cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանկենշտեյնի բանակը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդական ֆիլմեր Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր
Լոս Կարդոնես ազգային պարկ
Լոս Կարդոնես ազգային պարկ (Parque Nacional Los Cardones), ազգային պարկ Արգենտինայում։ Տեղակայված է Սալտա պրովինցիայի արևմուտքում, Սանտ Կառլոս և Կաչի դեպարտամենտների միջև, Արգենտինայի հյուսիսարևմտյան հատվածում։
Տեղագրություն
Պարկը պաշտպանում է Արգենտինայի Մոնտե էկոշրջանը ։ Լոս Կարդոնես ազգային պարկն ընդգրկում է 650 քառ. կմ տարածք՝ բլուրներով և խորը կիրճերով, որոնք գտնվում են 2700-ից մինչև 5000 մ բարձրության վրա։ Այն իր անունը ստացել է մացառուտներում աճող Echinopsis terscheckii տեսակի կակտուսներից։ Հայտնաբերվել են հնագույն կենդանիների մնացորդներ, ինչպես նաև դինոզավրերի ոտնահետքեր։
Պահպանված տարածքը ստեղծվել է 1996 թվականին, երբ Ազգային պարկերի վարչությունը ձեռք բերեց հող՝ մասնավոր սեփականատերերից։
Կլիմա
Պարկի մեծ մասում կլիման չոր է, որը բնութագրվում է մեծ ջերմային ամպլիտուդով (ցերեկային և գիշերային ջերմաստիճանների տարբերությունը մեծ է) ։ Տեղումների քանակը միջինը տարեկան 150 մմ է. ամենաշատ տեղումները լինում են նոյեմբերից մարտ ամիսներին ։ Ձյուն հազվադեպ է տեղում ցածրադիր վայրերում ։ Ձմռանը միջին ջերմատիճանը 11 °C է, իսկ ամռանը՝ 18 °C ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Քեթրին Մուր
Քեթրին Մուր (Catherine Lucille Moore, ), ամերիկացի գիտաֆանտաստիկ ժանրի գրող։ Նրա մուտքը գրականություն եղել է 1930-ականներին՝ Ք․Լ․ Մուր կեղծանվամբ։ Նա այն առաջին կանանցից է եղել, որը ստեղծագործել են գիտաֆանտաստիկ ժանրում (այս ժանրի ավելի վաղ ներկայացուցիչներից էին Քլեյր Վինգր Հերրիսը, Գրեյ լա Սպինան և Ֆրեցիս Սթիվենսը)։ Մուրի գործունեությունը ճանապարհ հարթեց սպեկյուլատիվ գրականության ժանրում ստեղծագործող շատ կին գրողների համար։
1940 թվականին տեղի ունեցավ Մուրի առաջին ամուսնությունը։ Նրա ամուսինը վիպասան, գրող Հենրի Քատներն էր։ 1940-1958 թվականների ընթացքում մինչև Քատների մահը ամուսինները բազմիցս համագործակցել են և ունեն համատեղ աշխատանքներ։ Նրանք իրենց աշխատանքները սովորաբար հրատարակում էին իրենց իրական անունների ներքո, բայց և հաճախ օգտագործում էին կեղծանուններ։
1958–1962 թվականների ընթացքում Քեթրինը հեռուստատեսությունում ստանձնել է սցենարիստի աշխատանք։ 1963 թվականին դադարեցրել է իր գրական գործունեությունը։
Վաղ տարիներ
Մուրը ծնվել է 1911 թվականի հունվարի 24-ին Ինդիանա նահանգի մայրաքաղաք Ինդիանապոլիսում։ Մանուկ տարիներին իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնում էր ֆանտաստիկ գրականություն կարդալով։ Իր դեպրեսիայի և ճգնաժամային վիճակի պատճառով դուրս է եկել քոլեջից և աշխատանքի է անցել Ինդիանապոլիսում գտնվող հյուրանոցներից մեկում։
Գրական գործունեությունը
Դեռ ուսանողական տարիներին նրա երեք պատմվածքները հրատարակվեցին Ինդիանապոլսի համալսարանի ուսանողական Vagabond ամսագրում (1930–31) ։ Երեք կարճ պատմվածքներն էլ ֆանտաստիկ ժանրի էին և հրատարակվել են «Քեթրին Մուր» անվան ներքո։ 1933 թվականի սկզբերին նա սկսեց վաճառել իր աշխատությունները։
Մուրը ստեղծել է երկու գրական կերպար՝ Նորֆեսթ Սմիթ և Ջիրլ օֆ Ջոյրի ։
Մուրի վաճառքի հանված առաջին աշխատությունը եղել է «Շամբլոն», որն ունեցել է հարյուր դոլար եկամուտ (1933 թվական, նոյեմբեր)։ 1934 թվականի հոկտեմբերին Weird Tales ամսագրում հրատարակվեց մեկ այլ աշխատություն` «Սև աստծո համբույրը», որն ընթերցողների կողմից որակավորվել է որպես երբևէ գրված ամենատարօրինակ պատմությունը։
Մուրի առաջին աշխատությունները այդ ժամանակաշրջանին բնորոշ գրական ժանրերից տարբերվում էին նաև իրենց խայտաբղետ զգացմունքային դաշտով։
1940-ականներին նրա աշխատանքները տպագրվեցին նաև այլ ամսագրերում։ Այդ ամսագրերից մեկում հրատարակված նրա մի քանի աշխատանքներ հետագայում տեղ գտան նրա առաջինը հրատարակված՝ «Դատավճռի գիշեր» գրքում (առաջին հրատարակչությունը 1943 թվականի, օգոստոս–սեպտեմբեր)։
Ամուսնություն և համագործակցություն Հենրի Քատների հետ
Մուրը Հենրիին հանդիպել է 1936 թվականին։ Հենրին, լինելով վիպասան, երկրպագում էր Մուրին որպես գրողի և նրան նամակ էր ուղարկել՝ կարծելով թե տղամարդ է։ Շուտով նրանք համագործակցում են և գրում մի պատմվածք, որի գլխավոր դերակատարները Մուրի ստեղծած կերպարներն էին Նորֆեսթ Սմիթը և Ջիրլ օֆ Ջոիրին։ Պատմվածքը անվանվել է «Quest of the Starstone» (1937)։
Քատները և Մուրը ամուսնացել են 1940 թվականին շարունակելով իրենց համագործակցությունը։ 1942–1950 թվականներին գրված Մուրի ստեղծագործությունները 1952 թվականին լույս են տեսել «Դատավճռի գիշեր» գրքում։ Քեթրինի կողմից գրված միակ վեպը, որը համագործակցության արդյունք չէ՝ «Ահեղ դատաստանի առավոտը»-ն է, որը հրատարակվել է 1957 թվականին։ Ստեղծագործելով միասին՝ զույգը կարողացավ համատեղել իրարից տարբեր ստեղծագործական ոճերը։ Նրանց կողմից գրված Mimsy Were the Borogoves (փետրվար 1943) աշխատությունը հիմք հանդիսացավ The Last Mimzy ֆիլմը նկարահանելու համար։ Իսկ Vintage Season (սեպտեմբեր 1946) աշխատության հիման վրա նկարահանվեց Timescape (1992) ֆիլմը։ Լյուիս Փեդջեթ կեղծանվան տակ ամուսինները հրատարակել են երկու առեղծվածային վեպեր՝ «Պղնձե մատանի» և «Այն օրը, երբ նա մահացավ»։
Գործունեությունը Քատների մահից հետո
Հենրի Քատները մահացավ 1958 թվականին։ Նրա մահից հետո կինը՝ Քեթրինը, շարունակեց դասավանդել Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում և դադարեցրեց իր գրական գործունեությունը, փոխարենը աշխատանքի անցնելով Warner Bros. հեռուստատեսությունում։ Նա Sugarfoot, Maverick, The Alaskans հեռուստասերիալների և 77 Sunset Strip դետեկտիվ սերիալի սցենարների հեղինակն է (1958–1962 թվականների ընթացքում)։
1963 թվականին Մուրը ամուսնանում է Թոմաս Ռեյջի հետ։ Իր երկրորդ ամուսնությունից հետո նա վերջնականապես դադարեցնում է իր գործունեությունը գրական ասպարեզում։
1981 թվականին Քեթրին Մուրը արժանացավ ամենամյա երկու մրցանակի․ տարվա լավագույն ֆանտաստիկ պատմվածքի և ֆանտաստիկ ժանրում ստեղծագործող լավագույն գրող անվանակարգերում։
Ուշ տարիներ
Քեթրինի մոտ զարգանում էր Ալցհայմերի հիվանդություն, որի մասին նա իմացել է հիվանդության ծննդից տարիներ անց։ Հիվանդության պատճառով նա ստիպված է եղել չեղյալ համարել հանդիպումները, երբ առաջադրված է եղել որպես առաջին կին գրոսմայստերը ֆանտաստիկ ժանրում ստեղծագործող գրողների շրջանում։ Այդ իսկ պատճառով նրա ամուսինը խնդրում է չեղյալ համարել այդ մրցանակի հանձնումը, քանի որ, իր կարծիքով մրցանակը և դրա հանձման ծիսակատարությունը կվատացներ իր կնոջ առողջական վիճակը։ Այդ լուրը անհանգստացրեց մրցանակաբաշխության կազմակերպիչներին, քանի որ նրանց կարծիքով Մուրը այդ անվանակարգում ամենաարժանի թեկնածուն էր։
Մահ
1987 թվականի ապրիլի 4–ին հանրաճանաչ գրող Քեթրին Մուրը մահանում է Կալիֆոռնիայում գտնվող իր տանը։ Մահվան պատճառը նրա մոտ զարգացած Ալցհայմերի հիվանդությունն էր ։
Ալբրեխտ Պենկ
Ալբրեխտ Պենկ, գերմանացի երկրաձևաբան և աշխարհագրագետ։ Վիեննայի համալսարանի պրոֆեսոր (1885-1906)։ Բեռլինի համալսարանի աշխարհագրության և օվկիանոսագիտության ինստիտուտի տնօրեն և պրոֆեսոր։
Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր երկրաձևաբանության տեսությանը և չորրորդական ժամանակաշրջանի հետազոտություններին։ Հետազոտել է Ալպերի, Պիրենեյների, Կանադայի, Ավստրալիայի և այլ շրջանների երկրաձևաբանությունը։ Մշակել է կլիմաների երկրաձևաբանական դասակարգումը և Է․ Բրյուկների հետ հին սառցապատման կոնցեպցիան (1909), առաջարկելով սառցադաշտային ժամանակաշրջանի բաժանումը գյունցի, մինդելի, ռիսի ու վյուրմի էպոխաների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի երկրաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Փոքր Չաժմա
Փոքր Չաժմա (Малая Чажма), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 75 կմ է։ Ավազանի տարածքը 1080 կմ2։ Հոսում է Ելիզովսկի շրջան ում և Կամչատսկի երկրամասում ։ Թափվում է Խաղաղ օվկիանոս։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Փոքր Տալնիկ
Փոքր Տալնիկ (Малый Тальник), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 14 կմ։ Թափվում է Սևա գետի աջ ափին՝ 19 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Թռչում են կռունկները
Սյուժեն
Ֆիլմի գործողություններն ընթանում են Մոսկվայում՝ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին և դրանից առաջ։
Բորիսն ու Վերոնիկան սիրում են միմյանց և պատրաստվում են ամուսնանալ։ Նրանք երեկոյան զբոսնում են Մոսկվայում և նկատում են թե ինչպես է քաղաքի վրայով թռչում կռունկների երամը։ Այդ նույն առավոտ սկսվում է պատերազմը։ Որպես կամավոր, Բորիսը մեկնում է ռազմաճակատ և Վերոնիկային նվեր է թողնում խաղալիք՝ ոսկե ընկույզներով լի զամբյուղով սկյուռ, իսկ ընկույզների տակ նա երկտող է թողնում։ Բորիսին ճանապարհում են ռազմաճակատ, սակայն Վերոնիկան չի հասցնում նրան հրաժեշտ տալ։
Մոսկվայում ռմբակոծություններ են սկսվում։ Օդային տագնապի ժամանակ Վերոնիկան մոր հետ շտապում է տուն, որտեղ հայրը հրաժարվում է նրանց հետ պատսպարվելու համար գնալ մետրո։ Մայրը մնում է տանը՝ հոր հետ, իսկ Վերոնիկային ուղարկում են մետրո։ Նա միայն կարողանում է իր հետ վերցնել Բորիսի նվիրած սկյուռը։ Տագնապից հետո Վերոնիկան վերադառնում է տուն և տեսնում, որ իրենց տունը ռմբակոծությունից փլուզվել է, իսկ ծնողները զոհվել են։
Բորիսի հայրը՝ Ֆեոդոր Իվանովիչ Բորոզդինը, ով բժիշկ էր, Վերոնիկային առաջարկում է գալ իրենց մոտ։ Այնտեղ Վերոնիկան հանդիպում է Մարկին՝ Բորիսի հորեղբորորդուն։ Մարկը տաղանդավոր դաշնակահար էր և վաղուց էր սիրահարված Վերոնիկային։ Նա սկսում է սիրահետել Վերոնիկային և վերջապես տեղի տալով Մարկի համառությանը, Վերոնիկան ամուսնանում է նրա հետ։ Այդ հանգամանքը ծանր է տանում Բորոզդինների ողջ ընտանիքը։
Բորիսի և նրա ընկեր Ստեփանի զորամասը դժվարությամբ դուրս է գալիս շրջափակումից։ Զինվորներից մեկը վատ է արտահայտվում Վերոնիկայի հասցեին։ Բորիսը հարվածում է նրա դեմքին և երկուսին, որպես պատիժ, ուղարկում են հետախուզության։ Գնդակների և արկերի պայթյունի ներքո Բորիսը մի կերպ քարշ է տալիս իր վիրավոր ընկերոջը։ Այդ ժամանակ նա խոցվում է թշնամու արձակած գնդակից։
Բորոզդինների ընտանիքին տարհանում են Ուրալից այն կողմ։ Վերոնիկան հոսպիտալում բուժքույր է, իսկ Բորիսի հայրը նույն հոսպիտալի գլխավոր բժիշկն է։ Վերոնիկան դժբախտ է, քանի որ իր կարծիքով, ամուսնանալով Մարկի հետ, նա դավաճանել է Բորիսին։ Վերջինիս զոհվելու մասին նա տեղեկություն չուներ։
Մի անգամ հոսպիտալում, վիրավորներից մեկն իմանալով, որ իր հարսնացուն ամուսնացել է ուրիշի հետ, նյարդային ցնցման մեջ է ընկնում։ Ֆեոդոր Բորոզդինը փորձում է հանգստացնել զինվորին, ասելով, որ իր երջանկությունը կորցրել է ոչ թե նա, այլ նրա հարսնացուն։ Ողջ հոսպիտալը աջակցում է զինվորին և Վերոնիկան, տեսնելով, թե ինչպես են բոլորը վատաբանում անհավատարիմ հարսնացուներին, դուրս է փախչում հոսպիտալից և ցանկանում ինքնասպան լինել։ Նա բարձրանում է կամրջի վրա, որպեսզի ցած թռչի մոտեցող գնացքի տակ, սակայն վերջին պահին նկատում է ճանապարհի վրա խաղացող տղային։ Նա փրկում է երեխային բեռնատարի անիվների տակից և պարզում, որ տղան մոլորվել է, իսկ նրա անունը Բորիս է։ Տղայի հետ նա վերադառնում է տուն և ցանկանում է նրան տալ խաղալիք սկյուռը, բայց պարզվում է, որ այն տարել էր Մարկը։ Ինչպես պարզվում է, վերջինս հանդիպում էր այլ կնոջ հետ։
Մարկը զվարճացնում է ամբոխին՝ դաշնամուր նվագելով։ Սեղանի վրա, կերակուրների կողքին դրված է խաղալիք սկյուռը, որը Մարկը նվիրել էր սիրուհուն։ Կանանցից մեկը վերցնում է սկյուռը և գտնում Բորիսի երկտողը։ Այդ պահին ներս է մտնում Վերոնիկան, խլում երկտողը, ապտակում Մարկին և հեռանում։ Շուտով ընտանիքի հայրը Մարկին հեռացնում է տանից։
Մի օր, երբ Վերոնիկան սպիտակեղեն էր լվանում, գալիս է այն զինվորը, ում Բորիսը փրկել էր ռազմի դաշտում։ Նա պատմում է, որ Բորիսը զոհվել է, սակայն Վերոնիկան նրան չի հավատում, քանի որ զինվորը տեսել էր միայն Բորիսի վիրավորվելը, բայց մահանալը չէր տեսել։
Պատերազմը ավարտվում է։ Վերոնիկան Բորիսին չէր մոռացել և հույսով սպասում էր նրան։ Ժամանում է վերադարձող զինվորներով լի գնացքը։ Նրանց դիմավորում են արցունքոտ աչքերով ու ծաղկեփնջերով։ Վերոնիկան վազում է ամբոխի միջով՝ փնտրելով Բորիսին։ Վերջապես նա հանդիպում է Ստեփանին։ Վերջինս Վերոնիկային է հանձնում լուսանկարը, որը ժամանակին նա տվել էր Բորիսին։ Վերոնիկան հասկանում է, որ Բորիսը զոհվել է։ Արտասվելով նա քայլում է ամբոխի միջով։ Շոգեքարշի վրայից Ստեփանը խոսում է, ասելով, որ հաղթանակի ուրախությունն հսկայական է, իսկ կորուստների վիշտը անչափելի և հիմա մարդիկ ամեն-ինչ կանեն, որ այսպիսի պատերազմ այլևս չլինի։ Վերոնիկան քայլելով ամբոխի մեջ, ծաղիկներ է բաժանում բոլորին։ Այդ պահին բոլորը տեսնում են, թե ինչպես է երկնքում ճախրում կռունկների երամը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1957 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Էնդրյու Դիվոֆ
Էնդրյու Դիվոֆ (Andrew Daniel Divoff, ), ռուսական ծագմամբ ամերիկացի դերասան։
Կենսագրություն
Էնդրյու Դենիել Դիվոֆը ծնվել է 1955 թվականի հուլիսի 2-ին, Սան Տոմե, Վենեսուելայում։ Հայրը՝ ռուս, մայրը՝ վենեսուելուհի։ Դիֆոֆը դա Անդրեի Դիվովի ազգանվան անգլիական տարբերակն է, պահպանված է հնչյունակազմությամբ և ոչ անգլո-ռուսական թարգմանությամբ։ Էնդրյու Դիվոֆի առաջին կինը՝ Ռաիսա Դանիլովան, նույնպես եղել է ռուս և նույնպես՝ դերասան, բայց ոչ այնքան հայտնի, որքան ամուսինն է։ Նրանք ամուսնացած են եղել 1992 - 1998 թթ.։
Էնդրյուն խոսում է հետևյալ ութ լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, իսպաներեն, իտալերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, կատալաներեն և պորտուգալերեն։
Կարիերա
Էնդրյու Դիվոֆը ֆիլմերում սկսել է նկարահանվել 80-ական թվականների սկզբին։ Նա հայտնի է ի շնորհիվ հետևյալ ֆիլմերի՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Կրեշիմիր I
Կրեշիմիր I (Krešimir I, ծնված՝ անհայտ, մահացած՝ 945 թվական), Խորվաթիայի թագավոր Տրպիմիրովիչների հարստությունից, որը կառավարել է 935-945 թվականներին ։ Խորվաթիայի թագավորի պաշտոնում հաջորդել է հորը՝ Տրպիմիր II-ին, որը թվով երկրորդ արքան էր ։ Կրեշիմիրը թագավորում է հարաբերական խաղաղության և կայունության պայմաններում՝ պահպանելով հորից ժառանգած տերության աշխարհագրական սահմանների անձեռնմխելիությունը։
Կրեշիմիրի անվան ծագումնաբանության վերաբերյալ արդի գիտության մեջ առկա են իրարամերժ կարծիքներ։ Ըստ ծագումնաբանության սլավոնական տարբերակի՝ «Կրեշիմիր» բառը խորվաթերեն «մկրտիչ» բառի ձևափոխված տարբերակն է։ Առավել արժանահավատ է այն տեսությունը, որի համաձայն թագավորի անունը կապված է լատիներեն «Cresmur» բառի հետ։ Այնուամենայնիվ, ծագումնաբանական այս վարկածները վերստին հաստատում են խորվաթների քրիստոնյա լինելու փաստը։
Ըստ Դուկլինա քահանայի տարեգրքի («Բարյան տոհմագիր»)՝ Կրեշիմիրի կառավարման տարիներին վերջինիս կրտսեր եղբայրը՝ արքայազն Պետերը դառնում է Դուկլիայի իշխան (զարգացած ֆեոդալիզմին բնորոշ իշխանական իրավասություններով)։ Կրեշիմիրն իր մահկանացնուն կնքում է 945 թվականին՝ անհայտ պայմաններում։ Արդյունքում՝ վերջինիս երկու որդիները՝ Միրոսլավը և Միխայիլո-Կրեշիմիրը սկսում են պատերազմել իրար դեմ՝ հանուն խորվաթական թագը միայնակ կրելու իրավունքի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:945 մահեր Կատեգորիա:10-րդ դարի Եվրոպայի կառավարիչներ Կատեգորիա:Տրպիմիրովիչների հարստություն Կատեգորիա:Խորվաթիայի թագավորներ
Ալեքսանդր Պեյվե
Ալեքսանդր Վոլդեմարովիչ Պեյվե (Александр Вольдемарович Пейве, լատիշերեն՝ Aleksandrs Valdemārs Peive, ), խորհրդային երկրաբան։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1979), պետական մրցանակների դափնեկիր ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1964) ։ ԽՄԿԿ անդամ 1953 թվականից ։
Ավարտել է Մոսկվայի երկրաբանահետախուզական ինստիտուտը (1930)։ 1929-1935 թվականներին աշխատել է պարարտանյութերի գիտական ինստիտուտում։ 1932-1935 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի երկրաբանահետախուզական ինստիտուտում, 1935 թվականից մինչև իր կյանքի ավարտը (շուրջ հիսուն տարի) աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ երկրաբանության ինստիտուտում (1960 թվականից տնօրեն) ։ 1936 թվականի մայիսի 15-ին ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի նախագահությունը, հաշվի առնելով Ալեքսանդր Պեյվեի վաստակը, նրան շնորհել է երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճան՝ առանց գիտական ատենախոսության պաշտպանության ։ 1947 թվականի հոկտեմբերի 12-ին նա ստացել է երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան ։ Հիմնական աշխատությունները նվիրված են գեոսինկլինալների տեսության մշակմանը, հորիզոնական տեկտոնական շարժումների դերի բացահայտմանը, ինչպես նաև երկրաբանական անցյալի օվկիանոսային կեղևի և տարբեր օգտակար հանածոների առաջացման օրինաչավաւթյունների ուսումնասիրմանը։ Պեյվեն խորքային խզվածքների և մագմատիզմի հետ մետաղածնության կապի մասին ուսմունքի հիմնադիրն է։ Աշխարհի տեկտոնական քարտեզի միջազգային ենթահանձնաժողովի նախագահ (1972 թվականից)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1946)։ «Геотектоника» ամսագրի համահիմնադիր ։
Եղբայրը՝ Յան Պեյվեն, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր է, ակադեմիկոս, զբաղեցրել է պետական բարձր պաշտոններ, որդին՝ Ալեքսանդրը, ծովային երկրաբան է, երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր ։
Պարգևներ
Գիտական երկարամյա և բեղմնավոր գործունեության, ինչպես նաև մի շարք նշանակալից հանքավայրեր հայտնագործելու, Եվրասիայի տեկտոնիկ քարտեզը կազմելու համար Ալեքսանդր Պեյվեն բազմաթիվ պարգևներ է ստացել, այդ թվում ՝
Մատենագրություն
Ալեքսանդր Պեյվեն հեղինակել և խմբագրել է ավելի քան 150 գիտական աշխատանք, այդ թվում՝ մի շարք հիմնարար, կոթողային աշխատություններ։ Համահեղինակն է «ԽՍՀՄ տեկտոնիկ քարտեզների», մասշտաբը՝ 1:4000000 (1953), «ԽՍՀՄ-ի և սահմանակից երկրների տեկտոնիկ քարտեզների», մասշտաբը՝ 1:5000000 (1956), «Եվրասիայի տեկտոնիկ քարտեզների» մասշտաբը՝ 1:5000000 (1969) :
1945—1983 թվականների հիմնական աշխատանքները բնորոշում ու հիմնավորում են խորքային բեկվածքների ուսմունքը, որի հիմնադիրն է համարվում նա։ Դրանք հրատարակվել են անվանի երկրաբանի երկերի ժողովածուում։
Հիշատակ
Ալեքսանդր Պեյվեի անունով է կոչվել Ատլանտյան օվկիանոսի արևադարձային գոտում՝ Միջին Ատլանտյան ստորջրյա լեռնաշղթայում ընկած հարթգագաթ մի սար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1909 ծնունդներ Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Սամո Խալուպկա
Սամո Խալուպկա (Samo Chalupka, 27 փետրվարի, 1812, Հորնա Լեհոտա, Ավստրիական կայսրություն (այժմ՝ Բանսկա Բիստրիցայի շրջան, Սլովակիա) - 19 մայիսի, 1883, Գորնա Լեգոտա), սլովակ բանաստեղծ-ռոմանտիկ, այսպես կոչված, «շտուրականների» սերնդի ներկայացուցիչ։ Յան Բոտտոյի, Յանկո Կրալի ու Անդրեյ Սլադկովիչի հետ միասին Սամո Խալուպկան եղել է ռոմանտիզմի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը Սլովակիայում։ Եղել է բողոքական քարոզիչ և լուսավորիչ։
Կենսագրություն
Սամո Խալուպկան ծնվել է 1812 թվականի փետրվարի 27-ին Հորնա Լեհոտայում՝ ծխական քահանայի ընտանիքում։ Գիմնազիան ավարտելուց հետո՝ 1827 թվականին, ընդունվել է լիցեյ Բրատիսլավայում, որտեղ սովորել է աստվածաբանություն ու փիլիսոփայություն։ Պատանեկան տարիքից մասնակցել է Սլովակիայի ազգային շարժմանը։ 1829 թվականին միացել է Լյուդովիտ Շտուրի հետևորդներին։
1830 թվականի լեհական ապստամբությունն սկսելուց հետո Սամո Խալուպկան՝ որպես կամավոր, մեկնել է Լեհաստան, մասնակցել ռազմական գործողություններին։ Հաջորդ տարի նա վիրավորվել է Գալիցիայում։ Ապաքինվելուց հետո աշխատել է որպես ուսուցիչ, իսկ 1833 թվականին շարունակել է ուսումը Վիեննայի ավետարանական աստվածաբանական ֆակուլտետում։
1834 թվականից մինչև իր մահը Սամո Խալուպկան եղել է քահանա։ Լուսավորական գործունեություն է վարել գյուղացիների շրջանում։
1861 թվականին եղել է Սլովակ ժողովրդի հուշագրի կազմողներից մեկը։ Այդ հուշագիրը դարձել է Սլովակիայի ազգային կուսակցության ծրագրային փաստաթուղթը։ 1863 թվականին Սամո Խալուպկան եղել է Մատիցա սլովենսկա (Matica slovenská) ազգային մշակութային-լուսավորական միության համահիմնադիրներից մեկը։
Ստեղծագործություն
Սամո Խալուպկան իր գրական գործունեությունն սկսել է 1830-ական թվականներին՝ գրելով լիրիկական ու հայրենասիրական բանաստեղծություններ (առավելապես չեխերենով)։ Նրա առաջին բանաստեղծությունները 1836 թվականին տպագրվել են «Plody» ալմանախում։
1840-ական թվականների կեսերից գրել է սլովակերեն, դարձել է Լյուդովիտ Շտուրի դպրոցի անդամ։
Սամո Խալուպկայի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է գրավում պատարագային պոեզիան («Կրոնական երգեր» ժողովածու, 1842)։
Սամո Խալուպկայի բանաստեղծությունները, որ ստեղծվել են ժողովրդական երգերի, բալլադների ու պատմական էպոսի հիման վրա, մեծ ազդեցություն են թողել սլովակյան պոեզիայի վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սլովակ բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Բումերանգ
Բումերանգ, փայտե լախտ, որոշ տեսակներ ունեն աերոդինամիկ ձև, որը թույլ է տալիս մեծացնել նետելու հեռավորությունը և/կամ նպաստել վերադառնալ մեկնարկի վայր։ Բումերանգը լայնորեն հայտնի է իր վերադառնալու հատկությամբ ( վերադառնում է այն տեղը, որտեղից նետվել է)։ Ի դեպ, այդ հատկություններն ունեն ոչ բոլոր բումերանգները։
Պատմություն
Ամենահին բումերանգները օգտագործվում էին վերին պալեոլիթի ժամանակաշրջանից, ինչպես վկայում են ժայռապատկերները Ֆրանսիայում։ Նմանատիպ ժայռապատկերները համապատասխան բովանդակությամբ գոյություն են ունեցել և Ավստրալիայում, և Կիմբեռլիում։ Նրանց տարիքը՝ 50000 տարի ։ Ամենահին բնական բումերանգի հայտնաբերումը տեղի է ունեցել լեհական Կարպատներում։ Այս 30,000 տարեկան բումերանգ է պատրաստված մամոնտի ժանիքից ։ Ավստրալիայի հնագույն բումերանգի գտածոները 10.000 տարեկան են։ Եվրոպայում կան նաև այլ գործիքներ այնդ նույն տարիքի։ Նրանք գալիս են մեզոլիթի դարաշրջանից։ Այս բումերանգները, մոտ 10,000 տարեկան, եղել են տարբեր չափերի, ծանր ու հաստ և ունեցել են նետելու մինչև 180 մ հեռավորությունը։ Ավանդական բումերանգները, ամենուր հայտնվում էին անկախ, սակայն, ենթադրվում է, որ հենց Ավստրալիայում է հորինվել վերադարձող բումերանգը ։ Սակայն վերակառուցումները ցույց են տալիս, որ որոշ հին եգիպտական ​​և եվրոպական բումերանգները նույնպես կարող են վերադառնալ։ Ավելի ուշ, 3000-ամյա տարբեր բումերանգների հավաքածուները, որոնք հայտնաբերվել են Թութանհամոն փարավոնի շիրմաքարին, պարունակում են ինչպես ուղիղ թռչող, այնպես էլ վերադարձող բումերանգներ։ Առավել վաղ բացահայտումները կատարվել են Նիդեռլանդներում, որոնք պատկանել են մ.թ.ա առաջին դարին։
Ընդհանուր առմամբ, ըստ պեղումների, գրավոր և ազգագրական տվյալների, բումերանգը կամ նետվող ձողերը հայտնի են եղել բազմաթիվ ազգերի։
Ավստրալիայում բումերանգները տարածված են մասամբ այն պատճառով, որ այնտեղ գործածության մեջ չեն մտել նետն ու աղեղը, որպես շատ ավելի արդյունավետ զենք որսորդության և պատերազմի ժամանակ։ Սակայն, Ավստրալիայում այն օգտագործվում էր ոչ ամենուր, քանի որ նրանք դրանով չեն կարող որսորդությամբ զբաղվել անտառային տարածքներում։ Այնուամենայնիվ բումերանգը առկա է եղել որպես ունիվերսալ իր, որով որս են արել, կռվել և մասնակցել են փոքր մարտերի, պատժել են կանանց, փորել են հողը, ստացել են կրակ։
Չվերադարձող բումերանգ
<!-- Бо́льшая часть охотничьих и военных бумерангов австралийцев были именно невозвращающимися. Происхождение австралийских бумерангов можно вести от плоских деревянных дубинок и мечей, которые пригодны для использования и как метательное оружие. Эти дубинки часто плоские, но далеко не всегда имеют изгиб. Те, которые нередко называют «бумерангами» или «боевыми бумерангами» уже имеют некоторый изгиб, который помогает при метании, но они способны только на прямолетящий полёт. Эти бумеранги большие и тяжёлые: длина — 65—90 см и вес — до 2 фунтов. Это оружие использовалось больше как военное, но иногда и как охотничье, для охоты на кенгуру и эму. Бросают горизонтально, стараясь, чтобы он ударился одним концом о землю за 20—25 м от цели, а затем отскочил в цель. Именно подобные бумеранги имеют или имели аналоги во многих частях мира.
В эту же категорию можно включить и несимметричные дубинки с плоским утолщением на одном конце, за счёт чего они имеют несколько большую ударную силу, а также бумеранг-крюк или клювообразный бумеранг. У аборигенов он называется «ватиликри». Последний был распространён у племён внутренней части Австралии, например, у диэри и арунда. Он почти исключительно военное оружие. Его также бросали с отскакиванием от земли, но так, чтобы он взлетел почти вертикально. Брошенный в воина, прикрытого щитом, этот бумеранг способен зацепиться за край щита и нанести удар за ним. При бросании обратной стороной мог, при попадании, например, в плечо, поразить спину острым крюком. Но он применялся и на охоте, так как при удачном броске мог сбить сразу несколько птиц в стае.
Вторая группа — бумеранги уже имеющие аэродинамический профиль лопастей: нижняя сторона более плоская, чем верхняя, задняя кромка более заострена — по сравнению с передней. Но они способные только отклоняться от прямолинейного полёта. При боковом ветре они даже могут поразить цель сбоку. Эти бумеранги тоже называют «боевыми». Они бывают разной длины, обычно более тяжёлые и с меньшим изгибом, чем возвращающиеся. Разновидность под названием «каили» или «кайли» имеет двойной изгиб и острые концы. Его применяли не только при охоте на кенгуру, но и для охоты на рыбу на мелководье. Эти бумеранги бросают почти горизонтально, придавая естественное для броска палки вращение — вокруг вертикальной оси. При правильном броске оружие летит почти параллельно земле на расстояние до двухсот метров, что обеспечивает повышенную вероятность поражения какой-либо цели (обычная палка или камень могут поразить цель только вблизи места броска). В эту же категорию можно поместить бумеранг «лиль-лиль» (лил-лил, ли-лил, бундж-джул, бол-лаир). Это несимметричная дубинка с широкой лопастью на одном конце, имеющей аэродинамический профиль (возможно, не всегда, так как это не везде отмечается). Повышенная ударная сила в нём сочетается со способностью отклоняться в полёте. Смысл применения отклоняющихся бумерангов в том, что они могут поразить цель с неожиданной стороны. -->
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նետողական զենք
Մալյուվեեմ
Մալյուվեեմ (Малювеем), գետ Կամչատկայի երկրամասի հյուսիս-արևելյան մասում։ Գետի երկարությունը 40 կմ է։ Հոսում է Օլյուտորսկի շրջանում և Կամչատկայի երկրամասում ։ Թափվում է Բերինգի ծով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լակուր
Լակուր (Lacourt), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Ժիրոն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09149։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 201 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 111 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 89-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 22-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 80,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,8 %)։ 89 աշխատունակ բնակիչներից 81-ը աշխատում էին (50 տղամարդ և 31 կին), անաշխատանք էին 8-ը (4 տղամարդ և 4 կին)։ 22 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 10-ը թոշակառու, 9-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սաում
Սաում, ծոմ (صوم‎), պահք իսլամում, իսլամի հիմնասյուներից մեկը։
Պատմություն
Հաստատվել է Մուհամմադ մարգարեի կողմից 624 թվականին։ Սկիզբ է առնում նախաիսլամական պրակտիկայում գոյություն ունեցող բարեպաշտական մեկուսացումից (الاكتتاف` ալ-իթիքաֆ)։ Աս-սաումն իրենից ամբողջական ժուժկալություն է ներկայացնում օրվա լուսավոր ժամերին ուտելիքի, խմիչքի, ծխախոտի, թմրանյութի, ամուսնական պարտականությունների կատարման և այլնի հանդեպ, այսինքն այն ամենից, ինչը շեղում է բարեպաշտ ուղուց։ Մութն ընկնելուն պես արգելքները հանվում են, սակայն խորհուրդ է տրվում տուրք չտալ ավելորդություններին, այլ ժամանակը անցկացնել մտորումների, զրույցների, ընթերցումների մեջ, իրականացնել աստվածահաճո գործեր, հարթել վեճերը, ողորմություն տալ և այլն։
Կանոններ
Սաումը պարտադիր է բոլոր մեծահասակ մուսուլմանների համար ռամադանի ընթացքում։ Սաումից ազատվում են միայն նրանք, ովքեր չեն կարող ճշտությամբ կատարել այն որոշակի հանգամանքների պատճառով (հեռավոր ուղևորություն, կացություն ուրիշ երկրնե-րում, պատերազմ, գերության մեջ գտնվել, հիվանդություն և այլն), ով չի կարող պատասխանատվություն կրել իր արարքների համար (անմեղսունակներ և ընկնավորներ), ինչպես նաև ծեր մարդիկ, հղի և կերակրող կանայք և բոլոր նրանք, ում սաումը կարող է վնասել։
Սաումը չի թույլատրվում այն մարդկանց, ովքեր գտնվում են ծիսական անմաքրության վիճակում (ան-նաջաս), կանանց` դաշտանի ժամանակ, հանցագործներին, ովքեր պատիժ չեն կրել, պղծվածներին, ովքեր չեն անցել մաքրման ուղին (التخار՝ ալ-թախար) պրոցեսը։ Սաումից ժամանակավորապես ազատվածները պետք է պահեն այն հետո՝ իրենց հարմար ժամանակ։ Այն պատահաբար խախտածները պետք է փոխհատուցեն կորցրած օրերը ռամադանի ավարտից հետո։
Սաումը միտումնավոր կերպով խախտածները բացի այդ օրերի փոխհատուցումից պետք է նաև մեղա գան (الطوبة՝ ալ-տաուբա) և քավիչ գործողություններ անեն (الكفارة՝ ալ-քաֆֆարա)։ Ընդհանուր սաումից բացի կա նաև անհատական սաում, որը պահվում է որևէ մի ուխտի համար, քավության համար կամ էլ բարեպաշտությունից ելնելով։ Հաճախ այդպիսի թչ պարտադիր պահքերի համար ընտրվում են կիսալուսնի օրերը, երկուշաբթին, հինգշաբթին։ Խորհուրդ է տրվում պահք պահել արևային և լուսնային խավարումների օրերին, ինչպես նաև համաճարակների, տարե-րային աղետների և ռազմական վտանգի ժամանակ։
Անհրաժեշտություն
Սաումը ճշտությամբ կատարմանը հետևելու պարտականությունը դրված էր կադիների, կառավարիչների, ոստիկանության և բոլոր մուսուլմանների վրա։ Սակայն այդպիսի վերա-հըսկողությունը չէր կարող արդյունավետ լինել, այդ պատճառով սաումի ճիշտ կատարումը անձնական բարեպաշտության հարց է։ Սաումի հանդեպ բացահայտ քամահրանքը և ցուցադրական խախտումը գնահատվում է որպես սրբապիղծ հանցագործություն և կանխամտածված իրավախախտում և պատժվում է յուրաքանչյուրը առանձին մուսուլմանական երկրի օրենքներին համապատասխան։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսլամ Կատեգորիա:Պահք
Մամետ
Մամետ (Мамет), գետ Ռուսաստանում,Կամչատկայի երկրամասի հյուսիս-արևմտյան մասում։ Գետի երկարությունը 56 կմ է։ Հոսում է Պենժինսկի շրջանում և Կամչատկայի երկրամասում ։ Թափվում է Օխոտի ծով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Austin City Limits երաժշտական փառատոն
Cares երաժշտական փառատոնը անցկացվում է ութ փուլերով, որտեղ մասնակցում են երաժշտական խմբեր ներկայացնելով հետևյալ ժանրերը՝ ռոք, ինդի, քանթրի, ֆոլկ, էլեկտրո և հիփ-հոփ։ Մոտավորապես 450․000 մարդ ամեն տարի սպասում է այս փառատոնին ։ Բացի երաժշտական կատարումներից այնտեղ կան սննդամթերք և խմիչքներ, արվեստի շուկա, մանկական խաղահրապարակ ընտանիքների համար և այլ հետաքրքրություններ։
Հիմնադրվելով 2002 թվականին, փառատոնը անցկացվում էր մեկ ուիքենդի ընթացքում։ Այս ավանդույթը շարունակվեց մինչև 2012 թվականը։ 2012 թվականի օգոստոսի 16-ին Austin City Council-ի անդամները անանուն քվեարկություն անելուց հետո, որոշում կայացրեցին փառատոնը անցկացնել երկու շարունակական ուիքենդների ընթացքում, սկսված 2013 թվականից ։
«ACL»-ի հոգատարություն
Փառատոնը մասնակիցներին մեծ հնարավորություններ է ընձեռում։ «ACL Cares»-ը փառատոնի բաժիններից է, որը ապահովում է մասնակիցների ներգրավվածությունը և ապահովությունը ամբողջ փառատոնի ընթացքում ։
«ACL» արվեստի շուկա
Լոկալ արտիստեները ունեն մեծ հնարավորություն ցուցադրելու իրանց տաղանդը Օստինի «ACL Art Market»-ում։ Ձառատոնի այս բաժինը նպատակադրված է սատարել տեղի տաղանդավոր արտիսներին և փառատոնի մասնակիցներին ճանապարհել ոչ թե մի շապիկով, այլ նաև ուրիշ հետաքրքիր հուշանվերներով։ Շուկան գտնվում է Զիլքեր այգու կենտրոնում և բոլոր խանութները գործում են ամբողջ փառատոնի ընթացքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի փառատոներ
Մուսկովիտ
Մուսկովիտ, (muscovite մոսկովյան, մոսկովիտ, մոսկվացի), միներալ, կալիումական փայլար KAl2[AlSi3O10](OH)2: Մինչև 4 % Cr2О3 պարունակող պայծառ կանաչ գույնի մուսկովիտն անվանում են ֆուքսիտ, մանրաթեփուկավոր տեսակը՝ սերիցիտ։ Օգտագործում են էլեկտրա և ռադիոտեխնիկայում, նաև վառարանների ու կաթսաների համար դիտապատուհաններ պատրաստելիս։ Միներալի անվանումը կապված է այն բանի հետ, որ միջին դարերում դեպի Եվրոպա փայլարն հիմնականում արտահանվում էր Ռուսաստանից, որին հաճախ անվանում էին Մոսկովիա։ Արդյունքում փայլարն անգլերեն լեզվում ստացավ «muscovy glass», մոսկովիտային ապակի անվանումը։ Ռուսական հանքաբանության մեջ փայլարին անվանում են մուսկովիտ։ Գոյություն ունեն նաև մուսկովիտի ու նրա տարատեսակների այլ անվանումներ՝ մոսկովյան աստղ, կալիումական փայլար, սպիտակ փայլար, սերիցիտ, անտոնիտ, լեյկոֆիլիտ։ Բյուրեղները աղյուսակաձև, մոնոկլինային համակարգով։ Հիմքում թերթավորությունը կատարյալ է։ Մուսկովիտը հեշտությամբ ճեղքվում է շատ բարակ  թերթիկների, որը պայմանավորված է նրա բյուրեղի կառուցվածքով։ Բյուրեղավանդակի եռաշերտ միավորներից ամեն շերտը բաղկացած է 2 թերթիկ սիլիցիումթթվածնային և ալյումաթթվածնային տետրաեդրերից, որոնք իրար են միացած իրենց միջև գտնվող օկտաեդրային կառուցվածք ունեցող միավորով, որի մեջտեղում գտնվում են 4 թթվածնի և 2 OH խմբի իոններով շրջապատված ալյումինի իոններ, իսկ եռաշերտ միավորներն իրար են միացած կալիումի իոններով։ Օկտաեդրերի 1/3-ը ամբողջությամբ հագեցած չեն ալյումինի իոններով։
Մուսկովիտի հանքավայրեր
Ռուսաստանի հանքավայրերը տեղակայված են Կոլայի թերակղզում (ներկայումս ռուսական արդյունահանության համարյա 3/4) և Արևելյան Սիբիրում (Մամսկ, Կանսկ)։ Հանքավայրեր կան նաև Հնդկաստանում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Բրազիլիայում,
Գրականություն
Минералы: Справочник. — М., 1992. Т. 1. Вып. 1.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ) Կատեգորիա:Կալիումի միներալներ Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ Կատեգորիա:Մեկուսիչ նյութեր
Էդուարդ Քերոլ Սթոուն
Էդուարդ Քերոլ Սթոուն (Edward C. Stone, ), ամերիկյան տիեզերական գիտնական, Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ֆիզիկայի պրոֆեսոր և ՆԱՍԱ-ի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի (ՌՇԼ) (Jet Propulsion Laboratory (JPL)) նախկին տնօրեն ։
Կենսագրություն
Սթոունը ծնվել է ԱՄՆ-ի Այովա քաղաքում։ Այովա նահանգի Burlington Junior College-ում իր բակալավրիատը ստանալուց հետո, Սթոունը տեղափոխվեց Չիկագոյի համալսարան, որտեղ նա վաստակել էր մագիստրոսի և փիլիսոփայության դոկտորի աստիճանները։ Սթոունի աստղաֆիզիկայի կարիերան սկսվում է մթնոլորտային արբանյակների վրա իր առաջին տիեզերական-ռադիացիոն փորձերից հետո 1961 թվականին։ Այնուհետև նա միացել է Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի աշխատակիցներին՝ որպես հետազոտող և դարձել է լիիրավ ֆակուլտետի անդամ 1967 թվականին։
1976 թվականին եղել է Ֆիզիկայի ֆակուլտետի պրոֆեսոր, 1983-1988 թվականներին ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի և աստղագիտության բաժնի վարիչ։ Նա նաև եղել է Caltech Space ռադիացիոն լաբորատորիայի տնօրեն և աստղագիտական սարքերի փոխնախագահ։ Նա ներկայումս Մորիսրոու Ֆիզիկայի պրոֆեսոր է և երեսուն մետրանոց աստղադիտակի տնօրենների խորհրդի փոխնախագահ ։
Նա եղել է P.I. Վոյաջեր 1 և 2 տիեզերանավերի վրա, տիեզերական ճառագայթային համակարգի համար ։
JPL ղեկավար
Սթոունը 1991-2001 թվականներին Փասադենա (Կալիֆոռնիա) քաղաքի Jet Propulsion Laboratory-ի տնօրենն էր։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում Մարս Փաթֆայնդերը և նրա Sojourner rover-ը հաջող էին։ Այդ ժամանակահատվածում JPL-ի մյուս առաքելությունները ներառել էին Mars Global Surveyor, Deep Space 1, TOPEX/Poseidon, NASA Scatterometer (NSCAT) և գործարկել էին Cassini, Stardust ու 2001 Mars Odyssey։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Վիլ սյուր Արս
Վիլ սյուր Արս (Ville-sur-Arce), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 245 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.16 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 95 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 35 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 156 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 122-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 122 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 112 անձ (56 տղամարդ և 56 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (8 տղամարդ և 2 կին)։ 34 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռոք Հադսոն
Ռոք Հադսոն (Rock Hudson, ի ծնե Ռոյ Հարոլդ Շերեր կրտսեր (Roy Harold Scherer, Jr.), ), կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասան, որը հայտնի է Դուգլաս Սիրկայի մելոդրամաներում և մի շարք ֆիլմերում խաղացած դերերով, որտեղ որպես նրա զուգընկեր հանդես է եկել Դորիս Դեյը։
Երիտասարդ տարիներ
Ռոյ Հարոլդ Շերեր կրտսերը ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 17-ին Իլինոյս նահանգի Ուինեթկա գյուղում։ Նա եղել է ընտանիքի միակ զավակը։ Հայրը լքել է ընտանիքը Մեծ ճգնաժամի տարիներին։ Ապագա դերասանի մայրը կրկին ամուսնացել է, իսկ խորթ հայրը որդեգրել է նրան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ռոք Հադոսնը ծառայել է նավատորմում՝ որպես ավիամեխանիկ։
Պատերազմից հետո փորձել է սովորել, սակայն վատ առաջադիմության հետ կապված թողել է ուսումը։ Ութ տարեկան հասակում տղան տեսել է Ջեքի Կուպերի մասնակցությամբ ֆիլմ և որոշել դառնալ կինոաստղ, որպեսզի իր համար գնի նոր հեծանիվ։ Երազանքները կինոյի մասին շարունակվել են մնալ նաև ավելի հասուն տարիքում։ Աշխատելով ապրանքատար ավտոմեքենայի վարորդ՝ նա փորձել է դառնալ դերասան, բայց միայն 1948 թվականին է ստացել փոքրիկ դեր «Fighter Squadron» ֆիլմում։ Նայջել Քոթորնի Ռոք Հադսոնի մասին կենսագրական բնութագրին համաձայն՝ Ռոքի դրվագի համար, որը կազմված էր միայն մեկ խոսքից, անհրաժեշտ է եղել 36 դուբլ։ Փորձառու ռեժիսոր Ռաուլ Ուոլշը թողել է տղային ֆիլմում և վարձել նրան իր տունը ներկելու համար։ Այնուամենայնիվ, դերասանի առանձնահատկությունն ու գեղարվեստական տեխնիկայի յուրահատկությունն աննկատ չեն մնացել ։
Դեբյուտ կինոյում
Հենց այդ ժամանակ էլ՝ 1948 թվականին, Շերերը վերցրել է իր կեղծանունը։ Տարբերակներից մեկի համաձայն՝ «տաղանդներ փնտրող» Հենրի Վիլսոնը, ով աշխատել է Դևիդ Սելզնիկի մոտ և առաջիններից մեկն էր, ով ընդգծել է դերասանի վառ արտաքինը, առաջարկել է նրան փոխարինել իսկական անունը Ջիբրալթարի և Հուդզոն գետի համադրությամբ ։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն՝ «Ռոք» անունն ընտրել է դերասանի մտերիմ ընկեր և թատերական պրոդյուսեր Քեն Հոջը։ Այն նրան «հետաքրքրի» է թվացել։ Հադսոն ազգանունը հանդիպել է նրան Լոնգ Բիչի հեռախոսային տեղեկատուի մեջ ։
Ստուդիայում որոշել են Հադսոնին աստղ դարձնել։ Այդ ժամանակ նա ստիպված է եղել սովորել ոչ միայն դերասանական վարպետություն, այլ նաև պարել, երգել, ձիավարել։ Որպես արդյունք՝ 1954 թվականին, «Հիասքանչ կախվածություն» ֆիլմից հետո նա հաջողություն է ձեռք բերել հեռուստադիտողների շրջանում։ Արդյունքում Հադսոնը դերեր է խաղացել այնպիսի հայտնի ֆիլմերում, ինչպիսին են «Հսկա», «Հայելին ճաքվել է», «Երբ գալիս է սեպտեմբերը», «Վինչեսթեր 73» և «Ինտիմ խոսակցություն» ֆիլմերը։
Հաջողություն Հոլիվուդում
Ռոք Հադսոնն իրենից ներկայացրել է 1950-ական թվականների ամերիկացի տղամարդու կերպարը՝ խոշոր, հանդուգն, համակրելի, ինքնավստահ, ոչ շատ խելացի, բայց տեղեկացված։ Սկսելով պատերազմական ֆիլմերից՝ դերասանը դուրս է եկել դրանց սահմաններից «Վինչեսթեր 73» (1950) և «Վառ հաղթանակ» ֆիլմերում խաղացած դերերից հետո։ Արդեն հիշատակված Դուգլաս Սերկայի «Հիաշքանչ կախվածություն» ֆիլմում նա խաղացել է Ջեյն Ուայմանի կրքի դերը։ Հաջողությամբ է պսակվել նաև «Այն ամենն, ինչ թույլ կտա երկինքը» ֆիլմը։ Տեխասի նավթագործ բանվորի դերը «Հսկա» ֆիլմում նրան բերել է «Օսկար» մրցանակ «Լավագույն դերասան» կատեգորիայում։
Դորիս Դեյի հետ համագործակցությունը «Ինտիմ խոսակցություն» (1959), «Վերադարձիր, իմ սեր» (1961) և «Ինձ ծաղիկներ մի՛ ուղարկիր» (1964) ֆիլմերում «Հադսոն-Դեյ» տանդեմը դարձրել է էկրանների ամենավառ զույգերից մեկը։ Առանց Դեյի՝ դերասանը ցույց է տվել իր կատակերգական տաղանդները «Երբ գալիս է սեպտեմբերը» (1961), «Տղամարդու սիրելի սպո՞րտը» (1964), «Տարօրինակ ամուսիններ» (1965) և մի շարք այլ ֆիլմերում։ Նկարահանման հրապարակում Հադսոնի գործընկերներն են եղել Ջինա Լոլոբրիջիդան, Բոբբի Դարինը, Անջելա Լենսբերին, Էլիզաբեթ Թեյլորը, Թոնի Քերթիսը, Ջուլի Էնդրյուսը և այլք ։
Անձնական կյանք
1955-1958 թվականներին Ռոք Հադսոնն ամուսնացած է եղել դերասանուհի և Հենրի Վիլսոնի նախկին քարտուղարուհի Ֆիլիս Գեյթսի հետ, սակայն արդեն այդ ժամանակ նա գիտակցել է իր համասեռամոլությունը։ Նրա խոսքով՝ դեռ զինվորական ծառայության ժամանակ նա տղամարդկանց հանդեպ համակրանք է զգացել։ Այնուամենայնիվ, մամուլի և երկրպագուների կողմից դերասանի կողմնորոշումը մանրակրկիտ թաքցվել է։ Ստուդիան դեռ ամուսնությունից առաջ դերասանին պարբերաբար ուղեկից է մատակարարել (օրինակ՝ այն ժամանակ հայտնի դերասանուհիներ Մերիլին Մաքսվելը և Լորի Անդերսոնը)՝ կերպարի պահպանման համար։
Աստղի կյանքում փոփոխություններ են տեղի ունեցել։ Նա աշխատանքից ազատել է իր գործակալ Հենրի Վիլսոնին, որը շուտով ավարտել է մանկատան կյանքը։ Մինչդեռ Հադսոնի համար առաջարկները տարեցտարի նվազում էին։ Դերասանի վերջին հաջողություններից մեկը Բլեյք Էդվարդսի «Թանկագին Լիլի» ֆիլմն էր (1970)։ Դրան հաջորդեցին ստեղծագործական լճացման և հեռուստատեսությամբ հազվագյուտ դրվագների տարիները։
Հիվանդություն
20-րդ դարի 80-ական թվականների սկզբին, երբ հայտնաբերվել է նոր հիվանդություն, որն անվանել են ՁԻԱՀ, պարզվել է, որ դրանով հիվանդ է նաև Ռոք Հադսոնը։ Հադսոնի առողջությունը կտրուկ վատացել է դեռևս 1983 թվականին, երբ նա Իսրայելում նկարահանվում էր Ռոբերտ Միտչեմի հետ «Դեսպան» ֆիլմում։ 1983 թվականի հունիսի 8-ին դերասանի մոտ պարանոցի ուռուցքն ախտորոշվել է՝ որպես Կապոշիի սարկոմա, որը սովորաբար անվանում են ՁԻԱՀ-ի նշաններից մեկը։ Այլ վերլուծություններ և ուսումնասիրություններ հաստատել են սարսափելի ախտորոշումը։ Դերասանն այդ տեղեկությունը թաքցրել է մտերիմներից, այդ թվում՝ իր վերջին գործընկեր Մարկ Քրիստիանից, որի հետ շարունակել է մտերիմ հարաբերություններ պահպանել մինչև 1985 թվականի փետրվարը։
Հադսոնը շտապ մեկնել է «արձակուրդ» Փարիզում։ Իրականում նա ութ շաբաթվա ընթացքում բուժվել է դոկտոր Դոմինիկ Դորմոնտի մոտ՝ հույս ունենալով հաղթել հիվանդությունը։ Բուժումն ընդհատվել է «Դինաստիա» հեռուստասերիալում նկարահանվելու պայմանագրի պատճառով։ Դերասանը մասնակցել է 10 սերիայի, որոնցից 9-ը ցուցադրվել են։ Այն բանից հետո, երբ Ռոք Հադսոնի վիճակի մասին տեղեկատվությունը հայտնի են դարձել, բուռն քննարկումն անդրադարձել է սերիալի դրվագին, որում Հադսոնի հերոսը համբուրել է Լինդա Էվանսի հերոսուհուն։
Դերասանի վերջին հրապարակային տեքստը տեղի է ունեցել 1985 թվականի հուլիսի 15-ին Կարմելում (Կալիֆոռնիա)՝ Դորիս Դեյի տան մոտ։ Նա կատարել է խոստումը և ներկայացրել է իր նոր շոուն «Դորիս Դեյի լավագույն ընկերները»։ Լրագրողները և հասարակությունը նշել են Հադսոնի առողջության և արտաքին տեսքի նկատելի վատթարացում, որն իր 59 տարում շատ ավելի ծեր էր թվում։
Դերասանը Փարիզ է վերադարձել 1985 թվականի հուլիսի 20-ին։ Ջերի Օպենհեյմերի և Ջեկ Վիտեկի վկայությամբ, որը բերվում է Նորման Դոնալդսոնի «Ինչպես են նրանք մահացել» գրքում, Հադսոնը չէր ցանկանում նույնիսկ ինքնաթիռ մտնել։ «Ռից» հյուրանոցում իրեն շատ վատ է զգացել, և նրան հետազոտության են ուղարկել ամերիկյան հոսպիտալ։ Հուլիսի 23-ին աշխարհում լուր է տարածվել այն մասին, որ Ռոք Հադսոնը ՁԻԱՀ-ով հիվանդ է, իսկ հուլիսի 25-ին պաշտոնական հաստատում է ստացել։
Հուլիսի 30-ին 250 000 դոլարով արտոնագրվել է Բոինգ 747 ինքնաթիռը, որով Ռոք Հադսոնը, նրա քարտուղարն ու մի խումբ բժիշկներ տեղափոխվել են Լոս Անջելես։ Մինչև օգոստոսի 24-ը մահացող դերասանը բուժկենտրոնում է եղել, որից հետո նրան թույլ են տվել տուն վերադառնալ։ Այնտեղ նրան հսկել է Թոմ Քլարկը՝ նրա վաղեմի գործընկերը, որի հետ Հադսոնն ապրել է 17 տարի։ Մարկ Քրիստիանի ներկայությունն անցանկալի է համարվել։
Մահ
1985 թվականի հոկտեմբերի 2-ի վաղ առավոտյան նրան խնամող կինը, ուրախացած Հադսոնի ինքնազգացողության բարելավմամբ, որը, ինչպես նա հետագայում բացատրել էր դերասանի մտերիմներին, մի քանի օր հիվանդի մոտ աղոթելու շնորհիվ էր, հագցրել է հազիվ կենդանի դերասանին և նստեցրել աթոռին։ Այդ ամենը տեսած Թոմ Քլարկը սարսափ է ապրել և անմիջապես Հադսոնին մահճակալի մեջ դրել։ Հարցին, թե արդյոք նա ցանկանում է սուրճ, դերասանը պատասխանել է. «ինձ թվում է՝ ոչ»։ Սրանք նրա վերջին խոսքերն են եղել։ Նա միանգամից քնել է, իսկ մեկ ժամ անց՝ տեղական ժամանակով 8։30, Հադսոնը մահացել է քնի մեջ։
Ռոք Հադսոնը մահացել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 2-ին՝ դառնալով ՁԻԱՀ-ից մահացած առաջին հայտնիներից մեկը։ Մահվան եզրակացության մեջ անմիջական պատճառը «սրտի և թոքային գործունեության դադարեցումն» է, և որպես առաջին պատճառ նշվել է «լիմֆոհամակարգի բորբոքում և ՁԻԱՀ»։
Դերասանի մարմինն առանց տարբերանշանների ֆուրգոնով տեղափոխել են Գլենդելի զբոսայգու դիակիզարան, որտեղ արդեն հավաքվել են լրագրողները՝ սենսացիոն ֆոտոնյութի հույսով։
Թաղման արարողություն չի իրականացվել։ 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Թոմ Քլարկը ցրել է դերասանի աճյունը Խաղաղ օվկիանոսի վրա ։
Մարկ Քրիստիանը, խորհրդակցելով իրավաբան Մարվին Միխելսոնի հետ, դատի է տվել դերասանի ժառանգներին։ Նա պնդել է, որ արժանի է եղել փոխհատուցում ստանալ՝ մահացածի հետ շփման ընթացքում իմունային անբավարարության վիրուսով վարակվելու վտանգի համար։ Նրան հակընդդեմ հայց է ներկայացվել, որում պնդվել է, որ Քրիստիանը շահույթներ է դուրս քաշել Ռոքից՝ սպառնալով հրապարակել նրա սիրային նամակները, որոնք ապացուցում են նրա սեռական կողմնորոշումը։ Նրան հասցված վնասի համար Մարկ Քրիստիանն այնուամենայնիվ 14 500 000 դոլար է ստացել դատարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Անտոն Բեռնոլակ
Անտոն Բեռնոլակ (Anton Bernolák, 3 հոկտեմբերի, 1762, Սլանիցա - 15 հունվարի, 1813, Նովե Զամկի), սլովակ լեզվաբան և կաթոլիկ քահանա։ Սլովակերեն գրական լեզվի առաջին օրինակարգավորման հեղինակը ։
Կենսագրություն
Անտոն Բեռնոլակը ծնվել է 1762 թվականի հոկտեմբերի 3-ին (դա նրա մկրտության ամսաթիվն է, ծննդյան օրը ստույգ հայտնի չէ) Օրավայի Սլանիցա գյուղում՝ զեմանի (մանր հողատեր, ազնվականական ցածր տիտղոս) ընտանիքում։ 1774-1778 թվականներին Ռուժոմբերոկում սովորել է գիմնազիայում, ավելի ուշ կրթությունը շարունակել է Բրատիսլավայում, Տրնավայում, որից հետո երկու տարի աստվածաբանություն է սովորել Վիեննայում։ Ուսման տարիներին Անտոն Բեռնոլակը սկսում է հետաքրքրվել նաև լեզվաբանությամբ, պատմությամբ, տնտեսագիտությամբ, բժշկությամբ ու այլ գիտություններով։ 1787 թվականին նա ավարտում է կրթությունը Բրատիսլավայի ընդհանուր սեմինարիայում։ Մայրենի լեզվի սիրողական խմբակի (որի անդամն էր նաև ինքը) աջակցությամբ Անտոն Բեռնոլակը 1787 թվականին անանուն հրատարակում է «Բանասիրական-քննադատական քննախոսություն սլավոնական գրերի վերաբերյալ» (Dissertatio philologico-critica de literis Slavorum) գիրքը՝ «Ուղղագրություն» (Orthographia) հավելվածով։ Այդ գրքի հրատարակության տարին էլ համարվում է սլովակերենի պատմության սկիզբը ։