cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յան Մայեն
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Կղզում գրանցված են 98 տեսակի թռչուն, որոնցից 18-ի համար կղզին համարվում է մշտական ձվադրման վայր։ Եվ 7 տեսակի ձվադրումը հավանական է, սակայն դեռևս ապացուցված չէ։ Կաթնասուններից կղզու տարածքում երբեմն կարելի է հանդիպել սպիտակ և կապույտ աղվես, սպիտակ արջ։ Նրանք հայտնվում են կղզում ջրի մակերեսի սառցակալման ժամանակ կամ սառցաբեկորների հետ։
Պատմություն
Կղզին անվանվել է ի պատիվ հոլանդացի կետորսական նավի հրամանատարի անունով, ով այն հայտնաբերել 1614 թվականին։ Կղզու հայտնաբերման հարցում հայտ էին ներկայացրել նաև Հենրի Հուդզոնը (1607թ.), Ժան Ֆրոլիկը (1612թ.), Ժորիս Կարոլուսը (1914թ.)։
Այնուամենայնիվ 1595 թվականին Դույսբուրգում Գերհարդ Մերկատորի (1512-1594) կողմից պատրաստված քարտեզում Սառուցյալ օվկիանոսում՝ մոտավորապես Յան Մայեն կղզու տեղում պատկերված է ինչ-որ կղզի, որի անունը նշվում է Beeren Syland
Հետագա հարյուրամյակում կետորսական և կենդանաոսրական նավերի կողմից շատ հազվադեպ է այցելություններ եղել Յան Մայեն կղզի։ Կղզին գտնվում է Նորվեգիայի իրավասության ներքո 1929 թվականից։ Յան Մայեն կղզու տարածքի անվտանգության պահպանումը իրականացնում է Նորվեգիայի զինված ուժերը։ Այս առնչությամբ միջազգային հակասություններ չկան։ 1961 թվականին կղզուց ոչ հեռու K-19 սուզանավում տեղի է ունեցել վթար։ 1970 թվականից Բերենցբերգ լեռը ակտիվություն է ցուցաբերում։
Տնտեսություն
Յան Մայեն կղզին չունի էական բնական ռեսուրսներ։ Տնտեսությունը սահմանափակվում է ծառայությունների ոլորտով, որոնք մատուցվում են նորվեգական ռադիոկայանի և մետեոկայանի աշխատակիցներին։
Կղզին ունի նավագնացության համար նախատեսված արտաքին խարիսխային կայաններ, ինչպես նաև մոտ 2000 մետրանոց գրունտային թռիչքուղով փոքր օդանավակայան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան Մայեն
Պորտուգալիա-Հայաստան բարեկամության միություն
Պորտուգալիա-Հայաստան բարեկամության միություն, հիմնադրվել է 2016 թվականի մարտի 31-ին Պորտուգալիայի մայրաքաղաք Լիսաբոնում։ Ունի երկու տարածաշրջանային ներկայացուցչություն, առաջինը Պորտուգալիայի Պորտա քաղաքում (բացված 2016 թվականի հուլիսին) ներկայացուցիչը Վարդան Ադիբեկյան, և մեկ տարածաշրջանային ներկայացուցչություն Երևանում, ներկայացուցիչ՝ Տիգրան Արզումանյան։
Գործունեության հիմնական բնագավառներն են Հայաստան-Պորտուգալի հարաբերությունների զարգացումը, մշակութային, լեզվական, կրթական, քաղաքական և հասարակական համագործակցության ապահովումը երկու երկրների միջև։
Պորտուգալիա-Հայաստան բարեկամության միության ծրագրերից են՝ Պորտուգալիա-Հայաստան ինստիտուցիոնալ ֆորումը, «Կոնսոնանսիա» նվագախումբը, Արժևորում և գործարար հնարավորություններ ֆորումը ։
2016 թվականին միության հովհանու ներքո հիմնադրվել է «Կոնսոնանսիա» լարային նվագախումբը, բաղկացած հայ և պորտուգալացի երաժիշտներից։ 2018 թվականին միության ջանքերով Լիսաբոնի համալսարանում բացվել է «Հայոց լեզու և մշակույթ» ուսումնառության բաժինը, որը 2019 թվականի հոկտեմբերի 5-ին համալրվել է 6 ուսանողով ։ Դասըթացը 2021 թվականի սեպտեմբերին փոխարինվել է՝ միության, Լիսաբոնի համալսարանի, Երևանի Պետական համալսարանի և ՀԲԸՄ-ի Հայկական Վիրտուալ Համալսարանի միջև ստորագրած «Հայագիտական ուսումնասիրություններ» թեմայով դասընթացներ կազմակերպելու մասին համաձայնագրով։
2019 թվականի ապրիլի 26-ին միության ակտիվ աշխատանքի շնորհիվ Պորտուգալիայի Ազգային Ասամբլեան ընդունել է 1915 թվականին տեղի ունեցած Հայոց Ցեղասպանության մասին հռչակագիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ կազմակերպություններ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի կազմակերպություններ
Մարիա Դիմիտրիադի
Կենսագրություն
Մարիա Դիմիտրիադին ծնվել է 1950 թվականին Աթենքի Տավրոս արվարձանում, որտեղ հետագայում նա դարձել է մունիցիպալ խորհրդի անդամ ։ Նրա ավագ քույրը եղել է հույն հայտնի երգչուհի Աֆրոդիտե Մանոուն ։
1980 թվականին Մարիա Դիմիտրիադին պայմանագիր է ստորագրել CBS Records-ի հետ և սկսել իր սոլո կարիերան ։ 1991 թվականից մինչև 1993 թվականը Դիմիտիրադին ապրել և աշխատել է Հարավսլավիայում ։
Մարիա Դիմիտրիադին ամուսնացել է հունական հեռուստատեսության հաղորդավար Անդրեաս Միկրոոււցիկոսի հետ։ Զույգն ունեցել է մեկ որդի` Սթերիոսը։ Հետագա տարիներին Մարիան հեռացել է ակտիվ երաժշտական գործունեությունից և դարձել Հունաստանի կոմունիստական կուսակցության համակիրը ։
Մարիա Դիմիտրիադին մահացել է 2009 թվականի հունվարի 6-ին՝ 58 տարեկան հասակում, Աթենքի «Evangelismos General Hospital»-ում թոքերի հազվադեպ հանդիպող հիվանդությունից  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հույն երգիչներ Կատեգորիա:Հույն երգչուհիներ
Հակոբ Տերտերյան
Հակոբ Եփրեմի Տերտերյան, հայ կենդանաբան-միջատաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1989):
Եվա Տերտերյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Հակոբ Տերտերյանը ծնվել է 1924 թվականի փետրվարի 23-ին, Սիմֆերոպոլ (Ղրիմ) քաղաքում։ 1946 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1946 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ Կենդանաբանության ինստիտուտում, 1961 թվականից՝ անողնաշարավոր կենդանիների բաժնի, 1976-1996 թվականներին՝ միջատաբանության լաբորատորիայի վարիչ ։
Եղեգի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Եղեգ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան (2 միավոր)։
Հակոբ Տերտերյան
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են արյունածուծ երկթևանիների որոշ խմբերի (մլակներ, մժղուկներ մոծակներ և այլն) կարգաբանության, ձևաբանության, էկոլոգիայի, կենսաբանության և այլ հարցերի ։
Եղեգի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Հակոբ Տերտերյան
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ կենդանաբաններ Կատեգորիա:Հայ միջատաբաններ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Իգոր Նիկոլաև
Իգոր Յուրիի Նիկոլաև, խորհրդային և ռուսական էստրադային երգիչ և երգերի հեղինակ։ Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2001) :
Կենսագրություն
Իգոր Յուրիի Նիկոլաևը ծնվել է Խոլմսկ քաղաքում (Սախալինի մարզ), 1960 թվականի հունվարի 17-ին, պոետ-ծովանկարիչ, հեռավոր նավարկության կապիտան, ԽՍՀՄ Գրողների Միության անդամ Յուրի Իվանի Նիկոլաևի և հաշվապահ Սվետլանա Միտրոֆանի Նիկոլաևնայի ընտանիքում։
1974 թվականին Իգոր Նիկոլաևը ավարտում է երաժշտական դպրոցի ջութակի դասարանը և ընդունվում Սախալինի երաժշտական ուսումնարանի երաժշտության տեսության դասարանը։
1975 թվականին Իգոր Նիկոլաևը հեռանում է Յուժնո Սախալինսկից Մոսկվա, որտեղ շարունակում է սովորել Պ. Ի. Չայկովսկու անվան Մոսկվայի կոնսերվատորիային առընթեր Երաժշտական ուսումնարանում։
1978 թվականին Իգոր Նիկոլաևը և նրա կինը՝ Ելենան, ունենում են աղջիկ՝ Յուլիան։
1980-ականներ
1980 թվականից սկսած Իգոր Նիկոլաևը սկսում է աշխատել Ալլա Պուգաչովայի «Ռեցիտալ» համույթում՝ որպես ստեղնաշարային գործիքների նվագող և գոծիքավորող։ 1980 թվականին ավարտում է Մոսկվայի Մշակույթի ինստիտուտը (էստրադային բաժանմունք, երգահան Իգոր Բրիլի դասարան)։
1985 թվականին, «Տարվա երգ» հեռուստատեսային մրցույթում, կայանում են Իգոր Նիկոլաևի երգերի պրեմիերաները՝ «Լաստանավորդ» («Паромщик») (Ալլա Պուգաչովայի կատարմամբ) և «Կոմարովո» («Комарово») (Իգոր Սկլյարի կատարմամբ)։
1986 թվականից Իգոր Նիկոլաևը սկսում է մենակատարային կարիերան՝ «Ջրաղաց» («Мельница») երգով։ Թողարկվում է Ալլա Պուգաչովայի «Երջանկություն անձնական կյանքում» («Счастья в личной жизни!») հավաքածուն։
1987 թվականին թողարկվում է Իգոր Նիկոլաևի առաջին մենակատարային հավաքածում՝ «Ջրաղաց»։ Իգոր Նիկոլաևը և Ալլա Պուգաչովան հյուրախաղային շրջագայություն են կատարում Ճապոնիայում՝ ճապոնական էստրադայի աստղ Տոկիկո Կատոյի հրավերով, որի կատարմամբ հնչում է Իգոր Նիկլաևի «100 ընկեր» («100 друзей») (ճապոներեն) ստեղծագործությունը։
1988 թվականին Իգոր Նիկոլաևը «Տարվա երգ» հեռուստատեսային փառատոնի եզրափակիչ համերգում կատարում է «Ծուռ հայելիների թագավորությունը» երգը։ Նրա հեղինակներ Իգոր Նիկոլաևը և Պավել Ժագունը պարգևատրվում են փառատոնի դիպլոմներով։ Նույն, 1988 թվականին, Իգոր Նիկոլաևը՝ «Roxette» զույգի հետ, վարում է շվեդական ազգային երաժշտական մրցանակ «Grammis»-ի մրցնակաբաշխության եզրափակիչ մասը։
1989 թվականին, երգահանների խմբի կազմում, մասնակցություն է ունենում խորհրդա-ամերիկյան նախագծում, որի շրջանակներում ամերիկյան երաժշտության աստղ Սինդի Լաուպերը ժամանում է ԽՍՀՄ և ձայնագրում է «Սառը երկինք» («Холодные Небеса», «Cold Sky») ստեղծագործությունը։ Հետագայում այդ ստեղծագործությունը տեղ է գտնում EPIC RECORDS ձայնագրման ստուդիայի «Music speaks louder than words» ձայնասկավառակում։ Իգոր Նիկոլաևը մասնակցություն է ունենում Ստոկհոլմի հեռուստատեսության Յակոբ Դալինայի «Յակոբի Սանդուղք» ծրագրի նկարահանումներին։ Իգոր Նիկոլաևը զուգերգ է ձայնագրում Լիզ Նիլսոնի հետ՝ «AQUARIUS 1999» (Ա. Ֆորսմանի (Շվեդիա) հետ համահեղինակությամբ)։ Հետագայում այն ներառվում է Իգոր Նիկոլաևի «Ֆանտաստիկա» («Фантастика») ալբոմի մեջ և առանձին սինգլով թողարկվում է Շվեդիայում։ Շվեդիայում թողարկվոմ է Թոմմի Չյորբերգի երկու ձայնասկավառակները՝ սինգլ «THE KINGDOM OF THE CARNIVAL MIRRORS» (երաժշտության հեղինակ Իգոր Նիկոլաև) և «JULEN AR HAR» ալբոմը (որտեղ նույնպես ներառված է «THE KINGDOM OF THE CARNIVAL MIRRORS» սինգլը), որը դառնում է «ոսկե»։ Ստոկհոլմի «GLOBE ARENAS»-ում «WORLD YOUTH CHOIR»-ը՝ Յունեսկոյի համաշխարհային մանկական երգչախումբը, կատարում է Իգոր Նիկոլաևի և Բեննի Անդերսոնի (ԱԲԲԱ) երաժշտությանբ կանտատա։ Թողարկվում են «Ծուռ հայելիների թագավորությունը» և «Ֆանտաստիկա» ալբոմները։
1990-ականներ
1990 թվականին թողարկվում է Նատաշա Կորոլյովայի դեբյուտային ալբոմը՝ «Դեղին կակաչներ» («Желтые тюльпаны»)։ Սկսվում է երկարատև ստեղծագործական համագործակցությունը։
1991 թվականին թողարկվում է «Միսս Բաժանում» («Мисс Разлука») ալբոմը։
1992 թվականի մարտին, «Օլիմպիյսկի» մարզահամալիրում կայանում է Իգոր Նիկոլաևի և Նատաշա Կորոլյովայի «Դելֆինը և Ջրահարսը» («Дельфин и Русалка») համատեղ ծրագրի պրեմիերան։ Թողարկվում է «Դելֆինը և Ջրահարսը» ալբոմը։
1992 թվականի նոյեմբերին, «Օլիմպիյսկի» մարզահամալիրում կայանում է Իրինա Ալեգրովայի «Մի հեռացիր սեր» («Не улетай, любовь») ծրագրի պրեմիերան, որը կազմված էր առավելապես Իգոր Նիկոլաևի երգերից։ Թողարկվում է Իրինա Ալեգրովայի «Իմ օտարական» («Странник Мой») ալբոմը։ Իգոր Նիկոլաևը ստանում է «Օվացիա» Ռուսաստանի Ազգային Երաժշտական մրցանակը՝ «Տարվա ալբոմ» անվանակարգում («Դելֆինը և Ջրահարսը»)։
1994 թվականին թողարկվում են «Ազնվամորու գինի» («Малиновое Вино») և Նատաշա Կորոլյովայի «Երկրպագու» («Поклонник») ալբոմները։
1995 թվականին Իգոր Նիկոլաևը արժանանում է «Օվացիա» Ռուսաստանի Ազգային Երաժշտական մրցանակին՝ «Տարվա երգահան» անվանակարգում և անվանակարգվում է «Աստղ-95» մրցանակին՝ «Տարվա երգահան» անվանակարգում։ Իգոր Նիկոլաևը սկսում է համագործակցությունը երիտասարդ երգչուհի Օլգա Պրյադինայի հետ և նրա համար գրում է «Դեղձանիկ» («Канарейка») և «Հեռագիր» («Телеграмма») երգերը։ Թողարկվում են «Խմենք սիրո համար» («Выпьем за любовь») և Նատաշա Կորոլյովայի «Կոնֆետի» («Конфетти») ալբոմները։
1997 թվականին, Նյու Յորքում, «Մեդիսոն Սքվեր Գարդեն» սրահում, կայանում է Իգոր Նիկոլաևի և Նատաշա Կորոլյովայի «Դելֆինը և Ջրահարսը» ծրագրի պրեմիերան։ Համերգին մասնակցություն է ունենում Դիանա Գուրցկայան՝ Իգոր Նիկոլաևի «Կախարդական հայելի» («Волшебное стекло») երգով։ Իգոր Նիկոլաևը արժանանում է «Օվացիա» Ռուսաստանի Ազգային Երաժշտական մրցանակի՝ «Տարվա գրող» անվանակարգում, հոր հիշատակին նվիրված երգի համար։ Թողարկվում են «Տասնհինգ տարի։ Լավագույն երգեր» և Նատաշա Կորոլյովայի «Արցունքի ադամանդները» («Бриллианты Слез») ալբոմները։
1998 թվականի հունվարի 17-ին, իր ծննդյան օրը, Իգոր Նիկոլաևը առաջին անգամ կազմակերպում է իր ստեղծագործական երեկոները «Ռոսիա» համերգային սրահում, որոնք անցնում են խլացուցիչ հաջողությամբ և դառնում են տարվա ամենահզոր իրադարձություններից մեկը։ Թողարկվում է «Իգոր Նիկոլաև-98» ալբոմը, որում ընդգրկվում են ստեղծագործական երեկոների ժամանակ հնչած երգերը։ Մայիսի 31-ին, Նատաշա Կորոլյավայի ծննդյան 25-ամյակի օրը, Իգոր Նիկոլաևը պրոդյուսավորում և բեմադրում է երգչուհու համերգը Կիևի կենտրոնական հրապարակում։
1999 թվականին, «Ռոսիա» համերգային սրահում, անց է կացվում Նատաշա Կորոլյավայի մեծ մենակատարային համերգը։ Իգոր Նիկոլաևը հանդես է գալիս որպես պրոդյուսեր և երգերի հեղինակ։ Իգոր Նիկոլաևը արժանանում է «Օվացիա» Ռուսաստանի Ազգային Երաժշտական մրցանակին՝ «Տարվա երգահան» անվանակարգում։ Հեռուստատեսային «Տարվա երգ» փառատոնի շրջանակներում Իգոր Նիկոլաևին է հանձնվում Իսահակ Դունաևսկու անվան մրցանակ՝ երգի զարագացման բնագավառում մեծ ավանդի համար։
2000-ականներ
2000 թվականին թողարկվում է «Սիրո կոտրված բաժակ» («Разбитая чашка любви») ալբոմը։
Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հրամանագրով, 2001 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Իգոր Նիկոլաևին շնորհվում է Ռուսաստանի Դաշնության Մշակույթի Վաստակավոր Գործիչ կոչումը ։ Իգոր Նիկոլաևը և Դիանա Գուրցկայան արժանանում են «Օվացիա» Ռուսաստանի Ազգային Երաժշտական մրցանակին՝ «Տարվա զուգերգ անվանակարգում։ Իգոր Նիկոլաևը դառնում է «Ոսկե գրամոֆոն-2001» («Հինգ պատճառ» («Пять причин»)) մրցանակի դափնեկիր։ Թողարկվում է «Ամենահարազատը» («Самая родная») ալբոմը։
2003 թվականի մարտի 1-ին և 2-ին, Կրեմլի Համագումարների պալատում Նիկոլաևը անց է կացնում իր «Միլիոն Գեղեցիկ Կանայք» («Миллион Красивых Женщин») հերթական ստեղծագործական երեկոները, որին մասնակցում են ռուսական էստրադայի բազմաթիվ հայտնի աստղեր։
Թողարկվում են երկու հավաքածուներ՝ «Լավագույնը Ձեզ համար» («Лучшее для вас») և «Հինգ պատճառ» («Пять причин»), ինչպես նաև, Պավել Ժիգունի բանաստեղծություններով երգերի հեղինակային ձայնասկավառակ՝ «Ամսագրի կազմի վրա» («На обложке журнала»)։
2004 թվականին Իգոր Նիկոլաևը մասնակցում է ОРТ հեռուստաընկերության «Աստղերի ֆաբրիկա - 4» («Фабрика звезд - 4») հեռուստատեսային նախագծին՝ որպես մանկավարժ, ինչպես նաև, դառնում է նախագծի մասնակիցներից մեկի՝ երիտասարդ երգիչ Անտոն Զացեպինիի պրոդյուսեր։ Եթեր են հեռարձակվում մի քանի հաշվետու համերգներ, որոնցում «ֆաբրիկանտները» կատարում են Նիկոլաևի ինչպես նոր, այնպես էլ արդեն հայտնի երգերը։
2005 թվականին Իգոր Նիկոլաևը գրում է «Ինչպես հիասքանչ ես դու» («Как ты прекрасна») երգը, որի տեսահոլովակի նկարահանումների համար հրավիրում է ռուսական թենիսի աստղ Ելենա Դեմենտևային, որի մարզական ճակատագրին վաղուց էր հետևում։
2006 թվականին, Հայրենիքի հանդեպ վաստակի համար, Իգոր Նիկոլաևին է շնորհվում երկու շքանշան՝ «Մշակույթի Ծառայության» Ոսկե Շքանշան և «Պյոտր Մեծի» I աստիճանի Շքանշան։ Առաջին Ալիքը եթեր է հեռարձակում Իգոր Նիկոլաևի «Երկու Աստղ» («Две звезды») երգի անվանումով նախագիծ, որում ակտիվ մասնակցություն է ունենում հանրահայտ երգի հեղինակը։ Իգոր Նիկոլաևը և Նատաշա Կորոլյովան «Դելֆինը և Ջրահարսը» և «Տաքսի, տաքսի» երգերով մասնակցություն են ունենում «Ռետրո-FM-ի լեգենդները» համերգին։ Տարվա վերջում թողարկվում է նոր ալբոմ՝ «Ինչպես հիասքանչ ես դու»։
2007 թվականի սկզբում կայանում է Իգոր Նիկոլաևի նոր ծրագրով համերգը Նյու Յորքի «Միլլենիում» թատրոնում։
2007 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Մոսկվայում կայանում է «Աշխարհի Շքանշանի» շնորհման Հանդիսավոր Արարողությունը՝ Փրկիչ Քրիստոսի Եկեղեցու (Храм Христа Спасителя) Եկեղեցական Ժողովների Դահլիճում։ Իգոր Նիկոլաևը այն ակնառու մարդկանց շարքում էր, որոնց Անվանական Աստղերը բացվեցին այգու մայրուղում։
2008 թվականին թողարկվում է «Իգոր Նիկոլաև. Լավագույն հավաքածու mp3» («Игорь Николаев. Любимая коллекция mp3») ձայանսկավառակը։ Իգոր Նիկոլաևին է հանձնվում «Մանկության Արծաթե Շքանշան»։ Նույն տարում Նիկոլաևը իրականացնում է վաղեմի երազանքը։ Նա գրում է երաժշտական թեմա հոլիվուդյան «Ասա այդ ռուսերեն» («Скажи это по-русски» (Say It in Russian)) լիամետրաժ ֆիլմի համար։ Ֆիլմը միջազգային փառատոններում ստանում է 11 մրցանակ։ Ռուս դերասանուհի Ագաթա Գոտովայի և սերբ դերասան Ռադե Սերբեջիայի հետ, որոնք գլխավոր դերերն էին կատարում ֆիլմում, Իգոր Նիկոլաևը ներկայացնում է կինոֆիլմը Մոնակոյի և Մոնտե Կառլոյի կինոփառատոններում։ 2008 թվականի ամռանը, երիտասարդ կատարողների Յուրմալայի «Նոր Ալիք» միջազգային մրցույթի շրջանակներում, անց է կացվում Իգոր Նիկոլաևի ստեղծագործական երեկոն, որտեղ մաեստրոյի լավագույն և նոր երգերը կատարում են Իրինա Ալեգրովան, Ալլա Պուգաչովան, Ֆիլիպ Կիրկորովը, Վալերի Լեոնտևը, Վալերի Մելաձեն, Խուլիո Իգլեսիաս կրտսերը, Նիկոլայ Բասկովը, Իգոր Կրուտոյը, Նատաշա Կորոլյովան և ուրիշներ։ Այդ համերգում, հանդիսատեսի լայն շրջանակին է ներպկայացվում երիտասարդ երգչուհի Յուլիա Պրոսկուրյակովան, որը Իգոր Նիկոլաևի հետ զուգերգով կատարում է «Ինչ-որ բան դրանում կա» («Что-то в этом есть») երգը։ 2008 թվականի դեկտեմբերին Առաջին Ալիքի եթերում հեռարձակվում է «Թող խոսեն» («Пусть говорят») հաղորդումը, որտեղ Յուլիան հասարակությանն է ներկայացվում որպես Իգոր Նիկոլաևի հարսնացու։
2009 թվականի սկզբին Իգոր Նիկոլաևը Յուլիա Պրոսկուրյակովայի և Խուլիո Իգլեսիաս-կրտսերի հետ շրջագայում է ԱՄՆ-ում։
2009 թվականի ապրիլին թողարկվում է «Նվերային հավաքածու. Իգոր Նիկոլաև» («Подарочная коллекция. Игорь Николаев») հավաքածուն, որը պարունակում է 13 հավաքածու՝ ձայնագրված 1986 թվականից մինչև 2006 թվականը։
2010 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Իգոր Նիկոլաևը ամուսնանում է Յուլիա Պրոսկուրյակովայի հետ։
Հոկտեմբերի սկզբին Իգոր Նիկոլաևը և Յուլիա Պրոսկուրյակովան ստանում են «Տարվա Զույգ 2010» մրցանակը՝ հաղթելով «Սեր» անվանակարգում։
Ստեղծագործական համագործակցություն
Որպես հեղինակ համագործակցել է. Ա. Պուգաչովայի, Վ. Լեոնտևի, Վ. Կուզմինի, Լ. Դոլինայի, Ի. Ալեգրովայի, Ի. Կոբզոնի, Ա. Բույնովի, Ա. Բարիկին, Ի. Սկլյարի, Ն. Կորոլյովայի, Ժասմինի, Ա. Կալյանովի, Դ. Գուրցկայաի, Կ. Օրբակայտեի, Ա. Սերովի, Լ. Գուրչենկոյի, Յու. Նիկուլինի, Ֆ. Կիրկորովի, Մ. Շուֆուտինսկու, Լ. Վայկուլեի, Տ. Օվսիենկոյի, Լ. Միլյավսկայաի, Կ. Սեմյոնովաի, Օ. Պրյադինայի, Լ. Զիկինայի, Լ. Լեշչենկոյի և Վ. Վինոկուրի, Ռոուզ քույրերի (ԱՄՆ), Սինդի Լաուպերի (ԱՄՆ), Լիզ Նիլսոնի (Շվեդիա), Թոմմի Չյորբերգի (Շվեդիա), Տոկիկո Կատոի (Ճապոնիա), Ա. Գլիզինի, Վ. Սալտիկովի, «Ուրախ տղաներ», «Մակի» և «Ռուկկի վվերխ» խմբերի հետ։
Համահեղինակներ. Պ. Ժագուն, Ս. Բելյավսկայա, Ն. Զինովև, Ա. Պուգաչովա, Լ. Դերբենյով, Մ. Տանիչ, Լ. Կոզլովա, Ի. Կրուտոյ, Վ. Մատեցկի, Ի. Ռեզնիկ, Վ. Սաուտկին, Վ. Պրեսնյակով (ավագ), Վ. Պրեսնյակով (կրտսեր), Ա. Մակարևիչի, Ի. Կոխանովսկի, Ե. Եվտուշենկո, Ա. Վոզնեսենսկի և ուրիշներ։
Նաև, Իգոր Նիկոլաևը բազմակի անգամներ նախագահել է տարբեր երաժշտական մրցույթների հանձնաժողովներում, այնպիսի, ինչպես 1997 թվականի «Վոլգայի ալիքների վրա», որտեղ Գրան-Պրի դափնեկիր է դարձել ցնցող վոկալային տվյալներ ունեցող սկսնակ աստղ Լյուդմիլա Սոկոլովան, Դիանա Գուրցկայան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Թուլացված պատվաստանյութ
Թուլացված պատվաստանյութ, պատվաստանյութ, որը ստացվում է պաթոգենի վիրուլենտությունը նվազեցնելու միջոցով, որի արդյունքում հարուցիչը մնում է կենդանի ։ Թուլացման արդյունքում պաթոգենը դառնում է անվնաս կամ պակաս վիրուլենտ։
Օրինակներ
Կենդանի պատվաստանյութերի օրինակներ են.
Զարգացում
Վիրուսները կարելի է թուլացնել, դրանք պասսաժ կատարելով օտար տիրոջ մեջ։ Օտար տեր կարող են լինել՝
Վիրուսներից մի քանիսը կրում են մուտացիաներ, որպեսզի կարողանան վարակել օտար տիրոջը։ Արդյունքում ստեղծվում է պոպուլյացիա, որը զգալիորեն տարբերվում է սկզբնականից և չի կարող աճել հիմնական տիրոջ օրգանիզմում, այսինքն՝ թուլացված է։ Այս գործընթացը հայտնի է պասսաժ անվանումով, որի ժամանակ վիրուսն այնքան է հարմարվում օտար տիրոջը, որ հիմնական տիրոջ համար այլևս վտանգավոր չի լինում։ Արդյունքում հիմնական տիրոջ իմուն համակարգը հեշտությամբ էլիմինացնում է պաթոգենին, առաջանում են իմուն հիշողության բջիջներ, որոնք հետագա կոնտակտի ժամանակ պաշտպանում են հիմնական տիրոջը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիրուսաբանություն
Սուբստանց
Սուբստանց ( substantial subs-tare - գոյություն ունենալ), փիլիսոփայության կատեգորիա, որը նշանակում է աշխարհի մեջ եղած վերացականը, ընդհանուրը, հաստատունը, որն ապահովում է աշխարհի միասնությունը՝ ներառելով նրա կոնկրետ, եզակի, անցողիկ երևույթների բազմազանությունը։ Տեսական մտածողությունն իսկապես միտում ունի ի մի բերելու երևույթների բազմազանությունը․ Սուբստանցի կատեգորիան ծագում է, երբ այդ միտումը մտահայեցողաբար տարածվում է աշխարհի վրա ընդհանրապես։ Անտիկ փիլիսոփայության մատերիալիստական ավանդույթի մեջ (միլեթյան դպրոց, Հերակլիտ, Անաքսագորաս, Դեմոկրիտ, էլեացիներ, Էպիկուր և այլն) Սուբստանցին համարժեք են առաջնային տարրերը, նյութական մասնիկները, ատոմը և այլն, իսկ իդեալիստական ավանդույթի մեջ՝ պլատոնյան «գաղափարները», Արիստոտելի «անշարժ էությունը» և այլն, որոնք որպես իսկական կեցություն հակադրվում էին զգայական աշխարհի երևույթներին։ Կարևորագույն խնդիր էր նաև շարժման հարցը, ոմանք (Հերակլիտ, Էպիկուր և այլն) Սուբստանցն պատկերացնում էին իբրև ինքնաշարժվող, բայց մեծ մասը (էլեացիներ, Դեմոկրիտ, Արիստոտել և այլն) գտնում էր, որ միասնական, հավերժական, հաստատուն առաջնահիմքին փոփոխականություն (շարժում) վերագրելը տրամաբանական հակասություն կլիներ։ Միջնադարում սկիզբ է առնում երկու (հոգևոր-աստվածային և նրանից կախված՝ նյութական-մարմնական) Սուբստանցների տարբերակումը։ Դեկարտը, բացի բացարձակ Սուբստանցից (աստված) ընդունում է երկու արարյալ, բայց միմյանցից անկախ, ինքնաբավն հավատակից Սուբստանցներ՝ տարածական և մտածող։ Սպինոզայի ուսմունքում Սուբստանցը ինքը բնությունն է՝ վերցված իր միասնության տեսակետից և որպես աշխարհի բազմազանությունն առաջացնելու կարողություն, սուբստանց-բնությունն օժտված է այն բոլոր հատկություններով, որոնք վերագրվում էին աստծուն։ Գերմանական դասական փիլիսոփայությունը ընկալեց սպինոզյան Սուբստանցի գաղափարը՝ հատկապես շեշտելով Սուբստանցի ինքնաշարժումը և հաստատունի ու փոփոխականի, միասնականի ու բազմազանի դիալեկտիկան։ Դիալեկտիկական մատերիալիզմի մեջ Սուբստանցի կատեգորիան համընկնում է մատերիայի հետ՝ վերցված նրա բոլոր դրսևորումների տեսակետից։ Սուբյեկտիվ իդեալիստական, ֆենոմենալիստական փիլիսոփայությունը (հյումիզմը, պոզիտիվիզմը, պրագմատիզմը) ժխտում է Սուբստանցի հասկացությունը, որպես վերացական-տեսական, մտահայեցողական-մետաֆիզիկական մտակառուցում։
Կատեգորիա:Գոյաբանություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական կատեգորիաներ
(897) Լիսիստրատա
(897) Լիսիստրատա (Lysistrata), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1918 թվականի օգոստոսի 3-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,542418 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3054 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7794 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1480,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,243127 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,33° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Մարիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1918 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոլորադոյի երեխան
«Կոլորադոյի երեխան» (The Colorado Kid), ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի դետեկտիվ վեպը, որը հրատարակվել է 2005 թվականին։ Ռուսերեն լեզվով չի թարգմանվել շուրջ 9 տարի՝ հաշված ամերիկյան առաջին հրատակումից, համացանցում հասանելի էին Ս. Դումակովի և Օ. Կուլիկովայի թարգմանությունները։ 2015 թվականին ԱՍՏ հրատարակչության կողմից հրատարակվեց Վ. Վեբերի թարգմանությամբ վեպը՝ մոտ երեսուն հազար տիրաժով ։
Հրատարակություն
Այս կարճ վեպը (բնօրինակը 179 էջ) հրատարակվել է, Hard Case Crime հրատարակչության կողմից փոքր ֆորմատով և փափուկ կազմով։ 2007 թվականին վեպը նորից հրատարակվել է կոշտ կազմով PS Publishing հրատարակչության կողմից սահմանափակ քանակով՝ ձևավորման երեք տարբեր տարբերակներով, և երեք տարբեր նկարիչների պատկերազարդումներով. Էդվարդ Միլլերի, Ջ. Կ. Պոտտերի և Գլեննա Չադբորնի ։
Սյուժե
1980 թվականի վաղ ապրելյան առավոտյան Մեն նահանգի կղզիներից մեկի ափին երկու դեռահասներ հայտնաբերում են դիակ։ Դիակը հենած էր աղբարկղին, որի վրա չկար բռնության ոչ մի նշան։ Մահվան պատճառ համարվել էր շնչահեղձությունը, քանի-որ մահացածի կոկորդից հանված էր մսի մեծ կտոր։ Դրա հետ մեկտեղ նրա հագուստի գրպաններում չկար ոչ մի փաստաթուղթ, միայն ծխախոտի լի տուփ, 17 դոլար, մի քանի ցենտ և միակ ռուսական սովետական մետաղադրամ։
Մեկ տարուց ավել էր անցել այն ժամանակվանից, երբ տուժածը ճանաչվել էր։ Պարզվեց նա ոմն Ջեյմս Կոգանն է Կոլորադո նահանգի Նեդերլանդ քաղաքից։ Վերջին անգամ նրան տեսել են այնտեղ կղզում հայտնվելուց հինգ ու կես ժամ առաջ, որտեղ էլ նրան գտել էին մահացած հաջորդ առավոտյան, չնայած ոչ-ոք չէր կարողանում հասկանալ, թե ինչպես է Կոգանը կարողացել հաղթահարել այդքան ժամանակում երկրի կեսը. Կոլորադոյից՝ Մեն։
Վեպի գործողությունները սկսվում են, երբ քսանհինգ տարի հետո երիտասարդ լրագրող Ստեֆանի Մակկենը, ով աշխատում էր տեղական թերթում, զրուցում է այդ թերթի վետերանների հետ. 65 տարեկան Դեյվ Բոուի և 90 տարեկան Վինս Տիգի հետ, ովքեր էլ նրան պատմում են այդ տարօրինակ պատմությունը։
Էկրանավորում
SyFy ամերիկյան ալիքը 2010 թվականի հուլիսի 19-ին սկսել էր «Հեյվեն» հեռուստասերիալի ցուցադրությունը՝ «Կոլորադոյի երեխան» վեպի հիման վրա ։
Ակնարկներ իրական դեպքերին
Գրքի որոշ դրվագներ կարող էին վերցված լինել իրական դեպքից, որը տեղի է ունեցել 1948 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Ավստրալիայի Ադելաիդա քաղաքում, որի ափին էլ Սոմերտոնը վաղ առավոտյան առանց փաստաթղթերի, անհայտ տղամարդու դի էր գտել։ 1948 թվականից սկսած մինչև այսօր անձի ինքնությունը պարզելու փորձելը ոչ մի բանի չեն հանգեցրել, մահվան կոնկրետ պատճառը նույնպես մինչև այսօր չի պարզվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր Կատեգորիա:2005 վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Մատիտեղ մանդիկ
Մատիտեղ մանդիկ, մատիտեղազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
Հաստ պալարանման կոճղարմատով և եռանիստ ակոսավոր ցողուններով բազմամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 30-100 սմ է։ Երկար կոթուններով, երկարավուն-նշտարաձև, ստորին տերևները սրածայր են։ Նշտարաձև, նստադիր կամ ցողունագիրկ տերևները մանր են և գտնվում են ցողունի միջին և վերին մասում։ Տերևների ստորին մակերեսը թույլ մազոտ է։ Հասկանման ծաղկաբույլը կազմված է բազմաթիվ խիտ դասավորված, մանր, վարդագույն կամ կարմիր, հնգանդամ ծաղիկներից։ Մուգ կարմիր փոշանոթներով առէջները երկար առէջաթելերի շնորհիվ դուրս են գալիս ծաղկից։ 5 մմ երկարությամբ, եռանիստ ձվաձև փայլուն պտուղը փոքր սերմնիկ է ։
Տարածվածություն
Աճում է վերին լեռնային գոտու մերձալպյան և ալպյան մարգագետիններում։ Հանդիպում է Շիրակի, Արագածոտնի, Կոտայքի, Գեղարքունիքի մարզերում։ Մեղրատու բույս է ։
A+ (ալբոմ)
A+, հարավկորեացի երգչուհի Հյոնայի չորրորդ մինի ալբոմ։ Ալբոմը բաղկացած է հինգ երգերից և ներառում է փոփ և R&B տարրեր։ Այն թվային բեռնման համար թողարկվել է 2015 թվականի օգոստոսի 21-ին Cube Entertainment-ի և Universal Music-ի կողմից։ Իրային ալբոմը թողարկվել է երեք օր անց՝ օգոստոսի 24-ին։ Ալբոմի առաջխաղացման համար Հյոնան հայտնվեց հարավկորեական մի շարք երաժշտական ծրագրերում, այդ թվում՝ Music Bank, Show! Music Core և Inkigayo: «Roll Deep»-ը թողարկվեց որպես գլխավոր երգ։
Մատիտեղ մանդիկ
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են C, K վիտամիններ, դաբաղանյութեր (մոտ 20 %), օսլա (մոտ 25 %), կարոտին, ֆլավոնոիդներ, օրգանական թթուներ պարունակող արմատները։ Ունի արյունադադար, խորխաբեր, կապող և կազդուրիչ ազդեցություն ։
A+ (ալբոմ)
Նախապատմություն և թողարկում
2015 թվականի հունիսի 4-ին հայտարարվեց, որ Հյոնան պատրաստվում է օգոստոսին որպես մենակատար իր վերադարձին ։ Օգոստոսի 9-ին Cube Entertainment-ը թողարկեց Լոս Անջելեսում նկարահանված հոլովակը իր չորրորդ մինի ալբոմի՝ A+ համար, որը թողարկվեց օգոստոսի 21-ին ։ Օգոստոսի 13-ին «Because I'm the Best» (միջազգային շուկաներում «Roll Deep») երգը հայտարարվեց որպես ալբոմի գլխավոր երգ՝ BtoB խմբի անդամ Իլհունի մասնակցությամբ ։
Մատիտեղ մանդիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Մատիտեղազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր
A+ (ալբոմ)
Նախապատմություն և թողարկում
Օգոստոսի 20-ին 4Minute-ի յություբյան ալիքում թողարկվեց երգի համար նախատեսված երաժշտական տեսահոլովակը, որին հաջորդեց տեսանյութի ավելի ազատ՝ 19+ տարբերակը, որը սեպտեմբերի 6-ին անվանվեց «Բնօրինակ տարբերակ» ։
Առևտրային հաջողություն
Gaon-ի ալբոմների հիթ շքերթի 2016 թվականի օգոստոսի 22-29-ի թողարկմանը А+ գտնվել է 5-րդ հորիզոնականում ։ Երկրորդ շաբաթվա ընթացքում մինի ալբոմը ընկավ մինչև 33-րդ հորիզոնական՝ հաջորդ շաբաթ լքելով հիթ շքերթը ։ Gaon-ի 2015 թվականի օգոստոսի ալբոմների հիթ շքերթում A+ գրավեց 15-րդ հորիզոնականը, վաճառվեց 7387 օրինակ ։
«Roll Deep» գլխավոր երգը մտավ Gaon թվային գծապատկերի 32-րդ հորիզոնականում 2016 թվականի օգոստոսի 22-ից 29-ը ընկած ժամանակահատվածի գրաֆիկում՝ երկու օրվա հասանելիության ընդացքում 80,086 ներբեռնումներով և 803 443 հոսքերով ։ Երկրորդ շաբաթվա ընթացքում երգը հասավ 13-րդ հորիզոնականի՝ իր առաջին ամբողջ շաբաթվա ընթացքում վաճառված ներբեռնումներով 107 723 և 2 599 263 հոսքերով   ։ «Roll Deep» երգը 2015 թվականի օգոստոսին գտնվել է 44-րդ հորիզոնականում Gaon-ի թվային գծապատկերում ։
Ընդունում
Ջեֆ Բենջամինը՝ Bilbord-ից գովերգեց «Because I'm The Best» երգը, ասելով․ «Հյոնան երգում է իր մասին, կոշտ մեկնաբանություններ անում այն մասին, թե ինչպես են նույնիսկ իր ընկերները նախանձում նրան, քանի որ նա լավագույնն է ։ Իլհունը ամրապնդում է իր պահանջները, քանի որ նրանք թքած ունեցան ծանր հոփ հիփ հոփի արտադրության տարրերի վրա, որոնք հիշեցնում էին Mike Will Made It և DJ Mustard-ի վերջերս թողարկված աշխատանքը»։ Բենջամինը նաև ընդգծեց երգի երաժշտական տեսահոլովակի ոճը և գեղագիտությունը, վկայակոչելով իր «ծիծաղեցնող հավակնությունը»՝ որպես ապացույց, որ «Հյոնան քեյ փոփի ամենաչար կանանցից է» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ալբոմներ Կատեգորիա:Ալբոմներ այբբենական կարգով
Հել Մարգարյան
Հել Մարգարյան (Hal Markarian, 1929-2012 ), հայազգի ամերիկացի ավիակոնստրուկտոր, հայտնի է որպես B-2 Stealth Bomber ռմբարկուի նախնական գաղափար մշակող ։ Նրա էսքիզները հիմք են ծառայել ժամանակակից B-2 Spiri ռմբարկուի ստեղծման համար։ B-2 Spirit-ը ներառել է Մարգարյանի դիզայինի մեծ մասը, և արդարացրել է այն նպատակները, որոնք ժամանակին առաջադրել է ավիակոնստրուկտորը։
B-2 Stealth Bomber-ի դիզայն
B-2 Stealth Bomber-ի ստեղծման համար մասնագետների մեծ խումբ է հավաքվել ։ Հել Մարգարյանը նշանակվել է Stealth ռմբակոցչի ստեղծման նախնական նախագծի ղեկավար
Ինքնաթիռի առաջին էսքիզները Մարգարյաը արել է 1979 թվականին ։ Դա Stealth ռմբարկուի ստեղծման համար առաջարկվող և քննության ներկայացված երկու կառուցվածքներից մեկն էր։ Մարգարյանի առաջարկած ինքնաթիռի արտաքին տեսքը շատ նման էր երեք տասնամյակ առաջ՝ 1947 թվականին Northrop Grumman ընկերության նախագծած YB-49 ինքնաթիռին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:2012 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր
Պետրոս Տեր-Պետրոսյան
Պետրոս Հակոբի Տեր-Պետրոսյան, հայ ճարտարագետ, Հայաստանում խոշորապանելային տնաշինության հիմնադիրներից։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2001): ՀՃԱ թղթակից անդամ (2003), Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի շինարարական իրերի և կոնստրուկցիաների արտադրության ամբիոնի վարիչ (2002): ԱՊՀ շինարարական բուհերի ընկերակցության պատվավոր պրոֆեսոր (2002):
ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Պետրոս Տեր-Պետրոսյանը ծնվել է 1941 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, Հալեպում, Հակոբ Տեր-Պետրոսյանի (1908-1994) և Ազատուհի Տեր-Պետրոսյանի (օրիորդական ազգանունը՝ Ղարիբյան, 1915-2003) ընտանիքում ։ 1946 թվականին ծնողների հետ հայրենադարձել է։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1963-1972 թվականներին և 1979-1993 թվականներին աշխատել է շինարարական ձեռնարկություններում (արտադրամասի, արտադրության վարչության պետ, գլխավոր տեխնոլոգ-ճարտարագետ), 1972-1978 թվականներին՝ Երևանի շինարարական տեխնիկումում (փեխտնօրեն, տնօրեն), 1978-1991 թվականներին՝ ՀԽՍՀ շինարարության նախարարության վարչությունների պետ, 1993-1998 թվականներին՝ «Շինինդուստրիա» պետական ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն, 1995-2000 թվականներին՝ ՀՀ Շինարարների ընկերակցության նախագահ, «Հայաստանի շինարարների տեղեկագիր» ամսագրի գլխավոր խմբագիր, 1985 թվականից միաժամանակ դասախոսում է ԵՊՃՇՀ-ում. 2002 թվականից՝ շինարարական իրերի և կառուցվածքների ամբիոնի վարիչ ։
Մասնակցել է Չեռնոբիլի ատոմակայանի աշխատակիցների համար կառուցվող Սլավուտիչ քաղաքի շինարարական աշխատանքներին, որի համար պարգևատրվել է Ուկրաինայի «Ծառայության համար» շքանշանով (1997) ։
Աշխատանքները վերաբերում են բետոնի և երկաթբետոնի արտադրությունում հրաբխային ապարների կիրառմանը։ Հեղինակ է բուհական դասագրքերի, գիտական հրատարակությունների, այդ թվում` 7 գրքերի, 6 գյուտերի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լևոն Տեր-Պետրոսյան
Աբգար Նազարյան
Աբգար Գեղամի Նազարյան, Հայաստանի զինված ուժերի զինծառայող, Արցախյան 44-օրյա պատերազմի մասնակից։ Հերոսաբար զոհվել է Կարախանբեյլի գյուղի առաջնային դիրքերից մեկում՝ ԱԹՍ-ի հարվածից։
Կենսագրություն
Աբգար Նազարյանը ծնվել է Երևանում, 2002 թվականին փետրվարի 4-ին։ Սովորել է Երևանի Գրիգոր Զոհրապի անվան թիվ 43 դպրոցում, 2020-ին ավարտել Ավետիք Իսահակյանի անվան ավագ դպրոցը։ 2020 թվականին ընդունվել է Հայաստանի Ֆրանսիական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը, որից հետո զորակոչվել բանակ։
Ծառայությունն անցել է Հադրութում։ Ընդգրկվել է ուսումնական գումարտակի դիպուկահարների դասակում։
Պատերազմի առաջին ժամերից մասնակցել է մարտական գործողություններին՝ դիպուկահարի իր զենքով թշնամուն պատճառելով կենդանի ուժի զգալի կորուստներ։
Զոհվել է Կարախանբեյլի գյուղի մոտ՝ ԱԹՍ-ի հարվածից ։
Աբգար Նազարյանը 2021 թվականին հունվարի 8-ին հուղարկավորվել է Տավուշի մարզի Կիրանց գյուղում։
Հետմահու պարգևատրվել է մի շարք շքանշաններով, այդ թվում՝ «Մարտական ծառայության» մեդալով։
Աբգար Նազարյանի և ևս յոթ նահատակների հիշատակին խաչքար է տեղադրվել Երևանի Նոր Արեշ թաղամասի այն բակում, որտեղ ծնվել և մեծացել է։ Նրա պատկերով հուշատախտակ է տեղադրված Կիրանցի հերոսների հուշահամալիրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:44-օրյա պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից
Կառլո Ձենո
Կառլո Ձենո (կամ Ձեն, ), իտալացի ծովակալ Վենետիկից։ Հերոսացել է Չիոգիայի ճակատամարտի ժամանակ, որտեղ Իտալիան մարտնչում էր Ջենովայի հանրապետության դեմ։
Ցերեկային աստղեր (գիրք)
«Ցերեկային աստղեր» («Дневные звёзды»), Օլգա Բերգգոլցի ինքնակենսագրական վիպակը Լենինգրադի շրջափակման ողբերգական օրերի մասին։ Ազատ ձևով գրված խոստովանական օրագիր է չափածո հատվածներով։ Առաջին խմբագրությունը հրատարակվել է 1955 թվականին, վերջնական խմբագրությունն ավարտվել է չորս տարի անց։ Գրքի երկրորդ մասը չի գրվել։
Կառլո Ձենո
Գործունեություն
Այդ ժամանակ Պատրասը ենթարկվել էր հարձակման թուրքերի կողմից։ Ձենոն կռվում էր թուրքերի դեմ, սակայն նա սպանում է քրիստոնյա ասպետի, որի հետ նա վեճ էր ունեցել։ Այս ամենից հետո նա հեռանում է Կենստանդնուպոլիս, որտեղ նա ամուսնանում է, և ապրում որպես վաճառական։ Երբ Գենոական պետության հարձակման ժամանակ Ձենոն գտնվում էր Թենեդոսում։ Որպես ծովակալ նա գլխավորում է 18 մակույկ ունեցող նավը ։
Ձենոյից երկար ժամանակ է պահանջվում Վենետիկ վերադառնալու համար, քանի որ 14-րդ դարի պայմանները հետաձգում էին նրա վերադարձը։ Նա վերադառնում է Վենետիկ ճիշտ ժամանակին՝ 1380 թվականի հունվարի 1-ին, երբ արդեն սկսվել էր Չիոգիայի ճակատամարտը։ Այն վերջանում է 1380 թվականի հունիսին, Վենետիկի հաղթանակով ։
Ցերեկային աստղեր (գիրք)
Հրապարակումից կարճ ժամանակ անց վիպակը ճանաչվել է Բերգգոլցի գրական ստեղծագործության գագաթնակետ ։ 1966 թվականին ռեժիսոր Իգոր Տալանկինը գրքի մոտիվներով նկարահանել է «Ցերեկային աստղեր» ֆիլմը, որտեղ Օլգա Բերգգոլցի դերը կատարել է Ալլա Դեմիդովան։
2010 թվականի գարնանը՝ հեղինակի ծննդյան 100-ամյակին, լույս է տեսել «Օլգա։ Արգելված օրագիր» («Ольга. Запретный дневник») գիրքը, որում միասին հավաքված են բանտային և շրջափակման տարիների օրագրերը, հազվագյուտ լուսանկարներ և փաստաթղթեր Մոսկվայի և Պետերբուրգի արխիվներից, ինչպես նաև հատվածներ «Ցերեկային աստղեր» գրքի այդպես էլ չավարտված երկրորդ մասից։
Կառլո Ձենո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ծովակալներ
Վրեմևկա
Վրեմևկա (Времівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վրեմևկա գյուղում բնակվում էր 1 344 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խոջալուի ջարդերի միջազգային ճանաչում
Խոջալուի ջարդերի միջազգային ճանաչում, այդ դեպքերն այժմ ճանաչված են 10 երկրի խորհրդարանական որոշումներով և ԱՄՆ 21 նահանգի կողմից ։
Ադրբեջան
Կոտորածի միջազգային ճանաչումը Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության կարևոր մասն է կազմում։ Ադրբեջանի կառավարությունն այդ կոտորածն անվանում է ցեղասպանություն և ձգտում բարձրացնել միջազգային հանրության տեղեկացվածությունը դրա և հայ-ադրբեջանական արցախյան հակամարտության արմատական պատճառների մասին։ 2007 թվականի փետրվարի 26-ին Բրյուսելում Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի կողմից կազմակերպված «Ագրեսիայի զոհերը» խորագրով լուսանկարների և մանկական նկարների ցուցահանդեսն այդ կոտորածի միջազգային ճանաչմանն աջակցելուն ուղղված միջոցառումների մի մասն էր ։ Նույն թվականի փետրվարի 19-26-ին Հեյդար Ալիևի հիմնադրամը հիշատակի արարողություններ է անցկացրել Ստամբուլում և Թուրքիայի 25 նահանգում, ինչն անցկացվել է «Խոջալուի շաբաթ» միջոցառումների ծրագրի շրջանակներում։ 2008 թվականի փետրվարի 14-ին Բեռլինում տեղի է ունեցել «Խոջալուի կոտորածը և 1915 թվականի իրադարձությունների իրողությունները» թեմայով գիտաժողով։
Միջազգային կազմակերպություններ
Միայն երկու կազմակերպություն է ճանաչել Խոջալուի ջարդերը՝
Կառավարություններ և խորհրդարաններ
Վերջին տարիներին մի քանի երկրի խորհրդարաններ այդ իրադարձությունը պաշտոնապես ճանաչել են որպես զանգվածային սպանություն։ Հունգարական «Յոբբիք» կուսակցությունն հայտարարել է, որ իր համերաշխությունն է հայտնում ադրբեջանական ժողովրդին և հանդես է եկել կոտորածի տարելիցի կապակցությամբ հայտարարություններով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն Կատեգորիա:Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ
(898) Հիլդեգարդ
(898) Հիլդեգարդ (Hildegard), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1918 թվականի օգոստոսի 3-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,726667 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7061 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7473 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1644,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218905 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1918 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շանտալ Ժուանո
Շանտալ Ժուանո (Chantal Jouanno; ), ֆրանսիացի կարատեիստ և քաղաքական գործիչ, սպորտի նախարար (2010-2011 թվականներ)։
Կենսագրություն
Կարատեի Ֆրանսիայի 12-ակի չեմպիոն կարատե-կատան (մարտական արվեստի արտիստական տարատեսակ, որտեղ մարզուհիները վարում են ստվերի դեմ մենամարտը) մարզական կարիերան սկսել է Փարիզի Sporting International de karaté (SIK) ակումբում ։
Ստացել է մասնագիտական արտոնագիր (BTS) միջազգային առևտրի ոլորտում, 1991 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան տնտեսական և պետական կառավարման ոլորտում, իսկ 1999 թվականին ավարտել է կառավարման ազգային դպրոցը։ Աշխատել է Citroën ընկերության արտահանման ստորաբաժանումում, 1994 թվականին տեղափոխվել է EDF :
2010 թվականի մարտի 21-ին ընտրվել է Իլ դը Ֆրանսի շրջանային խորհրդի պատգամավոր։
2010 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ Ֆիյոնի երրորդ կաբինետի ձևավորման ժամանակ, ստացել է սպորտի նախարարի պորտֆելը ։
2011 թվականի սեպտեմբերի 26-ին դուրս է եկել կառավարությունից՝ հաշվի առնելով ժողովրդական շարժման միության աջակցությունը՝ Փարիզից Ֆրանսիայի Սենատ ընտրվելու գործում ։
2014 թվականի մայիսին Իլ դը Ֆրանս տարածաշրջանում ժողովրդավարական և անկախ ու ժողովրդավարական շարժման միության միասնական ցուցակով մասնակցել է եվրոպական ընտրություններին, սակայն նրա օգտին քվեարկել է միայն ընտրողների 11,9 %-ը, և Ժուանոն չի ստացել պատգամավորական մանդատ։
2017 թվականի հոկտեմբերին լքել է քաղաքականությունը՝ դուրս գալով Իլ դը Ֆրանսի շրջանային խորհրդից և Սենատից, սակայն 2018 թվականի փետրվարի 23-ին նախագահ Մակրոնը վարչապետ Էդուար Ֆիլիպի նախաձեռնությամբ նրա թեկնածությունն առաջարկել է հանրային քննարկումների ազգային հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ։
Ընտանիք
Շանտալ Ժուանոն՝ դուստրն է՝ Լուի և Ֆրանսուազ Պոլերի դուստրը, 1996 թվականին ամուսնացել է Էրվե Ժուանոյի հետ, նրանք ունեն երեք երեխաներ՝ դուստրը՝ Սիբիլին, Կոմ և Սիքստինի երկվորյակները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նախարարներ
Արսեն Խառատյան
Արսեն Զավենի Խառատյան, հայ լրագրող, կոնֆլիկտաբան, հասարակական-քաղաքական գործիչ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» միավորման հիմնադիրներից ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1982 թվականի մայիսի 26-ին, Հայկական ԽՍՀ մայրաքաղաք Երևանում, ազգագրագետներ Զավեն և Հրանուշ Խառատյանների ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի թիվ 88 միջնակարգ դպրոցը, ապա Երևանի պետական համալսարանի Արևելագիտության ֆակուլտետի բակալավրիատը, այնուհետև մագիստրատուրան՝ արաբագիտության գծով։ 2001-2002 թվականներին արաբերեն լեզու և գրականություն է ուսանել Դամասկոսի Ոչ արաբախոսների համար արաբերենի դասավանդման ինստիտուտում։ 2004 թվականին մի խումբ համախոհների հետ նախաձեռնել է «Հանուն գիտության զարգացման» ուսանողական շարժումը՝ ուղղված ՀՀ Զինապարտության մասին օրենքում փոփոխությունների դեմ։ 2007 թվականին ընկերների հետ հիմնել է «Սկսել ա», իսկ 2008-ին «Հիմա» երիտասարդական քաղաքացիական նախաձեռնությունները։ 2008 թվականի մարտի 1-ի դեպքերից հետո իշխանությունների դեմ ուղղված քաղաքացիական պայքարի ակտիվիստներից էր։ 2008 թավականի մայիսի 28-ին, ներկայանալով որպես լրագրողներ, անահայտ անձինք ժամադրել և ծեծի են ենթարկել Արսեն Խառատյանին , այնուհետև դիմել փախուստի։ Դեպքից երկու ամիս անց մեկնել է ԱՄՆ և կնոջ հետ միասին հաստատվել Վաշինգտոնում։ 2010-12 թվականներին եղել է կոնֆլիկտաբանության մագիստրատուրայի ուսանող ԱՄՆ Ջորջ Մեյսոնի համալսարանում։ 2009-2014 թվականներին աշխատել է Ամերիկայի ձայնի Հայկական ծառայությունում որպես լրագրող ։ 2014 թվականից բնակվում է Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, որտեղ հիմնել և ղեկավարում է «Ալիք մեդիա» հայալեզու լրատվականը ։ 2018 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին ակտիվորեն մասնակցել է Թավշյա հեղափոխությանը։ Հայերենից զատ տիրապետում է անգլերեն, ռուսերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն և վրացերեն լեզուներին։ Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Սխտորաբույս դեղատու
Նկարագրություն
20-100 սմ բարձրությամբ երկամյա խոտաբույս է։ Բույսի ճյուղավոր, վեր բարձրացող ցողունները թխակապույտ են։ Խոշոր երկարակոթ արմատամերձ տերևները երիկամաձև են, իսկ ատամնաեզր տերևները՝ խոշոր գոգավորությամբ։ Հերթադիր, ատամնաեզր, կարճ կոթունով տերևները ձվաձև կամ սրտաձև են։ Երկար ողկույզներում հավաքված կանոնավոր, բաժանաթերթ ծաղիկները չորսանդամ են։ Խաչաձև դասավորված սպիտակ պսակաթերթիկները 1,5 անգամ երկար են բաժակից։ Ներսից կեղծ միջնապատով բաժանված պտուղը հաստ պտղակոթով պատիճ է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են տերևներն, որոնք պարունակում են գլիկոզիդներ, ասկորբինաթթու, կարոտին, խեժ, ճարպային յուղեր, ալիլային եթերային յուղ և սերմերը։ Մանրացրած սերմերն օգտագործում են այրվածքների, ֆուրոնկուլների, վերքերի բուժման համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խաչածաղկավորներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Հեյդար Ալիև
Հեյդար Ալիրզա օղլու Ալիև (ադրբեջաներեն՝ Heydər Əlirza oğlu Əliyev, ռուսերեն՝ Гейдар Алиевич Алиев; մայիսի 10, 1923 ։ – դեկտեմբերի 12, 2003), ադրբեջանցի քաղաքական գործիչ, Խորհրդային Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար և անկախ Ադրբեջանի երրորդ նախագահ։ Նա Ադրբեջանի գործող նախագահ Իլհամ Ալիևի հայրն է ։
Կենսագրություն
Հեյդար Ալիև ծնվել է 1923 թվականի մայիսի 10-ին Նախիջևան քաղաքում ։ Ալիևի հայրը՝ Ալիրզա Ալիևը մինչև 1915 թվականը ապրել է Սիսիանի շրջանի Ջոմարթլու (այժմ՝ Թանահատ) գյուղում, ինչից հետո տեղափոխվել է Նախիջևան ։ Ունեցել է չորս եղբայր և երեք քույր։
Նա 1939 թ. Նախիջևանի մանկավարժական տեխնիկումն ավարտելուց հետո, կրթությունը շարունակել է Ադրբեջանի Արդյունաբերական Ինստիտուտի (ներկայիս Ադրբեջանի Պետական Նավթային ակադեմիա) ճարտարապետական ֆակուլտետում։ Պատերազմի սկսվելու հետևանքով նա չի կարողացել ուսումն ավարտել։ 1941 թվականից Հեյդար Ալիևը աշխատել է Նախիջևանի ԻԽՍՀ-ի Ժողովրդական Կոմիսարների Խորհրդում՝ բաժնի վարիչի պաշտոնում և 1944 թ. գործուղվել է պետական անվտանգության մարմիններում աշխատելու։ Այդ ժամանակաշրջանից անվտանգության մարմինների համակարգում աշխատող Հեյդար Ալիևը՝ 1964 թ. նշանակվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Նախարաների Խորհրդին առընթեր Պետական Անվտանգության կոմիտեի փոխնախագահի, իսկ 1967 թվականից՝ նախագահի պաշտոնում, ստացել է գեներալ-մայորի կոչում։ Նույն տարում նա Լենինգրադում (ներկայիս Սանկտ-Պետերբուրգ) հատուկ բարձրագույն կրթություն է ստացել, իսկ 1957 թ. ավարտել է Ադրբեջանի Պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը ։
Աշխատանքային գործունեություն
Ադրբեջանի Կոմունիստական Կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեի 1969 թ. հուլիսի պլենումում Հեյդար Ալիևը ընտրվել է Ադրբեջանի Կոմունիստական Կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեի առաջին քարտուղար և դարձել է հանրապետության ղեկավար։ 1982 թ. դեկտեմբերին ընտրվել է Խորհրդային Միության Կոմունիստական Կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեի Քաղբյուրոյի անդամ և նշանակվել է Նախարարների Խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ և դարձել է ԽՍՀՄ-ի ղեկավարներից մեկը։ Հեյդար Ալիևը քսան տարվա ընթացքում եղել է ԽՍՀՄ-ի Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր, իսկ հինգ տարի՝ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի փոխնախագահ։ 1987 թ. հոկտեմբերին Ալիևը հրաժարվել է Նախարարների Խորհրդի փոխնախագահի իր զբաղեցրած պաշտոնից և անցել է թոշակի՝ իբր առողջական խնդիրների պատճառով։ Իրականում Ալիևը ստիպված է եղել հրաժարվել պաշտոնից Գլխավոր քարտուղար Միխայիլ Գորբոչովի հրահանգով։
1990 թ. Ադրբեջան վերադարձող Հեյդար Ալիևը նախ ապրել է Բաքվում, հետո Նախչըվանում։ Նույն տարում նա ընտրվել է Ադրբեջանի Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր։ 1990 կամ 1991 թ․ հեռացել է Կոմունիստական կուսակցության շարքերից։ Նա 1991-1993 թթ. եղել է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն Մեջլիսի նախագահ, Ադրբեջաի Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի փոխնախագահ։ 1992 թ. «Նոր Ադրբեջան» կուսակցության՝ Նախիջևան քաղաքում անցկացված հիմնադիր համագումարում ընտրվել է կուսակցության նախագահ ։
1993 թ. հունիսի 15-ին Հեյդար Ալիևը ընտրվեց Ադրբեջանի Գերագույն Խորհրդի նախագահ, իսկ հուլիսի 24-ին՝ Միլլի Մեջլիսի որոշմամբ սկսեց իրականացնել Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի պարտականությունները։ 1993 թ. հոկտեմբերի 3-ին համաժողովրդական քվեարկության արդյունքում՝ Հեյդար Ալիևը ընտրվեց Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ։ 1994 թ․ մայիսին համաձայնել է դադարեցնել մարտական գործողությունները Լեռնային Ղարաբաղում։ 1998 թ. հոկտեմբերի 11-ին վերընտրվել է նախագահի պաշտոնում։
1999 թվականից ի վեր Ալիևը մի քանի անգամ հանդիպել և բանակցել է Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի շուրջ։
Առողջական խնդիրների պատճառով հրաժարվել է մասնակցել 2003 թ. հոկտեմբերի 15-ին անցկացված նախագահական ընտրություններին ։ Խնդրահարույց ընտրությունների արդյունքում նախագահի պաշտոնում ընտրվել է Հեյդար Ալիևի որդին՝ Իլհամ Ալիևը։
Ալիևը մահացել է 2003 թ․ դեկտեմբերի 12-ին, երբ նա գտնվում էր ԱՄՆ-ում բուժման համար։
Պարգևներ
Նա չորս անգամ պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, Կարմիր Աստղի շքանշանով և բազմաթիվ մեդալներով, երկու անգամ արժանացել է Սոցիալիստական Աշխատանքի հերոսի կոչման, պարգևատրվել է մի շարք արտասահմանյան երկրների շաքանշաններով ու մեդալներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Գերագույն մեջլիսի նախագահներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ՊԱԿ սպաներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ազգայնականներ Կատեգորիա:Վրացական «Ոսկե գեղմ» շքանշանի ասպետներ