cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիր
Ներքին մրցակցություն
Չելոմեյը շահեց Խրուշչովի հովանավորությունից և 1960 թվականին նրան հանձնարարվեց աշխատել մի հրթիռի վրա՝ Լուսնի շուրջ թռիչք կատարելու համար անձնակազմ ուղարկելու նպատակով, ինչպես նաև անձնակազմով ռազմական տիեզերական կայանի վրա։ Ոլորտում ոչ բավարար փորձի պատճառով աշխատանքը դանդաղ էր ընթանում։
«Ապոլոն» ծրագրի առաջընթացն անհանգստացնում էր գլխավոր կոնստրուկտորներին, որոնցից յուրաքանչյուրը, ի պատասխան դրա, իր սեփական ծրագիրն էր առաջ քաշում։ Հավանություն ստացան որոշակի ընդհանրություններ ունեցող բազմաթիվ նախագծեր, իսկ նոր առաջարկները հարվածի տակ էին արդեն իսկ հաստատված ծրագրերը։ Կորոլյովի «բացառիկ հաստատակամության» շնորհիվ 1964 թվականի օգոստոսին՝ իր մտադրությունների մասին ԱՄՆ հայտարարությունից ավելի քան երեք տարի անց, Խորհրդային Միությունը վերջապես որոշեց մրցակցության մեջ մտնել Լուսնի համար։ Նպատակ էր դրվել վայրէջք կատարել Լուսնի վրա 1967 թվականին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության 50-րդ տարելիցին, կամ 1968 թվականին ։ 1960-ական թվականների սկզբին որոշակի փուլում ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրն ակտիվորեն աշխատում էր 30 նախագծերի վրա կրող-հրթիռների և տիեզերանավերի համար։ Այն բանից հետո, երբ Խրուշչովը հեռացավ իշխանությունից 1964 թվականին, անձնակազմով ծրագրերի ողջ վերահսկողությունը փոխանցվեց Կորոլյովին։
Կորոլյովից հետո
Կորոլյովը մահացավ 1966 թվականի հունվարին տեղի ունեցած վիրահատությունից հետո սրտի հիվանդության բարդությունների և ուժեղ արյունահոսության արդյունքում։ Վիրահատության ընթացքում նրա մոտ հաստ աղիքի (կոլոռեկտալ) քաղցկեղ բացահայտվեց։ Քերիմ Քերիմովը, որը նախկինում «Վոստոկ 1»-ի նախագծողն էր , նշանակվեց Անձնակազմի կողմից կառավարվող թռիչքների պետական հանձնաժողովի նախագահ և ղեկավարում էր այն հետագա 25 տարիների ընթացքում (1966-1991)։ Նախկին ԽՍՀՄ-ի համար նա վերահսկում էր ինչպես անձնակազմով տիեզերական համալիրների, այնպես էլ առանց անձնակազմի միջմոլորակային կայանների մշակման աշխատանքների ու գործունեության յուրաքանչյուր փուլ։ Քերիմովի ամենամեծ ձեռքբերումներից մեկը 1986 թվականին Միր-ի արձակումն էր։
ОКБ-1 (Опытное конструкторское бюро) կոնստրուկտորական փորձառու բյուրոն գլխավորեց Վասիլիյ Միշինը, որին հանձնարարված էր 1967 թվականին ուղարկել մարդուն թռիչք կատարելու Լուսնի շուրջ և 1968 թվականին իրականցնելու մարդու վայրեջքը Լուսնի վրա։ Միշինին պակասում էր Կորոլյովի քաղաքական հեղինակությունը և նրա հետ էին մրցակցում գլխավոր մյուս կոնստրուկտորները։ Ճնշումների տակ Միշինը հավանություն տվեց «Սոյուզ 1»-ի արձակմանը 1967 թվականին չնայած նրան, որ տիեզերանավը երբեք հաջողությամբ չի փորձարկվել առանց անձակազմի թռիչքի միջոցով։ Թռիչքի մեկնարկը տրվեց նախագծային հայտնի խնդիրների հետ մեկտեղ և ավարտվեց նրանով, որ այն ընկավ երկրի վրա, ինչի արդյունքում զոհվեց Վլադիմիր Կոմարովը։ Սա տիեզերական ծրագրի շրջանակներում տեղի ունեցած թռիչքային առաջին աղետն էր։
Ողբերգությունից հետո և նոր ճնշումների տակ Միշինի սկսեց ալկոհոլային խմիչքներ ընդունել։ 1968 թվականին Ապոլոն 8-ի կողմից իրականացված անձնակազմով թռիչքը Լուսնի շուրջ պարտության մատնեց Խորհրդային Միությանը, սակայն Միշինը համառ շարունակում էր աշխատել թերություններ ունեցող գերծանր Ն-1-ի վրա այն հույսով, որ ամերիկացիները անհաջողություն կունենան, ինչի արդյունքում նրանք կունենան բավարար ժամանակ Ն-1 աշխատանքի համար պիտանի դարձնելու և Լուսնի վրա մարդու վայրէջքը առաջինը իրականացնելու համար։ Հաջողությամբ իրականցվեց «Սոյուզ 4» և «Սոյուզ 5» համատեղ թռիչքը 1969 թվականի հունվարին, որի ընթացքում փորձարկվեցին տիեզերանավերի իրար մոտենալու, կցումն իրականացնելու և անձնակազմի տեղափոխության մեթոդները, որոնք պետք է օգտագործվեին վայրէջքի ժամանակ։ Երկրի ուղեծրին հաջող փորձարկում անցավ նաև Լուսնի վրա վայրէջք կատարելու համար նախատեսված ԼԿ (Лунный корабль): Սակայն այն բանից հետո, երբ Ն-1 առանց անձնակազմի իրականացված չորս արձակումներն ավարտվեցին անհաջողությամբ, ծրագիրը դադարեցվեց երկու տարով, իսկ այնուհետև չեղարկվեց՝ ԽՍՀՄ-ի համար անհնարին դարձնելով ԱՄՆ-ից առաջ Լուսնի վրա մարդու վայրէջքի իրականացումը։
Բացի անձնակազմով վայրէջք կատարելուց՝ ԽՍՀՄ լուսնային դադարեցված ծրագրի մաս էր կազմում Զվեզդա բազմանպատակ լուսնային բազան, որը մանրամասնորեն մշակված նպանատիպ առաջին նախագիծն էր փոխադրամիջոցներով և լուսնային մոդուլով ։
Անհաջողությունից հետո Չելոմեյը համոզեց Ուստինովին, որպեսզի նա 1970 թվականին հավանություն տա մի ծրագրի, որի արդյունքում առաջընթաց կունենար Ալմազ ռազմական տիեզերական կայանը՝ որպես ԱՄՆ կողմից հայտարարված Սքայլեբ պատասխան։ Միշինը շարունակում էր պատասխանատու լինել մի ծրագրի համար, որն ի վերջո վերածվեց «Սալյուտի», սակայն Միշինի կողմից հավանություն ստացած որոշումն այն մասին, որ 1971 թվականին «Սալյուտ 1» ճանապարհվի երեք հոգուց բաղկա ցած անձնակազմ առանց սկաֆանդրերի և ոչ երկուսը սկաֆանդրերով ճակատագրական էր։ Միշինին հեռացված էր բազմաթիվ ծրագրերից, իսկ Չելոմեյին վերադարձվեց «Սալյուտի» վերահսկողությունը։ «Ապոլլոն–Սոյուզ» թռիչքի վրա ՆԱՍԱ-ի հետ աշխատելուց հետո ԽՍՀՄ ղեկավարությունը որոշեցմ որ կա նոր կառավարական մոտեցման կարիք, և 1974 թվականին Ն1-ը չեղարկվեց, իսկ Միշինը հեռացվեց։ Կոնստրուկտորական բյուրոն անվանվեց «Էներգիա» գիտաարդյունաբերական միություն (Научно-производственное объединение), իսկ Գլուշկոն դարձավ գլխավոր կոնստրուկտորը։
Ի տարբերություն բոլոր այն խնդիրենրի, որոնց բախվեց ԽՍՀՄ անձնակազմով լուսնային առաջին ծրագրերի հետ՝ այն մեծ հաջողությունների հասավ լուսնային օպերացիաների դեպքում՝ գրանցելով պատմական երկու ձեռքբերում՝ ավտոմատացված Լունոխոդ և լուսնային հողի նմուշ։ «Մարս» ծրագիրը ավտոմատ միջմոլորակային կայաններով նույնպես որոշակիորեն հաջող շարունակություն ստացավ, մինչդեռ Վեներայի և Հալլեյ գիստաստղի ուսումնասիրությունները «Վեներա» և «Վեգա» ավտոմատ միջմոլորակային կայաններով իրականցվող ծրագրերն ավելի արդյունավետ էին։
Ծրագրի գաղտնիություն
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրը գաղտնի էր պահում ծրագրերի մասին տեղեկությունը «Սպուտնիկի»՝ աշխարհի առաջին արհեստական արբանյակի հաջողությունից առաջ։ Իրականում երբ այդ ծրագիրն առաջին անգամ հավանություն ստացավ, Պոլիտբյուրոն անմիջապես սկսեց մտածել, թե ինչ է պետք հայտնել աշխարհին այդ իրադարձության հետ կապված։ «Խորհրդային Միության հեռագրային գործակալությունը» (Телеграфное агентство Советского Союза) սկզիբ դրեց առաջին կաղապարի պաշտոնական բոլոր հայտարարությունների համար, որոնք կապված էին ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագրի հետ։ Տեղեկությունը, որը հանրակնացվեց, չէր առաջարկում մանրամասներ այն մասին, թե ով է կառուցել և արձակել արբանյակը կամ ինչու էր այն արձակվել։ Սակայն այն, ինչ հանրայնացվում էր, ներկայացվում էր մանրակրկիտ կերպով. «մեծաթիվ էին խորհրդավոր գիտական և տեխնիկական տվյալները... որոնց նպատակը կարծես ծանրաբեռնել էր ընթերցողին մաթեմատիկայով, մինչդեռ բացակայում էր նույնիսկ օբյեկտի պատկերը» ։ Մնում էր միայն հպարտությունը խորհրդային տիեզերագնացությամբ և աղոտ ակնարկներ ապագա հնարավորությունների մասին, որոնք հասանելի էին դառնում «Սպուտնիկի» հաջողությունից հետո։
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագրի գաղտնիությունը ծառայում էր երկու նպատակի՝ երկրների միջև գաղտի տեղեկության արտահոսքի խուսափելուն և տիեզերական խրագրի և ժողովրդի միջև խորհրդավոր պատնեշի ստեղծմանը։ Ծրագրի բնույթը ներառում էր դրա նպատակներին, հաջողություններին և արժեքներին վերաբերող ոչ միանշանակ ուղերձներ։ Ծրագիրն ինքնին այնքան գաղտնի էր պահվում, որ ԽՍՀՄ շարքային քաղաքացին երբեք չէր կարողանա հստակ պատկերացում ձևավորել դրա մասին, այլ միայն ծրագրի պատմության, ներկա գործունեության կամ ապագա ձգտումներին վերաբերող մակերեսային մի պատկեր։ Արձակման մասին հայտարարությունները չէին արվում, մինչև դրանք տեղի էին ունենում։ Տիեզերագնացների անունները հայտնի էին դառնում միայն թռիչքից հետո։ Առաջադրանքի մանրամասները շատ սակավթիվ էին։ Արտաքին դիտորդները չգիտեին նրանց հրթիռների կամ խցիկների կամ տիեզերանավերի չափն ու ձևը։ Բացառություն էին կազմում առաջին «Սպուտնիկները», լուսնային ավտոմատ միջմոլորակային կայանները (lunar probes) և «Վեներա» ավտոմատ միջմոլորակային կայանները (Venus probes) :
Սակայն ռազմական ազդեցությունը ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագրի վրա գաղտնիության թերևս լավագույն բացատրությունն է։ Կոնստրուկտորական գլխավոր բյուրոն (ОКБ-1) ենթակա էր Ընդհանուր մեքենաշինության նախարարությանը ։ Նրան էր հանձնարարվում միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռների մշակումն ու 1960-ական թվականներին բոլոր ռազմական սարքավորումներին տրվում էին նույնականացուցիչներ (կոդ). «Վոստոկն», օրինակ, անվանվում էր «օբյեկտ IIF63», իսկ կրող հրթիռը (launch rocket) «օբյեկտ 8K72K» : ԽՍՀՄ պաշտպանության գործարաններին 1927 թվականից ի վեր տրվում էին թվայնի անվանումներ։ Եվ նույնիսկ այդ ներքին կոդերն էին շփոթեցնող. հանրայնորեն աշխատակացիներն օգտագործում էին առանձին կոդեր՝ փոստային համարների հատուկ կազմ, գործարանների, ինստիտուտների և բաժանմունքների համար։
Ծրագրին վերաբերող հանրային հայտարարություները մշտապես դրական էին. որքանով տեղյակ էին մարդիկ, ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրը երբեք անհաջողությունների չէր ունենում։ Պատմաբան Ջեյմս Էնդրյուսի նշում էր. «Գրեթե առանց որևէ բացառության ԽՍՀՄ տիեզերական գործողությունների (հատկապես անձնակազմով տիեզերական թռիչքների դեպքում) լուսաբանումից բաց էին թողնվում զեկույցներ ձախողումների կամ խնդիրների վերաբերյալ» ։
«ԽՍՀՄ-ի հայտնի նկարագրությունն Ուինսթոն Չերչիլի կողմից հնչում էր հետևյալ կերպ. «առեղծվածով պատված հանելուկ, որը գտնվում է գլուխկոտրուկի ներսում»։ Դա լավագույնս արտացոլվում էր տիեզերական ծրագրի հետևում ընկած ճշմարտության փնտրտուքներով Սառը պատերազմի ընթացքում։ Չնայած տիեզերական մրցավածքը խաղացվում էր բառացիորեն մեր աչքի առաջ, այն հաճախ թաքնված էր պատկերավոր «տիեզերական վարագույրի» հետևում, որի միջով տեսնելը մեծ ջանք էր պահանջում» ,- ասում է Դոմինիկ Ֆելանը «Սառը պատերազմի տիեզերական խուզարկուները» գրքում (Springer-Praxis 2013):
Ավարտին հասցված նախագծեր
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագրի նախագծերը ներառում են․
Նշանավոր ձեռքբերումներ
Երկու օր անց այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ն հայտարարեց արհեստական արբանյակ արձակելու իր մտադրության մասին՝ 1956 թվականի հուկիսի 31-ին, Խորհրդային Միությունը հայտարարեց նույնը։ «Սպուտնիկ 1» արձակվեց 1957 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ դրանով առաջ անցելով ԱՄՆ-ից և ապշեցնելով ողջ աշխարհի բնակչությանը ։
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրն սկիզբ դրեց տիեզերքի ուսումնասիրության մի շարք ասպեկտներին.
Բուրան
ԽՍՀՄ «Բուրան» ծրագիրը արտադրել է օդատիեզերական ինքնաթիռների մի դաս, որոնք կարող էին արձակվել «Էներգիա» հրթիռներից։ Ենթադրվում էր, որ «Բուրանը» գործելու էր տիեզերքում տեղակայված ռազմական մեծ հարթակների աջակցությամբ՝ ի պատասխան սկզբում «Սփեյս Շաթլին», իսկ այնուհետև՝ «Ռազմավարական պաշտպանության նախաձեռնությանը» (Strategic Defense Initiative): «Բուրանն» ուներ միայն ուղեծրային տեղաշարժման շարժիչներ (orbital manoeuvring engines), ի տարբերություն «Սփեյս Շաթլի», «Բուրանի» շարժիչների չէր գործարկվում մեկնարկի ընթացքում՝ փոխարենը լիովին վստահելով «Էներգիային», որպեսզի այն բարձրացնի իրեն մթնոլորտից վեր։ Նրա մաքսիմալ օգտակար բեռնվածությունը 30 տոննա էր (մի քիչ ավելի շատ, քան «Սփեյս Շաթլինը»), իսկ քաշն ավելի պակաս ։ Այն նաև կարող էր ինքնավար կերպով վայրէջք կատարել։ Այդ պատճառով ոմանք կարծում են, որ այն ավելի հզոր կրող հրթիռ էր ։ Մինչև համակարգը դարձավ շահագործման ենթակա 1988 թվականին, ռազմավարական զենքի կրճատման մասին պայմանագրերը «Բուրանը» դարձրեցին ավելորդ։ 1988 թվականի նոյեմբերի 15-ին «Բուրան» ուղեծրային ապարատը և իր «Էներգիա» հրթիռը արձակվեցին «Բայկոնուր» տիեզերակայանից Ղազախստանում։ Երեք ժամ անց՝ Երկրի շուրջ երկու պտույտ կատարելուց հետո, այն վայրէջք կատարեց իր մենարկային հարթակից մի քանի մղոն հեռավորության վրա ։ Այս թռիչքից հետո ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարությունը դադարեցրեց ծրագրի ֆինանսավորումը՝ համարելով այն հարաբերականորեն ոչ նպատակահարմար (ծախսերի համեմատ) ։
«Մարս 5Մ»
Մարսի նմուշ բերելու «Մարս 5Ն» կամ «Մարս 79» պետք է մաս առ մաս արձակվեր «Պրոտոն» կրող հրթիռներով և այնուհետև միացվեր ուղեծրում դեպի Մարս թռչելու համար 1979 թվականին ։
«Վեստա»
«Վեստա» առաջադրանքը պետք է բաղկացած լիներ երկու նույնական միջմոլորակային կայաններից, որոնք արձակվելու էին 1991 թվականին։ Ենթադրվում էր թռիչք Մարսի մոտակայքում (Վեներայի մոտակայքում ենթադրվող վաղ ծրագրի փոխարեն), իսկ այնուհետև տարբեր դասերին պատկանող չորս աստղակերպերի հետազոտություն։
Միջադեպեր, ձախողումներ և անհաջողություններ
ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիրն ունեցել մի շարք ճակատագրական միջադեպեր և ձախողումներ ։
1960 թվականին «Բայկոնուր» կայանում վթարի պատճառը փորձարկման ընթացքում վառելիքով հրթիռի խոշոր պայթյուն էր մեկնարկի հարթակում, որի արդյունքում զոհվեցին շատ մարդիկ տեխնիկական անձնակազմից, օդատիեզերական ինժեներներ, պայթյունի պահին ծրագրի վրա աշխատող տեխնիկներ։
Տիեզերագնացի մահվան պաշտոնական առաջին դեպքը փորձարկման ընթացքում տեղի է ունեցել 1961 թվականի մարտի 23-ին, երբ Վալենտին Բոնդարենկոն զոհվեց հրդեհի ժամանակ ցածր ճնման և թթվածնի բարձր մակարդակով մթնոլորտում։
«Վոսխոդ» ծրագիրը չեղարկվեց անձնակազմով երկու թռիչքներից հետո, ինչը պայմանավորված էր Խորհրդային Միության ղեկավարության փոփոխությամբ և երկու թռիչքով, որը կարող էր ճակատագրական լինել։ Եթե նախատեսված հետագա թռիչքները տեղի ունենային, նրանցով ԽՍՀՄ տիեզերակամ ծրագիրը կարող էր ունենալ նաև այլ «առաջիններ»՝ ձեռքբերումներ, այդ թվում՝ 20 օր տևողությամբ երկարատև թռիչք, առաջին կնոջ ելքը բաց տիեզերք և ազատ ելք բաց տիեզերք առանց։
ԽՍՀՄ-ը շարունակում էր ձգտել լուսնային առաջին թռիչքին հսկայական Ն-1 հրթիռով, որը պայթեց առանց անձնակազմի բոլոր չորս փորձարկումների ժամանակ մեկնարկից քիչ անց։ Ամերիկացիները հաղթեցին մրցավազքը, ինչը պայմանավորված էր «Ապոլո 11»-ի անձնակազմի վայրէջքով 1969 թվականի հուլիսի 20-ին։
1971 թվականին «Սոյուզ 11» առաջադրանքը մնալ «Սալյուտ 1» տիեզերական կայանի վրա հանգեցրեց երեք տիեզերագնացների մահվանը, երբ վերադարձին պատրաստվելու ժամանակ կապսուլայում իջավ ճնշումը։ Այս վթարը հանգեցրեց մարդկային միակ կորուստներին տիեզերքում (100 կմ սահմանի այն կողմ՝ ի տարբերություն մթնոլորտի բարձր շերտերին)։ «Սոյուզ 11»-ի անձնակազմի անդամներն էին՝ Վլադիսլավ Վոլկովը, Գեորգի Դոբրովոլսին և Վիկտոր Պացաևը։
1975 թվականի ապրիլի 5-ին «Սոյուզ 7Կ-Տ No.39» (Soyuz 7K-T No.39)` երկու տիեզերագնացներին «Սալյուտ 4» տիեզերական կայան տեղափոխող «Սոյուզ» հրթիռի երկրորդ աստիճանը դուրս եկավ շարքից, ինչի արդյունքում ձախողվեց անձնակազմով առաջին արձակումը։ Տիեզերագնացները տեղափոխվել էին մի քանի հազար մղոն այլ ուղղությամբ և սկսել էին մտահոգվել, որ վայրէջք են կատարելու Չինաստանում, որի հետ ԽՍՀՄ-ն այն ժամանակ բարդ հարաբերություններ ուներ։ Կապսուլան բախվեց սարի, սահելով իջավ և գրեթե ընկավ ժայռից, սակայն պարաշյուտը խճճվեց ծառերի մեջ և կանխեց դա։ Երկու տիեզերագնացները ստացան ծանր վնասվածքներ, իսկ հրամանատար Լազարևը այլևս ոչ մի թռիչք չկատարեց։
1980 թվականի մարտի 18-ին «Վոստոկ» հրթիռը պայթեց մեկնարկի հարթակի վրա վառելիքով լցավորման ժամանակ, ինչի արդյունքում զահվեց 48 մարդ ։
1981 թվականի օգոստոսին «Կոսմոս 434»-ը, որը արձակվել էր 1971 թվականին պետք է վերադառնար։ Մեղմելու համար վախը, որը կապված էր տիեզերանավի վրա գտնվող միջուկային նյութերի հետ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը հավաստիացրեց Ավստրալիայի կառավարությանը 1981 թվականի օգոստոսի 26-ին, որ արբանյակը «փորձարարական լուսնային խցիկ» (lunar cabin) է։ Սա առաջին անգամներից մեկն էր, երբ ԽՍՀՄ ընդունեց, որ երբևիցե զբաղվել էր անձնակազմով լուսնային տիեզերական թռիչքների ծրագրով :
1983 թվականի սեպտեմբերին դեպի «Սալյուտ 7» տիեզերական կայան տիեզերագնացներին տեղափոխող «Սոյուզ» հրթիռը պայթեց հարթակի վրա, ինչի արդյունքում աշխատեց կապսուլայի արտակարգ համակարգը՝ փրկելով երկու տիեզերագնացներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիեզերք Կատեգորիա:Տիեզերագնացություն Կատեգորիա:Տիեզերանավեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Կատեգորիա:Տիեզերագնացության գործակալություններ Կատեգորիա:Գիտությունը ԽՍՀՄ-ում
Լիպովկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Լիպովկա (Липівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովկա գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քի Պահո շրջան (Նեբրասկա)
Քի Պահո շրջան (Keya Paha County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.002 կմ² է, բնակչությունը՝ 983 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սպրինգվյու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1884 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Վիետնամերեն Վիքիպեդիա
Վիետնամերեն Վիքիպեդիա (Wikipedia tiếng Việt), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի վիետնամերեն տարբերակն է։
Ինչպես և բոլոր Վիքիմեդիա-նախագծերը, Վիետնամերեն Վիքիպեդիայի բովանդակությունը գտնվում է ազատ արտոնագրի ներքո և յուրաքանչյուր ոք կարող է օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակությունը, քանի դեռ հետագա տարբերակները տարածվում են նույն սկզբունքներով և նշվում են հեղինակները։
Արտաքին հղումներ
Վիետնամերեն
Գովք
Գովք (գովասանք, գովաբանություն, գովևրգություն, ինչպես և գովերգ), թե ժողովրդական և թե մասնագիտացված երգաստեղծության ոլորտներում լայն իմաստով գովք են օրորոցային (մանկան գովք), սիրո և վիճակի (յարի գովք), հարսանեկան (հարսի, փեսի, խնամիների գովք), պանդխտության (ծննդավայրի, հայրենիքի գովք) բազմապիսի շատ երգեր և մահերգեր (որպես հարազատի գովք)։ Նեղ իմաստով՝ մահերգ, ողբ, իսկ նախապևս՝ մահացած հերոսի սխրանքների, շինարարական և այլ օգտաշատ գործունեության իդեալականացված պատկերումն է։ Տնագույն ու նախնական այս գովքի մեջ է, որ բյուրեղացել են արվեստի վիպական ու քնարական նախասկիզբները։
Կատեգորիա:Երգեցողություն
Ռադուժնայա (գյուղ, Ստուպինսկի շրջան)
Ռադուժնայա (Радужная), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ստուպինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 210 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ստուպինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիկովո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Լիկովո (Лыково), գյուղ Ռուսաստանի, Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 23 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կերակուրը մատուցված է
«Կերակուրը մատուցված է» (Кушать подано!) ռեժիսոր Մաքսիմ Պապերնիկի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ալեքսանդր Բալուևը, Յուլիա Ռուտբերգը, Ալեքսանդր Լիկովը, Մարիա Արոնովան, Օլգա Կրասկոն, Նիկոլայ Բոկլանը, Վլադիմիր Եպիսկոպոսյանը։
Ամուսինը որոշել է Նոր Տարին դիամավոր իր ամառանոցում՝ երիտասարդ սիրուհու հետ։ Նա իր կնոջն ուղարկում է զոքանչի մոտ իսկ իր այլուրեքության համար իր մոտ է կանչում իր հին ընկերոջը։ Կինը հանկարծակի փոշմանում է և հետ է վերադառնում, իսկ ամուսինը որոշում է իրեն չզրկել երջանիկ պահերից և իր սիրուհուն ներկայացնում է որպես ընկերոջ սիրուհի՝ չիմանալով, որ իր ընկերոջ իսկական սիուհին հենց իր կինն է։ Իրավիճակը բարդանում է նաև նրանով, որ տուն է գալիս նաև գործակալությունից հրավիրված խոհարարուհին։ Ամեն ինչ խառնվում է իրար և իհարկե միայն ամանորյա գիշերը կարող է հրաշքներ տեղի ունենան և ամեն մեկը գտնի իր իրական սերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինական ֆիլմեր Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Պապերնիկի ֆիլմեր Կատեգորիա:Կինոկատակերգություններ‎
Ժողովածու (2339)
Ձեռագրի անվանումը 2339, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2339 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16X11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 297 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի 3ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կիտակյուսյու
Կիտակյուսյու (北九州市), քաղաք և նավահանգիստ Ճապոնիայում, Կյուսյու կղզու հյուսիսում, Ֆուկուոկա պրեֆեկտուրայում։
Կազմվել է 1963 թվականին՝ Ցավատա, Տոբատա, Կոկուրա, Մոձի, Վակամացու քաղաքների միավորումից։ Ունի 981 129 բնակչություն (2010)։ Տրանսպորտային հանգույց է, արդյունաբերական խոշոր կենտրոն։
Միմոնոսեկի-Մոձի ստորջրյա բազմահարկ թունելով Կիտակյուսյուն կապված է Հոնսյու կղզու հետ։
Մազութ
Մազութ, մածուցիկ հեղուկ՝ բենզինը, լիգրոինը, կերոսինը, և դիզելային վառելանյութը նավթից ուղղակի թորելով կամ կրեկինգով բաժանելուց հետո ստացվող մնացորդը։ Մազութի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները կախված են ելանյութ-նավթի բաղադրությունից և թեթև ֆրակցիաների մնացորդային պարունակությունից։ Մուգ, հաստ շերտում սև հեղուկ է։ Խտությունը՝ 890-1000 կգ/մ3 (20 °C), այրման ջերմությունը՝ 38-42 Մչ/կգ (9100-10000 կկալ/կգ)։ Պարունակում է խեժեր (մինչև 60%), ծծումբ (0,8-3,5%), մոխիր (0,1-Ο,5%) և այլն։ Օգտագործվում է որպես հեղուկ վառելանյութ (գազագեներատորների, արտադրական վառարանների, շոգեկաթսաների համար), նաև որպես հումք՝ քսայուղեր, կուպր, կոքս, բենզին, դիզելային վառելանյութ ստանալու համար և այլ նպատակներով։ Մազութից բենզին և դիզելային վառելանյութ ստանալու համար այն ենթարկում են կրեկինգի կամ հիդրման։
Կիտակյուսյու
Անվանում
Առաջացել է 1963 թվականին Կոկուրա, Տոբատա, Յավատա արդյունաբերական կենտրոնների և Վակամացու ու Մոձի արտաքին առևտրական նավահանգիստների միաձուլումից։ Անվանումը ճապոներեն բառացի նշանակում է «հյուսիսային Կյուսյու» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր Կատեգորիա:1963 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մազութ
Կատեգորիա:Վառելանյութեր Կատեգորիա:Նավթամթերքներ
Պարեյդոլիա
Պարեյդոլիա (պարեյդոլիական պատրանք) (հուն. para՝ կողքին, մոտակայքում, ինչ-որ մի բանից հրաժարում, eidolon՝ պատկեր), տեսողական պատրանքի տեսակ («հավելման սենսորային պատրանքներ»)։ Հիմնական էությունը կայանում է պատրանքային կերպարների մեջ, որոնց հիմքում ընկած են իրական օբյեկտների տարրեր։ Այդ իսկ պատճառով, անորոշ և անըմբռնելի տեսողական կերպարը ընկալվում է որպես որոշակի և ըմբռնելի կերպար։ Սրա վառ օրինակ են հանդիսանում ամպերում մարդկանց կամ կենդանիների կերպարները, Մարս մոլորակի վրա առկա դեմքը։
Պարեյդոլիան հաճախ առաջանում է փսիխոզի սուր աստիճանի պարագայում։ Եթե պարեյդոլիան կորցնում է օբյեկտիվ բնույթը, հաճախորդի համար իրականությունը ուղեկցվում է արհեստականությամբ, պատրանքային բնույթով, որն էլ գիտական գրականության մեջ շատ հաճախ անվանվում է պսեվդոպարեյդոլիա։
Արվեստում
Մարդու ձգտումը արտացոցելու ծանոթ կերպարները մեծապես տարածված է կիրառական արվեստում։ Բավականին հայտնի են Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի կտավները («Տարվա եղանակներ», «Չորս տարրեր», «Խոհարար», «Իրավաբան»), որտեղ մարդկանց կերպարները հավաքված են առօրյա կենցաղային տարբեր պարագաներից, կենդանիներց և բույսերից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Յիգևեստե
Յիգևեստե (Jõgeveste), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հելմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 142 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հելմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բոգդան Խմելնիցկու փողոց (Ալուշտա)
Բոգդան Խմելնիցկու փողոց (Улица Богдана Хмельницкого), փողոց Ղրիմի Ալուշտա քաղաքի կենտրոնում։ Անվանվել է ուկրաինական պետական գործիչ, զորավար, Ուկրաինայի հետման Բոգդան Խմելնիցկու (1595-1657) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սիմֆերոպոլի փողոցից և ավարտվում Տուրիստների փողոցի հետ հատումով։ Երկարությունը 500 մետր է։
Նկարագրություն
Ալուշտա քաղաքի Բոգդան Խմելնիցկու փողոցը սկսվում է Սիմֆերոպոլի փողոցից և ավարտվում Տուրիստների փողոցի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 23 շինություն։ Երկարությունը 500 մետր է։
Բոգդան Խմելնիցկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298514։
Փողոցն անվանվել է ուկրաինական պետական գործիչ, զորավար, Ուկրաինայի հետման Բոգդան Խմելնիցկու (1595-1657) պատվին։ 1640-ական թվականների կեսերին նախապատրաստել, 1648 թվականին գլխավորել է լեհական տիրապետության դեմ ուկրաինական ժողովրդի ազատագրական պայքարը։ Խմելնիցկին հաղթանակներ է տարել լեհական զորքերի դեմ Ժոլտիե Վոդիի, Կորսունի, Պիլյավցիի, Բատոգի մարտերում։ Ազատագրական պատերազմի ընթացքում Խմելնիցկին հանդես է եկել միաժամանակ որպես զորավար, դիվանագետ և ուկրաինական պետականության կազմակերպիչ։ Նրա օրոք ստեղծված պետական ապարատը, թեկուզև կազակային վերնախավի և ուկրաինական շլյախտայի դասակարգային գործիքն էր, այնուամենայնիվ, մեծ դեր խաղաց Լեհաստանի տիրապետությունից ուկրաինական ժողովրդի ազատագրության գործում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալուշտայի փողոցներ
Կոպենհագենի լեզվաբանական դպրոց
Կոպենհագենի դպրոց, (պաշտոնապես հայտնի որպես Կոպենհագենի լեզվաբանական կենտրոն ( Cercle Linguistique de Copenhague), մի քանի գիտնականների խումբ, որոնք իրենց կյանքը նվիրել են լեզվաբանության ուսումնասիրությանը։ Այն հիմնել են Լուի Ելմսևը (1899–1965) և Վիգո Բրյոնդալը (1887–1942): 20-րդ դարի կեսերին Կոպենհագենի դպրոցը Ժնևի և Պրահայի լեզվաբանական կենտրոնների հետ միասին դարձավ կառուցողական լեզվաբանության ամենակարևոր կենտրոններից մեկը։ 20-րդ դարի վերջում և 21-րդ դարի սկզբում Կոպենհագենի դպրոցը զուտ կառուցվածքային մոտեցումից դարձավ ֆունկցիոնալիստական, ստացավ Դանիայի ֆունկցիոնալ քերականություն անվանումը, որը, իհարկե, իր մեջ ներառում էր հիմնադիրների կողմից առաջադրած շատ դրույթներ։
Պատմություն
Ելմսևի նպատակն էր հիմնել այնպիսի կաղապար, որը կօգնի ընկալել հաղորդակցումը որպես ֆորմալ համակարգ, և սրա ամենակարևոր բաղադրիչը ճշգրիտ սահմանումներ տալն էր, որոնցով պետք է բացատրվեին ու նկարագրվեին լեզվաբանական համակարգերի տարբեր մասեր և նրանց միջև փոխկապակցվածություններ։ Այս տեսական հիմնակառույցը, որ կոչվում է Գլոսսեմատիկա, ընկած է Ելմսևի երկու գլխավոր աշխատանքների (Prolegomena to a theory of Language և Résumé of a theory of Language) հիմքում։ Սակայն, նրա մահվանից հետո, ամեն ինչ կիսատ և գործաբանական մակարդակում մնաց։ Եվ այն խումբը, որ ձևավորվել էր գլոսսեմատիկ թեորիաների ուսումնասիրության շուրջ, հետզհետե քայքայվեց։ Չնայած այն հանգամանքին, որ «դպրոցը» չուներ համընդհանուր տեսական հեռանկարներ և միտումներ, այն շարունակեց գործել։
1989 թվականին Կոպենհագենի լեզվաբանական կենտրոնի մի խումբ մասնակիցներ, ոգեշնչվելով Ճանաչողական լեզվաբանության նվաճումներով և Սայմըն Կ․ Դիքի ֆունկցիոնալիստական թեորիաներով, ստեղծեցին Դանիայի Ֆունկցիոնալ Քերականականության դպրոցը, որի նպատակն էր Ելմսևի, Բրյոնդալի և այլ դանիացի լեզվաբանների, ինչպիսիք են՝ Փոլ Դիդերիխսենը և Օտտո Յասպերսենը և այլ ժամանակակից ֆունկցիոնալիստ լեզվաբանների գաղափարների միավորումը։ Կոպենհագենի լեզվաբանական դպրոցի այս նոր սերնդի ամենացայտուն ներկայացուցիչներից են եղել Փիթըր Հարդերը, Էլիզաբեթ Էնբերգ-Փեթերսոնը, Ֆրանս Գրեգերսենը, Ունա Կանգերը և Մայքըլ Ֆորտեսքյուն։ Դպրոցի հիմնաքարային աշխատանքներից է Հարդերի 2006 թվականին գրված Դանիայի Ֆունկցիոնալ Քերականություն ( Dansk Funktionel Grammatik) աշխատությունը։ Վերջերս կատարված աշխատանքներից է Օլե Նեյդերգաարդ Թոմսենի Խոսույթի Ֆունկցիոնալ Գործաբանությունը։
Հաջորդիվ կներկայացնենք Կոպենհագենի դպրոցի երկու փուլերը՝ Գլոսսեմատիկ (լեզվաբանական) Դպրոց և Դանիայի Ֆունկցիոնալ Դպրոց։
Լեզվաբանական դպրոց
Բրյոնդալն իր աշխատանքներում ընդգծում էր, որ համակարգի ձևային հատկանիշները պետք է առանձին լինեն նյութից, էությունից։ Հետևաբար Ելմսևը այդ դրույթը 1930 թվականին ներկայացնում է, որպես Կոպենհագենի դպրոցի հիմնական գաղափար, լեզվաբանակնա ֆորմալ հիմք, որը հետագայում հայտնի էր գլոսսեմատիկա եզրով, այն իրենից ներկայացնում է լեզվական նշանի երկակիությունը։ Նա ձևավորել է իր լեզվաբանական տեսությունները Հանս Յորգան Ուլդալի հետ միասին՝ փորձելով վերլուծել լեզվի արտահայտության և բովանդակության պլանների հարաբերակցումը։ Նա այն կարծիքին էր, որ լեզուն հաղորդակցման միակ միջոցը չէ (հմմտ․ խուլերի հաղորդակցումը), և նրան հետաքրքրում էր հաղորդակցման նշանների, նշանագիտության հիմնական տեսությունները։
Լեզվաբանական դպրոցի հիմքում էին Սոսյուրի տեսությունները, չնայած շատ ասպեկտներ կապված էին հին ուսումնասիրական ավանդույթների հետ։ Բայց և այնպես, այն մեկ անգամ ևս փորձեց համատեղել տրամաբանությունը և քերականությունը։ Ելմսևը ամեն կերպ իր տեսությունը զարգացնում է լեզվական նշանի գաղափարը և հետագայում անդրադարձավ ոչ միայն լեզվական նշանին այլև ընդլայնեց նշանի սահմանները։
Դպրոցի հիմնական գաղափարներն էին՝
Դանիայի Ֆունկցիոնալ դպրոց
Դանիական ֆունկցիոնալ լեզվաբանության դպրոցը ստեղծվել է՝ փորձելով համատեղել ժամանակակից ֆունկցիոնալ քերականությունն ու ճանաչողական լեզվաբանությունը ավելի վաղ կառուցվածքային դպրոցի լավագույն գաղափարների և հասկացությունների հետ։ Ելմսլևի և Սոսյուրի նման, դպրոցը պնդում է հաղորդակցության հիմնական կառուցվածքային բաժանումը բովանդակության և արտահայտման հարթություններում ։ Սիմոն Դիկի և ֆունկցիոնալիզմի քերականագետների նման, դանիացի ֆունկցիոնալիստները նաև պնդում են, որ լեզուն սկզբունքորեն մարդկանց միջև հաղորդակցման միջոց է և լավագույնս ընկալվում և վերլուծվում է իր հաղորդակցական գործառույթի միջոցով։ Լեզվական ասույթները վերլուծելիս բովանդակությունը և արտահայտման պլանները վերլուծվում են առանձին-առանձին, արտահայտության պլանը վերլուծվում է ավանդական կառուցվածքային մեթոդներով, իսկ բովանդակությանը՝ հիմնականում վերլուծվում է իմաստաբանության և գործաբանական մեթոդներով։ Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ արտահայտման պլանի վրա կառուցվածքները բովանդակության պլանում հայելային բնույթ ունեն։ Փոլ Դիդերխեսենը ասույթները բաժանում է երեք հիմնական դաշտերի՝ հիմնային դաշտ, կապի դաշտ և բովանդակության դաշտ, և արտահայտությունների պրագմատիկ կառուցվածքը, որը հաճախ օգտագործում է հիմնային դաշտի խոսույթում՝ պրագմատիկ գործառույթների համար է օգտագործվում, կապակցման դաշտը ՝ իլոկուտիվ ակտի ժամանակ, և բովանդակության դաշտը ՝ լեզվական հաղորդագրության համար։ Դանիացի ֆունկցիոնալիստները ենթադրում են, որ ասելիքը չպետք է վերլուծվի նվազագույն միավորներով, այլ առավելագույն միավորներով և նույնիսկ ավելի։
Ստորև բերված է երկու վերլուծության օրինակ.
Լյուբոմիրկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Լյուբոմիրկա (Любомирка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբոմիրկա գյուղում բնակվում էր 423 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պլաստիդներ
Գունակների պարունակությամբ և ձևով տարբերում են պլաստիդների երեք հիմնական տեսակներ կանաչ՝ քլորոպլաստներ, որոնք պարունակում են քլորոֆիլ գունակը և իրականացնում են ֆոտոսինթեզ, քրոմոպլաստներ, որոնք պարունակում են ծաղիկների և պտուղների վառ գունավորումը պայմանավորող մի շարք տարբեր գունակներ և ունեն կլորավուն, բազմանիստ կամ թելանման ձև։ Վերջապես, անգույն և կլորավուն կամ ձողաձև՝ լեյկոպլաստներ, որոնցում մոնո և դիսախարիդներից սինթեզվում է օսլա կամ կուտակվում են ճարպեր կամ սպիտակուցներ։ Օսլան պաշարող պլաստիդները կոչվում են ամիլապլաստներ, սպիտակուցներ պաշարողները՝ պրոտեապլաստներ։ Փաստորեն պլաստիդները տարբերվում են նաև իրենց ֆունկցիաներով։ Պլաստիդները կարող են փոխարկվել մեկը մյուսին։ Բացի դրանից, պլաստիդները միմյանցից տարբերվում են կառուցվածքով։
[[Պատկեր:Chloroplast.svg|thumb|250px|right|Քլորոպլաստի ուլտրակառուցվածքը։
1. արտաքին մեմբրան
2. միջմեմբրանային տարածություն
3. ներքին մեմբրան(1+2+3 թաղանթ)
4. ստրոմա (հեղուկ)
5. թիլակոիդ լյումետոն
6. թիլակոիդի մեմբրանը
7. գրան (թիլակոիդների խուրց)
8. թիլակոիդ (լամելա)
9. կորզ օսլաа
10. ռիբոսոմ
11. պլաստիդային ԴՆԹ
Քլորոպլաստների մարմինը հաճախ ձվաձև է, 4-6 մկմ տրամագծով, հանդիպում են նաև գնդաձև, սկավառակաձև կամ ցանցաձև քլորոպլաստներ։ Դրանք սահմանազատված են երկու թաղանթներով, որոնք նման են միտոքոնդրիումների թաղանթներին£ Ներքին թաղանթն առաջացնում է բազմաթիվ թիթեղիկներ՝ թիլակոիդներ, որոնք կուտակվելով մեկը մյուսի վրա՝ կազմավորում են նիստեր (գրաններ)։
Դրանցում են գտնվում քլորոֆիլը, (որը իրենից ներկայացնում է մագնեզիում պարունակող պորֆիրին), ինչպես նաև շատ ֆերմենտներ, այդ թվում՝ ԱԵՖ-սինթազներ։
Այսպիսի կառույցը և գրանների տեղաբաշխումը ապահովում են արեգակնային լույսի առավելագույն կլանումը և ֆոտոսինթեզի լուսային փուլի իրագործումը։
Քլորոպլաստների ներքին խոռոչում պարունակվում են ԴՆԹ, տարբեր տեսակի ՌՆԹ-ներ, ֆերմենտներ և ռիբոսոմներ։ Դրա շնորհիվ սինթեզվում են որոշակի սպիտակուցներ։ Այդ խոռոչի ֆերմենտները մասնակցում են ածխաթթու գազի կապմանը։ Ինչպես միտոքոնդրիումներում, այստեղ էլ է տեղի ունենում լիպիդների փոխանակություն։
Գրականություն
Հեղինակ՝ Է. Ս. Գևորգյան, Ֆ. Դ. Դանիելյան, Ա. Հ. Եսայան, Գ. Գ. Սևոյան Տեղադրող՝ ԿՏԱԿ
Կատեգորիա:Օրգանոիդներ Կատեգորիա:Բույսերի անատոմիա Կատեգորիա:Բույսերի ֆիզիոլոգիա
Գեորգի Եֆրեմով
Գեորգի Դ․ Եֆրեմով (Ѓорѓи Д. Евремов, ), մակեդոնացի կենսաբան-գիտնական, բժշկության գենետիկական ճարտարագիտության մասնագետ՝ բժշկության, անասնաբուժության և կենդանիների կենսատեխնոլոգիայի ասպարեզում։ Մակեդոնիայի հանրապետությունում նախկին դեսպան և գիտության նախարար։ 2000-2001 թվականներին եղել է Մակեդոնիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահ ։
Կենսագրություն
Գեորգի Եֆրեմովը ծնվել է 1932 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Կրատովոյում։ Նրա հայրը մինչև 1945 թվականը քաղաքի ամենահարուստ անձն էր, մինչև որ ունեցվածքը համարյա լրիվ չի ազգայնացվել։ Հայրը միշտ պնդել է, թե ուսումը կյանքը բարելավելու միակ միջոցն է։ Եֆրեմովը ընդունվել է Զագրեբի համալսարանի անասնաբուժական ֆակուլտետ և ավարտել է այն 1956 թվականին ։ Շարունակել է ուսումը Սկոպյեի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում ։
1960 թվականին Գեորգի Եֆրեմովը Բելգրադի համալսարանում, պրոֆեսոր Բոժիդար Նիկոլիչի ղեկավարությամբ պաշտպանել է հոգեբանության և կենսաբանության գծով մագիստրատուրայի թեզը, իսկ հետոէ 1963 թվականի սեպտեմբերին։պաշտպանել է դոկտորական՝ «Կենդանիների եսաղմնային և չափահաս հեմոգլոբինները» թեզը։ Հետո աշխատել է Օսլոյի Անասնաբուժական քոլեջի, պրոֆեսոր Միկայել Բրեդի ղեկավարած, ներքին բժշկության ամբիոնում։ Երկու տարի անց պրոֆեսոր Տիտուս Հայսմանը Եֆրեմովին հրավիրել է Օգաստայի բժշկական քոլեջ (ԱՄՆ, Ջորջիա նահանգ) երկամյա վերապատրաստման, որտեղ ուսումնասիրում էին մարդկային օրգանիզմի նորմալ և աննորմալ հեմոգլոբինի կառուցվածքը, ֆունկցիաները, սինթեզը և արտահայությունները։
Ամերիկայից վերադառալուց հետո Եֆրեմովին ընդունում են Մակեդոնիայի գիտության և արվեստի ակադեմիա, որտեղ նա գլխավորում է գենետիկական ճարտարագիտության և կենսաբանական հետազոտատական աշխատանքները     ։ 2000-2001 թվականներին գլխավորել է Մակեդոնիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիան։
Օսուն
Օսուն նահանգ (Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun), նահանգ Նիգերիայի հարավ-արևմուտքում, արևելքից սահմանակից է Էկիտի և Օնդո նահանգներին, հյուսիսից՝ Կվարա նահանգին, հարավից՝ Օգուն նահանգին, իսկ արևմուտքում՝ Օյո նահանգին։ Անվանվել է կենսական նշանակություն ունեցող Օսուն գետի անունով, որը հոսում է նահանգի միջով։ Նահանգը ձևավորվել է Օյո նահանգի հարավ-արևելյան մասում 1991 թվականի օգոստոսի 27-ին, որի վարչական կենտրոնն է՝ Օշոգբո քաղաքը ։
Նիգերիայի 36 նահանգներից Օսունը տարածքով իններորդն է, իսկ բնակչությամբ՝ տասնիններորդը՝ 2016 թվականի տվյալներով մոտ 4,7 միլիոն բնակչությամբ ։ Աշխարհագրորեն նահանգը բաժանված է նահանգի մեծ մասում գտնվող նիգերիական ցածրադիր անտառների և հյուսիսում գվինեական անտառների և սավաննաների ավելի չորային խայտաբղետության միջև։ Հիմնական աշխարհագրական օբյեկտները գետերն են, ներառյալ իր անվանումը նահանգին տված Օսուն գետը, որը բաժանում է նահանգի ներքին տարածքը, և նախքան Օյո նահանգի հետ նահանգի հարավ-արևմտյան սահմանի մեծ մասը ձևավորելը՝ հոսում է դեպի հարավ։ Մյուս կարևոր գետերն են Էրինլեն և Օբան՝ Օսունի երկու վտակները, որոնք հոսում են հյուսիսից՝ նախքան Օսունին միանալը հարավ-արևմտյան սահմանի երկայնքով։ Նահանգի կենդանական աշխարհն ընդգրկում է մոնա կապիկը, սովորական հողմավար բազեն, շիկակարմիր տառեղը և թագավորական անտիլոպը, ինչպես նաև Նիգերիայում մնացած վերջին նիգերիա-կամերունյան շիմպանզեներից մի քանիսը և աֆրիկյան անտառային փիղը, որոնք բնակվում են Օնդո և Օգուն նահանգների հարավային սահմանների երկայնքով վտանգի տակ գտնվող անտառներում   ։
Գեորգի Եֆրեմով
Կենսագրություն
Մահացել է 2001 թվականի մայիսի 6-ին Սկոպյեում։
Օսուն
Օսուն նահանգը հիմնականում բնակեցված է յորուբա ժողովուրդներով, որոնք հիմնականում պատկանում են Իբոլո, Իֆե, Իգբոմինա, Իջեշա և Օյո ենթախմբերին։
Գեորգի Եֆրեմով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի գիտնականներ Կատեգորիա:Մակեդոնիայի դեսպաններ Կատեգորիա:Մակեդոնիայի կենսաբաններ Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սկոպիեի համալսարանի շրջանավարտներ‏
Օսուն
Նախագաղութային ժամանակաշրջանում տարածքը, որն այժմ զբաղեցնում է Օսուն նահանգը, բաժանված էր արևմտյան Յորուբայի տարբեր պետությունների միջև, որոշ պետություններ հիմնված էին քաղաքի վրա, քանի որ մյուսները մաս էին կազմում ավելի մեծ կայսրությունների, ինչպիսին է Օյո կայսրությունը։ 1877-1893 թվականներին Արևմտյան Յորուբայի պետությունները Արևելյան Յորուբայի այլ խմբերի հետ կռվել են Կիրիջիի պատերազմում՝ Արևելյան Յորուբայի խմբերի դեմ։ Պատերազմն ավարտվեց փակուղիով՝ բրիտանական միջնորդությամբ, ապա տարածքը գաղութացվում և ներառվում է Հարավային Նիգերիայի բրիտանական պրոտեկտորատի կազմում, որը հետագայում միաձուլվում է Բրիտանական Նիգերիային 1914 թվականին։ 1960-ի անկախացումից հետո Օսունի այժմյան տարածքը հետանկախության ժամանակ մաս էր կազմում Արևմտյան շրջանին մինչև 1967 թվականը, երբ շրջանը բաժանվեց և տարածքը դարձավ Արևմտյան նահանգի մի մասը։ 1976 թվականին Արևմտյան նահանգը բաժանվեց, և նահանգի արևմուտքը դարձավ Օյո նահանգը։ Տասնհինգ տարի անց, Օյո նահանգից անջատվեց արևելյան մասը և ձևավորվեց Օսուն նահանգը։
Տնտեսապես Օսուն նահանգը հիմնականում հիմնված է գյուղատնտեսության վրա՝ հիմնականում աճեցնելով կակաո, կասավա, կորեկ, եգիպտացորեն, կարտոֆիլ և յամ։ Այլ առանցքային ոլորտներն են ծառայությունները, հատկապես քաղաքային վայրերում, ինչպես նաև արհեստագործական հանքարդյունաբերությունը և անասնապահությունը։ Օսունում են գտնվում Նիգերիայի մի քանի ամենահայտնի տեսարժան վայրերը, ներառյալ Օբաֆեմի Ավոլովո համալսարանի կամպուսը, որը Նիգերիայի առաջատար բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից է։ Համալսարանը գտնվում է հնագույն Իֆե քաղաքում, որը յորուբա մշակույթի վաղ շրջանի քաղաքական և կրոնական զարգացման կարևոր կենտրոն էր։ Այլ կարևոր քաղաքներից են Իլա Օրանգուն, Իրագբիջի, Իկիրուն, Օկե-Իլա Օրանգուն, Իջեբու-Հեսա, Իպետումոդու, Էդե, Իվո, Էջիգբո, Իբոկուն, Օդե-Օմու, Օտան Այեգբաջու, Իֆեդո, Էսա-Օկե, Իլեսա, Օկուկու, Օտան-Իլե և Իբյաջո թագավորությունների հնագույն մայրաքաղաքները։ Օսուն նահանգը հայտնի է նաև նրանով, որ գրագիտության մակարդակով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում երկրում ։
Պատմություն
Ժամանակակից Օսուն նահանգը ստեղծվել է 1991 թվականի օգոստոսի 27-ին Օյո նահանգի մի մասից։ Նահանգի անունը գալիս է Օսուն գետից՝ հարգված բնական աղբյուրից, որը Յորուբա աստվածուհու համանուն դրսևորումն է։
Նախկին նահանգապետ Օլագունսոե Օյինլոլան նախաձեռնեց և հիմք դրեց Օսունի պետական ​​համալսարանի բացմանը վեց կամպուսներով (Օշոգբո, Օկուկու, Իկիրե, Էջիգբո, Իֆետեդո և Իպետու-Իջեշա), որոնք ռազմավարական դիրքով գտնվում են ամբողջ նահանգում։ Նահանգի կարևոր մշակութային իրադարձություններից են Օրի Օկե և Էգունգուն փառատոնը (դիմակահանդես) Իրագբիջիում, Օլոջոն Իֆեում և Օսուն Օսոգբո փառատոնը ։
Մշակույթ
Ամեն տարի Օրիշաներից (յորուբա ժողովրդի ավանդական աստվածություններ) մեկի՝ Օսունի հետևորդներն ու չհետևողները, գալիս են ամբողջ աշխարհից՝ օգոստոսին մասնակցելու Օսուն-Օշոգբո ամենամյա փառատոնին։ Այցելուների թվում են Բրազիլիայի, Կուբայի, Տրինիդադի, Գրենադայի և Ամերիկայի այլ երկրների քաղաքացիներ, որոնք ունեն Յորուբայի մշակութային նշանակալի ժառանգություն։
Ամենամյա ավանդական տոնակատարություններն ու Օսուն աստվածուհուն կոչումներ են անցկացվում նրա անունը կրող գետի ափին, որին, ըստ Յորուբայական հռետորության ավանդույթների՝ նա կերպարանափոխվել է ։
Օսուն-Օշոգբո պուրակը, որը աստվածության ամենամյա ծեսերի սրբավայր է և գեղարվեստական ​​կարևոր կենտրոն, 2005 թվականին հայտարարվել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Նիգերիայի նահանգներ
Ֆիլիպս շրջան (Մոնտանա)
Ֆիլիպս շրջան (Phillips County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 13.313 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.601 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մալտա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1915 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Ժողովածու (2341)
Ժողովածու (2341), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,3×11,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 485 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի նկար՝ Դավիթ վարդապետ, Սիմ․ Ջուղայեցի, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ոսկեզօծ թուղթ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մոնրոյի դոկտրին
Մոնրոյի դոկտրին կամ Մոնրոյի հայեցակարգ (Monroe Doctrine), ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության դաշնային կառավարության ծրագիր, որը հռչակվել է 1823 թվականին, ԱՄՆ նախագահ Ջեյմս Մոնրոյի կոնգրեսին հղած ուղերձի մեջ։ «Մոնրոյի դոկտրինի» մշակմանը մասնակից է եղել է պետքարտուղար Ջոն Քուինսի Ադամսը։ «Մոնրոյի դոկտրին»-ը փորձում էր հակադրվել Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների նկատմամբ եվրոպական գաղութարարությանը, միաժամանակ փորձում էր ԱՄՆ-ի հզորացումը պայմանավորել նոր տարածքների միացմամբ ու նոր նահանգների կազմավորմամբ։ XIX դարի և XX դարի սկզբին ԱՄՆ-ն լայնորեն օգտագործել է «Մոնրոյի դոկտրինը»` հիմնավորելու համար իր օկուպացիաները Լատինական Ամերիկայի երկրներում։
Պատմություն
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարությունը զգուշանում էր Վիեննայի վեհաժողովի (1814-1815 թվականներ) արդյունքում ձևավորված Եվրոպական տերությունների նվաճողական քաղաքականությունից։ Ֆրանսիան Կուբան հանձնելու դիմաց արդեն համաձայնվել էր Իսպանական Միապետության վերականգմանը ։ Նապոլեոնյան պատերազմների (1803-1815 թվականներ) ավարտից հետո Պրուսիան, Ավստրիան և Ռուսաստանը ստեղծել էին Սրբազան դաշինքը։ Դաշինքը լիազորված էր ռազմական ինտերվենցիաներ կազմակերպել Բուրբոնների իշխանությունը Իսպանիայում և նրա գաղութներում վերականգնելու համար ։  Մեծ Բրիտանիան համաձայն էր Մոնրոյի դոկտրինի հիմնական նպատակաների հետ և անգամ ցանկանում էր հանդես գալ համատեղ հայտարարությամբ՝ Եվրոպական պետություններին Նոր աշխարհից հեռու պահելու համար։ Արտաքին գործերի նախարար Ջորջ Կաննինգը ցանկանում էր Եվրոպական տերություններին հեռու պահել Նոր աշխարհից՝ զգուշանալով, որ այն կարող է վնասել իր առևտրային ծրագրերին։ Պետք է նշել, որ երկար տարիներ դոկտրինը պահպանվում էր բրիտանական արքայական նավատորմի շնորհիվ, քանի որ  իսպանական գաղութների վերականգնումը կվտանգեր բրիտանական շահութաբեր առևտուրը։ Դա թույլ չտալու համար Կաննինգը առաջարկեց ամերիկյան ղեկավարներին երկուստեք հռչակել և պահպանել Նոր աշխարհի սեպարատիզմը Հին աշխարհից։ ԱՄՆ-ը հրաժարվեց համատեղ հայտարարությամբ հանդես գալուց, քանի որ դեռ թարմ էր 1812 թվականի Մեծ Բրիտանիայի դեմ մղված պատերազմի հիշողությունը։
Մոնրոյի դոկտրինի արմատներ
Չնայած ԱՄՆ-ը միջազգային հարաբերությունների թատերաբեմ մտավ մեկուսացման քաղաքականությամբ, Մոնրոյի դոկտրինի արմատները գցվել էին դեռևս Ջորջ Վաշինգտոնի նախագահության օորոք։ Համաձայն Ս․ Ե․ Մորիսոնի․ «Դեռևս 1873 թվականից Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները որդեգրեց մեկուսացման քաղաքականություն և հայտարարեց Եվրոպայից հեռու մնալու իր մտադրության մասին» ։ Եթե նախագահ Ալեքսանդր Համիլթոնը ցամաքում էր տարածել մեկուսացման քաղաքականությունը միայն Հյուսիսային Ամերիկայի վրա, ապա Մոնրոն այդ քաղաքականության մեջ ներառեց նաև Լատինական Ամերիկան ։ Համիլթոնը ծրագրում էր ԱՄՆ-ը վերածել համաշխարհային տերության՝ հուսալով, որ ունակ կլինի կասեցնելու Եվրոպական տերությունների նվաճողական ձգտումները Ամերիկա աշխարհամասում, չնայած այն փաստին, որ այդ ժամանակ աշխարհամասում Եվրոպական տերություններն ունեին ավելի մեծ իշխանություն, քան ԱՄՆ-ը ։ Համիլթոնը ձգտում էր ԱՄՆ-ը դարձնել միջնորդ Եվրոպական տերություների և պետությանը մերձ նորանկախ երկրների միջև։
Մոնրոյի դոկտրին
Մոնրոյի դոկտրինի ամբողջական փաստաթուղթը, որը գլխավորապես կազմել էր ապագա նախագահ Ջոն Քվինսի Ադամսը, դիվանագիտական լեզվով քողարկված երկար տեքստ է, որի առանցքային գաղափարները ներդրված են երկու պարբերություններում։ Առաջինը նախաբանն է, որում փաստարկվում է, որ Նոր աշխարհը այլևս ենթակա չէ գաղութացման ։ Երկրորդ գլխավոր պարբերությունը, որը պարունակում է դոկտրինի հիմնական ուղերձը, հասցեագրված է Եվրոպական դաշնակից տերություններին (Սրբազան դաշինքին)․ այն պարզաբանում է, որ ԱՄՆ-ը կպահպանի չեզոքություն Եվրոպական տերությունների ամերիկյան գաղութների նկատմամբ, բայց անկախ հռչակված պետությունների նկատմամբ գաղութացման նկրտումները կդիտարկի որպես անբարեհաճ քայլ ԱՄՆ-ի նկատմամբ․
Դոկտրինի միջազգային արձագանքը
Քանի որ ԱՄՆ-ը այդ ժամանակ չուներ հուսալի նավատորմ և մեծ բանակ, դոկտրինը թերահավատորեն ընդունվեց Եվրոպական տերությունների կողմից։ Ավստրիայի կանցլեր Մետերնիխը, հայտարարությունից նյարդայնացած գրել է, որ դոկտրինը եղել է «անհնազանդության նոր դրսևորում» ԱՄՆ-ի կողմից, որը կարող էր «նոր ուժ հաղորդել դավադիրներին քաջալերելու և վերակենդանացնելու համար»։ Դոկտրինը, այնուամենայնիվ, խրախուսվեց Մեծ Բրիտանիայի կողմից։ Արագ աճող անգլիական տնտեսությանը շուկա էր հարկավոր արհեստագործական ապրանքների իրացման համար, և եթե Լատինական Ամերիկան կրկին դառնար իսպանական գաղութ, բրիտանացիների մուտքը այդ շուկաներ կփակվեր իսպանական մերկանտիլիզմի քաղաքականության պատճառով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն
(5222) Իոֆֆե
(5222) Իոֆֆե (Ioffe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,773423 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3734 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1734 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1687,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213393 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 34,57° անկյուն։
Բարի դինոզավրը
Բարի դինոզավր, ամերիկյան «Pixar» ստուդիայի համակարգչա-անիմացիոն ֆիլմը։ Պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ին։ Ռեժիսորը Փիթեր Սոնն է, ով նախկինում աշխատել է «Փոփոխական ամպամածություն» մուլտֆիլմի վրա ։
(5222) Իոֆֆե
Իոֆֆե աստերոիդը պատկանում է Պալասի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,71 - 2,79 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 32°-34° ուղեծրի թեքում և 0,25-0,31 էքսցենտրիսիտետ։
Բարի դինոզավրը
Սյուժե
Այլընտրանքային պատմության մեջ աստերոիդի ընկնելը Երկրի վրա այդպես էլ չի իրականանում, ինչը պահպանում է դինոզավրներին մահից։ Հետագա էվոլյուցիայի արդյունքում նրանք սովորում են խոսել և գյուղատնտեսության հիմքերը։ Հենրի և Իդա դինոզավրների ընտանիքում լույս աշխարհ են գալիս ժառանգներ՝ Լիբբին, Բակը և Արլոն։ Ի տարբերություն իր քրոջ և եղբոր, որոնք արդեն գտել են իրենց կոչումն ու իրավունք են ձեռք բերել թողնել իրենց թաթի հետքը սիլոսի աշտարակի վրա, որտեղ պահպանվում է ամբողջ ուտելիքը, վերջինս դժվարությամբ է հարմարվում շրջակա աշխարհին, որից բավական վախենում է։
Որպեսզի օգնի իր որդուն, Հենրին նրան հանձնարարություն է տալիս՝ բռնել վնասատուներին, ովքեր գողանում են աշտարակի ուտելիքի պահուստները։ Շուտով թակարդն է ընկնում փոքրիկ քարանձավաբնակ մարդ, ում Արլոն չի ցանկանում սպանել և բաց է թողնում։ Հենրին գոհ չէ այդ որոշումից։ Որդու հետ նա սկսում է հետևել գողին։ Այդ հետապնդման պատճառով Արլոն վնասում է ոտքը, իսկ հետդարձի ճանապարհին նրանք հայտնվում են փոթորկի մեջ, որին հաջորդում է ջրհեղեղը։ Հենրին փրկում է որդուն, սակայն զոհվում է ինքը։
(5222) Իոֆֆե
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է B դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս B Կատեգորիա:Պալասի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բարի դինոզավրը
Սյուժե
Արլոն մինչև առաջին ձյունը փորձում է օգնել իր մորը սերմերի հավաքման հարցում։ Շուտով կերաբեռնվածքի մեջ նա նորից գտնում է քարանձավաբնակ մարդուն և ցանկանալով վրեժխնդիր լինել հոր մահվան համար՝ սկսում է հետապնդել նրան մինչև գետը, որտեղ գլխով հարվածում է քարին և կորցնում գիտակցությունը։ Արթնանալով, նա նկատում է, որ գետի հոսքը տնից շատ է հեռացրել։ Շրջակա աշխարհը բացարձակ ընկերասեր չէ, և, միայն քարանձավաբնակ մարդու շնորհիվ է նա կարողանում ողջ մնալ։ Շուտով նրանք հանդիպում են ստիրակոզավրի, ով տպավորված է մարդու ուժով և ցանկանում է նրա վերցնել իր սեփական կենդանիների խմբի մեջ, ովքեր ակտիվորեն օգնում են իրեն։
Արլոյի հետ միասին նրանք փորձում են անուն որոշել մարդուկի համար, սակայն նա արձագանքում է միայն «Ընկեր» անվանը, որը նրա համար մտածել էր ավելի երիտասարդ դինոզավր։ Հետագա ճանապարհորդության ժամանակ Արլոն նշանների միջոցով Ընկերոջը պատմում է իր սեփական կորցրած ընտանիքի մասին, որից հետո պարզվում է, որ նրա ճակատագիրն էլ է այդպիսին։ Հաջորդ օրը հսկա փոթորիկը ամայացնում է երկիրը, իսկ Արլոն, հիշելով հոր մահը, վախից փախչում է։ Հաջորդ առավոտյան նա փնտրում և գտնում է Ընկերոջը, որից հետո նրանք հանդիպում են թռչող պտերանոդոնների, ում խնդրում են ցույց տալ Երեք Ճանկերի լեռան մոտ տանող ճանապարհը (որտեղ ապրում էր Արլոյի ընտանիքը)։