cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մախաչկալա
Պատմություն
1921 թվականի մայիսի 14-ին Դաղստանի հեղափոխական կոմիտեի հրամանով քաղաքը դարձել է Դաղստանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաքը և վերանվանվել է Մախաչկալա Մախաչ Դախադաևի պատվին։
Այն տեղանքն, որտեղ հիմնվել է ամրոցը, լեռնցիների կողմից Միջին դարերից հայտնի է Անժի-Կալա անվամբ (Inci-Kale)՝ թուրքերենից թարգմանաբար նշանակում է «Մարգարտյա Ամրոց» ։
Քաղաքում բնակվում է Դաղստանի, Ռուսաստանի և նախկին ԽՍՀՄ-ի 60-ից ավելի ազգություն։
Աշխարհագրական դիրք
Մախաչկալան գտնվում է Մեծ Կովկասի նախալեռների մոտակայքում, Կասպից ծովի առափնյայի և Տարկի Տաու լեռան միջև ընկած մինչև 3 կմ լայնությամբ նեղ ցածրադիր հարթավայրում։
Ջրաբանություն
Քաղաքը գտնվում է Կասպից ծովի ափին։ Քաղաքի տարածքով անցնում են Չերկես-օզեն (Տալգինկա) և Տարնաիր գետերը։ Հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ քաղաքը հատում է Հոկտեմբերյան հեղափոխության ջրանցքը։ Քաղաքի տարածքում գտնվում են Վուզովսկոե, Ակ-Գյոլ, Գրյազևոե լճերը։
Կլիմա
Քաղաքի կլիման չափավոր ցամաքային է ։ Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +12,4 ˚C: Ամառը շոգ է, ամռան ամիսների միջին ջերմաստիճանը կազմում է 23,6 ˚C, ցերեկային առավելագույն ջերմաստիճանը՝ +36-38 ˚C: Ձմեռը շատ մեղմ է։ Միջին ջերմաստիճանը +1,7 ˚C է, իսկ գիշերը 0 ˚C-ից ցածր է։ Տեղումների տարեկան քանակը 410-450 մմ է, տարեկան հարաբերական խոնավությունը 70 % է (ձմռանը՝ մինչև 80 %), իսկ հուլիսին և օգոստոսին՝ մոտ 50 %։ Ամռան ամիսներին լինում է պարզ օրերի առավելագույն քանակություն։ Ամռան տևողությունը (+15 ˚C ջերմաստիճանով) կազմում է 150 օր։ Այն սկսվում է մայիսի 11-ից, վերջանում հոկտեմբերի 7-ին։ Այստեղ գերիշխում են հարավարևելյան և հյուսիսարևմտյան քամիները։
Բնակչություն
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ՝ բնակչության թվով Մախաչկալան 1114 քաղաքների թվում զբաղեցնում էր 27-րդ տեղը։
Մախաչկալան Հյուսիս-Կովկասյան Դաշնային օկրուգում ամենաբնակեցված քաղաքն է և ռուսական քաղաքներից ամենաարագ աճ ունեցող քաղաքը։
Ազգային կազմ
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով ՝
Հայերը Մախաչկալայում
Մախաչկալայում հայկական համայնքը ձևավորվել է 19-րդ դարի կեսին։ 1877-ից գործում է Սուրբ Պողոս-Պետրոս հայկական եկեղեցին։ Հայ բնակչության հիմնական մասը զբաղվել է առևտրով ու արհեստներով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին հայերի թիվը 1000 էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մախաչկալա Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Կասպից ծովի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Վերանվանված քաղաքներ Կատեգորիա:19-րդ դարում հիմնադրված քաղաքներ Կատեգորիա:1844 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դոնի Ռոստովի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ինստիտուտ
Դոնի Ռոստովի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ինստիտուտ (Ростовский-на-Дону институт физической культуры и спорта), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ռոստովի մարզի Դոնի Ռոստով քաղաքում, Կուբայի պետական ֆիզկուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության համալսարանի մասնաճյուղն է։
Պատմություն
20-րդ դարի սկզբին Դոնի Ռոստվում չկային սպորտային ուսումնական հատատություններ։ 1915 թվականին քաղաքի որոշ սպրոտային կազմակերպություններ հիմնադրել էին «Բազե» համայնքը։ Դոնի Ռոստով էին գալիս Չեխայի մի շարք ուսուցիչներ, որոնցից էին Անտոն Կուչերան, Բոգումիլ Գոնզատկոն, Լյուբոմիր Ստեֆանովը։ Ռոստուվի Ստեպանովյան գիմնազիայում, Առևտրական և Պետրովի ուսումնարաններում նրանք առաջինը սկսեցին ապագա մարզիչների, ֆիզկուլտուրայի հրահանգիչների պատրաստումը ։
1983 թվականին ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի կոմիտեի նախաձեռնությամբ իրականացվել է սպորտային հաստատությունների վերակողմնորոշումը ։
1993 թվականին ակադեմիայի կարգավիճակ է ստանում Կրասնոդարի պետական ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտը ։
2005 թվականին Դոնի Ռոստովի մասնաճյուղը վերափոխվել է Կուբայի պետական ֆիզկուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության համալսարանի մասնաճյուղի՝ Դոնի Ռոստովի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ինստիտուտի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի համալսարաններ Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռուսաստանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:1947 հիմնադրումներ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի համալսարաններ
Ֆիլիպովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Ֆիլիպովո (Филиппово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կուխարկա
Կուխարկա (Кухарка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Կուխարկա գյուղում բնակվում էր 419 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 457,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էմորի Կուկ
Էմորի Կուկ (Emory Cook, ), ամերիկացի հնչյունային ինժեներ և գյուտարար, հնչյունային արտադրության ռահվիրաներից մեկը։ Որոշիչ դեր է խաղացել  վինիլային սկավառակների և բարձրորակ ձայնագրությունների զարգացման ներդրման մեջ .։
1952 թվականին ստեղծեց  մի նոր սարքավորում, որը երկտեղանոց հնչյունային ձայնագրման սարքավորում էր, սկզբում ենթադրվում էր, որ պետք է օգտագործվի ցուցադրական նպատակների համար։ Սակային սարքավորման պահանջարկն այնքան բարձրացավ, որ Կուկը սկսեց վաճառքի համար արտադրել  սարքավորման իր համակարգը, ինչպես նաև հիմնադրեց  Cook Records (անգլ.) հնչյունային ձայնագրման ընկերությունը։ 1952-1966 թվականներին  նա թողարկեց մոտավորապես 140 ձայնագրություն .։ Արդեն 1953 թվականին  գրախոսները Կուկի ձայնագրությունները ձայնագրման  շուկայում ներկայացրեցին որպես լավ որակի հնչյուն։ Կուկը  երաժշտությունը ձայնագրում էր ակադեմիական   (մասնավորապես ՈՒիլիս Փեյջի  գլխավորությամբ նոր բոստոնյան նվագախումբ), ինչպես նաև ամերիկյան և կարիբյան ժողովրդական ոճերով, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի բնաձայնություններ։
1990 թվականին Կուկն իր գրառումների տպավորիչ արխիվները, արտոնագրերն ու  փաստաթղթերը փոխանցեց Սմիթսոնովսկյան ինստիտուտին։
Կուկը նաև եղել է Audio Engineering Society ընկերության հիմնադիր-անդամներից մեկը .:
Կենսագրություն
Ծնվել է 1913 թվականին Օլբանիում։ Եղել է Հարրի և Լավինի Կուկերի միակ երեխան։
Սովորել է Էքսետերի Ֆիլլիպսի ակադեմիայում, ապա՝ մ եկ տարի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ 1932 թվականին ընդգրկվել է ԱՄՆ ի օդային բանակի կորպուսի մեջ։ 1934 թվականին այնտեղից դուրս մնալուց հետո Կուկն  ընդունվեց Կոռենելի համալսարան, որտեղ 1938 թվականին ինժիներական աստիճան ստացավ։
Հետագայում Էմորի Կուկն աշխատել է New York Pover and Light Company ընկերությունում,ապա՝  CBS-ում,  մինչև որ նրան աշխատանքի չվերցրեցին Western Electric ամերիկյան էլեկտրատեխնիկայի ընկերությունում դաշտային ինժեներության ոլորտում  աշխատելու համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Կուկը նախագծեց և  ղեկավարեց  Trainer ռադարների կառուցումը, որոնք տեղադրված էին կործանիչների վրա։
1945 թվականին իր Flora Park (անգլ.) տան նկուղում ստեղծեց  Cook Laboratories ընկերությունը։ Այնտեղ Կուկը մշակեց շատ գյուտեր։
1950  թվականին Կուկը հիմնադրեց Sounds of Our Times հնչյունային ձայնագրման ընկերությունը։
1955 թվականին Կուկն առաջին անգամ ներկայացրեց միկրոֆուզիան, որը վինիլային փոշու և հատուկ միկրոֆուզային հավելումների միջոցով  վինիլային սկավառակների ստացման գործընթաց էր:Սեղմումն առաջանում էր սեղմված օդի 1.8 կգս/սմ խորանարդ համեմատաբար ցածր ճնշման .:  Sunday Times  թերթը   միկրոֆուզիան  անվանել է 1955 թվականի հնչյունային ձայնագրման նվաճումներից մեկը .:
Մահացել է 2002 թվականի փետրվարի 19-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ
Կոթող
Կոթող, ուղղաձիգ կանգնեցրած քարե քառանիստ, բազմանիստ, կլոր սյուն կամ տախտակ է, որն ունի հիմնականում հիշատակային նշանակություն։ Ծագել է ուղղաձիգ կանգնեցված բրոնզեդարյան խորհրդանիշ մենհիրներից։ Ժամանակի ընթացքում քարագործության զարգացման հետ կոթողները ծածկվել են պատկերաքանդակներով և արձանագրություններով (հիերոգլիֆ, սեպագիր)։ Կոթողների պաշտամունքային նշանակությունը երբեմն արտահայտվել է կենդանակերպ (հայկական վիշապները), երբեմն մարդակերպ (ուրարտական կուռքերը)։ Խորհրդանշական նմանատիպ կոթողներ հայտնի են Հին Արևելքում (Եգիպտոս, Բաբելոն, Ասորեստան և այլն), որոնց վառ օրինակը Աքսումի մոնումենտալ ստելաներն են։
Կոթողները Հայկական լեռնաշխարհում
Հայկական լեռնաշխարհի կոթողների հիմնումն ու պաշտամունքը հատուկ է ուրարտական շրջանին, որ հայտնի է Ալթըն- Թեփեի պեղումների նյութերից։ Վանի ուրարտական կոթողների սեպագիր արձանագրությունները ունեն պաշտոնական ռազմազեկուցային բովանդակություն և ժամանակի պետական ու շինարարական գործունեության մասին կարևոր աղբյուրներ են։ Արտաշես Ա -ի հողային ռեֆորմի առթիվ կանգնեցված արամեական արձանագրությամբ քարետախտակ կոթողները սահմանաբաժան դեր են կատարել։ Այս հին հայկական «արձանները» 301 թվականին քրիստոնեության ընդունումից հետո հիմք են հանդիսացել հուշարձանների կազմավորման համար։
IV - VII դարերում կանգնեցվում են բազմաթիվ պատկերազարդ, նուրբ հյուսվածքային ստելաներ, սյունակոթողներ և կամարակապ կառույցներ։ Հաճախ ստելաները և այլ կոթողները ավարտվում են ազատ թևերով ծավալուն խաչերով, որ փոխարինում է անտիկ շրջանի կոթողը պսակող քանդակին։ Այս խաչերը հիմք են ծառայել VIII- IX դարերի նոր տիպի կոթողի՝ խաչքարի ստեղծմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոթողներ Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Pixel 5
Pixel 5, Android օպերացիոն համակարգով աշխատող սմարթֆոնը, մշակված Google ընկերության կողմից, որպես Google Pixel շարքի ապրանքանիշ։ Նա փոխարինեց Pixel 4 սմարթփոնին։ Pixel 5-ի մասին պաշտոնապես հայտարարվեց 2020 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Launch Night In միջոցառման ժամանակ՝ Pixel 4a 5G-ի հետ միասին և թողարկվեց հոկտեմբերի 29-ին ։ Սա Pixel շարքի առաջին սմարթֆոնն է, որը չունի XL տարբերակ ։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 19-ին նրան փոխարինելու եկան Pixel 6 և Pixel 6 Pro սմարթֆոնները։
Բնութագիր
Pixel 5 սմարթֆոնը պատրասված է այլումինից և Gorilla Glass 6 էկրանից։ Սմարթֆոնը հասանելի է 2 գույներով՝ Just Black և Sorta Sage։ Այն պատված է կենսաօրգանական խեժով։ Սմարթֆոնի ներքին հատվածում տեղակայված է USB-C միակցիչ, որը օգտագործվում է լիցքավորման և ձայնի փոխանցման համար։ Նրանում տեղարված է ստերիո բարձրախոսներ, որոնցից մեկը տեղադրված է էկրանի տակ, իսկ մյուսը տեղակայված է USB-C-ի աջ կողմում։ Հետեևի հատվածում տեղակայված է մատնահետքի սկաները, որը բացակայում էր Pixel 4 սմարթֆոնում ։
Pixel 5-ում օգտագործվում է Qualcomm Snapdragon 765G պրոցեսսոր, օժտված է 8 ԳԲ օպերատիվ և 128 ԳԲ ներքին հիշողությամբ։ Սմարթֆոնը ապահովում է 5G միացում ։
Pixel 5-ում տեղադրված է 4080 մԱԺ տարողությամբ մարտոց, որը 1800 մԱԺ-ով ավել է նախորդ տարբերակներից ։ Այն ապահովում է արագ լիցքավորման համակարգ մինչև 18 Վատ, ինչպես նաև անլար լիցքավորում։ Սմարթֆոնը օժտված է IP68 ջրակայուն համակարգով։ Motion Sense և դեմքի ճանաչման ֆունկցիան սմարթֆոնում չի օգտագործվում, ինչպես նաև Active Edge և Pixel Neural Core ֆունկցիաները ։
Pixel 5 սմարթֆոնը օժտված է 6 դյույմանոց OLED էկրանով, որը աշխատում է 90 Հց թարմացման հաճախականությամբ։ Էկրանի կողմերի հարաբերակցությունը՝ 19,5:9 և ունի էսթետիկ դիզայն, բարակ կողային շրջանակներ և շրջանաձև կտրվածք վերևի ձախ հատվածում՝ դիմային տեսախցիկի համար ։
Pixel 5-ը ունի երկու հիմնական տեսախցիկ, որոնք տեղակայված են քառանկյուն մոդուլում։ Դիմային տեսակխցիկը՝ 8 Մպ է։ Pixel 4a (5G)-ն Pixel շարքի առաջին սմարթֆոնն է, որ ունակ է նկարել 4K 60 կադր/վ արագությամբ, մինչ այս բոլոր սմարթֆոները սահմանափակվում էին 30 կադր վայրկյանում։ Չնայած Pixel Neural Core ֆունցիայի բացակայությանը, Pixel Visual Core-ը վերամշակվել է Live HDR+ և Dual Exposure ֆունկցիաների աջակցման համար։ Ծրագրային ապահովման բարելավումները ներառում են՝ դիմանկարի նոր ռեժիմ, դիմանկարի ռեժիմ գիշերային տեսանելության համար և այլն ։
Pixel 5-ը աշխատում է Android 11 օպերացիոն համակարգով և Google Camera-ի 8․0 տարբերակով։ Pixel 4a (5G)-ի հետ միասին հայտնվեց նոր Extreme Battery Saver ֆունկցիա, որը կասեցնում է ֆոնային ռեժիմում աշխատող հավելվածները և թույլ տալիս օգտագործել միայն հիմնական հավելվածները։ Այն հասանելի կլինի նաև ավելի հին մոդելների վրամ որպես ծրագրային ապահովման մաս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ Կատեգորիա:Ընկերություններ
Արփա-Ուչուրումու
Արփա-Ուչուրումու, վայր Լեռնային Կիլիկիայում, բուլղար լեեռներում, Սարոս գետի հովտում։ Այստեղ կան կապարի հանքավայրեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայրեր
Վելտուռնո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)
Անիի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Անի քաղաքում։
Պատմություն
1035 թ. այս մեծ եկեղեցին ստացել է իր ամբողջական տեսքը։ Եկեղեցու պատերի երկար և նրբագեղ արձանագրությունները շատ բան են պատմում ժամանակաշրջանի մասին։ Վերևում մասամբ մեջբերված արձանագրությունը նշում է, որ Աբլղարիբ Պահլավունի իշխանը այս եկեղեցին կառուցել է Սուրբ խաչի մասունքները պահպանելու համար։ Այս սրբազան մասունքը ձեռք է բերել Կոստանդնուպոլիս գնալիս։ Արձանագրության մեջ հրամայում է՝ մինչ Հիսուսի երկրորդ գալուստը եկեղեցում կազմակերպել գիշերային պատարագներ։ Մյուս արձանագրությունները պատմում են 1193 թ. վերականգնման մասին, որի ժամանակ ուխտավորներին ապաստանելու համար հավելվել է երկու ժամատուն, իսկ 1291 թ. մուտքի առջև ավելացվել է ժամատան աշտարակ։ Բացի ճակատի որոշ հատվածների բետոնե հետքերից՝ այս կառույցներն ամբողջությամբ ավերվել են։ Մեկ այլ արձանագրության համաձայն՝ 1342 թ. Վահրամ Զաքարյան իշխանը հրամայել է վերանորոգել եկեղեցու գմբեթը, շինարարական աշխատանքները ղեկավարել է ճարտարապետ Վասիլը։ 19-րդ դարի վերջին եկեղեցին դեռևս կանգուն էր, սակայն փլուզման եզրին էր։ Հ. Ֆ. Բ. Լինչը 1894 թ. Անի այցելելուց հետո ասել է.
1912 թ. ռուս հնագետները արևելյան ճակատի քարերի մեծ մասը վերականգնել են, սակայն 1975 թ. եկեղեցու արևելյան կեսը փոթորկի ժամանակ փլվել է։ Որոշ աղբյուրներ դեպքը վերագրում են 1930 թվականին, սակայն 1950-ական թվականների մասին վկայում են գյուղացիները։ Հայտնի է, որ քարերի ցած թափվելու ձայնը լսվել է պարիսպներից դուրս գտնվող գյուղում։ Եկեղեցու մնացած մասը 1989 թ. երկրաշարժի ժամանակ ցնցվել է, և այսօր ամբողջությամբ փլվելու վտանգի եզրին է։ 1999 թ. հետագա փլուզումը կանխելու համար ուշ ձեռնարկված քայլով դուռը փակվել է կոպտորեն շարված խճաքարե պատով։ Սակայն այլ գործնական քայլեր չեն կատարվել։ Այժմ եկեղեցին կործանման վտանգի տակ է։ Եկեղեցին ներկայումս վերականգնվում է։
փ փ
Ջավադ Ֆորուգի
Ջավադ Ֆորուգի, պարսիկ հրաձիգ (ծնված Դեհլորանում)։ Տոկիոյի 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն ։
2021 թվականի հուլիսի 24-ին Ֆորուգին Օլիմպիական խաղերում մասնակցել է օդամղիչ ատրճանակի հրաձգության 10-մետրանոց մրցումներին, հասել եզրափակիչ՝ 580 միավորով զբաղեցնելով 5-րդ տեղը։ Եզրափակչում նա առաջատար է եղել մրցումների առաջին փուլում՝ վաստակելով 101,0 միավոր և փոքր -ինչ առաջ անցնելով երկրորդ տեղում գտնվող չինացի հրաձիգ Պան Վեյից (99,7 միավոր)։ Մրցույթի 2-րդ փուլում Ֆորուգին շարունակել է առաջատարը լինել հրաձգության բոլոր սեանսներում՝ զբաղեցնելով առաջին տեղը ու նվաճելով ոսկե մեդալ և առաջ անցնելով արծաթե մեդալակիր սերբ Դամիր Միկեցից։ Ֆորուգին վաստակել է 244,8 միավոր և սահմանել օլիմպիական նոր ռեկորդ ։
Նրա մեդալը դարձել է հրաձգության համար Իրանի առաջին մեդալը Օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ։ 41 տարեկանում Ֆորուգին դարձել է Իրանի օլիմպիական հավաքականի պատմության ամենատարեց մեդալակիրը՝ գերազանցելով Մահմուդ Նամջուին, ով բրոնզե մեդալը է նվաճել 38 տարեկան հասակում Մելբուռնի Օլիմպիական խաղերում 1956 թվականին ։
Ֆորուգին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի բժիշկ է, 2012-2013 թվականներին Սիրիայում ծառայել է կորպուսի բժշկական ծառայության կազմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Պալացցո Դոլֆին Մանի
Պալացցո Դոլֆին Մանի, պալատ Սան Մարկոյի գավառում` Վենետիկի Մեծ ջրանցքում, Իտալիայի հյուսիսում։ Այն գտնվում է Պալացցո Բեմբոի և Պալացցո Դանդոլո Պաոլուչիի մոտակայքում, ոչ հեռու Ռիալտոյի կամրջից։
Պատմություն
Պալատը կառուցվել է ազնվական Դոլֆինների ընտանիքի կողմից` 1536 թվականից սկսած, որպեսզի թարմացնեն իրենց նախկին բնակավայրը, կազմավորված միջնադարյան երկու առանձին շինություններով։ Շինարարության արժեքը մոտ 30000 դուկատ էր և նախագծված է Յակոպոյ Սանսովինոյի կողմից։ Վերակառուցման ծրագիրը իրականացվում էր վերջին վենետիկյան դուքսի` Լյուդովիկո Մանինի օրոք, որը Գիան Անտոնիո Սելվային է հանձնարարել աշխատանքը։ Լյուդովիկո Մանին անց է կացրել իր կյանքի վերջին տարիները տարանջատման մեջ, Կամպո Ֆորմիոյի պայմանագիրը ստորագրելուց հետո, որով ավարտվել է Վենետիկի Հանրապետությունը։ Նրա ընտանիքը պահել է պալատը մինչև 1867 թվականը, երբ այն ձեռք է բերել Բանքա Նացիոնալ դել Ռենգոն. վերջինիս իրավահաջորդը` Իտալիայի բանկը, ներկայումս ունի իր վենետիկյան նստավայրը։ Պալատը ենթարկվել է մի քանի վերանորոգումների 1968-1971 թվականներին և կրկին 2002 թվականին ։
Նկարագրություն
Ճակատային հատվածը իրագործվել է 1538-1547 թվականներին Յակոպո Սանսովինոյի կողմից, որը նաև դիզայնավորել է Կա Գրանդեյի անկյունային պալատը Գրանդե ջրանցքի վրա։ Այն սպիտակ Իստրիական քարի մեջ է և ունի լայն կլոր կամարաշարք։ Ստորին հարկն ունի վեց կամարաշարք, որոնք հենված են յոթ սյան վրա, որոնց հաղորդագրության մեջ էր Հոնիական օրդերը և վերին հարկերի Կորնթական կարգը։ Սրանք ունեն նույն քանակի պատուհաններ եզրերում, մինչդեռ կենտրոնում երկու քառապատկված պատուհաններ են։ Տների ներսի կողմի աշխատանքները Ջովաննի Բատիստայ Տիեպոլոյի կողմից են, որը կիրառել է դրանց 1725-1730 թվականներից կամ 1740-ականներին, նշելու Լյուդովիկո Մանինի և Էլիզաբետա Գրիմանիի ամուսնությունը (1748)։ Պալատը լրացնում է ներքին բակը, որից մի մեծ սանդուղք տանում է դեպի վերին հարկեր։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1547 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Վենետիկի պալատներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Հայկական երկրաբանական ընկերություն
Հայկական երկրաբանական ընկերություն, գիտական, հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1968 թվականին, Երևանում։ Ընկերության անդամ են երկրաբանության և հարակից գիտությունների բնագավառում տեսական կամ գործնական աշխատանք կատարողները։
Էությունը
Հայկական երկրաբանական ընկերության հիմնական խնդիրներն են պրոպագանդել ու տարածել երկրաբանական գիտությունների նվաճումները, աջակցել դրանց արմատավորմանը, երկրաբանական ԳՀ արտադրական կազմակերպությունների ու ուսումնական հաստատությունների աշխատանքների միասնականացմանը, կազմակերպել երկրաբանական գիտությանը վերաբերող խորհրդակցություններ, գիտաժողովներ։
Բարձրագույն մարմինը կոնֆերանսն է։ Ունի ավելի քան 400 անդամ։ 1977 թվականից հրատարակում է «Աշխատություններ» (ռուս.), գիտական ժողովածուն։ Նախագահներ են եղել Ա. Ասլանյանը, Ռ. Կարապետյանը, Ռ. Ջրբաշյանը (1993 թվականից)։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Ընկերություններ
(7232) Նաբոկով
(7232) Նաբոկով (Nabokov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,353475 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9172 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7898 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1318,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,272986 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիսայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լևերկուզեն
Լևերկուզեն (Leverkusen), շրջաններից դուրս քաղաք է և միջին կենտրոն (ըստ գերմանական դասակարգման) հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայի հարավում։ Քաղաքը պատկանում է Քյոլնի վարչական շրջանին, որն աշխարհագրորեն տեղակայված է Բերգիշես-Լանդի և Ռեյնլանդ շրջանի պատմական տարածքում։ Լևերկուզենում Ուուպեր գետը հոսում է Հռենոս գետ։
Քաղաքը գտնվում է Քյոլնի հետ հյուսիս-արևելյան սահմանին և պատկանում է Ռեյնսկա-Ռուր մայրաքաղաքի տարածաշրջանին։ Ունենալով 163.8 հազար բնակիչ (2018 թվականի վերջի տվյալներով)՝ այս քաղաքը երկրի խոշոր քաղաքների ցանկում ամենափոքր քաղաքներից մեկն է։ Լևերկուզենում է գտնվում « Bayer » քիմիական ընկերության գլխավոր գրասենյակը և նույնանուն ֆուտբոլային ակումբը։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1930 թվականին՝ Շլեբուշ, Շտայնբյուխել և Ռայնդորֆ համայնքների հետ Վիսդորֆ քաղաքի միավորման արդյունքում ։
Քաղաքն իր անվանման համար պարտական է դեղագործ և գործարար քիմիկոս Կարլ Լևերկուզին, որի ընտանիքը ժամանակակից Ռեմշայդ քաղաքի տարածքում գտնվող Լևերկուզենի հոֆսհաֆորտից է։ Լևերկուզենը Ռեյնում Վիսդորֆի մոտ քիմիական գործարան է հիմնել 19-րդ դարի կեսերին և իր աշխատողներին տվել է Լևերկուզեն անունը, այսպես կոչված, Լեննեփում տոհմական բույն ։ 1930 թվականին անվանումն անցել է նոր հիմնադրված Լևերկուզեն քաղաքին։
Քաղաքի ժամանակակից տարածքը ձևավորվել է 1975 թվականին՝ Լևերկուզենի և շրջանային Օպլադեն քաղաքի հետ միավորվելու և Բերգիշ-Նոյկիրխեն քաղաքի միացման և նախկինում Մոնհայմ քաղաքի մի մասը հանդիսացող Հիթդորֆ ավանի միացման միջոցով։ Այն ժամանակ քաղաքը բաժանված էր երեք վարչական շրջանների, որոնցից երկուսը ձևավորվել էին տարածքում տեղակայված (վարչաշրջանի II և III)։ Այսպիսով, Լևերկուզենում կա երեք խոշոր կենտրոն՝ իր հետիոտնային գոտիներով։ Դրանք գտնվում են Լևերկուզեն-Միտտեում (Վիսդորֆ), Շլեբուշում և հարթված են։ Օպլադենը նաև հայտնի է որպես դարպաս դեպի Բերգիշես-Լանդ ։ Բերգիշ-Նոյկիրխեն, Կետինգեն, Լյուցենքիրխեն, Շտայնբյուխել և մասամբ Շլեբուշ քաղաքները գտնվում են Բերգիշես-Լանդ երկրի արևմտյան լանջին։ Քաղաքի մնացած մասը գտնվում է ստորին եզրին։
Լևերկուզենի տեղացիների խոսակցական բարբառը հիմնականում Ռիպուարի բարբառային խմբի հյուսիսային միջին ֆրանկոնյան բարբառն է, որը հայտնի է նաև որպես «Քյոլնի բարբառ»։ Բերգիշի բարբառները օգագործվում է քաղաքի արևելյան մասերում։
Աշխարհագրական դիրք
Լևերկուզենը գտնվում է Ստորին Ռեյնի աջ ափին՝ Ուուպերի և նրա վտակ Դանայի ստորին հոսանքներում։ Ռեյնը քաղաքի բնական սահմանն է դեպի արևմուտք։ Քյոլնը գտնվում է հարավում մոտ 10 կմ հեռավորության վրա, իսկ հյուսիսից՝ Մոնհայմը Ռայն և Լանգենֆելդը։ Քաղաքի արևելյան մասը ձգվում է Բերգիշես-լանդի նախալեռները։
Լևերկուզենի ամենաբարձր կետը գտնվում է Բուրշայդ քաղաքի հետ սահմանին՝ Հայլիգենայհե կոմպոստի արտադրության ձեռնարկության մոտ։ Նրա բացարձակ նշագիծը 198․7 մ է ծովի մակարդակից։ Քաղաքի ամենացածր կետը 35,1 մ նշանով գտնվում է Ռեյնայի վրա, Հիթդորֆի նավահանգստի մուտքի մոտ։ Քաղաքային սահմանի ընդհանուր երկարությունը 56 կմ է։ Հյուսիսից հարավ քաղաքը ձգվում է 8,9 կմ, իսկ արևմուտքից դեպի արևելք՝ 15,3 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Արդոստ (գետակ)
Արտոստ, գետակ Ճորոխի գետի ավազանում։ Անցնելով Օլթի քաղաքից մոտ 20 կմ հարավ-արևմուտք գտնվող Արդոստ գյուղով՝ ձախից միանում է Սիվրի գետ և թափվում Ճորոխի Օլթի վտակի մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Օլթի գետի վտակներ
Մենհիր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ
H.O.T.
H.O.T. (에이치오티), հարավկորեական այդոլների առաջին սերնդի երաժշտական խումբ (բոյբենդ, ստեղծված 1996 թվականին SM Entertainment-ի հիմադիր և կառավարիչ՝ պրոդյուսեր Լի Սումանի կողմից, SM Entertainment-ի ենթակայության տակ գտնվող առաջին խումբն է) ։
Դեբյուտը տեղի է ունեցել 1996 թվականին «We Hate All Kind of Violence» ալբոմով։ Կազմալուծվել է 2001 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ վաճառել է միլիոնից ավել ալբոմ ։ Հինգ տարի գոյության ընթացքում բավականին հավտնի է եղել Հարավային Կորեայի և հարակից երկրների, հիմնականում Չինաստանի և Թայվանի, դեռահասների շրջանում։ Խմբի երգերը հանդիսանում են ռեփի և բալլադի խառնուրդ, որոնք հիմնականում կատարում էր Կանտան՝ լիդ-վոկալիստը ։
Խմբի անվանումը High-Five Of Teenagers-ի հապավումն էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Հարավկորեական պարային երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Կվինտետներ Կատեգորիա:S.M. Entertainment
Աբակումովո (այլ կիրառումներ)
Աբակումովո, կարող է վերաբերել՝
Ֆիլիպովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Ֆիլիպովո (Филиппово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Երկդաստանց
Երկդաստանց, - լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների հյուսիս-արևմտյան մասում, Մեղրի գետի ձախափնյակում, Կալեր գյուղատեղիից 4,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրություն 2497 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Արզեն (գետ)
Արզեն, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտյան Տիգրիսի ավազանում ։
(30) Ուրանիա
(30) Ուրանիա (Urania), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1854 թվականի հուլիսի 22-ին Ջոն Հինդի կողմից Լոնդոնում ։
Արզեն (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
(30) Ուրանիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,364892 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0638 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,666 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ուրանիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0709 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1328,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271011 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,1° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1854 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոն Հինդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սոֆիևկա (գյուղ, Նովի Բուգի շրջան)
Սոֆիևկա (Софіївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1809 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սոֆիևկա գյուղում բնակվում էր 1 289 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,3 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1809 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օլիմպիադ Իոֆֆե
Օլիմպիադ Սոլոմոնի Իոֆֆե (Олимпиад Соломонович Иоффе, 1920 հունվարի 22 — 2005 ապրիլի 8 ), խորհրդային, հետագայում ամերիկյան իրավաբան, քաղաքացիական իրավունքի ոլորտում բազմաթիվ հետազոտությունների հեղինակ, Լենինգրադի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ուկրաինայի Սինելնիկովո քաղաքում (այժմ՝ Դնեպրոպետրովսկի մարզում) 1920 թվականի հունվարի 22-ին։
Վերջին տարիների գրքեր և հավաքածուներ
Источник — Российская национальная библиотека։
Երկու ջրի մեջ
Երկու ջրի մեջ, հանդ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Կլորսար լեռան հյուսիսային լանջին, Արծվանիստ և Խաչաղբյուր գետերի միախառնման մասում, Արծվանիստ գյուղից 4 կմ հարավ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի աշխարհագրություն
Քեթլին Դոուսոն
Քեթլին Դոուսոն (Kathleen Dawson, ), բրիտանացի լողորդ, Եվրոպայի քառակի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիր։ Մեծ Բրիտանիայի լողի հավաքականի անդամ։
Սպորտային կարիերա
Քեթլին Դոուսոնը մասնակցել է ջրային մարզաձևերի Եվրոպայի առաջնությանը, որն անցկացվել է Լոնդոնում 2016 թվականին, որտեղ նրան հաջողվել է նվաճել իր առաջին ոսկե մեդալը 4x100 մետր համակցված փոխանցալողի մրցումներում ։ Նույն մրցույթում նա երրորդ տեղն է զբաղեցրել մեջքի վրա 100 մետր մրցատարածությունում ։
Երկու տարի անց Գլազգոյում անցկացվող նմանատիպ մրցաշարում Դոուսոնը թիմի կազմում բրոնզե մեդալ է նվաճել 100 մետր փոխանցումալողում։
Բրիտանացի մարզիկն կատարել է 100 և 200 մետր թիկնալողի նորմատիվները Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի համար ։
2021 թվականի մայիսին Բուդապեշտում անցկացված Եվրոպայի առաջնությունում Դոուսոնը նվաճել է ոսկե մեդալ 100 մետր մրցատարածությունում։ Տեխնիկական սխալի պատճառով ստիպված է եղել երկու անգամ լողալ եզրափակչում, սակայն երկուսում էլ նվաճել է ոսկե մեդալներ ։ Բացի այդ, նա երկու ոսկե մեդալ նվաճել 4×100 համակցված և խառը համակցված փոխանցումալողերում և արծաթե մեդալ 50 մ թիկնալողում
2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ 4×100 խառը համակցված փոխանցումալողում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Բրիտանացի լողորդներ Կատեգորիա:Եվրոպայի չեմպիոններ
Ֆիլիպովսկոե (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Ֆիլիպովսկոե (Филипповское), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Պարտեզ (Թորթումի գավառ)
Պատմություն
Հնում մտել է Տայք աշխարհի Պարտիզացփոր գավառի մեջ և հանդիսացել է վերջինիս կենտրոնը։ XX դարի սկզբներին գյուղը գտնվում էր ռուս-թուրքական սահմանագլխին։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ թուրքերի հարձակումների պատճառով 720 հայ գաղթել և հաստատվել է Սև ծովի առափնյա տարածքներում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 200 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունը, հողագործությունն ու արհեստներն էին։
Պատմամշակութային կառույցներ
Պարտեզն ուներ եռաբսիդ տաճար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգի շրջաններ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Ռաջ Կապուր
Ռաջ Կապուր (հինդի՝ राज कपूर, իրական անունը՝ Ռանբիր Ռաջ Կապուր, ), կինոյի և թատրոնի հնդիկ դերասան, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր։ Հայրենիքում Ռաջ Կապուրն արժանացել է հնարավոր բոլոր մրցանակներին ու կոչումներին, այսօր էլ հետմահու շարունակում է պարգևատրվել։ Հայտնի է որպես «հնդիկ Չարլի Չապլին», «հնդկական կինոյի հայր» և «Արևելքի կապուտաչյա թագավոր»։ Նախկին Խորհրդային Միության հանրապետություններում ստացել է «Ընկեր թափառաշրջիկ», իսկ Եվրոպայում` «հնդկական Պետրոս I» անունները։
Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ (Юридический факультет Московского государственного университета им. М. В. Ломоносова), Միխայիլ Լոմոնոսովի նախաձեռնությամբ և Ռուսաստանի կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի հաստատմամբ Մոսկվայի Համալսարանում 1755 թվականին հիմնադրված երեք առաջին ֆակուլտետներից մեկը։ Համաձայն «Մոսկվայի համալսարանի հիմնադրման նախագծի» («Проект об учреждении Московского университета») ֆակուլտետը կազմված էր ամբիոննում աշխատող երեք իսկական պրոֆեսորներից, այդ ամբիոններն էին. համընդհանուր իրավաբանության (բնական, ժողովրդական և հռոմեական իրավունքի), ռուսական իրավաբանության (ներքին պետական իրավունքի) և քաղաքագիտության (միջազգային իրավունքի)։ Այդպիսով, Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը իրավաբաններ և իրավունքի ոլորտում մասնագետներ պատրաստող հնագույն կրթական հաստատությունն է Ռուսաստանում։ ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը ներկայումս հանդիսանում է որպես Ռուսաստանի գիտաիրավական կենտրոն, կենտրոնացնում է Ռուսաստանի գիտական պոտենցիալը։ Մտնում է երկրի բուհերի այդպես կոչված «Մեծ եռյակի» մեջ։
Ռաջ Կապուր
Կենսագրություն
Ռաջ Կապուրը ծնվել է ներկայիս Պակիստանի տարածքում գտնվող Փեշավար քաղաքում ` հայտնի դերասան և թատերական գործիչ Պրիտհվիռաջ Կապուրի և նրա կնոջ` Ռամսարնի Մեհրայի ընտանիքում։ Բացի Ռաջ Կապուրից, ընտանիքում մեծանում էին նաև նրա եղբայրները՝ Շամմի Կապուրը, Շաշի Կապուրը և քույրը՝ Ուրմիլա Սիալ Կապուրը։
Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆակուլտետներ Մոսկվայի պետական համալսարան Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Ռաջ Կապուր
Կենսագրություն
Իր առաջին դերը կինոյում Ռաջ Կապուրը կատարել է 11 տարեկանում ` 1935 թվականին նկարահանված «Հեղափոխություն» կինոնկարում։ Մանկության տարիներից խաղացել է իր հոր Prithvi Theatres թատերախմբում, սակայն նրա երազանքը կինոն էր։ Հրաժարվելով ստանալ բարձրագույն կրթություն, պատանի տարիներից աշխատել է ռեժիսորի օգնական՝ Bombay Talkies կինոստուդիայում, պրակտիկորեն յուրացնելով կինեմատոգրաֆիական հիմնական մասնագիտությունները։
Հնդկաստանի համար բեկումնային 1947 թվականը բեկումնային էր նաև Ռաջ Կապուրի համար։ Նկարահանվելով մի քանի ֆիլմերի գլխավոր դերերում, իր վաստակած միջոցները նա ծախսեց իր առաջին «Մոխրացող կիրք» (1948 թ.) ֆիլմի ստեղծման համար։ Այս ֆիլմից սկսվեց Ռաջ Կապուրի և դերասանուհի Նարգիսի համագործակցությունը, որի արդյունքում նրանք միասին նկարահանվեցին 16 ֆիլմում։ Չնայած առաջին ֆիլմի համեստ հաջողությանը, 1948 թվականին Ռաջ Կապուրը հիմնադրեց իր սեփական R.K. Films կինոստուդիան և նախաձեռնեց «Անձրևների ժամանակը» մեծամասշտաբ կինոնկարի ստեղծումը։ Այդ ֆիլմից սկիզբ առավ նրա ռեժիսորական կարիերայի փառավոր ուղին։ Ֆիլմի հաջողությանը նպաստեց երիտասարդ ռեժիսորի համագործակցությունը մի ամբողջ խումբ տաղանդավոր և ստեղծագործող մարդկանց հետ։ 1949 թվականին նա Նարգիսի և Դիլիպ Կումարի հետ հանդես եկավ Մեհբուբ Խանի «Համբավ» ֆիլմում։
Իր ֆիլմերի մեծամասնությունում Ռաջ Կապուրը ոչ միայն ռեժիսոր և պրոդյուսեր էր, այլ նաև հանդես էր գալիս գլխավոր դերով։ 1950-ական թվականներին Ռաջ Կապուրի փառքի սահմաններն ընդլայնվեցին՝ նրան շրջապատելով հանդիսատեսի սիրով։ Այդ տարիներին նա Դիլիպ Կումարի և Դև Անանդի հետ միասին համարվում էր լավագույնը։ Չնայած իր ռեժիսորական կոչումին, նա նկարահանվում էր նաև այլ ռեժիսորների մոտ՝ նպատակ ունենալով նաև միջոցներ ձեռք բերել իր սեփական ֆիլմերը նկարահանելու համար։ Նա մեծագույն դերասան էր և ունակ էր կինոխցիկի առջև լինելու անկեղծ, բնական ու շարժուն, ուներ արտահայտչամիջոցների լայն դիապազոն, կարողանում էր հանդիսատեսին հաղորդել անգամ հուզականության ամենանուրբ նշույլները՝ թե աչքերով և թե ժպիտով, օժտված էր երաժշտականությամբ։
Չնայած բացառություններին «Արթուն մնացեք» («Գիշերվա քողի տակ» 1956 թ.), «Եվ նորից կլինի առավոտ» (1958 թ.), «Ցանցառը» (1959 թ.), «Երրորդ երդումը» (1966 թ.) և այլ ֆիլմերում, նրա լավագույն դերերը կատարվել են Ռաջ Կապուր-ռեժիսորի կինոնկարներում։ Առաջին հերթին դա վերաբերվում է «Թափառաշրջիկը» (1951 թ.) և «Պարոն 420» (1955 թ.) կինոնկարներին, որտեղ նա կերտել էր դասական դարձած լիրիկա-կատակերգական հերոսի կերպարը, որը համեմատվել է մեծագույն Չարլի Չապլինի կերտած կերպարի հետ։ Նրա այդ կերպարին համահունչ է նաև 1970 թվականին թողարկված «Իմ անունը ծաղրածու է» ֆիլմի հերոսի կերպարը։
Ռաջ Կապուրի կինոնկարները հայտնի էին ոչ միայն Հնդկաստանում, այլ նաև հարևան երկրներում և ԽՍՀՄ-ում։ Նրա «Թափառաշրջիկը» (1951 թ.), «Կոշիկներ մաքրողները» (1954 թ.), «Պարոն 420» (1955 թ.), «Արթուն մնացեք» (1956 թ.) և «Երկիրը, որտեղով հոսում է Գանգեսը» (1960 թ.) կինոնկարները շոշափում էին նաև սուր սոցիալական թեմաներ։ 1957 թվականին Ռաջ Կապուրը նկարահանվել է «Շարադա» ֆիլմում, որտեղ նրա խաղընկերուհին Մինա Կումարին էր, իսկ 1959 թվականին՝ «Չորս սիրտ, չորս ճանապարհ» կինոնկարում։ Մալա Սինհայի հետ միասին նա նկարահանվել է «Դաստիարակություն» (1958 թ.) և «Ճակատագրի խաղերը» (1959 թ.) կինոնկարներում։ 1964 թվականին Ռաջ Կապուրը թողարկեց իր առաջին գունավոր «Սանգամ» կինոնկարը։ Ֆիլմը հաջողված էր և դարձավ հիթ։ Նրա հետ միասին ֆիլմում նկարահանվել էին Ռաջենդրա Կումարն ու Վիջայանթհիմալան։ Այնուհետև նա թողարկեց «Իմ անունը ծաղրածու է» (1970 թ.) երեք մասանոց ֆիլմը, որը համարվում է նրա ստեղծագործական կյանքի գլխավոր կինոնկարը։ Այդ ընթացքում Ռաջ Կապուրը նկարահանվել է «Հանցագործություն և...» (1967 թ.), «Աշխարհի շուրջը» (1967 թ.) և այլ ֆիլմերում, որոնցից կարելի է առանձնացնել «Անուրջներ վաճառողը» (1967 թ.) կինոնկարը՝ Հեմա Մալինիի մասնակցությամբ։
1973 թվականին նա բեմադրել է «Բոբբի» կինոնկարը, որն ունեցավ հսկայական հաջողություն։ Ֆիլմում նկարահանվել էին Պրանը, Պրեմ Նաթհը և Արունա Իրանին, իսկ գլխավոր դերերը կատարել էին Ռիշի Կապուրը և Դիմփլ Կապադիան։ 1978 թվականին Ռաջ Կապուրը նկարահանեց «Ճշմարտություն, սեր և գեղեցկություն» խորիմաստ կինոնկարը։ Ֆիլմը սկզբնական շրջանում հաջողություն չունեցավ, սակայն ինչպես Ռաջ Կապուրի շատ ֆիլմեր, այն դարձել է հնդկական կինոյի դասական նմուշ։ Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարել էին Շաշի Կապուրն ու Զինատ Ամանը։ Ռաջ Կապուրի հաջորդ երկու «Սիրային հիվանդություն» (1982 թ.) և «Գանգես, քո ջրերը պղտորվել են» (1985 թ.) կինոնկարները ընդունվեցին ջերմությամբ։ Ռաջ Կապուրի վերջին և անավարտ ֆիլմը պակիստանցի աղջկա և հինդուս տղայի մասին պատմող «Հեննա» կինոնկարն է։ Ֆիլմն ավարտին հասցրին նրա որդիները՝ 1991 թվականին։
Մակեևկա (գյուղ, Վարվայի շրջան)
Մակեևկա (Макіївка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Մակեևկա գյուղում բնակվում էր 237 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 437,27 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռաջ Կապուր
Անձնական կյանքը
1946 թվականին Ռաջ Կապուրն ամուսնացել է Կրիշնա Մալհոտրայի հետ, ում հայրը Պրիտհվիռաջ Կապուրի մորեղբայրն էր։ Կրիշնայի եղբայրները՝ Ռաջենդրա Նաթհը, Պրեմ Նաթհը և Նարենդրա Նաթհը հետագայում դարձան դերասաններ, իսկ քույրը ամուսնացել էր դերասան Պրեմ Չոպրայի հետ։
Ըստ որոշ աղբյուրների, Ռաջ Կապուրը 1950-ական թվականներին սիրավեպ է ունեցել Նարգիսի, իսկ հետագայում ` Վիջայանթհիմալայի հետ, չնայած որ երկու դերասանուհիներն էլ ժխտել են այդ փաստը։ Ռաջ Կապուրը ռոմանտիկ կապ է ունեցել նաև դերասանուհի Պադմինիի հետ։
Իր եղբայրների` Շամմի Կապուրի և Շաշի Կապուրի հետ միասին Ռաջ Կապուրը հանդիսանում է Կապուրների դերասանական դինաստիայի երկրորդ սերնդի ներկայացուցիչը։ Նրա երեք որդիները՝ Ռանդհիր Կապուրը, Ռիշի Կապուրը և Ռաջիվ Կապուրը նույնպես դերասաններ են։ Բացի այդ նա ունի նաև երկու դուստր՝ Ռիտու Նանդան և Ռիմա Ջայնը։ Ռաջ Կապուրի որդիների կանայք՝ Բաբիտան և Նիտու Սինգհը նույնպես դերասանուհիներ են։ Ժամանակակից հնդկական կինոյի դերասաններ են նաև Ռաջ Կապուրի թոռնուհիներն ու թոռները՝ Կարիսմա Կապուրը, Կարինա Կապուրը, Ռանբիր Կապուրը և Արման Ջայնը, իսկ թոռներից մեկը՝ Նիքհիլ Նանդան ամուսնացել է Ամիթաբհ Բաչչանի դստեր հետ։
Ռաջ Կապուրը մահացել է 1988 թվականի հունիսի 2-ին՝ Դելիում, ասթմայի հետ կապված սրացումներից, Դադասահեբ Փհալկեի անվան բարձրագույն պարգևն ստանալուց մեկ ամիս անց։ Նրա մահը Հնդկաստանում համարժեք էր ազգային ողբերգության։
Ֆիլմագրության ընտրանին
Ռեժիսոր
Պրոդյուսեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հնդիկ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Աբդուլկարիմովո (այլ կիրառումներ)
Աբդուլկարիմովո, կարող է վերաբերել՝
Բլուր (Թորթումի գավառ)
Բլուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7233) Մաջելա
(7233) Մաջելա (Majella), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի մարտի 7-ին Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,667428 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3187 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0162 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1591,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226238 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,25° անկյուն։
Ամբողջապես մետաղական թաղանթ
Համեմատած Կուբրիկի այլ աշխատանքների հետ, «Ամբողջապես մետաղական թաղանթ»-ի թեմաները քիչ ուշադրություն են ստացել քննադատների և գրախոսների կողմից։
Ստեղծում
Կուբրիկը հանդիպում է հեղինակ Մայքլ Հերրին ընդհանուր ընկերոջ՝ Դեյվիդ Քորնվելի (վիպասան Ջոն Լե Կարրե) միջոցով 1980-ին և հետաքրքրվում նրա՝ Վիետնամի պատերազմի մասին պատմող գրքով։ Կուբրիկը հետաքրքրված էր նաև Գուստավ Հասֆորդի «Ծերունիները» վեպով, որը նույնպես Վիետնամի պատերազմի մասին էր։ Մտքում ունենալով ֆիլմի գաղափարը, որը հետագայում անվանվեց «Ամբողջական մետաղական պատյանը», Կուբրիկը սկսեց սցենարի վրա աշխատել միաժամանակ և՛ Հերրի, և՛ Հասֆորդի հետ։ Հետագայում նա Հասֆորդի վեպը համարեց «դաժանորեն անկեղծ» և որոշեց ֆիլմը նկարահանել հիմնվելով այդ վեպի վրա։ Ֆիլմի բյուջեն կազմեց 17 միլիոն դոլար և նկարահանվեց Կուբրիկի տանից 30 մղոնի շրջանակներում 1985 թվականի օգոստոսից մինչև 1986 թվականի սեպտեմբերը՝ ավարտին հասնելով նախատեսվածից ավելի ուշ, քանի որ Կուբրիկը ստիպված էր հինգ ամսով դադարեցնել նկարահանման աշխատանքները ջիպ ավտոմեքենայով վթարի ընթարկվելու պատճառով, որը գրեթե ճակատագրական ավարտ էր ունենալու Կուբրիկի և Լի Էրմիի համար։ Լքված գազի գործարանները, որոնք գտնվում էին Բեքթոնում՝ Լոնդոնի նավանորոգման թաղամասերից մեկում, ծառայեցին որպես ավերված քաղաք Հյուեն, որի շնորհիվ ֆիլմի տեսարանները տարբերվում են Վիետնամի պատերազմի մասին եղած մյուս բոլոր ֆիլմերի տեսարաններից։ Մոտավորապես 200 արմավենիներ բերվեցին Հյուսիսային Աֆրիկայից 40-ոտնաչափ մեծության կցասայլերով։ Յուրաքանչյուր ծառը արժեր £1000: Ինչպես նաև Հոնգ Կոնգից բերվեցին հազարավոր արհեստական բույսեր ֆիլմի համար անհրաժեշտ տեսարանների բուսականությունն ապահովելու համար:
Տեխնիկական տվյալներ
Ֆիլմի օրիգինալ նեգատիվը նկարահանվել է 1,37:1 դասական ֆորմատով՝ թաքնված կաշետավորմամբ։ Վարձութը ԱՄՆ-ի համար նախատեսում էր ֆիլմի պատճենների տպագրումը կաշետացված ձևաչափի վրա՝ 1,85:1 կողմերի հարաբերակցությամբ, իսկ Եվրոպայի համար՝ 1,66:1 հարաբերակցությամբ՝ դրվագի վերևի և ներքևի կողմերը կտրելով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Սթենլի Կուբրիկի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Pinewood Studios-ում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:1987 ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Փոլ Ուեսթֆալ
Փոլ Ուեսթֆալ (Paul Westphal, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է հարձակվող պաշտպանի դիրքում։ Սովորել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ 1972 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Բոստոն Սելտիքս» ակումբի կողմից՝ 10-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ֆինիքս Սանս», «Սիեթլ Սուպերսոնիքս» և «Նյու Յորք Նիքս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 12 մրցաշրջան։ 1973-74 թվականների մրցաշրջանին Ուեսթֆալ Սելտիքսի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։ 1968 թվականին ճանաչվել է ավագ դպրոցում սովորողների միջև լավագույն բասկետբոլիստ։ Հինգ անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1977-1981)։ Երեք անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի առաջին հավաքականի կազմում (1977, 1979 և 1980), ինչպես նաև մեկ անգամ NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի կազմում (1978)։ «Սանս»-ում նրա կողմից անմահացված է 44-րդ համարը։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, պաղացել է 823 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել 12 809 միավոր (15,6 մ/խ), կատարել 1580 անդրադարձ, 3591 փոխանցում, 1022 խլում և 262 բլոկշոտ ։
Մարզչի կարիերա
Խաղացողի կարիերայի ավարտից հետո մարզել է «Ֆինիքս Սանս» (1988-1996), «Սիեթլ Սուպերսոնիքս» (1998-2000) և «Սակրամենտո Քինգս» (2009-2012) ակումբները ։
Երկու անգամ նշանակվել է Արևմտյան կոնֆերենցիայի NBA բոլոր աստղերի խաղի գլխավոր մարզիչ (1993, 1995)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սիեթլ Սուպերսոնիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Աբդուլմամբետովո (այլ կիրառումներ)
Աբդուլմամբետովո, կարող է վերաբերել՝
Դոլմեն
Դոլմեն (բրետոն. dolmen < dol -սեղան, men - քար), հնագույն դամբարանային կառույց է։ Կառուցված են վիթխարի քարերից մինչև մի քանի տոննա։ Ծածկված են մեկ կամ մի քանի սալաքարերով։ Դոլմենը առաջին ճարտարապետական կառույցներից է։ Դոլմեններում սովորաբար թաղվել է մեկ, կամ մի քանի աճյուն՝ քարե կամ բրոնզի զենքերի հետ։ Որոշ դեպքերում օգտագործվել են թաղման նպատակով տասնամյակներ, և երբեմն էլ մի ամբողջ դար։ Ենթադրվում է որ դոլմենները կառուցվել են տոհմավագների հուղարկավորության համար։ Հայաստանում դոլմեններ կան Աշտարակում, Արթիկի Հառիճ գյուղում, Տավուշում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Եվգենի Զակ
Եվգենի Սավելևիչ Զակ (Eugeniusz Żak, ), ֆրանսիացի և լեհ նկարիչ, Փարիզի դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Նա մասնակցել է Աշնանային սալոնին (1904 թվականից), Անկախների սալոնին, գեղարվեստի ազգային ընկերության ցուցահանդեսներին։ 1906-1908 թվականներին մեկնել է Բրետան։ Ֆրանսիայում լեհ նկարիչների հասարակության անդամ էր։ 1910 թվականին նրա աշխատանքը ձեռք է բերվել Լյուքսեմբուրգի թանգարանի համար։ 1911 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Druet պատկերասրահում։ 1912 թվականից Académie La Palette-ի պրոֆեսոր է եղել։ 1913 թվականին ամուսնացել է նկարչուհի Յադվիգ Կոնի հետ, ով հետագայում դարձել է «Galerie Zak»-ի կառավարիչը։
Եվգենի Զակի աշխատանքները ցուցադրվել են Փարիզի, Նյու Յորքի, Քյոլնի և Լոնդոնի պատկերասրահներում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին նկարիչ ընկերների՝ Իլյա Էրենբուրգի և Ռոման Կրամշտիկի հետ ստիպված է եղել տեղափոխվել Լոզան։ Հետագայում ապրել է Փարիզի հարավում։
1916 թվականին եկել է Լեհաստան՝ իր կնոջ հայրենիք՝ Չեստոխովա քաղաք։ Այցելել է Վարշավա։ Նա համարվում է նկարիչների «Ռիթմ» ոճի (Art Deco) հիմնադիրներից մեկը (Վարշավա, 1922)։ 1922 թվականին նա մեկնել է Գերմանիա, որտեղ աշխատել է Kunst und Dekoration ամսագրի հետ, որտեղ էլ ժամանակակից նկարիչների մասին հոդվածներ է տպագրել։ 1923 թվականին Զակը վերադարձել է Փարիզ, որտեղ կրկին հանդիպել է Զիգմունդ Մենկեսին և Մարկ Շագալին, բացել իր սեփական պատկերասրահը (Gallerie Zak): Նկարչի աճող համբավն ու ֆինանսական հաջողությունները ընդհատվել են նրա հանկարծակի մահով (սրտի կաթվածից, 41 տարեկան հասակում)։ Մահվանից քիչ առաջ Զակին առաջարկվել է ղեկավարել Գերմանիայի Քյոլնi գեղարվեստի ակադեմիայի գեղանկարչության բաժինը ։
Զակի ստեղծագործություններում նկատվում է սիմվոլիզմի ազդեցությունը։ Նա նեոդասականության ներկայացուցիչ է համարվում։
Արտաքին հղումներ
Выставка факсимильных репродукции из собраний Национального Музея в Варшаве
Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ Կատեգորիա:Բելառուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Լեհ արվեստագետներ
Աբդուլովո (այլ կիրառումներ)
Աբդուլովո, կարող է վերաբերել՝
Սվաստիկա
Սվաստիկան (स्वस्तिक, որը ծագում է՝ स्वस्ति սվաստի բառից, ինչը նշանակում է «ողջունում», «հաջողության մաղթում», հայերեն՝ «Հաջողություն» Ի-Աջ-Ուղղություն, Դեպի Աջ Անսպառ Շարժում, Կյանք), «Արարչագործության» և կյանքի հավերժ վերածննդի խորհրդանիշ։ Պտտվող Գալակտիկայի պարզեցված պատկերանիշ է, ինչը այլաբանորեն կազմված է փայլող աստղի պտույտի շարժման հետագծով փաթաթված, ծալված ճառագայթներից։ Պտույտը ժամացույցի սլաքի շարժման ուղղությամբ, այսինքն դեպի աջ (卍), կամ էլ ժամացույցի սլաքի շարժմանը հակառակ՝ դեպի ձախ (卐)։ Ավելի ուշ շրջանում կորագծերի կիրառմամբ և փայլող աստղի ճառագայթների քանակի ավելացմամբ ստեղծվեց «Հավերժություն» խորհրդանիշը։
Պատմություն
Շատ ազգերի մոտ այս նշանը կապված էր արևի պաշտամունքի հետ ու հանդիպում էր Հին քարի դարում և ավելի հաճախ՝ Նոր քարի դարում։ Մ.թ.ա. յոթից վեցերորդ դարերում այն մտնում է բուդդիստական նշանների մեջ, որտեղ այն նշանակում է Բուդդայի գաղտնի ուսմունք։ Համարվում է, որ այս նշանը Եվրոպայում է տարածվել Բրոնզի և Երկաթի դարաշրջաններում։ Հայկական բարձրավանդակում հանդիպում է հնագույն ժայռապատկերներում, այնուհետև, լինելով բրոնզե դարի հիմնական զարդանախշերից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ և այլ) վրա, հաճախ պատրաստվել է կախազարդի ձևով (բրոնզից, ծարիրից)՝ որպես առանձին զարդ (Լոռի և այլուր)։ Կիրառվել է նաև միջնադարում, օրինակ ՝ Անիի պարիսպների վրա։ Մինչ օրս կիրառվում է հավերժության հայկական նշանի տեսքով։ Արարիչ Ար Աստծո, Արև-Աստծո, Արևի տարածված խորհրդանիշեր են սվաստիկան ու խաչը։ Սվաստիկան իր հիմքով նման է խաչի, սակայն թևերի չորս ծայրերը ուղիղ անկյունով թեքվում են աջ կամ ձախ՝ խորհրդանշելով աշխարհի չորս կողմերը տարածվող լույսը, արևը, անսահմանությունը ու հավերժությունը։
Ստուգաբանություն
Սվաստիկա բառի ստուգաբանությունը կարելի է գտնել հնագույն գրավոր աղբյուրներում՝ հնդկական վեդաներին և իրանական «Ավեստային»։ Հին հնդկական վեդայական գրականության մեջ (սանսկրիտ) հանդիպում է svar, suar (արև, լույս, փայլուն) և asti, hvar բառերը «արև, լույս» իմասն ունեն։ Հնդեվրոպական «ազդ», «աստ» բառարմատները նշանակում են «ուժ, զորություն», իսկ ուժ, զորություն ունենում աստվածները։ Հետևաբար սվաստիկա բառը կազմված է svar, suar արև, լույս, փայլուն) և asti (աստված) բաղադրիչներից, որը արևի, լույսի, աստված իմաստն ունի կա մասնիկ)։
Աջակողմյան և ձախակողմյան
Կան բազմաթիվ կարծիքներ այն մասին, որ աջակողմյան և ձախակողյան սվաստիկաները ունեն տարբեր իմաստներ։ Սվաստիկան տարբեր կողմերից նայելով կարող ես հասկանալ տարբեր կերպ։ Կան հնադարյան պատկերներ վերջավորություններով, թեքված մեկ կամ մի քանի կողմերով։ Իսկ երբ կիրառվում է երկու տեսակի սվաստիկա ու իրար մոտ, ապա վստահաբար կարելի է դրանցից մեկն անվանել արական, իսկ մյուսը՝ իգական։