cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տնտեսական աճ
Էքստենսիվ և ինտենսիվ
Գոյություն ունեն հասարակական արդյունքի հավելաճի մեջ տնտեսական աճի էքստենսիվ և ինտենսիվ գործոնների ներդրումը կամ բաժինը որոշելու տարբեր եղանակներ ու մեթոդներ։
Որտեղ՝
Y - հասարակական արդյունք
Լ - աշխատանք
K - կապիտալ
N - բնական ռեսուրսներ
Տնտեսական աճի տարածուն (էքստենսիվ) եղանակի դեպքում արտադրության ծավալների մեծացումը կախված է արտադրության գործոնների քանակական ավելացումից։ Եթե աշխատանքը, կապիտալը և բնական ռեսուրսները կամ նյութական ծախսերը ավելանան X անգամ, ապա այլ հավասար պայմաններում արտադրությունը նույնպես կավելանա X անգամ։ Տարածուն տնտեսական աճը ընդլայնված վերարտադրության առավել պարզ և պատմականորեն առաջին ուղին է։ Արտադրության տարածուն ընդլայնումը ենթադրում է երկրում արտադրական ռեսուրսների բավարար քանակի առկայություն։ Այդ տնտեսական աճն ունի ծախսային բնույթ և պայմանավորված լինելով աշխատանքային ռեսուրսների, կապիտալի, բնական ռեսուրսների քանակական ավելացմամբ, վաղ թե ուշ կարող է հասցնել երկրի ռեսուրսային հնարավորությունների սահմանափակմանը և տնտեսական աճի տեմպերի նվազմանը։ Տնտեսական աճի լարված (ինտենսիվ) եղանակի դեպքում հասարակական արդյունքի ավելացումը ապահովվում է արտադրության գործոնների արդյունավետության բարձրացման շնորհիվ։ Այս դեպքում արտադրության գործոնների անփոփոխ քանակի պայմաններում հասարակական արդյունքի աճի և արտադրության գործոնների արդյունավետության գործառութային կապն արտահայտվում է.
որտեղ՝
A - արտադրության գործոնների ամբողջական արտադրողականություն
Շարժիչ ուժեր
Տնտեսական աճն ունի իր շարժիչ ուժերը, դրդապատճառներն ու ներքին աղբյուրները, որոնք պայմանավորում և անհրաժեշտ են դարձնում հասարակության տնտեսական առաջընթացը։ Տնտեսական առաջընթացի ներքին աղբյուր ու շարժիչ ուժ են հակասությունները, որոնց առկայությունը հասարակության տնտեսական կյանքին տալիս է դինամիկ բնույթ՝ անհրաժեշտ դարձնելով նրա տարբեր կողմերի քանակական ու որակական փոփոխությունները։
Տնտեսական աճի և արտադրության անընդհատ զարգացման համընդհանուր պայմանն ու շարժիչ ուժը պահանջմունքների և արտադրության միջև հակասական փոխհարաբերություններն են։ Պահանջմունքների բավարարումը ցանկացած արտադրության վերջնական նպատակն է։ Պահանջմունքները ծնում են անհրաժեշտ բարիքների ցանկալի կերպարը, բնութագիրը և դրանով իսկ՝ խթանում ու կանխորոշում դրանց ստեղծումը։ Պահանջմունքներն առաջանում են արտադրության մեջ. դա վերաբերում է մարդկանց ոչ միայն իրական, այլև այնպիսի պահանջմունքներին, որոնց բավարարման համար նյութական պայմանները դեռևս չեն հասունացել։ Պահանջմունքներն անընդհատ փոփոխվում ու զարգանում են, իրենց բնույթով գրեթե անսահմանափակ են, մինչդեռ արտադրական ռեսուրսներն ու հնարավորությունները սահմանափակ են։ Պահանջմունքների ոչ միայն քանակական, այլև որակական փոփոխությունները պահանջում են արտադրության անընդհատ զարգացում ու կատարելագործում, որոնք արտահայտվում են տնտեսական աճի մեջ։ Արտադրության և պահանջմունքների միջև հակասությունը տնտեսական աճի առավել ընդհանուր և բնական հիմքն է։ Հասարակական հարաբերությունների ոլորտում մարդկանց պահանջմունքները դրսևորվում են տնտեսական շահերի ու խթանների տեսքով, որոնք տնտեսական առաջընթացի ներքին դրդապատճառներն ու շարժիչ ուժերն են։
Տնտեսական շահագրգռությունը տնտեսական համակարգի և նրա կառուցվածքային օղակների շարժընթաց զարգացման և անընդհատ կատարելագործման նախադրյալն է, որը կարևոր նշանակություն է ձեռք բերում հատկապես շուկայական տնտեսության պայմաններում։ Իսկ շուկայական հարաբերություններում կարևորվում է հատկապես նյութական շահը, որը յուրաքանչյուր տնտեսավարող սուբյեկտի գործունեության նպատակն ու ներքին խթանիչ ուժն է։
Տնտեսական առաջընթացի շարժիչ ուժ է նաև մրցակցությունը։ Տնտեսական մրցակցությունը շուկայական տնտեսության կարևոր հատկանիշն է։ Տնտեսական մրցակցությունը ստիպում է տնտեսավարող սուբյեկտներին՝ անընդհատ կատարելագործել արտադրության տեխնիկան ու տեխնոլոգիան, փնտրել ու կիրառել արտադրության գործոնների առավել արդյունավետ օգտագործման եղանակներ։ Տնտեսական մրցակցությունը զտում, մաքրում է երկրի տնտեսությունը հետամնաց, թույլ ձեռնարկություններից՝ ապահովելով նրա շարժընթաց զարգացումն ու անընդհատ կատարելագործումը։
Քաղաքական և հոգևոր
Տնտեսական զարգացման համար կարևոր դեր են խաղում նաև քաղաքական և հոգևոր գործոնները, որոնք տնտեսական աճի արտաքին ազդակներ են։ Քաղաքականությունը ակտիվորեն ներգործում է հասարակության տնտեսական կյանքի վրա և կարող է տնտեսական առաջընթացի հզոր լծակ դառնալ կամ արգելակել այդ առաջընթացը։
Քաղաքականությունը նպաստում է տնտեսական առաջընթացին այն դեպքում, երբ ճիշտ է արտահայտում հասարակական զարգացման օբյեկտիվ օրինաչափություններն ու տնտեսական օրենքների պահանջները։ Հասարակական արտադրության զարգացումը կարգավորելու և տնտեսական առաջընթացի տեմպերն արագացնելու վրա որոշակի ազդեցություն է գործում նաև օրենսդրությունը. այն լինելով քաղաքական վերնաշենքի տարր, հասարակության տնտեսական կյանքին հաղորդում է որոշակի կարգավորվածություն ու կազմակերպվածություն՝ դրանով իսկ նպաստելով նրա առաջընթացին։
Տնտեսական առաջընթացի վրա անուղղակիորեն ներգործում են նաև բարոյահոգեբանական գործոնները՝ հասարակական գիտակցությունը, աշխատանքի մշակույթը, հասարակության մեջ արմատավորված բարոյական նորմերը, ավանդույթներն ու հոգևոր արժեքները։
Գիտատեխնիկական առաջընթացը տնտեսական աճի գործոն
Արտադրության տեխնոլոգիական եղանակը արտահայտվում է տեխնիկայի ու տեխնոլոգիայի, աշխատանքի առարկաների և արտադրության կազմակերպման ձևերի ու մեթոդների միասնությամբ։ Արտադրության տեխնոլոգիական անցումը մի եղանակից մյուսին հիմնականում պայմանավորված է գիտության ու տեխնիկայի առաջընթացով։ Գիտատեխնիկական առաջընթացի հետևանքով արտադրության տեխնոլոգիական եղանակներում կատարվող որակական փոփոխությունները դրսևորվում են հետևյալ ուղղություններով. Գիտատեխնիկական առաջընթացը որոշակի ազդեցություն է ունենում արտադրության մեջ կիրառվող աշխատանքի ու կապիտալի հարաբերակցության և, դրանով պայմանավորված՝ արտադրության արդյունավետության ցուցանիշների փոփոխության վրա։ Ժամանակակից տնտեսագիտության մեջ տարբերում են գիտատեխնիկական առաջընթացի բացարձակ, հարաբերական և չեզոք տարատեսակները։
Բացարձակ
Բացարձակ ԳՏԱ-ն արտահայտվում է նրանով, որ ուղեկցվում է աշխատանքի արտադրողականության և կապիտալահատույցի բարձրացմամբ։
կապիտալազինվածության աճ - k
կապիտալ - K
աշխատողների թվաքանակ - N
Չեզոք
Երբ աճող կապիտալազինվածությունը և աճող աշխատանքի արտադրողականությունը ուղեկցվում են հաստատուն կապիտալահատույցով, գգիտատեխնիկական առաջընթացը չեզոք է։ Տնտեսագիտության տեսության մեջ առանձնացվում են չեզոք ԳՏԱ-ի երեք տարատեսակներ, որոնք կոչված են դրանք հետազոտողների (Հիքսի, Սոլոուի, Հարրոդի) անուներով։
Եթե աշխատանքի կապիտալազինվածության հաստատուն մեծության դեպքում աշխատանքի և կապիտալի միջև սահմանային փոխարինումը մնում է կայուն, ապա տեղի ունի չեզոք ԳՏԱ ըստ Հիքսի։
Եթե աշխատանքի ֆիքսված սահմանային արտադրողականությունը համապատասխանում է ֆիքսված միջին արտադրողականությանը ( և ), ապա գոյություն ունի չեզոք ԳՏԱ ըստ Սոլոուի։
Եթե կապիտալի հաստատուն սահմանային արտադրողականության դեպքում կապիտալի միջին արտադրողականությունը կամ կապիտալահատույցը (\frac{K}{Y}) նույնպես հաստատուն է, ապա ԳՏԱ-ն չեզոք է ըստ Հարրոդի։
Հարաբերական
Երբ կապիտալահատույցի և աշխատանքի արտադրողականության աճի դեպքում կապիտալազինվածությունը մնում է հաստատուն տեխնիկական առաջընթացը հաստատուն է։ Աշխատանքի ֆիքսված կապիտալազինվածության դեպքում աշխատանքի արտադրողականության աճը, եթե ուղեկցվում է իջնող կապիտալահատույցով, ապա տնտեսությունը բնորոշվում է աշխատախնայողական (կապիտալատար) տեխնիկական առաջընթացով, իսկ եթե կապիտալահատույցի աճն ուղեկցվում է աշխատանքի արտադրողականության նվազմամբ, ապա առկա է կապիտալախնայողական (աշխատատար) տեխնիկական առաջընթացը։
Հարրոդ-Դոմարի մոդել
Տնտեսական աճի քեյնսյան տեսությունը բազմաթիվ հետնորդներ ձեռք բերեց տնտեսագիտության մեջ, որոնց շնորհիվ ձևավորվեցին տնտեսական աճի նորքեյնսյան և հետքեյնսյան տեսություններն ու մոդելները։ Տնտեսական աճի տեսության զարգացման, նրա գործնականացման և կոնկրետացման գործում նշանակալից ներդրում են ունեցել անգլիացի տնտեսագետ Ռոյ Հարրոդը և ամերիկացի տնտեսագետ Եվսեյ Դոմարը ։ Նրանք, միմյանցից անկախ, առաջադրեցին տնտեսական աճի գնահատման իրենց մոդելները։ Նմանությունների պատճառով տնտեսագիտության մեջ մոդելը ընդունված է անվանել «Հարրոդ-Դոմարի մոդել»։ Այն օգտագործվում է տնտեսության զարգացման մեջ, որպեսզի բացահայտվի տնտեսական աճի տեմպերը խնայողության ու կապիտալի արտադրողականության տեսանկյունից։
Մաթեմատիկական ֆորմալիզմ
Արտադրանքի տնտեսական աճի շեղումը․
4-րդ և 5-րդ ենթադրությունների հիման վրա կարող ենք որոշել կապիտալի աճի տեմպը
Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիա
Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիա, արտադրության Q ծավալների կախումը դրանց ստեղծող արտադրական գործոններից․ աշխատանքի L ծախսումների և կապիտալի՝ K:
Առաջին անգամ այս տեսությունը առաջարկվել է Կնուտ Վիքսելի կողմից։ 1928 թվականին ֆունկցիան ուսումնասիրվել է Քոբ Չարլզի և Փոլ Դուգլասի վիճակագրական տվյալների հիման վրա՝ «Արտադրության տեսություն» աշխատության մեջ։ Այդ հոդվածում փորձ արվեց էմպիրիկ մեթոդով ԱՄՆ–ի արդյունաբերության մեջ որոշել ծախսվող կապիտալի և աշխատանքի ազդեցությունը թողարկվող արտադրանքի ծավալի վրա։ Ֆունկցիայի ընդհանուր տեսքը․
որտեղ A–ը տեխնոլոգիական գործակիցն է, –ն՝ աշխատանքի առաձգականության գործակիցը, իսկ –ը՝ կապիտալի առաձգականության գործակիցը։
Եթե –ը հավասար է մեկի, ապա Քոբ–Դուգլասի ֆունկցիան գծային է, այսինքն՝ ցույց է տալիս, թե ինչքան գումար է վերադառնում արտադրողին արտադրության մասշտաբների փոփոխության ժամանակ։
Եթե –ը մեծ է մեկից, ապա այն ցույց է տալիս, թե ինչքանով է աճում եկամուտը, իսկ մեկից փոքրի դեպքում՝ է նվազում։
Առաջին անգամ արտադրական ֆունկցիան հաշվարկվել է 1920-ական թվականներին ԱՄՆ–ի արդյունաբերության օրինակով․
Քոբ-Դուգլասի արտադրական ֆունկցիայի ընդհանրական տեսքը համարվում է անընդհատ փոփոխման առաձգականության ֆունկիան (CES-ֆունկցիա)։, որի համար սահմանում ստանում ենք :
Սոլոուի մոդելի ընդհանուր բնութագիրը
Սոլոուի մոդելը տնտեսական աճի նորդասական մոդել է, մշակվել է 1996 թ․-ին։ Այն հնարավորություն է տալիս վերլուծելու տնտեսության կրած փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Դինամիկ վերլուծության միջոցով հնարավոր է պարզել, թե կապիտալի կուտակումը, բնակչության աճը և տեխնոլոգիական առաջադիմությունըինչպես են ազդում տնտեսական աճի վրա։ Սոլոուի մոդելի օգնությամբ կարող ենք դիտարկել, թե ինչպես է տնտեսական քաղաքականությունը ազդում կենսամակարդակի բարելավման վրա։
Մոդելում օգտագործվել են հետևյալ նախապայմանները՝ կատարյալ մրցակցություն, գների ճկունություն, լրիվ զբաղվածություն, ռեսուրսների փոխադարձ փոխարինելիություն, կայուն հատույց մասշտաբից, կապիտալի նվազող սահմանային արտադրողականություն, դուրսգրման կայուն նորմ, ներդրումային լագի բացակայություն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Տնտեսական աճ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Աբադ
Աբադ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում, իսկ ապա գյուղ Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Աղդաշի շրջանում։
Անվանումներ
Գյուղը սկզբնականում ունեցել է Ավադ անվանումը։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 1014 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (256901-257000)
Աստերոիդների ցանկ (256801-256900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (257001-257100)
(8279) Կուսկո
(8279) Կուսկո (Cuzco), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 6-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,828858 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7364 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9214 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1737,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,207151 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լևիկո Տերմե
Լևիկո Տերմե (Levico Terme), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 6654 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 102 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 62 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38056։ Հեռախոսային կոդ՝ 0461։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հայ-բրազիլական հարաբերություններ
Հայ-բրազիլական հարաբերություններ, դիվանագիտական հարաբերություններ են Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետության և Հայաստանի միջև։ Երկու պետությունների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի փետրվարի 17-ին։ 1998 թվականի մարտից Սան Պաուլոյում գործում էր Հայաստանի գլխավոր հյուպատոսությունը։ Բրազիլիայում գործում է Հայաստանի, իսկ Հայաստանում՝ Բրազիլիայի դեսպանատուն։ Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանն է Աշոտ Գալոյանը, իսկ պատվավոր հյուպատոսը՝ Հակոբ Սարգսյանը։
Հայոց ցեղասպանության ճանաչում
2011 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բրազիլիայի Սան Պաուլո նահանգի Կամպինաս քաղաքային խորհրդարանն ընդունեց Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու վերաբերյալ բանաձև։
2015 թվականի մայիսի 27-ին Բրազիլիայի Դաշնային Սենատը միաձայն ընդունել է Սենատի արտաքին հարաբերությունների և ազգային պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ, դաշնային սենատոր Ալոիզիո Նունես Ֆերեյրա Ֆիլյոյի և դաշնային սենատոր Ժոզե Սերայի հեղինակած No 550/2015 բանաձևը, որով պաշտոնապես ճանաչվում է Հայոց ցեղասպանությունը։
Դեսպանություն
2006 թվականի օգոստոսից Հայաստանում գործում է Բրազիլիայի դեսպանություն։ 2010 թվականի հունիսի 15-ին Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան է նշանակվել Աշոտ Եղիազարյանը։
Հայերը Բրազիլիայում
Հայերը Բրազիլիայում հաստատվել են 19-րդ դարի երկրորդ կեսից։ 1895 թվականին Բրազիլիայում բնակվել է շուրջ 100 հայ։ 1920-ական թվականներին Բրազիլիա են գաղթել հայերի ավելի ստվար խմբեր, որոնք բնակություն են հաստատել հիմնականում Սան Պաուլո քաղաքում։
Տրանսֆորմատոր
Տրանսֆորմատորը (լատ. transformo - փոխակերպել, ձևափոխել) էներգիայի կամ օբյեկտների (հարմարանքների) որևէ էական հատկությունների փոխակերպման հարմարանք է։ Առավել տարածված են էլեկտրական տրանսֆորմատորները և հիդրոտրանսֆորմատորները։ Էլեկտրական տրանսֆորմատորը ստատիկ (շարժական մասեր չունեցող) հարմարանք է, որը ծառայում է որոշակի լարման փոփոխական հոսանքը մեկ այլ լարման փոփոխական հոսանքի փոխակերպելու համար։ Բաղկացած է ֆեռոմագնիսական միջուկից, առաջնային փաթույթներից, որոնք ինդուկտիվորեն կապված են միմյանց հետ։ Տրանսֆորմատորի աշխատանքի հիմքում ընկած է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի երևույթը։ Եթե առաջնային փաթույթը միացնենք փոփոխական լարման աղբյուրին, ապա միջուկում կառաջանա փոփոխական մագնիսական հոսք։
Այժմ կիրառվում են տարբեր տեսակի տրանսֆորմատորներ. ուժային (էլեկտրաէներգիայի տեղափոխման և բաշխման համար հատուկ նպատակների համար վառարանային ուղղիչ սարքերում, զոդման տեխնիկայում), ինդուկցիոն կարգավորիչ (բաշխիչ ցանցերում լարումների կարգավորման համար), ավտոտրանսֆորմատորներ(ոչ մեծ սահմանններում լարումների կարգավորման համար), չափիչ տրանսֆորմատոր (բաշխիչ հարմարանքներում և փոփոխական հոսանքի բարձր լարման շղթաներում հոսանքի ուժի, լարման, հզորության և էներգիայի անվտանգ չափման համար), փորձարկման (լարման տակ տարբեր փորձարկումներ կատարելու համար)։ Առավել լայնորեն կիարառվում են երկփաթույթ և եռափաթույթ միաֆազ և եռաֆազ տրանսֆորմատորները։ Էլեկտրաէներգետիկայի նպատակների համար հիմնականում կիրառում են եռաֆազ յուղային տրանսֆորմատորներ՝10 կՎԱ-ից 1600 ՄՎԱ և ավելի հզորությամբ, մինչև 750 կՎ և ավելի լարումներով։
Ուժային տրանսֆորմատորների փաթույթներն ու միջուկներն ընկղմում են միներալային յուղով լցված բաքի մեջ, որի պատերը հովացվում են օդով կամ ջրով։ Յուղային հովացում չունեցող տրանսֆորմատորները կոչվում են չոր տրանսֆորմատորներ։
Տրանսֆորմատորի առաջին սխեմատիկ տեսքը ի հայտ է եկել 1831 թ. Մ. Ֆարադեյի և Դ. Հենրիի աշխատություններում։ Սակայն թե մեկը, թե մյուսը իրենց սարքում չեն նշել տրանսֆորմատորի այնպիսի հատկությունները ինչպիսիք են լարման և հոսանքի ուժի փոփոխությունները, այսինքն փոփոխական հոսանքի փոխակերպումը՝ տրանսֆորմացիան։
Էլեկտրական տրանսֆորմատորը(բաց միջուկով) առաջին անգամ օգտագործել է Պ.Ն. Յաբլոչկովը, 1876-ին՝ էլեկտրական լուսավորման շղթաներում։ Անգլիացի էլեկտրատեխնիկ Է. Հոփկինսոնը 1884-ին մշակել է փակ մագնիսական միջուկով միաֆազ տրանսֆորմատոր, որն իր կառուցվածքով նման է ժամանակակից տրանսֆորմատորին։1890-ին ռուս էլեկտրատեխնիկ Մ. Օ. Դոլիվո-Դոբրովոլսկին ստեղծել է եռաֆազ էլեկտրական տրանսֆորմատոր։ Տրանսֆորմատորի հետագա զարգացումն ընթացել է նրա կառուցվածքի կատարելագործման, հզորության և ՕԳԳ-ի մեծացման, փաթույթներ մեկուսացման լավացման ուղղությամբ։
Ուսուցողական, քանդվող-հավաքվող տրանսֆորմատոր
Կատեգորիա:Էլեկտրատեխնիկա Կատեգորիա:Էներգատեխնիկա Կատեգորիա:Տրանսֆորմատորներ
Կոլեֆերո
Կոլեֆերո (Colleferro) քաղաք Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 21 536 մարդ (2004 թվական ), խտությունը կազմում է 742 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 27 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս — 034, հեռախոսային կոդ — 06։
Ակումբներ
Կոլեֆերոյի սպորտային ակումբներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Նիկոլսկոե (գյուղ, Ալեքսանդրովի շրջան)
Նիկոլսկոե (Микільське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլսկոե գյուղում բնակվում էր 286 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստղագիտական սիմվոլներ
Աստղագիտական սիմվոլները պայմանական նշաններ են, որոնցով նշանակվում են տարբեր երկնային մարմիններն ու տիեզերական երևույթները։ Ժամանակակից սիմվոլները հետևյալներն են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղագիտություն Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Սինոպե (արբանյակ)
Սինոպե (Σινώπη), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Լիկի աստղադիտարանում Սեթ Նիկոլսոնի կողմից, 1914 թվականին ։ Անվանվել է Հունական դիցաբանության կերպար Սինոպեի անունով։
Արբանյակը անունը ստացել է 1975 թվականին, մինչ այդ այն կոչվում էր Յուպիտեր IX: 1955-ց մինչ 1975-ը ընկած ժամանակահատվածում արբանյակը երբեմն անվանում էին «Հադես» ։
Ուղեծիր
Սինոպեն պտտվում է Յուպիտերի շուրջ մեծ էքսցենտրիսիտետով և ուղեծրի թեքմամբ հակադարձ ուղեծրով։ Արբանյակի ուղեծրի էլեմենտները այս պահին գրանցված են 2000 թվականի հունվար ամսվա դրությամբ, սակայն դրանք անընդհատ փոփոխվում են կապված Արեգակի և մոլորակների ձգողական դաշտերի ազդեցությունների հետ։ Սինոպեն հատկացվում է Յուպիտերի արբանյակների Պասիֆեի խմբին ։ Այնուամենայնիվ, նրա խմբի անդամներից տարբերվող միջին թեքվածության և գույնի պատճառով Սինոպեն կարող է լինել նաև անկախ մարմին, որի որսումը տեղի է ունեցել այլ պայմաններում, և կապված չէ խմբի մյուս անդամների ծագման պատճառի հետ ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Սինոպեի տրամագիծը գնահատվում է 38 կմ (ենթադրելով, որ ալբեդոն 0,04 է) ։ Արբանյակը կարմիր է, ի տարբերություն Պասիֆեի, որը գորշ է։
Սինոպեի ինֆրակարմիր սպեկտրը նման է D դասի աստերոիդներին, և տարբերվում է Պասիֆեից ։ Այս տարբերությունները խոսում են այդ երկու մարմինների ծագման տարբեր աղբյուրների մասին։
Ագալու
Ագալու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 651 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
The Bleeding
The Bleeding (արյունահոսություն), ամերիկյան Cannibal Corpse խմբի չորրորդ ալբոմն է։ Թողարկվել է 1994 թվականին, Metal Blade Records լեյբլում։ Այս ալբոմ ամենահաջողվածներից է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Ստանիսլաս Վավրինկա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի թենիսիստներ Կատեգորիա:Լոզան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
(8280) Պետերգրուբեր
(8280) Պետերգրուբեր (Petergruber), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 7-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,179286 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2858 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,0727 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2070,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173864 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Իմ մանկության երկինքը
«Իմ մանկության երկինքը» (Балалық шағымның аспаны), ռեժիսոր Ռուստեմ Աբդրաշևի ֆիլմը Ղազախստանի Հանրապետության նախագահ Ն. Նազարբաևի մանկության մասին, որը նկարահանվել է նրա գրական հուշերի հիման վրա՝ «Առանց աջերի և ձախերի», «Աշխարհի Էպիկենտրոնը», «Եվրասիայի կենտրոնում» ։
Ֆիլմը նկարահանվել է Ալմաթիի մարզում՝ Ուշկոնիր ջայլաուում, Չեմոլգան գյուղում, Կասկելեն և Ալմա-Աթա քաղաքներում։ Մշակման փուլում ֆիլմին տրվել է «Իմ մանկության երկինքը» աշխատանքային անվանումը, որը հետագայում որոշել են թողնել։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել Է Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայում, ավելի ուշ ֆիլմը ցուցադրվել Է Ալմաթիում՝ «Արման» կինոթատրոնում։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է ազգի առաջնորդի անհատականության և բնավորության կայացման, նրա առաջին հիասթափությունների ու հաղթանակների, հույսերի ու իրականացած երազանքների մասին։ Սուլթանը, ինչպես կոչվել են Նուրսուլթան Աբիշևիչին մանկության տարիներին, փոքր տարիքից երազել է երկնքի մասին։ Դպրոցական տարիների ավարտին նա հնարավորություն է ստացել ընդունվել Կիևի քաղաքացիական ավիացիայի ինստիտուտ, բայց ճակատագիրը նրան ուղղորդել է դեպի այլ բարձունքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղազախական ֆիլմեր
Սոֆիի ընտրությունը (վեպ)
«Սոֆիի ընտրությունը» (Sophie's Choice), ամերիկացի գրող Վիլյամ Սթայրոնի վեպը, որտեղ նկարագրվում է մի կնոջ պատմություն, որը կարողացավ ողջ մնալ Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Սյուժե
Երիտասարդ հարավցի Սինգոն, որն ավարտել է Դյուքի համալսարանը, կարողացել է Երկրորդ աշխարհամարտի վերջում մասնակցել ամերիկյան զորքերի մարտական գործողությոններին և Նյու Յորքի McGraw-Hill Education հրատարակչությունում աշխատել գրաքննիչ։ Միապաղաղ, անհետաքրքիր աշխատանքը նրան ստիպում է թողնել հրատարակչությունը և մտածել ինքնուրույն գրող դառնալու մասին։ Սթինգոն տեղափոխվում է Բրուքլին և շենքում վարձում է մի բնակարան, որտեղ բնակվում են նաև երիտասարդ լեհուհի Սոֆի Զավիստովսկայան և նրա սիրեցյալ Նատան Լանդաուն։
Սոֆին և Նատանը դառնում են Սթինգոյի՝ լավագույն և միակ ընկերները։ Նա իմանում է, որ Նատանը հրեական ծագմամբ ամերիկացի հաջողակ կենսաբան է, որն աշխատում է Պֆայզեր լաբորատորիայի ընկերությունում եզակի դեղամիջոցի գյուտի համար։ Սթինգոն հետզհետե ավելին է իմանում Սոֆիի մասին։ Նա նրան պատմում է իր լեհուհի լինելու մասին, որը տեսել է բռնազավթված Լեհաստանում տիրող պատերազմի սարսափելի դեպքերը։ Չնայած, որ նա հրեուհի չէ, Սոֆին այն մարդկանց շարքում է, որին նացիստները ուղարկել են Օսվենցիմ։
Առաջին հայացքից սիրող զույգը երջանիկ է թվում, բայց պարբերաբար Նատանը հուզական խանգարումներ է ունենում, երբ նա կատաղությամբ մեղադրում է Սոֆիին դավաճանության մեջ, ծեծում նրան և լքում։ Սակայն որոշ ժամանակ անց նա միշտ վերադառնում է և ծնկաչոք լաց լինելով Սոֆիին աղաչում է ներել իրեն։
Վեպի իրադարձությունները տեղի են ունենում Նյուրնբերգյան դատավարությանը զուգընթաց, և Նաթանը, կարծես, համակվում է հրեաներին ոչնչացնել՝ հատուցման գաղափարի պատճառով։ Խանգարումների ժամանակ նա ավելի ու ավելի է պահանջում պատասխան Սոֆիից, թե ինչպես է նրան հաջողվել ապրել համակենտրոնացման ճամբարում, ինչի է գնացել, երբ հազարավոր հրեաներ ուղարկվել են գազային խցեր։
Սյուժեի զարգացմանը զուգընթաց Սոֆին Սթինգոյի մեջ տեսնում է այն մարդուն, որին կարող է բացահայտել, վստահում է նրան իրեն տանջող սարսափելի գաղտնիքները, որոնք տանջում են իրեն և որոնց մասին նա չի համարձակվում պատմել Նատանին։ Այսպես Սթինգոն իմանում է, որ Սոֆին ձերբակալվել է նացիստների կողմից՝ մոր համար խոզապուխտ գնելու և տեղափոխելու փորձի համար այն պայմաններում, որտեղ միսն արգելված էր գնել, քանի որ այն պետք է գնվեր բացառապես Ռեյխի բանակի կարիքների համար։ Այդ օրը նացիստների կողմից ուղեկցվող լայնածավալ շուրջկալումը հիմնականում ուղղված էր դիմադրության բանակի անդամներին ձերբակալելուն, իսկ ավելի փոքր չափով՝ մանր հանցագործներին, այդ թվում՝ Սոֆիին։ Այսպիսով՝ Սոֆին և մյուսները արտաքսվեցին Օսվենցիմից։ Այստեղ, գերմաներենի փայլուն իմացության շնորհիվ, նա հասցնում է լինել բանտարկյալների այն փոքր խմբում, որը նացիստներն օգտագործում են իրենց աշխատանքում և չեն նախատեսում ակնթարթորեն ոչնչացնել։
Սոֆին Սթինգոյին պատմում է իր հոր պատմությունը, որը միշտ բոլորից թաքցրել է։ Նրա հայրն ամբողջ կյանքում կողմնակից է եղել ծայրահեղ հակահրեական հայացքներին և բացահայտ խոսել պատերազմի սկսվելուց առաջ Լեհաստանից հրեաների վտարման համար։ Սակայն բռնազավթումից հետո, չնայած ամեն ինչին, նա առաջիններից մեկն էր լեհերի կողմից ոչնչացվածների մեջ։
Վեպի վերջում Սթինգոն իմանում է Սոֆիի ամենասարսափելի գաղտնիքի մասին։ Նրանից բացի, նացիստները ձերբակալել են որդուն՝ Յանին և դստերը՝ Եվային։ Եվ երբ նրանց բերում են Օսվենցիմ, «ընտրասերման» գործընթացում Սոֆիին առաջարկվում է սարսափելի ընտրություն կատարել` որոշել՝ երեխաներից որ մեկին է նա թողնելու, և ով է անմիջապես ուղարկվելու գազային խուց։ Սոֆին աղաչում է կարեկցել երկու երեխաներին, բայց նա ստիպված է լինում կատարել ընտրություն, հակառակ դեպքում երկուսն էլ անմիջապես կկործանվեն։ Նա խնդրում է փրկել որդու կյանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնասպանությունը հորինվածքներում Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:1979 գրքեր Կատեգորիա:Գրքեր Հոլոքոստի մասին Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Ակամիր
Ակամիր, իջևան Դաշտային Կիլիկիայում, Պիռամոս գետի ձախ կողմում, Թիլ բերդի դիմաց։ Հիշատակված է Անտիոքի իշխան 1149 և 1163 թվականների պարգևագրերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիա
Երեկոյան նորություններ
Երեկոյան նորություններ (The Evening News), ամերիկյան գրող Արթուր Հեյլիի վեպ-բեսթսելերը՝ գրված 1990 թվականին։ Վեպը պատմում է ամերիկյան Սի-Բի-Էյ հեռուստաընկերության աշխատանքի մասին, որը ամերիկյան հեռուստադիտողի համար շատ հայտնի ու ճանաչված նախատիպ է։ Ըստ էության սա արտադրական վեպ է, ինչպես Հեյլիի մնացած վեպերը, որոնք դարձել են բեսթսելերներ։
Սյուժե
Վեպի գործողությունները կատարվում են XX դարի վերջում ԱՄՆ-ում ու Հարավային Ամերիկայում։
Պերուական ահաբեկչական «Սենդերո Լումինոսո» կազմակերպությունը կատարում է հանդուգն ակցիա՝ Սի-Բի-Էյ կազմակերպության հաղորդավար Կրոուֆորդ Սլոունի ընտանիքի առևանգումը։ Նրանց կյանքի դիմաց ահաբեկիչները պահանջում են ուղիղ եթերով ցուցադրել հինգ հեռուստահաղորդում, ընդհանուր «Համաշխարհային հեղափոխություն։ Սենդերո Լումինոսոն ցույց է տալիս ուղին» անվանումով։ Սի-Բի-Էյի տնօրինությունը որոշում է ձևավորել մի խումբ, որը պետք է զբաղվի գերիների որոնմամբ, որը պետք է գլխավորի լավագույն թղթակիցներից մեկը՝ Հարի Պարթրիջը։ Սլոունի կինը՝ Ջեսիկան, Պարթրիջի նախկին սիրեցյալն է։
Պարթրիջի խմբին հաջողվում է պատկերացնել առևանգիչների գործողությունների պատկերը, նրանք գտնում են ահաբեկիչների ժամանակավոր թաքստոցը, որտեղ նրանք բերել էին գերիներին, սակայն այդ նույն ժամանակ առևանգողները հասցնում են գերիներին տանել Պերու։ Օգտագործելով իր հարաբերությւոնները, Պարթրիջը պարզում է, որ առևանգման ետևում կանգնած է «Սենդերո Լումինոսոն»։ Նա մեկնում է Պերու և գտնում այն կնոջը, ում հետ ապրում էր անեսթեզիոլոգ Բաուդելյոն, խմբի անդամներից մեկը։ Կաթոլիկական եկեղեցու եպիսկոպոսը Պարթրիջին հայտնում է, որ «Սենդերո Լումինոսոն» հոգևորականներին ստիպել է հեռանալ տվյալ տարածքից, քանի որ այնտեղ տեղի է ունենում ինչ-որ ակցիա։ Պարթրիջը համեմատելով ստացած ինֆորմացիաները, հասկանում է, որ գերիները գտնվում են Նուևա Էսպերանսում՝ պերուական փոքրիկ գյուղակում։ Պարթրիջի խումբը որոշում է իրականացնել սեփական ուժերով գերիներին ազատ արձակելու ծրագիր, քանի որ պերուական բանակը ցանկանում է սկսել արյունալից ջարդ, որտեղ կմահանան ինչպես օտարականներ, այնպես էլ գերիները։ Խոր գիշերով Պարթրիջի մարդիկ ոչնչացնում են սենդերիստների պահակազորը, վերցնում են գերիներին ու գնում են դեպի վայրէջքի գոտի, որտեղ նրանց պետք է վերցնի ինքնաթիռը։ Ահաբեկիչները գնում են նրանց հետևից։ Դժբախտաբար նավի շարժիչներից մեկը, և խումբը ստիպված դեպի վայրէջքի գոտի գնում է ոտքով։ Ահաբեկիչները հասնում են նրանց։ Պարթրիջը մահանում է ինքնաթիռ մտնելու ժամանակ։ Մնացածը փրկվում են։
Վեպի գրման պատմությունը
Մինչև վեպի գրելը Հեյլին երկար ժամանակ ուսումնասիրել է պերուական ջունգլիներում պարտիզանական կռիվների մասին, ինչը եղել է շատ դժվար, քանի որ գրողն այդ ժամանակ մոտավորապես 70 տարեկան էր։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վեպեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր
Լիրա
Լիրան դրամական միավոր է մի շարք երկրներում։ Անվանումը իտալերեն է (lira), որը ծագում է լատիներեն libra բառից։ Libra-ն կշռի միավոր էր, որն օգտագործվում էր արծաթը կշռելու համար։ Համապատասխանում է բրիտանական ֆունտ ստեռլինգին, և ֆունտի՝ կշռի միավորի նշանը (հապավումը) առ այսօր ԱՄՆ-ում նշվում է lb տառերով։
Նախկինում շրջանառության մեջ են եղել «լիրա» կոչվող հետևյալ տարադրամները.
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ Կատեգորիա:Լիրա Կատեգորիա:Մետաղադրամ Կատեգորիա:Թղթադրամներ Կատեգորիա:Դրամագիտություն Կատեգորիա:Ոսկե դրամներ Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ Կատեգորիա:Իտալիայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Սան Մարինոյի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Վատիկանի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Եթովպիայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Էրիթրեայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Եմենի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Սոմալիի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Լիբանանի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Մալթայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Թուրքիայի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ Կատեգորիա:Ասիական արժույթներ
Lira リラ
Նովի Կավկազ
Նովիյ Կավկազ (Новий Кавказ), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
Բանաքյուրաք
Բանաքյուրաք, Բալաքուրակ գետակ Կուրի ավազանում։ Այդպես է կոչվում Կուրի աջակողմյան Քյուրաքչայի աջակողմյան Բուզլուխչայ վտակը իր վերին հոսանքի շրջանում ։
Նովի Կավկազ
2001 թվականի տվյալներով Նովիյ Կավկազ գյուղում բնակվում էր 110 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լորա Մալվի
Լորա Մալվի (Laura Mulvey, ), բրիտանացի ֆեմինիստ, կինոյի տեսաբան։ Կրթությունն ստացել է Սբ. Հիլդայի քոլեջում, Օքսֆորդում։ Երկար տարիներ աշխատել է Կինոյի բրիտանական ինստիտուտում։ Ներկայումս Բիրբեքի համալսարանի կինոգիտության ու մեդիագիտության պրոֆեսոր է։ 2008-2009 թվականների ուսումնական տարում որպես հրավիրված պրոֆեսոր աշխատել է Ուելսլի քոլեջում ։ Արժանացել է պատվավոր կոչումների. Արևելյան Անգլիայի համալսարանի հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր (2006), Կոնկորդիա համալսարանի իրավունքի դոկտոր (2009), Դուբլինի համալսարանական քոլեջի գրականության դոկտոր (2012), Եյլի համալսարանի՝ հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր (2018) ։
Կինոյի տեսություն
Մալվին մեծապես հայտնի է իր «Տեսողական հաճույք և նարատիվային կինեմատոգրաֆ» էսսեով, որը գրվել է 1973 թվականին և հրատարակվել է 1975 թվականին կինոյի տեսությանը նվիրված Screen հեղինակավոր ամսագրի կողմից։ Ավելի ուշ այն հայտնվել է «Տեսողական և այլ հաճույքներ» վերնագրով էսսեների ժողովածուի մեջ, այնուհետև՝ մի շարք տարբեր անթալոգիաներում։ Նրա հոդվածը, որն ազդեցություն էր կրել Զիգմունդ Ֆրոյդի և Ժակ Լականի տեսություններից, ամենաառաջին աշխատանքներից մեկն էր, որը կինոյի տեսության այն ժամանակվա ուղղվածությունը թեքել էր դեպի հոգեբանական մոտեցման ուղղությամբ։ Դեռ Մալվիից առաջ կինոյի այնպիսի տեսաբաններ, ինչպիսիք էին Ժակ-Լուի Բորդին ու Քրիստիան Մեցը, օգտագործել էին հոգեվերլուծական գաղափարները կինոյի տեսական վերլուծության մեջ։ Մալվիի ներդրումը այն է, որ նա առաջինն է բացահայտել երեք դիսցիպլինների՝ հոգեվերլուծության, կինոյի տեսության ու ֆեմինիզմի հատումը։
Մալվին պնդում է, որ նա նպատակ ունի Ֆրոյդի ու Լականի կոնցեպտներն օգտագործել որպես «քաղաքական զենք»։ Նա օգտագործում է կոնցեպտներից մի քանիսը, որպեսզի հաստատի, որ դասական հոլիվուդյան կինոյի կինեմատոգրաֆիական ապարատը հանդիսատեսին դնում է մասկուլինյան սուբյեկտի դերում, իսկ կնոջ կերպարն էկրանին հայտնվում է որպես ցանկության օբյեկտ և ներկայացված է «տղամարդու հայացքով»։ Հոլիվուդյան կինոյի դասական դարաշրջանում հանդիսատեսն իրեն նույնականացնում էր հերոսների հետ, որոնք հիմնականում տղամարդիկ էին։ Իսկ 1950-60-ականների հոլիվուդյան կին կերպարներն ըստ Մալվիի կոդավորված էին որպես «մեկը, ում վրա ուղղված է հայացքը», միևնույն ժամանակ, տեսախցիկն ու տղամարդ հանդիսատեսը «հայացքի կրողն» էին։ Մալվին առաջարկում է այդ դարաշրջանի երկու տեսակի տղամարդկային հայացք. «վուայերիստյան» (այստեղ կինն ընկալվում էր որպես կերպար, ում նայում են) և «ֆետիշական»։
Մալվնին պնդում է, որ հոլիվուդյան հայրիշխանական համակարգը ոչնչացնելու միակ միջոցն այն արմատապես վիճարկելն է և դասական Հոլիվուդի կինեմատոգրաֆիական ռազմավարությունն այլընտրանքային ֆեմինիստական մեթոդներով բարեփոխելը։ Նա նոր ֆեմինիստական ավանգարդյան կինոաարտադրության կոչ է անում, որը ջախջախում է դասական հոլիվուդյան կինոարտադրության նարատիվային հաճույքը։ Նա գրում է. «Ասում են, թե հաճույքի ու գեղեցկության վերլուծությունը ոչնչացնում է դրանք։ Հենց դա է տվյալ հոդվածի նպատակը»։
«Տեսողական հաճույք և նարատիվային կինեմատոգրաֆ» հոդվածը դարձել է կինոտեսաբանների բազմաթիվ քննարկումների առարկա, որը տևել է մինչև 1980-ական թվականների կեսերը։ Հոդվածի քննադատները մատնանշում են, որ Մալվիի փաստարկը ենթադրում է, թե կանայք չեն կարող հաճույք ստանալ դասական հոլիվուդյան ֆիլմից, և որ նրա փաստարկները, թվում է, թե հաշվի չեն առնում այն հանդիսատեսին, որը ձևավորվում է առանց գենդերային նախանշանների։ Մալվին քննարկում է այս խնդիրներն իր 1981 թվականի հոդվածում։ «Տեսողական հաճույք և նարատիվային կինեմատոգրաֆ» հոդվածին հաջորդող հոդվածներում, որոնք ոգեշնչվել են Քինգ Վիդորի «Մենամարտ արևի տակ» ֆիլմից, նա քննարկում է մետամորֆիկ «տրանսվեստիզմը», երբ կին հանդիսատեսը կարող է տատանվել մասկուլին կոդավորման և ֆեմինիստ կոդավորման միջև՝ ունենալով վերլուծող հանդիսատեսի դիրք։ Այս գաղափարները հանգեցրել են այն տեսությանը, թե ինչպես կարելի է քննարկել համասեռամոլ, լեսբուհի և բիսեքսուալ հանդիսատեսի տեսակետները։ Այս հոդվածն ավելի վաղ է գրվել, քան ստացվել են ֆան-մշակույթների և աստեղերի հետ դրանց փոխազդեցության մասին հետազոտությունների արդյունքները։ Քվիր տեսությունը, որը մշակել է Ռիչարդ Դայերը, օգտագործել է Մալվիի աշխատությունները՝ հետազոտության բարդ պրոեկցիաները հասկանալու համար, որոնք մի շարք համասեռամոլ տղամարդիկ ու կանայք վերագրում են մի շարք կին աստղերի (օրինակ, Դորիս Դեյին, Լայզա Մինելլին, Գրետա Գարբոյի, Մառլեն Դիտրիխին, Ջուդի Գառլենդին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Բրիտանացի սցենարիստներ
Turkcell
Թուրքսել (Turkcell), Թուրքիայում բջջային կապի առաջատար օպերատոր ։ Կենտրոնակայանը գտնվում է Ստամբուլում։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 30-ի տվյալներով Turkcell-ը ունի 34.4 միլիոն բաժանորդ ։ Հիմնադրվել է 1994 թվականին, երբ Թուրքիայում սկսել է գործել GSM առաջին ցանցը։ Ընկերության ակտիվները գտնվում են Նյու Յորքի ֆոնդային բորսայում։
Ընկերության բաժնետոմսերի 51%-ը պատկանում է Turkcell Holding-ին, որի 53%-ը պատկանում է Çukurova Telecom Holdings-ին, իսկ 47%-ը՝ շվեդաֆիննական Telia Company-ին ։ Ընկերության տարեկան շրջանառությունը կազմում է $12,46 միլիարդ։ Ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահը Մուզաֆեր Աքփընարն է։
Գործունեություն
GSM-ցանցը ծածկում է Թուրքիայի տարածքի 80,44 %-ը, որտեղ բնակվում է երկրի բնակչության 97,21 %-ը։
Turkcell-ը 2009 թվականի մարտին ծառայություններ է մատուցել 62 միլիոն բաժանորդի ։ 2010 թվականի տվյալներով ընկերության շրջանառությունը կազմել է $5,96 միլիարդ, զուտ շահույթը՝ $1,17 միլիարդ ։
Հյուսիսային Կիպրոս
Turkcell-ը գործում է նաև Թուրքիայի սահմաններից դուրս։ Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունում այն գործում է Kuzey Kıbrıs Turkcell բրենդի ներքո։ Բրենդը գործում է Կիպրոս կղզու միայն թուրքական հատվածում։ KKTCELL-ը առանձին է գործում Turkcell-ից, չնայած որ երկուսն էլ պատկանում են միևնույն հոլդինգին։ Ներկայումս Kuzey Kıbrıs Turkcell-ը Հյուսիսային Կիպրոսում բջջային կապի ամենախոշոր օպերատորն է։ Kuzey Kıbrıs Turkcell-ի համարները բուն թուրքական համարներից շատ հեշտ է տարբերելը, քանի որ դրանք սկսվում են +90(533)8XX-XXXX կոդով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ընկերություններ Կատեգորիա:Բջջային օպերատորներ
Աղբոթան
Աղբոթան, վայր։ Բնույթն ու տեղը՝ անորոշ։ Հիշատակված է Հովհաննես Ավագերեցի ժամանակագրությունում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայրեր
Ագդա-ժագովախ
Ագդա-ժագովախ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 92 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Աղեգաձոր
Աղեգաձոր, վայր։ Եղել է գրչության կենտրոն։ Հիշատակված է «Ձեռագրաց ցուցակում»։ Բնույթն ու աշխարհագրական դիրքը՝ անորոշ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայրեր
The Trump Organization
The Trump Organization, Ամերիկայի 45-րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հիմնական ընկերությունն է։ Մինչև 2017 թվականը Թրամփը է զբաղեցրել է գլխավոր տնօրենի պաշտոնը ։ Ընկերությունը ղեկավարում է մի շարք անշարժ գույքերի, գոլֆի ակումբների և այլ օբյեկների (բացի կազինոներից) ։
Պատմություն
1923 թվականին Էլիզաբեթ Թրամփը (Դոնալդ Թրամփի տատիկը) իր որդու՝ 18-ամյա Ֆրեդ Թրամփի հետ (Դոնալդ Թրամփի հոր) հիմնեցին շինարարական ընկերություն ։ Ընկերությունը ստացավ՝ Е. Trump & Son անվանումը։ Իր գործունեության ընթացքում ընկերությունը կառուցեց ավելի քան 100 շենք Քուինսում ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Թրամփը կառուցում էր բնակարաները և ժամանակավոր կացարաններ Վիրջինիայում և Փենսիլվանիայում, որոնք նախատեսված էին զինվորականների համար։ 1944 թվականին նա սկսեց կառուցել բազաբնակարան շենքեր արդեն Բրուքլինում ։ 1949 թվականին բացվեց՝ Shore Haven-ը, որը բաղկացած էր 1344 բնակարանից ։
Դոնալդ Թրամփի ղեկավարության տարիներին
Դոնալդ Թրամփը աշխատել է հոր բիզնեսում Փենսիլվանիայի համալսարանում սովորելու տարիներին, իսկ արդեն 1968 թվականից պաշտոնական միացավ ընտանեկան բիզնեսին։ 1970-ակաների սկզբին Ֆրեդը դարձավ ընկերության խորհրդի նախագահ, իսկ Դոնալդը զբաղեցրեց ընկերության տնօրենի պաշտոնը ։ 1973 թվականին տեղի ունեցավ ընկերության անվանափոխությունը դառնալով՝ The Trump Organization։ Ավելի վաղ ժամանակներում ընկերությունը կրել է he Fred C. Trump Organization, The Fred Trump Organization կամ The Trump Organization անվանումները, բայց չի ունեցել ոչ մի պաշտոնական անվանում.
Դոնալդ Թրամփը կենտրոնացրել էր իր ուժերը ավելի խոշոր նախագծների վրա՝ Մանհեթենում, այդ թվում ՝ Commodore հյուրանոցի վերափոխման աշխատանքները համագործակցելով Hyatt ընկերության հետ, Trump Tower-ի (1983 թվական) և Trump Plaza (1984 թվականի) շինարարությունները ։ Նա նաև բացեց երեք կազինո-հյուրանոցներ Ատլանտիկ Սիթիում՝ Trump Plaza (1984) , Trump Castle (1985) и Trump Taj Mahal (1990) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Անշարժ գույք
Կուպր
Կուպր, ձյութ, հեղուկ նյութ, ստացվում է պինդ վառելանյութերի (քարածուխ, բնափայտ, տորֆ, թերթաքարեր և այլն) չոր թորումից։ Կուպրը օրգանական նյութերի բարդ խառնուրդ է։ Բաղադրությունը կախված է ելային հումքից և մշակման եղանակից։ Ոչ բարձր ջերմաստիճաններում (500-600 °C) ածխի, տորֆի և այլ վառելանյութերի կիսակոքսացումից առաջանում է, այսպես կոչված, առաջնային կուպր։ Քարածխի կոքսացումից ստացված կուպր կոչվում Է քարածխի խեժ, իսկ բնափայտի ջերմային մշակումից ստացվածը՝ բնափայտի խեժ։
Կատեգորիա:Նյութեր Կատեգորիա:Պոլիմերներ Կատեգորիա:Խեժեր‏‎
Զարգացնող ուսուցման տեսություն
Զարգացնող ուսուցման տեսությունը ուսումնառության տեսության և կրթության պրակտիկայի ուղղություններից է, որը բովանդակությամբ, մեթոդներով ու կազմակերպման ձևերով ուղղված է սովորողների ֆիզիկական, ճանաչողական և բարոյական ունակությունների զարգացմանը նրանց պոտենցիալ հնարավորությունները և այդ զարգացման օրինաչափությունները օգտագործելու միջոցով ։
Հասկացության պատմություն
Տեսությունը սկսել է ձևավորվել 1950-1970-ական թվականներին Լեոնիդ Զանկովի, Դանիիլ Էլկոնինի, Վասիլիյ Դավիդովի աշխատություններում։ «Զարգացնող ուսուցում» հասկացությունը հիմնված է Վիգոտսկու պատմա-մշակութային տեսության և Լեոնտևի գործունեության տեսության հիման վրա։ Վիգոտսկու պատմա-մշակութային հայեցակարգում դրվում է ուսուցման և զարգացման հարաբերակցության հարցը, որը, ըստ Լեոնտևի,«հանդիսանում է ամենակենտրոնական և հիմնական հարցը, առանց որի մանկավարժական հոգեբանության պրոբլեմները չեն կարող ոչ միայն ճիշտ լուծվել, այլև պատկերացնել»։ Ըստ Վիգոտսկու, 20-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին կարելի էր առանձնացնել ուսուցման և զարգացման հարաբերակցության վերաբերյալ երեք հիմնական մոտեցումներ՝ Ուսուցման և զարգացման հարաբարեկացության պրոբլեմի ուսումնասիրման ժամանակ Վիգոտսկին հենվում էր երեխայի հոգեկան ֆունկցիաների ծագման օրենքի վրա ։ Վիգոտսկու կողմից ներմուծվեց «մերձակա զարգացման գոտու» հասկացությունը, Վիգոստկու կողմից ձևակերպվեց այն սկզբունքը, որ ուսուցումը զարգացման հետևից չի գնում, այլ զարգացմանը տանում է իր հետևից։ Վիգոտսկու, Էլկոնինի, Դավիդովի աշխատությունները հիմք դրեցին զարգացնող ուսուցման կոնցեպցիայի ձևավորման համար։
Զարգացնող ուսուցման հիմնական տեսություններ
Զարգացնող ուսուցման հիմնական տեսություններին են դասում Զանկովի դիդակտիկ և Դավիդովի բովանդակային ընդհանրացման ու ուսումնական գործունեության ձևավորման տեսությունները։
Զանկովի դիդակտիկ համակարգը
Զանկովը, դնելով աշակերտների ինտենսիվ զարգացման պրոբլեմը, քննադատորեն է վերաբերում ուսումնական նյութի թեթևացմանը, նրա ուսումնասիրման չարդարացված դանդաղ տեմպը և միանման կրկնությունները։ Զարգացնող ուսուցման Զանկովի կողմից մշակված էքսպերիմենտալ համակարգի հիմքում դրված են հետևյալ սկզբունքները.
Զանկովի համակարգի հիմնական առանձնահատկություններն են՝ աշակերտների ընդհանուր զարգացումը, դժվարության բարձր մակարդակը, ուսումնական նյութը անցնելու արագ տեմպը, տեսական գիտելիքների կարևորության կտրուկ բարձրացուն։ Ուսուցման տվյալ համակարգը զարգացնում է մտածողությունը, սովորողների հուզական ոլորտը, սովորեցնում է հասկանալ և դուրս բերել կարդացվող նյութի հիմանկան բովանդակությունը։
Զարգացնող ուսուցում ըստ Դավիդովի համակարգի
Ուսումնառության ընթացքում զարգացող մտածողության այն ձևը, որի ժամանակ տեղի է ունենում մասնավորից ընդհանուր, վերացականից ընդհանուր, դեպքից, փաստից համակարգ, երևույթից էություն անցումը, Դավիդովն անվանում է էմպիրիկ։ Դավիդովը առաջադրեց վերոնշյալ համարգին հակադիր, ուսուցման նոր համակարգի տեսական մշակման հարցը՝ ընդհանուրից մասնավոր, վերացականից՝ կոնկրետ, համակարգայինից եզակիի անցում։ Ուսումնառության այս գործընթացում ձևավորվող մտածողությունը Դավիդովի կողմից անվանվեց տեսական, ուսուցումը՝ զարգացնող։ Դավիդովը բերում է էմպիրիկ և տեսական գիտելիքների հիմնական տարբերություններ։ Էմպիրիկ գիտելիքները ձևավորվում են առարկաների, նրանց պատկերացումների համեմատության մեջ, որի արդյունքոմ նրանցում առանձնացվում են ընդհանուր հատկություններ։ Տեսական գիտելիքն առաջանում է ամբողջական համակարգի ներսում որոշակի հարաբերությունների դերի և ֆունկցիաների վերլուծության արդյուքնում, հարաբերությունը հանդիսանում է համակարգի բոլոր դրսևորումների ելակետային հիմք։ Էմպիրիկ գիտելիքի ձևավորման ժամանակ առարկաների որոշակի ամբողջականություն առանձնացվում է որոշակի դասի, իսկ տեսական գիտելիքի ձևավորման ժամանակ վերլուծության արդյունքում բացահայտվում է գենետիկորեն ելակետային հարաբերությունը, ամբողջական համակարգի էությունը։ Էմպիրիկ գիտելիքները, որոնք հիմնվում են դիտման վրա, արտացոլում են առարկայի արտաքին հատկությունները, իսկ տեսական գիտելիքները, որոնք առաջանում են որպես առարկաների մտածական վերափոխումներ, արտացոլում են ներքին հարաբերություններ և կապերը։
Դավիդովը տալիս է տեսական գիտելիքի բնութագիրը, որը ստացվում է բովանդակային վերացարկման և ընդհանրացման արդյունքում։ Տեսական գիտելիքը կազմում է զարգացնող ուսուցման հիմքը։ Ընդգծվում է մտածողության վերլուծահամադրական գործողության կարևորությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կրթություն Կատեգորիա:Կրթական հոգեբանություն
Աղնեկթափա
Աղնեկթափա, լեռ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Նշված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախիջևանի լեռներ Կատեգորիա:Քենգերլիի շրջան
Քարաքոսեր
Քարաքոսեր (Lichenes;, նաև ) ), բարդ օրգանիզմներ են՝ կազմված սնկից (միկոբիոնտ) և ֆոտոսինթեզող օրգանիզմից (ֆոտոբիոնտ), որոնք աճում են միասին։ Նրանց միջև գոյություն ունեն սիմբիոտիկ հարաբերություններ։ Ֆոտոբիոնտը սովորաբար կանաչ ջրիմուռ է (հիմնականում Trebouxia ցեղը) կամ ցիանոբակտերիա (հիմնականում Nostoc ցեղը) ։ Քարաքոսերի մորֆոլոգիան, ֆիզիոլոգիան և կենսաքիմիան բավականին տարբերվում են առանձին վերցրած բաղադրիչների նույն հատկություններից։ Քարաքոսերի կարելի է հանդիպել երկրագնդի մի շարք էքստրեմալ միջավայրերում ՝ արկտիկական տունդրաներում, չոր անապատներում, ժայռոտ ծովափերում։ Նրանք հաճախ աճում են նաև խոնավ անտառներում՝ ապրելով ծառերի ճյուղերի և բների վրա (որպես էպիֆիտներ), մերկ ժայռերի վրա, պատերի, խաչքարերի վրա, ինչպես նաև հողի մակերեսին։ Քարաքոսերը լայնորեն տարածված են և հավանաբար երկարակյաց են ։ Բայց և այնպես շատ քարաքոսեր խոցելի են միջավայրի պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ, ուստի հարմար գործիք են գիտնականների համար օդի աղտոտվածությունը, օզոնային շերտի քայքայումը և մետաղներով աղտոտումը գնահատելու համար ։ Քարաքոսերը օգտագործվել են նաև ներկերի և օծանելիքների ստացման համար, ինչպես նաև՝ ավանդական բժշկության մեջ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Շատ քարաքոսերի մարմինը՝ թալոմը, տարբերվում է այն կազմող և առանձին աճող սնկի կամ ջրիմուռի մարմնից։ Սունկը շրջապատում է ջրիմուռի բջիջները քարաքոսերի համակեցություններին բնորոշ բարդ սնկային հյուսվածքով։ Քարաքոսերի շատ տեսակների մոտ սունկը ներթափանցում է ջրիմուռի բջիջների բջջապատի մեջ՝ առաջացնելով հաուստորիումներ, որոնք նման են պաթոգեն սնկերի մոտ առկա կառուցվածքներին։ Քարաքոսերը պոյկիլոհիդրիկ օրգանիզմեր են՝ կարող են գոյատևել ջրի չափազանց ցածր պարունակության պայմաններում։ Բջջաթաղանթների վերակազմավորումը, ինչին հաջորդում է ջրազրկման փուլը, տևում է ամենաքիչը մի քանի րոպե։
Ջրիմուռի կամ ցիանոբակտերիայի բջիջները կատարում են ֆոտոսինթեզ և բույսերի նման վերականգնում են մթնոլորտային ածխածնի երկօքսիդը օրգանական նյութերի և դրանով ապահովում իրենց և սնկի սնուցումը։ Քարաքոսի երկու բաղադրիչներն էլ ջուրը և հանքային նյութերը գլխավորապես ձեռք են բերում մթնոլորտից՝ անձրևի և փոշու միջոցով։ Սնկային բաղադրիչը պաշտպանում է ջրիմուռին ջուր կուտակելու միջոցով և ծառայում է որպես հանքային նյութերի պահեստ՝ որոշ դեպքերում ապահովելով ջրիմուռին սուբստրատից ձեռք բերված հանքանյութերով։ Եթե քարաքոսի կազմում առկա է ցիանոբակտերիա՝ որպես առաջնային բաղադրիչ կամ լրացուցիչ սիմբիոնտ (երեք մասից կազմված ջրիմուռների մոտ), ապա հնարավոր է մթնոլորտային ազոտի ֆիքսում։
Չնայած տարբեր ցիանոքարաքոսերում գտնված ցիանոբակտերիաների շտամները հաճախ իրար նման են, նրանք տարբերվում են ազատ ապրող նույն շտամներից։ Քարաքոսերում տեղի ունի իսկական սիմբիոզ։ Այն մեծացնում է երկու բաղադրիչների էկոլոգիական հնարավորությունները, բայց բնական միջավայրերում նրանց աճի և բազմացման համար պարտադիր չէ, քանի որ ջրիմուռ-սիմբիոնտներից շատերը կարող են ապրել ազատության մեջ։ Օրինակ՝ Trentepohlia ջրիմուռը առաջացնում է նարնջագույն պոպուլյացիաներ՝ ծառերի բների և համապատասխան ժայռերի մակերեսներին։ Քարաքոսերի համակեցություններում կարող է դիտվել մուտուալիզմ, կոմենսալիզմ և նույնիսկ մակաբուծություն՝ կախված այն կազմող տեսակներից։ Պարզվել է, որ ցիանոբակտերիաները լաբորատոր պայմաններում կարող են աճել ավելի արագ, քան քարաքոսի կազմում լինելու ժամանակ։
2012 թվականի ապրիլի 26-ին, գիտնականները հաղորդեցին, որ «Մարսի սիմուլյացիայի լաբորատորիա»-ում Մարս մոլորակի պայմանների սիմուլյացիայի ժամանակ՝ 34 օրվա ընթացքում, քարաքոսը գոյատևել է և ցույց է տվել նշանակալի արդյունքներ՝ ֆոտոսինթետիկ ակտիվության հարմարողականության հետ կապված ։