cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշ
Գերշարժունակ ԷԴՀ
Գերշարժունակ (հիպերմոբիլ) ԷԴՀ-ը (դասակարգվում է, որպես 3-րդ տիպ) գլխավորապես բնորոշվում է մեծ և մանր հոդերի գերշարժունակությամբ։ Այն կարող է հանգեցնել հոդերի հաճախակի ենթահոդախախտերի (մասանակի հոդախախտ) և հոդախախտերի առաջացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այս տիպով մարդկանց շրջանում դիտվում է փափուկ, նուրբ, թավշյա, հեշտությամբ կապտող մաշկ, ինչպես նաև քրոնիկ մկանային և/կամ ոսկրային ցավերի առկայություն ։ Այն ավելի քիչ չափով է ախտահարում մաշկը՝ համեմատած այլ ձևերի։ Այն չունի հասանելի գենետիկական թեստ ։ Գերշարժունակ (հիպերմոբիլ) ԷԴՀ-ը հանդիսանում է 13 ենթաձևերց ամենահաճախ հանդիպողը։ Քանի որ չկա հայտնի գենետիկական թեստ, ախտորոշումը հիմնվում է խնդրի մասին հայտնի տվյալների և հիվանդի մոտ ֆիզիկալ դրսևորումների վրա։ Ընդհանուր ախտանիշներից բացի՝ հիվանդի մոտ դիտվող դրսևորումներից են դեֆեկտավոր շարակցական հյուսվածքի առկայությունը ողջ մարմնում, մկանահոդային խնդիրները և ընտանեկան պատմությունը։ Նշվածներց բացի՝ հիվանդների մոտ կարող է դիտվել վերքերի լավացման հետ կապված խնդիր ։
Հղի կանանց պարագայում անհանգստացնող է այնպիսի բարդությունների հնարավոր առաջացումը, ինչպիսիք են՝ պտղաթաղանթների մինչ ծննդաբերական պատռումը, զարկերակային ճնշման անկումը անզգայացման ժամանակ, չափազանց ակտիվ, արագ ծննդաբերությունը, արյունահոսությունը և այլն։ Գերշարժունակ (հիպերմոբիլ) ԷԴՀ ունեցող ծննդկանները պետք է չափազանց ուշադիր լինեն երեխային խնամելու ընթացքում։ Նրանք կարող է ունենան դժվարություններ այդ առումով՝ պայմանավորված երեխային վայր գցելու ռիսկով, ինչն էլ իր հերթին կարող է պայմանավորված լինել՝ ձեռքերի և ոտքերի թույլ շարակցական հյուսվածքի առկայությամբ, ծննդկանի վայր ընկնելով, հետծննդաբերական դեպրեսիայով (ավելի հաճախ քան ընդհանուր պոպուլյացիայում), ծննդաբերությունից հետո վերականգնման շրջանով ։
Դասական ԷԴՀ
Դասական ԷԴՀ-ն (ֆորմալ կերպով դասակարգվում է, որպես տիպ 1) բնութագրվում է ծայրահեղ էլաստիկ մաշկի առկայությամբ, որը փխրուն է և կապտում է հեշտությամբ և գերշարժունակ հոդերով։ Մոլյուսկոիդ պսևդոուռուցքներ (կալցիֆիկացված հեմատոմաներ, որոնք առաջանում են ճնշման հատվածներում) և սֆենոիդներ (ցիստեր, որոնք պարունակում են ճարպ և առաջանում են նախաբազուկների և սրունքների շրջանում) նույնպես հաճախ են դիտվում։ Գերէլաստիկության կողմնակի ազդեցություն, որպես դիտվում է վերքերի ինքնուրույն դժվար լավացումը, որը զարգանում է շատ դեպքերում ։ Երբեմն՝ մոտոր զարգացումը ուշացած է և զարգանում է թերճնշում ։ Վարյացիաները, որոնք առաջացնում են հիվանդության այս ձևը կապված են COL5A2, COL5A1 գեների հետ և ավելի հազվադեպ COL1A1 գենի հետ։ Այն ախտահարում է մաշկը ավելի հաճախ քան հիպերմոբիլ ԷԴՀ-ն ։ Կլասիկ ԷԴՀ-ի դեպքում նույնպես դիտվում է ախտանիշների լայն դրսևորումներ տարբեր հիվանդների մոտ։ ինչի կապակցությամբ էլ այն հաճախ թերախտորոշվում է, որպես այլ խնդիր ։ Առանց գենետիկ հետազոտություն անցկացնելու պետք է իրականացվի նախնական ախտորոշում՝ հիմնված բերանի խոռոչի, մաշկի և ոսկրերի մանրակրկիտ հետազոտության վրա։ Ինչպես նաև նյարդաբանական զննման արյունքների միջոցով ։ Ախտորորշման մեջ ԷԴՀ-ով հիվանդների մաշկի գերէլաստիկության վրա հիմնվելը կարող է դժվար լինել, քանի որ չկան նորմավորված լավ մեթոդներ մաշկի էլաստիկությունը չափելու համար նախատեսված։ Այնուամենայնիվ, մաշկի գերէլաստիկությունը հանդիսանում է լավ ցուցիչ ԷԴՀ առկայության մասին ենթադրելու համար՝ հաշվի առնելով նաև այլ ախտանիշների առկայությունը։
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի վասկուլյար տարբերակ
Վասկուլյար (անոթային) ԷԴՀ (դասակարգվում է, որպես տիպ 4) բնորոշվում է բարակ, թափանցիկ, ծայրահեղ փխրուն և հեշտությամբ կապտող մաշկի առկայությամբ։ Ինչպես նաև, այն բնութագրվում է փխրուն արյունատար անոթների և ներքին օրգանների առկայությամբ, որոնք ընդունակ են հեշտությամբ պատռվել։ Այս խնդիրն ունեցող մարդիկ հաճախ կարճահասակ են և ունեն գլխի բարակ մազեր։ Բնութագրական է նաև խոշոր աչքերի, փոքր ծնոտի, խորը այտերի, բարակ քթի ու շուրթերի և առանց բլթակների ականջների առկայությունը ։ Առկա է հոդերի գերշարժունակություն, որը գլխավորապես դիտվում է մանր հոդերում (մատներ, ոտնաթաթ)։ Այլ հաճախ հանդիպող դրսևորումներից են ծուռթաթությունը, ջլի և/կամ մկանի պատռումը, ակրոգերիան (դիտվում է ձեռքերի և ոտքերի մաշկի վաղաժամ ծերացում), վարիկոզ երակների վաղաժամ առաջացումը, պնևմոթորաքսը, լնդերի իջեցումը, ենթամաշկային ճարպի ցածր քանակը ։ Այն կարող է առաջանալ COL3A1 գենի վարիացիաների հետևանքով ։ Հազվադեպ, այն կարող է պայմանավորված լինել նաև COL1A1 գենի վարյացիաներով ։
Կիֆոսկոլիոտիկ ԷԴՀ
ԿԻֆոսկոլիոտիկ ԷԴՀ-ն (դասակարգվում է, որպես տիպ 6) բնութագրվում է ուշացած շարժողական զարգացմամբ, պրոգրեսիվ սկոլիոզով (առկա է ի ծնե) և փխրուն սկլերաների առկայությամբ։ Կարող են նաև դիտվել կապտուկների հեշտությամբ առաջացում, զարկերակների փխրունություն՝ որոնք հակված են պատռման, անսովոր փոքր եղջերաթաղանթների առկայություն և օստեոպենիա (ոսկրերի ցածր խտություն)։ Այլ հաճախ դիտվող նշաններից է՝ <<մարֆանոիդ տեսքը>>, որը բնութագրվում է երկար, բարակ մատների (արախնոդակտիլիա), անսովոր երկար վերջույթների, ներս ընկած (pectus excavatum) կամ ընդհակառակը դեպի առաջ դրսևորված (pectus carinatum) կրծքավանդակի առկայությամբ ։ Այս ձևը կարող է առաջանալ PLOD1 գենի վարիացիաների հետևանքով կամ, հազվադեպ՝ նաև FKBP14 գենի վարյացիաներով ։
Արթրոխալազիա ԷԴՀ
Արթրոխալազիա ԷԴՀ-ն (դասակարգվում է, որպես տիպ 7A և B) բնութագրվում է հոդերի արտահայտված գերշարժունակության և ազդրոսկրի գլխիկի բնածին հոդախախտի առկայությամբ։ Այլ հաճախ դիտվող նշաններից են փխրուն, էլաստիկ, հեշտությամբ կապտող մաշկը, կիֆոսկոլիոզը (կիֆոզ և սկոլիոզ) և մեղմ արտահայտված օստեոպենիան ։ Տիպ 1 կոլագենը սովորաբար ախտահարված է։ Այս ձևը շատ հազվադեպ է, և առկա է նկարագրված 30 դեպք միայն։ Այն ավելի ծանր է քան գերշարժունակ ձևը։ Այն առաջանում է COL1A1 և COL1A2 գեների վարիացիաների հետևանքով ։
Դերմատոսպարաքս ԷԴՀ
Դերմատոսպարաքս ԷԴՀ-ի (դասակարգվում է, որպես տիպ 7C) դեպքում մաշկը ծայրահեղ փխրուն է, որը հանգեցնում է արտահայտված կապտուկների և սպիերի առաջացմանը, այն ավելցուկային է և կախվող՝ հատկապես դեմքի շրջանում, հոդերի գերշարժունակությունը տատանվում է՝ թեթևից մինչև արտահայտված, դիտվում են ճողվածքներ։ Այն առաջանում է ADAMTS2 գենի վարիացիաների հետևանքով։ Այն դիտվում է չափազանց հազվադեպ՝ նկարագրված է 11 դեպք ։
Փխրուն եղջերաթաղանթի համախտանիշ
Փխրուն եղջերաթաղանթի համախտանիշը բնութագրվում է եղջերաթաղանթի պրոգրեսիվող բարակեցմամբ, պրոգրեսիվող և վաղ սկսվող կերատոգլոբուսով կամ կերատոկոնուսով, կարճատեսությամբ, լսողության կորստով և կապույտ սկլերաներով ։ Դասական ախտանշաններից՝ գերշարժունակ հոդեր և գերէլաստիկ մաշկ, նույնպես, հաճախ կարելի է տեսնել ։ Այն ունի երկու տիպ։ Տիպ 1-ը դիտվում է ZNF469 գենի վարյացիաների հետևանքով։ Տիպ 2-ը դիտվում է PRDM5 գենի վարյացիաների հետևանքով ։
Դասականին նման ԷԴՀ
Դասականին նման ԷԴՀ-ն բնութագրվում է մաշկի գերձգունակությամբ, դրա թավշանման լինելով և ատրոֆիկ սպիերի բացակայությամբ, հոդերի գեներալիզացված գերշարժունակությամբ՝ կրկնվող հոդախախտերով ուղեկցվող (առավել հաճախ ուսերը և կոճերը) կամ առանց դրանց, մաշկի վրա կապտուկների հեշտությամբ առաջացմամբ կամ ինքնաբուխ էկխիմոզներով (արյունազեղման հետևանքով առաջացած մաշկի գույնի փոփոխություններ) ։ Այն կարող է առաջանալ TNXB գենի վարիացիաների հետևանքով ։
Սպոնդիլոդիսպլաստիկ ԷԴՀ
Սպոնդիլոդիսպլաստիկ ԷԴՀ-ը բնութագրվում է ցածր հասակով, մկանային թուլությամբ (տատանվում է բնածին ծանր աստիճանից մինչև հետագայում ձեռք բերած ավելի թույլ արտահայտված) և վերջույթների ծռվածությամբ ։ Այն կարող է զարգանալ B4GALT7 գենի երկու կրկնորինակների մուտացիայի հետևանքով։ Հնարավոր է նաև հիվանդության B3GALT6 գենի մուտացիայի հետևանքով առաջացում։ Այս գեների վարյացիաների հետևանքով հիվանդությունը ձեռք բերած մարդկանց մոտ կարող է դիտվել նաև կիֆոսկոլիոզ, կոնաձև մատներ, օստեոպորոզ, աորտայի անևրիզմա և թոքերի հետ կապված խնդիրներ։ Հիվանդության որոշ դեպքեր էլ կարող են զարգանալ SLC39A13 գենի մուտացիայի պատճառով։ Այս գենի վերիացիաների ժամանակ կարող են դիտվել առաջ դրսևորված աչքեր, կնճռոտ ափեր, կոնաձև մատներ և դիստալ հոդերի գերշարժունակություն ։
Մուսկուլոկոնտրակտուրալ ԷԴՀ
Մուսկուլոկոնտրակտուրալ ԷԴՀ-ը բնութագրվում է բազմաթիվ բնածին կոնտրակտուրաներով, բնորոշ կրանիոֆացիալ (գանգադիմային) հատկանիշներով՝ որոնք նկատելի են լինում ծնվելուց հետո կամ վաղ նորածնային շրջանում, և մաշկային դրսևորումներով, ինչպիսիք են՝ գերձգունակությամբ, կապտուկների հեշտությամբ առաջացմամբ, փխրունությամբ, ատրոֆիկ սպիերով և ափերի կնճռոտությամբ ։ Այն կարող է առաջանալ CHST14 գենի մուտացիայի հետևանքով։ Որոշ դեպքերում էլ պատճառը կարող է լինել DSE գենի մուտացիան ։
Միոպաթիկ ԷԴՀ
ՄԻոպաթիկ ԷԴՀ-ը բնորոշվում է երեք մեծ չափորոշիչներով՝ մկանների բնածին հիպոտոնիա և/կամ մկանների ատրոֆիա, որը բարելավվում է տարիքի հետ, պրոքսիմալ հոդերի կոնտրակտուրաներ, օրինակ՝ ծնկան, կոնքազդրային, արմնկային հոդերի շրջանում, դիստալ հոդերի գերշարժունակություն՝ կոճերի, դաստակների, ոտնաթաթերի, ձեռնաթաթերի շրջանում ։ Կան նաև չորս փոքր չափորոշիչներ, որոնք կարող են օգնել ախտորոշմանը։ Այն ժառանգվում է, ինչպես աուտոսոմ դոմինանտ, այնպես էլ աուտոսոմ ռեցեսիվ ճանապարհով ։ COL12A1 գենի մուտացիայի առկայությունը հաստատելու համար մոլեկուլային հետազոտություններ պետք է կատարվեն, իսկ եթե այ բացակայում է, ապա այլ կոլագենային միոպաթիայի առկայության մասին պետք է ենթադրել ։
Պերիոդոնտալ ԷԴՀ
Պերիոդոնտալ ԷԴՀ-ը աուտոսոմ դոմինանտ տիպով ժառանգվող հիվանդություն է, որին բնորոշ է չորս մեծ չափորոշիչների առկայություն՝ ծանր պերիոդոնտիտի վաղ սկիզբ (մանկական կամ պատանեկության շրջան), լնդերի իջեցում, պրետիբիալ վահանիկներ և առաջին աստիճանի հարազատի շրջանում նմանատիպ խնդրի առկայություն ։ Կան նաև ութ փոքր չափորոշիչներ, որոնք նպաստում են ախտորոշմանը։ Մոլեկուլային հետազոտությամբ հնարավոր է հայտնաբերել C1R կամ C1S գենի մուտացիա, որի հետևանքով ախտահարվում է C1r սպիտակուցը ։
Պատմություն
Մինչև 1997 թ․-ը ԷԴՀ դասակարգման համակարգը ներառում էր 10 սպեցիֆիկ տեսակ, ինչպես նաև նշվում էր, որ գոյություն ունեն այլ՝ ծայրահեղ հազվադեպ հանդիպող ձևեր նույնպես։ Այժմ, դասակարգումն ենթարկվել է վերանայման և տարբերում է հիվանդության վեց մեծ տեսակ՝ իրենց նկարագրական անվանումներով։ Գենետիկները գիտակցում են, որ առկա են հիվանդության այլ ձևեր նույնպես, սակայն նկարագրված են դրանց միայն եզակի ընտանեկան դեպքեր։ Գենետիկ հետազոտության բացասական արդյունքները չեն բացառում հիվանդության առկայությունը, քանի որ հիվանդությունը առաջացնորղ բոլոր գենային մուտացիաները դեռ բացահայտված չեն և կլինիկական պատկերը շատ կարևոր է ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Նախկինում՝ Մենկեսի հիվանդությունը, որի ժամանակ խանգարված է պղնձի փոխանակությունը, համարվում էր Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի ձևերից մեկը։ Հազվադեպ չեն նաև դեպքերը, երբ հիվանդները սխալ են ախտորոշվում, որպես՝ ֆիբրոմիալգիա, արյան մակարդելիության հետ կապված խնդրի առկայություն, կամ այնպիսի այլ հիվանդություններ, որոնց ախտանիշները նման են Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի դրսևորումներին։ Նմանատիպ դեպքերի և այն բարդությունների առկայությամբ, որոնք կարող են զարգանալ Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի չհսկվող դեպքերի ժամանակ՝ կարևորվում է հիվանդության ճշգրիտ ախտորոշումը ։ Տարբերակիչ ախտորոշման ժամանակ արժե հաշվի առնել նաև պսևդոքսանթոմա էլաստիկում հիվանդությունը ։
Հիվանդության վարում
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը չունի հայտնի պաթոգենետիկ բուժում և այս դեպքում բուժումն ունի աջակցող բնույթ։ Սիրտանոթային համակարգի սերտ հսկումը, ֆիզիոթերապիան և օրթոպեդիկ սարքավորումների օգտագործումը (անվասայլակներ, բեկակալներ և այլն) կարող են լինել արդյունավետ։ Դրանք նպաստում են հոդերի կայունացմանը և վնասվածքների կանխարգելմանը։ Օրթոպեդիկ սարքավորումներն օգտակար են հոդերի հետագա վնասումը կանխարգելելու հարցում՝ հատկապես երկար տարածություն անցնելու համար, սակայն խորհուրդ է տրվում ձեռք չբերել դրանց նկատմամբ կախյալություն, քանի դեռ տեղաշարժման այլ ձևերը չեն համարվում սպառված։ Հիվանդներին խորհուրդ է տրվում խուսափել, այնպիսի զբաղմունքներից, որոնք կարող են ուղեկցվել հոդերի գերտարածմամբ ։
Ջրային բուժումը խթանում է մկանների զարգացումը և կոորդինացիան ։ Մանուալ թերապիայի ժամանակ հոդերը զգուշորեն տեղաշարժվում են՝ դրանց տեղաշարժման սահմաններում և/կամ ենթարկվում մանիպուլյացիաների ։ Եթե պահպանողական բուժումը արդյունավետ չէ, ապա կարող է իրականացվել հոդերի վիրաբուժական վերականգնում։ Կարող են նշանակվել դեղամիջոցներ՝ ցավը նվազեցնելու, սիրտանոթային, մարսողական կամ այլ ասոցացված խնդիրների վերահսկման նպատակով։ Կապտուկների առաջացման նվազեցման և վերքերի առողջացման բարելավման համար, որոշ դեպքերում արդյունավել է լինում վիտամին Ց-ն ։ Հաճախ հատուկ զգուշավորություն է ցուցաբերվում բուժաշխատողների կողմից՝ պայմանավորված ԷԴՀ-ով հիվանդների շրջանում զարգացող հավանական բարդությունների առաջացման ռիսկով։ Անոթային տիպի ԷԴՀ-ի ժամանակ կրծքավանդակի կամ որովայնի ցավի առկայությունը կարող է համարվել տրավմայի առկայությամբ վիճակ ։
Կանաբինոիդները և բժշկական մարիհուանան ցուցաբերում են որոշակի արդյունավետություն ցավի նվազեցման հարցում ։
Այսպիսով բժշկական օգնությունը սահմանափակվում է ախտանշանային՝ սիմպտոմատիկ բուժմամբ։ Հղիություն պլանավորելիս Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշն ունեցող կանանց խորհուր է տրվում ստանալ գենետիկական խորհրդատվություն, ինչպես նաև տեղեկանալ սեփական մարմնին ուղված ռիսկերին՝ հղիությամբ պայմանավորված։ Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշն ունեցող երեխաներին պետք է տրվի տեղեկատվություն իրենց հիվանդության մասի, որպեսզի նրանք հասկանան, թե ինչու պետք է խուսափեն կոնտակտային սպորտաձևերով և այլ ֆիզիկական սթրեսով ուղեկցվող ակտիվություններով զբաղվելուց։ Երեխաներին խորհուրդ է տրվում սովորեցնել, որ հոդերը անսովոր դիրքերի բերելը, որոնք նրանք կարող են իրականացնել դրանց գերշարժունակ պատճառով, պետք էբացառել, քանի որ այն կարող է նպաստել հոդերի վաղ դեգեներացիայի առաջացմանը։ Աջակցության խմբերը կարող են արդյունավետ լինել այն մարդկանց համար, ովքեր պետք է իրականացնեն կենսակերպի մեծ փոփոխություններ կամ ունեն վատ առողջական վիճակ։ Ընտանիքի անդամները, ուսուցիչները և ընկերները պետք է ստանան տեղեկատվություն հիվանդության վերաբերյալ, որպեսզի կարողանան աջակցել երեխային ։
Վիրաբուժական օգնություն
ԷԴՀ-ով հիվանդների շրջանում հոդերի անկայունույունը, որը հանգեցնում է ենթահոդախախտերի և հոդացավերի առաջացմանը, հաճախ պահանջում է վիրաբուժական միջամտության իրականացում։ Անկայունություն կարող է դիտվել գրեթե բոլոր հոդերում, սակայն առավել հաճախ դիտվում է վերին և ստորին վերջույթների հոդերում՝ դաստակային, միջֆալանգային, ուսային, ծնկան, կոնքազդրային, սրունքթաթային ։
Հաճախ իրականացվող վիրաբուժական միջամտություններից են՝ հոդի մեռուկացված, ինֆեկցված հյուսվածքների հեռացումը, առողջ հյուսվածքների սահմաններում վերականջնումը բարելավելու համար, ջլերի փոխարինումը, կապսուլոռաֆիան և արթրոպլաստիկան։ Վիրահատությունից հետո հոդերի կայունություն աստիճանը, ցավի նվազեցումը կարող է բարելավվել, սակայն վիրաբուժական միջամտությունը չի երաշխավորում անհրաժեշտ արդյունք՝ երբեմն արդյունքները կարող են լինել չգոհացնող։ Կոնսենսուսի համաձայն պահպանողական բուժումն ավելի արդյունավետ է, քան վիրաբուժականը, մասնավորապես, երբ հիվանդն ունի նշանակալի վիրահատական ռիսկեր։ ԷԴՀ-ի պարագայում ծագում են երեք հիմնական վիրաբուժական խոչընդոտ՝ հյուսվածքների նվազած ամրություն, ինչը հյուսվածքները դարձնում է վիրահատությանը պակաս ենթակա, արյունատար անոթների փխրունություն, որը կարող է խնդիրներ առաջացնել վիրահատության ժամանակ և վիրահատական վերքի լավացումը, որը հաճախ լինում է երկարաձգված կամ անբավարար ։ Եթե քննարկվում է վիրաբուժական միջամտության հարցը՝ խելամիտ է նախապատվությունը տալ ԷԴՀ-ով և հոդերի գերշարժունակությամբ հիվանդների բուժման ընդլայնված գիտելիքներով և աշխատանքային փորձով մասնագետի ընտրությանը ։
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշով հիվանդների շրջանում վիրահատական միջամտությունը պահանջում է հյուսվածքների զգուշությամբ մշակում և հետվիրահատական ավեի երկարատև անշարժացում ։
Կանխատեսում
Կանխատեսումը կախված է Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի կոնկրետ տեսակից։ Բանցի այդ, անգամ նույն խնդրի դեպքում ախտանիշները տարբերվում են իրենց ծանրությամբ և բարդությունների առաջացման հաճախականությամբ։ Որոշ հիվանդներ ունենում են աննշան ախտանիշներ, մինչդեռ, որոշների մոտ դրանք արտահայտված են և ազդում են առօրյա կյանքի վրա։ Հոդերի ծայրահեղ անկայունությունը, քրոնիկ մկանակմախքային ցավերը, հոդերի դեգեներատիվ փոփոխությունները, հաճախակի վնասումները և ողնաշարի դեֆորմացիաները սահմանափակում են շարժումները։ Ողնաշարի ծանր դեֆորմացիաները կարող են ազդել շնչառության վրա։ Հոդերի ծայրահեղ անկայունության դեպքում հոդախախտերը կարող են առաջանալ այնպիսի պարզ գործողությունների ընթացքում, ինչպիսիք են անկողնում շրջվելը կամ դռան բռնակը թեքելը։ Երկրորդային առաջացող այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսք են ավտոնոմ դիսֆունկցիան կամ սիրտանոթային խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ ցանկացած ձևի դեպքում, կարող են ազդել կանխատեսման և կյանքի որակի վրա։ Ծանր աստիճանի շարժումներով պայմանավորված հաշմանդամությունը ավելի հաճախ է դիտվում ԷԴՀ-ի հիպերմոբիլ ձևի, քան կլասիկ կամ անոթային ձևերի դեպքում ։
Չնայած նրան, որ ԷԴՀ-ի բոլոր ձևերի դեպքում էլ կա կյանքին սպառնացող պոտենցիալ վտանգ, հիվանդների մեծամասնությունն ունի կյանքի նորմալ տևողություն։ Այնուամենայնիվ, արյուատար անոթների փխրունությամբ հիվանդների դեպքում բարձր է մահացու բարդություններ առաջացման ռիսկը, ներառյալ սպոնտան զարկերակային պատռումը, որը այս դեպքում համդիսանում է հանկարծակի մահ առաջացնող ամենահաճախ դիտվող պատճառը։ Կյանքի միջին տևողությունը Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի անոթային ձևի դեպքում կազմում է 48 տարի ։
Էպիդեմիոլոգիա
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը ժառանգական հիվանդությունների խումբ է, որը դիտվում է 5,000 ծնվածներից մեկի մոտ։ Սկզբում գնահատվում էր, թե հանդիպման հաճախությունը տատանվում է 250,000-ից 500,000 բնակչությանը մեկ դեպք միջակայքում, սակայն այս գնահատականը շուտով համարվեց բավականին ցածր, քանի որ հիվանդության վերաբերյալ գիտելիքները աճեցին և հիվանդության ախտորոշման դեպքերը ավելացան։ ԷԴՀ-ը կարող է լինել ավելի տարածված, քան այժմ գնահատվում է՝ պայմանավորված հիվանդության դրսևորման ծանրության աստիճանի լայն միջակայքով ։
Համախտանիշի ձևերի հանդիպման հաճախականությունը տարբեր է։ Առավել հաճախ հանդիպող ձևը հիպերմոբիլ ԷԴՀ-ն է, որին հաջորդում է կլասիկ ԷԴՀ-ը։ Մյուս ձևերը շատ հազվադեպ են դիտվում։ Օրինակ՝ ողջ աշխարհում դերմատոսպարաքս ԷԴՀ-ն նկարագրված է 10-ից պակաս նորածինների և երեխաների շրջանում։
Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի որոշ տեսակներ ավելի տարածված են աշկենազի հրեաների շրջանում։ Օրինակ՝ աշկենազի հրեաների շրջանում դերմատոսպարաքս ԷԴՀ-ի գենի կրող լինելու հավանականությունը կազմում է 248 մարդուն մեկ դեպք, մինչդեռ այս մուտացիայի կրելու հաճախությունը ընդհանուր պոպուլյացիայում կազմում է 2,000 մարդուն մեկ դեպք ։
Հասարակություն և արվեստ
Ներկայումս ԷԴՀ ունեցող երկու կատարողներ պահում են համաշխարհային ռեկորդներ։ Ակրոբատ Դենիել Բրոունինգ Սմիթը, ով ունի ԷԴՀ-ի հիպերմոբիլ ձևը, համարվում է Գինեսի ռեկորդակիր, որպես ամենաճկուն տղամարդ՝ 2018թ․-ից, իսկ Գարի <<Ստրետչ>> Թրները (ներկայացված է աջ կողմում) կրում է Գինեսի ռեկորդակրի կոչում, որպես ամենաէլաստիկ մաշկ ունեցող մարդ 1999թ․-ից՝ որովայնի մաշկը 6,25 դյույմ ձգելու կարողության շնորհիվ ։
Այլ տեսակներ
Դեգեներատիվ կախակալ կապանի դեսմիտը նմանատիպ խնդիր է, որը դիտվում է ձիերի շատ ցեղատեսակների շրջանում ։ Այն, ի սկզբանե, նկարարվել է ձիերի տեսակներից պերուական պասոյի մոտ և ենթադրվել է, թե այն հետևանք է գերծանրաբեռնման և մեծ տարիքի։ Սակայն հիվանդությունը դիտվում է ակտիվության տարբեր աստիճան ունեցող և բոլոր տարքային խմբերի շրջանում։ Այն նկատվել է անգամ նորածին ձիերի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գենետիկ հիվանդություններ և խանգարումներ Կատեգորիա:Շարակցական հյուսվածք Կատեգորիա:Ժառանգական հիվանդություններ Կատեգորիա:Բնածին արատներ
Անջելո Սկոլա
Անջելո Սկոլա (Angelo Scola), Կաթոլիկ եկեղեցու ականավոր գործիչ, փիլիսոփա, աստվածաբան, կարդինալ, Վենետիկի պատրիարք։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լոմբարդիայի մի փոքրիկ քաղաքում՝ Մալգրատեում, վարորդի ընտանիքում։ Կրոնական կրթությունը ստացել է Միլանի հոգևորական համալսարանում, որտեղից ստացել է քրիստոնեական փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ 1970 թ. ձեռնադրվում է քահանա Իտալիայի Տերամո քաղաքում, իսկ 1991-ին Հովհաննես Պողոս II պապի կողմից նշանակվում է Գրոսսետոյի եպիսկոպոս։
Եպիսկոպոսություն և պատրիարքություն
Որպես Գրոսսետոյի եպիսկոպոս, հիմնական ուշադրությունը դարձնում էր երեխաների և երիտասարդության կրթության հարցերին, ընտանիքի խնդիրներին։ Մի շարք աշխատությունների հեղինակ է։
2002 թ. հունվարի 5-ին նշանակվում է Վենետիկի պատրիարք, իսկ 2003-ի հոկտեմբերի 21-ին՝ նաև կարդինալ։ Մասնակցել է 2005 թվականի կոնկլավում, որի հետևանքով Հռոմի պապ ընտրվեց Բենեդիկտոս XVI-ը։ Բավական ազդեցություն ունի կաթոլիկ եկեղեցու ներքին գործերի վրա և որոշ մասնագետների կարծիքով, Անջելո Սկոլան հաջորդ պապը դառնալու մեծ հավանականություն ունի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարդինալներ
(8346) 1987 DW6
(8346) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի փետրվարի 26-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,155739 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7004 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6111 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2047,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175814 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,55° անկյուն։
Պատմության աղբանոց
Պատմության աղբանոց, պատկերավոր արտահայտություն, որտեղ տեղ են գտնում այն մարդիկ, իրադարձությունները, գաղափարախոսությունները և այլն, որոնք մոռացության են մատնվում պատմության ընթացքում։
Ֆրանչեսկո Պետրարկան, այցելելով իր ժամանակի Հռոմ, այն անվանել է «պատմության աղբանոց» ։
Ժամանակակից պատմության մեջ առաջիններից մեկն այս արտահայտությունն օգտագործել է Լև Տրոցկին՝ Խորհուրդների երկրորդ համագումարը լքած մենշևիկներին ուղղված ուղերձում (1917 թվականի նոյեմբերի 7)   ։ «Ժողովուրդը եկավ մեր հետևից, մենք հաղթանակ տարանք, իսկ հիմա մեզ ասում են՝ հրաժարվեք ձեր հաղթանակից, զիջեք, ընդունեք փոխզիջումը։ Ո՞ւմ հետ, հարցնում եմ ես ձեզ։ Տատանվող խմբերի՞ հետ, որոնք մեզ թողել են, իսկ հիմա մեզ առաջարկներ են անում։ Մենք նրանց ասում ենք՝ դուք ոչնչություն եք և ձախողվել եք։ Ձեր դերն ավարտված է, գնացեք այնտեղ, որը նախատեսված է ձեզ համար՝ պատմության աղբանոց» ։
Այս արտահայտության օգտագործման մեկ այլ հայտնի օրինակ է դարձել 1982 թվականի հունիսի 8-ին Բրիտանիայի համայնքների պալատում Ռոնալդ Ռեյգանի ելույթը, որում նա Խորհրդային Միությունը անվանել է «չարի կայսրություն»։ …Ազատությունն ու ժողովրդավարությունը մարքսիզմն ու լենինիզմը կթողնեն պատմության աղբանոցում ։
Օգտագործման վերջին օրինակներից մեկն այն հայտարարությունն է, որը 2011 թվականի մարտին Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Մուամար Քադաֆին արել էր ՆԱՏՕ-ի երկրների հասցեին, որոնք սկսել էին Լիբիայի ռմբակոծությունները։
Այս ագրեսիան անցկացվում է ֆաշիստների բազմության կողմից, որն իր օրերը կավարտի պատմության աղբանոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական կարգախոսներ Կատեգորիա:Պատմություն Կատեգորիա:Դարձվածքներ Կատեգորիա:Ռուսերեն բառեր և արտահայտություններ
Մարթա Ռոսլեր
Մարթա Ռոսլեր (Martha Rosler),, ամերիկացի նկարիչ, ֆեմինիստական արվեստի ներկայացուցիչ, ինչպես նաև արվեստի և մշակութր մասին հոդվածների և գրքերի հեղինակ։ Նրա աշխատանքներում կան լուսանկարներ, քանդակներ, վիդեոներ, ֆոտո–տեքստեր, ինստալիացիաներ և փերֆորմանսներ։ Ռոսլերի ստեղծագործությունների գլխավոր թեման առօրյա կյանքն ու հասարակությունն են։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Մարթան ծնվել է Բրուքլինում 1943 թվականին։ Այնտեղ էլ նա ավարտել է դպրոցը և Բրուքլինի քոլեջը։ 1968–ից 1980 թվականներին ապրել է Կալիֆորնիա նահանգում, սկզբում Սան Դիեգոյում, որտեղ սովորել է Կալիֆորնիայի համալսարանում, այնուհետև Սան Ֆրանցիսկոյում։ Նա նաև ապրել և սովորել է Կանադայում ։ 1981 թվականից ապրում է Նյու Յորքում։
Կարիերա
Ռոսլերը աշխատել է լուսանկարչության, ֆոտոտեքստի, տեսանյութի, քանդակի և ինստալյացիաների հետ, ինչպես նաև կազմակերպել է ներկայացումներ։ Նա դասախոսություններ է կարդացել արվեստում լուսանկարների և տեսանյութերի թեմայով, նրանց պատմությունը, նաև քննադատական հետազոտություններ է կատարել Ռատգերսի համալսարանում, որտեղ երեսուն տարի պրոֆեսոր է եղել։ Նա նաև Գերմանիայում՝ Ֆրանկֆուրտի համալսարանում է դասավանդել, նաև աշխատել է Սան Դիեգոյի Կալիֆորնիայի համալսարանում և այլ վայրերում աշխատել է «հրավիրված պրոֆեսոր»։
Նա կրթության ոլորտում խորհրդատու է եղել Ամերիկյան արվեստի Ուիթնի թանգարանում, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում և մանկավարժության քաղաքային կենտրոնում։ Նա եղել է Նոր դպրոց համալսարանի արվեստի և քաղաքականության կենտրոնի խորհրդի անդամ և մանկավարժության քաղաքային կենտրոնի խորհրդատվական խորհրդի անդամ։ Մարթան աշխատել է նաև մի քանի կազմակերպությունների տնօրենների խորհրդում, այդ թվում՝ Անկախ տեսանյութերի և կինոյի ասոցիացիայի։ 1980-ականներից նա դարձել է Նյու Յորքի Ուիթնիի անկախ կրթական ծրագրի մշտական ​​դասախոս։
Ռոսլերն ունեցել է շատ անհատական ցուցահանդեսներ, իսկ նրա աշխատանքների հետահայաց ցուցադրությունը եղել է հինգ եվրոպական քաղաքներում, նաև Նյու Յորքի երկու թանգարանում 1998–ից 2000 թվականների ընթացքում։
Իր ստեղծագործություններից բացի, Ռոսլերը հայտնի է հրապարակախոսական աշխատանքներով և գրքերով։ Նրա էսսեն և հոդվածները հրատարակվել էն այնպիսի ամսագրերում և կատալոգներում, ինչպիսիք են Artforum, Afterimage, Quaderns և Grey Room, ինչպես նաև Women Artists at the Millennium։ Նա հրատարակել է արվեստի, լուսանկարների, մշակույթի պատմության ստեղծագործական աշխատանքներով և քննադատական էսսեով 16 գիրք, որոնցից մի քանիսը թարգմանվել են այլ լեզուներով։
Semiotics of the Kitchen
Semiotics of the Kitchen կամ «Խոհանոցի նշանագիտություն» (1974—1975 թվականներ), ֆեմինիստական արվեստի բեկումնային աշխատանք է, որտեղ ծաղրվում էն ուտեստների պատրաստման հեռուստատեսային շոուները։ Նշանագիտության մեջ Ռոսլերը վեց րոպեի ընթացքում ներկայացնում է տարբեր խոհանոցային կարողություններ այբբենական կարգով՝ անվանելով դրանք և ժեստերով ցուցադրելով նրանց հնարավոր օգտագործումը։ Շուտով ժեստերը դառնում են ոչ տիպիկ, անհանգստացնող և նույնիսկ ագրեսիվ, իսկ վերոջմ նկարիչն օգտագործում է իր մարմինը՝ ստեղծելով տառեր և նշաններ։ Ռոսլերի նպատակն է եղել սև հումորի միջոցով հասարակության ուշադրությունը դարձնել ժամանակակից կնոջ հանդեպ սոցիալական սպասումները և, ավելի լայն իմաստով, լեզվի դերը այդ սպասումների առանձնացման մեջ։ Խնդիրը, որին վերաբերում է այս տեսանյութը պարփակվում է հետևյալ հարցում՝ կարո՞ղ է կինը «խոսել իր համար»։ Ինքը՝ Ռոսլերը, իր տեսանյութը մեկնաբանել է հետևյալ արտահայտությամբ․ «Երբ կինը խոսում է, նա անվանում է իր սեփական ճնշվածությունը» ։
Վիդեո
Ռոսլերի այլ տեսաաշխատանքները ներառում են Vital Statistics of a Citizen, Simply Obtained (1977), Losing: A Conversation with the Parents (1977), Domination and the Everyday (1980), Martha Rosler Reads Vogue (1982) և Born to Be Sold: Martha Rosler Reads the Strange Case of Baby $/M (1988)։ Նրանցից մի քանիսը արվել են Paper Tiger Television անկախ ոչ առևտրային կազմակերպության հետ համատեղ։ Ռոսլերի շատ աշխատանքներ վերաբերում են իշխանության և քաղաքականության թեմաներին (Secrets From the Street: No Disclosure (1980); A Simple Case for Torture, or How to Sleep at Night (1983); If It’s Too Bad to be True, It Could Be DISINFORMATION (1985))։
Իր տեսանյութերը Ռոսլերը կառուցում է պերֆորմանսի և սիմվոլիկ կերպարների հիման վրա՝ զանգվածային ինֆորմացիայի միջոցներից։ Արդյունքում չի արդարացնում հանդիսատեսի սպասումները։ Մարթան ասել է․ «տեսանյութը թույլ է տալիս ինձ ստեղծել՝ օգտագործելով բազնաթիվ մտացածին ձևեր, ինքնատիպ մանեկեններ՝ վերցրած կոմերցիոն հեռուստատեսության բարբառից» ։
Լուսանկար և ֆոտոմոնտաժ
Ռոսլերի The Bowery in two inadequate descriptive systems անվանումով լուսանկարչական աշխատանքը համարվում է ձևավորվող կոնցեպտուալիզմի և պոստմոդեռնիզմի նշան գեղարվեստական լուսանկարում։ The Bowery կազմված է 45 զույգ սև–սպիտակ տպագրված նկարներից, լուսանկարներից մեկի յուրաքանչյուր զույգում դրոշմված է Բաուերի քաղաքի խանութներից մեկի ցուցափեղկը, մյուսում՝ սպիտակ ֆոնի վրա բառ՝ մեծամասամբ հարբած մարդկաց և նրանց համապատասխան վարքը նկարագրող։ Աշխատանքը ցուցադրված է անտիէքսպրեսիոնիստական վարվելաձևով և իրենից ներկայացնում է ինչպես վիզուալ, այնպես էլ լեզվական սահմանափակ համակարգ, որը նկարագրում է մարդկային փորձը և սոցիալական խնդիրները ։
Ռոսլերի հայտնի լուսանկարչական աշխատանքներից է House Beautiful: Bringing the War Home անվանումով ավաքածուն (1967-1972 թվականներ)։ Աշխատանքների այս շարքը ֆոտոմոնտաժ է արված, այնտեղ ներկայացված են տեսարաններ, որտեղ հիմնականում պատկերված են միջին դասի մարդկանց տների ինտերիերներ և Վիետնամի պատերազմից նկարներ։ Այս նկարները հիմնականում տարածվել են որպես հակառազմական քայլերթի թերթիկներ, նաև երբեմն ընկնում էին մի քանի ստորգետնյա թերթեր։ Ինտերիերների նկարները, նաև պատերազմի նկարները Ռոսլերը վերցրել էր Life ամսագրի համարներից և այլ համանկան հայտնի ամսագրերից։ Իր աշխատանքներում նա ձգտել է համատեղել երկու տարբեր աշխարհների կերպարները՝ ցույց տալով պատերազմական և տնային միջավայրերի կապը ։
Լայնորեն հայտնի են նաև նրա Body Beautiful, or Beauty Knows No Pain  անվանումով աշխատանքները, որոնց թեման կանանց լուսանկարչական ներկայացումն էր և տան կահավորանքը։
Անձնական կյանք
Մարթայի տղան՝ Ջոշ Նյուֆելդը, գրաֆիկական վեպերի հեղինակ է։ Նրանք ունեն մի քանի համատեղ աշխատանքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արվեստագետներ
Տանժերի հիվանդություն
Տանժերի հիվանդություն կամ հիպոալֆալիպորպրոտեինեմիա ՝ ծայրահեղ հազվադեպ ժառանգական հիվանդություն, որին բնորոշ է արյան մեջ բարձր խտության լիպոպրոտեինների (ԲԽԼ) քանակության նվազումը, որոնք հաճախ կոչվում են «լավ խոլեստերին »։ Այդ հիվանդությունը գրանցվել է  ընդամենը 100 անգամ   ։
Հիվանդությունը առաջին անգամ հայնաբերված էր Վերջինիա նահանգի՝ Տանժեր կղզում։
Պատմություն
1959-ին թվականին Թեդդի Լերդին վիրահատում էին նշիկները։ Նշիկները վիրահատելու ժամանակ բժիշկները նկատեցին նշիկների անսովոր դեղնա-ծիրանագույն գունավորում։ Նախնական՝ Նիմանն-Պիկ հիվանդությունը ախտորոշելուց հետո բժշկը բերեց հիվանդին Լուի Ավիոլիի մոտ, որն աշխատում էր քաղցկեղի ազգային ինստիտուտում։ Դոնալդ Ֆրեդրիքսոնը այդ ժամանակ մոլեկուլային հիվանդությունների բաժանի ղեկավարն էր, որն իմացավ այս դեպքի մասին և կասկածեց, որ նախնական ախտորոշումը ճիշտ չէր։ 1960թ-ին, նա՝ բժիշկ Ավիոլլի հետ ուղևորվեց Տանժեր կղզի՝ հետագա հետազոտությունների համար։ Նկատեց, որ նույն ախտանիշները նկատվում են նաև Թեդդիի քրոջ մոտ, բժիշկները բացահայտեցին չափից շատ քանակությամբ փրփրավոր բջիջներ (մակրոֆագներ, որոնք պարունակում են խոլեստերինի բարդ եթերներ) ոչ միայն նշիկներում, այլ նաև այլ հյուսվածքներում՝ ուղեղն և փայծաղը ներառյալ։ Երկրորդ այցի ժամանակ իրենք նկատեցին, որ ընտանիքում նկատվում է ՑԽԼ խոլեստերինի շատ քիչ քանակություն, որը մատնանշում է հիվանդության ժառանգական լինելը ։
Գենետիկա
Հիվանդությունը ժառանգվում է աուտոսոմ- ռեցեսսիվ տիպով, ինչը նշանակում է, որ ֆենոտիպի արտահատման համար գենոտիպում պետք է առկա լինի գենի երկու օրինակ ։ Առավել հաճախ հիվանդների մոտ ծնողները հանդիսանում են գենի կրողներ, սակայն չեն ունենում հիվանդության ախտանիշներ։
Ախտորոշում
Տանժերի հիվանդությունը հանգեցնում է բարձր խտության լիպոպրոտեինների (ԲԽԼ) անբավարարությանը՝ ինչպես հիվանդի մոտ, այդբեսմոտ բարեկամների մոտ։ ԲԽԼ-ները առաջացնում են, երբ արյան միջի ՝ apoA1 սպիտակուցը կապվում է խոլեստերինի և ֆոսֆոլիպիդների հետ։ Խոլեստերինը և ֆոսֆոլիպիդները, որոնք մասնակցում են ԲԽԼ-ների կազմությանը, առաջանում են բջիջներում, բայց փոխադրվուն են բջջից արյուն՝  ABCA1- փոխադրիչի միջոցով։ Տանժերի հիվանդություն ունեցող մարդկանց մոտ ABCA1 սպիտակոիցը արատավոր է, ինչը բերում է բջիջներից խոլեստերինի դուրսբերման բարդեցմանը, ինչի արդյունքում բջիջները չափսերով մեծանում են։ ԲԽԼ-ների պակասը մեկ-մեկ անվանում են հիպոալֆալիպոպրոտեինեմիա։
Մարդիկ, որոնք տառապում են այդ հիվանդության, ունեն նաև արյան մեջ ճարպի բարձր քանակություն՝ թեթև հիպերտրիգլիցերիդեմիա, ինչպես նաև նյարդերի գործառույթի խանգարում՝ նևրոպաթիա։ Սովորաբար ախտարավում են նշիկները՝ իրենք լինում են ծիրանագույն կամ կարմիր և մեծացած չափսերով։ Հիվանդների մոտ հաճախ առաջանում է աթերոսկլերոզ, որին բնորոշ է ճարպերի կուտակումը և շարակցական հյուսվածքի աճը։ Հիվանդության այլ նշաններն են՝ փայծաղի մեծացում, լյարդի մեծացում, եղջերաթաղանթի մթագնում ինչպես նաև սրտանոթային հիվանդությունների վաղ առաջացում ։
Բուժում
Գոյություն ունեն դեղեր, որոնք մեծացնում են ԲԽԼ-ների մակարդակը արյան շիճուկում։ Դրանցից են՝ նիացինը կամ հեմֆիբրոզիլը։ Չնահած՝ այս դեղերը օգտագար են հիպերլիպիդեմիայով հիվանդների համար, սակայն Տանժերի հիվանդության ժամանակ իրենք չեն օգնում։
Այսպիսով, Տանժերի հիվանդության ժամանակակից բուժում է հանդիսանում սննդակարգի փոփոխումը։ Սննդակարգը, որը պարունակում է քիչ քանակությամբ ճարպ, կարող է նվազեցնել որոշ ախտանիշներ, առավելապես, որոնք կախված են նևրոպաթիաների հետ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նյութափոխանակության բնածին խանգարումներ Կատեգորիա:Գենետիկ հիվանդություններ և խանգարումներ Կատեգորիա:Հազվադեպ հանդիպող հիվանդություններ Կատեգորիա:2023 երիտասարդական ամառային վիքիճամբարի դասընթացի ժամանակ ստեղծված կամ բարելավված հոդվածներ
Մեղրագինի
Մեղրագինին նկարագրվում է Ռիգվեդայի մեջ, որը Հինդուիզմի կրոնական գիրն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Մեղր Կատեգորիա:Շոտլանդական խոհանոց
Տերալբա
Բնակչությունը կազմում է 10 087 մարդ (2004 թվական), բնակչության խտությունը 293,35 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝34,87 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս — 9098։ Հեռախոսային կոդ — 0783։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Պետրոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է հունիսի 29-ին։
Էլագեն
Էլագեն, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 55 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գոբի անապատ
Գոբին (Говь ջրազուրկ վայր; 戈壁), ընդարձակ շրջան է Կենտրոնական Ասիայում (Մոնղոլիայի և Չինաստանի տարածքում), որտեղ գերակշռող մասը կազմում են անապատները և կիսաանապատային լանդշաֆտները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասիայի անապատներ Կատեգորիա:Գոբի Կատեգորիա:Չինաստանի անապատներ Կատեգորիա:Մոնղոլիայի անապատներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Քլիֆ պալատ
Քլիֆ պալատ, մեծ ժայռաքար հյուսիսային Ամերիկայում։ Ժայռաքարը կառուցվել է Անասազիիում, տեղակայված է Մեսա Վերդե ազգային պարկի նախկին տարածքում։ Ժայռի բնակելի տունը և պուրակը գտնվում են Կոլորադոյի հարավ-արևմտյան անկյունում՝ ԱՄՆ-ի հարավ-արևմտյան մասում։
Պատմություն
Դենդրոքրոնոլոգիան ցույց է տալիս, որ Քլիֆ պալատի շինարարությունը և նորոգումը ընթացել է մոտավորապես մ.թ.ա. 1190 թվականից մինչև մ.թ.ա. 1260 թվականը, չնայած որ շենքի հիմնական մասի շինարարությունը  կատարվել է 20 տարվա ընթացքում։ Անասազին, որը կառուցեց այդ ժայռի պալատը, քանի որ այդ ժամանակ մյուսներին դուր էր գալիս Մեսա Վերդե ազգային պարկը, որտեղ  տեղափոխվել էին պաշտպանական դիրքերը «մրցակցության աճը կլիմայական պայմանների փոփոխության պայմաններում» ։ Քլիֆ պալատը լքվեց 1300 թվականին, որը մինչ այժմ բանավեճի առարկա է մնում։ Ոմանք կարծում են, որ տեղափոխման գլխավոր պատճառը եղել է հողերի չորացումը։ Քլիֆ պալատը հայտնաբերվել է 1887 թվականին Ռիչարդ Ուեթերլիի և Չարլի Մեյսոնի կողմից, երբ փնտրում էին կորած անասուններին   ։
Նկարագրություն
Քլիֆ պալատը կառուցվել է հիմնականում ավազաքարից և փայտից։ Ավազաքարը ձևավորվել է ավելի ծանր քարերից, և կառույցը ամուր լինելու համար, օգտագործել են հողի, ջրի և մոխրի խառնուրդ։ Ավազաքարը ձևավորվել է ավելի ծանր քարերի միջոցով, և հողը շաղախի հետ, ջուրն ու մոխիրը օգտագործվում էին ամեն ինչ ամուր պահելու համար։ «Չփչող» քարերը տեղադրվել էին հավանգի մեջ` բացերը լրացնելու և ամրությունն ապահովելու համար։ Պատերից շատերը զարդարված էին գունավոր մարգագետիններով, որոնք ժամանակի ընթացքում առաջինը քայքայվեցին: Շատ այցելուներ մտածում են Քլիֆ պալատում դռների համեմատաբար փոքր չափի մասին։ Բացատրությունն այն է, որ այն ժամանակ տղամարդու միջին հասակը կազմում էր 5 ոտնաչափ՝ 6 դյույմից ցածր էր (1,68 մ), մինչդեռ միջին հասակի կնոջ միջին հասակն ավելի մոտ էր 5 ոտնաչափին (1.5 մ) ։ Քլիֆ պալատը պարունակում է 23 կիվա (արարողակարգային նշանակության կլոր սենյակներ) և 150 սենյակ, որտեղ կտեղավորվեր 100 մարդ։ Ամբողջ կառույցը բաժանվում է մի շարք սենյակների, որոնք չունեն դռներ և այլ մուտքեր։ Կիվայի պատերը սալիկապատված էին մի կողմից մի գույնով, իսկ հակառակ կողմում` տարբեր գույնով ։ «Ենթադրվում է, որ Քլիֆ պալատը սոցիալական, վարչական տարածք էր՝ բարձր արարողակարգային միջոցառումներ կազմակերպելու համար ։ Հնագետները կարծում են, որ Քլիֆ պալատը պարունակում էր ավելի շատ կլաններ, քան շրջակա Մեսա Վերդեի համայնքները։ Այս համոզմունքը բխում է սենյակների կիվաների ավելի բարձր հարաբերակցությունից։ Քլիֆ պալատը ունի 9-ից 1 սենյակ-կիվա հարաբերակցություն։ Մեսա Վերդե համայնքի միջին սենյակ-կիվա հարաբերակցությունը 12-ից 1 է ։ Կիվաների այս հարաբերակցությունը սենյակներին կարող է ենթադրել, որ Քլիֆ պալատը, հնարավոր է, լիներ մի մեծ բնակավայրի կենտրոն, որը ներառում էր շրջակա փոքր համայնքներ ։
Աջից մի մեծ քառակուսի աշտարակ է, որը համարյա հասնում է քարանձավի «տանիքին»։ 1800-ական թվականներին այն ավերակների մեջ էր։ Ազգային պարկերի ծառայությունը խնամքով վերականգնել է այն իր մոտավոր բարձրության և հասակի վրա ՝ այն դարձնելով Քլիֆ Պալատի ամենահիշարժան շենքերից մեկը։ Այն Մեսա Մերդայի ամենաբարձր կառույցն է, որը կանգնած է 26 սյուների(7.9մետր) բարձրության վրա, չորս մակարդակներով։ Փոքր-ինչ տարբեր գույներով նյութեր էին օգտագործվում `ցույց տալու համար, որ դա վերականգնման գործընթաց է ։
Ալֆոնս դը Լամարթին
Լամարթին (Alphonse Marie Louis de Prat de Lamartine, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, պատմաբան։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1829)։ Ծագումով՝ ազնվական։ Դաստիարակվել է ճիզվիտների քոլեջում։ «Բանաստեղծական մտորումներ» (1820), «Նոր բանաստեղծական մտորումներ» (1823) առաջին գրքերը Լամարթինին հռչակեցին որպես ֆրանսիական ռոմանտիկական քնարերգության սկզբնավորող։ Այնուհետև լույս են տեսել նրա «Բանաստեղծական և կրոնական դաշնություններ» (1830), «Ժոսըլեն» (1836), «Հրեշտակի անկումը» (1838), «Բանաստեղծական հայեցումներ» (1839) գործերը։ Որպես քաղաքական գործիչ սկզբնական շրջանում եղել է պահպանողական։ 1833 թվականին, հուլիսյան միապետության օրոք, ընտրվել է դեպուտատների պալատի անդամ։ Հարել է ռոյալիստական ընդդիմությանը, 1840 թվականին անցել լիբերալ բուրժուազիայի կողմը։ 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ արտաքին գործերի նախարար էր և, փաստորեն, ժամանակավոր կառավարության ղեկավարը։ Պաշտպանել է բուրժուական հանրապետության մեջ դասակարգերի համերաշխության գաղափարը։ Պարտություն կրելով 1848-ի դեկտեմբերին կայացած պրեզիդենտական ընտրություններում՝ Լամարթին զբաղվել է պատմական բանաքաղություններ կազմելով («Ռուսաստանի պատմությունը», 1855 թվականին), հրատարակել «Գրականության հանրամատչելի դասընթաց» (1856), հուշեր («Գրացիելլա», 1852, հայերեն հրատարակվել է 1872 թվականին)։
Լամարթինի ստեղծագործությունները հայերեն են թարգմանել Գրիգոր Օտյանը, Խորեն Գալֆայանը (Նար-Պեյ), Մինաս Չերազը և ուրիշներ։
Կենսագրություն
Ալֆոնս դը Լամարթինը ծնվել է 1790 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մակոնում, որը փոքրիկ քաղաք է կենտրոնական Ֆրանսիայի արևելքում։ Նրա ծնողները սնանկացած ազնվականներ էին։ Հայրը նրան դաստիարակել էր որպես օրինական միապետությանը հավատարիմ քաղաքացի, իսկ մայրը նախանձախնդիր հավատացյալ էր։ Լամարտինը մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է մոր և հինգ քույրերի միջավայրում, ինչը բնության հանդեպ սիրուց բացի, միաժամանակ ձևավորեց մեղմ բնավորություն և հակում դեպի զգացմունքայնությունն ու երազանքները։
Պատանի հասակից Լամարթինի ամենասիրած գիրքը Ավետարանն էր, իսկ ֆրանսիացի բանաստեղծներից ամենաշատը կարդում էր Ժան Ռասին։ Դպրոցական կրթությունը Լամարթինը նախ ստացել է Լիոնում, ապա Բելլեի Հիսուսյան միաբանության դպրոցում։ Վերադառնալով հայրենի քաղաք, նա սկսեց ուսումնասիրել դասական գրողներին, հիացավ Ռուսոյի և Բերնար դը Սեն-Պիեռի ստեղծագործություններով և մեծ ոգևորությամբ ընդունեց նոր գրական միտումներ։ Պատանի հասակում նրա հետաքրքրությունների շրջանակն ընդգրկում էր իր բազմաթիվ պոեմների հիմքում ընկած սյուժեներ, որտեղ Էլվիրայի, Լենորայի, Գրացիելի մասին պատումներում արտահայտված են Լամարթինի կյանքի իրական դրվագներ՝ միայն մի փոքր գեղարվեստական արտահայտությամբ։ Լամարթինի կյանքում հատուկ նշանակություն է ունեցել իր սերը ջահել մի կնոջ՝ Էլվիրայի հանդեպ. նա վաղ էր մահացել և կորսված երջանկության մասին տխուր իղձերը Լամարթինի պոեզիայի վրա թողեցին թախծի հետք՝ ստիպելով նրան մխիթարություն գտնել Աստծո մեջ։ Լամարթինը շատ է ճանապարհորդել, ապրել Իտալիայում, բախտը փորձել անգամ դիվանագիտական ասպարեզում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ
Գեղուտ (գետակ)
Գեղուտ, գետակ Սև ծովի ավազանում, Ճորոխի համակարգում։ Հոսում է Խոստջրի շրջակայքի Գեղուտ գյուղի մոտով ։
Սանտ Անջելո Մուքսարո
Սանտ Անջելո Մուքսարո (Sant'Angelo Muxaro), կոմունա Իտալիայում՝ Սիցիլիա մարզի Ագրիջենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1542 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 24 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 65 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 92020։ Հեռախոսային կոդը՝ 00922։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սոկնդալ
Սոկնդալ (Sokndal), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Հյուգե քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 295,16 կմ² տարածք ։
Սոկնդալի զինանշանը
Սոկնդալ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է դեղին գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա՝ պատկերված է սև գույնի 3 հատ քլունգ։ Քլունգները խորհրդանշում են տարածաշրջանում զարգացած հանքարդյունաբերության ոլորտը ։
Բնակչություն
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սոկնդալ կոմունայում բնակվում է 3313 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը մնացել է գրեթե նույն մակարդակի վրա ։
Տնտեսություն
Սոկնդալ կոմունան հարուստ է հանքանյութային պաշարներով, որոնք գտնվում են ընդերքում։ Հանքարդյունաբերությունը հանդիսանում է տվյալ տարածաշրջանի տնտեսության հիմնական ուղղություններից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուգլանի ֆյուլքեի կոմունաներ
Երբ ծաղկում են այգիները (ֆիլմ)
Երբ ծաղկում են այգիները, 1934 թվականին Հայկինոյում նկարահանված սև/սպիտակ, համր ֆիլմ։
Սյուժե
Ֆիլմը չի պահպանվել։ Սյուժեն անհայտ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1934 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ջերգիզ Ժամհարյանի ֆիլմեր
Զալիզնե
Զալիզնե (Залізне), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Զալիզնեյի քաղաքային խորհրդում, շրջանային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նելեպովկա, Արտյոմովսկի Ռուդնիկ։ Հիմնադրվել է 1894 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Զալիզնե քաղաքում բնակվում էր 5 647 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 570 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1894 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չոլո
Չոլո, իրական անունը՝ Հարություն Աբրահամյան, (1878, գյուղ Շենիկ (Սասունի գավառ) – 1937 թվականի սեպտեմբերի 17, անհատի պաշտամունքի զոհ), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։ ՀՀԴ կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
Չոլոն ծնվել է 1878 թվականին Սասունի գավառի Շենիկ գյուղում։ Պատանի տարիքից անդամագրվել է հայ ֆիդայական շարժմանը։ 1898 թվականին գործել է Սպաղանաց Մակարի ֆիդայական խմբում։ Մասնակցել է 1899 թվականի Սպաղանքի, 1904 թվականի և 1915 թվականի Սասունի ինքնապաշտպանական մարտերին։
1916 թվականին, երբ ռուսական զորքերը գրավել են Մուշը, կամավորական ջոկատի կազմում կռվել է Մշո դաշտում, Խնուսում, Ալաշկերտում։
Աչքի է ընկել 1918 թվականի մայիսին Թալինի բերդի գրավման ժամանակ։ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումից (1918) հետո մասնակցել է Արևելյան Հայաստանի տարածքում ապօրինի հաստատված կովկասյան թաթարների հակահայկական ելույթների դեմ պայքարին, օժանդակել արևմտահայ գաղթականների վերաբնակեցմանը։ 1921 թվականի Փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության օրերին եղել է Էջմիածին շարժվող զինված ուժերի կազմում, այնուհետև անցել է Զանգեզուր, այնտեղից՝ Պարսկաստան, Սիրիա, Հունաստան։ 1927 թվականին վերադարձել է Խորհրդային Հայաստան ։ Նույն թվականին ձերբակալվել է Չեկայի կողմից և աքսորվել Ղազախստան։ Աքսորից վերադառնալուց հետո՝ 1931 թվականին բնակություն է հաստատել Թալինի շրջանի Ոսկեթաս գյուղում։ 1934 թվականին մտել է կոլտնտեսության շարքերը, զբաղվել է անասնապահությամբ։ Չոլոն Չեկայի կողմից երկրորդ անգամ ձերբակալվել է 1937 թվականի գարնանը։ Հինգ ամիս Չոլոն բանտում ենթարկվել է անմարդկային բռնությունների։ 1937 թվականի սեպտեմբերի 13-ին կիսամեռ վիճակում դատապարտվել է գնդակահարության, որն ի կատար է ածվել 1937 թվականի սեպտեմբերի 17-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:1878 ծնունդներ Կատեգորիա:1937 մահեր Կատեգորիա:Ֆիդայական կեղծանուններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում գնդակահարվածներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ
Սրեբրենիցայի ջարդեր
Սրեբրենիցայի ջարդեր (Масакр у Сребреници, հաճախ անվանում են նաև Սրեբրենիցայի ցեղասպանություն)  , 1991- 1995 թվականներին Հարավսլավիայում տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի ամենազարհուրելի իրադարձություններց մեկը։ Այն ամենաարյունալի իրադարձությունն է Բոսնիական պատերազմի ժամանակ։
Սրեբրենիցան, որը ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի կողմից 1993 թվականի ապրիլին հայտարարվել էր «անվտանգության գոտի», գրավվել է բոսնիացի սերբերի կողմից 1995 թվականի հուլիսի 11-ին։
Հարավսլավիայի հարցերով միջազգային տրիբունալը պարզել է, որ սպանվել է 7000- 8000 մուսուլման բոսնիացի չափահաս տղամարդ ։ Սպանությունները իրականացրել էին Սերբական Հանրապետության բանակի զինվորները` գեներալ Ռատկո Մլադիչի գլխավորությամբ ։ Հարավսլավիայի հարցերով միջազգային տրիբունալի առաջին դատապարտվածն Սրեբրենիցայի ջարդերի հարցով եղավ և 10-րդ դիվերսիոն- հետախուզական ջոկատի պայմանագրային զինծառայող Դրաժեն Էրդեմովիչ, ով 1996 թվականին դատապարտվեց 5 տարի ազատազրկման։ Սակայն Էրդեմովիչը երեք ու կես տարի բանտում անցկացնելուց հետո ազատ արձակվեց։ Նրա ցուցմունքի հիման վրա 2001 թվականին դատապարտվեց գեներալ Ռադիսլավ Կրստիչը, ով բոսնիացի սերբերի ռազմական բարձրաստիճան ղեկավարներից էր։
2003 թվականին խաղաղ բոսնիացիների կոտորածի ողջ պատասխանատվությունը իր վրա վերցրեց Բոսնիայի և Հերցեգովինայի սերբական հանրապետությունը ։ 2010 թվականին Սերբիայի խորհրդարանը դատապարտել է ջարդերը։
2007 թվականի հունվարին միջազգային տրիբունալը սերբերի գործողությունները որակավորեց որպես «ցեղասպանություն» (Սրեբրենիցայի ցեղասպանութուն, Genocid u Srebrenici): Իր հերթին 2009 թվականին ԵԽ-ն հուլիսի 11-ը հռչակեց «Սրեբրենիցայի ցեղասպանության հիշատակի օր»։
Այս իրադարձություններցի հետո ՆԱՏՕ-ն ընդունեց սերբական հենակետերը ռմբակոծելու որոշում։ Սերբերը մտադիր էին հարձակում գործելու մեկ այլ «անվտանգության գոտու»` Գորաժդեի վրա։ Հետագայում, Ալիա Իզետբեգովիչի կառավարության «7- 10 հազար Սրեբրենիցայի մուսուլմանների անհայտացման» և «Սարաևոյի Մարկալե շուկայում տեղի ունեցած պայթյունները» հիմք հանդիսացան ՆԱՏՕ-ի համար սկսելու Սերբական Հանրապետության հենակետերի ռմբակոծումը։ ՆԱՏՕ-ի օգնությամխ խորվաթները և բոսնիակները հարձակումներ գործեցին սերբական ուժերի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բոսնիական պատերազմ Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ
Արգանդային արյունահոսություն
Արգանդային արյունահոսություն, գինեկոլոգիական որոշ հիվանդությունների (արգանդի հավելումների քրոնիկ բորբոքում, արգանդի ուռուցքներ և այլն), հղիության ընդհատման (սկսված վիժում), ինչպես նաև արյան մակարդելիության խանգարումներով ուղեկցվող հիվանդությունների ախտանշան։
Տեսակներ
Արգանդային արյունահոսությունը լինում է սակավ և առատ։ Վերջինս կարող է հանգեցնել կյանքին վտանգ սպառնացող վիճակի (արյան ճնշման անկում, հեմոգլոբինի կտրուկ նվազում), ուստի անհրաժեշտ է շտապ բժշկական օգնություն կանչել, իսկ մինչև բժշկի գալը հիվանդին պառկեցնել առանց բարձի, որովայնի ստորին մասին սառցապարկ դնել։
Արգանդային արյունահոսությունը կարող է համընկնել դաշտանի ժամկետի հետ։ Այդպիսի դեպքերում երբեմն դաշտանը սկսվում է ժամանակին, բայց լինում է ավելի առատ և ուղեկցվում արյան մակարդուկների արտադրությամբ, իսկ երբեմն կորցրած արյան քանակը լինում է նախկինի պես, բայց դաշտանի շրջանում արյունային արտադրության տևողությունը երկարում է (10-12 և ավելի օրեր), միջդաշտանային ժամանակամիջոցը կրճատվում է։ Արգանդային արյունահոսությունը կարող է առաջանալ նաև միջդաշտանային շրջանում։ Երբեմն արգանդային արյունահոսությանը նախորդում է ավելի կամ պակաս տևողությամբ դաշտանի կասեցումը, որը կապված չէ հղիության հետ։ Դրանք կոչվում Են դիսֆունկցիոնալ (ֆունկցիայի խանգարման) արյունահոսություններ և կարող են նկատվել բոլոր տարիքի կանանց մոտ։
Միջդաշտանային շրջանի տևողության կրճատումը կամ երկարատև դաշտանները, դրանց առատությունը կամ սակավ արյունային արտադրությունը, ինչպես նաև անկանոն արյունահոսությունները տարբեր հիվանդությունների ախտանշաններ են, որոնց ի հայտ գալու դեպքում անհրաժեշտ է դիմել գինեկոլոգի։ Արդյունավետ բուժումը հնարավոր է միայն հիվանդության իսկական պատճառների վաղ ախտորոշման դեպքում։ Դաշտանադադարից մի քանի տարի անց արյունային արտադրություն ի հայտ գալիս պետք է անհապաղ դիմել գինեկոլոգի։ Սեռական հասունացման շրջանում հարկավոր է ուշադիր հետևել աղջիկների առողջական վիճակին, ստեղծել մտերիմ և անկեղծ հարաբերություններ, որպեսզի նրանք, առանց ամաչելու, մայրերին հայտնեն արյունային արտադրության առկայության մասին։ Դա հնարավորություն կտա հետևել դաշտանի բնույթին, հայտնաբերել դաշտանային ցիկլի շեղումները և ժամանակին դիմել բժշկի։