cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գաբրիելա Միստրալ
Վաղ կյանք
Միստրալը ծնվել է Վիկունայում ` Չիլիում, սակայն մեծացել է Մոնտեգրենդի փոքրիկ Անդե գյուղում, հաճախել է տեղի տարրական դպրոց, որտեղ դասավանդում էր ավագ քույրը` Էմելինա Մոլինան։ Նա շատ էր հարգում իր քրոջը, չնայած որ հետագա տարիներին  Էմելինան ֆինանսական խնդիրների առաջ է կանգնեցրել նրան։ Նրա հայրը՝ Խուան Հերոնիմո Գոդոու Վիլանուևան, նույնպես ուսուցիչ էր։ Նա ընտանիքը լքեց նախքան Միստրալի երեք տարեկանը և մահացավ  1911 թվականին օտարության մեջ։ Մանկության տարիներին նրա ընտանիքը աղքատ է եղել։ Արդեն 15 տարեկանում նա  գումար էր վաստակում և օգնում մորը՝  Պետրոնիլա Ալկայագային (Petronila Alcayaga): Նա իր կարիերան սկսել է որպես ուսուցչի օգնական՝ Չիլիի ծովափնյա Կոմպանիա Բահա քաղաքում, Լա Սերենայի մոտակայքում։
Խռնդատ հրաշալի
Տարածվածություն
Աճում է միջին և վերն լեռնային գոտիների չոր լանջերին, ժայռերի մոտ, լեռնային տափաստաններում և դաշտերի եզրերին։ Հանդիպում է Շիրակի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի մարզերում և Երևանում ։
Գաբրիելա Միստրալ
Վաղ կյանք
1904 թվականին Միստրալը տեղական թերթում  հրատարակել է մի քանի բանաստեղծություններ՝ Ensoñaciones («Երազներ»), Carta Íntima («Ինտիմ նամակը») և Junto al Mar («Ծովում»)՝ օգտագործելով իր քաղաքացիական անունից տարբերվող El Coquimbo, Diario Radical և La Voz de Elqui  մի շարք այլ կեղծանուններ։
Խռնդատ հրաշալի
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են եթերային յուղեր, կարոտին, ֆլավոնոիդներ, ասկորբինաթթու, խեժ, կումարին, դաբաղանյութեր, դառնանյութեր պարունակող ծաղիկները։ Պսակաթերթերն ունեն հաճելի հոտ և քաղցր համ։ Ծաղիկների թուրմն ունի հակաջղաձգական ազդեցություն։ Կիրառում են նաև անասնաբուժության մեջ ։
Գաբրիելա Միստրալ
Վաղ կյանք
1906 թվականին Միստրալը հանդիպեց Ռոմելիո Ուրեթային՝ իր առաջին սիրուն, ով ինքնասպան եղավ 1909 թվականին։ Կարճ ժամանակ անց նրա երկրորդ սերը ուրիշի հետ ամուսնացավ։  Այս մեծ վիշտը արտացոլված էր իր վաղ շրջանի պոեզիայում։ Միստրալը առաջին անգամ ճանաչում ձեռք բերեց «Մահվան սոնետներ» (Sonnets de la muerte) ժողովածուով․ 1914 թվականին Չիլիի մայրաքաղաք Սանտյագոյում Հուեգոս Ֆլորալեսի ազգային գրական մրցույթում Միստրալը արժանացավ իր առաջին գրական մրցանակին։ Ինքնասպանության թեմաներով նրա բանաստեղծությունները հանգեցրին մահվան և կյանքի ավելի խորը գիտակցման, քան լատինաամերիկյան նախորդ սերունդների բանաստեղծների աշխատությունները։ Միստրալը ինտիմ հարաբերություններ ուներ տարբեր տղամարդկանց և կանանց հետ, որն ազդում էր նրա բանաստեղծությունների վրա, բայց նա գաղտնի էր պահում իր էմոցիոնալ կյանքը։
Խռնդատ հրաշալի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Գաբրիելա Միստրալ
Վաղ կյանք
Նա 1908 թվականի հունիսից սկսած իր հրապարակումների մեծ մասի համար օգտագործել  է Գաբրիելա Միստրալ կեղծանունը։ Հուեգոս Ֆլորելասի ազգային գրական մրցույթում հաղթանակից հետո նա իր հրապարակումների համար հազվադեպ է օգտագործել իր անունը՝ Լուսիլա Գոդոյ։ Նա իր կեղծանունը ստեղծելիս օգտագործել է իր երկու սիրելի բանաստեղծներ Գաբրիել Դ' Աննունցիոյի և Ֆրեդերիկ Միստրալի անունները։ Կա նաև  մեկ այլ պատմություն, որ կեղծանունը ստեղծվել է Գաբրիել հրեշտակապետի և Պրովանսի առեղծվածային քամու համադրությունից։
1922 թվականին Նյու Յորքի իսպանական ինստիտուտի տնօրեն Ֆեդերիկո դե Օնիսի օգնությամբ Միստրալը տպագրեց իր առաջին գիրքը՝ «Հուսահատություն» (Desolacion): Դա մանկության, կրոնի, բնության, բարոյականության և երեխաների հանդեպ սիրո թեմաներն ընդգրկող բանաստեղծությունների հավաքածու էր։ Նրա անհատական վիշտը ներկա էր բանաստեղծություններում, ինչն էլ բերեց նրան միջազգային հեղինակություն։ Նրա ստեղծագործությունը շրջադարձ էր Լատինական Ամերիկայի մոդեռնիզմից։ Քննադատները  նշում էին Միստրալի անմիջականությունը և պարզունակությունը։ 1924 թվականին նա հրապարակել է իր երկրորդ գիրքը՝ «Քնքշություն» (Ternura).
Մանկավարժական կարիերա
20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակի ընթացքում Միստրալի արագ առաջխաղացումը Չիլիի ազգային դպրոցական համակարգում դեմ էր Չիլիի բարդ քաղաքականությանը։ Իր պատանեկության շրջանում ուսուցիչների կարիքն այնքան մեծ էր, և վերապատրաստված ուսուցիչների քանակը այնքան փոքր էր, հատկապես գյուղական վայրերում, որ ցանկացած ոք ցանկության դեպքում  կարող էր գտնել ուսուցչի աշխատանք։ Երիտասարդ կինը, չունենալով անհրաժեշտ քաղաքական և սոցիալական կապեր, չէր կարող աշխատանք գտնել  լավ դպրոցներում և ստիպված էր աշխատել սովորական դպրոցում։ 1907 թվականին առանց բացատրությունների նրան ազատեցին աշխատանքից։ Հետագայում  նա պարզեց, որ նրան խոչընդոտել է  դպրոցի ծխահայր Իգնասիո Մունիզագն, ով տեղյակ է եղել տեղական թերթերում տեղ գտած նրա հրապարակումներին՝ կրթության ազատականացման քարոզչության և հանրակրթական դպրոցներում սոցիալական դասընթացների ավելացման վերաբերյալ։
Գրեթե երկու տարի անց նա Մեքսիկայի Լարեդոյից մեկնեց Տեխաս, այնուհետև Վաշինգտոն, որտեղ անդամակցեց Պան Ամերիկայի միությանը, ճանապարհը շարունակեց դեպի Նյու Յորք, այնուհետև մեկնեց շրջագայության Եվրոպա։ Մադրիդում հրապարակեց «Քնքշություն» (Ternura) օրորոցային երգերի ժողովածուն՝ երեխաների, ծնողների և այլ բանաստեղծների համար։ 1925 թվականի սկզբին նա վերադարձավ Չիլի, որտեղ և պաշտոնաթող եղավ հանրապետության կրթական համակարգից և ստացավ կենսաթոշակ։ Դրանից անմիջապես առաջ էր, որ օրենսդիր ժողովը համաձայնել էր Միստրալի վաղեմի մրցակից Ամանդա Լաբարկա Հյուբերտսոնի ղեկավարած ուսուցիչների արհմիության պահանջներին, որ դպրոցներում լինեն միայն համալսարանական վերապատրաստում անցած ուսուցիչները։ 1923 թվականին Չիլիի համալսարանը նրան շնորհեց իսպաներենի պրոֆեսորի գիտական կոչում, թեև նա պաշտոնական կրթությունը ավարտել էր մինչև 12 տարեկան լրանալը։  Նրա ինքնակրթությունը նշանակալի էր և վկայությունն էր ինչպես իր անձնական վճռականության և բանավոր հանճարի, այնպես էլ Չիլիի նահանգային թերթերի, ամսագրերի և գրքերի՝ զարգացող մշակույթի։:
Չիլիի Նոբելյան մրցանակի երկրորդ դափնեկիր Պաբլո Ներուդան հանդիպել է Միստրալին, երբ նա տեղափոխվել է Ներուդայի հայրենի Թեմուկո քաղաք։ Միստրալը կարդում էր նրա բանաստեղծությունները և խորհուրդ էր տալիս, թե ինչ ընթերցի։ Նրանք դարձան հավիտյան ընկերներ ։
Միջազգային աշխատանք և ճանաչում
Միստրալի միջազգային համբավը քիչ հավանական էր դարձնում, որ նա կմնա Չիլիում։ 1925 թվականի կեսերին նա հրավրվել է Ազգերի լիգայի մտավոր համագործակցության նորաստեղծ ինստիտուտ՝ ներկայացնելու Լատինական Ամերիկան։ 1926 թվականի սկզբին Ֆրանսիա տեղափոխվելուց հետո նա փաստացի դարձավ աքսորյալ։  Սկզբում նա վաստակում էր լրագրությամբ, իսկ հետո դասախոսություններ էր կարդում Միացյալ Նահանգներում և Լատինական Ամերիկայում, այդ թվում՝ Պուերտո Ռիկոյում։ Նա շրջագայել է Կարիբյան ավազանով, Բրազիլիայով, Ուրուգվայով և Արգենտինայով։
1926 և 1932 թվականներին Միստրալը հիմնականում ապրում էր Ֆրանսիայում և Իտալիայում։ Այս տարիների ընթացքում նա աշխատել է Ազգերի լիգայի մտավոր համագործակցության լիգայում՝ այցելելով կանանց և դասախոսների կոնֆերանսների ամբողջ Եվրոպայում և երբեմն Ամերիկայում։ 1930-1931 թվականներին նա հրավիրյալ պրոֆեսոր է եղել Կոլումբիայի համալսարանի Բարնարդի քոլեջում, 1931 թվականին կարճ ժամանակով աշխատել է Միդլբերի քոլեջում և Վասար քոլեջում, իսկ 1931, 1932 և 1933 թվականներին նրան ջերմորեն ընդունել են Ռիո Պիեդրասի Պուերտո Ռիկոյի համալսարանում, որտեղ վարել է տարբեր կոնֆերասներ և զբաղվել գրականագիտությամբ։
Ինչպես շատ լատինաամերիկյան արվեստագետներ և մտավորականներ, Միստրալը ծառայել է որպես հյուպատոս 1932-ից մինչև իր մահը՝ աշխատելով Նեապոլում, Մադրիդում, Լիսաբոնում, Նիցում, Պետրոպոլիսում, Լոս Անջելեսում, Սանտա Բարբարայում, Վերակրուզում, Ռապոլլոյում և Նյու Յորքում։ Լինելով Մադրիդում հյուպատոս՝ նա ժամանակ առ ժամանակ մասնագիտական կապեր է ունեցել մեկ այլ՝ Չիլիի հյուպատոս և Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Պաբլո Ներուդայի հետ։ Միստրալը եղել է առաջին գրողների շարքում, որ ճանաչել է Պաբլոյի ստեղծագործության կարևորությունը և յուրահատկությունը։ Վերջինիս Միստրալը գիտեր, երբ նա պատանի էր, և ինքն էլ Պաբլոյի հայրենի Թեմուկոյի դպրոցի տնօրենն էր։
Նա հրատարակել է հարյուրավոր հոդվածներ ողջ իսպանալեզու աշխարհի տարբեր ամսագրերում և թերթերում։ Նրա վստահված անձանց թվում են եղել Էդուարդո Սանտոսը՝ Կոլումբիայի նախագահը, Չիլիի բոլոր ընտրված նախագահները՝ 1922 թվականից մինչև նրա մահը՝ 1957 թվականին, Էդուարդո Ֆրեյ Մոնտալվան, որ նախագահ է ընտրվել 1964 թվականին, և Էլեոնոր Ռուզվելտը։
Բանաստեղծի պոեզիայի երկրորդ խոշոր հատորը՝ «Հատում» (Tala) է, որը 1938 թվականին հրատարակվել է Բուենոս Այրեսում ՝ վաղեմի ընկերոջ և թղթակից Վիկտորիա Օկամպոյի օգնությամբ։ Վաճառքից ստացված հասույթն ուղղվել է Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ որբացած երեխաներին։ Այս հատորը ներառում է Լատինական Ամերիկայի, ինչպես նաև միջերկրածովյան Եվրոպայի սովորույթներին և բանահյուսությանը նվիրված բազմաթիվ բանաստեղծություններ։ Միստրալը յուրահատուկ կերպով միավորում է այդ վայրերը և խնդիրները՝ արտացոլելով իր նույնականացումը որպես «una mestiza de vasco», այն է` իր ծագումը եվրոպական բասկերից։
1943 թվականի օգոստոսի 14-ին Միստրալի զարմիկը՝ 17-ամյա Խուան Միգել Գոդոյը, ինքնասպան է եղել։  Միստրալը Խուան Միգելին համարում էր իր որդին և նրան անվանում էր «ՅԻն ՅԻՆ»։ Նրա մահվան վիշտը, ինչպես նաև երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, այնուհետև Եվրոպայում և Ամերիկաներում տեղի ունեցած սառը պատերազմի արձագանքը՝ այս բոլորն արտացոլված են նրա կյանքի ընթացքում լույս տեսած պոեզիայի վերջին՝ «Հնձան» (Lagar)հատորում, որը տպագրվել է կրճատված ձևով 1954 թվականին։ Պոեզիայի վերջին հատորը՝ «Չիլիի պոեմը», տպագրվել է հետմահու՝ նրա գործընկեր Դորիս Դանայի կողմից 1967 թվականին։ «Չիլիի պոեմը» նկարագրում է բանաստեղծի մահից հետո նրա վերադարձը Չիլի՝ Ատակամա անապատից  հնդկացի տղայի և Անդյան եղնիկի ընկերակցությամբ։ Պոեզիայի այս ժողովածուն ակնկալում էր հետաքրքրություն առաջացնել օբյեկտիվ նկարագրության և էպիկական ավանդույթի վերանայման նկատմամբ։ Ժողովածուն հայտնի դարձավ Ամերիկայի բանաստեղծների շրջանում, որոնց գործերին Միստրալը շատ լավ ծանոթ էր։ 1945 թվականի նոյեմբերի 15-ին Միստրալը դարձավ առաջին լատինաամերիկուհին և հինգերորդ կինը, որ ստացավ Գրականության Նոբելյան մրցանակ։ 1945 թ.-ի դեկտեմբերի 10-ին նա ստացավ մրցանակ անձամբ՝ Շվեդիայի թագավոր Գուստավից։ 1947 թվականին նա ստացավ պատվավոր դոկտորի կոչում Կալիֆորնիայի Օքլենդ քաղաքում գտնվող Միլլիս քոլեջի կողմից։ 1951 թվականին նա արժանացել է Չիլիի Ազգային Գրականության մրցանակին։
Վատ առողջությունը փոքր-ինչ դժվարացրեց Միստրալի ճանապարհորդությունը։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա բնակվում էր Նյու Յորքի Ռոսլին թաղամասում։ 1957 թվականի հունվարի սկզբին նա տեղափոխվել է Հեմփսթեդ, Նյու Յորք, որտեղ 1957 թվականի հունվարի 10-ին մահացել է ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից՝ 67 տարեկանում։ Նրա մարմինը ինը օր անց վերադարձրեցին Չիլի։ Չիլիի կառավարությունը եռօրյա ազգային սուգ էր հայտարարել, և հարյուր հազարավոր սգացողներ էին եկել՝ իրենց հարգանքը մատուցելու նրան։
Միստրալի հայտնի բանաստեղծությունների թվում են՝ “Piececitos de Niño”, “Balada”, “Todas Íbamos a ser Reinas”, “La Oración de la Maestra”, “El Ángel Guardián”, “Decálogo del Artista” և “La Flor del Aire”- ը։ Նա գրել և ամսագրերում և թերթերում հրատարակել է մոտ 800 էսսե՝: Նա նաև հայտնի թղթակից էր և բարձր գնահատված հռետոր։
Միստրալին առավել հաճախ անգլերենով մեջբերել են նրա Su Nombre es Hoy («Նրա անունը այսօր է») գործի համար։
Մահ, հետմահու փառք և ժառանգություն
1970-1980-ական թվականներին Պինոչետի ռազմական բռնապետության կողմից Գաբրիելա Միստրալի կերպարը ներկայացվել է որպես «իշխանության ենթակայության» և «հասարակական կարգի» խորհրդանիշ ։ Նրա մասին պատկերացումները, որպես սրբանման կույսի և տառապող հետերոսեքսուալ կնոջ, առաջին անգամ վիճարկվել են գրող Լիսիա Ֆիոլ-Մատայի կողմից, որը պնդում էր, որ Միստրալը լեսբի էր։ Բնաստեղծուհու լեսբիականությունը հաստատվել է 2007 թվականին նրա արխիվի բացմամբ, որը տեղի ունեցավ նրա վերջին ռոմանտիկ զուգընկերոջ՝  Դորիս Դանայի մահից հետո (2006 թվականին)։ Դանան հազարավոր փաստաթղթեր էր պահել, այդ թվում՝ նամակներ Միստրալի և նրա սիրուհիների միջև, որոնք կասկած չեն թողել նրա սեքսուալության հարցում։ Պեդրո Պաբլո Զեգերսի խմբագրած «Նինյա Էրանտե» (2007) հատորում ընդգրկված նամակների հրապարակումը հաստատել է, որ Դանան ու Միստրալը երկարատև ռոմանտիկ հարաբերություններ են ունեցել, և դա է նեցուկ եղել Միստրալին կյանքի վերջին տարիներին։ Նամակները թարգմանվել են անգլերեն` Վելմա Գարսիայի կողմից և հրատարակվել է 2018 թ. Նյու Մեքսիկայի համալսարանի հրատարակչության կողմից։ Միստրալը ուներ շաքարախտ և սրտի խնդիրներ։ Ի վերջո, նա մահացավ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղից, 1957 թ. հունվարի 10-ին Նյու-Յորքի Հեմփստիդի հիվանդանոցում՝ 67 տարեկանում։ Մահվան ժամանակ Դորիս Դանան նրա կողքին էր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիացի գրողներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Մանկավարժներ Կատեգորիա:Չիլիացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Չիլիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ Կատեգորիա:Չիլիացի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Խմիզով (Միլլերովսկի շրջան)
Խմիզով (Хмызов), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Դեգտևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Ալեքսանդր Աբրամով (գրող)
Ալեքսանդր Աբրամով (Абра́мов, Алекса́ндр Ива́нович, ), խորհրդային ֆանտաստ գրող, կինոսցենարիստ և թատերաքննադատ, լրագրող։ Ավարտել է Վալերի Բրյուսովի անվան գրական ինստիտուտն ու Օտար լեզուների ինստիտուտը (երկուսն էլ` Մոսկվայում)։ Աշխատել է «Միջազգային գրականություն», «Թատրոն» ամսագրերում, «Գիշերային Մոսկվա» օրաթերթում։ Դարձել է ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ։
Գիտաֆանտաստիկ ժանրում իր նորամուտն է նշել է «Շախմատի մահը» (1926) պատմվածքով։ 30 տարի անց կրկին վերադարձել է ֆանտաստիկայի ժանրին` հաջորդ գրեթե բոլոր ֆանտաստիկ ստեղծագործությունները հրապարակելով որդու` Սերգեյ Աբրամովի հետ համահեղինակությամբ։
Գրել է նաև կինոսցենարներ, ժամանակակից արձակ գործեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս ֆանտաստ գրողներ
(1818) Բրամս
(1818) Բրամս (Brahms), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի օգոստոսի 15-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,16402 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7796 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5484 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1162,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,309608 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1939 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոդոֆորմ
Յոդոֆորմ յոդօրգանական միացություն է՝ CHI3 քիմիական բանաձևով։ Իրենից ներկայացնում է բաց դեղին, բյուրեղական, հեշտությամբ ցնդող միացություն, օժտված է սուր հոտով (հին քիմիայկան գրականությունում հոտը բնութագրվում էր որպես «հիվանդանոցային հոտ») և, ինչպես և քլորոֆորմը՝ քաղցրավուն համով։ Այն երբեմն օգտագործվում է որպես ախտահանիչ.
Ստացում և հատկություններ
Յոդոֆորմը առաջին անգամ ստացվել է 1822 թ.-ին Ժորժ Սերուլասի կողմից և մոտավորապես միևնույն ժամանակ՝ լիովին անկախ՝ Ջոն Թոմաս Քուփերի կողմից. Այն ստացվում է հալոֆորմ ռեակցիայով՝ յոդի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ հետևյալ չորս դասի օրգանական միացությունների հետ (ա) մեթիլ կետոնների։ CH3COR, (բ) ացետալդեհիդի (CH3CHO), (գ) էթանոլի (CH3CH2OH), և (դ) որոշ երկրորդային սպիրտների (CH3CHROH, որտեղ R -ը ալկիլ կամ արիլ խումբ է)։
Որոշ ռեագենտներ (օր. ջրածնի յոդիդը) փոխարկում են յոդոֆորմին դիյոդոմեթանի. Հնարավոր է նաև փոխարկումը ածխածնի երկօքսիդի։ Յոդոֆորմը փոխազդում է արծաթի նիտրատի ջրային լուծույթի հետ՝ առաջացնելով ածխածնի մոնօքսիդ։ Փոշացված մետաղական արծաթի և յոդոֆորմի փոխազդեցությամ արդյունքում յոդոֆորմը վերականգնվում է՝ առաջացնելով ացետիլեն. Տաքացման ժամանակ յոդոֆորմը քայքայվում է՝ առաջացնելով երկատոմ յոդ, ջրածնի յոդիդ և ածխածին։
Բնության մեջ տարածվածություն
"Mycena arcangeliana" սնկերում պարունակվում է յոդոֆորմ, որի շնորհիվ դրանք ունեն բնութագրական հոտ։
Կիրառություն
Միացությունը հազվադեպ կիրառվում է որպես ախտահանող միջոց ։ Around the beginning of the 20րդ դարի սկզբերում յոդոֆորմը կիրառվում էր բժշկության մեջ որպես վերքերի բուժման և ախտահանման միջոց։ Ներկայումս այն դուրս է մղվել կիրառությունից առավել ուժեղ ախտահանիչներով. Այն ունի որոշակի թունավոր հատկություններ, մասնավորապես Ադոլֆ Հիտլերի մայրը՝ Կլարա Հիտլերը մահացել է յոդոֆորմային թունավորումից՝ որն առաջացել էր կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հալոգենօրգանական միացություններ
(9701) Մակ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,333264 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,026 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6405 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1301,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27654 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պեչնայա (Մեգրեգայի վտակ)
Պեչնայա (Печная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Օլոնեցկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեգրեգա գետի աջ ափին՝ 47 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ատրներսեհ Սյունի (5-րդ դար)
Ատրներսեհ Սյունի, հայ իշխանազն Մարզպանական Հայաստանում, Հայոց մարզպան և Սյունյաց աշխարհի տանուտեր Վասակ Սյունու կրտսեր որդին, Բաբիկ Սյունու եղբայրը, Սյունիների նախարարական տոհմից   ։
Կենսագրություն
449 թվականին, որպեսզի հայ նախարարները ետ չկանգնեն իրենց խոստումից, որը կայացրել էին Տիզբոնում, Հազկերտը պատանդ է պահում Ատրներսեհ Սյունուն, նրա ավագ եղբայր Բաբիկին և Գուգարքի Աշուշա բդեշխին  ։ Այս հանգամանքը որոշակի ազդեցություն է ունենում Վասակ Սյունու հետագա վարքագծի վրա ։ Ենթադրվում է, որ ստանալով ապստամբության լուրը՝ Պարսից արքա Հազկերտ Բ-ն հրամայում է մահապատժի ենթարկել Վասակ Սյունու կրտսեր որդուն՝ Ատրներսեհին, սակայն այդ մասին վկայող փաստեր չկան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիներ Կատեգորիա:Սյունիքի իշխաններ
Եվրոպայի ժողովուրդնե՛ր, պաշտպանեք ձեր սուրբ բարիքները
«Եվրոպայի ժողովուրդնե՛ր, պաշտպանեք ձեր սուրբ բարիքները» ( տարբերակներ՝ «Եվրոպայի ժողովուրդնե՛ր, պաշտպանեք ձեր սուրբ իրավունքները», «Դեղին սպառնալիք», «Դեղին վտանգ», (Völker Europas, wahr(e)t Eure heiligsten Güter), գերմանացի նկարիչ, պատմական գեղանկարչության վարպետ Գերման Կնակֆուսի նկարը։ Ստեղծվել է 1895 թվականին՝ կայզեր Վիլհելմ II-ի էսքիզներով։ Գերմանացի կայսրը նկարը նվիրել է Նիկոլայ II ցարի զարմիկին։ Բնօրինակը պահվում է Լիվադական պալատի բաղնիքում։
Նկարի վրա՝ քրիստոնեական խաչի լույսի տակ, պատկերված է գերմանացիների սուրբ պաշտպան Միքայել Հրեշտակապետը, որը շրջապատված է զինված կանանց խմբով՝ Եվրոպայի ժողովուրդների վալկիրիաների կերպարով։ Հրեշտակապետը աջ ձեռքի կրակե թրով կանանց ցույց է տալիս մութ և ամպրոպաբեր ամպը՝ եվրոպական հողերի վրա կախված։ Պաշտպանված լինելով չինական վիշապների կողմից՝ գահին նստած է Բուդդան։ Դրա տակ ասիական հորդաները ձգտում են մշակությաին Եվրոպային։ Կանանց խմբի գլուխն է Գերմանիան՝ սրով և վահանով, նրա ուսին վստահաբար հենված է Ռուսաստանը՝ նիզակով։ Քիչ հեռու Ֆրանսիան, ձեռքը դնելով աչքերին, ուշադրությամբ նայում է մոտեցող մթությանը։ Նրանց հետևում Բրիտանիայի ձեռքը բռնած Ավստրիան է, իսկ նրանց միջև՝ Իտալիան։ Ամենավերջին կերպարը չի նույնականացվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարներ Կատեգորիա:Ապստամբություն Կատեգորիա:Եվրոպա
Ալեքսիս Միեռլաուկ
Ալեքսիս Միեռլաուկ, Միեռլաուկս (իսկական ազգանունը՝ Ֆրիդֆելդ, Aleksis Mierlauks), ), լատիշ թատերական գործիչ, ռեժիսոր և դերասան։ Ազգային ռեժիսուրայի հիմնադիրը։
Գործունեություն
Միեռլաուկի արվեստը ծաղկման է հասել Ռիգայի նոր թատրոնում (գլխավորել է 1909-1911 և 1914-1915 թվականներին)։ Միեռլաուկի բեմադրած Ռայնիսի «Կրակ և գիշեր» (1911) ներկայացումը լատիշական թատրոնի պատմության մեջ էտապային նշանակություն է ունեցել։ Հետագայում աշխատել է Պետրոգրադի նոր լատիշական (1915), Խորհրդային Լատվիայի բանվորական (1919), Ազգային (1919-1938, 1919-1921 թվականներին՝ տնօրեն) թատրոններում։ Բեմադրություններից են՝ Ռայնիսի «Իոսիֆը և նրա եղբայրները» (1920), «Նվագել եմ ես, պարել» (1921), լավագույն դերերից՝ Կլենգա (Բլաումանիսի «Կրակի մեջ»), Ատտինհաուզեն (Շիլլերի «Վիլհելմ Տելլ»), Բելուգին (Ալեքսանդր Օստրովսկու և Սոլովյովի «Բելուգինի ամուսնությունը»)։
Կատեգորիա:Թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:1866 ծնունդներ Կատեգորիա:1943 մահեր Կատեգորիա:Լատիշներ Կատեգորիա:Ապրիլի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:Լատիշ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ
Բուլանովո (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ասսեմբլեր լեզու
Ասսեմբլեր լեզու (assembly language)՝ ցածր մակարդակի ծրագրավորման լեզու, մեքենայական լեզվի սիմվոլիկ ներկայացնում։ Ասսեմբլերը թույլ է տալիս գրել կարճ և արագ կատարվող ծրագրեր, մեծ մասամբ ասսեմբլերով գրվում են այնպիսի ծրագրեր, որոնք ապահովում են մեքենայական մասի արդյունավետությունը ։
Օգտագործումը
Եթե, որպես ծրագրավորման լեզվի առաջին սերունդ համարենք մեքենայական կոդը, ապա ասսեմբլեր լեզուն կարելի է համարել ծրագրավորման լեզուների երկրորդ սերունդ։ Ասսեմբլեր լեզվի մի շարք թերությունները բերեցին ծրագրավորման լեզուների երրորդ սերնդի առաջացմանը, որոնք կոչվեցին բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզուներ։ Հենց բարձր ծրագրավորման լեզուները և իրենց ժառանգներն են, որ հիմնականում օգտագործվում են ներկայիս ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների արդյունաբերությունում։ Ասսեմբլեր լեզվով գրվում են ծրագրեր կամ ծրագրի հատվածներ այն դեպքում, երբ հատկապես խիստ անհրաժեշտ է արագագործությունը։
Շարահյուսությունը
Ասսեմբլեր լեզվի շարահյուսությունը տվյալ պրոցեսորին բնորոշ համակարգային հրամաններն են։
Արմիզոնք
Արմիզոնք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում, Վանա լճի հյուսիսային կողմում։
Պատմություն
Գյուղն ավերվել ու ամայացվել է 1895-1896 թվականների կոտորածների ժամանակ։
Բնակչություն
1895 թվականին ուներ 43 տուն՝ մոտ 400 հայ բնակիչներով։
Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղը տեղական ճանապարհով կապված էր Արճեշ քաղաքի հետ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Արմիզոնքում կար Ս․ Սարգիս անունով հայկական եկեղեցի ։
Գրչություն
XV դարում եղել է գրչության կենտրոն։ Ընդօրինակված ձեռագրերից մեզ հայտնի է մի շարակնոց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ահրիման (Մեծկերտի գավառ)
Բնակչություն
XX դարասկզբին ուներ 240 հայ (30 տուն), 700 քուրդ (140 տուն) բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության զբաղմունքը անասնապահությունն ու գյուղատնտեսությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բոնիլյա դե լա Սիեռա
Բոնիլյա դե լա Սիեռա (Bonilla de la Sierra), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ավիլա պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է էլ-Բարկո-դե-Ավիլա-Պիեդրախիտա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 55,06 կմ2։ Բնակչությունը՝ 132 (2010)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Տագառաննա
Տագառաննա (Tagaranna), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանում։
Չիգիրինկա (Միլլերովսկի շրջան)
Չիգիրինկա (Чигиринка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Կրիվորոժսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Տագառաննա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Չիգիրինկա (Միլլերովսկի շրջան)
Փողոցներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Տագառաննա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
ԻԺ-54
Իժ-54, երկփող որսորդական զենք, նախատեսված է բոլոր տեսակի որսի համար։
Պատմություն
ԻԺ-54-ը ստեղծվել է 1950 թվականի սկզբին`Իժևսկի մեխանիկական գործարանի կողմից՝ նախկինում թողարկված ԻԺ-49 երկփող զենքի կառուցվածքի հիման վրա։ ԻԺ-54-ի սերիական արտադրանքը սկսվել է 1954 թվականին  ։
1957 թվականին ԻԺ-54-ի հիմքի վրա ստեղծվել է ԻԺ-57 զենքը`16 մմ տրամաչափի ։
1960 թվականից սկսվել է ԻԺ-54-ի արտահանումը։
1964 թվականի դեկտեմբերին սերիական ԻԺ-54-ի գինը կազմել է 90 ռուբլի, հատավաճառով՝ 170-ից 250 ռուբլի։ Այդ ժամանակ այս մոդելի զենքը վաճառում էին որսորդական խանութներում, սպորտային խանութներում, ինչպես նաև կարող էին փոստով պատվիրել «Պոսիլտրոգ» գործարանից ։
Գրեթե 50 տարում (1954-ից 1969 թվականներ) թողարկվել է 477 695 ԻԺ-54 զենք, որոնցից ավելի քան 70000-ը արտահանվել է ։
1980 թվականի հունվարին ԻԺ-54-ի համար առաջարկվել է հանովի դիոպտրիկական նշանառության համակարգ ։
Արդյունքում, ԻԺ-54-ը կատարել է ԽՍՀՄ-ում զենքի արտադրության մեջ գլխավոր դերը։ Սա եղել է ԽՍՀՄ-ում մեծ քանակով թողարկված առաջին երկփող զենքը ։ Բացի դրանից, ԻԺ-54-ը դարձել է Իժևսկի մեխանիկական գործարանի որսորդական զենքերի առաջին մոդելը,որը վաճառվել է աշխարհի տարբեր երկրներում ։
Նկարագրություն
ԻԺ-54-ը հորիզոնական փողով զենք է (առաջին զենքի երկարությունը եղել է 750 մմ, իսկ ավել ուշ՝ 730 մմ) ։
Զենքի քաշը կազմել է 3,2-3,6 կգ, սերիական զենքի քաշը անցնում է 3,3-ից մինչև 3,6 կգ-ի սահմանները ։
Փողի փակումը եռակի է ։
Զենքի կոթը ուղիղ է կամ ատրճանակի նման (սերիական զենքերինը ընկույզի կամ հաճարենու փայտից է է, հատավորինը՝ միայն ընկենուց)։ Լծակավոր փողակալը հանվող է ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Սենտ Ժենևիև սյուր Արժանս
Սենտ Ժենևիև սյուր Արժանս (Sainte-Geneviève-sur-Argence), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1011 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.29 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 43.4 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից բնակավայրը Ալպուեշ, Գրեսակ, Լակալմ, Լա Տերիս, Վիտրակ ան Վիադեն համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Արժանս ան Օբրակ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 460 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 170 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 528 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 383-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 145։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,5 %։ 383 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 366 անձ (200 տղամարդ և 166 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (6 տղամարդ և 11 կին)։ 145 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 75-ը` թոշակառուներ, իսկ 48-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ազնաշևո
Ազնաշևո (Азнашево, Аҙнаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Անաքսիմանդրոս
Անաքսիմանդրոս (Άναξίμανδρος, ), հին հույն փիլիսոփա, աստղագետ, աշխարհագետ։
Անաքսիմանդրոսն առաջինն է, որը նկարել է երկրի քարտեզը։ Քարտեզը նկարվել է առաջին անգամ Եգիպտոսում, բայց այնտեղ նկարել են առանձին մարզեր և այն էլ եգիպտական աշխարհագրական պատկերացումները Նեղոսի հովտի սահմաններից հեռու չի թափանցել, բայց Անաքսիմանդրոսը տվել է ամբողջ երկրագնդի քարտեզը և դրանով հիմք դրել աշխարհագրական գիտությանը։ Նա հայտնագործել է նաև առաջին արեգակնային ժամացույցը (գնոմոն) ։
Ապեյրոնի գաղափարը
Անաքսիմանդրոսը եղել է Թալեսի աշակերտը, ում նա չէր կարողանում համոզել, որ ամեն ինչի սկիզբը ջուրն է։ Ըստ նրա՝ ամեն ինչ սկիզբն ապեյրոնն է։ Այս բառը թարգմանվում է երեք տարբեր իմաստներով՝ սկզբնապատճառ, անորոշ, անսահման, որոնք հանդես են գալիս միասին։ Ապեյրոնը գիտական վերացարկում է. մտային, հորինված, արհեստական էություն, որն իր բնույթով զգայական չէ։ Անաքսիմանդրոսն զգում էր, որ նյութական երևույթից այն կողմ պետք է լինի մի ուրիշ էություն, որն էլ հենց պետք է լինի այդ նյութականի պատճառը։ Ըստ նրա՝ ապեյրոնը ծերանալ չունի, այն անմահ է ու անոչնչանալի, ապեյրոնն ինքն է ստեղծում ամեն ինչ։ Ապեյրոնից են առաջանում նախ հակադրությունները՝ տաքն ու սառը, չորն ու թացը, ծանր ու թեթևը և այլն, որոնցից հավերժական շարժման ու անհրաժեշտության միջոցով առաջանում է զգայական աշխարհի բոլոր ձևերը. Աշխարհն առաջանում է ապեյրոնից և պարբերաբար ապեյրոնի է վերածվում. այսինքն՝ աշխարհը պարբերաբար կործանվում է և նորից առաջանում։
Մինդովգ
Մինդովգ, Մինդաուգաս, լիտվական մեծ իշխան (1230-ական թվականների վերջից մինչև 1263 թվականը)։ Միավորել է լիտվական մի շարք հողեր, իրեն ենթարկել ռուսական քաղաքներ Նովգորոդոկը, Մլոնիմը, Վոլկովիսկը, արշավել է Լիվոնյան օրդենի դեմ և պարտվել։ 1250 թվականին փոխզիջման է գնացել օրդենի հետ, ընդունել կաթոլիկություն (1251) և թագադրվել պապի անունից։ Բայց, պատրաստվելով նոր մարտերի օրդենի դեմ, մոտ 1253 թվականին պայմանագիր է կնքել Գալիցիայի իշխան Դանիլի հետ, վերականգնել և ամրապնդել կապերը Վլադիմիր-Սուզդալյան մեծ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու հետ։ 1260 թվականին լիտվական զորքերը Մինդովգիի առաջնորդությամբ Դուրբե լճի մոտ պարտության են մատնել Լիվոնյան և Տևտոնյան օրդենների զորքերին ու նրանց դաշնակիցներին։ Մինդովգը հրաժարվել է կաթոլիկությունից։ Սպանվել է դավադիր ֆեոդալների ձեռքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:1263 մահեր Կատեգորիա:Սպանված միապետներ
Կիլեմարի
Կիլեմարի (Килемары, Кӹлемар), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Կիլեմարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3877 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Կիլեմարսկի շրջանի բնակավայրեր
Խարչիխա (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ
Ադրբեջանի երկրաբանական թանգարան
Ադրբեջանի երկրաբանական թանգարան (Azərbaycan Geologiya Muzeyi), թանգարան՝ տեղակայված Ադրբեջանի մայրաքաղաքում։ Թանգարանում ցուցադրված են Ադրբեջանի ընդերքի ապարների, հանքաքարերի, միներալների և բյուրեղների ցուցանմուշներ։ Թանգարանը գործում է էկոլոգիայի և բնական պաշարների նախարարությանը կից։ Թանգարանի տնօրենը Խալիդ Միրզաբեկովն է։
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1982 թվականին՝ Ադրբեջանի ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի 1982 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ՝ 1969 թվականին հիմնադրված Ադրբեջանի երկրաբանության կառավարության շենքի հիմքի վրա։
2008 թվականի մայիսի 21-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը հրամանագիր ստորագրեց նախագահի պահուստային ֆոնդից մեկ միլիոն մանաթ հատկացնելու մասին՝ բնական պաշարների նախարարության և բնապահպանության նախարարության գործունեության բարելավման համար ։ Այս կարգադրման շրջանակներում թանգարանը ենթարկվել է լայնածավալ վերանորոգման և վերակառուցման, և թանգարանի կառուցվածքը արդիականացվել է՝ համապատասխանելով ժամանակակից պահանջներին։ Թանգարանի տարածքը հասցվել է 630 քառակուսի մետրի։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 25-ին տեղի ունեցավ թանգարանի բացման հանդիսավոր արարողությունը՝ հիմնանորոգումից հետո ։
Ցուցահանդես
Թանգարանի ցուցասրահում կա աշխարհի տարբեր շրջաններից բերված ավելի քան 5000 նմուշ, թանգարանը պայմաններ է ստեղծում Ադրբեջանի բնական ռեսուրսներին ծանոթանալու համար, ինչպես տեղի բնակչության, այնպես էլ օտարերկրյա ներկայացուցիչների համար։ Թանգարանը տարածաշրջանային երկրաբանության, հանքային ռեսուրսների (հանքաքարի օգտակար հանածոներ, ոչ մետաղական օգտակար հանածոներ), պետրոգրաֆիայի, հանքաբանագիտության և պենտոլոգիայի մաս է կազմում։
2016-2017 թվականներին ընդհանուր առմամբ 15 ցուցանմուշ է նվիրաբերվել Ադրբեջանի երկրաբանության թանգարանի ֆոնդին, որոնց թվում կային կվարցային հանքանյութեր և դեկորատիվ քարեր։ Այս ցուցանմուշները հայտնաբերվել են Դաշկեսանի և Խիզինի շրջաններում, ինչպես նաև Փոքր Կովկասում և Մեծ Կովկասի հյուսիս-արևելքում։ Նմուշներից մեկը՝ քվարցային հանքանյութը, հայտնաբերվել է Զաքաթալայի շրջանում ։
2018 թվականի փետրվարին Ադրբեջանի երկրաբանության թանգարանի ֆոնդին նմուշ է նվիրվել՝ գալենայի, սպալերիտի և որձաքարի կտորներով հանքանյութ, որը հայտնաբերվել է Գյադեբակի Սոյուգբուլագ գյուղում և, ըստ ենթադրությունների, պատկանում է Մեզոզոյան դարաշրջանին ։ Բացի այդ, տարվա առաջին կեսին թանգարան է տեղափոխվել ևս 2 ցուցանմուշ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1982 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Բաքվի թանգարաններ
Գանձերի կղզին (ֆիլմ, 1937)
«Գանձերի կղզին» («Остров сокровищ»), խորհրդային ռեժիսոր Վլադիմիր Վայնշտոկի կինոֆիլմը, որը նկարահանվել է Ռ. Սթիվենսոնի համանուն վեպի մոտիվներով։ Ֆիլմը երկու անգամ (1960 և 1983 թվականներին) վերականգնվել է՝ խմբագրվել և վերահնչյունավորվել։
Սյուժե
Ֆիլմը 1930-ական թվականների խորհրդային կինոարվեստի վառ նմուշ է, որը ստեղծվել է «համաշխարհային հեղափոխության» և «դասական պայքարի» գաղափարների ազդեցության ներքո։ Ֆիլմի իրադարձությունների մեկնաբանությունը արմատապես տարբերվում է «Գանձերի կղզի» գրքում շարադրված կանոնական տարբերակից. ֆիլմի հերոսները փորձում են գանձ գտնել՝ ֆինանսավորելու համար իռլանդական հակաբրիտանական ապստամբությունը ։ Ֆիլմի հեղինակների մոտեցումը գրական սկզբնաղբյուրին բանավեճի տեղիք է տվել մամուլի էջերում և կինեմատոգրաֆիայի ու Կենտկոմի ղեկավար աշխատողների նամակագրության մեջ։
XVIII դարի վերջ. Իռլանդացի ապստամբներին գումար է պետք զենք գնելու համար։ Ջեննին՝ գյուղական հյուրանոցի տիրուհու դուստրը և բժիշկ Լայվեսին՝ դավադիրների առաջնորդներից մեկը, ծովահեն Բիլլի Բոնսի թղթերի մեջ գտնում են Գանձերի կղզու քարտեզը։ Լայվեսին և կապիտան Սմոլլետն ընկերների հետ ներգրավում են վաշխառու Տրելոնիին, որ նրա գումարով նախապատրաստեն նավը։ Հարուստի կողմից ձեռք բերված «Էսպանյոլի» անձնակազմի շատ նավաստիներ, ինչպես պարզվում է, ծովահեններ են։ Ջեննին, որը գաղտնի սիրահարված է Լայվեսիին, տղայի հագուստ է հագնում և Ջիմի անվան տակ որպես յունգա աշխատանքի է ընդունվում նավում։
Գանձերի որոնման ժամանակ նողկալի Տրելլոնին անցնում է ծովահենների կողմը։ Հաղթահարելով մի շարք վտանգավոր արկածներ՝ բժիշկ Լայվեսին, Ջեննին (որը էլի աղջկա կերպար է ստացել) և նրանց ընկերները գտնում են գանձը։ Այդ ժամանակ Ջեննին գերի է ընկնում ծովահենների մոտ։ Նրան պահում են «Էսպանյոլում»  Իսրայել Հենդսի և Ջորջ Մերիի հսկողության ներքո։ Ծովահենները կռվում են դանակներով, Հենդսն սպանում Մերրիին և հարձակվում Ջեննիի վրա, բայց վերջին պահին սպանվում է բժիշկ Լայվեսի գնդակից։ Հերոսները ձերբակալում են բոցման Ջոն Սիլվերին, սակայն նա դիմադրություն է ցույց տալիս և մահանում կապիտան Սմոլետի հետ մենամարտում։ Ապստամբները ծովահեններին թողնում են անմարդաբնակ կղզում, իսկ իրենք վերադառնում են Իռլանդիա՝ տանելով գանձերը՝ զենք ու զինամթերք ձեռք բերելու և ապստամբությունը շարունակելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:1937 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Ներդրումային նախագիծ
Ներդրումային նախագիծ, տնտեսական կամ սոցիալական նախագիծ, որը հիմնված է ներդրումների վրա։ Այն որոշակի օբյեկտում ուղղակի ներդրումների իրականացման տնտեսական նպատակահարմարության, ծավալի և ժամկետների հիմնավորում է, որը ներառում է գործող ստանդարտներին համապատասխան մշակված նախագծանախահաշվային փաստաթղթերը։
Ներդրումի տեսակներ
Ներդրումային նախագծերը լինում են.
Առևտրական պրակտիկայում ընդունված է առանձնացնել.
ա) ներդրումներ ֆինանսական ակտիվներում (իրական, կամ կապիտալ ձևավորող, կամ արտադրող ներդրումներ), ներդրումներ արտադրական շենքերի և կառույցների, ցանկացած տեսակի մեքենաների և սարքավորումների համար ավելի քան մեկ տարի ժամկետով,
գ) ներդրումներ ոչ նյութական ակտիվներում, նյութական մարմնավորման հետ չկապված, բայց տնտեսական արժեք ունեցող ծախսեր։ Կարող է նյութականացված լինել ձեռնարկության լուծարման, ինչպես նաև միաձուլման և կլանման դեպքում։
Ներդրումային նախագծերի գնահատում
Ներդրումային ծրագրերի գնահատման համար դիտարկվում են այնպիսի հիմնական գործոններ, ինչպիսիք են դրամական հոսքերը և դրանց բաշխումը ժամանակի մեջ (այսինքն՝ պետք է հաշվի առնել ոչ միայն, թե որքան գումար կբերի նախագիծը, այլև որքան արագ) և նախագծի ռիսկային լինելը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ներդրումներ
Ռակուտյու ռակուգաի
«Ռակուտյու ռակուգաի» (洛中洛外図屏風), բառացի` «մայրաքաղաքը ներսից, մայրաքաղաքը դրսից», ճապոնական գեղանկարչական ստեղծագործություն, որն իրենից ներկայացնում է Կիոտոյի և նրա արվարձանների համայնապատկերները ։
Նկարագրություն
Սովորաբար ռակուտյու ռակուգայի տեսարանները ստեղծվում էին ծալովի առաջակալների վրա։ Ռակուտյու ռակուգային կարող էր ծառայել այդ ժամանակների Կիոտոյի ճարտարապետության և նախագծման վերաբերյալ գիտելիքների աղբյուր, քանի որ նրաց վրա պատկերված էին քաղաքի համար կարևոր վայրերը, հուշարձանները և իրադարձությունները (սեզոնային փառատոները և փողոցային զվարճությունները)։ Այս աշխատանքներում կարելի է գտնել նաև հասարակության տարբեր խավերին պատկանող կանանց և տղամարդկանց պատկերներ, նրանց հագուստներն ու ավանդույթները, զբաղմունքները, տրանսպորտի տարբեր տեսակները, որոնցից օգտվում էին քաղաքացիները ։ Ռակուտյու ռակուգաի ակունքները հասնում են յամատո-է ժանրին և ձևավորում են նրա հիմնական սկզբունքներն ու ուղղությունները Կամակուրայի և Ֆուձիվարայի ժամանակաշրջանում, մասնավորապես դա վերաբերվում է նրա երկու ենթատեսակներին, մեյսյո-է-ին, նկարներ, որոնք պատկերում են գործունեության որոշակի տեսակներ երկրի տարբեր հայտնի վայրերում, և ցուկինամի-է, տարվա տարբեր եղանակներին տեղի ունեցող իրադարձությունների նկարներ (հաճախակի սեզոնային փառատոներ) ։  Հաճախակի այդ երկու թեմաները միավորվում էին մեկ ստեղծագործության մեջ։
Մուրոմատի ժամանակաշրջանում մեյսյո-է և ցուկինամի-է ժանրերը կարողացան գոյատևել, չնայած չինական գեղանկարչությամբ համընդհանուր հրապուրվածությանը ։ Այդ ժամանակաշրջանով թվագրվող այս ժանրի ստեղծագործությունները չեն պահպանվել, բայց մնացել են բազմաթիվ ծալովի հովհարներ, այդ թեմայի նկարներով։ 1503 թվականին Տոսա Միցունոբուն ստեղծել է Կիոտոյի տեսարաններով առաջակալ (միայն Կիոտոն ներսից ռակուտյու), որը նրա ժամանակակիցները բարձր են գնահատել  առարկայի պատկերման նորարարության համար ։  Շուտով տեղի ունեցավ ռակուտյու ռակուգայի ժանրի սկզբնավորումը, որի  առաջին շրջակալները թվագրվում են 1520-ական թվականներով ։
Հետագա տարիներին դրանք լայն ճանաչում ստացան և ավելի մեծ քանակով ստեղծվեցին։ Այս թեման որևէ գեղանկարչության դպրոցի առանձնաշնորհը չէր։ Հայտնի են Կանո և Տոսա դպրոցի ռակուտյու ռակուգայի վարպետների ստեղծագործությունները ։  Այդպիսի աշխատանքներ ստեղծողների մեծ մասի անունները անհայտ են, ճապոնացի պատմաբանները և արվեստագետները հաճախ նրանց համար օգտագործում էին մատի էսի (ճապ. քաղաքը պատկերող նկարիչ) տերմինը։ Այս նկարիչների կրթական մակարդակի մասին ոչինչ հայտնի չէ, բայց նրանց աշխատանքներից կարելի է հասկանալ, որ շատերը պատմություն լավ գիտեին, կարողացան վերակառուցել շենքեր և շինություններ և դրանցում փոփոխությունները կատարել էին աներևակայելի ճշտությամբ ։
Այս թեման իր հանրաճանաչության գագաթնակետին հասավ 17-րդ դարի առաջին կեսում։ Նկարիչներին ռակուտո ռակուգայի տեսարաններով նկարներ էին պատվիրում ինչպես Կիոտոյի բնակիչները, այնպես էլ քաղաքի հյուրերը, ովքեր ցանկանում էին այդ նկարները որպես հուշանվեր տանել քաղաքից ։ Հաճախ նման շրջակալները ընդգրկվում էին հարսնացուների օժիտի մեջ ։ Ժանրը սկսեց անկում ապրել 17-րդ դարի երկրորդ կեսերից։ Դա պայմանավորված էր, որպես մշակութային և քաղաքական կյանքի կենտրոն Կիոտո քաղաքի կարգավիճակի փոփոխմամբ, որը իր դիրքերը զիջել էր Էդո քաղաքին ։
Մինչև մեր ժամանակները պահպանված Կիոտոյի տեսարաններով առաջակալների մեծ մասում քաղաքը բաժանված էր երկու մասի, արևելյան և արևմտյան ։ Սահմանը անցնում էր Աբուրա-կոձի փողոցով ։  Առաջակալների աջ մասում հաճախ պատկերում էին քաղաքի արվարձանները և արևելյան մասը, իսկ ձախ մասում, Նիձյո ամրոցը, Կիտայամա և Նիսիյամա բլուրները  ։ Համայնապատկերի տպավորություն ստեղծելու նպատակով շրջակալի երկու մասերը դրվում էին դեմ դիմաց։ Հաճախ քաղաքը և արվարձանները պատկերվում էին տարվա չորս եղանակների ավանդական թեմաներով։  Ի տարբերություն սովորական բնանկարային առաջակալների, որտեղ    «ձմեռը» գտնվում էր առաջակալի ձախ մասի ձախ եզրին, ռակուտո ռակուգայում ձմեռային տեսարանները  գտնվում էին ձախ առաջակալի աջ եզրին։  Դա պայմանավորված է նրանով, որ այնտեղ պատկերված են հյուսիսային բլուրները, որոնց ավելի բնորոշ է ձմեռային բնանկարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական կերպարվեստ Կատեգորիա:Ճապոնական շիրմաներ
(9702) Տոմվանդայկ
(9702) Տոմվանդայկ (Tomvandijk), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,327433 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0885 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5664 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1296,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27758 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պիդկրուչեյ
Պիդկրուչեյ (Пидкручей), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Օլոնեցկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տուկսա գետի ձախ ափին՝ 2,4 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ ջրային ավազանային շրջան, գետի ենթաավազանը՝ Նևա և Լադոժսկի լճի ավազան է։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նոր ալիք 2011
«Նոր Ալիք 2011», փոփ երաժշտության միջազգային մրցույթ որը տեղի է ունեցել 2011 թ. հուլիսի 27-ից օգոստոսի 1-ը Լատվիայի Յուրմալա քաղաքում։ 2011-ին լրացավ Նոր Ալիք մրցույթի 10-ամյակը։ Մասնակցեցին 14 երկրներ, աշխարհի տարբեր մայրցամաքներից։ Մրցույթի հաղթողը ստացավ 50 000 եվրո, երկրորդ տեղը զբաղեցրած մասնակցին տրվում էր 30 000 եվրա և երրորդ տեղը զբաղեցրածին 20 000 եվրո։ Մրցույթում 341 միավորով հաղեց ԱՄՆ-ն ներկայացնող Ջեյդն Ֆելդերը։
= Մասնակիցներ =
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2011 երաժշտությունում
Շիրոկայա Գրեբլյա (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Շիրոկայա Գրեբլյա գյուղում բնակվում էր 1 921 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 300,16 մարդ/կմ²։
Քվանտային ֆիզիկա
Քվանտային ֆիզիկա, տեսական ֆիզիկայի բաժին, որում ուսումնասիրվում են քվանտա-մեխանիկական և քվանտա-դաշտային համակարգերը և դրանց շարժման օրենքները։ Քվանտային ֆիզիկայի հիմնական օրենքներն ուսումնասիրվում են քվանտային մեխանիկայի և դաշտի քվանտային տեսության շրջանակներում և կիրառվում են ֆիզիկայի մյուս բաժիններում։
Պատմություն
Քվանտային ֆիզիկան և նրա հիմնական տեսությունները՝ քվանտային մեխանիկան և դաշտի քվանտային տեսությունը, ստեղծվել են 20-րդ դարի առաջին կեսերին։ Բազմաթիվ գիտնականների թվում էին Մաքս Պլանկը, Ալբերտ Այնշտայնը, Արթուր Կոմպտոնը, Լուի դը Բրոյլը, Նիլս Բորը, Էրվին Շրեդինգերը, Պոլ Դիրակը, Վոլֆգանգ Պաուլին և այլք։
Ենթաբաժինները
Քվանտային ֆիզիկան միավորում է ֆիզիկայի մի քանի բաժիններ, որոնցում սկզբունքային դեր ունեն քվանտային մեխանիկայի և դաշտի քվանտային տեսության երևույթները, որոնք ի հայտ են գալիս միկրոաշխարհի մակարդակում, սակայն հետևանքներ են ունենում նաև մակրոաշխարհում։ Դրանց թվում են.
Տես նաև
Քվանտային մեխանիկա
Հղումներ
*
Չարտորիսկիների թանգարան
Չարտորիսկի իշխանների թանգարան (Muzeum Książąt Czartoryskich․ muˈzɛum ˈkɕɔ̃ʐɔnt tʂartɔˈrɨskʲix), համառոտ՝ Չարտորիսկի թանգարան, պատմական թանգարան Լեհաստանի Կրակով քաղաքում։ Համարվում է այդ երկրի հնագույն թանգարաններից մեկը։ Նրա հավաքածուի ստեղծման հիմքը դրել է իշխանուհի Իզաբելա Չարտորիսկան 1796 թվականին, Չարտորիսկի իշխանների նստավայրը հանդիսացող Պուլավիում։ Թանգարանը պաշտոնապես բացվել է 1878 թվականին ։ Մեծարժեք ցուցանմուշների զգալի մասը 1798 թվականին Իտալիայում ձեռք է բերել իշխանուհի Իզաբելայի որդին՝ Ադամ Եժի Չարտորիսկին։
Պուլավիում ստեղծված հավաքածուն 1830 թվականի նոյեմբերին տեղի ունեցած լեհական ապստամբությունից և Չարտորիսկիների ունեցվածքի բռնագրավումից հետո մասամբ վնասվել է։ Փրկված մասը տեղափոխվել է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզ և պահվել ու ցուցադրվել Լամբեր հյուրանոցի շենքում։ 1870 թվականին իշխան Վլադիսլավ Չարտորիսկին որոշել է հավաքածուն տեղափոխել Կրակով, որտեղ այն ամբողջացվել ու պատշաճ տեսքի է բերվել 1876 թվականին։
Հավաքածուում տեղ գտած առավել նշանակալի նկարը Լեոնարդո դա Վինչիի հանրահայտ աշխատանքներից մեկն է՝ Կզաքիսով տիկինը։ Արժեքավոր այլ ցուցանուշներից են Ռեմբրանդտի գործերից երկուսը, անտիկ շրջանի արվեստի մի քանի նմուշ (այդ թվում՝ քանդակներ), Վերածննդի դարաշրջանի պաստառներ ու կիրառական արվեստի նմուշներ, մեծահամբավ վարպետների՝ Հանս Հոլբայն Կրտսերի, Յակոբ Յորդանսի, Լուկա Ջորդանոյի, Պիտեր Բրեյգել Կրտսերի, Լուկաս Կրանախ Կրտսերի և այլոց աշխատանքներ։ Հավաքածուի գանձերից է եղել նաև Ռաֆայելի «Երիտասարդի դիմանկար» կտավը, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների անհետացել է։
Թանգարանի գլխավոր մասնաշենքը վերակառուցման աշխատանքների իրականացման նպատակով 2010 թվականին ժամանակավորապես փակվել է։ Վերաբացվել է 2019 թվականի դեկտեմբերին ։ 2010-2019 թվականներին հավաքածուի մի մասը ցուցադրվել է այլ վայրերում ։
Տես նաև
Իզաբելա Չարտորիսկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Կրակով Կատեգորիա:1878 հիմնադրված թանգարաններ
(1819) Լապուտա
(1819) Լապուտա (Laputa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1948 թվականի օգոստոսի 9-ին Էռնեստ Ջոնսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,136292 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4265 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8461 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2028,72 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177451 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,89° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1948 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էռնեստ Ջոնսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ավիլո-Ֆյոդորովկա
Ավիլո-Ֆյոդորովկա (Авило-Фёдоровка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Ալեքսեևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Աստերոիդների ցանկ (110301-110400)
Աստերոիդների ցանկ (110201-110300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (110401-110500)
Խալիֆ
Խալիֆ (արաբերեն՝ خليفة‎, կարդ. խալիֆա, բառացի՝ փոխանորդ, տեղապահ), մուսուլմանների մոտ խալիֆաթի (պետության) ղեկավարն է, բացարձակ միապետ, իսլամական աշխարհի կրոնապետ, զինվորական առաջնորդ։ Համարվել է Մուհամմադ մարգարեի հաջորդը, իսկ Օմայաններից սկսած՝ աստծու տեղապահը։ Ընտրվել է մուսուլմանական համայնքի ավագանու ժողովում։
Օմայանների (661 - 750) և Աբբասյանների (750 - 1258) օրոք խալիֆը ղեկավարի ժառանգական տիտղոս էր, որ միավորում էր իր մեջ աշխարհիկ և հոգևոր իշխանությունները։ Խարիջիների մոտ խալիֆն ընտրվող ղեկավարի տիտղոս է, որը սահմանափակված է համայնքով։ IX դարի 2-րդ կեսից, երբ հզորացել են վեզիրներն ու արքունի մյուս պաշտոնյաները, խալիֆի հեղինակությունն ընկել է։ X դարում խալիֆ են անվանվել նաև Իսպանիայի Օմայանները և Եգիպտոսի Ֆաթիմյանները։ Եգիպտական սուլթանությունում խալիֆները եղել են բացառիկ հոգևոր առաջնորդներ, որոնք թողնում էին աշխարհիկ ղեկավարությունը սուլթաններին։ 1258 թվականին մոնղոլական զորապետ Հուլպվուն գրավել է Բաղդադը, սպանել խալիֆին։ Աբբասյան տան մնացորդներն ապաստանել են Կահիրեում և մամլուք սուլթաններից ձևականորեն ճանաչվել խալիֆ։ 1517 թվականին թուրք սուլթան Սելիմ I-ը գրավել է Եգիպտոսը և յուրացրել խալիֆ տիտղոսը, նստավայրը տեղափոխել Կ. Պոլիս։ 1924-ից խալիֆի տիտղոսը ոչ մի մարդ չի կրում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Տիտղոսներ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ Կատեգորիա:Ազգային և էթնիկ առաջնորդման կոչումներ Կատեգորիա:Օսմանյան տիտղոսներ
Տագա-Ռոոստոյա
Տագա-Ռոոստոյա (Taga-Roostoja), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իիսակու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։