cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Շիմոն Կեզացի
Այնուամենայնիվ, Շիմոն Կեզացին առավելապես հայտնի է որպես մատենագիր։ Նրա ամենահեղինակավոր աշխատությունը՝ «Gesta Hunnorum et Hungarorum»-ը, որը գրվել է լատիներենով՝ մեր թվարկության շուրջ 1282 թվականին։ Այդ ստեղծագործությունում պատմագիրը ներկայացնում է հոնական և հունգարական ցեղերի (որոնց նա ազգակիցներ էր համարում) ամբողջական պատմությունը՝ առասպելապատումներից մինչև իր ժամանակների պատմությունը։ Միևնույն ժամանակ, որպես թագավորի անձնական քարտուղար՝ նա աշխատում էր նաև թագավորական արխիվում և իր նյութերը հավաքում այնտեղ պահպանված ավելի հին տարեգրություններից։
Տարեգրությունը առաջին անգամ տպագրվել է 1782 թվականին Բուդայում։ 19-րդ դարում այն ​​թարգմանվում է հունգարերեն և վերածվում հանրաճանաչ ստեղծագործություն։ Այն հատկապես կարևոր է հունգարական ազգային ինքնության ձևավորման տեսանկյունից։
Ռեկոարո Տերմե
Ռեկոարո Տերմե (Recoaro Terme), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 7270 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 121 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 60,06 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36076։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Անտոն Մեծը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հունվարի 17-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ասպիրացիոն թոքաբորբ
Ասպիրացիոն թոքաբորբ, թոքային վարակի տարատեսակ, որն առաջանում է ստամոքսի կամ բերանի համեմատաբար մեծ քանակությամբ պարունակության անցումից դեպի թոքեր ։ Նախանշանները ներառում են համեմատաբար արագ սկսվող հազը և տենդը ։ Թոքի թարախակույտը հնարավոր բարդություն է ։ Որպես տարատեսակ կարող է առաջանալ քիմիական պնևմոնիտ, որի պատճառը ստամոքսի ոչ վարակային, թթվային պարունակության անցումն է թոքեր ։
Վարակի պատճառ կարող են լինել տարբեր մանրէներ ։ Ռիսկի գործոնները ներառում են գիտակցության և կլման ակտի խանգարումները, ալկոհոլամոլությունը, զոնդով կերակրումը և բերանի խոռոչի հիվանդությունները ։ Ախտորոշումը հիմնված է հիվանդության պատմության, գանգատների, նախանշանների, կրծքավանդակի ռենտգեն և խորխի մանրէաբանական հետազոտությունների վրա ։ Թոքաբորբի այլ տեսակներից տարբերակումը կարող է դժվար լինել ։
Բուժումը, որպես կանոն, այնպիսի հակաբիոտիկներով է, ինչպիսին են կլինդամիցինը, մերոպենեմը, ամպիցիլին/սուլբակտամը, կամ մոքսիֆլոքսացինը ։ Տիպիկ քիմիական պնևմոնիտը հակաբակտերիալ բուժում չի պահանջում ։ Թոքաբորբի կապակցությամբ հոսպիտալացվածների 10%-ի մոտ պատճառն ասպիրացիան է ։ Վերջինս ավելի հաճախ հանդիպում է մեծահասակների մոտ, հատկապես խնամքի կենտրոններում ։ Սեռային տարբերություն չի նկատվում ։
Պատճառներ
Ասպիրացիոն թոքաբորբի հիմնական պատճառը կլման ակտի խանգարումն է ի հետևանք նյարդաբանական հիվանդության կամ վնասվածքի, որն ուղղակիորեն խախտում է կլման ակտը կամ զուգակցվում է գիտակցության խանգարմամբ։ Այդ վիճակները նպաստում են մանրէի անցմանը թոքեր, որն էլ բերում է վարակի զարգացմանը։ Շատ վիրահատություններից նվազագույնը չորս ժամ առաջ ցուցված է դադարեցնել բերանով սննդի և/կամ հեղուկի ընդունումը։
Պատասխանատու մանրէներ
Ասպիրաացիոն թոքաբորբի պատճառ կարող են հանդիսանալ ինչպես աէրոբ այնպես էլ անաէրոբ մանրէները : Տարածված աէրոբ մանրէները ներառում են՝
Անաէրոբ մանրէները ևս կարևոր դեր են խաղում ասպիրացիոն թոքաբորբի պաթոգենեզում ։ Նրանք մտնում են բերանի խոռոչի մանրէային կազմի մեջ, իսկ երբ հայտնաբերվում են բրոնխիալ լվացման ջրերում՝ մեծ հավանականությամբ թոքաբորբը ասպիրացիոն է ։ Հավանական անաէրոբ մանրէներն են՝
Ախտորոշում
Ասպիրացիոն թոքաբորբն ախտորոշվում է՝ հաշվի առնելով հիվանդության պատմությունը, գանգատները, ֆիզիկալ և լաբորատոր հետազոտության տվյալները, ճառագայթային ախտորոշման մեթոդներով համապատասխան թոքադաշտերում ինֆիլրատի առկայությունը : Սովորաբար, երբ կա թոքաբորբի, այդ թվում ասպիրացիոն, կասկած, կատարվում է կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն ։ Թոքաբորբի ասպիրացիոն բնույթի մասին է խոսում ինֆիլտրատի տեղակայման և ասպիրացիայի պահին հիվանդի դիրքի միջև կապը, ինչպես նաև դեպքին հաջորդած շնչառության դժվարացումն ու տենդը  ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Շատ կարևոր է միմյանցից տարբերակել ասպիրացին թոքաբորբն ու քիմիական պնևմոնիտը, քանի որ դրանց բուժումներն արմատապես տարբերվում են ։ Քիմիական պնևմոնիտի պատճառը ագրեսիվ, թթվային միջավայրի կողմից թոքերի վնասումն է ։ Ի պատասխան ցանկացած վնասման օրգանիզմում առաջանում է բորբոքային ռեակցիա, որը պաշտպանական նշանակություն ունի։ Դա արտահայտվում է նույնպիսի նշաններով ինչ ասպիրացիոն թոքաբորբը ՝ տենդ, լեյկոցիտոզ, ռենտգեն ինֆիլտրատ բնորոշ տեղակայումներով ։ Ամեն դեպքում,կարևոր է արձանագրել մանրէային վարակի բացակայությունը։
Կանխարգելում
Գոյություն ունեն մի շարք միջոցառումներ, որոնք նվազեցնում են ասպիրացիոն թոքաբորբի առաջացման հավանականությունը. դրանք են՝
Բերանի խոռոչի հիգիենա
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ միայն բերանի խոռոչի մանրէների նվազեցումն արդեն իսկ ոչ միայն նվազեցնում է ասպիրացիոն թոքաբորբի հավանականությունը, այլ նաև մահվան ելքով դեպքերը ։ Մանրէների նվազեցմանն ուղղված, լայն տարածում ունեցող մեթոդներից է հակամանրէային դեղամիջոցների  ինչպես տեղային, այնպես էլ ներերակային կիրառումը ։ Եթե դեղամիջոցների ազդման մեխանիզմը  մանրէների ոչնչացումը կամ աճը կանգեցնելն է, ապա դրանց մեխանիկական հեռացումը մասնագետների կողմից ունի կարևորագույն նշանակություն ։ Մի շարք հետազոտություններ ցույց են տվել, որ այն հիվանդների մոտ,ովքեր ունեն սնուցման զոնդով կերակրման կարիք, ասպիրացիոն թոքաբորբ զարգանալու ռիսկը նվազում է, երբ զոնդը տեղադրվում է ոչ թե ստամոքսում,այլ հետպիլորիկ հատվածում՝ տասներկումատնյա կամ աղիճ աղում
Կլման ակտի բարելավում
Ասպիրացիոն թոքաբորբի ռիսկի խմբում գտնվող հիվանդների գերակշիռ մասն ունի կլման ակտի խանգարում, որը մեծացնում է սնման ընթացքում կերակրի մասնիկների ասպիրացիայի հավանականությունը ։ Կատարվել են որոշ փորձեր, որոնք ցույց են տալիս, որ կլման ակտին մասնակցող անատոմիական կառույցների մարզումն, ինչպիսիք են լեզուն և շրթունքները, կարող են նվազեցնել ասպիրացիայի էպիզոդները, այնուամենայնիվ, պնդումն ունի հիմնավոր ապացուցման կարիք. : Այլ պարզ ու արդյունավետ գործողություններից են կերակրման ընթացքում բարենպաստ դիրքն ու կողմնակի օգնությունը
Վիրահատական նախապատրաստություն
Ասպիրացիայի բազմաթիվ դեպքեր պատահում են վիրահատությունների ժամանակ, հատկապես ընդհանուր անզգայացման պայմաններում ընթացող ։ Վերին ստամոքս-աղիքային համակարգի ֆունկցիայի խանգարմամբ ընթացող վիճակները նպաստում են ասպիրացիային ։ Այդպիսի վիճակների նախավիրահատական ախտորոշումը կարևոր է հիվանդին պատշաճ նախապատրաստելու համար :
Բուժում
Ասպիրացիոն թոքաբորբի բուժումը՝ վարակ առաջացրած մանրէի հեռացումն է հակաբիոտիկների միջոցով ։ Քանի որ պատճառագիտական մանրէները բազմաթիվ են, ցանկալի է օգտագործել լայն ազդեցության հակաբիոտիկներ ։ Ներկայումս խորհուրդ է տրվում օգտագործել կլինդամիցին, մերոպենեմ, էրթապենեմ, ամպիցիլին/ սուլբակտամ և մոքսիֆլօկսացին ։ Եթե ունենք նաև հիդրոթորաքս, ցուցման դեպքում կատարվում է հեղուկի հեռացում ։
Կանխատեսում
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հիվանդանոցում ասպիրացիոն թոքաբորբից ավելի շատ են մահանում, քան այլ թոքաբորբերից ։ Այս հիվանդները մոտ հետագայում թոքաբորբի զարգացման, ինչպես նաև կրկնակի հոսպիտալացման հավանականությունն ավելի բարձր է ։ Վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ասպիրացիոն թոքաբորբով հիվանդներն ավելի դժվար են արձագանքում բուժմանը այլ թոքաբորբերի համեմատ ։
Բարդություն
Բուժման բացակայության դեպքում ասպիրացիոն թոքաբորբը կարող է հարաճել՝ վերածվելով թոքի թարախակույտի ։ Մեկ այլ բարդություն է էպիեման, որի դեպքում թարախային էքսուդատը հավաքվում է թոքամզի խոռոչում ։ Շարունակական ասպիրացիան կարող է առաջ բերել բրոնխէկտազներ ։
Դիմդերե
Դիմդերե, գետակ արևմտյան Եփրատի ավազանում, Դերջան գետի աջակողմյան վտակ Ջինդերեի ձախ օժանդակը։ Լեռնային արագահոս գետակ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Ջինդերե գետի վտակներ
Բրուսոնեթիա թղթյա
Բրուսոնեթիա թղթյա, թթազգիներ ընտանիքի, բրուսոնեթիա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ ծառեր են՝ 10 —16 մ բարձրությամբ, կամ ուժեղ թփակալած թփեր են' ձվաձև սաղարթով։ ճյուղերը հաստ են, մազմզուկապատ։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը մոխրականաչավուն է կամ ձիթագույն, ավելի ուշ՝ գորշավուն։ Տերևները ձվաձև են կամ 3 բլթականի, ձգված գագաթով և սրտանման հիմքով, 7—20 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ, մանր ատամնաեզր, երբեմն՝ կրկնակի սղոցաեզր, մազմզուկապատ, վերևի կողմից կոշտ-խորդուբորդ, ներքևից՝ մազմզուկապատ (երբեմն միայն ջղերի ուղղությամբ), 3 — 10 սմ երկարությամբ տերևակոթունով։ ԱռԷջային ծաղիկների (կատվիկներ) երկարությունը հասնում է 6 —8 սմ-ի, վարսանդային ծաղիկները գլխիկներ) ունեն 2 սմ տրամագիծ։ Պտուղը գունդ է՝ 2—3 սմ տրամագծով։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին:
Կիրառություն
Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ, բավականին երաշտադիմացկուն է։ Երիտասարդ ճյուղերի կեղևը և բնափայտի ֆլոեմը օգտագործվում է բարձրորակ թուղթ ստանալու համար ։
Հարալդ Զուր Հաուզեն
Կենսագրություն
Հարալդ Զուր Հաուզենը ծնվել է Գերմանիայի Գելզենկիրխեն քաղաքում, ընդունվել է Ֆիխտա քաղաքի գիմնազիան, դասավանդել է բժշկություն Բոննի, Համբուրգի, Դյուսելդորֆի համալսարաններում։ 1960 թվականին Դյուսելդորֆի Հայնրիխ Հայնեի համալսարանում դասավանդելու ընթացքում ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան և զբավել բժշկությամբ։ 1960-ական թվականների կեսերին նա մեկնել է Ֆիլադելֆիա, որտեղ նախ աշխատել է  Ֆիլադելֆիայի մանկական հիվանդանոցում, ապա՝ դասավանդել Փենսիլվանիայի համալսարանում։ 1969 թվականին վերադարձել է Գերմանիա և դարձել Վյուրցբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հետագայում աշխատել է Էրթանգենի-Նյուրնբերգ համալսարանում (Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու քաղաք)։ 1983- 2003 թվականներին եղել է Հայդելբերգ քաղաքի  քաղցկեղի հետազոտության գերմանական կենտրոնի ղեկավարը։
Հասարակական գործունեություն
2016 թվականին Հարալդ Զուր Հաուզենը նամակ է գրել Գրինփիս միջազգային հասարակական բնապահպանական կազմակերպությանը, Միավորված ազգերի կազմակերպությանը և աշխարհի բազմաթիվ երկրների կառավարություններին՝ կոչ անելով դադարեցնել  պայքարը գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմի դեմ   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Մասրենի ալրապատ
Մասրենի ալրապատ, վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ 0,1-1 մ բարձրությամբ։ Փշերը ծռված են։ Տերևների թիվը հասնում է 9 —11-ի (երբեմն՝ 7), մանր են, կլորաձվաձև, հակառակ ձվաձև կամ կլորավուն բթածայր, կրկնակի ատամնաեզր, մերկ կամ մազմզուկապատ և գեղձիկավոր։ Ծաղիկները միայնակ են, հազվադեպ 2—3-ական, մանր են, կարճ կոթունավոր, վարդագույն։ Հասուն հիպանթիումը ձվաձև է կամ գնդաձև, կարմիր, պահպանվող բաժակաթերթիկներով։
Կիրառություններ
Էկոլոգիական խումբը՝ XI: Մշակության հավանական շրջանները՝ 1 —32 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասրենի
Ցրվան (լեռ)
Ցրվան (Црвањ), լեռ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբական Հանրապետություն վարչատարածքային կազմավորումում։ Տեղակայված է Նևեսինե համայնքի տարածքում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 1920 մետր։ Հյուսիսում հոսում է Ներետվա գետը, հարավում և հարավ-արևմուտքում սահմանակցվում է Նևեսնիկո Պոլեի հետ, իսկ արևելյքում՝ Մորինայի հետ։ Լեռից սկիզբ են առնում Ներետվայի Ժիվանսկի պոտոկ և Յեզերնիցա վտակները։ Լեռան հյուսիսային և հյուսիս-արևմտյան մասերը ծածկված են կաղնիների և սոճիների անտառներով։ Լեռան վրա բացակայում են մշտական բնակավայրերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի լեռներ
Կիսկանիշտա
Կիսկանիշտա  (Кисканышта), գետ Ռուսաստանում, հոսում Բաշկորտոստան հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինզեր գետի ձախ ափին՝208 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Զինզալ
Զինզալ, լեռ Ադրբեջանի Դաշկեսանի և Գոյգյոլի շրջանների սահմանի վրա, Փոքր Կովկասի լեռնահամակարգում, Էյնալթախտա լեռնաշղթայում, Գանձակ քաղաքից 40 կմ հարավ-արևմուտք։ Անտառապատ է։ Բարձրությունը՝ 1689 մ ։
Արտեմ Փաթափության
Արտեմ Փաթափության, լիբանանահայ մոլեկուլային կենսաբան, նյարդաբան։ 2021 թվականին բժշկության ոլորտում արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ։ ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ ։
Զինզալ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջան Կատեգորիա:Գոյգյոլի շրջան
Արտեմ Փաթափության
Կրթություն
Արտեմ Փաթափությանը սովորել է Լիբանանի Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանում, որից հետո ուսումը շարունակել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ 1986 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ 1990 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստացել է բջիջների և զարգացման կենսաբանության բնագավառի բակալավրի աստիճան, 1996 թվականին կենսաբանության բնագավառում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում աշխատել է Լուի Ֆ. Ռեյխարդտի հետ։ 2000 թվականին դարձել է Scripps հետազոտական ինստիտուտի դասախոս։ 2000-2014 թվականներին մեկ այլ հետազոտական պաշտոն է ստացել «Նովարտիս» հետազոտական հիմնադրամում։ 2014 թվականից որպես հետազոտող հանդես է գալիս Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտում
2022 թվականի հունիսի 14-ին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիբանանից ԱՄՆ արտագաղթածներ Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Գեխի Չու
Գեխի-Չու  (Գիխչու ), գյուղ Չեչնիայի հանրապետության Ուռուս-Մարտանովսկի շրջանում։
Հանդիսանում է Գեխի-Չույսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոն։
Աշխարհագրություն
Տեղակայված է Տեհի գետի ափին, գյուղի հարավարևմտյան մասում է գտնվում շրջանի կենտրոնը՝ Ուռուս Մարտանը։
Մոտակայքում գտնվող գյուղեր
Բնակչություն
Գյուղի բնակչությունը ըստ տարեթվերի
Պատմություն
Իր անվանումը ստացել է Գեխի գետից։
1996 թվականի ապրիլի 21-ին սպանվել է Իչկերիայի Չեչենական Հանրապետության զորապետ Ջոխար Դուդաևը ։
Գյուղը հիմնվել է Նաշհոյ անունով ցեղի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեչնիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կուպիդոն (արբանյակ)
Կուպիդոն (Cupid), Ուրան մոլորակի ներքին բնական արբանյակն է, հայտնաբերվել է Մարկ Շոորոլտերի և Ջեք Լիսաուերի կողմից «Հաբլ» աստղադիտակի միջոցով 2003 թվականին։ Այն սկզբում ստացել է S/2003 U 2 ժամանակավոր անվանում ։ Հետագայում այն անվանվել է հռոմեական սիրո աստծո անունով, ով նաև Շեքսպիրի Տիմոն Աթենացի պիեսի կերպարն է։ Այն նույնպես անվանվում է Ուրան XXVII :
Կուպիդոնի ուղեծիրը տարբերվում է ընդամենը 863 կիլոմետրով նրանից զգալիորեն մեծ Բելինդա արբանյակից։ Ի տարբերություն Մաբի և Պերդիտայի, երկու այլ Ուրանի արբանյակների, որոնք նույնպես հայտնաբերվել են 2003 թվականին, Կուպիդոնի ուղեծիրը խոտորումների չի ենթարկվում ։
Գոյություն ունի նաև աստերոիդ (763) Կուպիդո։
Նատրիումի նոնահիդրիդորենատ
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի (VII) նոնահիդրիդորենատը առաջացնում է անգույն (սպիտակ) բյուրեղներ, լավ լուծվում է սառը ջրում, զգայուն է տաքի նկատմամբ, օքսիդանում է օդի թթվածնով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռենիումի կոմպլեքսային միացություններ Կատեգորիա:Կոմպլեքսային հիդրիդներ Կատեգորիա:Նատրիումի աղեր
Սև մանգաղաթև
Սև մանգաղաթև, մանգաղաթևների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։
Կենսակերպ
Կյանքն առավելապես անցկացնում է օդում, թևերի ոչ խորը և արագ թափահարումներն ուղեկցվում են հաճախակի կրկնվող երկարատև սահասավառնումներով։ Երամներն ականջ ծակող սուր ճիչերով թռչում են ժայռերի կամ բարձրահարկ շենքերի երկայնքով։ Բնակվում է ուղղաբերձ ժայռերում, գետաձորերում, քաղաքներում։
Սննդառություն
Սնվում է թռչող անողնաշարավորներով։
Բնադրում
Գարնանային վերադարձը (բարենպաստ պայմանների դեպքում)՝ մարտի 28-30-ին (կարող է ձգձգվել 5-20 օր)։ Ձյան տեսքով տեղումների դեպքում հետ են չվում դեպի հարավ, վերադառնում են եղանակը կարգավորվելիս։ Չուի ընթացքում մեծ զոհեր են տալիս։ Բնադրազույգերը ձևավորվում են ապրիլի կեսերին։ Բնի կառուցումն ավարտվում է 8 օրում։ Բույնը գավաթաձև է՝ բույսերից։ Բնադրում է պատերի կամ ժայռերի ճեղքերում։
Բազմացում և զարգացում
Ձվերը բներում հայտնվում են 2-3 օրվա ընթացքում։ Դնում է 25 մմ տրամագծով, սպիտակ 2-4 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ 11-16 օր։ Հաճախ կերի պակասության ու ցրտի պայմաններում ձագերի մարմնի ջերմաստիճանը նվազում է մինչև 20 °C, և նրանք հայտնվում են թմրածության վիճակում (կյանքի բոլոր նշանները կտրուկ նվազում են), որը կարող է շարունակվել 9-12 օր։ Այս հանգամանքը թույլ է տալիս ծնողներին բացակայել բնից՝ կերով հարուստ վայրեր փնտրելու։ Ձագերի թռիչքը բնից՝ կյանքի 33-56-րդ օրը։ Աշնանային չուն՝ օգոստոսի 1-ին տասնօրյակին։ Որոշակի դեր ունի արյունածուծ միջատների (մոծակներ, մժեղներ) ոչնչացման գործում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանգաղաթևանմաններ Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Սվարնակումարի Դևի
Սվարնակումարի Դևի կամ Սվարնա Կումարի Դևի (স্বর্ণকুমারী দেবী, Swarnakumari Devi, ), հնդիկ կին գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, երաժիշտ, կոմպոզիտոր, խմբագիր և սոցիալական աշխատող ։
Կենսագրություն
Թագորների ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Դեբենդրանատհ Թագորի՝ Բրահմո սամաջ կրոնական հասարակության հիմնադիրներից մեկի դուստրը։ Գրող Ռաբինդրանաթ Թագորի՝ Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկրի (1913) դուստրը ։ Թագորների տոհմը եղել է շատ հին և նրա նախնիներից են եղել Ադի Դհարմ կրոնի հիմնադիրները։ Հայրը, լինելով բրահման, հաճախ ուխտագնացություններ էր կատարում դեպի Հնդկաստանի սուրբ վայրեր։
Սվարնակումարի Դևին ծնվել է 1855 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Կալկաթայում, Բրիտանական Հնդկաստան։ Ստացել է ավանդական ընտանեկան կրթություն։ Ամուսնացել է 12 տարեկան հասակում ։ Ավարտել է Կալկաթայի «Bethune College» կանանց քոլեջը ։ Նրա ամուսինը՝ Ջակինատհ Գոսալը, եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության համահիմնադիրներից մեկը։ Քանի որ Սվարնակումարիի ամուսինը Հնդկական ազգային կոնգրեսի քարտուղարն էր, նա նույնպես ակտիվ զբաղվում էր քաղաքականությամբ։ 1889 և 1890 թվականներին ծառայել է Ազգային կոնգրեսի գրասենյակում։ Եղել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի նստաշրջաններին հրապարակորեն մասնակցած առաջին կինը և առաջին երկու անդամներից մեկը, որոնք ընտրվել էին Բենգալիայից։
Եղել է «Բհարատի» (ընտանեկան ամսագիր) և «Բոլակա» (մանկական ամսագիր) ամսագրերի խմբագիր ։
1896 թվականին հիմնել է «Ընկերների հասարակությունը», որի նպատակն է եղել որբերին, այրի և կարիքավոր կանանց օգնության ցուցաբերումը։
Սվարնակումարի Դևին մահացել է 1932 թվականի հուլիսի 3-ին Կալկաթայում՝ 76 տարեկան հասակում։
Ստեղծագործություն
Մի շարք վեպերի, պիեսների, բանաստեղծությունների և գիտական ակնարկների հեղինակ ։ Նրան են պատկանում բենգալերենով 25 գիրք։ Մասնակցել է բենգալերենով գրական տերմինաբանության զարգացմանը։
1879 թվականին, հավանաբար, բենգալերենով գրել է առաջին օպերան՝ «Basanta Utsav»-ը ։
Ընտրյալ երկեր
Basanta Utsav (Spring Festival), 1879
1927 թվականին Կալկաթայի համալսարանը նրան շնորհել է Ջագաթարինիի ոսկե մեդալը (Jagattarini gold medal), իսկ 1929 թվականին դարձել է գրական «Vangiya Sahitya Sammelan» հասարակության նախագահ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամներ Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Հնդիկ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հնդիկ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:19-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հնդիկ սոցիալական աշխատողներ Կատեգորիա:Հնդիկ խմբագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի խմբագիրներ Կատեգորիա:Հնդիկ կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Պատրիցիա Ֆիլդ
Պատրիցիա Ֆիլդ (Patricia Field, ), զգեստների ամերիկացի նկարչուհի, ոճաբան և նորաձևության դիզայներ։ «Էմմի» և «Օսկար» մրցանակների դափնեկիր։
Կյանք և կարիերա
Պատրիցիա Ֆիլդը ծնվել է Նյու Յորքում՝ հույն-հայկական ընտանիքում ։ Նա մեծացել է Աստորիայում, Քվինսում։
Հաջողությունների է հասել 1970-ական թվականների սկզբին՝ մշակելով կանացի ժամանակակից լեգինսներ։ Պատրիցիան ունի նորաձևության սեփական կրպակ՝ «Patricia Field»։
1980-ականների կեսից Ֆիլդը ակտիվորեն աշխատել է որպես զգեստների դիզայներ կինոյում և հեռուստատեսությունում։ 1995 թվականին «Մայամի ռապսոդիա» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթանում է Սառա Ջեսիկա Փարկերի հետ, ում հետ հետո դարձան ընկերներ և աշխատեցին «Սեքսը մեծ քաղաքում» 1998-ից 2004 թվականները։ Ֆիլդն աշխատել է սերիալի բոլոր եթերաշրջաններում և այդ ֆիլմի համար 5 անգամ առաջադրվել է «Էմմի» մրցանակի՝ հաղթելով դրանցից մեկը։ Ավելի ուշ նա աշխատեց «Սեքսը մեծ քաղաքում» և «Սեքսը մեծ քաղաքում 2» ֆիլմերում։
2006 թվականին Պատրիցիան Մերիլ Սթրիփի հետ աշխատել է «Սատանան կրում է Պրադա» ֆիլմում։ Պատրիցիան ստացել է «Օսկար» զգեստների լավագույն դիզայնի համար և BAFTA զգեստների լավագույն դիզայնի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Հայ դիզայներներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Ամերիկացի ժամանակակից արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կանայք
Բոկամ լը Ժեն
Բոկամ լը Ժեն (Beaucamps-le-Jeune), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 191 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.42 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.72 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 39 կմ արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 110 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 79-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 31։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,8 %։ 79 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 72 անձ (42 տղամարդ և 30 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 31 անաշխատունակներից 8 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Մերի Շելլի
Մերի Շելլի (Mary Shelley, ի ծնե՝ Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ Գոդվին, Mary Wollstonecraft Godwin, ), անգլիական գրող, Պերսի Բիշի Շելլիի կինը, «Ֆրանկենշթեյն կամ ժամանակակից Պրոմեթևս» (Frankenstein: or, The Modern Prometheus, 1818) վեպի հեղինակ։ Նրա հայրը քաղաքական փիլիսոփա Ուիլյամ Գոդվինն էր, մայրը ֆեմինիստ Մարի Վոլստոնքրաֆտը։ Մերիի մայրը մահանում է, երբ նա տասնմեկ տարեկան էր։ Նրան ու խորթ քրոջը մեծացրել է հայրը։ Գոդվինը աղջկան ապահովում է բարձր և խրախուսում նրա ազատ քաղաքական հայացքները։ 1814 թվականին Մերի Գոդվինը ռոմանտիկ հարաբերություններ է սկսում հոր քաղաքական հետևորդներից մեկի Պերսի Շելլիի հետ, ում հետ էլ հետագայում ամուսնանում է։ Նրանք միասին Մերիի քրոջ հետ մեկնում են Ֆրանսիա։ Այնտեղից ճամփորդում են ամբողջ Եվրոպայով։ Անգլիա վերադառնալու ժամանակ նա արդեն Պերսիի երեխային էր սպասում։ Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում նա ու Պերսին բազմաթիվ խնդիրների են բախվում. շարունականան, պարտքեր, բնակության վատ պայմաններ, մահանում է նրանց վաղաժամ ծնված դուստրը։ Նրանք ամուսնացել էին 1816 թվականին, Պերսիի առաջին կնոջ ինքնասպանությունից հետո։ 1816 թվականի ամառը զույգը անցկացնում է Բայրոնի ու Ջոն Վիլիամ Պոլիդերի հետ Ջենովայի մոտ, Շվեցարիայում, որտեղ էլ Մերի Շելլին հղանում է «Ֆրանկենշտեյն» վեպի գաղափարը։ 1818 թվականին Շեյլիները մեկնում են Իտալիա, որտեղ մահանում են նրանց երկրորդ և երրորդ երեխաները և ծնվում Փերսի Ֆլորենս Շելլին, չորրորդ երեխան։ 1822 թվականին մահանում է նրա ամուսինը, խողդվելով փոթորկի ժամանակ։ Մի տարի անց Մերի Շելլին վերադառնում է Անգլիա և ամբողջովին նվիրվում տղայի դաստիարակությանն ու գրական կյանքին։ Կյանքի վերջին տարիներին տառապում էր ուղեղի ուռուցքով, ինչն էլ դառնում է հիսուներեք տարեկանում մահվան պատճառ։ «Ֆրանկենշտեյն» վեպը գրելիս Մերի Շեյլին ընդամենը տասնութ տարեկան էր։ Մերի Շելլին մահացել է 1851 թվականի փետրվարի մեկին։ Ջեյն Շելլիի հավաստմամբ Մերի Շելլին ուզում էր որ իրեն թաղեն մոր ու հոր կողքին, բայց Ջեյնն ու Փերսին որոշում են նրան հուղարկավորել իրենց տան մոտ Բոսկոմբում։ Մերի Շելլիի մահվան հինգերորդ տարելիցի ժամանակ որդին ու հարսը բացում են նրա անձնական իրերի արկղը, որտեղ գտնում են մահացած երեխաների մազափնջերը, իր և ամուսնու նոթատետրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ
Զեյթունի լեռնաշղթա
Զեյթունի լեռներ, լեռներ Կիլիկիյում, Անտիտավրոս լեռնահամակարգում, Զեյթունի շրջանում։ Ղևոնդ Ալիշանը ենթադրությամբ նույնացնում է Պերիտ, Պրիտ կամ Պրիդ լեռան հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռնաշղթաներ
Նյովիլ սյուր Էլետ
Նյովիլ սյուր Էլետ (Neuville-sur-Ailette), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Գինիկուր կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02550:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով համայնքի բնակչությունը կազմում է 96 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 69 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 55-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 14-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 79,7 %, 1999 թվականին եղել է 80,9 %)։ 55 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 48-ը (23 տղամարդ և 25 կին), գործազուրկ էին 7 մարդ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 14 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը՝ թոշակառուներ, 5-ը՝ տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Միրտա Լեգրան
Ռոզա Մարիա Խուանա Մարտինես Սուարես (Rosa María Juana Martínez Suárez, բեմական անունը՝ Մարտա Լեգրան, ), արգենտինացի դերասան և հեռուստահաղորդավարուհի։ Կինոյում կարիերան սկսել է 13- ամյա զույգ քրոջ՝ Սիլվիա Լեգրանի հետ։
Կենսագրություն
Ապագա դերասանուհին իր զույգ քրոջ հետ ծնվել է 1927 թվականին Վիլլա Կանաս փոքրիկ քաղաքում, որը գտնվում է Արգենտինայի արևելքում։ 1934 թվականին հորից բաժանվելուց հետո, նրաք մոր հետ տեղափոխվում են Ռոսարիո, լավագույն կրթություն ստանալու նպատակով։ Բացի ընդհանուր կրթությունից, երեխաները ընդունվում են թատերական ստուդիա քաղաքային թատրոնում։ 1939 թվականին աղջիկներին առաջարկեցին «Նինիի դաստիարակությունը» ֆիլմում դերեր։ Հաջողությունները շարունակվում էին, և արդեն հաջորդ տարի քույրերը նկարահանվել էին երկու կինոնկարներում։ Արգենտինայի հեղինակավոր Lumiton կինոստուդիան հինգ տարով պայմանագիր է կնքում նրանց հետ։ Այդ շամանակաշրջանում աղջիկները միասին նկարահանվել են 10 ֆիլմում։ Մյուս այլ «մենակատար» աշխատանքների շարքում լայնորեն հայտնի է «Սաֆո, մեկ կրքի պատմություն» (անգլ., Safo, historia de una pasión, 1943) ֆիլմը։ 1945 թվականին  Լեգրանը ստացավ Սիլվեր, Սիլվեր Կոնդոր մրցանակը «Փոքրիկ լեդի Պերեսը» ֆիլմի դերի համար (անգլ., La pequeña señora de Pérez, 1944):
1945 թվականին Միրտան ծանոթանում է ֆրանսիական ծագում ունեցող ռեժիսոր Դանիել Տինայրեի հետ և հաջորդ տարի ամուսնանում նրա հետ։ Ամուսնու հետ ամուսնությունը թույլ է տալիս նրան ավելի շատ նկարահանվել։ Նրա ֆիլմերից հայտնի են՝ «Ֆանտազիայի վաճառողուհի» (La vendedora de fantasías, 1950 год), «Սերը չի մահանում» (El amor nunca muere, 1955 год), որտեղ Լեգրանը աշխատել է այնպիսի աստեղրի հետ, ինչիպիսիք են Տիտա Մերելյոն և Ժուլի Մարենոն։
1957 թվականից սկսած նա իրեն փորձում է հեռուսատատեսության ոլորտում։ 1960-ականների վերջին նրա համար կազմակերպեցին «Ճաշ աստղերի հետ» (Almorzando con las estrellas), որոնցից յուրաքանչյուր հաղորդման հրաշալի ճաշի ժամանակ Միրտա Լեգրանին հարցազրույցներ է վերցնում հայտնի քաղաքական գործիչներից, դերասաններից, գործարարներց։ Հաղորդումները մեծ արդյունք գրանցեցին և հետագայում անվանափոխվեց «Ճաշ Միրտա Լեգրանի հետ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Կաշեռնի մեղքերը
Կաշեռնի մեղքերը (キャシャーン SINS), անիմե սերիալ, ստեղծված Tatsunoko և Madhouse կինոընկերությունների կողմից, ինչպես նաև նույնանուն ֆանտաստիկ սերիալի նոր տարբերակը Neo-Human Casshern: Սյուժեի հիմք է հանդիսացել 2008 թվականին թողարկված մանգան, որը հրատարակվել է Jive ամսագրի ամենամսյա համարում ։
Անիմե
Առաջին անգամ ցուցադրվել է TV Saitama հեռուստաալիքով 2008 թվականի հոկտեմբերի 2- ից մինչև 2009 թվականի մարտի 16- ը։ Հետագայում այն նաև ցուցադրվել է Chiba TV, TV Aichi, MBS, TV Kanagawa և TV Saitama հեռուստաալիքներով ։ Կաշեռնի մեղքերը նաև ցուցադրվել է Սինգապուրում արվեստի կենտրոնական հեռուստաալիքով ։
Այս սերիալի սյուժեն արմատապես փոխվում է, եթե համեմատենք առաջին սերիալով Neo-Human Casshern, որտեղ գլխավոր հերոս Կասսյանը պայքարում է չարագործ Braiking Boss (Բրեյքինգ Բոսս) հետ. նոր անիմեում գործողությունները կատարվում են աղետալի աշխարհում, որտեղ մարդկային քաղաքակրթությունը վերացել է, իսկ նրա փոխարեն մնացել են ռոբոտները։ Կասսյանը կորցնում է իր իդեալական մարդասպանի հիշողությունները և այժմ շրջում է դատարկ աշխարհով, փորձելով հասկանալ, թե ով է նա և ինչու է ապրում արևի տակ։ Այդ ընթացքում նրան հետապնդում է ռոբոտների բանակ, հավատալով նրան, որ նա համարվում է մշտնջենական կյանքի բանալին, և այդ պատճառով, ունի խորը դրամատիկական և փիլիսոփայական բնավորություն։ Նաև գրեթե ամբողջությամբ փոխվում են բոլոր հերոսները, մնում է միայն Կաշեռնը, Ֆրենդերը և Բրեյքինգ Բոսսը։ Գլխավոր հերոսուհին, Լունան, Կաշեռնի հավատարիմ ընկերը, նախորդ սերիալից վերածվում է գերմարդու, խաղաղարարի, ինչպես նաև գլխավոր հակառակորդի։
Սերիալը կրկնօրինակվել է անգլերենով և սկսել են ցուցադրել Funimation հեռուստաալիքով 2010 թվականի դեկտեմբերի 21- ից։
Սյուժե
Գործողությունները կատարվում են հեռավոր ապագայում, որտեղ ռոբոտները գրավում են մարդկությունը, ձեռք բերելով գիտակցություն։ Նրանց լիդերը՝ Բրեյքինգ Բոսսը, բռունցքով կառավարում է նոր աշխարհը։ Մի անգամ հայտնվում է առեղծվածային աղջիկ, Լունա անունով և հայտարարում է, որ եկել է մարդկությունը փրկելու համար։ Բրեյքինգ Բոսսը նրա մեջ տեսնում է պոտենցիալ վտանգի և ուղարկում է երեք լավագույն քիբորգ մարտիկներին. Կաշեռնին, Դիոյին և Լեդուին։ Կաշեռնը, բոլորից ուժեղն է, սպանում է Լուսային, որը բերում է աղետալի հետևանքների։ Քաղաքակրթությունը մահանում է։ Անցնում են հարույրավոր տարիներ և այդ ընթացքում երկիրը վերածվում է հսկայական անապատի, երկրի մթնոլորտը պատված է թունավոր գազերով, որոնք երկրիը դարձրել են կյանքի համար անբարենսպաստ, այդ պատճառով մարդկությունը գրեթե անհետացել է, ինչպես նաև ռոբոտների անդադար հետապնդումների պատճառով ։
Միայն թե ռոբոտների կյանքը մարդկանց կյանքից լավը չէ։ Թունավոր գազերի պատճառով նրանց մարմինները, հիվանդության նման, սպանում է կորոզիան։ Պահեստամասեր գրեթե չեն մնացել, և այդ պատճառով, եթե ռոբոտը վաղ թե ուշ ձեռք չբերի պահեստամաս, ապա «կմահանա»։ Միլիոնավոր ռոբոտներ ամբողջ աշխարհում շարունակում են կտրուկ «մահանալ» և ամենկերպ ձգտում են գտնել մնացած պահեստամասերը։ Եվ երբ պարզվում է, որ նրանց մոտ արդեն ոչինչ չի մնացել, նոր շշուկներ են գալիս, որը ցնցեց խեղդվող աշխարհը և ստիպեց նրան շրջվել իր գերեզմանում. Կաշեռնը, հենց այն նույն անպիտանը, որը կործանեց իրենց Ջահը, վերադարձել է, բայց կորցրել է ամեն ինչ, նա չի հիշում ո՛չ իր անունը, ո՛չ իր անցյալը, նույնիսկ այն, թե ինչ ձևով նա կործանեց այս աշխարհը, և չնայած նրան, որ նա դեռ համարվում է իդեալական մեքենա սպանությունների համար, նրա նախկին անսասան սիրտում աճել են մարդկային առաջին սերմերը, և, նայելով շուրջը, նա չհասկանալով տալիս է հարց. Ո՞վ եմ ես..
Գլխավոր հերոսը համարվում է գերմարդկային ունակություններոբ կիբօրգ, եղակի էակ, ով իրենից ներկայացնում է արհեստական հիբրիդ և կենդանի օրգանիզմ։ Նրանց մարմինը պահեստամասերի կարիք չունի, ինչպես ռոբոտը, և ուտելիքի, ինչպես մարդը և ունակ է ակնթարթային վերականգնման։ Կիբօրգները, ինչպես և մարդիկ ունեն արյուն, և չեն կայքայվում։ (Կիբօրգները երևի ընդունակ են նաև բազմանալ ինչպես մադիկ, ինչպես ցույց է տալիս իրավիճակը Լեդոյի հետ)։
Քննադատություն
Anime News Network կայքի ներկայացուցիչ, Կարլ Կիմլինգերը նշել է, որ «հիմար» անիմե սերիալի ադապտացիան 70- ական թվականներին ստացվել է արտասովոր խճճված, հիանալի ապոկալիպսիկ միջավայրում և հայրենաբաղձ հարվածով։ Սերիալում շատ քիչ իմաստ կա, հատկապես առաջին սերիաներում, որոնք միայն փոխհատուցում են մեր աշխարհի մռայլ ապագայի տեսարանը, նրա անգթությունը և լքված շքեղությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անիմե
Ցիրկոնիում
Ցիրկոնիում (Zirconium), քիմիական նշանը՝ Zr, տարրերի պարբերական համակարգի 5-րդ պարբերության, 4-րդ խմբի տարր։ Կարգահամարը՝ 40, ատոմական զանգվածը՝ 91,22։ d տարր է, ատոմի արտաքին էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 4s24p64d25s2։ К,L և М թաղանթները լրացված են։ Մետաղական ցիրկոնիումը թեև ոչ մաքուր, սև փոշու ձևով առաջինն ստացել է Ի․ Բերցելիուսը (1825)։ Ցիրկոնիումը արծաթասպիտակ, բնորոշ փայլով մետաղ է։ Առաջացնում է α և β ձևափոխություններ (α↔β անցումը տեղի ունի 863 °C-ում) ։
Պատմություն և անվան ծագում
Ցիրկոնիումը հայանաբերել է գերմանացի քիմիկոս Մ․ Կլապրոաը (1879), որը Ցեյլոնից բերված թանկարժեք բարից՝ ցիրկոնից, անջատեց ցիրկոնիումի օքսիդը (ZrO2)։ Մետաղական ցիրկոնիումը թեև ոչ մաքուր, սև փոշու ձևով առաջինն ստացել է Ի․ Բերցելիուսը (1825) ։
Մաքուր՝ ձուլածո ցիրկոնիում ստացվեց միայն 1925 թվականին, յոդիդային ռաֆինացմամբ (նիդերլանդացի գիտնականներ՝ Ա․ վան Արկել և Ի․ դե Բուր)։
Ցիրկոնիումի անվանումը ծագել է ցիրկոն միներալի անունից։ Ցիրկոնիումը երկրակեղևում տարածված (դանդաղ տեղաշարժվող) տարր է, կազմում է նրա զանգվածի 1,7•10−2%-ը (տարածվածությամբ 19-րդն է)։
Բնության մեջ
Ցիրկոնիումը երկրակեղևում տարածված (դանդաղ տեղաշարժվող) տարր է, կազմում է նրա զանգվածի 1,7•10−2%-ը (տարածվածությամբ 19-րդն է)։ Հայտնի են ցիրկոնիումի 27 միներալները, որոնցից արդյունաբերական նշանակություն ունեն բադդելեիտը՝ ZrO2 և ցիրկոնը։ Ցիրկոնիումի կոնցենտրացիան ծովի ջրում կազմում է 5·10−5 մգ/լ ։ Ցիրկոնիումը լիտոֆիլ տարր է։ Բնության մեջ հանդիպում է միայն միացությունների ձևով։ Չնայած նրան, որ ցիրկոնումը ցրված տարր է, հաշվում են մոտ 40 միերալ, որոնցում հանդես է գալիս օքսիդների կամ աղերի տեսքով։
Ցիրկոնը հանդիասնում է ցիրկոնիումի միներալներից ամենատարածվածը ։ Բադդելիտը հայտնաբերվել է 1892 թվականին Բրազիլիայում, հիմնական հանքավայրերը գտնվում են Պոսուս դի Կալդաս։ Այստեղ հայտնաբերվել է մոտ 30 տ բադդելիտ։
Հանքավայրեր
Ցիրկոնիումի առավել մեծ հանքավայրերը գտնվում են ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում, Բրազիլիայում, Հնդկաստանում ։
Ռուսաստանում ցիրկոնիումի համաշխարհային պաշարները կազմում են 10 %, հիմնական հանքավայրերը գտնվում են՝ Մուրմանսկի մարզում, Տուգանսկում՝ Տոմսկի մարզ, Նիժնի Նովգորոդում ։
Ստացում
Ցիրկոնիումի (IV) աղերը հեշտությամբ հիդրոլիզվում են։ Ցիրկոնիումի ստացման հիմնական հումքը ԽՍՀՄ-ում ցիրկոնն է։
Ձուլածո ցիրկոնիումը ստանում են մամլված փոշին վակուումում հալելով։
Գերմաքուր ցիրկոնիումը ստանում են աղեղային վառարանում կամ յոդային ռաֆինացմամբ ստացված մետաղն էլեկտրոնային ճառագայթով հալելով։
Ցիրկոնիումի ստացման հիմանակն եղանակները՝ քլորիդի, ֆտորիդի և ալկալիների կոնցենտրատներն են։
Ֆիզիկական հատկություններ
Ցիրկոնիումը արծաթասպիտակ, բնորոշ փայլով մետաղ է։ Առաջացնում է α և β ձևափոխություններ (α↔β անցումը տեղի ունի 863 °C-ում)։ Ցիրկոնիումի հալman ջերմաստիճանը 1855 °C է, եռմանը՝ 4340 °C, խտությունը՝ 6450 կգ/մ3։ Մաքուր ցիրկոնիումը պլաստիկ է, հեշտությամբ ենթարկվում է մամլման, գլանման և այլ սառը կամ տաք մշակման։
Մետաղների լարման շարքում ցիրկոնիումը գտնվում է ջրածնից (նաև ցինկից և մանգանից) ձախ։ Միացություններում առավելապես քառարժեք է, ցուցաբերում է +4, հազվադեպ՝ + 1, +2 և +3 օքսիդացման աստիճաններ։ Քիմիական հատկություններով նման է հաֆնիումին։
Սովորական պայմաններում ձուլածո ցիրկոնիում քիմիապես պասսիվ է և կոռոզիակայուն, պատվում է օքսիդի պաշտպանիչ շերտով։ Թթվածնի հետ հեշտությամբ միանում է 800 °C-ից բարձր տաքացնելիս (200-400 °C-ում՝ շատ դանդաղ)։
Քիմիական հատկություններ
Ցիրկոնիումի փոշին ինքնահրկիզվող է, օդում կարող է բռնկվել անգամ սենյակային ջերմաստիճաններում։ Առաջանում է ցիրկոնիումի (IV) օքսիդ՝ ZrO2։
Ցիրկոնիումը ջրածնի հետ առաջացնում է հիդրիդներ՝ ZrH, ZrH2, և պինդ լուծույթներ։
Ֆտորի հետ ցիրկոնիումը միանում է սովորական պայմաններում, մյուս հալոգենների հետ՝ տաքացնելիս (200 °C), ստացվում են ցիրկոնիումի (IV) հալոգենիդները՝ ZrX4։
Տաքացնելիս ցիրկոնիումը միանում է նաև բորի, ազոտի (700-800 °C), ածխածնի (900 °C) հետ՝ առաջացնելով բորիդ՝ ZrB2, նիտրիդ՝ ZrN և կարբիդ՝ ZrC։
Մետաղների հետ առաջացնում է համաձուլվածքներ և ներմետաղական միացություններ։ Ցիրկոնիումը կայուն է ջրի և ջրային գոլորշիների (մինչև 300 °C), աղաթթվի, նոսր (< 50%) ծծմբական թթվի և ալկալիների նկատմամբ (միակ մետաղն է» որ չի լուծվում ամոնիակ պարունակող ալկալիներում)։
Կիրառություն
Ցիրկոնիումը և նրա համաձուլվածքներն օգտագործվում են միջուկային ռեակտորներում, հրթիռներում, թռչող և այլ սարքերում, քիմիական մեքենաշինության մեջ։
Ցիրկոնիումի միացություններ
Ցիրկոնիումի կարբիդ, ZrC, ցիրկոնիումի միացությունն ածխածնի հետ։ Մոխրագույն, դժվարահալ (3800 °C), բյուրեղական նյութ է։ Լուծվում է արքայաջրում և տաք, խիտ ծծմբական թթվում։ Օգտագործվում է որպես մետաղների դժվարահալ ծածկույթներ, հղկանյութ, խեցանյութերի բաղադրիչ։ Ստացվում է ցիրկոնիումի տետրաքլորիդի սինթեզով.
Իզոտոպներ
Բնական ցիրկոնիումը բաղկացած է 90Zr (51,46 %), 91Zr (11,13), 92Zr (17,11), 94Zr (17,4) և 96Zr (2,8) կայուն իզոտոպներից։ Ստացվել են 81-99 զանգվածի թվերով 14 ռադիոակտիվ իզոտոպները, որոնցից 95Zr (T1/2= 95 օր) օգտագործվում է որպես իզոտոպային ինդիկատոր։ Ամենից կայուն է 93Zr (T1/2= 1,5•106 տարի, β-) իզոտոպը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մետաղներ Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ցիրկոնիում
Հանաու
Հանաու ամ Մայն (Hanau am Main), քաղաք Գերմանիայում, Հեսսեն երկրամասում։ Պատկանում է Դարմշտադտի վարչական շրջանին։ Գտնվում է Ֆրանկֆուրտից 25 կմ հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 76,49 կմ² մակերեսով տարածք, բնակչության թվաքանակը` 92 643 մարդ (2015, դեկտեմբերի 31) ։ Ունի նավահանգիստ Մայն գետի աջ ափին։ Մինչև 2005 թվականը քաղաքը համարվել է Մայն Կինզիգ Կրեիսի շրջկենտրոն։
1963 թվականին քաղաքը հյուրընկալել է Հեսենթագի երրորդ մշակութային փառատոնը։
Աշխարհագրություն
Հանաուի պատմական կորիզը գտնվում է Կինցիգ գետի կիսաշրջանի ներսում, իսկ Կինցիգը միանում է Մայն գետին։ 1970-ական թվականներին Հանաու քաղաքին են միացել մոտակա մի քանի գյուղերը, արդյունքում քաղաքը բավականին ընդարձակվել և տարածվել է Մայնի նաև հարավային ափին։
Անվանում
Քաղաքի անվանումը գալիս է «Hagenowe» բառից, որը կազմված է «Haag»(փայտ) և «Aue»(բաց տարածություն գետի կողքին) արմատներից։
Հին քաղաք
14-րդ դարի սկզբին` քաղաքի պարիսպների կառուցումից կարճ ժամանակ անց, քաղաքի սահմաններն ընդարձակվեցին։ Վորշստադ բնակավայրը պատշաճ կերպով ընդգրկվեց Հանաուի մեջ, միայն այն ժամանակ, երբ քաղաքը վերածննդի ոճով պաշտպանական ամրություն ստացավ։ Այս նոր ամրությունն ներառում էր երեք պաշտպանական գոտի՝ միջնադարյան ամրոցը, միջնադարյան Հանաու քաղաքը և Վորշստադը։
Նոր քաղաք
16-րդ դարի վերջին, Ֆիլիպպ Լյուդվիգ II-ը Նիդեռլանդների և Ֆրանսիայի բողոքական փախստականներին առաջարկեց Հանաուի հարավում իրենց բնակավայրը ունենալ։ Այստեղ նա ուներ բարձր տնտեսական հետաքրքրություններ, քանի որ վալոնները իրենց հետ բերեցին բարձրակարգ առևտուր, ոսկերչական և շքեղ իրերի արտադրանքների գիտելիքներ, նաև` հարկեր։ Այս ավանդույթի համաձայն` ոսկերիչները շարունակում են վերապատրաստվել Հանաու քաղաքում։ Այս նոր քաղաքացիներին տրվեց արտոնություններ և նրանք ստեղծեցին իրենց համայնքը, եկեղեցին և վարչակազմը։ «Նոր Հանաու քաղաքը» (Neustadt Hanau) ամբողջովին առանձնացված էր գոյություն ունեցող համայնքից։ Ավելի քան 200 տարի պահանջվեց, որպեսզի այս երկու համայնքները միաձուլվեն։ Նոր քաղաքը, որն ավելի մեծ էր, քան հինը, պաշտպանված էր այն ժամանակվա ժամանակակից բարոկկո ոճի ամրոցով, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ մի քանի տարի անց տեղի ունեցած երեսնամյա պատերազմում։ Քաղաքը, չնչին վնասներ կրելով, դուրս եկավ 1637 թվականին պաշարումից։ 1429-1736 թվականներին քաղաքը համարվում էր Հանաուի կոմսության մայրաքաղաք։ Սակայն 1736 թվականին Հանաուի վերջին կոմսի՝ Յոհան Ռայնհարդ Գ Հանաու-Լիխտենբերգցու (Johann Reinhard III von Hanau-Lichtenberg) մահից հետո, նրա կոմսության այն մասերը, որոնք պատկանում էին Հանաու-Մյունցենբերգի կոմսությանը (County of Hanau-Münzenberg), որը ներառնում էր Հանաուն, որպես ժառանգություն փոխանցվեցին Հեսսեն Քասսելի լանդկոմսությանը (Landgrafftum der Hesse-Kassel, Landgraviate of Hesse-Kassel): Կոմսական գահատոհմում եղած անհամաձայնությունների արդյունքում Հանաու-Մյունցենբերգի կոմսությունը (Grafftum der Hanau-Münzenberg, County of Hanau-Münzenberg) վերածվեց առանձին պետության՝ անջատվելով Հեսսեն-Կասսելի լանդկոմսությունից (Landgrafftum der Hesse-Kassel, Landgraviate of Hesse-Kassel) և մնալով առանձին պետություն մինչև 1786 թվականը։ Հանաու քաղաքը Հեսսեն Կասելում մեծությամբ երկրորդ քաղաքն էր Կասելից հետո։
1813 թվականի հոկտեմբերին նապոլեոնյան պատերազմների նշանավոր զինաբախումներից մեկում` Հանաուի ճակատամարտում, ավստրո-բավարական կորպուսը փորձեց կանգնեցնել Նապոլեոնի նահանջող բանակին, սակայն պարտություն կրեց։
1945 թվականին հին քաղաքը գրեթե ամբողջովին ավերվեց (87%) բրիտանական օդուժի կողմից ։ Պատերազմից հետո կրկին վերականգնվեց։
2010 թվականին քաղաքը սկսեց ներքին քաղաքի ամբողջովին վերափոխման մեծ շինարարական նախագիծ։ Դա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կատարված վերականգնողական աշխանաքներից հետո քաղաքի վերականգնման ամենախոշոր ծրագիրն է եղել։ a
Տնտեսություն
Ներկայումս շատ բնակիչներ աշխատում են տեխնոլոգիական արդյունաբերության մեջ կամ գնում են Ֆրանկֆուրտ։
Տրանսպորտ
Ֆրանկֆուրտի միջազգային օդանավակայանը 30 կմ հեռավորության վրա է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեսեն Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տանձենի Սոսնովսկու
Տանձենի Սոսնովսկու, վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ, փոքր ծառ է՝ 2-3 մ բարձրությամբ, կամ խոշոր թուփ է։ Սաղարթը կլորավուն է։ Բնի տրամագիծը հասնում է 5-10 սմ-ի։ Ճյուղերը և ընձյուղները կարճացած են, փշապատ, կարմրավուն կամ դարչնագույն կեղևով, ծածկված բաց մոխրավուն խավով և մանր ոսպնյակներով։ Տերևները մանր են, շեղանկյունաձև կամ էլիպսաձև, 2 հազվադեպ 3 սմ երկարությամբ, 1-1,5 սմ լայնությամբ, սրածայր կամ տափակ գագաթով, երկու կողմից էլ հավասարաչափ ձգված, սեպաձև հիմքով, մերկ և հարթ, կոշտ, վառ կանաչ, վերևի կողմից փայլուն, ներքևի կողմից՝ անփայլ, տերևի թիթեղի վրա միանգամից աչքի ընկնող, դուրս ցցված միջին ջիղով, մանր սղոցաեզր կամ ամբողջաեզր։
Տարածվածություն
Տերևակոթունները բարակ են, աղեղնաձև, երկարությամբ գրեթե տերևաթիթեղին հավասար։ Պտուղները մանր են, կանաչ։ Տիպիկ հայկական էնդեմ է, որը Հայաստանի սահմաններից դուրս չի հանդիպում։ Տարածված է Գառնի գետի ափերի գիհուտներում և Վայքում, Վարդենյաց լեռնանցքի մոտ։ Չափազանց յուրահատուկ ծառատեսակ է. մանր, բաց կանաչավուն տերևները ավելի շուտ նշենի են հիշեցնում, քան տանձենի։ Պահպանության և տարածման արժանի ծառատեսակ է ։
ՀՀ հողային օրենսգիրք
Հայաստանի Հողային օրենսգիրքը ընդունվել է 2001 թվականին։ Այդ օրենսգրքով սահմանվել են Հայաստանի քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց, համայնքների, պետական հողային սեփականության ձևերը։ Հայաստանի Հողային օրենսգիրքը սահմանում է հողային հարաբերությունների պետական կարգավորման կատարելագործման, հողի տնտեսավարման կազմակերպման, իրավական ձևերի զարգացման, հողերի բերրիության, հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման, մարդկանց կյանքի ու առողջության համար բարենպաստ շրջակա բնական միջավայրի պահպանման և բարելավման, հողի նկատմամբ իրավունքների պաշտպանության իրավական հիմքերը՝ ելնելով հողի կարևոր բնապահպանական, տնտեսական ու սոցիալական նշանակությունից, որի շնորհիվ Հայաստանում հողն օգտագործվում և պահպանվում է որպես ժողովրդի կենսագործունեության պայման։ Հողի տիրապետումը, օգտագործումը և տնօրինումը չպետք է վնաս պատճառեն շրջակա բնական միջավայրին, երկրի պաշտպանությանն ու անվտանգությանը, չպետք է խախտեն քաղաքացիների և այլ անձանց իրավունքներն ու օրենքով պահպանվող շահերը։ Հայաստանի Հողային օրենսգիրքը գործող Հայաստանի հողային իրավունքի բաղկացուցիչ մասն է։
Տես նաև
Հողային ռենտա
Հողային իրավունք
Հողային աշխատանքներ
Հողային քարտեզներ
Հողային ֆոնդ
Հողային կադաստր
Հողի օդային ռեժիմ
Կատեգորիա:ՀՀ օրենսդիր իշխանություն Կատեգորիա:Օրենքներ Կատեգորիա:Օրենսգրքեր Կատեգորիա:Օրենսգրքեր ըստ երկրի
Բելվեյ
Բելվեյ (Bellvei) - բնակեցված քաղաքապետարան Իսպանիայում, մունիցիպալիտետ Իսպանիայի, մտնում է Տարրագոնա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ-Պենդես շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 8,27 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 2 110 մարդ (2010 թվականի համաձայն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բելինդա (արբանյակ)
Արբանյակը պատկանում է Պորցիայի խմբին, խումբը նույնպես ներառում է՝ Բիանկան, Կրեսսիդան, Դեզդեմոնան, Ջուլիետը, Պորցիան, Կուպիդոնը, Ռոզալինդան և Պերդիտան ։ Այս արբանյակները ունեն նման ուղեծրեր և ֆոտոմետրիկ առանձնահատկություններ ։ Բացի նրա ուղեծրից, 45 կմ շառավղից , և 0,08 մեծությամբ երկրաչափական ալբեդոյից այս արբանյակի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ։
Վոյաջեր-2 կայանի կատարած լուսանկարների վրա Բելինդան երևում է որպես երկարուկ մարմին, որի հիմնական առանցքը ուղղված է դեպի Ուրանը։ Բելինդայի երկարության և լայնության հարաբերությունը կազմում է 0,5 ± 0,1 : Մակերևույթի գույնը գորշ է
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրանի արբանյակներ
Ձովենչեդո
Ձովենչեդո (Zovencedo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 858 մարդ, բնակչության խտություն՝ 95 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 36020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պրեէկլամպսիա
Պրեէկլամպսիա, (ՊԷ) հղիության ախտաբանություններից է, որը բնութագրվում է զարկերակային գերճնշումով և հաճախ մեզում սպիտակուցի զգալի քանակությամբ (պրոտեինուրիա) ։ Այս ախտորոշումը դրվում է հղիության 20-րդ շաբաթվանից հետո ։ Ծանր ձևերի ժամանակ կարող է առաջանալ արյան կարմիր բջիջների քայքայում, թրոմբոցիտների քանակի նվազում, լյարդի ֆունկցիայի ընկճում, երիկամների դիսֆունկցիա, այտուց, հևոց՝ թոքերում հեղուկի կուտակման հետևանքով, տեսողության խանգարումներ ։ Պրեէկլամպսիան մեծացնում է վատ ելքի հավանականությունը և՛ պտղի, և՛ մոր համար ։ Բուժման բացակայության դեպքում առաջանում են ցնցումներ. այս փուլն արդեն կոչվում է էկլամպսիա ։
Պրեէկլամպսիայի ռիսկի գործոններն են ճարպակալումը, զարկերակային գերճնշումը նախքան հղիությունը, մեծ տարիքը և շաքարային դիաբետը ։ Այն առավել հաճախ հանդիպում է կանանց առաջին հղիության ժամանակ և երբ կինը սպասում է երկվորյակների ։ Հիմքում ընկած մեխանիզմն է ընկերքում անոթների ոչ նորմալ ձևավորումը ։ Դեպքերի մեծամասնությունն ախտորոշվում են ծննդաբերությունից առաջ։ Հազվադեպ պրեէկլամպսիան կարող է զարգանալ ծննդաբերությունից հետո ընկած ժամանակահատվածում ։ Չնայած պատմականորեն պրեէկլամպսիան ախտորոշելու համար պարտադիր է համարվել զարկերակային գերճնշման և սպիտամիզության առկայությունը, մի շարք սահմանումներում այդ ախտորոշումը ներառում է նաև այն կանանց, ովքեր ունեն զարկերակային գերճնշում և դրա հետ կապված օրգանային անբավարարություն ։ Զարկերակային ճնշումը համարվում է բարձր, եթե հղիության 20-րդ շաբաթից հետո կնոջ սիստոլիկ ճնշումը գերազանցում է 140մմ/սս-ը, իսկ դիաստոլիկը՝ 90մմ/սս-ը 2 տարբեր չափումների ժամանակ, որոնց միջև պետք է պահպանվի 4 ժամյա միջակայք ։ Պրեէկլամպսիան պարտադիր սկրինինգի է ենթարկվում նախածննդյան խնամքի շրջանակներում ։
Կանխարգելման համար խորհուրդ է տրվում ասպիրին (բարձր ռիսկ ունեցողների դեպքում), կալցումի պրեպարատներ՝ այն շրջաններում, որտեղ այն քիչ է առկա սննդում, և մինչ հղիությունն առկա զարկերակային գերճնշման բուժում դեղամիջոցներով ։ Պրեէկլամպսիայի զարգացումից հետո պտղի և ընկերքի ծննդալուծումը բուժման ամենաէֆեկտիվ եղանակն է ։ Ծննդալուծման խորհրդատվությունը կատարվում է հաշվի առնելով պրեէկլամպսիայի ծանրության աստիճանն ու հղիության ժամկետը ։ Ծննդաբերությունից առաջ մոր վիճակը լավացնելու համար կարող են կրառվել հակագերճնշումային դեղեր՝ լաբետալոլ և մեթիլդոպա ։ Մագնեզիումի սուլֆատը կիրազվում է էկլամպսիայի կանխարգելման համար ։ Անկողնային ռեժիմն ու աղի օգտագործումը ազդեցություն չեն ունենում բուժման կամ կանխարգելման վրա ։
Պրեէկլամպսիան զարգանում է հղիությունների 2-8% դեպքերում ։ Հղիության գերճնշումային հիվանդությունները (որոնց մեջ մտնում է նաև ՊԷ-ն) հղիների մահվան հիմնական պատճառն են ։ Դրանք հանգեցրել են 46.900 մահվան 2015 թվականին ։ Պրե-էկլամպսիան առավել հաճախ զարգանում է հղիության 32-րդ շաբաթվանից հետո։ Եթե այն զարգանում է ավելի վաղ, ապա ասոցացվում է բացասական ելքի հետ ։ Պրեէկլամպսիա ունեցած կանայք սրտային հիվանդությունների և գլխուղեղի կաթվածի առավել մեծ հավանականություն ունեն հետագա կյանքի ընթացքում ։ «Էկլամպսիա» տերմինը հունարենից թարգմանաբար նշանակում է լուսավորում ։ Ախտաբանության առաջին նկարագրությունը տվել է Հիպոկրատը՝ ՔԱ 5-րդ դարում ։