cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բեթի Ամոնգի
Գործունեություն
Կաբինետի փոփոխության արդյունքում, 2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, նա նշանակվել է մայրաքաղաք Կամպալայի նախարար՝ փոխարինելով Բեթի Քամիային, ով ստանձնել է հողերի կառավարման, բնակարանաշինության և քաղաքաշինության գործը ։
Անձնական
2013 թվականի ապրիլի 6-ին Բեթի Ամոնգին ամուսնացել է Լիրայի քաղաքապետարանի խորհրդարանի անդամ և  Ուգանդայի ազգային Կոնգրես ընդդիմադիր կուսակցության նախագահ Ջիմի Ակենի հետ։ Ակենան Միլտոն Օբոտեի  որդին է, ով եղել է Ուգանդայի առաջին վարչապետը և երկու անգամ՝ Ուգանդայի նախագահը։ Ավանդական ամուսնությունը տեղի է ունեցել Օյամ շրջանիի Մինակուլու վաչատարածքում, որին ներկա էին 32 պատգամավոր։ Հարսանիքին ներկա է եղել նաև երկրի նախագահ Յովերի Մուսևենին՝ զույգի ընկերը ։
Տես նաև
Ուգանդացի կին քաղաքական գործիչներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուգանդայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մակերերեի համալսարանի շրջանավարտներ
Մատինի
Մատինի (Matigny), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 519 մարդ, բնակչության խտությունը` 74.25 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.99 կմ² տարածք։
Fix You
«Fix You», բրիտանական Քոլդփլեյ խմբի երրորդ ստուդիական X&Y ալբոմի երկրորդ սինգլը։ Թողարկվել է 2005 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը բրիտանական ազգային սինգլների չարթում և 18-րդ հորիզոնականը ամերիկյան Billboard Hot Modern Rock Tracks-ում։ Երգը երաժշտական քննադատների կողմից դրական կարծիքների է արժանացել։
Մատինի
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 55 կմ արևելք։
Fix You
Երգի մասին
«Fix You» երգը իրենից ներկայացնում է երգեհոնային և դաշնամուրային ձայներ, հարվածային գործիքների դանդաղ տեմպ և վոկալ։ Բլայթ Դաների խոսքերով «Fix You»-ն գրվել է Քրիս Մարտինի կնոջ՝ Գվինեթի համար, որպեսզի մխիթարի նրան, երբ նրա հայրը մահացել էր ։
Մատինի
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 335 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 246-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 89։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,4 %։ 246 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 225 անձ (134 տղամարդ և 91 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (7 տղամարդ և 14 կին)։ 89 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 43-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Fix You
Երգի մասին
Բ կողմում The World Turned Upside Down և Pour Me երգերն են։
«Fix You» կենդանի տարբերակը թողարկվել է 2009 թվականի համերգային LeftRightLeftRightLeft ալբոմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2005 սինգլներ Կատեգորիա:Երգեր մահվան մասին Կատեգորիա:Երգեր ինքնասպանության մասին
Հարավսլավիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Հարավսլավիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ներկայացրել է Հարավսլավիայի թագավորությունը (1918-1941) և Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետությունը (1943-1992) ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվել է Հարավսլավիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։
Հարավսլավիան մասնակցել է 8 Աշխարհի առաջնությունների, և այստեղ նրանց լավագույն արդյունքը եղել է 3-րդ տեղը՝ 1930 թվականին։ Նաև մասնակցել է 4 Եվրոպայի առաջնություններին և 1960 ու 1968 թվականի առաջնություններին զբաղացրել է երկրորդ տեղը։
1992 թվականին՝ Հարավսլավական պատերազմների ժամանակ ՄԱԿ-ի սանկցիաների հետևանքով թիմը հեռացվեց միջազգային առաջնություններից։
Սերբիայի հավաքականը ժառանգել է Հարավսլավիայի տեղը ՈՒԵՖԱ-ում և ՖԻՖԱ-ում և երկու կազմակերպությունների կողմից էլ ճանաչվել է Հարավսլավիայի հավաքականի միակ ժառանգորդ։
Կումայրի (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Կումայրի, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 83 կմ հարավ-արևելք՝ Որոտան գետի աջ ափին։
Շիրակ գյուղի հետ միասին կազմում է Կումայրի համայնքը։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Հաբանդ գավառում ։ Բնակավայրը տեղաբաշխված է Հակարի և Որոտան գետերի միախառնման հատվածից ներքև՝ աջափնյա բլրապատ հարթավայրում։  Գյուղը տեղակայված է հանրապետության հարավ-արևմտյան հատվածում, մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 135 կմ հեռավորության վրա։
Գյուղը հարթավայրային է, ունի 2557,0 հա տարածք, որից 2242,6 հա գյուղատնտեսական նշանակության։ Կումայրի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Որոտան գետը։
Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 2 գործող անհատական ջրհորներ։
Պատմություն
Հայկական այդ բնակավայրը Ղևոնդ Ալիշանը անվանել է Խալիճան, որտեղ շարունակվում էին պահպանվել իշխանական գերեզմանոցների և դղյակների մնացորդները ։
18-րդ դարի երկրորդ կեսին տարածաշրջանի բնակավայրերը հայաթափվել են՝ Ղարաբաղի խաների և քուրդ ցեղապետերի ճնշման տակ։ Այս ամենը նույնպես պատճառ դարձավ, որ տվյալ տարածքի գյուղերի, այդ թվում Խալիճանի պատմական անցյալի մանր ամասները մոռացության մատնվեն ։
Հայկական բնակավայրում հաստատված եկվորները գյուղը անվանափոխել և դարձրել էին Գիլիջան։ Մի քանի տասնամյակի ընթացքում քոչվորները հիմնահատակ կործանել են հայկական պատմամշակութային արժեքները։ Առ այսօր մնացել են դրանց փշրանքները։
Ադրբեջանում Խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ 1923 թվականին Գիլիջանը գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Ղուբաթլիի շրջանի կազմում։ Ադրբեջանում Խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո այս տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ 1993 թվականի նոյեմբերի սկզբներին ԱՀ Պաշտպանության բանակի հարվածների տակ գյուղն ազատագրվեց ։
1997 թվականին սկսվեց գյուղի վերաբնակեցման գործընթացը։ Այստեղ հաստատվել էին ՀՀ բնակավայրերից, մասնավորապես Շիրակի մարզից, մի քանի ընտանիքներ։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
Կումայրի համայնքի մեջ ընդգրկված է Շիրակ գյուղը, որտեղ բնակվում էր 55 մարդ, կա 12 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 70 աշակերտներ ։ Տարբեր տարիների դպրոցի տնօրեններ են եղել Ա․ Սարգսյանը, Օ․ Նազարյանը, Հ․ Կատայանը։ Բնակավայրն ունի խմելու ջուր։
Փարիզի առողջապահության թանգարան
Հավաքածու
Հավաքածուն պարունակում է մոտ 10 000 նմուշ` նկարներ, քանդակներ, փորագրություններ և պատկերներ, բժշկական գործիքներ և այլ առարկաներ` կապված բժշկական կրթական հաստատությունների և հիվանդանոցների գործունեության տարբեր ոլորտների հետ։
Փարիզի հիվանդանոցների պատմությունը առաջին հերթին ուսումնասիրվում է կրոնականից աշխարհիկ էվոլյուցիայի համատեքստում։ Զուգահեռ բացահայտվում է բժշկագիտության զարգացման թեման` մարդկային օրգանիզմի կառուցվածքը, բժշկի մասնագիտության ստեղծումը։
1-ին սրահ։ Եկեղեցին որպես առաջին հիվանդանոցների հիմնադիր
Դեռ միջին դարերում եկեղեցին հիմնել է փարիզյան առաջին հիվանդանոցները։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբ եկեղեցին էական ազդեցություն է ունեցել քաղաքային հիվանդանոցների ձևավորման վրա և միայն 1905 թվականի օրենքը, որն առանձնացնում էր եկեղեցին և պետությունը, քանդեց այդ դարավոր կապը` ստիպելով միանձնուհիներին լքել հիվանդանոցները։
2-րդ սրահ։ Լքված երեխաներ
19-րդ դարը ներառյալ, երբ Փարզում սկսեցին գործարկել ընտանիքի պլանավորման առաջին սոցիալական ծրագրերը, լքված երեխաների հոգսն ընկած էր եկեղեցու վրա։ Լքված երեխաների մեծ քանակը բացատրվում էր ինչպես հասարակության աղքատությամբ, այնպես էլ այն ժամանակ տիրող կրոնական բարոյականությամբ։
3-րդ սրահ։ Հիվանդանոց աղքատների համար
Աղքատության միջնադարյան ռոմանտիկ պատկերացումը (տես, օրինակ, Ֆրանցիսկ Ասսիզեցի) 18-րդ դարում դառնում է ավելի պրագմատիկ. աղքատությունը (հիգիենայի բացակայությունը) հանգեցնում է համաճարակների, սոցիալական ցնցումների, անկարգությունների։ Կենտրոնական իշխանությունն աստիճանաբար սկսում է միջոցներ ձեռնարկել աղքատության դեմ պայքարելու համար, մասնավորապես աղքատներին բուժելու համար։
4-րդ սրահ։ Հիվանդանոցային ադմինիստրացիայի էվոլյուցիա
18-րդ դարում իշխանությունը նոր վերաբերմունք է սկսում դրսևորել աղքատների հանդեպ։ Համապատասխանաբար փոխվում է նաև հիվանդանոցների դերը։ Ֆրանսիական հեղափոխությունը միայն արագացնում է այդ գործընթացը` սկսելով պետության և եկեղեցու առանձնացումից, հիվանդանոցների հսկողությունը հանձնելով պետությանը։ Սակայն առկա վարչական կառուցվածքները պատրաստ չէին այդ փոփոխություններին։
5-րդ սրահ։ Բժշկական տեխնիկա
19-րդ դարը հասարակության սոցիալական կառուցվածքում խոշոր փոփոխություններ է բերում։ Արդյունաբերական հեղափոխությունը զուգահեռ առաջ է տանում բժշկագիտությունը։ Բացվում են նոր հիվանդանոցներ, իսկ գոյություն ունեցողները մասնագիտացվում են։
Պիեռ Ֆոշարի թանգարան
2003 թվականի ժամանակակից ատամնաբուժական գիտության «հայր» Պիեր Ֆոշարի (Pierre Fauchard; 1678—1761) ստոմատոլոգիական թանգարանի հավաքածուն դառնում է առողջապահության թանգարանի մի մասը։
Հավաքածուի պատմությունը սկիզբ է առնում 1879 թվականից, երբ հինգ երիտասարդ ատամնաբույժներ հիմնադրում են «Ատամնաբույժների փարզյան խումբը» (Cercle des Dentistes de Paris): Հաջորդ տարի նրանք հիմնադրում են ատամնաբույժների ֆրանսիական առաջին դպրոցը, իսկ նրա մոտ` գրադարան ու թանգարան։ Թանգարանի հիմնական նպատակը մանկավարժական էր։ 1892 թվականին թանգարանն ուներ 300 ցուցանմուշ` ատամներ, ծնոտներ, պրոթեզներ, ատամնաբուժական ժամանակակից և պատմական գործիքներ։
1998 թվականին փարիզյան դպրոցի (Société de l'Ecole Dentaire de Paris) լուծարումից հետո թանգարանն ու գրադարանը փոխանցվեցին Փարիզի առողջապահության վարչությանը։ 2004 թվականի գրադարանի պահպանությունը հանձնվեց Փարիզի միջազգային բժշկական գրադարանին (Bibliothèque Interuniversitaire de Médecine), իսկ թանգարանի հավաքածուն մտավ առողջապահության թանգարանի կազմի մեջ։
Ներկայումս Պիեր Ֆոշարի թանգարանի հավաքածուի առարկաները մտցվել են առողջապահության թանգարանի կատալոգ, սակայն չեն ցուցադրվում լայն հասարակության համար։
Գործնական տեղեկատու
Թանգարանը գտնվում է Փարիզի 5-րդ շրջանում, մետրոյի մոտակա կայարաններն են` Saint-Michel, Cité և Maubert-Mutualité:
Հասցե` 47, quai de la Tournelle, 75005 Paris.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի թանգարաններ
Արամո
Արամո (լրիվ անունը Արամ Ավրորայի Գևորգյան ), հայ երգիչ, դերասան, թմբկահար։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (2011)։
Դերասան Ավրորա (Ավետիք) Գևորգյանի որդին է, երգչուհի Էմմա Պետրոսյանի ամուսինը։
Կրթություն
1985 թ. ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան թիվ 19 միջնակարգ դպրոցը։ Հաճախել է երաժշտական դպրոց, սովորել հարվածային գործիքների բաժնում։ 1985-1989 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։
Ստեղծագործական գործունեությունը
Նվագել է «Արևիկ» մանկական համույթում։ 1986-1992 թթ. եղել է Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի մեներգիչ և թմբկահար, 1993-1997 թթ.՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի մենակատար։ 1998 թվականից ծավալում է համերգային գործունեություն հայրենիքում և արտասահմանում։
Խաղացել է թատերական ներկայացումներում և Էդմոնդ Քեոսայանի «Մխիթար սպարապետ», «Ծաղրածուի ժպիտը», Դովլաթյանի «Սողանք», «Մեր բակը», Սալեմի «Վոդկա լիմոն», Ռուդակովի «Գնչուհին» և այլ ֆիլմերում։
Սկավառակագրություն
Թողարկել է 4 ձայնասկավառակ, որից 3-ը կնոջ՝ Էմմա Պետրոսյանի հետ համատեղ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ թմբկահարներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Բաժե լա Վիլ
Բաժե լա Վիլ (Bâgé-la-Ville), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում՝ Էն գավառում։ Էնի գավառ, մտնում է Բաժե լա Շատել կանտոնի կազմի մեջ։ Բուրկ ան Բրեսսայի կանտոնա։
INSEE կոդը՝01025։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 3040 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Խաչ և սուր (հուշարձան, Ծովազարդ)
«Խաչ և սուր» հուշարձան, արձանախումբ Սևանա լճի ափին՝ Ծովազարդ գյուղի տարածքում՝ նվիրված ազգային ազատագրական պայքարի հերոսներին։
Պատմություն
Արձանախումբը պատրաստվել է ծովազարդցի Փայլակ Հայրապետյանի ֆինանսավորմամբ։ Հուշարձանի էսքիզի քննարկմանը մասնակցել է գյուղի ակտիվը։ Արձանախպումբը ստեղծվել է 1988-1993 թվականներին։ Հուշարձանի նյութը բազալտ է։
Արձանախումբը բաղկացած է կնոջ և տղամարդու 5 մետր բարձրությամբ և խաչը բռնած 3 մետր բարձրությամբ երեխայի արձաններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձաններ
Մոկուր (Սոմի գավառ)
Մոկուր (Maucourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 169 մարդ, բնակչության խտությունը` 45.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.68 կմ² տարածք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 105 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 72-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 33։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,6 %։ 72 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 66 անձ (38 տղամարդ և 28 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 33 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Կաղնի-տոհմապետ
«Կաղնի-տոհմապետ» (Дуб-патриарх), ծառ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Դուբովկա քաղաքում, դաշնային նշանակության բնության հուշարձան և քաղաքի գլխավոր խորհրդանիշը։ Աճում է «Դուբովկա» առողջարանային տարածքում գտնվող Վոլգոգրադի ջրամբարի ափի անտառապարկի տարածքում։ Տեսակը՝ կաղնի ամառային, բարձրությունը՝ 18 մետր։
Պատմություն
1942 թվականի օգոստոսին, Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ, երբ գերմանական ֆաշիստական ավիացիան ռմբակոծեց քաղաքը, չորս մեծ բեկորներ ընկան ծառի բնի մոտ, որոնց հետքերը մնացին ։
1993-2006 թթ. «Կաղնի-տոհմապետը» համարվել է տարածաշրջանային նշանակության բնության հուշարձան, իսկ 2006 թվականից՝ տեղական նշանակության ։
2000-ական թվականների կեսերին ծառը գտնվում էր ոչնչացման սպառնալիքի ներքո, քանի որ ամեն տարի ջրհեղեղների և հորդառատ անձրևների պատճառով հողը սահում էր և կաղնին գնում էր դեպի ջրամբար։ Դա կանխելու համար տեղացիները իրենց միջոցներով ամրապնդեցին ափը ։
2007 թվականի սեպտեմբերին Համառուսական հողանտառմելիորացիայի գիտահետազոտական ինստիտուտի աշխատակիցներն իրականացրեցին մի շարք միջոցառումներ` ծառի արմատային համակարգի ամրապնդման համար ։
2012 թվականի մարտին տեղի համայնքի ջանքերի շնորհիվ կաղնին ընդգրկվել է «Ծառերը` կենդանի բնության հուշարձաններ» համառուսական ծրագրի մեջ։ Հավաստագրման հանձնաժողովի որոշմամբ, որտեղ ընդգրկված էին Ռուսաստանի առաջատար փորձագետներ և գիտնականներ, կաղնին ներառվել է Ռուսաստանի հնամենի եզակի ծառերի ռեեստրում ։
2014 թվականի գարնանը իրականացվել է հողի պնդացում և կաղնու շրջակայքը բարեկարգվել է ։
Մինչև 2015 թվականը, կարծում էին, որ ծառը տնկվել է 1594 թվականին, այսինքն այն 420 տարեկան է։ 2015 թվականի հունիսի 9-ին «Առողջ անտառ» Անտառային փորձաքննության ՊՈԱԿ-ի կենտրոնի մասնագետներն անցկացրեցին կաղնու ծառի և անտառի ընտրված նմուշների փորձաքննություն`ծառի ճշգրիտ տարիքը հաստատելու համար։ Գիտնականների կարծիքով, կաղնու տարիքը 231 է ։
2015 թվականի սեպտեմբերի 3-ին տեղի է ունեցել «Կաղնի-տոհմապետի» կարգավիճակի դաշնային նշանակության կենդանի բնության հուշարձանի շնորհման հանդիսավոր արարողությունը ։
Նկարագրություն
Բարձրությունը 18 մետր է, 1,5 մ բարձրությունից սկսվում է ճյուղավորվել։ Լայնասաղարթ է, ուժեղ ճյուղերով և հզոր բնով. ծառի հաստությունը՝ 7 մ, տրամագիծը բարձրությամբ՝ 1,3 մ - 2.22 մ։
Լեգենդներ
Lեգենդի համաձայն, այս կաղնու տակ են նստել Եմելյան Պուգաչովը և Ստեպան Ռազինը ։ 2015 թվականին, ծառի տարիքը որոշելուց հետո, այս լեգենդը անհիմն էր, քանի որ այդ անհատները մահացել են նախքան կաղնու ի հայտ գալը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայտնի ծառեր Կատեգորիա:Կաղնիներ
Եվրոպական միություն
Եվրոպական միություն, Եվրամիություն (ԵՄ), իրավունքի քաղաքական համայնք՝ հիմնված միջազգայնացված կազմակերպության «sui géneris» ռեժիմի վրա, որի նպատակն է Եվրոպայի երկրների ու ժողովուրդների ինտեգրման ու կառավարման գործառույթի կազմակերպումը։ Բաղկացած է եվրոպական 27 երկրներից և հիմնվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ Եվրոպական միության համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու պահից ։
Այդ ակտով «Եվրոպական միություն» բարձրագույն կառույցը միավորվում էր և հիմնվում նախկինում գոյություն ունեցող եվրոպական երեք համայնքների՝ «Ածուխի և պողպատի եվրոպական միության», «Ատոմային էներգիայի եվրոպական միության» և «Եվրոպական տնտեսական միության» վրա. դրանց ավելացվում էր նաև արտաքին միասնական քաղաքականությունը և քաղաքական ու իրավական համագործակցությունը՝ այսպիսով կազմելով մի բարդ համակարգ, որը հայտնի է որպես «երեք սյուներ»։ Այնուամենայնիվ, 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Լիսաբոնի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելով, Եվրոպական միությունն ամբողջությամբ, թեև որոշակի յուրահատկություններով, փոխարինեց Եվրոպական համայնքներին ու դրանով ստանձնեց իր եզակի իրավական կողմնորոշումը՝ որպես միջազգային իրավունքի առարկա ։
Եվրոպական միությունը զարգացրել է իրավական ու քաղաքական` եվրոպական համայնքային աշխարհում եզակի մի համակարգ, որը ղեկավարվում է ներքին բարդ մեխանիզմներով ու ընթացակարգերով, որ պատմության ընթացքում ընդարձակվել ու զարգացում են ապրել մինչև ներկայիս կառավարման հիբրիդային, նմանը չունեցող համակարգի հաստատում, որը համախմբում է բազմակողմ համագործակցության տարրեր՝ ամուր կերպով ինստիտուցիոնալացված, հստակ վերազգային կողմնորոշման, որ ղեկավարվում են տարածքային ինտեգրման շեշտված դինամիկայով։
Այս ամենը ենթարկվում է մի քայլի, որի իրավական ու քաղաքական բնույթը շատ վիճելի է, մինչդեռ դրա գործառական տարրերն ու պատմական զարգացումը՝ դեռևս բաց, ներկայումս մատնանշում են ժամանակակից համադաշնության կամ գերակայող կառավարման մի հատուկ ձև՝ խիստ ինստիտուցիոնալացված և դաշնային ծառայության պատմաքաղաքական շնչով, նոր միջազգային դաշնության իմաստով և ոչ թե դասական դաշնային պետության, որը որոշակի հստակությամբ երևում է այնպիսի շրջանակներում, ինչպիսիք են եվրոպական քաղաքացիությունը, առաջնահերթության սկզբունքները և ուղղակի ազդեցությունը, որ կիրառվում են իրավական և ազգային կարգերով, իրավասության համակարգը կամ դրամական միությունը (եվրոյի համակարգը)։
Եվրամիությունը խթանում է մայրցամաքային ինտեգրումը ընդհանուր քաղաքականության միջոցով, որն ընդգրկում է գործունեության տարբեր շրջանակներ՝ հիմքում հիմնականում տնտեսական, որոնք աստիճանաբար տարածվում են քաղաքական շրջանակների վրա ։ Ընդհանուր նպատակներին հասնելու համար միության երկրները վերջինիս վերապահում են որոշակի իրավասություններ՝ իրագործելով ընդհանուր կամ համօգտագործելի ինքնիշխանություն, որը բացվում է համայնքային ալիքների միջոցով։
Եվրամիությունը ղեկավարվում է ներկայացուցչական ժողովրդավարության վարչակարգի ներքին համակարգով ։ Այն ունի յոթ հաստատություն. Եվրոպական խորհրդարանը, Եվրոպական խորհուրդը, Խորհրդարանը, Եվրոպական հանձնաժողովը, Եվրամիության արդարադատության դատարանը, Աուդիտորների պալատը և Եվրոպական կենտրոնական բանկը։ Եվրոպական խորհուրդը իրագործում է քաղաքական ընդհանուր կողմնորոշման և արտաքին ներկայացուցչության գործառույթ, նշանակում է սահմանադրական բարձր հաստատությունների ղեկավարներին. Եվրոպական խորհրդարանը և Խորհուրդը իրագործում են պայմանների հավասարության օրենսդրական իշխանությունը՝ ընդունելով միասնական որոշումներ, բացառությամբ հատուկ օրենսդրական միջոցների, որտեղ Խորհրդարանը պարզապես խորհրդատվական դեր ունի ։ Հանձնաժողովը կամ Հանձնակատարների քոլեջը իրագործում է Միության իրավունքը, վերահսկում է դրա կատարումը և իրագործում իր քաղաքականությունը, բացառապես դրան է պատկանում Խորհրդարանի և Հանձնաժողովի առջև օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալու իրավասությունը. Արդարադատության դատարանը իրականացնում է բարձրագույն իրավասու խնդիրները համայնքային իրավական համակարգում. Աուդիտորների պալատը վերահսկում և ղեկավարում է ֆինանսների և համայնքային միջոցների պատշաճ բաշխումն ու կառավարումը. Եվրոպական կենտրոնական բանկը ուղղորդում և իրագործում է եվրոյի գոտու միակ դրամավարկային քաղաքականությունը։
Միությունը ունի նաև տարբեր գործառույթներ կատարող այլ մարմիններ, ինչպես Սոցիալ-տնտեսական հանձնաժողովը, Մարզային հանձնաժողովը, Եվրոպական ժողովրդի պաշտպանը, Արտաքին հարցերի և քաղաքական անվտանգության բարձրագույն ներկայացուցիչը և այլն։
2012 թվականին Եվրոպական միությունը արժանացավ Խաղաղության նոբելյան մրցանակի «վեց տասնամյակների ընթացքում Եվրոպայում խաղաղության և հաշտեցման, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների առաջընթացի իր ներդրման համար» ։ 2017 թվականին այն ստացավ Աստուրիասի արքայադստեր համերաշխության մրցանակը՝ «ժամանակակից Եվրոպայում խաղաղության ամենաերկար ժամանակաշրջանի նվաճման համար՝ իրագործելով աշխարհում այնպիսի արժեքների ներդրում և տարածում, ինչպիսիք են ազատությունը, մարդու իրավունքները և համերաշխությունը» ։
Խորհրդանիշներ
Լիսաբոնի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելով՝ ԵՄ խորհրդանիշները՝ դրոշը, կարգախոսը, օրհներգը կամ Եվրոպայի օրը, օրենքով պարտադիր չեն, թեև բոլորն էլ կիրառության մեջ են։ Չնայած սրան՝ անդամ տասնվեց երկրները իրենց հավատարմությունն են արտահայտել Եվրոպական միության խորհրդանիշների հանդեպ՝ համաձայնագրի հավելվածային մի հայտարարության մեջ ։
Նախադեպեր
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Եվրոպան ավերված վիճակում էր ։ Գերմանիան ոչնչացված էր թե՛ մարդկային կյանքերի կորուստների և թե՛ նյութական վնասների առումով  ։ Թեև Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը պաշտոնապես հաղթող դուրս եկան Գերմանիայի հետ կոնֆլիկտում, սակայն երկու երկրներն էլ կարևոր կորուստներ ունեցան (թեև Գերմանիայից ավելի քիչ), որոնք ծանր ազդեցություն ունեցան դրանց տնտեսությունների ու համաշխարհային հեղինակության վրա։ Ֆրանսիան և Միացյալ թագավորությունը նացիստական Գերմանիային պատերազմ հայտարարեցին 1939 թվականի սեպտեմբերին ։ 1945 թվականի մայիսի 8-ին՝ հակամարտության ավարտից հետո գերմանական վարչակարգը կրեց պատերազմը սկսելու պատասխանատվությունը, քանի որ այն իր ընդլայնողական քաղաքականության արդյունքում գրավել, իսկ որոշ դեպքերում՝ իրեն էր միացրել մայրցամաքի այլ երկրների տարածքներ։ Գերմանիան, որ կորցրեց պատերազմից առաջ ունեցած տարածքների  մի զգալի մասը, գրավվեց արտասահմանյան զորքերի կողմից, որոնք ամբողջ տարածքը բաժանեցին չորս մասի։ Համաձայնեցումը կատարվեց Յալթայի համաժողովի ժամանակ ։
Հաջորդող տարիներին երվոպական ազգերի միջև եղած դժգոհություններն ու անվստահության մթնոլորտը խոչընդոտում էին հաշտեցմանը։ Այս համատեքստում Ֆրանսիայի արտգործնախարար Ռոբերտ Շումանը վճռական կերպով պաշտպանեց Արևմտյան Գերմանիայի ստեղծումը, որը արդյունք էր գրավված երեք տարածքների՝ արևմտյան ժողովրդավարությունների կողմից ղեկավարման, որոնք մի կողմ էին թողել ԽՍՀՄ-ի զբաղեցրած տիրույթները։ Շումանը, որ գերմանալյուքսեմբուրգյան ծագում ուներ, երեք (ֆրանսիական, գերմանական, լյուքսեմբուրգյան) քաղաքացիություն էր ստացել իր կյանքի տարբեր շրջաններում։ Այս փաստը օգնեց նրան հասկանալ եվրոպական կոնֆլիկտների բարդությունը և շուտով զարգացնել հետաքրքրություն եվրոպական միավորման հանդեպ ։
1946 թվականին Ուինսթոն Չերչիլը Ցյուրիխի համալսարանում ելույթ ունեցավ, որը շատերը համարում են հետպատերազմյան շրջանում դեպի ինտեգրում կատարած առաջին քայլը ։ Թեև սովորաբար համարվում է, որ առաջին իրական քայլն արվել է 1950 թվականի մայիսի 9-ին՝ նացիստական ռեժիմի անկումից հինգ տարի անց, երբ Շումանը խնդրանք ուղղեց Արևմտյան Գերմանիային և եվրոպական երկրներին, որպեսզի նրանք միավորվեն մի միասնական ղեկավարման ներքո՝ ածուխի և պողպատի արտադրման շուրջ ։ Այս ելույթը, որ հայտնի է որպես Շումանի հայտարարություն, տարբեր արձագանք գտավ եվրոպական կառավարությունների շրջանում և նախանշեց եվրոպական կառուցման սկիզբը, քանի որ այն ինտեգրման առաջին առաջարկն էր Եվրոպայում ։ Ըստ դրա՝ միավորելով սպառազինական արդյունաբերության երկու անփոխարինելի արտադրանքները մեկ ղեկավարության ներքո, մասնակից երկրները դժվարությամբ դուրս կգային միմյանց դեմ պատերազմի ։
Հայտարարությունը նախանշեց եվրոպական երկրների ինտեգրման սկիզբը ՝ որպես նախորդ ազգայնական միտումներին ու Եվրոպայի երկրների միջև լարված մրցակցությանը հակադրվող շարժում ։ Այս նոր իրականությունը մեծ հաշվով խթանվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին հաջորդած աշխարհում եվրոպական ավանդական գերակայության նպատակով, որը եվրոպացիներին հասկանալ ստվեց սեփական թուլությունը երկու նոր գերտերությունների առջև՝ Միացյալ Նահանգների ու ԽՍՀՄ-ի, որոնք ավելի մեծ ուժ ունեին, քան եվրոպական հետերոգեն երկրների խումբը ։ Բացի այդ, կոնֆլիկտի հետևանքները նպաստեցին քաղաքացիների շրջանում ավելի ազատ ու ավելի արդար երկրամաս ստեղծելու ցանկությանը, որում երկրների միջև հարաբերությունները կզարգանային խաղաղ ճանապարհով, որպեսզի խուսափեին եվրոպական երկրների միջև նոր առճակատումներից ։
Եվրոպական համայնքներ
Ռոբերտ Շումանի առաջարկը մեծ ոգևորությամբ է ընդունում Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կանցլեր Կոնրադ Ադենաուերը ։ 1951 թվականի գարնանը Փարիզում կնքվում է Ածուխի և պողպատի եվրոպական միությունը ստեղծող պայմանագիրը, որը որոշակիացնում է Շումանի առաջարկը։ Գերմանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան, Նիդեռլանդները, Բելգիան և Լյուքսեմբուրգը (հայտնի որպես վեցնյակ) ընդհանուր համաձայնության են հասնում, որը նպաստում է մետաղագործության համար անհրաժեշտ հումքի փոխանակումը՝ այդպիսով արագացնելով տնտեսության դինամիկ զարգացումը՝ նպատակ ունենալով լավացնելու Եվրոպայի ինքնավար արտադրության ներուժը։ Այս հիմնարար համաձայնագիրը ուղիներ էր փնտրում եվրոպական հաղթածներին ու պարտվածներին մոտեցնելու այն Եվրոպայի օջախին, որը կարճ ժամանակում կկարողանար իր ճակատագիրը իր ձեռքը վերցնել՝ այդպիսով անկախանալով արտաքին այլ կառույցներից։ Համաձայնագրի ժամկետը լրանում է 2002 թվականին, թեև դրա գործառույթը ժամկետից դուրս էր մնացել Եվրոպական համայնքի ներսում առկա գործադիր և օրենսդիր մարմինների միաձուլման արդյունքում, որը ստանում է իրավական կարգավիճակ, ինչպես նաև շնորհիվ 1986 թվականի Եվրոպական միակ Ակտի։
Դոմն II
Դոմն II, Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ 973-974 թվականներին ։ Հայտնի է եղել նաև Դոնո, Դոննո, Դոնուս անուններով։ Նրան թյուրիմացաբար շփոթել են Բենեդիկտոս VI պապի հետ։ Մինչև 1947 թվականը Դոմն II պապի անունը ներառված է եղել Annuario Pontificio ամենամյա տեղեկագրքում։
Եվրոպական միություն
Եվրոպական համայնքներ
1952 թվականի մայիսին Սառը պատերազմի պարագայում Փարիզում մի համաձայնագիր է կնքվում, որը հիմնում է Եվրոպական պաշտպանական համայնքը, որը թույլատրում էր Արևմտյան Գերմանիայի սպառազինումը եվրոպական բանակի շրջանակներում։ Ածուխի և պողպատի եվրոպական միության հինգ անդամներ վավերացրին պայմանագիրը, սակայն 1954 թվականի օգոստոսին ֆրանսիացի պառլամենտականները մերժեցին այն գաուլիստների ու կոմունիստների համատեղ ընդդիմության արդյունքում։ Այդպես է, որ Բրյուսելի 1948 թվականի հին համաձայնագիրը վերափոխվում է Եվրոպական արևմտյան միություն ստեղծելու համար, որը մինչև 1999 թվականի Ամստերդամի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելը մնում է մայրցամաքի միակ կազմակերպությունը, որը զբաղվում է եվրոպական պաշտպանության ու անվտանգության հարցերով։ Թեև հին պայմանագիրը ամրապնդվեց, Եվրոպական արևմտյան միությունը մնաց ՆԱՏՕ-ի ստվերում՝ ի հեճուկս այն փաստի, որ իր գոյության ընթացքում այն զբաղվել էր եվրոպական երկրները հիպոթետիկ հարձակումից պաշտպանելու գործով ։ 1957 թվականին Հռոմի պայմանագրի կնքումով առաջ է գալիս մեծ կարևորություն ունեցող մի խթան ։ Վեցնյակը որոշում է առաջ ընթանալ տնտեսական, քաղաքական ու սոցիալական ոլորտներում համագործակցության հարցում։ Նպատակ էր դրված հասնելու ընդհանուր շուկայի, որը թույլ կտար մարդկանց, ապրանքների ու կապիտալի ազատ շրջանառություն։ Եվրոպական տնտեսական միությունը միջազգային, վերազգային բնույթի կազմակերպություն է, որն օժտված է այդ համաձայնագրով նախատեսված ֆինանսավորման ինքնավար գործառույթ։ Այս փաստաթուղթը հիմնում է անորոշ տևողությամբ երրորդ համայնքը՝ Եվրատոմը ։
Երեք սյուների միություն
1965 թվականին կնքվում է մի պայմանագիր, որը միավորում է եվրոպական երեք համայնքների գործադիրներին Եվրոպական հանձնաժողովի (ԵՀ) և Եվրոպական միության խորհրդի (ԵՄԽ) միջոցով 1986 թվականի փետրվարին կնքված Եվրոպական միակ Ակտը գործունեության մեջ մտավ 1987 թվականի հուլիսին և նպատակ ուներ վերափոխելու եվրոպական կառուցվածքը՝ ամրապնդելով ներքին շուկայի համախմբումը 1993 թվականին և թույլ տալով կապիտալի ու սոցիալական քաղաքականության ազատ շրջանառություն։ Այս պայմանագրով համայնքային իրավասությունները ընդլայնվում են՝ հասնելով հետաքննության ղեկավարման և տեխնիկայի, շրջակա միջավայրի ու սոցիալական քաղաքականության զարգացման։ Միակ Ակտը խթանեց նաև Եվրոպական խորհրդի գոյությունը, որը միավորում է պետության ու կառավարության ղեկավարներին և նպաստում է արտաքին միասնական քաղաքականությանը (Եվրոպական քաղաքական համագործակցությունը), ինչպես նաև համագործակցությանը անվտանգության ոլորտում ։
Մաստրիխտի կամ Եվրոպական միության համաձայնագիրը՝ կնքված 1992 թվականին և ուժի մեջ մտած 1993 թվականից, առաջ բերեց մի նոր ինստիտուցիոնալ կառուցվածք, որը պահպանվեց մինչև Լիսաբոնի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելը։ Նշված ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը բաղկացած էր Եվրոպական միության հայտնի երեք սյուներից. առաջին սյունը համայնքայինն էր, որը համապատասխանում էր երեք համայնքներին (Եվրոպական համայնքը, Ատոմական էներգիայի եվրոպական համայնքը և Ածուխի և պողպատի եվրոպական միությունը), երկրորդ սյունը համապատասխանում էր արտաքին քաղաքականությանը և ընդհանուր անվտանգությանը, որը կարգավորվում էր Եվրոպական միության համաձայնագրի 5-րդ գլխով, իսկ երրորդ սյունը համապատասխանում էր քրեական գործերում ոստիկանական ու դատական համագործակցությանը՝ կարգավորվող Եվրոպական միության համաձայնագրի 6-րդ գլխով։ Այս երեք սյուները աշխատում էին՝ հետևելով որոշումների տարբեր ընթացակարգերի, քանի որ առաջին սյունը գործում էր համայքնային ընթացակարգով, մինչդեռ մյուս երկուսը կարգավորվում էին  միջկառավարական ընթացակարգով ։ Մաստրիխտի պայմանագիրը ստեղծեց նաև եվրոպական քաղաքացիություն և թույլ տվեց ազատորեն շրջել ու բնակվել համայնքի երկրներում, ինչպես նաև հաստատեց քվեարկելու և ընտրվելու իրավունքը եվրոպական ընտրությունների ժամանակ ։  Այս պայմանագրով որոշվեց նաև ստեղծել եվրոպական միակ արժույթ՝ եվրոն, որը շրջանառության մեջ կդրվեր 2002 թվականին Եվրոպական կենտրոնական բանկի կողմից։
Այս տարիների ընթացքում Եվրոպական տնտեսական միությունը/Եվրոպական միությունը սկսեց ընդլայնվել եվրոպական մայրցամաքում, հատկապես Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում. 1973 թվականին՝ Միացյալ Թագավորություն, Իռլանդիա և Դանիա, 1981 թվականին՝ Հունաստան, 1986 թվականին՝ Իսպանիա և Պորտուգալիա, 1990 թվականին՝ Արևելյան Գերմանիա, 1995 թվականին՝ Ավստրիա, Ֆինլանդիա և Շվեդիա ։
ԵՄ-ն 21-րդ դարում՝ Ամստերդամից Լիսաբոն
1999 թվականին ուժի մեջ մտավ Ամստերդամի համաձայնագիրը։ Վերջինս ներառում էր ազատության, ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հանդեպ հարգանքի սկզբունքները՝ ներառյալ նաև կայուն զարգացման սկզբունքը ։ Երկու տարի անց ստորագրվեց Նիսի պայմանագիրը, որն ուժի մեջ կմտներ 2003 թվականին ։ Մինչ այդ՝ 2002 թվականին երկարաձգվում է Ածուխի և պողպատի եվրոպական միության վավերականության ժամկետը (արդեն 50 տարի էր), իսկ դրա գործունեության շրջանակը ընդլայնվում է Եվրոպական համայնքի շրջանակներում ։
2004 թվականի մայիսի 1-ին տեղի ունեցավ մեծ ընդլայնում Եվրամիության մեջ Արևելյան Եվրոպայի 10 նոր երկրների ընդգրկումով՝ Էստոնիա, Լատվիա, Լիտվա, Լեհաստան, Չեխիա, Հունգարիա, Սլովակիա, Սլովենիա, Մալթա և Կիպրոս։ Ավելի ուշ՝ 2004 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Հռոմում կնքվեց սահմանադրական համաձայնագիրը ։ Համաձայնագրի վավերացումը սկզբնավորվում է Խորհրդարանի կողմից ընդունումով, սակայն որոշ երկրներ հանրաքվե են կազմակերպում 2005 թվականին։ Առաջինը Իսպանիայում էր, որտեղ փաստաթուղթը ընդունվեց 76,73% աջակցությամբ ։ Այնուամենայնիվ, վավերացումը մեծ խոչընդոտի հանդիպեց, երբ Ֆրանսիայի ու Նիդեռլանդների քվեարկողները մերժեցին փաստաթուղթը ։ Վավերացումը մեծ հաշվով հետաձգվեց, քանի որ դեռևս ընդամենը մի քանի երկրներ էին ընդունել այն։ Լյուքսեմբուրգը առաջ անցավ և ընդունեց սահմանադրությունը 57% ձայներով ։ Սա իրերի դրությունը չփոխեց, և ղեկավարները հայտարարեցին, որ թևակոխում են «արժևորման մի նոր փուլ»՝ կապված մերժման հետ ։
2007 թվականի սկզբներին Եվրամիությանը միացան Ռումինիան և Բուլղարիան, մինչդեռ 2007 թվականի մարտի 25-ին (Հռոմի համաձայնագրի կնքման 50-ամյակին) եվրոպացի առաջնորդները պաշտոնապես վերջ դրեցին «արժևորման նոր փուլին»՝ կնքելով Բեռլինի հռչակագիրը ։ Հռչակագրի նպատակն էր նոր խթան հաղորդել ինստիտուցիոնալ նոր համաձայնության փնտրմանը ՝ նախքան 2009 թվականի եվրոպական ընտրություններն իրականացնելը ։ Ուժի մեջ մտած լինելով արդեն 2007 թվականից՝ Եվրոպական խորհուրդը համաձայնվեց, որ Սահմանադրությունը ձախողվել էր, թեև առաջարկների մեծ մասը, որ ընդգրկում էր տեքստը, հետագայում ներառվեցին Միության համաձայնագրերի բարեփոխումների բաժնում՝ ի հակադրություն սահմանադրության, որը պատրաստվում էր փոխարինել նախորդ բոլոր պայմանագրերը։ Այսպիսով՝ 2007 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ստորագրվեց հայտնի Լիսաբոնի համաձայնագիրը ։
Այս համաձայնագրի նպատակն էր լավացնել Եվրամիության գործունեությունը Մաստրիխտի համաձայնագրի և Եվրոպական համայնքի սահմանադրական համաձայնագրի (Հռոմի համաձայնագիր) վերափոխման միջոցով ։ Լիսաբոնի համաձայնագրի բերած ամենակարևոր բարեփոխումներից էին Եվրամիության խորհրդի ընդունած որոշումների լճացման հավանականությունների կանխումը մեծամասնության քվեարկության միջոցով, ծանրակշիռ Եվրոպական խորհրդարանի ստեղծումը շնորհիվ ԵՄ խորհրդի համատեղ որոշումների ընթացակարգերի ընդլայնման, Եվրամիության՝ այն ժամանակ արդեն հնացած սյուների վերացումը և Եվրոպական խորհրդի նախագահի ու Միության արտաքին հարցերի ու անվտանգության քաղաքականության բարձր ներկայացուցչի պաշտոնների ստեղծումը, որը ԵՄ քաղաքականությանը համահնչություն և շարունակականություն կտար ։ Լիսաբոնի համաձայնագիրը, որ ուժի մեջ մտավ 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ին,  անդամ երկրների համար նաև իրավականորեն շրջանառության մեջ դրեց  ԵՄ հիմնարար իրավունքների փաստաթուղթը ։
Աշխարհագրություն
Եվրամիությունը կազմված է եվրոպական 28 ազատ, ինքնավար երկրներից, որոնք հայտնի են որպես անդամ պետություններ ։ Միությունը ստեղծվել է Արևելյան Եվրոպայի 6 երկրների կողմից (Ֆրանիսա, Գերմանիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդեռնալդներ և Լյուքսեմբուրգ) և ընդլայնվել է վեց անգամ եվրոպական աշխարհարգրության չորս կետերով մեկ։ Ի տարբերություն Միացյալ Նահանգների՝ Եվրամիության անդամ երկրներին չի պարտադրվում կառավարման հանրապետական ձև։ Միությունը կազմված է 21 հանրապետությունից և 7 միապետությունից, որոնցից 6-ը թագավորություն են, իսկ մեկը՝ դքսություն (Լյուքսեմբուրգ)։
Եվրամիության տարածքը բաղկացած է անդամ 28 երկրների տարածքների ամբողջությունից ՝ որոշ բացառություններով։ ԵՄ տարածքը նույնը չէ, ինչ որ Եվրոպայի տարածքը, քանի որ առաջին հերթին կան եվրոպական երկրներ, որոնք գտնվում են ԵՄ-ից դուրս, ինչպես Իսլանդիան, Շվեյցարիան, Նորվեգիան և Ռուսաստանը։ Բացի այդ՝ որոշակի եվրոպական տարածքներ ԵՄ մաս չեն կազմում (օրինակ, Կանալ և Ֆերոե կղզիները)։ ԵՄ մաս չեն կազմում նաև մայրցամաքից դուրս գտնվող տարբեր տարածքներ, որոնք կապ ունեն անդամ երկրների հետ (օրինակ, Գրոենլանդիա, Արուբա, Նիդեռլանդյան-Անտիլյան կղզիներ, Ֆրանսիական հավաքական տարածքներ և Միացյալ Թագավորության հետ կապված բոլոր ոչ եվրոպական տարածքները)։ Ի հակադրություն սրա՝ կան նաև ծովից այն կողմ գտնվող որոշակի տարածքներ, որոնք ԵՄ մաս են կազմում, թեև դուրս են գտնվում մայրցամաքից, ինչպես, օրինակ, Ազորյան կղզիներ, Կանարյան կղզիներ, Ֆրանսիական Գվիանա, Գվադալուպե, Մադեյրա, Մարտինիկա, Սան Մարտին, Համախմբության կղզի և Մայոտտե ։
ԵՄ անդամ երկրներից բաղկացած մակերեսը կազմում է 4 324 782 կմ²։ ԵՄ բնապատկերը, կլիման և տնտեսությունը ազդվում են ափերից, որոնք ունեն 65 992,9 կմ երկարություն։ ԵՄ ունի Ավստրալիայից ու Կանադայից հետո աշխարհի՝ մեծությամբ երրորդ ափը։ Անդամ երկրների համախումբը ցամաքային սահմաններ ունի ոչ անդամ 21 երկրների հետ՝ ընդհանուր 13 271 կմ՝ աշխարհի հինգերորդ ամենամեծ սահմանը ։
Որոշ անդամ երկրներ տարածքներ ունեն եվրոպական մայրցամաքից դուրս, որոնք կարող են Միության մաս կազմել. դրանք սահմանվում են որպես ծովից այն կողմ գտնվող տարածքներ։ Իսպանական Սեուտա և Մելիլյա քաղաքները, որ որպես այդպիսին Եվրամիության մաս են կազմում, գտնվում են Աֆրիկայում Մարոկկոյի հետ, սակայն Եվրամիության կողմից չեն համարվում ծովից այն կողմ ընկած տարածքներ։
Նախքան Լիսաբոնի պայմանագրի ուժի մեջ մտնելը հստակեցում չկար, թե ինչպես կարող է որևէ երկիր դուրս գալ Միությունից (թեև Գրոենլանդիան՝ դանիական մի տարածք, հեռացավ 1985 թվականի, որի պատճառով տարբեր համաձայնագրեր փոփոխության ենթարկվեցին, սակայն դա այլևս չի պատահում Լիսաբոնի պայմանագրի հետ, քանի որ այն հեռացման ընթացակարգ ունի։
Անդամ երկրներ
Միության անդամների թիվն աճել է՝ հիմնադիր 6 երկրներից (Բելգիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Լյուքսեմբուրգ և Նիդեռլանդներ) ​ հասնելով 28-ի, որոնք կազմում են Եվրոպական Միությունը.
Ծովից այն կողմ գտնվող շրջաններ
Կան անդամ պետությունների՝ ծովից այն կողմ գտնվող մի շարք տարածքներ, որոնք օրինականորեն Եվրամիության մաս են կազմում, սակայն ունեն որոշակի բացառություններ՝ կապված Եվրոպայից հեռու գտնվելու փաստի հետ։ Այս շրջանները մասնակի են կիրառում ԵՄ օրենքը և որոշ դեպքերում շենգենյան գոտուց դուրս են գտնվում ։ Այս բոլոր տարածքների դրամական միավորը եվրոն է, և դրանք են.
Ծովից այն կողմ գտնվող շրջանները կազմված են կղզային տարբեր շրջաններից ու հարավամերիկյան մայրցամաքի արևելյան հատվածում գտնվող մի շրջանից՝ Եվրոպայից հազարավոր կիլոմետր հեռավորության վրա, սակայն որոնք իրավունքի տեսանկյունից ինտեգրվում են Եվրամիությանը և կազմում են դրա ներսում գտնվող մի հատուկ և հստակ սահմանված խումբ։ Նման իրավիճակը ծովից այն կողմ գտնվող շրջաններին հանգեցրել է միության հետ կապերի ուղղակիացման և դրա ներսում համագործակցության պատրաստակամության արտահայտման, որպեսզի Միությունը չմոռանա այս շրջանների յուրահատկությունները, երկարաժամկետ կայուն զարգացման հասնի և իրենց հավասարի կարգավիճակ շնորհի Միության մնացած տարածքների պես ։
Այս շրջանների ներկայացուցիչները իրագործում են ժողովներ շրջանների նախագահների մասնակցությամբ, որոնց նպատակն է համագործակցության համատեղ ծրագիր ներկայացնելը ։
Հատուկ կարգավիճակ ունեցող շրջաններ
Կան անդամ երկրների տարածքներ, որոնցում կիրառվում է Եվրամիության ողջ օրենսդրությունը, որով դրանց կարգավիճակը մոտ է ծովից այն կողմ գտնվող շրջանների կարգավիճակին, թեև դրանք վերջիններիս պես չունեն կառուցվածքային ֆոնդեր։ Ինչպես ծովից այն կողմ գտնվող շրջանները և ի տարբերություն այդ երկրների ու տարածքների, այս տարածքները իսկապես Եվրամիության մաս են կազմում։
Հատկու դեպք է Կիպրոսի Հյուսիսը, որտեղ Եվրամիության օրենսդրությունը չի կիրառվում, թեև այն Միության իրավական մաս է կազմում, քանի որ դրա քաղաքացիները, որ կողմ են քվեարկել Եվրամիությանը միանալու և միավորվելու Կիպրոսի որոշմանը, նաև ընտրում են Եվրոպական խորհրդարանում Կիպրոսի ներկայացուցիչներին։ Այս դեպքը բացառություն է Կիպրոսի միացման պայմանագրից, քանի որ սպասվում է կիպրոսյան երկու հանրապետությունների միջև բանակցությունների զարգացում։ Կղզու բաժանման արդյունքում ստեղծվել է ՄԱԿ-ի միջազգային հովանավորության տակ գտնվող մի սահման հյուսիսում ու հարավում, բրիտանական ինքնավար երկու գոտի, որոնք ազատված են համայնքային իրավունքի կիրառումից, քանի որ Ակրոտրիր և Դհեկելիայի բրիտանական ինքնավար տարածքներում ԵՄ օրենսդրությունը վերաբերում է միայն Միացյալ Թագավորության և Կիպրոսի քաղաքացիներին ։
Բալթիկ ծովում Ֆինլանդիայի Ալանդ կղզիները նույնպես հատուկ կարգավիճակ ունեն ։ Այս կղզիները, որոնք լայն ինքնավարություն են վայելում, Ֆինլանդիայից հարաբերականորեն բաժանվելու և ԵՄ-ին միանալու հանրաքվե են անցկացրել, որն ընդունել է Միությանը միանալու որոշումը, թեև որոշակի բացառություններով ։
Այլ դեպք են քաղաքապետարանները, որոնք աշխարհագրական կամ պատմական հատկություններից ելնելով հատուկ կարգավիճակ ունեն։ Այդ կարգավիճակը վերաբերում է եվրոյի օգտագործմանը և ԱԱՀ-ին։ Նախ և առաջ առանձնացվում են գերմանական և իտալական անկլավները Büsingen am Hochrhein-ում և Campione d'Italia-ում համապատասխանաբար։ Հատուկ կարգավիճակ ունի նաև իտալական Լիվինգո շրջանը, որը թեև անկլավ չէ, սակայն օգուտ է քաղում՝ XIX և XX դարերից համարվելով հիմնական տարածքից դուրս գտնվող շրջան ։
Հյուսիսային ծովում գերմանական Հելիգոլանդ կղզին, որև թեև Եվրամիության մաս է կազմում, դուրս է գտնվում մաքսային միությունից և չի ենթարկվում գերմանական հարկային համակարգին ։ Նույն կերպ նաև ինքնավար քաղաքներ Սեուտան ու Մելիլյան և Աֆրիկայում գտնվող իսպանական մնացած տարածքները, որոնք հատուկ կարգավիճակ ունեն ԱԱՀ, ԵՄ միացյալ գյուղատնտեսական և ձկնաբուծական քաղաքականության հարցում ։
Աթոս լեռը կամ Սուրբ լեռան ինքնավար պետությունը նույնպես հատուկ կարգավիճակ ունի Հունաստանի ներսում, քանի որ Աթոս լեռը Շենգենյան գոտու և Եվրամիության մաս է կազմում, թեև դրա տարածք կարող են մուտք գործել միայն այն տղամարդիկ, որոնք հեղինակություն ունեն, բացի այդ՝ ցանկացած տեսակի կին արարածի մուտքն արգելված է (բացի հավերից և կատուներից)։
Վերջապես, Կլիպերտոն կղզին, որը գտնվում է ֆրանսիական կառավարության ղեկավարման ներքո, Միության տարածք է համարվում ։ Այնուամենայնիվ, կղզին Շենգենյան գոտու մաս չէ, քանի որ չունի մշտական բնակիչներ, չեն անցկացվում Եվրոպական խորհրդի ընտրություններ։
Ծովային տարածքներ ու երկրներ
Ծովային տարածքներն ու երկրները պետություններ են, որոնք համայնքային տարածքի մաս չեն կազմում (ի տարբերություն ծովից այն կողմ գտնվող տարածքների)։ Դրանց բնակիչները ունեն այն երկրի քաղաքացիությունը, որից որ կախման մեջ են (թեև որոշ դեպքերում դրանց քաղաքացիները չունեն լիիրավ քաղաքացիություն)։
Գոյություն ունեն ծովային 25 տարածքներ ու երկրներ.
Նոր երկրների միացում
Որպեսզի եվրոպական երկիրը միանա Եվրամիությանը, պիտի բավարարի որոշակի տնտեսական և քաղաքական պայմանների, որոնք հայտնի են որպես Կոպենհագենի չափանիշներ, քանի որ 1993 թվականին Եվրոպական խորհրդի կողմից ընդունվել են դանիական մայրաքաղաքում։ Կոպենհագենի չափանիշները սահմանում են, թե երբ է որևէ երկիր պատրաստ Միությանը միանալուն։ Գլխավոր չափանիշների թվում հետևյալներն են.
Կան ԵՄ-ին միանալու պաշտոնապես թեկնածու հինգ երկրներ, որոնք են Թուրքիան (2004 թվականից), Մակեդոնիայի Հանրապետությունը (2005 թվականից) ,​ Մոնտենեգրոն (2010 թվականից) ​, Սերբիան (2012 թվականից) ​ և Ալբանիան (2014 թվականից) ։ Եվրոպական հանձնաժողովի 2009 թվականի զեկույցը դրական է գնահատել Մակեդոնիայի միավորման հարցը, սակայն պնդել է, որպեսզի հետաձգվի Թուրքիայի միացման գործընթացը ։
Ներկայումս պոտենցիալ թեկնածուներ են Բոսնիա և Հերցեգովինան ու Կոսովոյի տարածքը (ՄԱԿ-ի ներքին հսկողության տակ գտնվող) ՝ ըստ Միավորված Ազգերի Անվտանգության խորհրդի 1244-րդ որոշման ։ Թեև Բոսնիա և Հերցեգովինան արտահայտել է եվրոպական խմբին միանալու իր հետաքրքրությունը, դրա միացումը բախվում է տնտեսական և քաղաքական բազմաթիվ խնդիրների, որի արդյունքում երկիրը պիտի բարեփոխումներ անի իր տնտեսական, քաղաքական և իրավական համակարգերում ։ Կոսովոյի դեպքն այլ է, քանի որ այս տարածաշրջանը հատուկ կարգավիճակ պիտի ստանա Եվրամիությանը միանալով, քանզի Եվրոպական հանձնաժողովը այն համարում է պոտենցիալ թեկնածու, սակայն ոչ որպես անկախ երկիր, այն կոչում է Կոսովո՝ 1244-րդ որոշմամբ, քանի որ անդամ երկրները բաժանված են Կոսովոն անկախ պետություն համարողների ու դրա անկախության հռչակագիրը ընդունող և այն Սերբիայի անբաժան մաս համարողների ։
Թեև Նորվեգիան գտնվում է Եվրոպական տնտեսական տարածքում, Շնեգենյան գոտու մաս է և մասնակցում է ԵՄ շատ ծրագրերի ու գործունեությունների , նորվեգացիները երկու հանրաքվե պահանջեցին՝ 1972 և 1994 թվականներին, որպեսզի իրենց երկիրը ԵՄ անդամ դառնա ։ Միևնույն կերպով՝ Իսլանդիան ԵՏՏ և Շենգենյան գոտու անդամ է և տնտեսական ծանր ճգնաժամի պատճառով ԵՄ անդամ դառնալու ընթացակարգեր անցավ, սակայն 2013 թվականի ընտրությունների արդյունքում, որտեղ հաղթեցին Իսլանդիայի՝ ԵՄ-ին միանալու որոշմանը դեմ կենտրոնական աջակողմյանները, Իսլանդիայի նոր արտգործնախարարը Ընդլայնման հանձնաժողովին հայտնեց նոր գործադիրի որոշումը, ըստ որի նրանք չեն շարունակի Եվրամիությանը միանալու բանակցությունները, մինչև որ այդ հարցի վերաբերյալ հանրաքվե չանցկացնեն ։ Համանման դեպք է Շվեյցարիան, որը թեև նույնպես Շենգենյան գոտում է գտնվում , սակայն 1994 և 2001 թվականների հանրաքվեներով մերժել է միանալու որոշումը  ։
Որևէ անդամի հեռացում
Լիսաբոնի պայմանագրին նախորդած պայմանագրերում իրավական որևէ կետ չկար, որը կկարգավորեր երկրների հեռացման հարցը։ Այսպես, օրինակ, Վիեննայի համաժողովում չէր նախատեսվում անդամ երկրների ո՛չ հրաժարում, ո՛չ էլ հեռացում ։ Եվրոպական համայնքների Արդարատության դատարանը ճանաչում էր երկրների կողմից ընդունած փոխհամաձայնությունների անվիճելի բնույթը։ Այնուամենայնիվ, պայմանագրերում հեռացման ընթացակարգի բացակայությունը բավարար հիմք չէր, որպեսզի երկիրը որոշեր Եվրամիության կազմում մնալու կամ դուրս գալու հարցը ։
2016 թվականի հունիսի 23-ին հանրաքվե անցկացվեց Միացյալ Թագավորության՝ Եվրամիությունում մնալու հարցի համար, որում «Դուրս գալ ԵՄ-ից» տարբերակը 51,9 % ձայներով հաղթեց, մինչդեռ «Շարունակել ԵՄ-ում» տարբերակը ստացավ 48,1 %, թեև Շոտլանդիայում, Հյուսիսային Իռլանդիայում և Ջիբրալթարում, բացի Լոնդոնում մեծամասնություն կազմելուց, գերակշռեց մնալու տարբերակը ։ Հանրաքվեի արյունքներից հետո վարչապետ Դեյվիդ Քեմերոնը հայտարատեց իր հրաժարականի մասին, այսպիսով, միևնույն տարվա հուլիսի 13-ին Թերեզա Մեյը ստանձնեց նրա պաշտոնը. Դեյվիդ Քեմերոնը պատճառաբանեց, որ նոր ղեկավարությունը երկիրը պիտի տանի ընտրված ուղով ։ Այս հանրաքվեն սկիզբ դրեց Եվրամիությունից Միացյալ Թագավորության հեռացման գործընթացին, որը երկարատև է՝ մոտ 2 տարի, ենթադրվում է, որ ամբողջությամբ կիրագործվի 2019 թվականին ։
Կառույցներ
Կանոններն ու ընթացակարգերը, որոնց պիտի հետևեն կառույցները, հաստավում են համաձայնագրերում, բանակցվում են Եվրոպական խորհրդի կողմից ու միջկառավարական համաժողովներում ու վավերացվում են ամեն երկրի ազգային խորհրդարանում։ Լիսաբոնի պայմանագիրը նորովի փոխակերպում է Եվրամիության համաձայնագիրը, սակայն նաև ԵԳՀ-ն (Եվրամիության գործունեության համաձայնագիրը) ։
Միության կանոնակարգային գործունեության օրինականությունը կրկնակի աղբյուր ունի. մի կողմից՝ Խորհրդի ու Եվրոպական խորհրդի գործունեության մեջ միջազգային օրինականությունը այնքանով, որ Միությունը Միջազգային իրավունքի նորմերով ղեկավարվող միջազգային կազմակերպություն է, մյուս կողմից՝ ժողովրդավարությունը, քանի որ Եվրոպական խորհրդարանը ներառում է Իրավունքի ժողովրդավարական ձևավորման սկզբունքը՝ լինելով մի հաստատություն, որի անդամները ընտրվում են անմիջապես քաղաքացիների կողմից։
Լիսաբոնի պայմանագիրը ամրացրել է միջազգային բարձրագույն շրջանակի պաշտոնական փոխակերպումը յոթ կառույցներով։ Կարևորագույն երեքը որոշումների կայացման գործընթացում Եվրոպական խորհրդարանը, Եվրամիության խորհուրդը և Եվրոպական հանձնաժողովն են։ Մեծ կարևորություն ունի նաև Եվրոպական խորհուրդը՝ որպես մի կառույց, որը սահմանում է Միության ուղղություններն ու առաջնահերթությունները ։
Եվրոպական խորհրդարան
Եվրոպական խորհրդարանը Եվրամիության խորհրդարանն է։ 1979 թվականից սկսած՝ ամեն հինգ տարին մեկ ուղղակի կերպով ընտրվում է եվրոպական ընտրություններում։ Հետևաբար, այն աշխարհի՝ ուղղակիորեն ընտրվող առաջին վերազգային և մոտ 490 մլն մարդու ներկայացնող կառույցն է. դա կազմում է աշխարհի երկրորդ ամենամեծ ժողովրդավարական ընտրողներ ունեցող մարմինը (Հնդկաստանից հետո) ։ Խորհրդարանը համարվում է Եվրամիության առաջին կառույցը. առաջին հերթին նշված է պայմանագրերում, իսկ դրա նախագահը մնացած բոլոր իշխանությունների հանդեպ եվրոպական մակարդակի նախապատվություն ունի ։ Խորհրդի հետ կիսում է օրենսդրական ու բյուջետային իրավասությունը՝ վերահսկելով Եվրամիության բյուջեն։ Եվրոպական հանձնաժողովը՝ Միության գործադիր մարմինը, պատասխանատու է Խորհրդարանի առաջ։ Մասնավորապես, Եվրոպական խորհրդարանը ընտրում է Հանձնաժողովի նախագահին, ընդունում (կամ մերժում) Հանձնաժողովի նշանակումները, ինչպես նաև կարող է հեռացնել անդամներին ։
Եվրոպական խորհրդարանի ներկայիս նախագահը իտալացի Անտոնիո Տախանին է, որն ընտրվել է 2017 թվականի հունվարին և նախագահում է տարբեր համագործակցող խմբերից կազմված կուսակցությունների մի բարդ պալատի։ Եվրոպական խորհրդարանի երկու գլխավոր խմբերն են (միասին ունեն տեղերի 61%-ը) Եվրոպական ժողովրդական կուսակցությունը և Սոցիալ-դեմոկրատների առաջադեմ դաշինքը ։