cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ավագը (ֆիլմ)
Սյուժե
Գալիս է Հաղթանակի օրը, որը բոլորի համար տոն է դառnում։ Ավագը և նրա կուրսանտները նույնպես հաղթել են, բայց նրանք աչքերն արցունքներով է լցնում կորստի դառնությունը և ցավը նրանց համար, ովքեր չեն ապրել մինչև մեծ հաղթանակ։
Հետաքրքիր փաստեր
Վլադիմիր Գոստյուխինի խոստովանությամբ ֆիլմը մնում է դերասանի համար ամենասիրվածներից մեկը։
Արբաշևո
Արբաշևո (Арбашево, Арбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավագը (ֆիլմ)
Հետաքրքիր փաստեր
«Երևի մարդկային բնույթով այդ հերոսն ինձ ամենամոտն է, և ամենից շատ նա է արտահայտում իմ մարդկային էությունը։ Նման տեսակի մարդիկ, ինչպիսին ավագ Կացուբան է, անցնում է իմ շատ դերերի միջոցով» ։
Ավագ Կացուբան իմ լավագույն կերպարն է։ Կասեմ ավելին՝ մարդու իմ իդեալն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Կոստերյակի
Կոստերյակի (Костеряки, Кустерек), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Մորգաուշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 239 մարդ։
Ռաուբլինգ
Ռաուբլինգ (Raubling), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11276 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 44,20 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 165։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Օդիի զոհարան
«Օդիի զոհարան»  կամ   «Կույս Մարիամի թագադրումը», վերածննդի շրջանի իտալացի նկարիչ Ռաֆայելի  նկարն է: Ստեղծվել է  1502-1503 թվականներին ՝ Մագդալինա Օդիի պատվերով: Երբ նկարը պատրաստ է եղել, այն տեղավորել են Պերուջայի  Սուրբ Ֆրանցիսկ եկեղեցում՝ Պերուջինո անվանումով:
Այդ ստեղծագործության համար Ռաֆայելը մատիտով բազմաթիվ էսքիզներ է կատարել, դրանցում ակնհայտ է Պերուջինոյի ազդեցությունը :
Կցակտոր
Կցակտոր վիվարիան կազմված է երեք նկարներից՝ 27 × 50 սմ չափսերով, որոնց վրա պատկերված են Քրիստոսի մանկությունից երեք դրվագներ.
Գելիամսուր
Գելիամսուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Կուսերգ
Կուսերգ (Coussergues), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Գելիամսուր
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կուսերգ
2016 թվականի հունվարից բնակավայրը Պալմաս, Կրուեժուլ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Պալմաս դ'Ավերոն համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 500 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 150 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 25 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 147 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 114-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 33։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,6 %։ 114 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 106 անձ (57 տղամարդ և 49 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 33 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բլագոդարնի (Ցելինսկի շրջան)
Բլագոդարնի (Благодарный), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Միխայլովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Պևտինգերյան քարտեզ
Պևտինգերյան քարտեզ (Tabula Peutingeriana — Պևտինգերյան տախտակներ), հռոմեական ճանապարհացույց-քարտեզ։ 16-րդ դարում այդ քարտեզը գտել էր Վիեննացի հումանիստ Կոնրադ Կելտեսը և հանձնել Աուգսբուրգի գիտնական Պևտինգերին, որի անունով էլ կոչվում է «Պևտինգերյան»։ Պևտինգերյան քարտեզը իրապես ոչ թե քարտեզ, այլ հին աշխարհի ճանապարհների մանրամասն նկարագրությունը Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները ըստ Պևտինգերյան քարտեզի ուղեցույց է, որի վրա նշված են Եվրոպայի, Ասիայի ու Աֆրիկայի հաղորդակցության հին ճանապարհները, դրանց վրա գտնվող քաղաքներն ու կայարանները, վերջիններիս միջև եղած տարածությունները (մղոններով)։ Պևտինգերյան քարտեզը վերահրատարակել, մանրամասն ուսումնասիրել և մեկնաբանել է գերմանացի գիտնական Կոնրադ Միլլերը, ըստ որի քարտեզի հեղինակը հռոմեացի աշխարհագիր Կաստորիուսն է, որն այն կազմել է 361-363 թվականներին։ Մոտ 670 թվականին այդ քարտեզից օգտվել է Անանուն Ռավեննացին։ Նրա աշխատության մեջ հիշատակված 2 հազարամյակը տեղանուն քաղված է Պևտինգերյան քարտեզից, և իբրև այդ քաղվածքների հեղինակ 36 անգամ վկայակոչված է Կաստորիուսը։ Պևտինգերյան քարտեզը ուսումնասիրել և մեկնաբանել են Ն․ Ադոնցը, Մարկվարտը և ուրիշներ։ Մանանդյանն իր «Հին Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները» աշխատության մեջ Պևտինգերյան քարտեզը համարում է Հայաստանի ռազմական և առևտրական հին ճանապարհների ուսումնասիրության և Հայկական լեռնաշխարհի ու հարևան երկրների պատմական աշխարհագրության անփոխարինելի աղբյուր։ Քարտեզի վրա հռոմեական մղոններով նշված են Մեծ Հայքի թագավորության հիմնական մայրուղիները։ Պևտինգերյան քարտեզի օգնությամբ (Անանուն Ռավեննացու ուղղումներով) ճշտվում են Արշակունյաց Հայաստանի հին ճանապարհները և դրանց վրա գտնվող կայանների մեծ մասը։ Կ․ Միլլերի կարծիքով հին աշխարհագրության համար Կաստորիուսի այս քարտեզն ավելի կարևոր է, քան Պտղոմեոսի «Աշխարհագրությունը»։ Պևտինգերյան քարտեզի միակ օրինակը գտնվում է Վիեննայի պետական գրադարանում։
Օսիչկի (գյուղ, Ռոդոմիշլինսկի շրջան)
Օսիչկի (Осички), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսիչկի գյուղում բնակվում էր 510 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1618 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 315,2 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սամվել Թոփալյան
Սամվել Թոփալյան, հայ դերասան։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1984 թվականի օգոստոսի 19-ին, Երևանում։ 2001 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 94 միջնակարգ դպրոցը։ 2002-06 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Արմեն Մազմանյանի արվեստանոցում։ 2004 թվականից աշխատել է Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում՝ որպես ֆիլմերի կրկնօրինակող։ 2007 թվականից աշխատում է Արմեն Մազմանյանի անվան «Գոյ» և Երևանի Հենրիկ Մալյանի անվան թատրոններում՝ որպես դերասան։ Խաղացած ներկայացումներից են՝ Արմեն Այվազյանի «Ցեղիս ֆիզիոլոգիան» (Հովիկ), «Դեկորներ» (4-րդ մարդ), «Թումանյանի հեքիաթները» (Գյուղացի), Մոլիերի «Սկապենի արարքները» (Սկապեն), Պետեր Վայսի «Մարատ դը Սադ» (Մարատ), Վիլյամ Սարոյանի «Պատմություններ գնացքում» (Արամ), Նիկոլայ Գոգոլի «Ամուսնություն» (Կոչկարյով), Ս. Սամվել Կոսյանի «Կյանքը վանդակի կողքով» (Չիկ), Վիլյամ Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» (Սեբաստիան), Պատրիկ Մարբերի «Closer» (Դեն), Լեռ Կամսարի «Սաստիկ կոմունիստները» (Գասպար), Ռեյ Բրեդբերիի «451 աստիճան ըստ ֆարենհայթի» (Մոնթագ), Խ.Խաչիկ Չալիկյանի «Ռոսինանտ» (Դուքս), Պատրիկի «Սիրելի Պամելա» (Բրեդ Վիններ), Սարգսյանի «Ծովահենների հեքիաթը» (Հեքիաթասաց)։ 2008 թվականից նկարահանվել է հեռուստասերիալներում։ 2009 թվականին նկարահանվել է «Խաչագողի հիշատակարանը» գեղարվեստական ֆիլմում։ 2008 թվականին արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի, 2010 թվականին՝ Հայաստանի մշակույթի նախարարության շնորհակալագրի ։ Նկարահանվել է «Հանուն սիրո», «Փրկագին» և Հանրային հեռուստաընկերության այլ սերիալներում։ Նկարահանվել է «Ընտանյոք հանդերձ» սիթքոմում։
Ամուսնացած է մասնագիտությամբ սոցիոլոգ և պարուհի Սոնա Դավթյանի հետ։ Ունի երկու երեխա՝ Արմենը և Արփեն ։ Սիրում է զբաղվել որսորդությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Վելյաոցա (գյուղ, Տյուռի շրջան)
Վելյաոցա (Väljaotsa), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։
Պոլիվնոյ (Սալսկի շրջան)
Պոլիվնոյ (Поливной), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Բուդեննովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Չերվոնոե (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
Չերվոնոե (Червоне), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1919 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնոե գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,377 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,79 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1919 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լեյվի
Լեյվի (իտալերեն՝ Leivi), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Ջենովա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 2258 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 228 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 16040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0185։
(2278) Գյոց
(2278) Գյոց (Gotz), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի ապրիլի 7-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Լեյվի
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում Սուրբ Սան Գիովաննի Բատտիստան։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժ.
(2278) Գյոց
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1953 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լեյվի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Զոգիշի
Զոգիշի (ზოგიში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ցագերից հեռու է 28 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 148 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Արբատի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1768 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոստիլևկա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Կոստիլևկա (Костылевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Գելիեգենման (Գենջի գավառ)
Գելիեգենման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռամերբերգ
Ռամերբերգ (Ramerberg), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1349 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 8,10 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 164։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Բլագոդատնի (Ցելինսկի շրջան)
Բլագոդատնի (Благодатный), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Միխայլովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր
Thank Me Later
Thank Me Later, կանադացի հիփ հոփ արտիստ Դրեյքի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2010 թվականի հունիսի 15-ին։ Ալբոմը Billboard 200 հիթ-շքերթի առաջին հորիզոնականում է հայտնվել 447 000 օրինակով, որոնք վաճառվել են առաջին շաբաթվա ընթացքում ։ Ալբոմը հասավ պլատինե կարգավիճակի։ Ընդամենը 2015 թվականի օգոստոսի դրությամբ վաճառվել է ալբոմի մոտ 1 800 000 օրինակ ։
Աստերոիդների ցանկ (295301-295400)
Աստերոիդների ցանկ (295201-295300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (295401-295500)
Օսով (գյուղ, Ռոդոմիշլինսկի շրջան)
Օսով (Осів), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսով գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,295 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 189,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պատերազմի ճանապարհներին
«Պատերազմի ճանապարհներին» («На дорогах войны»), 1958 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ ։ Գլխավոր հերոսի նախատիպը եղել է օպերատոր Վլադիմիր Սուշինսկին։
Համառոտ բովանդակությունը
Հայրենական մեծ պատերազմ։ Մահը յուրաքանչյուր գնդակի, յուրաքանչյուր արկի սուլոցի մեջ է։ Այրվող շենքեր, սոված մարդիկ նկուղներում։ Քանի մարդ է անցել հրե հողով՝ համբերատար, առնական, լուռ։ Նրանց կողքին քայլում էր կինոօպերատոր Վլադիմիր Սուշկովը (Անատոլի Կուզնեցով)՝ ստեղծելով դաժան պատմություն նրանց մասին, ովքեր եղել են և չեն եղել պատերազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1958 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Պաիկուսե (Էստոնիայի շրջան)
Պաիկուսե շրջան (Paikuse vald), շրջան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Պաիկուսե գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2006 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 3021 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 17,07 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Զուբի (Ցագերի շրջան)
Զուբի (ზუბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 650 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ցագերից հեռու է 14 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 471 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Կառլոս Սահակյան
Կառլոս (հայերեն՝ Արտաշես) Սահակյան, հայկական արմատներով ֆրանսա-ուրուգվացի նկարիչ և գրող։
Կենսագրություն
Կառլոս Սահակյանը, ծնված 1957 թ. Մոնտեվիդեոյում, իր գեղարվեստական դասընթացները սկսեց Էչենիկեի և Մոնտիելի հետ Ուրուգվայի Կոնստրուկցիոն սեմինարում։ 1977 թվականից ի վեր, Ֆրանսիա յում ընդունվելեվ որպես քաղաքական փախստական, նա շարունակեց ուսումը Վինչենի համալսարանի Արվեստի պատմություն բաժնում, միաժամանակ միացավ նաև Փարիզ ի լատինոամերիկացի արվեստագետների խմբին :
Կառլոս Սահակյանը մասնակցել է բազմաթիվ խմբային ցուցահանդեսների Ֆրանսիայում, Իսպանիա յում, Եգիպտոս ում և Ուրուգվայ ում, : 1990-ականների սկզբին իր երկու անհատական ցուցահանդեսները Ֆրանսիայում ( Conches en Ouche ) և Ուրուգվայում  ( Alliance Française ) բարձրացրին նրա նկարների ճանաչելիությունը։
Իր գործունեության սկզբից ի վեր Կառլոս Սահակյանը հիմնականում գործածում է յուղաներկի տեխնիկան։ 1980-ականներին և 1990-ականներին Փարիզում նկարված իր աշխատանքներում նկարիչը կիրառում է տարբեր գույների և տեքստուրաների խաղ ` իր նկարներին մշուշոտ և երազային տեսք հաղորդելու համար։ «Կառլոս Սահակյանի աշխատանքները վեր հառնող մտքերի պատկերավորումն են (...), որոնք կազմում են նրբաճաշակ կառուցվածքների, բազմակի առաջարկությունների ներդաշնակ և արդյունավետ շարք» (Ալիսա Գալ ):
Միևնույն ժամանակ, նրա պոեզիան տպագրվում է Ուրուգվայում և Ֆրանսիայում, : Նրա «Գունավոր հոմբր » բանաստեղծությունների հավաքածուն 1988 թվականին արժանացել է Առաջին մրցանակի «Ապարտեիդ Բաստա» պոեզիայի մրցույթում :
Ըստ ուրուգվայցի բանաստեղծ և էսսեիստ Լուիս Բրավոյի ՝ Կառլոս Սահակյանի բանաստեղծական աշխատանքները կապված են Ուրուգվայի մշակութային շարժման հետ ։
2010 թվականից, ավելի քան 15 տարվա ընդմիջումից հետո, Կարլոս Սահակյան վերսկսում է ցուցահանդեսները։ Նա կազմակերպել է մի քանի ցուցահանդեսներ Եվրոպա յում և Լատինական Ամերիկա յում, մասնավորապես՝ 2012 թվականին Փարիզ ում , 2019 թվականին՝ Լիսաբոն ում , :
Հասարակական-քաղաքական գործունեություն
Լքելով Ուրուգվայը ռազմական բռնապետության պատճառով և հաստատվելով Ֆրանսիայում որպես քաղաքական փախստական ՝ Կառլոս Սահակյանը նկարիչը պայքարել է Լատինական Ամերիկայի ավտորիտար ռեժիմի դեմ, Ապարտհեյդի դեմ և փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության օգտին։ Լինելով Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված Հայոց Ցեղասպանություն ը վերապրած հայ ընտանիքից ՝ Կառլոս Սահակյանը նվիրվել է նաև հայրենիքին՝ Հայաստանին, մասնավորապես ՝ Լեռնային Ղարաբաղի  2020 թ. պատերազմի ժամանակ ։ Արվեստագետը ցուցաբերեց նվիրվածություն իր ազգի ճակատագրի նկատմամբ․ նա կենտրոնացրեց իր ողջ ուժը   Պորտուգալիա յի Կաստելո դե Վիդեի քաղաքային խորհրդին (որն ինքը համարում է «ճգնավորության» վայր իր համար) ներկայացնելու Հայաստանում տիրող պատերազմական իրավիճակը և հանդես գալով Հայաստան ին ու Արցախին սատարելու միջնորդությամբ :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայցի նկարիչներ Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչ Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ Կատեգորիա:Արվեստ Կատեգորիա:Արվեստ ըստ երկրի
Յուրկովցի (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Յուրկովցի (Юрківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1500 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յուրկովցի գյուղում բնակվում էր 839 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 251,2 մարդ/կմ²։
Յան Արտյուս-Բերտրան
Յան Արտյուս-Բերտրան (Yann Arthus-Bertrand, ծնվել է ), ֆրանսիացի լուսանկարիչ, ֆոտոլրագրող, Պատվո լեգեոնի շքանշանի և բազմաթիվ այլ պարգևների դափնեկիր։ Տուն էկոլոգիական ֆիլմի ռեժիսորն է (Լյուկ Բեսոնի հետ համատեղ)։
Ստացել է համաշխարհային համբավ շնորհիվ իր մի շարք լուսանկարների, որոնք արվել են օդից Երկրի տարբեր անկյուններում. նախագիծ «Երկիրը երկնքից» (Earth from the Air; 1995). Համանուն գիրքը լույս է տեսել նաև ռուսերեն լեզվով 2002 թվականին։
Ռուսաստանում կազմակերպվել են նրա ցուցահանդեսները բաց երկնքի տակ՝ Սամարայի ծովափում ու Մոսկվայում՝ Մաքուր լճակներում։ Աշխարհում իր լուսանկարներով վաճառվել է 3 միլիոն գիրք ։
Կենսագրություն
Պատանեկության տարիներին ավարտել է Փարիզյան արվեստի դպրոցի դերասանական ֆակուլտետը։ Չորս տարի աշխատել է կինոստուդիայում՝ սկզբում տնօրենի օգնական, այնուհետև որպես դերասան (այդ թվում նաև Միշել Մորգանի հետ խաղացել է «Ասա ինձ, ով ես դու» ֆիլմում)։ 21 տարեկանում անսպասելիորեն մեկնել է սկզբում Օվերինի լեռները, իսկ հետո, 1976 թվականին Քենիա՝ հենց այստեղ էր նա արել է իր առաջին «օդային» նկարները ուղղաթիռից։
Վերադառնալով Փարիզ, Յանն աշխատել է որպես ֆոտոլրագրող, մասնագիտանալով սպորտին, արկածներին և բնությանը։ 1989 թվականին նա կազմակերպեց մրցույթ ֆրանսիացի 100 լավագույն լուսանկարիչների միջև, որը կոչվում էր «3 օր Ֆրանսիայում»։
Գրքեր
Արտյուս-Բերտրանը հրատարակել է շուրջ 60 գիրք նկարներով, որոնք արված են բարձրությունից։ Առավել հայտնի գրքերն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բնապահպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոռեժիսորներ
Վիկտոր Ափոյան
Վիկտոր Թադևոսի Ափոյան, հայ վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972): ՀՀ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1997) : ԵՊԲՀ «Վիրաբուժություն» մասնագիտական խորհրդի նախագահ։ Հայաստանի վիրաբուժությունում առաջինն է ներդրել կերակրափողի պլաստիկայի, էխինակոկոզի բուժման, էնդոկրին վիրաբուժության մի շարք մեթոդներ ։
Կենսագրություն
Վիկտոր Ափոյանը ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 29-ին, Թիֆլիսում։ 1949-1955 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը ։ 1955-1957 թվականներին աշխատել է ՌՍՖՍՀ Լիպեցկի մարզի Վոլինսկի շրջանային հիվանդանոցում որպես գլխավոր բժիշկ և վիրաբույժ, 1957-1960 թվականներին եղել է Ալավերդու քաղաքային հիվանդանոցի վիրաբույժը։ 1960-1963 թվականներին եղել է Մոսկվայի Լենինի շքանշանակիր բժիշկների կատարելագործման կենտրոնական ինստիտուտի կլինիկական վիրաբուժության 2-րդ ամբիոնի ասպիրանտ, 1963 թվականին Երևանի Կրծքային վիրաբուժության պրոբլեմային լաբորատորիայի կրտսեր գիտաշխատող, (թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Կրծքավանդակի օրգանների հիվանդությունների ժամանակ միջմաշկային ֆլեբոգրաֆիան»), 1963-1968 թվականներին՝ Բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կրծքային վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ, 1968-1972 թվականներին՝ Բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կրծքային վիրաբուժության ամբիոնի դոցենտ։ 1971 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Թոքի թարախակույտեր» թեմայով։ 1972-1979 թվականներին եղել է Բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կրծքային վիրաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր, 1979-1998 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի Վիրաբուժական հիվանդությունների թիվ 2 ամբիոնի վարիչ, 1973-1974 թվականներին՝ Երևան քաղաքի գլխավոր վիրաբույժ, 1982-1984 թվականներին՝ Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր վիրաբույժ։ 1995-2000 թվականներին եղել է ՀՀ ԱՆ Վիրաբուժության լիցենզավորման հանձնաժողովի նախագահ, 1998 թվականին՝ Վիրաբուժության թիվ 2 (2011 թվականից՝ թիվ 1) ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1998-2007 թվականներին ղեկավարել է ԵՊԲՀ «Վիրաբուժություն» մասնագիտական խորհուրդը ։
Աշխատանքները վերաբերում են կրծքային, որովայնային վիրաբուժության, թոքերի էխինոկոկոզի վիրահատական բուժման, ուրցագեղձի հեռացման (թիմէկտոմիա) հարցերին։ Ավելի քան 230 գիտական աշխատությունների հեղինակ է ։
Հիշատակ
«Արմենիա» հանրապետական բժշկական կենտրոնում վերաբացված նորոգված վիրաբուժական բաժանմունքն անվանակոչվել է Վիկտոր Ափոյանի անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մխիթար Հերացու մեդալակիրներ
Արբոնե
Արբոնե (Арбонье), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիարբեքիրի մարզ
Պատմություն
Դիարբեքիրի կուսակալությունը տարածված էր Արևմտյան Տիգրիսի վերին հոսանքի ավազանում և շրջակա տարածքներում։ Կազմված էր պատմական Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայքից և Աղձնիքի արևմտյան գավառներից։ 17 - 18-րդ դդ. այն հետագա շրջանի համանուն կուսակալության տարածքից բացի իր մեջ էր ընդգրկում նաև Խարբերդի նահանգը և Բիթլիսի նահանգի որոշ մասը։ 17-րդ դարում մասնատված էր 20 գավառի՝ Ամիդ, Խարբերդ, Արզնի, Չմշկածագ, Սղերդ, Նփրկերտ ևն։ Հիմնականում համապատասխանում է հնագույն Բիտ-Զամանի երկրին։ Սովորական վարչատարածքային միավորներից բացի գոյություն ունեին նաև քրդական հյուքյումեթություններ։ Հետագայում, քրդական ինքնավարությունները վերացնելուց հետո (19-րդ դարի երկրորդ կես), Դիրաբեքիր վիլայեթի տարածքից կազմվեցին նաև Հեքյարի, Խարբերդի ու Բիթլիսի նահանգները։ 20-րդ դարի սկզբներին Դիարբեքիր նահահանգն ուներ 37.500 կմ² տարածք
Բնակչություն
Բնակչությունը նոր ժամանակներում բազմազգ էր։ 1882 թ. տվյալներով վիլայեթի հայ բնակչությունը հասնում էր 150 հազարի։ 1914 թ. վերջերին նրա ամբողջ բնակչության թիվը հասնում էր 296000 մարդու, որից հայ՝ 105 հազար (1895 թ. ջարդերի ժամանակ սպանվեցին հազարավոր հայեր և շատերն էլ արտագաղթեցին), քուրդ 55000, հույն ու ասորի՝ 60000, այլք՝ 31000։ 1915 թ. Մեծ Եղեռնի ժամանակ թուրքական կառավարությունը Դիարբեքիրի նահանգից տեղահանեց և բնաջնջեց շուրջ 100 հազար հայ։ 1975 թ-ին մարզում ապրում էր մոտ 4000 թրքախոս հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Մինչև ընդհուպ 19-րդ դարը Դիարբեքիր վիլայեթի բնակչությունը զանգվածորեն զբաղվում էր քոչվորական և կիսաքոչվորական անասնապահությամբ, իսկ դրանից հետո սկսեցին կարևոր դեր խաղալ նաև գյուղատնտեսության մյուս ճյուղերը՝ դաշտավարություն, այգեգործություն, տեխնիկական կուլտուրաների մշակություն ևն։ Մշակում էին ցորեն, բամբակ, ծխախոտ, խաղող, մրգատու ծառեր։ Հայտնի էր հատկապես սեխով։ Նահանգն ունի աղահանքեր, նավթի պաշարներ, գունավոր մետաղների հայտնի հանքավայրեր։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսից աստիճանաբար արմատավորվում է արդյունաբերությունը. գլխավորապես տեքստիլը, որի ձեռնարկությունները տնայնագործականից քիչ են տարբերվում։ Նահանգում բավական զարգացած են գորգագործությունը, կավագործությունը, պղնձագործությունը։ Առևտուր է կատարում հիմնականում գյուղատնտեսական արտադրանքներով՝ բամբակ, ծխախոտ, ցորեն, սեխ, մրգեր, անասուններ ևն։
Տես նաև
Կատեգորիա:Վերին Միջագետք Կատեգորիա:Թուրքական Քուրդիստան Կատեգորիա:Դիարբեքիրի մարզ
Ագրեսիայի զոհ դարձած անմեղ երեխաների միջազգային օր
Ագրեսիայի զոհ դարձած անմեղ երեխաների միջազգային օր (ՄԱԿ-ի այլ լեզուներով|՝ International Day of Innocent Children Victims of Aggression, Journée internationale des enfants victimes innocentes de l’agression, Día internacional de los Niños Víctimas Inocentes de Agresión, اليوم الدولي لضحايا العدوان من الأطفال الأبرياء, 受侵略戕害的无辜儿童国际日)   նշվում է ամեն տարի հունիսի 4-ին՝ սկսած  1983 թվականից։
1982 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի 31-րդ նստաշրջանի նորացված 7-րդ արտակարգ նստաշրջանի ժամանակ, ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեան Պաղեստինի հարցի վերաբերյալ, «մտահոգ լինելով Իսրայելի ագրեսիայի զոհ հանդիսացող մեծաթիվ պաղեստինցի և լիբանանցի  անմեղ  երեխաների ճակատագրով», հռչակել է, որպեսզի յուրաքանչյուր տարվա հունիսի  4-ը նշվի որպես  ագրեսիայի զոհ դարձած անմեղ երեխաների միջազգային օր ։
Օրը նշվում է ՝ ի հիշատակ իսրայելական ավիացիայի Լիբանանի՝ Բեյրութի բնակելի տարածքների վրա հարձակման, որը տեղի է ունեցել 1982 թվականի հունիսի  4-ին, ինչի արդյունքում  զոհվել են խաղաղ բնակիչներ, որոնց մեջ եղել են երեխաներ։
Հարձակման պատճառը դարձել է Մեծ Բրիտանիայում Իսրայելի դեսպան Շլոմո Արգովի վրա կատարված մահափորձը ահաբեկչական կազմակերպության՝ Աբու Նիդալի կողմից՝ 1982 թվականի հունիսի 3-ի լույս 4-ին, ինչը հանգեցրել է 1982 թվականի Լիբանանյան պատերազմին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունիսի 4 Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Պրավոյուլովսկի (Սալսկի շրջան)
Պրավոյուլովսկի (Правоюловский), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Գիգանտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
(2279) Բարտո
(2279) Բարտո (Barto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1968 թվականի փետրվարի 25-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,458095 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0687 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8475 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1407,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,255744 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,98° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Դիվանագետ
Դիվանագետ՝ պետության պաշտոնատար անձ՝ օժտված բարձր ներկայացուցչական իրավունքով և լիազորված իրականացնելու իր երկրի արտաքին քաղաքականությունը։ Դիվանագետն իր գտնված արտասահմանյան երկրում պաշտպանում է սեփական երկրի շահերը, իրականացնում նրա դիվանագիտությունը։ Դիվանագետին շնորհվում է համապատասխան դիվանագիտական աստիճան։
Կատեգորիա:Դիվանագիտություն Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Կոստիլևո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Կոստիլևո (Костылево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լվով
Լվով, պաշտոնապես՝ Լվիվ (Львів Լվիվ, ), քաղաք Ուկրաինայի արևմուտքում, Լվովի մարզի, Լվովի շրջանի, Լվովի համայնքի կենտրոնը։ Ազգային, մշակութային, կրթական և գիտական, խոշոր արդյունաբերական կենտրոն, ինչպես նաև տրանսպորտային հանգույյց, համարվում է Գալիցիայի և Արևմտյան Ուկրաինայի մայրաքաղաքը։
Լվովը հիմնադրել է գալիցիացի իշխան և Ռուսիո արքա Դանիլ Գալիչկին 13-րդ դարի կեսերին, ենթադրաբար մոտ 1256 թվականին դարձել է Գալիցիա-Վոլինիայի թագավորության մայրաքաղաքը ։ Ռեչ Պոսպոլիտայի առաջին բաժանումից հետո՝ 1775-1918 թվականները եղել է Հաբսբուրգների կողմից ձևավորած Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորության մայրաքաղաքը։ Նրանք իրենց համարում էին Ռուսիայի իրավահաջորդը և իրենք իրենց անվանում էին Գալիցիայի և Լոդոմերիայի արքաներ։ Ավստրո-Հունգարիայի փլուզման արդյունքում՝ 1918 թվականին դարձել է Արևմտաուկրաինական Ժողովրդական Հանրապետության մայրաքաղաքը, սակայան լեհ-ուկրաինական պատերազմի արդյունքում միացվել է Լեհաստանին։
Անվանում
1772 թվականին Գալիցիայի կազմում անցել է Ավստրիային և կոչվել Լիմբերգ ։
Հայերը Լվովում
Լվով քաղաքը հիմնադրվել է 1256-ին՝ մինչ այդ գոյություն ունեցող Պոդզամչե ավանի տեղում, որտեղ, ըստ լեհական սկզբնաղբյուրների, 1183-ին հայերն արդեն ունեին իրենց փայտաշեն եկեղեցին։ Հայերը Լվովի առաջին բնակիչներից էին։ 1360-ական թթ. Լվովը դարձել է ամբողջ Հարավարևելյան Եվրոպայի հայության հոգևոր կենտրոնը։ 1407-ին այստեղ ապրել է շուրջ 300, 1633-ին՝ 2000 հայ ընտանիք։ 1356-ին հայերը Լեհաստանի թագավոր Կազիմեժ III-ից ստացել են ներքին ինքնավարության իրավունք։ Համայնքում կիրառվել է ազգային դատաստանագիրք։ 16-րդ դարի վերջին քաղաքի 38 հարուստ ու խոշոր խանութներից 22-ը, իսկ 24 միջին կարողության խանութներից 19-ը պատկանել է հայերին։ Շնորհիվ հայ վաճառականների՝ Լվովը կապող օղակ է դարձել Արևելքի և Արևմուտքի միջև։
Հայկական առանձին տոհմեր (Բոգդան Դոնավակովիչը, Կժիշտոֆ Ավեդիկ Բեռնատովիչը և այլն) հռչակվել են ամբողջ Լեհաստանում և եղել են լեհ թագավորների վարկատուները։ Քաղաքում մեծ թիվ են կազմել հայ արհեստավորները (ոսկերիչներ, կաշեգործներ, ջուլհակներ, վրանագործներ, ներկարարներ), որոնք միավորված էին առանձին համքարություններում։ Հայերն ունեին նաև կալվածքներ։ Կառուցել են վանք, եկեղեցիներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ։ Գործել է «Կտրիճվորաց եղբայրություն» երիտասարդական կազմակերպությունը։ Հայկական առաջին դպրոցը Լվովում հիշատակվում է 1590-ից (17-րդ դարի կեսին ունեցել է ավելի քան 80 աշակերտ)։ Հայկական եկեղեցիներին կից գործել են տարրական դպրոցներ, 17-րդ դարի 60-ական թթ. գործել է ևս մեկ հայկական և մեկ գիշերօթիկ հոգևոր դպրոց (որբերի համար)։ 1665-ին հիմնվել է հայ հոգևոր կաթոլիկ բարձրագույն սեմինարիումը (լեհահայերի մեջ կաթոլիկություն տարածելու և կաթոլիկ հոգևորականներ պատրաստելու նպատակով, փակվել է 1784-ին)։ 19-րդ դարի սկզբին հայկական կուսանոցին կից գործել է օրիորդաց դպրոց (1820-ին՝ 400 աշակերտուհի)։ 1865-ին Հովսեփ Թորոսովիչի միջոցներով հիմնվել է հայ կաթոլիկ գիշերօթիկ դպրոց (գործել է մինչև XX դ. սկիզբը)։ XVI-XVII դդ. Լվովի հայերը մեծ դեր են խաղացել Լեհաստանի պետական-քաղաքական, դիվանագիտական կյանքում (Քրիստափոր Սերեբկովիչ, Պյոտր Գրիգորովիչ, Իվան Նիկորովիչ, Սուլեյման Կոստանդին Կոմս դը Սիրի և ուրիշներ)։ Լվովի գաղթավայրը եղել է Ուկրաինայում և Լեհաստանում հայկական մշակույթի խոշոր կենտրոններից, որտեղ ստեղծվել են իրավագիտական, բժշկագիտական, բառարանագրության, մատենագրության (Ստեփանոս Լեհացի), պատմագրության (Հովհաննես Ավագերեց, Բարթլոմեյ, Զիմորովիչ Սիմեոն Լեհացի, Սադոկ Բարոնչ), տաղասացություն (Մինաս Թոխաթեցի, Պարսամ Տրապիզոնցի), ճարտարապետական, նկարչական (Պավել և Շիմոն Բոգուշներ), մանրանկարչական (Գրիգոր Լվովցի, Ղազար Բաբերդացի), ոսկերչական արվեստի (Բեդրոս Զախարիասևիչ) աշխատանքներ։
18-րդ դարի վերջի Լեհաստանի բաժանման, Լվովի տնտեսական անկման, հայերի նկատմամբ կիրառված տնտեսական և կրոնական անհանդուրժողականության պատճառով, ինչպես նաև Լեհաստանի վերաբաժանման հետևանքով Լվովի հայ համայնքն անկում է ապրել։ 1782-ին Լվովում մնացել էր շուրջ 200 տուն հայ։ Լվովը գրաված ավստրիացիները 1787-ին վերացրել են հայկական ինքնավարությունը։ Շարունակել է գոյատևել միայն հայ կաթոլիկ արքեպիսկոպոսությունը։ Լեհաստանի անկախության վերականգնումը (1918) էական ազդեցություն չի ունեցել Լվովի հայ համայնքի համար։ 1939-ին Լվովը միացվել է Խորհրդային Ուկրաինային։ 18-19-րդ դդ. Լվովում են գործել հայ պատմաբաններ Յան Տոմաշ Յուզեֆովիչը (1663-1729), Կղեմենս Խոդիկևիչը (1715-97), քանդակագործ Տ. Բարոնչը (1842-1905), արվեստաբան Յան Բոլոզ Անտոնևիչը (1858-1922) և ուրիշներ։ 1930-ական թթ. Լվովի հայերը հրատարակել են լեհերեն պարբերականներ։ Հայկական եկեղեցիներն ու այլ կազմակերպություններն իրենց գործունեությունը դադարեցրել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Լվովի հայկական թաղամասը գտնվում էր հին քաղաքի հյոաիս-արևելքում՝ Կրակովյան դարպասների և կենտրոնի՝ Ռընեկ կոչվող հրապարակի միջև՝ ընդգրկված Հայկական (Ներքին և Վերին), Սկարբկովյան (այժմ՝ Լեսյա Ուկրաինկայի), Կրակովյան փողոցներով։ 14-15-րդ դդ. բնակելի տները 3-4-հարկանի էին (երբեմն՝ միջնահարկով)։ Պատերազմների և հաճախակի հրդեհների պատճառով թաղամասը կառուցապատվել է քարաշեն տներով, որոնց բնորոշ են հայկական ճարտարապետության ավանդների առանձնահատկություններ։
Լվովի գաղթավայրը եղել է Լեհաստանի և Հարավարևելյան Եվրոպայի հայության ճանաչված հոգևոր կենտրոն։ 15-16-րդ դդ. Լվովի արվարձաններում գործել են 5-ից ավելի, իսկ քաղաքի կենտրոնում՝ 4 հայկական եկեղեցիներ՝ Ս. Աստվածածնի Վերափոխման, Ս. Աննա եկեղեցին՝ իր վանքով, Ս. Հակոբ և Ս. Խաչ եկեղեցիները։ 12-րդ դարի վերջին գոյություն ունեցող փայտաշեն, ապա աղյուսաշեն եկեղեցու տեղում կառուցվել է (շինարարությունն ավարտվել է 1363-ին) Օձունի եկեղեցին հիշեցնող մայր տաճարը, որը դարձել է աթոռանիստ եկեղեցի։ 1381-ին մեծ հրդեհի ժամանակ մայր եկեղեցին այրվել է. վերակառուցվել է Անիի մայր տաճարի նմանակությամբ (աշխատանքներն ավարտվել են 1437-ին)։ 1364-ից Լվովը Հայ առաքելական եկեղեցու եպիսկոպոսության կենտրոնն էր, իսկ լեհահայերի կաթոլիկացումից հետո՝ Հայ կաթողիկե արքեպիսկոպոսության կենտրոնը։
Հայերն ունեցել են դպրոցներ, գրադարաններ, տպարան (գործել է 1616-18-ին)։ 1666-1783-ին գործել է Լվովի պապական հայկական սեմինարիումը՝ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, որը պատրաստում էր հոգևորականներ Հայ կաթողիկե եկեղեցու համար։ Լվովում տարբեր ժամանակաշրջաններում ապրել և ստեղծագործել են ժամանակագիր Սիմեոն Լեհացին, պատմաբան Սադոկ Բարոնչը, բանաստեղծ Մինաս Թոխաթեցին, մշակույթի և գիտության այլ գործիչներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լվով Կատեգորիա:1256 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում
Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու
Ֆրայբուրգ, ամբողջական անունը՝ Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու (Freiburg im Breisgau, Friburg im Brisgau ), քաղաք Գերմանիայում, տարածքով չորրորդը Շտուտգարտից, Մանհեյմից և Կառլսռուեից հետո Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Դիրք
Ֆրայբուրգը գտնվում է Շվարցվալդի և Վերին Ռեյնի դաշտավայրի սահմանին։
Մոտակա խոշոր քաղաքներն են՝ 60 կմ հարավ՝ Բազել (Շվեյցարիա), գրեթե 90 կմ հարավ–արևելք՝ Ցյուրիխ (Շվեյցարիա), գրեթե 85 կմ հյուսիս՝ Ստրասբուրգ (Ֆրանսիա) և մոտ 140 կմ հյուսիս՝ Կառլսռուե։ Շտուտգարտ երկարամասի մայրաքաղաքը գտնվում է Ֆրայբուրգից 200 կմ հյուսիս–արևելք։
Պատմություն
14-րդ դարի կեսերին քաղաքն անցավ ավստրիական Հաբսբուրգների տիրապետության տակ։ Ըստ լեգենդի՝ Ֆրայբուրգում բնակվում էր Բերթոլդ Շվարց վանականը, ով հայտնագործել է վառոդը։
1457 թվականին Ալբրեխտ VI–ը հիմնեց Ֆրայբուրգի համալսարանը (Albert-Ludwigs-Universität Freiburg)՝ Գերմանիայի հնագույն համալսարաններից մեկը։ 16-րդ դարում Ֆրայբուրգում է որոշ ժամանակ բնակվել Էրազմ Ռոտերդամցին։ Լյուդովիկոս XIV–ի պատերազմական տարիներին Ֆրայբուրգը կարճ ժամկետով անցել է ֆրանսիացիների տիրապետության տակ։
1940 թվականին Ֆրայբուրգը ենթարկվել է օդային գնդակոծման, որի արդյունքում եղել են զոհեր և ավերածություններ :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Վելյաոցա (գյուղ, Յիգևա շրջան)
Վելյաոցա (Väljaotsa), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Յիգևա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Յիգևա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ջիվանի (գյուղ)
Ջիվանի, գյուղական համայնք Արցախի Մարտունու շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Մարտունի շրջկենտրոնից գտնվում է 43 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 45 կմ հեռավորության վրա։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հարավարևելյան հատվածում՝ Մարտունու շրջանում` նախկին Վարանդա գավառում։ Բնակավայրը տեղակայված է Վարանդա գետի միջին հոսանքի ձախափնյա հովտում ։
Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1301,48 հա տարածք, որից 1172,56 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 95,65 հա անտառային հողեր։ Ջիվանի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետը։ Որպես առանձին համայնք հաստատվել է 2001 թվականի հունիսին ։
Պատմություն
19-րդ դարի երկրորդ կեսին կովկասյան թաթարների մի քանի ընտանիքներ հաստատվել էին այդ արգասաբեր հողերում։ Գյուղին տվել էին Ղաջար անունը։ Օրեցօր բնակավայրը մեծանում և վերածվում էր ավազակաորջի։ Հայկական գյուղերի վրա հարձակումներն ու թալանը սովորական երևույթներ էին դարձել։
Եղիշե Իշխանյանը 1918 թվականի իրողությունների մասին գրել է. «… թրքական Ղաջար գիւղը, նրանց մեծագույն ավազակաբներից մեկը։ Ղաջարցիները շատ անհանգիստ մարդիկ էին, մեծից մինչև փոքր ավազակներ ու գողեր։ Նրանք ցարական կառավարության ժամանակ իսկ հանգիստ չէին տալիս գիւղացիութեանը, յեղափոխութիւնից յետոյ սանձարձակ էին դարձել և յաճախ անհանգստութիւն էին պատճառել, երբ տաճիկ զինւորները հաստատւել էին Ղաջարում, աւելի սանձարձակ պիտի դառնային և պրօվակացիօն մի արարքով հայ-թրքական կոիւ ստեղծէին» ։
Արցախը Ադրբեջանին բռնակցվելուց հետո Ղաջարը հայտնվել էր ԼՂԻՄ սահմաններից դուրս` Ֆիզուլիի վարչական շրջանի կազմում։ Անմիջապես ԼՂԻՄ սահմանագծին լինելով` արցախյան ազատագրական շարժման առաջին իսկ օրվանից Ջիվանին դարձել էր Ադրբեջանի ռազմական հենակետերից մեկը։ Շարժման առաջին ամիսներից, հայ ազգաբնակչության շրջանում վախի մթնոլորտ ձևավորելու նպատակով, Ջիվանիում հավաքված ավազակախմբերը դարանակալում էին ճանապարհների վրա և հայ ուղևորներին սպանում, իսկ հայկական գյուղերի անասունները քշում տանում։ Կենսական անհրաժեշտություն էր վերացնել 19-րդ դարի վերջերից սկսած և հայության համար չարիք դարձած այդ որջը։
Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
1993 թվականին ապրիլի սկզբներին Մարտունու և Հադրութի պաշտպանական շրջանների զորամասերը, դիմագրավելով հակառակորդի կողմից ձեռնարկված հարձակման բոլոր փորձերը, անցան հակահարձակման և վերացրին Ջիվանի և մոտակա բնակավայրերում տեղակայված կրակակետերը։ Ռազմավարական նշանակության կարևոր կետում գտնվելով` անհրաժեշտ էր լուծել հայոց հողի այդ մի կտորի հետագա ճակատագիրը ։
1999 թվականին ԱՀ կառավարության որոշմամբ Ջիվանիում վերաբնակեցման գործընթաց սկսվեց։ Այստեղ հաստատվել են Ախալքալաքից և Ախալցխայից մի քանի հայ ընտանիքներ։ Նրանց միացել են նաև Ադրբեջանից բռնագաղթված և հարևան հայկական գյուղերից վերաբնակիչներ։ Քանի որ գյուղի վերաբնակիչները հիմնականում վրացահայեր էին, ուստի որոշվեց նոր բնակավայրը անվանել Ջիվանի՝ ի պատիվ ջավախահայ աշուղ Ջիվանու Սակայն վրացահայերը տեղանքին և ընդհանրապես նոր միջավայրին չհարմարվելու պատճառով հիմնականում հեռացել են Ջիվանիից ։
Բնակչություն
2015 թվականին Ջիվանի համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 198 մարդ, կա 40 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 37 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր
Ջիվան Պետրոսյան
Ջիվան Ոսկանի Պետրոսյան, հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Ջիվան Պետրոսյանը ծնվել է 1920 թվականին, Վարդենիսի շրջանում։ Ավարտել է Վարդենիսի շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը, 1937 թվականին նշանակվել է տարրական դասարանների ուսուցիչ։ Մեկ տարի է աշխատել դպրոցում ։
1938 թվականի դեկտեմբերին զորակոչվել է բանակ, ծառայել 113-րդ հրաձգային դիվիզիայի 115-րդ գնդում։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբում նրանց զորամասը գտնվել է Մերձբալթիկայում։ Պատերազմական գործողություններին մասնակցել է 1941 թվականի հուլիսից։ Պետրոսյանը մարտնչել է Լենինգրադի պաշտպանների շարքերում՝ առաջին օրից մինչև քաղաքի շրջափակման լիակատար վերացումը։ Մարտերից մեկում վիրավորվել է և ապաքինվելուց հետո նորից վերադարձել ռազմաճակատ։ Այնուհետև սովորել է Կիևի ռազմաբժշկական ուսումնարանում, որն ավարտել է լեյտենանտի կոչումով և նշանակվել է գնդի սանբաժնի պետ։ Մասնակցել է Ուկրաինայի, Լեհաստանի ազատագրմանը, հաղթանակի օրը դիմավորել է Պրագայում ։
1947 թվականին Պետրոսյանը զորացրվել է բանակից։ Լենինգրադի պաշտպանության մարտերում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Արժանացել է «Արիության համար», «Խիզախության համար» մեդալների։ Պարգևատրվել է նաև Լենինգրադի ռազմաճակատի կարմիր ժապավենով, Լենինգրադի ռազմաճակատի վկայականով ։
Պատերազմից հետո Պետրոսյանը շարրունակել է զբաղվել մանկավարժությամբ։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի քիմիակենսաբանական ֆակուլտետը։ 1961 թվականից աշխատել է Վարդենիսի № 1 դպրոցի ուսմասվար և կենսաբանության ուսուցիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ
Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ
Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ, ԱԱԵԻ (Институт стран Азии и Африки, ИСАА), Մոսկվայի պետական համալսարանի կազմում 1956 թվականի ապրիլի 24-ին ստեղծած ֆակուլտետ, որտեղ արևելյան լեզուներ են ուսումնասիրում։ Այսօր ԱԱԵԻ-ում դասավանդում են ասիական (չինարեն, ճապոներեն, կորեերեն, վիետնամերեն, մոնղոլերեն, թայերեն, բիրմաներեն, ֆիլիպիներեն, պարսկերեն, փուշթու, արաբերեն, թուրքերեն, եբրայերեն, հնդկերեն, ուրդու, դարի, քհմերերեն, մալայզիերեն) և աֆրիկական (սուահիլի, հաուսա, ամհարերեն, աֆրիկաանս) լեզուներ։
Ֆակուլտետի շրջանավարտները ստանում են տնտեսագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն, արևելագիտություն և աֆրիկագիտություն ուղղությունների դիպլոմներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՄՊՀ ֆակուլտետներ Կատեգորիա:Արևելագիտության ինստիտուտներ
Կիավարի
Կիավարի (իտալերեն՝ Chiavari), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Ջենովա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 27797 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 2231 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 16043։ Հեռախոսային կոդ՝ 0185։
Բնակավայրի հովանավորողն է հանդիսանում Սուրբ Նոստրա Սիգնորա դելլ Օրտոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պրութինգ
Պրութինգ (Prutting), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2525 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 16,22 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 163։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Տրապիզոնի մարզ
Տրապիզոնի մարզ (Trabzon ili), մարզ Թուրքիայի Հանրապետության հյուսիսարևելյան մասում։
Համապատասխանում է պատմական Խաղտիքին և Լազիկայի մի մասին։ Տարածքը՝ 32400 կմ, կենտրոնը՝ Տրապիզոն։ Բաժանված էր 4 գավառի (սանջակ)՝ Սամսոն, Տրապիզոն, Լազիստան և Գյումուշխանե։ Հետագայում ավելացան Օրդուն և Կերասունը։ Գավառները 19-ն էին, գավառախմբերը՝ 24։ Ըստ տարբեր աղբյուրների, բնակչության թիվը 1900 թվականին մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 1.200.000 բնակիչ, որից կրոնափոխ հայեր 60.000 և հայ քրիստոնյաներ՝ 60.000, 1908 թ մարդահամարով՝ 1.387.164 բնակիչ, որից հայեր ու հույներ՝ 46.789։ Ըստ այլ աղբյուրների՝ 1912 թվականին Տրապիզոնի վիլայեթում կար 100.000 հայ բնակիչ, ըստ Թեոդիկի «Ամենուն տարեցոյց»–ի՝ 1915 թվականի Մեծ եղեռնից առաջ այստեղ կար 65000 հայ բնակիչ, սակայն ջարդերից փրկվեց միայն 15 հազարը, ըստ Լեփսիուսի՝ այդ ժամանակ հայերի թիվը հասնում Էր 53 հազ մարդու։ Բնակվում Էին նաև լազեր, հույներ, թուրքեր, չերքեզներ, ասորիներ։ Զբաղվում Էին եգիպտացորենի, ծխախոտի, վուշի, կանեփի, պտղատուների, ցիտրուսների մշակությամբ, անասնապահությամբ, ձկնորսությամբ, արհեստներով, առևտրով։ 1970 թվականի մարդահամարի տվյալներով Տրապիզոնի մարզն ուներ 659 000 բնակիչ։
Հայերը Ղրիմում
Հայերը Ղրիմում բնակություն են հաստատել դեռևս 11-12-րդ դարերից սկսած՝ կապված Անիի Բագրատունյաց թագավորության (885-1045) անկման հետ։ Այդ շրջանում Ղրիմի թերակղզում հայ համայնքները ձևավորվել էին Հայաստանից արտագաղթած և Բյուզանդական կայսրության տարբեր հատվածներում ապաստան գտած հայերից։ Նրանք Բյուզանդիայի, ապա սելջուկ-թուրքերի և մոնղոլների արշավանքների հետևանքով անցել էին Ղրիմ Կոստանդնուպոլսից և Տրապիզոնից ։
Զարգացած միջնադարում Ղրիմը հայերին ձգում էր հատկապես առևտրին հարմար իր դիրքով։ Ղրիմի շատ ծովափնյա կետեր մինչև 13-րդ դարը ներառյալ Բյուզանդիային ենթակա տարածքներ էին։ Այն սևծովյան ավազանի երկրների հետ կատարվող առևտրի ամենակարևոր օղակն էր։ Առևտրական նպատակներով անցնելով Ղրիմ՝ հայ վաճառականները աստիճանաբար հաստատվում էին ծովափնյա շրջաններում։ Նրանց էին հետևում նաև հայ հողագործներն ու արհեստավորները։11-14-րդ դարերում Ղրիմի հարավարևելյան և արևմտյան ծովափնյա վայրերում՝ Կաֆայում, Խերսոնեսում և Սուդակում, հայերը մշտական բնակություն էին հաստատել։ Միջնադարում նրանց ոչ պաշտոնական կենտրոնը Կաֆա (այժմ՝ Թեոդոսիա) քաղաքն էր։ 11-12-րդ դարերում այստեղ հիմնվեց ղրիմահայերի ամենահին կառույցը՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին։ Դրան կից գտնվում է ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու գերեզմանը ։ Վերջինս 1845 թվականին կառուցել էր նաև իր արվեստանոցը, որը հետագայում վերածվել է պատկերասրահի ։
Պատմություն
Ղրիմի հետ հայերի առաջին կապերը վերաբերում են Տիգրան Բ Մեծի (Ք.ա 95-55) և Պոնտոսի արքա Միհրդատ VI Եվպատորի (Ք.ա 111-63) ժամանակներին։ Վերջինիս որդին Բոսպորի (Ղրիմի) թագավորն էր։ Ղրիմի մասին առաջին տեղեկություններից մեկը հաղորդում է Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացոյցը» (7-րդ դար)։ 8-րդ դարի սկզբին Խերսոնեսում էր հաստատվել իշխան Վարդանը, որը տեղի ապստամբների օգնությամբ 711 թվականին տապալեց Հուստինիանոս II-ին և հռչակվեց Բյուզանդիայի կայսր՝ Ֆիլիպիկոս Բարդանես անունով (711-713)։ 10-րդ դարում Խերսոնեսի իշխանավորներից էր հայազգի Կալոկիրը, որի օգնությամբ Բյուզանդիան փորձ էր անում դիվանագիտական կապերի մեջ մտնել Կիևյան Ռուսիայի իշխան Սվյատոսլավի հետ (945-972)։ Ղրիմում հայերի կողմից ստեղծված գաղթավայրերը արագորեն բազմանում են, ընդարձակվում և նշանակալի դեր են կատարում Սև ծովի երկրների առևտրական ու տնտեսական հարաբերություններում։ Միջին դարերում Ղրիմն անվանել են «Ծովային Հայաստան» («Armenia Maritima») կամ «Մեծ Հայաստան» ։ 14-րդ դարում Ղրիմում հայ բնակչությունն իր թվաքանակով երկրորդն էր թաթարներից հետո։ Հայերի թիվը ստվարանում է 16-17-րդ դարերում, հատկապես ջալալիների շարժման ժամանակ ծայր առած արտագաղթի պատճառով։ Միջին դարերում հայերը տեղաբաշխված էին թերակղզու Կաֆա (այժմ՝ Թեոդոսիա), Սուդակ, Սուրխաթ (այժմ՝ Հին Ղրիմ), Կեոզլե (այժմ՝ Եվպատորիա), Կազարաթ, Ղարասուբազար (այժմ՝ Բելոգորսկ), Ակմեչիթ (այժմ՝ Սիմֆերոպոլ), Բախչիսարայ, Չեմբալո (այժմ՝ Բալակլավա), Օրաբազար (այժմ՝ Արմյանսկ), Ինկերման քաղաքներում, ինչպես նաև զուտ հայկական Խայալ, Բախչելի, Հորդալանկ, Թոփտի, Խամշլի, Ղշլավ, Շահինշահ, Նախիջևան և այլ գյուղերում։ 15-րդ դարի կեսին միայն Կաֆայի հայերի թիվը հասնում էր 50 000-ի ։ Ղրիմում ստեղծվել է հայկական երկու առաջնորդություն, որոնցից մեկը ընդգրկում էր Կաֆայից մինչև Չերքեզիա, մյուսը՝ Բախչիսարայից մինչև Կաուշան սփռված հայկական համայնքները։ Գտնվելով հանդերձ թուրք-թաթարական և ջենովական գերիշխանության տակ՝ ղրիմահայերն օգտվում էին ներքին ինքնավարությունից, ունեին իրենց զինված ուժերը։ 1783 թվականին Ղրիմը Ռուսական կայսրությանը միացվելուց հետո տեղի հայկական գաղթավայրերը հայ բնակչության նոր ներհոսքի շնորհիվ աստիճանաբար սկսում են վերակենդանանալ և աշխույժ կյանքով ապրել։
Ղրիմահայ գաղութի կազմակերպումը սատարում է ռուսահայ թեմի առաջնորդ Հովսեփ Արղությանը, ով այդ նպատակով 1787 թվականին ձեռնարկում է ուղևորություն դեպի Ղրիմ։ Ուղևորությունից հետո Արղությանը ռուսական զանազան ատյաններին է ներկայացնում Ղրիմի մի շարք վայրերը, մասնավորապես Թեոդոսիա և Հին Ղրիմ կիսավեր քաղաքները հայերին տրամադրելու և Թուրքիայից դեպի Ղրիմ հայերի տեղափոխությունները խրախուսելու առաջարկություններն ու ծրագրերը։ 1779 և 1799 թվականների ցարական հրովարտակներով Հին Ղրիմի և Ղարասուբազարի հայ համայնքներն ունեին ինքնավարական մարմիններ։
20-րդ դարի սկզբին հայերի թվաքանակը Ղրիմում ավելացավ։ 1913-1914 թվականին այն հասնում էր 14-15 հազարի։ Առանձին հայ մեծահարուստներ դարձել էին Ղրիմի մի շարք քաղաքների՝ Արմյանսկ, Մելիտոպոլ, Ղարասուբազար քաղաքների քաղաքագլուխներ։ Ղրիմահայ կյանքում եկեղեցին, կրոնական հարցերից բացի, միջամտում էր համայնքի աշխարհիկ խնդիրներին։ Մինչև 1803 թվականին ղիմահայության եկեղեցական գործերը վարում էր Նոր Նախիջևանի հոգևոր վարչությունը։ 1842 թվականին Ղրիմում նշանակվում է Ղրիմի հայ եկեղեցիների և Սուրբ Խաչ վանքի գլխավոր հոգաբարձու։
Տնտեսություն
Մեծ թվով հայեր զբաղվում էին այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ՝ արտահանելով իրենց արտադրանքի մի մասը։ Ղրիմի հայերը շարունակում էին հայկական գինեգործական ավանդույթները. հայ գինեգործներին վկայակոչելով՝ 18-րդ դարում գերմանացի ճանապարհորդ է․ Կլեմանի վկայությամբ, նրանք գինին օգտագործում էին «ջրի նման»։ 19-20-րդ դարերում հողագործության մեջ առևտրական կապիտալի ներթափանցման հետևանքով Ղրիմում առաջացել էր հայ խոշոր հողատերերի բավականին բազմանդամ մի խավ (Ստեփանյաններ, Օբերովներ, Սպենդիարովներ, Թոփալովներ, Բենկլիևներ և այլն)։ Ընդարձակ հողատարածություննհրի տեր էր հայ եկեղեցին։