cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քեսաբի շրջան
Պատմություն
2014 թվականի մարտի 21-ի առավոտյան Քեսաբը և մոտակա բնակավայրերը ենթարկվեցին հարձակման Թուրքիայի տարածքից։ Հարձակվողները պատկանում էին Ան-Նուսրայի Ճակատ և Իսլամական Ճակատ խմբավորումներին։ Հարձակումն իրականացվել է ուշ գիշերով, Թուրքիայի տարածքից հրետանային աջակցությամբ։ Քեսաբից հարևան Լաթակիա տեղափոխվեցին շուրջ 700 հայ ընտանիքներ։ Գերության մեջ հայտնվեցին շուրջ 38 հայեր՝ հիմնականում ծերեր, որոնցից 20-ը ապրիլի 1-ի դրությամբ ազատ էին արձակված։ Մարտի 26-ին ՀՀ Ազգային ժողովի պատվիրակությունը Դամասկոսից ժամանեց Լաթակիա՝ ծանոթանալով Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու բակում և հարակից տարածքներում ապաստանած քեսաբահայ փախստականների վիճակին։ Մինչ այդ, Դամասկոսում պատվիրակությունը հանդիպել էր Սիրիայի արաբական հանրապետության նախագահ Բաշշար Ալ-Ասադի հետ։
Մարտի 31-ի մամլո ասուլիսում Սոցիալ-դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցության փոխնախագահ Վազգեն Մեսրոպյանը նշեց, որ Քեսաբի հայ բնակչության շրջանում զոհեր չկան։ Կան երկու վիրավորներ։ Մեսրոպյանը նշեց, որ Քեսաբահայերի տները թալանված են, իսկ նրանց ունեցվածքը վաճառվում է Թուրքիայում։ Շատ տներ թալանից հետո այրվել են, իսկ եկեղեցիների գմբեթներից հանվել են խաչերը։
Թրքական Haber.col կայքը հրապարակեց փաստեր, որոնք հաստատում են, որ իսլամիստական խմբավորումները Քեսաբ են ներխուժել Թուրքիայի տարածքից, թրքական իշխանությունների աջակցությամբ։ Թրքական կործանիչները Սիրիայի օդային տարածքում ոչնչացրել են սիրիական կործանիչ, որը հարվածներ էր հասցնում Քեսաբի վրա գրոհող իսլամիստներին։
Կարգավիճակը
Քեսաբի հայաբնակ գյուղերը գտնվել են երկու տարբեր կուսակալությունների ենթակայության ներքո։ Հարավային գյուղերը՝ Վերին Պաղճաղազը, Ներքին Պաղճաղազն ու Չաթալլեքը ենթակարկվում էին Դամասկոսի կուսակալության մեջ մտնող Լաթակիայի վերակացության մութասարիֆությանը։ Մնացած գյուղերը մտնում էին Հալեպի կուսակալությանը ենթարկվող Օրդուի կամ Ճեպել Ագրայի շրջանի մեջ։
1922 թվականին ֆրանսիական իշխանությունները փոոփոխում են շրջանի կարգավիճակը։ Շրջանի փոքրամասնությունների միջև եղած լարվածությունը մեղմելու նպատակով Քեսաբի շրջանն անջատվեց Օրդուի շրջանից և վերածվեց առանձին շրջանի, որի կենտրոնը դարձավ Քեսաբ գյուղաքաղաքը։ Շրջանի կառավարիչ նշանակվեց մի հայ։ Վերջինս իր ենթակայության տակ ուներ ոստիկանական ջոկատ։
Մինչև 1840-ական թվականները Քեսաբը համարվում էր շրջակա գյուղերի կենտրոնը, իսկ դրանք՝ Քեսաբի թաղերը կամ ավանները։ Ժամանակի ընթացում գյուղերը բաժանվեցին կենտրոնների և ունեին իրենց գյուղապետերը։
Բնակչություն
Քեսաբի շրջանի բնակչության մասին պահպանված առաջին տեղեկությունը վերաբերում է 19-րդ դարի կեսերին։ Բողոքական միսիոներների տեղեկությունների համաձայն՝ Քեսաբի բնակչությունը 1848 թ. կազմել է 300 տուն։
Քեսաբի բնակչության մասին ամենաստույգ տեղեկությունը հայտնի է 1911 թ. մարդահամարից, որն անցկացվել էր Լաթակիայի երուսաղեմապատկան հոգևոր տան տեսուչ և առաջնորդ Մովսես Վրդ. Ոսկերիչյանը։ Մարդահամարն անց է կացվել շրջանի բոլոր գյուղերում՝ առանց բացառությունների։ Ըստ այդ մարդահամարի՝ Քեսաբի և շրջակա գյուղերի բնակչությունը հաշվվում էր 6115 մարդ։
19-րդ դարի վերջերին երիտասարդությունը սկսեց գաղթել գավառներ և օտար երկրներ։ Գաղթի պատճառը հիմնականում տնտեսական դժվարություններն էին։
1915 թ. - սպանվեցին մոտ 8000 աքսորյալներից 5000-ը։
1920 թ. – ուսուցիչ Սիմոն Այանյանը անցկացրել է նոր մարդահամար, որի մեջ չէին ներառվել (կամ կորել էին) Գարատուրան և Պաշուրթ գյուղերի տվյալները։ Ըստ այդ մարդահամարի Քեսաբի և շրջակա գյուղերի բնակչությունը կազմում էր 2363 մարդ, որոնցից 779 բնակվում էին օտար երկրներում։
1921 թ. – բնակչությունը կազմում էր 2500 մարդ։
1923 թ. – բնակչությունը հաշվվում էր 3500 մարդ։
1947 թ. հուլիսի 25-ին Քեսաբի 5100 բնակչությունից Հայաստան է ներգաղթում մոտ 2400 մարդ։ Մինչև 1947 թ. ներգաղթը Քեսաբի շրջանը եղել է ամբոողջովին հայաբնակ։ 1947-ից հետո Քեսաբի բնակչության պատկերը սկսեց փոփոխվել։ Գաղթող Քեսաբցիների հետ մեկտեղ օտարազգիները սկսեցին հաստատվել Քեսաբում։ Այսօր արդեն նրանք մեծ թիվ են կազմում շրջանում։
1955 թ. - բնակչությունը կազմում էր 1632 մարդ։
1993 թ. - բնակչությունը կազմում էր 1277 մարդ։
Քեսաբն ու շրջակա գյուղերը
Քեսաբն ու շրջակա գյուղերը կազմավորվել և զարգացել են 16-19-րդ դարի սկզբին։
Ըստ ժողովրդական ավանդության՝ հայերն սկզբնապես եկել և հաստատվել են Էսկյուրան (թուրք.՝ հին գյուղ) կամ Նըրքը Գիէղ կոչվող բնակավայրում։ Իսկ թե որտեղից են հայերը եկել Էսկյուրան, դեռևս մնում է անորոշ։ Շրջանառվում են մի քանի բնակավայրերի անուններ՝ Արամո, Արֆալի, Հաճըն, Զեյթուն, Քյուրտ Տաղ և Անտիոք։ Ներքի Գյուղում հաստատված գյուղացիները որոշ ժամանակ անց տեղաշարժվել են ավելի վեր և հաստատվել ներկայիս Քեսաբ գյուղաքաղաքի տարածքում։ Շուտով Քեսաբը դարձավ հին և նոր գաղթականների բնակավայրը։ Ներքի Գյուղը, ամենայն հավանականությամբ, ձևավորվել է 16-րդ դարի սկզբին։ Հետագայում Քեսաբն ու հարակից տարածքները գտնվել են Քեսաբցիների տիրապետության տակ, և նրանք էլ 19-րդ դարի սկզբին հիմնել են մնացած գյուղերը։
Քեսաբ
Գտնվում է Լաթակիա քաղաքից 59 կմ հյուսիս, Կասիոս լեռան լանջին։ Սիրիայի կենտրոնական վիճակագրական գրասենյակի տվյալներով՝ 2004 թ. Քեսաբի բնակչությունը կազմել է 1,754 մարդ ։ Քեսաբցիները հիմնականում խոսում են Քեսաբի բարբառով։
Վերջին 20 տարիների ընթացքում լայն թափ է ստացել շինարարությունը, կառուցվել են մի շարք հյուրանոցներ, բնակելի շենքեր, վերանորոգվել կանգուն եկեղեցիներ։
Քեսաբը հայտնի է դափնուց պատրաստվող բնական օճառների արտադրությամբ և խնձորի մշակությամբ։
Դպրոցներ
Ներկայումս Քեսաբում կա երեք գործող հայկական դպրոց՝
Եկեղեցիներ
Ներկայումս Քեսաբում կա երեք գործող հայկական եկեղեցի՝
Պաշուրթ
Գտնվում է թուրք-սիրիական սահմանին՝ Քեսաբից 7 կմ հեռավորության վրա։ Հիմնվել է 19-րդ դարի կեսերին։ Գյուղը եղել է Քեսաբի շրջանի հիմնական արոտավայրը։ Այսօր էլ գյուղացիները զբաղվում են անասնապահությամբ։
1909 թ. կոտորածի ժամանակ մի խումբ փախստականներ Քեսաբից փոխադրվել են Պաշուրթ, ապա պաշուրթցիների հետ լքել գյուղը և հաստատվել ծովեզերքում։ Պաշուրթը կողոպտվել է։
1915 թ. պաշուրթցիները Գարատուրանից աքսորվել են Համա, ապա Հորդանան։ Վերապրողները գարատուրանցիների հետ Պորտ Սաիդից վերադարձել են գյուղ։
Ըստ 1911 թ. մարդահամարի՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 85 մարդ, իսկ 1915-ին՝ 40 մարդ։
Այսօր Պաշուրթը գրեթե լքված է։ Գյուղում կարելի է հանդիպել բազմաթիվ կիսաքանդ տներ։
Պաշուրթի բնակչությունը կապված էր Սբ. Աստվածածին եկեղեցուն, իսկ դպրոցականները հաճախում էին Գարատուրանի Մեսրոպյան, Նուբարյան և Քեսաբի Սահակյան վարժարանները։
1935 թ. Գարատուրանի Հ.Բ.Ը.Մ. մասնաճյուղը, հաշվի առնելով բնակչության տեղաշարժի դժվարությունը, հիմնել է միջին նախակրթարան՝ որպես Մեսրոպյան վարժարանի մասնաճյուղ։ Դպրոցը գործել է մինչև 1947 թ.։
Չագալճըգ
Գտնվում է Քեսաբից մոտ 3 կմ հարավ։ Գյուղը հայտնի է իր աղբյուրով և վիթխարի սոսիներով։
1909 թ. ապրիլի 23-ին առավոտյան, երբ Չագալճըգի և Մաթըսլեքի բնակիչները տեղեկացան, որ թուրքերը մտել են Չինարճըգ, իրենց պղնձե իրերն ու գործիքները թաքցրին արտերի մեջ և Պաղճաղազի ճամփով հասան Բասիթ։ Թուրքերը մտան գյուղ, կողոպտեցին և հրի մատնեցին տները։
1915 թ. գյուղացիները Քյորքյունեի բնակիչների հետ աքսորվել են երկու խմբով։
Վերջին տաս տարիների ընթացքում Չագալճըգը վերածվել է գեղեցիկ ամառանոցի։ Գյուղում կառուցվել է մոտ քսան առանձնատներից բաղկացած թաղամաս։
Չինար (Չինարճըգ)
Գտնվում է Կորոմ լեռան հարավարևելյան լանջին, Քեսաբից 3 կմ հարավ։ Չինարճըգը սկզբնապես եղել է բնիկ Քեսաբցի ընտանիքների կալվածքը։ Գյուղը նշանավոր է իր ջրառատ աղբյուրով։ Մինչև 1947 թ. աղբյուրի մոտ գործել է Քեսաբի շրջանի ամենահին ջրաղացը։
Մինչև ցեղասպանությունը Չինարճըգն ուներ երկու գլխավոր թաղամասեր՝ աղբյուրի ու Քաթաբի կամ Քաթաբյանների թաղամասերը։
1965 թ. գյուղն ունեցել է 40 տուն բնակչություն։
1911 թ. գյուղում բնակվում էր 176, իսկ 1915 թ.՝ 210 բնակիչ։ Ցեղասպանության տարիներին զոհվել է բնակչության շուրջ երկու երրորդը։
1920 թ. 77 բնակիչ վերադարձել է Չինարճըգ։
1947 թ. բնակչության մեծամասնությունը ներգաղթել է Հայաստան։
Այսօր Չինարը փոքր ամառանոցային գյուղ է։
Դպրոցներ
Լատինաց վարժարանը գործել է 1904-1915 և 1921-1946 թթ։
1860-ական թվականներին տեղի կաթոլիկ ընտանիքների համար գյուղում հիմնադրվել է փոքրիկ դպրոց, որը գործել է ընդամենը մի քանի տարի։
Եկեղեցիներ
Գյուղը եկեղեցի չի ունեցել։
Դուզաղաջ
Գտնվում է Քեսաբից 4 կմ հյուսիս։ Դուզաղաջի բնակիչները հաստատվել են գյուղում 19-րդ դարի առաջին կեսին, երբ գյուղը եղել է գրեթե ամբողջությամբ անտառածածկ։
1840-ական թվականներին այլազգի կապալառուները պետությունից ստացել են Դուզաղաջի անտառների շահագործման թույլատվություն։ Մոտակա գյուղերի բնակիչներն Դուզաղաջում ունեին արտեր ու պարտեզներ։
1909 ապրիլի 23-ին թուրքերը Օրդուի կողմից հարձակվել են Դուզաղաջի վրա և թալանել այն։ Գյուղացիները փախել են Էքիզ Օլուգ և միացել մյուս գյուղացիների խմբերին։
1915 թ. գյուղի բնակչությունը տեղահանվել է երկու խմբով՝ Քյորքյունե գյուղի բնակչության հետ միասին։
1919-1920 թթ. բնակչության մի մասը վերադարձել է գյուղ։
1939 թ. սահմանագծումից հետո Դուզաղաջի արևելյան մասի կեսից ավելին անցել է Թուրքիային։
1947 թ. գյուղի բնակչության մեծամասնությունը ներգաղթել է Հայաստան։
The Heart Wants What It Wants
«The Heart Wants What It Wants», ամերիկացի երգչուհի Սելենա Գոմեսի երգը։ Այն որպես սինգլ թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին և ընդգրկվել է նրա «For You» անվանումը կրող հավաքածու ալբոմում։
Քեսաբի շրջան
Դուզաղաջ
1950-1960 թթ. բնակիչները գաղթել են Լիբանան և այլ երկրներ՝ տնտեսական ծանր իրավիճակի պատճառով, իսկ գյուղը դատարկվել է։
Այսօր գյուղը գրեթե լքված է։ Դուզաղաջում կա 10 ընտանիք։ Տները կառուցել են ավտոճանապարին կից գտնվող կալվածքներում։
Զևիկ (այլ կիրառումներ)
Զևիկ, կարող է վերաբերել՝
Քեսաբի շրջան
Դպրոցներ
18-րդ դարի կեսերին հիմնված Հայ ավետարանական վարժարան, որ գործում էր որպես Քեսաբի դպրոցի մասնաճյուղ, գործել է մինչև 1910 թ.։
The Heart Wants What It Wants
Տեսահոլովակ
Երգի սև/սպիտակ տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Դան Շեդֆորդը, նկարահանվել է Կալիֆորնիա նահանգում ։ Այն ներկայացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 6-ին երգչուհու Vevo ալիքում ։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է ամերիկացի դերասան Շայլո Ֆերնանդեսը ։
Քեսաբի շրջան
Դպրոցներ
Ազգային վարժարանը գործել է 1910-1915 և 1924-1942 թթ., եղել է Գարատուրանի ազգային Մեսրոպյան վարժարանի մասնաճյուղը։
Հ.Բ.Ը.Մ.-ի ազգային նպաստընկալ վարժարանը գործել է 1934-1937 թթ.։
The Heart Wants What It Wants
Կենդանի կատարումներ
Երգչուհին առաջին անգամ երգը կենդանի հնչողությամբ կատարել է 2014 թվականի նոյեմբերի 23-ին American Music Awards մրցանակաբաշխությունում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:Սելենա Գոմեսի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Քեսաբի շրջան
Էքիզ Օլուգ (երկու աղբյուր)
Գտնվում է Քեսաբից 4 կմ արևմուտք։ Ունի բարձր դիրք, արևելքից իշխում է Քեսաբի Դուզաղաջ ու Քյորքունե գյուղերի վրա։ Աճամի լեռնանցքից բարձրացող ճամփան, որն անցնում է գյուղի հետնամասով, տանում է դեպի Պաղճաղազ ու Բասիթ։ Նախկինում Էքիզ Օլուգը եղել է խիտ բնակեցված փոքր գյուղ։ Ունեցել է ընդամենը մեկ թաղ, որը գտնվել է բլրի վրա և բաղկացած է եղել վերին և ներքին թաղերից։ Հիմնվել է 19-րդ դարի սկզբին։
Գյուղացիները հիմնականում զբաղվել են հողագործությամբ ու անասնապահությամբ։ Առաջին անգամ Քեսաբի շրջանում կարտոֆիլը մշակվել է հենց Էքիզ Օլուգ գյուղում։
1909 թ. աղետի ժամանակ գյուղացիները միացել են Չագալճըգի և Քյորքյունեի փախստականների խմբերին, լքել գյուղը, շարժվել դեպի ստորին Պաղճաղազի լատինաց վանքը, որտեղից էլ՝ դեպի Բասիթի նավահանգիստը։ Թուրքերն ավերել են գյուղը, քշել կենդանիներին և հրի մատնել տները։
Գյուղացիները Լաթակիայից վերադարձել են Էքիզ Օլուգ, սկսել արագորեն նորոգել տները և վերականգնել գյուղի տնտեսությունը։ 1911 թ. սկսվեց եկեղեցու շինարարությունը, որը մնաց անավարտ ցեղասպանության պատճառով։
1915 թ. օգոստոսին Էքիզ Օլուգի բնակչությունը տեղահանվել է, իսկ գյուղը կորցրել իր նախկին բնակչության ավելի քան երկու երրորդը։
1947 թ. Էքիզ Օլուգից 20 բնակիչ գաղթեց Հայաստան։
Աճամի լեռնանցքին կից գործում է Սիրիայի Հ.Բ.Ը.Մ-ի ընդարձակ բանակատեղին։
Էքիզ Օլուգը շրջանում առաջին գյուղն է, որ ասֆալտապատ ճանապարհով կապակցվել է Քեսաբի հետ, ունեցել ջուր և էլեկտրականություն։
Դպրոցներ
Էքիզ Օլուգի հայ ավետարանական վարժարանը հիմնվել է 1855 թ., հետագայում ընդլայնվել է և դարձել նախակրթարան։ 1960-ական թվականներին նախակրթարանը վերածվեց մանկապարտեզի, քանի որ Էքիզ Օլուգ-Քեսաբ ճանապարհի բարեկարգումը հեշտացրեց մարդկանց տեղաշարժը, և ուսանողները սկսեցին այցելել Քեսաբի վարժարանները։
Եկեղեցիներ
1855 թ. Էքիզ Օլուգի ողջ բնակչությունը բողոքական էր։ Բողոքականությունը գյուղում ստեղծել է հոգևոր և կրթական շարժում։ Գյուղի տներից մեկը ծառայել է որպես աղոթատեղի և դպրոց։
Եկեղեցու շենքը կառուցվել է 1882 թ.՝ վերին թաղի դիմաց և մինչև ցեղասպանությունը գործել նաև որպես դպրոց։
Պատվ. Հովհ. Էսքիճյանը գյուղում կառուցեց երկհարկանի քահանայատուն (1908-1913), իսկ 1911 թ. ձեռնարկեց նոր եկեղեցու շինարարություն, որը պատերազմի պատճառով մնաց անավարտ։ Էմանուել եկեղեցու շինարարությունն ավարտվեց 1956 թ.։
Միություններ
Գյուղում գործել են մի քանի տեղական միություններ։
1940-ական թվականներին գյուղի կանայք հիմնեցին Տիկնանց ուսումնասիրաց միությունը, որն ուներ գրադարան և ընթերցասրահ։
1966 թ. նախկին քահանայատունը վերածվեց ակումբ-գրադարանի։
1976-1978 թվականներին գյուղում գործել է «Վերելք» միությունը, որն ինքնադաստիարակչական խմբակ էր և նպատակ ուներ ծանոթացնել երիտասարդներին հայ գրականությանը, մշակույթին և հայոց պատմությանը։
Ներքի Գյուղ և Խայիթ
Գտնվում է Քեսաբից 2 կմ հյուսիս-արևելք։ Ներքի գյուղը (ներքին գյուղ) կամ Էսկյուրանը (Էսկի Օրան՝ հին գյուղ) ունի երկու թաղ։ Մոտակա Խայիթ գյուղը նույնպես համարվում է Ներքի Գյուղի մասը։
Երբ գյուղացիների տեղաշարժվեցին Քեսաբ, գյուղը գրեթե ամբողջովին դատարկվեց։ Ներքի Գյուղը հիմնականում անապահով էր, քանի որ գտնվում էր թուրքական Օրդու գյուղի մոտ։
1909 թ. աղետից հետո գյուղացիները խայիթցիների հետ լքել են գյուղը ու տեղաշարժվել Քեսաբ։ Թուրքերը սկզբում մտել են Ներքի Գյուղ, կողոպտել և հրի մատնել տները։
1915 թ. Ներքի Գյուղի և Խայիթի բնակչությունը տարհանվել է Սիրիական անապատ։ 1920 թ. գյուղ վերադարձավ միայն 50 բնակիչ, զոհվել բնակչության շուրջ երկու երրորդը։
1928 թ. բացվեց Քեսաբ-Օրդու առաջին ճանապարհը, որն անցնում էր Ներքի Գյուղով։ Սակայն 1939 թ. հետո Թուրքիա տանող այս ճանապարհը լքվեց և մոռացության մատնվեց։
1947 թ. 78 բնակիչ ներգաղթել է Հայաստան։
1955 թ. մարդահամարի տվյալներով Ներքի Գյուղի և Խայիթի բնակչությունը հաշվվում էր 68 բնակիչ։
1939 թ. սահմանագծման հետևանքով Քեսաբի համաժողովրդական ուխտագնացության վայրը՝ Պարլումը, անցնում է Թուրքիային։ Որոշվում է փոփոխել համաժողովրդական ուխտագնացություն օրը և տոնել այն Սբ. Աստվածածնի վերափոխման երկուշաբթի օրը՝ Ներքի Գյուղի «Կղիցիկ» կոչվող մատուռում։
Եկեղեցիներ
Սիվտիկի, Սյուտիկի կամ Սիպտիկի մատուռի անունը ստուգաբանորեն նշանակում է սև տիկին կամ սուրբ տիկին։ Գտնվել է անմիջապես թուրքական սահմանին։ Վերջերս մատուռը հիմնովին ավերվեց։ Հույն ուղղափառները սահմանից քիչ հեռու որպես ուխտավայր կառուցեցին նոր մատուռ, որին կից կանգնեցվեց մի նոր վանք։
Դպրոցներ
1910 թ. գյուղում բացվեց ազգային վարժարան։ Այն գործում էր որպես Քեսաբի Սահակյան վարժարանի մասնաճյուղ։
1921-1924 դպրոցում գործել է Ազգային միության միացյալ վարժարանը։
1930-ական թվականներին դպրոցը վերածվեց Հ.Բ.Ը.Մ-ի նպաստընկալ վարժարանի և գործեց մի քանի տարի։
Գարատուրան (Կալատուրան)
Գտնվում է Քեսաբից 4 կմ արևմուտք՝ Քարատաշ գյուղից ոչ հեռու։ Գարատուրանն ամբողջովին ընկած է ծովի մակերևույթից մոտ 900 մ բարձրության վրա ձգվող հովտի մեջ։ Գարատուրանի խորունկ հովտով տարածվում են գյուղի ավելի քան մեկուկես տասնյակ մեծ ու փոքր թաղերը։ Դրանք կոչվում են տարբեր գերդաստանների անուններով օրինակ՝ Սուլյան (Սուլլեք), Զահթերյան (Զահթերլեք), Եարալյան (Եարալլեք), Սաղդջյան (Սաղդջլեք) և ամենամեծը Մանջիկյան (Մանջիկունց, Մանջկլեք)։ Գյուղի հիմնական բնակիչներն իրենց ընտանեկան կալվածների վրա տներ կառուցած Քեսաբցիներ էին, ովքեր հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Գարատուրանը եղել է շրջանի ամենաբազմամարդ գյուղը։ Սակայն 1890-ական թվականների արտագաղթից և 1909 թ. աղետից հետո անցկացված մարդահամարների համաձայն՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 1286, իսկ 1915 թ.՝ 1290 բնակիչ։ 1918-1920 թվականներին գյուղ վերադարձավ նախկին բնակչության միայն 45 տոկոսը։
1939 թ. սահմանագծման արդյունքում գարատուրանցի մի շարք ընտանիքներին պատկանող գրեթե բոլոր արտերը, պարտեզներն ու արոտավայրերը անցնան Թուրքիային։
1947 թ. 804 գարատուրանցի ներգաղթեցին Հայաստան։
Դպրոցներ
Սբ. Աստվածածին եկեղեցու վարժարան (1890-1905)
Ազգային Մեսրոպյան վարժարան (1905-1915, 1924-1932)
Հ.Բ.Ը.Մ.-ի նպաստընկալ վարժարան (Վահան Պետրոսյանի անվ. վարժարան) (1962-1964)
Ազգային Նուբարյան վարժարան (1909-1915,1923-1934)
Հ.Բ.Ը.Մ. ազգային Նուբարյան նպաստընկալ վարժարան (1934-1948)
Ազգային միության միացյալ վարժարան (1923-1924)
Հ.Բ.Ը.Մ.ի նպաստընկալ մանկապարտեզ (1934-1947)
Ազգային միացյալ վարժարան (1934-1973)
Հայ ավետարանական վարժարան (1873-1915)
Հայ ավետարանական նահատակաց վարժարան (1924-1981)
Հայ կաթոլիկ համայնքի վարժարան (1946-1948)
Եկեղեցիներ
Մինչև 19-րդ դարի կեսերը գյուղում կար ոչ քիչ, քան 3 գործող մատուռ, որոնք հետագայում լքվեցին թաղեցիների տեղաշարժի պատճառով։
1889-1890 կառուցված Սբ. Աստվածածին եկեղեցին հիմնահատակ ավերվեց 1942 թ. հունվարի 23-ին տեղի ունեցած սողանքի հետևանքով։ 1960-ին հիմնադրվեց ներկայիս Սբ. Աստվածածին եկեղեցին։ 2009 թ. Հոկտեմբերի 18-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա Կաթողիկոսը օծեց Սբ. Աստվածածին եկեղեցու նորակառույց շենքը, որը փոխարինելու եկավ 1960 թ. կառուցված խարխուլ շինությանը ։
Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1908 թ. Ծովի թաղում, հետագայում վերանորոգվել հայ-ֆրանսիական «Երկիր և Մշակոյթ» կազմակերպության կողմից։
Ավետարանական եկեղեցին կառուցվել է 1908 թ., վերանորոգվել՝ 1986 թ.։
Ներկայումս Գարատուրանում գործում է 3 եկեղեցի՝
Քարատաշ (Սև Քար)
Գտնվում է Քեսաբից 2 կմ արևմուտք, Գարատուրանի ձորաբերանին՝ ծովի մակերևույթից 900 մ բարձրության վրա։ Ժամանակին եղել է անմարդաբնակ վայր։ Քարատաշի ընդարձակ արտերը պատկանել են Քեսաբցի և քյորքյունացի ընտանիքներին, իսկ հարավային մասը՝ Գալեմտերյան գերդաստանին։ Պահպանված տեղեկությունների համաձայն՝ մինչև 1942 թ. գյուղում մշտական բնակավայրի հետքեր չեն եղել։ Քարատաշը դարձել է մշտական բնակատեղի միայն Գարատուրանի սողանքից հետո։ Գյուղում բնակվում էին մոտ երեկ ընտանիք։
Վերջին երկու տասնամյակներին Գարատուրանից ու Քեսաբից ժամանած այլ ընտանիքներ ևս հաստատվեցին Քարատաշում։
Վերջին տարիներին հալեպահայ ընտանիքները գյուղում ամառանոցային առանձնատներ են կառուցում։
Քյորքյունե
Գյուղը գտնվում է Քեսաբից մոտ 5 կմ հյուսիս, փոքր հարթավայրի վրա։ Քյորքյունեում ամեն տեղ հանդիպող գտածոները վկայում են այն մասին, որ գյուղն իբրև բնակավայր գոյություն է ունեցել դեռևս հին ժամանակներից։ Գտնվել են հին և միջին դարերին պատկանող մետաղադրամներ, խեցեղեն, խճաքարի բեկորներ, հին ձիթահանք և տափաններ։ Գյուղի արևմտյան կողմում՝ բլրի վրա պահպանվում են ամրոցի մնացորդներ հիշեցնող ամրակառույց պատերի հիմքեր։ Գյուղում գտնված հին մետաղադրամների շարքում կան նաև Կիլիկյան հայկական դրամներ։
Մինչև 19-րդ դարի սկիզբը գյուղի հարավարևելյան բարձունքի վրա կանգուն է եղել Սբ. Ստեփանոս մատուռը, որի ավերակների շուրջ տարածվել է գյուղի գերեզմանոցը։
1909 թ. ապրիլ 23-ին թուրքերը մտել են Քյորքյունե, կողոպտել տները, քշել կենդանիներին և հրի մատնել գյուղը։
1915 թ. գաղթի ճամփին զոհվեց Քյորքյունեի բնակչության ավելի քան մեկ երրորդը։
1947 թ. 63 քյորքյունեցի ներգաղթեց Հայաստան։ Գյուղում մնաց 114 բնակիչ։ Այս ժամանակահատվածում գյուղի բնակչությունը սկսեց խառնվել։
Ամառը Քյորքյունեի բնակչությունն ավելանում է։ Սիրիայի տարբեր քաղաքներում և Լիբանանում բնակվող մի շարք քյորքյունեցիներ գյուղում ունեն սեփական տներ ու կալվածքներ։ Կան նաև մի քանի հալեպահայ ընտանիքներին պատկանող առանձնատներ։
Դպրոցներ
Հայ ավետարանական վարժարանի (1898-1915,1930-1981) շենքը կառուցվել է 1903 թ.՝ եկեղեցուն կից։ Դպրոցը եղել է նախակրթարան՝ իր մանկապարտեզով։
1922 թ. շենքը վերաբացվել է որպես Ազգային միության միացյալ վարժարան և շարունակաբար գործել մինչև 1930, այնուհետև կրկին անցել հայ ավետարանական եկեղեցու հովանավորության ներքո։
Միացյալ վարժարանը (1934-1939) գործել է որպես Քեսաբի միացյալ վարժարանի մասնաճյուղ։ Երբ գյուղում հիմնվեց Սիրիահայ օգնության խաչի (Ս.Օ.Խ) մասնաճյուղը, այն իր հոգածության տակ առավ դպրոցի կառավարումը։
Եկեղեցիներ
Գյուղում գործում է ավետարանական համայնքին պատկանող մեկ եկեղեցի։
Հովսեփ Հովհաննեսի Թրթրյանը (1892-1984 թթ.), 1924 թ. վերադառնալով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից Քեսաբի Դուզաղաջ հայրենի գյուղը, ֆինանսավորել է Քյորքյունե գյուղի Ավետարանական եկեղեցու տանիքի վերանորոգումը, ինչպես նաև, հոգացել է զանգակատան կառուցման ու զանգի ձուլման ու տեղադրման ծախսերը։ Այդ մասին վկայում է զանգի վրա արված արձանագրությունը։
Սև Աղբյուր
Գտնվում է Քեսաբից արևելք՝ մոտ 2 կմ հեռավորության վրա։ Սև Աղբյուրը (Կայաճըգ) ի սկզբանե եղել է Քեսաբցիների սեփական կալվածքը։
Գյուղացիները հաստատվել են Սև Աղբյուրում միայն վար ու ցանքի ժամանակ, իսկ ձմեռը՝ վերադարձել Քեսաբ։ Կալվածքներում աշխատող վարձկան հողագործները սկսեցին ձեռք բերել սեփական տներ ու կալվածքներ և հետզհետե կազմեցին գյուղի բնակչության հիմնական մասը։
Գյուղի գլխավոր թաղերը ձևավորվել էին արդեն քսաներորդ դարի սկզբին։ Սև Աղբյուրի բնակիչները զբաղվել են ծխախոտի մշակությամբ, շերամապահությամբ, անասնաբուծությամբ և այգեգործությամբ։
Էշիյե
Էշիյե (Échillais), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ռոշֆորի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Անյան կանտոնի կազմի մեջ։
Քեսաբի շրջան
Սև Աղբյուր
1909 թ. կիլիկյան ջարդի ժամանակ արևելքից ներխուժած օտարազգիները գրավել են Սև Աղբյուրը, ապա թալանել և հրկիզել գյուղը։
1915 թ. գյուղացիներն աքսորվեցին Տեր-Զորի և Դամասկոսի ուղղությամբ, զոհվեց բնակչության ավելի քան երեք չորրորդը։
Էշիյե
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17146։
Քեսաբի շրջան
Սև Աղբյուր
Ըստ 1911 թ. մարդահամարի՝ գյուղն ունեցել է 445, իսկ մինչ 1920 թ.՝ 94 բնակիչ։
Էշիյե
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 3314 մարդ։
Քեսաբի շրջան
Սև Աղբյուր
1939 թ. հաստատված պետական նոր սահմանը ձգվում էր գյուղի թաղի կողքով, որի հետևանքով որոշ գյուղացիների կալվածքներն ամբողջությամբ անցան Թուրքիային։
Էշիյե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Քեսաբի շրջան
Սև Աղբյուր
1947 թ. գյուղացիների ճնշող մեծամասնությունը մեկնեց Հայաստան։ Հայրենադարձությունից հետո մի շարք վարձկան ալևի հողագործներ հաստատվեցին գյուղում, ձեռք բերեցին սեփականություն և կազմեցին գյուղի բնակչության հիմնական տարրը։ Այսօր գյուղում բնակվող հայ ընտանիքները հիմնականում զբաղվում են խնձորի մշակությամբ։
Դպրոցներ
1856 թ. հիմնվել և ընդհատաբար գործել է ավետարանական վարժարանը։ 1905 թ. ընդարձակվել է և ներառել դպրոցն և ժողովարանը։
Ազգային վարժարանը հիմնվել է 1910 թ. և անխափան գործել մինչև ցեղասպանության տարիները։ Վերաբացվել է 1925 թ., 1937 թ. դարձել Հ.Բ.Ը.Մ-ի նպաստընկալ ազգային վարժարան։ Փակվել է 1947 թ.՝ հայրենադարձության պատճառով։
Եկեղեցիներ
1990 թ. Հալեպի ասորական ուղղափառ համայնքի ջանքերով գյուղում կանգնեցվեց վանք։
Ներքին Պաղճաղազ
Գտնվում է Քեսաբից 14 կմ արևմուտք, Վերին Պաղճաղազի և Ֆագըհասանի միջև։ Սկզբնապես բնակեցվել է անցյալ դարի սկզբին։
Պաղճաղազի հայ բնակիչները հիմնականում թրքախոս էին, քչերն էին խոսում Քեսաբի բարբառով։ Նրանց ազգանունները չունեին հայկական «յան» վերջածանցը, ինչպես՝ Սարմազ, Արամալ, Քել Յաղուպ, Հանաշ և այլն։
Ներքին Պաղճաղազի հայկական թաղամասերը գյուղական առանձին համայնքներ չէին և համարվում էին Ֆագըհասանի թաղի մի մասը։ Շուտով Չաթալլեքի և Գապաչինարի հայերը որոշեցին անցնել լատին կրոնավորների հովանաւորության տակ։ Լաթակիայի ֆրանցիսկյան միաբանության լատին հայրերը հավանության արժանացրին հայկական թաղամասերում վանք կառուցելու որոշումը, և իրենց պաշտպանության տակ առան հայ բնակչությանը։ Նրանք գնեցին մի մեծ տարածք Գապաչինարի մոտ և կոչեցին այն «Մանասթըր» (վանք)։ Այսպիսով, գյուղում կառուցվում է մի համալիր շինություն, որը ներառում է եկեղեցին, վանքն ու դպրոցը։
1909 -ի աղետի ժամանակ Քեսաբի հարավարևելյան գյուղերի փախստական ու հալածված հայերը հավաքվել են լատինաց վանքում, ապա վարդապետների առաջնորդությամբ անցել Բասիթ, որտեղից էլ նավերով փոխադրվել են Լաթակիա։ Թուրքերը չհասան Պաղճաղազ, իսկ գյուղացիները մի քանի օր անց վերադարձան իրենց տները։
1915 թ. օգոստոսին Ներքին Պաղճաղազի հայերը նույնպես աքսորվեցին։ Գյուղացիներից ոմանք մնացին Ճըսըր Շուղուրում, ոմանք էլ աքսորվեցին Հալեպի ու Համայի կողմերը։ Աքսորի ճամփին զոհվեց բնակչության երեք չորրորդը։
Երբ 1922 թ. ֆրանսիական իշխանությունները մտան Քեսաբ, շրջակա գյուղերի թուրքերը վերադարձան իրենց բնակավայրերը։
1938 սեպտեմբեր 2-ից մինչև 1939 հունիսի 23-ը Հաթայի իշխանության շրջանում Պաղճաղազի կապը Քեսաբի շրջանի հետ գրեթե անհնարին դարձավ։
1947 թ. բնակչության մեծամասնությունը ներգաղթեց Հայաստան։
1960-ական թվականների արտագաղթի հետևանքով Ներքին Պաղճաղազը գրեթե ամբողջապես դատարկվեց։
Դպրոցներ
1904 թ. լատին ֆրանցիսկյան առաքելությունը գյուղում հիմնեց դպրոց։ Դասերն անց էին կացվում ֆրանսերենով և թուրքերենով։
1955 թ. գյուղացիների խնդրանքով Քեսաբի հայ կաթոլիկ համայնքը նույն տեղում բացեց տարրական նախակրթարան՝ իր մանկապարտեզով, որը գործեց մի տարի։
1957-1960 թթ. դպրոցը գործել է որպես Քեսաբի ազգային ուսումնասիրաց միացյալ վարժարանի մասնաճյուղ։
Եկեղեցիներ
Ներկայումս Պաղճաղազում գործում է 1890 թ. հիմնված և 2003 թ. վերանորոգված Վերափոխման եկեղեցին
Վերին Պաղճաղազ
Գտնվում է Բասիթ տանող ճանապարհին, Սելդերան լեռան հարավային լանջին, Քեսաբից 12 կմ արևմուտք։ Կազմավորվել է 19-րդ դարի կեսին։
1909 թ. թեև պաղճաղազցիները միացան այլ գյուղերից եկող խմբերին, թուրքերը չհասան գյուղ։ Մի քանի օր անց գյուղացիները վերադարձան իրենց տները։
1911 թ. գյուղում կար 22 տուն։
1915 թ. օգոստոսին գյուղացիներն աքսորվեցին էքիզօլուգցիների խմբի հետ։
1920 թ. գյուղում բնակվում էր 14 ընտանիք։ Զոհվեց բնակչության ավելի քան երեք քառորդը։
1947 թ. 81 բնակիչ ներգաղթեց Հայաստան։ 1955 թ. տվյալներով գյուղն ուներ 41 բնակիչ։
Այսօր գյուղում բնակվում է 9 ընտանիք, որոնց մի մասը ձմռանը վերադառնում է Քեսաբ և Լիբանան։
Դպրոցներ
Լատինաց վարժարանը (1930-1947) վերջին տարիներին գործել է որպես հայ կաթողիկ համայնքի վարժարան։
Ֆիլմ
2013 թվականի մայիսի 17-ին Նարեկացի արվեստի միությունում տեղի ունեցավ «Քեսաբ» վավերագրական ֆիլմի պրեմիերան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լաթակիայի գավառ Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ
Ռաֆինացում
Ռաֆինացում (ֆրանս․ raffiner – մաքրել)՝ սննդի, քիմիական, մետալուրգիական և արդյունաբերության այլ ճյուղերում թողարկվող նյութերի վերջնական մաքրումը խառնուրդներից։ Ռաֆինացման միջոցով ստանում են բարձր մաքրության ձեթեր, սպիրտ, շաքար (ռաֆինադ) և այլ սննդամթերքներ։ Կարևոր նշանակություն ունի թերմաքուր մետաղների ռաֆինացում՝ մետաղները ձեռք են բերում արժեքավոր ֆիզիկաքիմիական և մեխանիկական հատկություններ։ Մետաղների ռաֆինացումը իրականացվում է հրամետալուրգիական, էլեկտրոլիտիկ և քիմիական եղանակներով։ Հրամետալուրգիական ռաֆինացումը հիմնված է տարբեր մետաղների Օ, Տ, Cl, F միացնելու ունակության տարբերության (օքսիդացնող ռաֆինացման) վրա։ Խառնուրդ մետաղների միացությունները տվյալ տարրերի հետ հալույթում շերտավորվում և բաժանվում են հիմնական մետաղից։ Լիքվացիոն ռաֆինացոման հիմքում ընկած է մետաղների հալման տարբեր ջերմաստիճաններ, խտություններ ունենալու և միմյանց մեջ սահմանափակ լուծվելու հատկությունը․ ռեկտիֆիկացիոն ռաֆինացման՝ եռման տարբեր ջերմաստիճաններ ունենալը և այլն։ Էլեկտրոլիտիկ ռաֆինացումը իրենից ներկայացնում է մետաղների աղերի ջրային լուծույթների կամ աղային հալույթների էուեկարուիդ։ Քիմիական ռաֆինացում հիմնված է թթուներում կամ հիմքերում մետաղների և խառնուրդների լուծելիության տարբերության վրա։
Կատեգորիա:Քիմիական տեխնոլոգիա
Տեատրալնայա փողոց (Տագանրոգ)
Աշխարհագրություն
Տեատրալնայա փողոցը սկիզբ է առնում Տրանսպորտնայա փողոցից, շարժվում հարավարևմտյան ուղղությամբ, այնուհետև, Վիշնյովայա փողոցի հետ շրջադարձային հանգույցից ուղղությունը փոխում է դեպի արևմուտք և հասնում ռազմական օդանավակայանին։ Տների համարակալումը սկսվում է Տրանսպորտնայա փողոցից։
Պատմություն
1957 թվականին Կովպակի փողոցում կառուցվեց «Ռոսիա» կինոթատրոնը։ Դա մեծ իրադարձություն էր թաղամասի բնակիչների համար։ Կինոն նրանց միակ զվարճանքն էր։ Հանդիսարահն ամեն օր լեփ-լեցուն էր։ Երեխաները հաճախ նստում էին հատակին, էկրանի առջև։ Հենց այդ ժամանակ էլ Կովպակի փողոցը վերանվանվեց Տեատրալնայա (Թատերական) փողոց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Շերմինյակ
Շերմինյակ (Chermignac), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Ուեստ կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17102։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1261 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օրշանսկի շրջան
Օրշանսկի շրջան (Оршанский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մարի Էլ հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Օրշանկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 880 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15232 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարի Էլ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Կոսյու
Կոսյու (甲州市), քաղաք Ճապոնիայի Յամանասիի պրեֆեկտուրայում։ Տարածքը՝ 264.01 կմ², բնակչությունը՝ 32 221 մարդ (2014 թ. օգոստոսի 1), խտությունը՝ 122,04 մարդ/ քառ. կմ
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է Ճապոնիայի Հոնսյու կղզու Յամանասիի պրեֆեկտուրայի Տյուբու շրջանում։ Նրան սահմանակից են Օցուկի, Յամանասի, Ֆուէֆուկի, Տիտիբու քաղաքները և Կոսուգե, Տաբայամա գյուղերը։
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:2005 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սեն Սիեր դյու Տայոն
Սեն Սիեր դյու Տայոն (Saint-Ciers-du-Taillon), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ժոնզակի շրջանում։ Մտնում է Միրամբո կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ 17317.
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 532 մարդ։
Մոնսումանո Տերմե
Մոնսումանո Տերմե (Monsummano Terme), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Պիստոիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 20 670 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 631 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 33 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 51015։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0572։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ավետիս Շահինյան
Ավետիս Փանոսի Շահինյան, հայ լուսանկարիչ։
Կենսագրություն
Ավետիս Շահինյանը ծնվել է 1913 թվականին Մարաշում։ 1922 թվականին Շահինյան ընտանիքը մեծ եղեռնից մազապուրծ հաստատվել է Հալեպում։ 1930 թվականին Ավետիսը զբաղվել է լուսանկարչական աշխատանքով, Վ. Տերունյանի լուսանկարչատանն աշխատել է որպես շրջիկ թղթակից։ Լուսանկարել է սիրիական քրոնիկան, որտեղ կան բազմաթիվ լուսանկարներ կոտորածներից փրկված հայերի կյանքից ։ 1940-1950 թվականներին բազմաթիվ ռեպորտաժային լուսանկարներ է կատարել բանակի կյանքից։ 1940-1960 թվականներին եղել է ՀԲԸՄ մասնակից։ 1944 թվականին բացել է «Շահինյան» լուսանկարչատունը, որտեղ լուսանկարվել են Մեծի Տանն Կիլիկիո Գարեգին Ա վեհափառը, Հակոբ Օշականը, Արշակ Չոպանյանը, Աշոտ Զորյանը, Սարուխանը ։ Բրազիլիա տեղափոխվելուց հետո նա շարունակել է «Շահինյան» անունը կրող լուսանկարչատան գործունեությունը մինչև 1980-ական թվականները։
1950-1960 թվականներին լուսանկարել է Սիրիայի պաշտոնատար անձանց` Շոքրի Քութալիին, Հուսնի Զայիմին, Չիչեքլիին, Գամալ Աբդուլ Նասերին և այլոց, լուսանկարել է արաբ արվեստագետների` երգչուհի Ֆեյրուզին, արձանագործ Ֆաթհի Մուհամմեդին։
Համագործակցել է Հալեպի Սենտ Լուիս հիվանդանոցի առաջատար ֆրանսիացի վիրաբույժ Ֆրիշոյի հետ, պատրաստել լուսանկարներ բժշկական գրքի համար, ստեղծել վիրահատական գործողություններին նվիրված կինոժապավեն։ Աշխատակցել է եվրոպական հնագիտական արշավախմբերի, Սիրիայի անապատներում կատարած հնագիտական պեղումների հարուստ նյութերից պատրաստել բազմաթիվ լուսանկարներ և կինոժապավեններ։
1955 թվականին Հալեպում բացվել է «Սարյան» ակադեմիան, որի հիմնադիրներն են եղել Ռոբերտ Ճեպեճյանը, Զարեհ Կարապետյանը, Անահիտ և Ավետիս Շահինյան ամուսինները ։
1962 թվականին Ավետիսը որդու՝ Հրայրի հետ այցելել է Հայաստան, Երևանում հյուրընկալվել եղբոր՝ Գեղամ Շահինյանի մոտ, որը Երևանի պետական համալսարանի ռոմանա-գերմանական բաժնի ֆրանսիական ամբիոնի վարիչն էր։ Այդ ընթացքում լուսանկարել է Հարություն Կալենցին, Հովհաննես Շիրազին, Երվանդ Քոչարին, Հովհաննես Բադալյանին, Նար Հովհաննիսյանին և այլ հայ արվեստագետների ։
1963 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Բրազիլիա, հաստատվել Սան Պաուլո քաղաքում, որտեղ շարունակել է ստեղծել վավերագրական լուսանկարներ։ Բրազիլիայում հիմնադրել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության բաժանմունքը, 1981 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության մասնաճյուղը Սան Պաուլոյում ։
Ընտանիք
1946 թվականին Ավետիսն ամուսնացել է Անահիտ Տեր-Պետրոսյանի հետ։ 1947 թվականին ծնվել է նրանց առաջին որդին Հրայրը, այնուհետև լույս աշխարհ են եկել Կատրինը և Նաիրին ։ Տղան՝ Հրայրը և թոռը՝ Նորայրը, ճարտարապետներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ
Լա Պերյուզ
Լա Պերյուզ (La Péruse), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 496 մարդ, բնակչության խտությունը` 58.22 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.52 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 85 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 333 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 235-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 98։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,6 %։ 235 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 200 անձ (107 տղամարդ և 93 կին)։ Գործազուրկ են եղել 35 անձ (18 տղամարդ և 17 կին)։ 98 անաշխատունակներից 32-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հայկական ուսումնասիրությունների Անի կենտրոն
«Հայկական ուսումնասիրությունների Անի կենտրոն» (ANI Foundation for Armenian Studies), Հայաստանում գրանցված կազմակերպություն, որը զբաղվում է հայ-ադրբեջանական և հայ-թուրքական հարցերով։ Հիմնադրամի համակարգողն է լրագրող Թաթուլ Հակոբյանը ։
Պատմություն
Հիմնադրամը ստեղծվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2014 Հայաստանում
Սեն Սիմոն դը Պելուայ
Սեն Սիմոն դը Պելուայ (Saint-Simon-de-Pellouaille), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Ժեմոզակ կանտոնի Սենտ շրջանի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17404։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Չերկասկայայի-Բասկակովի քաղաքային դաստակերտ
Չերկասկայայի-Բասկակովի քաղաքային դաստակերտ (Городская усадьба Черкасской — Баскакова), ճարտարապետության հուշարձան Մոսկվայում։ Հասցեն՝ Բոլշայա Նիկիտսկայա փողոց, տուն 44, շինություն 2։
Պատմություն
Շենքը կառուցվել է XIX դարի առաջին կեսին։ Դաստակերտի արտաքին տեսքը պահպանվել է մինչև մեր օրերը գրեթե անփոփոխ վիճակում ։
1874 թվականին դաստակերտի սեփականատեր է դարձել Սոֆյա Պետրովնա Նարիշկինան՝ պետական խորհրդական և սենեկապետ Կոնստանտին Պավլովիչ Նարիշկինի կինը։ Այս ամուսնությունն առաջացրել է բուռն արձագանք աշխարհիկ հասարակության մեջ ։
1901 թվականին դաստակերտն անցել է Մոսկվայի պատվավոր քաղաքացի Ա. Ն. Մամանտովի այրուն՝ Տատյանա Ալեքսեևնա Մամոնտովային ։
Դաստակերտի հաջորդ սեփականատերն է դարձել Վասիլի Ստեպանովիչ Բասկակովը։ Նրա կողմից դաստակերտը ձեռք բերելու ստույգ տարեթիվը մեզ չի հասել ։
Օրչանո Պիզանո
Օրչանո Պիզանո (Orciano Pisano), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Պիզա գավառում։
Չերկասկայայի-Բասկակովի քաղաքային դաստակերտ
Պատմություն
1917 թվականին շինության բնակարաններից մեկը վարձակալել է ռուս հեղափոխական անարխիստ և գիտնական, աշխարհագրագետ, գեոմորֆոլոգ, պատմաբան, հրապարակախոս Պյոտր Ալեքսեևիչ Կրոպոտկինը ։
Օրչանո Պիզանո
Բնակչությունը կազմում է 628 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝57 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 56040։ Հեռախոսային կոդ՝ 050։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չերկասկայայի-Բասկակովի քաղաքային դաստակերտ
Պատմություն
Ներկայումս դաստակերտի շենքը մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է (գրանցման համար՝ 771510305770016) ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի շենքեր և կառույցներ
Լքված տիկնիկը
Լքված տիկնիկը (La Poupée abandonnée), Սյուզաննա Վալադոնի 1921 թվականի յուղանկարը։ Նկարը հանդիսանում է Վալադոնի հասուն շրջանի վառ օրինակ։ Գտնվում է Վաշինգտոնի Կանացի արվեստի ազգային թանգարանի հավաքածուում ։
Նկարը
Նկարը Սյուզաննա Վալադոնի նյու ժանրի նկարներից է։ «Լքված տիկնիկը» Մարի Կոլայի (Marie Cola) և նրա դստեր Ժիլբերտայի՝ Վալադոնի զարմուհու, երկու զույգ դիմանկարներից մեկն է։
Սյուժե
Նկարի թեման միանշանակ չէ։ Նկարի կենտրոնում աղջիկ է դեռևս մանկական սանրվածքով, իսկ նրա առաջ՝ նկարի առաջին պլանում գետնին նետված տիկնիկ է։ Աղջիկը սեռական հասունության է հասել և միանշանակ չէ, թե նրա մարմինը սրբիչով մաքրող կինը մայրն է, թե պոռնկատան տիրուհին։ Աղջիկը երկտեղանի մահճակալին է նստած ու շրջված իրեն է զննում ձեռքի փոքր հայելու մեջ։ Անհայտ է, թե կողքին նստած՝ լիովին հագնված կինը աղջկան օգնում է հաղթահարել անցումային շրջանի խնդիրները, թե նախապատրաստում է նրան կին դառնալու։ Գործողությունը կատարվում է շատ փոքր սենյակում։ Հեղինակը նկարի սյուժեի իմաստը բացատրող ոչ մի հուշում չի տալիս։
Տիկնիկն ու աղջիկը նույն՝ մեծ ժապավենով սանրվածքն ունեն։ Տիկնիկը նետված է և խորհրդանշում է մանկությանը հրաժեշտ տալը։ Դիտողին մնում է միայն գուշակել, թե աղջկան ինչ ճակատագիր է սպասում մեծահասակների աշխարհում ։
Ազդեցություն
Նկարը Սյուզաննա Վալադոնի հասուն շրջանի գործերից է՝ վառ գույներով, մուգ ընգծումներով։ Մարմինների դիրքերը տարօրինակ են, ինչ-որ առումով անհարմար, պարզեցված և աղճաճված անատոմիայով։ Նման գծեր հանդիպում են Պոլ Գոգենի և Անրի Մատիսի մոտ, բայց Վալադոնը հերքում էր որևէ ազդեցություն այլ նկարիչներից, և միշտ խուսափել է իր ստեղծագործությունների ոճի դասակարգումից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյուզաննա Վալադոնի նկարներ Կատեգորիա:1921 նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Կանացի արվեստի ազգային թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
101 դալմատիններ (ֆիլմ)
«101 Դալմատիններ» (101 Dalmatians), ռեժիսոր՝ Սթիվեն Հերեկի ֆիլմը, բրիտանացի գրող՝ Դոդի Սմիթի վեպի հիման վրա։
Սյուժե
Ֆիլմի իրադարձությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում։ Ոճրագործ Ստերվելա Դե Վիլը երազում է Սուրբ Ծննդյան կապակցությամբ վերարկու ունենալ մի հազվագյուտ կաշվից, որն ունեն միայն Դալմատին ցեղատեսակի շները։ Նույն ժամանակահատվածում միմյանց են սիրահարվում Ռոջերը և Անիտան, որոնց շները նույնպես սիրահարվում են և մեկ օրում տեղի է ունենում երկու հարսանիք՝ մարդկանց և շների։ Շների կապից առաջանում է շների նոր Դալմատին ցեղատեսակը, որին էլ ուզում է տիրանալ Դե Վիլը։
ՀԽՍՀ նախագծային և կոնստրուպտորական հիմնարկներ
Նախագծային և կոնստուպտորական հիմնարկներ՝ ՀԽՍՀ–ում ժողովրդական տնտեսության բոլոր բնագավառների համար նախագծային և կոնստրուկտորական աշխատանքներ են կատարվում հանրապետության տեղական ու միութենական ենթակայության նախագծային և կոնստրուկտորական կազմակերպություններում։ ՀԽՍՀ պետշինի «Հայպետնախագիծ» ինստիտուտում մշակվում են հանրապետության քաղաքների (Երևանից բացի), շրջկենտրոնների, բանավանների գլխավոր հատակագծեր, կառուցապատման, զանգվածային շինարարության, կարևորագույն շենքերի և համալիրների նախագծեր։
«Հայարդնախագիծ»
ՀԽՍՀ–ում արդիական ձեռնարկությունների և քաղաքացիական օբյեկտների նախագծման առաջատար հիմնարկներից է ՀԽՍՀ պետշինի «Հայարդնախագիծ» պետական տերիտորիալ նախագծային ինստիտուտը, որի հիմնական խնդիրն է հանրապետության արդիական նոր ձեռնարկությունների նախագծումը, դրանց վերակառուցումն ու ընդլայնումը։
Մշակվում են նաև քաղաքացիական բարդ շենքերի նախագծեր։
«Հայպետգյուղնախագիծ»
ՀԽՍՀ պետագրոարդի համակարգում գործող «Հայպետգյուղնախագիծ» ինստիտուտը զբաղվում է ագրոարդիական համալիրների, կաթնաանասնապահական ֆերմաների, ջերմատների, նոր բնակավայրերի, հանրապետության գյուղերում անհատական բնակելի տների և կուլտուրկենցաղային օբյեկտների նախագծմամբ։
ՀԽՍՀ պետագրոարդի կազմում գործող մյուս ինստիտուտը՝ «Հայպետհողշիննախագիծր», կատարում է ՀԽՍՀ կոլտնտեսությունների, խորհրդային տնտեսությունների և պետական մյուս ձեռնարկությունների միջտնտեսային և ներտնտեսային հողաշինարարությունը ցանքաշրջանառությունների կիրառմամբ, հհղերի արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության առանձին ճյուղերի հեռանկարային զարգացման գլխավոր սխեմաների մշակում։
ՀԽՍՀ պետագրոարդի «Հայպետագրոնախագիծ» ինստիտուտը կատարում է գյուղական բնակավայրերի, կոլտնտեսությունների, խորհրդային տնտեսությունների և գյուղատնտեսական այլ օբյեկտների հատակագծման և կառուցապատման նախագծերի մշակում, արտադրական, վարչական, կուլտուր–կենցաղային և այլ կառույցների նախագծում, ՀԽՍՀ պետագրոարդի օբյեկտների զարգացման հեռանկարային պլանների մշակում։
ՀԽՍՀ–ում ջրամբարների, պոմպակայանների, ոռոգման և չորացման համակարգերի, ոռոգվող նոր զանգվածներում կառուցվելիք ավանների համար արտադրական, կուլտուր–կենցաղային և բնակելի շենքերի նախագծմամբ է զբաղվում ԽՍՀՄ մելիորացիայի և ջրային տնտեսության մինիստրության «Համջրնախագիծ» համամիութենական միավորման «Հայպետջրնախագիծ» հայկական նախագծային ինստիտուտը։
Ջրամատակարարման և կոյուղու օբյեկտների նախագծման գլխավորող կազմակերպությունը ՀԽՍՀ բնակարանային–կոմունալ տնտեսության մինիստրության «Հայկոմուննախագիծ» ինստիտուտն է, որի գործունեությունն ընդգրկում է քաղաքների, ավանների, պուրակների, զբոսայգիների, մարզահրապարակների և այլ օբյեկտների բարեկարգման, ջրամատակարարման, կոյուղու, գազիֆիկացման, ջերմամատակարարման նախագծերի կազմումը։
Նույն մինիստրության «Հայնորոգնախագիծ» ինստիտուտի հիմնական խնդիրներն են հանրապետության բնակելի–քաղաքացիական, կոմունալ և կուլտուր–կենցաղային նշանակության օբյեկտների նորոգման և վերակառուցման նախագծանախահաշվային փաստաթղթերի կազմումը, նշված օբյեկտների տիպային նախագծերի տեղայնացումը ևն։ ԽՍՀՄ տրանսպորտային շինարարության մինիստրության «Հայպետտրանսնախագիծ» հայկական պետական նախագծահետախուզական ինստիտուտը լուծում է տրանսպորտային շինարարության կոմպլեքսային խնդիրներ, որոնք ընդգրկում են երկաթուղիների, մետրոպոլիտենների և ավտոճանապարհների նախագծումը։
Ինստիտուտի նախագծերով կառուցվում են խոշոր կամուրջներ, թունելներ, հակասողանքային և հակափլուզումային կառույցներ, ինչպես նաև տրանսպորտային շինարարության այլ օբյեկտներ։
Երքաղսովետի գործկոմի ճարտարապետական–հատակագծման գլխավոր վարչության «Երևաննախագիծ» պետական նախագծային ինստիտուտում մշակվում են Երևանի գլխավոր հատակագծի, բնակելի շրջանների և տների, հասարակական, վարչական, մանկական, ուսումնական, առողջապահական, կոմունալ կառույցների ու բարեկարգումների նախագծեր։
Նույն ենթակայության «Երքաղնորոգնախագիծ» ինստիտուտի գործունեության ոլորտն ընդգրկում է Երևանի կառուցապատման բարեփոխման, արդիականացման և կապիտալ նորոգման, ինչպես նաև հին Երևանի պատմամշակութային օբյեկտների վերականգնման և վերակառուցման նախագծումը։
Գործունեություն
Ինստիտուտը կատարում է նոր տիպի շենքերի և կառույցների, շենքերի բարձրացման նոր եղանակների մշակման և ներդրման աշխատանքներ։
Երևանի պետական միութենական նախագծային ինստիտուտ
ՀԽՍՀ–ի և ԽՍՀՄ այլ հանրապետությունների համար արդիական օբյեկտների նախագծմամբ է զբաղվում Երևանի պետական միութենական նախագծային ինստիտուտը։
«Ատոմէներգանախագիծ»
ԽՍՀՄ ատոմային էներգետիկայի մինիստրության «Ատոմէներգանախագիծ» համամիութենական պետական գիտահետազոտական նախագծակոնստրուկտորական և հետախուզական ինստիտուտի Երևանի բաժանմունքը, որպես գլխավորող կազմակերպություն, զբաղվում է ԽՍՀՄ–ում և արտասահմանյան երկրներում ատոմակայանների տեղի ընտրության, սեյսմոլոգիական պայմանների որոշման, սեյսմակայունության խնդիրների լուծման և սեյսմիկ պաշտպանության հարցերով։
Կենցաղսպասարկման մինիստրության նախագծային կոնստրուկտորատեխնոլոգիական ինստիտուտ
ՀԽՍՀ կենցաղսպասարկման մինիստրության նախագծային կոնստրուկտորատեխնոլոգիական ինստիտուտը կատարում է հանրապետության կենցաղսպասարկման ոլորտի օբյեկտների կառուցման և վերակառուցման նախագծային աշխատանքներ։
Կոնստրուկտորատեխնոլոգիական և նախագծային ինստիտուտ
ՀԽՍՀ տեղական արդյունաբերության մինիստրության գիտաարտադրական միավորման գլխավորող կազմակերպությունը՝ Կոնստրուկտորատեխնոլոգիական և նախագծային ինստիտուտը, կատարում է հանրապետության տեղական արդյունաբերության գործող ձեռնարկությունների վերակառուցման և տեխնիկական վերազինման, ինչպես նաև նոր օբյեկտների կառուցման համար նախագծանախահաշվային փաստաթղթերի մշակման աշխատանքներ։
ԽՍՀՄ էներգետիկայի և էլեկտրիֆիկացման մինիստրության «Հիդրոնախագիծ» համամիութենական նախագծահետախուզական և գիտահետազոտական ինստիտուտի «Հայհիդրոնախագիծ» հայկական բաժանմունքի աշխատանքներն ուղղված են ՀԽՍՀ–ի հիդրոէներգետիկական բազայի ստեղծմանն ու զարգացմանը։
«Հայհիդրոնախագիծ»
Հանրապետության ջրատնտեսական շինարարության հիմքում դրված է «Հայհիդրոնախագիծ» ինստիտուտի մշակած՝ ջրային ռեսուրսների կոմպլեքսային օգտագործման և պաշտպանության գլխավոր սխեման։
«էներգացանցնախագիծ»
Նույն մինիստրության «էներգացանցնախագիծ» համամիութենական պետական նախագծահետախուզական և գիտահետազոտական ինստիտուտի հայկական մասնագիտացված բաժանմունքը կատարում է հայկական էներգահամակարգի հեռանկարային սխեմաների, հակավթարային ավտոմատիկայի, ռելեային պաշտպանության, հեռուստամեխանիկայի, ավտոմատ կառավարման և կապի միջոցների նախագծման աշխատանքներ, ինչպես նաև նորոգման արտադրական բազաների հետախուզական և նախագծային մշակումները։
Էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության
ԽՍՀՄ էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության մինիստրության էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության պետական նախագծային ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղը մշակում է ՀԽՍՀ և ԽՍՀՄ մյուս հանրապետությունների էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության նոր ձեռնարկությունների և միավորումների կառուցման, վերակառուցման, ընդլայնման և տեխնիկական վերազինման նախագծեր։
«Սոյուզսպորտպրոյեկտ»
Հայկական ԽՍՀ և մյուս հանրապետությունների համար սպորտային կառույցների (մարզադաշտեր, սպորտային համալիրներ) նախագծման աշխատանքներ են կատարվում ԽՍՀՄ ֆիզիկ, կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեի «Սոյուզսպորտպրոյեկտ» համամիութենական ինստիտուտի Երևանի մասնաճյուղում։