cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի կորուստներ
Ռազմական կորուստների վիճակագրությունը հաշվվում է միայն գլխավոր հակամարտությունը։ Ներքոննշյալ աղյուսակները մանրամասնում են երկրի առ երկիր զոհվածների քանակը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի կորուստների վիճակագրությունները տարբեր են։ Նշվում է հիմնական 50 միլիոնից 80 միլիոն զոհվածների մասին ։ 80 միլիոն զոհվածների շարքին են դասվում նաև սովից և համաճարակներից մահացածներին։
Քաղաքացիական բնակչության շրջանում զոհվածների թիվը հաշվվում է 50-ից 55 միլիոն, ներառյալ 19-28 միլիոն պատերազմի հետևանքով առաջացած սովից և համաճարակից մահացածներին։ Զինված ուժերում կորուստները հաշվվում են 21-ից 25 միլիոն ներառյալ գերության մեջ մահացած 5 միլիոն մարդկանց։
Կորուստների ավելի քան կեսը բաժին է ընկնում Չինաստանի հանրապետությանը և ԽՍՀՄ-ին։
Ռուսաստանի կառավարությունը 1990-ական թվականներին հրապարակեց ԽՍՀՄ-ի կորուստների վիճակագրությունը, համաձայն որի սպանվածների թիվը հաշվվում է 26,6 միլիոն, ներառյալ 8-9 միլիոն մահ համաճարագից և սովից  ։ Չինաստանը 2005 թվականին հայտնեց 20 միլիոն մահացածների մասին ։
Գերմանացիների կորուստները հաշվարկվում են մոտ 7 միլիոն, ներառյալ 5.3 միլիոն զոհված կամ անհետ կորած զինվորական ։
Լեհերի կորուստները հաշվվում է 5.6-ից 5.8 միլիոն համաձայն Ազգային հիշողության ինստիտուտի (2009) ։
Ճապոնիայի կառավարությունը 2005 թվականին հայտարարեց Ճապոնիայի կողմից 3,1 միլիոն մարդու զոհվելու մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի կորուստներ
Արմինիըն Ինթերնեշընըլ Մեգըզին
Արմինիըն Ինթերնեշընըլ Մեգըզին ("Armenian International Magazine" կամ "AIM", «Հայկական միջազգային ամսաթերթ») քաղաքական, գիտական, գրական-գեղարվեստական պատկերազարդ ամսաթերթ։
Լույս Է տեսնում 1990 թվականից, Գլենդելում, անգլերեն (1991-1992 թվականներին՝ նաև հայերեն)։ Խմբագիրներ՝ Չառլզ Նազարյան, Սալբի Հարությունյան-Ղազարյան, Թոնի Հալփին։
Ներկայացնում Է բազմաբնույթ վերլուծական հոդվածներ, թղթակցություններ ամերիկահայ գաղութի, Հայաստանի և Արցախի կյանքից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Սյուզան Լեմի
Կենսագրություն
Սյուզան Լեմին ծնվել է 1929 թվականին Լամբեսում, Քվեբեկ է տեղափոխվել 1954 թվականին։ Սովորել է Մոնրեալի համալսարանում, 1968-1986 թվականներին ֆրանսերեն և քվեբեկյան գրականություն է դասավանդել Cégep du Vieux-Montréal-ում։ Լեմին դասախոսել է նաև Մոնրեալի համալսարանում և Շերբրուքի համալսարանում ։
Առավել հայտնի է իր երկու էսսեներով՝ D'elles (1979) և Quand je lis je m'invente (1984), որոնք նպաստել են Քվեբեկում ֆեմինիստական քննադատության զարգացմանը։ Լեմիի գրվածքները հայտնվել են այնպիսի ամսագրերում, ինչպիսիք են Châtelaine, Forces, Cahiers du centre de recherche sur le surréalisme և Actuellement : 1984-1986 թվականներին եղել է «Spirale» մշակութային ամսագրի մենեջերը ։
Մահացել է 57 տարեկան հասակում Մոնրեալում ։
Հասրիկի լեռներ
Հասրիկի լեռներ, Հասրիկի լեռնաշղթա, լեռներ Հայաստանի Տավուշի մարզի և Ադրբեջանի սահմանագլխին, Միափորի լեռների հյուսիսային ճյուղավորություններից։ Ամենաբարձր գագաթը Հայաստանի սահմանում Երևանք լեռնագագաթն է՝ 1634 մ, երկարությունը 12 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռնաշղթաներ
Յուրիկ Մուրադյան
Յուրիկ Հայկազի Մուրադյան, հայ աշխարհագետ, տնտեսաաշխարհագետ, աշխարհագրության գիտությունների թեկնածու (1985), դոցենտ (1993), պրոֆեսոր (2012)։ Հայտնի է դպրոցական և բուհական աշխարհագրության դասագրքերով։ Եղել է ԽՍՀՄ աշխարհագրական ընկերության (1980-1991), Հայկական աշխարհագրական ընկերության անդամ (1992), Հայկական աշխարհագրական ընկերության փոխնախագահ (2005)։
Կենսագրություն
1967-1971 թվականներին սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի պատմաաշխարհագրական ֆակուլտետում։ 1971-1972, 1973-1977 թվականներին աշխատել է դպրոցում։ 1972-1973 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1977-1980 թվականներին Խ. Աբովյանի անվան ՀՄԻ ասպիրանտ։ 1980-1987 թվականներին Հայկական մանկավարժական ինստիտուտի ավագ լաբորանտ և ժամավճարային հիմունքներով դասախոս, 1985 թվականին աշխարհագրական գիտությունների թեկնածու (Մոսկվայի Վ. Ի. Լենինի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի գիտական խորհուրդ), 1987-2012 թվականներին՝ Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի դոցենտ, 2006-2012 թվականներին ՀՊՄՀ պատմության և աշխարհագրության ֆակուլտետի, ապա և կենսաբանության, քիմիայի ու աշխարհագրության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ։ 2012 թվականից ՀՊՄՀ աշխարհագրության և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր ։
Գիտական գործունեություն
Յուրիկ Մուրադյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել բնական ռեսուրսների տնտեսական գնահատման, բնառեսուրսային շրջանացման, բնօգտագործման, տարածաշրջանների և պետությունների սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական աշխարհագրության, քաղաքակրթությունների աշխարհագրության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը, մարդկության գլոբալ հիմնախնդիրներին։
Հրատարակված դասագրքերը, մենագրությունները, հոդվածները, մասնակցությունը գիտական նստաշրջաններին։
Հեղինակ է ավելի քան 100 տպագրական աշխատանքների մոտ 4000 տպագրական էջ ծավալով, այդ թվում՝ մենագրությունների, դպրոցական և բուհական աշխարհագրության 10 դասագրքերի, բառարանի, ուսումնամեթոդական ուղեցույցների, ծրագրերի, հոդվածների և քարտեզների։ Դրանցից հինգ տասնյակը գիտական աշխատանքներ են։ Զեկուցումներով հանդես է եկել հանրապետական և միջազգային գիտական նստաշրջաններում, այդ թվում Միջազգային աշխարհագրական 23-րդ կոնգրեսում (Մոսկվա, 1976), Լեհաստանի աշխարհագրական ընկերության 7-րդ համագումարին (Օպոլե, 1987)։ Գիտական աշխատանքները հրատարակվել են Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Նովոսիբիրսկում, Թբիլիսիում, Երևանում, Օպոլեում (Լեհաստան) և այլ տեղերում։
Բերնի (2011 ֆիլմ)
Բերնի (Bernie), Ռիչարդ Լինկլեյթերի սև կատակերգական ֆիլմը։ Հայտնվել է էկրաններին 2011 թվականին։
Սյուժե
Դագաղագործ Բերնի Տիդեն էր, ով Կարտեյջ քաղաքի սիրելի բնակիչներից էր։ Նա միշտ պատրաստ էր ձեռք մեկնել նրանց, ովքեր կորցրել էին իրնեց հարազատներին, հատկապես այրիներին։
Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր
Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր ("The Armenian Mirror Spectator", «Հայկական հայելի-հանդիսատես»), հասարակական-քաղաքական և մշակութային շաբաթաթերթ։
Լույս է տեսնում 1932 թվականից, Բոստոնում, անգլերեն։
ՌԱԿ-ի Հյուսիսային Ամերիկայի շրջանային վարչության պաշտոնաթերթ։ Խմբագիրներ Պետրոս Նորհատ, Վ. Քելլի, Վ. Սամվելյան, Բարբարա Մերգերյան, Անի Գալայջյան։ Լայն տեղ է հատկացնում միջազգային իրադարձություններին, սփյուռքահայ կյանքին, տպագրում է հայաստանյան լուրեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Ռոբերտ Լինքոլն
Ռոբերտ Լինքոլն (Robert Todd Lincoln, ), ամերիկացի իրավաբան և ռազմական նախարար։ Նախագահ Աբրահամ Լինքոլնի ավագ որդին։ Չորս եղբայրներից միայն նա է կարողացել հաղթահարել չափահասության տարիքը։
Դժբախտ պատահար
Երկաթգծում տեղի ունեցած դժբախտ դեպքի ժամանակ փրկվել է Էդվին Բուտի՝ իր հոր սպանողի եղբոր շնորհիվ ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել Նյու Ջերսի նահանգի Ջերսի Սիթի երկաթգծում։ Միջադեպի ճշգրիտ ամսաթիվը հայտնի չէ, սակայն, ամենայն հավանականությամբ, դեպքը տեղի է ունեցել 1864 թվականի վերջին կամ 1865 թվականի սկզբին՝ մինչ Ջոն Բուտի կողմից Աբրահամ Լինքոլի սպանությունը։
Ռազմական նախարար (1881-1885)
1877 թվականին Լինքոլնը մերժեց նախագահ Ռատերֆորդ Հեյզի առաջարկը պետության ղեկավարի օգնական դառնալու համար և 1881 թվականին ընդունեց Ջեյմս Գարֆիլդի առաջարկը ռազմական նախարարի պաշտոնը զբաղեցնելու մասին։ Լինքոլնը զբաղեցրել է այս պաշտոնը, մինչև 1885 թվականը։ Իր պաշտոնավարման ժամանակահատվածում՝ 1884 թվականից սկսած խռովություններ բարձրացան Ցինցինատիում։ Երեք օրվա անկարգությունների ընթացքում 45 մարդ զոհվեց, նախքան Լինքոլնի ուղղարկած ամերիկյան զորքերի կողմից հանդարտության վերականգնումը ։
Մահ
Մահացել է 1926 թվականի հուլիսի 26-ին Վերմոնտ նահանգում գտնվող իր տանը, քնած ժամանակ։ Մեկ շաբաթից քիչ ժամանակ էր մնացել նրա 83 տարեկան դառնալուն։ Մահվան պատճառը եղել է աթերոսկլերոզը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահների երեխաներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեսպանները Մեծ Բրիտանիայում Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարվարդի իրավունքի դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ (հոլանդերեն՝ Nationaal Park Hoge Kempen; ֆրանսերեն՝ parc national de la Haute Campine), Բելգիայի առաջին և առայժմ միակ ազգային պարկը
Աշխարհագրություն
Պարկը գտնվում է Ֆլանդրիայում՝ Լիմբուրգ պրովինցիայի արևելյան մասում՝ Գենկ քաղաքի և Մաաս գետի հովտի միջև։ Ընդգրկում է և՛ լեռնազանգված, որը ջրբաժան է Մաաս և Դեմեր գետերի ավազանների միջև, և՛ հարթավայրային տարածք, որը ներառում է բելգիական Լիմբուրգի մեծ մասը։
Ռեյ Կրոկ
Կենսագրություն
ՌԵյ Կրոկը ծնվել է 1902 թվականին Չեխիայից ներգաղթածների ընտանիքում։ Բացի Ռեյից, ընտանիքում ևս երկու երեխա կար՝ Լորենը՝ քույրը, Ռոբերտը՝ եղբայրը։ Ապագա միլիոնատիրոջ հայրը մահացավ 1929 թվականին (պատճառներից մեկն այն է, որ Մեծ ճգնաժամի պատճառով իր ընկերությունը սնանկացավ)։ Մինչև 52 տարեկանը Ռեյ Քրոքն աշխատել է որպես կոմիվոյաժոր (հասարակական սննդի հաստատություններին թղթե բաժակներ և հարիչներ էր վաճառում), դաշնակահար՝ ջազային անսամբլեայում, ինչպես նաև զբաղվում էր անշարժ գույքի վաճառքով։
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ
Պատմություն
Ազգային պարկի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի մարտ ամսին ։ Այն ընդգրկում է շուրջ 60 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ներառված է Natura-2000 ցանցի մեջ ։ Ազգային պարկի տարածքում հիմնականում ամայուտներ են և սոճու անտառներ։
Ռեյ Կրոկ
Կենսագրություն
1952 թվականին ծանոթացել է Մաքդոնալդ եղբայրների հետ, ովքեր փոքրիկ ռեստորան ունեին Կալիֆորնիայի Սան֊Բերնարդինոյում։ Ռեստորանը կառուցված էր այնպես, որպեսզի արագ սպասարկեն առավելագույն թվով հաճախորդների։ Ռեյ Կրոկը համակված էր այդ ուղղությունը զարգացնելու մտքով, ինչը կապված էր այդ հաստատություն՝ հարիչների ներմուծումն ավելացնելու հետ։ Արդյունքում Մաքդոնալդ եղբայրներից ստացավ ռեստորանները սեփականության իրավունքով գնելու հնարավորություն, ինչի մեջ նշվում էր, որ համանուն անվանում են ունենալու ռեստորանները և գտնվելու են ԱՄՆ սահմաններում։
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ
Պատմություն
2011 թվականի մայիսին, բելգիական կառավարության որոշմամբ, ազգային պարկի տարածքն ընդարձակվեց. նրա կազմում ընդգրկվեցին նաև արդյունաբերական գյուղատնտեսության նշանակություն ունեցող հողեր ։ Այդ նույն տարում պարկն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կազմած ,,Մարդկության կողմից պահպանվող տարածքների ցանկ,,-ում ։
Ռեյ Կրոկ
Կենսագրություն
1955 թվականին Ռեյ Կրոկը Իլինոյս նահանգի Դես֊Պլենեյզ քաղաքում հիմնեց McDonald’s ռեստորանը (որտեղ այժմ տեղակայված է կազմակերպության թանգարանը) և սկսեց ակտիվորեն բացման հրավիրատոմսեր վաճառել երկրի ողջ տարածքում։ 1961 թվականին Ռեյը գնում է McDonald’s֊ի սեփականոթյան իրավունքն ամբողջությամբ։
Ռոուզ Լամբերթ
Կենսագրություն
Ռոուզ Լամբերթը ծնվել է Փենսիլվանիայի Լեհայ Քաունթիում սեպտեմբերի 8-ին Ջորջ և Ամանդա Գեհմանների ընտանիքում ։ Նրա հայրը Միսիոներական եկեղեցու ղեկավար էր ։ Ռոուզն ավարտել է Քլիվլենդի Սարկավագի դպրոցը և հետո սկսել է դասավանդել Ինդիանայում ։
Հոգե Կեմպեն ազգային պարկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Ռեյ Կրոկ
Կենսագրություն
Համախոհների օգնությամբ Ռեյ Կրոկը վերահսկում էր ողջ ցանցը և ջանք չէր խնայում, որպեսզի կատարելագործի ՄաքԴոնալդսի ռեստորանների աշխատելաոճը։
Ռոուզ Լամբերթ
Առաքելությունը Թուրքիայում
1898 թվականի նոյեմբերի 12-ին Լամբերտը մեկնեց Օսմանյան Թուրքիա, համիդյան ջարդերից մնացած հայ որբերի հետ աշխատելու համար։ Նա ժամանեց Հաճըն դեկտեմբերի 28-ին և մինչև 1899 թվականի աշուն ստանձնեց 175 հայ որբերի խնամքը ։ Արդյունքում բացվեցին երկու որբանոց՝ մեկը տղաների, մյուսը աղջիկների համար ։ Մինչև 1905 թվականը որբերի քանակը հասավ 305-ի ։
Ռեյ Կրոկ
Կենսագրություն
1974 թվականին Ռեյ Կրոկը բեյսբոլի թիմ հիմնեց։ Ռեյ Կրոկի միջնորդությամբ և հովանավորությամբ հիմնվել են մի քանի բարեգործական ֆոնդեր։
Ռոուզ Լամբերթ
Հաճընի պաշարումը և Ադանայի կոտորածը
1908 թվականի հունիսին երիտթուրքերը գահընկեց արեցին սուլթան Աբդուլ Համիդին և հռչակեցին սահմանադրական պետություն, խոստանալով հավասարություն բոլոր քաղաքացիներին անկախ կրոնից ։ Հայերի և այլ քրիստոնյաների վիճակի բարելավումը տեղիք տվեց որոշ մարզային կառավարիչների մտահոգությանը։ Նրանք վախենում էին կորցնել իրենց համեմատաբար արտոնյալ դիրքերը հասարակության մեջ ։ 1909 թվականի ապրիլի 13-ին Աբդուլ Համիդը վերադարձի փորձ արեց։ Եվ չնայած, որ հաջողությամբ չպսակվեց և շատ կարճ տևեց, բայց ողջ երկիրը լուրջ ցնցումներ ապրեց Լուրեր էին տարածվել, թե հայերը խռովության են պատրաստվում, թուրքերի դեմ խարագործություններ են պատրաստվում իրագործել ։ Այս լուրերի տարածման և Համիդյան վերադարձի փորձի օրերին սկսեցին Ադանայի թուրք-հայկական ընդհարումները որոնք շատ արագ վերածվեցին Ադանայի և շրջակա գյուղերի հայ բնակչության կոտորածի։ Հայերի սպանությունների լուրը հեռագրերի և փախստականների միջոցով հասավ Ադանային հարևան Հաճըն քաղաքը, որտեղ աշխատում էր Լամբերթը ։
Կենտրոնական կառավարությունը մի քանի շաբաթ չէր կարողանում կարգ ու կանոն հաստատել շրջաններում, Հաճընը հայտնվել էր թուրքերի շրջափակման մեջ —, որոնցից շատերը զինված էին Մարտին հրացաններով ։ Ի տարբերություն բաց դաշտում գտնվող Ադանայի, Հաճընը լեռերում էր գտնվում, ուներ միատար հայ բնակչություն, որի շնորհիվ ավելի հեշտ էր ։ Այնուամենայնիվ Հաճընի վիճակը նախանձելի չէր, նա մեկուսացված էր արտաքին աշխարհից և վատ զինված։ Կառավարությանը և տարբեր երկրների դեսպանատներին օգնության կոչերը տեղ չէին հասնում ։ Բարդություն էր նաև այն, որ կառավարությունը քաղաքի պաշտպանությունը դիտում էր, որպես ապստամբություն ։
Ռեյ Կրոկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Ռոուզ Լամբերթ
Լամբերթը կապավոր արտաքին աշխարհի հետ
Պաշարման ժամանակ Լամբերթը կապ էր պահպանում արտաքին աշխարհի հետ ԱՄՆ հյուպատոսության միջոցով, հայտնում էր տեղեկություններ հայերի իրական վիճակի մասին։ Որոշ տեղեկություններ այդ ճանապարհով տպագրվում էին մամուլում, օրինակ՝ 1909 թվականի ապրիլի 23—ն «Նյու Յորք թայմս» (New York Times) թերթը տպագրեց Լամբերթի նյութը, որտեղ ասվում էր՝
Լամբերթը հեռագիր էուղղարկել ԱՄՆ, որը երկու օրից հասել է։ Հեռագրում մասնավորապես ասվում է՝
Հաճընը և հայկական կոտորածները
Լամբերթը հետագայում գրեց «Հաճընը և հայկական կոտորածները» գիրքը, որտեղ մանրամասն անդրադարձավ և նկարագրեց 1909 թվականի Հաճընի հայկական կոտորածները։ Նա ներկայացնում է 1909 թվականի եղերական իրադարձությունները, Հաճընի և Կիլիկիայի այլ շրջանների հայության ողբերգական ճակատագիրը ։
Կյանքը ԱՄՆ-ում
Լամբերթը ԱՄՆ վերադարձավ 1910 թվականին և հաջորդ տարվա հոկտեմբերի 4-ին ամուսնացավ Տեխասցի ագարակատեր Դեյվիդ Մուսելմանի հետ։ Նրանք ունեցան հինգ զավակ Ռոուզ Լամբերթy մահացել է 1974 թվականին 96 տարեկանում։ Թաղված է Վիկտորիա Քաունթիի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի միսիոներներ Կատեգորիա:1878 ծնունդներ Կատեգորիա:1974 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ուսուցչուհիներ
Աշոտ Ամատունի
Աշոտ Հաբեթի Ամատունի, հայազգի գեներալ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1923 թ. դեկտեմբերի 23-ին ք. Գյումրի (Շիրակի մարզ, ՀՀ)։ Զորակոչվել է ԶՈւ 1941 թ. հունվարի 1-ին Լենինականի ՔԶԿ-ի կողմից։ ՀՄՊ-ին մասնակցել է 1941 թ. հուլիսի 16-ից։ Մարտնչել է Ուկրաինայում որպես գնդացրորդ։ Մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին, 1943 թ. հունվարի 22-ին ծանր վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո տանկային դասակի (135-րդ Տանկային բրիգադ) հրամանատար Ա. 1944 թ. մասնակցել է Կռիվոյ Ռոգ, Վոզնեսենսկ, Օդեսա, Տիրասպոլ, Նիկոլաև, Մարիուպոլ, Մազովեցա, Դեմգլինա, Լյուբեն, Վարշավա, Պոզնան քաղաքների ազատագրմանը։ 1945 թ. հունվարի 14-22-ին 1-ին տանկային դասակի (3-րդ Տանկային գումարտակ, 49-րդ Տանկային բրիգադ) գվ. լեյտենանտ Ա. ք. Սոխաչևի շրջանում ոչնչացրել է 3 շոգեքարշ, 110 ավտոմեքենա, 2 հրանոթ, 2 զենիթային թնդանոթ, 6 ականանետ, 8 զինապահեստ և գերությունից ազատել 250 զինվոր և 150 քաղաքացի։ Լյուբեն քաղաքի համար մղվող մարտերում Ա. դասակը գրոհով օդանավակայանում ոչնչացրել է 17 ինքնաթիռ անձնակազմով, իսկ ք. Ինովրացլավում գրավել է 3 էշելոն շարժակազմ, ոչնչացրել 3 շոգեքարշ, 2 հրանոթ, 2 տանկ, իսկ օդանավակայանում՝ 10 ինքնաթիռ, ավելի քան 250 զինվոր։ Լեհական Սոխաչև, Լյուբեն և Ինովրացլավ քաղաքների ազատագրման ժամանակ հրամանատարության հատուկ առաջադրանքների հաջող կատարման ու ցուցաբերած արիության և հերոսության համար 1-ին տանկային դասակի (3-րդ Տանկային գումարտակ, 49-րդ գվ. Տանկային բրիգադ) հրամանատար գվ. լեյտենանտ Ա. Հ. Ամատունուն ԽՍՀՄ ԳԽՆ 1945 թ. փետրվարի 25-ի հրամանագրով շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (№ 33040) և «Ոսկե աստղ» մեդալով (№ 5829, ԽՄՀ գրքույկ № 6604, ԽՍՀՄ ԳԽՆ վկայական № 7419, Շքանշանային գրքույկ № 575340): Աչքի է ընկել Օդերի Ֆրանկֆուրտ քաղաքի համար մղվող մարտերում, պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի» շքանշանով։ 1951 թ. ավարտել է Ի. Ստալինի անվ. Զրահատանկային և մեքենայացված զորքերի ռազմական ակադեմիան։ 1952-1958 թթ. ծառայել է տանկային գնդի (ք. Տիրասպոլ, Մոլդովա), 1958-1963 թթ.՝ տանկային դիվիզիայի (ք. Բելցի, Մոլդովա) հրամանատար, 1963-1973 թթ.՝ կորպուսի (ք. Սիմֆերոպոլ, Ղրիմ) հրամանատարի տեղակալ, 1973-1984 թթ.՝ 7-րդ Բանակի (Երևան) հրամանատարի տեղակալ։ Գնդապետ (Հր. ԽՍՀՄ ՊՆ, № 0181, 8.02.65), գեներալ-մայոր (Որոշում ԽՍՀՄ ԳՆԽ, 7.05.80): 1984 թ. զորացրվել է պահեստ։ 1984-1995 թթ. եղել է «Հայաստանը Հայրենական մեծ պատերազմում» թանգարանի տնօրեն։ Ապրում է Սիմֆերոպոլում։ Ղրիմի Պատերազմի վետերանների կոմիտեի նախագահ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ
Արմինիըն Ռիվյու
Արմինիըն Ռիվյու ("The Armenian Review", «Հայկական տեսություն»), հայագիտական, պատմաքաղաքական եռամսյա ամսագիր։
Լույս է տեսնում 1948 թվականից, Բոստոնում, անգլերեն լեզվով։
Խմբագիրներ՝ Ջեյմս Մանտալյան, Ջեյմս Թաշճյան, Ժիրայր Լիպարիտյան, Թաթուլ Սոնենց-Փափազյան, Հայկ Օշական, Ասպետ Քոչիկյան։ Մինչև 1982 թ. տպագրել Է հայագիտական, քաղաքական, հանրամատչելի նյութեր, լուրեր Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին ։ Այնուհետև դարձել է զուտ հայագիտական պարբերաթերթ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտ
Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտ (պետական ակադեմիա) (Московский архитектурный институт (государственная академия) (МАрхИ)), ճարտարապետներ պատրաստող բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Մոսկվայում։ Կազմավորվել է 1933 թվականին՝ շարունակելով  Մոսկվայի ճարտարապետության դպրոցի ավանդույթները և իրականացնում է 1749 թվականին Դմիտրի Ուխտոմսկու կողմից հիմնադրված առաջին ճարտարապետական դպրոցի ժամանակագրությունը։
Պատմություն
Ինստիտուտը հիմնադրվել է ԽՄԿԿ քաղբյուրոյի 14.10.1933 և 5.9.1933 համապատասխան որոշումների հիման վրա և շարունակել է Մոսկվայի ճարտարապետության դպրոցի ավանդույթները։ Ինստիտուտն իրականացնում է 1749 թվականին Մոսկվայի գլխավոր ճարտարապետ Դմիտրի Ուխտոմսկու կողմից հիմնադրված առաջին ճարտարապետական դպրոցի ժամանակագրությունը։ 1994 թվականից Մոսկվայի ճարտարապետության ինստիտուտը հավատարմագրվել է Բրիտանացի ճարտարապետների թագավորական ինստիտուտի կողմից (RIBA) :
Դասընթացն իրականացվում է հետևյալ մասնագիտություններով՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի համալսարաններ
White Airways
White Airways, Պորտուգալիայի խոշորագույն ավիաընկերություններց է, որի գրասենյակը գտնվում է Լիսաբոնում։ Ավիաընկերությունը հիմնականում իրականացնում է միջազգային չվերթներ։ Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին։ Ավիաընկերությունը հիմնականում չվերթներ է իրականացնում հետևյալ ուղղություններվ՝ Բրազիլիա, Կաբո Վերդե, Կուբա, Դոմինիկյան Հանրապետություն, Հունաստան, ԱՄՆ, Իսպանիա, Գերմանիա, Իտալիա, Ուկրաինա, Լոնդոն և Ռուսաստան։
Չվերթը
2010 թվականի մայիսին ավիաընկերության չվերթը բաղկացած էր հետևյալ ինքնաթիռներից ՝։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիայի անդամներ
Խլաթաղի ջուր
Խլաթաղի ջուր, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Ողջի գետի ավազանում։ Անցնում է Ձորաստան գյուղի մոտ ։ Անվանված է գյուղի պատմական անունով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր
Լորտնուկ
Լորտնուկ, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզի և Ադրբեջանի Գետաբեկի շրջանի սահամագլխին, Խնձորուտի լեռնահամակարգում, Այգեձոր գյուղից 18 կմ հարավ-արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ 40.69167°N, 45.38889°W։ Բարձրությունը 2114 մետր է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռներ Կատեգորիա:Գետաբեկի շրջան
Նեզվանկա
Նեզվանկա (Незванка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ներլ գետի ձախ ափին՝ 118 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։ Հոսում է հարավ-արևմուտքով ճահճոտ անտառներում։ Այն ունի երկու աջ և մեկ ձախ անանուն վտակ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ներլ գետն է։ Գետի ենթաավազանը Օկա և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կենացսար
Կենացսար, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Կենաց լեռներում, Վարագաջուր գետի աջափնյակում, Գանձաքար գյուղից 8,5 կմ հարավ–արևելք։ Բարձրությունը 2139 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռներ
Սերգեյ Գալաջև
Սերգեյ Թեոդորոսի Գալաջյան (Սարգիս Հալաջյան, ), հայ զորահրամանատար, ԽՍՀՄ զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
1920 թվականց ծառայել է Կարմիր բանակում, մասնակցել քաղաքացիական պատերազմին, կռվել Վրանգելի և Մախնոյի դեմ։ 1940 թ. նշանակվել է 32-րդ դիվիզիայի ռազմաքաղաքական ղեկավար։ 1941-1945 թվականներին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի գործողությունների մասնակից։ Մասնակցել է Մոսկվայի, Ստալինգրադի, Կուրսկի ճակատամարտերին, Բելառուսական ռազմական գործողությանը, Լեհաստանի ազատագրմանը, Բեռլինի գրոհին։ 1945 թ. Գերմանիայում խորհրդային զորախմբի քաղվարչությունների պետ։ 1946 թվականից՝ ԽՍՀՄ զինված ուժերի ցամաքային զորքերի քաղվարչությունների պետ   ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է   ՝ ԽՍՀՄ մեդալներ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայ կոմունիստներ
Աննա Օտկե
Աննա Իվանովնա Օտկե (Анна Ивановна Отке, ), ռուս քաղաքական և հասարակական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնային խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1974 թվականին։ 1997 թվականին ավարտել է բակալավրիատը, 1999 թվականին՝ Ժողովուրդների բարեկամության ռուսական համալսարանի միջազգային իրավունքի ամբիոնի մագիստրատուրան։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու է, ատենախոսության թեման է՝ «ԱՊՀ մասնակից երկրների էկոլոգիական անվտանգության միջազգային իրավական հայցակետերը» ։
2005 թվականից մինչև 2009 թվականը աշխատել է Չուկոտայի ինքնավար շրջանի նահանգապետի և կառավարության աշխատակազմում` որպես տարածաշրջանի բնիկ փոքրաթիվ ժողովուրդների գործերի վարչության գլխավոր մասնագետ։
2011 թվականից Չուկոտկայի բնիկ փոքրաթիվ ժողովուրդների ասոցիացիա տարածաշրջանային հասարակական կազմակերպության նախագահն է։
2013 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Չուկոտկայի ընտրված նահանգապետ Ռոման Կոպինը Դաշնային Խորհրդում տարածաշրջանի Գործադիր իշխանության ներկայացուցիչ է նշանակել Աննա Օտկեին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ
Ալբյանո դ'Իվրեա
Ալբյանո դ'Իվրեա (Albiano d'Ivrea, Albian), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1702 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է՝ 145 մարդ/կմ²։ Մակերեսը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10010. Հեռախոսային կոդ՝ 0125.
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Մարտին Տուրեցին (ֆրանսիական Տուր քաղաքի եպիսկոպոսը 4-րդ դարում)։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Մայքլ Արրինգտոն
Մայքլ Արրինգտոն (Michael Arrington, ), Սիլիկոնային հովտի տեխնոլոգիական ստարտափերին և ԱՄՆ-ի ու այլ երկրների տեխնոլոգիական նորություններին նվիրված TechCrunch բլոգի հիմնադիր և համահեղինակ։ Wired և «Ֆորբս» ամսագրերն Արրինգտոնին անվանեցին համացանցի ամենաազդեցիկ անձանցից մեկը ։
2008 թվականին Արրինգտոնը Time ամսագրի կողմից ճանաչվեց ամենաազդեցիկ մարդկանցից մեկը ողջ աշխարհում ։ Wired ամսագիրը նրան ներառեց նաև «համացանցային շատախոսներ»-ի ցանկում՝ նշելով նրա համակվածությունը Web 2.0-ով ։
Կենսագրություն
Արրինգտոնը մեծացել է Հանտինգտոն-Բիչում (Կալիֆորնիա) և Սուրրեյ կոմսությունում (Անգլիա), սովորել է Կալիֆոռնիայի համալսարանում և տնտեսագետի որակավորմամբ ավարտել է Կլերմոն-Մակկենի քոլեջը։ 1995 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանի իրավունքի դպրոցը ։ Նա պրակտիկան անցել է O’Melveny & Myers-ում և Wilson Sonsini Goodrich & Rosati-ում՝ կորպորատիվ իրավունքի և արժեքավոր թղթերի ոլորտում ։
Աբադյանո
Աբադյանո (Abadiano, Abadiño, Abadiño) — մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է  Բիսկայա նահանգի  ինքնավար  միության  կազմի մեջ՝   Բասկերի Երկիր։ Մունիցիպալիտետը գտնվում  է  Դուրանգեսադոյի  շրջանում։ Զբաղեցնում  է   36,26 կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 7233 մարդ։  Հեռավորությունը  վարչական կենտրոնից 34 կմ։
Մայքլ Արրինգտոն
Կենսագրություն
Արրինգտոնը լքեց իրավաբանական պրակտիկան և միացավ Real Names ստարտափին, որը տապալվեց 100 միլիոն դոլարը գերազանցելուց հետո ։ Արրինգտոնը եղել է համացանցային վճարումների Achex ընկերության հիմնադիրներից մեկը, որը First Data-ին վաճառվեց 32 միլիոն դոլարով, որն այժմ հանդիսանում է օնլայն Western Union-ի back-end-ը ։
Արրինգտոնը համացանցում հռչակ ձեռք բերեց Սիլիկոնային հովտի մասին իր TechCrunch բլոգի շնորհիվ։ TechCrunch-ը գրում է համացանցային ստարտափերի և նորությունների մասին։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Արրինգտոնը լքեց TechCrunch-ն ու AOL-ը ։
Աբադյանո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բասկերի երկիր
Մայքլ Արրինգտոն
Կենսագրություն
Արրինգտոնը հայտնի է նրանով, որ հանդես է գալիս քոլեջները լքելու կոչերով։ 2010 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում «Կարկառուն նորարար» դասախոսությունների ժամանակ նա հայտարարեց. «Լավագույնը, որ կարելի է անել՝ մեկ տարի սովորել Հարվարդում և լքել այն։ Բոլորը կիմանան, որ Դուք բավականաչափ խելացի եք եղել՝ այնտեղ հասնելու համար» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ինտերնետային աստղեր Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ
Վլադիմիրկա (նկար)
Վլադիմիրկա (Владимирка), ռուս նկարիչ Իսահակ Լևիտանի (Исаак Ильич Левитан, 1860-1900) բնանկարը՝ ստեղծված 1892 թվականին։ Նկարն ընդգրկված է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուում։ Նկարի չափերը՝ 79×123 սմ ։
Պատմություն և նկարագրություն
Վլադիմիրկա խոսակցական լեզվում կոչում են Վլադիմիրյան ճանապարհը՝ Մոսկվայից դեպի արևելք՝ Վլադիմիր քաղաքի ուղղությամբ ձգվող բնահողային ճամփան։ Այն հայտնի էր նրանով, որ 18-րդ դարում այդ ճանապարհով էին Սիբիր ուղարկում տաժանակրության դատապարտված կալանավորներին, որոնք գնում էին ոտքով ։ 19-րդ դարի վերջին, երբ ստեղծվել է Իսահակ Լևիտանի կտավը, կալանավորներին Սիբիր էին տանում արդեն գնացքով։
1892 թվականին իր հրեական ծագման պատճառով Իսահակ Լևիտանը վտարվում է Մոսկվայից և որոշ ժամանակ բնակվում է գյուղում, որ տեղակայված էր Վլադիմիրյան ճանապարհից ոչ հեռու։ Այն մասին, թե ինչպես է ծնվել «Վլադիմիրկա» կտավի ստեղծման գաղափարը, պատմում է նկարչուհի Սոֆյա Կուվշիննիկովան, ով այդ ժամանակ ուղեկցում էր Լևիտանին։ Մի անգամ որսից վերադառնալիս նրանք դուրս են գալիս հին ճանապարհի մոտ, և Լևիտանը հիշում է, որ դա Վլադիմիրկան է։ Նա անմիջապես հիշում է շղթայակապ կալանավորներ, որոնք այդ ճանապարհով ոտքով գնում են Սիբիր։ Հաջորդ օրը Լևիտանը վերադառնում է այդ ճանապարհի մոտ ու սկսում նկարել այն։ Աշխատանքն ավարտվում է մի քանի կատարահերթի ընթացքում ։
Ճանապարհի ամայությունը, նրա վրա կախված ամպակույտերը, օտարուհու միայնակ կերպարն ստեղծում են անհանգիստ ու ճնշող տրամադրություն և հիշեցնում են այստեղով անցած հազարավոր կալանավորների մասին։ Եվ միայն հորիզոնի մոտ շողացող արևի լույսն ու հեռվում երևացող վանքն են արտացոլում հույսի շող ։
Արձագանքներ
Ռուս արվեստագետ Ալեքսեյ Ֆյոդորով-Դավիդովն Իսահակ Լևիտանի արվեստին նվիրված իր հոդվածում գրում է. «Վլադիմիրկան» բնանկարի միջոցով սոցիալական գաղափարի արտահայտման հիանալի և գուցե միակ՝ այդքան վառ օրինակն է ռուսական գեղանկարչության մեջ։ Այդպիսի գեղանկարը կարող էր ստեղծվել միայն Ռուսաստանի ճակատագրի մասին մշտապես մտածելու մթնոլորտում, ինչով տոգորված է պերեդվիժնիկների արվեստը։
Կոռնեյ Չուկովսկին Իսահակ Լևիտանի ցուցահանդեսի մասին իր հուշերում գրում է. Հիացեք նրա «Վլադիմիրկայով»։ Ինչպիսի ժլատ հեռաստան, նրա չափերի ինչպիսի ահագնություն։ Ներշնչված, արբեցնող, ձգող ընդարձակություն։ Ձգող, բայց ուր... Հասկանալի է, թե ուր կարող է հասցնել Վլադիմիրկան, և չի՞ կարելի այդ Վլադիմիրկայով խորհրդանշել փառավոր նկարչի ողջ ստեղծագործությունը՝ մարդկային հոգու ֆաուստյան բոլոր պոռթկումների անելանելիության նրա հանգիստ ու հաշտվողական ըմբռնումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսահակ Լևիտանի նկարներ Կատեգորիա:1892 նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Օպ Լուանգ ազգային պարկ
Օպ Լուանգ ազգային պարկ (อุทยานแห่งชาติออบหลวง), ազգային պարկ Չիանգմա պրովինցիայում, Թաիլանդ։ Այստեղ կան գետային կիրճեր, ջրվեժներ և քարանձավներ ։
Աշխարհագրություն
Օպ Լուանգ ազգային պարկը գտնվում է Չիանգմայից շուրջ 105 կմ հարավ՝ Չոմ Տհոնգ, Մաե Չաեմ և Հոթ նահանգներում։ Պարկի տարածքը կազմում է 553 քառ. կմ։ Այն սահմանակից է Դոյ Ինտանոն ազգային պարկին։ Ինչպես և վերջինս, Օպ Լուանգը Տհոնգ Չայի լեռնաշղթայում է ։
Պատմություն
Օպ Լուանգ ազգային պարկում հայտնաբերվել են նախապատմական նկարներ և այլ հնաոճ իրեր։ Դոյ Ֆա Չանգի տարածքում կան փղի տեսքով ժայռապատկերներ։ Օպ Լուանգ կիրճում կան ավելի շատ ժայռապատկերներ, ինչպես նաև հնագույն թանկարժեք զարդեր ու գործիքներ։ Բնածխից պարզ է դարձել, որ այս մասունքները 28000 տարեկան են ։
Ազգային պարկը 1966-1991 թվականը եղել է անտառային պարկ։ 1991 թվականին Օպ Լուանգը դարձել է Թաիլանդի 68-րդ ազգային պարկը ։
Տեսարժան վայրեր
Ազգային պարկի գլխավոր տեսարժան վայրը Օպ Լուանգ կիրճն է, որն առաջացել է Մաե Չաեմ գետից։ Կիրճը զառիվայր է և ունի մոտավորապես 300 մետր երկարություն ։
Ջրվեժներից են Մաե Բուա Կհամը՝ 50 մետր բարձրությամբ, Մաե Չոն՝ շուրջ 80 մետր բարձրությամբ և Մաե Տիան՝ 80 մետր բարձրությամբ։ Տեպ Տհանոմը տաք աղբյուր է պարկի արևմտյան մասում ։
Տամ Տոնգը գրանիտից և կրաքարից կազմված քարանձավ է, որում կան երկար թունելներ։ Տամ Տու Պու քարայրն առանձնահատուկ է ստալագմիտներով ու ստալակտիտներով ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Կենդանական աշխարհը բազմազան է. վագր, եղնիկ, հիմալայան արջ, կարճ պոչով կապիկ, նապաստակ, վայրի այծ, վայր արջ և այլն ։
Թռչուններից այստեղ են բնակվում թութակը, մինիվետը, տատրակը, բանկիվյան հավը, փայտփորիկը, կաքավը և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թաիլանդի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Վնուչկա (Տեզայի վտակ)
Վնուչկա (Внучка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տեզա գետի ձախ ափին՝ 65,1 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է, ավազանի տարածքը 117 կմ2։ Ակունքը գտնվում է Տեպլյակովո գյուղի մոտ, 13 կմ հյուսիս-արևելք Շույա քաղաքից։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կլյազմա գետն է։ Գետի ենթաավազանը Օկա և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ալիե (Թուրին)
Ալիե́ (Agliè, Ajé), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2612 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է՝ 201 մարդ/կմ²։ Մակերեսը՝ 13 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10011. Հեռախոսային կոդ՝ 0124:
Ալիեն սահմանակից է Սան Մարտինո Կանավեզե, Տոռե Կանավեզե, Բայրո, Վիալֆրե, Կուչելիո, Սան Ջորջո Կանավեզե և Օզեգնա մունիցիպալիտետներին։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Մաքսիմ Ռեգիսկին։ Տոնակատարությունը հուլիսի առաջին կիրակի օրն է։
Նոր Զելանդիայի սահմանադրություն
Նոր Զելանդիայի Սահմանադրությունը չմոդիֆիկացված Սահմանադրություն է, որը բաղկացած է մի շարք կանոնադրություններից (խորհրդարանի ակտերից), Վայթանգի պայմանագրից, Գործադիր խորհրդի կարգադրություններից, բողոքարկումներից, դատարանների որոշումներից և չգրված սահմանադրական սովորույթներից։ Նոր Զելանդիայի Սահմանադրության մեջ չկա ոչ մի բարձրագույն փաստաթուղթ կամ բարձրագույն օրենք։ 1986 թվականի սահմանադրությունը որևէ այլ օրենքների վրա չի կիրառվում, և ներառում է միայն Նոր Զելանդիայի ողջ Սահմանադրության մի մասը։
Նոր Զելանդիան խորհրդարանական կառավարման համակարգով սահմանադրական միապետություն է։ Այս համակարգը հաճախ կոչվում է Վեստմինսերյան, թեև այդ տերմինը դառնում է ավելի ու ավելի քիչ նպատակահարմար, հաշվի առնելով Նոր Զելանդիայի սահմանադրական փոփոխությունները։ Պետության ղեկավարը, գործադիր, դատական և օրենսդիր իշխանության առաջնորդը միապետն է, ներկայումս Թագուհի Էլիզաաբեթ Երկրորդը։ Միապետը համարվում է Նոր Զելանդիայի Թագավորության գեներալ-նահանգապետ։
1980-ականներին պետությունը բախվեց սահմանադրական ճգնաժամի, որի հետևանքով տեղի ունեցան մի շարք բարեփոխումներ։ Վերջին շրջանում կարծիքներ են հնչում Սահմանադրության փաստաթղթի ստեղծման և կառավարման հանրապետական համակարգին անցնելու վերաբերյալ։ Վերջին փոփոխությունների շարքում հարկ է նշել սահմանադրական բարեփոխումների հարցերով մասնագիտացված կոմիտեի ստեղծումը, Վայթանգի տրիբունալի հիմնումը, ընտրական համակարգի կատարելագործումը։
Սահմանադրության հիմունքները
1986 թվականի սահմանադրական օրենքն ամրագրում է Նոր Զելանդիայում իշխանության երեք ճյուղերի գոյությունը՝ գործադիր (գործադիր խորհուրդը, որպես նախարարների առանձինստորաբաժանում, չունի պաշտոնական իրավական կարգավիճակ), օրենսդրական (միապետական խորհրդարան) և դատական (դատական համակարգ) :.
Սուվերեն (Գերիշխան)
Նոր Զելանդիան սահմանադրական միապետություն է։ Հիմնական սկզբունքը կայանում է նրանում, որ ժողովրդավարության քաղաքական իշխանությունն իրականացվում է ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված խորհրդարանի կողմից, այդ մասը ձայնագրվել է այսպես. "Թագուհին տիրում է, բայց կառավարությունը կառավարում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ ունի Ներկայացուցիչների պալատի աջակցությունը"։ Նոր Զելանդիայի միապետությունը իրավաբանորեն տարբերվում է Մեծ Բրիտանիայի միապետությունից, քանի որ 1947 թվականին Նոր Զելանդիան վավերացրել է 1931 թվականի Վեսթմինսթերյան համակարգը և 1947 թվականի Վեսթմինսթերյան համակարգի ընդունման ակտը ։ 1986 թվականի Սահմանադրական օրենքի առաջին մասը նկարագրում է «գերիշխանին» որպես իշխող միապետ, Նոր Զելանդիայի պետության ղեկավար։ Օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասը հայտարարում է Նոր Զելանդիայում ինքնիշխան կարգավիճակը որպես պետության ղեկավար, իսկ 5-րդ հոդվածի 1-ին մասը նկարագրում է գահի իրավահաջորդությունը. Սա նշանակում է, որ Մեծ Բրիտանիայի պետության ղեկավարը, համաձայն 1701 թվականի իրավահաջորդության մասին ակտի, հանդիսանում է նաև Նոր Զելանդիայի պետության ղեկավար ։ Այնուամենայնիվ, 1988 թվականին կայսերական իրավունքի պաշտպանության մասին օրենքի համաձայն՝ «Հաջորդականության մասին» օրենքը համարվում է Նոր Զելանդիայի օրենքը, որը կարող է փոփոխել միայն Նոր Զելանդիայի խորհրդարանը
Ժամանակ առ ժամանակ առաջարկներ էին հնչում վերացնել միապետությունը և հաստատել Հանրապետական կառավարման համակարգը։ Ի տարբերություն իր հարևանի՝ Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիան դեռ հանրաքվե չի անցկացրել այդ հարցի շուրջ, սակայն մի շարք հայտնի քաղաքական գործիչներ (այդ թվում՝ ներկայիս վարչապետ, Ջոն Քին) կարծում են, որ, ի վերջո, Հանրապետական համակարգին անցումը անխուսափելի է։ Հասարակական կարծիքի հարցումները, սակայն, ցույց են տվել, որ նորզելանդացիների մեծ մասը կողմ է միապետության պահպանմանը ։
Գեներալ-նահանգապետը Նոր Զելանդիայի Թագավորության սուվերեն ներկայացուցիչը գեներալ-նահանգապետն է։ Նրա իշխանությունը հիմնականում արարողակարգային բնույթ է կրում, թեև գեներալ-նահանգապետը օժտված է, այսպես կոչված, "ռեզերվային ուժերով"։ Գեներալ-նահանգապետը նոմինալ անկուսակցական է, վարչապետը խորհուրդ է տալիս միապետին, ում նշանակել գեներալ-մարզպետի պաշտոնում։
Ավելի ու ավելի հաճախ գեներալ-նահանգապետը Նոր Զելանդիան ներկայացնում է արտասահմանում, նրան տրվում են պետության ղեկավարի բոլոր արտոնությունները։ Կարելի է պնդել, որ պետության դե ֆակտո ղեկավարը գեներալ-նահանգապետն է, մինչդեռ դե յուրե պետության ղեկավարը մնում է միապետը։ Ներկայիս գեներալ-նահանգապետը տիկին Պատրիսիա լի Ռեդդին է  :.
Գործադիր իշխանություն
Նոր Զելանդիայի կառավարության ղեկավարը վարչապետն է։ Նախարարների առանձին ստորաբաժանումը, որը պատասխանատու է խորհրդարանի առջև, իրականացնում է գործադիր իշխանությունը։ Նախարարների առանձին ստորաբաժանումը ձևավորում է համակարգի ֆորմալ կազմը, որը հայտնի է որպես գործադիր խորհուրդ։ Վարչապետը, որպես առաջատար քաղաքական կուսակցության կամ կուսակցությունների կոալիցիայի առաջնորդ, գլխավորում Է նախարարների առանձին ստորաբաժանումը ։ Բոլոր նախարարները պետք է լինեն խորհրդարանի անդամներ (պատգամավորներ) և կրում են կոլեկտիվ պատասխանատվություն նրա առջև։
Օրենսդիր իշխանություն
Նոր Զելանդիան ունի միապալատ խորհրդարան՝ Ներկայացուցիչների պալատ, որն ունի առնվազն 120 անդամ ։ 1996 թվականից Նոր Զելանդիայում ընտրություններն անցկացվում են խառը ընտրական համակարգով. պատգամավորների մի մասն ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով, մի մասը՝ մեծամասնական ընտրակարգով։ Յոթ տեղերը կազմում են մաորիի կողմից ընտրված անդամների քվոտան ։ Սակայն մաորին կարող է քվեարկել և առաջադրվել քվոտայի մեջ չմտնող տեղերում, որոշ քաղաքական գործիչներ հենց այդպես են մտել խորհրդարանի կազմի մեջ։ Խորհրդարանն ընտրվում է երեք տարի ժամկետով, թեև ընտրությունները կարելի է անցկացնել նաև ավելի շուտ։ Նոր Զելանդիայում կարող են քվեարկել 18 տարեկանից բարձր բոլոր տղամարդիկ և կանայք, բացառություն են կազմում միայն հանցագործության համար դատապարտվածները ։ Կանայք ձայնի իրավունք են ստացել 1893 թվականին, այսպիսով Նոր Զելանդիան դարձել է աշխարհում առաջին ինքնակառավարվող երկիրը, որը պաշտպանել է կանանց ընտրական իրավունքը ։
Դատական իշխանություն
Նոր Զելանդիայի դատական իշխանությունն ունի իր հիերարխիան, դատական համակարգը կազմված է Նոր Զելանդիայի Գերագույն դատարանից, Նոր Զելանդիայի Վերաքննիչ դատարանից, իսկ Նոր Զելանդիայի Գերագույն դատարանը և շրջանային դատարանները ընդհանուր իրավասության դատարաններն են։ Գոյություն ունեն հատուկ իրավասության մի քանի դատարաններ, ներառյալ աշխատանքային վեճերը, շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը և մաորիների հողային դատարանը, ինչպես նաև ընտանեկան և անչափահասների գործերով դատարանները, որոնք աշխատում են որպես շրջանային դատարանների մասնագիտացված ստորաբաժանումներ։ Գոյություն ունեն նաև մի շարք մասնագիտացված տրիբունալներ, որոնք ունեն դատական կամ քվազի-դատական իրավասություն, այդ թվում՝ վեճերի տրիբունալը, վարձակալության տրիբունալը և Վայթանգի տրիբունալը ։
Նոր Զելանդիայի իրավունքն ունի երեք հիմնական աղբյուր՝ անգլիական ընդհանուր իրավունք, Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանի որոշ օրենքներ, որոնք ընդունվել են մինչև 1947 թվականը (մասնավորապես 1689 թվականի Բիլլ իրավունքների մասին օրինագիծը) և Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի ակտերը։ Ընդհանուր առմամբ, կա միասնականության և աջակցության միտում։ Անհամապատասխանությունները առաջանում են, երբ Նոր Զելանդիայի դատարանները մեկնաբանման ընթացքում հաշվի են առնում տեղական պայմանները, կամ երբ օրենքը կոդավորված է Նոր Զելանդիայի սահմանադրական կարգավիճակով ։ Լոնդոնի գաղտնի խորհրդի դատական կոմիտեն, լինելով մինչև 2003 թվականը Նոր Զելանդիայի դատարանների համար բարձրագույն վերաքննիչ ատյանը, իր պրակտիկայում որոշումներ կայացնելիս սովորաբար միշտ հենվել է Բրիտանական ընդհանուր իրավունքի վրա և դրանով իսկ պահպանել է տարիներ շարունակ ստեղծված միտումը, թեև տեխնիկապես նա պարտավոր չէր այդպես վարվել։ Նոր Զելանդիայի Գերագույն դատարանը, որը ստեղծվել է 2003 թվականի հոկտեմբերին և փոխարինել է վերաքննիչ դիմումների գաղտնի խորհրդին, կոչված է արմատապես վերանայելու աշխատանքի այս մեխանիզմը և ձևավորելու սեփական դատական պրակտիկան՝ հաշվի առնելով երկրի ազգային առանձնահատկությունները ։
Վայթանգի պայմանագիր
Վայթանգի պայմանագրի դերը Նոր Զելանդիայի սահմանադրական իրավունքում բազմաթիվ քննարկումների առարկա է։ Ավելի ու ավելի հաճախ պայմանագիրը դիտարկվում է որպես սահմանադրական իրավունքի կարևոր աղբյուր։ Ի դեպ, մի շարք օրենսդրական ակտերում հայտնվում են հղումներ Վայթանգի պայմանագրի սկզբունքներից, թեև այդ սկզբունքները ինքնին չկան կանոնադրության մեջ։ Ընդհակառակը, դրանք նշանակվել են 1987 թվականի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ, նշանավոր "Հողերի գործով" Նոր Զելանդիայի մաորիի խորհրդի մասնակցությամբ։ Մաորին լրջորեն մտահոգված էր այն ժամանակվա Լեյբորիստական չորրորդ կառավարության կողմից Նոր Զելանդիայի տնտեսության վերակազմավորմամբ, մասնավորապես, նախկին կառավարական գերատեսչությունների ակտիվների փոխանցմամբ պետական ձեռնարկություններին։ Պետական ձեռնարկությունները հիմնականում կառավարությանը պատկանող մասնավոր ընկերություններ էին։ Այդ պատճառով նրանք կանխել են մաորիին պետական կարիքների համար փոխանցված ակտիվների վերադարձը մաորիին՝ Վայթանգի տրիբունալի որոշմամբ։ Մաորիի խորհուրդը պահանջել է կատարել 1986թ. պետական ձեռնարկությունների մասին ակտի 9-րդ մասը։ "Այս ակտում ոչինչ թույլ չի տալիս "Թագին" գործել այնպես, ինչը չի համապատասխանում և անհամատեղելի է Վայթանգի պայմանագրի հիմքում ընկած սկզբունքների հետ" :
Պայմանագրի տեքստը ներառված է Վայթանգի պայմանագրի մասին 1975 թվականի օրենքում, որը լիազորել է Վայթանգի տրիբունալին դիտարկել պայմանագրի խախտման հարցերը։ Օրենքը սկզբում ուղղված էր ապագային, սակայն հետագայում 1985 թվականին փոփոխություններ կատարվեցին, արդյունքում փաստաթղթի դրույթներով կարող են լուծվել պայմանագրի ստորագրման պահից ի վեր ցանկացած վաղեմության վեճեր։ 1985-ի փոփոխությունն առաջին անգամ օրենքում ներառել է պայմանագրի տեքստը մաորի լեզվով ։
Մարդու իրավունքները
Նոր Զելանդիայի Սահմանադրությունն ամրագրում է հիմնական քաղաքական և սոցիալական իրավունքները։ Նոր Զելանդիայի Սահմանադրությունը կազմող աղբյուրներից մեկը 1990 թվականի օրինագիծն է։ Այս օրենքը Նոր Զելանդիայի Սահմանադրության առաջին աղբյուրն էր, որն ուղղակիորեն վկայակոչում է քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի դրույթները։ Նոր Զելանդիայի օրինագիծը սահմանում է պետության բնակչության քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքները իշխանության երեք ճյուղերի, ինչպես նաև պետական գործառույթներ իրականացնող իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց իրավունքների կապը։ 1993 թվականի Մարդու իրավունքների ակտի հետ մեկտեղ նաև իրավունքների մասին Բիլլն է հիմք կազմում Նոր Զելանդիայում Մարդու իրավունքների պաշտպանության համար։ Դրանք ընդգրկված չեն եղել իրավունքի համակարգում, սակայն Միջազգային քաղաքացիական իրավունքի կողմից ամրագրված մարդու իրավունքներից շատերը տեղափոխվել են իրավունքների մասին օրինագծի մեջ։ Այսպիսին են ընտրական իրավունքները (բաժին 12) և միավորումների ազատությունը (բաժին 17) ։ 1993 թվականի Մարդու իրավունքների մասին նախագիծը նաև արգելում է խտրականությունը քաղաքական համոզմունքների հիման վրա (բաժին 21) ։
Մտահոգություն կար, որ Նոր Զելանդիայի Սահմանադրության առանձնահատկությունների, ինչպես նաև իրավունքի համակարգում լիարժեք ինտեգրման բացակայության կապակցությամբ, բավարար չափով պաշտպանված չեն Միջազգային քաղաքացիական իրավունքի կողմից նախատեսված իրավունքները ։ Իրավունքների մասին օրինագիծը հիմնարար կամ բարձրագույն օրենք չէ, և տեսականորեն կարող է լրացվել խորհրդարանի մեծամասնությամբ։ Սակայն այն կարող է դիտարկվել նաև որպես ձևավորվող սահմանադրական կոնվենցիայի մաս, այդ դեպքում պահանջվում է էական աջակցություն ցանկացած ծանրակշիռ փոփոխության համար։
Խորհրդարանի ակտեր
Ֆորմալ առումով խորհրդարանի ակտերը աղբյուրների հիմնական խումբն են, որտեղ ամրագրված են բոլոր սահմանադրական նորմերը, որոնք կարգավորում են առավել կարևոր հասարակական հարաբերությունները, պետության կազմակերպումն ու գործունեությունը։ Նման օրենքներից առաջինը ընդունվել է 1846 թվականին, իսկ վերջինը՝ 1986 թվականին ։ Նոր Զելանդիայի խորհրդարանի օրինաստեղծ մոդելը նման է (բայց ոչ նույնական) Վեսթմինսթերյան համակարգի օրենսդիր մարմինների այլ մոդելներին։
Ակտերն ի սկզբանե առաջարկվում են խորհրդարանում որպես օրինագծեր դիտարկելու համար։ Դրանք ակտեր են դառնում խորհրդարանում քվեարկության երեք անգամ հաստատվելուց և գեներալ-նահանգապետից թագավորական թույլտվությունը ստանալուց հետո։ Օրինագծերի մեծ մասը խորհրդարանի կողմից հրապարակվում է նույն օրը։ Կառավարության օրինագծերը հազվադեպ են մերժվում, առաջին նման դեպքը 20 — րդ դարում եղել է 1998 թվականին (տեղական ինքնակառավարման ակտը՝ երկրորդ ընթերցմամբ) ։ Առանձին վերցրած պատգամավորները նույնպես կարող են առաջադրել իրենց սեփական օրինագծերը, որոնք կոչվում են անդամական; նրանք, որպես կանոն, առաջադրվում են ընդդիմադիր կուսակցությունների հետ կամ պատգամավորների հետ, որոնք ցանկանում են լուծել հարցերը, որոնք չեն իրագործում կուսակցությունները։
Բրիտանական օրենսդրության ակտեր
1988թ. կայսերական օրենքների կիրառման մասին ակտի ընդունումից հետո բրիտանական օրենսդրության շատ ակտեր դարձան Նոր Զելանդիայի իրավունքի աղբյուրներ։ Սա առաջին հերթին վերաբերում է 1689-ի իրավունքների մասին օրինագծին և 1852-ի սահմանադրական հրամանագրին։ Չնայած 1907 թվականին Դոմինիոնի կարգավիճակ ձեռք բերելուն, իսկ ավելի ուշ նաև 1931 թվականի Վեսթմինսթերյան ստատուտով ինքնուրույնությանը, Նոր Զելանդիան, որպես Բրիտանական Համագործակցության անդամ, Մեծ Բրիտանիայի միապետին պաշտոնապես ճանաչում է որպես պետության ղեկավար։ Նոր Զելանդիայի կողմից նման ենթակայության խորհրդանիշներից մեկը Մեծ Բրիտանիայի օրենսդրության որոշ օրենքների և ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերի ճանաչումն է որպես սեփական իրավական համակարգի բաղկացուցիչ մաս։
Սահմանադրական-իրավական սովորույթները
Սահմանադրական իրավունքի աղբյուրների տվյալ խումբը նույնպես բավական բնորոշ է անգլո-ամերիկյան իրավական համակարգին։ Սահմանադրական սովորույթները Նոր Զելանդիայի Սահմանադրության ամենաքիչ ֆորմալացված աղբյուրն են։ Դրանք իրենց մեջ պարունակում են վարքագծի կանոններ, որոնք արմատավորվել են ավանդույթների մակարդակով և որոնք ուժ ունեն կարգավորելու իրավահարաբերությունները սահմանադրական իրավունքի ոլորտում։ Սովորույթները չեն կարող ի կատար ածվել դատական կարգով։ Դրանք գոյություն ունեն գործող պրակտիկային և համոզմունքներին համապատասխան ։ Իրավական սովորույթի անբաժանելի և կարևոր տարրերից մեկը Նոր Զելանդիայի համար հետևյալ ընթացակարգն է, որը փաստագրված չէ, բայց փաստացի գործում է.նախարարների խորհրդում՝ կառավարությունում, առանձնացվում է նախարարների կաբինետը, որի նախագահն է վարչապետը (Ինչպես և Մեծ Բրիտանիայում, ընտրություններում հաղթած կուսակցության առաջնորդը) ։
Այլ աղբյուրներ
Նոր Զելանդիայի սահմանադրական իրավունքի աղբյուրներից մեկն էլ 1990 թվականի իրավունքների մասին օրինագիծն է, որում վերջնականապես ամրագրվեցին հպատակների հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները։ Սահմանադրաիրավական ամենանշանակալի պայմանագրերից մեկը Վայթանգի 1840 թվականի պայմանագիրն է բրիտանական թագի ներկայացուցիչների և տեղի ցեղային առաջնորդների միջև, որով Նոր Զելանդիայի տարածքը անցել է բրիտանական իրավազորության ներքո։ Որպես ակտ պայմանագիրը վերաձևակերպվել է 1975 թվականին, ևս 10 տարի անց փոփոխություններ են կատարվել բնիկների դրության և իրավունքների (մաորի) վերաբերյալ։ Առանձին խմբում նաև առանձնացնում են 2003 թվականի Գերագույն դատարանի մասին ակտը։ 2008 թվականին ընդունվել է "Cabinet manual" - ը՝ կոնվենցիան, որը կանոնակարգում Է նախարարների առանձին ստորաբաժանման գործունեությունը և մանրամասն պարզաբանում է պետական կառուցվածքի առանձնահատկությունները ։