cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մ.թ.ա. 363
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 363
Ժողովածու (2045)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
ԴՌՍՈւ-1
ԴՌՍՈւ-1 (ДРСУ-1), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 244 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Երկրների ցանկ ըստ պաշտոնական լեզուների
Այս ցանկը ցույց է տալիս երկրները/վիճելի տարածքներն ըստ այնտեղ խոսվող լեզուների:
Ֆրանսերեն
Տես նաև Տարածքային կազմավորումների ցանկ, որտեղ ֆրանսերենը պաշտոնական լեզու է
Իսպաներեն
Ստորև ներկայացված է 22 երկրների ցանկ, որտեղ իսպաներենը պաշտոնական լեզու է համարվում։
Տես նաև՝ Երկրների ցանկ, որտեղ իսպաներենը պաշտոնական լեզու է
Արաբերեն
Տես նաև՝ Երկրների ցանկ, որտեղ արաբերենը պաշտոնական լեզու է
Մ.թ.ա. 361
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 361
Օպերատիվ հիշողություն
Օպերատիվ հիշողություն, տիրույթ, որում ժամանակավոր պահվում է տեղեկատվություն ծրագրերի, տարբեր գործընթացների մասին, որոնք տեղի են ունենում համակարգչում։
Անվանում
Հաճախ կարելի է հանդիպել ОЗУ (оперативное запоминающее устройство) և RAM (Random Access Memory) տերմիններին ։ Նրանք երկուսն էլ նշանակում են համակարգչի օպերատիվ հիշողությունը կամ պարզապես օպերատիվ հիշողություն։
Ծրագրային պահանջներ
Երբ որևէ ծրագիր կամ խաղ համակարգչին տեղադրում են, նախապես գրված է լինում անձնական համակարգչի նվազագույն ծրագրային պահանջները ։ Որպես օրինակ կարող է նշված լինել՝ Նվազագույն ծրագրային պահանջներ.
CPU 1.8 GHz-պրոցեսորի տակտային մաքրություն,
HDD 3 ГБ- համակարգչի հիշողության ազատ տարածություն, որը կլրացվի ծրագիրն տեղադրելուց հետո ։
Օպերատիվ հիշողությունն որպես համակարգչի մաս
Համակարգչի օպերատիվ հիշողությունը պետք է լինի անհրաժեշտ ծավալով՝ նախքան ծրագիրը կիրառելը, այլապես համակարգիչը կսկսի չափազանց դանդաղ աշխատել։ Օպերատիվ հիշողությունը համակարգչի ամենակարևոր մասերից է հանդիսանում։ Այն հիշողություն է, որում ժամանակավոր պահվում է տեղեկատվություն ծրագրերի, տարբեր գործընթացների մասին, որոնք տեղի են ունենում համակարգչում։
Օպերատիվ հիշողության կապը համակարգչի ներքին սարքավորումների հետ
Օպերատիվ հիշողության միջոցով կապ է հաստատվում պրոցեսորի և կոշտ սկավառակի, ինչպես նաև անձնական համակարգչի ներքին սարքավորումների միջև։ Այստեղ պահվում են ներկա պահին իրականացվող ծրագրերի տվյալները։ Նրա ծավալներից է կախված ծրագրերի այն քանակը, որոնք այդ ընթացքում աշխատում են, ինչպես նաև համակարգչի ընդհանուր արագագործությունը ։ Համակարգիչն անջատելուց հետո բոլոր ծրագրերը, որոնք պահվել և իրականացվում էին օպերացիոն համակարգում ջնջվում են, այդ պատճառով անհրաժեշտ է նախքան համակարգչի անջատելը պահպանել բոլոր անհրաժեշտ ֆայլերը։
Օպերատիվ հիշողության կազմություն
Համակարգչի օպերատիվ հիշողությունը կազմված է արկղիկներից և հենց այդ արկղիկներում են պահվում տեղեկատվությունը՝ ընթացիկ ծրագրերի կամ այն գործառույթների մասին, որոնք այդ պահին իրականացվում են։ Յուրաքանչյուր նոր տեղեկատվություն պահվում է այդ արկղիկներում, և այնտեղ արդեն իսկ եղածը մաքրվում է, հետևաբար որքան մեծ է օպերատիվ հիշողության ծավալը, այնքան շատ են արկղիկները և նոր տեղեկատվության լրացման համար անհրաժեշտ տարածքը։ Այդ ժամանակ բարձրանում է համակարգչի արագագործությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Մ.թ.ա. 359
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 359
Սվոբոդա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Սվոբոդա (Свобода), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սվոբոդա գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(4110) Կիտս
(4110) Կիտս (Keats), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի փետրվարի 13-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,092554 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7168 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4683 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1986,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,181229 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ
Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ (Trophée des Champions), ֆրանսիական ֆուտբոլային մրցաշար՝ կազմված 1 խաղից, որին մասնակցում են նախորդ մրցաշրջանի Լիգա 1-ի և Ֆրանսիայի գավաթի հաղթողները։ Այն համարժեք է այլ երկրներում անցկացվող սուպերգավաթներին։ Գործող չեմպիոնը Պարի Սեն-Ժերմենն է, որը 2017 թվականի Ֆրանսիայի սուպերգավաթում 1-2 հաշվով պարտության մատնեց Մոնակոյին ՝ նվաճելով իր 7-րդ սուպերգավաթը։
Պատմություն
Ֆրանսիայի սուպերգավաթը իր անվանմամբ առաջին անգամ գործածվեց 1995 թվականին, բայց այս ձևաչափով մրցաշարը անցկացվում է 1949 թվականից, երբ 1948-49 մրցաշրջանի Ֆրանսիայի առաջնության հաղթող Ռեյմսը 4-3 հաշվով պարտության մատնեց 1948-49 մրցաշրջանի Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող Ռասինգ Փարիզին։
1955 թվականից 1973 թվականը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան անցկացնում էր նմանատիպ մրցաշար՝ Challenge des champions անվանմամբ։ Խաղը սկսեց նորից անցկացվել 1985 թվականին, սակայն այն անցկացվեց ընդամենը 2 տարի՝ իր հայտնի չլինելու պատճառով։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան 1995 թվականին պաշտոնապես վերականգնեց սուպերգավաթը՝ իր ներկայիս անվանմամբ և ձևաչափով, իսկ առաջին խաղը տեղի ունեցավ 1996 թվականի հունվարին՝ Պարի Սեն-Ժերմենի և Նանտի միջև։ Հաջորդ մրցաշրջանում խաղը չանցկացվեց, քանի որ Օսերը դուբլ ձևակերպելով՝ հաղթելով Ֆրանսիայի առաջնությունը և Ֆրանսիայի գավաթը։ Նմանատիպ իրավիճակ տեղի ունեցավ 2008 թվականին, երբ Օլիմպիկ Լիոնը դուբլ նվաճեց։ Սկզբից որոշվեց խաղը չեղարկել, սակայն վերջին պահին Ֆրանսիայի փոխչեմպիոն Բորդոյին թույլատրվեց մասնակցել հանդիպմանը և վերջինս հաղթեց 5-4 հաշվով հաղթեց հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի մրցություններ Ֆրանսիայում
Բալետի մենապարուհին
«Բալետի մենապարուհին» («Солистка балета»), խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Իվանովսկին 1947 թվականին  ։
Սյուժե
Ռոմանտիկ երաժշտական ֆիլմը պատմում է երկու երիտասարդ արտիստների՝ բալետի պարուհի Նատաշա Սուբոտինայի և օպերային երգիչ Ալեքսեյ Օզերովի ստեղծագործական ուղու մասին, որոնք սիրում են միմյանց։
Քննադատություն
Այն ժամանակվա խորհրդային կինեմատոգրաֆիայի ղեկավար Իվան Բոլշակովը ֆիլմն անվանել է միջակ։
Ֆիլմի թողարկումից կարճ ժամանակ անց Ա. Ստոյանովը քննադատել է այն «Искусство кино» ամսագրում․ «Ամեն ինչ միամիտ ու ծայրահեղորեն անհեթեթ է և տարօրինակ է թվում, որ ֆիլմը, այնուամենայնիվ, հավաքվել է և հավակնում է ինչ-որ ամբողջականության»։ Քննադատի կարծիքով՝ «երաժշտական կոմեդիայի ժանրն այս դեպքում զարմանալիորեն աղքատացել է», իսկ «Ա. Էրլիխի սցենարը ֆիլմի անհաջողության առաջին և գլխավոր պատճառն է»։ Միևնույն ժամանակ գրախոսականում բարձր է գնահատվել գլխավոր դերը կատարող դերասանուհու աշխատանքը․ «Ռեդինան ներքին հմայք ունի, և կարելի է պատկերացնել, թե որքան պայծառ ու նպատակասլաց կլիներ նրա խաղը, եթե սցենարային խնդիրներն ու ռեժիսորական ղեկավարությունն արժանի լինեին նրա դրամատիկ ու պարային տաղանդին»։
Կինոքննադատ Ռոստիսլավ Յուրենևը նշել է «էկրանին... երիտասարդ արտիստուհի Մ. Ռեդինայի հայտնվելը, որը փայլեց երիտասարդության անմիջականությամբ, բնածին դերասանական տակտով, իսկական դերասանուհու անվիճելի տվյալներով և լավ բալերինայի տեխնիկայով»։ Սակայն, ընդհանուր առմամբ, նա ֆիլմն անհաջող է համարել։ Նրա կարծիքով՝ «ֆիլմի հեղինակները, օգտագործելով հին սյուժեն և տրաֆարետային կերպարները, կրկնում են արվեստում հաջողության հասնելու դյուրինության մասին սովորական սուտը», իսկ «սիրային պերիպետիաները լուծված են ֆիլմում դժգույն, ոչ սրամտորեն, շաբլոնային»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1947 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Պերերոսլոե
Պերերոսլոե (Переросле), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պերերոսլոե գյուղում բնակվում էր 535 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,194 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2757,73 մարդ/կմ²։
Դիզա (Գավառի գավառ)
Դիզա, ավան (գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում ։ Գտնվում էր Մեծ Զաբ գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ակունքների տարածքում, պատմական Աղբակ գավառի հյուսիսային սահմանագլխին, ճանապարհների խաչմերուկում։
Պատմություն
Հին և միջին դարերում եղել է ճանապարհային կայան Վան-Ռևանդուզ ուղու վրա։
Կիմերներ
Կիմերներ կամ գամիրներ (աշուրերեն՝ «gimirrou», Κιμμέριοι), կիսավաչկատուն ռազմիկ ցեղեր (ցեղային միություն) Ազովի ծովի ափամերձ շրջաններում։
Դիզա (Գավառի գավառ)
Բնակչություն
Բնակիչները հայեր, ասորիներ, քրդեր և հրեաներ էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կիմերներ
Ազգակից են եղել իրանա-սկյութական ցեղերին։ Առաջին անգամ հիշատակվում են մ.թ.ա. VIII դ. ասորեստանյան սեպաձև արձանագրություններում։ Սկյութացի-սակերի ճնշմամբ կիմերների հորդաները Կովկասյան լեռնաշղթայի կիրճերով թափանցել են Անդրկովկասի և Փոքր Ասիայի հյուսիսարևելյան մի շարք շրջանները։ Մ.թ.ա. 715 թ.-ին պարտության են մատնել Ռուսա Ա թագավորին և հաստատվել Վանի թագավորության հյուսիսային շրջաններում։ Արգիշտի Բ (մ.թ.ա. 714 - 685 թթ.) և Ռուսա Բ (մ.թ.ա. մոտ 685 - 645 թթ.) կասեցրել են կիմերների առաջխաղացումը, ապա դաշնակցելով նրանց՝ մասնակցել փոքրասիական մի շարք երկրների (Կապադովկիա, Պոնտոս, Փռյուգիա, Լիդիա) նվաճումներին։ Կիմերների վարձկան զինվորների օգնությամբ նրանք հաջողությամբ պայքարել են իրենց գլխավոր հակառակորդ Ասորեստանի դեմ։ Մ.թ.ա. VII դ. 2-րդ կեսին կիմերները թուլացել և ամփոփվել են Փոքր Ասիայի հյուսիսարևելյան շրջաններում՝ աստիճանաբար ձուլվելով բնիկներին։ Մինոպի շրջանում և Կապադովկիայում կիմերները գոյատևել են մինչև մ.թ.ա. VI դ.։ Հույն գաղութաբնակները Կերչի նեղուցը կիմերների անունով կոչել են Կիմերյան Բոսպոր։
Գիտակցության մթագնում
Գիտակցության մթագնում (դելիրիում), նյարդային համակարգի թունավորման , տենդի և այլ կենսաբանական, ինչպես նաև հոգեբանական գործոնների ազդեցության տակ հոգեկանում առաջ եկող մտքերի արտակարգ շփոթ։ Ուղեկցվում է անսովոր բարձր ակտիվությամբ ու մոլուցքներով։ Հիվանդն ունենում է շատ պայծառ տեսողական հալյուցինացիաներ , բայց միաժամանակ չի կարողանում կողմնորոշվել միջավայրում։
Կիմերներ
Հայերը կիմերների անունով Կապադովկիան կոչել են Գամրաց երկիր կամ Գամիրք։
Կատեգորիա:Հին ազգեր Կատեգորիա:Թրակիա Կատեգորիա:Կիմերներ Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի հին ժողովուրդներ
Գիտակցության մթագնում
Հիստերիկ մթնշաղային մթագնում
Գիտակցության հիստերիկ մթնշաղային մթագնման կլինիկական պատկերը բնորոշվում է դրսևորումների մոզաիկ բնույթով, ինչպես նաև հիվանդի վարքի ցուցադրական երանգով։ Առաջանում են տեսողական ցնորքներ, ընդ որում հիվանդի ողջ ապրումները կենտրոնացած են միայն պսիխոտրավմատիկ իրավիճակի շուրջը։ Երբեմն հիվանդը կարծես կրկին վերապրում է տեղի ունեցած իրավիճակը։ Սակայն ավելի հաճախ տեղի է ունենում իրավիճակի վերապրում փոփոխված, հիվանդի համար բարենպաստ տարբերակով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Իմացական գործընթացների խանգարումներ Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում
Լուկոմսկի գյուղական խորհուրդ (Օրժիցկի շրջան)
Լուկոմսկի գյուղական խորհուրդ  (Лукімська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրժիցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Լուկոմսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 963 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 70,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,69 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
ԴՌՍՈւ-5
ԴՌՍՈւ-5 (ДРСУ-5), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Գոգոլի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Գոգոլի փողոց (Улица Гоголя), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Անվանվել է ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ Նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլի (1809-1852) պատվին։ Սկիզբ է առնում Նեկրասովի փողոցից և ավարտվում Կունդրյուչյա գետի ափից քիչ հեռու։ Երկարությունը 280 մետր է։
Նկարագրություն
Գոգոլի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346352։
Փողոցն անվանվել է ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրաքննադատ Նիկոլայ Վասիլևիչ Գոգոլի (1809-1852) պատվին։ Գոգոլի լավագույն ստեղծագործություններն են «Տարաս Բուլբա», «Մեռած հոգիներ» վեպերը, «Ռևիզորը», «Ամուսնություն» թատերգությունները, «Ցնորվածի հուշատետրը», «Պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իվան Իվանովիչը գժտվեց Իվան Նիկիֆորովիչի հետ», «Դիմանկարը» և այլ պատմվածքներ։ Որպես քննադատական ռեալիզմի հիմնադիր, երգիծաբան, Գոգոլը ստեղծել է իր անկրկնելի ոճը, որտեղ ձուլվել են քնարականությունը, ռոմանտիկ ոգեշնչվածությունը և սուր երգիծանքը։ Նա հսկայական ազդեցություն է գործել ոչ միայն ռուսական, այլև համաշխարհային գրականության զարգացման վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Mistletoe
«Mistletoe», կանադացի երգիչ Ջասթին Բիբերի երգը նրա «Under the Mistletoe» (2011) սուրբծննդյան ալբոմից ։
ԱՄՆ-ում երգը հասել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 11-րդ հորիզոնականին, ինչը դարձել է պատմության մեջ այս չարթում սուրբծննդյան երգի երրորդ ամենաբարձր ցուցանիշը (ամենամեծ հաջողությանը հասել են միայն «Բուրունդուկներն» իրենց ««Chipmunk Song (Christmas Don’t Be Late)» երգով (թիվ 1 1958-1959 թվականներին) և New Kids on the Block-ը «This One’s for the Children» երգով (թիվ 7 1989 թվականին) ։
Մեծ Բրիտանիայում (բրիտանական UK Singles Chart ազգային սինգլային հիթ-շքերթում) երգը հասել է 21-րդ հորիզոնականին ։
Երաժշտական ոճ
Ինչպես գրել է Songfacts երաժշտական կայքը, երգում զգացվում է ռեգգի ոճի ազդեցությունը ։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակի ռեժիսորը Ռոման Ուայթն է։ Մինչ այդ Ուայթն արդեն եղել է Ջասթին Բիբերի մեկ այլ՝ «One Less Lonely Girl» (2009) երգի տեսահոլովակի ռեժիսորը։ Նա նաև Թեյլոր Սվիֆթի «Mine» (2010) երգի տեսահոլովակի ռեժիսորը ։
Տեսահոլովակը նկարահանվել է Թենեսիում։ Նկարահանումների համար փողոցը ծածկվել է արհեստական ձյունով, ինչպես նաև տեսահոլովակում ձյուն է տեղում (նույնպես արհեստական) ։
Այս տեսահոլովակում Ջասթինին դուր եկած աղջկա դերը կատարել է Թենեսիից մոդել Էլլի Ուիլյամսը։ Տեսահոլովակի ռեժիսոր Ռոման Ուայթը պատմել է «MTV նորություններին», որ իրենք քասթինգի ժամանակ ամեն ինչ գաղտնի էին պահում, ոչ մեկին չէին պատմում, թե ում համար է այդ տեսահոլովակը։ Ռեժիսորը նաև պատմել է, որ Էլլի Ուիլյամսը դարձել է իր թիվ 1 ընտրությունը այն պահից, երբ մտել է սենյակ։ «Այնպես որ, ի վերջո, մենք ընտրեցինք նրան, և մենք գնացինք ու փորձ արեցինք, և ես թույլտվություն ստացա պրոդյուսերից [ասել նրան]։ Ես ասացի նրան, թե ով էր նա, և նա շատ ուրախացավ (և դա դեռ մեղմ ասած)» ։
Պրեմիերա
Առաջին անգամ Ջասթինն այդ երգը կատարել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Բրազիլիայում կայացած համերգի ժամանակ։ «Սա առաջին անգամն է, որ աշխարհում ինչ-որ տեղ կատարում եմ այս երգը, այնպես որ սա հատուկ պահ է։ Դա միայն ձեզ համար է» ։
Երգը վաճառքի է հանվել հոկտեմբերի 18-ին (կամ 17-ին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջասթին Բիբերի երգեր Կատեգորիա:Սուրբծննդյան երգեր
Անանիա Շիրակացի
Անանիա Շիրակացի, VII դարի հայ գիտնական։ Առաջինը կայուն հիմքերի վրա դրեց ճշգրիտ գիտությունների ուսումնասիրությունը Հայաստանում ։
Ծննդավայրը և ուսումը
Անանիա Շիրակացին եղել է Անանիա գյուղիցից։ Նախնական կրթությունը հավանաբար ստացել է Դպրեվանքի դպրոցում ։ Այդ ընթացքում նա սովորել է Աստվածաշունչը և Սողոմոնի Սաղմոսարան գիրքը, որի իմաստության խորհրդից ներշնչում քաղելով և համարողություն (թվաբանություն) սիրելով` որոշել է շարունակել ուսումը։ Սակայն Հայաստանում որևէ ուսուցիչ և գիտական գրքեր չգտնելով` մեկնել է Բյուզանդիա։ Թեուդոպոլիս քաղաքում Եղիազարոս անունով մի անձից լսել է Քրիստոսատուր անունով մի մաթեմատիկոսի մասին, որն ապրում էր Չորրորդ Հայքում։
Վեց ամիս Քրիստոսատուրի մոտ անցկացնելուց հետո եկել է այն եզրակացության, որ նա սպառիչ չի տիրապետում թվաբանությանը։ Ապա կամեցել է մեկնել Կոստանդինոպոլիս, երբ հանդիպել է այնտեղից եկող ծանոթների և լսել, թե Տյուքիկոս Բյուզանդացի անվամբ մի գիտուն ապրում է Տրապիզոնում, որը գտնվում էր Պոնտոսի ծովեզրին։ Շիրակացին ութ տարի սովորել է Տյուքիկոսի մոտ, և այդ ընթացքում տիրապետել համարողական գիտությանը, ինչպես նաև ծանոթաել այլ գիտությունների և բազմաթիվ գրքերի։ Ապա նա վերադարձել է Հայաստան և փորձել ուսուցանել իր գիտությունը։ Նա նաև բացել է դպրոց և գրել դասագրքեր ։
Գիտական գործունեության ոլորտը
Մաթեմատիկական բովանդակություն ունեցող աշխատություններից ամենաարժեքավորը թվաբանության դասագիրքն է՝ գումարման, հանման, բազմապատկման և բաժանման գործողություններն ամփոփող աղյուսակներով։ Գրքում զետեղված են նաև թվաբանական և երկրաչափական պրոգրեսիաներ հիշեցնող աղյուսակներ, մի շարք խնդիրներ։ Անանիա Շիրակացու մեզ հասած աշխատություններից գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև թանկարժեք քարերին, չափ ու կշիռներին, ֆիզիկայի և օդերևութաբանության զանազան հարցերին վերաբերող ուսումնասիրությունները։
Ազդվելով ժամանակի առաջավոր սոցիալ–քաղաքական ու մշակութային շարժումներից և անմիջականորեն ուսումնասիրելով բնությունը՝ նա կարողացել է տեսնել միջնադարյան բնագիտական տեսությունների կրոնական ուղղվածությունը և փորձել է դրանք փոխարինել գիտական տեսակետներով։ Անանիա Շիրակացու գիտա–մանկավարժական գործունեության և աշխարհայացքի վերլուծությունը վկայում է ինչպես նրա հայացքների բացառիկ խորության ու ինքնուրույնության, այնպես էլ միջնադարյան հայ առաջավոր բնագիտական, փիլիսոփայական ու մանկավարժական մտքի զարգացման գործում մատուցած մեծ ծառայությունների մասին։ Անանիա Շիրակացին փաստորեն բնական գիտությունների հիմնադիրն է Հայաստանում ։
Շիրակացու ձեռագրերը՝ նվիրված ճշգրիտ գիտություններին
Պահպանվել են նաև Շիրակացու «Տիեզերագիտությունը», «Կենդանակերպի համաստեղությունների մասին», «Ամպերի և մթնոլորտային նշանների մասին», «Արեգակի ընթացքի (շարժման) մասին», «Երկնքի շրջագայությունների (օդերևութաբանական երևույթների) մասին», «Ծիր Կաթինի մասին» և այլ աշխատություններ։ Շիրակացին իր աշխատություններում բերում է եգիպտացիների, հրեաների, ասորիների, հույների, հռոմեացիների և հաբեշների մոտ ընդունված թվագրության սկզբունքները, խոսում է մոլորակների շարժման, Արևի և Լուսնի խավարումների և նրանց պարբերականության մասին և այլն։ Ընդունելով երկրի գնդաձևությունը՝ Շիրակացին կարծում է, որ արևը կարող է լուսավորել երկրի երկու կողմերը օրվա տարբեր ժամերին և երբ երկրի մի կողմում ցերեկ է, մյուսում՝ գիշեր։ Նա Ծիր Կաթինը համարում է «խիտ և աղոտ աստղերի կուտակում»։ Պաշտպանում է այն գիտնականների կարծիքը, որոնք համարում են, որ Լուսինը սեփական լույս չունի և լույս ստանում է Արևի միջոցով։ Արևի խավարումը բացատրում է Լուսնի՝ Արևի և Երկրի միջև գտնվելով։ Շիրակացին ուշագրավ բացատրություններ է տալիս անձրևի, ձյան, կարկուտի, ամպրոպի, հողմերի, երկրաշարժի և բնության զանազան այլ երևույթների մասին։ Շիրակացու գրչին են պատկանում նաև մի շարք աշխարհագրական, պատմական աշխատություններ Մատենադարան։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կամսարականներ Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ պատմաաշխարհագետներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հայ քարտեզագիրներ Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Միջնադարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ պատմիչներ
Չիքունեթի
Չիքունեթի (ჩიქუნეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խելվաչաուրի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Ժողովածու (1345)
Ժողովածու (1345), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1345 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1697 թվականին Մինաս երեց գրիչի կողմից Ադրիանուպոլսում։ Ստացողը եղել է Եփրեմ պատրիարքը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,7×15,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 355 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ՝ ներառյալ Մատթեոս վարդապետի և Գրիգոր Տաթևացու նկարները։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ նախագաղափար՝ 291ա (1415 թվական), գրչի՝ 291ա, 320ա, 353ա, հետագայի՝ 355բ (1784 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Թոմ Հենքս
Թոմ Հենքս, (Tom Hanks, իսկական անուն ազգանունը՝ Թոմաս Ջեֆֆրի Հենքս, ), ամերիկացի կինոդերասան, նաև պրոդյուսեր, սցենարիստ, ռեժիսոր և կոմպոզիտոր, Օսկարի կրկնակի դափնեկիր։ Հայտնի է ինչպես կատակերգական, այնպես էլ դրամատիկ դերերով. Հենքսը հանդիսանում է աշխարհում ամենատարածված և ճանաչելի կինոդերասաններից մեկը, և այն լայնորեն դիտվում է որպես ամերիկյան մշակութային կերպար։ Հենքսի ֆիլմերը հավաքել են ավելի քան 4,9 միլիարդ դոլար Հյուսիսային Ամերիկայում և ավելի քան 9,96 միլիարդ դոլար ամբողջ աշխարհում, նրան դարձնելով Հյուսիսային Ամերիկայի հինգերորդ ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող դերասանը։
«Օսկարի» պատմության մեջ միայն դերասաններ Թոմ Հենքսին և Սփենսեր Թրեյսիին է հաջողվել երկու անգամ անընդմեջ արժանանալ «Օսկարի» Լավագույն դերասանի համար անվանակարգում։
Կենսագրություն
Թոմ Հենքսը ծնվել է 1956 թվականի հուլիսի 9-ին Կալիֆորնիա նահանգի Կոնկորդ քաղաքում։ Նրա հայրը շեֆ-խոհարար էր աշխատում տեղի ռեստորաններից մեկում, մայրը աշխատում էր նույն ռեստորանում որպես մատուցողուհի։ Նա տան երրորդ երեխան էր։ Նրա ծնվելուց 5 տարի հետո նրա ծնողները բաժանվեցին, և ինքն ու իր երկու եղբայրները՝ Լարրին ու Սանդրուն սկսեցին բնակվել հոր հետ առանձին։ Արդեն պատանեկան հասակում Թոմի մոտ նկատվում էր դերասանական տաղանդ։ Կալիֆորնիայի ինստիտուտ ընդունվելուց հետո նա կիսատ թողեց ուսումը և միացավ Կլիվլենդում հանդես եկող դերասանական մի փոքր խմբի։
Թոմ Հենքսը ուղղափառ եկեղեցու անդամ է։ 2 անգամ ամուսնացած է եղել՝ 1978 թվականին Սամանտա Լուիսի հետ, ումից բաժանվել է 1987 թվականին։ Ներկայումս ամուսնացած է դերասանուհի Ռիտա Ուիլսոնի հետ։
Կարիերա և մրցանակներ
Կինոյում իր առաջին նշանավոր դերը 1998 թվականին նկարահանված «Մեծը» ֆիլմում էր։ Իր արդեն շուրջ 40 տարվա կինոկարիերայի ընթացքում նկարահանվել է ամերիկյան շատ մրցանակների արժանացած ֆիլմերում։ 61 տարբեր կինոմրցանակ է ստացել, ներկայացված է եղել ևս 57-ի, որոնց թվում՝
2006 թվականի տվյալներով՝ ամերիկյան դերասաններից հենց Թոմ Հենքսի մասնակցությամբ ֆիլմերն են եղել ամենաշահութաբեր։ Նրա մասնակցությամբ ֆիլմերի ընդհանուր շահույթը կազմել է մոտավորապես 6 միլիարդ դոլլար, որոնցից ամենաեկամտաբերը «Դա Վինչիի ծածկագիրը» ֆիլմն է։ Թոմ Հենքսը նաև կինոյի պատմության ամենամեծ հոնորար ստացած դերասաններից է։ «Հրեշտակներ և հրեշներ» ֆիլմի համար նա ստացել է 51 միլիոն դոլլար, նրանից շատ դերասաններից ստացել է միայն Ջոնի Դեփը «Կարիբյան ծովի ծովահենները. տարօրինակ ափերում» ֆիլմի համար (56.5 միլիոն դոլլար)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 9 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Մ.թ.ա. 357
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 357
Նեստերովո (գյուղ, Ռուզսկի շրջան)
Նեստերովո (Нестерово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռուզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1569 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռուզսկի շրջանի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 356
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 356
Սամարի-Օրեխովիե
Սամարի-Օրեխովիե (Самари-Оріхові), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սամարի-Օրեխովիե գյուղում բնակվում էր 1 082 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1807 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 598,78 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մ.թ.ա. 355
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 355
Սան Ռոբերտո
Սան Ռոբերտո (San Roberto), քաղաք Իտալիայում՝ Կալաբրիա մարզի Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։ Սահմանակից է Կալանա, Ֆիումարա, Լագանադի, Սանտո Ստեֆանո ին Ասպրոմոնտե, Շիլլա համայնքներին ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքիներ
Պոգորելցի (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Պոգորելցի (Погорільці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոգորելցի գյուղում բնակվում էր 344 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,115 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2991,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օնիշկովսկի գյուղական խորհուրդ (Օրժիցկի շրջան)
Օնիշկովսկի գյուղական խորհուրդ  (Онішківська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրժիցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Օնիշկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 927 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 37,23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,90 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Դուտուշ
Դուտուշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իրշենբերգ
Իրշենբերգ (Irschenberg), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Տարածքը կազմում է 53, 94 կմ² է։ Կենտրոնի բարձրությունը 731 մ է։ Բնակչությունը հասնում է 3073 մարդու, 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Հեռախոսային կոդն Է 08062, 08025, 08064, 08020, իսկ փոստային ինդեքսը 83737։ Պաշտոնական հեռախոսահամարն է՝ 09 1 82 123։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Մայիս Ռաֆայելյան
Մայիս Գևորգի Ռաֆայելյան, հայ ռեժիսոր, արվեստի վաստակավոր գործիչ ( 1983), պրոֆեսոր (1993)։
Կենսագրություն
Մայիս Ռաֆայելյանը ծնվել է 1939 թվականի հուլիսի 15-ին Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Շահնազար գյուղում՝ այժմ Լոռու մարզի Մեծավան գյուղ։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը, Վարդան Աճեմյանի կուրսը ։ 1971 թվականից՝ դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ 1964-1971 թվականներին եղել է Կիրովականի դրամատիկական թատրոնի, 1973-1977 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի, 1971-1973 թվականներին՝ Արտաշատի պետական թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։ 1978-1979 թվականներին Արտաշատի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։
Մահացել է Երևանում 2021 թվականի հուլիսի 1-ին ։
Բեմադրություններ
Մի շարք բեմադրությունների հեղինակ է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ թատերական ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Ժողովածու (1932)
Ժողովածու (1932), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1932 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1746 թվականին Յովհաննէս երէց գրիչի կողմից, Լուսավորչի անապատում։ Ստացողը եղել է Անտոն վարդապետը։ Գրված է կաշեպատ տախտակի վրա, որը ունի 21.2X15.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 161 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 161 էջ, գրված է՝ թղթի վրա։ Հիշատակարաններ՝ 159ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(4111) Լամի
(4111) Լամի (Lamy), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 1-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,299031 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0042 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5938 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1273,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28274 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ԴՍԿ «Միչուրինեց»
ԴՍԿ «Միչուրինեց» (ДСК «Мичуринец»), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 543 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լիբանան
Լիբանան (لبنان ), պաշտոնապես կոչվում Լիբանանի Հանրապետություն (الجمهورية اللبنانية՝ ), պետություն Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Տարածությունը 10.4 հազար կմ² է, բնակչությունը, որը բաղկացած է քրիստոնյաներից, մուսուլմաններից և փոքրամասնություններից, ըստ CAS-ի հարցախույզի, 1997 թվականին եղել է 4 մլն, որի 92.4 տոկոսը լիբանանցիներ են։ 2011 թվականին հարևան Սիրիայում բռնկված քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով Լիբանան են ապաստանել ավելի քան 1 միլիոն սիրիացի գաղթականներ։ Պաշտոնական լեզուն արաբերենն է, տարածված են նաև ֆրանսերենն ու անգլերենը։
Գլխավոր քաղաքներն են Բեյրութը (մայրաքաղաք), Տրիպոլին, Սայդան, Զահլեն, Ջունիեն և Սուրը։ Բնակչության մոտ 32 տոկոսն ապրում է Բեյրութում և նրա շրջակայքում։ Դրամական միավորը լիբանանյան ֆունտն է՝ լիրան։
Անվանում
Պետության անվանումն առաջացել է լեռնաշղթայի անունից․ արաբերեն՝ Ջեբել Լիբանան, լատիներեն՝ Libanus mons, հին հունարեն՝ Լիբանոս։ Այս անվանումները ծագում են սեմական լեզուներից (ասուրերեն՝ Լաբնանա, եբրայերեն՝ Լ֊Բանոն) «սպիտակ լեռ»։
Անվանումը տրվել է այդ լեռները տարվա մեծ մասում ձյունածածկ լինելու, կամ կրաքարային ժայռերի գույնի պատճառով ։
Անտիկ և միջնադարյան պատմություն
13-րդ դարի երկրորդ կեսին Լիբանանի տարածքը նվաճվեց Եգիպտոսի մամլուքների պետության կողմից։ Մամլուքներն Լիբանանում և շրջակա երկրներում գերիշխող մնացին մինչև Մարջ Դաբիկի ճակատամարտը (1516), երբ ջախջախիչ պարտություն կրեցին օսմանյան սուլթան Սելիմ I-ի բանակներից։
Նոր և նորագույն պատմություն
1516-1918 թվականներին Լիբանանը գտնվել է Օսմանյան կայսրության վարչական և քաղաքական իշխանության ներքո։ 1861-1915 թվականներին Լիբանանի ներկա տարածքի լեռնային հատվածը՝ Լեռնալիբանանը վայելել է ինքնավարություն՝ եվրոպական վեց պետությունների հովանավորությամբ։
1918 թվականի հոկտեմբերին անգլիական և դաշնակից զորքերը նվաճեցին Լիբանանի տարածքը՝ դուրս մղելով օսմանցիներին։ 1920 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ֆրանսիական զորքերի հրամանատար զորավար Հանրի Գուրոյի հրամանագրով երկրի ներկայիս տարածքը դարձավ առանձին պետություն՝ Մեծ Լիբանան անունով։ 1921-1943 թվականներին սեպտեմբերի 1-ը ամեն տարի նշվել է իբրև Լիբանանի ազգային տոն։ 1922 թվականին Ազգերի լիգան հաստատեց Լիբանանի և հարակից Սիրիայի տարածքի վրա Ֆրանսիայի մանդատը։ 1926 թվականին ընդունվեց երկրի առաջին սահմանադրությունը, որով երկիրը պաշտոնապես վերանվանեց Լիբանանի հանրապետություն։ 1926 թվականին՝ սահմանադրության ընդունումից մեկ տարի անց, այն ենթարկվեց փոփոխությունների և լիարժեք գործեց 1926-1932 և 1936-1939 թվականներին։ 1932 թվականի ներքաղաքական ճգնաժամի և 1939 թվականի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքով ֆրանսիական իշխանությունները սառեցրին սահմանադրության կիրառությունը։ Ֆրանսիական մանդատի տարիներին, 1926 թվականի սահմանադրության դրույթներին համապատասխան Լիբանանի խորհրդարանի կողմից հանրապետության նախագահ են ընտրվել Շարլ Դեբբասը (1926-1934) և Էմիլ Էդդեն (1936-1941)։ Սահմանադրության առկախված տարիներին, ֆրանսիական իշխանությունները հանրապետության նախագահ են նշանակել Հաբիբ Սաադին (1934-1936) և Ալֆրեդ Նակկաշին (1941-1943)։ 1936 թվականի նոյեմբերին կնքված պայմանագրով, Ֆրանսիան խոստացավ երեք տարվա ընթացքում լիարժեք անկախություն և ինքնիշխանություն շնորհել Լիբանանին և ապահովել նրա անդամակցությունն Ազգերի լիգային։ Սակայն, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին միջազգային սրվող իրադրությունը պատրվակ ներկայացնելով, Ֆրանսիայում օրենսդիր իշխանութչունը չվավերացրեց այս պայմանագիրը։
1940 թ. հունիսին հիտլերական Գերմանիայից Ֆրանսիայի կրած պարտությունից հետո, Լիբանանում և Սիրիայում տեղակայված ֆրանսիական քաղաքացիական և ռազմական իշխանությունները հավատարիմ մնացին Վիշի քաղաքում հաստատված և հիտլերականների հետ համագործակցող մարշալ Ֆիլիպ Պետենի կառավարության։ 1941 թ. հունիս-հուլիս ամիսներին դաշնակից պետությունների բանակները ռազմական գործողությունների միջոցով վիշիականներին հեռացրին Լիբանանի և Սիրիայի տարածքից։ Քաղաքական իշխանությունն անցավ ֆրանսիացի զորավար Շառլ դը Գոլի գլխավորած աքսորյալ կառավարության, իսկ ռազմական իշխանությունը՝ բրիտանական զորքերին։ Ռազմական գործողությունների առաջին օրերին, դաշնակից պետությունները խոստացան անհապաղ ճանաչել Լիբանանի և Սիրիայի անկախությունը։ Սակայն, այդ խոստումը կենսագործելու ուղղությամբ առաջին կոնկրետ քայլերն առնվեցին 1943 թ.։ Տեղի ունեցան խորհրդարանական նոր ընտրություններ, որի արդյունքում հանրապետության նախագահ դարձավ Բշարա էլ Խուրին։ Վերջինս վարչապետ նշանակեց Ռիադ էլ Սոլհին։ Խուրիի և Սոլհի միջև գոյացավ «Ազգային ուխտը», որը երկիրը ղեկավարելու սկզբունքների շուրջ գոյացած բանավոր, բայց ուղենշային համաձայնություն էր։ Սոլհի կառավարությունը միակողմանի ձեռնարկեց երկրի սահմանադրության փոփոխության, ջնջելով ֆրանսիական մանդատին ակնարկող բոլոր հոդվածներն ու ակնարկները։ Ֆրանսիական իշխանությունները, զայրացած լիբանանյան քայլերի միակողմանիությունից, արգելափակեցին Խուրիին, Սոլհին և մի քանի այլ նախարարների և պատգամավորների, բայց, բրիտանական և դաշնակից այլ պետությունների ճնշման ներքո, 11 օր հետո՝ 1943 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ստիպված նրանց բաց թողեցին և համակերպվեցին սահմանադրական փոփոխություններին։ Այսպիսով, Լիբանանը փաստացի քաղաքական անկախություն ձեռք բերեց։ Նոյեմբերի 22-ն էլ 1944 թվականից համարվում է երկրի ազգային տոնը՝ Անկախության օրը։ 1945 թվականին Լիբանանը դարձավ Արաբական երկրների լիգայի և այնուհետև ՄԱԿ-ի հիմնադիր անդամներից մեկը։ Օտարերկրյա զորքերի դուրսբերումն ավարտվեց 1946 թվի դեկտեմբերի 31-ին։
Հաջորդ երեսուն տարիների ընթացքում, Լիբանանը դարձավ տարածաշրջանի առևտրական, ակադեմիական, բժշկական և մշակութային առաջավոր կենտրոն, ամենատարբեր մշակութային ժառանգությունների խառնարան։ Հարևան երկրներում տիրող անկայունության պատճառով մեծ թվով հմուտ արհեստավորներ, ձեռնարկատերեր և մտավորականներ մուտք գործեցին Լիբանան։ Միաժամանակ, 1948 թ. Իսրայել պետության ստեղծման հետևանքով Լիբանանում ապաստան գտան ավելի քան հարյուր հազար պաղեստինցի արաբ գաղթականներ։
Նախագահ Շամունը (1952-1958 թթ.) փորձեց ընտրական օրենքի փոփոխության միջողով զգալիորեն փոխել Լիբանանի քաղաքական ավանդական ընտրանու (elite) դիմագիծը։ Սա բնականաբար առաջացրեց քաղաքական ավանդական ղեկավարների դժգոհությունը։ Միաժամանակ, Շամունի նախագահության ժամանակաշրջանը համապատասխանում էր Մերձավոր և Միջին Արևելքում Սառը պատերազմի գագաթնակետին, իսկ տարածքաշրջանում՝ արաբական ռադիկալ ազգայնական շարժման և Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի հեղինակության վերելքին։ Շամունը իր նախասիրություններով արևմտամետ էր, 1956 թ. Սուեզի ճգնաժամի ժամանակ մերժեց դիվանագիտական հարաբերությունները խզել Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի հետ, 1957 թ. ողջունեց Էյզենհաուերի դոկտրինան։ Շամունի ընդդիմադիրները համակրում էին Նասերին և աջակցություն ստանում նրանից։ Այս ներքին հակասությունների, ինչպես և Նասերի և արտաքին այլ ուժերի միջամտության հետևանքով 1958 թ. երկրում բռնկվեց վեցամսյա քաղաքացիական պատերազմ։ Ընդդիմադիրները ուզում էին ամեն գնով արգելել Շամունի նախագահության ժամկետի երկարաձգումը։ 1958 թ. հուլիսի 14-ին՝ Իրաքում հեղափոխությունից անմիջապես հետո, Շամունի հրավերով Լիբանանում ցամաքահանում կատարեցին ամերիկյան նավազները։ ԱՄՆ-ը այսպիսով տարածքաշրջանում ծավալվող հեղափոխական ալիքից պաշտպանեց Շամունին, բայց միաժամանակ Եգիպտոսի հետ համաձայնվեց, որ Շամունի հաջորդը լինի լիբանանյան բանակի հրամանատար Ֆուադ Շեհաբը։ Վերջինս քաղաքացիական պատերազմի օրերին չեզոք դիրք էր գրավել և ընդդիմության համար ընդունելի թեկնածու էր։
Նախագահ Շեհաբի (1958-1964) և նրա հաջորդ Շառլ Հելուի (1964-1970) պաշտոնավարության առաջին տարիները անցան համեմատաբար խաղաղ պայմաններում։ Լիբանանն այդ տարիներին լավ հարաբերություններ պահպանեց Եգիպտոսի և նախագահ Նասերի հետ։ Շեհաբն առավելաբար զբաղվեց ներքին վարչական բարեփոխություններով։ Չլինելով քաղաքականության մեջ ավանդաբար ազդեցիկ լիբանանյան ընտանիքներից մեկի ժառանգ և իր թիկունքում չունենալով քաղաքական որևէ կուսակցություն, Շեհաբի իշխանությունը հենվեց բանակի հետախուզական բաժնի՝ Երկրորդ Գրասենյակի (Deuxième Bureau) աջակցության վրա։ Երկրում իրավիճակը շեշտակիորեն սրվեց 1967 թ. արաբ-իսրայելյան հերթական պատերազմում Եգիպտոսի կրած ծանր պարտությունից հետո։ Պաղեստինցի գաղթականները, հիասթափվելով Իսրայելի դեմ արաբական պետությունների համատեղ գործողությունների արդյունավետության հնարավորությունից, զինվեցին և փորձեցին վարել ինքնուրույն քաղաքականություն։ Շուտով ընդհարումներ առաջ եկան Լիբանանում տեղակայված պաղեստինյան ֆիդայական ջոկատների ու լիբանանյան բանակի միջև։ 1969 թ. Կահիրեում կնքված համաձայնությանը, որի կետերն սկզբում գաղտնի պահվեցին, չհաջողվեց կարգավորել տագնապը և վերջ տալ ռազմական բախումներին։
Քաղաքացիական Պատերազմ
1970 թ. նախագահական ընտրությունները բեկում մտցրին Լիբանանի ներքին քաղաքական կյանքում։ Պարտվեց նախկին նախագահ Շեհաբի քաղաքական ուղեգծին հավատարիմ թեկնածուն և նախագահ ընտրվեց Սուլայման Ֆրանջիեն (1970-1976), որ երկրի ավանդական քաղաքական ուժերի ներկայացուցիչն էր։ Ֆրանջիեն և նրա կողմից վարչապետ նշանակված Սաիբ Սալամը խիստ սահմանափակեցին բանակի հետախուզական բաժնի մասնակցությունը երկրի քաղաքական կյանքին, տարբեր միջոցներով Լիբանանից հեռացրին Շեհաբին հավատարիմ բազմաթիվ սպաների։ Հետագայում պարզվեց, որ առերես ժողովրդավարության վերահաստատման լոզունգներով իրականացվող այս քայլերը միաժամանակ նկատելիորեն տկարացրին երկրի պաշտպանունակությունը, նրան զրկելով բազմաթիվ փորձված բանակային կադրերից, մանավանդ որ Ֆրանջիեի օրոք շարունակվեցին ընդհարումները լիբանանյան բանակի և պաղեստինցի ֆիդայիների միջև։ Պաղեստինցի ֆիդայիները տարբեր պատճառներով վայելում էին արաբական այլ երկրների զորակցությունը, որը լիբանանյան բանակին թույլ չէր տալիս օգտագործելու ռազմական իր բոլոր հնարավորությունները։ Այս հանգամանքների ներքո, Լիբանանում այդ տարիներին գերակշիռ դիրք վայելող քրիստոնյա համայնքին մոտ համոզում գոյացավ թե լիբանանյան բանակին ու անվտանգության այլ կառույցներին չի հաջողվելու մենակ անփոփոխ պահելու երկրի քաղաքական դիմագիծը և թե քրիստոնյաներն հարկադրված են զինվելու, կազմելու պետական կառույցներից դուրս իրենց զինված խմբավորումները՝ պաղեստինցիներից ինքնապաշտպանելու և պահպանելու համար երկրի սահմանադրական կարգը, որը որոշակի առավելություններ էր տալիս քրիստոնյաններին և հատկապես՝ մարոնի համայնքին։ Մարոնիներին խիստ մտահոգում էր պաղեստինցի ֆիդայիների և լիբանանյան արմատական ընդդիմության՝ ձախակողմյան և արաբ ազգայնական հոսանքների միջև օրեցօր սերտացող քաղաքական և նույնիսկ զինված խմբավորումների դաշինքը։
Ավելի ծանր էին 1975 թ. երկրում ծայր առած 15-ամյա քաղաքացիական պատերազմի հետևանքները՝ տասնյակ հազարավոր զոհեր, հարյուր հազարավոր գաղթականներ և նյութական անհաշիվ վնասներ։ 1976 թ. Լիբանան մուտք գործեցին տասնյակ հազարավոր սիրիական զորքեր։ Դրությունն ավելի սաստկացավ իսրայելական զորքերի երկու (1978-ին և 1982-ին) ներխուժումների հետևանքով։ Այս շրջանում չափազանց թուլացավ կառավարության իշխանությունը, ավերվեցին երկրի ենթակառույցները։
Պատերազմական գործողությունները վերջացան 1990 թվականի հոկտեմբերին՝ 1989 թվին Սաուդյան Արաբիայի Թաիֆ քաղաքում ստորագրված հաշտեցման պայմանագրի հիման վրա։ Երկրում զգալիորեն ավելացավ սիրիական ազդեցությունը։ Նախագահ ընտրվեց Ռենե Մուաուադը, իսկ վերջինիս սպանությունից հետո՝ Էլիաս Հրաուին։ Վարչապետ նշանակվեց դոկտ. Սալիմ էլ Հոսը։ 1992 թվականին երկրում կայացան վերջին 20 տարիների ընթացքում առաջին խորհրդարանական ընտրությունները, որի արդյունքում վարչապետի պաշտոնն ստանձնեց Ռաֆիկ Հարիրին։ 1995 թվականին, Սիրիայի օրհնությամբ և սահմանադրության մեջ մտցվեց մանր փոփոխություն, որի հետևանքով նախագահ Հրաուիի իշխանության ժամկետը երեք տարով երկարացվեց։ 1998 թվականի հոկտեմբերին նախագահ ընտրվեց զորավար Էմիլ Լահուդը։ Պաշտոնը ստանձնելու իր երդմնառության ճառում, Լահուդը մասնավորապես շեշտեց կառավարական կառույցների հզորացման կարևորությունը, կարգ ու կանոնի հաստատումը, թափանցիկության անհրաժեշտությունը, հավասարության և սոցիալական արդարության կիրառումը և պատասխանատվության զգացումի բարձրացումը։ Լահուդը դոկտ. Սալիմ էլ Հոսին նշանակեց վարչապետ, սակայն, 2000 թվի խորհրդարանական ընտրություններից հետո, Ռաֆիկ Հարիրին փոխարինեց Հոսին այդ պաշտոնում։ Հարիրին վարչապետի պաշտոնը վարեց մինչև 2004 թ.։ Նա ահաբեկչական հարձակման զոհ գնաց 2005 թ. փետրվարի 14-ին։ 2005 թ. ապրիլին, միջազգային ճնշման ներքո, սիրիական զորքերն ստիպվեցին դուրս գալ Լիբանանից։ 2008-2014 թթ. Լիբանանի հանրապետության նախագահն էր զորավար Միշել Սուլեյմանը։
Պետական կառուցվածք
Լիբանանը խորհրդարանական հանրապետություն է։ Պետության գլուխը հանրապետության նախագահն է, որին ընտրում է խորհրդարանը (առաջին փուլում ձայների երկու երրորդի, իսկ երկրորդ փուլում՝ պարզ մեծամասնությամբ) 6 տարի ժամանակով և առանց անմիջապես վերընտրվելու իրավունքի։ Ավանդույթի ուժով 1934 թվականից Լիբանանի հանրապետության նախագահները ընտրվում են քրիստոնյա կաթոլիկ մարոնի համայնքից։ Այսպիսով, Լիբանանի հանրապետության նախագահը արաբական երկրների միակ ոչ իսլամադավան պետության գլուխն է։ 2008-2014 թթ. նախագահ է եղել Միշել Սուլեյմանը։ Ներկայիս նախագահի աթոռը թափուր է։ Իր հերթին հանրապետության նախագահը նշանակում է գործադիր իշխանության պետին՝ վարչապետին՝ հաշվի առնելով խորհրդարանի պատգամավորների մեծամասնության կարծիքը։ Վարչապետները 1937 թվականից նշանակվում են իսլամական սուննի համայնքից։ Խորհրդարանի պատգամավորները, թվով 128 հոգի (1992 թվականից), ընտրվում են չորս տարին մեկ համաժողովրդական ընտրություններում, որտեղ տարբեր ընտրատարածքներից (constituency) ընտրվող պատգամավորների թիվը որոշվում է ըստ ամեն մեկ տարածքի մեծության և բնակչության քանակի։ Խորհրդարանական աթոռները 1992 թվականից հավասարապես բաժանված են քրիստոնյա և մուսուլման ներկայացուցիչների միջև։ 1947 թվականից լիբանանյան խորհրդարանի նախագահները (խոսնակ) ընտրվում են շիա համայնքից։
Հանրապետության ժողովրդավարական քաղաքական համակարգը և խոսքի ու հավատի սահմանադրականորեն ձևակերպված ազատությունները լայն ճանապարհ են հարթել քաղաքական կուսակցությունների առաջ։ Երկրում գործում են ավելի քան 30 կուսակցություններ և քաղաքական խմբավորումներ, որոնցից են
Այս կուսակցությունները, սակայն, շատ քիչ բացառություններով, կրում են հարանվանական բնույթ, նրանց անդամների մեծ մասը սահմանափակվում են մեկ կրոնի կամ կրոնական համայնքի շրջանակներում։ Գործում են նաև հայկական ավանդական կուսակցությունների մասնաճյուղերը։
Աշխարհագրություն
Լիբանանը լեռնային երկիր է։ Հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ձգվում են Լիբանանի լեռները մինչև 3083 մ (Կուռնետ-էս-Սաուդա լեռ) բարձրությամբ։ Առափնյա մասը 1,5-15 կմ լայնությամբ հարթավայր է։ Ափերը ցածրադիր են, թույլ կտրտված ծոցերով, ափագիծը՝ 200 կմ։ Տարածված են ավազաբլուրները և ժայռոտ հրվանդանները, որոնք առաջացնում են բնական նավահանգիստներ (Բեյրութ, Տրիպոլի, Սուր)։ Լիբանանի և Անդրլիբանանի (երկրի սահմաններում են գտնվում միայն արևմտյան լանջերով) լեռների միջև ձգվում է Բեքաա միջլեռնային հովիտը (8-14 կմ լայնությամբ, 750-900 մ բարձրությամբ)։
Ներքին Ջրեր և Հողեր
Գետերը մեծ չեն, ամռանը հաճախ չորանում են։ Խոշոր գետերը՝ Էլ-Լիտանին և էլ-Ասին, օգտագործվում են ոռոգման համար և հիդրոէներգիայի աղբյուր են։ Առափնյա մասերում և լեռների ստորին լանջերին տարածված են դարչնագույն, ավելի բարձր մասերում՝ մոխրադարչնագույն քարքարոտ հողերը։
Բուսական Աշխարհ
Բուսականությունը գերազանցապես թփուտային է (մաքվիս, ֆրիգանա), Լիբանանի լեռների արևմտյան լանջերին պահպանվել են մշտադալար կաղնու, սոսու, թխկու, հալեպյան սոճու, գիհու անտառներ, մայրու պուրակներ։ Բեքաայի հովտում տեղ-տեղ հանդիպում են տտրախոտա-եացագգիների տափաստաններ։
Բնակչություն
Բնակչությունը 95%-ը կազմում են արաբները, 4%-ը Հայերը, իսկ մնացյալ ազգերը միասին ընդամենը 1% ։ Պաշտոնական լեզուն արաբերենն է, տարածված են նաև ֆրանսերենը, անգլերենը և հայերենը։ Բնակչության 54%-ը մուսուլմաններն են, 40%-ը քրիստոնյաները , մնացած 6%-ը Դրուզներ ։ Կիրառվում են Գրիգորյան և մուսուլմանական (լուսնային հիջրա) տոմարները։ 2015 թվականին բնակչության միջին տարեկան աճը կազմել է 2.99%: խտությունը 1 կմ2 վրա մոտ 500 մարդ է, ծովափնյա շրջաններում՝ մինչև 750 մարդ (2015)։ Բնակչության կեսից ավելին բնակվում է քաղաքներում։ Ագրարային գերբնակվածության և արդյունաբերության թույլ զարգացման պատճառով բնակչության մի մասը գաղթում է արտասահմանյան երկրներ։ Խոշոր քաղաքներն են Բեյրութը, Տրիպոլին, Սայդան, Զահլան։
Տնտեսություն
Կառավարությունը ընդհանուր առմամբ կիրառում է մասնավոր ներդրումների գործին չխառնվելու քաղաքականություն։ Կապիտալի տեղաշարժի սահմանափակումներ չկան։ Հանրային սեփականությունը սահմանափակված է ենթակառույցներով և կենցաղային սպասարկման հիմնարկներով։ Մասնավոր հատվածը, որը 80 տոկոսով է մասնակցում երկրի տնտեսությանը, ընդգրկում է գյուղատնտեսությունը, շինարարությունը, մշակող արդյունաբերությունը, առևտուրը, զբոսաշրջությունը, բանկային և հյուրանոցային համակարգերը, լրատվական և գովազդային ծառայությունները և այլն։
Տնտեսության աճը 1960-1970-ականների տարեկան 5 տոկոսի փոխարեն 1970-1975 թթ կազմել է տարեկան 7 տոկոս։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների՝ հիմնականում զբոսաշրջության, բանկային և ապահովագրության բնագավառներում է արձանագրվել։
Քաղաքացիական պատերազմի ավերիչ հետևանքներից հետո, 1991 թվականից սկսած տնտեսությունը վերականգնվեց։ Միջազգային արժութային հիմնադրամի տվյալներով համախառն արտադրանքի չափն ավելացավ մոտ 40 տոկոսով։
1992 թվականին վարչապետ Ռաֆիկ Հարիրիի առաջին կառավարությունը միջոցներ ձեռնարկեց ամրապնդելու տնտեսական կայունությունը։ 1992-1997 թթ տնտեսական աճը կազմեց միջին հաշվով 5-7 տոկոս։ Պատերազմի հետևանքով առաջացած փողի արժեզրկումը սկսեց նվազել և 1998 թվականին հասավ ընդամենը երեք տոկոսի։ Հետագայում՝ Սալիմ էլ Հոսի կառավարության օրոք (2000-2002 թթ.), ավելի նվազեց և կազմեց 0,25 տոկոս։ Այդ կառավարությունը նաև մշակեց ֆինանսական բարենորոգումների հնգամյա մի ծրագիր, որը նպատակաուղղված է բյուջեի դեֆիցիտը և հանրային պարտքը նվազեցնելուն։ Կառավարությանն են պատկանում էլեկտրականության, ջրային տնտեսության, ավիաընկերության, ամրացված հեռախոսային կապի բնագավառները։ Կենտրոնական բանկը, իր հերթին, ունի նշանակալի ակտիվներ, որոնց թվում ազգային ավիաընկերության՝ «Միդլ իսթ էրլայնզի» գրեթե բոլոր բաժնետոմսերը։
Զբոսաշրջություն
Լիբանանի աշխարհագրական դիրքը, մեղմ կլիման և բնության գեղեցկությունը (ձյունածածկ լեռները, բերրի հովիտները և Միջերկրական ծովի զուլալ ջրեր) զբոսաշրջության գրավականներն են։ Երկիրն արաբական աշխարհում միակն է, որ դահուկասպորտի և ձմեռային այլ սպորտաձևերի ու միջոցառումների հնարավորություն ունի։ Մեծ ներդրումներ են կատարվում այժմ ընդլայնելու և արդիականացնելու զբոսաշրջության բոլոր ծառայությունները։
Արդյունաբերություն
1995 թվականին երկրի արդյունաբերությունը (հիմնականում ցեմենտի, թղթի, դեղորայքի, կոսմետիկական և ախտահանող միջոցների, հագուստեղենի և ուտեստեղենի արտադրությունը) կազմում էր համախառն արտադրանքի 17.3 տոկոսը։ Համարյա բոլոր արդյունաբերական ձեռնարկությունները պատկանում են մասնավոր սեկտորին։ Կառավարությունը քաջալերում է արդյունաբերական կառույցների հիմնադրումը՝ երկրում վարելով մաքսային տուրքերի նվազեցման և հարկերից ազատելու քաղաքականություն։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության մեջ զբաղված է տնտեսապես ակտիվ բնակչության 17%-ը։ Նրա արտադրանքը բավարարում է երկրի անհրաժեշտ սննդամթերքների պահանջմունքների մոտ 34 %-ը և մասնագիտացած է արտահանվող կուլտուրաների (խնձոր, ցիտրուսներ) արտադրության մեջ։ Հողօգտագործման հիմնական ձևը կիսրարությունն է։ Գյուղական բնակչության 75 %-ը սեփական հող չունի, այն վարձակալում է խոշոր հողատերերից։ 300 խոշոր կալվածատերերին է պատկանում մշակվող հողերի կեսը, 15%-ը գտնվում է մանր կալվածատերերի և ունևոր գյուղացիների ձեռքին։ Գյուղատնտեսական հանդակները կազմում են տարածքի 39 %-ը, որի 97 %-ը զբաղեցնում են գյուղատնտեսական կուլտուրաներն ու այգիները, 3%-ը՝ արոտավայրերը։ Ոռոգվող հողերը 68 հզ. հա են։ Զբաղվում են հացահատիկային (ցորեն, գարի) և հատիկանդավոր (վիկ, ոսպ, սիսեռ) կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղատնտեսության եկամուտների 40%-ը բաժին է ընկնում պտղաբուծությանը (խնձոր, ցիտրուսներ, ձիթապտուղ, բանան) և խաղողագործությանը։ Տեխնիկական կուլտուրաներից մշակում են շաքարի ճակնդեղ և ծխախոտ։
1993-2001 թվականներին Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան 34 ներդրումային և ֆինանսական ծրագրեր է իրականացրել Լիբանանում՝ երկրին բերելով 336 միլիոն ԱՄՆ դոլար, գումարած 256 միլիոն դոլարի վարկեր։
Բժշկա-սանիտարական վիճակ
2015 թվականին ծնունդը կազմել է 1000 բնակչին 14,59, մահացությունը՝ 4,88 : Գերակշռում են վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունները։ Տարածված են ստամոքս՜աղիքային հիվանդությունները, տուբերկուլոզը, տրախոման, հելմինթոզները։ Բժիշկներ են պատրաստում Բեյրութի բարձրագույն բժշկական դպրոցում։