cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեմիբոյարշչինա
Ժամանակավոր կառավարություն կազմելու պատճառները
Այսպիսով` Մոսկվա տանող ճանապարհը լեհերի առջև բաց էր։ Բայց մյուս կողմից էլ Կալուգայից արագ թափով Մոսկվա էր շարժվում Կեղծ Դմիտրի Երկրորդը։
Մոսկովյան ապստամբությունը
Հուլիսի 17-ին (նոր տոմարով` 27-ին) Շույսկու անհաջողություններից դժգոհ ժողովուրդը սկսեց հավաքվել ցարական պալատի պատուհանների տակ` գոչելով. «Էլ մեր ցարը չե'ս դու»։ Վոևոդա Զախարիյ Լյապունովը հավաքեց իր մարդկանց ու պաշտպանեց ապստամբների պահանջները։ Դավադիրները, ամբոխվելով Սերպուխովյան դարպասի մերձակա հրապարակում, իրենց հռչակեցին բարձրագույն ղեկավար մարմին` Զեմսկի սոբոր, գահընկեց արեցին Վասիլի Շույսկուն և բռնի ուժով պարտադրեցին դառնալու Կրեմլի Չուդով վանքի վանական (հետագայում նա տարվեց Լեհաստան, նետվեց Գոստինինի բանտը, որտեղ էլ 1612 թվականին մահացավ ):
Համաձայնության փնտրտուք
Բոյարական դուման, ջանալով սանձել ժողովրդական ապստամբությունը, օրինականացրեց այն և փորձեց կանխել հասարակության ստորին զանգվածների միավորումը Մոսկվայի պարիսպներին մոտեցած «գողերի»` Կեղծ Դմիտրիի ու նրա աջակիցների հետ։ Բոյարները, Ֆյոդոր Մստիսլավսկու գլխավորությամբ, կազմավորեցին ժամանակավոր կառավարություն, որն ստացավ «Սեմիբոյարշչինա» անվանումը։ Այդ կառավարության առաջնահերթ խնդիրներից մեկը նոր ցարի ընտրության նախապատրաստությունն էր։ Բոյարական տարբեր կլանների բախումներից խուսափելու նպատակով որոշվեց ռուսական որևէ տոհմից թագավոր չընտրել ։
Նոր կառավարության իշխանությունը փաստացի չէր տարածվում Մոսկվայի սահմաններից դուրս. մայրաքաղաքից արևմուտք կանգնած էր Ռեչ Պոսպոլիտայի զորքը` հետման Ստանիսլավ Ժոլկևսկու հրամանատարությամբ, իսկ հարավ-արևելքում` Կոլոմենսկոյեում` Կալուգայից վերադարձած Կեղծ Դմիտրի Երկրորդն էր` իր բազմամբոխ հետևորդներով, որոնց միացել էր լիտվացիների ջոկատը` Յան Սապեգայի հրամանատարությամբ։ Բոյարներն առանձնապես վախենում էին Կեղծ Դմիտրիից, որը բազմաթիվ աջակիցներ ուներ մոսկովյան բնակչության հասարակ խավի միջավայրում և շատ ավելի մեծ ժողովրդականություն էր վայելում, քան իրենք։ Եվ նրանք որոշեցին պայմանավորվել Ժոլկևսկու հետ։
Ինքնակոչ Դմիտրիից զգուշանալով` բոյարներն ավելի հեռու գնացին և սեպտեմբերի 21-ին ( նոր տոմարով`հոկտեմբերի 1-ին) Ժոլկևսկու ջոկատը գաղտնի ներս թողեցին Կրեմլ (հետագայում Կրեմլի կայազորի հրամանատարի պաշտոնում Ժոլկևսկուն փոխարինեց Ալեքսանդր Գոնսևսկին) ։ Այդ պահից սկսած` «Սեմիբոյարշչինայի» ներկայացուցիչները փաստորեն վերածվեցին լեհական ջոկատի պատանդների։
Բոյարների դավադիր յոթնյակը հետևյալ կազմն ուներ. Ֆյոդոր Մստիսլավսկի (խմբի ղեկավար), Իվան Բորոտինսկի, Անդրեյ Տրուբեցկոյ, Անդրեյ Գոլիցին, Բորիս Լիկով-Օբոլենսկի, Իվան Ռոմանով, Ֆյոդոր Շերեմետև։ Ուսումնասիրողներից ոմանք գտնում են, որ «Սեմիբոյարշչինայի» իշխանությունը տևել է ընդամենը մի քանի ամիս` 1610 թվականի հունիսից մինչև սեպտեմբեր, այսինքն` մինչև լեհական ջոկատի մուտք գործելը Կրեմլ, իսկ այլ հետազոտողների կարծիքով ձգվել է մինչև 1613 թվականին լեհերի արտաքսումը Մինինի ու Պոժարսկու գլխավորած ժողովրդական շարժման պայքարի արդյունքում։ Եթե նույնիսկ ընդունելի համարվի վերջին տեսակետը, աներկբայելի է, որ 1610 թվականի սեպտեմբերից հետո յոթ բոյարների իշխանությունը զուտ ձևական բնույթ է կրել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1610
Կարասենա
Կարասենա (Caracena), բնակավայր և մունցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասի կազմում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տեռաս Դել Բուրգո համայնքում։ Զբաղեցնում է 18,15 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 23 մարդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սամսունի մարզ
Սամսունի մարզ (Samsun ili), նահանգ Թուրքիայի Հանրապետության Սևծովյան տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնը 532 000 բնակչությամբ Սամսուն քաղաքն է։
Աշխարհագրական դիրք
Հյուսիսից մարզի տարածքը ողողում են Սև ծովի, Քիզիլիրմակի գետաբերանի և Եշիլիրմակի ջրերը։
Բնակչություն
Մարզի բնակչությունը 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 1 209 137 մարդ, իսկ 2007 թվականի տվյալներով 1 187 000 մարդ։ Խոշոր քաղաք համարվում է Սամսունը (2000 թվականի տվյալներով 363 հազար մարդ), Բաֆրան, Սեզիրկյեպրյու, Տերմեն և Չարշամբան։
Վարչական բաժանում
Սամսունի մարզը կազմված է 17 վարչական շրջաններից, որոնցից 4-ը ենթարկվում են Սամսուն քաղաքին.
Տես նաև
Կատեգորիա:Սամսունի մարզ
Ջեյմս Գայ
Ջեյմս Գայ (James Guy, ), բրիտանացի լողորդ, որը մասնագիտանում է կրոլ լողում։ Տոկիոյում անցկացված 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի երկակի չեմպիոն, Օլիմպիական խաղերի եռակի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի քառակի չեմպիոն, Եվրոպայի վեցակի չեմպիոն, կարճ ջրում աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Համագործակցության խաղերի չեմպիոն։
Կենսագրություն
2013 թվականին Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում Գայը երկու ոսկե մեդալ է նվաճել 200 մ ազատ ոճով և 4×200 մ կրոլով փոխանցումալողում, ապա հաջողությամբ նորամուտը նշել է մեծահասակների միջազգային մրցաշարերում՝ զբաղեցնելով 5-րդ տեղը աշխարհի առաջնության 400 մետր մրցատարածության եզրափակիչում (կրոլ) և սահմանել է պատանեկան ազգային ռեկորդ։ Ջեյմսը հաջողությամբ ավարտել է մրցաշրջանը՝ նվաճելով 3 մեդալ աշխարհի պատանեկան առաջնությունում՝ արծաթ 200 և 400 մետր մրցատարածություններում և ոսկե 4×200 մետր ազատ ոճով՝ սահմանելով ռեկորդ։
2014 թվականին Ջեյմսը ազգային առաջնությունում նվաճել է 3 ոսկե մեդալ 200 և 400 մետր ազատ ոճում և 200 մետր բատերֆլայում, 400 մետր մրցատարածությունում սահմանել է ազգային ռեկորդ, այնուհետև հաջող ելույթ է ունեցել մեծահասակների միջազգային մրցումներում՝ Անգլիայի հավաքականի կազմում նվաճելով ոսկե և բրոնզե մեդալներ ։ Նույն տարվա աշնանը բրիտանացին արծաթե մեդալ է նվաճել աշխարհի առաջնությունում կարճ լողավազանում ։
2015 թվականին Ջեյմսը հաղթական է հանդես եկել աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նվաճել է երկու ոսկե և արծաթե մեդալ։ Սկզբում բրիտանացին դարձել է 400 մետր ազատ ոճում երկրորդը՝ համառ պայքարում զիջելով չինացի Սուն Յանին և սահմանելով տվյալ տարածությունում ազգային ռեկորդ ։ Այնուհետև դարձել է աշխարհի չեմպիոն կրկնակի կարճ մրցատարածությունում՝ ռևանշ վերցնելով Սուն Յանից և թարմացնելով երկրի ռեկորդը ։ Այնուհետև Ջեյմսը 4×200 մետր ազատ ոճում նվաճել է երկրորդ «ոսկին»(առաջին ոսկե մեդալն այդ մրցատարածությունում երկրի պատմության մեջ)՝ եզրափակիչ գոտեմարտում կատարելով  հզորագույն ցատկ և մոտ երկու վայրկյանով գերազանցելով ԱՄՆ-ի թիմին ։
2021 թվականի մայիսին Բուդապեշտում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Ջեյմսը Մեծ Բրիտանիայի 4x100 մետր փոխանցալողի թիմի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալ։ Հաջորդ օրը խառը փոխանցումալողի թիմի կազմում 4x200 մետր ազատ ոճում հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոն։ 4x100 մետր ազատ ոճում դարձել է արծաթե մեդալակիր։ 100 մետր բատերֆլայիով լողում նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ լողալով 50,99 վայրկյանում      ։
Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերում նվաճել է երկու ոսկե և մեկ արծաթե մեդալներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի լողորդներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Եվրոպայի չեմպիոններ
Վալեմայո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կորդվաց լեռնաշղթա
Կորդվաց լեռներ, լեռնային համակարգ Հայկական լեռնաշխարհում, Տիգրիսից մինչև Մեծ Զավի վերնագավառը։ Ձգվում է արևմտա-արևելյան, հյուսիսարևելյան ընդհանուր ուղղությամբ, հիմնականում երեք՝
Բարձրությունը մինչև 4000 մ է։ Կազմված են թերթաքարերից, կվարցիտներից, մարմարներից, մերգելներից։
Կորդվաց լեռները խիստ մասնատված են Արևելյան Տիգրիսի վտակների խոր և նեղ ձորերով։ Կլիման մերձարևադարձային է, տարեկան տեղումները հարավ-արևմուտքում՝ 1000-3000 մմ, հարավ-արևելքում՝ 400-700 մմ։ Հարավային լանջերին տիրապետում են մակվիսը, կաղնու և արչայի նոսր անտառները, հյուսիսային լանջերին՝ տափաստաններն ու ֆրիգանան։
Կատեգորիա:Կորդվաց լեռնաշղթա
Արտաշեսյանների թագավորության արքաների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Արտաշեսյանների թագավորության արքաների ցանկը։ Ք․ա․ 190 թվականին տեղի է ունեցել Մագնեսիայի ճակատամարտը, որտեղ Սելևկյան կայսրությունը կրել է ծանր պարտություն։ Օգտվելով հարմար առիթից՝ Արտաշես Ա-ն հռչակել է Հայաստանի անկախությունը, իսկ Հռոմը՝ Սելևկյաններին ավելի թուլացնելու համար, անմիջապես ճանաչել է Հայաստանի անկախությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության արքաներ
Մարանաթա տպարան
«Մարանաթա» Հոգևոր Եղբայրության տպարանը հիմնադրվել է 1922 թվականին Հալեպում ։
Պատմություն
Տպարանի հիմնադիր արտոնատերն է եղել Աբրահամ Գ. Սեֆերյանը, պատասխանատու տնօրենը` Մինաս Հ. Պոզոքլյանը։ 1936 թվականին Մ. Հ. Պոզոքլյանը առանձնանաում է և հիմնում իր սեփական տպարանը։ «Մարանաթա» տպարանի տերը և տնօրենը դառնում է Ա. Գ. Սեֆերյանը։ Տպարանի առաջին գրաշարապետը եղել է Արամ Շատարևյանը։ Հետագայում տպագրական գործերը վարել են Սարգիս Մալաքյանը, Դանիել Կ. Ճիզմեճյանը և Գևորգ Ղազարյանը` օգնական գրաշար ունենալով Հովսեփ Գազանճյանին և Մարտիրոս Թադևոսյանին։ Տպագրությունները կատարել է Կարապետ Քելլիկյանը:Տպարանն ունեցել է միայն հայերեն տառեր` Արամյան և Գէորգյան, մի բետալ մամուլ և կարիչ մեքենա։ Տպագրական գործերը եղել են հայերեն և հայատառ թուրքերեն հոգևոր թերթիկներ, պատի օրացույցներ, քարոզատետրեր, գրքույկներ, ինչպես նաև, «Մարանաթա» ամսաթերթը։ Տպարանի հոգևոր թերթիկներն ու քարոզատետրերը ձրի բաշխվում էին` ցրիչների օգնությամբ, բոլոր անցորդներին։
Անթվակիր գրքեր
«Մարանաթա» տպարանի հրատարակությունների մեջ եղել են գրքեր, որոնք տարեթիվ չունեն։ Սա արվել է գիտակցաբար՝ ընթերցողներին  նոր գիրք հրամցնելու միամիտ միտումով։ Վերատպվել են  միայն այն գրքերը, որոնք լույս էին տեսել մի քանի անգամ։
Պարբերականներ
1925 թվականին այս տպարանում սկսել է տպագրվել Հոգևոր Եղբայրության համանուն պարբերականը` «Մարանաթա» ամսաթերթրը, հայերեն և հայատառ թուրքերեն բաժիններով, արտոնատիրությամբ` Ա. Գ. Սեֆերյանի և խմբագրությամբ Մ. Հ. Պոզոքլյանի։ Տպարանի փակվելուց հետո, Հալեպում 1963 թվականին դադարոմ է նաև ամսաթերթի հրատարակությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական տպարաններ Կատեգորիա:Հալեպի տպարաններ
Գյոդաքլու Զժիկան
Գյոդաքլու Զժիկան, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գյուղի ավերակները գտնվում են Դիցմայրի գյուղի մոտակայքում։
Բնակչություն
1897 թվականին գյուղն ունեցել է 56 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կովկասի ճակատամարտ (1942-1943)
Կովկասի ճակատամարտ (հուլիսի 25, 1942 – հոկտեմբերի 9, 1943), Կովկասի վերահսկողության համար տարվող նացիստական Գերմանիայի, Ռումինիայի և Սլովակիայի զինված ուժերի ճակատամարտը ԽՍՀՄ դեմ Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ։ Ճակատամարտը բաժանվում է երկու փուլերի՝ գերմանական զորքերի հարձակումը (1942 թվականի հուլիսի 25 – դեկտեմբերի 31) և խորհրդային զորքերի հակագրոհը (1943 թվականի հունվարի 1 – հոկտեմբերի 9)։
1942 թվականի աշնանը գերմանական զորքերը գրավել են Կուբանի և Հյուսիսային Կովկասի մեծ մասը, սակայն Ստալինգրադի տակ կրած պարտությունից հետո շրջափակման մեջ ընկնելու վտանգի պատճառով ստիպված են եղել ետ նահանջել։
1943 թվականին խորհրդային հրամանատարությանը չհաջողվեց Կուբանի գերմանական զորամասերը ոչ փակել, ոչ էլ որոշիչ պարտության մատնել՝ վերմախտի տանկային զորամասերը (1-ին տանկային բանակը) դուրս են բերվել Կուբանից Ուկրաինա 1943 թվականի հունվարին, իսկ հետևակային (17-րդ բանակը) դուրս է բերվել Թամանյան թերակղզուց Ղրիմ՝ հոկտեմբերին։
1943-1944 թվականները կարաչայները, կալմիկները, չեչենները, ինգուշները և բալկարները մեղադրվեցին կոլլաբորացիոնիզմի մեջ և արտաքսվել Սիբիր և Ղազախստան։
Նախորդող իրադարձություններ
Գերմանա-ֆաշիստական հրամանատարությունը նախատեսում էր շրջապատել և ջախջախել Հարավային ռազմաճակատի զորքերը Ռոստովից հարավ և հարավարևելյան, գրավել Հյուսիսային Կովկասը, ապա շրջանցել Կովկասյան գլխավոր լեռնաշղթան արևմուտքից (գրավելով Նովոռոսիյսկն ու Տուապսեն) և արևելքից (գրավելով Գրոզնու և Բաքվի նավթային շրջանները), միաժամանակ հաղթահարելով լեռնաշղթան կենտրոնական մասում (լեռնանցքներով)՝ դուրս գալ Անդրկովկաս, անմիջական կապ հաստատել խորհրդային սահմանում տեղաբաշխված թուրք բանակի (26 դիվիզիա) հետ և նախադրյալներ ստեղծել Մերձավոր ու Միջին Արևելք ներխուժելու համար։ Հակառակորդն առանձնացրել էր բանակների «Ա» խումբը (167 հազար զինվոր, 1130 տանկ, 4540 հրանոթ և ականանետ, 1000 ինքնաթիռ), որը զգալիորեն գերազանցում էր այդ շրջանում կենտրոնացած խորհրդային զորքերին։ Վերջիններիս խնդիրն էր՝ կանգնեցնել թշնամու առաջխաղացումը, հյուծել նրան համառ պաշտպանական մարտերում և պայմաններ ստեղծել վճռական հակահարձակման համար։ Հարձակման սկզբում խորհրդային զորքերը հարկադրված նահանջում էին։ Հակառակորդին դիմադրում էին Հարավային և Հյուսիսային կովկասյան միացյալ ռազմաճակատների զորքերը (հրամանատար Խորհրդային Միության մարշալ Ս. Բուդյոննին), Սևծովյան նավատորմը (հրամանատար փոխծովակալ Ֆ. Օկտյաբրսկին) և Ազովի ռազմական նավատորմիկը (հրամանատար՝ դերծովակալ Ս. Գորշկովը)։ Անդրկովկասյան ռազմաճակատը (հրամանատար՝ բանակի գեներալ Ի. Տյուլենևը) առաջադրանք ստացավ կազմակերպել պաշտպանությունը Թերեք գետի և Մեծ Կովկասի Ջրբաժանի լեռնաշղթան լեռնանցքների սահմանագծով։ Գերմանական զորքերի արագ առաջխաղացումն ու շրջապատման վտանգը խորհրդային հրամանատարությանը ստիպեցին զորքերը ետ քաշել դեպի Կուբան գետը, ապա Մեծ Կովկասի արևմտյան լեռնանցքներով անցնող սահմանագիծը։ Խորհրդային զորքերին հրաման տրվեց փակել Գրոզնու ուղղությունը։
1942 թ.-ի օգոստոս-դեկտեմբերի ընթացքում բարդ իրադրության մեջ խորհրդային զորքերը ժամանակավորապես թողեցին Հյուսիսային Կովկասի մի շարք շրջաններ։ Նոյեմբերին հակառակորդն անցավ պաշտպանության։ Կովկասի հերոս պաշտպանների դիմադրությունը ձախողեց թշնամու պլանները և մեծ կորուստներ պատճառեց նրան՝ հնարավորություն չտալով 1942 թ.-ի նոյեմբերին այդ ուժերը տեղափոխել Ստալինգրադի շրջանը, որտեղ սկսվել էր խորհրդային զորքերի հակահարձակումը։ Ստալինգրադի ճակատամարտում գերմանական զորքերի ջախջախումը և Հարավային ռազմաճակատի զորքերի ընդհանուր հարձակումը Ռոստովի ուղղությամբ հակառակորդին ստիպեցին հեռացնել իր ուժերը Մոզդոկի շրջանից։ 1943 թ.-ի հունվարի 3-ին Հյուսիսային կովկասյան ռազմաճակատի զորքերը հարձակման անցան և մինչև հունվարի 24-ը ազատագրեցին Մալգոբեկը, Պրոխլադնին, Միներալնիե վոդին, Պյատիգորսկը, Եսենտուկին, Կիսլովոդսկը, Ստավրոպոլը, Արմավիրը։ Ձախողվեցին Կուբան գետի սահմանագծում ամրանալու թշնամու պլանները, և 1943 թ.-ի հունվարի 30-ին ազատագրվեցին Կրոպոտկինը, Տիխորեցկը, փետրվարի 4-ին՝ Նեֆտեգորսկը, Մայկոպը, փետրվարի 12-ին՝ Կրասնոդարը։ Աշնանային հարձակման ընթացքում Հյուսիսային կովկասյան ռազմաճակատի զորքերը, Սևծովյան նավատորմի համագործակցությամբ, ազատագրեցին Նովոռոսիյսկը և Թամանի թերակղզին։ Այդ հաղթանակն ամրապնդեց խորհրդա-գերմանական ճակատի հարավային թևը, բարենպաստ պայմաններ ստեղծվեցին Ղրիմի ազատագրման համար։
Ազգային զորամասերի շարքում Կովկասի մարտերին ակտիվորեն մասնակցեցին նաև հայկական դիվիզիաները։ 89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան (հրամանատար՝ գնդապետ Ս. Զաքյանը, ապա՝ գնդապետ Անդրոնիկ Սարգսյանը, Ա. Վասիլյանը, հետագայում՝ գեներալ-մայոր Ն. Սաֆարյանը) պաշտպանական դիրքեր գրավեց Գրոզնու շրջանում, մասնակցեց Մալգոբեկի պաշտպանությանը, նրա և Հյուսիսային Կովկասի մի շարք այլ բնակավայրերի ազատագրմանը, թշնամու թամանյան խմբավորման վերացմանը։ Դիվիզիան արժանացավ «Թամանյան» անվան, հարյուրավոր մարտիկներ պարգևատրվեցին շքանշաններով ու մեդալներով, երեքը (Հ. Ավետիսյան, Ջ. Կարախանյան, Ս. Առաքելյան) արժանացան խորհրդային Միության հերոսի կոչման։ 409-րդ հրաձգային դիվիզիան (հրամանատար՝ գնդապետ |Ա. Վասիլյան, Վասիլի Գլադկով, Միխայիլ Դոբրովոլսկի) իր մարտական ուղին սկսեց Մոզդոկի շրջանից, մասնակցեց Մոզդոկի, Գեորգիևսկի, Միներալնիե վոդիի, Ստավրոպոլի, Արմավիրի, Կրասնոդարի ազատագրմանը։ Անդրկովկասյան ռազմաճակատի սևծովյան խմբավորման 18-րդ բանակի կազմում գործում էր 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան (հրամանատարներ՝ գնդապետ Պ. Կիցուկ, քաղբաժնի պետ՝ Ս. Սարգսյան), որը երթից անմիջապես մտավ մարտի մեջ, նավատորմի առափնյա ուժերի աջակցությամբ պաշտպանեց Գելենջիկն ու նրա շրջակայքը, ապա մասնակցեց Աբինսկայա, Կաբարդինսկայա, Պերվոյե Գրեչեսկոյե, Երիվանսկի, Դոյթղ և մի շարք այլ բնակավայրերի համար մղված ծանր մարտերին։ Դիվիզիան 1942 թ.-ի հոկտեմբերին համառ մարտեր մղեց Տուապսեի շրջանում, որտեղ ծանր կորուստներ կրեց, հատուկ հրամանով վերակազմվեց 7-րդ հրաձգային բրիգադի և մասնակցեց Կովկասի այլ բնակավայրերի համար մարտերին։
Բազմաթիվ հայեր կային նաև Կովկասյան ռազմաճակատում գործող մյուս դիվիզիաների և բրիգադների կազմում։ Հայ ժողովրդի զավակները Կովկասի պաշտպանությանը մասնակցեցին նաև օդային և ծովային նավատորմներում, տանկային, հրետանային, հեծելազորային զորամասերում, պարտիզանական ջոկատներում և ընդհատակյա կազմակերպություններում։ Նովոռոսիյսկի, Տուապսեի և Սև ծովի կովկասյան մյուս նավահանգիստների պաշտպանությունը կազմակերպեց և ղեկավարեց ԽՍՀՄ նավատորմի ծովակալ Հովհաննես Իսակովը։ Հատուկ առաջադրանքով Կովկասի համար մղված մարտերին մասնակցել է նաև գրոհող օդաչու Նելսոն Ստեփանյանը։ Սևծովյան առափնյա պաշտպանության գծում աչքի ընկան ավագ Հ. Գասպարյանը, ծովային գումարտակի հետախույզ Կ. Նահապետյանը, պահակային կատերի հրամանատար, ավագ լեյտենանտ Մ. Սահակյանը և շատ ուրիշներ։ Հայ ծովայիններն անմահացան նաև «Սևաստոպոլ» գծանավի մղած մարտերում (Դ. Հակոբյանը, Մ. Պետրոսյանը, Մեզրիկյանը, Մանուկյանը, Սիմոնյանը, Խաչատրյանը, Եղիազարյանը, Առաքելյանը և ուրիշներ)։ Նովոռոսիյսկի դեսանտային գործողություններում, Մաչայա զեմլյայի պաշտպանության ժամանակ (տևեց 225 օր) մայոր Ց. Կունիկովի առաջին դեսանտայինների խմբում աչքի ընկան գումարտակի հրամանատար Դ. Շահբազովը, ջոկի հրամանատար Վ. Վարդանովը, հեռախոսավարուհի Վալենտինա Լիվյանը։ Մալայա զեմլյայի մարտերին մասնակցեց նաև Հայաստանում կազմավորված 111-րդ հրաձգային բրիգադը, որի անձնակազմի մի զգալի մասը հայեր էին։ Նովոռոսիյսկի դեսանտային գործողություններին մասնակցեց 318-րդ հրաձգային դիվիզիան, որի գնդի հրամանատար Դ. Բուլբուլյանը Նովոռոսիյսկի էլեկտրակայանը գրավելու և գրաված հենակետը պահելու մարտական գործողությունները հմտորեն ղեկավարելու համար արժանացավ Սուվորովի II աստիճանի շքանշանի։ Կովկասի ճակատամարտում օդային մարտերում սխրագործությունների համար կապիտան Ս. Մկրտումյանն արժանացավ ԽՍՀ հերոսի կոչման։ Կովկասում իրենց մարտական մկրտությունն ստացան Ա. Հայրյանը, փոխգնդապետ Վ. Օզանեսովը (հետագայում՝ Խորհրդային Միության հերոսներ)։ Քաջագործություններով աչքի ընկան կապիտան Վ. Վարդանյանը, լեյտենանտ Շ. Պողոսյանը, օդաչուներ Հ. Պողոսյանը, Ա. Օսմանցևան (Օսմանյան)։ Քաջի մահով ընկան Պ. Իսահակյանը, Ն. Սարգսյանը, Դ. Քացախյանը, Դ. Մարինոսյանը, Հ. Հովհաննիսյանը և շատ ուրիշներ։
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ճակատամարտեր Կատեգորիա:Գերմանիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ռումինիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Սլովակիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Ռուսաստանում
(6974) Սոլտի
(6974) Սոլտի (Solti), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունիսի 27-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,600316 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2344 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9663 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1531,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235052 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,79° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սրեդնիե Կարամալի
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 437 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Սալահ
Սալահ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Գրանտոլա
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 1309 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 654 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0331։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
30 վայրկյան Տոկիոյի վրա
Սյուժե
Ֆիլմը հիմնված է 1941 թվականի դեկտեմբերին Ճապոնիայի դեմ Ամերիկայի առաջին պատասխան ավիահարվածի իրական իրադարձությունների հիման վրա, որը տեղի է ունեցել Ճապոնական Փերլ Հարբոր նավահանգստի վրա հարձակումից չորս ամիս անց։ Սցենարը հիմնվել է 1943 թվականին գրված կապիտան Տեդա Լոուսոնի նույնանուն գրքի վրա, նա ևս մասնակցել էր այդ հարձակմանը։ Գրքում, ինչպես նաև ֆիլմում, Լոուսոնը պատմում է ուսուցման ընթացքի, առաջադրանքի կատարման ընթացքի և դրա հետևանքների մասին, որոնք վերապրել են իր անձնակազմն ու 1942 թվականի ապրիլի 18-ի Դուլիթլի հարձակման մյուս մասնակիցները։
Քննադատություն
Նյու Յորք Թայմս-ի քննադատ Բոսլի Քրոութերը ֆիլմի թողարկումից անմիջապես հետո տվեց գրախոսական, որը դարձավ համընդհանուր կարծիք․ «1942 թվականի ապրիլին մեր առաջին արշավանքը Ճապոնիայի վրա այստեղ ներկայացված է հոյակապ ազնվությամբ և դրամատիկ պերճախոսությամբ» ։ Այժմ այն համարվում է ավիացիոն և ռազմական դասական ֆիլմ
Աստերոիդների ցանկ (229101-229200)
Աստերոիդների ցանկ (229001-229100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (229201-229300)
30 վայրկյան Տոկիոյի վրա
Արտաքին հղումներ
Ֆիլմը «youtube.com»-ում
Սղոց
Սղոց, ձեռքի կտրող գործիք կամ մեքենա (հաստոց)՝ փայտանյութի, մետաղի կամ այլ նյութերի սղոցման կամ կտրատման համար։ Փայտանյութի սղոցման համար, կատարվող աշխատանքից կախված, օգտագործում են ձեռքի սղոցներ, լայնակի և օղակավոր (լայնակի սղոցման համար), աղեղնավոր (երկայնակի և կորագիծ սղոցման համար), ձեռնասղոցներ և նրբասղոցներ (հյուսնատաղձագործական աշխատանքների համար)։ Անտառանյութի արդյունաբերական մշակման դեպքում կիրառվում են մեխանիկական հաղորդակով (բենզինային կամ էլեկտրական շարժիչից) սղոցներ։ Մետաղե խողովակների, տեսակավոր գլանվածքի կտրատման, վերնուկի կտրման, թերթերից նախապատրաստուկներ ձևելու համար ծառայում են հետևյալ սղոցները սկավառակավոր՝ այդ թվում շփման և հղկանյութային (կտրումը պտտվող սկավառակով) սղոցներ, ձեռնասղոցներ (կտրումը ձեռնասղոցային սղոցաթերթով), ժապավենային սղոցներ (կտրումը անվերջ ճկուն պողպատե ատամնավոր սղոցաթերթով)։ Կիրառվում են նաև հաղորդակով ձեռքի սղոցներ։ Տաքացված նախապատրաստուկների կտրման համար օգտագործում են այնպիսի սղոցներ, որոնց սկավառակը պտտվում է մեծ հաճախականությամբ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Գործիքներ Կատեգորիա:Կտրող գործիքներ
Բոգաչովկա (գյուղ, Կրիվոե Օզերոյի շրջան)
Բոգաչովկա (Багачівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգաչովկա գյուղում բնակվում էր 845 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1755 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սինոփի մարզ
Տես նաև
Կատեգորիա:Սինոփի մարզ
Էսպիրիտու Սանտու նահանգի հարավային մարզ
Էսպիրիտու Սանտու նահանգի հարավ (Mesorregião Sul Espírito-Santense), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլո նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 587 756 մարդ՝ ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Զբաղեցրած տարածքը՝ 8843,297 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 66,5 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Օլխովկա (գյուղ, Օլխովսկի շրջան)
Օլխովկա (Ольховка), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Օլխովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5302 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Օլխովսկի շրջանի բնակավայրեր
Истинный убийца
2015 թվականին ալբոմի ձայնագրությունը վերականգնվել և թողարկվել է Ալեքսանդր Բալունովի կողմից որպես առցանց թողարկում։ Այդ ժամանակ վերականգնվել է նաև ալբոմի օրիգինալ շապիկը ։
2018 թվականին «Կարոլ ի Շուտ» խմբի 30–ամյակի համար արտադրվել է CD վինիլ սկավառակի վրա ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Կորոլ ի Շուտի ալբոմներ Կատեգորիա:1993 ալբոմներ
Կորդուիք
Կորդուիք, հայկական հեթանոսական տոմարի ամսվա 22-րդ օրվա անվանումը։ Կապված է Կորդվաց լեռների անվան հետ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայկական ամսանուններ
Լա Ռիբա դե Էսկալոտե
Լա Ռիբա դե Էսկալոտե (La Riba de Escalote), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա շրջանի մեջ, Կաստիլիա և Լեոն երկրամասի կազմում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալմասան համայնքի մեջ։ Զբաղեցնում է 23,44 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 19 մարդ։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Սերբիայի ռազմական ակադեմիա
Ռազմական ակադեմիա (Војна академија), բարձրագույն ռազմական կրթության և մարտական պատրաստության պետական ուսումնական հաստատություն, աշխատում է 1850 թվականից Բելգրադում, Սերբիա։ Հանդիսանում է Բելգրադի համալսարանի պաշտպանության երկու ֆակուլտետներից մեկը, մտնում է Սերբիայի պաշտպանության նախարարության կազմի մեջ, զբաղվում է Սերբիայի զինված ուժերի որակավորած կադրերի նախապատրաստմամբ։
Պատմություն
Երբ Սերբիայի իշխանությունը ձեռք բերեց ինքնավարության կարգավիճակ, հասունացավ պետական պրոֆեսիոնալ ռազմական կրթության անհրաժեշտությունը, 1830-ական թվականներին կատարվեցին մի քանի փորձեր այն իրականացնելու համար։ Այնպես որ, դեռ 1833 թ իշխան Միլոշ Օբրենովիչը Ռուսաստան ուղարկեց երեսուն երիտասարդ սերբերին սպայական կրթություն ստանալու համար ։ Չորս տարի անց երկրում ստեղծվեց առաջին ռազմական դպրոցը եռամյա ուսուցմամբ, չնայած այն գոյատևեց ոչ երկար ժամանակ։ Պետության պաշտպանունակության բարձրացման համար արտաքին գործերի նախարար Իլյա Գարաշանինը առաջարկել է ստեղծել հրետանային դպրոց, Ազգային խորհուրդը հավանության է արժանացրել այդ առաջարկը, և 1850 թվականի մարտի 18-ին իշխան Ալեքսանդր Կարագեորգիևիչը հրամանագիր է ստորագրել ուսումնական հաստատության հիմնադրման համար, հենց այս օրվանից ապագա ակադեմիան սկսում է իր պատմությունը։ Նորաստեղծ հրետանային դպրոցի  ուսումնական ծրագրում ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ականավոր ռազմական տեսաբան Ֆրանտիշեկ Ալեքսանդր Զախը, նա էլ դարձել է դպրոցի առաջին ղեկավարը։
1876-1877 թթ. սերբ-թուրքական դաժան պատերազմից հետո Սերբիայի իշխանությունը ընդլայնել է իր սահմանները և ստացել է անկախությունը, դա, իր հերթին, հանգեցրել է ռազմական կրթության կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Այն ժամանակվա ռազմական նախարարը, որը գլխավորում էր գլխավոր շտաբը, փոխգնդապետ Յովան Միշիկովիչը հանդես է եկել հրետանային դպրոցի լիարժեք վերակազմակերպման նախաձեռնությամբ։ Նման վիճակում ուսումնական հաստատությունը աշխատել է ընդհուպ մինչև 1912 թվականը Բալկանյան պատերազմների ժամանակ, ուսուցումը դադարեցվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների ընթացքում և ավելի ուշ է եղել ընդմիջում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։
Հետագա տարիներին ակադեմիան վերակառուցվել է և տեղի են ունեցել մի շարք բարեփոխումներ, այն ինտեգրված է եղել Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության ընդհանուր կրթական համակարգում և ծառայության է իրականացրել Հարավսլավական ժողովրդական բանակում, այդ կարգավիճակում այն գոյատևեց մինչև 1951-1992 թվականները։ Քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով և Հարավսլավիայի փլուզումից հետո ակադեմիան ձեռք է բերում իր ներկայիս կարգավիճակը, դառնալով Բելգրադի համալսարանի պաշտպանության ստորաբաժանումը
Ուսուցում
Ռազմական ակադեմիան նախապատրաստում էր որակյալ սպաների Սերբիայի զինված ուժերում հետագա ծառայության համար։ Սովորողները ստանում են անհրաժեշտ գիտելիքներ և հմտություններ բոլոր զորքերի հրամանատարության համար։ Բակալավրիատի ուսումնական ծրագիրը ներառում է ինչպես պարտադիր առարկաներ, այնպես էլ լրացուցիչ ֆակուլտատիվ դասընթացներ։ Առաջին երկու տարվա ուսուցումը նույն է բոլորի կուրսանտների համար, բայց հետո ամեն սովորող պետք է ընտրի վեց հնարավոր ուղղություններից մեկը՝ պաշտպանության ղեկավարություն, էլեկտրոնային ինժեներիա, մեխանիկական ինժեներիա, քիմիական ինժեներիա, ռազմական ավիացիա կամ պաշտպանական լոգիստիկա։ Յուրաքանչյուր ուղղություն ունի մի քանի ընտրված մասնագիտացված դասընթացներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի պատմություն
Սրեդնիե Չուբուրկի
Սրեդնիե Չուբուրկի (Средние Чубурки), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Կուշչյովսկայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2379 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Կուշչյովսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Սանջակ Ներքին
Սանջակ Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քրիստին դը Պիզան
Քրիստին դը Պիզան կամ Պիզան (Christine de Pizan կամ Pisan), ի ծնե՝ Քրիստինա դա Պիձանո (Cristina da Pizzano, ), իտալացի բանաստեղծուհի և պալատական գրող Ֆրանսիայի թագավոր Շառլ VI-ի և մի քանի ֆրանսիացի դուքսերի համար։
Քրիստին դը Պիզանը ամուսնու մահից հետո ծառայել է որպես պալատական գրող միջնադարյան Ֆրանսիայում։ Քրիստինի հովանավորների թվում էին Օռլեանի դուքս Լուի I-ը, Բուրգունդիայի Համարձակ Ֆիլիպը և նրա որդին՝ Ջոն Անվախը։ Քրիստինը համարվում  է որպես ամենավաղ ֆեմինիստական գրողներից մեկը, վեպեր, բանաստեղխություններ, կենսագրություններ, ինչպես նաև գրել է գրական, պատմական, փիլիսոփայական, քաղաքական և կրոնական ակնարկներ և վերլուծություններ    Նրա ամենահայտնի գործերն են « Տիկնանց քաղաքի գիրքը » և « Տիկնանց քաղաքի գանձը », երկուսն էլ գրվել են, երբ նա աշխատել է Բուրգունդիայի Ջոն Անվախի համար։ Նրա խորհուրդների գրքերը արքայադուստրերին, իշխաններին և ասպետներին տպագրվում էին մինչև 16-րդ դարը։
Վերջին տասնամյակների ընթացքում Քրիստինեի աշխատանքը ճանաչվել է գիտնականներ Չարիթի Քենոն Ուիլարդի, կոմս Ջեֆրի Ռիչարդսի, Սյուզան Սոլենտեի, Մաթիլդ Լեյգլի և Մարի-Ժոզեֆ Փինեի ջանքերով։
Կենսագրություն
Քրիստին դը Պիզանը ծնվել է 1364 թվականին Իտալիայի Վենետիկի Հանրապետությունում։ Նա Թոմազո դի Բենվենուտո դա Պիզանոյի դուստրն էր։ Նրա հայրը հայտնի դարձավ որպես Թոմաս դե Պիզան, որն անվանվել է Բոլոնիայի հարավ-արևելքում գտնվող Պիզանո գյուղում ընտանիքի ծագման պատվին։ Նրա հայրը աշխատել է որպես բժիշկ, պալատական աստղագուշակ և Վենետիկի Հանրապետության խորհրդական. Թոմաս դը Պիզանը ընդունեց նշանակումը Ֆրանսիայի Շառլ V-ի արքունիքում որպես թագավորի աստղագուշակ և 1368 թվականին Քրիստինը տեղափոխվեց Փարիզ։ 1379 թվականին Քրիստին դը Պիզանը ամուսնացավ նոտարի և թագավորական քարտուղար Էթյեն դյու Կաստելի հետ։
Նա երեք երեխա ուներ։ Նրա դուստրը միանձնուհի դարձավ դոմինիկյան մենաստանում 1397 թվականին՝ որպես թագավորի դստեր՝ Մարիի ուղեկիցը. Քրիստինեի ամուսինը մահացել է ժանտախտից 1389 թվականին՝ նրա հոր մահից մեկ տարի անց։ Դա թույլ տվեց Քրիստինը աջակցել մորն ու երեխաներին. Երբ նա փորձեց գումար հավաքել իր ամուսնու ունեցվածքից, նա բախվեց բարդ դատական գործընթացների՝ կապված իր ամուսնուն դեռևս պարտքով աշխատավարձերի վերականգնման հետ. 1389 թվականի հունիսի 4-ին թագավորի խորհրդականներ՝ Սենսի և Ֆրանսուա Շանտպրիմի արքեպիսկոպոսի կողմից իր դեմ հարուցված հայցի վերաբերյալ վճռում Քրիստինը կոչվել է «երիտասարդ լեդի» և «Էստյեն դյու Կաստելի այրի»։
Գրողի կարիերան
Իր և ընտանիքը պահելու համար Քրիստինեն դարձավ պալատական գրող։ 1393 թվականին նա գրում էր սիրային բալլադներ, որոնք գրավեցին արքունիքի հարուստ հովանավորների ուշադրությունը։ Քրիստինեն դարձավ բեղմնավոր գրող։ Նրա ներգրավվածությունը իր գրքերի արտադրության մեջ և հմուտ հովանավորչության օգտագործումը բուռն քաղաքական ժամանակներում նրան արժանացրեց է Եվրոպայի առաջին գրագետ կնոջ կոչմանը։ Չնայած ծնունդով վենետիկյան, Քրիստինը  բուռն ազգայնականություն էր արտահայտում Ֆրանսիայի համար։ Արդյունավետ և ֆինանսապես նա կապվեց Ֆրանսիայի թագավորական ընտանիքի հետ՝ նվիրելով  իր վաղ բալլադները նրա անդամներին, այդ թվում՝ Բավարիայի Իզաբոյին, Լուի I-ին, Օռլեանի դուքսին և Մարի Բերին։ 1402 թվականին նա թագուհի Իզաբոյին նկարագրեց որպես «Բարձր, գերազանց թագադրված Ֆրանսիայի թագուհի, շատ անհասկանալի արքայադուստր, հզոր տիկին, ծնված բախտավոր ժամին»:
Ֆրանսիան ղեկավարվում էր Շարլ VI-ի կողմից, ով զգաց մի շարք մտավոր անկարգություններ՝ առաջացնելով ֆրանսիական միապետության ղեկավարության ճգնաժամ. Նա հաճախ բացակայում էր արքունիքից և ի վերջո կարող էր որոշումներ կայացնել միայն թագավորական խորհրդի հաստատմամբ[ Թագուհի Իզաբոն անվանականորեն ղեկավարում էր կառավարումը, երբ նրա ամուսինը բացակայում էր դատարանից, բայց չկարողացավ մարել թագավորական ընտանիքի անդամների միջև վեճը։ Նախկինում Կաստիլիայի Բլանշը կենտրոնական դեր է խաղացել թագավորական արքունիքի կայունության գործում և հանդես է եկել որպես Ֆրանսիայի ռեգենտ։ Քրիստինը հրատարակեց մի շարք աշխատություններ կանանց առաքինությունների մասին՝ հղում անելով թագուհի Բլանշին և նվիրելով դրանք թագուհի Իզաբոյին:
Քրիստինը կարծում էր, որ Ֆրանսիան հիմնադրվել է տրոյացիների ժառանգների կողմից, և որ նրա կառավարումը թագավորական ընտանիքի կողմից հավատարիմ է Արիստոտելյան իդեալին:1400 թվականին Քրիստինեն հրատարակեց de Othéa a Hector (Օթեայի նամակը Հեկտորին)։ Երբ առաջին անգամ հրատարակվեց, գիրքը նվիրված էր Լյուդովիկոս Օռլեանցուն՝ Շարլ VI-ի եղբորը, ով դատարանում դիտվում էր որպես Ֆրանսիայի հնարավոր ռեգենտ:L'Épistre de Othéa-ում Տրոյացի Հեկտոր Հեկտորը դասավանդվում է պետականության և քաղաքական առաքինությունների ոլորտում իմաստության աստվածուհի Օթեայի կողմից։ Քրիստինեն 1400 թվականին թողարկել է L'Épistre de Othéa a Hector-ի հարուստ նկարազարդված շքեղ հրատարակությունները. 1408-ից 1415 թվականներին Քրիստինեն հրատարակեց գրքի հետագա հրատարակությունները: Իր ողջ կարիերայի ընթացքում նա պատրաստեց գրքի վերանվիրված հրատարակություններ՝ հովանավորների համար հարմարեցված նախաբաններով,  ներառյալ հրատարակությունը Ֆիլիպ Համարձակի համար 1403 թվականին, և հրատարակություններ Ժան Բերիի և Հենրի IV-ի համար՝ Անգլիայի 1404 թվականին. Թագավորական ընտանիքի անդամները գրքեր պատվիրելով դառնում էին գրողների հովանավորները։ Երբ նյութերն ավելի էժանացան, գրքի առևտուրը զարգացավ, ուստի գրողները և բուքմեյքերները գրքեր էին արտադրում ֆրանսիական ազնվականության համար, որն էլ կարող էին իրենց թույլ տալ հիմնել իրենց գրադարանները:Այսպիսով, Քրիստինեն չուներ մեկ հովանավոր, ով հետևողականորեն աջակցում էր նրան ֆինանսապես և կապվում էր թագավորական արքունիքի և թագավորական ընտանիքի տարբեր խմբակցությունների հետ՝ Բուրգունդիան, Օռլեանը և Բերրին, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր սեփական դատարանները: Իր ողջ կարիերայի ընթացքում Քրիստինեն միաժամանակ վճարովի նախագծեր է ձեռնարկել առանձին հովանավորների համար և այնուհետև հրատարակել այդ աշխատանքները՝ Ֆրանսիայի ազնվականության շրջանում տարածելու համար։
1402 թվականին Քրիստինեն ներգրավվեց հայտնի գրական վեճի մեջ՝ «Querelle du Roman de la Rose»-ը։. Քրիստինեն կասկածի տակ դրեց Ժան դը Մենի հանրահայտ «Վարդի սիրավեպը» գրական արժանիքները, որը երգիծում է պալատական սիրո ավանդույթները՝ միաժամանակ քննադատորեն պատկերելով կանանց որպես ոչ այլ ինչ, քան գայթակղիչ։ Ֆրանսիացի և անգլիացի թագավորների միջև հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ Քրիստինեն 1403 թվականին գրել է Le Chemin de long estude երազանքի այլաբանությունը։. Գրելով առաջին դեմքով, նա և Կումայացի Սիբիլը միասին ճանապարհորդում են և ականատես են լինում աշխարհի վիճակի մասին բանավեճի չորս այլաբանությունների միջև՝ հարստություն, ազնվականություն, ասպետություն և իմաստություն։ Քրիստինեն ենթադրում է, որ արդարությունը կարող է երկիր բերել միայնակ միապետ, որն ուներ անհրաժեշտ որակներ:
1404 թվականին Քրիստինը նկարագրեց Կարլոս V-ի կյանքը՝ ներկայացնելով նրան որպես իդեալական թագավոր և քաղաքական առաջնորդ, Տարեգրությունը պատվիրվել էր Բուրգունդիայի Ֆիլիպ Համարձակի կողմից, և տարեգրության մեջ Քրիստինեն դատավճիռ է կայացրել թագավորական արքունիքի վիճակի վերաբերյալ։ Երբ գովաբանում էր Չարլզ V-ի ջանքերը լատիներեն սովորելու հարցում, Քրիստինեն ափսոսում էր, որ իր ժամանակակիցները ստիպված էին դիմել անծանոթ մարդկանց՝ իրենց համար օրենքը կարդալու համար։ 1405, փորձելով գտնել նոր հովանավոր։ Նրան 1406 թվականին Ֆիլիպ Համարձակի իրավահաջորդ Ջոն Անվախի իրավահաջորդը գրքի համար վճարել է 100 լիվր, և մինչև 1412 թվականը նրա դատարանից վճարումներ է ստացել գրքերի համար։
1405 թվականին Քրիստինը հրատարակեց Le Livre de la cité des dames (Կանանց քաղաքի գիրքը) և Le Livre des trois vertus (Երեք առաքինությունների գիրք, որը հայտնի է որպես Կանանց քաղաքի գանձը)։. Le Livre de la cité des dames-ում Քրիստինը ներկայացրել է մտավորական և թագավորական կին առաջնորդների, ինչպիսին է Զենոբիան թագուհին:. Քրիստինեն Le Livre des trois vertus-ը նվիրել է Նևերսի դոֆին Մարգարիտին՝ խորհուրդ տալով երիտասարդ արքայադստերը, թե ինչ պետք է սովորեր։. Երբ թագուհի Իզաբոյի ավագ որդին՝ Լուի Գայենը, հասունացավ, Քրիստինը նրան ուղղեց երեք աշխատություն՝ նպատակ ունենալով խթանել իմաստուն և արդյունավետ իշխանությունը։ Երեք գործերից ամենավաղը կորել է։ 1407 թվականին հրատարակված «Քաղաքական մարմնի գիրքը» (Livre du Corps de policie) գրքում, որը նվիրված է դոֆինին, Քրիստինը ներկայացրել է քաղաքական տրակտատ, որը վերլուծել և նկարագրել է ուշ միջնադարյան եվրոպական հասարակությունների սովորույթներն ու կառավարությունները։ Քրիստինը պաշտպանում էր ժառանգական միապետությունները՝ վկայակոչելով իտալական քաղաք-պետություններին, որոնք կառավարվում էին իշխանների կամ առևտրական գիլդիաների կողմից, որ «նման կառավարումը բոլորովին ձեռնտու չէ ընդհանուր բարօրության համար։ Քրիստինեն նաև մի քանի գլուխ է նվիրել թագավորի պարտականություններին՝ որպես զորավար և մանրամասն նկարագրել է զինվորական դասի դերը հասարակության մեջ։.
Քաղաքացիական պատերազմ
Ֆրանսիան գտնվում էր լայնամասշտաբ քաղաքացիական պատերազմի շեմին, որը սկսվում էր 1405 թվականին։ 1407 թվականին Հովհաննես I Բուրգունդացին, որը նաև հայտնի է որպես Հովհաննես Անվախ, ճգնաժամի մեջ գցեց Ֆրանսիան, երբ հրամայեց սպանել Լյուդովիկոս Օռլեանցին։ Բուրգունդիայի դուքսը փախել է Փարիզից, երբ հայտնի է դարձել սպանությանը նրա մեղսակցության մասին, բայց 1408 թվականի վերջին Չարլզ VI-ի անունից նշանակվել է Ֆրանսիայի ռեգենտ՝ Օտիի ճակատամարտում նրա ռազմական հաղթանակից հետո։ Անշուշտ, թե ով է հանձնարարել Քրիստինեին գրել ռազմական պատերազմի մասին տրակտատ, բայց 1410-ին Քրիստինեն հրատարակեց ասպետության մասին ձեռնարկը, որը վերնագրված էր Livre des fais d'armes et de chevalerie (Զենքերի և ասպետության սխրանքների գիրքը)։ Նախաբանում Քրիստինեն բացատրեց, որ ձեռնարկը հրատարակել է ֆրանսերենով, որպեսզի այն կարդան լատիներեն ոչ լավ տիրապետող պատերազմական պրակտիկանտները։ Գիրքը բացվեց Օնորե Բոնեի կողմից առաջ քաշված արդար պատերազմի տեսության քննարկմամբ։ Քրիստինեն նաև անդրադարձել է ռազմական պատերազմի մասին դասական գրողներին, ինչպիսիք են Վեգետիուսը, Ֆրոնտինուսը և Վալերիուս Մաքսիմուսը. Քրիսթինը քննարկեց ժամանակակից հարցեր, որոնք վերաբերում էին այն, ինչ նա անվանում էր «Պատերազմի օրենքներ», ինչպիսիք են մահապատիժը, զորքերի վարձատրությունը, ինչպես նաև ոչ մարտիկների և ռազմագերիների վերաբերմունքը։ Քրիստինեն դեմ էր դատավարությանը մարտական գործողությունների միջոցով, բայց ձևակերպեց միջնադարյան համոզմունքը, որ Աստված է ճակատամարտի տերն ու կառավարիչը, և որ պատերազմները արդարության պատշաճ կատարումն են։ Այնուամենայնիվ, նա խոստովանեց, որ պատերազմի ժամանակ «կատարվում են բազմաթիվ մեծ սխալներ, շորթումներ և դաժան արարքներ, ինչպես նաև բռնաբարություններ, սպանություններ, հարկադիր մահապատիժներ և հրկիզումներ»:. Քրիստինեն պատերազմ մղելու իրավունքը սահմանափակեց ինքնիշխան թագավորներին, քանի որ որպես պետությունների ղեկավար նրանք պատասխանատու էին իրենց հպատակների բարօրության համար։. 1411 թվականին թագավորական արքունիքը հրապարակեց հրամանագիր, որն արգելում էր ազնվականներին բանակ հավաքել.
Ֆրանսիայում քաղաքացիական պատերազմի բռնկվելուց հետո Քրիստինը 1413 թվականին առաջնորդություն առաջարկեց երիտասարդ դոֆինին, թե ինչպես լավ կառավարել՝ հրատարակելով Livre de la paix (Խաղաղության գիրքը). Livre de la paix-ը պետք է լիներ Քրիստինեի վերջին կարևոր աշխատանքը և կպարունակեր լավ կառավարման վերաբերյալ նրա մտքերի մանրամասն ձևակերպումներ։. Ժամանակաշրջանը նշանավորվեց քաղաքացիական պատերազմի բախումներով և Ջոն Անվախին իր զարմիկին սպանելու համար պատասխանատվության ենթարկելու անհաջող փորձերով։ Քրիստինեն ուղղակիորեն դիմեց Գույենացուն՝ խրախուսելով նրան շարունակել խաղաղության որոնումները Ֆրանսիայում։ Նա պնդում էր, որ «ամեն թագավորություն, որը բաժանված է ինքն իրեն, ամայանալու է, և յուրաքանչյուր քաղաք և տուն, որը բաժանված է իր դեմ, չի դիմանա: Քրիստինեն ծանոթ էր թագավորական արքունիքի դեսպան Ուիլյամ Տինյոնվիլի հետ և վկայակոչում էր Տինյոնվիլի ելույթները Արմանյակ-Բուրգունդյան քաղաքացիական պատերազմի վերաբերյալ։ Քրիստինեն ուրվագծեց արդար տիրակալի ուտոպիստական տեսլականը, որը կարող էր խորհուրդներ վերցնել ավելի մեծերից կամ ավելի իմաստուններից։ Պնդելով, որ խաղաղությունն ու արդարությունը հնարավոր են երկրի վրա, ինչպես նաև երկնքում, Քրիստինեն ազդվել է Դանթեից, ում նա հիշատակել է Le Chemin de long estude-ում։ Քրիստինեն հորդորեց դոֆինին արժանի լինել հարգանքի՝ անհապաղ արդարադատություն իրականացնելով և արժանի օրինակով ապրելով։ Քրիստինեն հորդորեց երիտասարդ իշխաններին հասանելի դարձնել իրենց հպատակներին, խուսափել զայրույթից և դաժանությունից, գործել առատորեն, ողորմածորեն և ճշմարտացիորեն։ Առաքինի քրիստոնյա արքայազնի Քրիստինեի մեկնաբանությունը հիմնված է Սուրբ Բենեդիկտոսի, Պիտեր Աբելարդի և Ցիցերոնի կառավարիչների խորհուրդների վրա:
1414 թվականին Քրիստինը թագուհի Իզաբոյին նվիրեց իր գործերի շքեղ զարդարված հավաքածուն (այժմ հայտնի է որպես Բրիտանական գրադարան Harley 4431):. Գրքում կային Քրիստինեի 30 գրվածքներ և 130 մանրանկարներ։Թագուհին նրան խնդրել էր գրել գիրքը։ Աշխատանքը աչքի է ընկնում իր որակյալ մանրանկարչությամբ; Պատկերված են ինքը՝ Քրիստինեն և նրա նախկին թագավորական հովանավորները։ Որպես սեփականության և հեղինակության նշան, բացման ճակատում պատկերված է թագուհի Իզաբոյին Քրիստինեի գիրքը նվիրելու համար:
1418 թվականին Քրիստինեն հրապարակեց մխիթարություն կանանց համար, ովքեր կորցրել էին ընտանիքի անդամներին Ագինկուրի ճակատամարտում, վերնագրով Epistre de la burg de vie Humaine (Նամակ մարդկային կյանքի բանտի մասին)։ Դրանում Քրիստինեն ոչ մի լավատեսություն կամ հույս չի հայտնել, որ երկրի վրա խաղաղություն կարող է լինել. փոխարենը նա կարծիք հայտնեց, որ հոգին թակարդված է մարմնի մեջ և բանտարկված դժոխքում։ Նախորդ տարի նա Epistre de la burg de vie Humaine-ը նվիրեց Մարի Բերիին, Բուրբոնի դքսության կառավարչին, որի ամուսինը գտնվում էր անգլիական գերության մեջ։
Պատմաբանները ենթադրում են, որ Քրիստինեն իր կյանքի վերջին տասը տարին անցկացրել է Դոմինիկյան Պուասի մենաստանում՝ քաղաքացիական պատերազմի և անգլիացիների կողմից Փարիզի օկուպացիայի պատճառով։ Թագավորական արքունիքից հեռու նրա գրական գործունեությունը դադարեց. Այնուամենայնիվ, 1429 թվականին, անգլիացիների նկատմամբ Ժաննա դ'Արկի ռազմական հաղթանակից հետո, Քրիստինեն հրատարակեց «Ditié de Jehanne d'Arc» («Ժաննա դ'Արկի հեքիաթը») բանաստեղծությունը: Չարլզ VII-ի թագադրումից ընդամենը մի քանի օր անց հրապարակված Քրիստինեն նոր լավատեսություն հայտնեց։ Նա Ջոանին ներկայացրեց որպես Մերլինի, Կումայի Սիբիլի և Սեն Բեդի մարգարեությունների իրականացումը՝ օգնելով Չարլզ VII-ին կատարել Կարլոս Մեծի կանխատեսումները։
Ենթադրվում է, որ Քրիստինեն մահացել է 1430 թվականին, նախքան անգլիացիների կողմից Ջոանին դատելը և մահապատժի ենթարկելը։ Նրա մահից հետո քաղաքական ճգնաժամը Ֆրանսիայում լուծվեց, երբ թագուհի Իզաբոյի միակ ողջ մնացած որդին՝ Չարլզ VII-ը և Հովհաննես Անվախի իրավահաջորդը՝ որպես Բուրգունդիայի դուքս Ֆիլիպ Բարին, ստորագրեցին Արասի խաղաղությունը 1435 թվականին։
Աշխատանքներ
Քրիստինեն ստեղծել է մեծ թվով ժողովրդական ստեղծագործություններ՝ ինչպես արձակ, այնպես էլ չափածո։ Նրա ստեղծագործությունները ներառում են քաղաքական տրակտատներ, հայելիներ իշխանների համար, նամակներ և պոեզիա։ Քրիստինեի Le Dit de la Rose (Վարդի հեքիաթը) գիրքը լույս է տեսել 1402 թվականին՝ որպես ուղղակի հարձակում Ժան դե Մենի չափազանց հայտնի «Վարդերի սիրավեպ» գրքի վրա, որը Գիյոմ դը Լորիսի տարբերակի շարունակությունն էր և կանանց բնութագրում էր որպես գայթակղիչ։ Քրիստինեն պնդում էր, որ Մեունի հայացքները կենասեռական էին, գռեհիկ, անբարոյական և զրպարտող կանանց համար։ Քրիստինեն բանավեճ առաջացրեց ստեղծագործության գրական արժանիքների շուրջ, երբ նա առերեսվեց թագավորական քարտուղար Ժան դե Մոնտրոյի հետ, ով գրել էր ստեղծագործությունը գովաբանող կարճ տրակտատ։ Բանավեճը շարունակվեց Քրիստինեի և թագավորական երկու այլ տղամարդ քարտուղարների միջև, ովքեր պաշտպանում էին Ժանին բուռն փոխանակման ժամանակ ։ Փոխանակման գագաթնակետին Քրիստինը հրատարակեց Querelle du Roman de la Rose (Նամակներ վարդի բանավեճի մասին)։Այս կոնկրետ ներողամտության պատասխանում Քրիստինեն նսեմացնում է իր սեփական գրելու ոճը՝ կիրառելով հռետորական ռազմավարություն՝ գրելով իր իմաստի հատիկի դեմ, որը նաև հայտնի է որպես հակաֆրազիս։
1405 թվականին Քրիստինեն ավարտեց իր ամենահայտնի գրական ստեղծագործությունները՝ «Կանանց քաղաքի գիրքը» (Le Livre de la cité des dames) և «Կանանց քաղաքի գանձը» (Le Livre des trois vertus): Դրանցից առաջինը ցույց է տալիս կանանց անցյալի ներդրումների կարևորությունը հասարակության մեջ, իսկ երկրորդը ձգտում է սովորեցնել բոլոր կալվածքների կանանց, թե ինչպես զարգացնել օգտակար հատկություններ:
Կանանց քաղաքի գրքում Քրիստինը ստեղծեց խորհրդանշական քաղաք, որտեղ կանայք գնահատվում և պաշտպանվում են։ Նա կառուցեց երեք այլաբանական կերպարներ՝ բանականություն, արդարություն և ճշմարիտություն, այդ դարաշրջանի գրականության ընդհանուր օրինաչափության մեջ, երբ շատ գրքեր և պոեզիա օգտագործում էին այլաբանական կերպարներ՝ գաղափարներ կամ զգացմունքներ արտահայտելու համար։ Նա երկխոսության, հարց ու պատասխանի միջև շարժման մեջ է մտնում այս այլաբանական կերպարների հետ, որը լիովին կին տեսանկյունից է: Նրանք միասին ֆորում են ստեղծում՝ խոսելու բոլոր կանանց հետ կապված խնդիրների մասին։ Այս տեքստում վկայում են միայն կանացի ձայները, օրինակները և կարծիքները։ Հատկապես Lady Reason-ի միջոցով Քրիստինեն պնդում է, որ կանանց կարծրատիպերը կարող են պահպանվել միայն այն դեպքում, եթե կանանց արգելվի մտնել զրույցի մեջ:
Տիկնանց քաղաքում Քրիստինեն քննարկեց այն բանավեճը, թե արդյոք տղամարդկանց և կանանց առաքինությունները տարբերվում են, ինչը հաճախակի քննարկվող թեմա է ուշ միջնադարյան Եվրոպայում, մասնավորապես Արիստոտելյան առաքինության էթիկայի և կնոջ մասին նրա տեսակետների համատեքստում: Քրիստինը բազմիցս օգտագործել է աստվածաբանական փաստարկը, որ տղամարդիկ և կանայք ստեղծված են Աստծո պատկերով և երկուսն էլ ունեն հոգիներ, որոնք ընդունակ են ընդունելու Աստծո բարությունը։ Տիկնանց քաղաքի բնակիչների թվում կան կին սուրբեր, կանայք Հին Կտակարանից և առաքինի կանայք հեթանոսական հնությունից, ինչպես պատկերել է Ջովաննի Բոկաչչոն:
«Տիկնանց քաղաքի գանձը» գրքում Քրիստինեն դիմեց կանանց «համայնքին»՝ նշելով նրանց առաքինության հասնելու միջոցների մասին հրահանգներ տալու հայտարարված նպատակը։ Նա ընդունեց այն դիրքորոշումը, որ բոլոր կանայք ընդունակ են խոնարհության, ջանասիրության և բարոյական ճշտության, և որ պատշաճ կրթված բոլոր կանայք կարող են դառնալ երևակայական Կանանց քաղաքի արժանի բնակիչները։ Քրիստինեն, ելնելով իր սեփական կյանքից, խորհուրդ տվեց կանանց, թե ինչպես վարվել 15-րդ դարի սկզբի ֆրանսիական հասարակության վտանգների հետ:Անդրադառնալով Օգոստինոս Հիպոնցուն և այլ սրբերին, Քրիստինեն խորհուրդներ տվեց, թե ինչպես ազնվական տիկինը կարող էր հասնել Աստծո սիրուն։ Քրիստինեն խոսում է Աստծո դուստրերի այլաբանական կերպարների միջոցով՝ բանականություն, ազնվություն և արդարություն, որոնք ներկայացնում են կանանց հաջողության համար ամենակարևոր երեք առաքինությունները։ Այս երեք առաքինությունների աշխարհիկ օրինակների միջոցով Քրիստինեն հորդորեց կանանց բացահայտել իմաստը և հասնել արժանի արարքների իրենց կյանքում։ Քրիստինեն պնդում էր, որ կանանց հաջողությունը կախված է արդյունավետ խոսելու և գրելու միջոցով կառավարելու և միջնորդելու նրանց կարողությունից։
Քրիստինեն հատուկ փնտրեց այլ կանանց՝ համագործակցելու իր ստեղծագործության ստեղծման գործում։ Նա հատուկ նշում է մի ձեռագիր նկարազարդողի մասին, որին մենք ճանաչում ենք միայն Անաստասիա անունով, ում նա նկարագրել է որպես իր օրերի ամենատաղանդավորը:
Քրիստինը իր կյանքի ընթացքում հրատարակել է 41 հայտնի պոեզիա և արձակ, և նա հռչակ է ձեռք բերել ողջ Եվրոպայում որպես առաջին պրոֆեսիոնալ կին գրող։ Նա հասավ այնպիսի վստահության, որ թագավորական ընտանիքը պատվիրեց իր արձակը, իսկ ժամանակակից մտավորականները նրա ստեղծագործությունների պատճենները պահեցին իրենց գրադարաններում:
1430 թվականին նրա մահից հետո Քրիստինեի ազդեցությունը ճանաչվեց տարբեր հեղինակների կողմից, և նրա գրվածքները մնացին հանրաճանաչ։ Նրա «Le Livre de la cité des dames» գիրքը մնացել է տպագրության մեջ։ Նրա հոլանդական հրատարակությունը գոյություն ունի 15-րդ դարից, իսկ ֆրանսերեն հրատարակությունները դեռ տպագրվում էին 1536 թվականին։ 1521 թվականին «Կանանց քաղաքի գիրքը» լույս է տեսել անգլերենով։ Քրիստինեի Le Livre des trois vertus (Կանանց քաղաքի գանձը) 15-րդ և 16-րդ դարերում թագավորական կանանց համար կարևոր հղում է դարձել։ Ֆրանսիացի Աննան, ով հանդես էր գալիս որպես Ֆրանսիայի ռեգենտ, այն օգտագործեց որպես հիմք 1504 թվականի Enseignemens գրքի համար, որը գրվել էր իր դստեր համար՝ Սյուզան դքսուհի Բուրբոնից, ով որպես Բուրբոնների հողերի ագնացի ժառանգ դարձավ համագյուղացի։ Արքայադուստրերին ուղղված Քրիստինեի խորհուրդները թարգմանվել և շրջանառվել են որպես ձեռագրեր կամ տպագիր գրքեր Ֆրանսիայի և Պորտուգալիայի թագավորական ընտանիքներում։ Տիկնանց քաղաքը ճանաչվել և հիշատակվել է 16-րդ դարի ֆրանսիացի կին գրողների կողմից, այդ թվում՝ Անն դե Բոժեն, Գաբրիել դե Բուրբոնը, Մարգարիտ դե Նավարան և Ժորժետ դե Մոնտենեն։