cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նարայանգանջ
Նարայանգանջ (নারায়ণগঞ্জ Naraeongônj), քաղաք Բանգլադեշի կենտրոնական մասում՝ երկրի մայրաքաղաք Դաքքայից մոտավորապես 15 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Շիթալաքշյա գետի ափին, ծովի մակերևույթից 3 մետր բարձրության վրա ։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ունի գետային նավահանգիստ, որն ամենահներից մեկն է Բանգլադեշում։ Բնակչության թվաքանակը հասնում է մոտավորապես երկու միլիոնի. այդ ցուցանիշով վեցերորդ տեղն է զբաղեցնում երկրում : Արդյունաբերության ու գործարարության կենտրոն է, աչքի է ընկնում հատկապես տեքստիլի և ջուտի արտադրությամբ։ Ընդ որում՝ ջուտի վերամշակման ձեռնարկություններն այնքան շատ են քաղաքում, որ նրան տվել են «Բանգլադեշի Դանդի» մականունը (շոտլանդական Դանդի քաղաքը աշխարհով մեկ համբավվել է որպես ջուտի արտադրության կենտրոն և կոչվել է Ջուտոպոլիս ):
Ժողովրդագրություն
Նարայանգանջի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները. :
Պատմություն
Քաղաքի անվանումն առնչվում է 18-րդ դարի հինդուիստական կրոնական առաջնորդ Լաքշմի Նարայան Թաքուրին, ով Պլեսսիի ճակատամարտից հետո՝ 1766 թվականին Շիթալաքշյա գետի ափին տարածքներ է վարձակալել Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունից և հողամասեր, շուկաներ, գումարներ նվիրաբերել Նարայանա (Վիշնու) աստծու պաշտամունքը տարածելու և պատշաճ մակարդակով իրականացնելու համար ։
2011 թվականի մայիսի 5-ին, նախկին երեք համայնքների (Նարայանգանջի, Սիդհիրգանջի և Քադամ Ռասուլի) միավորման արդյունքում, ստեղծվել է Նարայանգանջի քաղաքային ընկերակցություն (Narayanganj City Corporation) անվանումը կրող վարչական նոր միավորը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանգլադեշի քաղաքներ Կատեգորիա:Բանգլադեշի բնակավայրեր Կատեգորիա:Միլիոնանոց քաղաքներ Կատեգորիա:Նավահանգիստներ Կատեգորիա:Առափնյա բնակավայրեր
Սեթ խան Աստվածատրյան
Սեթ խան Աստվածատրյան, իրանահայ գործարար, դեսպան Մեծ Բրիտանիայում, Ֆաթհ Ալի շահի ռազմական խորհրդական և Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ։ Նա առաջատար դեր է խաղացել պարսկական բանակի արդիականացման գործում՝ աշխատելով մտերիմ ընկեր, Իրանի թագաժառանգ արքայազն Աբբաս-Միրզայի հետ՝ «Մեծ խաղի» ժամանակ բանակը բարեփոխելու համար ։ Օսմանյան ոսկերչական զարդերով դաշույնը ձեռքին Սեթ խանի քանդակը տեղադրված է Լոնդոնի Հայդ պարկի Արքայազն Ալբերտի հուշահամալիրի «Ասիական խումբ» արձանախմբի կազմում։
Վաղ կյանք
Սեթ խանը ծնվել է մի ընտանիքում, որը եղել է հայ և վրացի հայտնի ընտանիքներից, որոնք Իրան են բերվել Աղա Մոհամմադ խան Ղաջարի օրոք և քաղաքական դրդապատճառներով տարածվել Իրանում։ Սեթը հայերեն և պարսկերեն է սովորել Բուշեհրի հայկական եկեղեցու մասնավոր դպրոցում ։ Կրթություն ստանալուց և հայերեն սովորելուց հետո Սեթը տասներեք տարեկանում ուղարկվել է անգլերեն կրթություն ստանալու Բոմբեյի դպրոցում, որտեղ նա նաև սովորել է հինդի։ Կրթությունն ավարտելուց հետո նա աշխատել է Հնդկաստանում՝ անգլիացի վաճառականի մոտ ։
Կարիերա
Բուշեհրում բազմալեզու մարդկանց հազվադեպության պատճառով Սեթը դարձել է Մեծ Բրիտանիայի դեսպանի թարգմանիչը, որը մեկնում էր Իրան՝ Թեհրանում հանդիպելու Ֆաթհ Ալի շահի և նրա արքունիքի հետ։ Իր պարտականությունների համար Սեթին տրվեց «խան» պատվավոր տիտղոսը և նա այսուհետ հայտնի էր որպես «Սեթ խան»։
Դիվանագիտական ծառայություն
Թեհրանում Սեթ խանին խնդրում են միանալ Ղաջարների արքունիքի դիվանագիտական ծառայությանը, և 1810 թվականին նա Մեծ Բրիտանիայում պարսից դեսպանի հետ մեկնում է Լոնդոն՝ աջակցություն հայցելու Գեորգ III թագավորից Ռուսաստանի աճող նկրտումների և ֆրանսիացիների ազդեցության դեմ, ինչպես նաև վավերացնել անգլո-պարսկական պայմանագիրը ։
Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում Սեթ խանն աշխատել է Թավրիզում՝ Ղաջարների կառավարությունում։ Իրան վերադառնալուց հետո Սեթ խանը կրկին մեկնել է Լոնդոն, բայց այս անգամ որպես ռազմական խորհրդական դեսպան Միրզա Սալեհ Շիրազիի հետ։ Լոնդոն կատարած այս նախնական ուղևորություններից հետո Սեթ խանը մի քանի լրացուցիչ ուղևորություններ է կատարել Անգլիա՝ որպես դեսպան ։
1828 թվականին Սեթ խանն ընտրվել է Ֆաթհ Ալի շահի նամակը օսմանյան Մահմուդ II սուլթանին փոխանցելու համար, որը նրան շնորհել է Լիակաթ մեդալ, գոհարներով դաշույնով, բեյի տիտղոս և Սեդղի Բեյգ տիտղոս, որը նշանակում է ազնիվ։ Նրա առաքելությունը հաջողությամբ ավարտվել է, և արդյունքում նա արժանացել է Ֆաթհ Ալի շահի բարեհաճությանը, որը որպես վարձատրություն նրան շնորհել է երկու ֆարման ։
Գործարար և պարսկական ռազմական բարեփոխումներ
Օգտագործելով շահից իրեն տրված առաջին ֆարմանը, ինչպես նաև քսանմեկ տարով հանքարդյունաբերության բացառիկ իրավունք ձեռք բերելով, Սեթ խանը մոտ 1830 թվականին սկսել է հանքարդյունաբերություն կատարել ներկայիս Ադրբեջանի Մինայի և Ղարադաղի շրջաններում, որոնք պարսկական ռազմական բարեփոխումների կենտրոնն էին, այն ժամանակ թագաժառանգ Աբբաս-Միրզայի օրոք։
Սեթ խանը մեկնել է Լոնդոն՝ պեղումներ իրականացնելու համար փորձագետներ վարձելու համար, և վերադարձել է հանքարդյունաբերության անգլիացի երկու փորձագետների և հույն քսան հանքագործների հետ։ Իր նոր թիմի հետ Սեթ խանը հաջողությամբ հայտնաբերել և արդյունահանել է այն վայրերը, որոնք արտադրում էին արծաթ, պղինձ և ածուխ։ Նրա թիմի կիրառած մեթոդները նախկինում երբևէ չէին կիրառվել տարածաշրջանում և արդյունքում առանձնապես շահավետ էին ։
Քանի որ պղինձը մեծ պահանջարկ ուներ Իրանում, Սեթ խանը սկսեց իր ջանքերը կենտրոնացնել թնդանոթների ձուլման վրա, ինչը բեկումնային դարձավ իրանական ռազմական զարգացման մեջ։ Իրանցի պատմաբան, գրող և մտավորական դոկտոր Հուսեյն Մահբուբի Արդաքանին «Իրանի քաղաքակրթական նոր հաստատությունների պատմություն» գրքում անդրադարձել է Սեթ խանին.
Ենթադրվում էր, որ Արևմուտքի կայսերական տերությունները՝ Ռուսաստանը հյուսիսում և բրիտանացիները հարավում, կարող են հետ պահվել եվրոպական կրթության և ռազմական տեխնոլոգիաների հաշվին։ Այս պայմաններում Սեթ խանի կողմից պղնձի հանքերի շահագործումը կարող էր դիտվել որպես պարսկական ռազմական բարեփոխումների ջանքերի մեծ առաջընթաց, քանի որ նախկինում կանոնավոր ձուլման համար պղնձի բոլոր զգալի քանակությունները ներմուծվում էին Օսմանյան կայսրությունից։ Սեթ խանը կարողացավ արդյունավետորեն բավարարել Ղաջարիների կառավարության զենքի հայրենական արտադրության կարիքը ։
Բանակի վերափոխումը նշանակալի էր, ինչպես երևում է Էրզրումի ճակատամարտից (1821), որտեղ նոր բանակը ջախջախիչ պարտության մատնեց օսմանյան բանակին։ Սա հանգեցրեց Էրզրումի պայմանագրին, որով Օսմանյան կայսրությունը ճանաչեց երկու կայսրությունների միջև գոյություն ունեցող սահմանը։ Բացառությամբ ռուսական և բրիտանական բանակների, այն ժամանակվա ղաջարական բանակը, անկասկած, ամենահզորն էր տարածաշրջանում։ Սեթ խանի ներգրավվածությունը պարսկական բանակի արդիականացման այս հիմնարար փուլին սկիզբ դրեց այդ գործընթացում նրա և նրա ժառանգների մեկդարյա առաջատար դերին ։
Անձնական կյանք
Սեթը թագաժառանգ արքայազն Աբբաս-Միրզայի մտերիմ ընկերն էր, որը նրան սիրալիրորեն կոչում էր «Եղբայր Սեթ» ։ Ալիս Նավասարգյանի «Անմահները» գրքում նշվում է, որ Սեթ խանը հագնում էր գեղեցիկ կարված հագուստ, ուներ հաստ մորուք և խնամված արտաքին և հայտնի էր բրիտանական հասարակության բարձրագույն խավերին, կապված էր թագավորական ընտանիքի և բարձրաստիճան անձանց հետ ։
Սեթ խանի և նրա կնոջ՝ տիկին Զիզիի որդին էր գեներալ, Ռուսաստանում երկրի դեսպանորդ և շահ Մոզաֆար ադ-Դին Ղաջարի խորհրդականԾատուր Խանը, թոռը՝ գեներալ, պարսկական կազակական բրիգադի շտաբի պետ, Իրանի կայսերական բանակի հրամանատար Ալեքսանդր խան Սեթխանյանը։
Մահ
1833 թվականին թագաժառանգի մահն անձնական հարված էր Սեթ խանի համար, որը կորցրել էր սիրելի ընկերոջը։ 1830-ական թվականներին նա ավելի ու ավելի ծանր ժամանակներ ապրեց և մահացավ Թեհրանում 1842 թվականին։ Սեթ խանի և Աբբաս-Միրզայի մահից հետո Ղաջարարան Իրանում հաջորդ կես դարում ռազմական բարեփոխումները գործնականում դադարեցին ։ Ֆիրուզ Քազեմզադեն զարգացման հաջորդ հիսուն տարիները բնութագրել է այսպես.
Ֆենտեզի
Ֆենթըզի (fantasy - «երևակայություն»), գրականության ֆանտաստիկ ժանրի տեսակ, որտեղ օգտագործվում են հեքիաթային և առասպելական կերպարներ։ Ժամանակակից տեսքով այն ձևավորվել է 20-րդ դարում։ Ժանրի վրա մեծ ազդեցություն է թողել Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինը, որն իր ստեղծագործություններում օգտագործել է նոր ռասաներ, իսկ եղածներն էլ փոփոխել։ Շատերի կողմից Թոլքինին համարվում է ժամանակակից ֆենթըզի գրականության «նախահայր»։
Ֆենթըզի ստեղծագործությունները մոտ են պատմաարկածային ժանրի վեպերին, որտեղ գործողությունները կատարվում են հորինված աշխարհում, որն հաճախ հիշեցնում է միջնադարյան աշխարհը։ Այս ստեղծագործությունների հերոսները գործ են ունենում գերբնական երևույթների ու կենդանիների հետ։
Ի տարբերություն գիտաֆանտաստիկ ժանրի, ֆենթըզին չի ձգտում գիտության տեսանկյունից բացահայտել այն աշխարհը, որտեղ տեղի են ունենում ստեղծագործության գործողությունները։ Այդ աշխարհը գոյություն ունի հիպոթետիկ տեսանկյունից։ Հաճախ այն շատ մոտ է իրականությանը։ Հնարավոր է որ այդ աշխարհը լինի զուգահեռ աշխարհ կամ մեկ այլ մոլորակ, որտեղ ֆիզիակական օրենքները կարող են տարբերվել մեր իմացածից։ Այդ աշխարհներում իրական է դառնում աստվածների գոյությունը, կախարդությունն ու հրաշագործությունը, ինչպես նաև առասպելական արարածները՝ (վիշապներ, էլֆեր, թզուկներ, տրոլներ և այլն)։ Ի տարբերություն ֆենթըզիի անալոգ «հեքիաթային» ժանրի, նրանք այդ աշխարհների համար սովորական երևույթ են համարվում՝ ինչպես բնության օրենքները։
Ֆենթըզին նաև կինեմատոգրաֆիայի, գեղանկարչություն, համակարգչային խաղերի ժանրի տեսակ է։ Չինական ֆենթըզին մի փոքր տարբերվում է ավանդական ֆենթըզիից, քանի որ այնտեղ առկա է նաև մարտարվեստի օգտագործումը։
Գրականությունում
Ապագա գրական ժանրի վրա մեծ ազդեցություն են թողել միջնադարյան էպոսները և ասպետների մասին պատմող վեպերը։ Ֆենտեզի ժանրի շատ ստեղծագործությունների համար հիմք է դարձել Արթուր արքայի մասին պատմող լեգենդը։
Որոշ հետազոտողներ ֆենտեզիի էլեմենտներ են նկատում անգլիացի գրող Հենրի Ռայդեր Հագարդի «Նա» (1887), «Երկրի սիրտը» (1896), «Սառցե աստվածներ» (1925) և այլ ստեղծագործություններում։
Ժամանակակից ֆենտեզիի առաջին ստեղծագործությունները սկսեցին հայտնվել 20-րդ դարի սկզբին։ Դրանց թվում են՝ «Էլֆլանդիի արքայի դուստրը» (1924, Էդվարդ Դանսենի), «Կոնան» (1932, Ռոբերտ Իրվին Հովարդ), «Նարնիայի ժամանակագրություններ» (1950-1956, Քլայվ Սթեյփլս Լյուիս) և այլ վեպեր։ Ֆենտեզիին լայն տարածում բերեց Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի «Մատանիների տիրակալը» վեպը (1954-1955)՝ մեծ ազդեցություն թողնելով ժանրի վրա։ Նրան հետևորդ կարելի է համարել հետագայի գրեթե բոլոր խոշոր ֆենտեզի ժանրի գրողներին՝ Քրիստոֆեր Պաոլինին («Էրագոն»), Ջոան Ռոուլինգին («Հարի Փոթեր») և այլն։ Ներկայումս ժանրին մեծ հայտնիություն է բերում ժամանակակից ֆենտեզի-գրականությունը՝ Ջորջ Մարտինի «Սառույցի և կրակի երգ» վիպաշարը, Ռոբերտ Սալվատորի «Մոռացված թագավորություններ» սագան և այլն։
Ֆիլմարտադրությունում
Ֆենտեզի ժանրի ֆիլմերը հիմնականում նկարահանվում են գրքերի, կոմիքսների հիման վրա։ Ֆենտեզի ժանրի ամենահայտնի ֆիլմերն են.
Ֆենտեզին ներկայացվում է նաև մի շարք մուլտֆիլմներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր Կատեգորիա:Կինոյի ժանրեր Կատեգորիա:Ֆենտեզի
Ճարտարապետների տուն (Մոսկվա)
Ճարտարապետների տուն (Дом архитекторов, նաև՝ Տուն Ռոստովյան առափնյայում Дом на Ростовской набережной), բնակելի տուն, որը գտնվում է Մոսկվայում, Ռոստովսկի առափնյա 5 հասցեում։ Տունը 1930-ական թվականներին կառուցել է ճարտարապետ Ալեքսեյ Շչուսևը։ Շենքը հանդիսանում է Սմոլենսկի և Ռոստովսկի առափնյաների անսամբլի չիրականացված նախագծի մի մասը, որը նախագծել էր Շչուսևը։ Շենքի կողային թևերը 1960-ական թվականների սկզբին կառուցվել են բեժ աղյուսով։
Նախապատմություն
Տունը կառուցվել է այսպես կոչված «Ռոստովսկի» վանատանը, որտեղ գտնվում էր 17-րդ դարի Տիրոջ Ավետման եկեղեցին։
1930-ական թվականներին ԽՍՀՄ ճարտարապետների միությունը պահանջել է նոր բնակարանների կառուցում շարունակաբար ավելացող անդամների համար։ Մոսկվայի գետի բարձրադիր հատվածում՝ Ռոստովսկի առափնյայում, շինարարության համար հողատարածք հատկացվեց։
Նախագծեր
1934-1935 թթ. Ալեքսեյ Շչուսևն աշխատել է Ռոստովսկի և Սմոլենսկի հատվածների վերակառուցման վրա Մոսկվա գետի ձախ ափին ։ Որոշվել է առափնյայում կառուցել 8-9 հարկանի բնակելի տներ և միայն որոշ տեղերում, որպեսզի խուսափեն շինության միանմանությունից՝ 14 հարկանի տներ ։ Սակայն, նախագիծը չի հաստատվել առաջիկա անելիքների ակնհայտ բարձր ծախսերի և բարդության պատճառով։
Նախագիծը փոխարինվել է ավելի գործնական և շահավետ պլանով։ Կրճատելով տան զբաղեցրած տարածքը՝ Շչուշևը ծրագրում թողել է ընդամենը կիսաշրջանաձև կառույց ։ Այսպիսով, տունը պետք է շրջապատեր եկեղեցին երկու կողմերից։ Ի տարբերություն նախորդ գաղափարի, շենքը վերևից թագի տեսք ուներ, իսկ ներքևում ընդգծվում էր զանգվածային սյունաշարը։ Սակայն այս նախագիծը ևս վիճակված չէր իրականանալու։ Որոշվեց ստեղծել առավել տնտեսող տարբերակ. ընդունվեց առանց սյունաշարի տրաբերակը։
Շինարարություն
Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1934 թվականին, շինարարության առաջին փուլն ավարտվել է 1938 թվականին։ Նախատեսվող բոլոր շենքերից կառուցվել են տարբեր կառուցապատողների պատկանող ընդամենը մի քանի անհատական ​​տներ, սակայն դրանցից ոչ մեկը լիովին չի ավարտվել։ Ռոստովսկի առափնյայում կառուցվել է շենքի առանձին հատվածի մի փոքր մասը, որը 25 տարի շարունակ կանգնած էր շրջակա ցածր շենքերի շրջակայքում։ 1960-ական թվականներին շենքն ավարտվեց նոր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Երկու կողմից տան կցվեցին երկու աղյուսե թևեր։ Տիրոջ Ավետման եկեղեցին քանդվեց։
Հայտնի բնակիչներ
Տանն ապրել են ԽՍՀՄ բազմաթիվ ճարտարապետներ, այդ թվում՝
Ապրել են նաև՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1938 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Մոսկվայի բնակելի տներ
1 fille & 4 types
1 fille & 4 types, (Մեկ նիշք և չորս տիպ), կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի ֆրանսերեն ստուդիական ալբոմը, թողարկվել է 2003 թվականի հոկտեմբերի 13֊ին։ Սա նրա 21֊րդ ֆրանսերեն ալբոմն էր։ Ալբոմը զբաղեցնում էր առաջին հորիզոնականը Կանադայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում։ Ամբողջ աշխարհում վաճառվել է 2,5 միլիոն օրինակ ։
Ալբոմի մասին
1 fille & 4 types ալբոմի բառերը մշակել է Ժան-Ժակ Գոլդմանը՝ աշխատելով Սելինի հետ D’eux (1995) և S’il suffisait d’aimer (1998) ալբոմների վրա։
Սուչևենի
Սուչևենի (Сучевени), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Շիրին Սլավյանսկի։
1 fille & 4 types
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Սուչևենի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մորոլո
Մորոլո (Morolo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 3090 մարդ (2005), բնակչության խտությունըկազմում է 119 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 26 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03017։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի մայիսի 8-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Թամաշ Դեչի
Թամաշ Դեչի (Tamás Decsi, ), հունգարացի սուսերամարտիկ, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր։ Աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների բազմակի մեդալակիր։
Կենսագրություն
2007 թվականին Թամաշը դարձել է աշխարհի չեմպիոն թիմային մրցումներում։ Մեկ տարի անց հունգարացի սուսերամարտիկը մասնակցե է Օլիմպիական խաղերին, սակայն անհատական առաջնությունում առաջին ռաունդում պարտվել է իր հայրենակից Արոն Սիլադյիին ։ Թիմային առաջնությունում հունգարացիները կիսաեզրափակիչի ուղեգրի համար պայքարում զիջել են ԱՄՆ-ի թիմին ընդամենը մեկ միավորով։
2009 թվականին հունգարացին աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալ է նվաճել ինչպես անհատական, այնպես էլ թիմային մրցումներում ։
2014 թվականին Թամաշը երրորդ տեղն է զբաղեցրել Կազանում ընթացող աշխարհի առաջնությունում, 2015 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում բրոնզե մեդալ է նվաճել թիմի կազմում։
2017 թվականին Թամաշը դարձել է Եվրոպայի թիմային առաջնության բրոնզե մեդալակիր, իսկ աշխարհի առաջնությունում նույն ծրագրով նվաճել է արծաթե մեդալ։ 2018 թվականին հունգարացի սուսերամարտիկն առաջին անգամ նվաճել է Եվրոպայի առաջնությունում՝ հաղթելով սուսերամարտիկների թիմային մրցաշարում, իսկ աշխարհի առաջնությունում դարձել է բրոնզե մեդալակիր։ Նախաօլիմպիական մրցաշրջանում Հունգարիայի հավաքականի վետերանն օգնել է իր թիմին նվաճել աշխարհի և Եվրոպայի առաջնությունների արծաթե մեդալները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հունգարացի սուսերամարտիկներ
Պղնձեքարի դարաշրջան
Խալկոլիթյան բնակավայրեր
Վերջին չորս տասնամյակներում խալկոլիթյան մեծաթիվ բնակավայրեր են բացահայտվել ժամանակակից Հայաստանի ամբողջ տարածքում։ Դրանցից չորսը` Ադաբլուրը և Թեղուտն Արարատյան դաշտում, Արենի-1-ը՝ Վայոց Ձորում, Գոդեձորը՝ Սյունիքում, մասնակիորեն պեղվել են։ Սրանք բոլորն էլ թվագրվում են Ք. ա. 4500-3400 թթ.։
Թեղուտ
Թեղուտը յայլաղային անասնապահությամբ զբաղվող հովիվների փոքրիկ գյուղակ էր՝ բաղկացած կիսագետնափոր, կլոր հատակագծով խրճիթներից։ Այստեղ հայտնաբերվել են բարձրորակ կավամաններ, ինչպես նաև պղնձե գործիքներ՝ ներկրված այլ վայրերից։
Ադաբլուր
Ադաբլուրն ակնհայտորեն ավելի մեծ էր։ Բնակատեղին բաղկացած էր ընդարձակ, բազմասենյակ համալիրներից, որոնք ձգվում էին փողոցների երկայնքով։ Այստեղ հայտնաբերվել են արհեստանոցների մնացորդներ և կավե քանդակներ։
Արենի-1
Արփա գետի կիրճի Արենի-1 քարանձավի չոր միջավայրը և կայուն ջերաստիճանը ձևավորել են հիանալի պայմաններ օրգանական նյութերի պահպանման համար։ Հացահատիկը, մրգերը, կտորը, կաշին և նույնիսկ խոտը, որոնք սովորաբար չեն պահպանվում այլ վայրերում, մեզ տանում են արտեֆակտերի մի անհայտ աշխարհ, որն ստեղծվել է խալկոլիթյան ժամանակաշրջանում։ Եզակի են քարանձավի խորքում հայտնաբերված` աշխարհում մինչ այժմ հայտնի գինու ամենահին հնձանը, որը թվագրվում է Ք. ա. 4000 թ. և տրեխը՝ Ք. ա. 3600 թ.։
Գրականություն
1.	Հայկական ճարտարապետության պատմություն (այսուհետ՝ ՀՃՊ), հ. 1, գլուխ առաջին, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, Երևան, 1996.
3.	Թորոսյան Ռ., Թեղուտի վաղ երկրագործական բնակավայրը (մ. թ. ա. IV հազարամյակ), Հնագիտական պեղումները Հայաստանում, N 14, Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան, 1976։
4.	Areshian Gregory E., Gasparyan Boris, Avetisyan Pavel S., Pinhasi Ron, Wilkinson Keith, Smith Alexia, Hovsepyan Roman, Zardaryan Diana. The chalcolithic of the Near East and south-eastern Europe: discoveries and new perspectives from the cave complex Areni-1, Armenia // Antiquity 86, 2012, pp. 115–130. 5.	Джавахишвили А. И., 1973. Строительное дело и архитектура поселений Южного Кавказа V-III тысячелетий до н.э., Тбилиси.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պղնձի-քարի դար
Դմիտրիևկա (այլ կիրառումներ)
Դմիտրիևկա, կարող է վերաբերել՝
Շրջակա միջավայրի պահպանություն
Շրջակա միջավայրի պահպանություն , միջոցառումների համալիր, որը նախատեսված է մարդկային գործունեության բացասական ազդեցությունը բնության վրա սահմանափակելու համար։ Արևմտյան երկրներում շատ հաճախ կիրառվում է նաև էնվայրոնմենտոլոգիա (Environmental science) հասկացությունը, որը թարգմանաբար նշանակում է «գիտություն շրջակա միջավայրի պահպանության մասին»։
Այդպիսի միջոցառումներից կարող են համարվել.
Շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրներ
Շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական խնդիրներն են շրջակա միջավայրի բնական վիճակի պահպանումը, վերականգնումը, վնասազերծումը, բնական պաշարների խելամիտ օգտագործումը, շրջակա միջավայրի վրա ֆիզիկաքիմիական, կենսաբանական և այլ վնասակար ազդեցությունների նվազեցումն ու կանխումը։ Շրջակա միջավայրի պահպանության պետական քաղաքականությունն ու ռազմավարությունը մշակում է բնապահպանության նախարարությունը։ Գործում են նաև Շրջակա միջավայրի պահպանության ազգային և միջազգային, պետական և ոչ պետական կազմակերպություններ։
Շրջակա միջավայրի պահպանության կարևոր հիմնախնդիրներից են Սևանա լճի պահպանությունն ու պաշարների արդյունավետ օգտագործումը ։
Շրջակա միջավայրի պահպանության հռչակագրեր
1982 թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան «Բնության պահպանության միջազգային միություն» (IUCN) և «Շրջակա միջավայրի ծրագիր» (0NEP) բնապահպանական միջազգային կազմակերպությունների մշակած առաջարկությունների հիման վրա ընդունել է շրջակա միջավայրի պահպանության համաշխարհային հռչակագիր։ Շրջակա միջավայրի պահպանության համաշխարհային ռազմավարությանն էր նվիրված 1992 թվականին Ռիո դե ժանեյրոյում կայացած միջազգային գիտաժողովը, որն ընդունել է «Օրակարգ 21-րդ դարի համար» ծրագիրը, որում սահմանվել են հաջորդ հարյուրամյակում մարդկության բնապահպանական քաղաքականությունը և Նոր համաշխարհային ռազմավարության գլխավոր սկզբունքային դրույթները (մոլորակը և նրա հարստությունները պարտավոր են պահպանել աշխարհի բոլոր պետությունները, բնակչության բոլոր խավերը և անհատ անձինք)։ Գիտաժողովն ընդունել է նաև «Շրջակա միջավայրի պահպանության մասին» հռչակագիր, որը հայտնի է «Ռիոյի հռչակագիր» անվամբ։ Հայաստանի Հանրապետությունը շրջակա միջավայրի պահպանության վերաբերյալ վավերացրել է նաև մի շարք համաձայնագրեր և ստանձնել միջազգային պարտավորություններ ։
Արտաքին հղումներ
*
Զոյա Կրախմալնիկովա
Զոյա Ալեքսանդրովնա Կրախմալնիկովա (Зоя Александровна Крахмальникова, ), խորհրդային ռուս գրականագետ, ուղղափառ հրապարակախոս, իրավապաշտպան, ԽՍՀՄ այլախոհական շարժման անդամ։
Կենսագրություն
Զոյա Կրախմալնիկովան ծնվել է 1929 թվականի հունվարի 14-ին, Խարկովում։ Ծնողների ամուսնալուծվելուց հետո նրան դաստիարակել են խորթ հայրը, իսկ 1936 թվականից՝ խորթ հոր ձերբակալությունից հետո, մայրը՝ Եվգենիա Մարկովնա (Դմիտրիևնա) Կրախմալնիկովան (1908, Բախմուտ -?), որն աշխատել է Մոսկվայի Տվերսկայա փողոցի վրա գտնվող «Սեվեր» պաղպաղակի սրահում որպես տնօրեն։
1954 թվականին ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը, այնուհետև սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Համաշխարհային գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում և աշխատել է «Սովետական գրող» հրատարակչությունում, «Լիտերատուրնայա գազետա» ամսագրում, «Գրական թերթ»-ում։ 1960-1970-ական թվականներին նա որպես քննադատ հրապարակվել է «Նոր աշխարհ», «Զնամյա», «Երիտասարդ գվարդիա» և «Գրական թերթ» ամսագրերում, մի քանի գրականագիտական գրքերի և տասնյակ հոդվածների հեղինակ է, ինչպես նաև զբաղվել է թարգմանչական գործունեությամբ։ 1967 թվականին պաշտպանել է էստոնացի գրող Աադու Հինտի ստեղծագործությունների վերաբերյալ թեզը, աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ սոցիոլոգիայի ինստիտուտում որպես գիտաշխատող։
Այլադավան և գրող
1971 թվականից Կրախմալնիկովան դարձավ ուղղափառ և այդ ժամանակվանից սկսեց զբաղվել կրոնական գործունեությամբ. գրում էր Ռուսաստանում կրոնական վերածննդի թեմաներով գրքեր և հոդվածներ, որոնք հրատարակվում և տարածվում էին սամիզդատում և «Տամիզդատ»-ում («Գրանի» և «ՌՔՇ տեղեկագիր» ամսագրերում)։ 1974 թվականին նրան ազատեցին աշխատանքից՝ զրկելով ԽՍՀՄ-ում տպագրվելու հնարավորությունից։
1982 թվականի օգոստոսի 4-ին տասը համար տպագրելուց հետո Կրախմալնիկովան ձերբակալվեց (նրան մեղադրանք էր առաջադրվել «Հույս» ժողովածուն կազմելու և այն Արևմուտք տեղափոխելու, կրոնական հոդվածներ գրելու, Դուդկոյի և Տատյանա Վելիխանովայի պաշտպանության վերաբերյալ նամակներ գրելու և ստորագրելու, Դուդկոյի «Մեր հույսի մասին» գիրքը տարածելու մեջ)։ 1983 թվականի ապրիլի 1-ին նրան ՌՍՖՍՀ Քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտեցին մեկ տարվա ազատազրկման և հինգ տարվա աքսորի, որը պետք է անցկացներ Լեռնային-Ալթայի ինքնավար Օկրուգում, Ուստ-Կան ավանում, իսկ վերջին տարին Ուստ-Կոքսա ավանում ։ «Հույսի» ևս չորս համար թողարկվեց անանուն, Կրախմալնիկովայի ձերբակալությունից հետո։ Բանտարկության ընթացքում Զոյա Կրախմալնիկովան գաղտնի վանականության երդում տվեց ստանալով Եկատերինա վանական անունը ։ 1987 թվականի հունիսին գորբաչովյան վերակառուցման արշավի շրջանակներում որպես քաղբանտարկյալ նրան ազատ արձակեցին։
Նրա հեղինակությամբ լույս տեսան մի շարք աշխատություններ` «Քաղցր գերության դառը պտուղները» (1988-1990, Ռուսաստանի Ուղղափառ եկեղեցու և խորհրդային պետության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ), «Լսիր, բանտ» ժողովածուն, որը ընդգրկում էր «Լեֆորտովյան գրառումներ» և «Նամակներ աքսորից» (1995) գրքերը, նա հանդիսանում է «Ռուսական գաղափարը և հրեաները։ Ճակատագրական վեճ։ Քրիստոնեություն, հակահրեականություն, ազգայնականություն» (1994) ժողովածուի հեղինակներից մեկը։ Ուղղափառության հոգևոր և պատմական ուղիների իմաստավորումն ավարտվեց «Մայր Մարիայի ռուսական գաղափարը» (1997) գրքով, որը նվիրված էր ռուս վտարանդի Մարիայի (Սկոբցովա) ժառանգությանը, որը ձերբակալվել էր գերմանացիների կողմից, հրեաներին օգնելու համար և մահացել համակենտրոնացման ճամբարում։ Այս գրքում Զոյա Կրախմալնիկովան գրում է.
Ժամանակին Զոյա Կրախմալնիկովայի խոստովանահայրը եղել է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու քահանա Դմիտրի Դուդկոն, բայց նա հրաժարվեց շփվել վերջինիս հետ, երբ ձերբակալման ժամանակ Դիմիտրի Դուդկոն նրան չաջակցեց, այլ հայտարարություն արեց՝ ի աջակցություն Խորհրդային կառավարության։ Այնուհետև կարճ ժամանակով նրա խոստովանահայրը դարձավ Պյոտր վարդապետը (Կուչեր), որը հայտնի էր իր աջակողմյան արմատական հայացքներով, ավելի ուշ եկեղեցիների վանահայր էր և Բոգոլյուբսկու վանական միաբանության խոստովանահայրը ։ Հոգևոր որոնումները նրան տարան դեպի Արտասահմանյան Ուղղափառ եկեղեցու գիրկը, իսկ 90-ականների վերջին Զոյա Կրախմալնիկովան դարձավ մոսկովյան համայնքի սինկրրտական կրոնական կազմակերպության ծխական համայնքի անդամ, որին կոչում էին «Աստվածամոր վեհապետական ուղղափառ եկեղեցի» (ավելի շատ հայտնի էր որպես «Աստվածածնի կենտրոն»), նա ակտիվ մասնակցություն և աջակցություն էր ցուցաբերում հոգևոր կյանքին ընդհուպ մինչև իր հիվանդությունն ու մահը։
Այլ տեղեկություններ
1966 թվականին բանաստեղծ Բուլատ Օկուջավան Զոյա Կրախմալնիկովային նվիրեց «Հրաժեշտ Ամանորյա տոնածառին» երգը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ
Ապաչի ջութակ
Ապաչի ջութակը (ապաչների լեզվով ՝ tsii" edo'a'tl՝երգող փայտ) Ամերիկայի բնիկ ապաչներին պատկանող ազգային երաժշտական գործիք է։ Այն իրենից ներկայացում է կլորավուն կարճ փայտ, որի երկու ծայրերին ամուր կպցված են մեկ կամ երկու լար, սովորաբար պատրաստած ձիու պոչի մազից, և նվագվում է աղեղի օգնությամբ։ Նվագողը լարերին հարվածում է մատերով՝ նոտաները փոխելու նպատակով։ Համարվում է, որը այս գործիքը ստեղծվել է եվրոպացիների ջութակների հիման վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ
Կարուժ
Կարուժ (Carouge), համայնք Շվեյցարիայում՝  Ժնևի կանտոնում։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։
Կարուժ
Հիմնադրվել է 1786 թվականի հունվարի 31-ին, Սարդինիայի թագավոր և Սովոյայի դուքս Վիկտոր-Ամադեուս Երրորդի կողմից։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կարուժ
Կարուժը լայն ճանաչման է արժանացել առաջին հերթին իր առևտրի կենտրոնների ու զվարճանքի, ժամանցի համալիրների շնորհիվ։ Համարվում է Ժնևի ամենահարուստ արվարձաններից մեկը ։
Պատմամշակութային հուշարձաններով հարուստ քաղաքն ընդգրկված է Շվեյցարական ժառանգության ցանկում, իսկ բնակավայրի արխիվն էլ ճանաչվել է ազգային կարևորություն ունեցող մշակութային արժեք ։
Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները , Կարուժցիներին Շվեյցարիայում կոչում են այսպիսի մականուններով՝ «ընձառյուծներ» (les Léopards), «հերետիկոսներ» (les Hérétiques), «տառապյալներ» (les Tourmentés) : Դաշնային վիճակագրական գրասենյակի տվյալներով՝ 2017 թվականին քաղաքի բնակիչների թիվն անցել է 22.300-ից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ժնևի կանտոնի բնակավայրեր
Վլադիմիր Երշով
Վլադիմիր Դանիլովիչ Երշով (Влади́мир Дани́лович Ершо́в, ), ռուս գրող, «Զաօզյոռնայա շկոլա» բանաստեղծական խմբի հիմնադիրներից մեկը ։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Երշովը ծնվել է 1949 թվականին Դոնի Ռոստովում։ Հայրը եղել է ռազմածովային սպա, երկրորդ կարգի կապիտան։ Կոլա քաղաքի ատոմակայանի կառուցման ժամանակ աշխատել է սարքակարգորդ, Դոնի Ռոստովի գործարանում՝ ֆրեզող բանվոր, Մոսկվայում եղել է շինարար, Դոնում և Մուրմանսկում՝ նավաստի, երիտասարդական թերթում՝ նկարիչ, Ռոստովի երիտասարդական թատրոնում՝ նկարիչ-ձևավորող, Տանաիսի հնագիտական պեղումների աշխատող։ Ապրում է Դոնի Ռոստովում և Տանաիսում , որտեղ հանդես է գալիս որպես «Զաօզյոռնայա շկոլա» բանաստեղծական խմբի հիմնադիրներից (Գենադի Ժուկով, Վիտալի Կալաշնիկով, Իգոր Բոնդարևսկի, Վլադիմիր Երշով, Ալեքսանդր Բրունկո) ։
Ստեղծագործական ուղի
"1990 թվականին Ռոստիզդատը հրապարակեց «զաօզյորականների» «Ռոստովի ժամանակ» բանաստեղծությունների այս պահին միակ հավաքածուն, որը հարավռուսական անդերգրաունդ պոեզիայի ստեղծման առաջին փորձերից էր :" Վլադիմիր Դանիլովիչ Երշովը սկսեց հրատարակվել 1968 թվականից։ Հրապարակվել է Մուրմանսկի, Արխանգելսկի, Դոնի Ռոստովի թերթերում, կենտրոնական մամուլում (այդ թվում «Մի կաթիլ լույս» բանաստեղծական ժողովածուն ) «Ռոստովի ժամանակ» հավաքածուում, «Դոն» ամսագրում, «Տապան», «Հարավային աստղ» ալմանախներում և այլ հրատարակություններում։ 2008 թվականին հրատարակվել և լույս է տեսել Երշովի «Соло на клаксоне» բանաստեղծությունների ժողովածուն. հրատարակվում է «Поэзия. Ру» կայքում։ Որպես նկարիչ-կերամիստ, մասնակցում է մի շարք ցուցահանդեսների հայրենիքում և արտասահմանում։ Նրա ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսաստանի, Չեխիայի, Ճապոնիայի թանգարաններում և աշխարհի մասնավոր հավաքածուներում։
Անձնական կյանք
Ունի երկու դուստր ։ Ապրում է Դոնի Ռոստովում։
Պարգև
Պարգևատրվել է «Ռուսական սուզանավային ուժերի հարյուրամյակ» մեդալով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վիլյանուևա դե լաս Տոռես
Վիլյանուևա դե լաս Տոռես (իսպ.՝ Villanueva de las Torres), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոս Մոնտես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 66,50 կմ2։ Բնակչությունը՝ 708 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Դմիտրովո (այլ կիրառումներ)
Դմիտրովո, կարող է վերաբերել՝
Մայր Բուլղարիա (հուշարձան)
«Մայր Բուլղարիա» (Майка България), հուշարձան, որը կանգնեցվել է փառաբանելու 4 պատերազմների ժամանակ ընկածների հիշատակը։ Գտնվում է բուլղարական Վելիկո Տիռնովո քաղաքում ։
Կառուցվածք
«Մայր Բուլղարիա» հուշարձանի պատվանդանի մեջ դամբարան է, որտեղ կառուցված է հավերժական կրակը։ Դրա վրա բարձր պատվանդանն է։ Վերջինիս վրա տեղադրված է թագադրված ծնկաչոք կնոջ արձան, որը խորհրդանշում է Բուլղարիայի մորը։ Կնոջ արձանի ձախ ձեռքում ձիթենու ճյուղ է, որը խորհրդանշում է խաղաղությունը, իսկ աջ ձեռքին Բուլղարիայի ազգային դրոշն է։
Քիչ ներքևում, քառանկյուն պատվանդանի ամեն անկյունում տեղադրված են մարտիկ-զինվորների արձանները։
Պատվանդանի հիմքի բոլոր անկյուններում նշված են թվով 4 պատերազմների թվականները՝ Հուշարձանի շուրջը կառուցված է նստարաններով փոքրիկ այգի։
Աստերոիդների ցանկ (236301-236400)
Աստերոիդների ցանկ (236201-236300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (236401-236500)
Փոլ Գեթիի թանգարան
Փոլ Գեթթի թանգարան (J. Paul Getty Museum), Կալիֆորնիայի ամենամեծ գեղարվեստական թանգարանը։
Թանգարանի պատմությունը
1997 թ. դեկտեմբերից թանգարանը տեղակայված է Լոս Անջելեսում, այժմյան Գեթի կենտրոնի շենքում, որի կառուցում է արժեցել է 1,2 միլիարդ դոլլար։ Անտիկ ժամանակի հավաքածուն տեղակայված է Գեթիի վիլլայում՝ Մալիբուում (կառուցված է Հերկուլանումի Պապիրուսների վիլլայի օրինակով)։
2013 թվականի օգոստոսին թանգարանը իր ցուցանմուշների ավելի քան 4.600 թվային պատկերներ հասանելի է դարձրել լայն հասարակությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թանգարաններ
Աուրորա դու Տոկանտինս
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Աուտէկոլոգիա
Գրականություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
علم البيئة التجمعي Populationsökologie Population ecology Aŭtoekologio Ecología de poblaciones Autökoloogia אקולוגיה - מונחים Ecologia della popolazione Autekologia
Հայ-շվեյցարական հարաբերություններ
Հայ-շվեյցարական հարաբերությունները միջազգային հարաբերություններն են Հայաստանի և Շվեյցարիայի միջև։
Միջազգային հարաբերություններ
Շվեյցարիան պաշտոնապես ընդունել է Հայաստանի անկախությունը 1991 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ Երկու երկրները պահպանում են դիվանագիտական հարաբերությունները։ Հայաստանում Շվեյցարիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանի նստավայրը տեղակայված է Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում, քանի որ վերջինս հանդիսանում է նաև Վրաստանում Շվեյցարիայի դեսպանը։
Շվեյցարիայի Համադաշնությունը Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել է դեռևս 2003 թվականին և ընդունել է Հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք ։
Շվեյցարիայի տարածքում ապրում են շուրջ 5000 ծագումով հայ կամ հայ ընտանիքներ։ Հայաստանը և հայերը բազմիցս ստանում են մարդասիրական օգնություն Շվեյցարիայից։ Դրա վառ օրինակներից է 1988 թվականի երկրաշարժը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ
Չարգոգգագոգգմանչաուգգագոգգչաուբունագունգամաուգգ
Չարգոգգագոգգմանչաուգգագոգգչաուբունագունգամաուգգ (Char­gogg­a­gogg­man­chaugg­a­gogg­chau­bun­a­gung­a­maugg), Չաուբնագունգամաուգ Chaubunagungamaug), առավել  հայտնի է Վեբստերի լիճ անվամբ, լիճ Հյուսիսային Ամերիկայում, գտնվում է Վեբստեր քաղաքի մոտ։ Լճի մակերեսը 5,83 կմ² է։
Անվանում
Լճի ամբողջական անվանումը՝ Չարգոգգագոգգմանչաուգգագոգգչաուբունագունգամաուգգ, ամենաերկար տեղանունն է ԱՄՆ-ում․ այն կազմված է 45 տառից, որոնցից 15-ը «գ» է, 9-ը՝ «ա»։ Այս անվան հետ կապված կան տարբեր լեգենդներ, որոնք եկել են հնդկացիներից։ Ամենատարածված լեգենդներից մեկն այն է, որ այդ երկար անունը նշանակում է. «Դու ձուկ ես որսում քո ափին, ես ձուկ եմ որսում հակառակ ափին, և ոչ ոք ձուկ չի որսում լճի կենտրոնում»։
Այսօր «Վեբստերի լիճ» անվանումն ավելի հաճախ է օգտագործվում, սակայն ոմանք հպարտորեն արտաբերում են ավելի երկար տարբերակը։ 2009 թվականի ապրիլին լճի՝ տեղեկատվական և երթևեկության նշանների վրա գրված ամբողջական անվանման մեջ հայտնաբերվել են վրիպակներ։
Լիճ
Լճի միջին խորությունը 4,3 մետր է, առավելագույնը` 15 ։
Լիճը հանդիսանում է զբոսաշրջության հայտնի վայր է, որտեղ տուրիստները լողում են, զբաղվում են նավարկությամբ և ձկնորսությամբ։
Կղզի
Լճում կան մի քանի բնակեցված և անմարդաբնակ կղզի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի լճեր
Նիկոլսկոե (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
(79) Էվրինոմե
(79) Էվրինոմե (Eurynome), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1863 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Ջեյմս Վոթսոնի կողմից Դետրոյտում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,444417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9767 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9122 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էվրինոմե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9869 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1395,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257894 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,62° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Էվրինոմե
Էվրինոմե Էվրինոմե Էվրինոմե
Lista de asteroidi
Արծվի Հունանյան
Արծվի Ստեփանի Հունանյան, հայ գրականագետ, թատերագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1994)։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1964)։
Կենսագրություն
Արծվի Հունանյանը ծնվել է 1926 թվականի ապրիլի 5-ին, ՀԽՍՀ Ղուկասյանի շրջանի Ղուկասյան գյուղում։ 1933 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Լենինական, որտեղ և ստացել է միջնակարգ կրթությունը։ 1943 թվականին սովորել է Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետում։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի Թատերական Ինստիտուտը։ 1953-1962 թթ.` Հայպետհրատի խմբագիր, 1962-1967 թթ.` ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի ավագ գիտ․ աշխատող, 1968 թվականին՝ «Գրական թերթի» բաժնի վարիչ, 1980-1986 թթ.` «Սովետական գրող» հրատարակչության ավագ խմբագիր։ 1964 թվականին «Արդի հայ դրաման» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1969 թվականից աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, միաժամանակ՝ «Էկրան» հանդեսի խմբագրությունում։ Հունանյանի հոդվածներն ու աշխատությունները վերաբերում են հայ դրամատուրգիայի, ինչպես և թատրոնի ու կինոյի զարգացման, տեսության և պատմության հարցերին ։ ԽՄԿԿ անդամ 1949 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Դյակովո (այլ կիրառումներ)
Դյակովո, կարող է վերաբերել՝
Ապխյարտա
Ապխյարտա (անգլերեն՝ Apkhyarta), երբեմն ափհյարթսա, վրացական երաժշտական գործիք, որը հիմնականում օգտագործվում է Աբխազիայում։ Այն լյութնային հիշեցնող երկար վզիկով լարային աղեղնավոր գործիք է։ Սովորաբար ունի մեկ կամ երկու լար։ Պատրաստվում է լաստենուց։ Գործիքը ունի 4800 մմ երկարություն և մարմինը նավակի տեսք է հիշեցնում։ Գործիքը հիմնականում օգտագործվում է որպես երգիչներին նվագակցող սակայն կարող է հանդես գալ նաև որպես սոլիստ գործիք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Ազգային երաժշտական գործիքներ
Աջդանական
Աջդանական, վայր Արևմտյան Հայաստանում։ Դիրքն ու բնությունը՝ անորոշ։ Հիշատակում է 12-րդ դարում արաբ պատմիչ Իբն-Խալիլը։ Էփրիկյանը հնարավոր է համարում նույնացնել Խորենացու հիշատակած Աժդանական Ավանի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայրեր
Դյատլովկա (այլ կիրառումներ)
Դյատլովկա, կարող է վերաբերել՝
Արըխ
Արըխ, դաշտ Կիլիկիայում, Մսիս քաղաքից ոչ հեռու, Ջիբել֊էն֊նուր լեռնաշղթայի ճյուղավորությունների միջև ։
Դյատլովո (այլ կիրառումներ)
Դյատլովո, կարող է վերաբերել՝
Վալբոնա
Վալբոնա  (Valbona), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տերուել նահանգում՝ Արագոն ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գուդար Խավալամբրե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 40.81 կմ2։ Բնակչությունը կազմում է 224 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Նիկոլսկոե (գյուղ, Նովոուսմանսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։
Սինէկոլոգիա
Սինէկոլոգիան, էկոլոգիայի բաժին, որն ուսումնասիրում է տարբեր տեսակի օրգանիզմների փոխհարաբերությունները օրգանիզմների համակեցությունների ներսում։ Հաճախ սինէկոլոգիան դիտում են որպես գիտություն կենսացենոզների կյանքի մասին, այսինքն՝ կենդանիների, բույսերի և միկրոօրգանիզմների բազմատեսակ համակեցությունների մասին։ Ներկայումս սինէկոլոգիան ընդհանուր էկոլոգիայի 3 գլխավոր մասնաբաժիններից մեկն է (աուտէկոլոգիայի և դեմէկոլոգիայի հետ միասին)։
Հասկացության պատմություն
Սկզբում այս տերմինը կիրառվել է առավելապես բուսաբանությունում։ Տրվել է այդ տերմինի հետևյալ բնորոշումը. Սինէկոլոգիան կամ բուսական ֆորմացիաների մասին տեսությունը բաժանվում է հետևյալ բաժինների՝
II. Աշխարհագրական սինէկոլոգիա. Ուսումնասիրում է ֆորմացիաների աշխարհագրական տեղաբաշխումը ըստ ոլորտների, լեռնային գոտիների և ըստ երկրաբանական համակարգերի (ֆորմացիաների և այլն.), որոնք իրենցից ներկայացնում են սննդային միջավայր բուսականության համար.
III. Էկոլոգիական սինէկոլոգիա. Ուսումնասիրում է տվյալ բնակության միջավայրի կյանքի պայմանները, առանձին էկոլոգիական խմբեր, որոնք մտնում են տվյալ ֆորմացիայի կազմի մեջ, ֆորմացիաների ծագումը, նրանց հավասարակշռության պահպանման պայմանները և փոփոխությունները, որոնց ենթարկվում են ֆորմացիաները.
IV. Պատմական սինէկոլոգիա. Հետազոտում է առանձին ֆորմացիաների ֆլորիստիկ տարրերը և նրանց ներգաղթի պատմությունը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Community ecology Синэкология Синекологія
Պալյանո
Պալյանո  (Paliano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 7826 մարդ (ըստ 2004 թվականի), բնակչության խտությունը կազմում է 106 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 70 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03018։ Հեռախոսային կոդ՝ 0775։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Անդրեաս Առաքյալը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի նոյեմբերի 30-ին։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Չաուսովո Վտորոե
Չաուսովո Վտորոե (Чаусове Друге), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չաուսովո Վտորոե գյուղում բնակվում էր 610 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երանոսյան
Երանոսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Դեմէկոլոգիա
Դեմէկոլոգիան (δῆμος - ժողովուրդ, ազգ), պոպուլյացիաների էկոլոգիան է։ Այն ընդհանուր էկոլոգիայի բաժին է, որը ուսումնասիրում է պոպուլյացիաների թվաքանակի դինամիկան, ներպոպուլյացիոն խմբավորումները և նրանց փոխհարաբերությունները։ Դեմէկոլոգիայի շրջանակներում պարզվում են այնպիսի պայմաններ, որոնց դեպքում ձևավորվում են պոպուլյացիաներ։ Դեմէկոլոգիան նկարագրում է տարբեր տեսակների թվաքանակների տատանումները էկոլոգիական գործոնների ներգործության պայմաններում և սահմանում է նրանց պատճառները, ուսումնասիրում է անհատին ոչ թե մեկուսացված, այլ այնպիսի անհատների խմբերի կազմում, որոնք զբաղեցնում են որոշակի տարածք և վերաբերում են մեկ տեսակին։ Պոպուլյացիաների դինամիկան, իրենից ներկայացնելով ուղիղ գիծ, ցուցչային կախվածություն կամ սինուսոիդ, կարելի է նկարագրել հետևյալ բանաձևերի միջոցով. dx=const - – ուղիղ գիծ
dx1=x1-x2, dx2=x3-x4, x2=x3, dx1=a*dx2, a~1, dx1=(x4/x3)*dx2 - – ցուցչային կախվածություն
dx1=x1-x2, dx2=a*x3-b*x4, x2=x3, dx1=dx2 a~1, b~1 - – սինուսոիդ կախվածություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կորկորան արվեստի պատկերասրահ
Պատկերասրահը հիմնադրել է Վիլյամ Վիլսոն Կորկորանը (William Wilson Corcoran )` 1869 թվականին։ Հանդիսանում է Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաքի մշակույթի ամենահին մասնավոր հիմնարկություններից մեկը։ Հիմնական շեշտը պատկերասրահում դրված է ամերիկյան արվեստի վրա։
Սկզբնապես պատկերասրահը տեղակայված էր Փենսիլվանիա պողոտայի շենքում, որտեղ այժմ գտնվում է Renwick Gallery պատկերասրահը։ Այս շենքի կառուցումը սկսվել է դեռ Քաղաքացիական պատերազմից առաջ։ Պատերազմի ժամանակ այն օգտագործվում էր որպես պահեստ, իսկ 1874 թվականին այստեղ բացվեց պատկերասրահը։ 1897 թվականին Կորկորանի Պատկերասրահի հավաքածուն գերազանցեց այս շենքի մարերեսը։ Կառուցվեց նոր շենք, որը նախագծել էր ` բոզար ոճով։
2014 թվականին դատարանի որոշմամբ թանգարանը լուծարվեց (ֆինանսական խնդիրների պատճառով), նրա շենքը փոխանցվեց Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանին, իսկ գեղարվեստական հավաքածուի մոտ 17000 աշխատանքներ լրացրերին Արվեստի ազգային պատկերասրահը ։
Արտաքին հղումներ
Կորկորան Կատեգորիա:Վաշինգտոնի թանգարաններ Կատեգորիա:1869 թվականին հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Դյուրտյուլի (այլ կիրառումներ)
Դյուրտյուլի, կարող է վերաբերել՝
Երգեսյան
Երգեսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ
(7300) Յոշիսադա
(7300) Յոշիսադա (Yoshisada), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,736426 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3654 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1074 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1653,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,217735 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,79° անկյուն։
Ափաքլու
Ափաքլու, լեռ Լոռվա սարահարթի հարավարևելյան մասում, Վիրահայոց լեռնաշղթայում, Ստեփանավանից մոտ 7 կմ հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 1298 մ։ Շրջակայքի նկատմամբ բարձրությունը չնչին է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Հունարենի այբուբեն
Հունարենի այբուբեն, կիրառվում է հունարեն գրավոր լեզվում սկսած մ․թ․ա․ 9-րդ դարի վերջ-8-րդ դարի սկիզբ ։ Այն ձևավորվել վաղ փյունիկյան այբուբենի հիման վրա և առաջին այբուբենն էր, որ ինչպես բաղաձայնների, այնպես էլ ձայնավորների համար ուներ առանձին գրային նշաններ։ Արխաիկ և վաղ Դասական ժամանակաշրջաններում հունարենի այբուբենը ունեցել է մի քանի տեղական տարբերակներ, բայց մ․թ․ա․ 4-րդ դարավերջին էվկլիդյան այբուբենը՝ բաղկացած 24 տառից, որ դասավորված էին ալֆայից օմեգա, դառնում է հիմնական այբուբեն և հենց այս տարբերակը մինչ օրս գործածվում է հունարեն գրավոր լեզվում։ 24 տառերն են՝ Α α, Β β, Γ γ, Δ δ, Ε ε, Ζ ζ, Η η, Θ θ, Ι ι, Κ κ, Λ λ, Μ μ, Ν ν, Ξ ξ, Ο ο, Π π, Ρ ρ, Σ σ/ς, Τ τ, Υ υ, Φ φ, Χ χ, Ψ ψ և Ω ω։
Հունարենի այբուբենը լատինական և կիրիլյան այբուբենների նախնին է։ Ինչպես լատինական և կիրիլյան այբուբենները հունական այբուբենը ևս ամեն մի տառի համար ունի առանձին գրանիշ։ Լատինական այբուբենի հետ զուգահեռ հունական այբուբենում ևս ձևավորվել է մեծատառ-փոքրատառ համակարգը։ Որոշ տառերի ձայնային արժեքները և պայմանական տառադարձումները տարբերվում են հին և ժամանակակից հունարենում, քանի որ հունարենի արտասանությունը մ․թ․ա․ 5-րդ դարից մինչև մեր օրերը ենթարկվել է զգալի փոփոխությունների։ Տարբեր էին նաև հին և ժամանակակից հունարենի տարբերանշանները։ Բացի նրանից, որ հունարենի այբուբենը կիրառվում է հունարեն գրավոր լեզվում, նրա և հին և նոր տարբերակները հավասարապես կիրառվել և կիրառվում են մաթեմատիկայում, գիտության մեջ և մի շարք այլ բնագավառներում որպես տեխնիկական սիմվոլների և նշանների աղբյուր։
Հնչյունային արժեքներ
Բաղաձայն հնչյունների շարքում բոլոր տառերը, որ արտահայտում են ձայնեղ պայթական  և շնչեղ պայթական  հին հունարենում համապատասխանում են ժամանակակից հունարենի շփական հնչյուններին։ Բաղաձայնները հետևյալն են․
Հետրյալ ձայնավոր տառերը և տառակապակցությունները ներառում են վերոնշյալ միավորումները․
Ժամանակակից հունախոսները սովորաբար գործածում են ժամանակակից նույն սիմվոլ-հնչյունները նաև պատմական հունարեն ընթերցելիս։ Օտար երկրներում հին հունարեն ուսանողները կարող են կիրառել հին հունարենի ընթերցման պայմանական մոտեցումները։
Տառակապակցություններ և տառամիացություններ
Որոշ տառակապակցություններ ունեն հատուկ պայմանական ձայնային արժեքներ, որոնք տարբերվում են իրենց առանձին բաղադրիչներից։ Դրանց մեջ կան ձայանվոր հնչյունների որոշ տառակապակցությոններ, որոնք այժմ դարձել են մոնոֆոններ (միաձայններ)։ Հետևյալ 4-ից՝ ει, αι, οι, υι, բացի այս 2-ը՝ ηι, ωι և սա՝ ου արտասանվում են. Հին հունարենի դիֆտոնգները՝ αυ, ευ և ηυ ժամանակակից հունարենում կարդացվում են, և ։ Որոշ դեպքերում նրանք դառնում են համապատասխանաբար ,  և  ։ Ժամանակակից հունարենի բաղաձայնների կապակցություններ μπ և ντ համապատասխանաբար փոխարինում են  և  (կամ  և ) հնչյուններին, τζ-ն -ին իսկ τσ-ն՝ -ին. Ի հավելումն, և՛ հին հունարենում, և՛ ժամանակակից հունարենում γ տառը մեկ այլ ետնալեզվային բաղաձայնից առաջ փոխարինում է ետնալեզվային ռնգային -ին, իսկ γγ և γκ կարդացվում են անգլերեն ng-ի նման։ Նույն կերպ μπ, ντ և γκ կիրառվում են -ի փոխարեն.Կան նաև γχ և γξ կապակցություններ։
Տարբերակիչ նշաններ
Հին հունարենի համար սովորաբար օգտագործվել է բազմատոն ուղղագրություն։ Յուրաքանչյուր բառի շեշտված ձայնավորը կրում է առոգանության 3 նշաններից մեկը՝ բարձր շեշտ (ά), հանդիսավոր շեշտ ( ὰ ) և կոչական շեշտ (α̃ կամ α̑). Այս նշանները նախապես նախագծվել են հին հունարենի հնչյունաբանական առոգանության շեշտի տարբեր ձևերը տեսակները նշելու համար։ Ժամանակի ընթացքում նրանց կիրառությունը դարձավ պայմանական և պարտադիր հունարեն գրական լեզվում, ուշ հնադարում առոգանության շեշտը դարձավ ընդգծված շեշտ, այնուամենայնիվ այս 3 շեշտերը ընդհանրապես չեն համապատասխանում ներկայիս արտասանության հնչյունական տարբերություններին։ Ցանկացած բառի սկզբնական ձայնավոր պետք է կրի այս 2 այսպես կոչված «շնչառական նշաններից» մեկը՝ կոպիտ շնչառական (ἁ), որ նշում է  ձայնը բառասկզբում, կամ հարթ շնչառական (ἀ), որ նշում է -ի բացակայությունը։ rho (ρ) տառը ձայնավոր չէ, սակայն կրում է կոպիտ շնչառական շեշտ բառասկզբյան դիրքում։ Եթե rho-ն կրկնակի է բառի մեջ առաջին ρ միշտ կրում է հարթ շնչառական շեշտ, իսկ երկրորդը՝ կոշտ շնչառական (ῤῥ) և գրադարձումը լինում է հետևյալ կերպ՝ rrh։