cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(9377) Մետզ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,013189 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8751 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1513 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1910,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188436 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դիֆերենցիալ հույզերի տեսություն
Դիֆերենցիալ հույզերի տեսություն, հույզերի հոգեբանական տեսություն՝ մշակված Քարոլ Իզարդի կողմից։ Ուսումնասիրության օբյեկտ հանդիսանում են մասնավոր հույզերը, որոնցից յուրաքանչյուրը դիտարկվում է մյուսներից առանձին՝ որպես ինքնուրույն ապրման դրդապատճառային գործընթաց, որն ազդում է մարդու կոգնիտիվ ոլորտի և վարքի վրա։ Դիֆերենցիալ հույզերի տեսությունն առանձնացնում է հետևյալ տասը բազային հույզերը՝ ուրախություն, տխրություն, զայրույթ, զզվանք, զարմանք, արհամարհանք, վախ, հետաքրքրություն, մեղք, ամոթ  ։
Պատմություն
Հույզերի կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական ասպեկտները քննարկվել են Արիստոտելի, Դարվինի (1872), Ուիլյամ Ջեյմսի (1884), Ջոն Դյուիի (1895) կողմից։ Իրականացնելով մի շարք միջմշակութային հետազոտություններ, Պոլ Էքմանը և Քարոլ Իզարդը հանգեցին այն եզրակացության, որ գոյություն ունեն բազմաթիվ նմանություններ մարդկանց հուզական դրսևորումներում և դրանց ճանաչման մեջ ։ Հետազոտությունն ուներ նպատակ պարզելու արդյոք հույզերի միմիակական դրսևորումները տարբերակվում են Նոր Գվինեայի այնպիսի բնակիչների խմբի կողմից, որոնք ունեցել են շատ քիչ շփում Արևմուտքի մարդկանց հետ կամ երբեք ֆիլմ չեն դիտել։ Հետազոտողները ցուցադրում էին նկարներ, որոնցում մարդիկ ցուցադրում էին յոթ տարբեր հույզեր՝ ուրախություն, զայրույթ, տխրություն, զզվանք, զարմանք, վախ և արհամարհանք։ Հետազոտողները հայտնաբերեցին, որ Նոր Գվինեայի տեղաբնակները կաորղանում էին ճանաչել տարբեր հույզերը և տարբերակել դրանք մեկը մյուսից ։
Հիմնական դրույթներ
Անձը վեց համակարգերի բարդ փոխազդեցության արդյունք է՝ հոմեոստատիկ, դրդող (դրայվերի), հուզական, պերցեպտիվ, կոգնիտիվ և շարժողական։ Հոմեոստատիկ համակարգը իրենից ներկայացնում է մի քանի փոխկապակցված և փոխպայմանավորված համակարգերի ամբողջոթյուն, որոնք գործում են անգիտակցաբար և ավտոմատիզացված։ Դրանից ամենակարևորը էնդոկրին և սիրտ-անոթային համակարգերն են, որոնք հարաբերվում են հույզերի համակարգի հետ առավել հաճախ։ Հոմեոստատիկ մեխանիզմները սովորաբար հույզերի համակարգի հարաբերությամբ դիտարկվում են որպես օժանդակ, սակայն հորմոնները, միջնորդանյութերը և այլ մետաբոլիկ կարգավորիչները, ունեն կարևոր նշանակություն ակտիվացված հույզի ամրապնդման համար։ Դրայվերի համակարգը հիմնված է մարմնական պահանջմունքների բավարարման պակասի կամ փոփոխությունների մասին տեղեկատվության վրա։ Հիմնական դրայվերի մեջ մտնում են քաղցը, ծարավը, սեռոական հակումը, կոմֆորտ փնտրելը և ցավից խուսափելը։ Անձի կազմակերպման, նրա սոցիալական փոխազդումների և մարդկային կեցության համար սկզբունքային կարևորություն ունեն հուզական, պերցեպտիվ, կոգնիտիվ և մոտոր համակարգերը։ Այս համակարգերի փոխհարաբերակցությունը կազմում է մարդկային վարքի հիմքը։ Այս համակարգերի փոխհարաբերությունների ներդաշնակության արդյունք է հանդիսանում արդյունավետ վարքը և հակառակը, անարդյունավետ վարքը, դեզադապտացիան համակարգային փոխազդեցության խախտման կամ սխալ իրագործման ուղիղ արդյունքն են։
Հույզերի բնութագիր
Դիֆերենցիալ հույզերի տեսությունը հույզը սահմանում է որպես բարդ գործընթաց, որն ունի նյարդաֆիզիոլոգիական, նյարդամկանային և զգայական-ապրումային ասպեկտներ։ Հույզերի նյարդաֆիզիոլոգիական ասպեկտը գլխավորապես պայմանավորված է կենտրոնական նյարդային համակարգի էլեկտրաքիմիական ակտիվությամբ։ Դիմային նյարդերը, մկանային հյուսվածքը և դիմային մկանունքի պրոպրիոռեցեպտորները նույնպես մասնակցում են հուզական գործընթացին։ Ենթադրվում է, որ հույզը սոմատիկ նյարդային համակարգի արդյունք է և սոմատիկորեն ակտիվացված հույզը մոբիլիզացնում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի աշխատանքը, իսկ այն իր հերթին կարող է ամրապնդել և ուժեղացնել հույզը։ Առանձնացվում են հուզական համակարգի աշխատանքը կարգավորող երկու կենսաբանական համակարգեր՝ ցանցաձև գոյացություն, որը կարգավորում է նեյրոնային ակտիվության փոփոխությունների մակարդակը, և վիսցերալ-էնդոկրին համակարգը, որը վերահսկում է այնպիսի գործընթացներ, ինչպիսք են հորմոնների ներզատումը, սրտի ռիթմը, շնչառության հաճախությունը։ Զգայական մակարդակում հույզն իրենից ներկայացնում է ապրում, որն անհատի համար ունի անմիջական նշանակություն։ Նեյրոքիմիական գործընթացները, բնածին ծրագրերի համաձայն, առաջ են բերում համակարգային միմիկական և սոմատիկ դրսևորումներ, որոնք այնուհետև հակադարձ կապի մեխանիզմի շնորհիվ գիտակցվում են, ինչի արդյունքում մարդն ունենում է հույզի ապրում։ Այս ապրումը միաժամանակ և′ դրդապատճառում է մարդուն, և′ տեղեկացնում են իրավիճակի մաիսն։ Հույզերի ազբյուրները կարելի է նկարագրել նյարդային, աֆֆեկտիվ և կոգնիտիվ գործընթացների սահմաններում։ Նեյրոնային մակարդակում հույզի ծագումը կարող է բացատրվել որպես որոշակի միջնորդանյութերի և գլխուղեղի կառուցվածքների աշխատանքի արդյունք։ Աֆֆեկտիվ մակարդակում հույզի առաջացումը բացատրվում է սենսոր-պերցեպտիվ գործընթացներով, իսկ կոգնիտիվ մակարդակում՝ առանձին մտածական գործընթացներով։ Նեյրոնային և նյարդամկանային ակտիվացնողներ են՝ հորմոնները և միջնորդանյութերը, թմրադեղային նյութերը, աֆֆեկտիվ ակտիվացնող են համարվում՝ ցավը, հոգնածությունը, կոգնիտիվ ակտիվացնող են համարվում գնահատականը, հիշողությունը, անտիցիպացիան։ Նյարդամկանային կամ էքսպրեսիվ մակարդակում հույզը դրսևորվում է միմիկական, պանտոմիմիկական, վիսցերալ-էնդոկրին ռեակցիաներով։ Հույզերն ուղղակի օրգանիզմային ռեակցիաներ չեն։ Նրանց չի կարելի դիտարկել որպես ուղղակի գործողություն ի պատասխան ինչ-որ իրադարձության կամ իրավիճակի, նրանք ինքնին իրենց էությամբ հանդիսանում են գործողությունների խթանիչներ, պատճառներ։ Հույզերն ունեն որոշակի ընդհանուր բնութագրեր։ Նրանք փուլային (ցիկլիկ) չեն, հանդիսանում են մոտիվացիոն գործոններ, ունիվերսալ են և ճկուն։ Հույզերն ունեն կարգավորող ազդեցություն դրայվերի և անձի այլ համակարգերի վրա։ Յուրաքանչյուր հույզ կարող է ուժեղացնել կամ թուլացնել ազդեցությունը ֆիզիոլոգիական դրայվի կամ աֆեկտիվ-կոգնիտիվ կառուցվածքների վրա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հուզակամային ոլորտի հոգեբանություն
Փոքր Կամենկա (Բելայայի վտակ)
Փոքր Կամենկա (Малая Каменка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սպիտակ գետի ձախ ափով՝ 74 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ծերուկ Խոտաբիչ (ֆիլմ)
Ծերուկ Խոտթաբիչ («Старик Хоттабыч»), խորհրդային գեղարվեստական լիամետրաժ գունավոր ֆիլմ-հեքիաթ, որը 1956 թվականին բեմադրվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում ռեժիսոր Գենադի Կազանսկու կողմից Լազար Լագինի համանուն վիպակի մոտիվներով։
Պրեմիերան կայացել է Լենինգրադում 1957 թվականի հուլիսի 12-ին։
Սյուժե
Երախտապարտ ջինը փորձում է իր բարերարին տալ ամեն տեսակ պարգևներ։ Այսպես, Հնդկաստանից վերադառնալուց հետո նա տղային երջանկացնում է պալատով և ուղտերի ու փղերի քարավանին, որոնք բեռնված են թանկարժեք զարդերով ու շքեղության պարագաներով։ Բայց տղան, որը դաստիարակվել է խորհրդային պիոներական ոգով, հրաժարվում է նման նվերից և, ձգտելով շեղել Խոտաբիչին, նրան առաջարկում է գնալ կրկես։ Ներկայացումից հետո ջինը որոշում է դառնալ իլյուզիոնիստ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1956 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Աստրեոս
Աստրեոս, Աստրևս, Աստրեուս, Աստրեա (Ἀστραῖος), աստղերի աստվածություն նաև համարվել է սեմինի Տիտան-Աստված։ Ոմանք կապել են նրան քամիների հետ, քանի որ նա հանդիսանում էր չորս քամիների աստվածների հայրը։
Հեսիոդոսի Թեոգոնիայում Աստրևսը Կրտսեր տիտաների շարքերում էր, Կրիոսի և Էվրիբեի որդին։ Սակայն, Հիգինիուսը գրել էր, որ նա անմիջապես դուրս է գալիս Տարտարոսից և Գեայից, և այսուհետ նա համարվում էր Գիգանտներից մեկը։
Միասին՝ որպես մթնշաղի և արշալույսի աստվածություններ, մի շարք երեխաներ են ծնում, որոնք կապված էին այն երևույթների հետ, ինչը տեղի էր ունենում երկնքում մթնշաղի ընթացքում։ Նրանք շատ որդիներ ունեն, չորս Anemoi ("քամիներ").
"Աստրեայից և Էոսից ծնունդ առան գիշերվա խավար երկնքում վառվաող բոլոր քամիները. հյուսիսային մոլեգին քամին՝ Բորեասը, արևելյանը՝ Էվրոսը, հարավային խոնավ քամին՝ Նոտոսը և արևմտյան փաղաքուշ քամին ՝ Զեփիրոսը, որ անձրևաբեր ամպեր է կուտակում։"
և հինգ Astra Planeta ("մոլորած աստղեր", այսինքն, մոլորակները).
Phainon (Սատուրն / Երևակ), Phaethon (Յուպիտեր / Լուսնթագ), Pyroeis (Մարս / Հրատ), Eosphoros / Hesperos (Venus / Արուսյակ) և Stilbon (Mercury / Փայլածու)։
Թմրավաճառություն
Թմրավաճառություն, արգելված թմրամիջոցների ապօրինի առևտուրը։ Իրենից ներկայացնում է բազմամիլիարդանոց քրեական թմրաբիզնես։ Այս անօրինական բիզնեսից ստացված եկամուտները երբեք և ոչ մի տեղ չեն նպաստել պետությունների կամ դրանց առանձին տարածաշրջանների տնտեսական աճին և զարգացմանը։ Ընդհակառակը, հսկայական ֆինանսական և նյութական միջոցների նկատմամբ նարկոկառուցվածքների վերահսկողությունը լուրջ վտանգ է ներկայացնում ցանկացած, և առաջին հերթին թույլ տնտեսության համար։ Իտալիայի հարավի, ինչպես նաև Կոլումբիայի, Պերուի և Լատինական Ամերիկայի այլ երկրների աղքատությունը, որտեղ նարկոմաֆիան իր ձեռքում է պահում բազմաթիվ, այդ թվում նաև տնտեսության առանցքային ճյուղեր, վկայում է այն մասին, որ ազգային տնտեսության խթանման փոխարեն կազմակերպված թմրավաճառությունը պահպանում է իր հետամնացությունը ։
Աստրեոս
Նա նաև երբեմն կապված էր լինում Աեոլուսի հետ, Քամիների Պահապանի, քանի որ քամիները հաճախ առաջանում էին մթնշաղի ժամանակ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Թմրավաճառություն
«Ինտերպոլ»-ի գնահատմամբ (1988 թվականի հուլիսի 20-ից մինչև 1989 թվականի նոյեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում) «ծանր» թմրամիջոցների առևտրի տարեկան շրջանառությունը կազմել է 300-ից մինչև 500 մլրդ ԱՄՆ դոլար։
Թմրանյութերի արտադրության հիմնական շրջաններ
Թմրանյութերի արտադրության հիմնական շրջաններն են.
Վերջին տասնամյակների ընթացքում աշխարհում ամենախոշոր ափիոնը արտադրել է Աֆղանստանը։
ՄԱԿ-ի տվյալների համաձայն՝ 2001 թվականին ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ռազմական զորակազմերի՝ Աֆղանստան մուտք գործելու և «Անխորտակելի ազատություն» ռազմական գործողության սկսվելու պահից մինչև 2010 թվականի սկիզբը Աֆղանստանում ափիոնի կակաչի բերքատվությունն աճել է գրեթե 40 անգամ։ Այսօր մի երկիր երկու անգամ ավելի շատ օփիատ է արտադրում, քան 10 տարի առաջ արտադրել է ամբողջ աշխարհը ։
2011 թվականի հունիսի 29-ին բրիտանական «The Independent on Sunday» հրատարակությունը հաստատել է, որ Աֆղանստանը հերոինի և կաննաբիսի ամենախոշոր արտադրողն է աշխարհում, և ԱՄՆ-ի ռազմական գործողություններն այդ երկրում քիչ բան են փոխել։ Աֆղանստանին նախկինի պես բաժին է ընկնում ափիոնի համաշխարհային արտադրության 74 տոկոսը։ Ինչպես ասել Է ՄԱԿ-ի թմրանյութերի և հանցավորության վարչության գործադիր տնօրեն Յուրի Ֆեդոտովը, «մեր նախնական տվյալները վկայում են այն մասին, որ 2011 թվականին աֆղանական ափիոնի արտադրությունը, հավանաբար, կհասնի ամենաբարձր մակարդակին» ։
Իսկ աշխարհում կոկաինի արտադրության առաջատարը Կոլումբիան է։ Այս մասին հայտարարել է ԱՄՆ պետքարտուղարի՝ թմրանյութերի միջազգային առեւտրի և իրավապահ հարցերի հարցերով օգնական Դեյվիդ Ջոնսոնը՝ լրագրողներին ներկայացնելով թմրանյութերի շրջանառության վերահսկողության ոլորտի ռազմավարության մասին պետդեպարտամենտի ամենամյա զեկույցը։ «Կոլումբիան առայժմ մնում է կոկաինի ամենախոշոր արտադրողը, թեև ծավալները շարունակում են զգալիորեն նվազել», – ասել է նա։ Ինչպես նշվում է զեկույցում, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարում Կոլումբիայի կառավարության հնարավորությունները զգալիորեն ընդլայնվել են, ոչ պակաս ԱՄՆ-ի աջակցության շնորհիվ։ Կոլումբիական կոկաինի հիմնական մասը մտնում է ամերիկյան շուկա, թեև մասնագետները ուշադրություն են դարձնում այն թմրանյութերի տոկոսի ավելացմանը, որոնք տեղափոխվում են Բրազիլիա և Եվրոպա։ Ամեն տարի Լատինական Ամերիկայից ԱՄՆ է ներկրվում ավելի քան 500 տոննա կոկաին։ Դրա մեծ մասը՝ ավելի քան 90 տոկոսը, տարանցվում է Մեքսիկայի տարածքով, որն իր հերթին հերոինի, մետամֆետամինի և մարիխուանայի խոշորագույն մատակարարներից մեկն է, որոնք նախատեսված են ամերիկյան շուկայի համար ։
Ժամանակակից նարկոթրաֆիք
Համաշխարհային թմրաբիզնեսում կարևոր դեր են խաղում թմրանյութերի մեծածախ մատակարարման ուղիները իրենց արտադրության վայրերից մինչև սպառող, այսպես կոչված, նակրոթրաֆիք։ Թմրամիջոցների կամ թմրադեղերի թրաֆիքը թմրամիջոցների մաքսանենգության փոխադրման ուղի է. այդ տրանսպորտային միջոցների համար օգտագործվող դրանց տեղափոխման երթուղու, արգելված թմրանյութերը թաքցնելու միջոցների ամբողջությունը, այդ թվում՝ պետական և մաքսային սահմանները հատելիս, ինչպես նաև այն անձանց, որոնք անմիջական մասնակցություն են ունենում թմրանյութերի ապօրինի փոխադրմանը և ներգրավված են դրա անվտանգության ապահովմանը, ինչպես նաև դրանց տարածմանը ։
Թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությունը կործանարար ազդեցություն է ունենում տարանցիկ պետությունների վրա` առաջացնելով քաղաքական և տնտեսական անկայունություն, նպաստելով կոռուպցիայի աճին, ինչպես նաև թմրանյութերի ոչ բժշկական օգտագործման հետ կապված հիվանդությունների թվի ավելացմանը և այլն։
«Համաշխարհային նարկոթրաֆիքը գնահատվում է տարեկան 800 մլրդ դոլար, ինչը նրան հավասարեցնում է նավթի շրջանառության շուկային։ Բանկային համակարգը նարկոդենեգների հիմնական շահառուներից մեկն է, թմրամիջոցների իրացումից ստացված միջոցների միայն 0,5 տոկոսն է առգրավվում։ Այդ պատճառով պետությունների թմրաբիզնիցայի և ֆինանսական հետախուզությունների խնդիրներից մեկն այն է, որ դժվարացնի նման գումարների մուտքը դեպի բանկեր», – հայտնել Է Ռուսաստանի Դաշնության թմրամիջոցների շրջանառության վերահսկողության դաշնային ծառայության տնօրեն Վիկտոր Իվանովը ։
Ներկայումս աշխարհում կան երկու առավել խոշոր, կամ, ինչպես ընդունված է անվանել, թմրանյութերի արտադրության մոլորակային Կենտրոն՝ Աֆղանստանում և Հարավային Ամերիկայում, և նրանց կողմից ծնված երկու թմրավաճառները՝ աֆղանական հերոինը և լատինոամերիկյան կոկաինը, որոնք իրականում սահմանում են աշխարհում ընդհանուր թմրադեղերի արտադրությունը։
Այսպիսով, Ռուսաստանում արտասահմանյան ծագման թմրանյութերի բաժինը գերազանցում է ընդհանուր ապօրինի շրջանառության կեսը, իսկ հերոինն ու կոկաինը գրեթե ամբողջությամբ ստացվում են արտասահմանից։
Նարկոթրաֆիքի կազմակերպման համար օգտագործվում են տարբեր տեսակի փոխադրամիջոցներ, այդ թվում՝ ինքնաթիռներ, ծովային տրանսպորտ և նույնիսկ սուզանավեր, ինչպես նաև կենդանի և մահացած մարդկանց ու կենդանիների մարմիններ։
Վերջերս ավելի ու ավելի տարածված է դառնում թմրանյութերի աևւտուրը ինտերնետի միջոցով, այսպես կոչված, «էջանիշերի» միջոցով։
Նարկոթրաֆիքի համաշխարհային հիմնական երթուղիներ
Այսօր աշխարհում ակտիվորեն գործում են թմրանյութերի շրջանառության երկու գլոբալ տեսակներ՝ աֆղանական հերոին և լատինոամերիկյան կոկաին։
Աֆղանստանի հերոինի տեղափոխման մի քանի երթուղիներ կան ․
Եթե «բալկանյան երթուղու» առավելություններն ավելի կարճ են դեպի ԵՄ երկրներ ճանապարհին և ավելի քիչ պետական սահմաններ, որոնք պետք է հատել թրաֆիքի ժամանակ, ապա «մետաքսի ճանապարհը» թմրաբիզնեսի ուշադրությունը գրավում է ԱՊՀ երկրների միջև սահմանների թափանցիկությամբ։
Լատինոամերիկյան կոկաինի մաքսանենգության հիմնական երթուղիներն են.
«Հյուսիսային երթուղի»
«Հյուսիսային երթուղին» ընդունված է անվանել աֆղանական ափիոնների արտահանումը Ռուսաստան և Եվրոպա Միջին Ասիայի տարածքով։ Այն սկսել է ձևավորվել 1990-ականների սկզբին՝ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից անմիջապես հետո։ Նախկինում՝ 1970-ականներին, օփիատների արտադրության առաջատարը Ոսկու Եռանկյունի երկրներն էին, որտեղ արտադրվում էր աշխարհում արտադրվող ափիոնի մինչև 67 տոկոսը ։ Մինչև աֆղանական պատերազմը Աֆղանստանում և Պակիստանում ափիոնի արտադրությունը կենտրոնացած էր բացառապես տարածաշրջանային շուկաների վրա, իսկ հերոինի արտադրությունը ընդհանրապես բացակայում էր։ Աֆղանստանում ՆԱՏՕ-ի երկրների կողմից Թալիբանի իշխանության տապալումից հետո ափիոնի կոկոնի բերքն աճել է գրեթե 40 անգամ շատ ։ Սերգեյ Իվանովի խոսքով՝ անդրազգային թմրակարտելներն Աֆղանստանը վերածել է նարկոֆերմայի, որը բացարձակ համաշխարհային մենաշնորհ է, այն արտադրում է աշխարհում բոլոր օփիատների 94 տոկոսը ։ Հաշիշի բերքը 2010 թվականին կազմել է 3 հազար տոննա ։ Գրեթե ամբողջ ափիոնը գնում է արտահանման ։ Աֆղան քաղաքական գործիչների զգալի մասը ներգրավված է թմրանյութերի առևտրի մեջ ։
Ռուսաստանը տարեկան սպառում է շուրջ 70 տոննա աֆղանական հերոին, ինչը կազմում է այդ թմրանյութի համաշխարհային սպառման մոտ 20 տոկոսը ։ Թմրանյութերի առյուծի բաժինը (տարեկան 50 տոննա) Ռուսաստան է մտնում հարևան Ղազախստանից ։ Աֆղանստանից Ռուսաստան հերոինի տարանցման առանցքային օղակը Տաջիկստանն է, ինչպես նաև Ղրղզստանը ։ Այդ երթուղին շատ ձեռնտու է դարձնում Ռուսաստանում կոռուպցիայի զարգացվածությունը։
Աֆղանական թմրանյութերի տարանցման գործում մեծ դեր են խաղում էթնիկ խմբավորումները, այդ թվում ուզբեկական նարկոմաֆիան։ Կասկած կա, որ աֆղանական թմրավաճառությանը մասնակցում են ամերիկացի, անգլիացի և ռուս զինվորականներ ։ Օրինակ՝ 2011 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում ձերբակալվել է ՆԳՆ լեյտենանտը, որը տարածում էր հաշիշ ներքին գործերի նախարարության Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի կուրսանտների շրջանում։ Ավելի վաղ Սվերդլովսկի մարզում 2000 թվականին ձերբակալվել էր մի թմրավաճառ՝ գնդապետի պաշտոնով ։
«Կոկայինային երթուղի»
«Կոկաինային երթուղու» հիմնադիր հայրը Մեդելինյան կարտելի ղեկավար Պաբլո Էսկոբարն է։ 1993 թվականին նա սպանվել է, բայց մինչ օրս Կոլումբիան շարունակում է մնալ կոկաինի համաշխարհային խոշորագույն արտադրողը, երկրորդ և երրորդ տեղերում են Պերուն և Բոլիվիան ։ Համեմատության համար նշենք, որ 2008 թվականին Կոլումբիան արտադրել է 430 տոննա կոկաին, Պերուն՝ 302 տոննա, իսկ Բոլիվիան՝ 113 տոննա ։ Կոլումբիայում կոկաինի արտադրության և արտահանման մեջ մեղադրվել են տեղական FARC-ի մարքսիստ ապստամբները ։ Կոկաինի մեծ մասը ուղարկվում է ԱՄՆ, բայց զգալի մասը (մոտ 40 տոկոսը) հայտնվում է նաև Եվրոպայում։ Սկզբում կոկաինը հասնում էր Եվրոպա Կարիբյան ծովի երկրների տարածքով Իսպանիայի նավահանգիստներ, սակայն եվրոպական ինտեգրման ուժեղացմամբ նարկոթրաֆիքը սկսեց անցնել Արևմտյան Աֆրիկայում (Գամբիա, Լիբերիա, Գվինեա-Բիսաու) ։ Աֆրիկայով անցնում է Եվրոպա արտահանվող կոկաինի չորրորդ մասը, որը տարեկան կազմում է մոտ 50 տոննա ։
Կոկաինի մինչև 90 տոկոսը ԱՄՆ է հասնում Մեքսիկայից, որը կոկաինի տարանցման առանցքային օղակն է։ Մեքսիկայում կոկաինը Կոլումբիայից հայտնվում է ծովային ճանապարհով՝ (ձկնորսական նավերով և ինքնաշեն սուզանավերով) Խաղաղ օվկիանոսով ։ Մեքսիկական նարկոթրաֆիքի տարեկան բյուջեն կազմում է 40 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։ Հայտնի են հետևյալ մեքսիկական թմրակարտելները՝ Սինալոա կարտել (Sinaloa), Տիխուանայի կարտել (Cártel de Tijuana), Լոս Սետաս (Los Zetas), Կարտել Գոլֆո (Cártel del Golfo), կարտել Հուարեսա (Juárez Cartel), կարտել «տամպլիերով» և շատ ուրիշներ ։ Կոկաինային տարանցման մյուս առանցքային օղակը Վենեսուելան է, որտեղից թմրանյութը ուղարկվում է ինչպես ԱՄՆ, այնպես էլ Եվրոպա ։
ՄԱԿ-ի դիրքորոշում
ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ միջոցների ապօրինի տարածման դեմ» կոնվենցիան հռչակել է ինչպես թմրամիջոցների արտադրության, այնպես էլ օգտագործման քրեական հետապնդման անհրաժեշտությունը (Կոնվենցիայի 3-րդ և 12-րդ էջեր) ։ Ըստ իրավական համակարգերի սեփական սահմանադրական սկզբունքների և հիմնական դրույթների` բոլոր կողմերը պետք է անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկեն անձնական սպառման համար։ Թմրամիջոցների և հոգեմետ միջոցների տիրապետման, ձեռքբերման կամ աճեցման քրեական հետապնդման համար։
Բրիտանական The Economist շաբաթաթերթի կարծիքով՝ զեկույցը պարունակում է թմրանյութերի ապաքրեականացման ոչ մեծ, բայց պարզ կոչ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թմրավաճառություն
Նորայր Դեմիրճյան
Նորայր Զատիկի Դեմիրճյան, խորհրդահայ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ , ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքում։ 1963 թվականին ընդգրկվել է Երևանի «Արարատ» ակումբի կազմում։ 1963, 1966 և 1967-1976 թվականներին հանդես է եկել նույն ակումբում։ 1964 թվականին հանդես է եկել Կապանի «Լեռնագործ» ակումբում, 1965-1966 թվականներին՝ «Շիրակ» ֆուտբոլային ակումբում։ 1966 թվականի սեպտեմբերի 3-ին նա «Արարատի» կազմում առաջին խաղն անցկացրել է ԽՍՀՄ առաջնության արտագնա խաղում Քութաիսիի «Տորպեդոյի» դեմ (1:3)։ Նա փոխարինել էր Ալյոշա Աբրահամյանին։ «Արարատի» կազմում խաղացել է 11 տարի, անցկացրել 95 հանդիպում։ Նա կարիերան ավարտել է ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբում հանդես եկող «Շիրակի» կազմում՝ 1977-1978 թվականներին։
1967 թվականին արժանացել է «Մրցաշրջանի լավագույն նորեկ» մրցանակի։
Երկու անգամ մասնակցել է Եվրագավաթի խաղերին, որոնցում փոխարինման է դուրս եկել երկրորդ խաղակեսում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շիրակի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
2012 թվականի ռոք հիթերի ցուցակ Մեծ Բրիտանիայում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր
Յուլիա Վալիևա
Յուլիա Մելիսովնա Վալիևա (Юлия Мелисовна Валиева, ), ռուս գրականագետ, խմբագիր, հրատարակիչ, բանաստեղծ, արձակագիր։ «Պետերբուրգյան պոեզիայի դեմքեր։ 1950-1990-ականներ», «Սայգոնի մթնշաղը», «Ժամանակն ու խոսքը։ Պիոներների պալատի գրական ստուդիա» պետերբուրգյան պոեզիայի նորագույն պատմության հիմնարար անթոլոգիաների կազմման և խմբագրման համար «Գրական նախագծեր» անվանակարգում 2011 թվականին արժանացել է Անդրեյ Բելիի մրցանակի։
Կենսագրություն
Յուլիա Վալիևան ծնվել է 1967 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Լենինգրադում ։ 1981-1984 թվականներին սովորել է Ն. Կնյազևայի մոտ Լենինգրադի պիոների պալատի «Համարձակություն» գրական ակումբում։ 1983-1985 թվականներին սովորել է Վիկտոր Սոսնորայի գրական միությունում (ЛИТО): Մասնակցել է «Ինը զինակիցներ» (1985) բնակարանային ցուցահանդեսին, Շերեմետևսկի պալատում կազմակերպված փողոցային ցուցահանդեսին, Սննդի արդյունաբերության աշխատողների մշակույթի տան Մշակութային լուսավորության ուսումնարանի (1986) ոչ պաշտոնական արվեստի ցուցահանդեսներին ։
Ավարտել է Լենինգրադի Ժդանովի անվան պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1998 թվականին պաշտպանել է թեզ բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի համար` «Ա. Վվեդենսկու բանաստեղծական լեզուն (աշխարհի բանաստեղծական պատկեր)» թեմայով։ 1999-2006 թվականներին ղեկավարել է Նևսկու անվան լեզվի և մշակույթի ինստիտուտի անգլերենի ամբիոնը։ 2006 թվականից աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսական գրականության պատմության ամբիոնում, դոցենտ է ։ Դասավանդում է XX դարի ռուսական գրականության պատմություն ։ Օբերիուտների արվեստի մասնագետ է (հոդվածները տպագրվել են «Русская литература», «Russian literature», «Russian Studies» ամսագրերում)։ «Անհեթեթ խաղ` Ալեքսանդր Վվեդենսկու բանաստեղծական աշխարհը» գրքի հեղինակն է (2007) ։
Բանաստեղծությունները տպագրվել են «Սև շարժում» սամիզդատ ամսագրում (1983), արձակը («Չորս քսան` վեպ-մոլտիպլիկացիա»)՝ «Միտյայի հանդեսում», պոեզիան և արձակը միասին՝ «Ռուսական միր» ալմանախում (2010) ։
Համարվում է Սանկտ Պետերբուրգի պոեզիայի նորագույն պատմության մի քանի հիմնարար անթոլոգիաների կազմող, «Ժամանակ և խոսք։ Պիոներների պալատի գրական ստուդիա» (2006), «Սայգոնի մթնշաղը» (2009), «Սանկտ Պետերբուրգի պոեզիայի դեմքեր, 1950-1990-ականներ, ինքնակենսագրություն, հեղինակային ընթերցումներ»(2011) ։
Պարգևներ և մրցանակներ
«Գրական նախագծեր» անվանակարգում Անդրեյ Բելիի մրցանակի դափնեկիր (2011, «Պետերբուրգի պոեզիայի դեմքերը` 1950-1990-ականներ», «Սայգոնի մթնշաղը», «Ժամանակ և խոսք։ Պիոներների պալատի գրական ստուդիա» գրքերի կազմման և խմբագրման համար) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս հրատարակիչներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Անդրեյ Բելիի անվան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Ֆրենկ Բորման
Ֆրենկ Ֆրեդերիկ Բորման II (Frank Frederick Borman II, ), ՆԱՍԱ-յի պաշտոնաթող եղած տիեզերագնաց, ինժեներ։ «Ապոլոն 8» անձնակազմի հրամանատարի պաշտոնում իրականացրել է Լուսնի շուրջ առաջին պտույտային թռիչքը, որից հետո դարձավ այն 24 անձանցից մեկը, որին հաջողվել է հասնել մինչև Երկրի արբանյակը։
Պրոֆեսիոնալային գործունեություն
1957 թվականին, մնալով ռազմական ծառայությունում, Բորմանը ԱՄՆ-ի Ռազմական ինստիտուտում դարձավ ջերմադինամիկաների և հիդրոդինամիկաների դոցենտ։
1969 թվականից սկսած մինչև 1986 թվականի հունիսն աշխատել է Eastern Airlines ավիաընկերությունում։ Զբաղեցրել է խորհրդատուի պաշտոնը, բայց արդեն 1970 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է օպերատորային խմբի փոխ-նախագահ։ 1974 թվականի հուլիսից սկսած տնօրենների միությունում նշանակվել է որպես փոխնախագահ (արտադրության գլխավոր մենեջեր)։ 1975 թվականի մայիսից սկսած եղել է գլխավոր գործառնական տնօրենը և նախագահը։ 1975 թվականի դեկտեմբերից սկսած եղել է գլխավոր գործադիր տնօրեն։ 1976 թվականի դեկտեմբերից աշխատել է տնօրենների միության ներկայացուցչի պաշտոնում։
Հյուստոնում, 1986 թվականին եղել է Texas Air Corp.-ի փոխներկայացուցիչ և տնօրեն։ 1988 թվականին, Տեխասում, նշանակվել է Aerospatiale General Aviation ընկերության մարկետինգի խորհրդատու և Կալիֆոռնիայում գտնվող Patlex Corp. կորպորացիայի գլխավոր գործադիր տնօրեն։
Տիեզերագնացների ջոկատին միանալու պահից սկսած ընդհանուր թռիչքը կազմել է ավելի քան 6000 ժամ։
Առաջին թռիչք
Առաջին թռիչքը Ֆրենկ Բորմանը իրականացրեց «Ջեմինի 7» անձնակազմի հրամանատարի պաշտոնում։ Այդ թռիչքում սահմանվեց նոր ռեկորդ թռիչքի ժամանակագրային առումով (14 օր), որը շարունակվեց մինչև 1970 թվականը, և «Սոյուզ 9» նավի անձնակազմի խոցմամբ։
Երկրորդ թռիչք
Ֆրենկ Բորմանի երկրորդ թռիչքը կայացավ «Ապոլոն 8»-ի անձնակազմի հրամանատարի պաշտոնում։ Թռիչքի խնդիրն էր նավի համակարգի թեստավորումը տրանսլուսնային թռիչքում, շուրջլուսնային ուղեծրից դուրս, և Երկիր վերադարձը տեղի ունեցավ տիեզերական երկրորդ արագությամբ։ Այն նաև առաջինն էր, որ տվեց «Սատուրն 5» փորձարարական հրթիռի մեկնարկը, այն դեպքում, երբ առաջին երկու անօդաչու թռչող սարքերի փորձարկումները անհաջողության մատնվեցին։ Այդ թռիչքը համարվում է բավականին ռիսկային, փաստացի NASA-ն արդեր գիտեր սովետական միության կողմից դեպի Լուսին թռիչք կատարելու մտահաղացման մասին, որի ծրագիրը տեղ-տեղ նմանվում էր «Ապոլոն 8»-ի և «Ապոլոն 9»-ի կողմից կազմած ծրագրին, որոնք արդեն սկսեցին շտապել, և արդեն պետք է փորձարկեին հրթիռի մասերը, այնուհետև եթե ամեն ինչ կարգին լիներ, նոր նրանք կիրականացնեին դեպի Լուսին թռիչքը։ Բայց մեկնարկի պահին «Ապոլոն 8»-ի լուսնային մոդուլը դեռ պատրաստ չէր, և նրա փոխարեն տեղադրվեց «Սատուրն 5»-ի երրորդային զանգվածագաբարիտային մակետը։ Եթե «Ապոլոն 8»-ի հիմնական շարժիչը թռիչքի ժամանակ դուրս գար արշավախմբի հսկողությունից, ապա նրանք այլևս չէին կարող վերադառնալ Երկիր։ Դեպի Լուսին թռիչքից հետո Ֆրենկ Բորմանը միացավ ԽՍՀՄ-ի պատվիրակության կազմին և հայտնվեց Աստղային քաղաքում։ Նա Աստղային քաղաքի թանգարանին, որպես նվեր, նվիրաբերեց իր ժամացույցները, որոնք նախկինում իր հետ թռչել էին դեպի Լուսին։
Ֆրենկ Բորմանը 1970 թվականի հուլիսին հեռացավ ՆԱՍԱ-յի կազմից։ Տիեզերքում անցկացրած ընդհանուր ժամանակագրությունը կազմում է 19 օր 21 ժամ 35 րոպե և 43 վայրկյան։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է «Չվերթային նշանավոր ձեռքբերումների» ВВС-ի Խաչով (Air Force Distinguished Flying Cross), և ԱՄՆ կոնգրեսի տիեզերական շքանշանով։
Պարգևատրվել է նաև ՆԱՍԱ-յի շքանշանով «Ակնառու գործունեության» համար, ՆԱՍԱ-յի շքանշանով «Բացառիկ արժանիքներ» ցուցադրելու համար։
Նրա անունն ընդգրկվել ԱՄՆ-ի տիեզերագնացների փառքի սրահում։ Նրա պարգևների թվում մտնում է նաև Վաշինգտոնյան մրցանակը (1991)։
Ֆրենկ Բորմանի պատվին 1970 թվականին անվանվեց Լուսնի խառնարաններից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ ռազմական ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ավիակոնստրուկտորներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի սպաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի գեներալներ
Կալվերա
Կալվերա (Calvera), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 522 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 35 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0973։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սան Գաետանո դի Թիենը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 7-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիգօզերո
Վիգօզերո, Վիգօզերոյի ջրամբար Կարելիայի Հանրապետությունում։ Ստեղծվել է Բելոմորսկ-Բալթյան ջրանցքի կառուցման ընթացքում, 1933 թվականին։ Տարածությունը 1250 կմ2է, ծավալը՝ 6,5 կմ3, միջին խորությունը՝ 6,2 մ (առավելագույնը՝ մոտ 24 մ)։ Ափագիծը ոլորապտույտ է։ Կան շատ կղզիներ։ Սնումը ձնաանձրևային է։ Սառցակալում է հոկտեմբերից – մայիս։ Կա ձկնորսություն։ Վիգօզերոի ափին է Սեգեժա քաղաքը։
Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի ջրամբարներ
Վլադիմիր Ագա
Վլադիմիր Ագա (Vladimir Aga, ), մոլդովացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է եկել կիսապաշտպանի դիրքում, հետո դարձել է մարզիչ։ Էստոնիայի «Ֆենիքս» ակումբի գլխավոր մարզիչ։
Խաղացողի
Ֆուտբոլ է եկել 12 տարեկանում և նրա առաջին մարզիչն է եղել Սերգեյ Բալանը ։
2011 թվականի փետրվարի 20-ին «Միլսամի» ակումբի դեմ խաղում նորամուտն է նշել Մոլդովայի բարձրագույն լիգայում՝ հանդես գալով «Կոստուլենի» ակումբի կազմում ։
2022 թվականի հուլիսի 30-ին էստոնիայի առաջնության Երկրորդ լիգայում խաղացել է Յիհվիի «Ֆենիքս» ակումբի կազմում ։
Մարզչի
2015-2016 թվականներին եղել է Մոլդովայի ֆուտբոլի կանանց հիմնական և պատանեկան (մինչև 19 տարեկան) հավաքականների մարզչական շտաբում  ։
2018 թվականի փետրվարին Մարիուս Կոդեսկուի հետ միասին ղեկավարել է «Զիմբրու» ակումբը, նույն թվականի հունիսին լքել է գլխավոր մարզիչի պաշտոնը։ Նրա գլխավորությամբ 2018 թվականի մայիսի 23-ին Մոլդովայի գավաթի եզրափակչում թիմը 0:2 հաշվով պարտվել Օրգևի «Միսլամի» ակումբին ։ 2019 թվականի հուլիսից մինչև նոյեմբեր կրկին ղեկավարել է «Զիմբրու» ակումբը ։ Վլադիմիր Ագան ունի PRO UEFA  արտոնագիր և Մոլդովայի ֆուտբոլային շրջանակներում համարվում է երկրի ամենահեռանկարային մարզիչներից մեկը ։
2020 թվականին սկսել է աշխատել որպես էստոնիայի «Ֆենիքս» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչ, որտեղ միաժամանակ գլխավորել է 16 տարեկանների և 2021 թվականի աշնանից՝ ֆուտզալի թիմերը ։ Էստոնիայի Ֆուտզալի գավաթի 2022/23 խաղարկությունում թիմի հետ հասել է եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է Տալլին ի «Կոսմոս» ակումբին ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա ։ Երկար տարիներ վեգան է ։
Միառելս ճանապարհ
Միառելս ճանապարհ տրանսպորտային համակարգ, որտեղ էստակադի կամ առանձին հենարանների վրա ամրացված հեծանով (միառելսով) շարժվում են բեռնատար սայլակները կամ մարդատար վագոնները։ Միառելս ճանապարհները լինում են կախովի (վագոնները հենվում են ուղեհեծանի վրա տեղադրված շարժասայլակին) և ընդկախ (վագոնները կախված են շարժասարակից և տեղաշարժվում են մոնոռելսի տակով)։
Հնագույն միառելս ճանապարհներից է համարվում Գերմանիայի Վուպերտալ քաղաքի ճանապարհը (կառուցվել է 1902 թվականին)։ 1957—1970 թվակակններին ԱՄՆ-ում, ճապոնիայում, Կանադայում, Իտալիայում կառուցվել են շուրշ 30 միառելս ճանապարհներ։ Առավել տարածված են Գերմանիայում մշակված «Ալվեգ» համակարգի կախովի միառելս ճանապարհները, օրինակ, Տոկիոյում գործող 15 Կմ երկարությամբ միառելս ճանապարհ։ Ընդկախ միառելս ճանապարհների տարատեսակներն են․ ԱՄՆ-ում ստեղծված «Սքայվեյ» համակարգի (ուղիների բաց կոնստրուկցիայով և վագոնների անհամաչափ կախվածքով) և Ֆրանսիայում մշակված «Սաֆեժե» համակարգի (կրող սնամեջ հեծանի ներսում տեղադրված փակ ուղիներով և վագոնների համաչափ կախվածքով) միառելս ճանապարհ։ Մարդատար միառելս ճանապարհի վագոնների շարժասայլակներն օժտված են անաղմուկ ընթացքն ապահովող էլեկտրական շարժակով, պնևմատիկ շարժական կամ ուղղիչ անիվներով։ Վագոնների տարողությունը՝ 60—120 մարդ։ Բեռնատար միառելս ճանապարհ․ կիրառում են արդ․ ձեռնարկություններում՝ որպես արտադրամասային և միջարտադրամասային տրանսպորտի միջոց։ Մեծ արագություններ զարգացնելու հնարավորության երթևեկության անվտանգության, էներգետիկական շահավետության և փոքր մետաղատարության, ինչպես նաև լրիվ ավտոմատացման հնարավորության շնորհիվ միառելս ճանապարհ արդյունաբերական, քաղաքային և քաղաքամերձ տրանսպորտի լավագույն միշոց է։
Կատեգորիա:Տրանսպորտ Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Van Buren
Van Buren (հայ.՝ Վան Բյուրեն), «Black Isle Studios» ստուդիայի կողմից մշակված և « Interplay Entertainment » ընկերությաn կողմից չթողարկված RPG և բաց աշխարհ ժանրերի համակարգչային խաղ։Վան Բյուրեն աշխատանքային վերնագրով խաղը մշակվել է 2001-2003 թվականներին, որպես <i id="mwDg">Fallout</i> սերիայի երրորդ մաս։ Եթե խաղը թողարկվեր, ապա այն կկոչվեր Fallout 3։ Հետագայում, 2008 թվականին անվանումը ստացավ Bethesda Game Studios- ի կողմից մշակված և թողարկված խաղը, սակայն այն ոչ մի կերպ կապված չէր չեղարկված Վան Բուրեն նախագծի հետ։ Որոշ հասկացություններ, կերպարներ և վայրեր, որոնք ստեղծվել են Վան Բյուրենի համար, հետագայում օգտագործվել են Fallout: New Vegas-ում (2010)։
Մշակում
Մինչ խաղի թողարկումը Black Isle Studios-ն իր բոլոր նախագծերն անվանել է ամերիկյան նախագահների անուններով։ Մշակման փուլում գտնվող Fallout 3-ը կոչվել է Միացյալ Նահանգների ութերորդ նախագահ Մարտին Վան Բյուրենի անվամբ։
Նախագծի վերաբերյալ առաջին հիշատակումը որպես Fallout շարքի շարունակություն հայտնվեց Black Isle Studios ֆորումում 2001 թվականին, երբ ստուդիայի անձնակազմը պատասխանեց երկրպագուների հարցերին։ Խաղը նախատեսվում էր թողարկել 2003-ին։ Ստեղծվել է տեխնոլոգիական ցուցադրություն, որի սքրինշոթերը տեղադրվել են պաշտոնական կայքում։ Ստուդիան նաև նախատեսում էր վերամշակել ներկայիս SPECIAL դերային համակարգը՝ փոխելով վնասի հաշվարկման մեխանիզմը և դրան ավելացնելով մի շարք առավելություններ։ Խաղում նախատեսվում էր օգտագործել մեքենաներ և զրահամեքենաներ։
2015 թվականին Քրիս Ավելոնը, ելույթ ունենալով NYU Game Center's Practice կոնֆերանսում, ասաց, որ նախագծի վրա պետք է ազդեր սեղանանային դերային խաղերի, մասնավորապես Dungeons &amp; Dragons-ի հանդեպ իր սերը։ Չնայած խաղը չէր նախատեսում բազմախաղացող ռեժիմ, Ավելոնեն նկարագրեց հետևյալ մեխանիզմները՝ խաղացողի կողմից վերահսկվող խմբիցn(գլխավոր հերոսը և նրա ուղեկիցները) բացի, համակարգչային կառավարվող կերպարների մեկ այլ խումբ պետք է թափառեր խաղի աշխարհով մեկ։ Ինչպես համակարգիչների, այնպես էլ այս երկրորդ խմբի որոշումներն ու գործողությունները պետք է ազդեին խաղաշխարհում տեղի ունեցող իրավիճակի վրա, ուստի խաղացողը պետք է կանոնավոր կերպով բախվեր այս երկրորդ խմբի որոշումների հետևանքների հետ։ Այս համակարգը փորձարկելու համար Ավելոնը ստեղծեց խաղի տախտակի տարբերակը, որտեղ իր ստուդիայի գործընկերներից վեցը վերահսկում էին կերպարների մի խումբ, և ևս վեցը վերահսկում էր այլ խմբի կողմից։ Խաղի համար մշակված գաղափարներից էր թույլ տալ խաղացողին «երաժշտական թեմա» վերագրել հերոսների որոշակի հմտություններին։ Մեղեդին պետք է հնչեր ամեն անգամ, երբ խաղացողը կկիրառեր հմտություններից մեկը ։
2003 թվականին Interplay Entertainment մայր ընկերությունը սնանկության հայց է ներկայացրել, և Black Isle Studios-ը փակվել է։ Black Isle Studios-ի վերջնական փակումից կարճ ժամանակ առաջ, մի շարք հիմնական աշխատակիցներ հիմնեցին նոր անկախ ստուդիա՝ Obsidian Entertainment, և Վան Բուրենի մշակող թիմի որոշ անդամներ տեղափոխվեցին այնտեղ՝ արդարացիորեն համարելով, որ Black Isle Studios-ը այլևս չի վերականգնվի։ Ստուդիան ի վերջո փակեց նախագիծը, թեև նախատեսված աշխատանքների մեծ մասը կատարված էր։ Titus Interactive ընկերության ղեկավարները, որին և պատկանում էր Interplay Entertainment- ը, կարծում էին, որ համակարգչային խաղերի շուկան անողջ է, և որ խաղային ոլորտի ապագան կապված է միմիայն խաղային բարձակներ ի հետ ։
Ծրագրի նախագծային փաստաթղթերը՝ խաղի վայրերի, հերոսների և առաջադրանքների նկարագրությամբ, պահպանվել են համացանցում։ 2007 թվականի մայիսին առցանց հայտնվեց տեսահոլովակ ալֆա տարբերակի մասին, որը ցույց էր տալիս խաղապրոցեսը, ինչպես նաև բուն տեխնոլոգիաների էր ցուցադրությունը ։
Սյուժե
Ենթադրվում էր, որ խաղի գլխավոր հերոսը պետք է լիներ նախապատերազմյան Տիբբեթս բանտի գերին, ում անունը և կենսագրությունը խաղացողը կարող էր ընտրել սեփական որոշմամբ։ Այսպիսով, կերպարը կարող էր լինել և՛ անմեղ, և՛ իսկական հանցագործ։ Պայթյունը ջարդուփշուր է արել խցիկը` ճանապարհ բացելով նրա համար դեպի ազատություն։ Բանտին մոտ գլխավոր հերոսի վրա հարձակվում է անծանոթ թշնամի։ Հասկանալով, որ այստեղ մնալը վտանգավոր է, բանտարկյալը գնում է անապատ՝ այնտեղ ապաստան գտնելու։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաղեր Windows-ի համար Կատեգորիա:Խաղեր Կատեգորիա:Ապոկալիպտիկիա Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր այբբենական կարգով
(1516) Անրի
(1516) Անրի (Henry), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի հունվարի 28-ին Անդրե Պատրիի կողմից Նիցայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1938 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անդրե Պատրիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կամսխո
Կամսխո (Камсхо, Къамсхо), գյուղ Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Ալագիրսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Ալագիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Բուկի (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
Բուկի (Буки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։
Ռուվո դել Մոնտե
Ռուվո դել Մոնտե (Ruvo del Monte), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում ։
Բուկի (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բուկի գյուղում բնակվում էր 477 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1762 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 270,72 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռուվո դել Մոնտե
Բնակչությունը կազմում է 1260 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 39 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 32 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0976։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գազ ասեղնակերպ
Գազ ասեղնակերպ, բակլազգիների ընտանիքի թիթեռնակածաղկավորների ենթաընտանիքին պատկանող միամյա և բազմամյա խոտեր, կիսաթփեր և թփեր։ Այս ցեղիատեսակներից Հայաստանում կա մոտավորապես 125-ը։ Շատ ժամանակ առաջ ազգաբնակչության կողմից այն օգտագործվել է, որպես հեշտ բռնկվող նյութ և վառարաններում կրակ առաջացնելու համար։ Գազի կանաչ ճյուղերը այրվում են հեշտությամբ, որովհետև պարունակում են արժեքավոր խեժեր։
Ասեղնակերպ գազն ունի 70 սմ բարձրություն։ Նրա տերևները կենտ փետրաձև են և ունեն 5-7 զույգ տերևիկներ։ Ունդերը երկարավուն են։ Ծաղկի այս տեսակը տարածված է Կովկասում և Իրանում։ Առավել շատ տարածված է Շիրակում և Արագածում, Սևանի ավազանում, Վայքում, Մեղրիում, Արարատյան դաշտում։ Չորադիմացկուն է և առաջացնում է խորը արմատային համակարգ, որն էլ իր հերթին հասնում է գրունտային ջրերի։ Գազը լուսասեր է և չորադիմացկուն։
Կատեգորիա:Թիթեռնակածաղկավորներ
Ռիժավկա (գյուղ, Ժմերինկայի շրջան)
Ռիժավկա (Рижавка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
Զիարեթ (Եվդոկիայի գավառ)
Զիարեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Ռիժավկա (գյուղ, Ժմերինկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ռիժավկա գյուղում բնակվում էր 260 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 279,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զիարեթ (Եվդոկիայի գավառ)
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նորաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Հադրութի շրջան)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Նորաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի հուշարձանների ցանկեր
Լիանա Հայդ
Լիանա Հայդ (Liane (Juliane) Haid, ), ավստրիացի դերասանուհի  և երգչուհի, նրան հաճախ անվանում են առաջին ավստրիական կինոաստղ։
Կենսագրություն
Լիանա Հայդը ծնվել է 1895 թվականի օգոստոսի 16-ին, Վիեննայում։ Սերում է ազնվական ընտանիքից, նրա քույրը` Գրիտ Հայդը, նույնպես եղել է կինոդերասանուհի։ Լիանայի բեմական կարիերան սկսվել է թատերական բալետային ներկայացումներով։ Ստացել է նաև համակողմանի վոկալ կրթություն, որը հետագայում նրա համար շատ օգտակար է եղել։ 1915 թվականին Յակոբ Ֆլեկի մոտ նկարահանվել է իր առաջին ֆիլմում։ Երբ ռեժիսոր Ռիխարդ Օսվալդը տեղեկացավ նրա մասին, 1921 թվականին առաջարկեց Լիանային նկարահանվել «Լեդի Համիլթոն» համր ֆիլմի գլխավոր դերում։ Նույն ռեժիսորի «Լուկրեցիա Բորջիա» ֆիլմում մեկ այլ կարևոր դերում նկարահանվելուց հետո պատրաստվել է մեկնել Հոլիվուդ, սակայն ամուսնանալով Ավստրո-Հունգարիայի նախկին գործերի նախարար Հենրիխ Կարլ Հեյմերլի թոռան՝ բարոն Ֆրիդրիխ Հեյմերլի (Friedrich Haymerle, 1881-1969) հետ, հրաժարվել էայդ առաջարկից։
Առաջին ձայնային ֆիլմը, որում նկարահանվել է Լիանան, եղել է «Der unsterbliche Lump»-ը, որին հաջորդել են այլ ֆիլմեր։ Նրա գործընկերների թվում են եղել Հանս Ալբերսը, Վիլլի Ֆորստը և Գուստավ Ֆրյոլիխը։ Շատ ֆիլմերում երգել է, ինչին նպաստել է նրա վոկալ կրթությունը։ 1937 թվականին Լիանան ամուսնալուծվել է երկրորդ ամուսնուց՝ բեռլինցի դերասան և ռեժիսոր Հանս Սոմբորնից։ Դրանից հետո նա սկսել է ավելի քիչ դերեր ստանալ և ամուսնացել է շվեյցարացի բժիշկ, դոկտոր Կարլ Սպայհերի (Carl Spycher) հետ, որին ուղեկցում էր մերձարևադարձային հետազոտությունների և ուղևորությունների ընթացքում։ Բնակվել է Շվեյցարիայում, սակայն 30 տարվա ամուսնությունից հետո ամուսնալուծվել է երրորդ ամուսնուց։ Դրանից հետո Լիանան բնակվել է Բաբեռն-Բեռնում երկրորդ ամուսնությունից իր որդու՝ Պիեռի (Peter Pierre Spycher, ծնվ. 1940) հետ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Լիանա Հայդը նկարահանվել է միայն մեկ ֆիլմում՝ «Im Krug zum grünen Kranze» և 1953 թվականին պաշտոնապես ավարտել է իր կարիերան։
Մահ
Մահացել է 2000 թվականի նոյեմբերի 28-ին՝ Բաբերն-Բեռնում։ Թաղված է Դորնբահերի տոհմական դամբարանում։
Հիշատակ
1969 թվականին գերմանական կինոյում ունեցած վաստակի համար Լիանա Հայդը ստացել է Filmband in Gold մրցանակ։ 2008 թվականին Վիեննայի Հերնալս շրջանի փողոցներից մեկը կոչվել է նրա անունով՝ Liane-Haid-Weg:
Ֆիլմագրություն
Գերմաներեն
Զելա
Զելա, քաղաք պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Զելայի գավառակում ։ Գտնվում էր Ամասիա քաղաքից հարավ, Իրիս գետի վերին հոսանքում, նրա ձախակողմյան վտակներից մեկի ձախ կողմում, այգեվետ վայրում։ Հանդիսանում էր համանուն գավառակի կենտրոնը։
Պատմություն
Ըստ Ստրաբոնի Զելան կառուցել է Ասորեստանի Շամիրամ թագուհին։ Քաղաքն ունի ամուր դիրք և կառուցված է բարձրադիր բլրի շուրջը, որի վրա գտնվում է միջնաբերդը։
Մթա 47 թվականին Հուլիոս Կեսարը Զելայի մոտ պարտություն մատնեց պոնտական թագավոր Փառնակին՝ ասելով «Եկա, տեսա, հաղթեցի» արդեն թևավոր դարձած նախադասությունը։
Հայերը կոտորվեցին 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանցից շատ քչերը փրկվեցին։ Ըստ տեղեկությունների ներկայումս քաղաքում ապրում են մոտ 35 հայեր, որոնք մոռացել են իրենց լեզուն և կրոնը։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 21000 հայ, թուրք, հույն և գնչու բնակիչ, որից 4200-ը հայեր էին։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը բրդյա, բամբակյա և մետաքսյա կտորների արտադրությունն ու երկրագործությունն էր։ Հայտնի էին Զելայի կտավը և մանուսա կոչվող գործվածքը։ Զելայի հայերը նաև զբաղվում էին առևտրով, արհեստագործությամբ և ոսորդությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Զելան ուներ Ս. Հակոբ և Ս. Նշան հայկական եկեղեցիներ։ Հնում քաղաքում գտնվել է հայկական Անահիտ աստվածուհու տաճարը։
Քաղաքի արևմտյան կողմում գտնվում է Սիվրիչա բլուրը, որի այգիներում երբեմն-երբեմն հայտնաբերվում են հին շինությունների հետքեր, իսկ հարավային մասում՝ Կազի բաբա, Կյուվերջինլիք բլուրների վրա կան հին գերեզմանների մնացորդներ։ Քաղաքի մոտ է գտնվում նաև Իսմայիլ տետե ուխտավայրը, ուր հաճախում են թե՛ հայերը, թե՛ թուրքերը։
Կրթություն
Քաղաքում գործում էր երկու հայկական վարժարան, որոնցից մեկը կոչվում էր Մեսրոպյան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (275901-276000)
Աստերոիդների ցանկ (275801-275900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (276001-276100)
Պրադեր-Վիլի համախտանիշ
Մոտ 74% դեպքերը առաջանում են, երբ հոր մոտ 15-րդ քրոմոսոմը անհետանում է ։ Մնացած 25% դեպքերում, մարդը ունի 15-րդ քրոմոսոմի երկու օրինակ մորից և ոչ մեկը՝ հորից ։ Քանզի մորից քրոմոսոմային մասերը անջատված են, նրանք ավարտվում են որոշակի գեների չաշխատող օրինակներով ։ Պրադեր-Վիլի համախտանիշը սովորաբար չի ժառանգվում, այլ փոխարենը գենետիկ փոփոխությունները տեղի են ունենում ձվաբջջի, սերմնահեղուկի ձևավորման ժամանակ կամ վաղ զարգացման ընթացքում ։ Հիվանդության զարգացմանը նպաստող ռիսկային գործոններ հայտնի չեն ։ Այն ընտանիքներում, որտեղ կա Պրադեր-Վիլի համախտանիշով հիվանդ մեկ երեխա, 1%-ից պակաս է հավանականությունը, որ այդ ընտանիքի հաջորդ երեխան նույնպես կտառապի այս հիվանդությամբ ։ Նման մեխանիզմ տեղի է ունենում Անջելմանի համախտանիշ ի դեպքում նույնպես, մի տարբերությամբ, որ ախտահարված 15-րդ քրոմոսոմը մորից է կամ երկու օրինակներն էլ հորից են  ։
Պրադեր-Վիլի համախտանիշը բուժում չունի ։ Ինչևէ, բուժումը կարող է բարելավել կանխատեսումը, մասնավորապես եթե բուժական գործողությունները վաղաժամ իրականացվեն ։ Նորածինների մոտ կերակրման դժվարությունները կարող են վերացվել սնման խողովակների միջոցով ։ Անհրաժեշտ է խիստ հսկողություն սահմանել սննդի նկատմամբ սկսած 3 տարեկանից և համատեղել այն վարժությունների ծրագրի հետ ։ Կանխատեսումը բարելավում է նաև աճի հորմոնի կիրառումը ։ Խորհրդատվությունը և դեղորայքը կարող են օգնել որոշակի վարքային խնդիրների դեպքում ։ Առողջարանային տներն անհրաժեշտ են չափահաս տարիքում ։
Պրադեր-Վիլի համախտանիշը ազդում է 10000-ից 1-ի և 30000-ից մեկի վրա ։ Տղամարդիկ և կանայք ախտահարվում են հավասարապես ։ Հիվանդությունը կոչվել է Անդրեա Պրադերի, Հենրիխ Վիլի և Ալեքսիս Լաբհարթի անունով, ովքեր մաս-մաս նկարագրել էին հիվանդությունը 1956 թվականին ։ Ավելի վաղ նկարագրությունը իրականացվել է 1887 թվականին Ջոն Լանգդոն Դաունի կողմից ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Պրադեր-Վիլի համախտանիշը ունի շատ նշաններ և ախտանիշներ։ Ախտանիշները կարող են տարբերվել, դրսևորվելով մանկական հասակում թույլ մկանային տոնուսից մինչև վարքային խնդիրները վաղ մանկությունում։ Որոշ ախտանիշները, որոնք սովորաբար հայտնաբերվում են մանկական տարիքում, բացի թույլ մկանային տոնուսը, ներառում են աչքերի կոորդինացիայի խանգարումը, ոմանք ծնվում են նշաձև աչքերով։ Թույլ մկանային տոնուսի հետևանքով որոշների մոտ կարող է բացակայել ծծման ռեֆլեքսը։ Նրանց լացը թույլ է, և նրանք սովորաբար դժվարություններ են ունենում արթնանալիս։ Այս հիվանդության մյուս նշանը բարակ վերին շրթունքն է ։
Կլինիկական ակնարկում դիտված ասպեկտները ներառում են հիպոտոնիան և անոմալ նյարդաբանական ֆունկցիան, հիպոգոնադիզմը, զարգացման և ճանաչողական հետաձգումները, հիպերֆագիան և գիրությունը, կարճահասակությունը, վարքային և հոգեբուժական խանգարումները ։
Հոլմը 1993-ին նկարագրել է հետևյալ հատկանիշներն ու նշանները, որպես Պրադեր-Վիլի համախտանիշի ցուցանիշներ, թեև պարտադիր չէ բոլորի առկայությունը․
Նեյրոկոգնիտիվ
Պրադեր-Վիլի համախտանիշով անհատները ունենում են սովորելու և ուշադրության դժվարություններ։ Կուրֆսը և Ֆրինսը 1992 թվականին հետազոտություն են իրականացրել Պրադեր-Վիլի համախտանիշով անհատների մոտ հայտնաբերված ուսումնական հաշմանդամության տարբեր աստիճանների վերաբերյալ։ Նրանց արդյունքները, օգտագործելով IQ չափանիշ, հետևյալն էին.
Քասսիդին գտնում է, որ Պրադեր-Վիլի համախտանիշով անհատների 40%-ի մոտ առկա է սահմանային կամ ցածր ինտելեկտ, որն ավելին է, քան Քուրֆսի և Ֆրինսի հետազոտության միջոցով նկարագրված 32%-ը ։ Ինչևէ 2 հետազոտություններն էլ փաստում են, որ անհատների մեծ մասն (50–65%) ունեն մեղմ, սահմանային կամ ցածր դիապազոնով ինտելեկտ։
Պրադեր-Վիլի համախտանիշով երեխաները ցուցաբերում են անսովոր ճանաչողական վարքագիծ։ Նրանք սովորաբար ուժեղ են տեսողական կազմակերպումից և ընկալումից, ներառյալ կարդալը և բառապաշարը, բայց նրանց խոսակցական լեզուն (երբեմն ախտահարված է լինում քթի մեջ խոսելու պատճառով), որպես կանոն, ավելի վատն է, քան նրանց ընկալումը։ Նշվում է, որ նրանք աչքի են ընկնում գլուխկոտրուկներ լուծելու հմտություններով, բայց սա կարող է պայմանավորված լինել մեծ փորձով ։