջին կղզին, որ նա հանդիպել է դեպի արևելք նավարկելու ընթացքում, Հոլանդական Հնդկաստանի նահանգապետի անունով անվանել է Վանդիմենի երկիր (Թասմանիա)։
Վանդիմենի երկրից Թասմանը շարունակում է նավարկությունը դեպի արևելք և դեկտեմբերի 13-ին հասել է մի այլ երկիր՝ Նոր Զելանդիայի հարավային կղզին։ Շարունակել է նավարկությունը դեպի հյուսիս, մտել Նոր Զելանդիայի Հյուսիսային և Հարավային կղզիների միջև գտնվող նեղուցը, բայց չիմանալով, որ դա նեղուց է, հետ է վերադառնում։ Շարունակելով առաջ ընթանալ Հյուսիսային կղզու արևմտյան ափի երկայնքով՝ հասնում է կղզու ծայրակետը, ապա ուղղվում դեպի հյուսիս-արևելք։
Հունվարի 21-ին Թասմանի արշավախումբն հասնում է Տոնգա կղզիներ, որտեղից ուղղություն է վերցնում դեպի արևմուտք։ Անցնելով Ֆիջի կղզիների մոտով՝ հաջողությամբ հասնում է Նոր Իռլանդիա կամ Նոր Մեկլենբուրգ։ Սակայն սխալմամբ նա վերջինս համարում է ոչ թե կղզի, այլ Նոր Գվինեայի մի մասը։
Նոր Իռլանդիայից շարունակելով նավարկել դեպի արևմուտք՝ Նոր Գվինեայի հյուսիսային ափի երկայնքով անցնում է մինչև նրա արևմտյան ելուստը, ապա հաջող կերպով վերադառնում դեպի Բատավիա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ծովագնացներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հոլանդացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների պատմություն Կատեգորիա:17-րդ դարի անձինք
Վենեցիյա (գյուղ, Դյուտյուլինսկի շրջան)
Վենեցիյա (Венеция, Венеция), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 104 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ագրա (Վարեզեի գավառ)
Ագրա (Agra), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
Բնակչությունը, ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, կազմում է 370 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 123 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 21010, հեռախոսային կոդ՝ 0332։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Եվսեբիոս Վերչելացին:Տոնը նշվում է օգոստոսի 2-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Այիա Վարվարա
Այիա Վարվարա, (Αγία Βαρβάρα) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Գյուղի բնակխությունը 2001 թվականի տվյալներով կազմում է 39 մարդ։ Մինչ 1974 թվականը գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել տուրք-կիպրոսցիներով, բայց այժմ հիմնականում ապրում են հույներ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Օտրադնոե (գյուղ, Սվետլոգորսկի քաղաքային օկրուգ)
Օտրադնոե (Отрадное), գյուղ Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Սվետլոգորսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Սվետլոգորսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Ջրանցք
Ջրանցք, արհեստական ջրտար, ծառայում է ջուրը ինքնահոսով տեղափոխելու համար կամ որպես փոխադրական ջրային ուղի։ Կառուցում են բաց փորվածքում կամ լիրաթմբում։ Ըստ նշանակման ջրանցքները լինում են նավարկելի (արհեստական ջրային ուղիներ), էներգետիկական (դերիվացիոն), ոռոգման, ջրավորման, չորացման, ջրմուղի, լաստառաքման, ձկնաբուծական և կոմպլեքսային նշանակման։ Նավարկելի ջրանցքները լինում են գետերը, լճերը և ծովերը կապող (օրինակ, Վոլգա-Դոն ջրանցքը, Մոսկվայի անվ․ ջրանցքը), շրջանցիկ (նավարկության պայմանները բարելավելու համար), ուղղիչ (նավի ընթացքի ոլորունությունը փոքրացնելու և հետևաբար ջրային ուղու երկարությունը կրճատելու նպատակով), մոտեցման (խոշոր քաղաքներին, ներքին նավահանգիստներին, արդյունաբերական ձեռնարկություններին ծովից, լճից կամ գետից մոտեցումն ապահովելու համար)։ Նավարկելի ջրանցքները լինում են նաև բաց և շլյուզված։ Շլյուզված ջրանցքները սովորաբար բաղկացած են տարբեր մակարդակների վրա գտնվող մի քանի տեղամասերից՝ բիեֆներից, որոնք իրար են միանում շլյուզներով կամ նավամբարձիչներով։ Նավարկելի ջրանցքներին բնորոշ է զգալի երկարությունը (օրինակ, Նյու Յորքից Ֆլորիդա թերակղզի ափամերձ ջրանցքի երկարությունը 1,8 հզ․ կմ է, Բելոմորսկ—Բալթյան ջրանցքինը՝ 227 կմ, ծովային ջրանցքներից, օրինակ, Սուեզի ջրանցքն ունի 171 կմ, իսկ Պանամայի ջրանցքը՝ 81,6 կմ երկարություն)։ էներգետիկական (դերիվացիոն) ջրանցքները գետից, ջրամբարից, լճից ջուրը մատուցում են հիդրոէլեկտրակայանին կամ նրանից հեռացնում տուրբիններով անցած ջուրը։ Սովորաբար դրանց երկարությունը մեծ չէ (առավելագույնը՝ 30 կմ)։ Հայաստանում դերիվացիոն ջրանցքներ կան Սևան-Հրազդան կասկադի և այլ ՀԷԿ-երում։ Ոռոգման ջրանցքները, որոնք նախատեսված են ոռոգվող հողերին ջուր հասցնելու համար, սովորաբար կազմում են գլխավոր, բաշխիչ, բուն ոռոգման և ջրթող ջրանցքների համակարգ (տես Ոռոգում)։ Ոռոգման ջրանցքներին ջուրը մատուցվում է ինքնահոսով կամ պոմպերով։ Ոռոգման խոշոր համակարգերում գլխավոր ջրանցքների երկարությունը հասնում է մի քանի հարյուր կմ (Կարակումի ջրանցքի երկարությունը ավելի քան 800 կմ է, Հյուսիս-Ղրիմյան ջրանցքինը՝ 400 կմ, Ֆերգանայի մեծ ջրանցքինը՝ մոտ 300 կմ)։ Ջրավորման ջրանցքներով ջուրը հասցնում են ջրազուրկ հողերին՝ գյուղատնտեսական կարիքների համար։ Քանի որ ջրավորման ժամանակ ջրազուրկ հողերում սովորաբար գոյանում են ոռոգվող փոքր տեղամասեր, ջրավորող ջրանցքները հաճախ ծառայում են նաև որպես ոռոգման ջրանցքներ։ Չորացման ջրանցքները ինքնահոսով կամ պոմպակայանների միջոցով հավաքում են չորացման կամ ցամաքուրդային ցանցի ջրերը (տես Հողի մելիորացում)։ Օրինակ, չորացման ջրանցքներ կան Արարատյան հարթավայրի աղակալված հողերի մշակման համալիրում։