cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուսական հեղափոխություն
1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունը
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ռուսական կայսրության հետագա պարտությունները փետրվարյան հեղափոխության պատճառներից մեկն են։ Հակամարտությունների հենց սկզբից Արևելյան ճակատում, որոշակի նախնական հաջողություններից հետո բանակը ծանր կորուստներ կրեց (հատկապես Արեւելյան Պրուսիան) ։ Գործարանները բավականաչափ արդյունավետ չէին, երկաթուղային ցանցը արդյունավետ և անկատար չէր, բանակի սպառազինությունը կեղտոտ էր, իսկ սննդի մատակարարումը լավ կազմակերպված չէր։ Հակամարտությունների ընթացքում զոհվեցին շուրջ 1,700,000 մարդ իսկ 5,950,000 էլ վիրավորվեցին, որի պատճառով ընկավ բանակի մարտական ոգին։ Խայտառակ պարտության պատճառներից մեկը՝ սպաների անկարողությունն էր։ Բացի այդ զինվորները կռվի ժամանակ օգտագործում էին այնպիսի տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք չէին համապատասխանում իրենց հրացաններին։
Երկրի վիճակը Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով երկրում բռնկվում է մեծ ճգնաժամ․ երկրում տիրում էր սով, համաճարակ իսկ ապրանքները չէին բավականացնում բնակչությանը։ Ռուսական տնտեսությունը, որը պատերազմից առաջ Եվրոպայում ամենաբարձր աճի ցուցանիշն էր գրանցել, պատերազմի պատճառով կտրվեց Եվրոպական շուկայից։ Այս ամենը հաշվի առնելով՝ Ռուսաստանի խորհրդարանի պալատը (Դուման), որը բաղկացած էր լիբերալ և առաջադեմ կուսակցություններից, նախազգուշացնում է կայսր Նիկոլայ II Ռուսական կայսրությանը սպասող սպառնալիքի մասին և առաջարկում ստեղծել նոր սահմանադրական կառավարություն, որով քիչ թե շատ կկայունանար երկիրը։ Բայց կայսրը մերժում է Դումայի առաջարկը։ Անտեղյակ լինելով կռվի ճակատում կատարվող դեպքերից, կայսրը կարծում էր, որ իր մենիշխանությամբ կկարողանար հարթել իրավիճակը։
1915-1916 թվականներին ստեղծվում են տարբեր կոմիտեներ, որոնք իրենց ձեռքն են վերցնում այսպես ասված երկրի վերահսկողությունը։ Այս միությունները շուտով ձեռք են բերում լայն լիազորություններ ։
Հեղափոխություն իրականացնելու համար 1917 թվականի փետրվարը բավական հարմար էր՝ ցուրտ ձմեռ, սննդի պակաս, պատերազմյան հոգնածություն։ Ամեն ինչ սկսվեց փետրվար ամսվա սկզբին մայրաքաղաք Պետրոգրադում (նոր անվանումը Սանկտ-Պետերբուրգ)։ Երկրում սկսվեցին համատարած գործադուլներ։ Փետրվարի 23-ին՝ (նոր օրացույցով մարտի 8-ին ) կանանց միջազգային օրը, Պետրոգրադի կանայք կազմակերպեցին ցույց, որտեղ ներկայացրին իրենց պահանջները (խոսքը հիմնականում վերաբերում է հացի պահանջարկին)։ Նրանց են միացան նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների աշխատողները։ Թեև առաջին օրն արդեն բախումներ տեղի ունեցան բնակչության և զինյալ ուժերի միջև, բայց դրանից տուժողեր չեղան ։
Հաջորդ օրերի ընթացքում գործադուլը դառնում է համատարած ամբողջ Պետրոգրադի տարածքում, որի հետևանքով մայրաքաղաքում լարվածությունը էլ ավելի է սրվում։ Մայրաքաղաքի բնակչությունը համակարծիքի էր, նրանք հավաքվել էին մեկ գաղափարի շուրջ և ամեն ուր հնչեցնում էին իրենց կարևորագույն պահանջները․ «Վերջ պատերազմին», «Վերջ միապետությանը» ։ Այս անգամ զինվորականների հետ բախումները երկու կողմերում էլ տվեցին շատ զոհեր։ Շուտով բողոքի ակցիաներ սկսվեցին զինվորների շրջանակում։ Այս իրադարձություններից երեք օր հետո կայսրը մոբիլիզացնում է կայսերական զորքերը, որպեսզի ճնշի ապստամբությունը։ Սակայն զինվորները հրաժարվում են սպանել անզեն բնակչությանը։ Գիշերը զորքերի մի մասը միանում է ապստամբական ճամբարին։ Կայսրը անճարությունից այլևս միջոցներ չունենալով՝ լուծարում է Դուման և նշանակում ժամանակավոր հանձնաժողով։
Կայսերական ամբողջ զորքը միանում է ապստամբներին և դրանով նրանց խմբավորումը ձեռք է բերում մեծ ուժ կայսեր նկատմամբ։ Դա հեղափոխության հաղթանակն էր։ Ճնշման տակ հայտնված Նիկոլայ II 1917 թվականի մարտի 2-ին հրաժարվում է գահից (Գրիգորյան օրացույցով 1917 թվականի մարտի 15)։ «Նա կայսրությունից հեռանում է, որպես հեծելազորի հրամանատար» »։ Կայսեր եղբայրը՝ Մեծ իշխան Միխայիլ II Ռոմանովը հենց սկզբից էլ հրաժարվում է գահից։ Սա կայսերական միապետության ավարտն էր և առաջին խորհրդարանական ընտրությունների սկիզբը։ Հեղափոխության ժամանակ մահացան ավելի քան 100 մարդ, շատերը վիրավորվեցին ։ Սակայն դա չէր խանգարում մարդկանց ոգևորությանը, որոնք համախմբված տապալելով միապետական կարգերը՝ ձգտում էին հասնել լիարժեք ազատության։
Ժամանակավոր կառավարությունը
Կայսեր գահզրկմանը հաջորդող օրերը ավելի խառն էին և շփոթված։ Ժամանակավոր կառավարությունները արագորեն միմյանց հաջորդում էին, հեղափոխությունը խորանում էր, իսկ աշխատողներն ու գյուղացիները շարունակում էին մնալ դժգոհ։ Սովետական հանրաճանաչ կամավորների ելույթները, սկզբում չէին համարձակվում դեմ դուրս գալ ժամանակավոր կառավարությանը, չնայած նրան, որ երկրում իրավիճակը չէր կարգավորվում ։
Բոլշևիկյան փոքրիկ կուսակցությունը ֆինանսավորում էր ստանում Գերմանիայից, որպեսզի ղեկավարի հեղափոխությունը և փակի ռուսական ճակատը։ Սրանով Վլադիմիր Իլյիչ Լենինը դառնում է բնակչության ձգտումների իրականացնողը։ Այս ընթացքում տարբեր հեղափոխական կուսակցությունների մեջ սուր մրցակցություն էր երկրի ղեկը իրենց ձեռքը վերցնելու համար ։
«Աշխարհի ամենաազատ երկիրը»
Ինչը ստիպեց Վլադիմիր Լենինին խոսել Ռուսաստանի մասին որպես «Աշխարհի ամենազատ երկիր»։ Այս առիթով ֆրանսիավի գրող Մարկ Ֆեռոն գրում է․ «Մոսկվայում աշխատողները ստիպեցին իրենց ղեկավարին ուսումնասիրել իրենց իրավունքները, Օդեսայում ուսանողները թելադրեցին իրենց դասախոսներին քաղաքակրթությունների պատմության նոր ծրագիր, Պետրոգրադում սկսնակ դերասանները փոխարինեցին թատրոնի տնօրենին և իրենք իրենց համար ընտրեցին ներկայացման սցենար, բանակում զինվորները հրավիրեցին գահակալին ներկա գտնվել իրենց մարզումներին։ Սրանք այնպիսի իրադարձություններ են, որով աշխարհը գլխիվայր շուռ է գալիս» ։
Հույսով և առատաձեռնությամբ լցված այս առաջին շաբաթները շատ բռնի չէին ինչպես քաղաքներում, այնպես էլ գյուղերում։ Շատ որոշումներ, որոնք արվել էին նախկին կայսեր կողմից իր աշխատակիցների հանդեպ՝ (ովքեր պարզապես տնային կալանքի տակ էին) չեղարկվեցին։ Նրանց շնորհվեց ազատություն, իսկ շատերը ուղակի լքեցին երկիրը։ Ժամանակավոր կառավարությունը արգելեց մահապատիժը, կալանավորներին ազատ արձակեց, արտաքսյալներին վերադարձրեց երկիր։ Երկրում հայտարարվում է մամուլի, խղճի, խոսքի ազատություն։ Կանանց ևս տրվում է ընտրության իրավունք ։ Պետական հակասեմիտիզմը անհետանում է։ Ուղղափառ եկեղեցին, որը Պետրոս Մեծի ժամանակ այսպես ասված գտնվում էր պահքի տակ, կարող էր ազատորեն հանդիպել խորհրդին։ 1917 թվականին պատրիարքությունը վերականգնվեց։ Զինված ուժերում Պետրոգրադի խորհրդարանի թիվ մեկ կանոնը հետևյալն էր՝ խստիվ արգելվեց սպաների նվաստացուցիչ սպառնալիքը և զինվորներին ևս տրվեց խոսքի իրավունք ։
Վերջապես, ամենակարևոր փոփոխությունը կատարվեց հասարակության շրջանակում, խոսքը վերաբերվում է գյուղացիներին, քաղաքացիներին, զինվորներին։ Մի քանի շաբաթների ընթացքում ողջ երկիրը հավաքված էր մեկ գաղափարախոսության շուրջ։ Սակայն Ժամանակավոր կառավարություը ներքին ցանկություն էր հետապնդում իրականացնել ինքնավար իշխանություն, ապահովել ու ընդլայնել փետրվարյան հեղափոխության նվաճումները և բացառել հակառակ հեղափոխության տարբերակները։
Ժամանակավոր կառավարությունը և Խորհրդարանը
Դումայի կողմից ընտրված ժամանակավոր կառավարությունը ղեկավարում էր նախկին կայսերական սպա, հարուստ հողատեր Միխայիլ Ռոձյանկոն:Այսպիսով, նույնիսկ եթե մենք խոսում ենք աշխատողների և զինվորների հեղափոխության մասին այնուամենայնիվ կառավարությունը գտնվում էր քաղաքական գործիչների ղեկավարած Ժամանակավոր կառավարության ձեռքում, հիմնականում կադետների (Սահմանադրական դեմոկրատական կուսակցություն)։ Այս շրջանում մեծ թափ հավաքեց Կոմունիստական կուսակցությունը։ Նրանց գաղափարները տարածվեցին ոչ միայն քաղաքներում այլ նաև գյուղերում։ Մայրաքաղաքում նրանք հեղափոխության մասին հայտարարություններ էին տարածում։ Հենց այս շրջանում էլ կառավարման համակարգից բացառվեցին շատ հայտնի մարդիկ, ովքեր կարևոր դիրք էին զբաղեցնում կայսերության ժամանակ։ Կոմունիստական կուսակցությունը սկզբում այնպիսի մի խմբավորում էր, որտեղ բնակչությունը ուներ խոսքի ազատ իրավունք։
Պետրոգրադի Կոմունիստական կուսակցությունը խոստանում էր երկրում ապահովել ժողովրդավարություն, հավասար հողի բաժանում և ութ ժամյա աշխատանքային օր։ Սակայն այս ծրագիրը դուր չէր գալիս նոր հարստացած գյուղական մասային, ովքեր իրենց ձեռքում էին կենտրոնացրել գյուղական շրջանի գրեթե բոլոր հողերը։
Կոմունիստական կուսակցությունը Պետրոգրադի խորհրդում գերակշիռ դիրք էր բռնել սոցիալիստների, մենշևիկների և Էսեռների նկատմամբ։ Բոլշևիկները, չնայած իրենց անվանը կազմում էին փոքրամասնություն։ Կարճ ժամանակահատվածում Կոմունիստական կուսակցությունը ստանում է Պետրոգրադի ժամանակավոր կառավարության աջակցությունը և առաջադրում առավել արմատական փոփոխություններ։ Ժամանակավոր կառավարությունը և Պետրոգրադի խորհուրդը որոշում են ընտրել նոր փոխնախագահ Ալեքսանդր Կերենսկուն։
Գրեթե բոլոր հեղափոխականները, հատկապես մարքսիստական դպրոցում վերապատրաստվածները, կարծում էին, որ պրոլետարական հեղափոխությունը վաղաժամ է, և դրանով երկիրը կունենա տնտեսական հետընթաց ։ Նրանց աչքում Ռուսաստանը միայն հասունացել էր բուրժուական հեղափոխության համար, իսկ պրոլետարիատը անփորձ էր և ռիսկային։ Մարքսիստական վերլուծությունը իրենից ենթադրում էր միայն բուրժուական հեղափոխություն, ինչպիսին տեղի էր ունեցել 1789 թվականին ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ : Կոմունիստական կուսակցությունը համաձայնում էր «բուրժուական հեղափոխության» գաղափարի հետ, սակայն իրականում հող էր նախապատրաստում սոցիալիզմի իրականացման համար։ Հեղափոխական կուսակցությունները, փաստորեն, ևս չէին շտապում բավարարել ժողովրդի պահանջները։
Ապրիլյան օրերը
Չնայած ռուս բնակչությունը արդեն հոգնել էր պատերազմից և երկրում տիրող իրավիճակից, այնուամենայնիվ կառավարությունը բացառում էր Ռուսաստանի պատերազմից դուրս գալու փաստը։ Ապրիլին տեղի ունեցավ գաղտնի ժողով, որտեղ Ժամանակավոր կառավարությունը և խորհրդի անդամները եկան այն եզրահանգման, որ պայմանագրերի չարաշահումը և պատերազմը շուտով կառաջացնեն զինվորների և բնակչության բարկությունը ։ Կառավարության դեմ ցույցերը առաջացնում են հեղափոխության առաջին իսկական զինված բախումները և ստիպում արտգործնախարարին՝ պատմաբան, կադետ Պավել Միլյուկովին տալ հրաժարական։
Լենինյան թեզիսները սկզբում լայն արձագանք չստացան, սակայն շուտով, այն ունեցավ մեծ տարածում, անգամ հրատարակվեց այդ ժամանակի ամենաօրակարգային թերթերից մեկում՝ «Պրավդայում»։ Իոսիֆ Ստալինն ու Վյաչեսլավ Մոլոտովն անգամ հրապարակային հայտարարեցին, որ կաշխատեն ու կաջակցեն Լենինին երկիրը կայունության հասցնելու համար։ Տնտեսության անկումն ու շարունակական պատերազմները ավելացնում էին Վլադիմիր Լենինին հետևողների թիվը։ Արդեն հունիսի սկզբին բոլշևիկները մեծամասնություն էին կազմում Պետրոգրադի խորհրդում։
Հուլիսյան օրերը
Հուլիսի սկզբին պատերազմում «Կերենսկու ռազմական ձախողումը» առաջացրեց համընդհանուր հիասթափություն։ Զինվորները հրաժարվեցին դուրս գալ ռազմաճակատ ։ Սրա հետևանքով բանակի թիվը կրճատվում է, թիկունքում առաջանում են բողոքները, Կերենսկու հեղինակությունը ընկնում է։ Հուլիսի 3-ից 4-ն ընկած ժամանակահատվածում մայրաքաղաք Պետրոգրադում տեղակայված զորքը վերջնականապես հաժարվեց մեկնել ռազմաճակատ։ Սակայն, բոլշևիկները, որոնք մեծամասնություն էին կազմում Պետրոգրադում, դեռևս դեմ էին կոտորածներին։ Նրանք կարծում էին, որ դեռ պահը չի հասունացել ժամանակավոր կառավարությանը տապալելու համար։
Կոռնիլովյան ապստամբությունը
Կոռնիլովյան ապստամբությունը ռազմական հեղաշրջման ձախողված փորձ էր 1917 թվականի օգոստոսին Ռուսաստանի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար գեներալ Լավր Կոռնիլովի ղեկավարությամբ՝ ընդդեմ Ալեքսանդր Կերենսկու ղեկավարած Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարության։ Նա նպատակ էր հետապնդում վերջինիս իշխանությունից զրկել և երկրում ռազմական դիկտատուրա մտցնել ։
Ալեքսանդր Կերենսկին բանակի գլխավոր հրամանատար է նշանակում գեներալ Կոռնիլովին։ Բանակը պատերազմների պատճառով փլուզման շեմին էր, ուստի նոր հրամանատարը պետք է ամեն բան աներ դա կանխելու համար։ Նախևառաջ Կոռնիլովը ցանկանում էր, որ պատերազմի ժամանակ անկախ Ժամանակավոր կառավարության հրամաններից չտուժի Ռուսաստանի հեղինակությունը։
Գործարաններում և բանակում Ժամանակավոր կառավարության դեմ հեղափոխության վտանգը գնալով ձևավորվում էր։ Այն միությունները, որոնցում բոլշևիկները մեծամասնություն էին կազմում, կազմակերպվում էին զանգվածային գործադուլներ։ Լարվածությունը աստիճանաբար աճում էր։ Օգոստոսի 20-ին Կադետական կուսակցության առաջնորդ Պավել Միլյուկովը ասում էր. «Արդյոք կարդարացվի սովի հալածանքները կամ բոլշևիկյան գործողությունները, որոնք ամեն կերպ նպաստում էին երկրի տարանջատմանը» .:
Օգոստոսի 30-ին կոռնիլովականների առաջխաղացումը ամենուրեք կանգնեցվեց։ Կրիմովը ինքնասպան եղավ։ Ձերբակալվեցին գեներալ Կոռնիլովը և ուրիշներ։ Օգոստոսի 31-ին պաշտոնապես հայտարարվեց Կոռնիլովի մահվան մասին։
Ապստամբություն
Բոլշևիկյան խորհրդի նիստում կապված Հեղափոխության հետ առաջացել էին տարաձայնություններ՝ մի մասը գտնում էր, որ դեռ պահը չի հասունացել հեղափոխություն իրականացնեու համար, իսկ մյուս մասը Լենինի և Լև Տրոցկու գլխավորությամբ գտնում էր, հակառակը, որ ճիշտ ժամանակն է կազմակերպել զինված խռովություն իշխանությունը Ժամանակավոր կառավարության ձեռքից վերցնելու համար:Վերջիններիս ձայնը գերազանցեց և ի վերջո եկան համաձայնության իշխանափոխության վերաբերյալ, որը նախատեսվում էր կազմակերպել հոկտեմբերի 25-ին ։
Պետրոգրադի խորհրդում ձևավորվեց հեղափոխական ռազմական հանձնաժողով Տրոցկու ղեկավարությամբ։ Այն բաղկացած է զինված գյուղացիներից, զինվորներից եւ նավաստիներից։ Նա հավաստիացնում էր քաղաքը գրավելու համար կատարված են բոլոր ռազմավարական հաշվարկները։
Ապստամբությունը սկսվեց 1917 թվականի հոկտեմբերի 24-ի գիշերվանից (նոյեմբերի 6 ժամանակակից օրացույցով) մինչև հոկտեմբերի 25-ը (նոյեմբերի 7 ժամանակակից օրացույցով)։ Իրադարձությունները տեղի ունեցան գրեթե առանց արյունահեղության ։ Կարմիր բանակայինների գլխավորությամբ բոլշևիկները մինչև Ձմեռային պալատի վրա հարձակվելը գրեթե առանց դիմադրության գրավեցի քաղաքի կամուրջները, երկաթուղային կայանները։ Պաշտոնական տվյալներով այս դեպքերի մասին անգամ ֆիլմեր են նկարահանվել, որոնք ներկայացնում են իրադարձությունները հերոսական տեսանկյունից։ Ապստամբության ժամանակ եղան միայն հինգ մահացածներ և մի քանի վիրավորներ ։
Հոկտեմբերի 25-ին, Տրոցկին պաշտոնապես հայտարարեց Ժամանակավոր կառավարության լուծարումը։ Նոր խորհրդարանի բացման ժամանակ ներկա էին 562 պատվիրակներ, որոնցում 382-ը բոլշևիկներ էին իսկ 70-ը ձախ Էսէռներ ։
Սակայն որոշ պատվիրակներ համարում էին, որ Լենինն ու Բոլշևիկյան կուսակցությունը իշխանությունը վերցրել են անօրինական, և մոտ հիսուն հոգի լքեցին դահլիճը ։ Աջակողմյան հեղափոխական սոցիալիստներ եւ մենշևիկները հաջորդ օրը ստեղծեցին «Հայրենիքի և հեղափոխության փրկության կոմիտե» ։ Վերջինիս մասին Լև Տրոցկին ասել է. «Պետք է ուշադիր լինել այն հանգամանքի վրա, որ մենշևիկների և սոցիալիստ-հեղափոխականների հեռացումը դավաճանություն է նոր կազմավորվելիք կառավարության հանդեպ» »։ Հաջորդ օրը հաստատվում է Ժողովրդական խորհրդի սահմանադրությունը, որը բաղկացած էր բացառապես բոլշևիկներից։ Հաջորդ օրը Լենինը հրապարակայնորեն ելույթ ունեցավ, որտեղ ասաց․ «Մենք բոլորին հրավիրել էինք մասնակցելու նոր կառավարության աշխատանքներին, սակայն մենշևիկները որոշեցին հեռանալ և դա մեր մեղքը չէ» ։
Նոր կառավարությունը
Նոր կառավարության գալուց անմիջապես հետո մի քանի ժամվա ընթացքում ընդունվեցին մի շարք որոշումներ ու փոփոխություններ կատարվեցին կառավարման համակարգում։ Իր առաջին ելույթի ժամանակ Լենինն ասել էր. «Ժամանակն է, որ մենք անցում կատարենք դեպի սոցիալիստական համակարգ»։ Առաջնահերթ Լենինը խոստացել էր բանակցություններ սկսել ռազմատենչ երկրների հետ, որով կապահովեր «ժողովրդավարական խաղաղություն»։
Հաջորդ կարևոր քայլը հողատարածքի վերաբաշխումն էր գյուղացիների միջև։ 1920 թվականին գյուղատնտեսության Ժողովրդական կոմիսարիատի պաշտոնական տվյալների համաձայն գյուղացիները ստացել էին 23,27 միլիոն հա հողատարածք, բացի այդ ազատվել էին վարձավճարից մինչեւ 700 մլն ռուբլի։ Իսկ բոլշևիկները վերացրել էին գյուղացիների հողային բանկային պարտքը, որը հասել է 1,4 միլիարդ ռուբլի։
Քննարկվեցին և ընդունվեցին մի շարք օրենքներ կապված մահապատժի վերացման, բանկերի ազգայնացման (դեկտեմբերի 14), աշխատողների նկատմամբ վերահսկողության սահմանման հետ։ Սահմանվեց աշխատանքային ութ ժամյա օր, վերացվեցին եկեղեցու արտոնությունները /եկեղեցին այլևս չէր միջամտելու պետական գործերին/, վերընտրվեց Գրիգորյան օրացույցը ։
Հոկտեմբերյան հեղաշրջում թե՞ հեղափոխություն
Խոսելով Հոկտեմբերյան իրադարձությունների մասին շատ մեկնաբաններ մինչ այժմ հավաստիացնում են, որ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունն իրականում եղել է որոշակի և կազմակերպված փոքրամասնության կողմից կատարված հեղաշրջում, որի նպատակն է եղել ամբողջ իշխանությունը կենտրոնացնել բոլշևիկների ձեռքին ։ Ֆրանսիական սոցիալիստական «Մարդկություն» թերթը անդրադառնալով այս դեպքերին գրում է. ««Ռուսական հեղաշրջման» համար հող են նախապատրաստել Լենիննն ու «մաքսիմալիստները»»։
Պատմաբան Ալեսանդրո Մոնգիլին նշում է, որ հետագա տարիներին բոլշևիկներն անգամ չէին ամաչում միմյանց հետ խոսել հոկտեմբերյան «հեղափոխության» (հեղաշրջում) մասին ։ Իր ինքնակենսագրության մեջ Տրոցկին օգտագործել է «ապստամբություն», «իշխանության նվաճում» և «հեղաշրջում» բառերը ։ Հոկտեմբերյան հեղաշրջման մասին հիշատակություններ են պահվում նաև գերմանացի կոմունիստ Ռոզա Լյուքեմբուրգի հուշերում ։
Մարկ Ֆերոն կարծում էր, որ 1917 թվականի հեղափոխությունը փոքրամասնության կողմից ժողովրադավարության հասնելու կատարյալ փորձ էր, երբ զինյալներն անցան բնակչության կողմը և համատեղ պայքարեցին իշխանափոխության համար։ Շուտով ընտրվեցին նաև Խորհրդային պետության ապագա ղեկավարները՝ Լենինը, Տրոցկին, Կամենևը, Զինովևը։ Հեղափոխության հաղթանակից հետո նրանց առաջին քայլը «բուրժուազիայի» բացառումն էր երկրի հետագա պատմությունից։ Մյուս կողմից, չի կարելի հերքել, որ ապստամբության մասնակիցները համոզված էին, որ իշխանությունը անցնելու է խորհրդային իշխանություններին։ Բայց նրանք անգամ չէին պատկերացնում, որ բոլշևիկները ևս ուզում էին հասնել միանձնյա ղեկավարության ։
Ֆրանսիացի պատմաբան Նիկոլաս Վերտը Հոկտեմբերյան հեղափոխության մասին գրում էր. «Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը ոչ այն ինչ էր քան իրադարձությունների պատահականություն, որի արդյունքում երիկիրը շեղվեց իր բնականոն կյանքից։ Արդյունքում տուժվեց ռուս բնակչությունը։ Սակայն այս իրադարձությունները ռուս պատմաբանները վերագրում են բոլշևիկներին, ովքեր միտումնավոր գործողություններ կազմակերպեցին ժողովրդավարության հասնելու համար։ 1917 թ. հոկտեմբերի հեղափոխությունը համարվում էր երկու շարժումների միաժամանակյա կոնվերգենցիա։ Այդ շարժումներից յուրաքանչյուրն ուներ իր ժամանակը, ներքին դինամիկան, կոնկրետ ձգտումները։ 1917 թվականի վերջերին բոլշևիկների վարած քաղաքականությունը և նրանց գործողությունները համընկնում էին ռուս բնակչության ձգտումներին» ։
Բոլշևիկյան ռեժիմի սկիզբը
Լենինը և Տրոցկին Պետրոգրադում վերցնելով իշխանությունը մտադրություն ունեին կառուցել սոցիալական կարգեր ոչ միայն Ռուսաստանի տարածքում, այլ նաև նրա տարածքներից դուրս ։ Նույն ժամանակահատվածում սկսեցին հեղափոխություններ Եվրոպայում։
Լադանովի փողոց (Վիբորգ)
Լադանովի փողոց, փողոց Վիբորգի պատմական մասում։ Համարվում է Հարավային պատվար փողոցի շարունակությունը՝ Թատերական փողոցից մինչև Ամրոցային փողոց։
Ռուսական հեղափոխություն
Բոլշևիկյան ռեժիմի սկիզբը
Մեկ տարի անց հեղափոխությունների ալիքը տարածվում է Գերմանիայում (1918-1919 թթ. Գերմանիայի հեղափոխությունը) և Հունգարիայում, որտեղ Բելա Կունի գլխավորությամբ Խորհրդային հանրապետություն է ծնվում 133 օրվա ընթացքում։ Հարևան Ֆինլանդիայում հեղափոխությունը պարտվեց 1918 թ. մարտին գերմանացիների օգնությամբ կազմակերպված քաղաքացիական պատերազմի պատճառով։ Այս իրադարձությունները պատմության մեջ մտան «Սպիտակ ահաբեկչություն» անվամբ, որի ժամանակ սպանվեց ավելի քան 35 հազար մարդ։
Լադանովի փողոց (Վիբորգ)
Պատմություն
Փողոցն անցնում էր հին քաղաքային պատի գծի երկայնքով, որը ապամոնտաժվել էր 19-րդ դարի կեսերին։ Հոֆգերիխտյան կամ Հոֆգերիխտի փողոց (Hovrättsgatan) պատմական անունը կոչվել է կայսերական Վիբորգյան Հոֆգերիխտի անունով (Ֆինլանդիայի Մեծ դքսության երկրորդ ատյանի երեք դատարաններից մեկը, որը գտնվում է թիվ 27 հասցեում, այժմ՝ Դիտարանի փողոց) ։
Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո պաշտոնական դարձավ անվան ֆիննական տարբերակը՝ Hovioikeudenkatu (Դատարանի փողոց, Hovioikeus - դատարան)։ 1930-ական թվականներին, Պանցերլաքս ամրոցի վերակառուցման, թանգարանի և արվեստի դպրոցի շենքի, ինչպես նաև ֆունկցիոնալիզմի ոճով շվեդա-գերմանական լյութերական համայնքի շենքի կառուցման ընթացքում ձևավորվեց փողոցների ժամանակակից կառուցապատումը։ Խորհրդային Վիբորգում փողոցը վերանվանվեց Լուժսկայա ։
Ռուսական հեղափոխություն
Բոլշևիկյան ռեժիմի սկիզբը
1919 թվականի հունվարին գերմանական Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը դիմել էր կառավարությանը ` ճնշելու հեղափոխությունը։ Սպանվեցին հեղափոխության առաջնորդ Կարլ Լիբկնեխտը եւ Ռոզա Լյուքսեմբուրգը։ 1919-1920 թվականներին ապստամբություններ սկսվեցին Իտալիայում։ Նույն ժամանակաշրջանում ցույցեր և գործադուլներ սկսվեցին ԱՄՆ-ում և Ֆրանսիայում, որոնք չվերաճեցին հեղափոխության։ Հեղափոխությունների ալիքը շուտով ավարտվեց և բոլշևիկյան իշխանությունը մնաց մեկուսացված։
Լադանովի փողոց (Վիբորգ)
Պատմություն
Ժամանակակից անվանումը փողոցը ստացել է 2004 թվականին՝ ի պատիվ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Վիբորգի պատվավոր քաղաքացի Պյոտր Լադանովի (1904-1989) ։
Ռուսական հեղափոխություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ Կատեգորիա:Ռուսական հեղափոխություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:20-րդ դարի հեղափոխություններ Կատեգորիա:Անարխիզմը Ռուսաստանում Կատեգորիա:1917 Ռուսաստանում
Լադանովի փողոց (Վիբորգ)
Տեսարժան վայրեր
Փողոցում տեղակայված բոլոր շենքերը, որպես ճարտարապետական հուշարձաններ, ներառված են մշակութային ժառանգության օբյեկտների գրանցամատյանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիբորգի փողոցներ
Ալբերտ Սմիթ Բիքմոր
Ալբերտ Սմիթ Բիքմոր (Albert Smith Bickmore, ), ամերիկացի բնագետ և ճանապարհորդ։
Նյու Յորքի Ամերիկյան բնագիտական թանգարանի ստեղծող և հիմնադիր։
Կենսագրություն և գործունեություն
Ալբերտ Սմիթ Բիքմորը ծնվել է 1839 թվականին Սեյնթ Ջորջում` Մեն նահանգում։ Նա բնության հանդեպ սերը և բնագետի կոչումը վերագրում է իր մանկության ընթացքում լողափի և անտառի մոտ ապրելու փաստին ։ Մանուկ հասակում նա հավաքում էր խեցիներ և ծովային ոզնիներ, սովորում տեղական բուսական և կենդանական աշխարհի անունները, իսկ ձմեռային երեկոներին սահում էր մոտակա սառցակալված լճակում։
Ընդունվել է Դարտմուտի քոլեջ, որտեղ նրա սիրած առարկաներն էին քիմիան, երկրաբանությունն ու հանքաբանությունը։ Բնական պատմության հանդեպ նրա սերը նկատվել է Դարտմուտի դասախոսների կողմից, որոնք նրան հանձնարարական նամակ են հանձնել` Հարվարդի հայտնի պրոֆեսոր Ժան Լուի Ագասիսի մոտ սովորելու համար։ 1860 թվականին նա դարձել է Ագասիսի յուրահատուկ աշակերտներից մեկը։ Նա աշխատել է նաև Ագասիսի Կենդանաբանության համեմատական թանգարանում, ինչը նրան օգնել է վճարել 4 տարվա դասընթացի համար։ Հենց այդ ժամանակ է, որ Բիքմորը սկսել է մտածել Նյու Յորքում Բնական պատմության թանգարանի ստեղծման մասին։ Իր ծրագրերը նա քննարկել է դոկտոր Ակլանդի հետ, ում աջակցությունն ամրապնդել է այդպիսի թանգարան հիմնելու վճռականությունը, առավել ևս, որ ուրիշներին չէր հաջողվել հավաքել անհրաժեշտ միջոցներ` թանգարան բացելու համար։
Ալբերտ Բիքմորը գրել է մի գիրք` «Travels in the East Indian Archipelago» վերնագրով, որը հրապարակվել է 1868 թվականին ։
In Rainbows
In Rainbows, Radiohead ռոք խմբի 7-րդ ալբոմը։ «In Rainbows» ալբոմը լույս է տեսել 2007 թվականին։ Այս ալբոմի ամենահայտնի երգերն են՝ «15 Step»-ը, «Nude»-ը և «All I Need»-ը։ Այս ալբոմի երգերը ձայնագրվել են՝ Լոնդոնում, Սոմերսետեում, Օքսֆորդիշեում։ Կան նաև այլ երգեր, որոնք նույնպես հայտնություն են ձեռք բերել, դրանք են՝ «Faust Arp» և «Videotape» երգերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:2007 ալբոմներ
Լյուդովիկ Բուրս
Լյուդովիկ Բուրս (Ludovic Bource, ), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր։ Լայն ճանաչում ու համբավ է նվաճել հատկապես «Գործակալ 117. Կահիրեն՝ լրտեսական բույն», «Գործակալ 117. առաքելություն Ռիոյում» և «Արտիստը» ֆիլմերի համար իր գրած երաժշտության շնորհիվ։ 2012 թվականին արժանացել է հեղինակավոր «Ոսկե գլոբուս», «Օսկար», BAFTA, Սեզար կինոմրցանակների ։ Այդ նույն տարվա հունիսին Լյուդովիկ Բուրսը հրավիրվել է անդամակցելու Շարժանկարային արվեստների և գիտությունների ակադեմիային ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրանսիայի Մորբիան դեպարտամենտի Պոնտիվի քաղաքում։ Կարիերան սկսել է գովազդային հոլովակների համար երաժշտություն գրելով, այնուհետև նկարահանել է կարճամետրաժ ֆիլմեր, այդ թվում՝ Mes amis (1999), En attendant (2000), Spartacus (2003), Sirene Song (2005) ժապավենները։ Որոշ ժամանակ անց սկսել է համագործակցել անվանի կինոռեժիսոր Միշել Խազանավիչուսի հետ՝ երաժշտություն գրելով նրա նկարահանած «Գործակալ 117. Կահիրեն՝ լրտեսական բույն», «Գործակալ 117. առաքելություն Ռիոյում» և «Արտիստը» ֆիլմերի համար, որոնցից վերջինը առանձնահատուկ ջերմ ընդունելության է արժանացել՝ նվաճելով«Ոսկե գլոբուս», «Օսկար», BAFTA, Սեզար կինոմրցանակներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ
Alosterna ingrica
Նկարագրություն
Բզեզի երկարությունը 6-10 մմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Վիկտորյա Դաույոտիտե
Վիկտորյա Դաույոտիտե-Պակյարենե (Viktorija Daujotytė-Pakerienė, ), լիտվացի գրականագետ, բանասեր ։ Լիտվայի գրողների միության անդամ (1975):
Կենսագրություն
Վիկտորյա Դաույոտիտե-Պակյարենեն ծնվել է 1945 թվականին Լիտվայի Տելշաիսկի շրջանի Կեյնիշկես գյուղում։ Ավարտել է Վիլնյուսի համալսարանը, որտեղ աշխատում է 1971 թվականից։ Հաբիլիտացիոն գիտությունների դոկտոր, Վիլնյուսի համալսարանի պրոֆեսոր, Լիտվայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-փորձագետ, Ազգային մրցանակի դափնեկիր (1993), «Համաձայնություն» ( մրցանակակիր, 1996): Պարգևատրվել է Լիտվայի մեծ իշխան Գեդիմինասի շքանշանով (2002): Յուրգիս Բալտրուշայտիսի անվան ռուս-լիտվական համագործակցության հիմնադրամի անդամ։
Հեղինակ է դպրոցական և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար նախատեսված դասագրքերի, գրականության տեսության վերաբերյալ մենագրությունների, լիտվական պոեզիայի ներկայացուցիչներ Յուրգիս Բալթրուշայտիսի, Սալոմեա Ներիսի, Յանինա Դեգուտիտեի, Յուստինաս Մարցինկյավիչյուսի կենսագրությունների։ Կազմել և հեղինակել է լիտվական արձակագիրների բանաստեղծությունների (1987), ընտրված աշխատանքների, նամակների, էսսեների ներածական անթոլոգիայի հոդվածներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրականագետներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լիտվայի ազգային մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լիտվացի բանասերներ Կատեգորիա:Լիտվացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրաքննադատներ
Խաղից դուրս (ֆուտբոլ)
Խաղից դուրս կամ Օֆսայդ, ֆուտբոլ կանոններից մեկը սահմանված Ֆուտբոլ խաղալու կանոնների 11-րդ կանոնով։ Կանոնով սահմանված է որ ֆուտբոլիստը գտնվում է խաղից դուրս վիճակում եթե նրա մարմնի որևէ մասը, բացառությամբ ձեռքերի մրցակցի խաղադաշտում ավելի մոտ է մրցակցի դարպասային գծից քանի մրցակցի երկրորդ խաղացողը (վերջին մրցակիցը սովորաբար, բայց ոչ միշտ լինում է դարպասապահը) ։
Խաղից դուրս վիճակը կարող է չգրանցվել խաղից դուրս վիճակ, եթե գնդակի փոխանցումից հետո խաղացողը չի մասնակցում գրոհին, սակ կոչվում է պասիվ խաղից դուրս վիճակ։
Իմաստ
Խաղից դուրս վիճակում գտնվելը ինքնին մրցավարին սուլելու պատճառ չէ։ Ֆուտբոլիստը, որը գտնվում է խաղից դուրս վիճակում, իր մրցակցի կողմից վերջինը գնդակին դիպչելու դեպքում դառնում է սխալ դիրքում գտնվող ակտիվ խաղացող։ Երբ ֆուտբոլիստը փորձում է մասնակցել գրոհին, մրցավարը պետք է կանգնեցնի խաղը և նշանակի ազատ հարված այն տեղից, որտեղ գտնվել է խաղից դուրս վիճակում գտնվող ֆուտբոլիստը ։
Խաղից դուրս վիճակը չի համարվում կանոնների խախտում և չի պատկանում 12-րդ կանոնին։ Սական կանոնների խախտում է համարվում, եթե ֆուտբոլիստը գոլ է խփում՝ գտնվելով խաղից դուրս վիճակում և անտեսում է մրցավարի սուլոցը ։ Խաղից դուրս վիճակ կարող է չգրանցվել միայն այն ժամանակ, երբ մրցակցի խաղացողը մտածված լքում է դաշտը, որպեսզի գրանցվի խաղից դուրս ։
Հարձակվողի համար միշտ ավելի հեշտ է դառնալ գոլի հեղինակ, երբ գնդակն ընդունում է մրցակցի պաշտպանների հետևում։ Խաղից դուրս վիճակի կանոնը սահմանափակում է այս հնարավությունը, և հարձակվողը փոխանցման պահին չպետք է լինի խաղից դուրս վիճակում։ Մրցավարների որոշումները խաղից դուրս վիճակի վերաբերյալ կարող են հաճախ սխալ լինել, քանի որ որոշ դեպքերում այն կարելի է չափել սանտիմետրերով։
Եզրային մրցավարների հիմնական պարտականությունն է գլխավոր մրցավարին օգնել գրանցելու խաղից դուրս վիճակը, իսկ նրանց դիրքը լավ հնարավորություն է տալիս դիտել դաշտը ուղղահայաց դիրքից։ Եզրային մրցավարը խաղից դուրս վիճակ տեսնելու դեպքում պարտավոր է բարձրացնել դրոշակը : Այնուամենայնիվ, գլխավոր մրցավարը կարող է չգրանցել խաղից դուրս վիճակ, անգամ եթե եզրային մրցավարը բարձրացրել է դրոշակը, եթե նրա կարծիքով խաղից դուրս չի եղել
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային եզրույթներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կանոններ
Օբվիլե
Օբվիլե (Aubvillers), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 114 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.36 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.88 կմ² տարածք:
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 81 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 58-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 23: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,6 %: 58 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 51 անձ (28 տղամարդ և 23 կին): Գործազուրկ են եղել 7 անձ (2 տղամարդ և 5 կին): 23 անաշխատունակներից 6 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վերին Վելադ
Վերին Վելադ գյուղատեղի Լոռու մարզում։ Այս անվամբ գյուղատեղին գտնվում է Ջիլիզայից ուղիղ գծով 2,3 կմ արևելք՝ անտառածածկ բլրագագաթին և հյուսիսահայաց լանջերին։ Ծովի մակերևույթից բարձր է 1040-1087 մետր ։
Շուրջ 30 տնատեղեր պարունակող գյուղատեղիում պահպանվել են նաև ստորգետնյա հորեր։
Եկեղեցին գտնվում է գյուղատեղիի առավել բարձրադիր մասում՝ բլրագագաթին (ծովի մակարդակից 1087 մետր բարձրության վրա)։ Ունի միանավ թաղածածկ բազիլիկ հորինվածք, փռված կիսաշրջանի ձևով խորան և երկու մուտք՝ բացված հարավային և արևմտյան ճակատներից (վերջինս հազիվ է նշմարվում այդ ճակատի փլուզված լինելու պատճառով)։ Երկթեք ծածկը պատված է եղել սպիտակ կրաքարից կերտված կանոնավոր մշակված սրբատաշ ծածկասալերով։ Ունի 6,26×5,03 մետր արտաքին չափեր և 84 սմ որմի հաստություն։
Եկեղեցու արևմտյան կողմում՝ մի քանի մետր հեռավորության վրա, պահպանվում է ակնհայտորեն արևմտյան մուտքից վայր ընկած շինարարական արձանագրությամբ բարավորը (182×58×17 սմ)։ Արձանագրությունը երկլեզվյան է՝ հայերեն և վրացերեն։ Հայերենում մասում գրված է.
«Ես՝ Ենովքս, այս դուռս շինեցի յիշայտակ ինձ, Բախուտին, ով տեսնու, մի բերան ողորմի ասէ, թվին ՌՃԿ (1711), աստուած ողորմի Զալին՝ եկեղեցու շինողին», որը նշանակում է «Քրիստոս, այս տաճարը և դուռը կառուցեցի ես՝ մեղավոր Ենովքս, իմ եղբոր՝ Բախուտին և ինձ հիշատակ, ովքեր կարդան, ողորմի ասեն»։
Գյուղատեղիի գերեզմանոցը զբաղեցնում է եկեղեցու շրջափակը և հատկապես կառույցից հարավ տարածված հարթությանը։ Այստեղ պահպանվել են ավելի քան երկու տասնյակ գերեզմանաքարեր և խաչքար։ Ուղղանկյունաձև մշակված տապանաքարերի մեծ մասն ունի գեղազարդ հարդարանք, մի քանիսը՝ նաև կենցաղային թեմաներով պատկերաքանդակներ։ Գերեզմանական թվակիր հուշարձանները վերաբերում են 1628, 1679, 1681, 1689, 1690, 1705, 1707 թվականներին։ Տեղում առկա են նաև ԺԷ-ԺԸ (XVII-XVIII) դարերին վերաբերող մի քանի անթվակիր տապանաքարեր, որոնք բոլորը միասին՝ ընդամենը 12 միավոր են կազմում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գյուղատեղիներ
Էսոմ սյուր Մառն
Էսոմ սյուր Մառն (Essômes-sur-Marne), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում, գտնվում է Շատո Տյերրի շրջանում՝ համանուն համայնքի կենտրոնում։ 2 կմ հարավ-արևմուտք է գտնվում Շատո Տյերրիից և 8 կմ «Էստ» Ա4 ավտոմայրուղուց, Մառնա գետի աջ կողմում։
Նիկի Հոլզկեն
Կենսագրություն և կարիերա
Նիկի Հոլզկենն անցկացրել է իր առաջին մենամարտը K-1-ում 2006 թ. նոյեմբերի 26-ին K-1-ի World MAX առաջնության Հյուսիսային Եվրոպայի որակավորմանը Ստոկհոլմում։ Նա հաղթել է առաջնությունը 3 հաջորդական նոկաուտներով։ Այս հաղթանակի շնորհիվ նա մասնակցել է K-1-ի World MAX 2007 Եզրափակիչ Մրցույթին, որտեղ մենամարտել է այդ ժամանակվա K-1 MAX-ի գործող չեմպիոն Բուակաու Պոր. Պրամուկի դեմ և պարտվել մրցավարների միաձայն որոշմամբ։
Էսոմ սյուր Մառն
Բնակչությունը (2012)-2 758 մարդ։
Էկոնոմիկա
Բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը՝
Նիկի Հոլզկեն
Կենսագրություն և կարիերա
Մենամարտել է Մուրատ Դիրեկչիի հետ Glory 2: Brussels-ում 2012 թ.-ի հոկտեմբերի 6-ին Բելգիայի Բրյուսել քաղաքում և հաղթել է տեխնիկական նոկաուտով երկրորդ ռաունդում մրցակցի ստացած վնասվածքի պատճառով ։
Նա պատրաստվում էր մենամարտել ''SLAMM!! - Soema na Basi IV: Londt vs. Adegbuyi''-ում Սուրինամի մայրաքաղաք Պարամարիբոյում 2013 թ.-ի օգոստոսի 8-ին, բայց հրաժարվեց չբացահայտված պատճառներով։
Էսոմ սյուր Մառն
Էկոնոմիկա
Միջին տարեկան եկամուտը 1 մառդու համար՝ եվրո (2012 թվական) - 20 829 (ամբողջ Ֆրանսիան— 19 402, Էնա գավառ — 17 766):
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 1808 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 1396-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 412-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 77,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 73,7 %)։ 1396 աշխատունակ բնակիչներից 1245-ը աշխատում էին (661 տղամարդ և 584 կին), անաշխատանք էին 151-ը (87 տղամարդ և 64 կին) ։ 412 անգործ մարդկանցից 124-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 185-ը թոշակառու, 103-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Նիկի Հոլզկեն
Կենսագրություն և կարիերա
Սկզբում որոշված էր, որ նա պետք է մենամարտի Մարկ դե Բոնտեի հետ Glory 13: Tokyo - գերմիջին քաշային կարգի աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակչում Տոկիոյում 2013 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, բայց հետո նրա մրցակիցը փոխվել և դարձել Կարապետ Կարապետյանը ում հետ նա նախկինում ևս մենամարտել էր և միավորներով հաղթել 2012 թ.-ի փետրվարին ։ Նա նոկդաունի ենթարկեց Կարապետյանին առաջին և երկրորդ ռաունդներում և հաղթեց մրցավարների միաձայն որոշմամբ։ Եզրափակչում մենամարտել է Ջոզեֆ Վալտելլինիի հետ։ Կատաղի պայքարում անցած մենամարտում իր բռունցքներով և ոտքերով հուժկու հարվածների շնորհիվ հաղթել է երրորդ ռաունդի վերջին վայրկյաններին գրանցված տեխնիկական նոկաուտով և դարձավ այդ ամենամյա մրցաշարի հաղթող ։
Էսոմ սյուր Մառն
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկաի քանակ, մարդ
Վարչակազմ
Էսեմ սյուր Մառնի քաղաքապետի պաշշտոնը 2008 թվականից զբաղեցրեց ձախակաղմյան քաղաքական գործիչ Ժան Պոլ Կլերբուան։ Մունիցիպալիտետային ընտրությունների ժամանակ 2014 թվականին նա միակ թեկնածուն էր քաղաքապետի պաշտոնին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Տելենոր Արենա
Տելենոր Արենա (անգլերեն՝ Telenor Arena), նախկինում ֆուտբոլի դաշտ, իսկ այժմ համերգասրահ, որը գտնվում է Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ Կառույցը ամենասկզբում համերգասրահ չի եղել այլ ֆուտբոլի դաշտ սակայն 2009 թվականին երբ Նորվեգիան հաղթեց Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում որոշվեց, որ հաջորդ տարվա մրցույթը, որ կայանալու է Նորվեգիայում կանցկացվի հենց այդ կառույցում և նույն տարում կատարվեց շինարարական աշխատանքներ որպեսզի այն դառնա համերգասրահ։ Կառույցը ամենասկզբում, երբ ֆուտբոլային դաշտ կարող էր տեղավորել մինչև 15.000 հանդիսատես, իսկ համերգասրահի դեպքում այն կարող է տեղավորել 23.000 հանդիսատես։
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Սահակ Կամսարական (իշխան)
Սահակ Կամսարական, հայ իշխան Մարզպանական Հայաստանում, Արշարունյաց գավառի տանուտեր, Արշավիր Կամսարականի և Վարդանույշ Մամիկոնյանի որդին, Ներսեհ, Հրահատ և Վահան Կամսարականների ավագ եղբայրը, Կամսարականների իշխանական տոհմից ։
Կենսագրություն
Սահակ Կամսարականը իր եղբայրների հետ մասնակցել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ տեղի ունեցած Վահանանց ապստամբությանը (481-484)։ 484 թվականին Վահան Մամիկոնյանի կողմից որպես պատգամավոր մասնակվել է Նվարսակի պայմանագրի ստորագրմանը ։ 486-500 թվականներին կառուցել է Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառի Տեկոր գյուղի մոտ գտնվող Սուրբ Սարգսի վկայարանը և վերակառուցել նույն վկայարանի մոտ գտնվող Տեկորի տաճարը  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կամսարականներ Կատեգորիա:Հայ իշխաններ
Նատրիումի գլյուկոնատ
Նատրիումի գլյուկոնատ, HOCH2(CHOH)4COONa քիմիական բանաձևով քիմիական միացություն, նատրիումի և գլյուկոնաթթվի աղը։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ, լավ է լուծվում ջրում։ Իրենից ներկայացնում է E576 սննդային հավելումը։
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի գլյուկոնատը առաջացնում է անգույն բյուրեղներ, լավ է լուծվում ջրում և էթանոլում։
Լվացող միջոցների արդյունաբերությունում
Նատրիումի գլյուկոնատը և գլյուկոնաթթուն օգտագործվում են լվացող միջոցների արդյունաբերությունում որպես երկ- կամ եռավալենտ մետաղների հետ (Ca2+, Mg2+, Fe3+, Al3+) կոմպլեքսագոյացնող ագենտներ։ Այստեղ նրանց կիրառումը ավելի արդյունավետ է, քան NTA-ի և ԷԴՏԱ-յի կիրառությունները։ Նատրիումի գլյուկոնատը և գլյուկոնաթթուն այլ բաղադրիչների հետ (մակերևույթային ակտիվ նյութեր, նատրիումի հիդրօքսիդ, նատրիումի սիլիկատ, ֆոսֆատներ) հաճախ օգտագործվում են նաև հեղուկ պատրաստուկների մեջ։ Նմանատիպ պատրաստուկները կարող են ավելի էֆեկտիվ օգտագործվել, ի շնորհիվ երկու կամ երեք բաղադրիչների սիներգիզմի (տրինատրիումի ֆոսֆատ, որն օժտված չէ կոմպլեքսագոյացնող հատկությամբ և կոշտ ջրում կարող է առաջացնել կալցիումի իոնների նստեցում ֆոսֆատների ձևով, օգտագործվում է նաև որպես լվացող միջոց)։ Լուծույթ ավելացրած նատրիումի գլյուկոնատը փոխազդում է կալցիումի իոնների հետ և առաջացնում է լուծելի խելատային միացություն։ Մակերևույթային ակտիվ նյութերը, որպես կանոն, ավելի էֆեկտիվ է փափուկ և դեմիներալիզացված ջրում։ Քանի որ ջրի դեմիներիլիզացումը թանկ գործընթաց է, ապա լավագույն մեթոդը նատրիումի գլյուկոնատ ավելացնելն է։ Սիլիկատները ուժեղացնում են նատրիումի հիդրօքսիդի ազդեցությունը, տալով բարձրացված հիմնայնություն և կանխարգելելով կոռոզիան։ Նատրիումի գլյուկոնատը այս հատկություններին շնորհում է սիներգիզմով։ Շնորհիվ կոմպլեքսագոյացնող, դիսպերգացնող և հակակոռոզիոն հատկությունների, բարձր լուծելիության և ուժեղ հիմնային միջավայրում բարձր կայունության, նատրիումի գլյուկոնատը համարվում է հիմնային պատրաստուկների պատրաստման համար օգտագործվող լավագույն ագենտը։
Հավելում բետոնի և այլ շինարարական խառնուրդներում
Նատրիումի գլյուկոնատը դանդաղեցնում է բետոնի ամրացումը, նվազեցնում է ջրի պարունակությունը և բարձրացնում է պլաստիկությունը։ Նրա օգտագործումը թույլ է տալիս ստանալ բարձր արդյունավետությամբ բետոն։ Նատրիումի գլյուկոնատի ազդման մեխանիզմներն են
Մետալուրգիայում
Նատրիումի գլյուկոնատը համարվում է բավականին էֆեկտիվ խելատացնող ագենտ պողպատի և հատկապես ալյումինի արտադրություններում, որը միացնում է մետաղների իոնները, և այսպիսով կանխարգելում է ալյումինի հիդրօքսիդի նստեցումը մակերևույթին, որը թույլ է տալիս ֆիլտրման պրոցեսում նրա հեշտ անջատումը։ Պողպատի վրա փորագրելու ժամանակ նատրիումի գլյուկոնատը կանխարգելում է մետաղների նստեցումը փորագրման վայրի վրա, այսպիսով լավացնելով մետաղի մակերևույթի վիճակը։
Սննդային արդյունաբերությունում
Սննդային արդյունաբերությունում նատրիումի գլյուկոնատը օգտագործվում է որպես կոմպլեքսագոյացնող հավելում և համի խթանիչ (սննդային հավելում, որը, ի շնորհիվ համային ռեցեպտորների զգայունության մեծացման, ուժեղացնում է համային զգացողությունները)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Գլյուկոնատներ
Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցող երկրների ցանկ
51 երկրներ են մասնակցել Եվրատեսիլ երգի մրցույթում՝ սկսած 1956 թվականից։ Նրանցից 25–ը հաղթել են մրցույթը։ Մրցույթը կազմակերպում է Եվրոպական հեռարձակողների միությունը, անց է կացվում ամեն տարի միության անդամների մասնակցությամբ։
Մասնակցությունը մրցույթում բաց է բոլոր ԵՀՄ ակտիվ անդամների համար։ Ի՞նչ է նշանակում «լինել ակտիվ անդամ»։ Հեռարձակողները պետք է լինեն Եվրոպական հեռարձակման տարածքում, կամ էլ լինեն Եվրախորհրդիի անդամ։ Մասնակցության իրավունքը սահմանված չէ Եվրոպայում աշխարհագրական ընդգրկման առումով, չնայած «Եվրոն» «Եվրատեսիլում» չունի ուղիղ կապ Եվրոպական Միության հետ։
Մի շարք երկրներ աշխարհագրորեն դուրս են Եվրոպայի սահմաններից։ Օրինակ՝ Իսրայելը, Կիպրոսը, Հայաստանը` Արևմտյան Ասիայում, Մարոկկոն` Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Բացի այդ, որոշ երկրներ ունեն միայն տարածքային մի մաս, որը գտնվում է Եվրոպայում՝ Թուրքիան, Ռուսաստանը, Վրաստանը և Ադրբեջանը։ Երկու երկրներ, որոնք նախկինում փորձել են մտնել մրցույթ՝ Լիբանանը` Արևմտյան Ասիայում, Թունիսը` Հյուսիսային Աֆրիկայում. վերջիներս նույնպես դուրս են Եվրոպայի սահմաններից։ Կատարի Գուլֆ նահանգը՝ Արևմտյան Ասիայում, հայտարարել է 2009 թվականին իր 2011 թվականին մրցույթին միանալու հետաքրքրության մասին։ Սակայն դա չի իրագործվել, և չկան մոտակա ապագայում ծրագրեր Կատարի՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթ մտնելու։
Մասնակից երկրների թիվը յուրաքանչյուր տարի անշեղորեն աճում է։ 7–ից (1956) ավելի քան 20 մասնակից (1980)։ Քանի որ մասնակիցների թիվն աճել է, ներկայացվել են նախնական մրցաշարեր, որպեսզի հնարավոր շատ երկրներ կկարողանան մրցակցել։ 1993 թվականին «Kvalifikacija za Millstreet» («Որակավորման Միլսթրիտ») շոուի ժամանակ տեղի է ունեցել ընտրություն երեք Արևելյան Եվրոպայի երկրների միջև։ 1993 թվականից հետո ներկայացվել է մրցակցության կանոն։ 6 ամենացածր տեղերում հայտնված երկրները հաջորդ տարի չեն մասնակցի մրցույթին։ 1996 թվականին նոր համակարգ ներդրվեց։ Ընդամենը 29 մասնակիցների ձայներիզները ներկայացրել էին Ազգային ժյուրիին։ Քսան երկու երգեր հասել են մրցույթի ըստ ժյուրիի քվեարկությամբ։ Նորվեգիային, որպես հյուրընկալող երկիր, տվեցին եզրափակիչի տոմս։ 1997 թվականից մինչ 2001 թվականը կիրառվեց համակարգը, ըստ որի նախորդ հինգ տարիներին ամենացածր միջին միավորներ ունեցող երկրները չեն անցնում եզրափակիչ։ Երկրները չեն կարող անտեսվել ավելի քան մեկ տարի։
Մասնակից երկրներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթ Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Մշակույթ
1962 թվականը գրականության մեջ
1962 թվականի իրադարձությունների ցանկ, որ կապված են գրականության հետ։
Կողբի դպրոց (այլ կիրառումներ)
Կողբի դպրոց արտահայտությունը կարող է վերաբերել՝
Վարդգես Խանոյան
Վարդգես Կոստանի Խանոյան, հայ բանաստեղծ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2013) ։
Կենսագրություն
Վարդգես Խանոյանը ծնվել է 1949 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, Եղեգնաձորի շրջանի Շատին գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1970 թվականից բնակվում է Ջերմուկ քաղաքում։ Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի մշակույթի բարձրագույն դպրոցը ։ Աշխատել է մշակութային տարբեր ոլորտներում, եղել առողջարանի գրադարանավար ։ Բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է։ Հրատարակել է բանաստեղծությունների հետևյալ ժողովածուները՝ «Արևի ձայն», 1984 (գրական  ալմանախ), «Հրաշալի քաղաքացին», 1989, «Քաջերը մահ չունեն», 1995, «Թախծի  ծառ», 2012, «Արևի  ճանապարհով», 2014: Բանաստեղծություններում անդրադառնում է հայրենի բնաշխարհին, մարդկային հույզերին ու ապրումներին։ Արցախյան պատերազմում զոհված ջերմուկցիներին է նվիրված «Քաջերը մահ չունեն» գրքույկը՝ լուսանկարներով ու համառոտ կենսագրականով։ 2016 թվականին Խանոյանի և գրող, հրապարակախոս Լյուդվիգ Կարապետյանի համահեղինակությամբ լույս է տեսել «Լուսավոր  հետագիծ» գիրքը՝ նվիրված «Ջերմուկ աշխարհ» առողջարանի ղեկավար բժիշկ Ստեփան Ավագյանին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Ջորջ Սեթոն, 6-րդ լորդ Սեթոն
Ջորջ Սեթոն IV, 6-րդ լորդ Սեթոն, Շոտլանդիայի պառլամենտի լորդ։
Եղել է Բոթվելի 1-ին կոմս Պատրիք Հեփբուրնի դստեր՝ Ջանեթ Հոփբուրնի որդին։ Հայրը՝ Սեթոնի 5-րդ լորդը, զոհվել է Ֆլոդենի ճակատամարտում, իսկ մայրն ապրել է ամուսնու մահից հետո ևս 45 տարի և ղեկավարել ընտանեկան գործերը։ Ջորջի չափահաս դառնալուց հետո նա անդամագրվել է Էդինբուրգի Շինզ թաղամասում գտնվող սուրբ Քեթրին Սիենացու մենաստանին։ 1549 թվականին որդու մահից հետո մայրը կազմակերպել է թոռնուհիներից երկուսի ամուսնությունը ։
1542 թվականի մարտի 5-ին Ջորջ Սեթոնը նշանակվել է Շոտլանդիայի դատական համակարգում և շատ շոտլանդացի ազնվականների նման 1543 թվականին տվել իր համաձայնությունը թագուհի Մարիի ու Անգլիայի թագաժառանգ Էդուարդ VI-ի ամուսնությանը։ Նույն տարում նրան է հանձնարարվել կարդինալ Բիթոնի հսկողությունը, որը դեմ էր այդ ամուսնությանը, բայց Սեթոնը թույլ է տվել կարդինալին փախչել։
Մահացել է 1549 թվականին և հուղարկավորվել Քուրոս վանքում, քանի որ անգլիացիները 1548 թվականին հրդեհել էին Սեթոնների պալատը ։
6-րդ լորդ Սեթոնի խնդրանքով սըր Ռիչարդ Մեյթլենդը սկսել է «Սեթոնների ընտանիքի պատմություն» աշխատությունը, որը նա ավարտին է հասցրել վերջինիս որդու՝ 7-րդ լորդ Սեթոնի օրոք ։
Էլիզաբեթ Հեյ
Առաջին անգամ Ջորջն ամուսնացել է Էլիզաբեթ Հեյի հետ և ունեցել յոթ երեխա․
Մարի Պյերիս
Ջորջն ու Մարին ունեցել են երեք զավակ՝ Ռոբերտ, Ջեյմս ու Մարի Սեթոններ ։
Մոռենի Թախտաջյանի
3-4 մ բարձրությամբ աղեղնաձև կորացած ընձյուղները մոխրականաչավուն են մազմզուկապատ, անկյունավոր։ Փշերը բարակ են, թույլ, հիմքում լայնացած։ Տերևները հնգամասն են, մազմզուկապատ, կոթունավոր (մինչև 10 սմ երկարությամբ), կլորավուն, մանր փշերով ծածկված։ Ծայրային տերևիկը խոշոր է, մինչև 11 սմ երկարությամբ և լայնությամբ, կլորասրտաձև, սրածայր, փոսիկավոր կամ կիսակլոր հիմքով, մինչև 6 սմ երկարությամբ կոթունավոր։ 10 սմ երկարությամբ և 6 սմ լայնությամբ կողմնային տերևիկների վերին զույգը հակառակ ձվաձև է, սրածայր, հիմքի մոտ կլորավուն և կոթունավոր (3 սմ)։ 7 սմ երկարությամբ, 4-4,5 սմ լայնությամբ տերևիկների ներքին զույգը էլիպսաձև է, սրածայր, 0,5-1 սմ երկարությամբ կոթուններով։ Ծաղիկները հասնում են մինչև 50 սմ երկարության, ծաղկաբույլերը հավաք են, կազմված 2-7 ծաղիկներից։ Բաժակաթերթիկները թաղիքամազմզուկապատ են, պսակաթերթիկները՝ բաց վարդագույն, առէջները էլիպսաձև, մերկ փոշանոթներով։ 1 սմ-ից ավելի տրամագծով պտուղները սև են, փայլուն և գնդաձև ։
Տարածված է միայն Հայաստանում, էնդեմիկ բուսատեսակ է։ Հանդիպում է Զանգեզուրում, ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, անտառների եզրերին, քարքարոտ վայրերում, կիրճերում։ Սահմանափակ տարածում ունի։ Որպես զուտ հայկական տեսակ պահպանության և տարածման խիստ կարիք ունի ։
Նկարագրություն
Թուփ է, որի տերևները կազմված են 5 տերևիկներից, բարդ են, պտղաբերող ընձյուղների վրա եռմասնյա, վերևից մերկ, փեշերը ջղերի երկարությամբ և տակից ծածկված են կարճ մոխրագույն թավոտությամբ։ 3-4 սմ երկարությամբ ընդհատված ծաղկաբույլը փոքրաթիվ ծաղիկներով է և գագաթնային, ծոցային 1-3 ծաղկանի փոքրիկ ճյուղիկների վրա։ Պսակաթերթը վարդագույն է, իսկ 1 սմ տրամագծով պտուղները՝ գնդաձև ։
Տարածվածություն
Հնադիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում (Ծավ և Սրաշեն գյուղերի շրջակայք) ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է ընդամենը մեկ պոպուլյացիա տարածման և բնակության շրջանների 500 կմ²-ից պակաս մակերեսով։ Ընդգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան (ԴոնԱՏՀ), Դոնբասի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։ Լայնորեն հայտնի է ԴՊԻ անվանումով (Դոնեցկի պոլիտեխնիկ ինստիտուտ)։
Պատմություն
Ուսումնական հաստատության անվանումները՝
Ակունքներ
Դոնբասում առաջին բուհի կազմավորումը տեղի էր ունենում ծայրահեղ ծանր պայմաններում։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո հանքերը, մետալուրգիական, կոքսի, մեքենաշինական գործարանները պարապուրդի էին մատնված, երկաթուղին ավերված էր։ Երկրի նոր ղեկավարությունը մեծ նշանակություն էր տալիս Դոնբասի վերականգնմանը։ Դրա համար անհրաժեշտ էին ինժեներական կադրեր։ Այդ ժամանակ Դոնբասում աշխատում էին ընդամենը 189 լեռնային ինժեներներ, և լեռնային արդյունաբերությունը բարձր որակավորման մասնագետների խիստ կարիք էր զգում։
Հաշվի առնելով այդ, որոշվեց Յուզովկայում բացել լեռնային տեխնիկում, որի ստեղծման նախաձեռնությունը պատկանում էր Ֆեոդոր Սերգեևին (Արտյոմին)։ Լեռնային տեխնիկումի բացման որոշումն ընդունվեց Հանքագործների Համառուսաստանյան միության Կենտրոնական կոմիտեի կողմից։ 1920-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում տեխնիկումները համարվում էին բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ և պատրաստում էին նեղ մասնագիտացմամբ մասնագետներ, իսկ ինստիտուտները պատրաստում էին արտադրության ղեկավարներ և կառավարիչներ։
Քաղաքային իշխանությունների որոշմամբ նորաստեղծ ուսումնական հաստատությանը հատկացվեց նախկին Առևտրային ուսումնարանի շենքը (այժմ՝ 2-րդ ուսումնական մասնաշենք) և հարակից կիսավեր կազակական զորանոցները։ Կարճ ժամանակահատվածում դրանք վերանորոգվեցին և 1921 թվականի մայիսի 30-ին տեղի ունեցավ Դոնտեխնիկումի պաշտոնական բացումը։ Առաջին հավաքագրմամբ տեխնիկում ընդունվեցին 208 ուսանողներ։