cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բերյոզովկա (Օմուտնայայի վտակ)
Բերյոզովկա (Берёзовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օմուտնայա գետի ձախ ափին՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Վերին Կամայի բարձունքում 9 կմ հարավ-արևելք Վասիլևսկի գյուղում, Օմուտինսկ քաղաքից 19 կմ հարավ-արևմուտք։ Գետը հոսում է հարավ-արևելք անմարդաբնակ անտառային վայրում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Դարատնիկի
Դարատնիկի (Даратники), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1628 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Լեյլի (աշուղ)
Լեյլի (Լեյլի Սամվելի Եփրիկյան), հայ աշուղ։
Կենսագրություն
Լեյլի Եփրիկյանը ծնվել է Վրաստանի Բոգդանովկայի շրջանի Ղաուրմա գյուղում, 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Գյուղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո 1964 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան ։ Ավարտել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրության ֆակուլտետը, դասավանդել է դպրոցում, միաժամանակ եղել «Ջավախք» երգի-պարի անսամբլի ղեկավարը։ 1998 թվականին ընդունվել է Ջիվանու անվան աշուղական դպրոցը։
2003 թվականին «Սայաթ-Նովա» մշակութային կենտրոնի և Հայ աշուղների միության կողմից Լեյլի Եփրիկյանին շնորհվել է վարպետ աշուղի կոչում։
Մոտ 4000 բանաստեղծության և 500-ից ավելի աշուղական երգի հեղինակ է՝ «Խաս բաղի մեջ», «Ով բախտ անարդար», «Արի ղարիբ ջան», «Եղնիկ յար», «Նաիրուհի», «Կարոտի թևով», «Ջավախքը իմ երգն է»։
Նվագում է դափ։
Աշուղական երգի «Սայաթ-Նովա» փառատոնի մրցանակակիր է։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի վեց զավակ, 2004 թվականին աշուղի կոչում է շնորհվել նաև Լեյլիի քրոջը՝ Զարուհի Եփրիկյանին։
Ո՞ր աշխարհքում ունեմ շատ բան․ միտք եմ անում՝ Է՞ս, թե էն
«Ո՞ր աշխարհքում ունեմ շատ բան․ միտք եմ անում՝ Է՞ս, թե էն», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից։ Հեղինակն այն գրել է 1919 թվականին ։
Պատմություն
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է երկու ինքնագիր ։ Քառյակն առաջին անգամ տպագրվել է 1922 թվականին Թիֆլիսում հրատարակված Հովհաննես Թումանյանի «Քառյակներ» ժողովածուի 30-րդ էջում, այնուհետև՝ Կ․ Պոլսում լույս տեսած Թումանյանի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 58-րդ էջում, ապա՝ Թումանյանի երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 206-րդ էջում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ Կատեգորիա:1919 գրականությունում
Դիսկոմիցետներ
Դիսկոմիցետներ, պայուսակավոր սնկերի դաս։ Ներառում է ավելի քան 800, ՀՀ-ում՝ մոտ 250 տեսակ՝գետնասունկ ամառային (Tuber aestivum), մորխասունկ սովորական (Gyromitraes culenta), մորկեղ կոնաձև (Morchella conica), գլխարկ մորկեղային (Verpa bohemica)։
Տարածվածություն
Տարածված են բոլոր մարզերում, առավելապես՝ անտառներում, խոնավ հողի կամ բուս, մնացորդների վրա, ավազոտ վայրերում։
Արտաքին տեսք
Պտղամարմինը (տրամագիծը՝ 0,2 մմ-25 սմ) ափսեաձև է, բաժակաձև, ականջաձև, գլխարկաձև և այլն։ Շատերն ունեն վառ գունավորում։ Որոշ տեսակներ ուտելի են նախապես մշակելուց հետո (եփել և ջուրը թափել կամ չորացնել)։ Կան նաև բարձրակարգ բույսերի տարբեր հիվանդությունների հարուցիչներ, օրինակ՝ մոնիլինիա պտղայինը (Monilinia fructigena)՝ խնձորենու, տանձենու, սերկևիլենու պտուղների «սև փտում», լոֆոդերմիում սոճունը (Lophodermium pinastri) սոճու «շյուտե» հիվանդությունների հարուցիչներն և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասկոմիցետներ
Ճառընտիր (3782)
Ճառընտիր (3782), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3782 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 12-րդ դարում Գրիգոր գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Յովհաննէս քերթողահայրը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 46X32 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 267 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրիչ՝ 8 ա, 32 ա, 145 բ, 170 բ, 187 ա և այլուր, հետագայի՝ 133 ա, 161 ա (1724 թվական), 135 բ, 165 բ (1802 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ազոտաբակտեր
Ազոտաբակտեր (Azotobacter), բակտերիաների ցեղ, ապրում են հողում և կարող են ազոտֆիկսացիայի ընթացքում գազային ազոտը վերածել բույսերի համար մատչելի լուծվող ձևի։
Ազոտաբակտեր ցեղը պատկանում է գրամ բացասական բակտերիաներին և դասվում են ազատ ապրող ազոտֆիկսացիա կատարող խմբում։ Ցեղի ներկայացուցիչները բնակվում են չեզոք և թթվային հողերում, ջրում և որոշ բույսերի օրգանիզմում  ։ Հատուկ պայմաններում կարող են անցնել հանգիստ վիճակի և վերրածվել ցիստայի։
Բնության մեջ կարևոր դեր են խաղում ազոտի շրջապտույտում՝ բույսերի համար անմատչելի մթնոլորտային ազոտը կլանելով և այն հողում վեր ածելով ամոնիումի իոնի։ Մարդու կողմից օգտագործվում է ազոտի կենսապարարտանյութերի արտադրությունում, համարվում է որոշ կենսապոլիմերների պրոդուցենտ։
Ցեղի առաջին ներկայացուցիչը՝ Azotobacter chroococcum-ը, հայտնաբերվել և նկարագրվել է 1901 թվականին հոլանդացի մանրէաբան և բուսաբան Մարտին Բեյերինկի կողմից։ Ներկա պահին ցեղի մեջ մտնում են 6 տեսակներ։
Կազմաբանություն
ցեղի բակտերիաների բջիջները համեմատաբար խոշոր են (1-2 մկմ տրամագծով), սովորաբար օվալաձև, օժտված չեն պլեոմորֆիզմով, այսինքն կարող են ունենալ տարբեր ձևեր՝ ցուպիկաձևերից մինչև կոկանմաններ։ Միկրոսկոպիկ սարքերի վրա բջիջները կարող են դասավորված լինել առանձին, զույգերով, անհավասարաչափ կուտակումներով և, հազվադեպ, տարբեր երկարությամբ շղթաների տեսքով։ Ձևավորում են հատուկ հանգստի ձևեր՝ ցիստաներ, սպոր չեն առաջացնում։
Մաքուր կուլտուրաներում բջիջները շարժվում են մտրակների միջոցով ։ Ավելի հասուն կուլտուրաներում բջիջները կորցնում են շարժվելու ունակությունը, ստանում են գրեթե կոկաձև տեսք և արտադրում են լորձի հաստ շերտ, որը ստեղծում է բջջի պատիճը։ Բջջի ձևի վրա ազդում է նաև սննդային միջավայրը, պեպտոնըն, օրինակ, առաջացնում է պլեոմորֆիզմ և, այդ թվում, նպաստում է այսպես կոչված «սնկանման» բջիջների առաջացմանը։ Պեպտոնի կազմում ազոտաբակտերիաների կուլտուրայում գլիցին ամինաթթուն նմապստում է պլեոմորֆիզմի առաջացմանը ։
Մանրադիտակով ուսումնասիրելիս բջիջներում հայտնաբբերվում են ներառուկներ, որոնցից մի քանիսը ներկվում են, իսկ մնացած մասը մնում է անգույն։ 20-րդ դարի սկզբին կարծում էին, որ գունավորման միացումները «վերարտադրողական հատիկներ» են կամ գոնիդիաներ, և մասնակցում են բջջի բազմացմանը, համարվելով բջջի յուրօրինակ «սաղմեր» ։ Սակայն հետագայում ապացուցվեց, որ հատիկները (գրանուլները) չեն մասնակցում բջջի բաժանման գործընթացին և չեն համարվում բակտերիայի «փոքր, կոկանման վերարտադրողական բջիջներ»՝ գոնիդիաներ ։ Ներկվող ներառուկները կազմված են վալյուտինից, իսկ չներկվողները կազմված են ճարպի կաթիլներից։ Ներառուկները համարվում են սնման պահեստային աղբյուր ։
Ցիստա
ցեղի ներկայացուցիչների ցիստաները ավելի դիմացկուն են միջավայրի անբարենպաստ պայմաններին, քան վեգետատիվ բջիջները։ Այսպես, ցիստաները երկու անգամ ավել դիմացկուն են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների ազդեցության նկատմամբ, քան վեգետատիվ բջիջները, առավել դիմացկուն են չորացման, գամմա ճառագայթման, արևային իռադացիայի, գերձայնի ազդեցությանը, սակայն դիմացկուն չեն բարձր ջերմաստիճանի նկատմամբ ։
Ցիստայի առաջացումը սկսվում է սննդային միջավայրում օգտակար նյութերի խտաստիճանի փոփոխության և որոշ օրգանական նյութերի ավելացման ժամանակ (օրինակ, էթանոլ, ն-բութանոլ և β-հիդրօքսիբուտիարատ)։ Հեղուկ սննդային միջավայրում ցիստաներ հազվադեպ են առաջանում ։ Ցիստավորումը կարող է հարուցվել քիմիական ազդանյութերի միջոցով և ուղեկցվել նյութափոխանակության խանգարումներով, կատաբոլիզմի և շնչառության փոփոխություններով, մակրոմոլեկուլի կենսասինթեզի խանգարումներով ։ Ցիստավորման մակածման մեջ նշանակալից դեր ունի ալդեհիդդեհիդրոգենազը, ինչպես նաև պատասախան կարգավորիչ AlgR-ը ։
Ազոտաբակտերիայի ցիստան կլորավուն մարմին է, որը կազմված է այսպես կոչված կենտրոնական մարմնից (վեգետատիվ բջջի փոքրացված տարբերակը՝ վակուոլների մեծ թվով) և երկշերտ թաղանթից, որի ներքին մասը կոչվում է ինտիմ և ունի թելանման կառուցվածք, իսկ արտաքին մասը՝ էկզին, որն ունի հարթ, անդրադարձնող, հեքսագոնալ բյուրեղային կառուցվածք ։ Էկզինը հաճախ հիդրոլիզում է տրիպսինով, սակայն դիմացկուն է լիզոցիմի ազդեցության նկատմամբ, ի տարբերություն կենտրոնական թաղանթի ։ Կենտրոնական մասը կարող է մեկուսացած լինել կենսունակ վիճակով՝ որոշ հելատային ագենտների կողմից ։ Ցիստայի արտաքին թաղանթի գլխավոր բաղադրիչը ալկիլռեզորցինոլն է, որը կազմված է ալիֆատիկ շղթաներից և արոմատիկ օղակներից։ Ալկիլռեզորցինոլը հանդիպում է նաև այլ բակտերիաների, կենդանիների և բույսերի մոտ ։
Ցիստայի ծլում
ցեղի ցիստան իրենից ներկայացնում է վեգետատիվ բջջի նիրհող ձևը, որն անհրաժեշտ է միջավայրի անբարենպաստ պայմաններում գոյատևելու համար, այլ ոչ թե բազմացման համար։ Նորմալ պայմանների վերականգնումից հետո, ինչպիսիք են pH-ի բնականոն արժեքը, ջերմաստիճանը և ածխածնի հասանելի աղբյուրի առկայությունը, ցիստաները ծլում են, վերականգնված վեգետատիվ բջիջը նորից սկսում է բազմանալ սովորական կիսման ճանապարհով։ Ցիստայի ծլման ժամանակ էկզինը վնասվում է և ազատվում է մեծ վեգետատիվ բջիջ։
Սպորի ծլման միկրոսկոպիկ առաջին քայլը համարվում է ցայտագույն-ֆազային միկրոսկոպիայի ժամանակ ցիստաների անդրադարձրած լույսի քանակի նվազեցումը։ Ցիստայի ծլումը դանդաղ գործընթաց է և տևում է մոտ 4-6 ժամ, որի ընթացքում կենտրոնական մարմնիկը մեծանում է և տեղի է ունենում ինտինում գտնվող վալյուտինի ներառուկների գրավում։ Այնուհետև էկզինը պատռվում է և վեգետատիվ բջիջը ազատվում է պայտաձև էկզիզնից ։ Ցիստայի ծլման ժամանակ նկատվում են նյութափոխանակության փոփոխություններ։ Ածխածնի աղբյուրի ավելացումից անմիջապես հետո ցիստաները սկսում են կլանել թթվածին և արտազատել ածխաթթու գազ։ Գլյուկոզի ավելացումից 4 ժամ անց շնչառության մակարդակը հասնում է առավելագույն արժեքին։ Սպիտակուցների և ՌՆԹ-ի սինթեզը նույնպես արագանում է ածխածնի աղբյուրի ավելացումից հետո, սակայն կենսապոլիմերների սինթեզի արագացումը դիտվում է ավելացումից միայն 5 ժամ անց։ ԴՆԹ-ի սինթեզը և ազոտֆիկսացիան սկսվում է անազոտ սնման միջավայրում գլյուկոզի ավելացումից 5 ժամ անց ։
Ցիստայի ծլման ընթացքում նկատվում են փոփոխություններ նաև ինտիմում, որոնք նկատելի են էլեկտրոնային մանրադիտակով։ Ինտիմը կազմված է ածխաջրերից, լիպիդներից, սպիտակուցներից և բջջում զբաղեցնում է գրեթե այնքան ծավալ, որքան և կենտրոնական մարմնիկը։ Ցիստայի ծլման ժամանակ ինտիմը հիդրոլիզվում է և բջջի կողմից օգտագործվում է օրգանոիդների սինթեզում ։
Ֆիզիոլոգիական հատկանիշներ
Այս մանրէներն էներգիան ստանում են օքսիդավերականգնման ռեակցիաների արդյունքում, որպես էլեկտրոնների դոնոր օգտագործելով օրգանական միացությունները։ Աճի համար անհրաժեշտ է թթվածին, բայց կարող են աճել վերջինիս ցածր խտաստիճանի դեպքում ևս, առաջացնում են կատալազ և օքսիդազ։ Որպես ածխածնի աղբյուր կարող են օգտագործել տարատեսակ ածխաջրեր, սպիրտներ և օրգանական թթուների աղեր։ Ազոտֆիքսատորները մեկ գրամ ծախսված գլյուկոզի դիմաց կարող են առավելագույնը կլանել 10 մկգ ազոտ։ Ազոտի կլանումը կախված է մոլիբդենի իոնների առկայությունից, իսկ մոլիբդենի բացակայությունը կարող է մասնակի փոխարինվել վանանդիումով։ Որպես ազոտի աղբյուր կարող են օգտագործվել նիտրատները, ամոնիումի իոնները և ամինաթթուները։ pH-ի օպտիմումը՝ աճի և ազոտի կլանման համար, 7,0-7,5 է, կարող են աճել 4,8-8,5 pH-ի պայմաններում ։ Անազոտ սննդային միջավայրում մանոզի առկայության դեպքում ջրածնի օգնությամբ հնարավոր է Azotobacter ցեղի ներկայացուցիչների միքսոտրոֆային աճ։ Ջրածինը հողի մեջ հասանելի է, այդ պատճառով բնական միջավայրում հնարավոր է Azotobacter-ների միքսոտրոֆային աճեցումը ։
Կուլտուրաների հատկություններ
Azotobacter ցեղի ներկայացուցիչները որպես էներգիայի և ածխածնի աղբյուր կարող են օգտագործել ածխաջրեր (օրինակ մանիտ, սախարոզ, գլյուկոզ), սպիրտներ (այդ թվում էթանոլ և բութանոլ) և օրգանական թթուների աղեր, այդ թվում նաև՝ բենզոատները։ Ցեղի ներկայացուցիչներն աճում են ազոտից զուրկ միջավայրում, որոնք նախատեսված են ազատ ապրող ազոտֆիկսացիա կատարող և օլիգոնիտրոֆիլ օրգանիզմների հայտնաբերման համար։ Օրինակ, Էշբիի միջավայրում, որը պարունակում է ածխածնի աղբյուրներ (մանիտ, սախարոզ և գլյուկոզ) և անհրաժեշտ միկրոտարեր (ֆոսֆորի, ծծմբի աղբյուրներ), կամ էլ Մ․ Ֆյոդորովի միջավայրում, որը պարունակում է մեծ քանակությամբ միկրոտարեր, ինչպես նաև Բեյերինկի հեղուկ միջավայրում։
Պինդ սննդային միջավայրում ցեղի ներկայացուցիչներն առաջացնում են հարթ, լորձով պատված գաղութներ՝ 5-10 մմ տրամագծով, հեղուկ սննդային միջավայրում առաջացնում են ժապավեն։ Բնորոշ է նաև պիգմենտացիան, ցեղի գաղութները կարող են ներկվել մուգ-շագանակագույն, կանաչ և այլ գույներով, կամ էլ, կախված սննդային միջավայրից, լինել անգույն։ Azotobacter ցեղի բակտերիաները համարվում են մեզոֆիլ միկրոօրգանիզմներ և աճում են 20-30 °C ջերմաստիճանի պայմաններում ։
Գենոմ
Մասնակիորեն ավարտվել է AvOP շտամի Azotobacter vinelandii ներկայացուցչի նուկլեոտիդային հաջորդականութան բացահայտումը։ Azotobacter vinelandii-ի քրոմոսոմը ԴՆԹ-ի օղակաձև շղթա է՝ 5 342 073 նուկլեոտիդային զույգերով և պարունակում է 5043 գեն, որոնցից 4988 կոդավորում են սպիտակուցներ, Գ+Ց հիմքերի մասը կազմում է 65 մոլ % ։ ցեղի ներկայացուցիչների մոտ կյանքի ընթացքում նկատվել է պլոիդության փոփոխում․ կուլտուրաների կառուցվածքից կախված քրոմոսոմների և ԴՆԹ-ի քանակը փոխվում է՝ կուլտուրայի աճի ստացիոնար փուլում յուրաքանչյուր բջջում կարող է գտնվել քրոմոսոմի մոտ 100 պատճեն։ Թարմ սննդային միջավայր տեղափոխելուց հետո ԴՆԹ-ի (մեկ պատճեն) պարունակությունը վերականգնվում է ։ Բացի քրոմոսոմային ԴՆԹ-ից, Azotobacter-ների մոտ հայտնաբերվել են նաև պլազմիդներ ։  ցեղի ներկայացուցիչների մոտ ապացուցված է էկզոգեն պլազմիդային ԴՆԹ-ների տրանսֆորմացիայի հնարավորությունը ։
Տարածում
ցեղի ներկայացուցիչներն տարածված են չեզոք և թույլ թթվային հողերում և չեն առանցնացվում թթվային հողերից ։ Նրանք հայտնաբերվել են նաև արտակարգ հատկություններով հողերում՝ հարավային և հյուսիսային բևեռներում, չնայած տեղի աճի կարճ շրջանի և pH-ի համեմատաբար թույլ արժեքի՝ արկտիկական շրջանում կավե և ավազակավե հողերում (այդ թվում տորֆային և ավազային հողերում), անտարկտիկայի շրջանում՝ մերջափնյա ավազուտներում ։ Չոր հողերում այս ցեղի ներկայացուցիչները ցիստայի տեսքով կարող են պահպանվել մինչև 24 տարի ։
ցեղի ներկայացուցիչները հայտնաբերվել են նաև ջրային կենսամիջավայրներում, այդ թվում նաև քաղցրահամ ջրամբարներում, աղի ճահիճներում ։ Որոշ ներկայացուցիչներ կապվում են բույսերի հետ և հայտնաբերվել են ռիզոսֆերայում, բույսերի հետ մտնելով հատուկ փոխազդեցության մեջ ․ ցեղի ներկայացուցիչներն առանձնացվել են մշտադալար ծառերի ռիզոսֆերայից՝ այլ ազոտֆիկսող և դենիտրիֆիկացնող բակտերիաների հետ մեկտեղ ։
Որոշ շտամներ հայտնաբերվել են Eisenia fetida անձրևորդերի բոժոժների մեջ ։
Ազոտֆիքսացիա
ցեղի ներկայացուցիչները համարվում են ազատ ապրող ազոտֆիկսատորներ, այսինքն ի տարբերություն Rhizobium ցեղի բակտերիաներից մոլեկուլային ազոտը կլանում են մթնոլորտից, բույսերի հետ սիմբիոզի մեջ չմտնելով, թեպետ որոշ ներկայացուցիչներ բույս-տիրոջ հետ մտնում են միության մեջ ։ Ազոտի կլանումը ինհիբիտորացվում է ազոտի աղբյուրների առկայության դեպքում, օրինակ ամոնիումի իոններով, նիտրատներով ։
ցեղի ներկայացուցիչները ունեն ֆերմենտների ամբողջական համակարգ, որը անհրաժեշտ է ազոտի կլանման համար՝ ֆերեդոքսին, հիդրոգենազ և ամենակարևորը՝ նիտրոգենազ։ Ազոտի կլանման պրոցեսը ընթանում է էներգիայի ծախսով և պահանջում է էներգիայի ներհոսք՝ ԱԵՖ-ի տեսքով։ Ազոտի կլանման պրոցեսը ծայրահեղ զգայուն է թթվածնի առկայությանը, այդ պատճառով ցեղի ներկայացուցիչների մոտ ձևավորվել է թթվածնից պաշտպանման հատուկ համակարգ՝ այսպես կոչված շնչառական պաշտպանությունը, որը կատարվում է շնչառության զգալի դանդաղեցման ճանապարհով, ինչը բջիջներում նվազեցնում է թթվածնի կոնցետրացիան ։ Բացի այդ առկա է հատուկ Shethna սպիտակուցը, որը պաշտպանում է նիտրոգենազը և մասնակցում է բջջի մահվան կանխարգելմանը, որը առաջացնում է թթվածինը․ մուտանտները, որոնք չեն արտադրում այս սպիտակուցը, ազոտի աղբյուրի բացակայության դեպքում, թթվածնի պատճառով մահանում են ազոտֆիքսացիայի ժամանակ ։ Azotobacter-ների մոտ ազոտի կլանման գործում որոշակի դեր խաղում է նաև հեմոցիտրատ-իոնը ։
Նիտրոգենազներ
Նիտրոգենազային կոմպլեքսը համարվում է կարևոր ֆերմենտ, որը մասնակցում է ազոտի կլանմանը։ ցեղի ներկայացուցիչների մոտ հայտնաբերվել է մի քանի տեսակ նիտրոգենազ՝ Mo-Fe-նիտրոգենազ և այլընտրանքային նիտրոգենազներ․ Վանադիում պարունակող, որը կախված չէ մոլիբդենի իոններից  , ցածր ջերմաստիճաններում ավելի ակտիվ է քան Mo-Fe-նիտրոգենազը(V-նիտրոգենազի ակտիվությունը չի նվազում ջերմաստիճանի մինչև 5 °C նվազման դեպքում), V-նիտրոգենազի դեպքում ջերմաստիճանից կախված ակտիվությունը նվազում է 10 անգամ ավելի դանդաղ, քան Mo-Fe-նիտրոգենազի դեպքում , և Fe-պարունակող, ավելի պասիվ է, քան սովորական նիտրոգենազը  ։ Ակտիվ նիտրոգենազի ձևավորման մեջ կարևոր դեր է խաղում Mo-Fe-նիտրոգենազի Р-կլաստերի զարգացումը , ինչպես նաև Mo-Fe-կոֆակտոր նիտրոգենազի նախորդ շապերոն GroEL-ը կարևոր դեր է խաղում նիտրոգենազի վերջնական ձևավորման մեջ ։ Նիտրոգենազի կարգավորումը կարող է տեղի ունենալ արգինինի մնացորդի կուտակման միջոցով ։ Նիտրոգենազի սինթեզը կատարվում է այսպես կոչված nif-գեների կողմից ։ Ազոտի ֆիկսացիան կառավարվում է nifLA օպերոնով, NifA արտադրանքը կարգավորում է nif-գեների տրանսկրիպցիան։ NifL-ը NifA-ի նկատմամբ ունի հակադարձ գործառույթ՝ ազոտի կլանման և բջիջ ներթափանցող թթվածնի կլանման հարցում, nifLA օպերոնի էքսպրեցիան կարգավորվում է դրական կարգավորման մեխանիզմով ։ NifL-ը համարվում է ֆլավոպրոտեին, որը ազոտֆիկսացիայի գեների տրանսկրիպցիայի ակտիվացումը կատարում է վերօքս-կախյալ միացման միջոցով ։ Կարգավորման երկկոմպոնենտ համակարգը, որը կազմված է 2 սպիտակուցներից (էնհանսեր NifA և սենսոր NifL), որոնք միմյանց մեջ առաջացնում են կոմպլեքսներ, համարվում է ատիպիկ և տարածված չէ այլ օրգանիզմների գեների էքսպրեսիայի կառավարման համակարգերում ։
Դեր
Ազոտֆիկսացիան մեծ դեր է կատարում բնության մեջ ազոտի շրջապտույտում։ Ազոտֆիկսացիան համարվում է ազոտի կարևոր աղբյուրներից մեկը, և ցեղի ներկայացուցիչները կարևոր դեր են խաղում հողի մեջ ազոտի շրջապտույտում, կատարելով մոլեկուլային ազոտի կլանում։ Ցեղի ներկայացուցիչները սինթեզում են նաև որոշ կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, այդ թվում որոշ ֆիտոհորմոններ, օրինակ՝ աուքսիններ, այդ կերպ նպաստելով բույսի աճին և զարգացմանը , համարվելով բույսերի աճի կենսաբանական խթանիչներ և սինթեզելով գործոններ, որոնք անհրաժեշտ են բույսի զարգացման համար ։ Ցեղի ներկայացուցիչների արտադրած էկզոպոլիսախարիդները նպաստում են հողում ծանր մետաղների յուրացմանը, նպաստելով հողի ինքնամաքրմանը, որը աղտոտվում է ծանր մետաղներով, օրինակ կամնիումով, սնդիկով և կապարով ։  ցեղի որոշ ներկայացուցիչներ մասնակցում են նաև որոշ քլորպարունակող արոմատիկ միացությունների բիոդեգրադացիային․ օրինակ 2,4,6-եռքլորֆենոլինը, որը նախկինում օգտագործվում էր որպես ինսեկտիցիդ, ֆունգիցիդ և հերբիցիդ, ունենալով մուտագեն և կանցերոգեն ազդեցություն և համարվելով քսենոբիոտիկ և պոլյուտանտ նյութ ։
Օգտագործումը մարդու կողմից
Մթնոլորտային ազոտ կլանելու շնորհիվ, դրանով իսկ մեծացնելով հողի բերիությունը և նպաստելով բույսերի աճին ցեղի ներկայացուցիչները օգտագործվում են գյուղատնտեսության մեջ ազոտի կենսապարարտանյութերի ստացման համար, այդ թվում ազոտաբակտերինի, բացի այդ ցեղի ներկայացուցիչները համարվում են բազմաշաքար՝ ալգինաթթվի (E400) պրոդուցենտը   , որը օգտագործվում է բժշկության մեջ (որպես անտացիդ), սննդի արտադրությունում (որպես սննդային հավելում պաղպաղակին, պուդինգներին և քաղցր խյուսին) և մետաղների կենսաներծծման մեջ և պոլի (3-հիդրօքսիբուտիրատ) ։ Azotobacter beijerinckii համարվում է Abe I ռեստրիկտազի պրոդուցենտ, որը օժտված է անհավասար հեպտանուկլեոիդային CCTCAGC հերթականությամբ ։
Դասակարգում
ցեղը նկարագրվել է 1901 թվականին հոլանդացի միկրոկենսաբան և բուսաբան, էկոլոգիական միկրոկենսաբանության հիմնադիրներից Մարտին Բեյերինկի կողմից՝ իր կողմից հայտնաբերված և ուսումնասիրված Azotobacter chroococcum-ի հիման վրա, որը առաջին ազատ ապրող աէրոբ ազոտֆիքսատորն է ։
1903 թվականին Լիպմանը (Lipman) նկարագրել է, մեկ տարի անց , որը նրա կողմից անվանվել է հենց Մարտին Բեյերինկի պատվին։ 1949 թվականին ռուս միկրոկենսաբան Նիկոլայ Կրասիլնիկովը նկարագրեց , 1981 թվականին Թոմփսոնը(Thompson) և Սկիրմանը(Skerman) բաժանեցին երկու ենթատեսակի․ և , նույն տարում Թոմփսոնը և Սկիրմանը նկարագրեցին  տեսակը։ 1991 թվականին Փեյջը(Page) և Շիվպրասադը(Shivprasad) նկարագրեցին միկրոաերոֆիլ, նատրիումի իոնից կախված աերոտոլերանտ  տեսակը ։
Ավելի վաղ ցեղի տեսակները պատկանում էին ընտանիքին, բայց հետագայում տեղափոխվեցին Pseudomonadaceae ընտանիք՝ 16S ռ-ՌՆԹ-ի նուկլեոիդային հաջորդականության ուսումնասիրումից հետո ։ 2007 թվականին անց է կացվել ֆիլոգենետիկական հետազոտություն և պարզվել է, որ Azotobacter vinelandii-ը միևնույն խմբի մեջ է մտնում Pseudomonas aeruginosa բակտերիայի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բակտերիաներ Կատեգորիա:Ազոտ
(3820) Սաուվալ
(3820) Սաուվալ (Sauval), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի փետրվարի 25-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,007063 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6846 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3295 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1904,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189012 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դիմիտրիոս Մաստրովասիլիս
Դիմիտրիոս Մաստրովասիլիս (Δημήτριος Μαστροβασίλης, ), հույն շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 2003 թ.։ Հունաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է 5 օլիմպիադաների. 2000 թ., 2004-2010 թթ.։
Հղումներ
• Դիմիտրիոս Մաստրովասիլիսի անձնական էջը ratings.fide.com կայքում
• Դիմիտրիոս Մաստրովասիլիսի անձնական էջը www365chess.com կայքում
Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:1983 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Հույն շախմատիստներ
Յանագուշևո
Յանագուշևո (Янагушево, Янағош), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 417 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աբասե
Աբասե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Դիարբեքիր քաղաքից 17 կմ արևելք՝ Տիգրիսի ձախ կողմում, Օմբարչակ գետի աջ ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տիտիզեե Նոյշտադտ
Տիտիզեե Նոյշտադտ (Titisee-Neustadt), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Բրայսգաու Վերին Շվարցվալդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 856 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 89,66 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 15 113։ Քաղաքը բաժանված է 6 համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Հարավային Կելտմա (գետ)
Աշխարհագրություն
Հարավային Կելտմա գետը թափվում է Կամա։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։
Հիդրոգրաֆիա
Հարավային Կելտմա գետի երկարությունը կազմում է 172 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 5270 կմ2 է։
Վտակներ
Հարավային Կելտմա գետի վտակներն են ձախից՝ Ստորին Մալ, Վերին Մալ, Օլխովկա, Լոպիա, Ջուրիչ, աջից՝ Տիմշոր, Կունտեգ, Ենվա, Վուրդա-Էլ, Միկիտա-Էլ գետերը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ձգում (վարժություն)
Կատարման տեխնիկա
Գլխավերևում գտնվող անշարժ ձողից կախված լինելով՝ անհրաժեշտ է բարձրացնել մարմինը մինչև կրծքավանդակ (կամ կզակ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզկուլտուրա Կատեգորիա:Մարմնամարզություն Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրա Կատեգորիա:Բոդիբիլդինգ
Առաքել Գրիչ
Առաքել Գրիչ, XV դարի հայ գրիչ։ Երզնկայի Ավագ վանքի համալսարանի սան է։ Ընդօրինակել է երաժշտական խազգրքեր, շարակնոցներ և գանձարաններ։ Նրանից հայտնի է 10 ձեռագիր՝ 7 շարակնոց, մյուսները՝ գանձարան և մաշտոց։ Վերջինս գտնվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (ձեռ. № 9671), մյուսները՝ Երուսաղեմում, Վենետիկում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:15-րդ դարի անձինք
Մարիևկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Մարիևկա (Марївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1875 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մարիևկա գյուղում բնակվում էր 338 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,84 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 402,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1875 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջրային կուլտուրաներ
Ջրային կուլտուրաներ, ջրագործություն, ակվակուլտուրա, վերահսկվող պայմաններում ջրային օրգանիզմների (ձկներ, խեցգետնանմաններ, փափկամարմիններ, ջրային բույսեր) բուծման պրակտիկաների ամբողջություն ։ Ներառում է քաղցրաջրային և աղաջրային պոպուլյացիաների աճեցումը՝ հակադրվելով կոմերցիոն ձկնորսությանը, որն իրենից ներկայացնում է միայն վայրի պայմաններում ձկների զանգվածային որսը։ Պարզունակ ձկնորսության նկատմամբ ունի նույն արդիականացնող նշանակությունը, ինչը ժամանակին ունեցել է գյուղատնտեսությունը՝ պարզունակ որսորդության ու հավաքչության նկատմամբ։
Հանդիսանում է մեծ տեմպերով աճող արդյունաբերություն՝ ահռելի դերակատարում ունենալով ձկնամթերքների հանդեպ առկա համաշխարհային մեծ պահանջարկի բավարարման հարցում ։ Արդյունաբերության վերելքը պայմանավորված է անվտանգ և մատչելի սննդի հանդեպ հանրային պահանջի աճով, ինչպես նաև կոմերցիոն ձկնորսության ոլորտում առկա գերորսով և ջրերի աղտոտվածությամբ ։
Ենթատեսակներից են համարվում ձկնաբուծությունը, խեցգետնաբուծությունը, ոստրեբուծությունը, ջրիմուռաբուծությունը, ծովաբուծությունը (մարիկուլտուրա) և դեկորատիվ ձկնապահությունը։ Հիբրիդային եղանակներից է ակվապոնիկան, որի դեպքում համադրվում են ակվակուլտուրան և հիդրոպոնիկան (բույսերի աճեցումն առանց հողի)՝ ջրային միջավայրում բույսերի աճեցման համար որպես օրգանական պարարտանյութ օգտագործելով ձկների արտաթորանքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջրատնտեսություն Կատեգորիա:Ձկնաբուծություն
Բարձրավանք
«Բարձրավանք», միամսյա գրական-գեղարվեստական հանդես։ Լույս է տեսել 1922 թվականին, Կ․ Պոլսում։ Հրատարակիչներ՝ Գ․ Գավաֆյան, Կոստան Զարյան, Վահան Թեքեյան, Շ․ Պերպերյան (պատասխանատու տնօրեն), Հակոբ Օշական։ Հանդեսի շուրջը համախմբվել էին եղեռնից ազատված մտավորականները՝ արևմտահայ հոգևոր կյանքը վերակերտելու ձգտումով։ Ամսագրում ուշագրավ են Հակոբ Օշականի «Հայ գրականություն» հոդվածաշարից Դանիել Վարուժանին, Ա․ Շիրվանզադեին, Ավետիք Իսահակյանին, Զապել Եսայանին, Կ․ Սիտալին, Արսեն Երկաթին նվիրված գրաքննադատական հոդվածները, Գ․ Ֆեներճյանի «Շրջան մը՝ 1900—1908» գրականագիտական վերլուծությունը։ «Բարձրավանքը» լայն տեղ է հատկացրել արվեստի նորագույն ուղղություններին, հայ արվեստի հարցերին՝ տպագրելով Շ․ Պերպերյանի «Արդի երաժշտության ձգտումները և հայ երգը», «Արվեստի ուղղությունները» ուսումնասիրությունները, գեղարվեստի տարբեր բնագավառներին նվիրված Կոստան Զարյանի և Վահան Թեքեյանի հոդվածները, ինչպես և Փանոս Թերլեմեզյանի հուշագրական էջերը։ Անդրադարձել է անգլիագիր հայ գրողներ Ս․ Ալեքսանդերի (Ա․ Շաքլյան), Մ․ Ա- րապյանի (Շ․ Շավարշ), Մ․ Առլենի (Տ․ Գույումճյան) ստեղծագործություններին։ Տպագրել է Վահան Թեքեյանի «Մայրերը» դրաման, Հակոբ Օշականի «Նոր պսակը» պիեսից մի հատված։ Վերահրատարակել է Մ․ Մեծարենցի, աշուղ Սեյադի ստեղծագործությունները։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Լյուբչե (գյուղ, Կովելի շրջան)
Լյուբչե (Любче), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պերեկոպովսկի գյուղական խորհուրդ (Ռոմենսկի շրջան)
Պերեկոպովսկի գյուղական խորհուրդ  (Перекопівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պերեկոպովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1609 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Պելիո
Պելիո  (Peglio), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 211 մարդ, խտությունը՝ 20 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0344։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Զուլցբուրգ
Զուլցբուրգ (Sulzburg), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Բրայսգաու Վերին Շվարցվալդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2742 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 22,73 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 15 111։ Քաղաքն բաժանված է 6 համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պապասիդերո
Բնակչությունը կազմում է 1019 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 19 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 54 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0981։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Օրինակք գրութեանց Ղուկասու կթղ-ի Կարնեցիվոյ (4538)
Օրինակք գրութեանց Ղուկասու կթղ-ի Կարնեցիվոյ (4538), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4538 թվի տակ: Ձեռագիրը գրվել է 1780-1800 թվականներին Էջմիածնում: Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x20 և 26.5x15 չափս: Ձեռագիրը կազմված է 207 թերթից: Կազմը` լաթապատ ստվարաթուղթ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ժոզեֆ դը Մեստր
Քսավիե դը Մեստրի եղբայրը։
Ռուբեն Ֆիլյան
Ռուբեն Ֆիլյան (դեկտեմբերի 10, 1952, Երևան - հունվարի 7, 1983, Գոա, Հնդկաստան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, յոգայի և կարատե մարտարվեստի ուսուցիչ։
Ժոզեֆ դը Մեստր
Կենսագրություն
Ժոզեֆ դը Մեստրը ծնվել է 1753 թվականի ապրիլի 1-ին Սավոյայում, որն այդ ժամանակ Սարդինիայի թագավորության մի մասն էր՝ ֆրանսիացի արիստոկրատների ընտանիքում։ Հայրը Սավոյայի սենատի նախագահն էր ։ Սովորում էր ճիզվիտական քոլեջում ։ 1774 թվականին ավարտեց Թուրինի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրում էր իրավունք ։ Նույն թվականին դարձավ հայրենի Շամբերի քաղաքի արևելքում գտնվող Սուրբ Հովհաննեսի «Trois Mortiers» («Երեք հրասանդներ») շոտլանդական կանոնակարգի մասսոնական ժողովարանի անդամ։ Այս ժողովարանը ստեղծվել էր 1749 թվականի Անգլիայի Մեծն ժողովարանի հովանու ներքո։ Այն ամենաառաջին մասսոնական ժողովարաններից մեկն էր, որը ստեղծվել էր մայրցամաքային Եվրոպայում (Փարիզից դուրս)․ ժողովարանի եղբայրներն իրենց նպատակներն էին համարում մասսոնականությանը իրենց մասնակցության համատեղումը խիստ կաթոլիկական հավատքի հետ, որը հանգեցրեց Հեղաշրջման։ Ժոզեֆ դը Մեստրը մնաց այս ժողովարանի անդամ մինչև 1790 թվականը՝ հասնելով մեծն հռետորի պաշտոնի ։ 1774 թվականին Շամբերիից մի քանի այլ եղբայրների հետ, ում հետ 4 տարի անց հիմնադրեց նոր՝ «Անկեղծություն» ժողովարանը, դիմեց Ժան Բատիստ Վիլերմոզին (1730-1824) Լիոն՝ մարտենական մկրտվելու համար (Սուրբ Գրադի բարերար ասպետի կոչում ստացավ՝ «Josephus a Floribus» անվամբ), որտեղից վերցնում էր այն բազմաթիվ տարրերը, որոնք այնուհետև գտնում ենք նրա աշխատություններում, հատկապես՝ նախախնամականություն, մարգարեություն, պատիժների հակադարձելիություն և այլն ։
Ռուբեն Ֆիլյան
Կենսագրություն
Ռուբեն Ֆիլյանը ծնվել է 1952 թվականին Երևանում, ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժին ։ Պատմվածքներն առաջին անգամ հրապարակվել են «Գարուն» ամսագրում։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Անծանոթ ինքնակենսագրություն» պատմվածքների ժողովածուն լույս է տեսել 1980 թվականին։ 1981 թվականին Ռուբեն Ֆիլյանը հեռանում է Խորհրդային Հայաստանից։ Նա մեկնում է Ֆրանսիա, ապա ճամփորդում է Եգիպտոս, Հորդանան, և վերջնականորեն հաստատվում է Հնդկաստանի Գոա նահանգում՝ Արամբոլ հայտնի լողափում, ուր դասավանդում է յոգա, կարատե, երաժշտություն, արևելյան փիլիսոփայություն։ Ռուբեն Ֆիլյանի կյանքն ընդհատվում է 1983 թվականի հունվարի 7-ին Արամբոլում։ Աճյունն ամփոփված է Երևանի Զեյթուն թաղամասի գերեզմանատանը ։
Ժոզեֆ դը Մեստր
Կենսագրություն
Խորը ներգրավված լինելով «Սուրբ Գրադի բարերար ասպետների» միաբանության մեջ՝ Վիլհելմբադի կոնվենտի (1782) նախօրյակին Ժոզեֆ դը Մեստրը բարձրաստիճան պաշտոն զբաղեցնող Ժան Բատիստ Վիլերմոզին է ուղարկում իր հայտնի «դուքս Բրաունշվեյկի հուշագրությունները»։ Բացի այդ Ժոզեֆ դը Մեստր կոմսն ընկերական հարաբերություններ ուներ Լուի Կլոդ դը Սեն Մարտենի հետ, որով մեծապես հիանում էր, և այդ հիացմունքն այնքան ուժեղ էր, որ, ինչպես գրում էր քրոջը, «բոլոր առումներով պնդում էր ուղղափառությունը», որտեղից էլ առաջացավ նրա տարվածությունը մարտինիզմով։ Եղբայրը՝ Քսավիեր դը Մեստրը, նույնպես գրող էր։
Միխայլովկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Միխայլովկա (Михайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։
Ժոզեֆ դը Մեստր
Կենսագրություն
1787 թվականին հոր պես դարձավ սենատոր։ Սկզբնական շրջանում համակրում էր ֆրանսիական հեղափոխությանը, սակայն արագ հիասթափվեց ։ 1792 թվականին ֆրանսիական բանակի կողմից Սավոյայի գրավումից հետո դը Մեստրը տարհանվեց Շվեյցարիա, որտեղ սկսեց հանդես գալ որպես հրապարակախոս՝ հրատարակելով «Սավոյական միապետականի նամակները» (1793), որտեղ քննադատում էր Ֆրանսիայում ստեղծված վարչակարգը։ 1796 թվականին Լոզանում հրատարակեց պատմաքաղաքական «Դատողություններ Ֆրանսիայի մասին» աշխատությունը («Considérations sur la France»), որտեղ արտահայտում էր սեփական հասկացողությունը ֆրանսիական հեղափոխության առաջացման և զարգացման շուրջ ։
Ռուբեն Ֆիլյան
Ստեղծագործություն
1992 թվականին նրա հոր՝ Պարգև Ֆիլյանի հովանավորությամբ լույս է տեսնում Ռուբեն Ֆիլյանի «Քո երկրի դեսպանը» գիրքը, որտեղ ընդգրկված են համանուն վեպը, պատմվածքներ, մանրապատումներ։ Խորհրդային Հայաստանից մեկնելուց առաջ՝ Ռուբեն Ֆիլյանը թարգմանաբար մշակել է հնդիկ հոգևոր փիլիսոփա՝ Շրի Շանկարաչարյայի «Վիվեկա Չուդամանի» կոթողային տրակտատը։ ։ Ինչպես վեպը, այնպես էլ կարճ արձակը, հեքիաթ-պատմվածքները, ոչ միայն ապրում են Ֆիլյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ ստեղծված հեքիաթային աշխարհի մեջ, այլև ցույց են տալիս մարդկային կեցության ու փորձառության աբսուրդային երևույթները։ Ռուբեն Ֆիլյանի արձակը երկխոսություն է հայ միջնադարյան բնագրերի, Սեմյուել Բեքեթի, Իտալո Կալվինոյի, Ռոբերտ Վալզերի ստեղծագործությունների հետ։
Ժոզեֆ դը Մեստր
Կենսագրություն
1803-1817 թվականներին սարդինյան պատվիրակն էր Ռուսաստանում, որտեղ էլ հրատարակեց իր մի քանի հիմնական աշխատությունները՝ «Essai sur le principe générateur des constitutions politiques et des autres institutions humaines» («Քաղաքական կարգերի և մարդկային այլ սահմանումների առաջացման սկզբունքի փորձեր») (Սանկտ Պետերբուրգ, 1810) և «Des délais de la justice divine» («Աստվածային արդարության ժամկետների մասին») (Սանկտ Պետերբուրգ, 1815) ։ Պատվիրակի պաշտոնից հետ կանչելուց հետո հաստատվեց Թուրինում, որտեղ զբաղեցնում էր Թուրինի մագիստատի, ինչպես նաև Սարդինիայի թագավորության կառավարությունում նախարարի պաշտոնը։ Շարունակում էր ակտիվ տպագրվել՝ 1819-1821 թվականներին լույս տեսան նրա «Du Раре» («Հոր մասին») (Լիոն, 1819), «De l'Église Gallicane» (Փարիզ, 1821); «Les soirées de St.-Pétersbourg» («Սանկտպետերբուրգյան երեկոներ») (Փարիզ, 1821), իսկ մահից հետո՝ 1835 թվականին Փարիզում լույս տեսավ նրա «Examen de la philosophie de Bacon» («Բեկոնի փիլիսոփայության քննումը») ։
Միխայլովկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժոզեֆ դը Մեստր
Կենսագրություն
Մահացել է 1821 թվականի փետրվարի 26-ին Թուրինում։ Ուներ որդի՝ Ռուդոլֆ դը Մեստրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Դարևկա (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Դարևկա (Дарьевка, Дарьевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Օլիվեր Կրոմվել
Ստյո­ւարտ­նե­րի դեմ նրա ճա­ռերն աչ­քի են ըն­կել բուր­ժո­ւա­զիա­յի և նոր ազն­վա­կա­նու­թյան շա­հե­րի պաշտ­պա­նու­թյամբ։ Թա­գա­վո­րի դեմ քա­ղա­քա­ցի­ա­կան պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ Կրոմ­վելն ստեղ­ծել է բա­նա­կի նոր տե­սակ՝ «եր­կա­թ­յա» կար­գա­պա­հու­թյամբ, որն ստա­ցել է «եր­կա­թա­կո­ղե­րի բա­նակ» ան­վա­նու­մը և դար­ձել վե­րա­կազմ­ված խորհր­դա­րա­նա­կան բա­նա­կի կո­րի­զը։
1645 թվականի հու­նի­սի 14-ին Նես­բի գյու­ղի մոտ տե­ղի ու­նե­ցած ճա­կա­տա­մար­տում ջախ­ջա­խել է Կար­լոս I Ստյո­ւար­տի բա­նա­կը։ 1650 թվականին Կրոմ­վե­լը պաշ­տո­նա­պես նշա­նա­կվել է լորդ-­գե­նե­րալ՝ հան­րա­պե­տու­թյան բո­լոր զին­ված ու­ժե­րի գլխա­վոր հրամանատար։ 1649-1650 թվականներին անգ­լի­ա­կան բա­նա­կը դա­ժա­նո­րեն ճնշել է դեռևս 1641 թվականին ծա­գած իռ­լան­դա­կան ազ­գա­յին ապստամբությունը։
1650-1652 թվականներին Կրոմ­վե­լը հնա­զան­դեց­րել և Անգ­լի­ա­յին է մի­աց­րել Շոտլանդի­ան։ 1653 թվականի դեկ­տեմ­բե­րի 16-ին Կրոմ­վե­լի և բա­նա­կի խորհր­դի ձեռ­նար­կած պե­տա­կան հե­ղաշր­ջու­մը փաս­տո­րեն վե­րաց­րել է հան­րա­պե­տու­թյու­նը և հաս­տա­տել ռազ­մա­կան բռնա­պե­տու­թյուն լորդ-պրո­տեկ­տոր Օլի­վեր Կրոմ­վե­լի մի­անձ­նյա իշ­խա­նու­թյամբ։ Հատ­կա­պես ակ­տիվ են եղել Կրոմ­վե­լի գա­ղու­թա­կա­լա­կան ձեռ­նար­կում­նե­րը։ Կրոմ­վե­լի մա­հից կարճ ժա­մա­նակ անց վե­րաց­վել է պրո­տեկ­տո­րա­տի վար­չա­կար­գը։ Երկ­րում ստեղծ­վել է քա­ղա­քա­կան խառ­նակ իրա­վի­ճակ, ակ­տիվացել են ժո­ղովր­դա­կան շար­ժում­նե­րը։ Այս պայ­ման­նե­րում բուր­ժու­ա­ազն­վա­կա­նա­կան շրջան­ներն ան­հրա­ժեշտ են հա­մա­րել վե­րա­կանգ­նել մի­ա­պե­տու­թյու­նը և Ստյո­ւարտ­նե­րի գա­հը։ 1660 թվականի ապ­րի­լին Լոն­դո­նում գու­մար­ված Սահ­մա­նա­դիր խորհր­դա­րա­նը Կարլոս I-ի որ­դուն հռչա­կել է թա­գա­վոր։
Առաքել Հնազանդենց
Առաքել Հնազանդենց (ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), XIII դարի երկրորդ կեսի կազմարար։ Ապրել և աշխատել է Կիլիկիայում։ Աշակերտել է Սարգիս Կազմարարին։
Օլիվեր Կրոմվել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի զորավարներ Կատեգորիա:Անգլիացի հեղափոխականներ
Առաքել Հնազանդենց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կազմարարներ
Յանաուլ (գյուղ, Ասկինսկի շրջան)
Յանաուլ (Янаул, Яңауыл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 56 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բունքյո
Բունքյո (文京), Տոկիոյի հատուկ շրջաններից մեկը։ Հիմնադրվել է 1947 թվականի մարտի 15-ին։ Հայտնի է որպես խորոշագույն ուսումնական կենտրոն։ Մեյձիի դարաշրջանից սկսած՝ այստեղ ապրել են բազմաթիվ գրողներ (օրինակ՝ Նացումե Սոսեկի), ինչպես նաև գիտնականներ և քաղաքական գործիչներ։ Այժմ Բյունքյոում տեղակայված են մասնավոր բժշկական կենտրոններ, համալսարանական հիվանդանոցներ, «Տոկիո Դոում Սիթի» սպորտի և զվարճանքի համալիր և Տոկիոյի համալսարանը։
2005 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքականը կազմում է 180 209 մարդ, այդ թվում՝ շուրջ 6500 օտարերկրացիներ։ Բնակչության խտությունը՝ 15 930 մարդ/կմ², ընդհանուր տարածքը՝ 11,31 կմ² ։ Սահմանակցում է Շինջուքու, Չիյոդա, Թայտո, Թոշիմա, Քիտա և Արաքավա շրջանների հետ։
Քաղաքականություն և կառավարություն
Բունքյոյի ներկայիս քաղաքապետ Հիրոնոբու Նարիսավան անկուսակցական է։ Քաղաքային խորհուրդը բաղկացած է 34 ընտրովի անդամներից․ առաջատար դերերը խաղում են Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը, Ճապոնիայի դեմոկրատական կուսակցությունն ու Կոմեյտո։
Բիժ (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Բիժ (Біж), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բիժ գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հերենբերգ
Հերենբերգ (Herrenberg), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 7 գյուղական համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ջեֆերսոն Մենա
Ջեֆերսոն Մենա Պալասիոս (Jefferson Mena Palacios, ), կոլումբիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես գալիս ամերիկյան «Նյու Յորք Սիթի»-ի կազմում։
«Ինդեպենդիենտե Մեդելին»
Ջեֆերսոն Մենան սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան կոլումբիական «Ինդեպենդիենտե Մեդելին»-ի կազմում։ Թիմի կազմում հանդես է եկել 2011-2015 թվականների ընթացքում։
«Նյու Յորք Սիթի»
2015 թվականի հուլիսի 14-ին Ջեֆերսոն մենան տեղափոխվել է ամերիկյան «Նյու Յորք Սիթի» ։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը Մենան նշել է 2015 թվականի հուլիսի 26-ին՝ «Օրլանդո Սիթիի» դեմ կայացած խաղում։
Ամերիկյան ակումբի կազմում նա իր առաջին գոլը խփել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 23-ին՝ «Չիկագոյի» դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 4:1 հաշվով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյու Յորք Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Պերեկրեստովսկի գյուղական խորհուրդ (Ռոմենսկի շրջան)
Պերեկրեստովսկի գյուղական խորհուրդ  (Перехрестівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պերեկրեստովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 2312 մարդ։ Խորհրդում կա 9 բնակավայր։
Արքիմեդի աքսիոմ
Եթե երկու aև bմեծություններից a-ն փոքր է b-ից, և a-ն վերցնենք որպես գումարելի n անգամ, ապա կարելի է ստանալ b-ից մեծ թիվ։
Օրինակ՝ հատվածների համար, Արքիմեդի աքսիոմ հնչում է այսպես՝ եթե տրված են երկու հատված, ապա շարունակելով բավականին անգամ փոքրը, կարելի է ծածկել մեծը։
Արքիմեդի աքսիոմի պնդումը թվում է բավականին ծեծված, բայց նրա իրական իմաստը կայանում է անվերջ փոքր կամ անվերջ մեծ մեծությունների բացակայությունը ցույց տալու մեջ։ Այս աքսիոմը տեղի չունի ոչ ստանդարտ վերլուծության մեջ՝ հիպերնյութական թվերը պարունակում են անվերջ փոքր և անվերջ մեծ մեծություններ։
Մաթեմատիկական կառույցներում, որոնց համար արքիմեդի հատկությունները տեղի ունի, կոչվում են Արքիմեդյան (օրինակ՝ խումբ կամ դաշտ), իսկ նրանք, որոնց դեպքում տեղի չունի՝ ոչ արքիմեդյան։
Պատմություն
Արքիմեդի աքսիոմը իրականում առաջին անգամ ձևակերպել է Եվդոքսոս Քնիդոսցին։ Այդ սահմանումը կարևոր դեր է ունեցել հարաբերությունների տեսությունում, որը, ըստ էության, հանդիսանում էր իրական թվի մասին առաջին աքսիոմատիկական տեսությունը։ Այդ պատճառով այն անվանում են նաև Եվդոքսոսի աքսիոմ ։ Այն մեզ է հասել Էվկլիդեսի աշխատությունների շնորհիվ («Հիմունք» գիրք V)։
Գծային կանոնավորված խումբ
Դիցուք՝ Gգծային կանոնավորված խումբ է, a և b ՝ G-ի դրական տարրերն են։ aտարրը կոչվում է անվերջ փոքր b տարրի նկատմամբ, եթե ցանկացած բնական n-ի համար տեղի ունի հետրյալ անհավասարությունը․ Արքիմեդյան խումբ
G խումբը կոչվոմ է արքիմեդյան, եթե նրա համար տեղի ունի Արքիմեդի աքսիոմը՝ G-ում գույություն չունեն aև b տարրերը, անյպիսիք, որ a-ն անվերջ փոքր է b-ի նկատմամբ։
Կանոնավորված դաշտ
Դիցուք՝ Kկարգավորված դաշտ է։ Քանի որ, յուրաքանչյուր կանոնավորված դաշտ գծային կարգավորված խումբ է,ապա անվերջ փոքր և անվերջ մեծ տարրերի բոլոր վերը նշված սահմանումները, ինչպես նաև Արքիմեդի աքսիոմի ձևակերպումը մնում է վավեր։ Այնուամենայնիվ, կան մի շարք առանձնահատկություններ, որոնց շնորհիվ Արքիմեդի աքսիոմայի ձևակերպումը դառնում է ավելի պարզ։
Դիցուք՝ a, b -ն K-ի դրական տարրեր են.
Անվերջ փոքր և անվերջ մեծ տարրերը կոչվում են ինֆինիթեզիմալ տարրեր։
Հետևաբար, Արքիմեդի աքսիոմի ձևակերպումը պարզեցված է։ Կանոնավորված Kդաշտը ունի Արքիմեդի հատկությունները, եթե այն անվերջ փոքր տարրեր չունի, կամ, եթե այն անվերջ մեծ տարրեր չունի։ Ընդլայնելով անվերջ փոքր (կամ անվերջ մեծ) տարրերի սահմանումը, կստացվիԱրքիմեդի աքսիոմի հետևյալ ձևակերպումը.
Ցանկացած Kդաշտի aտարրի համար գոյություն ունի nբնական տարրը, այնպիսին, որ n > a։
Իրական թվերի բազմություն
Արքիմեդյան դաշտի ամենահայտնի օրինակն իրական թվերի բազմությունն է։ Եթե դիտարկենք իրական թվերի բազմությունը, որպես լրացում ռացիոնալ թվերի խմբին, ապա Արքիմեդի հատկությունը իրական թվերի համար ետևում է նրանից, որ ռացիոնալ թվերը տիրապետում են այդ հատկությունները։ Այս առումով, պետք է նշել, որ իրական թվերի աքսիոմաների համակարքերից մեկում, որը առաջարկվել էր Հիլբերտի կողմից (Հիլբերտի աքսիոմաները), իրական թվերի համախումբը սահմանվում է որպես արքիմեդյան առավելագույն կարգավորված դաշտ, այսինքն, կարգավորված դաշտ, որը բավարարում է Արքիմեդի աքսիոմին (այսինքն, որը պարունակում է ինֆինիթեզիմալ տարրեր), որոնք չեն կարող ընդարձավկել մինչև Արքիմեդյան կարգավորված դաշտը։
Ոչ արքիմեդյան կանոնավորված դաշտ
Որպես օրինակ (կամ ավելի ճիշտ, հակաօրինակ), կանոնավորված դաշտի համար, որի համար Արքիմեդի աքսիոմը չի կատարվում, դիտարկենք իրական գործակիցներով ռացիոնալ ֆունկցիաների շարք, որոնք ունեն հոտևյալ տեսքը․
Սովորոկան գումարման և բազմապատկման գործողությունների նկատմամբ ,այս համախումբը առաջացնում է դաշտ։
Դիցուք՝ f և g երկու ռացիոնալ ֆունկցիաներ են, ապա կասենք, որ f > g միայն ու միայն այն դեպքում, երբ +\inftyորոշ տարածությունում f-g տարբերությունը ունի միայն դրական արժեք․ որտեղ աջ կողմի վերջին գումարելին կանոնավոր ռացիոնալ մասն է, այսինքն, համարիչի աստիճանը պակաս է հայտարարի աստիճանից՝ k < m. Մենք նաև ենթադրում ենք, որ հայտարարի b_m գործակիցը 1 է։ Այնուհետև f > g միայն ու միայն այն դեպքում, երբ կամ c_{n-m} > 0 կամ d_k > 0 և պոլինոմիական մասը բացակայում է։ Դժվար չէ ստուգել կարգի սահմանման ճշգրտությունը (այն պետք է ստուգվի, քանի որ ներմուծված հարաբերությունն իսկապես հանդիսանում է կարգի հարաբերություն, և որ այդ հարաբերությունը համապատասխանեցված  է դաշտի գործողություններին)։
Այսպիսով, ռացիոնալ գործառույթների հավաքածուն կազմում է կանոնավորված դաշտ։ Նշենք, որ դա իրական թվերի դաշտի ընդլայնումն է, սակայն այն Արքիմեդի աքսիոմը այստեղ տեղի չունի (տես նախորդ բաժնի վերջը)։ Իրոք, դիտարկենք 1 և xտարրերը։ Ակնհայտ է, որ ինչպիսին էլ լինի n բնական թիվը, տեղի ունի հետևյալ անհավասարությունը․ Այսինքն՝ x -ը անվերջ մեծ տարր է, այդ իսկ պատճառով Արքիմեդի աքսիոմը տեղի չունի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երկրաչափության հիմունքներ․Կանոնավորված բազմություններ
Մարկիանոս
Փլավիոս Մարկիանոս (Flavius Marcianus, ), Արևելյան Հռոմեական կայսրության կայսր 450 - 457 թթ.։
Ունեցել է ոչ ազնվական ծագում, աչքի ընկնելով մարտերում՝ հասարակ զինվորից դարձել է զորավար և սենատոր։ Թեոդոս II մահից հետո գահին է բարձրացել վերջինիս քրոջ՝ Պուլքերիայի աջակցությամբ, որը նրա հետ ամուսնացել է։ Հրաժարվել է օժանդակություն ցուցաբերել Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ Սասանյան Պարսկաստանի դեմ ապստամբած հայերին։
Իր կողմից 451 թ. հրավիրվել է Քաղկեդոնի ժողովը։
Կատեգորիա:Բյուզանդական կայսրեր Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Փլավիոսներ
Ասսո
Ասսո  (Asso), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 3176 մարդ, խտությունը՝ 492 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6,46 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22033։ Հեռախոսային կոդ՝ 00031։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բրազիլական ոսկու տենդ
Արդյունքներ
Բրազիլական ոսկու տենդը դարձավ ամենամեծ և ամենաերկար ոսկու տենդը, որին մասնակցում էին ավելի քան 400 հազար որոնողներ Պորտուգալիայից և կես միլիոն ստրուկներ Աֆրիկայից՝ 17-րդ դարի 90-ականներից մինչև 19-րդ դարի 20-ական թվականները։ Շատ մարդիկ լքեցին Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան ափի շաքարեղեգ պլանտացիաներն ու քաղաքները և տեղափոխվեցին Ուրո Պրետո։ 1725 թվականին Բրազիլիայի բնակչության կեսն ապրում էր հարավ-արևելքում։ Ոսկու տենդը մեծ նշանակություն ունեցավ Բրազիլիայի տնտեսության համար և հանգեցրեց կապիտալի այնպիսի զգալի հոսքի դեպի հարավարևելյան գաղութներ, որ Պորտուգալիայի կառավարությունը 1763 թվականին Բրազիլիայի մայրաքաղաքը տեղափոխեց Սալվադորից (հյուսիս-արևելքում) Ռիո դե Ժանեյրո։ Ընդհանուր առմամբ, 1700-1800 թվականներին այստեղ արդյունահանվել է 1000 տոննա ոսկի և 3 միլիոն կարատ ադամանդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գաղութատիրություն Կատեգորիա:Պորտուգալիայի պատմություն Կատեգորիա:Բրազիլիայի պատմություն
Ժողովածու (4070)
Ձեռագրի անվանումը (4070), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4070 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1553 թվականին Վարդան կրոնավոր գրիչի կողմից Իլովում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.5X14.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 355 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի մագաղաթ 2 էջ, գրված է լատիներենով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 182ա, 355ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք
Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արևմտյան Հայաստանի Երզնկա քաղաքից մոտ 10 կմ դէպի հարավ՝ Մնձուր լեռան ստորոտին։ Կառուցվել է 338–350 թվականներին է հայոց Տիրան Բ արքայի կողմից։
Անվանումը
Ի սկզբանե վանքի անուն եղել է «Տիրաշեն» կամ «Տիրանաշեն» ի պատիվ Տիրան Բ արքայի, քանի որ նրա օրոք է կառուցվել, իսկ 1275 թվականին վանք է բերվում, և ամփոփվում է Սուրբ Ներսեսի մասունքը, որը հայտնաբերվել էր տեսիլքի միջոցով, դրանից հետո վանիք անուն դառնում է Տիրաշեն Սուրբ Ներսես վանք։
Տիրաշեն վանքը Երզնկայի գործող և մեծագույն վանքերից էր։