cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ախալքալաքի հայկական տպագրություն
Պատմություն
Նախնական շրջանում այնտեղ տպագրվել են զանազան ազդագրեր, հայտարարություններ ու փաստաթղթերի ընդունված տպաձևեր, կատարվել են քաղաքացիական և զինվորական պատվերներ։ Առաջին հրատարակված գիրքը «Ախալքալաքահայ Հայոց Ս. Մեսրոբեան և Ս. Սանդուխտեան ծխական երկսեռ երկդասեան ուսումնարանների 1905-1906, 1906-1907 եւ 1907-1908 թվականների հաշիւը» գիրքն է (1908), ապա Միքայել Մութաֆյանի «Տանջանքի բովից» ար­ձակ ստեղծագործություն­ների ժողովածուն (1914), Վարդան Այվազյանի (Այվազի) «Կեանքի ճամբին (Մենության խոհեր)» գրքույկը (1914) և այլն։ Այդ տպարանում է տպագրվել նաև Վարդան Շահպարոնյանի հիմնադրած «Ջաւախք» շաբաթաթերթը (1913–1916)՝ հավելվածներով։
1918 թվականին թուրքերը գրավել են Ախալքալաքը, տպարանը քանդել են և սարքավորումները տեղափոխել են Արդահան։ Պատերազմի ավարտից հետո տպարանատերերին հաջողվել է դրանք Արդահանից փոխադրել Ախալքալաք և տպարանը վերագործարկել։ Վրաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո տպարանը պետականացվել է, 1924–1925 թվականներին այնտեղ տպագրվող գավառական թերթի անունով տպարանը կոչվել է «Կարմիր Ջավախք», 1925–1926 թվականներին տպարանում հրատարակել է նաև «Ռանչպար» թերթը։ 1931 թվականին տպարանի հիմքի վրա ստեղծվել է Ախալքալաքի շրջանային տպարանը, որտեղ տպագրվել է «Սոցիալիստական անասնաբուծություն» թերթը։ Հետագա տասնամյակներում այնտեղ հրատարակվել են հայերեն, վրացերեն ու թուրքերեն մի շարք թերթեր՝ «Բոլշևիկյան կոլխոզ» (1933–1949), «Ստալինյան ուղիով» (1934–1935), «Բոլշևիկուրի կոլմեուրնեոբա» (1937–1942), «Օքտոմբրիս դրոշիթ» (1950–1955, երկուսն էլ՝ վրացերեն), «Հոկտեմբերի դրոշով» (1956–1961), «Կարմիր դրոշ» (1962–1965), «Փարոս» (1965–1999) և այլն։
Ներկայում այստեղ են տպագրվում «Քաջատուն», «Հարավային դարպաս» և Ջավախքի գրողների միության պաշտոնաթերթ «Ձայն հարության» ամսաթերթերը։
(4405) Օտավա
(4405) Օտավա (Otava), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի օգոստոսի 21-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Կոպիստին
Կոպիստին (Копистин), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոպիստին գյուղում բնակվում էր 1 270 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2323 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 546,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովածու (2097)
Ժողովածու (2097), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2097 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1674 թվականին Աբրահամ գրիչի կողմից, Լոր գյուղում։ Ստացողը եղել է Զաքարիա Որոտնեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18.2X13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 444 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորագրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 444 էջ, գրված է՝ թղթի վրա։ Աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 291ա, 340բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Խաչաղբյուր (լեռ)
Խաչաղբյուր, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերի սահմանագլխին, Գուգարաց լեռներում, Ահնիձոր գյուղից 2,5 կմ արևելք։ Ունի 2119 մ բարձրություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Հանս Այսլեր
Հանս Այսլեր, գերմանացի կոմպոզիտոր։ ԳԴՀ արվեստների ակադեմիայի անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հուլիսի 6-ին, Լայպցիգում։ 1925 թվականին տեղափոխվել է Բեռլին։ 1933 թվականին դարձել է վտարանդի, 1938 թվականին անցել ԱՄՆ, աշխատել Հոլիվուդում։ Հրատարակել է «Կոմպոզիցիաներ ֆիլմերի համար» գիրքը (1947)։ Կոմունիստական պրոպագանդով զբաղվելու մեղադրանքով 1948 թվականին արտաքսվել է ԱՄՆ-ից։ 1950 թվականից դասավանդել է Բեռլինի կոնսերվատորիայում։ Գրել է ԳԴՀ պետական հիմնի երաժշտությունը (խոսք Ի. Բեխերի)։ Հանս Այսլերը նոր ոճի հեղափոխական երգի ստեղծողն է, բազմաթիվ հակաֆաշիստական երգերի հեղինակ (հանրահայտ «Կոմինտերն», «Միացյալ ճակատի երգը» և այլն)։ Հանս Այսլերը գրել է «Գերմանական սիմֆոնիա» (1937), կանտատներ, գործիքային ստեղծագործություններ, «Երգ խաղաղության մասին» սիմֆոնիկ տրիպտիխը (1951) և այլն։ Արժանացել է ԳԴՀ ազգային մրցանակների (1950, 1958)։ Մահացել է սեպտեմբերի 6-ին, Բեռլինում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Պավլովո (գյուղ, Յարցևսկի շրջան)
Պավլովո (Павлово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի բնակավայրեր
Պտղի արյան շրջանառություն
Պտղի արյան շրջանառություն, կենդանածին կենդանիների պտղի արյան շրջանառության համակարգն։ Տերմինը սովորաբար ներառում է պտուղ-պլացենտա շրջանառությունը, որի մեջ մտնում են պորտալարը և պլացենտայի (ընկերքի) արյունատար անոթները, որոնք կրում են պտղի արյունը։
Պտղի (նախածննդյան) շրջանառությունը տարբերվում է հետծննդյան շրջանառությունից, քանի որ թոքերը դեռ չեն գործում։ Պտուղը թթվածին և սննդանյութեր է ստանում մորից՝ ընկերքի և պորտալարի միջոցով ։ Շնչառության հայտնվելը և պորտալարի հատումը բերում են տարբեր նեյրոէնդոկրին փոփոխությունների, որոնք նախածննդյանը վերածում են հետծննդյան շրջանառության։
Պտղի շրջանառությունը լայնորեն ուսումնասիրվել է առողջապահական գիտությունների կողմից։ Շատ բան է հայտնի կենդանիների պտղի արյան շրջանառությունից, հատկապես անասունների և մոդելային օրգանիզմների (օրինակ՝ մկների), բժշկական գիտությունների և անասնաբուժության միջոցով։
Կառուցվածք
Ընկերքից արյունը պտղին է հասնում պորտային երակի միջոցով։ Դրա մոտ կեսը մտնում է պտղի երակային ծորան և տեղափոխվում է ստորին սիներակ, իսկ մյուս կեսը՝ լյարդի ստորին սահման։ Պորտային երակի ճյուղը, որը արյուն է մատակարարում լյարդի աջ բլթին, առաջին հերթին միանում է պորտալ երակին։ Այնուհետև արյունը շարժվում է սրտի աջ նախասիրտ։ Պտղի մոտ աջ և ձախ նախասրտերի միջև բացվածք կա (օվալ անցք) և արյան մեծ մասը հոսում է աջից ձախ նախասիրտ, այսպիսով շրջանցելով թոքային շրջանառությունը։ Արյան հոսքի մեծ մասը անցնում է ձախ փորոք, որտեղից այն մղվում է աորտա։ Արյան մի մասը աորտայից տեղափոխվում է ներքին զստային զարկերակների միջով դեպի արգանդի զարկերակներ և նորից մտնում է ընկերք, որտեղ ածխաթթու գազը և պտղի կենսագործունեության արգասիքները մտնում են կնոջ շրջանառություն ։
Աջ նախասիրտ մտնող արյան մի մասը չի մտնում ձախ նախասիրտ, այլ տեղափոխվում է աջ փորոք և մղվում դեպի թոքային զարկերակ։ Պտղի մոտ կա հատուկ կապ թոքային զարկերակի և աորտայի միջև, որը կոչվում է զարկերակային ծորան, այն արյան մեծ մասը տեղափոխում է թոքերից (որոնք դեռևս չեն գործում շնչառության համար, քանի որ պտուղը դեռ ամնիոտիկ հեղուկի մեջ) ։
Ընկերք
Մոր շրջանառության համակարգը ուղղակիորեն կապված չէ պտղի հետ, ուստի ընկերքը գործում է որպես պտղի շնչառական կենտրոն, ինչպես նաև ֆիլտր է հանդիսանում սննդանյութերի և արգասիքների համար։ Ջուրը, գլյուկոզը, ամինաթթուները, վիտամինները և անօրգանական աղերը ազատ տարածվում են ամբողջ պլացենտայում` թթվածնի հետ միասին։ Արգանդի զարկերակներից արյունը թափանցում է ընկերք, ինչպես կթափանցեր սպունգի մեջ։ Այնուհետև թթվածինը տարածվում է պլացենտայից մինչև խորիոնային թավիկներ (ալվեոլի նման կառույց), որտեղ այն տեղափոխվում է դեպի պորտային երակ։
Ծնվելուց առաջ
Արյան շրջանառության համակարգը, որը բաղկացած է սրտից և արյունատար անոթներից, սաղմնային զարգացման ընթացքում համեմատաբար վաղ է ձևավորվում և շարունակում է զարգանալ աճող պտղում։ Ֆունկցիոնալ շրջանառությունը կենսաբանական անհրաժեշտություն է, քանի որ կաթնասուների հյուսվածքները չեն կարող աճել, առանց ակտիվ արյան մատակարարման։ Նախածննդյան արյան շրջանառությունը տարբերվում է հետծննդյան շրջանառությունից, քանի որ թոքերը դեռ չեն գործում։ Պտուղը մորից թթվածին և սննդանյութեր է ստանում ընկերքի և պորտալարի միջոցով ։
Ընկերքից արյունը պտղին է հասնում պորտային երակով։ Դրա մոտ կեսը մտնում է պտղի երակային ծորան և տեղափոխվում է ստորին սիներակ, իսկ մյուս կեսը լյարդի ստորին սահման։ Պորտային երակի ճյուղը, որը արյուն է մատակարարում լյարդի աջ բլթին, առաջին հերթին միանում է պորտալ երակին։ Այնուհետև արյունը շարժվում է դեպի սրտի աջ նախասիրտ։ Պտղի մոտ աջ և ձախ նախասրտերի միջև բացվածք կա (օվալ անցք) և արյան մեծ մասը հոսում է աջից ձախ նախասիրտ, այսպիսով շրջանցելով թոքային շրջանառությունը։ Արյան հոսքի մեծ մասը անցնում է ձախ փորոք, որտեղից այն մղվում է աորտա։ Արյան մի մասը աորտայից տեղափոխվում է ներքին զստային զարկերակների միջով դեպի արգանդի զարկերակներ և նորից մտնում է ընկերք, որտեղ ածխաթթու գազը և պտղի կենսագործունեության արգասիքները մտնում են կնոջ շրջանառություն ։
Հետծննդյան շրջան
Ծննդաբերության ժամանակ, երբ նորածինը առաջին անգամ շնչում է, թոքային անոթներում ճնշումն իջնում է, որի հետևանքով ձախ նախասրտում ճնշումը մեծանում է։ Սա հանգեցնում է օվալ անցքի փակման, որն այնուհետև կոչվում է օվալ փոսություն։ Բացի այդ, արյան մեջ թթվածնի կոնցենտրացիայի բարձրացումը հանգեցնում է պրոստագլանդինների նվազմանը, ինչը հանգեցնում է բաց զարկերակային ծորանի փակմանը։ Այս փակումները թույլ չեն տալիս, որ արյունը շրջանցի թոքային շրջանառությունը ։
Երբեմն այս անցքերը թերի են փակվում կամ բաց են մնում։ Անոթների կամ անցքերի բաց մնալու դեպքում, դիտվում են հետևյալ խանգարումները.
Մնացորդներ
Պտղի շրջանառության մնացորդները կարող են հայտնաբերվել մեծահասակների մոտ ։ Բացի շրջանառության տարբերություններից, զարգացող պտուղը մինչև ծնվելն իր հեմոգլոբինում օգտագործում է նաև թթվածնի փոխադրման այլ մոլեկուլներ։ Պտղի հեմոգլոբինը ուժեղացնում է պլացենտայից թթվածին կապելու ունակությունը։ Թթվածին-հեմոգլոբին տարանջատման կորը տեղափոխվում է ձախ, ինչը նշանակում է, որ այն ի վիճակի է կլանել թթվածինը ավելի ցածր կոնցենտրացիաներում, քան մեծահասակների հեմոգլոբինը։ Սա պտղի հեմոգլոբինին հնարավորություն է տալիս թթվածինը կլանել պլացենտայում, որտեղ թթվածնի ճնշումը ավելի ցածր է, քան թոքերում։ Մինչև վեց ամսական նորածնի հեմոգլոբինի մոլեկուլը բաղկացած է երկու ալֆա և երկու գամմա շղթայից (2α2γ)։ Գամմա շղթաները աստիճանաբար փոխարինվում են բետա շղթաներով (2α2β)։
Ֆիզիոլոգիա
Պտղի շրջանառության հիմնական գաղափարը կայանում է նրանում, որ պտղի հեմոգլոբինը (HbF) ունի ավելի մեծ խնամակցություն թթվածնի հետ քան մեծահասկների հեմոգլոբինը, ինչը թույլ է տալիս թթվածնի տեղափոխումը մոր շրջանառությունից պտղին։
Արյան ճնշում
Պտղի մոտ ներսրտային ճնշումը աջ և ձախ փորոքներում նույնն է ։
Պտղի աորտայում արյան ճնշումը 20-րդ շաբաթում մոտավորապես 30 մմ ս.ս. է, իսկ հղիության 40 շաբաթվա ընթացքում աճում է մինչև 45 մմ ս.ս. ։ Պտղի զարկերակային ճնշումը մոտ 20 մմ ս.ս. է հղիության 20-րդ շաբաթում, իսկ 40-րդ շաբաթվա ընթացքում աճում է մինչև 30 մմ ս.ս. ։
Արյան ճնշումը նվազում է, երբ անցնում է պլացենտայով։ Պորտային զարկերակում այն կազմում է մոտ 50 մմ ս.ս.։ Թավիկների մազանոթներում ընկնում է մինչև 30 մմ ս.ս.։ Վերադառնալով դեպի սիրտ պորտային երակում ճնշումը 20 մմ ս.ս. է ։
Հոսք
Պորտալարում արյան հոսքը 20 շաբաթականում կազմում է մոտավորապես 35 մլ/րոպե, իսկ հղիության 40 շաբաթվա ընթացքում`240 մլ/րոպե ։ Պտղի քաշը 20 շաբաթվա ընթացքում համապատասխանում է 115 մլ/րոպե/կգ և 40 շաբաթվա ընթացքում 64 մլ/րոպե/կգ ։ Այն համապատասխանում է պտղի սրտանոթային արտամղման 17%-ը 10 շաբաթականում, իսկ 33%-ը`հղիության 20 շաբաթվա ընթացքում ։
Էնդոթելինը և պրոստագլանդինները ընկերքի անոթների վրա ունեն անոթասեղմիչ, իսկ ազոտի օքսիդը անոթալայնիչ ազդեցություն ։ Մյուս կողմից, անոթները նյարդային համակարգի կողմից չեն կարգավորում, իսկ կատեխոլամինները միայն քիչ ազդեցություն ունեն ։
Սրտի ռիթմը նախածննդյան շրջանում
Պտղի սրտամկանի գործունեությունը (որը կոչվում է նաև պտղի սրտի բաբախյուն, իսկ մինչև 10 շաբաթ հղիությունը կոչվում է սաղմնային սրտի ակտիվություն) սաղմի կամ պտղի սրտային ցիկլերի ընթացքում կծկումների արագությունն է։ Սիրտը լիովին զարգացած չէ, երբ սրտային ակտիվությունը տեսանելի է դառնում։
Հղիության ընթացքում վաղ արյունահոսության դեպքում սիրտանոթային գործունեության խանգարման հայտնաբերումը օգնում է առանձնացնել կենսունակ հղիությունը լուռ վիժումից։
Կիմի
Կիմի (Κύμη ), փոքր քաղաք Հունաստանում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 179 մ բարձրության վրա, Եվբեայի արևելյան ափի համանուն հրվանդանում, Դիրֆիի ստորոտում, Խալկիդայից 47 կմ հյուսիս-արևմուտք, Լամիայից 148 կմ հարավ-արևմուտք և Աթենքից 80 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Համայնքի (դիմա) պատմական կենտրոն Կիմի-Ալիվերիոն մտնում է Կենտրոնական Հունաստանի պերիֆերիայի կազմի մեջ գտնվող Եվբեա ծայրամասային միավորի մեջ։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչության թիվը կազմում է 2383 մարդ։
Անունը ստացել է հնագույն Կիմա (նաև Կումի) հին քաղաքից ։
Պատմություն
Կիմա կամ Կումի (Cumae) հին քաղաքը գտնվել է Կարիստոս հին քաղաքի տարածքում։ Բարգավաճել է արխաիկ շրջանում, բայց Խալկիդայի հետ պատերազմում պարտությունից հետո կորցրել է իր անկախությունը։ Ըստ գերակշռող տեսության՝ եղել է մետրոպոլիս երկու գաղութների՝ Փոքր Ասիայում Կիմայի և Կամպանիայում՝ Կումիի համար ։ Ըստ Ստրաբոնի՝ Կամպանիայում Կումին հիմնվել է գաղութաբնակների կողմից՝ Կումիից Հիպոկլեսի և Խալկիդայից Մեգասֆենայի  առաջնորդությամբ ։
Ժամանակակից քաղաքը հիմնադրվել է 18-րդ դարում։ Կիմին հայտնի է իր գյուղատնտեսական արտադրանքներով (հիմնականում թզով) և գեղեցիկ ճարտարապետությամբ, որը բարգավաճել է 19-րդ դարում՝ ծովային զարգացած նավարկության շնորհիվ։
Կիմիի համայնք
Կիմիի համայնքային միության մեջ մտնում է յոթ բնակավայր, Սոտիրի վանքը և Պրասուդի կղզին : Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչության թիվը կազմում է 2870 մարդ ։ Մակերեսը կազմում է 39 462 կմ² ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հունաստանի աշխարհագրություն
Աղվանից դուռ
Աղվանից դուռ, Դարբանդի դուռ, Ճորա պահակ, Չողա դուռ, ամրություն հին և միջին դարերում։ Կառուցվել է Կովկասյան լեռնաշղթայի և Կասպից ծովի միջև ընկած միակ ճանապարհի վրա։
Հարավային Կովկասը պատնեշել է հյուսիսային քոչվոր ցեղերի ներխուժումներից պաշտպանելու համար։
Ամրության պարիսպների և երկաթակուռ դարպասների կառուցումը հին պատմիչները (Հովսեփոս Փլավիոս, Տակիտոս, Դիոն Կասիսոս, Պտղոմեոս և ուրիշներ) վերագրում են Ալեքսանդր Մակեդոնացուն (մ. թ. ա. IV դարում)։
Արշակունիների օրոք (I-V դարերում) աղվանից դուռ հսկել են Մեծ Հայքի Հյուսիսային նախարարությունները՝ Գուգարքի բդեշխի գլխավորությամբ։ Կովկասյան ցեղերի ավերիչ արշավանքներից տուժող Պարսկաստանը և Հռոմը նյութապես օժանդակել են Մեծ Հայքին՝ աղվանից դուռ հսկելու համար։
Արշակունիների թագավորության անկումից հետո աղվանից դռան հսկողությունը Սասանյան Պարսկաստանը հանձնարարել էր Սյունիքի նախարարության ուժերին («Սիսական գնդին»)։ Պարսից Խոսրով Ա Անուշիրվանի օրոք (VI դարի կես) վերակառուցվում են աղվանից դռան հինավուրց ամրությունները, որի մասին վկայում են հայ և արաբ մատենագիրները։
Սասանյան Պարսկաստանի անկումից (VII դարի կես) հետո աղվանից դռան պահպանումը արաբները դրեցին Արմինիայի կառավարչի վրա։ Սելջուկյան և թաթար-մոնղոլական արշավանքներով խափանվեց աղվանից դռան հսկողությունը։
Սասանյան ժամանակաշրջանի կրկնակի պարիսպ, որը համընկնում է Դերբենդում գտնվող Կասպիական դարպասին (Ճորա պահակ)։ «Դերբենդ» տեղանունը նշանակում է «նեղ դարպասներ», իսկ պարիսպը փակում է այդ դարպասները ծովափից մինչև Նարին-Կալա բերդ։ XV դար շարունակ պարիսպը պաշտպանական նպատակներով օգտագործվել է պարսիկների, արաբների և մոնղոլների (Իլխաններ, Թիմուրիդներ) կողմից։ Որպես հին պարսկական ճարտարապետության ամենալավ պահպանված հուշարձան,  պարիսպը 2003 թվականից ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդգրկված է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Մեր թվարկության առաջին երեք դարերում Դերբենդը զգալի ծաղկում է ապրել, բայց IV դարում քոչվորական արշավանքների վերսկսումով (Ալանների, և այնուհետև հոների) վերականգնել է իր նախկին դերը՝ որպես սահմանապահ հենակետ և «խորհրդանշական սահման» քոչվորական և նստակյաց կյանքի միջև։ IV դարի վերջում Ալանիան հայտնվել է Սասանյան տիրապետության տակ, V դարում այն ​​հանդիսացել է Սասանյանների սահմանային ամրոց և մարզային վերակացուի (մարզպան) նստավայր։
Պարսպի երկարությունը 3600 մետր է։ Հարավային և հյուսիսային պարիսպները միմյանց զուգահեռ են և գտնվում են միմյանցից 300-400 մ հեռավորության վրա։ Պարսպի լեռնային հատվածը (Դաղ-բար) տարածվում է 40 կմ դեպի Կովկասյան լեռնաշղթան. այս երբեմնի վեհաշուք կառույցը պահպանվել է մասնակիորեն։ Պարսպի մի մասը մտնում է ծով (500 մետր)՝ փակելով նավահանգստի մուտքը։ Քաղաքի ամենահին հատվածը ընկած է այս երկու պարիսպների միջև։ Հարավային պարիսպը, որն ավելի նոր էր, մեծ մասամբ քանդվել է 19-րդ դարում, մինչդեռ հյուսիսային պարիսպը հիմնականում պահպանել է իր սկզբնական տեսքը։
Միմյանցից մոտավորապես հավասար հեռավորությունների վրա, պատի երկայնքով տեղադրվել են 73 պաշտպանական աշտարակներ։ Հյուսիսային պարսպի վրա պահպանվել է 46 աշտարակ, որոնք գտնվում են միմյանցից մոտ 70 մ հեռավորության վրա։ Սասանյանների ժամանակաշրջանում կառուցված դարպասները առանձնանում են իրենց ճարտարապետական ուրույն լուծումներով։ 14 սկզբնական դարպասներից փրկվել են ինը՝ 2-ը բերդում, 4-ը հարավային պարսպում և 3-ը՝ հյուսիսայինում։ Այսպես կոչված Քարե դարպասները վերակառուցվել են միջնադարում, Կաչաղակի դարպասները՝ XVII դարում, իսկ Միջին և Գլաշաթայի դարպասները՝ Դաղստանի՝ Ռուսական կայսրության մեջ մտնելուց հետո։
Դերբենդի պարիսպը համարվում է Դերբենդ քաղաքի և Դաղստանի Հանրապետության տեսարժան վայրերից մեկը։ Ծայրահեղական իսլամիստները 2015 թվականին կրակել են զբոսաշրջիկների վրա. սպանվել է 1 մարդ, վիրավորվել՝ 12-ը։
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր ըստ Ռուսաստանի քաղաքների
Զենոբիան Արաքսի ափին
«Զենոբիան Արաքսի ափին» (Zénobie retrouvée par les bergers sur les bords de l'Araxe), ֆրանսիացի նկարիչ, ակադեմիզմի և սալոնային կերպարվեստի կարկառուն ներկայացուցիչ Ուիլյամ Բուգրոյի վրձնին պատկանող նկար։ Այս ստեղծագործությունը նկարիչի կողմից ստեղծվել է 1850 թվականին։ Ներկա դրությամբ նկարը պահպանվում և ցուցադրվում է Ֆրանսիայի արվեստի ակադեմիայում։
Պատմական ակնարկ
Նկարում պատկերված է Մեծ Հայքի թագուհի Զենոբիա Իբերիացին։ Վերջինս պատմության մեջ հայտնի է Կոռնելիոս Տակիտոսի «Աննալներ» գրքի։
Զենոբիա Իբերիացին Հայաստանի թագուհին էր մեր թվարկության 51-53 թվականներին և մեր թվարկության 54-55 թվականներին։ Ամուսինը Հայաստանում դրածո թագավոր Հռադամիզդն էր։  Զենոբիան Իբերիայի թագավորության Փարնավազների դինաստիայի արքայադուստրն էր։
Հռադամիզդ (ծնված և մահացած թվականներն անհայտ), դրածո թագավոր Մեծ Հայքում 51-53 թվականներին։ Վիրքի Փարսման թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ 52 թվականին, անկարող դիմադրել Հայոց թագավոր Տրդատ Ա-ին, փախել է Վիրք։
Նկարագիր
Այսպիսի սյուժեով նկար ստեղծել Ուիլյամ Բուգրոյին պատվիրել է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցը։ Պատվերն ընդունելուց հետո Բուգրոն սկսում է կտավի ստեղծումը 1850 թվականին։
«Զենոբիան Արաքսի ափին» նկարում քսանվեցամյա Ուիլյամ Բուգրոն անմահացրել է այն ողբերգական պատումը, որը պատահել է Զենոբիայի հետ ։
53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա առժամանակ գտնվում էր Պարթևաստանում, Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով հայերից, դարձյալ ճողոպրել է Վիրք։
Փախուստի ճանապարհին, հղի Զենոբիան խնդրեց Հռադամիզդին սպանել իրեն՝ ամոթալի գերությունից խուսափելու համար։ Ամուսինը սրով հարվածել է նրան ու նետել Արաքսի ջրերը, սակայն Զենոբիան փրկվել է։ Զենոբիայի կիսամեռ մարմինը գտել են տեղի հովիվներն ու նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել Տակիտոսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1850 նկարներ Կատեգորիա:Ուիլյամ Բուգրոյի նկարներ Կատեգորիա:Լեգենդներ
Կոնրադ Բայեր
Կոնրադ Բայեր (Konrad Bayer, ), ավստրիացի գրող, դրամատուրգ և բանաստեղծ։ Հանս Կարլ Արտմանի կողմից ստեղծված այսպես կոչված «Վիեննայի խմբի» (Wiener Gruppe) անդամ։ 1964 թվականին ինքնասպան է եղել ։
Կենսագրություն և գործունեություն
Կոնրադ Բայերը ծնվել է Վիեննայում՝ 1932 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ Առաջին անգամ ճանաչում ստացավ «Վիտուս Բերինգի գլուխը» (Der Kopf Vitus Berings) և «Վեցերորդ զգայարա» (Der sechste Sinn) ստեղծագոծությունների շնորհիվ։
1951 թվականին Կոնրադ Բայերը միանում է «Art-Club» խմբին։ Այլ գրողների հետ մասնակցել է գրական տարբեր ընթերցումների ։
1964 թվականի հոկտեմբերի 10-ին երեսունմեկամյա գրողը կյանքին վերջ է տալիս ինքնասպանությամբ։
Ճանաչում
Գրողի մահվանից հետո ստեղծագործությունները լույս են տեսել ավստրիացի նկարիչ Գյունտեր Բրյուսի նկարազարդումով ։
1968 թվականին գերմանացի կոմպոզիտոր Բերնդ Ցիմերմանը գրում է «Ռեքվիեմ երիտասարդ բանաստեղծին» ստեղծագործությունը, որը նվիրված է երեք ինքնասպան բանաստեղծների՝ Վլադիմիր Մայակովսկուն, Սերգեյ Եսենինին և Կոնրադ Բայերին։ Նրանց բանաստեղծություններն օգտագործվել են օպերայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ավստրիացի գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ավստրիացի արվեստագետներ
Հաջինյան
Աղբյուրներ և արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Խաչաղբյուրիջուր
Խաչաղբյուրիջուր, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հյուսիսային լանջերից և Արծվանիստ գյուղում ձախից միախառնվում Կոթիկ գետին։ Երկարությունը 10 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Կոթիկ գետի վտակներ
Վակուումի դիմադրություն
Վակուումի դիմադրություն, վակուումի ալիքային դիմադրություն, վակուումի իմպեդանս, ազատ տարածության իմպեդանս, ֆիզիկական հաստատուն, որը կապ է հաստատում վակուումով հաղորդվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի մեծությունների միջև։ Նշանակվում է Z0.
որտեղ E-ն էլեկտրական դաշտի լարվածությունն է, H-ը՝ մագնիսական դաշտի լարվածությունը։ Վակուումի դիմադրությունն ունի ճշգրիտ իռացիոնալ արժեք, որը մոտավորապես հավասար է 376,73031... օհմ ։
Վակուումի իմպեդանսը (ավելի ճիշտ, հարթ ալիքի ալիքային դիմադրությունը վակուումում) հավասար է μ0 մագնիսական հաստատունի կամ վակուումի թափանցելիության և c0 վակուումում լույսի արագության արտադրյալին։ Քանի որ մագնիսական հաստատունի և լույսի արագության թվային արժեքները ըստ սահմանման ֆիքսված են համապատասխանաբար ամպերով և մետրով, ազատ տարածության իմպեդանսի ճշգրիտ արժեքը նույնպես ըստ սահմանման ֆիքսվում է համապատասխան SI հիմնական միավորներով։
Տերմինաբանություն
Դիէլեկտրական օպտիկական միջավայրում տարածվող հարթ ալիքի համար համանման մեծությունը կոչվում է միջավայրի սեփական իմպեդանս, նշանակվում է հունարեն η (էտա) տառով։ Այսպիսով Z0 երբեմն կոչվում է նաև վակուումի սեփական դիմադրություն և նշանակվում է η0 ։ Այն բազմաթիվ ուրիշ անվանումներ էլ ունի, որոնցից են՝
Կապը այլ հաստատունների հետ
Վերը բերված սահմանումից և հարթ ալիքի համար Մաքսվելի հավասարումների լուծումից ստանում ենք՝
որտեղ
Z_{0}\-ի հակադարձ մեծությունը (1/Z_{0}\) երբեմն կոչվում է վակուումի լրիվ հաղորդականություն (ադմիտանս) և նշանակվում Y_{0}\։
Ճշգրիտ արժեքը
1948 թվականից ՄՄՀ ամպեր միավորը սահմանվում է՝ μ0-ի թվային արժեքը ընտրելով ճիշտ 4π×10−7 Հն/մ։ Նույն ձևով, 1983 թվականից ՄՄՀ մետրը սահմանվում է՝ c0-ի արժեքի 299 792 458 մ/վ ընտրությամբ։ Հետևաբար,
կամ
Այս թիվը կարող է փոխվել, եթե 2018 թ․ ՄՀ հիմնական միավորները վերասահմանվեն՝ կիլոգրամի, ամպերի, կելվինի և մոլի սահմանումն ընտրվի համապատասխանաբար ըստ Պլանկի հաստատունի, տարրական էլեկտրական լիցքի, Բոլցմանի հաստատունի և Ավոգադրոյի հաստատունի ճշգրիտ թվային արժեքների ։
120π-մոտարկում
1990-ական թվականներից առաջ Z_{0}-ի մոտավոր արժեքը համարվում էր 120 \pi։ Սա համարժեք է լույսի արագությունը 3×108 մ/վ վերցնելուն։ 1989 թ․ Չենգը գրում է, որ Հերցյան դիպոլի անտենայի ճառագայթման դիմադրությունը
Կիրառելով չափողականության վերլուծությունը, ավելի ճշգրիտ տեսքով այս բանաձևը գրվում է որպես
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վակուում Կատեգորիա:Ֆիզիկական հաստատուններ Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսականություն
Պոլ Դյու Բուա
Պոլ Դյու Բուա (Paul Du Bois), ), բելգիացի քանդակագործ և մեդալագործ, ծնվել է Էվայում և մահացել Բրյուսելի մունիցիպալիտետ Ուկկելում (Բելգիա)։
Դյու Բուան եղել է Էժեն Սիմոնիսի և Պիեռ Շառլ Վան դեր Ստապպենի աշակերտը։ 1887 թվականից մինչև 1883 թվականը սովորել է Բրյուսելի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, իսկ 1884 թվականին ստացել Գոդեշարի մրցանակ։
Դյու Բուան նպաստել է 20-րդ դարում Բելգիայի գեղարվեստական ինքնարտահայտման վերածննդին և եղել է Les XX արթ-խմբի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա աշխատանքները ներառում են ոչ մեծ էկլեկտիկ քանդակներ, մեդալներ, զարդարանքներ, հուշարձաններ և դամբարաններ։
Բրյուսելում գտնվող նրա ամենահայտնի աշխատանքներից են Ֆեդերիկ դե Մերոդի հուշարձանը, որը գտնվում է Նահատակների հրապարակում, ինչպես նաև Էդիտ Կավելլի և նրա գործընկեր և բուժքույր Մարի Դեպաժի (RMS Lusitania-ից) հարգանքի տուրքը, այս չորս տարրերից բաղկացած խմբաքանդակը գտնվում է Բուսաբանական կենտրոնում, նաև Բրյուսելի այգին և Սեն-Ժիլ մունիցիպալիտետի մի քանի քանդակներ։ Նա նույնպես պատասխանատու է եղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի հաղթական մեդալների դիզայնի համար, որից թողարկել է 350000 նմուշ ։
Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են տարբեր երկրների թանգարաններում։
Զաովրաժե (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Զաովրաժե (Заовражье, Заовражье), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ախտիարաթ
«Ախտիարաթ» անտիպ բժշկարան։
Նկարագրություն
Բժշկարանը հայտնի է Նոր Ջուղայի Ամենափրկիչ վանքի 84 ձեռագրով։ Կրում է «Ախտիարաթ կասեն գրքիս» խորագիրը։ Ընդօրինակված է 1636 թվականից առաջ։
Ըստ դեղաբան–բանասեր Կարապետ Բասմաջյանի՝ այդ երկը հավանաբար հայերեն թարգմանությունն է «Էխթիարաթ–ե բադի'ի» կոչված պարսկերեն բժշկարանի, որի հեղինակն է Զեյն էդ Դին Ալի Իբն էլ Հոսեյն էլ Անսարի անունով բժիշկը։
Կենսազննում
Կենսազննում, բիոպսիա (հին հունարեն՝ βίος — կյանք + ὄψις — արտաքին տեսք), բժշկական հետազոտություն, որը որպես կանոն իրականացնում է վիրաբույժը, միջամտություն իրականացնող ճառագայթաբանը կամ սրտաբանը։ Բիոպսիայի ժամանակ նմուշառված բջիջները կամ հյուսվածքները ենթարկվում են զննման՝ հիվանդության առկայությունը կամ ընդգրկվածությունը որոշելու համար։ Որպես կանոն ախտաբանը հյուսվածքն ուսումնասիրվում է մանրադիտակով, սակայն այն կարող է ուսումնասիրվել նաև քիմիական անալիզի միջոցով։ Էքսցիզիոն բիոպսիայի դեպքում հեռացվում է ամբողջական գոյացությունը կամ կասկածելի հատվածը, մինչդեռ ինցիզիոն բիոպսիայի դեպքում ախտահարված հյուսվածքից առանձնացվում է մի հատված միայն, սակայն ամբողջական ուռուցքը կամ ախտահարված մասը չի հեռացվում։ Ասեղային ասպիրացիոն բիոպսիայի դեպքում ասեղի օգնությամբ հյուսվածքի կամ հեղուկի նմուշը վերցվում է այնպես, որ հյուսվածքի բջիջների հիստոլոգիական կառուցվածքը չի խախտվում։
Բիոպսիան ամենից հաճախ կատարվում է այն դեպքերում, երբ առկա է քաղցկեղի կամ բորբոքային գործընթացի զարգանալու հավանականություն։
Քաղցկեղ
Քաղցկեղ կասկածելու դեպքում կարելի է կիրառել բիոպսիայի տարբեր տեսակներ․ Էքսցիզիոն բիոպսիայի դեպքում փորձում են հեռացնել ախտահարված ամբողջական հատվածը։ Երբ բիոպսիայի ընթացքում վերցված նմուշն արդեն ուսումնասիրված է, անկախ ախտորոշմից ուսումնասիրվում են նաև ախտահարված մասի շուրջ եղած հյուսվածքները, բիոպսիայի ընթացքում վերցված նմուշի եզրերը, որպեսզի պարզելեն, թե արդյոք հիվանդությունը տարածվել է ավելի լայն շրջանակով թե ոչ։ «Մաքուր եզրեր» կամ «բացասական եզրեր» ասելով հասկանում են, որ բիոպսիայի նմուշի եզրերում հիվանդություն չի հայտնաբերվել, իսկ «Դրական եզրերը» նշանակում է, որ հայտնաբերվել է հիվանդություն, և որ կախված ախտորոշումից ավելի լայն մասշտաբի էքսցիզիայի կարիք ունի։
Երբ մի շարք պատճառներից ելնելով գոյացության ամբողջական հեռացումը ցուցված չէ, ինցիզիոն բիոպսիայով հյուսվածքից մի կտոր է առանձնացվում։ Որոշ դեպքերում գոյացությունից նմուշ կարող են վերցնել այնպիսի սարքերով, որոնք հատված են պոկում, առանձնացնում ամբողջ գոյացությունից։ Հյուսվածքն առանձնացնում են հզոր լույսի պայմաններում, տարբեր չափերի ասեղների կիրառմամբ։ Բարակ ասեղային ասպիրացիոն բիոպսիայի ընթացքում բջիջներ և բջջախմբեր են վերցնում համեմատաբար փոքր տրամագիծ ունեցող ասեղների կիրառմամբ ։
Հեղուկային բիոպսիա
Գոյություն ունի հեղուկային բիոպսիայի 2 տեսակ` ուռուցքի շրջանառվող բջիջների հետազոտություն կամ ուռուցքի շրջանառվող, անբջիջ ԴՆԹ հետազոտություն (դրանք, իրականում բիոպսիա չեն, այլ արյան հետազոտություն, որ չեն պահանջում հյուսվածքի բիոպսիա)
Այս մեթոդներն ապահովում են ոչ ինվազիվ այլընտրանքային տարբերակ ինվազիվ բիոպսիաների կրկնությունից խուսափելու համար, որոնց շնորհիվ կարելի է գնահատել քաղցկեղի մուտացիաները և պլանավորել անհատական բուժումը։ Բացի այդ, քանի որ քաղցկեղը հետերոգեն գենետիկ հիվանդություն է, իսկ էքսցիզիոն բիոպսիաների կիրառմամաբ կարելի է ստանալ ուռուցքի դինամիկ, արագ կատարվող գենետիկ փոփոխությունների շարքում որևի պահին կատարված փոփոխության պատկերը միայն, հեղուկ բիոպսիան ունի որոշակի առավելություններ գենոմի այն հետազոտությունների համեմատ, որոնք հիմքում հյուսվածքի բիոպսիան է. Ի հավելում սրա, էքսցիզիոն բիոպսիաները ինվազիվ են, չեն կարող իրականացվել շարունակաբար և արդյունավետ չեն ուռուցքի զարգացման և մետաստազների դինամիկան հասկանալու համար ։ Հայտնաբերելով և որակավորելով ուռուցքի շրջանառվող բջիջների և արյան մեջ անբջիջ ԴՆԹ-ի գենոմային փոփոխումները՝ հեղուկ բիոպսիայի շնորհիվ կարելի է տվյալներ ստանալ ուռուցքի զարգացման, բուժման արդյունավետության և քաղցկեղի մետաստազի ռիսկի վերաբերյալ տվյալ պահին դրությամբ ։ Տեխնոլոգիական այս առաջընթացը հնարավորություն է տալիս ախտորոշել և վարել քաղցկեղը՝ պարբերաբար արյան անալիզ հանձնելու եղանակով՝ մի կողմ թողնելով բիոպսիայի ավանդական մեթոդը ։
Ուռուցքի շրջանառվող բջիջների հետազոտությունն իրականացնում և մշակում է «Epic Sciences» ընկերությունը ։ Այս հետազոտությունների միջոցով ուսումնասիրվում են ուռուցքի շրջանառվող բջիջները ։ Ուռուցքի շրջանառվող բջջի առանձին ուսումնասիրությունն ունեցավ հետերոգենության բարձր մակարդակ, որը դիտարկվեց 1 բջջի մակարդակում ինչպես պրոտեինի արտահայտման, այնպես էլ վերջինիս տեղակայման համար, իսկ ուռուցքի շրջանառվող բջիջները արտացոլեցին ինչպես առաջնային բիոպսիան, այնպես էլ մետաստատիկ փոփոխությունները։
Ուռուցքի շրջանառվող անբջիջ ԴՆԹ հետազոտությունն ունի առավելություն ուռուցքի շրջանառվող բջիջների հետազոտության համեմատ, այն իմաստով, որ անբջիջ ԴՆԹ գրեթե 100 անգամ ավելի շատ է, քան ԴՆԹ-ն որ պարունակվում է ուռուցքի շրջանառվող բջիջներում Այս հետազոտությունների ընթացքում ուսումնասիրվում են հատվածներ ուռուցքի բջիջների ԴՆԹ-ից, որոնք շարունակաբար արյան հոսքի մեջ են անցնում ուռուցքից։ Հաջորդ սերնդի անբջիջ ԴՆԹ հետազոտություն իրականացնող ընկերությունների շարքը ներառում է «Personal Genome Diagnostics» և «Guardant Health» ընկերությունները։ Այս հետազոտությունները լայնորեն կիրառվում են այն դեպքում, երբ հյուսվածքային բիոպսիան չի ապահովում բավարար քանակության նյութ՝ ԴՆԹ հետազոտության համար կամ երբ բիոպսիայի ինվազիվ գործընթացն իրագործելն ապահով չէ։ Ըստ վերջին արդյունքների զեկույցի՝ քաղցկեղի վերջին փուլում գտնվող ավելի քան 15․000 պացիենտների կյանքը երկարել է Guardant Health հետազոտության շնորհիվ։ ։
2014 թվականին 24 հաստատություններում 846 պացիենտների վրա անցկացված արյան հետազոտությունների շնորհիվ հնարավոր եղավ օրգանիզմում հայտնաբերել քաղցկեղի ԴՆԹ-ի առկայություն։ Արյան մեջ ուռուցքի ԴՆԹ հայտնաբերվեց մետաստատիկ քաղցկեղ ունեցող պացիենտների ավելի քան 80 %-ի դեպքում և տեղայնացված քաղցկեղ ունեցող պացիենտների 47 %-ի դեպքում։ Հետազոտությամբ հնարավոր չէ պարզել ուռուցքի տեղադրությունը կամ հավելյալ տեղեկություն ստանալ ուռուցքի վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կեղծ դրական արդյունքներ չի արձանագրում ։
Նմանատի պհետազոտությունների օգնությամբ կարելի է պարզել, թե արդյոք չարորակ բջիջներ են մնում պացիենտի օրգանիզմում՝ ուռուցքը վիրահատական միջամտությամբ հեռացնելուց հետո։ Մինչև 30 %-ի պարագայում կա հավանականություն, որ հիվանդությունը կկրկնվի նորից, քանի որ ուռուցքի որոշ բջիջներ մնում են օրգանիզմում։ Սկզբնական ուսումնասիրությունները առանց սխալ դրական արդյունքների ցույց տվեցին, որ պացիենտների կեսի դեպքում հիվանդություննը կկրկնվի։
Կարելի է կիրառել ուռուցքի հիմքում եղած սպեցիֆիկ ԴՆԹ մուտացիեները գտնելու համար։ Քաղցկեղի մի շարք նոր դեղամիջոցներ խափանում են որոշակի մոլեկուլյար գործընթացների բնականոն ընթացքը։ Նմանատիպ հետազոտությունների շնորհիվ հնարավոր է հեշտությամբ ընտրել ուռուցքի բուժման մեթոդը ։
Նախաքաղցկեղային վիճակ
Հեշտ հայտնաբերվող և հեշտ հասանելի հատվածում, կասկածվող ցանկացած ախտահարում հնարավոր է հետազոտել։ Ժամանակին այդ հատվածները սահմանափակվում էին մաշկի տարածքով և արտաքին մակերեսով։ Ռենտգեն հետազոտության, իսկ հետագայում նաև համակարգչային շերտագրության, մագնիսառեզոնանսային պատկերման, ուլտրաձայնային հետազոտության և էնդոսկոպիայի շնորհիվ ընդլայնեցին շարքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բժշկական ախտորոշում
Սորոկինո (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Սորոկինո (Сорокине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սորոկինո գյուղում բնակվում էր 82 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մատենագրութինք (50, Դիոնիսիոս Արիսպագացի)
'''Դիոնիսիոս Արիսպադացի. Մատենագրութիւնք''' (50), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 50 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում ենթադրաբար Եղեկիել գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,5×13,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 264 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ երկաթագրով։ Կազմը` լաթապատ տախտակ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 57բ, 118բ, 226բ, 247բ, 255բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Իվան Լուցկևիչ
Իվան Իվանովիչ Լուցկևիչ (Іван Іванавіч Луцкевіч, ), բելառուսացի հայտնի հասարակական գործիչ, հնագետ, Անտոն Լուցկևիչի եղբայրը։ Լուցկևիչ եղբայրները Վիլնյուսի մասոնների շրջանում եղել են հայտնի գործիչներ, հիմնադրել են «Լուչնասց» («Միություն») մասոնական կազմակերպությունը և հրատարակել «Наша Ніва» լրագիրը։
Կենսագրություն
Իվան Լուցկևիչը ծնվել է 1881 թվականի մայիսի 28-ին (հունիսի 9-ին) ժամանակակից Լիտվայի տարածքում գտնվող Շավլի գյուղում, բայց հայտնի է որպես բելառուսացի գործիչ։ Սովորել է Մինսկի արական գիմնազիայում, հեղափոխական գործունեության համար 1903 թվականին բանտարկվել է։
1991 թվականին վերահուղարկավորվել է Վիլնյուսի Ռոսա գերեզմանատանը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բելառուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բելառուս հնագետներ
Երախտագիտություն
Երախտագիտություն, շնորհապարտություն, շնորհակալություն, բարի գործի, լավության դիմաց շնորհակալ, երախտապարտ լինելու զգացողություն, ինչպես նաև շնորհապարտ լինելու տարբեր արտահայտչաձևեր, այդ թվում՝ խրախուսման պաշտոնական ձևեր (օրինակ՝ շնորհակալագրի հանձնում) : Երախտագիտությունը բարդ զգացողություն է, որն առաջանում է տեղի ունեցածի էմոցիոնալ և ռացիոնալ գնահատման հիման վրա, ինչը տեղի է ունենում հատուկ ծիսակարգով։ Երախտագիտության հասցեատերը կարող են լինել ոչ միայն կոնկրետ մարդիկ, այլև մարդկանց համայնքներ (օրինակ՝ ծերեր) և չանձնավորված էություններ՝ աշխարհ, Աստված։
Լեզվաբանության մեջ երախտագիտության արտահայտումը դիտարկվում է որպես հատուկ լեզվական ոճ (կայուն կոմպոզիցիոն և ոճաբանական արտահայտություններ, որոնք կապված են այդ թեմայի հետ)։
Երախտագիտությունը կարող է ունենալ տարատեսակ բնորոշումներ.
Հին ժամանակներում երախտագիտությունը մեկնաբանվում էր որպես առաքինություն և կապվում էր արդարության հետ։ Լուցիուս Աննեուս Սենեկան երախտագիտության հոժարակամությունը դիտարկում է քեզ արված լավությանն ինքնակամ մեկ այլ լավությամբ պատասխանելով կամ գոհունակություն հայտնելով, ինչը հաճախ բարոյական բնույթ է կրում՝ փոխադարձ պարգևներից զատ. «Առաքինությունները ոչ թե խրախուսանքի կամ ընծայի համար են, այլ՝ ճիշտ կատարված արարքից օգուտ ստանալու» ։ Այսինքն՝ ըստ Սենեկայի՝ երախտագիտության գիտակցումն ավելի արժեքավոր է, քան ստացված պարգևը, քանի որ երախտագիտությունը, լինելով առաքինություններից մեկը, վեհացնում է հոգին։
Ցիցերոնը հաստատում էր.
"«Ես չէի ցանկանա որևէ որակով օժտված լինել առավել, քան շնորհակալ լինելու ունակությամբ։ Քանի որ սա ոչ միայն մեծագույն առաքինությունն է, այլև բոլոր առաքինությունների մայրը։»"
Քրիստոնեության մեջ երախտագիտությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես առաքինություն, այլ որպես պարտք, և ավելի շատ կապվում է բարեսրտության հետ։ Բազմաթիվ կրոնների համար կարևոր է Աստծուն երախտապարտ, շնորհապարտ լինելու միտքը. այդ երախտագիտությունը կարող է արտահայտվել «առաքինի գործերով, ինչպես նաև թուլությունների ու շահամոլությունների ոչնչացմամբ» ։
Երախտագիտության՝ որպես պարտավորության ըմբռնումը զարգացրել է Իմանուիլ Կանտը, ով տարբերակում էր «ուղղակի երախտագիտություն», որն իր մեջ ներառում է նաև բարեգործի նկատմամբ շնորհապարտությունը, և «գործնական երախտագիտությունը», որն արտահայտվում է գործողությունների միջոցով, որոնք արտահայտում են երախտապարտ լինելու զգացողությունը։ Կանտի կարծիքով՝ երախտագիտության պարտքը հանդիսանում է այն բարոյական պարտքը, որը մարդն զգում է ինքն իր նկատմամբ, և այն չի կարող վերջնականապես փոխհատուցվել ոչ մի պարգևատրմամբ, քանի որ պարգևատուի մոտ միշտ մնում է բարեգործության մեջ առաջինը լինելու արժանիքը ։
Երախտագիտությունը դրական զգացողություն է. երախտագիտություն զգալով՝ մարդ դադարում է կենտրոնանալ ինքն իր վրա, ուշադրություն է դարձնում ուրիշներին և շրջապատող անձանց հետ ավելի հեշտ է հարթում հարաբերությունները ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Զգացմունքներ Կատեգորիա:Էմոցիաներ Կատեգորիա:Դրական հոգեբանություն
Իվան Լազարով (քանդակագործ)
Իվան Լազարով (Иван Лазаров; ), բուլղարացի քանդակագործ, մանկավարժ, պրոֆեսոր (1919-1952), Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայի ռեկտոր, Բուլղարիայի վաստակավոր (1952), ժողովրդական (1969) նկարիչ, Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1941)։
Կենսագրություն
Իվան Լազարովը ծնվել է Կառլովոյում 1889 թվականին։ 1907-1912 թվականներին սովորել է Սոֆիայի արվեստի և արդյունաբերության պետական ուսումնարանի քանդակագործության բաժնում՝ պրոֆեսոր Ժեկո Սպիրիդոնովայի դասարանում։ Կրթությունը շարունակելու նպատակով Բուլղարիայի Լուսավորության նախարարության կողմից ստանում է կրթաթոշակ և ուսումը շարունակում Մյունխենի և Դրեզդենի ակադեմիաներում։
1944 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հեղափոխությունից հետո, երբ Բուլղարիայում իշխանության են գալիս խորհրդային ուժերը, ակադմեիկոս Իվան Լազարևը ձերբակալվում է և որոշ ժամանակ անցկացնում բանտում։ Բանտից ազատվում է ակադեմիկոս Թոդոր Պավլովի միջամտությամբ։
Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիային կից Արվեստաբանության ինստիտուտի նախաձեռնողն ու առաջին տնօրենն է եղել 1949-1952 թվականներին։
Ստեղծագործություններ
Իվան Լազարովի գործերը կերտված են քարից, փայտից, նվիրված են Բուլղարիայի աշխատավոր ժողովրդին և տարբերվում են ճշմարտացիությամբ և մարդկայնությամբ, կերպարների ամբողջականությամբ, ազգային ժողովրդական բնավորության նուրբ պատկերացմամբ, ընդհանրացված ծավալով։
1910-ական թվականներին ստեղծել է դրամատիկ հակապատերզմյան կոմպոզիցիաներ, ստեղծել է մարդկանց ընդհանրացված կերպարներ, որոնք տարբերվում են կենսական արտահայտչականությամբ և պատկերների մոնումենտալ ամբողջականությամբ։ Քանդակագործի աշխատանքներից գտնվում են Սոֆիայի ազգային գեղարվեստի պատկերասրահում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Գանձաքար (լեռ)
Գանձաքար, լեռնագագաթ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Վարդենիս գետի ձախափնյակում, Վարդենիկ գյուղից 7 կմ հարավ։ Բարձրություն 2602 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Լարիսա Աբդուլինա
Լարիսա Աբդուլինա, (Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы, ), բաշկիր բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, լրագրող։ Բաշկիրերեն և ռուսերեն յոթ գրքերի հեղինակ է։
Կուդրինցի (գյուղ, Խմելնիցկիի շրջան)
Կուդրինցի (Кудринці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
Լարիսա Աբդուլինա
Բաշկորտոստանի Հանրապետության (2006) և Ռուսաստանի (2008) Գրողների միության, Բաշկորտոստանի Հանրապետության (2002) և Ռուսաստանի (2002) Լրագրողների միության անդամ է, Շայխզադե Բաբիչի անվան հանրապետական ​​երիտասարդական մրցանակի դափնեկիր։
Կուդրինցի (գյուղ, Խմելնիցկիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կուդրինցի գյուղում բնակվում էր 280 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,42 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 51,66 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լարիսա Աբդուլինա
Կենսագրություն
Լարիսա Աբդուլինան ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 28-ին, Բաշկիրական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի Միկյաշևո գյուղում։ Բաշկորտոստանի պետական համալսարանն ավարտելուց հետո աշխատել է «Յեշլեկ» հանրապետական ​​երիտասարդական թերթի խմբագրությունում։
Ներկայումս աշխատում է որպես «Բաշկորտոստան» թերթի գրականության և մշակույթի բաժնի վարիչ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Բանաստեղծուհու բանաստեղծություններն ընդգրկվել են «Բաշկորտոստանի պոեզիայի անթոլոգիայի» մեջ, որը տպագրվել է հանրապետական բոլոր հրատարակություններում, ինչպես նաև` տպագրվել է «Մեր ժամանակակիցը» ամսագրում, միջազգային գրական-փիլիսոփայական «Տերողորմյա» ամսագրում ։
Պրոֆեսիոնալ լրագրողական գործունեությունից բացի նա ակտիվորեն հասարակական աշխատանք է կատարում նաև Բաշկորտոստանի Լրագրողների և Գրողների միություններում։ Եղել է հանրապետական ​​գրական մրցույթի ժյուրիի անդամ ։
Կոթիկ
Կոթիկ, Ալաչալու, Ալիչալուչայ, Ալուչալուչայ, Արծվանիստ Կթանոց, Կոթիկ աղբյուր, Վանավանի ջուր, Վանավանուց ձորակ, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարդենիս լեռնագագաթի հյուսիսային լանջերից և Արծվանիստ գյուղի մոտ թափվում Սևանա լիճ։ Երկարությունը 20 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Կոծկասար
Կոծկասար, լեռ Հայաստանի Արարատի մարզում, Խոսրովի անտառ արգելոցի տարածքում, Մանկուկ գետի աջափնյակում, Ուրցաձոր գյուղից 10 կմ հյուսիս-արևելք։ Ունի 1753 մ բարձրություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Պավլովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Պավլովո (Павлово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Զաովրաժե (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Զաովրաժե (Заовражье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թիվ 8 դպրոց (Երևան)
Պատմություն
Ալեքսանդր Պուշկինի անվան դպրոցը ձևավորվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Մաքսիմ Գորկու և Ստեփան Շահումյանի անվան դպրոցներում գործող ռուսական բաժինների հիման վրա ձևավորված ռուսական դպրոցի և 1937 թվականի փետրվարին այդ դպրոցներին միացած թիվ 3 ռուսական դպրոցի հիման վրա։ Ռուս մեծագույն բանաստեղծի անունով կոչվել է նրա մահվան 100-րդ տարելիցին՝ 1937 թվականին։
Պուշկինի անվան դպրոցն առաջին շրջանավարտներն ունեցել է 1937-1938 ուստարում ։
Դպրոցի բակում տեղադրված է Ալեքսանդր Պուշկինի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Գրիգոր Ահարոնյան), որն ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Շենքի հեղինակը ճարտարապետ Սամվել Սաֆարյանն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Շառլ Լագրանժ
Շառլ Լագրանժ (Charles Lagrange, ), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ։
Կենսագրություն
Մասնակցել է 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությանը, եղել է 1834 թվականի Լիոնի ապստամբության գլխավոր ղեկավարներից։ 1848 թվականի Փետրվարյան հեղափոխության օրերին ղեկավարել է զինված ապստամբույթւնը։ Հունիսին ընտրվել է Սահմանադիր, 1849 թվականի մայիսին՝ Օրենսդիր ժողովի պատգամավոր։ 1851 թվականի Լուի Բոնապարտի պետական հեղաշրջումից հետո վտարվել է Ֆրանսիայից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Աղորիք
Աղորիք, հացահատիկ, և այլ հատիկներ աղալու հարմարանք։
Պատմություն
Հայտնի է հին ժամանակներից (վաղ նեոլիթ) և անցել է կատարելագործման մի շարք փուլեր։ Նախնական ձևը կազմված է եղել անողորկ երկու աղացաքարից՝
Ցորենը լցրել են ներքևի քարի վրա և վերինը հետ ու առաջ շարժելով մանրացրել։ Հետագայում ստեղծվել է երկանքը՝ բաղկացած զույգ տափակ, բոլորակ, տաշած քարերից։
Վերին աղացաքարը պտտեցվում էր ձեռքով։ Ավելի ուշ աղացաքարը պտտեցնելու համար սկսեցին օգտագործել ջրի ուժը, հայտնագործվեց ջրաղացը։ Մ. թ. ա. 6-րդ հազարամյակում աղորիք օգտագործել են Առաջավոր Ասիայում։ Մոտ X դարում երևան եկավ հողմաղացը, իսկ XVIII դարի՝ շոգաղացը։
Ներկայումս աղորիքի տարբեր ձևերին փոխարինել են կատարելագործված ալրաղացային սարքեր ու մեքենաներ։
Միջնադարյան Հայաստանում
Միջնադարյան Հայաստանում, համաձայն վիմական և մատենագրական տվյալների, հնուց ի վեր գործել են ջրաղացներ։ X-XIII դարերում վիմական արձանագրություններում բազմաթիվ հիշատակություններ կան վանքերին, եկեղեցիներին մեկ կամ երկու ակ ջրաղացների նվիրաբերության մասին։
Արագածոտն գավառի տեր Վաչուտյան Վաչեի եղբայր Սմբատ իշխանը (XIII դարի սկիզբ) մահանալով, իր կնոջը՝ Զմրուխտին է թողել միակ ջրաղացը, որը Զմրուխտն ընծայել է Հոռոմոսի վանքին։
Կատեգորիա:Ալրաղացներ
(4406) Մահլեր
(4406) Մահլեր (Mahler), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,153716 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7474 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,56 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2045,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175983 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քեռի Խեչանը
«Քեռի Խեչանը», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից ։
Պատմություն
Պատմվածքի ինքնագիրը չի պահպանվել։
Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1910 թվականի հոկտեմբերի 24-ին լույս տեսած «Հորիզոն» օրաթերթի № 236-ում՝ «Մերոնք» ընդհանուր վերնագրով։ Այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 83-85) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Հորիզոն» օրաթերթից։
Այդ պատմվածքին բնորոշ է նուրբ հումորը, որով ցուցադրվում է նահապետական գյուղացու հետամնացությունը, համառությունը, գյուղական աշխարհի մարդկանց ըմբռնումները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներ
Ողնուղեղի վնասվածքներ
Ողնուղեղի վնասվածքներ, ողնուղեղի վնասվածք է  որը առաջացնում է ժամանակավոր կամ մնայուն ֆունկցիայի փոփոխություններ։ Սիմպտոմները կարող են ներառել մկանների կծկման ֆունկցիայի, զգացողության, կամ աուտոնոմ ֆունկցիայի կորուստ որը առաջանում է ողնուղեղի վնասումից ներքև տեղակայված հատվածներում։ Վնասվածքը կարող է առաջանալ ողնուղեղի ցանկացած հատվածում և կարող է լինել ամբողջական երբ բոլոր շարժողական և զգայական ֆունկցիաները խախտվում են  կամ ոչ-ամբողջական երբ որոշ նյարդային ազդակներ անցնումեն վնասված հատվածով։ Կախված վնասվածքի տեղակայումից և սրությունից սիմպտոմները կարող են տատանվել թմրածությունից մինչև պարալիզ և անպահություն։ Երկար տևողությամբ արդյունքները նույնպես կարող են տատանվել լայն սահմաններում սկսած լրիվ վերականգնումից միչև տետրապլեգիա կամ պարապլեգիա։ Բարդությունները կարող են ներառել մկանային ատրոֆիա, պառկելախոցեր,  ինֆեկցիաներ, և շնչառական պրոբլեմներ։