cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջոն Ֆաուլզ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի հումանիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Չարլի Մանգեր
Չարլզ Թոմաս Մանգեր (Charlie Munger, ), ամերիկացի գործարար, իրավաբան, ներդրող և բարերար։ Հանդիսանում է Ուորեն Բաֆեթի կողմից կառավարվող Բերքշիր Հեթուեյ ընկերության փոխնախագահը։ Բաֆեթը Մանգերին անվանում է «իմ գործընկեր»։ Մանգերը 1984-2011 թթ. աշխատել է որպես Wesco Financial Corporation-ի տնօրեն (Wesco-ի 80%-ն այդ ժամանակ պատկանում էր Բերքշիր Հեթուեյին)։ Նա նաև Լոս Անջելեսում տեղակայված Daily Journal Corporation-ի նախագահն է և Costco Wholesale Corporation-ի տնօրենը։
Ֆորբս ամսագիրը 2015 թվականին նրա կարողությունը գնահատում էր 1.3 միլիարդ դոլար ։
Մանգերը ծնվել է Օմահայում, Նեբրասկա։ Որպես պատանի աշխատել է Ուորեն Բաֆեթի պապին պատկանող Buffett & Son խանութում։ Միչիգանի համալսարան ընդունվելուց հետո, որտեղ նա սովորել է մաթեմատիկա, այցելություններից բացի այլևս չի վերադարձել Օմահա ։ 1943 թվականին նա դուրս է եկել քոլեջից՝ ծառայության անցնելով ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերում։ Պատերազմից հետո ավարտել է Հարվարդի Իրավունքի դպրոցը և սկսել իրավաբանությամբ զբաղվել Լոս Անջելեսում։
1962 թվականին Մանգերը ստեղծել է իր ներդրումային ընկերությունը, որը նման էր Բաֆեթի ընկերությանը։ 1962-1975 թվականներին նրա ընկերությունը ունեցել է տարեկան միջինը 19.8 տոկոսի եկամուտ, ինչը գրեթե չորս անգամ ավելի է եղել շուկայի ցուցանիշներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարվարդի իրավունքի դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Բիզնեսի կառավարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆինանսիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ներդրողներ
Ջերմատնային մշակաբույսեր
Ջերմատնային մշակաբույսեր, բանջարային, դեկորատիվ, պտղատու և հատապտղատու բույսեր, որոնք մշակվում են ջերմատներում։ Բերքը կարելի է ստանալ տարվա այն եղանակներին, երբ դաշտում հնարավոր չէ բույսեր աճեցնել։ Բանջարային բույսերից ջերմատներում մշակում են․ վարունգ, լոլիկ, ավելի քիչ՝ տաքդեղ, սմբուկ, հազար, պեկինյան կաղամբ, ծաղկակաղամբ, սպանախ, սամիթ, ամսաբողկ, կանաչ սոխ, նեխուր, մաղադանոս, բոստանայիններից՝ սեխ, դեկորատիվներից՝ քրիզանթեմ, մեխակ, արջտակ, մոխրածաղիկ, շահպրակ, դրախտավարդ (հորտենզիա) ևն, պտղատուներից՝ կիտրոն, դեղձ, հատապտղատուներից՝ գետնաելակ։ Կարելի է մշակել նաև խաղող և սնկեր (շամպինիոն)։
Աճեցման մեթոդները
Զերմատների համար ստեղծված են հատուկ սորտեր և հիբրիդներ։ Աճեցման մեթոդներն են․ սերմերի ցանք գրունտում կամ ջերմատների դարակներում (ամսաբողկ, սամիթ), սածիլում (վարունգ, լոլիկ, տաքդեղ), հետագա աճեցում մինչև հասունացումը (ծաղկակաղամբ), վեգետատիվ օրգաններով տնկում (սոխ, նեխուր)։ Ըստ ընդունված բուսաշրջանառության տարվա ընթացքում կարելի է ստանալ տարբեր ջերմատնային կուլտուրայի մի քանի բերք։ Բանջարային բույսերը մշակվում են որպես ինքնուրույն և խտացվող կուլտուրա (ենթացանվում են հիմնական բույսի հետ)։ Զերմատնային կուլտուրայի խնամքը, ապահովել օդաՓոխանակությունը, լուսավորությունը, հողի և օդի խոնավությունը, ջերմությունը, օրգ․ և հանքային պարարտանյութերով սնուցումը, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարը։ Բերքը հավաքում են պարբերաբար, ըստ օգտագործման օրգանների (տերև, ծաղկաբույլ, արմատապտուղ, պտուղ և այլն) և տնտ. պիտանիության։
Այղրգյոլ (լճակ, Երզնկա)
Այղրգյոլ, լճակ Թուրքիայում, Երզնկա քաղաքի շրջակայքում, Սողանլու լեռան գագաթին։ Ըատ ավանդության այդ լճակում հրեղել ձի է ապրում ։
Իրաքի հեղաշրջումը (1963-ի նոյեմբեր)
Իրաքում պետական հեղաշրջումը տեղի ունեցավ 1963-ի նոյեմբերի 13-ի և 18-ի միջև, երբ ներկուսակցական տարաձայնություններից հետո իրաքցի սպաները կազմակերպեցին Բաաս կուսակցության դեմ ռազմական հեղաշրջումը։ Չնայած նրան, որ հեղաշրջումը անարյուն էր, 250 մարդ սպանվել է գործողությունների հետ կապված ։
Նախապատմություն
1963-ի փետրվարին Իրաքի պետական իշխանության զավթումից հետո Բաասի պրո- և հականասերյան առաջնորդների, ինչպես նաև պանարաբական ազգայնական աջ և ձախ առաջնորդների միջև տարաձայնությունները Բաասի ներսում 1963-ի նոյեմբերին Իրաքյան Բաասի առաջին կառավարության փլուզման պատճառ դարձան, իսկ 7000 իրաքցի կոմունիստներ մնացին անազատության մեջ։
Նախկին տեղակալ Քասիմ Աբդուլ Սալամ Արիֆը (որը բաասիստ չէր) ստացել է նախագահի արարողակարգային կոչում, մինչդեռ հայտնի բաասիստ գեներալ Ահմեդ Հասան Ալ-Բաքրը նշանակվել է վարչապետ։ Նոր կառավարության ամենաազդեցիկ առաջնորդը Իրաքի Բաաս կուսակցության գլխավոր քարտուղար Ալի Սալիհ աս-Սաադին էր, որը վերահսկում էր Ազգային գվարդիայի աշխարհազորը։ Նա հեղաշրջումից հետո կազմակերպեց հարյուրավոր, եթե ոչ հազարավոր, կասկածյալ կոմունիստների և ուրիշ այլախոհների զանգվածային սպանությունը ։
ալ-Սաադին աջակցում էր Սիրիայի հետ միությանը, մինչդեռ ավելի պահպանողական ռազմական թևը պաշտպանում էր Քասիմի «իրաքյան քաղաքականությունը»։ Ազգային գվարդիայի անփույթ պահվածքը և վերաբերմունքը ստիպեցին ռազմական թևին հեղաշրջում սկսել կուսակցության ղեկավարության դեմ․ ալ-Սաադին արտաքսվեց Իսպանիա ։ ալ-Բաքրը, փորձելով փրկել կուսակցությունը, Բաաս կուսակցության ազգային հրամանատարության նիստ է հրավիրել։ Հանդիպումը սրեց կուսակցության խնդիրները։ Աֆլակը, ով իրեն համարում է պանարաբական բաասիստական շարժման առաջնորդ, հայտարարել է իր մտադրության մասին․ իր վերահսկողության տակ վերցնել իրաքյան Բաաս կուսակցությունը։ «Իրաքի առաջին թևը» վրդովված էր, նախագահ Արիֆը կորցրեց համբերությունը Բաասի նկատմամբ, և կուսակցությունը հեռացվեց կառավարությունից 1963-ի նոյեմբերի 18-ին։ Բաասի կառավարության 12 անդամները ստիպված էին հրաժարական տալ, իսկ Ազգային գվարդիան փոխարինվեց հանրապետականով ։
Հեղաշրջումը
Նոյեմբերի 12-ին ՝ երեքշաբթի օրը, Ալ Սաադին և նրա 18 գործընկերները ձերբակալվել են և տեղափոխվել Մադրիդ։ Հաջորդ օրը, չհիշատակելով ալ-Սաադի մասին, Բաղդադի ռադիոն հայտարարել է, որ բաասիստների իշխող կուսակցությունն այժմ ղեկավարում է 15 անդամից բաղկացած խորհուրդը ՝ Ալ-Բաքրի գլխավորությամբ։ Ժամը 11:00-ից մի քանի րոպե առաջ ռադիոն անջատվել է, և կործանիչները գնդակոծել են Բաղդադի նախագահական պալատը, իսկ ալ-Սաադի կողմնակիցների մեծ բազմությունը ցույց է անցկացրել Բաղդադում։ Կեսօրին վարչապետ Ալ Բաքրի զորքերը վերականգնել են վերահսկողությունը։ Հաջորդ երեկո Մադրիդում ալ-Սաադին հայտարարեց, որ Բաասի ութ նոր առաջնորդներ տապալվեցին և ուղարկվեցին Բեյրութ, և որ ալ-Սաադին կվերադառնա Բաղդադ սիրիացի բաասիստների հետ միասին ։ Նոյեմբերի 18-ին Իրաքի նախագահ Աբդուլ Սալամ Արիֆը, նրա եղբայրը ՝ բրիգադի գեներալ Աբդուլ Ռահման Արիֆը և Իրաքի բանակի նրանց կողմնակիցները ճնշել են Բաասի Ազգային գվարդիայի աշխարհազորը (որը 5000-ից ավելացել է մինչև 34 000 1963 թվականի փետրվարից մինչև օգոստոս ամիսների ընթացքում) և ռմբակոծել Բաասի Ազգային գվարդիայի շտաբը, մինչդեռ այլ բարձրաստիճան սպաներ և Աբդուլ Սալամ Արիֆի աջակիցներ, ինչպիսիք են Հալիլ Ջասիմ Ալդաբբաղը, Սաիդ Համոն, Աբդուլ Ազիզ Ալ Ակիլին և Յունիս Աթարը Բաշին, վերահսկողության տակ են վերցրել չորրորդ և երրորդ դիվիզիաները ր ճնշել Բաասի Ազգային գվարդիայի աշխարհազորը Մոսուլում և Քարքուքում։ Ալ-Սաադին չի ընդգրկվել նոր խորհրդի մեջ և մնացել աքսորի մեջ ։
Արդյունքում Բաասի առաջին կառավարությունը տապալվեց, և ստեղծվեց նոր, համարակալված կառավարություն Աբդուլ Սալամ Արիֆի հետ ՝ որպես պետության ղեկավար։ Իրաքի Բաաս արաբա-սոցիալիստական կուսակցությունն արգելվել է մյուս բոլոր քաղաքական կուսակցությունների հետ միասին, իսկ Իրաքի Արաբական սոցիալիստական միությունը հայտարարվել Է Իրաքի Հանրապետությունում միակ օրինական կուսակցությունը։
Ջասթիս Ուինսլոու
Ջասթիս Ջոն Ուինսլոու (Justice Winslow, ) ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, հանդես է գալիս NBA-ի Մեմֆիս Գրիզլիս ակումբում։ Մինչ NBA տեղափոխվելը նա Դյուք Կապույտ Սատանաների համար, NCAA-ում խաղում էր թեթև հարձակվողի դիրքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ
Ագագա
Ագագա, լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, նախկին Սիսիանի շրջանի հարավային մասում, Տորունիք գյուղի մոտակայքում։ Նշմարվում են տների ավերակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի աշխարհագրություն
Հիշողության աշխատանք
Հիշողության աշխատանք, անցյալին առնչվող գործընթաց, որն ունի և՛ էթիկական և՛ պատմական դեր ։
(2949) Կավերզնև
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,194529 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8876 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5015 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1187,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303174 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,86° անկյուն։
Հիշողության աշխատանք
Պատմություն և հիշողություն
Հիշողության աշխատանքի կամ travail de memoire-ի նախադրյալն այն է, որ պատմությունը հիշողություն չէ։ Մենք փորձում ենք ներկայացնել անցյալը ներկայում հիշողության միջոցով, պատմությունը և արխիվները։ Ինչպես Պոլ Ռիկյորն է պնդում, միայն հիշողությունը անկատար է ։ Պատմական հաշվառումները միշտ մասամբ խեղաթյուրված են, քանի որ պատմաբանները պարզ չեն աշխատում, չմեկնաբանվող փաստերով։ Պատմիչները ստեղծում և օգտագործում են արխիվներ, որոնք անցյալի հետքեր են պարունակում։ Այնուամենայնիվ, պատմաբաններն ու գրադարանավարներն են որոշում, թե որոնք պետք է պահպանել և պահեստավորել։ Սա մեկնաբանվող գործունեություն է։ Պատմաբանները հարցեր են ուղղում, որոնց արխիվները պատասխանում են՝ առաջնորդելով նրանց այն փաստերին, որոնք կարող են փաստարկվել առանձին, հստակ առաջարկներում, և սովորաբար ներառում են ամսաթվեր, վայրեր, պատշաճ անուններ, և գործողություն ցույց տվող կամ պայմանական բայեր ։ Անհատները հիշում են իրադարձությունները և փորձառությունները, որոնց մի մասը նրանք զետեղում են ժողովածույի մեջ։ Թեև փոխադարձ վերակառուցողական և վերահաշվողական հավաքական հիշողությունը վերականգնվում է։ Անհատական հիշողությունը ծնվում է ընտանեկան դիսկուրսի մեջ, որն արդեն ապահովում է հավաքական հիշողության ֆոնը, և դրան հակառակ ձևավորվում է անհատական հիշողությունը։ Խմբի հասարակական հավաքական հիշողությունը դառնում է ընդհանուր գիտելիք՝ ստեղծելով սոցիալական կապ, պատկանելիության և ինքնության զգացողություն։ Պրոֆեսիոնալ պատմաբանները փորձում են հավաստել, ուղղել կամ հերքել հավաքական հիշողությունը։ Հիշողության աշխատանքն այնուհետև ենթադրում է բարոյական բաղադրիչ, որը վերանայում է խեղաթյուրված պատմնությունները՝ դրանով իսկ նվազեցնելով սոցիալական մեկուսացման վտանգը, և ավելացնելով ռիսկային խմբերի սոցիալական համախմբման հավանականությունը։
(2949) Կավերզնև
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1970 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ղրիմյան աստղաֆիզիկական աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հիշողության աշխատանք
Պատմություն և հիշողություն
Հիշողության աշխատանքի գաղափարը, որը տարբերվում է պատմությունից, ինչպես և հիշողությունն է տարբերվում պատմությունից, ուսումնասիրվել է «Վիշի» սինդրոմի դեպքը, որը նկարագրել է Ռուսոն ։ Սինդրոմն առնչվում է պատմությանը և հիշողությանը, քանի որ հիմված է անգիտակցական հիշողության գիտակցական աշխատնքի վրա՝ վերանայելու պատմությունը։ Այն կոչ է անում ընդլայնել արխիվը, որն ընդգրկում է «բանավոր և ժողովրդական ավանդույթ», ինչպես նաև գրավոր ավանդույթները, որոնք սովորաբար կապված են արխիվների հետ։
Պիեռ Նորան հիշողության աշխատանքի մասին
Պիեռ Նորան, մոտավորապես 25 տարի առաջ ներկայացրեց lieu de mémoire-ը՝ «հիշողության տեղը», նա նկատեց հիշողության աշխատանքի մեծացումը ազգային-պետական մակարդակում՝ 1970 թ.-ին Շառլ դը Գոլի մահից հետո հակասեմական վիշիի (վ1940-1944) խեղված պատմությունները վերանայելիս ։ Կառուցվածքային փոփոխությունները պատճառ հանդիսացան գյուղացիների և տնտեսության անկման, քանի որ 1974 թ.-ին ամբողջ աշխարհում նավթի գները բարձրացան։ Այս ամենին գումարվեց նաև Մարքսիզմի մտավոր փլուզումը, որի հետևանքով մասամբ տեղահանվեց Ալեքսանդր Սոլժենիցինի Գուլագ արշիպելագը, որը ստիպեց Ֆրանսիային վերանայել անցյալի դիրքորոշումները։ Lieu de mémoire-ը քողարկեց հեռանկարները նոր հեռանկարներ կյանքի կոչելու փոխարեն՝ մշակութային հիշողությունը ավելի լավ հասկանալու համար։ Ըստ Պիեռ Նորայի հիշողությունը կապված է տեղանքի և գտնվելու վայրի հետ։
Հիշողության աշխատանքի ընթացքում, կարևոր նշանակություն ունի պատկեր ստեղծելու գործընթացը կամ այն, ինչն անվանում ենք երևակայություն։ Հետևաբար, պատմական հիշողության վերլուծության մեջ հակասությունները էական դեր ունեն ։
Ժակ Դերիդան հիշողության աշխատանքի մասին
1966 թ.-ին Եյլի համալսարանում տեղի ունեցած հանիդպումից հետո, Ժակ Դերիդան Պոլ դը Մանի գործընկերն էր մինչև Մանսի մահը 1983 թ.։ 1984 թ.-ին Դերիդան հանդես եկավ երեք դասախոսությամբ, որոնցից մեկը Եյլի համալսարանում էր արվեստի հիշողության վերաբերյալ։ Դերիդան նկարագրում է հիշողության աշխատանքի և վերլուծության միջև փոխկապակցվածությունը ստորև։"Վերլուծության հիմնական պայմանը կարող է լինել աշխատավայրում, վերլուծական համակարգի շրջանակներում։ Այն արդեն կարող է տեղակայվել այնտեղ, արդեն իսկ աշխատանքի մեջ։ Ոչ թե կենտրոնում, այլ արտասովոր կենտրոնում, այն անկյունում, որի հավաստիությունն ապահովում է համակարգի կայուն կենտրոնացումը՝ մասնակցելով դրա ձևավորմանը, միևնույն ժամանակ։ Այնուհետև, կարելի է անդրադարձ կատարել այս եզրակացությանը։ Վերլուծությունը այնպիսի գործընթաց է, որը հետագայում չի կարող գերակշռել։ Այն միշտ աշխատանքի մեջ է։ Ի վերջո բոլորը պետք է կարողանան վերլուծել՝ արդեն իսկ իրականացնելով հիշողության աշխատանք։ Դերիդա 1986, էջ 71"
= Բարբարա Գաբրիելան հիշողության աշխատանքի մասին = Բարբարա Գաբրիելան ներկայացրեց մի մոդել՝ հիշողության մեջ կարդալու և մոռանալու բարդությունների վերաբերյալ՝ հիմնվելով Զիգմունդ Ֆրոյդի գիտակցական և անգիտակցական մակարդակների վրա ։ Որպես մեկնումի վայր, Գաբրիելան ուսումնասիրեց Էդգար Ռայցի տասնմեկ մասից բաղկացած արևմտագերմանական հեռուստասերիալը, որը կոչվում էր «Հեյմաթ»։ Ռայցի գործն ի պատասխան Գերմանիայում ազգային հիշողության մեծ շարժման, որը մասամբ հրահրել էր ամերիկյան հեռուստասերիալը՝ վերնագրված Հոլոքոստ, միլիոնավոր մարդիկ հետևում էին։ Քանի որ 1960-ականներին եվրոպական և գերմանական արվեստները մեծ մասամբ հարատևում էին, արվեստագետներ Գյունտեր Գրասը և Էդգար Ռայցը միջազգային ուշադրություն գրավեցին, քանի որ պայքարում էին մասնատված Գերմանիայի ինքնության խնդիրների համար՝ Հոլոքոստից հետո։ Գաբրիելան մշակեց Գերմանիայում ազգային հիշողության աշախատանքի վերաբերյալ ազդակ հասկացությունը։
Արտիստիկ և ակտիվ հիշողության աշխատանք
Քեյփթաունում հիշողության մեթոդաբանության վերաբերյալ սեմինարին մասնակցելուց հետո, 2005 թ.-ին Հարավային Աֆրիկան ստիպված եղավ վերացնել տրամվաները, ավստրալիացի դերակատար Տանյա Հեյվարդը ստեղծեց Site կոչվող ներկայացումը Մելբուրնի Watch House-ում 2006 թ.-ին։ Նա անդրադարձել է Հարավային Աֆրիկայի Քրեյփթաուն նահանգի Պրեստվիչի փողոցում գտնվող գերեզմանատանը `երեք հազար կմախքներով, որոնք թվագրվում են հոլանդական գաղութացումից ի վեր, որն իր տեսակի մեջ ամենամեծն է Հարավային Աֆրիկայում ։
Հետխորհրդային հայացքներ
Հիշողության աշխատանքի հայեցակարգը սոցիոլոգիական երևակայության մի մասն է`հետազգային տեսանկյունից։ Նորբերտ Լոֆլերն ասում է. «Մեկ ազգային պատմության գաղափարը ընդունելի է միայն որպես հարց, այլ ոչ թե որպես պատասխան»։
Հիշողության աշխատանքը կապված է ինքնության աշխատանքի հետ, որը հաճախ կապված է տեղահանված անձանց հետ։ Հիշողության աշխատանքի վերաբերյալ առավել քննադատական հետազոտությունների մի մասի հեղինակը եղել են ալժիրցի ֆրանսիացիները կամ Ալժիրում գտնվող ֆրանսիական գաղութները, որոնք Ալժիրի պատերազմից հետո վերադարձան Ֆրանսիային։ Նման մտածողներից են Ժակ Դերիդան և Հելեն Սիքուսը։ Այս բնագավառի մեկ այլ խոշոր գրող՝ Ջուլիա Քրիստևան, Ալժիրի պատերազմից նույնպես հեռացավ իր հայրենիքից՝ 24 տարեկան հասակում արտագաղթելով Բուլղարիայից Ֆրանսիա։
Տե՛ս նաև
• Ազգային հիշողություն
• Ջորջ Ագամբեն
• Վոլտեր Բենջամին
• Ապամոնտաժում
• Հավերժական վերադարձ
• Վերլուծաբանների ցանկ
• Հայնրիխ Հայնե
• Ֆրիդրիխ Նիցշե
• Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հիշողություն Կատեգորիա:Հիշողության կառավարում Կատեգորիա:Հիշողության խանգարումներ Կատեգորիա:Բարոյագիտություն
Մուլք (Խարբերդի գավառ)
Մուլք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 30 կմ հարավ-արևմուտք, Նոր Մալաթիա-Խարբերդ ճանապարհի ձախ կողմում, Խանքյոյ գյուղի մոտ։
Աշխարհագրություն
Տարածքն այգեվետ էր։
Նոտարիուսովկա (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Նոտարիուսովկա (Нотаріусівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
Մուլք (Խարբերդի գավառ)
Բնակչություն
XX ուներ 40 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նոտարիուսովկա (գյուղ, Բուրինի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նոտարիուսովկա գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։
Գտի՛ր ինձ (վեպ)
«Գտի՛ր ինձ» (Find Me), հեղինակ Անդրե Ասիմանի 2019 թվականին լույս տեսած վեպ։ Այն պատմում է Սամյուել «Սամի» Փերլմանի, նրա որդու՝ Էլիո Փերլմանի և Օլիվերի մասին, որոնք Ասիմանի 2007 թվականի՝ «Կոչի՛ր ինձ քո անունով» վեպի կերպարներն էին։
Նախապատմություն
2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, երբ Ասիմանին հարցրել են «Կոչի՛ր ինձ քո անունով» վեպի էկրանավորման ենթադրյալ սիքվելի մասին, ինչին նա պատասխանել է, որ «սիքվելի խնդիրն այն է, որ ձեզ սյուժե է անհրաժեշտ» ։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Ասիմանն իր թվիթթերյան կայքէջում հայտարարել է, որ աշխատում է «Կոչի՛ր ինձ քո անունով» վեպի սիքվելի վրա ։ Վեպի անվանումը և թողարկման ամսաթիվը պաշտոնապես հաստատվել են 2019 թվականի մարտի 20-ին ։
Հարցազրույցների մեկի ժամանակ Ասիմանն ասել է, որ «'Կոչի՛ր ինձ քո անունով'-ի աշխարհը երբեք չի լքել ինձ։ Թեև ես ստեղծել եմ կերպարները և եղել եմ նրանց կյանքերի հեղինակը, չէի սպասում, որ նրանք ինձ տարբեր բաներ են սովորացնելու սիրո և մտերմության մասին, ինչը ես չէի հասկանա, մինչև չգրեի թերթի վրա։ Ֆիլմը ստիպել է ինձ հասկանալ, որ ես ուզում եմ վերադառնամ և հետևեմ նրանց տարիների ընթացքում՝ ահա թե ինչու եմ գրել 'Գտի՛ր ինձ'» վեպը» ։
Թողարկում
Վեպը հրատարակվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Farrar, Straus and Giroux ընկերության կողմից ։ Աուդիոգիրքն ընթերցում է դերասան Մայքլ Ստալբերգը, որը կերտել է Սամիի կերպարը «Կոչի՛ր ինձ քո անունով» ֆիլմում ։
Քննադատների արձագանք
«Գտի՛ր ինձ» վեպը խառը արձագանք է ստացել գրական քննադատների կողմից, իսկ Book Marks գրախոսությունների ագրեգատորը հաղորդել է ընդհանուր առմամբ 26-ից հինգ բացասական և վեց խառը արձագանքների մասին ։
Մադաևո
Մադաևո (Мадаево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեն Նիկոլա դյու Պելամ (կանտոն)
Սեն Նիկոլա դյու Պելամ (Saint-Nicolas-du-Pélem), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բրետան շրջանում։ Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Գենգան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 4011 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 2246 է։ Կանտոնում կա 8 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Դիդենդորֆ
Դիդենդորֆ (Diedendorf), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 345 մարդ, բնակչության խտությունը` 34.12 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.11 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 350 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 65 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 210 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 155-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 55։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,8 %։ 155 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 148 անձ (82 տղամարդ և 66 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (2 տղամարդ և 5 կին)։ 55 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հակոբ Սիմոնյան
Հակոբ Երվանդի Սիմոնյան, հայ հնագետ, պատմաբան, հայագետ, արվեստագիտության դոկտոր, պատմական գիտությունների թեկնածու ։
Կենսագրություն
Հակոբ Սիմոնյանը ծնվել է 1949 թվականի հունիսի 9-ին՝ Ախալցխա քաղաքում (Ներկայումս՝ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախքի տարածաշրջան), մանկավարժների ընտանիքում ։ Նրա ծնվելուց հետո Սիմոնյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Հայաստանի Վանաձոր (այն ժամանակ՝ Կիրովական) քաղաքը։ 1973 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի հնագիտության և ազգագրության բաժին ։ Մասնագիտացումը՝ պատմաբան-հնագետ ։
ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո աշխատել է. 1973–1974 թթ.՝ ՀԽՍՀ պետշինին առընթեր Հուշարձանների վերականգնման հատուկ գիտա-արտադրական արվեստանոցում որպես կրտսեր գիտաշխատող,
1974–1988 թթ.՝ ԵՊՀ-ի Հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնում որպես կրտսեր, ապա ավագ գիտաշխատող ։
1984 թվականին Լենինգրադում՝ ներկայումս Սանկտ-Պետերբուրգ, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Հնագիտության ինստիտուտում եռամյա ուսուցում և գիտական պատրաստություն անցնելուց հետո պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ ստանալով պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ։ Գիտական թեզի ղեկավարն է եղել Թուրքմենստանի Գիտություննեի ակադեմիայի թղթակից անդամ, պրոֆեսոր Վ.Մ.Մասոնը, ընդդիմախոսները՝ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Բորիս Բորիսի Պիոտրովսկին և պրոֆեսոր Ի.Ն.Մեդվեդսկայան ։
Գիտական ուղին
Որպես գիտնական Հակոբ Սիմոնյանն անցել է մասնագիտական կայացման հետևյալ աստիճանները ։
Հետաքրքրությունների շրջանակ
Հակոբ Սիմոնյանի հետաքրքրությունների շրջանակի մեջ մտնում են
Հանձնաժողովների փորձագետ
Հակոբ Սիմոնյանը հանդիսանում է հետևյալ գիտա-կրթական հանձնաժողովների փորձագետ-անդամ.
Գիտաժողովների մասնակից և նախագահ
Հակոբ Սիմոնյանը մասնակցել է բազմաթիվ ազգային և միջազգային գիտաժողովների Հայաստանում և արտերկրում, մասնավորապես՝ Երևանում, Գյումրիում, Կրասնոդարում, Աշխաբադում, Մարիում, Սանկտ Պետերբուրգում, Մոսկվայում, Թբիլիսիում, Թելավիում, Բաթումիում, Սագարեջոյում, Բեռլինում, Փարիզում, Կիևում, Մինսկում, Տիրեում, Պաեստումում, Սալոնիկում, Լոս Անջելեսում, Գրենոբլում, Իստանբուլում, Բիշկեքում, Բրյուսելում, Աստանայում, Ֆլորենցիայում և բազում այլ վայրերում ։
Հայաստանի Հանրապետության պատգամավորների կազմում մասնակցել է ԱՊՀ երկրների Գիտական և ստեղագործ մտավորականների հավաքներին (Մոսկվա, Աստանա, Մարի, Սանկտ-Պետերբուրգ)։
Նախագահել է մի շարք միջազգային և հանրապետական գիտական հանձնաժողովների նիստերը ։
Աշխատություններ
Հակոբ Սիմոնյանի թեկնածուական թեզի թեման է եղել «Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային շրջանների միջին բրոնզի դարաշրջանի մշակույթը» (Культура эпохи средней бронзы северных районов Армянского нагорья): Դոկտորական ատենախոսության թեման է «Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն արվեստը» (Культура эпохи средней бронзы северных районов Армянского нагорья) Հեղինակ և համահեղինակ է ավելի քան 230 հրապարակված արժեքավոր գիտական և գիտահանրամատչելի գրքերի և հոդվածների ։ Ստորև թվարկված են դրանցից մի քանիսի վերնագրերը` անգլերեն ամփոփագրերով։
Ներքին Նավերի հնավայր
Հակոբ Սիմոնյանը 2009 թ. հուլիսի 4-ին մամլո ասուլիսի ժամանակ հաղորդել է, որ Արագածոտնի Աշտարակ քաղաքից մոտ 3,5 կմ արևմուտք գտնվող, նախքան Քրիստոսը III հազարամյակի երկրորդ կեսի Ներքին Նավեր դամբարանադաշտի պեղումների արդյունքում մի շարք հայտնագործություններ են արվել։ Սա այն ժամանակաշրջանն է, երբ Հայաստանում որոշակիորեն ի հայտ են գալիս վաղ պետական կազմավորումների հստակ չափորոշիչները` սոցիալական կտրուկ շերտավորում, վերնախավի հատուկ թաղման ծես, ընտելացված ձի, պրոֆեսիոնալ զենքեր, ոսկերչական խիստ բարձր դպրոց, ապակեգործություն։ Այսինքն` բոլոր այն կարևոր առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են վաղ քաղաքակրթություններին և վաղ պետական կազմավորումներին, նշել է վաստակավոր հնագետը ։ Հակոբ Սիմոնյանը հայտնել է, որ մինչ այժմ պեղվել է 7 դամբանաբլուր, որոնք հեղաշրջում են առաջացրել մեր պատկերացումներում` մեր ունեցած հնագույն մշակույթի և պատմության վերաբերյալ։ Տարածքը համընկնում է Հայկի անդրանիկ որդի Արամանյակի բնակության վայրին, որը նկարագրում է Մովսես Խորենացին.
"«Երբ Հայկը հաղթեց Բելին, Արամանյակը հավաքում է գերդաստանը և տեղափոխվում Արագած լեռան հարավային լանջ` երկու կարկաչահոս գետակների միջակայք»։"
Հակոբ Սիմոնյանը հավաստել է, որ Ներքին նավերում հայտնաբերված ձիու ոսկորները հնագույնն են Առաջավոր Ասիայում` որպես ընտելացված և ռազմի նպատակով օգտագործված ձի։ 2008 թ. Հայաստանի Հանրապետությունում պեղվել է գունազարդ սափոր, որի վրա պատկերված է տոհմիկ ձիերի երամակ։ Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի՝ սա նույնպես հնագույնն է ողջ հին արևելյան համատեքստում։ Ավելի վաղ մենք այդպիսի գտածո չենք ունեցել ։
Հակոբ Սիմոնյանի խոսքերով` դամբարանն անկասկած պատկանում է արքա առաջնորդի։ Եվ այդ դամբարանում հայ հնագետները հայտնաբերել են մոտավորապես 65 գունազարդ անոթ, այսինքն` մի ամբողջ պատկերասրահ, որը բացվել է հողի տակ։ Սև ներկով կարմիր հիմնագույնի վրա շքեղ զարդարված անոթներ էին, որոնք ներկայացնում էին հայկական ազգային հնագույն առասպելները, աշխարհընկալումները, պատկերացումները» ։
Տաճարական համալիր. Վանի թագավորությունից անցում Երվանդյան հարստության
2009-ին Հակոբ Սիմոնյանի ղեկավարությամբ սկսվել են ամենամեծ, թվով 8-րդ համալիրի պեղումները։ Տրամագիծը 35 մ էր, բարձրությունը` մոտ 4 մ։ Պարզվեց, որ դամբարանի վրա կառուցված է մի բավականին մեծ, մոնումենտալ կառույց։ Կառույցի պատերի հաստությունը հասնում է 1,5 մ-ի, երկարությունը 25 մ է, իսկ լայնությունը` 12 մ։ Հայ հնագետների ունեցած նախկին տվյալների համաձայն` կարող էին նախնական եզրակացություն անել, որ սա դամբարանի վրա կառուցված տաճարական շինություն է. առնչվում է նախնիների պաշտամունքի հետ ։ Դեռ պատմահայր Խորենացին է վկայել, որ հայոց մայրաքաղաք Արմավիրում երեք կարևոր դից է եղել` լուսնի, արևի և նախնիների պաշտամունքի տաճարներ։ Պեղված տաճարը հավանաբար կառուցվել է Վանի թագավորության (Ուրարտու) շրջանում և հարատևել է շուրջ 1 հազարամյակ` մինչև քրիստոնեության ընդունումը` պարբերաբար անցնելով զարգացման բոլոր փուլերը ։ Դա նշանակում է, որ առկա է կարևորագույն մի անցում` Վանի թագավարությունից Երվանդյան հարստության շրջան։ Դա հայոց պատմության ամենից կնճռոտ հարցրից մեկն է. ինչպե՞ս եղավ, որ վերացավ այդ հզոր հին արևելյան կայսրությունը՝ այսպես կոչված Ուրարտուն կամ Վանի թագավորությունը, և նրա փոխարեն արդեն հանդես եկավ Երվանդյան հարստությունը` Պարույր Սկայորդին և նրա հաջորդները` Տիգրանը, որի մասին Խորենացին այդպիսի մեծ գովեստով ու հիացմունքով է խոսում, որին անդրադաձել են հունական պատմիչները` որպես քաջության և տղամարդկության խորհրդանիշ։ Նավերի հուշարձան առնչվում է այս ժամանակաշրջանին ։
Սենյակ և մոխրաշերտ
Ներքին նավերի տաճարական կառույցի ամենավերին շերտում Ք.ա. V-II դդ. մի սենյակ է բացվել, որն ունի քարե 4 խարիսխ, որոնց վրա կանգնած են եղել փայտե սյուներ։ Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի` սենյակն իր կառուցվածքով նման է այն գլխատան հորինվածքին, որի մասին վկայում է Քսենոֆոնը` հին հայկական բնակելի տունը նկարագրելիս։ Սա իհարկե կարող է լինել և տաճարի սենյակներից մեկը, որովհետև արևելյան կողմում բացվեց մի շատ հզոր մոխրաշերտ, որը կարող էր ատրուշանի վառված և այդտեղ անթեղված մոխիրը լինել:... նախքան քրիստոնեությունը հայոց ողջ ծիսակարգը հիմնված էր սրբազան կրակի վրա։ Ավելի ուշ տաճարը, երբ լքվել է, վերածվել է Արշակունյաց շրջանի գերեզմանոցի։ Այդ շինության ներսում կատարված մոտ 12 քարարկղային թաղում է բացվել։ Անմիջական շրջակայքում մեծ բնակավայրեր չկան. Օշականը մոտ 5 կմ հեռու է, Փարպին ավելի հեռու է։ «Հիմնական հայտնագործությունները դեռևս մնում են ապագայում։ Այսինքն` մենք բացել ենք վերին փուլի շերտերը, բայց կառույցի պատերը դեռևս 1-15 մ խորանում են։ Իսկ սրա տակ արդեն շարունակվում է (մեր հին փորձից ելնելով) թերևս միջին բրոնզեդարյան դամբարանը։ Այս համալիրի ներքո գտնվում է մի բնական քարայր, որը, փաստորեն, ժայռի մեջ խորանալով, հասնում է մինչև դամբարանի կենտրոն»,- ասաց գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրենը։ Նրա խոսքերով, դամբարանի վրա կառուցված Վանի թագավորության շրջանի տաճար մեզ հայտնի է միայն Արևմտյան Հայաստանում` Վանի թագավարության կենտրոնական շրջաններում։ «Ժամանակակից Հայաստան Հանրապետության տարածքում սա առաջին նման հայտնագործումն է»։
Բրոնզի դարի դամբարանների ծիսակարգըմի շարք հատկանիշներով արիական է։ Ասուլիսի ժամանակ հարց է հնչել, թե ինչպո՞վ է ապացուցվում, որ դամբարանները հայկական են։ Հակոբ Սիմոնյանը պատասխանել է, թե դամբարաններն անմիջապես հայ ազգի հետ կապելն այսօր բավականին դժվար խնդիր է, բայց կասկածից վեր է, որ այս դամբարանները արիական են և պատկանում են հնդեվրոպացիներին։ Հայաստանի պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն Հակոբ Սիմոնյանն այդ կապակցությամբ ասաց հետևյալը.
"«Այսինքն` այստեղ կատարված թաղման ծեսը զարմանալի նույնական է արիական թաղման ծեսի վկայություններին (հնդկական վեդաներում նշված է, թե ինչպես պետք է կատարվի դիաթաղումը, ինչպիսի զոհաբերություններ պետք է կատարվեն և այլն)։ Արաքայական զարմի բոլոր անդամների մարմինները դիակիզված են։ Դիակիզումը բնորոշ է հիմնականում հին արիական ժողովուրդներին։ Դուք գիտեք, որ այդ ծեսը կա հին խեթերի, հույների, հռոմեացիների, Հնդկաստանի բնակիչների, պարսիկների և հնդեվրոպական այլ ժողովուրդների թաղման ծիսակարգում։ Եվ Ներքին Նավերում մենք տեսնում ենք նույն թաղման ծեսը և նույն շքեղությունը, ինչ վկայված է Խորենացու մոտ, երբ նկարագրում է Արտաշես Ա-ի թաղումը` ճոխություն, շքեղ ընծաներ, զոհաբերություններ, որոնք կատարվում էին ի փառս մահացած արքայի»։"
Մալիե Պրոխոդի
Մալիե Պրոխոդի (Малі Проходи), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1680 թվականին։
Հակոբ Սիմոնյան
Սենյակ և մոխրաշերտ
Որպես զոհաբերության ապացույց` Հակոբ Սիմոնյանը նշեց, որ Ներքին նավերի դամբարաններում հայտնաբերվել են նաև մարդկանց բռնի և ինքնակամ զոհաբերությունների՝ ատամների, մատների մնացորդներ ։
Մալիե Պրոխոդի
2001 թվականի տվյալներով Մալիե Պրոխոդի գյուղում բնակվում էր 401 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 308,46 մարդ/կմ²։
Հակոբ Սիմոնյան
Սենյակ և մոխրաշերտ
"«Դամբարաններից մեկում հայտնաբերվել է մարդու 114 ատամ։ Հավանաբար զոհաբերությունը ներառել է մարմնի որևիցե անդամի զոհաբերություն։ Մասնավորապես ատամներ և մատների ֆալանգներ», - ասաց հնագետ Հակոբ Սիմոնյանը` հավելելով, որ այս ծեսը ամենադաժանը չէ. «Շումերական դամբարաններում մենք ունենք 60-ից ավելի մարդկանց կմախքներ, որոնց զոհաբերել են տիրոջ համար։ Բրոնզի դարում կանայք ինքնակամ իրենց զոհաբերում էին ամուսինների հետ թաղվելու համար, որպեսզի հանդերձյալ կյանքում նրանք միասին լինեն։ Սա մտայնություն է։ Նույնքան վայրենի կարող է հազարամյակներ անց թվալ մեր թաղման ծեսը։ Ամեն ինչ կախված է գաղափարախոսությունից...»:"
Մալիե Պրոխոդի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հակոբ Սիմոնյան
Սենյակ և մոխրաշերտ
Հակոբ Սիմոնյանի խոսքերով` վերոնշյալ դամբարանի պեղումները հաստատում են, որ Հայաստանում եղել է արիական ծեսով ապրող, հզոր, ռազմատենչ հասարակություն, որը հնարել է նաև պրոֆեսիոնալ զենքեր և ընտելացրել ձիու։ Նախատեսվում է, որ շուտով Մոսկվայում կհրատարակվեր հայ վաստակավոր հնագետի ծավալուն հոդվածը, որում առաջին անգամ գիտականորեն հիմնավորվում է այն տեսակետը, որ Հայաստանը արիացիների հնագույն հայրենիքներից մեկն է ։
Արիացիների կարևորագույն ատրիբուտը
Արիացիներին հստակորեն փոխկապակցված մյուս երևույթը, Հակոբ Սիմոնյանի խոսքերով, ձին է. եթե համարվում է, որ տվյալ վայրը ձիաբուծության կենտրոն է, ուրեմն անմիջապես հետևում է, որ այդտեղ արիացիներ պետք է ապրած լինեն։ Այսօր եվրոպական հնագիտության ամենաառաջնային խնդիրներից է ձիաբուծության հայրենիքի բացահայտումը, որը տալիս է բազմաթիվ կնճռոտ հարցերի պատասխանը ։
"«Ձին հնդեվրոպացիների, արիացիների կարևորագույն ատրիբուտներից մեկն է։ Եթե մենք կարողացանք վերջնականապես հաստատել, որ, այո, Հայաստանն է ձիու` ռազմի նպատակով օգտագործման հայրենիքը, ապա կարող ենք հետագայում (դա Գորդոն Չայլդի տեսակետն է) վստահաբար ասել, որ եվրոպական քաղաքակրթության արմատները անթեղված են հայոց հողում».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Սակայն, հայ հնագետի համոզմամբ, սա ապացուցելը շատ դժվարին խնդիր է։
"«Հնդեվրոպացիների հայրենիքի վերաբերյալ կան հարյուրավոր վարկածներ, որոնք հնդեվրոպացիներին կենտրոնացնում են Բալկաններում, Հարավռուսական տափաստաններում, Իրանում, Միջին Ասիայում, նույնիսկ Արկտիկայուն, որտեղ ուզեք։ Արիացիների հայրենիքին հավակնում են բազմաթիվ երկրներ, որոնցից Հայաստանը, չգիտես ինչու, դուրս է մնացել։ Հին արիացիների սրբազան հիմներում՝ վեդայական տեքստերում գրվաշ է, որ նրանց նախնիների հայրենիքը «լեռնային մի երկիր է, պաղպաջուն ջրերի հայրենիք, որտեղ կլիման ավելի ցուրտ է, քան Հնդկաստանում»».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Հակոբ Սիմոնյանի հավաստմամբ, դամբարաններից հայտնաբերված կենդանական աշխարհը զարմանալիորեն համընկնում է վեդաներում հիշատակված ծիսական կենդանիների ցանկին։ Ներքին նավերի համար 1 դամբարանում առյուծի մորթու հետքեր են հայտնաբերվել, որը հավանաբար առաջնորդ արքայի է պատկանել ։
"«Մորթին իհարկե չի պահպանվել, բայց պահպանվել են կենդանու ճանկերը, որոնք նույնպես ուսումնասիրել են գերմանացի շատ հայտնի գիտնականներ։ Երեք տարի ուսումնասիրելուց հետո վերջապես նրանք մեզ տվեցին այդ դամբարանում եղած զոհաբերված կենդանիների տեսականին։ Միայն 1 դամբարանում 28 տիպի կենդանի կա զոհաբերված, որոնք խորհրդանշել են երկիրը, երկինքը և ստորգետնյա աշխարհը, այսինքն` տիեզերքի այն հիերարխիկ կառուցվածքը, որը հատուկ է հնդեվրոպական դիցաբանությանը».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Հակոբ Սիմոնյանի համոզմամբ` Հայաստանը լուրջ հիմքեր ունի հավակնելու նաև ձիու հայրենիքներից մեկը լինելուն։ Դրա մասին վկայում են ոչ միայն Ներքին նավերի պեղումները, այլև Աստվածաշունչը, որում նշվում է, որ «Թորգոմա տնից էին ամենալավ նժույգները»։ Ասորեստանի, ինչպես նաև Աքեմենյան աշխարհակալ արքաները իրենց համար նժույգներ էին բերում Հայաստանից ։
"«Հին արևելքի ամենաքաջ կռվողը հայկական այրուձին է եղել։ Հաճախ հենց այրուձին է որոշել այս կամ այն աշխարհակալ պետությունների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտի ելքը».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Շենգավիթ, Ներքին նավեր և սուսեր
"«Հետաքրքիր երևույթ է տեղի ունենում Հայկական լեռնաշխարհում IV-III հազարամյակներում. ձևավորվում է շենգավիթյան մշակույթը, որը զարմանալի ընդգում և երկարատևություն է ունեցել։ Այս մշակույթը տևել է մոտ հազար տարի և ընդգրկել է մոտ 1 մլն քառ. կմ տարածք։ Սա վիթխարի տարածք է` Հյուսիսային Կովկասից ներառելով Չեչնիան, Ինգուշիան մինչև Իսրայելը, Կենտրոնական Անատոլիայից մինչև Կենտրոնական Իրանական սարահարթը։ Այս մշակույթը հայտնի է Կուր-Արաքսյան կամ Շենթգավթյան մշակույթ անունով։ Խիստ բարձր, քաղաքային տիպի բնակավայրերով այս մշակույթը սակայն ռազմականացված չէր, այսինքն` զենքեր մենք շատ քիչ ունենք։ Միջին բրոնզի դարում, որը հաջորդում էր սրան, և փոխվում է հայկական լեռնաշխարհի ամբողջ սոցիալ-մշակութային ընդհանրությունը, տեսնում ենք զենքերի առատություն». - Հակոբ Սիմոնյան։"
Հակոբ Սիմոնյանը հավելել է, որ չնայած զենքերի բազմաթիվ տեսակներին` հավանաբար Հայկական լեռնաշխարհում կատարված ամենալուրջ հայատնագործությունը սուսերն էր։ Հետագայում սուսերը տարածվում է ողջ Հայկական լեռնաշխարհում, սակայն ամենավաղը ռադիոածխածնային մեթոդով հայտնաբերվել է Ներքին նավերում և թվագրվում է Ք.ա. XXIII դարով ։
"«Հետագայում մենք սա տեսնում ենք նիկենյան արքայական դամբարաններում, բայց շատ ավելի ուշ` XVI դարում։ Ժամանակին մտածում էին, որ այդ զենքերը ներմուծված են Նիկենքից Հայաստան, որովհետև դա բացարձակ նորամուծություն է, ռազմի արվեստը հեղաշրջող մի հայտնագործություն։ Բայց ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ հակառակը` հայկական այս զենքերի տեսակները Հայաստանում հանդես են գալիս 700 տարի ավելի վաղ, այսինքն` չէր կարող որդին լինել հոր հայրը։ Սա մի անգամից հեղաշրջում է նախկին պատկերացումները` իրերը դնելով իրենց ճիշտ դիրքում».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Ներքին նավերում պեղված բոլոր նյութերը հանձնում են Հայաստանի Պատմության պետական թանգարանին։ Պեղվել են նաև շատ ոսկյա զարդեր, որոնք հատուկ պահպանության կարիք ունեն. այդպիսի պայմաններ ներկայումս ունի Պատմության թանգարանը ։
Աղձքում Հայ Արքաների դամբարանի հայտնաբերումը
Հակոբ Սիմոնյանի, որպես հնագետ-պատմաբանի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը Աղձքում Հայ Արքաների դամբարանի հայտնաբերումն ու ուսումնասիրումն է։ Ինչպես հայտնի է ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի, նախկինում՝ Մեծ Հայքի թագավորության Այրարատ նահանգի Արագածոտն գավառի Աղձք բնակավայրում գտնվող արքայական դամբարանը տարածաշրջանում միակ պահպանված պատմամշակութային կոթողն է, որտեղ հանգչում են արքայական տոհմի աճյունները։ Դամբարանի պեղումները, որոնք սկսվեցին 2015 թվականին` ինքնաճանաչողության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեցան և դեռ պետք է ունենան հայ ժողովրդի համար։ Աղձքի դամբարանը վաղ միջնադարում կառուցված և մինչ օրս պահպանված եզակի մշակութային ժառանգություն է տարածաշրջանում։ Այն Արշակունիների արքայատոհմի դամբարանն է։ Բացառիկ կոթող է հայոց ինքնության, պետականության և ինքնաճանաչման առումով։ Վաղ միջնադարյան հայկական կառույցներից Աղձքը միակն է, որ ունի հստակ թվագրում։ Այն կառուցվել է Դ դարում՝ հայ-պարսկական պատերազմի ժամականահատվածում։ Դամբարանին անդրադարձել են նաև հայ պատմիչները։ Դամբարանը միակ կառույցը չէ Աղձքի տարածքում։ Հարևանությամբ գտնվում է նաև քրիստոնեական եկեղեցի։ Հակոբ Սիմոնյանի գլխավորած հնագիտական արշավախմբի խնդիրն է եղել՝ պեղման ժամանակ հայտնաբերել հարակից կառույցները, քանզի արքաների դամբարանին կից սովորաբար կառուցված են լինում այլ՝ սպասարկող կառույցներ։ Լինելով մինչ օրս պահպանված եզակի դամբարանը՝ պեղումներն Աղձքում, մեծ միջազգային հետաքրքրություն են առաջացնել։ Վաղ միջնադարում Իրանի պարթևական արքայական տոհմը իշխում էր տարածաշրջանի գրեթե բոլոր երկրներում։ Արշակունիների հայ արքայական տոհմը սերում էր հենց պարթևներից։ Այս առումով պեղումների ծրագիրը կարող էր հետաքրքրություն առաջացնել և՛ Իրանում և՛ ներկայիս Թուրքմենստանում, որի տարածքում գտնվել է բուն պատմական Պարթևստանը, և Հայաստանը կարող էր դուրս գալ միջազգային ասպարեզ։
Հաշվի առնելով Աղձքի արքայական դամբարանի պատմամշակութային կարևորությունը, ՀՀ պետական այրերից ոմանք այցելել են հնավայր, որտեղ ընթանում էին պեղումները ։ Մասնավորապես, 2015 թ. հուլիսի 28-ին ՀՀ այդ ժամանակվա վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանն այցելել է Արագածոտնի մարզի Աշտարակի տարածաշրջանի Աղձք համայնք (նախկինում Ձորափ)՝ գյուղի տարածքում գտնվող պատմամշակութային հնավայրերի պեղումների ընթացքին ծանոթանալու նպատակով, որի մասին տեղեկացրել է ՀՀ կառավարության մամուլի ծառայությունը։ Այդ տարածքում պեղումներ պարբերաբար կատարվել են, բայց դրանք կիսատ են մնացել, և նախորդ տարի Աղձք այցի շրջանակում ծանոթանալով Դ դարի կառույցների՝ մատուռի, բազիլիկ եկեղեցու, հայ Արշակունի արքաների դամբարանի և պեղավայրի վիճակին՝ վարչապետը խոստացել էր ֆինանսական միջոցներ հատկացնել և հանձնարարել էր վերսկսել աշխատանքները ։
Հակոբ Սիմոնյանը՝ որպես Արշակունիների դամբարանը պեղած հնագիտական արշավախմբի ղեկավար՝ վարչապետին է ներկայացրել պեղումների առաջին փուլում կատարված աշխատանքների արդյունքները, պեղավայրում հայտնաբերված գտածոները և հաջորդ փուլերի վերաբերյալ հնագիտական արշավախմբի առաջարկությունները։ Լրագրողների հետ ճեպազրույցում վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը նշել է, որ պատմամշակութային ժառանգության պահպանությունը գտնվում է կառավարության ուշադրության կենտրոնում, և գործադիրը կշարունակի անհրաժեշտ միջոցներ հատկացնել պեղումները շարունակելու և ավարտին հասցնելու համար ։
Վարչապետը կարևորել է պատմամշակութային բացառիկ կոթողների պահպանումը և արժևորումը ինչպես մատաղ սերնդի հայրենասիրական դաստիարակության, այնպես էլ զբոսաշրջության զարգացման տեսանկյունից ։
Իր հերթին ՀՀ մշակույթի այն ժամանակվա նախարար Հասմիկ Պողոսյանը տեղեկացրել է, որ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի հանձնարարությամբ մշակվել և կառավարություն է ներկայացվել հնագիտության զարգացման ծրագիր, որը ո՛չ միայն գիտական, այլև կրթական կարևոր նպատակ ունի, այն է՝ ընտրել յուրաքանչյուր շրջանի ամենակարևոր հուշարձանը, հնավայրը և իրականացնել կրթական ու զբոսաշրջային ծրագրեր։ Պատմական Աղձք համայնքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկում 2002 թ. ներառվել է 14 հուշարձան, այդ թվում՝ Դ դարում կառուցված Աղձք ճարտարապետական համալիրը, հայ Արշակունի արքաների 364 թ. կառուցված արքայական դամբարանը, Դ դարում կառուցված եկեղեցու մնացորդներ, նախքան Քրիստոսը II-I հազարամյակի դամբարան, գերեզմանոց և այլն։
Կարմիր բլուրի 2016 թվականի հնագիտական գտածոներ
ՀՀ Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի ղեկավար, հնագետ, մշակույթի վաստակավոր գործիչ Հակոբ Սիմոնյանը 2016 թ. սեպտեմբերի 15-ի մամլո ասուլիսի ընթացքում տեղեկացրել է Կարմիր բլուրում (Թեյշեբաինի դամբարանադաշտում) ավարտված պեղումների և բացառիկ հայտնագործությունների մասին ։ Կարմիր բլուրում, ըստ Հակոբ Սիմոնյանի, սիստեմատիկ պեղումները սկսվել են 2015-2016թթ., պատվիրատուն Երևանի քաղաքապետարանի Երևանի կառուցապատման ԾԻԳ-ն է եղել ։
"«Պետք է ասել, որ պեղումների պայմանները շատ դժվարին ու դաժան են եղել, մեր առջև դրված ժամկետները շատ խիստ էին, և մենք պետք է պեղեինք աշխարհի ամենակարևորագույն հուշարձաններից մեկը՝ Թեյշեբաինի դամբարանադաշտը, որը, ըստ ռուսական գիտնականների բնորոշման, համարվում է բոլոր ժամանակների աշխարհի 100 լավագույն հուշարձաններից մեկը»,- Հակոբ Սիմոնյան։"
Պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել է ակադեմիական ամենախստապահանջ պայմաններին համապատասխան 281 դամբարան ։
"«Հայտնաբերվել են գերխիտ թաղումներ, որ գրեթե համապատասխանում էին ժամանակակից քաղաքաշինական նորմերին։ Յուրաքանչյուր 6 ք/մ-ի վրա հայտնաբերվել է մեկ դամբարան՝ իր վերգետնյա կառույցներով»,- Հակոբ Սիմոնյան։"
Պեղումների ընթացքում բացահայտվել են խիստ հետաքրքիր ու բազմազան մի շարք երևույթներ, որոնցից բանախոսը կանգ առավ մի քանիսի վրա.
"«Ի տարբերություն Էրեբունիի, որի բնակիչները տեղափոխված էին Ծոփքից, Թեյշեբաինիի բնակիչները տեղաբնակներ էին։ Բացահայտված ողջ մշակութային շերտը՝ թաղման ծեսը թույլ է տալիս վստահաբար ասելու, որ գործ ունենք մի երևույթի հետ, որ Վանի թագավորությունը կամ Ուրարտուն VII դարում իր գերակա տարածքներն էր համարում Արարատյան դաշտը և այնտեղ հիմնել է փոխարքայի նստավայր՝ Թեյշեբաինի քաղաքը, որը զբաղեցնում էր շուրջ 40 հա տարածք և առ այսօր համարվում է այդ աշխարհակալ կայսրության լավագույն ուսումնասիրված հուշարձանը»:-Հակոբ Սիմոնյան։"
Կարմիր բլուրի պեղումները բացահայտել են մի շարք կարևորագույն ինֆորմացիաներ այն մասին, թե ովքե՞ր են ապրել այդ քաղաքում, ի՞նչ մարդիկ են դրանք եղել, ի՞նչ հավատալիքներ են ունեցել, ի՞նչ ծիսակարգով են թաղվել մահանալուց հետո, ի՞նչպես են հագնվել, մանրամասնությամբ՝ ի՞նչ տեսակի զարդեր են կրել, ի՞նչ հիվանդություններ են ունեցել, ատամնաքարերի ուսումնասիրություններից պարզվել է նույնիսկ, թե ինչպիսի՞ սնունդ են օգտագործել այդ մարդիկ, բացահայտեցինք զինատեսակների հսկայական արսենալ ։
"«Այս ամենը մեզ տվեց վիթխարի չափերի հասնող մարդաբանական բացառիկ նյութ, և հիմա արդեն ժամանակակից մեթոդների կիրառմամբ՝ ԴՆԹ-ների և այլ լաբորատոր ուսումնասիրությունների օգնությամբ, հնարավոր է պարզել Թեյշեբաինիի բնակիչների գենետիկան և հարաբերելով մի կողմից՝ հայկական լեռնաշխարհի բնակիչների ԴՆԹ-ների տվյալները, մյուս կողմից՝ ժամանակակից հայկական պոպուլյացիան, պարզել վերջապես, թե ովքեր են եղել այդ մարդիկ».-Հակոբ Սիմոնյան։"
Հայ հնագետն ընդգծեց նաև, որ Կարմիր բլուրի պեղումները թույլ են տվել պարզելու հստակ քաղաքակրթության ցուցանիշ համարվող բացահայտումներ.
"«Մենք հայտնաբերեցինք ոչ միայն մեծահասակ, այլև մանկահասակ ու նորածին երեխաների թաղումներ, որոնք կոնկրետ քաղաքակրթության ցուցանիշներ են՝ տարածված միայն կայացած Հին Հռոմում, որտեղ հատուկ ուշադրություն էին դարձնում նաև մանկահասակ երեխաների թաղումներին։ Պարզվում է՝ նույն իրավիճակը դարեր առաջ եղել է նաև Կարմիր բլուրում, և երեխաների նկատմամբ հատուկ սերը, որ այսօր էլ հատուկ է մեզ՝ հայերիս, հնագույն ժամանակներից առկա է եղել».- Հակոբ Սիմոնյան։"
Ամփոխելով հայ հանգետների 2016-ի հայտնագործությունները Կարմիր Բլուրում, Հակոբ Սիմոնյանը հայտնել է հետևյալը.
"«Կարմիր բլուրում հայտնաբերված գտածոները ցնցող են։ Եվ պեղումների ամենավերջին փուլում, երբ մեզ թվում էր, թե արդեն սպառել ենք մեզ, հանկարծ մեզ համար անսպասելի բացվեց խիստ բարձրաստիճան մի անձի դամբարան՝ 40 քմ ընդհանուր տարածքով, ժամանակակից լեզվով ասած՝ երկու սենյականոց բնակարանի չափսերով, որն ամբողջությամբ լիքն էր զոհաբերված կենդանիների ոսկորներով և թաղման ընծաներով։ Դամբարանի վրա առկա էր մի վիթխարի կոթող՝ տուֆակերտ ֆալոս, իսկ արդեն ներքևում մենք հայտնաբերեցինք զոհաբերված երկու ցուլ՝ իրենց լծված կառքերով, երկու ձի, որոնցից մեկի ատամը հստակ մաշված էր՝ ի նշան այն բանի, որ այդ ձին վստահաբար օգտագործվել է՝ որպես լծկան կամ որպես կառքի լծկան։ Ունենք նաև երկու խիստ տարօրինակ ոսկորներ, որոնք, թերևս, պատկանում են ուղտի։ Այսօրինակ հսկայական զոհաբերությունները կարող էին արվել միայն ու միայն խիստ կարևոր և սոցիալական բարձր դիրք ունեցող մեկի համար, և որպես այս ամենի վկայություն՝ նույն տեղում հայտնաբերվեց նաև բրոնզից կերտված ցլագլուխ, կեռ ծայրով մական, որն իշխանության բարձրագույն խորհրդանշան է՝ հատուկ միայն խեթական արքաներին»։"
Հայտնաբերված խիստ կարևորագույն գտածոները, Հակոբ Սիմոնյանի փոխանցմամբ, ամբողջությամբ պահպանվում են դրանց համար հատուկ առանձնացված պահեստարան-սենյակներում, իսկ դրանցից առավել թանկարժեքները՝ չհրկիզվող պահարաններում։ Վաստակավոր հայ հնագետն այն կարծիքին է, որ հասունացել է ժամանակը, որպեսզի Կարմիր բլուրում սկսվեն թանգարանի հիմնման աշխատանքները, և այս բացառիկ գտածոները դառնան նաև ժողովրդի սեփականությունը ։
Պարգևներ
Արդյունավետ և բարձր մասնագիտական գործունեության համար Հակոբ Սիմոնյանին շնորհվել է ՀՀ Գիտության կոմիտեի ոսկե մեդալ։
Այլ տվյալներ
Հակոբ Սիմոնյանը եղել է Հայաստանի Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրենը, այժմ նույն կենտրոնի հնագիտության բաժանմունքի վարիչն է ։ Աշխատանքային հասցեն՝ Հայաստան, Երևան, Փավստոս Բուզանդի 1/3: Աշխատանքային հեռախոս՝ +374 (10) 52-66-18 Այլ հեռախոս՝ +374 (77) 00-70-09 Ամուսնացած է։ Ունի երեք զավակ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ հնագետներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայագետներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ
Գառայ (քաղաք)
Գառայ (Garray), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Սորիյա նահանգում՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզերի կազմում։ համայնքնը գտնվում է Սորիյա շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 76, 24 կմ²։ Բնայչությունը 608 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։
Քաղաքի հովանավորը համարվում է Սանտոս Ներեոն, Ակիլիոն և Պենկրասիոն և Սուրբ Դոմիտիլան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կամպինորտի
Կամպինորտի (Campinorte), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի հարավային մարզում։ Մտնում է Սուդուեստի դի Գոյասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 664 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 068,274 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 10,0 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Դերեկ Հարփեր
Դերեկ Ռիկարդո Հարփեր (Derek Ricardo Harper, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է խաղարկողի դիրքում։ Սովորել է Ուրբան Շամփեյնի Իլինոյսի համալսարանում։ 1983 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Դալաս Մավերիքս» ակումբի կողմից՝ 11-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Նյու Յորք Նիքս», «Օռլանդո Մեջիք» և «Լոս Անջելես Լեյքերս» ակումբների կազմում։ NBA-ում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 16 մրցաշրջան։ Երկու անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի կազմում (1987, 1990)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 1199 խաղ, որոնցում հավաքել է 16 006 միավոր (13,3 մ/խ)։ Կատարել է 2884 անդրադարձ, 6577 փոխանցում, 1957 խլում և 304 բլոկշոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Օռլանդո Մեջիքի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Բոլշայա Վենյա
Բոլշայա Վենյա (Большая Венья, Бадӟым Венья), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 593 մարդ։