cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուս-գերմանական հարաբերություններ
Մինչդեռ Ստալինն ու Հիտլերը չէին կասկածում, որ ԽՍՀՄ-ի ու Գերմանիայի ռազմական բախումն անխուսափելի է։ 1940 թվականի հուլիսի 31-ին Հիտլերը ռազմական խորհրդակցության ժամանակ ներկայացրեց ԽՍՀՄ-ի դեմ ապագա պատերազմի ընդհանուր պլանը՝ «Բարբարոսա» ծրագիրը։ 1941 թվականի հունիսի 22-ին նացիստական Գերմանիան իր եվրոպական դաշնակիցների հետ համատեղ հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա՝ սկսելով մարդկության պատմության ամենաարյունալի հակամարտությունը, որը Ռուսաստանում հայտնի է որպես Հայրենական մեծ պատերազմ։ Երրորդ ռեյխի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը, ակնկալելով կայծակնային պատերազմի («բլիցկրիգ») ռազմավարությունը, մտադիր էր վերացնել խորհրդային պետությունը, տիրել նրա հարստություններին, ֆիզիկապես ոչնչացնել բնակչության հիմնական մասը և «գերմանացնել» երկրի տարածքը ։
Պատերազմի ընթացքում Խորհրդային Միությունը հակահիտլերյան կոալիցիայի կազմում զավթիչներին արտաքսել է իր տարածքից և նացիզմից ազատել Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրներին՝ վճռորոշ դեր խաղալով Եվրոպայում նրա ջախջախման գործում ։ Պատերազմը ավարտվել է 1945 թվականի մայիսին Կարմիր բանակի հաղթանակով և Գերմանիայի զինված ուժերի անվերապահ կապիտուլյացիայով։
Պատերազմում կրած պարտությունից հետո Գերմանիան դաշնակիցների կողմից բաժանվեց չորս օկուպացիոն գոտիների։ Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի օկուպացիոն գոտիների տարածքում (Տրիզոնիա) 1949 թվականի սեպտեմբերի 7-ին հիմնադրվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունը՝ Բոննում մայրաքաղաքով, մեկ ամիս անց՝ 1949 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Գերմանիայի օկուպացիայի խորհրդային գոտում։ 1955 թվականի մայիսի 9-ին Գերմանիան անդամակցլ է ՆԱՏՕ-ին, ԳԴՀ-ն 1955 թվականի մայիսի 14-ին՝ Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպությանը։ 1961 թվականի օգոստոսի 13-ին Արևելյան և Արևմտյան Բեռլինի միջև կանգնեցվել է Բեռլինի պատը։ ԳԴՀ-ն, որի տարածքում տեղակայված էր խորհրդային զորքերի խումբը, դարձել է սոցիալիստական ճամբարի գլխավոր ֆորպոստը սառը պատերազմում։
ԳՖՀ-ում սոցիալ-դեմոկրատների իշխանության գալը Վիլի Բրանդտի գլխավորությամբ նշանավորվեց սոցիալիստական ճամբարի երկրների հետ առճակատումից համագործակցության անցմամբ, որի արդյունքը դարձավ 1970 թվականի Մոսկվայի պայմանագիրը ԽՍՀՄ-ի և ԳՖՀ-ի միջև, որը արձանագրեց սահմանների անխախտելիությունը և տարածքային հավակնություններից հրաժարումը։ 1970-ական թվականների սկզբից Գերմանիան ամուր զբաղեցրել է ԽՍՀՄ գլխավոր առևտրային գործընկերոջ տեղը։
Միջազգային լարվածության լիցքաթափումը, ԽՍՀՄ-ում քաղաքական բարեփոխումները 1980-ական թվականների վերջին և մի շարք այլ պատճառներ հանգեցրին սոցիալիստական ճամբարի փլուզմանը, Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպմանը, իսկ ավելի ուշ նաև հենց Խորհրդային Միությանը։ 1989 թվականի նոյեմբերի 9-ին Բեռլինի պատն ապամոնտաժվել է։ 1990 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Մոսկվայում ստորագրվել է Գերմանիայի նկատմամբ վերջնական կարգավորման մասին պայմանագիրը։1990 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ԳԴՀ տարածքը մտավ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կազմի մեջ, սառը պատերազմն ավարտվեց։ 1994 թվականի սեպտեմբերին բոլոր խորհրդային (ռուսական) զորքերը լքեցին Գերմանիայի տարածքը։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Ռուսաստանը շարունակում էր կառուցողական բարիդրացիական հարաբերություններ պահպանել Գերմանիայի հետ։ 2014 թվականին Ռուսաստանի և Գերմանիայի միջև հարաբերությունները զգալիորեն վատացել են Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի միանալու և Ուկրաինայի արևելքում հակամարտության պատճառով։ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը բազմիցս Ռուսաստանին մեղադրել է Ուկրաինայի ներքին գործերին միջամտելու և ինքնահռչակ Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետություններին աջակցելու մեջ ։
Միջնադար
Առաջին առևտրային և դինաստիական կապերը գոյություն են ունեցել հին ռուսական պետության և Սուրբ Հռոմեական կայսրության միջև։ Հայտնի է ռուսական դեսպանատան մասին, որն ուղարկվել է ապագա կայսր Օտտոն I իշխանուհի Օլգայի կողմից 959 թվականին։ 1089 թվականին Կիևի իշխան Վսևոլոդ Յարոսլավիչի դուստր Եվպրաքսիան կարճ ժամանակ անց դարձավ կայսր Հենրի IV-ի կինը (հատկանշական է, որ 1043 թվականին Յարոսլավին չհաջողվեց Հենրի III-ի հետ ամուսնացնել իր դուստրերից մեկին)։
13-րդ դարի սկզբին գերմանացիների ժամանումը Մերձբալթիկա նշանակում էր այնտեղից ռուսական ազդեցության դուրս մղում։ Գերմանացիները զավթել էին Յուրիևը, ինչպես նաև արևմտյան Դվինի քաղաքները, որոնք ենթարկվում էին Պոլոցկու իշխանությանը։ Գերմանական էքսպանսիային հակազդելու համար ռուս իշխանները մի շարք արշավներ են իրականացրել։ 1410 թվականին Սմոլենսկի գնդերը մասնակցել են Լիտվայի Մեծ Դքսության զորքերի կազմում, մասնակցել է Գրունվալդյան ճակատամարտին, որն ավարտվել է շքանշանի համար պարտություն և հետագա անկում։ Միևնույն ժամանակ, Հյուսիս-Արևմտյան Ռուսաստանի և Հյուսիսային Գերմանիայի միջև գոյություն ունեին ճյուղավորված առևտրային հարաբերություններ, Նովգորոդը և Պսկովը մասնակցում էին Հանզեյան միության առևտրին։
Ռուսական պետության ժամանակաշրջան
1480-1481 թվականների ռուս-լիբանանյան պատերազմում Իվան III-ը հաղթական արշավ իրականացրեց լիբանանյան հողերի խորքը՝ օգնության հասնելով Պսկովի Հանրապետությանը։ 1500-1503 թվականների ռուս-լիտվական պատերազմի ժամանակ լիբանանցի ասպետները դաշինք կնքեցին Լիտվայի հետ։ Դրանից հետո կես դար համեմատաբար հանգիստ հարաբերություններ են հաստատվել։
1514 թվականին Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Մաքսիմիլիան I Վասիլի III-ի հետ պայմանագրում Ռուսաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ անվանվել է «ռուսների կայսր»։ Հռոմեական Սրբազան կայսրությունը որոշ ժամանակ միության մեջ էր Մոսկվայի հետ և օգնություն էր ցուցաբերում Լեհ-լիտվական Յագելոնների գերդաստանի դեմ պայքարում։ 1576 թվականին, Ռեգենսբուրգ քաղաքում ռուսական հայտնի դեսպանատան ժամանակ, Մաքսիմիլիան II կայսրը, ցանկանալով Իվան Ահեղին ներգրավել Թուրքիայի դեմ դաշինքի մեջ, ճանաչել է նրա թագավորական տիտղոսը։
XVI դարի սկզբից ռուսական հողերում ապրել են բազմաթիվ գերմանացի արհեստավորներ և վարձկաններ։ Մասնավորապես, Մոսկվայում գոյություն ուներ գերմանական սոբոդա, որտեղ ապրում էին ոչ միայն գերմանացիները։ Այնուամենայնիվ, լիբանանյան կոնֆեդերացիան կայսրի հետ համակարգված քաղաքականություն էր վարում։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջան
Պետրոսի ժամանակ գերմանացի գիտնականներին, արհեստավորներին և զինվորականներին սիրով հրավիրում էին Ռուսաստան և զգալի արտոնություններ տալիս։ Ռուսական կայսրության բնակչության հատուկ շերտն էին Բալթիկ գերմանացիները, որոնք ռուսական հպատակներ էին դարձել Ռուսաստանի կողմից օստերյան գուբերնիաների նվաճումից հետո։ Բալթյան գերմանացիներից, որոնք մեծ հեղինակություն և արտոնություններ ունեին, 18-րդ դարի առաջին կեսի պետական գործիչների զգալի մասն էր կազմում։ Գերմանացի զորահրամանատար Խրիստոֆոր Մինիխի գլխավորությամբ Ռուսաստանն առաջին անգամ կարողացավ դատարկել Ղրիմի խանությունը։ Ռուսական արքունիքի դինաստիական ամուսնությունները սկսեցին ավելի հաճախ լինել փոքր գերմանական իշխանություններով և Պետրոս III-ի հետ Ռոմանովների դինաստիան, ըստ ծագումնաբանական կանոնների, սկսեց անվանել Գոլշտեյն-Գոթորպ-Ռոմանովներ։
Յոթամյա պատերազմի ընթացքում, որտեղ կռվում էին Ռուսաստանը Պրուսիայի հետ, ռուսական բանակը մտավ Բեռլին, իսկ Քենիգսբերգը երդվեց Ռուսաստանին։ Սակայն կայսրուհի Ելիզավետա Պետրովնայի հանկարծակի մահվանից և Պետրոսի գահի մուտքից հետո, որը հայտնի է Պրուսիայի հանդեպ իր համակրանքով, այդ բոլոր հողերը անհատույց փոխանցվել են Պրուսիային։ Գերմանացի արքայադուստր Սոֆիա Ֆրեդերիկա Անգալտ-Ցերբստսկայան, որը հայտնի է որպես Եկատերինա Մեծ, պետական հեղաշրջում կատարելով Պետրոս III դեմ 34 տարի կառավարել է ռուսական գահը և կանոնները։ Այս դարաշրջանում Ռուսաստանը հասել է զգալի ռազմական և քաղաքական հաջողությունների։ Եկատերինա II թագավորության ժամանակ նրա նախաձեռնությամբ Ռուսաստան էին հրավիրվել բազմաթիվ գերմանացի գաղթականներ, որոնցով բնակեցված էին քիչ բնակեցված հողերը և որոնք հետագայում սկսեցին կոչվել ռուս գերմանացիներ։
Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ ռուսները հաճախ մարտնչում էին ֆրանսիացիների դեմ գերմանական տարածքում։ 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի ժամանակ Ռուսաստան ներխուժած Նապոլեոն I-ի «մեծ բանակի» մեջ էին մտնում բազմաթիվ պրուսակներ և Ռեյնսի միության զինվորներ։ Բանակ զորակոչված լինելով ուժով՝ նրանք պայքարում էին, սակայն, առանց մոտիվացիայի և հնարավորության դեպքում դասալքության։ 1871 թվականին գերմանական կայսրության հիմնադրումից հետո Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները սառը էին; Դա պայմանավորված էր Ավստրո-Հունգարիայի գերմանական աջակցությամբ և Ռուսաստանի ազդեցության ընդլայնման գերմանական դիմադրությամբ, այդ թվում Բալկանյան թերակղզում։ Գերմանիայի կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկը Բեռլինի կոնգրեսի կազմակերպիչն էր, որտեղ զգալիորեն կրճատվեցին Ռուսաստանի համար շահավետ 1877-1878 ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքները։ Այս իրադարձությունը ռուսական հասարակության մեջ աճող թշնամանք է առաջացրել Գերմանիայի և Գերմանիայի ողջ ժողովրդի նկատմամբ։ Գերմանիան ներկայացնում էր կատաղի ռազմատենչ տերություն և սլավոնականության գլխավոր հակառակորդներից մեկը ։
1913 թվականին Գերմանիան Ռուսաստանի գլխավոր առևտրային գործընկերն էր. նրան բաժին էր ընկնում ռուսական արտահանման 29, 8 %-ը և ներմուծման 47,5 %-ը ։ Գերմանիան նաև Ռուսաստանի հիմնական ներդրողներից էր (Ֆրանսիայի, Բելգիայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ հավասար)։ Խորհրդային դիվանագետ Գ․ Չիչերինը կարծում էր, որ 1917 թվականի նախօրեին Ռուսաստանում ամբողջ արտասահմանյան բաժնետիրական կապիտալը կազմում էր մոտ 1,300 միլիարդ ռուբլի, որոնցից գերմանական ներդրումները՝ 378 միլիոն ռուբլի, մինչդեռ անգլերեն միայն 226 միլիոն ռուբլի։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Ռուսաստանի և Գերմանիայի միջև հակասությունները վերածվել էր բացահայտ առճակատման։ Գերմանիան աջակցել է Ավստրո-Հունգարիային, Ռուսաստանը աջակցել է Սերբիային։ Ռուսական հասարակության մեջ հակահերմանական տրամադրությունները հանգեցրել են Սանկտ Պետերբուրգի Պետրոգրադի անվանափոխմանը։ Չկարողանալով հաղթել կայծակնային պատերազմում և տեսնելով սպասվող պարտությունը ձգձգված պատերազմում՝ գերմանական հրամանատարությունն ամեն կերպ նպաստեց Ռուսաստանում հեղափոխական իրավիճակի աճին։ Ռուսաստանի թուլացման համար գերմանական հրամանատարությունն ապահովել է աքսորյալ Վլադիմիր Լենինին անարգել երթևեկություն Գերմանիայի տարածքով՝ հույս ունենալով, որ նա կնպաստի Ռուսաստանում ներքաղաքական իրավիճակի սրմանը։ Իշխանության գալով՝ բոլշևիկների կառավարությունը Գերմանիայի, ինչպես նաև նրա դաշնակիցների՝ Ավստրո-Հունգարիայի, Բուլղարիայի և Օսմանյան կայսրության հետ կնքեց Բրեստի հաշտության պայմանագիր՝ նրանց միջև պատերազմը դադարեցնելու մասին։ Ըստ պայմանագրի, արևմուտքից հսկայական տարածքներ Ռուսաստանը զիջել է։ 1918 թվականի նոյեմբերի 11-ին Գերմանիայի և Անտանտայի միջև Առաջին համաշխարհային պատերազմին վերջ դրած Կոմպիենի զինադադարի ստորագրումից հետո, որոնց Գերմանիայի կողմից նախկինում կնքված բոլոր պայմանագրերը չեղյալ Էին հայտարարվել, նոյեմբերի 13-ին Բրեստի պայմանագիրը Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից չեղյալ էր հայտարարվել։
Հարաբերություններ Վեյմարյան Հանրապետության հետ
1922 թվականի ապրիլի 16-ին Իտալիայի Ռապալլո քաղաքում տեղի ունեցած Գենուեզի կոնֆերանսի ժամանակ Խորհրդային Ռուսաստանի և Վեյմարյան Հանրապետության միջև ստորագրվեց դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման և բոլոր վիճելի հարցերի կարգավորման մասին պայմանագիր։ Կողմերը փոխադարձաբար հրաժարվել են ռազմական ծախսերի, ռազմական և ոչ ռազմական կորուստների, ռազմագերիների պահպանման ծախսերի փոխհատուցումից, ներդրել են առավել բարենպաստության սկզբունք փոխադարձ առևտրային և տնտեսական հարաբերությունների իրականացման ժամանակ։ Բացի այդ, Գերմանիան ճանաչել է ՌՍՖՍՀ-ում գերմանական մասնավոր և պետական սեփականության ազգայնացումը և խորհրդային կառավարության կողմից ցարական պարտքերի չեղարկումը։
Սա առաջին միջպետական պայմանագիրն էր, որը կարգավորում էր հարաբերությունները Գերմանիայի և Ռուսաստանի միջև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։ Հետագայում այն հաստատվեց և ընդլայնվեց այլ պայմանագրերով, մասնավորապես 1926 թվականի Բեռլինի պայմանագրով։ Ռապալի պայմանագրի ստորագրմամբ ինչպես Վեյմարյան Հանրապետությունը, այնպես էլ Խորհրդային Ռուսաստանը, որոնք գտնվում էին միջազգային մեկուսացման մեջ, հույս ունեին ուժեղացնել իրենց դիրքերը միջազգային քաղաքական ասպարեզում։ Գերմանիայի համար Ռուսաստանը արդյունաբերական արտադրանքի սպառման լավ շուկա էր։ Ռուսաստանի համար այդ շրջանում Գերմանիայի հետ համագործակցությունը համարվում էր ինդուստրացում իրականացնելու միակ հնարավորությունը։
1922 թվականի օգոստոսի 11-ին ստորագրվել է ռեյխսվերի և Կարմիր բանակի համագործակցության մասին ժամանակավոր համաձայնագիր։ Գերմանիան խիստ շահագրգռված էր ռազմատեխնիկական փոխանակմամբ, քանի որ 1919 թվականի Վերսալի պայմանագիրը գերմանական բանակի վրա զգալի սահմանափակումներ էր դնում։ Գերմանիան հնարավորություն է ստացել գիտական մշակումներ իրականացնել ռազմական ոլորտում և իր ռազմական մասնագետներին սովորեցնել ռազմաօդային ուժերի և տանկային զորքերի համար, ԽՍՀՄ-ն ստացել է գերմանական ռազմական մշակումների հասանելիություն ։
Ռազմական համագործակցության շրջանակներում 1925 թվականին Լիպեցկի մերձակայքում կազմակերպվել է համատեղ թռիչքա-տակտիկական դպրոց։ Գերմանացի մասնագետների ղեկավարությամբ դրա գոյության 8 տարիների ընթացքում Գերմանիայի համար վերապատրաստվել է շուրջ 120 օդաչու և Խորհրդային Միության համար ռազմական մասնագետների համադրելի քանակ։
1926 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ստորագրվել է Կազանի մոտ համատեղ տանկային դպրոց ստեղծելու մասին փաստաթուղթ, սակայն գործնական ուսուցմանը դրան ձեռնամուխ են եղել միայն 1929 թվականի գարնանից։ 1933 թվականին դպրոցը լուծարվել է։ Գերմանական կողմի համար նրա աշխատանքի ընթացքում պատրաստվել է մինչև 30 սպա։
Հարաբերություններ Երրորդ ռեյխի հետ
1933 թվականին, Ադոլֆ Հիտլերի գլխավորությամբ Ազգային-սոցիալիստական գերմանական աշխատավորական կուսակցության իշխանության գալուց հետո, խորհրդային կողմի նախաձեռնությամբ տնտեսական և ռազմատեխնիկական համագործակցության ռապալայի քաղաքականությունը տապալվեց, թեև de jure-ը Գերմանիան շարունակում էր դեռևս որոշ ժամանակ մնալ ԽՍՀՄ-ի ռազմավարական գործընկերը ։ Խորհրդային ղեկավարությունն իրապես գնահատում էր նացիստական Գերմանիայից բխող ռազմական սպառնալիքը։
1930-ական թվականների վերջին գերմանական միլիտարիզմի աճը, Հիտլերի զավթողական ախորժակների ուժեղացումը, «Արևելքում կենսատարածքը» գրավելու բացահայտ հայտարարություններն ավելի ու ավելի են անհանգստացրել ԽՍՀՄ-ի ղեկավարությանը։ Պատասխան ռեակցիան ակտիվ հակաֆաշիստական քաղաքականությունն էր (Կոմինտերնի 7-րդ կոնգրեսը ֆաշիզմի դեմ պայքարը դրեց կոմունիստական կուսակցությունների գործունեության կենտրոնում) և հակահերմանի քարոզչությունը ։
1939 թվականի սկզբին միջազգային իրադրության սրումը Մեծ Բրիտանիային և Ֆրանսիային ստիպեց բանակցություններ սկսել ԽՍՀՄ-ի հետ ագրեսիայի համատեղ հակազդման շուրջ, սակայն միաժամանակ նրանք շարունակում էին Երրորդ ռեյխի հետ համաձայնության հասնելու ուղիներ փնտրել և խորհրդային ղեկավարությունից ձգտում էին հասնել այն երկրներին օգնություն ցուցաբերելու միակողմանի պարտավորությունների ընդունմանը, որոնց սպառնում էր գերմանական ագրեսիան, ինչը կհանգեցներ ԽՍՀՄ-ը Գերմանիայի դեմ պատերազմի մեջ ներքաշելուն։ Գերմանական ղեկավարությունը, օգտվելով արևմտյան տերությունների և ԽՍՀՄ-ի միջև հակասություններից, խորհրդային կառավարությանը առաջարկել է չհարձակվելու մասին պայմանագիր կնքել՝ պատրաստակամություն հայտնելով հաշվի առնել ԽՍՀՄ տարածքային շահերը։ Նման համաձայնագիրը Երրորդ ռեյխի ղեկավարությունը դիտարկում էր որպես ԽՍՀՄ-ի չեզոքացման միջոց և մտադիր էր այն պահպանել միայն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դա չի սկսել հակասել Գերմանիայի շահերին։
1938 թվականի իրադարձությունների ֆոնին (Ավստրիայի անշլյուս, Մյունխենյան դավադրություն, անգլո-գերմանական և ֆրանս-գերմանական բարեկամության և չհարձակման մասին հռչակագրեր, Վիեննայի արբիտրաժ) և 1939 թվականի (Ճապոնիայի հետ լոկալ հակամարտություն, Անգլիայի և Ֆրանսիայի հետ փոխօգնության բանակցությունների ձախողում) Խորհրդային Միությունը ստիպված է վերանայել իր արտաքին քաղաքականությունը՝ գնալով Գերմանիայի հետ հարաբերությունների վերականգնմանը ։ 1939 թվականին ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև կնքվել է առևտրային համաձայնագիր, ստորագրվել է չհարձակվելու մասին պայմանագիր և բարեկամության և սահմանների մասին պայմանագիր։ Երկրների միջև հետագա հարաբերությունների համար հատուկ նշանակություն է ունեցել Գերմանիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև ազդեցության ոլորտների տարանջատման մասին պայմանագրի գաղտնի լրացուցիչ արձանագրությունը։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիան հարձակվեց Լեհաստանի վրա։ Սեպտեմբերի 17-ին խորհրդային զորքերը մտել են Լեհաստանի արևելյան շրջաններ՝ մինչև Կերզոնի գիծը։ ԽՍՀՄ-ին միացվեցին Արևմտյան Ուկրաինան և Արևմտյան Բելառուսը, որոնք բռնազավթեցին Լեհաստանը խորհրդային-լեհական պատերազմի ընթացքում (1919-1921)։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, Լեհաստանում ռազմական գործողությունների ավարտից անմիջապես հետո, Մոսկվայում ստորագրվեց բարեկամության և սահմանի մասին խորհրդա-գերմանական պայմանագիր և նոր գաղտնի արձանագրություններ, որոնցում հստակեցվեցին երկու երկրների շահերի ոլորտները։ Դրանից հետո առաջիկա երկու տարիների ընթացքում խորհրդային քարոզչությունից անհետացան հակահերմական թեմաները։
Եվ Ստալինը, և Հիտլերը չէին կասկածում, որ ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի ռազմական բախումն անխուսափելի է։ 1940 թվականի հուլիսի 31-ին Հիտլերը ռազմական խորհրդակցության ժամանակ ներկայացրեց ԽՍՀՄ-ի դեմ ապագա պատերազմի ընդհանուր պլանը՝ «Բարբարոսա» ծրագիրը։ Միևնույն ժամանակ, երկու կողմերն էլ ձգտում էին պատերազմի սկիզբը հետաձգել մինչև դրա սկսվելը լիակատար պատրաստվածությունը։ 1940 թվականի նոյեմբերին Մոլոտովը ժամանել էր Բեռլին Հիտլերի հետ բանակցելու համար, որը Ստալինից հրահանգներ էր ստացել համաձայնելու խորհրդային-գերմանական համագործակցության շարունակմանը՝ ԽՍՀՄ շահերի ոլորտին Բուլղարիայի և Սևծովյան նեղուցների դասվելու պայմանով։ Հիտլերն էլ ԽՍՀՄ-ին առաջարկել է միանալ եռակի պակտին և խոստացել է ընդլայնել խորհրդային շահերի ոլորտը հարավային ուղղությամբ Իրանի հաշվին ։ Համաձայնագիրը այդպես էլ չկայացավ։ 1940 թվականի դեկտեմբերին Հիտլերը ստորագրեց «Բարբարոսա» ծրագիրը, նշանակելով ԽՍՀՄ-ի վրա հարձակումը 1941 թվականի մայիսին։ Սակայն 1941 թվականի գարնանը գերմանական զորքերը գրավեցին Բալկաններում ռազմական գործողությունները (գրավվեցին Հարավսլավիան և Հունաստանը)։ Այդ պատճառով Խորհրդային Միության վրա հարձակման ամսաթիվը տեղափոխվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ին։
Հայրենական մեծ պատերազմ
1941 թվականի հունիսի 22-ին նացիստական Գերմանիան իր եվրոպական դաշնակիցների հետ համատեղ հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա՝ սկսելով մարդկության պատմության ամենաարյունալի հակամարտությունը, որը Ռուսաստանում հայտնի է որպես Հայրենական մեծ պատերազմ։
Երրորդ ռեյխի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը, ակնկալելով կայծակնային պատերազմի (բլիցկրիգ) ռազմավարությունը, մտադիր էր վերացնել խորհրդային պետությունը, տիրանալ նրա հարստություններին, ֆիզիկապես ոչնչացնել բնակչության հիմնական մասը և «գերմանացնել» երկրի տարածքը ընդհուպ մինչև Ուրալ ։ Խորհրդային ժողովրդի համար Հայրենական մեծ պատերազմը դարձավ իր հայրենիքի ազատության ու անկախության համար արդար պատերազմ ։
Պատերազմի ընթացքում Խորհրդային Միությունը հակահիտլերյան կոալիցիայի կազմում առավելագույն վնաս հասցրեց Գերմանիայի և նրա եվրոպական դաշնակիցների զինված ուժերին, զավթիչներին արտաքսեց իր տարածքից և նացիզմից ազատեց Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրները՝ դրանով իսկ որոշիչ դեր խաղալով Եվրոպայում նրա ջախջախման գործում ։
Աղետների և ավերածությունների աճին զուգընթաց, խորհրդային հասարակության մեջ գերմանացիների նկատմամբ վերաբերմունքը զայրույթի և ատելության է վերածվել, իսկ «նեմեց» բառը երկար տարիներ թշնամու հոմանիշ է դարձել։ Գերմանացիների շրջանում ռուսների նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունքը, որը հրահրվում էր նացիստական գաղափարախոսական քարոզչությամբ, ծայրահեղ դաժանության էր վերածվում, այդ թվում՝ խաղաղ բնակչության նկատմամբ։ Գերմանիայում պաշտոնական քարոզչությունը չէր հանդարտվում, որով սնվում էր ռուս ժողովրդի կերպարը՝ որպես բարբարոս։
Պատերազմը ավարտվեց 1945 թվականի մայիսին Կարմիր բանակի հաղթանակով և Գերմանիայի զինված ուժերի անվերապահ կապիտուլյացիայով։ Նյուրնբերգյան տրիբունալը, որը տեղի է ունեցել 1945-1946 թվականներին, գնահատական է տվել նացիստական Գերմանիայի կողմից սանձազերծված ագրեսիվ պատերազմին ողջ աշխարհի դեմ, ռազմական հանցագործություններին, խաղաղության և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին, ինչպես նաև դատավճիռ է կայացրել համաշխարհային տիրապետության ձգտող նացիստական հանցագործներին։
Քաղաքականություն
Պատերազմում կրած պարտությունից հետո Գերմանիան դաշնակիցների միջև բաժանվեց չորս օկուպացիոն գոտիների։ Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի օկուպացիոն գոտիների տարածքում 1949 թվականի սեպտեմբերի 7-ին հիմնադրվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունը Բոննում մայրաքաղաքով։ Մեկ ամիս անց Խորհրդային հատվածում-գերմանական Ժողովրդավարական Հանրապետություն մայրաքաղաք Արևելյան Բեռլինում 1955 թվականին ԳԴՀ-ն անդամակցել է ՆԱՏՕ-ին, իսկ ԳԴՀ-ն՝ 1956 թվականին՝ Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպությանը։ 1961 թվականի օգոստոսի 13-ին Արևելյան և Արևմտյան Բեռլինի միջև պատ է կառուցվել։ Այսպիսով, Արևելյան Գերմանիան դարձել է ԽՍՀՄ գլխավոր ֆորպոստը սառը պատերազմում։
ԳԴՀ տարածքում տեղակայված էր Գերմանիայում խորհրդային զորքերի մի խումբ, որը համարվում էր Խորհրդային բանակի ամենամարտունակներից մեկը։ Գերմանիան դարձել է պետական անվտանգության կոմիտեի գործունեության կարևոր կենտրոն արևմտյան հատուկ ծառայությունների հետ դիմակայությունում։ Հիմնականում հենց Գերմանիայում է տեղի ունեցել ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև ձերբակալված լրտեսների փոխանակում (այդ կապակցությամբ հայտնի է դարձել Գլինիկեի կամուրջը)։
ԳՖՀ-ում սոցիալ-դեմոկրատների իշխանության գալը Վիլլի Բրանդտի գլխավորությամբ նշանավորվեց նոր «Արևելյան քաղաքականությամբ», որի արդյունքը դարձան 1970 թվականի Մոսկվայի պայմանագիրը ԽՍՀՄ-ի և ԳԴՀ-ի միջև, որը արձանագրեց սահմանների անխախտելիությունը, տարածքային պահանջներից հրաժարվելը (Արևելյան Պրուսիա) և Գերմանիայի ու ԳԴՀ-ի միավորման հնարավորությունը հայտարարած Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ու Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության միավորման հնարավորությունը։
Միջազգային լարվածության լիցքաթափումը և ԽՍՀՄ-ի լայնածավալ քաղաքական բարեփոխումները 80-ականների վերջում հանգեցրին սոցիալիստական ճամբարի, Վարշավայի պայմանագրի, իսկ ավելի ուշ նաև Խորհրդային Միության փլուզմանը։ 1989 թվականի նոյեմբերի 9-ին Գերմանիայի մայրաքաղաքը 28 տարի բաժանած պատն ապամոնտաժվել էր։ 1990 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Մոսկվայում ստորագրվեց Գերմանիայի նկատմամբ վերջնական կարգավորման մասին պայմանագիրը։ 1990 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ԳԴՀ-ն մտավ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության կազմի մեջ, իսկ սառը պատերազմն ավարտվեց։ 1994 թվականի սեպտեմբերին Գերմանիան լքեց վերջին ռուս զինվորը։
Տնտեսություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Գերմանիայի հետ ԽՍՀՄ-ի տնտեսական հարաբերությունները շատ բարդացան «սառը պատերազմի» իրողություններով։ Սակայն 1972 թվականի հուլիսի 5-ին ստորագրված Առևտրի և տնտեսական համագործակցության մասին երկարաժամկետ համաձայնագրի ստորագրմամբ իրավիճակն արմատապես սկսում է փոխվել դեպի դրական կողմը։ Մշակվել է Խորհրդային-Արևմտյան գերմանական պայմանագրերի, համաձայնագրերի և այլ նորմատիվ ակտերի մի ամբողջ փաթեթ, որոնք հիմք են ստեղծել ԽՍՀՄ-ի և ԳԴՀ-ի միջև տնտեսական համագործակցության համար։ 1970-ական թվականների սկզբից Գերմանիան ամուր զբաղեցրել է ԽՍՀՄ գլխավոր առևտրային գործընկերոջ տեղը։ Այդ հարաբերությունների համար հատուկ նշանակություն ուներ 1970 թվականի փետրվարի 1-ին կնքված դարի գործարքը ։ Մինչև 1984 թվականը ապրանքաշրջանառությունը շարունակում էր անշեղորեն աճել, 1985-1987 թվականներին դրա նվազումը պայմանավորված էր նավթի համաշխարհային գների անկման հետևանքով ԽՍՀՄ-ի ներմուծման հնարավորությունների նվազմամբ ։
Քաղաքական հարաբերություններ
Եվրամիության երկրների թվում Գերմանիան համարվում է այն երկրներից մեկը, որի հետ Ռուսաստանն ավանդաբար բարեկամական և արդյունավետ հարաբերություններ ունի։ Ինչպես Հելմուտ Կոլի ժամանակ, այնպես էլ Գերհարդ Շրյոդերի օրոք գերմանացի առաջնորդները միշտ փորձել են լավ անձնական հարաբերություններ հաստատել Ռուսաստանի նախագահների հետ։ Հաճախ Գերմանիային անվանում են Եվրամիությունում Ռուսաստանի փաստաբան, հատկապես նրա՝ Ռուսաստանի հանդեպ ոչ բարեկամական տրամադրված կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի երկրների համալրման ֆոնին։ Երկու պետությունների միջև հատուկ քաղաքական մերձեցում է նկատվել Գերհարդ Շրյոդերի և Վլադիմիր Պուտինի կառավարման շրջանում, որոնք ամուր անձնական բարեկամական կապեր են ունեցել։ 2001 թվականին Վ. Պուտինը Գերմանիայի Բունդեսթագում ելույթ է ունեցել գերմաներեն լեզվով, որում ներկայացրել է ապագայում Ռուսաստանի և Եվրոպայի միջև համագործակցության իր տեսլականը։ Նույն թվականին հիմնվել է Պետերբուրգյան երկխոսությունը, ռուս-գերմանական բանավիճային համաժողովը, որն անցկացնում է երկու երկրների հասարակայնության ներկայացուցիչների ամենամյա հանդիպումներ։ 2003 թվականին Ռուսաստանը, Գերմանիան և Ֆրանսիան միասնական էին ԱՄՆ-ի կողմից Իրաքի պատերազմի սանձազերծման հարցում և որոշ մեկնաբաններ նույնիսկ սկսեցին գրել «Փարիզ-Բեռլին-Մոսկվա» ուղու մասին։ 2005 թվականին Պուտինը և Շրյոդերը պայմանավորվել էին Բալթիկ ծովի հատակով Հյուսիսաեվրոպական գազատարի («Հյուսիսային հոսք») կառուցման շուրջ։ Այդ որոշումը բուռն բողոքներ է առաջացրել Արևելյան Եվրոպայի երկրներում և նույնիսկ մեղադրանքներ Մոլոտով-Ռիբենտրոպի Նոր պակտի վերաբերյալ։
2014 թվականին Գերմանիան աջակցել է Ուկրաինայում իշխանափոխությանը։ Նույն թվականին Ռուսաստանի և Գերմանիայի միջև հարաբերությունները զգալիորեն վատացել են Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի միանալու և Ուկրաինայի արևելքում հակամարտության պատճառով։ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը բազմիցս Ռուսաստանին մեղադրել է Ուկրաինայի ներքին գործերին միջամտելու և ինքնահռչակ Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետություններին աջակցելու մեջ ։
2016 թվականի հունիսին Գերմանիայի կառավարությունը թարմացրել է «Սպիտակ գրքի»՝ երկրի ազգային անվտանգության քաղաքականության վարման ղեկավարության խմբագրությունը։ Նորացված խմբագրությունում Ռուսաստանը Գերմանիայի համար այլևս գործընկեր չէ, այլ մրցակից, որը հիմնական սպառնալիքների թվում է, քանի որ Ռուսաստանը «պատրաստ է ուժ կիրառել իր շահերն առաջ մղելիս» ։
Տնտեսական համագործակցություն
Գերմանիան Ռուսաստանի ամենակարևոր առևտրային գործընկերն է, նրան բաժին է ընկնում Ռուսաստանի ամբողջ արտաքին առևտրի 13,6 տոկոսը։ Ռուսաստանը Գերմանիայի համար, ելնելով բացարձակ ֆինանսական ցուցանիշներից, կարևորությամբ 13-րդ առևտրային գործընկերն է, և նրա հետ առևտուրը կազմում է ընդհանուր թվի մոտ 3 %-ը։ Սակայն ռուսական էներգակիրների ներմուծումը Գերմանիայի համար ռազմավարական բնույթ է կրում։ Արդեն այսօր Գերմանիան ներմուծում է բնական գազի ավելի քան 30 %-ը և նավթի 20 %-ը Ռուսաստանից, և փորձագետների գնահատականներով, այդ մասնաբաժինը ապագայում էլ ավելի կմեծանա. Ռուսաստանը Գերմանիայից մեքենաշինության բազմաթիվ ապրանքներ է ներկրում։
Համագործակցություն մշակութային ոլորտում
Մշակութային առումով երկու պետությունների միջև կա սերտ համագործակցություն։ 2003 թվականը Գերմանիայում Ռուսաստանի տարի էր, իսկ 2004 թվականը՝ Ռուսաստանում Գերմանիայի տարի։ Ռուսաստանը Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառում հիմնական երկիրն էր։ Մշակութային ոլորտի հետ կապված պարբերաբար ծագող հարցերից մեկը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո խորհրդային զինվորների կողմից արտահանված ռազմավար արվեստի Գերմանիայի վերադարձի հարցն է։
Ռուսաստանի և Գերմանիայի փոխգործակցության հումանիտար ուղղությունը կարգավորվում է Ռուսաստանի Դաշնության և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության միջև 1992 թվականի դեկտեմբերի 16-ի մշակութային համագործակցության մասին միջկառավարական համաձայնագրով, 2003 թվականի հոկտեմբերի 9-ի  Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում ռուսաց լեզվի և Ռուսաստանի Դաշնությունում գերմաներենի ուսումնասիրության մասին միջկառավարական համաձայնագրով և 2004 թվականի դեկտեմբերի 21-ի՝ երիտասարդական համագործակցության ոլորտում միջկառավարական համաձայնագրով, ինչպես նաև մի շարք միջգերատեսչական փաստաթղթերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Երկկողմանի հարաբերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Գերմանիայի արտաքին հարաբերություններ
Սև թևի տակ
Սև թևի տակ (ֆիլմի այլ անվանումն է՝ Ազդանշան ջրվեժի մոտ), 1930 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած համր ֆիլմ։
Սյուժե
Առաջին աշխարհամարտից հետո հայրենի գյուղ վերադարձած երիտասարդ զինվորականը՝ Անդոն, պայքարի է հրահրում համագյուղացիներին «դասակարգային թշնամու» դեմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1930 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Լևոն Քալանթարի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամասի Մարտիրոսյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Պատվական Բարխուդարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր
(1878) Հյուզ
(1878) Հյուզ (Hughes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի օգոստոսի 18-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,844295 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8156 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,873 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1752,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205467 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1933 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (285201-285300)
Աստերոիդների ցանկ (285101-285200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (285301-285400)
Ալեքսանդրովո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Ալեքսանդրովո (Александрово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Տառվա (գյուղ, Հալինգա շրջան)
Տառվա (Tarva), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հորանց
Հորանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում ։ Գտնվում էր Վանա լճի հյուսիսային ափից 2-3 կմ հեռավորության վրա, Արծկե քաղաքից 18-19 կմ արևելք, սարավանքիդ վրա։
Բնակչություն
1850-ական թվականներին ուներ 17 տուն՝ 129 հայ, 1909֊ին՝ 40 տուն՝ 334 հայ բնակչով։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ Ս․ Աստվածածին եկեղեցի, որը 1895 թվականին կողոպտվել ու ավերվել է քրդերի ձեռքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ադիլջևազի շրջանի համայնքներ
ԱՄՆ նահանգների օրհներգեր
ԱՄՆ նահանգների օրհներգերը, իրենց մեջ ներառում են օրհներգեր, որոնք պաշտոնապես ընդունված են նահանգային կառավարությունների կողմից։ Նյու Ջերսի նահանգը չունի պաշտոնական օրհներգ, իսկ Արկանզասում ու Արիզոնայում դրանք մի քանիսն են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական խորհրդանիշեր
Չիչերինո (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Չիչերինո (Чичерино), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Կոմիսսարոբսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Իզյոլ (Չուտի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Միջնորդություն
Միջնորդություն, միջազգային իրավունքում միջպետական վեճերի խաղաղ կարգավորումը բանակցությունների միջոցով՝ երրորդ պետության (միջնորդի) մասնակցությամբ։ Միջնորդություն ստանձնած պետությունը պետք է հանդես գա կոնկրետ առաջարկություններով, մասնակցի կոնֆլիկտի մեջ գտնվող երկրների միջև տեղի ունեցող բանակցություններին (բացառապես վիճող կողմերի հոժարակամ համաձայնությամբ)։ Ըստ որում միջնորդի առաջարկած պայմանները չեն պարտավորեցնում վեճի մասնակիցներին։ Միջնորդության ընթացակարգը սահմանվել է Հաագայի 1899 թվականի և 1907 թվականի կոնվենցիաներում, ՄԱԿ-ի կանոնադրությունում։
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Հասարակագիտություն Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ Կատեգորիա:Դիվանագիտություն Կատեգորիա:Միջազգային մարդասիրական իրավունք
Շագանի
Շագանի (Шагани), աղի ջրով լիման Սև ծովի ափեզրի մոտ, հաճախ անվանվում է լիճ։ Գտնվում է Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում։ Իրենից ներկայացնում է բաց տիպի լիման, որը բաժանված է ծովից ոչ մեծ ավազաթմբով և պարբերաբար հաղորդակցվում է ծովի հետ։ Պարբերական ջրափոխանակության արդյունքում լիմանի ջրի աղիությունը նույնպիսինն է, ինչպես և Սև ծովինը (մոտ 18 ‰)։ Մակերևույթի մակերեսն է 70 կմ²։ Հաղորդակցվում է նաև Ալիբեյ լիմանի (լճի) հետ։ Շագանի լիմանի երկարությունը կազմում է 9 կմ, իսկ լայնությունը մոտ 8 կմ։
Լիմանում բնակվում են ավելին քան 20 տեսակի առավելապես ծովային տեսակի ձկներ։ Լիմանի ափերը հանդիսանում են տարբեր թռչունների բնադրման վայր։ Սասիկ - Շագանի - Ալիբեյ - Բուրնաս համակարգը ներառված է միջազգային ջրա-ճահճային տարածքների պաշտպանության Ռամսարյան կոնվենցիայի ցանկի մեջ։
Ածելի
Ածելի, սափրվելու համար նախատեսված գործիք։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կտրող գործիքներ
Բախիոթի
Բախիոթի (ბახიოთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սաչխերեի շրջան‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 860 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սաչխերեից հեռու է 12 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 246 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սաչխերեի շրջան‎‎
Մ 17 ճանապարհ (Հայաստան)
Մ 17 ճանապարհ (M 17), միջպետական նշանակության ճանապարհը, որը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության ավտոմոբիլային ճանապարհային ցանցի կարևորագույն հատվածներից մեկը ։
ՀՀ միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային ցանցն այլ պետությունների ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցին և ապահովում են միջազգային տրանսպորտային հաղորդակցությունը ։
Մ 17 ճանապարհը ունի 90.8 կմ երկարություն։ Այն սկսվում է Մ 2 ճանապարհը միացնում է Կապան քաղաքին, այնուհետև շարունակվում դեպի Ծավ գյուղ, որտեղից էլ կրկին միանում Մ 2 ճանապարհին ։
Կապան - Ծավ ճանապարահատված
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմի ամբողջ ընթացքում Ճակատեն - Կապան ավտոճանապարհի առանձին հատվածներ, որոնց հավակնում էր Ադրբեջանը, մնացել էին հայկական զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համատեղ ստորագրված համաձայնագրով ճանապարհի այդ հատվածները պետք է մնային հակամարտ ուժերի այն կողմում, որի վերահսկողության ներքո գտնվում էին։ Սակայն հետագայում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն անձամբ կարգադրել է, որ հայկական զորքերը հեռանան այդ տարածքներից՝ դրանք թողնելով Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը ։
2021 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ադրբեջանի զինված ուժերը Մ 17 ճանապարհի Կապան-Ճակատեն և այլ հատվածներում տեղադրել են մաքսակետեր, ինչը, ըստ Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպանի, ոտնահարվում է հարակից բնակավայրերի բնակչության իրավունքները, քանի որ բնակավայրերը կոմունիկացիաների տեսակետից հայտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի շրջափակման մեջ   ։
Ծանոթագրություններ
17
Ստարայա Գուտա (գյուղ, Մալինի շրջան)
Ստարայա Գուտա (Стара Гута), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարայա Գուտա գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,462 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 64,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1899 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
G-Eazy
Ջերրարդ Էրլ Գիլլիում, առավել հայտնի է իր G-Eazy անվամբ, ամերիկացի ռեփեր, երգահան և պրոդյուսեր է Օքլենդ քաղաքից։ Նրա առաջին խոշորագույն ալբոմը՝ «These Things Happen», թաղարկվել է 2014 թվականի հունիսի 23-ին։ Ալբոմը զբաղեցրել է Ամերիկյան Billboard 200-ի 3-րդ հորիզոնականը։ Նրա երկրորդ ստուդիական ալբոմը՝ «When It's Dark Out», թողարկվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։ Այն ցուցադրում էր «Me, Myself & I» սինգլը, որը հասավ Billboard Hot 100-ի լավագույն տասնյակին։
Վաղ կյանքը
Երբ Գիլլիումը առաջին դասարանում էր, մայրը լքեց իր հորը (ով Ֆրեզնոյի համալսարանում արվեստի դոցենտ էր)։ Գիլլիումը տեղափոխվեց իր տատիկի և պապիկի մոտ՝ Բերքլի, Կալիֆոռնիա։ Նրանք հետագայում տեղափոխվեցին Հյուսիսային Օքլենդ, թեև Գիլլիումը շարունակում էր այցելել Բերքլիի դպրոց։
Կարիերայի սկիզբը (2008–2014)
Սկսելով որպես պրոդյուսեր՝ G-Eazy-ին սկսեց աշխատել բազմաթիվ սինգլների վրա՝ մինչդեռ նա ուսանող էր Նոր Օռլեանի Լոյոլայի համալսարանում։ Իր պրոդյուսեր Քրիստոֆ Անդերսոնը նույնպես սովորում էր այդտեղ։ Այնուհետև նա որոշակի ճանաչում է ձեռք բերում՝ դառնալով Արևելյան Բեյի հյուսիսում գտնվող նոր հիփ-հոփի տեսարանի մի մասը և անդամակցելով այնպիսի արվեստագետների, ինչպիսիք են Lil B, Crohnը, The Cataracs-ը։ Իր վաղ տարիների ընթացքում նա դարձել է տեղական հիփ-հոփ խմբի անդամ, որը կոչվում է «The Bay Boyz», որը մի քանի երգեր է թողել պաշտոնական MySpace էջում։ 2010 թվականին, G-Eazy-ն սկսեց ճանաչում ձեռք բերել այն ժամանակ, երբ նրան հնարավորություն տրվեց համագործակցել որոշ հայտնի արտիստների, հատկապես Լիլ Ուեյնի և Սնուփ Դոգի հետ։
«These Things Happen» և «When It's Dark Out» (2014–2016)
2014 թվականի հունիսի 23-ին G-Eazy-ը թողարկել է իր հիմնական դեբյուտային ալբոմը` «These Things Happen»-ը։ Ալբոմը զբաղեցրեց իր տեղը ԱՄՆ-ի Billboard- ի Hip-Hop / R & B- ի և Top Rap Albums-ի աղյուսակներում, որոնք նաեւ վաստակել էին ԱՄՆ-ի Billboard 200-ում և Top Digital Albums Chart-ում։ Այսօրվա դրությամբ ալբոմը վաճառվել է մոտ 265.000 օրինակով։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 21-ին G-Eazy-ը սկսեց իր վաճառքը «From the Bay to the Universe» ալբոմից։ Շրջագայությունը ներառեց Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան։ Սա առաջին շրջագայությունն էր, որը տեղի ունեցավ նաև արտերկրում։
2015 թվականի ամռանը G-Eazy-ը նաև ներկա է գտնվել մի շարք նշանավոր երաժշտական ​​փառատոնների, այդ թվում Lollapalooza, Electric Forest-ում , Bonnaroo-ում , Outside Lands-ում , Made in America -ում, և Austin City Limits-ում։ Նրա երաժշտական ​​կարիերայի բարձրացման շնորհիվ նաև հետաքրքրված է նորաձևության մեջ` 2015 թվականի աշնանը թողարկելով Rare Panther-ը՝ որը դարձավ թոփ 10 ամենաոճայինը «New York Fashion Week»-ի GQ ամսագրում։ G-Eazy-ի «When It's Dark Out» ալբոմը թողարկվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։ 2016 թվականի հունվարի 6-ին G-Eazy-ին սկսեց իր երկրորդ համաշխարհային շրջագայությունը։ Շրջագայությունը կտեսնի  G-Eazy-ին  ԱՄՆ-ից, Եվրոպայից և Ավստրալիայից դուրս։ Նրա «Me, Myself & I» սինգլը՝  Բիբի Ռեքսայի հետ համատեղ, զբաղեցրել է ԱՄՆ-ի Billboard Hot 100-ի 7- րդ հորիզոնականը։ G-Eazy-ը հանդես է եկել «Make Me ...» և «Me, Myself & I» -ը Բրիթնի Սփիրսի հետ, 2016 MTV Video Music Awards- ի և 2016 թվականի iHeartRadio երաժշտական փառատոններում։
«Step Brothers» և «The Beautiful and Damned» (2017)
G-Eazy-ն 2017 թվականի Մարտի 27-ին թողարկել է «Step Brothers» սինգլը։ Նա այժմ աշխատում է իր երրորդ ալբոմի վրա։ G-Eazy ն թողարկել է իր նոր սինգլը, համագործակցելով երգչուհի Քեհլանի հետ։ 2017 թվականի հունիսի 14-ին G-Eazy-ը Ինստագրամի և Թվիթթերի միջոցով հայտարարեց, որ իր հաջորդ ստուդիական ալբոմը կթողարկվի 2017 թվականի աշնանը և կկոչվի «The Beautiful and Damned»։
Անձնական կյանք
Բերքլիի դպրոցի ավարտից հետո Ջիլը տեղափոխվեց Նոր Օռլեանի Լոյոլայի համալսարան։ Գրանցվելիս նա դասեր է անցկացրել մարքեթինգի, արտադրության և բիզնեսի համար։ 2011 թվականինին Գիլլիում ավարտել է Լոյոլայի համալսարանը երաժշտական ​​արդյունաբերության ուսումնասիրությունների բակալավրի աստիճանով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
(9773) 1993 MG1
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,686378 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6521 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7207 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1608,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,223848 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,68° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Նվարդ Թումանյան
Նվարդ Հովհաննեսի Թումանյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1943 թվականից։
Բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի դուստրը։
Կենսագրություն
Նվարդ Թումանյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1910 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Հովնանյան դպրոցը, 1911 թվականին՝ Թիֆլիսի 3-րդ իգական գիմնազիան։ 1912 թվականին ընդունվել է Կանանց բարձրագույն դասընթացների պատմագրական ֆակուլտետը (հետագայում՝ Անդրկովկասյան համալսարան)։ 1916-1920 թվականներին ընդհանուր պատմություն է դասավանդել Հովնանյան դպրոցի 4-6-րդ դասարաններում։ Անդրկովկասյան համալսարանն ավարտել է 1920 թ.։ 1923 թ. նշանակվել է հոր՝ Հովհաննես Թումանյանի երկերի ակադեմիական հրատարակության պատասխանատու քարտուղար։ 1926 թվականին փոխադրվել է Երևան և աշխատանքի անցել Հեղափոխության թանգարանում որպես մամուլի և արխիվի բաժնի գիտաշխատող (մինչև 1931 թ.)։ 1931-1932 թվականներին աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանում որպես գիտական կաբինետի վարիչ։ 1932-1934 թվականներին Պատմության և գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող էր, 1934-1942 թվականներին՝ Արմֆանի գրականության և լեզվի ինստիտուտի պատասխանատու քարտուղար և ավագ գիտաշխատող։ 1950 թվականին ավարտել է ՀԿԿ Երևանի քաղկոմին կից մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանը։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Հովհաննես Թումանյանի Դսեղի և Երևանի տուն-թանգարանների հիմնադրմանը։ 1955 թվականին «Թումանյանի կապերը ռուս գրականության հետ» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Մահացել է Երևանում 1957 թվականի սեպտեմբերի 28-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Թումանյաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Մալայա Կլետինկա
Մալայա Կլետինկա (Мала Клітинка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1670 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Կլետինկա գյուղում բնակվում էր 115 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,897 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 128,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(1879) Բրոնդերստրոմ
(1879) Բրոնդերստրոմ (Broederstroom), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Հենրիկ վան Գենտի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,245481 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9124 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5786 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1229,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292914 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,72° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրիկ վան Գենտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խոսպ Վերին
Խոսպ Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կիրիլի-3
Կիրիլի-3 (Кириллы-3), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ 2010
ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ 2010 - աշխարհի լավագույն ֆուտբոլիստի և մարզչի առաջին պարգևատրման արարողությունը, որը կայացել է 2011 թվականի հունվարի 10-ին։ Պարգևատրումը կայացել է 8 անվանակարգերում. լավագույն ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլիստուհի, կանանց և տղամարդկանց թիմերի լավագույն մարզիչ, տարվա լավագույն գոլ, ՖԻՖԱ-ի նախագահի մրցանակ, FairPlay-ի և տարվա խորհրդանշական հավաքականի մրցանակ ։
ՖԻՖԱ-ի նախագահի մրցանակ
2001 թվականից սկսած այս պատվավոր մրցանակը տրվում է ՖԻՖԱ-ի կողմից այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնք մեծ ներդրում են ունենում ֆուտբոլում։
FairPlay մրցանակ
Հայիթիի կանանց մինչև 17 տարեկանների հավաքական
Solayoh
Solayoh, բելառուսցի երգչուհի Ալյոնա Լանսկայայի երգն է, որով ներկայացրել է Բելառուսը Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Երգի խոսքերի և երաժշտության հեղինականերն են՝ Մարկ Պաելինկը և Մարտին Քինգը։
ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ 2010
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010 ֆուտբոլում Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ
Solayoh
Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը 48 միավորով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:2013 երգեր
Շախտենկի (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Շախտենկի (Шахтенки), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Կիսելևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Քենետ Վիլսոն
Քենետ Գեդես Վիլսոն, Քենետ Ուիլսոն (Kenneth Geddes Wilson, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ 1971 թ.-ից՝ Կոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են կրիտիկական երևույթների տեսությանը։ Մշակել է այդ երևույթների արդյունավետ նկարագրման քանակական տեսական սխեմա։ Վիլսոնի ձևակերպած մոտեցման որակական կողմը, այսպես կոչված, ռեկուրսիաների մեթոդն է, որը հանգում է միևնույն գործողության (ռեկուրսիայի) բազմակի կրկնությանը։ Զգալի ավանդ է ներդրել նաև տարրական մասնիկների տեսության զարգացման գործում։ Առաջարկել է քվարկների միջև գործող հեռահար ուժերի «լարային» մեխանիզմը։ Նոբելյան մրցանակ (1982)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ
Միրզոյան
Միրզոյան, հայկական ազգանուն։ Ազգանունները կրողներ.
Ա
Է
Թ
Լ
Հ
Մ
Ս
Վ
Կաստետ
Կաստետ (casse-tête, բառացի՝ «ջարդում եմ գլուխը») կամ երկաթե բռունցք, կոնտակտային հարվածային-ջախջախիչ զենք՝ նախատեսված բռնցքամարտի համար։ Պատրաստվում է ամուր նյութից։ Այն հարթ կամ անհարթ մարտական հատվածով կրում են մատներին կամ սեղմում նրանց միջև ։ Չնայած պարզ կառուցվածքին՝ այն վտանգավոր զենք է․ կաստետի ուժեղ հարվածը կարող է առաջացնել տարբեր ծանրության, նույնիսկ մահացու վնասվածքներ։
Նկարագրություն
Կաստետը պատրաստվում է գործարանային, արհեստանոցային կամ ինքնաշեն եղանակով։ Այն կարող է պատրաստված լինել մետաղից, ամուր պլաստմասից (հաճախ տեքստալիթից), ոսկորից կամ այլ ամուր նյութից։ Դասական ձևի կաստետներն ունեն ընդհանուր մաս (սայրով կամ առանց դրանց), հենարան և հենարանի կանգնակ։ Ինքնաշեն կաստետները կարող են ունենալ ավելի պարզեցված ձև (առանց հենարանի, չորս մատի համար մեկ անցք և այլն)։ Արճիճից պատրաստված պարզագույն կաստետը (կամ ուղղակի սեղմվող բռունցքում արճիճային երկարացված ձևի գործիք) կրում է «սվինչատկա» (свинчатка) անվանումը ։ Որպես կաստետի տարբերակ՝ կարելի է դիտարկել ներսից մետաղյա ծանրացնող մասնիկներով ձեռնոցները։
Կան նաև կաստետի նման բռնակ ունեցող դանակներ (օրինակ՝ ամերիկական խրամատային դանակները Առաջին համաշխարհային պատերազմից (knuckle knife) ։ Մարտական դանակների որոշ մոդելներ (օրինակ՝ Ստիլետ V-42) բռնակի գլխիկի վրա ունեն սուր սեպ, որը նախատեսված է գլխին հարվածելու համար (skull-crusher, բառացի՝ «գանգ ջարդիչ»)։