cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հուլիսի 14-ի հեղափոխություն
Հուլիսի 14-ի հեղափոխությունը
1958 թվականի հուլիսի 14-ին խումբը, որը կոչվում էր «Ազատ սպաներ», գաղտնի ռազմական խումբը, որը ղեկավարում էր բրիգադի գեներալ Աբդ ալ-Քարիմ Քասիմը, տապալեց միապետությունը։ Այդ խումբն ակնհայտորեն պանարաբական բնույթ ուներ։ Ֆեյսալ II թագավորը, արքայազն Աբդ ալ-Իլան և Նուրի ալ-Սաիդը սպանվեցին ։
Ազատ սպաները ոգեշնչվել և մոդելավորվել են եգիպտական ազատ սպաների օրինակով, որոնք տապալել են եգիպտական միապետությունը 1952 թվականին։ Նրանք ներկայացնում էին բոլոր կուսակցություններն ու «ճնշում» քաղաքական խմբակցությունները ։ Կասիմը պատկանում էր այն սերնդին, որը սկիզբ դրեց Եգիպտոսում հեղափոխությանը, և մեծացել է մի ժամանակաշրջանում, երբ արմատականությունը և պանարաբիզմը շրջանառվում էին դպրոցներում, ներառյալ բարձրագույն դպրոցները և ռազմական ակադեմիաները ։ Որպես խումբ, ազատ սպաների մեծ մասը սուննի արաբներ էին, ովքեր ժամանակակից միջին խավի ներկայացուցիչներ էին ։ Ազատ սպաները ոգեշնչվել են Մերձավոր Արևելքի մի շարք իրադարձություններով ՝ 1952-ից առաջ։ 1948 թվականի պատերազմը Իսրայելի դեմ փորձ էր, որը ամրապնդեց Եգիպտական ազատ սպաների պարտքի զգացումը։ Նրանք հասկանում էին իրենց առաքելությունը որպես կոռումպացված ռեժիմների տապալողներ, որոնք թուլացրեցին միասնական արաբական ազգը և նրանց երկրներին գցեցին աղետալի վիճակի մեջ։ 1952-ին եգիպտական միապետության տապալման և իշխանության զավթման գործում Ազատ սպաների հաջողությունը նաև Նասերին դարձրեց ոգեշնչման աղբյուր ։
Ազատ սպաների իրաքյան խումբը ընդհատակյա կազմակերպություն էր, և ժամանակի պլանավորման ու ընտրության մեծ մասը գտնվում էր Քասիմի և նրա զինակից, գնդապետ Աբդուլ Սալամ Արիֆի ձեռքում ։ Ազատ սպաները ձգտում էին ապահովել Նասերի աջակցությունը և ՄԱՀ-ի օգնությունը ապստամբության իրականացման համար, քանի որ նրանք վախենում էին, որ Բաղդադի պակտի անդամները հետագայում կտապալեն ազատ սպաներին ՝ որպես հեղաշրջմանը արձագանք։ Նասերը միայն բարոյական աջակցություն էր առաջարկում, որի նյութական նշանակությունը անհասկանալի էր մնում, ուստի Եգիպտոսը ոչ մի գործնական դեր չէր խաղում իրաքյան հեղափոխության մեջ ։
Իրաքյան բանակի զորամասերի ուղարկումը Հորդանան ձեռնտու էր Իրաքի ազատ սպաների շարժման երկու առանցքային անդամներին ՝ Արիֆին և շարժման առաջնորդ Քասիմին։ Իրաքի 3-րդ դիվիզիայի 19-րդ և 20-րդ բրիգադները (Իրաք) (առաջինը ՝ Քասիմի հրամանատարությամբ, իսկ երկրորդը ՝ ներառյալ Արիֆի գումարտակը) Բաղդադով անցնող երթուղով ուղևորվեցին Հորդանան։ Այսպիսով, դավադիրներին հեղաշրջման հնարավորություն էր տրվել, և նրանք օգտվել են դրանից։
Արիֆը Բաղդադ է շարժվել 20-րդ բրիգադով և գրավել մայրաքաղաքը (գնդապետ Աբդ ալ-Լատիֆ Ալ-Դարաջիի օգնությամբ), մինչդեռ Քասիմը ռեզերվում է մնացել Ջալավլի 19-րդ բրիգադի հետ ։
Հուլիսի 14-ի վաղ առավոտյան Արիֆը վերահսկողություն է հաստատել Բաղդադի հեռարձակման կայանի նկատմամբ, որը շուտով պետք է դառնար հեղաշրջման կենտրոնակայանը, և հեղափոխության մասին առաջին հայտարարությունն է փոխանցել։ Արիֆը «դատապարտել է իմպերիալիզմն ու իշխանությանը, հռչակել նոր հանրապետություն և հին ռեժիմի վերջը։ ..․հայտարարել է ժամանակավոր ինքնիշխան խորհրդին երեք անդամների ստանձնել նախագահի պարտականությունները, և խոստացել նոր նախագահի ապագա ընտրությունները» ։
Այնուհետև Արիֆը երկու ջոկատ ուղարկեց իր գնդից ՝ մեկը Ալ-Ռահաբ պալատ, որպեսզի զբաղվի Ֆեյսալ II թագավորի և թագաժառանգ Աբդ ալ-Իլահի հարցով, մյուսը Նուրի ալ-Սաիդի նստավայր։ Չնայած թագավորական գվարդիայի ՝ պալատում ներկա լինելուն, գահաժառանգ արքայազնի հրամանով ոչ մի դիմադրություն չի ցուցաբերվել։ Պարզ չէ, թե ինչ հրամաններ են տրվել պալատական ջոկատին, և ինչ մակարդակի ուժայիններ են նրանք եղել։
Կեսօրին Քասիմն իր զորքերի հետ ժամանել Է Բաղդադ և շտաբ է տեղակայել պաշտպանության նախարարության շենքում։ Այժմ դավադիրների ուշադրությունն անցել է Ալ-Սաիդի որոնումներին ՝ կանխելու փախուստը, որպեսզի նա չխափանի հեղաշրջման վաղ հաջողությունը։ Նրան բռնելու համար առաջարկվել է 10 000 իրաքյան դինարի պարգև, որից հետո սկսվել են լայնածավալ որոնումներ։ Հուլիսի 15-ին նրան նկատել են Բաղդադի Ալ Բատավին թաղամասի փողոցում, երբ փորձել է թաքնվել ՝ հագած լինելով կանացի աբայա ։ Ալ-Սաիդը և նրա հանցակիցը սպանվել են, իսկ նրա մարմինը թաղվել Է Բաբ Ալ-Մուազամայի գերեզմանատանը նույն օրը երեկոյան ։
«Ամբոխի բռնությունը» շարունակվել է նույնիսկ Ալ-Սաիդի մահից հետո։ Արիֆի կողմից դավաճաններին ոչնչացնելու հրահրվող անկառավարելի ամբոխները դուրս են եկել Բաղդադի փողոցներ։ Աբդ ալ Իլահի մարմինը դուրս են բերել պալատից, այլանդակել, քարշ տվել փողոցներով և կախել պաշտպանության նախարարության շենքի մոտ։ Բաղդադի հյուրանոցում բնակվող մի քանի օտարերկրյա քաղաքացիներ (ներառյալ հորդանանցի և ամերիկացի քաղաքացիներ) սպանվել են ամբոխի կողմից։ Բազմության զանգվածային բռնությունը չի հանդարտվել այնքան ժամանակ, քանի դեռ Քասիմը պարետային ժամ չի սահմանել, որը դեռ չի խանգարել ալ Սաիդի դիակը մասնատել, խեղել և տանել փողոցներով նրա հուղարկավորության հաջորդ օրը ։
Անմիջական ազդեցությունները
Աբդ ալ Քարիմ Քասիմի հանկարծակի հեղաշրջումը հանկարծակիի բերեց ամերիկյան կառավարությանը։ Կենտրոնական հետախուզական վարչության (ԿՀՎ) տնօրեն Ալեն Դալեսը նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերին ասել է, որ, իր կարծիքով, դրա հետևում կանգնած է Նասերը։ Դալեսը նաև մտավախություն ուներ, որ շղթայական ռեակցիան տեղի կունենա ամբողջ Մերձավոր Արևելքում, և որ Իրաքի, Հորդանանի, Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Իրանի կառավարությունները դատապարտված կլինեն ։ Հաշիմյան միապետությունը համարվում էր Արևմտյան աշխարհի դաշնակից խորհրդային նվաճումներին հակազդելու գործում։ Այդ պատճառով հեղաշրջումը խաթարել է Վաշինգտոնի դիրքերը Մերձավոր Արևելքում ։ Իսկապես, ամերիկացիները տեսան դա էպիդեմիոլոգիական առումով ։
Քասիմը ստացավ ամենամեծ մրցանակը ՝ դառնալով վարչապետ և պաշտպանության նախարար։ Արիֆը դարձավ վարչապետի տեղակալ, ներքին գործերի նախարար և գլխավոր հրամանատարի տեղակալ ։
Հեղափոխությունից տասներեք օր անց հայտարարվեց ժամանակավոր սահմանադրություն, որը սպասում էր ազատ հանրաքվեից հետո մշտական «օրգանական» օրենքի ընդունմանը։ Փաստաթղթի համաձայն ՝ Իրաքը Հանրապետություն էր և արաբական ազգի մի մասը, իսկ պաշտոնական պետական կրոն համարվում էր իսլամը։ Թե Սենատը, թե պատգամավորների պալատը լուծարվեցին։ Օրենսդիր լիազորությունները դրվել են նախարարների խորհրդի վրա ՝ ինքնիշխանության խորհրդի հավանությամբ, գործադիր գործառույթը նույնպես դրվել է նախարարների խորհրդի վրա ։
1959 թվականի անկայունությունը
1959 թվականի մարտի 9-ին «Նյու Յորք թայմս» թերթը հաղորդել էր, որ Իրաքում իրավիճակն ի սկզբանե «խճճված ու անկայուն էր, մրցակցող խմբերը պայքարում էին վերահսկողության համար։ Կոմունիզմի, արաբական և իրաքյան ազգայնականության, հակաարևմտականության և Միացյալ Արաբական Հանրապետության նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի «դրական չեզոքության» քաղաքականությունը ազդեցություն են ունենում երկրի վրա» ։
Իրաքի նոր Հանրապետությունը գլխավորել է հեղափոխական խորհուրդը ։ Դրա գլխավորը երեք հոգուց բաղկացած սուվերեն խորհուրդն էր, որի կազմում ընդգրկված էին Իրաքի երեք հիմնական համայնքային-էթնիկ խմբերի ներկայացուցիչները․ Մուհամմադ Մահդի Քուբբան ներկայացնում էր շիա բնակչությունը, Խալիդ ալ-Նաքշաբանդին ՝ քրդերին, իսկ Նաջիբ Ալ-Ռուբային ՝ սուննիներին ։ Այս եռակողմ խորհուրդը ստանձնել Է նախագահի դերը։ Ստեղծվել է կաբինետ, որի կազմում ընդգրկված են եղել իրաքյան քաղաքական շարժումների լայն շրջանակի ներկայացուցիչներ, ներառյալ ազգային-դեմոկրատական կուսակցության երկու ներկայացուցիչները, «Ալ-Իսթիքլալի» մեկ անդամ, «Բաաս»-ի մեկ ներկայացուցիչ և մեկ մարքսիստ ։
1959-ի մարտին Իրաքը դուրս եկավ Բաղդադի պակտից և դաշինք ստեղծեց ձախակողմյան և կոմունիստական երկրների հետ, ներառյալ Խորհրդային Միությունը։ ԽՍՀՄ-ի հետ համաձայնագրի հետևանքով Քասիմի կառավարությունը թույլատրել է ստեղծել Իրաքի կոմունիստական կուսակցություն ։
Հղումներ
Նշումներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի հեղափոխություններ
Չկալովո (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Չկալովո (Чкалове), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չկալովո գյուղում բնակվում էր 190 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հյու Դեսպենսեր Կրտսեր
Տիտղոսներ և պաշտոններ
Դեսպենսեր կրտսերը դարձավ Էդուարդ II-ի արքունիքի անդամ և խորհրդական հիմնականում Դեսպենսեր ավագի շնորհիվ, ում անցավ Գլամորգանի կոմսությունը 1317 թվականին, իր կնոջ՝ Էլեանոր դը Կլերի շնորհիվ։ Դրանից հետո նրան անցան այլ տարածքներ Ուելսում և Անգլիայում։ Դեսպենսեր կրտսերը եղել է ասպետ Հանլի ամրոցում, կոնստաբլ Օդիհամ ամրոցում և հսկիչ Բրիսթոլ ամրոցում, Պորտչեսթեր ամրոցում և Դրայսլվին ամրոցում գումարած դրանց վերահսկողության տակ գտնվող քաղաքներում և տարածաշրջանում։
Նա նաև հսկիչ է եղել այլ ամրոցներում և տարածքներում։ Նրան նաև լրացուցիչ հատկացվել է Վոլինգֆորդ ամրոցը Բերկշիրում, չնայած այն նախկինում տրվել էր թագուհի Իզաբելլա Ֆրանսիացուն։
Ամուսնություն
1306 թվականի մայիսին Դեսպենսերին շնորհվեց ասպետի կոչում արքայազն Էդուարդի կողմից և նույն ամռանը նա ամուսնացավ Էլեանոր դը Կլերի հետ, ով Գլոքեսթերի հզոր կոմս Ժիլբերտ դը Կլերի դուստրն էր։ Էլեանորի պապ Էդուարդ I-ը 2,000 մարկ դրամ պարտք տվեց ամուսնության համար։ Երբ Էլեանորի եղբայր Ժիլբերտը սպանվեց 1314 թվականի Բաննոքբըրնի ճակատամարտում, նա անսպասելի դարձավ հարուս Գլոքեսթեր կոմսության երեք համաժառանգներից մեկը և նրա իրավունքով Հյուին անցավ Գլամորգանը և այլ գույք ։ Մի քանի տարում Հյուն անհող ասպետից դարձավ թագավորության ամենահարուս մարդկանցից մեկը։
Էլեանորը նաև նոր թագավոր Էդուարդ IIի զարմուհին էր և այս կապը Դեսպենսերին ավելի մոտեցրեց թագավորական ընտանիքին։ Նա միացավ Պիրս Գավեստոնի դեմ դուրս եկած բարոններին, ով թագավորի սիրեցյալն էր։ Իշխանությունը և հարստությունը ավելացնելու համար Դեսպենսերը նվաճեց Տոնբրիջ ամրոցը 1315 թվականին, երբ մահացավ իր զարմիկը ։ 1318 թվականին նա սպանեց Լլիվելին Բրենին, ով հավակնում էր իր ունեցվածքնին։ Էլեանորը և Հյուն ունեցավ ինը երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:14-րդ դարի անգլիացիներ
Լիկոդիա Էուբեյա
Լիկոդիա Էուբեյա (Licodia Eubea) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3141 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 28 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 111 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 95040։ Հեռախոսային կոդը՝ 0933։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սանտ Անջելոն։ Քաղաքի տոնը նշվում է մարտի 5-ին։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գրանիտացում
Գրանիտացում, երկրակեղևի խոր մասերում տեղի ունեցող պրոցեսների ամբողջություն, որի շնորհիվ տարբեր տիպի ապարները փոփոխվելով ձեռք են բերում գրանիտային կազմ։ Գրանիտացումը կատարվում է Երկրի խորքից բարձրացող գազային կամ հեղուկ լուծույթների ազդեցության տակ և դիտվում է որպես մետասոմատիկ պրոցես՝ կապված տարրերի ինչպես ներժայթքման, այնպես Էլ արտաժայթքման հետ։
Հայաստանում գրանիտացման գործընթաց արտահայտված է Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի բայկալ-կալեդոնյան հասակի մետամորֆային ապարներում։
Կատեգորիա:Երկրաբանություն
Granite
(1154) Աստրոնոմիա
(1154) Աստրոնոմիա (Astronomia), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի փետրվարի 8-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,388296 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,1396 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,637 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2278,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,158027 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,56° անկյուն։
Աստրոնոմիա աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27-3,7 ա. մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը` փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը` փոքր քան 25°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:Կիբելեի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1927 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Սարգիս Թյությունճյան
Սարգիս Թյությունճյան, հայ բանասեր։
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, զբաղվել դեղագործությամբ, միաժամանակ հետաքրքրվել է թատրոնով։ 1900-ականների կեսերից պոլսահայ մամուլում («Լույս», «Մասիս» և այլն), ինչպես և տարեգրքերում տպագրել է արևմտահայ մի շարք դերասան-դերասանուհիների կենսագրականները։ Հետագայում դրանք ամփոփել է մի հատորի մեջ, հրատարակել Կ. Պոլսում 1914-ին, «Թուրքահայ բեմը և իր գործիչները» վերնագրով, Շարասան ծածկանունով։ Գիրքը պարունակել է փաստական հարուստ տեղեկություններ արևմտահայ թատրոնի պատմության վերաբերյալ։ Աշխատության մեջ տրված մի բացատրությունից երևում է, որ նյութեր է հավաքել Պետրոս Ադամյանի մասին, ցանկանալով գրել առանձին գիրք, սակայն չի կարողացել կենսագործել այդ մտադրությունը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թուրքահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք
Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք, մոլեկուլների, ատոմների, միջուկների և տարրական մասնիկների բախման դեպքում տարբեր պրոցեսների հավանականությունը բնութագրող ֆիզիկական մեծություն։
Էֆեկտիվ լայնական կտրվածքը հավասար է դիտարկվող դեպքերի (օրինակ, որոշակի տիպի միջուկային ռեակցիաների) թվի հարաբերությանը ռմբակոծող մասնիկների հոսքի խտությանը և թիրախի միավոր ծավալի ատոմների թվին։ Անշարժ թիրախի դեպքում միավոր երկարության վրա փոխազդելու հավանականությունը հակադարձ համեմատական է ռմբակոծող մասնիկի ազատ վազքի երկարությանը։ Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք (նշանակվում է \sigma) ունի մակերեսի չափայնություն և արտահայտվում է սմ²-ով կամ բառնով (1 բառն = 10^{-24} սմ²)։
Էֆեկտիվ լայնական կտրվածք լինում է լրիվ կամ դիֆերենցիալ։ Լրիվ էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի դեպքում գրանցվում են փոխազդեցության հետևանքով առաջացած երկրորդային բոլոր մասնիկները, իսկ դիֆերենցիալ Էֆեկտիվ լայնական կտրվածքի դեպքում՝ միայն անկյունային և էներգետիկ որոշակի տիրույթի մասնիկները։ Տարբեր մասնիկների, ինչպես նաև զանազան պրոցեսների համար միևնույն մասնիկի էֆեկտիվ լայնական կտրվածքները տարբեր են։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Տարրական մասնիկների ֆիզիկա
Պիիբե
Պիիբե (Piibe), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռակե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դիրեքլի
Դիրեքլի, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փարիկյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Ալեքսանդր Լյապունով
Ալեքսանդր Միխայլովիչ Լյապունով (Александр Михайлович Ляпунов, ), ռուս մաթեմատիկոս և մեխանիկ, Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1901), Պ. Լ. Չեբիշնի աշակերտը։
(9018) Գալաշ
(9018) Գալաշ (Galache), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի մայիսի 5-ին Ալան Գիլմորի և Պամելա Կիլմարտինի կողմից Լեյք Տեկապոյում ։
Ալեքսանդր Լյապունով
1880 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1892 թվականից Խարկովի համալսարանի պրոֆեսոր, 1902 թվականից աշխատել է Պետերբուրգի ԳԱ-ում։ Հիմնական վաստակը կայունության խնդիրների լուծման ընդհանուր մեթոդի մշակումն է։ Ստեղծել է վերջավոր թվով պարամետրերով որոշվող մեխանիկական համակարգերի շարժման և հավասարակշռության արդի տեսությունը։ Արժեքավոր աշխատանքներ ունի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, պտտվող հեղուկի հավասարակշռության ձևերի ու կայունության վերաբերյալ։ Հավանականությունների տեսությունում առաշարկել է հետազոտման նոր՝ «բնութագրական ֆունկցիաների» մեթոդ, ապացուցել, այսպես կոչված, կենտրոնական սահմանային թեորեմը՝ բավական ընդհանուր պայմանների դեպքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս մեխանիկներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
(9018) Գալաշ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,313404 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1218 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,505 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1285,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280109 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,83° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ալան Գիլմորի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Պամելա Կիլմարտինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Իրաքյան ինթիֆադա
Իրաքի ինթիֆադան (արաբերեն․ انتفاةة العراق) իշխող Հաշիմյան միապետության և անգլո-Իրաքյան պայմանագրի դեմ մի շարք գործադուլների և բողոքի ակցիաներ է։ Եգիպտոսի հեղափոխությունից և Իրանի վարչապետ Մոհամեդ Մոսադեգի կողմից նավթի ազգայնացումից ոգեշնչված հեղափոխականները ցանկանում էին ստիպել Ֆեյսալ 2-րդին հրաժարվել գահից, պետությունը վերածել հանրապետության և հաստատել Իրաքի լիակատար անկախությունը Մեծ Բրիտանիայից ՝ ստանձնելով վերահսկողությունը նրա սեփական արտաքին գործերի նկատմամբ ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն
(1155) Աենա
(1155) Աենա (Aenna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի հունվարի 26-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,463875 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8673 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1412,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,254845 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1928 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Lista de asteroidi
Չորբովկա
Չորբովկա (Чорбівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չորբովկա գյուղում բնակվում էր 535 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մանուել Քաջունի
Քաջունի Մանուել (օգոստոսի 11, 1823, Կոստանդնուպոլիս - դեկտեմբերի 1, 1903, Կոստանդնուպոլիս, թաղված է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում), հայ մանկավարժ, բնագետ, փիլիսոփա, գիտության քարոզիչ։ Ավարտել է Վենետիկի Ռափայելյան վարժարանը, 1843 թվականից՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության անդամ։
Կենսագրություն
Մանուել Քաջունին ծնվել է 1823 թվականին, Կ. Պոլսում։ Ավարտել է Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանը։ Աշխատել է Կոստանդնուպոլսի Մխիթարյան վարժարաններում որպես ուսուցիչ և տեսուչ, 1848–1851 թվականներին՝ « Բազմավեպի » խմբագրի տեղակալ բնական գիտությունների գծով, 1883 թվականից ղեկավարել է Մուրատ–Ռափայելյան վարժարանը։ 1903 թվականին ընտրվել է Վենետիկի միաբանության թագադիր աբբա։ Պարգևատրվել է իտալական Ասպետական խաչով (1897)։ Քաջունին նպաստել է հայկական վարժարաններում բնագիտական առարկաների դասավանդումը բարելավելու և գիտության պահանջներին համապատասխանեցնելու գործին։ Ստեղծել է մաթեմատիկայի, քիմիայի, ֆիզիկայի, մեխանիկայի դասագրքեր, 1869-1875 թվականներին Սուրբ Ղազար կղզում հիմնել ֆիզիկայի ուսումնական լաբորատորիա։ ժամանակի գիտելիքների յուրատեսակ հանրագիտարան է «Արվեստաբանություն կամ շտեմարան գիտելեաց» գիրքը (1875)։ Գյուղատնտեսության տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ գիտահանրամատչելի աշխատությունների հեղինակ է։ Քաջունու գլխավոր երկը «Բառգիրք արվեստից և գիտութեանց և գեղեցիկ դպրութեանց» պատկերազարդ հանրագիտարան բառարանն է (1891–1893)։ Քաջունու «Հնախոսություն Հայաստանի» (1855) և «Աշխարհագրություն հին և նոր Հայաստանի» (1857) ուսումնական ձեռնարկները գրված են Ղ․ Ինճիճյանի աշխատությունների հիման վրա։ Առաջարկել է քիմիական նյութերի անվանակարգման սեփական եղանակ, մշակել և շրջանառության մեջ է դրել բազմաթիվ հայերեն գիտական տերմիններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ Կատեգորիա:Հայ բնագետներ Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Աստերոիդների ցանկ (267101-267200)
Աստերոիդների ցանկ (267001-267100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (267201-267300)
Աստերոիդների ցանկ (95001-95100)
Աստերոիդների ցանկ (94901-95000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (95101-95200)
Շապադա դի Արեյա
Շապադա դի Արեյա (Chapada de Areia), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1184 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 659,244 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,8 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1996 թվականին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Մարտիրոսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Մարտիրոս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 84 հուշարձան (9 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Գևորգ Ալիխանյան
Գևորգ Սարգսի Ալիխանյան, հայ պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Թբիլիսիի Ներսիսյան դպրոցում։ 1917-1918 թվականներին աշխատել է կուսակցության Թիֆլիսի կոմիտեում։ 1918 թվականին Կովկասյան երկրամասային կոմիտեն նրան գործուղում է Լոռի։ Հետո նա անցնում է Բաքու և այստեղ աշխատում որպես քաղաքի շրջաններից մեկի կուսկազմակերպիչ։ Բաքվի կոմունայի անկումից հետո նա մնում է քաղաքում՝ որպես պրոֆեսիոնալ-ընդհատակյա աշխատող։ Հետագայում փոխադրվում է Թիֆլիս և այստեղ 1919 թվականին ընտրվում Թիֆլիսի կոմիտեի անդամ ու քարտուղար։ Հենց այդ պաշտոնում էլ ձերբակալվում և բանտ է նետվում։
Բաքվում խորհրդային կարգերի վերահաստատումից հետո 1920 թվականի ապրիլից նորից աշխատում է այնտեղ որպես Բաքվի կոմիտեի ագիտպրոպբաժնի վարիչ, իսկ տարվա վերջից աշխատում է Հայաստանում որպես ՀԿ(բ)Պ Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար։ Փետրվարյան ապստամբությունից հետո տեղափոխվում են Մոսկվա, որտեղ աշխատում է որպես կուսակցության Բաումանի շրջկոմի ագիտպրոպբաժնի վարիչ։
1923-1925 թվականներին աշխատում է Լենինգրադում՝ որպես Վասիլեօստրովսկի շրջկոմի կազմբաժնի վարիչ։ Լենինգրադի կուսակցական կազմակերպությունից որպես պատգամավոր, նա մասնակցում է կուսակցության XII և XIII համագումարներին։
Լենինգրադում Ալիխանյանը ժողովներում և մամուլում սուր քննադատության է ենթարկում Զինովևին, որի համար վտարվում է մարզից և աշխատանքի ուղարկվում Սիբիր։ Այստեղ նա ընտրվում է Չիտա քաղաքի շրջկոմներից մեկի քարտուղար։
Կենտկոմի որոշումով Ալիխանյանը ետ է կանչվում 1926 թվականին և նորից աշխատանքի է անցնում Լենինգրադում՝ սկզբում որպես Վոլոդարսկու կուսշրջկոմի և ապա որպես Վիբորգյան կուսշրջկոմի կազմբաժնի վարիչ։ 1927 թվականին ընտրվում է կուսակցության XV համագումարի պատգամավոր։ Հենց այդ շրջանում լույս է տեսնում նրա «Ինքնաքննադատության և ներպարտիական դեմոկրատիայի մասին» գրքույկը։ 1929 թվականին Ալիխանյանը սովորում է ՀամԿ(բ)Կ Կենտկոմի մարքսիզմ-լենինիզմի դասընթացներում։ Այդ շրջանում լույս է տեսնում նրա «Պարտիայի սոցիալական կազմի կարգավորման հարցերը» գրքույկը՝ Գևորգ ստորագրությամբ։
Դասընթացներն ավարտելուց հետո 1930 թվականին աշխատում է Բաքվում՝ որպես Բայիլովյան շրջկոմի քարտուղար, որտեղից և ընտրվում է կուսակցության XVI համագումարի պատգամավոր։ Համագումարից հետո նա աշխատանքի է ուղարկվում Տաշքենդ, որտեղ մինչև 1931 թվականի հունիսը աշխատում է որպես ՀամԿ(բ)Կ Միջինասիական բյուրոյի կազմբաժնի վարիչ։ Այնուհետև ետ է կանչվում Մոսկվա և աշխատում Կոմինտերնի գործադիր կոմիտեում՝ որպես կադրերի բաժնի վարիչ։ 1935 թվականին մասնակցում է Կոմինտերնի VII կոնգրեսին։ Այստեղ նա աշխատում է մինչև իր ձերբակալումը՝ 1937 թվականի մայիսը։ Նա ուսումնասիրում է օտար լեզուներ և հոդվածներ է գրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Ռուսաստանում
Գայանե Մախմուրյան
Գայանե Գեորգիի Մախմուրյան, հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (2006)։
Կենսագրություն
Գայանե Մախմուրյանը ծնվել է 1955 թվականին Երևանում։ 1978 թվականին ավարտել է Կիևի պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ 1979 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտի գիտաշխատող, միաժամանակ, 1983-1995 թվականներին՝ Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի դասախոս, 1984-1995 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի միջազգային կապերի գծով գիտքարտուղար ։ 2023 թվականից միջազգային կարգի ավագ հետազոտող է (International Senior Researcher):
Աշխատությունները վերաբերում են Հայոց ցեղասպանությանը, ՀՀ (1918-1920) և Անդրկովկասի նկատմամբ ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի՝ 1918-1923 թվականներին իրականացրած քաղաքականությանը և արդի հայոց պատմության հիմնահարցերին ։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ
Ուստ-Կարա
Ուստ-Կարա (Усть-Ка́ра), գյուղ Ռուսաստանի Նենեցյան ինքնավար օկրուգի Զապոլյարնի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 590 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նենեցյան ինքնավար օկրուգի Զապոլյարնի շրջանի բնակավայրեր
Անտուանետ Բայրոն
Անտուանետ Բայրոն (Antoinette Byron, ), ամերիկացի և ավստրալիացի հեռուստատեսային դերասանուհի։
Կենսագրություն
Մինչ ԱՄՆ տեղափոխվելը Անտուանետ Բայրոնը հասցրել է նկարահանվել ավստրալական բազմաթիվ սերիալներում ։ Այնուհետև՝ 1986-1987 թվականներին, Անտուանետա Բայրոնը ստանձնել է Սքայ Չենդլերի դերը «Իմ բոլոր երեխաները» հեռուստասերիալում։ Հետագայում նրան փոխարինել է մեկ այլ դերասանուհի՝ Ռոբին Քրիստոֆերը։
2005 թվականին թողարկվել է նրա մասնակցությամբ վերջին նախագիծը՝ «Ճչացող ուղեղով մարդը» ֆանտաստիկ կատակերգությունը, որի ռեժիսորը Բրյուս Քեմփբելն է (նաև ֆիլմի գլխավոր հերոսը)։ Ֆիլմում դերասանուհին մարմնավորում է որում գլխավոր կին դերասանի դերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասաններ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Ափսոս, հրացան չկա
«Ափսոս, հրացան չկա» («Жаль, нет ружья!»), ռուսական Կորոլ ի Շուտ փանկ-ռոք խմբի վեցերորդ պաշտոնական ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2002 թ. հոկտեմբերի 10-ին «Միստերիյա Զվուկա» ձայնագրման լեյբլի կողմից։ Խմբի «ոսկե» կազմով և ջութակահարուհի Մարիա Նեֆյոդովայի մասնակցությամբ ձայնագրված վերջին ալբոմն է։
Երգացանկ
«Վոլոսոկրադ» երգի հիմքում պատրաստվել է համերգային տեսահոլովակ։
Էֆեմերներ
Էֆեմերներ (ἐφημερίς – մեկօրյա), տափաստանային, կիսատափաստանային և մասամբ անապատային միամյա բույսեր, որոնց վեգետացիան սահմանափակվում է շատ կարճ ժամանակամիջոցում։
Հայաստանի պայմաններին բնորոշ են գարնանային էֆեմերներ, օրինակ՝ ծտապաշարը, գարնանախոտը, կուժկոտրուկը։
Կատեգորիա:Բույսերի էկոլոգիա
Կոստաս Վալսամիս
Կոստաս Վալսամիս (Κώστας Βαλσάμης, ), XX դարի ֆրանսիացի և հույն քանդակագործ։
Կենսագրություն
Վալսամիսը ծնվել է Դոդեկանեսում՝ Սիմի կղզում։ Քանդակագործություն սովորել է 1932 թվականից մինչև 1937 թվականները Կոնստանտինա Դիմիտրիադիսի մոտ՝ Աթենքի գեղարվեստի դպրոցում։ Քանդակագործ աշխատել է մինչև 1945 թվականը, իսկ հետո, երբ ֆրանսիայի կառավարությունից ստացավ կրթաթոշակ, մեկնեց Փարիզ, որպեսզի ուսումը շարունակի Փարիզի գեղարվեստի դպրոցում՝ քանդակագործ Marcel Gimond-ի մոտ։ Հետագայում ուսումը շարունակեց Գրանդ-Շոմեր ակադեմիայում։ 1980 թվականին Ֆրանսիայի կառավարությունը նրան պարգևատրեց «արվեստի և գրականության» շքանշանով։ 1987 թվականից Վալսամիսը դառնում է Ֆրանասիայի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ ։ Իր աշխատանքի ընթացքում Վալսամիսը աջակցություն է գտել իր կնոջ՝ նկարչուհի Զոյա Վալսամի կողմից, որը Ֆրանասիայի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներից էր, և համագործակցել է նրա հետ։
Աշխատանքներ
Քանդակագործի բազմաթիվ աշխատանքներից կարող ենք առանձնացնել՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հույն քանդակագործներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
(9019) Էուկոմիա
(9019) Էուկոմիա (Eucommia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի օգոստոսի 28-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,442737 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1952 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6903 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1394,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,25816 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արմենակ Ահարոնյան
Արմենակ Ահարոնյան (1889, Թիֆլիս - 1916), հայ երգիչ, տենոր։
Կենսագրություն
Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Ռոստովի կայսերական երաժշտական դպրոցում, ապա՝ կատարելագործվել Միլանի կոնսերվատորիայում։ Նրա ձայնով հիացողներից էր իտալացի կոմպոզիտոր Ջակոմո Պուչինին, որը նամակագրություն է ունեցել նրա հետ։ Ահարոնյանը հիմնովին տիրապետել է իտալերենին։ Իտալիայից աշխատակցել է «Թատրոն և երաժշտություն» պարբերականին։ «Թատրոն և երաժշտություն» երկամսյա պատկերազարդ հանդեսը լույս է տեսել 1910-1917 թվականներին, Բաքվում։ Աշխատակցել են Կոմիտասը, Գևորգ Չմշկյանը, Գևորգ Չուբարը և այլք։ Մահացել է 1916 թվականին 27 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տենորներ
Դղըր (Սեբաստիայի գավառ)
Դղըր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պիիբումյաե
Պիիբումյաե (Piibumäe), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իշ Սմիթ
Իշմաել Լարի «Իշ» Սմիթ (Ishmael Larry "Ish" Smith; ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբի կազմում։ Խաղում է խաղարկողի դիրքում։ NBA-ում անցկացրած 6 մրցաշրջանների ընթացքում հասցրել է խաղալ 9 տարբեր ակումբների կազմում։
Հյուստոն Ռոքեթս
Սմիթը 2010 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ չի ընտրվել, բայց 2010 թվականի օգոստոսի 23-ին պայմանագիր է կնքել «Հյուստոն Ռոքեթս» ակումբի հետ։
2011 թվականի հունվարի 17-ին ուղարկվել է NBA զարգացման լիգայի «Ռիո Գրանդե Վելի Վայպերս» ակումբ ։ Հունվարի 24-ին նրան ետ են կանչել, բայց արդեն փետրվարի 1-ին նորից ուղարկվել է NBA զարգացման լիգա ։
Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս
2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Սմիթը հայտարարվել է «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս»-ում ։ Դեկտեմբերի 28-ին նա «Նյու Յորք Նիքս»-ի դեմ հաղթած խաղում հանդես է եկել մեկնարկային կազմում՝ վնասված Ստեֆեն Քարիի փոխարեն և հավաքել է 11 միավոր, 6 անդրադարձ և 4 արդյունավոր փոխանցում ։ 2012 թվականի հունվարի 13-ին նա հեռացվել է ակումբից ։
Օռլանդո Մեջիք
2012 թվականի փետրվարի 2-ին Իշ Սմիթը պայմանագիր է կնքել «Օռլանդո Մեջիք»-ի հետ ։
Միլոուքի Բաքս
2013 թվականի փետրվարի 23-ին Սմիթը պաշտպան Ջեյ Ջեյ Ռեդիկի և հարձակվող Գուստավո Այոնի հետ միասին փոխարինվել է «Միլոուքի Բաքս»՝ պաշտպաններ Բենո Ուդրիհի և Դորոն Լեմբի ու հարձակվող Տոբիաս Հերիսի ։
Ֆինիքս Սանս
Սմիթը 2013 թվականի օգոստոսի 29-ին Սմիթը և Վյաչեսլավ Կրավցովը փոխարինվել է «Ֆինիքս Սանս»՝ Կարոն Բատլերի ։ 2014 թվականի հուլիսի 15-ին նա հեռացվել է «Սանս»-ից ։
Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս
2015 թվականի փետրվարի 22-ին Սմիթը պայմանագիր է կնքել «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» ակումբի հետ ։ 2015 թվականի մարտի 2-ին «Տորոնտո Ռեպտորս»-ի դեմ պարտված խաղում նա իր համար հավաքել է ռեկորդային 19 միավոր և կատարել 9 արդյունավետ փոխանցում ։ Երբ որ Սմիթը սկսեց խաղալ մեկնարկային հավաքականի խաղարկողի դիրքում, Ֆիլադելֆիայի հարձակումը զգալիորեն լավացավ ։ Նեռլենս Նոելը Սմիթին բնութագրել է, որպես «լավագույն խաղարկող, որի հետ նա երբևէ խաղացել էր» ։ Մարտի 11-ին և ապրիլի 1-ին Իշ Սմիթը հավաքել է 23 միավոր, որը համարվում է նրա անձնական ռեկորդը ։
Վաշինգտոն Վիզարդս և Նյու Օռլեան Պելիկանս
2015 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Սմիթը պայմանագիր է կնքել «Վաշինգտոն Վիզարդս» ակումբի հետ ։ Սակայն նա մայրաքաղաքային ակումբի կազմում անցկացրել է միայն 5 մինչմրցաշրջանային խաղ և չի կարողացել հաստատվել խմբում, որը «Վաշինգտոն»-ին արդեն հոկտեմբերի 24-ին ստիպեց հրաժարվել նրանից ։ Հոկտեմբերի 26-ին նա միացել է «Նյու Օռլեանս Պելիկանս»-ին ։ Նոր ակումբի կազմում նրա առաջնախաղը տեղի է ունեցել հաջորդ օրը՝ նախկին մրցաշրջանի չեմպիոն «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս»-ի դեմ, որտեղ նա հավաքել է 17 միավոր և կատարել է 9 արդյունավոր փոխանցում, որը սակայն ակումբին չի օգնել հաղթել ։ Նոյեմբերի 20-ին նա մրցաշրջանի ընթացքում հաղթահարել է արդյունավոր փոխանցումների իր ռեկորդը՝ կատարելով 13 անգամ, ինչպես նաև հավաքելով 17 միավոր «Սան Անտոնիո Սփըրս»-ի դեմ խաղում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Հյուստոն Ռոքեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Օկլահոմա Սիթի Թանդերի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Օռլեանս Պելիկանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դետրոյթ Փիստոնսի բասկետբոլիստներ
Միսս Հայաստան
Միսս Հայաստանը գեղեցկության և նրբագեղության ազգային մրցույթ է չամուսնացած կանանց միջև։ 1996 թվականից սկսած, առաջին անգամ Հարավային Կովկասում, Երևանի Կամերային թատրոնն անցկացրեց այս մրցույթը։
«Միսս Հայաստան» մրցույթի ներկայացուցիչները մասնակցել են մի շարք միջազգային մրցույթների՝ «Միսս Եվրոպա», «Միսս Ասիա և Օվկիանոս», «Միսս Անդրկովկաս», «Միսս ԱՊՀ» և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մրցույթներ Կատեգորիա:Հայաստանի մրցանակներ Կատեգորիա:Ամենամյա իրադարձություններ Հայաստանում
Երևանի Կամերային թատրոն
Երևանի Կամերային թատրոն, պետական թատրոն Երևանում։ Ստեղծվել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։
Պատմություն
Երևանի Կամերային թատրոնը պաշտոնապես բացվել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, սակայն թատերախումբն արդեն վաղուց հայտնի էր ոչ միայն Հայաստանում, այլև նրա սահմաններից դուրս որպես Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի «Ուրախների և հնարամիտների ակումբ» (ՈՒՀԱ), թիմի կապիտան՝ Արա Երնջակյան։ Թիմը դարձավ Երևանի առաջին հաղթողը և առաջինը ներկայացրեց Հայաստանը Մոսկվայում կայացած ՈՒՀԱ-ի Համամիութենական խաղերում (1971-1972)։
Միաժամանակ ստեղծագործական խումբը սեփական ուժերով վերակառուցում էր թատրոնի համար հատկացված, Երևանի կենտրոնում գտնվող շենքերից մեկը։ 1981 թվականին թատրոնն ուներ հարմարավետ շենք և թատերախումբ։ 1983 թվականին հիմնվեց Կամերային թատրոնի ջազ-տրիոն՝ Արտաշես Քարթալյանի գլխավորությամբ, որի երաժշտությամբ համեմվում էին թատրոնի ներկայացումները։
Կամերային թատրոնի ներկայացումների ստեղծագործական հիմքում ընկած է Արա Երնջակյանի կողմից մշակված Նույնականացման Համակարգը։ Այդ մեթոդի էությունն է՝ բեմի և հանդիսատեսի միջև ստեղծված կատարյալ ու բնական կապը, որն ընկած է բուն թատերագրության հիմքում։ Հանդիսատեսը պասիվ հայեցողից դառնում է ներկայացման ակտիվ մասնակից։
Բեմադրություններ
Իր գոյության տարիների ընթացքում Կամերային թատրոնն իրականացրել է ավելի քան 50 բեմադրություն, որոնք հանրահայտ են ոչ միայն Հայաստանում, այլև՝ աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։
այլև՝ աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։
Թատերախումբ
Կամերային թատրոնի բեմում հանդես են եկել Վիգեն Ստեփանյանը, Եվգենիա Պոդպոմոգովան, Վիգեն Չալդրանյանը, Միքայել Պողոսյանը, Հրանտ Թոխատյանը, Բ. Լիվշիցը, Մ. Ավակիմովը, Ա. Համբարձումյանը, Կ. Ուլիխանյանը, Ա. Մազմանյանը, Ք. Զամինյանը, Մ. Զամինյանը, Ա. Լարայը, Ա. Միքայելյանը, Ա. Զոտովը, Դ. Բաբայանը, Զ. Ուզունյանը, Ա. Ղուկասյանը, Գ. Սեկոյանը և այլք։
Արա Երնջակյանը համագործակցել է անվանի նկարիչներ Վալենտին Պոդպոմոգովի, Ռոբերտ Սահակյանցի, Ֆելիքս Եղիազարյանի (թատրոնի խորհրդանիշի և սրահը զարդարող դեկորատիվ պաննոյի հեղինակը), Բենիկ Պետրոսյանի, ով ձևավորել է թատրոնի շքամուտքը և կերտել է «Հանդիսատես»ը, Ս. Ղազարյանի, որն ստեղծել է երաժիշտների քանդակները Երկնագույն դահլիճում, Լ. Ավետիսյանի, Եվգ. Սաֆրոնովի, Ռ. Խաչատուրյանի հետ։
Տարբեր տարիների կոլեկտիվի երաժշտական ղեկավարներն են եղել՝ Ա. Ահարոնյանը, Գ. Խաչիկյանը, Արտաշես Քարթալյանն իր ջազ-նվագախմբով (Արմեն Հյուսնունց՝ սաքսոֆոն, Ռ. Բարխուդարյան՝ թավջութակ, Ալ. Գրիգորյան՝ հարվածային գործիքներ), Վահագն Հայրապետյանը։
Հասցե
Երևանի Կամերային թատրոնը գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մաշտոցի պողոտայի 58 հասցեում, Մատենադարանի հարևանությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կամերային թատրոն Կատեգորիա:Երաժշտական թատրոններ
Վազգեն Առաքելյան
Վազգեն Գևորգի Առաքելյան, հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1977 թվականից։ Ստորագրել է նաև Վազգեն Առաքել։
Կենսագրություն
Ծնվել է ՀԽՍՀ Կոտայքի շրջանի (հետո՝ Աբովյանի շրջան, այժմ՝ Կոտայքի մարզ) Ջրաբեր գյուղում։ Ավարտել է Երևանի Սարի թաղի թիվ 70 դպրոցը։ 1961-1964 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։
Առաջին անգամ տպագրվել է չորրորդ դասարանում «Պիոներ կանչ» թերթում և արժանացել թերթի մրցանակին, 1956 թվականին։ 1967 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ արդյունաբերական շինարարության մինիստրության «Հայշինտեխկազմ» տրեստի ինֆորմացիայի բաժնում որպես խմբագիր։ Արժանացել է Դանիել Վարուժանի անվան մրցանակի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջրաբեր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Աֆրիկյան լեզուներ
Աֆրիկյան լեզուներ, Աֆրիկա մայրցամաքի բնիկ ժողովուրդների (ավելի քան 400) լեզուները, որոնք (չհաշված առանձին ընտանիք կազմող սեմա–քամյան լեզուները) բաժանվում են մի շարք լեզվաընտանիքների ու լեզվախմբերի։ Աֆրիկյան լեզուները հիմնականում բաժանվում են 9 լեզվաընտանիքների՝
Կառուցվածքային տիպով աֆրիկյան լեզուները բաժանվում են տարբեր խմբերի, կցական՝ թեքականի որոշ երևույթներով (օրինակ, բանտու լեզուներ), անջատական (օրինակ, գվինեական որոշ լեզուներ)։ Անվանական դասերի քերականական կարգը առավել բնորոշ է դրսևորվում բանտու (նաև բանտոիդ) լեզուներում։ Ինքնատիպ կառուցվածքային արտահայտություն ունի նաև թվի կարգը։ Քերականական սեռը նկատելի է նեղոսյան ու կոյսան խմբերի առանձին լեզուներում։ Առկա է նաև երաժշտական շեշտը (բանտու, գվինեական, նեղոսյան և այլ լեզուներում)։ Կոյսան լեզվախմբում կան ինքնատիպ արտաբերություն ունեցող հնչյուններ, որոնք հայտնի են ներշնչական կամ ներծծական անուններով, իրենց բնույթով սրանք բացառիկ հնչյուններ են։ Հիմնական գրատեսակներն արաբական ու լատինական են։ Աֆրիկյան լեզուները ինչպես ծագումնաբանական, կառուցվածքային առումով, այնպես էլ գրավոր կամ անգիր լինելու և այլ հատկանիշներով խիստ բազմազան են։ Տարբերվում են նաև զարգացման մակարդակով, խոսողների թվով, տերիտորիալ ընդգրկումով։ Խոշոր զանգվածային լեզուների սակավությունը պայմանավորված է աֆրիկյան ժողովուրդների պատմահասարակական ուրույն գործոններով, գաղութային տիրապետության տևականությամբ։
Կատեգորիա:Լեզվաընտանիքներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Սալավատ Յուլաևի հուշարձան (Ուֆա)
Սալավատ Յուլաևի հուշարձան (Памятник Салавату Юлаеву, Салауат Юлаевҡа һәйкәл), խորհրդային քանդակագործ Սոսլանբեկ Տավասիևի քանդակագործական ստեղծագործությունը, գտնվում է Ուֆա քաղաքում։ Նվիրված է Բաշկորտոստանի ազգային հերոս Սալավատ Յուլաևին։
Պատմություն
Հյուսիսային Օսիայի և Բաշկորտոստանի Ժողովրդական քանդակագործ, մոնումենտալիստ և նկարիչ Սոսլանբեկ Տավասիևի ստեղծած քանդակը բացվել է 1967 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ուֆայում, Բելայա գետի վերին ափին ։
Սալավատի հուշարձանը դարձել է Ուֆայի այցեքարտը։ Հուշարձանի պատկերված է նաև Բաշկորտոստանի զինանշանին ։
Հուշարձանը եզակի է նրանով, որ ունենալով 40 տոննա քաշ, ընդամենը 3 հենակետ ունի։ Բարձրությունը 9.8 մ է։
Հուշարձանի գիպսե մոդելի կառուցումն ավարտվել է 1963 թվականին։ Այն քննարկվել է Մոսկվայի մասնագետներից կողմից և պաշտոնապես ընդունվել է ԽՍՀՄ մշակույթի նախարարության կողմից։ Դրանից հետո Տավիսևը այն բերել է Ուֆա, որտեղ էլ այն տեղադրվել է Բաշկորտոստանի օպերայի և բալետի պետական թատրոնի զբոսասրահում։
Ուֆացիների դիտողությունների հիման վրա քանդակը փոփոխվել է։
Քանդակը մեկուկես ամիս ձուլվել է Լենինգրադի (այժմ Սանկտ Պետերբուրգ) «Մոնումենտսկուլպտուրա» գործարանում։
1970 թվականին հուշարձանի համար Սոսլանբեկ Տավասիևին շնորհվել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ։
Կոմպոզիցիա
Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է Սալավատ Յուլաևի քանդակը ձիու վրա։ Աջ ձեռքին պահում է մտրակ, ձախ ձեռքին՝ սուսեր։ Պատվաքանդակը երկաթբետոնից է՝ պատված գրանիտե սալիկներով։
Հուշարձանի շրջակա տարածքը պատված է գունավոր սալիկներով և բարեկարգ է։ Շրջապատված է ցանցկեն մետաղյա ճաղերով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուֆայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
(1156) Կիրա
(1156) Կիրա (Kira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի փետրվարի 22-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,237271 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1342 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3404 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1222,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,294528 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,4° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1928 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բանտոիդ լեզվախումբ
Բանտոիդ լեզվախումբ, տարածված է Նիգերիայում, Կամերունում, Արևմտյան Սուդանի, Վերին Վոլտայի ներքին շրջաններում, Աֆրիկայի արմ․ ծայրամասի որոշ երկրներում։ Խոսողների թիվը՝ շուրջ 30 մլն։ Բաժանվում է 3 ենթախմբի՝ արլ․ (տիվ, նսո–կոմ, կատաբ, վիդեկում, բամիլեկե, բալի, էֆիկ ևն), կենտրոնական (սենուֆո, կուլանգո, մոսի, գրուսի, գուրմա ևն), արմ․ կամ ատլանտյան (գոլա, վոլոֆ, տենդա, ֆոմի ևն)։
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Պոլ Պետերս
Պոլ Պետերս, բելգիացի արևելագետ, հայագետ։
Կենսագրություն
Լուվենի համալսարանում ուսանելու տարիներին սովորել է հայերեն (գրաբար և աշխարհաբար)։ 1902 թվականին Բեյրութում հաճախել է Հիսուսյանների համալսարանը, կատարելագործել հայերենը։ 1904 թվականին վերադարձել է Բրյուսել, նվիրվել ասորական, եթովպական, հայկական, վրացական, ինչպես նաև արաբախոս ժողովուրդների, ղպտիների գրականությունների ուսումնասիրմանը։ Զբաղվել է նաև քրիստոնյա Արևելքի պատմությամբ, փիլիսոփայությամբ։ Պետերսը թղթակցել է «Անալեկտա Բոլանդիանա» հանդեսին (Բելգիայում հայագիտության տարածման համար մեծ դեր խաղացած Բոլանդյան ընկերության պարբերական), որտեղ լույս է տեսել նրա գործերի մեծ մասը։ Հայագիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են հայ բանասիրությանը, պատմափիլիսոփայական և այլ հարցերի, հայկական այբուբենին, աշխարհագրական անուններին («Շապուհի հալածանքի սկզբնավորումը ըստ Փավսաոս Բուզանդի», 1920 թ., «Հայոց այբուբենի պատմության համար», 1929 թ., «Հայկական վարկածը Սոկրատի պատմության մասին», 1934 թ.), անդրադարձել Փիլոնի ժամանակագրությանը, ապացուցել, որ այն գրված է 7-րդ դարից առաջ։ (1933 թ.) հետազոտության մեջ Պետերսը քննում է 7-րդ դարում արաբական տիրապետության շրջանում Հայաստանի պատրիկ Պասագնաթեսի «դավաճանության» զրույցը՝ հայկական, հունական, արաբական աղբյուրների հիման վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելգիացի հայագետներ Կատեգորիա:Բելգիացի արևելագետներ
Գվինեական լեզվախումբ
Գվինեական լեզվախումբ, խոսվում է Գվինեայի ափերին՝ Լիբերիայից մինչև Կամերուն։ Խոսողների թիվը՝ 38 մլն։ Այդ խմբին են պատկանում՝ կրու, կվա, յորուբա, նուպե, էդո, իբո, իջո և այլ անուններով կոչվող լեզուները։
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Մանդե լեզվախումբ
Մանդե լեզվախումբ, խոսվում է Սենեգալի ավազանում և Նիգերի վերին հոսանքների շրջանում։ Ներկայանամ է մանդե-տան (բոմբարա, մանդինգո, մալինկե ևն) և մանդ-ֆու (մենդե, լոմա ևն) ճյուղերով։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 8,7 մլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աֆրիկյան լեզուներ
Մարիամ Ստեփանյան
Մարիամ Ստեփանյան, հայ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկա պահին աշխատում է որպես մարզիչ հանդես է եկել Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականում ։ Նախքան ֆուտբոլ խաղալը հանդես է եկել Հայաստանի կանանց Հանդբոլի ազգային հավաքականում։ Ֆուտբոլ սկսել է խաղալ Բանանց ֆուտբոլային ակումբի կազմում։ «Բանանց»-ի հետ երկու անգամ արժանացել է Հայաստանի ներքին առաջնության չեմպիոնի կոչմանը և երկու անգամ ՖԿ «Երևան-Գ. Մ.» ակումբի հետ ինչպես նաև արժանացել է 2014-2015 մրցաշրջանի լավագույն պաշտպան կոչմանը ։
Մրցավարական կարիերա
Տղամարդկանց և կանանց Հայաստանի առաջնության խաղերի ֆուտբոլային մրցավար է։ 2009 թվականից սկսած սովորել է մասնակցել մրցավարական դասընթացների,Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտում, ինչպես նաև Ազգային պատանեկան լիգայի հանդիպումներում։ Ապա 2014 թվականին առաջադրվել է ՖԻՖԱ-ի միջազգային մրցավարական օգնական և 2015 թվականին ընդգրկվել է ՖԻՖԱ-ի ցուցակում։ Առաջին միջազգային հանդիպումը եղել է 🇳🇴 3-0 🇵🇱 ՈՒԵՖԱ-ի կանանց մինչև 19 տարեկանների առաջնության ընտրական փուլի 3-րդ խումբը 13/09/2014 թ. Լոնի Պապուչիում մարզադաշտում (Ալբանիա)։ 2016 թվականի ապրիլի 12-ին պոդ Մալիմ բրդոմ ստադիոնում վարել է կանանց Եվրո 2017 ընտրական փուլի 2 խումբը` 🇲🇪 ընդդեմ 🇫🇮: 2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ից 24-ը վարել է ՈՒԵՖԱ-ի մինչև 19 տարեկան կանանց ընտրական փուլի 10-րդ խմբում 🇳🇱 6-0 🇧🇬, ապա՝ 🇹🇷 3-0 🇧🇬 և 🇧🇬 1-0 🇲🇩: 2017թվականին պարտիվ է ունեցել Հայաստանը ներկայացնել Եվրոպայում ՈՒԵՖԱ-ի կողմից կազմակերպված մրցաշարի,Աղջիկների մինչև 17 տարեկանների եզրապակիչ պուլը։ Այնուհետև վնասվաքի պարճառով մրցավարական կարիերան ավարտել է 2017 թվականին։ 2015-2017-թթ․ ՈՒԵՖԱ-ՖԻՖԱ -ի մրցավարի օգնական։
Մարզչական կարիերա
Սկսել է օգնել ժամանակին իր իսկ մարզիչ Լիանա Հայրապետյանին,ով հանդիսանում է գլխավոր մարզիչ`միաժամանակ Հայաստանի կանանց ազգային հավաքականում։ 2016 թվականին ստացել է աշնանային մրցաշրջանի լավագույն մարզիչ։ 2016 թվականի դեկտեմբերին ավարտել է ՈՒԵՖԱ-ի B լիցենզավորումը Հայաստանում։ 2017 թվականի ամռանը Լեհաստանում սկսել է աշխատել որպես ֆուտբոլի մարզիչ՝ ներկայացնելով Իտալիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կին ֆուտբոլիստներ
Դյոքսե
Դյոքսե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սոնգաի լեզվախումբ
Սոնգաի լեզվախումբ (Արևմտյան Սուդան՝ Նիգերի միջին հոսանքներ)․ առավել հայտնի են սոնգաի, զարմա, դենդի լեզուները։ Խոսողների թիվը՝ մոտ 1 մլն։
Ջեյմս Կրոնին
Ջեյմս Վաթսոն Կրոնին (James Watson Cronin, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։ 1980 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Մրցանակը ստացել է Վալ Ֆիտչի հետ՝ «К-մեզոնների չեզոք տրոհումներում սիմետրիայի հիմնարար սկզբունքների խախտման բացահայտման համար»։ Մասնավորապես, նրանք, գնահատելով կաոնների տրոհումը, ցույց տվեցին, որ հակադարձ ընթացող ռեակցիան չի կրկնում սկզբնական ռեակցիայի ճանապարհը, ինչը նշանակում է, որ ներատոմային մասնիկների փոխազդեցությունները չեզոք չեն ժամանակի հանդեպ։ Այսպիսով բացահայտվեց CP-խախտման երևույթը   ։
Կենսագրություն
Կրոնինը ծնվել է Չիկագոյում։ 1951 թվականին ավարտել է Դալլասի Հարավային մեթոդիստական համալսարանը ։ Կրթությունը շարունակել է Չիկագոյի համալսարանում, որտեղ նրան դասավանդել են այնպիսի Նոբելյան մրցանակակիրներ, ինչպիսիք են Էնրիկո Ֆերմին, Մարիա Մայերը, Մարի Գել-Մանը և Սուբռահմանյան Չանդրասեկհարը։ Փորձարարական միջուկային ֆիզիկային առնչվող իր թեզը գրել է Սեմուել Ալիսոնի ղեկավարությամբ։
Դպրոցն ավարտելիս Կրոնինը հանդիպում է Աննետ Մարտինին, որի հետ ամուսնանում է 1954 թվականին ։ Աննետի հետ ունենում են երեք երեխա՝ Քեթրինը (1955), Էմիլին (1959) և Դանը (1971)։