cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանսիան և Հայկական հարցը
Ամեն գնով Թուրքիայի հետ համաձայնության գալու քաղաքականությունը շարունակվեց նաև 1920-ի Սևրի հաշտության պայմանագրի ստորագրումից հետո, որի 88-րդ հոդվածով Թուրքիան Հայաստանը ճանաչում էր որպես անկախ պետություն։ Սակայն դեռ թանաքը չչորացած՝ ֆրանս. պաշտոնական ներկայացուցիչները պահանջեցին Սևրի պայմանագրի՝ որպես «Ֆրանսիայի շահերին խիստ հակասող» փաստաթղթի վերանայում։ Հենց ֆրանս. դիվանագետների գործողությունները հանգեցրին նրան, որ Փարիզի դաշնակցային կոնֆերանսում (1921) որոշում ընդունվեց Սևրի պայմանագրի մասնակի փոփոխման և այդ կապակցությամբ միջազգային նոր կոնֆերանս հրավիրելու մասին։ 1921-ի Լոնդոնի կոնֆերանսում հայ ագգ. պատվիրակության ղեկավար Պողոս Նուբարը դիմեց Ֆրանսիայի ներկայացացչին՝ որպես «Կիլիկիայի պաշտոնական հովանավորի», խնդրելով չլքել հայ բնակչությանը և հասնել Կիլիկիայի համար խառը ոստիկանությամբ վարչական ինքնավարության հաստատման։ Ի պատասխան այդ խնդրանքի, Ֆ. Բերտելոն պատասխանեց, որ «Ֆրանսիան վճռել է անել ինչ որ կարող Է՝ ապահովելու համար լիակատար երաշխիք հայկական փոքրամասնությանը... Բոլոր դեպքերում Ֆրանսիան կպահի իր պարտավորությունները, ինչպիսին էլ որ լինեն նրա հարաբերությունները Թուրքիայի հետ» ։ Իրականում ֆրանս. դիվանագիտությունը առավելագույն ջանքեր էր գործադրում Անկարայի կառավարության հետ անջատ գործարք կնքելու համար, և 1921-ի մարտի 9-ին նրանց միջև կայացավ քաղաքական, ռազմական և տնտեսական համագործակցության համաձայնություն։ Ֆրանս-թուրքական համաձայնությունը (որը փաստորեն քեմալականների ձեռքն էր տալիս Կիլիկիայի հայության բախտը) մեծ տագնապ առաջ բերեց Կիլիկիայի քրիստոնյա բնակչության մեջ։ 1921-ի ապրիլի 5-ին Փարիզ ուղարկվեց Կիլիկիայի քրիստոնյա համայնքների ներկայացուցիչների բողոքի հեռագիրը։ Բայց բողոքները չխանգարեցին ֆրանս. դիվանագիտությանը՝ շարունակելու հետագա բանակցությունները Թուրքիայի հետ, որոնք ավարտվեցին 1921-ի թուրք-ֆրանսիական համաձայնագրի ստորագըրմամբ։ Քեմալականներն այդ համաձայնագիրը օգտագործեցին հայկական հարցը Անտանտի տերությունների հետ հետագա քննարկումից հանելու համար, իսկ տերություններն էլ իրենց հերթին սկսեցին ավելի ու ավելի քիչ զբաղվել դրանով։ 1922-ի փետր. Անգլիայի պրեմիեր մինիստր Ջ. Քերզոնին ուղղված նամակում ֆրանս. պրեմիեր մինիստր Պուանկարեն գրում էր. «Թուրքահայաստանի հարցի վերաբերյալ, ես կրկնում եմ, որ դժվար է պահպանել Սևրի պայմանները, բայց գտնում եմ, որ հայկական հարցի լուծումը չպետք է որոնել Կիլիկիայում, որտեղ, եթե կարելի է այդպես արտահատվել, այլևս հայ չկա» ("Documents on British Foreign Policy 1919-1939", v. XV, p. 601, 1Ց70)։ Այդպիսով, փաստորեն, ստեղծելով այնպիսի իրադրություն, որ հայերը ստիպված տարագրվեն այլ երկրներ. Ֆրանսիան իր պրեմիեր մինիստրի բերանով հայտարարում Էր. թե Կիլիկիայում չի գտնվի անկյուն հայերի համար։
Կյուֆի (Էնայի գավառ)
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 1686 մարդ։
Ֆրանսիան և Հայկական հարցը
Հայկական հարցում ֆրանսիական կառավարության երեսպաշտ քաղաքականությունն իր արտացոլումը գտավ նաև 1922-23-ի Լոգանի կոնֆերանսում, որն ավարտվեց մի պայմանագրի ստորագրմանբ, որտեղ հիշատակություն անգամ չկար Հայաստանի մասին։
Կյուֆի (Էնայի գավառ)
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի 1139 մարդկանցից (15-64 տարի) 663-ը եղել է տնտեսապես ակտիվ, 476-ը՝ ոչ ակտիվ (ցուցանիշը կազմել է 58,2%, 1999 թվականին եղել է 65,6%)։ 663 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում են 566 մարդ (299 տղամարդ և 267 կին), գործազուրկ եղել է 97 մարդ (51 տղամարդ և 46կին)։ 476 ոչ ակտիվ բնակիչներից 302 մարդ եղել է աշակերտ կամ ուսանող, 93-ը՝ թոշակառու, 81-ը ոչ ակտիվ է եղել այլ պատճառներով ։
Ֆրանսիան և Հայկական հարցը
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայկական հարցը և արտերկիրը
Կյուֆի (Էնայի գավառ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Պասկուալ Օհանյան
Պասկուալ Օհանյան, հայ իրավաբան, պատմաբան։
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Բուենոս Այրեսի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ, 1975-82 թվականներին եղել է ՀԲԸՄ Մարի Մանուկյան կրթական հաստատության տնօրենը։ Իսպաներենով հրատարակել է «Հայկական հարցը և միջազգային հարաբերությունները» հիմնարար աշխատությունը (1975 և 1982 թվականներին լույս են տեսել 1-2-րդ հատորները, ընդգրկում են 1839-1914 թվականների ժամանակաշրջանը, 3-րդ հատորն ընդգրկում 11914-17 թթ.), որում Օհանյանը, տարբեր լեզուներով բազմաթիվ վավերագրերի և ուսումնասիրությունների հիման վրա, շարադրում է հայ ժողովրդի վիճակը XIX-XX դարերում և նրա ազգային-ազատագրական պայքարն իր անկախության վերականգնման համար, ցույց տալիս աշխարհի առաջատար երկրների բացասական դերը հայկական հարցի արդարացի լուծման գործում։
Օհանյանը հրատարակել է նաև «Թուրքիան՝ ցեղասպան պետություն» աշխատության 1-ին հատորը (1986, իսպաներեն), որն ընդգրկում է հայերի ցեղասպանությունը հավաստող 524 փաստաթուղթ՝ թարգմանված հայերեն, թուրքերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն լեզուներից։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:1932 ծնունդներ Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի համալսարանի շրջանավարտներ
Բեկտաշ (այլ կիրառումներ)
Բեկտաշ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Բետմալ (այլ կիրառումներ)
Բետմալ անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Բեր (այլ կիրառումներ)
Բեր անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Ռիֆ Դիմաշկ
Ռիֆ Դիմաշկ (ريف دمشق‎‎) ), մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հյուսիսում։ Ունի 18 036 կմ² տարածք և 2 836 000 բնակչություն ։
Վարչական կենտրոնը Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսն է։ Այն միաժամանակ նաև մեկ այլ՝ համանուն մարզի կենտրոնն է։
Վարչական բաժանում
Մարզը բաժանված է տասը գավառների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռիֆ Դիմաշկ
Սթափության համար պայքարի հանրապետական կամավոր ընկերություն
Սթափության համար պայքարի հանրապետական կամավոր ընկերություն, կամավոր հասարակական կազմակերպություն Խորհրդային Հայաստանում, ստեղծվել է 1985 թվականին՝ ի աջակցություն Գորբաչովի ընդունած «Չոր օրենքի» քաղաքականությանը։
Բարձրագույն ղեկավար մարմինն էր համարվում հանրապետության կոնֆերանսը (առաջինը՝ 1985 թվականին), գործադիրը՝ հանրապետության խորհուրդը։
Սեփական պնդմամբ, կոչված էր «նպաստել սթափ ապրելակերպի հաստատման, հարբեցողության և ալկոհոլիզմի վերացման համար պայքարի միջոցառումներին, հակաալկոհոլային շարժման ընդլայնմանը»։ Գործել են քաղաքային և շրջանային խորհուրդներ։
Արդյունաբերական ձեռնարկություններում, կոլեկտիվ և պետական տնտեսություններում, ուսումնական հաստատություններում, տնային կառավարչություններին և ԲՇԳ-ներին առընթեր գործել են սկզբնական կազմակերպություններ։
Կատեգորիա:Ընկերություններ
Ստրկությունը Հին Հայաստանում
1948 թվականին պատմաբան Սուրեն Երեմյանը նշել է, որ Հին Հայաստանում ստրկատիրության վերաբերյալ կարելի է խոսել, միայն, այն ժամանակ, երբ կսկսեն պեղվել Հայաստանի հելենիստական հնավայրերը ։
1951 թվականին գիտնականների խմբի կողմից հրապարակված աշխատության մեջ նշված է, որ Հին Հայաստանը ստրկատիրական հասարակարգ ունեցող պետություն է եղել, այն տարբերությամբ, որ ստրկատիրական գործընթացը այստեղ նման չի եղել դասական ստրկատիրություններ՝ Հին Հունաստանին և Հռոմին, քանի որ Հին Հայաստանում հասարակական կյանքը, պատմաբանների խմբի կարծիքով, ուղղված է եղել ավատատիրական հարաբերությունների ձևավորմանը, այլ ոչ թե ստրկատիրության խորացմանը ։ Ք․Ս․ Տրեվերի կարծիքով, I-II դարերում Հին Հայաստանում ստրկատիրական հարաբերությունները սկսել են աստիճանաբար վերանալ, իսկ III դարից սկսած նկատվել է ավատատիրության ձևավորման առաջին նշանները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Պետեր Ալտենբերգ
Պետեր Ալտենբերգ (Peter Altenberg, իսկական անունը՝ Ռիխարդ Էնգլանդեր (Richard Engländer), ), ավստրիացի գրող, գրականագետ, ասացվածքների հեղինակ։
Ալֆրեդ Ինոք
Ալֆրեդ Լյուիս Ինոք (Alfred Lewis Enoch, ), անգլիացի դերասան։ Առավել հայտնի է Հարրի Փոթերի մասին պատմող ֆիլմերում Դին Թոմասի դերով։
Պետեր Ալտենբերգ
Կենսագրություն և կարիերա
Պետեր Ալտենբերգը ծնվել է 1859 թվականի մարտի 9-ին Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Նրա հայրը Մորից Էնգլանդերն էր՝ հրեա առևտրական, իսկ մայրը` Գատին Պաուլինը։ Պետերն ուսումնասիրել է օրենք, բժշկագիտություն, զբաղվել իրավաբանությամբ, գրքերի վաճառքով։
Ալֆրեդ Ինոք
Կենսագրություն
Ալֆրեդ Լյուիս Ինոքը ծնվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Վեստմինստերում (Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա)։
Պետեր Ալտենբերգ
Կենսագրություն և կարիերա
1896 թվականին լույս է ընծայում փոքր էսքիզների առաջին ժողովածուն, որը կոչվում էր «Wie ich es sehe». վերջինիս հաջորդեցին «Ashantee» (1897 թվական) և «Was der Tag mir zuträgt» ժողովածուները։ Նրա փոքրածավալ ստեղծագործություններում բանաստեղծորեն արտացոլված է շրջակա աշխարհի և պոետի հոգու հարաբերությունները։
Ալֆրեդ Ինոք
Կարիերա
Ալֆրեդը դերասանական կարիերան սկսել է 2001 թվականին։ Ենոքը առավել հայտնի է Դին Թոմասի դերով Հարրի Փոթերի մասին պատմող ֆիլմերում։ Նա նկարահանվել է բոլոր մասերում։ 2014 թվականին նկարահանվել է «Շերլոկ» հեռուստասերիալի 3-րդ եթերաշրջանում Բեյնբրիջի դերում։
Պետեր Ալտենբերգ
Կենսագրություն և կարիերա
Պետեր Ալտենբերգն իր մահկանացուն կնքել է 1919 թվականի հունվարի 8-ին Վիեննայում։
Ալֆրեդ Ինոք
Կարիերա
2014 թվականին Ենոքը ստացել է Շոնդա Ռեյմսի դերը «Ինչպես խուսափել սպանության համար պատժից» սերիալում ։
Պետեր Ալտենբերգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ
Մոնակ (Շարանտի գավառ)
Մոնակ (Mosnac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 474 մարդ, բնակչության խտությունը` 74.88 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.33 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 115 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 15 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 294 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 224-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 70։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,2 %։ 224 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 206 անձ (106 տղամարդ և 100 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (11 տղամարդ և 7 կին)։ 70 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 19-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մոնմորու
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 2608 մարդ, բնակչության խտությունը` 40.22 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 64.85 կմ² տարածք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:2017 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սպանություններ Նոր Շոտլանդիայում (2020)
Սպանություններ Նոր Շոտլանդիայում, 2020 թվականի ապրիլի 18-ին և 19-ին Գաբրիել Ուորթմանի կողմից կատարված հանցագործությունը, որը սպանել է առնվազն 22 մարդու և հրկիզել Կանադայի Նոր Շոտլանդիա նահանգի առնվազն հինգ շենք, նախքան ոստիկանության կողմից սպանվելը, նրա ավտոմեքենան հետապնդելուց հետո ։
Հանցագործությունն ամենամահաբեր հարձակումն է եղել Կանադայի պատմության մեջ հրազենի կիրառմամբ, որը զոհերի թվով գերազանցել է 1989 թվականի Մոնրեալի պոլիտեխնիկական դպրոցում զանգվածային սպանությանը, որի հետևանքով զոհվել է 15 մարդ, այդ թվում՝ հրաձիգը ։ Ոստիկանությունը պնդում է, որ հանցագործության դրդապատճառը դեռ պարզ չէ ։
Ապրիլի 18
Ժամը 23:32-ին Կանադայի Թագավորական ոստիկանությունը թվիթ է տեղադրել՝ խնդրելով այդ շրջանի բնակիչներին մնալ տանը փակ պահելով դռները, բայց ոչ մի հաղորդագրություն չի արվել Արտակարգ ծանուցման նահանգային համակարգի միջոցով։ Հետաքննությունն ընթացել է միանգամից, և ապրիլի 19-ի առավոտյան ոստիկանությունը հայտարարել է, որ գործ ունի ակտիվ հրաձիգի հետ.
Ապրիլի 19
Առավոտյան ժամը 8:00-ի սահմաններում 911 հեռախոսով զանգահարողը հայտնել է պայթյունի և հրաձգության մասին Ուենտուորտում գտնվող Հանթեր-Ռոուդ տանը, Պորտապիկից մոտ 37 կմ դեպի հյուսիս։ Երկու վարձակալներն ու հարևանը, որոնք գնացել էին օգնություն ցույց տալու, սպանվել են։ Այնուհետև ևս մեկ զոհ է հայտաբերվել սպանված Ուենթուորթ-Վելլի համայնքում՝ դեպի հարավ ճանապարհին, Պորտապիկ զբոսնելիս։
Երեքշաբթիները Մորիի հետ
«Երեքշաբթիները Մորիի հետ» (Tuesdays with Morrie) — վավերագրական գիրք, գրված 1997 թվականին, ԱՄՆ-ում, Միտչ Էլբոմի կողմից։ Գիրքը նկարագրում է Մորի Շվարցի՝ սոցիոլագիայի պրոֆեսորի իրական պատմությունը, և իր փոխհարաբերությունը իր ուսանող՝ Միտչ Էլբոմի հետ։ Գիրքը տալիս է կյանքի մասին իրական դասեր, որոնք Միտչը ստանում է իր ուսուցչից, ով տառապում էր ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզով։
Սպանություններ Նոր Շոտլանդիայում (2020)
Ապրիլի 19
ԿԹՈ-ն որպես կասկածյալ ճանաչել է 51-ամյա Ուորթմանին առավոտյան ժամը 8:54-ին և զգուշացրել, որ նա հագնված է եղել որպես ԿԹՈ-ի սպա և վարել է ոստիկանական մեքենայի կրկնօրինակը ։ 10:04-ի և 11:04-ի միջև կասկածյալը նկատվել է Գլենհոլմ, Դեբերտ և Բրուքֆիլդ բնակավայրերի շրջակայքում, ինչը ցույց է տալիս, որ նա եղել է 102-րդ մայրուղու հարավ՝ Հալիֆաքսի ուղղությամբ։ Իրավապահ մարմինների աղբյուրը CNN-ին հայտնել է, որ այդ ժամանակ Ուորթմանը սկսել է անկանոն կանգնեցնել վարորդներին և սպանել նրանց ։
Երեքշաբթիները Մորիի հետ
Ստեղծման պատմություն
1955 թվականին Միտչ Էլբոմը ABC Նայտլայն լրատվական հաղորդմամբ տեսավ Մորի Շվարցի՝ սոցիոլագիայի պրոֆեսորի հետ հարցազրույցը, որտեղ նա պատմում էր իր կյանքի, անբուժելի ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզ հիվանդության և իր մոտակա սպասված մահվան մասին։ Միտչը, ով քոլեջում սովորելու ընթացքում լավ գիտեր Մորի Շվարցին՝ իր այն ժամանակվա դասավանդողին, կապվել էր նրա հետ և եկել էր նրան այցելելու Բոստոնի արվարձանում և հետո սկսեց ամեն երեքշաբթի գալ, կյանքի և մահվան հարցերի քննարկումների համար։ Փորձելով գտնել Մորիի բժշկական ծախսերը հոգալու համար մի հնար, Միտչը որոշեց գտնել գրքի հրատարակիչ, ով կնկարագրեր իր այդ այցելությունները։ Շատ հրատարակիչների կողմից մերժվելուց հետո, գրքի գաղափարը ընդունվեց Դաբլդեյ հրատարակչության կողմից, սակայն կարճ ժամանակով՝ մինչև Մորիի մահը, փորձելով այդպես իրականացնել մտածված օգնությունը։ Երեքշաբթիները Մորիի հետ գիրքը հրատարակվել է 1997 թվականին, ոչ մեծ քանակությամբ և իր հետ ներկայացնում էր հանդիպումների ժամանակագրությունը, որոնք Միտչ Էլբոմը անցկացրել էր իր ուսուցչի հետ։ Նախնական հրատարակված տպաքանակը 20,000 օրինակ էր։ Շնորհիվ մարդկանց ասեկոսեների գրքերի վաճառքը որոշ չափով աճեց, իսկ կարճ հիշատակումը Օպրա Ուինֆրիի հաղորդման մեջ հանեց գիրքը Նյու Յորքյան բեստսելլերներ՝ 1997 թվականի հոկտեմբերին։ Ապա գրքի հանրաճանաչությունը մեծացավ ավելի արագ կերպով, և վեց ամիս հետո այն ցուցակում զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Գիրքը մնաց բեստսելլերների ցուցակում 205 շաբաթ շարունակ ։ Վաճառվել է ընդամենը 14 միլիոն գրքի կրկնօրինակ, այն թարգմանվել է 41 լեզուներով և համարվում է ամբողջ ժամանակների ամենաշատ կարդացած գրքերից մեկը ։
Սպանություններ Նոր Շոտլանդիայում (2020)
Ապրիլի 19
11:24-ից քիչ առաջ Ուորտմանը հանդիպեց ՔԹՈ-ի կոնստեբլեմ Հայդի Սթիվենսոնին (Heidi Stevenson) Շուբենակադի համայնքի թիվ 2 մայրուղու վրա։ Վկաները հայտնել են, որ տեսել են, թե ինչպես է Ուորթմենը փախել Սթիվենսոնի մոտ և լսել է փոխհրաձգություն, որի հետևանքով Սթիվենսոնը սպանվել է, և վիրավորվել է ևս մեկ սպա։ Դեպքի վայրում նկատվել են այրվող երկու մեքենաներ, այդ թվում, հնարավոր է, Ուորտմանի ավտոմեքենան ։ Դրանից հետո հրաձիգը շարունակել է ճանապարհը դեպի հարավ՝ իր զոհերից մեկից գողացված Chevrolet Tracker արծաթագույն արտաճանապարհով, և հաջորդ անգամ նրան տեսել են Միլֆորդում ։
Երեքշաբթիները Մորիի հետ
Սյուժե
Լրագրող Միտչ Էլբոմը հիշում է այն ժամանակները, որ անցկացրել է իր 78-ամյա սոցիոլոգիայի ուսուցչի՝ Մորի Շվարցի հետ, ով մահանում է ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզից։ Լինելով Մորիի նախկին ուսանողը, Միտչ Էլբոմը ոչ մի անգամ կապ չի հաստատել Մորիի հետ, քոլեջում դասընթացների հաճախելու ժամանակահատվածից ի վեր։ Առաջին երեք գլուխները պարունակում են Միտչի և Մորիի վերջին խոսակցության նախապատրաստությունը, հետադարձ հայացք են գցում քոլեջում Միտչի ավարտական արարողությանը և իրադարձությունների տեսությանը, որոնք կատարվել են Միտչի կյանքում քոլեջն ավարտելու և իր նոր ուսուցչի հետ հանդիպման ժամանակամիջոցում։ Միտչը՝ հաջողակ սպորտայի լրագրող էր Դետրոյիտ ֆրի մամուլ ամսագրում, չնայած մանուկ հասակում երազել է դառնալ դաշնակահար։ Տեսնելով Մորիին ABC Նայտլայն հեռուստահաղորդման մեջ, Միտչը զանգեց Մորիին, ով ճանաչեց իր ուսանողին չնայած 16 տարվա բացակայությունից հետո։ Միտչը խոստացավ Միչիգանից գալ Մասաչուսետս՝ Մորիին տեսնելու։ Լրագրողների գործադուլը ազատեց Միտչին աշխատանքից և նա կարող էր գալ ամեն երեքշաբթի՝ Մորիին այցելելու համար։ Ստացված գիրքը հիմնված է այս հանդիպումների վրա՝ լրացված Մորի Շվարցի դասախոսություններով և կյանքի փորձով, ինչպես նաև հետադարձ հայացք գցելով զուգընթաց իրադարձություններին։
Սպանություններ Նոր Շոտլանդիայում (2020)
Ապրիլի 19
Ի վերջո, առավոտյան ժամը 11:40-ին, ավելի քան 12 ժամ անց, երբ ոստիկանությունը պատասխանեց հրազենից կրակոցների առաջին բողոքին, Ուորթմանը սպանվեց ոստիկանության կողմից Էնֆիլդի Irving Big Stop բենզալցակայանում, Պորտապիկից 92 կիլոմետր դեպի հարավ և Գալիֆաքսից մոտ 40 կիլոմետր դեպի հյուսիս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 սպանություններ
Երեքշաբթիները Մորիի հետ
Գրքի հիմնական թեմաներ
Ամեն շաբաթվա իրենց հանդիպումների ընթացքում, որոնք նկարագրված են գրքի մեջ, Մորին կիսվում է մյուս հիմնական, կարևորագույն թեմաների իր պատկերացումների մասին։
Մահ, պայքար և համակերպում
Մորին պայքարում էր իր հիվանդության՝ ամիոտրոֆիկ կողմնային սկլերոզի դեմ՝ կանխազգալով իր անխուսափելի մահը։ Մորին շուտով ընդունում է իր մոտալուտ մահվան միտքը, երբ սկսում է համակարծիք լինել բուդդայական փիլիսոփայությանը, ըստ որի յուրաքանչյուր օր մենք պետք է հնարավոր համարենք այն, որ այդ օրը մեզ համար կդառնա վերջին օրը երկրի վրա։ Այս մտքի սկզբունքն այն է, որ մարդը կարող է սովորել ինչպես ապրել, միայն սովորելով, թե ինչպես կարելի է մահանալ։
Սեր, ընտանիք, ընկերներ և շփում
Մորին ասում է, որ սիրելը ամենակարևոր բանն է, որ մենք կարող ենք անել։ Մինչդեռ հասարակությունը ունի այլ գերակայություն․ մեզանից շատերը միայն դես ու դեն են վազում՝ կենտրոնանալով ոչ այնքան տրամաբանական տեսակետների վրա, ինչպես օրինակ կարիերայի առաջադիմության կամ նյութական բարիքների, և արհամարհում ենք մեր կյանքի շատ ավելի կարևոր տեսակետները։ Դա այն ճանապարհը չէ, որ հասնենք իրական երջանկության։ Անհատը պետք է մերժի մասսայական կուլտուրան, որպեսզի սահմանի իր արժեքները և կառուցի իր երջանկությունը։ Կուլտուրան պետք է վերածնվի և կառուցվի ընկերների, ընտանիքի և շրջապատող մարդկանց շուրջ։ Չնայած Մորին չէր առաջարկում հասարակությանը կուրորեն ընդունել այդպիսի կուլտուրան, նա իր փորձով ցույց էր տալիս,որ այդ տեսակետները պետք է մարդու կյանքում լինեն գերակայող։ Կախված այն բանից թե ինչ կուլտուրա մենք կընտրենք, մեզանից ոչ մեկ չի կարող ապրել առանց սիրո։
Մասսայական կուլտուրա
Ժամանակակից կուլտուրան, մասսայական ինֆորմացիայի հետ միասին ներշնչում են անհատին աղավաղված արժեքների համակարգ։ Գործնականորեն յուրաքանչյուր իր այցելություն ժամանակ, Միտչը Մորիի ուշադրությունը սևեռում էր յուրաքանչյուր թերթի բազմաթիվ բացասական լուրերի վրա, պահպանելով հայտնիների ազգային պատկանելիությունը։ Հակառակ դրան, Մորին իր կյանքի ընթացքում, ձևավորել է իր անհատականության արժեքների համակարգը, հայտնի կուլտուրայի արժեքներին հասնելու փոխարեն։ Նա հորդորում է ուրիշներին անել նույնը։
Գրքի աուդիո տարբերակ
Լինելով պրոֆեսիոնալ սպորտային մեկնաբան, Միտչ Ալբոմը ինքն է հնչունավորում իր գրքի աուդիո տարբերակը (անգլերեն), առանց դերասաններին ներգրավելու ։ Գրքի աուդիո տարբերակում հնչում են վավերագրական հատվածներ հենց Մորի Շվարցի ձայնագրված ձայնով, որն արել է Միտչը իրենց հանդիպումների ժամանակ, որտեղ Մորին արտաբերում է մի քանի ասույթներ, որոնք իր մահից հետո դարձել են գրքի համար բանալի խոսքեր ։
Էկրանավորում
1999 թվականին ռեժիսոր Միկ Ջեքսոնը գրքի համար համանուն դրամատիկական ֆիլմ է նկարել, որտեղ նկարահանվել են Ջեք Լեմոնը՝ Մորիի դերում և Հենկ Ազարիան՝ Միտչի դերում։ Մորիի դերը կատարելու համար Լեմոնին պարգևատրել են Էմմի մրցանակով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Կենսագրական գրքեր
Մեյր (Արդեշի գավառ)
Մեյր (Mayres), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 262 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.71 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30.07 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 135 կմ հարավ-արևմուտք, Պրիվա քաղաքից` 40 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 126 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 68-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 58։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 54,0 %։ 68 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 59 անձ (38 տղամարդ և 21 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (3 տղամարդ և 6 կին)։ 58 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 39-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կարմրախածի ձիաթռչնակ
Կարմրախածի ձիաթռչնակ, խատտնիկներ ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Բնադրող-չվող թռչուն է։
Արտաքին կառուցվածք
Փոքր թռչուն է։ Մարմնի վերին մասը դարչնագույն է։ Գլխի և մեջքի վրա կան մուգ բծեր։ Արուի գլուխը, կոկորդը, կտնառքը և կուրծքը ժանգաշիկավուն են։ Քաշը՝ 17-24 գրամ է, թևի երկարությունը՝ 77-91 մմ։ Քայլում է մանրավազքով։
Կենսակերպ
ՀՀ-ում բնադրվող, չվող թռչուն է։ Գարնանը վերադառնում է մարտ-ապրիլ ամիսներին, աշնանը՝ սեպտեմբերից մինչև հոկտեմբեր։ Չվում է ինչպես առանձնյակներով, այնպես էլ փոքր խմբերով՝ տարբեր տեսակների ձիաթռչնակների հետ երամներ կազմած։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խատտնիկներ Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Կառլ I (Երուսաղեմի արքա)
Կառլ I Անժուացի (Charles d'Anjou, 1227 թվական մարտի 21 - 1285 թվականի հունվարի 7, Ֆոջա), Անժուի և Մենի կոմս 1246 թվականից, Պրովանսի և Ֆորկալկեի կոմս 1246 թվականից, Սիցիլիայի արքա 1266-1282 թվականներին, Նեապոլի արքա 1266 թվականից, Ալբանիայի արքա 1272 թվականից, Երուսաղեմի անվանական արքա 1277 թվականից, Աքայան կոմս 1278 թվականից, Անժու-Սիցիլիական տան հիմնադիր։
Կառլ Անժուացին իր ժամանակի ամենանշանակալից միապետներից էր։ 1282 թվականին նա կարողանում է ստեղծել միջերկրածովյան հզոր պետություն։ Սակայն Սիցիլիայի ժամասացության և Արագոնի կողմից Սիցիլիայի հետագա գրավումը նրա ժառանգներին թույլ են տալիս պահպանել միայն Նեապոլը։
Ծնունդ և պատանեկան տարիներ
Կառլ I Անժուացին Ֆրանսիայի արքա Լուի VIII-ի և Բլանկա Կաստիլիացու ամենակրտսեր որդին էր։ Նա ծնվել է հոր մահից մի քանի ամիս անց։
Նրա մայր Բլանկան թագավորության խնամակալ է դառնում մանկահասակ արքա Լուի IX Սուրբին։ Կառլի մանկությունը համապատասխանում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Բլանկան ստիպված էր իր կամքին ենթարկել ֆրանսիական անհնազանդ ազնվականությունը։ Նա բացարձակ ժամանակ չուներ զբաղվելու երեխաներով, որի արդյունքում Կառլը մանուկ տարիքից սովոր էր հույսը դնել միայն իր վրա։ Նա բարձրահասակ տղամարդ էր, ամուր կազմվածքով, մուգ-ձիթապտղե մաշկով և ուներ արքայական կեցվածք։
Կառլը ստանում է լավ կրթություն, հարգում էր պոեզիան և արվեստը։ Նա և իր ավագ եղբայրը, բարեպաշտ էին։ Նա խիզախ ասպետ էր, աչքի էր ընկնում հեռատեսությամբ, զսպվածությամբ, հաստատակամությամբ, խորաթափանցությամբ։ Սակայն դրանց հետ միաժամանակ նա իշխանասեր էր, ագահ և դաժան ։
Անժուի, Մենի և Պրովանսի կոմս
1246 թվականին Կառլը ասպետ է օծվում Մելյոնում և ժառանգություն ստանում Անժուի, Մենի և Տուրենի հարուստ հողերը ։
Երբ նա առաջին անգամ ժամանում է Պրովանս, ապա նրա հետ ժամանում են իրավաբանների և հաշվետարների խումբ, ովքեր ձեռնամուխ են լինում նրա կոմսական իրավունքների և արտոնությունների ուսումնասիրմանը։ Դա առաջացնում է պրովանսյան ազնվականության խռովությունը՝ Բարալ դը Բոի և Բոնիֆացիոս դը Կաստելանի գլխավորությամբ, որն աջակցում է Կառլի զոքանչ, այրիացած կոմսուհի Բեատրիս Սավոյացին։ Խռովությունը պաշտպանում են Մարսել, Առլ և Ավինյոն քաղաքները, որոնք երկյուղում էին իրենց անկախության համար։ Երբ 1247 թվականին Կառլը հեռանում է Պրովանսից նրա համար, որպեսզի ձևականորեն ստանձնի Անժուի և Մենի կոմսությունների տիրապետությանը, քաղաքները կնքում են պաշտպանական միություն, որը գլխավորում է Բարալ դը Բոն ։
Լուի IX Սուրբի հետ միասին, 1248 թվականին, Կառլը կնոջ՝ Բեատրիսի ուղեկցությամբ, ուղևորվում է խաչակրաց յոթերորդ արշավանքի՝ Եգիպտոս ։ Դրանից առաջ նա փոխզիջման է գնում Բեատրիս Սավոյացու հետ, նրան զիջելով Ֆորկալկեի կոմսությունը։ Խաչակրաց արշավանքի ժամանակ նա իրեն ցուցադրում է որպես խիզախ ռազմիկ։ Սակայն նրա բացակայության ժամանակ Պրովանսում խռովություն է բարձրանում։ 1250 թվականին եղբայրը Կառլին, մյուս եղբայր Ալֆոնս դը Պուատյեի հետ, բաց է թողնում տուն և հոկտեմբերին նա վերադառնում է իր տիրույթները, արքա Լուի IX Սուրբից տհանելով ուղերձ թագուհի Բլանկին, այն ժամանակ, որ անձամբ արքան որոշում է մնալ Սուրբ Երկրում ։ Ռազմակն ուժի և դիվանագիտության օգնությամբ Կառլը կարողանում է 1252 թվականի օգոստոսին իրեն ենթակել խռովարար քաղաքները։ Կառլը խռովության առաջնորդների նկատմամբ ներողամիտ է գտնվում։ Բարալ դը Բոն դռնում է նրա հավատարիմ համախոհը, իսկ բոլոր երեք քաղաքները ստիպված էին Կառլին ճանաչել իրենց ավատատեր ։
Պայքար Էնո կոմսության համար
1252 թվականի նոյեմբերին մահանում է Կառլի մայրը՝ Բլանկա Կաստիլացին, ով Ֆրանսիայի խնամակալն էր Լուի IX Սուրբի բացակայության ժամանակ։ Արդյունքում, Կառլը ստիպված էր մեկնել Փարիզ, որտեղ նա եղբայր Ալֆոնս դը Պուատեի հետ միասին, ստանձնում է թագավորության խնամակալությունը։ Այդ ժամանակ Ալեքսանդր IV Հռոմի պապը Կառլին առաջարկում է Սիցիլիայի թագավորության գահը։ Ալֆոնսը այդ առաջարկին հավանություն չի տալիս, իսկ Լուի IX Սուրբը իր նամակում Կառլին արգելում է ընդունել գահը ։
Պրովանսի խաղաղեցում
Կառլի բացակայության ժամանակ Պրովանսում կրկին սկսում է խռովել ազնվականությունը, որը ղեկավարում էին Բոնիֆացիոս դը Կաստելանը և Բեատրիս Սավոյացին։ Վերադառնալով Պրովանս, Կառլը առանձին-առանձին հաղթում է անբարյացակամներին։ Արքայի միջնոդությամբ Բեատրիսը 1256 թվականի նոյեմբերին համաձայնվում է հրաժարվել Ֆորկալկեից՝ փոխարենը ստանալով մեծ գումար և ցմահ թոշակ, որոնք համաձայնվում է վճարել Լուին։ Նույն թվականին Կառլը խաղաղեցնում է նաև Մարսելը ։ Նրա համար, որ հեշտ լինի ղեկավարել կոմսությունը, Կառլը մտցնում է վիգեի պաշտոնը Առլում և Ավինյոնում (1251 թվական), Տարասկոնում (1256 թվական) և Մարսելում (1257 թվական) ։
Ամրապնդելով իր իշխանությունը Պրովանսում, Կառլը սկսում է ընդլայնել իր տիրույթները։ 1257 թվականին նա ձեռք է բերում մի քանի սենյորիաներ Ալպերում, Վիեննայի դոֆինից (թագաժառանգ), բացի այդ, նա Օրանի արքայազն Ռայմունդ դը Բոից ստանում է Արելատյան թագավորության խնամակալության իրավունքը։ 1258 թվականին իրեն Կառլի վասալ է ճանաչում Վենտիմիլի կոմսը։ 1259 թվականին Կառլը ստանում է ավատատիրություն իրավունք Կունեոյի, Ալբայի և Կերասկոյի նկատմամբ հարավային Պիեմոնտում, 1260 թվականին՝ Մոնդովի, Չևայի և Բիանդրատեի սենյորիաները Սալուցոյում ։
1262 թվականի սկզբին Պրովանսում, Կառլի բացակայության ժամանակ, նոր խռովություն է ծագում, որը գլխավորում է Բոնիֆացիոս դը Կաստելանը։ Նա ապահովվում է Ջենովայի և Արագոնի արքայի որդիների աջակցությամբ։ Կառլին փոխարինող Բարալ դը Բոն, ով պահպանում էր նրան հավատարմությունը, չնայած խռովությունում նրա ազգական Հուգոյի մասնակցությանը, կարողանում է արգելակել խռովությունը։ Վերադարձած Կառլը պայմանավորվում է ջենովացիների հետ, նրանց հանձնելով ափամերձ տարածքները, որից հետո ստիպում է փախուստի դիմել Բոնիֆացիոսին և Հուգո դը Բոին։ Դրանից հետո նա, Արագոնի արքայի միջնորդությամբ, պայմանավորվում է Մարսելի հետ։ Արդյունքում նրան հաջողվում է խաղաղեցնել Պրովանսը, որը մինչ նրա կառավարման ավարտը լիովին աջակցում էր նրա բոլոր նախաձեռնությունները ։
Հետագայում, Պրովանսից եկամուտները թույլ էին տալիս Կառլին ֆինանսավորել իր արշավանքները։
Պայքար Սիցիլիայի թագավորության համար
Հռոմի պապերը բավականին երկար ժամանակ Հոհենշտաուֆենների տան հետ Սիցիլիայի թագավորության համար։ 1258 թվականին Սիցիլիայի արքա է դառնում կայսր Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենի անօրինական որդի Մանֆրեդը։ Ցանկանալով պաշտոնանկ անել Մաֆրեդին, պապերը կառավարիչ էին փնտրում, ով կարող էր գրավել թագավորությունը։ Արդյունքում ընտրությունն ընկնում է Կառլ Անժուացու վրա։
Գահը նրան առաջարկում էր դեռևս Ալեքսանդր IV-ը, սակայն այն ժամանակ, եղբոր՝ Լուի IX Սուրբի ճնշման տակ, ստիպված էր հրաժարվել։ Նոր պապը՝ Ուրբանոս IV-ը, 1262 թվականին, վերսկսում է ֆրանսիական արքունիքի հետ բանակցությունները։ 1263 թվականի մայիսին Լուի IX Սուրբը Կառլին թույլատվություն է տալիս պապի հետ բանակցելու։ Պայմանագիրը կնքվում է հունիսին։ Ըստ պայմանագրի պայմանների, Կառլի վրա դրվում են բազմաթիվ սահմանափակումներ (նա չէր կարող տնօրինել եկեղեցական պաշտոններին նշանակումները, չէր կարող հավակնել կայսերական գահին և գրավել որևէ դիրք Իտալիայի կայսերական մասի տարածքներում և պապերի տիրույթներում)։ Սակայն արդեն աշնանը Կառլին ընտրում են Հռոմի սենատոր, ինչը պայմանագրի խախտում էր։ Բանակցությունները շարունակվում էին, որի արդյունքում երկու կողմերն էլ համաձայնվում են զիջումների, ընդ որում Կառլը հրաժարվում է Հռոմի սենատորի պաշտոնից ։
1264 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Ուրբանոս IV-ը մահանում է։ Նոր պապը՝ Կղեմես IV-ը, ընտրված 1265 թվականի փետրվարի 15-ին, Հռոմ է կանչում Կառլին, որ այդ ժամանակաընթացքում հասցնում է հյուսիսային Իտալիայում մի քանի միություններ կնքել ազնվականների հետ։ Մայիսի 10-ին նա նավարկում է Մարսելից, խուսափելով սիցիլիական և նրա դաշնակից պիզայական նավատորմից, մայիսի 23-ին նա արդեն Հռոմում էր, որտեղ բնակություն է հաստատում Լատերանյան պալատում։ Հունիսի 21-ին նրան պաշտոնապես շնորհում են սենատորական տարբերանշաններ, ընդ որում Կառլը պապին խոստանում է, որ կհրաժարվի նրանցից Սիցիլիայի թագավորությունը գրավելուց հետո։ Հունիսի 28-ին Կառլը պաշտոնապես հռչակվում է Սիցիլիայի արքա և թագադրվում է պապի կողմից ։
Մանֆրեդը, հավաքելով բանակ, դուրս է գալիս Կառլի դեմ, սակայն չի համարձակվում հարձակվել Տիվոլիի մոտ տեղակայված Կառլի ճամբարի վրա։ Փոքրիկ ընդհարումից հետո Մանֆրեդը նահանջում է, որի արդյունքում կորցնում է իշխանությունը Անկոնայի մարզում, իսկ նրա ազդեցությունը Տոսկանայում թուլանում է ։ Տարվա վերջին, պապի միջնորդությամբ, Կառլը գումար է հավաքում, որոնք անհրաժեշտ էին Մանֆրեդի դեմ արշավանքի համար և նրա հավաքած բանակը հոկտեմբերին շարժվում է Լիոնից և Հռոմ է ժամանում 1266 թվականի հունվարին։ Հունվարի 6-ին, Սուրբ Պետրոսի տաճարում, Կառլը թագադրվում է որպես Սիցիլիայի արքա ։
Հունվարի 20-ին, իր բոլոր ուժերով, Կառլը շարժվում է Սիցիլիայի թագավորության գրավմանը։ Փետրվարի 26-ին, Բենևենտի մոտ, տեղի է ունենում ճակատամարտ Մանֆրեդի գլխավորած բանակի հետ։ Արդյունքում Մանֆրեդի բանակը ջախջախվում է, իսկ անձամբ Մանֆրեդը սպանվում է ։ Մարտի 7-ին Կառլը հանդիսավոր կերպով մուտք է գործում Նեապոլ, որը դառնում է նրա թագավորության մայրաքաղաքը ։ Մանֆրեդի կինը՝ Ելենան, երեխաների հետ գերի է ընկնում և նրանք բոլորը արգելափակվում են Նոչերում։ Արդյունքում, միայն դուստր Բեատրիսը է 1284 թվականին ազատ արձակվում բանտարկությունից ։
Պայքար Կոնրադինի հետ
Հաղթելով հակառակորդին՝ Կառլը չի սկսում հետապնդել նրա համախոհներին՝ հայտարարելով համաներում։ Սակայն, չնայած նրա ի սկզբանե ներողամտությանը, Կառլը հանրաճանաչություն չի վայելում։ Նա սահմանում է բարձր հարկեր, որոնցից ոչ մեկը չէր կարող խույս տալ ։
1266 թվականի մայիսին Կառլը կատարում է պապին տրված խոստումը և հրաժարվում է Հռոմի սենատորի պաշտոնից, որը 1267 թվականի հունիսին բաժին է հասնում Կառլի զինակիցներից մեկին՝ Էնրիկե Կաստիլիացուն, Կաստիլիայի արքա Ալֆոնս X-ի եղբորը։ Կղեմես IV պապը ստիպված էր Կառլին տրամադրել գործողությունների լիակատար ազատություն Հյուսիսային Իտալիայում։ 1266 թվականի վերջին, փաստորեն, ամբողջ Լոմբարդիան հայտնվում է Կառլի և նրա դաշնակիցների ձեռքում։ 1267 թվականին նրա զորքերը մոտենում են Ֆլորենցիային։ Դա առաջացնում է Ֆլորենցիայի հանրապետությունը կառավարող գիբելինների փախուստը և արմատական գվելֆերի իշխանության գլուխ անցնելը։ Կառլ Անժուացին ընտրվում է Ֆլորենցիայի պադեստ և այդ պաշտոնին մնում է 13 տարվա ընթացքում, ղեկավարելով հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը։ Նա նաև նշանակվում է պապի գերագույն պատվիրակ Տոսկանայում։ Ենթարկելով Ֆլորենցիան՝ Կառլը շարունակում է Տոսկանայի մյուս համայնքների նկատմամբ զավթողական քաղաքականությունը։ Մինչ Կառլը պաշարում էր Պոջիբոնսին, 1267 թվականի հուլիսին, նոչերում, մահանում է նրա կին Բեատրիս Պրովանսացին ։
Սակայն Բավարիայում ապրում էր մահացած կայսր Կոնրադ IV-ի որդի և Ֆրիդրիխ II Հոհենշտաուֆենի թոռ Կոնրադինը։ Շվաբիայի դքսության ազնվականությունը Կոնրադինին ճանաչում է իրենց հերցոգ, Երուսաղեմի բարոնները նրան հռչակոււմ են իրենց արքա։ Կառլից դժգոհ Մանֆրեդի հարազատները 1266 թվականի վերջին սկսում են հավաքվել Կոնրադինի շուրջ։ Անհանգստացած Կղեմես IV-ը կոնդակ է արձակում, որը վտարում է սպառնում յուրաքանչյուրին, ով կճանաչի Կոնրադինի իշխանությունը։ Սակայն, 1267 թվականի աշնանը Սիցիլիայում խռովութուն է սկսվում՝ ի պաշտպանություն Կոնրադինի, իսկ նա բանակով շարժվում է դեպի Իտալիա։ Կոնրադինին պաշտպանում է նաև Հռոմի սենատոր Էնրիկե Կաստիլիացին, ով վիրավորված էր Կառլից, քանի որ նա իրեն գրավված թագավորությունում չէր տրամադրել ոչ մի տիրույթ ։
Կառլը, զբաղված Տոսկանայում քաղաքների ենթարկումներով, ի աջակցություն պապի հանդես է գալիս միայն 1268 թվականի մայիսին։ Նա պապի հետ հանդիպում է Վիտերբոյում, որտեղ նշանակվում է Լոմբարդիայում կայսերական կուսակալ, որից հետո հանդես է գալիս սարացինացի խռովարարների դեմ Լուչերայում ։
1268 թվականի մարտի 24-ին Կոնրադինը մտնում է Հռոմ, որտեղ հանդիսավորությամբ դիմավորվում է քաղաքի բնակիչների կողմից։ Օգոստոսի 14-ին նա, մեծացող բանակով շարժվում է Սիցիլիայի թագավորությունը գրավելու։ Լսելով դրա մասին, Կառլը հանում է Լուչերայի պաշարումը և շարժվում է Կոնրադինին ընդառաջ։ 1268 թվականի օգոստոսի 23-ին կայանում է Տալյակոցոյի ճակատամարտը, որի արդյունքում Կոնրադինի բանակը ջախջախվում է, Կոնրադինի բազմաթիվ զինակիցներ գերի են ընկնում ։ Կոնրադինը իր ընկեր Ֆրիդրիխ Բադենցու և մի քանի զինակիցների հետ փախչում է, սակայն Աստուրու փոքրիկ նավահանգիստում փախստականներին բռնում են և ճանաչում, որից հետո հանձնում են Կառլին։ 1268 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Կոնրադինը և Ֆրիդրիխ Բադենցին հրապարակավ գլխատվում են Նեապոլում ։ Այդ մահապատիժը ամբողջ Եվրոպան շոկի է ենթարկում։
Կոնրադինի նկատմամբ հաղթանակը Կառլին թույլ է տալիս շարունակել Տոսկանայի գրավումը։ 1269 թվականին, Կոլեի ճակատամարտում, ֆլորենցիա-ֆրանսիական զորքերը ջախջախում են Սիենայի գլխավորությամբ գիբելինների կոմունաների ուժերը։ Արդյունքում, Սիենայում, իսկ այնուհետև Պիզայում և Տոսկանայի այլ քաղաքներում, իշխանության գլուխ է անցնում գվելֆերի կառավարությունը, վերահսկվող Կառլ Անժուացու կողմից ։
Իր իշխանությունը հաստատելով Հարավային Իտալիայի վրա, ինչպես նաև դառնալով գվելֆերի հովանավորը Լոմբարդիայում և Տոսկանայում, իր ձեռքում պահելով Անժուն և Պրովանսը, Կառլկ դառնում է ամենազադեցիկ մարդը Եվրոպայում։
Սիցիլիայի թագավորության արքա
Կոնրադինի մահապատժից քիչ անց Կառլը ամուսնանում է երկրորդ անգամ՝ Մարգարիտ Բուրգունդացու հետ, ով նրան բերում է Տոների, Նևերի և Օսեպի կոմսությունների մեկ երրորդը, ինչպես նաև չորս փոքրիկ սենյորիններ, ցիրուցան եղած Հյուսիսային Ֆրանսիայում (մոնմիրայ, Ալյուե, Տորինյի և Բրյունի)։ Սակայն այդ ամուսնությունից միակ դուստրը մահանում է մանուկ ժամանակ, այդ պատճառով այդ տիրույթները Մարգարիտի մահից հետո ետ են անցնում նրա հարազատներին ։
1268 թվականի նոյեմբերի 28-ին մահանում է Կղեմես IV պապը, որից հետո Հռոմը անցնում է Կառլի վերահսկողության տակ. նրան ընտրում են սենատոր ։ Նոր պապ Գրիգոր X-ը ընտրվում է միայն 1271 թվականի աշնանը, մինչ այդ Կառլը միաիշխան տնօրինում էր Իտալիայում՝ պապի բացակայության պայմաններում տիրանալով Իտալիայում կայսերական կուսակալների նշանակման իրավունքին։ 1270 թվականի վերջին նա իրեն է ենթարկում ամբողջ Տոսկանան։ Նույն թվականի գարնանը հաջողվում է նաև ճնշել խռովությունը Սիցիլիայում ։
Խռովարարների հետ Կառլը վարվում է շատ դաժան։ Հոհենշտաուֆենների համախոհներից շատերին Կառլը մահապատժի է ենթարկում, բանտարկում է կամ աքսորում։ Կառլը չեղյալ է հայտարարում բոլոր նախկին շնորհումները, տրված Ֆրիդրիխ II-ի և նրա ժառանգորդների վտարումից հետո։ Այդ տիրույթները նա բաժանում է իր զինակիցներին ։
Կառլի կառավարումը հմուտ էր և արդյունավետ։ Այն ապահովում էր արդարադատություն և կարգ ու կանոն, սակայն հանրաճանաչություն չէր վայելում և ուղեկցվում էր ընդիմադիրների առաջնորդներպի մահապատիժներով։ Թագավորության բոլոր գերագույն պաշտոնները զբաղեցված էին պրովանսացիների կամ ֆրանսիացիների կողմից։ Սկսվում է Գոտվիլների և Հոհենշտաուֆենների դարաշրջանի կենտրոնացված միապետության աստիճանական քանդումը և ավատատիրական հասարակության ֆրանսիական օրինակի ներդրումը։ Մասսայական հողային շնորհումները, ի կատար ածված Կառլի կողմից, ուղեկցվում էին նոր տիրակալներին լայն վարակամերժ իրավունքների տրամադրմամբ։ Արքան էականորեն սահմանափակում է ավատների ձեռք բերման իր իրավունքները՝ կտրուկ ընդլայնելով հողերի ժառանգների շրջանակը։ Չեղարկվում է ամուսնության համար ազնվականների արքայական համաձայնություն ստանալու պարտավորությունը, և ներդրվում է արքային ավատական վճարման չափ, որը վճարվում է ավատը ժառանգին փոխանցելու ժամանակ։ Կարիք ունենալով գումարի, Կառլ Անժուացին թագավորությունը հարկում է բարձր տուրքով։ Այդ բոլորը առաջացնում է բնակչության դժգոհությունը ։
Միջերկրածովյան կայսրության ստեղծման փորձ
Կառլը իր նպատակներից մեկն է դարձնում Կոստանդնուպոլիսի գրավումը և Լատինական կայսրության վերականգնումը։ Դրա համար, պապի միջնորդությամբ, 1267 թվականի մայիսին հաշտվում է վերջին կայսր Բալդուին II դը Կուրտենեի հետ։ Բալդուինը Կառլին է փոխանցում Աքայան իշխանության ավատատիրությունը և Էգեյան ծովի շատ կղզիների ավատատիրությունները՝ Էպիր և Կորֆու ։ Պայմանագիրը ամրապնդվում է Բալդուինի որդի Ֆիլիպի և Կառլի դուստր Բեատրիսի նշանադրությամբ, ընդ որում, Ֆիլիպա անզավակության դեպքում կայսրության նկատմամբ բոլոր իրավունքները պետք է անցնեին Կառլին։ Միաժամանակ, Կառլը պայմանագիր է կնքում նաև Աքայան իշխան Վիլհելմ II դը Վիլարդուենի հետ, ով ուրախ էր իր ավատ ճանաչել ուժեղ կառավարչի։ Փնտրելով դառնակիցներ՝ Կառլը նաև պայմանագիր է կնքում Հունգարիայի արքա Բելա IV-ի հետ՝ պայմանավորվելով դուստր Իզաբելի և հունգարարական արքայազն Լասլոյի, Բեզայի թոռնուհի և Լասլոյի քույր Մարիի և Կառլի ժառանգորդ, ապագա Կառլ II-ի ամուսնությունների մասին։ Շնորհիվ այդ ամուսնության՝ Անժույան դինաստիան հետագայում բարձրանում է հունգարական գահին ։
Կոնրադինի նկատմամբ հաղթանակից հետո Կառլը Վիլհելմ Վիլարդուենից պահանջում է նրա ագվ դուստր և ժառանգորդուտի Իզաբելին կնության տալ իր երկրորդ որդի Ֆիլիպին։ Ընդ որում, պայմանագրի մեջ է ներառվում կետ, որ ժառանգորդուհու անզավակ մահվան դեպքում Աքայան իշխանությունը ակնցնի Կառլին։ Ամուսնությունը կնքվում է 1271 թվականին ։
Բյուզանդիայի դեմ Կառլի արշավանքին խանգարում է 1268 թվականին Կոնրադինի ներխուժումը ։ Պապի մահից հետո արքա Լուի IX Սուրբը պատրաստվում էր խաչակրաց արշավանքի և Կալռից օգնություն է պահանջում։ Կալռը չէր կարող մերժել, սակայն, ըստ շատ պատմաբանների կարծիքի, նա եղբորը համոզում է ուղևորվել Թունիս, որի էմիր Ալ Մուստանսիրը օգնություն էր ցուցաբերում Մոնֆրեդին և Կոնրադինին, ինչպես նաև ապստարան էր տրամադրում նրանց համախոհներին ։
Խաչակիրները ափ են դուրս գալիս Աֆրիկայում և մարտերով հասնում են մինչև հնագույն Կարթագեն։ Սակայն բաց են թողնում հաղթանակի հասնելու հնարավորությունը։ Մեծ կուտակվածության պատճառով ճամբարում ժանտախտ է սկսվում, մահանում է արքայի որդի Ժան-Տրիստանը, իսկ շուտով հիվանդանում է նաև արքա Լուի IX-ը։ 1270 թվականի օգոստոսի 25-ին նա մահանում է։ Կառլը իր նավատորմի հետ ժամանում է արդեն արքայի մահից հետո և փորձում է հրամատարությունը վերցնել իր վրա, սակայն ընդհանուր հրամանատարությունը հայտնվում է Ֆրանսիայի նոր արքա Ֆիլիպ III-ի ձեռքում ։ Սակայն Կառլի ժամանումը փրկում է խաչակիրներին։ Նա թունիսյան բանակին ջախջախում է երկու մարտում, որից հետո էմիրը հաշտություն է խնդրում, որը կնքվում է հոկտեմբերի 30-ին։ Նրա արդյունքներով Կառլը հայտնվում է մեծ օգուտում։ Սակայն խաչակրաց արշավանքին անհաջողություններ էին հետապնդում, հիվանդությունները շարունակվում էին։ Մահանում է Նավառայի արքա Տիբոն։ Կառլի նավատորմը խիստ տուժում է փոթորկից, շատ նավեր խորտակվում են ։ Եղբոր մահը լուրջ հարված է դառնում Կառլի համար։ Չնայած նրան, որ Լուի IX-ը չէր խրախուսում Կառլի շատ ձեռնարկումներ, նա հավատարիմ դաշնակից էր։ Ֆիլիպ III-ը՝ Լուիի ժառանգորդը, թուլական մարդ էր, գտնվելով մոր՝ Մարգարիտ Պրովանսացու ազդեցութան տակ, ով ահում էր Կառլին նրա համար, որ նրան էր բաժին հասել պրովանսյան ժառանգությունը ։ Սակայն Կառլը փորձում է օգուտ քաղել եղբոր մահից, առաջարկելով նրա մնացորդները թաղել Սիցիլիայի թագավորությունում։ Դա կարող էր նպաստել Կառլի հեղինակության բարձրացմանը, քանի որ արդեն այդ ժամանակ սկսվում են Լուի IX-ի հնարավոր սրբացման մասին խոսակցություննեը։ Ֆիլիպ III-ը ցանկանում էր հորը թաղել Ֆրանսիայում։ Որպես փոխզիջում որոշվում է, որ ներքին օրգանները և մարմինը կթաղվեն այնտեղ, որտեղ ցանկանում է Կառլը, իսկ ոսկորները՝ Սեն Դենիի արքայական գերազմանոցում ։ Կառլը Լուիի ներքին օրգանները և մաշկը ուղարկում է Պալերմոյի մերձակայքում գտնվող Մոնրեալի եկեղեցի ։ Հետագայում, 1282 թվականին, Կառլը պաշտոնական ցուցմունքներ է տալիս կարդինալ Բենեդետո Կաետանին՝ Լուի IX-կ սրբացման գործընթացի ժամանակ ։
Արշավանքի ավարտը Կառլին թույլ է տալիս վերադառնալ իր արևելաեվրոպակն ծրագրերին։ Կոստանդնուպոլիսի վրա խոշորամասշտաբ արշավանքը նա ստիպված էր հետաձգել, սակայն նա կարողանում է Էպիրոսի բռնապետությունից հետ գրավել Դուրացոն և Ալբանիայի մեծ մասը։ 1272 թվականի փետրվարին նա իրեն հռչակում է Ալբանիայի արքա։ Սակայն Բյուզանդիայի դեմ գործողությունները անհնարին էին, քանի որ նոր պապ Գրիգոր X-ը Կառլին արգելում է թշնամական գործողություններ կիրառել, հույս ունենալով երկու եկեղեցիների միջև ունիային ։
1273 թվականի հոկտեմբերի 15-ին տոնվում է Ֆիլիպ դը Կուրտենեի և Բեատրիս Անժուացու ամուսնությունը։ Մի քանի օր անց մահանում է կայսր Բալդուին II Կուրտենեն և «Կոստանդնուպոլիսի կայսր» տիտղոսը ժառանգվում է Ֆիլիպին ։
Մինչ Կառլը գտնվում էր հարկադրական անգործությունում, Բյուզանդիայի կայսր Միքայել VIII Պալեոլոգոսը զարգացնում է բուռն դիվանագիտական գործունեություն՝ միություններ կնքելով Բուլղարիայի արքայի, Հունգարիայի արքայի, ինչպես նաև Նոգայի՝ Ոսկե Հորդայի փաստացի տիրակալի հետ և ջենովացիների ։ Իսկ 1274 թվականին նա պապին հայտարարում է, որ ընդունում է ունիան ։
1275 թվականին Գրիգոր X-ը հասնում է հռոմեական արքա Ռուդոլֆ I Հաբսբուրգի և Կառլի միջև բարեկամության պայմանագրի, որն ամրապնդվում է Կառլի ավագ թոռ Կառլ Մարտելի և Ռուդոլֆի դուստր Կլեմենցիի ամուսնությամբ։ Ընդ որում, կայսր Ռուդոլֆը փաստացիորեն հրաժարվում էր Ռոմանիայի և Անկոնիայի նկատմամբ կայսերական իրավունքից ։ Դրանից քիչ անց, 1276 թվականի հունվարի 10-ին, Գրիգոր X պապը մահանում է ։
1272 թվականի նոյեմբերից Կառլը պատերազմ էր վարում Ջենովայի դեմ, իսկ 1275 թվականին այն վերաճում է պատերազմի ընդդեմ գիբելինների վերաստեղծված լիգայի դեմ։ Եվ այն դասավորվում է անհաջող՝ 1276 թվականի ամռանընա կարցնում է համարյա բոլոր տիրույթները Պիեմոնտում, պահպանելով միայն երեք աննշան քաղաքներ (Կունեո, Կերասկո և Սավիլյանո) ։ Հունիսի 22-ին, Իննովկենտիոս V նոր պապի միջնորդությամբ, ով մահանում է դրանից քիչ անց, խաղաղության դաշն է կնքվում ։ Նոր պապ Հովհաննես XXI-ը նույնպես աջակցում էր Կառլի բոլոր հավակնությունները ։
1278 թվականի ամռանը Մարգարիտի դեսպանները Ռուդոլֆի հետ պայմանավորվում են եռակի միության մասին։ Ըստ պայմանագրի, Ռուդոլֆի ավագ որդի Հարթմանը ամուսնանում է Էդվարդի դստեր հետ։ Ռուդոլֆին կայսր թագադրելուց հետո Հարթմանը ճանաչվում է նրա ժառանգորդ և հռոմյան արքա, ընդ որում ստանալով Արելատի և Վիեննայի թագավորությունները, ներառյալ Պրովանսը։
1278 թվականին մահանում է Աքայան իշխան Վիլհելմ II-ը։ Կառլի հետ պայմանագրի համաձայն կոմսությունը անցնում է Կառլի որդի Ֆիլիպին և նրա կին Իզաբելին։ Ֆիլիպի անունից Աքայան կոմսությունում սկսում է կառավարել Կառլը։
1280 թվականի օգոստոսի 22-ին Նիկողայոս III պապի մահից հետո Կառլը կարողանում է խառնվել պապական ընտրություններին։ 1281 թվականի փետրվարի 22-ին նոր պապ է դառնում Մարտինոս IV-ը, ֆրանսիական արքայական ընտանիքի վաղեմի ընկերը։ Կառլը կրկին նշանակվում է Հռոմի սենատոր։ Կառլը փորձում է օգտվել պապի բարյացակամությամբ՝ Պիեմոնտի գրավման համար, սակայն 1281 թվականի մայիսին ջախջախվում է Սլուցոյի մակկոմսի կողմից Բորգո Սան Դալմացոյում։ Նաև անհաջողության են մատնվում նրա փորձերը Լոմբարդիայի նկատմամբ վերահսկողության պահպանման հարցում ։
Կառլի ճնշման տակ պապը դադարեցնում է Բյուզանդիայի հետ բանակցությունները՝ եկեղեցական ունիայի շուրջ։ Դրա արդյունքում Կառլի ձեռքերը ազատ են արձակվում և նա կարողանում է փորձել իրականացնելու Կոստանդնուպոլիսի գրաման մասին երազանքը։ 1280 թվականին նրա բանակը գրավում է Բուտրինտին Էպիրոսի բռնապետությունից և սկսում է Բերատի պաշարումը։ Սակայն պաշարումը անհաջող ավարտ է ունենում, բյուզանդական բանակը 1281 թվականին կարողանում է Կառլի բանակին ետ շպրտել, ինչը կայսրին վերահսկողություն է տալիս Ալբանիայի ներքին մասի և հյուսիսային Էպիրոսի նկատմամբ։ Ափամերձ քաղաքները մնում են Կառլի մոտ ։
Սիցիլիայի ժամասացություն
1282 թվականի սկզբին Կառլը Եվրոպայի մեծագույն միապետն էր։ Սակայն նա իր տեսադաշտից բաց է թողնում թշնամիներին, Սիցիլիայի թագավորությունից վտարանդիներին, ովքեր ապաստան էին գտել Արագոնի արքա Հայմե I-ի արքունիքում, որի ավագ որդի և ժառանգորդ Պեդրոն ամուսնացած էր Մանֆրեդի դուստր Կոնստանցայի հետ, ով Կոնրադինի մահից հետո մնացել էր որպես Հոհենշտաուֆենների միակ ժառանգորդուհի։ 1276 թվականին Պեդրոն, հոր մահից հետո, դառնում է արքա։ Նա օժանդակում էր վտարանդիներին, ովքեր դավադրութուն են կազմակերպում Կառլի դեմ։ Դժգոհ վտարանդիները համախմբվում են կոմս Ջովանի Պրոչիդի շուրջ, ով 1268 թվականից հետո ստիպված էր փախչել երկրից և այցելում է Բյուզանդիա, Հռոմ և Արագոն, աղերսելով սիցիլիական ազատագրական շարժման օժանդակություն ։
Մինչ Կառլը նախապատրաստվում էր Բյուզանդիայի վրա արշավանքի, 1281 թվականին հավաքելով նավատորմ, Պեդրոյի արքունիքում բանակ էր հավաքվում Կառլի թագավորություն ներխուժման համար։ Բյուզանդական կայսր Միքայել VIII Պալեոլոգոսը նրան օգնում էր դրամական միջոցներով, որպեսզի վանի իր պետհության համար վտանգը։ Միևնույն ժամանակ, գաղտնի կերպով պատրաստվում էր ապստամբություն Սիցիլիայում, որի բնակչությունը ատում էր Կառլին, վրդովված նրա բռնակալությամբ և բարձր հարկերով ։ Սակայն ապստամբությունը ծագում է ժամանակից շուտ։
Ապստամբությունը սկսվում է Զատկին, 1282 թվականի մարտի 29-ին։ Մեկ օրվա ընթացքում սպանվում է Ավելի քան 200 ֆրանսիացի Պալերմոյում, իսկ քաղաքը անցնում է ապստամբների վերահսկողության տակ ։ Այդ իրադարձությունը ստանում է Սիցիլիայի ժամասացություն անվանումը։ Պալերմոյի օրինակով խռովություններ են սկսվում նաև այլ քաղաքներում։ Ապրիլի 28-ին խռովություն է բռնկվում նաև Մեսինայում, որտեղ գտնվում էր Կառլի նավատորմը և Հերբերտ Օռլեանցու ղեկավարությամբ ուժեղ կայազորը։ Ֆրանսիացիների մեծամասնությունը հասցնում է փակվել միջնաբերդում, սակայն նավատորմը հրդեհվում է։ Ավելի ուշ Հերերտը հանձնվում է պայմանով, որ նրան թույլ կտան լքել Սիցիլիան ։
Սիցիլիայի գրավումը Արագոնի արքայի կողմից
Ապստամբության ճնշման համար Կառլը բանակ է հավաքում։ Կառլը հունիսին անցնում է նեղուցը և օգոստոսին ռազմական գործողությունների է անցնում Մեսինայում։ Ապստամբները, հասկանալով, որ միայնակ նրանք չեն դիմանա, սուրհանդակներ են ուղարկում Պեդրո Արագոնցու մոտ, նրան առաջարկելով Սիցիլիայի թագը։ Պեդրոն ընդունում է առաջարկը և 1282 թվականի օգոստոսի 30-ին, հսկայական բանակի գլխավորությամբ, ափ է դուրս գալիս Տրապանիում, Պալերմոյի ճանապարհին սիցիլիացիները ողջունում են նրան և արդեն 1282 թվականի սեպտեմբերի 4-ին նա Պալերմոյում հռչակվում է Սիցիլիայի արքա ։ Արդյունքում, պատերազմ է բռնկվում Կառլի և Պեդրոյի միջև, որի մեջ են ներքաշվում նաև այլ եվրոպական երկրներ։
1282 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին Պեդրոն աստիճանաբար զարգացնում է իր հաջողությունը։ Հոկտեմբերի 2-ին նա հանդիսավորապես մտնում է Մեսինա։ Իսկ Կառլը ստիպված էր հանել քաղաքի պաշարումը և ուղևորվում է մայր ցամաք։ Հոկտեմբերի 14-ին, Նիկոտերայի մոտ ճակատամարտում, արգոնական նավատորմը ջախջախում է Կառլի նավատորմը, որից հետո Սիցիլիան և նրա մոտակա ծովերը հայտնվում են Պեդրո Արագոնցու վերահսկողության տակ։ Հետագա ամիսներին Ռուջերո դի Լաուրիայի ղեկավարությամբ սիցիլիական նավատորմը մի քանի անգամ ջախջախում է նեապոլցիներին, իսկ 1283 թվականի փետրվարին մոտ Պեդրո III-ը զբաղեցնում է Կալաբրիայի ափամերձ տարածքի զգալի մասը, կտրելով Ռեջոն, որտեղ գտնվում էր Կառլի բանակը, մնացած ցամաքից ։