cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անպատճառ իշխանուհի
Սյուժե
Պատմվածքի դիպաշարը սկսվում է գլխավոր հերոսների նկարագրությամբ։ Աննան հարուստ ծնողների զավակ էր, 18 տարեկան, գեղեցիկ և գրագետ։ Վարդուհին Աննայի հեռավոր ազգականն էր ու մոտ ընկերուհին․ միջակ կարողության տեր՝ հայր չուներ, համեստ, գեղեցիկ ու բարեսիրտ աղջիկ էր։ Աննան և Վարդուհին զրուցում էին և զրույցի գլխավոր թեման  ամուսնությունն էր։ Մինչ ընկերուհիներից յուրաքանչյուրն իր կարծիքն էր արտահայտում ընտանիք կազմելու  մասին, այդ ժամանակ Լազարյանների տուն է այցելում Տիրան Մարությանը, ով  հայերեն էր դասավանդում օրիորդ Աննային։ Վարդուհին Աննայի ականջին շշնջում է, որ նրանից լավ ամուսին չի կարող գտնել։ Մարությանը եկել էր Պետերբուրգից,  լեզվագիտության թեկնածու էր, ուներ երկու հազարանոց պաշտոն, վայելչակազմ, գեղեցկադեմ, ճարտարախոս էր և այս բոլորից հետո՝ հայագետ։  Աննայի ու Մարությանի միջև զգացմունք է առաջանում։ Վարդուհին Մարությանի գալուց հետո ավելի հաճախ այցելել ընկերուհուն։ Շշուկներ են տարածվում, թե Լազարյանների տունը Մարությանի և Վարդուհու հանդիպման վայրն է։ Աննան, իմանալով այդ մասին, խնդրում է ընկերուհուն, որ որոշ ժամանակ չայցելի իրենց տուն։ Որոշ ժամանակ անց Մարությանը այցելում է Վարդուհուն։ Աղջիկը սպասում էր, որ ի վերջո Մարությանը կխոսի իր հանդեպ ունեցած զգացմունքների մասին, սակայն Մարությանը, կրկնակի ցավեցնելով աղջկան, հայտնում է, որ Աննայի հանդեպ զգացմունքներ ունի։ Այս ամենն իմանալուց հետո Վարդուհին ներքին մեծ ցավ ու հիասթափություն է ապրում, սակայն ազնիվ է գտնվում և Տիրանին հայտնում է, որ Աննան նույնպես զգացմունքներ ունի։ Թվում էր՝ Մարությանի և Աննայի միջև ամեն ինչ լավ էր, նրանք սիրում էին իրար։ Հայտնվում է իշխան Դմիտրին, ով մեծ կարողության տեր էր։ Աննան սկզբից չի համաձայվում դառնալ նրա կինը, սակայն ծնողները նրան համոզեցում են՝ իշխանի հետ ամուսնության նյութական առավելություններով։ Աննան գերվում է իշխանուհի դառնալու մտքից և ընդունում առաջարկը։ Իր ամուսնության մասին նամակով հայտնում է Մարությանին՝ նշելով ծնողների ցանկության և հայերենի պարապմունքների ավարտման մասին։ Մարությանի համար այս ամենը շատ ծանր հարված էր և, իմանալով Վարդուհու զգացմունքների մասին, իրեն անարժան  համարեց նրա սիրուն, սակայն օրեր անց հանդիպումից հետո սերը հաղթեց։ Աննայի և Վարդուհու հարսանիքը նույն օրն է տեղի ունենում։ Ճոխ ու շքեղ հարսանեկան հանդեսից հետո պարզվում է, որ փեսան իր ճաղատ գլուխը ծածկում է կեղծամով, սպիտակ ատամները արհեստական են. խարխուլ մեջքը ամրացնում է սեղմիրանով /կորսետով/ և, փաստորեն, նաև առհասարակ տղամարդկությունից զուրկ «մի կատարյալ ավերակ է»։ Փողապաշտ ու փառասեր ծնողների մեղքով դժբախտանում է երիտասարդ աղջիկը։ Ի վերջո, գիտակցելով իր ճակատագրական սխալը, նա ինքնասպանություն է գործում։ Աննայի նամակից բացահայտված իրականությունը հասարակությանը պարզ է դարձնում, թե ինչ գնով հայ օրիորդը դարձավ անպատճառ իշխանուհի ։
Պատմվածքի մասին
Մուրացանը «Անպատճառ իշխանուհի» պատմվածքը գրել է 1886 թվականին։ «Անպատճառ իշխանուհի» պատմվածքի գեղարվեստական պլանը հենց սկզբից դրվում է երկու բնավորությունների հակադիր գծերի վրա՝ «փողի արիստոկրատիայի» դուստրը՝ Աննան և միջին դասի առաքինության տիպարը՝ Վարդուհին։ Երկու մտերիմ ընկերուհիներ, սակայն, տարբեր՝ իրենց սոցիալական դրությամբ, ուրեմն և դաստիարակությամբ ու բարոյական ըմբռնումներով։ Նախապես, կարծես, որևէ օտարոտի բան չկա երկու ընկերուհիների վարքի մեջ։ Կրթված ու խելացի Աննան իր առաջին դատողություններն է անում կյանքի մասին, փորձում խոհամիտ լինել և անձնական երջանկության իդեալներ փայփայել, որը նրան տրամադրում էր համակրելի, գրագետ Մարությանի հանդեպ ունեցած սերը։ Բայց ճակատագրի շեղումը նախապես էր տրված. ուստի նա հեշտությամբ պիտի բարոյաբանական ռոմանտիկան զոհաբերեր ազնվականական փառամոլությանը և մերժեր անտիտղոս Մարությանի սերը, իշխան Շախ-Մելիքովի համար։ Սակայն Աննայի հույսերը փշրվում են, և նրան մնում էր կյանքին վերջ դնել, իսկ Վարդուհին՝ համեստ ու չափավոր կեցությամբ, վայելում է իր երջանիկ ամուսնությունը ։
Գաղափարական բովանդակություն
«Անպատճառ իշխանուհի» պատմվածքում Մուրացանը ռոմանտիկական հեգնանքի դատափետումների է ենթարկում հայ ապազգայնացող վերնախավերին, ամենասուր տագնապներով վերապրում բարքերի այլափոխությունն ու բարոյական արժեքների կորուստը ։ «Փողի արիստոկրատիան» ապականում էր ազգային բարքերը, բայց «արյան արիստոկրատիան» էլ իր մոլորությունն ուներ, որը նույնպես տանում էր դեպի ազգային օտարումը։ Իսկ այնտեղ, ուր մոլորությունը մեղանչում է գերագույն առաքինության դեմ՝ հատուցում է սահմանվում պատրանքների խորտակումը։ Այսպես է Մուրացանը լուծում «Անպատճառ իշխանուհի» պատմվածքի գաղափարական հանգույցը ։
Կերպարներ
Օրիորդ Աննա Լազարյան, oրիորդ Վարդուհի Սամվելյան, Տիրան Մարության, Վասիլ Իվանովիչ, Մարիա Սերգեևնա, Իշխան Դմիտրի Սոլոմոնովիչ Շախ-Մելիքով ։
Բիսկով (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
Բիսկով (Бісків), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բիսկով գյուղում բնակվում էր 191 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ախաշյան
Ախաշյան, հայկական ազգանուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Տոկարևո (այլ կիրառումներ)
Տոկարևո, կարող է վերաբերել՝
Ասու (այլ կիրառումներ)
Ասու, կարող է վերաբերել՝
Sacrifice (երգ, The Weeknd)
«Sacrifice», երգ, որը ձայնագրել է կանադացի երգիչ The Weeknd-ը (Էյբել Թեսֆայե) ։ Թողարկվել է 2022 թվականի հունվարի 7-ին որպես նրա «Dawn FM» (2022) հինգերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։
Երգը գրել և որպես պրոդյուսեր հանդես են եկել The Weeknd-ը, Մաքս Մարտինը, Օսկար Հոլտերը, Կարլ Նորդստրեմը, Քևին Դուեյն Մաքքորդը և Swedish House Mafia տրիոն։ Երգը դարձել է The Weeknd-ի և Swedish House Mafia-ի երկրորդ համատեղ սինգլը՝ 2021 թվականին «Moth to a Flame» սինգլի թողարկումից հետո տեղի ունեցած ընդմիջումից հետո խմբի վերադարձից հետո ։
ԱՄՆ-ում երգը թողարկվել է 2022 թվականի հունվարի 11-ին contemporary hit radio ռադիոյով XO և Republic Records լեյբլների միջոցով ։
Արձագանքներ
Քննադատները «Sacrifice» երգը նշել են որպես ալբոմի աչքի ընկնող երգ՝ ընդգծելով Weeknd-ի վոկալն ու պրոդյուսեր հանդես գալը  ։ Rolling Stone ամսագրի խմբագիրը երգի Տեսֆայեի կատարումը համեմատել է Մայքլ Ջեքսոնի  «Wanna Be Startin’ Somethin’» և «Don’t Stop ’til You Get Enough» երգերի կատարման հետ՝ ընդգծելով վոկալային մեղեդիների և կիթառային ռիֆերի նման հնչողությունը ։
Տեսահոլովակ
Երգի աուդիո տարբերակը YouTube ալիք է վերբեռնվել 2022 թվականի հունվարի 7-ի առավոտյան ։ «Sacrifice» երգի պաշտոնական երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանել է Cliqua-ն, տեսահոլովակի պրեմիերան տեղի է ունեցել հունվարի 7-ին  ։ Տեսահոլովակը սկսվում է այն տեսարանով, որ Weeknd-ը գնում է դեպի թունելի վերջում երևացող լույսը, երբ հնչում է «Dawn FM»-ի գլխավոր երգից մի հատված կանադացի դերասան Ջիմ Քերրիի կատարմամբ։ Այնուհետև նա արթնանում է, շնչասպառ լինելով «Take My Breath» տեսահոլովակում տեղի ունեցած իրադարձություններից հետո, և ինչ-որ պաշտամունքի մարդկանց մի խումբ նրան քարշ են տալիս անիվ հիշեցնող սարքավորման մոտ։ Այնուհետև ցուցադրվում են մի շարք պսիխոդելիկ վիզուալ պատկերներ և պարային բեմադրություններ, որոնք փոխարինվում են այն տեսարաններով, որտեղ նա երգում է միկրոֆոնի մոտ՝ հենարանը պահելով մետաղական ձեռնոցներով, որովհետև, ինչպես պարզվում է ավելի ուշ, նրա ձեռքերին սարսափելի սպիներ են։ Վերջում պարողները ցրվում են, և Weeknd-ը հեռանում է, իսկ հետո ընկնում է  ։
Օրուրո
Օրուրո (իսպաներեն ՝ Oruro, կեչուա՝ Ururu), քաղաք Բոլիվիայում, համանուն դեպարտամենտի մայրաքաղաքը։ Բնակչությամբ 6-րդ քաղաքն է (210 000)։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 3710 մ բարձրության վրա։ Բոլիվիայում նույնանուն մարզի կենտրոնն է։ Մինչև հանքարդյունաբերության անկում ապրելը և վերջնական փակվելը (1990-ականներ) Օրուրոն եղել է երկրի հանքաարդյունաբերության կենտրոնը։ Այնտեղ արտադրվել է անագ, արծաթ, վոլֆրամ, ոսկի, ծարիր, ծծումբ և պղինձ:
Մեր օրերում առավել մեծ կարևորություն են ձեռք բերում գյուղատնտեսությունը, կերամիկայի և մետաղների մշակումը։ Օրուրոն, որը երկաթգծով կապված է մեծ քաղաքների հետ, մինչ այժմ էլ հանդիսանում է կարևոր տրանսպորտային հանգույց։ Երկրի կարևոր ճանապարհները անցնում են Օրուրոյով և հենց դա էլ նպաստում է քաղաքի զարգացմանը։
Մշակույթ
Քաղաքը Օրուրո են անվանել տեղի հնդկացիները։ Բնակավայրը հայտնի է իր կառնավալով։ Վերջինս 2001 թվականին գրանցվել է ՅՈւՆԵՍԿՈյի ցանկի մեջ։ Այն իր մեջ կրում է հնդկացիների կրոնի մինչկոլումբոսյան տարրեր։
Տրանսպորտ
Օրուրոյով է անցնում № 1 մայրուղին, որը հյուսիսում կապում է Բոլիվիայի մայրաքաղաք Լա Պասի և հարավում Պոտոսիի հետ։ Մայրուղուն կից անցնում է նաև երկաթուղին, որը կրկին գնում է դեպի Լա Պաս։ Օրուրոյից հարավ անցնում է երկաթգիծ, որի վերջնակետն է Չիլիի Անտոֆագաստա քաղաքը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բոլիվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1606 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերգեյ Մարկով (ռազմական գործիչ)
Սերգեյ Լեոնիդովիչ Մարկով (Марков Сергей Леонидович) (հուլիսի 7, 1878, Սանկտ Պետերբուրգի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 25, 1918, Շաբլիևկա գյուղի շրջան, Կուբանի մարզ, կամավորական զորքերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածք), ռուս ռազմական գործիչ, քաղաքական գործիչ, զինվորական գիտնական և ուսուցիչ։
Ռուս-ճապոնական պատերազմի մասնակից։ Գլխավոր շտաբի ակադեմիայի ռազմական ուսուցիչ (1911-1914 թթ., 1916 թ.)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից, 4-րդ հրաձգային «երկաթե» զորքերի շտաբի ղեկավար (1914-1915 թթ.)։ 13-րդ հրաձգային գումարտակի հրամանատար (1915-1916 թթ.)։ Վերին զորահրամանատարի շտաբի օպերատիվ բաժնի ղեկավարի տեղակալ, ապա Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ռուսաստանի զորքերի Արևմտյան ճակատի և Հարավ-արևմտյան շտաբների հրամանատար (1917 թ.)։ Գլխավոր շտաբի գեներալ-լեյտենանտ (1917 թ.)։ Որպես Կորնիլովյան ապստամբության համակիր՝ ձերբակալվել է Ժամանակավոր կառավարության կողմից, Բերդիչևսկի և Բիխովսկու գեներալների նստացույցների մասնակից (1917 թ.)։
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից (1918 թ.)։ Ռուսաստանի հարավում անցկացված Սպիտակ շարժման և Կամավորական զորքի կազմակերպիչ։ Ճանաչված է դարձել իր անձնական խիզախության և մարտավարական վարպետության շնորհիվ, մանավանդ՝ Կուբանում անցկացված մարտերի ժամանակ ։
Մահացել է Շաբլիևկա գյուղի շրջակայքում անցկացված մարտերում Կուբանի երկրորդ ապստամբության սկզբում։ Կամավորական զորքերի միջավայրում ունեցել է կարևորագույն նշանակություն, ապա Մարկովցիի գունավոր զորամասերում։
Ծագում և ընտանիք
Սերգեյ Լեոնիդի Մարկովը ծնվել է 1878 թվականի հուլիսի 7-ին Սանկտ Պետերբուրգի գուբերնիայում, սպայի՝ ուղղափառություն դավանող մոսկովյան մեծահարուստի ընտանիքում ։
Կինը՝ Մարինա (Մարիաննա) Պավլովնա, ի ծնե՝ իշխանուհի Պուտյատինա, խորհրդատուի դուստր։
Երեխաներ՝ որդին՝ Լեոնիդը ծնվել է 1908 թվականի հունվարի 6-ին, և դուստրը՝ Մարիաննան ծնվել է 1909 թվականի հունիսի 24-ին։ 1920 թվականին ընտանիքը արտագաղթել է Ռուսաստանից, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ապրել է Բելգիայում, իսկ 1950-ական թվականներին գեներալ Մարկովի երեխաները տեղափոխվել են Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։
Մարկովի ընտանիքը ընկերություն էր անում իշխան Պուտյատինի ընտանիքի հետ և սերտորեն համագործակցում էր Ռերիխների ընտանիքի հետ ։
Կրթություն և զինվորական ծառայության սկիզբ
1895 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի առաջին կադետական կորպուսը և սեպտեմբերի 8-ին տեղափոխվել է Կոնստանտինովյան հրետանային ուսումնարանը։ 1898 թվականի օգոստոսի 21-ին դարձել է գվարդիայի փոխլեյտենանտ և ուսումնարանն ավարտել է 2-րդ հրետանային բրիգադի լեյբ-գվարդիայում։ Հետաքրքրվելով ռազմական գիտություններով՝ 1901 թվականին որոշել է ընդունվել Գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան ակադեմիա։ Նույն թվականի հոկտեմբերին կրկնակի մրցութային քննություն է հանձնել և ընդունվել է Ակադեմիայի կրտսեր դասարան։ 1902 թվականի օգոստոսի 21-ին ուսումնառության ընթացքում դարձել է լեյտենանտ։ Ավարտելով երկու դասարան և լրացուցիչ դասընթացներ՝ 1904 թվականի հունիսի 12-ին դարձել է շտաբս-կապիտան ։
Ռուս-ճապոնական պատերազմում
Ակադեմիան ավարտելուց հետո որպես կամավորական մեկել է Ռուս-ճապոնական պատերազմի Մանչժուրիայի ռազմաճակատ ։ 1904 թվականի հուլիսի սկսել է ծառայել Մանչժուրիայի 2-րդ բանակի Լյաոյան քաղաքի ռազմական հաղորդագրությունների կառավարման վարժությունում։ Օգոստոսի 7-ից անցել է գեներալ-կվարտիրմեյստերի հրամանատարության, օգոստոսի 8-ին Ռազմա-տոպոգրաֆիկական բաժամունքի միջոցով առաջադրանք է ստացել կատարել Լյաոյանից մինչև Մուկդեն ճանապարհների և տարածքների հետախուզություն։ Եղել է Սիբիրի զիվորական կորպուսի անդամ և ապահովել է կապ Մանչժուրիայի բանակի հետ։ Օգոստոսի 16-ից մինչև 19-ը մասնակցել է Շոուշանպո գողի մոտ տեղի ունեցած մարտերին և «բարձրություն 99»-ին։ Օգոստոսի 22-ից սպաների գլխավորությամբ ապահովել է ռուսական բանակի հետախուզությունը Մուկդենից մինչև Տելին։
1904 թվականի սեպտեմբերից մինչև դեկտեմբեր ամիսները եղել է Գլխավոր շտաբի Արևելյան դասակի Մանչժուրիայի բանակի սպա։ Այդ ժամանակ՝ հոկտեմբերի 3-ին, Նովգորոդի բլրի ճակատամարտի ժամանակ վիրավորվել է նրա եղբայրը՝ Լեոնիդ Մարկովը՝ Վիլմանստրանդսկու զորքի փոխլեյտենանտ, ով մահացել է հոկտեմբերի 13-ին։ Դեկտեմբերի 6-ին Արևելյան շտաբի վերաձևավորման արդյունքում նշանակվել է Սիբիրի բանակային կորպուսի 1-ին շտաբում։ 1905 թվականի հունվարի 12-ից 16-ը մասնակցել է Սանդեպուի ապստամբությանը և Մուկդենսկի մարտին՝ 1905 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին։
1905 թվականի հունիսի 24-ին ստացել է կապիտանի կոչում և փոխադրվել է Գլխավոր շտաբ՝ շտաբի ավագ ադյուտանտի նշանակմամբ։ 1904 թվականի ամառվանից մինչև 1905 թվականի փետրվար ամիսը պարգևատրվել է հինգ շքանշաններով․ սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանը «Խիզախության համար» գրությամբ և 3-րդ աստիճանի՝ թրերով և ժապավենով, սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ և 3-րդ աստիճանի թրերով, սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի՝ թրերով և ժապավենով։ Ռուս-ճապոնական պատերազմի արդյունքներով գրել է «Եվս մեկ անգամ Սանդեպով» գրքույկը 1911) և մեկ ամբողջ գլուխ «Ռուս-ճապոնական պատերազմը Գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան ակադեմիայի հաղորդագրությունների» կոլեկտիվ հետազոտության մեջ (1906)։
Կուբանի երկրորդ արշավանքը և մահը
1918 թվականի հունիսի 22-ին 1-ին հետևակային դիվիզիայի գլխավորությամբ 2-րդ խմբի Կամազորայինների խմբերի, 1-ին հեծելազորային դիվիզիայի և Դոնի զորամասերի հետ հանդես է եկել Կուբանի երկրորդ արշավանքի ժամանակ։ Հունիսի 25-ին իր զորախմբերի հետ մոտեցել է Ցարիցին-Տորգովայա երկաթգծային ճյուղին, որտեղ հանդիպել է խորհրդային զորքերի հզոր դիմադրությանը՝ Շաբլիևկա երկաթկայարանի մոտ։ Կամավորականների մարտը բարդություններով է ընթացել, սակայն կեսօրին մոտ Մարկովի զորքերը կարողացել են գրավել հողատարածքը և խորհրդային ուժերը սկսել են հեռանալ Շաբլիևկայից։ Մարկովը հրամայել է ուղարկել հետևակի մի քանի հարյուր զինվոր՝ Վելիկոկնյաժեսկայա երկաթկայարանի պաշտպանության համար, իսկ ինքը՝ Տունենբերգ և Տիմանովսկի գնդապետների հետ անցել է բաց տարածք և հետախուզական դիտակետ ստեղծել՝ երկաթգծի մոտակայքում։ Միևնույն ժամանակ խորհրդային զրահապատ գնացքը կրակ է բացել հետախուզական դիտակետի ուղղությամբ, իսկ նռնակը պայթել է հենց Մարկովի մոտ՝ մահացու կերպով վիրավորելով գլուխն ու ձախ ուսը։
Հանվել է կրակի տակից և տեղափոխվել ոչ հեռու գտնվող մի տուն, որտեղ գիշերվա ժամը 4-ին մահացել է։ Առավոտյան ժամը 5-ին 1-ին Ինժեներային գումարտակի պատվո պահակախմբի ուղեկցությամբ Մարկովի դին տեղափոխել են Տորգովայա երկթակայարան՝ Դենիկինի շտաբի տեղակայման վայր։ Դենիկինը, իր խոսքերով, ծանր տանելով Մարկովի մահը, գրել է նրա ծաղկեպսակի վրա․ «Ե՛վ կյանքը, և՛ մահը հանուն Հայրենիքի երջանկության»։ Մարկովի մահվան լուրը ստանալուց անմիջապես հետո Սպայական դասակը Դենիկինի հրամանով վերանվանվել է Գեներալ Մարկովի 1-ին Սպայական դասական՝ սպիտակ բանակի չորս «գունավոր» դասակներից մեկը Ռուսաստանի հարավում, որը հետագայում վերանվանվել է Մարկովի դիվիզիա։
Շքանշաններ
Արտասահմանյան․
Ասպարեզ (այլ կիրառումներ)
Ասպարեզ, կարող է վերաբերել՝
Սպարտակ
Սպարտակ (Spartacus), հռոմեական ստրուկ-գլադիատոր, ով Ք.ա. 74-71 թվականներին գլխավորեց Ապենինյան թերակղզում հակահռոմեական ապստամբությունը։ Նա ծնվել է Թրակիայում, նահատակվել Ք.ա. 71 թվականին Սիլարի գետի մոտ, Ապուլիայում։ Իրենց տերերի մոտից փախած ստրուկներից և գլադիատորներից կազմված նրա բանակը մի շարք ճակատամարտերում ջախջախեց հռոմեական լեգեոններին, սակայն ի վերջո պարտություն կրեց։ Այդ ապստամբությունը պատմության մեջ մտավ Սպարտակի ապստամբություն անունով։
Սպարտակի ապստամբությանը օժանդակություն է ցուցաբերել նաև Մեծ Հայքի թագավորությունը, քանզի Արքայից Արքա Տիգրան Մեծը (մ.թ.ա. 95-55 թվականներ), որպես և՛ իրատես, և՛ հեռատես ու համարձակ քաղաքագետ ու տաղանդավոր քաղաքական գործիչ, հիանալի հասկանում էր, որ Սպարտակը Հայաստանի համար բնական դաշնակից է հանդիսանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հռոմեացիներ Կատեգորիա:Ապստամբություններ
Տոմիլիխա (այլ կիրառումներ)
Տոմիլիխա, կարող է վերաբերել՝
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Գորոդնյա, Մոսկվա)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Храм Покрова Пресвятой Богородицы на Городне), Մոսկվայի քաղաքային թեմի Դոնի գործակալության ուղղափառ եկեղեցի։ Եկեղեցու հին անվանումն է Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցի Պոկրովսկոե գյուղում։
Եկեղեցին գտնվում է Հարավային Չերտանովոյի Պոկրովսկու 2-րդ փողոցի թիվ 24 հասցեում։ Մոսկվայի Հարավային վարչական շրջանում պահպանված միակ պատմական և ճարտարապետական հուշարձանն է։ Սուրբ Աստվածածնի գլխավոր աթոռանիստ եկեղեցուն կից գործում է Նիկոլայ Հրաշագործի, բարեպաշտ Զաքարիայի և Ելիզավետայի սրբավայրը։
Պատմություն
1627 թվականից եկեղեցին եղել է փայտաշեն։ 1722 թվականին  խարխլված փայտաշեն եկեղեցու տեղում կառուցվեց քարե տաճար։ 1878 թվականին  եկեղեցուն կից կառուցվեց մատուռ և զանգակատուն, իսկ 1895 թվականին  սեղանատուն, ճարտարապետ Միխայիլ Պրիորովի նախագծով ։ 1938 թվականին  եկեղեցին փակվեց։ 1941 թվականին  զանգակատան աշտարակի վերևի հատվածը քանդվեց, որպեսզի գերմանացի օդաչուները այն որպես նշանակետ չօգտագործեին Մոսկվայի վրա հարձակումների ժամանակ։ Խորհրդային իշխանության տարիներին եկեղեցում տեղակայվեց «Մետալիստ»ֆաբրիկան։ 1990 թվականի աշնանը շրջանի հավատացյալ բնակչության հանգանակություններով սկսվեց եկեղեցու վերակառուցումը։ 1991 թվականին Զատկի տոնին օծվեց եկեղեցու առաջին ընթերասեղանը և սկսվեց ժամերգությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1722 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Մոսկվայի ուղղափառ տաճարներ
Սաղավարտուկ
Սաղավարտուկ, պնակախոտ, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի կամ կիսաթփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 300 (այլ տվյալներով՝ 150) տեսակ։
Հայաստանում
Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունի բարձրությունը 75 (100) սմ է։ Տերևները հակադիր են, տարբեր ձևերի, ամբողջաեզր կամ ատամնաեզր։ Ծաղիկները մեկական են՝ ծածկող տերևների ծոցերում, կապտասպիտակավուն, կապտամանուշակագույն, դեղին։
Ծաղկում է մայիս-հուլիսին։
Պտուղը չորս միասերմ տափակ, գնդաձև կամ ձվաձև, հիմնականում թավոտ ընկուզիկ է։
Նշանակություն
Դեղաբույս է. պարունակում է Եթերայուղեր, ալկալոիդներ, աղաղանյութեր, ֆլավոնիղներ, վիտմաին C, ներկանյութ։
Պատրաստուկներն օգտագործում են սիրտանոթային հիվանդությունների, սակավարյունության, մալարիայի ժամանակ, նաև որպես խորխաբեր միջոց։ Մեղրատու է։
Տեսակներ
Համաձայն Կյուի Բուսաբանական այգու տվյալների հաշվում են ավելի քան 460 տեսակ, նրանցից մի քանիսը։
Տաքսոնոմիա
Սաղավարտուկի դասը մտնում է ենթաընտանիքի,  ընտանիքի և ենթակարգի  մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Աղմեզրե
Աղմեզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խոզաթի գավառակում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 288 հայ և 75 քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Աղմեզրեն ուներ Քառասունմանկունք անունով եկեղեցի։ Գյուղի մոտակայքում կային այլ 2 եկեղեցիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստախով (այլ կիրառումներ)
Աստախով, կարող է վերաբերել՝
Իրինա Սնեգովա
Իրինա Սնեգովա (Ири́на Анато́льевна Сне́гова, ), ռուս խորհրդային բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի։
Ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը (1948 թվական)։ Լույս են տեսել նրա «Քնարական բանաստեղծություններ» (1958 թվական), «Օգոստոս» (1963 թվական), «Քնարերգություն» (1966 թվական), «Զառիվեր» (1967 թվական), «Երեք անձրև» (1971 թվական), «Եվ ամենը, ինչ դու սիրում ես․․․» (1973 թվական), «Խնձորի տարի» (1975 թվական) ժողովածուները։ Գրել է նաև մանուկների համար («Ժամացույցը խփում է», 1962 թվական, ժողովրդական)։ Բանաստեղծություններ է ձոնել Հայաստանին, Երևանին («Քարեր», «Առավոտ», «Մահում է վերջալույսը», «Երևանին») և Մարտիրոս Սարյանին։ Թարգմանել է ժամանակակից հայ բանաստեղծների (Վահագն Դավթյան, Սիլվա Կապուտիկյան, Հովհաննես Հովհաննիսյան, Պարույր Սևակ, Հովհաննես Շիրազ, Գևորգ Էմին, Գառնիկ Ադդարյան, Վահե Վահյան և ուրիշներ) գործերից։ Ունի նաև Վրաստանին նվիրված շարք։ Մահացել է 1975 թվականի հուլիսի 14-ին։
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի շրջանավարտներ
Համակախվածություն
Համակախվածություն, ախտաբանական վիճակ, որը բնութագրվում է խորը կլանվածությամբ և ուժեղ զգացմունքային, սոցիալական կամ նույնիսկ ֆիզիկական կախվածությամբ մեկ այլ անձից։ Առավել հաճախ տերմինն օգտագործվում է հարբեցողների, թմրամոլների և որևէ կախվածություն ունեցող այլ մարդկանց հարազատների և մտերիմների նկատմամբ, բայց դրանով այն չի սահմանափակվում ։
Համակախվածության հիմնական բնութագրերից է չափազանց կախվածությունն այլ մարդկանց հավանությունից և ինքնության զգացումից ։ Այս տերմինն ավելի քիչ անհատական ախտորոշիչ է և ավելի նկարագրական է հարաբերությունների դինամիկայի համար ։
Հատկություններ
Համակախված մարդը, թույլ տալով, որ այլ անձի վարքագիծը ազդի նրա վրա, դառնում է լիովին կլանված՝ այդ այլ անձի գործողությունները վերահսկելով և այդպիսով կարգավորելով սեփական վիճակը։ Օրինակ, հաճախ համակախվածության պատճառ հանդիսացող բարեկամական կապերը կարող են խանգարել դատավարության ընթացքում ճշմարտության սահմանմանը։ Համակախվածության վիճակին բնորոշ են ․
Սոցիալական մոդելներ
Սոցիալական հոգեբանությունն առանձնացնում է համակախված մարդկանց մի քանի դեր։ Հայտնի է «Կարպմանի եռանկյունի» մոդելը, որի մեջ առանձնացնում են․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կախվածություններ Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ Կատեգորիա:Նարցիսիզմ Կատեգորիա:Դուետներ Կատեգորիա:Անձի զարգացում Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ
(7571) Վեյս Ռոս
(7571) Վեյս Ռոս (Weisse Rose), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի մարտի 7-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,106408 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6453 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5676 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1999,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180018 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոհանես Ենսեն
Յոհանես Վիլհելմ Ենսեն (Johannes Vilhelm Jensen, ), դանիացի գրող և բանաստեղծ։ 1944 թվականին ստացել է գրականության Նոբելյան մրցանակ։
Կենսագրություն
Յոհանես Վիլհելմ Ենսենը ծնվել է 1873 թվականի հունվարի 20֊ին, Յուտլանդիա թերակղզու Ֆարսյո քաղաքում անասնաբույժի ընտանիքում, ով զբաղվում էր նաև մարդաբանությամբ և պատմությամբ։ Գրքերի հանդեպ սերը նրա հայրը երեխաներին ներշնչել է դեռևս մանկությունից․ տասնմեկ երեխաներից չորսը դարձել են գրողներ։
Գրականության Նոբելյան մրցանակ
1944 թվականին նա դառնում է գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր «բանաստեղծական պատկերավորման հազվագյուտ ուժի հարստության, գիտական հետաքրքրասիության և ստեղծագործական ոճի ինքնատիպության համադրության համար»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի գրողներ Կատեգորիա:Դանիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լրագրողներ Կատեգորիա:Դանիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դանիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Դանիացի քանդակագործներ
Նիշանթաշը
Նիշանթաշը (Nişantaşı), փողոց- շրջան Ստամբուլի Շիշլի թաղամասում, Թուրքիայում։ Գտնվում է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում։ Սահմանակից է Օսմանբեյին, Թեշվիքիյեին, Մաչկային և Փանգալթըին։
Օսմանբեյը Նիշանթաշըի սիրտը և Ստամբուլի ամենահայտնի առևտրավայրն է։ Այստեղ են գտնվում աշխարհի ամենահայտնի բրենդների խանութները և բուտիկները։ Նիշանթաշըն հարուստ է ճոխ առանձնատներով։ Շրջանում առկա են մեծ քանակությամբ ժամանակակից սրճարաններ, փաբեր, ռեստորաններ և գիշերային ակումբներ։ Զբոսաշրջիկների և տեղացիների կարծիքով կյանքը Նիշանթաշըում սկսվում է գիշերը։ Նիշանթաշըում է գտնվում Ստամբուլի ամենահայտնի փողոցների մեկը` Աբդի Իփեկչի փողոցը։ Նիշանթաշըն համարվում է Թուրքիայի ամենաթանկ փողոցը։ Նիշանթաշըին են նվիրված թուրք հայտնի գրող Օրհան Փամուքի որոշ գործեր։ Նիշանթաշըի շրջանը հիմնվել է Աբդուլ Մեջիդ սուլթանի օրոք։ Փողոցը կառուցվել է նեոդասական ոճով։ Նիշանթաշը թուրքերենում նշանակում է առևտրի վայր։ Բալկանյան պատերազմներից հետո, մեծ քանակությամբ թուրքեր, հատկապես Մակեդոնիայից և Սալոնիկից, տեղափոխվեցին այստեղ, այդ թվում նաև հայտնի թուրք գրող Նազըմ Հիքմեթի ընտանիքը։ Թուրքերից բացի այստեղ բնակվում են նաև հայեր, հույներ, հրեաներ և բուլղարներ։ Իտալացիների կողմից Նիշանթաշըում ժամանակին հիմնվել էր Մաչկային բարձրագույն տեխնիկաարդյունաբերական դպրոցը (Maçka Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi), որի շենքը հետագայում դարձավ Օսմանյան կայսրությունում Իտալիայի դեսպանատունը։ Ներկայումս դեսպանատունը գտնվում է մայրաքաղաք Անկարա, իսկ այնտեղ` մասնավոր դպրոց է։ Ստամբուլի և Մարմարայի համալսարանների որոշ ֆակուլտետներ գտնվում են Նիշանթաշըում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի փողոցներ Կատեգորիա:Շիշլի
Նիկոլայ Դիմիտրով
Նիկոլայ Էմիլով Դիմիտրով (Николай Емилов Димитров, ), բուլղարացի նախկին ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է եկել Բուլղարիայի ազգային հավաքականում։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Դիմիտրովը ծնվել է Ռուսե քաղաքում։ Ֆուտբոլ սկսել է պարապել «Լևսկի» (Սոֆիա) ակումբի երիտասարդական ակադեմիայում։ 2004/05 մրցաշրջանում նա ակումբի հետ նվաճել է չեմպիոնական առաջին տիտղոսը՝ փոխարինման դուրս գալով յոթ խաղում։ Նորամուտը նշել է 2004 թվականի օգոստոսի 6-ին Սոֆիայի «Սլավիա» դեմ հաղթական խաղում՝ 89-րդ րոպեին փոխարինելով Էմիլ Անգելովին ։ 2006 և 2007 թվականներին դարձել է Բուլղարիայի չեմպիոն։ 2007 թվականի Բուլղարիայի գավաթակիր է։
2010-2015 թվականներին հանդես է եկել Թուրքիայում՝ խաղալով «Քասըմփաշա», «Սամսունսփոր», «Բոլուսփոր», «Մանիսասփոր» ակումբներում ։
2015 թվականի հուլիսի 28-ին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է հունական «Քսանտի» ակումբ, որտեղ խաղացել է մեկ մրցաշրջան ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, կրկին ազատ գործակալի կարգավիճակով, տեղափոխվել է բուլղարական «Սլավիա» (Սոֆիա), որտեղ խաղացել է մի քանի ամիս ։
Կարիերա ազգային հավաքականում
Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում անցկացրել է 12 խաղ, դարձել 1 գոլի հեղինակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բուլղարացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Տոմտոր (այլ կիրառումներ)
Տոմտոր, կարող է վերաբերել՝
Բիսկով (գյուղ, Մարինչևի գյուղական խորհուրդ)
Բիսկով (Бисків), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բիսկով գյուղում բնակվում էր 146 մարդ։
Օսիա
Օսիա (Ирыстон, կամ Ир), տարածաշրջան Կենտրոնական Կովկասում, որը գտնվում է Կովկասյան մեծ լեռնաշղթայի երկու կողմերում։ Հիմնական բնակչությունը օսեր են։ Այժմ այս տարածաշրջանի մի մասը, որն ընկած է Կովկասյան մեծ լեռնաշղթայից հարավ, մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիայի Հանրապետության մասն է կազմում (սակայն աշխարհի երկրների մեծամասնությունը այդ տարածքը համարում է Վրաստանին պատկանող), իսկ հյուսիսում գտնվում Է Ռուսաստանի կազմում գտնվող Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետությունը։
Օսիայի ընդհանուր տարածքը կազմում է 11900 կմ²։
Պատմություն
Տես՝ Օսիայի պատմություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսիա Կատեգորիա:Կովկաս Կատեգորիա:Պատմական մարզեր Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Օսիա (այլ կիրառումներ)
Օսիա կարող է նշանակել՝
Եթերայուղատու բույսեր
Եթերայուղատու բույսեր, տերևներում, ծաղիկներում, արմատներում և այլ օրգաններում ցնդող բուրավետ նյութեր՝ եթերայուղեր պարունակող բույսեր։
Տոպորովո (այլ կիրառումներ)
Տոպորովո, կարող է վերաբերել՝
Եթերայուղատու բույսեր
Եթերայուղատու բույսերը օգտագործվում են օծանելիքի, սննդի, քիմիական արդյունաբերության, դեղագործության մեջ։
Եթերայուղի բաղադրությունը և քանակը կախված է բույսի տեսակից, աճման պայմաններից, հասակից, վեգետացիայի փուլից, բերքահավաքի պայմաններից։
Լամբդա (տառ)
Լամբդան (հունարեն` λάμδα), հունական այբուբենի տասնմեկերորդ տառն է։ Թվային արժեքն է` 30։ Այս տառից է առաջացել կիրիլիցայի Л տառը։
Եթերայուղատու բույսեր
Հայտնի է տասներեք հազար տեսակ։ Լինում են միամյա, երկամյա, բազմամյա։
Քի (երգիչ)
Կիմ Կի Բոմ (հանգըլ՝ 김기범, ), հարավկորեացի ռեփեր, կորեական SHINee բոյ բենդի մենակատար։ Հայտնի է Քի (키) անվանմամբ։ Նախքան SHINee խմբում իր դեբյուտը՝ նկարահանվել է Wonder Boys, Super Junior խմբերում՝ որպես պարող։ Նա նաև պատիվ է ունեցել ելույթ ունենալ, կամ ձայնագրվել է այլ հայտնի արվեստագետների հետ, ինչպիսիք են՝ Ջոնսուն, DBSK-ը (JYJ), IU-ն, TRAX-ը, BoA-ն։ Դեբյուտից հետո ձայնագրել է Boys & Girls երգը՝ Girls’ Generation խմբի հետ՝ Oh! երկրորդ ալբոմի համար։
Եթերայուղատու բույսեր
Բազմանում են սերմերով, արմատակալներով, կոճղարմատներով, թփերի բաժանման միջոցով։
Նովոբելոկատայ
Նովոբելոկատայ (Новобелокатай, Балаҡатай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելոկատայսկի շրջանի կազմում։
Քի (երգիչ)
Կի Բոմը ունի մականուն՝ «The Almighty Key», («Ամենակարող բանալի», «Ամենազոր Քի»)։ Քանի որ նա կրել է մի շապիկ՝ «Քի ամենազոր բանալի» անվանմամբ, ներկված բանալիներով, չի կարելի հստակ ասել թե ինչ է նշանակում «Key» մականունը։ 2005 թվականին ուշադրության է արժանացել «SM National Tour Audition Casting»-ի ընթացքում։ 2014 թվականին նա դարձավ ToHeart նախագծի մասնակից։
Ռազմական ոստիկանություն
։
Եթերայուղատու բույսեր
Հայաստանում մշակվում էր խորդենին՝ Հոկտեմբերյանի (այժմ Արմավիր) և Էջմիածնի շրջաններում։
Քի (երգիչ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:1991 ծնունդներ Կատեգորիա:S.M. Entertainment Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Ռազմական ոստիկանություն
Հայաստանի ռազմական ոստիկանությունը
Ստեղծվել է 2006 թվականի դեկտեմբերին։ Ռազմական ոստիկանությունը գործում է Հայաստանի պաշտպանության բնագավառում պետական լիազոր մարմնի համակարգում և կոչված է Հայաստանի զինված ուժերում իրականացնելու Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված խնդիրները։ Հայաստանի ռազմական ոստիկանությունը մասնակցում է Հայաստանի պաշտպանությանը, որպես առանձին զորամիավորում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռազմագիտություն Կատեգորիա:Ոստիկանություն Կատեգորիա:Ռազմական իրավունք Կատեգորիա:Ռազմական կյանք
Նովոբելոկատայ
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6446 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1804 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելոկատայսկի շրջանի բնակավայրեր
Պիրի-պիրի
Ծագումնաբանություն
Պիրի-պիրին սուահիլի թարգմանվում է որպես «պղպեղ-պղպեղ»։ Անվան մյուս ռոմանիզացիաները ներառում են Կոնգոյի Դեմոկրատական ​​Հանրապետությունում կամ Մալավիի շրջանում գտնվող պիրի-պիրին, հիմնվելով Բանթուալեզու շրջաններում բառի տարբեր արտասանությունների վրա։ Պիրի-պիրին անվան ուղղագրությունն է, որն օգտագործվում է պորտուգալերենում, մասնավորապես` Մոզամբիկի պորտուգալախոս համայնքում։
Օքսֆորդի անգլերեն բառարանը պիրի-պիրինը նկարագրում է որպես օտար բառ, որը նշանակում է «շատ տաք սոուս պատրաստված կարմիր պղպեղով» և բխում է (Հարավային Մոզամբիկ) բառից, որը նշանակում է «պղպեղ» ։
Բնութագիր
Բույսերը սովորաբար շատ փխրուն են և աճում են 45-120 սմ բարձրությամբ, 4-7 սմ երկարությամբ և 1.3-1.5 սմ լայնությամբ տերևներով։ Պտուղները սովորաբար ունեն բութ վերջավորություն և ունեն մինչև 8-10 սմ երկարություն։ Չհասած պատիճի գույնը կանաչ է, հասունինը՝ վառ կարմիր կամ մանուշակագույն։
Մշակում
Ինչպես բոլոր չիլի պղպեղները, պիրի-պիրին գալիս է հարավամերիկյան սորտերից, բայց այն դարեր շարունակ աճել է Աֆրիկայում և ներկայումս վաճառվում է Զամբիայում, Ուգանդայում, Մալավիում, Զիմբաբվեում, և Ռուանդաում ։ Այն աճում է հիմնականում Զամբիայում, Հարավային Աֆրիկայում, Գանայում, Նիգերիայում, Զիմբաբվեում և Մոզամբիկում։ Այն մշակվում է ինչպես սննդի, այնպես էլ դեղագործական արդյունաբերության համար։ Պիրի-պիրի մշակումը ժամանակատար է ։
Սոուս
Պիրի-պիրի սոուսը (օգտագործվում է որպես համեմունք կամ մարինադ) ծագել է Պորտուգալիայում և տարածված է Անգոլայում, Նամիբիայում, Մոզամբիկում և Հարավային Աֆրիկայում։ Այն պատրաստված է աղացած չիլիով, ցիտրուսային կեղևով, սոխով, պղպեղով, սխտորով, աղով, կիտրոնի հյութով, դափնու տերևներով, պապրիկայով, պիմենտոով, ռեհանով, օրեգանոով և թարխունով ։
Խուանա Բոռերո
Խուանա Բոռերո (Juana Borrero, ), կուբացի բանաստեղծուհի, նկարչուհի։
Կենսագրություն
Մահացել է 18 տարեկան հասակում՝ տուբերկուլյոզից, 1896 թվականի մարտի 9-ին Քի Ուեսթում, ԱՄՆ։ Մահվան շեմին, երբ դժվար էր գրել, թելադրել է իր «Վերջին հանգրվանը» բանաստեղծությունը, որը նրա վերջին ստեղծագործությունն է։
Խուանա Բոռերոյի բանաստեղծությունները հավաքել և հրատարակել են նրա մահից հետո 1960-ական թվականներին։ Խուանայի բանաստեղծությունների հինգ գրքերը պատահաբար ոչնչացվել են, երբ նրա ընտանիքն արտաքսվել է Կուբայից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուբացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Կուբացի նկարիչներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ
Սպիտակ քար
Սպիտակ քար, երկրաբանական հուշարձան Վայոց ձոր մարզի Ռինդ գյուղի տարածքում։ Այն իրենից ներկայացնում է ժայռ-մնացուկ։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Աղավնաձոր գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Աղավնաձոր-Ելփին ճանապարհի աջ կողմում։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռինդ Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Սոլովեցկի քար
Սոլովեցկի քար (Соловецкий камень), ԽՍՀՄ-ում քաղաքական հալածանքների զոհերի հուշարձան, որը գտնվում է Մոսկվայում՝ Լուբյանսկայա հրապարակում։
Պատմություն
Խորհրդային բռնաճնշումների զոհերի «Սոլովեցկի քար» հուշարձանը տեղադրվել է Մոսկվայի Պոլիտեխնիկական թանգարանի պուրակում՝ նախկին ՆԳԺԿ-ի շենքի դիմաց, Առաջին Դեմոկրատական Մոսխորհրդի Գործկոմի հրահանգի համաձայն, որն ընտրվել է 1990 թվականի գարնանը։ Հուշարձանի տեղադրման վայրն ընտրվել է այն պատճառով, որ հենց Լուբյանկայում էին ստորագրվում մարդկանց զանգվածային ձերբակալությունների փաստաթղթերը, որոնց մեղադրում էին հայրենիքի դավաճանության և հակակոմունիզմի մեջ։
Հուշարձանի ստեղծմանը մասնակցել են նկարիչ-ճարտարապետ Ս. Սմիրնովը, կոնստրուկտոր Վ. Կորսին և «Մեմորիալ» միության ակտիվիստները։ Դրա տեղադրման համար միջոցներ են հատկացվել Մոսկվայի կառավարության կողմից։
Նախքան հուշարձանի տեղադրումը գրանիտը գտնվել է Տամարին կառանատեղում՝ Սոլովեցկի բնակավայրում, որտեղ 1923-1933 թվականներին եղել է Սոլովեցկի հատուկ նշանակության ճամբար, իսկ 1937-1939 թվականներին՝ Սոլովեցկի հատուկ նշանակության բանտ։ Հուշարձանի համար քարը ընտրել են Միխայիլ Բուտորինը (պատմաբան, լրագրող) և Գենադի Լյաշենկոն (Արխանգելսկի գլխավոր ճարտարապետ)։ Մեծ Սոլովեցկի կղզուց Արխանգելսկ քարը տեղափոխվել է «Սոսնովեց» բեռնատար ջերմանավով, ապա երկաթուղով այն հասցվել է Մոսկվա։
Պատվանդանի ներքևում գտնվում է գրություն՝ «Այս քարը «Մեմորիալ» միության կողմից բերվել է Սոլովեցկի հատուկ նշանակության ճամբարից և տեղադրվել ի հիշատակ բռնատիրական ռեժիմի զոհերի»։
2008 թվականին հուշարձանը ստացել է տեսարժան վայրի կարգավիճակ ։
Մամուլում հաղորդվել է, որ Սոլովեցկի քարը քաղաքական բողոքի արտահայտման ոչ պաշտոնական վայր է։ 2011 թվականին նրա մոտ բողոքի ակցիաներ են անցկացրել «Այլ Ռուսաստանի» և «Համերաշխության» ներկայացուցիչները» ։ 2012 թվականի դեկտեմբերին Սոլովեցկի քարի մոտ տեղի է ունեցել ռուսական ընդդիմության «Ազատության երթ» չարտոնված ակցիան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Տորբեևո (այլ կիրառումներ)
Տորբեևո, կարող է վերաբերել՝
Աղնձի (Խարբերդի գավառ)
Աղնձի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում, Խարբերդից 20 կմ հարավ-արեելք։
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 400 հայ բնակիչ։ Աղնձիի հայ բնակիչները տեղահանվել են Մեծ եղեռնի տարիներին։ Նրանց մեծ մասը զոհվել են։ Փրկվածները տարագրվել են ԱՄՆ ու այլ երկրներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գալիցևկա
Գալիցևկա (Галицівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գալիցևկա գյուղում բնակվում էր 677 մարդ։
Դիժոն
Դիժոն (Dijon), քաղաք Ֆրանսիայում։ Բուրգունդիա երկրամասի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Փարիզից 326 կմ դեպի հարավ-արևելք։
Գալիցևկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դիժոն
Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականի տվյալների կոմունայի բնակչությունը կազմում է 151 212 մարդ։
Քույր քաղաքներ
Դիժոնը Ֆրանսիայի ամենաշատ քույր-քաղաքներ ունեցող քաղաքներից է, բացի այդ, այն առաջին քաղաքներից է. որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո քույր-քաղաք դարձավ գերմանական քաղաքի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Տորբինո (այլ կիրառումներ)
Տորբինո, կարող է վերաբերել՝
Կույր Հարրի
Կույր Հարրի, նաև հայտնի որպես Հարրի, Հարի կամ գուսան Հենրի, The Actes and Deidis of the Illustre and Vallyeant Campioun Schir William Wallace («Մեծանուն ու անվեհեր մարտիկ սըր Ուիլյամ Ուոլասի արարքներն ու գործերը») պոեմի հեղինակ։ Դա մի երկար պոեմ է, որը նկարագրում է շոտլանդական անկախության առաջնորդ Ուիլյամ Ուոլասի կյանքը և գրվել է նրա մահից 172 տարի անց՝ մոտավորապես 1477 թվականին։
Կենսագրություն
Քիչ բան է հայտնի Կույր Հարրիի կյանքի մասին։ Աղբյուրներից մեկը 1473-1492 թվականների Լորդ Գանձապետի գրառումներն են, որոնցում նշվում է, որ նրան վճարել են Ջեյմս IV թագավորի արքունիքում ներկայացումներ տալու համար։ Թագավորից Կույր Հարրին գումար է նվեր ստացել նաև Նոր Տարուն, իսկ 1492 թվականի հունվարի 2-ի վճարումը վերաբերում էր երկու գելացի տավղահարների հետ բալլադ երգելուն։ Սա վերջին գրառումն էր Հարրի մասին ։
Աղբյուրներ
Կույր Հարրին պնդում էր, որ իր գործը հիմնված էր Ուոլասի մանկության ընկեր ու անձնական քահանա Հայր Ջոն Բլեյրի գրքի վրա։ Այդ գրքի մասին մեր օրերում ոչինչ հայտնի չէ, ու հնարավոր է, որ գոյություն չի ունեցել։ Այն, որ Հարրին իր պատմությունը կապում է գրավոր բնագրի հետ, կարող է գրական հնարք լինել․ ժամանակակից շատ քննադատներ կարծում են, որ «Արարքներն ու գործերը» հիմնված է բանավոր վերարտադրության ու Կույր Հարրիի հայրենիքի ազգային ավանդույթների վրա։
Մերօրյա շատ պատմաբաններ կարծում են, որ «Արարքներն ու գործերը» Շոտլանդիայում ուժեղ հակաանգլիական տրամադրությունների ընթացքում գրված որևէ պատմավեպի չափածոյացված տարբերակն է։ Կասկածում են նաև, որ տասներկու հատորից բաղկացած այս գործը բացառապես Հարրիի աշխատանքն է։ Էլսփեթ Քինգը նշում է, որ որոշ անճշտություններից զատ, Ուոլասի հայրենասիրական ու ազգային նկարագրությամբ Հարրին ապահովում է հերոսի շարունակական հեղինակությունը։ Ռոբերտ Բուրնսն ընդունում է իր պարտքը Հարրի առջև, հետևյալ տողերը նրա «Ուոլասից» իր «Ռոբերտ Բուրնսի կոչը Բեննոքբուրնի իր բանակին» բանաստեղծության մեջ փոխադրելով․
"Կեղծ բռնապետը մեռնում է յուրաքանչյուր թշնամու հետ, Իսկ ազատությունը վերադառնում՝ յուրաքանչյուր հարվածի հետ," որը նա համարում է "Հոմերոսին արժանի երկտող":
Քննադատություն
Մեյջորը քննադատել է Հարրիի կողմից Ուոլասի նկարագրությունը, այն հորինված համարելով։ Դրա որոշ մասեր չեն համապատասխանում այդ ժամանակի աղբյուրներին, օրինակ՝ պոեմում նկարագրված է, թե ինչպես է Ուոլասը բանակ առաջնորդում դեպի Լոնդոնի արվարձանները, և նկարագրվում են կասկածելի ծագմամբ որոշ դրվագներ, որոնցից հետո Ուոլասը հարձակվում է Լանարքի վրա։ Նկարագրվում է նաև, թե նա ինչպես է նա ծպտվում որպես քահանա, ծեր կին ու բրուտ, երբ փախստական էր ու ճամփորդում էր դեպի Ֆրանսիա՝ շոտլանդացիների համար օգնություն խնդրելու, որտեղ էլ հաղթում է երկու ֆրանսիացի մարտիկի ու մեկ առյուծի։ "Կա՞ն արդյոք ուրիշ շներ, որոնց կցանկանայիք սատկացնել", հարցնում է Ուոլասը Ֆրանսիայի թագավորին։
Որպես բանաստեղծ Հարրին ստորադասվում է Ջոն Բարբուրին, բայց գերազանցում է նրան գրաֆիկական ուժով, կենդանի նկարագրությամբ ու դեպքերի բազմազանությամբ։ Երբեմն նկատվում է Չոսերի ազդեցությունը․ ենթադրվում է, որ նա իմացել է նաև լատիներեն ու ֆրանսերեն։
1722 թվականին հրատարակված ջիլբերտֆիլդցի Ուիլյամ Հեմիլթոնի (մոտ․ 1665–1751 թ․թ․) թարգմանությունն ավելի հասանելի է դարձրել Կույր Հարրիի խոսքերը։ Պոեմն արժանացել է  այնպիսի բանաստեղծների ուշադրությանը, ինչպիսիք էին՝ Ռոբերտ Բուրնսը, Լորդ Բայրոնը, Ռոբերտ Սաութին, Ջոն Քիթսը, Ջոանա Բեյլին ու Ուիլյամ Վորդսվորթը։ Թարգմանությունը նաև կարևոր աղբյուր է հանդիսացել Ռանդոլ Ուոլասի համար, երբ նա գրում էր մրցանակակիր հոլիվուդյան «Քաջ սիրտը» ֆիլմի սցենարը ։
Ուոլասյան բանահյուսություն
Կույր Հարրին հիշատակում է մի շարք ճակատամարտեր ու ռազմական ընդհարումներ, որոնց մասնակցել է Ուոլասը, բայց պատմաբանները դրանք համարում են ոչ ճիշտ։ Այդ կասկածելի ճակատամարտերից են՝ 1296 թվականին տեղի ունեցած Լոուդուն Հիլի ճակատամարտը, 1297 թվականին տեղի ունեցած Բիգգարի ճակատամարտը և հնարավոր է նաև Էլչո Փարքի ճակատամարտը։ Լոուդուն Հիլի ճակատամարտն այնպիսի խանդավառություն է առաջացրել, որ ճակատամարտի վայրում տեղադրվել է Ուոլասի հուշարձանը։ Նույն կերպ պատմաբանները ճիշտ չեն համարում նաև Հարրիի նկարագրած շոտլանդացի ազնվականների զանգվածային կախաղան բարձրացնելն Այրում, որը սակայն կրկնվել է մի քանի տեղ, այդ թվում՝ «Քաջ սիրտը» ֆիլմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էդինբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1440-ականների ծնունդներ Կատեգորիա:1492 մահեր
Տուգաևո (այլ կիրառումներ)
Տուգաևո, կարող է վերաբերել՝
Եքսարքոս
Եքսարքոս, Հին Հունաստանում պարախմբի գլխավորը, ինչպես նաև տաճարի քրմապետը։
Բյուզանդիայում 4-րդ դարում զորամասի հրամանատար, 6-րդ դարից բարձրաստիճան զինվորականների և Հյուսիսային Աֆրիկայի եքսարքաների պետերի տիտղոս։ Եքսարքոսները դարձել են կայսեր տեղակալները, նրանց իշխանությունը տարածվել է ֆինանսների, արդարադատության, հանրային գործերի, սահմանների պաշտպանության բնագավառների վրա։ Եքսարքոս հրապարակում էր և ի կատար ածում կայսերական հրովարտակները, նշանակում քաղաքացիական, զինվորական և եկեղեցական պաշտոնյաներին։ Ռավեննայի Եքսարքոս մասնակցում էր Հռոմի պապի ընտրությանը և հաստատում այն։ 10-11-րդ դարերում Ռավեննայի Եքսարքոսի ֆունկցիաները իրագործում էր Իտալիայի կատապանը (կառավարիչը)։
Santa's Coming for Us
Տեսահոլովակ
«Santa's Coming for Us» երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 22-ին, որտեղ Քրիստեն Բելը հյուրընկալում է ամանօրյա երեկույթին։ Հյուրերի մեջ էին Դաքս Շեփարդը, որպես ամուսին, JB Սմուվը՝ Սանտա Կլաուս, Սուսան Լուսին և Հենրի Ուինքլերը՝ տատիկ և պապիկ և Վայթ Օլեֆը՝ երեխա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:Սիայի երգեր
Տուգայ (այլ կիրառումներ)
Տուգայ, կարող է վերաբերել՝
Ախիկյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Նովոբելսկոե
Նովոբելսկոե (Новобельское, Новобельский), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 161 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Ռկոնի (Կասպի շրջան)
Ռկոնի (რკონი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Կասպի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 6 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Կասպի շրջան
Մկրտիչ Մինասյան (պետական գործիչ)
Մկրտիչ Հակոբի Մինասյան, ճարտարագետ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Մկրտիչ Մինասյանը ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 2-ին Ախուրյանի շրջանի Արևիկ գյուղում ։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ստացել է ճարտարագետ-էլեկտրամեխանիկի որակավորումը։ Եղել է Հայաստանի Հանրապետության ճարտարագիտական ակադեմիայի իսկական անդամ։
1964-1980 թվականներին Երևանի ՋԷԿ-ում աշխատել է փականագործ, վարպետ, ավագ ճարտարագետ, կուսկոմիտեի քարտուղար, իսկ 1974-1980 թվականներին` կուսկոմիտեի ազատված քարտուղար։ 1980-1987 թվականներին` ՀԿԿ Կենտկոմի արդյունաբերության բաժնի հրահանգիչ, ենթաբաժնի վարիչ, 1987-1988 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Երևանի Օրջոնիկիձեի շրջկոմի երկրորդ քարտուղար, 1988-1991 թվականներին` առաջին քարտուղար։ 1991-1993 թվականներին եղել է Երևանի Էրեբունու շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի առաջին տեղակալ, 1993-1996 թվականներին` նախագահ, 1996 թվականին` Երևանի քաղաքապետարանի Խորհրդային տարածքային բաժնի պետ, իսկ 1996-2002 թվականներին` Երևանի Նոր Նորքի թաղապետ ։ 2003-2007 թվականներին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել թիվ 2 ընտրատարածքից, եղել է Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Ժողովրդական պատգամավոր» պատգամավորական խմբի անդամ։ 2007-2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ), Ազգային ժողովի առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ ։ 2012 թվականին մայիսի 6-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։ 1970 թվականին պարգևատրվել է Վ.Լենինի հոբելյանական մեդալով, 2004 թվականին՝ միջազգային ճարտարագիտական ակադեմիայի արծաթե մեդալով, 2008 թվականին բնության և հասարակության միջազգային ակադեմիայի կողմից պարգևատրվել է Լեյբնիցի մեդալով ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճարտարագետներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Շիկահողի արգելոց
Շիկահողի արգելոց, արգելոց Հայաստանի Սյունիքի մարզում՝ Խուստուփ լեռան հարավ արևելյան և Մեղրու լեռնաշղթայի հյուսիսարևելյան լանջերին Ծավ և Շիկահող գետերի վերին ավազաններում, 700-2800 մ բարձրություններում՝ ընդգրկելով Ծավ և Շիկահող լեռնային գոտիների ավազանները։ Այն հիմնվել է 1958 թվականին։ Տարածքը կազմում է մոտ 10 330 հեկտար։ Կազմավորվել է կաղնու, բոխու, հաճարենու, սովորական կենու, սոսու անտառների և կենդանիների պահպանության նպատակով։ Արգելոցի տարածքը խիստ մասնատված ռելիեֆ ունի։ Շատ են լեռնային գետակները և հանքային աղբյուրները։
Բուսական աշխարհը
Բուսական աշխարհ ներկայացված է բարձրակարգ բույսերի 432 ցեղի և 92 ընտանիքի 1100 տեսակներով, որոնցից 70-ը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Հարուստ է Կովկասյան տիպի խոնավասեր բույսերով, ջերմախոնավասեր ծառաթփային տեսակներով ու խոտաբույսերով։ Բազմաթիվ են էնդեմիկ տեսակները, որոնցից շատերը կոչվում են Զանգեզուր տեղանունով՝ Զանգեզուրի տանձենի, Զանգեզուրի զանգակածաղիկ, Զանգեզուրի շնկոտեմ և այլն։ Տարածքի մոտ 94 տոկոսն անտառապատ է։ Անտառառաջացնող ծառատեսակներն աճում են արգելոցի ավելի բարձր լանջային տեղամասերում։ Այստեղ տարածված են արևելյան և սովորական բոխին, վրացական և խոշորառէջ կաղնիները, հատապտղային կենին, արևելյան հաճարենին, արևելյան սոսին (Կովկասում միակ սոսու պուրակը)։ Կան նաև վայրի պտղատու ծառատեսակներ՝ տանձենին, արևելյան խնձորենին, կենին, հունական վայրի ընկուզենին, լորենին, հացենին, թխկին, թեղին, սալորենին։ Ծառաթփային տեսակներից հանդիպում են բթատերև ինկենին, շագանակենին, կովկասյան խուրման, սովորական նռնենին, թզենին, զկեռենին։ Կան 18 տեսակի հազվագյուտ մամուռներ։ Հատկապես հայտնի է բարակ ֆաբրոնիան։
Կենդանական աշխարհը
Արգելոցի տարածքում սողուններից հայտնի են գյուրզան, ջրային և սովորական լորտուները, դեղնափորիկը, հայկական լեռնատափաստանային վահանագլուխ իժը։ Թռչուններից տարածված են վայրի հնդկահավը, քարարծիվը, սպիտակագլուխ և սև անգղները, կաթնասուններից՝ գորշ արջը, գորշուկը, վարազը, այծյամը, գայլը, աղվեսը, գորշ նապաստակը, լայնականջ ոզնին, երբեմն բեզոարյան այծը, վայրի ոչխարը, հովազը։ Կենդանիներից շատերը նույնպես գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելոցներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի տեսարժան վայրեր
Ադենովիրուսներ
Ադենովիրուսներ, ԴՆԹ պարունակող վիրուսների ընտանիք, որոնք զուրկ են լիպոսպիտակուցային պատյանից։ Ադենովիրուսներն ունեն 70-90 նմ երկարությամբ տրամագիծ, պարունակում են մեկ միավոր երկշղթա ԴՆԹ՝ 20—29•106 Դալտոն մոլեկուլային զանգվածով։ Առավել հայտնի են այն ադենովիրուսները, որոնք առաջացնում են սուր շնչառական հիվանդություններ։ Ադենովիրուսների տեսակների վրա առաջին անգամ հայտնաբերվել են այլօրինակ սպլայսինգներ։ Առաջին անգամ հայտաբերվել և առանձնացվել է նշիկներից 1953 թվականին, որից էլ գալիս է անվանումը (նշիկներ՝ ադենոիդներ) ։
(7572) Զնոկաի
(7572) Զնոկաի (Znokai), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,158218 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9674 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,349 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1158,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,310857 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,75° անկյուն։