cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հրանոթ
Կառուցվածք
Հրանոթները բաղկացած են հետևյալ հիմնական մասերից՝ փող, շրջանակ և փակաղակ, որոնք իրենց կառուցվածքային լուծումներով տարբեր են լինում կախված հրանոթների դասակարգումից։ Փողերը լինում են հարթ, ակոսավոր, ունենում են փողային արգելակ, կամ բոցամարիչ։ Փակաղակները լինում են սահող, թեքվող, մխոցային և այլն։ Շրջանակները նույնպես լինում են տարատեսակ, կախված հրանոթի տեսակից՝ թրթուրավոր կամ անիվավոր հենասարքի(շասսի) վրա, անիվավոր անհետգլորք, հաստոցի տեսքով, շարժական աշտակարկի կամ անշարժ ամրակցման տեսքով և այլն։ Հրանոթները նաև կախված իրենց տեսակներից սարքավորված են լինում այլ տարբեր տիպի օժանդակ սարքավորումներով՝ նշանառության համակարգ, լիցքավորման համակարգ, կրակի վարման համակարգ և այլն։
Հրանոթների համառոտ դասակարգում
Հրանոթները դասակարգվում են մի շարք հատկանիշներով՝ ըստ նախատեսվածության, տրամաչափի, հեռահարության, հենասարքի տեսակի, կոնստրուկտիվ առանձնահատկությունների և այլն։
Հղումներ
Артиллерийское орудие Artilleri
Աստերոիդների ցանկ (7001-7100)
Աստերոիդների ցանկ (6901-7000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (7101-7200)
Թանձրահավ
Արտաքին կառուցվածքը
Հասուն առանձնյակները հասնում են 38-43 սմ երկարության և ունեն 60-69 սմ թևերի երկարություն։ Մեջքը և գլուխը գունավորված են սև գույնով, իսկ փորը և թևերի ներքին մասը՝ սպիտակ։ Ձմռանը դեմքը նույնպես ներկվում է սպիտակ։
Վարքը
Թանձրահավերը բնադրում են Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային հատվածում։ Ավելի հարավային պոպուլյացիաները հանդիպում են Ֆրանսիայի հյուսիսային ափերում, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի Մեն նահանգում։ Ձմռանը եվրոպական թանձրահավերը չվում են Միջերկրական ծովի արևմտյան շրջանը, իսկ ամերիկականները՝ Նյուֆաունդլենդ կղզի և Նոր Անգլիա։ Էգերը դնում են մեկ մեծ ձու։ Բույնը տեղակայված է ժայռի ելուստներին կամ ներփքումներում։
Սնունդը
Թանձրահավաը սնունդը հայթայթում է ջրից։ Նա սնվում է խեցգետիններով և ծովային որդերով։
Սուրիահայ տարեցույց
«Սուրիահայ տարեցույց», պատկերազարդ տարեգիրք։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1924 թվականին Կահիրեում, 1925 թվականին Հալեպում (2 գիրք)։ Կազմողներ՝ Միհրան Աճեմյան, Միսաք Սիսեռյան, Էդվարդ Ոսկերչյան։ Տպագրել է ազգային, գրական-գեղագիտական, գիտական, բժշկական, պատմական, կրոնական, վիճակագրական, մարզական թեմաներով նյութեր։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Լեբյաժե (գյուղ, Բառնաուլի քաղաքային օկրուգ)
Լեբյաժե (Лебяжье), գյուղ Ռուսաստանի, Ալթայի երկրամասի Բառնաուլի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4975 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բառնաուլի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռեկա (Սենակի շրջան)
Ռեկա (რეკა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 30 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 6 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 243 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
(5084) Գնեդին
(5084) Գնեդին (Gnedin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 26-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,148087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8265 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4696 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2040,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176455 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,43° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շարկի շրջան (Միսսիսիպի)
Շարկի շրջան (Sharkey County), ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.109 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.916 մարդ (2010 թ. տվյալներով) ։ Շրջկենտրոնն է Ռոլինգ Ֆորկ բնակավայրը ։ Կազմավորվել է 1876 թ.։
Լիսովկա (այլ կիրառումներ)
Լիսովկա, կարող է վերաբերել՝
Շարկի շրջան (Միսսիսիպի)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միսսիսիպիի շրջաններ
Նամականի (2697)
Նամականի (2697), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2697 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1824-1825 թվականներին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 31X21 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 92 թերթից։ Գրված է միասյուն, շղագիր, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշվեպատ ստվարաթուղթ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Արա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 9 հուշարձան (10 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Հումալա
Հումալա (Humala), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռուուտ Տարմո
Ռուուտ Տարմո (իսկական անուն-ազգանունը՝ Հարալդ Ռուդոլֆ Կլյայն, Ruut Tarmo, ), թատրոնի և կինոյի էստոնացի և խորհրդային դերասան, Էստոնական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1959), Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1966)։
Կենսագրություն
Թատերական կարիերան սկսել է 1912 թվականին հայրենի քաղաքի բեմում։ 1914 թվականին հրավիրվել է Վանեմույնե հեղինակավոր թատրոն, որի հետ հյուրախաղերի է մեկնել աշխարհի տարբեր երկրներ (2 անգամ եղել է Լոնդոնում)։ Ավելի ուշ աշխատել է Էստոնիայի ազգային օպերայում, «Էստոնիա» թատրոնում, 1949 թվականից՝ Տալինի դրամատիկական թատրոնում։
1927 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում։ Թեոդոր Լուտսի «Noored kotkad» («Երիտասարդ արծիվներ») ֆիլմում, որը նվիրված էր 1918-1920 թվականներին Էստոնիայի անկախության համար մղվող պատերազմին մասնակցած զինվորներին, խաղացել է համրի դեր։
Էստոնիայի խորհրդայնացումից հետո Ռուուտ Տարմոն բազմաթիվ մշակութային գործիչների և մտավորականների հետ ձերբակալվել է խորհրդային իշխանությունների կողմից և բանտարկվել։
Ազատ արձակվելուց հետո նրան արգելվել է արվեստով զբաղվել։ Ստալինի մահից հետո է միայն այդ արգելքը հանվել և Տարմոն վերադարձել է բեմ։ 1922-1966 թվականներին խաղացել է ավելի քան 215 դեր։
Տարմոն մահացել է 1967 թվականին Տալլինում։ Իր մահից հետո էլ նա մնացել է էստոնական թատրոնի և կինոյի հայտնի դերասան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Էստոնացի դերասաններ Կատեգորիա:Էստոնական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Տալլինի Անտառային գերեզմանատանը թաղվածներ
Օլշանի (գյուղ, Վոլոչիսկի շրջան)
Օլշանի (Вільшани), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օլշանի գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,01 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 700 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1880 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոնովալովի օրենքներ
Կոնովալովի օրենքներ, երկու օրենք, որոնք ցնդող երկու նյութերից կազմված համակարգում կապ են արտահայտում հեղուկ լուծույթի բաղադրության և հագեցած գոլորշու (կամ եռման ջերմաստիճանի) բաղադրության ու ճնշման միջև։ Այդ օրենքները փորձնականորեն և տեսականորեն հաստատել է Դ. Կոնովալովը՝ 1881—84-ին։ Ավելի ընդհանուր հարաբերակցություններ այլ ճանապարհով ստացել է Ջ. Գիբսը՝ 1876—78-ին։
Միևնույն ճնշման պայմաններում այդ օրենքը կարող է օգտագործվել այսպիսի ձևով՝
Գոլորշու ընդհանուր ճնշման կորի (հետևաբար և եռման ջերմաստիճանի կորի) վրա առավելագույն և նվազագույն կետեր չունեցող համակարգերի դեպքում կիրառվում է այդ օրենքի ավելի պարզ ձևակերպումը՝
Երկրորդ օրենքը վերաբերում է ավելի մասնավոր դեպքերի։
Կոնովալովի օրենքները կարևոր են թորման և ռեկտիֆիկացման պրոցեսների տեսության մեջ։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա Կատեգորիա:Քիմիական օրենքներ
Լիտվինովկա (այլ կիրառումներ)
Լիտվինովկա, կարող է վերաբերել՝
Մոնտանեա ավազային
Մոնտանեա ավազային, Coprinaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Հումուսային սապրոտրոֆ է։ Երիտասարդ վիճակում 3 սմ տրամագծով պտղամարմինը սպիտակավուն է, դեղնավուն կամ կլորավուն։ Թաղանթաձև պերիդիումի պատռվելուց հետո ոտիկը վեր է բարձրանում։ 1-6 սմ տրամագծով և թիթեղաձև բլթակներով գլխարկը դեղնավուն է, ճառագայթաձև ճաքճքված և թեփուկավոր։ 0,6-0,1 սմ լայնությամբ թիթեղները հասունացած վիճակում սև են, փխրուն, ալիքավոր եզրերով, ծածկված հիմենիալ շերտով։ 6-25 x 0,5-2 սմ սպիտակ, դեղնավուն ոտիկը երիտասարդ վիճակում մսալի է, իսկ հասունանալուց հետո՝ փայտացած, ծածկված մանր կամ դեղնավուն թեփուկներով, հիմքի մոտ ունի պերիդիումի մնացորդներ՝ վոլվա։ Սպորափոշին սև է, իսկ ձվաձև կամ էլիպսաձև, հարթ սպորները 10–16 x 7–11 մկմ են, սև, ծլման ծակոտիներով ։
Տարածվածություն
Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիան, Հյուսիսային Ամերիկան, Հարավային Ամերիկան, Հարավային Կովկասը (Վրաստան, Հայաստան)։ Հայաստանում տարածված է Երևանի ֆլորիսիկական շրջանում («Խոսրովի անտառ» արգելոց, Վեդիի շրջակայք) ։
Էկոլոգիա
Հանդիպում է հազվադեպ, մայիս ամսին, եզակի առանձնյակներով, հողի վրա, ժայռոտ վայրերում, կիսաանապատներում, տափաստաններում, 900-1200 մ բարձրությունների վրա, չորային եղանակին ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Հայաստանում պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սնկեր Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Սապրոտրոֆ սնկեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված սնկեր
Հովտուն
Հովտուն (նախկինում` Բայթար, Ալաքիլիսա), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ամասիայի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 28 կմ հյուսիս, Ախուրյան գետի ձախ կողմում։
Հովտուն է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։
Նախկինում Ալաքիլիսա անվան տակ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում ։
= Հունաբնակ գյուղի պատմությունը = 1921 թվականին օսմանցիները իմանում են, որ Հայաստանում կա Բայթար անունով հունական գյուղ, որտեղ մոտ 600 հույներ են բնակվում։ Որոշում է կայացվում կոտորել Բայթար գյուղի բնակիչներին։
1921 թվականի դեկտեմբեր ամսին,Բայթար գյուղին կից Բանդիվան հայկական գյուղ են ձիերով գալիս մոտ 40 զինված ասկյար։ Մեկ-երկու օր մնալով Բանդիվանում, տեղեկանում են Բայթարի բնակիչների ապրելակերպից, հարստությունից և 40 հեծյալով հարձակվում են գյուղի վրա։
Սկզբում բոլոր տղամարդկանց, մոտ 150 հոգու լցնում են գյուղի եկեղեցին և տուն-տուն անցնելով, սկսում թալանը։
Կեսօրից հետո, եկեղեցու տղամարդկանց ,ասկյարներն ասում են, որ պետք է իրենց տանեն Ճջխլարի՝ այժմ Ցողամարգի, ճանապարհի վրա աշխատանքներ կատարելու։ Շարասյուն կազմելով,30 ձիավորի ուղեկցությամբ ,150 տղամարդու տանում են Բանդիվանի ուղղությամբ։
Երբ շարասյունը հասնում է երկու սարերի միջև, ասկյարները հրամայում են տղամարդկանց ձորակի մեջ հավաքվել։ Այդ տեղանքում բնական աղբյուրներ շատ կային և յուրաքանչյուր աղբյուր իր ձորակն ուներ, որոնց խորությունը կարող էր հասնել 1-2 մետրի։
Հարմար տեղավորվելով վերևում, ասկյարները սկսում են գնդակահարել հույն տղամարդկանց։
Իվանյան Իվանը, ում գյուղում Իվան Ապեր էին կոչում, նույնպես ձորակում էր և իր պատմածի համաձայն, կենդանի էր մնացել իր կարճ հասակի շնորհիվ։ Րոպեների ընթացքում ձորակը լցվել է դիակներով ու երբ թուրքերը սկսել են կենդանի մնացած վիրավորներին սպանել, մեկը խնդրել է չսպանել իրեն, փոխարենը ոսկի կտա։ Սակայն կրակոցը լռեցրել է այդ մարդու ձայնը։ Իվան Ապերը, հայտնվելով դիակների տակ, կենդանի է մնացել նույնիսկ այն դեպքում, երբ ասկյարները սրերով ծակում էին արդեն սպանվածների մարմինները։
Որոշ ժամանակ Իվան Ապերը պառկած մնալով և լսելով, որ ասկյարները հեռացել են, դուրս է գալիս դիակների տակից ու սկսում փնտրել կենդանի մնացած համագյուղացիներին։
Դիակների տակից դուրս են գալիս Մինասյան Տիգրանը, ում Տիգրան Ապեր էին կոչում, Գյուրջյան Ադան, Կարապետյան Սումբաթը։
150 հույն տղամարդկանցից չորսին է հաջողվում կենդանի մնալ այս սահմռկեցուցիչ սպանդից։ Հրաշքով ողջ մնացած չորս համագյուղացիներով սարի բարձունքից հետևում են գյուղում կատարվածին, թալան ու բռնություն, կրակոցներ, երեխաների ճիչ։ Ադան ու Սումբաթը որոշում են գյուղ մտնել։ Իվանի ու Տիգրանի հորդորներին չլսելով՝ նրանք իջնում են Բայթար, բայց, գյուղ չհասած, սպանվում են ասկյարների կողմից։
Մինչև մութն ընկնելը,Իվանն ու Տիգրանը հետևում էին, թե ինչպես են թուրք զինվորներն իրենց իսկ սայլերը բարձում՝ թալանված իրերով։ Իվան Ապերը,չգիտեր, որ ասկյարները հայտնաբերել են իր հինգ երեխաների թաքստոց կարտոֆիլի հորը և այրել այն երեխաների հետ միասին։ Գյուղի բնակիչների մի մասին ասկյարները տանում են թալանի հետ, մնացածին՝ հատկապես հասակավոր կանանց՝տան մեջ սպանում են։
Տիգրանն ու Իվանը, գիշերն անցկացնելով Արփաչայի ձորում, լույսը չբացված, ուղևորվում են դեպի Գյումրի՝ այն ժամանակ Ալեքսանդրապոլ։
Ձմեռն անցկացնելով Գյումրիում, գարնանը վերադառնում են Բայթար, սակայն գյուղում կենդանի շունչ չեն գտնում։ Ամենուրեք դիակներ էին, ձորակը լցված էր սառած դիակներով։ Իվանն ու Տիգրանն օգնության են կանչում բանդիվանցիներին և ձորակը դարձնում եղբայրական գերեզման։
Այնուհետև Բայթար են գալիս գյուլերանցի գաղթականները, ովքեր Կաթնաղբյուր էին գաղթել, գտնում են Բայթարի քահանային և խնդրում բնակարաններ վաճառել իրենց։ Քահանան ասում է, որ գյուղում կենդանի շունչ չկա, տներում մենակ դիակներ են,գնան,ցանկացած տան դուռ բացեն և ապրեն, միայն թե,դիակները քրիստոնեավայել թաղեն։
Այսպես Բայթարը հունական գյուղից վերածվեց գաղթականների գյուղի։ Նորաբնակների պատմելով,վառված տներում, գոմերում, ցախատներում, բազմաթիվ մարդկային ոսկորներ են եղել։
Տարիներ անց, մոտ 1950 թվականին, Բայթար են ժամանում ինչ-որ անծանոթ մարդիկ, հայտնում, որ Բայթարից են և թուրքերն իրենց բռնի ուժով Թուրքիա են տարել, եկել են իրենց ծննդավայրը տեսնելու։ Բայթարցիների հետ,հյուրերը ՝ողբերգական ձորակի մի մասը ցանկապատում են և ծաղիկներ դնում եղբայրական գերեզմանին։
Տիգրան Ապերի երազանքն էր հուշարձան կառուցել ողբերգության վայրում, սակայն 1964 թվականին մահացավ՝ առանց իրականացնելու իր երազանքը։
Զավեն Կորկոտյանի “Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)” աշխատության համաձայն՝ 1831 թվականին Բայթարը ունեցել է 27 բնակիչ, բոլորը՝ իսլամ։
1873-ին և 1886-ին գյուղն ունեցել է համապատասխանաբար 231 և 167 բնակիչ, որոնք դրված են “այլք” դասակարգման տակ։ Մյուս երկու դասակարգումներն են հայերը և թաթարները։
1897 թվականի ցարական Ռուսաստանի մարդահամարի համաձայն՝ Բայթար գյուղն ուներ 220 բնակիչ, որից 23-ը՝ դրված է “հայ լուսավորչական և հայ կաթոլիկ” դասակարգման տակ, 188-ը՝ պրավոսլավ, այսինքն՝ ուղղափառ, 9-ը՝ այլ։
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 330 բնակիչ, և չկա դասակարգում, թե որ ազգությունների կամ կրոնների ներկայացուցիչներ են։ 1914 թվականի հաշվառման համաձայն, Բայթարում եղել 279 բնակիչ, իսկ հիմնական ազգությունը նշվում է հույն։
1914, 1916 և 1919 թվականներին գյուղն ունեցել է համապատասխանաբար 363, 270 և 310 հույն բնակչություն։
1922 թվականի հաշվառման համաձայն, ըստ Կորկոտյանի, Բայթարում բնակվել են միայն հայեր՝ 306 հոգի, ինչը նշանակում է, որ 1919-1922 թվականների ընթացքում հույները հեռացել են և նրանց փոխարեն հաստատվել են հայեր։
1926 թվականին անցկացված Խորհրդային Միության առաջին մարդահամարի համաձայն, Բայթարը ունեցել է 352 բնակիչ, որից 321-ը՝ հայ, 31-ը՝ քուրդ։
Կորկոտյանը իր գրքում ներկայացնում է նաև 1931 թվականի տվյալներ, ըստ որի Բայթարն ուներ 447 բնակիչ, որից 409-ը՝ հայ, 38-ը՝ եզդի։
ԽՍՀՄ մարդահամարի տվյալներով՝ Հովտունն ունեցել է՝
1939 թվական – 477 հոգի,
1959 թվական – 236 հոգի,
1979 թվական – 253 հոգի,
1989 թվական – 238 հոգի։
Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 185 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 47%, կանայք` 53%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ` 27%, աշխատունակներ` 52%, հետաշխատունակներ` 21%։
Հովտունի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
= Տնտեսություն = Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր` կազմելով 264հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 109 և 633 հեկտար։
Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են դաշտավարությամբ, հացահատիկային, կերային կուլտուրաների մշակությամբ,ինչպես նաև խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ ու թռչնաբուծությամբ։
= Կլիմա = Կլիման ցուրտ լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են ձնաբքերը և սառնամանիքները։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 500- 600մմ։
= Լանդշաֆտ = Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ են։
= Պատմամշակութային կառույցներ = Հովտունն ունի “Քանդված ժամ” (Սբ. Սարգիս) եկեղեցի և կաթոլիկ մատուռ։ Գյուղի մոտակայքում է գտնվում “Բերդեր” ամրոցը։
= Լեռնագրություն = Հովտուն գյուղից 3 կմ հյուսիս–արևելք, գտնվում է Սեպ, Չիսիլի, Չիվիլի, Չիվիլիսիպ, Սիպ, Սիփ, Սյուփ, լեռնագագաթը՝ Ցողասարի լեռներում.Բարձրությունը 2449 մ է։
= Տես նաև =
= Ծանոթագրություններ =
= Արտաքին հղումներ =
Կատեգորիա:Ամասիայի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Գալագո
Գալագո (Galago), պրիմատների ցեղ գալագոյանմանների ընտանիքից ։ Նրանք հավանաբար հանդիսանում են Աֆրիկայի ամենաբազմաթիվ պրիմատները ։ Ինչպես նաև ապրում են սավաննայում, անտառներում, մեծ գետերի շրջաններում ։ Տարածքը նշում են մեզոտ ձեռքերով շոշափելով իրենց տարածքի ճյուղերը։
Նկարագիրը
Մորթին շագանակագույն է։ Աչքերի շրջանում մորթին մուգ է։ Ապրում են ծառերի վրա, երբեմն իջնում են նաև ծառերից և անցնում չորեքթաթ շարժման։ Կարող են շփվել ձայների միջոցով, արձակում են 18 տարբեր ձայն։ Սնվում են միջատներով և ծառերի հյութով, որոշ տեսակներ սնվում են անողնաշարավորներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմատներ
2018 թվականը Տաջիկստանում
Ստորև ներկայացված է 2018 թվականին Տաջիկստանում տեղի ունեցած իրադարձությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 Տաջիկստանում Կատեգորիա:2010-ականները Տաջիկստանում Կատեգորիա:21-րդ դարի տարեթվեր Տաջիկստանում Կատեգորիա:2018 Ասիայում
Լյադովա (այլ կիրառումներ)
Լյադովա, կարող է վերաբերել՝
Պրիբիտկովսկի
Պրիբիտկովսկի (Прибытковский), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 703 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշխատանքի հիգիենա
Աշխատանքի հիգիենա, հիգիենայի բաժին, որն ուսումնասիրում է մարդու աշխատանքային գործունեությունը, աշխատանքի ընթացքում օրգանիզմի կրած ազդեցությունները, մշակում է գործնական միջոցառումներ բարենպաստ և անվտանգ աշխատանքային պայմաններ ստեղծելու, աշխատավորների առողջությունն ու աշխատունակությունը պահպանելու համար։ Աշխատանքի հիգիենան ուսումնասիրում է մարմնի և դրա տարբեր մասերի կատարած շարժումները, լարվածության աստիճանը, աշխատանքի ընթացքում օրգանիզմում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական պրոցեսների տեղաշարժերը, աշխատավայրի հիգիենիկ պայմանները՝ օդի ջերմաստիճանը, խոնավությունը, շարժման արագությունը, ճնշումը և փոշոտվածությունը, ճառագայթային էներգիայի տարբեր տեսակները, աղմուկը, ցնցումը և այլն, դրանց ազդեցությունը օրգանիզմի վրա և դրանց վերացման միջոցները, արտադրական թույները աշխատանքային միջավայրի օդում, դրանց ազդեցությունը օրգանիզմի վրա, վերացման ուղիները, մշակում սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաների չափերը։
Աշխատանքի հիգիենան օգտվում է ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, կլինիկական բժշկության, վիճակագրության, տեխնիկայի և գիտության այլ բնագավառների գիտելիքներից և մեթոդներից։ Աշխատանքի հիգիենայի վերաբերյալ գիտական առաջին աշխատանքը տվել է իտալացի բժիշկ Բերնարդինո Ռամացինին, ով լույս է ընծայել «Դատողություններ արհեստավորների հիվանդությունների մասին» մենագրությունը (1700)։
Նախկին Խորհրդային Միության տարիներին, 1959 թվականին Հրազդանում հիմնադրվել է աշխատանքի հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտները, իսկ 1961 թվականի մարտին այդ ինստիտուտը տեղափոխվել է Երևան և վերանվանվել Ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտ Ն. Բ. Հակոբյանի անվան։
«Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալ
Մեդալի կարգավիճակը
«Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալը շնորհվում է արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, շինարարության, տրանսպորտի, շրջակա միջավայրի պահպանության և աշխատանքային գործունեության այլ ոլորտներում ունեցած նշանակալի ձեռքբերումների, ինչպես նաև երկարամյա անձնվեր և արդյունավետ աշխատանքի համար ։
Մեդալով պարգևատրվողները
«Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալով պարգևատրվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, շինարարության, տրանսպորտի, շրջակա միջավայրի պահպանության և այլ բնագավառների գործիչները ։
Պարգևատրման միջնորդությունը
Հանրապետության Նախագահը մեդալով կարող է պարգևատրել ինչպես անձնական նախաձեռնությամբ, այնպես էլ պարգևատրման վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների հետ կապված հարաբերությունները կարգավորելու մասին» թիվ ՆՀ-396-Ն հրամանագրով սահմանվել է, որ «Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալով պարգևատրելու միջնորդությունները ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երևանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարները «Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալով պարգևատրելու միջնորդությունները ներկայացնում են համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց միջոցով ։
Կրելու կարգը
«Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալը կրում են կրծքի ձախ կողմում՝ ըստ հերթականության, Հայրենիքի շքանշանից, «Մարտական խաչ» շքանշանից, Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանից, Արիության մեդալից, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալից, Մարտական ծառայության մեդալից, Մխիթար Գոշի մեդալից, Մխիթար Հերացու մեդալից, Անանիա Շիրակացու մեդալից, Մովսես Խորենացու մեդալից, «Հասարակական կարգի գերազանց պահպանման համար» մեդալից և Երախտագիտության մեդալից հետո և Ծնողական փառքի մեդալից առաջ։
Մեդալի նկարագրությունը
Մեդալի նկարագրությունը և նմուշը, դրա վկայականի նմուշը, մեդալի շերտաձողիկի նկարագրությունը և նմուշը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
«Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալը բաղկացած է 2 մաuից՝ կախիչից և դրան կապoղակով ամրացված uկավառակից։ Սկավառակի տրամագիծը 35 մմ է, կենտրոնում՝ երկրագունդը խորհրդանշող շրջանաձև ֆոնին աշխատանքային ոլորտներ բնորոշող պատկերներ են՝ վերամբարձ կռունկ, ատոմակայան և գնացք։ Դրանց շուրջը՝ սկավառակի արտաքին տրամագծին զուգահեռ, պատկերված են ցորենի հասկեր, վերևում կա մակագրություն՝«ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՎԱՍՏԱԿԻ ՀԱՄԱՐ»։
Սկավառակը պատրաստված է պղնձի հատուկ համաձուլվածքից և արտադրված է դրոշմման եղանակով։ Այն անցնում է հատուկ մշակում և պատված է 99.9 հարգի ոսկով։
Կախիչը պատրաստված է թեթև մետաղից և ունի հնգակողմ բազմանկյան ձև, որը պաստառապատված է 24 մմ լայնության բաց կապույտ մետաքսե ժապավենով։ Ժապավենի մի ծայրում՝ վերից վար անցնում է ոսկեգույն 2 շերտագիծ։ Կախիչի աջ և ձախ կողմերի բարձրությունը 39 մմ է։ Կախիչի վերևի մասի երկարությունը 27 մմ է, ներքևինը՝ 47 մմ, հաստությունը՝ 1 մմ։ Կախիչի վերևի մասի երկարությունը կենտրոնից մինչև ներքևի գագաթը 50 մմ է։
Մեդալը դարձերեսի կողմից համարակալված է։
Մեդալի շերտաձողիկը պատրաստված է մետաղյա թերթիկից, որի չափերն են՝ 25 մմ x 10 մմ։ Շերտաձողիկի ժապավենը կրում է մեդալի ժապավենի գունային նկարագիրը ։
Պարգևատրման վիճակագրությունը
2015 թ. սեպտեմբերի 16-ի դրությամբ մեդալով պարգևատրվել է 26 անձ։
Բոլոր 26 պարգևատրվածները ՀՀ քաղաքացիներ են։
26 պարգևատրվածներից 20-ը տղամարդ են, 6-ը՝ կին։ Ըստ տարեթվերի պարգևատրվել են.
Երախտագիտության մեդալակիրները
Հիմնական հոդված՝ «Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալակիրների ցանկ
Տես նաև
Հայաստանի Հանրապետության մեդալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ մեդալներ
Լյուբարկա (այլ կիրառումներ)
Լյուբարկա, կարող է վերաբերել՝
Բալտազար Ռուսսով
Բալտազար Ռուսսով, լիվոնյան պատմաբան։ Եղել է քարոզիչ և ուսուցիչ Տալլինում։ Լիվոնյան պատերազմի ժամանակ Ռուսսովը սկսում է գրել իր «Լիվոնյայի տարեգրութուն» աշխատությունը։ Նա եղել է Շվեդիայի կողմնակից և պայքարել է լիվոնյան ազնվականության դեմ։
Գրականություն
Winkelmann, «Bibliotheca Livoniae historica» (№ 468); Russwurm, в «Beiträge zur Kunde Liv-, Esth- und Kurlands»; Schiemann, «Neues über Balth. Russow», в «Nordische Rundschau» (հուլիս, 1886 թ․).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Էստոնացի գրողներ Կատեգորիա:Էստոնացի մանկավարժներ
Սիմփսոն շրջան (Միսսիսիպի)
Սիմփսոն շրջան (Simpson County), ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.526 կմ² է, բնակչությունը՝ 27.503 մարդ (2010 թ. տվյալներով) ։ Շրջկենտրոնն է Մենդենհոլ բնակավայրը ։ Կազմավորվել է 1824 թ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միսսիսիպիի շրջաններ
Սև Կայծակ
Սև Կայծակ (Чёрная Молния), ռուսական ֆանտաստիկ ֆիլմ՝ նկարահանված Ալեքսանդր Վոյտինսկու ու Դմիտրի Կիսիլյովի կողմից։ Ֆիլմի ցուցադրությունն սկսվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի վերջին։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են 2009 թվականի աշնանը։ Մոսկվացի սովորական ուսանող Դմիտրի Մայկովին հայրը ծննդյան օրը նվիրում է 1966 թվականի արտադրության սև «Վոլգա Գազ-21»։ Բայց դա սովորական մեքենա չէ. այն ունի հրթիռային շարժիչ և կարող է թռչել։ Դմիտրին չգիտի այդ մասին։ Նա ուշադրություն չի դարձնում մեքենայում գտած՝ երեք գիտնականների նկարին ու ձայնապնակին։
Դմիտրին սիրահարված է իր համակուրսեցի Անաստասիա Սվետլովային։ Կուպցովի դասախոսությունների շնորհիվ Դմիտրին սկսում է հավատալ, թե այս աշխարհում հաջողության հանելու միակ ուղին եսասիրությունն է։
Դմիտրին սկսում է իր կարիերան. նա իր մեքենայով ծաղիկներ է տանում հաճախորդներին։ Իր մեքենայի գերբնական հատկությունների մասին Դմիտրին պատահաբար իմանում է այն ժամանակ, երբ փորձում է փախչել Կուպցովի մարդկանցից, ովքեր հետևում էին տղային։ Չկարողանալով ղեկավարել մեքենան՝ Դիման այն թողնում է լքված շինության մեջ։ Մաքսիմի օգնությամբ Դիման լսում է ձայնագրությունը, որի շնորհիվ գտնում է լուսանկարի մարդկանց։ Նրանցից երկուսը՝ Պավել Պերեպյոլկինն ու Օլգա Ռոմանցևան, ամուսիններ են։ Ներկայանալով որպես լրագրող՝ Դիման նրանցից իմանում է մեքենայի մասին ամեն ինչ։ Օլգա Ռոմանցևան Դիմային է տալիս մեքենայի ղեկավարման ձեռնարկը, որ կազմել է երրորդ գիտնականը՝ Միխայիլ Ելիզարովը։ Սկզբում Դիման բավական գումար է վաստակում, քանի որ իր մեքենայի շնորհիվ խուսափում էր խցանումներից։ Սակայն եսասիրությունը հանգեցնում է նրան, որ նա մերժում է օգնել փողոցում ընկած վիրավորին, իսկ վերջինս, ինչպես պարզվում է հետո, Դմիտրիի հայրն էր։
Հոր մահը փոխում է Դիմայի հայացքը կյանքի նկատմամբ։ Նա որոշում է իր մեքենան օգտագործել մարդկանց օգնելու համար։ Դիման դառնում է սուպերհերոս, արժանանում քաղաքի բնակիչների հիացմունքին, իսկ լրագրողները նրան տալիս են «Սև Կայծակ» անունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Արկածային մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր
Աբու Ջաֆար (այլ կիրառումներ)
Աբու Ջաֆար անունը կարող է վերաբերել.
Ժողովածու (2379)
Ժողովածու (2379), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2379 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Սարգիս։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15x10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 297 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ զարդահյուս մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 235բ, հետագայի՝ 1բ (1672, 1714) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Լեբյաժե (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Լեբյաժե (Лебяжье), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 117 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1564 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Արսեն Գուլամիրյան
Արսեն Գուլամիրյան, ծանրքաշային կարգում հանդես եկող հայազգի ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։ WBA-ի վարկածով մայրցամաքային չեմպիոն, Ֆրանսիայի չեմպիոն, WBA-ի աշխարհի չեմպիոն (2018 թվականից մինչև այսօր)։
Կարիերա
2018 թվականի մարտի 24-ին 11-րդ ռաունդում տեխնիկական նոկաուտով հաղթում է բելգիացի բռնցքամարտիկ Ռիադ Մերհիին և դառնում է WBA-ի չեմպիոն՝ առաջին ծանրքաշային կարգում։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 20-ին 9-րդ ռաունդում նոկաուտի է  ենթարկել Մարկ Ֆլենագանային և պաշտպանել WBA-ի չեմպիոնի տիտղոսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մարզիկներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Աստերոիդների ցանկ (187201-187300)
Աստերոիդների ցանկ (187101-187200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (187301-187400)
|} Աստերոիդների ցանկ (187101-187200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (187301-187400)
Հումմուլի
Հումմուլի (Hummuli), գյուղական ավան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հումմուլի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 310 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հումմուլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Լյուբիմովկա (այլ կիրառումներ)
Լյուբիմովկա, կարող է վերաբերել՝
Սաադամիո
Սաադամիո (საადამიო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 100 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 12 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 121 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սենակի շրջան‎‎‎
(5085) Հիպոկրեն
(5085) Հիպոկրեն (Hippocrene), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հուլիսի 14-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Կոմունալ շինարարություն
Կատեգորիա:Շինարարություն
(5085) Հիպոկրեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,256328 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8508 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6618 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1237,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290804 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սննդի արդյունաբերություն
Սննդի արդյունաբերություն, տարբեր բիզնեսների համալիր է, գլոբալ ցանց, որը մատակարարում է աշխարհի բնակչության կողմից սպառվող սննդի մեծ մասը։ Սննդի արդյունաբերություն տերմինը ներառում է արդյունաբերական գործունեության մի շարք, որոնք ուղղված են սննդամթերքի արտադրությանը, բաշխմանը, վերամշակմանը, փոխակերպմանը, պատրաստմանը, պահպանմանը, փոխադրմանը, սերտիֆիկացմանը և փաթեթավորմանը։ Սննդի արդյունաբերությունն այսօր դարձել է խիստ դիվերսիֆիկացված՝ արտադրական արտադրությամբ՝ սկսած փոքր, ավանդական, ընտանեկան գործունեությունից, որոնք շատ աշխատատար են, մինչև խոշոր, կապիտալ ինտենսիվ և բարձր մեքենայացված արդյունաբերական գործընթացներ։ Շատ սննդի արդյունաբերություններ գրեթե ամբողջությամբ կախված են տեղական գյուղատնտեսությունից, արտադրանքից կամ ձկնորսությունից ։
Դժվար է գտնել սննդի արտադրության և վաճառքի բոլոր ասպեկտները լուսաբանելու ներառական միջոց։ Մեծ Բրիտանիայի սննդի ստանդարտների գործակալությունը այն նկարագրում է որպես «ամբողջ սննդի արդյունաբերություն՝ գյուղատնտեսությունից և սննդամթերքի արտադրությունից, փաթեթավորումից և բաշխումից մինչև մանրածախ առևտուր և սննդի կազմակերպում» ։ USDA-ի Տնտեսական հետազոտությունների ծառայությունը օգտագործում է սննդի համակարգ տերմինը նույն բանը նկարագրելու համար՝ նշելով. «ԱՄՆ պարենային համակարգը ֆերմերների և նրանց հետ կապող արդյունաբերությունների բարդ ցանց է։ Այդ կապերը ներառում են նաև գյուղատնտեսական սարքավորումների և քիմիական նյութերի արտադրողները։ որպես ընկերություններ, որոնք ծառայություններ են մատուցում ագրոբիզնեսներին, ինչպիսիք են տրանսպորտային և ֆինանսական ծառայություններ մատուցողները։ Համակարգը ներառում է նաև սննդի շուկայավարման ոլորտները, որոնք կապում են ֆերմաները սպառողների հետ, և որոնք ներառում են սննդի և մանրաթելերի վերամշակողներ, մեծածախ, մանրածախ և սննդի սպասարկման ձեռնարկություններ։ Սննդի արդյունաբերությունը ներառում է. Հետազոտության ոլորտները, ինչպիսիք են սննդամթերքի դասակարգումը, սննդի պահպանումը, սննդամթերքի ռեոլոգիան, սննդի պահպանումը, ուղղակիորեն վերաբերում են որակի և որակի պահպանմանը, որոնք համընկնում են վերը նշված գործընթացներից շատերի հետ։
Միայն գոյատևող ֆերմերները, նրանք, ովքեր գոյատևում են իրենց աճեցմամբ, և որսորդ-հավաքողներին կարելի է համարել ժամանակակից սննդի արդյունաբերության շրջանակներից դուրս։
Սննդի արդյունաբերության գերիշխող ընկերությունները երբեմն կոչվում են Big Food, տերմին, որը հորինել է գրող Նիլ Համիլթոնը ։
Սննդի արտադրություն
Սննդի արդյունաբերության համար արտադրվող սննդամթերքի մեծ մասը ստացվում է սովորական գյուղատնտեսական պրակտիկայով օգտագործվող ապրանքային մշակաբույսերից։ Գյուղատնտեսությունը որոշակի բույսերի մշակման և ընտանի կենդանիների (անասնաբուծության) աճեցման միջոցով սննդամթերքի, կերակրման արտադրանքի, մանրաթելերի և այլ ցանկալի ապրանքների արտադրության գործընթաց է։ Միջին հաշվով, մարդկանց կողմից սպառվող սննդի 83%-ը արտադրվում է ցամաքային գյուղատնտեսության միջոցով։ Սննդի այլ աղբյուրները ներառում են ջրային կուլտուրա և ձկնորսություն ։
Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում են նաև գիտնականները, գյուտարարները և այլք, ովքեր նվիրված են գյուղատնտեսության մեթոդների և գործիքների կատարելագործմանը ։ Աշխարհում յուրաքանչյուր երրորդ մարդն աշխատում է գյուղատնտեսության մեջ, սակայն այն միայն 3%-ով է նպաստում համաշխարհային ՀՆԱ-ին։ 2017 թվականին գյուղատնտեսությունը կազմում է միջին հաշվով ազգային ՀՆԱ-ի 4%-ը ։ Գլոբալ գյուղատնտեսական արտադրությունը պատասխանատու է ջերմոցային գազերի գլոբալ արտանետումների 14-ից 28%-ի համար, ինչը այն դարձնում է գլոբալ տաքացման ամենամեծ ներդրողներից մեկը, որը հիմնականում պայմանավորված է ավանդական գյուղատնտեսական պրակտիկայով, ներառյալ ազոտային պարարտանյութերը և հողի վատ կառավարումը ։
Ագրոնոմիան սննդի, վառելիքի, մանրաթելերի և հողերի բարելավման համար բույսերի արտադրության և օգտագործման գիտություն և տեխնոլոգիա է։ Ագրոնոմիան ներառում է աշխատանք բույսերի գենետիկայի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, օդերևութաբանության և հողագիտության ոլորտներում։ Ագրոնոմիան գիտությունների համակցման կիրառություն է։ Այսօր գյուղատնտեսները ներգրավված են բազմաթիվ խնդիրների, այդ թվում՝ սննդի արտադրության, ավելի առողջ սննդի ստեղծման, գյուղատնտեսության շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության կառավարման և բույսերից էներգիայի կորզման հետ ։
Սննդի վերամշակում
Սննդի վերամշակումը ներառում է այն մեթոդներն ու տեխնիկան, որոնք օգտագործվում են հումքի սննդամթերքի վերածելու համար՝ մարդու սպառման համար։ Սննդի վերամշակումը վերցնում է մաքուր, բերքահավաք կամ մորթված և մորթված բաղադրիչներ և օգտագործում դրանք շուկայահանվող սննդամթերք արտադրելու համար։ Կան մի քանի տարբեր եղանակներ, որոնցով կարելի է սննդամթերք արտադրել։
Միանվագ արտադրություն. Այս մեթոդն օգտագործվում է, երբ հաճախորդները պատվիրում են ինչ-որ բան պատրաստել իրենց բնութագրերով, օրինակ՝ հարսանեկան տորթ։ Միանգամյա արտադրանքի պատրաստումը կարող է տևել օրեր՝ կախված դիզայնի բարդությունից։
Խմբաքանակի արտադրություն. Այս մեթոդը կիրառվում է, երբ ապրանքի շուկայի չափը պարզ չէ, և որտեղ կա ապրանքատեսակի շրջանակ։ Որոշակի քանակությամբ նույն ապրանքներ կարտադրվեն խմբաքանակ կազմելու կամ գործարկելու համար, օրինակ՝ հացաբուլկեղենը կարող է թխել սահմանափակ քանակությամբ cupcakes: Այս մեթոդը ներառում է սպառողների պահանջարկի գնահատում։
Զանգվածային արտադրություն. Այս մեթոդը կիրառվում է, երբ առկա է մեծ քանակությամբ միանման ապրանքների զանգվածային շուկա, օրինակ՝ շոկոլադե սալիկներ, պատրաստի ուտեստներ և պահածոներ։ Արտադրանքը արտադրության մի փուլից մյուսն անցնում է արտադրական գծի երկայնքով։
Արդյունաբերության ազդեցություն
Սննդի արդյունաբերությունը մեծ ազդեցություն ունի սպառողականության վրա։ Կազմակերպությունները, ինչպիսիք են Ընտանեկան բժիշկների ամերիկյան ակադեմիան (AAFP), քննադատության են ենթարկվել սննդի արդյունաբերության ընկերություններից դրամական նվիրատվություններ ընդունելու համար, ինչպիսին է Կոկա-Կոլան։ Այս նվիրատվությունները քննադատության են ենթարկվել շահերի բախում ստեղծելու և այնպիսի շահերի համար, ինչպիսին ֆինանսական շահերն են ։
Քննադատություն
Կան մի շարք գրքերի, ֆիլմերի, հեռուստատեսության և համացանցի հետ կապված բացահայտումներ և քննադատություններ սննդի արդյունաբերության վերաբերյալ, որոնցից մի քանիսը ներառում են.
Քաղաքականություն
2020 թվականին գիտնականները զեկուցեցին, որ համաշխարհային պարենային համակարգից արտանետումների կրճատումն էական նշանակություն ունի Փարիզի համաձայնագրի կլիմայական նպատակներին հասնելու համար ։ 2020 թվականին Եվրոպական միության գիտական ​​խորհրդատվության մեխանիզմի ապացույցների վերանայումը ցույց տվեց, որ առանց էական փոփոխության, արտանետումները մինչև 2050 թվականը կավելանան 30–40%-ով՝ կապված բնակչության աճի և սպառման ձևերի փոփոխության հետ, և եզրակացրեց, որ «սննդի արտադրության համակցված բնապահպանական արժեքը. գնահատվում է տարեկան մոտ 12 տրիլիոն դոլար՝ մինչև 2050 թվականը հասնելով 16 տրիլիոն դոլարի»։ IPCC-ի և ԵՄ-ի զեկույցները եզրակացրել են, որ սննդի համակարգի հարմարեցումը հնարավոր է նվազեցնել ջերմոցային գազերի արտանետումների ազդեցությունը և սննդի անվտանգության հետ կապված մտահոգությունները՝ միաժամանակ անցնելով դեպի կայուն դիետա ։
Կանոնակարգ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր, Միացյալ Նահանգների գյուղատնտեսությունը և ամբողջ ազգային պարենային համակարգը բնութագրվում է մոդելներով, որոնք կենտրոնանում են դրամական շահութաբերության վրա՝ սոցիալական և բնապահպանական ամբողջականության հաշվին ։ Կանոնակարգերը գոյություն ունեն սպառողներին պաշտպանելու և այս տնտեսական կողմնորոշումը որոշակիորեն հավասարակշռելու համար սննդի որակի, սննդի անվտանգության, սննդի անվտանգության, կենդանիների բարեկեցության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և առողջության հանրային շահերի հետ ։
Նախաձեռնող ուղղորդում
2020 թվականին հետազոտողները հրապարակել են քաղաքականությունից կախված մոդուլյացիայի մեխանիզմների կամ դրանց բացակայության, ինչպես, որտեղ և ինչ մթերք է արտադրվում, հնարավոր ազդեցությունների կանխատեսումներ և մոդելներ։ Նրանք վերլուծել են քաղաքականության ազդեցությունները որոշակի տարածաշրջանների կամ ազգերի համար, ինչպիսիք են մսի արտադրության և սպառման կրճատումը, սննդամթերքի թափոնների և կորուստների կրճատումը, բերքի բերքատվության բարձրացումը և հողօգտագործման միջազգային պլանավորումը։ Նրանց եզրակացությունները ներառում են, որ գյուղատնտեսական բերքատվության բարձրացումը շատ օգտակար է Սահարայից հարավ գտնվող Աֆրիկայում կենսաբազմազանության պահպանման համար, մինչդեռ սննդակարգերի փոփոխությանն ուղղված միջոցառումները շատ օգտակար են Հյուսիսային Ամերիկայում, և որ անհրաժեշտ է գլոբալ համակարգում և արագ գործողություններ  ։
Մեծածախ և բաշխում
Արտադրանքի մշտական ​​և անխափան հոսքը բաշխման կենտրոններից դեպի խանութների տարածքներ սննդի արդյունաբերության գործունեության կարևորագույն օղակն է։ Բաշխման կենտրոններն ավելի արդյունավետ են աշխատում, թողունակությունը կարող է մեծանալ, ծախսերը կարող են կրճատվել և աշխատուժը ավելի լավ օգտագործել, եթե պատշաճ քայլեր ձեռնարկվեն պահեստում նյութերի բեռնաթափման համակարգ ստեղծելիս ։
Մանրածախ
Սննդի պատրաստումը ևս մեկ ոլորտ է, որտեղ վերջին տասնամյակների փոփոխությունները կտրուկ են եղել։ Այսօր սննդի արդյունաբերության երկու ոլորտներ ակնհայտ մրցակցության մեջ են մանրածախ պարենային դոլարի համար։ Մթերային արդյունաբերությունը վաճառում է թարմ և հիմնականում հում արտադրանք, որպեսզի սպառողները օգտագործեն որպես տնային խոհարարության բաղադրիչներ։ Սննդի սպասարկման արդյունաբերությունը, ընդհակառակը, առաջարկում է պատրաստի սնունդ՝ կա՛մ որպես պատրաստի արտադրանք, կա՛մ որպես վերջնական «հավաքման» մասամբ պատրաստված բաղադրիչներ։ Ռեստորանները, սրճարանները, հացաբուլկեղենները և շարժական սննդի բեռնատարները սպառողներին հնարավորություն են տալիս ձեռք բերել սնունդ։
21-րդ դարում ի հայտ եկան առցանց մթերային խանութները, և համայնքների կողմից աջակցվող գյուղատնտեսության համար թվային տեխնոլոգիաները ֆերմերներին հնարավորություն տվեցին ուղղակիորեն վաճառել արտադրանքը ։ Որոշ առցանց մթերային խանութներ կամավոր կերպով սոցիալական նպատակներ կամ արժեքներ են սահմանել սպառողների պահանջարկը բավարարելուց և շահույթի կուտակումից դուրս ։
Սննդի արդյունաբերության տեխնոլոգիաներ
Ժամանակակից սննդամթերքի արտադրությունը սահմանվում է բարդ տեխնոլոգիաներով։ Դրանք ներառում են բազմաթիվ ոլորտներ։ Գյուղատնտեսական տեխնիկան, որն ի սկզբանե գլխավորում էր տրակտորը, գործնականում վերացրել է մարդկային աշխատուժը արտադրության բազմաթիվ ոլորտներում։ Կենսատեխնոլոգիան մեծ փոփոխություններ է մղում այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են ագրոքիմիական նյութերը, բուսաբուծությունը և սննդի վերամշակումը։ Ներառված են նաև տեխնոլոգիաների շատ այլ տեսակներ, այն աստիճան, որ դժվար է գտնել մի ոլորտ, որն անմիջական ազդեցություն չունենա սննդի արդյունաբերության վրա։ Ինչպես մյուս ոլորտներում, համակարգչային տեխնոլոգիաները նույնպես կենտրոնական ուժ են։
Աշխատանք և կրթություն
Գյուղատնտեսությունը մինչև վերջին 100 տարին աշխատատար էր։ Հողագործությունը սովորական զբաղմունք էր, և միլիոնավոր մարդիկ ներգրավված էին սննդի արտադրության մեջ։ Ֆերմերները, որոնք հիմնականում վերապատրաստվել են սերնդեսերունդ, շարունակել են ընտանեկան բիզնեսը։ Այդ իրավիճակը այսօր կտրուկ փոխվել է։ Ամերիկայում 1870 թվականին ԱՄՆ բնակչության 70–80%-ը զբաղված էր գյուղատնտեսությամբ ։ 2008 թվականի դրությամբ գյուղատնտեսության մեջ ուղղակիորեն զբաղված է բնակչության 2%-ից պակաս, իսկ քաղաքներում բնակվում է բնակչության մոտ 80%-ը։
Իսուեռե
Իսուեռե  (Isuerre), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայի Սառագոսա պրովինցիայի Առագոն ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սինկո Վիլյաս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 20 կմ2։ Բնակչությունը՝ 37 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 139 կմ հեռավորության վրա։
Կույբիշևի փողոց (Սամարա)
Կույբիշևի փողոց (У́лица Ку́йбышева), գտնվում է Սամարա քաղաքի Սամարայի և Լենինյան շրջաններում։ Հատվում է Վիլոնովսկայա, Շոստակովիչի, Կրասնոարմեյսկայա, Լև Տոլստոյի, Նեկրասովի և Լենինգրադյան, Վենցեկի, Պիոներական և Կոմսոմոլսկայա փողոցների հետ։
Կույբիշևի փողոցում կան 19-20-րդ դդ. մի շարք շատ լավ պահպանված շենքեր։ Ավելի քան մեկ դար Սամարայի պատմական մասի հիմնական փողոցն է, որտեղ տեղակայված են բազմաթիվ խանութներ, ռեստորաններ, մշակութային և ժամանցի վայրեր։
Տեղանվան ստուգաբանություն
Տարբեր ժամանակներում փողոցն ունեցել է տարբեր անվանումներ՝ Կազաչյա, Խլեբնայա, Գլավնայա, Դվորյանսկայա։
1918 թվականի մայիսի 1-ին կոչվել է Սովետական, 1935 թվականի փետրվարի 1-ից կոչվել է Կոմունիստական կուսակցության ականավոր գործիչ Վալերիան Կույբիշևի (1888-1935) անունով։
Տրանսպորտ
Փողոցով անցնում են № 3, 5, 37, 47 ավտոբուսները և 6, 16 տրոլեյբուսները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սամարայի փողոցներ
Սուրխաթի գրչության կենտրոն
Սուրխաթի գրչության կենտրոն, գործել է հիմնականում 14-րդ դարում՝ Ղրիմի հայկական գաղթավայրի ծաղկման շրջանում։
Պատմություն
Տեղի Սուրբ Խաչ վանքում և մի շարք այլ եկեղեցիներում գրել ու նկարազարդել են բազմաթիվ ձեռագրեր (գրիչներ՝ Նատեր, Գրիգոր Թորոսանց, Տիրացու Երևանցի, Ասլան Արզրումցի, Վարդան, Ստեփանոս, Մարկոս, Սիմեոն և ուրիշներ)։
Սուրխաթում են ստեղծագործել նաև Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչներ Գրիգոր Սուքիասանցը, Նատերի որդիները՝ Ավետիսն ու Ստեփանոսը և ուրիշներ։ Սուրխաթի գրչության կենտրոնում XVII դարի վերջին և XVIII դարի սկզբին ձեռագրեր է ստեղծել նաև Դավիթ գրիչը։
Սուրխաթի գրչության կենտրոնից մեզ է հասել ձեռագրերի պատկառելի ժառանգություն. ավելի քան 30-ը պահվում են Մատենադարանում (ձեռ. № 352, 1634, 1736, 2825, 7438, 7597 և այլն)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ գրչության կենտրոններ
Աշխարհագրական ընկերություններ
Աշխարհագրական ընկերություններ, կամավոր գիտական ընկերություններ, որոնք միավորում են աշխարհագրագետ գիտնականներին, դասախոսներին, դասատուներին, աշխարհագրական գիտությունների զարգացմամբ ու տարածմամբ հետաքրքրվող անձանց։ Աշխարհագրական ընկերությունները կոչված են օժանդակելու աշխարհագրական գիտությունների առաջընթացին, գիտության մասսայականացմանը, հրատարակում են աշխարհագրական և քարտեզագրական աշխատություններ, ամսագրեր, քարտեզներ, զանազան տեղեկատուներ, կազմակերպում գիտական արշավախմբեր։ 1871–1913 թվականներին աշխարհագրական ընկերությունների նախաձեռնությամբ հրավիրվում էին միջազգային աշխարհագրական կոնգրեսներ։ Հետագայում դրանով սկսեց զբաղվել Միջազգային աշխարհագրական միությունը։ 17-18-րդ դարերում կազմակերպվել են Վենետիկի և Նյուրնբերգի, հետագայում՝ Փարիզի (հիմն. 1821), Բեռլինի (1828), Լոնդոնի թագավորական (1830), Ռուսական (1845, այժմ՝ ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերություն), Ամերիկյան (Նյու Յորք, 1852) աշխարհագրական ընկերությունները։ Ներկայումս աշխարհագրական ընկերություններ կան աշխարհի 46 երկրներում։ 1935 թվականին, Երևանում, պրոֆեսոր Հ. Հովհաննիսյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպվեց Հայկական աշխարհագրական ընկերություն։ Մինչ այդ Հայաստանի աշխարհագրությամբ զբաղվել է Ռուսական աշխարհագրական ընկերության (1926 թվականի՝ Պետական աշխարհագրական ընկերություն) Կովկասյան բաժանմունքը (Թիֆլիս, 1850), որը և հրատարակել է դրան նվիրված մոտ 200 հոդվածներ ու գրքեր, այդ թվում՝ Հ. Աբիխի, Վ. Լիսովսկու, Ա. Ղուկասովի, Գ. Սրվանձտյանի աշխատությունները։
Կատեգորիա:Աշխարհագրական ընկերություններ Կատեգորիա:Աշխարհագրության պատմություն Կատեգորիա:Աշխարհագրական կազմակերպություններ
Մինչքեմբրի ժամանակաշրջան
Մինչքեմբրի, երկրակեղևի հնագույն հաստվածքները և նրանց առաջացմանը համապատասխանող ժամանակաշրջանը, որը կազմում է Երկրի երկրաբանական պատմության մոտ 6/7 մասը։ Մինչքեմբրիի երկրաբանական պատմությունը երկար ժամանակ մնում էր անիմանալի, չնայած այդ հասակի ապարներում վաղուց հայտնաբերվել էին կյանքի տարբեր հետքեր։ Միայն XX դ․ 30-ական թվականներին մինչքեմբրիի շերտագրության և ժամանակագրության ուսումնասիրության մեջ սկսեցին օգտագործել ռադիոմետրիկ մեթոդներ, ինչպես նաև փորձեր արվեցին համադրել մինչքեմբրիի նստվածքային հաստվածքները ըստ ստրոմատոլիտների (հին ջրիմուռների)։ Մինչքեմբրիի տևողությունը, արդի տվյալներով, որոշվում է մեզ հայտնի ամենահնագույն (մոտ 3500 մլն տարի հասակ ունեցող) երկրբ․ գոյացումների առաջացման ժամանակից մինչև քեմբրիի ժամանակաշրջանի սկիզբը (մոտ 570 մլն տարի առաջ), այսինքն՝ կազմում է ավելի քան 2900 մլն տարի։ XIX դարի երկրորդ կեսում ընդհանուր պատմաերկրաբանական տվյալների, ապարների մետամորֆիզմի աստիճանի և այլ հատկանիշների հիման վրա Հյուսիսային Ամերիկայում առաջարկվեց մինչքեմբրիի ստորաբաժանումը արխեյի կամ արխեոզոյի (անջատել է Ջ․ Դանան՝ 1872-ին) և պրոտերոզոյի (առանձնացրել է Է․ Էմոնսը՝ 1888 թվականին)։ Դրանց միջև եղած սահմանը, արդի պատկերացումներով, համընկնում է ծալքավորության և գրանիտացման խոշոր փուլի հետ, որը տեղի է ունեցել 2600–3000 մլն տարի առաջ։ Պրոտերոզոյը սովորաբար բաժանվում է ստորինի, միջինի և վերինի։ Վերին պրոտերոզոյը հաճախ զատում են «ռիֆեյ» («ինֆրաքեմբրի», «սինիյ») անվանումով և ստորաբաժանումով չորս մասի ըստ օրգանական մնացորդների կազմի։ Ռիֆեյի վերին ստորաբաժանումը, որն ավելի վաղ վերագրվում էր պրոտերոզոյից պալեոզոյին անցման շերտերին, առանձնացվում է «վենդ» («յուդոմի», «էոքեմբրի») անունով։