cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ադոլֆ Հիտլեր
Պատերազմի ընթացք
1942 թվականի վերջին գերմանական զորքերը պարտություն կրեցին Էլ Ալամեյնի երկրորդ ճակատամարտում` խաթարելով Հիտլերի պլանները նվաճել Սուեզի ջրանցքը և Միջին Արևելքը։ Գերագնահատելով ինքն իր ռազմական կարողությունները 1940 թվականի հաղթանակներից հետո, Հիտլերն այլևս չէր վստահում Բանակի գերագույն հրամանատարությանը և սկսեց ինքը համակարգել ռազմական և մարտավարական գործողությունները` չլսելով այլ կարծիքներ։ 1942 թվականի դեկտեմբերին և 1943 թվականի հունվարին Հիտլերը շարունակաբար թույլ չտվեց նահանջել Ստալինգրադի ճակատամարտից, որը բերեց 6-րդ բանակի ամբողջական ոչնչացմանը։ Ավելի քան 200.000 Առանցքի զինվոր սպանվեց և 235.000 գերի ընկան։ Դրանից հետո գերմանացիները ծանր պարտություն կրեցին Կուրսկի ճակատամարտում։ Հիտլերի ռազմական որոշումները ավելի փոփոխական դարձան և Գերմանիայի ռազմական և տնտեսական վիճակը վատթարացավ, ինչպես Հիտլերի առողջական վիճակը։
1943 թվականին դաշնակիցների Սիցիլիա ներխուժումից հետո Մուսոլինին հեռացվեց իշխանությունից Վիկտոր Էմանուիլ III-ի կողմից։ Մարշալ Պետրո Բադոլիո նշանակվեց կառավարության ղեկավար, ով շուտով հանձնվեց դաշնակիցներին։ 1943 և 1944 թվականներին ԽՍՀՄ-ը ստիպեց Հիտլերի բանակներին արագորեն նահանջել ամբողջ Արևելյան ռազմաճակատի երկայնքով։ 1944 թվականի հունիսի 6-ին Արևմտյան Դաշնակիցների բանակները իջևանեցին հյուսիսային Ֆրանսիային։ Շատ գերմանացի սպաներ համարում էին, որ պատերազմի շարունակումը Հիտլերի օրոք անխուսափելիորեն կբերի պարտության և երկրի ամբողջական ավերման։
1939-ից 1945 թվականներին կազմակերպվեցին շատ մահափորձեր Հիտլերի դեմ, որոնցից շատերը հասան նշանակալի մակարդակի։ Ամենանշանավոր մահափորձը տեղի ունեցավ 1944 թվականի հուլիսի 20-ին Գերմանիայի ներսում։ Վալկիրիա գործողության մաս կազմող մահաձորձում ներքաշված էր Կլաուս ֆոն Շտաուֆենբերգը, ով ռումբ էր տեղադրել Ռաստենբուրգի Հիտլերի գլխամասերից մեկում։ Հիտլերը հրաշքով ողջ մնաց, քանի որ շտաբի սպա Հայնց Բրանդտը տեղափոխել էր ռումբով պայուսակը ծանր սեղանի տակ։ Ավելի ուշ Հիտլերը հրամայեց վերացնել ապստամբներին, արդյունքում գնդակահարվեցին ավելի քան 4.900 մարդ։
Պարտություն և մահ
1944 թվականի վերջում Կարմիր բանակը և Արևմտյան Դաշնակիցները ներխուժեցին Գերմանիա։ Հասկանալով Կարմիր բանակի ուժը և անպարտելությունը` Հիտլերը որոշեց մնացած զորքը կենտրոնացնել ընդդեմ ամերիկացի և բրիտանացի զինվորներին, որոնց համարում էր ավելի թույլ։ Դեկտեմբերի 16-ին նա ձեռնարկեց Արդենների ռազմագործողությունը, որպեսզի մասնատի Արևմտյան դաշնակիցներին և հնարավոր է համոզի նրանց միասին դուրս գալ ԽՍՀՄ-ի դեմ։ Որոշ ժամանակավոր հաջողություններից հետո ռազմագործողությունը տապալվեց։ 1945 թվականի հունվարին, երբ Գերմանիայի մեծ մասը ավերակների մեջ էր, Հիտլերը խոսեց ռադիոյով,- «Չնայած մեր երկիրը ճգնաժամի մեջ է այս պահին, չնայած ամեն ինչին այն ավելի կուժեղացնի մեր աննկուն կամքը»։ Ըստ Հիտլերի Գերմանիայի ռազմական անհաջողությունները նշանակում են, որ իր ազգի ապրելու իրավունքը վտանգված է և նա հրամայեց, որպեսզի քանդվեն Գերմանիայի բոլոր արդյունաբերական համալիրները մինչև դաշնակիցների ձեռքն ընկնելը։ Հիտլերը հույս ուներ հաշտություն կնքել ԱՄՆ-ի և Բրիտանիայի հետ 1945 թվականի ապրիլի 12-ին ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի մահից հետո, սակայն ոչ մի արձագանք չստացավ նրանցից։
Իր 56-րդ տարելիցին, ապրիլի 20-ին Հիլտլերը վերջին անգամ դուրս եկավ Ֆյուրերբունկեր-ից։ Ռայխ Կոնցելարիայի ավերված այգում նա Արկաթե խաչեր շնորգեց Հիտլերյուգենդի մանկահասակ զինվորներին, որոնք պետք է կռվեին Կարմիր բանակի դեմ Բեռլինի մոտ։ Ապրիլի 21-ին Գեորգի Ժուկովի 1--ին բելառուսական ճակատը կոտրեց Գեներալ Գոտհարդ Հեյնրիցիի Բանակային խում Վիստուլայի դիմադրությունը Զելոյի բարձունքների ճակատամարտում և մտավ Բեռլին։ Չընդունելով աղետալի իրավիճակը` Հիտլերը հույս էր դրել ՍՍ Գեներալ Ֆելիքս Շտեյների վրա։ Հիտլերը հրամայեց Շտեյներին հարձակվել Կարմիր բանակի հյուսիսային թևի վրա, մինչդեռ գերմանական 9-րդ բանակը պետք է հարձակվեր հյուսիսից։
Ապրիլի 22-ին ռազմական կոնդերանսի ժամանակ Հիտլերը հարցրեց Շտեյներին գրոհի մասին։ Շտեյները պատասխանեց, որ գրոհը տեղի չի ունեցել, և Խորհրդային զորքերը մուտք են գործել Բեռլին։ Հիտլերը հրամայեց բոլորին բացի Վիլհելմ Կեյտելի, Ալֆրեդ Յոդլ, Հանս Կրեբսի և Վիլհելմ Բորգդորֆից, լքել սենյակը, որից հետո բղավեց իր հրամանատարների վրա` մեղադրելով նրանց անպատրաստվածության մեջ և առաջին անգամ հայտարարեց, որ ամեն ինչը կորած է։ Նա հայտարարեց որ կմնա Բեռլինում մինչև վերջ և ինքնասպան կլինի։
Ապրիլի 23-ին Կարմիր բանակը շրջափակեց Բեռլինը և Գեբելսը հայտարարեց, որ քաղաքացիները պետք է պաշտպանեն քաղաքը։ Նույն օրը Գյորինգը հեռագիր ուղարկեց Բերխտեսգադենից` հավաստիացնելով, որ Հիտլերը մեկուսացված է Բեռլինում և Գերմանիայի իշխանությունը պետք է վերցնի Գյորինը։ Գյորինգը վերջնաժամկետ սահմանեց, որից հետո նա պետք է եզրակացներ, որ Հիտլերը անկարող է։ Հիտլերը հրամայեց ձերբակալել Գյորինգին և իր վերջին հրամանով ապրիլի 29-ին Գյորինգին հեռացրեց բոլոր քաղաքական պաշտոններից։ Ապրիլի 28-ին Հիտլերը հայտնաբերեց, որ Հիմլերը, ով լքել էր Բեռլինը ապրիլի 20-ին, փորձում էր կապտուլացիայի քննարկումներ սկսել Արևմտյան դաշնակիցների հետ։ Նա հրամայեց ձերբակալել Հիմլերին, իսկ Հերման Ֆեգելեյնին (Հիմլերի ՍՍ-ի ներկայացուցիչը Հիտլերի մոտ Բեռլինում) գնդակահարել։
Ապրիլի 28-29 կեսգիշերից հետո Հիտլերն ամուսնացավ Եվա Բրաունի հետ Ֆյուրերբունկեր-ում։ Նույն օրը կեսօրին Հիտլերն իմացավ, որ Մուսոլինին սպանվել է Իտալական ինքնապաշտպանական շարժման մասնակիցների կողմից նախորդ օրը։
1945 թվականի ապրիլի 30-ին, երբ ԽՍՀՄ զինվորները արդեն Ռայխ Կոնցելարիայի մոտ էին, Հիտլերը կրակեց ինքն իր վրա, իսկ Բրաունը խմեց ցիանիդ տեսակի թույն։ Նրանց մարմինները տարվան Ռայխ Կանցելարիայի հետրևի այգի, որտեղ դրվեցին ռումբի պայթյունից առաջացած փոսի մեջ, ողողվեցին բենզինով և այրվեցին, քանի որ Կարմիր բանակի զինվորներն արդեն շատ մոտ էին։ Գլխավոր ադմիրալ Կառլ Դյոնիցը Ժոզեֆ Գեբելսը ընդունեցին Հիտլերի պաշտոնները համապատասխանաբար պետության ղեկավար և կանցլեր։
Բեռլինը հանձնվեց մայիսի 2-ին։ Ըստ խորհրդային արխիվների, Հիտլերի, Բրաունի, Ժոզեֆ և Մագդա Գեբելսների, Գեբելիս վեց երեխաների, Գեներալ Հանս Կրեբսի և Հիտլերի շների մարմինները թաղվել են և հանվել են հողից։ 1970 թվականի ապրիլի 4-ին խորհրդայինOn 4 April 1970, a Soviet ԿԳԲ-ի հատուկ խումբը հանել է հինգ փայտյա դագաղները Մագդեբուրգում գտնվող հատուկ տարածքից։ Մարմինների մնացորդները հրկիզվել են և նետվել Էլբա գետի վտակ Բեդերից։ Համաձայն Կերշովի, Բրաունի և Հիտլերի մարմինները հիմնովին այրված էին և միայն ատամներից է հնարավոր եղել նույնականացնել նրանց։
Հոլոքոստ
Հոլոքոստը և Գերմանիայի պատերազմը Արևռլքում Հիտլերի հիմնական նպատակներն էին, ով հրեաներին համարում էր թշնամիներ, իսկ Lebensraum-ը անհրաժեշտություն գերմանիացիների համար։ Նա կենտրոնացավ Արևելյան Եվրոպայի վրա այս նպատակին հասնելու համար, անհրաժեշտ էր պարտության մատնել Լեհաստանին ու ԽՍՀՄ-ին` հեռացնելով կամ սպանելով հրեաներին և սլավոններին։ «Օսթ» գլխավոր պլանով պետք է տարհանվեին օկուպացված Արևելյան Եվրոպայի և ԽՍՀՄ-ի բնակչությունը դեպի արևմտյան Սիբիր ստրկական աշխատանքների համար կամ սպանվեին, իսկ նվաճված տարածքները պետք է բնակեցվեին գերմանացիներով կամ կերմանիզացված բնակիչներով։ Այս նպատակին հասնելու համար պետք է նվաճվեր ԽՍՀՄ-ը, սակայն երբ այն ձախողվեց, Հիտլերը հետաձգեց պլանը ապագայի համար։ 1942 թվականի հունվարի դրությամբ Հիտլերը որոշել էր, որ հրեաները, սլավոնները և անցանկալի համարվող ազգերը պետք է սպանվեն։
Ցեղասպանությունը կազմակերպել և ղեկավարել են Հայնրիխ Հիմլերը և Ռայնհարդ Հեյնդրիխ։ 1942 թվականի հունվարի 20-ին տեղի ունեցած Վանզեի կոնֆերանսի վերաբերյալ նյութերում, որը ղեկավարում էր Հայնդրիխը և մասնակցում էին նացիստների տասնհինգ գլխավոր պաշտոնյանները, հստակորեն նշված է Հոլոքոստի պլանավորման մասին։ Փետրվարի 22-ին նշված է որ Հիտլերն ասել է «մենք կվերադարձնենք մեր հարստությունը միայն հրեաներին ոչնչացնելով»։ 1941 թվականի հուլսին ղեկավար կազմի հետ Արևելյան տարածքներում հանդիպման ժամանակ Հիտլերն ասել է, որ այս տարածքներում արագ խաղաղության հասնելու համար պետք է գնդակահարել բոլորին, ովքեր անգամ ոչ սովորական են թվում։ Չնայած Հիտլերի կողմից զանգվածային սպանությունների ուղղակի հրաման մեզ չի հասել, նրա հանրային ելույթները, իր գեներալներին հրամանները և նացիստական պաշտոնյաներին կատարած հրահանգները ցույց են տալիս, որ նա նպատակադրված է եղել Եվրոպայի հրեաների ոչնչացմանը։ Պատերազմի ժամանակ Հիտլերը շարունակաբար կրկնել է, որ 1939 թվականի իր մարգարեությունը կատարվում է և համաշխարհային պատերազմը կբերի հրեական ռասայի ամբողջական ոչնչացմանը։ Հիտլերը նշանակեց Էյզենգրուպպեն-ին, մարդասպանների շարասյուն, որը հետևում էր գերմանական բանակին Լեհաստանով, Մերձբալթյան երկրներով և ԽՍՀՄ-ով, և Հիտլերը լավ տեղեկացված էր նրանց գործողություններից։ 1942 թվականի դրությամբ Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբարում կային մեծ թվով տարհանվածներ սպանելու կամ ստրկության համար։ Մեծ թվով համակենտրոնացման ճամբարներ էին կառուցվել Եվրոպայում, որոնցից որոշները նպատակադրված էին միայն սպանությունների համար։
1939-ից 1945 թվականներին ՍՍ-ը համագործակցելով Առանցքի մի շարք կառավարությունների և օկուպացված տարածքներից որոշ անձանց հետ, պատասխանատու են ավելի քան տասնմեկ միլիոն խաղաղ բնակչի սպանության մեջ, ներառյալ 5,5-ից + միլիոն հրեանրի (Եվրոպայի հրեաների երկու երրորդը) և 200.000-ից 1.500.000 գնչուների։ Սպանությունները իրականացվում էին համակենտրոնացման ճամբարներում, գետտոներում և զանգվածային սպանությունների միջոցով։ Հոլոքոստի շատ զոհեր սպանվել են գազի խցիկներում, մյուսները սովից կամ հիվանդությունից, երբ ստրկական աշխատանք էին տանում։ Բացի հրեաների ոչնչացումից, նացիստները պլանավորում էին նվազեցնել օկուպացված տարածքների բնակչությունը 30 միլիոնով Սեվի պլան գործողությամբ։ Սնունդը պետք է մատակարարվեր միայն Գերմանական բանակին և գերմանացիներին։ Քաղաքները պետք է վերացվեին և վերածվեին անտառների, կամ վերաբնակեցվեին գերմանացիներով։ Սովի պլանը և Generalplan Ost-ը պետք է նվազեցնեին ԽՍՀՄ-ի բնակչությունը 80 միլիոնով։ Այս պլանները բերեցին հավելյալ մահերի խախաղ բնակչության և ռազմագերիների շրջանում, որը հաշվվում են 19,3 միլիոն մարդ։
Հիտլերի քաղաքականության արդյունքում սպանվեցին մոտ երկու միլիոն ոչ հրեաներ, լեհեր, ավելի քան երեք միլիոն խորհրդային ռազմագերիներ, կոմունիստներ և այլ քաղաքական ընդդիմադիրներ, հոմոսեքսուալիստներ, ֆիզիկական և հոգեկան խնդիրներ ունեցողներ, [[Եհովայի վկաներ, Ադվենտիստներ և առևտրային միությունների անդամներ։ Հիտլերը սպանությունների մասին հանրայնորեն չէր խոսում և թվում էր, որ նա երբեք չի այցելել համակենտրոնացման ճամբարներ։
Ղեկավարման ձև
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Հիտլերն ավելի շատ էր մասնակցում երկրի պատերազմական գործերին, քան որևէ այլ երկրի ղեկավար։ Նա իր ձեռքն առավ զինված ուժերի հսկողությունը 1938 թվականին և դրանից հետո կայացրեց բոլոր հիմնական որոշումները կապված Գերմանիայի ռազմական մարտավարության հետ։ Նրա ռիսկային համարվող որոշումները Նորվեգիայի, Ֆրանսիայի, Բելգիայի, Լյուքսեմբուրգի ու Նիդերլանդնարի վրա 1940 թվականին հաջողությամբ պսակվեցին, սակայն դիվանագիտության մեջ նրա ջանքերը դուրս մղել Միացյալ Թագավորությանը պատերազմից ձախողվեցին։ Հիտլերը խորացրեց իր մասնակցությունը պատերազմական գործողություններին` նշանակելով իրեն բանակի գլխավոր հրամանատար 1941 թվականի հոկտեմբերին, դրանից հետո նա անձնապես էր ուղղորդում պատերազմն ընդդեմ ԽՍՀՄ-ի, մինչդեռ Արևմտյան դաշնակիցների դեմ գործողություններ մղելիս հրամանատարները համաձայնեցնում էին նրա հետ։ Հիտլերի առաջնորդությունը ծայրաստիճան կտրվեց իրականությունից, երբ Գերմանիան սկսեց պարտություններ կրել, քանի որ նրա պարտվողական մարտավարությունները հաճախ կապված էին ուշացած որոշումների և անհնարին լուծումների հետ։ Չնայած դրան նա շարունակում էր հավատալ, որ միայն իր ղեկավարությամբ կարելի է հասնել հաղթանակի։ Պատերազմի վերջին ամիսներին Հիտլերը հրաժարվում էր հաշտության բանակցություններ կնքել` գերադասելով ոչնչացումը անձնատուր լինելուց։ Զինվորականները հիմնականում չէին բողոքարկում Հիտլերի որոշումները և կասկածի տակ չէին դրնում նրա առաջնորդությունը։
Ընտանիք
Հիտլերը ստեղծել էր հանրային կերպար որպես ընտանիքից հրաժարված մարդ առանց անձնական կյանքի, ում կյանքի նպատակն էր իր քաղաքական առաքելությունը և իր ազգը։ Նա հանդիպել է իր սիրուհի Եվա Բրաունի հետ 1929 թվականին և ամուսնացել է 1945 թվականի ապրիլի 29-ին, իրենց ինքնասպանությունից մեկ օր առաջ։ 1931 թվականի սեպտեմբերին Մյունխենի իր բնակարանում ինքնասպան եղավ Հիտլերի զարմուհի Գելի Ռաուբել։ Ըստ Հիտլերի գործընկերների, Գելին ռոմանտիկ հարաբերություններ էր ունեցել Հիտլերի հետ և նրա մահը խորը վիշտ էր պատճառել Հիտլերին։ Հիտլերի կրտսեր քույր և Հիտլերի անմիջական ընտանիքի վերջին ներկայացուցիչ Պաուլա Հիտլերը մահացել է 1960 թվականին։
Կրոնական հայացքներ
Հիտլերը ծնվել է կաթոլիկ մոր և հակակլերիկալիստ հոր ընտանիքում և տունը լքելուց հետո նա երբեք չի հաճախել Մեսսա կամ ստացել խորհուրդներ կաթոլիկ եկեղեցուց։ Շպիրը գտնում էր, որ Հիտլերը դուրս է եկել եկեղեցու դեմ իր քաղաքական կյանքում բայց երբեք պաշտոնապես չի լքել այն։ Նա հավելում էր, որ Հիտլերը հասկանում էր, որ կազմակերպված կրոնի բացակայության պայմաններում ժողովուրդը հակված կլինի միստիցիզմի, ինչը նա համարում էր հետադիմություն։ Ըստ Շպիրի Հիտլերը հավատում էր, որ ճապոնական հավատքները կամ Իսլամը ավելի հարմար կրոն կլինեն գերմանացիների համար քան քրիստոնեություն իր «փափկությամբ և թուլությամբ»։
Պատմաբան Ջոն Ս. Կովեյը գտնում էր, որ Հիտլերը կտրականապես մերժել է Քրիստոնեական եկեղեցին։ Ըստ Բուլլոքի, Հիտլերը չէր հավատում Աստծուն և հակակլերիկալիստ էր։ Նա ավելի շատ հավանում էր բողոքականության դրույթները, որոնք մոտ էին իր հայացքներին և ընդունում էր կաթոլիկ եկեղեցու որոշ տարրեր, օրինակ` հիերարխիկ կազմակերպվածությունը, պատարագը և դարձվածաբանությունը։
Հիտլերը եկեղեցին համարում էր կարևոր քաղաքական գործոն հասարակության վրա ազդելու համար և հատուկ հարաբերություններ էր հաստատել սեփական քաղաքական նկրտումներով։ Հանրության մեջ Հիտլերը հաճախ գովերգում էր քրիստոնեական ժառանգությունը և Գերմանիայի քրիստոնեական մշակույթը, չնայած հայտարարում էր, որ հավատում է «Արիական Հիսուս»-ին, ով կռվել է հրեաների դեմ։
Առողջություն
Տարբեր հետազոտողներ եկել են եզրահանգման, որ Հիտլերը տառապել է հաստ աղիքի գրգռման համախտանիշով, դերմատոզով, առիթմիայով, աթերոսկլերոզով, Պարկինսոնի հիվանդությամբ սիֆիլիսով,, հսկա բջջային արտերիտով և ականջների աղմուկով։ 1943 թվականի իր հաշվետվությունում Հարվարդի համալսարանից Վոլտեր Չառլս Լանգերը բնորոշել է Հիտլերին որպես «նեյտրոնիկ հոգեկան հիվանդ»։ 1977 թվականի իր ''Հեգական աստվածը. Ադոլֆ Հիտլեր'' գրքում պատմաբան Ռոբերտ Գ. Լ. Վեյթը կարծում է, որ Հիտլերը տառապել է սահմանային անձնային խանգարումից։ Պատմաբաններ Հենրիկ Էբերլը և Հանս Յոաքիմ Նեյմանը գտնում են, որ չնայած Հիտլերը տառապել է բազմաթիվ հիվանդություններով, ներառյալ Պարկինսոնի հիվանդությամբ, նա երբեք չի բուժվել և միշտ ամբողջությամբ վստահ է եղել իր որոշումներում։ Հիտլերի հիվանդանոցային բուժումների մասին տեսությունները դժվար է ապացուցել, քանի որ Նացիստական Գերմանիայում նման գործընթացները պահվել են խիստ գաղտնի։
1930-ական թվականներին մի քանի անգամ Հիտլերը հաստատել է, որ ինքը բուսակեր է և 1942 թվականից ամբողջությամբ հրաժարվել է մսից և ձկնեղենից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջնորդներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:Դրոշ ստեղծողներ Կատեգորիա:Ֆաշիստ առաջնորդներ Կատեգորիա:Գերմանիայի կանցլերներ Կատեգորիա:Բուսակերներ Կատեգորիա:Հակասեմականությունը Գերմանիայում Կատեգորիա:Քրիստոնեության քննադատներ Կատեգորիա:Հուդայականության քննադատներ Կատեգորիա:Գերմանացի ազգայնականներ Կատեգորիա:Ադոլֆ Հիտլեր Կատեգորիա:Գերմանացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Հակասեմականություն Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Պոդդուբնոե (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Պոդդուբնոե (Піддубне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
Երևանի կոնյակի գործարան
Երևանի կոնյակի գործարան, Հայաստանի ալկոհոլային խմիչքների առաջատար ընկերություն։
Անվանում
1900 թվականին Փարիզի ցուցահանդեսում Շուստովի արտադրանքը ստացավ «Գրան-պրի» մրցանակ։ Բարձր որակական հատկանիշների շնորհիվ Շուստովին թույլատրեցին շշերի վրա գրել կոնյակ, այլ ոչ թե բրենդի, ինչպես ընդունված էր անվանել խաղողից ստացված այն բոլոր սպիրտային խմիչքները, որոնք չէին աճում Կոնյակ գավառում։
Պոդդուբնոե (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երևանի կոնյակի գործարան
Պատմություն
1865 թ. Ներսես Թաիրյանը ձեռք է բերել Երևանի բերդի տարածքի մի մասը, իսկ Երևանի Կոնյակի գործարանի շինարարությունն ավարտվել է 1887 թվականին։ Կոնյակի և օղու գործարանի հիմնադրման գաղափարը պատկանել է Թայիրյանի եղբորը՝ Վասիլի Թաիրյանին, ով ճանաչված գինեգործ էր Օդեսայում և միևնույն ժամանակ Պետերբուրգում լույս տեսնող "Вестник виноделия" ամսագրի խմբագիրն էր։ Գործարանի կառուցմանը օգնել է Թաիրյանի ազգական, գեղանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկին։ Սկզբում գործարանն արտադրում էր միայն գինի, իսկ 10 տարի անց անցավ կոնյակի արտադրության։
Թաիրյանը կապեր է ունեցել Երևանի հնաբնակների հետ և, ըստ երևույթի, նրանցից իմացել է, որ արարատյան դաշտի վազը պարունակում է մեծ քանակությամբ շաքար և հարմար է կոնյակի արտադրության համար։
1892 թ. հոկտոմբերին Երևանի գինու և կոնյակի գործարանի սեփականատեր Ներսես Թաիրովի հրավերով Մկրտիչ Մյուսինյանցն աշխատանքի է անցնում գործարանում որպես գինեգործ և կոնյակի մասնագետ, իսկ հետագայում՝ գործարանի կառավարիչ։ Մուսինյանցի նախաձեռնությամբ ներկրվում են ֆրանսիական ագրեգատներ, իսկ աշխատողների թիվն ավելանում է։
Ամենամեծ ճանաչումը հայկական կոնյակը ունեցավ 1913 թվականին, երբ «Շուստով և որդիներ» ընկերությունը հայրենական ու օտարերկրյա 30 գործարարների հետ սկսեց մատակարարել իր արտադրանքը ռուսական կայսերական արքունիքին։
1914 թ. ապրիլի 18-ի գիշերը անդադար անձրևի և սառնամանիքի պատճառով վնասվեց խաղողի գրեթե ողջ բերքը։ Մթերվեց բերքի միայն 20%-ը։ Այս դեպքը տեղի է ունեցել Առաջին աշխարհամարտից երեք ամիս և Կովկասյան ճակատում սկսված կռիվներից՝ վեց ամիս արաջ։
Պատերազմից հետո գործարանի տարածքում գործել է կացարան՝ ռուս երեխաների համար։ Երեխաներին որոշ ժամանակ խնամելուց հետո ուղարկում էին Ռուսաստան կամ հանձնում հայկական որբանոցներին։ Գործարանի տարածքում բնոկվողների համար վառելափայտը, կերոսինը և էլեկտրականությունը անվճար էր։
1921 թ. գործարանը պետականացվեց։
1948 թվականին Երևանի գինու-կոնյակի գործարանի (այդպես էր կոչվում նախկին շուստովյան գործարանը) վերակազմավորման արդյունքում առանձնացան Երևանի գինու կոմբինատը և Երևանի կոնյակի գործարանը։
1953 թվականին ավարտվեց ճարտարապետ Հովհաննես Մարգարյանի կողմից նախագծված նոր շենքի կառուցումը և տեղափոխությունը, Երևանի կոնյակի գործարանը լիովին առանձնացավ։ 1953-1991 թվականներին Երևանի կոնյակի գործարանին էր պատկանում Հայաստանում կոնյակի արտադրության մենաշնորհը։ 1991 թվականից այդ մենաշնորհը վերացվեց։
Երևանի կոնյակի գործարանը 1998 թվականին սեփականաշնորհվեց և մտավ «Pernod Ricard» միջազգային խմբի մեջ։ Գործարքի արժեքը 30 մլն. դոլար էր։
Արտադրություն
1955 թ. գործարանն արտադրել է 337.000 դկլ կոնյակ, իսկ 1975-ին՝ 900.000 դկլ։ Կոնյակի գործարանը որպես հումք օգտագործել է «Ոսկեհատ», «Մսխալի», «Գառան դմակ», «Կաթեխի» և այլ փոփոխակներ։
2015 թ. «Արարատ» կոնյակի գործարանը մթերել է 8277 տոննա խաղող, իսկ իրացման ծավալը նույն թվականին կազմել է 643 միլիոն դրամ։
Ներկայումս հայկական կոնյակն արտահանվում է 31 երկիր։ Ամենաշատ սպառող երկրներն են Ռուսաստանն ու Ուկրաինան, ապա Ղազախստանն ու Գերմանիան։
Մասնագետները
Մկրտիչ Մուսինյանց - 1892 թ-ից՝ Թաիրյանի կոնյակի գործարանի կոնյակագործ, 1894 թ-ից՝ նաև գործարանի կառավարիչ։ Գործարանը «Շուստով և որդիներ» ընկերությանը վաճառվելուց հետո էլ Մուսինյանցը շարունակել է զբաղեցրել նույն պաշտոնը։
Մարգար Սեդրակյան - Երևանի կոնյակի գործարանի գլխավոր տեխնոլոգ 1940-1973 թվականներին։ Նա ԽՍՀՄ-ում կոնյակի արտադրության նոր տեխնոլոգիայի հիմնադիրն է։ Ստեղծել է կոնյակներ՝
1966 թվականին Սեդրակյանին շնորհվել է «Կոնյակի պատրաստման մեծ վարպետ» պատվավոր կոչումը։
Ապրանքատեսակներ
Ներկայումս «Արարատ» կոնյակի գործարանն արտադրում է 11 անուն կոնյակ՝
Դիեգո Արիա
Էնրիկե Դիեգո Արիա Սալիցետի (Diego Enrique Arria Salicetti, ), վենեսուելացի քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, Միավորված ազգերի կազմակերպությունում Վենեսուելայի նախկին ներկայացուցիչ (1991-1993 թվականներ) և ՄԱԿ-իցանվտանգության խորհրդի նախագահ (1992 թվականի մարտին)։
Նա 1970-ական թվականների կեսերին եղել է մայրաքաղաքի նահանգապետ։ Եղել է նաև Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի անդամ և Կոլումբիայի համալսարանում հետազոտող։ Նա դատի է տվել Ուգո Չավեսին Հաագայի դատարանում։
Մանկություն և պատանեկություն
Արիան ծնվել է Կարակասում, սովորել է Ֆորտ Դեֆիանս քաղաքի ռազմական ակադեմիայում։ Միչիգանի համալսարանում ստացել է տնտեսագիտության և քաղաքագիտության գիտական աստիճան ։ Արիան աշխատել է Վաշինգտոնի Միջամերիկյան զարգացման բանկի բաժանմունքում, այնուհետև ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել Վենեսուելական զբոսաշրջային ընկերություններում։
Քաղաքական կարիերա
1973 թվականին Արիան ընտրվել է Ազգային Կոնգրեսի պատգամավոր, ներկայացրել է Միրանդա նահանգը։ Շուտով՝ 1974 թվականի մարտին, նախագահը Արիային նշանակել է մայրաքաղաքի շրջանի նահանգապետ (Կարակաս) ։ 1976 թվականին, լինելով դաշնային շրջանի նահանգապետ, Արիան մեկնել է Չիլի՝ նախագահ Պինոչետի հետ բանակցելու Օռլանդո Լետելերի ազատ արձակման մասին , ապա Արիան Լետելերի մարմինը բերել Է Կարակաս հուղարկավորելո ։ Նա հրաժարական է տվել 1978 թվականի մարտի 17-ին, որպեսզի 1978 թվականի նախագահական ընտրություններին մասնակցի որպես անկախ թեկնածու ։
2012 թվականին Արիան մասնակցել է 2012 թվականի նախագահական ընտրություններին, նա «Դեմոկրատական միասնության կլոր սեղան» կոալիցիայից նախագահի թեկնածու առաջադրելու անկախ թեկնածու էր։ Բաց նախնական ընտրությունները կայացել են 2012 թվականի փետրվարի 12-ին, որտեղ հաղթել է Էնրիկե Կապրիլես Ռադոնսկին։
Միավորված ազգերի կազմակերպություն
Արիան ՄԱԿ-ում Վենեսուելայի մշտական ներկայացուցիչն էր 1991 թվականից մինչև 1993 թվականը ,, անվտանգության խորհրդի նախագահն էր (1992 թվականի մարտից), և Վենեսուելայում Անվտանգության խորհրդի անդամ։ Ավելի ուշ Արիան դարձավ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանի , հատուկ խորհրդականը, նա նախաձեռնել է «Արիայի հատուկ բանաձևի շուրջ» հանդիպումը ։ Այս խորհրդակցություններն անցկացվում են խորհրդի անդամի նախագահությամբ՝ որպես քննարկման միջնորդ, այլ ոչ թե որպես նախագահ ։ Նա Սրեբրենիցայի կոտորածի ժամանակ հանդիպման նախագահն էր ։
Հետաքրքիր փաստեր
2012 թվականին ղեկավարում էր Վենեսուելայի ռանչոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վենեսուելայի քաղաքական գործիչներ
Անգկոր Վատ
Համարվում է երբևէ ստեղծված ամենամեծ պաշտամունքային վայրերից, ինչպես նաև աշխարհի կարևորագույն հնագիտական հուշարձաններից մեկը ։ Կառուցվել է 12-րդ դարի կեսերին քմեր թագավոր Սուրյավարման II-րդի կառավարման օրոք Յաշոդհարապուրա քաղաքում, որն այդ ժամանակ Քմերական կայսրության մայրաքաղաքն էր։ Համալիրը եղել է արքայական տաճար, իսկ հետագայում՝ դամբարան։ Նախորդ արքաները հետևել են շիվաիզմի ավանդույթներին, սակայն Անգկոր Վատը նվիրված է Վիշնու աստծուն։ Քանի որ տաճարը լավագույնս պահպանվել է, ըստ այդմ՝ այն միակն է այս տեղանքում, որն իր հիմնադրման օրվանից մնացել է որպես կարևոր կրոնական կենտրոն։ Համարվում է քմերական ճարտարապետության դասական ոճի ցայտուն օրինակ։ Կամբոջայի խորհրդանիշն է, պատկերված է ազգային դրոշի և զինանշանի վրա ։ Մեծ մասսայականություն է վայելում զբոսաշրջիկների շրջանում ։
Անգկոր Վատը տեղակայված է Սիեմրեապ քաղաքից 5,5 կմ հյուսիս, Կամբոջայի նույնանուն նահանգում, և իրենից ներկայացնում է տաճարային համալիր՝ քմերների պետության մայրաքաղաք Անգկորում։ Քաղաքը զբաղեցնում է 200 կմ²։ Վերջին ուսումնասիրությունները վկայում են, որ քաղաքն ընդգրկել է 3000 կմ², իսկ բնակչությունը կազմել է կես միլիոն մարդ, ըստ որի՝ այն եղել է նախաարդյունաբերական ժամանակաշրջանի ամենախոշոր բնակավայրը։
Ճարտարապետական առումով տաճարի մեջ միավորված են հինդուիստական տաճար-լեռը և տաճար-ճեմասրահը։ Առաջինը ներկայացնում էր առասպելական Մերու լեռը, որն աստվածների տունն էր, երկրորդը՝ քմերական ճարտարապետության հետագա դրսևորումն է։ Տաճարը բաղկացած է երեք համակենտրոն ուղղանկյուն կառույցներից։ Ներքին կառույցն ունի հինգ աշտարակ՝ ջրաշուշանի կառուցվածքով, կենտրոնական աշտարակի բարձրությունը 42 մետր է, իսկ ընդհանուր բարձրությունը՝ 65 մետր։
15-րդ դարում կառույցը չի օգտագործվել և լքվել է ։
Համալիրը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ։
Ստուգաբանություն
Ներկայիս անվանումը՝ Անգկոր Վատ, քմերերեն նշանակում է «Տաճարի քաղաք» կամ «Տաճարների քաղաք»։ Անգկոր նշանակում է «քաղաք» կամ «մայրաքաղաք», որը «nokor» (នគរ) բառի սկզբնական ձևն է և առաջացել է սանսկրիտերեն «nagara» (դեվանգարի՝ नगर) բառից ։ Վատը քմերերեն բառ է, նույնպես առաջացել է սանսկրիտերեն vāṭa բառից (դեվանգարի՝ वाट) և նշանակում է «պարիսպ» ։ Տաճարի սկզբնական անվանումը եղել է Vrah Viṣṇuloka (սանսկրիտերեն) կամ Brah Bisnulōk, որը նշանակում է Վիշնուի սրբազան բնակավայր։
Պատմություն
Անգկոր Վատը տեղակայված է ժամանակակից Սիեմրեապ քաղաքից 5.5 կմ դեպի հյուսիս, նախկին մայրաքաղաքից մի փոքր հարավ և արևելք։ Կամբոջայի այս հատվածում առկա է կարևոր կառույցների մի ամբողջություն։ Ըստ լեգենդի Անգկոր Վատի կառուցումը պատվիրել է Ինդրա աստվածը, որպես պալատ իր որդու Պրեչա Կետ Մեալեայի համար ։ Ըստ 13-րդ դարի ճանապարհորդ Չժոու Դագուանի որոշ մարդիկ ենթադրում են, որ տաճարը կառուցվել է մի գիշերվա ընթացքում աստվածային ճարտարապետի կողմից ։
Տաճարի կառուցումն ու ձևավորումը տեղի է ունեցել 12-րդ դարի առաջին կեսին Սուրյավարման II արքայի կողմից (կառավարել է 1113 – 1150 թթ)։ Նվիրված է Վիշնու աստծուն, կառուցվել է որպես արքայական պալատ և մայրաքաղաք։ Հիմնադրման վերաբերյալ չկա ո՛չ քարակոթող, և ո՛չ էլ արձանագրություններ, դրա սկզբնական անունը անհայտ է, սակայն հնարավոր է, որ այն պաշտամունքի առարկա դառնալուց հետո հայտնի է եղել որպես Վարահ Վիշնու-լոկ։ Աշխատանքը դադարել է թագավորի մահից հետո, ըստ այդմ որոշ ռելիեֆային ձևավորումներ մնացել են անավարտ ։ 1177 թվականին, Սուրյավարման II արքայի մահից հետո Անգկորը նվաճում են քմերների ավանդական թշնամի՝ չամպաները ։ Հետագայում կայսրությունը վերականգնվել է նոր արքայի՝ Ջայավարման VII-ի կողմից, որը մի քանի կիլոմետր դեպի հյուսիս հիմնադրել է նոր մայրաքաղաք և տաճար (Անգոր Տհոմ և Բայոն)։
12-րդ դարի վերջում Անգկոր Վատը աստիճանաբար հինդուիստական պաշտամունքային կենտրոնից վերափոխվում է բուդդիստականի, որն էլ շարունակվում է առ այսօր ։ Անգկոր Վատը Անգկորի ոչ սովորական տաճարներից է, և թեև այն 16-րդ դարից հետո մի փոքր անտեսվել է, սակայն երբեք չի լքվել։ Դա պայմանավորված է նրա դիրքով և այն փաստով, որ քաղաքի մոտակա ջրով լցված խրամը նրան պաշտպանել է ներխուժումներից ։
Արևմտյան այցելուներից առաջինը, ով եղել է տաճարում, պորտուգալացի վանական Անտոնիո դա Մադալենան էր։ Նա տաճարում եղել է 1586 թվականին և ասել է, որ «դա այնքան արտասովոր կառույց է, որ հնարավոր չէ նկարագրել գրչով, դա նման չէ աշխարհի որևէ այլ շինության»։ Ունի աշտարակներ, ձևավորում և այնպիսի մշակումներ, որոնք մարդկային հանճարը կարող է պատկերացնել ։
Մինչև 17-րդ դարը Անգկոր Վատը լիովին չի լքվել, այլ ծառայել է որպես բուդդայական տաճար։ Դրա տարածքում հայտնաբերվել է 17-րդ դարի թվագրության տասնչորս արձանագրություններ, որոնք վկայում են, որ ճապոնացի բուդդիստ ուխտավորները փոքր բնակավայր են հիմնադրել տեղացի քմերների կողքին ։ Այդ ժամանակ ճապոնացի այցելուները կարծել են, թե տաճարը հայտնի Բուդդայի Ջետավանա այգին է, որն իրականում տեղակայված է եղել Հնդկաստանի Մագադհա թագավորությունում ։ Հանրահայտ մի արձանագրության մեջ նշված է ճապոնացի ճանապարհորդ, առևտրական և ուխտավոր Ուկոնդաֆու Կազուֆուսայի մասին, որը 1623 թվականին այցելել է Անգկոր Վատ և այստեղ նշել քմերական Նոր տարին ։ ] 19-րդ դարի կեսին տաճար այցելության է եկել ֆրանսիացի բնագետ և հետազոտող Անրի Մուոն, որի ճամփորդական գրառումների շնորհիվ վայրը հանրաճանաչ է դառնում արևմուտքում։
Անգկոր Վատը կարող է վերաբերվել հունական և հռոմեական ճարտարապետությանը, որն ուսումնասիրված է արևմտյան սահմանումներում, այլ ոչ թե տաճարի արևելյան կողմնորոշմամբ։ Որոշ ճարտարապետներ գրել են, որ «ճիշտ է», որ կառույցն ուղղված լինի դեպի արևմուտք։ Տաճարի կողմնորոշման մեջ հունական և էտրուսկյան համատեքստում արևմուտքը կապվում է «ճիշտ» և «դժոխքի» հետ, որը ենթադրում է շենքի կրոնական կապի մասին ։
Անգկոր Վատը զգալիորեն վերականգնվեց 20-րդ դարում, հիմնականում հեռացվեցին կուտակված հողն ու բուսականությունը ։ 1970-ականների և 1980-ականների ընթացքում աշխատանքը ընդհատվել է Կամբոջայի քաղաքացիական պատերազմի և Կարմիր քմերական վերահսկողության պատճառով, սակայն այդ ընթացքում համեմատաբար քիչ վնաս է հասցվել։ Կարմիր քմերների զորքերը որպես վառելանյութ օգտագործել էին փայտյա ամեն բան, որ մնացել էր տաճարի կառույցներում, տաղավարը ավերվել էր ամերիկյան արկից, իսկ վերջիններիս և վիետնամական ուժերի միջև տեղի ունեցած կրակոցների արդյունքում մի քանի փամփուշտներից անցքեր են բացվել խորաքանդակների վրա։ Ավելի շատ վնաս է հասցվել պատերազմից հետո արվեստի գողերի կողմից, որոնք 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին յուրացնում էին կառույցների հատվածները, ինչպես նաև վերակառուցված մասերը ։
Տաճարը Կամբոջայի խորհրդանիշն է և հանդիսանում է ազգային հպարտության աղբյուր։ Դրա պատկերը Կամբոջայի ազգային դրոշի մի մասն է։ Վերջինս 1863 թվականի առաջին տարբերակն է եղել ։ Պատմական և նույնիսկ միջմշակութային տեսանկյունից, սակայն, Անգկոր Վատ տաճարը չի դարձել ազգային հպարտության խորհրդանիշը, այլ ներգրավվել է ֆրանսիական գաղութային ժառանգության արտադրության ավելի խոշոր քաղաքական-մշակութային գործընթացում։ Տաճարի բնօրինակը ներկայացվել է Փարիզ և Մարսել քաղաքների ֆրանսիական գաղութային և համընդհանուր ցուցահանդեսներում, 1889-1937 թվականներին ։ Տաճարի գեղագիտությունը ցուցադրվել է նաև Լուի Դելապորտեի թանգարանում ։
1953 թվականի նոյեմբերի 9-ին Կամբոջան անկախություն ձեռք բերեց Ֆրանսիայից և այդ ժամանակից ի վեր սկսեց վերահսկել է Անգկոր Վատը։ Իսկ 1992 թվականին տաճարն ընդգրկվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում, ինչը նպաստում է մշակութային ժառանգության ժամանակակից և աստիճանաբար գլոբալացվող հայեցակարգի ձևավորմանը ։
Տեղանք և հատակագիծ
ճարտարապետության տեսանկյունից Անգկոր Վատը ներկայացնում է հնդկական տաճար - սարի տեսակ, որը մատնանշում է Մերու առասպելական սարը՝ աստվածների բնակատեղին, ինչպես նաև ցուցահանդեսների տիպալոգիա, որն առավել բնորոշ է ավելի ուշ շրջանի ճարտարապետությանը։ Տաճարն իրենից ներկայացնում է երեք համակենտրոն ուղղանկյուն շինություն, որոնց շրջապատող տարածքը 1,5×1,3 կմ է, բարձրությունը աճում է դեպի կենտրոն՝ երկարությունը՝ 3.6 կմ, լայնությունը՝ 190մ։ Ներքին կառուցվածը ներառում է հինգ լոտոսի տեսքով աշտարակ, կենտրոնական աշտարակի բարձրությունը 42 մ է սրբատեղիի վրա։ Իսկ գետնից բարձրությունը կազմում է 65 մ։ Կենտրոնական աշտարակները խորհրդանշում էին լեռան հինգ գագաթները, իսկ պարիսպներն ու խրամը՝ լեռնաշղթաներն ու օվկիանոսը ։ Տաճարի վերին հատվածների մուտքն առավել բացառիկ է, աշխարհիկ դասին հասանելի է եղել միայն ստորին հատվածները ։
Ի տարբերություն քմերական մյուս եկեղեցիների, Անգկոր Վատը ուղղված է դեպի արևելք, այլ ոչ թե դեպի արևմուտք։ Ելնելով սրանից շատերը եզրակացրել են, որ Սուրյավարմանը մտադիր է եղել ծառայեցնել տաճարը որպես իր դամբարան ։ Այս տեսակետի հետագա վկայությունն ապահովում է խորաքանդակներով, որոնք արված են ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ։ Բրահմինական թաղման ժամանակ արարողությունները տեղի էին ունենում հակառակ կարգով ։ Հնագետ Չարլզ Հիգամը նաև նկարագրում է մի տարրա, որը կարծես թաղման սափոր լիներ, և դա հայտնաբերվել է կենտրոնական աշտարակից ։ Ֆրիմանն ու Ժակը, սակայն, նշում են, որ Անգկորի մի քանի այլ տաճարներ զերծ են մնում արևելյան կողմնորոշումից, և ենթադրում են, որ Անգկորինը կապված է այն բանի հետ, որ դա նվիրված է Վիշնուին, որը բնորոշ էր արևմուտքին ։
Անգկոր Վատի հետագա բացատրությունն առաջարկել է Էլեանոր Մանիկկան։ Նշելով տաճարի համադրությունն ու չափերը, ինչպես նաև խորաքանդակների բովանդակությունն ու դասավորությունը, նա պնդում է, որ կառույցը ներկայացնում է Սուրավարման II թագավորի իշխանության նոր, խաղաղ դարաշրջանը։ Մաննիկայի առաջարկությունները գիտական օղակների կողմից ընդունվել են և՛ հետաքրքրությամբ, և՛ թերահավատորեն ։ Նա հեռանում է ուրիշների շահարկումներից, ինչպիսիք են Գրահամ Հենկոկը, թե Անգկոր Վատը Վիշապ համաստեղության նկարագրության մի մասն է ։
Ոճ
Տաճարը քմերական ճարտարապետության «Անգկոր Վատ» ոճի դասական օրինակ է։ Մինչև 12-րդ դարը քմերական ճարտարապետության մեջ որպես հիմնական շինանյութ օգտագործվել է ավազաքարը։ Տաճարի տեսանելի հատվածներից շատերը պատրաստված են ավազաքարից, մինչդեռ արտաքին պատերի և ներքին հատվածների կառուցման համար օգտագործվել է կարմիր կավաքար։ Քարերի միացությունների նյութը դեռևս հստակ չէ, թերևս օգտագործվել է բնական խեժ կամ քայքայված կրաքար ։
Տաճարը նախևառաջ նշանավորվում է դիզայնի ներդաշնակության համար։ Մորիս Գլեյզը, որը 20-րդ դարի կեսերին տաճարի պահապանն էր, նշում է՝ տաճարը «ձեռք է բերել դասական կատարելություն՝ իր նուրբ հավասարակշռված տարրերի զսպված մոնումենտալիզմով և նրա համամասնությունների ճշգրիտ դասավորությամբ։ Դա իշխանության, միասնության և ոճի գործ է» ։
Ճարտարապետորեն ոճի բնորոշ տարրերը ներառում են սրածայր աշտարակներ, որոնք ունեն լոտոսի տեսք, ճեմասրահներ, ընդլայնված անցուղիներ, պարիսպները միացնող առանցքային սրահներ և խաչաձև հարթակներ, որոնք ձգվում են տաճարի հիմնական առանցքի երկայնքով։ Տիպիկ դեկորատիվ տարրերից են ապսարաները, խորաքանդակները, իսկ վերնաճակատների վրա՝ լայնածավալ ծաղկեպսակներն ու պատմողական տեսարանները։ Անգկոր Վատի քանդակագործությունը համարվում է պահպանողական, լինելով ավելի ստատիկ և պակաս նրբագեղ, քան ավելի վաղ աշխատանքը ։ Դիզայնի այլ տարրերը թալանվել են և ոչնչացվել ժամանակի ընթացքում։ Դրանցից էին աշտարակների ոսկեզօծ ստուկկոն, խորաքանդակների ոսկեզօծ պատկերները և փայտե ծածկարաններն ու դռները ։
Արտաքին պարիսպ
Արտաքին պարիսպը ներառում է 820,000 քառակուսի մետր տարածք, որում, բացի տաճարից, ընդգրկված է նաև քաղաքը, և տաճարի հյուսիսում՝ թագավորական պալատը։ Ինչպես Անգկորի բոլոր աշխարհիկ կառույցները, դրանք ևս կառուցվել են ոչ թե քարով, այլ ոչ մնայուն նյութերով, ուստի ոչինչ չի պահպանվել, բացառությամբ՝ որոշ փողոցների ուրվագծերի ։ Տարածքի մեծ մասն այժմ ծածկված է անտառով։ 350 մետր երկարություն ունեցող ճանապարհը միացնում է արևմտյան գոպուրամը տաճարին։ Յուրաքանչյուր կողմում կա գրադարան։ Լճակները հետագայում լրացրել են դիզայնին, ինչպես և խաչաձև տաղավարը, որը «պահպանում էին» կենտրոնական կառույցին կից առյուծները ։
Կենտրոնական կառույց
Տաճարը տեղակայված է հարթակի վրա, որն ավելի բարձր է, քան քաղաքը։ Կազմված է երեք ուղղանկյուն ճեմասրահներից, որոնք հարում են կենտրոնական աշտարակին, և դրանցից յուրաքանչյուրի բարձրությունը ավելին է քան նախորդը։ Մանիկկան մեկնաբանում է, որ այս ճեմասրահները նվիրված են եղել թագավորին, Բրահմային, լուսնին և Վիշնուին ։ Դրանց բոլորի ծայրերին կառուցված են գոպուրամներ, իսկ ներքին երկու ճեմասրահներն անկյուններում ունեն աշտարակներ, որոնք կենտրոնական աշտարակի հետ մեկտեղ կազմում են հնգածառ։ Արտաքին ճեմասրահի չափերն են 187 մ և 215 մ։ Դա իրենից ներկայացնում է տաղավար, որի անկյուններում կան աշտարակներ։ Դրանում առանձնանում են սյունաշար ճեմասրահները, որոնք ամրացնում են շինությունը։ Արտաքին ճեմասրահը արևմտյան կողմից երկրորդ պարսպին միանում է խաչաձև շինությամբ, որը կոչվում է «Հազար աստվածների դահլիճ»։ Դարեր շարունակ ուխտավորներն այստեղ թողել են Բուդդայի պատկերներ, որոնցից շատերը հետագայում հեռացվել են։ Այս տարածքում կան շատ մակագրություններ, որոնք վկայում են ուխտավորների բարի գործերի մասին։ Դրանցից շատերը գրված են քմերերենով, կան նաև ճապոներեն և բիրմայերեն արձանագրություններ։ Չորս փոքր բակերը, որ հարում են շինությանը, հավանաբար սկզբում լցված են եղել ջրով ։ Կառույցի հյուսիսային ու հարավային հատվածները գրադարաններ են։
Երկրորդ և ներքին ճեմասրահները միմյանց և երկու գրադարաններին միացած են մեկ այլ խաչաձև հարթակի միջոցով, որը կառուցվել է ավելի ուշ։ Պատերի վերին հատվածում կերտված են դևաթաներ (Հինդուիզմի աստվածային էակներ), կամ՝ միայնակ, կամ էլ՝ քառյակով։ Վերին պարսպի չափերն են 100 մ և 115 մ, և հավանաբար այն ի սկզբանե հեղեղված է եղել՝ ներկայացնելով օվկիանոսը Մերու լեռան շուրջ ։ Կողմերի երեք սանդղավանդակները ուղղորդում են դեպի անկյունային աշտարակներ և ներքին սյունասրահների գոպուրամներ։ Ուղղաձիգ աստիճանները բնորոշում են աստվածների թագավորության դժվար հասանելիությունը ։ Ներքին ճեմասրահը կոչվում է Բաքան, իրենից ներկայացնում է քառակուսի՝ առանցքային ճեմասրահներով, որոնք միացնում են գոպուրամները կենտրոնական սրբավայրին։ Ճեմասրահների տանիքները զարդարված են օձի մարմնի մոտիվներով, որոնք ամբողջանում են առյուծների կամ գարուդաների գլուխներով։ Փորագրված ճակատաքարերն ու վերնաճակատները զարդարում են ճեմասրահների և սրբավայրերի մուտքերը։ Կենտրոնական սրբավայրի վերևում գտնվող աշտարակի բարձրությունը 43 մ է, գետնից՝ 65 մ։ Ի տարբերություն նախկին սար-տաճարներին, կենտրոնական աշտարակը ավելի բարձր է, քան մնացած չորսը ։
Հարդարանք
Անգկոր Վատի ինքնատիպության պատճառներից մեկն էլ նրա լայնածավալ ձևավորումն է։ Դրանում հիմնականում վերցված է խորաքանդակային ֆրիզների ձևը։ Արտաքին ճեմասրահի ներքին պատերը կրում են մի շարք լայնամասշտաբ տեսարաններ, որոնցում հիմնականում պատկերված են դրվագներ հին հնդկական Մահաբհարաթա և Ռամայանա պոեմ-էպոսներից։ Հյուսիս-արևմտյան անկյունից ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ, արևմտյան ճեմասրահում պատկերված է Լանկայի և Կուրուկշետրայի ճակատամարտերը։ Հարավային ճեմասրահում միակ պատմական տեսարանը Սուրյավարման II թագավորի երթն է, ապա հինդուիզմի 32 դժոխքներն ու 37 երկնային արքայությունները։
Անգկոր Վատում ձևավորված է ասպարաների և դևաթաների պատկերումներով․ ավելի քան 1796 դևաթաների պատկերումներ ներկայումս ուսումնասիրվում են ։ Ճարտարապետները սյուների և պատերի վրա կերտել են ապսարաների փոքր պատկերներ՝ որպես դեկորատիվ մոտիվներ։ Դրանք լրացնում են առավել մեծ դևաթաների պատկերներին։ Հանդիպում են տաճարի բոլոր հատվածներում՝ մուտքի տաղավարից մինչև բարձր աշտարակների վրա։ 1927 թվականին Սապֆո Մարչալը հրապարակել է մի ուսումնասիրություն, որում ներկայացված են պատկերների հագուստները, մազերը, գլխազարդերը, դեկորատիվ ծաղիկներն ու զարդերը։ Դրանցում Անգկորի ժամանակաշրջանի իրական բնութագրումն է ։
Շինարարության տեխնիկա
Հարթ քարերը նման են փայլուն մարմարի և դրված են առանց հավանգի, այնպիսի ամուր միացություններով, որոնք երբեմն դժվար է գտնել։ Քարերը միացված են փորակներով և որոշ դեպքերում միացած են սեպերով, մինչդեռ մյուսներում օգտագործված են կեռեր և ձգողություն։ Քարերը հավանաբար տեղադրվել են փղերի միջոցով կոկոսի պարաններով, ճախարակներով և բամբուկի փայտամածներով։ Անրի Մուոն նշել է, որ քարերի մեծ մասն ունեցել են 2․5 սմ տրամագծով անցքեր, 3 սմ խորությամբ, իսկ ավելի մեծ շինաքարերի վրա՝ ավելի շատ անցքեր։ Որոշ հետազոտողներ ենթադրել են, որ անցքերն արվել են, որպեսզի իրար միացվեին երկաթե ձողերով, իսկ մյուսները պնդում են, որ դրանք օգտագործվել են ժամանակավոր կախիչները պահելու համար, ինչը կօգներ քարերը տեղափոխել մի տեղից մյուսը։
Հուշարձանի շինարարության համար օգտագործվել է 5 միլիոնից մինչև 10 միլիոն ավազաքարեր, որոնց առավելագույն քաշը 1,5 տոննա է ։ Փաստորեն ողջ Անգկոր քաղաքում օգտագործվել է ավելի մեծ քանակությամբ քարեր, քան բոլոր եգիպտական ​​բուրգերում, և Անգկոր քաղաքը զբաղեցրել է զգալիորեն ավելի մեծ տարածք, քան ժամանակակից Փարիզը։ Ավելին, ի տարբերություն եգիպտական ​​բուրգերի, որոնցում օգտագործված է կրաքար, որն էլ հատվել է 0.5 կմ հեռավորության վրա, ապա ողջ Անգկոր քաղաքը կառուցվել է ավազաքարով, որը հատվել է 40 կմ կիլոմետր հեռավորության վրա (կամ ավելի) ։ Ավազաքարը պետք է տեղափոխվեր Կուլեն լեռան հյուսիսարևելյան մասից։ Ճանապարհի երկարությունը 35 կմ էր դեպի Տոնլե Սապ լիճ, ևս 35 կիլոմետր երկարությամբ ճանապարհ հատում էր լիճը և վերջին 15 կիլոմետրն անցնում էր Սիեմ գետի երկայնքով։ Սակայն Էտսուո Ուչիդան և Իչիտա Շիմոդա՝ Տոկիոյի Վասեդայի համալսարանից 2011 թվականին հայտնաբերել են ավելի կարճ՝ 35 կմ երկարությամբ ճանապարհ՝ օգտվելով արբանյակային լուսանկարներից։ Վերջիններս ենթադրում են, որ քմերներն օգտվել են այս ճանապարհից ։
Քայուրահոյի պեղումների ժամանակ քանդակագործ Ալեքս Էվանսը մի քանդակ պատրաստեց տեղի քարից, որի աշխատանքը տևեց 60 օր ։ Ռոջեր Հոփկինսը և Մարկ Լեհերը նույնպես փորձեր անցկացրեց կրաքարի վրա, և 22 օր պահանջվեց, որպեսզի 12 քարտաշ հատեն 400 տոննա քար ։ Այդ քանակությամբ քարի մշակման, փոխադրման, փորագրելու և տեղադրելու համար պետք է ներգրավված լինեին հազարավոր մարդիկ, ներառյալ՝ բարձր որակավորում ունեցող արհեստավորներ։ Այս քանդակները կերտելու համար պահանջվող հմտությունները զարգացած են եղել հարյուրավոր տարիներ առաջ, ինչպես ցույց տվեցին յոթերորդ դարին վերագրվող որոշ արվեստի գործեր, մինչև քմերների իշխանության գալը ։
Վերականգնում և պահպանում
Ինչպես Կամբոջայում գտնվող շատ այլ հնագույն տաճարներ, Անգկոր Վատը մեծ վնասներ է կրում բույսերի, սնկերի գերաճի, պատերազմի հասցրած վնասների և գողությունների պատճառով։ Պատերազմի ժամանակ կրած տաճարի վնասները շատ ավելի քիչ են՝ համեմատած Կամբոջայի մյուս տաճարների ավերակների հետ։ Այն նաև առավել լավ է վերականգնվել ։
Անգկոր Վատի վերականգնումը նոր դարաշրջանում սկսվել է 1908 թվականին «Հեռավոր արևելքի ֆրանսիական ինստիտուտի» (École française d'Extrême-Orient (EFEO)) կողմից իրականացվող «Անգկորի պահպանություն» (Conservation d'Angkor) ծրագրի հաստատմամբ։ Մինչ այդ այնտեղ անցկացվել էին ուսումնասիրություններ ։
Զբոսաշրջություն
1990-ականներից սկսած Անգկոր Վատը դարձել է զբոսաշրջային խոշոր կենտրոն։ 1993 թվականին հուշարձան են այցելել 7650 այցելու ։ 2004 թվականին կառավարությունը նշում է, որ այդ տարի 561000 օտարերկրացիներ ժամանել են Սիեմրեապ, ինչը կազմել է Կամբոջայի բոլոր զբոսաշրջիկների 50%-ը ։ 2007 թվականին այցելուների թիվը հասնում է մեկ միլիոնի, իսկ 2012-ին՝ շուրջ երկու միլիոն ։ 2013 թվականին գրանցվել է ամենաբարձր ցուցանիշը՝ 2 միլլիոն օտարերկրացի այցելու ։ 1990 թվականից սկսած տեղանքը հսկում է «SOKIMEX group» ըներությունը, որը վարձակալել է դա կամբոջական կառավարությունից։ Զբոսաշրջիկների ներհոսքը մինչ օրս համեմատաբար ավելի քիչ վնաս է պատճառել, քան գրաֆիտիները, պարանները և փայտե աստիճանները, որոնք համապատասխանաբար տեղադրվել են խորաքանդակների և հատակների ամրապնդման և պաշտպանության համար։ Զբոսաշրջությունը նաև ապահովել է լրացուցիչ միջոցներ պահպանման համար։ 2000 թվականի դրությամբ, Անգկորի ամբողջ տարածքի տոմսերի եկամուտների մոտ 28%-ը ծախսվել է տաճարների վրա, չնայած, աշխատանքների մեծ մասը իրականացվել է օտարերկրյա կառավարությունների կողմից հովանավորվող խմբերի, այլ ոչ թե Կամբոջայի իշխանությունների կողմից ։
Քանի որ Անգկոր Վատը տարիներ շարունակ էապես խթանել է զբոսաշրջությանը, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նրա ICC (International Co-ordinating Committee for the Safeguarding and Development of the Historic Site of Angkor) հանձնաժողովը, Royal Government և APSARA կազմակերպությունների հետ միասին կազմակերպել են սեմինարներ, որտեղ քննարկվել է «մշակութային զբոսաշրջություն» հասկացությունը ։ Գովազդից և մասսայական զբոսաշրջությունից խուսափելու համար, սեմինարները շեշտում էին բարձրորակ հարմարությունների և ծառայությունների կարևորությունը, որպեսզի կամբոջական կառավարությունը տնտեսապես շահի նաև երկրի հարուստ մշակույթի շնորհիվ ։ 2001 թվականին դրդապատճառի արդյունքն եղավ «Անգկոր զբոսաշրջային քաղաք» հասկացությունը, որի նպատակն էր զարգանալ ավանդական քմերական ճարտարապետության շնորհիվ՝ ընդգրկելով ժամանց և զբոսաշրջային հարմարություններ, շքեղ հյուրանոցներ՝ մեծաքանակ այցելուներով ։
Նման խոշոր զբոսաշրջային վայրերի զարգացման հեռանկարը մտահոգությունների առիթ է դարձել ինչպես APSARA-ի, այնպես էլ ICC-ի կողմից, պնդելով, որ տեղի նախորդ զբոսաշրջային զարգացումները անտեսել են շինարարական կանոնները և այդ նախագծերի մեծ մասը կարող են վնաս պատճառել լանդշաֆտային առանձնահատկություններին ։ Բացի այդ, այս նախագծերի հսկայական ծավալները սկսել են վտանգի տակ դնել մոտակա քաղաքի ջրի, կոյուղու և էլեկտրականության համակարգերի որակը ։ Նշվել է, որ զբոսաշրջության նման բարձր հաճախականությունը և տեղի որակյալ հարմարությունների աճող պահանջարկը, ինչպես օրինակ մեծ ավտոմայրուղու կառուցումը, ուղղակիորեն ազդեցություն են ունեցել ստորգետնյա ջրի վրա՝ ինչը հետագայում կխախտի Անգկորի տաճարների կառուցվածքային կայունությանը ։
Սիեմրեապի բնակիչները նաև մտահոգություն են հայտնել, որ զբոսաշրջիկներին հյուրընկալելիս վարկաբեկվում է իրենց քաղաքի հմայքն ու մթնոլորտը ։ Քանի որ տեղի մթնոլորտը «Անգկոր զբոսաշրջային քաղաք» ծրագրերի առանցքային բաղադրիչն է, տեղական պաշտոնյաները շարունակում են քննարկել, թե ինչպես հաջողությամբ ներգրավել ապագա տուրիզմը, առանց զոհաբերելու տեղական արժեքներն ու մշակույթը ։
«Հարավարևելյան Ասիական Ազգերի ասոցացիա» զբոսաշրջային ֆորումի ժամանակ համաձայնեցվել է, որ Բորոբուդուրը և Անգկոր Վատը դառնան քույր վայրեր, իսկ մարզերը՝ քույր մարզեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Կամբոջայում Կատեգորիա:Կամբոջայի բուդդայական տաճարներ Կատեգորիա:Անգկոր
Նուևիտաս
Նուեվիտաս (Nuevitas), մունիցիպալիտետ և նավահանգստային քաղաք Կամագուեյում, Կուբայում։
Աշխարհագրական դիրք
Նուեվիտասը գտնվում է ծովածոցի ափին, որը օվկիանոսին է միանում նեղ և գրեթե 10 կմ երկարությամբ նեղուցով։ Դրանով պայմանավորված՝ տեղանքը միշտ հետաքրքրություն է ներկայացրել այն նավաստիների համար, որոնք ցանկանում էին սպասել վատ եղանակին։ Իրավաբանորեն Նուեվիտաս մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 1778 կմ², բայց փաստացի՝ բնակչության ճնշող մեծամասնությունը բնակվում է քաղաքի՝ 4 կմ² մակերես ունեցող «միջուկում», այսպիսով բնակչության խտությունը պաշտոնական 34,7 մարդ/կմ² է, փաստացի՝ ավելի քան 17000 մարդ/կմ²։ Նուեվիտասը բաժանված է ութ բարիոյի ։ Քաղաքից մի քիչ հյուսիս գտնվում է խոշոր կորալային Սաբինալ կղզին։
Կլիմա
Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը 25,5°С է, չորային եղանակը ձգվում է հոկտեմբերից մինչև ապրիլ, անձրևայինը՝ մայիսից մինչև սեպտեմբեր ։
Պատնություն
Համարվում է, որ հենց ապագա քաղաքի շրջանում է կանգ առել Քրիստափոր Կոլումբոսը իր առաջին արշավի ժամանակ՝ 1492 թվականին․ այդ ժամանակ եվրոպացու ոտքը առաջին անգամ է դրվել Կուբայի հողի վրա ։
Նուեվիտասում բնակություն հաստատվել է 1775 թվականին՝ ստրուկների տնկարկների ի հայտ գալով, իսկ 1828 թվականին տեղափոխվել է ներկայիս վայր, «քաղաքի» կարգավիճակ է ստացել 1886 թվականին։
1980-ականների սկզբին քաղաքն իրենից ներկայացնում էր վարչական, կրթական և առևտրաարդյունաբերական կենտրոն՝ 35 հազար բնակչությամբ։ Այդ ընթացքում առաջատար ձեռնարկություններ են եղել հեղափոխությունից հետո կառուցված ցեմենտի գործարանը, էլեկտրոդների արտադրության գործարանը և մետաղալարի գործարանը ։
Քաղաքում կան երկու նավահանգիստներ և երկաթուղային կայարան։ Քաղաքի զգալի մասն ունի քառակուսի հատակագիծ. ավելի քան մեկ տասնյակ փողոցներ կտրուկ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք են գնում և մոտավորապես նույնքան փողոցներ հատում են դրանք ուղիղ անկյան տակ։ Նուեվիտասի արևմտյան մասը կառուցապատվել է 3-5 հարկանի բազմաբնակարան շենքերով, սակայն հիմնականում քաղաքում գերակշռում են մեկ-երկու ընտանիքի համար նախատեսված փոքր մասնավոր տները։ Նուեվիտասը տնտեսական խոշոր կենտրոն է։ Այստեղ արտադրվում են սղոցանյութեր, պարաններ, պարարտանյութեր, սուրճ, տեքստիլ, օճառ, կահույք։ Ծովով ուղարկելու համար այստեղ են բերվում շաքարեղեգ, սիզալ, մելասսա, սուրճ, մրգեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուբայի քաղաքներ Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Հելսինկի-86
«Հելսինկի-86» մարդու իրավունքների պաշտպանության խումբ (Latvijas cilvēktiesību aizstāvēšanas grupa «Helsinki-86»), Լատվիայի իրավապաշտպան կազմակերպություն, ստեղծված 1986 թվականի հուլիսի 10-ին Լիեպայայում ոսկերիչ Լինարդ Գրանտինշի, վարորդ Ռայմոնդ Բիտենիեկսի և էլեկտրամատակարարման ծառայության մենեջեր Մարտինշ Բարիսի կողմից։ Խմբի նպատակն էր, ըստ նրա անդամների հայտարարության, «բաց, առանց գրաքննության և արտաքին ճնշումների, միջազգային կազմակերպություններին տեղեկացնելու մեր ժողովուրդների նյութական և հոգևոր արժեքների դեմ, ինչպես նաև հենց ժողովրդի դեմ կատարված խախտումների մասին»։ Դադարեցնել ստի և ահաբեկչության ճանապարհը. բոլոր ազգերին տալ իրենց զարգացման ճանապարհների ազատ ընտրություն. պահպանել Հելսինկյան կոնֆերանսի եզրափակիչ փաստաթղթում ներկայացված սկզբունքները» ։
Հելսինկյան 86-ը դարձել է առաջին կազմակերպությունը, որը դեռևս 1987 թվականին բարձրացրեց Մոլոտով-Ռիբենդրոպ համաձայնության հարցը, Լատվիայի անկախության վերականգնման հարցը ։
1987 թվականի հունիսի 14-ին տեղի է ունեցել ցույց, որի ժամանակ ծաղիկներ դրվեցին Ռիգայի Ազատության հուշարձանին։ Ցույցը նվիրված էր 1941 թվականի տեղահանությունների հիշատակին։
1987 թվականի նոյեմբերի 18-ին Հելսինկի-86-ը նշել է Լատվիայի անկախության հռչակման օրը։
1988 թվականի հունիսի 14-ին Լատվիայի հետպատերազմյան պատմության մեջ առաջին անգամ Ռիգայում ցույցի ժամանակ «Հելսինկյան-86» խմբի անդամ Կոնստանտին Պուպուրսը, ամբողջ Ռիգայով Ազատության հուշարձանից մինչև Եղբայրական գերեզմանատուն է տարել Լատվիայի կարմիր-սպիտակ-կարմիր դրոշը։
1988 թվականի օգոստոսի 23-ին հանդես են եկել որպես Բալթյան ուղի կազմակերպության կազմակերպիչներից մեկը։
Կազմակերպությունների շատ անդամներ և ակտիվիստներ պարգևատրվել էին Լատվիայի բարձրագույն պարգևով` «Երեք աստղ» շքանշանով. Մարտինշ Բարիս (2-րդ աստիճանի), Եվա Բիտենիեցե (3-րդ աստիճանի), Ռայիմոնդս Բիտենիես (3-րդ աստիճանի), Լինարդս Գրանտինշ (2-րդ աստիճանի), Ռոլանդս Սիլարաուպս (2-րդ աստիճանի), Յանիս Վեվերիսը (2-րդ աստիճանի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հակակոմունիզմ ըստ երկրի Կատեգորիա:Ազգայնական կուսակցություններ Կատեգորիա:Լատվիայի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Լատվիայի պատմություն Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքականություն Կատեգորիա:1986 հիմնադրումներ ըստ երկրի Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ
Գամբուլիանո
Գամբուլիանո  (Gambugliano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 821 մարդ, բնակչության խտություն՝ 103 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 36050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։