cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ձեռնարկատիրություն
Հաղորդակցություն
Ձեռնարկատերերը պետք է գործնական կապ հաղորդակցեն ինչպես իրենց ընկերության ներսում, այնպես էլ արտաքին գործընկերների և ներդրողների հետ, որպեսզի ստեղծեն և զարգցանեն ձեռնարկությունը և հնարավորություն տան այն գոյատևելու։ Ձեռնարկատիրոջն անհրաժեշտ է կապի համակարգ, որը կապում է իր ֆիրմաների աշխատողներին և ընկերությունը կապում է արտաքին ընկերությունների և հաճախորդների հետ։ Ձեռնարկատերերը պետք է լինեն խարիզմատիկ առաջնորդներ, որպեսզի նրանք կարողանան արդյունավետորեն փոխանցել իրենց տեսլականն ու մտքերը իրենց թիմին և օգնեն ուժեղ թիմ ստեղծել։ Հետևողների հետ հաղորդակցվելը կարող է լինել փոխակերպող առաջնորդի ամենակարևոր գործողությունը ։ Հիանալի տեսլականներն աշխատողներին տալիս են նպատակի զգացողություն և խրախուսում են նվիրվածությունը։ Ըստ Կոզեսին և Պոզներին, տեսլականը պետք է հաղորդվի գրավոր հայտարարությունների և անձամբ հաղորդակցման միջոցով։ Ձեռնարկատիրության ղեկավարները պետք է խոսեն և լսեն, որպեսզի իրենց տեսակետը հայտնեն ուրիշներին ։
Հաղորդակցությունը կարևոր նշանակություն ունի ձեռնարկատիրության մեջ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ղեկավարներին համոզել հնարավոր ներդրողներին, գործընկերներին և աշխատակիցներին ձեռնարկություն ստեղծելու հնարավորության շարժառիթները ։ Ձեռնարկատերերը պետք է արդյունավետ շփվեն բաժնետերերի հետ ։ Խոսքի ոչ բանավոր տարրերը, ինչպիսիք են ձայնի տոնայնություը, ուղարկողի աչքերի արտահայտությունը, մարմնի լեզուն, ձեռքի ժեստերը և զգացմունքների վիճակը, նույնպես կարևոր հաղորդակցման գործիք են։ Կապի տեղադրման տեսությունը պնդում է, որ հաղորդակցության գործընթացում մարդիկ կփորձեն հարմարեցնել կամ հարմարեցնել ուրիշների հետ հաղորդակցության իրենց եղանակը ։ Դեմքի բանակցությունների տեսությունը նկարագրում է, թե ինչպես են տարբեր մշակույթների մարդիկ ղեկավարում կոնֆլիկտների բանակցությունները `« դեմքը »պահպանելու համար ։ Հյու Ռենքի «ամրապնդել և նվազեցնել» հաղորդակցման մոդելը կարող է օգտագործվել այն նոր ձեռնարկության կամ ծառայության մշակող ձեռնարկատերերի կողմից։ Վարկանիշում նշվում է, որ ձեռներեցները պետք է կարողանան բարելավել իրենց նոր արտադրանքի կամ ծառայության առավելությունները և նվազեցնել իրենց թույլ կողմերը, որպեսզի համոզեն ուրիշներին աջակցել իրենց նախաձեռնությանը ։
Հղումներ դեպի ծովահենությանը
2014 թվականից կատարված հետազոտությունները գտել են կապեր ձեռնարկատիրության և պատմական ծովահենության միջև։ Այս համատեքստում հայտարարվել է նեեմալական մոտեցում ՝ ծովահենության պատմությունը համարելու որպես ոգեշնչման աղբյուր ձեռնարկատիրության դասընթացների, ինչպես նաև ձեռնարկատիրության ոլորտում հետազոտությունների և բիզնես մոդելների ստեղծման համար ։
Ձեռնարկատիրության գործառույթները
Զարգացած շուկայական տնտեսությունում ձեռնարկատիրությունը, որպես ձեռնարկությունների, կազմակերպությունների, անհատ ձեռներեցների ինտեգրացված համակցություն կատարում է մի շարք գործառույթներ։ Դրանցից են՝
Խոջայություն
Խոջայությունն Իրանում
XVII դարի սկզբին Իրանի շահ Աբբաս I-ի հրամանով Հայաստանից բռնագաղթած հայերը Սպահանի (Իրան) մոտ ստեղծում են Նոր Ջուղա ավանը, որը դառնում է խոջայության և առհասարակ հայ առևտրական կապիտալի խոշորագույն կենտրոնը։ Նորջուղայեցի վաճառականները հանդես են գալիս որպես իրանա-արեմտաեվրոպական առևտրի միջնորդներ. մասնավորապես նրանց միջոցով է իրականացվում իրանական հում մետաքսի արտահանումը Եվրոպա։ Հայ խոջաները ոչ միայն Եվրոպայի առավել մեծ քաղաքների առևտրի նշանակալից մասի տերն էին, այլև առևտրական խոշոր գործառնություններ էին կատարում նաև ասիական շուկաներում՝ Տոնկինում, Սիամում, Տիբեթում, Քիրմայում, Հնդկաստանում, Աֆղանստանում, Ճավայում, Ֆիլիպիններում, Չինաստանում, Ճապոնիայում և այլուր։
Ձեռնարկատիրություն
Գրականոհթյուն
Կատեգորիա:Բիզնես Կատեգորիա:Տնտեսական ռեսուրսներ
Խոջայություն
Խոջայությունն Իրանում
Նոր Ջուղայի հայ առևտրական ընկերությունը առևտրական պայմանագրեր էր կնքում օտարերկրյա ընկերությունների, անգամ՝ պետությունների հետ։ 1667 թ.-ին և 1673 թ.-ին նման պայմանագրեր է կնքել Ռուսաստանի հետ, որոնց համաձայն հայ խոջայությունն ազատ առևտուր անելու իրավունք է ստացել Ռուսաստանի, իսկ նրա վրայով նաև՝ Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ։ 1688 թ.-ին Սուրաթում (Հնդկաստան) պայմանագիր է կնքել նաև Արևելա-հնդկական ընկերության հետ ևն։ Իրանահայ խոջայությունը գործուն մասնակցություն էր ցուցաբերում իրանական կառավարության դիվանագիտական հանձնարարությունները կատարելու, մասնավորապես եվրոպական երկրների հետ համատեղ հակաթուրքական ռազմական դաշինք կնքելու հարցերում։ Խոջայության դերը մեծ էր նաև ազգային-եկեղեցական ու հոգևոր-մշակութային կյանքում։
Խոջայությունը Թուրքիայում
Թուրքիայի հայ վաճառականության ոլորտում նույնպես առաջացել էր նման խավ, որն իրանականի ազդեցությամբ ընդունել էր դարձյալ նույն անվանումը։ Թուրքահայ խոջայությունն էլ էր նետվել խոշոր առևտրի ասպարեզ և կապվել համաշխարհային շուկաների հետ։ Արևմտահայ բուրժուազիայի խոջայական հատվածը հայ չելեբիության լուրջ մրցակիցն էր և ձգտում էր ձուլել չելեբիական-վաշխառուական կապիտալը առևտրականի հետ, ստեղծել հասարակական մի ուժ, որն ի վիճակի լիներ հեղաշրջող դեր խաղալու օսմանյան լծի տակ հեծող հայության կյանքում։ Արևմտահայ խոջայությանն անհրաժեշտ էր օսմանյան բռնատիրության պայմաններում անձի ու գույքի անձեռնմխելիություն, ճանապարհների ապահովություն, բռնությունների, կամայականությունների ու կեղեքումների վերացում։ Այս հարցերում խոջայության շահերն ուղղակի համընկնում էին հայ ժողովրդի դարավոր իղձերի հետ։ Հանձին խոջայության, հայ բուրժուազիան սկսում է հանդես գալ թուրքական ֆեոդալական կարգերի ու բռնապետության դեմ՝ որոնելով ազգային-ազատագրական պայքարի ուղիներ։ Իր հերթին, չելեբիությունն էլ աշխատում էր դուրս մղել խոջայությանը և հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի տնօրինությունը կենտրոնացնել իր ձեռքում։
Հոգևորական պայքարը
Հատվածական ուժեղ պայքար էր գնում նաև հոգևորականության շրջանում, մասնավորապես Էջմիածնի և Սսի կաթողիկոսությունների միջև։ Էջմիածինը, հանձին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսության, կանգնած էր Հայոց եկեղեցու ինքնուրույնության, դավանանքի և ազգային ավանդությունների պաշտպանության դիրքերում։ Արևմտահայ իրականության մեջ գործող էջմիածնական հոսանքին գաղափարական ուղղություն էր տալիս Հայոց կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցին։ Մինչդեռ Սիսը, արևմտահայոց կաթողիկոսության ու Եղիազար Ա Այնթափցու գլխավորությամբ, Արևմուտքի ազդեցության հենարան էր և կրոնա-դավանական որոշ մերձեցման ճանապարհով ձգտում էր ստանալ Հռոմի պապերի ու եվրոպական մի շարք պետությունների աջակցությունը՝ հայ առևտրական բուրժուազիայի ձեռնարկումների և ազգային-ազատագրական շարժման հաջողության համար։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հասարակական խավեր
(3935) Տոատենմոնգակայ
(3935) Տոատենմոնգակայ (Toatenmongakkai), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի օգոստոսի 14-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,540684 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9474 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,134 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1479,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,243376 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,74° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կրեյդյանկա (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Կրեյդյանկա (Крейдянка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1746 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրեյդյանկա գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,27 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 25,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1746 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թոփքափը ամրոց
Թոփքափը (Topkapı Sarayı), Օսմանյան կայսրության գլխավոր պալատը, մինչ XIX դարը։ Թոփքափը անվանումը թուրքերենից թարգմանած նշանակում է «թնդանոթային դարպասներ» (top՝ թնդանոթային արկ, գնդակ, kapıդարպաս, դուռ)։ Հայկական գրականության մեջ շատ հաճախ հանդիպում է նաև Թոփքափի տարբերակը։ Հայտնի է նաև Սերալ (Serail տարբերակը, որը առաջացել է պարսկերեն Serai՝ «մեծ տուն, պալատ», որը փոխառվել է թուրքերենում Սարայ saray) տարբերակի։
Պալատը տեղակայված է Սարայբուրնու հրվանդանի վրա։ Սա այն վայրն է, որտեղ Բոսֆորը և Ոսկեղջյուրը թափվում են Մարմարա ծով՝ Ստամբուլի Ֆաթիհ թաղամասում։ Պալատի ընդհանուր տարածքը կազմում է 700 հզ քառ․ մետր, որոնց շրջապատող պարիսպների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 1400 մետր։
Պալատը մեր օրերում
Ներկայումս Թոփքափը ամրոցը համարվում է աշխարհի ամենահայտնի թանգարաններից մեկը։ Ցուցանմուշների քանակը, որոնք ներկայացված են ցուցադրության, հասնում է մոտ 6500-ի, որը Թոփքափը ամրոցի ընդհանուր հավաքածուի մոտ մեկ տասներորդ մասն է կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի թանգարաններ Կատեգորիա:Ֆաթիհ Կատեգորիա:Բոսֆոր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Թուրքիայում Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կառավարություն Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ Կատեգորիա:Ստամբուլի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Ստամբուլում Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս Կատեգորիա:Ստամբուլի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն Կատեգորիա:Թուրքիայի պալատներ Կատեգորիա:Օսմանյան ճարտարապետություն Կատեգորիա:Թուրքիայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Իսլամական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Պատմության թանգարաններ Կատեգորիա:Ստամբուլի հուշարձաններ
Նատաշա Խիմենես
Նատաշա Խիմենես (Natasha Jiménez, ), տրանս և ինտերսեքս ակտիվիստ։ Ներկայումս MULABI կազմակերպության գլխավոր համակարգողն է ։ Ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների առաջին ֆոնդի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է ։ Մասնակցել է մարդու իրավունքների միջամերիկյան հանձնաժողովի առաջին լսումներին ։
Իրավապաշտպան գործունեություն
Խիմենեսն իրավապաշտպան գործունեությամբ է զբաղվում ավելի քան 30 տարի։ Իր գործունեությունն սկսել է Լատինական Ամերիկայի ֆեմինիստական և ԼԳԲՏ շարժումներում և հանդես է գալիս մի շարք ազգային ու միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններում ։
2015 թվականին Խիմենեսը միացել է ինտերսեքս մարդկանց իրավունքների պաշտպանության առաջին ֆոնդի ստեղծման միջազգային խորհրդատվական խորհրդին, որը հիմնադրվել է Astraea Lesbian Foundation for Justice-ի կողմից ։ 2016 թվականին ILGA-յի` ինտերսեքս մարդկանց հարցերով քարտուղարի գործը հանձնվել է Միրիամ վան դեռ Խավին ։
Աշխատանքներ
Խիմենեսը մասնակցել է հետևյալ աշխատանքների հրապարակմանը.
Յուժնայա (գյուղ, Ուֆիմսկի շրջան)
Յուժնայա (Южная, Южная), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Դյատլովո (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Դյատլովո (Дятлово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 293 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (1429)
Ժողովածու (1429), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1429 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1616 թվականին Գրիգոր գրիչի կողմից, Լովում։ Գրված է մագաղաթի վրա, որը ունի 15,4X10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 288 թերթից։ Գրված է՝ մագաղաթի վրա։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 144բ, հետագայի՝ 288 բ (1671 թվական) 287 բ (1673 թվական) ։
Ծեր Թոմաս
Ծեր Թոմասը (Vana Toomas) Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինի խորհրդանիշներից մեկն է և քաղաքի խնամակալը ։
Ժողովածու (1429)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ծեր Թոմաս
Ծեր Թոմաս կոչվող զինվորի արձանը դրվեց Տալլինի Ռատուշայի ցցի գագաթին որպես եղանակի հողմնացույց։
Համաձայն լեգենդի եղանակի հողմնացույցի բնորդը աղքատ տղա էր, ով փաստորեն հաղթեց Տալլինի Գերմանա-Բալթյան էլիտայի կողմից կազմակերպած արբալետի գարնանային մրցումներում, սակայն իր ցածր կարգավիճակի պատճառով հաղթող չճանաչվեց։ Թոմասը մինչ իր կյանքի վերջը կարգվեց որպես քաղաքի պահապան։ Ըստ լեգենդի Թոմասը քաղաքի հրապարակում երեխաներին քաղցրավենիք էր բաժանում։ Երբ նա մահացավ երեխաները անընդհատ հարցնում էին «Որտեղ է ծեր Թոմասը»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տալլին Կատեգորիա:Էստոնիայի պատմություն Կատեգորիա:1530 հիմնադրումներ
Մայդան-Լիպնենսկի
Մայդան-Լիպնենսկի (Майдан-Липненський), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մայդան-Լիպնենսկի գյուղում բնակվում էր 335 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,48 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 697,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բանաս
Բանաս, գետ Հնդկաստանի արևմտյան Ռաջաստան նահանգում։ Բանասը հանդիսանում է Չամբալ և Յամունա գետերի վտակը, որն էլ իր հերթին միանում է Գանգես գետին։ Բանասը ունի մոտ 512 կմ երկարություն ։
"Բանաս" անունը բառացիորեն թարգմանվում է "անտառ-հույս" կամ Վան Կի Աաշա։ Գետը սկիզբ է առնում Վերոն Կամատում, որն էլ իր հերթին գտնվում է Արավալի լեռնաշղթայում, Ռաջաստան շրջանի Կումբալգախ շրջանից 5 կմ հեռավորության վրա։ Այն հոսում է Ռաջաստանի Մևարի շրջանից հյուսիս-արևելք, այնուհետև Հադավաթի միջով նախքան Չամբալը, հոսոմ Սավայ Մադհոպուր շրջանի Ռամեշտա գյուղի մոտով ։
Բանասը 45,833կմ² ջուր է հեռացնում ավազանից և ամբողջովին գտնվում է Ռաջաստանում։ Այն հոսում է Արավալիի լեռնաշղթայի արևելյան մասով, իսկ ավազանը ներառում է Աջմերի, Բիլվարայի, Բունդիիի, Չիտորգարխի, Դաուսայի, Ջայպուրի, Պալիի, Ռաջաստանի, Սավայ Մադհոփուրի, Սիրոհի, Տոնքի և Ուդայպուրի շրջանների ամբողջ կամ մի մասը ։ Գետի ավազանում կառուցված են 3 քաղաքներ՝ Տոնքը, Նոթդվարան և Ջահազպուրը։ Հիմնական վտակներից է Բերախ գետը և Մենալիի աջ ափերը, Կոթարիի, Խարիի, Դայի, Դել գետերի, Սոհադարա գետի, Մորելի և Կայիսիլի գետի ձախ ափին գտնվող վտակները ։
Բանասը սեզոնային գետ է, որը ամռան ընթացքում ցամաքում է, բայց օգտագործվում է ոռոգման համար ։ Բիսայպուր-Ջայպուր նախագիծը ավարտվել է 2009 թվականին Ռաջաստանի կառավարության կողմից։ Այն խմելու ջուր է ապահովում Բանասից դեպի Ջայպուր քաղաք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի գետեր
Պորտոսկուզո
Պորտոսկուզո (Portoscuso), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Կարբոնիա-Իգլեզիաս գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5361 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 138,04 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 39,06 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0781։
Պորտոսկուզոն սահմանակից է Կարբոնիա, Գոնեզա և Սան Ջովաննի Սուերջու համայնքներին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Կույս Մարիամը։ Տոնակատարություն Զատիկից հետո 51-րդ օրն է՝ երեքշաբթի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ուբոգատիա
Ուբոգատիա, գյուղ Բաթումի մարզի Արղվինի օկրուգում, Ճորոխ գետի ձախակողմյան Մուրղուլ վտակի ափին։ Հիշատակում է Ատրպետը «Ճորոխի ավազանը» աշխատությունում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Փակագծեր
Փակագծեր, հայերենի կետադրական տրոհության նշաններից մեկն է՝  ։
Փակագծերի մեջ են առնվում տեղեկատու, մեկնական իմաստ արտահայտող ներդրյալ բառերը, բառերի կապակցությունները, նախադասությունները, որպես նմուշ բերվող նշանները։
Միակողմանի (փակվող) փակագիծ դրվում է թվարկում նշող թվանշաններից, տառերից հետո։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Բոլիվար (նահանգ)
Բոլիվար (Bolívar), Վենեսուելայի 23 նահանգներից մեկը։ Նահանգը գտնվում է երկրի հարավարևմտյան հատվածում։
Ստուկալովսկի գյուղական խորհուրդ (Գրեբյոնկովսկի շրջան)
Ստուկալովսկի գյուղական խորհուրդ  (Стукалівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբենկովսկի շրջանում ։
Բոլիվար (նահանգ)
Նահանգի տարածքը կազմում է 238․000 կիլոմետր քառակուսի։ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալներին համաձայն նահանգում բնակվում է 2․069․064 մարդ։ Բնակչության 3․99%-ը հնդկացիներ են ։
Ստուկալովսկի գյուղական խորհուրդ (Գրեբյոնկովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ստուկալովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 513 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32,23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,92 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արմեն Մելքոնյան
Արմեն Աշոտի Մելքոնյան, հայ դիվանագետ, Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Ստուկալովսկի գյուղական խորհուրդ (Գրեբյոնկովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բոլիվար (նահանգ)
Մունիցիպալիտետներ
Բոլիվար նահանգը բաղկացած է 11 մունիցիպալիտետներից։
Արմեն Մելքոնյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան ունեցող անձինք
Բոլիվար (նահանգ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վենեսուելայի նահանգներ Կատեգորիա:1901 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Ապաթարց
Ապաթարց, հայերենի կետադրական բացահայտության նշաններից մեկն է։
Օրինակ՝ Ժաննա դ’Արկ։
Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Կրուգլոե (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Կրուգլոե (Кругле), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։
Ժողովածու (1417)
Ժողովածու (1417), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1417 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Հովհաննես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18.6x12.5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 393 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 22ա, 64բ ։
Կրուգլոե (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովածու (1417)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սիմեոն Դավթի Աբամելիք-Լազարև
Դավիթ Աբամելիքի որդին, Աբամելիք-Լազարևների ազնվական տոհմից։
Ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Զինվորական ծառայություն է կատարել մինչև 1859 թվականը, 1871-1878 թվականներին՝ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի պատվավոր հոգաբարձու։ Ընդարձակ կալվածքներ է ունեցել Տուլայի, Կամենեց-Պոդոլսկի, Վյատկայի, Վոլինի նահանգներում։
Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Աբամելիքներ Կատեգորիա:Լազարյաններ Կատեգորիա:Ռուսահայ գեներալներ Կատեգորիա:Ռուսահայ նկարիչներ
Բազմակետեր
Բազմակետ, հայերենի կետադրական բացահայտության նշաններից մեկն է, որը բաղկացած է չորս կամ ավելի կետերից՝ .... ։
Բազմակետը գործածվում է մեջբերումներում և դրվում է մեջբերման կրճատված մասի տեղում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Յուժնի (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Յուժնի (Южный, Южный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 319 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրիգոր Խոջաջանյան
Գրիգոր Միքայելի Խոջաջանյան, Չաքիկենց, Չաքիկյան (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), XVIII դարի երկրորդ կեսի հայ ազատագրական շարժման և մշակութային գործիչ, Մադրասի խմբակի ղեկավարներից, հայ տպագրության երախտավոր։
Ծնվել է Նոր Ջուղայում (Իրան), սովորել տեղի հայկակական առևտրական դպրոցում։ Հետագայում ընտանիքով տեղափոխվել է Բասրա (այժմ՝ Իրաքում)։ Վաճառական հոր գործերով անցել է Հնդկաստան, առևտրական խոշոր գործառնություններ կատարել Իրանի, Թուրքիայի և Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ՝ դառնալով հնդկահայ խոշորագույն խոջաներից։ Ժամանակակիցներից ստացել է «Խոջաջանյան» պատվանունը, որ հետո փոխարինել է ազգանվանը։
Մասնակցել է հայ հասարակական կյանքի իրադարձություններին, մտերմական կապեր ունեցել ժամանակի ակնառու գործիչներ Սիմեոն և Երեանցու, Շ. Շահամիրյանի, Էմին Հովսեփի, Մ. Բաղրամյանի և այլոց հետ։ Հայաստանի ազատագրման էմինյան ծրագրի (զորախմբեր ստեղծել, զինամթերք հայթայթել և այլն) իրագործմանը խոստացել է հատկացնել հարստության կեսը՝ պայմանով, որ ծրագրին հավանություն տա կաթողիկոսը։ Մասնակցել է Էմինին՝ հնդկահայերի տրամադրած 12000 ռուփիի հանգանակությանը, Մադրասի տպարանի հիմնադրմանը (1772), «Նոր տետրակ որ կոչի Յորդորակ», «Տետրակ ոչ կոչի նշաւակ», «Որոգայթ փառաց» քաղաքական-հրապարակախոսական երկերի նախնական մշակմանը։
1773 թ.-ին Շ. Շահամիրյանի հետ նամակ է գրել Սիմեոն Երևանցուն և հորդորել նրան՝ միանալու Հայաստանի ազատագրության իրենց ծրագրին։ Այն գործադրելու համար կաթողիկոսը պետք է միաբանեցներ վրաց թագավոր Հերակլ II-ին Խամսայի մելիքների հետ, դիմեր ռուսական կայսրուհի Եկատերինա II-ի օգնությանը, տեղեկություններ հավաքեր հայերի թվի մասին, հայ երիտասարդության մեջ տարածեր զինավարժություն։ իր հերթին կաթողիկոսը զգուշացրել է նրանց՝ հեռու մնալ այնպիսի գաղափարներից, որոնք կարող են գրգռել Հայաստանում օտար իշխողների վրեժխնդրությունը։ Այնուհետև Խոջաջանյանը միջոցներ է տրամադրել 1771 թ.-ին կառուցելու Էջմիածնի տպարանը (միայն շենքի կառուցմանը հատկացվել է 3106 ոսկի դրամ) և 1776 թ.-ին՝ թղթի գործարանը (7800 պարսկ. թուման)։ Խոջաջանյանը վարձել և Էջմիածին է ուղարկել ֆրանսիացի թղթագործ վարպետներ Բեյսոնին ու Դեսիորին՝ հոգալով նրանց եռամյա ծախսերը։
Խոջաջանյանի մասին հայտնի տեղեկությունները վերաբերում են մինչև 1789 - 1790 թթ.-ին։ Մահացել և թաղվել է Մադրասում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Սկանդինավիա
Սկանդինավիա, Եվրոպայի հյուսիսում գտնվող պատմամշակութային տարածք, որի կենտրոնը Սկանդինավյան թերակղզին է։
Շվեդիան, Նորվեգիան և Դանիան ավանդաբար համարվում են Սկանդինավիայի մաս։ Նշված երկրներից բացի Սկանդինավիայի մեջ է մտնում Իսլանդիայից և Ֆինլանդիայից մի մաս, նաև Ֆարերյան կղզիները, այսպիսով Սկանդինավիան երբեմն ասոցիացվում է Հյուսիսային Եվրոպա հասկացության հետ։
Կատեգորիա:Սկանդինավիա Կատեգորիա:Եվրոպայի տարածաշրջաններ
Բերքանուշի եկեղեցի
Բերքանուշի եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող անավարտ եկեղեցի Հայաստանի Արարատի մարզի Բերքանուշ գյուղում ։
Պատմություն
Բերքանուշի եկեղեցու անունն անհայտ է, կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին ։ Եկեղեցին կիսավեր վիճակում է, պահպանվել են արևելյան և հյուսիսային պատերը։ Գտնվում է գյուղապետարանի հարակից տարածքում։
Հետագա ճակատագիրը
Ըստ «Բերքանուշ գյուղի հնգամյա զարգացման ծրագրի (2017-2021)»՝ գյուղի կենտրոնում գտնվող անավարտ եկեղեցու վերանորոգումը որպես պատմամշակութային հուշարձան կարող է մեծ նշանակություն ունենալ գյուղի զբոսաշրջության զարգացման բնագավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արարատյան Հայրապետական թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Արարատի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Այրարատի վանքեր և եկեղեցիներ
Սիննաի
Բնակչությունը 15 968 մարդ՝(2004 թ.), բնակչության խտությունը 68,2մարդ /կմ ²։ Տարածքը զբաղեցնում է 223.38կմ²։ Փոստային հասցե՝ 9048, հեռախոսային կոդ՝ 070:
Բենզիկի (գյուղ, Շոստկայի շրջան)
Բենզիկի (Бензики), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանում։
Սիննաի
Քաղաքի հովանավոր սուրբն է համարվում Սուրբ Վարվառան։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 4-ին:
Դյատլովո (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Դյատլովո (Дятлово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բենզիկի (գյուղ, Շոստկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բենզիկի գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Դյատլովո (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Բենզիկի (գյուղ, Շոստկայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դյատլովո (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Խոջ-Օղլի
Խոջ-Օղլի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում, Օրդուից 32 կմ հարավ։ Գյուղը հիմնադրել են համշենահայերը։ XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղում գործում էին եկեղեցի և դպրոց։
Բնակչության մասին ստույգ տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց զգալի մասը փրկվել և բնակություն է հաստատել Սովետական Միությունում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Վելերդինգեն
Վելերդինգեն (Vœllerdingen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 433 մարդ, բնակչության խտությունը` 33.18 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.05 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 350 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 65 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 287 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 201-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 86։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,0 %։ 201 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 187 անձ (113 տղամարդ և 74 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (5 տղամարդ և 9 կին)։ 86 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 36-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգորի վանք
Համալիրը կազմում են երկու եկեղեցիները, գավիթը, մատուռը, Մամիկոնյանների տոհմական գերեզմանոցը, ձիթհանը և խաչքարերի մնացորդները։ Հիմնական խումբը կազմող 2 եկեղեցիները տեղադրված են իրար կից՝ մեկ շարքում (տես՝ հատակագիծ)։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին
Գլխավոր եկեղեցին Սուրբ Աստվածածինն է (այդ անունով է ավանդված պատերի վրա պահանված մեծ թվով արձանագրություններում), որը գտնվում է նախորդ եկեղեցու և գավիթի միջև։ Ըստ հարավային պատի ստորին մասի 1221 թ. արձանագրության՝ բարձրաքաշ վանքի կառուցումն սկսել է Համազասպ Մամիկոնյանի թոռ և Սարգսի որդի Մարծպանի կողմից, Թամարի որդի Գիորգիի թագավորության և Իվանե Զաքարյանի աթաբեկության ժամանակ ։
Պահանված են պատերը (հարավային և արևմտյան կողմերում մասնակիորեն), մույթերը՝ կամարների մի մասով, հրավարևմտյան անկյունային մասի ծածկը, կենստրուկտիվ և ճարտարապետական տարրեր, զարդաքանդակների մեծ թվով բկորներ, որոնք հավաքված են ինչպես աղոթասրահում, այնպես էլ դրսում՝ պատերի շուրջ։ Երբեմնի գմբեթից ոչինչ չի պահպանվել։ Սուրբ Աստվածածինը հատակագծային հորինվածքով քիչ ընդհանրություններ ունի նմանօրինակ հուշարձանների հետ։
Քառակուսուն մոտ համաչափություններով աղոթասրահը (9.6 X 10.2մ) զույգ կամարաշարերով հյուսիս-հարավ ուղղությամբ բաժանված է եղել 3 նավի։ Դրանցից միջինը՝ մոտ 3 անգամ լայն եզրայիններից, ավարտվել է լայն բացվածք, բայց փոքր խորություն ունեցող հնգանիստ խորանով, իսկ եզրայինները՝ կրկնահարկ ավանդատներով։ Վերջիններիս ստորին հարկի մուտքերը եզրային նավերից են, իսկ վերին հարկինը՝ խորանից։
Գմբեթը հենվել է արևմտյան կողմում գտնվող զույգ սյուներից և խորանի եզրին կից որմնասյուներից բարձրացող կամարների վրա։ Գմբեթատակ մասի և խորանի միջև տարածության բացակայությունը պայմանավորել է գմբեթի տեղադրությունը արևելք-արևմուտք առանցքի միջին մասում, որի շնորհիվ հուշարձանը եղել է հավասարակշռված նաև այդ ուղղությամբ։ Սյուները կամարներով կապված են եղել նաև պատերին կից որմնասյուների հետ՝ կրելով միաժամանակ եզրային ծածկերի բեռի մի մասը։ Թաղերի մնացորդներից երևում է, որ դրանք ունեցել են տարբեր հորինվածք՝ կիսագլանաձև, հարթ, շթաքարե, անցումով և այլն։  Սյուների և որմնասյուների բները, որոնց բարձրությունը հասնում է մոտ 3 մետրի, ինչպես նաև զարդաքանդակներն ու շթաքարով մշակված խոշոր խոյակներն ու խարիսխները միակտոր քարից են։
Հուշարձանն ավերակ վիճակում էլ աչքի է ընկնում հարդարման բարձր մակարդակով, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների առատ և տեղին կիրառմամբ։
Կաթողիկեին հարավից կից է քառասյուն գմբեթավոր գավիթը (1259 թ), իսկ հյուսիսից՝ թաղածածկ դահլիճ տիպի ավանդատներով եկեղեցին (X դ.)։
Գավիթը
Ընդարձակ գավիթը սբ. Աստվածածին եկեղեցուն կից  է հարավից, շեղվելով արևմուտքից կցվելու ավանդական սովորույթից։ Այն ունի XIII դ. լայնորեն տարածված կենտրոնակազմ հորինվածք, որտեղ ծածկը հենվել է միջին մասի 4 սյուներից և պատերին կից որմնասյուներից բարձրացող կամարների վրա՝ կենտրոնում ունենալով երդիկ։ Այն հատակագծում ուղղանկյուն է 11.3X14.3 մ չափերով։ Ծածկը և թաղակիր կամարներն ավերված են, կանգուն են միայն հարավային կողմի զույգ սյուները կապող կամարը և որմնակամարների մի մասը։
1950 թ մաքրության աշխատանքների ժամանակ ի հայտ են եկել մեծ թվով նկարազարդ և զարդաքանդակներով պատած խոշոր սալեր, որոնք, հավանական է, հանդիսացել են հարթ առաստաղի մասեր։
Արևելյան կողմում առանցքով գտնվում է կիսաշրջանաձև ոչ մեծ բացվածքով խորանը, որը երկլանջ կտուրկ տակ առնված իր հնգանիստ ծավալով դուրս է գալիս պատի սահմաններից։ Դա խոսում է այն մասին, որ այն կառուցել են հետագայում՝ որպես հավելված։ Ստացվում է, որ գավիթը նախապես ունեցել է երեք մուտք, որից արևելյանը հետագայում առնվել  է խորանի բացվածքի մեջ։
Գավիթի արևելյան անկյունային մասերում եղել են քառակուսի հատակագծով կրկնահարկ ոչ մեծ ավանդատներ։
Բոլոր մուտքերը և պատուհանները պսակված են եզրակալնորով։ Հատկապես ուշագրավ է արևմտյան շքամուտքը, որի տիպանի որմնակամարով եզերված հարթությունը պատած է վառ կարմիր ֆելզիտե հնգաթև աստղերով։ Բարձր ճաշակով և նրբագեղությամբ են լուծված ու հարդարված խորանի արտաքին ճակատային հարթությունները։ Քանդակագործական արվեստի կատարյալ նմուշ է արևելյան նիստի պատուհանների պսակների հետ հորինվածքայի սերտ կապի մեջ գտնվող Մամիկոնյանների տոհմանշանը հանդիսացող՝ մագիլներով գառ պահած երկգլխանի արծվի բարձրաքանդակը։
Պատերը հարուստ են արձանագրություններով, որոնցում շատ են գավթի առանձին մասերի կառուցմանը իրենք մասնակցությունը ունեցած անձանց (Սևչի, Համլիկ, Մամքան, Ջատկեր, Ասանեթ, Կիկո և ուրիշներ ) վերաբերող հիշատակություններ, որպիսիք հանդիպում են նաև Սանահին գավթի արձանագրություններում։ Կառուցման հետ կապված արձանագրություններից ամենաուշը վերաբերում է 1247 թվականին, որը կարելի է համարել գավիթի կառուցման ավարտի ժամանակը։
Միանավ դահլիճի տիպի եկեղեցին
Պահպանված հուշարձաններից ամենից վաղ կառուցվածը հյուսիսային կողմի միանավ դահլիճի տիպի եկեղեցին է (X դ.), որից պահպանվել են միայն պատերը՝ 3-4 մ բարձրությամբ։ Արևելյան կողմում ավարտվում է խորն ընկած կիսաշրջանաձև խորանով, որին 2 կողմից կից են ուղղանկյուն փոքր ավանդատներ խորանից իրար հանդեպ բացվող մուտքերով։ Աղոթասրահի միջին մասում և արևմտյան անկյուններում պահպանվել են ուղղանկյուն կտրվածքով որմնամույթերի մնացորդներ, որոնց վրա հենվել են կիսագլանաձև թաղը գոտկող կամարները։ Ի տարբրություն մյուս հուշարձանների, որոնք կառուցված են սրբատաշ դեղնավարդագույն ֆելզիտե բազմերանգ խոշոր քարերով, միանավ դահլիճը կառուցված է կոպիտ մշակված բազալտե մանր քարերով (հետագա նորոգումների ժամանակ օգտագործված է նաև ֆելզիտ) և ներսից եղել է սվաղված։ Կառուցման վերաբերյալ տեղեկություններ հայտնի չեն։ Հորինվածքային և կառուցողական տվյալներով հավանական է 10-րդ դարին պատկանելը։
Սբ. Հարություն մատուռը
Վանքից դեպի հարավ գտնվում է միջնադարյան գերեզմանոց, որտեղ բացի տապանաքարերից, շատ կան ուշագրավ խաչքարեր` կանգուն կամ պատվանդաններից ընկած, մեծ մասը՝ XIII դարին վերաբերող։
Գերեզմանոցի տարածքում է գտնվում Սբ. Հարություն մատուռը։ Տեղացիները այն «Ագռավի տապան» են անվանում՝ կապված հանրահայտ ավանդազրույցի հետ։ Նրա երեք պատերը և ծածկը իրականացված են մեծաչափ բազալտի քարերից, իսկ արևմտյան կողմից ողջ լայնությունը գրավում է մուտքի բացվածքը։ Ծածկի սալի աստիճանաձևությունը խոսում է այն մասին, որ մատուռը միաժամանակ ծառայել է որպես խաչքարի պատվանդան։ Արևելյան սալաքարի արձանագրության համաձայն՝ այն կառուցվել է 1234 թ. Հովհաննես վարդապետի և նրա եղբայր Սարգսի կողմից։
Ձիթհան
Սուրբ Հարություն մատուռի հարավային կողմում եղել է ձիթհան, որից պահպանվել են պատերի ստորին մասը՝ խոշոր որձաքարերով, և 2 մ տրամագծով բազալտե մամլաքարը՝ եզրագծով գոտևորող 1266 թվակիր շինարարական արձանագրությամբ։ Վերջինիս համաձայն ձիթհանը կառուցվել է Մարծպանի որդիներ Վահրամի և Մամիկոնի պարոնության ժամանակ՝ Գորգ վարդապետի կողմից ։
1245 թ. Մարզպանի որդի Ասլանբեկ Մամիկոնյանը կառուցել է երկու մատուռ և վանքին նվիրել ոսկով և մարգարիտներով զարդարված Ավետարան։
Ձորում պահպանվել են Սմբատ Մամիկոնյանի որդի Համլիկի ու նրա կնոջ՝ Մամքանի կառուցած Սաղուձորի վանքապատկան կամուրջի մնացորդները։
Վանքի բոլոր շինությունները կառուցված են տուֆից, ֆելզիտից և բազալտից։ Սպիտակ երանգի համար անվանվել է նաև Ճերմակ վանք։ Միջնադարում Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգոր վանքը Հայաստանի հոգևոր և կրթական օջախներից մեկն էր։ Այստեղ կրթություն էին ստանում Մամիկոնյանների իշխանական տոհմի ներկայացուցիչները, իսկ հոգևորականները զբաղվում էին գիտական աշխատանքով։
Վանքը մասամբ վերակառուցվել է 1939 թ-ին, իսկ 1969 թվականին նրա տարածքը պեղվել է։ Ներկայումս վանքի պատերը կիսաքանդ են ու թեքված։ Մասնագետների կարծիքով փլվելու պատճառներից մեկն է նստվածքային երևույթները հիմքերում։
Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգոր վանք՝ Եվրոպա Նոստրայի 2014 թ. «7 առավել վտանգված» 11 հուշարձաններից մեկը
Եվրոպա Նոստրա մշակութային ժառանգության եվրոպական առաջատար կազմակերպությունը և Եվրոպական ներդրումային բանկի ինստիտուտը հայտարարել են 2014 թ. «7 առավել վտանգված» ծրագրում ընդգրկված 11 հուշարձանների և տեսարժան վայրերի նախնական ցանկը ։ Միջազգային հանձնաժողովի փորձագետների կողմից ընտրված վտանգված հուշարձանների անհետացման ցանկում է նաև Հայաստանի Լոռիի մարզի Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգոր վանքը։
Եվրոպա Նոստրայի «7 առավել վտանգված» ծրագիրը մեկնարկել է 2012 թ. հունվարին, որի հիմնական նպատակներից էր միևնույն գաղափարի շուրջ միավորել մասնավոր և պետական մի շարք կազմակերպությունների՝ բացահայտելու ժառանգության պահպանության համար ֆինանսական նոր աղբյուրներ։ Վերջնական յոթնյակի ընտրությունից հետո Եվրոպա Նոստրայի» ժառանգության փորձագետներից, կազմակերպության անդամներից, ինչպես նաև ֆինանսական ու տեխնիկական մասնագետներից բաղկացած թիմն այցեր է կատարում բոլոր 7 ընտրված վայրերով, որտեղ տեղի մասնագետների հետ միասին անցկացվում են ուսումնասիրություններ և մշակվում են կոթողները փրկելու նախագծեր։ Հուշարձանի վերականգնումը կնպաստի Դսեղը որպես զբոսաշրջության կենտրոն հաստատելուն և տեղական տնտեսությունը զարգացնելուն։ Գործընթացն առավել արդյունավետ կանցկացվի միջազգային փորձաքննության և աջակցության շնորհիվ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Դսեղ
Ցույց
Ցույց, ժողովրդի զայրութի, քաղաքական պահանջների, բողոքի, հասարակության տրամադրության զանգվածային (երթ, հանրահավաք և այլն) դրսևորում։
Ցույցեր Հայաստանում և Արցախում
Ղարաբաղյան շարժման ժամանակ Հայաստանում, Արցախում և սփյուռքում հայ ժողովրդի պահանջատիրության պայքարի հիմնական ձևերից էր։ Շատ դեպքերում ուղեկցվել է հացադուլներով, գործադուլներով և դասադուլներով։ Զանգվածային առաջին ցույցերը տեղի են ունեցել 1988 թվականի փետրվարին՝ Ստեփանակերտում, Երևանում և այլ քաղաքներում։
Նշանակալի է 1988 թվականի փետրվարի 20-ին Ստեփանակերտում տեղի ունեցած բազմահազարանոց ցույցեր։ Ցուցարարները Ստեփանակերտի կենտրոնական հրապարակում իրենց զորակցությունն են հայտնել ժողովրդական պատգամավորների ԼՂԻՄ 20-րդ գումարման մարզային խորհրդի արտահերթ նստաշրջանի պատգամավորներին, որոնք ընդունել էին պատմական որոշում. «Ընդառաջելով ԼՂԻՄ-ի աշխատավորների ցանկություններին՝ խնդրել Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԽ-ին և Հայկական ԳԽ-ին՝ խորին ըմբըռնման զգացում դրսևորել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության իղձերի նկատմամբ և լուծել ԼՂԻՄ-ը Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմից Հայկական ԽՍՀ կազմ հանձնելու հարցը, միաժամանակ միջնորդել ԽՍՀՄ ԳԽ-ի առջև՝ ԼՂԻՄ-ը Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմից Հայկական ԽՍՀ կազմ հանձնելու դրական լուծման համար»։
Անկախության հրապարակումը
Արցախյան դեպքերից հետո Երևանի Անկախության հրապարակում ծայր են առել անընդմեջ հանրահավաքներ. մասնակիցների թիվը առանձին դեպքերում հասել է մոտ մեկ միլիոնի։ Ցուցարարները Երևանում միաձայն ու միահամուռ վանկարկել են «Ար՜ցախ, Ար՜ցախ...», «Մի՜ա՜ցում, Մի՜ա՜ցում...» իսկ Ստեփանակերտում՝ «Հայաստան, Հա՜յաս՜տան...», «Մի՜ա՜ցում, մի՜ա՜ցում...: Ցույցերը Հայաստանում կազմակերպել և ղեկավարել է «Ղարաբաղ» կոմիտեն, Ստեփանակերտում՝ «Կռունկ» կոմխեն, «Միացում» հասարակական կազմակերպությունները։
Կենտրոնական և ադրբեջանական իշխանությունների մեքենայությունների, կամայականությունների, բռնությունների դեմ ողջ հայությունն իր բողոքի ձայնն արտահայտել է պարբերաբար կրկնվող խաղաղ ցույցերով։ Ցուցարարները հանդես են եկել Հայաստանի անկախության վերականգնման. Արցախը Հայաստանին վերամիավորերու պահանջներով։
Ցույց Եգիպտոսում
2011 թվականի եգիպտական ցույցեր և հեղափոխությունը, փողոցային ցույցեր, բողոքներ և քաղաքացիական անհնազանդության ակտեր են որոնք սկսվել են Եգիպտոսում 2011 թվականի հունվարի 25-ին։ Ցույցերն ու խռովությունները սկսել են Թունիսի հեղափոխությունից ետք և կառք մը ցուցարարներ շալկում են Թունիսի դրոշներ որպես խորհրդանիշ նրանց ազդեցության։
Ցույցի կազմակերպիչները պահանջում են ազատության և արդարության իրավունքներ, նախագահ Հոսնի Մուբարաքի ռեժիմի հեռացումը և նոր կառավարություն որը ներկայացնում է եգիպտացի ժողովրդին շահերը։
Կատեգորիա:Բողոքի ձևեր Կատեգորիա:Միջոցառումներ
Միխայիլ Գորբաչով
Միխայիլ Սերգեևիչ Գորբաչով (Михаи́л Серге́евич Горбачёв, ), խորհրդային և ռուսական քաղաքական և հասարակական գործիչ։ ԽՄԿԿ գլխավոր քարտուղար (1985-1991 թվականներ) և ԽՍՀՄ ղեկավար։ ԽՍՀՄ առաջին և վերջին նախագահ (1990 թվականի մարտի 15 - 1991 թվականի դեկտեմբերի 25)։ 1990 թվականին խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը (1955 թվական) և Ստավրոպոլի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1967)։ 1966-1968 թվականներին՝ ԽՄԿԿ Ստավրոպոլի քաղկոմի առաջին քարտուղար, 1968-1978 թվականներին՝ Ստավրոպոլի երկրկոմի առաջին քարտուղար, 1975-1985 թվականներին՝ ԽՄԿԿ ԿԿ քարտուղար (Քաղբյուրոյի անդամ՝ 1985-1990 թվականներին), 1988-1990 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԽ Նախագահության նախագահ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հիմնադրել է (1991 թվականից) Սոցիալ-տնտեսական և քաղաքագիտական հետազոտությունների միջազգային հիմնադրամ («Գորբաչով-ֆոնդ»), որի նախագահն է։ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ (1990 թվական)։
Գորբաչովը և Ղարաբաղյան շարժումը
«Վերակառուցման» քաղաքականությունը, մյուս կողմից, հնարավոր է դարձրել ԽՍՀՄ առանձին հանրապետություններում անկախացման և ազգային-ազատագրական շարժումների սկզբնավորումը։ ԼՂԻՄ-ի ազգաբնակչությունը, օգտվելով ստեղծված բարենպաստ պայմաններից, հերթական անգամ, 1988 թվականի փետրվարին բարձրացրել է ԼՂԻՄ-ը Հայաստանին վերամիավորելու հարցը։ Շարժման սկզբնական փուլում մեծ հույսեր կապելով Գորբաչովի հետ՝ համաժողովրդական ցույցերն անցնում էին «Միացում» և «Պարտիա-Լենին-Գորբաչով» կարգախոսներով։ 1988 թվականի փետրվարի 21-ին ԽՄԿԿ կենտկոմը որոշում է ընդունել «Լեռնային Ղարաբաղի և նրա շուրջ իրադարձությունների մասին», դրանով ԼՂԻՄ մարզխորհրդի փետրվարի 20-ին ընդունած որոշումը հայտարարել հակասահմանադրական։ Միաժամանակ Հայաստանում և ԼՂԻՄ-ում հանրահավաքները դադարեցնելու նպատակով Գորբաչովը դիմել է հանրապետության ճանաչված մտավորականների օգնությանը։
Փետրվարի 26-ին տեղի է ունեցել Սիլվա Կապուտիկյանի և Զորի Բալայանի հանդիպումը Գորբաչովի հետ, որի ժամանակ վերջինս նշել է, որ ԼՂ-ի հիմնահարցի նման 19 խնդիր կա երկրում, ուստի պետք է ըմբռնումով մոտենալ այդ բարդույթին ։ Ապա երկրի ղեկավարության ընդհանուր դիրքորոշումից ելնելով՝ Գորբաչովը ասել Է, որ հիմնահարցը պետք է լուծվի քաղաքական միջոցներով, ԼՂԻՄ-ի հայերի օրինական և սալար բաղձանքները պիտի բավարարում ստանան, սակայն առանց (ազգային) տարածքային վերաձևման, քանի որ այն կարող է շղթայական ռեակցիա առաջացնել երկրում ։
Հանդիպման հաջորդ օրը Զորի Բալայանը Գորբաչովի խնդրանքով ներկայացրել է ԼՂԻՄ-ին առաջին օգնության 21 կետից բաղկացած առաջարկությունների ցուցակ՝ մարզի ճանապարհների և բնակարանաշինության, եկեղեցիների վերանորոգման, Երևանի ռադիոհեռուստահաղորդումների ընդունման, հայերեն գրականության հրատարակման, Ստեփանակերտում հայկական համալսարանի բացման և այլնի մասին։
Փետրվարի 26-ին հրապարակվել է Գորբաչովի ուղերձը (հեռարձակվել է միայն Հայաստանում և Ադրբեջանում), որով հանդարտության կոչ է արվել Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներին։ Սակայն հաջորդ օրն սկսվել և մինչև փետրվարի 29-ը շարունակվել են Սումգայիթում հայերի նկատմամբ կազմակերպված ջարդերը։
Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունը Գորբաչովի գլխավորությամբ ոչ միայն արժանի գնահատական չի տալիս Սումգայիթի կոտորածին, այլև փորձում է արդարանալ՝ պատճառաբանելով զորքի՝ ընդամենը կես օր ուշանալը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ղեկավարներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ գլխավոր քարտուղարներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բեռլինի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 27-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ռուս նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 22-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ
(3936) Էլստ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,428633 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1165 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7408 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1382,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260412 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,65° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հոնկոնգ
Տեղակայված է Կոուլունի թերակղզու վրա, արևմուտքից, հարավից և արևելքից շրջապատված է Հարավ-Չինական ծովով, ինչպես նաև ավելի քան 260 կղզիների վրա, որոնցից ամենախոշորը Հոնկոնգ (այնտեղ են գտնվում կենտրոնական իշխանության մարմինները և ֆինանսական հաստատությունները), Լանտաու և Լամմա կղզիներն են։ Հյուսիսից Հոնկոնգը սահմանակից է Գուանդուն նահանգի Չենչժեն հատուկ տնտեսական գոտուն։
Հոնկոնգն ընդունված է բաժանել երեք մասի՝ բուն Հոնկոնգ կղզին, Կոուլուն և նոր տարածքներ։ Հոնկոնգը մտնում է Չժուցյան գետի ճյուղաբերանի տարածաշրջանի մեջ՝ գտնվելով նրա գետաբերանի ձախ ափին։
1842 թվականին Հոնկոնգը գրավվել է Անգլիայի կողմից։ Մնացել է որպես Անգլիայի գաղութ մինչև 1997 թվականը, երբ տարածքի նկատմամբ գերիշխանությունը փոխանցվել է Չինաստանին։ Չինաստանի և Մեծ Բրիտանիայի կողմից ընդունված համատեղ հռչակագրի և Հոնկոնգի հիմնական օրենքի համաձայն մինչև 2047 թվականը տարածքին տրված է լայն ինքնավարություն։ Չինաստանին է պատկանում պաշտպանության և արտաքին քաղաքականության տնօրինումը, մինչդեռ Հոնկոնգին են վերապահված ներքին օրենսդրության, ոստիկանության, ֆինանսական քաղաքականության, հարկային և մաքսային քաղաքականության ոլորտները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոնկոնգ Կատեգորիա:1602 կառույցներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն
Լատինական Ամերիկա
Լատինական Ամերիկա (América Latina կամ Latinoamérica; América Latina; Amérique latine), ԱՄՆ-ից հարավ գտնվող ամերիկյան երկրների և տարածքների հավաքական անվանումը, որի մեջ մտնում են Ամերիկայի իսպանախոս, ֆրանսախոս և պորտուգալախոս (այսինքն այն լեզուները, որոնք կապված են լատիներենի հետ) պետությունները։ Լատինական Ամերիկայի տարածքը 21,069,500 կմ2 է՝ այսինքն՝ Երկրի 3.9% կամ Երկրի ցամաքային տարածքի 14.1%։ 2010 թվականի տվյալներով՝ Լատինական Ամերիկայի բնակչությունը ավելի քան 590 միլիոն է ։
Բնակչություն
Ի տարբերություն Հյուսիսային Ամերիկայի, Լատինական Ամերիկայում գրեթե չի եղել միջռասայական լարում ու ռասայական խտրականություն, տիրապետել է ռասայական հանդուրժողականության մթնոլորտը, որի պայմաններում էլ առաջացել են բնակչության խառը՝ միջռասայական խմբեր (մուլատներ, մետիսներ և սամբոներ)։ Ներկայումս մարդկանց ռասայական միաձուլման գործընթացն ավելի է խորացել։ Այժմ արդեն միմյանց են ձուլվում ոչ միայն տարբեր ռասաներին պատկանող մարդիկ, այլ դրանց խառնածին սերունդների ներկայացուցիչները, ինչի հետևանքով հետզհետե ավելի աննկատելի են դառնում մարդկանց ռասայական պատկանելության հատկանիշները։ Որոշ տարածաշրջաններում, հատկապես Պերուի և Բոլիվիայի անտառային ու բարձր լեռնային մասերում, մեծամասնություն են կազմում հնդկացիները, իսկ երկրների խոշորագույն քաղաքներում՝ եվրոպացիների սերունդները՝ կրեոլները։ Լատինական Ամերիկայի երկրներ են գաղթել նաև հայերը։ Հայկական համեմատաբար խոշոր գաղթօջախներ են ձևավորել Արգենտինայում, Ուրուգվայում և Բրազիլիայում։ Տարեկան հավելաճը (6,5 մլն) հարաբերելով ամբողջ բնակչության թվին (600 մլն)` կստացվի, որ տարածաշրջանի բնակչության աճը մոտ 1,1% է, այսինքն` գրեթե հավասար է աշխարհի ամբողջ բնակչության աճի միջին ցուցանիշին։ Սակայն XX դարի 60-ական թվականներին աշխարհի տարածաշրջաններից Լատինական Ամերիկայի բնական աճը ամենաբարձրն էր՝ շուրջ 3%։ Բնակչության աճի թափի այդպիսի կրճատումը տարածաշրջանի երկրների կրթական, մշակութային, բարեկեցության, ուրբանիզացման մեծ առաջընթացի արդյունք է։ Բնակչության թվի առումով ևս Լատինական Ամերիկայի երկրները խիստ տարբերվում են։ Բնակչության թվով առաջին հերթին առանձնանում է Բրազիլիան (մոտ 200 մլն), Մեքսիկան (115 մլն), որոնց հետևում է 10-ից մինչև 50 միլիոն բնակիչ ունեցող երկրների խումբը։
Ծագումը
Տերմինը գործածության մեջ է մտել XIX դարի կեսերին։ Գոբատը նշում է, որ «որ գաղափարը իսկապես բխում է լատինական ռասայի ֆրանսիական հայեցակարգից, որը Եվրոպայում լատինամերիկյան էմիգրանտները օգնեցին տարածել Ատլանտյան օվկիանոսի մյուս կողմում։ Այն հայտնի է դարձել 1860-ական թվականներին Ֆրանսիայում՝ Նապոլեոն III-ի օրոք։ Լատինական Ամերիկա տերմինը Ամերիկա մայրցամաքում ֆրանսիական կայսրություն ստեղծելու նրա փորձի մի մասն էր։
Պատմաբան Ջոն Լեդի Ֆելանը գտնում է, որ Լատինական Ամերիկա տերմինի տարածվածությունը Մեքսիկայի ֆրանսիական օկուպացիայից է։ Նրա փաստարկն այն է, որ իմպերիալիստներն օգտագործել են Լատինական Ամերիկա հասկացությունը որպես բրիտանական իմպերիալիզմին դիմակայելու միջոց, ինչպես նաև վիճարկելու Գերմանիայի սպառնալիքը Ֆրանսիային։ Նապոլեոն III-ը մեծ շահագրգռվածություն ուներ տարածաշրջանում Ֆրանսիայի առևտրային և քաղաքական իշխանությունը ընդլայնելու հարցում։ Նա և Ֆելիքս Բելլին անվանեցին այն «Լատինական Ամերիկա»՝ ընդգծելու Ֆրանսիայի ընդհանուր լատինական նախապատմությունը Իսպանիայի նախկին փոխարքայությունների և Պորտուգալիայի գաղութների հետ։ Սա հանգեցրեց Նապոլեոն III-ի անհաջող փորձին՝ 1860-ական թվականներին Մեքսիկայի վրա ռազմական վերահսկողություն վերցնելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատինական Ամերիկա
Խոսքիմասային պիտակավորում
Կորպուսային լեզվաբանության մեջ խոսքիմասային պիտակավորումը (ԽՊ) հայտնի է նաև քերականական պիտակավորում անվամբ։ Այն տեքստում (կորպուսում) բառի խոսքիմասային պատկանելության նշման գործընթացն է ՝ սահմանումից և համատեքստից ելնելով։ Առավել պարզեցված սահմանումը դասավանդվում է դպրոցահասակ երեխաներին բառերի նույնականացումների շրջանակում, ինչպիսիք են գոյականը, բայը, ածականը, մակբայը և այլն։
Նախկինում խոսքիմասային պիտակավորումը կատարվում էր ձեռքով, այժմ այն կատարվում է հաշվողական լեզվաբանության համատեքստում որոշակի ալգորիթմների կիրառությամբ, որոնք մեկտեղում են առանձին եզրույթները, ինչպես նաև խոսքի թաքնված մասերը՝ նկարագրական պիտակավորումների օգնությամբ։ Խոսքիմասային պիտակավորման ալգորիթմները բաղկացած են 2 տարաբնույթ խմբերից՝ կանոնային հիմքով և պատահական։ Բրիլլի պիտակավորիչը՝ ամենաշատ կիրառվող անգլալեզու խոսքիմասային պիտակները, կիրառում է կանոնային հիմքով ալգորիթմներ։
Սկզբունք
Խոսքիմասային պիտակավորումն առավել խրթին է, քան պարզապես բառերի ցուցակն ու դրանց խոսքի մասերի տիրապետումը, քանի որ որոշ բառեր կարող են տարբեր ժամանակներում պատկանել ավելի քան մեկ խոսքի մասի, քանի որ որոշ խոսքի մասեր բարդ են կամ խոսքում հազվադեպ հադնիպող։ Դա հազվագյուտ չէ բնական լեզուներում (ի տարբերություն շատ արհեստական լեզուների). բառաձևերի մեծ մասը երկիմաստ է։ Օրինակ՝ նույնիսկ «dogs» բառը, որը կիրառելիս սովորաբար հոգնակիության քերականական իմաստն են պատկերացնում, կարող է նաև գործածվել որպես բայ՝ The sailor dogs the hatch. Նավաստին փակում է նավի իջանցքի դուռը։