cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լյուքսեմբուրգի պատմության և արվեստի ազգային թանգարան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի թանգարաններ Կատեգորիա:1869 հիմնադրված թանգարաններ
Արգենտինայի ազգային կոնգրեսի պալատ
Արգենտինայի ազգային կոնգրեսի ամրոց (իսպ. Palacio del Congreso de la Nación Argentina)՝ շենք, որտեղ անցկացվում են Արգենտինայի Ազգային Կոնգրեսի հանդիպումները։ Գտնվում է Արգենտինայի մայրաքաղաք` Բուենոս Այրեսի Կոնգրեսի հրապարակում։
Պատմություն
1862 թվականին Արգենտինայի նախագահ Բարտոլոմեո Միթերի հրահանգով, ճարտարապետ Յոնաս Լարգիաինին կառուցում է Ազգային Կոնգրեսի շենքը։ Շինարարությունը ավարտվել է 1864 թվականին։ Շինությունը գտնվում է կառավարության շենքի մոտ` Մայիսյան հրապարակում։ Ազգային հիպոթեկային բանկի (ներկայումս դաշնային պետական եկամուտների վարչութուն) շենքի վերակառուցման հետ զուգընթաց, հին կոնգրեսի շենքը մասամբ քանդվել է։ 1882 թվականին որոշվեց կառուցել նոր, ավելի մեծ կոնգրեսական պալատ ։ Այդ նպատակով մի ամբողջ բլոկ էր հատկացվել։ 1889 թվականի դեկտեմբերի 1-ին շինարարության համար հողը ձեռք է բերվել նախկին սեփականատերերից։
1894 թվականի նոյեմբերի 20-ի թիվ 3187 օրենքով շինարարության համար հատկացվել է 6 միլիոն պես։ 1895 թվականի փետրվարի 20-ին հայտարարվեց պալատական նախագծերի միջազգային մրցույթ։ Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Ավստրիայի, Ուրուգվայի, Արգենտինայի, Նորվեգիայի նկարիչների կողմից ներկայացվել են 28 ճարտարապետական նախագծեր։ 1896 թվականի հունվարի 8-ը հայտարարվեց Իտալացի Վիտորիո Մեանոյի հաղթանակի մասին։ 1897 թվականի հուլիսի 31-ին մրցույթի օգնությամբ ընտրվեց «Պաբլո Բեսանա ի Սիո » ընկերությունը։ Աշխատանքի նախահաշիվը եղել է 5,776,745 պեսո։ 1897 թվականին սկսվեց աշխատանքը, որին մոտ 1000 աշխատակիցներ մասնակցեցին։ 1904 թվականի հուլիսի 1-ին Մեանոն սպանվեց, հետևաբար նախագծի շարունակությունը վստահեց բելգիացի ճարտարապետ Ժյուլ Դորմալին։ Կոնգրեսի պալատը բացվել է 1906 թվականի մայիսի 12-ին, թեև շինարարության և ավարտելու աշխատանքները շարունակվել են ավելի երկար տարիներ։ 1914 թվականին շինարարական ծախսերը կազմել են 31.4 միլիոն պեսո։ Գմբեթի լուսավորությունը ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վերջապես, շինարարությունը ավարտվել է 1946 թվականին, ռոտոտայի երեսպատման աշխատանքի ավարտի հետ։
Նկարագրություն
Արգենտինայի Ազգային Կոնգրեսի պալատը կառուցվել է նեոկլասիսիզմի ոճով։ Շենքին բնորոշ առանձնահատկություն է տալիս գմբեթը, որն ունի 80 մ բարձրություն և 30 հազար տոննա քաշ։ Սկզբում գմբեթը ծածկված էր պղնձով, որը ժամանակի ընթացքում ստացել է կանաչավուն տեսք։ Պալատի հիմնական մուտքը գտնվում է Էնթրե Ռիոս փողոցում։ Այն զարդարված է երկու մարմարե կարիատիտով և Կորինտեի վկայի վեց սյուներով, որոնք ունեն եռանկյուն անկյուն։ Մուտքը դեպի պատգամավորների պալատ գտնվում է Ռիվադավիա և Իրիգոենա փողոցներում։ Առջևի աստիճանների կողմերում եղել են քանդակների խմբեր, որոնք խորհրդանշում էին ազատություն, առաջընթաց, խաղաղություն և արդարություն, սակայն այդ մերկացած կերպարները քննադատվում և հեռացվում են 1916 թվականին։ Աստիճանների կողքին այժմ չորս թևավոր առյուծներ են և չորս կաղապարային լամպեր։ Դրոշի եզրերին պատկերված են թևավոր առյուծների քանդակներ, իսկ վերևում `Արգենտինայի զինանշանն է։ Անիվի կողքին դրոշմակնքված հարթակ է, որի վրա կարելի է տեսնել բրոնզից 8 մ բարձրություն ունեցող քառակուսի, որի քաշը 20 տոննա է։ Քանդակի հեղինակը քանդակագործ Վիկտոր դե Պոլին է։ Հեծանվորդները 4 ձիերով են, որոնք խորհրդանշում են հանրապետության հաղթանակը։ Կոնգրեսի Պալատի կարևորագույն մասերը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի պալատներ
Witness
Witness, ամերիկացի երգչուհի Քեթի Փերրիի չորրորդ ստուդիական ալբոմը, այն թողարկվել է 2017 թվականի հունիսի 9-ին Capitol Records լեյբլում ։ Ալբոմի օգնության համար արդեն թողարկվել են երեք սինգլներ՝ «Chained To The Rhythm», «Bon Appétit» և «Swish Swish»։ ԻՆչպես նաև հայտարարվել է շրջագայություն՝ «Witness: The Tour», որին երգչուհին մեկնել է 2017 թվականի սեպտեմբերից ։
Witness արժանացել է տարբեր կարծիքների և մեկնաբանությունների` երաժշտական քննադատների և համացանցային հրատարակությունների կողմից, գրավել է ԱՄՆ-ի և Կանադայի շքերթներում առաջին տեղերը։
Պատմություն
2017 թվականի փետրվարին Փերրին հայտարարել է, որ նրա ապագա ալբոմը կբացի «նոր դարաշրջան ինձ համար» և «նպատակասլաց փոփ-երաժշտության դարաշրջան» ։ Մեկ ամիս անց նա պատմել է Capital FM-ում, որ «I’ve got something swirling, but I think I want to put out some songs first before I give them the full meal» ։ 2017 թվականի մայիսին Փերրին հաստատել է Entertainment Weekly պարբերականի հայտարարությունը, որ ալբոմը կներառի գրված 40 երգերից 15 երգը, և այդ ձայնագրումները նկարագրել է, ինչպես «ուրախ ու պարային, մութ ու լուսավոր» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 ալբոմներ Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ
Աթիլա Պեչաուեր
Աթիլա Պեչաուեր (հունգարերեն՝ Attila Petschauer, ), հրեական ծագումով հունգարացի մարզիկ, սուսերամարտիկ, օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն
Կենսագրություն
Ծնվել է Բուդապեշտում, հրեայի ընտանիքում  ։ Ութ տարեկանից հաճախել է հրեա վարպետ Կարոլի Ֆոդորի (Մոզես Ֆրայբերգերի) հիմնադրած մարզադպրոցում գործող թրասուսերի խմբակի պարապմունքներին (մինչև 20 տարեկան դառնալը), այնուհետև շարունակել է պարապել սիոնիստ իրավաբան Մարսել Հայդուի հիմնած Nemzeti Vivó Club-ում (NVC) : Այդ ընթացքում մասնակցելով սուսերամարտի Հունգարիայի առաջնության մրցումներին՝ չորս անգամ հռչակվել է այդ երկրի պատանիների չեմպիոն ։ Ընդգրկվել է սուսերամարտի Հունգարիայի ազգային հավաքականի կազմում և մասնակցել 1928 և 1932 թվականների օլիմպիական խաղերին։   Պեչաուերը 1920-ական թվականների վերջերին և 30-ականների սկզբներին համարվում էր աշխարհի ուժեղագույն սուսերամարտիկներից մեկը ։ 1925-ից 1931 թվականների միջակայքում կայացած աշխարհի առաջնություններում նա երեքական անգամ արծաթե և բրոնզե մեդալակիր է դարձել  ։
Օլիմպիական կարիերան
1928 թվականին՝ 23 տարեկան հասակում մասնակցելով Ամստերդամում անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերին՝ թիմային հաշվարկով արժանացել է ոսկե, անհատական հաշվարկով՝ արծաթե մեդալի ։ Լոս Անջելեսի 1932 թվականի ամառային օլիմպիադայում նույնպես ոսկե մեդալ է նվաճել թիմային հաշվարկով, իսկ անհատական մրցապայքարում գրավել է հինգերորդ տեղը ։
Սպանությունը
Ավանդազրույցի համաձայն՝ 1943 թվականին ֆաշիստները ձերբակալել են Պեչաուերին՝ որպես հրեայի, և ուղարկել են հարկադիր աշխատանքային ճամբար՝ Ուկրաինայի Դավիդովկա բնակավայրի մերձակայքում ։ Ըստ վարկածներից մեկի՝ այստեղ նա տանջահար է արվել ու սպանվել Հունգարիայի օլիմպիական թիմի նախկին անդամներից մեկի կարգադրությամբ, նախկին մի ընկերոջ, ով որպես սպա՝ ֆաշիստների մոտ ծառայության մեջ էր գտնվում այդ ճամբարում ։ Իսկ ճամբարային ընկերը՝ օլիմպիական չեմպիոն, ըմբշամարտիկ Կարոլի Կարպատին հայտնել է հետևյալը. «Վերակացուները գոչում էին. «Է՛յ օլիմպիակա՛ն մեդալիստ, արի տեսնենք՝ ծառ մագլցելուց ո՛նց ես»»։ Ձմեռվա կեսն էր, ահավոր սառնամանիք, երբ նրան մերկացնելով՝ ստիպեցին ծառ մագլցել, և դեռ հետն էլ՝ ծուղրուղու կանչել։ Իսկ իրենք հռհռում էին ու ջուր շփում խեղճի վրա։ Պեչաուերը ցրտահարվել էր ու կարճ ժամանակ անց մահացավ» ։ Պեչաուերի կյանքի ու մահվան պատմությունը գեղարվեստորեն արտացոլվել է 1999 թվականին թողարկված Sunshine կինոնկարում ։
Վերջերս որոշ ուսումնասիրողներ կարծիք են հայտնել, որ հունգարական թագավորական բանակի արխիվում պահպանված արձանագրությունների համաձայն՝ Պեչաուերը մահացել է խորհրդային ճամբարներից մեկում, տիֆից ։
Հիշատակը
1985 թվականին նշանավոր մարզիկի անունն ընդգրկվել է Միջազգային սպորտի հրեական փառքի սրահում ։
Աթիլա Պեչաուերի հետնորդներից մեկի՝ դոկտոր Ռիչարդ Մարկովիցի նախաձեռնությամբ 1995 թվականից ի վեր անցկացվում է նրա հիշատակին նվիրված ամենամյա մրցաշար, որը համարվում է թրասուսերի՝ ԱՄՆ-ում անցկացվող ամենակարևոր մրցումներից մեկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Հունգարացի սուսերամարտիկներ Կատեգորիա:Հոլոքոստի զոհեր
Բիլիարդի սեղան
Բիլիարդի սեղան (Բիլիարդ), հատուկ սեղան, նախագծված և հարմարեցված բիլիարդ խաղալու համար։
Կառուցվածք
Բիլիարդը, ինչպես կանոն, իրենից ներկայացնում է երեսպատված սեղան, որն ունի անկյուններից կախված վեց  գնդապարկ՝ կողերով, կիի միջոցով հատուկ գնդակներով  խաղալու համար։
Բիլիարդի սեղանը բաղկացած է շրջանակից, սեղանի մակերեսից, խաղադաշտի հիմքից, հենքերից, կողերից և գրպաններից։
Բիլիարդի սեղանները (ավելի ճիշտ — սեղանի սալաքարը) արտադրվում է փայտից կամ քարից, համապատասխանաբար նրանք տարբերվում են որակով և գնով։ Խաղադաշտի պարամետրերը և առանձնահատկությունները կախված են դրանց պատրաստման տեխնոլոգիայից և նյութերից։ Սովորաբար բիլիարդի սեղանի երկարությունը ուղիղ երկու անգամ մեծ է լայնությունից։
Սեղանի չափսերը շատ հաճախ տատանվում են 8х4 մինչև  12х6 ոտնաչափ  (2240х1120 և 3500х1750 մմ  համապատասխանաբար)։ Կտորի գույնը կանաչ է (հազվադեպ՝ կապույտ, հանդիպում է  пула-յի համար նախատեսված սեղանների վրա)։ Գնդապարկերի չափերը և ձևերը տարբերվում են բիլիարդի տարբեր տեսակների մեջ (չնայած, օրինակ, карамболе-այի մեջ գնդապարկերը ընդհանրապես բացակայում են)։
Անատոլի Լուրիե
Անատոլի Իսահակովիչ Լուրիե (Анато́лий Иса́кович Лурье́, ), խորհրդային մեխանիկ, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1960)։
Ավարտել է Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1925)։ 1944 թվականին նշանակվել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են առաձգականության տեսության, ավտոմատ կառավարման համակարգերի կայունության (կառավարվող տիեզերական թռիչքի դինամիկա, կառավարման օպտիմալ համակարգերի նախագծում), անալիտիկ մեխանիկայի հարցերին։
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի երկու շքանշանով, մեդալներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ
Մեկնես
Մեկնես (مكناس‎), Մարոկկոյի չորս կայսերական քաղաքներից մեկը, որը գտնվում է երկրի հյուսիսային հատվածում։ Համարվում է թագավորության վեցերորդ խոշորագույն քաղաքը՝ ըստ բնակչության։
Քաղաքի հին թաղամասն ընդգրկված է Մարոկկոյում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ Տեղակայված է մայրաքաղաք Ռաբաթից 130, իսկ Ֆեսից՝ 60 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
Քաղաքի տեղանքում բնակչություն հաստատվել է 8-րդ դարում, որից հետո բնակավայրը հայտնի է դարձել Կասբա անվանումով (حصن, արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է ամրոց)։ Բերբերական ցեղերը քաղաքը կոչել են Միկնասա և այնտեղ բնակություն հաստատել 10-րդ դարում։ Մեկնեսը առավել հայտնի է դարձել 11-12-րդ դարերում՝ Ալ-Մորավիների պետության օրոք։
1673 թվականին Իսմայիլ իբն Շերիֆը Մեկնեսը դարձրել է իր թագավորության մայրաքաղաքը։ Նրա մահից հետո՝ 1727 թվականին, քաղաքը կորցրել է իր նշանակությունը և մայրաքաղաքից վերածվել է շարքային քաղաքի։
1911 թվականին քաղաքը գրավվել է ֆրանսիական զորքերի կողմից, որից հետո դարձել Մարոկկոյի ֆրանսիական պրոտեկտորատի մաս։ Եվրոպացիների գերիշխանության տարիներին քաղաքից առանձնացվել է հին թաղամասը, որը հետագայում դարձել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։
2010 թվականի փետրվարի 19-ին քաղաքի հին թաղամասում գտնվող Բաբ Բերդայինի մզկիթում ուրբաթօրյա նամազի ժամանակ տեղի է ունեցել զինված հարձակում, որի արդյունքում զոհվել է 41 մարդ։
Աշխարհագրություն
Մկնես քաղաքը գտնվում է Մարոկկոյի հյուսիսային հատվածում՝ ծովի մակարդակից 549 մետր բարձրության վրա։ Բարձրալեռնային դիրք ունեցող այս բնակավայրը զբաղեցնում է 73,4 կմ² տարածք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի քաղաքներ
Բուրմա (կատուների ցեղատեսակ)
Բուրմա, կամ բուրմանական կարճամազ կատու, կարճամազ կատուների ցեղատեսակ։ Բուրմանական ցեղատեսակի կատվին հատուկ է մկանային, ամուր մարմինը, կարճ փայլուն մորթին, մեծ, դեղին, կլորավուն աչքերը։ Բուրմաները քնքուշ, ուրախ են, կապված են մարդուն, հանդուրժում են այլ կատուների, ինչպես նաև շների հետ հարևանությանը։
Կա բուրմանական կատուների երկու հիմնական տեսակ՝ եվրոպական և ամերիկյան։ Ամերիկյան տեսակի մոտ կան գունավորման ավելի շատ ձևեր, արտաքինից կատուները ունեն ավելի կլորացված դունչ, մարմնակազմության ձևն ավելի մոտ է ամերիկյան կարճամազ կատվին։ Եվրոպական տեսակի բուրմայի գունավորման ձևերը, համապատասխանաբար, ավելի քիչ են, մորթին ավելի բարակ է, սիամա-արևելյան տեսակի կատուները ավելի թեթև են և օժտված են ավելի նեղ դնչով ։
Ցեղատեսակի պատմություն
Ցեղատեսակի ճշգրիտ ծագումը և տարիքը հայտնի չէ, նրա պատմության հաշվարկը Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում իրականացվում է 1930 թվականից, երբ սիամյան կատուների սեփականատեր Ջոզեֆ Թոմսոնը որպես նվեր ստացավ շոկոլադային գունավորմամբ կատվի, որը բերվել էր Բիրմայի արևմտյան ափից։ Վոնգ Մաու մականունով կատուն հետաքրքրեց Թոմսոնին և նա որոշեց նրան օգտագործել բուծման մեջ, խաչասերելով մուգ շագանակագույն նշագծեր ունեցող սիամական կատվի հետ ։ Ստացված առաջին ծնումից հետագա բուծումների համար առանձնացվել են Վոնգ Մաուի գունավորումը ժառանգած կատուներ, որոնք և դարձան ժամանակակից բուրմանական կատվի նախահայրերը ։
Ցեղատեսակի նախնական ստանդարտը ներկայացվել է արդեն 1934 թվականին, իսկ 1936-ին ընդունվել է։ Նոր ցեղատեսակին առաջինը ճանաչել է ամերիկյան CFA ֆելինոլոգիական ֆեդերացիան 1957 թվականին, ավելի ուշ ցեղատեսակը ճանաչվել է և այլ ֆեդերացիաների կողմից։ Սակայն ցեղատեսակի առաջին և երկրորդ ճանաչումների միջև` 1947 թվականին բուրմաների գրանցումը դադարեցվել է` ցեղատեսակի կատուների ամենաքիչը երեք զտարյուն սերունդների ներկայացման անհնարինության պատճառով։ Մինչև 1957 թվականը իրավիճակը փոխվել է, և ցեղատեսակը վերջնականապես ստացել է իր վերջնական ճանաչումը ֆելինոլոգների կողմից ։
Ցեղատեսակի ստանդարտներ
Ընդհանուր բնութագիր. Կատարյալ բուրման պետք է ստեղծի միջին չափի կատվի տպավորություն՝ ամուր ոսկորներով, լավ զարգացած մկաններով և անսպասելի մեծ քաշով իր չափի համար։ Կլորացված գլխով, արտահայտիչ աչքերով և հմայիչ արտահայտությամբ այն ներկայացնում է լիովին սովորական կատու, որը նման չէ ոչ մի այլ ցեղատեսակի։ Անթերի ֆիզիկական նորմա հիանալի մկանային ակտիվությամբ։ Չպետք է լինեն գիրացման, թուլության կամ աանտարբերության ախտանիշներ։
Ականջներ և աչքեր. Գյուխը հաճելի կլորացված է, առանց հարթ մակերեսների ինչպես դիմացից, այնպես էլ կողքից։ Աչքերի մեջ զգալի հեռավորություն ունեցող, լցված դունչը սահուն անցնում է լայն, լավ զարգացած, կարճ, գլխի կլորացված եզրագծերը չխախտող դնչիկի։ Կողքից նկատվում է արտահայտված անցում ճակատից քիթը (visible nose break): Կզակն ամուր է, կլորացված։ Վիզը լավ զարգացած է։ Ականջները միջին չափի են, տեղակայված միմյանցից լավ հեռավորության վրա, հաստ են սկզբանամասում և կլորացված ծայրերում։ Մի քիչ առաջ թեքված ականջները իրենց ներդրումն են ունենում Բուրմայի կենդանի կերպարի մեջ։ Աչքերը մեծ են, տեղակայված միմյանցից մեծ հեռավորության վրա, ունեն կլորացված շրջանակ և դեղին են։ Մարմին. Միջին չափի է, լավ զարգացած մկաններով, տեսքից հավաք։ Կատուների համար, ենթադրենք, մեծ չափ է։ Ունի հաստ կլորացված կրծքավանդակ, մեջքի ուղիղ գիծ ուսերից մինչև պոչը։ Վերջույթներ. Մարմնի հետ լավ համամասնություն են կազմում։
Թաթեր. Կլոր են։ Բնորոշ սպիտակ «գուլպաներով»։ Առջևի թաթի վրա կա հինգ մատ, հետևի թաթի վրա` վեց։ Պոչ. Փափուկ է, հավասարաչափ և մուգ գունավորմամբ։
Մորթի. Նոսր և փափուկ է։ Պահանջում է ամենշաբաթյա սանրում։
Թերություններ. Արտահայտված մազեր արտաքին կողմից առջևի կամ հետևի վերջույթներին։ Շերտերի թույլ արտահայտված հետքերը թույլատրելի են կատուների և երիտասարդ մեծերի մոտ։ Երկարացված, էապես նեղացված դունչ, որը առաջատար է գլխի սուր ձևից, ինչը փոքրացնում է գլխի շրջանակի կլորությունը։ Կանաչ աչքեր։ Սխալ պոչ։
Ընդհանուր տպավորություն. Բուրման տարբերվում է այլ ցեղատեսակներից իր յուրահատուկ գունավորմամբ, որը պայմանավորված է գենով (cbcb): Այս վառ ցեղատեսակի զարմանալի բնութագիրը մետաքսյա մորթին և արտահայտիչ աչքերն են։ Սրանք միջին չափի ոճային կատուներ են։ Յուրաքանչյուր նմանությունը սիամական կամ խիտ բրիտանական տեսակի հետ պետք է դիտարկվի որպես թերություն։
Գլուխ. Տեսքը դիմացից. կարճ դեմք, որը հաստ է կնճիռներում, նեղանում է դեպի բութ դնչիկը։ Գլխի վերին մասը հաստ է և թեթևակի կլորացված հաստ դասավորված ականջների միջև։ Կողքից. ճակատը թեթևակի կլորացված է. քթի ծայրը և կզակը ձևավորում են ուղղահայաց գիծ։ Քիթ. արտահայտված դադար հիմքում, ծնոտներ. հզոր, կզակը ուժեղ է, կողքից երևում է ուժեղ ստորին ծնոտը։
Վիզ. Կարճ, հաստ, մկանային։
Առողջություն
Ամբողջությամբ Բուրման համարվում է կատուների բավականին առողջ ցեղատեսակ, որի ներկայացուցիչները ճիշտ խնամքի դեպքում ապրում են բավականին երկար և իրենց տերերի մոտ չեն հարուցում լուրջ խնդիրներ։ Սակայն նրանք ունեն որոշ առանձնահատկություններ, որոնք պետք է հաշվի առնել։ Բուրմաները ջերմասեր են և վատ են տանում տարանցիկ քամիները և ջերմաստիճանի տատանումները, հատկապես՝ ջերմաստիճանի սուր, և առավել ևս երկար անկումները։
Ինչպես նաև բուրմայի ամերիկյան տեսակի մոտ կարճացված դնչի պատճառով կարող են առաջանալ խնդիրներ բարձրացած արցունքազատման հետ։ Ինչպես նաև նրանք, ինչպես պարսիկներն ու էկզոտները, կարող են խռմփացնել։
Ինչպես նաև մի շարք անասնաբույժներ նշում են բուրմաների հակումը հիպոկալեմիային ։
Հետաքրքրիր փաստեր
Մեծ Բրիտանիայում 1970 թվականին բուրմա ցեղատեսակի կատուն ծնել է ռեկորդային քանակության կատու՝ 19: Ծնումից ողջ են մնացել միայն 15-ը, որոնց մեջ կար մեկ էգ կատու, իսկ մնացածները արու էին։
Բուրմայի արտահայտիչ ոսկեգույն աչքերը ունեն հետաքրքիր առանձնահատկություն` նրանք փոխում են գույնը կախված լույսի աղբյուրից և լուսավորման ինտենսիվությունից ։
Իրենց հայրենիք Բիրմայում այս կատուների նախնիները համարվել են վանականների հոգիների մարմնացումը և եղել են եկեղեցիների պատվավոր բնակիչները։ Ինչպես նաև համարվում էր, որ այս կատուները դառնալու են մահացածի հոգու ուղեկիցները անդրշիրիմյան կյանքում ։
Ժամանակակից բուրմային նմանվող կատուները առաջին անգամ հիշատակվում են Եվրոպայում՝ ՙՙԿատուների մասին բանաստեղծությունների գրքում՚՚, այսինքն հայտնվել են 1350-1767 թվականների միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենդանիներ Կատեգորիա:Ընտանի կենդանիներ
Հանքավանի ջրաբանական արգելավայր
Հանքավանի ջրաբանական արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Մարմարիկ գետի վերին ավազանում՝ Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի լանջերին՝ ծովի մակարդակից 2000-2800 մ բարձրություններում։ Կազմավորվել է 1981 թվականին, ունի 9350 հա տարածք։ Ստեղծվել է՝ հանքային աղբյուրների («Հանքավան» հանքային ջուր և այլ ջրային պաշարների) սնման ավազանների պահպանության նպատակով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելավայրեր Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի աշխարհագրություն
Խոսք Րաֆֆու գերեզմանի վրա
«Խոսք Րաֆֆու գերեզմանի վրա», հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին։
1913 թվականի մայիսի 5-ին Թումանյանը արտասանել է այս խոսքը, Հայ գրողների կովկասյան ընկերության նախաձեռնությամբ՝ Րաֆֆու գերեզմանի մոտ տեղի ունեցած հոգեհանգստի արարողության և մեծարման հանդեսի ժամանակ ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 99) մայիսի 8-ի համարում, այնուհետև` Երևանում`1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության չորրորդ հատորում (էջ 393-394) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ Կատեգորիա:1913 գրականությունում
Կանդիդա (կոմունա)
Կանդիդա (Candida), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1129 մարդ (2008), բնակչության խտությունը կազմում է 208 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83040, հեռախոսային կոդ՝ 0825։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
«Հովիտի» Ս. Հ.-ի քննադատականի առիթով
'''««Հովիտի» Ս. Հ.-ի քննադատականի առիթով»''', հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 95) մայիսի 3-ի համարում։
Այնուհետև՝ 1969 թվականին Երևանում լույս տեսած Ն․ Թումանյանի «Թումանյանը քննադատ» (էջ 238-239) գրքում (էջ 250-252) ։
Հետո՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության չորրորդ հատորում (էջ 253-255) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից ։
Վահան Չերազի հուշարձան
Վահան Չերազի հուշարձան, հայ մարզիկ, մանկավարժ, Կ.Պոլսի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության սկաուտական շարժման ռահվիրա, հասարակական-քաղաքական գործիչ Վահան Չերազի հուշարձանը Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքի կենտրոնական՝ Վարդանանց հրապարակում ։
Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միության 100-ամյակի շրջանակներում՝ 2018 թվականի հուլիսի 23-ին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Չերազի աղջիկը`Բյուրակն Չերազը, թոռներից Ավետիք Իշխանյանը, ՀՄԸՄ վարչության անդամներ, 26 երկրների 1200 սկաուտներ, հյուրեր ։
Վահան Չերազը Ալեքսանդրապոլում
1920 թվականին Վահան Չերազը Հայաստանի կրթության նախարար Նիկոլ Աղբալյանի հրավերով Պոլիսից տեղափոխվել է Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի) հայրենիքում մարզական կյանքը զարգացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակաշրջանում Ցեղասպանությունը վերապրած որբերի մի մասը կենտրոնացած էր Ալեքսանդրապոլում։ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Չերազը, անտեսելով իրեն սպառնացող վտանգը և հարազատների զգուշացումները, նախընտրում է մնալ հայրենիքում, իսկ 1921 թվականին մասնակցում է Փետրվարյան ապստամբությանը։ Խորհրդային կարգերի օրոք Վահան Չերազը Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի) աշխատում է Ամերիկյան օգնության կոմիտեում (Արմենկոմ), զբաղվում հայ որբերի խնամակալությամբ, կազմակերպում սկաուտական և մարզական մանկապատանեկան խմբեր։ 1924 թվականին Չերազն անհիմն մեղադրվում է «լրտեսության մեջ հօգուտ ԱՄՆ-ի և Անգլիայի», աքսորվում Սիբիր, որտեղ սպանվում է 1927 թվականին։ Չերազի կինը՝ Վարդանուշ Չերազը, գնդակահարվել է 1937 թվականին։
Տվյալներ
Քանդակագործը Չերազին կերտել է սկաուտական համազգեստով, խրոխտ, առնական, վեհ, ստատիկ վիճակի մեջ՝ հաղորդելով դինամիկա, կանգնած մայր հողին։ Բրոնզաձույլ արձանը տեղադրված է Գյումրիի Չերազի անվան փողոցում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Սամվել Պետրոսյանի քանդակներ
Մարգահովիտի արգելավայր
Մարգահովիտի արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք Հայաստանի Լոռու մարզում ։ Կազմավորվել է ՀՍՍՀ Մինիստրների Խորհրդի 1971 թ. ապրիլի 4-ի թիվ 212 կարգադրությամբ, ունի 3368 հեկտար տարածք, գտնվում է Աղստև գետի ավազանում՝ Մարգահովիտ գյուղից դեպի Փամբակի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերին ընկած տարածքում՝ ծովի մակարդակից 1900-2200 մ բարձրություններում։ Գտնվում է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության գերատեսչական ենթակայության տակ։ Կառավարող կազմակերպությունը՝ «Հայանտառ» ՊՈԱԿ։ Ստեղծվել է խոնավասեր անտառների և դրանց բնորոշ կենդանական աշխարհի (այծյամ, գորշ արջ, կովկասյան մայրեհավ և այլն) պահպանության նպատակով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելավայրեր Կատեգորիա:Լոռու մարզի աշխարհագրություն
Սիմոն-Պետրոս Լուրդե
Սիմոն-Պետրոս Լուրդե, ֆրանսիացի հայագետ, արևելագետ, եբրայերենի և արամեերենի պրոֆեսոր, արևելյան լեզուներով գրքերի արքունի գրաքննիչ։
Կենսագրություն
Հայերեն է սովորել իր ուսուցիչ Վիլֆրուայից։ 1785 թվականին մեկնել է Վենետիկ՝ Մխիթարյանների մոտ հայերենի մեջ կատարելագործվելու։ Մեկ և կես տարի մնացել է Սուրբ Ղազար կղզում, աշակերտել Ստեփանոս Ագոնցին, միաժամանակ զբաղվել գիտական աշխատանքով։ Լուրդեն Աստվածաշունչը հայերենից փոխադրել է լատիներենի (երեք հատոր)՝ եբրայերենի և հունարենի համեմատությամբ ու ծանոթագրություններով։ Հետագայում այն պետք է զետեղվեր Աստվածաշնչի բազմալեզու հրատարակության մեջ։ Կազմել է նաև հայ-ֆրանսերեն բառարան։ Նրա աշխատություններն անտիպ են ձեռագրերը պահվում են Մյունխենի արքունի մատենադարանում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հայագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արևելագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտնականներ
Մրտավարդենու արգելավայր
Կովկասյան մրտավարդենու պետական արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Ֆիոլետովո, Մարգահովիտ, Լերմոնտովո և Շահումյան բնակավայրերի հարակից տարածքներում, որն ստեղծվել է կովկասյան մրտավարդենու մնացուկային թփերի պահպանության նպատակով։ Հիմնադրվել է 1959 թվականի հունվարի 29-ին ՀՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի թիվ 20 որոշմամբ, ունի 1000 հա տարածք ։
Արգելավայրը տեղակայված է Փամբակի լեռնաշղթայի և Ծաղկունյաց լեռնաշղթաների հյուսիսային լանջերին՝ Աղստև գետի աջափնյակում Մարգահովիտ գյուղից հարավ։ Մրտավարդենին կարելի է տեսնել վերջինից դեպի Փամբակի լեռնաշղթայի Ամպասար (3053 մ) ընկած տարածքում, համանուն լեռնանցքն ու Մեղրաձոր գյուղը տանող գրունտային ճանապարհի հարևանությամբ։ Մրտավարդենին Հայաստանի ֆլորայի հազվագյուտ և գեղեցկագույն տեսակներից է։ Նրա մշտադալար, 20-25 սմ բարձրության թփերն ունեն գեղազարդ տեսք՝ կոշտ կաշեկերպ փայլուն տերևների և ողկույզանման ծաղկաբույլերում փունջ-փունջ աճած, սպիտակ կամ կրեմագույն ծաղիկների շնորհիվ։ Մրտավարդենու տարածքի կրճատման հիմնական պատճառն էկոլոգիական պայմանների, հատկապես կլիմայի փոփոխությունն է՝ մասնավորապես խոնավության նվազումը։ Այն աճում է ծովի մակարդակից 1900-2200 մ բարձրություններում ։
Ռելիկտային մրտավարդենու արգելավայրը գտնվում է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության գերատեսչական ենթակայության տակ (կառավարող կազմակերպությունը՝ «Հայանտառ» ՊՈԱԿ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելավայրեր Կատեգորիա:Լոռու մարզի աշխարհագրություն
Յակոբ Բեռնուլի
Յակոբ Բեռնուլի(Jakob Bernoulli, ), շվեյցարացի մաթեմատիկոս, մաթեմատիկական անալիզի և հավանականության տեսության հիմադիրներից։ Յոհան Բեռնուլիի հետ սկիզբ է դրել վարիացիոն հաշիվ տեսությանը։ Ապացուցել է մեծ թվերի օրենքի մասնավոր դեպքը` Բեռնուլիի թեորեմը։ 1687 թվականից Բազելի համալսարանում մաթեմատիկայի պրոֆեսոր էր։ 1699 թվականին Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի և 1702 թվականին Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրացի անդամ էր։
Կապրիլիա Իրպինա
Կապրիլիա Իրպինա (Capriglia Irpina), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Յակոբ Բեռնուլի
Կենսագրություն
Յակոբը ծնվել է հաջողակ դեղագործ Նիկոլայ Բեռնուլիի ընտանիքում։ Սկզբում հոր ցանկությամբ աստվածաբանություն է սովորել Բազելի համալսարանում, սակայն հրապուրվել է մաթեմատիկայով և ուսումնասիրել այն ինքնուրույն։ Համալսարանում տիրապետել է հինգ լեզվի (Ֆրանսերեն, իտալերեն, անգլերեն, լատիներեն, հունարեն), 1671 թվականին ստացել է փիլիսոփայության մագիստրոսի գիտական աստիճան։ 1676-1680 թվականներին կատարել է ուղևորություն Եվրոպայում։ Դեկարտի գաղափարները ուսումնասիրելու համար գնացել է Ֆրանսիա, ապա Իտալիա։ Վերադառնալով Բազել` Բեռնուլին որոշ ժամանակ աշխատել է որպես մասնավոր ուսուցիչ։
Կապրիլիա Իրպինա
Բնակչությունը կազմում է 2345 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 317,75 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 7,38 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83010, հեռախոսային կոդ՝ 0825։
Յակոբ Բեռնուլի
Կենսագրություն
1682 թվականին մեկնել նոր ճանապարհորդության` այցելելով Նիդերլանդներ և Անգլիա, որտեղ ծանոթացել է Հյուգենսի, Հուկի և Բոյլի հետ։ 1683 թվականին վերդարձել է Բազել և հաջորդ տարի ամուսնացել Յուդիտ Շտապանուսի (Judith Stupanus) հետ, նրանք ունեցել են որդի և դուստր։
Կապրիլիա Իրպինա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Յակոբ Բեռնուլի
Կենսագրություն
1683 թվականին Բազելի համալսարանում ֆիզիկայի դասախոսություններ է կարդացել, իսկ 1687 թվականից դարձել է մաթեմատիկայի պրոֆեսոր և մինչև կյանքի վերջ այնտեղ աշխատել ։
Կապրիլիա Իրպինա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Յակոբ Բեռնուլի
Կենսագրություն
1687 թվականին հայտնաբերել է անալիզից Լայբնիցի առաջին հուշագրությունը (1684 թվական) և խանդավառությամբ սկսել նոր հաշվի յուրացումը։ Բեռնուլին նամակով դիմել է Լայբնիցին խնդրելով պարզաբանել մի քանի մութ կետեր։ Նա պատասխանը ստացել է երեք տարի անց (1690 թվականին, այդ ժամանակ գործուղման էր Փարիզում), այդ ընթացքում Յակոբ Բեռնուլին ինքնուրույն յուրացրել էր դիֆերենցյալ և ինտեգրալ հաշիվները, միաժամանակ մասնակից դարձնելով եղբորը` Յոհանին։ Լայբնիցի վերադառնալուց հետո նրանց միջև սկսվել է փոխշահավետ նամակագրություն։ Ձևավորված եռյակը` Լայբնիցը և Բեռնուլի եղբայրները հարստացրել են նոր անալիզը։
1699 թվականին Յակոբ Բեռնուլին դարձել է Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի և 1702 թվականին Բեռլինի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
Օտտո Դիքս
Օտտո Դիքս (ամբողջական անուն Wilhelm Heinrich Otto Dix . ), գերմանացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ։ Նրա ստեղծագործություններում զգալի են էքսպրեսիոնիզմի, դադաիզմի, ֆուտուրիզմի և 20-րդ դարի մյուս ավանգարդ արվեստի ոճերի ազդեցությունները։ Ավելի հայտնի են նրա՝ 1920-ական թվականների և 1930-ական թվականների առաջին կեսերի աշխատանքները՝ ստեղծված «նոր առարկայականություն» ոճավորումով։
Յակոբ Բեռնուլի
Կենսագրություն
Յակոբ Բեռնուլիի մոտ տուբերկուլոզի առաջին նշանները հայտնվել են 1692 թվականին։ Նա մահացել է 1705 թվականի օգոստոսի 16-ին և թաղվել Բազելի մայր տաճարում։ Բեռնուլիի ցանկության համաձայն նրա տապանաքարի վրա պատկերվել է լոգարիթմական պարույր։ Յակոբ և Յոհան Բեռնուլիների պատվին լուսնի վրա խառնարան է անվանվել։
Օտտո Դիքս
Կենսագրություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներից է։ Եղել է նկարիչների «Դրեզդենյան սեցեսիոն» խմբի ստեղծողներից մեկը։ 1920-ական թվականներին տարված է եղել դադաիզմով և էքսպրեսիոնիզմով։ 1925 – 1930-ական թվականներին Դիքսը համարվել է «Նոր առարկայականություն» գեղարվեստական շարժման հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։ Այդ շրջանի ամենահայտնի գործերից են «Մեծ քաղաք» (1928թ., Շտուտգարտի գեղարվեստի թանգարան) և «Պատերազմ» (1932թ., Նոր վարպետների պատկերասրահ, Դրեզդեն) եռապատկերները և «Յոթ մահացու մեղք» (1933թ. Կարլսրուեի Կունստհալլե թանգարան), «Մահվան տրիումֆ» (1934թ., Շտուտգարտի գեղարվեստի թանգարան) կտավները ։
Յակոբ Բեռնուլի
Գիտական գործունեություն
Երիտասարդ մաթեմատիկոսի առաջին հանդիսավոր ելույթը տեղի ունեցել 1690 թվականին։ Յակոբը լուծել է Լեյբնիցի կորի ձևի մասին խնդիրը, ըստ որի նյութական կետը հավասար ժամանակամիջոցներում իջնում է հավասար ուղղահայաց հատվածների վրա։ Լայբնիցը և Հյուգենսը արդեն պարզել էին, որ դա կիսախորանարդային պարաբոլն է, բայց միայն Բեռնուլին է հրապարակել նոր անալիզի միջոցներով ապացույցը` դուրս բերելով և ինտեգրելով դիֆերենցիալ հավասարումը։ Այսիպիսով տպագրության մեջ առաջին անգամ հայտնվել է «ինտեգրալ» տերմինը։
Օտտո Դիքս
Կենսագրություն
Նացիստական Գերմանաիայում նկարիչը համարվել է «կուլտուրբոլշևիզմի» և «այլասերված մշակույթի» ներկայացուցիչ։ Մեկնել է գյուղ, որտեղ գաղտնի ստեղծագործել է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին ամիսներին Օտտո Դիքսը հրավիրվել է ֆոլկսշտուրմ, գերեվարվել է ֆրանսիական զորքերի կողմից։ Ազատ է արձակվել 1946 թվականի փետրվարին։
Յակոբ Բեռնուլի
Գիտական գործունեություն
Յակոբ Բեռնուլին մեծ ներդրում է ունեցել անալիտիկ երկրաչափության զարգացման և վարիացոն հաշվի առաջացման մեջ։ Նրա անունով է անվանվել Բեռնուլիի լեմինսկատը։ Բեռնուլին նաև հետազոտել է ցիկլոիդը, շղթայական գիծը և լոգարիթմական պարույրը։ Թվարկվածներից վերջինը Յակոբը պատգամել է նկարել իր շիրիմին, սակայն անտեղյակությամբ այնտեղ պատկերվել է Արքիմեդի պարույրը։ Կտակի համաձայն պարույրի շուրջ լատիներենով փորագրված է «EADEM MUTATA RESURGO» («փոփոխական է, ես նորից հարություն կառնեմ»), որը արտացոլում է լոգարիթմական ֆունկցիայի հատկությունը` տարբեր փոփոխություններից հետո իր ձևի վերականգնումը։
Օտտո Դիքս
Կենսագրություն
Օտտո Դիքսն ապրել է այն ժամանակներում, երբ Գերմանիան բաժանված էր երկու պետությունների՝ ԳՖՀ և ԳԴՀ։ Երկու հանրապետություններում էլ Օտտո Դիքսին վերաբերել են մեծագույն հարգանքով։ Չնայած Դիքսն ապրել է ԳՖՀ-ում, սակայն բազմիցս եղել է ԳԴՀ-ում (Դրեզդենում՝ Քեսսելսդորֆեր-Շտրասսե 11 հասցեում է գտնվել նրա արվեստանոցը)։
Լրիվություն
Լրիվություն, ձևական համակարգի նկատմամբ ներկայացվող պահանջ, որով բնութագրվում է նրա արտահայտչական դեդուկտիվ հնարավորությունների բավարար լինելը որոշակի նպատակի համար։ Համապատասխանաբար տարբերակվում է ֆունկցիոնալ լրիվություն և դեդուկտիվ լրիվություն։ Ֆունկցիոնալ լրիվություն համակարգի արտահայտչական միջոցների՝ լեզվի («Այբուբենի», «Բառարանի», զուգորդման կանոնների ևն) բավարարությունն է՝ իմաստալից արտահայտություն կազմելու համար (առանց նրա ապացուցման խնդիրը դնելու)։ Օրինակ, ասույթների հաշվի որևէ համակարգի ֆունկցիոնալ լրիվությունը երաշխիք է այն բանի, որ նրա միջոցներով կարելի է արտահայտել ցանկացած պրոպոզիցիոնալ ֆունկցիա։ Դեդուկտիվ լրիվություն, որը նաև կոչվում է պարզապես լրիվություն, արտահայտում է որևէ չափանիշի տեսակետից համակարգի դեդուկտիվ միջոցների (աքսիոմաների, արտածական կանոնների) բավարարությունը։ Եթե որպես չափանիշ վերցվում է հաշվի բանաձևի ճշմարտությունը նրա որևէ մեկնաբանությամբ, ապա լրիվությունն այն է, որ այդ հաշվի մեջ արտածելի լինի մեկնաբանությունում ճշմարիտ դիտվող ամեն մի բանաձև։ Այս դեպքում լրիվություն կոչվում է իմաստաբանական։ Հաճախ այս պահանջը կարելի է արտահայտել նաև շարահյուսական լեզվով։ Տվյալ դեպքում տարբերակվում է լրիվություն թույլ իմաստով՝ երբ հաշվի ցանկացած բանաձև արտածելի կամ հերքելի է (արտածելի է նրա ժխտումը) այդ հաշվի մեջ, և խիստ իմաստով, երբ հաշվի աքսիոմների խմբին ավելացնելով նրանցից չարտածվող բանաձև, հաշիվը դառնում է հակասական։ Կուրտ Գյոդելը ապացուցել է (1931 թվականին), որ բավականաչափ հարուստ ձևական հաշիվները (օրինակ, թվաբանությունը) լրիվ չեն. նրանցում կան դրույթներ, որոնք ո՛չ ապացուցելի են, ո՛չ հերքելի։ Սրանով բացահայտվում է ձևայնացման մեթոդի և մասնավորապես Հիլբերտի ծրագրի սահմանափակությունը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տրամաբանություն
Օտտո Դիքս
Հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գերմանացի զինվորականներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած գերմանացիներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիմանկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Տաեբլա (այլ կիրառումներ)
Տաեբլա, կարող է վերաբերել՝
Յակոբ Բեռնուլի
Գիտական գործունեություն
1690 թվականին Բերնուլին առաջին անգամ հրապարակել է բարդ տոկոսի ուսումնասիրությունը, որտեղ հիմնավորել է առավելագույն շահի գոյությունը, որը գնահատել է 2,5-ից մեծ, բայց 3-ից փոքր։ Մի քանի մոտարկումների միջոցով նա փաստացի կերպով փնտրել է հաջորդականության սահմանը` , որը հավասար է e թվին ։
Յակոբ Բեռնուլիին են պատկանում շարքերի տեսության, դիֆերենցիալ հաշվի, հավանականության տեսության և թվերի տեսության նշանակալից ձեռքբերումներ, որոնք նրա անվամբ կոչվել են «Բեռնուլիի թվեր»։
Բեռնուլին հավանականության տեսությունը ուսումնասիրել է Հյուգենսի «Շահումով խաղի հաշվարկների մասին» գրքով, որում հավանականության հասկացությունն ու սահմանումը չի եղել։ Յակոբ Բերնուլին ներկայացրել է հավանականության տեսության ժամանակակից հասկացությունների զգալի մասը և ձևակերպել մեծ թվերի օրենքի առաջին տարբերակը։ Յակոբ Բերնուլին մենագրություն է պատրաստել այս ոլորտում, սակայն չի հասցրել այն հրապարակել։ Այն տպագրվել է հետմահու` 1713 թվականին, իր եղբոր Նիկոլայի կողմից «Ենթադրությունների արվեստը» (Ars conjectandi) անվամբ։
Յակոբ Բեռնուլին աշխատանքներ է հրատարակել թվաբանության, հանրահաշվի, երկրաչափության և ֆիզիկայի տարբեր հարցերի վերաբերյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Սոցիալական քաղաքականություն
Սոցիալական քաղաքականությունը չափազանց լայնածավալ և բազմաբովանդակ հասկացություն է։ Այն, մի կողմից՝ ընդգրկում է բազմաթիվ տնտեսական ցուցանիշներ, որոնք բնութագրում են երկրի սոցիալական վիճակը և օգտագործվում պետական շինարարության պրակտիկ գործունեության ընթացքում ու կիրառվում պաշտոնական փաստաթղթերում։ Իսկ մյուս կողմից՝ հատկապես վերջին շրջանում, սոցիալական քաղաքականությունը դարձել է հասարակական ոլորտի տարբեր մասնագետների ուսումնասիրման և գիտական քննարկումների առարկա՝ տալով սոցիալական քաղաքականության հասկացության և բովանդակության վերաբերյալ տարաբնույթ բնորոշումներ։
Սոցիալական քաղաքականությունը պետության ներքին քաղաքականության բաղկացուցիչ մաս է, որն արտահայտված է նրա սոցիալական ծրագրերում, պրակտիկայում և հասարակության մեջ հարաբերություններ է իրականացնում հօգուտ բնակչության հիմնական սոցիալական խմբերի։ Այն ուղղված է սոցիալական հիմնախնդիրների լուծմանը։ Սոցիալական քաղաքականության հասկացության վերաբերյալ բնորոշումները տրվում են ինչպես նեղ, այնպես էլ լայն առումով։ Առաջինը վերաբերում է հասարակական կյանքի սոցիալական ոլորտի առանձին բնագավառներին՝ առողջապահությանը, գիտությանը, կրթությանը, մշակույթին և սպորտին, իսկ երկրորդը ՝ մարդու կենսագործունեության ապահովման ամբողջ համակարգին, նրա վերարտադրության ողջ գործընթացին։ Այսպիսով ՝ ընդհանուր առմամբ սոցիալական քաղաքականությունն ունի ընդգրկուն ու լայն ոլորտ, առնչվում է հասարակության լայն խավերի շահերի հետ և կարևոր տեղ ունի ժամանակակից պետության գործունեության մեջ։
Սոցիալական քաղաքականությունն իրենից ներկայացնում է կառույցների, հասարակական կազմակերպությունների, պետական ինքնակառավարման մարմինների, ինչպես նաև արտադրական կոլեկտիվների կողմից իրականացվող միջոցառումների համակարգ, որոնք ուղղված են հասարակական բարեկեցության բարձրացմանը, ժողովրդի կյանքի որակի բարելավմանը և սոցիալ-քաղաքական կայունությանը, հասարակության մեջ սոցիալական գործընկերության ապահովման հետ կապված սոցիալական նպատակներին և արդյունքներին հասնելուն։
Սոցիալական քաղաքականությունը պետության, նրա իշխանական կառույցների և դրանց հետևում կանգնած քաղաքական ուժերի ներքին քաղաքականության բաղադրատարրերից է. քաղաքականություն ՝ ուղղված հասարակական կյանքի սոցիալական ոլորտին։ Այսպիսով ՝ հասարակական կյանքի սոցիալական ոլորտը սոցիալական քաղաքականության օբյեկտն է։ Սոցիալական ոլորտ ասելով ՝ պետք է հասկանալ տնտեսության ոչ արդյունաբերական ճյուղերի (կրթություն, առողջապահություն, սոցիալական ապահովություն և այլն) հաստատությունների համախումբը, որոնք այլ կերպ անվանվում են սոցիալական ենթակառույցներ։ Այս ոլորտում հիմնականը մարդկանց և նրանց միավորումների միջև հարաբերությունների լայն շրջանակն է ՝ սոցիալական հարաբերությունները։ 1. Սոցիալական քաղաքականությունը ենթադրում է այնպիսի գործունեություն, որն ուղղված է սոցիալական հիմնախնդիրների լուծմանը։ Սոցիալական քաղաքականության շրջանակներում սոցիալական հիմնախնդիր ասելով ՝ պետք է հասկանալ որոշակի սոցիալական իրավիճակ, որը խոչընդոտում է մարդկանց, սոցիալական խմբերի պահանջմունքների բավարարման հնարավորություններին։ Գոյություն ունեն այնպիսի սոցիալական հիմնախնդիրներ, ինչպիսիք են աղքատությունը, գործազրկությունը, կրթության, բժշկական ծառայությունների անմատչելիությունը և այլն։ Այդ իսկ պատճառով սոցիալական քաղաքականությունը պետք է նպաստի առաջ եկող սոցիալական հիմնախնդիրների լուծման միջոցով հասարակության անդամների կենսապայմանների և ապրելակերպի օպտիմալ զարգացմանը և, ընդհանուր առմամբ, հասարակական համակարգի կայունության ապահովմանը։ 1. Սոցիալական քաղաքականությունը ընկալվում է նաև որպես սոցիալական հիմնախնդիրների կոլեկտիվ լուծման ռազմավարություն։ Նման մեկնաբանությունը ելնում է այն հանգամանքից, որ սոցիալական քաղաքականության թե ռազմավարությունը, թե դրա վրա ձևավորվող միջոցառումները, որպես կանոն իրագործվում են մի շարք սոցիալական սուբյեկտների ՝ օրենսդիրների, սոցիալական ծրագրեր իրականացնողների, հարկատուների, հենց սոցիալական ծառայությունների սպառողների, ֆինանսական կառույցների և այլ սուբյեկտների համաձայնեցված գործակցության միջոցով։
Սոցիալական քաղաքականության նպատակը
Սոցիալական քաղաքականության նպատակը՝
Սոցիալական քաղաքականության նպատակային խմբերը
Սոցիալական քաղաքականությունն իրենից ներկայացնում է սոցիալական հիմնախնդիրների լուծմանն ուղղված տարբեր սոցիալական ծրագրեր և միջոցառումներ, որոնք ուղղված են մարդկանց, նրանց միավորումներին։ Կոնկրետ սոցիալական ծրագրերի և միջոցառումների իրականացման օբյեկտ են դառնում կոնկրետ մարդիկ, նրանց միավորումներ։ Նրանք իրենցից ներկայացնում են սոցիալական քաղաքականության նպատակային խմբերը։ Ավանդաբար առանձնացվում է երեք այդպիսի հիմնական նպատակային խումբ՝
Ողջ բնակչությունը. Այս տեսակետից սոցիալական քաղաքականությունը ենթադրում է մարդկանց կյանքի անվտանգության ապահովում, սպառողների շահերի պաշտպանություն, ազգի առողջության ամրապնդում, նրա հոգևոր զարգացման համար պայմանների ստեղծում։
Բնակչության առանձին խմբեր ու շերտեր, ինչպես, օրինակ, մտավորականությունը, զինծառայողները, կրթության, առողջապահության, մշակույթի և այլ ոլորտների աշխատողները։ Այս առումով իրականացվու է բնակչության առանձին խմբերի ու շերտերի սոցիալական անհրաժեշտ պայմանների ապահովում և վերահսկում։
Բնակչության խոցելի խմբերը ՝ բազմազավակ ընտանիքներ, հաշմանդամներ, թոշակառուներ, գործազուրկներ, երեխաներ և այլն։ Այս տեսանկյունից սոցիալական քաղաքականությունը իրականացնում է բնակչության խոցելի խմբերի անվտանգության ապահովում։
Սոցիալական քաղաքականության ռազմավարության ուղղությունները
Սոցիալական քաղաքականության ռազմավարության հիմնական ուղղություններն են ՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Սոցիալական քաղաքականություն
Հանս Բալդունգ
Հանս Բալդունգ (Hans Baldung, ), գերմանացի նկարիչ, գեղանկարիչ, գծանկարիչ։ Համարվում է աշխարհահռչակ գերմանացի նկարիչ Ալբրեխտ Դյուրերի ամենատաղանդավոր աշակերտը։ Ժամանակի ընթացքում նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն ոճը գույներով, և պատկերացումներով լի։ Նա ունեցել է բազմաթիվ տաղանդեր ու բացի նկարելուց զբաղվել է նաև փորագրությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրաֆիկական դիզայներներ
Խոր Վիրապ արգելավայր
«Խոր Վիրապ» պետական արգելավայրը ստեղծվել է Հայաստանի Արարատի մարզի Փոքր Վեդի գյուղական համայնքի վարչական սահմաններում, Արաքս գետի ձախակողմյան մասի Խոր Վիրապ եկեղեցական համալիրի և Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաք Արտաշատի աջակողմյան հատվածում գտնվող՝ 50,28 հա խոնավ տարածքի վրա։
Արգելավայրի կազմակերպման հիմնական նպատակը միջազգային նշանակություն ունեցող խոնավ տարածքի էկոհամակարգի, բուսական ու կենդանական աշխարհի՝ հատկապես ջրլող թռչունների ու դրանց ապրելավայրերի, հազվագյուտ բուսատեսակների ու դրանց աճելավայրերի պահպանության, բնականոն զարգացման, վերարտադրության ու կայուն օգտագործման ապահովումն է։ Արգելավայրի հատուկ պահպանության օբյեկտները մերձարաքսյան խոնավ տարածքի էկոհամակարգի յուրահատուկ կենդանական աշխարհն ու ջրաճահճային բուսականությունն են։<mapframe latitude="39.8911" longitude="44.5883" zoom="13" width="313" height="293" align="left"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 44.57037448883057,         39.88603083007855        ]      }    }  ] }      Խոր Վիրապի ջրաճահճային էկոհամակարգը աչքի է ընկնում հազվագյուտ և անհետացման վտանգված ջրաճահճային բուսական և կենդանական տեսակներով։ Այս տարածքում  և նրա շրջակայքում  հանդիպում են  այնպիսի հազվագյուտ բուսատեսակներ  ինչպիսիք են  Սիբեխ սիբեխանմանը (Falcaria falcarioides),  Կղմուխ օշեին (Inula Aucherana), իշամառոլ արարատյանը (Sonchus araraticus),  թելուկազգիների (Ghenopodiaceae) ներկայացուցիչներից` ուղտափուշ սովորական (Alhagi pseudoalhagi), վարդատերեփուկ Իլյինի   (Amberboa iljiniana), կարմրան ութառէջը (Tamarix octandra) և այլն։
Սիբեխ սիբեխանմանը (Falcaria falcarioides) կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծ. մ. 800–900 մ բարձրությունների վրա, աղակալված հողերի վրա, ճահճացած տեղերում և խոնավ մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս ամսին, պտղաբերում՝ հուլիսին։
Կղմուխ օշեին (Inula Aucherana) վտանգված տեսակ է։ Թուփ է մինչև 15-30 սմ բարձրության։ Աճում է ստորին լեռնային գոտում, ծ. մ. 800–1100 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է հուլիս–օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս–սեպտեմբերին։
Խոր Վիրապի ջրաճահճային տարածքը մեծ նշանակություն ունի որպես մի շարք ջրլող և ջրամերձ թռչունների համար բնադրավայր և սեզոնային չուի ժամանակ` հանգստավայր։ Մասնավորապես, համաշխարհային վտանգված թռչուններից այստեղ  բնակվում են մարմարյա մրտիմնը (Marmaronetta angustirostris) և սպիտակագլուխ բադը (Oxyura leucocephalis), իսկ չուի ժամանակ հանդիպում է գանգրափետուր հավալուսնը (Pelecanus crispus): Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված տեսակներից այս տարածքում բնադրվում են փոքր ձկնկուլը (Phalacrocorax pygmaeus), մոխրագույն բադը (Anas strepera), ոտնացուպիկը (Himantopus himantopus), բզակտուցը (Recurvirostra avosetta), կապտափող սոխակը  (Luscinia svecica occidentalis): Հազվագյուտ և անհետացող  թռչուններից հանդիպում են մեծ ձկնկուլը (Phalacrocorax carbo), մեծ  սպիտակ տառեղը (Egretta alba), տարգալակտուցը (Platalea leucorodia), քաջահավը (Plegadis falcinellus), մոխրագույն սագը (Anser anser), խայտաբղետ բադը (Tadorna tadorna), լայնակտուց բադը (Anas clypeata), տափաստանային մկնաճուռակ (Circus macrourus), մարգագետնային մկնաճուռակ  (Circus pygargus), Եվրոպական ճնճղաճուռակը (Accipiter brevipes), օձակեր արծիվը ( Circaetus gallicus), սովորական մանրաբազեն (Falco vespertinus), ճախրուկը (Chettusia gregaria), կտցար-կաչաղակը (Haematopus ostralegus), ճահճային բուն (Asio flammeus), արևելյան կարմրագլուխ շամփրուկը (Lanius senator niloticus), ճուռականման շահրիկը (Sylvia nisoria):
Վերը նշված նախադրյալներով տարածքները համարվում են «Միջազգային նշանակություն ունեցող, հիմնականում որպես ջրային թռչունների բնակավայր, խոնավ տարածքների մասին» կոնվենցիայի (Ռամսար, 1971) միջազգային նշանակության խոնավ տարածքների ցանկում առաջնահերթ ներառման ենթակա տարածքներ։
Բացի թռչուններից այստեղ տարվա տաք ամիսներին սնունդ են հայթայթում Հայաստանի կարմիր գրքում գրանցված չղջիկները` մեհելի պայտաքիթը (Rhinolophus mehelyi), ասիական լայնականջ չղջիկը (Barbastella leucomelas), սովորական երկարաթև չղջիկը (Miniopterus schreibersi):
Ջրաճահճային տարածքը յուրահատուկ խոնավ միկրոկլիմա է ստեղծում, որի վկայությունն է չոր կլիմայական պայմաններում, ամառային երաշտի ժամանակ և նույնիսկ ձմռանը   ջրաճահճային բուսականության վառ կանաչ գույնը, որն առանձնահատուկ գեղեցկություն է տալիս շրջակա միջավայրին։
Այսպիսով, Խոր Վիրապի ջրաճահճային տարածքն առանձնանում է բնապահպանական, գիտական և ռեկրեացիոն բարձրարժեք նշանակությամբ, որի կորուստը, հատկապես որպես ջրլող թռչունների բնակմիջավայր, անուղղելի վնաս կպատճառի Հայաստանի կենսաբազմազանությանը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի արգելավայրեր
Միքայել Բարթիկյան
Միքայել Հակոբի Բարթիկյան, սփյուռքահայ հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։
Հրաչ Բարթիկյանի հայրը։
Կենսագրություն
1907 թվականին ավարտել է Ճենանյան քոլեջը։ 1911 թվականին Կոնիայում հիմնադրել է «Շավիղ» տպարանը և միաժամանակ դասավանդել Ճենանյան քոլեջում՝ խմբագրելով վերջինիս «Իկոնիոն» ամսաթերթը (1912-1914 թվականներ)։ 1919 թվականին Իզմիրում հրատարակել է «Ատրուշան» կիսամսյան, 1924-1925-ական թվականներին Աթենքում՝ «Ֆորթիֆոր» երգիծաթերթը։ 1929 թվականին ավարտել է Լոնդոնի լրագրողական դպրոցը։ 1935 թվականին Աթենքում հիմնադրել է «Ատրուշան» տպարան–հրատարակչությունը և 1936-1937-ական թվականներին լույս ընծայել «Ամրոց» շաբաթաթերթը։ 1937 թվականին Աթենքում հրատարակել է հին հունական դիցաբանությանը նվիրված «Դիցապաշտ Հելլադան կամ Հելլեն դիք» աշխատության Ա հատորը։ 1946 թվականին ներգաղթել է Սովետական Հայաստան և աշխատել ՀՍՍՀ ԳԱ գրականության ինստիտուտում, ապա՝ ԳԱ հիմնակազմ գրադարանում։ Մամուլում հրատարակել է «Գերիի մը հիշատակները», «Այդ սև օրերուն» գրքերը և հատվածներ իր «Հայկական հետքեր Հունաստանի մեջ» աշխատությունից (ԳԱ «Տեղեկագիր», 1956 թվական, № 3 և «Էջմիածին» ամսաթերթ, 1958 թվական, հունիսի 27 Ե)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ հասարակական գործիչներ
Ժան-Պիեռ Պապեն
Ժան-Պիեռ Պապեն (Jean-Pierre Papin, նոյեմբերի 5, 1963 թվական, Բուլոն-սյուր-Մեր, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի անվանի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ 1991 թվականի «Ոսկե գնդակի» դափնեկիր։ 2009 թվականին «Ֆակտյուր Բիգանո» սիրողական թիմում վերսկսել է խաղային կարիերան։
Ակումբային կարիերա
Պապենը Ֆրանսիայի հավաքականում անց է կացրել 54 խաղ և դարձել է 30 գոլի հեղինակ։ Մասնակցել է աշխարհի 1986 թվականի առաջնությանը (բրոնզե մեդալակիր) և Եվրոպայի 1992 թվականի առաջնությանը։ 1995 թվականին ավարտել է միջազգային կարիերան։ «Ոսկե գնդակի» դափնեկիր է (1991)։ 5 տարվա ընթացքում անընդմեջ (1988-1992) եղել է Ֆրանսիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100 Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Տաբորի (այլ կիրառումներ)
Տաբորի, կարող է վերաբերել՝
Որդան կարմիր արգելավայր
Որդան կարմիր արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, Հայաստանի Հանրապետության 26 արգելավայրերից մեկը։ Կազմավորվել է 1987 թվականին ՀՀ Արմավիրի մարզում՝ Արարատյան դաշտում՝ Արգավանդ, Արազափ և Ալաշկերտ գյուղերի միջև։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 900-950 մետր։