cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(8061) Գաուդիում
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,178901 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5966 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7612 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2070,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173896 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Վիլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վաղաթլու
Վաղաթլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1906-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 62 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ծիծաղ
Ծիծաղ, մարդկանց և պրիմատների որոշ տեսակներին բնորոշ ռեակցիա, որի դրսևորումները ներառում են յուրահատուկ ձայներ և դեմքի և շնչառական համակարգի մկանների ոչ կամածին շարժումներ։ Որոշ դեպքերում ծիծաղը կարող է լինել նյարդային լարվածության ռեակցիա (նյարդային ծիծաղ) կամ հոգեկան խանգարման հատկանիշ։ Համատեղ ծիծաղը սոցիալականացման, հաղորդակցության ակտիվ գործոն է։ Ծիծաղը կարելի է բնորոշել և որպես անցումային երևույթ կենսաբանականի և մշակութայինի միջև։ Մշակութային բովանդակությունն է, որ առանձնահատուկ հետաքրքրություն է առաջացնում ծիծաղի նկատմամբ։
Ծիծաղի նյարդաֆիզիոլոգիա
Ծիծաղի և հումորի դրսևումներն ունեն իրենց ուղեղային մեխանիզմները։ Բարբարա Վիլդի տեսության համաձայն՝ ծիծաղը հսկողության է ենթարկվում երկու՝ միմյանցից անկախ մեխանիզմներով։ Առաջին՝ անկախ, ինքնաբերական ծիծաղը, պայմանավորված է ենթակեղևային ազդակներով, և ֆիլոգենետիկական տեսանկյունից ավելի հին է։ Այս անկախ ծիծաղին մասնակցում են տեսաթումբը (թալամուս), ենթատեսաթումբը (հիպոթալամուս), ստորին տեսաթումբը (սուբթալամուս) և նշաձև կորիզը (nucleus amygdaloideum)։ Ծիծաղի երկրորդ ձևը, որը կարելի է համարել ծիծաղի իմիտացիա, գիտակցված ծիծաղն է, որի համար պատասխանատու է գլխուղեղի ճակատային կեղևը։ Հումորի ընկալումը ևս կապված է ճակատային կեղևի ձախ հատվածի ակտիվացման հետ։
Կենսաբանական (վարքաբանական և նյարդաֆիզիոլոգիական) փաստերը թույլ են տալիս վերակազմել ծիծաղի ֆիլոգենեզը։ Ինքնաբերական ծիծաղը զարգացել է մետակոմունիկատիվ ազդակից անլուրջ խաղային պայքարի ժամանակ։ Հոմոլոգիական ազդակ առկա է նաև կաթնասունների վարքում։ Ծիծաղի վաղեմությունը հաստատվում է նրանով, որ նրա հսկողության մեխանիզմը տեղայնացված է ուղեղի ենթակեղևում և ենթակա չէ կամքին։ Էվոլյուցիոն առումով նոր ճակատային կեղևի դերը կայանում է անկախ ծիծաղի կանխման մեջ։ Մարդկային ծիծաղն, անկասկած, ինտենսիվ է կապկային նախածիծաղի համեմատ։ Ծիծաղը մարդու մոտ ստացավ մեծ կարևորություն՝ դառնալով անլրջության մետակոմունիկատիվ նշան ։
Ծիծաղ և հումոր
Հումորի և գիտակցված ծիծաղի ընդհանրականն այն է, որ երկուսն էլ ինքնաժխտման դրսևորումներ են։ Ինքնաժխտումը անհատական, իմաստային, զգայական մակարդակում՝ հումորն է։ Ինքնաժխտումը միջանհատական մակարդակում իրագործվում է ծիծաղի միջոցով։ Ծիծաղի վարակիչ բնույթը ստեղծում է ծիծաղի օբյեկտիվության իլյուզիա։ Խոսելով հումորի սեմանտիկայի մասին՝ թվում է, թե ծիծաղը նրա ռեակցիան է, որը չունի ինքնուրույն նշանակություն։ Իրականում ծիծաղը ոչ թե արդյունքն է, այլ պատճառը։ Ծիծաղը չունի նշանակություն, իսկ հումորն ունի։ Անլուրջ հայտարարությունը իմաստ չի հետապնդում, իսկ մետահաղորդագրությունը՝ ծիծաղը, ունի որոշակի իմաստ։
Ծիծաղը և հումորն ունեն փիլիսոփայական, հոգեբանական և նշանաբանական ասպեկտներ։ Հումորը հակադրված է մարդկային բոլոր զգացումներին։ Դա միակ զգացումն է, որն իրատեսական չէ և ամբողջությամբ սուբյեկտիվ է։ Հումորը արտաքին աշխարհում ոչ մի օբյեկտ չունի, հետևաբար չունի նաև սեմանտիկա։ Կան ուղղակի հումորային տեքստեր, որոնք սեմանտիկական ծանրաբեռնվածություն չեն կրում։ Հումորի ողջ իմաստը հենված է հակադրման վրա։ Հակադրում, որը գոյություն ունի լուրջի և անլուրջի միջև։
«Ծիծաղելի» հասկացությունը հոգեբանական և լեզվական ֆիկցիա է՝ զուրկ որևիցե բովանդակությունից։ Օբյեկտը սուբյեկտին արտաքին, ձևական առիթ է տալիս՝ անցնելու ոչ լուրջ հարաբերությունների։ Հումորի հիմքում սուբյեկտի չեզոքացնող մետահարաբերությունն է դեպի իր սեփական անլրջությունը։ Հումորի իրական օբյեկտները մտքերը, զգացումները և բառերն են։ Իսկ մեխանիզմը հետապնդում է վերը թվարկածների ոչնչացումը բովանդակային առումով և իրականության հետ կապի խախտումը։ Հումորի գործառույթը մտքի ծանրաբեռնվածությունից ազատագրումն է։
Հումորը սուբյեկտիվ դիալեկտիկա է, խաղային ինքնահերքում։ Սուբյեկտի ռեֆլեքսիան իր սեփական աշխարհարընկալման դեմ։ Հիմնական հակասությունը, որն ընկած է «ծիծաղելիի» հիմքում միանգամայն սուբյեկտիվ է։ Այն բխում է հոգեբանական հավասարությունների հաշտեցման անհնարինությունից։ Հակասությունները կարող են լինել գեղագիտական, հոգեբանական, ինտելեկտուալ։
Խուտուտից դեպի հումոր
Չարլզ Դարվինը հետևյալ միտքն է արտահայտել. «Հաճախ ասում են,որ ծիծաղելի միտքը խուտուտ է տալիս երևակայությունը, այդ գործողությունն իրենից ներկայացնում է նույն մարմին խուտուտ տալու իրավիճակը» ։ Իսկ Ուիլյամ Մակ Դուգալը ծիծաղը դիտարկում է որպես հումորի պրիմիտիվ դրսևորում ։
Ստացվում է, որ մարմնական ռեակցիան (խուտուտ) կապված է հոգեբանական ֆենոմենի՝ ծիծաղի և հումորի հետ։ Քանի որ խուտուտն անմիջականորեն կապված է ծիծաղի և հումորի հետ և՛ մարդկանց, և՛ կապիկների մոտ, կարող է լույս սփռել ծիծաղի կենսաբանական մեխանիզմների վրա։ Հեղինակների մեծ մասը խուտուտից առաջացած ծիծաղը դիտարկում են որպես պարզագույն ֆիզիոլոգիական ռեակցիա։ Թվում է, թե խուտուտից առաջացած ծիծաղը կենդանական ծագում ունի, իսկ հոգեբանական գործոններից առաջացած ծիծաղը՝ մարդկային։ Այս հանգամանքից ելնելով՝ կարելի է ծիծաղի հիմքերը փնտրել խուտուտի հետ պատճառական կապում։
Ծիծաղից դեպի հումոր
Ծիծաղն, ըստ Յոհան Հայզինգայի՝ բնածին անգիտակցական մետակոմմունիկատիվ խաղային ազդակ է, որը դրսևորվում է հատկապես «բացասական» խաղի ժամանակ, երբ դիտավորյալ խախտվում են խաղի կանոնները։ Այս դեպքում դրսևորվում է նախածիծաղը, որը զարգացել է ծիսականացված մեղմ կծումներից, և, ըստ էության, մարդկային հասարակության մեջ մինչ օրս կրում է ծիծաղի գլխավոր պատճառի «պատվավոր տեղում» իր բազմաթիվ երանգներով։ Ծիծաղի սկզբնական և կարևորագույն իմաստն այն է, որ տեղեկացնում է խախտված նորմի անլրջության մասին։
Հումորը օնթոգենետիկական և ֆիլոգենետիկական տեսանկյունից ունի երկու ակունք՝ կեղծ ագրեսիա (պսևդոագրեսիա) և խաղային հակավարքի ոչ ագրեսիվ դրսևորումներ։ Անթրոպոգենեզի վաղագույն փուլերում՝ հավանաբար մինչ խոսքի և մշակույթի ծագումը, կեղծ ագրեսիան շատ մեծ դեր է խաղացել մարդացման գործընթացում։ Այդ վարքն է, որ դառնում է խաղային կանոնների խախտման առաջին դրսևորումը։ Խոսքի և մշակույթի ձևավորումը նպաստում են խաղային հակաագրեսիայի զարգացմանը՝ նրան տալով մշակութային դրսևորումների երանգ։ Ծիծաղը՝ էվոլյուցիոն նախնին է, որը ծնվել է խաղի ժամանակ հակաագրեսիայի ձևով խաղային կանոնները խախտելուց և որպես հականորմ՝ պահպանվել է մարդկության գոյության ողջ ընթացքում՝ մինչ օրս։
Ծիծաղի և հումորի կապը կարելի է դիտարկել որպես բացասական խաղի երկու բաղադրիչների կապ, ինքնահերքման զույգ դրսևորում։ Հումորը երկրորդական է ծիծաղի նկատմամբ։ Այն սոցիալական խաղի արդյունքն է։
Կարելի է դիտարկել երկու տիպի խաղ՝ խաղ կանոններով և անկանոն խաղ։ Կանոններով խաղը (որտեղ կան դերեր) ինչ-որ առումով հոմանիշ է մշակույթին։ Այս խաղը զուտ մարդկային է՝ «արհեստականության» արդյունք։ Այն չունի կենսաբանական արմատներ։ Առանց կանոննեի խաղը պրիմատների սոցիալական խաղի ժառանգությունն է։ Ի տարբերություն նրանց՝ մարդու մոտ այն դրսևորվում է մետախաղի ձևով՝ որպես ռեֆլեքսիա մշակույթի և մշակութային դերերի առիթով։ Այս առիթով կարելի է նշել հնագույն տոնական ծեսերը, որոնց բոլոր նշանակությունները ժամանակավորապես փոփոխված են։ Երկու տիպի խաղերի նախադրյալը խաղային շրջանակն է։ Բայց եթե կանոններով խաղի մասին է խոսքը, շրջանակը թափանցիկ է, որի հետևանքով այդ խաղը հիմնված է լիարժեք նշանների վրա, ապա առանց կանոնների խաղի շրջանակը հերմետիկ է։ Նշանները, որոնք ներթափանցում են շրջանակի մեջ դադարում են այլևս նշան լինել։
Ծիծաղը ոչ թե «խոսում է», այլ գոռում է։ «Այն նշան չէ, ուստի հականշանային իմաստն է ծիծաղի հիմնական բնութագիրը» ։
Խոսքային խաղի երկու տիպերի՝ հեգնանքի (իրոնիայի) և հումորի միաձուլումը մեկ հասկացության՝ կոմիկականի համակարգում սխալական է։ Հեգնանքը կանոններով խաղի տարատեսակ է։ Լուրջ ֆանտազիայի և ստի նման այն հիմնված է լիարժեք նշանների վրա։ Հեգնանքը փոխում է իր արտահայտման մոդուսը՝ թողնելով անփոփոխ, անխախտ րեֆերենցիան և պրոպերենցիան։ Հումորը անկանոն խաղի տարատեսակ է։ Նա ոչնչացնում է ռեֆերենցիան, ինչի շնորհիվ պրոպոզիցիան դառնում է ոչ բարվորակ։ Իսկ մոդուսը՝ ոչ ռելյատիվ։ Այսպիսով, հումորի էությունը կայանում է հետևյալում. փոխել կոմունիկացիան՝ հիմված սիմվոլների վրա։ Կարելի է ենթադրել, որ հումորը և ծիծաղը ոչ թե ինդիվիդուալ կամ խմբային ռեակցիա են, այլ՝ տեսակային։ Դա շատ խորքային կոնֆլիկտի արդյունք է։ Կոնֆլիկտ, որը գոյություն է ունեցել պրիմատների մոտ ճանաչողական-կոմունիկատիվ հատկությունների և ապագա խոսքի միջև։ Խոսքի ծագումը «հեղափոխություն» էր էվոլյուցիայի մեջ, և միանգամայն հավանական է, որ այն հանգեցրել է նյարդահոգեբանական աններդաշնակության։ Մարդը խոսող պրիմատ է, ժամանակ առ ժամանակ ընբոստանում է սեմիոզայի դեմ, որն էլ հիմնված է սիմվոլներ վրա։ Լեզվի մակարդակում բողոքը դրսևորվում է հումորի ձևով, իսկ խոսքի մակարդակում՝ ծիծաղի ձևով։ Չբավարարվելով լեզվական նշանների հոգեբանական գործառույթներով՝ ծիծաղը, փաստորեն, դրանք քայքայում է ֆիզիկապես։ Այն հակադրվում է խոսքի նկատմամբ, ինչպես հումորը՝ լեզվի նկատմամբ։
Մշակութաբանական մոտեցում
Ծիծաղի իրական պատճառը ոչ ավել ոչ պակաս՝ մարդկային վիճակն է։ Ցնցելով մեր մարմինը՝ ծիծաղը մեզ ազատում է ոչ միայն խոսքից, այլ նաև մտքերից ու զգացումներից՝ բերելով ժամանակավոր երանելի անգիտակից և անզգա վիճակի, զրկելով գործելու ունակությունից։ Այդ «հոգու թափահարումը» կարճատև ու բժշկող հանգիստ է խոսքերից, որոնք մարդը գցել է իր ուսերին անթրոպոգենեզի և մշակութագենեզի գործընթացում։ Բնությունը ժամանակավոր «վրեժ է լուծում» մշակույթից և մտնում մրցակցության մեջ։
Ծիծաղը մինչխոսքային հաղորդակցության համակարգի ժառանգումն է։ Ենթակեղևի գործառույթը ենթարկվում է կեղևին էվոլյուցիայի ընթացքում, մասնավորապես՝ լեզվայինի. ծիծաղի իմաստը սեղմված էր հետ՝ «տոհմականն ու անգիտակցականը»։ Սակայն ծիծաղը կոնվենցիալ նշանի վերածելու փորձերը անհաջողությունների են մատնվում, քանի որ լեզվային նշանները պետք է ենթարկվեն կամային հսկողությանը այն ժամանակ, երբ ծիծաղը ակամա է։ Մեր նախնիների մոտ ծագելով որպես մետակոմունիկատիվ «հականշան»` ծիծաղը շարունակում է մնալ ինքնուրույն, ապրել իր կյանքով և լինել խոսքի հակադրյալը։ Ծիծաղը մարդուն չի վերադարձնում մշակույթից բնություն, այլ նաև հիշեցնում է նրա մշակութային ապաստարանի արհեստականության մասին։ Ծիծաղի խորը անգիտակցությունից, անկառավարելիությունից և «անթափանցելիությունից» մշակույթը փորձում է փոխել այդ մետակոմունիկատիվ բարեկարգման ազդանշանի իրական իմաստը՝ տարբեր, արհեսատական իմաստներով։ Սակայն հույզերը և բնածին վարքային բարդույթներ, որոնք նախկինում կոչվում էին բնազդային և անկանխելի արտահայտիչ շարժումներ, ունեն էվոլյուցիոն բավական մեծպաշար։ Եվ մեր բնության այդ դրսևորումներից մշակույթի կողմից փոփոխման չեն ենթարկվել անճանաչելիության աստիճան. ծիծաղն էլ բացառություն չէ։ Ավելի օտար է ծիծաղի էության այն տարածված միտքը, որ նա իր բնույթով խիստ կապված է չարի և բռնության, դատապարտման ու թշնամիների հետ։ Այս միտքը խորը արմատավորված է առօրյա գիտակցության մեջ (այստեղից են «քմծիծաղ», «ծաղրանք» հասկացությունները) և ծիծաղի տեսություններում։ Իրոք, ծիծաղը եղել է արյունոտ ծիսակատարությունների մաս, սակայն ոչինչ չի մատնանշում, որ այդ ծիսակատարություններն արտացոլում են նրա բնությթը։
Անկախ նրանից, թե մարդն ինչպես է իրեն դրսևորում, նա մշակույթի կողմից սահմանված որոշակի դեր է խաղում։ Իր բնածին հատկանիշները մարդը սահմանում է որպես խաղի հատկանիշ, ինչպես դերասանը սահմանում է իր բեմական հագուստը, դիմահարդարումը, դեկորացիաները, սակայն մարդը սխալվում է։ Բեմական հագուստ, դիմահարդարում, դեկորացիաներ և այլն, սրանք մշակույթի սեփականությունն են, իսկ ահա հույզերը և բնածին արտահայտիչ զգացումները՝ ուրիշ առանձնահատկություն ունեն։ Սրանք ոչ միայն նշաններ են, սիմվոլներ, գաղափարական մետաֆորաներ։ Նրանք ունեն իրենց սեփական էությունը, սեփական կյանքը։ Եվ միայն նրանց մշակութային, մասնավորապես՝ կրոնական մասից դեպի գոյաբանականը տեղափոխվելիս ենք գտնում այն հարցի պատասխանը, թե ինչու է ծիծաղը իրենից ներկայացնում հսկայական առեղծված, լացը՝ ոչ ։
Հոգեբանական մոտեցում
Ե՛վ ծիծաղը, և՛ լացը մարդու առեղծվածային առանձնահատկություններից են։ Ֆիզիոլիգիական տեսանկյունից՝ երկուսն էլ վեգետատիվ ռեֆլեքսներ են, իսկ հոգեբանական առումով՝ արտահայտիչ շարժումներով ուղեկցվող զգացումներ։ Նշված երկրորդ ասպեկտին հատկապես մեծ ուշադրություն է դարձրել Դարվինն իր «Մարդկանց և կենդանիների հույզերի արտահայտումը» մենագրության մեջ։ Նշված աշխատության մեջ էլ Դարվինը նշում է, որ հույզի արտահայտումը դեմքի վրա բնածին և էվոլյուցիոն հարմարվողականության արդյունք է։ Տարբեր ռասաների մարդիկ միևնույն կերպ են արտահայտում ծիծաղի և լացի հույզերն իրենց դեմքի վրա։ Նա նշում է նաև, որ էմոցիաների միմիկական արտահայտումները ուժեղացնում են տեսահաղորդակցության հնարավորությունները և նպաստում տեսակի գոյատևմանը։
Ինչ վերաբերում է նախնադարյան հույզերին, այդ հարցը հեշտությամբ է լուծվում էվոլյուցիոն- համեմատական մոտեցաման օգնությամբ ։
Ընդհանուր առմամբ, այդպիսի մոտեցումը դժգոհություն չի առաջացնում։ Փոխադարձ կապ կա ուղեղի գործունեության և միմիկայի միջև։ Մի կողմից այստեղից հետևում է, որ երկու տարբերակն էլ հնարավոր է՝ դեմքը՝ հոգու հայելի, հոգին՝ դեմքի։ Մի կողմից էլ պարզ է, որ «արտահայտիչ շարժումները» իրենց բնույթով բնազդային սոցիալական ազդանշաններ են, մյուս կողմից էլ՝ որ մարդու հոգեկան կյանքը անչափ հարուստ է, քան կենդանիներինը, և ավելի բարձր մակարդակի է՝ լեզվական, ոչ թե բնազդային ։
Վարքաբանական (էթոլոգիական) մոտեցում
Ծիծաղի ուսումնասիրման այս մոտեցումը մատնացույց է անում ծիծաղի նմանությունը կենդանիների շարժողական ակտիվության հետ։ Այս տերմինով էլ վարքաբանները նշում են վարքի ոչ ադեկվատ ռեակցիաները, որոնք կոնֆլիկտերի շարժառիթներով են առաջանում
Ինչպես հաճախ պնդում են, խուտուտը «հաճելի խթանում» չէ, այլ՝ խաղային ագրեսիա։ Կապիկները գիտեն, որ «խաղային դեմքը» սոցիալական ռելիզոր է։ Դրա համար էլ նրանք իրենց բերանը ձեռքով ծածկում են, երբ չեն ցանկանում այլևս խաղալ։ Մարդկային ծիծաղն էլ է չափազանց սոցիալական և, շատ դեպքերում, գործում է ինչպես խաղային ազդանշան։ Մարդիկ, ի տարբերություն կապիկների, ընդունակ են հսկել իրենց միմիկան և ծիծաղել «շինծու» ծիծաղով, սակայն նորմայում մարդկային ծիծաղը ակամայից է և ոչ պակաս ինստինկտիվ, քան կապիկների «ծիծաղը»։ Ինքն իրենով ծիծաղը վարակիչ է նույնիսկ առանց հումորի։ Բացի այդ ապացուցված է, որ հումորը և ծիծաղը հասարակության մեջ գործում են որպես «մեղմացնող երևույթ»` նվազեցնելով ագրեսիայի և թշնամանքի մակարդակը վերաձևավորելով կոնֆլիկտային իրավիճակը` խաղայինի։ Ելնելով էթոլոգիական փաստերից, թվում է, թե ծիծաղի առաջնային ֆունկցիան կայանում է ագրեսիայի կանխման մեջ։ Բայց կապիկների համար ներխմբային ագրեսիայի խնդիրը ոչ պակաս կարևոր է, քան մարդկանց մոտ։ Ստացվում է, որ ծիծաղը միայն մարդկային որակ չէ, կապիկների մոտ ևս գտնում ենք դրա սաղմերը։
Շատ տեսաբաններ նշում են, որ մարդանման կապիկներին բնորոշ են հումորի նախադրյալներ, որոնք դրսևորման որոշ պայմաններում առաջանում է հումորը։ Այդպիսի գլխավոր պայմաններից է կապիկների կողմից մարդկային սիմվոլիկ հաղորդակցության յուրացումը։ Հարկ է նկատել, որ հենց ազատազրկումն է կապիկների մոտ արթնացնում այն վարքը, որ բացակայում է բնությունում։ Մասնավորապես վանդակում շիմպանզեների մոտ՝ առանց վարժեցնոլու երբեմն ի հայտ են գալիս կոպիտ, պրակտիկ հումորի նշաններ։ Մարդկանց կողմից արգելնքները բերում են նրան, որ խախտվում են խաղի ձևով վարքը, որը չափազանց նման է մարդկային հասարակության մի քանի՝ ոչ պակաս կոպիտ, ծիծաղելի տոնական ավանդույթներին ։
Չնայած նրան, որ տասնյակ տեսաբաններ փորձել են բացատրել հումորի իմաստը, այս երևույթը մնում է բավական առեղծվածային։ Հավանաբար, դրա ավելի խորը ակունքներին է վերաբերում արդեն հիշատակված հնագույն տոնական ավանդույթները, որը դասվում է «հակառակ վարքին»։ Արտասահմանյան վարքաբանները նման երևույթներն անվանում են «սիմվոլիկ ինվերսիա», իսկ ռուսական դպրոցի մշակութաբանները՝ անվանում են «հակավարք»։ Կիրառվում են նաև ուրիշ անվանումներ՝ «պարոդիաներ», «կարնավալիզացիա»։ Հակավարքային տոների ժամանակ խստագույն արգելքները խախտվում էին համընդհանուր ուրախ ծիծաղի նեքրո։ Դրանց հիմնական ֆունկցիան կայանում էր, հավանաբար, հոգեկան լարվածություններից բեռնաթափման մեջ ։ Մյուս իմասն էլ այն է, թե մարդիկ միմյանց ներկայացնում էին «ինչպես է պետք» կամ «ինչպես պետք չէ»` այդպիսով պահպանում էին հասարակական կարգը։ Կամ, ինչպես նշում է Զիգմունդ Ֆրոյդը, տոնակատարությունը թույլատրելիի, ավելին` պարտադիրի է արգելվածի հանդիսավոր խախտումը ։
Ընդհանրապես արխայիկ գիտակցությունը «խուսափում է» ամեն վերացականից և ձգտում է կոնկրետության։ Հատկապես սխալ վարքը պետք է ոչ միայն ժխտվեր, այլ պետք է ցուցադրվեր գոնե դիտավորյալ, որը ստեղծում էր դրդապատճառների կոնֆլիկտ, որը փոփոխված ակտիվության, այսինքն՝ ծիծաղի ազատ արձակման նախադրյալ է։ Հակավարքային ծիսակատարությունների համընկնումը տարբեր ազգերի մոտ առաջացել է մարդու հոգեկանի ընդհանուր օրինաչափություններով, ինչպես օրինակ՝ եվրոպական պարահանդեսը, բարեկենդանը։ Անհատական մակարդակով հակավարքը ցուցադրվում է ծիսական ծաղրածուներով, որոնց դերը հասարակությունում հակասական է։ Նրանք ընկալվում էին որպես գերբնական էակներ։ Համապատասխանաբար առաջացնում են և՛ ծիծաղ, և՛ վախ։
Փիլիսոփայական մոտեցում
Ծիծաղի ուսումնասիրությանն անդրադարձել է նաև Էմանուել Կանտը։ Կանտը նշում է, որ ծիծաղի պատճառ կարող է ծառայել մտքի պատկերացումների խաղը, որի միջոցով ոչինչ չի իմաստավորվում և այդ խաղից ստացած հաճույքը կարող է հասցնել աֆեկտի։ Ծիծաղը, ըստ նրա, աֆեկտ է, որն առաջանում է հանկարծակի՝ ոչնչի լարված սպասումից։ Ծիծաղող մարդը հրաժարվում է զգացողությունից, գնահատականներից, մոռանում է ինչ-որ բանի նկատմամբ վերաբերմունքի մասին։ Ծիծաղը ինչպես և մահը արդարացիորեն համարվում են մեծագույն հավասարիչ։ Կոմիկ «դեգրադացիան» վերադարձնում է մարդուն զարգացման ստորին մակարդակի, այնպես որ մարդը դադարում է տարբերել լավը վատից, ողջամտությունը անմտությունից, գեղեցիկը տգեղից և այլն։ Եթե օբյեկտը մեզանից ինչ որ չափով բարձր է, մենք մտովի այն իջեցնում ենք ծիծաղով, որի արդյունքում իջնում ենք ինքներս ։
Կանտը հրաժարվում է «կատակերգական» և «ծիծաղելի» հասկացություններից. նա խոսում է միայն ծիծաղի առիթի մասին։ Երբեք ծիծաղը ուղղված չի եղել ինչ-որ մեկի դեմ։ Արտաքին աշխարհում դրա համար կան միայն առիթներ։ Իրական և միակ պատճառը միշտ մեզանում է։ Ծիծաղը չի բավարարվում ձևի և միջոցի դերով, ծիծաղը ձգտում է դառնալ բովանդակություն և նպատակ` անջատելով և դուրս մղելով ցանկացած լրջություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ծիծաղ Կատեգորիա:Ռեֆլեքսներ
(8062) Օխոցիմսկիյ
(8062) Օխոցիմսկիյ (Okhotsymskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,38618 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1453 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6271 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1346,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267393 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Երկար գիծ
Կատեգորիա:ԳԲՀ
1672
Մահեր
Կատեգորիա:1672 Կատեգորիա:Տարեթվեր
8 լավագույն ժամադրություններ
«8 լավագույն ժամադրություններ» («8 лучших свиданий»), 2016 թվականի ռուս-ուկրաինական կատակերգական մելոդրամա։ «Առաջին 8 ժամադրությանները» (2012) և «8 նոր ժամադրություն» (2015) ֆիլմերի շարունակությունը։ Ի սկզբանե ֆիլմը նախատեսվել թ թողարկել 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, սակայն ավելի ուշ պրեմիերան տեղափոխվել է ։ Ֆիլմի նախնական ցուցադրույունը կայացել է 2016 թվականի փետրվարի 24-ին «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնում ։ Ֆիլմի պրեմիերան Ռուսաստանում տեղի է ունեցել 2016 թվականի մարտի 3-ին ։
Կարգախոսը՝ «Փնտրում եմ ամուսին իմ կնոջ համար» («Ищу мужа своей жене»)։
Սյուժե
Նիկիտան իմանում է, որ ինքն անբուժելի հիվանդ է, այդ պատճառով նա որոշում է փոխարինող գտնել, որի համար մրցույթ է կազմակերպում։ Սակայն արդեն հայտնաբերված փեսացուից հետո Նիկիտան հանկարծ իմանում է, որ բժշկական սխալ է տեղի ունեցել, սակայն բոլորն արդեն հարմարվել են Մաշայի նոր փեսացուին՝ Իլյային։ Սկսվում է Նիկիտայի պայքարը կնոջ, երեխաների և կյանքի համար.
Հասույթ և ցուցադրություններ
Մոսկվայի Յակիմանկա մունիցիպալ շրջանի պատգամավոր Դմիտրի Զախարովը «Կարո 11 Հոկտեմբեր» կինոթատրոնից պահանջել է չեղարկել ֆիլմի նախապրեմիերային ցուցադրությունը, սակայն ֆիլմի տեղայնացնող «Ցենտրալ փարթներշիփ» ընկերության մամուլի ծառայությունը հայտարարել է, որ մտադիր չէ չեղարկել պրեմիերան ։
Ռուսաստանի Դաշնության կոմունիստական կուսակցության խմբակցության պատգամավոր Սերգեյ Օբուխովը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ Ռուսաստանում ֆիլմի ցուցադրությունը պետք է արգելել, քանի որ դրանում նկարահանվել է դերասան Զելենսկին, որը «հայտնի է Ուկրաինայի նկատմամբ Ռուսաստանի քաղաքականության իր ակտիվ քննադատությամբ»։ Ռուսական քաղաքներում մի քանի միայնակ պիկետներ են տեղի ունեցել ֆիլմի դեմ  ։ Որոշ քաղաքներում մարդիկ բոյկոտ են հայտարարել և ֆիլմի ցուցադրության ոչ մի տոմս չեն գնել ։
Ռուսաստանի Դաշնության պետական կառույցները ոչ մի կերպ չեն խոչընդոտել ֆիլմի ցուցադրությանը Ռուսաստանում, իսկ ՌԴ այլ կառույցներ ակտիվորեն աջակցել են ֆիլմի ցուցադրությանը։ ՌԴ մշակույթի նախարարությունը ֆիլմին տվել է վարձույթի վկայական, որպես ֆիլմի տեղայնացնող հանդես է եկել «Ցենտրալ փարթներշիփը», որը մտնում է «Գազպրոմ-մեդիա» պետական հոլդինգի կամզի մեջ, «Առաջին ալիքն» ապահովել է ֆիլմի փիարը, իսկ առաջատար ռուսական ԶԼՄ-ները ոչ միայն չեն սատարել բոյկոտը, այլև նույնիսկ չեն հայտնել նրա մասին ։
Ուկրաինայի տարածքում ֆիլմը հավաքել է 34,47 մլն գրիվնա և զբաղեցրել է 12-րդ տեղը ընդհանուր վարկանիշում, սյն դիտել է 530 հազար մարդ ։ «Կինոբիզնեսն այսօր» ամսագրի վարկածով՝ ֆիլմն ընդգրկվել է ռուսական ամենաշահութաբեր ֆիլմերի թոփ-15-ում ։
Աջ Ռասոխա (Մեծ Չեցայի վտակ)
Աջ Ռասոխա (Правая Рассоха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Չեցա գետի աջ ափին՝ 36 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 34 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ղրիմի թաթարերեն
Ղրիմի թաթարերեն կամ ղրիմաթաթարերեն (Qırımtatar tili, Къырымтатар тили կամ ղրիմի լեզու - Qırım tili, Къырым тили), Ղրիմի թաթարների լեզու, մտնում է թյուրքական լեզուների մեջ, որը ենթադրվում է, որ ալթայան ընտանիքի լեզուների մասն է կազմում։ Գիրը հիմնված է լատինական այբուբենի և կիրիլիցայի վրա ։ Ղրիմի Հանրապետության պետական լեզուներից մեկն է։
Դասակարգում
Ավանդաբար ղրիմի թաթարերենն ընդունված է, որ հանդիսանում է  ղփչաղական լեզուների ղպչաղ-պոլովական ենթախմբին, որի մեջ մտնում են նաև կարաչայ-բալկարերենը, կումիկերենը և կարաիմերենը։ Սակայն, ինչպես արդեն նշվել է, միջին բարբառը, որի վրա հիմնվում է գրական լեզուն, զբաղեցնում են միջանկյալ դիրք ղփրաղերենի և օգհուզերենի միջև, այնպես որ նման դասակարգումը այնքան էլ կոռեկտ չէ։
Ղրիմի թաթարերենը տարբերվում է թաթարերենից. այդ լեզուների ընդհանրությունն այն է, որ երկուսն էլ մտնում են թյուրքական խմբի ղթչաղերեն ենթախմբի մեջ։ Ունեն հին թաթարերենի նման ընդհանուր նախնի։
Նկատվում է տարբեր բարբառների նմանություն թաթարական և ղրիմի թաթարերենի միջև։ Օրինակ, աֆրիկատ ç միշարերեն բարբառով այն մոտեցնում է ղրիմա-թաթարական լեզվին, բայց կազանի բարբառով ç շփականի հետ, որը բաժանում է կազանի բարբառը ղրիմի թաթարների միջին բարբառից, բայց միևնույն ժամանակ այն մոտեցնում է տափաստանային բարբառի հետ։ Միշարերեն բարբառի հնչունայնությունը (ոչ շրթնային ա) մերձեցնում է թաթարերենը ղրիմա-թաթարական լեզվի հետ, սակայն շրթնային տարբերակի առկայությունը կազանի բարբառում թաթարերենը հեռացնում է ղրիմի թաթարերենից։ Նմանությունը և տարբերությունը թաթարերենի և ղրիմի թաթարերենի մեջ դիտվում է առանձին-առանձին յուրաքանչյուր բարբառի համար ինչպես թաթարերեն, այնպես էլ ղրիմի թաթարերեն լեզուներում։ Առավել հեռու է թաթարերենից հարավափյան ղրիմաթաթարերեն բարբառը։
Բառերի օրինակներ.
Արեալ և թվաքանակ
Ղրիմյան թաթարերենով խոսողների ընդհանուր թվաքանակը ԽՍՀՄ նախկին տարածքում կազմում է մոտավորապես 350 հազար մարդ, նրանցից շուրջ 250 հազարը Ղրիմում։ Բուլղարիայում և Ռումինիայում` մոտ 25 հազար լեզուն կրողներ կան։ Հավաստի տվյալներ Թուրքիայում խոսողների մասին բացակայում է։
Պաշտոնական կարգավիճակ
ՌԽՖՍՀ
Բարբառներ
Ղրիմի թաթարների յուրաքանչյուր երեք սուբէթնիկ խումբ (Ղրիմի միջին, տափաստանային և հարավափյան շերտերից եկածներ) ունի իր բարբառը.
Էթնոլեկտեր
Որոշ գիտնականներ թյուրքական լեզուները, որոնք Ղրիմի խանության տարածքում ստեղծել են թերակղզու այլ էթնոսները, դիտարկում են որպես ղրիմաթաթարական էթնոլեկտեր։ Դրանք են` կարաիմերենի ղրիմական բարբառը, ղրիմչակերենը և ուռումերենը։ Կարաիմերենի ղրիմական տարբերակը և ղրիմչակերենը տարբերվում են գրական ղրիմաթաթարերենից միայն արտասանության որոշ առանձնահատկություններով և հեբրաիզմի առկայությամբ։ Ուռումերենի տարբերությունները (որը ինքնին բաղկացած է մի քանի բարբառներից) ղրիմաթաթարերենից շատ ավելի զգալի են։ Դա առաջին հերթին հունարեն մեծաթիվ փոխառություններն են և հատուկ հնչյունների բացակայությունը ղրիմաթաթարերենում։ Միաժամանակ ուռումերենը գրեթե նույնական է ղրիմաթաթարական հարավափնյա բարբառին, որը նաև հարուստ է հելլենիզմներով։ Իրենք կարաիմները, ղրիմչակները և ուռումները պնդում են, որ իրենց լեզուները ինքնուրույն են։
Ղրիմաթաթարերեն բարբառները տարածված են նաև Բուլղարիայում և Ռումինիայում (սահմանվում են որպես բալկանյան ղրիմաթաթարերեն լեզուներ), ընդ որում պահվում են նոգայերեն, պոլովերեն և օղուզերեն բարբառների տարբերությունները։
Պատմություն
Ղրիմաթաթարերեն երեք բարբառները ձևավորվել են հիմնականում Միջնադարում Ղրիմի թյուրքալեզու բնակչության ղփչայերեն և օգուզերեն խոսակցականի հիման վրա։ Բարբառների միջև խիստ տարբերությունները բացատրվում են նրանով, որ ղրիմի թաթարների էթնոգենեզի գործընթացը շատ բարդ է, և դրանում մասնակցություն են ունեցել բազմաթիվ ինչպես թյուրքական, այնպես էլ ոչ թյուրքական ժողովուրդներ։ Ղրիմի խանության ժամանակներում ղրիմաթաթարների գրական լեզուն սկզբում եղել է Ոսկե Հորդայից ժառանգված լեզվի տեսակը` թյուրքի՜, ապա օսմաներենը։
Ղրիմի թաթարների լեզվի կայացման այդ ժամանակ (Ղրիմի խանության բնակիչներ) ռուսերեն թարգմանիչներից կարևորներից մեկը եղել է Աբլեզ Բակշին, որը մոսկոյան Դեսպանական պրիկազի ծառայող էր (1489 թվական)։ Նրա օրոք Ղրիմի և այլ դեսպանական գրքերում գրառումնեն ավելի մանրամասն և ամբողջական դարձան։
Ղրիմաթաթարերենի ժամանակակից պատմությունը սկսվել է 19-րդ դարի վերջին` ականավոր լուսավորիչ Իսմայիլ Գասպրինսկու գործունեության հետ։ Նա նպաստել է ղրիմի թաթաների մշակույթի վերածննդին դարավոր անկման շրջանից հետո, որը սկսվեց Ղրիմի Ռուսական կայսրության կազմի մեջ մտնելուց հետո։ Գասպրինսկին փաստորեն ստեղծել է ղրիմաթաթարական առաջին գրական լեզուն։ Այդ լեզուն, ի տարբերություն ժամանակակիցի, հիմնվում էր հարավափնյա, օգուզական բարբառների վրա։
1928 թվականին Ղրիմում տեղի ունեցած լեզվական համաժողովը որոշում ընդունեց ստեղծել նոր գրական լեզու միջին բարբառի հիման վրա, քանի որ հենց այդ բարբառն է, որն ունի ավելի շատ կրողներ և հավասարապես հասկանալի է մյուս երկու լեզուների կրողների համար։ Հենց այս երկրորդ գրական լեզուն, որի կոդավորման սկիզբը դրվել է 1920-ական թվականներին, ընդհանուր գծերով օգտագործվում է նաև մինչ օրս։
Գիր
1928 թվականից թարգմանվել է, ինչպես և ԽՍՀՄ այլ թյուրքական լեզուները, «նոր թյուրքական այբուբենով» (ՀԱՀ), որը հայտնի է նաև որպես Յանալիֆ լատինիցայի հիման վրա ։
ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրի կիրիլիզացման ընթացքում 1939 թվականին հայտարարվել է, որ «լատինակական այբուբենը դադարել է բավարարել լեզուների կարիքները, քանի որ նա չէր ապահովում ռուս մեծ ժողովրդի մշակույթին մերձեցնելու պայմանները», և ղրիմաթաթարերեն լեզուն փոխարինվեց կիրիլիցայով (գերմանական օկուպացիայի ժամանակահատվածից բացի)։ Ի տարբերություն կիրիլիզացված թաթարերեն այբուբենի, ղրիմաթաթարերեն կիրիլիցական այբուբենում չի փոխանցվել յանալիֆի տառերը, որոնք արտացոլում էին նրա հնչյունաբանության առանձնահատկությունները։ Որոշ հնչյուններ, որոնք համապատասխանում են յանալիֆի առանձին տառերին կամ ժամանակակից լատինական այբուբենի հիման վրա ստեղծված այբուբենին, գրվում են կիրիլերեն տառերի համակցությամբ։
1990-ական թվականներից իրականացվում է լատինատառ այբուբենի աստիճանական անցում, որը հաստատված է Ղրիմի 1997 թվականի Գերագույն Խորհրդի որոշմամբ։ Այս այբուբենը տարբերվում է 1930-ական թվականներին օգտագործվող յանալիֆից «ոչ ստանդարտ», ստանդարտ լատիներենում բացակայող յանալիֆի տառերը փոխարինելով այն սիմվոլներով, որոնք համապատասխանում են դիակրիտիկով լատինատառ սիմվոլներին և այս առումով նման է թուրքական և թուրքմենական այբուբեններին։ Ներկա պահին օգտագործվում է ինչպես կիրիլիցայի, այնպես էլ լատիներեն այբուբենները։ Ռուսաստանում պետական ղրիմաթաթարերենի համար պաշտոնապես օգտագործվում է կյուրեղագիրը, քանի որ լատինատառերի օգտագործման համար անհրաժեշտ է ընդունել հատուկ դաշնային օրենք ։ Ռուսաստանում նմանատիպ օրենքների ընդունումը իր նախադեպը չունի։
Լատինագիր (1992)
(1) Â â նշանը, որն օգտագործվում է որպես նախորդող բաղաձայնը փափկացնող ցուցանիշ, առանձին տառ չի հանդիսանում։
Կիրիլիցա (1938 թվականից)
(1) гъ, къ, нъ և дж տառերն առանձին տառեր են (դա կարևոր է այբբենական կարգով բառերի տեսակավորման դեպքում, օրինակ բառարաններում)։
(2) կիրիլիցայի և լատիներեն այբուբենների տառերի միջև փոխմիանշանակ համապատասխանություն գոյություն չունի։
Արաբական այբուբեն (մինչև 1928)
1 — հաճախ ﻙ (կեֆ) տառը օգտագործվել է նաև ﮒ և ﯓ փոխարեն։
Ձևաբանություն
Ղրմի թաթարերենը ագլյուտինատիվ է։ Աֆիքսացման հիմնական միջոցը սուֆիքսացումն է։ Օրինակ, evlerimizdendirlermi բառը (մեր տներից է արդյոք) պարունակում է 7 մորֆեմ. ev-ler-imiz-den-dir-ler-mi. Ընդ որում, արմատը ev ձևույթն է — տուն, իսկ մնացած ձևույթները` ածանցներ են։ -ler-  հոգնակի ձևույթ է, -imiz- ցույց է տալիս biz — մենք դերանվան պատկանելությունը, -den-ի սկզբնական հոլովի ցուցանիշ է, -dir- — հավասարազոր է ուտել կապ-բային-փաթեթ կա, -ler- հոգնակի ցուցանիշ է -dir- ածանցի, -mi- ածանցը նման է ռուսական ли/արդյոք մասնիկին։ Ղրիմի թաթարերենում շատ են տարբեր աֆիքսները, որոնց միջոցով արտահայտվում է մի գոյականի պատկանելությունը մյուսին (իզաֆետ), բառերին տրվում են տարբեր երանգներ և այլն։
Ղրիմի թաթարերենը չունի սեռի կատեգորիաներ ինչպես գոյականների, այնպես էլ դերանունների համար (ռուսերեն он, она, оно դերանուններին համապատասխանում է մի դերանուն` о)։  Գոյականները հոլովվում են։ Դրանք 6-ն են. ուղղական, սեռական, տրական (ուղղորդող), հայցական, տեղական և ելակետային հոլովներ։ Այլ կերպ հակված գոյականները հալավվում են իզաֆետի ձևով։
Բայերի ունեն 4 տիպի խոնարհում, որոնք տարբերում են հիմքի վերջին վանկի կոշտությամբ կամ փափկությանբ, ինչպես նաև ձայնավոր կամ բաղաձայն վերջավորությունով։ Բայերն ունեն եղանակներ, ինչպես նաև ունեն 3 ժամանակ` ներկա, անցյալ և ապառնի, որոնցից յուրաքանչյուրում բայն ընդունում է տարբեր անհատական վերջավորություններ։ Ունեն նաև այլ ժամանակային ձևեր, որոնք առաջանում են աֆիքսների և օժանդակ բայերի միջոցով։ Բայն ունի նաև հատուկ ձևեր` դերբայ և ածական դերբայ։ Գոյականներից և բայերից բացի կան դերանուններ և դերբայներ (հոլովում), որոշ ցուցական բառեր (հոլովում և խոնարհում)։
Ածականի գրելաձև
Ածականի գրելաձևում «ղրիմաթաթարերեն»/«ղրիմի թաթարերենում» տարածված են երկու տարբերակ` և միասին, և գծիկով։ Չնայած այն հանգամանքին, որ ըստ պաշտոնապես գործող «Ռուսական ուղղագրության և կետադրության կանոնների» 1956 թվականից խոսքը պետք է գրվի միասին, գոյություն ունեն մի շարք պարբերականների և բառարաններ, որոնք առաջարկում են դեֆիսային գրելաձև։ Ակադեմիական «Ռուսերեն ուղղագրական բառարանը» Վ. Վ. Լոպատինի 2013 թվականին հրատարակված խմբագրությամբ, որը նորմատիվային ուղեցույց է հանդիսանում, խորհուրդ է տալիս դեֆիսայի գրելաձև ։ Ընդ որում, բառարանի նախաբանում հեղինակները պարզաբանում են, որ «Ռուսերեն ուղղագրական բառարանը» բխում է գործող «Ռուսական ուղղագրական և կետադրական կանոններից» (1956), բացառությամբ հնացած խորհուրդներից, որոնք չեն համընկնում ժամանակակից գործնակաորեն կիրառվող գրելաձևին»։
Լեզվի անվանման գրելաձև
Ինչ վերաբերում է լեզվի անվանմանը, ապա գործնականում Ղրիմում և Ուկրաինայում և գիտական, և հրապարակախոսական տեքստերում օգտագործվում է գրեթե բացառապես «ղրիմաթաթարերեն» միասին գրելու ձևը, այս ձևը օգտագործվում է նաև ուսումնական գրականության մեջ (այդ թվում ՝ ժամանակակից բոլոր ռուսալեզու քերականական դասագրքերում և ղրիմթաթարական ձեռնարկներում)։
Ղրիմի Հանրապետության Սահմանադրությունում, որն ընդունվել է 2014 թվականի ապրիլի 11-ին, ընդունվել է գրելու դեֆիսային տարբերակը, սակայն Ղրիմի Հանրապետության Կառավարության նյութերում և փաստաթղթերում գրեթե բացառապես օգտագործվում է միասին գրելաձևը ։
ՌԴ-ում երկու տարբերակներն էլ օգտագործվում են, ընդ որում միասն գրելաձև օգտագործվում է ավելի հաճախ լեզվական և թյուրքագիտական հրապարակումներում , իսկ դեֆիսայինը ավելի հաճախ օգտագործվում է հրապարակախոսական տեքստերում ։ Ռուսստանդարտի պատրաստած և Ռուսաստանում, Ղազախստանում, Բելառուսում և Ղըրղզստանում գործող  ГОСТ 7.75-97 «Коды наименований языков» ստանդարտը ղրիմի թաթարների լեզուն անվանում է «ղրիմ-թաթարական»։
Միասին և գծիկով գրելու ենթատեքստեր
Իրենք ղրիմի թաթարները գրում են որպես ածական` «ղրիմաթաթարերեն» և միասին, և համարում են, որ «ղրիմաթաթարերեն» և «ղրիմի թաթարերեն» անվանումները կրում են տարբեր սեմանտիկ նշանակություն և գնահատման ենթատեքստեր. գծիկով գրելը քաղաքականապես մոտիվացված է, առանձնացնում է Ղրիմի թաթարներին և բացառում է ղրիմաթաթար ժողովրդի գոյության ճանաչումը, նրանց հավասարեցնելով այլ էթնոսի` թաթարների հետ։
Նման տեսանկյունին, մասնավորապես, հավատարիմ է Վ. Ի. Վերնադսկու անվան Ղրիմի դաշնային համալսարանի ղրիմթաթարական արևելյան բանասիրության ֆակուլտետի դեկանը` Այդեր Մեմետովիչ Մեմետովը ։
Ռուս լրագրող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու Քսենյա Տուրկովան համաձայն է այդպիսի գնահատականի հետ և արձանագրում է, որ «սա այն դեպքն է, որ ուղղագրության մեջ քաղաքականություն է թաքնվում, իսկ գրելու ձևը բացում է հարցի վերաբերյալ վերաբերմունքը»։ Նա նաև հիմնավորում է միասին գրելու ձևը. Ռուսաց լեզվի կանոնները սահմանում են, որ բառակապակցություններից ձևավորվող ածականները գրվում են առանց գծիկի։ օրինակ' Արևմտյան Եվրոպա` արևմտաեվրոպական, գյուղական տնտեսություն ՝ գյուղատնտեսական, միջին վիճակագրություն` միջինվիճակագրական։ Նաև կարելի է հիշել այն կանոնը, որ եթե խոսքի մասերի միջև կարելի է դնել և կապը, ապա գրվում է գծիկ։ Ուստի, գծիկ օգտագործելով, մենք կիսում ենք երկու մասի, և ստացվում է Ղրիմ Ու թաթարներ, այլ ոչ թե ղրիմի թաթարներ»։
Ինչպես նա է նշում, նա քննարկել է այդ թեման Վինոգրադովի անվան Ռուսաց լեզվի ինստիտուտի լեզվաբանների հետ, և նրանք նույնպես հաստատել են, որ ածական պետք է գրվի միասին ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի լեզուներ Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թյուրքական լեզվաընտանիքի լեզուներ
Շիլինո
Շիլինո (Шилино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վանաթլի
Վանաթլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 62 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ծովինար (անձնանուն)
Հնագույն հիշատակություններն են 1509, 1582 , 1587 , 1602 , 1647 , 1651 , 1664 , 1698 թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Թռենչքոթ
Թրենչքոթ, հաստ, բամբակյա, կաշվե և փոփլինե կտորներից կարված անջրանցիկ բաճկոն է ։ Ընդհանուր առմամբ այն ունի շարժվող աստառ, ռագլանե թևեր, դասական տեսակները ունեն տարբեր երկարություններ՝ կոճերից վերև (ամենաերկարը) և ծնկներից վերև (ամենակարճ) ։ Սկզբնական շրջանում այն բանակի սպաների հագուստ է եղել (այն ստեղծվել է պատերազմից առաջ և հարմարեցվել է Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի խրամատներում օգտագործելու համար) և այն իր ազդեցությունն է ունեցել ոճի ձևավորման մեջ։
Ավանդական թռենչքոթը երկակի կրծքավանդակով հագուստ է, 10 առջևի կոճակներով, լայն կողերով, խոշոր ծալքերով և կոճակները ծածկող գրպաններով։ Վերարկուի գոտկատեղը ծածկված է ինքնաշերտ գոտիով, գոտիներ կան նաև դաստակների շուրջը, որոնք ավելի են ամրացնում (անձրևր տակ հեռադիտակ օգտագործելու ժամանակ կանխում են նախաբազուկում անձրևաջրի լցվելը)։ Վերարկուն ունի նաև գոտիներ ուսերի շրջանում, որոնք ծածկում են կոճակները․ դրանք առանձնահատուկ գործառություն ունեին ռազմական տեսակետից։ Ավանդական թռենչքոթը ուներ խակի գույն, սակայն ավելի նորերը ստեղծվում էին տարբեր գույներից։
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ
Թռենչքոթը մշակվել է, որպես այլընտրանքային տարբերակ Առաջին համաշխարհային պատերազմում բրիտանացի և ֆրանսիացի զինվորների մաշված և ծանր վերարկուները փոխարինելու համար։ Թռենչքոթի հայտնագործումը կապվում է բրիտանական երկու հայտնի հագուստ արտադրողներ Բարբրիի և Աքուասքաթում հետ 1850-ական թվականներին։ 1879 թվականին Թոմաս Բարբրի ն հայտնաբերել է «գաբարդին» կտորի տեսակը և 1901 թվականին ներկայացրել է Միացյալ Թագավորության Պատերազմական գրասենյակ, որպես բանակային սպաների բաճկոն   ։
Թռենչքոթը դարձել էր կարևոր հագուստ բրիտանական բանակում, որը ձեռք էր բերվում սպաների կողմից՝ մասնավոր գնման ձևով․ առաջին դասի սպաները պարտավոր չէին գնել ։ Ոչ մի այլ մարդ իրավունք չուներ կրելու։ Մեկ այլ հագուստի կարևոր տեսակ էր «Բրիտանական Վորմ»-ը՝ բամբակյա վերարկու, որը նման էր նախկինում օգտագործվող ծանր վերարկուին, սակայն ավելի կարճ էր․ այն նույնպես կրում էին առաջին դասի սպաները և բրիտանացի օֆիսերները։
Առաջին Աշխարհամարտի ընթացքում թռենչքոթի դիզայնը ձևափոխվեց, որպեսզի ներառի ուսերի հատվածում գոտիներ և D- օղակներ։ Գոտիները նախատեսված էին տարբեր տեսակի նշանների կցման համար, իսկ D- օղակները քարտեզներ, թրեր կամ այլ հարմարանքներ՝ գոտուն ամրացնելու համար։ Կար մի հայտնի միֆ, ըստ որի այն ձեռքի նռնակների կցորդման համար էր նախատեսված։
Այս վերջին դիզայնը հենց անվանվեց թռենչքոթ առաջնագծում ծառայողների կողմից։ Շատ թռենչքոթեր ունեին մեծ գրպաններ քարտեզների համար, ինչպես նաև փաթաթաններ և օդափոխիչներ, որպեսզի լուծվի ավելի վաղ առկա եղած ռետինե վերարկուների բույրի խնդիրը։
Պատերազմի ժամանակ մշակվել և վաճառվել է մի շարք անջրանցիկ վերարկուներ, որոնք բավարարել են պատերազմական գրասենյակի բոլոր պահանջները։ Այն, ինչ դարձավ հայտնի թռենչքոթ, իր մեջ ներառում էր զինվորական, անջրանցիկ վերարկու՝ մշակված բրիտանացի սպաների համար ։ Շատ վետերաններ, վերադառնալով քաղաքացիական կյանք պահում էին վերարկուն, որը հետագայում դարձավ նորաոճ և տղամարդկանց և կանանց համար։
Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ի ընթացքում նույնպես բրիտանացի սպաները շարունակեցին կրել թռենչքոթ՝ ցուրտ եղանակին։ Այլ ազգեր նույնպես սկսեցին արտադրել թռենչքոթի ոճով բաճկոններ, հատկանշական են ԱՄՆ-ն և Սովետական Միություն ը, ինչպես նաև այլ եվրոպական երկրկներ՝ Բելգիա, Գերմանիա, Հունաստան, Նիդերլանդներ, Հոլանդիա (հաճախ կարելի էր տեսնել 1930-40 պատերազմի դաշտից ստացված լուսանկարներում,նույնիսկ հարձակվող ջոկատների մոտ), չնայած պատերազմի զարգացմանը զուգընթաց ավելի կարճ «դաշտային բաճկոններ»-ը դարձան ավելի հայտնի, որոնց մեջ էին մտնում դենսիոն կոստյումը՝ բրիտանացի հրամանատարների, ղեկավարների և դիպուկահարների կողմից օգտագործվող և  M1941\M1943 պիջակները՝ ամերիկյան բանակի կողմից օգտագործվող։ Այս տեսկաները ավելի կարճ էին և պրակտիկ, քան թռենչքոթը ։
Սովորական թռենչքոթը 10 կոճակից կազմված, բեժ, սև, խակի և թուխ գույնի կտորներից կարված երկար վերարկու է։ Դրանք սովորաբար ունենում են ճարմանդյա գոտիներ, ռագլանե թելեր, ուսային գոտիներ և ամրագոտի։ Թռենչքոթը կրում էին որպես անձրևից պաշտպանման միջոց, այլ ոչ թե ձմռանը տաքացնող վերարկու (չնայած շատ տեսակներ ունեին բամբակյա մասեր, որոնք տաքացնում էին, սակայն այնքան տաք չէին,որքան ձմեռային սովորական վերարկուները)։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի գովազդները բացահայտում էին, որ թռենչքոթը ստեղծվել էի պաշտպանելու անձրևաջրերից, երբ եղանակը բավականին ցուրտ էր ավելի հաստ բաճկոնի համար, չնայած վերջին տարիներին համեմատությունները ցույց են տվել, որ թռենչքոթը և սովորական վերարկուն չափսերով բավականին նման են եղել ։
Լաշչի եկամտաբեր տուն
'''Ա. Է. Լաշչի եկամտաբեր տուն (Доходный дом А. Э. Лащ, նաև` Ա. Պ. Լիվուսի եկամտաբեր տուն''', Доходный дом А. П. Ливус), շենք Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքի Պուշկինի փողոցում (շենք թիվ 75)` Մաքսիմ Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգու դիմաց։ Շենքը XX դարի սկզբին կառուցել է Ալեքսանդր Էդմունդովիչ Լաշչը։ Եկամտաբեր տան առավել հարուստ բնակարանների պատուհանները նայում էին Պուշկինի փողոց, պակաս կարևորները` բակ ։ Ներկայումս սա բազմաբնակարան բնակելի շենք է։ Ըստ Ռոստովի մարզի վարչակազմի ղեկավարի 1998 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ 411 որոշման` Լաշչի եկամտաբեր տունն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ ։
Թռենչքոթ
Ավելի ուշ
Թռենչքոթը Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմ ից հետո դարերի ընթացքում մնացել է բավական նորաոճ։ Լինելով բանակային սպաների համազգեստ՝ այն իր յուրահատուկ տեղն ուներ, չնայած շատերը նախընտրում էին ամրագոտին կապել առջևում, որպեսզի ավելի սովորական տեսք տան, խիստ ռազմականի փոխարեն։ Համֆրի Բոգարտի Ռիք Բլենը Կասաբլանկայից և Փեթր Սելլերի ԻՆսպեքտորը հագնում էին թռենչքոթ հասրակության առաջ ։ Հաճախ կրում էին նաև ֆեդորա և ուշանկա (ցուրտ եղանակի ժամանակ)։ 1960-ականներից հոգևորականները սկսեցին հագնել թռենչքոթ իրենց սև սվիտերներից վրայից, շատ ժամանակակիցներ այն կրում էին նաև որպես ոճային վերարկուներ, դարձնելով այն այլընրանքային տարբերակ ֆլիշթեյլին կամ քրոմբին, իսկ շատերը նախընտրում էին թռենչքոթ․ քանի որ այն թաքցնում էր ներքնազգեստի չլինելը և հեշտությամբ կարող է բացվել երբ ցուցադրողը պատրաստ է բացահայտել իրեն։
Լաշչի եկամտաբեր տուն
Ճարտարապետություն
Եկամտաբեր տան ճակատը գտնվում է Պուշկինի փողոցի կարմիր գծի վրա։ Շենքը բաղկացած է չորս հարկից և ձեղնահարկից։ Ճակատի ձևավորման մեջ կան գոթիկայի տարրեր։ Ճակատի ուղղահայաց բաժանումը կատարված է երկու եզրային ելուստավորումների շնորհիվ, որոնք կողքերից զարդարված են սյուներով։ Ելուստավորումներն ավարտվում են ճակտոնապատերով։ Գլխավոր մուտքի դռան վերևում տեղադրված են փոքր դեկորատիվ սյուներ և բուսական նախշազարդ։ Լուսամուտատեղերը զարդարված են կողպեքաքարերով։ Երրորդ և չորրորդ հարկերի միջև ճակատը զարդարում է բուսական զարդանախշերով գոտին։ Հինգերորդը լսողական պատուհաններով ձեղնահարկ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի շենքեր և կառույցներ
Թռենչքոթ
Ավելի ուշ
Ծանր մետալ և Գոթ ոճի, սև գույն ունեցող դասթերները անվանում էին (սխալմամբ) թռենչքոթ ։ Ըստ 1999 թվականի մեդիայի զեկույցի Կոլումբինի ավագ դպրոցի կոտորածը կապել են «Թռենչքոթ մաֆիա»-ի անդամների հետ՝ մի վտարանդիների խումբ, որոնք անգիտակցաբար կրում էին ավստրալիական դասթեր։ Օրեր անց Մայերս ավագ դպրոցի նկարահանումներում տարածվեց այն լուրը, որ հրաձիգը հագել էր թռենչքոթ։ Այսպիսի դեպքերից հետո շատ պետական դպրողներում արգելվեց, որ աշակերտները հագնեն թռենչքոթ, իրենց մշակութային զուգորդման և այն պատճառով, որ դրանք օգտագործել են զենք թաքցնելու համար  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հագուստ Կատեգորիա:Հագուստ ըստ տեսակի Կատեգորիա:Հագուստի պատմություն
Տիբավա (գյուղ, Սվալյավայի շրջան)
Տիբավա (Тибава), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Սվալյավայի շրջանում։
Չճշտված տվյալներով Տիբավա գյուղում բնակվում էր 923 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Սվալյավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Alfa Romeo 185T
Բոլիդ Alfa Romeo 185T (Alfa Romeo 185T), Ջոն Գենտրիի և Մարիո Տոմլենտինոյի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1985 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Քլեյ Թոմսոն
Քլեյ Ալեքսանդր Թոմսոն (Klay Alexander Thompson, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ Ներկա պահին հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» ակումբում, որպես հարձակվող պաշտպան և թեթև հարձակվող։
Ծնվել է Լոս Անջելեսում, մանկություն անցկացրել Լադերա Ռանչ բնակավայրում (Կալիֆորնիա նահանգ)։ Հաճախել է Ռանչո Սանտա Մարգարիտայում գտնվող «Սանտա Մարգարիտա» ավագ դպրոցը ։ Դպրոցի ավարտական տարում Թոմսոնը միջինը բերում էր 21 միավոր, որի օգնությամբ թիմը մրցաշրջանում ունենում է 30 հաղթանակ և ընդամենը 5 պարտություն, ինչի շնորհիվ էլ դուրս է ելնում մինչև նահանգային առաջնություն ։ Նահանգային առաջնության ժամանակ Թոմսոնն սահմանում է խաղային ռեկորդ՝ մեկ հանդիպման ընթացքում իրացնելով յոթ 3-միավորանոց նետում։ Դպրոցն ավարտելով 2008 թվականին՝ Թոմսոնն ընդունվում է Վաշինգտոնի նահանգային համալսարան։ Համալսարանի առաջին, երկրորդ և երրորդ կուրսերում Թոմսոնը միջինը բերում էր համապատասխանաբար 12, 5, 19, 6 և 21, 6 միավոր։
Ընտրվել է NBA-ի 2011 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 11-րդ ընտրությամբ՝ «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորսի» կողմից։
2014 թվականին խաղընկեր Ստեֆեն Քարիի հետ (միասին հայտնի որպես «Սփլեշ եղբայրներ», "Splash Brothers") ռեկորդ է սահմանել կոմբինացիոն 3-միավորանոց նետումների ասպարեզում (484)։
2015 և 2017 թվականներին, «Ուորիորսի» կազմում ճանաչվել է NBA-ի չեմպիոն։
Ուսանողական կարիերա
Թոմսոնն ավարտել է «Սանտա Մարգարիտա» կաթոլիկական դպրոցը, որը գտնվում է Կալիֆորնիա նահանգի համանուն քաղաքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 3 մրցաշրջան անցկացրել է Վաշինգտոնի նահանգային համալսարանի բասկետբոլային հավաքականում։
2008-09 մրցաշրջանում Թոմսոնն անցկացնում է 33 հանդիպում՝ մանրահատակի վրա միջինում անցկացնելով 33 րոպե և գրանցելով 12 միավոր, 4 բլոկշոտ, 1 խլում, 2 արդյունավետ փոխանցում և 1 կորուստ ։
2009-10 մրցաշրջանում Թոմսոնն անցկացնում է ընդամենը 3 հանդիպում՝ միջինում խաղալով 35 րոպե և գրանցելով 20 միավոր, 5 բլոկշոտ, 1 խլում, 2 արդյունավետ փոխանցում և ունենալով ընդամենը 3 կորուստ ։
2010-11 մրցաշրջանում Թոմսոնն անցկացնում է 34 մարզական հանդիպում՝ մանրահատակի վրա միջինում անցկացնելով 35 րոպե և գրանցելով 21 միավոր, 5 բլոկշոտ, 1 խլում, 4 արդյունավետ փոխանցում և ունենալով ընդամենը 3 կորուստ ։
NBA-ի կարիերան
Ընտրվել է 2011 թվականի NBA դրաֆթի առաջին ռաունդի 11-րդ ընտրությամբ «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» ակումբի կողմից ։
NBA-ում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում Թոմսոնը մանրահատակի վրա միջինում անցկացնում էր 24 րոպե, և իր հաշվին գրանցում 12 միավոր, 2 բլոկշոտ և 2 փոխանցում։ Մեկնարկային մրցաշրջանի բարձրագույն արդյունքը Թոմսոնն ունենում է «Սաքրամենտո Քինգս» ակումբի հետ խաղում, որի ժամանակ հաշվին գրանցում է 31 միավոր։ Ընդհանուր առմամբ, Թոմսոնը մեկնարկային մրցաշրջանում 10 անգամ հավաքել էր 20-ից բարձր միավոր։
2015 թվականի հունվարի 23-ին Թոմսոնը NBA-ի նոր ռեկորդ է սահմանում «Սաքրամենտոյի» հետ հանդիպման ժամանակ՝ մեկ խաղակեսի ընթացքում հավաքելով 37 միավոր։ Հանդիպման երրորդ խաղափուլում Թոմփսոնն արդյունավետ կերպով արձակում է 13 նետում։ Հանդիպման ավարտին Թոմսոնն իր հաշվին գրանցում է կարիերայի բարձրագույն՝ 52 միավոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Փետրվարի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Վասկի (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Վասկի (Васьки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վասկի գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,423 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 125,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Երևանի խորհրդանիշներ
Երևանի խորհրդանիշերը, 1994 թվականին ընդունվել էր Երևանի զինանշանը, 2004 թվականին՝ օրհներգն ու դրոշը։
Պատմություն
Աշխարհի բոլոր նշանավոր քաղաքները, որոնց հետ Երևանը քույր և համագործակցող քաղաք է ունեն իրենց խորհրդանիշները։ Նրանց հետ հանդիպումներին Երևանը երկար ժամանակ ներկայանում էր ՀՀ պետական խորհրդանիշներով, քանի որ աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկը լինելով չուներ իր խորհրդանիշները։ Այդ հարցը միշտ անհանգստացրել է մեր քաղաքի ղեկավարներին, բայց ամեն անգամ հետաձգվել և լուծում չի ստացել։ Վերջապես, 20-րդ դարի վերջին, հարցը ստացավ իր լուծումը և մեր սիրելի քաղաքն ունեցավ իր խորհրդանիշները։ Դրանք քաղաքի դրոշը, օրհներգը և զինանշանն են։ Առաջին լուրջ քայլերը խորհրդանիշների ստեղծման ուղղությամբ կատարվեցին 1994 թվականին։