cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կրիաներ
Կառուցվածք և ֆիզիոլոգիա
Կրիաների զրահների գույները տարբեր են լինում։ Սովորաբար դրանք լինում են դարչնագույն, սև կամ ձիթենու կանաչ գույների։ Որոշ դեպքերում զրահն ունենում է կարմիր, նարնջագույն, դեղին կամ մոխրագույն երանգներ։
Առանձին ուշադրության են արժանի կրիայի զրահի մեջքի մասի նախշերը, որոնք բազմազան են և տարբեր տեսակների մոտ՝ տարբեր։
Չափսերը
Ներկայումս ապրող կրիաներից ամենախոշորը մաշկակեղև ծովային կրիան է (Dermochelys coriacea), որի զրահը հասնում է երկու մետր երկարության, իսկ քաշը կարող է հասնել ավելի քան 900 կիլոգրամի։ Քաղցրահամ ջրերի կրիաները հիմնականում ավելի փոքր են, սակայն հանդիպում են խոշոր նմուշներ, ինչպես, օրինակ, ասիական փափկազրահ կրիան։ Միայն Սեյշելներում և Կրիայի կղզիներում կենդանի մնացած գիգանտ կրիաները կարող են աճել մինչև 130 սմ երկարության և ունենալ շուրջ 300 կգ քաշ։ Ամենափոքր կրիաների երկարությունն է 8-13 սմ։ Դրանցից են, օրինակ, Կանադայից մինչև Հարավային Ամերիկա տարածված մուշկային կրիաները։
Սնունդը
Կրիաների սնունդը մեծապես կախված է այն միջավայրից, որտեղ նրանք ապրում են։ Ցամաքային և ծովային կրիաներն առավելապես բուսակեր են, բայց ծովային կրիաները երբեմն նաև ձուկ են որսում։ Նրանք ուտում են նաև սպունգներ և այլ փափկամարմիններ։ Կրիաները կարող են նաև մի քանի ամիս ոչինչ չուտել։
Գրոմաշովո
Գրոմաշովո (Громашово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Բրքիշո կաթողիկոս
Բրքիշո Ասորի (ծ.թ. անհայտ- 432), Հայոց կաթողիկոս 429 թվականից, ազգությամբ ասորի։ Հաստատվել է պարսից արքա Վռամի կողմից Սուրմակ կաթողիկոսի գահընկեցությունից հետո հայ նախարարների խնդրանքով։ Նրա անժուժկալ շռայլ կյանքը, վախճանված եպիսկոպոսների վիճակները հափշտակելու քաղաքականությունը առաջ բերին հայ նախարարների բուռն դժգոհությունն ու զայրույթը, ինչը բերում է 432 թ. նրա աթոռազրկմանը։
Դիզել (շուն)
Դիզել (Diesel), Ֆրանսիայի ոստիկանության RAID ստորաբաժանման մալինուա բելգիական հովվաշուն, որը սատկել է Սեն Դենիում տեղի ունեցած հատուկ գործողության ժամանակ՝ Փարիզում ահաբեկչություններ կազմակերպած իսլամական ահաբեկիչներին բռնելու և ոչնչացնելու ժամանակ։ Դիզելը ծառայում էր տվյալ ստորաբաժանումում 5 տարի և դարձավ առաջին շունը, որը սատկեց պարտականությունները կատարելիս։ 2016 թվականի գարնանը պետք է թոշակի անցներ ։
Հետմահու
Սոցիալական կայքերում շատ օգտատերեր ցավակցություն հայտնեցին Փարիզի ոստիկանությանը Դիզելի մահվան կապակցությամբ՝ հաղորդագրություններ թողնելով #JeSuisDiesel կամ #JeSuisChien հեշթեգերով։
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը ի նշան երախտագիտության Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարարությանը փոխանցեց գերմանական հովվաշան ձագ՝ Դոբրինիա անվամբ, որը պետք է փոխարինի Դիզելին ։
Բրիտանական PDSA բարեգործական կազմակերպությունը, որը սահմանել է Մարիա Դիկինի մեդալը, 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ին հայտարարեց սատկած հովվաշանը հետմահու տվյալ մեդալով պարգևատրելու մասին, որը կենդանիների բարձրագույն բրիտանական մրցանակն է։ Դիզելը 30-րդ շունն է, որը պարգևատրվել է Մարիա Դիկինի մեդալով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ոստիկանություն Կատեգորիա:Մարիա Դիկինի մեդալով պարգևատրվածներ
Մոնոմետալիզմ
Մոնոմետալիզմ (հունարեն μόνος — մեկ և լատիներեն metallum — մետաղ բառերից), դրամական համակարգ, երբ ընդհանուր համարժեք և դրամաշրջանառության հիմք է ծառայում որևէ մետաղ։ Կարող է լինել պղնձե, արծաթե, ոսկե։ Պղնձե մոնոմետալիզմ գոյություն է ունեցել Հռոմում (մ․ թ․ ա․ III—II դդ․), արծաթեն՝ Ռուսաստանում (1843-1852 թթ.), Հոլանդիայում (1847-1875 թթ.), Հնդկաստանում (1852-1893 թթ.), Չինաստանում (մինչև 1935 թվականը)։
Ոսկե մոնոմետալիզմը սահմանվել է XVIII դարի վերջին Մեծ Բրիտանիայում, իսկ XIX դարի 2-րղ կեսից՝ արևմտյան մյուս երկրներում։ Միամետաղ համակարգի պայմաններում շրջանառում էին ոչ միայն ոսկե ու արծաթե, այլև թերարժեք դրամներ (օրինակ, ոսկե մոնոմետալիզմի պայմաններում՝ պղնձե ու արծաթե դրամներ, նաև արժենիշներ)։ Կապիտալիզմի զարգացմամբ առավել տարածուն դարձավ ոսկե մոնոմետալիզմը, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո այն փոխարինվեց բանկային տոմսերի ու թղթադրամների շրջանառությամբ։
Մոկլինեխո
Մոկլինեխո (իսպ.՝ Moclinejo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ակսարկիյա Կոստա դել Սոլ շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 15 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1274 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 24 կմ։
ԲեՆի լիգա
ԲեՆի լիգան Բելգիայում և Նիդեռլանդներում ամենաբարձր կանանց ֆուտբոլային լիգան էր։ Իրենց ազգային լիգաներում մրցունակության բարձրացման համար ԲեՆի լիգան համատեղ համագործակցում էր Բելգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի և Royal Dutch ֆուտբոլային ասոցիացիայի հետ  ։ Առաջին մրցաշրջանը տեղի է ունեցել 2012-13 թվականներին, հաջողությամբ համագործակցելով ԲեՆի Սուպեր Գավաթի մեկ հանդիպման հետ, որը կազմված էր երկու երկրների առաջատարներից։ Մրցաշարը որակավորված էր բելգիական և հոլանդական թիմերից, որը որակեց ՈՒԵՖԱ-ի կանանց չեմպիոնների լիգան ։
Երեք մրացաշարերից հետո մրցաշարը դադարեցվեց, թիմերը վերադարձան իրենց ազգային բարձր լիգաների խաղերին։
Պատմություն
Լիգայի առաջին խաղերը տեղի են ունեցել 2011 թվականին ։ Որպես համագործակցության փորձ 2011 թվականին ստեղծվեց ԲեՆիի Սուպեր Գավաթը։ KBVB / URBSFA- ն հաստատել է լիգայի 2011 թվականին դեկտեմբերի 10-ին ։ KNVB-ն հաստատել է լիգան 2012 թվականի փետրվարի 13-ին ։
Ի վերջո ՈՒԵՖԱ-ն 2012-13 մրցաշրջանի համար 2012 թվականի մարտի 23-ին Ստամբուլում իր գործադիր կոմիտեի հանդիպումից հետո տվեց իր համաձայնությունը ։
Երկրորդ մրցաշրջանում առաջացան որոշ խնդիրներ, որոնց պատճառով երկու թիմեր չվերադարձան խաղաշրջան սնանկացման պատճառով, իսկ ֆինանսի պատճառով մրցաշրջանի ավարտից հետո մեկ թիմ ևս հեռացավ։
Երեք մրցաշրջանից հետո Բելգիան և Նիդեռլանդները կրկին անցկացրեցին իրենց բարձրագույն մակարդակի լիգա առաջնությունները։ ԲեՆի լիգայի նախաձեռնությունը ավարտվեց, քանի որ հոլանդական ակումբները և Հոլանդիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան չկարողացան պայմանավորվել ակումբների ֆինանսական մասնակցության համար ։
Չեմպիոններ
Տվենտեն հաղթեց երկու մրցաշրջաններում։ Առաջին մրցաշրջանի տարբեր փուլերի ընթացքում ոչ մի պաշտոնական մրցանակ չկար։
2012-13 խաղաշրջան
Լիգան իրականցվում էր երկու փուլով։ Առաջին փուլում 8 հոլանդական և 8 բելգիական թիմերը խաղացին ազգային լիգայի որակավորման փուլում։ Երկրորդ փուլը բաժանված էր A & B կանանց առաջնությունների։
ԲեՆի Լիգայի Նարնջագույն և Կարմիր
Հոլանդական և բելգիական ութական թիմեր խաղացին ազգային երկակի փուլեր, այնպես որ յուրաքանչյուր թիմ խաղար 14 խաղ։ ԲեՆի լիգայի A-ն համարժեք է 1-ից մինչև 4-ը, իսկ 5-ից մինչև 8-ը համարվում է ԲեՆի Լիգայի B:
Հոլանդական և ութ բելգիական հավաքականները կխաղան ազգային երկակի փուլ, այնպես որ յուրաքանչյուր թիմ 14 խաղում է։ ԲեՆի լիգայի Ա-ն համարժեք է 1-ից մինչև 4-ը, իսկ 5-ից մինչեւ 8-ը համարվում են ԲեՆի Լիգայի B-ի համար։
ԲեՆի Լիգայի A & B
Լիգան կազմված էր երկու լիգաներից (A & B), յուրաքանչյուրին պետք էր մասնակցեր 16 թիմ։ Երկու երկրների առաջին քառյակը պետք է մասնակցեր ԲեՆի Լիգային։ Երկու խմբերն էլ անցկացնում էին 14 լրացուցիչ հանդիպումներ։ A Լիգայի հաղթողը ճանաչվում էր ԲեՆի Լիգայի չեմպիոն։ Բելգիական և հոլանդականի առաջնություններում բարձր հորիզոնականներ գրաված թիմերը պետք է մասնակցեին ՈՒԵՖԱ-յի կանանց չեմպիոնների լիգային ։
2013-14 խաղաշրջան
Սկզբում նիդերլանդական և բելգիական ութական  թիմերը պետք է խաղային մի բաժնում, որտեղ նրանք երկու անգամ խաղալու էին միմյանց հետ, արդյունքում յուրաքանչյուր թիմ կխաղար 30 խաղ ։ Բելգիական Կ. Սթ-Թրինդեն Վ.Վ. թիմը դուրս էր եկել մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ, ինչը նշանակում էր, որ խաղաշրջանը պետք է սկսվեր 15 թիմերից։ Հոլանդական «Ուտրեխտ» ակումբը 2014 թվականի հունվարի 21-ին սնանկացավ և երեք օր անց անցկացրեց իրենց վերջնական հանդիպումը։ Լիգան շուտով որոշեց, որ Ուտրեխտի խաղացած բոլոր խաղերը կվերացվեն սեզոնի սեղանից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Նիդերլանդներում Կատեգորիա:Ֆուտբոլը Բելգիայում Կատեգորիա:Բենիլյուքս Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Եվրոպայում
Մոնոգեն ֆունկցիա
Մոնոգեն ֆունկցիա, կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիա, որը որոշված է որևէ E բազմության վրա և ունի ածանցյալ այդ բազմության որևէ կետում կամ այդ բազմության յուրաքանչյուր կետում (բազմության վրա մոնոգեն ֆունկցիա)։ Եթե E բազմությունը տիրույթ է, ապա (E) բազմության վրա մոնոգեն ֆունկցիաի և E-ում անալիտիկ ֆունկցիայի հասկացությունները համընկնում են։
Կատեգորիա:Կոմպլեքս անալիզ
Սկվանա
Սկվանա (სკვანა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 148 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Շատրիշչե (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Շատրիշչե (Шатрище), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 12-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Շատրիշչե գյուղում բնակվում էր 918 մարդ։
Էլիս շրջան (Տեխաս)
Էլիս շրջան (Ellis County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2009 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 151 737 մարդ ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 149 610 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Ուաքսահաչի (Waxahachie) բնակավայրը ։
Պատմություն
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1849 թվականին և վերակազմավորվել 1850 թվականին ։ Իր անվանումը ստացել է Տեխասի անկախության հռչակագիրը ներկայացնող Ռիչարդ Էլիսի պատվին ։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 111 360 մարդ։ Առկա էր 37 020 տնային տնտեսություն և 29 653 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 46 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 39 071 բնակելի շինություն՝ 16 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 80,63 %, աֆրոամերիկացիներ - 8,64 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 0,59 %, ասիացիներ - 0,35 %, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ - 0,02 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 7,90 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 1,86 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 18,42 %-ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 30,20 % - մինչև 18 տարեկան, 9,30 % - 18-24 տարեկան, 29,80 % - 25-44 տարեկան, 21,50 % - 45-64 տարեկան և 9,20 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 33 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 98,30 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 95,40 տղամարդ։
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 149 610 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 62 մարդ/կմ²։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
(3775) Էլենբեթ
(3775) Էլենբեթ (Ellenbeth), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Քլայդ Տոմբոյի կողմից Ֆլագստաֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,784518 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1365 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4325 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1697,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212119 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1931 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Քլայդ Տոմբոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կյանք և գիր
Կյանք և գիր, եգիպտահայկական գրական-գեղարվեստական ամսագիր։ Լույս է տեսել 1944-1950 թթ.-ին, Կահիրեում։ Խմբագիր՝ Դ. Շահլամյան։ Նպատակն է ունեցել համախմբել սփյուռքահայ (հատկապես եգիպտահայ) գրողներին ու գրասեր երիտասարդությանը։
Մեծ տեղ է հատկացրել Խորհրդային Հայաստանի մշակույթի, գիտության և արդյունաբերության մասին նյութերին։ Տպագրել է Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի, Ստեփան Զորյանի, Նաիրի Զարյանի, Գուրգեն Մահարու, Դ. Մարյանի, Շիրազի, Սիլվա Կապուտիկյանի և ուրիշների ստեղծագործությունները։
Արձագանքել է արաբական և համաշխարհային գրականությանը։ Աշխատակցել են Վահան Թեքեյանը, Ա. Տատրյանը, Ե. Պարսամյանը, Հ. Ժամկոչյանը, Օ. Ավետիսյանը և այլք։ Հաջորդել է «Զարթոնք» գրական-գեղարվեստական ժողովածուին (1939-1940 թթ.)։
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Մուկուրիսի
Մուկուրիսի (Mucurici), համայնք Բրազիլիայում՝ Էսպիրիտու Սանտու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Էսպիրիտու Սանտու նահանգի հարավային ափի մարզում։ Մտնում է Մոնտանյայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5 496 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով ։ Գրավում է 537,711 կմ2 տարածք ։ Բնակչության խտությունը՝ 11,6 մարդ/կմ²։
Շվանիձոր
Շվանիձոր (նախկին անվանումը` Աստազուր), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Մեղրու տարածաշրջանում, Մեղրի քաղաքից մոտ 11 կմ հյուսիս-արևելք, Արաքս գետից մոտ 1 կմ հեռավորության վրա` ձորալանջերին, ծովի մակարդակից 600-700 մ բարձրության վրա։
Նախկինում Աստազուր անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Մեղրու գավառի, իսկ 1930 թվականից` Մեղրու շրջանի։ Շվանիձոր է վերանվանվել 1935 թ. : 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Մուկուրիսի
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1953 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էսպիրիտու Սանտու նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1953 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շվանիձոր
Գտնվում է Արաքս գետի ձախ ափին և համարվում է Մեղրու տարածաշրջանի ամենաբարեկարգ գյուղերից մեկը։ Շվանիձորում կանգուն է XVII դարում կառուցված ջրանցույցը։ Այն շարված է սրբատաշ բազալտե քարերից՝ կրաշաղախով, համարվում է միջնադարյան Հայաստանի այդ տիպի կառույցներից ամենակարևորը։ Շվանիձորի տարածքում են գտնվուն նաև «Գոմերանց», «Վերին շեն», «Թեղուտ» (XVII—XVIII դդ), «Շվանիձոր» (XVI—XX դդ) գյուղատեղիները, խաչքարերով գերեզմանոցը (XVII—XX դդ) և հին կամուրջը (XVII—XVIII դդ)։
Յակշիվանովո
Յակշիվանովո (Якшиваново, Яҡшиван), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Շվանիձոր
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Շվանիձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 312, առկա բնակչությունը` 300 մարդ ։ Գյուղը բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Յակշիվանովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 34 մարդ։
Շվանիձոր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Յակշիվանովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Միխայիլ Լազարև
Միխայիլ Պետրովիչ Լազարև (Михаил Петрович Лазарев, ), ռուս ծովագնաց, ծովակալ (1843)։ Կատարել է շուրջերկրյա 3 նավարկություն։ 1819 - 1821 թթ.-ին Ֆադեյ Բելլինսգաուզենի ռուսական շուրջերկրյա արշավախմբի կազմում մասնակցել է Անտարկտիդայի հայտնագործմանը։ Ճանապարհորդությունների ընթացքում կատարել է օդերևութաբանական, ազգագրական և գիտական այլ ուսումնասիրություններ։ Լազարևի անունով են կոչվում ատոլ Խաղաղ օվկիանոսում, կղզի Արալյան ծովում, ծով Անտարկտիդայում, անտարկտիկական սովետական գիտական կայանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ծովագնացներ Կատեգորիա:Ռուս ծովակալներ Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի ասպետներ
Մատչ
Մատչ (match), մրցում երկու կամ ավելի մարզիկների, թիմերի միջև։ XIX դ. 2-րդ կեսից մատչ են անվանել պարբերաբար անցկացվող մարզական հանդիպումները։ XX դ. կեսին ստացել է ավելի լայն տարածում, երբ ավանդական են դարձել տարբեր երկրների մարզիկների (թեթևատլետներ, չմշկորդներ, շախմատիստներ են) հանդիպումները։ XIX դ. վերջին ու XX դ. սկզբին մատչ սկսեցին անվանել նաև առանձին մարզիկների, այդ թվում՝ աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար մրցաշարերը և որոշ մարզական խաղերի (ֆուտբոլ, բասկետբոլ, հոկեյ և այլն) մրցումները։
Կատեգորիա:Սպորտ Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Վարդան Մկրտչյան (այլ կիրառումներ)
Վարդան Մկրտչյան կարող է վերաբերվել.
Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկել
Կենսագրություն
Կարլ Ֆրիդրիխ Շինկելը ծնվել է լյութերական եկեղեցու ավագ սարկավագի ընտանիքում։ 1795 թվականին՝ հոր մահից հետո, տեղափոխվել է Բեռլին, որտեղ սովորել է ճարտարապետություն Գիլլի եղբայրների ղեկավարությամբ նրանց կողմից հիմնադրված Ճարտարապետության ակադեմիայում (1798-1800), միաժամանակ ճենապակու գործարանում աշխատել է որպես նկարիչ։ 1803-1805 թվականներին այցելել է Իտալիա և Ֆրանսիա, ավելի ուշ՝ 1826 թվականին եղել է Անգլիայում։
Սկզբնական շրջանում Շինկելն զբաղվել է գեղանկարչությամբ․ նկարել է բնանկարներ, պատմական տեսարաններ, ստեղծել լանդշաֆտների բազմաթիվ տրամանկարներ և համայնապատկերներ։ 1811 թվականին դարձել է գերմանացի առաջին վիմագրողը։
XIX դարի գերմանական ճարտարապետության ուշ կլասիցիզմի նշանավոր ներկայացուցիչ Շինկելը ձգտել է կոմպոզիցիաների լակոնիկ մոնումենտալության, Դրամատիկական թատրոն (1819-1921), Հին թանգարան (1824-1828), բոլորը՝ Բեռլինում։ Կյանքի վերջին տարիներին հրաժարվելով կլասիցիզմի և գոթիկայի ձևերից՝ կանխագուշակել և կիրառել է ռացիոնալիզմի որոշ սկզբունքներ (Շինարարական ակադեմիայի շենքը Բեռլինում, 1831-1835)։ Հանդես է եկել նաև որպես ճարտարապետության տեսաբան։
Շեննոն Լուսիդ
Շեննոն Մատիլդա Ուեելս Լուսիդ, (Shannon Matilda Wells Lucid, ), ամերիկացի կին տիեզերագնաց և կենսաքիմիկոս, կատարել է 5 տիեզերական թռիչք, «Միր»  ուղեծրային կայանում մնացել է 188 օր, 4 ժամ և սահմանել կանանց տիեզերագնացների ռեկորդ (1996-ի մարտից-սեպտեմբեր)  ։ Այդ թռիչքի համար նա պարգևատրվել է Կոնգրեսի Տիեզերական պատվո շքանշանով (տիեզերագնացների ամենաբարձր պարգև)։ Շեննոնը միակ կին տիեզերագնացն է, որն արժանացել է այդ մրցանակին։ Նրան են պատկանում նաև 3 անընդմեջ համաշխարհային ռեկորդ՝ առաջին կին տիեզերագնացը, որը կատարել է 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ տիեզերական թռիչքներ ։
Կենսագրություն
Շեննոնը ծնվել է Շանհայում, ամերիկացի բապտիստ միսիոների ընտանիքում։ Նրա ծնողները (Օսկար և Միրտլ) ծնունդով Օկլահոմա նահանգի Բեթանի քաղաքից են։ Մանուկ հասակում Շեննոնը ծնողների հետ ներկալվել է ճապոնական ճամբար։ Նա կենսաքիմիկոսի իր մասնագիտությունը 1973 թվականին ստացել է Օկլահոմայի համալսարանում։
Կարիերան ՆԱՍԱ-ում
1978 թվականին ընդգրկվել է ՆԱՍԱ-ի կազմում։ Վեց կին թեկնածուներից այդ ժամանակ միայն ինքն էր մայր։
2002-2003 թվականներին ծառայությունը շարունակել է ՆԱՍԱ-ում՝ որպես գիտական բաժնի ղեկավար։ Ավելի ուշ՝ STS-114՝ 2005, STS-116՝ 2006, STS-118 և STS-120՝ 2007, STS-122, STS-124 և STS-126՝ 2008, STS-125 և STS-127՝ 2009 թվականների առաքելություննրի ժամանակ եղել է CAPCOM-ի մասնագետ (capsule communicator, Երկրի վրա պատասխանատու տիեզերագնաց, որն անհրաժշտության դեպքում ուղիղ կապով անհետաձգելի խորհուրդներ է տալիս ուղեծրային թիմին)։
2012 թվականին հեռացել է ՆԱՍԱ-ից ։
Փաստ
2005 թվականին կամեո դերով նկարահանվել է «Հեռավոր կապույտ բարձունքներ» ֆիլմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ
Բերքաբեր
Բերքաբեր (նախկին անվանումը` Ջողազ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Իջևանից 17 կմ հյուսիս, Աղստև գետի ձախակողմյան վտակ Ոսկեպար (Ջողազ) գետի հովտում` Բերքաբերի ջրամբարի հարավային ափին։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 700 մ։ Գյուղը գտնվում է հայ-ադրբեջանական շփման գծի անմիջական հարևանությամբ։
Անվանում
Գյուղի նախկին անվանումներից է՝ Պիպիս, Պապիս, Ջողազ։ Բերքաբեր է կոչվում 1978 թվականի հունվարի 25-ից ։
Կլիմա
Բերքաբերը ունի բարեխառն կլիմա։ Ամռանը միջին ջերմաստիճանը +30C է, ձմռանը՝ -2 C։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Բերքաբերի մշտական բնակչությունը կազմել է 465, առկա բնակչությունը` 392 մարդ ։ Հին հայաբնակ գյուղ է, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ և ծխախոտագործությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բերքաբեր գյուղն ունի ազգագրական թանգարան։ Գյուղի և ջրամբարի միջև կա մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի դամբարանադաշտ ։ Գյուղում է գտնվում 19-րդ դարի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին։ Գործում է միջնակարգ դպրոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Արաքսյա Խաչատրյան
Արաքսյա Արտավազդի Խաչատրյան, հայ խմբավար, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Արաքսյա Խաչատրյանը ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 17-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1992 թվականին՝ ԵԿՄ խմբավարության բաժինը (Ա. Վերանյանի, Դ. Ղազարյանի դասարաններ)։
1992-2004 թվականներին և 2012 թվականից ՀՄՊՀ-ի դասախոս է։
2001 թվականին հիմ­նադրել է «Ցոլեր» կանանց քառաձայն երգչախումբը։
2004-2012 թվականներին եղել է Թեհրանի հայ մշակութային «Արարատ» կազմակերպության «Արարատ» տղամարդկանց և կանանց երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և խմբավար։ Երգչախումբը մասնակցել է «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ» (2008), «Իմ Հայաստան» (2012) համահայկական, «Կոմիտաս Վարդապետ» (2013), «Ֆաջր» միջազգային (2014, 3-րդ մրցանակ, Իրան) փառատոներին։
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Պոպուրի
Պոպուրի (pot-pourri - բառացի՝ խառը կերակուր, խառնուրդ), նվագարանային պիես՝ կազմված հանրածանոթ որևէ օպերայի, բալետի եղանակներից, կոմպոզիտորի տարբեր գործերի մեղեդիներից, ժողովրդական երգերից, պարերից, քայլերգերից, կինոնկարների երաժշտության համարներում սովորաբար մեղեդիները չեն զարգացվում, այլ՝ մոդուլացումները և թեմատիկ փոփոխումները իրականացնող կարճ կապերով հետևում մեկը մյուսին։
Անվան ծագում
«Պոպուրի» տերմինը երաժշտության մեջ առաջին անգամ կիրառվել է 1711 թվականին։ Պոպուրիները տարածվել են 19-րդ դարից։ Ստեղծվում են նվագարանային տարբեր կազմերի, ավելի հաճախ՝ էստրադային և փողային նվագախմբերի համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Վայլհայմ-Շոնգաու (շրջան)
Վայլհայմ- Շոնգաու  (Landkreis Weilheim-Schongau), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Վայլհայմ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 966,41 կմ2։ Բնակչությունը՝ 131 034 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 136 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 09 1 90 է։ Շրջանում 34 համայնք կա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի շրջաններ
Խավիեր Մասկերանո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Գրունինգե թանգարան
Գրունինգե թանգարան (Groeningemuseum, կոչվում է մոտակա փողոցի անունով), քաղաքային թանգարան Բելգիայի Բրյուգգե քաղաքում, որտեղ ներկայացված է վաղ ֆլամանդական նկարչության հավաքածուն։
Նկարագրություն
Թանգարանի հավաքածուի պատմությունը բելգիացիները կապում են 1716 թվականին հիմնադրված տեղական Գեղարվեստի ակադեմիայի հետ։ Թանգարանային ժամանակակից շենքի կառուցումն ավարտվել է 1930 թվականին (1994 թվականին ընդարձակվել է)։ Թանգարանի 15 սրահներում ներկայացված են հին ֆլամանդական վարպետների ստեղծած արժեքավոր ցուցանմուշները։ Հավաքածուն ներառում է ֆլամանդական և բելգիական գեղանկարչության 6-դարյա ընդգրկուն հետազոտություն Յան վան Էյքից մինչև Մարսել Բրոդհարս, վաղ ֆլամանդական գեղանկարներ, Վերածննդի, Բարոկկո շրջանի վարպետների գործեր, 18-րդ և 19-րդ դարերի նեոդասական և ռեալիստական ժամանակաշրջանների ընտրյալ գործեր, բելգիական սիմվոլիզմի և մոդեռնիզմի ուղենիշ համարվող նմուշներ, ֆլամանդական էքսպրեսիոնիզմի գլուխգործոցներ և հետպատերազմյան ժամանակակից արվեստի նմուշներ։
Առավել հայտնի աշխատանքներից են Յան վան Էյքի «Տիրամայրն ու մանուկ Հիսուսը կանոնիկոս վան դեր Պալեի հետ» (1434), Հիերոնիմոս Բոսխի «Ահեղ դատաստան» (1486), Գերարդ Դավիթի «Կամբյուսես II-ի դատարանը» (1498)։
Թանգարանին կից Arenthuis շենքում կազմակերպվում են փոփոխվող ցուցահանդեսներ, ինչպես նաև այստեղ ներկայացված է անգլիացի նկարիչ Ֆրենկ Բրենգվինի մշտական ցուցադրությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելգիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1929 հիմնադրված թանգարաններ
Վոինամա շրջան
Վոինամա (անգլերեն՝ Voinjama District), շրջան Լիբերիայի հյուսիսում գտնվող Լոֆա երկրամասի հարավ-արևելքում։ Այն Լոֆայի 6 շրջաններից մեկն է։ Բնակչությամբ երրորդ շրջանն է Լոֆայում ՝ մոտ 40,500-41,500 մարդ։ Բնակչությունը հիմնականում խոսում է սովորական և լիբերիական անգլերենով։
Մորիս Մյուլլեր
Մորիս Էդմոն Մյուլլեր (Maurice Edmond Müller,  ), շվեյցարացի վիրաբույժ և օրթոպեդ, համարվում է օստեոսինթեզի բնագավառի առաջամարտիկ։ Այս ոլորտներում իր աշխատանքի համար արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների։ 2002 թվականի օգոստոսի 24-ին Օրթոպեդիկ վիրաբուժության և վնասվածքաբանության միջազգային միությունը (SICOT) Սան Դիեգոյում կայացած կոնգրեսում նրան անվանեց «Դարի օրթոպեդ վիրաբույժ» ։
Եղել է նաև մեկենաս, ով Բեռնում հիմնել է Պաուլ Կլեեի կենտրոն ։
Կենսագրություն
Մորիս Էդմոնդ Մյուլլերը ծնվել է շվեյցարական Բիլ քաղաքում, 1918 թվականի մարտի 28-ին․ ընտանիքի հինգ երեխաներից ավագն է եղել։ Մյուլլերի մայրենի լեզուներն են եղել գերմաներենը և ֆրանսերենը։ 1936 թվականին Մյուլլերն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ Բժշկություն է սովորել Նյոշատելի, Լոզանի և Բեռնի համալսարաններում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մյուլերի համալսարանական ուսումը ընդհատվել է զինվորական ծառայության պատճառով (Aktivdienst, Ազգային պաշտպանության ծառայություն արտաքին ագրեսիայի ժամանակ)։ Նա եղել է Ֆալկերշտայներբունդի (Falkensteinerbund) երկու ուսանողական միությունների անդամ։
Շվեյցարիա վերադառնալուց հետո Լիստալի կանտոնային հիվանդանոցում ստացել է վիրաբույժի մասնագիտություն (FMH)։ Այնուհետև շրջագայում է Եվրոպայի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի կենտրոններում  և այցելել ոսկրային վիրաբուժության ռահվիրաներին, ծանոթացել նրանց մեթոդներին և տեխնոլոգիաներին։ Բադ Տյոլցում ծանոթացել է Մաքս Լանգի, Մյունխենում՝ Գեորգ Հոմանի, Փարիզում՝ Ռոբեր Մերլ դ'Օբինեի և Աախենում՝ բիոմեխանիկայի հիմնադիր Ֆրիդրիխ Պաուելսի աշխատանքներին։
1950 թվականին Ռոբեր Դանիի այցը Բելգիա որոշիչ նշանակություն է ունեցել Մյուլերի համար և նա առաջընթաց է ունեցել կոտրվածքների բուժման գործում։ Բժշկության մեջ նրա գործունեության հիմնական ուղղություններն են դարձել ոսկրահատությունը (ոսկորի մասնատում) և ազդրային հոդի էնդոպրոթեզավորումը։
Շվեյցարիա վերադառնալուց հետո՝ 1956 թվականին Բալգրիստում նա դարձել է օրթոպեդիայի մասնագետ (FMH), որտեղ էլ ավարտել է իր հաբիլիտացիան (եվրոպական երկրներում՝ բարձրագույն ակադեմիական որակավորում) ։ 1957 թվականի դեկտեմբերին Մյուլլերը ներածական դասախոսություն է կարդացել (Antrittsvorlesung, պրոֆեսորա-մանկավարժական գործունեության սկիզբը) ։ 1960 թվականից աշխատել է Սանկտ Գալլենի կանտոնային հիվանդանոցի վիրաբուժական կլինիկայի օրթոպեդիկ-վնասվածքաբանական բաժանմունքի գլխավոր բժիշկ։ 1963-1980 թվականներին եղել է Բեռնի համալսարանի օրթոպեդիայի և հենաշարժական վիրաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր և Բեռնի Ինզելշպիտալ (Inselspital) հիվանդանոցի օրթոպեդիկ վիրաբուժության համալսարանական կլինիկայի տնօրեն։
Գիտական և ձեռնարկատիրական գործունեություն
1958 թվականին տասներկու այլ վիրաբույժների հետ միասին Մյուլլերը հիմնել է Օստեոսինթեզի հարցերով աշխատանքային խումբ (AO), որի գործունեության ոլորտն էր համարվում ոսկրային կոտրվածքների վիրաբուժական բուժման մեթոդների հետազոտություններն ու ուսուցումը, մասնավորապես համապատասխան գործիքների և իմպլանտների մշակումը և ներդրումը։
Բետլախում գործիքների արտադրությամբ զբաղվող Ռոբերտ Մատիսի հետ համագործակցելով երկու տարվա ընթացքում հաջողությամբ մշակվել և վաճառքի են հանվել պտուտակներով, ստվարատախտակներով և գամերով ոսկրային կոտրվածքների բուժման բոլորովին նոր գործիքների հավաքածուներ, որից հավաքվել է օստեոսինթեզի հարցերով Աշխատանքային խումբի (AO) դասական չորս ստանդարտ տուփեր և վաճառքի հանվել Սինթեզ (Synthes) ընկերության կողմից ։
1963 թվականին Մորիս Էդմոնդ Մյուլերը Մարտին Ալգյովերի և Հանս Վիլենեգերի հետ համատեղ հրատարակել են «Կոտրվածքների վիրաբուժական բուժման մեթոդիկա» աշխատությունը։
Նրա գործունեության երկրորդ ուղղությունը՝ արհեստական հոդերի ուսումնասիրությունը, 1965 թվականին հանգեցրել է «Պրոտեկ ԱԳ»(Protek AG) ընկերության հիմնադրմանը։ Այդ գործունեության նպատակը նրա հորինած ազդրային հոդի պրոթեզի հետագա զարգացումն ու առաջընթացն է եղել։
1974 թվականից գործունեությունից ստացված շահույթն հիմնականում ուղղվել է «Մորիս Է. Մյուլլերի հիմնադրամ»-ին։ Այդ միջոցներն օգտագործվել են Բեռնի համալսարանում օրթոպեդիկ վիրաբուժության ոլորտում իրականացված կրթական և հետազոտական աշխատանքների ֆինանսավորման նպատակով։
1983 թվականին ստեղծվել է «Մ․ Է․ Մյուլլերի Հյուսիսամերիկյան հիմնադրամը»՝ Հյուսիսային Ամերիկայում օրթոպեդ վիրաբույժների կրթությանն ու հետազոտություններին աջակցելու նպատակով։ 1990 թվականին նա վաճառել է իր բաժնեմասը Վինտերտուրի Զուլցեր ԱԳ (Sulzer AG) ընկերությանը։
Մորիս Մյուլլերը եղել է նաև մեկենաս։ Նա ավելի քան 70 միլիոն շվեյցարական ֆրանկ է նվիրաբերել Բեռնի Պաուլ Կլեեի կենտրոնին և Creaviva-ի մանկական թանգարանին (կից է Պաուլ Կլեեի կենտրոնին)։
Մորիս Էդմոնդ Մյուլլերը հիմնադրել է՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի վիրաբույժներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժիշկներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գիտնականներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի գյուտարարներ
Կաթնահաց
Կաթնահաց (պլյուշկա) (նաև դարչինով բուլկի, դարչինով կաթնահունց), քաղցր բուլկի`  ժապավենի նման ոլորած։ Որպես միջուկ օգտագործվում է շաքար, վրան թեթևակի լցնում են դարչին։
Պլյուշկա անվանումն առաջացել է հին ռուսերեն «плющька» բառից, որ նշանակում է հարթ, տափակեցրած, քանի էր կաթնահացը հարթ է ։ Ծագման մյուս տարբերակը պոչխաղուկի ձևով բուլկին է ։
Պլյուշկա (նաև խխունջ, ոստրե), քաղցր բուլկի` խխունջի նման։ Որպես միջուկ օգտագործվում է շաքար, վրան թեթևակի լցնում են դարչին։
Կաթնահաց պատրաստում են եվրոպական շատ երկրների խոհանոցներում, նորվեգացիները դա անվանում են skillingsbolle, շվեդները` kanelbulle (հաճախ է հիշատակվում Կառլսոնի մասին մուլտֆիլմերում), դանիացիները` kanelsnegl, ֆինները` korvapuusti: 1999 թվականից Շվեդիայում հոկտեմբերի 4-ը նշվում է որպես «Կաթնահացի օր» (Kanelbullens dag): Կաթնահացերի վրա (cinnamon roll) է մասնագիտանում միջազգայնորեն ճանաչված «Cinnabon»  արագ սննդի սպասարկման կենտրոնների ցանցը։
Շևչենկովո (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Շևչենկովո (Шевченкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկովո գյուղում բնակվում էր 92 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զադորոժնեե
Զադորոժնեե (Задорожні), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զադորոժնեե գյուղում բնակվում էր 87 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1928 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայկական դեղին մեղու
Հայկական դեղին մեղու, մեղուների բնաշխարհիկ հնագույն ցեղախումբ։ Մեղուներն ունեն զարգացած հոտառություն, արագ աճում և բազմանում են։ Խաղաղասեր են և մաքրասեր։ Կուտակում են մեծ քանակությամբ ակնամոմ, դիմացկուն են վնասատուների նկատմամբ։ Աշխատավոր մեղվի զանգվածը՝ 107, մայր մեղվինը 200-220 մգ է։ Կնճիթի երկարությունը՝ 6-6, 9 մմ։ Մեկ փեթակի միջին բերքը 18-25 կգ է։ Տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, նաև դաշտավայրային և տաք շրջաններում։ Մաքրացեղ պահպանվել են հատկապես Մեղրիում։ Հայկական դեղին մեղուների պահպանման և տոհմային աշխատանքով զբաղվում են Երևանի «Նեկտար» մեղվաբուծական ԳՀ պետական ձեռնարկության Մեղրու հենակետում։
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Մեղուներ
Չապուլտեպեկ զբոսայգի
Չապուլտեպեկ զբոսայգի (Bosque de Chapultepec), հայտնի է որպես Չապուլտեպեկ անտառ Մեխիկոյում, Արևմտյան կիսագնդի ամենամեծ զբոսայգիներից մեկն է, որի տարածքը կազմում է շուրջ 686 հա (1,695 ակր)։ Կենտրոնում գտնվում է Չապուլտեպեկ բարձունքը։ Այգու հիմնական գործառույթներից մեկն է ընդարձակ մեգալոպոլիսի համար էկոլոգիական տարածքի ապահովումը։ Այգին Մեխիկոյի առաջնային ու կարևոր կանաչ գոտին է, հանդիսանում է քաղաքի «թոքերը»՝ իր բազմազան ծառերով, որոնք ապահովում եմ Մեխիկոյի հովիտը թթվածնով։ Զբոսայգին բնակեցվել և հատուկ տարածք է դարձել նախակոլումբյան դարաշրջանից ի վեր։ Գաղութային շրջանում այստեղ կառուցվել է Չապուլտեպեկ ամրոցը, որը մինչև 1940 թվականը դարձավ պետության ղեկավարների պաշտոնական նստավայրը։
1847 թվականի սեպտեմբերին այստեղ ամերիկացի և մեքսիկացի զորքերի միջև տեղի է ունեցել Չապուլտեպեկի ճակատամարտը։
Ստեփանաշվիլեբի (Խուլոյի շրջան)
Ստեփանաշվիլեբի (სტეფანაშვილები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Չապուլտեպեկ զբոսայգի
Զբոսայգին բաժանված է երեք հատվածների, որի առաջին հատվածն ամենահին և ամենաշատ այցելու ունեցողն է։ Այս հատվածում են գտնվում կենդանաբանական այգին, Անթրոպոլոգիայի ազգային թանգարանը, Ռուֆինո Տամայոյի թանգարանը և այլն։ 2005-2010 թվականներին այգում իրականացվել են բարեփոխումներ  ։
Գրոմշա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Սփյուռքահայ դպրոցներ
Սփյուռքահայ դպրոցներ, 1915 թվականի Մեծ եղեռնից հետո արևմտահայության վերապրող բեկորները, ցրվելով աշխարհով մեկ, ստեղծել էին իրենց գաղթավայրերը։
Ստեփանաշվիլեբի (Խուլոյի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 154 մարդ ։
Չապուլտեպեկ զբոսայգի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի զբոսայգիներ Կատեգորիա:Մեխիկոյի տեսարժան վայրեր
Սփյուռքահայ դպրոցներ
Սկզբնական շրջան
Այնուհետև, գաղթավայրերի կայունացմանը զուգընթաց, բացվել էին դպրոցներ, որոնք դարձել էին հայապահպանության կենտրոններ՝ կրթական որոշակի ծրագրով, եղել բարեսիրական, մշակութային, հայրենակցական կազմակերպությունների, քաղաքական կուսակցությունների ու առանձին բարերարների հոգածության առարկա։
Ստեփանաշվիլեբի (Խուլոյի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Սփյուռքահայ դպրոցներ
Սփյուռքահայ դպրոցի պահպանության միջոցներ
Սփյուռքահայ դպրոցի պահպանության միջոցները գոյացել էին աշակերտների ուսումնական վարձից, հովանավորող մարմինների հատկացրած գումարներից և զանազան միջոցառումներից ստացված հասույթներից։ Սփյուռքում գործում էին 4 տիպի ուսումնական հաստատություններ՝ տարրական, թերի միջնակարգ (նախակրթարան), միջնակարգ (երկրորդական) և բարձրագույն (քոլեջ)։ Մինչև Մեծ եղեռնը հայկական դպրոցներ էին եղել հայկական գրեթե բոլոր գաղթավայրերում։
Հայկական դպրոցների կազմակերպված, ընդարձակ ցանց էր ունեցել Կ․ Պոլիսը։ Առաջին դպրոցները բացվել էին 18-րդ դարի սկզբին։ Յուրաքանչյուր թաղամաս ունեցել է մեկ կամ երկու դպրոց՝ աշակերտների հոծ թվով և ուսուցչական պատկառելի կազմով։ Ցեղասպանությանը հաջորդած տարիներին Կ․ Պոլսի բազմաթիվ դպրոցներ գավառներից եկած հայ որբերի ապաստան դարձան։ 1930-ական թվականներին, տիրող քաղաքական անբարենպաստ պայմանների հետևանքով հայ ազգաբնակչությունն սկսեց արտագաղթել քաղաքից ու երկրից, ուստի խիստ նվազեց աշակերտության թիվը։ Փակվեցին Սկյուտարի ճեմարանը, Պերպերյան, Հինդլյան վարժարանները․ մի շարք նախակրթարաններ և տարրական վարժարաններ։ Կ․ Պոլսում այժմ գործում էին, այն էլ աշակերտների խիստ նվազած թվով և հայագիտության առարկաների սեղմված ծրագրով, էսայան, Կեդրոնական և Մխիթարյան վարժարանները, 22 նախակրթարան և տարրական դպրոց։ 1953 թվականին բացվեց Ս․ Խաչ դպրեվանքը, որը փրկարար եղավ հայկական գավառներում վերապրող, բայց իրենց մայրենին կորցրած բազմաթիվ հայ երիտասարդների համար։ Դպրեվանքի շրջանավարտներից շատերը սփյուռքի տարբեր գաղթավայրերում լծված էին հայապահպանության գործին։ Սակայն դպրեվանքն այժմ անկում էր ապրում։
Լիբանանի հայկական դպրոցներ
Սփյուռքահայ ամենակազմակերպված և ստվարաթիվ դպրոցները գտնվում էին Լիբանանում։ 1922-1926 թվականներին հայ առաքելական եկեղեցին այստեղ ուներ 15, կաթողիկեն՝ 8 և ավետարանականը՝ 6 դպրոց։ Հետագայում աճեց հայկական դպրոցների թիվը և 1975 թվականին, մինչև երկրի քաղաքական կացության սրվելը, այստեղ արդեն կար հայկական 68 վարժարան, այդ թվում լրիվ միջնակարգ՝ 12, թերի միջնակարգ՝ 8, բարձրագույն նախակրթարան՝ 5։
Բեյրութի հայկական նշանավոր դպրոցներ
Բեյրութի հայկական նշանավոր ուսումնական հաստատություններից էին Սահակյան-Լևոն Մկրտչյան, Հայ ավետարանական քոլեջները (հիմնվել էին 1923 թվականին), Նշան Փալանջյան ճեմարանը (1930), Կենաց երկրորդական, Վիեննական Մխիթարյան երկրորդական (1937), Դարուհի Հակոբյան (1939), Հովակիմյան-Մանուկյան (1947) վարժարանները, Լեոն և Սոֆիա ազգային քոլեջը (1964) և այլն։ Բեյրութի ճիպեյլ թաղամասի «Թռչնոց բույնը», որն ունի նախակրթարանի մակարդակ, 1927 թվականին հիմնել էր դանիացի միսիոներուհի Մարիա Ցակոբսոնը, որն առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Փրկել էր բազմաթիվ հայ որբերի կյանք։ Նոր Ադանա թաղամասում գործում է «Հայ կույրերու և համրերու վարժարանը»՝ հիմնվել է 1926 թվականին, շվեյցարացի հայասերների միության կողմից։ 1975 թվականին Լիբանանի հայկական վարժարանների աշակերտության թիվը 17 հազար էր։
Քաղաքացիական պատերազմի կապակցությամբ առաջացած արտագաղթի հետևանքով երկրի դպրոցներում նվազեց սովորողների թիվը։ Լիբանանահայ գաղթավայրի կրթական համակարգում էին Հայկազյան քոլեջը, Սեն ժոզեֆ համալսարանի հայագիտների ամբիոնը, Երվանդ Հյուսիսյան հայագիտների ամբիոնը, Նշան Փալանջյան ճեմարանի հայագիտների ամբիոնը։ Հայկազյան քոլեջը հիմնվել է 1955 թվականին։ Նպատակն է Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքներն ապահովել որակավոր ուսուցիչներով ու մտավորականներով։ Քոլեջի հայագիտության ամբիոնում դասավանդվում էին հայ լեզվագիտություն, գրականություն, մշակույթի պատմություն, հայ ժողովրդի պատմություն։
Ամբիոնն ուներ գրադարան, որն ամեն տարի հարստացվում էր մայր հայրենիքից ստացված գրքերով ու հրատարակություններով։ Սեն ժոզեֆ համալսարանի հայագիտների ամբիոնը հիմնվել է 1933 թվականին։ Ունի եռամյա դասընթաց, որտեղ դասավանդում էին հայոց լեզու, մատենագրություն, արդի հայ գրականություն, հայ մշակույթի պատմություն, գրաբար, լեզվագիտություն։ Երվանդ Հյուսիսյան հայագիտ․ հիմնարկը (հիմն, է 1964-ին) հայագիտ․ գիտելիքներ է տալիս սփյուռքահայ ուսուցիչներին և մամուլի աշխատողներին։ Այստեղ դասավանդվում են գրաբար, աշխարհաբար, հայ նոր գրականության, լեզվաբանության, հայ դպրոցի և մանկավարժության, փիլիսոփայություն, հայոց լեզվի, ճարտարապետության, երաժշտության, մանրանկարչության պատմություն, պատմագիտություն և Խորհրդային Հայաստանի աշխարհագրություն։
Դպրոցների կազմակերպված համակարգեր
Դպրոցների կազմակերպված համակարգ ունե նաև սիրիահայ գաղութը։ Հալեպի առաջին հայկական դպրոցը՝ Ներսեսյան ազգագրական վարժարանը հիմնադրվել է 1876 թվականին։ 1915 թվականի եղեռնից փրկված հայերը Սիրիայում հիմնեցին հարյուրից ավելի դպրոցներ։ Հայկական դպրոցներ կային Հալեպում (22), Դամասկոսում (3), Քեսապում (3), Կամիշլիում (3), Լաթաքիայում (1)։ Հալեպի գլխավոր միջնակարգ դպրոցներն էին Լևոն Նաճարյան-Գալուստ Կյուլպենկյանը, Կարեն-Եփփեն, Կիլիկյանը, Մխիթարյանը։ Նախակրթարաններից էին Տաուտիե թաղամասի հայ ավետարանականը, կրթասիրացը, Գերմանիկյանը, Անարատ քույրերինը, Հայկազյանը, Մեսրոպյանը, Ներսեսյանը և այլն։ Դամասկոսում գործում էին Թարգմանչաց, Ազգային Սահակյան (այժմ՝ Կյուլապի Կյուլպենկյան) և Ալիշան վարժարանները։ Սփյուռքի կրթական կենտրոններից էր Կիպրոսը։
Նիկոզիա
Նիկոզիայում այժմ գործում էր «Ազգային Նարեկ» վարժարանը (ստեղծվել էր Ազգային Մելիքյան և Ուգունյան դպրոցների միավորումով)։ Վարժարանը իր մասնաճյուղերն ունի Լառնակա և Լիմասոլ քաղաքներում։ Կիպրական կառավարությունը նպաստ էր տալիս այդ վարժարանին, վճարում ուսուցիչներին։ Վարժարանն ունի ուսուցչական որակյալ կադրեր։ Մեծ համբավ է վայելում Կիպրոսի Մելգոնյան (Մելքոնյան) կրթական հաստատությունը, որը հիմնվել էր 1924 թվականին։ Սկզբում այն եղել էր որբանոց-նախակրթարան, 1934 թվականից լրիվ միջնակարգ (երկրորդական) գիշերօթիկ վարժարան էր։ 1940 թվականին Կիպրոսի կառավարությունը Մելգոնյանը ճանաչել է որպես բարձրագույն երկրորդական վարժարան։ Ունի ճեմարանական, առևտրական և գիտական բաժիններ։ Այստեղ ուսանելու էին գալիս Լիբանանից, Սիրիայից, Հունաստանից, Եգիպտոսից, Եթովպիայից, Քուվեյթից, Իրաքից, Իրանից, ԱՄՆ-ից և այլ վայրերից։
Եգիպտահայ առաջին դպրոցը հիմնվել էր 1828 թվականին, Կահիրեում։ Սկզբում կոչվել է Լոս Անջելեսի Մեսրոպյան վարժարանը Եղիազարյան հոգետուն-դպրատուն (հիմնադիր բարերարի անունով), ապա՝ Խորենյան ազգային երկսեռ, 1865 թվականից՝ Գալուստյան ազգային վարժարան։ 1920 թվականից հետո եգիպտահայ գաղութը վերելքի շրջան էր ապրել։ Ընդարձակվել էր կրթական ցանցը։ 1935 թվականին այստեղ կար 20 դպրոց։ 1950 թվականից հետո զգալի թվով եգիւցտահայեր արտագաղթել էին Կանադա, Ավստրալիա, Անգլիա և այլ երկրներ, որի հետևանքով փակվել են շատ դպրոցներ։ Այժմ գաղութն ունի 3 վարժարան՝ Դալոատյան ազգային, Պողոսյան (հիմնադրվել, էր 1890 թվականին), Նուբարյան (հիմնադրվել, էր 1925 թվականին)։ Ցուրաքանչյուր դպրոցում սովորում է 100-120 աշակերտ։
Հնդկաստանի, Ֆրանսիայի և այլ երկրների հայկական դպրոցներ և քոլեջներ
Հնդկաստանում բարգավաճ էին եղել հատկապես Ագրայի, Կալկաթայի, Մադրասի, Բոմբեյի համայնքները, որոնք ունեցել էին իրենց դպրոցները։ 1821 թվականին բացվել էր Կալկաթայի Հայոց մարդասիրական ճեմարանը, 1846 թվականին՝ «Ս․ Սանդուխտ» դպրոցը (հիմնադիր՝ Մ․ Թաղիադյան), 1922 թվականին Դավիթյան օրիորդաց դպրոցը (1949 թվականից Հայոց մարդասիրական ճեմարանին կից)։ Ներկայումս, չնայած հնդկահայ համայնքի ոչ ստվար կազմին, այդ դպրոցները շարունակում էին գործել։ Այստեղ հիմնականում ուսանելու էին գալիս իրանահայ պատանիներ և աղջիկներ։
Կրթական հաստատությունների ոչ լայն ցանց ունի հունահայ համայնքը։ 1987 թվականին Աթենքում գործում էին Արթաքի Գալփաքյան նախակրթարանը (հիմն, է 1959 թվականին) և ավետարանական համայնքի վարժարանը։ Քուվեյթի հայ գաղութն ունի իր ամենօրյա վարդարանը։ Իրաքում գործում էր հայ ազգային երկսեռ վարժարան։ Սուդանի մայրաքաղաք խարտումում կա մեկ հայկական նախակրթարան։ Եթովպիայում հայկական առաջին դպրոցը Ազգային Արարատյան վարժարանը, հիմնվել էր 1918 թվականին, 1932 թվականից կոչվում էր Ազգային Գևորգով վարժարան։ Ֆրանսահայ գաղութն աղքատ էր հայկական ամենօրյա վարժարաններով։ Փարիզի Սևրի արվարձանում գործում է Սամվել Մուրադյան վարժարանը, հիմնվել էր 1832 թվականին, Իտալիայի Պադուա քաղաքում՝ Մխիթարյան միաբանության նախաձեռնությամբ։ 1846 թվականին տեղափոխվել էր Փարիզ, 1870 թվականին Վենետիկ, 1929 թվականին՝ վերստին Փարիզ։
Փարիզի Ռենսի արվարձանում գործում էր Դպրոցասեր տիկնանց վարժարանը։ 1879 թվականին հիմնվել է Կ․ Պոլսում, 1922 թվականին տեղափոխվել էր Սալոնիկ (Հունաստան), ապա՝ Մարսել, 1928 թվականից հաստատվել էր Փարիզում։ Այս դպրոցները ունեն ֆրանսիական միջնակարգ վարժարանին համապատասխանող ծրագիր։ Վենետիկում գործում էր Մուրատ-Ռափայելյան միջնակարգ վարժարանը՝ հիմնադրված 1836 թվականին, Մխիթարյան միաբանության նախաձեռնությամբ։ Այժմ ունի մոտ 120 աշակերտ տարբեր երկրներից։ Երուսաղեմում գործում է Մրբոց Թարգմանչաց վարժարանը (հիմնադրվել, է 1929 թվականին), Ամմանում՝ Ցուզպաշյան, հայ կաթոլիկների ավետարանականների վարժարանները։ Ուրուգվայի հայկական կրթական հաստատություններից էին Ազգային Ներսեսյան, Նուբարյան նախակրթարանները և Մարի Մանուկյան միջնակարգ վարժարանը։ Բուենոս Այրեսում (Արգենտինա), ուր կենտրոնացած 65 հազար հայություն, գործում էին Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Մարի Մանուկյան, Արսլանյան, Մխիթարյան և Խրիմյան միջնակարգ վարժարանները՝ մանկապարտեզների, նախակրթարանի և միջնակարգի բաժիններով, ինչպես նաև Արծրունյան, Բագչեջյան և Վիսենթե Լոպեսի նախակրթարանները։ Բրազիլիայում գործում էր Դուրյան նախակրթարանը (հիմնադրվել է 1928 թվականին) և ՀԲԸՄ նորաբաց վարժարանը։
ԱՄՆ-ի հայկական դպրոցներ
ԱՄՆ-ում հայկական դպրոցաշինությունը 22 տարվա պատմություն ունի։ 1963 թվականին Լոս Անջելեսում բացվել էր առաջին հայկական ամենօրյա վարժարանը (Սրբոց նահատակաց Ֆերահյան երկրորդական վարժարան), 1965 թվականին՝ Մեսրոպյան միջնակարգ դպրոցը։ Այժմ Լոս Անջելեսում կա ամենօրյա 12 վարժարան։ Նախակրթարաններ կան Ֆրեզնոյում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Ֆիլադելֆիայում, Նյու Յորքում, Նյու Ջերսիում, Բոստոնում։ Դետրոյտի Ալեք Մանուկյան վարժարանն արդեն հասել էր միջնակարգի աստիճանի։ Կանադայի Տորոնտո և Մոնրեալ քաղաքներում գործում էին երկուական ամենօրյա վարժարաններ։
Հայկազյան քոլեջից հետո սփյուռքի երկրորդ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունն էր Ամերիկահայ միջազգային քոլեջը հիմնված 1976 թվականին Լավերն քաղաքում։ Քոլեջն այժմ ունի ավելի քան 200 ուսանող։ Այստեղ սովորելու էին գալիս հայ երիտասարդներ ոչ միայն Ամերիկայի տարբեր վայրերից, այլև Քուվեյթից, Հունաստանից, Բրազիլիայից, Իրանից, Սիրիայից, Լիբանանից, Եգիպտոսից, Թուրքիայից, Ֆրանսիայից։
Սփյուռքահայ դպրոցների մեծ մասը սերտ կապերի մեջ էր մայր հայրենիքի հետ։ Սփյուռքահայության հետ մշակութային կապի կոմիտեն նրանց առաքում էր դասագրքեր, լաբորատոր սարքավորումներ, կինոժապավեններ, լուսանկարչական ցուցահանդեսներ, անում հնարավոր ամեն ինչ, որպեսզի նեցուկ լինի սփյուռքահայ ուսուցչին ու մանուկներին, ամրապնդի նրանց մեջ հայրենասիրությունը և հայեցի ոգին։ Այդ գործում կարևոր դեր էին կատարում Երևանում կազմակերպվող սփյուռքահայ ուսուցիչների ամենամյա դասընթացներն ու սեմինարները։
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ դպրոցներ
Մարսելա Ալտաուս-Ռիդ
Մարսելա Մարիա Ալտաուս-Ռիդ (Marcella Althaus-Reid, ), Էդինբուրգի համալսարանի Նյու քոլեջի կոնտեքստային աստվածաբանության պրոֆեսոր։ Նշանակվելուց հետո դարձել է Շոտլանդիայի համալսարանի աստվածաբանության միակ կին պրոֆեսորը և Նյու քոլեջի աստվածաբանության առաջին կին պրոֆեսորը 160 տարվա պատմության մեջ  ։ Ծնվել է Արգենտինայի Սանտա Ֆե պրովինցիայի Ռոսարիո քաղաքում։ Աստվածաբանության բակալավրի աստիճան է ստացել ISEDET-ում, Բուենոս Այրեսի Բողոքական համալսարանի ինստիտուտում։ Դոկտորական թեզը պաշտպանել է Շոտլանդիայի Սենթ Էնդրյուս համալսարանում։ Նրա հետաքրքրությունների շրջանակում են եղել ազատագրական աստվածաբանությունը, ֆեմինիստական աստվածաբանությունը և քվիր աստվածաբանությունը ։
Կենսագրություն
Ալտաուս-Ռիդը ծնվել է Արգենտինայի Ռոսարիո քաղաքում։ Մեծացել է Բուենոս Այրեսում, որտեղ էլ ստացել է Աստվածաբանության բակալավրի աստիճան Բուենոս Այրեսի Instituto Superior Evangelico de Estudios Teologicos (ISEDET) էկումենիկ աստվածաբանական հաստատությունում՝ կողմնորոշվելով ազատագրական աստվածաբանության ուղղությամբ։ Սովորել է ազատագրական աստվածաբանների, այդ թվում՝ Խոսե Միգես Բոնինոյի և Խոսե Սևերինո Կրոատոյի մոտ ։
Եղել է Արգենտինայի Ավետարանական մեթոդիստական եկեղեցու անդամ։ Հետևել է Պաուլու Ֆրեյրեի մեթոդներին՝ իրականացնելով համայնքային և սոցիալական ծրագրեր, որոնց աջակցել են Բուենոս Այրեսի աղքատ թաղամասերի եկեղեցիները։ Այդ առումով իր փորձի և ձեռքբերումների շնորհիվ Ալտաուս-Ռիդը հրավիրվել է Շոտլանդիա, որտեղ աշխատել է Դանդիի և Պերտի աղքատ թաղամասերում՝ համակարգելով Ֆրեյրեի ազատագրական մանկավարժությունից ներշնչված նախագծերը ։
1994 թվականին պաշտպանել է իր դոկտորական դիսերտացիան Շոտլանդիայի Սենտ-Էնդրյուս համալսարանում` Ազատագրության աստվածաբանության մեթոդաբանության վրա Պոլ Ռիկորի ազդեցության մասին թեմայով։ Նրա ակադեմիական հետաքրքրությունների շրջանակում են եղել ազատագրության աստվածաբանությունը, ֆեմինիստական աստվածաբանությունը և քվիր աստվածաբանությունը։ Հետագայում նա նշանակվել է Էդինբուրգի համալսարանի Նյու քոլեջի կոնտեքստային աստվածաբանության պրոֆեսոր ։
Մտքեր
Ալտաուս-Ռիդն առավել հայտնի է 2002 թվականին գրված «Անպարկեշտ աստվածաբանություն» աշխատությամբ, որում նա մարտահրավեր է նետել ֆեմինիստներին՝ օգտագործելով սեռական բացահայտ ձևակերպումներ։ Նա պնդել է, որ սեքսի գաղափարը ստեղծվել է հայրապետական աշխարհայացքի հիման վրա, որն ընկած է աշխարհի մեծագույն վայրագությունների հիմքում։ Հետևաբար, Մարիամ Աստվածածնի կուսությունը պետք է «ոտնահարվի», քանի որ նա թաքցնում է շատ աղքատ կանանց կյանքեր, որոնք, ըստ նրա, հազվադեպ են կույս լինում ։
Նա նաև խոսում է «անպարկեշտ Քրիստոսի» մասին, որով կենոտիկ քրիստոլոգիան խոսում է Աստծո ինքնաոչնչացման և Քրիստոսի մարմնավորման և մարդկային սեռականության մասին։ Նա բացատրում է, որ «[Հիսուսը] աստվածաբանորեն հագնված էր որպես հետերոսեքսուալ ուղղվածություն ունեցող (ողջախոհ) տղամարդ։ Հիսուսը եղծված սեռական օրգաններով է առանց էրոտիկ մարմնի» ։ Փոխարենը, նա խոսում է Քրիստոսի երկսեռության մասին, որպես ամբողջ մարմնավորման համապարփակ ըմբռնում։ Նա ցանկանում է հանդես գալ ավելի լայն քրիստոլոգիայի օգտին, որը վերափոխում է Հիսուսին հետմոդեռնային սեռական, գենդերային և տնտեսական պայմաններում։ Սա քննադատություն է Լատինական Ամերիկայի ազատագրական աստվածաբանության նկատմամբ, որը նա համարում էր, որ ի վիճակի չէ անդրադառնալ գենդերային և սեքսուալության հարցերին՝ Ամերիկայի նվաճման և գաղութացման խնդրին զուգահեռ ։
Լրացուցիչ գրականություն
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Արգենտինացի աստվածաբաններ Կատեգորիա:Քրիստոնյա ֆեմինիստ աստվածաբաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի ԼԳԲՏ շարժման ակտիվիստներ Կատեգորիա:Արգենտինացի մեթոդիստներ Կատեգորիա:Արգենտինացի գրողներ