cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իվան Վարիչև
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ) Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ռուս բնանկարիչներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Wayback Machine
Wayback Machine (հայերեն՛ Ժամանակի մեքենա), «Ինտերնետ արխիվ» շահույթ չհետապնդող գրադարանի անվճար առցանց արխիվ է։ Որոնող ռոբոտների օգնությամբ Wayback Machine-ը արխիվացնում և հանրությանը հասանելի է դարձնում բաց ինտերնետի մեծ մասը։ Ծառայությունը գործարկվել է 1996 թվականին, սակայն հանրությանը հասանելի է դարձել միայն 2001 թվականին։ Իր գոյության առաջին 20 տարիների ընթացքում Wayback Machine-ը կատալոգավորեց և պահպանեց ավելի քան 286 միլիարդ վեբ էջերի հավաքածու։ Արխիվացված նկարները ցուցադրվում են HTML, JavaScript և CSS ձևաչափերով։ Wayback Machine-ում պահպանված փաստաթղթերի շնորհիվ օգտվողները կարող են հետևել կայքերում տեղի ունեցող փոփոխություններին և համեմատել խմբագրումների տարբեր տարբերակները ։ 2021 թվականի հուլիսի դրությամբ Wayback Machine-ն ապահովում է մուտք դեպի ավելի քան 591 միլիարդ պահպանված վեբ էջեր ։
Ստեղծագործություն
1989 թվականին անգլիացի գիտնական Թիմ Բերներս-Լին ստեղծեց Համաշխարհային սարդոստայնը՝ համակարգ, որը թույլ է տալիս տվյալներ փոխանցել ինտերնետին միացված համակարգիչների միջոցով։ Այնուամենայնիվ, Համաշխարհային սարդոստայնի տարածման հետ մեկտեղ բացահայտվել են երկու հիմնական խնդիր. Առաջինը բոլոր տվյալները պահելու համար տարածքի բացակայությունն էր, որի պատճառով շատ փաստաթղթեր և վեբ էջեր ջնջվեցին։ Մյուս խնդիրն այն էր, որ վեբ էջը խմբագրելուց հետո (օրինակ՝ իրավական պատճառներով) օգտատերերը չէին կարողանում դիտել սկզբնական տարբերակը։ Այս թերությունները լուծելու համար 1996 թվականին ծրագրավորողներ Բրյուսթեր Քեյլի և Բրյուս Գալիատի կողմից ստեղծված ոչ առևտրային կազմակերպություն՝ Ինտերնետ Արխիվը՝ ամերիկյան թվային գրադարանը, փորձեց լուծել այդ թերությունները։ Համագործակցելով Alexa Internet-ի հետ (Amazon-ի վեբ ինդեքսավորման դուստր ձեռնարկություն) Արխիվը նախաձեռնեց գոյություն ունեցող կայքերի պատճենների ստեղծումն ու պահպանումը «գիտելիքների համընդհանուր հասանելիություն» զարգացնելու համար։ Կազմակերպությունը հանրային անվճար մուտք է տրամադրել թվայնացված նյութերին, ինչպիսիք են վեբ էջերը, գրքերը, աուդիո ձայնագրությունները, ներառյալ կենդանի համերգները, տեսանյութերը, պատկերները և ծրագրերը։ 2021 թվականի համար ինտերնետ արխիվի կենտրոնակայանը գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյում՝ Ռիչմոնդ շրջանում գտնվող նախկին քրիստոնեական եկեղեցու շենքում։ Տեղական Kawl[en] ռադիոկայանի լրագրողը 2019 թվականին համեմատել է Արխիվի գրասենյակը հռոմեական տաճարի հետ ։ Կազմակերպությունը նպատակ ունի փրկել ինտերնետը ոչնչացումից։
The Wayback Machine-ը դարձավ Արխիվի ամենահայտնի նախագիծը։ Առցանց ծառայությունն անվանվել է 1960-ականների The Rocky and Bullwinkle Show անիմացիոն շարքի ժամանակի մեքենայի պատվին։ Այն ապահովում է ավելի քան 550 միլիարդ վեբ էջերի թվային հավաքածուի հասանելիություն[4][10][11]: Wayback Machine նախագիծը ստեղծվել է որպես 404 սխալի խնդրի լուծում, ինչը նշանակում է, որ սերվերը չի կարող գտնել տվյալները պահանջվող հասցեում։ Դա պայմանավորված է, այսպես կոչված, հղումների ոչնչացմամբ՝ երբեմնի հրապարակված տվյալների աճող անհասանելիությամբ։ Օրինակ՝ 1997 թվականին վեբ էջի կյանքի միջին տեւողությունը 44 օր էր։ 2003 թվականին այս ցուցանիշը 100 օր էր։ 2008-ին 2700 թվային ռեսուրսների հղումների վերլուծությունը, որոնց մեծ մասը տպագիր նմանատիպեր չունեին, ցույց տվեց, որ հղումների մոտ 8 տոկոսը մեկ տարի անց դադարել է աշխատել։ Մինչեւ 2011 թվականը, երեք տարի անց, հավաքածուի հղումների 30 տոկոսը կոտրվել էր[12]: Alexa-ի հետ ինտեգրման շնորհիվ սխալի հաղորդագրություն հանդիպած օգտատերը կարող էր մուտք գործել էջի արխիվացված տարբերակը բրաուզերում ներկառուցված գործիքագոտու միջոցով։ Եթե անհասանելի էջի պատճենը առկա է Wayback Machine տվյալների բազայում, ապա հատուկ կոճակը կլուսավորվի։ Միևնույն ժամանակ, օգտատերերը կարող էին զննարկիչին թույլտվություն տալ դիտելու և գրանցելու գործունեությունը. այս դեպքում բոլոր այցելած կայքերը արխիվացվել են պորտալում[13]:
Wayback Machine-ը գործարկվել է 1996 թվականի մայիսին, բայց հանրությանը հասանելի է դարձել միայն 2001 թվականին, մինչ այդ թվային մագնիսական ժապավենների վրա գրանցված ողջ տեղեկատվությունը բաց էր միայն սահմանափակ թվով գիտնականների և հետազոտողների համար [14]: «Բացման» պահին արխիվը պարունակում էր ավելի քան 10 միլիարդ արխիվացված էջ[4]։ 2014 թվականի դեկտեմբեր ամսին Wayback Machine-ը հայտնեց, որ ամբողջ աշխարհում փրկել է 435 միլիարդ վեբ էջ[2]: Տեխնիկապես Wayback Machine ծրագրաշարը արխիվ չէ, այլ ավելի շուտ հանրային ինտերֆեյս բոլոր պահեստների սահմանափակ ենթաբազմության համար[15]: Այսպիսով, Wayback Machine-ը չի կարող համարվել կազմակերպության հավաքածուի որոնման համակարգ, քանի որ այն չի որոնում մեկ այլ մեծ վիրտուալ գրադարանի՝ Open Library-ի տվյալների բազան, որը թույլ է տալիս օգտվողներին մուտք գործել գրքերի անվճար թվային պատճեններ, որոնք ներբեռնվում և արխիվացվում են որպես մաս։ նախագիծը[16][17]:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կայքերը գործարկվել են 2001 թվականին Կատեգորիա:Համացանցի պատմություն Կատեգորիա:Կայքերը գործարկվել են 1996 թվականին Կատեգորիա:Բաց մուտք
Օլեգ Եսայան
Օլեգ Եսայու Եսայան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ և դիվանագետ, Արցախի առաջին վարչապետ, հետագայում՝ Ռուսաստանում ու Բելառուսում Հայաստանի նախկին դեսպան։
Կենսագրություն
1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսական ֆակուլտետը, 1985 թվականին՝ Մոսկվայի Ղեկավարման ինստիտուտի ասպիրանտուրան, ստացել է տնտեսական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Արցախյան շարժման սկսելու ժամանակ եղել է Ստեփանակերտի մանկավարժական համալսարանի դոցենտ ։
1991 - 1992 թվականներին ԼՂՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր, իսկ 1992 թ. հունվարի 8-ից մինչև 1992 թ. օգոստոսը՝ ԼՂՀ վարչապետ։ 1992 - 2004 թվականներին զբաղեցրել է զանազան գիտական և պետական պաշտոններ Արցախում և Հայաստանում։
1998 թվականից՝ Ռուսաստանյան հումանիտար ակադեմիայի թղթակից անդամ, 2001 թվականից՝ ակադեմիկոս։ Տնտեսական խնդիրներին նվիրված մի շարք գիտական աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսության վերաբերյալ։
2005-2006 թթ.՝ Հայաստանի Արժեթղթերի հանձնաժողովի նախագահ։
2006-2010 թթ.՝ Բելառուսի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր Դեսպան, ԱՊՀ կանոնադրական և այլ մարմիններում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ։
2010 թ. հունվարի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Բելառուսի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից ։
2010 հունվարի 21-2017 մարտի 7, Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Ռուսաստանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան ։
2010 թ. ապրիլի 26-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Անկախ պետությունների համագործակցության կանոնադրական և այլ մարմիններում Հայաստանի մշտական լիազոր ներկայացուցչի պարտականություններից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:Արցախի վարչապետներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԼՂՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ
Դրոտինցի
Դրոտինցի (Дротинці), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վինոգրադովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դրոտինցի գյուղում բնակվում էր 2 000 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5426 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,37 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վինոգրադովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1251 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թորգոմա տուն
Թորգոմա տուն, Տուն Թորգոմա, Հայոց երկրի անվանումը՝ ըստ Աստվածաշնչի և ըստ աստվածաշնչյան հնագույն մեկնությունների։ Թորգոմ անունն առաջին անգամ հիշատակվել է Ծննդոց գրքում՝ Նոյի որդու՝ Հաբեթի ազգաբանության մեջ. «Հաբեթի որդիներն են Գամերը, Մագոգը, Մադան, Հավանը, Ելիսան, Թոբելը, Մոսոքը և Թիրասը։ Գամերի որդիներն են Ասքանազը, Րիփաթը և Թորգոման»։ Թորգոմա տուն արտահայտությունը երկու անգամ հանդիպում է Եզեկիելի մարգարեության մեջ, առաջին դեպքում՝ իբրև Տյուրոսին ձի ու ջորի վաճառող երկրի անուն («Թորգոմա տնից մարդիկ է, որ ձիերով, հեծյալներով ու ջորիներով լցրել են քո շուկաները»), երկրորդ դեպքում՝ կապված Գոգի ու Մագոգի արշավանքի հետ, երբ, ի թիվս այլևայլ ազգերի ու ժողովուրդների, օրերի վախճանին, Թորգոմա տունն էլ է արշավելու վերաբնակեցյալ երկրի՝ Աստծո ժողովրդի վրա, որտեղ և պատժվելու է։ Մովսես Խորենացու կազմած ազգացանկում Թորգոմը սերում է Հաբեթից (Հաբեթ-ԳամերԹիրաս-Թորգոմ), իսկ Թորգոմից սերում է հայոց անվանադիր նախնի Հայկ Աղեղնավորը («Հայոց պատմություն», 1997 թվական)։ Հետազոտողներն ավանդաբար Թորգոմա տունը նույնացնում են Հայաստանի հետ։ Ըստ այլ հետազոտողների՝ Թորգոմա տանը խեթական արձանագրությունների Թեգարամա կամ Թագարամա երկրանունն է և ասորեստանյան արձանագրությունների Թիլ-Գարիմմու երկրանունը։ Ուշագրավ է, որ Մովսես Խորենացին Հաբեթի տոհմի ճյուղագրությունը հանգեցնում է Արամին և Արա Գեղեցիկին՝ հենվելով իրեն հայտնի պատմության աղբյուրների վրա։
Կատեգորիա:Աստվածաշունչ Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
(8097) Յամանիշի
(8097) Յամանիշի (Yamanishi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,433159 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0264 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8399 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1386,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259686 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,73° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արտարժույթի պարիտետ
Արտարժույթի պարիտետ է կոչվում տարբեր երկրների դրամական միավորների փոխհարաբերություն՝ ոսկով։ Որպես փող ոսկու (արծաթի) շրջանառության և թղթադրամը ոսկով ազատ փոխանակելու (մինչև առաջին համաշխարհային պատերազմը) ժամանակաշրջանում կիրառվում էր ստակային պարիտետը (ըստ դրամական միավորներում զուտ ոսկու պարունակության), իսկ ոսկով չփոխանակվող թղթադրամի շրջանառության պայմաններում՝ արտարժույթի պարիտետը (ըստ ազգային դրամական միավորի մեջ կառավարության պաշտոնապես սահմանած ոսկու քանակի, տես արտարժույթի կուրս)։ Արտարժույթի պարիտետը, որը պետությունը փոփոխում է՝ կախված երկրի ներսում գների շարժից և օտարերկրյա արժութային գնողունակությունից, անվանվում է արտարժույթի գնողունակության պարիտետ։
Շիրոկի (գյուղ, Ռայչիխինսկի քաղաքային օկրուգ)
Շիրոկի (Широкий), գյուղ Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Ռայչիխինսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1478 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Ռայչիխինսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Լուկա (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Լուկա (Лука), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լուկա գյուղում բնակվում էր 1 480 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,481 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3076,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուծմունք (ժանր)
Լուծմունք, մեկնողական գրականության ժանր։ Լուծմունքում կարճառոտ մեկնությամբ պարզաբանվում են միայն երկի առավել դժվարընկալելի բառերն ու հասկացությունները։ Որոշ առումով լուծմունքը կատարում է այդ երկի բառարանի դեր։ Հայ մատենագրութան մեջ այդ կերպ մեկնաբանվել են ոչ միայն առավել կարևոր թարգմանական, այլև ինքնուրույն երկերը, որոնք մասնավոր սերտողության առարկա են եղել միջնադարի հայկական բարձրագույն դպրոցներում և վարդապետարաններում։ Այդ եղանակով պարզաբանվել են Աստվածաշնչի որոշ գրքեր, անտիկ մտածողների իմաստասիր. վաստակը, եկեղեցու նշանավոր հայրերի աստվածաբան. ժառանգությունը, ինչպես նաև որոշ հայ մատենագիրների երկերը։ Հայտնի և կիրարկելի են եղել Դավիթ Անհաղթի «Սահմանք իմաստասիրութեան»՝ Հովհաննես Սարկավագի և Առաքել Սյունեցու լուծմունքները, Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան»՝ Հակոբ Ա Կլայեցի կաթողիկոսի, Գրիգոր Խլաթեցու, Հակոբ Նալյան պատրիարքի և այլոց լուծմունքները։ Հակոբ Ա Կլայեցու գրչին են պատկանում նաև Գրիգոր Նազիանզացու մի շարք ճառերի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու «Պարապմանց գրոց» լուծմունքները։ Եկեղեցու հայրերի երկերի լուծմունքներ են հեղինակել նաև Գրիգոր Սկևռացին, Գևորգ Երզնկացին և ուրուրիշներ։
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր
Սարբըցի
Սարբըցի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը մեծամասնությունը հայեր էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կուժ
Կուժ, կավից, պղնձից, հախճապակուց, երբեմն՝ փայտից պատրաստված երկար վզով, ուռուցիկ բերանով, ձվաձև փորով, երկարավուն անոթ։ Օգտագործվում է իբրև ջրաման, գինի, հյութ, թան և այլ ըմպելիք պահելու և մատուցելու համար։ Նախնական կժերը հայտնի են էնեոլիթյան-բրոնզեդարյան ժամանակաշրջանից։ Առավել շատ գործածվում է ուրարտական շրջանից (մեծ քանակությամբ կժերեր են հայտնաբերվել Կարմիր բլուրից և ուրարտական այլ հնավայրերից)։ Հայաստանի մի շարք շրջաններում (Սիսիան, Գորիս, Ղափան և այլն) այժմ էլ օգտագործում են գլանաձև իրանով պղնձե կուժեր, որոնք սովորաբար բարձում են գրաստներին։ Կուժերը երբեմն ծառայել է չափի միավոր։ Ժողովրդական պատկերացմամբ՝ երբ որևէ մեկի ետևից կուժ են կոտրում, նշանակում է ցանկանում են, որ նա այլևս չվերադառնա։ Կուժի փոքր տեսակը կոչվում է կուլա կամ գավ։
Գնդացիր
Գնդացիրը խմբային կամ անհատական աջակցման հրաձգային ավտոմատ զենք է, որը նախատեսված է տարբեր վերերկրյա, վերջրյա և օդային թիրախների խոցելու համար։ Հրաձգությունը գնդացիրից սովորաբար կատարվում է երկճղի հենակից կամ հաստոցից։ Աշխատանքի ավտոմատացումը սովորաբար ապահովվում է վառոդային գազերի էգերգիայի օգտագործմամբ, իսկ երբեմն էլ փողի հետհրման էներգիայի օգտագործմամբ ։ Նույն տրամաչափի այլ հրաձգային զենքերից գնդացիրը տարբերվում է ավելի մեծ հեռահարությամբ և կրակի ավելի բարձր հաճախությամբ (րոպեում 500-1200 կրակոց)՝ շնորհիվ ավելի երկար ու ավելի զանգվածեղ փողի, ինչպես նաև ավելի տարողունակ պահեստատուփի կամ ժապավենի, ինչպես նաև ավելի հզոր էներգիայի մատակարարումով ։Կրակը գնդացիրից կարող է լինել երկճղի հենակից կամ հաստոցից, կարճ (մինչև 10 կրակոց) և երկար (մինչև 30 կրակոց) կրակահերթերով կամ անընդհատ կրակով։ Գոյություն ունեն գնդացիրներ, որոնք ունեն հնարավորություն օգտագործելու առանձին կրակոցներ կամ ֆիքսված երկարությամբ կրակահերթ ։ Գնդացիրները հաճախ նաև տեղադրվում են ավիատեխնիկայի, զրահատեխնիկայի, նավերի և մեքենաների վրա` որպես լրացուցիչ սպառազինություն։
Ժամանակակից ձեռքի և միասնական գնդացիրների նշանառության հեռավորությունը սովորաբար կազմում է մինչև կիլոմետր` օգտագործելով բաց նշանառություն և մինչև երկու կիլոմետր՝ օպտիկական նշանառությամբ։ Ժամանակակից բանակներում մեծ տարածում ունի հետևակային զորքերում օգտագործվող Կալաշնիկովի ձեռքի գնդացիրը՝ (РПК), իսկ մոտոհրաձգային և զրահատեխնիկական ստորաբաժանումներում՝ Կալաշնիկովի գնդացիրը (ПК)։
Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմների տարիներին բանակների սպառազինության մեջ լայն տարածում է ունեցել Մաքսիմի հաստոցավոր գնդացիրը ։
Հայտնագործում և զարգացում
Գնդացիրներն ի հայտ են եկել պատերազմի դաշտում թշնամու դեմ զենքի արագաձգության մեծացման հաշվին կրակոցի խտության մեծացման եղանակների մշտական և համառ փնտրտուքների արդյունքում։ Կրակահերթի արագաձգության մեծացման արդյունքում ստեղծվեց զենք, որն ապահովում է անընդհատ կրակոց, այսինքն` հենց գնդացիրը։
Գնդացիրների նախատիպերն իրենցից ներկայացնում էին հրացանային փողերի բլոկ, որը տեղադրված էր հրետանային հրետասայլի վրա և կրակում էր առանց դադարի։ Վերալիցքավորումը և կրակելուն պատրաստումը իրականացվում էր անձնակազմի մկանային էներգիայի հաշվին։
Դեռ 16-րդ դարից սկսեցին փորձեր կատարել` ստեղծելու ատրճանակներ և հրացաններ ատրճանակային ձևով (թմբուկներով)։ 1718 թվականին անգլիացի իրավաբան Ջեյմս Պակլն արտոնագրեց Պակլի հրացանը, որն իրենից ներկայացնում էր հրացան տեղադրված ոտնակապիչի վրա և հագեցած թմբուկով։ Կրակոցի արագությունը այդ դեպքում ավելանում է համեմատած սովորական հրացանի հետ երկու անգամ (4-9 կրակոց րոպեյում), բայց հրացանը ավելի ծանրակշիռ էր և պահանջում էր մի քանի ծառայող մարդ, որոնք անհրաժեշտության դեպքում ինքները կվարեն կրակը։ Այն որ մեկն չհետաքրքրեց և չընդունվեց սպառազինության մեջ։ Բացի այդ, թմբուկի ի հայտ գալը ազատեց փամփուշտներ լիցքավորելուց, բայց ոչ մանիպուլյացիան պայթուցիչի լցնելը կայծքարի կողպեքի մեջ, որը զգալ ժամանակ է զբաղեցնում լիցքավորման համար։ Այդ ձևով, մինչև միավորող փամփուշտների առաջացումը, իրական արագ կրակոցի մասին խոսք լինել չէր կարող մեր հասկացության մեջ, և դրա համար էլ զենքը, որը կրակում է մանրագնդակով, մնում էր ամենապարզ, էժան արտադրությունը և էֆֆեկտիվ ատրճանակը, որն ապահովում էր հակառակորդի մասսայական պարտությունը։
Գնդացիրի անմիջապես նախորդն է համարվում միտրալիեզը, որը կրակում է հերթականությամբ, զենքը ունի միացյալ պատրոն, որը միացած մեխանիկական շարժակով և մի քանի փողերով։ Սովորաբար նրանք իրենցից ներկայացնում են մի քանի բլոկից կցված միալիցք ակոսավոր հրացանների մեխանիզմ, որը շարժման մեջ է դնում արմունկավոր գլանից մինչև բռնակ և պատրոններ ստանում է վերին բունկերից։
Ավելի հայտնի է Գանտլինգի գնդացիրը ( 1862 թվական, առաջին անգամ կիրառվել է հյուսիսի բնակիչների կողմից ԱՄՆ-ում Հայրենական պատերազմի ժամանակ) ատրճանակային բլոկի փողով և ձեռքով գործարկվող, այդպիսի կառուցվածքը գտել է իր շարունակությունը արագակրակ գնդացիրների և զենքերի շարքում, որոնք տեղադրված են ռազմական ռեակտիվ ինքնաթիռների և ուղղաթիռների վրա։
Միտրալիեզի մենապարզ մտքի իրականացումը կատարվել է ռուսական զորքերի կողմից Պորտ-Արտուրում, անվային հրետասայլին դրվում էր զուգահեռ մի քանի հրացան, որոնց մոտ փակաղակների բռնակը և շնիկը միանում են ընդհանուր ձգանով։
Առաջին գնդացիրը, որը գործում է կրակոցի էներգիայով, ստեղծվել է ամերիկացի Հայրեմ Սթիվենս Մաքսիմի կողմից 1883 թվականին և առաջին անգամ մասսայական գործածվել է 1899-1902 թվականներին անգլո-բուրական պատերազմում։ Այն օգտագործվել է նաև 1904-1905 թվականներ ռուս-ճապոնական պատերազմում։ 20-րդ դարի սկզբում շահագործման են պատրաստել ձեռքի գնդացիրներ (դանիական Մադսենան, 1902 թվական, ֆրանսիական Շոշա, 1907 թվական, բրիտանական Լյուիսա, 1913 թվական և այլն)։
Հաստոցավոր և ձեռքի գնդացիրները օգտագործվել են առաջին համաշխարհային պատերազմում բոլոր զորքերում։ Գնդացիրները սկսեցին գործածել տանկերի և ինքնաթիռների դեմ։ 1918 թվականին գերմանական բանակում հայտնվեց մեծ տրամաչափով գնդացիր (13,35 մմ), այնուհետև միջպատերազմական ընթացքում ֆրանսիական բանակում հայտնվեց այլ տրամաչափով գնդացիր (13,2 մմ Հոտչկիս), ինչպես նաև անգլիական (12,7 մմ Վիկկերսի), ամիրակական (12,7 մմ Բրաունինգի) և այլ բանակներում։ Խորհրդային բանակում որպես սպառազինություն ընդունված էր 7,62 մմ տրամագծով ձեռքի գնդացիրը Վ.Ա. Դեգտարևի (ՀԴ, 1927), 7,62 մմ ավիացիոն գնդացիրը Բ.Գ. Շպիտալնիյի և Ի.Ա. Կոմարիցկիյի (ՇԿԱԱԿ, 1932), 12,7 մմ մեծ տրամագծով գնդացիր Դեգտյարինի և Շպագինի (ԴՇՄՏ, 1938)։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ էլ շարունակվեց գնդացիրների զարգացումը։ Խորհրդային միության մտահղացմամբ սկսեցին մշակել Գորյունովի 7,62 մմ հաստոցավոր և Բերեզինի 12,7 մմ ավիացիոն ունիվերսալ գնդացիրներ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գնդացիրների ամբողջ տեսակները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության երկրներում 1 միլլիոն 519,9 հազար էր, իսկ Գերմանիայում՝ 1 միլլիոն 48,5 հազար ։
Պատերազմից հետո բանակի զինամթերքը համալրվեց նոր գնդացիրներով, որոնք բարձր բնութագրիչներ ունեն. Դեգտյարևի և Կալաշնիկովի ձեռքի և ընդհանուր կառուցվածքի գնդացիրը, ՆՍՎԳ-12,7 խոշոր տրամաչափի գնդացիրը, М14Е2 և Мк 23 ամերիկյան գնացիրները, ընդհանուր М60, М85 խոշոր տրամաչափով, L7А2 անգլիական ընդհանուր, MG-3 արևմտագերմանական ընդհանուր գնդացիրները։
Տերմին
Տերմինն առաջացել է 1880-ական թվականներին սկզբնական միտրալիեզի (թնդանոթի տեսակ), կամ, ինչպես Ռուսաստանում էին անվանում՝ կարտեչնիցի (հայտնի է որպես Գատլինգի գնդացիր) համապատասխան։ Հնարավոր է, անվանումը առաջացել է ֆրանսիական միտրալիեզի անվան ազդեցությամբ՝ canon aballes- գնդակային թնդանոթ։ Սակայն, տերմինը արագ տեղափոխվել է դեպի նորից երևան եկած ավտոմատ զենքերը, չնայած, իր հերթին գնդացիրն առաջին տարիներին անվանում էին «ավտոմատ կարտիչա»։ Ռուսաստանում ի հայտ գալու ժամանակ գնդացիրը հիշատակվում էր այսպիսի նկարագրող անվան տակ. «Մաքսիմի մի փողանի ավտոմատ միտրալիեզի համակարգ» ։
Կառուցվածք
Գնդացիրը կազմված է սովորաբար հետևյալ հիմնական մասերից և մեխանիզմներից. բեռնախցիկ, բեռնախցիկային տուփ (տուփ), կափարիչ, ձգանային մեխանիզմ, հետադարձի զսպանակ (հետադարձի մեխանիզմ), նշանոց, փամփշտատուփ։ Ձեռքի և միասնական գնդացիրներին սովորաբար կցվում է կոթ՝ ուսին հենելու համար, հրաձգության ժամանակ ավելի լավ կայունություն ունենալու համար։
Նշանակետային հրաձգության համար գնդացիրներն ունեն նշանոցներ (մեխանիկական, օպտիկական, գիշերային)։
Մեծ փող ունենալու շնորհիվ (հրացանի առավելագույն տրամաչափն ունի Hotchkiss Mle.10,4 կգ 1914 թվական) հաստոցային և միասնական գնդացիրները ապահովում են բարձր գործնական արագաձգություն (մինչև 250—300 կրակոց րոպեում) և թույլ է տալիս վարել ինտենսիվ կրակոց, առանց փողի փոփոխման մինչև 500, իսկ խոշոր տրամաչափով՝ մինչև 150 կրակոց։ Փողի գերտաքացման ժամանակ այն փոխվում է։
Հրաձգության բարձր տեմպի ժամանակ կախված տաքացման գործոնից, բոլոր գնդացիրները (բացառությամբ ձեռքի գնդացիրների, որոնք մշակված են ավտոմատ հրաձիգների հիման վրա) մյուս ավտոմատ զենքերի համեմատ ունեն կառուցվածքային և մեխանիզմի աշխատանքի հետևյալ տարբերությունները։ Զենքը մարտական վիճակի բերելու ժամանակ, փամփուշտը չի գտնվում փողի լցամասում, ինչպես դա արվում է ավտոմատ հրաձիգների, հրացանների կամ որոշ հրացան-գնդացիրների մոտ (օրինակ, Spectre M4 կամ Heckler & Koch MP5): Գնդացիրներում փամփուշտը գտնվում է մեկուսացված վիճակում, ապա մղվում է դեպի հրացանի լցամաս։
Գործողություն
Ժամանակակից գնդացիրների մեծամասնության ավտոմատիկ գործողությունը հիմնված է հրաձիգի փողով վառոդային գազերի մղմամբ։ ԳՆդացիրի պատրոններով հագեցումը կատարվում է փամփշտային ժապավենից կամ փամփշտատուփից։ Գնդացիրից հրաձգությունը կարող է կատարվել կարճ (մինչև 10 կրակոց), երկար (մինչև 30 կրակոց) հերթափոխերով, առանց դադարի, իսկ որոշ գնդացիրների մոտ նաև մեկական կրակոցով կամ հերթով ֆիքսված երկարությամբ։ Ժամանակակից գնդացիրների փողի սառեցումը որպես կանոն օդային է, բայց նախկինում լայն տարածում ուներ ջրայինը ։ Որպեսզի հրաձգությունը կատարվի նշանառությամբ, գնդացիրներին կցվում է նշանոց (մեխանիկական, օպտիկական, գիշերային)։ Գնդացիրի անձնակազմը կազմված է մեկ, երկու և ավելի մարդկանցից (կախված գնդացիրի կառուցվածքից)։
Տեսակներ
Տարբերում են հետևակային և հատուկ գնդացիրներ։ Հատուկ գնդացիրներին են պատկանում ավիացիոն, նավային, զենիթային, տանկային, հրետանախուցային և այլ գնդացիրներ։ Կախված սարքի կառուցվածքից և մարտական նշանակությունից, հետևակային գնդացիրները բաժանվում են ձեռքի (քաշը 6—12 կգ, տրամաչափը 5,45—8 մմ, մինչև 2000 մետր), հաստոցավոր, ներառյալ խոշոր փողայինները (45—160 կգ, 7,62—14.5 մմ, մինչև 3500 մետր) և ընդհանուր (12—25 կգ, 7,62—8 մմ, 2000 մետր), որը թույլ է տալիս կրակ բացել ինչպես երկճյուղ հենակից, այնպես էլ հաստոցից։ Հատուկ գնդացիրները, բացառությամբ ավիացոն, որպես կանոն, ներկայացնում են իրենցից հետևակային, համապատասխան վերասարքավորած ձևով ։ Տարբերում են փոքր (մինչև 6,5 մետր), նորմալ ( 6,5-9 մմ) և խոշոր (9-15 մմ) տրամաչափի գնդացիրներ։
Կախված գնդացիրի հրաձգության տեմպից լինում են նորմալ (600—800 կրակոց րոպեում) և մեծ (1000—1500-ից ավել կրակոց րոպեում) արագությամբ։ Գնացիրները, որոնք ունեն կրակոցի նորմալ արագություն, սովորաբար ունեն մեկ փող, մեկ փամփշտակալ։ Գնդացիրները, որոնք ունեն կրակոցի մեծ արագություն, կարող են ունենալ ինչպես նորմալ արագությամբ կրակող գնդացիրի տեսք, այնպես էլ կարող են տարբերվել դրանցից փամփշտակալների կամ փողերի թվով։
Ձեռքի գնդացիրներ
Ձեռքի գնդացիրը, աջակցության համար հրաձգային ավտոմատ զենք է, որը հնարավոր է տեղափոխել միայնակ, հնարավորություն է տալիս վարել կրակը առանց հաստոցը տեղափոխելու և նախատեսված է տարբեր ցամաքային, ջրային և օդային նշանակետերը խոցելու համար։ Ժամանակակից ձեռքի գնդացիրները ունեն համեմատաբար փոքր տրամաչափ, քան միասնական գնդացիրները և որպես կանոն, զգալիորեն ավելի թեթև են և կոմպակտ։ Ժամանակակից ձեռքի գնդացիրների մեծամասնությունը մշակված են ավտոմատների (գրոհային հրացանների) հիման վրա այնպիսի փոփխություններ անելով, ինչպես օրինակ ավելի երկարացված և ծանրացված փողը, փամփշտատուփի չափերի մեծացումը, հետադարձ սպանակի ամրության մեծացումը, երկճյուղ հենակի ավելացումը։ Այսպիսի փոփոխությունները հնարավորություն տվեցին մեծացնել հեռավորությունը, հրաձգությունը և կրակոցի տեմպը։ Ինչպես ավտոմատներում, այնպես էլ ձեռքի գնդացիրներում գործածվում է միջանկյալ փամփուշտ։ Այսպիսի ձեռքի գնդացիրների օրինակ են սովետական РПК/РПК-74, ավստրիական Steyr AUG H-Bar, չինական Тип 95/97, բրիտանական L86A1, գերմանական HK 11/13, ամերիկյան Colt M16A1/2/3 LSW գնդացիրները։
Հաստոցային գնդացիրներ
Հաստոցային գնդացիրները գործում են հատուկ անիվի վրա կամ եռոտանի հենարանի կամ տուրել (պտուտահարմարանք, գնդացրի կամ թնդանոթի ուղղաձիգ և հորիզոնական մակերեսով շարժվող հաստոց) վրա։ Հատոցը ապահովում է զենքի ամրությունը, նշան բռնելու հարմարավետությունը և հրաձգության մեծ  ճշգրտությունը կրակոցի ժամանակ։ Գնդացիրը գործի դնելու համար անհրաժեշտ է գնդացիրի անձնակազմ, որը կազմված կլինի երկու, երեք կամ ավելի մարդկանցից։ Տեղափոխության ժամանակ սովորաբար բաժանում են մի քանի մասերի։ Խոշոր տրամաչափով հետևակային գնդացիրները տեղադրում են անիվների կամ եռոտանիհաստոցների վրա։ Ժամանակակից բանակաը վերազինելու նպատակով հաստոցային գնդացիրներից օգտագործվում է միայն խոշոր տրամաչափերովը։
Դրանք օգտագործվում են
Առաջին հաստոցային ավտոմատ գնդացիրը դարձել է Մաքսիմը։ Հաստոցային գնդացիրները օգտագործվել են մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջ, որից հետո դրանց փոխարինեցին միասնական գնդացիրները, որոնք իրենց հերթին կարող են համարվել հաստոցային գնդացիրների թեթևացված տարբերակը։
Միասնական գնդացիրներ
Ունիվերսալ գնդացիրը, որը կարող է կատարել ձեռքի թեթև, ինչպես նաև հաստոցային և տանկային գնդացիրների դեր, անվանեցին միասնական գնդացիր։ Հաստոցային և միասնական գնդացիրների կառուցվածքների միավորման հետևանքը՝ անհրաժեշտությունն էր մեծացնել կրակի հզորությունը և հետևակի տեղափոխման շարժողականությունը։ Միասնական գնդացիրը ներկա ժամանակներում դուրս մղեց հաստոցային գնդացիրներին։ Ունիվերսալ գնդացիրների օգտագործումը հնարավորություն տվեց հեշտացնել զորքերի վարժեցումը, ապահովում է լավագույն տակտիկական ճկունություն։ Առաջին միասնական գնդացիրը դարձավ գերմանական MG-34-ը։
Խոշոր տրամաչափի գնդացիրներ
Այս գնդացիրների տրամաչափը 12—15 մմ է, որը նախատեսված է հեռավորության մեծացման համար, հակառակորդի զրահապատ սարքերի, շինությունների, ուղղաթիռների և թեթև շինությունների խոցման համար, այն բանի հաշվին, որ փամփուշտը համեմատած ստանդարտ փամփուշտների հետ ավելի հզոր է։ Այն ապահովում է մինչև 800 մետր հեռավորության վրա գտնվող 15—20 մմ հաստություն ունեցող զրահապատ նշանակետերի խոցումը։ Խոշոր տրամաչափով գնդացիրները տեղադրվում են անիվների և եռոտանի հաստոցների վրա կամ ամրացվում են հրակնատների մեջ, օգտագործելով այն թեթև զրահապատ ցամաքային նշանակետերի խոցման համար։ Խոշոր տրամաչափով գնդացիրները համարվում են տանկերի և զրահափոխադրիչների զինման համար հիմնական զենք։ Միասնական գնդացիրի հետ համեմատած խոշոր տրամաչափով գնդացիրն ունի ավելի մեծ զանգված, առանց հաստոցի այն կշռում է 20-60 կգ։ Իսկ ունիվերսալ հաստոցի վրա քաշը կարող է հասնել 160 կգ-ի։ Առաջին սերիայի խոշոր տրամաչափի գնդացիրը Browning M1921 է։
Ավիացիոն գնդացիրներ
Ավիացիոն գնդացիրները դարձան առաջին կործանիչները և լայնորեն օգտագործվում էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Այն ստեղծվել էր հաստոցային գնդացիրների բազայի հիման վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո որպես կործանարար զենքեր դուրս եկան ավիացիայում օգտագործումից, քանի որ արմատավորվեցին փոքր տրամաչափի արագակրակ թնդանոթները։ Ավիացիոն գնդացիրները ունեն մի քանի տեսակ՝ տուրելավոր, սինխրոն, թևավոր և այլն ։ 21-րդ դարի սկզբին ավիացիոն գնդացիրներն օգտագործում էին թեթև դեսանտային ուղղաթիռների զամբյուղների մեջ կամ կախ ընկած վիճակում։
Զենիթային գնդացիր
Զենիթային գնդացիրը շրջանային գնդակոծմամբ գնդացիր է և մեծ անկյունով, որը նախատեսված է թշնամու ավիացիան խոցելու համար։ Հրթիռների և զենիթային հրետանու արմատավորումից հետո զենիթային գնդացիրները զգալիորեն զիջեցին իրենց դիրքերը ժամանակակից բանակում։ Որպես կանոն օգտագործվում են հատուկ կառուցվածքներում, ինպես օրինակ՝ ЗПУ-4, ЗГУ-1 կառուցվածքների մեջ, կամ ամրացվում են տանկերի վրա։
Զենիթային գնդացիրային հրանոթները զենքեր են, որոնք կազմված են մեկ կամ մի քանի գնդացիրներից, որոնք հավաքված են հատուկ հաստոցի վրա և ունեն ընդհանուր մեխանիզմներ, նշաոցներ, որոնք նախատեսված են օդային կրակոցի համար, ինչպես նաև կարող են օգտագործվել թեթև զրահապատ ցամաքային և ջրային նշանակետերը խոցելու համար։ Կրակոցի հեռավորությունը կարող է հասնել 2500 մետրի, իսկ մեկ փողի արագաձգությունը 1 րոպեում 500-600 կրակոցի։ Փամփուշտի քաշը 45-65 գրամ է, սկզբնական արագությունը 900—1000 մ/վրկ ։ Մեկ խոշոր տրամաչափով զենիթային գնդացիրի քաշը մոտավորապես 450 կգ է, զույգինը՝ 650 կգ, 4 գնդացիրով հրանոթինը՝ 2100 կգ ։
Տանկային գնդացիրներ
Տանկային գնդացիրները տեղադրում են տանկերի, զրահափոխադրիչների և այլ զրահատեխնիկայի վրա։ Ժամանակակից տանկերը որպես կանոն ունեն զույգ և զենիթային գնդացիրներ։ Ժամանակակից տանկային գնդացիրների կառուցվածքի առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ հրազենի շնիկը փոխարինվել է էլեկտրաձգանով և հեռակառավարմամբ։
Տանկային գնդացիրները լինում են զույգով, կուրսային կամ զենիթային։
Արագաձիգ գնդացիրներ
Որոշ աղբյուրներում օգտագործվում է բարձր տեմպային գնդացիրներ անվանումը։ Արգաձիգ գնդացիրները կառուցվածքով կարող են նման լինել նորմալ կրակի արագությամբ կրակող գնդացիրներին (օրինակ, գերմանական միասնական գնդացիր MG-42, 1 րոպեում 1200—1300 կրակոց), ինչպես նաև կարող են առանձնանալ փամփշտակալների կամ փողերի քանակով (առավել հայտնի է բամափողային ավիացիոն և զենիթային գնդացիրները, որոնց կրակոցի տեմպը րոպեում 2000-3000 է)։ Արագաձիգ գնդացիրները կիրառում են առագաթռիչք օդային նշանակետերը խոցելու համար։
Բազմափող գնդացիրն ունենում է 3-6 փող, որոնք հավաքված են պտտվող բլոկում։ Բլոկը գործի է դրվում էլեկտրական, օդի ճնշմամբ, ջի ճնշմամբ կամ գազային շարժիչով։
Գնդացիրների կիրառման մարտավարություն
Գնդացիրների կիրառման մարտավարությունը ցամաքում առաջին անգամ մշակվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Գնդացիրը որպես կանոն կիրառվել է լարափակոցների հետ։ Դրանց հաղթահարման համար հետևակը ստիպված էր կանգնել ամբողջ հասակով և հապաղեր մեկ տեղում, որը նշանակալիորեն մեծանում էր նրա պարտության հավանականությունը։ Փողի մեծ քաշի և եկարության հաշվին գնդացիրը ավելի հեռու և հստակ է կրակում ավտոմատից, դրա համար այն օգտագործվում է նաև կենդանի ուժի դեմ՝ հետևակին օգնելով։ Դիպուկահարների համար առաջնային նշանակետերն են գնդացիրներն են։
Առաջին համաշխարհայինում Գերմանական կայսրությունը մշակեց գնդացիրների կիրառման ավելի լավ մարտավարություն։ Գնդացրային փոսերը տեղադրվեցին առջևում և թևերում։ Երբ Բրիտանական կամ Ֆևանսիական հետևակը քայլում էր կողքով, խճճվում էին լարերի մեջ և սկսվում էր թշնամու վրա թևային կրակոցները։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գնդացիրներ Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Ջեյք Անջելի
Ջեյք Անջելի (Jake Angeli, իսկական անունը Ջեյքոփ Էնթոնի Անջելի Չենսլի (Jacob Anthony Angeli Chansley, ), ամերիկացի քաղաքական ակտիվիստ։ Հայտնի է դարձել ԱՄՆ կապիտոլիումի գրոհի ժամանակ ։
Կենսագրություն
Ջեյք Անջելին դերասան է եղել, մասնագիտացած կայքերում  էջեր է ունեցել, բայց հայտնի չի եղել և ժողովրդականություն չի վայելել։
2018 միացել է ծայրահեղ աջ՝ QAnon շարժմանը։ Տարբեր ֆորումներում ստացել է «QAnon Shaman» կեղծանունը։ Դոնալդ Թրամփի կողմնակից է։ 2019 թվականից Արիզոնայում կայացող տարբեր միջոցառումների է մասնակցել շամանի կերպարով ։ Որպես կանոն կրում է կոտոշավոր մորթե գլխարկ, դեմքին նկարված է ամերիկյան դրոշը։ Լրագրողներին բացատրել է, որ նման կերպարն օգտագործում է հասարակության ուշադրությունը գրավելու համար ։
Լուրեր են տարածվել, որ Անջելին սատարում է ռասայական խտրականության դեմ պայքարին՝ Black Lives Matter շարժմանը։ Մասնավորապես, Թվիթերի օգտատերերից մեկը տեղադրել է լուսանկար, որում Անջելին մասնակցում է շարժման ցույցին։ Անջելին հաստատել է, որ գտնվել է BLM բողոքի ցույցում, բայց որպես շարժման հակառակորդ ։
Անջելին Կապիտոլիումի շենքի գրոհողների առաջին շարքում է եղել՝ հասել Սենատի դահլիճում գտնվող ամբիոնին, որտեղից րոպեներ առաջ ելույթ են ունեցել փոխնախագահ  Մայք Փենսը և  Նենսի Փելոսին։ Ամբիոնը զբաղեցրած Անջելոյի լուսանկարը նրան, ճանաչելի մեմ է դարձրել  ։ Նա լուսանկարվել է ձեռքին նիզակ, որից կախված էր ամերիկյան դրոշը։
Հունվարի 9-ին Անջելին բերման էր ենթարկվել։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել խուլիգանության և Կապիտոլիումի տարածք բռնի մուտք գործելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:1980-ականների ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Եղեգնուհին (հեքիաթ)
Այլ կիրառումներ
Ղազարոս Աղայանի հեքիաթի հիման վրա հայկական տարբեր թատրոններում բեմադրվել են մանկական ներկայացումներ, մյուզիքլներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեքիաթներ Կատեգորիա:Հայ գրականություն
Հարություն Կուժունի
Հարություն Կուժունի (Ճերճերյան) Զաքարիայի, սփյուռքահայ հասարակական-քաղաքական գործիչ։
Հնչակյան կուսակցության անդամ (1935 թվականից)։ 1953 թվականին ընտրվել է հնչակյան կուսակցության Լիբանանի վարչության քարտուղար, 1965 թվականից՝ կուսակցության կենտրոնական վարչության քարտուղար։ Եղել է խաղաղության համաշխարհային խորհրդի անդամ, որպես Լիբանանի պատվիրակության անդամ մասնակցել Հելսինկիի (1965 թվական) և Մոսկվայի (1973 թվական) խաղաղության համաժողովներին։ Եղել է «Լիբանան - ԽՍՀՄ բարեկամության ընկերության» վարչության անդամ։ Իր գործունեությամբ փորձել է նպաստել սփյուռք-հայրենիք կապերի զարգացմանն ու ամրապնդմանը։
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:1918 ծնունդներ Կատեգորիա:1976 մահեր Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ քաղաքական գործիչներ
Գալվես
Գալվես (իսպ․՝ Galvez), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտես դե Տոլեդո շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Շիրոկի (քաղաքատիպ ավան, Սուսմանսկի շրջան)
Շիրոկի (Широкий), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Սուսմանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 77 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Սուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Պուրտոմկա
Պուրտոմկա (Пуртомка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վայմուգա գետի ձախ ափին՝ 77 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Զատիսովկա
Զատիսովկա (Затисівка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վինոգրադովի շրջանում։
Նավաս
Նավաս (կատ.`Navàs) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաժես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 80.6 կմ2։ Բնակչությունը` 6194 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Տիմուր Սաֆին
Տիմուր Մարսելևիչ Սաֆին (Тимур Марселевич Сафин, օգոստոսի 4, 1992, Տաշկենտ), ռուս սուսերամարտիկ։
Տիմուր Սաֆինը դարձել է Եվրոպայի կրկնակի և աշխարհի չեմպիոն։
2016 թվականին մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին և դարձել բրոնզե մեդալակիր։
Կենսագրություն
Տիմուր Սաֆինը ծնվել է 1992 թվականի օգոստոսի 4-ին՝ Տաշկենտում։ Տեղափոխվել է Ռուսաստան 2001 թվականին։
Սկսել է զբաղվել սուսերամարտով 9 տարեկան հասակում ։ 2012 թվականին թվականին դարձել է Ռուսասատնի ազգային հավաքականի անդամ։
2012 թվականին ստացել է Ռուսաստանի Սպորտի վարպետի կոչում։ 2010 թվականից սովորում է Ֆիզիկական կուլտուրայի համալսարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ռուս սուսերամարտիկներ
Ամանդին Լեյնո
Ամանդին Սյուզան Մոնիք Լեյնո (Amandine Suzanne Monique Leynaud, ), ֆրանսիացի հանդբոլիստուհի, հունգարական «Դյոր Էտո» ակումբի և Ֆրանսիայի կանանց հավաքականի դարպասապահ ։ 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, 2017 թվականի աշխարհի չեմպիոն և 2018 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն։ Ֆրանսիայի հավաքականում անցկացրել է ավելի քան 200 հանդիպում։
Ակումբային
Ամանդին Լեյնոն իր կարիերան սկսելլ է 18 տարեկանում «Մեց» թիմում՝ ֆրանսիական կանանց ամենաշատ մրցանակներ ստացած ակումբում։ Վեց անգամ հաղթել է Ֆրանսիայի առաջնությունում, յոթ լիգայի գավաթ և մեկ Ֆրանսիայի գավաթ։ 2012 թվականի մարտին Ամանդինը հայտարարել է Ռումինիկու-Վիլչիի «Օլթխիմ» թիմ տեղափոխվելու մասին, այնուամենայնիվ, նա չի հասցրել ոչ մի հանդիպում անցկացնել, քանի որ ստացել է կապանների լուրջ պատռվածք, որի պատճառով վեց ամիս չի խաղացել  ։
2013 թվականի փետրվարին Ամանդինն իր կամքով հեռացել է Ռումինիայի ակումբից և տեղափոխվել Սկոպյեի «Վարդար» թիմ ։ 2014 թվականի փետրվարի 17-ին Ամանդինը Էլիսոն Պինոյի և Սիրաբա Դեմբելեի հետ երկարաձգել է պայմանագիրը հայրենակիցներ մինչև 2016 թվականի ավարտը ։
Ազգային հավաքականում
Ազգային հավաքականում Ամանդինն անցկացրել է ավելի քան 220 հանդիպում և դարձել երկու գոլի հեղինակ։ Առաջին խաղը անցկացրել է 2005 թվականի նոյեմբերի 14-ին Գերմանիայի դեմ։ Ազգային հավաքականում նա փոխարինել է Վալերի Նիկոլասին, որն ավարտել էր կարիերան Պեկինի Օլիմպիական խաղերից հետո։ 2017 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ Երկու անգամ դարձել է արծաթե մեդալակիր աշխարհի առաջնությունում (2009, 2011), 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացված Օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 2020 թվականին Տոկիոյում դարձել է Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։
Պարգևներ և կոչումներ
2016 թվականի նոյեմբերի 30-ին դարձել է «Ծառայությունների համար» շքանշանի ասպետ ։
Աբրահամ Կոստանդնուպոլսեցի (17-րդ դար)
Աբրահամ Կոստանդնուպոլսեցի (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), XVI ֊ XVII դարերի հայ ինքնուս կենդանաբան։ Ապրել և ստեղծագործել է Կոստանդնուպոլսում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ կենդանաբաներ
Աստերոիդների ցանկ (252801-252900)
Աստերոիդների ցանկ (252701-252800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (252901-253000)
Կյանքի միջին տևողություն
Կյանքի միջին տևողություն, կարևոր ցուցանիշ, որն արտահայտում է բնակչության կյանքի տևողությունը՝ ըստ մահացության տվյալների։ ԱՀԿ-ն հայտնել է, որ կյանքի տևողությունը ամբողջ աշխարհում ավելացել է։ Ըստ գլոբալ միջին հաշվարկների՝ 2012 թվականին ծնված իգական սեռի կյանքի ակնկալվող մահվան տարիքը կազմում է 73 տարեկանը, իսկ արական սեռինը՝ 68։ Սա 6 տարով ավելի է, քան 1990 թվականին ծնված երեխաների կյանքի միջին տևողությունը։
Համաձայն ԱՀԿ-ի ամենամյա վիճակագրական հաշվետվության՝ ավելի մեծ առաջընթացի հասել են քիչ եկամուտներ ունեցող երկրները (միջինը 9 տարի)։ 1990-2012 ժամանակահատվածում կյանքի տևողության աճի ամենաբարձր ցուցանիշը գրանցվել է հետևյալ 6 երկրներում. Լիբերիա 20 տարով (42-ից 62 տարեկան), Եթովպիա (45-ից 64 տարեկան), Մալդիվյան կղզիներ (58-ից 77տարեկան), Կամբոջա (54-ից 72 տարեկան), Թիմոր-Լեստե (50-ից 66 տարեկան), Ռուանդա (48-ից 65 տարեկան)։
Կանանց կյանքի տևողությունը՝ անկախ իրենց բնակության վայրից, սովորաբար ավելի է, քան տղամարդկանցը։ Մեծ եկամուտներ ունեցող երկրներում կանանց և տղամարդկանց կյանքի տևողության միջև տարբերությունը ավելի մեծ է. կանայք սովորաբար 6 տարի ավել են ապրում։ Եկամուտների ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում այս տարբերությունը կազմում է 3 տարի։
Կանանց կյանքի ամենաերկար տևողությունն արձանագրվել է Ճապոնիայում, որին հաջորդում են Իսպանիան, Շվեյցարիան և Սինգապուրը։ Ցուցակը գլխավորող 10 երկրներում կանանց կյաքի տևողությունը կազմել է 84 տարի և ավելի։ 9 երկրներում տղամարդկանց կյանքի տևողությունը կազմում է 80 տարի և ավելի, և այս ցուցակը գլխավորում են Իսլանդիան, Շվեյցարիան և Ավստրալիան ։
Ներկայացված տվյալները մոտավոր են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժողովրդագրական տեսություն Կատեգորիա:Կյանքի տևողություն
Լուչկա (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Լուչկա (Лучка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1623 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լուչկա գյուղում բնակվում էր 284 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,769 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 369,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1623 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(8098) Միյամոտոացուշի
(8098) Միյամոտոացուշի (Miyamotoatsushi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,435103 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9532 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,917 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1387,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,259375 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,28° անկյուն։
Մայքլ Տեր-Պողոսյան
Մայքլ Տեր-Պողոսյան (Michel Ter-Pogossian, ), հայազգի ֆիզիկոս, գյուտարար, Պոզիտրոնային ճառագայթման տոմոգրաֆիայի (Positron emission tomography (PET)) հայրերից մեկն է։ Համակարգչային տոմոգրաֆիայի միջոցով մարդու մարմնի պատկերը վերարտադրող սարքը ստեղծողներից մեկը (1975) ։
=Կենսագրություն= Տեր-Պողոսյանը ծնվել է Բեռլինում, եղել է իր ծնողների միակ զավակը։ Նրա ծնողները հաստատվել էին Գերմանիայում` փախչելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Ֆրանսիա, երբ նա երեխա էր։ Նա գիտական կոչումներ է ստացել Փարիզի համալսարանից և Ռադիումի ինստիտուտից։ 1946 թվականին արտագաղթում է ԱՄՆ Վաշինգտոնի սբ. Լուիսի անվան համալսարանում (Washington University of St. Louis) սովորելու համար։ Ավելի ուշ ընդունվում է նույն համալսարանի մեկ այլ ֆակուլտետ` Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոց (Washington University School of Medicine)։
=Հղումներ=
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկահայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գյուտարարներ
Ագամեմնոն
Ագամեմնոնը (հունարեն՝ Ἀγαμέμνων), հին հունական առասպելներում՝ Միկենեի (կամ Արգոսի) թագավորն էր, Միկենեի թագավոր Ատրեոսի և թագուհու՝ Աերոպեի որդին, և Մենելաոսի եղբայրը։
Կենսագրություն
Թիեստեսի կողմից Ատրեոսի սպանությունից հետո Ագամեմնոնը և իր եղբար Մենելաոսը ապաստան գտան Սպարտայի արքա Տինդարեոսի մոտ, որտեղ և ամուսնացան նրա դուստրերի՝ Կլիտեմնեստրայի և Հեղինեի հետ։ Կլիտեմնեստրայից Ագամեմնոնը ունեցավ մեկ որդի՝ Օրեստես և երեք դուստր՝ Իփիգենիա, Էլեկտրա և Քրիսոթեմիս։ Մինելաոսը հաջորդեց Տինդարեոսին՝ որպես Սպարտայի թագավոր, իսկ Ագամեմնոնը հաստատվեց իր հոր գահին։
Ագամեմնոնի սպանությունը
Հույների կողմից Տրոյան գրավելուց հետո Պրիամոսի դուստր Կասանդրան հայտնվեց Ագամեմնոնի սեփականությունը դարձած գերևարված տրոյացիների խմբում։ Հունաստան վերադառնալով, Ագամեմնոնը կայանեց Արգոլիսում, որտեղ ինքը, իր զինակիցները և Կասանդրան դավադրորեն սպանվեցին Էգիսթոսի կողմից, որը մինչ այդ սիրային հարաբերությունների մեջ էր Ագամեմնոնի կին Կլիտեմնեստրայի հետ։ Սակայն հույն բանաստեղծ Էսքիլեսի համաձայն, Ագամեմնոնի սպանությունն ի կատար է ածվել միայն Կլիտեմնեստրայի կողմից։ Հոր սպանության վրեժն առավ Օրեստեսը, որը վերադարձավ և սպանեց իր մորն ու նրա սիրեկանին։
Էֆրայիմ Քացիր
Էֆրայիմ Քացիր (אפרים קציר Efrayim Katsir; ), Իսրայելի կենսաֆիզիկոս, Իսրայելի աշխատավորական կուսակցության քաղաքական գործիչ։ Նա եղել է Իսրայելի չորրորդ նախագահը և պաշտոնավարել 1973 - 1978 թվականներին ։
Ագամեմնոն
Ագամեմնոնի պաշտամունքը
Ըստ երևույթին, Ագամեմնոնը պատմական անձ էր, մայրցամաքային Հունաստանի միկենական կամ աքեական պետությունների արքայից արքա։ Հելլենական ժամանակաշրջանում նա Սպարտայում պաշտվում էր որպես «Զևս Ագամեմնոն» աստվածություն։
Էֆրայիմ Քացիր
Կենսագրություն
Կացիրը՝ Էֆրայիմ Կացալսկի, ծնվել է Յեհուդա և Ցիլա Կացալսկիներիների ընտանիքում, Կիևում, Ռուսական կայսրություն, (ներկայում Ուկրաինա)։ 1925 թվականին (ոստ որոշ հրապարակումների՝ 1922 թվականին ), նա իր ընտանիքի հետ գաղթում է Պաղեստինի Բրիտանական մանդատի հատված և բնակություն հաստատում Երուսաղեմում։ 1932 թվականին, նա ավարտում է Ռեհավիայի վարժարանը ։ Իր եղբոր Ահարոն Կացիրի նման, նա էլ էր հետաքրքրված էր գիտությամբ։ Երուսաղեմի հրեական համալսարանում, նա ուսումնասիրում էր բուսաբանություն, կենդանաբանություն, քիմիա և մանրէաբանություն։ 1938 թվականին, նա գիտության մագիստրոսի կոչում ստացավ, և 1941 թվականին՝ գիտության դոկտորի ։ 1939 թվականին, նա ավարտեց Հագանայի առաջին սպայական դասընթացը, և դարձավ դաշտային ուժերի ուսանողական միավորման հրամանատար ('Hish)։ Նա, եղբոր հետ աշխատում էր նոր պայթուցիկ նյութերի մշակման վրա։ 1948 թվականի մայիսին, Էֆրայիմը նշանակվեց "Heyl Mada" (HEMED) գիտահետազոտական և զարգացման միավորման հրամանատար ։ Նրա եղբայր Ահարոն Կացիրը՝ Վայցմանի ինստիտուտի Պոլիմերների հետազոտության բաժանմունքի ղեկավար, սպանվեց Լոդ (այժմ Բեն Գուրիոնի) օդանավակայանի ջարդերի ժամանակ։
Ագամեմնոն
Ագամեմնոնի պաշտամունքը
Ագամեմնոնը Հոմերոսի Իլիականի գլխավոր գործող անձանցից մեկն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Իլիականի հերոսները
Էֆրայիմ Քացիր
Կենսագրություն
Կացիրն ամուսնացել էր Նինայի (ծնունդով Գոթլիբ) հետ, ծնված Լեհաստանում, ով մահացավ 1986 թվականին։ Լինելով անգլերենի ուսուցչուհի, Նինան լեզվի ուսուցման յուրահատուկ մեթոդ էր մշակել։ Որպես առաջին տիկին, նա մանկական գրողներին և նրանց պատանի ընթերցողներին նախագահական նստավայր հրավիրելու սովորույթ ներմուծեց։ 1978 թվականին, ի հիշատակ իր հանգուցյալ դստեր՝ Նուրիթի, ով մահացել էր գազից և մյուս դստեր՝ իրիթի, ով ինքնասպան էր եղել, նա հիմնեց Նուրիթ Կացիր թատերական կենտրոնը ։ Նրանք Մեյր անունով որդի և երեք թոռներ ունեին։ Կացիրը մահացավ 2009 թվականի մայիսի 30-ին, Ռիհովոտի իր տանը ։
Գիտական կարիերա
Բրուկլինի պոլիտեխնիկ ինստիտուտում, Կոլումբիայի համալսարանում և Հարվարդի համալսարանում ուսումնառությունը շարունակելուց հետո, նա վերադարձավ Իսրայել, և Ռիհովոտում գտնվող Վայցմանի Գիտության ինստիտուտում, որի հիմնադրմանն օժանդակեց, դարձավ Կենսաֆիզիկայի բաժանմունքի ղեկավար։ 1966–1968 թվականներին, կացիրը Իսրայելի զինված ուժերի գլխավոր գիտաշխատողն էր ։ Նրա սկզբնական ուսումնասիրությունները կենտրոնացած էին պարզ արհեստական պրոտեինի մոդելների վրա, սակայն նա նաև մշակեց ֆերմենտների միացման մեթոդը, որն օգնեց ֆերմենտային ինժեներիայի հիմքը դնել։
Նախագահ
1973 թվականին, Գոլդա Մայերը կապվեց Կացիրի հետ Հարվարդի համալսարանում, խնդրելով նրան ընդունել նախագահությունը։ Նա իր ազգանունը եբրայերենացրեց՝ Կացիր, ինչը նշանակում է 'բերք'։
1977 թվականի նոյեմբերին, նա առաջին անգամ հյուրընկալեց արաբական պետության ղեկավարի՝ Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթին։ 1978 թվականին, նա կնոջ հիվանդության պատճառով, հրաժարվեց երկրորդ ժամկետով վերընտրվել, և նրան հաջորդեց Յիցակ Նավոնը։ Նախագահի պաշտոնից հրաժարվելուց հետո, նա վերադարձավ իր գիտական աշխատանքին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի նախագահներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Երուսաղեմի հրեական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Բենջամին Հարրիսոն
Բենջամին Հարրիսոն (Benjamin Harrison, ), ԱՄՆ-ի 23-րդ նախագահը ( 1889-1893 թվականներ)։
ԱՄՆ-ի նախագահ Ուիլյամ Հենրի Հարրիսոնի թոռը։
Կրթություն
Նախնական կրթությունը Բենջամինն ստացել է դպրոցում, որը շատ մոտ էր նրանց տանը։ Ծնողները Հարրիսոնի համար գտան դաստիարակի, որի շնորհիվ նա 1847 թվականին ընդունվեց տնտեսագիտության քոլեջ Օգայոյում։ Բենջամինն այնտեղ սովորեց 2 տարի։ 1850 թվականին ընդունվեց Օքսֆորդ, 1852 թվականին արդեն ուներ բարձր կրթություն։
Քաղաքական կարիերան
Միայն 1865-1875 թվականներին ընդհանուր առմամբ խոսեց հասարակության հետ։ 1873 թվականից նորից սկսեց զբաղվել օրենքով։ Անտեսելով «Ֆոնդային փլուզումը» 1874 թվականին Հարրիսոնը Ինդիանապոլսում կառուցեց տուն։ Նա դրեց իր թեկնածությունը Հնդկաստանի նահանգապետի համար 1876 թվականին, բայց պարտվեց։ 1878 թվականին մահացավ սենատոր Օլիվեր Մորտոնը, և հասարակությունը առաջարկեց Հարրիսոնին նրա փոխարեն։ Հաջորդ տարի նախագահ Ռատերֆորդ Հեյսը Հարրիսոնին անդամակցեց Միսիսիպիի ծովային հանձնաժողովին։