cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսպանական ժառանգության համար պատերազմ
1707 թվականի արշավանք
Դուքս Մալբորոն մշակեց նոր պլան, որը նախատեսում էր միաժամանակյա Ֆրանսիա ներխուժում Ֆլանդրիայի ու Պեմոնտից Պրովանս ուղղություններով, որպեսզի Լյուդովիկ XIV-ին ստիպի կնքել հաշտության պայմանագիր։ 1707 թվականի հունիսին 40-հազարանոց ավստրիական բանակը անցավ Ալպերը, ներխուժեց Պրովանս և մի քանի ամիս պաշարեց Տուլոն։ Սակայն քաղաքը լավ ամրացված էր, և պաշարումը ձախողվեց։ Այնուամենայնիվ, 1707 թվականի ամռանը կայսերական բանակը Պապական շրջանով մեկնեց դեպի Նեապոլ և նվաճեց Նեապոլյան թագավորությունը։ Մալբորոն շարունակեց իր գործողությունները Նիդերլանդներում, որտեղ մեկը մյուսի հետևից գրավում էր ֆրանսիական և իսպանական ամրոցները։
Գործողություններն Իտալիայում և Հարավային Ֆրանսիայում
Նեապոլի թագավորության գրավումից և 1706 թվականի մարտի 13-ին Մեդավիում պայմանագրի կնքումից հետո Իտալիայում և Հարավային Ֆրանսիայում դաշնակիցները գործնականում դարձան Իտալիայի լիարժեք տերերը։ Դրանից հետո նրանք որոշեցին ներխուժել Հարավային Ֆրանսիա, որի պաշտպանությունը հանձնարարվեց Իսպանիայից հետ կանչված մարշալ Տեսեին։ Վերջինը իր 43-հազարանոց զորքը տեղակայեց այնպես, որ կարողանա իրականացնել Դոֆինի և Պրովանսի պաշտպանությունը։
ЧԻնչ վերաբերում է դաշնակիցներին, որոնց տրամադրության ներքո գտնվում էր 44 հազար զորք, ապա, որոշելով ներխուժել Ֆրանսիա և նպատակ ունենալով գրավել Տուլոնը, նրանք ակընկալում էին անգլո-հոլանդական նավատորմի աջակցությունը, որը 108 նավերից կազմված (որոնցից 48-ը ռազմական նավեր) պետք է մոտենային քաղաքին և ծովի կողմից նպաստեին պաշարմանը։ Պեմոնի պաշտպանության համար քաղաքում տեղակայվեց նշանակալի թվով ջոկատ։
Հուլիսի 1-ին դաշնակիցները Իվրիի կողմից սկսեցին իրենց տեղաշարժը, անցան Ալպերն ու Տենդյան անցումը և հուլիսի 10-ին մոտեցան Նիցային, իսկ հուլիսի 26-ին տեղակայվեցին Տուլոնից ոչ հեռու գտնվող Լա Վալետայի մոտ։ Տուլոնը գրավելու փորձերը չհաջողվեցին, և օգոստոսի 20-ին դաշնակիցները հանեցին պաշարումը և հեռացան դեպի Սուզա (արքայազն Եվգենի), Պիներոլա և Սավիլյանո (Վիկտոր Ամադեյի)։ Հոկտեմբերի 3-ին Սուզայի գրավումով վերջացան 1707 թվականի ռազմական գործողությունները, և զորքերը հեռացան իրենց ձմեռային ճամբարներ։
Գործողությունները Նիդերլանդներում
Մայիսի սկզբին Մալբորոն իր 76-հազարանոց բանակը կենտրոնացրեց Բրյուսելի մոտակայքում։ Վանդոմն իր 80-հազարանոց զորքով գտնվում էր Մոնսի մոտ և մայիսի 26-ին Մալբորոն մոտեցավ Սուանի անատռին, շարժվեց դեպի Լին, այդպիսով հայտնվեց անգլո-հոլանդական բանակի թևում, ինչը նրան հնարավորություն տվեց այն բաժանել Մաասից և հատել Բրաբոնտի հետ ունեցած հաղորդակցցությունը։ Անգլիական գլխավոր հրամանատարը, ով նախատեսում էր ֆրանսիացիների վրա գրոհել Նիվելյայի մոտ, ժամանակին նկատեց իրեն սպառնացող վտանգը և հապճեպ հեռացավ դեպի Տիրլեմոն՝ Բրաբանտ պաշտպանելով Վանդոմից, ով տեղակայված էր Ժեմբլուի մոտ գտնվող ամրացված ճամբարում։
Հունիսի 1-ից մինչև օգոստոսի 10-ը հակառակորդները դադարեցրել էին ռազմական գոործողությունները, բայս վերջին օրը Մալբորոն, տեղեկանալով Վանդոմի ուժերի թուլացման և նրա կողմից տուլոնյան կայազորի ուժեցացման նպատակով այտեղ 8-հազարանոց զորք ուղարկելու մասին, անցավ Դիլ գետը՝ նպատակ ոունենալով շրջանցել ֆրանսիացիները բանակի ձախ թևը։ Օգոստոսի 12-ին Վանդոմը տեղաշարժեց իր ենթակայության ներքո գտնվող զորքը դեպի Սենեֆ, իսկ Մալբորոն՝ Նիվել։ Այնուհետև մի քանի անարդյունավետ տեղաշարժերից հեետո Վանդոմը հեռացավ Տուրնեմ, իսկ դաշնակիցները սեպտեմբերի 7-ին անցան Շելդա գետի ձախ ափ և հոլտեմբերի 10-ին հասան ձմեռային ճամբար։ Սեպտեմբերի 20-ին ձմեռային ճամաբր էին մեկնել նաև ֆրանսիացիները։
Գործողությունները Հռենոսում
Միևնույն ժամանակ՝ հունիսի 29-ին, կայսերականները նվաճեցին Հելբրոնը և շարժվեցին դեպի Ֆիլիպսբուրգ։ Տեղեկանալով այդ մասին՝ Վիլարը 29-հազարանոց զորքով հունիսի 28-ին մեկնեց Շորնդորֆ, 7 հազար զինվոր տեղակայեց Լաուտերում և 2,5 հազար՝ կամրջի պաշտպանության համար։ Հուլիսի 9-ին նա մոտեցավ Բրուչսալին այն ժամանակ, երբ կայսերական զորքերը գտնվում էին Ֆիլիպսբուրգից ներքև՝ Ռեյնհաուզենում տեղակայաված ճամբարում։ Մտադրություն ունենալով թույլ չտալ հակառակորդի համալրում՝ հուլիսի 14-ին մարշալը նվաճեց Մանգհեյմը, բայց չհասցրեց խանգարել կայսերականներին հուլիսի 16-ին անցնել Հռենոսի ձախ ափ՝ Ֆիլիպսբուրգի և Ռեյնհաուզենի միջև ու ստանալ նոր ուժերի համալրում։ Այդպիսի պայմաններում Վիլարը ստիպված էր սահմանափակվել պաշտպանական գործողություններով, և օգոստոսի 29-ին նա հեռացավ Ռաստատ, որտեղից հոկտեմբերի վերջին իր բանակը տարավ դեպի ձմեռային զորանոցներ։
Գործողություններն Իսպանիայում
1707 թվականին Իսպանիայում ռազմական գործողությունները սկսվեցին էրցհերցոգ Կառլի կողմից Կատալոնիայի, Արագոնի և Վալենսիայի նվաճումով։ Նա այդ նահանգներում ուներ մինչև 45-հազարանոց բանակը։ Նա իր տրամադրության ներքո ուներ նաև 8-հազարանոց պորտուգալական ջոկատ։ Ֆիլիպ Անժուրացին, ով ձմեռման նպատակով իրզորքերը տեղակայել էր Մուրսիայում, ուներ 38 հզար զինվոր։ Անկախ այդ հանգամանքներից պորտուգալական սահմանին մակգրաֆ դե Բեի հրամանատարությամբ տեղակայվեց 8-հազարանոց ջոկատ, իսկ Նավարայից մոտեցավ ֆրանսիական 14-հազարնոց համալրումը։
Մարտի 27-ին Գոլուեյը 33-հազարանոց զորքով Ֆուենտե լա Խիգուերայով սկսեց առաջխաղացումը։ Իր հերթին ապրիլի 11-ին մարշալ Բերվիկն գնաց Ալմանս՝ սպառնալով դաշնակիցների օպերատիվ գծին, որոնք այդ ժամանակ պաշարել էին Վիլենուն, որտեղ ապրիլի 13-ինտեղի ունեցավ գլխավոր ճակատամարտը, որը ֆրանսիացիները անվանում են Ալմանսայի կռիվ և որն ավարտվեց դաշնակիցների լիակատար ջախջախմամբ ։
Ալմանսայի հաղթանակը ամրապնդեց իսպանական գահի նկատմամբ Ֆիլիպ Անժուրացու հավակնությունների դիրքերը։ Ճակատամարտի հաջորդ օրը Բերվիկին միացավ դուքս Օրլեանցին իր 14-հազարանոց զորքով, և սկսվեց հակառակորդի հետապնդումը։ Ապրիլի 21-ին հանձնվեց Ռեկվենան, իսկ ապրիլի 26-ին բացվեցին Վալենսիայի դարպասները, ինչից հետո անգլո-հոլանդական բանակը հեռացավ դեպի Տորտոզ։ Մայիսի 2-ին այստեղ ժամանեց Բերվիկը։ Այդ ընթացքում դուքս Օրլեանցին իրեն միացրեց Տուդելայում տեղակայված Լեգալի ջոկատն ու նվաճեց Սարագոսան։ Այսպիսով էրցհերցոգ Կառլին մնաց միայն Կատալոնիան ։
Ձմռան մոտենալուն պես Բերվիկն իր բանակը տեղակայեց ձմեռվա համար նախատեսված ճամբարում, որը գտնվում էր Սարագոսայի ու Մուրսիայի միջև ընկած տարածքում։ Դաշնակիցները ձմռանը պատրաստվեցին Բարսելոնայում։
Գործողությունները ծովում
1707 թվականի հունվարին ադմիրալ Շովելը Անգլիայից մեկնեց Միջերկրական ծով և ափ դուրս եկավ Ալիկանտեում, որպեսզի Կառլ III-ին օգնելու համար բերի 7000 զինվոր։ Սակայն դրանից հետո նա ստիպված էր վերադառնալ Լիսաբոն, քանի որ իր նավատորմը պատրաստ չէր Միջերկրական ծովում՝ ռազմածովային բազայից հեռու շարունակական նավարկման։ Ապրիլի 10-ին Լիսաբոնից դեպի Իսպանիայի ափեր է ուղարկվում ադմիրալ Բինգը նավատորմի պատրաստ մասով և համալրմամբ։ Ալիկանտեում նա տեղեկանում է Ալմանասում Կառլ III-ի կրած պարտության, ինչպես նաև ջախջախված բանակի մնացորդների՝ Տորտոզ նահանջելու մասին։ Այդ իսկ պատճառով նա մոտեցավ կատալոնյան ափերին, հավաքեց տարբեր բնակավայրեր նահանջած ջախջախված զորքի մնացորդները և մայիսի 20-ին նրանց հասցրեց Բարսելոնա։ Կարճ ժամանակ անց այնտեղ է ժամանում նաև Շովելը։
Հունիսի 4-ին դաշնակիցների նավատորմը ուղևորվեց Իտալիայի հյուսիսային ափեր, որպեսզի ապահովի արքայազն Եվգենիի ավստրիական բանակի՝ ափով  դեպի Տուլոն տեղաշարժը, ինչպես նաև նրա բազաների միջև հաղորդակցության գիծը՝ Գենուայից Լիվորնո։ Հունիսի կեսերին նավատորմը կապ հաստատեց բանակի հետ, և հուլիսի 11-ին դրա օգնությամբ բանակը առանց խոչընդոտների անցավ Վար գետը։ Հուլիսի 29-ին Տուլոնը ծովից և ցամաքից պաշարվում է, սակայն օգոստոսի 22-ին պարզվում է, որ այն նվաճելու հույս չկա, ինչից հետոո ավստրիական բանակը նահանջում է դեպի Հյուսիսային Իտալիա, ընդ որում, նավատորմը ափի երկայնքով կրկին ուղեկցում էր ցամաքով տեղաշարժվող բանակին։ Անհաջողության հիմնական պատճառն այն էր, որ պաշարող բանակի թվաքանակը փոքր էր, իսկ այդպես էր, որովհետև ավստրիական կայսրը բանակի զգալի մասը առանձնացրել էր Նեապոլի գրավման համար։ Քանի որ սպասվում էին խաղաղության բանակցություններ, նա ցանկանում էր այդ պահին գործնականում տնօրինել Նեապոլը։ Անգլիան և Հոլանդիան համոզում էին նրան, որ Նեապոլը այսպես թե այնպես կհայտնվի նրա ձեռքում, եթե հաջողվի նվաճել Պրովանսը, սակայն կայսրը մնաց իր կարծիքին։ Տուլոնի վրա հարձակվելու միակ արդյունքն այն էր, որ ֆրանսիացիները, վախենալով ռմբակոծության հետևանքով իրենց նավատորմի ոչնչացման տարբերակից, խորտակել էին այն և հետագայում նրանց հաջողվեց հետագա շահագործման համար միայն դրա փոքր մասը գործարկել։ Ավստրիական բանակի հետ համատեղ ռազմական գործողությունների ավարտին դաշնակիցների նավատորմը ուղևորվեց տուն՝ Ջիբրալթարում թողնելով կոնտրադմիրալ Դիլկայի անգլիական 12 և հոլանդական 6 նավերը, որոնք Բարսելոնային Լիվերնո զորքեր տեղափոխելուց հետո՝ 1708 թվականի մարտի 24-ին մեկնեսին Լիսաբոն։ Հետադարձի ճանապարհին Շովելի էսկադրայում տեղի ունեցավ աղետ, ինչից նվաստիները Միջերկրական ծովից ուշ աշնանը վերադառնալիս մշտապես զգուշանում էին։ Անգլիական ջրանցք մտնելից էսկադրան հայտնվեց ուժեղ փոթորկի մեջ, ինչի հետևանքով 4 նավ ոչնչացվեց և նետվեց ափ, իսկ ադմիրալ Շովելը սպանվեց թալանողների կողմից։
1708 թվականի արշավանք
1708 թվականին Մալբորոյի բանակը բախվեց ֆրանսիացիներին, որոնք ունեին հրամանատարական հարցերով լուրջ խնդիրներ. Լյուդովիկ XIV-ի թոռ Բուրունդիի դուքսը և դուքս Վանդոմը հաճախ ընդհանուր հայտարարի չէին կարողանում գալ և ընդունում էին անհեռատես որոշումներ։ Բուրունդիի դքսի անվճռականությունը հանգեցրեց այն բանին, որ Մալբորոյի ու արքայազն Եվգենիի զորքերը կրկին միավորվեցին, ինչն էլ դաշնակիցներին հնարավորություն տվեց 1708 թվականի մայիսի 11-ին տեղի ունեցած Աուդենարդեի ճակատամարտում ջախջախել ֆրանսիացիներին, իսկ այնուհետև գրավել Բրյուգգեն, Գենտը, Լիլը ։
Այդ ընթացքում անգլիական նավատորմը Սիցիլիային ու Սարդինիային ստիպեց ճանաչել Հաբսբուրգների իշխանությունը։ 1708 թվականի սեպտեմբերի 5-ին անգլիացիները գրավեցին Մենորկա կղզում գտնվող Պորտ Մագոն ամրոցը, որտեղ այս ամբողջ ընթացքում գտնվում էր ֆրանսիական կայազոր։ Այդ պահից սկսած Անգլիան դարձավ Միջերկրական ծովի ուժեղագույն տերությունը։
Գրեթե միաժամանակ ավստրիացիները Տրենչինայի ճակատամարտում ծանր պարտության մատնեցին հունգարացի ապստամբներին։ Քանի որ նոր կայսր Ժոզեֆ I-ը հեշտորեն համաներում էր խռովարարներին ու հանդուրժողաբար վերաբերվում բողոքի գործողություններին, բազմաթիվ հունգարներ մասսայաբար անցնում էին Հաբսբուրգներևի կողմը։
Աուդենարդում և Լիլում աղետալի անհաջողությունները Ֆրանսիային կանգնեցրեցին պարտության շեմին և Լյուդովիկ XIV-ին ստիպեցին համաձայնվել վարել խախաղության բանակցություններ։ Նա իր արտաքին գործերի նախարար մարկիզ դե Տորսիին ուղարկեց Հաագա, որպեսզի հանդիպի դաշնակիցների հրամանատարների հետ։ Լյուդովիկը համաձայնեց դաշնակիցներին տալ Իսպանիան և վերջինի բոլոր տարածքները, բացառությամբ Սիցիլիայի, Ֆրանսիայից արտաքսել նախկին հավակնորդին ու Աննային ճանաչել Անգլիայի թագուհի։ Նա նաև պատրաստ էր ֆինանսավորել Իսպանիայից Ֆիլիպ V-ի արտաքսումը։ Սակայն դաշնակիցները նրան պարտադրեցին Ֆրանսիայի համար էլ ավելի նվաստացուցիչ պայմաններ. նրանք պահանջում էին զիջել Վեստ Ինդիայում և Հարավային Ամերիկայում գտնվող ֆրանսիական տարածքները, ինչպես նաև պնդեցին, որ Լյուդովիկ XIV-ը բանակ ուղարկի իր սեփական թոռանը գահընկեց անելու համար։ Լյուդովիկը մերժեց բոլոր պայմաններն ու որոոշեց կռվել մինչև վերջ։ Նա օգնության խնդրանքով դիմեց ֆրանսիացի ժողովրդին, և շուտով նրա բանակը համալրվեց հազարավոր նոր զինվորներով։
Գործողությունները Ֆլանդրիայում և Էլզասում
1708 թվականի ապրիլի կեսերին ֆրանսիական 90-հազարանոց բանակը կենտրոնացել էր Մոնսի մոտակայքում։ Բրյուսելի մոտ հասած անգլո-հոլանդական ուժերի քանակը հասնում էր մինչև 85 հազարի։ Հռենոսում՝ Ստրասբուրգի մոտ, ֆրանսիացիներն ունեին 53 հազար զինվոր, իսկ կայսերականները Էտլինգենայի մոտ գտնվող արքայազն Եվգենիի հետ ունեին մինչև 60 հազար զինվոր։
1708 թվականի ռազմարավը սկսվեց մայիսի 26-ին Մալբորոյի զորքերի՝ դեպի Մոնս տեղաշարժով և Վանդոմի բանակի՝ դեպի Սուանի անտառ մեկնումով։ Հունիսի 1-ին ֆրանսիական բանակը կանգնած էր հակառակորդի բանակի ձախ թևից 12 կիլոմետր հեռու, և Վանդոմն արդեն մտադրված էր այն շրջանցել, երբ անգլիական զորահրամանատարը շտապեց հունիսի 3-ին հեռանալ դեպի Լուվենա։ Այդպիսի պասիվ իրադրությամբ հակամարտող երկու բանակները մնացին մեկ ամիս։
Այդ ընթացքում կայսերականները կուրֆուր Հանովերցու հրամանատարությամբ Էտլինգեն ամրացված ճամբարում իրենց առջև ունեին Մաքսիմիլիան Բավարացուն և Իսպանիայից ուղարկված Բերվիկին, ովքեր տեղակայված էին Լիխտեներայում։ Չցանկանալով թույլ տալ կայսերական բանակի՝ համալրման հետ միանալը՝ Մայնցի մոտ գտնվող մարշալ Բերվիկը, զորքերի մի մասը թողնելով Սաարում, իսկ մեկ այլ մասը Լաուտերում, մնացած 35 հազարի հետ տեղակայվեց Մոզելիի ափին գտնվող Ռեսինկի հարևանությամբ գտնվող ճամբարում, որտեղից հետևում էր կուրֆուր Հանովերցու տեղաշարժերին։ Սակայն այդ հանգամանքը չխանգարեց արքայազն Եվգենիին հունիսի 22-ին Կոբլենցի մոտ իր զորքերը միացնել կայսերականների և նուն այդ օրը Մալբորոյի բանակին միանալու նպատակով մեկնել Ֆլանդրիա։
Հուլիսի 4-ին դուքս Բուրունդացին, ով կրում էր Ֆլանդրիայի թագավորական զորքերի գլխավոր հրամանատարի կոչումը, ուղևորվեց դեպի Գենտ։ Հուլիսի 5-ին հանկարծակի գրոհով Գենտը նվաճվեց, իսկ կոմս դե Լամոտի ջոկատը գրավեց Բրյուգե քաղաքը։ Այդ պահից սկսած արքայազն Բուրունդացու մտադրություններն ունեին մեկ նպատակ, այն է՝ պահպանել նվաճած տարածքները, և այդ նպատակով էին պայմանավորված նրա հետագա բոլոր գործողությունները։ Հունիսի 6-ին նա տեղակայվեց Ալոստի ու Օֆդեգեմի միջև՝ միևնույն ժամանակ այդտեղից պահպանելով Գենտը։
Նույն օրը Մալբորոն մեկնեց դեպի Գենտ և տեղակայվեց Աշայում, որտեղ միացավ արքայազն Եվգենիին։ Դրանից հետո դաշնակիցները շարժվեցին դեպի Ուդենարդու, որտեղ տեղի ունեցավ ճակատամարտ, որն ավարտվեց ֆրանսիական բանակի պարտությամբ, որը հուսալքված նահանջեց Գենտ։ Ուդենարդյան ճակատամարտիցց հետոո Վանդոմը ամրացավ Լովենդեգեմի մոտակայքում գտնվող ջրանցքի հետևում, որտեղ սկսեց զբաղվել բանակի վերակազմությամբ։ Դաշնակիցները որոշեցին պաշարել Լիլ ամրոցը, որտեղ փակվեց մարշալ Բուֆլերն իր 16-հազարանոց կայազորով  ։
Օգոստոսի 14-ին շուրջ 40-հազարանոց զորքով արքայազն Եվգենինսկսեց պաշարումը, իսկ Մալբորոն իր հրամանատարությամբ գտնվող 15-հազարանոց զորքով տեղակայվեց Գելհինայի մոտ գտնվող ամրացված ճամբարում, որպեսզի պաշտպանի Եվգենիի թիկունքը և հետևի Կոնդեում գտնվող Բերվիիկին, ով ցանկանում էր միանալ Վանդոմի բանակին։ Օգոստոսի 28-ին Բերվիկը ժամանում է Էնգիեն և առանց խոչընդոտի հանդիպելու միանում Վանդոմին։ Այդպիսով ֆրանսիական զորքերի թվաքանակը հասավ մինչև 35 հազարի։ Սակայան, ռազմական գործողությանը ռազմական նախարար Շամիլյարի միջամտությունը հանգեցրեց այն բանին, որ ֆրանսիացիները չկարողացան ստիպել հակառակորդին հանել Լիլի պաշարումը։ Դեկտեմբերի 8-ին ամրոցն ընկավ։ Դեկտեմբերի 30-ին հանձնվեց Գենտը, որը պաշտպանվում էր դե Լամոնտի կողմից   ։
Այդ գործողությունների ընթացքում Էլզայում որևէ նշանակալի գոործողություն տեղի չունեցավ, քանի որ այնտեղ մնացած ուժերը շատ փոքր էին և չէին կարող լուրջ պատերազմական գործողություններ իրականացնել։
Գործողություններն Ալպերում
Ալպյան սահմաններին ֆրանսիական ուժերը հասնում էին մինչև 39 հազարի, որոնցցից 17 հազարը տեղակայված էին կայազորերում։ Այդպիսով մարշալ Վիլարը Ժենևից մինչև Նից ձգվող տարածքը հսկելու համար կարող էր ուներ միայն 22 հազար զինվոր։ Վիկտոր ԱմադեյիՍավոյացու բանակը, որի էվականակը հասնում էր մինչև 40 հազարի, գտնվումն էէր Տուրինայում։ Հուլիսի 20-ին սավոյացիները հարձակվեցին Մոն Սենիսում և Մալոմ Սեն Բերնարում գտնվող ֆրանսիական ջոկատների վրա, որոնք կատաղի դիմադրությունից հետո հեռացան դեպի Բարո։ Վիլաը, ստանալով համալրում, օգոստոսի 27-ին անցավ հարձակման և սավոյացիներին շպրտեց դեպի Ֆենեստրելե։ Ընդ որում, այդ փոքր հաջողությունը հետագա իրադրաձությունների համար նշանակություն չունեցավ և նույնիսկ չխանգարեց Վիկտոր Ամադեյին սեպտեմբերի 3-ին Ֆենեստրելային կապիտուլացիա պարտադրել՝ չնայած որ Վիլարը ջանք չէր խնայում փրկել ամրոցը։
Գործողություններն Իսպանիայում
1708 թվականի սկզբին Իսպանիայում դաշնակիցների ուժերը ամբողջովին բաժանված էին, քանի որ իրենց զորքերի մի մասը Պորտուգալիայում ուներ իր բազան, իսկ մյուսը էրցհերցոգ Կառլի գլխավորությամբ գտնվում էէր Կատալոնիայում և մի քանի ամրոցներում (Տորտոզա, Ալիկանտե, Ուրգել)։ Պորտուգալիայում գտնվող զորքերի էվաքնաակը չէր գերազանցում 11 հազարը, որոնք տեղակայված էին Էլզասում։ Բարսելոնայում գտնվող զորքերի թվաքանակը կազմում էր 20 հազար, որոնց հրամանատարն էր կոմս Շտարեմբերգը։ Որպեսզի դաշնակիցներին վերջնականապես հեռացնել Պիրենեյան թերակղզուց, Ֆիլիպ Անժուրացին մայիսին դուքս Օրլեանցուն ուղարկում է Տորտոզ։ Մայիսի 12-ին սկսվում է պաշարումը, իսկ հունիսի 15-ին ամրոցը հանձնվում է։ Այդ պաշարումն ու դրան հաջորդած հանձնումը եղավ 1708 թվականի միակ փոփոխությունը, որը կատարվեց Պիրենեյան թերակղզում, որը սակայն որևէ կողմի համար չփոխեց իրադրությունը։
Գործողությունները ծովում
Միջերկրական ծովում հարմար ռազմաբազայի անհրաժեշտությունը հանդիսանում էր հրատապ լուծման խնդիր։ Որպես այդպիսին, հաշվի էր առնվում Մինյորկան իր Պորտ Մագոն հրաշալի կառամատույցով։ 1708 թվականին դշնակիցների նավատորմը, որը ադմիրալ Լիկի հրամանատարությամբ կենտրոնացել էր Միջերկրական ծովում, կազմված էր ընդամենը 31 նավից,, քանի որ ֆրանսիական նավատորմից զգուշանալու խնդիր այլևս չկար։ Այդ իսկ պատճառով ծովային ուժերի զգալի մասը տեղակայվել էր հյուսիսում առևտրային նավերի որսորդների դեմ պայքարի համար։ Լիկի էսկադրան մանրակրկիտ օժանդակություն էր ցուցաբերում ցամաքում ընթացքող ռազմական գործողություններին՝ ըստ անհրաժեշտության տեղափոխելով զորքեր մերթ դեպի Իսպանիա, մերթ դեպի Հյուսիսային Իտալիա։ Մայիսի 22-ին նրանց հաջողվեց առափնյա ֆրանսիական 100 նավերից 67-ը, որոնք Իսպանիայում գործող ֆրանսիական բանակի համար պաշարներ էին տեղափոխում։ Կառլ III-ի հրամանով օգոստոսի 12-ին Լիկը հայտնվեց Կալիրիայի մոտ և ռմբակոծման սպառնալիքով նահանգապետը ճանաչեց Կատլի իշխանությունը, որը հետագայում ճանաչեց նաև ամբողջ կղզին։ Դրանից հետո Լիկը գեներալ Սթեյնհոպի հետ միասին գրոհեց Պորտ Մագոնը, և սեպտեմբերի 29-ին Մայորկան հայտնվեց դաշնակիցների իշխանության ներքո։
Լիկի գլխավոր ուժերը չսպասեցին ամրոցի գրավմանն ու վերադարձան տուն՝ ցամաքային զորքերին աջակցելու համար կոնտրադմիրալ Ուիտակերի հրամանատարությամբ թողնելով 12 անգլիական և 3 հոլանդական գծային նավեր, 5 ֆրեգատ և 3 հրասանդային նավեր։ Սակայն այդ էսկադրային չհաջողվեց 1708 թվականին ձմեռել Պորտ Մագոնում, քանի որ ափերին բացակայում էին համապատասխան հարմարությունները և նավատորմին սնուցման հնարավորությունները։
1709 թվականի արշավանք
1709 թվականին դաշնակիցները փորձեցին իրականացնել Ֆրանսիայի վրա երեք հարձակում, որպեսզի շեղեն վերջինի ուշադրությունը։ Առավել լուրջ գրոհ կազմակերպեցին Մալբորոն ու Եվգենին, ովքեր շարժվում էին դեպի Փարիզ։ Նրանք բախվեցին դուքս Վիլարի զորքերին և 1709 թվականի սեպտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ Մալպլակի ճակատամարտը, որը դարձավ պատերազմի ամենաարյունալի բախումը։ Չնայած դաշնակիցները ֆրանսիացիներին պարտության մատնեցին՝ նրանք ունեցան 30 հազար սպանված և վիրավոր, իսկ նրանց հակառակորդները՝ ընդամենը 14 հազար։ Միացյալ բանակի վերահսկողության ներքո հայտնվեց Մոնսը, սակայն հաջողությունը զարգացնել այն արդեն չէր ի վիճակի չէր։ Ճակատամարտը դարձավ պատերազմի շրջադարձային դրվագ, քանի որ, չնայած ունեցած հաղթանակի, մեծ հսկայական կորուստների պատճառով դաշնակիցներն այլևս ուժ չունեին շարունակել առաջխաղացումը։ Այնուամենայնիվ, ֆրանկո-իսպանական դաշնակցային դրությունը անմխիթարական էէր. Լյուդովիկ XIV-ը ստիպված էր Իսպանիայից հետ կանչեր ֆրանսիական զորքերը, և Ֆիլիպ V-ը մնաց միայն իսպանական թույլ բանակի հետ ընդդեմ դաշնակիցների միացյալ ուժերի  ։
Գործողությունները Ֆլանդրիայում և Էլզասում
1709 թվականի ռազմական արշավի սկզբից 60-հազարանոց զորքով Ֆլանդրիա էր ուղարկվել մարշալ Վիլարը, որպեսզի փակի դեպի Ֆրանսիա շարժվող դաշնակիցների զորքերի ճանապարհը։ Ստանալով համալրում, որը իր ուժերը հասցրեց մինչև 80 հազարի՝ հունիսի 14-ին մարշալը ուղևորվեց դեպի Լանս և ամրացրեց այն ։
Այդ ընթացքում՝ հունիսի 26-ին, դաշնակիցները պաշարեցին Տուրնեն։ Նրանց ուժերը հետևյալն էր՝ Եվգենին ուներ մինչև 51 հազար, իսկ Մալբորոն 79 հազար, այսինքն՝ 50 հազարով ավել, քան Վիլարի զորքն էր։ Սեպտեմբերի 3-ին Տուրնեն ընկավ, իսկ սեպտեմբերի 4-ին դշնակիցները շարժվեցին դեպի Մոնս։ Տեղեկանալով Շելդայով հակառակորդի անցման և դեպի Մոնս շարժվելու մասին՝ Վիլարը նույնպես այդ գետի վրայով կատարեց գետանցում նպատակ ունենալով գրահել դաշնակիցների բանակը դեպի Մոնս ընթանալու ճանապարհին։ Սեպտեմբերի 9-ին ֆրանսիական բանակը տեղակայվեց Մալպլակայում, որտեղ սեպտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ արյունալի ճակատամարտ։ Այն ավարտվեց ֆրանսիացիների պարտությամբ, ովքեր նահանջեցին դեպի Վալանսենոու։ Դաշնակիցները գնացին դեպի Մոնս։ Սեպտեմբերի 24-ին սկսվեց ամրոցի պաշարումը, իսկ սեպտեմբերի 20-ին այն հանձնվեց ։
Էլզասում՝ Ստրասբուրգի մոտ, գտնվում էր մարշալ Գարկուրի ֆրանսիական 24-հազարանոց զորքը, որը հունիսի 11-ին Կելյայի մոտ անցավ Հռենոսը, բայց արդեն հունիսի 26-ին դուքս Հանովերցու ճնշման ներքո կրկին անցավ գետի ձախ ափ։ Դուքս Հանովերցին Էթլինգենի մոտ տեղակայել էր 33-հազարանոց բանակ։ Օգոստոսի 26-ին կայսերական զորքերի 10-հազարանոց ջոկատը գեներալ Մերսիի գլխավորությամբ Նեյբուրգի մոտ հանդիպեց կոմս դե Բուրգայի ֆրանսիական 6-հազարանոց ավանգարդին, որտեղ կայսերականները պարտություն կրեցին։
Գործողություններն Ալպերում
Ալպերի սահմաններին Բրեվիկի ֆրանսիական 45-հազարանոց բանակը տեղակայված էր Բրիանսոնում, Պրովանսում և Վալուարում։ Դաշնակիցները, որոնք ունեին 40-հազարանոց բանակ, հուլիսի 11-ին երեք շարասյունով սկսեցին առաջխաղացումը, սակայն մի քանի ընդհարումներից հետո, չունենալով նշանակալի արդյունքներ, սեպտեմբերին վերադարձան Պեմոնտ։
Գործողություններն Իսպանիայում
1709 թվականին Իսպանիայում ռազմական գործողությունները նշանավորվեցին ապրիլի 20-ին Ալիկանտեի գրավումով։ Մայիսի 7-ին Բադախոսի մոտ գտնվող մարկիզ դե Բեն գրոհեց Գոլուեի անգլո-պորտուգալական բանակը և Գուդինի մոտ կատաղի կռվից հետո դաշնակիցներին պարտության մատնեց։ Սակայն հաջողությունը զարգացնել չստացվեց և ֆրանսիացիները հեռացան դեպի Բադախոս։ Կատալոնիայում ռազմական գոործողությունները շարունակվեցին մինչև սեպտեմբերի վերջ՝ սահմանափակվելով փոքր բախումներով։
Գործողությունները ծովում
1709-1712 թվականներին դաշնակիցների նավատորմը ստիպված չի եղել մասնակցել որևէ նշանակալի գործողությունների, քանի որ ծովում բացակայում էէր հակառակորդի ուժերը, ինչպես նաև այն պատճառով, որ բոլոր կարևոր թիրախները նվաճվծ էին (Ջիբրալթար, Մինյորկա, Սարդինյա) և նրանց մնում էր միայն պահպանել իրենց նվաճումները։ Ջոկատների բաժանված դաշնակցային նավատորմը ամեն տեղ ծովից աջակցում էր ցամաքային զորքերին. այն կապ էր պահպանում Իսպանիայի և Իտալիայի միջև, բանակի համար տեղափոխում էր սպառազինություն և պարեն, ֆրանսիացիներին թույլ չէր տալիս իրենց բանակի համար պարեն տեղափոխեն ծովով։ Այնուամենայնիվ, ֆրանսիացիներին երբեմն հաջողվում էր խափել դաշնակիցների զգոնությանը։ Օրինակ, կապիտան Կասարին հաջողվեց 1709, 1710 և 1711 թվականներին սննդով բարձված տրանսպորտային նավերը տեղափխոել Մարսել, ինչը մեծ նշանակություն ունեցավ, քանի որ Ֆրանսիայում այդ թվականներին անբերրի ժամանակաշրջան էր։ 1712 թվականին նրան հաջողվեց Միջերկրական ծովից նավարկել դեպի Վեստ Ինդիա և ասպատակել անգլիական ու հոլանդական մի շարք գաղութներ   ։
Սակայն ֆրանսիական տարածքներում դաշնակիցների փորձերը ամրապնդվելու փորձերն ավարտվում էին անհաջողությամբ։ 1710 թվականի հուլիսին նրանց հաջողվեց նվաճել Ցետա նավահանգիստը, սակայն այն պահել չկարողացան։ Միջերկրական ծովում ֆրանսիացիների թույլ լինելու հետևանքով դաշնակիցների ուժերը աստիճանաբար պակասում էին, և նրանք կարող էին մեծ ոուժեր կենտրոնացնել Անգլիական ջրանցքում և Հյուսիսային ծովում առևտրային ուղիները փակելու համար։ Դրանից հետո ֆրանսիական կապերների հաջողությունների սկսեցին արագորեն նվազել՝ չնայած այն հանգամանքին, որ ֆրանսիական կառավարությունը այդ նպատակով տրամադրել էր հսկայական գումարներ, իր ավատորմի ամբողջ անձնակազմը և նավահանգիստների ռեսուրսները։ Այդպիսով ֆրանսիական ծովային առևտուրը դադարեց, որի հետ դադարեց գոյություն ունենալ նաև ֆրանսիական նավատորմը։
Ֆրանսիացիների կողմից այդ պայքարում հատկացվել էին մի քանի սպաներ, ովքեր իրականացրեցին մի շարք փառահեղ և երբեմն զարմանալի սխրանքներ, սակայն այդ առանձին հաջողությունները չէին կարող հավասարվել դաշնակիցների նավատորմի հաջողություններին։ Այդպիսիններից էին կապիտաններ Ֆորբենը, Սեն Պոլը, Դյուգե Թրյուենը, Կեսարը և ադմիրալ Դյու Կասը։
1710 թվականի արշավ
1710 թվականին դաշնակիցները Իսպանիայում սկսեցին իրենց վերջին ռազմարշավը։ Կառլ Հաբսբուրգի բանակը Ջեյմս Սթենհոուփի հրամանատարությամբ Բարսելոնայից շարժվեց դեպի Մադրիդ։ Հուլիսի 10-ին Ալմենարի մոտ անգլիացիները գրոհեցին և կատաղի կռիվներից հետո ջախջախեցին իսպանացիներին։ Միայն գիշերային մթությունը փրկեց Ֆիլիպ V-ին լիակատար ջախջախումից։ Օգոստոսի 20-ինտեղի ունեցավ Սարագոսայի ճակատամարտը 25-հազարանոց իսպանական բանակի և 23-հազարանոց դաշնակցային (ավստրիացիներ, անգլիացիներ, հոլանդացիներ, պորտուգալացիներ) զորքերի միջև։ Աջ թևում պորտուգալացիները նահանջեցին, բայց կենտրոնն ու ձախ թևը կանգուն մնացին և ջախջախեցին հակառակորդին։ Ֆիլիպի պարտությունը թվում էր վերջնական. նա փախավ Մադրիդ, իսկ մի քանի օր անց իր նստավայրը տեղափոխեց Վալյադոլիդ։
Կառլ Հաբսբուրգը երկրորդ անգամ նվաճեց Մադրիդը, սակայն ազնվականության մեծ մասը «օրինական» Ֆիլիպ V-ի հետ մեկնեց Վալյադոլիդ, իսկ բնակչությունը գրեթե բացահայտ դրսևորում էր իր անհանդուրժողականությունը։ Կառլի դրությունը բավականին անկայուն էր։ Նրա բանակը տառապում էր սովից։ Լյուդվիկ XIV-ը թոռանը խորհուրդ տվեց հրաժարվել գահից, սակայն Ֆիլիպը չհամաձայնվեց։ Որոշ ժամանակ անց Կառլը նահանջեց Մադրիդից, քանի որ այնտեղ չկարողացավ իր բանակի համար հավքել պարեն։ Ֆրանսիայից ժամանեց նոր բանակ, որը սկսեց հետապնդել նահանջողներին։ 1710 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Բրիուգենի մոտ Վանդոմը ստիպեց անգլիական ջոկատին կապիտուլացիայի ենթարկվել, որի մոտ ավարտվել էր սպառազինությունը։ Գերևարվեց նաև գեներալ Սթենհոուփը։ Գրեթե ամբողջ Իսպանիան հայտնվեց Ֆիլիպ V-ի վերահսկողության ներքո։ Կառլը իր իշխանությունը պահպանեց միայն Բարսելոնայում և Տորտոսում, ինչպես նաև Կատալոնիայի մի հատվածում։ Դաշինքը սկսեց թուլանալ և կազմաքանդվել։
Գործողությունները Ֆլանդրիայում և Էլզասում
Ֆլանդրիայում ռազմական գործողությունները սկսվեցին 1710 թվականի ապրիլի 23-ին, երբ դաշնակիցները պաշարեցին Դուե ամրոցը, որում փակվեց Ալբերգոտի 8-հազարանոց կայազորը։ Ֆրանսիական շուրջ 75-հազարանոց բանակը գտնվում էր Կամբրեում, որտեղ մայիսի 20-ին ուղևորվեց վիրավորումից ապաքինված մարշալ Վիլարը։ Դաշնակիցների 160-հազարանոց բանակի քանակական առավելությունն այնքան մեծ էր, որ մարշալը չէր կարող ճակատամարտով հաջողություն ունենալու հույս ունենալ։ Այդ իսկ պատճառով նա իր առև նպատակ դրեց հակառակորդին շեղել նրանց կողմից պաշարված ամրոցներից։ Այնուամենայնիվ, վերջիններն աստիճանաբար հանձնվեցին (Դուեն հունիսի 27-ին, Բետյուն օգոստոսի 28-ին, Սենտ Վենանը սեպտեմբերի 29-ին և Էրան նոյեմբերի 8-ին)։ Էրայի անկումից հետո դաշնակիցները մտան ձմեռային փուլի մեջ։ Նրանց օրինակին հետևեցին նաև ֆրանսիացիները։
Նշված ժամանակաշրջանում Էլզասում որևէ նշանակալի իրադարձություն տեղի չունեցավ։ Մարշալ Բեզոնը, որ այնտեղ ղեկավարում էր ֆրանսիական բանակը (50 գումարտակ և 84 էսկադրոն), Լաուտրեի մոտ գտնվող ամրացված ճամբարից դուրս չեկավ։ Նրա հակառակորդ, կայսերական գեներալ Գրոֆելդը նույնպես մնաց իր ճամբարում, որը գտնվում էր Էթլինգենում։ Երկու կողմն էլ լիակատար անգործության պայմաններում մնացին մինչև նոյեմբերի 19-ը, երբ մտան ձմեռման փուլ։
Գործողությունները Ալպերում
Ալպիական սահմաններում մարշալ Բերվիկը 35-հազարանոց զորքով շարունակեց իրականացնել պաշտպանական գործողություններ։ Դաշնակիցները հուլիսին Կոմոյի վրա անհաջող հարձակումից հետո նույնիսկ անգլիական դեսանտի աջակցությամբ չկարողացավ հաջողության հասնել և վերադարձավ Պեմոնտ։ Նրանց հեռացումից հետո Բերվիկն անմիջապես զբաղեցրեց լքված դիրքերը։
Գործողություններն Իսպանիայում
Իսպանիայում Ֆիլիպ Անժուրացու բոլոր զորքերից ձևավորվում է երկու բանակ։ Դրանցից մեկը, որն ուներ 40 գումարտակ և 66 էսկադրոն, նախատեսված էր Կատալոնիայում գործողություններ իրականացնելու համար, իսկ մյուսը, որն ուներ 20 գումարտակ և 50 էսկադրոն Էստրեմադուրայում գործելու համար և որը պետք է հենվեր Անդալուզիայում տեղակայված ուժերի վրա (14 գումարտակ և 15 էսկադրոն)։ Մնացած զորքերը տեղակայվեցին Վալենսիայում։ Վիլյադարիսի 23-հազարանոց իսպանական բանակը գտնվում էր Ալմենարոյի և Ալգուերոյի միջև։ Կոմս Շտարեմբերգը մոտենում էր Բալագերուին։ Նա իր ղեկավարության ներքո ուներ 15-հազարանոց հետևակ և 3,5 հազարանոց հեծելազոր։
Հույսը դնելով թվային առաբելության վրա՝ Ֆիլիպը և մարկիզ Վիլադարիսը որոշեցին գրոհել կայսերականներին։ Հունիսի 10-ին, անցնելով Լերիդայի մոտ Սերգու գետը, նրանք շարժվեցին դեպի Բալագերա, որի մոտակայքում գտնվող ամրացված ճամբարում գտնվում էին Շտարեմբերգի զորքերը։ Տեսնելով հակառակորդի ամուր դիրքերը՝ Վիլադարիսը որոշում է չհարձակվել և հեռանում է Ալմենար։ Այդ ընթացքում Շտարեմբերգը, ստանալով համալրում, հարձակման անցավ և հունիսի 27-ին Ալմենարում պարտության մատնեց ֆրանսիացիներին։ Սակայն, կայսերականները իրենց հաջողություները չզարգացրեցին, և միայն օգոստոսի 12-ին Շտարեմբերգը 24-հազարանոց զորքով շարժվեց դեպի Սարագոսա, որտեղ օգոստոսի 19-ին հասավ նաև իսպանա-ֆրանսիական բանակը։ Այստեղ ֆրանսիացիները, որոնք օգոստոսի 20-ին հարձակման էին ենթարկվել Շտարեմբերգի կողմից, կրեցին նոր պարտություն։
Սեպտեմբերի 16-ին Վիլյադոլիդ է ժամանում դեներալ Վանդոմը, ում ներկայությամբ Պիրենեյան թերակղզում պատերազմը ստացավ նոր շրջադարձ։ Նա հրամայեց դե Բեին անմիջապես ուղևորվել դեպի Էստրեմադուրա, որպեսզի փակի Էլվասում տեղակայված անգլոո-պորտուգալական զորքերի ճանապարհը դեպի Իսպանիա։ Դրանից հետո մարշակը մնացած ուժերը կենտրոնացրեց Սալամանկայում։ Զբաղված լինելով բանակի վերակազմությամբ և ամրությունների կառուցմամբ՝ Վանդոմը չէր կարող անմիջապես հանդես գալ ընդդեմ դաշնակիցների։ Այդ իսկ պատճառով նա առանձնացրեց պորտուգալացիներին կայսերականներից, հոգ տարավ վերջինների և Սարագոսայի միջև հաղորդակցությունը կտրել։ Այդ անելու համար նա հեծելազոր տեղակայեց նրանց կոմունիկացիոն ուղղու վրա, ինչպես նաև նվաճեց կայսերականների ձեռքում գտնվող թիկունքային կետերը։ Նա հասավ այն բանին, որ Մադրիդը բաժանեց երկրի մյուս մասից՝ մայրաքաղաքին մատնելով սովի։ Նրա ուժերն ավելանում էին անընդհատ։
Այդ ընթացքում էրցհերցոգ Կառլը ստիպված էր լքել Մադրիդը, բայց ուժերի թուլության պատճառով խուսափելով Վանդոմի հետ հանդիպումից։ Նա որոոշեց միավորվել պորտուգալացիների հետ, ինչի համար նոյեմբերի 12-ին անցավ Տախո գետ և տեղակայվեց Տոլեդոյի ու Արանժուեցի միջև։ Սակայն անգլո-պոորտուգալական ուժերի հետ միավորվելու հավանականության բացակայությունն այնքան ակնհայտն էր, որ կոմս Շտարեմբերգը հեռացավ Արագոն և նոյեմբերի 29-ին թողեց Տոլեդոն։ Այդ ժամանակ Վանոդմը տեղեկություն ստացավ այն մասին, որ գեներալ Սթենհոուփը մոտեցել է Բրիգուետ (Մադրիդից հյուսիս-արևելք)։ Դեկտեմբերի 9-ին Վանդոմը գրոհեց հակառակորդին և կռվից հետո, որը տևեց մի ամբողջ օր, անգլիացի գեներալը 3400 զինվորով, հրանթներով և պարենով հանձնվեց կապիտուլացիայի՝ մարտի դաշտում թողնելով շուրջ 6 հազար սպանված և վիրավոր։ Ֆրանսիացիների կորուստները շուրջ 1,5 հազար էին։ Հաջորդ օրը Վիլյա Վիսոսի մոտ Վանդոմը հարձակվեց Սթենհոուփին օգնության շտապող կոմս Շտարեմբերգի վրա և կատաղի ու արյունալի կռիվից հետո ջախջախեց նաև նրան։ Դեկտեմբերի 23-ին կոմս Շտարեմբերգը ժամանեց Սարագոսա, որտեղից ձմեռման համար մեկնեց Կատալոնիա։
1711 թվականի արշավանք
Պատերազմի բոլոր ռազմադաշտերում պատերազմող կողմերը չիրականացրեցին որևէ վճռական գործողություն՝ սահմանափակվելով տեղաշարժերոով ու չնչին բախումներով։
Դուքս Մալբորոն կոորցրեց իր քաղաքական ազդեցությունը Լոնդոնում՝ անհարմար դրության մեջ ընկնելով իր կնոջ և թագուհի Աննայի միջև տեղի ունեցած վեճի պատճառով։ Ընդ որում, ռազմական գործողությունները աջակցոող վիգերին փոխարինման եկան խաղաղության կողմնակից տորերը։ Մալբորոն, ով հանդիսանում էր անգլիական միակ ընդունակ զորահրամանատարը, 1711 թվականին հետ կանչվեց Մեծ Բրիտանիա և փոխարինվեց դուքս Օրմոնդով։
1711 թվականի ապրիլի 17-ին արձանագրված ր ավագ եղբայր Ջեզեֆի հանկարծակի մահից հետո էրցհերցոգ Կառլը, ով դեռևս գտնվում էր Բարսելոնայում, հռչակվեց Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կառլ VI անունով։ Այդ հանգամանքը նշանակում էր, որ ավստրիացիների հաղթանակի դեպքում կվերածնվի Կառլ V-ի կաթոլիկ կայսրությունը, ինչը ընդհանրապես ձեռնտու չէր ո՛չ անգլիացիներին, ո՛չ էլ հոլանդացիներին։ Բրիտանացիները սկսեցին դաշնակիցներից գաղտնի երկկողմ բանակցություններ, և ֆրանսիացիները Վիլալի հրամանատարությամբ 1712 թվականին կարողացան վերադարձնել իրենց կորցրած բազմաթիվ տարածքներ։
1712 թվականի արշավանք
1712 թվականի հուլիսի 24-ին մարշալ Վիլարը Դենենի մոտ ջախջախեց դաշնակիցներին։ Եվգենի Սավոյացին չկարողացավ փրկել դրությունը։ Դրանից հետո դաշնակիցները չեղյալ հայտարարեցին Փարիզի վրա գրոհելու պլանը, իսկ Եվգենին սկսեց իր զորքերը հանել Իսպանական Նիդերլանդներից։
1712 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ֆրանսիական նավատորմը, որը վաղուց ակտիվություն չէր ցուցաբերում, հարձակվեց Ռիո դե Ժաներոյի վրա, քաղաքից վերցրեց մեծաքանակ ռազմավար և հաջողությամբ վերադարձավ Եվրոպագ։
Գործողությունները Ֆլանդրիայում և Էլզասում
Ապրիլի 10-ին ֆրանսիական 93-հազարանոց բանակը տեղակայվեց Սկարպոյում, իսկ Եվգենիի 133-հազարանոց բանակը՝ Դուեի և Բուշենի միջև։
Այդ ընթացքում Ջեզեֆ I-ի մահով և անգլիական նախարարությունում փոփոխություններով պայմանավորված Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքական դրությունը էականորեն փոխվեց։ Անգլիայի պետական գործիչները, հաշվի առնելով հասարակական տրամադրությունները, հանդես եկան պատերազմի դեմ՝ համարելով, որ Կառլ VI-ի գահ բարձրանալով ոչ թե Ֆրանսիան, այլ Ավստրիան կսպառնար Եվրոպայի քաղաքական զարգացմանը։ Պատերազմի դեմ առկա հասարակական և պետական շրջանակներում տրամադրությունները, ինչպես նաև Մալբորոյի բացակայությունը և նաև հաշվի առնելով ստեղծված քաղաքական իրավիճակը՝ Անգլիայի կառավարությանը դրդեցին բանակցություններ սկսել Ֆրանսիայի հետ և  Ուտրեխտում համաժողով հրավիրելու շուրջ վերջինի հետ համաձայնության գալ։ Այդ բանակցությունները հանգեցրեցին այն բանին, որ դուքս Օրմանդը, ով հանդիսանում էր անգլիական զորքերի գլխավոր հրամանատարը, ստացավ գաղտնի կարգադրություն սահմանափակվել միայն ինքնապաշտպանական գործողություններով, իսկ հետագայում ընդհանրապես դադարեցնել ֆրանսիացիների դեմ գործողությունները։ Այդ մասին Վերսալի կառավարության կողմից նաև տեղեկացվեց մարշալ Վիլարը։
Սակայն ավստրիական զորահրամանատարը ընկղմվեց ամրոցային պատերազմի մեջ և հունիսի 8-ին պաշարեց Կենուան, որը ընկավ հուլիսի 3-ին։ Հուլիսի 17-ին արքայազն Եվգենին սկսեց Լանդրեսի պաշարումը, որպեսզի Շելդայի ու Սամբրոյի միջև ճանապարհ բացի։ Դրանից հետո նա Ուազի հովտով ուղևորվեց դեպի Փարիզ։ Վիլարը, ով հրաման էր ստացել մինչև դաշնակիցներից անգլիացիների առանձնանալը սահմանափակվել մարտավարական տեղաշարժերով, ամբողջ ժամանակ առանց գործողության կանգնած էր Շելդի թիկունքում։ Կենուայի նվաճումն ու Լանդրեսի պաշարումը անհանգստացրեցին ֆրանսիական կառավարությանը, և Վիլարին հրաման տրվեց գործել վճռական կերպով միևնույն ժամանակ փորձելով թույլ չտալ Լանդրեսի անկումը։
Ֆրանսիական զորահրամանատարի հիասքանչ հաջողությունը դրսևորվեց հուլիսի 24-ին տեղի ունեցած այսպես կոչված Դենենի ճակատամարտում, որը Փարիզը փրկեց Եվգենիի ներխուժումից, ինչպես նաև վերջինին ստիպեց հանել Լանդրեսի պաշարումը և Մոնսով նահանջել Տուրնե, իսկ այնտեղից էլ՝ Բրյուսել։ Օգտվելով հաջողությունից, որը բարձրացրել էր ֆրանսիական բանակի ոգին՝ օգոստոսի 14-ին Վիլարը Ալբերգոտիին ուղարկեց պաշարել Դուեն։ Սեպտեմբերի 8-ին ամրոցը հանձնվեց, և նույն օրը Սեն Ֆերմոնի ջոկատը շրջապատեց Կենուան, որն էլ հանձնվեց հոկտեմբերի 4-ին։ Հոկտեմբերի 19-ին ընկավ Բուշենը ։
Գործողությունները Հռենոսում
Երկու բանակները Հռենոսում դեռևս կանգնած էին միմյանց դեմ։ Կայսերակն 30-հազարանոց զորքը գտնվում էր Էթիլենգենի ամրացված գծում, իսկ Հարկուրայի 26-հազարանոց բանակը՝ Լաուտերեի ամրացված գծում։ Որևէ կողմից չէր ձեռնարկվում վճռորոշ գործողություններ։
Գործողություններն Ալպերում
Խաղաղության մասին բանակցությունները չէին կարող չանդրադառնալ Ալպյան սահմաններում ընթացող ռազմական գործողություններին, որը 1712 թվականին սկսվեց հուլիսի 12-ին մարշալ Բերվիկի 22-հազարանոց բանակի տեղաշարժով դեպի Բարսելոնետիի հովիտ ու Դյուրանս։ Դուքս Սավոյացին 35-հազարանոց բանակով շարժվեց նրան ընդառաջ՝ դեպի Ֆենեստրելե, բայց վճռական ճակատամարտ տեղի չունեցավ։ Մի շարք մարտավարական տեղաշարժերից հետո Բերվիկը հեռացավ Շիանալ, որտեղ տեղափոխվեց նաև իր գլխավոր շտաբակայանը։ Սավոյացիները հեռացան դեպի Սուզե։
Գործողություններն Իսպանիայում
1712 թվականին Իսպանիայում ֆրանսիացիները ունեցան ցավալի կորուստ  դեմս Վանդոմի, ով հունիսի 11-ին մահացավ Տորտոզում։ Նրա մահը Շտարեմբերգի համար ճիշտ ժամանակին վրա հասավ։ Նա Իտալիայից համալրում ստանալով հուլիսի 29-ին Բալագերի նկատմամբ գրոհ ձեռնարկեց։ 9-հազարանոց ջոկատ էլ տրամադրեց Գերոնի պաշարման համար։ Սակայն, դաշինքից Անգլիայի դուրս գալը ու անգլիական զորքերի հեռացումը, որոնք գտնվում էին իր հրամանատարության ներքո,այնքան թուլացրեցին իր ուժերը, որ նա հեռացավ իր ամրացված ճամբար։ Այնուամենայնիվ, նա չդադարեցրեց Գերոնի պաշարումը, և նոյեմբերի 1-ին գեներալ Վետցելի կորպուսի ուժերով այն պաշարեց։ Երբ 1713 թվականի հունվարի 3-ին Գերոնին մոտեցան ֆրանսիական օժանդակ ուժեր և սպառնալով Բարսելոնային, Շտարեմբերգը հանեց պաշարումն ու նահանջեց իր ճամբար։
1713-1714 թվականների արշավ
Բրիտանա-հոլանդական դաշնակիցների ու Ֆրանսիայի միջև ընթացող խաղաղության բանակցությունները տեղի ունեցան 1713 թվականին և ավարտվեցին Ուտրեխտի խաղաղության պայմանագրի ստորագրմամբ, որի համաձայն Բրիտանիան և Հոլանդիան դուրս եկան Ֆրանսիայի հետ պատերազմից։
Գործողությունները Հռենոսում
Հռենոսում այդ ժամանակահատվածում կայսերական-ավստրիական զորքերի հրամանատարությունն անցավ արքայազն Եվգենի Սավոյացուն, ում ուժերը գերմանական ստորաբաժանումների միացումով պետք է հասնեին մինչև 110 հազարի։ Նրա գլխավոր շտաբակայանը գտնվում էր Էթլինգենում։
Հռենոսում ֆրանսիական Հռենոսում տեղակայված էր երկոու խմբով։ Դրանցից մեկը, որի հրամանատարն էր Բեզոնը և կազմված էր 25 հազար զինվորից, տեղակայված էր Սաարում, իսկ մյուսը, որի հրամանատարն էր Հարկուրը և որը կազմված էր 105 հազար զինվորից, տեղակայված էր Ստրասբուրգի մոտ։ Որոշ ժամանակ անց Հարկուրին փոխարինեց Վիլարը, ով հունիսի 11-ին ձեռնարկեց Լանդաուի պաշարումը։ Չնայած արքայազն Եվգենիի գործադրած ջանքերին, որոնք ուղղված էին ամրոցը պահպանելուն՝ օգոստոսի 20-ին այն հանձնվեց։ Սեպտեմբերի 22-ին Վիլարը շրջապատեց Ֆրիբուրգը, որը տևեց մինչև 1714 թվականի մարտի 7-ը, երբ կնքվեց Ռաստատի հաշտությունը։
Գործողություններն Իսպանիայում
Իսպանիայում կայսերականները կրեցին պարտություն, և Շտարեմբերգըստիպված էր լքել Կատալոնիան։ Մնում էր միայն Բարսելոնան, որը դեռևս 1705 թվականից հայտարարել էր իսպանական գահի համար պայքարում էրցհերցոգ Կառլին իր աջակցության մասին։ 1714 թվականի հուլիսի 12-ին մարշալ Բերվիկը 40-հազարանոց զորքով և 87 հրանոթով պաշարեց Վարսելոնան, որի կայազորը չէր գերազանցում 16 հազարը։ Կատալոնացիները պաշտպանվում էին խիզախորեն, սակայն ստիպված էին սեպտեմբերի 11-ինԲերվիկին հանձնել քաղաքը։ Կատալոնցիների բազմաթիվ առաջնորդներ ենթարկվեցին հետապնդումների, իսկ ազատությունների մասին իրավունքի հնագույն ձեռագրերը՝ ֆուերոսները դահճի ձեռքով այրվեցին։  Բարսելոնայի կապիտուլացիայի օրը մեր ժամանակներում նշվում է որպես Կատալոնիայի ազգային օր։ Այդ պարտությունից հետո դաշնակիցները Իսպանիայում վերջնականապես կորցրեցին իրենց դիրքերը։ Բարսելոնայի հանձնումը դարձավ իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմի վերջին վճռական դրվագը։
Այլ վայրերում ընթացող ռազմական գործողություններ
Իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմի շրջանակներում պայքար էր ընթանում նաև մասնակից երկրների գաղութներում, մասնավորապես՝ Վեստ Ինդիաում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Պատերազմի ամենասկզբից հակառակորդները Վեստ Ինդիայում ունեին ռազմական նավատորմեր։ Ադմիրալ Կետլոգոնը և Շատո Ռենոն ֆրանսիացիների կողմից էին, իսկ ադմիրալ Բենբոուն՝ անգլիացիների։ «Արծաթյա նավատորմի» հետ Կետլոգոնի և Շատո Ռենոյի հեռանալուց հետո՝ 1702 թվականին այնտեղ է ուղարկվում ադմիրալ Դյու Կասը 4 գծային նավերով և զորքերով բարձված 8 տրանսպորտային նավերով, որպեսզի ամրապնդի իսպանական գաղութների կայազորերը։ Որպեսզի այն գրավի՝ ադմիրալ Բենբոուն ադմիրալ Վիթսթոնի հրամանատարությամբ առանձնացնում է 6 գծային նավ և ուղարկում Հայիթի կղզու հարավային ափեր, իսկ ինքն անձամբ 7 գծային նավերով ուղևորվում դեպի Կարթագեն, որտեղ, ըստ ասեկոսեների, ուղևորվել էր Դյու Կասը։ Օգոստոսի 29-ին նրանք հանդիպում են, և չնայած երկու անգամ ավել ուժերի ու տրանսպորտային նավերի ներկայության, Դյու Կասը հինգ օր կարողացավ հաջողությամբ հխուսանավել անգլիացիների հետապնդումներից, որոնք ստիպված էին նահանջել Յամայկա կղզի։ Դյու Կասը զորքերը իջեցրեց Կարթագենում և բացի այդ Եվրոպա բերեց արծաթով բարձված գալեոններ։
Նրան հաջողվեց այդ անել և՛ 1708, և՛ 1711 թվականներին այդ քայլով նա հեշտտացրեց Ֆրանսիային ու Իսպանիային պատերազմ վարելու գոործում:Մնացած ռազմական գործողությունները սահմանափակվում էին առանձին կղզիների վրա փոխադարձ հարձակումներով։ 1708 թվականից, երբ անգլիացիները կարողացան այստեղ ուղարկել իրենց նավատորմը, ամբողջությամբ իրենց վերահսկողության ներքո վերցրեցին Վեստ Ինդիան։ Ֆրանսիացիներին հաջողվում էր միայն պատահաբար ունենալ փոքր հաջողություններ։
Հյուսիսային Ամերիկայում պայքարն ընթանում էր ոստիկանական գաղութարարների և զինված առևտրային դատարանների միջև, ընդ որում, այստեղ ֆրանսիացիներն ունեին առավելություն։ Սակայն 1710 և 1711 թվականներին այստեղ ևս ժամանում է անգլիական էսկադրաներ ու զորքեր, ինչի հետևանքով ֆրանսիացիները Նոր Շոտլանդիայում կորցնում են Պորտ Ռոյալը։ Նրանց ձկնորսությունն ու ծովային առևտուրը ճնշվում են անգլիացիների կողմից։ Սակայն 1711 թվականին Քվեբեկը գրավելու անգլիացիների փորձերը ձախողվեցին։
Ֆրանսիական արշավանքներից առավել հաջողված էր 1712 թվականին Ռիո դե Ժաներոյի վրա հարձակումը, որն իրականացրեց կապիտան Դյուգե Տրուենան, ով վերցրեց մեծ հարուստ ավար և քաղաքից ստացավ հսկայական քանակությամբ ռազմական տուրք։ Այդ արշավանքը նաև իր ազդեցությունն ունեցավ խաղաղության կնքման գործում։ Հարվածը հասցվել էր Պորտուգալիայի ամենազգայուն կետին. Բրազիլիայում այն հանդիսանում էր հարստության աղբյուր։
Ոչ մեծ ֆրանսիական ջոկատների մի շարք հաջող գործողությունները, որոնք չնայած լուրջ ազդեցություն չունեցան ընդհանուր ռազմական գործողությունների վրա, այնուամենայնիվ, երբեմն Ֆրանսիայի հակառակորդներին հասցնում էին ցավոտ հարվածներ։ Դաշնակիցներն իրենց բազաներից հետևում էին հակառակորդի ափերին։
Արդյունք
1713 թվականին ստորագրված Ուտրեխտի հաշտության պայմանագրով Ֆիլիպը ճանաչվեց որպես Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ V Իսպանացի անունով, սակայն նա հրաժարվեց ֆրանսիական գահը ժառանգելու իրավունքից՝ այդպիսով խզելով ֆրանսիական և իսպանական թագավորական տների միջև կապը։ Ֆիլիպը պահպանեց Իսպանիայի անդրօվկիանոսային տիրույթները, սակայն Իսպանական Նիդերլանդները, Նեապոլը, Միլանը, Պրեսիդին և Սարդինիան փոխանցվեցին Ավստրիային։ Ավստրիան նաև ստացավ Մանտովան այն բանից հետո, երբ 1708 թվականին կանխվեց մերձֆրանսիական Գոնզագա Նեվեր դինաստիայի հաստատումը։ Սիցիլիան, Մոնֆերատը և Միլանի դքսության արևմտյան հատվածը միացվեցին Սավոյային։  Վերին Գելդերնը հանձնվեց Պրուսիային, իսկ Ջիբրալթարն ու Մենորկա կղզին՝ Մեծ Բրիտանիային։ Բրիտանացիները նաև ստացան Ամերիկայում գտնվող իսպանական գաղութներում ձկան առևտրի մենաշնորհ(«ասենտո»)։ Անգլիան նաև սկսեց տնօրինել Պորտուգալիայի առևտուրը՝ վերջինի հետ 1703 թվականին կնքելով Մենտուենայի պայմանագիրը    ։
Հոգ տանելով իր կայսրության քաղաքական կազմակերպությունների համար՝ Ֆիլիպը, օգտագործելով Ֆրանսիայում Բուրբոնների կենտրոնացված համակարգի կիրառումը, հրամանագիր հրապարակեց, որով վերջ դրվեց Արագոնի թագավորության ինքնավարությանը, որը պատերազմի ժամանակ աջակցում էր էրցհերցոգ Կառլին։ Մյուս կողմից պատերազմում իրեն աջակցած Նավարան ու բասկյան նահանգները չկորցրեցին իրենց ինքնավարությունը և պահպանեցին իշխանության իրենց ինստիտուտներն ու օրենքները։
Եվրոպայում Ֆրանսիայի սահմանների լուրջ փոփոխություններ տեղի չունեցան։ Չնայած ֆրանսիացիները չկորցրեցին իրենց գրաված տարածքները՝ նրանց ընդարձակումը կենտրոնական Եվրոպայում դադարեցվեց։ Ֆրանսիայն դադարեց Ստյուարտների դինաստիայից անգլիական գահի հավակնորդներին սատարել և Անային ճանաչեց օրինական թագուհի։ Բացի այդ, ֆրանսիացիները հրաժարվեցին Հյուսիսային Ամերիկայում գտնվող որոշ տարածքներից՝ ճանաչելով Անգլիայի գերիշխանությունը Ռուպերտի հողերի, Նյուֆաունդլենդի, Ակադիայի և Սեինտ Քիտս կղզու իրենց հատվածի նկատմամբ։ Ֆրանսիան պարտավորվեց ոչնչացնել Դյունկիրխյան նավահանգիստը, որը ծառայում էր առևտրային նավերի նկատմամբ հարձակումներ գործող ֆրանսիական նավերի գլխավոր հենակետ։
Հոլանդիան մի քանի նավահանգիստ ստացավ Իսպանական Նիդերլանդներում և Խելդերլանդի իսպանական հատվածն անեքսիայի ենթարկելու իրավունք։ Միևնույն ժամանակ պատերազմը զգալի կերպով սնանկացրել էր Հոլանդիային, որն այլևս չէր կարող մրցակցել Անգլիայի հետ ծովային առևտրում։ Այն դադարեց լինել գերտերություն։
Ուտրեխտի հաշտության պայմանագրի կնքումովԵվրոպայի նկատմամբ ֆրանսիական գերիշխանությունը, որը բնութագրվում էր որպես «Grand Siècle», ավարտին մոտեցավ։ Բացառությամբ Ֆիլիպ V-ի ռևանշիստական պատերազմների, որոնց նպատակն էր հարավիտալական հողերի նվաճումը (1718-1720), Ֆրանսիան և Իտալիան, որոնք ղեկավարում էին Բուրբոնների դինաստիայի ներկայացուցիչներ, հետագա տարիներին մնացին դաշնակիցներ («Բուրբոնների ընտանեկան պայմանագիր»)։ Իսպանիան, որը տարածքներ էր կորցրել Իտալիայում և Նիդերլանդներում, զրկվեց իր ուժի մեծ մասից, անդրծովյան քաղաքականությունում դարձավ երկրորդական տերություն։ Ավստրիան դարձավ Իտալիայում գերիշխող ուժը և կտրուկ ուժեղացրեց իր դիրքերը Եվրոպայում   ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ավստրիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Իսպանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների պատերազմներ Կատեգորիա:Սրբազան Հռոմեական կայսրություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն Կատեգորիա:Պորտուգալիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:18-րդ դարի պատմություն Կատեգորիա:Իսպանական կայսրություն Կատեգորիա:Գլոբալ հակամարտություններ
(6145) Ռեյմոնշնեյդեր
(6145) Ռեյմոնշնեյդեր (Riemenschneider), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կյանքի պատմությունը Երկրի վրա
Երկրի վրա կյանքի էվոլյուցիան սկսվել է առաջին կենդանի արարածի հայտնվելուց մոտավորապես 3.7 մլրդ տարի առաջ (իսկ որոշ տվյալների համաձայն՝ 4.1 մլրդ տարի առաջ ) և շարունակվում է մինչ օրս։ Բոլոր օրգանիզմների միջև նմանությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ նրանք ընդհանուր նախնի են ունեցել, որից և առաջացել են կենդանի մյուս օրգանիզմները ։
Միկրոբների համայնքները և արքեյաները արքեյան դարաշրջանի գերիշխող կյանքի ձևերն էին և այդ ժամանակ էվոլյուցիայի մեծ քայլ էին ։ Թթվածնային լուսասինթեզը, որը հայտնվել է, մոտավորապես, 2.5 մլրդ տարի առաջ, վերջին հաշվով հանգեցրեց մթնլորտի՝ թթվածնով հագենալուն, որը սկսվեց, մոտավորապես, 2.4 մլրդ տարի առաջ ։ Էուկարիոտների ամենավաղ վկայությունները թվագրվում են՝ 1.8 մլրդ տարի առաջ, չնայած, հնարավոր է, որ նրանք ավելի վաղ են հայտնվել, և էուկարիոտների բազմազանացումը արագացել է, երբ նրանք սկսել են թթվածին օգտագործել՝ նյութափոխանակության համար։ Ավելի ուշ, մոտավորապես, 1.7 մլրդ տարի առաջ, սկսեցին հայտնվել բազմաբջիջ օրգանիզմները՝ տարբերակված բջիջներով, որոնք նախատեսված էին տարբեր գործողությունների համար ։
Մոտավորապես 1.2 մլրդ տարի առաջ հայտնվում են առաջին ջրիմուռները, իսկ արդեն 450 մլն տարի առաջ՝ առաջին բույսերը ։ Անողնաշար կենդանիները հայտնվել են էդիակարի դարաշրջանում, իսկ ողնաշարավորները առաջացել են՝ մոտավորապես, 525 մլն տարի առաջ՝ Քեմբրյան պայթյունի ժամանակ ։