cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիգրան Ներսիսյան (գործարար)
Տիգրան Յաշայի Ներսիսյան (ծնվ. է մարտի 26, 1966 թ., Երևան), հայազգի գործարար, տնտեսագիտության թեկնածու։ «Բորոդինո» ընկերության խմբի նախագահն է (2000 թ.-ից)։
2003 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսսերտացիան։
2008 թվականին «Ernst & Young» աուդիտորական ընկերության կողմից արժանացել է «2008 տարվա ձեռնարկատեր» մրցանակին։
Հղումներ
Ներսիսյան, Տիգրան Կատեգորիա:Ռուսահայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ
Աստերոիդների ցանկ (200301-200400)
Աստերոիդների ցանկ (200201-200300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (200401-200500)
(5693) 1993 EA
(5693) , աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 3-ին Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից Կիթ Պիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,271103 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,5273 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,0149 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,0054 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 523,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,687753 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,06° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ապոլոնի ընտանիքի աստերոիդներ
Ստորագրությունն անընթեռնելի է
Սյուժե
Ինկուբատորի տնօրեն բյուրոկրատ Խլուրդն աշխատանքի է ընդունում նոր աշխատակցի՝ Առնետին, որի նախկին աշխատավայրից բերված բնութագիրն անընթեռնելի ստորագրությամբ է։ Շուտով նոր աշխատողն սկսում է ձու ուտել՝ օգտվելով պահակի անուշադրությունից։ Այս առիթով հրավիրված նիստն անցնում է գողի թելադրանքով, բայց ինկուբատորի ազնիվ աշխատակիցները դարան են կազմակերպում։ Առնետը բռնվում է գողության վայրում, իսկ Խլուրդը պաշտոնանկ է արվում։
Վիդեո
1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը թողարկվել է Studio Ro Video մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1954 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Իվանովի մուլտֆիլմեր
Կոլգա (գյուղ, Նիո շրջան)
Կոլգա (Kolga), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 68 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հայկավան (Շիրակի մարզ)
Հայկավան (նախկին անվանումը` Բաջողլի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ախուրյանի տարածաշրջանում՝ մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 4 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գյուղը տեղադրված է Շիրակի դաշտում, Ախուրյան գետի աջ կողմում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1550 մ բարձրության վրա։ Հայկավան է վերանվանվել 1946 թվականին։
Կլիմա
Կիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են ձնաբքերը և սառնամանիքները։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 500-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ են։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հայկավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 1107, առկա բնակչությունը` 1027 մարդ ։ Բնակիչերը հայեր են, որոնց նախնիների մասը գաղթել է Արևմտյան Հայաստանի Բասենի, Մուշի շրջաններից, Կարսի մարզից։ Հնում այստեղ բնակվել են նաև հույներ։
Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 1187 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 47%, կանայք՝ 53%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 35%, աշխատունակներ՝ 49%, հետաշխատունակներ՝ 16%:
Տնտեսություն
Ունի 284 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։
Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 970 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 102 և 193 հեկտար։ Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են հացահատիկային, կերային, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, պտղաբուծությամբ (խնձոր, տանձ, բալ)։ Նախկինում զբաղվել են շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ, որոնք վերամշակվել է Սպիտակի շաքարի գործարանում։ Երկրաշարժի արդյունքում գործարանը հիմնովին ավերվել է և շաքարի ճակնդեղի ցանքերի մակերեսները զգալի կրճատվել են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ախուրյանի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Ինա (այլ կիրառումներ)
Ինա, կարող է վերաբերել՝
Աշիյան թանգարան
Աշիյան թանգարան (Aşiyan Müzesi), թուրք հայտնի գրող Թևֆիկ Ֆիքրեթի (1867-1915) տունը Ստամբուլի Բեշիքթաշ շրջանի հարևանությամբ։ Այն կառուցվել է 1906 թվականին, հետագայում, 1945 թվականին վերակառուցվել է որպես թանգարան ։ Թանգարանը պատկանում է Ստամբուլի մունիցիպալիտետին  ։
Շենք
Գրողը շենքը նախագծել էր ինքնուրույն և իր տունն անվանել էր «Աշիյան», ինչը պարսկերենով նշանակում է «բույն»։ Շենքը երեքհարկանի փայտե կառույց է և գտնվում է այգու մեջ
Թանգարան
Շենքի ներքնահարկում գտնվում են վարչական գրասենյակները։ Առաջին հարկում ներկայացված են «Նոր գրականության շարժման» գրողներ Աբդյուլհակ Համիդ Թարհանը (1851-1937) և Նիգար Հանըմը։ Երկու առանձին սենյակներում ներկայացված են երկու գրողների նկարները, լուսանկարները, գրքերը և անձնական իրերը ։
Երկրորդ հարկում տեղակայված են Թևֆիկ Ֆիքրեթի աշխատասենյակն ու ննջարանը։ Այստեղ ցուցադրված են նրա անձնական իրերը, գրասեղանը, բազկաթոռը և իր կողմից արված նկարներն ու գծանկարները ։ Ննջարանում ցուցադրված է նաև նրա հետմահու դիմակը։ Այն ժամանակվա օսմանյան կայսր շահ Աբդյուլմեսիդի նկարը, որը նա նկարել է Թևֆիկ Ֆիքրեթի «Սիս» բանաստեղծության նեշնչմամբ, ևս կախված է առաջին հարկի պատից ։
Աշիյան թանգարանն ամբողջությամբ վերակառուցվել է և վերաբացվել քաղաքապետ Կադիր Թոփբաշի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերին։ Վերանորոգման աշխատանքներն արժեցել են 1.128 միլիոն լիրա (մոտավորապես` 640,000 ԱՄՆ դոլար) ։
Վերանորոգումից հետո ըստ օրիգինալ լուսանկարների վերակառուցված կահույքն ու Թևֆիկ Ֆիքրեթի մոմե արձանը տեղափոխվել են թանգարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի թանգարաններ Կատեգորիա:1945 հիմնադրումներ Թուրքիայում Կատեգորիա:Բոսֆոր Կատեգորիա:1945 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Բեշիքթաշ Կատեգորիա:Թուրքիայի գրական թանգարաններ
Ինդիանա (այլ կիրառումներ)
Ինդիանա, կարող է վերաբերել՝
Լիստոպադովո
Լիստոպադովո (Листопадове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիստոպադովո գյուղում բնակվում էր 1 234 մարդ։
Կազաչե (գյուղ, Պրոխորովսկի շրջան)
Կազաչե (Казачье), գյուղ Ռուսաստանի, Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Պրոխորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ինյա (այլ կիրառումներ)
Ինյա, կարող է վերաբերել՝
Կղիզիլքիլիսա
Կղիզիլքիլիսա (ყიზილქილისა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 230 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Հարրի Թաթոսյան
Հարրի Թաթոսյան (Harry G. Tatosian, ), ամերիկահայ գյուտարար, որը ստեղծել է պաղպաղակի վաֆլին կոների վերածող մեքենան և սննդի արդյունաբերության համար մի շարք այլ սարքեր։ Old London Foods-ի համահիմնադիր։
Կենսագրություն
Հարրի Թաթոսյանը ծնվել է Խարբերդից ոչ հեռու 1892 թվականին և Ամերիկա է տեղափոխվել 1909 թվականին։
Պաղպաղակի կոն գլանելու մեքենա
Վաֆլու կոները մինչև 1912 թվականը գլանվել են ձեռքով․ ըստ պատմաբանների պնդման՝ Ֆրեդերիկ Բրուքմանը (Frederick Bruckman) հորինել է կոներ գլանելու մեքենան։ 1923 թվականին Հարրի Գ. Թաթոսյանին տրվել է պաղպաղակի կոներ գլանելու մեքենայի ԱՄՆ-ի արտոնագիր, իսկ 1924 թվականին՝ Կառլ Ռ. Թեյլորը (Carl R. Taylor) արտոնագիր է ստացել մի մեքենայի համար, որն աշխատում էր վաֆլի թխելու ավտոմատի հետ համատեղ և տաք վաֆլիներից կոներ էր գլորում՝ հընթացս դրանք սառեցնելով։
Ինջա (այլ կիրառումներ)
Ինջա, կարող է վերաբերել՝
Բրունո (կոմունա)
Բրունո (Bruno), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 373 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 41 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14046։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։ Բնակչության հովանավորն է ապոստոլ Բարֆոլոմեն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Արցախի քաղաքականություն
Պետական կառուցվածքը
Արցախը նախագահական հանրապետություն է։
Գործադիր իշխանությունը մեծ մասամբ պատկանում է նախագահին։ Նախագահը ընտրվում է ուղղակի քվեարկությամբ՝ հինգ տարվա ժամկետով։ Նա նշանակում և պաշտոնաթող է անում վարչապետին։ Վարչապետը նախագահում է կառավարությունը, որը, բացի փոխվարչապետից, կազմված է 12 նախարարներից, ազգային անվտանգության ծառայությունից, արտակարգ իրավիճակների պետական ծառայությունից, շրջակա միջավայրի և բնական ռեսուրսների վարչությունից և Արցախի ոստիկանությունից։
Օրենսդիր մարմինը ուղղակիորեն ընտրված խորհրդարանն է՝ Ազգային ժողովը, որը ունի 33 անդամ։ Խորհրդարանի անդամները ընտրվում են հինգ տարի ժամկետով։ Արցախի քաղաքական կյանքում գերիշխում են Ազատ հայրենիք և Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունները։
Հայաստանի և Արցախի միջև սերտ համագործակցություն կա օրենսդրական ոլորտում։ Այն օրենքները, որոնք ընդունվում են ՀՀ Խորհրդարանի կողմից, հաճախ, գրեթե առանց փոփոխման, ընդունվում են Արցախի Խորհրադարանի կողմից։ Արցախի համար նաև կենսական կաևորություն ունի ՀՀ հետ համագործակցությունը և կադրերի փոխանակումը պաշտպանական ոլորտում։
Կուսակցություններ
Խորհրդարանում տեղ գրաված կուսակցություններ.
Քաղաքացիություն
Արցախի բնակիչները Արցախի քաղաքացիներ են։ Դեռևս 1992 թ. ընդունվել է «ԼՂՀ քաղաքացիության հիմնասկզբունքների օրենքը»։ Արցախի քաղաքացիների նախկինում իրենց անձը հաստատում էին Խորհրդային շրջանից մնացած անձնագրերով, որոնք արտերկրում վավերական չէին։ Այժմ դա արվում է նոր՝ հայկական անձնագրերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության քաղաքականություն Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ
Գերմանա-լատվիական փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր
Գերմանա-լատվիական փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր, հայտնի է նաև որպես Գերմանա-լատվիական հակաագրեսիոն պայմանագիր կամ պարզապես Բեռլինի պայմանագիր, Նացիստական Գերմանիայի և Լատվիայի հանրապետության միջև կնքված խաղաղության պայմանագիր, որը երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարների՝ Վիլհելմս Մունտերսի և Իոահիմ ֆոն Ռիբենտրոպի կողմից ստորագրվել է 1939 թվականի հունիսի 7-ին՝ Երրորդ Ռայխի մայրաքաղաք Բեռլինում։
Նույն տարվա հուլիսի 24-ին պայմանագրի անցումային դրույթները վերանայվել են և հընթացս օրինական ուժի ստացել։ 1939 թվականի օգոստոսի 12-ին գերմանա-լատվիական «փոխադարձ չհարձակման պայմանագիր»-ը ներառվել է Ազգերի լիգայի համաձայնագրերի շարքում ։ Ըստ կողմերի միջև նախնական համաձայության՝ ակտն իր իրավազորությունը պետք է պահպաներ տասը տարի։
Հարկ է նշել, որ ապրիլի 28-ին Ադոլֆ Հիտլերի կառավարությունը դաշինք է առաջարկել ոչ միայն Էստոնիային և Լատվիային, այլ նաև Ֆինլանդիային, Դանիային, Շվեդիային և Նորվեգիային ։ Այնուամենայնիվ, սկանդինավյան երկրները՝ ի դեմս Շվեդիայի, Նորվեգիայի և Ֆինլանդիայի, հրաժարվել են նմանօրինակ համագործակցությունից՝ պաշտպանելով իրենց կողմից որդեգրված նետրալիտետը (չեզոքության և երկդիմի քաղաքականություն)։ Եռակողմ դաշինքի կնքումը նախատեսվում էր մայիս ամսին, սակայն տապալվում է Լատվիայի պարզաբանման պահանջի անպատասխան մնալու հետևանքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի պայմանագրեր Կատեգորիա:Լատվիայի պայմանագրեր
Նյայա-բխաշյա
Նյայա-բխաշյա կամ Նյայա-բհաշյա (սանսկր․ Nyāya-bhāṣya, նյայա–մեկնաբանություն), Պակշիլասվամի Վատսյայանայի (ծնունդով Արևմտյան Հնդկաստանից) աշխատությունը, Հնդկաստանի փիլիսոփայության վեց օրթոդոքսալ դպրոցներից (միմանսա, վեդանտա, յոգա, սանկխյա, նյայա, վայշեշիկա) մեկի՝ Նյայայի փիլիսոփայության հիմքում ընկած «Նյայա–սուտրաների» առաջին կանոնակարգված մեկնաբանությունը, գրվել է 4–5–րդ դարերում ։
«Նյայա–սուտրաները» լապիդարիումական ( - քարի վրա փորագրված) հատուկ համառոտության պատճառով առանց մեկնաբանությունների` բհաշյայի հնարավոր չէ հասկանալ։ Վատսյայանան առաջինն էր, որ նյայայի փիլիսոփայության նորմատիվային տոպիկները ներկայացրել է եվրոպական իմաստով փիլիսոփայական կատեգորիաների ձևով ։ Նյայայի 16 կատեգորիաները բաժանել է երկու հիմնական մասերի՝ գիտելիքի աղբյուրներ (պրամանա) և գիտելիքի առարկաներ (պրամեյա) և 14 լրացուցիչ, որոնցից առաջինները դիտարկվում են որպես օնտոլոգիական իրականություն, վերջինները՝ որպես գործնական գործիք փիլիսոփայի համար և այդպիսով տարբերակել է կատեգորիաների իրականության երկու մակարդակներ։
Կոլգա (գյուղական ավան, Կուուսալու շրջան)
Կոլգա (Kolga), գյուղական ավան Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանում։
Նյայա-բխաշյա
Նյայայի նախկին առարկաները, որոնք համակարգվել են «Նյայա–բխաշյա» աշխատությունում՝ Նոր տոպիկներն են՝ Վատսյայանան քննադատելով բուդդայական փիլիսոփա Դիգնագայի ապոխ-վադա բուդդայական ուսմունքը (Ա բառի իմաստը ոչ–Ա բառի բացառումն է)՝ հումորով նշում է, եթե կովը ներկայացնենք որպես ոչ-ձի, ապա այն կարելի է ներկայացնել նաև որպես ոչ-կով, հետևաբար այն փաստը, որ մենք այդպես չենք վարվում, վկայում է այն մասին, որ առարկաները դրական էություն ունեն։
Կոլգա (գյուղական ավան, Կուուսալու շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Նյայա-բխաշյա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Նյայա Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գրականություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն ըստ երկրի Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ
Նվերների օր
Նվերների օր, Մեծ Բրիտանիայում և բրիտանական ազգերի համագործակցության մի շարք երկրներում՝ Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում, Կանադայում, նաև Կիրիբատիում ու Սամոայում և ուրիշ երկրներում ամեն տարի դեկտեմբերի 26-ին նշվող տոն։
Տոնի պատմությունն ու նշումը
Անգլիական բառակապակցությունը («Boxing day») հայերեն թարգմանվում է որպես «Նվերների օր», սակայն բառացի այն նշանակում է «Արկղերի օր»։ Այստեղ չկա մեծ հակասություն, քանի որ նկատի ունեն հենց այն արկղերը, որտեղ ավանդաբար զետեղվում են նվերները։ Կան տոնի անվան առաջացման մի քանի տարբերակներ.
Բազմաթիվ են տոնի առաջացման հետ կապված տարբերակները, որոնցից միակ ճիշտն ընտրելը անհնարին է։ «Նվերների օրը» նշող երկրներում այդ հանգամանքի վրա չեն կենտրոնանում։ Բավական է, որ այն ազատ օր է և կաթոլիկական Սուրբ ծննդյան բարի ավանդույթներից մեկը։
Հովիտ (Շիրակի մարզ)
Հովիտ (նախկին անվանումը` Փոքր Քյափանակ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ախուրյանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 10 կմ արևելք, Փամբակի լեռների փեշերին։ Հովիտ է վերանվանվել 1945 թ.-ի դեկտեմբերի 7-ին ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հովիտի մշտական և առկա բնակչությունը կազմել է 566 մարդ ։ 1831 թվականից ի վեր բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները 1829-1830 թթ.-ին գաղթել են Կարսից ։
Հովիտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հովիտում կա XIX դարի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի։ Գյուղից 2 կմ արևելք պահպանվել է Քարաբներ գյուղատեղին, համանուն մատուռը (X-XIII դարեր) և ջրաղացը (X-XIII դարեր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ախուրյանի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Ինջասու (այլ կիրառումներ)
Ինջասու, կարող է վերաբերել՝
Ինջեսու (այլ կիրառումներ)
Ինջեսու, կարող է վերաբերել՝
Կադյակ
Կադյակ (Kodiak Island), կղզի Հյուսիսային Ամերիկայի ափի մետ։ Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Ալյասկայի նահանգի կազմի մեջ։ Մայրցամաքից անջատված է Շելիխովի նեղուցով։ Տարածությունը 9.5 հազար կմ2 է, բարձրությունը՝ մինչև 1353 մ։ Հիմնական բնակավայրը Կադյակ քաղաքն է ։
Աշոտավան
Աշոտավան, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզ։
Կադյակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ
Աշոտավան
Անուն
Նախկինում կոչվել է Հին Կիրակոսիկ։ Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի առաջարկությամբ 1948 թվականին գնդապետ Աշոտ Սարգսյանի հիշատակին վերանվանվել է Աշոտավան։
Աշխարհագրություն
Աշոտավանը գտնվում է Որոտան գետի աջակողմյան վտակ Սիսիան գետի ձախ օժանդակ Կամրջակ գետակի ստորին հոսանքի շրջանում՝ Տոլորսի ջրամբարի արևմտյան ափին։ Ծովի մակերևույթից 1660-ից 1700 մ բարձրության վրա։ Սիսիան քաղաքից հեռու է մոտ 4-5 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է ճանապարհով մոտ 109 կմ։
Պատմություն
Դարեր շարունակ գոյություն ունեցող հին գյուղը մնացել է Տոլորսի ջրամբարի տակ, որը կառուցվել է 1971-1972 թվականներին։ Ջրի մակարդակի տատանումների հետևանքով ժամանակ առ ժամանակ գյուղի որոշ շինություններ, մասնավորապես՝ եկեղեցին, սկսում են երևալ։ Նոր Աշոտավանը կառուցվել է 1970-1971 թվականներին՝ հին գյուղից վերև, այդ իսկ պատճառով ժողովուրդը այն անվանում է Քաշի (ներքևի, ցած գտնվող) գյուղ։ Նոր Աշոտավանի եկեղեցին կառուցվել է բնակիչների ջանքերով 21-րդ դարում։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում ընդգրկված է Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել նախ Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակումից հետո, երբ վերակազմավորվեց նոր վարչական միավորբները, Աշոտավանը 1995 թվականին ընդգրկվեց Սյունիքի մարզի մեջ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղն ունի 1903 թվականին կառուցված եկեղեցի, որի ավերակները կանգուն են Տոլորսի ջրամբարի ջրերում։ Քիչ հեռու Հացավանի բերդն է։ Ծայրամասերում նշմարվում են հին «Կիրակոսիկի» և «Խնոքի» ավերակները։
Բնակչություն
Գյուղի բնակչության էթնիկ կազմը հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1828-1829 թվականներին գաղթել է Պարսկահայաստանի Խոյի և Սալմաստի շրջաններից ։
Ստորև աղյուսակի տեսքով ներկայացված է Աշոտավան գյուղի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ ժամանակաշրջանի.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Ինջիրլի (այլ կիրառումներ)
Ինջիրլի, կարող է վերաբերել՝
Շախմարլո
Շախմարլո (შახმარლო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1380 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 231 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Հաստաոտիկ
Հաստաոտիկ, թաղանթաթևավորների կարգի միջատ։ Չափսերով փոքր միջատներ են։ Երկարությունը հասնում է 1,4-4 մմ-ի, սակայն երբեմն հանդիպում է նաև 6 մմ երկարությամբ հաստաոտիկներ ։
Արտաքին տեսք
Պատկանում է խալցիդների վերնաընտանիքին։ Կրծքի և գլխի հատվածը հաճախ լինում մեծ մասամբ լինում է կնճռոտ և անփայլ։ Սակայն փորը ունի փայլուն և հարթ տեսք։
Բեղիկները 11-13 հատվածներ ունեն։ Արուների բեղիկները հաճախ ոստափնջերում հավաքված երկար մազիկներ են։ Ոտքերը հաստ են և այդ իսկ պատճառով միջատը ստացել է իր անվանումը։
Հանդիպում են տարբեր կենսակերպ վարող հաստաոտիկներ։ Այս միջատները հիմնականում բուսակեր են, սակայն կան նաև այս միջատների մակաբույծ տեսակները, որոնք համարվում են մսակեր։ Բուսակեր ձևերից մի քանիսը ապրում և բազմանում են ոլոռի և այլ մշակաբույսերի սերմերում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Թաղանթաթևավորներ
Կազաչինսկոե (գյուղ, Կազաչինսկի շրջան)
Կազաչինսկոե (Казачинское), գյուղ Ռուսաստանի, Կրասնոյարսկի երկրամասի Կազաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 4010 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Կազաչինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կամենկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)
Կամենկա (Кам'янка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կամենկա գյուղում բնակվում էր 748 մարդ։
Գյուղում ապրում է մի մեծ հայերեն համայնք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդր Նևսկու տաճար կարող է վերաբերել՝
Մենակսար
Մենակսար, Բոզու դաղ, Ինակդաղ, Ինաքդաղ, Ինեքդաղ, Կովասար, հրաբխային ծագմամբ լեռնագագաթ է Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Լեռնանիստ գյուղից 3 կմ հարավ ։ Բացարձակ բարձրությունը 2399,4 մ է։ Հարաբերական բարձրությունը 250-350 մ է։ Հյուսիս-արևմտյան կողմից խառնարանը ունի ճեղքվածք, ուստի լիարժեք խառնարան չէ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Իշխանաձոր (այլ կիրառումներ)
Իշխանաձոր անունը կարող է վերաբերել՝
Նաև՝
(5694) Բերենիյ
(5694) Բերենիյ (Berenyi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոլգա-Աաբլա
Կոլգա-Աաբլա (Kolga-Aabla), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իշկոմա (այլ կիրառումներ)
Իշկոմա, կարող է վերաբերել՝
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Շվեյցարիայի համադաշնության դաշնային սահմանադրություն, կազմակերպում է դաշնային երկրի գործունեությունն ու հարաբերությունները կանտոնների հետ, երաշխավորում է մի շարք իրավունքներ քաղաքացիների համար և կողմնորոշում է սոցիալական իր քաղաքականությունը ։ Այսօր Շվեյցարական համադաշնությունը կիրառում է երրորդ սահմանադրությունը ՝ 1848 և 1874 թվականներից հետո։ Այն ընդունվել է կանտոնների և շվեյցարացիների կողմից կրկնակի մեծամասնության հանրաքվեի միջոցով՝ 1999 թվականի ապրիլի 18-ին և ուժի մեջ է մտել 2000 թվականի հունվարի 1-ին ու բազմիցս փոփոխությունների ենթարկվել հանրաքվեների արդյունքում։
Նախաբանում գրված է.
Նպատակային ոչ մի տեքստ սույն հոդվածի հետ, ինչպիսին Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռաչակագիրն է, նշված չէ։
Ի հակադրություն Ընդհանուր իրավունքը (Common law) կիրառող պետությունների՝ Շվեյցարիայի սահմանադրությունը ձևական իմաստ ունի։ Դա նշանակում է, որ օրենքներն ուժի մեջ են մտնում բարձրագույն մարմնի կողմից և խմբավորվում են պետության գործունեության համար կիրառվող միասնական տեքստում։
Շվեյցարական հանրապետության սահմանադրություն
Ֆրանսիական հեղափոխության գաղափարները, սկսած 1789 թվականից, տարածվում են Շվեյցարիայում։ Ազատության, հավասարության և եղբայրության սկզբունքները կամաց-կամաց նվաճում են երկիրը։ Կանտոնների միջև անհամաչափություններն ու տարբերությունները (կրոնի, հարստության, քաղաքների/գյուղերի) ողջ երկրով մեկ հանգեցնում են հակամարտությունների։
Նապոլեոն Բոնապարտի բանակը 1798 թվականին գրավում է XIII Կանտոնների համադաշնությունը։ Հաստատվում է Շվեյցարական հանրապետություն, իսկ երկրին հարկադրում են ֆրանսիական մոդելի վրա հիմնված միասնական երկրի սահմանադրություն։
Միջնորդության ակտ
1803 թվականին Բոնապարտը, որպես Ֆրանսիայի առաջին կոնսուլ, պատվիրում է նոր սահմանադրություն խմբագրել։ Շվեյցարիան կրկին դառնում է համադաշնություն՝ բաղկացած 19 կանտոնից, որոնք իրենց կառուցվածքով նման էին ինքնավար երկրների։ Սակայն վերջիններս մայրաքաղաք այլևս չունեցան։
1815 թվականի դաշնային պակտ
Նապոլեոն 1-ինը պարտվում է Լայպցիգի ճակատամարտում 1813 թվականի հոկտեմբերին։ Միջնորդության ակտը չէր կարող երկար կյանք ունենալ՝ առանց ֆրանսիական հզորության և ուժը կորցնում է Բոնապարտի պարտության հետ մեկտեղ։ Սա է պատճառը, որ շվեյցարացիների համար նոր սահմանադրություն ունենալու անհրաժեշտություն է ծագում։ Արդեն 1814 թվականին, առաջադիմական միտումներով կանտոնները գրում են նոր Հռչակագիր 1813 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Դաշնային սեյմի ազդակների հիման վրա։ Բայց որոշ կանտոններ, ինչպիսին Բեռնն էր, այն մերժում են, քանի որ այդ հռչակագրի հիմնական կետը նոր կանտոնների միջև հավասարության ճանաչումն էր (Բեռնը մշտապես նախկին Վո երկրամասի տարածքի հանդեպ պահանջներ ուներ)։
Դա է պատճառը, որ Ցյուրիխով առաջնորդված առաջադիմական կանտոնները ստեղծում են Դաշնային միություն՝ կոնֆեդերացվածների միջև կապ հաստատելու նպատակով, քանի որ Միջնորդության ակտն էլ գոյություն չուներ։ Մինչդեռ, պահպանողական կանտոնները միավորվում են Լյուցեռնում և ստեղծում են հայտնի Լյուցեռնի բաժանված Սեյմը (1814 թվականի մարտին)։ Այս կլանը համարում է, որ միայն նախկին կանտոնների Սեյմն է օրինական։ Վերջինիս կազմում ընդգրկվել էին Ֆռիբուռը, Ուռին, Շվիցը, Ունթերլանդը, Սոլյոռը և Լյուցեռնը, որոնք կառավարվում էին Բեռնի կողմից։
Բայց Նապոլեոնին հաղթողները՝ կոալիցիայի անդամները, վերջիններիս պարտադրում են վերամիավորվել Ցյուրիխյան Սեյմ ին։ Վերամիավորումը մեկնարկում է՝ սկսած 1814 թվականի ապրիլից։ Սեյմը ղեկավարում է մեկ տարուց ավելի՝ մինչև 1815 թվականի օգոստոսը։ Այդ Երկար Սեյմի ընթացքում, Համադաշնությունը ցրելու դաշնակիցների սպառնալիքի տակ, շվեյցարացիները որոշում են ընդունել Լյուցեռնյան պակտի նախագիծը. նախագիծ, որը Երկրին վերաբերող բոլոր բնույթներով պահպանողական էր։ Բայց առաջադիմականները կենսական մի տարր են ձեռք բերում՝ կանտոնների, այդ թվում և նորերի միջև հավասարությունը։ Վիեննայի կոնգրեսից հետո Ժնև ը, Նոյշատլն ու Վալեն վերամիավորվում են Համադաշնությանը։
1815 թվականի Պակտով Շվեյցարիան, որ հազվադեպ էր թույլ եղել օտարների դեմ, անդադար դաշնակիցների թելադրանքներին էր ենթարկվում։ Հատկապես Եզրակացության պարտադրանքով կանտոնները պետք է իրենց մամուլը վերահսկեին և օտարազգի հեղափոխականների չընդունեին։ Ավստրիան նույնիսկ սպառնաց զինվորական միջամտություն անել Եզրակացության չկիրառման դեպքում։ Այս պահվածքը ժողովրդական հուզումների է հանգեցնում. Քաղաքացիներն ավելի ու ավելի են ցանկանում մի մշտական օրգան ունենալ, որն ունակ կլիներ պաշտպանել Շվեյցարիայի շահերը։ Ազգայնական մի ուժեղ քամի է փչում Շվեյցարիայում, որը վերածվելով համընդհանուր զգացումի՝ տարածվում է կանտոնային սահմաններից անդին։
Սկսած 1830 թվականից՝ որոշ ազատական կանտոններ օժտվում են նոր սահմանադրություններով, իսկ պահպանողական կանտոնների հետ խմբավորումներն ավելանում են։ Այս ազատական սահմանադրությունները քաղաքացիներին երաշխավորում են տնտեսական ու քաղաքական իրավունքներ։
1848 թվականի սահմանադրություն
Նոր սահմանադրությունը խմբագրվում է 1848 թվականի սկզբին և ընդունվում Սեյմի կողմից։ Այնուհետև վավերացվում է 15,5 կանտոնի կողմից՝ ընդդեմ 6,5-ի։
Հաստատությունների առումով, հիմնական նորարարությունը ռոտացիոն նախագահությամբ երկպալատ խորհրդարանի հիմնումն էր՝ բաղկացած Դաշնային ժողովից և կառավարության յոթ անդամով Դաշնային խորհրդից։
Նոր սահմանադրությունը քաղաքացիներին երաշխավորում է որոշակի թվով իրավունքներ ու ազատություններ, հատկապես՝ մամուլի, կրոնի և հաստատման իրավունքի ազատությունները։
Նոր Դաշնային ժողովը առաջին անգամ նիստ է գումարում 1848 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Բարեփոխականների և առաջադիմականների ուժերը պարզ մեծամասնություն էին կազմում։ Ժողովն ընտրում է դաշնային առաջին կառավարությունը և նշանակում է դաշնային առաջին նախագահին՝ ի դեմս Յոնաս Ֆուռեռ ի։ Տիկին Յոնասը Բեռնը հռչակում է Շվեյցարիայի մայրաքաղաք կամ ավելի հստակորեն՝ դաշնային քաղաք, ինչպիսին որ այն պաշտոնապես անվանում են։
1874 թվականի սահմանադրություն
Մի քանի երկրամասերի (կանտոնների) դաշնություն, որոնց ինքնավարությունը սկզբնապես չէր սահմանափակվում դաշնային սահմանադրությամբ։ Հաջորդական փոփոխություններն աստիճանաբար ներդնում են դաշնային օրենքի գերակայությունը կանտոնային իրավունքի նկատմամբ։ Ֆակուլտատիվ հանրաքվեի իրավունքն այս նույն թվականին ավելացվում է սահմանադրության մեջ։
1999 թվականի սահմանադրություն
Կազմակերպում է պետության գործունեությունն ու հարաբերությունները կանտոնների հետ, երաշխավորում է որոշակի թվով իրավունքներ քաղաքացիներին և ուղղորդում է իր քաղաքականության սոցիալական նպատակները։
Նախաբանում լուսաբանվում են ժողովրդի ու կանտոնների ցանկությունները՝ ամրապանդել ազատությունը, ժողովրդավարությունը, անկախությունը, ինչպես նաև միասին փոխադարձ օգնության հարգանքի մեջ ապրել և վերջապես օգտվել սեփական ազատությունից։
Սերգեյ Մերգելյան
Սերգեյ Մերգելյան, հայ մաթեմատիկոս, ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1953 թվականից, 1991 թվականից՝ ՌԳԱ), ՀԽՍՀ ԳԱ անդամ (1956 թվականից, 1993 թվականից՝ ԳԱԱ ), Ստալինյան մրցանակակիր (1952), Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանակիր (2008)։ ԽՍՀՄ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գիտությունների դոկտոր (աստիճանը շնորհվել է թեկնածուական թեզը պաշտպանելիս 20 տարեկանում), ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ամենաերիտասարդ թղթակից անդամ (24 տարեկան)։ Ասպիրանտուրայում սովորելու տարիներին 20-ամյա Մերգելյանը լուծեց մաթեմատիկան ֆունկցիաների տեսության հիմնարար պրոբլեմներից մեկը, որի լուծումն ավելի քան 70 տարի չէր գտնվում ։ Նրա ապացուցած թեորեմը՝ կոմպլեքս ֆունկցիաների հավասարաչափ բազմանդամային մոտարկման հնարավորության վերաբերյալ, դասական է համարվում և այն ներառված է Ֆունկցիաների տեսության դասընթացում։ Մերգելյանը կանգնած է եղել Հայաստանի հաշվողական տեխնիկայի զարգացման ակունքներում։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
1999 թվականի սահմանադրություն
Ոչ մի կապ որևէ նպատակային տեքստի հետ, ինչպիսին Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռաչակագիրն է, նշված չէ ։
Սերգեյ Մերգելյան
Վաղ տարիներ
Սերգեյ Մերգելյանը ծնվել է 1928 թվականի մայիսի 19-ին Սիմֆերոպոլում՝ հայկական ընտանիքում ։ Սերգեյի հայրըՙ Մկրտիչ Մերգելյանը, ծնունդով ախալքալաքցի էր, նախկին անհատ ձեռներեց (նեպման), մայրը՝ Լյուդմիլա Իվանովնա Վիրոդովան Ազով-Սևծովյան բանկի կառավարչի՝ ով 1918 թվականին գնդակահարվել էր, դուստրն էր։ Սերգեյի հայրը 1936 թվականին Ելեց քաղաքում թղթի գործարան էր կառուցում, սակայն շուտով աքսորվեց Նառիմ, Տոմսկի մարզ։ Սիբիրում Սերգեյը ցրտից շատ ծանր հիվանդացավ և հրաշքով կենդանի մնաց։ 1937 թվականին Սերգեյը և մայրը արդարացվեցին և վերադարձան Կերչ, իսկ 1938 թվականին Լյուդմիլա Իվանովնան կարողացավ (ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազ Անդրեյ Վիշինսկուց) ամուսնու արդարացումը ստանալ։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
1999 թվականի սահմանադրություն
Սահմանադրությունը կարող է փոփոխվել միայն կրկնակի մեծամասնության հանրաքվեով ։ Դաշնային ժողովն ապահովում է, որպեսզի սահմանադրությունը հարգի ձևի միասնության սկզբունքը, հատկապես միջազգային իրավունքի պարտադիր կանոնների դեպքում և անկարող է չեղարկել որևէ հոդված՝ ըստ նույն սկզբունքի, եթե նույնիսկ վերջինս ընդունված է ժողովրդի կողմից ։
Սերգեյ Մերգելյան
Ուսում
Մինչ պատերազմի սկսելը Սերգեյն ապրել էր Ռուսաստանում, սովորել Կերչի միջնակարգ դպրոցում։ Երբ 1941 թվականի աշնանը նրա ընտանիքը Կերչից Երևան տեղափոխվեց, Սերգեյը հայտնվեց այլ միջավայրում, հայերենին նա չէր տիրապետում ։ 1943 թվականին հանրապետական ֆիզիկամաթեմատիկական օլիմպիադայում Սերգեյը զբաղեցրեց առաջին տեղը։ 1944 թվականին (16 տարեկանում), 9–10 դասարանների քննությունները էքստեռն հանձնելով ընդունվեց Երևանի Պետական Համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետ։ Պետական համալսարանում նա առաջին տարում հանձնում է առաջին և երկրորդ կուրսի բոլոր քննությունները և սկսում հաճախել երրորդ կուրս։ 1947 թվականին, 19 տարեկանում էքստեռն ավարտել է ԵՊՀ-ի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ Ուսումնառության տարիներին նա հատկապես մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերում Արտաշես Շահինյանի դասախոսություններին, ով և անմիջապես նկատում է ապագա մաթեմատիկոսին։ Հետագայում Արտաշես Շահինյանը գրում է. Շահինյանը նաև ընդգծում է, որ Մերգելյանով վերջնականապես ձևավորվեց հայկական մաթեմատիկայի պատմության մի շրջանը։ Նրա մասին ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի նախագահ Պավել Ալեքսանդրովն ասել է․ «Մեր աչքի առաջ ծնվում է հայկական մաթեմատիկական դպրոցը»։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Հակիրճ
1999 թվականի սահմանադրությունը հաջորդում է 1848 և 1874 թվականների բնական սահմանադրությունների վերակազմակերպման անհրաժեշտությանը, որոնք փոփոխվել էին ավելի քան 140 անգամ ։ Սահմանադրությունը ենթադրվում էր դարձած անընթեռնելի։ Այսպես, հանրային նախաձեռնության արդյունքում ավելացված որոշ հոդվածներ, օրինակ՝ աբսենտի արգելքը (ալկոհոլային խմիչք), հանվեցին սահմանադրությունից։
Սերգեյ Մերգելյան
Ուսում
Ուսմանը զուգահեռ Սերգեյը դասավանդում էր Երևանի Պիոներների պալատի մաթեմատիկոսների խմբակում։ Այնտեղ նա իր երևակայությանը ազատություն տվեց, պատանիների համար գլուխկոտրուկներ հորինելով, կազմակերպելով հատկապես բարդ խնդիրների լուծման մրցույթներ, մաթեմատիկական խաղեր և այլն։ Համալսարանի հնգամյա դասընթացը նա անցավ երեք տարում՝ առաջին կուրսում սովորելով մի քանի օր, այնուհետ էքստեռն քննությունները հանձնելով փոխադրվեց երկրորդ կուրս և 1946 թվականին ավարտեց համալսարանը։ Այդ ընթացքում նա վերականգնեց հայրական ազգանունը և ավարտական վկայական ստացավ որպես Սերգեյ Մերգելյան։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Մերգելյանն ընդունվում է ասպիրանտուրա Մոսկվայի Ստեկլովի անվան ինստիտուտում։ Նրա գիտական ղեկավարը Մստիսլավ Կելդիշն էր։ Չնայած զբաղվածությանը Կելդիշը հատուկ ուշադրության էր արժանացնում իր նոր ասպիրանտին։ Նրանք հանդիպում էին Կելդիշի տանը երեկոյան ժամերին և երկարատև զրույցներ էին վարում մաթեմատիկական պրոբլեմների վերաբերյալ ։
Մերգելյանը թեկնածուական թեզը գրեց մեկուկես տարվա ընթացքում։ Պաշտպանությունը կայացավ 1949 թվականին։ Մեկուկեսժամյա նիստից հետո գիտական խորհուրդը հայտարարեց Մերգելյանին ֆիզմաթ գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան շնորհելու մասին։ Չնայած Մերգելյանը իր աշխատանքը որպես թեկնածուական թեզ էր ներկայացրել, սակայն երեք պաշտոնական ընդդիմախոսներն էլ՝ ակադեմիկոսներ Միխայիլ Լավրենտյևը, Սերգեյ Նիկոլսկին և թղթակից անդամ Ալեքսանդր Գելֆոնդը գիտխորհրդին առաջարկեցին Մերգելյանին դոկտորական աստիճան շնորհել։ Գիտխորհուրդը դիմումը բավարարեց և Սերգեյ Մերգելյանը 20 տարեկանում դարձավ ԽՍՀՄ ամենաերիտասարդ գիտությունների դոկտորը։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Հակիրճ
Փաստորեն, 1999 թվականի սահմանադրությունը նախորդների վերակազմակերպումն է։ Պետության կազմավորումը և հիմնարար սկզբունքները, ընդհանուր առմամբ նույնն են մնում (դաշնային օրենքի գերակայությունը կանտոնային իրավունքի վրա ներկայացվում է բացահայտ)։ Միայն չորս օրենք են փոփոխվում, ինչպես նաև մի որոշում ուժը կորցրած է ճանաչվում ։ Նշանակալից էր պատերազմի ժամանակ պետական դավաճանության համար նախատեսվող մահապատժի վերացումը։
Սերգեյ Մերգելյան
Գիտական գործունեություն
Մերգելյանի թեկնածուական թեզը առնչվում էր ֆունկցիաների մոտավորության տեսությանը։ 1951 թվականին Մերգելյանը ապացուցել է բազմանդամային մոտավորության թեորեմը։ Մերգելյանի հիմնական աշխատանքներն առնչվում են կոմպլեքս փոփոխականների տեսությանը, մոտարկումների տեսությանը և հարմոնիկ ֆունկցիաներին։ 1951 թվականին Մերգելյանը լուծեց անընդհատ ֆունկցիաները բազմանդամներով մոտարկելու խնդիրը, այնուհետ նաև Բերշտայնի մոտարկման պրոբլեմը։ Մերգելյանի թեորեմը եզրափակեց 1885 թվականին սկսված և Կարլ Վեյերշտրասի, Կարլ Ռունգեի, Ուոլշի, Միխայիլ Լավրենտևի, Մստիսլավ Կելդիշի և այլոց դասական արդյունքներից կազմված հետազոտությունների երկարաձիգ շարքը։ "Մերգելյանի թեորեմ" և "Մերգելյանի բազմություն" նոր տերմինները իրենց տեղը գտան մոտարկումների տեսության դասագրքերում և մենագրություններում։ Մերգելյանի գիտական ձեռքբերումներն օժանդակեցին հայկական մաթեմատիկական դպրոցի զարգացմանն ու միջազգային ճանաչմանը, ինչի վկայականն է 1965 թվականին Մերգելյանի նախաձեռնությամբ Երևանում կազմակերպված ֆունկցիաների տեսությանը նվիրված խոշոր միջազգային կոնֆերանսը։ Կոնֆերանսի աշխատանքներին մասնակցում էին աշխարհի շատ հայտնի մաթեմատիկոսներ, որը մեծապես օժանդակեց հայկական մաթեմատիկական դպրոցի առաջընթացին։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Պատմություն
Սահմանադրության փոփոխության համար քսան տարի պահանջվեց։ Իրականում, Վալենի հանձնաժողովի աշխատանքներից հետո, 1973 թվականին, այնուհետև Ֆուրգլերի և Դաշնային խորհրդի 1985 թվականի հաշվետվությունից հետո միայն դաշնային ժողովը որոշեց սահմանադրությունը լիովին վերանայել և 1987 թվականին այդ գործընթացը հանձնարարեց Դաշնային խորհրդին։ Նոր սահմանադրությունը, ըստ ժողովի մանդատի, տեքստը սահմանադրորեն պետք է համակարգված ու ընկալելի թարմացներ ։
Բավական (անձնանուն)
Բավական, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն բավական բառից, որպես թուրքերեն Եթար իգական անվան թարգմանություն։ Հնուց չի սկսվել գործածվել ։
Սերգեյ Մերգելյան
Աշխատանքային գործունեություն
1947 թվականին Մերգելյանն ավարտեց Երևանի Պետական Համալսարանը։ 1945—1957 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ-ում, 1954—1958 և 1964—1968 թվականներին Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան համալսարանում։ Սերգեյ Մերգելյանը նաև գիտության հմուտ կազմակերպիչ էր։ 1956 թվականին հիմնադրվեց Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտ (ЕрНИИММ), որը նա ղեկավարեց 1956-60 թվականներին։ Շուտով ինստիտուտը հայտնի դարձավ որպես Մերգելյանի ինստիտուտ։ Այդ ոչ պաշտոնական անվանումը մինչ օրս պահպանվում է ։
Բավական (անձնանուն)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Պատմություն
Դաշնային խորհուրդը 1996 թվականին խորհրդարանի պալատներին արդարադատության ու հանրային իրավունքների հատվածներում մի քանի բարեփոխումների առաջարկի կոչ է փոխանցում։ 1998 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Դաշնային ժողովը բարեփոխումներից ու օրենսդրական նոր դրույթների ավելացումներից հետո ընդունում է այն։
Սերգեյ Մերգելյան
Աշխատանքային գործունեություն
1961 թվականին Մերգելյանը վերադարձավ տեսական մաթեմատիկայի բնագավառ։ 1963 թվականին նա ընտրվեց ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս քարտուղարի տեղակալ։ Նա եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ստեկլովի անվան Մաթեմատիկայի ինստիտուտի կոմպլեքս անալիզի բաժնի հիմնադիրը և ղեկավարը։ Այդ պաշտոնում նա մնաց մինչ 2002 թվականը։ Նույն թվականին վերականգնվեց Լոմոնոսովի Համալսարանի պրոֆեսորի իր հաստիքում։ 1968 թվականին Մերգելյանը կրկին հրաժարվեց պրոֆեսորի հաստիքից և զբաղվեց միայն գիտական գործունեությամբ։ Մերգելյանը հաճախ էր մեկնում արտասահմանյան գործուղումների։ 1970 թվականին նա որպես հրավիրված զեկուցող ելույթ ունեցավ Նիցայի Մաթեմատիկոսների միջազգային կոնֆերանսում։
24 տարեկանում նա դարձավ ԽՍՀՄ Գիտությունների Ակադեմիայի թղթակից անդամ (այժմ Ռուսաստանի Գիտությունների Ակադեմիա), որն, իր հերթին տարիքային առումով բացարձակ ռեկորդ էր ԽՍՀՄ գիտնականների շրջանում։ 1971-1974 թթ. Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահն էր, 1974-1979 թթ. ԳԱ հաշվողական կենտրոնի տնօրենը, իսկ 1979-1982 թթ. ԳԱ մաթեմատիկայի ինստիտուտի բաժնի վարիչը, 1982-1986 թթ. Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտի ռեկտորը։ Այդպիսով սկիզբ է դրվել ժամանակակից հաշվողական մեքենաների արտադրության ստեղծմանը Հայաստանում։ Շնորհիվ Մերգելյանի կազմակերպական տաղանդի՝ Հայաստանը դարձավ այդ ուղղությամբ ԽՍՀՄ հիմնական կենտրոններից մեկը։
Նա նախկին Խորհրդային Միության երիտասարդ գիտնականի սիմվոլ էր։ Մերգելյանը թե ԽՍՀՄ-ում և թե արտասահմանում բազմաթիվ հայտնի մարդկանց ընկերներն էր, որոնց թվում և Ինդիրա Գանդին։ 1976 թվականին Մոսկվա պաշտոնական այցից հետո Գանդին այցելեց Հայաստան, այդ թվում Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտ ։
Մրցանակներ
Մերգելյանը ԽՍՀՄ-ի տարիներին արժանացել է Ստալինյան մրցանակի, իսկ Հայաստանի նախագահի 2008 թվականի մայիսի 26-ի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով ։ Շքանշանը նրան է հանձնվել Լոս Անջելեսում, քանի որ այդ ժամանակ Մերգելյանը մշտական բնակություն էր հաստատել ԱՄՆ-ում։
Մահ
Մերգելյանը մահացել է 2008 թվականին Լոս Անջելեսում՝ երկարատև հիվանդությունից հետո։ Հոգեհանգստի արարողությունը տեղի է ունեցել 2008 թվականի օգոստոսի 23-ին Գլենդելի գերեզմանատանը, Կալիֆորնիա։ Մերգելյանի ցանկությամբ նրա աճյունասափորը տեղափոխվել է Մոսկվա և հողին հանձնվել Նովոդեվիչյե գերեզմանատանը, մոր և կնոջ կողքին ։
Բազմացում
Kalanchoe_veg.jpg (Kalanchoe pinnata) բույսի տերևի եզրերին առաջացող նոր օրգանիզմները։ Դիմացի բույսը ունի մոտ մեկ սանտիմետր բարձրություն։
]] Օրգանիզմների թվաքանակի ավելացումը, որի ընթացքում կատարվում է ժառանգական տեղեկատվության փոխանցում սերընդեսերունդ կոչվում է բազմացում։
Հովունի
Հովունի (նախկին անվանումը` Յասաղուլ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ախուրյանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Վերանվանվել է Հովունի 1945 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ։
Բազմացում
Բազմացում կամ վերարտադրում, կենսաբանական գործընթաց, որի ընթացքում ծնողներից գոյանում են նոր առանձնյակներ՝ սերունդ։ Վերարտադրողականությունը կյանքի հայտնի բոլոր ձևերի հիմնարար հատկանիշն է, բոլոր կենդանի օրգանիզմները գոյություն ունեն բազմացման հետևանքով։ Գոյություն ունի բազմացման երկու եղանակ՝ անսեռ և սեռական բազմացում։
Հովունի
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հովունիի մշտական բնակչությունը կազմել է 620, առկա բնակչությունը` 579 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 1829-1831 թթ.-ին գաղթել է Արևմտյան Հայաստանից ։
Բազմացում
Անսեռ բազմացման դեպքում օրգանիզմը կարող է բազմանալ առանց այլ օրգանիզմի հետ փոխհարաբերության մեջ մտնելու։ Անսեռ բազմացումը հատուկ չէ միայն միաբջիջ օրգանիզմներին։ Օրգանիզմների բողբոջումը նույնպես անսեռ բազմացման եղանակ է։ Անսեռ բազմացման դեպքում օրգանիզմը ստեղծում է սեփական գենետիկորեն նույնական կրկնօրինակը։
Շվեյցարիայի սահմանադրություն
Պատմություն
1999 թվականի ապրիլի 18-ին, 12 կանտոնի երկուսուկես բարենպաստ 59,2 % «այո» քվեարկության արդյունքում ժողովուրդն ընդունեց սահմանադրության թարմացմանը վերաբերող դաշնային որոշում ։ Այդ քվեարկությանը մասնակցությունը հարաբերականորեն թույլ էր (35,89%)։
Բազմացում
Սեռական բազմացման էվոլյուցիան կենսաբանների համար մեծ գաղտնիք է։ Սեռական բազմացման դեպքում օրգանիզմների միայն 50% -ն է բազմանում, օրգանիզմները հաջորդ սերունդներին են փոխանցում սեփական ժառանգական տեղեկատվության ընդամենը 50%-ը ։
Սեռական բազմացման ժամանակ սովորաբար անհրաժեշտ է երկու մասնագիտացած օրգանիզմների կամ դրանց հատուկ բջիջների փոխհարաբերություն, որոնք անվանվում են գամետներ և պարունակում են այդ օրգանիզմների մարմնական բջիջների քրոմոսոմի հավաքակազմի կեսը։ Այս գամետները սովորաբար ձևավորվում են մեյոզի հետևանքով։ Սեռական բազմացման դեպքում հիմնականում արական առանձնյակը բեղմնավորում է նույն տեսակի իգական առանձնյակին՝ ձևավորվում է բեղմնավորված բջիջ՝ զիգոտ։ Սրա արդյունքում առաջանում են սերունդներ, որոնց գենետիկական հատկանիշները ծագում են ծնողական հատկանիշներից։
Անսեռ բազմացում
Անսեռ բազմացման ժամանակ օրգանիզմները առաջացնում են գենետիկորեն նույնական կրկնօրինակներ՝ առանց այլ օրգանիզմի գենետիկական նյութի միջամտության։ Բակտերիաները բաժանվում են ուղղակի բաժանման միջոցով, վիրուսները բազմանում են տեր բջջի հաշվին, հիդրաները և խմորասնկերը՝ բողբոջմամբ։ Այս օրգանիզմները սովորաբար տարբեր սեռեր չունեն և կարող են սեփական օրգանիզմը բաժանել երկու կամ ավելի կրկնօրինակների։ Բույսերի մեծ մասը ընդունակ է բազմանալ անսեռ եղանակով, մրջյունների Mycocepurus smithii տեսակը ենթադրաբար բազմանում է միայն անսեռ ձևով։
Անսեռ ճանապարհով բազմացող շատ տեսակներ՝ հիդրաները, խմորասնկերը և մեդուզաները, կարող են բազմանալ նաև սեռական ճանապարհով։ Օրինակ՝ բույսերի մեծամասնությունն ընդունակ է բազմանալ վեգետատիվ ճանապարհով՝ բազմացում առանց սերմերի և սպորների, բայց բույսերը կարող են բազմանալ նաև սեռական եղանակով։ Նմանապես՝ բակտերիաները կարող են փոխանակել գենետիկական տեղեկատվությունը կոնյուգացիայի միջոցով։
Անսեռ բազմացման այլ եղանակներ են կուսածնությունը կամ պարթենոգենեզը, հատվածավորումը և սպորառաջացումը, որը ներառում է միտոզ։ Պարթենոգենեզը բնական ճանապարհով տեղի է ունենում շատ տեսակների մոտ, այդ թվում՝ ցածրակարգ բույսեր (անվանվում է ապոմիքսիս), անողնաշարավորներ (օրինակ՝ ջրային լվեր, որոշ մեղուներ և մակաբույծ կրետներ) և ողնաշարավորներ (օրինակ՝ սողուններ, ձկներ, թռչուններ և շնաձկներ ): Անսեռ բազմացում է հաճախ համարվում նաև հերմաֆրոդիտ տեսակների բազմացման այն ձևը, երբ տեղի է ունենում ինքնաբեղմնավորում։
Սեռական բազմացում
Սեռական բազմացումը կենսաբանական գործընթաց է, որի ժամանակ նոր օրգանիզմն առաջանում է երկու օրգանիզմների ժառանգական տեղեկատվության միաձուլման հետևանքով։ Սեռական բազմացումն սկսում է մեյոզով, որը բջիջների բաժանման հատուկ մասնագիտացված եղանակ է։ Երկու ծնողական օրգանիզմներից յուրաքանչյուրը ստեղծում է հապլոիդ քրոմոսոմների հավաքակազմ ունեցող գամետներ։ Օրգանիզմների մեծամասնությունը ձևավորում է երկու տեսակի գամետներ։ Այս անիզոգամետ տեսակների մոտ սեռերը տարբերակվում են արականի (ձևավորում են սպերմատոզոիդներ կամ միկրոսպորներ) և իգականի (ձևավորում են ձվաբջիջներ կամ մեգասպորներ)։ Իզոգամ տեսակների մոտ գամետները միանման են (իզոգամետներ) բայց կարող են ունենալ տարբեր հատկանիշնեոր կամ տարբեր անուններ։ Օրինակ՝ կանաչ ջրիմուռ Chlamydomonas reinhardtii -ի մոտ, կան այսպես կոչված «դրական» և «բացասական» գամետներ։ Օրգանիզմների շատ քիչ տեսակներ, ինչպես օրինակ սնկերի մեծամասնությունն է կամ ինֆոզորիա Paramecium aurelia -ն կան երկու «սեռեր», որոնք անվանվում են սինգեններ։ Կենդանիների մեծամասնությունը, այդ թվում մարդը և բույսերը բազմանում են սեռական ճանապարհով։ Սեռական ճանապարհով բազմացող օրգանիզմները ամեն հատկանիշի համար ունեն տարբեր գեներ՝ ալելներ։ Սերունդը ժառանգում է ամեն հատկանիշի համար մեկ ալել՝ յուրաքանչյուր ծնողից։ Այսպիսով, սերունդը ունենում է ծնողական հատկանիշների ամբողջությունը։ Կարծում են, որ սեռական բազմացումը թույլ է տալիս, որ ոչ նպաստավոր ալելները չդրսևորվեն ։
Մամուռները բազմանում են սեռական ճանապարհով, բայց ավելի մեծ և տեսանելի օրգանիզմները հապլոիդ են և ձևավորում են գամետներ։ Գամետները միավորվում են՝ առաջացնելով զիգոտ, որը աճում է՝ վերածվելով սպորանգիումի։ Սպորանգիումը հետագայում ձևավորում է հապլոիդ սպորներ։ Դիպլոիդ փուլը համեմատաբար փոքր է և կարճատև՝ հապլոիդ փուլի համեմատ։ Դիլպլոիդության զարգացումը բերել է նրան, որ հետերոզիսը գոյություն ունի միայն դիպլոիդ սերունդներում։ Մամուռները բազմանում են սեռական ճանապարհով, չնայած նրան, որ հապլոիդ փուլը չի շահում հետերոզիսից։
Ալոգամիա
Ալոգամիան երկու ծնողական գամետների, սովորաբար՝ սպերմատոզոիդի և ձվաբջջի բեղմնավորումն է (իզոգամ տեսակների մոտ գամետները չեն տարբերակվում սպերմատոզոիդի և ձվաբջջի)։
Միտոզ և մեյոզ
Միտոզը և մեյոզը բջջի բաժանման տարբեր եղանակներ են։ Միտոզը տեղի է ունենում մարմնական բջիջների մոտ, իսկ մեյոզը տեղի է ունենում գամետների մոտ։
Միտոզի հետևանքով գոյացող բջիջների քանակը ծնողական ձևի քանակի կրկնապատիկն է, իսկ քրոմոսոմների քանակը՝ նույնը։
Մեյոզի դեպքում առաջանում են սկզբնական բջիջների քանակի քառապատիկ քանակով բջիջներ։ Քրոմոսոմների հավաքակազմի թիվը սերունդներում երկու անգամ կրճատվում է։ Դիպլոիդ բջիջը կրկնապատկվում է, ապա ենթարկվում երկու բաժանումների (տետրապլոիդից դիպլոիդ և ապա՝ հապլոիդ), որի հետևանքով ձևավորվում են հապլոիդ բջիջները։ Այս գործընթացն ընթանում է երկու փուլով՝ մեյոզ I և մեյոզ II:
Ձերժինսկու փողոց (այլ կիրառումներ)
Ձերժինսկու փողոց հասկացությունը կարող է վերաբերել.
Բազմացում
Նույն սեռերի բազմացում
Վերջին տասնամյակներում զարգացման կենսաբանները ձևավորում և հետազոտում են մեթոդներ՝ նույն սեռերի միջև բազմացումն ապահովելու համար ։ Այս հետազոտությունների շնորհիվ ցանկանում են ստեղծել իգական սպերմատոզոիդներ և արական ձվաբջիջներ։ Իգական սպերմատոզոիդի ձևավորումը մարդու համար շատ իրատեսական է, քանի որ ճապոնացի գիտնականները արդեն իսկ ստեղծել են իգական սպերմատոզոիդներ հավերի համար ։ 2004 թվականին մի քանի գեների ֆունկցիայի փոփոխման հետևանքով այլ ճապոնացի գիտնականների հաջողվեց միավորել երկու մկների ձվաբջիջներ՝ ձևավորելով զիգոտ և ապա հասուն մուկ ։
Ռազմավարություններ
Տարբեր տեսակների մոտ գոյություն ունեն բազմացման ռազմավարությունների տարբեր եղանակներ։ Որոշ կենդանիների, օրինակ՝ մարդու և փղերի մոտ սեռական հասունացումը վրա է հասնում ծննդից շատ տարիներ անց։ Այլ կենդանիների մոտ սեռական հասունացումը վրա է հասնում շատ արագ, բազմացման ժամանակ առաջանում են մեծ թվով սերունդներ, որոնցից սակայն քչերն են կենդանի մնում։ Օրինակ՝ ճագարը սեռահասուն է դառնում ութ ամսից հետո և ամեն տարի կարող է ունենալ 10-30 սերունդ, պտղաճանճը հասունանում է 10-14 օր հետո և ամեն տարի կարող է ունենալ մինչև 900 սերունդ։ Այս երկու հիմնական ռազմավարություններն անվանվում են K-ընտրություն և r-ընտրություն։ Թե ռազմավարություններից որն է ավելի ձեռնտու էվոլյուցիայի համար՝ կախված է պայմաններից։ Քիչ սերունդներ ունեցող կենդանիները կարող են սերունդներին տալ ավելի շատ սննդանյութեր և պաշտպանություն՝ պակասեցնելով մեծ քանակով սերունդ ունենալու անհրաժեշտությունը։ Մյուս կողմից, ավելի շատ սերունդներ ունեցողները քիչ պաշտպանություն և սննդանյութեր են տալիս յուրաքանչյուր առանձնյակին, բայց սերունդների մեծաքանակ լինելու պատճառով բավարար քանակով առանձնյակներ են կենդանի մնում։ Շատ օրգանիզմներ, օրինակ՝ մեղուները և պտղաճանճերը էգի մոտ սպերման պահուստավորում են հատուկ գործընթացի արդյունքում, որը կոչվում է՝ սպերմայի պահուստավորում, որով մեծացնում են բեղմնավորման ժամանակահատվածը։
Անսեռ և սեռական բազմացումների համեմատություն
Անսեռ բազմացմամբ բազմացմամբ բազմացող օրանիզմները քանակապես շատ արագ են աճում։ Սակայն, քանի որ նրանց մոտ ԴՆԹ -ի փոփոխությունների միակ աղբյուրը մուտացիաներն են, տեսակի բոլոր անդամները ունեն նույն խոցելի կողմերը։ Սեռական ճանապարհով բազմացող օրգանիզմները ունենում են քիչ քանակով սերունդ, որոնք սակայն ունեն մեծ գենետիկական բազմազանություն և քիչ են խոցելի հիվանդությունների նկատմամբ։
Շատ օրգանիզմներ կարող են բազմանալ և՛ սեռական, և՛ անսեռ եղանակով։ Օրինակներ են ջրային լվերը, լորձնայինները, ակտինիաները և որոշ ծովաստղեր, ինչպես նաև որոշ բույսեր։ Երբ միջավայրային պայմանները ձեռնտու են, անսեռ բազմացումը ապահովում է գոյատևման համար հարմար պայմաններ։ Այս դեպքում պոպուլյացիաները բազմանում են անսեռ եղանակով՝ ավելանալով քանակով և գրավելով հարուստ ռեսուրսներով միջավայրը։