cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վերարտադրողական համակարգ
Սողուններ
Համարյա բոլոր սողունների մոտ արտահատված է սեռական դիմորֆիզմը, բեղմնավորումը տեղի է ունենում կոյանոցի միջոցով։ Որոշ սողուններ դնում են ձվեր, երբ որոշները կենդանածիներ են։ Վերարտադրողական օրգանները սովորաբար տեղադրված են կոյանոցում։ Սողունների արուների մեծամասնության մոտ կա կոպուլատիվ օրգաններ, որոնք շրջած են դեպի ներս և թաքցված մարմնի ներսում։ Կրիաների և կոկորդիլոսների արուների մոտ կա սեռական օրգանին նման օրգան, օձերի և մողեսների էգերի մոտ օրգանները զույգ են։
Երկկենցաղներ
Երկկենցաղների մեծամասնության մոտ դիտվում է արտաքին բեղմնավորում։ Սովորաբար այն տեղի է ունենում ջրում, չնայած որոշ երկկենցաղների (անոտ երկկենցաղների) բեղմնավորումը ներքին է ։ Երկկենցաղների սեռական գեղձերը ամրացած են որովայնային խոռոչի մեջքային պատին ։ Բոլոր երկկենցաղների մոտ գոնադները զույգն են և միացած են ծորաններով կոյանոցին։ Էգերի մոտ ձվատարներով հասունացած ձկնկիթները դուրս են գալիս կոյանոց։ Արուների սերմնատարները նույնպես բացվում են կոյանոցի մեջ ։
Ձկներ
Ձկների բազմացման ձևերը բազմազան են։ Ձկների մեծամասնությունը ձկնկիթը տեղադրում են ջրի մեջ, որտեղ տեղի է ունենում արտաքին բեղմնավորումը։ Բազմացման ժամանակ էգերը կոյանոց, այնուհետև ջրի մեջ են տեղափոխում մեծ քանակությամբ ձկնկիթ (իկրա), իսկ այդ տեսակին պատկանող մեկ կամ մի քանի արուներ բաժանում են սերմնահեղուկ՝ սպիտակ հեղուկ, որը պարունակում է մեծ քանակությամբ սպերմատոզոիդներ։ Կան ձկների տեսակներ, որոնց բազմացումը ներքին է, որը տեղի է ունենում կողքային կամ հետանցքային լողակների միջոցով, որոնք ձևափոխվել են և դարձել հատուկ օրգան՝ նման է սեռական օրգանին ։ Կան ձկների ոչ շատ տեսակներ, որոնք ձվակենդանածիններ են, այսինքն ձկնկիթի զարգացումը իկրայում տեղի է ունենում կոյանոցում և արտաքին միջավայր է դուրս գալիս ոչ թե ձկնկիթ՝ այլ ձկնիկ ։
Ձկների մեծամասնության մոտ կա զույգ գոնադներ՝ կամ ձվարաններ, կամ սերմնարաններ։ Սակայն կան որոշ տեսակներ, որոնք հերմաֆրոդիտ են, օրինակ, ստորջրյա կորալային խութերում ապրողները։
Անողնաշարավորներ
Ունեն վերարտադրողական համակարգի բազմազան ձևեր, միակ ընդհանուր գիծը համարվում է ձվադրումը։ Բացառությամբ գլխոտանի փափկամարմինների և հոդվածոտանիների, բոլոր անողնաշարավորները հերմաֆրոդիտներ են և բազմանում են արտաքին բեղմնավորմամբ։
Գլխոտանի փափկամարմիններ
Բոլոր գլխոտանի փափկամարմինները ունեն սեռական դիմորֆիզմ և բազմանում են ձվադրմամբ։ Գլխոտանիների մեծամասնության մոտ բեղմնավորումը կիսաներքին է, այսինքն արուն գամետները տեղադրում է էգի թիկնոցային խոռոչ։ Արական գամետները, որոնք ձևավորվել են միակ սերմնարանում, բեղմնավորում են միակ ձվարանում գտնվող ձվաբբջին ։
Գլխոտանիների արուների մեծամասնության մոտ «սեռական օրգանը» առանց խեցի է։ Երկար և մկանուտ սերմնածորանի վերջավորությունը, որը ստերմատոֆորները տեղափոխում է դեպի հեկտոկոտիլուս՝ ձևափոխված վերջույթ։ Հեկտոկոտիլուսը իր հերթին սպերմատոֆորները տեղափոխում է էգի օրգանիզմ։ Տեսակները, որոնք չունեն հեկտոկոտիլուս, «սեռական օրգանը» երկար է, կարող է դուրս գալի թիկնոցի սահմաններից և միանգամից սպերմատոֆորները տեղափոխել էգի օրգանիզմ։
Գլխոտանիների շատ տեսակներ կորցնում են գոնադները բազմացման ժամանակ և դրա պատճառով բազմանում են կյանքում մեկ անգամ։ Այդպիսի փափկամարմինների մեծամասնությունը բազմացումից հետո մահանում են։ Միակ գլխոտանիները, որոնք ընդունակ են բազմանալ մի քանի տարի շարունակ, նաիտոիլիսի էգերն են, որոնք վերականգնում են գոնադները։ Գլխոտանիների տեսակների մի քանի էգեր հոգ են տանում իրենց սերունդների նկատմամբ։
Փորոտանի և երկփեղկանի փափկամարմիններ
Փորոտանի փափկամարմինների մոտ հանդիպում են ինչպես բաժանասեռ, այնպես էլ հերմաֆրոդիտներ։ Փորոտանիների մեծամասնության մոտ բազմացումը ներքին է։ Ունեն մեկ սեռական անցք՝ տեղավորված գլխի մոտակայքում ։ Երկփեղկանի փափկամարմինների մոտ գերակշռում են բաժանասեռները։ Երկփեղկանիներն ունեն զույգ սեռական գեղձեր և արտաքին բեղմնավորում ։
Փշամորթներ
Փշամորթերի մեծամասնությունը բաժանասեռ են, առաջացնում են շատ փոքր, դեղնուցով աղքատ ձվաբջիջներ և բաց են թողնում ջրի մեջ։ Փշամորթների բազմացումը արտաքին է։ Սեռական օրգանների տեղադրությունը, ինչպես ճառագայթային համաչափություն ունեցող կենդանիների մոտ՝ տեղադրված են համաչափ։ Փշամորթների վերարտադրողական համակարգի օրգանները կազմված են սեռական ձգանից և զույգ սեռական գեղձերից՝ տեղադրված ինտերադիուսում ։
Միջատներ
Միջատները բաժանասեռ են։ Էգի բազմացման օրգանները սովորաբար ներկայացված են զույգ ձվարաններով և դեպի կողքեր ձգվող ձվատարներով, որոնք միանում են իրար մեկ կենտ ծորանով, որը բացվում է հեշտոցում։ Արուներն ունեն սերմնաընդունարաններ և հարակից սեռական գեղձեր։ Արուներն ունեն զույգ սերմնարաններ, որոնցից դուրս է գալիս սերմնածորաններ, որոնք ձգվում են մարմնի կողմնային մասերը։ Սերմնածորանները միավորվում են սերմնաժայթքող խողովակով։ Հարակից գեղձերը կրճատում են սերմնահեղուկը։
Խեցգետնակերպեր
Խեցգետնակերպերը սովորաբար բաժանասեռ են, բայց հանդիպում են նաև ձևեր, որոնք հերմաֆրոդիտության տարբեր աստիճաններ ունեն։ Որոշների մոտ հանդիպում է պարթենոգենեզով (կուսածնությամբ) բազմացում։ Խեցգետնակերպերի սեռական օրգանները որպես կանոն տեղադրված են մարմնի մեջքային հատվածում, ստամոքսի և սրտի մեջտեղում ։ Էգերի մոտ կա զույգ ձվարաններ և ծորաններ, արուների մոտ՝ զույգ սերմնարաններ և ծորաններ։ Խեցգետնակերպերի մոտ կոպուլատիվ օրգանների դեր են խաղում ձևափոխված վերջույթները ։ Խեցգետնակերպերի մոտ բեղմնավորումն արտաքին է։ Զուգավորման ժամանակ արուն սպերմատոֆորը տեղափոխում է էգի սերմնաընդունարան։
Մարդու վերարտադրողական համակարգ
Մարդու վերարտադրողական համակարգը օրգանների և համակարգերի ամբողջություն է, որոնք ապահովում են բեղմնավորման ընթացքը, նպաստում են մարդու ձևավորմանը։
Մարդը, որպես ամենաբարձր զարգացավածությամբ կենսաբանական էակ, ունի լավ արտահայտված սեռական դիմորֆիզմ։ Բացի առաջնային սեռական տարբերությունից (սեռական օրգաններ), տարբերություն կա նաև երկրորդային սեռական հատկանիշների և սեքսուալ դրսևորման մեջ։
Արական սեռական համակարգ
Մարդու արական սեռական համակարգը իրենից ներկայացնում է տղամարդկանց բազմացման համակարգի օրգանների ամբողջություն։ Տղամարդու սեռական օրգանները բաժանվում են ներքին և արտաքին օրգանների։ Արտաքին սեռական օրգաններն են ամորձապարկը և առնանդամը։ Ներքին սեռական օրգաններն են՝ ամորձապարկում գտնվող սեռական գեղձերը՝ ամորձիները (որտեղ զարգանում են սպերմատոզոիդները և ձևավորվում է սեռական հորմոն տեստոստերոնը), սերմնածորանները, սերմնաբշտերը, շագանակագեղձը։ Տղամարդու միզածորանային անցքը բացի մեզը դուրս բերելուց, ծառայում է նաև սերմնահեղուկի դուրս բերման համար, որը միանում է սերմնաժայթքիչ ծորաններով։
Ամորձիներ
Տղամարդու սեռական գեղձերը ամորձիներն են, երեխայի ծնվելուց ոչ շատ շուտ որովայնային հատվածից իջնում են ներքև, գտնվում են արտաքին ամորձապարկում, որտեղ նրանք զարգանում են։ Ամորձապարկի խոռոչը համարվում է որովայնային խոռոչի մասը և միացած է նրան աճուկային խողովակով։ Աճուկային խողովակով ամորձապարկ իջնելուց հետո, աճուկային խոռոչը ծածկվում է միացնող հյուսվածքով ։ Ամորձիների իջնելը ամորձապարկ պարտադիր է սպերմատոզորիդների նորմալ զարգացման համար, քանի որ նրանց համար անհրաժեշտ է մի քանի Ցելիուս աստիճան ցածր ջերմաստիճան, քան մարդու մարմնի ջերմաստիճանն է։ Եթե ամորձիները մնան մարդու որովայնային խոռոչում, ապա սպերմատոզոիդների նորմալ զարգացում չի լինի։
Յուրաքանչյուր ամորձի պարունակում է հազար գալարաձև սերմնային խողովակներ, որտեղ զարգանում են սպերմատոզոիդներ։ Նրանք մշակվում են էպիթելասպերմատոգենային հեղուկով, գալարաձև սերմնային խողովակում, որտեղ կա սպերմատոգեն բջիջներ, որոնք գտնվում են ձևափոխության տարբեր աստիճաններում (հիմնային բջիջներ, սպերմատոգեններ, սպերմատոցիտներ, սպերմատիդներ, սպերմատոզոիդներ), ինչպես նաև պահպանող բջիջներ (սուստենտոցիդներ)։
Իգական սեռական համակարգ
Մարդու իգական սեռական համակարգը ընդունված է համարել երկու խմբից բաղկացած՝ ներքին և արտաքին սեռական օրգաններից։ Սրա տակ ի նկատի ունեն օրգանները, որոնք տեղադրված են իրանի ներքին կոնքային մասում։ Այս երկու խմբի օրգանները միմյանց հետ կապված են պաշտպանական, արտաթորման, կոպուլյատիվ, երեխայածին ֆունկցիաներով։ Ներքին կոնքային սեռական օրգանները միասին կրում են ամոթույք անվանումը (латин. vulva)։ Կնոջ սեռական օրգանների մեջ են մտնում նար կրծքագեղձերը (կաթնագեղձերը), որը արտադրում է կաթ, ծննդաբերությունից հետո նորածնին կերակրելու նպատակով (տղամարդկանց մոտ ևս կան կաթնագեղձեր, բայց մնում են չզարգացած և չեն գործում)։
Ձվարաններ
Ձվարանները զույգ սեռական օրգաններ են, որոնք բաժանված են ներքին (հորմոններ) և արտաքին (ձվաբջիջներ) բաժինների, որոնք տեղադրված են որովայնային խոռոչի ստորին հատվածում և պահվում են այնտեղ կապերով։ Ձվարանները չափերով հասնում են մինչև 3 սանտիմետրի, հիշեցնում են նշի կորիզի։ Օվուլյացիայի ժամանակ հասունացած ձվաբջիջը անմիջականորեն դուրս է գալիս որովայնային խոռոչ, անցնելով ֆալոպյան փողերից մեկով։
Ֆալոպյան փողեր
Ֆալոպյան փողերն այլ կերպ անվանում են արգանդափողեր։ Նրանք վերջում ունեն ձագարաձև լայնացում, որի միջոցով փողեր են մտնում հասունացած ձվաբջիջները։ Ֆալոպյան փողերի էպիթելային մասն ունի թարթիչներ, որոնց հարվածները ստեղծում է շարժում հեղուկի համար։ Այդ հեղուկի հոսքն էլ ձվաբջջին ուղղում է դեպի ֆալոպյան փողեր, որը պատրաստ է բեղմնավորման ։ Ֆալոպյան փողերը մյուս կողմից բացվում են դեպի արգանդ, որի միջոցով էլ ձվաբջիջը ուղղվում է դեպի արգանդ։ Ձվաբջջի բեղմնավորումը տեղի է ունենում ֆալոպյան փողերում ։ Բեղմնավորված ձվաբջիջը մտնում է արգանդ, որտեղ և տեղի է ունենում նորմալ զարգացումը և պտղի ձևավորումը մինչև ծննդաբերումը։
Արգանդ
Արգանդն ունի հաստ մկանային պատեր։ Արգանդի ներքին շերտը պատված է լորձաթաղանթով, որը թափանցում է մինչև արյունատար անոթներ։ Արգանդի խոռոչը միանում է հեշտոցային խողովակով, որը անցնում է հաստ մկանային օղակի միջով, որը դուրս է գալիս դեպի հեշտոց։ Այն կրում է արգանդի վզիկ անվանումը։ Նորմայում բեղմնավորված ձվաբջիջը ֆալոպյան փողերից անցնում է արգանդ և ամրանում է արգանդի մկանային պատին, զարգանում է էմբրիոնը, ապա պտուղը, որը մոր օրգանիզմից ընկերքի միջոցով ստանում է սննդանյութեր։ Արգանդում ընթանում է պտղի նորմալ զարգացումը մինչև ծննդաբերումը։
Հեշտոց
Հեշտոցը առաձգական մկանային խողովակ է, որը միավորում է արգանդը արտաքին միջավայրի հետ։ Հեշտոցը համարվում է տղամարդու կոպուլյատիվ օրգանի (առնանդամի) ընդունիչ սեռական ակտի ժամանակ, նաև սեռական ակտի ժամանակ սերմնահեղուկի ընդունիչ, ինչպես նաև ծառայում է որպես ծննդաբերական խողովակ, որի միջով անցնում է երեխան ծննդաբերության ժամանակ։ Հեշտոցի միջոցով է կատարվում նաև ուրիշ ֆիզիոլոգիական գործընթացներ, առաջին հերթին մենստրուալ, որը կատարվում է մինչև հերթական ցիկլը, եթե մինչ այդ ձևավորված ձվաբջիջը չի բեղմնավորովել։ Հեշտոցի առաձգական լինելը հնարավորությունը է տալիս նրան չափերով փոխվել ինչպես տղամարդու առնանդամի չափերից կախված, այնպես էլ ծննդաբերության ժամանակ։ Հեշտոցի մուտքը շրջապատված է մեծ և փոքր շրթունքներով, իսկ մինչ սեռական կյանքի սկիզբը մասամբ փակված է թաղանթով՝ կուսաթաղանթով, որը ի սկզբանե ունի մեկ կամ մի քանի անցք, շատ ավելի փոքր չափերով, քան հեշտոցը։
Սեռական մեծ շրթեր
Սեռական մեծ շրթերը զույգ երկար մաշկային ծալքեր են, որը պարունակում է ներսում ճարպային հյուսվածք և երակային անոթների փունջ, որը առաջացնում է եռանկյուն։ Հասուն կնոջ մոտ այն ծածկված է մազով։ Սեռական մեծ շրթերը կատարում են մեխանիկական գարծառույթ՝ պաշտպանելով հեշտոցի մուտքի լորձաթաղանթը բակտերիաների և այլ օտար մարմինների ներթափանցումից։
Սեռական մեծ շրթերը առատորեն պարունակում են ճարպային գեղձեր և շրջապատում են միզածորանային խողովակը և հեշտոցի մուտքը, որոնց հետևում նրանք սերտաճել են։ Ներքևի երրորդ սեռական մեծ շրթի մոտ տեղադրված է այսպես կոչված բարտոլինյան գեղձերը ։
Սեռական փոքր շրթեր
Սեռական փոքր շրթերը գտնվում են զգուգահեռ սեռական մեծ շրթերի արանքում և որպես կանոն թաքնված են նրանց մեջտեղում։ Նրանք իրենցից ներկայացնում են երկու բարակ մաշկային ծալքեր, որոնք մազերով ծածկված չեն։ Առաջնային (վերին) միացման կետում գտնվում է զգայական օրգան, որն ունի որպես կանոն սիսեռի չափ, որը ընդունակ է էրեկցիայի։ Այդ օրգանն ունի ծլիկ անվանումը։ Սեռական փոքր շրթերի առաջնային ոտիկները ձևավորում են ծլիկի գլխիկին շարժուն մաշկային ծածկույթ ՝ նրա ծայրային մարմինը։
Ծլիկ
Կանանց մեծամասնության մոտ ծլիկը փակված է նրան շրջապատող մաշկային ծալքերով ։ Այս օրգանն էլ ձևավորվում է այն նույն սաղմնային բջիջներից, որից ձևավորվում է տղամարդկանց առնանդամը, դրա համար էլ այն պարունակում է խորշիկավոր հյուսվածք, որը սեռական գրգռվածության ժամանակ լցվում է արյամբ, ինչի արդյունքում կնոջ ծլիկը կարող է չափերով մեծանալ։ Տղամարդկանց մոտ էրեկցիան նույնպես անվանում են էրեկցիա։
Ի տարբերություն տղամարդկանց սեռական օրգանի, որտեղ վերևից տեղադրված են երկու երկայնակի խորշիկավոր մարմին, իսկ ներքևից տեղադրված է շրթային մարմինը, որը անցնում է առնանդամի գլխիկ և գտնվում է միզանցքը, ծլիկում ներկայացված են միայն խորշիկային մարմինը և սովորաբար նրա միջով չի անցնում միզածորանը։
Ծլիկում, ինչպես և սեռական փոքր շրթերում պարունակվում է մեծ քանակությամբ նյարդային վերջավորություններ, որոնք պատասխանում են էրոտիկ բնույթի գրգռին, դրա համար էլ ծլիկի ազդակը կարող է բերել կնոջ մոտ սեռական գրգռվածության։
Ծլիկի հետևում (ներքևում) տեղադրված է միզածորանի արտաքին անցքը։ Կանանց մոտ այն ծառայում է միայն մեզի դուրս բերման համար։ Ծլիկի անմիջպես վերևում՝ փորի հատվածում գտնվում է ճարպային հյուսվածքի հաստացում, որը հասուն կանանց մոտ ծածկված է մազերով։ Այն կրում է վեներայի թմբիկ կամ ցայլք անվանումը։
Բույսերի վերարտադրողական համակարգ
Բույսերի վերարտադրողական համակարգը ապահովում է նրանց վեգետատիվ, անսեռ և սեռական բազմացումը։ Մամուռների, պտերանմանների, ձիաձետերի և գետնամուշկերի անսեռ բազմացումը իրականանում է սպորներով, իսկ սեռականը՝ գամետներով։ Մերկասերմերի և ծածկասերմերի սերմերի սաղմի զարգացումը կատարվում է մայրական սպորոֆիտում։ Բույսերի վերարտադրողական համակարգին են պատկանում նաև ծաղիկը, պտուղը, կոնը և վեգետատիվ բազմացման օրգանները ։
Ծաղիկ
Ծածկասերմերի համար ծաղիկը համարվում է սերմերով զարգացման օրգան։ Այն իրենից ներկայացնում է ձևափոխված, կրճատված և սահմանափակ աճով սպորային ընձյուղ, որը հարմարված է սպոր, գամետ առաջացնելու, ինչպես նաև սեռական գործընթացը անցկացնելու համար, որը ավարտվում է սերմերով պտղի առաջացմամբ։ Ծաղկի հատուկ մորֆոլոգիական կառուցվածքի բացառիկ դերը կապված է նրա հետ, որ նրա մեջ ամբողջությամբ համատեղած է սեռական և անսեռ բազմացումը։ Մերկասերմերի կոնից ծաղիկը առանձնանում է նրանով, որ փոշոտման արդյունքում փոշեհատիկը ընկնում է վարսանդի սպիի վրա, այլ ոչ թե անմիջապես սերմնասկզբնակի վրա, ծածկասերմերի սեռական բազմացումը տեղի է ունենում աստիճանաբար, իսկ սերմնասկզբնակի զարգացումը սերմերի ներսում ։
Պտուղը ձևափոխված օրգան է, որն առաջանում է ծաղիկի կրկնակի բեղմնավորման արդյունքում, որը ծածկասերմերի բազմացման օրգան է համարվում, ձևավորվում է մեկ ծաղիկից և ծառայում է սերմերի ձևավորման, պաշտպանության և տարածման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կյանք
Մորլոն լը Օ
Մորլոն լը Օ (Morlhon-le-Haut), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 553 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.03 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 22.09 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 510 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 95 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 45 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 345 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 251-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 94։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,8 %։ 251 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 221 անձ (119 տղամարդ և 102 կին)։ Գործազուրկ են եղել 30 անձ (15 տղամարդ և 15 կին)։ 94 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 47-ը` թոշակառուներ, իսկ 22-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Աննովկա (գյուղ, Կույուրգազինսկի շրջան)
Աննովկա (Анновка, Анновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սինթետիկ լվացող միջոցներ
Սինթետիկ լվացող միջոցներ. բնական ճարպը և ձեթը խնայելու նպատակով մշակվել են օճառի և այլ լվացող նյութերի սինթետիկ եղանակ։ Օճառ ստանում են նավթի մեծ մոլեկուլային զանգվածով ածխաջրածինների օքսիդացումից գոյացող կարբոնաթթուներից։
Եթե ստացվող աղի մոլեկուլում ածխածնի ատոմների թիվն ընկած է 17-21-ի սահմաններում, ապա այդ խառնուրդից պատրաստվում է տնտեսական օճառ, իսկ 12-16 ածխածնի ատոմ պարունակող խառնուրդից՝ ձեռքի օճառ։ Սինթետիկ լվացող միջոցները մակերևութային ակտիվ նյութեր են (ՄԱՆ), որոնք իջեցնում են հեղուկների, մասնավորապես ջրի մակերևութային լարվածությունը։ ՄԱՆ-երի թվին են պատկանում օճառը, ալկիլսուլֆատները և այլն. Սինթետիկ լվացող նյութերն օճառի համեմատ առավել արդյունավետ են և չեն կորցնում իրենց հատկությունը նաև կոշտ ջրում։ Կենցաղային նպատակներով քիմիական միջոցներն օգտագործելիս կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն դրանց արդյունավետությունը, այլև թուն ավորությունը, ինչպես նաև վտանգավորությունը շրջակա միջավայրի համար։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հիգիենա
Գալոյան
Գալոյան, հայկական ազգանուն ։
Սլավա Սարգսյան (այլ կիրառումներ)
Սլավա Սարգսյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Դավանական կազմակերպություն
Դավանական կազմակերպություն, կազմակերպություն, որի արժեքները հիմնված են հավատքի կամ հավատալիքների վրա, ունի որևէ հավատքի արժեքների վրա հիմնված առաքելություն, և իր աշխուժակներին (ղեկավարներ, անդամներ, կամավորներ) հավաքագրում է հիմնականում որևէ հավատքի պատկանող խմբից։ Հավատքը, որին առնչվում է կազմակերպությունը, կարող է գիտականորեն չլինել դասակարգված որպես կրոն։ «Դավանական կազմակերպություն» եզրույթն ավելի ներառական է, քան «կրոնական կազմակերպություն»–ը, քանի որ կարող է տարածվել նաև անթեմական կրոնների վրա ։
Դավանական կազմակերպությունները «տակից աճող» կազմակերպություններ են, որոնք հիմնականում ակտիվ են տեղական, սակայն նաև միջազգային մասշտաբով ։ Նրանց հիմնական ֆինանսավորումը գոյանում է անդամների նվիրատվություններից, սակայն դրանք կարող են նաև ստանալ պետական կամ միջազգային դրամաշնորհներ ․
Այդ եզրութաբանությունն օգտագործվում է պետական, միջպետական և ոչ պետական համատեքստերում   ։
Հասարակական և միջազգային դեր
Համաձայն Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի՝ դավանական կազմակերպությունները շատ հաճախ առաջինն են հումանիտար օգնություն մատակարարելու գործում։ Դրանք համագործակցում են պետական և միջազգային կազմակերպությունների հետ և կարող են դրանց օգնել հասկանալ համատեքստը և տեղական նրբությունները ։
Ռակվեռե (Էստոնիայի շրջան)
Ռակվեռե շրջան (Rakvere vald), շրջան Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Ռակվեռե քաղաքը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 2228 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 17,45 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Պիսարենկի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Պիսարենկի (Писаренки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պիսարենկի գյուղում բնակվում էր 72 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Այումկան
Այումկան (Аюмкан), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ամուրի մարզում Զեյսկի շրջանում, Մայաի ձախ վտակն է։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստանկովյան լեռնաշղթայի հարավային լանջին։ Գետի երկարությունը 69 կմ է, ջրահավաք մակերեսը 1,290 կմ² է։ Միաձուլվում է Կոն Մանյոյին, որի հետևանքվ ձևավորվում է Մայա գետը։ Ունի բազմաթիվ վտակներ, ամենամեծը Սալակը՝ աջից, Էգեյան-Սոլլակը՝ ձախից։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Ամուրի ավազանի շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Ուդա գետն է։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Աքեմենյաններ
Աքեմենյաններ, մ.թ.ա. 550-330 թվականների պարսկական թագավորական դինաստիա։ Անունն ստացել են իրենց նախնու՝ պարսկական ցեղերի միության առաջնորդ Աքեմենի անունից։
Աքեմենը և նրա սերունդներ Չիշպիշը, Կյուրոս I-ը, Կյուրոս Բ Մեծը եղել են Պարսուա և Անշան երկրների թագավորներ, վասալական կախման մեջ գտնվել Ասորեստանի, ապա Մարաստանի թագավորներից։ Կյուրոս Բ Մեծը 550 թվականին տապալեց Մարաստանի թագավորին և նվաճողական արշավանքներով հիմնեց ծավալուն աշխարհակալություն՝ Աքեմենյան պետությունը։
Էնթոնի Ռոբինս
Էնթոնին (Թոնի) Ռոբինս, ծնունդով՝ Էնթոնի Ջեյ Մախավորիկ (Anthony (Tony) Robbins,), ամերիկյան գրող, գործարար, հռետոր և բիզնես-մարզիչ։ Նա զբաղվում է անձի զարգացման թեմայով և վայելում է ոչ միանշանակ հեղինակություն։ «Կյանքի քոուչինգի» (life coaching) բեստսելլերների հեղինակ է։ Ռոբինսը ԱՄՆ-ում և այլ երկրներում հայտնի է անձնային հատկանիշների զարգացման մասին աուդիո ծրագրերով և մոտիվացիոն սեմինարներով։
Աքեմենյաններ
Կյուրոս Մեծի (Քուրոշ)
Աքեմենյանները արիական ցեղախմբի մի խումբ էին, որոնք Կյուրոս Մեծի (Կիր – Կուրուշ, Քուրոշ) հրամանատարությամբ Իրանի լեռնաշղթայում պետություն հիմնեցին։ Աքեմենյան պետության ծագումով, որը հիմնվեց իրանական անվանի տոհմի ներկայացուցիչ Կյուրոս Մեծի միջոցով (մոտավորապես 550 թվականին), Իրանը համաշխարհային պատմության թատերաբեմում  ակտիվ և վճռական դեր ձեռք բերեց,  ինչպես նաև այս պետությունը ճանաչվեց իբրև ասիական և հին աշխարհի համաշխարհային գերազանց քաղաքակրթության և մշակույթի ծագման վայր ։
Էնթոնի Ռոբինս
2007 թվականին Ֆորբս ամսագիրը նրան ընդգրկել է «100 ամենաազդեցիկ հայտնիները» ցուցակում։ 2015 թվականին ըստ Թայմ ամերիկյան շաբաթաթերթի, Ռոբինսի ունեցվածքը կազմել է 480 միլիոն դոլար։
Աքեմենյաններ
Կյուրոս Մեծի (Քուրոշ)
Կյուրոս Մեծը, Էսսմանի Էնշանի (ներկայիս՝ Խուզեստանի նահանգի Անզան, Իզեհ քաղաքների) թագավորն էր և ֆարս (փարս) ցեղերի սիրելին ու ռազմական առաջնորդը, ում նախնիներից մնացած տիրապետության տարածքը այդ օրերին Դաքայի տոհմի (թագավորական ընտանիքի) թագավորների ենթակայության տակ գտնվող տարածք էր համարվում։ Կյուրոսը, ապստամբելով Ասթիագի դեմ և հաղթելով նրան, մ.թ.ա. 549 թվականին գրավեց Հեգմաթանեն (Էկբաթան, Համեդան)։ Բաբելոնյան մի արձանագրության համաձայն՝ Կյուրոսը նաև մարերի արքայի նստավայրի գանձարանները և ողջ պահուստն Անշան տարավ, և, ի վերջո, վերջ դրեց Իրանում  մարական տիրապետությանը։
Էնթոնի Ռոբինս
Ռուսաստանում Թոնիին համեմատում են Կաշպիրովսկու, Չումակի հետ։ 2016 թվականին Դալլասում նրա ելույթի տոմսերի ամենացածր գինը 650 դոլար է եղել ։
Կենսագրություն
Էնթոնի Ջեյ Մախավորիկը ծնվել է 1960 թվականի փետրվարի 29-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Հյուսիսային Հոլիվուդում, բայց ավելի ուշ ծնողների հետ տեղափոխվել է ուրիշ քաղաք և այժմ ապրում է Կալիֆոռնիա նահանգի Արուզա քաղաքում։ Երբ Թոնին 7 տարեկան էր, նրա ծնողները բաժանվել են, իսկ ավելի ուշ՝ Թոնիի մայրն ամուսացել է երկրորդ անգամ․ Թոնին ժառանգել է իր խորթ հոր, նախկին կիսապրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, Ջիմ Ռոբինսի ազգանունը ։
Աքեմենյաններ
Կյուրոս Մեծի (Քուրոշ)
Մարական ողջ տարածքում Կյուրոսի արագ հաղթանակը,  տարածքը, որը Համադայի անկումից անմիջապես հետո անցավ Կյուրոսի տիրապետության տակ, մի փաստ էր, որը հարուցեց ժամանակաշրջանի բոլոր թագավորների և տիրակալների մտահոգությունը։ Կյուրոսը  իր դեմ Լիդիայի, Բաբելոնի և Եգիպտոսի մասնակցությամբ ձևավորման ընթացքում գտնվող միավորմանը դիմակայելու համար ստիպված եղավ պայքարել նրանց հետ ։ Անմիջապես դրանից հետո Կյուրոսը աննախադեպ արագությամբ կանխեց  Լիդիայի թագավոր Կրեսոսի (Կարզուսի) հարձակումն ու առաջխաղացումը, ով փորձում էր շուտափույտ կերպով բռնագրավել Իրանը։ Կրեսոսը (Կարզուսի) պատերազմում պարտություն կրեց, և նրա մայրաքաղաք Սարդիսը (Սալդինշ Էսփարդե, Սարդ)  մ.թ.ա. 546 թվականին ընկավ Կյուրոսի տիրապերության տակ։ Կյուրոսի այս հաղթանակի արդյունքում Փոքր Ասիան (ժամանակակից Թուրքիայի տարածքը) ևս միացավ նրա  իշխանության տակ գտնվող տարածքներին (մ.թ.ա. 549 թվական)։ Կյուրոսը, սակայն, մինչև Բաբելոնի հետ բախում ձեռնարկելը և, ըստ երևույթին, որպեսզի խուսափի արշավանքի ժամանակ մարական թագավոր Հովվեխ Շեթրեի հետ պատահած միջադեպի կրկնությունից (երբ մարական թագավորը ցանկացել է պատերազմել Ասորեստանի հետ, ենթարկվել է Սաքքերի հանկարծակի հարձակմանը), մի փոքր արևելյան շրջաններում իր ուժի ընդլայնմանն ու սահմանների ապահովմանը  ձեռնամուխ եղավ։
Էնթոնի Ռոբինս
Կրթություն և գործունեություն
Էնթոնին ավարտել է Գլենդելի ավագ դպրոցը, սակայն բարձրագույն կրթություն չի ստացել և աշխատել է որպես դռնապան ։ Ազատ ժամանակ Ռոբինսը կարդացել է  Ռալֆ Ուալդո Էմերսոնի և Քառնեգիի գրքերը, ինչպես նաև աշխատել է հռետոր Ջիմ Ռոնի հետ որպես օգնական  ։ Նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորող Ջոն Գրինդերի մոտ ուսումն ավարտելուց հետո, Էնթոնին նույնպես սկսել է ուսուցանել Նեյրո-լեզվական ծրագրավորման  և Էրիկսոնի հիպնոսի հիմունքներ  ։
Աքեմենյաններ
Կյուրոս Մեծի (Քուրոշ)
Կյուրոսը, ի վերջո, Տիգրիսն անցնելով՝ սկսեց Բաբելոնի գրոհը և մ.թ.ա. 538 թվականին նվաճեց այն գրեթե առանց պատերազմի։ Բաբելոնի նվաճմանը զուգահեռ Կյուրոսի տիրապետության տակ անցան նաև Բաբելոնի թագավոր Նաբոնիդի թագավորության մաս կազմող Ասորեստանի, Սիրիայի և Պաղեստինի տարածքները ։
Այդուհանդերձ, երկրի արևելյան մասում Գորգանի,Կասպյան լճի և Արալի լճի միջև ընկած տարածքում տեղի ունեցան բախումները, որոնք, ըստ երևույթին, մ.թ.ա. 529 թվականին Կյուրոսի մահվան առիթ հանդիսանալով, հանգեցրին նրան, որ Կյուրոսի հետագա արշավանքներն ու առաջխաղացումը Եգիպտոսի ուղղությամբ, որը նախկինում Լիդիայի և Բաբելոնի հետ Կյուրոսի դեմ դաշինքի մեջ է եղել, կանխվի։
Էնթոնի Ռոբինս
Կրթություն և գործունեություն
1987 թվականին ծնվել է Ռոբինսի առաջին «Գիրք ինքնատիրապետման մասին» գիրքը, որը դարձել է Բեսթսելլեր։ 1991 թվականին Ռոբինսը հիմնադրել է իր անձնական  «Էնթոնի Ռոբինսի Հիմնադրամ» (Anthony Robbins Foundation) բարեգործական հիմնադրամը, իսկ հետո թողարկել է նաև իր երկրորդ ՝«Արթնացրու քո մեջ հսկան» գիրքը։
1997 թվականից Ռոբինսը ղեկավարել է Առաջնորդության ակադեմիան (Leadership Academy) ․
Ռոբինսի հայտնի հաճախորդներից են եղել Բիլ Քլինթոն, Լեոնարդո ԴիԿապրիո և Սերենա Ուիլյամսը ։
Աքեմենյաններ
Կյուրոս Մեծի (Քուրոշ)
Մ.թ.ա. 546 թվականին Կյուրոսը պարտության է մատնում Լիդիայի արքա Կրեսոսին և տիրում Փոքր Ասիային։ Մ.թ.ա. 539 թվականին նա գրավում է Բաբելոնը։
Էնթոնի Ռոբինս
Ռուսաստանում
Ռուսաստանում Ռոբինսի առաջին սեմինարը տեղի է ունեցել 2018 թվականի օգոստոսին, Մոսկվայի «Օլիմպիական» մարզահամալիրում։ Այն քննադատության է ենթարկվել այցելուների և սոցիալական ցանցերի օգտատերերի կողմից՝ բովանդակությանն անհամապատասխան տոմսի բարձր գնի համար (30 հազարից մինչև 500 հազար ռուբլի)  ։
Սոցիոլոգ Ալեքսեյ Ֆիրսովը Ֆորբս ամսագրի ռուսական տարբերակում գրված հոդվածում վերլուծելով տեղի ունեցածը, նշել է, որ Ռոբինսին գնահատելը դժվար է, քանի որ «նա լավ փաթեթավորված մարքեթինգային պրոդուկտի մեջ մի շարք պրակտիկաներ է սինթեզում՝ նեո-բողքական էկզալտացիայից, պրիմիտիվ հոգեվերլուծությունից մինչև 1990-ականների նեյրո-լեզվական ծրագրավորման ուրվագծով մշակումները,  մարմնական վարժություններով համակցված ներքին էներգիաների հետ խաղերը, դրանց վրա  մենթալ կառուցվածքների տեսանելի ցուցադրությունը»։ Նրա կարծիքով «Ռոբինսը առաջարկում է ոչ թե պրակտիկա, դպրոց, ավանդույթ, այլ՝ գործողության, իր պատկերացմամբ՝ ադեպտների () կարճ ու տպավորիչ կատարում» հնարքի տեսքով, իսկ, «ի տարբերություն ավանդական մշակույթների պրակտիկաների, որոնք կարող են երկար ժամանակ պահանջել շոշափելի արդյունքների հասնելու համար, հնարքի ուսուցումը արագ է տեղի ունենում»։ Ֆիրսովը մատնանշում է, որ «ավանդականը չի հասցնում տեխնոլոգիաների հետևից և լեզու չի գտնում ընթացիկ իրականությանը պատասխանելու համար», իսկ ժամանակակից մարդը «մշտապես զգում է, որ հետ է մնում, կարծես կյանքն անցնում է կողքով, ինչպես երկաթուղային գնացքը, մեդիան, և ցանցերը արձանագրում են այդ փոփոխությունները (ինչ-որ մեկը զբոսանավում, անձնական ինքնաթիռում, իսկ դու որտե՞ղ ես,- Ուրյուպինսկում), և, ընդ որում, քեզ առաջարկում են կառչել կառամատույցից»։
Աքեմենյաններ
Կամբիզ(Կամբյուս II կամ Կամբիզ II - Կամբուջիա II, Կամբյուսես)
Կյուրոս Մեծը սպանվել է սկյութների դեմ պատերազմներում։
Էնթոնի Ռոբինս
Ռուսաստանում
Այդ սկանդալի պատճառը Ֆիրսովը համարում է այն, որ Ռոբինսը այնպիսի բաներն է հասցնում «մինչև վերին սահման՝ մինչև էկզալտացիայի», որոնք արդեն առկա են «ժամանակակից մշակույթում՝ խլացված ձևով», ցույց տալով, որ «մենք ահա այսպիսին ենք․ պարզ էակներ ենք, որոնք ձգտում են պարզ լուծումների՝ որպես վերջին հույս, որոնք շեղվել են կուրսից, շփոթված են և անհեթեթ վիճակում են» : Ինչպես նաև մատնանշում է, որ «Ռոբինսի նկատմամբ դժգոհությունը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ ժամանակակից մշակույթը սկզբունքորեն նույն բանն է անում, ինչը, որ նա է անում, բայց «արտիստը» իրավիճակը հասցնում է եզրագծին և դրանով հրահրում է տապալումը», քանի որ այն մարդը, ով ծանոթ է «ռուսական կորպորացիաների HR-պրակտիկաներին, կարող է համաձայնվել այն թեզիսին, որ ներգրավվման, զարգացման, հուզական ինտելեկտի և ներքին փոխակերպումների վերաբերյալ մանտրաները, Ռոբինսի կիրառած նույն՝ թեթև տարբերակներն են» ։
Աքեմենյաններ
Կամբիզ(Կամբյուս II կամ Կամբիզ II - Կամբուջիա II, Կամբյուսես)
Նրա որդին՝ Կամբիզը (Կամբյուս II կամ Կամբիզ II - Կամբուջիա II, Կամբյուսես), շարունակելով Կյուրոսի այս կարևոր կիսատ թողած գործը, մ.թ.ա. 525 թվականին Եգիպտոսն ու Հյուսիսային Աֆրիկայի տարածքում գտնվող Կորնան (Սիրնայիկ) միացրեց Աքեմենյան տերության տարածքներին, ինչով Աքեմենյան արքայության տարածքները ողջ հնագույն աշխարհի համար աննախադեպ համարվող հսկայական չափսերի հասան ։
Էնթոնի Ռոբինս
Ռուսաստանում
Իր հերթին, լրագրող Եկատերինա Վինոկուրովան «Esquire» ամսագրի ռուսական տարբերակում հրապարակված իր հոդվածում հայտնել է այն միտքը, որ տեղի ունեցածը ցույց է տվել, որ չնայած այն բանին, որ Ռուսաստանում ընդունված է «ինտերնետի կուսակցությունը» հակադրել «հեռուստացույցի կուսակցությանը», անուամենայնիվ «ահա այս հասարակության լավագույն մասը իրականում շատ հեռու չի գնացել իրենց հարազատ տատիկներից, որոնք ջուրը լիցքավորում էին Չումակի և Կաշպիրովսկու, որոնք վերջին փողերը տվել էին -ին և նույնիսկ Մավրոդիին ՊետԴումայի պատգամավոր էին ընտրել՝ փողերը հետ ստանալու խոստմանը հավատալով։
Աքեմենյաններ
Կամբիզ(Կամբյուս II կամ Կամբիզ II - Կամբուջիա II, Կամբյուսես)
Կամբյուսեսը մ.թ.ա. 525 թ. նվաճում է Եգիպտոսը։ Իմանալով, որ Պարսկաստանում խռովություն է բարձրացրել քուրմ Գաումատան (Սմերդիս), նա շուտափույթ վերադառնում է Պարսկաստան, բայց ճանապարհին դավադրաբար սպանվում է։ Գահի համար սկսվում է պայքար, որում հաղթում է Վշտասպի որդին ՝ Դարեհը ։
Էնթոնի Ռոբինս
Ռուսաստանում
Նոր սերունդը նույն էնտուզիազմով, ինչով տատիկներն իրենց խմեցրել են էքստրասենսի լիցքավորած ջուրը, այդ նույն էնտուզիազմով էլ առաջնորդի պոզիտիվ մտածողության և ակտիվ դերի մասին մեմերով է կերակրվում այժմ ։
Ամենասարսափելին այն է, որ ինտերնետային հաղորդագրություններում գուրուի սեմինարի մեմերի ցուցակը, որպես կանոն, ուղեկցվում է հեղինակի այնպիսի մեկնաբանություններով, թե այդ թեզիսների մասին պետք է նաև խորհրդածել», իսկ «Թոնի Ռոբինսը, ինչպես այն ժամանակ Ալան Չումակը և տարբեր աղանդների ղեկավարները, մեծահասակների համար իբր մի քանի ժամով ստեղծում է վարդագույն միաեղջյուրների աշխարհ, և նրանք, այդ մեծահասակները, մեծ հաճույքով ընկղմվում են դրա մեջ» ։
Աքեմենյաններ
Դարեհ Մեծ (Դարյուշ)
Դարեհ I-ը, ով հայտնի է որպես Դարեհ Մեծ (Դարիոս – Դարայավահուշ, Դարյուշ), կարճ ժամանակ անց՝ մ.թ.ա. 521 թ.- ին, ստեղծելով անվտանգություն, կառուցելով հաղորդակցության և կապեր հաստատելու համար անհրաժեշտ ցանցեր, ստեղծելով հարկային համակարգի արդարացի օրենքներ և կանոնակարգեր, այս պետության համար, որը փաստորեն ժառանգել էր Կյուրոսից,  կենսունակ և շարունակական համակենտրոնացումը, շարժունությունն ու կայունությունն ապահովեց ։
Էնթոնի Ռոբինս
Ֆիլմագրություն
2001 թվականին նկարահանվել է «Սերը չարիք է» ֆիլմում կամեո դերում։
Աքեմենյաններ
Դարեհ Մեծ (Դարյուշ)
Այնուամենայնիվ, Դարեհ Մեծի՝ Աքեմենյան կայսրության արևմտյան և հյուսիսային սահմանների ուղղությամբ արշավանքները ավելի շուտ կայսրության ամբողջականության ապահովումն էին հետապնդում, քան նոր տարածքների նվաճումը ։
Էնթոնի Ռոբինս
Ֆիլմագրություն
2015 թվականին կինոռեժիսոր Ջո Բեռլինգերը նկարահանել է «Թոնի Ռոբինս. ես քո գուրուն չեմ» վավերագրական ֆիլմը, որը Թոնի Ռոբինսի 2014 թվականի դեկտեմբերին Բոկա Ռատոն քաղաքում (Ֆլորիդա նահանգ) կայացած «Հանդիպում բախտի հետ» (Date with Destiny) միջոցառման մասին է ։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել South by Southwest կինոփառատոնում 2016 թվականի մարտին ։ 2016 թվականի փետրվարին Փալմ Սպրինգսում տեղի ունեցած Ամերիկյան վավերագրական ֆիլմերի կինոփառատոնի (AmDocs) բացումը սկսվել է այդ ֆիլմով ։ Վավերագրական ֆիլմը թարգմանվել է աշխարհի 190 երկրների լեզուներով և թողարկվել է Netflix- ի կողմից 2016 թվականի հուլիսի 15-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորում Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Անձինք Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ
Աքեմենյաններ
Դարեհ Մեծ (Դարյուշ)
Դարեհ I-ը մ.թ.ա. 499 թ.- ին Փոքր Ասիայում և Հունաստանում դիմակայության հանդիպեց, որի ելքն ու լուծումը նա չկարողացավ ռազմական ճանապարհով գտնել (Դարեհ I-ը  մահացավ մ.թ.ա. 490 թ.-ին) ։
Քսերքսես I-ը (Քսերքս - Շերշեզ կամ Խշայարշան I)
Դարեհ Մեծի որդին՝ Քսերքսես I-ը (Քսերքս - Շերշեզ կամ Խշայարշան I), ով իշխանության հասավ մ.թ.ա. 486 թ.-ին, քայլեր ձեռնարկեց այս դիմադրության վերացման համար, որը ծագել էր հունական կենսակերպի և արևելյան իշխանության սկզբունքների միջև համապատասխանության և համաձայնության բացակայությամբ պայմանավորված, բայց հաջողության չհասավ ։
Անգամ Քսերքսեսից հետո էլ (մ.թ.ա. 465 թ.) Իրանի և Հունաստանի քաղաքների միջև առկա տարաձայնությունները, անհասկացություններն ու թյուրիմացությունները դեռ երկար ժամանակ շարունակվեցին։
Այնուամենայնիվ, Դարեհի իրավահաջորդներից և ոչ-ոք, այդ թվում՝ Դարեհ II-ը (մ.թ.ա. 404-423թթ․) և Արտաքսերքսես II-ը (մ.թ.ա. 358-404 թթ.), ովքեր Դարեհ Մեծից մի փոքր անգամ չէին ժառանգել նրա արժանիքները, երկրի կառավարման հմտություններն ու բանիմացությունը, այս խնդրին քաղաքական լուծում տալու և Իրանի փառքն ու հզորությունը,  արքայական Ֆարրահը Միջերկրականի և արևելյան շրջաններում պահպանելու գործում ոչ-մի խոչընդոտի չհանդիպեցին։
Նույնիսկ մ.թ.ա. 415 թ.- ի Եգիպտոսի ապստամբությունն իրենց իրանցի Սատրապի դեմ, որի հետևանքով այդ երկրի մի հատված բաժանվեց Իրանից, որին մ.թ.ա 401 թ.- ին հաջորդեց տասը հազար հունական գրոհայինների՝ Իրանի բանակից անջատման ու հեռացման իրադարձությունը, ինչն այդ օրերին Իրանի զինված ուժերի թուլության նշանն ու արդյունքն էր, ի զորու չեղավ  թուլացնել Իրանի ամբողջականությունը։
Դարեհ Մեծի հիմնած կառավարման համակարգը և որոշ Սատրապների քաղաքական հաշվարկված միջոցների կիրառումը, ովքեր թագավորների լավագույն խորհրդականներն էին, Աքեմենյան հարստության տարածական միասնականությունն ու ամբողջականությունը անքակտ պահելու լավագույն երաշխիքն էին:
Ըստ Հերոդոտոսի Աքեմենյան թագավորներից ամենաշատը մնացած արձանագրությունները պատկանում են Դարեհի թագավորության շրջանին, ինչպես նաև Աքեմենյան տիրապետության այս հսկայական տարածքը, որը ընդգրկում էր Գիոնի և Սինդի սահմաններից մինչև Եգիպտոս և Էգեյան ծովի սահմանները, Դարեհի օրոք հստակ ու կարգապահ վարչաքաղաքական ստորաբաժանումների համակարգ է ունեցել՝ բաժանված լինելով ավելի քան 20 Օսթանների (որոնք կոչվում էին սատրապիա կամ հին հայերեն տերմինով՝ աշխարհ, իսկ հին պարսկերենով՝ խշաթրա, և ամեն մի Օսթանը ունեցել է մի սատրապ,  կամ հին հայերեն տերմինով՝ աշխարհատեր, իսկ հին պարսկերենով՝ խշաթրապավան, ով իբրև մարզպետ իր տարածքի ներքին կյանքի կազմակերպման և խնդիրների լուծման պատասխանատուն էր)։ Բայց, չնայած նրան, որ սատրապը օսթանի ներքին կյանքին առնչվող հարցերի նկատմամբ մանրադիտակային վերահսկողություն ուներ, օսթանի կայազորի հրամանատարը և պաշտպանական համակարգը նրա հրամանատարության տակ չէր․ մի փաստ, որը սատրապին իր համեմատական անսահմանափակ ներքին ուժի և իշխանության հետ մեկտեղ միշտ պահում էր թագավորի հսկողության ներքո, և ապստամբական գաղափարները նրա համար գրեթե կիրառելի չէին։ Թագավորի կամքը, հրամաններն ու օրենքները բոլոր օսթաններում օրենք էին համարվում, որին խստորեն հետևում էին բոլորը ։
Հպատակ ժողովուրդներն էլ, չնայած իրենց կրոնի ու հավատալիքների առումով սահմանափակումներ չունեին, բայց, խստորեն հետևելով թագավորի օրենքներին ու հրամանին՝ հավատարիմ էին արքայության միասնականության և ամբողջականության պահպանմանը։ Նրանց՝ պարտականությունների կատարման հավատարմության հաստատակամության լավագույն օրինակներից մեկն էլ Դարեհի պալատի կառուցման աշխատանքներին այս ժողովուրդների համագործակցությունն ու աջակցումն է։ Դարեհից մնացած կավե տախտակների վրա արված արձանագրությունները լավագույնս ի ցույց են դնում Դարեհի Շուշի պալատի կառուցման գործում այս ցեղերի արհեստավորների ցուցաբերած դերն ու մասնակցությունը ։
Աքեմենյան արքայության կազմի մեջ մտնող հպատակ երկրներն ու ժողովուրդներ
Աքեմենյան արքայության կազմի մեջ մտնող հպատակ երկրների անունները, որոնք գրված են Նախշե Ռոսթամում գտնվող Դարեհ Մեծի  դամբարանին պատկանող արձանագրության մեջ հետևյալն են՝
Մարաստան, Խոուջ (Խուզեսթան), Պարթևստան, Հերաթ, Բակտրիա, Սողդիանան (ինչպես նաև Սողդ և Սուղուդ), Խորեզմ (պարս․՝ خوارزم, հայկ. աղբյուրներում՝ Խվարեզմ), Զարանգիանա (Դարանգիանա), Արախոզիա( մ.թ.ա. 300 թվականին ժամանակակից հարավ-արևելյան Աֆղանստանի և հյուսիսային Պակիստանի տարածքից մինչև Ղանդահար կամ Կանդահար), Սատտագեդիա( ثتهگوش Թաթաղուշ․ հին պարսկերեն,Փանջաբ),  Գանդհարա (Քաբուլը, Փեշավար), Հինդուշ (Սենդ՝ Ինդոս գետ),Խաումավարգա Սակեր, Շակեր (անտիկ աղբյուրներում՝ ամյուրգներ), Տիգրախաուդա Սակեր («սրածայր գդակավորներ» Ամուդարյա գետի մոտակայքի Սակեր) և «Ծովամերձ Սակեր» (այսինքն՝ Մերձսևծովյան Սակեր՝ ծովի մյուս կողմի սակեր՝ Ղրիմ և Դանուբ),  Բաբելոնի, Ասորեստանի,  Արաբիա, Ամուդարիա (Եգիպտոս), Արմինիե (Արմինա, Արմեն, Հայաստան) Քեթեբեթուկ(Կապադովկիա․ հատված Արևելյան Փոքր Ասիայում),Սփարդա(Սարդ, Սարդիս Լիդիա՝ Փոքր Ասիայի արևմուտքում), Սկյութներ (Մակեդոնական Սենատ․ Մակեդոնիա՝ պատմական երկրամաս Հունաստանում), Վահանակիր հույներ՝ Թրակիա...), (Արևմտյան Տրիպոլի, Կիրենաիկա՝  Բարկա بَرقه ), (Կարթագեն, Կարթաժ, Փյունիկիա,  Փոքր Ասիայում)։
Հպատակ տարածքներից որոշները առանձին սատրապ չեն ունեցել և ղեկավարվել են հարևան կամ մոտ օսթանի սատրապի կողմից։ Դարեհին պատկանող Շուշից գտնված մի սալիկի վրա արված արձանագրության համաձայն՝ հպատակ տարածքների և ժողովուրդների անունները գրեթե նույնությամբ՝ մի փոքր տարբերությամբ կրկնում է Նախշե Ռոսթամի արձանագրությունը ։
Հերոդոտը ևս մեջբերում է մեկ այլ  ցուցակ, որը տալիս է որոշակի հետաքրքիր տվյալներ այդ տարածքներում հարկերի գանձման քանակի և կարգի վերաբերյալ՝ լրացնելով արձանագրություններում հիշատակված տվյալները։ Հերոդոտոսը, ասես, տեղեկություններ  է տրամադրում փոփոխությունների և վերանայումների մասին, որոնք երբեմն պետք է որ առաջացած լինեին երկրի վարչական բաժանմունքներում։
Թախթե Ջամշիդից գտնված մեկ այլ արձանագրության մեջ, որը ամենայն հավանականությամբ Աքեմենյան արքաներից Արտաքսերքսես II-ի (Արտաքսերքս, Արտաշես կամ Արտախշատրա II․ մ.թ.ա. 404 թվականից - մ.թ.ա. 358 թվական) դամբարանից է գտնվել, նշված են եղել Աքեմենյան արքայության կազմի մեջ մտնող հպատակ երկրների հետևյալ ժողովուրդների անունները՝
Ֆարսեր (Փարսեր՝ պարսիկներ), մարեր, Խուզեր, պարթևներ, Հերաթ, բակտրիացիներ, սողդեր, խորեզմացիներ, Զարանգիանայի բնակիչներ (Դարանգիանա), Արախոզիայի բնակիչներ, Սատտագեդիացիներ(հին պարսկերեն՝ثتهگوش Թաթաղուշցիներ,Փանջաբցիներ),   գանդհարացիներ, հինդիներ (Սենդի բնակիչներ), խաումավարգացիներ․ Սակեր, Շակեր (անտիկ աղբյուրներում՝ ամյուրգներ), տիգրախաուդա սակեր («սրածայր գդակավորներ» Ամուդարյա գետի մոտակայքի սակեր),  բաբելոնցիներ, ասորեստանցիներ, արաբներ, եգիպտացիներ,  արմեններ, հայեր), Կապադովկիացիներ, սփարդացիներ(Սարդի, Սարդիս բնակիչներ), Սկյութներ (Մակեդոնական Սենատ․ Մակեդոնիա՝ պատմական երկրամաս Հունաստանում), Վահանակիր հույներ՝ Թրակիա...), կարթագենցիներ, քուշեցիներ, փոթիներ։
Ըստ Հերոդոտոսի Հայաստանը ընդգրկվել է 13-րդ սատրապության մեջ, որը վճարել է 400 տաղանդ արծաթ, իսկ պարսիկները եղել են արտոնյալ, հարկերից ազատ, իշխող ժողովուրդը։ Պարսիկ այրերն ապրում էին պետական գանձարանի, այսինքն՝ նվաճված ժողովուրդներից գանձվող հարկերի հաշվին։
Ինչպես տեսնում ենք, այդ շրջանում, երբ միայն 28 տարի էր մնում Դարեհ III-ի մահվանն ու Աքեմենյանների անկմանը (մ.թ.ա. 300թ․), հպատակ ժողովուրդների անունները գրեթե նույնությամբ կրկնում են Նախշե Ռոսթամում գտնվող Դարեհ Մեծի   դամբարանին պատկանող արձանագրության մեջ  հիշատակված անունները, ինչը լավագույն ապացույցն է այն բանի, որ Աքեմենյանները իրենց տիրապետության առաջին օրերից մինչև վերջին օրերը կարողացել են պահպանել տարածական  միասնականությունն ու ամբողջականությունը։ Անգամ բազում նշաններ կան, որ Արտաքսերքսես III-ի (Արտաքսերքս, Արտաշես կամ Արտախշատրա III․ մ.թ.ա. 358 - մ.թ.ա. 337 թվականներ) իշխանության վերջին տարիներին, երբ տակավին մի քանի տարի էր մնում Աքեմենյանների դինաստիայի անկմանը, Աքեմենյան տերությունը ավելի ուժեղ, ավելի միասնական, ավելի կանոնակարգված և ամբողջական էր, քան Քսերքսես I-ի (Քսերքս - Շերշեզ կամ Խշայարշա․ մ.թ.ա. 486 - մ.թ.ա. 464 թվականներ) իշխանության օրոք։
Տես նաև. Աքեմենյան պետություն
Աքեմենյանների ցանկ
Տոհմի ավագ գիծը Տոհմի կրտսեր գիծը <td colspan=2 align=center>
Գրականություն
1.     بنونیست، امیل. دین ایرانی بر پایۀ متن‌های مهم یونانی. ترجمۀ بهمن سرکاراتی. چاپ دوم. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۴.
2.     زرین‌کوب، عبدالحسین. روزگاران. چاپ دوازدهم. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۹۶۱-۱۱-۱-.
3.     دیاکونوف، میخائیل میخائیلوویچ. تاریخ ایران باستان. ترجمۀ روحی ارباب. چاپ پنجم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۴. شابک ‎۹۶۴-۴۴۵-۲۳۸-۰
4.     نلسون فرای، ریچارد. میراث باستانی ایران. ترجمۀ مسعود رجب‌نیا. چاپ هشتم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۶. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۴۵-۱۱۱-۹.
5.     فره‌وشی، بهرام. ایرانویج. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۶۸.
6.     علیرضا شاپور شهبازی. «کاخ اختصاصی داریوش (معروف به تچر)». در راهنمای مستند تخت جمشید. سفیران. شیراز: بنیاد پژوهشی پارسه-پاسارگاد.
7.     علیرضا شاهپور شهبازی. راهنمای مستند تخت جمشید. بنیاد پژوهشی پارسه-پاسارگاد. چاپ. تهران: انتشارات سفیران و انتشارات فرهنگسرای میردشتی، ۱۳۸۴. .شابک ‎۴-۶-۹۱۹۶۰-۹۶۴.
8.     داندامایف، محمد. آ. تاریخ سیاسی هخامنشیان. ترجمهٔ خشایار بهاری. چاپ ۱. تهران: نشر کارنگ، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴-۶۷۳۰-۵۲-۳.
9.     بی‌بی‌سی فارسی امپراتوری هخامنشی چگونه بر پهنه وسیعی از کره زمین دوام آورد؟ کتاب «واکاوی یک شاهنشاهی» با عنوان فرعی «گذر زمان در تاریخ‌نگاری هخامنشیان، انتشارات مزدا، سال ۲۰۱۴
11. بیانی، شیرین. تاریخ ایران باستان (۲): از ورود آریایی‌ها به ایران تا پایان هخامنشیان. چاپ هفتم. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها، ۱۳۹۰.شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۵۹-۶۹۸-۸.هینتس، والتر. داریوش و ایرانیان. ترجمهٔ پرویز رجبی. تهران: نشر ماهی، ۱۳۸۷.شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۹۹۷۱-۲۰-۳
12.  .کخ، هاید ماری. از زبان داریوش. ترجمهٔ پرویز رجبی. تهران: کارنگ، ۱۳۷۹.جعفری دهقی، محمود. بازشناسی منابع و مآخذ تاریخ ایران باستان. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، ۱۳۹۱.شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۵۹-۷۸۰-۰.
Վաշլոբ
Վաշլոբ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Իվանոպոլ (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Իվանոպոլ (Іванопіль), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Նախասահմանված ներդաշնակություն
Նախասահմանված ներդաշնակություն, փիլիսոփայական հասկացություն․ մուծել է Լայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմը մոնադների կանոնավորված փոխհամաձայնությունը հիմնավորելու համար։ Աստծու ի սկզբանե սահմանած ներդաշնակության շնորհիվ գոյություն ունի տիեզերական կարգավորվածություն, երևույթների համընդհանուր փոխադարձ կապ (ֆիզիկական դետերմինիզմ) և մարմնի ու հոգու ներդաշնակություն։
Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական եզրեր
Շառլի սյուր Մառն
Շառլի սյուր Մառն (Charly-sur-Marne)` համայնք Ֆրանսիայի հյուսիսում, Օ-դե-Ֆրանս շրջան, Էնա գավառ, Շատո Տերրի շրջան, Էսսոմ-սյու-Մարն կանտոն։ Տեղակայված է Շատո Տերրի շրջանից 16 կմ հարավ-արևմուտք, A4 "Էստ" ավտոմայրուղուց 11 կմ հեռավորության վրա, Մառն գետի աջ ափին։
Բնակչությունը (2014)` 2 672 մարդ։
Պատմություն
Շարլի անունը ստացավ Շառլ Մարտել պատվին, ով այստեղ կառուցեց իր պալատը։ 858 թվականին Շարլի II Բալդը մի շարք հողեր է անցել, այդ թվում, նաև Շարլին, Նեկտարա-Դամ-դե-Սյսսսոնյան վանքում, որը գյուղին էր պատկանում Մեծ Ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո։ 2006 թվականին Շարլի պաշտոնապես վերանվանվեց Շարլի-Սար-Մարնա։
Տնտեսական վիճակ
Գործազրկության մակարդակը (2014 թվականին) կազմում է 15.0% (Ֆրանսիան ընդհանուր առմամբ` 13.5%, Էնա գավառը` 17.8%): Տարեկան միջին եկամուտը, մեկ մարդու շնչի հաշով 19139 եվրո (2013 թվականին), (Ֆրանսիան ընդհանուր առմամբ` 20185, Էնայի գավառը` 18,300)։ 2010 թվականին 1745 աշխատունակ մարդուց (15-64 տարեկան) 1249 տնտեսապես ակտիվ էին, 496-ը` ակտիվ (գործունեության ցուցանիշը 71.6 %, 1999 թվականին` 72.1%): Աշխատել է 1249 ակտիվ բնակչից, աշխատել են 1133 մարդ (612 տղամարդիկ և 501 կին), գործազուրկ են եղել 136 մարդ (59 տղամարդ և 77 կին)։ 496 ակտիվների շարքում 140 մարդ ուսանող էին, իսկ 164-ը` թոշակառուներ, 192-ը` այլ պատճառներով ։
Վարչություն
2008 թվականից Շարլի-Սար-Մարնեի քաղաքապետի պաշտոնը զբաղեցնում է Կլոդ Լանգենենը։ 2014 թվականի քաղաքային ընտրություններում, նրա գլխավորած ձախ ցուցակը հաղթեց 1-ին փուլում` ստանալով քվեների 50.70 %-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Իհսան Աբդ ալ-Կուդդուս
Կենսագրություն
Ծնվել է 1919 թվականի հունվարի 1-ին, թուրք-եգիպտական ծագման ընտանիքում։ Նրա հայրը` Մուհամեդ Աբդ Ալ-Կուդդուսը, որը թատրոնի և կինոյի դերասան էր, ցանկանում էր, որ որդին իրավաբան դառնա։ 1942 թվականին Իհսանն ավարտել է Կահիրեի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, այնուհետև աշխատել է որպես իրավաբան։
1944 թվականից սկսեց գրել սցենարներ, կարճ պատմություններ և վեպեր։ Ժամանակի ընթացքում որոշելով կենտրոնանալ գրական կարիերայի վրա` հրաժարվել է իրավաբանի իր կարերայից։ Շուտով դարձել է «Ալ-Աքբար» թերթի առաջատար լրագրող, որը ղեկավարել 1971—1975 թվականներին։ 1975-1976 թվականներին եղել է «Ալ-Ահրամ» թերթի գլխավոր խմբագիր։ Մինչև 1960 թվականը եղել է «Ռոզ Ալ Յուսեֆ» հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթի սեփականատերը, իսկ 1960 թվականից` «Ռոզ Ալ Յուսեֆ» հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրը, որը հիմնադրել է նրա մայրը` կինոդերասանուհի Ֆաթիմա Ալ Յուսեֆը, որը հայտնի է Ռոզա անունով։ Նա հաճախ քննադատում էր կարևոր անձանց, այդ թվում` նախագահներին, և իր լրագրողական կարիերայի ընթացքում երեք անգամ ձերբակալվել է։
Մահացել է Կահիրեում, 1990 թվականի հունվարի 12-ին, կաթվածի հետևանքով։
Ստեղծագործություն
Աբդ ալ Կուդուսը գրել է ավելի քան 60 վեպ և պատմվածքների ժողովածու։ Նրա վեպերից 49-ը էկրանավորվել է, տասնյակ ստեղծագործությունների հիման վրա նկարահանվել են բազմասերիանոց ֆիլմեր։ Նրա երեք` «Մեր տան տղամարդը» ։ (1961), «Սև ակնոց» ։ (1963) և «Իմ կնոջ պատիվը» ։ (1967) ստեղծագործությունների կինոտարբերակները տարբեր հաջողություններ էին ունենում խորհրդային վարձույթում։ Նա հակված էր մելոդրամատիզմին և սիրային ու սեքսուալ թեմատիկաներին, որոշ սյուժեներ վերցվել են արևմտաեվրոպական գրողներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Մուսուլման գրողներ Կատեգորիա:Եգիպտացի գրողներ Կատեգորիա:Եգիպտացի լրագրողներ Կատեգորիա:Կահիրեի համալսարանի շրջանավարտներ
Գավգամելայի ճակատամարտ
Գավգամելայի ճակատամարտ, տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 331 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, Ալեքսանդր Մակեդոնացու ու Դարեհ III Աքեմենյանի զորքերի միջև, Գավգամելայի հարթավայրում (այժմ՝ քաղաք Էրբիլ, Իրաք, Տիգրիս գետի մերձակայքում)։ Այն համարվում է Ալեքսանդրի երրորդ ու վճռորոշ ճակատամարտը Պարսկաստանի տերության դեմ, որն ավարտվեց հունամակեդոնական զորքի կատարյալ հաղթանակով և ազդարարեց Աքեմեյան տիրակալության փլուզումը։
Գավգամելայի ընդարձակ հարթավայրը (ի տարբերություն Իսոսի) հարմար էր պարսկական զորքի ծավալման համար։ Կուրցիուս Ռուֆուսը հաղորդում է, որ Ալեքսանդրը ուներ 40,000 հետևակազոր, 7,000 հեծելազոր։ Դարեհի բանակում ընդգրկված էին իր հսկայական տերության հպատակ ժողովուրդները՝ եգիպտացիք, բաբելոնացիք, մարեր, պարթևներ, ասորիներ, բակտրիացիք, սկյութներ, հնդիկներ, հույն վարձկաններ, կապադովկիացիք և այլն։ Պարսկական աջ թևում էին նաև Մեծ ու Փոքր Հայքի զորաջոկատները կուսակալներ Երվանդի ու Միհրվահիշտի գլխավորությամբ։