cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեյմս Կրոնին
Կենսագրություն
1955 թվականին Չիկագոյի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Դրանից հետո աշխատել է Բրուկհիվենյան ազգային լաբորատորիայում։ 1958 թվականից մինչև 1971 թվականն աշխատել է Պրինստոնի համալսարանում, ինչից հետո դարձել է Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր։
1964 թվականին Վալ Ֆինչի հետ ուսումնասիրել են չեզոք կաոնների տրոհումը, ինչի միջոցով բացահայտեցին CP-սիմետրիայի խախտումը։ Այդ փորձի համար նրանք 1980 թվականին ստացան ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը ։ Փորձով ապացուցվեց, որ որոշակի ներատոմային ռեակցիաներ չեն համապատասխանում սիմետրիայի հիմնարար սկզբունքներին։ Մասնավորապես, հետազոտելով կաոնների տրոհումը, նրանք ցույց տվեցին, որ հակադարձ ռեակցիան չի կրկնում սկզբնական ռեակցիայի ճանապարհը, ինչը դարձավ ժամանակի նկատմամբ ներատոմային մասնիկների ինդիֆերենտ փոխազդեցության բացակայության ապացույց։ Նրանց բացահայտումը ցույց տվեց, որ թույլ փոխազդեցությունները խախտում են ոչ միայն լիցքային համալուծության C սիմետրիան մասնիկների և հակամասնիկների միջև ու P զույգության սիմետրիան, այլև՝ նրանց կոմբինացիան։ Սա ցնցող հայտնագործություն էր տարրական մասնիկների ֆիզիկայում և մի շարք հարցեր բարձրացրեց, որոնք առ այսօր առանցքային են տարրական մասնիկների ֆիզիկայի և կոսմոլոգիայի համար։
Կրոնինը հետազոտել է հիպերոնների տրոհումը և մյուոնների առաջացումը։ Որոշել է պրոտոնների վրա պիոնների ցրման լրիվ էֆեկտիվ միջուկային հատույթը և կատարելագործել է կայծային խցիկը, որը նա ֆիզիկոսներից առաջինը սկսեց կիրառել մասնիկների գրանցման համար՝ ըստ կայծերի լուսանկարների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Չումակի (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Չումակի (Чумаки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վերնալիզացում
Վերնալիզացումը հանդիսանում է կլիմայի սեզոնային փոփոխություններին հարմարվելու արդյունք։ Վերնալիզացում է կոչվում նաև աշնանացան կուլտուրաների սերմերի նախացանքային մշակումը ցածր դրական ջերմաստիճաններում, որի շնորհիվ գարնանը ցանելիս դրանք ծաղկում և բերք են տալիս։ Օգտագործվում է բույսերի սելեկցիայում։
Կատեգորիա:Բուսաբուծություն Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Արսեն Առաքելյան
Արսեն Առաքելյան Առաքելի, հայ ճարտարապետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետի ճարտարապետության բաժինը։ 1937–1939 թվականներին եղել է Հայաստանի ճարտարապետների միության ճարտարապետական ֆոնդի նախագահ։ Ահարոնյանի նախագծերով Երևանում կառուցվել են Հայանտառ տրեստի, Անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի և Հայշինի բնակելի տները, կարի առաջին ֆաբրիկան, կենտրոնական հանրախանութը (այժմ՝ «Մանկական աշխարհ») ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Պիիգանդի (գյուղ, Կանեպի շրջան)
Պիիգանդի (Piigandi), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Կանեպի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Կանեպի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Աթըգ
Աթըգ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում ` Ամանոս լեռան ստորոտներում, Իսկանդերուն քաղաքի մոտակայքում։
XIX դարի վերջին ուներ 150 տուն հայ բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։
Աթըգը երիտթուրքերի կողմից հիմնահատակ ավերվել է 1915-1918 թվականներին։ Բնակիչների մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կենտրոնական և Արևելյան Սուդանի լեզվախումբ
Կենտրոնական և Արևելյան Սուդանի լեզվախումբ, (ադամաուա, մորո–մանգբետու, բոնգոբագիրմի, սերե–մունդու ևն)։ Խոսողների թիվը՝ շուրջ 8,5 մլն։
Վարդան Կաֆացի
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ տաղասացներ Կատեգորիա:Հայ տոմարագետներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Սննդային շղթա
200px|մինի|աջից|Սննդային շղթա Davo[[կենդանի էակներն ունեն սնվելու կարիք։ Կանաչ բույսերը, օգտագործելով արևի էներգիան, ջուրը և օդի ածխաթթու գազը, սինթեզում են իրենց կենսագործունեության համար անհրաժեշտ օրգանական նյութերը։ Իսկ կենդանիները իրենց անհրաժեշտ նյութերը ստանում են սննդի միջոցով, նրանք սնվում են բույսերով կամ կենդանիներով։ Սինթեզելով սննդային նյութեր՝ բույսերն իրենց քիմիական կապերում կուտակում են արևի էներգիան։ Բուսակեր կենդանիները սնվում են բույսերով և նրանցից ստանում այդ էներգիան։
Սննդային շղթաներ
Գիշատիչները սնվում են բուսակեր կենդանիներով, իսկ գիշակեր (լեշակեր) կենդանիները՝ գիշատիչներով։ Ստացվում է, բույսերում կուտակված էներգիան սննդի միջոցով փոխանցվում է գիշակերներին։ Նույն տարածքում բնակվող կենդանիներն ու բույսերը սերտորեն կապված են սննդի և էներգիայի հոսքերով։ Այդ փոխադարձ կապերն էլ առաջացնում են սննդային շղթաներ։ Սննդային շղթայի օրինակներ կարելի է տեսնել ամենուրեք։ Պարտեզի էկոհամակարգում, օրինակ, թիթեռների թրթուրները սնվում են կաղամբով։ Այդ բույսի տերևներում ամփոփված էներգիան փոխանցվում է թրթուրներին։ Եթե կեռնեխը սնվի այդ թրթուրներով, ապա վերջիններիս մեջ պարունակվող էներգիան կփոխանցվի նրան։ Այսպիսով, կաղամբը, թրթուրը և կեռնեխը կապված են էներգիայի մեկ ընդհանուր հոսքով և առաջացնում են սննդային շղթա։ Այս դեպքում սննդային շղթան բաղկացած է 3 օղակից։ Սննդային շղթայում կարող է լինել նաև ընդամենը 2 օղակ, ինչպես, օրինակ, բույսը և դրանով սնվող կենդանին։ Եթե մի տեսակի գիշատիչները սնվում են մյուսներով, ապա շղթան կարող է ունենալ 4–5 օղակ։ Իրականում սննդային շղթաները շատ ավելի բարդ են։ Դրանցից շատերը հատվում են և առաջացնում խճճված սննդային ցանցեր, որոնցով փոխկապված են բոլոր կենդանի էակները։ Սննդային շղթայում կենդանիների և բույսերի թվի փոփոխությունը (օրինակ՝ շրջակա միջավայրի աղտոտման հետևանքով) կարող է վնասել շղթայի մնացած մասերը։ Մարդն իր գործունեությամբ հաճախ խախտում է բնական սննդային շղթաները, ինչը կարող է հանգեցնել էկոհամակարգի հավասարակշռության խախտման։
Էներգիայի կորուստները սննդային շղթայում
[[Պատկեր:FoodChain.svg|200px|մինի|ձախից|Սննդային շղթաների օրինակներ
հողի, բույսերի, մորեխների → մկների, օձերի → գիշատիչները ջուր, ջրիմուռներով → մանր ձկներ → գիշատիչներ]] Սննդային շղթաներում կարելի է հաշվել բույսերում կուտակված էներգիայի փոխանցումը շղթայի մի օղակից մյուսին։ Սննդային շղթան կազմող բոլոր տեսակները գոյատևում են կանաչ բույսերի կողմից սինթեզված օրգանական նյութուրի հաշվին։ Ընդ որում՝ կապված սնման գործընթացում էներգիայի օգտագործման և փոխակերպման հետ, գործում է մի կարևոր օրինաչափություն. ֆոտոսինթեզի ընթացքում բույսերն օգտագործում են արեգակից ճառագայթվող էներգիայի միայն մեկ տոկոսը։ Էներգիայի այդ քանակությունըն կուտակվում է սինեզված օրգանական նյութերի քիմիական կապերում։ Երբ կենդանին բույսը օգտագործում է որպես սնունդ, սննդի մեջ եղած էներգիայի մեծ մասը ծախսվում է նրա կենսագործունեության բազմաթիվ գործընթացներում, փոխարկվում ջերմային էներգիայի և ցրվում միջավայրում։ Հետևաբար սննդային շղթայի առաջին փուլում տեղի է ունենում էներգիայի կամ կենսազանգվածի զգալի կորուստ։ Այսպիսով, սննդային շղթայի յուրաքանչյուր հաջորդ օղակում, նախորդի համեմատությամբ, կորչում է էներգիայի 80-95%-ը, սննդի էներգիայի միայն 5-20%-ն է անցնում կենդանու մարմնի նոր կառուցված նյութի մեջ։
Էկոլոգիական բուրգի կանոն
Էկոհամակարգերում օրգանական նյութերի ստեղծման արագությունը կոչվում է կենսաբանական արտադրանք, կենդանի օրգանիզմների մարմնի զանգվածը՝ կենսազանգված։ Այսպիսով՝ էկոհամակարգերի կենսաբանական արտադրանքը կենսազանգվածի ստեղծման արագությունն է։ Բույսերի կողմից ստեղծված արտադրանքը կոչվում է առաջնային կենսաբանական արտադրանք կամ առաջնային կենսաբանական արդյունավետություն։ Սննդային շղթայի մյուս օղակներում ստեղծված համակարգը կոչվում է երկրորդային կենսաբանական արտադրանք։ Բնականաբար, հասկանալի է, որ երկրորդային արտադրանքը առաջնայինից մեծ կամ հավասար չի կարող լինել։ Եթե սննդային շղթայի ցանկացած օղակում գնահատենք արտադրանքը, կամ էներգիայի կորուստները, ապա կստանանք թվերի նվազող շարք, որոնցից յուրաքանչյուրը 10 անգամ փոքր է նախորդից։ Այդ շարքը կարելի է արտահայտել գրաֆիկորեն, բուրգի տեսքով, որն ունի լայն հիմք և նեղ գագաթ։ Սննդային շղթայում կենսազանգվածի ստեղծման այդպիսի օրինաչափություններն անվանում են կենսաբանական արտադրանքի բուրգի կանոն։
Գրականություն
Էկոլոգին գիտություն է, որն ուսումնասիրում է, թե անընդհատ փոփոխվող պայմաններում ինչպես՞ են գոյատևում բույսերի, կենդանինեիր, սնկերի, բակտերիաների տարբեր տեսակների օրգանիզմներն Երկրի վրա, ինչպես՞ են դրանք կապված շրջակա միջավայրի և միմյանց հետ, ինչն՞ է պահպանում կյանքի կայունությունը միջավայրի պայմանների փոփոխոիթյունների դեպքում։ Ժամանակակից էկոլոգիայի ուսումնասիրության առարկա հանդիսացող երևույթները դեռ հին ժամանակներից գրավել են գիտնականների ուշադրությունը, սակայն կենսաբանության այս բաժինն իր անվանումը ստացել է միայն 1866 թ. գերմանացի կենդանաբան-էվոլյուցիոնիստ Էրնստ Հեկկելի առաջարկով։ Է. Հեկկելն « Օրգանիզմների համընդհանուր ձևաբանությունը » գրքում բերում է էկոլոգիայի սահմանումը, որպես գիտություն շրջակա միջավայրի հետ օրգանիզմների փոխազդեցությունների մասին։ « էկոլոգիա »եզրույթն առաջացել է հունարեն ՝ oikos` տուն, բնակավայր , ծննդավայր և logos՝ գիտություն բառերից։ Էկոլոգիական գործոններ։ Միջավայրի ցանկացած բաղադրիչ , որը կարող է ունենալ ինչպես դրական , այնպես էլ բացասական ազդեցություն օրգանիզմների գոյության և տարածման վրա և առաջ բերել դրանց մոտ հարմարվողական ռեակցիաներ , կոչվում է էկոլոգիական գործոն։ Էկոլոգիական գործոնները շատ բազմազան են ինչպես ըստ բնույթի, այնպես էլ ըստ օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանի։Ըստ ծագման էկոլոգիական գործոնները դասակարգում են երեք հիմնական խմբերի՝ ոչ կենսածին (աբիոտիկ) , կենսածին (բիոտիկ), և մարդածին (անթրոպոգեն)։Ոչ կենսածին  գործոններ են ջերմաստիճանը, լույսը, միջավայրի թթվայնությունը, ռադիոակտիվ ճառագայթումը, ճնշումը, խոնավությունը և այլն։Կենսածին գործոններն են կենդանի օրգանիզմների միջև փոխազդեցության բոլոր հնարավոր ձևերը, ինչպիսիք են մրցակցությունը , գիշատչությունը , մակաբուծությունը , մուտուալիզմը և այլն։Մարդածին  գործոններ են բոլոր գործոնները, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի կապված են մարդու գործունեության հետ, և առաջ են բերում կենդանի օրգանիզմների գոյության միջավայրերի փոփոխություններ։
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Պավել Վիրսկի
Պավել Պավլովիչ Վիրսկի (Павло Павлович Вірський, ), ուկրաինացի խորհրդային բալետմայստեր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1960)։
Սովորել է Օդեսայի երաժշտադրամատիկական ուսումնարանում (1923-1927 թթ.) և Մոսկվայի թատերական տեխնիկումում (1927-1928 թթ.)։ 1928 թ.-ից՝ բալետի արտիստ, ապա Խարկովի, Դնեպրոպետրովսկի, Կիևի օպերայի և բալետի թատրոնների գեղարվեստական ղեկավար։ 1937 թ.-ին հիմնադրել է Ուկրաինայի ԽՍՀ ժողովրդական պարի անսամբլը (1955 թ.-ից՝ գեղարվեստական ղեկավարը), 1943-1955 թթ.-ին՝ եղել Ա․ Վ․ Ալեքսանդրովի անվան խորհրդակին բանակի երգի-պարի անսամբլի բալետմայստերը։
Հենվելով ժողովրդական պարի ավանդույթներին՝ ստեղծել է «Եգիպտացորենի դաշտում», «Զապորոժցիները» և այլ խորեոգրաֆիկ կոմպոզիցիաներ։ ԽՍՀՄ (1950 թ., 1970 թ.) և Ուկրաինայի ԽՍՀ Շևչենկոյի անվան (1965 թ.) պետական մրցանակներ։ Պարգևատրվել է 2 շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Վենտիլային պարպիչ
Վենտիլային պարպիչ, պարպիչ, որը նախատեսված է էլեկտրասարքավորման մեկուսացումը մթնոլորտային և կոմուտացիոն գերլարումներից պաշտպանելու համար։ Վենտիլային պարպիչի հիմնական տարրերն են հաջորդաբար միացված կայծային միջակայքը և ոչ գծային աշխատանքային ռեզիստորը, որի դիմադրությունը կախված է լարումից։ Վենտիլային պարպիչի՝ գերլարումից առաջացած ծակման դեպքում դրա դիմադրությունը փոքր է։ Այդ պատճառով էլ նվազում է վենտիլային պարպիչի լարման անկումը, դրանով իսկ սահմանափակվում պաշտպանվող էլեկտրասարքավորման վրա ներգործող լարման ամպլիտուդը։ Անվանական լարման դեպքում վենտիլային պարպիչի դիմադրությունը զգալիորեն աճում է, կտրուկ կերպով նվազում է վենտիլային պարպիչով անցնող հոսանքի ուժը, որն ապահովում է աղեղի մարումը կայծային միջակայքում գերլարումը վերացնելուց հետո։
Կատեգորիա:Սարքեր
Ուստ-Կարսկ
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2034 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Սրետենսկի շրջանի բնակավայրեր
Չինաստանի ճարտարապետություն
Չինաստանի ճարտարապետություն, Արևելյան Ասիայում սոցիալիստական պետության շինությունների և կառույցների նախագծման, կառուցման արվեստ։ Չինական քաղաքակրթության հինգ հազար տարվա պատմության ընթացքում պահպանվել են ճարտարապետական բազմաթիվ կառույցներ, որոնցից շատերը իրավամբ համարվում են համաշխարհային մասշտաբի գլուխգործոցներ։ Դրանց բազմազանությունն ու ինքնատիպությունը իրենց մեջ մարմնավորում են երկրի ավանդույթները և չինական ճարտարապետության լավագույն նվաճումները։
Փայտե կառույցների գերակշռությունը
Հին Չինաստանում շենքերի ճնշող մեծամասնությունը կառուցված էր փայտից։ Լիներ դա բնակելի շենք թե կայսերական պալատ, նախ և առաջ փայտե սյուները գամում էին գետնին, որից հետո վերևի հատվածները միացնում էին հեծաններով։ Այնուհետև այդ հիմքի վրա տեղադրում էին շենքերի վերնածածկը, որոնք հետագայում ծածկում էին կղմինդրով։ Սյուների միջև բացվածքները լցնում էին աղյուսներով, կավով, բամբուկով կամ այլ շինարարական նյութերով։ Այդպիսով, պատերը չէին հանդիսանում որպես հենարան։
Հին չինացիները հավանաբար առաջիններից էին, ովքեր ճարտարապետության մեջ օգտագործել են «հոսընթացի մեթոդը»։ Կառույցների ստանդարտ դիզայնը թույլ է տվել հստակ իմանալ այն դետալների չափերը, որոնցից դա կառուցվել է։ Այդ պատճառով շինարարները կարողանում էին դրանք առանձին-առանձին պատրաստել, այնուհետև դրանք անմիջապես տեղում հավաքել։ Այս ամենի արդյունքում շինարարությունն իրականացվում էր արագացված տեմպերով։ Օրինակ՝ Պեկինի Արգելված քաղաքի կայսերական նստավայրը, 720 հազար քմ ընդհանուր մակերեսով կառուցվել է ընդամենը 13 տարվա ընթացքում։ Համեմատության համար՝ միայն Ֆլորենցիայում գտնվող Սանտա Մարիա դել Ֆիորեի Մայր տաճարի գմբեթի կառուցումը տևել է մոտ 30 տարի։
Փայտե կառույցները ավելի դիմացկուն են երկրաշարժերի ժամանակ, քան քարե կառույցները, քանի որ փայտը ունի որոշակի ճկունություն և առաձգականություն։ Իրենց բոլոր առավելություններով հանդերձ, փայտե կառույցները նույնպես զգալի թերություններ ունեն, որոնցից հիմնականը փխրունությունն ու հրդեհավտանգությունն է։ Ճարտարապետական մի շարք ​​հուշարձաններ այրվել են կայծակի հարվածներից կամ տուժել հրդեհներից։
Ճարտարապետական դեկոր
Չինաստանի ավանդական ճարտարապետական ​​դեկորը ներկայացնում է շենքի տարածքի ճարտարապետական ​​ձևավորումը, որը հատուկ է Չինաստանին, նրա կենտրոնական և արևելյան տարածքներին, այն պարունակում է շենքի արտաքին տարրեր, որոնք տեսանելի են դիտողի աչքին։ Այս երկրի ճարտարապետական ​​դեկորը հանդիսանում է չինական ճարտարապետության տարրերից մեկը, որը նպաստում է աշխարհում նման շենքերի ճանաչմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինաստանի մշակույթ Կատեգորիա:Չինաստանի ճարտարապետություն
(9020) Էուկրիպիա
(9020) Էուկրիպիա (Eucryphia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Էրիկ Էլստի կողմից Սմոլյանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,565633 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1252 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0061 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1501,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239835 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աբասբուլաղ
Աբասբուլաղ (նաև՝ Աբբաս Բոլաղի, ), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում, Չայպարեհի շահրեսթանի Կենտրոնական բախշիի Բաստամ դեհեստանում։ Գտնվում է Իրանի հյուսիս-արևմտյան կողմում, Աղչայ գետից ձախ, Մակու քաղաքից մոտ 46 կմ հարավ-արևելք ։
Պատմություն
Գյուղի տարածքը նախկինում մտել է Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Թոռնավան գավառի մեջ։ Հետագայում մտել է Պարսկահայաստանի՝ Մակվի խանության մեջ ։
Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրում էր 19 ընտանիք՝ 84 բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Չայպարեհի շահրեսթանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վասպուրականի բնակավայրեր
Էլիզիու Մեդրադու
Էլիզիու Մեդրադու (Elísio Medrado), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահանգի Բաիա մարզի հարավում։ Մտնում է Ֆայրա դի Սանտանա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 7875 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 199,541 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 39,5 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականի հուլիսի 20-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Էլեկտրոն-վոլտ
էլեկտրոն-վոլտ (հազվադեպ էլեկտրոնվոլտ, հայերեն նշանակումը՝ էՎ, միջազգայինը՝ eV), էներգիայի արտահամակարգային չափման միավոր, որը օգտագործվում է ատոմային և միջուկային ֆիզիկայում, տարրական մասնիկների ֆիզիկայում, ինչպես նաև ֆիզիկային մոտ ոլորտներում (կենսաֆիզիկայում, քիմիական ֆիզիկայում, աստղաֆիզիկայում և այլուր)։
Հիմնական տեղեկություններ
Մեկ էլեկտրոն-վոլտն այն էներգիան է, որը պահանջվում է էլեկտրաստատիկ դաշտում տարրական լիցքը 1 Վ պոտենցիալների տարբերություն ունեցող կետերի միջև տեղափոխելու համար։ Քանի որ
q
լիցքի տեղափոխման աշխատանքը հավասար է
qU
-ն պոտենցիալների տարբերությունն է), իսկ տարրական մասնիկների լիցքը, օրինակ՝ էլեկտրոններինը −1,602 176 6208(98) Կլ է, ապա
։
Տարրական մասնիկների ֆիզիկայում սովորաբար էլեկտրոն-վոլտերով նշանակում են ոչ միայն էներգիան, այլ նաև տարրական մասնիկների
m
զանգվածը ։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ զանգվածի և էներգիայի համարժեքության ուժով գործում է
, որտեղ
c
-ն լույսի արագությունն է։ Քանի որ
-ն հիմնարար հաստատուն է և չի փոխվում կախված պայմաններից, հետևաբար տարրական մասնիկի զանգվածը էլեկտրոն-վոլտերով արտահայտված էներգիայով բնութագրելը միարժեքորեն որոշում է զանգվածը ցանկացած ավանդական միավորների համար և թյուրիմացությունների չի հանգեցնում։
Զանգվածի միավորով, և հակառակը,  ։ 1 զ. ա. մ. = 931,494 0954(57) ՄէՎ : Տարրական մասնիկների իմպուլսը ևս կարելի է չափել էլեկտրոն-վոլտերով (խստորեն ասած՝ էՎ/
)։ Էլեկտրոն-վոլտը, ի տարբերություն էներգիայի, որը բնութագրական է միջուկային պրոցեսների մեծամասնության համար, փոքր մեծոթյուն է, ավելի շատ օգտագործում են նրա բազմապատիկ միավորները՝
առնչությունից։ Ջերմաստիճանային միավորով 1 էՎ համապատասխանում է 1,160 452 21(67) Կելվին (տես Բոլցմանի հաստատուն) ։
Էլեկտրոն-վոլտերով են չափվում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման քվանտի՝ (ֆոտոնի) էներգիան։
ν
հաճախությամբ մասնիկների էներգիան էլեկտրոն-վոլտերով հավասար է
hν/EէՎ
, իսկ
λ
hc/(λEէՎ)
h
-ը Պլանկի հաստատունն է, իսկ
Eէվ
-էներգիան է, որը հավասար է 1 էՎ, արտահայտված է այն նույն միավորների համակարգով, ինչ և
-ը,
-ն և
-ն։ Քանի որ ուլտրառելյատիվիստիկ մասնիկների համար, այդ թվում ֆոտոնների,
, հետևաբար տրված ալիքի երկարությամբ մասնիկների էներգիան որոշելու համար (նաև հակառակը) հաճախ օգտակար է փոխարկման գործակիցը՝ էՎ·նմ, որը իրենից ներկայացնոմ է Պլանկի հաստատունի և լույսի արագության արտադրյալ։
hc
= 1239,841 9739(76)
'' = 96 485,332 89(59) Ջ էներգիա, որը հավասար է 1 էՎ-ի և Ավոգադրոյի հաստատուն արտադրյալին։ Այս մեծությունը թվապես հավասար է Ֆարադեյի հաստատունին։ Նույն ձևով, եթե քիմիական ռեակիցիայի ժամանակ 1 մոլ նյութը անջատում (կամ կլանում) է 96,5 Ջ, ապա համապատասխանաբար յուրաքանչյուր մոլեկուլ կորցնում է (կամ ստանում է) 1 էՎ էներգիա։ էլեկտրոն-վոլտերով է չափվոմ նաև տարրական մասնիկների և մյուս քվանտամեխանիկական վիճակների
Γ
տրոհման լայնությունը, օրինակ՝ միջուկային էներգիական վիճակներինը։ Տրոհման լայնությունը վիճակի էներգիայի անորոշությունն է, որը
τ
կյանքի տևողության հետ կապված է անորոշությունների առնչություններով`
1 էՎ տրոհման լայնություն մասնիկն ունի 6,582 119 514(40) վ կյանքի տևողություն։ Համանման ձևով 1վ կյանքի տևողությամբ քվանտամեխանիկական վիճակն ունի 6,582 119 514(40) էՎ լայնություն։
«էլեկտրոն-վոլտ» տերմինն առաջիններից մեկն օգտագործել է ամերիկացի ինժեներ Կ. Կ. Դարոուն 1923 թվականին ։
Բազմապատիկ և կոտորակային միավորներ
Միջուկային և բարձր էներգիաների ֆիզիկայում սովորաբար օգտագործվում են բազմապատիկ միավորներ. կիլոէլեկտրոն-վոլտ (կէՎ, keV, 103 էՎ), մեգաէլեկտրոն-վոլտ (ՄէՎ, MeV, 106 էՎ), գիգաէլեկտրոն-վոլտ (ԳէՎ, GeV, 109 էՎ) և տերաէլեկտրոն-վոլտ (ՏէՎ, TeV, 1012 էՎ)։ Տիեզերական ճառագայթների ֆիզիկայում նաև օգտագործվում են պետաէլեկտրոն-վոլտ (ՊէՎ, PeV, 1015 էՎ) և հեքսաէլեկտրոն-վոլտ (ՀէՎ, EeV, 1018 էՎ)։ Պինդ մարմինների գոտիների տեսությունում, կիսահաղորդիչների ֆիզիկայում և նեյտրինոյի ֆիզիկայում օգտագործում են կոտորակային միավորներ՝ միլիէլեկտրոն-վոլտ (մէՎ, meV, 10−3 էՎ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջերմաստիճանի չափման միավորներ Կատեգորիա:Էներգիայի միավորներ Կատեգորիա:Զանգվածի միավորներ
Դյուզենջիկ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հովհաննես Ահարոնյան
Հովհաննես Ահարոնյան (Օվի, 1885, Վերին Ագուլիս, այժմ՝ Նախիջևանի տարածքում - 1921), հայ դերասան։
Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցում։ Տարաբնույթ դերերով հանդես է եկել Անդրկովկասի հայ դերասանական խմբերում՝ Թիֆլիսում, Բաքվում և այլ քաղաքներում։ Եղել է Կ. Պոլսում, Թավրիզում։ Կատարել է Բեսոյի դերը «Դավաճանություն» պիեսում, «Համլետ»–ում՝ գերեզմանափոր և այլն։ Հեղափոխությունից հետո անցել է Արմավիր և այնտեղ կազմակերպել ներկայացումներ։ Մահացել է 1921 թվականին 36 տարեկանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1885 ծնունդներ Կատեգորիա:1921 մահեր Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Պավլովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Պավլովկա (Павлівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովկա գյուղում բնակվում էր 309 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պյուիմուասոն
Պյուիմուասոն (Puimoisson, Puegmeisson), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Ռեզ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Դին լե Բեն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04157։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 698 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 390 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 256-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 134-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 65,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,8 %)։ 256 աշխատունակ բնակիչներից 231-ը աշխատում էին (127 տղամարդ և 104 կին), անաշխատանք էին 25-ը (7 տղամարդ և 18 կին)։ 134 անգործ մարդկանցից 28-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 50-ը թոշակառու, 56-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սերենա Ուիլյամս
Սերենա Ուիլյամսը նաև ամենաշատ գումար վաստակած կին թենիսիստն է և կանանց շարքում առաջինն է, ում պարգևավճարները գերազանցել են 50 միլիոն դոլարը ։
Գործող թե կին, թե տղամարդ թենիսիստների շարքում Ս. Ուիլյամսն ամենաշատ Մեծ սաղավարտի տիտղոսներ նվաճած մարզիկն է՝ մենախաղի, զուգախաղի և խառը զուգախաղի ընդհանուր ցուցանիշով։ Նա 33 մեյջոր է հաղթել՝ 18 մենախաղում, 13 զուգախաղում, 2 խառը զուգախաղում։
Մենախաղում նվաճած Մեծ սաղավարտի տիտղոսների թվով նա 4-րդն է կանանց թենիսի պատմության ընթացքում։ Ամերիկացի թենիսիստուհին իր քրոջ՝ Վենուս Ուիլյամսի հետ զուգախաղում Մեծ սաղավարտի 13 տիտղոս է նվաճել՝ չկրելով ոչ մի պարտություն ։ Սերենա Ուիլյամսը նաև քառակի օլիմպիական չեմպիոն է, ինչը բոլոր ժամանակների ռեկորդ է։
Վաղ տարիները
Սերենա Ուիլյամսը ծնվել է ԱՄՆ Միչիգան նահանգի Սեգինոու քաղաքում, Ռիչարդ Ուիլյամսի և Օրիսին Փրայսի ընտանիքում և Փրայսի 5 դուստրերից ամենաերիտասարդն է։ Նրա հարազատ քույրը Վենուսն է, իսկ խորթ քույրերը՝ Ետունդեն, Լինդրեան և Այշան ։
Սերենան 4 տարեկանում թենիս է սկսել խաղալ Կալիֆորնիայում, որտեղ տեղափոխվել է նրա ընտանիքը ։ Այն ժամանակվանից մինչ այժմ Սերենայի ծնողները մարզում են նրան։
Խաղաոճը
Ուիլյամսը հիմնականում ետնագծի խաղացող է, նրա խաղը կառուցված է հզոր ու կայուն մատուցումների միջոցով խաղարկումների վերահսկողությունն իր ձեռքը վերցնելու վրա ։ Ուիլյամսի ուժեղ կողմերից են նաև ֆորհենդ և բեքհենդ հարվածները, մատուցման վերադարձը։
Ուիլյամսի ֆորհենդն ամենահզորներից մեկն է համարվում կանանց թենիսի պատմության մեջ։ Ուիլյամսի ագրեսիվ և ռիսկայի խաղաոճը հավասարակշռվում է մատուցման միջոցով, որը ամենաուժեղն է կանանց թենիսում ։ Ավստրալիայի բաց առաջնությունում 2013 թվականին նա մատուցել է 207 կմ/ժամ արագությամբ, որը 3-րդ ամենաուժեղ մատուցումն է կանանց թենիսի պատմության մեջ։ Նրան գերազանցում են միայն Վենուս Ուիլյամսը և Սաբին Լիսիցկին ։
Ուիլյամսի խաղի ուժեղ կոմերից է մատուցման ճշգրտությունը։ 2012 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում 102 անգամ էյս է արել։ Սերենան գերազանց տիրապետում է նաև գնդակը մրցակցի վրայով գցելու տեխնիկային։
Պրոֆեսինալ մեկնարկ. 1995-98
Սերենա Ուիլյամսն իր առաջին պրոֆեսինալ խաղն անց է կացրել 1995 թվականի սեպտեմբերին 14 տարեկանում։ Առաջին փուլում նա պարտվել է Ան Միլերին ։ 1996 թվականին նա հանդես չի եկել պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում։ 1997 թվականին մասնակցել է 3 մրցաշարի՝ պարտվելով որակավորման փուլերում։ Նույն թվականի նոյեմբերին Ameritech Cup Chicago մրցաշարում նա իր առաջին հաղթանակն է տարել պրոֆեսիոնալ մակարդակում։
304-րդ ռակետը լինելով՝ Ուիլյամսը կարողացել է հաղթել 7-րդ ռակետ Մարի Փիրսին և 4-րդ ռակետ Մոնիկա Սելեշին։ 1997 թվականը նա ավարտել է 99-րդ հորիզոնականում։ Մեծ սաղավարտի մրցաշարերում Սերենայի մեկնարկը տեղի է ունեցել 1998 թվականին Ավստրալիայում, որտեղ երկրորդ փուլում պարտվել է քրոջը՝ Վենուսին։ Այդ տարի 6 տարբեր մրցաշարերում նա քառորդ եզրափակիչ է հասել։
1998 թվականը Սերենան ավարտել է WTA վարկանիշի 20-րդ հորիզոնականում։
Օլիմպիական ոսկի, հաղթանակներ ու ռեկորդներ. 2011-2014
Մեկ տարվա բացակայությունից հետո Սերենա Ուիլյամսը կորտ վերադարձավ Իսթբորնի մրցաշարում, որտեղ 2-րդ փուլում Պարտվեց Վերա Զվոնարյովային։ Ուիմբլդոնի մրցաշարում նա 1/16 եզրափակիչում պարտվեց Մարիոն Բարտոլիին։ Պարտությունից հետո նա WTA վարկանիշում նահանջեց 175-րդ հորիզոնական։
Վերադարձից հետո առաջին տիտղոսը նվաճել է Սթենֆորդում, իսկ այնուհետև Տորոնտոյում հաղթեց Սամանտա Ստոսուրին։ 2011 թ. նա հասավ ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Ստոսուրին։
2012 թվականին Ավստրալիայի բաց առաջնության 4-րդ փուլում Սերենան պարտվեց Եկատերինա Մակարովային։ Գարնանը նա հաղթանակներ տարավ Չարլսթոնի և Մադրիդի մրցաշարերում։ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում նա պարտություն կրեց առաջին փուլում Վիրջին Ռազանոյից։ Տարվա երկրորդ կեսին Սերենա Ուիլյամսը հաղթեց 5 մրցաշարում՝ Ուիմբլդոնում, Սթենֆորդում, Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերում, ԱՄՆ բաց առաջնությունում և տարվա Ամփոփիչ մրցաշարում։ 2012 թ. նա 4-րդ անգամ ճանաչվեց տարվա լավագույն խաղացող։
2013 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչում Սերենա Ուիլյամսը պարտվեց իր հայրենակից Սլոան Ստեֆանսին։ Դոհայի մրցաշարում հաղթելով Պետրա Կվիտովային՝ Ուիլյամսը 6-րդ անգամ վերադարձավ վարկանիշի առաջին հորիզոնական՝ դառնալով այն գլխավորած ամենատարեց կին թենիսիստը ։
2013 թ. Ուիլյամսը 6-րդ անգամ հաղթեց Մայամիի մրցաշարում՝ այդ ցուցանիշով շրջանցելով ռեկորդակիր Շտեֆի Գրաֆին։ Մայամիից հետո Սերենա Ուիլյամսը հաղթեց Մադրիդի ու Հռոմի մասթերսներում՝ եզրափակիչներում պարտության մատնելով Մարիա Շարապովային և Վիկտորիա Ազարենկային։ Այունհետև նա հաղթանակ տարավ Ռոլան Գարոսում՝ եզրափակիչում կրկին առավելության հասնելով Շարապովայի նկատմամբ։ Այս հաղթանակից հետո նա Մարտինա Նավրատիլովայից, Քրիս Էվերտից ու Շտեֆի Գրաֆից հետո դարձավ 4-րդ թենիսիտուհին, ով առնվազն երկուական անգամ հաղթել է Մեծ Սաղավարտի բոլոր մրցաշարերում։
Ուիմբլդոնում Ուիլյամսն անհաջող հանդես եկավ, սակայն հաղթեց ԱՄՆ բաց առաջնությունում։ 2013 թ. Սերենան 11 տիտղոս նվաճեց։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա ավելի քան 12 միլիոն դոլար վաստակեց և դարձավ առաջին կինը, ով մեկ մրցաշրջանում վաստակել է 10 միլիոն դոլարից ավելի։
2014 թվականին Սերենա Ուիլյամսը ՄԵծ Սաղավարտի 4 մրցաշարերից հաղթանակ տարավ միայն ԱՄՆ բաց առաջնությունում։ 2014 թ. օգոստոսի 4-ին Ուիլյամսը դարձավ այն 5 թենիսիստուհիներից մեկը, ովքեր WTA վարկանիշային աղյուսակը գլխավորել են առնվազն 200 շաբաթ։
Սերենան ընդդեմ Վենուսի
Սերենա և Վենուս Ուիլյամս քույրերը 1998 թվականից սկսած 25 պրոֆեսիոնալ հանդիպում են անցկացրել։ Քույրերի պայքարում Սերենան առջևում է 14-11 հաշվով։ Քույրերը 8 անգամ միմյանց դեմ խաղացել են Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի եզրափակիչներում, որոնցից 6-ը հաղթել է Սերենան։
2002 թվականի Ռոլան Գարոսի մրցաշարից սկսած՝ նրանք 4 անգամ անընդմեջ խաղացել են Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի եզրափակիչներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թենիսիստներ Կատեգորիա:Կանանց թենիսի առաջին ռակետներ Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ
Փոխակերպված ապար
Փորձարար
Շոտլանդացի բարոնետ սըր Ջեյմս Հոլը (1761-1832) վերցրեց փոշիացված կրաքար, լցրեց հրացանի փողի մեջ, զոդեց նրա ծայրերը, որպեսզի ճնշումը պահպանվի, և տաքացրեց իր ձուլարանում։ Փողի մեջ առաջացավ բյուրեղային մարմար։ Այդպիսով նա փոխակերպման ենթարկեց նստվածքային ապարը։
Շերտավոր մարմար՝ Չիպոլինո
Մաքուր կալցիումի կարբոնատից կազմված կրաքարը փոխակերպման ընթացքում վերաբյուրեղանում է սպիտակ մարմարի։ Շատ կրաքարեր պարունակում են կվարցային ավազ, որոշ չափով կավ կամ երկաթ։ Սրանց փոխակերպման արդյունքում ստացվում է գունավոր մարմար՝ հաճախ ծալքավոր շերտերով։ Բազմաթիվ փոխակերպված ապարներում երևում են ծալքերի կամ ճեղքերի հետքեր, ինչը ցույց է տալիս, որ լեռնակազմության ժամանակ դրանք իրենց դրսևորել են որպես պլաստիկ կամ հակառակը՝ փխրուն նյութեր։
Ճնշման մեծացում
Փոխակերպման շնորհիվ անհրապույր կավաքարը կարող է վերածվել շողշողուն բյուրեղային ապարի։ Ծովի ծանծաղուտներում նստած տիղմը լեռնակազմության ընթացքում իջնում Է ավելի խորը մակարդակներ։ Փոխակերպման առաջին նշանը փայլարի մանրագույն բյուրեղների աճն է։ Ճնշման ազդեցությամբ սրանք կարող են շարվել մի գծի վրա՝ առաջացնելով տանիքաթերթաքար(1)։ Ֆիլիտի (2) վերաբյուրեղացումն ընթանում է ավելի եռանդուն, այնպես որ նրանում փայլարի բյուրեղներն ավելի խոշոր են և կարող են թույլ առկայծել ապարի մակերևույթին։ Լեռան մեջ ավելի խորը և տևականորեն թաղված լինելու դեպքում առաջանում է թերթաքար, որը պարունակում է փայլարի խոշոր բյուրեղներ և կիանիտ (3), որի բյուրեղացմանը նույնպես նպաստում է ջերմությունը։
Թերթաքարի շերտատումը տանիքների համար
Տանիքաթերթաքարում փայլարի բյուրեղները դասավորված են միմյանց զուգահեռ շերտերով։ Մասնագետը գիտի այդ ուղղությունները և քարը շերտատում կամ ճեղքում է այդ ուղղություններով։ Դա կոչվում է ճեղքման ուղղություն։
Շփում տաք գրանիտի հետ
Երբ հալված գրանիտը լցվում է լեռնաշղթայի ապարների մեջ, գրանիտի շուրջ գտնվող ապարները փոխակերպվում են։ Ձևափոխված ապարի պսակը կոչվում է փոխակերպման շփման գոտի։ Բարձր ջերմաստիճանների ազդեցությամբ աճում են նոր հանքաքարեր, օրինակ՝ կրաքարը վերածվում է մարմարի։
Կավաքարը վերածվում է նռնաքարի
Կավաքարում աճող առաջին փոխակերպված հանքաքարերը փայլարի բյուրեղներն են, որոնք դասավորվում են ամենափոքր ճնշման ուղղությամբ։ Նռնաքարն աճում է ավելի ուշ՝ խոտորելով փայլարի բյուրեղները։
Կատեգորիա:Ապարներ
Ալաբեյլի
Ալաբեյլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆլորա (այլ կիրառումներ)
Ֆլորա եզրը կարող է վերաբերել՝
Fire (BTS երգը)
Fire (, 불타오르네, ռոմ։ bultaoreune), հարավկորեական BTS բոյ բենդի կողմից ձայնագրված երգ, որը իրենց առաջին «The Most Beautiful Moment in Life: Young Forever» հավաքածուից է։ Կորեերեն բնօրինակ տարբերակը թողարկվել է Big Hit Entertainment-ի կողմից 2016 թվականի մայիսի 2-ին Հարավային Կորեայում, իսկ ճապոնական տարբերակը թողարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին` Youth ամբողջական ալբոմում Universal Music Japan-ի և Def Jam Recordings-ի տակ։
Կոմպոզիցիա
Երգը գրել են Pdogg-ը, Բան Շի Հյոկը, RM-ը, Շուգան, J-Hope-ը և Devine Channel-ը, իսկ երգի հիմնական պրոդյուսերն էր Pdogg-ը ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
«Fire» երգի տեսահոլովակը թողարկվել է մայիսի 2-ին։ Fuse-ը հայտարարեց, որ իրեն զգում էր ինչպես դոպինգի արդիականացված տարբերակ և «տղաները վերցնում են մինչ օրս իրենց ամենաինտենսիվ խորեոգրաֆիան»։ Մայիսի 9-ին BTS-ը թողարկեց տեսահոլովակի պարային տարբերակը` երաժշտական ​​ծրագրերում իրենց առաջխաղացման ակնկալիքով։ Պարի ռեժիսորը Keone Madrid-ն էր ։
Կոմերցիոն հաջողություն
BTS-ը սինգլով գլխավորեց Billboard World Digital Songs-ը ։ «Save Me» տեսահոլովակը K-Pop դիտումների քանակով Ամերիկայում զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը. 2016 թվականի մայիսին Billboard-ը ցույց տվեց ցուցակը ։
Կրեդիտներ և անձնակազմ
Կորեայի կրեդիտները հարմարեցված են «The Most Beautiful Moment In Life: Young Forever» ձայնասկավառակի ներքևի գրառումներից ։
Ռիչարդ Հեք
Ռիչարդ Ֆրեդ Հեք (Richard Fred Heck, ), նորագույն ժամանակների ամերիկացի քիմիկոս։ Լայն ճանաչում է ձեոք բերել իր անունը կրող քիմիական ռեակցիայի՝ Հեքի ռեակցիայի շնորհիվ, որի համար նրան 2010 թվականին շնորհվել է Նոբելյան մրցանակ ։ Այդ օրգանական քիմիական ռեակցիայի էությունն այն է, որ paládium(0) տարրը օգտագործվում է որպես կատալիզատոր ածխաջրածինների հալոգենածանցյալների և ալկենների միացություններ ստանալու համար, որոնք կարող են օգտագործվել ինչպես դեղագործության մեջ՝ քաղցկեղի դեմ պայքարելու նպատակով, այնպես էլ՝ համակարգչային տեխնիկայում՝ բարակ էկրաններ ստեղծելու համար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1931 թվականին, ամերիկյան Մասաչուսեթս նահանգի Սփրինգֆիլդ քաղաքում, քիմիկոսի ընտանիքում։ 1952 թվականին ավարտել է Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիական համալսարանը։ Հենց այդտեղ էլ երկու տարի անց պաշտպանել է իր գիտական ատենախոսությունը և ստացել փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է Շվեյցարիայում՝ Ցյուրիխի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցում, այնուհետև աշխատանքի է անցել իր հարազատ բուհում՝ Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիական համալսարանում։ 1957 թվականից պաշտոն է զբաղեցրել Hercules co ընկերությունում, որտեղ աչքի ընկնելով՝ 1971 թվականին հրավիրվել է Դելավերի համալսարան և աշխատել մինչև 1989 թ. կենսաթոշակի անցնելը։ Կյանքի վերջին տարիներն անց է կացրել ֆիլիպինյան Քեսոն Սիթի քաղաքում (կինը ֆիլիպինուհի էր)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Պիիգանդի (գյուղ, Ռինգու շրջան)
Պիիգանդի (Piigandi), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռինգու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռինգու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռոնսեքո
Ռոնսեքո (Ronsecco, կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 24 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 616 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0161 ։ Փոստային ինդեքս 13036։ Խտությունը՝ 26 մարդ/կմ²։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գիլեա
Գիլեա, խոնավ արևադարձային ընդարձակ անտառային տարածություններ Ամազոնիայում, որը այլ կերպ հայտնի է նաև Սելվաս անունով։ Սելվաս և Գիլեա բառերը իրենց արմատում ունեն անտառ բառը։ Գիլեան հունարենից է, իսկ Սելվասը լատինական ծագում ունի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անտառներ
Ուստ-Կինելսկի
Ուստ-Կինելսկի (Усть-Кинельский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կինել քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10100 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կինել քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
(9021) Ֆագուս
(9021) Ֆագուս (Fagus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 14-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,578565 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1307 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0264 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1512,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238033 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիսրամիանի
Վիսրամիանի (ვისრამიანი), XI դ․ պարսիկ բանաստեղծ Գուրգանիի (հայ․՝ Վրկանացի) «Վիս ու Ռամին» սիրավեպի վրացական արձակ թարգմանությունը։ «Վիս ու Րամին»-ի սյուժեն արկածախնդրական է գեղեցկուհի Վիսը ծնվելուց առաջ արդեն խոստացված է եղել Մոաբադ շահին, սակայն բազմաթիվ փորձություններից հետո նրան տիրացել է Րամինը։ Վեպում հոգեբանական իրապատում անցումներ ու․ պատճառաբանվածություն գրեթե չկան, իշխողը մարմնական վայելքն է, խրախճանքն ու խարդավանքը։ Ըստ ամենայնի ազնվականական միջավայրում ծնունդ առած և տարածում գտած պատմություն է, որը վրաց իրականությանը (ինչպես նաև՝ հայ) կարող էր ծանոթ լինել դեռևս այլ տարբերակով։ Սիրավեպի վրացական թարգմանությունը կատարված է 12-րդ դարում և ավանդաբար վերագրվում է Վահրամ Երկայնաբազուկի որդի Սարգիս Թմոգվեցուն (տես Սարգիս Ա Վահրամյան)։ Վիսրամիանին հիմնականում համապատասխանում է բնագրին, թեև կան տեղայնացման որոշ նմուշներ, արձակի վերածելու հետ կապված հավելում-պակասումներ։ Գեղարվեստական առումով նշանակալի հուշարձան է, կարևոր՝ 12-րդ դարի պարսկական բնագիրը վերականգնելիս։ Հայագիտության համարկան ուշագրավ իրողություններ, առասպելական Արտավազդն այստեղ կախարդության հոմանիշ է, իսկ դրվագներից մեկում հանդիպում է շուշպար (հիմա շուրջպար) տերմինը։
Կատեգորիա:Վրաց գրականություն
Գարևկա (Պեչորայի վտակ)
Գարևկա (Гаревка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափին՝ 1720 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 22 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(1157) Արաբիա
(1157) Արաբիա (Arabia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի օգոստոսի 31-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,18185 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7243 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6394 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2073,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173654 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1929 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դոմուզդերե
Դոմուզդերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալաջա (Պելյանի նահանգ)
Ալաջա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Ըստ արևալագետ Վ. Լանգլուայի գյուղում կա բյուզանդական հին եկեղեցու ավերակներ։ Ղևոնդ Ալիշանը գյուղը նույնացնում է Վերին կամ Ներքին Ալյոջելե գյուղերից մեկի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թեմուր Կույբոկարով
Թեմուր Գայրատովիչ Կույբոկարով (ծննդյամբ՝ Իգոնին, Temur Kuybokarov, ), ուզբեկական ծագմամբ ավստրալիացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2019)։
Կենսագրություն
Շախմատ խաղալ սովորել է 5 տարեկանում։ Նախնական շրջանում նրա մարզիչը հանդիսացել է մայրը՝ Տատյանա Իգոնինան։ Մանկության և վաղ երիտասարդության տարիներին Թեմուրը հանդես է եկել մոր ազգանունով։
2013 թվականին ներկայացրել է Ուզբեկստանը աշխարհի պատանեկան առաջնությունում (ավագ տարիքային կարգ)։
2016 թվականին ընտանիքի հետ հաստատվել է Պերթ քաղաքում։ Նունյ թվականին դարձել է Պինանգի բաց առաջնության հաղթող ։ 2017 թվականին մասնակցել է Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային մրցաշարին։ 2018 թվականից նա Ավստրալիայի քաղաքացի է և ներկայացնում է այդ երկիրը միջազգային մրցաշարերում։
Եղել է 2017 և 2019 թվականների Ավստրալիայի բաց առաջնությունների հաղթող։ 2017 թվականի մրցաշարում լրացրել է գրոսմայստերի առաջին նորման  ։
2019 թվականին դարձել է Ավստրալիայի «Australian Masters» մրցաշարի հաղթող ։
Ներկայացրել է Ավստրալիան 2019 թվականի աշխարհի պատանեկան առաջնությունում։
2020 թվականին դարձել է Ավստրալիայի չեմպիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Ուզբեկ շախմատիստներ
Միշա Ազնավուր
Միշա Ազնավուր, ֆրանսիացի գրող, դերասան և երաժիշտ։ Նա մեծանուն երգիչ Շառլ Ազնավուրի որդին է։
Կենսագրություն
Ծնվել և կրթությունը ստացել է Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքում։ Մշտապես ապրում Փարիզում, ելույթ է ունեցել էստրադայում, թողարկել է երկու CD և բանաստեղծությունների ժողովածու ֆրանսերեն լեզվով։ Նկարահանվել է մի քանի ֆրանսիական ֆիլմերում։ 2006 թ. գարնանից բնակվում է Մոսկվայում, որտեղ 2007 թվականին սեպտեմբերի 18-ին կայացել է Ազնավուրի «Փարիզ, Մոսկվա, սեր...» ռուսերեն լեզվով առաջին գրքի շնորհանդեսը (վեպ-հաշվետվություն Ազնավուրի Մոսկվայում բնակվելու առաջին տարվա կյանքի մասին, որտեղ նա փորձում էր հասկանալ Ռուսաստանը և այնտեղ իր հոգին ձեռք բերել)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Պերեգոնովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պերեգոնովկա գյուղում բնակվում էր 376 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1716 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սիրո մասին (ֆիլմ, 2017)
«Սիրո մասին» («О любви»), ռուսական լիամետրաժ դրամատիկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Բորտկոն։
Ֆիլմը ներառում է էրոտիկայի տարրեր, ուստի ունի տարիքային սահմանափակում և խորհուրդ է տրվում դիտել տասնվեց տարեկանից բարձր անձանց (16+):
Սյուժե
Միայն կառուցվող բնակարանի համար հիպոթեքային վարկի հերթական վճարումման ժամկետի անցնել է խռովում ամուսինների երջանկությունը և սպառնում է ֆինանսական և բնակարանային հարցի վրա ազդող լուրջ հետևանքներ ունենալ։ Ամուսինը նախատում է Նինային այն բանի համար, որ հիփոթեքի ամբողջ բեռը մենակ իր վրա է և շեղում է դիսերտացիայի վրա աշխատելուց, իսկ նա զբաղվում է միայն իր ուսմամբ և ոչինչ չի ձեռնարկում իրենց ընդհանուր վարկը մարելու համար։
Արդյունքում Ալեքսանդրը կնոջն իր փոխարեն ուղարկում է բանկ՝ որպես թարգմանիչ մասնակցելու չինական պատվիրակության անդամների հետ բանակցություններին, որտեղ Նինան ծանոթանում է Սերգեյի (Դմիտրի Պևցով) հետ, որն այն նույն բանկի ղեկավարն է, որին պարտք է Սազոնովների երիտասարդ ընտանիքը։ Գենադին (Ալեքսանդր Լիկով)՝ Սերգեյի ընկերն ու օգնականը, նրան խորհուրդ է տալիս ավելի մեծ ուշադրությամբ հետևել երիտասարդ թարգմանչուհուն և սիրավեպ սկսել։ Սերգեյը Նինային «անպարկեշտ առաջարկ» է անում, որից հետո ամուսնացած բանկիրի հետ ուսանողուհու գործնական հանդիպումը արագ վերածվում է ոչ ֆորմալ հանդիպման։ Բայց Սերգեյի՝ տպավորիչ և գեղեցիկ տղամարդու մեջ հետ հարաբերություններում Նինան մտածում է ոչ թե փողի կամ բարդ հիփոթեքային իրավիճակի, այլ իրական սիրո մասին։ Արդյունքում վտանգվում է երկու ընտանիքների երջանկությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր
Շատինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Շատին գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 37 հուշարձան (14 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Միայնակ Ջորջը
Միայնակ Ջորջ (Solitario Jorge; Lonesome George, ), գալապագոսյան կրիայի արու, համարվում է աբինգդոնյան կրիայի միակ և վերջին ներկայացուցիչը (Geochelone nigra ssp. abingdoni): Ջորջը Գալապագոսյան կղզիների բնության պահպանության խորհրդանիշն է ։
Ջորջը գտնվել է 1972 թվականին հունգար գիտնական Յ. Վագվյոլդիի կողմից Պինտա կղզում (փոքրիկ կղզի կղզեխմբի հյուսիսում, անվանում են նաև Աբինգդոն)։ Անվանվել է ի պատիվ ամերիկացի դերասան Ջորջ Գոբելի (George Gobel): Տեսականորեն այս տիպի կրիաները կարող են պահպանել իրենց բեղնունակությունը նաև 200 տարեկանում։ Ջորջի սատկելուց հետո Աբինգդոնյան կրիայի տեսակը համարվում է անհետացած։
Ջորջը պահվում էր Սանտա-Կրուս կղզում Դարվինյան հետազոտական կենտրոնի կողմից։
Մի ամբողջ տասնամյան կենդանաբանները փորձել են Ջորջից սերունդ ստանալ, բայց ապարդյուն։ Որոշ ժամանակ գիտնականները ենթադրում էին, որ Ջորջը ընդհանրապես ունակ չի բեղմնավորման, սակայն դա այդպես չէր։ 2007 թվականի մայիսին 2000 կրիաների գենետիկական ուսումնասիրություններից հետո ի հայտ է եկել արու, որը գենետիկորեն նման է եղել Ջորջին, հիբրիդ  հանդիսանալավ և հայրական կողմից ազգակից լինենով Ջորջին, դրանից հետո սերնդի շարունակման հույս է հայտնվել։ Բեղմնավորումը տեղի ունեցավ, սակայն  պարզվեց ձվի սաղմը անկենսունակ էր ։
Երբեմն Ջորջին անվանում են աշխարհի ամենահայտնի ամուրին ։
Միայնակ Ջորջին է նվիրված Հենրի Նիկոլսի «Միայնակ Ջորջը. աշխարհի ամենահայտնի կրիայի կյանքն ու սերը» գիտա-ճանաչողական գիրքը (Lonesome George: The Life and Loves of world's most famous tortoise) :
2012 թվականի հունիսի 24-ին այդ յուրօրինակ սողունի մարմինն առանց կյանքի նշանների գտավ արգելավայրի վերակացու, 40 տարի կրիային խնամող Ֆաուստո Լյերենոն. Одинокий Джордж скончался в возрасте около 100 лет : Կրիան այդպես էլ սերունդ չտվեց։ Դա նշանակում է տվյալ տեսակի անհետացում ։ Բացահայտումից հետո կրիային բալզամապատեցին և որպես ցուցանմուշ դրվեց տեղի թանգարանում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կրիաներ Կատեգորիա:Հայտնի կենդանիներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Չորսի նշանը
«Չորսի նշանը» (The Sign of the Four), Արթուր Կոնան Դոյլի հետախուզական պատմությունն է, որը հրատարակվել է 1890 թվականին։