cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տադեուշ Նովակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լեհաստանի գրողների միության անդամներ
Միխայիլ Բերնշտեյն
Կենսագրություն
Ծնվել է 1875 թվականի հունվարի 16-ին Դոնի Ռոստովում։
Գեղանկարչություն և նկարչություն է սովորել Լոնդոնում, Մյունխենում և Փարիզում, այցելել է Իտալիա ։
1901-1903 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիային կից գեղարվեստական բարձրագույն ուսումնարանում, Իլյա Ռեպինի մոտ ։
1902 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների, նկարել է դիմանկարներ և ժանրային նկարներ։ Դրանից հետո հիմնականում զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։
1907-1916 թվականներին դասավանդել է Պետերբուրգում` իր կողմից հիմնադրված մասնավոր գեղարվեստական դպրոցում։ Ամուսնացած է եղել նկարչուհի Եկատերինա Տուրովայի հետ, որը 1918-1919 թվականներին եղել է «Այսօր» նկարիչների ստուդիայի անդամ։
1916-1924 թվականներին դասավանդել է Ժիտոմիրի գեղարվեստական դպրոցում, իսկ 1924-1932 թվականներին` Կիևի գեղարվեստական ինստիտուտում։
1932-1948 թվականներին Լենիգրադի Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում դասավանդել է նկարչություն։ Նկարչության մեթոդիկայի մասին մի շարք հոդվածների և ուսումնական նյութերի, ինչպես նաև` «Ուսումնական նկարչության խնդիրները» գրքի հեղինակն է։ 1948-1950 թվականներին նա նաև նկարչություն է դասավանդել Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում։ 1930-1940 թվականներին մեծ ներդրում է ունեցել գեղարվեստական կրթության համակարգի կայացման և բարձր որակավորման գեղարվետսական մասնագետների պատրաստման հարցում ։
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Միխայիլ Բերնշտեյնի որդին` Սանդրոն, որպես զինվոր մեկնել է ճակատ և անհետ կորել է ։
Մահացել է 1960 թվականի մայիսի 9-ին, Լենիգրադում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ
Լե Բենի Բոկաժ (կանտոն)
Լե Բենի Բոկաժ (Le Bény-Bocage), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Վիր օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 7979 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1404 է։ Լե Բենի Բոկաժ կանտոնում կա 20 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Լե Բենի Բոկաժ կոմունան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոններ
Բույմերովկա (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Բույմերովկա (Буймерівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բույմերովկա գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թաթարան
Թաթարան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տալովի (Օռլովսկի շրջան)
Տալովի (Таловый), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Կամիշևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Այնարս Բագատսկիս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիաց բասկետբոլիստներ
Կուսակովկա (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)
Կուսակովկա (Кусаковка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի բնակավայրեր
(2602) Մուր
(2602) Մուր (Moore), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հունվարի 24-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Բեռնարդո Բեմբո
Բեռնարդո Բեմբո (Bernardo Bembo, ), վենետիկցի հումանիստ, դիվանագետ և պետական ​​գործիչ ։ Նրա հայրը վենետիկյան ականավոր պետական գործիչ Պիետրո Բեմբոն էր ։
Պադոնյան տարիներ
Բեմբոն Նիկոլո Բեմբոյի և Էլիզաբետա դի Անդրեա Պարութի որդին էր։ Նա Պադովայի համալսարանում փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել և 1455 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Գաետանո դա Տիենեի ղեկավարությամբ ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան ։ Դրանից հետո նա շարունակեց ուսումնասիրել իրավագիտություն, և 1465թվականի հունվարի 19-ին վերջապես ստացավ Երկու իրավունքների դոկտորի կոչումը։ Նա շարունակեց ապրել Պադուայում մինչև 1468 թվականը ։ Պադուայում ապրելու ընթացքում նա Հռոմ է այցելել Հռոմի Պապ Կալիստոս III-ի շնորհավորական ուղերձով (1455), իրավաբան ուսանողների անունից շնորհավորանքներ փոխանցեց Դոժ Քրիստոֆորո Մորոյին (1462) և կատարեց Բերտոլդո դի Էստեի հուղարկավորության ժամանակ կարդաց պանեգիրիկ (1464 թվական, մարտի 8) ։ Նա 1462 թվականին ամուսնացավ իր առաջին կնոջ՝ Մորոզինի ընտանիքի Ելենա դի Մատեոյի հետ ։ Նա երկրորդ անգամ ամուսնացավ Պիետրոյի մոր՝ Ելենա Մարչելոյի հետ ։
Դիվանագետ և պետական գործիչ
1468–1469 թվականներին Բեմբոն եղել է Վենետիկի դեսպանը Հենրի IV Կաստիլացու արքունիքում։ 1471 թվականի հուլիսի 16-ին նա նշանակվեց որպես դեսպան՝ Կարլոս Խիզախի դեսպան, Բուրգունդիայի դուքս։ 1472 թվականի հունիսի 18-ին նա ստորագրեց Պերոնի պայմանագիրը՝ ստեղծելով հնգամյա դաշինք Վենետիկի և Բուրգունդիայի միջև։ Բուրգունդյան արքունիքում երեք տարի մնալուց հետո, 1474 թվականի օգոստոսի 23-ին նա նշանակվեց Ավստրիայի արքայդուստր Սիգիզմունդի դեսպան։ Այս առաքելությունը, եթե իրականում ստանձնված էր, բեղմնավոր չէր, և նա վերադարձավ Վենետիկ մինչ տարեվերջ ։ Այնտեղ նա 41 դրական ընտրողներից մեկն էր, որն ընտրվեց դուքս ընտրելու համար։ Ընտրվեց Պիետրո Մոկենիգոն ։
1474 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Բեմբոն Ֆլորենցիայում նշանակվեց դեսպան ։ Այս կարգավիճակում նա խոստացավ Լորենցո Մեդիչիին անել ամեն ինչ, որպեսզի իրականացնի Դանթե Ալիգիերի ոսկորների վերադարձը Ֆլորենցիա։ Նա 1476 թվականին վերադարձավ Վենետիկ, բայց վերանշանակվեց 1478-ի հուլիսին՝ Պացցիների դավադրությունից հետո, ենթադրաբար Լորենցոյի հետ բարեկամության պատճառով։ Նրա երկրորդ դեսպանությունը Ֆլորենցիայում ավարտվեց 1480 թվականին ։
Բեմբոն դատվեց ֆիսկալ ապօրինությունների համար և 1487 թվականի հոկտեմբերի 22-ին արդարացվեց «Տաս Խորհրդի» կողմից ։ Նա 1487 թվականի նոյեմբերին վերադարձավ Հռոմ՝ որպես Վենետիկի ներկայացուցիչ Ավստրիայի Սիգիզմունդի հետ հանրապետության վեճի պապական արբիտրաժում, ինչը հանգեցրեց Տիրոլում Ռովերտոյի կարճատև պատերազմին։ Նա 1488 թվականի հոկտեմբերին դեռ Հռոմում էր, երբ ընտրվեց Բերգամոյի պոդեստա։ Նա ծառայել է երկու տարի (1489–1490), որի ընթացքում վերանայել է քաղաքային կանոնադրությունը։ 1492-ի հոկտեմբերին Սենատը նրան ընտրեց որպես զոնտայի (սենատի արտակարգ հանձնաժողով) անդամ, պաշտոն, որում նա երկար տարիներ ծառայում էր անխափան։ 1496 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նա միացավ «Տասի Խորհրդին»։ Նա խորհրդին փոխանցեց Տրիստանո Սավորնաննայի առաջարկը՝ թունավորել Ֆրանսիայի Կառլ VIII-ին, ապա ներխուժել Իտալիա։ Խորհուրդը մերժեց առաջարկը։ Նրա պաշտոնավարման ժամկետը կարճվեց մինչև 1497-ի հուլիս կամ օգոստոս մինչև որ նա Ֆերարայում նշանակվեց որպես Վիսդոմինո ։
Որպես Վիսդոմինո Բեմբոն հայտնում էր Ֆեռարաի դուքս Էրկոլե դեստեի հակավենետիկյան թշնամանքի մասին, բայց նա նաև փոխանցեց Վենետիկ Էրկոլեի առաջարկը միջամտել Պիզանական պատերազմի ավարտին, որի ընթացքում Վենետիկն անցել էր Պիզայի կողմը՝ ընդդեմ Ֆլորենցիայի։ 1499 թվականի ապրիլի 26-ին Էրքոլը թողարկեց Վենետիկին վտանգող իր մրցանակը։ Բեմբոն 1499 թվականի հուլիսի 21-ին ընդունվեց Վենետիկի քոլեջ։ Նոյեմբերի 15-ին նա ընտրվեց Դիեցի Սավի։ 1500-ին նա միացավ «Տասի Խորհրդին» և ղեկավարեց այն մարտ և մայիս ամիսներին։ 1500-ի օգոստոսից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նա եղել է governatore delle entrate-ում ։
1501 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Բեմբոն ընտրություններում դքսալ ընտրող էր, որն ընտրեց Լեոնարդո Լորեդանին։ 1502 թվականի ապրիլի 10-ից մինչև 1503 թվականի կեսերը նա Վերոնայի պոդեստա էր, որի հետ միասին նա նաև պետք է լիներ որպես Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XII-ի (Ֆրանսիայի թագավոր) դեսպան, որը ներխուժում էր Իտալիա։ Այդ պատճառով նա 1502թ-ի հունիսի 15-ից օգոստոսի 28-ը բացակայում էր Վերոնայից, նախ` Պավիայում էր, իսկ հուլիսի 27-ից` Միլանում։ Նա նկարագրում է Լյուդովիկոս XII-ի հաղթական մուտքը Միլան, Մարինո Սանուտո Կրտսերին ուղղված նամակում։ Վերոնայում նա հյուրընկալեց Մանտուայի մարկիզ Ֆրանչեսկո Գոնսագաին և նրա կնոջը՝ Իզաբելլա դի Էստեին ։
Վերջնական դեսպանություն և վերջին տարիներ Վենետիկում
1503 թվականի նոյեմբերի 11-ին Բեմբոն ընտրվեց Հուլիոս Երկրորդ պապին ընտրվելու կապակցությամբ շնորհավորական պատվիրակություն, բայց Չեզարե Բորջիայի կործանման հետ կապված քաղաքական նկատառումներից ելնելով՝ այն մինչև 1505 թվականի մարտ չձևավորվեց։ Այնուհետև նա ծառայում էր որպես avogadore di comun: Նա Հռոմի հնությունները նկարագրելու համար գրեց այս դեսպանատան արժեքավորության մասին հաշվետվություն։ Սա նրա վերջին դեսպանությունն էր, և նա իր կյանքի մնացած մասն անցկացրեց Վենետիկում՝ բացառությամբ Պադովա կատարած կարճատև այցելությունների ։ Նա երբեք շատ հարուստ չէր, բայց հող ուներ Պադովայի մոտակայքում գտնվող Տերաֆերմայում ։
1505 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1506 թվականի օգոստոսը Բեմբոն ընդգրկվել է «Տասի Խորհրդի» կազմում։ Նա հեռացավ` պրովայդերի պաշտոնը ստանձնելու համար, և օգոստոսի 8-ին Խորհուրդը նրան ընտրեց իր զոնտայում (արտահերթ հանձնաժողով)։ Նրա պաշտոնավարումը որպես ավոգադոր 1510–1511 թվականներին Ագնադելոյի ճակատամարտից հետո բովանդակալից էր։ Մարինո Ուոստինյանի և Ալվիս Գրադենիգոյի հետ նա առաջարկել է վերանայել Անտոնիո Գրիմանիի աքսորը, որն ըստ անհրաժեշտության երադարձվեց զինվորականները Վենետիկ ։
1510 թվականի օգոստոսին Բեմբոն կրկին միացավ Տասի խորհրդին։ Նա շատ պայքարեց, բայց նոյեմբերին պարտվեց Պադովայի պոդեստայի ընտրություններում։ Մարինո Սանուտոն սկանդալային համարեց նման «փառասիրություն ... տարեցների մեջ» գտնելը։ Հավանական է, որ ֆինանսական կարիքը ավելի շատ է մոտիվացրել Բեմբոյին, քան՝ փառասիրությունը։ Նա այս տարիներին հաճախ հանդես է գալիս որպես պետության անվճարունակ պարտապան։ Դեկտեմբերի 1-ին նա միացավ Դուքսալ Խորհրդին։ 1511 թվականի հուլիսի 11-ին նա կրկին ընտրվեց «Տասի Խորհրդի» անդամ։ Այս անգամ նա չկարողացավ ամբողջությամբ մասնակցել դրա վարույթներին և մի որոշ ժամանակ այնքան հիվանդ էր, որ Պիետրոն եկել էր նրան այցելելու։ 1512 թվականի մայիսի 10-ից 1513 թվականի մայիսի 23-ը նա ավոգադոր էր։ Նա հոկտեմբերի 9-ին վերջին անգամ ընտրվել է «Տասի Խորհրդի» անդամ և պաշտոնավարել մեկ տարի։ Նրա վերջին շրջանը ակտիվ էր, և նա հաճախ էր ղեկավարում խորհուրդը։ 1514 թվականի վերջին նա հեռացավ հասարակական կյանքից ։
1514 թվականի դեկտեմբերին Վենետիկում Հռոմի պապ Լեո X-ի անունից իր որդու առաքելության ձախողումը, կարծես, խաթարեց Բեմբոյին։ Նա մերժեց վերընտրվել Սենատի զոնտայում։ Նա հիվանդացավ 1519թ. Մայիսի 19-ին։ Պիետրոն իմացավ իր հոր հիվանդության մասին Բոլոնիայում, բայց մինչև նրա մահը` մայիսի 28-ը, Վենետիկ չժամանեց։ Նա թաղվեց Սան Սալվադորի եկեղեցում՝ մայիսի 30-ին ։
Նամակագրություն և գրություններ
Բեմբոն նամակագրություն է ունեցել Լորենցո դե Մեդիչիի, Քրիստոֆորո Լանդինոյի, Դանթե III Ալիգիերիի, Էրմոլաո Բարբարոյի, Պիետրո Բարոցիի, Բալդասսար Կաստիլոնեի, Մարսիլիո Ֆիչինոյի, Ֆրանչեսկո Ֆիլելֆոյի, Լաուրո Կվիրինիի, Մարկանտոնիո Սաբելիկոյի, Անտոնիո Վինչիգերայի և Օպակոպո Ենոյի հետ ։ Նա ելույթներն ու նամակները հիմնականում գրում էր լատիներեն։ Սանուտոն գովում է նրան որպես «ամենագետ, հումանիտար գիտությունների մեջ մեծագույն» և ասում, որ նա պետք է շարունակի գրել մինչև իր վերջին ժամը ։ Նրա պահպանված գրվածքներից են.
Գրականություն
Կատեգորիա:Անձինք ըստ Իտալիայի քաղաքների
Խանդոտ ամուսնու հրաշքը
«Խանդոտ ամուսնու հրաշքը» (Miracolo del marito geloso), իտալացի նկարիչ Տիցիանի (մոտ 1490-1576) որմնանկարն է ։ Ստեղծվել է մոտ 1511 թվականին Պադովայում։ Խորանից հեռու գտնվող արևելյան պատի վրա նկարված առաջին որմնանկարն է։
Տիցիանի աշխատանքի վաղ շրջանի միակ գործերը, որոնք ունեն վավերագրական ապացույցներ, Պադովայի Սկուոլա դել Սանթոյի որմնանկարներն են, որոնք նա ստեղծել է 1511 թվականին և կոչվում են «Պադովայի Սուրբ Անտոնիոսի հրաշքները»։ Որմնանկարչության հիմնական թեման, որը կոչ էր անում ներել և հաշտվել, համահունչ էր ժամանակների ոգուն։ Պատկերների առավելագույն հոգեբանական սրությունը բացահայտվում է «Խանդոտ ամուսնու հրաշքը» որմնանկարում։ Որմնանկարը պատկերում է մի մարդու, որը մահացու վիրավորել է իր կնոջը, որն ըստ իր ենթադրությունների՝ անհավատարիմ էր, բայց կնոջը նոր կյանք է տալիս Սուրբ Անտոնիոն, որը, ինչպես ցույց է տրված նկարի ֆոնին, համոզում է ամուսնուն, որ կինն անմեղ է ։
Այստեղ Տիցիանը պահպանում է կոմպոզիցիայի համարձակ կառուցվածքի սկզբունքը պարույրով։ Գունավոր բծերի արագ դինամիկայում ստացված կեցվածքներն ու դեմքերը արտահայտում են կրքի ուժեղ ազդակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիցիանի նկարներ Կատեգորիա:1511 նկարներ
Բեգունիցի
Բեգունիցի (Бегуницы), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3702 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրասնի Յար (գյուղ, Կրասնոդոնի շրջան)
Կրասնի Յար (Красний Яр), գյուղ Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Կրասնոդոնի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1956 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնի Յար գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,247 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 165,99 մարդ/կմ²։
Սպանդար Սպանդարյան
Սուրեն Սպանդարյանի հայրը։
Կենսագրություն
Սպանդար Սպանդարյանը ծնվել է 1849 թվականին, Շուշիում։ Սովորել է տեղի Խալիպյան միջնակարգ դպրոցում, որի վերջին դասարանից վտարվել է կրոնի ուսուցիչ Խ․ Գալֆայանի հետ ընդհարվելու պատճառով։ Այնունհետև սովորել է Լայպցիգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում և դոկտորի աստիճան ստանալուց հետո վերադարձել Թիֆլիս։ 1870-ական թվականներին Թիֆլիսում աշխատակցել է «Մշակ» («Դոկտոր Սպանդարյան» և «Յունիուս» ծածկանուններով), «Մեղու Հայաստանի» պարբերականներին, որի շնորհիվ թերթը ձեռք է բերել ուրույն դիմագիծ հայ հասարակական կյանքում և վերածվել ծանրակշիռ օրաթերթի։ 1882 թվականին հիմնել է «Նոր դար» թերթը, եղել նրա խմբագիրը ։ 1903 թվականի վերջին հայ եկեղեցապատական կալվածքների և դպրոցական գույքի բռնագրավման կապակցությամբ Սպանդարյանը Թիֆլիսսում հրապարակային ելույթով հանդես է եկել ցարական կառավարության ազգային քաղաքականուքյան դեմ, այդ պատճառով ձերբակալվել և վտարվել է Կովկասից։
1910 թվականին Սպանդարյանը մեկնել է Փարիզ։ 1912 թվականի ապրիլի 12-ին, Սուրեն Սպանդարյանի ձերբակալությունից հետո, Վլադիմիր Լենինը և Նադեժդա Կրուպսկայան Փարիզում այցելել են Սպանդարյանին և դրամական աջակցություն ցուցաբերել։ Այնուհետև Լենինը նամակով խնդրել է Սպանդարյանների ընտանիքի բարեկամ Ո․ Տեր-Հովհաննիսյանին (Մուրացանի կնոջը) հոգ տանել Սպանդարյանի և Ս․ Սպանդարյանի մասին։ Ծանր հիվանդությունը Սպանդարյանին խանգարել է վերադառնալ հայրենիք։
Որպես ազգային-պահպանողական հոսանքի տեսաբան՝ Սպանդարյանը հայ ժողովրդի փրկության և հուսալի ապագայի երաշխիքների թվում կարևոր տեղ է հատկացրել եկեղեցուն և կրոնին, ազգային եկեղեցին համարել «նեցուկ հայ ազգի գոյությանը»։ Այս առումով էլ բանավիճել է «Մշակ»-ի իշխանությունից անջատելու, ազգության ներսում դավանաբանական տարբերությունները հանդուրժելու Գրիգոր Արծրունու տեսակետերը։
Հրապարակախոսական գործունեության ընթացքում Սպանդարյանը հետևողականորեն անդրադարձել է հայ հասարակական կյանքի առաջընթացի այնպիսի խնդիրների, ինչպիսիք են երկսեռ կրթությունը, կանանց ու տղամարդկանց իրավահավասարությունը, մատաղ սերնդի հայեցի դաստիարակությունը, տպագրական գործի զարգացումը, մամուլի հեղինակության բարձրացումը։ Նա մեծապես նպաստել է հայ նոր և թարգմանական գրականության զարգացմանը։ Հասարակության առաջընթացի զորեզ միջոցներից է համարել թատրոնը, կոչ արել հայ գործիչներին օգնել թատերական գործի բարելավմանը։
Ալեքսանդր Ագանյանց
Ալեքսանդր Հովսեփի Ագանյանց, հայ ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1991):
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ագանյանցը ծնվել է 1931 թվականի ապրիլի 17-ին, Ուզբեկստանի Սամարղանդ քաղաքում։ 1956 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1957-1962 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի աերոհիդրոդինամիկայի ինստիտուտում, 1962 թվականից՝ Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում։ 2000 թվականից եղել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող ։
Աշխատանքները վերաբերում են ատոմի միջուկի տարրական մասնիկների և բարձր էներգիայի էլեկտրոնների ճառագայթման ֆիզիկային։ Հայտնաբերել է էլեկտրոնների ինտենսիվությունից ոչ գծայնորեն կախված ճառագայթում (գամմա-լազեր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Կոնստանտին Էնգել
Կոնստանտին Էնգել (գերմ․՝ Konstantin Engel, ), ղազախ կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս «Ինգոլշտադտ 04» ֆուտբոլային ակումբի և Ղազախստանի հավաքականի կազմում ։
«Ինգոլշտադտ 04»
2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Էնգելը պայմանագիր է կնքել գերմանական «Ինգոլշտադտ 04»-ի։ Մինչև այժմ ֆուտբոլիստը թիմի կազմում մասնակցել է 31 խաղի։
Միջազգային կարիերա
Իր դեբյուտը Ղազախստանի հավաքականի կազմում նշել է 2012 թվականի հուլիսի 6-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Փակ Շին Հյե
Սովորել է Չունգանգ համալսարանում։
Մանկություն
Փակ Շին Հյեն ծնվել է 1990 թվականին փետրվարի 18-ին Հարավային Կորեայի Կունջոյում քաղաքում։ Նա ունի մեծ եղբայր։ Երբ նա 6-րդ դասարանում էր Հանգ-Կանգ տարրական դպրոցում, նրան ընտրեցին խաղալու գլխավոր դեր «Կկոտ» դորամայում։ Նա անցել է լսումների փուլը, միացել խմբին և սկսել է ստեղծել իր կարիերան։ Կարճ ժամանակում նա ձեռք բերեց ժողովրդի համակրանքը, խաղալով «Դրախտային ծառ» դորամայում։ Այս դերը ճակատագրական եղավ նրա համար և ելակետ նրա կարիերային։
Գարուն: Վարար ջուր
«Գարուն։ Վարար ջուր» (Весна. Большая вода), ռուս գեղանկարիչ, «տրամադրության բնանկարի» վարպետ Իսահակ Լևիտանի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1897 թվականին։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 64,2 × 57,5 սմ ։
Փակ Շին Հյե
Կարիերա
Փառքը նրա մոտ եկավ այն ժամանակ, երբ նա խաղաց Խան Ջոն Սոի դերը, «Աստիճան երկնքում» դորամայում։ Նա նույնպես խաղացել է «Երկնային ծառ»։ Պրեմիերան ունեցել է արժանապատիվ վարկանիշ, իսկ ակնարկները և քննադատությունները չնայած նրան որ խառն էին, հիմնականում դրական էին։ Եվ ձեռք է բերել մեծ երկրպագուներ Կորեայում, որը հետագայում նպաստել է վստահություն դերասանուհու կարիերայի հարցում։ Դրանից հետո Փակ Շին Հյեն նկարահանվել է բազմաթիվ գովազդներում և դարձել է մոդել մի շարք ասիական ընկերություններում։ Շնորհիվ իր դերերի Փակը ցույց է տվել իր կարողությունները պարի և մարտարվեստի բնագավառում։ Նա հրապարակել է մի երգ` «Աղոթք», որը գրել է «Երկնային ծառ» դորամայում։
Գարուն: Վարար ջուր
Այսօր «Գարուն։ Վարար ջուր» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։
Փակ Շին Հյե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարուհիներ Կատեգորիա:Չունգ Անգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Գարուն: Վարար ջուր
Պատմություն
Իսահակ Լևիտանը «Գարուն։ Վարար ջուր» ստեղծագործությունը վրձնել է 1897 թվականին։ Այսօր այն գտնվում է Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում ։
Նկարագիր
«Գարուն։ Վարար ջուր» ստեղծագործությունում Իսահակ Լևիտանը նկարել է հորդացման երևույթը, երբ ջուրը պատել է ափամերձ ողջ տարածքը՝ խորտակելով շրջակայքում ամեն ինչ ։ Ջուրը հանդարտ է, անշարժ։ Ջրի հայելում արտացոլված են ծառերի մերկ ճյուղերը և բարձր երկինքը՝ թեթև ամպերով առլեցուն։ Նկարի կոլորիտը ստեղծված է երկնագույնի, դեղինի և ոսկեգույն նրբերանգներով։ Տիրապետում է երկնագույնի երփներանգությունը, որի հետ համատեղվում են ափերի դեղնությունը և ծառերի բները։ Հեղինակը պատկերել է նաև հսկայական կաղնի, կանաչ եղևնի, տնակ, մակույկ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1897 նկարներ Կատեգորիա:Իսահակ Լևիտանի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ
Դևիդ Բայերս
Դեվիդ Բայերս (David Bowers, ), բրիտանացի սցենարիստ և կինոռեժիսոր։ Հայտնի է որպես մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։
Վաղ կյանք
Ծնվել է 1970 թվականին Չեշիրի կոմսությունում՝ Անգլիայում։
Կարիերա
Նրա առաջին ռեժիսորական աշխատանքը է դարձել մուլտֆիլմը DreamWorks ստուդիայից «Լվացվիր» վերնագրով (2006) ։ 2009 թվականին արտադրել է «Աստղամանուկ» մուլտֆիլմը 2009) Օսամի Տեդզուկի «Աստղամանուկ» սև-սպիտակ մանգիի մոտիվներով։ Հետագայում նա զբաղեցրել է ռեժիսորի տեղը ֆիլմի շարունակության համար։ Ռոջեր ճագարից հետո Բայերսը աշխատում է «Վտանգավոր մկնիկի» և «Կոմս Դուկալայի» վրա, հետո մեկնում է Լոնդոն։ Մինչև անկախ գովազդներ անելու աշխատանքով զբաղվելը նա որպես անիմատոր աշխատում է  «Ամերիկյան մորթի։ Ֆայվելը գնում է արևմուտք» ֆիլմում։ «Chicken Run»-ից հետո նա Լոս Անջելեսից մեկնում է Բրիստոլ, Մեծ Բրիտանիա, զբաղվում է մի շարք նախագծերով, այդ թվում` հանրաճանաչ անիմացիոն կատակերգությամբ` CG Tark Tale-ով։ Նա արել է Astro Boy դասական ֆիլմի մեծ էկրանավորումը Summit Enternainment ստուդիայի համար, որը թողարկվել է 2009 թվականին ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի ռեժիսորներ
Նիքի Ջեմ
Նիք Ռիվերա Քամիներոն, ով հայտնի է իր բեմական Նիքի Ջեմ անվամբ, Պուերտո Ռիկացի երգիչ և երգահան է։ Նա լավագույն է ճանաչվել իր «Travesuras», «Te Busco», «El Perdón», «Hasta el Amanecer», «El Amante» հիթերով, որոնցից վերջին երեքը իր «Fénix» ալբոմից են։
Los Cangris
Իր առաջին ալբոմից հետո նա շարունակում է աշխատել երաժշտական ոլորտում, որտեղ նա հանդիպեց Դեդի Յանկիին, երբ նրանք ձայնագրեցին սինգլ Գիատաուբայի և DJ Playero-ի հետ։ Դեդի Յանկին խնդրեց Ռիվերային աշխատել իր հետ։ 1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին նրանք դարձան ընկերներ և ձևավորեցին ոչ պաշտոնական Դեդի Յանկի և Նիքի Ջեմ դուետը, որը հայտնի էր նաև «Los Cangris» անվամբ։ Նրանք ստեղծել են բազմաթիվ կոմերցիոն հաջող սինգլներ, այդ թվում ներառելով` «Sabanas Blancas»-ին, «Guayando»-ին, «Sentirte»-ին և շատ ուրիշների։ 2000 թվականին նրանք միասին աշխատել են «Los Super Amigos» ալբոմի վրա, որը երբեք չթողարկվեց։ 2001 թվականին Դեդի Յանկին թողարկեց «El Cartel II»-ը․ «Los Cangris», որտեղ Ռիվերան փոքր ներդրում է ունեցել։ 2004 թվականին, անձնական հարցերի պատճառով նրանք ավարտեցին իրենց ընկերությունը և դադարեցին աշխատել միասին։ Ռիվերան շարունակեց աշխատել՝ որպես մենակատար և ունեցավ բազմաթին կոմերցիոն հաջողություններ։ 2012 թվականին, երկար տարիներ մնալուց հետո նրանք երկուսն էլ արձանագրեցին «El Party Me Llama» հեղինակային ալբոմից հետո նրանք հաստատեցին, որ հաղթահարել են իրենց տարաձայնությունները մեկ տարի առաջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Տարասով (Օռլովսկի շրջան)
Տարասով (Тарасов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Կամիշևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սեսե Սեկո Մաբուտու
Մբուտու Սեսե Սեկո Կուկու Նգբենդու Վա Զա Բանգա (Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga, ))՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության քաղաքական գործիչ, Կոնգոյի նախագահ (1965—1997), 1971 թվականին նրա հրամանով պետությունը վերանվանվեց Զահիր։ 1983 թվականին ստացել է մարշալի կոչում։
Մաբուտուն ծագում է բենգալա կոչվող ցեղից։ 1956 թվականին Մաբուտուն անցավ աշխատանքի որպես սերժանտ և սկսեց վարել ակտիվ գործունեություն։ 1959 թվականին Բելգիական կառավարությունը նրան աշխատանքի ուղարկեց Բրուսել։ 1960 թվականի հուլիսի 30-ին երկիրը անկախություն ձեռք բերեց։ Եվ այս իրադարձությունից անմիջապես հետո այնտեղ ծկսվեց քաղաքացիական պատերազմը։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 14-ին Մաբուտուն, ով արդեն ուներ գնդապեի աստիճան, գործի անցավ գլխավոր շտաբում՝ Ամերիկայի միացյալ նահանգների հովանավորության տակ։ 1965 թվականին վերջնականապես իշխանության գալով Սեսե Սեկո Մաբուտուն մեծ ուշադրություն դարձրեց Կոնգոյի ազգային հագուստին, ազգային լեզվին և ազգային անուններին։ Նա գործածության մեջ մտցրեց Աբակոստը, արը ազգային հագուստ էր տղամարդկանց համար։ Այդ կերպով նա ուզում էր հրաժարվել եվրոպական հագուստից։ Ինչպես նաև Մաբուտուն հայտարարեց, որ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության բնակիչները պետք է կրեն միայն ազգային անուններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության նախագահներ Կատեգորիա:Քաղաքական կաշառակերություն Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Բլանժի լե Շատո (կանտոն)
Բլանժի լե Շատո (Blangy-le-Château), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լիզյո օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6878 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1405 է։ Բլանժի լե Շատո կանտոնում կա 15 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Բլանժի լե Շատո կոմունան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոններ
Խերիա
Խերիա (Geria) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 18,02 կմ2։ Բնակչությունը՝ 481 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 9 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Դաշտ (Բալուի գավառ)
Դաշտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։ Գտնվում էր Բալու քաղաքի մոտ։
Պատմություն
Բնակչության մի մասը զոհվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 13 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սանտիբանյես դե լա Սիեռա (քաղաք)
Սանտիբանյես դե լա Սիեռա (քաղաք) (Santibanez de la Sierra), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի Սալամանկա պրովինցիայի Սիեռա դե Ֆրանսիա շրջանում։ Զբաղեցնում է 13.61 կմ2 տարածք, բնակչությունը՝ 223 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 67 կմ է։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Ավգուստինը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Վուտի
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Կոեռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սարաժինցի
2001 թվականի տվյալներով Սարաժինցի գյուղում բնակվում էր 362 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,178 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2033,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պոգրեբիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆոգթարոյթ
Ֆոգթարոյթ (Vogtareuth), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Կուսե-Ալեկսանդրովսկի
Կուսե-Ալեկսանդրովսկի (Кусье-Александровский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Գորնոզավոդսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1791 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Գորնոզավոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Տերնովոյ (Օռլովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Հովհաննես Պուճիգանյան
Հովհաննես Պուճիգանյան (1874, Չնքուշ, Արևմտյան Հայաստան - 1915, Խարբերդ, Արևմտյան Հայաստան ), հայ կրթական գործիչ, հրապարակախոս, քարոզիչ, գրող, բարոյական գիտությունների պրոֆեսոր։ Ծնվել է Տիգրանակերտի շրջանի Չնքուշ գյուղաքաղաքում (Արևմտյան Հայաստան), որտեղ և ստացել է նախնական կրթություն։ 1896 թ-ին փայլուն կերպով ավարտել է Խարբերդի «Եփրատ» քոլեջը, որտեղ և պաշտոնավարել է ավարտելուց անմիջապես հետո, մինչև 1906 թ։ Այնուհետև քոլեջի ղեկավարության կողմից ուղարկվում է Շոտլանդիա, Էդինբուրգի համալսարան, փիլիսոփայական և ընկերաբանական (սոցիոլոգիական) գիտություններում կատարելագործվելու նպատակով։ 1908 թ-ին, վերադառնալով Խարբերդ, «Եփրատ» քոլեջում ստանձնում է մտավոր և բարոյական գիտությունների ուսուցչապետի պաշտոնը։ Դասավանդում է հոգեբանություն, բարոյագիտություն, մանկավարժություն, տրամաբանություն, քաղաքական տնտեսագիտություն և փիլիսոփայության պատմություն։ Միաժամանակ նշանակվում է քոլեջի գիշերօթիկի ներքին տեսուչ։ Հիմնում է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության (Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան) Խարբերդի Օժանդակ Մասնաճյուղը և վարում քարտուղարությունը։ Աշխատակցել է «Բիւրակն», «Աւետաբեր», «Եփրատ» և «Լոյս» թերթերին։ Հեղինակել է «Ընտանիքի Վերլուծումներ» գիրքը։ Նահատակվել է 1915 թ. հունիսի 20-ին։ Հովհաննես ՊուՃիգանյանի անվամբ է կոչվում Նոր Խարբերդի ազգագրական թանգարանը։ Նրա անունը հիշատակվում և նկարը ցուցադրված է Ծիծեռնակաբերդի Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում՝ հայ նշանավոր մտավորական զոհերի շարքում։
Կենսագրություն
Կարդացել է բազմաթիվ բանախոսություններ՝ հանրության ընդհանուր զարգացման համար, տպագրել հոդվածներ «Բիւրակն», «Աւետաբեր», «Եփրատ» և «Լոյս» թերթերում։ Հեղինակել է «Ընտանիքի Վերլուծումներ» գիրքը։ Ամուսնացել է Մարիցա Թուֆենքջյանի հետ, և ունեցել վեց զավակ՝ երեք աղջիկ և երեք տղա։ Զավակները հավաքել են իր բոլոր աշխատությունները և ծննդյան հարյուրամյակի առթիվ՝ 1974-ին Բեյրութում հրատարակել «Ամբողջական Գործեր» խորագրով։
Բեդեևա Պոլյանա
Բեդեևա Պոլյանա (Бедеева Поляна, Бедеева Поляна), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Հովհաննես Պուճիգանյան
Կենսագրություն
1912-ին, Հայ գրերի 1500-ամյակի և Տպագրության 400-ամյակի տոնակատարության առթիվ, որի կազմակերպիչներից մեկն էր Հովհաննես Պուճիգանյանը, «Եփրատ» քոլեջի աշակերտների, ուսուցիչների ու բազմահազար հայորդիների թափորը գլխավորում է Խարբերդից Մեզիրե (Մամիւրէթ-Իւլ-Ազիզ) և արտասանում հայրենաշունչ մի ճառ, որը երեք տարի անց, 1915 թ. կոտորածների ժամանակ, հանդիսացավ իր դեմ հարուցած «մեղադրանքի»՝ թուրքական պետության թշնամի, հիմքը։ Սաներին «հա՛յ ապրինք, հա՛յ մեռնինք» էր պատգամում, առանց գիտենալու, որ այդ խոսքերի համար շատ թանկ պիտի վճարի և անլուր չարչարանքների ենթարկվի։ Իրեն տանջող թուրքերից մեկը ասել է. «Ռումբդ այս պինդ գլխիդ մեջ է, ես այն պիտի պայթեցնեմ»։
Բեդեևա Պոլյանա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1790 մարդ։
Հովհաննես Պուճիգանյան
Կենսագրություն
1915-ի մայիսի 1-ին քոլեջի իր պաշտոնակիցների հետ բանտարկվել է։ Ոստիկանները տունը խուզարկելով տարել են բոլոր գրություններն ու գրքերը՝ որպես իր հանցավոր գործունեության ապացույցներ։ Գարշահոտ զնդանի մեջ բազմաթիվ բարբարոսական տանջանքներ կրելիս իր դահիճներին գոչել է. «Ի՞նչ իրավունքով...»։ Խարբերդի հոգեվոր, մտավոր, առևտրական ընտրանու հետ քշվել է Ծովք (Կէօլճիւկ) լճի ափը և Շապկահան ձորակում հունիս 20-ին դաժանորեն սպանվել։
Բեդեևա Պոլյանա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հովհաննես Պուճիգանյան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:1874 ծնունդներ Կատեգորիա:1915 մահեր
Լերկարա Ֆրիդի
Լերկարա Ֆրիդի (Lercara Friddi), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Տեթիս
Տեթիս (Τηθύς), հունական դիցաբանության հնագույն, արխայիկ աստվածություններից, տիտանուհի, Ուրանոսի և Գեայի դուստրը, Օվկիանոսի քույրը և կինը, 3 000 որդի հեղեղների և 3 000 դուստր օվկիանոսների մայրը։ Տեթիսը համարվում է համընդհանուր մայր, գոյություն ունեցող ամեն ինչին կյանք տվող աստվածուհի։
Տեթիսը և Օվկիանոսը ապաստան են տվել Հերային, երբ վերջինս փախել էր Զևսից։ Հերան հետագայում ևս այցելել է Տեթիսին։ Օվկիանոսը և Տեթիսը անձնավորում էին ջրային տարերքը, սովորաբար նրանց համար կառուցում էին համատեղ զոհասեղաններ։ Հետագայում Տեթիսին նույնացնում էին Իսիսի հետ։
Ուշ շրջանի պոեզիայում Տեթիսը առավելապես ծովի անձնավորումն է ։ Երկրաբանության մեջ Տեթիս անունը տրված է հին օվկիանոսին, որի մնացորդներն են Միջերկրական, Սև և Կասպից ծովերը ։ (Տե՛ս Տեթիս (օվկիանոս))։
Ընկալիչներ
Ընկալիչներ (ռեցեպտորներ), կենդանի օրգանիզմի հատուկ մասնագիտացված զգայական գոյացություններ, որոնք ընկալում են տարբեր բնույթի գրգիռներն ու վերածում դրանք նյարդային ազդակի։
Ազդակների վերափոխումն ընկալիչներում
Տարբերում են ընկալչական և գեներատորային պոտենցիալներ։ Եթե ընկալչական հատվածը զգացող նեյրոնի մի մասն է (դենդրիտի ազատ կամ պատիճավորված վերջույթ), ապա այդ դեպքում ընկալչական և գեներատորային պոտենցիալներն իրար համարժեք են։ Եթե ընկալիչն առանձին է զգացող նեյրոնից, ապա այդ դեպքում ընկալչական և գեներատորային պոտենցիալները տարբերվում են իրարից։
Ընկալչական պոտենցիալը տեղային պոտենցիալ է, ունի աստիճանական բնույթ ունի, և դրա տատանասահմանը կախված է ազդակի ուժգնությունից։ Գեներատորային պոտենցիալը կարող է լինել ինչպես ապաբևեռացնող (օրինակ` համի, հավասարակշռության ընկալիչներում), այնպես էլ գերբևեռացնող (օրինակ` տեսողական ընկալիչներում)։ Գրգռիչների երկարատև ազդեցության դեպքում որոշ տեսակի ընկալիչներում կարող է առաջանալ հարմարում (ադապտացիա), որի դեպքում ընկալչի կողմից ազդակների առաջացման և հաղորդման ընդունակությունը փոխվում է ։ Ցավային ընկալիչներն ու պրոպրիոցեպտորները համարվում են քիչ հարմարվող կամ չհարմարվող ընկալիչներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զգայական համակարգ
Բուռլեսկ
Բուռլեսկ (burlesgue, burlesca` կատակ), կատակերգության և երգիծական պոեզիայի ստեղծագործություն, որտեղ նսեմ երևույթները պատկերվում են բարձր, վերամբարձ ոճով, իսկ վեհ, բարձր երևույթները՝ ծաղրական, պրոզայիկ։ Բուռլեսկ է անտիկ շրջանի Հոմերոսի պարոդիան՝ «Բատրախոմիոմախիան», որում մկներին ու գորտերին տրված են «Իտալականի» աստվածների ու հերոսների անունները։
Կլասիցիզմի տեսաբան Ն. Բուալոն բուռլեսկը որպես գռեհկաբանություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էրոտիկա Կատեգորիա:Պարային հանդեսներ
Գեֆյոնի ընտանիք
Գեֆյոնի ընտանիք, S դասի սիլիկատային աստերոիդների խումբ է աստերոիդների հիմնական գոտում։
Ընտանիքի առանձնահատկությունները
Այս ընտանիքը ստացել է իր անվանումը (1272) Գեֆյոն աստերոիդի անունից, որի հերթական համարը ամենափոքրն է։ Ընտանիքը բավականին մեծաքանակ է։ 1995 թվականին վիճակագրական վերլուծության միջոցով Վինչենցո Զապալայի կողմից գտնվել են մոտ հարյուր այս ընտանիքի աստերոիդներ։ Ավելի ուշ հետազոտությունների արդյունքում նրանց քանակը ավելացել է մինչև 766։
Գեֆյոնի ընտանիքի ուղեծրային էլեմենտների հիմնական միջակայքը բերված է հետևյալ աղյուսակում ՝
Այս աստղագիտական էպոխայում ուղեծրի էլեմենտների միջակայքը ընտանիքի աստերոիդների օսկուլացնող ուղեծրերի համար բերված է ստորև՝
Այս ընտանիքի ամենամեծ աստերոիդները
Ստերև, աղյուսակում բերված են ընտանիքի ամենախոշոր աստերոիդները, որոշված HCM մեթոդով Վ. Զապալայի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Թարխայ
Թարխայ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սերգեյ Բուբկա
Սերգեյ Նազարովիչ Բուբկա (Сергій Назарович Бубка, ), ուկրաինացի մարզիկ, ձողացատկորդ, օլիմպիական խաղերի (1988), աշխարհի հնգակի չեմպիոն (1983, 1987, 1991, 1993, 1995, 1997), Եվրոպայի (1986) և ԽՍՀՄ չեմպիոն (1984, 1985), 35 համաշխարհային ռեկորդների հեղինակ, 1985 թվականին առաջինը հաղթահարեց 6 մետր բարձրությունը։ Աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների գավաթակիր (1985), «Դրուժբա-84» միջազգային մրցումների արծաթե մրցանակակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1983)։
1993-2014 թվականներին փակ տարածքներում ձողացատկի համաշխարհային ռեկորդակիրն էր (6,15 մ), 2014 թվականի փետրվարի 15-ին ռեկորդը գերազանցեց Ռենո Լավիլլենին ։ 1994 թվականից բաց տարածքներում համաշխարհային ռեկորդակիր է (6,14 մ)։
1990 թվականից բնակվում է Մոնտե-Կարլոյում։
1990 թվականին Դոնեցկում հիմնել է «Սերգեյ Բուբկա» ակումբ, որը միջազգային ավանդական մրցումներ է անցկացնում ։
Կենսագրություն
Սովորել է Դոնեցկի № 57 դպրոցում։ 11 տարեկանում ընդունվել է հայրենի քաղաքի «Դինամո» մանկապատանեկան սպորտային դպրոց։
Ավարտել է Ուկրաինայի սպորտի և ֆիզդաստիարակության ազգային համալսարանը՝ ստանալով ֆիզդաստիարակության և սպորտի մանկավարժական գիտությունների դոկտորի աստիճան։
Սպորտ
Մարզվում էր հայտնի մարզիչ Վիտալի Պետրովի գլխավորությամբ, որը շեշտը դրել էր իր սանի՝ ուժի, արագության, տեխնիկայի ներդաշնակ զարգացման վրա։ Պատմության մեջ թեթև ատլետիկայի աշխարհի առաջին մրցությանը (1983, Հելսինկի) 19-ամյա Սերգեյն արժանացավ ոսկե մեդալի։ 1984 թվականին Բրատիսլավայի մրցումներին սահմանեց իր առաջին համաշխարհային ռեկորդը՝ ցատկելով 5 մ 85 սմ։
1984-1994 թվականներին Բուբկան, ընդհանուր առմամբ, սահմանեց 35 համաշխարհային ռեկորդ (այդ թվում՝ 18-ը՝ բաց տարածքում մրցումների ժամանակ)։ Նրա հինգերորդ ռեկորդը (հուլիսի 13, 1985, Փարիզ) պատմական էր․ Բուբկան առաջինը հաղթահարեց 6 մ բարձրությունը։ Բարձրագույն ձեռքբերումը՝ 6 մ 14 սմ-ը բաց մարզադաշտում էր (Սեստրիերե, 1994)։ 1991 թվականի Տոկիոյի աշխարհի առաջնությանը Բուբկան հաղթեց իր համար համեստ արդյունքով՝ 5 մ, 95 սմ, սակայն համակարգիչները սահմանեցին, որ հաղթական փորձի ժամանակ նա ցատկել է 6 մ 37 սմ բարձրությամբ։
Ըստ մասնագետների կարծիքի՝ Բուբկան այդպես էլ ամբողջությամբ չբացահայտեց իր բոլոր հնարավորությունները։ Նա խոստովանեց, որ չէր ցանկանում պատմության մեջ մնալ որպես միայն մեկ ցատկի հերոս, ինչպես ամերիկացի Բոբ Բիմոնը և տարիներ շարունակ ակտիվորեն մասնակցում էր սպորտային մրցումների։ Բուբկան միակ թեթև ատլետն է, որը հաղթել է աշխարհի 6 առաջնություններում (1983-1997)։ 37 տարեկանում Բուբկան մասնակցեց Սիդնեյի օլիմպիական խաղերին (2000)։ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ մարկիզ Խուան Անտոնիո Սամարանչը նրան անվանեց ժամանակակից ամենաականավոր մարզիկը։
1990-ական թվականներին ապրել է Մոնտե Կարլոյում։ 1990 թվականին հիմնել է «Սերգեյ Բուբկայի ակումբ»-ը, որն անց է կացնում «Zepter ֊ Ձողի աստղերը» ավանդական միջազգային մրցումներ։ Ակումբի նախագահն է։ 2005 թվականի հունիսի 23-ին դարձավ Ուկրաինայի Ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահն է։
1999 թվականից Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամ է, 2000 թվականից՝ ՄՕԿ-ի գործադիր կոմիտեի անդամ. В 2013 году претендовал на пост президента МОК, но проиграл выборы ։ 2013 թվականին հավակնում էր ՄՕԿ-ի նախագահի պաշտոնին, սակայն պարտվեց ընտրություններում։
2015 թվականի օգոստոսին Պեկինի IAAF վեհաժողովին ընտրվեց Թեթև ատլետիկայի ֆեդերացիաների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի ձողացատկորդներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Բուրգեբյուս (կանտոն)
Բուրգեբյուս (Bourguébus), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 22339 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1406 է։ Բուրգեբյուս կանտոնում կա 24 կոմունա, որոնցից ամենամեծը Բուրգեբյուս կոմունան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոններ
Սիլվա Աբրահամյան
Սիլվա Սամսոնի Աբրահամյան, հայ ձևաբան, կենսաֆիզիկոս։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (2004):
Կենսագրություն
Սիլվա Աբրահամյանը ծնվել է 1942 թվականի մարտի 18-ին, Երևան քաղաքում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1969 թվականից աշխատում է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Կենսաքիմիայի ինստիտուտում։
Աշխատանքնեը վերաբերում են գլխուղեղի կենսաբանորեն ակտիվ նյարդահորմոնների և նոր ցիտոկինների իմունահյուսվածաքիմիական հետազոտությանը՝ բնականոն և ախտաբանական պայմաններում, ինչպես նաև առնետների սրտի վրա հիպոթալանուսի կորոնարոակտիվ նյարդահորմոնների ազդեցության ձևաբանաֆունկցիոնալ ուսումնասիրությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ձևաբաններ Կատեգորիա:Հայ կենսաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի համաճարակաբանություն
ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի (մարդու իմունանբավարարության վիրուս և ձեռքբերովի իմունանբավարարության համախտանիշ) Համաճարակը սկսվել է 1981 թվականին և դեռևս շարունակում է լինել համաշխարհային հանրային առողջապահության գլխավոր խնդիրներից ։ Համաձայն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների՝ 2021 թվականի դրությամբ՝ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը մոտավորապես 40.1 միլիոն մարդու մահվան պատճառ է եղել, իսկ 38.4 միլիոնը աշխարհի մակարդակով վարակված են ։ Այս 38.4 միլիոն մարդկանց 75%-ը ներկայումս ստանում են հակառետրովիրոյսային թերապիա ։ 2018 թվականին արձանագրվել է 770,000 մահ՝ պայմանավորված ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով, իսկ 2020 թվականին մահերի թիվը 680,000 էր ։ Հիվանդության համաշխարհային բեռի (ՀՀԲ)՝ 2015 թվականին արված ուսումնասիրության գնահատականներով՝ ՄԻԱՎ-ի վարակման առավելագույն դեպքերն աշխարհի մակարդակով 1997 թվականին էր արձանագրվել՝ տարեկան 3.3 միլիոն դեպքերով։ Համատարած կերպով դեպքերի թիվն արագորեն անկում ապրեց 1997-ից 2005 թվականների ընթացքում՝ հասնելով տարեկան մինչև մոտավորապես 2.6 միլիոնի ։ ՄԻԱՎ-ի արձանագրած դեպքերը շարունակել են անկում ապրել տարեց տարի՝ 2010-ից 2020 թվականների ընթացքում նվազելով 23%-ով, ընդ որում՝ գերակշիռ առաջընթաց արձանագրվել է Արևելյան Աֆրիկայում և Հարավային Աֆրիկայում ։ 2020 թվականի տվյալներով՝ աշխարհում ՄԻԱՎ-ով վարակման տարեկան մոտավորապես 1.5 միլիոն նոր դեպք է արձանագրվում ։
Համաձայն Առողջության համաշխարհային կազմակերպության՝ 2018 թվականին ՄԻԱՎ-ի տարածվածությունը Աֆրիկա մայրցամաքում 1.1 միլիոն մարդ էր գնահատվում ։ Աշխարհում ՄԻԱՎ-ով վարակվածության դեպքերի երկու երրորդը հանդիպում են Աֆրիկայի տարածաշրջանում ։ Մերձսահարային Աֆրիկան ՄԻԱՎ-ից ամենատուժած տարածաշրջանն է։ 2018 թվականին ՄԻԱՎ-ով վարակվելու նոր դեպքերի 61%-ը հանդիպել են այս տարածաշրջանում, իսկ 2020 թվականի տվյալների համաձայն՝ ՄԻԱՎ դրական մարդկանց ավելի քան երկու երրորդն ապրում են Աֆրիկայում։ ՄԻԱՎ-ի տարածման արագություններն այս տարածաշրջանում, այնուամենայնիվ, նվազել են։ 2010-ից 2020 թվականներին, արևելյան և հարավային Աֆրիկայում ՄԻԱՎ-ի նոր դեպքերը կրճատվել են 38%-ով ։ Ամեն դեպքում, Հարավային Աֆրիկան, համեմատած աշխարհում ցանկաված այլ երկրի հետ, ունի ՄԻԱՎ-ով վարակված ամենամեծաթիվ բնակչությունը՝ 8.45 միլիոն , այսինքն՝ ըստ 2022 թվականի տվյալների՝ բնակչության 13.9%-ը ։ 2022 թվականի դրությամբ՝ մեծահասակների շրջանում ՄԻԱՎ-ի տարածվածության արագությունը գանահատված է 6.2%: 2011 UNAIDS World Aids Day զեկույցի համեմատ՝ արձանագրված է 1.2% աճ ։
Արևմտյան Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ՄԻԱՎ դրական մարդկանց մեծամասնությունն ունի բուժման հասանելիություն, որի արդյունքում՝ ապրում են երկար և առողջ կյանք ։ 2020 թվականի դրությամբ՝ այս տարածաշրջանում ապրող ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդկանց 88%-ը տեղյակ է իրենց կարգավիճակի մասին, և 67%-ն արդեն ճնշել են վիրուսի քանակներն իրենց օրգանիզմում ։ 2019 թվականին ԱՄՆ-ում մոտավորապես 1.2 միլիոն մարդ ուներ ՄԻԱՎ, որից 13%-ը տեղյակ չէր, որ վարակակիր են ։ 2016 թվականին Կանադայում գրանցվել է ՄԻԱՎ-ի 63,110 դեպք ։ 2020 թվականին Միացյալ Թագավորությունում 106,890 մարդ էր ապրում ՄԻԱՎ-ով, որից 614-ը մահացել են (հատկանշական է, որ մահվան դեպքերից 99-ը պայմանավորված էին COVID-19 վիրուսի կոմորբիդության հետ) ։ 2020 թվականի տվյալների համաձայն՝ Ավստրալիայում արձանագրվել է 29,090 դեպք ։
Աշխարհում ՄԻԱՎ-ն անհավասարապես է ազդում բնակչությունների որոշ կոնկրետ խմբերի (մարմնավաճառների ու իրենց այցելուների, տղամարդկանց, ովքեր սեռական հարաբերություն են ունենում այլ տղամարդկանց հետ, թմրանյութեր ներարկվող մարդկանց, և տրանսգենդեր մարդկանց) ու իրենց զուգընկերների վրա։ Այս խմբերը ՄԻԱՎ-ով վարակվածության առումով աշխարհում ամբողջ դեպքերի 65%-ն են կազմում, և Մերձսահարյան Աֆրիկայից դուրս արձանագրվող դեպքերի 93%-ը ։ Արևմտյան Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ՄԻԱՎ-ի դեպքերի համարյա երկու երրորդը կազմում են այն տղամարդիկ, ովքեր սեռական կապի մեջ են այլ տղամարդկանց հետ ։
ՄԻԱՎ-ը ծագել է Կենտրոնական Աֆրիկայում ոչ մարդկային պրիմատներից, և անցել է մարդկանց մի քանի անգամ 19-րդ դարի վերջին և 20 դարասկզբին ։ Իր գենետիկ պատմության վերաբերյալ վարկածներից մեկն այն է, որ ենթադրաբար, ՄԻԱՎ-1-ին պատկանող M խումբը՝ համաճարակ առաջացնող շտամը, ծագել է Կինշասայից՝ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության մայրաքաղաքից, 1920 թվականին  ։ ՁԻԱՀ-ն առաջին անգամ բացահայտվել է 1981 թվականին, իսկ արդեն 1983 թվականից պարզ էր, որ ՁԻԱՀ-ի առաջացման գլխավոր պատճառը ՄԻԱՎ-ն է   ։
ՄԻԱՎ-ի վերաբերյալ համաշխարհային տվյալներ
1981 թվականից ի վեր, երբ առաջին անգամ արձանագրվեց ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեպք, վիրուսը շարունակում է մնալ ամենատարածվածներից և աշխարհով մեկ մահացու համաճարակներ պատճառողներից։ Հիվանդության վերահսկման կենտրոնը (ՀՎՀ) (անգլ.՝ The Center for Disease Control) նշում է, որ ՄԻԱՎ հիվանդությունը շարունակում է առողջապահական լուրջ խնդիր լինել աշխարհի տարբեր հատվածների համար։ 2018 թվականին աշխարհում ՄԻԱՎ-ով վարակման 1.7 միլիոն նոր դեպք է արձանագրվել։ Նույն թվականին մոտավորապես ՄԻԱՎ-ով վարակված 37,9 միլիոն մարդ էր ապրում աշխարհում, որից 24.5 միլիոնը ստանում էին հիվանդության դեմ ուղղված համապատասխան բուժում՝ հակառետրովիրուսային թերապիա (ART): Ի հավելումն սրան՝ 2018 թվականի կոշտ գնահատականներով՝ մոտավորապես 770,000 մարդ է մահացել ՁԻԱՀ-ով պայմանավորված հիվանդություններից ։
ՀՎՀ-ն հաղորդում է, որ Մերձսահարային Աֆրիկային նման տարածաշրջաններն աշխարհում ամենաշատն են խոցված ՄԻԱՎ-ից և ՁԻԱՀ-ից, և արձանագրված բոլոր նոր դեպքերի մոտավորապես 61%-ը վերագրվում են այս տարածաշրջանին։ ՄԻԱՎ-ի և ՁԻԱՀ-ի ազդեցությանը վարակված նշանակալի մյուս տարածաշրջաններն են Ասիան, Խաղաղօվկիանոսյան կղզիները, Լատինական Ամերիկան և Կարիբյան ավազանը, Արևելյան Եվրոպան և Կենտրոնական Ասիան ։
Ամբողջ աշխարհում կա ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի շուրջ տարածված ստիգմա և խտրականություն։ Համապատասխանաբար, վարակված անհատներն ավելի հակված են ենթարկվելու քննադատության, ոտնձգությունների, բռնի ուժով գործողություններ իրականացնելու հարկադրանքի։ Նրանք հիմնականում գալիս են արվարձանային շրջաններից, որտեղ գումարի, թմրամիջոցների և արտարժույթի այլ տեսակների ապօրինի փոխանակման գործողութնուններում ներգրավվելը բավականին տարածված է ։
AVERT-ը՝ 1986 թվականին ՄԻԱՎ-ի և ՁԻԱՀ-ի համար ստեղծված հանգանակությունը, շարունակական ջանքեր է գործադրում՝խնդրին առաջնահերթություն տալու, երևույթը նորմալացնելու և ամենաթարմ տեղեկություններով կիսվելու ուղղությամբ, ինչպես նաև կրթական ծրագրեր է մշակում ՄԻԱՎ-ով և ՁԻԱՀ-ով վարակված անհատների և այն տարածաշրջանների համար, որոնք ամենաշատն են տուժել այս հիվանդությունից։ AVERT-ը մեկնաբանում է, որ խտրականություն և մարդու իրավունքների այլ խախտումներ կարող են տեղի ունենալ առողջապահական հաստատություններում՝ մարդկանց խոչընդոտելով օգտվել առողջապահական ծառայություններից կամ օգտվել որակյալ առողջապահությունից ։
Ախտորոշիչ թեստերի հասանելիությունը նույնպես նշանակալի դեր է խաղացել որոշ ազգերի համար՝ համապատասխան արձագանքներ տալու կամ կանխարգելիչ արագացված գործողություններ իրականացնելու ուղղությամբ։ Աշխարհում ՄԻԱՎ դրական մարդկանց մոտավորապես 81%-ը տեղյակ էր իրենց կարգավիճակի մասին 2019 թվականին։ Մնացած 19%-ը (շուրջ 7.1 միլիոն մարդ) դեռ կարիք ունի ախտորոշիչ թեստերի ծառայությունների։ ՄԻԱՎ-ի համար թեստավորումը կարևոր դարպաս է ՄԻԱՎ-ը կանխարգելելու և բուժելու տեսանկյունից ։ Ախտորոշիչ թեստավորում կարող են անցնել 13-ից 64 տսրեկան բոլոր անհատները։ ՀՎՀ-ն առաջարկում է, որ ՄԻԱՎ-ի թեստ գոնե մի անգամ անցնեն բոլորը։ ՄԻԱՎ-ի թեստերը, որոնք իրենցից ներկայացնում են հակամարմնային թեստեր, հակածին/հակամարմին թեստեր և NATS (նուկլեինաթթվային թեստ), ունեն ճշտության բարձր մակարդակ ։
2019 թվականին ամբողջ աշխարհում գրեթե 38 միլիոն մարդ վարակված էր ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ով, որոնցից 36.2 միլիոնը մեծահասակակներ, իսկ 1.8 միլիոնը՝ 15 տարեկանից փոքրեր ։
Որոշ երկրների համար պատմական տվյալներ
2001-ից 2014 թվականների ընթացքում աշխարհում ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի տրածավածությունը մեծահասակների շրջանում։ Տվյալները վերցված են CIA WORLD FACTBOOK-ից ։
Ըստ տարածաշրջանի
Համաճարակը բոլոր տարածաշրջանների համար համազոր չէ, որը նշանակում է, որ կան երկրներ, որոնք ավելի շատ են ենթարկվում համաճարակին, քան մյուսները։ Անգամ երկրի մակարդակով՝ վարակվածության առումով շրջանների և բնակչության կոնկրետ խմբերի միջև կան ակնհայտ տարբերություններ։ Ներկայումս ՄԻԱՎ-ի տարածման տեմպերը նվազել են (2010-ից 2020 թվականների ընթացքում արձանագրվել է դեպքերի 23%-անոց անկում), սակայն դեռ կան երկրներ, որտեղ հիվանդացության մակարդակը գնալով աճում է ։ Մերձսահարային Աֆրիկան ամենաշատ տուժած աշխարհամասն է այս առումով, որտեղ թիրախային համապատասխան միջամտություններն, այնուամենայնիվ, դրական են ազդում վիրուսի տարածման կանխարգելման դեմ ։ Չնայած նրան, որ Ասիայում և Խաղաղօվկիանոսյան կղզիներում ՄԻԱՎ-ի դեպքերը նշանակալիորեն կրճատվել են, այնուամենայնիվ Ֆիլիպիններում և Պակիստանում վերջինիս թվերը շարունակ աճում են ։ 2010-ից 2020 թվականների ընթացքում ՄԻԱՎ-ով վարակման դեպքերը Լատինական Ամերիկայում աճել են 21%-ով, Միջին Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ 22%-ով, իսկ Արևելյան Եվրոպայում և Կենտրոնական Աֆրիկայում՝ 72%-ով ։
2005 թվականից ի վեր ՄԻԱՎ-ով պայմանավորված մահվան դեպքերը շարունակաբար նվազել են, որը պայմանավորված է հակառետրովիրուսային թերապիայի հասանելիության մեծացման հետ ։