cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոնեկտիկուտ (գետ)
Կոնեկտիկուտի գետահովիտը բարենպաստ պայմաններ է ընձեռում գյուղատնտեսությամբ զբաղվելու և այն զարգացնելու համար։ Միաժամանակ՝ այստեղ կազմավորվել են քաղաքային մի շարք ագլոմերացիաներ (մասաչուսեթսյան Սփրինգֆիլդի և Կոնեկտիկուտ նահանգի վարչական կենտրոն Հարթֆորդի ագլոմերացիաները), որոնցում ընդհանուր առմամբ ապրում է մոտավորապես երկու միլիոն մարդ։
Անվանումը
Վաղ շրջանում եվրոպացի հետազոտողների, հիմնականում՝ ֆրանսիացիների, կողմից գետին տրված անվանաձևերից է նաև Cannitticutt-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր Կատեգորիա:Կոնեկտիկուտի աշխարհագրություն
Չաթախ Վերին (Ուրֆայի նահանգ)
Չաթախ Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(1085) Ամարիլիս
(1085) Ամարիլիս (Amaryllis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի օգոստոսի 31-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,181396 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0331 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3297 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2072,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173691 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,63° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1927 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ազգային արժանապատվության ասպետներին
«Ազգային արժանապատվության ասպետներին», աղբյուր-հուշակոթող Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում, Օղակաձև զբոսայգու չորրորդ հատվածում՝ Ալեք Մանուկյան փողոցի և Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տան հետնամասին հարող կանաչապատ տարածքի կենտրոնական մասում ։ Նվիրված է «Նեմեսիս» գործողության հերոսների հիշատակին։ Բացվել է 2023 թվականի ապրիլի 25-ին։
Պատմություն
Հուշակոթողի տեղադրման միջնորդությունը ներկայացրել են Հայոց ցեղասպանության վրիժառուների ժառանգները։ 2020 թվականի հուլիսի 10-ին ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտում կայացած քննարկում-խորհրդակցության ընթացքում ներկայացվել է մայրաքաղաքում արժանապատիվ ասպետների հիշատակը հավերժացնող հուշակոթող տեղադրելու վերաբերյալ Երևանի քաղաքապետարան ուղղված դիմումը։ Հարցի առնչությամբ եղել են նաև ՀՀ ԱԳՆ-ի ու Երևանի ավագանու խմբակցությունների դրական եզրակացությունները ։
Դերվենտա
Դերվենտա (Derventa, Дервента / Derventa, Derventa), քաղաք, համանուն համայնքի կենտրոն Բոսնիա և Հերցեգովինայի հյուսիսային հատվածում։
Ազգային արժանապատվության ասպետներին
Պատմություն
Տեղադրելու որոշումը կայացվել է Երևանի ավագանու 2021 թվականի սեպտեմբերի 14-ի նիստում ։
Դերվենտա
Պատմություն
Երբ խոսքը Դերվենտա քաղաքի պատմության մասին է, պետք է նշել, որ հաստատված տեղեկությունները շատ քիչ են։ Թուրքական աղբյուրների տվյալները հայտնում են, որ վաղ անցյալում քաղաքի տարածքում գտնվում էր Գորնյա-Ուկրանա գյուղը, որտեղ 1600 թվականին հաշվվում էր 215 տուն։ XIX դարի վերջում քաղաքում հաշվվում էր 3200 տուն և մասնավոր տարածքներ։ Առաջին հիմնական սերբական դպրոցը բացվել է 1864 թվականին, իսկ 20 տարի անց՝ քաղաքային հիվանդանոց։ Դարի վերջում բացվեցին առաջին արդյունաբերական ձեռնարկությունները։ Քաղաքում կար ջրաղաց, կարի ֆաբրիկա, ջրմուղ, ինչպես նաև երկաթուղի, որը Բրիդից տանում էր ուղիղ Սարաևո։
Ազգային արժանապատվության ասպետներին
Նկարագրություն
Աղբյուր-հուշակոթողի ուղղահայաց քարերի վրա գրված են 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությունը կազմակերպած և իրականացրած երիտթուրքերի պարագլուխներից և 1918 թվականի Բաքվի հայերի ջարդի կազմակերպիչներից վրեժ լուծած հերոսներ Սողոմոն Թեհլիրյանի, Արամ Երկանյանի, Արմեն Գարոյի, Գրիգոր Մերջանովի, Արա Սարգսյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հրաչ Փափազյանի, Շահան Նաթալիի, Հակոբ Մելքումովի, Երվանդ Ֆունդուկյանի, Միսաք Թորլաքյանի, Արշավիր Շիրակյանի, Արշակ Եզդանյանի, Ստեփան Ծաղիկյանի, Արտաշես Գևորգյանի, Պետրոս Տեր-Պողոսյանի անունները։ Ներքևի հորիզոնական քարին գրված է․ «1919-1922․ Ազգային արժանապատվության ասպետներին» ։ Կոթողի հետնամասում փորագրված են «Նեմեսիս» գործողության անվանումը և Սողոմոն Թեհլիրյանի խոսքերը. «Կան դատեր, որոնց վճիռները չպետք է վստահել դատարաննրին» ։
Քանդակի հեղինակը ճարտարապետ Տիգրան Բարսեղյանն է ։
Բացում
Հուշակոթողի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2023 թվականի ապրիլի 25-ին։ Մասնակցել և ելույթ են ունեցել Երևանի քաղաքապետարանի պաշտոնյաներ, հերոսների ժառանգները ։
Թուրքիայի արձագանք
Ի պատասխան Երևանում «Ազգային արժանապատվության ասպետներին» աղբյուր-հուշակոթողի բացման` Թուրքիան Հայաստանի համար 2023 թվականի ապրիլի 29-ին դեպի երրորդ երկրներ թռիչքների համար փակել է իր օդային սահմանը ։
Դերվենտա
Պատմություն
1992 թվականի ապրիլին քաղաքը գրավել են խորվաթական զորքերը «Ազրա» հրոսակախմբի աջակցությամբ, որոնք Բոսնիական պատերազմի տարիներին սերբերի բացահայտ կոտորած են իրականացրել քաղաքում։ Միայն 1992 թվականի հուլիսի 7-ին Սերբիայի Հանրապետության զորքերը վերդարձրել են քաղաքը «Միջանցք» ռազմագործողության ընթացքում։ Այժմ էլ այն գտնվում է գործող Սերբիայի Հանրապետության կազմում։
Բնակչություն
Քաղաքի բնակչության թիվը 2013 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 12 680 մարդ, համայնքինը՝ 30 177 մարդ ։
Լատիներենի հիման վրա այբուբեններ
Լատիներենի հիման վրա այբուբեն, հռոմեական լատինական այբուբենի հիման վրած կազմված գրային համակարգ։ Տեղայնացման ընթացքում հաճախ ստեղծվում են նոր տառեր երկու տառի հիման վրա կամ էլ որևէ մեկ տառին ինչ-որ մասնիկ ավելացնելով։
Ազգային արժանապատվության ասպետներին
Հայաստանի վարչապետի արձագանք
Արձանի բացումից հետո Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախ Ազգային Ժողովում, ապա նաև «Ազատություն» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում քննադատել է այդ որոշումը՝ այն համարելով ազգային շահերից չբխող և սխալ քայլ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Տիգրան Բարսեղյանի հուշարձաններ Կատեգորիա:2023 հիմնադրումներ Երևանում
Յոսեֆ Սուկ
Յոսեֆ Սուկ (Josef Suk, ), չեխ ջութակահար և կոմպոզիտոր։ Ա․ Բեննևիցի (ջութակ), Կ․ Շտեկերի և Անտոնին Դվորժակի (կոմպոզիցիա) աշակերտը։ Չեխական կվարտետի անդամ (1891—1933)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Չեխ ջութակահարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Շատորեդոն
Շատորեդոն (Châteauredon, Castèuredon), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Մեզել կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Դին լե Բեն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04054։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 97 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 79 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 57-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 22-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 72,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 73,8 %)։ 57 աշխատունակ բնակիչներից 49-ը աշխատում էին (25 տղամարդ և 24 կին), անաշխատանք էին 8-ը (3 տղամարդ և 5 կին)։ 22 անգործ մարդկանցից 7-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 9-ը թոշակառու, 6-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պիկասոյի թանգարան (Մալագա)
Պիկասոյի թանգարան (իսպաներեն՝ Museo Picasso Málaga), թանգարան նշանավոր նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի ծննդավայրում՝ Իսպանիայի Անդալուսիա երկրամասի Մալագա քաղաքում ՝ Բուենավիստա պալատում։ Բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի է ունեցել 2003 թվականին։ Ցուցադրությունում ունի 285 աշխատանք, որոնք թանգարանին են նվիրել Պիկասոյի ընտանիքի անդամները ։ Հավաքածուի սեփականատերը հանդիսացող Fundación Paul, Christine y Bernard Ruiz-Picasso հիմնադրամը 2009 թվականին միավորվել է Fundación Museo Picasso Málaga հիմնադրամի հետ, որը կոչված էր ապահովելու թանգարանի բնականոն գործունեությունը և գործում էր Մալագայի Մերսեդ հրապարակի՝ Plaza de la Merced-ի վրա գտնվող հենց այն տանը, որտեղ ծնվել է աշխարհահռչակ նկարիչը։ Թանգարանը վերանվանվել է Museo Casa Natal («Ծննդավայրի թանգարան») ։ Միավորման արդյունքում ձևավորված նոր հիմնադրամը անվանումն է ''Fundación Museo Picasso Málaga. Legado Paul, Christine y Bernard Ruiz-Picasso'' :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Իսպանիայի մշակույթ Կատեգորիա:Իսպանիայի արվեստ
Սուխումի հայկական թատրոն
Սուխումի հայկական թատրոն, կազմակերպվել է 1928 թվականին, Աբխազական պետթատրոնին առընթեր՝ Հ․ Շահենի ղեկավարությամբ։
Պատմություն
Բացվել է Բ․ Լավրենյովի «Բեկում» պիեսի ներկայացումով։ 1930-1931 թվականներին գեղարվեստական ղեկավարն է եղել Արմեն Արմենյանը։ Բեմադրություններով հանդես են եկել նաև Աբխազական ԻՀ ժողովրդական արտիստուհի Է․ Շահինյանը, Հ․ Մանվելանը և ուրիշներ։
Լևոն Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
Ծնվել է 1988 թվականի մարտի 19-ին Երևանում։
Սուխումի հայկական թատրոն
Պատմություն
Թատրոնը ելույթներ է ունեցել Բաթումում, Սոչիում և այլուր։ Խաղացանկում եղել են Շիրվանզադեի «Նամուս», «Մորգանի խնամին», «Չար ոգի», Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո», «Խաթաբալա», Հակոբ Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար», Ս․ Բաղդասարյանի «Արյունոտ անապատ», Լ․ Միքայելյանի «Գոշ», Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր», Ս․ Լևիտինայի «Դատավճիռ», Ջ․ Զաբարլիի «Սևիլ», «Ցաշար», Շեքսպիրի «Օթելլո», Շիլլերի «Ավազակներ» և այլ պիեսներ։ Թատրոնում աշխատել են՝ է․ Շահինյանը, Լ․ Խշտոյանը, Վ․ Նիկողոսյանը, Բ․ Վարդանյանը, Ա․ Նալչաջյանը, Պ․ Թադևոսյանը, Լ․ Թորոսյանը, Ա․ Ջիդարյանը, Ա․ և Մ․ Սանամյանները և ուրիշներ։ Սուխումի հայկական թատրոնում հյուրախաղերով հանդես են եկել Հովհաննես Աբելյանը, Վահրամ Փափազյանը, Ա․ Ավետիսյանը։ Թատրոնը փակվել է 1938 թվականին։ 1950-1960 ական թթ․ գործել է դրամատիկական խումբ՝ Ա․ Զիդարյանի ակտիվ մասնակցությամբ։ Բեմադրվել են Շիրվանզադեի «Պատվի համար», «Չար ոգի», Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Ատամնաբույժն արևելյան» և այլ պիեսներ։
Լևոն Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ)
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ ։
Սուխումի հայկական թատրոն
Պատմություն
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ Կատեգորիա:Սուխումի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1928 հիմնադրումներ Աբխազիայում Կատեգորիա:1945 կազմալուծումներ Աբխազիայում
Լևոն Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենսագրություն Կատեգորիա:Մարտի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Միխայիլ Պոսելսկի
Միխայիլ Պոսելսկի (Михаил Яковлевич Посельский, ), վավերագրական կինոյի խորհրդային օպերատոր։ 1961 թվականից Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ։ «Հայրենական մեծ պատերազմի շքանշան» առաջին և երկրորդ աստիճանի դափնեկիր, Կարմիր աստղի շքանշան-ի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1918 թ. հունվարի 3-ին կինոռեժիսոր Պոսելսկու ընտանիքում։ 1941 թ. ավարտել է ՎԳԻԿ-ի օպերատորական բաժինը։ Նկարահանումներ է կատարել Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատներում, հասել է մինչև Բեռլին, նկարահանել է Գերմանիայի և Ճապոնիայի նահանջի պայմանագրի ստորագրումը։ Կարմիր հրապարակում 1945 թ. հունիսի 24-ին տեղի ունեցած զորահանդեսը։ Պոսելսկու նկարահանած պատերազմական կադրերը դարձել են «Ստալինգրադ», «Օռլովյան ճակատամարտ», «Բեռլին» և այլ ֆիլմերի մասեր։ Վերջին տարիները ապրել է Նյու Յորքում։ Ռուսական թերթերում, որը հրատարակվում էր ԱՄՆ-ում («Еврейский мир», «Русский Форвертс», «Форум») հրապարակել է հատվածներ իր հիշողություններից։ Մահացել է 2008 թվականին մայիսի 17-ին։ Թաղված է Մոսկվայում։
Ֆիլմագրություն
Կատեգորիա:Օպերատորներ Կատեգորիա:Ռեժիսորներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Արփիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Արփի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 12 հուշարձան (5 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Պեռնյիե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 231 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(8958) Ստարգեյզեր
(8958) Ստարգեյզեր (Stargazer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 23-ին Ջոն Բրոուտոնի կողմից Ռիդի Քրիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,705805 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,501 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9106 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1625,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,221442 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոն Բրոուտոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Good Old Days
«Good Old Days» (Հին բարի ժամանակներ), ամերիկացի ռեփեր Մաքլեմորի և երգչուհի Կեշայի համատեղ սինգլը, որը թողարկվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Այն գրել են Մաքլեմորը, Կեշան, Բուդոն, Էնդրյու Ջոսլինը, Սեմ Ուիշկոսկին և Թայլեր Էնդրյուսը, իսկ տեսքտը հեղինակել են Մաքլեմորն ու Կեշան, իսկ բեմադրությունը կատարել է  Budo-ն ։
Նախապատմություն և թողարկում
2017 թվականի հունվարի 18-ին Մաքլեմորը հրապարակել է իր ու Կեշայի լուսանկարը Ինստագրամում՝ ակնարկելով սպասվող համագործակցության մասին։ Երգն առաջին անգա հայտնվել է Gemini-ի երգացանկում, որը հրապարակվել է 2017 թվականի օգոստոսի 22-ին։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Մաքմելորն ու Կեշան հյուր են գնում ավտոբուսով, հանդիպում են ծանոթ մարդկանց, ապա Մաքլեմորը շփվում է մարդկանց հետ։ Մաքլեմորը գնում է լճում լողանալու հյուրերի հետ։ Երեկոյան Մաքլեմորն ու Կեշան գնում են ծննդյան տոնի ։
Ելույթներ
2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Մաքլեմորը Կեշայի հետ կատարել է «Good Old Days» երգը The Ellen DeGeneres Show շոուում ։ Նրանք երգը հեռուստատեսությամբ երկրորդ անգամ կատարել են Billboard Music Awards մրցանակաբաշխության ժամանակ՝ 2018 թվականի մայիսի 20-ին  ։
Ռոման Կարմեն
Ռոման Լազարի Կարմեն (Роман Лазаревич Кармен, իրական ազգանունը՝ Կորման, ), հանրահայտ խորհրդային կինոօպերատոր, կինոռեժիսոր, կինովավերագրիչ և ռազմաճակատային օպերատոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Կենսագրություն
Ռոման Կարմենը հանրահայտ գրող Լազար Կարմենի որդին էր։ Կարմենի ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա Օդեսայից։ Հայրը՝ թղթակից և գրող Լազար Կարմենը, դեռևս պատանի որդուն նվիրում է «Կոդակ» լուսանկարչական գործիք։ Այսպիսով Կարմենը սկսում է իր ճանապարհը սկզբում որպես լուսանկարիչ, ապա՝ փաստավավերագրող։ Մանկության տարիներից զբաղվում էր լուսանկարչությամբ։ 1923 թվականի սեպտեմբերին «Огонёк» ամսագրում հրապարակվել են նրա առաջին լուսանկարներ։ 1932 թվականին ավարտեց Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի օպերատորական ֆակուլտետը։ Ուսման ավարտից հետո սկսեց աշխատել վավերագրական ֆիլմերի կենտրոնական ստուդիայում։ Կարմենը նկարահանել է բազմաթիվ վավերագրական ֆիլմեր պատերազմի մասին։ Հռչակ ձեռք բերեց, երբ նա Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմի (1936-1939 թթ.) ժամանակ նկարահանումներ էր կատարում։ Կարմենը նկարահանում էր պատերազմի ռազմաճակատներում Մոսկվայի և Լենինգրադի (այժմ Սանկտ Պետերբուրգ) կռիվների ժամանակ։ Մայիսի 9-ին Բեռլինում նա նկարահանում էր ֆաշիստական Գերմանիայի նահանջի պայմանագրի ստորագրումը։ Պատերազմի ավարտից հետո Կարմենը նկարահանումներ էր կատարում Վիետնամում և Հարավային Ամերիկայում 50-60-ական թվականներին։ 1946 թվականին որպես սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր ղեկավարել է Նյուրնբերգյան դատավարությանը նվիրված «Ժողովուրդների դատաստանը» ֆիլմի նկարահանումները։ 1947 թվականին այս ֆիլմը արժանացավ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ 1960 թվականին Կարմենը պարգևատրվում է լենինյան մրցանակով՝ «Պատմվածք կասպիականի նավթագործների մասին» (1953) և «Ծոցը նվաճողները» (1959) կինոժապավենների համար։ Կարմենը հավատում էր կոմունիզմի իդեալներին։ Նա նկարահանում էր միջազգային կոմունիստական շարժումների ղեկավարներին և հեղափոխական առաջնորդներին՝ Մաո Ցզե-Դունին Չինաստանում, Հո Շի Մինին Վիետնամում, Ֆիդել Կաստրոյին Կուբայում, Սալվադոր Ալյենդեին Չիլիում։ Կարմենը մեծ ազդեցություն է ունեցել Սովետական միության վավերագրական կինոյի վրա։ Կարմենը գեղարվեստական ղեկավարն էր փաստավավերագրական ֆիլմերի կենտրոնական ստուդիայի և ամերիկյան «Էյր թայմ ինտերնեյշնլ» հեռուստաընկերության կինեմատոգրաֆիստների համատեղ ջանքերով ստեղծված «Մեծ հայրենականը» (1978) սովետաամերիկյան 20 սերիանոց կինոէպոպեայի։ Ռոման Կարմենը երկար տարիներ դասավանդել է ՎԳԻԿ-ում, պրոֆեսոր է և հեղինակ է «Մեկ տարի առաջ», «Բուանա-վենտուրա», «Զինվորի կողքին», «Կուբայի քաղաքացին», «Երեք մայրցամաքների երկրներով» և այլ գրքերի։
Կարմենը մահացել է 72 տարեկանում՝ Մոսկվայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օդեսա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Օպերատորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Ակչեկալե
Ակչեկալե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուսակ-Կիչու
Ուսակ-Կիչու (Усак-Кичу, Уҫаҡкисеү), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 839 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (94201-94300)
Աստերոիդների ցանկ (94101-94200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (94301-94400)
Վարվարովկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Վարվարովկա (Варварівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1709 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վարվարովկա գյուղում բնակվում էր 1 912 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9339 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 204,73 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1709 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բոյան Ադամի
Բոյան Ադամիչ (Bojan Adamič, ), սլովենացի և հարավսլավացի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, դաշնակահար, ջազմեն։
Կենսագրություն
13 տարեկանից սովորել է երաժշտական միջնակարգ դպրոցում։ 1941 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի երաժշտական ակադեմիայի դաշնամուրի բաժինը՝ Յանկո Ռավնիկայի ղեկավարությամբ։
Ստեղծագործական գործունեությունը սկսել է 1933 թվականին։ 1930-ականներին հիմնադրել է «Բրոդվեյ» երաժշտական խումբը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դարձել է պարտիզան։ Անդամակցել է Հարավսլավիայի ժողովրդական-ազատագրական բանակին։
Պատերազմից հետո ստեղծել է անսամբլ և ղեկավարել այն մինչև 1960-ականների սկիզբը։ Երգչախումբը հաջողությամբ ելույթ է ունեցել Լյուբլյանայի ռադիոյով ։
Եղել է ակտիվ ջազ երաժիշտ, հետագայում զբաղվել է կոմպոզիտորական գործունեությամբ։
Ստեղծել է դասական, փոփ, ջազ և երաժշտություններ, հանդիսանում է մոտ 200 հեռուստատեսաֆիլմի հեղինակ։ Բոյան Ադամիչը նաև շանսոն, հոգևոր, կամերային երաժշտությունների, սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների հեղինակ է։ Առաջին անգամ կինոյում հանդես է եկել 1952 թվականին («Ամեն ինչ ծովում»)։
Արժանացել է «Ազատության շքանշանի», «Ֆրանց Պրեշերնի անվան մրցանակի»։ 1957 թվականին Բոյան Ադամիչը Պուլայի կինոփառատոնում արժանացել է ոսկե մեդալի՝ «Ֆանտաստիկ բալլադ» կարճամետրաժ ֆիլմի համար ։
Բոյան Ադամիչը մահացել է 1995 թվականին, Լյուբլյանայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Պարտիզաններ
Ճարավան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նեխվորոշչ (գյուղ, Անդրուշևկայի շրջան)
Նեխվորոշչ (Нехворощ), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1590 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1590 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ակչեմաղարա
Ակչեմաղարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ղանղալի շրջանի համայնքներ
Պեռնսելյա
Պեռնսելյա (Pärnselja), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Համադասարանցիներ (ֆիլմ, 2010)
Համադասարանցիներ (Одноклассники), 2010 թվականին նկարահանված ռուսական ֆիլմ։
Սյուժե
Երեք տարի է անցել, ինչ աղջիկն ու նրա երկու ընկերները՝ Ֆյոդորն ու Ստեպանը, որ ավելին չեն, քան «համադասարանցիներ», ավարտել են դպրոցը։ Դեռ վերջերս նրանք դպրոցականներ էին և փաստորեն դեռ այդպես էլ կան. Ֆյոդորն ու աղջիկը համարվում էին դպրոցի ամենագեղեցիկ զույգը։ Ընկերները, ծնողները, բոլորն այդպես են հիշում նրանց։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ամեն ինչ դեռ իներցիայով շարունակվում է, իսկ զգացմունքներն արդեն նույնը չեն, հասունացել են, փոխվել կամ անհետացել։ Արիություն ու բավականաչափ հասունություն են պետք դրաման հասկանալու, կեղծիքին վերջ տալու և ամենքին ճշմարտությունն ասելու համար։ Բայց դա հեշտ չէ, որովհետև բոլորն արդեն սովոր են, որ նրանք ընդմիշտ «գեղեցիկ զույգ» են մնալու։ Դպրոցական դրաման վերածվում է լուրջ ողբերգության։ Ահավորն այն է, որ կա նաև զվարթ Բալդի Ստեպանը, որը դպրոցական տարիներին սիրահարված է եղել աղջկան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Սերգեյ Սոլովյովի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար
Վերխնյայա Լանայա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Վերխնյայա Լանայա (Верхня Ланна), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերխնյայա Լանայա գյուղում բնակվում էր 769 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(1086) Նատա
(1086) Նատա (Nata), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի օգոստոսի 25-ին Սերգեյ Բելյավսկու և Նիկոլայ Իվանովի կողմից Սիմեիզում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,161743 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9846 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3389 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2053,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175313 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,35° անկյուն։
Նատա աստերոիդը պատկանում է Վերիտասի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վերիտասի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1927 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սերգեյ Բելյավսկու կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Նիկոլայ Իվանովի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չինական դար
Չինական դար (պարզեցված չինարեն՝ :中国世纪, ավանդական չինարեն՝ :中國世紀, փինյին՝ : Zhōngguó shìjì), նորաբանություն, ըստ որի ենթադրվում է, որ 21-րդ դարում համաշխարհային մասշտաբով տնտեսապես և քաղաքականապես կարող է գերակայող դառնալ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը (ինչպես հայտնի է, տնտեսական ու քաղաքական գերակայության պարագան նկատի առնելով՝ 20-րդ դարն անվանել են ամերիկյան, 18-րդ և 19-րդ դարերը՝ բրիտանական) ։ «Չինական դար» արտահայտությունը գործածվում է այն կանխատեսմամբ, որ 21-րդ դարում Չինաստանի տնտեսությունը կարող է անցնել ԱՄՆ-ի տնտեսությանը և դառնալ խոշորագույնն ամբողջ աշխարհում ։ «Չինական դար»-ը հաճախ գործածվում է որպես «Չինաստանի վերելք» (China's rise կամ rise of China, պարզեցված չինարեն՝ :中国崛起, ավանդական չինարեն՝ :中國崛起, փինյին՝ : Zhōngguó juéqǐ ) եզրույթի հոմանիշ ։
Չինաստանը հանդես է եկել «Մեկ գոտի՝ մեկ ուղի» նախաձեռնությամբ, որը վերլուծաբանների կարծիքով՝ համաշխարհային գործերում առավել կարևոր դեր խաղալու ռազմավարական փորձ է և սպառնում է հետպատերազմյան դարաշրջանում ԱՄՆ-ի հեգեմոնիային ։ Բացի այդ, Չինաստանը դարձել է Ասիական բանկի և Զարգացման նոր բանկի համահիմնադիր՝ ֆինանսավորման ասպարեզում Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ մրցակցելու նպատակով  ։ 2015 թվականին Չինաստանը գործի է գցել «Պատրաստված է Չինաստանում 2025» ծրագիրը, որը արտադրական սեկտորի հետագա զարգացմանն ուղղված ռազմավարական պլան է։
Չինաստանի՝ որպես համաշխարհային տնտեսական տերության կայացումը կապված է աշխատող ազգաբնակչության մեծաթիվության հետ։ Այդուհանդերձ՝ հարկ է հաշվի առնել նաև, որ Չինաստանի բնակչությունն ավելի արագ է ծերանում, քան աշխարհի մնացած գրեթե բոլոր երկրներինը։ Ներկայիս ժողովրդագրական միտումները կարող են խոչընդոտել տնտեսական աճին, հասարակական լուրջ հիմնախնդիրներ առաջացնել և սահմանափակել Չինաստանի՝ իբրև համաշխարհային նոր հեգեմոն գործելու հնարավորությունները  ։ Կարևոր է նշել նաև, որ Չինաստանի տնտեսական աճն առաջին հերթին պայմանավորված է վերցրած պարտքերով, և դա նույնպես որոշակի վտանգ է պարունակում՝ վարկային դեֆոլտի և ֆինանսական պոտենցիալ ճգնաժամի զգալի ռիսկայնության առումով։
Ըստ The Economist ամսագրի՝ Չինաստանի տնտեսությունը դեռևս 2013 թվականին աշխարհում խոշորագույնն է դարձել գնողունակության պարիտետի (համամասնականության) տեսանկյունից ։ Որոշ վերլուծաբանների կարծիքով՝ արտարժույթի փոխանակման վարկանիշի առումով Չինաստանն ԱՄՆ-ին կարող է անցնել 2028 կամ 2026 թվականին, եթե չինական յուանը շարունակի առավել ամրապնդվել ։ 2021 թվականի հուլիս ամսվա դրությամբ՝ Bloomberg LP-ի վերլուծաբանները հաշվարկել են, որ Չինաստանը կամ 2030-ական թվականներին կանցնի ԱՄՆ-ին ու կդառնա աշխարհի խոշորագույն տնտեսություն ունեցեղ երկիրը, կամ երբեք չի հասնի այդ նպատակին։ Որոշ գիտնականներ էլ գտնում են, որ Չինաստանն արդեն իսկ հասել է իր վերելքի գագաթնակետին, և դրան կարող են հաջորդել վերահաս լճացումը կամ անկումը։
Բանավեճեր և գործոններ
Ըստ որոշ գնահատումների՝ Չինաստանի տնտեսությունը խոշորագույնն է եղել 16-րդ, 17-րդ դարերում և 19-րդ դարի առաջին տարիներին ։ Ջոզեֆ Ստիգլիցն էլ գտնում է, որ «Չինական դարը» սկսվել է 2014 թվականին ։ The Economist-ը, մեջբերելով Չինաստանի 2013 թվականի համախառն ներքին արդյունքի՝ ՀՆԱ-ի ցուցանիշը՝ ըստ գնողունակության պարիտետի (հավասարակշռվածության), իր հերթին պնդում է, որ «Չինական դարը» ամբողջ թափով առաջ է ընթանում ։
2013 թվականին Չինաստանը հանդես եկավ «Մեկ գոտի՝ մեկ ուղի» նախաձեռնությամբ՝ գրեթե մեկ տրիլիոն ամերիկյան դոլարի ընդհանուր ներդրումների հեռանկարով ։ Վերլուծաբանների կարծիքով՝ դա ռազմավարական քայլ էր՝ համաշխարհային գործերում ավելի մեծ դեր ստանձնելու նպատակով ։ Բացի այդ, Չինաստանը դարձել է Ասիական բանկի և Զարգացման նոր բանկի համահիմնադիր՝ ֆինանսավորման ասպարեզում Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ մրցակցելու նպատակով  ։ 2015 թվականին Չինաստանը գործի է գցել «Պատրաստված է Չինաստանում 2025» ծրագիրը, որը արտադրական սեկտորի հետագա զարգացմանն ուղղված ռազմավարական պլան է և նպատակ է հետապնդում նորացնել չինական արդյունաբերական կարողությունները, աշխատատար արտադրությունները դարձնել տեխնոլոգիապես առավել հագեցված։
2020 թվականի նոյեմբերին Չինաստանն ստորագրել է տարածաշրջանային համընդգրկուն գործընկերության փաստաթուղթ՝ որպես ազատ առևտրի համաձայնագիր  և ի հակակշիռ Անդրխաղաղօվկիանոսյան գործընկերության   ։ Որոշ մեկնաբաններ այդ գործարքը գնահատել են որպես Չինաստանի մեծ հաղթանակ , թեպետ ցույց է տրվել, որ դա Չինաստանի ՀՆԱ-ին 2030 թվականին կարող է հավելել ընդամենը 0.08% (առանց Հնդկաստանի մասնակցության)  ։
Բրուքինգսի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող (արտաքին քաղաքականության գծով) Ռայան Հասսը կարծիք է հայտնել, որ մեծամասամբ չինական պետական ԶԼՄ-ներն են առաջ տարել, տարածել այն պատումը, թե «Չինաստանն անշեղորեն առաջ է ընթանում և արդեն չափազանց մոտ է երերացող ԱՄՆ-ին հասնելու սահմանագծին»։ Նա հավելել է, որ ավտորիտար համակարգերը չափազանց հաջողակ են իրենց ուժեղ կողմերը ցուցադրելու և թույլ կողմերը քողարկելու գործում։ Քաղաքագետ Մեթյու Քրոյինգը նշել է. «Չինաստանի ղեկավարության հեռատեսությունը ցուցադրելու նպատակով հաճախակի մատնանշվող պլանները՝ «Մեկ գոտի՝ մեկ ուղի» նախաձեռնությունը, «Պատրաստված է Չինաստանում 2025» ծրագիրը Սի Ցզինպինի կողմից հռչակվել են ընդամենը մի քանի տարի առաջ՝ համապատասխանաբար 2013 և 2015 թվականին, և դեռևս չափազանց վաղ է դրանց փառաբանել որպես ռազմավարական պլանավորման փայլուն օրինակների» ։
Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիական համալսարանի պրոֆեսոր, Չինաստանի գծով փորձագետ Բարրի Նոտոնը նշել է. 2019 թվականին Չինաստանի քաղաքային բնակավայրերում տնային տնտեսությունների միջին եկամուտը կազմել է 42,359 յուան, գյուղական բնակավայրերում՝ 16,021 յուան։ Նույնիսկ ըստ գնողունակության հավասարակշվածության (պարիտետի) վերահաշվարկելիս ստացվում է, որ քաղաքային ընտանիքների միջին եկամուտը եղել է ամերիկյան 10 դոլարից մի փոքր ավելի, իսկ գյուղականներինը՝ 4 դոլարից էլ պակաս։ Նոտոնը հարց է տալիս՝ այսպիսի միջին եկամուտներ ունեցող երկրի համար արդյո՝ք խելացի քայլ է նոր տեխնորլոգիներ ներդնելու նպատակով այդքան անհամաչափ ռիսկային ծախսեր կատարել։ Նա մեկնաբանել է, որ թեև զուտ տնտեսական հեռանկարի տեսակետից դա անիմաստ է, չին քաղաքագետները այլ պատկերացումներով ու հաշվարկներով են առաջնորդվում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Չինաստան Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն
Ժողովածու (5082)
Ժողովածու (5082), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5082 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.2x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 266 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ հետագայի՝ 225բ, (1737, 1803 թթ.), 213բ (1884 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ուսակովո
Ուսակովո (Усаково, Уҫак), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 248 մարդ։
Վյաչեսլավ Սուկ
Վյաչեսլավ Իվանովիչ Սուկ (Вячеслав Иванович Сук, ի ծնե՝ Վացլավ Սուկ, Václav Suk, ), չեխական ծագմամբ ռուսական և խորհրդային դիրիժոր։ Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1925)։
Ուսակովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Վյաչեսլավ Սուկ
Կենսագրություն
1879 թվականին ավարտել է Պրահայի կոնսերվատորիան (ջութակի դասարան)։
1880 թվականից ապրել է Ռուսաստանում։ 1906-1933 թվականներին՝ Մեծ թատրոնի դիրիժոր, որտեղ իրագործել է ռուս և արևմտաեվրոպական կոմպոզիտորների օպերաների համարյա բոլոր առավել նշանակալից բեմադրությունները։ 1924-1925 թվականներին ղեկավարել է նաև Կ․ Մ․ Ստանիսլավսկու անվան օպերային ստուդիայի երաժշտական մասը, 1927 թվականից՝ Կ․ Մ․ Ստանիսլավսկու անվան օպերային թատրոնի գլխավոր դիրիժոր։
Սուկը նաև խոշորագույն սիմֆոնիկ դիրիժոր էր 1926-1929 թվականներին՝ Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի դիրիժոր)։ 1924-1925 թվականներին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (նվագախմբային դասարան)։
Սուկը մեծ դեր է կատարել խորհրդային երաժշտական արվեստի զարգացման գործում։ Հեղինակ է «Անտառի արքան» օպերայի (1900, Խարկով), սիմֆոնիկ, կամերային երկերի, ռոմանսների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դիրիժորներ Կատեգորիա:Ռուս կոմունիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս ջութակահարներ
Ասիվ Վոժ (Ժեժիմ Յուի վտակ)
Ասիվ Վոժ (Асыв-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ժեժիմ Յու գետի ձախ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կոնտուաթ
Կոնտուաթ (კონტუათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խոնի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 130 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոնից հեռու է 4 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 922 մարդ ։
(8959) Օենանթե
(8959) Օենանթե (Oenanthe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,304129 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8296 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7787 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1277,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281802 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չաչդախ
Չաչդախ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ինչպես իմանալ…
«Ինչպես իմանալ…» (How Do You Know?), ռեժիսոր Ջեյմս Բրուքսի՝ 2010 թվականի ամերիկյան կատակերգությունը կյանքի ուղեկցի դժվարին ընտրության մասին։ Գլխավոր դերերում՝ Ռիզ Ուիզերսփուն և Փոլ Ռադ։ Ջեյմս Բրուքսի ռեժիսորական վերջին աշխատանքը և Ջեք Նիկոլսոնի վերջին դերը կինոյում։
Սյուժե
Լիզան ընտանեկան կյանքի ծրագրեր չի կառուցում։ Նա մարզուհի է և ցանկանում է խաղալ ԱՄՆի սոֆտբոլի հավաքականում։ Ամեն ինչ փոխվում է, երբ Լիզային հեռացնում են թիմից, և նա հանդիպում է միանգամից երկու տղամարդու՝ Մեթիին և Ջորջին։ Մեթին պրոֆեսիոնալ մարզիկ է, բեյսբոլիստ և իրական «փլեյբոյ»։ Դժբախտաբար, ազնիվ Ջորջին հեռացրել են պաշտոնի չարաշահման կասկածանքով, նրան թողել է հարսնացուն և հոր հետ լարված հարաբերություններ ունի։ Լիզան պետք է ընտրի՝ ո՞ւմ հետ է պատրաստ կապել իր կյանքը։
Քասթինգ և նկարահանումներ
Ֆիլմը նկարահանվել է Ջեյմս Բրուքսի սցենարի հիման վրա, ով հանդես է եկել նաև որպես ռեժիսոր և համահեղինակ։ Ենթադրվում էր, որ Չարլզի դերը կկատարի Բիլ Մյուրեյը, սակայն նա հրաժարվել է այդ դերից, և այն հանձնել են Ջեք Նիկոլսոնին։ Ֆիլմի ստեղծման մեջ մասնակցություն են ունեցել Columbia Pictures, Gracie Films և Road Rebel կինոընկերությունները։ Ֆիլմի նկարահանումները տևել են 2009 թվականի մարտի 1-ից հոկտեմբերի 23-ը, ընթացել են Ֆիլադելֆիայում, Փենսիլվանիայում և Վաշինգտոնում։ Ֆիլմի ընդհանուր  բյուջեն կազմել է 120 միլիոն դոլլար, որից 8 միլիոնը կազմել է Օուեն Ուիլսոնի հոնորարը ։
ԱՄՆ-ում ֆիլմի առաջնախաղը կայացել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 13-ին։
Սուկառնո
Սուկառնո (Sukarno, ), ինդոնեզացի պետական և հասարակական գործիչ։ Ինդոնեզիայի Ազգային կուսակցության (1927) հիմնադիրներից, Ինդոնեզիայի նախագահը 1945-1967 թվականներից։
Գործունեություն
1920-1940-ական թթ․ պայքարել է հոլանդական գաղութարարների դեմ, որի համար երկու անգամ (1929-1931, 1933-1942) ազատազրկվել է։ Իր աշխատություններում ձևակերպել է, այսպես կոչված, մարխաենիզմի գաղափարները (մանրբուրժուական սոցիալիզմի ինդոնեզական տարատեսակը)։ 1945 թվականի օգոստոսի 17-ին ինդոնեզական ժողովրդի անունից հռչակել է երկրի անկախությունը և Ինդոնեզիայի Հանրապետության ստեղծումը, դարձել նրա առաջին նախագահը։ Եղել է Բանդունգի կոնֆերանսի նախաձեռնողներից։ 1950-ական թթ․ վերջին ամրապնդել է անձնական իշխանությունը։ 1963 թվականին ստացել է «հեղափոխության մեծ առաջնորդ» տիտղոսը, նշանակվել ցմահ նախագահ։1965 թվականի սեպտեմբերից, երբ իշխանության գլուխ է անցել աջ զինվորական խմբավորումը, Սուկառնոի ազդեցությունը թուլացել է։ 1967 թվականի փետրվարի 20-ին Սուկառնոն պրեզիդենտական լիազորությունները պաշտոնապես հանձնել է Սախարաոյին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ
Միխայիլ Բաղդասարով (հասարակական գործիչ)
Միխայիլ Բաղդասարով, հայ գործարար և հասարակական գործիչ։ Բնական գիտությունների ռուսական ակադեմիայի ակադեմիկոս (2002)։ «Միկա» ֆուտբոլային ակումբի սեփականատեր։
Գրագողության մեղադրանք
Ատենախոսությունը հրատարակել է Մ. Ի. Բաղդասարովի 2008 թվականին պաշտպանած «Մտավոր կապիտալը կորպորատիվ հարաբերությունների համակարգում» ատենախոսության փորձաքննությունը, որի համաձայն՝ ատենախոսության տեքստը նման թեմատիկայի նախկինում պաշտպանված երկու ատենախոսությունների կոմպիլյացիա է։ Բաղդասարովի ատենախոսության մեջ ոչ կոռեկտ փոխառությունների բաժինը, ըստ ատենախոսության, կազմում է ավելի քան 90 տոկոս։
Մրցանակներ
Պարգևատրվել է «Հայրենիքին ծառայության համար» III աստիճանի շքանշանով, Հայ Առաքելական եկեղեցու շքանշանով, ՌԴ, ՀՀ և ԼՂՀ մեդալներով։
Մահ
Մահացել է 2020 թվականի օգոստոսի 21-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գործարարներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Սոկրատես
Սոկրատես (Σωκράτης, ), Հին Հունաստանի հայտնի փիլիսոփա, համարվում է Արևմտյան փիլիսոփայության հիմնադիրներից մեկը, լինելով բարոյականության առաջին փիլիսոփան ՝ արևմտյան էթիկայի փիլիսոփայական մտքի մեջ   ։ Գաղտնիքներով պարուրված կերպար, ով երբեք ոչինչ չի գրել և հայտնի է գլխավորապես այլ դասական հեղինակների միջոցով, ովքեր գրել են նրա մահից հետո,մասնավորապես նրա աշակերտներ՝ Պլատոնը և Քսենոփոնը։ Այլ աղբյուները, հիմնականում նրա ժամանակակիցներ Անտիսթենեսը, Արիստիպուսը և Էսքինես Սֆետացին են։ Թատերագիր Արիստոփանեսը միակ աղբյուրն է, որ հիշատակություններ է թողել Սոկրատեսի մասին հենց նրա կենդանության օրոք  ։
Պլատոնի «Երկխոսությունները» լավագույն աղբյուրն են, որտեղ հիշատակություն կա Սոկրատեսի վերաբերյալ, բայց նրանում պարզ չէ թե «որտեղ է ի հայտ գալիս Սոկրատեսը և որտեղ է Պլատոնը» ։ Շնորհիվ Պլատոնի «Երկխոսությունների» Սոկրատեսը հայտնի դարձավ էթիկայի և էպիստեմոլոգիայի (իմացաբանություն) բնագավառներում ունեցած իր անգնահատելի ներդրման համար։ Նա է, որ Սոկրատյան հեգնանքի և Սոկրատյան մեթոդի՝ էլենխոսի, հիմքն է դրել;
Սոկրատեսը մեծագույն ազդեցություն է թողել անտիկ դարաշրջանի և արդի ժամանակաշրջանի մի շարք փիլիսոփաների վրա։ Արվեստի, գրականության և զանգվածային մշակույթի մասին սոկրատյան պատկերացումները նրան դարձնում են արևմտյան փիլիսոփայական ավանդույթի ամենահայտնի դեմքերից մեկը։
Սոկրատյան խնդիր
Քանի որ Սոկրատեսն իր ոչ մի գաղափար գրի չի առել
Պլատոնի և Քսենոֆոնի երկխոսություններն այն հիմնական աղբյուրներն են, որ մեզ տեղեկություն են տալիս Սոկրատեսի կյանքի և գաղափարների վերաբերյալ ։ Այս աշխատությունները Սոկրատյան խոսք (բան) կամ Սոկրատյան երկխոսություններ անունով են հայտնի և բաղկացած են Սոկրատեսի մասնակցության զրույցների մասին հիշատակություններից  ։
Իրական Սոկրատեսին բացահայտելու համար հիմնական դժվարությունն այն է, որ անտիկ աղբյուրները հիմնականում փիլիսոփայական կամ դրամատիկ տեքստեր են, բացառություն է կազմում միայն Քսենոփոնը։ Չկան Սոկրատեսին ժամանակակից պատմիչներ, ովքեր ապրեին և գործեին նրա ժամանակ կամ նրան մոտ տարածքներում և հիշատակություններ թողնեին։ Սրա պատճառն այն է, որ այն աղբյուրները, որոնք հիշատակություններ ունեն Սոկրատեսի մասին պատմականորեն վստահելի չեն և հաճախ մեզ են հասել միջնորդավորված։ Օրինակի համար նրանք, ովքեր թշնամանք են ունեցել Սոկրատեսի հետ կամ նախանձել են նրան, ոչ մի հիշատակություն չեն թողել։ Ահա սա է պատճառը, որ պատմաբանները հաճախ կանգնում են իրար հակասող հիշատակությունների փաստի առաջ և ստիպված են լինում մի շարք աղբյուրների համեմատության միջոցով պարզել Սոկրատեսի կյանքի և գործունեության ճշգրիտ պատկերը։ Բայց այսպիսի ջանքերի արդյունքը միշտ չէ, որ անհրաժեշտ չափով իրական է, նույնիսկ եթե տրամաբանական է։
Երկու տեղեկություններ կան, որ Սոկրատեսի վերաբերյալ բոլոր աղբյուրներում նրան բնութագրելիս կրկնվում են. առաջին` որ նա տգեղ էր, և երկրորդ` որ փայլուն միտք ուներ ։ Նա ողջ կյանքի ընթացքում ապրել է Աթենքի տարածքում և ոչ մի աշխատանք չի գրել, դատապարտվել է մահվան մոլախինդի թույն խմելով ։
Սոկրատեսը որպես կերպար
Սոկրատեսի կերպարը, ինչպես այն ներկայացված է Ապոլոգիայում, Կրիտոնում, Ֆեդոնում և Խնջույքում մյուս աղբյուրների հետ այնքանով է նմանությունների մեջ, որ կարող ենք հենվել երկխոսություններում ներկայացված պլատոնյան Սոկրատեսի կերպարի վրա, պատկերացում կազմելու համար, թե ինչպես է նա ապրել պատմության մեջ ։ Այնուամենայնիվ, որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ Պլատոնը նկարազարդել սիրելով մեզ է ներկայացնում Սոկրատի ավելի պայծառ կերպար, նրան վերագրելով այնպիսի արարքներ և խոսքեր որոնք վերջինիս չեն պատկանում։ Քսենոֆոնն էլ լինելով պատմաբան, մեզ հիշատակություններ է տալիս պատմական Սոկրատեսի մասին։ Հարցն այն է, թե ո՞վ է իսկական Սոկրատեսը, նա ում Պլատոնը նկարագրում է, որպես պատմական կերպարի, թե՞ Պլատոնը չափազանցնում է։ Բրիտանացի փիլիսոփա Մարտին Կոհենը ձևակերպել է հետևյալ կերպ. «Իդեալիստ Պլատոնը առաջարկում է կատարյալ, փիլիսոփայության համար վարպետի կերպար։ Սուրբ, Արև-Աստծո մարգարեն, ուսուցիչ, ով իր ուսուցման համար դատապարտվեց որպես հերետիկ» ։
Այլ աշխատություններից և պատմական գտածոներից պարզ է դառնում, որ Սոկրատեսը հասարակ կերպար չէր, և ոչ էլ Պլատոնի նորարարությունն էր։ Քսենոֆոնի և Արիստոտելի հիշատակությունները, ինչպես նաև Արիստոփանեսի որոշ աշխատություններ (մասնավորապես Ամպերը), օգնում են Պլատոնի գործերից դուրս հանել Սոկրատեսի ճանաչումը։
Համաձայն աղբյուրներից մեկի Սոկրատես Σωκρᾰ́της (Sōkrátēs) անունը նշանակում է, որ «ամբողջական, չվնասված, ապահով» (սա համապատասխանում է անվան  σῶς, sôs մասնիկներին) և «ուժ» (դա համապատասխանում է անվան κράτος, krátos հատվածին)  ։
Սոկրատեսը որպես փիլիսոփա
Սոկրատեսի փիլիսոփայական հայացքների հետ կապված խնդիրները առաջանում են Պլատոնի տարբեր երկխոսություններում Սոկրատեսյան պնդումների միջև առաջացած հակասություններից, և այն հանգամանքից, որ իր հետագա աշխատանքներում Պլատոնը հաճախ Սոկրատեսի անունից բարձրաձայնում է սեփական մտքերը։ Այս հակասությունները կասկած են առաջացնում Սոկրատեսի փիլիսոփայական համոզմունքների ճշմարտացիության վերաբերյալ, որոնք արձանագրվել են այլ անհատների կողմից ։ Արիստոտելը իր Մեծ Բարոյականության մեջ Սոկրատեսի մասին խոսելիս «բարոյականությունը գիտելիք է» արտահայտությունը վերագրում է Սոկրատեսին։ Մետաֆիզիկայի մեջ նա նշում է, որ Սոկրատեսը տարված է բարոյական արժեքների փնտրտուքով, լինելով «առաջինը, ով դրա համար համատիեզերական բացատրություն է փնտրում» ։.
Սոկրատեսին որպես փիլիսոփա ընկալելու խնդիրը երևում է Քսենֆոնի Խնջույքում, Սոկրատեսը իրեն ներկայացնում է ինչպես մեկը, ով իրեն նվիրում է միայն ամենակարևոր արվեստին՝ փիլիսոփայության քննարկմանը։ Այնուամենայնիվ, Արիստոփանեսի Ամպերի մեջ Սոկրատեսը ներկայացված է որպես մեկը, ով վարձավճար է վերցնում ուսուցման համար և Քսենֆոնի հետ հանգեցնում է սոփիստական դպրոցի ձևավորմանը։ Պլատոնի Ապոլոգիայում և Խնջույքում, ինչպես նաև Քսենոֆոնի հիշատակություններում Սոկրատեսը կտրականապես դեմ է ուսուցման համար գումար վերցնելուն։ Ապոլոգիայումՙ մասնավորապես Սոկրատեսը հայտնում է, որ «իր աղքատությունը ապացույցն է այն բանի, որ նա ուսուցիչ չէ»։
Տիմոն Ֆլիացու աշխատություններում երկու հատվածներ կան որ վերաբերում են Սոկրատեսին, չնայած Տիմոնը հայտնի է, իր ծաղրական և կծու
փիլիսոփայությամբ ։
Աղբյուրներ
Սոկրատեսի կյանքի մասին տվյալներ մենք ստանում են նրան ժամանակակից երկու աղբյուրներից և նրանից հետո գրված աղբյուրներից։ Ժամանակակից աղբյուրներից մեծագույն մասը վերցնում նք Պլատոնի և Քսենփոնի երկխոսություններից և Անտիսթենեսի, Արիստիպուսի և Էսքինես Սֆետացու և ավելի քիչ Արիստոփանեսի հիշատակություններից ։ Ավելի ուշ շրջանի աղբյուրներ են Ապոլորդուս Աթենացին  (ապրել է մ.թ.ա. II դարում) , Կիկերոնը (ապրել է մ.թ.ա 106–43 թվականներին) , Դիոգենես Լաերտիուսը (ապրել է մոտավորապես մ.թ. III դարում) ;
Կարծում են որ աղբյուրներից յուրաքանչյուրը մասամբ կամ ամբողջապես օգտագործել է Սոկրատեսի կյանքի մասին այն տեղեկությունը, որը իրեն է հասանելի եղել, ցույց տալու համար նրա ուսուցման բնույթը, և նրանցից յուրաքանչյուրը տարբեր տեսակետներ է հնչեցնում։ Օրինակի համար Արիստոփանեսի Ամպերը ներկայացման մեջ, Սոկրատեսը վերածվել է մի յուրօրինակ ծաղրածուի, ով գնում է դեպի սոփեստները և սովորեցնում է իր աշակերտներին ինչպես ձերբազատվել իրենց պարտքերից։ Չնայած Արիստոփանես աշխատանքները մեծ մասամբ նմանակումներ են, ապացուցված է որ այս ներկայացման մեջ այսպիսի կերպավորում բացարձակորեն չէ, որ համապատասխանում է ճշմարտությանը ։ Ֆեդոնում, որը միակ աղբյուրն է որում նկարագրված է Սոկրատեսի մահը, ուսումնասիրողները գտնում են, որ Պլատոնը ընտրել և հատուկ անտեսել է որոշ նյութեր ապացուցելու համար հոգու մարմնից անջատվելու գործընթացի իսկությունը, փաստարկները նա վերցնում էր Պյութագորասի գաղափարներից (ծնվել է մ.թ.ա.606 թվականից հետո և մահացել է մոտավորապես մ.թ.ա. 510 թվականին)
Մանկություն
Սոկրատեսի ծննդյան թիվը ենթադրյալ ամսաթիվ է, կամ հաշվարկի արդյունք , որը տալիս են պատմաբանները ելնելով այդ գործչի գործունեության շրջանի տևողությունից ։ Դիոգենես Լաերտիուսը Սոկրատեսի ծննդյան տարին նշում է «Տարգելիոնի վեցերորդ օրը, երբ աթենացիները մաքրում են քաղաքը» ։ Ժամանակակից աղբյուրները նշում են, որ պետք է, որ ծնված լինի ոչ ավելի ուշ քան 471 թվականը և ծնունդի հնարավոր թվական է համարում մ.թ.ա 470-469 թվականները , կամ էլ պետք է տատանվի մ.թ.ա. 469-468 թվականների միջև (համարելով 77-րդ Օլիմպիադային չորրորդ տարին)
Սոկրատեսը ծնվել է Ալոփկում, և պատկանում էր Անտիոքսների տոհմին։ Նրա հայրը Սոֆրոնիսկուսն էր՝ քանդակագործ և քարտաշ ։ Նրա մայրը մանկաբարձ էր Ֆանարետե անունով ։ Սոկրատեսը ամուսնացած էր Քսանտիպեի հետ, ով հիշատակվում է, որ ուներ անտանելի բնավորություն ։ Նրանք երեք որդիներ ունեցան ՝ Լամպրոկլեսը, Սոֆրոնիսկուսը և Մենեքսենուսը։
Սոկրատեսը սկզբում աշխատել է որպես քարտաշ, ավանդույթ կար հնում, որին հիմա չեն հետևում, Սոկրատեսը քանդակում է Քարիտների արձանը, որը կանգուն էր մինչև մ.թ. II դարը և գտնվում էր Ակրոպոլիսում ։
Քսենոֆոնը նշում է, որ երիտասարդներին արգելված էր մտնել Ագորա, ուստի նրանք հավաքվում էին միասին դրա շուրջը գտնվող արհեստանոցների շուրջը ։ Սոկրատեսը հաճախ էր այցելում այդ արհեստանոց-խանություն վաճառականների հետ շփվելու համար։ Նրանցից ամենանշանավորը Կոշկակար Սիմոնն էր ։
Ռազմական ծառայություն
Ժամանակի ընթացքում Սոկրատեսը լրացնում է հոպլիտների շարքերը՝ մասնակցելով Պելոպոնեսյան պատերազմին, մի հակամարտություն որը ձգվեց մ.թ.ա. 431-404 թվականներին ։ Պլատոնի որոշ երկխոսություններ վերաբերում են Սոկրատեսի զինվորական ծառայությանը։
Ապոլոգիայի մենախոսության մեջ, Սոկրատեսը ակտիվ է եղել Աթենքի համար Ամֆիպոլիսի, Դելիումի և Պոտիդեյի ճակատամարտերում ։ Խնջույքի մեջ Ալկիբիադեսը նկարագրում է Պոտիդեի և Դելիումի ճակատամարտերում Սոկրատեսի հերոսությունները, նշելով ինչպես է Սոկրատեսը փրկում իր կյանքը Պոտիդեայի ճակատամարտի ժամանակ (մ.թ.ա. 219-221 թվականներին)։ Դելիումի ճակատամարտում Սոկրատեսի մատուցած ծառայության մասին խոսվում է նաև Անփութություն երկխոսության մեջ, հենց Սոկրատեսի պատվին էլ երկխոսությունը անվանակոչվել է (մ.թ.ա. 181 թվականին)։ Ապոլոգիայում Սոկրատեսը համեմատում է իր զինվորական ծառայությունը իր ժողովրդի դժվարությունների պարագայում, և ասում որ դատաանում յուրաքանչյուր մարդ ով մտածքում է որ պետք է հետ կանգնել փիլիսոփայությունից նա պետք է մտածի նաև որ զինվորները պետք է նահանջեն հենց այն վայրկյանին երբ վախ լինի որ իրենք կարող են սպանվել պատերազմի ընթացքում ։
Վեց հրամանատարների դատավարության էպիստատը
406 թվականին նա դառնում է Բուլայի անդամ ։ Նրա տոհմին՝ Անտիքիսներին, էր պատկանում Բուլան ղեկավարելու պատիվը (պրիտան), այդ ժամանակ նրանք քննարկում էին Արգինուսի ճակատամարտում իրենց մահացած կամ վիրավորված զինվորներին լքած գեներալների ճակատագիրը, ովքեր նման պայմաններում սկսել էին հետապնդել Սպարտայի նավատորմին  ։
Քսենոֆոնի հաղորդման համաձայն, Սոկրատեսը այդ բանավեճի էպիստատն էր, բայց Դելեբեքը և Հաթզֆելդը կարրծում են, որ դա չափազանցություն է, քանի որ Քսենոֆոնը այս պատմությունը հեղինակել է Սոկրատեսի մահից հետո ։
Գեներալները, փաստորեն, չէին կատարել իրենց հիմնական պարտականությունները, և ժողովուրդը նրանց համար մահապատիժ էր պահանջում։ Բայց երբ պրիտանը հրաժարվեց այդ պահանջը կատարելուց, ժողովուրդը սկսեց պահանջել պրիտանի մահապատիժը։ Նրանք նահանջեցին և Սոկրատեսը, միայնակ որպես էպիստատ քվերակությունը արգելեք, ինչը առաջարկվել էր Կալլիքսենուսի կողմից ։ Որպես բացատրություն Սոկրատեսն ասաց, որ «նա ոչ մի պարագայում բացի օրենքի համապատասխանության ոչինչ չէր անի» ։ նայել