Էթիկայի_պատմություն
Պաուլսենի էթիկան
Ֆրիդրիխ Պաուլսենն իր էթիկայի համակարգը ձևակերպում է «System der Ethik» աշխատության մեջ։ Այս աշխատության մեջ էթիկայի բոլոր կարևորագույն հատկանիշները բերվում են ներդաշնակ միասնության։ Պաուլսենն իր էթիկական աշխարհայացքը անվանում է «տելեոլոգիական էներգետիկություն»։ Պաուլսենի էթիկայի տեսակետի բնութագրմամբ, որը գործողությունները գնահատվում է որպես վատ կամ լավ` հիմք ընդունելով այն արդյունքները կամ նպատակները, որին նրանք ձգտում են իրենց բնույթով։ Պաուլսենը հակադրում է այս տեսակետը ֆորմալ-ինտուիտիվի հետ, որը գնահատում է գործողությունները՝ առանց դրանց արդյունքների հաշվի առնելու` բարոյական դրդապատճառների մաքրության համար զուտ ձևական պահանջի հիման վրա։ Պաուլսենը ծայրաստիճան պարզությամբ ցույց է տալիս այդպիսի պաշտոնական էթիկայի լիակատար անբավարարությունը, ինչը որևէ հիմք չունի գործողությունները գնահատելու համար։ Անկասկած, ասում է նա, բարեսիրական արարքը դրական բարոյական գնահատական ​​է ստանում հենց այն պատճառով, որ այն ուղղված է որոշակի փաստի, այն է՝ մեր հարևանի բարօրությանը։ Ընդհակառակը, եթե մեր գործողությունները հակված են այնպիսի արդյունքների, որոնք մի իմաստով կամ մեկ այլ կյանքով աղետալի են, ապա հենց այս հանգամանքի պատճառով է, որ նրանք ստանում են այլ գնահատական։ Այսպիսով, միայն մեր գործողությունների իրական իմաստը մեր սեփական կյանքի և մեր շրջապատի մարդկանց համար այն հիմքն է, որի վրա կարելի է ստեղծել բարոյական արժեքներ։ Այնուամենայնիվ, եթե բարոյականության ընդհանուր նորմերը որոշվում են այս ձևով, դա դեռ չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր անհատ գնահատվում է բացառապես իր արդյունքներով։ Յուրաքանչյուր գործողություն, նկատի ունենալով այս կամ այն ​​բարոյական տիպը, ցանկացած դեպքում կարող է ունենալ տարբեր անհատական ​​նշանակություն։ Ինքն իրենից գողանալը հարևանին փրկելու համար  տարբեր գնահատականներ են ստանում՝ կախված արարքի ներքին կողմերը՝ «սուբյեկտիվ» և «օբյեկտիվ»։ Գործողությունները, որոնք օբյեկտիվորեն բացասական հետևանքներ ունեն, միշտ «վատն» են, բայց եթե նրանք կատարվում են այդ հետևանքների ցանկությամբ, դրանք բնութագրվում են որպես «չար»։ Պաուլսենը բարի գործեր է անվանում այն գործերը, որոնք ուղղվում են կյանքի բարիքին, ինչպես սուբյեկտիվորեն, այնպես էլ օբյեկտիվորեն։ Պաուլսենի էթիկական եռանդը բաղկացած է էության և կյանքի լավ, ինչպես նաև հայտնի օբյեկտիվ բովանդակությունից։ Այստեղ Պաուլսենը իր տեսակետը հակադրում է հեդոնիզմին, որը հաճույքը ճանաչում է որպես բարձրագույն բարիք։ Բարոյական բարիքը միշտ միանշանակ կենսական բովանդակություն է, որին հաճույք պատճառվում է որպես երկրորդական, իսկ բարոյական տեսանկյունից` աննշան հանգամանք։ Ընդհանրապես, նա համաձայն չէ հոգեբանության հետ, որ մարդու բնականոն գործունեությունը որոշվում է հաճույքից կամ տառապանքներից ազատվելու ցանկությամբ։ Մարդը նախևառաջ ձգտում է իրականացնել իր գործողություններին համապատասխան գործողություններ։ Նա ուտում է ոչ թե ուտելու հաճույքի համար, այլ իր գոյությունը պահպանելու համար։ Ընդհանրապես, ցանկացած կենսական ուժ և անհրաժեշտություն ձգտում է իրականացնել այս կամ այն ​​կենսական բովանդակությունը, առանց հարցնելու, թե ուր է տանում այդ ձգտումը` դեպի հաճույք թե ցավ։ Եթե ​​կյանքի նորմալ գործառույթները երբեմն վերածվում են հաճույքի հասնելու միջոցների, ապա բնությունն ինքնին խստորեն պատժում է իր իրական նպատակների այդպիսի խեղաթյուրման համար։ Այսպիսով, միայն իր օբյեկտիվ հարաբերություններով կյանքը, իր տարբեր նյութական և գաղափարական բովանդակությամբ, այն է, ինչը կարելի է անվանել բարիք։ Կյանքի օրհնությունը բաղկացած է հենց նրա լիարժեքության և բոլոր գործառույթների ազատ բացահայտման մեջ։ Այնուամենայնիվ, բարոյական բարիքի իդեալը տարբեր բովանդակություն ունի, կախված այն կյանքի ձևերից, որին նա պատկանում է. Պետք է տարբերակել անհատի լավը, ազգի, պետության, մարդկության լավությունը։ Մարդկության բարությունը էմպիրիկ էթիկայի բարձրագույն գաղափարն է։ Այն ենթակա է անհատների և ժողովուրդների բարու որոշակի տեսակների, բայց ենթակա է ոչ թե որպես անտարբեր միջոցների, այլ որպես օրգանական մասերի։ Բայց նույնիսկ մարդկային համընդհանուր կյանքի կենսական ամբողջականության և ներքին կատարելության այս գաղափարի վրա մարդկային էթիկան չի կարող կանգ առնել։ Այս էմպիրիկորեն որոշված ​​բարոյական հորիզոնից այն կողմ ուրվագծվում են ավելի հեռավոր, բայց միևնույն ժամանակ ավելի բարձր բարոյական նպատակներ։ Մարդկությունը համաշխարհային կյանքում ընդամենը մեկ օղակ է։ Այն ձգվում է դեպի բարոյական բարձրագույն բարիքը, որը կոչվում է Աստված։ Միայն կրոնում է էթիկան ավարտվում։ Այնուամենայնիվ, այդ կրոնությունը, որը պետք է ասոցացվի բարոյական տրամադրության հետ, Պաուլսենի կողմից ծայրաստիճան լայնորեն է սահմանվում։