cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իսրայել պետության ստեղծում
Հիմնական փուլերն են սիոնիզմի գաղափարախոսության ստեղծումը, Բելֆուրի դեկլարացիան, Պաղեստինի բրիտանական մանդատը, Պաղեստինի բաժանումը ՄԱԿ-ի կողմից և անկախության համար պատերազմը։
Պատմական նախադրյալներ
Հրեաների մոտ, որոնք ապրում էին Սփյուռքում, միշտ էլ եղել է պատմական հայրենիք վերադառնալու ուժեղ ձգտում ։ Եվրոպայում հրեաների նկատմամբ հետապնդումները՝ սկսած խաչակրած արշավանքների  դարաշրջանից, նպաստել են եվրոպական երկրներում բնակվող հրեաների հայրենիք վերադառնալուն։ 1492 թվականի Ալգամբրասկիի ակտի ընդունումից հետո մեծաթիվ հրեաներ վերադարձան հայրենիք և հաստատվեցին Ցֆատ քաղաքում ։
Հրեաների մոտ միշտ էլ առկա է եղել անկախ պետականություն ստեղծելու գաղափարը։ Անկախ Իսրայելի ստեղծման հարցը բավական արդիական դարձավ 18-րդ դարում։ Ընդ որում, այս հարցը քննարկում էին ոչ միայն հրեաները, այլև բրիտանացիները, որոնց մեջ առանձնանում էր փիլիսոփա և քաղաքական գործիչ Էդմոնդ Բյորկը։ Նա 1781 թվականին խորհրդարանում ունեցած ելույթի ժամանակ նշել է, որ հրեաների ծանր վիճակի պատճառը սեփական պետական գործիքների և պետականության  բացակայությունն է։ Բյորկը կարծում է, որ այս կապակցությամբ այլ ազգերը պետք է ցուցաբերեն պաշտպանություն և հովանավորչություն հրեաների նկատմամբ։ Այս տեսակետը սուր քննադատության տակ դրեց Յորամ Հանանը, որը անվանեց այն չափից դուրս ուտոպիստական ։
Հրեական պետականության ստեղծման առաջին գործնական քայլերի մասին գրված էին 1860 թվականին հրատարակված  Ցվի-Գիրշա Կալիշերի «Սիոնի պահանջները» և 1862 թվականին տպագրված Մոզես Գեսայի «Հռոմ և Երուսաղեմ» գրքերում։ Վերոնշյալ գրքերը և Նաթան Ֆրիդլանդի գրքերը հիմք հանդիսացան քաղաքական սիոնիզմի ստեղծման համար։
Ներգաղթի առաջին հոսքը, որը հայտնի է նաև որպես Առաջին ալիա (‏עלייה‏‎), սկսվել է 1881 թվականին, երբ հրեաների նկատմամբ սկսեցին հալածանքներ կիրառվել Ռուսաստանում ։ 1882 թվականին Լեոն Պինսկերը «Ավտոէմանսիպացիա» հոդվածում գրեց, որ անտիսեմիտիզմի միակ լուծումը հրեական պետականության ստեղծումն է ։
Կան բազմաթիվ տեսակետներ այս հարցի շուրջ։ Նրանցից մի մասի համաձայն Իսրայելի ստեղծման գաղափարը խիստ արդիական դարձավ 1933-1945 թթ., երբ եվրոպական շատ երկրներում հրեաների նկատմամբ կիրառվեցին զանգվածային բռնաճնշումներ և բռնություններ։ Սակայն պատմաբանների ու քաղաքագետների մի ստվար խումբ այն համոզմանն է, որ չնայած այս իրադարձություններն էական ազդեցություն ունեցան այս գործընթացի վրա, սակայն սրանք առաջնային գործոններ չէին ։ Մյուս մասն էլ գտնում էր, որ հենց այս բռնություններն ու հատկապես  հրաների նկատմամբ իրականացված զանգվածային կոտորածները պետականության ստեղծման պատճառ հանդիսացան ։ Բռնությունների մասին խոսվում է մասնավորապես Իսրայելի անկախության հռչակագրում։
Քաղաքական սիոնիզմի ստեղծում
Թեոդոր Հերցլ Հրեա ժողովրդի հայրենիք վերադառնալու ձգտումը հիմք հանդիսացավ քաղաքական սիոնիզմի ստեղծման համար։ Սիոնիզմը դարձավ նոր ժամանակների անտիսեմիտիզմի պատասխանը, որն իր հերթին մերժում էր հրեաների ձուլումը այլ ազգերի հետ։ Այսպիսով, ինչպես նշում է Բենյամին Նոյբերգերը, սիոնիզմը հակագաղութային շարժում է, քանի որ հանդես է գալիս հրաների դեմ ուղղված խտրականությունների, կեղեքումների, ստորացումների և կոտորածների դեմ։ Վերջինիս հիմքում ընկած է «փոքրամասնության կարգավիճակ, որոնք ենթարկվում են օտար իշխանությանը» արտահայտությունը ։ Մյուս կողմից սիոնիստները այս այս ծրագրին տալիս էին գաղութային անվանումը։ Ինչպես նշում է Միխայիլ Ագապովը, սիոնիստնեը հայրենիք վերդառնալը միանգամից կապում էին նաև նրանց արևմտականացման հետ։
Քաղաքական սիոնիզմի հիմնադիրը համարվում է  Թեոդոր (Բենիամին-Զեեվ) Հերցլ ։  1896 թվականին Հերցլի հրատարակած գիրքում՝ «Հրեական պետությունը» (Der Judenstaat), շարադրված էր հեղինակի ապագայի մասին տեսլականը հրեական պետության համար։ Իր գրքում Հերցլը ոչ միայն նկարագրել է պարզապես որոշակի երազանքը, այլ ծավալուն ծրագիր, որի հիմքում դրված էր պետության ստեղծումը։ Գրված էր նաև նրա սահմանադրությունը, օրենքները, սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքը, ռազմական կազմակերպությունը ու նույնիսկ դրոշը։ Ապագա պետությունը Հերցլը տեսնում էր որպես  Մերձավոր Արևելքում եվրոպական քաղաքակրթության ֆորպոստ։ Ըստ Միխայիլ Ագապովի, այսքան կոնկրետ մոտեցումը հանգեցրեց նրան, որ Հերցլի նախագիծը ժամանակակիցների համար ի սկզբանե ընկալվել է  ինչպես ուտոպիստական։ Նա վճռականորեն մերժել է հանրահայտ այն միտքը, որ ազգային պետություն պետք չէ, քանի որ թշնամանքը ժողովուրդների միջև և  ատելությունը հրեաների նկատմամբ խոսում է հակառակի մասին։  Իր նոէերից մեկում Հերցլը գրել է, որԱրդեն հաջորդ տարի Հերցլը ղեկավարում էր Բազելում հրավիրված առաջին Համաշխարհային հրեական կոնգրես, որտեղ հիմնադրվել է Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպությունը (ՀՍԿ)։ Բազելյան ծրագիրը, որը սիոնիզմի հիմքում դնում էր Պաղեստինի տարածքում հրաների համար ապաստանի ստեղծումը, դարձավ առաջին ուղենիշը Իսրայելի պետականության ստեղծման համար։ 1897 թվականի  սեպտեմբերի 3-ին Հերցլը գրել է .Բազելյան ծրագրի նշանակություն այն էր, որ այն փաստորեն վերջակետ դրեց այն քննարկման, թե որտեղ է  գտնվելու ապագա հրեական պետությունը. որոշվեց, որ այդ վայրը լինելու է Պաղեստինի տարածքում:
Ձևավորելով հրեական պետության ստեղծման նպատակները՝ սիոնիստները տեսել են երեք հիմնական խնդիրները։ նվազեցնել հրեաների նկատմամբ կիրառվող խտրականությունները այլ երկրներում, ձևավորել անկախ ազգային մշակույթը և մշակել է ազգային բնավորությունը՝ հստակեցնելով այն  անկախ ժողովրդին նպատակների ու ցանկությունների հետ ։
Կարևոր բնագավառներից մեկն այն էր, թե ինչպես պետք է ձևավորվի նպատակը, որն իր հերքին չպետք էր հակասի Թուրքիայի տարածքային ամբողջականությանը։ Թուրքիայի աջակցությունը ոչ պակաս կարեւոր էր, քան՝ մեծ տերությունների հավանությունը։ Հենց այս պատճառով էլ տարբեր ձևակերպումներ ստացավ պետության ստեղծումը։ Վերջնական փաստաթղթում   «պետություն» եզրույթը փոխարինվել է  «Էվֆեմիզմ» Heimstätte  («տուն», «ապաստան») եզրույթով։ Արդյունքում տարբեր սիոնիստական խմբերի կողմից տարբեր կերպ են մեկնաբանվում են այդ տերմինները. «ինքնիշխան հրեական պետություն»՝ քաղաքական սիոնիզմ, «հրեա ժողովրդի հոգևոր կենտրոն»՝ հոգևոր սիոնիզմ, «աշխատանքային կենտրոն»՝ Պոալեյ Սիոն կամ «Երկիր Իսրայելի ժողովրդի համար»՝ Միզրահների շարժում։  Հարկ է նշել, որ եվրոպական ազգայնականները, առաջին հերթին գերմանացիները, հենց սկզբից այս ծրագիրը ընդունում  էին  որպես հրեական ինքնիշխան պետությանն ուղղաված քայլ  և ողջունել են նման մոտեցումը։
Բալֆուրի հռչակագիր
Պետականությանն ստեղծմանն ուղղված հաջորդ կարևոր քայլը 1917 թվականին ընդունված Բալֆուրի դեկլարացիան էր։ Եթե մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը հրեաները իրենց հույս կապում էին Թուրքիայի և Գերմանիայի հետ, ապա պետք է նշենք, որ պատերազմի ընթացքում՝ 1915-1816 թվականներին նրանք իրենց ուղղվածությունը թեքեցին դեպի Արևմտյան Եվրոպա՝ մասնավորապես Մեծ Բրիտանիա։ Բրիտանիայում լոբբիստական գործունեությամբ էին հանդես գալիս Հայմ Վեյցմանը, Նահում Սոկոլովը և Իեհիել Չլենովը։ Նրանք մատնանշում էին, որ Պաղեստինի տարածքում բնակվող հրեաները ի վիճակի են պահպանել Մեծ Բրիտանիայի համար կարևոր ռազմավարական նշանակություն ունեցող Սուեզի ջրանցքը։ Լոբբիզմը հասավ այն մակարդակի, որ բրիտանացի հայտնի գիտնականները և քաղաքագետները արդեն ամբողջապես տիրապետում էին սիոնիզմի գաղափարախոսությանը և հակված էին քայլեր ձեռնարկել այն իրականացնելու համար ։
1915 թվականի հունվարին Նախարարների կաբինետի անդամ Գերբերթ Սեմյուելը Արտաքին գոծրերի նախարարությանը ներկայացրեց զեկույց «Պաղեստինի ապագան» թեմայով։ Զեկույցում նա առաջարկում էր բռնի միացնել այդ տարածքները իրար՝ կատարել անեքսիա, և այնտեղ ուղարկել եվրոպական տարբեր երկրներում բնակվող 3-4 միլիոն հրեաների։
1917 թվականի նոյեմբերի 2-ին Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարար Արթուր Բալֆուրը բրիտանա-հրեական համայնքի ներկայացուցիչ լորդ Ռոտշիլդ Ուոլթերին ուղարկեց պաշտոնական հաղորդագրություն՝ Սիոնիստական ֆեդերացիան Մեծ Բրիտանիային փոխանցելու խնդրանքով։ Նրանում ասվում էր, որ Մեծ Բրիտանիան հավանություն է տալիս Պաղեստինի տարածքում «հրեաների համար ազգային տուն» ստեղծելու գաղափարին ։ 1917 թվականի նոյեմբերի 9-ին այս հաղորդագրությունը տպվեց «Թայմս» ամսագրում։ Հետագայում այն ստացավ «Բալֆուրի դեկլարացիա» անվանումը։ Ի երախտագիտություն բրիտանացիների այս քայլին, Պաղեստինի տարածքում բնակվող հրեաները ստեղծեցին «Հրեական լեգեոնը», որը մեծ օգնություն ցուցաբերեց բրիտանական զորքերին՝ Պաղեստինը գրավելու ժամանակ։ Սիոնիստական կազմակերպությունները և բրիտանական դիվանագետները ամեն ինչ սկսեցին անել, որպեսզի «Բալֆուրի դեկլարացիան» դառնա միջազգային հարաբերություննրի քննարկման առարկա, ինչպես նաև կարևոր փաստաթուղթ Պաղեստինի ապագան որոշելու ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն Կատեգորիա:Պետությունների հիմնադրումներ
Հաճի Պարոնյան
Հաճի Պարոնյան (Հաճի-Պարոնյան), հայ բժիշկ, ատամնաբույժ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կի­լի­կի­այի Տար­սոն բնակավայրում։ Մասնագիտությամբ ատամնաբույժ է եղել։ 1909 թվականի ապրիլին, Տարսոնի հայերի ջարդի ժամանակ մասնակցել է ինքնապաշտպանությանը, ինչի համար մեղադրվել է։ 1909 թվականին Ադա­նայի Պատերազմական ատյանը նրան դատապարտել է 3 տարվա բանտարկության։
Գրականություն
Թէրզեան Յակոբ Յ., Կիլիկիոյ աղէտը, Կ. Պոլիս, 1912։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Ամառային առևտրային ակումբի համակառույց
Ամառային առևտրային ակումբի համակառույց (Комплекс построек Летнего Коммерческого клуба), շինությունների համակառույց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Բոլշայա Սադովայա փողոցում։ Ամառային առևտրային ակումբի շենքը կառուցվել է 1912-1913 թվականներին ճարտարապետ Գ. Ն. Գելատի նախագծով՝ մոդեռն ոճով ։ Առևտրային ակումբի համակառույցը ներառում էր ամառային պարտեզ (այժմ՝ Մայիսմեկյան զբոսայգի)։ Ներկայումս Առևտրային ակումբի նախկին շենքում տեղակայված է Ֆիզիկական կուլտուրայի մարզային տունը ։ Առևտրային ակումբի համակառույցն ունի դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ ։
Պատմություն
1855 թվականին Առևտրային ակումբը ձեռք բերեց հողատարածք Դոնի Ռոստովի Բոլշայա Սադովայա փողոցի, Կրեպոստնայա նրբանցքի, Մալայա Սադովայա փողոցի և Նախիջևանյան սահմանագծի միջև։ Պետերբուրգցի ճարտարապետ Պետերսը այդ հողատարածքում հիմնադրեց պարտեզ։ XIX դարի վերջին այստեղ կառուցվեց Առևտրային ակումբի առաջին շենքը։ 1901 թվականին պարտեզի հարավարևելյան մասում ճարտարապետ Ն. Ա. Դորոշենկոյի նախագծով կառուցվել է նեոդասականության ոճով ռոտոնդա։ Այն կանգնած էր ամրոցիկի նախկին հողապատնեշին։
1912-1913 թվականներին հարավարևմտյան մասում ճարտարապետ Գ. Ն. Գելատը կառուցել է Ամառային առևտրային ակումբի երեքհարկանի շենքը։ Առևտրային կումբի շենքի ձևավորման մեջ օգտագործվել են դասական դեկորատիվ տարրեր։ Ակումբի հիմնական տարածքների պատուհաններն ուղղված են դեպի պարտեզը։
Ակումբի շենքի արևելյան կողմում կառուցվել է դեպի հարավ ուղղված ծածկով բեմահարթակ։ Նրա դիմաց, բաց հարթակում, գտնվում էին հանդիսատեսի նստատեղերը։ Բեմահարթակը ձևավորված էր դեկորատիվ թիակներով, կարճասյուներով և ծեփվածքով։
Հողամասի հյուսիսային կողմում պարսպի մոտակայքում գտնվում էր ձևավոր կանգնակներով փայտյա ծածկը։ Հետագայում այդ ծածկը մասամբ վերակառուցվեց, և այնտեղ տեղակայվեցին շախմատի ակումբն ու բիլիարդանոցը։ 1916 թվականին ծածկի մի մասի փոխարեն կառուցվեց երկհարկանի փայտե տաղավար, որը ձևավորված էր արևելյան ոճով։
Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո Բոլշայա Սադովայա փողոցի կողմի ցանկապատն ապամոնտաժվել է։ Նրա փոխարեն տեղադրվել է պարզ մետաղական պարիսպ, որն ապամոնտաժվել է 1960-ական թվականներին։
Ըստ հնաբնակների և զբոսայգու աշխատակիցների՝ ռոտոնդայի ցոկոլային հարկում կա լողավազանի տակի գտնվող սենյակ տանող մուտք, որը կապված է 18-րդ դարի սրահների հետ, որոնք մնացել են Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցից։ Այդ սրահներից մեկն ունի անցում դեպի Ամառային առևտրային ակումբի նկուղ։
Սալման Խան
Սալման Խան (հինդի` सलमान ख़ान, ամբողջ անունը` Աբդուլ Ռաշիդ Սալիմ Սալման Խան, ), հնդիկ դերասան և հեռուստահաղորդավար։ Համարվում է Բոլիվուդի ամենահանրաճանաչ կինոաստղերից մեկը։ Արժանացել է Filmfare Awards մրցանակի՝ լավագույն դեբյուտի և տղամարդու լավագույն երկրորդ պլանի դերի համար, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ մրցանակների։ Հնդկական կինեմատոգրաֆի զարգացման համար կատարված հսկայական ներդրումների համար 2007 թվականին Սալման Խանը արժանացել է Ռաջիվ Գանդիի անվան պարգևին։
Կենսագրություն
Սալման Խանը ծնվել է գրող և սցենարիստ Սալիմ Խանի և նկարչուհի Սալմա Խանի ընտանիքում։ Սալման Խանն ունի երկու եղբայր՝ դերասան և ռեժիսոր Արբազ Խանը և դերասան և պրոդյուսեր Սոհեյլ Խանը, բացի այդ ունի նաև երկու քույր՝ Ալվիրան և որդեգրված Արփիտան։ Հետագայում Սալման Խանի հայրը ընտանիք բերեց նաև երկրորդ կնոջը՝ հայտնի դերասանուհի և պարուհի Հելենին։ Հելենն ինքը երեխաներ չուներ, սակայն Սալիմ Խանի երեխաները նրան ընդունում էին որպես իրենց երկրորդ մայր։
Սալման Խանի հայրը մուսուլման էր, մայրը՝ իսլամ ընդունած հինդուս, իսկ Հելենը կաթոլիկ էր։ Այդ իսկ պատճառով նրանց ընտանիքում պահպանվում էին այդ երեք կրոնների` իսլամի, հինդուիզմի և քրիստոնեության ավանդույթներն ու սովորույթները։ Որոշ ժամանակ անց նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Բոմբեյ։
Սալման Խանն իր դերասանական կարիերան սկսել է` հանդես գալով 1988 թվականին նկարահանված «Այդպիսին պետք է լինի կինը» («Կինը») կինոնկարում։ Չնայած նրա խաղընկերուհին Ռեքհան էր, այդուհանդերձ ֆիլմը հաջողություն չի ունեցել։ Սալման Խանին հաջողությունը ժպտաց 1989 թվականին նկարահանված «Ես սիրեցի» ֆիլմում կատարած դերի համար։ Նա ներկայացվել է մրցանակի՝ տղամարդու լավագույն դերի համար և շահել է մրցանակը լավագույն դեբյուտի համար։ 1991 թվականին Սալման Խանը նկարահանվել է «Իմ սիրելին» ֆիլմում և համալրել է հանրաճանաչ կինոաստղերի շարքերը։ 1994 թվականին էկրաններին հայտնվեց 1990-ական թվականների ամենահաջողված «Ով եմ ես քեզ համար» կինոնկարը, որտեղ Սալման Խանի խաղընկերուհին Մադհուրի Դիքսիտն էր։ Ֆիլմը Բոլիվուդի պատմության մեջ ամենաշահութաբեր կինոնկարն էր, այդ առումով զիջելով միայն «Վրեժ և օրենք» (1975 թ.) ֆիլմին։
2001 թվականին նկարահանված «Ուրիշի երեխան» կինոնկարը նույնպես հաջողություն կունենար, եթե չլիներ ֆիլմի ֆինանսավորման շուրջ ծագած աղմուկը։ Դրա մեջ կասկածվում էր մաֆիայի պարագլուխ Բհարատ Շահը։ Ֆիլմի ցուցադրությունը Հնդկաստանում անցավ մեծ դժվարություններով։ Շատ կինոթատրոններ հրաժարվում էին ցուցադրել ֆիլմը, իսկ այն կինոթատրոններում, որտեղ այն ցուցադրվում էր, հսկվում էին ոստիկանության կողմից։ Ֆիլմի նկարահանող խմբին, այդ թվում Սալման Խանին, բազմիցս այդ գործով կանչել են հարցաքննության։ Այնուամենայնիվ Սալման Խանը արժանացավ մրցանակի՝ որպես լավագույն գլխավոր դերակատար։
2003 թվականին նկարահանված «Ամբողջը տալիս եմ քեզ» ֆիլմում Սալման Խանը կատարել է իր լավագույն դերերից մեկը, իսկ 2004 թվականին նկարահանված «Ամեն ինչ չէ, որ կորսված է» կինոնկարում Սալման Խանը կատարել էր ՁԻԱՀ-ով տառապող հիվանդի դեր։ Ֆիլմը շոշափում էր հասարակության վերաբերմունքի թեման՝ ՁԻԱՀ-ով և ՄԻԱՎ-վարակակիրով հիվանդ մարդկանց նկատմամբ։ Նույն թվականին Սալման Խանը նկարահանվել է «Ամուսնացիր ինձ հետ» կատակերգությունում, որը հանդիսատեսի կողմից ընդունվեց ջերմությամբ։ 2005 թվականին Սալման Խանը հանդես է եկել բազմաբնույթ դերակատարումներով, նկարահանվելով «Որովհետև...», «Ինչպես ես սիրեցի» և Ռուսաստանում նկարահանված «Լակի. Սիրո ժամանակը չէ» ֆիլմերում։ Նրա հետագա ֆիլմերից են «Իմ սիրելին» (2006 թ.), հոլիվուդյան «Մարիգոլդ. Ճանապարհորդություն դեպի Հնդկաստան» (2007 թ.), «Բարև, սեր» (2007 թ.), «Անվախը» (2010 թ.) և այլ կինոնկարներ։
1998 թվականին՝ «Մեզ չեն բաժանի» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ Սալման Խանը և ևս չորս դերասաններ ձերբակալվել էին արգելանոցում որսագողությամբ զբաղվելու համար։ Այդ գործով դատավարությունը ձգվեց շուրջ 14 տարի։ 2007 թվականին իսլամական կազմակերպություններից մեկը ընդդեմ Սալման Խանի ֆաթվա էր հայտարարել, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մուսուլման լինելով հանդերձ, նա մասնակցել էր հինդուիստական կրոնական տոնակատարության։ 2008 թվականին նրա դեմ ֆաթվա էր հայտարարվել նաև այն բանի համար, որ Սալման Խանի մոմե արձանը դրվել էր Լոնդոնում գտնվող Մադամ Տյուսոյի թանգարանում։ 2015 թվականին Սալման Խանը դատապարտվել է հինգ տարվա ազատազրկման՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում փողոցում գիշերող անօթևան մի քաղաքացու վրաերթի ենթարկելու համար, որից հետո դիմել էր փախուստի։ Այդ հանցագործությունը կատարվել էր 2002 թվականին։ Անձամբ Սալման Խանը պնդում էր, որ այդ օրը ինքը ավտոմեքենա չի վարել։ Դատավճիռը հասարակության շրջանում մեծ աղմուկ էր առաջացրել։ Մինչ դատավճռի դեմ բողոքարկումը, դերասանը գտնվում է ազատության մեջ։
Սալման Խանը զբաղվում է նաև բարեգործությամբ։ Երկար տարիներ է, ինչ նա միջոցներ է հատկացնում քաղցկեղով և հոգեկան հիվանդություններով տառապող երեխաների համար։ 2006 թվականին հատուկ դրա համար նա հիմնել է Սալման Խանի հիմնադրամը։ Միջոցները գոյանում են նաև նրա նկարների վաճառքից։ Իր հոբբին` գեղանկարչությունը, նա օգտագործում է կարիքավորներին օգնելու նպատակով։ Սալման Խանը նկարահանվում է նաև գովազդային հոլովակներում և հանդիսանում է որոշ հայտնի ֆիրմաների դեմքը։
Անձնական կյանքը
Սալման Խանը երբեք չի ամուսնացել, սակայն նրա կյանքը մշտապես հետաքրքրել է երկրպագուներին և ԶԼՄ-ներին։ 1999 թվականից նա հանդիպում էր դերասանուհի և մոդել Այշվարիա Ռայի հետ, սակայն մի քանի տարի անց` 2001 թվականին նրանք բաժանվեցին, որից հետո նա մինչև 2010 թվականը հանդիպում էր դերասանուհի Կատրինա Կաիֆի հետ։ Սալման Խանը սիրավեպ է ունեցել նաև դերասանուհիներ Սանգիտա Բիջլանիի և Սոմի Ալիի հետ։ Սալման Խանը զբաղվում է բոդիբիլդինգով (կուլտուրիզմ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ երգիչներ Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ
Ալ-Հարիս իբն Հիլլիզա
Ալ-Հարիս իբն Հիլլիզա ալ-Յաշքուրի (ամբողջական անուն՝ الحارث بن حلّزة بن مكروه بن يزيد بن عبد الله بن مالك بن عبد بن سعد بن جشم بن ذبيان بن كنانة بن يشكر بن بكر بن وائل, ալ-Հարիս իբն Հիլլիզա իբն Մաքրուհ իբն Յազիդ իբն Աբդալլահ իբն Մալեք իբն Աբդ իբն Սաադ իբն Ջաշմ իբն Զիբան իբն Քինանա իբն Յաշքուր իբն Բաքր իբն Ուաել), Նախաիսլամական Արաբիայի 7 հայտնի բանաստեղծներից։
Ալ-Հարիս իբն Հիլլիզայի մասին պատմական տեղեկություններ գրեթե չեն պահպանվել։
Ավանդության համաձայն, ալ-Հարիս իբն Հիլլիզան բորոտ էր։ Իր բանաստեղծությունները ներկայացնելիս դեմքը ծածկում էր ծածկոցով։
Ալ-Հարիս իբն Հիլլիզայի մուալլական ունի ավանդական կառուցվածք.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:580 մահեր Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Տուլովնյա
Տուլովնյա (Туловня), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։
Աշխարհագրություն
Գետաբերանը տեղակայված է Օկա գետի ձախ ափին՝ 998 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է, ավազանի տարածքը 57,3 կմ2։ Գետի ակունքը սկսվում է Ռադենկի գյուղի մոտ։ Հոսում է արևելքում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օկա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հռոմուլոս և Հռեմոս
Հռոմուլոս և Հռեմոս,  երկվորյակ եղբայրներ, ովքեր հիմնադրել են Հռոմը։ Հռոմուլոսը եղել է Հին Հռոմի առաջին թագավորը (մ․թ․ա․ 753-716)։ Իսկ Հռեմոսը, ըստ հին հռոմեական ավանդության, Հռոմի առաջին թագավոր Հռոմուլոսի եղբայրը։
Կանադայի թագավորական հուշարձաններ
Կանադայում մի շարք հուշարձաններ կանգնեցվել են թագավորական ընտանիքի անձանց պատվին՝ ֆրանսիական թագավորական ընտանիքի անդամներ, բրիտանական թագավորական ընտանիքի կամ Կանադական թագավորական ընտանիքի, այսպիսով արտացոլելով երկրի կարգավիճակը` որպես սահմանադրական միապետություն Կանադայի թագի ներքո։
Հռոմուլոս և Հռեմոս
Ծնունդ և մանկություն
Հռոմուլոսի և Հռեմոսի մայրը՝ Ռեա Սիլվիան, Ալբա Լոնգի օրինական արքա Նումիտորի դուստրն էր, ով գահընկեց էր արել կրտսեր եղբորը՝ Ամուլիուսին։ Ամուլիուսը չէր ցանկանում, որ Նումիտորի զավակները խանգարեն իր փառասիրական նկրտումներին․ Նումիտորի որդին կորավ որսի ժամանակ, իսկ Ռեա Սիլվիային Ամուլիուսը ստիպեց վեստալուհի դառնալ, որը նրան 30 տարվա կուսակրոնության էր դատապարտում։ Ծառայության 4-րդ տարում նրան հայտնվեց Մարսը, ումից և ծնվեցին երկվորյակ եղբայրները։ Բարկացած Ամուլիուսը նրան զնդան նետեց, իսկ նորածիններին հրամայեց զամբյուղ դնել և գցել Տիբեր։ Սակայն զամբյուղը հայտնվում է Պալատին բլրի մոտ, որտեղ նրանց կերակրում է էգ գայլը, իսկ մոր հոգատարությունը փոխարինում են փայտփորն ու կիվիվը։ Արդյունքում բոլոր այս կենդանիները սրբազան են դառնում Հռոմում։ Այնուհետև եղբայրներին իր մոտ է վերցնում արքայի հովիվը՝ Ֆաուստուլը։ Նրա կինը՝ Ակկա Լարենցիան, ով դեռ չէր սփոփվել իր երեխայի մահից հետո, իր խնամքի տակ վերցրեց երկվորյակներին։
Երբ Հռոմուլոսը և Հռեմոսը մեծացան, նրանք վերադարձան Ալբա Լոնգ, որտեղ էլ իմացան իրենց ծննդյան գաղտնիքը։ Նրանք սպանեցին Ամուլիուսին և գահին վերականգնեցին իրենց պապին՝ Նումատորին։
Հռոմի հիմնադրում
Զղջալով, որ սպանեց Հռեմոսին, Հռոմուլոսը հիմնադրեց քաղաքը, որին տվեց իր անունը և դարձավ արքա։ Քաղաքի հիմնադրման տարեթիվն է համարվում մ․թ․ա․ 753 թվականի ապրիլի 21-ը, երբ Պալատինի բլրի շուրջ գութանով փորվեց ակոսը, որը սահմանում էր քաղաքի սահմանը։ Ըստ միջնադարյան առասպելի՝ Հռեմոսի որդին՝ Սենին հիմնադրեց Սիենա քաղաքը։
Սկզբնական շրջանում Հռոմուլոսի գլխավոր հոգսը քաղաքի բնակչության թվաքանակի աճն էր։ Այս նպատակով նա եկվորներին նույն իրավունքները, ազատությունը և քաղաքացիությունը տվեց, ինչ որ բնիկներին։ Նրանց համար առանձնացրեց Կապիտոլիումի բլրի հողերը։ Դրա շնորհիվ քաղաք եկան փախստական ստրուկները, աքսորյալները և մյուս քաղաքների և երկրների արկածներ փնտրողները։
Հռոմում քիչ էին կին բնակիչները՝ հարևան ժողովուրդներն ամոթ էին համարում ամուսնանալ թափառականների հետ․ այսպես էին անվանում հռոմեացիներին այդ ժամանակ։ Այդ պատճառով Հռոմուլոսը մի հնարք մտածեց․ քաղաքի հիմնադրումից 4 ամիս անց՝ օգոստոսի 21-ին, նա հանդիսավոր խնջույք կազմակերպեց՝ խաղերով, մարտերով և տարբեր տիպի մարմնամարզական և հեծելազորային վարժություններով։ Խնջույք եկան հռոմեացիների շատ հարևաններ, այդ թվում՝ սաբիններ։ Այն պահին, երբ հանդիսատեսը, հատկապես կանայք տարված էին խաղով, պայմանական նշանով (Հռոմուլոսը հանեց թիկնոցը) հռոմեացիները տոնական կրակ վառեցին և բազմաթիվ զորքը՝ սրերով և նիզակներով հարձակվեց անզեն հյուրերի վրա։ Խառնաշփոթի և հրմշտոցի ժամանակ հռոմեացիները փախցրեցին այնքան կին, որքան կարողացան։ Հռոմուլոսն ինքն իր համար կին վերցրեց սաբինացի Հերսիլիային։ Ինչպես կարծում էին անտիկ պատմիչները՝ հարսնացուին փախցնելով հարսանիքի ավանդույթի սկիզբը դրվեց հենց այդ ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի արքաներ Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն Կատեգորիա:Վայրենացած երեխաներ
Տուրեյա (Մեծ Նիգվայի վտակ)
Տուրեյա (Турея), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Նիգվա գետի աջ ափին՝ 4,1 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է, ավազանի տարածքը 85 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օկա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պիեդիմոնտե Մատեզե
Պիեդիմոնտե Մատեզե (Piedimonte Matese), քաղաք Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 11 458 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 279 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 41 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81016, հեռախոսային կոդ՝ 0823։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գործակատարների ակումբ (Դոնի Ռոստով)
Գործակատարների ակումբ (Клуб приказчиков), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը կառուցվել է 1899 թվականին «Դոնի Ռոստովի գործակատարների փոխադարձ վարկի ընկերության» համար ։ 1918 թվականի ապրիլին այս շենքում անցկացվել է Դոնի հանրապետության Խորհուրդների առաջին համագումարը ։ Գործակատարների ակումբն ունի դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ ։ Ներկայում շենքը չի շահագործվում և գտնվում է վատ վիճակում։ Նախատեսվում են վերանորոգման աշխատանքներ ։
Պատմություն
«Դոնի Ռոստովի գործակատարների փոխադարձ վարկի ընկերությունը» հիմնադրվել է 1871 թվականին։ 1880-ական թվականների վերջին ընկերությունը որոշել է կառուցել սեփական շենքը։ 1890-ական թվականներին սկսվել է 3-հարկանի քարե շենքի շինարարությունը Տեմեռնիցկայա և Կազանսկայա (այժմ` Սերաֆիմովիչի փողոց) փողոցների միջև գտնվող թաղամասում։ Շինարարությունն իրականացվել է քաղաքային ճարտարապետ Վլադիմիր Կարպովիչ Շկիտկոյի հսկողության ներքո։ 1899 թվականին շենքի կառուցումն ավարտվել է, և այնտեղ տեղակայվել է ընկերության վարչությունը։ Հարդարման աշխատանքները կատարվել են մինչև 1902 թվականը ։
20-րդ դարի սկզբին ակումբում հաճախ անցկացվում էին պարահանդեսներ, դիմակահանդեսներ, սուրբծննդյան և զատկի երեկոներ ։ Ակումբում հյուրախաղերով հանդես են եկել Ֆեոդոր Շալյապինը և Սերգեյ Ռախմանինովը ։ 1912 թվականին շենքին կցակառուցվել է նոր մասնաշենք երկլուսավոր հանդիսասրահով, որի ճակատը դուրս էր գալիս Տեմեռնիցկայա փողոց ։
1918 թվականի ապրիլի 9-14-ին տեղի է ունեցել Դոնի հանրապետության խորհուրդների առաջին համագումարը, որին մասնակցել է ավելի քան 800 մարդ ։ 1920-ական թվականներին նախկին ակումբի սենյակներում տեղակայվել է Կարմիր բանակի տունը։ 1927 թվականի նոյեմբերի 23-ին այստեղ ելույթ է ունեցել բանաստեղծ Վլադիմիր Մայակովսկին ։ 1930-ական թվականների կեսերից շենքը զբաղեցնում էր Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը։ 1934-1935 թվականներին շենքը մասամբ վերանորոգվել է. վերակառուցվել է դահլիճի տանիքը և ամրացվել է հիմքը ։
1950-ական թվականների կեսին շենքում իրականացվել է հիմնանորոգում ։ 1957 թվականին կառուցվել է աղյուսե կցակառույց հիմնական շենքի ոճով ։ 1990-ական թվականների սկզբին շենքը գտնվել է նախավթարային վիճակում ։ 2000 թվականին Երաժշտական կոմեդիայի թատրոնը տեղափոխվել է նոր շենք, և այդ ժամանակից ի վեր ակումբի շենքը չէր շահագործվում։ 2014 թվականին պետք է իրականացվեին վերանորոգման-վերականգնողական աշխատանքներ, որից հետո շենքում պետք է տեղակայվեին Ռոստովի Վ. Մ. Վելիչկինայի անվան մարզային մանկական գրադարանը և Կույրերի համար Ռոստովի մարզային հատուկ գրադարանը ։
Ճարտարապետություն
Տեմեռնիցկայա փողոցին նայող ճակատը զարդարված է մոդեռն ոճով ։ Առաջին հարկը կոպտատաշված է, երկրորդ հարկի պատուհաններն ուղղանկյունաձև են, իսկ երրորդ հարկի պատուհանները կամարաղեղներով շրջանակված կամարակների ձևով են։ Ճակատի կենտրոնական հատվածն ընդգծվում է չորս երեքքառորդային սյուներով ։ Ճակատի վերին մասը զարդարված է վարդակներով և երկրաչափական ներդիրներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1899 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Պասաժ (աստղագիտություն)
Պասաժ աստղագիտությունում (ֆրանս․ passage — անցում), երկնային լուսատուների՝ որոշակի ուղղաձիգ գծով (սովորաբար միջօրեականով) անցնելու պահը որոշելու աստղաչափական գործիք։ Օգտագործվում է լուսատուի ուղղակի ծագումը (աստղագիտական կոորդինատներ) և ժամացույցի սխալը որոշելու նպատակով։ Պատրաստել է դանիացի աստղագետ Օ․ Ռյոմերը (Օ․ Romer, 1644-1710)՝ 1689 թվականին։ Պասաժ կազմված է հորիզոնական առանցքի շուրջը պտտվող հեռադիտակից։ Օբյեկտիվի կիզակետային հարթությունում տեղադրված է միկրոմետր՝․ Օկուլյարն ունի ուղղաձիգ գծեր՝ լուսատուների անցման պահերը հատուկ կոճակով կամ ինքնագրով ճշգրիտ որոշելու համար։
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Ամր իբն Քուլսում
Ամր իբն Քուլսում (ամբողջական անուն՝ عمرو بن كلثوم التغلبي, Ամր իբն Քուլսում ալ-Թաղլիբի), Նախաիսլամական Արաբիայի 7 հայտնի բանաստեղծներից։
Նա ծագումով քրիստոնեադավան բանու Թաղլիբ ցեղից էր։ Այս ցեղը Արաբական թերակղզու ամենաբազմամարդ ու հայտնի ցեղերից էր։ Բանաստեղծը ուներ ազնվական ծագում։ Պատմությունից հայտնի է, որ Թաղլիբ ցեղը չորս տասնամյակ պատերազմել է մեկ այլ հայտնի՝ Բաքր ցեղի հետ (Բասուսի պատերազմ)։ Լախմիների հյուսիսարաբական պետության միջամտությամբ նրանք հաշտվում են։ Մի անգամ Լախմի իշխան Ամր իբն Հինդը, ում նստավայրը Հիրան էր, իր պալատականներից հարցնում է, արդյոք կա մեկը, ով չուզենա իր մորը ծառայել։ Նրան պատասխանում են, որ այդպիսին միայն Ամր իբն Քուլսումն է, ում հայրը՝ ալ-Մուհալհիլ իբն Ռաբիան, ազդեցիկ մարդ է։ Իշխանը Ամրին և իր մորը հրավիրում է պալատ և վարկաբեկում նրանց։ Ամրը զայրանում է, մենամարտի բռնվում իշխանի հետ և սրախողխող անում։
Մուալլականերում Ամր իբն Քուլսումը հիմնականում օգտագործել է հետևյալ ժանրերն ու ձևերը՝
Ամր իբն Քուլսումի բանաստեղծական խոսքը համահունչ է, նա օգատգործել է փոխաբերություններ, գունագեղ մակդիրեր, հիպերբոլաներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Պրաջելատո
Պրաջելատո (Pragelato), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 452 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 5 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 88 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10060։ Հեռախոսային կոդը՝ 0122։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մազայ պապը և նապաստակները
«Մազայ պապիկը և նապաստակները» (Дедушка Мазай и зайцы), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, նկարահանվել է Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, 1980 թվականին։
Նկարահանվել է Նեկրասովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Կադրից այն կողմ տեքստը կարդում է Եվգենի Լեբեդևը։
Սյուժե
Հեքիաթը Մազայ պապիկի մասին է, ով ապրում էր կանաչի մեջ խեղդված գյուղում։ Նրա կինը մահացել էր և նա երեխաներ չուներ, միայն մի թոռնիկ ուներ։ Մազայը ափսոսում էր, որ անտառոում որսը քիչ էր։ Կենդանիներին և որսորդներն էին կրակում և գյուղացիներն էին որսում, անտառը կործանվում էր, քանի որ մարդիկ առանց խղճի սպանում էին այդ հրաշալի կենդանիներին։ Մի անգամ նա նավակով գնացել էր փայտ հավաքելու, ջուրը շատացել էր, և խեղճ նապաստակները հայտնվել էին ջրում։ Միակ բանը, որ նրանց փրկում էր գերանն էր։ Մազայը խղճում է նապաստակներին և նրանց փրկում է՝ մեկ այլ գերանով հարվածում և ափ է նետում այն գերանը որի վրա նապաստակներն էին, որտեղ նրանք սկսում են վազվզել և փախչել տարբեր ուղղություններով։ Այս դեպքը Մազայ պապը ամբողջ կյանքում չի մոռանում։
Վիդեոթողարկում
2000-ական թվականներին Ռուսաստանում թողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի համանունուն հավաքածուի մեջ, Սվերդլովսկի կինոստուդիայում, «Крупный План» ընկերության կողմից, Hi-Fi Stereo ձայնով և PAL համակարգով։ Ձայնի և նկարի ամբողջական վերականգնումը չի օգտագործվել։ Նույն սկավառակի վրա էին ձայնագրված նաև «Պապիկի սրինգը» (1985), «Բարի գալուստ» (1986), «Թռիչք» (1980), «Անթև սագիկիը» (1987), «Քաջ նաաստակի մասին հեքիաթը» (1978), «Ճնճղուկը» (1984) և «Հեքիաթիկ բզեզիկի մասին» (1985) մուլտֆիլմերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր նապաստակների մասին
Պողոս Փալաբըյըքյան
Պողոս Փալաբըյըքյան (1880/1885, Կոստանդնուպոլիս- 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1880/1885 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ. Պոլսի թաղային ազգային վարժարաններից մեկում։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ 1912 թվականից Վանի նահանգի Վանի գավառի Արճեշ քաղաքի թաղապետական բժիշկ է աշխատել և թուրք ու հայ բնակչության հարգանքը վայելել։
1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Համիդիե հեծելազորի զինվորական բժիշկ ծառայել։ Թուրք հրամանատարներից սիրված և հարգված է եղել համեստ բնավորության և բացառիկ ծառայությունների համար։ 1915 թվականի հունվարին Էնվեր փաշայի բանակը ծանր պարտություն է կրել Սարիղամիշի ռազմաճակատում, իսկ ինքը՝ Էնվերը փրկվել է սեբաստացի սպա Հովհաննես Ակինյանի և հայ զինվորների հերոսական ու անձնազոհ դիմադրության շնորհիվ։ Ի «հա­տու­ցում», Էնվերը հրամայել է օսմանյան բանակի հայ զինվորներին զինաթափել։
1915 թվականին Բաղեշի և Մուշի միջև ընկած մի անմարդաբնակ վայրում, մոտ 33 տարեկանում գնդակահարվել է գազազած թուրք հրամանատարի կողմից, որն իմացել է, թե բժիշկը վիրավոր թուրք զինվորների հետ միասին նույնպիսի հոգատար բժշկական օգնություն է ցուցաբերել նաև հայ զինվորներին։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Նվեր ամենաթույլի համար
«Նվեր ամենաթույլի համար» («Подарок для самого слабого»), խորհրդային մուլտֆիլմ՝ ստեղծված 1978 թվականին «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում ռեժիսոր Լեոնիդ Կայուկովի կողմից ։
Սյուժե
Առյուծը դիտում է «Կենդանիների աշխարհում» հաղորդումը և իմանում, որ անտառում գազանները նեղացնում են ամենաթույլին՝ նապաստակին։ Առյուծը որոշում է ծանրոց ուղարկել նապաստակին և դրա վրա գրում է՝ «Նվեր ամենաթույլի համար»։ Երբ ծանրոցը փոստով հասնում է անտառ, նրա մոտ հավաքվում են աղվեսը, վարազն ու գայլը և սկսզում վիճել, թե ում պետք է բաժին հասնի այն։ Արդյունքում գայլը վտարում է բոլորին և սկսում բացել ծանրոցը։ Ծանրոցը բացվում է, և դրանից դուրս է գալիս առյուծը։ Նա մռնչում է. «Դե, ո՞վ է այստեղ ամենաթույլը»։ Գազանները փախչում են, իսկ նապաստակը շշնջում է՝ «Ես»։ Առյուծն ասում է. «Մի՛ վախեցիր։ Ես կպաշտպանեմ քեզ»։ Պարզվում է, որ առյուծը որպես նվեր ուղարկել էր ինքն իրեն, որ միշտ պաշտպանի նապաստակին և բոլոր թույլերին։ Մուլտֆիլմի վերջում առյուծն ու նապաստակը միասին քայլում են անտառում Արիել Ռամիրեսի «Արտույտ» երաժշտության ներքո, որը «Կենդանիների աշխարհում» հաղորդման երաժշտությունն է։ Ճանապարհին առյուծի շուրջը հավաքվում են ամենաթույլերը՝ սկյուռը, գորշուկը, որոնց առյուծը վերցնում է իր պաշտպանության ներքո։
Վերաթողարկում DVD-ով
Մուլտֆիլմը բազմիցս վերաթողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի հավաքածուներում.
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1978 մուլտֆիլմեր
Տուրոսնա (Ռեսսայի վտակ)
Տուրոսնա (Туросна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռեսսա գետի աջ ափին՝ 52 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 22 կմ է, ավազանի տարածքը 266 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուգրա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պայթյուն
Պայթյուն, սահմանափակ ծավալում մեծ քանակության էներգիայի անջատումը կարճ ժամանակահատվածում։
Էություն
Պայթյուն հանգեցնում է խիստ տաքացած և շատ բարձր ճնշում ունեցող գազի (պլազմայի) առաջացման, որն ընդարձակվելիս քայքայիչ մեխանիկական ազդեցություն է գործում շրջապատող միջավայրի վրա՝ շարժման մեջ դնելով այն։ Պայթյունի առաջացրած այդ շարժումը, որի դեպքում տեղի է ունենում միջավայրի ճնշման, խտության և ջերմաստիճանի կտրուկ աճ, կոչվում է պայթյունային ալիք։ Վերջինիս մեխանիկական ազդեցությունը թուլանում է պայթյունի վայրից հեռանալիս։
Քիմիական ազդեցություն
Պայթյունի բազմազան տեսակները տարբերվում են էներգիայի աղբյուրի ֆիզիկական բնույթով և այդ էներգիայի անջատման եղանակով։ Պայթյունի բնորոշ օրինակ է քիմիական պայթուցիկ նյութերի պայթյունը։ Պայթուցիկ նյութերն ընդունակ են քիմիապես արագ քայքայվելու, որի դեպքում միջմոլեկուլային կապերի էներգիան անջատվում է ջերմության ձևով։ Պայթուցիկ նյութերի համար բնորոշ է քիմիական քայքայման արագության մեծացումը՝ ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց։ Քիմիական փոխակերպումը պայթուցիկ նյութում տարածվում է հաջորդաբար, շերտից շերտ ալիքի ձևով։ Այդպիսի ալիքի՝ մեծ արագությամբ շարժվող առջևի ճակատը ստեղծում է հարվածային ալիք։ Պայթուցիկ նյութի քիմիական փոխակերպման պրոցեսը, որն սկիզբ է առնում հարվածային ալիքից և ուղեկցվում էներգիայի արագ անջատմամբ, կոչվում է դեպոնացում։ Պայթուցիկ նյութի հատուկ ձևի լիցքերի կիրառությամբ կարելի է ուժեղացնել պայթյունի ազդեցությունը որոշակի ուղղությամբ (տես Կումոււյաաիվ էֆեկտ)։
Փոխակերպումներ
Նյութերի ավելի հիմնարար փոխակերպումների հետ կապված պայթյուններից են միջուկային պայթյունները, որոնց դեպքում ստացվող հսկայական էներգիայի աղբյուրը ուրանի կամ պլուտոնիումի իզոտոպների միջուկների տրոհման կամ ծանր ջրածնի միջուկների սինթեզի պրոցեսներն են։ Միջուկային պայթյունից, բացի հզոր պայթյունային ալիքից, ուղեկցվում է նաև լույսի ինտենսիվ առաքումով և թափանցող ճառագայթումով։ Պայթյունների վերոնշյալ տեսակներում անջատված էներգիան մոլեկուլային կամ միջուկային կապի էներգիայի ձևով նախապես պարունակվում էր նյութում։ Կան նաև այնպիսի պայթյուններ, որոնց դեպքում անջատվող էներգիան մատուցվում է արտաքին աղբյուրից։ Այդպիսի պայթյունի օրինակ է հզոր էլեկտրական պարպումը որևէ միջավայրում։ Պայթյունի երևույթ կարող է առաջանալ նաև նյութի վրա կիզակետված լազերային ճառագայթման ազդեցության դեպքում։ Մեծ արագությամբ միմյանց ընդառաջ շարժվող պինդ մարմինների բախումը նույնպես հանգեցնում է պայթյունի։
Ազդեցությունն
Բնության մեջ տեղի են ունենում պայթյունով ուղեկցվող բազմազան երևույթներ։ Հզոր էլեկտրական պարպումները մթնոլորտում ամպրոպի (կայծակի) ժամանակ, հրաբուխների հանկարծակի ժայթքումը, խոշոր երկնաքարերի անկումը Երկրի մակերևույթի վրա պայթյունի տարբեր տեսակների օրինակներ են։ Իրենց մասշտաբով հսկայական պայթյուններ են գունոլորտային բռնկումները Արեգակի վրա, որոնց դեպքում անջատվող էներգիան հասնում է ~1017 ջոուլի։ Տիեզերական տարածությունում տեղի ունեցող ահռելի պայթյունի բնույթ ունեն նոր աստղերի բռնկումները, երբ մի քանի ժամվա ընթացքում անջատվում է 1038-1039 ջոուլ էներգիա (այդքան էներգիա Արեգակը ճառագայթում է 10-100 հազար տարվա ընթացքում)։
Վերջապես, մարդու երևակայության սահմաններից դուրս եկող պայթյուններ են գերնոր աստղերի բռնկումները (էներգիան հասնում է ~1043 ջոուլի) և որոշ գալակտիկաների միջուկներում տեղի ունեցող պայթյունները (1050 ջ)։ Պայթյունների բնորոշ առանձնահատկությունը էներգաանջատման բացառիկ կարճատևությունն է։ Եթե, օրինակ, պայթյունը տեղի է ունենում հոծ միջավայրում, ապա էներգիան անջատվում է նախքան միջավայրի շարժում ստանալը։ Պայթյունի կարևոր բնութագրերից է էներգաանջատման խտությունը, որը հավասար է պայթյունի էներգիայի և այն ծավալի հարաբերությանը, որտեղ ընթանում է էներգիայի անջատումը։ Պայթյունները խաղաղ նպատակներով լայն կիրառություն են գտել գիտական հետազոտություններում և արդյունաբերության մեջ։ Պայթյունի ազդեցությամբ նյութը կարող է հանդես գալ այնպիսի վիճակներում, որոնք անհասանելի են հետազոտման այլ եղանակների դեպքում, ուստի այն հնարավորություն է տվել զգալի առաջընթացի հասնել բարձր ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում գազերի, հեղուկների և պինդ մարմինների հատկությունների ուսումնասիրման ասպարեզում։
Հետազոտություն
Պայթյունների հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի անհավասարակշիռ պրոցեսների ֆիզիկայի զարգացման համար, որն ուսումնասիրում է տարբեր միջավայրերում զանգվածի, իմպուլսի և էներգիայի փոխանցման երևույթները, նյութի ֆազային անցումների մեխանիզմները, քիմիական ռեակցիաների կինետիկան են։ Քիմիական պայթուցիկ նյութի պայթյունի դեպքում առաջացող ուժեղ լուսառաքումը կարող է օգտագործվել լազերի մղման համար։ Պայթուցիկ նյութի դետոնացման ժամանակ ստեղծվող բարձր ճնշման ազդեցությամբ են իրականացնում պայթյունային դրոշմումը, եռակցումը և մետաղների ամրացումը։
Կատեգորիա:Պայթյուններ
Սևն ու սպիտակը
«Սևն ու սպիտակը» («Black and White»), 1932 թվականի խորհրդային անիմացիոն ֆիլմ, Վլադիմիր Մայակովսկու համանուն բանաստեղծության էկրանավորումը, որը գրվել է 1925 թվականին։ Տեքստը հեղինակի անունից կարդում է Կոնստանտին Էգերտը։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է ռասիզմի մասին, որը տիրում էր Հարավային Ամերիկայի շաքարի արդյունաբերության ոլորտում աշխատող սևամորթ աշխատակիցների նկատմամբ։ Ցույց է տրված, թե ինչպես են նրանք աշխատում դաշտում, քայլում են շղթաներով, նստած են ճաղերի հետևում, և անգամ էլեկտրական աթոռի վրա ենթարկվում են մահապատժի։ Շատ տեսարաններում սպիտակամորթները մտրակով ծեծում կամ հսկում էին սևամորթներին։ Սևամորթը հարցնում է սպիտակ մեծահարուստին, թե ինչու պետք է սպիտակ շաքարավազը մաքրի սևամորթը, և առաջարկում է նրան զբաղվել դրանով, որի համար դեմքին հարված է ստանում։ Մուլտֆիլմը ավարտվում է Վ. Լենինի դամբարանի տեսարանով և կոչ անելով. «Բոլոր երկրների պրոլետարիատներ և ամբողջ աշխարհի հալածված ժողովուրդներ, միացե՛ք»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեոնիդ Ամալրիկի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր
Իմրուլկայս
Իմրուլկայս, նաև Իմրու ալ-Կայս (526 - 561-ից 565-ի միջև) (ամբողջական անուն՝ امرؤ القيس بن حُجر الكندي, Իմրու ալ-Կայս իբն Հուջր ալ-Քինդի), Նախաիսլամական Արաբիայի 10 հայտնի բանաստեղծներից։
Իմրուլկայսը մանկությունն ու պատանեկությունը անցել են լիության և ճոխության մեջ։ Երիտասարդ տարիներին սեր ցուցաբերելով պոեզիայի նկատմամբ, իր ստեղծագործություններում պատմում էր իր զվարճանքների և սիրային արկածների մասին։ Հայրը նրան ստիպում է հրաժարվել այդպիսի կյանքից և դուրս է անում տնից։ Սկսվում են նրա թափառումների շրջանը։ Հավաքելով համախոհներ՝ նրանք անցնում են տափաստաններով, օազիսներով, գրում երգեր, խմում գինի և շվայտ կյանք վարում։ Այդ ընթացքում բանու ասադ ցեղը հարձակվում է Քինդաների պետության վրա։ Ճակատամարտում Իմրուլկայսի հայրը սպանվում է։ Իմանալով այդ մասին՝ նա երդվում է վրեժ լուծել ասադցիներից և վերադարձնել հոր իշխանությունը։ Նա հրաժարվում է միս ուտելուց, գինի խմելուց, ծխելուց և մազերը կտրելուց մինչև չառնի հոր վրեժը։ Իր համախոհների հետ պատերազմ է սկսում ասադցիների դեմ, սակայն հաջողության չի հասնում։ Իմրուլկայսը օգնության խնդրանքով գնում է Բյուզանդիա՝ Հուստինիանոս Ա կայսրից (527-565) օգնություն ստանալու համար, սակայն էական բան չսացավ, իսկ հետդարձի ճանապարհին մահացավ։ Բանն այն է, որ կայսրը զայրացավ իր աղջկան գայթակղելու համար, դրա համար նրան սպանել տվեց։
Իմրուլկայսը համարվում է կասիդայի ստեղծողը։ Մուալլաքաներում Իմրուլկայսը հիմնականում օգտագործել է բոլոր ժանրերն ու ձևերը՝ ողբ (رِثَاءٌ՝ ռիսա), սիրած էակի մասին հիշողություններ, նկարագրություններ (وصف՝ ուասֆ) և փառաբանում (فَخْرٌ՝ ֆախր)։ Նա իր մաուալաքան գրել է ի հիշատակ մի դեպքի, որը կոչվում է «Դառաթ Ջուլջուլի օր» (دارة جلجل)։ Իմրուլկայսը սիրահարված էր Ունայզա անունով մի բեդվին աղջկա։ Մի անգամ, երբ Ունայզան այլ կանաց հետ գնացել էր լողալու Դառատ Ջուլջուլում, Իմրուլկայսը հավաքում է նրանց շորերը և հրաժարվում տալ մինչև նրանք դուրս չգան ջրից։ Նրանք ստիպված ջրի մեջ մնում են մինչև մայրամուտ, հետո դուրս գալիս և մեղադրում Իմրուլկայսին։ Իր մեղքը քավելու համար նա մորթում է իր ուղտին և հյուրասիրում աղջիկներին։ Վերջիններս վերցնում են նրա ուղտի բեռը և միայն հպարտ Ունայզան չի վերցնում։ Իմրուլկայսը բարձրանում է նրա ուղտի վրա և համբուրում նրան։ Միակ պատասխանը լինում է. «Դու վիրավորեցիր իմ ուղտին»։
Իմրուլկայսի մուալլաքան կազմված է մի քանի ինքնուրույն մասերից։ Առաջին մասում նա տրվումէ հիշողություններին, հետո պատմում է սիրային արկածների, Ունայզաի հետ հանդիպման մասին, երրորդ մասում ներկայացնում է անապատի կյանքը։ Նրա հիմնական թեմաները բնությունն ու սերն են։ Սիրային բանաստեղծություններում մանրամասն նկարագրում է իր սիրեցյալի հետ հանդիպումները, նկարագրում նրա արտաքինը։ Լայնորեն օգտագործվում էր անձնավորումը։ Նկարագրելով արաբական ֆաունան, նա մշտապես տալիս է կենդանիներին մարդկային զգացմունքներ, մտքեր, խոսք, զրուցում է նրանց հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Ծաղիկով կինը
Ծաղիկով կինը (Vahine no te Tiare), Պոլ Գոգենի կտավը։
Ստեղծման պատմություն
Տաիտացիները քրիստոնեություն են ընդունել ֆրանսիացի միսիոներների թելադրանքով, ինչի հետ և նրանց պարտադրվել է հագուստի եվրոպական ոճը։ Այդ պատճառով կինը մինչ իրեն նկարել թույլ տալը հագել է եվրոպական տոնական զգեստ։
«Vahine no te Tiare» անվանումը գրված է նկարի կենտրոնի վերևում, իսկ Գոգենի ստորագրությունը` «P. Gauguin 91», դրված է վերին աջ անկյունում ։
«Ծաղիկով կինը» նկարչի` տահիտյան շարքի առաջին գործերից է, որ հասել է Եվրոպա։ Սկզբում այն ցուցադրվել է Փարիզում 1892 թվականին, իսկ 1893 թվականին` Կոպենհագենում։ Նկարը Կարլսբերգի Նոր գլիպտոտեկին 1927 թվականին փոխանցել է Հելգե Յակոբսենը։ Ներկայումս այն գտնվում է գլիպտոտեկի 65-րդ սրահում MIN 1828 համարի ներքո։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պոլ Գոգենի նկարներ Կատեգորիա:1891 նկարներ Կատեգորիա:Կարլսբերգի նոր գլիպտոտեկի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Ուգոդկա
Աշխարհագրություն
Գետաբերանը տեղակայված է Պրոտվա գետի ձախ ափին՝ 66 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է, ավազանի տարածքը 126 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պրոտվա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տելիպտեր ճահճային
Տելիպտեր ճահճային, տելիպտերազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։
Նկարագրություն
Բազմամյա բույս է, որն ունի սողացող կոճղարմատ։ Առաջին կարգի սեգմենտները ավելի նեղ են, գծային-նշտարաձև մասերով ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Մարտիրոս գյուղի շրջակայք)։ Տարածված է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային, Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան) և Միջին Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում (ԱՄՆ-ի Արևելյան և Կենտրոնական մասեր), Ռուսաստանում (Կամչատկա, Բուրյաթիա, Սախալին, Հյուսիսային և Արևմտյան Սիբիր) ։
Էկոլոգիա
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 1800 մ բարձրության վրա, ճահճացած տեղերում, լճերի ափերին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է այս տեսակի մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման բնակության շրջանների մակերեսը 10 քառ. կմ–ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES−ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանություն չի իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Չմոյի լճի տարածքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Տելիպտերազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Անտարա իբն Շադդադ
Անթարա (ամբողջական անուն՝ عنترة بن عمرو بن شداد بن معاوية بن قراد العبسي,  'Անթարա իբն Ամր իբն Շադդադ իբն Մուավիա իբն Կիրադ ալ-'Աբբասի), Նախաիսլամական Արաբիայի 7 հայտնի բանաստեղծներից։
Նախաիսլամական բեդվին պոետների շարքում հեղինակավոր տեղ է զբաղեցնում պոետ-ռազմիկ Անթարա իբն Շադդադը։ Նրա կենսագրության մեծ մասը առասպելական է և պահպանվել է ավանդություններում։ Անտարան աբս ցեղից ծագող ճանաչված ռազմիկի որդի էր։ Սակայն նա ցեղում համարվում էր ոչ լիիրավ անդամ, քանի որ նրա մայրը եթովպացի սևամորթ ստրկուհի էր։ Սակայն պատերազմի շրջանում նա քաջություն է դրսևորում և ազատվում՝ դառնալով լիիրավ անդամ։ Նա ճանաչվեց պատերազմի շրջանում մրցակցության շնորհիվ։ Նրա գլխավոր ստեղծագործությունը՝ մուալլական պատասխանն է պատերազմում մրցույթի ժամանակ իր ծագման վերաբերյալ աբսի զինվորի արած վիրավորանքի։ Մուալլականերում Անթարան հիմնականում օգտագործել է հետևյալ ժանրերն ու ձևերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ Կատեգորիա:7-րդ դարի արաբներ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Պատանի (ամսագիր)
«Պատանի», պատկերազարդ ամսագիր։ Հրատարակվել է 1902-1907 թվականներին, Լոնդոնում, տեղի հայ երիտասարդական միության կողմից։ Նպատակն էր երիտասարդ սերնդին ծանոթացնել հայ ժողովրդի անցյալին, սեր առաջացնել նրանց մոտ դեպի հայրենիքը, նախապատրաստել նրանց հայրենիքի ազատագրմանը։
Ներկայացրել է հայ գրողներին, անցյալի նշանավոր դեմքերի կյանքն ու գործունեությունը։ Տպագրել է նաև հոդվածներ մանկավարժության, հայ դպրոցի պատմության վերաբերյալ։
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Անիմեի զարգացումը
Անիմեի պատմությունը սկիզբ է առնում 20-րդ դարասկզբին, երբ ճապոնացի անիմատորները սկսեցին արևմուտքց ներմուծված անիմացիոն տեխնոլոգիաների հետ փորձարկումներ անել։ Անիմատորների առաջին սերունդը ասպարեզ իջավ 1910-ական թվականներին, որի ամենավառ ներկայացուցիչները՝ Օտեն Շիմոքավան, Ջունիչի Քոիչին ու Սեյտարո Քիտայաման, հետագայում կկոչվեն անիմեի հայրեր։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում այնպիսի անիմեներ, ինչպիսիք են «Մոմոտարո նո Ումիվաշի»-ն (1943 թվական) ու «Մոմոտարո։ Ումի նո Շինպեյ» (1945 թվական), լայն տարածում գտան ու ընդունված է նրանց համարել առաջին անիամցիոն ֆիլմերը, որ ունեին ապագա անիմեին բնորոշ բոլոր առանձնահատկությունները։
1970-ականներին անիմեն շարունակում է զարգանալ՝ արևմտյան ակունքներից չհեռանալով. առանձնանում են մեխա ժանրն ու դրա ենթաժանրը՝ սուպեր-ռոբոտը։ Ժամանակաշրջանի տիպիկ ներակայցուցիչները Լյուպեն 3-ն ու Մազինգր Z-ն անիմեներն են, որոնք հեղինակներին՝ Հայաո Միյաձակիին ու Մամորու Օշիին, հայտնություն բերեցին։
1980-ականներին անիմեն արտադրական պայթյունով դարձավ ճապոնական արդյունաբերության գլխավոր օղակը։ Գանդամ, Մէքրոսս, Դրագոն Բոլ, Իրական Ռոբոտ անիմեներն ու «տիեզերական օպերա» ժանրերը մթնոլորտ նոր թարմություն մտցրեցին։
1988 թվականին «Աքիրա» լիամետրաժ անիմեն խփեց ժամանակի բոլոր ռեկորդներն ու համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց։ 2004 թվականին նրա ստեղծողները նկարեցին «Steamboy» անիմեն, որն իր տեսակի ամենաթանկ մեդիան է։ Space Battleship Yamato-ն ու The Super Dimension Fortress Macross-ն նույնպես հայտնի դարձան, երբ ադապտացվեցին օտարազգի ընթերցողի համար ու համապատասխանաբար վերանվանվեցին Star Blazers ու Robotech։
Համացանցը նպաստեց անիմեի ֆան-սաբավորմանը` երևույթ, երբ երկրպագուներն իրենք էին լուսագրեր տեղադրում սիրված անիմեների համար։