cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կեհռի (գյուղ, Պուկա շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պուկա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Don't Stop the Music
«Don't Stop the Music» (Մի դադարեցրու երաժշտությունը), բարբադոսցի երգչուհի Ռիհաննայի Good Girl Gone Bad (2007) երրորդ ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլը, որ թողարկվել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ «Mama se mama sa mama koosa» ֆոնային երգչախումբը էքստրապոլացվել է Մայքլ Ջեքսոն «Wanna Be Startin' Somethin'» երգի փակումից, որը ներկայացված է 1983 թվականի Thriller ալբոմում։
Այլ տարբերակներ և քավերներ
Բրիտանացի փոփ և ջազ երգիչ Ջեյմի Քալումը ձայնագրել է երգի ջազային քավերը իր The Pursuit (2009) հինգերորդ ստուդիական ալբոմի համար ։ Քալումի տարբերակն զբաղեցրել է Netherlands Singles Chart հիթ-շքերթի 28-րդ հորիզոնականը ։
Երգացանկ
Promotional remix singles
German CD single
FR/UK CD single
iTunes Remixes
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռիհաննայի երգեր Կատեգորիա:2007 սինգլներ
Իրակլի Աբաշիձե
Իրակլի Վիսարիոնի Աբաշիձե (ირაკლი ბესარიონის ძე აბაშიძე, ), վրացի խորհրդային բանաստեղծ, գրականագետ, քաղաքական գործիչ, ՎԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1960), ԽՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 10 (23)-ին, Քութայիսի նահանգի Խոնի գյուղում։ Եղել է Վրաստանի գրողների միության վարչության նախագահ (1953-1967), Վրացական սովետական հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր, որը տպագրվել է 1928 թվականից։ «Նոր բանաստեղծություններ» (1938) ժողովածուն, «Ծաղկում է Գուրիան», «Որսորդների գիշերը», «Հնձի երգը» (1950-1951) բանաստեղծությունների շարքերը տոգորված են հայրենասիրությամբ, աշխարհը վերափոխող մարդու հույզերով։ Աբաշիձեի գրականագիտական քննադատական աշխատություններում արծարծվում են վրաց ժամանակակից գրականության զարգացման խնդիրները։ «Պաղեստին, Պաղեստին. Ռուսթավելու հետքերով» շարքի համար արժանացել է Ռուսթավելու անվան մրցանակի (1966)։ «Գանգեսի ափին» բանաստեղծությունների ժողովածուի և հնդկական թեմաներով ստեղծած այլ երկերի համար արժանացել է Ջավահարլալ Ներուի անվան մրցանակի 1970-1971թվականների դափնեկրի կոչման։ Պարգևատրվել է Լենինի 2 և 3 այլ շքանշաններով։ Եղել է նաև ՍՍՀՄ IV-VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։
Մահացել է 1992 թվականի հունվարի 14-ին Թբիլիսիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Վրացի գրականագետներ Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Նովոանդրեևկա (այլ կիրառումներ)
Նովոանդրեևկա, կարող է վերաբերել՝
Նորայր Ասլանյան (վիրաբույժ)
Նորայր Հրանտի Ասլանյան, հայ մանկաբույժ-վիրաբույժ։ Բժշկական ծառայության պահեստի ավագ լեյտենանտ (1975)։ Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը (1975)։
Գործունեությունը
1976-1990 թվականներին աշխատել է Հայաստանի առողջապահության համակարգում, 1990 թվականից՝ «Արմավիր» բժշկական համալիրում՝ ամբուլատոր-խորհրդատվական բաժանմունքի վարիչ։
1991 թվականին կամավոր մեկնել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջան. զինադադարից հետո բազմիցս գուծուղվել Ստեփանակերտ և բուժօգնություն ցույց տվել հարյուրավոր վիրավոր ազատամարտիկների, խաղաղ բնակիչների (հատկապես երեխաների)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1948 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Հայ մանկաբույժներ Կատեգորիա:Դիլիջան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Կրեմոլինո
Կրեմոլինո  (Cremolino), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1041 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 72 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0143։
Կոմունայի հովանավոն է Ամենասուրբ Աստվածածինը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 16-ին։
Բոդոկենա
Բոդոկենա (Bodoquena), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 8550 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 507,244 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 3,4 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1980 թվականի մայիսի 13-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1980 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռժավեց (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Ռժավեց (Ржавец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավագտիկին
Ավագտիկին, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն ավագ և տիկին բառերից։ Ավագպարոն անվան իգական տարբերակն է։ Գործածվել է 13-16-րդ դարերում, այնուհետև դուրս է եկել գործածությունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Ժողովածու (2389)
Ժողովածու (2389), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 1643 թվականին Մկրտիչ գրիչի կողմից Էջմիածինում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13×9սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 160 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, մակագրությամբ աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝144ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Պրոստ JS45
Բոլիդ Պրոստ JS45 (Prost JS45), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1997 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Սիոն (գյուղ)
Սիոն (վրաց.` სიონი), գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Շուլավեր գետի ձախ ափին, վարչական կենտրոն Մառնեուլ քաղաքից 29 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 710 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 351 բնակիչ, հիմնականում հայեր և վրացիներ, որից 179 տղամարդ և 172 կին, իսկ 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 192 մարդ, որից 88 տղամարդ և 104 կին։
Սուպեր Մայք
«Սուպեր Մայք» (Magic Mike), Սթիվեն Սոդերբերգի ֆիլմը։ Գլխավոր դերերում Չենինգ Թաթումը, Ալեքս Պետիֆերը, Մեթ Բոմերը, Ջո Մանգանելոն։ Ֆիլմը մասամբ հիմնված է իրական դեպքերի հիման վրա Չենինգ Թաթումի կյանքից, ով 19 տարեկանում մերկապարող էր աշխատում Տամպայում, Ֆլորիդայում՝ գումար վաստակելու համար ։ Համաշխարհային պրեմիերան  կայացել է 2012 թվականի հունիսի 28-ին։
Սյուժե
Սուպեր Մայք անունով փորձառու մերկապարողը աշխատում է «Xquisite» ակումբում, որը պատկանում է երբեմնի հայտնի մերկապարող Դալլասին։ Բացի աշխատանքից, նա կյանքի դասեր է տալիս Մանուկ մականանունով սկսնակ մերկապարող Ադամին ։
Արտադրություն
2010 թվականին, հարցազրույց տալով ավստրալիական «The Sydney Morning Herald» թերթին, Թաթումն ասել է, որ կցանկանար ֆիլմ նկարահանել տղամարդկանց մերկապարում իր աշխատանքային փորձի մասին։ Ռեժիսորի դերում նա ցանկացել է տեսնել «Բրոնսոն» ֆիլմի հեղինակ Նիկոլաս Ռեֆնային ։ Սակայն ֆիլմի ռեժիսոր է դարձել Սթիվեն Սոդերբերգը։ 2011 թվականի ապրիլին հայտարարվել է նախագիծի մեկնարկի մասին ։ Այն բանից հետո, երբ Սոդերբերգը գլխավոր դերերում հաստատել է Թաթումին և Պետիֆերին, ստիպված է եղել փոփոխել սցենարը ։ Ֆիլմը նկարահանվել է երկու ամսվա ընթացքում Տամպա քաղաքում՝ Թաթումի և Սոդերբերգի անձնական միջոցներով ։
Առաջին պաշտոնական թրեյլերը թողարկվել է 2012 թվականի ապրիլի 18-ին և մեծ ոգևորությամբ է ընդունվել «GeekScholars Movie News» կայքը 5 հնարավորից գնահատել է 5+ :
Քննադատների կարծիքներ
Վարձույթի առաջին իսկ օրը Ֆիլմը դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմի վարկանիշը կազմում է 80%, ինչը հիմնված է 205 քննադատների գրախոսությունների վրա՝ 10-ից 6․9 միջին գնահատականով ։
Metacritic կայքում ֆիլմը ունի 72 միավոր 38 ակնարկների հիման վրա ։
The Hollywood Reporter ամսագիրը ֆիլմն անվանել է «Տղամարդու գեղեցկության նմուշ՝ սրտով ու մկաններով»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան անկախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Կեհռի (գյուղ, Ռիուգե շրջան)
Կեհռի (Kähri), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ռիուգե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոմակինո (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Լոմակինո (Ломакино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կլինովոե (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Կլինովոե (Клинове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կլինովոե գյուղում բնակվում էր 943 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3922 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 240,44 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (12701-12800)
Աստերոիդների ցանկ (12601-12700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (12801-12900)
Ռժավեց (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Ռժավեց (Ржавец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
(5355) Ակիհիրո
(5355) Ակիհիրո (Akihiro), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի փետրվարի 3-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քաղաքացիական օդային նավատորմ
Կատեգորիա:Օդագնացություն Կատեգորիա:Ավիացիա Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտ
Նովոբախմուտովկա (այլ կիրառումներ)
Նովոբախմուտովկա, կարող է վերաբերել՝
Մարչելլո Մալպիգի
Կենսագրություն
Սովորել է Բոլոնյան համալսարանում։ Նույն համալսարանի բժշկագիտության դոկտոր (1653), պրոֆեսոր (1656-1691)։ Բույսերի և կենդանիների միկրոսկոպիական անատոմիայի հիմնադիրներից է։ 180 անգամ խոշորացնող մանրադիտակով հետազոտել է բույսերի բջջային կառուցվածքը, հայտնագործել տրաքեաները, հաստատել նյութերի վերընթաց ու վարընթաց հոսքերի առկայությունը, բացահայտել տերևների դերը բույսերի սնուցման գործում։
Աշխատություններ
Նկարագրել է փայծաղի ավշային մարմնիկները, երիկամային կծիկները, սարդակերպերի, բազմոտանիների և միջատների արտաթորության օրգանները, մաշկի ծլական շերտը (այդ գոյացությունները կոչվել են Մարչելլոյիի անունով), ինչպես նաև արյան մարմնիկները, թոքերի ալվեոլները, լեզվի համային պտկիկները և այլն։ Մարչելլոյի հայտնագործել է մազանոթային արյան շրջանառությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ Կատեգորիա:Իտալացի կենդանաբաններ Կատեգորիա:Իտալացի անատոմիկներ
Արտո Յարալյան
Արտո Արտավազդի Յարալյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Արտո Յարալյանը ծնվել է Նոյեմբերյանի շրջանի Կողբ գյուղում։ Սովորել է Երևան Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում և Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դիզայնի բաժնում։ 1974-1986 թվականներին եղել է «Սովետական Հայաստան» թերթի գլխավոր նկարիչը, 1986-1990 թվականներին՝ Էջմիածնի գեղարվեստի դպրոցի տնօրենը։ 1982 թվականին Բուլղարիայի Գաբրովո քաղաքում մասնակցել է մրցույթի և արժանացել մրցանակի։ Բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների հեղինակ է։ Արտո Յարալյանի աշխատանքները գտնվում են Արցախում, Ռուսաստանում, Բելառուսիայում, Երևանում` պետական և մասնավոր տարբեր հավաքածուներւմ։
Յարալյանը եղել է Հայաստանի նկարիչների և Ժուռնալիստների միության անդամ ։
2007 թվականին նկարչի դուստրերը` նկարչուհիներ Արփին և Անուշը, Վիլնյուսում հիմել են "ART-O!" ցուցասրահը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Կուարնենտո
Կուարնենտո  (Quargnento), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1334 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 36 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15044։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Դալմատիոս Պեդոնացին։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 5-ին։
Խժիշխաթուն
Խժիշխաթուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Համազասպ Բաբաջանյան
Համազասպ Խաչատուրի Բաբաջանյան (Амазасп Хачатурович Бабаджанян, ), Խորհրդային Միության զրահատանկային զորքերի գլխավոր մարշալ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հերոս ԽՍՀՄ կողմից։
Կենսագրություն
Համազասպ Խաչատուրի Բաբաջանյանը ծնվել է 1906 թվականին՝ Խաչիսար (Չարդախլու) գյուղում։ Սովորել է ծննդավայրի դպրոցում, 1925 թվականին ընդունվել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան ռազմական դպրոց։ 1938 թվականին նշանակվել է գնդի հրամանատարի տեղակալ (Լենինգրադ), մասնակցել է ֆիննական պատերազմին, ծառայել Կովկասյան ռազմական օկրուգում՝ որպես գնդի հրամանատար։ 1941-1942 թթ. մասնակցել է Վիտեբսկ, Սմոլենսկ, Ելնյա քաղաքների, Հարավային ռազմաճակատի գործողություններին։ Եղել է մեքենայացված կորպուսի բրիգադի հրամանատար։ Դնեստրի գետանցման ժամանակ, հրամանատարական հմուտ գործողությունների համար (1944), արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ Պատերազմից հետո ավարտել է ռազմական ակադեմիան (1948)։ 1956 թվականի նոյեմբերին, ղեկավարել է Հունգարիա ներխուժած խորհրդային բանակի 38-րդ տանկային դիվիզիան՝ որը ներխուժել էր Բուդապեշտ Հունգարական  հակակոմունիստական հեղափոխությունը ճնշելու նպատակով։ Եղել է Օդեսայի ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատար, զրահատանկային զորքերի ակադեմիայի պետ, ԽՍՀՄ տանկային զորքերի պետ։ 1975 թ. նրան շնորհվել է զրահատանկային զորքերի գլխավոր մարշալի կոչում։ Վախճանվել է 1977 թվականին, Մոսկվայում։ Նրա պատվին անվանվել է փողոց մայրաքաղաք Երևանի Ավան վարչական շրջանում։ 2016 թվականի մայիսի 23-ին, տեղադրվել է Մարշալ Բաբաջանյանի արձանը համանուն փողոցի կից գտնվող այգու տարածքում ։
Ուշագրավ փաստեր
1970 թվականին նկարահանվել է «Հանդիպում մարշալի հետ» վավերագրական կինոնկարը նրա` Երևան կատարած այցի մասին ։
Կահռո
Կահռո (Kahro), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Սիմեռպալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Սիմեռպալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոմատի
Լոմատի (Ломаты, Ламат), գյուղ Ռուսաստանի, Մորդովիա հանրապետության Դուբենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մորդովիա հանրապետության Դուբենսկի շրջանի բնակավայրեր
Նորալուսին (վեպ)
«Նորալուսին» (New Moon), գրող Ստեֆանի Մայերի «Մթնշաղ» վիպաշարի երկրորդ վեպը, որում, Մայերի խոսքերով, պատմվում է ճշմարիտ սիրո կորստի մասին ։ Գիրքը հրատարակվել է 2006 թվականին։ Այն էկրանավորել է ամերիկացի ռեժիսոր Քրիս Վայցը։ «Նորալուսնի» մոտիվներով նկարահանված ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2009 թվականի նոյեմբերի 20-ին։
Սյուժե
Բելլա Սվոնը ծննդյան տասնութերորդ տարեդարձն է նշում Էլիսի և Էդվարդ Կալլենի, ինչպես նաև Կալենների ընտանիքի մյուս վամպիրների հետ։ Բացելով նվերի փաթաթվածքը՝ նա պատահաբար վնասում է ձեռքը։ Վամպիրներից մեկը՝ Ջասպերը, որն ավելի ուշ էր հրաժարվել մարդու արյունից, փորձում է հարձակվել Բելլայի վրա, բայց Էդվարդը ետ է մղում հարձակումը՝ Ջասպերին հրելով աղջկանից, որի հետևանքով Բելլան ընկնում է ապակե ծաղկամանների վրա և ապակու մնացորդներով էլ ավելի է վնասում ձեռքը։ Ամեն ինչ բարեհաջող է ավարտվում, բայց տեղի ունեցած միջադեպը հանգիստ չի տալիս Էդվարդին։ Զգալով իր մեղքը և վախենալով, որ ինքը կարող է վնաս պատճառել Բելլային, Էդվարդը թողնում է նրան՝ բացատրելով դա այն բանով, որ այլևս ոչ մի զգացմունք չունի նրա հանդեպ։ Հետագայում աղջիկն իմանում է, որ Կալենները հեռացել են Ֆորքսից՝ գնալով անհայտ ուղղությամբ։
Դրանից կարճ ժամանակ անց Բելլան բացահայտում է, որ Ջեյքոբը և նրա մի քանի ընկերները ռեզերվացիայից դարձել են դարձվոր սպաներ (մարդագայլեր), և որ նրանք են փրկել իրեն Լորանից։ Մարդագայլերը պաշտպան են կանգնում Բելլային Վիկտորիայից։
Միևնույն ժամանակ Էլիսը՝ Էդվարդի քույրը, որն ունի ապագան կանխատեսելու շնորհ, տեսնում է, թե ինչպես է Բելլան ցատկում ժայռից։ Ենթադրելով, որ Բելլան ինքնասպանություն է գործել, Էլիսը շտապում է Ֆորքս՝ այցելելու Բելլայի հորը՝ Չառլի Սվոնին։ Էդվարդը, որը վստահ է Բելլայի ենթադրյալ մահվան մեջ, ինչի մասին նրան պատմել էր իր մյուս քույրը՝ Ռոզալի Հեյլը, մեկնում է Իտալիայի Վոլտերա քաղաք, որպեսզի դիմի հին վամպիրների կլանին՝ Վոլտուրին։ Նա ցանկանում է, որ նրանք զրկեն իրեն կյանքից, քանի որ նա ապրելու իմաստ չի տեսնում։ Բելլան և Էլիսը շտապում են նրա հետևից։ Բելլան պաշտպանում է Էդվարդին մահապատժից՝ թույլ չտալով նրան դուրս գալ արևի տակ և դրանով բացահայտել իրեն, բայց Վոլտուրներն իմանում են, որ գոյություն ունի մի մարդկային աղջիկ, որը գիտի վամպիրների գոյության մասին, ինչը հակասում է վամպիրային նրանց օրենքներին։ Բելլան, Էդվարդը և Էլիսը գնում են Վոլտուրի գաղտնի ամրոց, որտեղ Արոն՝ տոհմի երեք առաջնորդներից մեկը, որն արդեն իմացել էր Բելլայի հանդեպ Էդվարդի արտասովոր զգացմունքների մասին, իմանում է նաև այն զարմանալի փաստը, որ Արոյի շնորհը (նա ձեռքի մեկ հպումով կարող է տեսնել ցանկացած միտք, որը երբևէ եղել է ինչ-որ մեկի գլխում), ինչպես նաև Էդվարդի և տոհմի ևս մեկ ներկայացուցչի՝ Ջեյնի շնորհը (վերջինս ունակ է անտանելի ցավի պատրանք առաջացնել) որևէ ազդեցություն չի ունենում Բելլայի վրա։ Վոլտուրները բաց են թողնում Բելլային, բայց մինչ Կալլեններին Իտալիայից դուրս թողնելը, նրանցից խոստում են վերցնում, որ Բելլան պետք է կա՛մ սպանվի, կա՛մ էլ վամպիրի վերածվի։ Էդվարդը պատմում է Բելլային, թե ինչու է թողել նրան, ինչպես նաև այն մասին, որ իրականում հետապնդել է Վիկտորյային, որը կեղծ հետքերով նրան տարել է Հարավային Ամերիկա, ինչպես նաև համոզում է նրան, որ ոչ մի վտանգ չկա և վամպիր դառնալու անհրաժեշտություն չկա, բայց Բելլան քվեարկություն է անցկացնում Կալլենների շրջանում, որպեսզի վերջնականապես պատասխան տա այն հարցին, թե արդյոք ինքը վամպիր կդառնա։ Գիրքն ավարտվում է նրանով, որ Կալլենները ձայների մեծամասնությունը տալիս են հօգուտ Բելլայի և նշանակում են այն օրը, երբ կսկսվի նրա վերափոխումը։
Վեպում առկա են հղումներ դեպի շեքսպիրյան «Ռոմեո և Ջուլիետ» պիեսը և այդ ստեղծագործությունների գլխավոր կերպարների միջև անմիջական հատումները։
Էկրանավորում
2009 թվականի նոյեմբերի 16-ին կայացել է «Նորալուսին» գրքի մոտիվներով նկարահանված ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան։ Ռեժիսոր Քրիս Վայցն է, որը հայտնի է «Ամերիկյան կարկանդակը» և «Մորս ընկերը» ֆիլմերում կատարած իր աշխատանքներով։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատարներն են Քրիստեն Ստյուարտը, Ռոբերտ Փեթինսոնը և Թեյլոր Լոթները, որոնք մարմնավորել են համապատասխանաբար Բելլա Սվոնին, Էդվարդ Կալլենին և Ջեյքոբ Բլեքին։
Կոմիքս
2013 թվականի մարտի 22-ին «Entertainment Weekly» պարբերականը հրապարակել է «Նորալուսին» վեպի մոտիվներով արված գրաֆիկական վեպի նկարազարդումներից մեկը։ Այն ևս հրատարակել է «Yen Press» ընկերությունը, ինչպես նախորդ մասի երկու հատորները («Մթնշաղ։ Սկիզբ։ Վեպը նկարներում»)։ Գրաֆիկայի հեղինակը դարձյալ Կիմ Յանգն է ։
Առաջին հատորը՝ «Մթնշաղ։ Սագա: Նորալուսին։ Գրաֆիկական վեպ», թողարկվել է 2013 թվականի ապրիլի 30-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մթնշաղ Կատեգորիա:2006 վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:2006 գրքեր Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Զուխրա Հայրապետյան
Զուխրա Հայրապետյան (հունվարի 14, 1949, Ստեփանակերտ), հայ ազատամարտիկ, բուժքույր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանը (1967)։ 1970-1991 թվականներին աշխատել է Ստեփանակերտի շտապ բժշկական օգնության կայանում։ 1992-1993 թվականներին՝ Փրկարարական ծառայության վաշտի 1-ին դասակի ազատամարտիկ, 1987-1994 թվականներին՝ Կենտրոնական պաշտպանական շրջանի գումարտակի բուժկետի պետ, 1994 թվականից՝ Ստեփանակերտի շտապ բժշկական օգնության կայանի ավագ բուժքույր։
1991-1994 թվականներին մասնակցել է Շուշիի (Մալիբեկլու), Ասկերանի (Խոջալու), Մարտակերտի (Հացավան), Աղդամի, Ֆիզուլիի, Ջաբոսյիլի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է ԼՂՀ «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով և «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։
Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Ռժավկի
Ռժավկի (Ржавки), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սոլնեչնոգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4078 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սոլնեչնոգորսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոնստանտինովկա (գյուղ, Գոլովանևի շրջան)
Կոնստանտինովկա (Костянтинівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոնստանտինովկա գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,532 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,04 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էլ Մինիա
Էլ Մինիա, Եգիպտոսի Մինիա մուխաֆազայի վարչական կենտրոնը։ Կան բրդյա, բամբակյա, սննդի արդյունաբերություններ։ Գործում է երկաթուղային կայարան Կահիրե-Ասուան ճյուղում։
Բնակչությունը կազմում է 235 733 բնակիչ 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով։ Քաղաքի անունը գալիս է հին եգիպտական փոքր Հուֆա անունից: Ղպտիերեն լեզվով քաղաքը կոչվում էր Տմունե կամ Տմոնե, ինչը նշանակում է «բնակության վայր», քանի որ Մինիայից 20 կմ հեռավորության վրա՝ Նեղոսի արևելյան ափին, գտնվում է վանք, որը կառուցվել է Սուրբ Աստվածածին անունով։ Վանքում հատուկ տեղ է գրավում այն տաճարը, որը կառուցվել է 328 թվականին Ելենա կայսրուհու կողմից այն քարանձավում, որտեղ, ըստ լեգենդի, ապաստան է գտել Սուրբ ընտանիքը Եգիպտոս փախչելու ժամանակ։ Էլ Մինիայում հայտնաբերվել է Հուդայի ավետարանի ղպտիերեն տեքստը՝ Չակոսի օրենսգրքի կազմում։ Քաղաքում կա համալսարան։ Էլ-Մինյան կառուցված է այնպես, որ նրա փողոցների մեծ մասը հատվում են ուղիղ անկյան տակ։ Քաղաքում բազմաթիվ հին գաղութային առանձնատներ են մնացել, որոնք իտալացի ճարտարապետները կառուցել են տեղի բամբակյա մագնատների համար։
Վերին Եգիպտոսի Մարգարիտ
Մինիան գտնվում է Նեղոսի արևմտյան ափին։ Տեղի բնակիչներն այն անվանում են «Վերին Եգիպտոսի Մարգարիտ» ( عروس الصعيد Մասրի عروسة الصعيد, բառացի՝ հարսնացու կամ Վերին Եգիպտոսի ջրահարս)։ Քաղաքը զբաղեցնում է ռազմավարական դիրք միջին Եգիպտոսում՝ հարավի և հյուսիսի միջև։ Անունը կարող է առնչվել հայտնի հին եգիպտական ավանդույթին կամ զոհաբերական ծեսին, երբ կնոջ արձանիկը գցվել է Նեղոսի ջրերի մեջ որպես զոհաբերություն, որպեսի լինի գետի վաղ և բարձր վարարում։
Խոշոր հնագիտական գտածոներ
2018 թվականի փետրվարին հայտնաբերվել է 2,5 հազար տարվա քրմական դամբարանադաշտ։ Գերեզմանները պատկանում են քրմերի ու պաշտոնյաների։ Սարկոֆագներում եղել են բազմաթիվ թանկարժեք իրեր, այդ թվում՝ զարդեր և հազարավոր արձանիկներ ։ 2019 թվականի փետրվարին պեղվել է դամբարանադաշտ (փարավոնների արքայատոհմի ուշ շրջան, Պտղոմեոսի օրոք (մ.թ.ա. IV-I դարերում), Էլ Մինիա նահանգում՝ Թունա էլ Գաբալի շրջանում։ Մոտ 10 մետր խորությամբ գետնի տակ հայտնաբերվել են տարբեր սեռի, տարիքի և սոցիալական պատկանելության մումիաներով սարկոֆագներ։ 40 մումիաներից տասը երեխաների են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Կազալռոմանո
Կազալռոմանո  (Casalromano), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1467 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 133 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 11 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0376։
Կազալռոմանոն սահմանակից է Ազոլա, Կանետո սուլ'Օլիո, Ֆիեսե, Իզոլա Դովարեզե, Վոլոնգո համայնքներին։
Բնակավայրի հովանավորն է Հովհաննես առաքյալը։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 27-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արշակ Միրաքյան
Արշակ Իսրաելի Միրաքյան, հայազգի ռուս հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր։ Ընդհանուր հոգեբանության ոլորտի մասնագետ, կայուն֊անկայուն ընկալման և ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության կոնցեպցիաների հեղինակ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1929 թվականի մարտի 9-ին Խորհրդային Հայաստանի Թալինի շրջանի Փիրմալակ գյուղում։ Հայրը, ով դպրոցի ուսուցիչ էր, վաղ է մահացել։ Ինքնուրույն սովորել է ժամացույցներ վերանորոգել և այդպես գումար է վաստակել՝ օգնելով ընտանիքին։
1953 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի լեզվաբանական ֆակուլտետը։ Մինչև 1955 թվականը աշխատել է Երևանի ազգային գրադարանում։ Այդ ժամանակահատվածում նա տարված էր գրական գործունեությամբ, սակայն կուսակցական գրաքննադատության տակ գտնվող այդ ոլորտում ապագա չտեսնելով, նա որոշում է, որ ստեղծագործելու ազատություն կարող է գտնել տեխնիկայի ոլորտում։
Նա աշխատանքի է ընդունվում Երևանի Էլեկտրական սարքերի գորարանում և հաճախում է Երևանի պոլիտեխնիակական համալսարանի երեկոյան կուրսերը։ Զբաղվում է արտադրական գործընթացների ավտոմատացմամբ։ Նրան, որպես տաղանդավոր երիտասարդ գյուտարար, ուղարկում են Մոսկվա Ազգային տնտեսության ձեռքբերումների ցուցահանդեսի։ Մոսկվայում նա ծանոթանում է գիտնական Դմիտրի Ալեքսանդրովի Օշանինի հետ, ով այդ ժամանակ ղեկավարում էր ԽՍՀՄ ՀԳԱ Հոգեբանության ինստիտուտի ինժեներական հոգեբանության լաբորատորիան և ԽՍՀՄ֊ում առաջին Էրգոնոմիկայի ինստիտուտի կազմակերպիչն էր։
1962 թվականին Միրաքյանը դառնում է ԽՍՀՄ ԿՌԱ-֊ի Հոգեբանության ինստիտուտի ասպիրանտ։ Այնտեղ սովորելուց նա զբաղվում է տեսողական ընկալման կայունության խնդրով։ 1971 թվականին նա պաշտպանում է թեկնածուական դիսերտացիա «Մեծությունների տեսողական ընկալման կայունության ուսումնասիրություն» թեմայով։
1976 թվականից ղեկավարել է ընկալման հոգեբանության լաբորատորիան։ 1988 թվականին պաշտպանեց դոկտորական դիսերտացիա «Ընկալման կայունություն և բազմաֆունկցիոնալություն» թեմայով։
Գիտական գործունեություն
Միրաքյանի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը կապված է անմիջական֊զգայական արտացոլման գործառնական ճկունության սկզբունքների ուսումնասիրության, ինչպես նաև արհեստական համակարգերում այդ սկզբունքների մոդելավորման հնարավորության հետ։
Միրաքյանի հիմնական գիտական ձեռքբերումը կայանում է անմիջական֊զգայական ընկալման գործընթացների ուսումնասիրության մեջ սկզբունքայնորեն նոր ուղղության՝ ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության զարգացման մեջ ։
Միրաքյանը վերլուծել է ընկալման խնդիրների ավանդական ուսումնասիրման պատմա֊փիլիսոփայական և մեթոդոլոգիական հիմքերը։ Ցույց է տվել, որ հետազոտողների մտածողության խոր էմպիրիկ հիմքերի արդյունքում ընկալման խնդիրների ուսումնասիրությունը կառուցվել է արդեն արտացոլված, արտացոլման գործընթացի արդյունքների վրա, ինչի արդյունքում այդ արդյունքները ստեղծող գործընթացի օրինաչափությունները մնում են անփոփոխ։ «Արդյունավետ» մոտեցման սահմաններից դուրս գալու միջոցը Միրաքյանը տեսնում էր նյութականի և հոգեկանի միասնականության և դրանց զարգացման սկզբունքների ընդհանրության մեջ։ Որպես այդպիսի սկզբունքներ նա առաջարկել է կառուցվածքային֊գործընթացային անիզոտրոպության, տարածա֊ժամանակային դիսկրետիզացիայի, համաներկայացվածության, անիզոտրոպ հարաբերությունների ձևավորման սկզբունքները ։
Միրաքյանի հետազոտությունները հիմք են ստեղծել արտացոլման արհեստական համակարգերում ընկալման մոդելավորման հետ կապված մի շարք գործնական խնդիրների արդյունավետ լուծման համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:Թաթուլ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1995 մահեր Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Օփրեթ
Օփրեթ (վրաց.` ოფრეთი), գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Շուլավեր գետի ձախ ափին, վարչական կենտրոն Մառնեուլ քաղաքից 50 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 1070 մ բարձրության վրա:
Բնակչությունը
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 158 բնակիչ, հիմնականում հույներ, հայեր և վրացիներ, որից 71 տղամարդ և 87 կին: 2014 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 80 մարդ, որից 39 տղամարդ և 41 կին:
Գյուղի մոտակայքում գտնվում են հինավուրց բնակավայրի հետքեր, ամրոց և միջնադարյան եկեղեցիներ:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Հարավսլավիայի ֆուտբոլային միություն
Հարավսլավիայի ֆուտբոլային միություն (Фудбалски Сојуз на Југославија, Фудбалски Савез Југославије/Fudbalski Savez Jugoslavije, Nogometna zveza Jugoslavije, Nogometni savez Jugoslavije), Հարավսլավիայում ֆուտբոլի վերահսկողություն և կառավարում իրականացնող կազմակերպություն։ Միությունը կազմակերպել և կառավարել է ֆուտբոլի ազգային հավաքականները (գլխավոր, երիտասարդական)։ Միության հովանու ներքո անցկացվել են Հարավսլավիայի տղամարդկանց և կանանց, ինչպես նաև շատ այլ առաջնություններ։
Պատմություն
Հարավսլավիայի ֆուտբոլային միություն հիմնադրվել է 1919 թվականին Զագրեբում՝ Խորվաթիայի ֆուտբոլայի միության հիմքի վրա, որից հետո տեղափոխվել է Բելգրադ ։ 1923 թվականին ՖԻՖԱ-ն ճանաչել է ՀՖՄ-ն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում միությունը վերակազմվել է և կառավարել է Հարավսլավիայի Հանրապետության այլ միությունների, իսկ 1948 թվականին կրկին միասնական է դարձել ։ 1954 թվականին ՀՖՄ-ն դարձել է ՈՒԵՖԱ-ի անդամ-հիմնադիրներից մեկը։
Մեկինենսա (քաղաք)
Մեկինենսա (Mequinenza), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սարգոսա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Արագոն ինքնավար համայնքի մեջ։
Համայնքը մտնում է Բախո-Սինկա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 307կմ2։ Բնակչությունը՝ 2495 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 135 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սարագոսա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Ենիցե
Ենիցե (Yenidze), ծխախոտի նախկին գործարան, Դրեզդենի տեսարժան վայրերից մեկը։ 1907-1909 թվականներին կառուցված շենքն իր ճարտարապետությամբ հիշեցնում է մզկիթ։ Ծխախոտի արտադրամասերն այստեղ տեղակայված են եղել մինչև 1953 թվականը։ Ներկայումս շենքը գրասենյակային է և օգտագործվում է տարբեր ընկերությունների կողմից. նկուղում կա դիսկոտեկ, իսկ գմբեթի տակ գործում է ռեստորան։
Կառուցման պատմություն
Դրեզդենի համար անսովոր «արևելյան» ոճով գործարան կառուցելու գաղափարը պատկանում է հրեա գործարար Ուգո Զիցին, ով ծխախոտ էր ներմուծում Օսմանյան Ենիցե քաղաքից (այժմ՝ Ջենիսի, Հունաստան)։ Գործարանի շենքի նախատիպը եղել է Կահիրեի մզկիթներից մեկը, որտեղ Զիցը եղել էր կառուցումից առաջ։ Ենիցե անունը գալիս է Հունաստանի այն տեղանունից, որտեղից Ցիցն արտադրության համար ծխախոտ էր ներմուծում։ Շենքի անսովոր ճարտարապետությունը, մի կողմից, պետք է գովազդ լիներ նրա արտադրանքի համար, և դա իրականում օգնեց նրան հասնելու զգալի հաջողությունների։ Մյուս կողմից, օգտագործելով մզկիթի ճարտարապետական առանձնահատկությունները, հնարավոր էր, օրինակ, «քողարկել» ծխնելույզներն ու արտանետվող խողովակները մինարեթների ներքո։ Սա անհրաժեշտություն էր, հակառակ դեպքում Զիցը արտադրական կորպուսներ կառուցելու թույլտվություն չէր ստանա, քանի որ շինհրապարակը գտնվում էր Հին քաղաքի` Դրեզդենի պատմամշակութային կենտրոնի հարևանությամբ, որտեղ գտնվում էր Սաքսոնական թագավորների նստավայրը։ Դրեզդենում ոչ բոլորն էին դրական վերաբերվում քաղաքի գրեթե կենտրոնում «մզկիթի» կառուցմանը։ Ծրագրի հեղինակ Հերման-Մարտին Համմիցշն այս աշխատանքի համար վտարվեց Ճարտարապետների սաքսոնյան միությունից։
Ճարտարապետություն
Ճարտարապետ Հերման-Մարտին Համմիցշը շենքը նախագծել է՝ օգտագործելով ժամանակի առավել առաջադեմ տեխնոլոգիաները։ Ենիցեն Գերմանիայի առաջին շենքն էր, որը կառուցվել է կրող երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների օգտագործմամբ՝ կիրառելով մոդեռ և մավրիտանական ոճերը։ Շինության ընդհանուր բարձրությունը 60 մետր է, որից 20 մետրը գունավոր ապակուց պատրաստված գմբեթն է` 17 մետր տրամագծով։ Ճակտոնը զարդարելիս օգտագործել են գրանիտ, գունավոր բետոն, սալիկ, արհեստական ավազաքար և խճանկար։
Շենքը վերականգնվել է 1996 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դրեզդենի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Դրեզդենի շենքեր և կառույցներ
(5356) Նիգարի
(5356) Նիգարի (Neagari), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի մարտի 21-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,608671 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,203 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0144 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1538,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233924 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,31° անկյուն։
Վասիլի Աբաշիձե
Վասիլի (Վասո) Ալեքսիի Աբաշիձե (ვასო (ვასილ) აბაშიძე; Василий Абашидзе, ), վրացի դերասան, ՎՍՍՀ ժողովրդական արտիստ (1922)։
Հայ դերասանուհի Մակո (Մարիամ) Սափարովա-Աբաշիձեի ամուսինը։
Կենսագրություն
Ծնվել է, Դուշեթում։ Վրացական դերասանական արվեստի ռեալիստական դպրոցի հիմնադիրներից։ Կերտել է սոցիալական սրությամբ, ազգային կոլորիտով բնութագրային, կատակերգական և վոդևիլային կերպարներ. Կարապետ (Գ. Էրիսթավիի «Ժլատ»), Գեուրք, Մկրտում (Անտոնովի «Արևի խավարումը Վրաստանում»), Ավետիք (Ցագարելու «Այլ են հիմա ժամանակները»), Զիմզիմով (Սունդուկյանի «Պեպո»), Ֆամուսով (Գրիբոյեդովի «Խելքից պատուհաս»), Խլեստակով (Գոգոլի «Ռևիզոր») և այլն։ Գրել և թարգմանել է պիեսներ, հիմնադրել (1885) և խմբագրել է «Թեատրի» վրացերեն առաջին թատերական ամսագիրը։ Աբաշիձեի հայ-վրացական թատերական կապերի ջատագովն էր, Գաբրիել Սունդուկյանի, Շիրվանզադեի, Հովհաննես Աբելյանի մտերիմը։ Տիրապետել է հայերենին (կինը՝ Մարիամ Սափարովա-Աբաշիձեն, և հոր մայրը հայ էին), խաղացել հայկական ներկայացումներում (Թիֆլիսի հայկական թատրոնի 35-ամյակին, 1893-ի, հունվարի 28-ին, «Դալալ Ղաղո» վոդևիլում՝ հայերեն)։ Հովհաննես Աբելյանի հետ ստորագրել է հայ-վրացական միացյալ թատերական շենք կառուցելու կոչը, 1908-ին ընտրվել է «Հայոց դրամատիկական ընկերության» պատվավոր անդամ։ Աբաշիձեի անունով է կոչվում Թբիլիսիի երաժշտական կոմեդիայի վրացական թատրոնը։
Մահացել է հոկտեմբերի 9-ին, Թբիլիսիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թատրոնի վրացի դերասաններ Կատեգորիա:Վրացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մթածմինդա պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Վրացի դերասաններ Կատեգորիա:Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ
Սպիշի դղյակ
Սպիշի դղյակ (Spišský hrad), Սլովակիայի ամենամեծ դղյակը, Սպիշի մարզի պատմական կենտրոնը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության հուշարձանը։ Գտնվում է Սպիշի Պոդգրադյեի մոտ (աշխարհագրականորեն պատկանում է Ժեգրա գյուղին), Լեվոչա քաղաքից 15 կմ հեռավորության վրա։ Ներառված է Սլովակիայի մշակույթի ազգային հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
Սպիշի դղյակը կանգնած է ծովի մակարդա633 մետր բարձրություն ունեցողող տուֆե լեռան գագաթին։ ստորոտի բարձրությունը մոտ 200 մ է։ Ամրոցի պատերը տարբեր մասերում ունեն 20-ից մինչև 40 մ բարձրություն, ինչը մեծացնում է ամրոցի անմատչելիությունը։ — այսպես են անվանում սլովակները։ Հնագետները այստեղ պեղել են արևելյան Սլովակիան ընդգրկող Բուկովոգորյան մշակույթի տարածքը, որը տարածված էր։ Վաղ երկաթե դարին է վերագրվում կելտական համարվող պուխովյան մշակույթի քաղաքը։ Քաղաքը գտնվում էր ժայռազանգվածի վերևում, շրջապատված էր հողե պատով, որը քարե շրջանակ ուներ։ Սակայն, արդեն մ.թ. II դարում այս ամրացված քաղաքը լքված էր։ 5-6-րդ դարերի խաչմերուկում այստեղ հայտնվեց սլավոնները, ովքեր բնակավայր հիմնեցին Դրեվենիկ լեռան վրա (Drevenik):
X դարից մինչև XIII դարերի առաջին կեսը լի էր տեղական պատերազմներով, որոնք ցնցեցին Հունգարիայի թագավորությունը։ XI դարում լեռան գագաթին, կելտական բնակավայրի մնացորդների վրա, կառուցվեց Սպիշի ամրոցը։ Ամրապնդման համալիրի միջուկը քարե աշտարակ էր, որը հնագետները վերագրում են XI-XII դարերին։ Իր ժամանակի համար այն ​​հսկայական չափսերի էր, որոնց մասին կարելի է դատել նրա կենտրոնում գտնվող 3.4 մ տրամագծով սյունով։ Սյան մեջ պատրաստված են անցքեր, որտեղ տեղադրված են փայտե ճաղեր, որոնք աշտարակը բաժանում էին մի քանի հարկերի։ Մոտակայքում էին ջրի պահուստը և տիրոջ նստավայրը։ Աշտարակը չի պահպանվել. այն ավերվել է 13-րդ դարի առաջին կեսին այս լեռնային շրջանում փոքր երկրաշարժերի հետևանքով։
1209 թվականին է վերագրվում առաջին հիշատակությունը Սպիշի Գրադի (Սպիշի դղյակ) մասին։ Այդ ժամանակ նա դարձավ Հունգարիայի թագավորության ձեռքբերումը։ XIII դարի սկզբին այն վերակառուցվեց և համալրվեց նոր ռոմանական պալատով և դոնժոնով։ 1241 թվականին Հունգարիայի Բելա IV թագավորը, որը պարտություն էր կրել մոնղոլներից Շայո գետի վրա, փախավ Ավստրիայի հերցոգ Ֆրիդրիխ II-ի պաշտպանության տակ, մոնղոլների դեմ օգնության համար նրան տալով գանձարան և հողերի մի մասը։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այդ իրադարձություններից առաջ նա հրաման տվեց Սպիշի Գրադի պատերի ամրացման վերաբերյալ։ Նույն 1241 թվականին նման շրջահայացության շնորհիվ ամրոցի կայազորը հաջողությամբ ետ մղեց Բաթու խանի մոնղոլների հարձակումը։
Մոնղոլների անսպասելի հեռանալուց հետո Բելա IV թագավորը Ավստրիայի էրցհերցոգությունից վերադարձավ Հունգարիա։ 1242 թվականին Բելա IV-ը վերակառուցեց Սպիշի դղյակը։ 1249 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Յաբլոնովի համայնքի գրագրության մեջ թագավորը հիշատակում է աշտարակը և նրա պալատը, որը կառուցվել է նրա կողմից՝ «in castro nostro Scypus»: Այդ դարաշրջանից պահպանվել են պալատի և եկեղեցու հիմքերը։
13-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ Սպիշի դղյակը պատկանում էր Ելիզավետա Կումանսկայային (Բելա IV-ի հարսը), իտալացի ճարտարապետները ուժեղացրին ամրոցի ամրաշինությունը։ 1312 թվականին ամրոցը անհաջող կերպով շրջափակել էր հայտնի Մատուշ Չակը։
1443 թվականին Հունգարիայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Յան Իսկրան դարձավ ամրոցի տիրակալը, այդ ժամանակ Լադիսլավ Պոստումի հունգարական գահի գերագույն հեթմանը։ Նա դղյակին որպես կցորդ կառուցեց Նիժնի Գրադը։ 1464 թվականին դղյակն անցավ Զապոլսկիների (Զապոլյաիներ) մագնատական ​​ընտանիքի ձեռքը։ Դրա ներկայացուցիչները այստեղ կառուցել են բազմաթիվ նոր շինություններ։ Հենց Սպիշի դղյակում է ծնվել Հունգարիայի թագավոր Յանոշ Զապոլյաին։
1527 թվականին Ֆերդինանդ առաջինը դարձավ դղյակի նոր սեփականատերը։ 1531-1635 թվականներին դղյակը պատկանում էր հունգարական առևտրական Տուրզո ընտանիքին. նրա ներկայացուցիչ Ալեքսեյ Տուրզոն այս և մի քանի այլ դղյակներ գնել է Սրբազան Հռոմեական կայսրությունից (Տուրզոն զբաղվում էր պղնձի առևտրով ամբողջ Եվրոպայում)։ Ալեքսեյ Թուրզոն նոր բաստիոններ է կառուցել, փակել է ռոմանական դարպասները իսկ պատերին անցքեր է բացել։
1638 թվականին Սպիշի դղյակն անցավ հունգարացի ազնվական Չակ ընտանիքին, ով վաղուց էր պայքարում դրա համար։ XVIII դարի սկզբում տերերը լքեցին դղյակը, իսկ 1780 թվականին ուժեղ հրդեհն այն վերածեց ավերակի։ 1945 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո առաջացած Չեխոսլովակիայի Հանրապետության իշխանությունները հունգարական Չակ ընտանիքից բռնագրավեցին Սպիշի դղյակը։
1993 թվականին Սպիշի դղյակն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։ Ներկայումս ընթանում են ամրոցային կառուցվածքների վերականգնման աշխատանքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գոթական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն Կատեգորիա:12-րդ դարի հիմնադրումներ ըստ երկրի
Լուցկի
Լուցկի, ծայրին դյուրավառ նյութից պատրաստված գլխիկ ունեցող ձողիկ (կոթուն, ծղոտ), որ ծառայում է բաց կրակ ստանալու համար։
Ժամանակակից լուցկու հիմնական տեսակները
Ըստ փայտիկի պատրաստման հումքի՝ լուցկիները կարելի է բաժանել 2 խմբի՝ փայտե (պատրաստված փափուկ ծառերից՝ կաղամախի, լորենի, բարդի, ամերիկյան սպիտակ սոճի և այլն), ստվարաթղթե և մոմե (պարաֆինե՝ պատրաստված պարաֆինով ներծծված բամբակի կեմից)։
Ըստ բոցավառման մեթոդի՝ քերոցով (վառվում է հատուկ մակերևույթին՝ քերոցին, շփելիս) և առանց քերոցի (վառվում է ցանկացած մակերևույթի շփելիս)։
Քերոցով լուցկին իր տարաբնույթ տեսակներով համարվում է ամենատարածվածն ամբողջ աշխարհում։
Այրման ջերմաստիճան
Բոցավառման ջերմաստիճանը համապատասխանում է փայտի բռնկման ջերմաստիճանին, իսկ փայտի այրման ջերմաստիճանը մոտավորապես 800-1000 °C է։ Լուցկու գլխիկները տաքանում են մինչև 1500 °C :
Վաղ հայտնագործություն
Նմանատիպ որոշ լուցկիներ հայտնագործվել են միջնադարյան Չինաստանում։ Դրանք սովորական մաքուր ծծումբով հագեցած ծայրերով բարակ տաշեղներ էին։ Դրանք վառվում էին ոչ թե չխկացնելու եղանակով, այլ թույլ վառվող աբեթին շփելով, և ծառայում էին աբեթի և հրահանի միջոցով կրակը բորբոքելու գործընթացը հեշտացնելու համար ։ Այդ «նախալուցկիները» հիշատակվում են 13-14-րդ դարերի չինական բնագրերում։ 15-րդ դարում այդ նորույթը հասավ Եվրոպա, բայց տարածում չգտավ։ Նմանատիպ ծծմբային ձողիկներ Եվրոպայում սկսվեցին օգտագործվել միայն 17-18-րդ դարերում, մինչև այն պահը, քանի դեռ քիմիայի զարգացումը թույլ չէր տալիս դրանք կատարելագործել։
Քիմիայի բնագավառում 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին տարբեր տեսակի լուցկիների հայտնագործման պատմությունը բավականին խառն է։ Միջազգային արտոնագրման իրավունքն այդ ժամանակ գոյություն չուներ, եվրոպական երկրները շատ ծրագրերում հաճախ միմյանց հետ վիճարկում էին իրենց առաջնությունը, և բազմաթիվ գյուտեր ու հայտնագործություններ միաժամանակ կատարվում էին տարբեր երկրներում։ Այդ պատճառով էլ իմաստ ունի խոսել միայն լուցկու արդյունաբերական (մանուֆակտուրային) արտադրության մասին։
Շանսելի և Ուոքերի լուցկիներ
Առաջին լուցկիները 1805 թվականին պատրաստել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ժան Շանսելը՝ պրոֆեսոր Լուի Ժան Տենարի ասիստենտը։ Դրանք փայտե լուցկիներ էին, որոնք վառվում էին ծծմբի, բերթոլեի աղի և ծծմբային սնդիկի խառնուրդից պատրաստված գլխիկը խտացրած ծծմբական թթվի հետ շփելիս ։ 1813 թվականին Վիեննայում գրանցվեց Ավստրո-Հունգարիայի լուցկու առաջին՝ Մալիարդա և Վիկա մանուֆակտուրան, որն արտադրում էր քիմիական լուցկիներ։
Ժամանակի հետ բրիտանացի քիմիկոս և դեղավաճառ Ջոն Ուոքերն սկսվեց ծծմբային լուցկիների արտադրությունը (1826)։ Քիմիական լուցկիները Եվրոպայում բավականին տարածված էին։ Ջոն Ուոքերի լուցկիների գլխիկները պատրաստված էին ծարիրի սուլֆիդի, բերթոլեի աղի և գումիարաբիկի (բուսախեժ՝ մածուցիկ հեղուկ, որն արտահոսում է ակացիայի բնից) ստացվող խառնուրդից։ Այդպիսի լուցկին զմռնիտի թղթին կամ բավականին կոշտ այլ մակերևույթին քսելիս գլխիկը հեշտությամբ վառվում էր։ Ուոքերի լուցկիներն ունեին (ըստ տարբեր աղբյուրների) 2½ կամ 3 դյույմ երկարություն։ Դրանք փաթեթավորվում էին անագե տուփերում, որոնց մեջ տեղավորում էին 84 լուցկի և զմռնիտի թուղթ։ Լուցկու տուփը վաճառվում էր անգլիական մեկ շիլինգով և կոչվում «congreves» (ի պատիվ հրթիռի գյուտարար Ուիլյամ Կոնգրիվի) ։ Սակայն Ուոքերն իր հայտնագոծության շնորհիվ մեծ գումարներ չաշխատեց։ Բացի այդ, այդ լուցկիները սարսափելի հոտ ունեին։
Սորիայի լուցկիներ
1830 թվականին ֆրանսիացի 19-ամյա քիմիկոս Շառլ Սորիան հնարեց ֆոսֆորային լուցկիներ, որը պատրաստված էր բերթոլեի աղի, սպիտակ ֆոսֆորի և սոսնձի խառնուրդից։ Այդ լուցկիները խիստ դյուրավառ էին, քանի որ վառվում էին նույնիսկ տուփի մեջ իրար հպվելիս կամ էլ ցանկացած կոշտ մակերևույթի, օրինակ՝ երկարաճիտ կոշիկների տակերին, քսվելիս։ Այդ ժամանակ շրջում էր անգլիական մի հումոր, ըստ որի՝ ամբողջական լուցկին կիսաայրված լուցկուն ասում է․ «Տեսնո՞մ ես՝ ինչով է ավարտվում ծոծրակդ քորելու քո վատ սովորությունը։» Սորիայի լուցկիները հոտ չունեին, սակայն վնասակար էին առողջության համար, քանի որ սպիտակ ֆոսֆորը շատ թունավոր է և բազմաթիվ ինքնասպաններ այն օգտագործել են կյանքի հետ հաշիվները մաքրելիս։ Այնուամենայնիվ Ուոքերի և Սորիայի լուցկիների հիմնական թերությունը լուցկու կոթի այրման անկայունությունն էր․ գլխիկների այրման ժամանակը շատ կարճ էր։
Դրությունը փրկեց ֆոսֆորա-ծծմբային լուցկիների հայտնագործումը, որոնց գլխիկները պատրաստում էին 2 փուլով․ սկզբում կոթը թաթախում էին ծծմբի, մոմի կամ ստեարինի, մի փոքր բերթոլեի աղի և սոսնձի խառնուրդով, իսկ հետո ֆոսֆորի, բերթոլեի աղի և սոսնձի խառնուրդով։ Բոցավառված ֆոսֆորը վառում էր ավելի դանդաղ այրվող ծծմբի և մոմի խառնուրդը, որից բռնկվում էին լուցկու կոթերը։ Այդ լուցկիները վտանգավոր էին ոչ միայն արտադրության մեջ, այլև օգտագործելիս․ լուցկու մարած կոթերը շարունակում էին թույլ վառվել՝ հաճախ հրդեհներ առաջացնելով։ Այդ խնդիրը հաջողվեց լուծել լուցկու կոթը ամոնիումի ֆոսֆատով (NH4H2PO4) հագեցնելով։ Այդպիսի լուցկիներն սկսեցին կոչվել հագեցած (impregnated − հագեցած) կամ, հետագայում, անվտանգ։ Կոթի հաստատուն այրման համար սկսեցին այն հագեցնել մոմով կամ ստեարինով (հետագայում՝ պարաֆինով)։
=== Իրինիի լուցկիներ === 1836 թվականին Վիեննայում ավստրիացի քիմիկոս, Վիեննայի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի պրոֆեսոր Պաուլ Տրոտտեր Մայսներն ստեղծեց ֆոսֆորային լուցկիներ, ինչը գիտության մեջ նշանակալի առաջընթաց էր։ Նրա լուցկիներն ունեին որոշ վտանգավոր կողմեր․ այսպես, շփումից դրանք կարող էին ինքնաբռնկվել, իսկ եթե վառվում էին, ապա մեծ բոցով՝ տարբեր կողմեր կայծեր թռցնելով և ձեռքերին ու ոտքերին այրվածքներ առաջացնելով։ Դասախոսություններից մեկի ժամանակ Մայսները որոշեց փորձ կատարել՝ ծծմբի փոշին կապարի հիպերօքսիդի հետ շփելով այդ խառնուրդն այրել, բայց այն այդպես էլ չայրվեց։ Մայսների աշակերտներից մեկը՝ Յանոշ Իրինին, հասկացավ, որ ֆոսֆորն ավելի շուտ կբոցավառվի, և որոշեց լուցկու գլխիկները ծածկել կապարի օքսիդով։ Այդպես ի հայտ եկան այսօրվա լուցկիների նման լուցկիները․ դրանք այրվում էին անաղմուկ, չէին պայթում և մյուս տեսակի լուցկիների հետ համեմատած հեշտ էին վառվում։ Իրինին իր գյուտը 60 պենգյոյով վաճառեց վիեննացի վաճառական Իշտավան Ռոմերին, և վերջինս սկսեց նոր լուցկիների արդյունաբերական արտադրությունը՝ դրա շնորհիվ հարստանալով։ Այդ միջոցների մի մասը տրվեց Իրինիին, որով նա մեկնեց Բեռլին՝ Գոգենհեյմի տնտեսագիտական ինստիտուտում սովորելու։
Լունդստրեմի շվեդական լուցկիներ
1855 թվականին շվեդացի քիմիկոս Յոհան Լունդստրեմը զմռնիտե թղթի մակերևույթին քսեց կարմիր ֆոսֆոր և դրանով փոխարինեց նաև լուցկու գլխիկների բաղադրության մեջ մտնող սպիտակ ֆոսֆորը։ Այդպիսի լուցկիներն արդեն վտանգավոր չէին առողջության համար, հեշտությամբ այրվում էին նախօրոք պատրաստված մակերևույթին շփելիս և գործնականում չէին ինքնաբռնկվում։ Յոհան Լունդստրեմն արտոնագրեց առաջին «շվեդական լուցկին», այն հետագայում մնաց գրեթե անփոփոխ։ 1855 թվականին Լունդստրեմի լուցկիները Փարիզում տեղի ունեցած Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ արժանացան մեդալի։ Ավելի ուշ ֆոսֆորն ամբողջությամբ հանեցին լուցկու գլխիկի բաղադրությունից և այն թողեցին միայն քերոցի բաղադրության մեջ։
«Շվեդական» լուցկիների արտադրության զարգացման հետ սպիտակ ֆոսֆորի օգտագործմամբ լուցկիների արտադրությունն արգելվեց գրեթե բոլոր երկրներում։ Նախքան սեսքվիսուլֆիդային լուցկիների գյուտը սպիտակ ֆոսֆորով լուցկիների սահմանափակ արտադրությունը շարունակվեց միայն Անգլիայում, Կանադայում և ԱՄՆ-ում, հիմնականում ռազմական նպատակներով, ինչպես նաև (մինչև 1925 թվականը) որոշ ասիական երկրներում։ 1906 թվականին ընդունվեց Բեռնի կոնվենցիան, որն արգելում էր սպիտակ ֆոսֆորի օգտագործումը լուցկու արտադրության մեջ։ 1910 թվականին ֆոսֆորային լուցկիների արտադրությունը Եվրոպայում և Ամերիկայում բոլորովին արգելվեց։
Նոր լուցկիներ
Սեսքվիսուլֆիդային լուցկիները հայտնագործվել են 1898 թվականին ֆրանսիացի քիմիկոս Սավենի և Կայենի կողմից։ Դրանք արտադրվում են մեծ մասամբ անգլախոս երկրներում, հիմնականում ռազմական նպատակներով։ Այս բավականին բարդ կառուցվածքի գլխիկի հիմքը ոչ թունավոր սեսքվիսուլֆիդային ֆոսֆորը (P4S3) և բերթոլեի աղն է։ 19-րդ դարի վերջին լուցկու բիզնեսը վերածվեց շվեդական «ազգային մարզաձևի»։ 1876 թվականին կառուցվեց լուցկու արտադրության 38 գործարան, իսկ ընդհանուր առմամբ աշխատում էր 121 գործարան։ Բայց 20-րդ դարի սկզբին դրանք գրեթե բոլորը կամ սնանկացան, կամ էլ միացան մեծ կոնցեռնների։ Ներկայումս լուցկի արտադրվում է հիմնականում եվրոպական երկրներում, այն ծծմբի և քլորի միացության փոխարեն պարունակում է պարաֆին ու քլոր չպարունակող օքսիդացնողներ։
Կառուցվածք, բաղադրություն և արտադրություն
Լուցկին կազմված է գլխիկից և ձողից։ Գլխիկն իրենից ներկայացնում է սոսնձով շաղախված փոշենման կախույթահեղուկ նյութ։ Փոշենման նյութերն են օքսիդիչները՝ բերթոլեի աղը և կալիումի երկքրոմաթթվական աղը, որոնք բարձր ջերմաստիճանի ժամանակ թթվածին են արձակում, այդ ջերմաստիճանը կատալիզատորի՝ պիրոլյուզիտի ավելացումով փոքր-ինչ իջեցված է ։ Օքսիդացնողների արձակած թթվածինը, ինչպես նաև օդի թթվածինն օքսիդացնում են գլխիկի բաղադրության մեջ մտնող ծծումբը, ինչի հետևանքով անջատվում է ծծմբային գազ՝ վառվող լուցկուն տալով բնորոշ հոտ, գլխիկի այրման ժամանակ առաջանում է ապակու նման խարամ։ Գլխիկի կարճատև բռնկումը ձողի այրման համար բավական չէ, բայց գլխիկի մեջ գտնվող պարաֆինը նրա այրման ժամանակ եռում է, գոլորշին բոցավառվում է, և այդ կրակը տեղափոխվում է լուցկու ձողիկի վրա ։ Այրման արագությունը վերահսկելու համար փոշենման նյութին ավելացված է աղացած ապակի, ցինկի սպիտականերկ, երկաթե օխրա ։
Ռուսական, իսկ ավելի վաղ՝ խորհրդային լուցկիների ձողիկը առավել հաճախ կաղամախու ձող էր։ Այն փտումից զերծ պահելու համար թաթախում են օրթոֆոսֆորական թթվի՝ Н3РО4 1,5%-անոց լուծույթի մեջ։