cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դաչնի (Կագալնիցկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանի բնակավայրեր
Թանթռնիկ քառաչափ
Թանթռնիկ քառաչափ, թանձրատերևազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
2-5 սմ բարձրությամբ ցողունները միայնակ են և բարակ։ Կիսագլանաձև տերևները համարյա ձվաձև են, մերկ կամ թեթևակի թարթիչավոր։ Հասկանման ծաղկաբույլերում գտնվող ծաղիկները համարյա նստադիր են։ Բաժակաթերթերը բթավուն են, հիմքում հավելուկով։ 3,5 մմ երկարությամբ պսակաթերթը սպիտակ են, ձվաձև-նշտարաձև և սուր։ Հասուն պտուղները բաժակին հավասար են, թեթևակի հեռացող մասերով, գծային-նշտարաձև, ուռուցիկ, գեղձային-թմբիկավոր կտուցով ։
Տարծվածություն
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Աշտարակ, Արարատ) և Մեղրու (Մեղրի գետի ափերին) Ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տեսակի ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Կովկասը, Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը և Միջին Ասիան ։
Էկոլոգիա
Աճում է ծովի մակարդակից 700-1100 մ բարձրությունների վրա, ստորին լեռնային գոտում, կիսաանապատի քարքարոտ տեղերում։ Ծաղկում է հունիսին, պտղաբերում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի հիմնական արեալը Հայաստանի սահմաններից դուրս գտնվելու պատճառով սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է։ Ընգրկված չէ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Սանտ Ագատա լի Բատիատի
Սանտ Ագատա լի Բատիատի (Sant'Agata li Battiati), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կալեր (գետ)
Կալեր, գետակ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Խնձորուտ գետի ձախ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Տավուշի լեռների հարավարևելյան լանջերից և Արծվաբերդ գյուղից 6 կմ հարավ միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 4 կմ է ։
Էլի Բաբալ
Կենսագրություն
Էլի Բաբալը ծնվել 1992 թվականին։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ին նա 17 տարեկան հասակում պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքել «Մելբուռն Սիթի» ակումբի հետ։ Ակումբում նորամուտը նշել է «Ջիլոնգ Օլ Սթարզի» դեմ ընկերական խաղում, որտեղ խփել է իր կարիերայի առաջին գոլը։ Պրոֆեսիոնալ մակարդակով առաջին անգամ նա խաղացել է 2010 թվականի օգոստոսի 5-ին «Սենթրալ Քոսթ Մարիներս» ակումբի հետ Ա լիգայի առաջին շրջանի խաղում ։
2012 թվականի մայիսին ԶԼՄ-ներում տեղեկություններ են հայտնվել, որ Բաբալով ակտիվորեն հետաքրքրվում է «Ցրվենա Զվեզդա» սերբական ֆուտբոլային ակումբը ։ Հունիսի 7-ին պաշտոնապես հայտարարվել է Էլի Բաբալի «Ցրվենա Զվեզդա» տեղափոխության մասին ։ Հարձակվողի նորամուտը «Կարմիր աստղերի» կազմում տեղի է ունեցել 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգայի փլեյ-օֆֆի փուլի «Բորդոյի» դեմ խաղում։
2013 թվականի ձմռանը Բաբալի նախկին «Մելբուռն Սիթի» ակումբը նորից ձեռք է բերել Էլի Բաբալին։ Հարազատ ակումբ վերադառնալուց հետո առաջին անգամ Էլին խաղադաշտ է դուրս եկել «Վեստերն Սիդնեյ Ուոնդերերսի» դեմ խաղում՝ դաշտում հայտնվելով երկրորդ խաղակեսում։
2013 թվականի ապրիլի 19-ին Բաբալը 4 տարվա պայմանագիր է կնքել «ԱԶ Ալկմար» ակումբի հետ։ 2015 թվականի հուլիսին Բաբալը վարձավճարով տեղափոխվել է «Ադելաիդա Յունայթեդ» ։
Կարիշկով
Կարիշկով (Каришків), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարիշկով գյուղում բնակվում էր 1 020 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 61046 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,71 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆելդդրիֆ
Ֆելդդրիֆ, քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Արևմտյան Կապ նահանգի տարածքում։ Ընդգրկված է Ուեսթ Քոսթ շրջանի և ՄԲերխրիֆիր տեղական մունիցիպալիտետի կազմում։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևմտյան մասում՝ Բերխրիֆիր գետի գետաբերանում՝ հեռավ նահանգի վարչական կենտրոն Քեյփթաուն քաղաքից մոտ 126 կիլոմետր (ուղիղ գծով) դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Ծովի մակարդակից բացարձակ բարձրությունը կազմում է 30 մետր ։
Կլիմա
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային-միջերկրածովյան է։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը 190 մմ է։ Առավելագույն տեղումների քանակը լինում է ապրիլից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Օդի միջին առավելագույն ջերմաստիճանը տատանվում է 17 °C-ից (հուլիսին) մինչև 26,9 °C (փետրվարին)։ Տարվա ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է։ Միջին նվազագույն գիշերային ջերմաստիճանն այդ ամսվա ընթացքում 7,6 °C է ։
Բնակչություն
2001 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 7327 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 47,59 %, կանայք՝ 52,41 %: Ռասայական առումով գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 58,17 %-ը, սպիտակամորթները՝ 34,08 %, նոգրոիդները՝ 7,63 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,12 %։ Քաղաքացիների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (88,82 %), կոսան (6,24 %) և անգլերենը (4,71 %) ։
2011 թվականի պաշտոնական մարդահամարի ընթացքում ստացված տվյալների համաձայն՝ Ֆելդդրիֆում բնակվել է 11 017 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմել են 48,55 %, կանայք՝ 51,45 %: Ռասայական առումով գունամորթները եղել են քաղաքի բնակչության 57,13 %-ը, սպիտակամորթները՝ 29,59 %, նեգրոիդները՝ 12,22 %, ասիացիները (այդ թվում՝ հնդիկներ)՝ 0,48%, այլ ցեղերի ներկայացուցիչներ՝ 0,58 %։ Քաղաքի բնակիչների շրջանում առավել տարածված լեզուներն են եղել աֆրիկաանսը (83,52 %), կոսան (8,68 %), անգլերենը (5,76 %) և թսվանան (0,49 %) ։
Տրանսպորտ
Քաղաքով անցնում է R399 տարածաշրջանային մայրուղին։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքից 25 կմ դեպի հյուսիս տեղակայված է Ռոխերպան արգելավայրը։
Խաբուգո
Խաբուգո (Jabugo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 25 կմ2, բնակչությունը՝ 2388 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիա յի վարչական կենտրոնից գտնվում է 112 հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գրիգոր Հակոբյան (բանաստեղծ)
Գրիգոր Արշակի Հակոբյան, հայ գրականագետ, բանաստեղծ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1978), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կարսի մարզի Կաղզվանի օկրուգի Արմըտլու գյուղում։ 1922-1924 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրապոլի գավառի Իլխիաբի (այժմ՝ Սարատակ) գյուղի դպրոցում։ 1924-1929 թվականներին որպես ուսուցիչ, դպրոցի վարիչ, լուսհրահանգիչ աշխատել է Լենինականի գավառի 3-րդ գավառամասում։ 1932 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի լեզվագրական ֆակուլտետը։ 1932-1935 թվականներին սովորել է համալսարանի ասպիրանտուրայում։ 1947-1957 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Քանաքեռի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցում։
1957-1981 թվականներին ավագ գիտաշխատող է եղել ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի հայ հին գրականության բաժնում։ 1958 թվականին «Ներսես Շնորհալու շարականները» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1969 թվականին «12-րդ դարի Կիլիկիայի հայ գրականությունը (Ներսես Շնորհալի, Գրիգոր Տղա, Ներսես Լամբրոնացի)» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Մահացել է Երևանում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Վելիկայա Պյատիգորկա
Վելիկայա Պյատիգորկա (Велика Пятигірка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Պյատիգորկա գյուղում բնակվում էր 865 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2953 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 292,92 մարդ/կմ²։
Ուլյուք
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիրջինյան կղզիներ
Վիրջինյան կղզիներ (Virgin Islands), մանր կղզիների խումբ (մոտ 100) Վեստ Ինդիայում։ Տարածությունը 497,4 կմ² է, որից 153,4 կմ² պատկանում է Մեծ Բրիտանիային (վարչական կենտրոնը՝ Ռոդ Թաուն), 344 կմ²՝ ԱՄՆ-ին (վարչական կենտրոնը՝ Շարլոտե Ամալիե)։ Բնակչությունը 122 հզ․( 1977), իսկ 106,4 հազար ներառյալ տարածում տեղակայված զորքը։ Ընդհանուր տարածքը՝ 650 կմ²։
Ստուգաբանություն
Հայտնագործել է Ք.Կոլոմբոսը 1493 թվականին և անվանել «Տասնմեկ հազար կույսերի կղզիներ» (լատին. Virginis` «կույսեր»)։ Նա այս կղզիներն այդպես է անվանել, որովհետև դրանք ծովում սփռված են երկար շարանով, որը փոխաբերաբար հիշեցնում է «տասնմեկ հազար կույսերի» երթը։ Ըստ կաթոլիկական ավանդության՝ կելտ. արքայադուստր Սուրբ Ուրուսուլայի առաջնորդությամբ Հռոմ ուխտագնացություն կատարած կույսերը վերադարձի ճանապարհին ⟨Քյոլն քաղաքի մոտ⟩ կոտորվել են թշնամու՝ հոների կողմից։ Ամենօրյա գործածությունում այդ երկար անվանումը կրճատվել և դարձել է «Կույսերի կղզի»։ 17-րդ դարի վերջից կղզիներն անցան անգլիախոս երկրներին ⟨Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ⟩, և «Կույսերի կղզի» անվանումը (իսպ.՝ lslas de las Virgines) վերաիմաստավորվեց որպես անվանում, որն իբր առաջացել է Անգլիայի թագուհի Եղիսաբեթի մականունից՝ Կույս, հետևաբար դարձավ Վիրջինյան կղզիներ (Virgin lslands):
Երկրաբանություն
Կազմված են գլխավորապես կրաքարերից, խոշոր կղզիները՝ բյուրեղային կամ հրաբխային զանգվածներից (բարձրությունը՝ մինչև 543 մ)։ Կլիման արևադարձային է։ Հաճախակի են փոթորիկները։ Պահպանվել են մշտադալար անտառների փոքր տարածություններ։ Մշակում են շաքարեղեգ, բանջարեղեն, զբաղվում՝ անասնապահությամբ։ Արտահանում են շաքար, ռոմ, անասուն։
Տնտեսություն
Վիրջինյան կղզիներում հիմնական բիզնեսը տուրիզմն է։ Դրամական միավորը՝ ԱՄՆ դոլարը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փոքր Անտիլյան կղզիներ Կատեգորիա:Դանիայի նախկին գաղութներ Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Աշոտ Պետրոսյանց
Աշոտ Հովհաննեսի Պետրոսյանց, հայ կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, դիրիժոր։ Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1950)։ Պրոֆեսոր (1970)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Մախին (Ակսայի շրջան)
Մախին (Махин), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանում։ Մտնում է Օլգինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ակսայ քաղաքից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանի բնակավայրեր
Չեմոշուր (գյուղ, Զավյալովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 71 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պուտու (գյուղ, Սաառե շրջան)
Պուտու (Putu), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանում։
Բագրատ Վարդանյան
Բագրատ Աբրահամի Վարդանյան , գյուղատնտեսության բնագավառի առաջավոր, կոլտնտեսային վետերան, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1966)։
1949-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ (այժմ ՀՀ) Նոյեմբերյանի շրջանի «Զեյթուն» խորհրդային տնտեսության (սովխոզ) ղեկավար։ Ակտիվորեն մասնակցել է խոպան հողերում խորհրդային տնտեսություններ կազմակերպելուն։ 1965 թվականին նրա ղեկավարած ցուցադրական տնտեսության աշխատավորները կորիզապտղավոր կուլտուրաների յուրաքանչյուր հեկտարից (395 հա տարածության վրա) ստացան 105, իսկ հնդավորների 1 հեկտարից (69 հա)՝ 62 ց բերք։ Եղել է ՀԽՍՀ II-VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթե մեծ (1958) և ոսկե փոքր (1961) մեդալներով։
(9173) 1989 TZ15
(9173) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,791006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4616 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1204 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21138 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,58° անկյուն։
աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քենտիյան
Քենտիյան (Quintillan), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 63 մարդ, բնակչության խտությունը` 3.84 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.42 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 120 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 40 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 36 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 31-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 5։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 86,1 %։ 31 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 26 անձ (13 տղամարդ և 13 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (2 տղամարդ և 3 կին)։ 5 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 1-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Կիյանովկա
Կիյանովկա (Киянівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կիյանովկա գյուղում բնակվում էր 495 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,25 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 48,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոֆի Ավագյան
Սոֆի Հովակիմի Ավագյան, հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Աշտարակի շրջանի Օշական գյուղում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանո-գերմանական բաժինը։ 1956-1959 թվականներին աշխատել է «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագրությունում իբրև սրբագրիչ, 1960-1964 թվականներին եղել է նույն ամսագրի արտահաստիքային գրական աշխատող, 1965-1970 թվականներին՝ ամսագրի գեղարվեստական արձակի բաժնի վարիչը, 1971-1974 թվականներին՝ «Գրական թերթի» խմբագրության ինֆորմացիայի բաժնի վարիչը, 1974-1975 թվականներին՝ «Սովետական գրականություն» ամսագրի գեղարվեստական բաժնի վարիչը։ 1975 թվականից եղել է ՀԳՄ գրական կապերի բաժնի վարիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ
Դոնսկոյ (Դուբովսկի շրջան)
Դոնսկոյ (Донской), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Մտնում է Ռոմանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
А (կիրիլիցա)
А а, Կիրիլյան (Սլավոնական) այբուբենի տառերից մեկը։ Մեծատառը և փոքրատառը համընկնում են Լատինական այբուբենի A, իսկ հայերենում համապատասխանում «Ա|Ա ա» տառերին։
Հին սլավոներենում այս տառի անվանումը եղել է «Ազ»։ Թվային արժեքը՝ 1։
(1302) Վերրա
(1302) Վերրա (Werra), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,111998 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5677 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6562 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2005,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179533 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1924 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սանտ Ալֆիո
Սանտ Ալֆիո (Sant'Alfio) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1664 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 72 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 95010։ Հեռախոսային կոդը՝ 095։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խիբրալեոն
Խիբրալեոն (Gibraleón), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 328 կմ2, բնակչությունը՝ 12 392 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 14 կմ հեռավորության վրա։
Արամ Մելքոնյան
Արամ Հմայակի Մելքոնյան, ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀՌԱՀ անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության հարկային ծառայության 1-ին դասի պետական խորհրդականներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության 2-րդ դասի պետական խորհրդականներ Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Նևեն Սուբոտիչ
Նևեն Սուբոտիչ (սերբ.՝ Невен Суботић, ), սերբ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, ով ներկայումս խաղում է ֆրանսիական Սենտ-Էտյեն ակումբում։ 2014 թ.-ի հուլիսի 10-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը 20,000,000€ է։
Մանկություն
Նևենը ծնվել է սերբ ընտանիքում, Բոսնիյա և Հերցեգովինա ՍՀ-ում (Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն)։ Երբ Նևենը դարձավ 5 տարեկան, նրա ընտանիքը տեղափոխվեց Շյոմբերգ։ Գերմանիայում Նևենը սկսեց իր ֆուտբոլային կարիերան։ 7 տարեկանում խաղում էր «Շվարցենբերգ» մանկապատանեկան ակումբի կազմում։ 2001 թվականինին Նևենի ընտանիքը տեղափոխվում է Ամերիկա, որտեղ էլ Սուբոտիչը դառնում է ԱՄՆ-ի Մ17 հավաքականի անդամ և Ֆլորիդայի Հարավային Համալսարանի ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ 2006 թվականինին պատանի սերբը գնում է «Մայնց 05»։
«Բորուսիա Դորտմունդ»
2008 թ.-ի հունիսի 4-ին Նևենը «Բորուսիայի» հետ հնգամյա պայմանագիր կնքեց։ Սուբոտիչը նորամուտը նշեց Գերմանիայի սուպերգավաթի համար ոչ պաշտոնական խաղում, որտեղ դորտմունդցիների մրցակիցը «Մյունխենի Բավարիան» էր։ «Բորուսիան» հաղթեց 2։1 հաշվով։ Նևեն Սուբոտիչը «Բորուսիայում» իրեն շատ լավ էր դրսևորում։ 2009 թ.-ի հունիսին Նևենը երկարաձգեց պայմանագիրը գերմանական ակումբի հետ։ Պայամանագիրը վերջանում է 2014 թվականին։ 2012 թ.-ին նրա ծառայություններով հետաքրքրված էր իսպանական «Բարսելոնան։ 2012 թ.-ի դեկտեմբերին Նևենը «Բորուսիայի» հետ երկարաձգեց մինչև 2016 թ.։
ԱՄՆ
2005 թ.-ի սեպտեմբերի 17-ին Նևենը նորամուտը նշեց ԱՄՆ-ի պատանեկան հավաքականում պատանեկան աշխարհի առաջնությանը, Հյուսիսային Կորեայի պատանեկան հավաքականի դեմ խաղում՝ դուրս գալով փոխարինման։ Առաջին ամբողջական հանդիպումը նա անցկացրել է սեպտեմբերի 26-ին՝ Հոլանդիայի պատանեկան հավաքականի դեմ խաղում։
Սերբիա
2008 թ.-ին Նևենը դուրս մնաց ԱՄՆ-ի և Բոսնիա-Հերցեգովինայի ֆուտբոլի հավաքականի հայտացուցակներից՝ նա դարձավ Սերբիայի հավաքականի խաղացող։ 2014 թ.-ին նրան երկրորդ անգամ առաջարկեցին վերադառնալ Սերբիայի հավաքական, բայց նա մերժեց։
Ձեռքբերումներ
Թմային
«Բորուսիա Դորտմունդ»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Սերբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Որմնաբույս կարճաթերթիկավոր
Որմնաբույս կարճաթերթիկավոր, մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Բազմամյա խոտաբույս է՝ 20-40 սմ բարձրությամբ։ Պսակաթերթերը բաժակաթերթերից կարճ են, դեղնավուն ու կանաչավուն, իսկ բաժակաթերթերը բթացած են ։ Բույսի ներքևի մասի տերևները մահացած են ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հայտնի է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Երախի լեռնաշղթա, լեռնագագաթ՝ Փոքր Իլկասար)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևմտյան Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, կիսաանապատում և ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին ։
Պահպանություն
Պահպանություն չի իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Մեխակազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
(9174) 1989 WC3
(9174) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 27-ին Յոսիակի Օշիմայի կողմից Գեկկոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,187921 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0332 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3427 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1182,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304549 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,76° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոսիակի Օշիմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բարեկամավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Բարեկամավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 6 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ուչաղըլ
Ուչաղըլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չեմոշուր (գյուղ, Ուվինսկի շրջան)
Չեմոշուր (Чемошур), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 113 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դավիթ Անհաղթ
Դավիթ Անհաղթ, V–VI դարերի հայ փիլիսոփա, նեոպլատոնականության հետևորդ։ Հին հայկական փիլիսոփայության աշխարհիկ ուղղության հիմնադիր, հունական դպրոցի գլխավորական գործիչներից։
Կյանք
Ստեղծագործություն
Տեքստերի համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Դավիթ Անհաղթը իր աշխատությունները սկզբում գրել է հունարեն լեզվով ։ Դավիթ Անհաղթը նպաստել է հայ փիլիսոփայության կազմավորմանը, վճռական դեր խաղացել փիլիսոփայության ճշգրիտ տերմինաբանության և գիտակարգերի մշակման բնագավառում։ Դավիթ Անհաղթին վերագրվող բազմաթիվ երկերից անկասկած նրան է պատկանում չորս աշխատություն՝ «Սահմանք իմաստասիրութեան», «Վերլուծութիւն Ներածութեանն Պորփիւրի», «Մեկնութիւն Ստորոգութեանցն Արիստոտէլի» և «Մեկնութիւն ի Վերլուծականն Արիստոտէլի», ընդ որում, առաջին երեքը պահպանվել են նաև հունարեն։
Որպես նորպլատոնական, Դավիթ Անհաղթը իդեալիստական հիմքի վրա զուգակցել է Պլատոնի, Արիստոտելի և Պյութագորասի ուսմունքները։ Աստված, ըստ Դավիթ Անհաղթի, բոլոր լինելիության տիեզերաբանական ապացուցման սկզբունքը, համարելով, որ միայն բնությունը ճանաչելով է հնարավոր ճանաչել արարչին։ Դավիթ Անհաղթի իմացության տեսությունը մոտ է Արիստոտելի իմացաբանությանը և ընդունել է նրա որոշ մատերիալիստակամ գծեր։ Աշխարհը Դավիթ Անհաղթի կարծիքով լիովին ճանաչելի է։ Մարդու հինգ զգայարանները և բանականությունը հնարավորություն են տալիս զննելու և ճանաչելու ողջ բնությունը։
Առանձնահատկություններ
Դավիթ Անհաղթը փիլիսոփայությունը բաժանում է երկու մասի՝ տեսական և գործնական։ Առաջին հիմքը հոգու ճանաչողական հատկությունն է, իսկ նպատակը՝ մարդու գիտակցությունից անկախ գոյություն ունեցող աշխարհի ճանաչումը։ Երկրորդի հիմքը հոգու այլ հատկություններըն են՝ արիությունը, ողջախոհությունը, արդարությունը։ Նրա նպատակն է բարոյական արատներից ձերբազատել մարդկային հասարակությունը, յուրաքանչյուր անհատի ցույց տալ առաքինության ուղին։
Արիստոտելի, Պլատոնի, Փիլոն Ալեքսանդրացու և անտիկ այլ մտածողների երկերի թարգմանություններով հանդերձ Դավիթ Անհաղթի հայ ժառանգությունը որոշիչ դեր խաղաց միջնադարյան փիլիսոփայության կազմավորման գործում։ Դավիթ Անհաղթի երկերը ազդեցություն են ունեցել միջնադարյան հայ փիլիսոփայության զարգացման վրա, շուրջ մեկ հազարամյակ եղել բազմաթիվ մեկնողական աշխատությունների առարկա և անտիկ դասական փիլիսոփայական երկերի հետ մտել միջնադարյան Հայաստանի բարձրագույն դպրոցների ծրագրերի մեջ։ XVIII դ. նրա երկերը թարգմանվել են վրացերեն և շոշափելի դեր խաղացել նաև վրացական փիլիսոփայության մտքի զարգացման գործում։
Դավիթ Անհաղթի եկեղեցական գործունեություն
Ըստ ավանդության, Դավիթ Անհաղթը բազմաթիվ երգեր է հորինել եկեղեցու համար։ «Սահմանք իմաստասիրութեան» մեջ կան երգ–երաժշտությանը վերաբերող, թեև ոչ ծավալուն, բայց նշանակալից ասույթներ, որոնք առիթ են տվել զանազան մեկնությունների և, այդպիսով, խթանել ազգային երաժշտագիտության զարգացմանը։ Տեսության մեջ Դավիթ Անհաղթը ձայների հարաբերությունները հանգեցնելով քանակային հարաբերությունների՝ հիմնավորել է քանակի կատեգորիայի խաղացած վճռական դերը երաժշտության մեջ, որով և վերջինս կապվում է թվաբանության, երկրաչափության և աստղաբաշխության հետ։ Դավիթ Անհաղթը հայ միջավայրում ընդունելի է դարձրել երաժշտության տեսության ուսուցումը բարձրագույն կրթական ծրագրերով նախատեսելու գաղափարը։
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:5-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ
Օլգա Գրիգորևա
Օլգա Անատոլևնա Գրիգորևա (О́льга Анато́льевна Григо́рьева, ), ռուս գրող։ Գրում է «ֆանտազիայի» ժանրում։ Երիտասարդ տարիներին եղել է ԽՍՀՄ լողի առաջնության բազմակի չեմպիոն, 1996 թվականից հետո զբաղվել է գրականությամբ։ Պատմական դիցաբանության 8 գրքերի հեղինակ է ։ Բացի ստեղծագործական գործունեությունից, Սանկտ Պետերբուրգի ֆիզիկա-մաթեմատիկական թիվ 30 լիցեյում դասավանդում է ֆիզկուլտուրա ։
Սպորտային կարիերան
Օլգա Գրիգորևան ծնվել է 1966 թվականի նոյեմբերի 15-ին, Լենինգրադում։ Երիտասարդ տարիներին զբաղվել է լողով։ Ավարտելուց հետո ընդունվել է Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտ։ Ուսման երկրորդ տարում Օլգան առաջարկ է ստացել տեղափոխվելու Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, բայց մերժել է ։ Որպես լողորդ՝ Օլգան ԽՍՀՄ ութակի չեմպիոն է (1981, 1983, 1985 և 1986 ), միջազգային կարգի սպորտի վարպետ, բազմաթիվ Սպարտակիադաների հաղթող (օրինակ՝ ԽՍՀՄ ժողովուրդների VIII ամառային սպարտակիադա , ԽՍՀՄ առաջնության ութակի չեմպիոն (1983, 1984), Եվրոպայի առաջնության ԽՍՀՄ գավաթի քառակի չեմպիոն (1982 և 1983))։
Համալսարանն ավարտելուց հետո Օլգան աշխատանքի է անցել Ռազմածովային նավատորմի լողավազանում, որտեղ 1980-1985 թվականներին աշխատել է որպես հրահանգիչ։ Այնուհետև, 1986-1987 թվականներին, Օլգա Գրիգորևան աշխատել է «Սպարտակ» կամավոր սպորտային ընկերությունում, որպես հրահանգիչ, որից հետո նորից վերադարձել է Ռազմածովային նավատորմի մարզական ակումբ, որտեղ աշխատել է մինչև 1996 թվականը։
Ստեղծագործական գործունեություն
Թեև Օլգայի եղբայրը՝ Դմիտրի Գրիգորևը, զբաղվում է գրական գործունեությամբ (բանաստեղծ և արձակագիր), Օլգան չէր պատրաստվում գրող դառնալ։ Օլգա Գրիգորևայի առաջին գիրքը` «Լադոգա»-ն, լույս է տեսել 1996 թվականին։ Ինչպես ինքը` Օլգան է խոստովանում, նա այդ գիրքը գրել է իր որդու համար` էլեկտրագնացքով ամառանոց կատարած ուղևորությունների ժամանակ, որպեսզի չձանձրանա ։ Հաջող հրատարակությունից հետո Օլգա Անատոլևնան ավելի հաճախ է զբաղվել սլավոնական և սկանդինավյան պատմության ուսումնասիրությամբ։ 1997 թվականին լույս է ընծայվել սկանդինավյան շարքի «Բերսերկ» վեպը, որը բազմիցս վերահրատարակվել է (ընդհանուր տպաքանակը մոտ 100 հազար օրինակ ) և «Կախարդը» վեպը, որտեղ նկարագրվում է իրադարձությունների ֆանտաստիկ տարբերակը Ռուսի մկրտությունից առաջ ։
1999-2000 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Օլգա Գրիգորևան Վլադիմիր Վալերիևիչ Կոլոսովի հետ միասին զբաղվել են համատեղ նախագծի իրականացմամբ ։ Երկու գրողներն էլ Ֆելիքս Յուսուպով ընդհանուր կեղծանունով թողարկել են հեգնական դետեկտիվի ժանրի երեք վեպ («Վախի սանձահարումը», «Նիկիտան և հրեշտակը», «Սև հրեշտակ») ։ Դրանից հետո Օլգան լքել է նախագիծը և Ֆելիքս Յուսուպովի հետագա վեպերը գրել է բացառապես Վլադիմիր Կոլոսովը ։
2002 թվականից սկսած Գրիգորևնան համագործակցել է «Կռիլով» հրատարակչության հետ, որի շնորհիվ լույս են տեսել պատմական սլավոնական ֆանտազիայի ժանրի նրա գրքերը՝ «Սիրուհին», «Երամ», «Արշավանք»։ 2007 թվականին Օլգան որոշել է վերադառնալ իր առաջին գրքի թեմային՝ գրելով «Գայլի ստվերը» և «Սուրբ ուրվականը» վեպերը։ Երկու վեպերն էլ զետեղվել են «Հին լադոգա» ժողովածուի մեջ, որտեղ Գրիգորևան, հիմնվելով իրական պատմական փաստերի և հերոսների վրա, կառուցում է իրադարձությունների նոր, առեղծվածային պատկեր ։
Մատենագիտություն
Համահեղինակներ Վ. Կոլոսովի հետ` «Ֆելիքս Յուսուպով» ընդհանուր կեղծանվամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս կին գրողներ Կատեգորիա:Ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ
А
Վիքիպեդիա իսկ նրա մայրը Լուսիկ Հետամնացականըանը ապրում է վայոց ձորում
__ՍՏԻՊԵԼ_ԲՈՎ__ __STATICREDIRECT__
Դվուրեչիե (Կագալնիցկի շրջան)
Դվուրեչիե (Двуречье), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Կալինինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանի բնակավայրեր
Կոզարովկա (գյուղ, Բառի շրջան)
Կոզարովկա (Козарівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոզարովկա գյուղում բնակվում էր 366 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պուուգի
Պուուգի (Puugi), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վալգյեռվե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 51 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վալգյեռվե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բերդալիճ
Բերդալիճ, լիճ Սյունիքի մարզի և Արցախի սահմանագլխին, Սյունիքի բարձրավանդակում, Ծղուկ գյուղից 10 կմ հյուսիս–արևելք, ծովի մակարդակից 3020 մ բարձրության վրա։ Մակերեսը 5 հա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լճեր
Կաննադա (լեզու)
Կաննադա (ինքնավանումը՝ ಕನ್ನಡ), դրավիդյան լեզու։ Համարվում է հարավարևմտյան դրավիդյան լեզուն։ Կաննադայով խոսում են Հնդկաստանի հարավարևմտյան մասում։ Կաննարա ժողովրդի մայրենի լեզուն է և Կարնատակա նահանգի («Երկիր Կաննադա, նախկին Մայսուր) պաշտոնական լեզու է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով
Չուսենա
Չուսենա (Chucena), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 26 կմ2, բնակչությունը՝ 2130 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 62 հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Դուբովսկոյե
Դուբովսկոյե (Дубовское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Դուբովսկի շրջանի և Դուբովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 8031 մարդ։ Հիմնվել է 1786 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1786 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ուրկեր
Ուրկեր (, ղազախերենից թարգմանած՝ նշանակում է համաստեղություն. 'Úrker'; Уркер), 1994 թվականին կազմավորված ղազախական փոփ-ֆոլկ երաժշտախումբ, որը հյուրախաղային համերգներով հանդես է եկել Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Թուրքիայում, Թուրքմենստանում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ։
Անդամները
Երաժշտախումբը կազմում ընդգրկված են՝
Պատմություն
«Ուրկերը» կազմավորվել է 1994 թվականին։ Խմբի առաջատար երգիչն ու երգերի հեղինակը՝ Այդոս Սաղաթը պնդում է, որ ինքը ոգեշնչված է եղել «Բիթլզ»-ի օրինակով և մտադրվել է ստեղծել դրա նման մի երաժշտախումբ։ Իր առաջին երաժշտական ալբոմը «Ուրկերը» թողարկել է 1997 թվականին։ 2001-ին խմբի "Nauryz" երգի ձայնագրությունը արժանացել է «Ոսկե սկավառակի» հավաստագրի։ Դա ժողովրդականության աճի առարկայական վկայություն է ։ «Ուրկեր»-ի երգերում ղազախական ժողովրդական մեղեդիները միաձուլված են ժամանակակից փոփ ռիթմերի հետ։ Մինչև 2005 թվականը խմբի թողարկած տասնհինգ տեսահոլովակներից տասնչորսը նկարահանվել ու մոնտաժվել են Ղազախստանում և միայն մեկը՝ «Tugan Elim»-ը, արտասահմանում՝ Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում։ 2007-ին, թաթար երաժիշտ Ռեզեդա Գալիմովայի հետ համագործակցելով, ստեղծել են «Արման» տեսահոլովակը, որը թողարկվել է Հոնկոնգում ։ Սաղաթը հայտարարում է, որ իրենց խմբի կինեմատոգրաֆիական տեխնիկան իր վրա կրում է բրիտանացի երգիչ Փիթեր Գաբրիելի ազդեցության դրոշմը ։ 2007-ի ապրիլին «Ուրկեր-ը» կենդանի ձայնով համերգ է տվել Նյու Յորքի Լինքոլն կենտրոնում՝ նովրուզի տոնակատարության կապակցությամբ։ Դրան հաջորդած հարցազրույցում Սաղաթը հայտարարել է, որ այդ տարվա ավարտին իրենք, ամենայն հավանականությամբ, մի նոր ալբոմ կթողարկեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
(1303) Լյութերա
(1303) Լյութերա (Luthera), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի մարտի 16-ին Առնոլդ Շվասմանի կողմից Բերգդորֆում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1928 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Առնոլդ Շվասմանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Կոլոսովկա (գյուղ, Բառի շրջան)
Կոլոսովկա (Колосівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
10-ից 10 (ֆիլմ)
10-ից 10, (10x10), բրիտանական թրիլեր, նկարահանվել է 2018 թվականին, ռեժիսորը Սյուզի Յուինգն է։ Գլխավոր դերերը խաղում են Լյուկ Էվանսը և Քելլի Ռայլլին  ։ Նկարահանումներն անց են կացվել Լոնդոնում։ Պրեմիերան կայացել է ԱՄՆ-ում, 2018 թվականի ապրիլի 13-ին։
Կոլոսովկա (գյուղ, Բառի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կոլոսովկա գյուղում բնակվում էր 193 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,88 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 67,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
10-ից 10 (ֆիլմ)
Սյուժե
Լյուիսը վստահ չէ, որ իր կինը մահացել է բժշկական սխալի հետևանքով։ Նա հետևում և առևանգում է այդ օրը հերթապահող բուժքրոջը, որն ապրում է այլ անունով և թաքցնում է իր արարքը։
Վելիկիե Գադոմցի
Վելիկիե Գադոմցի (Великі Гадомці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։
10-ից 10 (ֆիլմ)
Արձագանքներ
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից արժանացել է միջին գնահատականի  ։ Rogerebert.com կայքի հոդվածագիր Գլեն Քեննին ֆիլմին 1.5 աստղ է տվել 4-ից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ատլանտայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Վելիկիե Գադոմցի
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Գադոմցի գյուղում բնակվում էր 303 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1569 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 193,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուրագիլ
Ուրագիլ, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։ Գտնվում էր Սեբաստիա քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևելք, ճանապարհի վրա ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Չեմոշուր-Կույուկ
Չեմոշուր-Կույուկ (Чемошур-Куюк, Чем-Куюк), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 390 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոլ Վելտեն
Պոլ Վելտեն (Paul Velten, ), ֆրանսիացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2018)։
Կենսագրություն
2018 թվականի փետրվարի 25-ին Պոլը ստացել է միջազգային գրոսմայստերի կոչում՝ Գերմանիայի ակումբային առաջնությունում լրացնելով գրոսմայստերի իր երրորդ նորմը ։
2019 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ Պոլ Վելտենի Էլոյի գործակիցը գնահատվել է 2513։
2018 թվականի օգոստոսին Պոլ Վելտենը Ֆրանսիայի առաջնությունում զբաղեցրել Է երրորդ տեղը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան երգի մրցույթ 2014
Ասիայի խաղաղօվկիանոսյան 2014 երգի մրցույթը եղել է Ասիայի խաղաղօվկիանոսյան երգի մրցույթի պատմության մեջ երրորդ մրցույթը և տեղի է ունենցել 2014 թ. Հոկտեմբերի 25-ին Մակաոյում։ Մրցույթին մասնակցել է 12 երկիր, առաջնելույթ են տվել Թուրքիան, Մալդիվները, Մակաոն, իսկ Աֆղանստանը, Իրանը, Ղրղզստանը, Մալայզիան, Սինգապուրը և Շրի Լանկան անհայտ պատճառներով հրաժարվել են մասնակցել։
Մայակովսկու (Ակսայի շրջան)
Մայակովսկու (Маяковского), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանում։ Մտնում է Լենինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ակսայ քաղաքից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանի բնակավայրեր
Էլ Ալմենդրո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հակաամերիկանիզմ
Հակաամերիկանիզմ, հակաամերիկանություն, ամերիկաֆոբիա (Anti-Americanism, Americanophobia), Միացյալ Նահանգների դաշնային կառավարության քաղաքականության, հատկապես՝ արտաքին քաղաքական գործունեությունների կամ ամերիկացի ժողովրդի, ամերիկյան մշակույթի և այլ տարրերի հանդեպ ուղղված որոշակի համընդանուր հակակրանք, քաղաքական համոզմունք։
Տվյալ երևույթի առկայությունը կարող է բացատրվել որպես ամերիկացիների կամ ԱՄՆ-ի հասցեին ուղղված կարծրատիպերի, նախախնամության և քննադատությունների բաղադրյալ կառուցվածք, առավել լայն նշանակություն հատկացնելով քաղաքական քննադատությանը։
Հակաամերիկյան դերսևորումները հիմնականում ուժեղ են արտահայտված Մերձավոր Արևելքի երկրներում, Եվրոպայում և Ռուսաստանում, և համեմատաբար ավելի թույլ՝ Արևադարձային Աֆրիկայի Երկրներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ Կատեգորիա:Խտրականություն
Կարլ Սագան
Կարլ Էդվարդ Սագան (Carl Sagan, ), ամերիկացի աստղագետ, աստղաքիմիկոս, գրող և աստղագիտության, աստղաֆիզիկայի և այլ բնական գիտությունների ականավոր գիտնական։ Նա աստղակենսաբանության ռահվիրաներից է եղել և քաջալերել է Երկրից դուրս կյանքի հայտնաբերման հետազոտությունները։
Ճանաչված է աշխարհում իր գրած գիտահանրամատչելի գրքերի և մրցանակ ստացած 1980 թվականի հեռուստասերիալի՝ Կոսմոս. անձնական թռիչք (անգլ՝ Cosmos։ A Personal Voyage) շնորհիվ, որը դիտել է 500 միլիոնից ավելի անձինք 60 տարբեր երկրներում ։ Սերիալի հետ գիրք հրատարակել է նույն անվանմամբ՝ Կոսմոս։ Նա նաև գրել է «Շփում» վեպը, որը հիմք է հանդիսացել 1997 թվականի նույն անվանմամբ ֆիլմի։ Իր ամենավերջին գրքերից մեկն է Գունատ կապույտ կետ (անգլ՝ Pale Blue Dot) վեպը։ Իր կյանքի ընթացքում Սագանը հրատարակել է ավելի քան 600 գիտական գործեր և գիտահանրամատչելի հոդվածներ և ավելի քան 20 գրքերի հեղինակ, համահեղինակ կամ խմբագիր է հանդիսացել։ Իր գործերում նա հաճախ պաշտպանել է թերահավատությունը, աշխարհիկ մարդկայնությունը և գիտական մեթոդը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թերահավատներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ոչ գեղարվեստական գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բնագետներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
(9175) Գրաուն
(9175) Գրաուն (Graun), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հուլիսի 29-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,602952 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2399 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,966 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1533,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234696 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,05° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ԵվրոԲասկետ-2017
Անցկացման վայրի ընտրություն
2015 թվակնաին մրցաշարի անցկացման վայրը որոշելու որոշում է կայացվել հետո, Ուկրաինային առաջարկվեց անցկացնել 2017 թվականի խաղարկությունը, բայց նա հրաժարվեց՝ վկայակոչելով երկրում շարունակական անկայունությունը ։ Սակայն 2015 թվականին հայտնի դարձավ, որ Ուկրաինան պատրաստ է ընդունել 2017 թվականի առաջնության խաղերի մի մասը։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՖԻԲԱ Եվրոպա-ն որոշեց այն երկրները, որտեղ կանցկացվեն մրցաշարի հանդիպումները. Նախնական փուլի հանդիպումները կանցկացվեն Ֆինլանդիայում, Իսրայելում, Ռումինիայում և Թուրքիայում, իսկ եզրափակիչ փուլի փլեյ-օֆ փուլը Թուրքիայի կողմից կկազմակերպի Ստամբուլում`Սինան Էրդեմ Դաում արենայում ։
Ձևաչափ
24 թիմեր խաղում են վեց թիմերից բաղկացած չորս խմբերում՝ մեկ խաղափուլային համակարգով, չորս լավագույն թիմերը յուրաքանչյուր խմբից դուրս են եկել փլեյ-օֆֆ, որտեղ 1/8 եզրափակչի փուլից ի վեր հաղթող են ճանաչվել մեկ խաղափուլային դիմակայություններում։
Որակավորում
Բասկետբոլի Եվրոպայի 2017 թվականի առաջնության եզրափակիչ փուլի ուղեգիր նվաճեցին օլիմպիական խաղերի, օլիմպիական խաղերի որակավորման մրցաշարի մասնակիցները, ինչպես նաև հյուրընկալող երկրների թիմերը։ Եվրոպայի առաջնության մնացած 11 տոմսերը խաղարկվեցին որակավորման մրցաշարում, որն անցկացվեց 2016 թվականի օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 17-ը ։
Վիճակահանություն
Վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2016 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Ստամբուլում, Չիրագան պալատում, Թուրքիա ։
Ինչպես և Եվրոբասկետ-2015-ում, նախնական փուլի հյուընկալողները կարող էին ընտրել մեկ մրցակից խմբում։
Խումբ B
Անցկացման վայր։ Թել Ավիվ, Իսրայել
Խումբ C
Անցկացման վայր։ Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա
Խումբ D
Անցկացման վայր։ Ստամբուլ, Թուրքիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 սպորտում
Ոչ կատարյալ մրցակցության ձևեր
Ոչ կատարյալ մրցակցության ձևերը, մոդելներ՝ պայմանավորված մանոպոլացման աստիճանով։
Ոչ կատարյալ մրցակցության ձևերն են․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մրցակցություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտության տեսություն
Ելգավա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1573 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ազանց
Ազանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում` Ճորոխ գետի վերին հոսանքում։
1872-1873 թթ. ուներ 60 հայ և 17 թուրք բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղվածությունը հողագործությունն ու արհեստներն էր։ Գյուղն ուներ Ս. Աստվածածին եկեղեցի և դպրոց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդր Փանոսյան (այլ կիրառումներ)
Ալեքսանդր Փանոսյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց`
Ռուդոլֆ Վիրխով
Ռուդոլֆ Լյուդվիգ Կառլ Վիրխով (Rudolf Ludwig Carl Virchow, ), գերմանացի ախտաբան, հասարակական գործիչ։ Համարվում է ժամանակակից ախտաբանական անատոմիայի և բջջային ախտաբանության տեսության հիմնադիրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բեռլինի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Կոպլիի մեդալակիրներ
Արքետիպ
Արքետիպի գաղափարը հիմնականում օգտագործվում է վարքին, ժամանակակից հոգեբանական տեսությանը և գրական վերլուծությանը վերաբերող ոլորտներում։ Արքետիպը կարող է լինել՝
Սովորաբար այս տերմինի փոխարեն օգտագործվում են «ստանդարտ օրինակ» կամ «տարրական օրինակ» բառակապակցությունները։ Չնայած դրան, հանդիպում է նաև «արքետիպային օրինակ» տերմինը։ Մաթեմատիկայում արքետիպը հաճախ կոչվում է «կանոնական օրինակ»։
Ստուգաբանություն
Արքետիպ բառը առաջացել է լատիներեն archetypum գոյականից, որն էլ իր հերթին եկել է հունարեն ἀρχέτυπον գոյականից։ Այդ բառի ածականը՝ ἀρχέτυπος (archetupos) նշանակում է «առաջինը ձևավորված», որը արխե (ἀρχή, սկիզբ, ծագում) և τύπος (մոդել, տիպ) բառերի միացության արդյունք է։
Նշանակությունը
Արքետիպի գործածումը ինչ-որ գրվածքում կամ գաղափարում ունի ամբողջական մոտեցում, որի շնորհիվ այն ստանում է համընդհանուր ընդունում։ Կարդացողները պետք է ծանոթ լինեն կերպարների և իրավիճակի հետ՝ սոցիալական և մշակութային առումով։ Օգտագործելով արքետիպ գրողը փորձում է իր գործին ռեալիզմ հաղորդել ։ Արքետիպերը ունեն պարբերաբար կրկնվող պատկեր ինչ-որ կոնկրետ մշակույթում և/կամ ամբողջ ցեղում, ինչը ստեղծում է ստեղծագործության ամբողջ կառուցվածքը։
Երկաթե սյուն Դելիում
Երկաթե սյուն Դելիում, երկաթե սյուն յոթ մետր բարձրությամբ և վեցուկես տոննա քաշով ։
Քութբ Մինարի ճարտարապետական ​​անսամբլի մի մասը, այստեղից էլ ստացել է.երկրորդ անվանումը՝ Քութուբի սյուն, գտնվում է Հին Դելիից մոտ 20 կիլոմետր հարավ։ Սյունը հայտնի է դարձել, քանի որ իր գոյության 1600 տարվա ընթացքում չի ենթարկվել կոռոզիայի։
Երկաթե սյունը Դելիի գլխավոր տեսարժան վայրերից մեկն է։ Հնագույն ժամանակներից ուխտավորների բազմությունը հավաքվել է այստեղ հավատալով, որ եթե մեջքով կանգնեն դեպի սյունը և գրկեն այն ձեռքերով հետևից, դա երջանկություն կբերի (հավատալիքի մեկ այլ տարբերակ՝ ցանկությունը կկատարվի)։ Վանդալիզմից խուսափելու համար 1997 թվականին սյան շուրջը ցանկապատ է կառուցվել։
Սյան պատմությունը
Սյունը կանգնեցվել է 415 թվականին՝ ի պատիվ 413 թվականին մահացած Չանդրագուպտա II թագավորի։ Այն ի սկզբանե գտնվում էր երկրի արևմուտքում՝ Մատխուրա քաղաքի Վիշնու տաճարային համալիրում։ Սյունը պսակված էր սրբազան թռչուն Գարուդայի պատկերով և կանգնած էր տաճարի առջև։ 1050 թվականին Անանգ Պոլա թագավորը այն տեղափոխեց Դելի։ Մեկ այլ աղբյուրի համաձայն, տաճարային համալիրն ավերվել է XIII դարում Դելիի առաջին սուլթանի հրամանով, ինչից հետո էլ սյունը տեղափոխվել է Դելի։ 5-րդ դարում այդպիսի մեծ երկաթի սյան առկայությունը խորհրդանշում էր պետության հարստության բարձր մակարդակը։
Ջավահարլալ Ներուն իր «Հնդկաստանի հայտնաբերումը» գրքում գրել է.
Դելիի երկաթե սյունը հանրաճանաչություն ձեռք բերեց եվրոպացիների շրջանում անգլիացի արևելագետ և հնդկագետ Ալեքսանդր Քանինգհեմի աշխատանքներից հետո։
Նրա կողմից մոտ 150 տարի առաջ տրված տեղեկությունները ներկայումս քննադատություն են առաջացնում հետազոտողների կողմից։ Այսպես, Կանինգհեմը պնդում էր, որ սյունն առնվազն 18 ոտնաչափ (18 մ) բարձրություն ու 17 տոննա քաշ ունի։
Բացի այդ, նրա նկարագրությունից հետևում է, որ սյունն ամբողջական է, ոչ թե` եռակցված։
Այս ենթադրությունները վերցվել են պատմաբանների կողմից, և նույնիսկ ավելի ուշ կատարված գիտական ​​հետազոտություններն այլևս չեն կարողացել տատանել նրանց հավատը «հավերժական» սյան հրաշագործ հատկությունների նկատմամբ։
Նմանատիպ սյուն, գրեթե երկու անգամ ավելի բարձր, պատրաստված 3-րդ դարում և այսօր պահպանված բեկորների տեսքով, տեղադրվել է Հնդկաստանի Դհար քաղաքում ։
Պատրաստման եղանակը
Ներկայումս կասկածի տակ է դրվում այն ​​վարկածը, որ Դելիի երկաթե սյունը իբր ձուլվել է երկաթի մեկ ամբողջական կտորից։ Ամենայն հավանականությամբ, սյունը պատրաստվել է մինչև 36 կգ քաշով առանձին կտորների կռման միջոցով ։ Որպես ապացույց բերվում են հստակ տեսանելի ազդեցության հետքերը և կռումով եռակցման գծերը։ Սյունակի բաղադրության և հակակոռոզիոն հատկությունների մանրամասն վերլուծությանը նվիրված է Բալասուբրամանյամի ուսումնասիրությունը, որտեղ տրված են սյան վերգետնյա և ստորգետնյա մասերի քիմիական կազմի մանրամասն աղյուսակները։ Սյունը գրեթե 100% երկաթ է, չկա մանգան և գրեթե չկա նիկել։
Սյան դիմադրությունը մթնոլորտային կոռոզիային
Դելիի սյան մթնոլորտային կոռոզիային դիմադրելու հիմնական պատճառը մետաղների պասիվացման երևույթն է՝ դրա մակերեսին կա բնականորեն կազմավորված օքսիդային թաղանթ, որն էլ կանխում է կոռոզիայի հետագա զարգացումը։
Երկրորդական պատճառներն են սյան մետաղում ֆոսֆորի խառնուրդի բարձր պարունակությունը, որը, չնայած ինքնին հակակոռոզիոն հավելում չէ, մեծացնում է պողպատե մակերեսի պասիվացման ունակությունը և օդի ցածր խոնավությունը Դելիում։ Սյունը շատ ավելի քիչ դիմացկուն է էլեկտրաքիմիական կոռոզիայի նկատմամբ՝ ստորգետնյա մասը ենթարկվել է զգալի կոռոզիայի։ Նմանատիպ սյունը ծովեզերքին մոտ գտնվող Կոնարակից հիմնականում քայքայված է։
Այնուամենայնիվ, սյան մասին շատ առասպելներ կան` կապված դրա բացառիկ ամրության հետ։