cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վասիլի Մաքսիմով
Կենսագրություն
1864 թվականին Վասիլի Մաքսիմովը հարել է Պյոտր Կրեստոնոսցևի նկարչական արտելին, որ համախմբում էր երիտասարդների լայն շրջանակ։ 1864 և 1865 թվականներին Վասիլի Մաքսիմովն արժանացել է փոքր արծաթե մեդալների նկարչության բնագավառում ունեցած իր հաջողությունների համար։ 1865 թվականին «Հիվանդ երեխան» («Больное дитя») նկարի համար ստանալով ոսկե մեդալ և երրորդ աստիճանի դասային նկարչի կոչում (1866)՝ Վասիլի Մաքսիմովը մեկնել է Տվերի նահանգ՝ նվիրվելով հասարակ ժողովրդին պատկերելու արվեստին։
Ողջ ակադեմիական կուրսն անցնելով երեք տարում՝ Վասիլի Մաքսիմովը 1866 թվականին հրաժարվել է մասնակցել մեծ ոսկե մեդալի համար մրցույթին, ինչպես երեք տարի առաջ արել էին «տասնչորսի» խմբի անդամներն Իվան Կրամսկոյի գլխավորությամբ։ «Իմ համոզմունքներն ինձ ստիպում են չգնալ մրցույթին,- ասել է նա,- ես դեմ եմ արտասահմանյան ուղևորությանը, որովհետև նախ ուզում եմ ուսումնասիրել է Ռուսաստանն ու ռուսական աղքատ գյուղը, որը մեզ մոտ ոչ ոք չգիտի, չգիտի գյուղական կարիքն ու ցավը»։
1871 թվականից մինչև 1912 թվականը Վասիլի Մաքսիմովի աշխատանքները ցուցադրվել են պերեդվիժնիկների ցուցահանդեսներում (1874 թվականից եղել է ընկերության անդամ)։ 1878 թվականից ակադեմիկոս է։ Նրա բոլոր աշխատանքները նվիրված են ժողովրդի, գյուղացիների կենցաղի ու կացութաձևի պատկերմանը, նպատակ են ունեցել գյուղացիությունը ներկայացնել որպես ռուս ժողովրդի լավագույն որակների կրող։
Իր կյանքի վերջին տարիները Վասիլի Մաքսիմովն անցկացրել է կարիքի մեջ, քանի որ պերեդվիժնիկների արվեստն այլևս այժմեական չէր։ Կարիքն ու հիվանդությունը մահվան դուռն են հասցրել նկարչին, որ մահացել է 1911 թվականի դեկտեմբերի (նոր տոմարով՝ դեկտեմբերի 14) Սանկտ Պետերբուրգում։
Աշխատանքներ
Վասիլի Մաքսիմովի «Կախարդի ժամանումը գյուղական հարսանիք» («Приход колдуна на крестьянскую свадьбу», 1875) և «Ընտանեկան բաժանում գյուղական կենցաղում» («Семейный раздел в крестьянском быту», 1876) նկարները պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա)։
Նկարչի նշանակալի աշխատանքներից են՝
Վերա Ամիրխանյան
Վերա Հովակիմի Ամիրխանյան (1928, Թեղուտ), մանկավարժ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1975), դոցենտ (1983), ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչուհի (1968) ։
Կենսագրություն
Վերա Ամիրխանյանը ծնվել է 1928 թվականին Լոռու մարզի Թեղուտ գյուղում։ 1947 թվականին ավարտել է Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետև Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրության ֆակուլտետը։
1951 թվականից աշխատանքի է անցել Վանաձորի մանկավարժական ուսումնարանում, այնուհետև աշխատել է Վանաձորի № 5 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի։ 1963 թվականից զուգահեռ եղել է դպրոցի ուսմասվար ։
Վերա Ամիրխանյանը 1969 թվականի վերջին եղել է Կիրովականի պետական մանկավարժական ինստիտուտի հիմնադիր դասախոսներից մեկը, աշխատել է գրականության ամբիոնում՝ որպես ավագ դասախոս, այնուհետև դոցենտ ։
Ամիրխանյանի աշակերտներից Գագիկ Աթաբեկյանը նրա մասին ասել է․
Ստեղծագործություններ
Վերա Ամիրխանյանը շուրջ 40 հոդվածների ու մենագրությունների հեղինակ է, գիտական զեկուցումներով հանդես է եկել միջբուհական գիտաժողովներում։ Նրա հրատարակված աշխատություններից են․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժներ Կատեգորիա:Լոռու մարզում ծնվածներ
We Are Young
«We Are Young», ամերիկյան Fun ռոք խմբի երգն իր երկրորդ ստուդիական Some Nights (2012) ալբոմից։ Ստեղծագործությունը բալլադ է ինդի փոփ, ալտերնատիվ ռոք և փաուեր ռոք ժանրերում։ Երգը 2013 թվականին Գրեմմի մրցանակ է ստացել «Տարվա երգ» անվանակարգում ։ Ինչպես նաև առաջին հորիզոնականն է զբաղեցրել չարթերում և հավաքել ավելի քան 520 միլիոն դիտում Յութուբում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2011 սինգլներ Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Գրեմմի մրցանակակիր երգեր Կատեգորիա:Երգեր ընտանեկան բռնության մասին Կատեգորիա:Երգեր թմրանյութերի մասին Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Ձկնորսն ու հավերժահարսը
Ձկնորսն ու հավերժահարսը ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է 1902 թվականին ձայնի (բաս) և նվագախմբի համար Մաքսիմ Գորկու «Ձկնորսն ու փերին»  բանաստեղծության հիման վրա՝ նվիրված հեղինակին։ Մարկոյի և փերիի մասին առասպելը Մաքսիմ Գորկու «Փոքրիկ փերին և երիտասարդ հովիվը» պոեմի մի մասն է կազմում։ 1902 թվականին Գորկին Սպենդիարյանի համար այդ հատվածը առանձնացնում է, ավելացնելով նրան բարոյախոսական, մերկացնող բնույթի մի վերջաբան։ Բալլադը տպագրել է Վ. Բեսսելը 1902 թվականին։ Մաքսիմ Գորկին անձամբ է առաջարկել իր ստեղծագործությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Լոռվա գյուղացիության ձայնը
«Լոռվա գյուղացիության ձայնը», խորհրդային շրջանի հասարակական-քաղաքական երկշաբաթաթերթ։ Հանդիսացել է Լոռու բոլշևիկյան կազմակերպությունների և գյուղացիական միության օրգանը։ Առաջին անգամ Լույս է տեսել 1920 թվականին, Լոռու «Չեզոք գոտում» (տպագրվել է Երևանում)։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ս. Երզնկյան։
Լուսաբանել է բոլշևիկների ագրարային քաղաքականությունը, տպագրել հողի մասին լենինյան դեկրետը։ Կոչ է արել աշխատավորությանը «ակտիվորեն մասնակցել հասարակական կյանքին, ստեղծել ժողովրդավարական տներ, գյուղացիական ակումբներ, ընթերցարան-գրադարաններ»։
Լուրեր է հաղորդել Կովկասյան ճակատում Կարմիր բանակի գործունեության մասին։
Դաթա Թութաշխիա (ֆիլմ)
Դաթա Թութաշխիա (დათა თუთაშხია), 1977 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված բազմասերիանոց (7 սերիա) գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ։ Ֆիլմի սցենարը գրել է Ճաբուա Ամիրեջիբին իր համանուն վեպի հիման վրա ։
Սյուժե
Ֆիլմն էպիկական դրամա է ժողովրդական վրիժառու, աբրեկ Դաթա Թութաշխիայի մասին։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում մինչհեղափոխական Վրաստանում (մոտավորապես 1900-1910 թվականներին)։ Դաթա Թութաշխիան գյուղացի է։ Նա վիճում է իշխանությունների հետ ու դառնում ավազակ։ Դաթան թալանում է հարուստներին ու պաշտպանում աղքատներին։ Դաթա Թութաշխիայի հակապատկերն է նրա զարմիկը՝ գնդապետ Մուշնի Զարանդիան, ով զինվորականի ու պետական ծառայողի փայլուն կարիերա ունի։ Նրանց հակամարտությունն էլ վեպի հիմնական սյուժետային գիծն է։ Տարբեր մարդիկ ու ուժեր փորձում են Դաթային գրավել իրենց կողմը, ստիպել զբաղվել քաղաքականությամբ, սակայն Դաթան ամեն կերպ ձգտում է պահպանել իր ազատությունն այս դաժան աշխարհում։
Խարզան (այլ կիրառումներ)
Խարզան, կարող է վերաբերել՝
Խարկովեցկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Խարկովեցկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Երվանդ Ագուլյան
Երվանդ Նիկոլայի Ագուլյան (1903, Թիֆլիս - 1942, Լենինգրադ), հայ անտառագետ, կուսակցական գործիչ։
Կենսագրություն
1922 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո սկսում է աշխատել կոմերիտմիության Անդրերկոմում, ապա ԼԿԵՄ Թիֆլիսի կոմիտեում որպես հաշվային-վիճակագրական բաժնի վարիչ։ 1923 թվականին ընդունվել է Կոմունիստական կուսակցության շարքերը և Թիֆլիսի կոմիտեում անցել է կուսակցական աշխատանքի։ 1932 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի անտառատեխնիկական ինստիտուտը և սկսել է աշխատել Վրաստանի արհեստակցական միությունների խորհրդում որպես անտառային և լաստառաքման աշխատողների միության հանրապետական կոմիտեի նախագահ։ 1934 թվականին որպես անտառագետ հրավիրվում է Հայաստան և նշանակվում Կիրովականի անտառային փորձակայանի առաջին տնօրեն, որի ժամանակ Հայաստանում սկիզբ է դրվում անտառտնտեսության գիտահետազոտական աշխատանքին։
1939 թվականին Արևմտյան Ուկրաինայի վերամիավորումից հետո ուղարկվում է Արևմտյան Ուկրաինա անտառային տնտեսությունը կազմակերպելու համար։ Այստեղ՝ Ստանիսլավսկու մարզում, աշխատում է մինչև 1941 թվականի հունիս ամիսը։
Հայրենական մեծ պատերազմի հենց սկզբին, Ստանիսլավսկու մարզի օկուպացումից հետո, մեկնում է Լենինգրադ՝ անտառային ակադեմիայում ասպիրանտուրայի ավարտական քննությունները հանձնելու։ Այստեղ, որպես գնդի կոմիսար, մասնակցում է Լենինգրադը շրջափակած ֆաշիստական Գերմանիայի զորքերի դեմ մղվող պատերազմին և 1942 թվականին զոհվում է Լենինգրադի Նարվասկայա Դուբրավա արվարձանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ անտառագետներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Ուտոպիա
Ուտոպիա (οὐ «ոչ» + «տեղին», այլ տարբերակով   εύ «օգուտ, շահ», այն է` «շահավետ տեղ»)՝ իդեալական հասարակականի պատկերն է անցյալում կամ  մտապատկերային, ենթադրյալ  ապագայի (ухрония), կամ իբրև թէ ինչ-որ տեղ գոյություն ունեցող, կամ ինչ-որ երկրում գոյություն ունեցած կամ գոյություն ունեցող  (անհամասեռություն), կամ սոցիալապես վերափոխված, կյանքում իդեալի մարմնավորման տանող։
Գրականության մեջ XX—XXI դարերի ուտոպիան, ինչպես նաև հակաուտոպիաները, նայվում են գիտական ֆանտաստիկայի ժանրում ։ Կ. Ռյոմերն առաջարկում է հետևյալ դասակարգումը գրական ժանրերի։ Ուտոպիան դա ենթադրյալ մշակույթի մանրամասն նկարագրությունն է, որն ընթերցողին  ներկայացնում է  ալտերնատիվ իրականության պատկեր սեփական ժամանակակիցության և ինտելեկտուալ  էմոցիոնալ դիրքերի։ Եթե հեղինակը կամ ընթերցողը  ընդունում են նկարագրվող իրականությունը իբրև գոյություն ունեցող  իրականությանը գերազանցող, դա ուտոպիա է`ավելի կոնկրետ`իսկակական ուտոպիա։ Եթե  նկարագրվող իրականությունը տխուր է և զգալիորեն զիջում է օբյեկտիվին, այդ  դիստոպիա է կամ  անտիուտոպիա ։
Ընդունված է  ուտոպիան բաժանել «վերակառուցող ուտոպիայի», որը առաջարկում է հասարակության ռադիկալ  վերափոխում, ինչպես նաև «փախուստի ուտոպիա» սոցիալական իրականությունից  ։ Ուտոպիան ինչպես հասարակական գիտակցության յուրահատուկ ձև ավանդաբար ներառել է այնպիսի գծեր, ինչպես սոցիալական իդեալի իմաստավորում, արդեն գոյություն ունեցողի քննադատություն, ինչպես նաև  փորձ գերազանցել հասարակության ապագան :
Ժամանակակաից փիլիսոփայական և հանրային գիտություններում ընդունված է տարանջատել ուտոպիան ուտոպիզմից։ Ուտոպիզմը գիտակցության ձև է, ինչպես երևում է ներունակ է մարդկային բնությանը և արտահայտված է երազանքների տարբեր ձևերով ներկայի կամ ապագայի իդեալական աշխարհի` ներառելով դրախտը, Կոկանը — «կաթնային գետերով և թթվաշ ափերով երկիրը», և այլն), բայց ավելի հաճախ չունի պոզիտիվ իրացում։ Ուտոպիան իբրև գեղարվեստական ժանր և սոցիալ քաղաքական ծրագրավորում ծագում է նոր ժամանակ, մարդկանց`պատմությունը ընդունելու փոփոխության հետ կապված Ուտոպիան կապված է առաջընթացի  հետ, բայց կարող է վերաբերվել նաև, ուղղված լինել անցյալին (օրինակ «նախնադարյան կոմունիզմը» կամ «կորուսված դրախտը»)։ Ուտոպիական հասարակության կերպարը կապված է  ապագայի ձևի  հետ, ուստի կարող է ազդել սոցիալական զարգացման վրա։ XIX դարից հասարակական գիտակցության և սոցիալական գիտությունների մեջ «ուտոպիա» հասկացությունը և «սսոցիալիզմը» դարձել են  մեծ մասամբ միմյանց հետ կապված Ուտոպիական պրոյեկտները (անիրագործելի) պատմության մոդերն պրոյեկտներ են  սոցիալական  շատ փիլիսոփաների կողմից, այդ թվում` մարքսիզմը  այդ թվում` մարքսիստները, իրագործման ընթացքում պարզվեց ֆաշիստական, տոտալիտար են Սովետական Միությունում  ստալինյան ռեժիմը, օրինակ, ասոցացվում է «իշխանության ուտոպիա» ։ Այդ պատճառով ուտոպիան հաճախ կապվում է տոտալիտարիզմի և իշխանության հետ իբրև այդպիսին Ուտոպիական գիտակցությունը հիմնված է ռուսսոյակն նախադրյալների, ամբողջական մարդու` հնարավորության հանդեպ ունեցած հավատի, որի  բնույթը  օգուտն է, իսկ լավ հասարակությունը տալիս է բոլոր հնարավորությունները մաքսիմալ լիարժեք հնարավորություն բոլոր  ընդունակությունների բացահայտման համար Ժամանակակից աշխարհում ուտոպիայի տեղը զբաղեցնում են   էսկապիկ աշխարհները մասսայական կուլտուրայի և ֆանտաստիկ գրականության։ Կարծիք է արտահայտվում, որ   ժամանակակից գլոբալիզացման պրոեկտը, ինչպես նախապատմական  լիբերալիզմն ինքն իրենով ուտոպիական է։
Տերմինաբանություն
Ուտոպիա հասկացությունը առաջադրվել է Է Թոմաս Մորի կողմից իր տրակտատի գլխամասում «Շատ  օգտակար, ինչպես նաև հետաքրքրաշարժ, իսկապես ոսկե գրքույկ պետության լավագույն գործիքի մասին և նոր կղզի ուտոպիայի մասին» Տվյալ նեոլոգիզմը — իր ծագմամբ  հունական է։ Էրազմին գրված  նամակում սեպտեմբերի 20-ից 1516 թվականի Մորը   վերնագրի համար օգտագործել է լատիներեն տերմին «Նիգդեյա» (Nusquama): Տերմինը նշանակում է «ոչ մի ուղղությամբ», «ոչ մի տեղ», «դեպի ոչինչ», «ոչ մի բանի համար», «ոչ մի ձևով», «ոչ մի տարբերակով», այսինքն եղել է ավելի ծայրահեղ Հունական ստուգաբանությունը  բարդ է ավելի (բացառում, վանող փաստ, բայց ոչ փաստի հնարավորություն) և արմատը τόπος (տեղ, պետություն) Գոյություն ունի նաև eutopia εύ («օգուտ») և նույնպես τόπος. Այլ բառերով ասած`տերմինն ի սկզբանե մտածվում էր  հայտնի երկակիություն։ «Գոյություն չունեցող երկիր» միաժամանակ  հանդիսանում էր «զարմանալի երջանկություն», հանդիսանալով նմանեցման կերպ Լատիներենում, ի տարբերություն հունարենի, հնչյունակազմական  տարբերությունը ou և eu գրեթե չի զգացվում   ։ Թարգմանությունների շնորհիվ Մորի «Ուտոպիա»-ի, նեոլոգիզմը  XVI դարի ընթացքում տարածվեց գրեթե բոլոր եվրոպական լեզուներով, իսկ հետագայում  ընդլայնեց  նշանակությունը, իդեալական երկրի նկարագրությունից վերածվելով գեղարվեստական և քաղաքական ժանրի ։
Ուտոպիա և ուտոպիզմ
Ուտոպիայի տարատեսակությունը, որը ստեղծվել է մարդկային մշակույթների կողմից  իրենց գոյության դարերի ընթացքում, տեսանելի բարդացնում է  այդ հասկացության  ընդհանուր  կենտրոնացումը Բայց ուտոպիայի էմպիրիկ բազմազանությունը, թերևս, կարելի է դիտարկել իբևր մեկ ամբողջություն. Ե. Լ. Չերտկովան անվանել է ուտոպիայի երկու  ավելի  ընդհանուր  ճանաչողական նշաններ։ Եղածի քննադատություն և ցանկալի օրինակի հաստատում հանրային գործիքի Ֆատիմա Վիեյրան ուշադրություն էր դարձնում  հետևյալ պարադոքսին։ «Ուտոպիան» Մորայի հիմնավոր կապված էր «Պետականության հետ» Պլատոնի, և Մորայի Նեոլոգիզմը  սկսեց օգտագործվել պրոեկտների նշանակության ու իդեալների  հետ, ստեղծված  Ռենեսանսից առաջ (ներառելով ոսկեդարի մասին միֆերը կամ հաճելի, ցանկալի երկիր կոկանի մասին)։ Բացատրվում է դա նրանով, որ  Թ. Մորը չլինելով ուտոպիայի ստեղծագործող ինչպես իդեալի, բարեփոխեց հասարակական իդեալի արտահայտման կերպը։ Բացի դրանից Թ. Մորին հաջողվեց ստեղծել ամուր կապ անտիկ և քրիստոնեական ավանդույթների միջև, որն ավելացվել է  ինդիվիդուալ կամքի  կոնցեպցիայով, ընդունակ փոխելու  կյանքը, ինչպես ինդիվիդում, այնպես էլ ընդհանուր սոցիումի Ըստ  Ջորջ Կլեյսի, այս կոնտեքստում պլատոնի  «Պետությունը» չի մտնում սխեմատիկ թեորիայի շրջանակից իդեալական քաղաքի կառուցման մասին, իսկ «Աստծո  տեղատարափից» Ավգուստինան հնարավոր է բնութագրվել է իբրև ալոտոպիա, քանի որ նրա իդեալը  բոլորովին չի պատկանում գոյություն ունեցող իրականությանը ։
XX դարի ընթացքում գիտակցվեց ուտոպիայի և ուտոպիզմի երկակիություն Լայմեն Սերդժենտըen այն նկարագրում էր այսպես «ուտոպիա» — դա լեզվական կամ ռացիոնալ պրոեկտ է իդեալական հասարակության, քանի որ ուտոպիզմը տարատեսակություն է նրա կառուցման ճանապարհին, այսինքն ուտոպիզմը արտահայտվում է տեքստերի գրության մեջ, ուտոպիական («ուտոպիական փորձարկումներ»), իդեալական քաղաքների ծրագրավորում  և  այլն։ Է. Լ. Չերտկովայի կարծիքով սոցիալական ուտոպիզմը — գիտակցության տեսակ է, որը ծագում է  յուրահատուկ հասկացողության և ուտոպիական գաղափարների կիրառման և փնտրտուքների արդյունքում։ Սոցիալական ուտոպիզմը և ուտոպիան ունեն ընդհանուր արմատներ` պատմության անավարտություն, գոյություն ունեցող աշխարհի անկատարություն և ձգտում սոցիալական հանդարտության համերաշխության։ Չնայած ուտոպիային հատուկ է միստիկական վերափոխում աշխարհի, որն արտահայտվում է սոցիալական ուտոպիզմի մեջ`ձգտումով նրա ռեալ, իրական վերափոխման համապատասխանաբար առաջադրվող մոդելի հետ, իսկ ալտերնատիվ իդեալական աշխարհի ստեղծումը մտքի ջանքերով և երևակայությամբ բացահայտվում է ռեվոլյուցիոն մեթոդներով նրա վերափոխումը հանուն գոյություն ունեցող ապստրակտ սկզբունքների Այդ ձգտման իրացման փորձերը բացահայտում են, տե որքանով է սոցիալական ուտոպիզմը հեռու ինչպես ուտոպիայից, այնպես էլ իրականությունի XIX—XX դարերի ընթացքում ուտոպիա հասկացությունը աստիճանաբար ձեռք բերեց բացասական իմաստ և վերածվեց  սովորական կենցաղային նշանակության բոլոր ստեղծագործությունների և տրակտատների համար, որը ներառում է ոչ իրական պլաններ ռադիկալ վերակառուցում հասարակական հարաբերությունների Սակայն քննադատական վերլուծության ժամանակ գերիշխող ուղղությունը, Ե. Լ. Չերտովսկու կարծիքով մնում է համեմատությունը գիտական և սոցիալական թեորիաների հետ, չկայացվածության թագազրկումը, ինչպես նաև թեորիաների մերկացումը չհամապատասխանեցվող ռեալ, իրական հնարավորությունների հետ հասարակական զարգացման ։
Ուտոպիզմի սահմանները
2004 թվականին Ջեյմս Մետյուն և Անդրեա  Կրոսսը  լույս ընծայեցին Historical Dictionary of the Utopianism, վերահրատարակում «The A to Z Guide» սերիայում Հեղինակայինում  նախաբանը հաստատում է հասկացության հոմանիշը «ուտոպիա» և «ուտոպիկ» (utopia & utopian), տրակտավորվում է, առաւին հերթին, նրանց գործածական  նշանակությամբ — «ցանկացած գաղափար կամ սխեմա որոնք այս կամ այն առումով հեռու են հնարավորությունից իրագործման, սակայն թեորիայով գրավիչ են» Հետագայում անց է կացվում պատմական էքսկուրս և եզրակացություն է արվումմիանշանակ տարբերակման վերաբերյալ, որը կարող էր միավորել «О граде Божием» Ավգուստինի և «1984» Օրուելի  հիպպի համայնքների հետ 1960—1970 թվականներին, «որոնք դրել էին իրենց նիրվանայի փնտրտուքների մեջ և սեռական ավելորդության և նարկոտիկների»։ Արդյունքում առաջարկվում է վեց գերակայող սկզբունքներ, որոնք էմպիրիկ  նկարագրում են սահմանները «ուտոպիկի»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իդեալիզմ Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Հասարակագիտություն Կատեգորիա:Գիտական ֆանտաստիկայի թեմաներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Հորինված աշխարհագրություն Կատեգորիա:Պատմության փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական հասկացություններ Կատեգորիա:Գաղափարախոսություններ Կատեգորիա:Բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:Սոցիոլոգիայի տերմինաբանություն Կատեգորիա:Ապագայաբանություն Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ Կատեգորիա:Երևակայություն Կատեգորիա:Նորաբանություններ
Խարկովկա (այլ կիրառումներ)
Խարկովկա, կարող է վերաբերել՝
Բեդա քարոզիչը
Բեդա քարոզիչը երաժշտա-դրամատիկական ստեղծագործություն է, որը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է 1907 թվականին՝ Յա. Պոլոնսկու խոսքերի հիման վրա։ Ստեղծագործությունը գրված է կոնտրալտոյի կամ մեցցո-սոպրանոյի և նվագախմբի համար։ 1910 թվականին այն արժանացել է Գլինկայի անվան երաժշտական մրցանակին, որը Ալեքսանդր Սպենդիարյնաը նվիրել է ռուս արտիստուհի Ե. Զբրուևային։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Էլեն Բյուզանդ
Էլեն Բյուզանդ (իսկական անուն-ազգանունը՝ Եղիսաբեթ Ստամբոլցյան, ), հայ արձակագիր և բանաստեղծուհի, քաղբանտարկյալ, ՀՅԴ կուսակցության անդամ։
Կենսագրություն
Էլեն Բյուզանդը ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի), 1895 թվականի ապրիլի 3-ին, Շողակաթ և Մարտիրոս Ստամբոլցյանների ընտանիքում։ Հայրը՝ Մարտիրոս Ստամբոլցյանը, ծագումով Կոստանդնուպոլսից էր, մասնագիտությամբ դերձակ էր, որը զինվորական համազգեստ էր կարում։ Էլենի ծնվելուց հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Կարս և աղջիկն իր ողջ մանկությունն անցկացրել է այնտեղ ։
1910-ական թվականներին տեղի հայկական միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Էլեն Բյուզանդը կրթությունը շարունակել է Թիֆլիսի Հովնանյան-Մարիամյան օրիորդաց վարժարանում։ Թիֆլիսում ապրած տարիներին մտերիմ է եղել իշխանուհի Մարիամ Թումանյանի հետ, հուշեր կան նաև Ղազարոս Աղայանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ալեքսանդր Շիրվանզադեի, Կոմիտասի և այլոց հետ նրա հանդիպումների վերաբերյալ ։
1916 թվականին Էլենն ավարտում է Մարիամյան-Հովնանյան օրիորդաց դպրոցն ու կրթությունը շարունակելու նպատակով տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով, որտեղ սկսել է իրավաբանության դասընթացների հաճախել Վարշավայի համալսարանում, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերին տեղափոխվել էր Դոնի Ռոստով։ Այդտեղ նա աշխատել է նաև հայազգի իրավաբան Գրիգոր Չալխյանի գրասենյակում, նրա երեխաներին հայերեն է դասավանդել։ Այդ տարիներին է Էլենը անդամակցել Հայ հեղափոխական դաշնակցությանը։
1918 թվականին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության սկսելուն պես վերադարձել է Հայաստան և մասնակցել Սարդարապատի ճակատամարտին։ Աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանի գրասենյակում` որպես գործավար։ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո ՀՅԴ բազմաթիվ գործիչների պես բանտարկվել է Չեկայի, ապա՝ Կենտրոնական բանտում։ Փետրվարյան ապստամբությունից հետո ազատվել է և ուղարկվել Ղամարլուի (այժմ՝ Արտաշատ) ճակատ, որտեղ մնացել է մինչև 1921 թվականի ապրիլը։ Այդ ժամանակ է ծանոթացել Հովհաննես Քյութուկյանի (Կիլիկեցի)՝ երիտասարդ մի բժշկի հետ, որը կամավոր էր առաջնագծում։ Նրանք ամուսնացել են, տեղափոխվել Իրան, որտեղ հինգ տարի ապրելուց հետո՝ 1929 թվականին տեղափոխվել Ալֆորվիլլ, Ֆրանսիա, որտեղ ապրել է 30 տարի։ Իրանում ապրելու տարիներին ծնվել են նրանց զավակները՝ Բենոն ու Անահիտը։ Ֆրանսիայում ապրելու տարիներին Էլենը գրական գործունեություն է ծավալել։ 1940-ական թվականների սկզբին մահացել է դուստրը՝ Անահիտը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Էլենը նաև կամավոր էր Արֆորվիլում։ Հետագայում Արֆորվիլլի քաղաքապետարանը նրան պարգևատրել է հատուկ մեդալով՝ պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիային աջակցելու համար։
1958 թվականին մահացել է ամուսինը, նա տեղափոխվել է Լոս Անջելես` քրոջ՝ Հռիփսիմե Ստամբոլցյանի ու որդու մոտ։ 1965 թվականին մահացել է որդին՝ Բենոն։
Մահացել է 1970 թվականի հունվարի 14-ին։
Գրական գործունեություն
Զբաղվել է հասարակական-կուսակցական և գրական գործունեությամբ։ Եղել է Ֆրանսիայի Հայ օգնության միության ղեկավար։
1944 թվականին Ֆրանսիայի «Արաքս» հրատարակչությունը հրատարակել է Էլեն Բյուզանդի առաջին գիրքը՝ «Պահակը» պատմվածքների ժողովածուն։
1960 թվականին հայ համայնքը Էլեն Բյուզանդին հրավիրել է Իրան՝ դասախոսություններ կարդալու։ Երեք ամիս տևած շրջագայության ընթացքում իրանահայերը որոշել են հրատարակել նրա նովելները։ 1960-ական թվականների կեսերին Իրանի «Ալիք» հրատարակչությունը տպագրել Էլեն Բյուզանդի հիմնական գրական գործերը՝ «Նոր կինը» և «Կարսը և եղբայր Արշոն» նովելները։ Նրա որոշ գործեր հրատարակվել են նաև Բեյրութում։ «Հայուհիները Երևանի Չէկայի բանտում» հուշագրությունը 1965 թվականին տպագրվել է սփյուռքահայ մամուլում։
Էլեն Բյուզանդի ստեղծագործություններից են «Նոր կին», «Կարսը և Արշո ախպեր» վիպակները, «Ուխտագնացություն դեպի Վենետիկ», «Վահագնի վիպակները», «Պահակը» մանկական պատմվածքները և այլն։
Կյանքի վերջին տարիներին Էլեն Բյուզանդն ակտիվ գործունեություն է ծավալել Լոս Անջելեսի հայ համայնքում։ Ժամանակ առ ժամանակ նա հոդվածներ է գրում Բոսթոնի «Հայրենիք» ամսագրի համար։ 1981 թվականին Լոս Անջելեսում հրատարակվել է «Զրույց Կարսի մասին» պոեմը, իսկ նրա վերջին գործը՝ «Սարէ Բռբչէ» պոեմը նվիրված է հայ ֆիդայիներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Հայ կին գրողներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Մենք կհանգստանանք
«Մենք կհանգստանանք» («Սոնյայի մոնոլոգը»), մելոդեկլամացիան Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է Անտոն Չեխովի «Քեռի Վանյա» պիեսի հիման վրա 1910 թվականին։ Առաջին տպագրությունը և կատարումը նվիրված  է եղել Անտոն Չեխովի 50-ամյա տարելիցին (1913 թվական, Պ. Յուրգենսոն)։ Կատարող.՝ Ի.Մազսկայան  Ալեքսանդր Սպենդիարյանի նվագակցությամբ։ Նվագախմբի հետ առաջին կատարումը  կայացել է 1912 թվականի մարտի 16-ին։ Ստեղծագործությունը կարդացել է Օ. Ն. Կաչալովան, նվագախումբը ղեկավարել է Վ. Ի. Մալիշևսկին։
1912 թվականի նոյեմբերի 27-ին ստեղծագործությունն արժանացել է Գլինկայի անվան մրցանակին։
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Էսինգ
Էսինգ  (Essing), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Դոնաու Ռիս շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1004 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով )։ Զբաղեցնում է 17.36 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 73 121։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության համագումարներ
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության համագումարները, 20-րդ դարի ընթացքում Հայկական ԽՍՀ տարածքում գործող միակ՝ կոմունիստական կուսակցության համագումարն է։
I համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշեւիկների) կուսակցության առաջին համագումարը կայացել է 1922 թվականի հունվարի 26-29-ը, Երևանում։ Համագումարի նախօրյակին Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության շարքերում կային 6012 անդամներ և թեկնածուներ, որոնք ընդգրկված էին 76 քաղաքային և 184 գյուղական կազմակերպություններում։
Համագումարը քննության առավ ՀԿ (բ) կ Կենտկոմի քաղ. հաշվետվությունը (զեկույց՝ Սարգիս Լուկաշին), կուսակցության տակտիկան ու քաղաքականությունը հաշվետու ժամանակաշրջանում, համառուսաստանյան կուսակցական 11-րդ կոնֆերանսի արդյունքները և անդրկովկասյան հանրապետությունների ֆեդերացիայի կազմակերպման հարցերը (զեկույց՝ Ալեքսանդր Մյասնիկյան)։
Քննարկվեցին նաև հանրապետությունում հողային քաղաքականության և գարնանացանի կամպանիայի հարցեր (զեկույց՝ Արամայիս Երզնկյան)։ Հանգամանորեն վերլուծելով Հայաստանի կոմունիստների 1920-ից մինչև 1922-ը ընկած ժամանակաշրջանի գործունեությունը՝ համագումարն ամփոփեց «հեղափոխական պայքարի» և սովետական շինարարությնան առաջին նվաճումները։ Նշվեց 1920-ի Մայիսյան ապստամբության նշանակությունը սովետական կարգեր հաստատելու գործում և հանձնարարվեց խորապես ուսումնասիրել նրա պատմությունը։
Համագումարը հիմնականում ճիշտ համարեց ՀԿ (բ) կ Կենտկոմի և Հայաստանի հեղկոմի վարած քաղաքականությունը՝ 1920-ի նոյեմբեր-1922-ի հունվար ընկած ժամանակահատվածում։ Հայաստանի կոմկուսը, իր շուրջը համախըմբելով աշխատավորներին, կազմակերպել էր դաշնակների 1921-ի փետրվարյան ապստամբության ճնշումը, ապա նաև Զանգեզուրում խորհրդային կարգերի հաստատում։
Անդրադառնալով հանրապետության տնտեսական շինարարության հարցերին՝ համագումարը նշեց, որ սովետական կարգեր հաստատվելուց հետո հաջողվել է գործի դնել Հայաստանի գրեթե բոլոր արդյունաբերական ձեռնարկությունները, իրականացվում են անհետաձգելի միջոցառումներ՝ գյուղատնտեսության զարգացումն ապահովելու և չքավոր գյուղացիությանը օգնություն կազմակերպելու նպատակով։ Հավանություն տրվեց Անդրկովկասյան Ֆեդերացիա ստեղծելու առաջարկին։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմ (17 անդամ, 5 թեկնածու), կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողով և Անդրկովկասի կոմունիստական կազմակերպությունների 1-ին համագումարի պատգամավորներ։
Կենտկոմի անդամներ ընտրվեցին Ալեքսանդր Մյասնիկյանը, Սարգիս Լուկաշինը, Ա. Հովհաննիսյանը, Ասքանազ Մռավյանը, Մ. Համբարձումյանը, Շ. Ամիրխանյանը, Գ. Հանեսօղլյանը, Մ. էվոյանը և ուրիշներ։ Հայկոմկուսի նորընտիր Կենտկոմի առաջին պլենումը Կենտկոմի քարտուղար ընտրեց Ա. գ. Հովհաննիսյանին։
II համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշեւիկների) կուսակցության երկրորդ համագումարը կայացել է 1923 թվականի մարտի 13-16-ը, Երևանում։ Մասնակցել է 108 պատգամավոր վճռական և 25-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով։ Քննարկվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեի հաշվետվությունը, Ռուսաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության 25-ամյակի առթիվ զեկուցումը, վերստուգիչ և վերահսկիչ հանձնաժողովների զեկուցումները, ֆինանսական քաղաքականության խնդիրները, ժողովրդի լուսավորության, գյուղատնտեսության վերականգնման և այլ հարցեր։ Առաջնորդվելով լենինյան ազգային քաղաքականության սկզբունքներով՝ հանրապետության կոմունիստական կազմակերպությունները բանվորների, գյուղացիների և ինտելիգենցիայի շրջանում կատարած ամենօրյա աշխատանքի շնորհիվ կարողացել էին մասսայականացնել Անդրֆեդերացիայի ստեղծման գաղափարը։ Կենտկոմի հաշվետվության մեջ հիշատակված էին հանրապետության գյուղատնտեսության և արդյունաբերության վերականգնման առաջին հաջողությունները։ Վերականգնվել էր կաշվի մշակման և պոլիգրաֆարդյունաբերությունը։ Ալավերդու պղնձարդյունաբերության առանձին ձեռնարկություններ սկսել էին աշխատել շահույթով։ Բանգյուղտեսչության կատարած աշխատանքի շնորհիվ բարելավվել ու էժանպցել էր պետական ապարատը։ Համագումարը հատուկ ուշադրություն դարձրեց հանրապետության կուսկազմակերպության շարքերում բանվորական կորիզի ուժեղացման և գաղափարական-դաստիարակչական աշխատանքի մակարդակի բարձրացման վրա։ Ռուսաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության 25-ամյակի մասին զեկուցման կապակցությամբ ընդունված բանաձևում համագումարը որոշեց ստեղծել կուսակցության պատմության ինստիտուտ՝ նրա առջև խնդիր դնելով լուրջ աշխատանք սկսել Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության պատմության ուսումնասիրման ուղղությամբ։ Դաստիարակչական աշխատանքների վերաբերյալ համագումարը խնդիր դրեց բարձրացնել կոմունիստների քաղաքական-տեսական մակարդակը, ՝ բարելավել կուսակցական դպրոցների աշխատանքը։ Ընդգծվեց նաև հեղափոխական զգոնության բարձրացման և հակալենինյան գաղափարախոսությունների դեմ մղվող պայքարի ուժեղացման անհրաժեշտությունը։ Գյուղատնտեսության վիճակի բարելավման, հողաշինարարության անցկացման և գյուղատնտական կոոպերացիայի զարգացման համար ձեռնարկվելիք միջոցառումների առթիվ ընդունված բանաձևում նշված էր, որ անհրաժեշտ է լայնորեն կազմակերպել գյուղատնտեսական կոոպերացիան ինչպես արտադրական, նույնպես և սպառողական։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ (15 անդամ, 7 թեկնածու), վերստուգիչ և վերահսկիչ հանձնաժողովներ։
III համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշեւիկների) կուսակցության երրորդ համագումարը կայացել է 1924 թվականի մայիսի 5-9-ը, Երևանում։ Մասնակցել է 132 պատգամավոր վճռական և 32-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին կուսակցության 4229 անդամ-թեկնածուների՝ հանրապետության 376 կազմակերպություններից (բջիջներից)։ Համագումարում քննարկվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության III համագումարի Կենտկոմի քաղաքականության ու կազմակերպչական, կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները, գյուղում տարվելիք աշխատանքի, կոոպերացիայի և ներքին առևտրի հարցերը։ Համագումարն ամփոփեց հաշվետու ժամանակաշրջանում ժողտնտեսության վերականգնման ասպարեզում ձեռք բերված հաջողությունները։ Ավարտվել էր Լենինականի տեքստիլ կոմբինատի, Երևանի և Սարդարապատի (Հոկտեմբերյան) բամբակազտիչ գործարանների շինարարությունը, մասնակիորեն վերականգնվել էին Կապանի պղնձի հանքահորերը, զգալիորեն բարելավվել էր աշխատավոր գյուղացիության դրությունը, նախորդ տարվա համեմատությամբ 10%-ով ավելացել էին ցանքատարածությունները։ Նշվեցին նաև գյուղատնտեսության բնագավառում առկա դժվարությունները։ Խոսվեց գյուղում դասակարգային թշնամու դեմ տարվող պայքարի ուժեղացման մասին, երիտասարդության շրջանում քաղդաստիարակչական աշխատանքի ծավալման, նրան արտադրական գործունեության մեջ լայնորեն ընդգրկելու մասին։ Համագումարը կուսակցական կազմակերպությունների առջև դրեց կազմակերպչական և քաղդաստիարակչական աշխատանքների մակարդակի բարձրացման, լենինիզմին թշնամի գաղափարների դեմ պայքարի ուժեղացման, մասսաների հետ կուսակցության կապերի ամրապնդման միջոցով ժողտնտեսության վերականգնումը հաջողությամբ ավարտելու խնդիրներ։ Համագումարն ամփոփեց 1923 թ-ի ներկուսակցական դիսկուսիայի արդյունքները, նշելով, որ Հայկոմկուսը միաձույլ է և մինչև վերջ հավատարիմ լենինիզմին։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության III համագումարի Կենտկոմ, վերստուգիչ հանձնաժողով և կենտրոնական վերահսկիչ հանձնաժողով։ Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության III համագումարի ԿԿ քարտուղարներ ընտրվեցին Ա. Հովհաննիսյանը, Ա. Շահսուվարյանը և Ե. Բակունցը։
IV համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության չորրորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1925 թվականի նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 4-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 214 պատգամավոր վճռական և 31-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով։ Ներկայացնում էին կուսակցության մոտ 6200 անդամ-թեկնածուների։ Նախորդ համագումարից հետո Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության անդամների թիվն ավելացել էր 2000-ով։ Համագումարի օրակարգում դրված էին Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի քաղաքականության և կազմակերպական հաշվետվությունները, կենտրոնական վերահսկիչ հանձնաժողովի զեկուցումը, արհմիությունների աշխատանքների մասին հարցը։ Համագումարն ամփոփեց անցած մեկ և կես տարում ձեռք բերված տնտեսական հաջողությունները, նշելով, որ ընդհանուր առմամբ հանրապետությունում ավարտվել է տնտեսության վերականգնման պրոցեսը։ Շարք էր մտել Շիրակի ջրանցքը, ընդարձակվել էին ցանքատարածությունները և 3, 5 անգամ գերազանցում էին 1919 թ-ի մակարդակը։ Զգալիորեն վերականգնվել էր անասունների գլխաքանակը։ Գյուղատնտեսական կոոպերատիվների թիվը հասել էր 147-ի։ Գյուղի 40 հզ. աշխատավորներ ընդգրկված էին սպառողական կոոպերացիայի ցանցում, մոտ 20 հզ. մարդ՝ տնտեսական կոոպերացիայի զանազան օղակներում։ Բարելավվել էր չքավոր ու միջակ գյուղացիության վիճակը, բարձրացել էր գյուղական սովետների քաղաքական և աշխատանքային ակտիվությունը։ 1925 թ-ին քաղաքային և գյուղական սովետներում ընտրված 15 հզ. դեպուտատների ճնշող մեծամասնությունը բանվորներ ու աշխատավոր գյուղացիներ էին։ Համագումարը միաժամանակ նշեց կադրերի պակասությունը գյուղում և առաջարկեց հիմնովին բարելավել այդ կարևոր գործի դրվածքը։ Ամփոփվեցին նաև արդյունաբերության ասպարեզում ձեռք բերված հաջողությունները, նշվեց, որ հին ձեռնարկությունների վերականգնմանն ու ընդարձակմանը զուգահեռ ստեղծվել են նորերը (տեքստիլ-տրիկոտաժի, քիմիական, շինանյութերի, սննդի և այլն)։ Համագումարը հանրապետական, գավառային և տեղական կադրերի ուշադրությունը սրեց աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, որակյալ բանվորական կադրերի պատրաստման, միջոցների խնայողության ու տնտեսության առաջընթացի ապահովմանը նպաստող հարցերի վրա։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ (33 անդամ, 15 թեկնածու) և կենտրոնական վերահսկիչ հանձնաժողով։ Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության ԿԿ քարտուղարներ ընտրվեցին Ա. Հովհաննիսյանը, Ե. Բակունցը, Ա. Շահսուվարյանը և Ա. Շահգելդյանը։
V համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության հինգերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1927 թվականի նոյեմբերի 13-19-ը, Երևանումː Համագումարի նախօրյակին Հայկոմկուսի շարքերում կային 8882 անդամներ ու թեկնածուներ, որոնք ընդգրկված էին 450 կուսակցական բջիջներումː Քննարկվել են ՀԿ (բ) կ Կենտկոմի հաշվետվությունը, ՀամԿ (բ) կ Կենտկոմի և ԿՎՀ-ի 1927 թվականի հոկտեմբերյան միացյալ պլենումի արդյունքները, գյուղում տարվող աշխատանքների վիճակը, ՀԿ (բ) կ ԿՎՀ-ի հաշվետվությունըː Համագումարը նշեց, որ համակուսակցական դիսկուսիայի շրջանում Հայաստանի կուսակցական ու կոմերիտական կազմակերպությունները, մերժելով տրոցկիստական-զինովևական բլոկի հակալենինյան պլատֆորմը, պաշտպանել են կուսակցության Կենտկոմի գիծը և անհաշտ պայքար մղել ընդդիմության դեմː Համագումարում ամփոփվեցին ներկուսակցական դիսկուսիայի արդյունքները, լիովին հավանություն տրվեց ՀամԿ (բ) կ Կենտկոմի ու ԿՎՀ-ի հոկտեմբերյան միացյալ պլենումի որոշումներին և որոշվեց կուսակցության շարքերից վտարել բոլոր նրանց, ովքեր կշարունակեն իրենց ֆրակցիոն գործունեությունըː Ամփոփվեցին ինդուստրացման առաջին հաջողություններըː Հանրապետության խոշոր արդյունաբերության համախառն արտադրանքը 1927 թվականին հասել էր նախապատերազմյան մակարդակի 84, 5%-ինː Ընդլայնվում էին Ալավերդու և Ղափանի պղնձարդյունահանման ձեռնարկություններըː Արդյունաբերական նոր ձեռնարկություններ էին կառուցվում Երևանում (կարբիդի, փայտամշակման, մեխանիկական և այլն) և Լենինականում (տեքստիլ կոմբինատըː Առաջ էր մղվում հանրապետության էներգետիկայի զարգացման գործը (շարք էր մտել Երևանի հիդրոկայանը, սկսվել էր Լենինականի և Զորագետի հիդրոկայանների կառուցումը)ː Համագումարը որոշեց հետագայում ևս զարգացնել գունավոր մետաղների, հանքային շինանյութերի, քիմիական, ինչպես նաև տեղական ու տնայնագործական (կոոպերատիվ) արդյունաբերությունըː Գյուղատնտեսության բնագավառում Հայաստանի կոմկուսակցությունը վարում էր գյուղացիության կոոպերացման լենինյան պլանի կենսագործման կուրսː 1927 թվականին կոոպերացիայի բոլոր ձևերում ընդգրկված էր աշխատավոր գյուղացիության մոտ մեկ երրորդըː Գյուղատնտեսության վերաբերյալ բանաձևում համագումարն առաջարկեց ուժեղացնել գյուղի արտադրական կոոպերացման աշխատանքը, առանձնապես անհրաժեշտ համարեց պարզ տիպի կոլտնտեսությունների կազմակերպումը։ Համագումարն ընտրեց ՀԿ (բ) կ Կենտկոմի նոր կազմː Կենտկոմի առաջին պլենումը ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրեց Հ. Ա. Հովսեփյանինː
VI համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության վեցերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1929 թվականի հունվարի 20-29-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 317 պատգամավոր վճռական, 139-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով։ Քննարկվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի հաշվետվությունը, ՀՍՍՀ ժողտնտեսության զարգացման առաջին հնգամյակի խնդիրները, կուսակցության հերթական խնդիրները գյուղում, Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի վերստուգիչ և վերահսկիչ հանձնաժողովների զեկուցումները, կազմակերպական հարցեր։ Մատնանշելով հանրապետության ժողտնտեսության զարգացման նվաճումները (արդյունաբերության համախառն արտադրանքի տոկոսային աճ)՝ համագումարը միաժամանակ քննադատության ենթարկեց տնտեսական շինարարության բնագավառում տեղ գտած թերությունները։ Հավանություն արվեց Անդրկովկասի ժողտնտեսության գերագույն խորհուրդ ստեղծելու՝ Համկոմունիստանակ բանվորական կուսակցություն Անդրերկրկոմի որոշմանը, նշվեց, որ Հայաստանի արդյունաբերության զարգացումը կապված է Անդրկովկասի ու ՍՍՀՄ տնտեսական զարգացման հեռանկարների հետ։ Հաշվետու շրջանում զգալի տեղաշարժեր էին կատարվել գյուղատնտեսության բնագավառում։ Համախառն արտադրանքի արժեքով գերազանցվել էր 1913 թ-ի մակարդակը։ Երկուսուկես անգամ ավելացել էին կապիտալ ներդրումները գյուղատնտեսության մեջ։ Կարևոր խնդիրը համարվեց գյուղատնտեսության հետագա զարգացման ապահովումը։ Սկիզբ էր առել կոլտնտեսային շինարարությունը և ձեռք էին բերվել առաջին հաջողությունները։ Որոշվեց խոշոր կոլտնտեսություններում ստեղծել կուսակցական կազմակերպություններ։ Համագումարն առանձին ուշադրություն դարձրեց նաև կուլտուրական հեղավւոխության, արհմիությունների և կոմերիտմիության աշխատանքի հարցերին։ Համագումարը հավանություն տվեց հանրապետության ժողտնտեսության զարգացման առաջին հնգամյա պլանի նախագծին։ Ամփոփվեցին գաղափարական ճակատում կուսկազմակերպությունների կատարած աշխատանքները։ Համապատասխան բանաձևում ընդգծվում էր, որ կուսկազմակերպությունները սոցիալիստական շինարարության նոր էտապում պետք է ուժեղացնեն պայքարը թշնամական գաղափարախոսությունների քայքայիչ ազդեցության, տրոցկիզմի, աջ թեքման ու նացիոնալիզմի դրսևորումների դեմ։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության ղեկավար մարմիններ։ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց Հ. Կոստանյանը։
VIII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության ութերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1932 թվականի հունվարի 17-22-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 534 պատգամավոր վճռական և 88-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացրել են կուսակցության 21487 անդամ-թեկնածուների։ Քննարկվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի, կենտրոնական վերստուգիչ և վերահսկիչ հանձնաժողովների հաշվետվությունները, գյուղի սոցիալիստական վերակառուցման և այլ հարցեր։ Նախորդ համագումարից հետո անցած ժամանակաշրջանում (1930-1932 թթ.) հանրապետությունում ստեղծվել էին արդյունաբերության խոր ճյուղեր, կառուցման ընթացքում էին մի շարք ձեռնարկություններ Զորագետի և Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանները, Ղարաքիլիսայի (Կիրովական) քիմիական կոմբինատը, Արարատի ցեմենտի գործարանը և այլն։ Համագումարը կուսակցության Կենտկոմին հանձնարարեց միջոցներ ձեռնարկել արագացնելու Ալավերդու պղնձաձուլարանի, Ղափանի հարստացուցիչ գործարանի և գյուղական էլեկտրակայանների կառուցումը։ Հաշվետու շրջանում զգալի տեղաշարժեր էին կատարվել գյուղի սոցիալիստական վերակառուցման ուղղությամբ։ Համագումարն անհրաժեշտ համարեց հատուկ ուշադրություն դարձնել կոլտնտեսություններում արտադրողականության բարձրացման և անասնաբուծության զարգացման հարցերին։ Խնդիր դրվեց հիմնական բամբակացան շրջանների կոլեկտիվացումն ավարտել 1932 թ-ին։ Հանրապետության ջրային տնտեսություններն ընդլայնելու նպատակով մշակվել են մի շարք միջոցառումներ։ Համագումարը կուսակցական կազմակերպություններին հանձնարարեց ուժեղացնել արհմիությունների աշխատանքը, ուշադրության կենտրոնում պահել աշխատավորների կուլտուր-կենցաղային պայմանների բարելավման հարցերը։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի նոր կազմ։
X համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասներորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1937 թվականի մայիսի 26-հունիսի 2-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 426 պատգամավոր վճռական և 66-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով։ Քննարկվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի և վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները։ Կենտկոմի հաշվետվության մեջ մատնանշվում էր, որ երբեմնի հետամնաց Հայաստանը դարձել է բարգավաճող ինդուստրիալ-ագրարային երկիր։ Անցած տարիներում Հայաստանի արդյունաբերության մեջ ներդրվել էր 609 միլիոն ռ.։ ժողտնտեսության մեջ արդյունաբերության տեսակարար կշիռը կազմում էր 69-70% ։ Կառուցվում էին Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանը, Երևանի սինթետիկ կաուչուկի խոշոր կոմբինատը և այլն։ Որոշելով կուսակցական կազմակերպությունների մոտակա խնդիրները արդյունաբերության բնագավառում՝ համագումարն անհրաժեշտ գտավ ձեռնամուխ լինել մոլիբդենի արդյունահանմանը, զարկ տալ պղնձի և քիմիական արդյունաբերության զարգացմանը, արագացնել արդյունաբերական նոր օբյեկտների կառուցումը։ Նախորդ համագումարից հետո զգալի առաջընթաց էր կատարվել գյուղատնտեսության բնագավառում։ Գյուղացիական տնտեսությունների 88%-ը ընդգրկված էր կոլեկտիվ տնտեսություններում, դրանց 59%-ին սպասարկում էին ՄՏԿ-ները։ Բարձրացել էր հացահատիկային և տեխնիկական կուլտուրաների, հատկապես բամբակի բերքատվությունը։ Համագումարը հանրապետության շրջանային կուսակցական ու սովետական մարմինների առջև խնդիր դրեց բարձրացնել գյուղատնտեսական կուլտուրաների բերքատվությունը, տնտեսապես ամրապնդել կոլտնտեսությունները, արագացնել գյուղատնտեսական աշխատանքների մեքենայացումը, ընդլայնել ոռոգման ցանցը։ Խոշոր նշանակություն տրվեց անասնապահության գարգացմանը։ Համագումարում նշվեցին կուլտուրայի, արվեստի ու գրականության բնագավառում ձեռք բերված հաջողությունները։ Անհատի պաշտամունքի պայմաններում, երբ տեղի էին ունենում ներկուսակցական դեմոկրատիայի ու սոցիալիստական օրինականության կոպիտ խախտումներ, համագումարում առաջադրված որոշ խնդիրներ քննարկվեցին սուբյեկտիվ-կամայական դիրքերից։ ժողտնտեսության մի շարք ճյուղերում պլանների թերակատարումը դիտվեց որպես պետետական վնասարարության արդյունք։ Լ. Պ. Բերիայի արատավոր ու կամայական գործողությունների հետևանքով նսեմացվեցին Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետությունում ձեռք բերված հաջողությունները, և Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի կատարած աշխատանքը հաշվետու ժամանակաշրջանում համարվեց անբավարար։ Համագումարն ընտրեց Կենտկոմի նոր կազմ (55 անդամ, 14 թեկնածու)։ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց ա. մ. Ամատունին։
XI համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնմեկերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1938 թվականի հունիսի 2-6-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 390 պատգամավոր վճռական և 68-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին շուրջ 16 հազար կուսանդամների և ավելի քան 8 հազար թեկնածուների։ Լսվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի և վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները։ Կենտկոմի հաշվետվության մեջ նշվում էր, որ ժողտնտեսության զարգացման երկրորդ հնգամյա պլանի իրականացումով Հայաստանը դարձել էր ինդուստրացված հանրապետություն։ Արդյունաբերության տեսակարար կշիռը կազմում էր ժողտնտեսության համախառն արտադրանքի 70% -ը։ Հաշվետու շրջանում գործող ձեռնարկությունների շարքը համալրվել էր կաշվի, մետաքսե գործվածքեղենի (Երևանում), կոշիկի, գուլպայի, տրիկոտաժի (Լենինականում) ձեռնարկություններով, սկսել էր էլեկտրաէներգիա տալ Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանը։ Արդյունաբերության առանձին ճյուղերի և երկաթուղային տրանսպորտի որոշակի առաջընթացի կողքին մատնանշվեցին մի շարք թերացումներ, և միջոցառումներ մշակվեցին ժողտնտեսության հիմնական ճյուղերի հետագա զարգացումն ապահովելու համար։ Համագումարը կուսկազմակերպությունների և աշխատավորների ուշադրությունը կենտրոնացրեց հատկապես էներգետիկ բազայի ընդլայնման, լեռնային և քիմիական արդյունաբերության բնագավառում տեղ գտած թերությունների վերացման, սննդի արդյունաբերության և սոցիալիստական գյուղատնտեսության հետագա զարգացման վրա։ Համագումարըն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ (55 անդամ, 16 թեկնածու) և վերստուգիչ հանձնաժողով։ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց Գ. Ա. Հարությունյանը։
XII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասներկուերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1939 թվականի փետրվարի 26-28-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 433 պատգամավոր վճռական և 88-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին Երևանի ու Լենինականի քաղաքային և 36 գյուղական շրջանային կազմակերպություններում միավորված 18429 կուսանդամների և 8381 թեկնածուների։ Համագումարը քննարկեց Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության XVIII համագումարին ներկայացվող ՍՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման երրորդ հնգամյա պլանի թեզիսները և Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության կանոնադրության մեջ նախատեսվող փոփոխությունների թեզիսները։ Համագումարը նշեց Հայաստանի կուսակցական, կոմերիտական և արհմիութենական կազմակերպությունների խնդիրները հանրապետության ժողտնտեսության զարգացման գործում, մասնավորապես երրորդ հնգամյա պլանով (1938-42 թթ.) նախատեսվող շինարարական օբյեկտների կառուցումն ապահովելու տեսանկյունից։ Խնդիր դրվեց ընդլայնել լեռնահանքային արդյունաբերությունը Ալավերդիում և Ղափանում, ավարտել Երևանի կաուչուկի և Կիրովականի քիմիական կոմբինատների կառուցումը։ Համագումարն ընտրեց 1939 թ-ի մարտի 10-ին Մոսկվայում բացվող Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության XVIII համագումարի պատգամավորներ։
XIII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասներեքերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1940 թվականի մարտի 11-13-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 383 պատգամավոր վճռական և 98-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացրել են 36 գյուղական-շրջանային և 2 քաղաքային (Երևան, Լենինական) կուսակցական կազմակերպություններում միավորված 23189 անդամների և 10340 թեկնածուների։ Համագումարում լսվել են Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի, վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները։ Ամփոփվել են 1939-40 թթ-ին հանրապետության կուսակցական կազմակերպությունների կատարած աշխատանքի արդյունքները։ Արդյունաբերության համախառն արտադրանքը 1937 թ-ի համեմատությամբ 1940 թ-ին ավելացել էր 50%-ով։ Կառուցվել և շահագործման էին հանձնվել Լենինականի տեքստիլ կոմբինատի մանվածքային ու գործվածքային նոր ֆաբրիկաները, Երևանի Ս.Մ. Կիրովի անվան սինթետիկ կաուչուկի կոմբինատը, ալրաղաց կոմբինատը և այլ ձեռնարկություններ։ Անց էին կացվել 326 կմ բարձր լարման էլեկտրահաղորդիչ գծեր, շահագործման հանձնվել Լենինականի և Համամլուի (այժմ՝ Սպիտակ) ենթակայանները։ Համագումարը խնդիր դրեց ավարտել Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանի մնացած ագրեգատների շինարարությունը և սկսել Սևան-Հրազդան կասկադի ամենահզոր կայանի՝ Գյումուշի հիդրոէլեկտրակայանի կառուցումը։ Նշելով պղնձահանքային արդյունաբերության բնագավառում ձեռք բերված նվաճումները՝ համագումարը որոշեց հասնել Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի կարողությունների լրիվ օգտագործմանն ու ձեռնամուխ լինել Փիրդոուդանի (այժմ՝ Քաջարան) պղնձամոլիբդենային հանքավայրի արտադրական յուրացմանը։ Քիմիական արդյունաբերության հետագա ընդարձակման նպատակով որոշվեց արագացնել Երևանի Ս. Մ. Կիրովի անվան քիմիական կոմբինատի 2-րդ հերթի կառուցումը, Ալավերդու ծծմբաթթվի գործարանի շահագործումը և այլն։ Համագումարը նշեց նաև Հայկական ՍՍՀ-ում մեքենաշինության բնագավառում ձեռք բերված նվաճումները։ Վերակառուցումից հետո ժամանակակից խոշոր ձեռնարկություն էր դարձել Ֆ. Զերժինսկու անվան մեքենաշինական գործարանը։ Սկսվել էր երրորդ հնգամյա պլանով նախատեսված Երևանի կոմպրեսորների, էլեկտրամեքենաշինական, փոքր հիդրոտուրբինների, Լենինականի, Կիրովականի և Հոկտեմբերյանի մեխանիկական գործարանների կառուցումը։ Նոր զարգացում էր ստանում հանրապետության թեթև և հատկապես սննդի արդյունաբերությունը։ Համագումարը խնդիր դրեց տեղական ճակնդեղի հումքի բազայի վրա սկսել Համամլուի (Սպիտակի) շաքարի գործարանի կառուցումը։ Հաշվետու շրջանում գյուղատնտեսության բնագավառում ավելացել էին տեխնիկական կուլտուրաների ցանքատարածությունները, խոշոր և մանր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը։ Համագումարը պարտավորեցրեց կուսակցական ու գյուղատնտեսական մարմիններին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնել հացահատիկային ու տեխնիկական կուլտուրաների ցանքատարածությունների ընդարձակմանը։ Ընտրվեցին Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ և վերստուգիչ հանձնաժողով։
XIV համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնչորսերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1948 թվականի նոյեմբերի 12-14-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 402 պատգամավոր վճռական և 33-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին 53375 կուսանդամների և 8065 անդամության թեկնածուների։ Ետպատերազմյան առաջին տարիներին Սովետական Հայաստանի ժողտնտեսության վերականգնման և զարգացման ուղղությամբ Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության կատարած աշխատանքների մասին համագումարը լսեց Կենտկոմի հաշվետու զեկուցումը։ Ամփոփելով չորրորդ հնգամյակի անցած տարիների արդյունքները, համագումարը գտավ, որ ընդհանուր առմամբ հանրապետության արդյունաբերության առաջատար ճյուղերը հաջողությամբ են հաղթահարել պատերազմի հետևանքով առաջացած դժվարությունները։ Երևանի արդյունաբերական 69 ձեռնարկություններ համագումարի նախօրյակին կատարել էին 1948 թվականի պլանը և աշխատում էին 1949 թվականի հաշվին։ Համագումարը միաժամանակ նշեց, որ կուսակցական մի շարք կազմակերպություններ դեռևս թույլ են պայքարում արդյունաբերական ձեռնարկություններում ինքնարժեքի իջեցման, հումքի, վառելիքի, էլեկտրաէներգիայի խնայողության համար։ Գյուղատնտեսության ասպարեզում համագումարը որոշեց արագացնել մի շարք ոռոգելի ջրանցքների կառուցումը, ճահճացած հողերի չորացումը, խաղողի և պտղատու այգիների ընդլայնումը, հատուկ ուշադրություն դարձնել մերձարևադարձային կուլտուրաների տարածմանը Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Շամշադինի և այլ շրջաններում։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ (71 անդամ, 23 անդամության թեկնածու) և կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողով։