cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(8735) Յոշիոսակաի
(8735) Յոշիոսակաի (Yoshiosakai), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի հունվարի 2-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,200022 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5369 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8631 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2090,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172177 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Վարուժան Մանուկյան
Վարուժան Արծրունի Մանուկյան, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2016) ։
Դերասան Արծրուն Մանուկյանի որդին է, դերասանուհի Նարինե Ալեքսանյանի ամուսինը։
Կենսագրություն
Վարուժան Մանուկյանը ծնվել է Երևանում դերասան Արծրուն Մանուկյանի ընտանիքում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Գայի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1992 թվականին՝ Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը։ 1992-1994 թվականներին աշխատել է «Մետրո» թատրոնում։ Աշխատել է «ԱՐ», Հայաստանի հանրային, Հայկական երկրորդ հեռուստաընկերություններում։ 2001 թվականից աշխատում է Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում` որպես դերասան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Երևանի Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի շրջանավարտներ
Արթուր Ղազինյան
Արթուր Գագիկի Ղազինյան, հայ իրավաբան, «Մեկ Հայաստան» կուսակցության հիմնադիր նախագահ , իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ ։
Կրթություն և գիտական գործունեություն
2001 թվականին ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի մագիստրատուրան, 2004 թվականին ԵՊՀ Սահմանադրական իրավունքի ասպիրանտուրան։ 2004 թվականին պաշտպանել է«Մարդու իրավունքների եվրոպական դատական պաշտպանությունը» վերտառությամբ թեկնածուական ատենախոսություն։ 2009 թվականին ստացել է ԵՊՀ դոցենտի կոչում։
Հեղինակել է երկու մենագրություն, երկու տասնյակից ավելի գիտական հոդված։
Աշխատանքային գործունեություն
1999-2002 թվականներին եղել է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի աշխատակազմում, 2002-2004 թվականներին՝ ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի արտաքին կապերի վարչության պետ. մասնակցել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության համակարգի ներդրման ու կայացման գործընթացին, համակարգել Քաղաքացիական ծառայության խորհրդի համագործակցությունը երրորդ պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների հետ։
2009-2010 թվականներին եղել է ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի խորհրդական. ՀՀ ԱԺ նախագահի հանձնարարությամբ մասնակցել է ՀՀ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների և միջազգային կապերի ընդլայնման և արդյունավետության բարձրացման աշխատանքներին, համակարգել է «կարգավորմ անազդեցության գնահատման» և «արդար ու արդյունավետ կառավարման» համակարգերի մշակման աշխատանքները։
2006 թվականից ԵՊՀ և ԵՄ պատվիրակության օժանդակությամբ հիմնադրել և ղեկավարում է ԵՊՀ եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնը։ Կազմակերպել և ղեկավարել է միջառարկայական կրթության և գիտության նորարարական մոդելի ՀՀ կրթական համակարգում ներդրման աշխատանքները։ ՀՀ Կառավարության որոշմամբ «եվրոպագիտություն» մասնագիտությունը ներառվել է մագիստրոսական մասնագիտությունների ցանկում։ Եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնում հիմնադրել և ղեկավարում է «Եվրոպագիտություն» միջմասնագիտական մագիստրոսական ծրագիրը։ 2010 թվականից հիմնադրել և ԵՄ աջակցությամբ ղեկավարում է «Մարդու իրավունքներ և ժողովրդավարացում» տարածաշրջանային մագիստրոսական ծրագիրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Նոր Զելանդիայի վարչական բաժանում
Նոր Զելանդիան բաժանված է 16 շրջանների, որոնցից 9 գտնվում են Հյուսիսային կղզում, և 6 Հարավային։
Նոր Զելանդիայի վարչական միավորների կազմակերպչական կառավարման համակարգը ներառում է՝
Նոր Զելանդիայի 16 տարածքային շրջաններից 12 կառավարվում են ընտրվող Շրջնային խորհուրդներից և 4 շրջան կառավարվում է Տարածքային կառավարչությունից։
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Հերեֆորդ
Հերեֆորդ (Hereford ), 55 հազարից ավելի բնակչություն ունեցող քաղաք Ուայ գետի ափին, Անգլիայում, Հերեֆորդշիր կոմսության կենտրոնը։
Պատմություն
Հիմնադրվել է արևմտյան սաքսերի կողմից, որպես Վալլիսյան շրջանի ամրապնդիչ կենտրոն Արևմտյան Մերսիայում։ Միջնադարում դարձել է եպիսկոպոսության գլխավոր կենտրոն։ Պատկանել է անմիջականորեն արքային,ով այստեղ դրամ էր հատում և իր վասսալներին շնորհում էր Հերերֆորդյան կոմսի տիտղոս։ 13-րդ դարից սկսած քաղաքը կորցնում է իր պաշտպանողական դերը և դառնում է թեթև արդյունաբերության կենտրոն։ 17-րդ դարի քաղաքացիական կռիվների ժամանակաշրջանում քաղաքը անցնում էր ձեռքից ձեռք։
Հերեֆորդի գլխավոր տեսարժան վայրը միջնադարյան տաճարն է, որը կառուցվել է մի քանի հարյուրամյակ՝ սկսած 12-րդ դարից։ Այն տուժել է 1786 թվականի փլուզումից և ամբողջությամբ վերականգնվել է 1908 թվականին։
Թանկարժեք է տաճարական գրադարանը, որում գրքերը ամրացված են ցուցափեղկերին շղթաներով։ Նրա գլխավոր հարստությունը միջնադարյան ամենամեծ քարտեզն է։ Տաճարին կից գործող դպրոցը հայտնի է 1384 թվականից։ Հասարակական կառույցներից հիշատակվում է մանածագործների գիլդիան (1621)։
Հերեֆորդում գտնվում է SAS «Կրենդենհիլլ»-ի մարզումային բազան, ինչպես նաև տեղաբաշխված է SAS-ի 22-րդ գունդը։
Հայտնի բնակիչներ
Արթուր Բոյկոտտ(1877-1938), հանրահայտ կենսաբան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքներ
(295) Թերեզիա
(295) Թերեզիա (Theresia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1890 թվականի օգոստոսի 17-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,794859 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3133 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2764 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1706,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210943 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,71° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1890 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կանաչ էվգլենա
Կանաչ էվգլենան (լատ. Euglenophyta). - միաբջիջ կենդանի է։
Կենսակերպը, կառուցվածքը և շարժումը
Կանաչ Էվգլենան, ինչպես և սովորական ամեոբան, ապրում է նեխած տերևներով կեղտոտված լճակներում, ջրափոսերում և կանգնած ջրով այլ ջրամբարներում։ Նրա առջևի ծայրը բութ է, իսկ հետևինը՝ սուր։ Էվգլենայի ցիտոպլազմայի արտաքին շերտը խիտ է, այն մարմնի շուրջը առաջացնում է թաղանթ։ Թաղանթի շնորհիվ էվգլենայի մարմնի ձևը շարժման ժամանակ քիչ է փոխվում։ Էվգլենան կարող է միայն թեթևակի կծկվել, որի հետևանքով կարճանում ու լայնանում է։ Էվգլենայի մարմնի առջևի ծայրում գտնվում է ցիտոպլազմայի նուրբ թելանման ելուստ՝ մտրակ։ Մտրակը պտուտակաձև շարժելով՝ Էվգլենան խրվում է ջրի մեջ և դրա շնորհիվ լողում բութ ծայրով առաջ։ Մեկ կամ մի քանի մտրակներով տեղաշարժվող կենդանիները պատկանում են Մտրակավորների դասին։ Գիտնականները ենթադրում են, որ 1,5 միլիարդ տարի առաջ ապրած հնադարյան մտրակավորներից առաջացել են նախակենդանիների ժամանակակից դասերը։Կանաչ էվգլենան արագաշարժ է և իր գույն ստանում է լույի տակ ֆոտոզիթեզ կատարելիս
Սննդառությունը
Էվգլենայի ցիտոպլազմայի մեջ կան 20-ից ավելի ձվաձև, կանաչ քլորոպլաստներ, որոնք նրան տալիս են կանաչ գույն։ Քլորոպլաստներում կա քլորոֆիլ։ Էվգլենան սնվում է լույսի պայմաններում, ինչպես կանաչ բույսերը, իր մարմինը կառուցելով օրգանական նյութերից, որոնք առաջանում են լույսի տակ ֆոտոսինթեզի միջոցով։ Ցիտոպլազմայում կուտակվում են օսլայի բաղադրությանը նման պաշարային սննդանյութերի մանր հատիկներ, որոնք ծախսվում են էվգլենայի սոված ժամանակ։ Եթե էվգլենային երկար ժամանակ տեղավորենք մթության մեջ, նրա քլորոֆիլը կանհետանա, նա կդառնա անգույն։ Դրա հետևանքով ֆոտոսինթեզը դադարում է, և էվգլենան սկսում է յուրացնել լուծված օրգանական նյութերը, որոնք առաջանում են մահացած տարբեր օրգանիզմների քայքայման ժամանակ։
Շնչառությունը և արտաթորումը
Այն տեղի է ունենում այնպես, ինչպես Ամեոբայինը։ Կծկուն վակոուլը գտնվում է էվգլենայի մարմնի առջևի ծայրում։ Դրա միջոցով էվգլենայի օրգանիզմից հեռանում են ավելորդ ջուրն ու արտաթորության նյութերը։
Կատեգորիա:Միաբջիջներ
حنديرة Зелена еуглена Euglena Euglena Krásnoočko Augentierchen Euglena Eŭgleno Euglena Silmviburlane Euglena Euglena ミドリムシ 유글레나 Euglena Euglena Euglena Euglena Euglena Euglena Euglena verde Эвглена Euglena Eugléna Evglena Euglena Zelena euglena Euglena ยูกลีนา Евглена зелена 眼虫属
Սիմոն Կվամմ
Սիմոն Կվամմ, դանիացի դերասան և երգիչ։ Ավելի հայտնի է որպես դանիական Nephew ռոք խմբի անդամ, որտեղ նա հանդես է եկել որպես խմբի վոկալիստ։
Խումբը ստեղծել է շատ երգեր, որոնք Դանիայում դարձել են հիթեր, օրինակ՝ Igen & Igen &, Superliga, En Wannabe Darth Vader և Movie Klip: Սիմոնը Olympia Århus København ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու է։ Սիմոնը նաև հայտնի է դարձել նկարվելով դանիական Drengene fra Angora կոմեդի շոուում։ Սիմոնը հավատում է, որ նրա դերասանական շնորհը կօգնի նրան հանդես գալու տարբեր բեմերում։ Առաջին հերթին Սիմոնը իրեն համարում է երաժիշտ, և հետո արդեն դերասան։
Սկավառակագրություն
Nephew խմբում
De Eneste To խմբում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կատակերգուներ Կատեգորիա:Դանիացի դերասաններ Կատեգորիա:Դանիացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Սեն Սերնեն (Կանտալի գավառ)
Սեն Սերնեն (Saint-Cernin), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1055 մարդ, բնակչության խտությունը` 22.57 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 46.75 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 430 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 100 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 15 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 671 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 516-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 155։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,9 %։ 516 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 493 անձ (283 տղամարդ և 210 կին)։ Գործազուրկ են եղել 23 անձ (6 տղամարդ և 17 կին)։ 155 անաշխատունակներից 37-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 83-ը` թոշակառուներ, իսկ 35-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կազակական ջոկատ
Կազակական ջոկատ, Արցախյան պատերազմում հայկական կողմից մասնակցած ջոկատ, որը կազմավորված էր Կուբանից կամավոր Հայաստան մեկնած կազակներից։
Պատմություն
1992 թվականին Կուբանից 85 կազակ Հայաստան է մեկնել, Արցախը պաշտպանելու նպատակով, որոնցից 14 զոհվել են Վանք և Վաղուհաս գյուղերի ազատագրության ժամանակ։
Հիշատակ
Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վանք գյուղում զոհված 14 կուբանցի կազակների հիշատակին նվիրված խաչքար է տեղադրվել 2011 թվականին, որոնց անունները դաջված են խաչքարի վրա ։ Խաչքարի բացումը նվիրված էր մայիսի 28-ին նշվող Հայաստանի առաջին հանրապետության օրվան և Սարդարապատում ու Բաշ-Ապարանում թուրք զավթիչների նկատմամբ հայ ժողովրդի մայիսյան հաղթանակներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Բջջանյութ
Բջջանյութ կամ ցելյուլոզը (cellulose, - «բջիջ»), մտնում է բույսերի կազմությամ մեջ, առաջացնելով բջջանյութ, բուսական բազմաշաքար, կենսապոլիմեր։ Այստեղից էլ նրա անունը (ցելլուլա-բջիջ)։ Քիմիական բանաձևը՝ (C6H10O5)n : Ընդհանուր կառուցվածքը՝ [C6H7O2(OH)3]n
Երկրի վրա ամենատարածված օրգանական նյութը։ Այն օժտված է մեծ ամրությամբ և բույսերում կատարում է հենարանի դեր։ Բջջանյութը կառուցված է β-գլյուկոզի մնացորդներից և ունի գծային կառուցվածք։ Բջջանյութի մոլային զանգվածն ընկած է 400 հազարից 2 միլիոնի սահմաններում։ Ընդհանուր կառուցվածքը՝ [C6H7O2(OH)3]n։
Մարդու օրգանիզմը չի կարողանում յուրացնել բջջանյութը, քանի որ չկա այն ֆերմենտը, որն անհրաժեշտ է բջջանյութի մակրոմոլեկուլում β-գլյուկոզի մնացորդների միջև եղած կապը խզելու համար. միայն որոճող կենդանիներն ունեն նման ֆերմենտներ։
Բնության մեջ
Բամբակը պարունակում է մոտավորապես 98% ցելյուլոզ, փայտանյութի մեջ այն կազմում է մոտ 50%։ Թուղթը, բամբակե գործվածքները ցելյուլոզից պատրաստված նյութեր են։ Բնական նյութերից անջատված ցելյուլոզը պինդ նյութ է և չի լուծվում ո՛չ ջրում, ո՛չ էլ օրգանական լուծիչներում։
Կառուցվածք
Դա է պատճառը, որ ցելյուլոզը առաջացնում է թելային նյութ, ինչպես բամբակը, վուշը, կանեփը և այլն։ Բնական թելերում մակրոմոլեկուլները դասավորված են մեկ ուղղությամբ։ Մակրոմոլեկուլների հիդրօքսիլ խմբերի միջև առաջանում են բազմաթիվ ջրածնական կապեր, որոնցով պայմանավորված է այդ թելերի ամրությունը։ Օսլայի և ցելյուլոզի մոլեկուլների միջև մեծ տարբերություն չկա, սակայն դա խիստ անդրադառնում է դրանց հատկությունների վրա։ Բավական է նշել, որ օսլան մարդու համար կարևոր սննդանյութ է, իսկ ցելյուլոզը ոչ։
Քիմիական հատկություններ
Ցելյուլոզի հիդրոլիզի գումարային հավասարումը կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ.
Ցելյուլոզի կառուցվածքից երևում է, որ նրա յուրաքանչյուր օղակը ունի երեք հիդրօքսիլ խումբ։ Ֆորմուլում դրանք առանձնացվում են հետևյալ կերպ.
Այս խմբերի հաշվին այն կարող է առաջացնել պարզ և բարդ եթերներ։ Մեծ նշանակություն ունեն ցելյուլոզի ազոտաթթվական եթերները։ Դրանք ստացվում են ծծմբական թթվի առկայությամբ ցելյուլոզի վրա ազոտական թթուվ ազդելով.
Բջջանյութի հիդրոլիզ
Հանքային թթուների առկայությամբ, բջջանյութից թթվային հիդրոլիզով ստացվում է գլյուկոզ, որը խմորվում է և առաջանում է էթանոլ («Հիդրոլիզային սպիրտ»), որն օգտագործվում է կաուչուկի ստացման համար և որպես լուծիչ։ Սակայն այս եղանակով ստացված էթիլսպիրտից ալկոհոլային խմիչքներ պատրաստել չի կարելի։
Բջջանյութի Էսթերներ
Բջջանյութի մակրոմոլեկուլներում պարունակվող OH խմբերի քիմիական փոխարինումների արդյունքում առաջանում են բազմաշաքարների ածանցյալներից՝ էսթերները։ Պոլիմերի մոլեկուլում յուրաքանչյուր միաշաքարային կկնվող օղակ պարունակում է 3 հիդրօքսիլային խումբ, որոնց շնորհիվ ստացվում են Էսթերները։
Ազոտաթթվական էսթերներ
Ազոտաթթվական էսթերները դյուրավառ նյութեր են և ստացվում են՝ ծծմբական թթվի առկայությամբ բջջանյութի վրա ազոտական թթու ազդելու հետևանքով։
Քացախաթթվական էսթերներ
Քացախաթթվական էսթերներից են երկացետատը և եռացետատը, որոնք արտաքին տեսքով շատ նման են բջջանյութին։ Մեծ կիրառում ունեն ացետատային մանրաթելի ստացման գործում
Նիտրոբջջանյութեր
Ազոտական թթվի խտությունից և այլ պայմաններից կախված՝ ստացվում է բջջանյութի միանիտրատ, երկնիտրատ, եռնիտրատ, որոնց այլ կերպ անվանում են նիտրոբջջանյութեր։
Կոլօքսիլին
Միա- և երկնիտրաբջջանյութի խառնուրդն անվանում են կոլօքսիլին։ Կոլօքսիլինի լուծույթը սպիրտի և երկէթիլեթերի խառնուրդում անվանում են կոլոդիում։ Այն օգտագործվում է բժշկության մեջ փոքր վերքերի փակման ու վիրակապերը մաշկին կպցնելու համար։ Եռնիտրատը (Պիրօքսիլին) ը խիստ պայթուցիկ նյութ է և կիրառվում է անծուխ վառոդի արտադրությունում։ Կոլօքսիլինի և կամֆորայի սպիրտային լուծույթի չորացումից ստացվում է ցելուլոիդ, որն կենցաղում օգտագործվող պլաստմասաներից մեկն է։ Կոլօքսիլինի լուծույթներն (օրգանական լուծչներում) օգտագործվում են որպես նիտրոլաքեր, իսկ ներկեր ավելացնելիս՝ որպես կայուն և որակյալ նիտրոներկեր։
Բջջանյութի պարունակությունը տարբեր նյութերում
Մեծ քանակով բջջանյութ պարունակվում է բամբակում (95-98 %), վուշի թելերում (60-85-%), փայտում (40-45%)։ Փայտանյութի քիմիական վերամշակումից առանձնացվում է գրեթե մաքուր բջջանյութ, որը մեծ կիրառում ունի թղթի, արհեստական մետաքսի և այլ մանրաթելերի արտադրությունում։
Կիրառում
Ցելյուլոզը շատ բազմազան կիրառություն ունի։ Իր մեխանիկական ամրության շնորհիվ, այն օգտագործում են շինարարության մեջ, նրանից պատրաստում են զանազան տեսակի ատաղծագործական իրեր, թելեր, գործվածքներ, ճոպաններ։ Փայտանյութից անջատված ցելյուլոզը օգտագործում են թղթի արտադրության մեջ։ Ցելյուլոզի հիդրոլիզի և գոյացող գլյուկոզի խմորման միջոցով ատացվում է էթիլ սպիրտ։ Ցելյուլոզի եթերները գործածվում են նիտրոլաքեր, կինոժապավեն, բժշկական կոլոդիում, արհեստական մանրաթել պատրաստելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բջջանյութ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ Կատեգորիա:Փայտ
Ուրարտագիտություն
Ուրարտագիտություն, արևելագիտության ուրույն գիտաճյուղ, որն ուսումնասիրում է Ուրարտու պետության պատմությունը, մշակույթը և արքունի դպրանոցում օգտագործվող սեպաձև արձանագրությունների Հուրիերեն լեզուն։ Ձևավորվել է XIX դարում, գերազանցապես եվրոպացի արևելագետների ջանքերով։ Ֆրանսիայի Ասիական ընկերությունը 1827 թվականին երիտասարդ արևելագետ Ֆ․ Ե․ Շուլցին գործուղեց Արևմտյան Հայաստան՝ հետազոտելու Վասպուրական նահանգի Տոսպավան կամ Վան քաղաքում և շրջակայքում Ասորեստանի թագուհի Շամիրամին վերագրվող այն կառույցները, որոնց մասին մանրամասն տեղեկություններ էին պահպանվել Մովսես Խորենացու «Պատմություն Հայոց» երկում։ Դաշտային որոնումների ընթացքում (1827–29 թվականներ) Շուլցը հայտնաբերեց և ընդօրինակեց 42 սեպաձև արձանագրություն, նկարագրեց մի քանի հնագիտական հուշարձաններ։
1829 թվականին քուրդ ելուզակների ձեռքով Շուլցի սպանությունից հետո օսմանյան կառավարությունը տարիներ շարունակ արգելեց եվրոպացի գիտնականների մուտքն Արևմտյան Հայաստան։ Հայաստանում սփռված սեպագրերի հանդեպ հետաքրքրությունը վերստին աշխուժացավ Փարիզում Շուլցի հավաքած նյութերի հրապարակումից (1840), ապա՝ աքքադերենի վերծանումից հետո։ Հետագա մի քանի տասնամյակներում բազմաթիվ նոր արձանագրություններ հայտնաբերվեցին Հայաստանի զանազան գավառներում։ Առանձնապես արդյունավետ եղան Էջմիածնի միաբան Մ․ Սմբատյանցի որոնումներն Արևելյան Հայաստանում․ 1860–70-ական թվականներին նա հայտնաբերեց և հրատարակեց (գլխավորապես՝ «Համբավաբեր Ռուսիո» և «Արարատ» պարբերականներում) տասնյակ նոր արձանագրություններ, որոնցից օգտվեցին եվրոպացի գիտնականները։ Անծանոթ լեզվով այդ սեպագրերը 1848 թվականին փորձեց վերծանել իռլանդացի արևելագետ Է․ Հինքսը։ Թեև նա նկատեց, որ որոշ գաղափարագրեր (իդեոգրամմաներ) նույնանում են աքքադերենի գաղափարագրերին, սակայն չհասավ արդյունքի։ Ապարդյուն անցան նաև Ֆ․ Լընորմանի և Ա․ Դ․ Մորդմանի վերծանման փորձերը (1870-ական թվականներ), որովհետև նրանցից առաջինն այդ սեպագրերի լեզուն դիտում էր վրացերենը, իսկ երկրորդը՝ հայերենը։ 1880 թվականին ֆրանսիացի աշշուրագետ Մ․ Գյույարը, կռահելով, որ արձանագրությունների եզրափակիչ տողերը նույնօրինակ կրկնվող անեծքի բանաձև են, ասորեստանյան զուգահեռ բնագրերի համադրությամբ վերծանեց մի քանի բառեր ու քերականական դարձվածքներ։ Հաջողությամբ օգտագործելով վաղամեռիկ Գյույարի վերծանման բանալին՝ անգլիացի աշշուրագետ Ա․ Հ․ Սեյսը ընթերցեց բազմաթիվ բառեր ու դարձվածքներ, իսկ 1882 թվականին նա Բրիտանական Ասիական ընկերության ամսագրում հրատարակեց այն ժամանակ հայտնի արձանագրությունները՝ տալով դրանց հնարավոր թարգմանություններն ու քերականության ընդհանուր ուրվագիրը։ Մի շարք արձանագրությունների հրատարակման և մեկնաբանման հարցերում Սեյսին աջակցել է հայագետ Ք․ Պատկանյանը։ Ա․ Սեյսի շնորհիվ ուրարտական սեպաձև արձանագրությունները վերծանվեցին այնքանով, որքանով դա հնարավոր էր աշշուրագետի իմացությամբ ու հայեցակետով։
1893 թվականին ռուս արևելագետ Մ․ Վ․ Նիկոլսկին Արևելյան Հայաստանում ուսումնասիրեց մի շարք սեպաձև արձանագրություններ ու հուշարձաններ (հնագետ Վ․ Ա․ Իվանովսկու հետ), իր «Անդրկովկասի սեպաձև արձանագրությունները» աշխատությունում (1896, ռուս․) ամփոփեց այդ տարածքում հայտնաբերված արձանագրությունները, տվեց դրանց թարգմանությունները, մի շարք բառերի ու քերականական ձևերի նշանակությունը։ 1898–99 թվականներին գերմանացի գիտնականներ Կ․ Ֆ․ Լեհման-Տաուպտը և Վ․ Բելքը Հայաստանում հետազոտեցին բազմաթիվ հուշարձաններ, ճշգրտեցին սեպաձև արձանագրությունների կասկածելի ընդօրինակությունները, պեղումներ կատարեցին Վանում և մերձակա Թոփրախ–կալեում։ 1911–12 թվականներին Թոփրախ–կալեում պեղումներ կատարեց և հարուստ նյութեր հայտնաբերեց Հ․ Օրբելին։ 1916 թվականին, երբ ռուսական զորքերն առժամանակ ազատագրեցին Արևմտյան Հայաստանի զգալի մասը, Վանում և Թոփրախ–կալեում պեղումները շարունակեց Ռուսական հնագիտական ընկերության արշավախումբը՝ Նիկողայոս Մառի և Հովսեփ Օրբելու գլխավորությամբ (վերջինս Վանի ժայռախորշում պեղեց Սարդուրի Բ թագավորի տարեգրությունը)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Լեհման–Հաուպտն ուսումնասիրեց Վ․ Բելքի հետ իր հավաքած հարուստ նյութերը, նախապատրաստեց հայտնաբերված արձանագրությունների լիակատար ժողովածուն, բայց հետագայում (1928 թվականին և 1935 թվականին) կարողացավ հրատարակել միայն երկու պրակ, որոնցում ամփոփված են 110 արձանագրություն։
Ուրարտագիտության զարգացման գործում (հատկապես արձանագրությունների հավաքման և հրապարակման) կարևոր ավանդ ունեն Մխիթարյան միաբաններ Ն․ Սարգիսյանը, Հ․ Սանտալճյանը և ուրիշներ։ 1900 թվականին Հ․ Սանտալճյանը հրատարակեց (ֆրանսերեն) ուրարտական հայտնի արձանագրությունների ժողովածուն, իսկ 1901 թվականին քաղվածաբար հրատարակեց Նաիրի և Ուրարտու երկրներին վերաբերող ասորեստանյան արձանագրությունների հայերեն թարգմանությունը։ Այնուհետև ուրարտական սեպաձև արձանագրությունների լեզվի ուսումնասիրումն զգալիորեն առաջ մղվեց շնորհիվ Ն․ Մառի, Ի․ Ի․ Մեշչանինովի, Ի․ Ֆրիդրիխի, Ա․ Գյոտցեի, Գր․ Ղափանցյանի մի շարք աշխատությունների, որոնցում մեկնաբանվեցին բազմաթիվ բառեր ու քերականական ձևեր։ Կարևոր արդյունք ստացվեց ուրարտական սեպագիր լեզուն խեթերենի ու հայերենի (Գրիգոր Ղափանցյան), մասնավորապես՝ խուռիերենի (Շպայզեր, Ֆրիդրիխ) հետ համեմատություններից։ Դեռևս Հ․ Սանտալճյանը սեպագիր բառերի վերլուծությունից եզրակացրեց, որ մի շարք բառարմատներ ունեն հնդեվրոպական բնույթ և մատնանշեց դրանց հայկական զուգահեռները։ Սեպագիր մի շարք բառարմատների, հատկապես տեղանունների, անձնանունների, ցեղանունների ու դիցանունների հնդեվրոպական բնույթը շեշտել են նաև Լեհման–Հաուպտը, Պ․ Կրեչմերը, Ռ․ Այսլերը, Գր․ Ղափանցյանը և ուրիշներ։ Իսկ Գևորգ Ջահուկյանն ուրարտական արձանագրությունների լեզվում ի հայտ բերեց այնպիսի զգալի քանակի ու որակի հնդեվրոպական «տարրեր», որ այդ բոլորը սովորական փոխառությամբ կամ սուբստրատային ազդեցությամբ մեկնաբանելը դարձավ անհնարին։ Արձանագրությունների բառապաշարի ու քերականական կառուցվածքի մեջ մատնանշելով բազմաթիվ «հնդեվրոպաբանություններ»՝ նա հանգեց այն եզրակացության, որ այդ լեզուն ցեղակցական սերտ կապերի մեջ է եղել հնդեվրոպական լեզուների, հատկապես՝ հայերենի հետ («Ուրարտերենը և հնդեվրոպական լեզուները», 1963, ռուսերեն)։ Մինչդեռ հակառակ դիրքերից ելնող ուսումնասիրողները (Ի․ Մ․ Դյակոնով և ուրիշներ) իրավացիորեն ընդունելով, որ ուրարտական սեպագրերի լեզուն խուռիերենի հետ կազմում է մի ուրույն լեզվաբանական խումբ, սակայն անտեսում են նրա հնդեվրոպական «տարրերը»՝ լավագույն դեպքում դրանք համարելով շրջակա հնդեվրոպական ցեղերի ու ժողովուրդների սոսկ ազդեցության արդյունք։
Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո հնագիտական կանոնավոր պեղումներ ծավալվեցին ուրարտական մի շարք հնավայրերում՝ Կարմիր բլուրում, Արին բերդում և այլուր։ Կարմիր բլուրի պեղումների արդյունքները Բ․ Բ․ Պիոտրովսկին ամփոփեց իր «Ուրարտուի պատմությունն ու մշակույթը» (1944), ինչպես նաև «Կարմիր–բլուր» եռամասն (1950–1955) աշխատություններում։ 1951 թվականին Ի․ Մ․ Դյակոնովը հրատարակեց Ուրարտուի մասին աշշուրա–բաբելական սկզբնաղբյուրների ռուսերեն թարգմանությունները։ 1953-1954 թվականներին և 1971 թվականին Գ․ Ա․ Մելիքիշվիլին հրատարակեց ուրարտական արձանագրությունների համահավաք բնագրերը, դրանց ռուսերեն թարգմանություններն ու մեկնաբանությունները, քերականությունը։ Այդ հրատարակության շնորհիվ ուրարտական սեպաձև արձանագրությունները դարձան մատչելի ու լիարժեք պատմական աղբյուր։ 1955 թվականին ավստրիացի գիտնական Ֆ․ Քյոնիգը նույնպես հրատարակեց համանման ժողովածու, սակայն այն նյութի ամբողջականությամբ և թարգմանության (գերմ․) որակով զգալիորեն զիջում է Գ․ Ա․ Մելիքիշվիլու աշխատությանը։ Վերջինս գրեց նաև «Նաիրի–Ուրարտու» ծավալուն աշխատությունը (1954, ռուսերեն), որի մեջ գրավոր աղբյուրների լիակատար քննությամբ մանրամասնորեն շարադրեց Ուրարտուի պատմությունը։ Ուրարտուի պատմության, մշակույթի, տեղագրության ու կրոնի հարցերով Հայաստանում, Գրիգոր Ղափանցյանից բացի, զբաղվեցին նաև Ն․ Վ․ Հարությունյանը, Մ․ Ա․ Իսրայելյանը, Հ․ Մարտիրոսյանը, Հ․ Կարագյոզյանը և ուրիշներ։ Ուրարտական հնագիտական նյութերի հավաքածուների խոշոր կենտրոններ են Սանկտ Պետերբուրգ Էրմիտաժը, Հայաստանի պատմության թանգարանը, Էրեբունի թանգարանը, Վրաստանի պատմության թանգարանը, Բրիտանական և Բեռլինի թանգարանները։ Կարմիր բլուրից և Արին բերդից պեղված առանձին առարկաներ պահպանվում են Մոսկվայի պետական պատմության թանգարանում և Ա․ Ս․ Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուրարտագիտություն Կատեգորիա:Վանի թագավորություն Կատեգորիա:Արևելագիտություն
Տասնորդական տրոհիչ
Տասնորդական տրոհիչ, նշան, որն օգտագործվում է տասնորդական հաշվման համակարգում տասնորդական կոտորակի տեսքով իրական թվի ամբողջ և կոտորակային մասերը բաժանելու համար։ Այլ թվային համակարգերում կոտորակների համար կարող է օգտագործվել թվի ամբողջ և կոտորակային մասերի տրոհիչ տերմինը։ Երբեմն կարող են օգտագործվել նաև տասնորդական կետ և տասնորդական ստորակետ տերմինները։
Պատմություն
Միջնադարում՝ գրատպությանը նախորդող դարաշրջանում, ընդունված է եղել թվի ամբողջ մասի վերևում գծել ։ Այս կերպ վարվել է, օրինակ, Ալ-Խորեզմին։ Հետագայում այդ նպատակով կիրառվել է փոքր ուղղահայաց շտրիխ՝  (սիմվոլ U+02CC): Արդեն տպագրության գյուտից հետո այս շտրիխն սկսել են արտահայտել կետով կամ ստորակետով։ Այս գործընթացը եվրոպական երկրների մեծ մասում տեղի է ունեցել 17-րդ դարում, մասնավորապես, Ֆրանսիայում տասնորդական համակարգը ժամանակակից ձև է ստացել Մարի Կրոուսի աշխատության մեջ, որը հրատարակվել է 1641 թվականին ։ Երկրների մեծ մասը որպես տասնորդական խորհրդանիշ ընտրել է ստորակետը։ Այնուամենայնիվ, անգլախոս երկրները գերադասել են կետը, իսկ ստորակետն սկսել է օգտագործվել որպես կարգերի խմբերի տրոհիչ։
ԱՄՆ-ում որպես տասնորդական տրոհիչ օգտագործվել է կետը։ Բրիտանական կայսրությունում ձեռագիր գրառման մեջ օգտագործվել է նաև կետը, սակայն տպագրված տեքստում նախընտրելի է եղել տեղի մեջտեղում դրվող կետը՝ ։ Բայց այդ սիմվոլն արդեն մաթեմատիկայի մեջ ընդունված էր օգտագործել բազմապատկման գործողությունը նշելու համար, և Միավորների միջազգային համակարգը թույլ չէր տալիս այն օգտագործել որպես տրոհիչ և միևնույն ժամանակ թույլատրվում էր կետի օգտագործումը։ Ուստի Բրիտանիայում աստիճանաբար ընդունվել է ամերիկյան համակարգը։
ՀԱՀ-ում մետրական համակարգի ընդունման ժամանակ որպես տրոհիչ սկսել են օգտագործել ստորակետը, որը փոխարինել է նախկին բրիտանական գաղութներում ընդունված կետին։
Ինտերլինգվա (1950 թվականից) և էսպերանտո (1887 թվականից) արհեստական լեզուները նույնպես նախատեսում են ստորակետի օգտագործումը որպես տասնորդական տրոհիչ ։
Միջազգային կազմակերպությունների մեծ մասը (օրինակ՝ Չափ ու կշռի միջազգային բյուրո և Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպություն) մինչև 1997 թվականը բոլոր լեզուներում, ներառյալ անգլերենը, խորհուրդ է տվել օգտագործել միայն ստորակետը՝ որպես տասնորդական տրոհիչ։ Այնուհետև աստիճանաբար սկսվել է կետի՝ որպես տասնորդական տրոհիչի ճանաչման գործընթացը, որը կարգավորվել է 2003 թվականին ISO 31-0 նորմի ընդունմամբ, որը թույլ է տալիս օգտագործել ինչպես կետ, այնպես էլ ստորակետ։
Արաբական երկրներում, Իրանում և Աֆղանստանում որպես տասնորդական տրոհիչ օգտագործվում է ստորակետի նմանվող հատուկ սիմվոլ՝ մումայիզ (مميّز, տրոհիչ)՝  (U+066B)  ։
Ռուսաստանում չկա հատուկ կանոն, և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի առաջատար մաթեմատիկական և բնագիտական ամսագրերում ռուսալեզու հոդվածների հեղինակները    որպես տասնորդական տրոհիչ օգտագործում են ինչպես կետ, այնպես էլ ստորակետ։
Կարգային խմբերի տրոհում
Ընթերցումը հեշտացնելու համար տասնորդական տրոհիչի նշանից ձախ (և երբեմն աջ) մեծ թվերով թվանշանները կարող են բաժանվել խմբերի հատուկ նիշով՝ կարգային խմբերի տրոհիչով։ Խմբերի բաժանումը կատարվում է տասնորդական բաժանարարից սկսած։ Որպես կանոն, խմբերը բաղկացած են երեք թվից։ Միևնույն ժամանակ, որոշ երկրներում թվերն ավանդաբար բաժանվում են երկու կամ չորս թվանշանների խմբերի։ Խմբերի բաժանումը, որպես կանոն, չի իրականացվում, եթե տասնորդական բաժանարարի համապատասխան կողմում կա ոչ ավելի, քան չորս կամ հինգ թվանշան։
Այնպես, ինչպես տասնորդական տրոհիչի դեպքում, կարգային խմբերի տրոհման համար օգտագործվում են տարբեր սիմվոլներ։ Եթե կետը օգտագործվում է որպես տասնորդական տրոհիչ, ապա կարգային խմբերի տրոհիչը կարող է արտահայտվել ստորակետով, ապաթարցով կամ բացատով, իսկ եթե տասնորդական տրոհիչը արտահայտվում է ստորակետով, ապա կարգային խմբերը տրոհվում են կետով (օրինակ, նման գրելաձևը նախկինում օգտագործվել է իսպաներենում, այժմ հնացած է ) կամ բացատով։ Այսպիսով, կետի և ստորակետի իմաստը կախված է համատեքստից (օրինակ՝ 1,546 գրառումը անգլերենում նշանակում է հազար հինգ հարյուր քառասունվեց, իսկ հայերենում՝ մեկ ամբողջ հինգ հարյուր քառասունվեց հազարերորդական)։ Հետևաբար երկիմաստությունից խուսափելու համար միջազգային ստանդարտները (ISO 31-0, Չափ ու կշռի միջազգային բյուրո, Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միություն) խորհուրդ են տալիս կարգային խմբերը տրոհելու համար օգտագործել միայն անքակտելի բացատը (կամ տպագրական հավաքածուի բարակ շպացին ։
Տարածվածություն
Օպերացիոն համակարգերի մեծ մասը թույլ է տալիս օգտվողին ընտրել տասնորդական տրոհիչի և կարգային խմբերի տրոհիչի նախընտրած նիշերը, և ծրագրակազմը կարող է հաշվի առնել այս ընտրությունը։
Ծրագրավորման լեզուների մեծ մասում որպես տասնորդական տրոհիչ օգտագործվում է կետը, իսկ Ալգոլ լեզուն մշակելիս «տասնորդական փոթորիկ» է ծագել մշակողների միջև. եվրոպացիները պահանջել են ընտրել ստորակետը, իսկ ամերիկացիները՝ կետը։
Ծրագրավորման որոշ լեզուներ են՝ Ada, C# (7.0 տարբերակի), D, Haskell (8.6.1 տարբերակի), Java, OCaml, Perl, Python (3.6 տարբերակի), PHP (7.4 տարբերակի), Ruby, Go (1.13 տարբերակի), Rust, Julia և Swift հեշտ ընթերցման համար որպես տրոհիչ կիրառում են սիմվոլը (ընդգծում, Յունիկոդ U+005F)։ Օրինակ՝ այս լեզուներում 700000000  թիվը կարելի է գրել հետևյալ կերպ՝ 700_000_000։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կետադրություն Կատեգորիա:Հաշվարկման համակարգեր Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ
Վալգանա
Վալգանա (Valganna), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
Բնակչությունը՝, ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, կազմում է 1462 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 122 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 21039, հեռախոսային կոդ՝ 0332։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Գողթի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Գողթ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 83 հուշարձան (24 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Խիլոկ (գետ)
Խիլոկ (ռուսերեն՝ Хило́к), գետ Ռուսաստանի Չիտայի մարզում և Բուրյաթական ԻՄ-ում, Սելենգա գետի (Բայկալ լճի ավազան) աջ վտակը։
Արտահոսում է Արխալեյ լճից։ Երկարությունը 840 կմ է, ստորին հոսանքում նավարկելի է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Ենիսեյ գետի վտակներ Կատեգորիա:Կարայի ծովի ավազանի գետեր
Աստերոիդների ցանկ (84301-84400)
Աստերոիդների ցանկ (84201-84300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (84401-84500)
Իվան Ստարով
Իվան Եգորովիչ Ստարով (Ива́н Его́рович Старо́в, ), ռուս ճարտարապետ։ Ռուսական կլասիցիզմի հիմնադիրներից է։
Կենսագրություն
Սովորել է Պետերբուրգի Գեղարվեստի ակադեմիայում (1758-1762 թվականներ), գործուղվել (1762-1768 թվականներ) Փարիզ և Հռոմ (ուսումնասիրել է անտիկ ճարտարապետությունը), 1769 թվականից՝ ակադեմիկոս, 1785 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1772-1774 թվականներից զբաղվել է Պետերբուրգի Ալեքսանդրո-Նևսկի մայրավանքի վերակազմությամբ և նրա նոր՝ Տրոիցկի տաճարի կառուցմամբ։ 1770-1780-ական թվականներ Պետերբուրգի մոտակայքում ստեղծել է դաստակերտային անսամբլներ (Տայցիում՝ 1774 թվականին, այժմ՝ հանգստյան տուն, Սիվորիցիում՝ 1775-1776 թվականներին, այժմ՝ հիվանդանոց, Պելլայում՝ 1785-1789 թվականներին, չի պահպանվել)։ Ստարովի առավել նշանակալից կառույցը Տավրիկյան պալատն է (1783-1789) Պետերբուրգում։ 1790-ական թվականի սկզբին աշխատել է Ուկրաինայում։ 1800 թվականից մինչե կյանքի վերջը գլխավորել է Պետերբուրգի Կազանյան տաճարի կառուցման շինարարական հանձնաժողովը։ Ստարովի նախագծով է կառուցվել Նոր Նախիջևանը, նրան է վերագրվում նաև Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքի եկեղեցու կառուցումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ
Պրոսպեր Մենյեր
Պրոսպեր Մենյեր (Prosper Menière,), ֆրանսիացի բժիշկ-ականջաբան։ Փարիզի խուլուհամրերի ինստիտուտում աշխատելիս առաջ է քաշել այն վարկածը, որ գլխապտույտները կարող են կապված լինել ներքին ականջի ախտահարումների հետ։ Կյանքի ընթացքում ճանաչում չի ստացել, սակայն հետագայում նրա նկարագրած համախտանիշն անվանվել է Մենյերի հիվանդություն։
Կենսագրություն
Պրոսպեր Մենյերը ծնվել է 1799 թվականին Անժեում՝ ունևոր վաճառականի ընտանիքում։ Մանկությունից հետաքրքրվել է բուսաբանությամբ, դեռահասության տարիքում դարձել է տեղական լիննեյական հասարակության անդամ։ Այդ հետաքրքրությունը նա պահպանել է ողջ կյանքի ընթացքում և հետագայում դարձել Անժեի լիննեյական ընկերության փոխնախագահ և Ֆրանսիայի բուսաբանական ընկերության փոխնախագահ։
Մենյերը սկսել է Անժեում բժշկություն ուսումնասիրել, իսկ 1819 թվականին ուսումը շարունակել է Փարիզում։ Նրա ակնառու ուսումնական հաջողությունները նշանավորել են մի շարք մրցանակներով։ 1828 թվականին նա ստացել է դոկտորի կոչում և նշանակվել Գիյոմ Դյուպյուիտրենի օգնական Հոթել Դիե հիվանդանոցում։ 1834 թվականին գլխավորել է Օգյուստ-Ֆրանսուա Շոմելի կլինիկան ։ 1835 թվականին Մենյերը Օդ և Վերին Գարոն գավառներում մասնակցել է խոլերայի համաճարակի դեմ պայքարին, ինչի համար պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։
1838 թվականին Մենյերը նշանակվել է Փարիզի խուլուհամրերի ինստիտուտի տնօրեն։ Այստեղ նա սկսել է հետազոտություններ անցկացնել, որոնց շնորհիվ ճանաչում է ձեռք բերել ։ Նրան հետաքրքրում էին լսողական համակարգի կառուցվածքը, խուլուհամրերի ուսուցման մեթոդիկաները, բնածին խուլուհամրության պատճառները ։ 1861 թվականին Մենյերը Փարիզի բժշկական ակադեմիայում ներկայացրել է «Ներքին ականջի ախտահարման արդյունքում ծանր խլության հատուկ տեսակի մասին» զեկույցը։ Նա նկարագրել է էպիզոդիկ խլության, ականջներում աղմուկի և գլխապտույտների ժամանակ դրսևորվող ախտանիշները և ենթադրել, որ պատճառը կարող է լինել ներքին ականջի, մասնավորապես՝ կիսաշրջանաձև ուղիների ախտահարումը։ Մինչ Մենյերը համարում էր, որ գլխապտույտներն անպայման կապված են ուղեղի հետ և տեղի են ունենում, մասնավորապես, այն պատճառով, որ ուղեղի անոթները լցվում են արյունով։ Որպես բուժում նշանակվում էր արյունառություն, տզրուկներ և այլն, որոնք կարող էին ոչ միայն անարդյունավետ լինել, այլև լրացուցիչ վնաս հասցնել հիվանդին։
Իր հետագա աշխատանքներում Մենյերը շարունակել է պաշտպանել իր վարկածը, սակայն կյանքի ընթացքում ճանաչում չի ստացել, այդ թվում՝ նաև այն պատճառով, որ ներքին ականջի՝ որպես հավասարակշռության օրգանի մասին դեռ հայտնի չէր ։ Միայն 1863 թվականին Սիմոն Դյուպլեն մեջբերեց նրա աշխատանքները, իսկ 1872 թվականին նա առաջարկեց համապատասխան համախտանիշն անվանել Պրոսպեր Մենյերի պատվին։ Ներկայումս այս պաթոլոգիան հայտնի է որպես «Մենյերի հիվանդություն» ։ Դրա ախտանշաններն են՝ գլխապտույտ, սրտխառնոց, հավասարակշռության խանգարումներ ։ 1990 թվականին մի խումբ բժիշկներ ենթադրում էին, որ հենց այդ հիվանդությամբ (այլ ոչ թե Էպիլեպսիայով, ինչպես նրա ախտորոշումն էր ասում) է տառապել Վինսենթ վան Գոգը ։
Պրոսպեր Մենյերը բացի բժշկությունից և բուսաբանությունից հետաքրքրվում էր նաև հնագիտությամբ և դասական լատինական և հունական պոեզիայով։ Նրա ընկերների թվում էին Վիկտոր Հյուգոն, Օնորե դը Բալզակը և թատերական քննադատ Ժյուլ Ժանենը։ Հնարավոր է, որ Մենյերը ծառայել է որպես երիտասարդ բժիշկ Օրաս Բյանշոնի նախատիպ «Շագրենի կաշին» ստեղծագործությունում։
Պրոսպեր Մենյերը մահացել է 1862 թվականի փետրվարի 7-ին Փարիզում թոքաբորբից։
Անձնական կյանք
1838 թվականին Մենյերն ամուսնացել է Անտուան Բեքերելի դստեր և Անրի Բեքերելի մորաքրոջ՝ Պոլինա Բեքերելի հետ։ Նրանց որդին՝ Էմիլը, հոր պես դարձել է ականջաբան և հետագայում զբաղեցրել նրա պաշտոնը խուլուհամրերի ինստիտուտում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
(296) Ֆաեթուսա
(296) Ֆաեթուսա (Phaetusa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1890 թվականի օգոստոսի 19-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,229128 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8727 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5855 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1215,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296143 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,75° անկյուն։
Ֆրանց Բոաս
Ֆրանց Բոաս, ամերիկացի ազգագրագետ, մարդաբան, լեզվաբան, բանահավաք։
(296) Ֆաեթուսա
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1890 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆրանց Բոաս
Կենսագրություն
Ծնվել է 1858 թվականի հուլիսի 9-ին, հրեայի ընտանիքում, Մինդեն քաղաքում (Վեստֆալիա, Գերմանիա), բայց կյանքի մեծ մասը կապված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ։ Սկզբնական շրջանում մասնագիտացել է որպես ֆիզիկ և աշխարհագրագետ, այնուհետև 1896 թվականից աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում պրոֆեսոր (Նյու Յորք), մարդաբանության դասախոս, 1928 թվական՝ ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ և ազգագրության «պատմական դպրոցի» հիմնադիր։ Գերազանցապես զբաղվել է ամերիկյան հնդկացիների, էսկիմոսների լեզուների հետազոտությամբ։ Նրա լավագույն աշակերտներից են եղել XX դարի ամերիկյան շատ հայտնի լեզվաբաններ և մարդաբաններ, որոնց թվում են՝ Ալֆրեդ Կրյոբերը, Էդվարդ Սեպիռը, Ժոզեֆ Գրինբերգը, Ռուտ Բենեդիկտը և այլք։ Բոասի հայացքները մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև Յակոբսոնի և Լևի-Ստրոսայի վրա։ Մահացել է Նյու Յորքում 1942 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։
Հիմնական աշխատանքներ
Մեծ աշխատանք է կատարել ամերիկյան հնդկացիների մարդաբանական և ազգագրական ուսումնասիրության բնագավառում։ Հատկապես կարևոր են նրա կողմից հրատարակված հետևյալ աշխատությունները։
Համոզվելով, որ ավանդական սկզբունքներով ամերիկյան բնիկների լեզուների նկարագրությունը դժվարություններ է հարուցում, առաջադրել է նորագույն մեթոդներ և դարձել ամերիկյան նկարագրական (դեսկրիպտիվ) լեզվաբանության նախահայրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ազգագրագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Բանահավաքներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի ազգագրագետներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Արագուայա
Արագուայա (Rio Araguaia), գետ Բրազիլիայում, Տոկանտինս գետի ձախ վտակներից (Ամազոնի համակարգ)։ Երկարությանը 2630 կմ է։
Սկիզբ է առնում Բրազիլական բարձրավանդակի հվ–արմ. եզրից և հոսում դեպի հս.։ Ստորին հոսանքում բաժանվում է 2 բազուկի՝ առաջացնելով աշխարհի ամենամեծ գետային կղզին՝ Բանանալը (երկարությունը՝ ավելի քան 300 կմ, լայնությունը՝ 75 կմ)։ Վարարումը՝ նոյեմբերից մարտ։ Միջին հոսանքում մոտ 1300 կմ նավարկելի է, ստորին մասում՝ սահանքավոր (Մարտիրիուս սահանք)։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Գիորգի Ջգերենայա
Գիորգի Ջգերենայա (Гиорги (Георгий) Джгереная, դեկտեմբերի 28, 1993, Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Գիորգիի վերջին ակումբը եղել է ուկրաինական «Դինամո-2» ֆուտբոլային ակումբը։
Ակումբային կարիերա
Գիորգին սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 11 տարեկան հասակից։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2011 թվականին՝ վրացական «Գագրայի» կազմում։ Թիմի կազմում իր առաջին մրցաշրջանի ընթացքում Ջգերենայան մասնակցել է 17 հանդիպման՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։ Գիրոգին անկացրել է ևս 4 հանդիպում Վրաստանի գավաթի խաղարկությունում։
2013/14 մրցաշրջանը Ջգերենայան սկսել է ուկրաինական «Նիկոլաև» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ
Մերի Գալստյան
Մերի Գալստյան, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, քաղաքագետ, իրավագիտության մագիստրոս։ Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության և բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ ։
Կենսագրություն
Միչև 2009 թվականը սովորել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում, որը ավարտելուց հետո ստացել է քաղաքագետի որակավորում, ապա, 2012 թվականին ավարտով Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի մագիստրատուրան, ստացել է իրավագիտության մագիստրոսի որակավորում։
2009 թվականին Երևանում մասնակցել է Երիտասարդ առաջնորդների դպրոցի, 2016 թվականին Բեռլինում՝ Հերթի կառավարման ակադեմիայի, 2017 թվականին Շոտլանդիայում՝ Դանդի համալսարանի և 2017 թվականին Արոզոնայում՝ ԱՄՆ անտառային ծառայության վերապատրաստման դասընթացներին։
Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։
Ընտանիք
Ամուսնացած չէ։
Էրիկ Ալին Քորնել
Էրիկ Ալին Քորնել (Eric Allin Cornell, ) ամերիկացի ֆիզիկոս է, 2001 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (Կարլ Վիմանի և Վոլֆգանգ Քեթերլեի հետ) «Ալկալիների ատոմների նոսր գազերում Բոզե-Այնշտայնի կոնդենսատ ստանալու և կոնդենսատների հատկությունների հիմնարար հետազոտությունների համար» ։
2000 թվականից ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է
Կենսագրություն
Էրիկ Քորնելը ծնվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շինարարական գիտությունների պրոֆեսորի և անգլերենի ուսուցչի ընտանիքում։ Նա ֆիզիկա է սովորել Սթենֆորդի համալսարանում և 1985 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտն ավարտելուց հետո աշխատել է Քեմբրիջ քաղաքում, որտեղ ապրել է երկու տարեկանից։ Աշխատել է Դեյվիդ Փրիթչարդի հետ՝ որոշելու։ 1990 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ Հետաքրքիր, որ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտից Քորնելի հեռանալուց հետո Փրիթչարդի խմբին միացել է Վոլֆգանգ Քեթերլեն, ում հետ Քորնելը հետագայում կիսել է Նոբելյան մրցանակը։
Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտում Քորնելը դիմել է Դեյվ Ուայնլենդի խմբում փոսթդոկի պաշտոնի համար, սակայն չի հաստատվել։ Փոխարենը նրան խորհուրդ են տվել միանալ Կարլ Վիմանի խմբին, ով աշխատում էր Բոլդերի Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտում։ Երկամյա ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո նա մնացել է այնտեղ աշխատելու՝ որպես ասիստենտ։ 1995 թվականին դարձել է պրոֆեսոր, 1994 թվականից Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտի անդամ է։
1995 թվականին Քորնելն ամուսնացավ Սելեստ Լանդրիի հետ, ում ճանաչում էր ավելի քան 10 տարի, երբ դեռ Սթենֆորդում էր։ Նրանք ունեն երկու դուստր՝ Էլիզան և Սոֆյան։
2004 թվականին նրա ձախ ձեռքը անդամահատվել է նեկրոտիկ ֆասցիիտ վարակի պատճառով։ 2006 թվականին նա վերադարձել է աշխատանքի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անձինք Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով
Գեյզեր
Աղբյուր, որը պարբերաբար շատրվանում է տաք ջրով և գոլորշիով։ Ջերմաբուխները հրաբխային ուշ փուլերի դրսևորումներից են։ Տարածված են արդի հրաբխային գործունության տարածաշրջաններում։ Ջերմաբուխի արտավիժման շիթի բարձրությունը հաճախ գերազանցում է մի քանի տասնյակ մետր, ջրի ջերմաստիճանը 80—100 °C է։
Ջերմաբուխների անվանումը այլ լեզուներում
Հայերեն «ջերմաբուխ» եզրը կազմված է հայ. «հրաբուխ» բառի կաղապարով։
Ջերմաբուխի՝ աշխարհի լեզուների մեծ մասում ընդունված անվանումը ծագում է Իսլանդիայի Գեյսիր ջերմաբուխի անունից, որը «Ոսկի օղակի» ջերմաբուխներից մեկն է (իսլ․ geysa — բխել)։ Սակայն մի շարք լեզուներում «ջերմաբուխ» հասկացությունը ինչպես և հայերենում թարգմանվում է․
կորեյերեն՝ 간헐천 [ganheolcheon] («երկրաջերմային»)
ճապոներեն՝ 間欠泉 [jiānqiànquán]
վիետնամերեն՝ Mạch nước phun («ջրաշիթ»)
Ժայթքող ջրի քիմիական կազմը
Ժայթքող ջուրը համեմատաբար մաքուր է, քիչ հանքայնացված (1—2 գրամ՝ լիտրում), քիմիական կազմով՝ քլորա-նատրիումային կամ քլորա-հիդրոկարբոնատա-նատրիումային է, կայծքարահողի մեծ պարունակությամբ, որից ջերմաբուխի խողովակի ելքի մոտ և լանջերին գոյանում է ծիածանաքարին նման ապար՝ գեյզերիտ։ Ջերմաբխի ջրի հիմնական զանգվածը՝ մթնոլորտային ծագում ունի․ հնարավոր է՝ մագմայական ջրի հավելմամբ։ Ջերմաբխի գործունեությունը ընդհանուր առմամբ կարճատև է և կախված է մի շարք պայմաններից՝ ջերմային հոսքի նվազեցման, ջերմաբխային խողովակների մատույցում ստորգետնյա ջրերի շարժման դադարի հետ և այլն։
Գտնվելու վայրերը
Խոշոր ջերմաբուխներ հայտնի են հետևյալ երկրներում․
Ռուսաստան, Կամչատկա (Ջերմաբուխների հովիտ)
Իսլանդիա («ջերմրաբուխների երկիր»)
ԱՄՆ ( «Ելլոուսթոուն» ազգային զբոսայգի՝ Վայոմինգ, Մոնթանա և Այդահո նահանգներում)
Նոր Զելանդիա (Հյուսիսային կղզու հյուսիսային մասում, Ռոտռուա քաղաքի շրջակայքում)
Ոչ մեծ ջերմաբուխներ կան նաև Չինաստանում և Ճապոնիայում։ Զբոսաշրջության տեսակետից մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում։
Ինբար Լավի
Ինբար Լավի (ענבר לביא, ), իսրայելա-ամերիկացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է Եվայի դերում «Լյուցիֆեր» սերիալում։
Կենսագրություն
Ինբար Լավին ծնվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Իսրայելի Ռամատ Գան քաղաքում։ Հոլոնի Կիրյաթ Շարեթի միջնակարգ դպրոցում սովորել է բալետ և ժամանակակից պարեր։ Այնուհետև նա դերասանական վարպետություն է սովորել Թել Ավիվի Սոֆի Մոսկովիցի դպրոցում։ 2004 թվականին նա առաջին անգամ տեղափոխվել է Նյու Յորք, ապա՝ Լոս Անջելես, որտեղ սկսել է իր կարիերան։ Նկարվել է «Sports Illustrated», «Maxim» , «FHM» և այլ ամսագրերի համար ։
Հեռուստատեսությունում հանդես է եկել 2008 թվականից։ Առաջին տարիներին նկարահանվել է առավելապես ամերիկյան տարբեր հեռուստասերիալների դրվագներում։ 2012-2013 թվականներին նկարահանվել է «Անհաջող» սերիալում։ 2013 թվականին նկարահանվել է «Փոշու տուն» սարսափ ֆիլմի գլխավոր դերում։ Նույն թվականին նկարահանվել է «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալի երրորդ եթերաշրջանում։ 2014 թվականին նկարահանվել է «Հանցավոր կապեր» սերիալում ։ 2015 թվականին նկարահանվել է «Վերջին նավը» սերիալում  և «Վհուկների վերջին որսորդը» ֆիլմում։ 2017 թվականից նկարահանվում է «Ինքնակոչներ» սերիալում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ
Գեյզեր
Հայտնի ջերմաբուխներ
Կամչատկայում մեծ ջերմաբուխներ հայտնաբերել է Տատյանա Ուստինովան 1941 թվականի հուլիսի 25-ին, Ջերմաբխային գետի հովտում (Ջերմաբուխների հովիտ)՝ Կիխպինիչ հրաբուխի մոտակայքում։ Աշխարհի այլ ջերմաբխային դաշտերի համեմատ սա ամենախիտն է․ ընդամենը 4 քառակուսի կիլոմետրի վրա կա մի քանի հարյուր տրոփող աղբյուրներ և ջերմաբուխներ։ Ամենամեծը Հսկան է՝ որից ժայթքող ջուրը բարձրանում է շուրջ 40 մետր, իսկ գոլորշին՝ մինչև մի քանի հարյուր մետր։
O!RUL8,2?
O!RUL8,2?, BTS բոյ բենդի մինի ալբոմ։ Թողարկվել է սեպտեմբերի 11, 2013 թվականին որպես խմբի երկրորդ ալբոմը ։ Ալբոմում գտնվում է տաս թրեք, գլխավորը լինելով՝ N.O անունով թրեքը։
Գեյզեր
Հայտնի ջերմաբուխներ
Իսլանդիայում գործում է շուրջ 30 ջերմաբուխ, որոնցից հայտնի են Ցատկող վհուկը (Գրիլա), որի ջուրն արձակվում է շուրջ 15 մետր բարձրության վրա՝ յուրաքանչյուր 2 ժամը մեկ։ Այստեղ են նաև աշխարհի ամենագործուն ջերմաբուխը՝ Ստրոկկուրը, որը ժայթքում է յուրաքանչյուր 5—10 րոպեն մեկ և Գեյսիրը (Հին Գեյսիրը)։ Ելլոուսթոունի շուրջ 200 ջերմաբուխներից ամենամեծն են Հսկան և Ծեր Հավատարիմը։ Առաջինը արձակում է ջուրը մինչև 40 մետր բարձրության վրա՝ 3 օր պարբերականությամբ, իսկ երկրորդը՝ 42 մետրի՝ յուրաքանչյուր 53—70 րոպեն մեկ։
O!RUL8,2?
Թողարկում
Օգոստոսի 27, 2013 թվականին Big Hit Entertainment-ը գցեց հետահաշվարկ ժամացույց BTS-ի պաշտոնական կայքում։ Նաև թողարկեցին քոմբեք թրեյլեր ՅուԹյուբում ։ Թրեյլերում Ռեփ Մոնսթրը ռեփ է կարդում  ։ Երեք օր անց, թողարկվեց O!RUL8,2?-ի թրեքլիսթը խմբի պաշտոնական Թվիթթերյան և Ֆեյսբուքյան էջերում  ։ Նաև թողարկեցին ֆիզիկական ալբոմի կառուցվածքը ։ Big Hit Entertainment-ը հետագայում թողարկեց ալբոմի համար յուրահատուկ թրեյլեր  ։