cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կառլոս Մեծ
Կայսերական թագադրում
795 թվականից սկսած Լեո III-ը դարծավ Հռոմի Պապ։ Պապի ընտրությունը այդ պահին պառակտված էր, տարբեր հռոմեական քաղաքական ազնվականների կողմից, որոնք կարևոր էին Պապի ընտրություններում։ Լեոին մեղադրում էին անարժան ապրելակերպի մեջ, բայց, առաջին հերթին, նա ոչ մի քաղաքական աջակցություն չէր ստանում հռոմեական ազնվականությունից, իր իրավիճակը դարձավ ավելի ու ավելի ծայրահեղ։ 799 թվականի ապրիլի վերջին Պապի գլխին ասեղներ թափվեցին, այնպես որ մահափորձ էր կատարվել է Լեոի վրա, ետևում նախորդ Հռոմի Պապ Հադրիանոսի սրտակիցներից էր կանգնած։ Պապը վերապրեց և փախավ Կարռից մոտ Պերբերբորն։ Կառլը Լեոինին տվեց ռազմական աջակցություն և թույլ տվեց վերադառնալ Հռոմ `799 թվականի վերջին։ 800 թվականի վերջին ամռանը Կառլը ինքը գնաց Իտալիա, նոյեմբերի վերջին նա հայտնվեց Հռոմում։ 800 թվականի դեկտեմբերի 25-ին այնտեղ եկավ Սուրբ Ծնունդ տոնի օրը Հռոմի Պապի կողմից հին Սուրբ Պետրոսում թագադրվելու։ Այսպիսով, չափազանց հզոր զարգացում է տեղի ունեցել ամբողջ միջնադարում, հռոմեական իշխանության փոխանցումը Ֆրանկների (translatio imperii):  Հռոմեական կայսրություն  արևմուտքում, որտեղ 476 թ.-ին վերջին կայսրը իջավ Իտալիա, նորացվել էր Կառլի թագադրությամբ։
Չորս զեկույցներ կան թագադրման գործընթացի վերաբերյալ. Լորշերի տարեգրությունում, Liber Pontificalis(Պապերի գիրքը), հարստության տարեգրքում և Էյնհարդի գրքում։ Ըստ էության շատ բարձր է գնահատում Կառլի պաշտպանիչ դերը Եկեղեցու և Պապի նկատմամբ։ Ժողովուրդը խանդավառված էր Կայսրի թագադրումով, որ կայսրը ինքնաբուխ չգործեց։ Էյնհարդը նույնիսկ պնդում է, որ Կարլը չէր գա եկեղեցի, եթե նա իմանար Լեոյի մտադրությունների մասին։
Այնուամենայնիվ, այս նկարագրությունները համարվում են ժամանակակից հետազոտություններում անտեղի։ Այն համարվում է անհնար, որ թագադրման նախապատրաստական աշխատանքները անցնեին աննկատ, որ Կարլ կարող էր Սուրբ Ծննդյան տոնի առթիվ մնալ Եկեղեցում և նրա կողմից չնախատեսված թագադրումը իրականանար։ Փոխարենը, Կառլը ինքն էր, ով որոշ ժամանակ աշխատում էր հատկապես կայսերական թագադրման և արևմուտքում Հռոմեական կայսրության վերականգնման վրա։ Պապը իսկապես հանդես է եկել որպես թագադրող, բայց նա չափազանց թույլ դիրքորոշում ուներ և ամբողջովին կախված էր Կառլի օգնությունից։ Որպես կայսր, Կառլը վերցրեց դատավորի դերը, ոչպեսզի պաշտպանի Լեոյի հռոմեական հակառակորդներից։
Արևմտյան կայսրության ստեղծումը նպաստեց մի քանի գործոնների։ Արևելքում շարունակում են գոյություն ունենալ բյուզանդացիները։ Նրանք անվանում էին իրենց հռոմեացիներ և անխափան պետություն շարունակականությունը է վերջին հնություն կարող նայում ետ Հռոմեական կայսրությունը։ 800 թվականին, սակայն կայսրուհի Իրենան (որը Արևմուտքում դիտվում էր, որպես ստորացում), ով պայքարում էր բազմաթիվ ներքին քաղաքական խնդիրների հետ։ Կառոլինգյան անվանում էին այն «հույների կայսրություն», բյուզանդացիների համար դա սադրիչ անուն էր, բայց մեկնաբանվում էր ոչնչացնող։ Բյուզանդիայում Կառլը համարվում էր որպես զավթիչ, և հաստատեց «Հռոմեական կայսրության» բացառիկ պահանջը։ 812 թվականին պարզ դարձավ, որ դա երկու կայսերությունների խնդիրն է։
Արտաքին հարաբերություններ
Կառլը պահպանեց արտաքին հարաբերությունները, որոնք հասել էին Անգլիայից մինչև Արևելյան Միջերկրածովյան մաս։ Էյնհարդը դա նկարագրում է թագավորի կենսագրությում և նկարագրում է Կարոլինգյան դիվանագիտության մասին։ Ըստ նախկին արտաքին քաղաքականության հնարավորությունների, որի հիմնական գործիքը եղել են դեսպանները։
Անգլո-սաքսոնիան բաժանվել էր մի քանի մրցակից կայսրությունների, նույնիսկ այդ ժամանակ ֆրանկները ավանդաբար լավ հարաբերությունների մեջ էին։ Կառլը շատ հանգիստ էր ու ազատ և նույնիսկ լավ հարաբերություններ էր պահպանում հզոր թագավոր Օֆֆաի (Մերսերի թագավոր) հետ, ով այդ ժամանակ պայքարում էր Անգլիայի դեմ։ Հետագա թագավորը, Էգբերտը (Ուեսեքսների թագավորը), որոշ ժամանակ անցկացրեց Կառլի տիրապետությունում։ Ըստ Էյնհարդի, շոտլանդացի ղեկավարները նույնիսկ ճանաչել են Կառլի գերակայությունը։
Արևելքում և Սաքսոնիայի նվաճումից հետո նաև հյուսիս-արևելքում, Ֆրանկի կայսրությունը սահմանակից էր սլավոնական տարածքին։ 850 թվականին լույս տեսած «Բավարիայի աշխարհագրագետ» աշխատությունում կարելի նաև գտնել Աբոդրիթների, Վիլցերի, Սորբերի և Բոհեմիացիանիերի մասին ինֆորմացիա։
804 թվականին շրջանը բռնագրավված Սաքսոն բնակչության կողմից, որը գտնվում էր Էլբայի հյուսիսում, տրվեց Աբովիտացիներին։ Շուտով այն վերցվել է դանիացիների կողմից, ովքեր ուղարկում էին ֆրանկների մոտ  դեսպանների 782 թվականից 798 թվականներին։ Գուդֆրեդի օրոք Դանիացիները 804 թվականից 808 թվականներին Հյուսիսային սահմանի վրա նավաբեկություններ են կատարել, իսկ 810 թվականին մեծ նավատորմ ներխուժեց Ֆրիզյան ծովափը։ Ֆրանկները համոզվեցին, որ կրկին ստիպված են վերցնել այս սահմանի պաշտպանությունը։ Այս նպատակը ծառայել է Էսսֆելդ ամրոցի վերակառուցմանը, որը պատվիրել էր Կառլը։ 811 և 813 թվականներին Դանիացիների հետ կնքվել է խաղաղության պայմանագրեր։ Կառլի մահից հետո, սակայն, կրկնակի փորձեր էին կատարվում, այս անգամ ավելի հսկայական հարձակումներ էին Վիկինգները ֆրանկյան թագավորության դեմ։ Մինչև 799 թվականը Վիկինգները արշավներ են իրականացրել Գալերի ատլանտյան ափին, որը պարզաբանում էր Ֆրանկների ծովային թերությունը։
Խալիֆայության հետ կապը դեռ Պիպինի ժամանակներից Ֆրանկյան թագավորությունը պահպանում էր շփումները։ Ֆրանկների նպատակն էր ապահովել քրիստոնեական ուխտավորների սուրբ տեղեր այցելելու հնարավորությունը։ 797 թվականին Կառլը կապ է հաստատել Աբբասյանների ընտանիքի Բաղդադի հերոս Արն Ռաշիդի հետ։ Էյնհարդի մեկնաբանում է, որ խալիֆ շեշտել է, որ ինքը գերիշխում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքը, բացի Հնդկաստանից։ Նոտկերի հետագա զեկույցը մյուս կողմից, արդեն ուրիշ ձևով էր մեկնաբանում։ Արն Ռաշիդը իրականում ղեկավարում էր Հյուսիսային Աֆրիկայից Մերձավոր Արևելքից մինչև Կենտրոնական Ասիա տարածված մեծ տարածքը։ Խալիֆը Կարլին նվեր տվեց ասիական փիղ Աբուլ Աբբաս անունով, որը 801 թվականին Հրեա ֆերմեր Իսահակը բերեց Ֆրանկի թագավորությանը։ Դիվանագիտական ​​առաքելության հստակ նախապատմությունը անհայտ է, սակայն բանակցությունների առարկան կարող էր լինել ուխտագնացությունը և քրիստոնյաների խալիֆայության պաշտպանությունը։ 802 թվականին Բաղդադ ուղարկվեց Ֆրանկի երկրորդ դեսպանությունը։ Այս անգամ Կառլի նոր ինքնապատկերը, որպես կայսրության և քրիստոնեական սրբավայրերի հովանավոր (ինչպես Երուսաղեմում), հստակ վճռորոշ էր։ Դրանից հետո 807 թվականին նոր պատվիրակության կողմից Կառլին հարուստ նվերներ էր բերել։ Կայսրի և խալիֆի փոխհարաբերությունը լավ էր, ինչպես նաև առևտրային հարաբերությունները։ Ի վերջո դաշնակցային դերակատարությունը դաշնակիցների նկատառումները Բյուզանդիայի դեմ էին։ Սակայն, Արն Ռաշիդի մահից հետո, խալիֆաթի քրիստոնյաների իրավիճակը վատթարացավ և երկու կայսրությունների հարաբերությունները թուլացան։ Հարաբերությունները ֆրանկների կայսրության Բյուզանդիայի հետ հարաբերական էին։
Ամուսնություններ և ժառանգներ
Կառլը անշուշտ չորս անգամ ամուսնացավ, հավանաբար նա ևս հինգերորդ ամուսնություն ուներ։ Բարձր ազնվական հարսանիքներն առաջին հերթին քաղաքական կապեր էին։ Սակայն չգիտես ինչու Կառլի առաջին կնոջ Հիմիլտրուդի ծննդավայրը անհայտ է։ Նա Կառլին պարգևեց մի որդի, ով ստացավ առաջատար անուն՝ Պիպին։ Պիպինը, որը ակնհայտորեն վերադարձել էր 792 թվականին դուրս եկավ Կառլի դեմ։ Նա հետագայում բանտարկվել է Աբբի Պրումում և մահացել 811 թվականին։ Կառլի երկրորդ կինը Լոնգորդների թագավորի Դեզիդերիուսի դուստրն էր։ Նրա իրական անունը անհայտ է, հետազոտություններում հաճախ նշված է Դիզեդերիտա։ Այս ամուսնությունը տեղի է ունեցել Կառլի մայր Բերտրադայի պլանների շրջանակներում, սակայն Կառլը հեռացրել է իր Լոնգոբորդուհի կնոջը 771 թվականին։
Փոխարենը, նա շուտով ամուսնացավ շատ երիտասարդ Հիլդեգարդի հետ, ով եկել էր ալեմանյան արիստոկրատիայից։ Նա ծնեց ինն երեխա, չորս տղաներ (Լյուդվիգ և Կառլ, Լոթարը, ով մահացել է որպես մանուկ ժամանակ ևմյուս որդին Պիպինը ) և հինգ աղջիկների ( Ռոթրուդը, Բերթա, Գիզելա, և երկուսը մահացել են մանուկ ժամանակ Ադալհայդը և Հիլդեագարդը)։ Կարլի ամուսնությունը Հիլդեգարդի հետ հաջող էր, քանի որ Կառլը շատ էր սիրում նրան և թագուհին հատկանշվում է աղբյուրներում։ Նա ուղեկցեց իր ամուսնուն մի քանի ճամփորդության ժամանակ և մի փաստաթղթում գրված էր, նույնիսկ որպես dulcissima coniux(«Շատ հաճելի կինը»)։ Նա մահացավ 783 թվականին։
Միայն կարճ սգից հետո, Կարլը ամուսնացել է 783 թվականի աշնանը Ֆաստրադայի հետ։ Այս ամուսնությունից լույս աշխարհ եկան Թեոդրատան և փոքրիկ Հիլտրրուդը։ Ի տարբերություն Էինհարդի բավականին բացասական հայտարարությունների, Ֆաստրադան բավականին դրական է համարվում հետազոտության մեջ։ Կառլը իրոք սերտորեն կապված էր նրան հետ։ Ֆաստրադան հիվանդացել է 794 թվականին և մահացել է նույն տարում։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Կարլը կարողացավ հինգերորդ և վերջին անգամ ամուսնանալ Լուվելգարդի հետ, ով մահացավ 800 թվականին։ Այնուամենայնիվ, հստակ չէ աղբյուրի արձանագրությունները, որ դա կանոնավոր ամուսնություն է։
Բացի իր եկեղեցական լեգիտիմ կապերից, Կառլը ունեցել է բազմաթիվ զույգեր։ Անունները հայտնի են Մադելգարդ, Գերսվինդ, Ռեգինաև Ադելինդ մաս։ Կառլի վարքը արմատապես հակասում է եկեղեցական ակնկալիքներին։ Կառլը արտամուսնական կապերից ունեցավ մի քանի երեխա Դոգոգը Մեթը և Հյուգոն, որոնք օրինական ժառանգներ չեն եղել:Նրա դուստրերը Կառլին հանդիպել են հատուկ սիրով։ 791 թվականի թագավորը գրավոր նամակով նա նշել է, որի գրառումների մեջ գրված էր dulcissimae filiae «ամենաքաղցր դուստրերին»։
Աղբյուրներ
Կառլի ժամանակի աղբյուրները համեմատաբար ավելի շատ են համեմատած մյուս վաղ միջնադարյան ղեկավարների տիրապետության հետ։ Կառլի կյանքի և ժամանակի ամենակարևոր պատմական աղբյուրը Կառլոս Մեծի կյանքը գիրքն է, որը գրվել է Էյնհարդի կողմից, որի նախնական անվանումը, հավանաբար, Կառլոսի կյանք է եղել։ Կենսագրությունը վիճահարույց է հետազոտությունների մեջ, մոտեցումները ծայրահեղ տարբերվում են։ Կառլի Կենսագրությունը շատ դրական լույսի մեջ է ներկայացվում, որը ակնհայտորեն վայելում է մեծ ժողովրդականություն, քանի որ նա 100-ից ավելի ձեռագրերում է հանդես գալիս։
Մեկ այլ կարևոր աղբյուր է, այսպես կոչված իմպերիալ Ֆրանկները տարեգիրքը( «Իմպերիալ տարեգիրք»)։ Այն գտնվում է թագավորական արքունիքում, գրված տարբեր փուլերում, որը օրինակ նշում է կարևորագույն քաղաքական իրադարձությունները 741-829 թվականներին։ Հաշվետու ժամանակահատվածները կատարվել են 787-793 թվականների միջև, մինչդեռ ներկայումս արձանագրվել են հետևյալ դեպքերը, Կառլի մահից հետո Ֆրանկների թագավորության տարեգիրքը վերանայվել է բովանդակությամբ և ոճով։ Այս վերանայված տարբերակը վերագրվում է վաղ հետազոտող Էյնհարդին և հաճախ կոչվում «Էյնհարդի տարեգիրք»։ «իմպերիալ տարեգիրքը» կարևոր է, բայց սահմանափակ վստահելի աղբյուր է համարվում, քանի որ այն միակողմանիորեն արտացոլում է պաշտոնական տեսակետը` կառավարման որոշմամբ։ Այնուամենայնիվ, վերանայված տարբերակը նաև նկարագրում է Կառլի ձախողումները։
Ավելի Կարոլինգյան աղբյուրներից է «Ֆրեդեգարի հետնորդները», 768 թվականին գրվել է Կարոլինգյան թագավորական ժամանակագրությունը և շարունակեց Ֆրդեգարի ժամանակագրությունը և  Annales Mettenses priores( «հին Մեթյան տարեգիրք»)։ Բացի այդ, կան փոքր տարեգրքերր Annales Petaviani («Պետիվիանիի տարեգիրք»), իսկ Annales Laureshamenses («Լորշերի տարեգիրք»-ը գրված մինչև 803 թվականը)։
Կան նաև մի քանի բանաստեղծություններ և էպոսագիտական գրվածքներ Կառլի կողմից ամենահայտնի վիպակը, որի անվանումն է «Պետերբորնի կյանքը» և այդ անվանումը փոխվել 9-րդ դարում Պոետո Սաքսոի կողմից։ Քարոլինգյան շրջանից մի քանի նամակներ են գրառել  նաև Ալկուինը և Էնհարդը։ Մի քանի փաստեր են պահպանվել նաև եկեղեցական ժողովներից։ Որոշումներ կան Սինոդի ժողովից, եկեղեցական նամակագրության, կանոնական իրավունքի և եկեղեցա-քաղաքական գրվածքների մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կայսրեր Կատեգորիա:Ապրիլի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:747 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 28 մահեր Կատեգորիա:814 մահեր Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության կոնսուլներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Fancy You
Fancy You, հարավկորեական գըրլ բենդ Twice-ի յոթերորդ մինի ալբոմը։ Թողարկվել է 2019 թվականի ապրիլի 22-ին` JYP Entertainment-ով ։ Այս ալբոմը հեևտում է նրանց վեցերորդ Yes or Yes մինի ալբոմին։ Այս ալբոմով խումբը դարձավ Հարավային Կորեայում ամենաշատ վաճառվող գըրլ խումբը` գերազանցելով S. E. S և Girls Generation խմբերի ալբոմների վաճառքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Twice ալբոմներ Կատեգորիա:Քեյ փոփ մինիալբոմներ
Իմանգուլովո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Իմանգուլովո (Имангулово, Иманғол), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Գևորգ Աճեմյան
Կենսագրություն
Տեսական-քննադատական և գրական վերլուծական ուսումնասիրություններն ամփոփել է «Տեսական քննադատական փորձեր» (1962-1982) ժողովածուում ։
Ստեղծագործություններ
Սփյուռքահայ գրականության նշանավոր դեմքերից է, հեղինակ է պատմվածքների, վեպերի ժողովածուների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀԱՀԳԲ-ի բացահայտված անդամներ Կատեգորիա:Լիբանանահայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Լիբանանահայ գրողներ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Իմանգուլովո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Առավետե
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 769 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ամբլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Ավրատին (այլ կիրառումներ)
Ավրատին, կարող է վերաբերել՝
(4838) Բիլմակլաֆլին
(4838) Բիլմակլաֆլին (Billmclaughlin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հուլիսի 2-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,354483 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0198 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6891 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1319,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27281 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,88° անկյուն։
Դիմակահանդես (պիես)
Պիեսը պատմում է 19-րդ դարի 30-ական թվականների Պետերբուրգի հասարակության մասին։
Պատմություն
Պիեսը գրվել է 1835 թվականին։ Սկզբում այն պարունակում էր 3 գործողություն և վերջանում էր Նինայի մահով։ Լերմոնտովը ցանկանալով տեսնել իր զավակին բեմի վրա, ներկայացրել է դրամատիկ գրաքննադատության, որտեղ այդ ժամանակ եղել է ժանդարմների ղեկավար Բենկենդորֆը։ Այդպիսով գրաքննությունը վրդովված է, ինչպես կարող է գրողը քննադատել Էնգելյգարդտ տանը իրականացվող զգեստավորված պարահանդեսները։ Դրաման հետ է վերադարձվել Լերմոնտովին հետագա գործողություններ ավելացնելու համար։
Երկրորդ խմբագրում
Ցանկանալով կատարել արմատական փոփոխություններ, հեղիկնակը ավելացրեց նոր, չորրորդ գործողությունը և մտցրեց նոր կերպար՝ Անհայտին։ Այս կերպարով ճակատագիրը պատժում է հերոսին։
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Խաժակ Տեր Գրիգորյան, հայ խմբագիր, հայագետ, պատմաբան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու (1971)։
Դիմակահանդես (պիես)
Երրորդ խմբագրում
Գրաքննադատությունը նորից չթողեց պիեսը բեմ բարձրանա։ Այդ Ժամանակ Լերմոնտովը դրաման ենթարկում է կապիտալ վերամշակման, առաջանում է նոր ստեղծագործություն՝ «Արբենինը»։ Բայց նույնիսկ այդ ձևով պիեսը դուր չի գալիս գրաքննադատներին։
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Կյանքը
1948 թվականին ընտանիքով  տեղափոխվել են Թեհրան։  Նախնական կրթությունը ստացել է Թեհրանի ազգային «Քուշեշ Դավթյան» դպրոցում։ Բարձրագույն ուսումը ստացել է Սպահանի համալսարանի հայագիտական ամբիոնում, ապա՝ Գերմանիայի և Սորբոնի (Ֆրանսիա) համալսարաններում։ 1971 թվականին ավարտել է Սորբոնի համալսարանը՝ որպես պատմական գիտությունների թեկնածու։ Նույն թվականին հրավիրել են Սպահանի պետական համալսարան՝ իբրև հայագիտական ամբիոնի դասախոս։
Դիմակահանդես (պիես)
Երրորդ խմբագրում
Հնարավոր է, իրական պատճառը այն է, որ հիմնականում ստեղծագործությունը հիմնված է իրական դեպքերի վրա։ Դրա մասին վկայում է այն, որ Նինային անվանում են Նաստասա Պավլովնա։ Կարող է դա լիներ ակնարկ ժողովրդի համար իրական պատմությունների մասին։ Փրկվել և մեզ է հասել միայն երկրորդ, չորրորդ խմբագրումը։
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Կուսակցական գործունեություն
1972-1986 թվականներին վարել է նույն Հայագիտական ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 1959 թվականին անդամագրվել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությանը։ Երիտասարդ տարիքից աշխույժ և ներգործուն մասնակցություն է ունեցել ազգային-կուսակցական կյանքին։ Ուսանողական տարիներին եղել է Թեհրանի «Ալիք» օրաթերթ խմբագրակազմի անդամ։
Եվրոպայում՝ Գերմանիայում և Ֆրանսիայում, ուսանողական տարիներին կարևոր ներդրում է ունեցել Եվրոպայի հայ ուսանողական միության հիմնադրման և հատկապես դաշնակցական ուսանողական միավորների կայացման գործում։ Նույն ժամանակ եղել է Հ.Յ.Դ. Արևմտյան Եվրոպայի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ։ Իրան վերադարձից հետո երկար տարիներ եղել է Հարավային Իրանի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ, միաժամանակ որպես վարիչ մասնակցել է պատանեկան և երիտասարդական միության աշխատանքներին։ 1981 թվականի դեկտեմբերին, Հ.Յ.Դ. 22–րդ Ընդհանուր ժողովը (Ֆրանսիա), ընտրել է ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ։ 1984-1985 թվականները գործուղվել է Ֆրանսիա, Հ.Յ.Դ նոր պաշտոնաթերթի՝ «Կամք» -ի հիմնադրումը  կազակերպելու և վերահսկելու առաքելությամբ։  ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ է վերընտրվել 1985 թվականին, Հ.Յ.Դ. 23–րդ Ընդհանուր Ժողովին (Աթենք)։
Դիմակահանդես (պիես)
Առաջին գործողություն
Խաղաքարտերով խաղ։ Սեղանին կատարվում են խաղադրույքներ։ Արբենինը փրկում է Զվյոզդիչի պատիվը։ Այդտեղից նրանք մեկնում են դիմակահանդես, ուր նաև մեկնել է Նինան։ Զվյոզդիչը սիրախաղում է տիկնոջ հետ, ով իրեն սանձարձակ էր պահում։ Դա Նինան էր։ Իշխանը չի տեսնում նրա դեմքը։ Տիկինը վերադարձնում է իր կողմից գտնված թևնոցը։ Դա Նինայի թևնոցն էր։ Տանը Արբենինը տեսնում է թևնոցի անհետանալը։
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Կուսակցական գործունեություն
ՀՅԴ Բյուրոյի անդամակցության երկրորդ շրջանը (1985-1988) չի կարողացել ամբողջացնել՝ 1986 թվականին, Նոր Ջուղայի մեջ, քաղաքական պատճառներով ձերբակալվելու և մինչև 1989 թվականին բանտարկված մնալու պատճառով։ 1989 թվականի սեպտեմբերին, բանտից ազատ արձակվելուց հետո, որպես կուսակցական գործիչ հրավիրվել է Հունաստան՝ Աթենք, մաս կազմելու Հ.Յ.Դ Բյուրոյի Կենտրոնական գրասենյակի և աջակցելու  ՀՅԴ  պաշտոնաթերեթ՝ «Դրօշակ»-ին, Հ.Յ.Դ. Մամլո Դիվանի և «Յեղափոխական մատենաշար»ի  աշխատանքներին։
Դիմակահանդես (պիես)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միխայիլ Լերմոնտովի ստեղծագործություններ
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Կուսակցական գործունեություն
1990 թվականի աշնանը, իբրև Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի լիազոր ներկայացուցիչ,  գործուղվել է Հայաստան՝ ստանձնելու  Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի Հայաստանի գրասենյակի վարիչ պաշտոն։ Մինչև 1992 թվականի ավարտը գործել է իբրև այդպիսին՝ իր կարևոր  ներդրումը ունենալով Հ.Յ.Դ. Հայաստանի կազմակերպության առաջին քայլերի գաղափարական և կազմակերպական հունավորման մեջ։  Մոտիկից աջակցել է Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի Հայաստանյան պաշտոնաթերթի ՝ «Ազատամարտ»-ի հիմնադրության աշխատանքներին, ինչպես նաև՝ հիմնական դեր է ունեցել «Մ. Վարանդեան» տպարանի հրատարակչական գործունեությունը ծավալելու մեջ։
1993 թվականի սկզբին, համալրման կարգով, նշանակվել է Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ՝ ստանձնելով մարմնի նախագահի պաշտոնը։  Նույն պաշտոնին է վերընտրվել 1994 թվականի գարնանը գումարած Հ.Յ.Դ. Հայաստանի 4-րդ Շրջանային Ժողովում և շարունակել է մինչև 1994 թվականի դեկտեմբերը, երբ Դաշնակցության Հայաստանի գրասենյակի գործունեությունը արգելեց Հայաստանի 3-րդ Հանրապետության 1-ին նախագահ՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Հ.Յ.Դ. Հայաստանի կազմակերպությունը ապօրինի հռչակելու և հալածանքի ենթարկելու այդ օրերի կամայական քայլերից մեկը եղավ Խաժակ Տեր-Գրիգորյանի վտարումը Հայաստանից։ 1995 թվականի հունվարից մինչև 1998 թվականի իշխանափոխությունն ու Հայաստան վերադարձը, Խաժակ Տեր-Գրիգորյանն իր գործունեությունը շարունակել է Թեհրանում՝ աշխատակցելով «Ալիք» օրաթերթում։
Այդ շրջանում սկսվել է վատթարանալ Խաժակ Տեր-Գրիգորյանի առողջական վիճակը։ Նա կյանքի վերջին տարիներին ուժերը լարել էր որպեսզի ամբողջացնի հրատարակչական անավարտ մնացած  գործերը։ Անկողնուն գամված լինելով նա կարողացավ կյանքի ընկերոջ հետ ավարտել և մամուլին հանձնել դաշնակցական մեծ գործչի, հիմնադիր սերնդի ներկայացուցիչ ՝ Յոնան Դավթյանին  նվիրված երկրորդ հատորը։ Խաժակ Տեր-Գրիգորյանը մահացել է 2001 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Իրանահայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Իրանահայ հայագետներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Իվանովկա (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Իվանովկա (Іванівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Յանտարնոե, Նովոյավորովսկոե։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովկա գյուղում բնակվում էր 612 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,71 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 357,89 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կիմզեե
Կիմզեե (Chiemsee; Boarische Meer), քաղցրահամ լիճ Բավարիայում, Գերմանիա ։ Գտնվում է Մյունխենից 70 կմ արևելք, Ռոզենհայմ և Զալցբուրգ լեռների միջև։ Տեղի բնակիչները լիճը անվանում են «Բավարիական ծով»։ «Ծով» են թափվում Տիրոլեր Ահեն և Պրին գետերը իսկ լճից սկիզբ է առնում Ալց գետը։
Կան երկու հիմնական կղզիներ՝ Հերեկիմզեե (Herrenchiemsee, «Տղամարդու», ավելի խոշոր) և Ֆրաունկիմզեե (Frauenchiemsee, «Կանացի»)։ «Տղամարդու» կղզում է գտնվում Հերինկիմզե ամրոցը, կառուցվել է Բավարիական վերջին արքա Լյուդվիգ 2-րդի կողմից, 1878 թվականին։ «Կանացի» կղզում կա հին կուսանոց, կառուցված 782 թվականին։
Լճի շրջակայքը ռեկրեացիոն գոտի է։ Լճում ապրում է իշխան տեսակի ձուկ։
2001 թվականին Կիմզեեում սիրողական ջրասուզակի կողմից հայտնաբերվել է ոսկե կաթսա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գերմանիայի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Պոլովինա (գյուղ, Պրիօնեժսկի շրջան)
Պոլովինա (Половина, Puoliväli), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի բնակավայրեր
Ասպիրակի Սուրբ Աստվածածին վանք
Ասպիրակի Սուրբ Աստվածածին վանք, հայկական վանք Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Քաջբերունիք գավառում, Արճեշ քաղաքից հյուսիս, Ասպիսակ և Հարություն գյուղերի միջև, Մեծոփավանքից ոչ հեռու, բարձրադիր վայրում։ Հիմնադրման ժամանակն անհայտ է։
Ըստ տաճարի արձանագրության՝ վանքը վերակառուցվել է 1256–1265 թվականին, անեցի մեծահարուստ Ավետենց Սահմադինի նվիրատվությամբ։ Վանքը եղել է գրչության կենտրոն (գործել է 13–14-րդ դարերում), հիմնադրել է Քաջբերունիքի տեսուչ տեր Աբրահամը։ Մեզ հասած առաջին ձեռագիրն ընդօրինակվել է 1281 թվականին, Հովսեփի ձեռքով (Բրիտանական թանգարան, ձեռ․ № 2670)։ Երևանի Մատենադարանում պահվում է նույն գրչի 1299 թվականին արտագրած Աստվածաշունչը (ձեռ․ № 193)։
Նշանավոր գրիչներից էր Ղազարը (եղել է նաև ծաղկող)։ Գրչության արվեստն այդտեղ առավել զարգացման է հասել 14-րդ դարի սկզբին, երբ վանքի առաջնորդ է կարգվել Գլաձորի համալսարանն ավարտած Ստեփանոսը։ Նրա օրոք էլ վանքի մատենադարանը հարստացել է հին գրքերի ընդօրինակություններով ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ասպիրակ
Գուրգեն Յանիկյան
Գուրգեն Յանիկյան (անգլերեն՝ Gourgen Yanikian, ), հայ գրող և ճարտարագետ, հայկական նորագույն զինյալ ազատագրական պայքարի հերոս։ ԱՄՆ-ում ճանաչման է արժանացել որպես անգլալեզու գրող, արժանացել «Մարկ Տվեն» մրցանակի, սակայն առավել հայտնի է 1973 թվականին Սանտա Բարբարայում (Կալիֆոռնիա) երկու թուրք հյուպատոսական պաշտոնյաների և Հայոց ցեղասպանությունը բացահայտ ժխտողների՝ ԱՄՆ-ում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս Մեհմեթ Բայդարի և հյուպատոս Բահադիր Դեմիրի սպանությամբ, որից հետո դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման (պայմանական վաղաժամկետ ազատ է արձակվել 1984 թվականի հունվարին)։ Լայնորեն տարածված է այն կարծիքը, որ Յանիկյանի արարքը ոգեշնչել է ստեղծելու Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակը՝ 1970-ական և 1980-ական թվականներին գործունեություն ծավալած հայկական ռազմականացված կազմակերպությունը, որը հարձակումներ է կազմակերպել թուրք դիվանագետների վրա՝ փորձելով հասնել Թուրքիայի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և փոխհատուցման ։
Վաղ կյանք
Գուրգեն Յանիկյանը ծնվել է Էրզրումում 1895 թվականին՝ Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում ծավալված հակահայկական ջարդերի թեժ պահին։ Նրա ընտանիքը կարողացել է փախչել ավելի ապահով վայր, բայց երբ ութ տարի անց նրանք վերադարձել են Էրզրում, որպեսզի վերցնեն գոմում թաքցրած անձնական իրերը, նրա ավագ եղբայրը՝ Հակոբը, սպանվել է երկու թուրք տղամարդկանց կողմից ։ Գուրգեն Յանիկյանը ինժեների մասնագիտություն է ստացել Մոսկվայի համալսարանում, երբ սկսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Տեղեկանալով ցեղասպանության ժամանակ Թուրքիայի կողմից հայերի հետապնդման մասին՝ 1915 թվականի գարնանը նա մեկնել է Կովկաս և մտել ռուսական բանակի կամավորական գունդ՝ պարզելու իր ընտանիքի անդամների ճակատագիրը, որոնց մասին ոչինչ չէր լսել պատերազմի սկզբից ի վեր, և որոնք ապրել են Օսմանյան կայսրությունում։ Յանիկյանը միացել է ինժեներական ստորաբաժանմանը, որին հանձնարարվել է կազմել տեղանքի քարտեզը կանոնավոր զորքերի համար։ Ռուսական բանակի առաջխաղացմանը զուգընթաց Յանիկյանը ականատես է եղել հայերին հասցված կործանարար հարվածներին։ Երբ նա հասել է Էրզրում, իմացել է, որ իր հոր ունեցվածքը վերածվել է ավերակների, և ճանաչել է իր երկու հարազատների մարմինները։ Նա ասել է, որ ցեղասպանության արդյունքում ինքը կորցրել է իր մեծ ընտանիքի քսանվեց անդամներին ։
Հասուն տարիներ
Յանիկյանն իր կրթությունը շարունակել է Ռուսաստանում, իսկ 1930 թվականին կնոջ՝ Սուսաննայի հետ տեղափոխվել է Իրան։ Նրանք բնակություն են հաստատել Թեհրանում, որտեղ Սուսաննան բացել է գինեկոլոգիական կլինիկա, իսկ Յանիկյանը հիմնել է շինարարական ընկերություն, որը կոչվել է RAHSAZ ։ 1941 թվականին Ռեզա-շահը փորձել է մերժել Մեծ Բրիտանիայի և ԽՍՀՄ-ի՝ Իրանի տարածքում նրանց զորքերի տեղակայման ծրագրերը, որից հետո 1941 թվականի օգոստոսի 25-ին խորհրդային և անգլիական զորքերը երկրի երկու ծայրերից հատել են իրանական սահմանը։ Հայտարարվել է, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ողջ ընթացքում նրանք Իրանի տարածքը վերցնում են իրենց վերահսկողության տակ, իսկ շահին առաջարկվել է հրաժարվել գահից։ Շուտով ինժեներ Յանիկյանը, լինելով դաշնակիցների համար ռազմավարական ճանապարհի շինարարության ղեկավար, ինչի շնորհիվ բավական հարստացել է, պարգևատրվել է ԱՄՆ կառավարության կողմից և ստացել ամերիկյան քաղաքացիություն։ 1946 թվականին Յանիկյանն ու նրա կինը մեկնել են Ֆրանսիա, իսկ այնտեղից՝ ԱՄՆ։ Սկզբում նրանք բնակություն են հաստատել Նյու Յորքում, այնուհետև տեղափոխվել են Կալիֆորնիա՝ Բեվերլի Հիլզ։ Այս արտիստական կենտրոնում Գուրգեն Յանիկյանը բացել է Յանիկյանի թատրոնը (Yanikian Theater), որը, սակայն, հաջողություն չի ունեցել։ Մինչդեռ Յանիկյանի կողմից ԱՄՆ քաղաքացիություն ստանալը դուր չի եկել նոր շահ Մուհամմեդ Ռեզա Փեհլևիին (որն անձամբ ծանոթ է է եղել Յանիկյանի հետ), և նա արգելանք է դրել Յանիկյանի հաշիվների վրա իրանական բանկերում։
1960-ականների վերջին Յանիկյանը կորցրել էր իր փողի մեծ մասը, ապրում էր նպաստով, իսկ նրա կինը դեմենցիայով հհիվանդ էր և գտնվում էր ծերանոցում ու չէր ճանաչում ամուսնուն, թեև վերջինս գրեթե ամեն օր այցելում էր նրան և շոկոլադ էր տանում։ Նրա բժշկական օգնությունը պատճառ է դարձել Յանիկյանի անվճարունակության։
1972 թվականին Գուրգեն Յանիկյանը ԱՄՆ-ից այցելել է Հայաստանի Մարտիրոս Սարյանի անվան տուն-թանգարանը և նվիրաբերել է Սարյանի «Արևելյան սենյակ» նկարը (ստեղծված 1918 թվականին, 39x59 սմ, թուղթ, ջրաներկ, գուաշ), որը երկար տարիներ համարվում էր անհետ կորած։ Նույն թվականին նա այցելել է Անկարա՝ տեսնելու իրեն անծանոթ քեմալական Թուրքիայում տիրող իրականությունը։
1972 թվականի վերջին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը նամակ է գրել Յանիկյանին, որում ասվում էր, որ նա այլևս չպետք է փորձ ձեռնարկի՝ կապ հաստատելու իրենց գրասենյակի հետ։ Յանիկյանը փորձել է Իրանից բռնագանձել իրեն հասանելիք այն գումարները, որոնք վաստակել էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Յանիկյանը փորձել է օգտագործել է բոլոր իրավաբանական հնարավորությունները և հույս է հայտնել, որ Պետդեպարտամենտը կարող է ճնշում գործադրել 1,5 մլն դոլարի վճարման վրա, որը, ինչպես նա պնդում էր, ինքը պետք է ստանար իր ղեկավարած շինարարական աշխատանքների համար։
Իրականում 1944 թվականին իրանական դատարանը որոշում է կայացրել Յանիկյանի օգտին և Իրանի ճանապարհների նախարարության դեմ, որտեղ նշվում էր, որ նախարարությունը Յանիկյանին պետք է փոխհատուցեր մինչև 1944 թվականի նոյեմբերի 26-ը կատարված շինարարական աշխատանքների համար, սակայն նախարարությունը չի վճարել մինչև 1948 թվականի օգոստոսի 15-ը, և Յանիկյանը փորձել է փոխհատուցում ստանալ վճարումը ուշացնելու համար։ Իրանի կառավարությունը հայտարարել է, որ Յանիկյանին վճարվել է ամբողջ գումարը, և 1985 թվականին իրանա-ամերիկյան արբիտրաժային դատարանը մերժել է Յանիկյանի փաստաբանների պահանջները՝ պատճառաբանելով հայցի կետերի նկատմամբ իրավասության բացակայությամբ ։ Ենթադրվում է, որ իր կյանքի ընդհանուր դրության պատճառով առաջացած հուսահատությունն էլ դարձել է հիմնական գործոն գլխավոր հյուպատոսի և փոխհյուպատոսի սպանության պլանավորման ու իրականացման համար  ։ Ցեղասպանության մասին հիշողությունները մնացել են նրա գիտակցության մեջ, իսկ նրա մահացած եղբոր տեսիլքները տարիներ շարունակ հետապնդել են նրան, Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության մշտական ժխտումը ցավ է պատճառել, և ի վերջո Յանիկյանը, կարծելով, որ իրեն երկար չի մնացել ապրելու, որոշել է վրեժխնդիր լինել իր ընտանիքի անդամների մահվան համար և ավելի մեծ ուշադրություն հրավիրել ցեղասպանության վրա՝ կազմակերպելով այն իրականացրած երկրի գործակալների սպանությունը՝ մի գործողություն, որի համար օրինակ է ծառայել Սողոմոն Թեհլիրյանի՝ 50 տարի առաջ կատարածը ։
Թուրք դիվանագետների սպանություն
1973 թվականի հունվարի 27-ին 77-ամյա Յանիկյանը (ներկայանալով որպես պարսիկ Յանի խան, ինչում նրան օգնել է պարսկերենի և իրանական ավանդույթների գերազանց իմացությունը) Սանտա Բարբարայում գտնվող «Biltmore» հյուրանոց է հրավիրել Լոս Անջելեսում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս 49-ամյա Մեհմեթ Բայդարին և 30-ամյա փոխհյուպատոս Բահադիր Դեմիրին՝ խոստանալով Թուրքիային նվիրել ավելի քան մեկ դար առաջ Օսմանյան սուլթանի պալատից գողացված նկար և թղթադրամ, որոնք նա իբր պատրաստ էր հանձնել թուրքական շքանշանի դիմաց։ Դրանից երեք ամիս առաջ նա կապ էր հաստատել Սանտա Բարբարայում Թուրքիայի հյուպատոսի հետ՝ պնդելով, որ գլխավոր հյուպատոսն անձամբ ընդունի նկարը, և քանի որ Բայդարը մեքենա չի վարել, Դեմիրին խնդրել է ուղեկցել, որպեսզի ապահովի տրանսպորտը ։ Բայդարը ամուսնացած է եղել և երկու դուստրերի հայր, նախկինում ծառայել էր Փարիզում և Վաշինգտոնում։ Դեմիրի համար դա իր առաջին արտասահմանյան աշխատանքն էր ։ Այն, որ նրանցից ոչ մեկը կենդանի չէր եղել Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, «քիչ բան էր նշանակում Յանիկյանի համար», լրագրող Մայքլ Բոբելյանի խոսքերով՝ «Ճիշտ այնպես, ինչպես կես դար առաջ հայերի օսմանական ապահումանիզացիա բացեց ցեղասպանությանն այդքան հասարակ քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություն, Յանիկյանը սկսել էր  այդ մարդկանց դիտարկել ոչ թե որպես մարդ, այլ որպես տասնամյակների անարդարության խորհրդանիշ ։
Յանիկյանը նրանց է հանձնել թղթադրամը, որի համար նրան տվել են ստացական, և երեք տղամարդիկ սկսել են ճաշել ։ Այդ ընթացքում Յանիկյանը նրանց ասել է, որ ինքը իրանցի չէ, ինչպես հայտնել էր հյուպատոսությանը, երբ առաջին անգամ կապ էր հաստատել նրանց հետ, այլ հայ է։ Բայդարը բարկությամբ գցել է թղթադրամը, և թեժ վիճաբանություն է սկսվել։ Այդ պահին Յանիկյանը բացականչել է՝ «Ես կսպանեմ ձեզ», հանել է «Լյուգեր» ատրճանակը և արձակել 9 գնդակ՝ թուրք դիվանագետներին վիրավորելով ուսերի և կրծքավանդակի շրջանում, բայց վերքերից ոչ մեկը մահացու չի եղել։ Երբ Բայդարն ու Դեմիրը պառկած էին գետնին, Յանիկյանը գրասեղանի դարակից հանել է «Բրաունինգ» ատրճանակը և յուրաքանչյուրի գլխին 2-ական գնդակ արձակել, «ինչը նա համարել է գթասրտությունից արձակված կրակոցներ» ։ Նա իր համարից զանգահարել է հյուրանոցի ադմինիստրացիա և խնդրել կապ հաստատել շերիֆի հետ ու հայտնել, որ «ես հենց նոր երկու մարդ եմ սպանել» ։ Թուրք դիվանագետների հետ հանդիպումից առաջ Յանիկյանը նամակ է ուղարկել հայալեզու թերթին՝ հայերին կոչ անելով «պատերազմ մղել թուրք դիվանագետների դեմ» ։
Թուրքիայի դեսպանատունն արձագանքել է սպանություններին՝ Միացյալ Նահանգներին կոչ անելով միջոցներ ձեռնարկել իր քաղաքացիներին պաշտպանելու համար, իսկ Անկարայում ԱՄՆ դեսպանը դատապարտել է սպանությունները՝ հայտարարելով, որ ինքն ու բոլոր ամերիկացիները «ցնցված են այդ անիմաստ բռնությունից» ։ ՀԴԲ հիսուն գործակալների հանձնարարվել է հետաքննել Յանիկյանի անցյալը, ներառյալ հնարավոր կապերը խորհրդային երկրի կամ լավ կազմակերպված «Հայկական բանդայի» հետ։
Դատավարություն
Դատարանի ընդունարանում լրագրողներին տված հարցազրույցի ժամանակ Յանիկյանը ձեռքի ափերով հավածել է սեղանին և հայտարարել, թե ուրիշ մարդիկ «ունեցել են իրենց Նյուրնբերգը, իսկ մենք չունենք» ։ Յանիկյանը պաշտպանող խումբը փաստաբան Ջեյմս Տ. Լինդսիի գլխավորությամբ փորձել է ներգրավել Հայոց ցեղասպանության վերապրողներին, որպեսզի նրանք ցուցմունք տան իրենց վերապրածի թողած հետքերի մասին, ինչը պետք է մաս կազմեր պաշտպանող կողմի՝ Յանիկյանին՝ որպես «մտավոր սահմանափակ կարողություններ ունեցող» մարդ ներկայացնող ռազմավարության, սակայն այդ միջնորդությունները մերժվել են դատարանում. դատախազ Դևիդ Մինները թույլ չի տվել դատավարությունը վերածել ցեղասպանության մասին դատավարության։ Յանիկյանի մահից հետո շրջանային դատախազ Դևիդ Մինները գրել է. «Հետ նայելով՝ ես ցավում եմ, որ թույլ չեմ տվել ապացուցել ցեղասպանությունը։ Ոչ թե այն պատճառով, որ Յանիկյանը պետք է ազատ արձակվեր, այլ այն պատճառով, որ պատմության ամենամութ գլուխները՝ նրա ցեղասպանությունները, պետք է բացահայտվեին, որպեսզի նրանց սարսափները կրկնվելու ավելի քիչ հավանականություն ունենային» ։
Հայերը հույս են ունեցել, որ Յանիկյանի դատավարությունը միջոց կծառայի դատարանում զանգվածային սպանությունների փաստն ապացուցելու համար, քանի դեռ կային ցեղասպանության ողջ մնացած վկաներ, սակայն շրջանային դատախազ Մինները չի համաձայնել ։ Միայն Յանիկյանն է Հայոց ցեղասպանության ականատեսը եղել իր ընկեր ու թարգմանիչ Արամ Սարոյանի՝ հայտնի գրող Վիլյամ Սարոյանի հորեղբոր ուղեկցությամբ։ Վերջում նա ասել է, որ սպանել է թուրք դիվանագետներին՝ որպես «այն կառավարության ներկայացուցիչների, որը կազմակերպել էր իր ժողովրդի կոտորածը» ։ Յանիկյանի պաշտպանությունը լիովին հիմնված էր նրա «սահմանափակ գործունակության» հաստատման վրա։ Սակայն ատենակալները դա համոզիչ չեն համարել, քանի որ նրա ցուցմունքներից պարզ էր, որ նա հասկացել էր, որ կյանքից զրկում է երկու մարդու, և որ նա դա արել է, քանի որ դա արդարացված էր համարում ։
1973 թվականի հուլիսի 2-ին Յանիկյանը դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման ։ Կալիֆորնիայի վերաքննիչ դատարանը մերժել է նրա բողոքը և որոշել, որ «իր հանցագործությունը ծրագրելու ունակությունը ցույց են տվել նրա սեփական ցուցմունքները մանրակրկիտ նախապատրաստության մասին՝ համապատասխան պլանի, որը իրականացվել է ըստ տրամաբանության և ճշգրտությամբ։ Պատասխանողի ցուցմունքները ցույց են տվել, որ ծրագիրը սկսվել է դրա կատարումից շատ ամիսներ առաջ և ներառել է խայծի օգտագործումը, որպեսզի հյուպատոսական պաշտոնյաներին ներգրավի դեպի պատասխանողի ընտրած վայր» ։ Չնայած թուրքական կառավարության առարկություններին՝ Յանիկյանը պայմանականորեն ազատ է արձակվել 1984 թվականի հունվարի 31-ին վատ առողջական վիճակի պատճառով և տեղափոխվել է հիվանդանոց Մոնտեբելոյում։ Մեկ ամիս անց նա մահացել է սրտի կաթվածից 88 տարեկան հասակում ։
2019 թվականին Գուրգեն Յանիկյանի աճյունը ԱՄՆ-ից տեղափոխվել է Հայաստան և մայիսի 5-ին հուղարկավորվել Երևանի Եռաբլուր պանթեոնում ։
Ժառանգություն
Գուրգեն Յանիկյանն ասել է. «Ես Գուրգեն Յանիկյան չեմ, այլ չճանաչված պատմություն, որը վերադառնում է 1 500 000 հայերի հետևից, որոնց ոսկորները պղծում են իմ անտեսանելի գոյությունը» ։ Մահից հետո նա դարձել է շատ հայերի վրդովմունքի խորհրդանիշը թուրքական կառավարության հանդեպ՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելուց հրաժարվելու համար։ Նրա մահից հետո նրա փաստաբաններից մեկը՝ Բիլ Պապարյանը, նշել է, որ Յանիկյանը «այժմ Հայոց պատմության մի մասն է» ։
Համարվում է, որ Յանիկյանի արարքը սկիզբ է դրել 1970-ական և 1980-ական թվականներին ԱՍԱԼԱ-ի (Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակ) և Հայկական ցեղասպանության արդարության մարտիկների կողմից թուրք դիվանագետների վրա կատարված սպանությունների և նպատակաուղղված հարձակումների շարքին։ Ավելի ուշ ԱՍԱԼԱ-ն Յանիկյանին շնորհել է պաշտամունքային ֆիգուրի կարգավիճակ ։ Սկզբում ԱՍԱԼԱ-ն կրել է «բանտարկյալ Գուրգեն Յանիկյանի խումբ» անվանումը ։ Այս ասոցացման պատճառով Յանիկյանի սպանությունները բնութագրվել են որպես թուրքական կառավարության և նրա գործակալների վրա զինված հարձակումների «առաջին համազարկ», իսկ նա համարվում է Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակի հոգևոր հիմնադիրներից։ «Ես գիտեի, որ անհատս մենակ մնալու չէի»,– այդ առիթով ասել է ծերունի Յանիկյանը։
Խաչիկ Թոլոլյանի խոսքով՝ «[Յանիկյանին] չեն հասկանում նրա կյանքի, նրա իրական կենսագրության կամ նույնիսկ կարճ ինքնակենսագրության համատեքստում, որը մենք կարող ենք քաղել նրա խոսքերից։ Նրան վերագրվում է կանոնակարգող կենսագրությունը, և նրան հասկանում են դրա միջոցով... նրան տալիս են հնչեղ անուն, որը լղոզում է պատմությունը, համատեքստը և նրբությունները» ։
Հիշատակ
Օլեն Շթայնհաուերի «Ազատագրական շարժումներ» («Liberation Movements») երկում Բրանոյի ու Գավրայի զրույցում հիշատակվում է Գուրգեն Յանիկյանը.
2009 թվականի ապրիլին Գլենդելում (Կալիֆոռնիա նահանգ), բեմադրվել է «Ի պաշտպանություն ինձ» («In My Defense») պիեսը՝ նվիրված Յանիկյանի կյանքին ու պայքարին, որը գրել է Ջեք Էմերին BBC-ի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիագիր հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ Կատեգորիա:ՀԱՀԳԲ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրությունում օսմանյան ներգաղթյալներ Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ ազգայնականներ Կատեգորիա:Սրտի կաթվածից մահացածներ
Արխանգելսկոե (այլ կիրառումներ)
Արխանգելսկոե, կարող է վերաբերել՝
Առավու
Առավու (Aravu), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 73 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ժագուարետամա
Ժագուարետամա (Jaguaretama), համայնք Բրազիլիայում՝ Սեարա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ժագուարիբի մարզում։ Մտնում է Մեդիու Ժագուարիբի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 18 352 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 759,722 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 10,4 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է օգոստոսի 29-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1879 թվականին։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում կիսաանապատային է։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սեարա նահանգի բնակավայրեր
Բրեմբիո
Բրեմբիո (Brembio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է՝ 2363 մարդ։ Խտությունը կազմում է՝ 148 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 16 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26822։ հեռախոսային կոդ՝ 0377։
Կոմունայում սեպտեմբերի 8-ին հատկապես նշում են Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան տոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դերբայական դարձվածի շարադասությունն ու կետադրությունը
Դերբայական դարձվածը նախադասության մեջ ունի ազատ շարադասություն․ այն կարող է հանդես գալ առաջադաս, միջադաս և վերջադաս դիրքերում։
Օրինակ՝
Հպարտության զգացումով լցված՝ մայրը բանակ ճանապարհեց որդուն։
Մայրը, հպարտության զգացումով լցված, բանակ ճանապարհեց որդուն։
Մայրը բանակ ճանապարհեց որդուն՝ հպարտության զգացումով լցված։
Կետադրվող դերբայական դարձված
Կետադրվող առաջադաս և վերջադաս դերբայական դարձվածները նախադասությունից տրոհվում են բութով, իսկ միջադասը՝ երկու կողմից ստորակետով։
Օրինակ՝
Առաջադաս
Տեսնելով արդեն սենյակ մտած Մարիամին՝ նա շփոթվեց (Ս․ Խ․)։
Վերջադաս
Նրան սպասողները հեռվում տեսան հեծյալ մի զորամաս՝ նետերով, նիզակներով և սրերով զինված (Ստ․ Զ․)։
Միջադաս
Ձիերը, անգղների կռնչոցից վախեցած, խլշեցին ականջները, իրար մոտեցան (Ակ․ Բ․)։
Կետադրվում են նաև՝
Չնայած բավականաչափ միջոցներ ունենալուն՝ իրեն շատ համեստ էր պահում։
Տղաներն անմիջապես դուրս թափվեցին բակերից՝ հեռվից ժամանած իրենց հյուրերին դիմավորելու։
Աղջնակը՝ բարձր ու զիլ ձայնով երգող, միանգամից լռեց։
Սեղանի տակ, փափուկ բարձը գրկած, քնել էր փոքրիկը։
Նա անցավ ու, տեսնելով փթթող երկիրը, նախանձից քարացրեց այն։
Մտածելով, որ իրեն չեն նկատի, (՝) տղան դուրս գնաց։
Հակոբը կանգնեց՝ վերցնելով գինու բաժակը, և շնորհավորեց ընկերոջը։
Եթե դերբայական դարձվածը գտնվում է բարդ նախադասության կազմում, ապա կետադրությունը որոշվում է ըստ այնմ, թե բաղադրիչ ո՛ր նախադասության մեջ է այն հանդես եկել և ի՛նչ դիրքում։
Չկետադրվող դերբայական դարձված
Դերբայական դարձվածը չի կետադրվում, եթե կատարում է ենթակայի, ստորոգելիի, հատկացուցչի, նախադաս որոշչի, խնդիրների պաշտոն։
Օրինակներ՝
Անծանոթ մարդկանց ներս գալը (ենթակա) նրան զարմացրեց (Ակ․ Բ․):
Ձախողման պատճառը այդ մարդուն վստահելն (ստորոգելի) էր։
Խոսելու չափուկշիռը պահողի (հատկացուցիչ) հարգանքն անչափ մեծ է։
Նա միանգամից որոշեց, որ գործի անցնելու (որոշիչ) ժամանակը եկել է։
Անահիտն ուզում էր անվերջ բղավել (խնդիր)։
Ընդհանրապես չի կետադրվում համակատար դերբայով արտահայտված դերբայական դարձվածը, որը կատարում է ժամանակի պարագայի պաշտոն։
Օրինակ՝
Բերդի մուտքը նկարելիս մատիտը մի պահ ձեռքին մնաց (Ակ․ Բ․):
Մանկությունս հիշելիս սիրտս դառնում է գինով… (Ե․ Չ․)։
Եթե առաջադաս կամ միջադաս դերբայական դարձվածին հաջորդում է օժանդակ բայը, ապա դերբայական դարձվածը չի տրոհվում։
Ամանները լվանալով էր անցկացրել իր առաջին օրը հյուրանոցի խոհանոցում։
Զինվորները դեռ լույսը չբացված էին հեռացել գյուղից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կետադրություն
Իմանգուլովո (գյուղ, Տույմազինսկի շրջան)
Իմանգուլովո (Имангулово, Иманғол), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 127 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լաուրա Մանչինելլի
Լաուրա Մանչինելլի (Laura Mancinelli, ), իտալացի գրող, պատմաբան-միջնադարագետ, մանկական գրքերի հեղինակ։
Համալսարանի դասախոս, թարգմանիչ, էսսեիստ (միջնադարյան պատմության բազմաթիվ ակնարկներ) և պատմական վեպերի հեղինակ։
Կենսագրություն
Լաուրա Մանչինելլին ծնվել է Ուդինե 1933 թ.-ին, այնուհետեւ, Ռովերետո դի Տրենտոյում չորս տարի մնալուց հետո, որտեղ նա ապրել է վաղ մանկության տարի, ընտանիքը տեղափոխվել է Թուրին (1937)։
Հետագա տարիներին դոկտորանտուրան սովորել է միջնակարգ դպրոցում `տասներեք տարի` շարունակելով հետաքրքրել և աշխատել միջնադարյան գերմանական մշակույթի վրա. 1969 թ. Հրատարակվել է էսսե «Նիբելունգների երգը։ Խնդիրներ եւ արժեքներ» (La canzone dei Nibelunghi. Problemi e valori, 1969):
Յոթանասունական տարում համալսարանում սովորել է գերմանական բանասիրություն, այնուհետև նրան կոչ է արել Վենետիկ գերմանացի Լադիսլաո Միտտերի կողմից 1976 թ. Ստացել է Գերմանիայի պատմության ամբիոն, Կա Ֆոսկարի համալսարան։
Հետևելով իր գործընկերոջ եւ ընկեր Claudio Magris խորհուրդը 1972 թ. խմբագրել եւ թարգմանել է Նիբելունգների երգը, որը 1978 թ. հետևեց Տրիստան (Tristan) դե Գոթֆրիդ Ստրասբուրգցի և 1989 թ. Գրիգորն (Gregorius oder Der gute Sünder) ու աղքատները Հենրիկ (Der arme Heinrich) կողմից Հարթման ֆոն Աուե։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի իտալացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իտալացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Իտալացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Արոմատնոե (այլ կիրառումներ)
Արոմատնոե, կարող է վերաբերել՝
Արսենևկա (այլ կիրառումներ)
Արսենևկա, կարող է վերաբերել՝
Արտելնոե (այլ կիրառումներ)
Արտելնոե, կարող է վերաբերել՝
Պոլովինկա (գյուղ, Ուստ-Կուտսկի շրջան)
Պոլովինկա (Половинка), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Ուստ-Կուտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Ուստ-Կուտսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիսիչիե (գյուղ, Սլավուտայի շրջան)
Լիսիչիե (Лисиче), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիսիչիե գյուղում բնակվում էր 561 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,43 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 230,86 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1963
1963 թվականին ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ազգերի առաջնություն (NORCECA) անվան տակ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի կողմից կազմակերպվեց և անցկացվեց Հյուսիսային Ամերիկայի, Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի երկրների ֆուտբոլի հավաքականների՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջին առաջնությունը։ Եզրափակիչ մրցաշարի հանդիպումներն անցկացվեցին 1963 թվականի մարտի 23-ից մինչև ապրիլի 7-ը Սալվադորում (Սան Սալվադոր և Սանտա Անա քաղաքներում)։ Համաձայն մրցաշարի ձևաչափի՝ ինը հավաքականներ բաժանվեցին երկու խմբի (կազմված հինգ և չորս թիմերից), որոնք մեկ շրջանով մրցությամբ որոշեցին եզրափակիչ փուլի չորս մասնակիցներին (յուրաքանչյուր խմբից երկուական թիմ)։ Այնուհետև եզրափակիչ փուլի մասնակից թիմերը մեկ շրջանով մրցությամբ որոշեցին առաջնության չեմպիոնին և մրցանակակիրներին։
Խմբային փուլ
Մրցաշարի առաջին փուլում, որի շրջանակներում մրցությունը տեղի էր ունենում երկու խմբերում, խմբում եզրափակիչ փուլին մասնակցելու իրավունք ստացավ ը՝ խմբում վստահորեն զբաղեցնելով առաջին տեղը։ Այս խմբում երկրորդ տեղի համար թեժ պայքար ծավալվեց մինչև վերջին տուրը ի, յի և յի հավաքականների միջև. արդյունքում եզրափակիչ փուլի ուղեգրին տիրացավ կազմակերպիչ երկրի ազգային թիմը։ Հետնապահների դեր կատարեց ն՝ պարտվելով բոլոր հանդիպումներում։
B խմբում և ընդհանրապես մրցաշարում ֆավորիտներ էին համարվում յի ու յի ազգային թիմերը։ Եթե կոստառիկացիները խմբում զբաղեցրեցին առաջին տեղը, ապա մեքսիկացիներն տհաճ անակնկալ մատուցեցին իրենց երկրպագուներին։ Մեքսիկայի հավաքականը անսպասելիորեն 1։2 հաշվով զիջեց ի թիմին, ինչը, ֆուտբոլի աշխարհի ոչ պաշտոնական առաջնության (UFWC) դիտարկմամբ, Դավիթի և Գողիաթի մենամարտի արտացոլումն էր: Այս հաղթանակը թույլ տվեց Նիդերլանդական Անտիլներին պայքարը շարունակել հաջորդ փուլում՝ B խմբում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը և պայքարից դուրս մղելով Մեքսիկային։ Խմբում վերջին տեղը զբաղեցրեց ն՝ կրելով երկու ջախջախիչ պարտություն՝ համապատասխանաբար 0։6 հաշվով կոստառիկացիներից և 0։8 հաշվով մեքսիկացիներից, ինչպես նաև՝ 1։2 հաշվով Նիդերլանդական Անտիլների ներկայացուցիչներից։
Եզրափակիչ փուլ
Եզրափակիչ փուլի չորս մասնակիցների մեջ ֆավորիտ էր համարվում ն։ Ենթադրվում էր, որ նրան լուրջ դիմակայելու է ի հավաքականը, իսկ ն ու ը որպես չեմպիոնության լուրջ հավակնորդներ չէին դիտարկվում։ Հանդիպումների արդյունքում Կոստա Ռիկան հաստատեց իր ֆավորիտի կարգավիճակը և հաղթեց մրցաշարում՝ գրանցելով բացարձակ ցուցանիշ՝ վեց հաղթանակ վեց խաղում։ Մրցաշարի կազմակերպիչ Սալվադորը նվաճեց փոխչեմպիոնի կոչումը։ Մրցաշարի հայտնություն Նիդերլանդական Անտիլների հավաքականը եզրափակեց մրցանակային եռյակը։ Եզրափակիչ փուլում երկրպագուների հույսերը չարդարացրեց Հոնդուրասի հավաքականը՝ պարտվելով բոլոր երեք հանդիպումներում էլ։