cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MacBook Air
Պատմություն
2012 թվականի հունիսի 11-ին Apple-ը հրապարակեց թարմացված տարբերակը, անցյալ տարբերակի ֆորմ-ֆակտորով։ Նոր տարբերակը աշխատում է նոր երկմիջուկային Ivy Bridge, Intel Core i5 և Intel Core i7 պրոցեսորներով, ունի 3-րդ մակարդակի 2 հատ USB անցք, նոր 720 փիքսելանոց FaceTime տեսախցիկ և նոր 2-րդ մակարդակի MagSafe անցք։ 2013 թվականի հունիսի 10-ին WWDC-ի ժամանակ ներկայացված են եղել MacBook Air-ի նոր տարբերակները` 11" և 13". մոդելները ունեցել են նոր Haswell ULT 1,3 ԳՀց, Intel Core i5 պրոցեսոր, որն ունեցել է Turbo Boost մինչև 2,6 ԳՀց (ընտրովի 1.7 Գհց Dual-Core i7, Turbo Boost-ով մինչև 3,3 ԳՀց)։ SSD-ի նվազագույն տարոսղությունը 128 ԳԲ էր։ Ի շնորհիվ նրան, որ նոր նոթբուքը աշխատում է Haswell պրոցեսորով, ի տարբերություն նախորդ տարբերակների` ինքնավար աշխատանքի ժամանակը զգալիորեն շատացել էր։ Այսպիսով, 11" տարբերակը ընդունակ է աշխատել առանց լիցքավորման 9 ժամ, իսկ 13" տարբերակը, մինչև 12 ժամ։ 2014 թվականի տարբերակում Core i5 պրոցեսորի հիմնային հաճախությունը 1,3 ԳՀց-ից (Turbo Boost-ով` մինչև 2,6 ԳՀց) մինչև 1,4 ԳՀց (Turbo Boost-ով` մինչև 2,7 ԳՀց), բարձրագույն կոնֆիգուրացիան, նույնպես ստացավ ավելի արդյունավետ պրոցեսոր` Core i7, 1,7 ԳՀց-ի տեղ 1,8 Գհց-ով։
2017 թ.-ին Apple- ը Intel Core i5-5250U պրոցեսորը փոխարինեց i5-5350U պրոցեսորով ՝ կատարյալի մեջ տարբերություն չթողնելով։ 2017-ի մոդելում RAM- ի 8 գիգաբայթ վերսիան ստանդարտ դարձավ, մինչդեռ 2015-ին դեֆոլտն էր 4 գիգաբայթ։ Որոշ շրջաններում թողարկվեց MacBook Air- ի 2017-ի երկրորդ տարբերակը, որը թույլ տվեց արդիականացված Intel Core i7 պրոցեսոր և 512 գիգաբայթ առավելագույն հիշողություն ՝ փոխարինելով 256 գիգաբայթային սահմանը ավելի հին 2017 մոդելի վրա։ 2017-ի երկու մոդելներն էլ հրաժեշտ են տվել 11,6 դյույմային եկրանով մոդելներին։
Դիզայն
Ծածկոցը և փակիչը առաջվա պես` ամբողջամետաղ են, բոլոր դետալները բավականին կոշտ են։ 13 դյույմանոց տարբերակում օգտագործվում է նույնապես ստեղնաշարային բլոկ, ինչպես բոլոր այլ MacBook-ներում։ Զգալիորեն կոմպակտ` 11 դյույմանոց տարբերակում ստեղնաշարը ունի նույն լայնությունը, սակայն զգալիորեն ավելի քիչ բարձրություն։ Դրա պատճառով ֆունկցիոնալ ստեղների շարքը չափից շատ բարակացավ։ MacBook Air-ի նաշորդ մակարդակում վերադարձրեցին` ժամանակավոր անհետացած ստեղնաշարի լուսավորումը։
MacBook Air-ի 11 և 13 դյույմանոց տարբերակների սենսորային պանելները տարբերվում են համարյա նույնքա, որքն ստեղնաշարերը։ Լայնությունով նրանք նույնանման են, բայց բարձրությունով տարբերվում են` կրտսեր տարբերակի սենսորային պանելի չափսերը կազմում են` 104x62 մմ, իսկ ավագ տարբերակինը` 104x76 մմ։
Երկու տարբերակում ել առկա է միայն երկու USB ացք (սակայն հիմա նրանք` USB 3.0 են), որպես վիդեոանցք օգտագործվում ` միայն` Thunderbolt, իսկ հիշողության քարտեր կարդացող սարքը ավելի կոմպակտ տարբերակում բացակայում է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգիչներ
47-րդ հարավային զուգահեռական
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Ակչեհիսար
Ակչեհիսար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիտալի Պինյասկին
Կենսագրություն
Մոսկվայի «Դինամոյի» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ 1989 թվականին երեք խաղ է անցկացրել երկրորդ կազմերի առաջնությունում սպիտակ-երկնագույն ռեզերվային թիմի կազմում, սակայն չի կարողացել ամրապնդվել թիմում։ 1989 թվականին Մոսկվայի հավաքականի կազմում դարձել է համամիութենական «Նադեժդա» պատանեկան մրցաշարի հաղթող ։
1991 թվականին. տեղափոխվել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ»։ Նորամուտը Երկաթուղայինների կազմում 1991 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» դեմ խորհրդային բարձրագույն լիգայի խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 75-րդ րոպեին Վլադիսլավ Մատվիենկոյի փոխարեն ։ Այդ հանդիպումը միակն էր ֆուտբոլիստի համար «Լոկոմոտիվի» հիմնական թիմում։
1992-1995 թվականներին մինի-ֆուտբոլ է խաղացել Մոսկվայի «Սպարտակի» կազմում։
1995 թվականին տեղափոխվել է Նովոռոսիյսկի «Չեռնոմորեց», որի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի Բարձրագույն խմբի 6 խաղի։
Պինյասկինի վերջին պրոֆեսիոնալ ակումբը Տիրասպոլի «Տիլիգուլ Տիրասն» է, որը հանդես է եկել Մոլդովայի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Նրա կազմում ֆուտբոլիստը 12 հանդիպում է անցկացրել երկրի առաջնությունում և մասնակցել է եվրագավաթներին։
Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտելուց հետո սիրողական մակարդակով խաղացել է Մոսկվայի և Դաուգավպիլսի ակումբներում։ 2009 թվականին «Դիտտոն Դաուգավա» թիմի կազմում դարձել է չեմպիոն և գավաթակիր Դաուգավպիլսի համար ։ 2013 թվականին դարձել է վետերանների Լատվիայի առաջնության հաղթող Դաուգավպիլսի հավաքականի կազմում ։ 2014-ին հանդես է եկել Մոսկվայի «Դինամոյի» վետերանների թիմում և դարձել Թուրքիայում մրցաշարի հաղթող ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խիմկիի ֆուտբոլիստներ
Առլոն
Առլոն (Arlon, Årlon, Aarlen, Arel, Orolaunum), քաղաք Բելգիայի թագավորության հարավ-արևելքում։ Մտնում է վալոնական տարածաշրջանի Լյուքսեմբուրգ նահանգի մեջ։ Վերջինիս վարչական կենտրոնն է։
(7111) 1985 QA1
(7111) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 17-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Հարսանիքից առաջ (պատմվածք)
«Հարսանիքից առաջ» (Перед свадьбой), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1880 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է «Ստրեկոզա» (Ճպուռ) ամսագրում, 1880 թվականի հոկտեմբերի 12-ի թիվ 41 համարում՝ Անտոն Չեխոնտե ստորագրությամբ։
Հրապարակումներ
Անտոն Չեխովը «Հարսանիքից առաջ» պատմվածքը գրել է 1880 թվականին, առաջին անգամ հրապարակվել է «Ստրեկոզա» ամսագրի 1880 թվականի հոկտեմբերի 12-ի թիվ 41 համարում՝ Անտոշա Չեխոնտե ստորագրությամբ, տպագրվել է նաև «Շալոստ» (Չարաճճիություն) հավաքածուում։
Սյուժե
Նազարևը սպիտակադեմ, գանգուր մազերով տղամարդ է, ստացած աշխատավարձը բավարարում է միայն ծխախոտին, ոչ մի երիտասարդ աղջկա բաց չի թողնում ասելով՝ «Որքա՜ն միամիտ եք։ Գոնե գրականություն կարդացեք»։ Նա սիրում է իր ձեռագիրը, «Զվարճանք» ամսագիրը և կոշիկները։
Համաձայնության հաջորդ օրն անցավ աղջկա հոր և մոր խրատներով։ Մայրն աղջկան նկատողություն արեց հագուստի մասին և նախազգուշացրեց, որ իրեն դուր չի գալիս փեսացուն. «Ամբարտավան է ու հպարտ։ Դու հրապուրի նրան ... Ինչ-o-o-o: Մի մտածիր։ Մեկ ամիս հետո կռվելու եք...դու այսպիսին ես, նա այնպիսին է։ Ամուսնությունը միայն աղջիկներին է դուր գալիս, դրանում ոչ մի լավ բան չկա։ Ինքս զգացել եմ, ես գիտեմ։ Կապրես, կիմանաս։ Այդպես մի՛ պտտվիր, առանց այն էլ գլուխս պտտվում է։ Տղամարդիկ բոլորը հիմար են, նրանց հետ ապրելն այդքան էլ քաղցր բան չէ։ Եվ քո ընտրյալն էլ հիմար է, թեև գլուխը բարձր է պահում։ Դու նրան հիվանդագին չլսես, ներողամիտ չլինես ամեն հարցում և որ էլ շատ կհարգես, ոչ մի դեպքում։ Ամեն ինչի մասին մորդ հարցրու»։
Հոր կարծիքը բոլորովին այլ էր։ Նա դստերն ասաց. «Աղջիկս, ես շատ ուրախ եմ, դու պատրաստվում ես կյանքդ համատեղել այսպիսի խելացի տղամարդու հետ, ինչպիսին պարոն Նազարովն է։ Շատ ուրախ եմ և լիովին հավանություն եմ տալիս այս ամուսնությանը։ Ամուսնացի՛ր, աղջիկս, և մի՛ վախեցիր։ Ամուսնությունը հանդիսավոր փաստ է, որ ... լավ, ինչ կարող եմ ասել.: Ապրիր, զավակներ ունեցիր և շատացեք։ Աստված օրհնի քեզ։ Ես ... ես ... արտասվում եմ։ Սակայն արցունքները ոչինչ չեն հանգեցնում։ Ինչ են մարդկային արցունքները։ Միայն փոքրոգի հոգեբուժություն և ոչինչ։ Լսիր հիմա, աղջիկս, իմ խորհուրդը։ Մի մոռացիր քո ծնողներին։ Ամուսինը չի կարող լինել ավելի լավը քան ծնողը, այո, չի լինի։ Ամուսնուն դուր է գալիս միայն քո նյութական գեղեցկությունը, իսկ մեզ դու ամբողջությամբ ես դուր գալիս։ Ինչի համար պետք է ամուսինդ քեզ սիրի։ Բնավորությա՞ն համար։ Բարությա՞ն համար։ Զգացմունքների խորհրդանիշի՞ համար։ Ոչ, ոչ։ Նա կսիրի քեզ քո օժիտի համար»։
Որոշ ժամանակ անց Պոդզատիլկինի տուն է գալիս Նազարևը։ Նա աղջկան ասում է, որ այնպիսի բաներ է զգում նրա հանդեպ, ինչպիսին որ նա երբեք չի զգացել և մի փոքր զայրացած է՝ պատճառաբանելով, որ նրա հայրը խաբել է իրեն ասելով, որ դատարանի խորհրդական է, իսկ իրականում նախկին տիտղոսակիր է։ Այդ խաբեության համար նա խոստացել է սանձահարել աղջկա ծնողներին, ինչպես դա վաղուց արել է իր ծնողների հետ։
Վերջում պատմվածքի հեղինակը զգուշացնում է, որ եթե փեսան այդ կերպ է վարվում հարսանիքից առաջ, ապա ինչ կլինի հետո «հայտնի է միայն մարգարեներին ու պայծառատեսներին»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1880 պատմվածքներ Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կոմիտասի կիսանդրի (Քվեբեկ)
Կոմիտասի կիսանդրի, հայ մեծանուն երգահան Կոմիտասին նվիրված հուշարձան Կանադայի Քվեբեկ քաղաքի «Բանաստեղծների զբոսայգում»` Քվեբեկի Ազգային Ժողովի հարևանությամբ։
Պատմություն
2006 թվականին Հայ Դատի Մոնրեալի կենտրոնական գրասենյակը Քվեբեկի քաղաքապետարանին է նվիրել Կոմիտաս վարդապետի բրոնզաձույլ կիսանդրին, որի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2008 թվականի հուլիսի 6-ին։ Կիսանդրու բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Քվեբեկի փոխքաղաքապետ Ժակ-Ժոլի Կյոռը,  հայ համայնքի և Կանադայում Հայաստանի դեսպանության ներկայացուցիչներ ։ Կիսանդրին տեղադրվել է Քվեբեկի 400-րդ տարեդարձի միջոցառումների շրջանակներում  ։
Կերոլ
Կերոլ  (Querol), մունիցիպալիտետ և քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Տարրագոսա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Կամպ շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 71,92 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 536 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 118 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Վլադիմիր Բոյկո
Վլադիմիր Բոյկո (Влади́мир Лукья́нович Бо́йко, ), ռուս դիվանագետ։ 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1999 թվականի հունվարի 6) ։
Կենսագրություն
1965 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ուկրաիներենին և անգլերենին։
1977 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Վեդլոզերո (գյուղ, Պրյաժինսկի շրջան)
Վեդլոզերո (Ведлозеро), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրյաժինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1119 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:16-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրյաժինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուզումբարական մանուշակ
Ուզումբարական մանուշակ կամ Սենտպուլիա ( Saintpaulia), աֆրիկյան կամ ուզումբարական մանուշակ։ Հանդիպում է Արևելյան Աֆրիկայի լեռնային շրջաններում՝ ծովի մակերևույթից 500-1800 մ բարձրության վրա գտնվող անտառներում։ Ուզումբարական կամ աֆրիկյան մանուշակը իր մեջ ներառում է 20 ցեղ, որոնք միասին պարունակում են բույսերի ավելի քան 1500 տեսակ ։
Տարածվածություն
Սենտպուլիա բույսերի բազմազանությունը սահմանափակվում է Տանզանիայի և Քենիայի լեռնային շրջաններով, մինչդեռ տեսակների ճնշող մեծամասնությունը հանդիպում է միայն Տանզանիայում, Ուլուգուր և Ուսամբարա (Ուզբամբարա) լեռներում՝(ժամանակակից քարտեզների վրա՝ «Ուսամբարայի լեռներ» անվանումը) ։
Քենիայում տարածված տեսակներից են 1958 թվականին բրիտանացի բուսաբան՝ Բիլ Բերտտի կողմից հայտնաբերված Saintpaulia teitensis տեսակը ։ Սենտպուլիաները հաճախ աճում են ջրվեժների թանձր մառախլապատ տարածքներում, գետերի առափնյա հատվածներում։
Պատմություն
Բույսն իր անունը ստացել է ի պատիվ Վալտեր Սեն-Պոլի, որը 1892 թվականին առաջին անգամ Ուզամբարի սարերով ճանապարհորդելիս նկարագրել է ծաղիկը ։ Տանզանիան, որտեղ էլ գտնվում է Ուզամբարի սարը, 19-րդ դարի վերջին, գերմանական գաղութ էր։ Այնտեղ գերմանական ղեկավարությունը շրջանային ղեկավար է նշանակում ծագումով շվեյցարացի Վալտեր Սեն-Պոլին, որն էլ իր ադմինիստրատիվ ծառայությունները կատարելու ընթացքում ուսումնասիրում է տեղանքն ու տեղի բուսական աշխարհը ։
Ուսումնասիրած ու հավաքած սերմերն ուղարկում է հորը՝ Գերմանական դենդրոլոգիական ընկերության նախագահ՝ Ուլրիխ ֆոն Սեն Պոլին, որն էլ իր հերթին սերմերը հանձնում է բուսաբան Հերման Վենդլանդին (1825-1903)։
1893 թվականին Վենդլենդը բույսը նկարագրում է որպես Saintpaulia ionantha (Saintpaulia violet կամ Saintpaulia violet), և այն առանձնացնելով որպես առանձին սեռի ներկայացուցիչ, անվանում է Սեն Պոլի հոր և որդու անունով ։
Ուզումբարական մանուշակն առաջին անգամ ներկայացվում է 1893 թվականին Գենտում կայացած ծաղիկների միջազգային ցուցահանդեսին, որից հետո Է. Բենարիի ֆիրման արդյունաբերական բուծման իրավունք է ձեռք բերում ։
1927 թվականին ուզումբարական մանուշակը հասնում է Միացյալ Նահանգներ, անմիջապես ձեռք բերելով մեծ հետաքրքրություն։ Մինչև 1949 թվականը արդեն առնվազն 100 տեսակ աճեցվել էր այդ բույսից։ Այսօր սորտերի թիվը գերազանցում է 32 հազարը, որից ավելի քան 2 հազարը` հայրենական։
Կենսաբանական նկարագրություն
Սեռի ներկայացուցիչները ցածր աճող մշտադալար բազմամյա խոտաբույսեր են ։ Բարձր դեկորատիվությամբ սորտերի շարքում տարածված են դքսուհի, պատրաստուս, ցրտահարված բալ, մոխրոտի երազանք, իսադորա, անգելիկա, լիտուանական այլն։
Ցողուն - խիստ կարճացած
Ծաղիկներ - հինգ պսակաթերթիկներով ու նույն քանակի բաժակաթերթիկներով։ Ունի երկու առէջ, վարսանդ՝ սպի, սռնակ, սերմնարանով ։
Պտուղ - տուփիկ է, բազմաթիվ փոքր սերմերով, ուղիղ սաղմով։
Ծաղկաբուծություն
Մանուշակը բազմամյա թուփ է` խավոտ, հյութալի, բայց դյուրաբեկ տերևներով, որոնք փնջով դասավորված են արմատակիր ցողունի շուրջը։ Տեսակից կախված` տերևները օվալ-սրտաձև են, երկարությունը հասնում է մինչև 10 սմ։
Բույսի ծաղիկները բազմերանգ են` մուգ կապույտ կամ թանձր մանուշակագույն, բալագույն, սպիտակ, վարդագույն և այլ գույների։ Ճիշտ խնամքի և բավարար լուսավորության դեպքում` բույսը ծաղկում է կլոր տարին, բայց ծաղկառատ շրջան է համարվում գարնանային և աշնանային սեզոնները։ Ծաղկակիր ցողունները դուրս են գալիս տերևների փնջաձև կենտրոնից և ձգվում են դեպի լույսը։ Ծաղկակիր ցողունի երկարությւոնը կարող է ձգվել մինչև 10 սմ, ամեն ցողունի վրա կարող է նստել 3-8 կոկոն։ Դրանք ապրում են մեկից-երկու շաբաթ, որից հետ թոշնում են և առաջանում նոր երիտասարդ ծաղկակիրները։
Բույսի արմատային համակարգը շատ թույլ է զարգացած, այդ պատճառով այն անհրաժեշտ է տնկել ծանծաղ և խորություն չունեցող թաղարներում։ Բույսի հողը չի կարելի շատ պարարտացնել, որովհետև դրանից, թեպետ կարող են աճել հաստ և խոշոր տերևներ, սակայն դրա փոխարեն այն չի ծաղկի։ Սենտպուլիան  խոնավասեր բույս է, այդ պատճառով պահանջում է օրը մեջ առատ ջրում, իսկ ձմռանը` շաբաթը երկու անգամ։ Ջրել պետք է շատ զգույշ, որպեսզի տերևների վրա ջուրը բացառվի։
Ուզումբարական մանուշակը կարելի է մի տեղից մյուսը տեղափոխել, սակայն դա պետք է կատարել վաղ գարնանը, երբ բույսը չի մտել ակտիվ աճի շրջան։
Սենտպուլիան սիրում է մաքուր օդ, այդ պատճառով սենյակը պետք է հաճախակի օդափոխել, այդ թվում ձմռանը։ Բույսը լուսասեր է և հարավային լուսաամուտներին լավ է զգում ձմռանը, սակայն գարնան գալու հետ նրան պետք  է տեղափոխել ավելի ստվերոտ անկյուններում, որպեսզի տերևները չվառվեն։ Ձմռանը սենյակի ջերմաստիճանը պետք է լինի 18-22 աստիճան։
Բույսը բազմացվում է տերևներով կամ թփի բաժանումով։ Կոթունավոր տերևը ինչպես նաև տերևի անկոթուն մասը ջրով բաժակի մեջ շատ հեշտ արմատակալում է։ Իսկ մայրական բույսից առաջացած բույսը պետք է առանձնացնել այն դեպքում, երբ արմատակիր ցողունի շուրջը մի քանի թփիկներ կան գոյացած։
Դասակարգում
Բույսը բաժանված է մի քանի խմբերի` հիմնականում ըստ ծաղիկների գույնի, ձևի և դրանց տեսակի։ Այս սկզբունքի համաձայն կան դասական, աստղաձև, ֆանտազիայ, եզրերով սենտպուլիա և սենտպուլիա-խիմերաներ։
Ըստ տերևների տեսակի, բույսերը հիմնականում առանձնանում են որպես «արական» ( boy) և «իգական» ( girl) տեսակների։ Բույսերի իգական տերևի հիմքի վերին մասում կա թեթև բիծ,«արական» սորտերում տերևները ամբողջովին կանաչ են։
Միքայել Բաղդասարյան
Միքայել Վաչագանի Բաղդասարյան (ծնվել է 1935 թվականի մարտի 9-ին ԼՂՀ (նախկինում՝ ԼՂԻՄ) քաղաք Ստեփանակերտ) ԼՂՀ և ՀՀ սպորտի և ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր գործիչ ։
Ուզումբարական մանուշակ
Դասակարգում
Առավել տարածված են վարդագույն ծաղիկներով բույսերը, որոնց տրամագիծը տատանվում է 20-ից 40 սմ-ի։ Կան նաև հսկա սորտեր (տրամագիծը `40-ից 60 սմ), մանրանկարչական նախշերով (մինչև 15 սմ), որտեղ ծաղկի տրամագիծը ընդամենը մոտ 6 սմ է։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է Ստեփանակերտի թիվ 2 դպրոցում, որն ավարտել է 1953 թվականին։ Մեկ տարի Ղարմետաքսկոմբինատում աշխատելուց հետո 1954 թվականին ընդունվում է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ՝ մասնագիտությամբ «Ֆիզիկական կուլտուրա»
Ուզումբարական մանուշակ
Դասակարգում
Բույսը բնական վիճակներում սիրում է ստվերոտ և խոնավ վայրեր` ոչ մեծ քարերի առկայությամբ, որոնք կարող են հանդիպել մանր գետակների ու առուների շրջակայքում։ Սենյակային պայմաններում դժվար է հանդիպել բնական սենտպուլիայի, քանի որ տնային պայմաններում դրանք 2-3 տարի անց կորցնում են իրենց դեկորատիվությունը։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1958 թվականին ավարտում է ուսումը։
Սպորտ
Սպորտ (ծագումը՝ միջնադարյան անգլերենի disport [խաղ, զվարճանք] բառից), մարդկանց կողմից համակարգված և որոշակիացված ֆիզիկական գործունեություն, որն ներառում է նաև մրցակցության որոշակի աստիճան։ Մրցակցային տարբեր սպորտաձևերում որոշակի կերպ են որոշում հաղթողին կամ հաղթողներին։
Ուզումբարական մանուշակ
Ագրոմշակություն
Բույսի համար նախատեսված ծաղկամանը իր չափսերով չպետք է շատ մեծ լինի։ Ծաղկամանի տրամագիծը պետք է երեք անգամ փոքր լինի մանուշակի թփի տրամագծից։
Սպորտ
Գոյություն ունեն սպորտի հարյուրավոր տեսակներ, որոնք իրենց բնույթով կարող են լինել թիմային կամ անհատական։ Կան նաև տախտակային (օրինակ՝ շախմատ) և խաղաքարտային խաղեր, որոնց երբեմն որակավորում են որպես սպորտի տեսակ, բայց այնուամենայնիվ՝ մեծ մասամբ սպորտը հիմնված է ֆիզիկական աթլետիզմի վրա։
Սպորտաձևերում գործում են կանոններ, որոնք, բնականաբար, տարբեր սպորտաձևերում տարբեր են։ Տարբեր են նաև հաղթելու գրավականները։ Օրինակ՝ ֆուտբոլում դա հակառակորդից շատ գոլ խփելն է, բասկետբոլում՝ ավելի շատ նետումներ կատարելը և այլն։ Այնինչ կան այնպիսի սպորտաձևեր, ինչպիսիք են գեղասահքը, ջրացատկը և ձիասպորտը, որոնց մասնակիցների հաղթանակը կախված է լավ ցուցադրումից, որը պետք է որոշի ժյուրին։ Այսպիսի սպորտաձևերը հակադրվում են գեղեցկության մրցույթներին կամ բոդիբլիդինգային շոուներին, որոնք հիմնված են միայն արտաքին տեսքի ցուցադրման վրա և որոնց ժամանակ էլ հաղթողները որոշվում են հանդիսության դատավորների կողմից։
Ուզումբարական մանուշակ
Տեղադրություն
Նպատակահարմար է ծաղկամանները տեղադրել արևմտյան կամ արևելյան կողմի պատուհանների գոգերին՝ պարբերաբար պտտեցնելով, որպեսզի բույսը լուսավորվի բոլոր կողմերից։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
ԼՂԻՄ կառավարության առընթեր սպորտի պետական կոմիտեի հրավերով վերադառնում է հայրենիք և աշխատանքի անցնում Ստեփանակերտի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում, որպես ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչ, միևնույն ժամանակ նաև ՄՊՄ դպրոցում, որպես թեթև ատլետիկայի ուսուցիչ։
Ուզումբարական մանուշակ
Տեղադրություն
Արհեստական լուսավորությունը կարող է օգտագործվել ամբողջ տարին։ Այս նպատակով լյումինեսցենտային լամպերը լավագույն տարբերակն են։
Օպտիմալ ջերմաստիճանը 20-22 °C է, առանց կտրուկ տատանումների։ Ուզումբարական մանուշակները վախենում է ցուրտ հոսանքներից, միջանցիկ քամիներից և արևի ուղիղ ճառագայթներից։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1967-1971 թվականներին աշխատել է մարզային ժողկրթության բաժնում՝ դպրոցական տեսչի պաշտոնում։
Ուզումբարական մանուշակ
Հող
Բույսի աճի և զարգացման համար կարևոր է, որ հողն ունենա տերևավոր հողի, հումուս-խոտածածկի, փշատերևի և տորֆի հողային խառնուրդ` 3։ 2։ 1։ 1 հարաբերությամբ` փխրեցուցիչի հավելումով` պեռլիտ, վերմիկուլիտ, գետի կոպիտ ավազ և մանրեցված սֆագնում։ Այսինքն՝ հողի իդեալական խառնուրդները հիմնված են տորֆի վրա։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1972 թվականին մինչև 1996 թվականն աշխատել է թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզկուլտուրայի ավագ ուսուցիչ։
Ուզումբարական մանուշակ
Ջուր
Հողը պետք է անընդհատ խոնավ լինի։ Ավելի լավ է ջուրը լցնել ծաղկամանի եզրին, կամ ծաղկամանը տեղադրել ջրով լցված ամանի մեջ, որպեսզի ջուրը բույսի ստորին հատվածից ներծծվի բույսի մեջ։ Կարևոր է, որ ջուրը չընկնի տերևների վրա։ Ոչ մի դեպքում չպետք է սենպոլիան սառը ջրով ջրել։ Ներքին ծաղկաբուծության մեջ տարածված է նաև ֆիտիլային կամ քուղային ոռոգման մեթոդը։
Սպորտ
Չնայած սպորտաձևերը տարբերվում են միմյանցից, սակայն մարզիկներից բոլորն սպասում են ազնվություն և հարգանք հակառակորդի և մրցավարի նկատմամբ։
Ուզումբարական մանուշակ
Սնուցում
Հանքային պարարտանյութերով սնուցումը իրականացվում է պարբերաբար բույսի աճի և ծաղկման շրջանում՝ 2 շաբաթը մեկ անգամ։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1996-2001 թվականներին աշխատել է սպորտի վարչությունում՝ որպես կազմակերպչական աշխատանքի և մարզական միջոցառումների բաժնի վարիչ։
2001-2007 թվականներին աշխատել է ԱրՊՀ ՆԶ և ՖՊ ամբիոնի վարիչի պաշտոնում։
Սպորտ
Եթե տվյալ բնագավառի մարզիկը համարվում է պրոֆեսիոնալ, ապա նա իր գործունեության համար ստանում է աշխատավարձ։ Գոյություն ունեն սպորտային լիգաներ և՛ անհատական, և՛ թիմային սպորտաձևերի համար։
Տե՛ս նաև
Կատեգորիա:Սպորտ Կատեգորիա:Հիմնական թեմատիկ հոդվածներ
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
2007 թվականից՝ դասախոս (դոցենտ) ։
Ուզումբարական մանուշակ
Օդի խոնավություն
Օդի խոնավությունը պետք է լինի առնվազն 50%։ Բույսերի սրսկումը անցանկալի է։ Դա կարելի է անել միայն ծաղկման ժամանակ, մինչդեռ ջուրը պետք է շատ նուրբ ցողել։ Ծաղկամանը դնելով խոնավ խճաքարերի սկուտեղի վրա կամ այլ բույսերի շարքում, ապահովվում է բույսի համար անհրաժեշտ խոնավություն։
Միքայել Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Տարբեր թերթերում և ամսագրերում հանդես է եկել Արցախում սպորտի և ֆիզիկական կուլտուրայի զանգվածայնացման ու զարգացման հարցերի շուրջ։
Ուզումբարական մանուշակ
Ձմեռային խնամք
Ձմռանը՝ ցերեկային ժամերի տևողության նվազման պատճառով ավելի լավ է օգտագործել լրացուցիչ արհեստական լուսավորություն։ Դրա տևողությունը պետք է լինի օրական 11-13 ժամ։ 15 °C-ից ցածր ջերմաստիճանում լուսավորությունը շոշափելի արդյունքներ չի բերում։ Բույսերի բոլոր գործընթացները դանդաղում են։ Ձմռանը ջրելու գործընթացը պետք է մի փոքր սահմանափակվի։
Միքայել Բաղդասարյան
Պարգևներ և կոչումներ
Արժանացել է ուսուցիչ- մեթոդիստի, տարվա լավագույն ուսուցչի, տարվա լավագույն մարզչի, 20-րդ դարի լավագույն մանկավարժի, հանրապետական կարգի մրցավարի, ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր աշխատողի, ԼՂՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործչի կոչումներին ։
Ուզումբարական մանուշակ
Բազմացում
Ուզումբարական մանուշակը կարող է հեշտությամբ բազմանալ վեգետատիվ ճանապարհով՝ ցողունային հատվածներով, տերևավոր հատումներով, տերևի մի մասով և դուստր բույսերով։ Ամենատարածված ձևը տերևի կտրվածքն է, որն առաջացնում է առողջ, ձևավորված տերև։
Միքայել Բաղդասարյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Ուզումբարական մանուշակ
Բազմացում
Տերևները տեղադրվում է ջրի մեջ մինչև արմատները ձևավորվեն (որոշ մեծ տերևներով սորտեր կարող են միանգամից փոքրիկ թփիկներր ձևավորվել), որոնք տնկվում են փխրուն հողում՝ 1-2 սմ-ից ոչ ավելի խորության վրա։ Սածիլը ջրվում է սենյակային ջերմաստիճանի ջրով և ծածկվում խոնավության օդը պոլիէթիլենային տոպրակով պահելու համար, մինչդեռ կարևոր է ապահովել, որ խտացում չստեղծվի, երբ այն ձևավորվի, անհրաժեշտ է հեռացնել տոպրակը։ Ջերմաստիճանը` 20-22 °C-ից ցածր։ Նոր առաջացած արմատների ձևավորումը և զարգացումը տևում են մինչև 1-2 ամիս։
Բույսը բազմանում է նաև սերմերով, որի արդյունքում սերմերով տարածումը տեղի է ունենում հատկանիշների անտեսմամբ, որտեղ սածիլները չեն ժառանգում իրենց ծնողներից հատկանիշները։
Վնասատուներ
Սենտպուլիան վարակվում է հետևյալ վնասատուներով՝
Ծծող որդանման միջատներ են, որոնք հստակ տեսանելի են անզեն աչքով։ Իրենց անունը ստացել են սպիտակ, բամբակի նման մոմե արտանետումից։ Թրթուրները և հասուն էգերը ծծում են բույսի մատղաշ տերևները, բողբոջները։
Գրեթե անհնար է տեսնել առանց խոշորացույցի, քանի որ նրա մարմնի երկարությունը հասնում է առավելագույնը 0,3 մմ-ի։ Ցիկլամենի ոջիլի արմինը ամբողջությամբ թափանցիկ է, օվալաձև, ունի 8 ոտք։ Սովորաբար, այս վնասատուն գաղութներ է ստեղծում տերևի ստորին մակերեսին, և մեծ թվով անհատներ կուտակվելիս դրանք փոշու շերտ են հիշեցնում։
Փոքր միջատների անթև և թևավոր ձևեր են, որոնց չափը չի գերազանցում մի քանի միլիմետրը։ Միայն որոշ տեսակներ հասնում են 5-ից 7 մմ երկարության։ Որպես ֆիտոֆագեր, լվիճներն օժտված են հատուկ պրոբոսկիսով, որով կարող են ծակել ծիլերի կամ տերևների մակերեսը։ Անթև ձևերը ապահովում են զանգվածային վերարտադրություն պարթենոգենեզի միջոցով, իսկ թևավորները նպաստում են ընդունող բույսի տարածմանը և փոփոխությանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր Կատեգորիա:Ծաղիկ Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր Կատեգորիա:Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Քենիա Կատեգորիա:Տանզանիա Կատեգորիա:Գիտական դասակարգում Կատեգորիա:Ցիկլամեն Կատեգորիա:Ուզումբարական մանուշակ Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Դժբախտություն (պատմվածք)
«Դժբախտություն» («Горе»), ռուս գրող Անտոն Չեխովի պատմվածքը, որը գրվել և հրատարկվել է 1885 թվականին, նոյեմբերի 25-ի «Պետերբուրգյան թերթի» («Петербургская газета») № 324-ում ''Ա. Չեխոնտե'' ստորագրությամբ։
Հրատարակություններ
Ա. Չեխովի «Վիշտը» պատմվածքը գրվել է 1885 թվականին, տպագրվել նույն թվականի նոյեմբերի 25-ին «Պետերբուրգյան թերթի» («Петербургская газета») № 324-ում ''Ա. Չեխոնտե'' ստորագրությամբ։ 1886 թվականին պատմվածքը հրատարակվել է «Խայտաբղետ պատմվածքներ» ժողովածուի կազմում, ներառվել է գրողի աշխատությունների ժողովածուում, որը կազմել է Ա. Մարքսը։ 1895 թվականին պատմվածքը առանձին հրատարակություն է ունեցել (Ի. Սիտինի գրահրատարակչություն)։
Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է բուլղարերեն, գերմաներեն, նորվեգերեն, սլովակերեն, չեխերեն, շվեդերեն և սերբախորվաթերեն։
Հայերեն թարգմանության հեղինակը Դերենիկ Դեմիրճյանն է ։
Քննադատություն
Պատմվածքը գրվել է գրողի՝ Չիկինի (Վոսկրեսենկ) հիվանդանոցում աշխատելու ընթացքում։ Քննադատ Զվենիգորոդցևը (Վ. Պոկրովսկու կեղծանունը) գրել է. «Վոսկրեսենսկից երկու վերստ հեռավորության վրա է գտնվում Չիկինի տեղական հիվանդանոցը, որը ղեկավարում էր այդ ժամանակ հայտնի զեմցի բժիշկ Պ. Արխանգելսկին։ Շուտով նա մոտիկից է առնչվում Արխանգելսկու հետ, հաճախ հիվանդներ է ընդունում նրա մոտ և ընդհանրապես սիրում է լինել Չիկինում։ Այս հիվանդանոցը նրան տվել է իր բազմաթիվ պատմությունների թեմաները՝ «Վիրաբուժություն«, «Դժբախտություն», «Փախստական» ։
Լ. Պալմանը գրել է Չեխովին. «Իմ կարծիքով՝ սա լավագույնն է, որ Դուք մինչ օրս գրել եք։ Տարօրինակ տպավորություն է թողնում ամբողջությամբ կյանքի ճշմարտությամբ լի ակնարկը, դառնում է և՛ ծիծաղելի, և՛ տխուր։ Այստեղ, ինչպես և ժողովրդի կյանքում, ծիծաղելին միահյուսված է մռայլի հետ։ Ցավալի է, որ Ձեր կողմից հաջողված ու փայլուն այս պատմությունը դուք չեք տեղադրել «Օսկոլկիում»։
Պատմվածքի քննադատության մեջ Վ. Գոլցևը գրել է. «... ծեր ու հարբեցող խառատը բժշկի է տանում հիվանդ կնոջը։ Ճանապարհին նա մեռնում է, իսկ խառատի հոգում խղճի խայթ է զարթնում, խոր խղճահարություն՝ տառապած ու տանջված կնոջ հանդեպ։ Այդ հոգեվիճակը փոխանցել է Չեխովը՝ իրեն հատուկ ուժով, խտացածությամբ և անարվեստությամբ» ։
Լև Տոլստոյը պատմվածքը ներառել է Չեխովի լավագույն պատմվածքների իր ցանկում ։
Դիպաշար
Ձմռանը ծանր հիվանդանում է խառատ Գրիգորի Պետրովի կինը՝ Մատրյոնան, և խառատը, հարևանից վերցրած ձին լծելով սայլին, կնոջն ուզում է հասցնել զեմստվոյի հիվանդանոց։ Մինչև հիվանդանոց ճանապարհը երեսուն վերստ էր։ Ճամփին նա խոսում էր կնոջ հետ, նրան համոզում համբերել ու դիմանալ։ Սակայն ճանապարհին նկատում է, որ ձյունը դադարում է հալվել պառավի դեմքին։ Պետրովը սարսափում է։ Շոշափելով նրա սառը ձեռքը՝ հասկանում է, որ Մատրյոնան մեռել է։
Լաց լինելով՝ սկսում է հետ վերադառնալ։ Ճանապարհին հիշում է, թե ինչպես է Մատրյոնայի հետ քառասուն տարի ապրել, ինչքան շատ է ինքը խմել։ Նա անընդհատ մտածում է. «Ա՜յ մի նորից ապրեի...»։ Մտածելով, որ պետք է ոչ թե բժշկի մոտ գնալ, այլ թաղել Մատրյոնային, նա կրկին ետ է դարձնում սահնակը։ Շուրջը գնալով մթնում է, քամին դառնում է ավելի ցուրտ ու կտրող։ Խառատը նիրհում է։
Արթնանում է ներկած պատերով մի մեծ սենյակում, որի պատուհաններից լցվում է արևի պայծառ լույսը։ Իր առջև տեսնում է բժիշկ Պավել Իվանիչին։ Երբ Գրիգորին ուզում է վեր կենալ, չի կարողանում. ոտքերը և ձեռքերը չէին ենթարկվում։ Բժիշկը բացատրում է, որ Գրիգորին ցրտահարել է ձեռքերն ու ոտքերը և զրկվել դրանցից։ Հետո նա ավարտում է հետևյալ կերպ. «Կենդանի մնացի, փա՛ռք տուր աստծուն։ Վնաս չունի, վաթսունը ապրեցիր-քեզ հերիք է»։ Այդ ասելով՝ բժիշկը դուրս է գալիս հիվանդասենյակից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:1885 պատմվածքներ
Բոստոնի հանրային գրադարան
Բոստոնի հանրային գրադարանը քաղաքային հասարակական գրադարանային համակարգ է, որը հիմնադրվել է 1848 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Մասաչուսեթս նահանգի Բոստոն քաղաքում ։ Բոստոնի հանրային գրադարանը պարունակում է մոտավորապես 23 մլն նյութ, որտեղ ներառված են բոլոր տեսակի ֆորմատները․գրքեր, DVD և CD սկավառակներ, քարտեզներ, ձայներիզներ, կարճամետրաժ ֆիլմեր, ձեռագրեր, հրատարակություններ և այլ նյութեր ։ Կան նաև էլեկտրոնային ռեսուրսներ, որի շնորհիվ, ըստ Ամերիկայի գրադարանային ասոցացիայի, գրադարանը Միացյալ Նահանգներում համարվում է երրորդ ամենամեծ հանրային գրադարանը Կոնգրեսի գրադարանից հետո, (որն ունի 160 մլն նյութ) և Նյու Յորքի հանրային գրադարանից հետո, (որն ունի 53 մլն նյութ)։ 2014 թվականի հաշվետվությամբ, գրադարանում իրականացվել են ավելի քան 10.000 ծրագրեր՝ հանրության համար անվճար և տրամադրվել 3.7 մլն նյութ ։
Տեսություն
Ըստ գրադարանի վեբ-կայքի, Բոստոնի հանրային գրադանը ունի ավելի քան 23.7 մլն նյութ, որի շնորհիվ այն ամենամեծ քաղաքային հանրային գրադարանային համակարգն է Միացյալ Նահագներում։ Հավաքածուի ճնշող մեծամասնությունը՝ ավելի քան 22.7 մլն, գտնվում է գրադարանի կենտրոնական հետազոտական գրադարանում ։ 2012 թվականի հուլիսից մինչև 2013 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում Բոստոնի հանրային գրադարանի տարեկան շրջանառությունը կազմել է 3.69 մլն ։ Բոստոնի հանրային գրադարանն իր հետազոտական հավաքածուի ուղղվածության և կարևորության շնորհիվ Հետազոտական գրադարանների միության անդամ է։ Միությունը եկամուտ չհետապնդող կազմակերպություն է Հյուսիսային Ամերիկայի հետազոտական գրադարանների շրջանում։ Գրադարանն ունի արվեստի և արվեստի պատմության վերաբերյալ հարուստ հավաքածու, (հասանելի McKim կառույցի երրորդ հարկում) և փաստեր Ամերիկայի պատմության վերաբերյալ (ներառում է կարևոր հետազոտական նյութեր), որոնք պահվում են կառավարական փաստաթղթերի շտեմարանում։
Հիմնադրում և ընդլայնում
19-րդ դարի կեսերին, մարդկանց մի խումբ նպաստեցին Բոստոնի հանրային գրադարնի հիմնադրմանը։ Ջորջ Թիկնորը՝ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր և Բոստոնի գիտական խորհուրդի հոգաբարձուն, առաջ քաշեց Բոստոնում հանրային գրադարանի հիմնադրման անհրաժեշտությունը։ Այդ ժամանակ Թիկնորը չէր կարող առաջացնել բավականին հետաքրքրություն։
1839 թվականին ֆրանսիացի Ալեքսանդր Վաթիմերը առաջարկեց Բոստոնում գտնվող բոլոր գրադարանները միավորել մեկ հաստատության մեջ հօգուտ հանրությանը ։ Գաղափարը ներկայացրեցին Բոստոնի այլ գրադարաններ և նրանցից շատերը հետաքրքրված էին առաջարկով։ Վաթիմերի հորդորով Փարիզը 1843 և 1847 նվիրաբերեց գրքեր՝ աջակցելով միասնական հանրային գրադարանի հիմնադրմանը։ 1849 թվականին Վաթիմերը կազմակերպեց գրքերի հերթական նվիրատվություն։
Ջոզայա Քուինսի կրտսերը, որպես անհատ, նվիրաբերեց $5,000 նոր գրադարանի հիմնադրման գործընթացը սկսելու համար։ Քուինսին նվիրաբերում կատարեց մինչ նա Բոստոնի քաղաքապետն էր։ Անմիջական մեծ ազդեցություն ունեցավ Ջոն Ջեյկոբ Ասթորը։ Ասթորը մահանալիս կտակեց $400,000 Նյու Յորքին՝ հիմնադրելու հանրային գրադարան այնտեղ։ Բոստոնի և Նյու Յորքի տնտեսական մշակութային մրցակցության հետևանքով այս ժառանգությունը քննարկման առիթ դարձավ։ 1848 թվականին, Մասաչուսեթսի գլխավոր կամ ընդհանուր դատարանի կանոնադրությունը հնարավություն տվեց գրադարնի ստեղծմանը։ Գրադարանը Բոստոնում պաշտոնապես հիմնադրվեց 1852 թվականին քաղաքի որոշմամբ ։ Քաղաքապետ Բենջամին Սիվերը կոչ արեց քաղաքի օրենսդիր մարմնին, որ գրադարանը լինի գրանցված։ 1852 թվականի մայիսին քաղաքի օրենսդրական մարմինը ընդունեց քաղաքապետի առաջարկությունները և Էդվարդ Կապենը ընտրվեց Բոստոնի հանրային գրադարանի առաջին գրադարանավար ։
Էդվարդ Էվերեթը, ով ցանկություն ուներ աջակցել գրադարանի ստեղծմանը, հավաքեց անհրաժեշտ փաստաթղթերը Կոնգրեսի երկու պալատներից, ավելացրեց իր սեփական փորձառությունը և առաջարկեց այդ հավաքածուն նոր գրադարան հիմնելու գործընթացին՝ որպես օգնություն։ Էվերեթի նվիրաբերման ընթացքում, Ջորջ Թիկնորը ներգրավվեց նոր գրադարանի ստեղծման ակտիվ գործունեության մեջ ։ 1852 թվականին, ֆինանսիստ Ջոշուա Բեյթսը կատարեց $50,000 նվիրատվություն Բոստոնում գրադարան հիմնելու համար։ Բեյթսի նվիրատվությունը ստանալուց հետո, Թիկնորը կազմեց այն գրքերի ցանկը, որոնք անհրաժեշտ էին գնել։ Նա շրջագայում էր միայն գրքեր ձեռք բերելու նպատակով, այցելում տարբեր գրադարաններ և գրքի գործակալություններ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրադարաններ
Գնեզդիշչե (գյուղ, Գորոդնյայի շրջան)
Գնեզդիշչե (Гніздище), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Գնեզդիշչե գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 106,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օստրովոկ (գյուղ, Տերբունսկի շրջան)
Օստրովոկ (Островок), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի բնակավայրեր
48-րդ հարավային զուգահեռական
48-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 48° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Վեդնոե (գյուղ, Չապլիգինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1675 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Չապլիգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ակչեքյոյ
Ակչեքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Մոտալչիատա
Մոտալչիատա (Mottalciata), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1415 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 79 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0161։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բող
Բող, ջամջամ, նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 4-5, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ բող տափակապտուղ (C. platycarpos)։
Տարածումը Հայաստանում
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է քարքարոտ լանջերին, ճամփեզրերին, երբեմն աղբոտում ցանքերը։
Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
(7112) Ղիսլան
(7112) Ղիսլան (Ghislaine), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի ապրիլի 3-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,762751 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,355 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1705 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1677,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21463 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,43° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոպերի նավահանգիստ
Կոպերի նավահանգիստ (Luka Koper, Porto di Capodistria ), Սլովենիայի միակ նավահանգիստը։ Հիմնադրվել է 1957 թվականի մայիս ամսին։ Կառավարվում է սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից, նավահանգստային և լոգիստիկ ծառայություններ է մատուցում և ընկած լինելով Ադրիատիկ ծովի հյուսիսային մասում, Կոպեր քաղաքին կից՝ միմյանց է կապում գլխավորապես Կենտրոնական ու Հարավարևելյան Եվրոպայի և միջերկրածովյան ու հեռավորարևելյան շուկաները։ Ունի տնտեսական ազատ գոտի։
2019 թվականին Կոպերի նավահանգիստը եղել է զբոսանավերի ամենամեծ նավամատույցը Ադրիատիկի հյուսիսում։ Գործել են 12 տերմինալ, նավագնացային 38 գիծ ։ Ուղևորներ ու բեռներ տեղափոխող գնացքներն այս նավահանգիստ են հասնում եվրոպական 11 երկրներից՝ Ավստրիայից, Բուլղարիայից, Հունգարիայից, Իտալիայից, Գերմանիայից, Լեհաստանից, Ռումինիայից, Սլովակիայից, Սերբիայից, Խորվաթիայից, Չեխիայից ։ Նավահանգստի ղեկավարությունը ունի արտասահմանյան երեք ներկայացուցչություն, որոնք գտնվում են Վիեննայում (Ավստրիա), Բուդապեշտում (Հունգարիա) և Պրահայում (Չեխիա) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նավահանգիստներ Կատեգորիա:Սլովենիայի տնտեսություն
Հայրապետի գյուղ
Հայրապետի գյուղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Երզնկայից 3 կմ արևմուտք։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ավանդության՝ հնում այս գյուղի անունը եղել է Տուրք։ Մի անգամ գեղջավագ Հայրապետը հրաժարվել է իշխանություններին տուրք, հարկ վճարելուց, որի համար շրջակա վայրերում բնակավայրն ստացել է Հայրապետի գյուղ, այսինքն՝ հարկ չվճարողների գյուղ անունը։ Ժամանակի ընթացքում Տուրքը մոռացության է տրվել, և գյուղի անունը մնացել է Հայրապետի։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծագույն մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել աշխարհի տարբեր երկրներում։
Բնակչություն
Նախկինում եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ և ուներ 70-80 տուն հայ բնակիչ։ 1909 թվականին գյուղն ուներ 20 ընտանիք հայ և 30 ընտանիք թուրք բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հայրապետի գյուղն ուներ '''Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ''' անունով եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղն ուներ վարժարան, որտեղ սովորում էին 20 սաներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայա Դանինի
Մայա Նիկոլաևնա Դանինի (Майя Николаевна Данини, ), ռուս խորհրդային գրող, արձակագիր։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ ։
Կյանք և ստեղծագործություն
Ծնվել է 1927 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում։ Նա ապրել է Լենինգրադում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Մայա Նիկոլաևնան սանիտարական դրուժինայի անդամ էր, պաշարված Լենինգրադում ապրել է մինչև 1942 թվականի ապրիլը, այնուհետև տարհանվել է և աշխատել Պերմ քաղաքում ։ 1954 թվականին ավարտել է Լենինգրադի մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ Աշխատել է միջնակարգ դպրոցում որպես ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի ։ Այնուհետև Լենինգրադում ավելի քան 20 տարի աշխատել է Լենինգրադի ռադիոկոմիտեի՝ երեխաների համար հեռարձակվող հաղորդումների խմբագրությունում։
1973 թվականին լույս է տեսել «Ծննդյան օր» վիպակը, որն առաջին դեմքից պատմում է մանկության մասին։
Նրա բոլոր ստեղծագործությունները ապրած կյանքի մասին անսպառ վեպ են. նախապատերազմական մանկություն, շրջափակման սարսափներ, մեծ ընտանիքի մի քանի սերունդ, քաղաքային կյանքի առօրյա կյանք, հանդիպումներ երկար ճանապարհների վրա։ Տ. Խմելնիցկայան այս մասին գրել է. «Հիշողության անսովոր զգայական ճշմարտացիությունը մեզ ստիպում է հերոսուհու հետ ուղղակիորեն վերապրել կյանքի յուրաքանչյուր րոպեի ֆիզիկական իրողության զգացողությունը» ։
«Կենդանի փող։ Վիպակ և պատմվածքներ» (1967), «Լի օրեր և տոներ» (1971), «Կապույտ անտառ» (1973) և այլ պատմվածքների և վիպակների հեղինակ է ։
1976 թվականին լույս է տեսել Դանինիի «Երկու Նոր տարի» վիպակը, «Լադոգայի սառույցը» վերջին վիպակը հրապարակվել է հետմահու 1983 թվականին ։
Մայա Նիկոլաևնա Դանինին մահացել է 1983 թվականի փետրվարի 22-ին Լենինգրադում, թաղված է Նովո-Վոլկովսկոյե գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ
Պաուլիի էֆեկտ
Պաուլիի էֆեկտ, արտահայտություն, որը կապված է ավստրիացի տեսական ֆիզիկոս Վոլֆգանգ Պաուլիի ներկայությամբ տեխնիկական սարքավորման խորհրդավոր ու զվարճալի ձախողման հետ։ Տերմինը առաջարկվեց այն դեպքերից հետո, երբ նրա ներկայությամբ փորձնական սարքավորումները դադարում էին գործել կամ նույնիսկ խափանվում էին։ Պաուլիի էֆեկտը չպետք է շփոթել Պաուլիի սկզբունքի հետ, որը քվանտային մեխանիկայի հիմնարար սկզբունքներից է։ Ըստ այս սկզբունքի՝ երկու նույնական ֆերմիոններ (կիսաամբողջ սպինով մասնիկներ) չեն կարող միաժամանակ գտնվել միևնույն քվանտային վիճակում ։
Այնուամենայնիվ, Պաուլիի էֆեկտը կատակով համարվել է Պաուլիի երկրորդ արգելման սկզբունք, ըստ որի գործող սարքը և Պաուլին չեն կարող միաժամանակ գտնվել նույն սենյակում։ Հետաքրքիրն այն է, որ Պաուլին ինքն էլ համոզված էր, որ Պաուլիի էֆեկտը միայն կատակ չէ, այլ իրականություն։
Պաուլին ֆիզիկայում հայտնի է որպես պերֆեկցիոնիստ։ Չսահմանափակվելով միայն իր աշխատանքներով՝ նա միշտ քննադատում էր նաև աշխատակիցների սխալները։ Պաուլին հաճախ աշխատանքները բնութագրում էր «ընդհանրապես սխալ»։
Զվարճալի դեպքեր Վոլֆգանգ Պաուլիի մասին
Պատմում են, որ մի անգամ ֆիզիկայի դասաժամին Պաուլիի ուսուցիչը գրատախտակին սխալ է թույլ տալիս, որը երկար ժամանակ չի կարողանում գտնել։ Վերջապես, հուսահատված, ի մեծ ուրախություն աշակերտների, նա ասում է․ «Պաուլի, ասեք վերջապես, թե ինչ սխալ եմ արել։ Դուք հավանաբար վաղուց գտել եք այն»։
Մեկ այլ անեկդոտ է, երբ գերմանացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից մեկը՝ Վերներ Կարլ Հայզենբերգը, Պաուլիին ներկայացնում է իր նոր տեսությունը։ Որպես պատասխան մի նամակ է ստանում, որտեղ քառակուսի էր նկարված և նշված էր «Ես կարող եմ նկարել Տիցիանի պես»։ Ներքևում մանր տառերով գրված էր․ «Միայն որոշ մանրամասներ չկան» ։
Մի անգամ Գյոթինգենի համալսարանում, չնայած նրան, որ Պաուլին համալսարանում չէր, մի թանկարժեք սարք խափանվեց, առանց ինչ-որ լուրջ պատճառի։ Գյոթինգենի համալսարանի պրոֆեսոր, գերմանացի ֆիզիկոս Ջեյմս Ֆրանկը իր աշխատակցին կատակով ասեց, որ գոնե այդ անգամ Պաուլին անմեղ էր։ Սակայն պարզվեց, որ Պաուլին, Կոպենհագեն գնալու փոփարեն, փոխել է գնացքը դեպի Գյոթինգեն կայարան հենց այն ժամանակ, երբ տեղի է ունեցել սարքի խափանումը։ Այս պատահարը նկարագրված է ռուս ֆիզիկոս Գեորգի Գամովի «30 տարիներ, որոնք ցնցեցին ֆիզիկան» ("Тридцать лет которые потрясли физику") գրքում, որտեղ ասում է, որ ինչքան ավելի տաղանդավոր է ֆիզիկոսը, այնքան ավելի ուժեղ է ազդում Պաուլիի էֆեկտը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկա Կատեգորիա:Վոլֆգանգ Պաուլի Կատեգորիա:Գիտական հումոր
Բրունիկո
Բրունիկո (Brunico), քաղաք Իտալիայում՝ Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Բոլցանո գավառում։ Սահմանակից է Ֆալցես, Գայս, Մարեբե, Պերկա, Ռազուն Անտերսելվա, Սան Լորենցո դի Սեբատո, Վալդաորա համայնքներին ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 16.010 ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 300 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 45 կմ² տարածք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Օստրովցի (գյուղ, Ռամենսկի շրջան)
Օստրովցի (Островцы), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի բնակավայրեր
Վեդնոե (գյուղ, Ռամեշկովսկի շրջան)
Վեդնոե (Ведное), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռամեշկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռամեշկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիլնիչե
Դիլնիչե (Дільниче), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1878 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դիլնիչե ավանում բնակվում էր 623 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,882 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1878 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմեն Աթաբեկյան
Արմեն Աթաբեկյան, հայ վիրաբույժ, ՀՀ ռազմաբժշկական ծառայության կազմակերպիչներից։ ՀՀ բանակի բժշկական ծառայության փոխգնդապետ (1994 թվական)։ Բժշկական գիտությունների թեկնածու (1996 թվական), ՌԴ բնական գիտությունների ակադեմիայի անդամ (2001 թվական)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը (1974 թվական)։ 1975-1996 թվականներին աշխատել է ՀՀ առոդջապահության համակարգում։ 1996-1998 թվականներին՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարության ռազմաբժշկական վարչության պետ և կենտրոնական ռազմաբժշկական հանձնաժողովի նախագահ 1999-2000 թվականին՝ ՀՀ առողջապահության նախարարի տեղակալ։ 1994 թվականից (միաժամանակ)՝ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի ռազմաբժշկական ինտերնատուրայի պետ։ Աշխատությունները մեջբերում են առողջապահության կազմակերպմանն ու վիրաբուժության խնդիրներին։
1988-1994 թվականներին համակարգել և ղեկավարել է վիրավոր ազատամարտիկների ու զինծառայողների բուժսպասարկման աշխատանքները (Երևանում, կազմակերպել և իրագործել է բժիշկները և միջին բուժաշխատողների գործուղումները ԼՂՀ մասնակցել հոսպիտալների և կենտրոնական շրջանային հիվանդանոցների հիմնադրմանն ու վերականգնմանը, կազմակերպել է դեղորայքի և մապասիրական օգնության առաքումը Արցախ։
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Աթաբեկյաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների թեկնածուներ
Օռիուս
Օռիուս (Òrrius) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մարեսմե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 5.66 կմ2։ Բնակչությունը՝ 654 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
49-րդ հարավային զուգահեռական
49-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 49° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Զուգահեռականով հատվող տարածքները
Անտարկտիկական տարածքներ՝ Քերգելեն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Արցախի Հանրապետության մշակութալուսավորական հիմնարկներ
Մշակութալուսավորական հիմնարկներ Արցախում գործող մշակութալոաավորական հիմնարկների համակարգը ներառում է 10 թանգարան, 230 հանրային և մանկական, գրադարաններ, 237 ակումբ և մշակույթի տուն։
Գրադարաններ
ԼՂՀ առաջին ընթերցարանը բացվել է 1865 թվականին Շուշիում։ Գրադարանների թիվը կտրուկ ավելացել է 1920-ական թվականների սկզբներին։ 1924 թվականին բացվել է մարզի ամենախոշոր՝ Ստեփանակերտի մարգային գրադարանը, խրճիթ-ընթերցարաններ են բացվել ճարտար, Բալուջա և այլ գյուղերում։ 1940 թվականին մարզում կար 66, իսկ 1985 թվականին՝ 231 գրադարան (գրքային ֆոնդը՝ 1,6 մլն)։ ԼՂՀ-ում ներկայումս գործում են Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հանրապետական և Հովհաննես Թումանյանի անվան հանրապետական մանկական, Մուրացանի անվան քաղաքային գրադարանները (երեքն էլ՝ Ստեփանակերտում), ինչպես նաև շրջանի գրադարաններ՝ ԼՂՀ 7 շրջկենտրոններում։ Կան նաև դպրոց, բուհ, և միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների գրադարաններ։
Ստեփանակերտի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հանրապետական գրադարան
Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հանրապետական գրադարանը Ստեփանակերտում ստեղծվել է 1924 թվականին։ Նախապես կոչվել է ռուս գրող Մաքսիմ Գորկու անվան, գրքային ֆոնդը՝ 2,1 հգ. միավոր, որը գրադարանին նվիրել էին Մոսկվայում սովորող ղարաբաղցի ուսանողներն ու տեղացի ընթերցողները։ Ներկայումս գրադարանի ֆոնդը ներառում է 175,2 հազար գրքային միավոր, ընթերցողների թիվը՝ 5,2 հազար։ 1960 թվականին ստեղծվել է գրադարանի մատենագիտական բաժինը, որն ունի հարուստ տեղեկատու գրականություն, հանրագիտարաններ ու բառարաններ, հետագայում ստեղծվել են նաև երկրագիտական ֆոնդ ու քարտարաններ, Արցախյան ազատամարտին նվիրված թեմատիկ քարտարան։ Գրադարանը հանրապետության գրադարանների մեթոդ, կենտրոնն է։