cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հրեշտակներ և դևեր (գիրք)
Փաստեր, հորինվածքներ և անճշտություններ
Angels & Demons Decoded (Հրեշտակները և Դևերը վերծանված են), ամերիկյան կաբելային հեռուստատեսային ցանցի «The History Channel»-ի վավերագրական ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2009 թվականի մայիսի 10-ին՝ վեպի կինոադապտացիայի թողարկումից անմիջապես առաջ։ Վավերագրական ֆիլմն ուսումնասիրում է վեպի պատմության տարբեր հիմքերը, ինչպես նաև դրա անճշտությունները։ ՄՀԵԽ-ի պաշտոնյան օրինակ մատնանշում է, որ վերջին 20 տարիների ընթացքում հաստատությունում արտադրվել է մոտավորապես 10 միլիարդերորդ գրամի հականյութ, որի պայթուցիկ ելքը համարժեք է ճայթրուկին, և այն չի կարող այնպիսի վտանգ ներկայացնել, ինչպիսին որ պատկերված է վեպում։
Ըստ The Boston Globe-ի թղթակից Բեն Զիմերի՝ «Սատանայի փաստաբանը», որը վեպում նշվում է, որ դերակատարում ունի պապի ընտրության հարցում, կապ չունի պապական կոնկլավի հետ և փոխարենը օգտագործվել է առաջարկվող փաստարկներ ներկայացնելու համար` դեմ անձի սրբադասմանը։ Զիմերը հավելում է, որ «Սատանայի փաստաբանը» վերացվել է Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ի կողմից 1983 թվականին՝ վեպի տպագրությունից 17 տարի առաջ։
Շարունակություն և էկրանացում
Գիրքը 21-րդ դարի սկզբին մեծ ճանաչում չի ունեցել։ Միայն «Դա Վինչիի ծածկագիրը» վեպից հետո, որը դարձավ բեսթսելլեր, «Հրեշտակներ և դևեր»-ը ձեռք բերեց ճանաչում։ Ստեղծագործությունը ընդգրկվել է Publishers Weekly-ի կողմից հրապարակված 2004 թվականի բեսթսելլերների ցանկում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Դեն Բրաունի վեպեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 վեպեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Գարրի Ռաշիդյան
Գարրի Հայկի Ռաշիդյան, հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր (1999), պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ, ճարտարապետության միջազգային ակադեմիայի անդամ։
Կենսագրություն
1957 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1967 թվականից եղել է նախագծի գլխավոր ճարտարապետ Հայպետնախագիծ ինստիտուտում և Հայկական ճարտարապետաշինական գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1970-1971 թվականներին վերապատրաստվել է Ֆինլանդիայում։ 1977-1993 թվականներին եղել է Երևանի միութենական նախագծային ինստիտուտի տնօրեն, 1997 թվականից՝ ԵՊՃՇՀ ճարտարապետական նախագծման ամբիոնի վարիչ (պրոֆեսոր՝ 1989)։
Ստեղծագործական աշխատանք
Հեղինակ է Էջմիածնի հրապարակի բարեկարգման (1982), փոստի շենքի (1985), համահեղինակ՝ հասարակական կենտրոնի (1973-1985), «Վաղարշապատ» (1975-1981, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1981), Երևանի Ավան-Առինջ բնակելի (1978-1985) թաղամասերի, «Երիտասարդական» բնակելի համալիրի (1983), Հայրենական պատերազմում (1941- 1945) տարած հաղթանակի 40-ամյակի հուշահամալիրի (1985-1986), «Դավթաշեն» հանգստի գոտու, Էջմիածնում «Հավերժություն» հուշարձանի («Մաշտոց և Կորյուն», բազալտ), Երևանում վիլլայի (2002) և այլ աշխատանքների։
Գարրի Ռաշիդյանի աշխատանքները նվիրված են քաղաքաշինության և ճարտարապետության խնդիրներին ։
Պարգևատրումներ
Խորհրդային ճարտարապետության 1976-1980 թվականների նվաճումների համամիութենական, «Տարվա լավագույն ստեղծագործություն» հանրապետական (1981, 1985, 1986, 1987, 1989) ստուգատեսների դափնեկիր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Պիեռ Դեկուրսել
Պիեռ Դեկուրսել (Pierre Adrien Decourcelle, ), ֆրանսիացի ժուռնալիստ, թատերագիր, վիպասան։
Նրա հայրը՝ Ադրիան Դեկուրսելը և քեռին՝ Ադոլֆ Ֆիլիպ դ՛Էներին նույնպես գրողներ էին։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1856 թվականի հունվարի 25-ին, Փարիզում։
Սովորել է Հենրիխ IV-ի լիցեյում։
Սկզբնական շրջանում աշխատել է որպես վաճառական, բորսայի բրոքեր։
Այնուհետև Choufleuri գրական կեղծանունով աշխատակցել է Le Gaulois թերթին, որին այդ նույն ժամանակ աշխատակցում էր նաև Գի դը Մոպասանը ։
1882 թվականին գրել է Le Grain de beauté դրաման՝ գլխավոր հերոսուհու դերը նախատեսլով Սառա Բեռնարի համար։
1880-ական թվականներին հեղինակել է բազմաթիվ կատակերգություններ, օպերաների լիբրետոներ, ինչպես նաև՝ ժողովրդականություն վայելող մի շարք վեպեր վերափոխել է թատերախաղերի (այդ թվում՝ Պոլ Բուրժեի «Ողբերգական հովվերգությունը» հենց իր՝ վեպի հեղինակի համագործակցությամբ)։ 1897 թվականին մեծ հաջողությամբ Փարիզի «Ռենեսանս» թատրոնում ներկայացվել է Վիլյամ Ջիլեթի «Գաղտնի ծառայություն» թատերախաղի դեկուրսելյան, ֆրանսիականացված տարբերակը։
Լինելով չափազանց բեղուն հեղինակ՝ Պիեռ Դեկուրսելը թատերախաղերից զատ՝ գրել է բազմաթիվ վեպեր՝ դրանց զգալի մասը նվիրելով այսպես ասած՝ ռևանշի՝ Էլզաս-Լոթարինգիայի վերադարձի թեմային (այդ երկրամասը 1870 թվականի ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ նվաճվել էր գերմանացիների կողմից, և Դեկուրսելի «ռևանշիստական» վեպերը մեծ ժողովրդականություն էին վայելում Ֆրանսիայում)։ Բայց արձակի ասպարեզում նրա գլուխգործոցը համարվում է «Երկու երեխա» (Les Deux Gosses, 1880 թ.) վեպը, որը հետագայում բազմիցս էկրանավորվել է տարբեր կինոռեժիսորների կողմից (առնվազն ութ էկրանավորում, որոնցից առաջինը 1912 թվականին, ութերորդը՝ 1936-ին)։
1908 թվականինՊիեռ Դեկուրսելը Էժեն Գուգենհեյմի հետ հիմնադրել է Գրչի մարդկանց ընկերակցություն (Société des Auteurs et des Gens de Lettres (SCAGL))՝ ժողովրդականություն վայելող գրական ստեղծագործությունները կինոսցենարների վերածելու հատուկ նպատակադրումով։ Ընկերակցությունը բարձր որակով ու մեծ հաջողությամբ է իրականացրել իր առաքելությունը՝ կինոսցենարի վերածելով Էմիլ Զոլայի «Հողը» վեպը և այլ երկեր, «ֆրանսիացնելով» Պեռլ Ուայթի մասնակցությամբ ամերիկյան սերիալները...
Պիեռ Դեկուրսելը մահացել է 70 տարեկան հասակում՝ 1926 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ
Լանժենսուլցբակ
Լանժենսուլտսբակ (Langensoultzbach), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 991 մարդ, բնակչության խտությունը` 75.71 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.09 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 608 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 465-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 143։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,5 %։ 465 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 413 անձ (223 տղամարդ և 190 կին)։ Գործազուրկ են եղել 52 անձ (27 տղամարդ և 25 կին)։ 143 անաշխատունակներից 34-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 52-ը` թոշակառուներ, իսկ 57-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Աստերոիդների ցանկ (325601-325700)
Աստերոիդների ցանկ (325501-325600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (325701-325800)
Ներենշտեթեն
Ներենշտեթեն  (Nerenstetten), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 342 մարդ(ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 6,09 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 085։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մեդվեդոկ
Մեդվեդոկ (Медведок), գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Նոլինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Նոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուրինովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Բուրինովո (Буриново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Խնձորեկ Վերին
Խնձորեկ Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում էր Հասանկալա քաղաքից 30 կմ հյուսիս, Օլթիի գետի ակունքների տարածքում, Խնձորեկ Ներքին գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Գյուղի հյուսիս-արևմտյան կողմով անցնում է խճուղի։
Բուրինովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խնձորեկ Վերին
Աշխարհագրություն
Տարածքը լեռնային էր և անտառից զուրկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միհրան Դեմիրճյան
Միհրան Հովակիմի Դեմիրճյան, ուդահար, ուդի վարպետ։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2014 թվական)։
Կենսագրություն
Ուդ նվագել սովորել է քամանչահար Հ. Ավետիքյանից։ Ավարտել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանը (1969 թվական), Երևանի պետական կոնսերվատորիայի (1986 թվական, երկուսն էլ՝ Կ. Արիստակեսյանի դասարան), միաժամանակ հաճախել Էդվարդ Բաղդասարյանի ստեղծագործական դասարանը։ Աշխատել է Հայկական երգի-պարի պետական (1971 թվական), Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների (1974 թվականից) անսամբլներում։
Հյուրախաղերով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Անգլիայում, Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Ավստրիայում, Եգիպտոսում և այլուր։ 1974 թվականից դասավանդել է Երևանի Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական, Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումնարաններում, 1986 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (պրոֆեսոր՝ 2006 թվականից)։
1999 թվականին հիմնադրել է «Ազատություն» ժողովրդական գործիքների անսամբլը։ Հեղինակ է կոնսերվատորիայի ժողովրդական գործիքների բաժնի (1988 թվական), նաև երաժշտական դպրոցների 1-ից 5-րդ դասարանների (համահեղինակ, 1980 թվական) ուդի դասավանդման ծրագրերի, «Դու կրակ աչերով» (2003 թվական), «Պիեսներ ուդի (քանոնի) համար» (2006), «Ուդի հայկական դպրոց» (2006 թվական), «Փոխադրումներ, մշակումներ և օրիգինալ ստեղծագործություններ ուդի համար» (2008 թվական, կազմող) ժողովածուների։
Դեմիրճյանի պատրաստած ուդը պահվում է Բելգիայի թանգարաններից մեկում։ Գրել է գործեր ուդի և քանոնի համար՝ «Պիես», «Արևելյան պար», «Կոնցերտային էքսպրոմտ», կատարել է բազմաթիվ մշակումներ ու փոխադրումներ։
Սայաթ-Նովայի անվան հանրապետական մրցույթի դափնեկիր (Երևան, 1987 թվական)։
Կատեգորիա:Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջի շրջանավարտներ
Պոժոգ
2001 թվականի տվյալներով Պոժոգ գյուղում բնակվում էր 105 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,06 մարդ/կմ²։
Մարսել Դյուշան
Մարսել Դյուշան (Marcel Duchamp, ), ֆրանսիացի և ամերիկացի արվեստագետ, արվեստի տեսաբան՝ կանգնած դադաիզմի և սյուրռեալիզմի ակունքներումː Ստեղծագործական ժառանգությունը համեմատաբար այդքան էլ մեծ չէ, սակայն շնորհիվ իր գաղափարների ինքնատիպության, Դյուշանը արվեստի մեջ համարվում է XX դարի ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկըː Նրա ստեղծագործությունները ազդեցություն են ունեցել այնպիսի XX դարի այնպիսի ուղղությունների առաջացման վրա, ինչպիսիք են փոփ-արտը, մինիմալիզմը, կոնցեպտուալ արվեստը և այլնː
Մանկությունը
Ընտանիքում յոթ երեխա էին, որոնցից մեկը ծնվելուց հետո շատ չանցած մահացավː Նրանցից չորսը ճանաչված նկարիչներ են դարձել՝ Մարսելը, Ժակ Վիյոն (Գաստոն Դյուշան, 1875-1963), Ռայմոն Դյուշան Վիյոն (1876-1916), ինչպես նաև քույրը ՝ Սյուզաննա Դյուշան Կրոտտին (1889-1963)ː
Կուբիզմ
Եղբայրների՝ Ժակ Վիյոնի և Ռեմոն-Դյուշան Վերոնի օգնությամբ Մարսել Դյուշանը ծանոթանում է կուբիզմինː Նա միանում է «Դե Պյուտո» խմբին, որին անդամակցում էին այնպիսի արվեստագետներ, ինչպիսիք են Գլյոզը, Մետցտենժենː
Արվեստն ու ճանաչումը
Այնուհետև 1910-1920-ական թվականներին, Դյուշանը անցում է կատարում ավանգարդիստական որոնումներին («Մերկ, աստիճանից իջնողը» 1912 «Հարսնացուն, մերկացված չամուսնացած տղամարդկանց կողմից, երկու դեմքով », 1915 - 1923), որը մոտեցնում է նրան դադաիզմին և սյուրռեալիզմինː Այս ամենի հետ մեկտեղ նա հրաժարվում է պրոֆեսիոնալ արվեստագետի դերից, ավելի քիչ է զբաղվում գեղանկարչությամբ, ցույց տալով հանդիսատեսին «պատրաստի իրերի» մեթոդը (ready-made)ː Նման օբյեկտ կարող են հանդիսանալ «Բարձր արվեստին» պատկանող հին վարպետների աշխատանքները, օրինակ Լեոնարդո դա Վինչիի Ջոկոնդան («L.H.O.O.Q.», 1919)ː
Դյուշանը Ման Ռեյի հետ միասին փորձնական ֆիլմ է նկարել «Անեմիկ սինեմա» (1926), նրան է նվիրված Պաոլո Մարինու-Բլակոյի կարճամետրաժ խաղարկային ֆիլմը (2002)ː 2000 թվականից Ֆրանսիայում Մարսել Դյուշանի անունով մրցանակ կա, որը տրվում է երիտասարդ արվեստագետներինː
Մահացել է 1968 թվականին՝ 81 տարեկանում, Նեյ-սյուր-Սենում, Ֆրանսիաː
Հետաքրքիր փաստեր
Դյուշանը լավ շախմատ էր խաղում, նույնիսկ գրոսմայստերի կոչում ուներː Հանդես է եկել համաշխարհային օլիմպիդաներում, ներկայացնելով Ֆրանսիանː
Մարսել Դյուշանը նկարահանվել է համապատասխան կերպարում օծանելիքի համար՝ «Belle Haleine»ː
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:XX դարի ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Brothers & Sisters
«Brothers & Sisters», բրիտանական Քոլդփլեյ խմբի երգը, թողարկվել է 1999 թվականին, Safety e.p. մինի ալբոմի առաջին սինգլն է։ Երգը գրավել է 107-րդ հորիզոնականը բրիտանական ազգային չարթում։
Երգի մասին
Երգի ձայնագրությունը 4 օր է տևել և խմբին տվել է £400 շահույթ։ Վաճառվել է երգի 1500 պատճեն։
Մշակույթ (հանդես, Դամասկոս)
«Մշակույթ», արվեստի և գրականության պարբերագիրք։ Լույս է տեսել 1967, 1970 թվականին (ընդամենը՝ 5 գիրք), Դամասկոսում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ա․ Նաճարյան։ Սփյուռքահայության առաջնահերթ խնդիրն է համարել ազգապահպանումն ու կապերի ամրապնդումը Խորհրդային Հայաստանի հետ։ Ներկայացրել է սփյուռքի ստեղծագործողներին, հայ սովետական գրողներին ու արվեստագետներին։ Տեղ է հատկացրել արաբական գրականությանը։ «Մշակույթ»-ը անդրադարձել է Սովետական Հայաստանի 50-ամյակի տոնակատարություններին, նրա կեսդարյա հաջողություններին։
Brothers & Sisters
Երգի մասին
Բ կողմում «Easy to Please» և «Only Superstition» երգերն են։
Մշակույթ (հանդես, Դամասկոս)
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Տիգրան Թանգամյան
Տիգրան Վարազդատի Թանգամյան, հայ կենսաբան, մանկավարժ։ Մանկավարժական գիտությունների դոկտոր (2003), պրոֆեսոր (2006)։
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են բույսերի աճի և զարգացման խնդիրներին, կենսաբանական համակարգերի և դասավանդման մեթոդիկայում նրանց դերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երախտագիտության մեդալակիրներ
Սուրյա (Նեմդայի վտակ)
Սուրյա (Сурья), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նեմդա գետի աջ ափին՝ 58 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Գետի ակունքը սկսվում է Լեբյաժե գյուղից 9 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Գետ հոսում է հարավ-արևմուտք, խոշոր վտակներ չկան։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Զուբաչ
Զուբաչ (Зубач), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ցեմի գետի ձախ ափով՝ 23 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 117 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հայքի հրապարակ
40.81083°N, 44.48472°W
Հայքի հրապարակ, Հայաստանի մեծությամբ երրորդ քաղաք Վանաձորի կենտրոնական հրապարակը։ Այն հատում է Տիգրան Մեծ պողոտան հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք, և Մովսես Խորենացի փողոցը՝ հյուսիս-արևելքից։
Հրապարակը բացվել է 1950-ական թվականներին՝ հիմնված ճարտարապետներ Բաղդասար Արզումանյանի և Հովհաննես Մարգարյանի կազմած նախնական նախագծի վրա։ Խորհրդային շրջանում հրապարակը հայտնի էր որպես Կիրովի հրապարակ, ի պատիվ բոլշևիկների առաջնորդ Սերգեյ Կիրովի ։ Մինչև Հայաստանի անկախանալը Կիրովի արձանը գտնվում էր հրապարակի կենտրոնում։ Հրապարակում նախատեսվում է տեղադրել Հայկ Նահապետի և Տիգրան Մեծի արձաններ Տիգրան Մեծ
Նկարագրություն
Հրապարակը զարդարված է կենտրոնական մասում գտնվող մի քանի շատրվաններով։
Այն շրջապատված է մի շարք կարևոր շինություններով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի հրապարակներ Կատեգորիա:Վանաձորի շենքեր և կառույցներ
Ֆրանսիական թատրոն
Ֆրանսիական թատրոնի ակունքը միջնադարյան թափառական դերասանների և երաժիշտների արվեստն է։ Դեռևս 9-10-րդ դարերում ծնունդ է առել լիթուրգիական դրաման, ապա՝ միրաքլը, միստերիան: Դրանցից առավել նշանավորը «Տիրոջ չարչարանաց եղբայրությունն» էր (գոյատևել է 14-րդ դարի 70-ական թվականներից մինչև 1676 թվականը), որը 1402 թվականին ստացել է Փարիզում ներկայացումներ տալու մենաշնորհը, հանդես եկել փակ շինություններում, 1548 թվականից՝ «Բուրգունդյան օթել» թատրոնում։ Բացի միստերիաներից (արգելվել են 1548 թվականին) ներկայացրել է ֆարս, մորալիտե, սոթի (15-16-րդ դարերին ֆրանսիական թատրոնի կատակաերգիծական ժանր)։ 1599 թվականից «Բուրգունդյան օթել»-ում գործել է Վ․ Լեկոնտի թատերախումբը՝ առաջին պրոֆեսիոնալ դերասանախումբը։ Ֆրանսիական թատրոնի պատմության նոր փուլը սկսվել է բացարձակ միապետության հաստատումով (17-րդ դար)։ Հաստատվել է կլասիցիզմը, որի խոշոր ներկայացուցիչներից էին ողբերգակ դրամատուրգներ Պիեռ Կոռնելը և Ժան Ռասինը, կատակերգու Մոլիերը ։
Ֆրանսիական թատրոնը միջնադարում
Միջնադարում ոչ կրոնական թատրոնների՝ դրամայի և ֆարսի սկզբնավորման մասին քննարկումները հակասական են, սակայն հայտնի ավանդույթը, ըստ որի այն առաջացել է 9-րդ դարի լատինական կատակերգություններից և ողբերգություններից, քիչ հավանական է թվում։
Շատ պատմաբաններ միջնադարյան դրամայի ստեղծումը կապում են եկեղեցական պատարագային երկխոսությունների հետ։ Ծիսական արարողությունների դրամատիզացված (հատկապես Սուրբ Ծննդի և Զատկի ծիսական արարողությունները), ներկայացումները վանքերից տեղափոխվեցին սեղանատներ և վերջապես բաց տարածություն և տեղի մայրենի լեզուն փոխարինվեց լատիներենով: 12-րդ դարում հայտնաբերվում է ֆրանսերեն լեզվով ամենավաղ պահպանված հատվածները, որոնք լատիներեն կրոնական դրամաների կրկներգերն էին, օրինակ՝ Սուրբ Նիկոլասի և Սուրբ Ստեֆանի պիեսները։
12-13-րդ դարերի ֆրանսերեն դրամատիկական պիեսներն են՝
Կոմեդիայի և ֆարսի թատրոնի սկզբնաղբյուրները նույնպես հակասական են․ որոշ պատմաբաններ հավատում են դրանց ոչ կրոնական սկզբնավորմանը, մյուսները տեսնում են կրոնական դրամայի, Պլավտոսի վանական մեկնաբանությունների և լատինական կոմեդիայի թատրոնի ազդեցությունը։
12-13-րդ դարերի ոչ դրամատիկական պիեսներն են՝
15-րդ դարում պիեսների բեմականացումը կազմակերպվում և ղեկավարվում էին մի շարք պրոֆեսիոնալ և ոչ պրոֆեսիոնալ գիլդիաների (վաճառականների միության) կողմից։
Միջնադարյան թատրոնի ժանրերը Ֆրանսիայում՝
Թատրոնը Վերածննդի դարաշրջանում
16-րդ դարում ֆրանսիական թատրոնը զարգացում ապրեց, ինչպես և մյուս գրական ժանրերը։ 16-րդ դարի առաջին տասնամյակում հասարակական թատրոնը դեռևս կապված էր միջնադարյան ժառանգության՝ միստերիաների, առակ պիեսների, ֆարսերի և սոթիների հետ, թեև միստերիան այլևս հանրաճանաչ չէր։ Հասարակական ներկայացումները խստորեն վերահսկվում էր գիլդիական համակարգի կողմից։ «Les Confrères de la Passion» գիլդիան բացառիկ իրավունքներ ուներ Փարիզի կրոնական դրամաների թատերական բեմականացումների վրա։ 1548 թվականին բռնության վախը կամ անարգանքը, որը Ֆրանսիայում զարգացող կրոնական երկփեղկման արդյունք էր, ստիպեց Փարիզի պառլամենտին արգելել մայրաքաղաքում կրոնական դրամաների՝ միստերիաների բեմադրությունները, թեև ներկայացումները շարունակվում էին բեմադրվել այլ վայրերում։ Մյուս գիլդիան՝ «Enfants Sans-Souci» վերահսկում էր ֆարսերը և սոթիները։ «Clercs de la Basoche» քաղաքական վերահսկողություն էր իրականացնում (ներկայացումները պիտի թույլատրվեին վերաքննիչ խորհրդի կողմից, կենդանի մարդկանց նկարագրող կերպարները արգելված էին) և միայն 1582 թվականին նրանք վերջապես դադարեցրին իրենց գործունեությունը։ 16-րդ դարի վերջում մնաց միայն «Confrères de la Passion» գիլդիան, որը բացառիկ վերահսկողություն ուներ Փարիզի հասարակական թատերական ներկայացումների վրա և նրանք իրենց պիեսները «Բուրգունդյան օթել»-ում (Hôtel de Bourgogne) բարձր գնով վարձակալության էին տալիս թատերախմբերի։ 1597 թվականին նրանցից վերցրին այս արտոնությունը ։
Ավանդական ստեղծագործություններ գրող բազմաթիվ գրողների շարքում (ֆարս գրողներ Պիեռ Գրենգուարը և Նիկոլա դե լա Շեսնա) ի հայտ եկավ Մարգարիտ Նավառացին, ով նույնպես գրեց մի շարք պիեսներ ավանդական կրոնական դրամաներին և բարոյախրատական պիեսներին մոտ։
1503 թվականին Սոֆոկլեսի, Սենեկայի, Եվրիպիդեսի, Արիստոփանեսի, Տերենտիուսի և Պլավտոսի բոլոր օրիգինալ աշխատությունները հասանելի էին Եվրոպայում և հաջորդ 40 տարիների ընթացքում թարգմանիչները և պոետները զբաղված էին այդ դասական երկերը թարգմանելով և վերամշակելով։ 1540-ական թվականներին ֆրանսիական համալսարանը (և հատկապես ճիզվիտ քոլեջները) 1553 թվականից հյուրընկալեցին Ջորջ Բյուկենենի և Մարկ Անտուան Մյուրեի կողմից լատիներեն գրված նեո-լատինական ներկայացումը, որը խորը հետք թողեց «La Pléiade» («Բանաստեղծների համաստեղություն») վրա։ 1550 թվականին հայտնաբերվում է ֆրանսերեն գրված մարդասիրական պիես։
Սենեկայի ազդեցությունը մեծ էր մարդասիրական ողբերգության վրա։ Նրա պիեսները, որոնք հիմնականում կամերային պիեսներ էին և նախատեսված էին քնարական և հռետորական ձևով կարդալու համար, ստիպեց առավել ուշադրություն դարձնել մարդասիրական շատ ողբերգությունների հռետորությանը և լեզվին, քան դրամատիկական գործողությանը։
Մարդասիրական ողբերգությունը 2 տարբեր ուղղվածություն ուներ՝
Քաղաքացիական պատերազմների սկսման հետ մեկտեղ (1570-1580 թթ) ի հայտ եկավ երրորդ ուղղվածությունը՝
Հումանիստները բացի պիեսների թարգմանչական և վերամշակման իրենց աշխատանքներից, ուսումնասիրում էին դրամատիկական կառուցվածքի, սյուժեի և բնութագրման դասական տեսությունները։ Հորացիուսի աշխատությունները թարգմանվել են 1540-ական թվականներին, սակայն հասանելի են դարձել միջնադարում: Արիստոտելի «Պոետիկա»-ի վերջնական տարբերակն ի հայտ է եկել ավելի ուշ՝ 16-րդ դարի առաջին կեսերին։ Հատկանշական են նաև Հուլիոս Կեսար Սկալիգերի մեկնաբանությունները Արիստոտելի «Պոետիկա»-ի վերաբերյալ, որը հայտնվեց 1560-ական թվականներին։ 4-րդ դարի քերականագետներ Դիոմեդեսը և Էլիոս Դոնատը նույնպես դասական տեսության հեղինակներից էին։
Իտալացիները 16-րդ դարում մեծ դեր խաղացին դասական դրամատիկական տեսության հրատարակման և մեկնաբանման գործում, իսկ նրանց աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել ֆրանսիական թատրոնի վրա։
Ֆրանսիացի հումանիստ գրողները առաջարկեցին, որ ողբերգությունը գրվի 5 գործողությամբ և ունենա 3 հիմնական կերպարներ․ խաղը պիտի սկսվի գործողության մեջտեղում, ազնվական լեզվով և բեմի վրա սարսափի տեսարաններ չպետք է ցուցադրվեն։ Որոշ գրողներ փորձեցին բարոյախրատական ներկայացումների և ֆարսերի միջնադարյան ավանդույթները կապել դասական թատրոնի հետ, բայց Ժոաշեն դյու Բելլեն մերժեց այս փորձը և ավելի արժևորեց դասական ողբերգությունը և կատակերգությունը: Տեսաբանների համար ավելի դժվար էր Արիստոտելի «կատարսիս» հասկացությունը կապել Վերածննդի դարաշրջանի թատրոնի հետ՝ գոհացնելով հանդիսատեսին։
Ողբերգություններին զուգահեռ եվրոպացի հումանիստները վերամշակեցին 15-րդ դարի կատակերգությունները։ Վերածննդի դարաշրջանի Իտալիայում զարգացել էր հումանիստական լատինական կատակերգությունը։ Հումանիստներն օգտագործում էին Հորացիուսի, Արիստոտելի և Տերենցի աշխատանքները, որպեսզի մշակեին մի շարք կանոններ․ կատակերգությունը պիտի ցույց տա ճշմարտությունը և երջանիկ ավարտ ունենա; ի տարբերություն ողբերգության՝ կատակերգությունում օգտագործվում է լեզվի ցածր ոճ, այնտեղ պատկերվում է ոչ թե մեծ իրադարձություններ կամ առաջնորդների կյանքը, այլ հասարակ մարդկանց անձնական կյանքը և գլխավոր թեման սերն է։
Թեև որոշ ֆրանսիացի հեղինակներ մոտ էին գտնվում հին մոդելներին (Պիեռ դե Ռոնսարը թարգմանեց Արիստոփանեսի «Պլուտուս»-ի մի մասը), ընդհանուր առմամբ ֆրանսիական կատակերգությունը շատ բան է վերցրել տարբեր աղբյուրներից՝ միջնադարյան ֆարսից (որը շատ հանրահայտ էր այդ դարում), պատմվածքից, իտալական հումանիստական կատակերգություններից։
Վերջին տասնամյակներում թատերական 4 այլ իտալական տարբերակներ, որոնք չէին ենթարկվում դասական թատրոնի կանոններին, ներխուժեցին ֆրանսիական բեմ՝
Դարավերջում ամենաազդեցիկ ֆրանսիացի դրամատուրգը՝ իր ոճով և նոր ձևերի իր վարպետությամբ Ռոբեր Գարնիեն էր։
Թատերական այս բոլոր տարբերակները ներգրավվեցին 17-րդ դարի «բարոկո» թատրոնի մեջ՝ նախքան ֆրանսիական կլասիցիզմը վերջնականապես իր տեղը կզբաղեցներ թատրոններում։
Վաղ ժամանակաշրջանի թատրոններն ու թատերական ընկերությունները
Միջնադարում և Վերածննդի դարաշրջանում հասարակական թատերական ընկերությունները Փարիզում գիլդիաների ղեկավարության տակ էին, բայց 16-րդ դարի վերջին տասնամյակներում այս ընկերություններից միայն մեկը շարունակեց գործել, թեև Confrèrie de la Passion գիլդիան իրավունք չուներ կրոնական դրամաներ բեմադրել (1548), սակայն նրանց բացառիկ իրավունք էր շնորհվել վերահսկելու մայրաքաղաքի բոլոր թատերական ներկայացումները և վարձով էին տրամադրում իրենց թատրոնը (Բուրգունդյան օթել) բարձր գնով թատերախմբերին։ 1597 թվականին գիլդիայից վերցվեց իր արտոնությունը, որը հնարավորություն ընձեռեց այլ թատրոնների և թատերական ընկերությունների բացվել մայրաքաղաքում։
Բացի հասարակական թատրոններից ներկայացումներ էին բեմադրվում նաև մասնավոր տարածքներում՝ պալատում, համալսարանում։ 16-րդ դարի առաջին տասնամյակում քոլեջների հասարակական, հումանիստական թատրոնները և պալատում գործող թատրոնները ծայրահեղ տարամետ ճաշակ ունեին։ Օրինակ՝ մինչդեռ պալատում առաջին տասնամյակում ժամանակակից էր համարվում տրագիկոմեդիան, հասարակական թատրոնում՝ ավելի շատ ողբերգությունը:
Փարիզի վաղ թատրոնները տեղակայված էին արդեն գոյություն ունեցող կառույցներում, ինչպիսիք են օրինակ՝ թենիսի խաղահրապարակները․ դրանք չափազանց նեղ էին և անհարմար ներկայացումներ բեմադրելու համար։
Դարասկզբում ներկայացումները ցուցադրվում էին շաբաթական 2 անգամ։ Թատերական ներկայացումները բաղկացած էին մի քանի աշխատանքներից․ սկսվում էր կոմիկական նախերգանքից, հետո ողբերգությունն էր կամ տրագիկոմեդիան, հետո ֆարսը և վերջապես երգը: Ներկայացման ժամանակ ազնվականները նստում էին բեմի աջ կամ ձախ մասում։ Անմիջապես բեմի առջև գտնվող մասը՝ պարտերը, որտեղ նստատեղեր չկային, նախատեսված էր տղամարդկանց համար, սակայն քանի որ պարտերի տոմսերը ամենաէժանն էին, այնտեղ սովորաբար նստում էին տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներ։ Նրբագեղ մարդիկ ներկայացումը դիտում էին գալյորկաներից։ Արքայազների, հրացանակիրների և թագավորական ընտանիքի անդամների մուտքը ազատ էր։ Մինչև 1630 թվականը կանայք թատրոն չէին հաճախում։
Ի տարբերություն Անգլիայի՝ Ֆրանսիայում սահմանափակումներ չէին դրվում բեմին կանանց հանդես գալու վրա, սակայն կաթոլիկ եկեղեցին կանանց այդ մասնագիտությունը համարում էր բարոյապես սխալ։ Դերասաններն ունեին ֆանտաստիկ բեմական անուններ, որը նկարագրում էր տիպիկ դերեր կամ կերպարներ։
Փարիզեցիները իտալական թատերախմբերի սիրահար էին, որը բեմադրում էր կոմեդիա դել արտեն, որը իմպրովիզացիոն թատրոնի մի տեսակ էր։ Կոմեդիա դել արտեի կերպարները՝ պարծենկոտները, հիմարները, սիրեկանները, ծերերը, նենգ ծառաները, խորապես ազդեցություն թողեցին ֆրանսիական թատրոնի վրա։
Օպերան մուտք գործեց Ֆրանսիա 17-րդ դարի երկրորդ կեսերին։ Փարիզի ամենահայտնի թատրոնները և թատերախմբեր էին՝
Փարիզից դուրս՝ արվարձաններում և պրովինցիաներում, շատ շրջիկ թատերախմբեր կային։ Մոլիերն իր գործունեությունն սկսեց այդպիսի մի թատերախմբից։
Թագավորական պալատը և ազնվական այլ տները նույնպես հանդիսանում էին թատերական ներկայացումների, բալետների և խրախճանքի այլ միջոցառումների կարևոր կազմակերպիչները և հաճախ որպես պարողներ և դերասաններ հանդես էին գալիս իրենք՝ ազնվականները։ Վերսալյան պալատը վաղ շրջանում ամբողջովին նվիրվել էր այսպիսի խրախճանքներին և նմանատիպ ներկայացումները շարունակվեցին ողջ թագավորության ժամանակաշրջանում։ Գտնված փորագրանկարները պատկերել են Լյուդովիկոս 14-րդին և ողջ արքունիքին՝ նստած Վերսալում Cour du marbre-ի առջև ներկայացում դիտելիս։
17-րդ դարի պիեսների մեծ մասը գրվել է բանաստեղծությունների ձևով (բացառություն են կազմում Մոլիերի որոշ կատակերգությունները)։
Բարոկո թատրոն
17-րդ դարի ֆրանսիական թատրոնում հայտնի են 3 անուններ՝ Ժան Բատիստ Մոլիեր, Պիեռ Կոռնեյլ, Ժան Ռասին:
Դարասկզբին թատրոնում գերակշռում էին նախորդ սերնդի ժանրերը և դրամատուրգները։ Թեև պալատն արդեն հոգնել էր ողբերգություններից (նախընտրելով տրագիկոմեդիան), թատրոն հաճախող հասարակությունը նախընտրում էր վերջինս։ Սա փոխվեց 1630-1640-ական թվականներին, երբ տվյալ ժամանակաշրջանի բարոկո նորավեպերից ազդեցություն կրած տրագիկոմեդիաները՝ ասպետների հերոսական և կախարդական արկածները, դարձան գերակշռող ժանր։ 1637 թվականին Կոռնեյլի «Սիդ»-ը և 1640 թվականին «Հորացիուսը» կրկին նորաձև դարձրին ողբերգությունը, որը պահպանվեց մինչև դարեվերջ։
Ողբերգությունների կարևոր աղբյուր էին հանդիսանում Սենեկայի, Հորացիուսի, Արիստոտելի (և Հուլիոս Կեսար Սկալիգերի և Լյուդովիկոս Կաստելվետրոյի ժամանակակից մեկնաբանությունները) ստեղծագործությունները, թեև դրանց սյուժեն վերցված էին դասական հեղինակների՝ Պլուտարքոսի, Սվետոնիոսի և այլոց ստեղծագործություններից և իտալական, ֆրանսիական ու իսպանական պատմվածքներից։ Հույն ողբերգակ հեղինակների՝ Սոփոկլեսի, Եվրիպիդեսի ստեղծագործությունները կրկին կարևորվեցին։ Կատակերգության, ողբերգության և տրագիկոմեդիայի կարևոր գործեր էին իսպանացի դրամատուրգներ Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկայի, Տիրսո դե Մոլինայի, Լոպե դե Վեգայի ստեղծագործությունները, որոնցից շատերը թարգմանվեցին և մշակվեցին ֆրանսիական բեմի համար։ Իտալիան նույնպես թատերական քննարկումների կարևոր աղբյուր էր (օրինակ՝ Սպերոնե Սպերոնիի «Canace» և Ջիովաննի Բատիստա Ջիրալդիի «Orbecche» պիեսների շուրջ բանավեճերը) ։
Կանոնավոր կատակերգությունները՝ Տիտոս Մակկիոս Պլավտոսի, Տերենտիուսի և Աուելիոս Դոնատուսի հինգ գործողությամբ կատակերգություններն ավելի քիչ էին բեմադրվում, քանի որ ավելի շատ բեմադրվում էին ֆարսեր, երգիծական մենախոսություններ և իտալական կոմեդիա դել արտե։ Ժան Ռոտրուն և Պիեռ Կոռնեյլը 630 թվականից հետո կրկին վերադարձան կանոնավոր կատակերգության։
Կոռնեյլի ողբերգությունները զարմանալիորեն ողբերգական չէին («Սիդ»-ի նրա առաջին տարբերակը համարվել է տրագիկոմեդիա), քանի որ ունեին երջանիկ ավարտ։
Կոռնեյլը շարունակեց գրել պիեսներ 1674 թվականին (հիմնականում ողբերգություններ և «հերոսական կատակերգություններ»), որոնցից շատերը հաջողություն ունեցան, թեև նրա թատերական մեթոդների անկանոնությունները շատ էին քննադատվում։ Ժան Ռասինի հաջողությունները 1660-ական թվականների վերջերին ազդարարեց Կոռնեյլի հայտնի լինելու վերջը։
17-րդ դարի կլասիցիզմ
Կլասիցիզմը ենթադրում է կանոն, պարզություն, բարոյախոսություն, լավ ճաշակ։ Այս հասկացություններից շատերն առկա են Արիստոտելի և Հորացիուսի դասական հունական և հռոմեական գլուխգործոցների մեջ։
Թատրոնում պիեսը պետք է հետևի եռամիասնության գաղափարին՝
Թատերական միասնությունների հետ են կապված հետևյալ հասկացությունները՝
Այս կանոնները կանխեցին բարոկո ոճի տրագիկոմեդիային հատուկ շատ տարրեր՝ թռչող ձիեր, ասպետական ճակատամարտեր, դեպի այլ երկրներ կախարդական ճամփորդություններ։
Այս կանոններին կամ նորմերին հազվադեպ էին ամբողջությամբ հետևում և դարի շատ գլուխգործոցներ դիտավորյալ խախտեցին այս կանոնները՝ որպեսզի ուժեղացնեն հուզական ազդեցությունը։
Թատրոնը Լյուդովիկոս 14-րդի օրոք
1660-ական թվականներին կլասիցիզմը վերջնականապես հաստատվեց ֆրանսիական թատրոնում։
17-րդ դարի վերջին 2 տասնամյակում և 18-րդ դարի առաջին հինգ տարիների ընթացքում գերիշխում էին Պիեռ Կոռնեյլի և Ռասինի դասական ստեղծագործությունները, և հասարակության խանդավառությունը ողբերգության հանդեպ մեծապես նվազել էր։ Դարաշրջանի ողբերգակներից են Կլոդ Բոյերը, Միշել լա Կլերը, Ժակ Պրադոնը, Ժան Գալբեր դե Կամպիստրոնը, Ժան դե լա Շապելը, Անտուան Դոբինի դե լա Ֆոսը, Շառլ Կլոդ Ժենեստը, Փրոսփեր Ժոլիո դե Կրեբիյոնը և այլն։ Դարավերջին՝ մասնավորապես Կրեբիյոնի պիեսներում, երբեմն նկատվում էր վերադարձ դեպի դարասկզբի թատրոն՝ բազմաթիվ դրվագներ, արտառոց վախ և խղճահարություն և բեմի վրա սարսափելի գործողությունների ներկայացում։
Այս դարաշրջանում ֆրանսիական օպերան հայտնի էր պալատներում և կոմպոզիտոր Ժան Բատիստ Լյուլլիի գործունեությունը արգասավոր էր։ Այս երաժշտական գործերը կրում էին տրագիկոմեդիայի և պալատական բալետի ավանդույթները և երբեմն ներկայացնում էին նաև ողբերգական սյուժեներ։ Լյուլլիի հետ էին աշխատում դրամատուրգներ Պիեռ Կոռնեյլը և Ժան Բատիստ Մոլիերը, բայց նրանցից ամենահայտնին Ֆիլիպ Կինոն էր, ով գրում էր կատակերգություններ, ողբերգություններ և տրագիկոմեդիաներ։
18-րդ դարի երկրորդ կեսին գերիշխում էին Մոլիերի կատակերգությունները։ Նա է տվել ֆրանսիական «բարքերի կոմեդիայի» (comédie de mœurs) և «կերպարի կոմեդիայի» (comédie de caractère) իրենց ժամանակակից ձևը։ Նրա՝ ագահ հայրերի, բժիշկների և պերճաշուք գրական կերպարների ծաղրումը հաջողություն էր վայելում, սակայն նրա կատակերգությունները՝ կրոնական կեղծ բարեպաշտության («Տարտյուֆ») և ազատամտության («Դոն Ժուան») վերաբերյալ, շատ քննադատվեցին եկեղեցու կողմից, և «Տարտյուֆը» բեմադրվեց միայն թագավորի միջամտությամբ։ Մոլիերի կատակերգություններից շատերը, ինչպիսիք են օրինակ՝ «Տարտյուֆը», «Դոն Ժուանը», «Մարդատյացը», տատանվում էին ֆարսի և դրամայի մեջ, իսկ «Դոն Ժուան»-ի և «Մարդատյաց»-ի վերջաբանները հեռու էին կատակերգություն լինելուց։
Դարավերջին կատակերգությունը շարունակում էր իր ուղին Մոլիերի նախագծած ճանապարհով՝ ժամանակակից բարքերն ու վարքերը ծաղրելն ու «կանոնավոր» կատակերգությունը գերիշխում էին, և Լյուդովիկոս 14-րդի ժամանակաշրջանի վերջին մեծ կատակերգությունը՝ Ալեն Ռենե Լեսաժի «Turcaret ou le Financier» էր՝ մի մութ պիես, որտեղ գրեթե ոչ մի կերպար մեղքերը քավելու ցանկության ոչ մի նշան ցույց չէր տալիս։
18-րդ դար
Լուիջի Ռիկոբոնիի գլխավորությամբ «Իտալական կոմեդիա»-ի (Comédie-Italienne) վերադարձից հետո, նրանց թույլ տրվեց ներկայացումներ բեմադրել ֆրանսերեն և հատուկ նրանց համար Պիեռ Մարիվոն կատակերգություններ գրեց։ Թեև իր ժամանակաշրջանում Մարիվոն հայտնի չէր, նա միշտ ուներ իր ուրույն պիեսները և մեծ հաջողություն էր վայելում ժամանակաշրջանի ռեժիսորներ՝ Ռոժեր Պլանշոնի և Շերոյի շրջանում։ Մեծ հաջողություն էին վայելում Ֆիլիպ Դետուշի և Պիեռ Կլոդ Նևիլ դե լա Շոսեի «դյուրազգայուն կատակերգությունները» (comédies larmoyantes)։ Այս նոր ժանրի շնորհիվ 18-րդ դարում Ֆրանսիան իր ներդրումն ունեցավ կատակերգության զարգացման մեջ՝ թեև լավ պիեսներ չկային։ Դենի Դիդրոյի «Արտամուսնական որդին» (1757) պիեսը նոր ժանր էր (le drame) և միջին տեղ էր զբաղեցնում կատակերգության և ողբերգության միջև։ Այն տնային դրամա էր, որը բացահայտում էր այն իրական պայմանները, որոնցում մարդիկ ապրում են։ Ժան Ժակ Ռուսոյի՝ թատրոնի վերաբերյալ հայտնի քննադատության շնորհիվ, դրամատուրգներին բարոյական ավելի խիստ պահանջներ ներկայացվեցին։ Այս պայմաններին բավարարում էր Միշել Ժան Սեդենը, ում «Բանից անտեղյակ փիլիսոփա»-ն (A Philosopher without Knowing It) 1765 թվականին բեմադրվեց Կոմեդի Ֆրանսեզում:
Սեդենի ստեղծագործությունների մեծ մասը գրված էին «Իտալական կոմեդիա»-ի և տոնավաճառ-թատրոնների համար։ 18-րդ դարում տոնավաճառներում հանդես եկող թատերախմբերը հաջողությամբ խույս էին տալիս մենաշնորհից՝ հանդես գալով մնջախաղի, երգ ու պարի ժանրերում՝ այդպիսով շրջանցելով երկխոսության վրա դրված արգելքը։ Կատակերգություն-վոդևիլ ժանրը, որը նրանք ներկայացնում էին, այնքան հայտնի դարձավ, որ իտալացիները կրկնօրինակում էին այն՝ զարգացնելով սեփական կատակերգական օպերայի ժանրը։ 1762 թվականին Իտալական կոմեդիան միավորվեց Կատակերգական օպերայի հետ, որը բեմադրվում էր տոնավաճառներում շատ տարիներ և 1757 թվականից սկսած բացառիկ հաջողություն էր վայելում Շառլ Սիմոն Ֆավարի ղեկավարությամբ։ 1783 թվականին միավորված թատերախումբը «Բուրգունդյան օթել»-ից (Hôtel de Bourgogne) տեղափոխվեց Boulevard des Italiens-ի վրա գտնվող նոր թատրոնի շենք։ Այս ընթացքում Boulevard du Temple-ի թատերախմբերը ևս հաջողություններ էին արձանագրում։ Առաջին մարդը, ով այստեղ կանոնավոր թատրոն հիմնեց (հակառակ Կոմեդի Ֆրանսեզի), Նիկոլետն էր՝ ակրոբատների և վարժեցված կապիկների խմբով։ Նա նոր թատրոն հիմնեց՝ Gaîté անվամբ, որին հետևեցին Նիկոլա Մեդար Օդինոյի Boulevard du Temple-ը, ով 1769 թվականին իր թատերախմբով տեղափոխվեց Ամբիգյու կոմիկ (Ambigu-Comique) և Ֆլորի դը Լեկլյուզը, ով 1779 թվականին բացեց իր Վարիետե Ամուզանտը (Variétés-Amusantes)։
1770-ական թվականների սկզբին և Նիկոլետը և Օդինոն խախտում էին մենաշնորհային օրենքները՝ ընդլայնելով իրենց խաղացանկը, սակայն երկուսն էլ մեծ հաջողություն էին վայելում թատերասերների շրջանում և նույնիսկ հրավիրվել էին Վերսալյան պալատ՝ հանդես գալու Լյուդովիկոս XV-րդի առջև։ Հեղափոխությունից հետո այս թատրոնների վրա դրված արգելքները հանվեցին․ 1791 թվականին ընդունված օրենքի հոդված 1-ը սահմանում էր․ «Ցանկացած քաղաքացի կարող է բացել հասարակական թատրոն և այնտեղ բեմադրել ցանկացած ժանրի ներկայացումներ»: Նմանապես կարևոր էր այս թատրոնների վրայի ծանր հարկերը հանելը, որոնք որ վերջիններս վճարում էին Օպերային 1784 թվականից։ 18-րդ դարում ֆրանսիական օպերան, ինչպես և ֆրանսիական ողբերգությունը, մեծապես հայտնի էին, այնուհետև Ժան Ֆիլիպ Ռամոն և Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկը այն վերափոխեցին յուրօրինակ դրամատիկական ժանրի։ Նույն զարգացումն ունեցավ նաև պարը՝ Ժան Ժորժ Նովեռի ազդեցությամբ։ Ջիովաննի Նիկոլո Սերվանդոնիի հրաշալի բեմանկարչությամբ էին պայմանավորված նաև Ֆրանսիայում 18-րդ դարի երկրորդ կեսին այդքան թատրոնների ի հայտ գալը՝ Վերսալի թագավորական օպերային թատրոնը (1770), Լեդուի թատրոնը Բեզանսոնում (1784) և Վիկտոր Լուիի թատրոնը Բորդոյում (1780)։
18-րդ դարի վերջին մեծ կատակերգակ դրամատուրգը Պիեռ Բոմարշեն էր։ Ինչպես և Սեդանը իր վրա էր կրում Դենի Դիդրոյի ազդեցությունը, որի արդյունքում գրեց մի քանի լուրջ դրամաներ, սակայն նա հայտնի դարձավ իր՝ «Սևիլյան սափրիչը» և «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» կատակերգությունների շնորհիվ։ Այս ստեղծագործություններում ավանդական կատակերգական տարրերը, որոնք ունեին լուրջ սոցիալական և հոգեբանական ենթատեքստ, դրանց դարձնում էին կատակերգական դրամայի օրինակներ, որոնց համար հեշտ է երաժշտություն գրելը, ինչպես արեցին Ջոակինո Ռոսսինին և Մոցարտը: Որպես խորաթափանց գործարար՝ Բոմարշեն փորձեց պիեսների համար թագավորական վճարումների համակարգ ներմուծել, մի բան, որն սկսեց օրինապես գործել 19-րդ դարի սկզբից։ «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» համարվում էր չափազանց հակաավտորիտար և 9 տարի շարունակ չէին թույլատրում այն բեմադրել Կոմեդի Ֆրանսեզում: Եվ այս հանգամանքը միայն նպաստեց պիեսի աննախադեպ հաջողություն ունենալուն, երբ այն բեմադրվեց 1784 թվականին։ «Ֆիգարոյի ամուսնությունը» ամենաշատն էր խորհրդանշում այն ժամանակաշրջանը, որտեղ թատրոնը կրկին դարձավ բարդ քաղաքական գաղափարների կենտրոնը։
19-րդ դար
19-րդ դարում ռոմանտիզմը նահանջեց ֆրանսիական թատրոնում։ Դարասկզբին վերածնվեցին կլասիցիզմը և դասական ողբերգությունները՝ հաճախ գրված ազգային և հայրենասիրական հերոսականության թեմաներով, որոնք կրում էին հեղափոխության ոգին։ 1830 թվականին Վիկտոր Հյուգոյի «Էռնանին» նշանավորեց բեմի վրա ռոմանտիզմի հաղթանակը։ Ժամանակի և վայրի դրամատիկական միությունները վերացվեցին, ողբերգական և կատակերգական տարրերը հանդես եկան միասին և հաստատվեց տաղաչափական ազատություն։ Ֆրիդրիխ Շիլլերի պիեսների պես ռոմանտիզմի ներկայացուցիչները հաճախ որպես իրենց ստեղծագործությունների սյուժե ընտրում էին պատմական իրադարձություններ (ֆրանսիական Վերածնունդը, Լյուդովիկոս 13-րդի գահակալությունը)։
19-րդ դարի կեսերից թատրոնում նկատվում էր ռեալիստական տենդենցը՝ կապված նատուրալիզմի հետ։ Այս տենդենցները կարելի էր գտնել այդ ժամանակաշրջանի մելոդրամաներում: Հայտնի էին Լյուդովիկոս Հալևիի, Հենրի Մելյակի և Ժորժ Ֆեյդոյի օպերետաները, ֆարսերը և կատակերգությունները: Նախքան պատերազմը հաջողություն վայելող պիեսը Օկտավ Միրբոյի «Բիզնեսը բիզնես է» («Les affaires sont les affaires») հայտնի կատակերգությունն էր (1903)։
Դարավերջին Բոդլերի պոեզիան և գրականության մեծ մասը հաճախ բնութագրվում էին որպես «անկումային»՝ իրենց չարագուշակ բովանդակությամբ, սակայն 1886 թվականին Ժան Մորեասի «Սիմվոլիզմի մանիֆեստ»-ով սիմվոլիզմը մուտք գործեց գրական միջավայր։ Սիմվոլիզմն ի հայտ եկավ թատրոնում Ֆիլիպ Օգյուստ Մատիաս Վիլյե դե Լիլ Ադանի, Մորիս Մետերլինկի և այլոց ստեղծագործությունների շնորհիվ։
20-րդ դար
20-րդ դարում Ֆրանսիայի ամենահայտնի դրամատուրգը Ալֆրեդ Ժարին էր։ Նրա պիեսները («Մոնթի Փայթոնի թռչող կրկեսը», «Երիտասարդները»)՝ հատկապես «Ուբու արքան», մեծ ազդեցություն ուներ հանդիսատեսի վրա։
Առաջին աշխարհամարտից հետո Ֆրանսիայի ավանգարդ թատրոնում մեծապես ընդգծվեց դադաիզմը և սյուրռեալիզմը: Սյուրռեալիստական շարժումը մինչև Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմը շարունակեց մնալ փորձարարական գրավոր խոսքի և միջազգային արվեստի մեջ հիմնական ուժ, քանզի սյուրռեալիստական տեխնիկան շատ հարմար էր պոեզիայի և թատրոնի համար՝ հատկապես Անտոնեն Արտոյի և Գիյոմ Ապոլիների ստեղծագործություններում։
1920-1930-ական թվականներին ֆրանսիական թատրոնը կրկին փոփոխություններ կրեց՝ Կարտելների և տարբեր ռեժիսորների ու պրոդյուսերների՝ Լուի Ժուվեի, Շառլ Դյուլենի, Գաստոն Բատիի և Ժորժ Փիտոևի հետ համագործակցության արդյունքում։ Նրանք բեմադրեցին ֆրանսիացի գրողներ Ժան Ժիրոդուի, Ժյուլ Ռոմենի, Ժան Անույի և Ժան Պոլ Սարտրի, ինչպես նաև հունական և շեքսպիրյան, Անտոն Չեխովի, Լուիջի Պիրանդելոյի և Բեռնարդ Շոուի ստեղծագործությունները։
Ոգեշնչվելով դարասկզբի թատերական փորձարարություններից՝ փարիզյան ավանգարդ «Նոր թատրոն»-ում կամ ինչպես քննադատ Մարտին Էսլինն էր անվանում «Աբսուրդի թատրոն»-ում Էժեն Իոնեսկոյի, Սեմյուել Բեքեթի, Ժան Ժենեի, Արթյուր Ադամովի և Ֆերնանդո Արաբալի ստեղծագործությունները հանդիսատեսի դատին էին հանձնվում առանց հատուկ բեմականացման։ Թատրոնում այլ փորձարարություններից էին ապակենտրոնացումը, շրջանային թատրոնը, «ժողովրդական թատրոնը», որը միտում ուներ թատրոն բերել աշխատող դասակարգին։ Այս ժամանակաշրջանում թատրոնում մեծ ազդեցություն ունեին Բերտոլդ Բրեխտը (մինչև 1954 թվականը հայտնի չէր Ֆրանսիայում), Արթյուր Ադամովը և Ռոժե Պլանշոնը: 1947 թվականին Ժան Վիլարի նախաձեռնությամբ մեկնարկեց Ավինյոն փառատոնը։ Վիլարը կարևոր դեր խաղաց նաև «Ազգային ժողովրդական թատրոնի» ստեղծման գործում։
1968 թվականի մայիսի իրադարձությունները բեկումնային եղան կրթության, հասարակական դասակարգի, ընտանիքի և գրականության արմատական գաղափարախոսությունների հեղափոխական փոփոխությունների համար։ Թատրոնում Արիանա Մնուշկինայի «Théâtre du Solei» կողմից զարգացրած «միասնական ստեղծում» գաղափարի հիման վրա վերացավ տարանջատումը գրողների, դերասանների և պրոդյուսերների միջև․ նպատակը միասնական համագործակցությունն էր, որպեսզի դերասանների և հանդիսատեսի միջև տարանջատումը նվազագույնի հասցվի և որպեսզի հանդիսատեսն ինքը փնտրի ճշմարտությունը։
1968-1981 թվականներին ֆրանսիական կառավարությունը դրական վերաբերմունք չէր ցուցաբերում թատրոնին։ Շատ պրովինցիաների ռեժիսորներ աշխատանքից հեռացվեցին 1968 թվականի իրադարձությունների պատճառով, նույնիսկ ապաքաղաքական Բարոն հեռացվեց Օդեոնից։ Թատրոնի ծախսերը նվազագույնի հասցվեցին՝ ի տարբերություն իրականացվող հսկայական աշխատանքի։ Ֆրանսիական համակարգում լրավճարը վճարվում էր միանգամից ռեժիսորին, ով ամբողջապես վերահսկում էր գեղարվեստական կազմին։ Ազդեցություն կրելով իտալացի դիզայներներից՝ հատկապես նրանցից, ովքեր աշխատել էին ռեժիսոր Ջորջիո Ստրելերի հետ, շատ ռեժիսորներ զարգացրին մեծ տեսողական բարդության ոճը։
1970-ականների ամենամեծ փոփոխությունը «Ազգային ժողովրդական թատրոն»-ի անցումն էր Պլանշոնի և Պատրիս Շերոյի թատերական ընկերությանը։ Որոշ ապակենտրոնացած թատրոններ շարունակեցին նոր ներկայացումներ բեմադրել։ Օրինակ՝ Ստրասբուրգի և Կաննի թատրոնները առաջիններից էին, որ զարգացնում էին գերմանալեզու դրամայի ազդեցությունը կրող դրամատուրգիական դպրոցը՝ Théâtre du Quotidien-ը։
1981-1986 և 1988-1992 թվականներին Ֆրանսուա Միտերանի վարչապետ եղած ժամանակ Մշակույթի նախարար Ջեք Լանգի ղեկավարությամբ մեծ գումարներ ծախսվեց արվեստի վրա։ Մասնավորապես ֆինանսական շատ խթաններ մտածվեցին դրամատուրգների համար և թատրոնում ստեղծագործական կենտրոնական ուժը ռեժիսորից կրկին դարձավ դրամատուրգը։ Այնուամենայնիվ թատերական բոլոր հատվածները շահեցին կառավարության կողմից տրամադրված միջոցներից, որի մասին են վկայում այդ տասնամյակում Փարիզում և դրանից դուրս նոր թատերական ընկերությունների հիմնումը։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմից հետո ապակենտրոնացած թատրոնները շարունակեցին իրենց գործունեությունը ոչ միայն Փարիզում, այլ ամբողջ երկրով մեկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թատրոն Կատեգորիա:Թատրոնի պատմություն
Աքթահ
Աքթար, վանք Մեծ Հայքի Աղձնիք աշխարհի Սասուն գավառում, IX դարում գրավել ու ավերվել է արաբ Ալ֊Ալա իբն-Ահմաղի կողմից։ Մ. Աբեղյանը և Կ. Մելիք֊Օհանջանյանը Աքթարը նույնացնում են Մարութա Սուրբ Սստվածածին վանքի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ Կատեգորիա:Թուրքիայի վանքեր
Բուտենկովո
Բուտենկովո (Бутенкове ), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1880 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուտենկովո գյուղում բնակվել է 3 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,03 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմել է 100 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Բուտենկովո գյուղը գտնվում է Վյալովսկի ջրամբարից 2 կմ և Խարկով գետից 6 կմ հեռավորության վրա։ Չեռնյակի, Կլյուչկի և Մոմոտովո գյուղերը գտնվում են 1,5 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
1937 թվականին Բուտենկովո ֆերմայում եղել է 12 տնտեսություն։ 2019 թվականին մշտական բնակչությունը մեկ մարդ է եղել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1880 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տոյամա (պրեֆեկտուրա)
Տոյաման (富山県, Տոյամա քեն), Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներից մեկն է, որը գտնվում է Հոնսյու կղզում։ Վարչական կենտրոնը Տոյամա քաղաքն է։
Լույսպարոն
Լույսպարոն, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն լույս և պարոն բառերից։ Գործածվել է Ղրիմում և Նոր Նախիջևանում։ Այս անձնանունից է առաջացել Լույսպարոնյան ազգանունը (Կարին) ։
Հայկական (Մակեդոնական) հարստություն
Մակեդոնական (Հայկական) հարստություն, բյուզանդական կայսերական հարստություն, նստել է Բյուզանդական գահին 867-1056 թթ.
Լույսպարոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Հայկական (Մակեդոնական) հարստություն
Հարստության անունը
Իր անունը Մակեդոնական (Հայկական) հարստությունը ստացել է հարստության հիմնադիր՝ Բարսեղ Ա-ի (Վասիլ I) ծննդավայր Մակեդոնիա բյուզանդական վարչական թեմի անունից։
Ռուսական (խորհրդային) պատմական դպրոցի ներկայացուցիչների երկերում 867-1056 թթ բյուզանդական կայսրերի նկատմամբ օգտագործվում է Մակեդոնական հարստություն եզրույթը։ Օտարազգի պատմաբանների մեծամասնությունը ևս օգտագործում են «Մակեդոնական հարստություն» անվանումը (անգլերեն՝ Macedonian dynasty)։ Սակայն ոչ ռուսալեզու և այդ թվում՝ հայ պատմագրության մեջ կիրառվում է այլընտրանքային՝ «Հայկական հարստություն» անվանումը։ «Հայկական հարստություն» (անգլերեն՝ Armenian dynasty) եզրույթի կիրառման կողմնակիցները գտնում են, որ այն ավելի ճշգրիտ է, քան «Մակեդոնական հարստություն» եզրույթը, քանի որ տվյալ հարստության օրոք մի շարք բյուզանդական կայսրեր, ռազմական ընտրանիի և չինովնիկության բազմաթիվ ներկայացուցիչներ հայկական ծագում ունեին։