cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գամբլի զարմանահրաշ աշխարհը
Քննադատում
Մուլտֆիլմը ստացավ բավականին լավ արձագանքներ հումորի, անիմացիայի և երաժշտություն համար։ 2011 թվականի մայիսի 3-ին այն հավաքեց 2,120 միլիոն դիտում, իսկ 2011 թվականի մայիսի 9-ին հավաքեց 1,937 միլիոն դիտում։ 2-րդ եթերաշրջանը հավաքեց ավելի քիչ դիտումներ՝ 1.805 միլիոն։ Variety ամսագրի տեսաբան՝ Լորի Բրաունը լավ արձագանքեց այս շոուի մասին։ Նա հայտնեց, որ շոուն իր մեջ պարունակում է յուրօրինակ տրամաբանություն ու ներքին քաոս, և ավելացրեց. - «Այս շոուն գնահատվում է ինչպես առաջնակարգ հիմարություն»։ Դրական արձագանքներ են տրվել նաև Entertainment Weekly և Wired ամսագրերի տեսաբանների կողմից։ Շոուն ստացել է բազմաթիվ դրական կարծիքներ Daily Mail և The A.V. Club կայքերում։
Մրցանակներ
Մուլտֆիլմը իր գոյության 5 տարվա ընթացքում ստացել է մի քանի մրցանակներ։ Դրանց թվում.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Համլետ Քոչարյան
Համլետ Հմայակի Քոչարյան, քաղաքական գործիչ, ազատամարտիկ, հրամանատար, Կապանի «Ղարաբաղ» կոմիտեի նախագահ, արձակագիր ։
Կենսագրություն
Համլետ Քոչարյանը ծնվել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Կապանի շրջանի Սևաքար գյուղում։ 1969-1971 թվականների  ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Արցախյան շարժման  առաջին իսկ օրերից կազմավորել է «Հայոց պատմական իրավունքի միավորում» կամավորական ջոկատը և «Մեծն Գարեգին Նժդեհ» բարեգործական ընկերությունը ։ Նույն ժամանակաընթացքում ղեկավարել է «Հայ Դատի պաշտպանության ընկերության» Զանգեզուրի մասնաճյուղը ։
1989 թվականի օգոստոսին ադրբեջանական սահմանամերձ Սեյիդլար գյուղի ազատագրման կռիվների ժամանակ Համլետը մի խումբ ազատամարտիկների հետ միասին գերի է ընկել և տեղափոխվել Բաքվի Բայիլի բանտ։ 1990 թվականի ապրիլին գերիների փոխանակման գործընթացի արդյունքում ազատվում է և վերադառնում Հայաստան։
1990-1991 թվականներին մասնակցել է Կապանի շրջանի սահմանամերձ գյուղերի և Գորիսի շրջանի Շուռնուխ, Խնձորեսկ, Կոռնիձոր գյուղերի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Համլետ Քոչարյանը, բացի մարտական գործողություններից, ակտիվ գործունեություն էր վարում նաև քաղաքական ու հասարակական դաշտում, ինչի արդյունքում ձերբակալվում է  ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի կողմից, բայց շուտով ազատ է արձակվում և հիմնադրում ռազմական ջոկատ։
Համլետ Քոչարյանը զոհվել է 1991 թվականի մայիսի 6-ին՝ մարտական գործողություններից առաջ զենքի փորձարկման ընթացքում տեղի ունեցած պայթյունից։ Հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշանով։ Կապան քաղաքի Աչախլու թաղամասը վերանվանվել է նրա պատվին՝ Համլետավան։ Նույն թաղամասում էլ 1991 թվականին կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։
Համլետ Քոչարյանը պատմվածքների, բանաստեղծությունների և երգերի հեղինակ Է։ Ռեժիսոր Իրինա Օհանյանի նկարահանած «Ես այնքան մոտ էի իրականությանը» տեսաֆիլմը նվիրված է նրան։
Ընտանիք
Համլետ Քոչարյանի ընտանիքն այժմ ապրում է Երևանում։ Ավագ դուստրը՝ Էյլին, աշխատում է պաշտպանության նախարարությունում, կրտսեր դուստրը՝ Անին, ամուսնացած է և երկու արու զավակ ունի՝ Ալեքսանդրը և Ռոբերտը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Էպիկտետոս
Էպիկտետոս (Έπίκτητος, ), հին հույն փիլիսոփա, սկզբում ստրուկ էր, հետո ազատ է արձակվել։ Պատկանել է ստոիկյան դպրոցին։ Ինքը՝ Էպիկտետոսը չի թողել գրավոր ժառանգություն։ Նրա ուսմունքը գրի է առել և հրատարակել է աշակերտներից մեկը՝ Արիանոսը։ «Զրույցներ» և «Ձեռնարկ»  երկերը թարգմանվել են լատիներեն՝ լայն տարածում գտնելով և ազդելով հետագա դարերի փիլիսոփայական մտքի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:1-ին դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:2-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ստոյիկականություն Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Դենիս Սթուրհյոյ
Յան Դենիս Սթուրհյոյ (Jahn Dennis Storhøi, ), նորվեգացի կինոյի և թատրոնի դերասան։
Կենսագրություն և կարիերա
Յան Դենիս Սթուրհյոյը ծնվել է 1960 թվականի հուլիսի 15-ին նորվեգական Ֆրեդրիկստադ քաղաքում։ Մասնագիտությամբ նա կինոյի և թատրոնի դերասան է։ Բազմաթիվ մրցանակների ու պարգևների է արժանացել։ Այդ թվում Նորվեգիայի քննադատների ասոցիացիայի մրցանակ, որը շնորհվում է 1939 թվականից և համարվում է Նորվեգիայում ամենահայտնի ու հարգի պարգևներից մեկը։
Յան Դենիս Սթուրհյոյի ամենահայտնի դերը, որը նրան հռչակ ու ճանաչում բերեց ամբողջ աշխարհում, համարվում է Հերգեր-զվարճասերի դերը ռեժիսորներ Ջոն ՄաքՏիրանի և Մայքլ Քրայթոնի «Տասներեքերորդ մարտիկ» ֆիլմը։ Այստեղ Յան Դենիս Սթուրհյոյը խաղաց Անտոնիո Բանդերասի և այլ հոլիվուդյան աստղերի հետ։
Պատանի հանդիսատեսի համար նա հայտնի է որպես նորվեգական հեռուստաալիքներով ցուցադրվող շոուների գլխավոր հերոս ։ Երեխաներն էլ ճանաչում են նրան որպես մուլտիպլիկացիոն կինոնկարների հերոսների ձայնագրող։
2010 թվականի մարտի 17-ին Դենիսն ու այլ նորվեգացի դերասաններ հրավիրվեցին մասնակցելու «Ոչինչ» գիտաֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմի նկարահանման քաստինգներին ։ Ֆիլմի սյուժեում Նորվեգիայի արշավախմբերից մեկի մասին է պատմում, որոնք Անտարկտիդայում հայտնաբերում են չբացահայտված թռչող օբյեկտ։
Անձնական կյանք
1997 թվականին Յան Դենիս Սթուրհյոյը ամուսնանում է Մոնա Կյոլհաուի հետ (Mona Keilhau): Ընտանիքում կա մեկ երեխա ամուսնական այս զույգից և ևս երկու երեխաներ՝ Դենիսի առաջին անհաջող ամուսնությունից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Մարգար Ժամհարյան
Մարգար Ժամհարյան (մականունը՝ Մռավ, ), հայ ֆիդայի, վրիժառու, ռազմական գործիչ ։
Կենսագրություն
Մռավը ծնվել է 1877 թվականին Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգում՝ ներկայիս Արցախի Հանրապետության տարածքում։ Զինվորական ծառայությունը անցկացրել է ռուսական բանակում (Սանկտ Պետերբուրգ)։ Ուսման նպատակով մեկնել է Պրուսիայի թագավորություն (Գերմանիա), սակայն, կրթությունը անավարտ թողնելով, վերադարձել է Հարավային Կովկաս։ Ընդգրկվել է Ելիզավետպոլի նահանգում գործող հայկական ինքնապաշտպանական մարտական խմբակներին ։
Գանձակում կազմակերպել և իրագործել է հակահայկական գործունեությամբ աչքի ընկնող փոխնահանգապետ Լոլաձեի սպանությունը։ Ռազմական գործողությունից հետո մեկնել է Արևմտյան Հայաստան՝ Կարին, Բաղեշ, Մուշ, որտեղ ընդգրկվում է Հակոբ Զավարյանի բուժապահովման ստորաբաժանման կազմում։ Մասնակցել է հայ-թուրքական կռիվներին ։
Մարգար Ժամհարյանը զոհվել է 28 տարեկան հասակում Շուշի քաղաքի ինքնապաշտպանական կռիվների ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ վրիժառուներ Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:1877 ծնունդներ Կատեգորիա:1905 ծնունդներ Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում մահացածներ
Կրուտոյ Բերեգ (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կրուտոյ Բերեգ գյուղում բնակվում էր 286 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սանդեյ (դեսերտ)
Սանդեյ (sundae, Sunday ՝«կիրակի» բառի աղճատումից), աղանդեր պաղպաղակից։ Սովորաբար պատրաստվում է պաղպաղակի գնդիկներից, զարդարված մրգային օշարակով կամ դոնդողով, մանրացված ընկույզով, շոկոլադով, հարած սերուցքով և հատապտուղներով։
Սիդնեյի օպերային թատրոն
Սիդնեյի օպերային թատրոն (Sydney Opera House), բազմաֆունկցիոնալ երաժշտական թատրոն Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Սիդնեյ քաղաքում։ Աշխարհի ամենահայտնի կոթողներից է, հանդիսանում է Ավստրալիայի խորհրդանիշը։ 2007 թվականի հունիսի 28-ից Սիդնեյի օպերային թատրոնը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։
Սանդեյ (դեսերտ)
Պատմություն
Համաձայն «Օքսֆորդի անգլերեն բառարան»-ի՝ Սանդեյ անունով «կիրակի» բառի ուղղագրության խեղաթյուրման պատճառը հայտնի չէ։
Սիդնեյի օպերային թատրոն
Ճարտարապետություն
Նախագծվել է դանիացի ճարտարապետ Յորն Ուդզոնի կողմից, ով հաղթել էր 1950-ականներին հայտարարված միջազգային մրցույթում։ Բացվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ։ Նախագծի համար Ուդզոնը 2003 թվականին արժանացել է Պրիտցկերյան Ճարտարապետություն մրցանակի։ Թատրոնը կառուցվել է 14 տարում, արժեքը կազմել է 102 միլլիոն դոլար։
Սանդեյ (դեսերտ)
Պատմություն
ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքներն ու նահանգները հակված են այն վարկածին, որ հենց այնտեղ է հորինվել այդ աղանդերը՝ Նյու Յորք, Բուֆֆալո, Օհայո, Քլիվլենդ, Նոր Օռլեան, Լուիզիանա և շատ ուրիշներ։
Սիդնեյի օպերային թատրոն
Ճարտարապետություն
Սիդնեյի օպերային թատրոնի շենքը կառուցվել է էքսպրեսիոնիզմի ոճով՝ միախառնված ռադիկալ և նորարարական տարրերով։ Շինությունն զբաղեցնում է 2,2 հեկտար տարածք, երկարությունը 185 մետր է, առավելագույն լայնությունը՝ 120 մետր։ Շենքը կշռում է 161.000 տոննա, հենված է 580 սյուների վրա, որոնք գտնվում են ջրի մեջ՝ ծովի մակարդակից 25 մետր խորության վրա։ Շինության էներգաօգտագործումը համարժեք է 25 000 բնակչություն ունեցող քաղաքի էներգիայի սպառմանը։ Էներգիան բաշխվում է 645 կմ մալուխներով ։ Շինության առագաստանման տանիքը կազմված է 2 194 պատրաստի հատվածներից, բարձրությունը 67 մետր է, կշռում է ավելի քան 27 տոննա, կառույցը պահում են 350 կմ երկարությամբ պողպատե ճոպանները։
Սանդեյ (դեսերտ)
Պատմություն
Սանդեյի գյուտի մասին բազմաթիվ պատմությունների շարքում կա բացատրություն, որ այն ԱՄՆ-ում հայտնի ice cream soda՝ «պաղպաղակով սոդայաջուր», աղանդերային խմիչքի հետագա էվոլյուցիան է։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ սանդեյը ստեղծվել է, քանի որ հրուշակագործների մոտ անհրաժեշտություն է առաջացել սովորական պաղպաղակին, որը բավական տարածված է եղել կիրակի օրերին, գտնել փոխարինող։
Սիդնեյի օպերային թատրոն
Ներկայացումների սրահներ
Օպերային թատրոնի շենքում կան հետևյալ ներկայացումների սրահները ։
Սանդեյ (դեսերտ)
Պատմություն
Այդ անհրաժեշտությունը պայմանավորված էր ԱՄՆ-ում այսպես կոչված Կիրակնօրյա կամԿապույտ օրենքների Պատմական գոյությամբ, որոնք կիրակի օրերին արգելում էին որոշակի տեսակի աշխատանքներ և զվարճանքներ, ի սկզբանե, որպեսզի Միացյալ Նահանգների քաղաքացիները չշեղվեն եկեղեցի այցելելուց։ Ժամանակին որոշ նահանգներում կապույտ օրենքների թվում էր կիրակի օրերին պաղպաղակի օգտագործման արգելքը։ Պիտեր Բյորդը «Սննդային առաջին կայսրություն» (the First Food Empire) գրքում (2000 թվական) գրել է, որ Սանդեյ անունը հորինվել է Իլինոյս նահանգում, որտեղ գոյություն է ունեցել նման օրենք․ այն դեպքում, երբ աղանդերի մեջ պաղպաղակը, այլ բաղադրիչների ավելացմամբ այլևս պաղպաղակ չէր համարվում։
Սիդնեյի օպերային թատրոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թատրոններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Օպերային թատրոններ
Սանդեյ (դեսերտ)
Սանդեյի տեսակներ
• Սանդեյ բաթերսքոտչ սոուսով
Դասական բատերսքոթչ տաք սոուսով սանդեյը պատրաստված է վանիլային պաղպաղակից, տաք շոկոլադե սոուսով, հարած սերուցքով, մանրեցված ընկույզով և մարասկինային կոկտեյլային բալով։ Վանիլային պաղպաղակի փոխարեն կարող է օգտագործվել այլ պաղպաղակներ։
• Կրիայի Սանդեյ
Վանիլային պաղպաղակի, տաք իրիսի և տաք կարամելի սոուսի՝ տապակած կարիա պեկան ընկույզներ ի հավելումով հայտնի համադրություն։
• Սև և Սպիտակ
Սանդեյի այս տեսակը պատրաստված է վանիլային պաղպաղակից, շոկոլադե սոուսով և մարշմելոուով զարդարված շոկոլադե պաղպաղակի գնդիկով։
(8181) Ռոսինի
(8181) Ռոսինի (Rossini), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Սանդեյ (դեսերտ)
Սանդեյի տեսակներ
• Կարկանդակով սանդեյ
(8181) Ռոսինի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,746053 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0316 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1662,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,216591 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,11° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սանդեյ (դեսերտ)
Սանդեյի տեսակներ
Պատրաստված է շոկոլադե կարկանդակից՝ ընկույզով, վանիլային պաղպաղակով, շոկոլադե օշարակով, գետնանուշով, տաք իրիսով, հարած սերուցքով և հաճախ վերևից զարդարվում է կոկտեյլային բալերով։
• Բանանե սպլիտ Այս տեսակի սանդեյն իրենից ներկայացնում է երեք տեսակի սանդեյներ, որոնք գնդիկներով դասավորված են երկարությամբ կիսած բանանի մասերի միջև։ Բաղկացած է ելակի պաղպաղակից, ելակի օշարակից, շոկոլադե պաղպաղակից, շոկոլադե օշարակից, վանիլային պաղպաղակից, մանրացված գետնանուշից։ Յուրաքանչյուր պաղպաղակի գնդակը զարդարված է հարած սերուցքով և կոկտեյլային կեռասով։
• Բանանե ֆոսթեր
Սանդեյի այս տեսակը պատրաստված է ռոմով, բանանի լիկյորով և համեմունքներով բանանե ֆլամբից։
• Ամերկիակական պարֆե Այս տեսակի սանդեյը մատուցվում է բարձր բաժակով, լցված պաղպաղակի շերտերով, վարսակի փաթիլներով, օշարակով և լիկյորով։ Այս քաղցրավենիքը ներառում է բրաունի թխվածք, վանիլային պաղպաղակ, շոկոլադե սոուս, գետնանուշ, տաք իրիս և հարած սերուցք, հաճախ մարասկինի կեռաս։ Եթե Բրաունիի փոխարեն օգտագործվում է բլոնդի թխվածքը, ապա շոկոլադի փոխարեն օգտագործվում է կարամելային սոուս։
Այս պաղպաղակը պատրաստված է վանիլային պաղպաղակից, մանրացված ելակից, մանրացված արքայախնձորից, հարած սերուցքից և կեռասից։ Այն անվանվել է «Դեյվիդ հարում կամ ամերիկյան կյանքի պատմություն» գրքի գլխավոր հերոսի պատվին, որը 1899 թվականին գրել է գրող Էդվարդ Վեթսքոթը ։
Ամենաթանկ պաղպաղակը աշխարհում
Մինչև վերջերս աշխարհում ամենաթանկն էր համարվում «Ոսկե առատություն» (The Golden Opulence Sundae) կոչվող սանդեյը, որը ստեղծվել է Նյու Յորքի Serendipity 3 ռեստորանում։ Այս սանդեյի ստեղծումը նվիրված էր ռեստորանի բացման հիսուներորդ տարեդարձին՝ նրա ոսկե հոբելյանին ։ 2007 թվականին Սանդեյ «Ոսկե առատություն»-ը գրանցվել Է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես աշխարհի ամենաթանկը և արժեցել է 1000 ԱՄՆ դոլար ։
Այս ռեկորդի գրանցումից հետո Serendipity 3 ռեստորանի սեփականատեր Սթիվեն Բրյուսը հայտարարել է 25000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «Frrozen Haute Chocolate» պաղպաղակ - սանդեյից նոր աղանդեր ստեղծելու մասին ։
1144
Կատեգորիա:1144 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մոշե Կախլոն
Մոշե Կախլոն (משה כחלון, ), իսրայելցի քաղաքական գործիչ, Քնեսեթի պատգամավոր («Լիկուդ» կուսակցությունից, 2014 թվականին ստեղծել է իր սեփական «Կուլանու» կուսակցությունը), Իսրայելի 32-րդ կառավարության կապի և սոցիալական ապահովման նախարար, Իսրայելի 31-րդ ֆինանսների նախարար, Քնեսեթի 16-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 20-րդ և 21-րդ համագումարների պադգամավոր։
Կենսագրություն
Մոշե Կախլոնը ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 19-ին, Հադերայում, Լիբանան ից հայրենադարձվածների ընտանիքում։ Նրանից բացի ընտանիքում կար ևս յոթ երեխա։ 1978-ից 1986 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Մոշեն պարտադիր և երկարաժամկետ ծառայություն է անցել Իսրայելի պաշտպանության բանակում։
Առաջին անգամ Կոխլոնը Քնեսեթի պատգամավոր է դարձել 2003 թվականին, դրանից հետո նա մի քանի անգամ վերընտրվել է։ Քնեսեթի 16-րդի համագումարում նա զբաղեցրել է փոխխոսնակի պաշտոնը։
2008 թվականի «Լուկադի» բաց նախնական ընտրության ժամանակ Մոշեն զբաղեցրել է վեցերորդ տեղը ։ Իսրայելի 32-րդ կառավարության ժամանակ նա ստացել է երկու նախարարական պաշտոն, սկզբում` կապի նախարարի պաշտոնը, իսկ 2011 թվականի հունվարի 19-ին (վարչապետ Նեթանյահուի խնդրանքով)` Կախլոնն ստանձնել է սոցիալական ապահովության նախարարի պարտականությունները ։
Դրանից հետո, քանի որ Քնեսեթի 21-րդ համագումարի ընտրությունների ժամանակ (2019 թվականի ապրիլի 9) կուսակցությունը կարողանում է ստանալ միայն 4 մանդատ, Կախլոնը իր կուսակցության հետ միասին միանում են «Լիկուդու» կուսաակցությանը ։
2020 թվականին հայտարարել է քաղաքականությունից հեռանալու մասին։
Կախլոնը ամուսնացած է ունի երեք երեխա, ապրում է Հայֆայում, տիրապետում է եբրայերեն և անգլերեն լեզուներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսրայելի նախարարներ
1148
Կատեգորիա:1148 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Իրանա-սիրիական հարաբերություններ
Իրանա-սիրիական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Իրանի և Սիրիայի միջև։
Պատմություն
1980-ական թվականներին Սիրիան Իրան-իրաքյան պատերազմի ժամանակ գրավեց Իրանի կողմը, և երկրները ձևավորեցին ռազմավարական դաշինք, ինչը զայրույթով ընդունվեց Իրաքում և արաբական այլ երկրներում։ Իրանն ու Սիրիան թշնամական դիրքորոշում են որդեգրել Իրաքի նախկին նախագահ Սադդամ Հուսեյնի նկատմամբ, ինչպես նաև համատեղ հանդես են գալիս Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի վարած քաղաքականության դեմ։ Իրանը Սիրիայի տարածքով զենք է մատակարարում Լիբանանում Հեզբոլլահի զինված ջոկատներին ։
2011 թվականին Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի սկսվելուց հետո Իրանի կառավարությունը լայնածավալ աջակցություն ցուցաբերեց Բաշար Ասադին՝ իր դաշնակցին օգնելու համար իրանական բանակի էլիտար ստորաբաժանումներ ուղարկելով։ 2011 թվականի մայիսին բրիտանական The Guardian թերթում հոդված էր հրապարակվել այն մասին, որ Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը լրացուցիչ ուժեր է տեղափոխել Դամասկոս՝ ցուցարարներին ցրելու հարցում սիրիական ոստիկանությանը օգնելու համար ։ Իրանի արտաքին քաղաքականության հարցերով ավագ խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթին հայտարարել է, որ Իրանը պատրաստ չէ կորցնել իր ռազմավարական դաշնակցին ։ Իրանը սկսել է զենք մատակարարել Սիրիայի կառավարությանը անկարգությունների դեմ պայքարելու համար, ինչպես նաև օգնություն է ցուցաբերել հետախուզական գործակալություններին։ Իրանը պատրաստակամություն է հայտնել ֆինանսավորել Լաթակիայի օդանավակայանում տեղակայված ռազմաբազան ։ 2011 թվականի օգոստոսին բրիտանական The Daily Telegraph թերթում հոդված էր հրապարակվել այն մասին, որ Սիրիայի գաղտնի ոստիկանության նախկին անդամը հայտնել է երկրում իրանցի դիպուկահարների առկայության մասին, որոնք մասնակցում են բողոքի ցույցերի ճնշմանը։ ԱՄՆ կառավարության տվյալներով՝ Մոհսեն Շիրազին (իրանական Ղոդս հատուկ նշանակության ուժերի հրամանատարներից մեկը) ուղարկվել է Սիրիա՝ տեղի անվտանգության ծառայությունները մարզելու համար։ 2011 թվականի հունիսի վերջին Իրանի բարձրագույն ղեկավար Ալի Խամենեին հայտարարել էր, որ Սիրիայում տեղի ունեցող անկարգությունների հետևում կանգնած են ԱՄՆ-ն և Իսրայելը, ինչպես նաև Իրանի կողմից Սիրիայի գործող կառավարությանը սատարելու մասին։ Իրանի այլ պաշտոնյաներ ևս անվերապահ աջակցություն են հայտնել Բաշար Ասադին։ 2011 թվականի օգոստոսի վերջին Իրանի կառավարությունը մտահոգություն էր հայտնել Սիրիայում տեղի ունեցող իրադարձությունների կապակցությամբ, Իսկ արտգործնախարար Ալի Աքբար Սալեհին հանդես էր եկել հայտարարությամբ, որ Սիրիան պետք է ականջալուր լինի իր ժողովրդի պահանջներին ։
Սիրիացի այլախոհ և գիտնական Մուրհաֆ Ժուեժատին պնդել է, որ եթե Բաշար Ասադը պարտվի քաղաքացիական պատերազմում, ապա Իրանը ռազմական մեթոդներով կաջակցի Ալավիների անկախ պետության ստեղծմանը։ 2011 թվականից ի վեր Իրանի զինված ուժերը ակտիվորեն մասնակցում են Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմին։ Իրանցի զինծառայողները հանդես են գալիս որպես խորհրդատուներ, անվտանգության աշխատակիցներ, հատուկ նշանակության ուժեր և անմիջականորեն մասնակցում են մարտերին։ 2016 - ին Սիրիայում մարտադաշտում իրանցի գեներալների զոհվելու փաստեր են նշվել ։
Էգլ
Էգլ ( Aigle, գերմ. Älen), քաղաք Շվեյցարիայում, ֆրանսախոս Վո կանտոնի արևելքում, նույնանուն (Էգլ) շրջանի վարչական կենտրոնը։ Այստեղ է գտնվում Հեծանվորդների համաշխարհային կենտրոնը (World Cycling Centre (UCI)):
Աշխարհագրություն
Էգլ քաղաքն ընկած է Շվեյցարիայի հարավ-արևմուտքում, Մոնտրյոյից 13 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Ռոն գետի հովտի արևլյան հատվածում։ Զբաղեցնում է 16,4 կմ² տարածք՝ ընդգրկելով Ռոնի գետահովտի ցածրադիր շրջանն ու Ալպերի հարակից լեռնափեշերը։ Տարածքի 24 %-ը զբաղեցնում են բնակավայրի շենքերը, փողոցներն ու հրապարակները, 38 %-ը՝ անտառները, 35 %-ը՝ մշակովի հողերը ։
Բնակչությունը
2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ Էգլում ապրում էր 10.131 մարդ, որոնց 37 տոկոսը օտարերկրացիներ էին ։
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները
Պատմություն
Հնագիտական պեղումների արդյունքում պարզվել է, որ Էգլի ներկայիս տարածքում ու մերձակայքում մարդիկ ապրել են՝ սկսած բրոնզեդարյան ժամանակներից։ Հին Հռոմի տիրապետության շրջանից պահպանվել են մի շարք դամբարանադաշտեր; 1076 թվականին Հռոմեական սրբազան կայսրության միապետ Հենրիխ Չորրորդը Էգլի շրջական հանձնել է Սավոյական ազնվականական տոհմին։ Էգլն ինքը պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1152 թվականին՝ որպես Aleo: XI դարի վերջերին այստեղ արդեն իշխել է ազնվականական դ՛Էգլ (d’Aigle) տոհմը, որն էլ ձեռնարկել է ամրոցի շինարարությունը։ Միջին դարերում Էգլը եղել է առևտրական հարուստ քաղաք Իտալիա-Ֆրանսիա ճանապարհին։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Էգլի ամրոցը, De La Vigne թանգարանը, շվեյցարական ռեֆորմիստական Սեն Մորիս եկեղեցին և De la Dîme House-ը ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Ինքը՝ Էգլ քաղաքն ամբողջությամբ և նրա միջնադարյան ամրոցը ներառված են Շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում
Քույր քաղաքներ
Էգլի քույր քաղաքներն են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վո կանտոնի բնակավայրեր
1147
Մահեր
Կատեգորիա:1147 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Պեշչերա (գյուղ, Տյաչևի շրջան)
Պեշչերա (Пещера), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պեշչերա գյուղում բնակվում էր 104 մարդ։
1146
Կատեգորիա:1146 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կեդարես
Կեդարես, (Κέδαρες) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 61 մարդ։ Տեղակայված է Կիդասի գյուղից 6 կմ դեպի հյուսիս։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Կուտական
Կուտական, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում ։
Գտնվում է Սևանա լեռների ստորոտին, մարզկենտրոն Գավառից 92 կմ հարավ-արևելք։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակարդակից 2100 մ բարձրության վրա։ Կուտական է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։
Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Կուտականի մշտական բնակչությունը կազմել է 548, առկա բնակչությունը՝ 469 մարդ ։ Մինչև 1989 թ. գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով ։
Կուտականի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի հարավային մասում գտնվում է 12-17 դդ. խաչքարերով գերեզմանոց, իսկ գյուղի մեջ՝ 16-17 դդ. տապանաքարեր։
Օրա (Բոլցանոյի գավառ)
Օրա (Ora), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիդջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 3427 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 290 մարդ/կմ²։ Տարածքը 12 կմ² է։ Փոստային ինդեքս` 39040։ Հեռախոսային կոդ` 0471։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մալի Վյազովոկ (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Մալի Վյազովոկ (Малий Вязівок), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալի Վյազովոկ գյուղում բնակվում էր 153 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (254401-254500)
Աստերոիդների ցանկ (254301-254400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (254501-254600)
Արիստարքոս Սամոսցի
Արիստարքոս Սամոսցի (Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος, ), հին հույն աստղագետ, տոմարագետ, մաթեմատիկոս և փիլիսոփա։ Առաջինն է առաջ քաշել աշխարհի արևակենտրոն (հելիոցենտրիկ) համակարգի տեսությունը։ Մշակել է մինչև Արև և Լուսին հեռավորության և դրանց չափսերի որոշման գիտական մեթոդ։
Որպես Արևակենտրոն համակարգի նախատիպի հեղինակ մեղադրվել է աստվածուրացության մեջ և ստիպված հեռացել Աթենքից։ Արիստարտոս Սամոսացու գործերից մեզ է հասել միայն «Արեգակի ու Լուսնի չափերի փոխադարձ հեռավորությունների մասին» փոքրածավալ աշխատությունը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է լատիներեն 1418 թ., Վենետիկում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տոմարագետներ Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Շպալոզավոդ (գյուղ, Բորսկի շրջան)
Շպալոզավոդ (Шпалозавод), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բորսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1934 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վայրի, վայրի Ուեսթը
«Վայրի, վայրի Ուեսթը» (Wild Wild West), ռեժիսոր Բարրի Զոնենֆելդի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ուիլ Սմիթը, Քևին Քլայնը, Քենետ Բրենան, Սալմա Հայեկը, Մ. Էմետ Ուոլշը, Թեդ Լևայնը, Ֆրեդերիկ վան դեր Վալը, Մուզեթա Վանդերը, Սոֆիա Էնգը, Բայ Լինը։
Ֆիլմը վատ է ընդունվել քննադատների ու հանդիսատեսի կողմից և ստացել է 6 «Ոսկե ազնվամորի» «Վատագույն ֆիլմ», «վատագույն սցենար», «վատագույն ռեժիսոր», «էկրանային վատագույն զույգ» (Ուիլ Սմիթ և Քևին Քլայն), «վատագույն օրիգինալ երգ» ։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Մեսխեթցի թուքերի տեղահանություն, խորհրդային կառավարության կողմից Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Մեսխեթ շրջանից մեսխեթցի թուրքերի բռնի տեղահանումն էր Միջին Ասիա 1944 թվականի նոյեմբերի 14-ին։ Արտաքսման ժամանակ 92,307-94,955 մեսխեթցի թուրքեր բռնի տեղահանվել են 212 գյուղերից։ Նրանք անասունների վագոններով հիմնականում ուղարկվել են Ուզբեկստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։ Աքսորի ընթացքում արտաքսվել են նաև այլ էթնիկ խմբեր ևս, այդ թվում՝ քրդեր և համշենահայեր (հայ մուսուլմաններ), ինչի արդյունքում տեղահանվածների ընդհանուր թիվը կազմել է մոտ 115 000 մարդ։ Նրանք տեղափոխվել են հատուկ բնակավայրեր, որտեղ կատարել են հարկադիր աշխատանքներ։ Տեղահանությունը և աքսորի դաժան պայմանները 12,589-14,895 մարդու մահվան պատճառ են հանդիսացել։
Արտաքսումն իրականացվել է ՆԳՎ պետ Լավրենտի Բերիայի կողմից՝ ԽՍՀՄ վարչապետ Իոսիֆ Ստալինի հրամանով․ գործողության իրականացման համար ներգրավվել են ՆԳՎ 4000 աշխատակիցներ։ Գործողության անցկացման համար հատկացվել է 34 մլն ռուբլի։ Դա բնակչության հարկադիր վերաբնակեցման խորհրդային ծրագրի մի մասն էր, որը 1930-ական և 1950-ական թվականների միջև ընկած ժամանակաշրջանում խորհրդային էթնիկ խմբերի մի քանի միլիոն ներկայացուցիչների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել։ Շուրջ 32 000 մարդ՝ հիմնականում հայեր, վերաբնակեցվել են խորհրդային կառավարության կողմից Մեսխեթի մաքրված շրջաններում։
Ստալինի մահից հետո նոր խորհրդային առաջնորդ Նիկիտա Խրուշչովը 1956 թվականին հանդես է եկել գաղտնի ելույթով, որում դատապարտել և չեղարկել է տարբեր էթնիկ խմբերի ստալինյան արտաքսումները, որոնցից շատերին թույլատրվել են վերադառնալ իրենց նախկին տարածքներ։ Սակայն, չնայած նրան, որ նրանք ազատ են արձակվել հատուկ կացարաններից, մեսխեթցի թուրքերը, Ղրիմի թաթարներիը և Պովոլժիեի գերմանացիները մնացել են աքսորի մեջ։ Մինչև մեսխեթցի թուրքեր՝ Ուզբեկստանում 1989 թվականի անկարգությունների թիրախ դառնալը նրանց արտաքսման գաղտնիության և Խորհրդային Միության վարած քաղաքականության պատճառով մեսխեթցի թուրքերի արտաքսումը համեմատաբար անհայտ է եղել, և շատ փոքր գիտական հետազոտություններ են գրվել դա մասին։ 1991 թվականին նորանկախ Վրաստանը հրաժարվել է մեսխեթցի թուրքերին իրավունք տալ վերադառնալ Մեսխեթի տարածաշրջան։ Մեսխեթցի թուրքերի թիվը 2006 թվականին հաշվվել է 260 000-ից 335 000 մարդ։ Այսօր նրանք ցրված են նախկին Խորհրդային Միության յոթ երկրներում, որտեղ նրանցից շատերը քաղաքացիություն չունեն։
Նախապատմություն
1918 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին և Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի սկզբին, Վրաստանը հռչակել է անկախություն, մինչդեռ Մեսխեթում բնակվող որոշ մուսուլմանական համայնքներ հռչակել են կիսաինքնավար կոնֆեդերացիայի ստեղծման մասին և պատրաստվում էին միավորվել փլուզվող Օսմանյան կայսրության հետ։ Օսմանյան զորքերը շարժվել են այդ շրջան, ինչի պատճառով տարածաշրջանի քրիստոնյա և մահմեդական բնակչության միջև բազմաթիվ բախումներ են բռնկվել։ 1921 թվականին խորհրդային զորքերը իրենց վերահսկողության տակ են վերցրել Վրաստանը և ստորագրել Կարսի պայմանագիրը, որի արդյունքում Մեսխեթը բաժանվել է Թուրքիայի և նորաստեղծ Խորհրդային Վրաստանի միջև։ 1920-ական թվականներին Իոսիֆ Ստալինը դարձել է Խորհրդային Միության Կոմունիստական Կուսակցության նոր գլխավոր քարտուղար։ Ամերիկացի գիտնական և պատմաբան Բեն Քիրնանը ստալինյան դարաշրջանը բնութագրել է որպես «անկասկած ամենաարյունալին խորհրդային կամ նույնիսկ ռուսական պատմության մեջ»։
1928-1937 թվականներին խորհրդային իշխանությունները ճնշումներ են գործադրել մեսխեթցի թուրքերի վրա, որպեսզի նրանք ընդունեն վրացական անուններ։ 1926 թվականի խորհրդային մարդահամարի արդյունքում Վրաստանում ապրում էին 137 921 թուրքեր, սակայն այդ թիվը ներառում էր նաև ադրբեջանցիներին։ 1939 թվականի խորհրդային մարդահամարում մեսխեթցի թուրքերի մեծամասնությունը դասակարգվել է որպես ադրբեջանցիներ։
Աքսոր
1944 թվականի հուլիսի 31-ին ԽՍՀՄ պաշտպանության պետական կոմիտեի թիվ 6277 որոշման մեջ ասվում էր․ ''«... Վրաստանի պետական սահմանը և ԽՍՀՄ պետական սահմանը պաշտպանելու համար մենք պատրաստվում ենք վերաբնակեցնել սահմանամերձ գոտու թուրքերին, քրդերին և համշենահայերին»''։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Ղազախական ԽՍՀ ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարը հայտնել էր, որ պատրաստ է ընդունել նոր տեղահանվածների՝ թուրքերի, քրդերի, համշենահայերի, որոնցից 5350 ընտանիքների կոլխոզներում և 750 ընտանիքների՝ սովխոզներում։ Ուզբեկական ԽՍՀ-ն հայտարարել է, որ պատրաստ է ընդունել 50 հազար մարդու (նախատեսված 30 հազարի փոխարեն)։ Տեղահանվածների տեղափոխման համար պատրաստվել է 239 վագոն, մոբիլիզացվել են մարդիկ։
Մեսխեթցի թուրքերը Կովկասի վեց էթնիկ խմբերից մեկն էին, որոնք խորհրդային գաղտնի ոստիկանության կողմից արտաքսվել էին 1943 և 1944 թվականների ընթացքում․ մնացած հինգ խմբերից էին չեչենները, ինգուշները, բալկարցիները, կարաչայները և կալմիկները։ Մեսխեթցի թուրքերի տեղահանությունը համեմատաբար վատ է փաստագրված։ Պատմաբանների կողմից դեպի Միջին Ասիա աքսորի թվական է նշվում 1944 թվականի թե՛ նոյեմբերի 14-ը, թե՛ նոյեմբերի 15-ը։ Աքսորի աշխատանքներն ավարտվել են նոյեմբերի 26-ին։ Գործողության սկզբում խորհրդային զինվորներն արդեն առավոտյան ժամը 4-ին եկել են մեսխեթցի թուրքերի տուն և չեն ասել, թե ուր են տանում նրանց։ Նրանց միայն տրվել է ծանուցում, որտեղ ասվում էր․ «Դուք ենթակա եք արտաքսման։ Պատրաստե՛ք։ Վերցրե՛ք սնունդ երեք օրվա համար։ Ունեք երկու ժամ նախապատրաստվելու համար»։ Մեսխեթցի թուրքերին մոտակա երկաթուղային կայարան հասցնելու համար օգտագործվել են «Studebaker» բեռնատարներ։ Տեղահանության ընթացքում 16,700 ընտանիքներ՝ 92,307-94,955 մեսխեթցի թուրքեր բռնի տեղահանվել են 212 գյուղերից։ Նրանց մտցրել են անասունների համար նախատեսված վագոնների մեջ և արտաքսել արևելք՝ Կենտրոնական Ասիա։ Նոյեմբերի 17-ի ժամը 16:00-ի դրությամբ արդեն ուղարկվել էր 81 234 մարդ։
Խորհրդային պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ արտաքսվել է 92 307 մարդ, որից 18 923-ը՝ տղամարդ, 27 309-ը՝ կին և 45 989-ը՝ մինչև 16 տարեկան երեխա։ 52 163 մարդ տեղափոխվել Է Ուզբեկական ԽՍՀ, 25 598-ը՝ Ղազախական ԽՍՀ և 10 546-ը՝ Ղրղզական ԽՍՀ։ 84 556 մարդ զբաղված էր կոլտնտեսություններում, 6316-ը՝ սովտնտեսություններում և 1395-ը՝ արդյունաբերական ձեռնարկություններում։ Արտաքսվածներից վերջինը Տաշքենդ է ժամանել 1945 թվականի հունվարի 31-ին։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Օտֆրիդ Պրոյսլեր (Otfried Preußler, ), գերմանացի հանրահայտ հեքիաթասաց և մանկագիր։ Նրա գրքերը թարգմանվել են 55 լեզուներով և վաճառվել են ավելի քան 50 միլիոն օրինակով։ Ամենահայտնի ստեղծագործություններն են «Կրաբատը» և «Հոցենպլոց ավազակը»։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Աքսոր
Տեղահանված մեսխեթցի թուրքերին թույլատրվում էր իրենց հետ վերցնել մինչև 1000 կիլոգրամ անձնական իրեր ընտանիքի համար, ինչը կրկնակի գերազանցում էր Ղրիմի թաթարներին թույլատրված քանակը նրանց նախորդ արտաքսման ժամանակ։ Մեսխեթցի թուրքերի հետ միասին արտաքսվել են նաև այլ էթնիկ փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ քրդեր և համշենահայեր (հայ մուսուլմաններ), ինչի արդյունքում ընդհանուր առմամբ տեղահանվել է մոտ 115 000 մարդ։ Մեկ աղբյուրի համաձայն՝ գործողության ընթացքում արտաքսվել է 8 694 քուրդ և 1385 համշենահայ։ Խնայում էին միայն այն կանանց, որոնք ամուսնացել էին այլ՝ աքսորի չենթակա էթնիկ խմբերի տղամարդկանց հետ։ Յուրաքանչյուր ընտանիքի տեղափոխությունից առաջ իրերը հավաքելու համար տրվել է երկու ժամ։ Յուրաքանչյուր ապրանքատար վագոնում տեղափոխվել է 7 ընտանիք, իսկ յուրաքանչյուր սովորական վագոնում՝ 20-25 ընտանիք։ Կովկասյան այլ էթնիկ խմբերի նման մեսխեթցի թուրքերը նույնպես աքսորվել են մի քանի հազար մղոն հեռավորության վրա գտնվող Կենտրոնական Ասիա։ Նրանք մեկ ամիս շարունակ արգելափակված են եղել անասունների համար նախատեսված վագոնների մեջ։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Մանկությունը և պատանեկությունը
Ծնվել է Բոհեմիայի Ռայխենբերգ քաղաքում (այժմ Լիբերեց, Չեխիա), որտեղ նրա նախնիները ապրել են դեռ 15-րդ դարից՝ հիմնականում զբաղվելով ապակեգործությամբ։ Ծնողները ուսուցիչներին էին։ 1942 թվականին՝ դպրոցն ավարտելուց հետո Օտֆրիդը զորակոչվել է Վեհրմախտ (Ֆաշիստական Գերմանիայի զինված ուժեր) և ուղարկվել Արևելյան ճակատ։ 1944 թվականին 21-ամյա լեյտենանտը ռազմագերի է ընկել և հինգ տարի անցկացրել Թաթարական ԻՍՍՀ-ի տարբեր գաղութներում։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Աքսոր
Այս գործողության իրականացման համար նշանակվել են ՆԳՎ-ի 4000 գործակալներ։ Ինչպես և նախորդ տեղահանությունները, այս մեկը նույնպես վերահսկվում էր ՆԳԺԿ ղեկավար Լավրենտի Բերիայի կողմից։ Աքսորն իրականացվել է Խորհրդային Միության վարչապետ Իոսիֆ Ստալինի հրամանով։ Ստալինը 34 մլն ռուբլի է հատկացրել ՆԳՎ-ին՝ աքսորը կազմակերպելու և իրականացնելու համար։ Դա բնակչության հարկադիր վերաբնակեցման և վերաբնակեցման խորհրդային ծրագրի մի մասն էր, որը 1930-ական և 1950-ական թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում կիրառվել է ոչ ռուս խորհրդային էթնիկ փոքրամասնությունների մի քանի միլիոն ներկայացուցիչների նկատմամբ։ Միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Խորհրդային Միությունում արտաքսվել է 3,332,589 մարդ։ Ամբողջ Կովկասում նույն ժամանակ՝ 1943 և 1944 թվականների ընթացքում, աքսորվել է շուրջ 650 000 մարդ։
Դա վերջին խորհրդային տեղահանությունն էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Մինչև 1956 թվականը խորհրդային իշխանությունները մեսխեթցի թուրքերին մերժում էին ցանկացած քաղաքացիական կամ քաղաքական իրավունքների հարցում։ Շուրջ 32 000 մարդ՝ հիմնականում հայեր, խորհրդային իշխանությունների կողմից բնակեցվել են մեսխեթցի թուրքերից մաքրված տարածքներում։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Հետպատերազմյան շրջան
1949 թվականին՝ ազատ արձակվելուց հետո Բավարիայում գտել է տեղահանված ծնողներին, ինչպես նաև հարսնացուին՝ Անելիսին, որի հետ ամուսնացել է նույն տարի։ 1953-1970 թվականներին ուսուցիչ էր, ապա դպրոցի տնօրեն Ռոզենհայմում (Գերմանիա)։ Այդ ընթացքում էլ սկսել է մանկական գրքեր գրել, որոնք հիմնականում հիմնված էին դպրոցականներին իր պատմած պատմությունների վրա։ 1972 թվականին «Կրաբատի» համար արժանացել է մրցանակի (Deutscher Jugendliteraturpreis)։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Հավանական պատճառներ
Ի տարբերություն Կովկասի մյուս հինգ էթնիկ խմբերի, որոնք մեղադրվում էին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Առանցքի ուժերի հետ համագործակցելու մեջ, մեսխեթցի թուրքերը երբեք պաշտոնապես չեն մեղադրվել խորհրդային կառավարության կողմից որևէ հանցագործության մեջ, նրանք մոտ չէին որևէ ռազմական գործողությունների։ Չնայած դրան՝ նրանց նույնպես արտաքսել են։ Գերմանական բանակը երբեք չի մոտեցել Մեսխեթի շրջանին ավելի մոտ, քան 100 մղոն հեռավորության վրա։ Պրոֆեսոր Բրայան Գլին Ուիլյամսը եկել է այն եզրակացության, որ մեսխեթցի թուրքերի աքսորը, ինչը համընկել է Կովկասից և Ղրիմից այլ էթնիկ խմբերի արտաքսման հետ, ամենահամոզիչ ապացույցն է այն բանի, որ բոլոր տեղահանությունները եղել են նախօրոք պլանավորված խորհրդային արտաքին գաղտնի քաղաքականության մի լայն մաս, այլ ոչ թե «համընդհանուր զանգվածային դավաճանության պատասխան»։ Սվանտե Քորնելը նշել է, որ տեղահանությունը եղել է 1864 թավականից գործող ռուսական ավելի լայն քաղաքականության մի մաս, որի նպատակն է եղել որքան հնարավոր է շատ մուսուլմանական փոքրամասնությունների հեռացնել Կովկասից։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Հետպատերազմյան շրջան
Կյանքի վերջին տարիներիները նվիրել է ինքնակենսագրական հուշագրությունների։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Հավանական պատճառներ
1944 թվականի նոյեմբերի 28-ին Բերիան Ստալինին ուղարկել է հուշագիր, որում մեսխեթցի թուրքերին մեղադրել է «մաքսանենգության» և «թուրքական հետախուզության կողմից լրտեսության համար օգտագործելու» մեջ։ Բերիան իր գաղտնի հրամանագրում մեսխեթցի թուրքերին, քրդերին ու համշենահայերին անվանում էր «անհուսալի բնակչություն», որը պետք է հեռացվի սահմանամերձ տարածաշրջանից։ Որոշ պատմաբաններ այդ տեղահանությունը մեկնաբանում են որպես Ստալինի ծրագիր՝ թուրքամետ խմբավորումները սահմանամերձ գոտուց հեռացնելու համար, ինչն արվում էր Թուրքիայի հյուսիս-արևելյան հատվածը՝ Արևմտյան Հայաստանի մի մասը Խորհրդային Միությանը միացնելու նպատակով ։ 1945 թվականի հունիսին խորհրդային արտաքին գործերի նախարար Վյաչեսլավ Մոլոտովը Թուրքիայից պահանջել է, որպեսզի նա Խորհրդային Միությանը զիջի արևմտահայկական երեք նահանգ՝ Կարսը, Արդահանը և Արդվինը։ Գիտնականներ Ալեքսանդր Բենիգսենը և Մարիա Բրոքսուպը հանգել են այն եզրակացության, որ մեսխեթցի թուրքերի արտաքսումը եղել է սպասվող խորհրդա-թուրքական պատերազմի նախազգուշական միջոց։ Այս պահանջները, ինչպես նաև Թուրքական նեղուցների ճգնաժամը էսկալացրել են իրավիճակը մինչև Թուրքիան 1951 թվականին մտել է ՆԱՏՕ-ի կազմ։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Հայերեն թարգմանությամբ
Ռուսերենի միջոցով հայերեն են թարգմանվել և 1987 թվականին լույս տեսել Պրոյսլերի «Փոքրիկ Բաբա-Յագան», «Փոքրիկ Ջրոգին» հեքիաթները և «Կրաբատ» վիպակը ։
Ալեքսանդր Նևսկի
Ալեքսանդր Նևսկի (Александр Ярославич Невский, ), ռուս զորավար, պետական գործիչ. եղել է Նովգորոդի իշխան (1236-1250 թվականներ) և Վլադիմիրի մեծ իշխան (1252-1263 թվականներ)։
Օտֆրիդ Պրոյսլեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Գերմանացի ռազմական գործիչներ
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Հավանական պատճառներ
Խորհրդային իշխանությունը փորձում էր ստեղծել 108 տարբեր ազգություններից բաղկացած պետություն։ Սկզբում նրանք փորձում էին օգտագործել բազմազգ լինելու առավելությունը և նրանց միջոցով իրենց հարևան պետությունների վրա տարածել սեփական ազդեցությունը։ Ռուսական ուսումնասիրություններ պրոֆեսոր Թերի Մարտինը նշել է, որ դա հակառակ ազդեցություն է ունեցել։ Խորհրդային վախը «կապիտալիստական ազդեցությունից», ի վերջո հանգեցրել է նրան, որ ԽՍՀՄ-ը սկսել է մաքրել իր սահմանային տարածքները տարբեր էթնիկ խմբերից, որոնցից էին նաև մեսխեթցի թուրքերը։
Ալեքսանդր Նևսկի
19-ամյա Ալեքսանդրը՝ Յարոսլավ իշխանի որդին, նովգորոդյան փոքրաթիվ զորքով 1240 թվականի հուլիսի 15-ին հարձակվել է շվեդական ճամբարի վրա՝ Նևայի գետաբերանում, և ջախջախել ու փախուստի մատնել նրանց։ Այդ հաղթանակի համար Ալեքսանդրին տրվել է Նևսկի պատվանունը։ 1242 թվականի ապրիլի 5-ի վճռական մարտում ռուսական բանակը՝ Ալեքսանդր Նևսկու գլխավորությամբ, Չուդ լճի սառույցի վրա ջախջախել է գերմանական խաչակիր ասպետներին։ Ճակատամարտը հայտնի է Սառցաջարդ անունով։
Ալեքսանդր Նևսկին միավորել է Ռուսիայի հյուսիսարևելյան և հյուսիսարևմտյան հողերը, կոտրել բոյարների դիմադրությունը, ամրապնդել կենտրոնական իշխանությունը։ Շրջահայաց քաղաքականությամբ կանխել է Ռուսիայի դեմ մոնղոլ-թաթարների արշավանքները։ Մահացել է Ոսկե Հորդայի մայրաքաղաք Սարայ-Բաթուից վերադառնալիս։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Մահերի քանակ
Մեսխեթցի թուրքերը դրվել են հատուկ բնակավայրերի վարչակազմի կառավարման ներքո։ Այդ բնակավայրերի նպատակը Խորհրդային Միության հեռավոր մասերի տնտեսական առաջընթացի համար էժան աշխատուժի ստացումն էր։ Տեղահանվածներից շատերը կատարում էին հարկադիր աշխատանքներ։ Հատուկ ներկայացուցիչները սովորաբար աշխատել են շաբաթը 7 օր՝ օրական 11-12 ժամ։ Նրանք տառապում էին հյուծումից և ցրտահարությունից։ Նրանց հրաժարվել են հաց տալ այն դեպքում, եթե նրանք չկատարեին իրենց առջև դրված աշխատանքային նորմը։ Պարենամթերքի պակասն, ըստ երևույթին, այնքան լուրջ էր, որ ԽՍՀՄ Ժողովրդական Կոմիսարների Խորհուրդը ընդունել է թիվ 942 որոշումը, որով Վրացական ԽՍՀ-ից տեղահանվածներին տրամադրվել էր 857 000 կգ ալյուր և 213 000 կգ հացահատիկ։ Արտաքսված ժողովուրդները պետք է ամեն շաբաթ հաշվետու լինեն իրենց վերահսկողական մարմինների առջև և իրավունք չունեին դուրս գալ իրենց բնակավայրերից։ Սակայն մեսխեթցի թուրքերին հատուկ կացարաններում մի փոքր ավելի լավ էին վերաբերվում, քան մյուս էթնիկ խմբերին, քանի որ նրանք չէին մեղադրվում որևէ կոնկրետ հանցագործության մեջ։
Հատուկ կացարաններում գտնվելու առաջին 12 տարիների ընթացքում աքսորյալ մեսխեթցի թուրքերը հաղթահարել են արտաքին աշխարհից մեկուսացումն ու ծայրահեղ զրկանքները։ Աքսորի առաջին տարիներին նրանք զգալի դժվարություններ են ունեցել․ սնվել են վատ որակի պարենով և օգտագործել վատ դեղորայք, ստիպված են եղել հարմարվել նոր կլիմային, եղել են համաճարակներ, կատարել են հարկադիր աշխատանք։
Ապենցել Իներռոդեն
Ապենցել Իներռոդեն (Appenzell Innerrhoden, Appenzell Rhodes-Intérieures, գերմաներենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է «Ապենցել՝ Ներքին Ռոդեր»), կիսականտոն Շվեյցարիայի հյուսիսարևելյան մասում։ Զբաղեցնում է ընդամենը 173 քառակուսի կիլոմետր տարածք (մակերեսի ցուցանիշով երկրում նախավերջին տեղն է գրավում)։ Տարածքի 56 տոկոսն օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով ։ Վարչական կենտրոնը Ապենցել քաղաքն է։ 2012 թվականի տվյալներով՝ բնակիչների թվաքանակը եղել է 15.717: Նրանց մեծ մասը քաղաքական հայացքներով պահպանողական են, դավանանքով՝ կաթոլիկ
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Մահերի քանակ
Մեսխեթցի թուրքերի մահացության գնահատականները տարբեր են։ Կարաչայների ժողովրդագիր Էդիևը հաշվարկել է, որ տեղահանության հետևանքով զոհվել է 12 589 մեսխեթցի թուրք, ինչը կազմում է նրանց ողջ էթնիկ խմբի 13%-ի մահացություն։ Պրոֆեսոր Մայքլ Սպրկինը այդ էթնիկ խմբի վերաբերյալ բերել է ավելի բարձր թիվ՝ 15 000 զոհ։ Պաշտոնական, բայց ոչ լիարժեք տվյալներում խորհրդային արխիվները Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունից արտաքսված մարդկանց շրջանում արձանագրել են 14 895 մահ, կամ 14-15,7% մահացության դեպք։ Այդ ցուցակը ներառում էր տարածաշրջանի բոլոր խմբերը, բայց մեսխեթցի թուրքերը նրանց ճնշող մեծամասնությունն էին կազմում։ Խորհրդային արխիվները նաև արձանագրում են, որ ևս 457 մարդ Է զոհվել Միջին Ասիա տեղափոխման ժամանակ։ Կան նաև ավելի բարձր գնահատականներ, որոնք հաղորդում են 30,000-50,000 զոհի մասին։ 1948 թվականին մահացության մակարդակը նվազել է մինչև 2,8%։
Ապենցել Իներռոդեն
Վարչական բաժանում
Կիսականտոնը վարչականորեն բաժանված է հետևյալ 6 շրջանների.
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Մահերի քանակ
1948 թվականի նոյեմբերի 26-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահությունը հրամանագիր էր ստորագրել, որով արտաքսված խմբերը այդ հեռավոր շրջաններում դատապարտվել են մշտական աքսորի։ Այդ հրամանագիրը տարածվում էր չեչենների և ինգուշների, Ղրիմի թաթարների, Պովոլժիեի գերմանացիների, բալկարցիների, կալմիկների և մեսխեթցի թուրքերի վրա։
Ալեքսանդր Նևսկի
1547 թվականին Ալեքսանդր Նևսկին կարգվել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու սրբերի դասը։ Նրա անունով կառուցվել են եկեղեցիներ, ստեղծվել է նրա սրբապատկերը։
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Հետևանքներ
Ստալինի հետնորդը՝ նոր խորհրդային առաջնորդ Նիկիտա Խրուշչովը, 1956 թվականի փետրվարի 24-ին կոմունիստական կուսակցության համագումարում հանդես է եկել գաղտնի ելույթով՝ դատապարտելով ստալինյան տեղահանությունները, սակայն տեղահանված ժողովուրդների շարքում չի հիշատակել մեսխեթցի թուրքերին։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1956 թվականի ապրիլի 28-ի հրամանագիրը նշում է․ «Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աքսորված ղրիմի թաթարների, բալկարցիների, խորհրդային թուրքերի, քրդերի, համշենահայերի և նրանց ընտանիքների անդամների արտաքսման հատուկ սահմանափակումների վերացման մասին»։ Արդյունքում՝ հրամաններ են տվել այդ էթնիկ խմբերին ՆԳՆ մարմինների վարչական վերահսկողությունից ազատելու մասին, սակայն չեն նախատեսել նրանց վերադարձը հայրենի հողեր։ Ի տարբերություն մյուս տեղահանված ժողովուրդների՝ մեսխեթցի թուրքերը չեն ռեաբիլիտացվել։ Նրանք մեկն էին այն երեք էթնիկ խմբերից, որոնց այդպես էլ թույլ չտրվեց վերադառնալ իրենց հայրենի հող, մյուս երկուսը էին Պովոլժյայի գերմանացիները և Ղրիմի թաթարները։
Ալեքսանդր Նևսկի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս զորավարներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ Կատեգորիա:Ռուս ճանապարհորդներ
Ապենցել Իներռոդեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Մեսխեթցի թուրքերի աքսոր
Հետևանքներ
Խորհրդային պաշտոնական պարբերականները 1945-1968 թվականների ընթացքում չեն հիշատակել ոչ մեսխեթցի թուրքերի, ոչ նրանց ծագման տարածաշրջանի մասին։ 1968 թվականի մայիսի 30-ին ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի նախագահության հրամանագիրը ճանաչեց նրանց արտաքսման փաստը, սակայն հրամանագրի տեքստում ասվում էր, որ մեսխեթցի թուրքերը «արմատներ են գցել» իրենց նոր հայրենի վայրերում՝ Ղազախստանում և Ուզբեկստանում, և կոչ էր արվում մնալ այնտեղ։ Մեսխեթցի թուրքերը 45 տարվա ընթացքում 144 խնդրագիր են ստորագրել՝ պահանջելով վերադարձի իրավունք։ 1964 թվականին նրանք ստեղծել են «Թուրք աքսորյալների ազգային իրավունքների թուրքական ասոցացիան» (Turkish Association for the National Rights of the Turkish People in Exile) և փորձել կապ հաստատել ՄԱԿ-ի և Amnesty International-ի հետ՝ փորձելով օգնություն ստանալ հայրենիք վերադառնալու համար։ 1961-1969 թվականների ընթացքում Վրաստան վերադառնալու վեց փորձ է արվել, սակայն այդ բոլոր խմբերը կրկին արտաքսվել են։ 1960-ական թվականներին խորհրդային կառավարությունը բռնաճնշումների է դիմել, որպեսզի ճնշի մեսխեթցի թուրքերի շարժումը, որոնք պահանջում էին Մեսխեթի շրջան վերադառնալու իրավունք։ Այդ մեթոդները ներառում էին մեսխեթցի թուրքերի ձերբակալություններ, ահաբեկումներ և բանտարկություն։ Ավելին, 1968 թվականի հուլիսի 26-ին Վասիլ Մժավանաձեն, որը Վրացական ԽՍՀ Կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղարն է, հայտարարել է, որ այդ շրջանում տեղ չկա այդ էթնիկ խմբին վերադարձնելու համար, և որ միայն 100 ընտանիք կարող է վերադառնալ տարեկան։ 1211 մեսխեթցի թուրքեր վերադարձել են Վրաստան, սակայն նրանք ցրվել են Մեսխեթի շրջանից դեպի երկրի արևմտյան հատված ընկած տարածքներում։ 1988 թվականի հունիսին այդ էթնիկ խմբի շուրջ 200 ներկայացուցիչներ բողոքել են Բորժոմի շրջանում՝ պահանջելով վերադարձի իրավունք։ 1989 թվականին Վրաստանում մնացել է ընդամենը 35 ընտանիք, իսկ մեսխեթցի թուրքերը, որոնք վերադարձել են Մեսխեթի տարածաշրջան, վերջին հաշվով ստիպված են եղել լքել այն։
Իրավիճակը առնվազն թղթի վրա փոխվել է 1980-ական թվականների վերջին, երբ նոր խորհրդային առաջնորդ Միխայիլ Գորբաչովը որոշել է խզել բոլոր կապերը ստալինյան անցյալի հետ։ 1989 թվականի նոյեմբերի 14-ին Գերագույն խորհուրդը հայտարարել է, որ էթնիկ խմբերի բռնի տեղափոխումը ստալինյան ժամանակաշրջանում, ներառյալ մեսխեթցի թուրքերին, «անօրինական էր և հանցավոր»։ 1991 թվականի ապրիլի 26-ին Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության Գերագույն Խորհուրդը Բորիս Ելցինի նախագահությամբ ընդունել է բռնադատվածների ռեաբիլիտացիայի մասին օրենքը՝ 2-րդ հոդվածով, որը դատապարտում է բոլոր զանգվածային տեղահանությունները՝ որպես «Ստալինի զրպարտության և ցեղասպանության քաղաքականություն»։ Նույնիսկ 1991 թվականին՝ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, նորանկախ Վրաստանը հրաժարվել է մեսխեթցի թուրքերին իրավունք տալ վերադառնալ Մեսխեթի տարածաշրջան։ Վրաստանում եզակի բացառություններից մեկը Գուրամ Մամուլիան էր, որը, լինելով քաղաքական գործիչ, պատմաբան և իրավապաշտպան, հանդես էր գալիս մեսխեթցի թուրքերի՝ Մեսխեթ վերադառնալու իրավունքի օգտին։ Ի տարբերություն խորհրդային տեղահանությունների ժամանակ տեղահանված այլ էթնիկ խմբերի՝ մեսխեթցի թուրքերը հազվադեպ հիշատակվել են այդ թեմային նվիրված գրքերում, որոնք գրվել են պատմաբաններ Ալեքսանդր Նեքրիչի և Ռոբերտ Կոնկվեստի կողմից։ Պատմաբան Պավել Պոլյանը ստալինյան ժամանակաշրջանում էթնիկ խմբերի բոլոր տեղահանությունները, այդ թվում Կովկասից, դիտարկել է որպես մարդկության դեմ հանցագործություն։ Նա նաև նշել է, որ պետական դավաճանության մեղադրանքները նրանց հանդեպ «անարդար եւ կեղծավոր» էին՝ հաշվի առնելով, որ գրեթե 40,000 մեսխեթցի թուրքեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել են ԽՍՀՄ-ի կողմից։
1989 թվականի հունիսին մեսխեթցի թուրքերը Ֆերգանայի հովտում դարձել են ուզբեկական ազգայնական բռնության զոհ ։ Մինչև այդ իրադարձությունները շատ քիչ մարդիկ գիտեին մեսխեթցի թուրքերի գոյության մասին, և նրանց մասին շատ քիչ գիտական հետազոտություններ էին անցկացվել։ Ֆերգանայի հովտում էթնիկ բախումներից հետո 70 000 մեսխեթցի թուրքեր փախել են և ցրվե նախկին Խորհրդային Միության յոթ երկրներում։ 2006 թվականին մեսխեթցի թուրքերի թիվը կազմում էր 260,000-335,000 մարդ։ Քանի որ ռուս պաշտոնյաները հրաժարվել են մեսխեթցի թուրքերին Ռուսաստանի քաղաքացիների կարգավիճակ տրամադրել, Եվրոպայի Խորհուրդը Կրասնոդարում նրանց վիճակը բնութագրել է որպես «legal limbo»: Նրանց մեծ մասը դե ֆակտո մնում են քաղաքացիություն չունեցող անձինք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ Կատեգորիա:Էթնիկ զտումներ Ասիայում
Զադի Սմիթ
Զադի Սմիթ, ծնունդով՝ Սադի Սմիթ (Zadie Smith, Sadie Smith, ), անգլիացի գրող։
Կենսագրություն
Զադի Սմիթի ծննդյան անունը Սադի Սմիթ է։ Նա ծնվել է Բրենտում։ Սմիթի մայրը՝ Իվոնե Բեյլին (Yvonne Bailey) ծնունդով Ճամայկա կղզի-պետությունից էր։ 1969 թվականին տեղափոխվել էր Անգլիա։ Հայրը՝ Հարվի Սմիթը (Harvey Smith), անգլիացի էր ։
Նախքան Իվոնա Բեյլիի հետ ամուսնանալը Հարվի Սմիթն իր առաջին ամուսնությունից ուներ որդի ու դուստր։ Զադին ծնվել է իր հոր երկրորդ ամուսնությունից։ Ընտանիքում ծնվել են իրենից փոքր երկու եղբայրները՝ ռեփեր և սթենդ ափ կատակերգու Դոկ Բրաունը (Doc Brown) և Լյուկ Սկիզը (Luc Skyz): Նրանք իրենց կարիերան կերտել են ռեփ երաժշտության մեջ։
Սմիթը փոքր տարիքից սիրել է չեչոտկա պարել, այնուհետև երաժշտական թատրոնում դերասանուհի է եղել ։ Համալսարանում սովորելու տարիներին աշխատել է որպես ջազային երգչուհի։ Սմիթը ցանկացել է նաև աշխատել լրագրության ոլորտում։ 14 տարեկանում նա փոխել է իր «Սադի» անունը՝ վերցնելով «Զադի» կեղծանունը ։ Դեռահասության տարիքում նա ծանր ապրումներ է ունեցել ծնողների բաժանման պատճառով։
Զադի Սմիթը ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանը և ստացել «անգլիական գրականություն» մասնագետի որակավորում։ Դեռևս ուսանողական տարիներից սկսել է պատմություններ հրապարակել։ Գրել է էսսե գրականության, կինոյի և ժամանակակից երաժշտության վերաբերյալ։