cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մուրավանց
Մուրավանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում ։ Գտնվում էր Քղի քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևելք, Արածանիի ավազանի Քելիջդերե գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ափին։
Տարածքն անտառապատ էր ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գալիբիխա
Գալիբիխա (Галибиха), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վոսկրեսենսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոբիվանկա (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պոբիվանկա գյուղում բնակվում էր 346 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուղտասար (Ասկերանի շրջան)
Ուղտասար, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում, հանրապետության արևելյան հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 9 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 24 կմ հեռավորության վրա։
Աշխարհագրություն
Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1087,53 հա տարածք, որից 714,33 հա գյուղատնտեսական նշանակության։ Ուղտասար համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Կարկառ գետը։ Համայնքի տարածքում առկա է թվով 1 աղբյուր` «Կուչուն»։
Բնակչություն
Ուղտասար համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 201 մարդ, կա 40 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Հասարարակական կառույցներ
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 34 աշակերտներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Վերդեր II
«Վերդեր II», գերմանական ֆուտբոլային ակումբ Բրեմեն քաղաքում։ «Վերդեր» ակումբի պահեստային թիմն է։ Ակումբը հիմնադրվել է 1899 թվականի փետրվարի 4-ին։ Թիմը հանդես է գալիս «Սևեր» տարածաշրջանային առաջնությունում։
Տրիմեթիլամինուրիա
Տրիմեթիլամինուրիա (ձկան հոտի համախտանիշ), հազվադեպ հանդիպող նյութափոխանակության խանգարում, երբ հիվանդի մարմնից տհաճ հոտ է գալիս։ Այն նման է ձկան, երբեմն փտած ձկան հոտին։ Սինդրոմը պայմանավորված է հիվանդի օրգանիզմում տրիմեթիլամինի կուտակումով, առավել հաճախ պայմանավորված է հազվագյուտ գենետիկ հիվանդությամբ՝ FMO3-ի մուտացիայով ։  Այն դուրս է գալիս օրգանիզմից քրիտինքի, մեզի և  շնչուղիների միջոցով և առաջացնում տհաճ հոտ ։
Հաճախ հիվանդը չի զգում հոտը, սակայն այն զգում են ուրիշները։ Այն հանգեցնում է հոգեբանական խնդիրների, սեռական խանգարումների, հաղորդակցման դժվարությունների, ուսման, աշխատանքի, կարիերայի՝ հանգեցնելով դեպրեսիայի, ագրեսիվության և սոցիալական մեկուսացման։
Տրիմեթիլամինի սննդային նախորդները խոլինը, կարնիտինը և լեցիտին են, որոնց չափաբաժնի ավելացումը սպառվող սննդի մեջ կարող է հանգեցնել ֆերմենտային համակարգի հնարավորությունների գերազանցմանը և դրանով իսկ բարձրացնել ոչ նյութափոխանակված տրիմեթիլամինի մակարդակը։
Տրիմեթիլամինուրիան շատ դեպքերում առաջացնում է ֆլավին-մոնոոքսիգենազ-3 (FMO3) կոդավորող գենի թերություն ։ Հիմնականում FMO3 ֆերմենտն առաջացնում է տրիմեթիլամին N-օքսիդ (մարսողական կողմնակի արտադրանք), որն անհոտ է։ FMO3-ի բացակայությունը նշանակում է, որ լյարդն ի վիճակի չէ ճեղքել տրիմեթիլամին N-օքսիդը, արդյունքում մարդու վրայից ձկան հոտ է գալիս:FMO3-ը նաև ոչնչացնում են նիկոտինը, հակադեպրեսանտները և որոշ հակաքաղցկեղային դեղեր (օրինակ՝ տամօքսիֆենը)։
Բուժում
Բուժման համար անհրաժեշտ է նվազեցնել կամ խուսափել տրիմեթիլամինի սննդային նախորդների ընդունումը։
Բացի դրանից, բուժման եղանակներից մեկը կարող է լինել աղիքային ֆլորայի ճնշումը, որն ազդում է տրիմեթիլամինուրիայի զարգացման վրա։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նյութափոխանակության խանգարումներ Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով
Միլեևո (գյուղ, Գլինկովսկի շրջան)
Միլեևո (Милеево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սան Միգել շրջան (Կոլորադո)
Սան Միգել շրջան (San Miguel County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3343 կմ² է, բնակչությունը՝ 7359 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թելյուրայդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1883 թ.։
Կատեգորիա:Կոլորադոյի շրջաններ
Օնետա
Օնետա  (Oneta)՝ կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 714 մարդ, խտությունը՝ 40 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 24020։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։
Բնակավայրի հովանավորներն են՝ սուրբ Սանտա Մարիա Ասունտան, Սանտ Անտնիո դի Պադովան, Սան Բարտոլոմեո Ապոստոլոն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեյ Ուեսթի դեմքը, որն օգտագործվել է որպես սյուրռեալիստական սենյակ
Մեյ Ուեսթի դեմքը, որն օգտագործվել է որպես սյուրռեալիստական սենյակ, Սալվադոր Դալիի «հումորային» աշխատանքներից մեկը, որոնք նա ստեղծվել է ժամանակ առ ժամանակ։
ՏԵղեկություն նկարի մասին
Բազմոցը վարդագույն է, նկարվել է ամերիկացի դերասանուհի Մեյ Ուեսթի շուրթերի ձևով։ Մազերը վարագույրի ձևով են, որոնք քողարկում են մուտքը դեպի սենյակ, աչքերը նկարների տեսքով են, իսկ քիթը՝ բուխարու, որի վրա ժամացույց է դրված։
Շուրթերի գույնը իր ժամանակներում շատ հայտնի դարձավ` ձեռք բերելով սկանդալային ճանաչում, և այս գույնը սկսեց իր աշխատանքներում օգտագործել դիզայներ Էլիզա Սկիապարելլին։
Սենյակ-պատրանքի գաղափարը Դալիի թատրոն-թանգարանում իրականացվել է Ֆիգերաս քաղաքում Օսկար Տուսկետսի կողմից հենց իր` Դալիի ղեկավարությամբ։ Այն բացվել է 1974 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։
Նկարը ներառված է Դալիի «Պարանոյա և պատերազմ» (Paranoia and War) նկարների շարքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1934 նկարներ Կատեգորիա:Սալվադոր Դալիի նկարներ Կատեգորիա:Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Բելսիի դղյակ
Բելսիի դղյակը (Belsay) 14-րդ դարի կառույց է, որը գտնվում է Անգլիայի Նորթամբերլենդ շրջանում։ Դղյակի մեծ մասը կառուցվել է մոտ 1370 թվականին և պատկանում էր Միդլթոն ընտանիքին։ 1614 թվականին Թոմաս Միդլթոնը աշտարակին կից նոր բնակելի շինություն է կառուցել ։ Դղյակի արևմտյան թևն ավելացվել է 1711 թվականին, սակայն 1872 թվականին դրա մեծ մասը քանդել է Սըր Արթուր Միդլթոնը։
Դղյակը լքվել է 19-րդ դարում, և Չարլզ Մոնքը դրան մոտ կառուցել է Բելսիի Հոլը ։ Այժմ այն կառավարում է English Heritage-ը և բաց է հանրության համար ։
Այցելուների համար
Դղյակը բաց է ողջ տարվա ընթացքում։ Ապրիլից սեպտեմբեր ժամը 10-ից 18-ը, հոկտեմբերից մինչև մարտ՝ 10-ից 16-ը։ Չափահասների համար տոմսի արժեքը 5.30 ֆունտ է, երեխաների համար՝ 2.70։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիայի դղյակներ
Տյոմնովկա
Տյոմնովկա (Темнівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տյոմնովկա գյուղում բնակվել է 410 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,41 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 1000 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Տյոմնովկա գյուղը գտնվում է Ուդի գետի ձախ ափին։ Վերևում՝ 2 կմ հեռավորության վրա, Վասիշչևո գյուղն է, հոսանքին ներքև՝ 0,5 կմ հեռավորության վրա՝ Շուբինո գյուղն է, հակառակ ափին՝ Վոդյանոյե գյուղը (Զմիյովի շրջան)։
Գյուղով է անցնում Т-2105 ավտոճանապարհը։
Գյուղին հարում է սոճիների մեծ անտառ։
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1638 թվականին։ 1940 թվականին՝ մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, գյուղում եղել է 83 տնտեսություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1638 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Միթելբերգհայմ
Միթելբերգհայմ (Mittelbergheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 675 մարդ, բնակչության խտությունը` 176.24 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.83 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 31 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 407 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 307-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 100։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 307 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 279 անձ (147 տղամարդ և 132 կին)։ Գործազուրկ են եղել 28 անձ (15 տղամարդ և 13 կին)։ 100 անաշխատունակներից 38-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 45-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
(3422) Ռեյդ
(3422) Ռեյդ (Reid), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի հուլիսի 28-ին Պերիթ աստղադիտարանի կողմից Բիքլիյում ։
Միթելբերգհայմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
(3422) Ռեյդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,691244 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2841 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0984 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1612,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,223241 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,93° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պերիթ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պոչապի (գյուղ, Լյուբոմլի շրջան)
Պոչապի (Поча́пи, Poczapy), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1510 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոչապի գյուղում բնակվում էր 458 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,69 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 271,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1510 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գայլասար (այլ կիրառումներ)
Գայլասար, կարող է վերաբերել՝
Աստերոիդների ցանկ (327301-327400)
Աստերոիդների ցանկ (327201-327300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (327401-327500)
Գարդոնե Ռիվիերա
Գարդոնե Ռիվիերա (Gardone Riviera), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2502 մարդ, խտությունը՝ 125 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25083։ Հեռախոսային կոդ՝ 0365։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
343 Industries
343 Industries, ամերիկյան ընկերություն, որը 2007 թվականից զբաղվում է Halo համակարգչային խաղաշարի մշակմամբ։ Ընկերությունը տեղակայված է Ռեդմոնդ քաղաքում (ԱՄՆ)։ Ստուդիան անվանումը ստացել է Halo շարքի 343 Մեղավոր Կայծ կերպարից։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2007 թվականին Microsoft Studios-ի շնորհիվ, որպեսզի զբաղվի Halo խաղաշարի մշակմամբ Bungie ընկերությունից հետո, որն այդ ժամանակ խնդիրներ ուներ Microsoft ընկերության հետ։ Halo 4-ը դարձավ ընկերության առաջին խաղը։
Ընկերության ստեղծում
343 Industries-ը հիմնադրվել է 2007 թվականին, այդ բանից հետո երբ Bungie Studios-ը դարձավ անկախ ընկերություն, առանձնանալով Microsoft-ից ։ 343i-ին անվանումը ստացել է 43 Մեղավոր Կայծ կերպարից ։ Bungie-ին շարունակում էր մշակել Halo շարքի խաղերից, ընկերության վերջին խաղը դարձավ 2010 թվականին թողարկված Halo: Reach խաղը ։ Դրանից հետո շարքի խաղերի մշակումների իրավունքը ամբողջությամբ անցավ 343 Industries-ին։
Մշակումներ
2009 թվականի հուլիսին հայտնի դարձավ, որ 343 Industries-ը աշխատանքներ է կատարում Halo խաղի մոտիվներով անիմեի ստեղծման համար, որ կրում էր «Halo-ի լեգենդներ» անվանումը ։ Նույն տարում, ավելի ուշ, ընկերությունը թողարկեց Halo: Waypoint հավելվածը, որը թույլ էր տալիս ստուգել օգտատիրոջ նվաճումները ։ 343 Industries-ը ընդլայնեց իր գրասենայկը նոր նախագծերի մշակման համար և վարձեց 20 աշխատակիցներ Pandemic Studios-ից ։
Ընկերության նոր առաջին խաղը դարձավ Halo 4-ը, որի մշակումը ավարտվեց սպասված ժամանակից շուտ, իսկ խաղը թողարկվեց 2012 թվականի նոյեմբերի 6-ին, որը դարձավ նոր հավաքածուի առաջին խաղը, որն ունենալու էր ևս 2 խաղ, որոնք թողարկվեցին տարիներ անց ։ Е3 2013-ի շրջանակներում Microsoft և 343i ներկայացրեցին Halo խաղի նոր մասը, որը հասանելի է դառնալու Xbox One-ի համար։
Միլեևո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Միլեևո (Милеево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գալիմի
Գալիմի (Галимый), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Օմսուկչանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Օմսուկչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Լքված բնակավայրեր Կատեգորիա:1940 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տոկոսագումար
Տոկոսագումար, ֆինանսներում և տնտեսագիտության մեջ պարտապանի կամ պարտապան ֆինանսական կազմակերպության կողմից պարտատիրոջը կամ ավանդառուին փոխանցվող գումար, բացի հիմնական գումարից (այն գումարն է, որը պերտք է վերցվել), սահմանված տոկոսով ։ Այն տարբերվում է միջնորդավճարից, որի դեպքում պարտապանը կարող է վճարել երրորդ կողմին։ Այն նաև տարբեր է շահաբաժնից, որը վճարում է ընկերությունը իր բաժնետերեին իր շահույթից, սակայն ոչ նախապես որոշված տոկոսադրույթով ։
Օրինակ՝ հաճախորդը պարբերաբար տոկոսագումար է վճարում բանկին վարկի համար, այսպիսով նրանք վճարում են ավելի շատ, քան պարտք են վերցնում, կամ հաճախորդը կարող է ստանալ տոկոսագումարներ իր խնայողությունների համար և ստանալ իր ներդրած ավանդից ավելի շատ։ Խնայողությունների դեպքում բանկը պարտապանն է, հաճախորդը դառնում է պարտատերը։
Տոկոսագումարը տարբեր է շահույթից քանի որ տոկոսագումարը ստանում է պարտատերը, իսկ շահույթը՝ ակտիվի սեփականատերը։
Տոկոսադրույքը հավասար է որևէ ժամանակաշրջանի համար վճարված տոկոսագումարը հարաբերված որպես պարտավորություն վերցված գումարին։
Բարդ տոկոս նշանակում է տոկոսագումարի ավելացում պարտավորությանը և տոկոսադրույքի հաշվարկում նոր պարտավորության համար։ Քանի որ բարդ տոկոսադրույքի դեպքում պարտավորությունը աճում է էքսպոնենցիալ եղանակով, այն որոշվում է e մաթեմատիկական հաստատման միջոցով ։ Գործնականում տոկոսագումարը հաշվարկվում է օրական, ամսական կամ տարեկան հիմքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Վարձավճար
Տրավնևոե (ավան, Խարկովի շրջան)
Տրավնևոե (Травневе), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրավնևոե ավանում բնակվում էր 515 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1609,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Յաղան
Պատմություն
Ժամանակին եղել է մեծ քաղաք և թագավորական նստավայր։ Այդ են վկայում գյուղի մոտ գտնվեղ հին բնակավայրի ավերակները։ Գյուղն ավերվել, իսկ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել կամ կոտորվել են 1915-1918 թվականների Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1877-1878 թվականներին գյուղն ուներ 60 տուն՝ 252 հայ, և 3 տուն թուրք բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալաբամա լեզու
Ալաբամա լեզու, ալաբամաերեն, ալիբամու (ինքնանվանումը՝ )՝ ամերիկյան հնդկացիական լեզու նատչեզ-մուշկոգ խմբից ։ Խոսում են Տեխասի Ալաբամա-Կուշատա ցեղերը ։ Մի ժամանակ այս լեզվով էին խոսում նաև Օկլահոմայի Ալաբամա-Կուասարտ ցեղական քաղաքում, բայց այժմ Օկլահոմայում ալաբամաերեն խոսացողներ չկան։ Մտնում է մուսկոգյան լեզվաընտանիքի մեջ, համարվում է ամենամոտը վերացած մուկլասա և տուսկեգի լեզուներին։ Նաև կոասատի լեզվի ազգակիցն է, իսկ հիտչիտի, չիկասո և չոկտո լեզուներին՝ հեռու ազգակից։
Հնչյունաբանություն
Լեզուն ունի 14 բաղաձայն հնչյուն ։ Ունի ընդամենը 3 ձայնավոր հնչյուն /i o a/, որոնք կախված ձևաբանական ենթատեքստից կարող են քթայնացվել։ Ձայնավորները տարբերվում են նաև ըստ երկարության ։ Շեշտը սովորաբար ընկնում է վերջին վանկի վրա։ Գոյություն ունի նաև անկող և աճող տոների համակարգ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լեզուներ Կատեգորիա:Կցական լեզուներ
Արշակ Թովմասյան
Արշակ Թովմասի Թովմասյան, հայ խորհրդային իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1973), ՀԽՍՀ վաստակավոր իրավաբան (1967)։
Կենսագրություն
Արշակ Թովմասյանը ծնվել է 1913 թվականի մայիսի 1-ին Բիթլիսի վիլայեթի Սուբխաչ գյուղում։ Ավարտել է Երևանի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1937 թվական)։ 1937 թվականից դասավանդել է ԵՊՀ-ում, 1941-1945 թվականներին՝ իրավաբանական ֆակուլտետի դեկան, 1948-1984 թվականներին՝ քրեական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ ՀԽՍՀ դատախազությունում 1942-1948 թվականներին միաժամանակ եղել է քննչական բաժնի դատախազ, ՀԽՍՀ դատախազի օգնական։ Մասնակցել է ՀԽՍՀ քրեական և քրեական դատավարության գործող օրենսգրքերի կազմմանը։ Զբաղվել է խորհրդային քրեական իրավունքի, հին և միջնադարյան հայ իրավունքի պատմության հարցերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Քրեական իրավունքի մասնագետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր իրավաբաններ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Սեջուիք շրջան (Կոլորադո)
Սեջուիք շրջան (Sedgwick County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1421 կմ² է, բնակչությունը՝ 2379 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ջուլսբուրգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1889 թ.։
Կատեգորիա:Կոլորադոյի շրջաններ
Warning (երգ, Green Day)
«Warning», ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի վեցերորդ ստուդիական ալբոմի՝ Warning-ի երկրորդ սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2000 թվականի դեկտեմբերի 11-ին։ Սինգլը Billboard Hot 100-ում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը։
Սինգլի տեսահոլովակ
Սիգնգլի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է MTV հեռուստաալիքի եթերով 2001 թվականին։ Տեսահոլովակի ռեժիսորն է Ֆրանսիս Լոուրենսը։
7" ադելին
Ա կողմ Բ կողմ
7"
Ա կողմ Բ կողմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Green Day երգեր
Բրենդան Մուր
Բրենդոն Մուր (Brendan Moore, ), անգլիացի սնուկերի դատավոր է։ Նա դարձել է դատավոր 2002 թվականի սեպտեմբերից, բայց պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում դեբյուտը կայացել է 2005 թվականին։ Նրա վարած առաջին խաղը եղել է Գրան Պրիում Դևիդ Ռոի և Պատրիկ Ուոլլսոի միջև։ 2008 թվականից վարում է նաև սնուկերի աշխարհի առաջնության խաղերը, այդ մրցաշարում նրա դեբյուտբը կայացել է Սթիվ Դևիս — Ստուարտ Բինգհեմ խաղում։ Իսկ Շանհայ Մասթերս 2009-ում եղավ նրա վարած առաջին վարկանշային կիսաեզրափակիչը։
Welsh Open 2010-ում Բրենդան Մուրին վստահեցին մրցաշարի եզրափակիչը։ Նույն տարում Մուրը վարեց նաև սնուկերում երկրորդ կարևորագույն ՄԲ առաջնությունը։ 2012 թվականին իր կարիերայում առաջին անգամ վարեց Մասթերսը։ 2014 թվականին առաջին անգամ նա վարեց սնուկերի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը, որում հանդիպեցին Ռոննի Օ'Սալլիվանը և Մարկ Սելբին։
Եզրափակիչներ
Նրա վարած եզրափակիչները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սնուկերի դատավորներ
Արթո Չիֆթչյան
Արթո Չիֆթչյան, հայ դիրիժոր։
Կենսագրություն
Արթո Չիֆթչյանը ծնվել է 1949 թվականին Պլովդիվում (Բուլղարիա)։ 1970 թվականից սովորել է Սոֆիայի պետական երաժշտական ակադեմիայում (ղեկավար՝ Կ. Իլև)։
1972 թվականին Բուլղարիայի կամերային նվագախմբի հետ Գերմանիայում մասնակցել է Երիտասարդական միջազգային փառատոնի համերգներին, հաճախել Է Լայնսդորֆի ղեկավարած դիրիժորական վարպետության դասընթացներին։ Ավարտական համերգով հանդես է եկել Պլևենի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ, արժանացել բարձր գնահատականի։
1978 թվականին Արթո Չիֆթչյանը՝ որպես հրավիրյալ դիրիժոր, Ռոուզի օպերային թատրոնում ղեկավարել է Ռ. Շտրաուսի «Չղջիկը» ներկայացումը, որով սկսվել է նրա դիրիժորական գործունեությունն այդ թատրոնում։ Ղեկավարել է նաև Ջ. Վերդիի «Տրավիատա», «Տրուբադուր», Օ. Նիկոլայիի «Վինձորի զվարճասեր կանայք» և այլ օպերաներ, Մ. Գոլեմինովի «Նեստինարկա» բալետը և այլ բեմադրություններ։
Արթո Չիֆթչյանը նաև Պլովդիվի Երիտասարդական սիմֆոնիկ նվագախմբի հիմնադիր-դիրիժորն է, որի հետ համերգներով շրջագայել է Անգլիայում, Գերմանիայում, Հունաստանում, Ռուսաստանում, Հայաստանում և այլուր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ
Վոլֆսբուրգ II
«Վոլֆսբուրգ II», գերմանական ֆուտբոլային ակումբ Վոլֆսբուրգ քաղաքում։ Հանդես է գալիս «Սևեր» տարածաշրջանային առաջնությունում։ «Վոլֆսբուրգ» ֆուտբոլային ակումբի պահեստային թիմն է։ Ակումբը հիմնադրվել է 1945 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանական ֆուտբոլային ակումբներ
Սամիր Շարիֆով
Սամիր Ռաուֆ օկլի Շարիֆով (Samir Rauf oğlu Şərifov, ), ադրբեջանցի պետական գործիչ, Ադրբեջանի Հանրապետության ֆինանսների նախարար, Ադրբեջանի Հանրապետության ներկայացուցիչ Սևծովյան առևտրի և զարգացման բանկում ։
Կենսագրություն
Սամիր Շարիֆովը ծնվել է 1961 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։ 1983 թվականին ավարտել է Ուկրաինայի Կիևի պետական ​​համալսարանի միջազգային հարաբերությունների և միջազգային իրավունքի ֆակուլտետը։ Նույն համալսարանից ստացել է մագիստրոսի կոչում։
Նա նաև Սևծովյան առևտրի և զարգացման բանկում Ադրբեջանի Հանրապետության ներկայացուցիչն է։
Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախարարներ
Ալֆրեդ Բրյունո
Լուի Շարլ Բոնավանտյուր Ալֆրեդ Բրյունո (Louis Charles Bonaventure Alfred Bruneau, ), ֆրանսիացի երգահան, դիրիժոր, երաժշտական քննադատ և արվեստաբան։ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ։
Կենսագրություն
Բրունոն Էմիլ Զոլայի մտերիմ ընկերն էր։ Նա մասամբ եղել է 1908 թվականին Զոլայի հիշատակին նվիրված մեծ համերգի կազմակերպիչը (դիրիժոր՝ Ժորժ Մարտի) ։
Որպես քննադատ և արվեստաբան՝ Բրյունոն գրել է բազմաթիվ աշխատություններ երաժշտության և մասամբ էլ՝ ռուսական երաժշտության մասին (1901 թվականին նա այցելել է Ռուսական կայսրություն), օրինակ, իր «Russische Musik» աշխատությունում, որը հրատարակվել է 1905 թվականին ։
1909 թվականին զբաղեցրել է երաժշտական կրթության գլխավոր տեսչի պաշտոնը։
1925 թվականին Ալֆրեդ Բրյունոն դարձել է Ֆրանսիայի ինստիտուտի անդամ։
Լուի Շարլ Բոնավանտյուր Ալֆրեդ Բրյունոն մահացել է 1934 թվականի հունիսի 15-ին հայրենի քաղաքում և թաղվել է Բատինոլ գերեզմանոցում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թավջութակահարներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Գայլեձոր (այլ կիրառումներ)
Գայլեձոր, կարող է վերաբերել՝
Տեմպուլի ամրոց
Տեմպուլի ամրոց (Castillo - Tempul), գտնվում է Ալգար տարածաշրջանում` Կադիս նահանգում` Անդալուզիայում (Իսպանիա) ։ Ժայռի մեջ փորված է մեծ տարողությամբ ջրամբար։
Պատմություն
Ամրոցը կառուցվել է 13-րդ դարում։ Ավելի ուշ նվաճվել է քրիստոնյաների կողմից ։
Հիշատակություն
Այժմ ամրոցը հազիվ է ճանաչվում, քանի որ կանգուն է մնացել միայն աշտարակի կեսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Ջուզեպպե Աբբատի
Կենսագրություն
Ջուզեպպե Աբբատին ծնվել է Նեապոլում, 1836 թվականի հունվարի 13-ին՝ նկարիչ Վինչենցո Աբբատիի և Ֆրանչեսկայի (ծննդով հռոմեացի) ընտանիքում ։ 1850-1853 թվականներին սովորել է Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ Ջիրոլամո Միքելանջելո Գրիգոլետտի և Ֆրանչեսկո Բանիարի մոտ։ 1856 թվականին ուսանողական գործուղման ժամանակ ծանոթացել է նկարիչներ Տելեմակո Սինորինիի և Վիտո Անկոնայի հետ։ Այդ ժամանակ Նեապոլում հոր հետ բացել է արհեստանոց ։
Պայքարել է Իտալիայի միասնության համար, որի ժամանակ էլ զրկվել է աջ աչքից։ 1860 թվականին հաստատվել է Ֆլորենցիայում, որտեղ ծանոթացել է Սերաֆինո դե Տիվոլի հետ և անդամագրվել մաքիայոլի խմբին։
Աբբատին ուներ հպարտ և անկախ բնավորություն։ 1868 թվականին նա հրաժարվեց նկարիչներին տրվող խրախուսանքներից, Ռիսորջիմենտոյի կրծքանշանից։ Հրաժարվեց նաև հաշմանդամներին տրվող թոշակից ։
1866 թվականին նա մասնակցել էր Իտալիայի անկախության համար մղվող Երրորդ պատերազմին, որի ժամանակ գերի էր ընկել։ Վերադառնալով գերությունից՝ հաստատվում է Կաստել դելլա Միզերիկորդիայում։ Մահացել է Ֆլորենցիայում 1868 թվականի փետրվարի 21-ին։ Ջուզեպպեն դարձել էր իր իսկ կատաղի շան հարձակման զոհը ։
Աբբատին եղել է պերգենտինյան դպրոցի հետևորդ, որի անդամները ուսումնասիրում էին գույնի և ձևի համադրությունը։ Դպրոցի հետևորդներից են եղել Սերաֆինո դե Տիվոլին, Նինո Կոստան, Ջովաննի Ֆատորին, Վինչեցո Կաբյանկան։ Նկարչական դպրոցը իր անունը ստացել է Ֆլորենցիայի Պերգենտինա այգու անունից, որտեղ նկարիչները սիրում էին աշխատել։ Այս դպրոցում են իրենց գործունեությունը ծավալել Սիլվերստրո Լեգան, Օդոարդո Բորրանին, Ռաֆֆայելո Սերնեզին, Տելեմակո Սինորինին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ
Սամիթ շրջան (Կոլորադո)
Սամիթ շրջան (Summit County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1603 կմ² է, բնակչությունը՝ 27994 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բրեքենրիջ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1861 թ.։
Ցիրկունի
Ցիրկունի (Циркуни), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ցիրկունի գյուղում բնակվում էր 6 310 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,97 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1056,95 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լոս Գուախարես
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Տոլեդո (Անտոկիա)
Տոլեդո (Toledo), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Անտիոկիա դեպարտամենտի տարածքում։ Այն Հյուսիսային Անտիոկիա ենթաշրջանի մի մասն է։
Պատմություն
Նախքան իսպանացիների ժամանումը, մունիցիպալիտետը բնակեցված էր հնդկական Նութաբե ցեղախմբի նեկայացուցիչներով։ Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1757 թվականի հունվարի 19-ին։ Տոլեդոյի մունիցիպալիտետին առանձին վարչական միավոր է հատկացվել1912 թվականին։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հյուսիսային մասում, Կենտրոնական Կորդիլերայի լեռնաշխարհում, դեպսրտամենտի վարչական կենտրոն Մեդելյինից մոտ 79 կմ հյուսիս-հյուսիս-արևմուտք (NNW): Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 1332 մետր է ։
Տոլեդոյի մունիցիպալիտետը հյուսիսում սահմանակից է Իտուանգոյի մունիցիպալիտետին, հյուսիս-արևելքում ՝ Բրիսիչոյի մունիցիպալիտետին, արևելքում ՝ Յարումալի ունիցիպալիտետին, հարավում և հարավ-արևելքին ՝ Սան Անդրես դե Քուերքիայի մունիցիպալիտետին, արևմուտքում ՝ Սաբանալարգայի ունիցիպալիտետին։ ունիցիպալիտետի տարածքը 139 կմ² է ։
Բնակչություն
Ըստ Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչակազմի տվյալների, քաղաքի և քաղաքապետարանի համատեղ բնակչությունը 2012 թվականին կազմել է 6,144 մարդ ։
2005 թվականի մարդահամարի համաձայն տղամարդիկ կազմում էին Տոլեդոյի բնակչության 51,7% -ը, կանայք ՝ համապատասխանաբար 48.3%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մեստիզոները կազմում էին քաղաքի բնակչության 99.3% -ը. սևամորթները, մուլաթներն ու ռայսալցիները՝ 0,7% : Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 80.4%:
Տնտեսություն
Տոլեդոյի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսական արտադրության և հանքարդյունաբերության վրա։ Քաղաքային և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 44.4% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 44.4% -ը `սպասարկման ձեռնարկություններ, 9,3% -ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 1.9% -ը տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1757 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պուստինկա (գյուղ, Լյուբոմլի շրջան)
Պուստինկա (Пу́стинка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պուստինկա գյուղում բնակվում էր 63 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,599 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 105,18 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(3423) Սլուկա
(3423) Սլուկա (Slouka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի փետրվարի 9-ին Լադիսլավ Բրոժեկի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,0551 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7511 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3591 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1950,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184572 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լադիսլավ Բրոժեկի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յաղմուրջուք
Յաղմուրջուք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 20 կմ հարավ-արևմուտք, Փալանթոքյան լեռնանցքի մոտ։
Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 28 տուն՝ 221 բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն
Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն, Հայաստանի գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած երկրորդ կառավարությունը, որը ձևավորվել է 2019 թվականի հունվարին։ 2019 թվականի հունվարի 14-ին Նիկոլ Փաշինյանը նախագահ Արմեն Սարգսյանի կողմից նշանակվել է վարչապետի պաշտոնում, այն բանից հետո, երբ 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ հաղթել էր «Իմ քայլը» դաշինքը ։
Գալիուլինկա
Գալիուլինկա (Галиуллинка, Ғәлиулла), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի կազմում։
Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն
Հայաստանի գործող կառավարությունը համարվում է մեծամասնության կառավարություն, որը վերահսկվում է Ազգային Ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից։ Վերջինս բաղկացած է քաղաքական երկու կուսակցություններից՝ Քաղաքացիական պայմանագրից և Առաքելություն կուսակցությունից։
Գալիուլինկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն
Ազգային ժողովը հաստատել է «Կառավարության կառուցվածքի մասին» օրենքը, որով գործող 17 նախարարությունները կրճատվել են 12-ի  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն Կատեգորիա:Նիկոլ Փաշինյան
Գալիուլինկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գայնի (այլ կիրառումներ)
Գայնի, կարող է վերաբերել՝
Գանձ (այլ կիրառումներ)
Գանձ, կարող է վերաբերել՝
Նեանդերթալյան մարդու գենոմի վերծանումը
2008 թ. հուլիսին Գերմանիայի Մաքս Պլանկի անվան էվոլյուցիոն անթրոպոլոգիայի ինստիտուտը և  ԱՄՆ-ի 454 Life Sciences կազմակերպությունը հայտարարեցին նեանդերթալցու ամբողջ գենոմի սեքվենավորման աշխատանքները սկսելու մասին ։
Նեանդերթալցու գենոմը չափերով մոտ է ժամանակակից մարդու գենոմին։
Նախնական արդյունքները ցույց են տալիս, որ ժամանակակից մարդու և նեանդերթալյան մարդու ԴՆԹ-ները  իդենտիկ են մոտ 99.5 տոկոսով։ Հետազոտողները ստացել են նեանդերթալցու ԴՆԹ-ն 38000 տարվա վաղեմության նեանդերթալցու կմախքի ազդրից` Խորվաթիայի Վինդիա քարանձավից, ինչպես նաև այլ ոսկրերից` գտնված Իսպանիայում, Ռուսաստանում և Գերմանիայում ։
Սեքվենավորման համար անհրաժեշտ է եղել մոտ 500 մգ ոսկրային հյուսվածքի նմուշ։ Նախագծի իրականացման ժամանակ  մի շարք խնդիրներ էին առաջացել` նմուշների աղտոտումը բակտերիաներով և մարդկանցով, ովքեր աշխատել էին ոսկրերի հետ պեղման ժամանակ և լաբորատորիայում։ Ընտրվել էր ընդամենը  վեց ոսկորի նմուշ  հինգ նեանդերթալյան առանձնյակներից, որոնք ծագումով չորս տեղերից էին. Vindija 33.25 և Vindija 33.16 նմուշները  Վինդիայի քարանձավից  (Խորվաթիա), Feldhofer 1 և  Feldhofer 2  երկու նեանդերթալցիների նմուշները` Ֆելդհոֆերի այրից (Գերմանիա), Sidron 1253 նմուշը Էլ-Սիդրոն քարանձավից (Իսպանիա ) և Mezmaiskaya 1 նմուշը   Մեզմեյան քարանձավից (Ռուսաստան)։  Գենետիկական տվյալների ավելի քան 99 տոկոսը տվել է  Վինդիա քարանձավի Vindija 33.16 նմուշը։  Որպեսզի ստուգեն, թե այդ նմուշից ստացված  նուկլեոտիդայի հաջորդականությունները տիպիկ են նեանդերթալցուն, հետազոտողները վերլուծել են  նեանդերթալցիների այլ նմուշների մի քանի միլիոն զույգ նուկլեոտիդները։ Համեմատական գենետիկական տվյալների մեծ մասը ստացվել է Մեզմեյան քարանձավի  նմուշից(20 միլիոն նուկլեոտիդների զույգ), Էլ-Սիդրոնի քարանձավից (5 միլիոն նուլեոտիդների զույգ), Ֆրելդհոֆերի այրից (2 միլիոն նուկլեոտիդների զույգ)։
2009 թ. փետրվարին մի խումբ գենետիկներ` Սվանտե Պաաբոյի գլխավորությամբ, հայտարարեցին նեանդերթալցու գենոմի առաջին նախագծի ավարտի մասին։ Կարդացվել էր 3.7 միլիոն նուկլեոտիդների զույգ, որը ավելին էր քան կար գենոմում(3.2 միլիոն նուկլեոտիդների զույգ), քանի որ նեանդերթալյան ԴՆԹի որոշ հատվածներ մի քանի պատճեններում էին կարդացվել։ Իրականում հաջողվել է ապակոդավորել նեանդերթալյան գենոմի միայն 63 %-ը ( 2 միլիարդ նուկլեոտիդային զույգ, եթե բացառենք կրկնվող հատվածները), իսկ մնացած 37 %-ը նրա երկարության (1.2 միլիարդ նուկլեոտիդային զույգ) պարզված չեն ։ Առաջին սևագրային  ընթերցման տվյալները ցույց տվեցին, օրինակ, որ  մարդու և նեանդերթալցու  գենոմների տարբերությունը կազմում է մարդու և շիմպանզեի գենոմների միջև տարբերության  մոտ 12.8 % -ը։ Նեանդերթալցու գենոմում  Lct գենի բացակայությունը վկայում է, որ նեանդերթալցիները չէին կարող  յուրացնել լակտոզը ։
Հետագա ուսումնասիրությունների արդյունքում բացահայտվեցին 5 գեներ, կապված մաշկի, մտավոր գործունեության ֆունկցիաների և էներգիական փոխանակության հետ, որոնք կան մարդու մոտ և չեն գտնվել նեանդերթալցու մոտ. դրանց փոփոխությունը  կրում է ակնհայտ հարմարվողական բնույթ ։
Ավելի վաղ կատարված մարդու գենոմի ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ գոյություն ունեն ալելների 13 տարբերակներ, որոնք  հանդիպում են եվրոպացիների մոտ ավելի հաճախ, քան աֆրիկացիների մոտ ։ Այս 13 տարբերակներից 10-ը գտնվել են նեանդերթալցու գենոմում, որը դարձավ Եվրոպայի և Ասիայի տարածքներում Homo sapiens-ի և նեանդերթալցու խաչման վերաբերյալ փաստարկներց մեկը ։ Ժամանակակից ոչ աֆրիկացիների  գենմոմի 1-3%-ը ` նեանդերթալցու գեներ են, և եվրոպացիները ավելի քիչ են կրում նեանդերթալցու գեները քան ասիացիները։  Աֆրիկացիների ԴՆԹում հայտնաբերվել են 0.3-0.7 % նեանդերթալցու գեներ և մոտ ալթյան նեանդերթալցիների գեների  5 %-ը պարունակում են իրենց մեջ աֆրիկական մուտացիաներ, որոնք չկան եվրոպական նեանդերթալցիների մոտ։ Դա խոսում է այն մասին, որ ալթյան նեանդերթալցիները խաչվել են անատոմիապես ժամանակակից մարդու հետ ավելի քան 100 հազար տարի առաջ  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Գանթիադ (այլ կիրառումներ)
Գանթիադ, կարող է վերաբերել՝
Դեպի ճամբար (սիթքոմ)
«Դեպի ճամբար», մանկական, երիտասարդական հումորային հեռուստասերիալ, սիթքոմ ։ Հեռարձակվել է « Արմենիա ՀԸ » եթերում։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 12-ին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայկական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Արմենիա հեռուստաընկերության նախագծեր Կատեգորիա:2010-ականների հայկական հեռուստասերիալներ
Waiting (երգ, Green Day)
«Waiting», ամերիկյան փանկ ռոք խումբ Green Day-ի վեցերորդ ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2001 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։
7"
Ա կողմ Բ կողմ
Vinyl
Ա կողմ Բ կողմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Green Day երգեր
Միլիսոնովկա
Միլիսոնովկա (Милисоновка, Милисоновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Թելլեր շրջան (Կոլորադո)
Թելլեր շրջան (Teller County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1447 կմ² է, բնակչությունը՝ 23350 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քրիպլ Քրիկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1899 թ.։
Կատեգորիա:Կոլորադոյի շրջաններ
Գառնյանո
Գառնյանո (Gargnano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչության թիվը կազմում է 3016 մարդ, խտությունը՝ 39 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 78 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 25084։ Հեռախոսային կոդը՝ 0365։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հայոց ցեղասպանության խաչքար (այլ կիրառումներ)
Հայոց ցեղասպանության խաչքար, կարող է վերաբերել՝
Միտեցովկա
Գետի ակունքը գտնվում է անտառում, Կոմի Հանրապետության սահմանի մոտակայքում, Միտեց գյուղից 11 կմ հարավ-արևմուտք։ Գետը հոսում է անմարդաբնակ, ճահճոտ անտառային վայրում հարավ-արևելք, գետին զուգահեռ հոսում է Պերևանկա գետը։
Պոդոլկի (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
Պոդոլկի (Поділки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
Միտեցովկա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Պոդոլկի (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պոդոլկի գյուղում բնակվում էր 769 մարդ։
Միտեցովկա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գալիչյա Գորա (գյուղ, Զադոնսկի շրջան)
Գալիչյա Գորա (Галичья Гора), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Միլիտինո (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Միլիտինո (Милитино), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Շուլամիթ Ալոնի
Շուլամիթ Ալոնի (שולמית אלוני, ), իսրայելցի պետական գործիչ, Իսրայելի կապի, գիտության և մշակույթի նախարար (1993-1996)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լեհաստանից գաղթած ատաղձագործի ընտանիքում, մայրը եղել է դերձակուհի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նրան ուղարկել են գիշերօթիկ դպրոց, չնայած ծնողները ծառայել են բրիտանական բանակում։ Պատանեկան տարիներից մասնակցել է սոցիալիստական շարժմանը, եղել է Հաշոմեր Հացաիրի, Հագանայի անդամ և Անկախության համար մղվող պատերազմի ժամանակ ծառայել է Պալմահում, Հին Երուսաղեմում մարտական գործողությունների ժամանակ գերեվարվել է հորդանանյան զինվորականների կողմից ։
Օլեյնիկովո (գյուղ, Խարկովի շրջան)
Օլեյնիկովո (Олійникове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
Շուլամիթ Ալոնի
Կենսագրություն
Պատերազմի ավարտից հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ, փախստական երեխաների դաստիարակ, թղթակցել է տարբեր հրատարակչությունների, վարել է մարդու իրավունքներին նվիրված ռադիոհաղորդումներ։ 1965 թվականին նա առաջին անգամ ընտրվել է Քնեսեթի պատգամավոր, հետագայում համարվել է պատգամավոր մինչև 1996 թվականը (ընդմիջումով 1969—1973 թթ.): 1974 թվականին կարճ ժամանակահատված երկրի կառավարությունում եղել է առանց պորտֆելի նախարար։
Օլեյնիկովո (գյուղ, Խարկովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Օլեյնիկովո գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 400 մարդ/կմ²։
Շուլամիթ Ալոնի
Կենսագրություն
Ստեղծել և չորս տարի գլխավորել է Իսրայելի Սպառողների միությունը, այնուհետև սեփական Ռաց կուսակցությունը (Քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանության շարժում), որը 1991 թվականին միացել է Մերեց կուսակցությանը (Ալոնին ղեկավարել է խորհրդարանական խմբակցությունը)։ 1970-ական թվականների ընթացքում փորձել է երկխոսություն հաստատել պաղեստինցիների հետ, հույս ունենալով, որ կհասնի կայուն խաղաղ կարգավորման։ Լիբանանյան պատերազմի ժամանակ (1982) ստեղծեց Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հարցերով միջազգային կենտրոն։ 1992—1993 թվականներին Իցհակ Ռաբինի կառավարությունում զբաղեցրել է կրթության նախարարի պաշտոնը, սակայն ստիպված է եղել հրաժարական տալ պետության և կրոնի տարանջատման անհրաժեշտության հարցում ունեցած կայուն դիրքորոշման համար, այնուհետև  մինչև 1996 թվականը զբաղեցրել է հաղորդակցության, գիտության և մշակույթի նախարարի պաշտոնը։ Պետական և հասարակական գործունեության բնագավառում ունեցած վաստակի համար 2000 թվականին նրան շնորհվել է Իսրայելի պետական մրցանակ։ Նրան շնորհվել է նաև Բրունո Կրայսկու մրցանակ (1984)։
Օլեյնիկովո (գյուղ, Խարկովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շուլամիթ Ալոնի
Քաղաքական հայացքներ
Իր ողջ քաղաքական կարիերայի ընթացքում նա համարվել է խաղաղության պահպանման իսրայելական շարժման նշանավոր գործիչ, պաշտպանել է պաղեստինցիների հետ երկխոսության անհրաժեշտության գաղափարը։ Նա համարվել է Եշ Դին իրավապաշտպան կազմակերպության անդամ։ Շուլամիթ Ալոնին կիսում էր ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Ջիմի Քարթերի տեսակետը այն մասին, որ Իսրայելը պաղեստինցիների նկատմամբ իրականացնում է ապարտհեյդի քաղաքականություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Իսրայելի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսրայելցի գրողներ Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ
Ջրաղացներ
Ջրաղացներ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում, հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Գտնվում է Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 41 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 24 կմ հեռավորության վրա։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 455,14 հա տարածք, որից 288,55 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 150,32 հա անտառային հողեր։ Ջրաղացներ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 5 աղբյուրներ` «Փասին», «Ճըրմիճրին», «Բաբունց», «Մոսունց» և «Վանունց»։
Բնակչություն
Ջրաղացներ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 132 մարդ, կա 42 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (1882 թ.), Սբ. Վանես եկեղեցի (XIII դ.), Բանունց եկեղեցի, գյուղի տարածքում հաշվառված է 24 հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, Ակնաղբյուրի միջնակարգ դպրոցի Ջրաղացների մասնաճյուղն, որտեղ սովորում են 7 աշակերտներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Հորաս Թատլ
Հորաս Պառնել Թատլ (դասական տառադարձմամբ՝ Հորացիուս Պառնել Թուտլ, Horace Parnell Tuttle, ), ամերիկացի աստղագետ։
Կենսագրություն
1857 թվականին Թատլը սկսել է աշխատել Հարվարդի քոլեջի աստղադիտարանում, որպես օգնական։ Նա հայտնաբերել է մի քանի գիսաստղեր և հանդիսանում է 109P/Սվիֆթ-Թատլի (հանդիսանում է Պերսեիդներ ասուպային հոսքի աղբյուրը) և 55P/Թեմպլ-Թատլի (հանդիսանում է Լեոնիդներ ասուպային հոսքի աղբյուրը) գիսաստղերի համահայտնաբերողը։ Նրան օժանդակում էր Ասաֆ Հոլլը, ով հաշվարկում էր երկնային մարմինների ուղեծրերը։ Բացի այդ Թատլը հայտնաբերել է (66) Մայա և (73) Կլիտիա աստերոիդները։
1862 թ. նա թողեց Հարվարդը, որպեսզի 9 ամսով մասնակցի քաղաքացիական պատերազմում, որտեղ նա ծառայում էր որպես գանձապահ։ Հետագայում նա ծառայել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում և մասնակցել է մի քանի աշխարհագրական ճանապարհորդությունների։
1884 թվականից նա շարունակել է աշխատել որպես աստղագետ և աշխատել է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային աստղադիտարանում, Վաշինգտոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
(3424) Նալս
(3424) Նալս (Nusl), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի փետրվարի 14-ին Լադիսլավ Բրոժեկի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,546877 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3642 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7296 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1484,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242489 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,76° անկյուն։
Լորիս Չոպանյան
Լորիս Հովհաննեսի Չոպանյան, հայկական ծագմամբ ամերիկացի երգիչ, կիթառահար, կոմպոզիտոր։
Կենսագրություն
Լորիս Չոպանյանը ծնվել է 1933 թվականի ապրիլի 17-ին Մոսուլում (Իրաք)։ Ժողովրդական երգերով հանդես է եկել Բաղդադի «Կոմիտաս» երգչախմբում։ Ավարտել է Բաղդադի երաժշտական քոլեջը, ԱՄՆ-ում՝ Լուիզիանայի համալսարանի, ապա՝ Միչիգանի համալսարանի երաժշտական բաժինները (կոմպոզիցիայի դասարաններ), Փարիզում կիթառի դասեր է առել Ժակ Չաքրյանից։ Բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։
Լորիս Չոպանյանի ստեղծագործության մեջ գերակշռում են հայկական թեմաներով գործերը («Նահատակաց ապրիլ 24-ի», 1965, սիմֆոնիա, «Հայկական ռապսոդիա», 1960, դաշնամուրի և ջութակի, «Հայկական պարեր», 1975, փողային նվագախմբի, «Երգեր Արարատին», 1983, 3 կիթառի համար, հայկական պարերի նվագախմբային փոխադրություններ, 1977, «Չորս հայկական մեղեդիների փունջ», 1989, և այլն)։ Հայկական ոգով գրել է նաև մենանվագներ, զուգանվագներ, տրիոներ, կվարտետներ և այլ գործեր։ «The Gift - A Christmas Ballet»-ում (1977) Քրիստոսի մանկությունը պատկերող հատվածում օգտագործել է հայկական մանկական երգեր։ Ուշագրավ են նաև սիմֆոնիետը՝ թավջութակի և կամերային նվագախմբի, «Կապրիչչոն»՝ դաշնամուրի և փողային նվագախմբի, «Soliloquy - Testament of a Madman» (Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին)՝ բարիտոնի և կամերային նվագախմբի համար և այլ գործեր։ Կիթառի համար գրել է զուգանվագ, «Սոնիքս» կվարտետը, «Խրոմատիկ չակոնա» և այլ գործեր։
1992 թվականին Լորիս Չոպանյանն այցելել է Հայաստան, որի տպավորությամբ գրել է «Վերածնունդ» սիմֆոնիկ երկը. բաղկացած է «Խոր վիրապ», «Սևանա լիճ», «Արարատ» պոեմներից։
Մասնակցել է մի շարք երաժշտական մրցույթների, արժանացել մրցանակների։ 1981 թվականին դարձել է Քլիվլենդի արվեստի մրցանակի դափնեկիր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Հայ կիթառահարներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ
Յոնջալու (Բասենի գավառ)
Յոնջալու, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում էր Հասանկալա քաղաքից 27 կմ հարավ-արևմուտք, Արաքս գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ափին։ Մտնում էր Վերին Բասենի կազմում։
Բնակչություն
XX դարասկզբին ուներ 9 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մարիա Շատելեն
Մարիա Միխայլովնա Շատելեն (Мария Михайловна Шателен, ), ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, երեք պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1895 թվականին։ Հայրը՝ Միխայել Շատելենը եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հիմնադիր և ղեկավար, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր, մայրը՝ Մարիա Ալեքսանդրովան եղել է ռուս դրամատուրգ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ Ալեքսանդր Օստրովսկու ավագ դուստրը ։
Մարիա Շատելենը 1911 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Լ.Տագանցևայի մասնավոր գիմնազիան, մեկ տարի դասախոսություններ է անցել Փարիզի Սորբոնում։ Վերադարձել է Սանկտ Պետերբուրգ և Բեստուժևի կանանց դասընթացներում ուսումնասիրել իրավաբանություն։
1917 թվականին աշխատել է Պետրոգրադի պարենի վարչությունում, 1922 թվականից՝ միջազգային էլեկտրատեխնիկական կոմիտեում, եղել է «Էլեկտրիչեստվո» ամսագրի գլխավոր քարտուղար, հետագայում աշխատանքի է անցել «Գլավեներգոյի» Լենինգրադի մասնաճյուղում։
1930-ական թվականներին եղել է Լենինգրադի էլեկտրական արդյունաբերության ձեռնարկությունների տնտեսագետ։
Մասնակցել է Խորհրդա-ֆիննական և Հայրենական մեծ պատերազմներին, եղել է բուժքույր, մասնակցել է Կուրսկի ճակատամարտ ին։ Պատերազմն ավարտել է Ավստրիայում՝ ավագ լեյտենանտի կոչումով։
1954 թվականին ավարտել է Լենինգրադի մշակույթի պետական ինստիտուտը։ Աշխատանքային գործունեության վերջին տարիներին աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի կենսաբանական ինստիտուտի գրադարանում։
Մահացել է 1977 թվականին, թաղվել է Օստրովսկիների ընտանեկան գերեզմանատանը ։