cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էհնեցիք
Էհնեցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում ։ Գտնվում էր Եփրատի ձախ ափին, վերջինիս վտակ Էհնեցիք գետի ափին։ Մտնում էր Ս. Թորոս գյուղախմբի մեջ։
Պատմություն
Գյուղը Արաբկիր քաղաք անցնելու համար կատարում էր լաստնավային կայանի դեր։ Նախկինում եղել է ավելի մեծ գյուղ։ Այդ են վկայում շրջակայքում եղած ավերակները։ Հայ բնակիչները զանգվածաբար կոտորվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1890-ական թվականներին ուներ 60 տուն հայ բնակիչ, որի մեծ մասը կոտորվեց 1890-ական թվականներին ու կրոնափոխ եղավ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը բրնձի և բամբակի մշակությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Էհնեցիքն ուներ Ս. Աստվածամայր անունով եկեղեցի։
Կրթույթուն
Գյուղում գործում էր երկսեռ հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հայկ Մեղավորյան
Հայկ Մեղավորյան (1902, Ախալցխա- 1968), Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության դատախազ (1939-1948) ։
Կենսագրություն
Հայկ Մեղավորյանը ծնվել է 1902 թվականին Վրաստանի Ախալցխա քաղաքում։ Սովորել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և ավարտել է Մոսկվայի իրավաբանական բարձրագույն դասընթացները։ 1939 թվականի ապրիլին նշանակվել է ՀԽՍՀ դատախազ, 1948-1951 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Արդարադատության ժողկոմ։ Մահացել է 1969 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1902 ծնունդներ Կատեգորիա:1969 մահեր Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Դեպրեսիա (տնտեսություն)
Դեպրեսիա, տնտեսական ցիկլի փուլերից մեկը, որը բնութագրվում է տնտեսական ակտիվության խորը և երկարատև անկմամբ։ Տնտեսական դեպրեսիան մեկ կամ մի քանի տնտեսություններում տնտեսական ակտիվության կայուն, երկարաժամկետ անկման շրջան է։ Դա ավելի լուրջ տնտեսական անկում է, քան ռեցեսիան, որը տնտեսական ակտիվության դանդաղում է նորմալ բիզնես ցիկլի ընթացքում։ Դեպրեսիայի ժամանակ նվազում են ներդրումները, արտադրանքը (Համախառն ներքին արդյունքը), ապրանքների և ծառայությունների համախառն պահանջարկը, գործազրկությունը զգալիորեն աճում են։
Դեպրեսիան ռեցեսիայի տեսակ է։ Նրանց միջև տարբերությունը միայն ռեցեսիայի խորության և տևողության մեջ է։ Դեպրեսիան լճացումից տարբերվում է նրանով, որ լճացման շրջանում ՀՆԱ-ն չի աճում կամ փոքր-ինչ աճում է, իսկ դեպրեսիայի ժամանակ այն կտրուկ նվազում է։ Երեք երևույթներն էլ՝ ռեցեսիան, դեպրեսիան և լճացումը, կարելի է դիտարկել որպես տնտեսական ճգնաժամի տարբեր դրսևորումներ։
Պատմություն
«Դեպրեսիա» տերմինը սկսել է գործածվել XIX-XX դարի առաջին կեսերից։ Տնտեսական պատմության ընթացքում երկու իրադարձություն են վաստակել դեպրեսիա անվանումը։ Ի սկզբանե դեպրեսիա կոչվում էր 1873-1896 թվականների Երկարատև դեպրեսիան, որն ամբողջ աշխարհում էր։ Տարբեր երկրներում Երկարատև դեպրեսիան տարբեր կերպ է ընթացել։ Օրինակ, Միացյալ Նահանգներում կարծում են, որ Երկարատև դեպրեսիան տևել է 1873-1879 թվականներին։ Ռեցեսիան տևեց 65 ամիս և ամենաերկարն էր երկրի ողջ տնտեսական պատմության մեջ։ Ռեցեսիային հաջորդեցին ևս մի քանի տնտեսական ցիկլեր, բայց ընդհանուր առմամբ այս ընթացքում տնտեսությունը շատ արագ էր աճում։ Երկարատև դեպրեսիայից աշխարհում ամենաշատը տուժել են Արևմտյան Եվրոպայի երկրները, մասնավորապես՝ Մեծ Բրիտանիան։ Սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ այս եզրակացությունն արվել է՝ հաշվի առնելով առկա վիճակագրությունը։ «Դեպրեսիա» տերմինը հատուկ նշանակություն է ձեռք բերել 1929-1933 թվականների իրադարձություններից հետո, որոնք կոչվում էին Մեծ դեպրեսիա կամ Մեծ ճգնաժամ ։ Տնտեսությունում ռեցեսիայի ընդհանուր տեւողությունը կազմել է 43 ամիս։
Սահմանում
Դեպրեսիան ռեցեսիայի տեսակ է։ Այն կարող է բնութագրվել որպես տնտեսական ցիկլի գագաթնակետի և ստորին հատվածի միջև ընկած ժամանակահատված, որի ընթացքում նկատվում է տնտեսական ակտիվության զգալի անկում, որը տարածվում է ամբողջ երկրում և կարող է տևել մի քանի ամսից մինչև մեկ տարուց ավելի։ Չկա հստակ չափանիշ, որը տարբերակում է ռեցեսիան դեպրեսիայից, ուստի դեպրեսիաներ սովորաբար կոչվում են ամենախորը և երկարատև անկումները։ Ամենից հաճախ փորձագետները դատողություններ են անում կատարվելուց հետո։ Օրինակ, ԱՄՆ-ում տնտեսական ցիկլի փուլերի թվագրման համար պատասխանատու է Տնտեսական հետազոտությունների ազգային բյուրոն ։
Աղյուսակում թվարկված են ԱՄՆ-ի տնտեսության հինգ ամենաերկար անկումները, ներառյալ երկարատև և մեծ դեպրեսիաները, որոնք զբաղեցնում են առաջին և երկրորդ հորիզոնականները.
Պատճառները
Տնտեսության դեպրեսիայի՝ ճգնաժամի, պատճառ կարող է լինել ցանկացած իրադարձություն, որն այս կամ այն ​​կերպ ի վիճակի է ապրանքների շուկայում սպառողական պահանջարկի նկատելի անկում առաջացնել։
Գործոններ, որոնք կարող են հրահրել տնտեսական դեպրեսիայի սկիզբը.
Տարածման մեխանիզմը
Դեպրեսիայի զարգացման առաջին ազդանշանը ապրանքների պահանջարկի կտրուկ և անսպասելի անկումն է։ Պահանջարկի նման հանկարծակի նվազումը հրահրում է վաճառքի նվազում։ Նման իրավիճակում ապրանք արտադրողներին այլ բան չի մնում, քան նվազեցնել «աշխատանքի» պահանջարկը՝ աշխատակազմը կրճատվում է, աշխատանքից ազատնում են «ավելորդ» աշխատողները։ Բացի այդ, արտադրողները ստիպված կլինեն նվազեցնել միջանկյալ ապրանքների գնումների ծավալը, հետևաբար, միջանկյալ ապրանքներ արտադրողները նույնը կանեն իրենց աշխատուժի հետ։ Արդյունքում մեծ թվով գործազուրկներ են առաջանում, ինչը հանդիսանում է ժգնաժամի՝ դեպրեսիայի, առաջին նշաններից մեկը ։ Աշխատանք փնտրելիս նվազում է նաև գործազուրկների գնողունակությունը  (Purchasing power): Գործազրկության աճը տեղի է ունենում կուտակային՝ հաջորդական փոփոխությունների կուտակման միջոցով։Դեպրեսիայի զարգացման հաջորդ փուլը արտադրողների և սպառողների ակնկալիքների՝ սպասումների, փոփոխությունն է։ Արտադրողների ակնկալիքների փոփոխությունն այն է, որ արտադրողները, ակնկալելով իրենց արտադրանքի ապագա պահանջարկը, կայացնում են ներդրումային որոշումներ։ Սակայն հետագայում պահանջարկի աճ չի նկատվում, և արտադրողները կրկին մեծ վնասներ են կրում։ Արտադրողների ակնկալիքները կարող են փոխվել նաև այլ կերպ՝ նրանք կսկսեն վախենալ, որ իրենց արտադրանքի պահանջարկը ապագայում ցածր կլինի, և չեն գնի նոր կապիտալ ապրանքներ՝ արտադրությունը պահպանելու կամ ընդլայնելու համար։ Սա իր հերթին կհանգեցնի լճացման։
Սպառողների սպասումները նույնպես կարող են փոխվել։ Նրանք, ովքեր դեռ աշխատում են, վախենալով կորցնել իրենց աշխատանքը և, հետևաբար, եկամտի աղբյուրը, կարող են մեծ գնումներ չանել և գումար խնայել «հետագայի համար»։ Սա կրկին բերում է ապրանքների պահանջարկի հերթական անկմանը։
Տեղի է ունենում շղթայական ռեակցիա՝ վատթարացումները ծնում են միմյանց։ Թե որքան արագ հասարակությունը կարող է հաղթահարել դեպրեսիան, կախված է շուկաների կատարելությունից և այնպիսի գործոններից, ինչպիսիք են աշխատավարձի և գների ճկունությունը, տեղի ունեցողի իրազեկությունը և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տնտեսություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Բութեն
Բութեն (Butten), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 683 մարդ, բնակչության խտությունը` 44.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.19 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 409 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 306-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 103։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,8 %։ 306 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 286 անձ (161 տղամարդ և 125 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (5 տղամարդ և 15 կին)։ 103 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 50-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Փոքր Տեշ (Մեծ Տեշի վերին վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կոնդոմա, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բոլշայա Բորլա
Բոլշայա Բորլա (Большая Борла), գյուղ Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Տերենգուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 788 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Տերենգուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Էմերլեր
Էմերլեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալ-Կաիդան իսլամական Մաղրիբի երկրներում
Ալ-Կաիդայի կազմակերպությունն Իսլամական Մաղրիբում, ավելի վաղ հայտնի է որպես Սալաֆիական քարոզների և ջիհադի խումբ (الجماعة السلفية للدعوة والقتال (al-jamaa`atu l-salafiyyatu li l-da`wati wa l-qitaal); Groupe Salafiste pour la Prédication et le Combat, GSPC) , արմատական իսլամական զինված խմբավորումը Մաղրիբի հակամարտության հիմնական գործող ուժերից մեկն է։ Հիմնված է Ալժիրում, կատարելով ակցիաներ սահմանակից երկրներում, հատկապես Չադում և Նիգերում։
Կազմակերպության նպատակն է տապալել Ալժիրի կառավարությունը և ստեղծել Իսլամական պետություն ։ Ներկայումս հակակառավարական արշավ է իրականացնում։
Կազմակերպության անդամներ են հիմնականում Ալժիրի և Սահարայի տեղական համայնքները (ինչպիսիք են Մալիում տուարեգների և բերաբիչեի ցեղային կլանները), ինչպես նաև հյուսիսաֆրիկյան այդ երկրի քաղաքային արվարձաններից մարոկկացիները    ։ Խումբը կասկածվում էր նաև Խարակաթ Աշ-Շաբաբ-ի հետ կապեր ունենալու մեջ ։
Ալ-Կաիդայի կազմակերպությունն Իսլամական Մաղրիբում կենտրոնացած է մարդկանց առևանգման վրա՝ որպես դրամահավաքի միջոց փրկագին ստանալու նպատակով և, գնահատվում է, որ վերջին տասնամյակում հավաքել է ավելի քան 50 միլիոն դոլար ։
2017 թվականի մարտի 2-ին Սահարայի ԱԿԿԻՄ մասնաճյուղը միավորվել է Մասինի, Անսար ադ-Դինի և Ալ-Մուրաբիտունի ազատագրման ճակատի հետ «Ջամաաթ Նասր ալ-Իսլամ Վալ Մուսլիմին»-ում ։
Անվանում
Խմբի պաշտոնական անվանումը՝ Ալ Կաիդա կազմակերպությունն Իսլամական Մաղրիբի երկրներում (Qaedat al-Jihad fi Bilad al-Maghrib al-Islami), հաճախ օգտագործվում է կրճատ անվանումը՝ Ալ-Կաիդան իսլամական Մաղրիբում (ֆրանսերենից՝ al-Qaïda au Maghreb islamique, AQMI) ։ Մինչև 2007 թվականի հունիսը հայտնի էր որպես Քարոզի և ջիհադի սալաֆիական խումբ (ֆրանսերենից՝ Groupe la Salafiste Prédication et le Combat, GSPC) ։
Կազմակերպության հիմք
Հիմնադրվել է 1997 թվականին Ալժիրի արմատական իսլամիստների հիմնական շարժման Զինված իսլամական խմբի նախկին հրամանատարի կողմից։ Սա այս տեսակի մի քանի խմբերից մեկն է, որոնք չեն ստորագրել կառավարության հետ հաշտության պայմանագիր։ Պարբերաբար մեղադրվում է Ալ-Կաիդայի հետ կապերի մեջ, սակայն բացի բարոյական հարազատությունից և Ալ-Կաիդա Մաղրիբի անվանափոխությունից, համագործակցության ուղղակի ապացույցներ դեռևս չեն հայտնաբերվել, և Սալաֆիական խմբի Օպերանդի մոդուսը զգալիորեն տարբերվում է «Ալ-Կաիդա»-ի դավանած գաղափարներից ու ռազմավարությունից։
Ալ-Կաիդայի կողմից 2006 թվականի սեպտեմբերի 11-ին տարածված տեսագրության մեջ Ուսամա բեն Լադենի տեղակալ Այման ազ Զավահիրին հայտարարել է, որ Քարոզի և ջիհադի սալաֆիական խումբը միացել է Ալ-Կաիդա կազմակերպությանը… թող դա լինի ամերիկացի և ֆրանսիացի խաչակիրների և նրանց դաշնակիցների կոկորդում ոսկոր և վախ սերմանի ֆրանսիացի դավաճանների և դավաճանների որդիների սրտերում։
2007 թվականի հունվարին Սալաֆիական քարոզի և ջիհադի խումբը հայտարարել էր, որ այժմ այն գործելու է Ալ-Կաիդա անվան տակ իսլամական Մաղրիբի երկրներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալ-Քաիդա Կատեգորիա:Իսլամական ահաբեկչական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Ռիոխա (Ալմերիա)
Ռիոխա (Ալմերիա) (Rioja) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մեծ Ալմերիա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ալմերիա պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Գրատերի
Բնակչությունը կազմում է 1081 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 28 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 38 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0921։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիգանո Սան Մարտինո
Վիգանո Սան Մարտինո (Vigano San Martino), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 1162 մարդ, խտությունը՝ 318 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 24060։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։
Վիգանո Սան Մարտինոն սահմանակից է Ալբինո, Բերցո Սան Ֆերմո, Բորգո դի Տերցո, Կասացա, Գրոնե մունիցիպալիտետներին ։
Բնակավայրի հովանավորն է՝ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բուրբրիակ (կանտոն)
Բուրբրիակ (Bourbriac), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բրետան շրջանում։ Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Գենգան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 4602 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 2203 է։ Կանտոնում կա 7 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
27 Ակումբ
27 Ակումբ (27 Club), երաժիշտների անվանումների ամբողջություն, որոնք զգալիորեն ազդել են ռոք կամ բլյուզ երաժշտական ժանրերի ձևավորման և զարգացման վրա, և ովքեր, երբեմն տարօրինակ հանգամանքներում, մահացել են 27 տարեկան հասակում ։
27 Ակումբում ընդգրկված երաժիշտներ
Յոթ երաժիշտներից առաջինը ցուցակում հայտնվել է Ռոբերտ Ջոնսոնը (ըստ քննադատների վկայության, նա համարվում է 27 Ակումբի առաջին անդամը)։ Ցուցակում նաև ընդգրկված են՝ Ջիմի Հենդրիքսը, Ջիմ Մորիսոնը և Ջենիս Ջոպլինը։ Նրանց մահվան ամենակարևոր մասը, որն էլ հանգեցրել է Ակումբի ստեղծմանը, այն է, որ նրանք մահացել են 10 ամիսների ընթացքում ։
Հետագայում, ցուցակում ընդգրկվել է Բրայան Ջոնսը. Մորիսոնը և Ջոնսը մահացել են նույն օրը, սակայն երկու տարվա տարբերությամբ ։
Այնուհետև, Ակումբը համալրում է Կուրտ Քոբեյնը, ով մահացել է 1994 թվականին՝ հանրաճանաչության վերելքի ժամանակ ։
2011 թվականին, բրիտանացի երգչուհի Էմի Ուայնհաուսի մահվանից հետո, շատ հրատարակչություններ նրան դասել են Ակումբի շարքին ։
27 տարեկանում մահացած այլ երաժիշտներ
Երբեմն 27 ակումբում ընդգրկվում են այլ երաժիշտներ, ովքեր նույնպես մահացել են 27 տարեկան հասակում։
Քննադատություն
Կուրտ Քոբեյնի կենսագիր Չարլզ Քրոսը գրում է. «Այն երաժիշտների թիվը, ովքեր մահանում են 27 տարեկան հասակում,  ցանկացած չափանիշներում իսկապես կարևոր է։ Չնայած, որ մարդիկ միշտ և ցանկացած տարիքում են մահանում, 27 տարեկանում մահացած երաժիշտների թիվը զգալիորեն աճում է» ։
Սակայն, 2011 թվականին, ավստրալիական տեխնոլոգիական համալսարանի հետազոտողները փորձել են «27 ակումբ» ֆենոմենը կասկածի տակ դնել՝ հիմնվելով իրականացրած վիճակագրական վերլուծություններից։ Հետազոտելով ոչ միայն մեծանուն կամ ռոքի պատմության մեջ կարևոր ներդրում կատարած երաժիշտների մահվան հանգամանքները, այլ նաև նրանց, ում հաջողվել է բրիտանական հիթ-շքերթի բարձունքում հասնել սկսած 1956-ից մինչև 2007 թվականների ընթացքում (ինչպես մենակատարների, այնպես էլ փոփ և ռոք խմբերի անդամների 1046 ազգանուն), նրանք հաստատել են, որ երաժիշտները, ինչպես ցանկացած, այնպես էլ 27 տարեկանում հաճախ չեն մահանում։ Նրանց օրինակով մահացել է 71 մարդ (7 %)։ Չնայած, ընդհանուր առմամբ, երաժիշտները սովորական մարդկանցից վաղ են մահանում (հաճախ մինչ 40 տարեկան), հենց «27 Ակումբ»-ի գոյության համար հետազոտողների ընտրած փաստերի և պատահական համընկնումների արդյունքը անվանել են կողմնապահական ընտրություն։ Սակայն, հետազոտողները, 20-30-ամյա երաժիշտների մահվան դեպքերի աճի վերաբերյալ, որոնք տեղի էին ունենում 1970-ականներին և1980-ականների սկզբին, որոշ ապացույցներ են հայտնաբերել, իսկ երիտասարդ երաժիշտների մահացությունը այդ նույն տարիքում 2—3 անգամ գերազանցում է Մեծ Բրիտանիայի բնակչության սովորական մահացությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մահացածների ցանկեր Կատեգորիա:Երաժիշտների ցանկեր Կատեգորիա:Մահվան մշակութային ասպեկտներ Կատեգորիա:Ցանկեր Կատեգորիա:Քաղաքային լեգենդներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Մշակույթ Կատեգորիա:Անձանց ցանկեր Կատեգորիա:Էմի Ուայնհաուս
Կրուպսկայա (ստանիցա)
Կրուպսկայա (Крупская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Վիսելկիի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Վիսելկիի շրջանի բնակավայրեր
Վիսշեե Սոլենոե
Վիսշեե Սոլենոե (Вище Солоне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1725 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիսշեե Սոլենոե գյուղում բնակվում էր 473 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4312 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 109,69 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1725 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աղիների ինվագինացիա (ներագուցում)
Աղիների ինվագինացիա (ներագուցում), վիճակ, որի դեպքում աղիքի մի գալարը մխրճվում է իրենից անմիջապես առաջ գտնվող գալարի մեջ ։ Այն հիմնականում ընդգրկում է բարակ աղին, ավելի հազվադեպ ՝ հաստը ։ Ախտանիշները ներառում են որովայնային ցավ, որը կարող է մերթ ընդ մերթ անհետանալ, փսխում, որովայնի վքնածություն և արյունային կղանք ։ Այն շատ հաճախ բերում է բարակ աղիքային անանցանելիության ։ Այլ բարդություններից են պերիտոնիտը և աղիքի թափածակումը ։
Երեխաների մոտ պատճառն անհայտ է, իսկ մեծահասակների մոտ երբեմն լինում են հրման կետեր ։ Երեխաների մոտ ռիսկի գործոններն են որոշ ինֆեկցիաները, հիվանդությունները, օրինակ՝ ցիստիկ ֆիբրոզը և աղիների պոլիպները ։ Մեծահասակների մոտ ռիսկի գործոններն են՝ էնդոմետրիոզը, աղիների կպումները և աղիների ուռուցքները ։ Ախտորոշումը հաճախ դրվում է ճառագայթային հետազոտության հիման վրա ։ Երեխաների մոտ նախընտրելի է գերձայնային, իսկ մեծահասակների մոտ ՀՇ հետազոտությունը ։
Ինվագինացիան հանդիսանում է շտապ բուժում պահանջող վիճակ ։ Երեխաների մոտ բուժումը իրականացվում է հոգնայի միջոցով, իսկ վերջինիս անարդյունավետության դեպքում դիմում են վիրահատական միջամտության ։ Դեքսամետազոնը կարող է նվազեցնել հաջորդ էպիզոդի ռիսկը ։ Մեծահասակների մոտ ավելի հաճախ կարիք է լինում հեռացնել աղիքի մի հատվածը ։ Ինվագինացիան ավելի հաճախ հանդիպում է երեխաների մոտ քան մեծահասակների ։ Երեխաների դեպքում տղաներն ավելի հաճախ են ախտահարվում քան աղջիկները ։ Այս վիճակի հանդիպման հիմնական տարիքը վեցից տասնութ ամսականն է<ref name=Mar
Նշաններ և ախտանիշներ
Վաղ առաջացող ախտանիշներից են՝ պարբերական որովայնի ցավը, սրտխառնոցը, փսխումը (երբեմն լեղու պատճառով կանաչ գույնի), ոտքերի ծալելը դեպի կրծքավանդակ և ընդհատվող չափավոր կամ խիստ որովայնային ցավը։ Ցավը ընդհատվող է ոչ թե այն պատճառով, որ ինվագինացիան ժամանակավորապես վերանում է, այլ աղիքի ինվագինացված հատվածը ժամանակավորապես դադարում է կծկվել։ Ուշ ի հայտ եկող ախտանիշներից են՝ աղիքային արյունահոսությունը, հաճախ կարմիր հաղարջի ժելեի նման կղանքով (արյան և լորձի հետ խառնված կղանք) և քնկոտություն։ Ֆիզիկալ զննումը կարող է հայտնաբերել նրբերշիկի նման զանգված, որը զգացվում է որովայնը շոշափելիս ։ Երեխաները, կամ նրանք, ովքեր չեն կարողանում խոսել իրենց ախտանիշներից, կարող են լացել, քաշել իրենց ոտքերը դեպի կրծքավանդակ կամ ունենալ դիսպնեա՝ (դժվարացած կամ ցավոտ շնչառություն) ցավերի պարոքսիզմալ նոպաներով։
Տենդը չի հանդիսանում ինվագինացիայի ախտանիշ։ Սակայն ինվագինացիան կարող է հանգեցնել աղիքի գալարի մեռուկացմանը՝ որպես հետևանք իշեմիայի, որը առաջանում է զարկերակային արյան հոսքի խանգարումից։ Սա բերում է թափածակման և սեպսիսի, ինչն էլ հանգեցնում է տենդի։
Շատ հազվադեպ՝ ինվագինացիան կարող է լինել Հենոխ-Շոնլեյնի պուրպուրայի հետևանք, որը հանդիսանում է իմուն-միջնորդված անոթաբորբ երեխաների մոտ։ Այսպիսի պացիենտները, ում մոտ զարգանում է ինվագինացիա, բացի պուրպուրայի հիմնական ախտանիշներից, հիվանդանոց են ներկայանում խիստ որովայնային ցավով։
Պատճառներ
Ինվագինացիայի պատճառները դեռ հստակորեն հաստատված կամ հասկացված չեն։ Երեխաների մոտ ինվագինացիաների դեպքերի 90%-ը առաջանում են առանց հայտնի պատճառի ։ Պատճառները կարող են ներառել ինֆեկցիաները, անատոմիական գործոնները և խանգարված շարժունակությունը։
Ռոտավիրուսի պատվաստանյութի նախորդ տարբերակը կապված էր ինվագինացիայի ռիսկի հետ, բայց այժմյան տարբերակների կապը դեռ պարզ չէ։ Պոտենցիալ ռիսկի պատճառով սրանք խորհուրդ չեն տրվում այն երեխաներին, որոնց մոտ նախկինում եղել է ինվագինացիա ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Ինվագինացիայի ամենահաճախ հանդիպող տեսակի դեպքում զստաղիքը մտնում է կույր աղիքի մեջ։ Սակայն կարող են լինել նաև այլ տարբերակներ, օրինակ երբ զստաղիքի կամ աղիճ աղիքի մի հատված մտնում է ինքն իր մեջ։
Ինվագինացիաների գրեթե բոլոր դեպքերում աղիքի ինվագինացված մասը գտնվում է ավելի պրոքսիմալ այն հատվածից, որի մեջ մտել է։ Սա լինում է այն պատճառով, որ աղիքների պերիստալտիկ շարժումներն աղիքի ավելի մոտակա հատվածը հրում են ավելի հեռակա գտնվող հատվածի մեջ։ Սակայն կան մի քանի դեպքեր, երբ տեղի է ունեցել հակառակը։
Աղիքի բանտարկված հատվածի արյունամատակարարումը կարող է դադարել, ինչը կբերի իշեմիայի (թթվածնի պակաս հյուսվածքում)։ Աղիքի լորձաթաղանթը շատ զգայուն է իշեմիայի նկատմամբ, ինչին պատասխանում է պլոկվելով և թափվելով դեպի աղիքի լուսանցք։ Սա առաջացնում է դասականորեն նկարագրված կարմիր հաղարջի ժելեի նման կղանքը, ինչը հանդիսանում է պոկված լորձաթաղանթի, արյան և լորձի խառնուրդ ։ Բայց իրականում, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ինվագինացիայով երեխաների միայն փոքր մասի մոտ է լինում կարմիր հաղարջի ժելեի նման կղանք, հետևաբար աղիքային ինվագինացիան պետք է ներառվի ցանկացած տիպի արյունոտ կղանք ունեցող երեխաների տարբերակիչ ախտորոշման մեջ ։
Ախտորոշում
]] Հաճախ ինվագինացիան կասկածվում է հիվանդի պատմության և ֆիզիկալ զննման հիման վրա, ներառյալ Դանսեի նշանի ստուգումը։ Ուղիղ աղու մատնային զննումը մասնավորապես օգտակար է երեխաների դեպքում, քանզի ինվագինացված աղիքի հատվածը կարող է զգացվել մատով։ Վերջնական ախտորոշման համար սովորաբար իրականացնում են ճառագայթային հետազոտություններ։ Գերձայնային հետազոտությունը հանդիսանում է ինվագինացիայի ախտորոշման կամ բացառման առաջին ընտրության մեթոդ՝ նրա բարձր ճշգրտության և ճառագայթման բացակայության պատճառով։ Ինվագինացիային բնորոշ՝ դոնաթի տեսք ունեցող նշանի առկայությունը (սովորաբար 3 սմ տրամագծով), հաստատում է ախտորոշումը։ Լայնական սոնոգրաֆիայի կամ համակարգչային շերտագրության նկարի վրա երևում է դոնաթի ուրվագիծ հիշեցնող պատկեր, որը իրենից ներկայացնում է աղիքի կենտրոնը և նրա միջընդերքը ներառող հիպերէխոգեն հատվածը՝ շրջապատված մնացած այտուցված աղիքով ։ Երկայնական նկարահանման դեպքում ինվագինացիան հիշեցնում է սենդվիչ ։
Կարող է ցուցված լինել որովայնի ռենտգեն նկարահանում՝ ստուգելու համար աղիքային անանցանելիությունը կամ ազատ ներորովայնային գազերի առկայությունը։ Վերջինս խոսում է աղիքի թափածակման մասին։ Որոշ հիվանդանոցներում օգտագործվում է օդային հոգնա, ինչպես ախտորոշման, այնպես էլ բուժման համար ։
Դասակարգում
Երեխաների մոտ իլեոցեկալ հատվածի ինվագինացիան հանդիսանում է բոլոր դեպքերի մոտ 90%-ը ։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Ինվագինացիայի տարբերակիչ ախտորոշումը ներառում է երկու հիմնական վիճակ՝ սուր գաստրոէնտերիտ և ուղիղ աղիքի պրոլապս։ Որովայնային ցավը, փսխումը և լորձ ու արյուն պարունակող կղանքը առկա են սուր գաստրոէնտերիտի դեպքում, բայց փորլուծությունը հանդիսանում է հիմնական ախտանիշ։ Ուղիղ աղիքի պրոլապսը կարելի է տարբերակել շարունակաբար լորձաթաղանթի առկայությամբ շուրջհետանցքային մաշկի մոտ, մինչդեռ ինվագինացիայի դեպքում մատը անմիջապես անցնում է դեպքի ուղիղ աղիքի լուսանցք։
Բուժում
Այս վիճակը չի հանդիսանում անմիջապես կյանքին սպառնացող։ Ինվագինացիան կարող է բուժվել բարիում կամ ջրալույծ կոնտրաստ պարունակող հոգնայի կամ օդային կոնտրաստ պարունակող հոգնայի միջոցով, որոնք երկուսն էլ կարող են հաստատել ախտորոշումը և դեպքերի մեծամասնությունում միաժամանակ վերացնեն այն ։ Հաջողության ցուցանիշը կազմում է 80%-ից ավելի։ Այնուամենայնիվ, մոտավորապես 5-10%-ը կրկնվում են 24 ժամվա ընթացքում։
Այն դեպքերը, որոնք չեն բուժվում հոգնայով, կամ առկա է աղիքի վնասում, պահանջում են վիրահատական միջամտություն։ Վիրահատության ժամանակ վիրաբույժը բացում է հիվանդի որովայնը և զգուշորեն սեղմում է դուրս (ոչ թե քաշում) աղիքի ներհրված հատվածը։ Եթե վիրաբույժը չի կարողանում այս եղանակով վերացնել ինվագինացիան, կամ աղիքը վնասված է, ապա նա հեռացնում է ախտահարված հատվածը։ Հաճախ ինվագինացիան կարող է վերացվել լապարասկոպիայի միջոցով՝ ունելիների միջոցով տարանջատելով աղիքի հատվածները իրարից։
Կանխատեսում
Ինվագինացիան կարող է դառնալ կյանքին սպառնացող վիճակ, եթե շուտ չբուժվի, և ի վերջո կարող է հանգեցնի մահվան։ Զարգացող երկրներում, որտեղ բժշկական հաստատությունները հեշտ հասանելի չեն, և հատկապես երբ ինվագինացիան ուղեկցվում է այլ խնդիրներով, մահը դառնում է անխուսափելի։ Եթե կա ինվագինացիայի կամ այլ ծանր բժշկական խնդրի կասկած, ապա հիվանդը շտապ պետք է տեղափոխվի հիվանդանոց։
Ինվագինացիայի ելքը գերազանց է, եթե բուժումը իրականացվում է արագորեն, բայց երբ չի բուժվում, այն կարող է հանգեցնել մահվան երկուսից հինգ օրվա ընթացքում։ Այն պահանջում է արագ բուժում, քանզի ինչքան երկար է աղիքի հատվածը մնում օղակված, այնքան շատ է նա մնում առանց արյունամատակարարման և ոչ վիրահատական բուժումը դառնում է քիչ արդյունավետ։ Երկարաձգված ինվագինացիան նաև մեծացնում է աղիքի իշեմիայի և նեկրոզի հավանականությունը, ինչը պահանջում է աղիքի հատվածի վիրահատական հեռացում։
Համաճարակաբանություն
Այս վիճակը հիմնականում ախտորոշվում է նորածինների և մանկահասակ երեխաների մոտ։ Միացյալ Նահանգներում այն հանդիպում է մոտավորապես 2000 (1900-ից մեկի մոտ) նորածինների մոտ՝ նրանց կյանքի առաջին տարում։ Առաջացման հավանականությունը սկսում է աճել մոտավորապես մեկից մինչև հինգերորդ ամսականում, հասնում է իր գագաթնակետին չորսից իննը ամսականում, և հետո աստիճանաբար նվազում է մոտ 18 ամսականում։
Մեծահասակների մոտ ինվագինացիան հանդիսանում է աղիքային անանցանելիության դեպքերի 1%-ի պատճառը և հիմնականում կապված է նորագոյացությունների հետ՝ չարորակ կամ բարորակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններ Կատեգորիա:Վիրաբուժություն Կատեգորիա:Վիրաբուժական հիվանդություններ Կատեգորիա:Աղիքային հիվանդություններ
(2921) Սոֆոկլես
(2921) Սոֆոկլես (Sophocles), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,246546 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7462 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7469 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2136,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,168489 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,47° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Վիրուսային հեպատիտ
Վիրուսային հեպատիտը վիրուսային վարակով հարուցվող լյարդի հյուսվածքի բորբոքային հիվանդություն է ։ Հիվանդությունը ընթանում է սուր ձևով, համեմատաբար արագ ընթացքով կամ քրոնիկական ձևով։
Վիրուսային հեպատիտը հարուցումը բազմապատճռային է, բայց հիմնականում հարուցվում է վիրուսներով։ Հեպատիտի վիրուսը պարունակում է տարբեր տոքսիններ և ազդման մոլեկուլային տարբեր մեխանիզմներ, սակայն բոլորն էլ մարդու մոտ առաջացնում են հեպատիտ։
Հայտնաբերված են մեծ քանակով վիրուսներ որոնք հարուցում են վիրուսային հեպատիտ. հեպատիտ A,B,C,D և E. Այլ վիրուսներ նույնպես կարող են առաջացնել լյարդի հյուսվածքի բորբոքում,օրինակ՝ ցիտոմեգալովիրուսը, Էպշտեյն Բարի վիրուսը, ՄԻԱՎ-ը և դեղին տենդը։ Որոշ վիրուսներ, որոնք նույնպես հարուցում են հիվանդությունը բավարար ուսումնասիրված չեն ։
Ամենատարածված տիպի հեպատիտները կարող են կանխվել կամ բուժվել ։ Հեպատիտ C և հեպատիտ B կարող են կանխվել պատվաստումների միջոցով։
2013 թվականին մոտ 1.5 միլիոն մարդ մահացել է հեպատիտի վիրուսից,ամենատարածվածները հեպատիտ B-ն և հեպատիտ C-ն են ։
Հեպատիտի վիրուս
Հեպատիտի ամենատարածված պատճառը վիրուսն է։
Հեպատիտ A Հեպատիտ A կամ լյարդի սուր բորբոքում,որը հարուցվում է հեպատիտ A վիրուսով(HAV)։ Հարուցվում է պիկորնավիրուսով ֆեկալ-օրալ ճանապարհով աղտոտված սննդի միջոցով։ Ընթացքը սուր է,քրոնիկ ընթացք չունի։ Հիվանդի իմունային համակարգը ստեղծում է հակամարմիններ ( HAV  ագոնիստ),որոնք ձևավորում են իմունիտետ։Հեպատիտ A-ով հիվանդները կարիք ունեն հանգստանալու, խուսափել ալկոհոլից և լինել խոնավ միջավայրերում։ Կանխարգելում են վակցինայով և ձևավորվում է պաշտպանություն 10 տարի ժամկետով։ Հեպատիտ A -ն փոխանցվում է մարդկանցից կոնտակտային ճանապարհով,հում ծովամթերքից կամ աղտոտված ջրից։ Տարածված է երրորդ կարգի երկրներում։ Խուսափոլով հում ծովամթերքից և պահպանելով անձնական հիգիենաի կանոները կարելի է կանխարգելել վարակումը։ Վարակվելուց 1-2 շաբաթ հետո հիվանդները դառնում են վարակի աղբյուր։  Վարակման և առաջին ախտանիշների իհայտ գալու միջին ժամանակահատվածը կազմում է 28 օր(սկսած 15 օրից մինչև 60օր) ։ Վարակվածների 15%-ը կարող են շարունակաբար զգալ կամ ունենալ ռեցիդիվ ախտանիշներ 6 ամսից մինչև 1 տարի նախնական ախտորոշումից հետո ։
Հեպատիտ B Հեպատիտ B-ն հարուցվում է հեպատիտ B  վիրուսով,հեպադնավիրուսը կարող է հարցուցել սուր և քրոնիկ ընթացք։  Քրոնիկական ընթացք ստանում է մեծահասակների 15%-ի մոտ, ովքեր ի վիճակի չեն վերացնել վիրուսը նախնական վարակվելուց հետո։Հիմնակա  փոխանցման ուղին արյուն, արյան փոխներարկում, հակասանիտարական դաջվածք,սեքս(սեռական հարաբերություններ կամ մարմնի  հեղուկներով),կամ մորից երեխային կրծքով կերակրելու ժամանակ,հավանականությունը մինիմալ է տրանսպլացենտար փոխանցման տեսանկյունից։ Այնուամենայնիվ հիվանդացությունների մոտավորապես կես դեպքերում հնարավոր չէ պարզել ինֆեկցիայի աղբյուրը։ Արյան միջոցով կարող է փոխանցվել ներարկիչներով ներերակային ներարկումների ժամանակ, սափրման ածելիներով կամ հիվանդի վերքերին հպվելիս։ Ասեղների մեկանգամյա օգտագործումը կանխարգելում է հիվանդության տարածումը։
Քրոնիկական հեպատիտ B -ով հիվանդների մոտ հաըտնաբերվում է հակավիրուսային հակամարմիններ, բայց բավարար չեն լյարդի բջիջների ամբողջական մաքրման համար։ Հակամարմինների և վիրուսի հակամարտության պատճառով դիտվում է օրգանիզմի իմունիտետի թուլացում։ Վացինայով պատվաստվելու դեպքում դիտվում է իմունիտետ ամբողջ կյանքի համար։ Հեպատիտ B-ի վիրուսից ամբողջ աշխարում մահանում է տարեկան 500,000 - 1,200,000 մարդ, մահացության պատճառ է հանդիսանում հեպատիտի բարդությունները՝ քրոնիկ հեպատիտ, ցիռոց և հապատոկարցինոման։ Հայտնի է 8 բուժման տեսակ հաստատված ԱՄՆ-ի Սննդի և Դեղերի վարչության կողմից,որոնք հասանելի են մարդկանց քրոնիկ հեպատիտ B-ի ինֆեկցիայի դեպքում. α-ինտերֆերոն, պեգիլացված ինտերֆերոն, ադեֆովիր,ենտեկավիր,տալբիվուդիլ,լամիվուդիլ,տենոֆովիր դիսոպրոքսիլ և տենոֆովիր ալաֆենամիդ 65 % հավանականությամբ կայուն պատասխանի։
Հեպատիտ C Հեպատիտ C-ն (ոչ A, ոչ B հեպատիտ) հարուցվում է հեպատիտ C վիրուսով(HCV),Ֆլավիրիդե ընտանիքի ՌՆԹ վիրուս։ HCV կարող է փոխանցվել արյան հետ շփման միջոցով(ներառյալ սեռական ճանապարհով երբ փոխանվում է արյուն) և պլացենտաի միջոցով։ Հեպատիտ C -ն հիմնականում առաջացնում է քրոնիկ հեպատիտ,առավելագույնը  որոշ մարդկանց մոտ լյարդի ցիռոզ։ Երկար ժամանակ կարող է ախտանիշներ ի հայտ չգան։ Հեպատիտ C-ով հիվանդների մոտ հիվանդությունը ստանում է սուր և ծանր ընթացք,երբ նրանք վարակվում են հեպատիտ A կամ B-ով վարակվում են։ Այդ պատճառով  հեպատիտ C-ով հիվանդներին ցուցված է վակցինացիա հեպատիտ B-ի և C-ի դեմ։ HCV-վիրուսի մակարդակը կարող է կրճատվել ինտերֆերոնի և ռաբիվիրին հակավիրուսային դեղի համակցումից։Հիմնական դետերմինանտը բուժման ժամանակ վիրուսի գենոտիպն է, որում առավել դիմացկուն է է գենետիպ-1ը։
Հեպատիտ C-ն ամենատարածվածն է արյունածին քրոնիկական հիվանդությունների դեպքում ԱՄՆ-ում ։
Հեպատիտ D Հեպատիտ D վիրուսը(HDN) կամ հեպատիտ դելտա գործոնը պատկանում է Դելտավիրուս ցեղին և հարուցում է հեպատիտ D։ Հեպատիտ D  վիրուսը հարուցվում է միայն հեպատիտ B-ի առկայության դեպքում։Այն չունի առանձին կլինիկական դրսևորումներ, բայց կարող է գոյատևել օրգանիզմում այնքան ժամանակ քանի կա HBV  վիրուսը։Կարող է առաջացնել վարակ միայն այն դեպքում, երբ հեպատիտ B վիրուսի մակերևութային անտիգեններով ծածկված է։  Հեպատիտ E Հեպատիտ E վիրուսը հեպերնավիրիդե ընտանիքից է և ունի նույն ախտանշանները ինչ հեպատիտ A-ն,չնայած որ առանձին դեպքերում կարող է հանդես գալ որպես առանձին հիվանդություն,մասնավորապես հղի կանանց մոտ (մահացության մակարդակը մոտ 20%)։Քրոնիկական վարակները կարող են առաջանալ իմունոպակասուրդով հիվանդների մոտ։Այն առավել տարածված է Հնդկաստանի ցածր կաստաներում։ Փոխանցման ուղին ֆեկալ-օրալ և հաճախ ինքնասահմանափակվում է։
Հեպատիտ F վիրուս Հեպատիտ F վիրուսը (HFV) կապված է հեպատիտի որոշակի դեպքերի հետ։ Հեպատիտ F վիրուսի տեսակներ ի հայտ եկան 1990 թվականին, բայց այդ տեսակնեից ոչ մեկը հիմնավորված չի եղել։  GB վիրուս C GB վիրուս C- ը հեպատիտի մեկ այլ հավանական վիրուսային պատճառ է, որը հավանաբար տարածվում է արյան և սեռական շփման միջոցով ։ Շատ քիչ ապացույցներ կան, որ այս վիրուսը առաջացնում է հեպատիտ,քանի որ այն չի հայտնաբերվում լյարդիում  ։
Այլ վիրուսներ
Առաջի վիրուսը, որ կարող է հարուցել հեպատիտի դա դեղին տենդի վիրուսն է,մոծակների առաջացրած ֆլավիվիրուսը։ Այլ վիուսներ նույնպես կարող են հարուցել հեպատիտ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիրուսոլոգիա Կատեգորիա:Վիրուսային հիվանդություններ Կատեգորիա:Հեպատիտ
Ժուկովկա (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Ժուկովկա (Жуківка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Ժուկովկա գյուղում բնակվում էր 594 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Ջանեթ Բեյքեր
Ջանեթ Բեյքեր (Janet Abbott Baker, ), անգլիացի օպերային երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։ Հանդես է գալիս որպես օպերային և համերգային երգչուհի, գերմանական երգերի (lieder) կատարող։ 1991 թվականին ընտրվել է Յորքի համալսարանի ռեկտոր ։
Կարիերայի սկիզբ
Սկսել է ելույթ ունենալ Օքսֆորդի համալսարանի օպերային ակումբում 1956 թվականին, նույն թվականին հաղթել է Քեթլին Ֆերիերի անվան մրցույթում ։
Երգացանկ
Երգչուհու երգացանկում կան և բարոկկո (Պյորսել, Կլաուդիո Մոնտեվերդի, Հենդել, Գլյուկ, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ), ռոմանտիզմի (Հեկտոր Բեռլիոզ, Ֆրանց Շուբերտ, Բեթհովեն), ու Գուստավ Մահլերի, Բենջամին Բրիտենի ստեղծագործություններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի մեցցո-սոպրանոներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ
Լիլի Չուգասզյան
Լիլի Չուգասզյան (Lili Chookasian, ), հայտնի ամերիկացի օպերային երգչուհի (կոնտրալտո), ծագումով հայ։ Երգել է աշխարհահռչակ օպերային թատրոններում և հայտնի նվագախմբերի հետ։ Իր կարիերան սկսել է 1940-ական թվականներին, որպես համերգային երգչուհի։ 1960-1970-ական թվականներին համարվում էր կոնտրալտո ձայն ունեցող առաջատար երգչուհիներից մեկը։ 1960-1980-ական թվականներին երգել է Մետրոպոլիտեն օպերայում և Նյու-Յորք սիթիի օպերային թատրոններում։
1967 թվականի սեպտեմբերին հանդես է եկել Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում՝ կատարելով Փառանձեմի դերերգը Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ» օպերայում։
Կյանքը և կենսագործունեությունը
Լիլի Չուգասզյանի ընտանիքը գաղթել է Սեբաստիայից(Արևմտյան Հայաստան)։ Նա մանկուց երգել է երաժշտական երեկույթներում, դպրոցական համերգներում, տոնական միջոցառումների ժամանակ և այլն։ Չուգասզյանը աշակերտել է հայտնի երաժիշտ Ֆիլիպ Մանուելին։ 1950-ական թվականներին երգել է հայկական եկեղեցիների երգչախմբերում։ 1959 թվականին հանդես է եկել Լիթլ Ռոք քաղաքի օպերային թատրոնում և արժանացել է մեծ ճանաչման։ Երգել է նաև Արկանզասի, Բալթիմորի օպերային թատրոններում։ 1961 թվականին կոմպոզիտոր Ջան Կարլո Մենոտտին Չուգասզյանին հրավիրել է երգելու Ապոլետոյի (Իտալիա) փառատոնում, որտեղ հասել է մեծ հաջողության։ 1962 թվականից եղել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն օպերային թատրոնի մեներգչուհի, 1980- ական թվականների վերջից՝ խորհրդատու, դասավանդել է Յեյլի համալսարանում։ Չուգասզյանը կատարել է շուրջ 30 գլխավոր դերերգեր՝ Նորմա (Վինչեցո Բելլինիի «Նորմա»), Ամներիս, Ազուչենա (Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա», «Տրուբադուր»), Ֆլորա (Մենոտտիի «Մեդիում»), Դալիլա (Սեն Սանսի «Սամսոն և Դալիլա») և այլն։ Համերգներով ելույթ է ունեցել աշխարհի լավագույն նվագախմբերի և անվանի դիրիժորների (Լեոպոլդ Ստոկովսկի, Լեոնարդ Բեռնստայն, Հերբերտ ֆոն Կարայան և ուրիշներ) հետ։ Բացառիկ ձայնածավալի շնորհիվ տարբեր ոճերի երգերի (Յոհան Սեբաստիան Բախ, Ֆրանց Շուբերտ, Յոհաննես Բրամս և ուրիշներ) հետ երկացանկում ունեցել է նաև մեծակտավ գործեր՝ Բախի պասսիոններից, կանտատներից, օրատորիան, Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի «Մեսսան», Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի, Ջուզեպպե Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ները, Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզիի և Ջոակինո Ռոսսինիի «Ստաբատ մատեր»-ները և այլն։ Կատարել է նաև հայկական երգեր(«Կռունկ», Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Օրորոցային» և այլն)։ 1978 թվականին Վաշինգտոնում՝ Սպիտակ Տանը, երգել է հայերեն։ Չուգասզյանն արժանացել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության Պետրոս Ադամյանի անվան մրցանակի (1981 թ.) :
Չուգասզյանի մասին
«Նա եկավ, տեսավ և հաղթեց՝ ձեռք բերելով հազարավոր նոր բարեկամներ։ Երգչուհին հայկական երգերն այնպես է մատուցում, որ դահլիճում նստածները շունչները պահած հետևում են նրա յուրաքանչյուր հնչյունին։ Չուգասզյանը մեծ է, չափազանց մեծ»։ Սիլվիա Կատլեր, երաժշտական քննադատ (ԱՄՆ)
Հնդկացիների ցեղասպանություն
Հնդկացիների ցեղասպանություն, Ամերիկայի բնիկների թվաքանակի կրճատումը եվրոպական գաղութարարների ու նրանց սերունդների գործողությունների հետևանքով (ներառյալ մարդկանց մահերը նաև նրանց բերած հիվանդությունների հետևանքով)։
Լատինական Ամերիկա
1492 թվականի օգոստոսի 3-ին Քրիստափոր Կոլումբոսը դուրս է եկել Պալոս դե լա Ֆրոնտերա քաղաքից երեք նավերով՝ «Նինյա», «Պինտա» և «Սանտա Մարիա»՝ նպատակ ունենալով գտնել դեպի Հնդկաստան տանող ճանապարհը։ Յոթանասուն օր լողալուց հետո նա հասել է նոր, դեռևս անհայտ մայրցամաքի մի քանի կղզիների։
Հոկտեմբերի 12-ին Կոլումբոսը 90 մարդուց բաղկացած իր անձնակազմի հետ ափ է իջել Բահամյան կղզիներից մեկում։ Նույն օրը տեղի է ունեցել առաջին հանդիպումը կղզու տեղաբնակների հետ։ Իր անձնական օրագրում այդ օրը Կոլումբոսը կատարել է գրառում առաջին տպավորությունների մասին. «Այս մարդին ոչնչի կարիք չունենին։ Նրանք հոգ էին տանում իրենց բույսերի մասին, հմուտ ձկնորսներ էին, կանոեիստներ ու լողորդներ։ Նրանք կառուցում էին գեղեցիկ կացարաններ ու դրանք պահում մաքուր։ Գեղագիտական տեսանկյունից նրանք ինքնադրսևորվում էին փայտի օգնությամբ։ Նրանք ունեին ազատ ժամանակ, որ զգաղվեն գնդակ խաղալով, պարերով ու երաժշտությամբ։ Նրանք ապրում էին խաղաղության ու բարեկամության մեջ։ ...Այս մարդիկ շրջում են մորեմերկ, բայց բարեհոգի են... նրանց կարելի է դարձնել ազատ ու փոխել մեր Սուրբ Հավատին։ Նրանցից կստացվեն լավ ու հմուտ ծառաներ» ։
Հետագայում Կոլումբոսը նավային մատյաններում բազմիցս նկարագրել է կղզիների գեղեցկությունն ու նրանց բարյացակամ, երջանիկ, խաղաղասեր բնակիչներին, իսկ առաջին հանդիպումից երկու օր անց՝ նույն թվականի հոկտեմբերի 14-ին, նավային մատյաններից մեկում կատարվել է հետևյալ գրառումը. «50 զինվորը բավական են նրա համար, որ հնազանդեցնեն նրանց բոլորին և ստիպեն կատարել այն ամենը, ինչ մենք ենք ուզում։ Տեղի բնակիչները մեզ թույլ են տալիս գնալ այնտեղ, ուր մենք ենք ուզում, և տալիս են այն ամենը, ինչ մենք նրանցից խնդրում ենք» ։ 1493 թվականի մարտի 15-ին Քրիստափոր Կոլումբոսը վերադարձել է Իսպանիա։ Իր առաջին ճանապարհորդությունից նա իր հետ տարել է բույսեր, կենդանիներ և վեց հնդկացիների ։
1493 թվականի սեպտեմբերի սեպտեմբերի 25-ին Կոլումբոսն ուղևորվել է Ամերիկայ երեք կարակներով, 17 կարավելլաներով, որոնց տախտակամածին կար 1500 մարդ։ Հենց նրանց կողմից է Նոր աշխարհ տարվել անգլիական մաստիֆների ու գրեյհաունդների մեծ խմբաքանակ, որոնք վարժեցված են եղել մարդկանց վրա հարձակվելու։ Կատարվել են նաև զանգվածային մահապատիժներ կախաղանի միջոցով, կազմակերպվել են պատժիչ արշավանքներ ։
Դեպի Նոր աշխարհ թագավորական էքսպեդիցիայից հետո Իսպանիայում հայտնվել են ոսկու բազմաթիվ «որսորդներ», որոնք կազմակերպել են մասնավոր արշավախմբեր։ Իսպանական միապետությունը նրանցից վերցրել է 1/3 մասը, իսկ ավելի ուշ՝ 1/5 ։ Թագավորները գաղութարարներին հատկացրել են հողեր և նրանց թույլ են տվել այնտեղ ապրող բնիկներին ստիպել ցանել դաշտերն ու բանջարանոցները «նոր տերերի» համար։ Իսպանացիները ոչ միայն սահմանել են օրենքներ, որոնցով հնդկացիներին դատապարտել են մահվան, այլև հաճախ գրազ են եկել, թե ով կարող է սրի մի հարվածով մարդու մարմինը բաժանել երկու մասին վերևից ներքև։ Սպանված մեկ իսպանացու դիմաց սպանվել է հարյուր հնդկացի ։ Շներին մայրցամաք տանելուց հետո իսպանացիները նրանց կերակրել են սպանված հնդկացիներով ։ Պահպանված մի նամակում, որ գրվել է իսպանացու կողմից, գրված է. ...Երբ ես վերադարձա Կարթագենից, ես հանդիպեցի Ռոխե Մարտին անունով մի պորտուգալացու։ Նրա տան սանդղամուտքում կախված էին հնդկացիների մարմնի կտրատված մասեր շներին կերակրելու համար, կարծես թե նրանք վայրի գազաններ լինեին...
Այդ ճանապարհորդության ընթացքում Իսպանիոլա է գնացել Բարտոլոմե դե Լաս Կասասը։ Տեղի բնակիչների, ինչպես նաև հենց իսպանացիների վիճակը նա գնահատել է որպես սարսափելի և Իսպանիա վերադառնալուց եհոտ միապետին զեկուցել է Կոլումբոսի և նրա եղբայրների՝ գործերի վարման վատ վիճակի մասին։ Հետագայում նա բազմիցս կանգնել է ի պաշտպանություն Ամերիկայի բնիկների։ Նրա «Համառոտ ռազմազեկույց Հնդկաստանի ավերման մասին» (Brevísima relación de la destrucción de las Indias) գրքում, որ հրատարակվել է 1552 թվականին, բերվում են վայրագությունների վառ օրինակներ, որ կատարվել են կոնկիստադորների կողմից Ամերիկայում, մասնավորապես Կարիբյան կղզիներում, Կենտրոնական Ամերիկայում և այն տարածքներում, որոնք ներկայում պատկանում են Մեքսիկայում, դրանց թվում կան բազմաթիվ իրադարձություններ, որոնց ականտեսն է եղել ինքը, ինչպես նաև որոշ դեպքեր, որոնք նա ներկայացնում է ըստ ականատեսների խոսքերով։ Մեծ մասամբ նրա ջանքերի շնորհիվ 1542 թվականին ընդունվել են Նոր օրենքներ գաղութներում հնդկացիների պաշտպանության օգտին։
Ավելի ուշ իսպանական միապետները ստուգման համար ուղարկել են Խուան Ագուադոյին, որը 1495 թվականի վերջին զեկուցել է գաղութարարների դաժան քաղաքականության պատճառով հնդկացիների շրջանում տիրող մահացության բարձր մակարդակի մասին։ Կոլումբոսը հրապարակել է օրենք, որը 14 տարեկանից մեծ բոլոր հնդկացիներին պարտադրել է երեք ամիսը մեկ իսպանացիներին վճարել հարկ ոսկով կամ 25 ֆունտ բամբակ (այն շրջաններում, որտեղ ոսկի չկար)։ Այդպիսի «հարկ» վճարած մարդուն տրվում էր պղնձե ժետոն վերջին վճարման ամսաթվով։ Այդպիսով՝ ժետոնը հնդկացու ապրելու իրավունքը երկարաձգել է երեք ամսով։ Եթե հարկի վճարման օրն անցել է, ապա կտրել են հնդկացու երկու ձեռքերի դաստակները, կախել դրանք նրա վզից և ուղարկել մեռնելու իր գյուղում ։
Օրենքի պահանջը կատարելը եղել է անիրական, քանի որ հնդկացիները պետք է դադարեցնել իրենց դաշտերի մշակումն ու որսորդությունը և զբաղվեին միայն ոսկու որոնմամբ։ Սկսվել է սով։ Թուլացած ու բարոյալքված հնդկացիները մնացել են անպաշտպան եվրոպացիների բերած վարակների դեմ ։
1498 թվականին ուժի մեջ է մտել իսպանացիների համար հնդկացիների հարկադիր աշխատանքի մասին օրենքը։ Դրա համար առիթ է ծառայել ոսկի հավաքելուց և հնդկացիներին ստրկության վաճառելուց ստացվող շահույթի անբավարար լինելը ։
1539 թվականի հուլիս-սեպտեմբերին կոնկիստադոր Ֆրանսիսկո դե Չավեսը հողին է հավասարեցրել Կարուա Կոնչուկոս թագավորությունը, որը մինչև 1533 թվականը մտնում էր Ինկերի կայսրության կազմի մեջ (կոնչուկո ժողովուրդն զբաղեցրել է այն տարածքը, որտեղ ներկայում գտնվում են Պերուի Անկաշ դեպարտամենտի հյուսիսում գտնվող Պալասկա և Կորոնգո պրովինցիաները) և սպանել մինչև երեք տարեկան 600 երեխաների, որը դարձել է երեխաների ամենազանգվածային սպանությունը պատմության մեջ ։
1598 թվականին, ի պատասխան իսպանացի 11 զինվորների սպանության, դոն Խուան դե Օնատեն կատարել է պատժիչ արշավանք և Ակոմա լեռան (իր անունը լեռն ստացել է այնտեղ ապրող ցեղի անունից) մոտ եռօրյա մարտում ոչնչացրել 800 հնդկացիների և հրամայել կտրել 25 տարեկանից մեծ բոլոր տղամարդկանց ձախ ոտքերը ։
1835 թվականին նախորդած տարիների ընթացքում բրազիլական կառավարությունը փորձել է իրեն ենթարկել հնդկացիներին՝ ստեղծելով «տեղական կառավարություն»։ Արդյունքում բռնկվել է մի քանի ցեղերի ապստամբություն Բելեմում, որը ճնշվել է ։
Հյուսիսամերիկյան գաղութներ
1637 թվականի մայիսի 26-ին անգլիացի գաղութարարները Ջոն Անդերհիլի գլխավորությամբ և մոհիկանների ու նարագանսետների ցեղի աջակցությամբ հարձակվել են պեկոտների ցեղի գյուղի վրա (ժամանակակից Կոնեկտիկուտ նահանգի տարածքում) և կենդանի այրել մոտավորապես 600-700 մարդ։
ԱՄՆ-ի անկախության պատերազմի ժամանակ՝ 1782 թվականի մարտի 8-ին, 96 մկրտված հնդկացիներ սպանվել են Փենսիլվանիա նահանգի ամերիկյան ժողովրդական աշխարհազորայինների կողմից։ Այդ դեպքը տեղի է ունեցել մորավիական եղբայրների՝ Գնադեհյութեն կոչվող միասիայում, որը տեղակայված էր ներկայիս Օհայո նահանգի Գնադենհյութեն քաղաքի մոտ։
ԱՄՆ
1825 թվականին ԱՄՆ Գերագույն դատարանը իր որոշումներից մեկում ձևակերպել է Հայտնաբերման դոկտրինան, որի համաձայն՝ «հայտնաբերված» տարածքներում հողերը պատկանում են նրանց, որոնք դրանք հայտնաբերել են, իսկ բնիկները պահպանում են այնտեղ ապրելու իրավունքը, բայց չունեն սեփականության իրավունք հողերի նկատմմաբ։ Այդ դոկտրինայի հիման վրա արդեն 1830 թվականին ընդունվել է Հնդկացիների վերաբնակեցման մասին օրենքը, որի զոհ են դարձել Հինգ քաղաքակիրթ ցեղերը։
1860 թվականի փետրվարի 26-ին Ինդիան Այլենդ կղզում՝ հյուսիսային Կալիֆոռնիայի ափերի մոտ, վեց տեղաբնակներ՝ հողատերեր ու գործարարներ, իրականացրել են վիյոտ ցեղի հնդկացիների կոտորած՝ կացիններով ու դանակներով սպանելով առնվազն 60 կամ հավանաբար ավելի քան 200 կանանց, երեխաների ու ծերերի ։
1867 թվականին հրապարակվել է հնդկացիներին արգելաթաղերում վերաբնակեցնելու մասին օրենքը։
Հնդկացիական արգելաթաղերը (ռեզերվացիաներ) հաճախ ստեղծվել են գյուղատնտեսության համար ոչ պիտանի վայրերում։ Մեծ արգելաթաղեր են տեղակայված եղել Արիզոնա նահանգի Կոլորադո սարահարթում (նավահների ցեղ), Յուտա նահանգի հյուսիսի լեռներում, Հյուսիսային Դակոտա և Հարավային Դակոտա նահանգների Մեծ հարթավայրերում, Միսսուրի գետի հովտում (սիու ցեղի հնդկացիներ), Վայոմինգ նահանգի միջլեռնային սարահարթում և Մոնտանա նահանգում՝ Կորդիլերների նախալեռներում (շայեններ)։ Մեծ թվով արգելաթաղեր են գտնվել ԱՄՆ-ի և Կանադայի սահմանի երկայնքով։
1890 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Հարավային Դակոտա նահանգի Վունդեդ Նի քաղաքի ծայրամասում ԱՄՆ բանակի կողմից լակոտա ցեղի զինաթափման ընթացքում տեղի ունեցած պատահական կրակոցից հետո սկսված անկանոն հրաձգության արդյունքում զոհվել է շուրջ 150 հնդկացի, իսկ շուրջ 50-ը վիրավորվել է։ Այդտեղ հնդկացիները հավաքվել էին, որ անցկացնեն իրենց շրջանում ժողովրդականության վայելող «հոգիների պարը» ։
19-րդ դարում տեղի է ունեցել բիզոնների լայնամասշտաբ ոչնչացում, ինչը թուլացրել է պրերիաների բազմաթիվ ցեղերի։ Ըստ ուսումնասիրողների գնահատականների՝ 1800 թվականին բիզոնների թվաքանակը կազմել է 30-40 մլն կենդանի, իսկ դարավերջին նրանք գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված են եղել. մնացել է հազարից էլ քիչ կենդանի ։ Ամերիկյան գեներալ Ֆիլիպ Շերիդանը գրել է. «Բիզոնների որսորդները վերջին երկու տարվա ընթացքում ավելի շատ բան են արել հնդկացիների սուր խնդրի լուծման համար, քան ամբողջ կանոնավոր բանակը վերջին 30 տարում։ Նրանք ոչնչացնում են հնդկացիների նյութական բազան։ Ուղարկեք նրանց վառոդ ու կապար, եթե պետք է, և թույլ տվեք նրանց սպանել, հանել կաշիներն ու վաճառել դրանք, մինչև նրանք ոչնչացնեն բոլոր բիզոններին»։ Շերիդանը ԱՄՆ կոնգրեսում առաջարկել է սահմանել հատուկ մեդալ որսորդների համար՝ ընդգծելով բիզոնների ոչնչացման կարևորությունը ։ Շերիդանը նաև հետևյալ արտահայտությանն հեղինակն է. «Լավ հնդկացին մեռած հնդկացին է» ։