cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տանձենի ուռատերև
Կիրառություն
Ուռատերև տանձենին բավականին չորադիմացկուն և երաշտադիմացկուն տեսակ է։ Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, լուսասեր է, ցրտադիմացկուն, ջերմադիմացկուն։ Լավ է դիմանում ժամանակակից քաղաքների անբարենպաստ պայմաններում, ուստի և առաջարկվում է լայնորեն օգտագործել կանաչապատման բնագավառում։ Կարելի է օգտագործել նաև սելեկցիոն նպատակներով՝ որպես պատվաստակալ, տանձենու խիստ դիմացկուն և արժեքավոր սորտեր ստանալու համար։ Քանի որ ուռատերև տանձենին մեծ քանակությամբ արմատային մացառներ է տալիս, ուստի խորհուրդ է տրվում օգտագործել թեք, քարքարոտ, էրոզիայի ենթարկված լանջերի անտառապատման համար։ Էկոլոգիական խումբը՝ 8-րդ։ Մշակության հավանական շրջանները 8, 12, 18, 22-25, 27-28, 31-32 ։
Պարկ Յու Նա
Պարկ Յու Նան 8D Creative's WIP կինոընկերության հարավկորեացի դերասանուհի։ Նա հայտնի է «Իրական գեղեցկություն» (2020-2021), «Երկնքի Ամրոց»  (2018-2019) և «Հյուրանոց Դել Լունա»  (2019) դորամաներում խաղացած  դերերի  շնորհիվ։
Նատրիումի դիթիոնատ
Նատրիումի դիթիոնատ, անօրգանական միացություն, նատրիումի աղ դիթիոնային թթվի, անգույն բյուրեղներ, լուծվում են ջրում, առաջացնում են բյուրեղահիդրատներ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի դիթիոնատն առաջացնում է անգույն բյուրեղներ, լուծվում է ջրում, չի լուծվում էտալոնում։ Առաջացնում է բյուրեղահիդրատ բաղադրությունը Na2S2O6•2H2O, որը կորցնում է ջուր 110°С աստիճանի դեպքում։
Քիմիական հատկություններ
Տաքացման պայմաններում քայքայվում է՝ առաջացնելով նատրիումի սուլֆատ և ծծմբի օքսիդ՝
Na2S2O6 → Na2SO4 + SO2
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Դիթիոնատներ
Էրիկ Դարա
Էրիկ Դարա, դաշտ, հովիտ Հայկական լեռնաշխարհում, Կուր գետի ավազանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում ։
Տանձենի Թամամշյանի
Տանձենի Թամամշյանի, վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Փոքր ծառ է՝ 2-3 մ բարձրությամբ և 8-12 սմ բնի տրամագծով։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը կարմրա-դարչնագույն է, մոխրավուն խավով։ Ճյուղերը և ընձյուղները կարճացած են, փշազուրկ։ Տերևները կլորավուն են, 2-4 սմ երկարությամբ և 2-3 սմ լայնությամբ, կարճ սրածայր կամ բութ գագաթով, երկու կողմից էլ մերկ, վառ կանաչ, վերևի կողմից փայլուն, ներքևից անփայլ, մանր սղոցաեզր կամ ամբողջաեզր։ Տերևակոթունները բարակ են, երկարությամբ տերևաթիթեղին հավասար։ Պտուղների հասունացման ժամանակ բաժակը մնում է, չի թափվում։ Բաժակաթերթիկները սրածայր են, տարածված, մանր աղվամազապատ։ Պտուղը տանձանման է, դեղնականաչավուն, երկար պտղակոթունով։ Տերևները և պտուղները չորացնելիս չեն սևանում։
Տարածվածություն
Տարածված է միայն Հայաստանում, Գառնի գետի ափերին, Ամենափրկիչ վանքի ավերակների շրջակայքում, միջին լեռնային գոտում, անտառային դերիվատներում, թփուտներում, լեռնալանջերի վրա։ Որպես տիպիկ, հայկական էնդեմ պահպանության և տարածման խիստ կարիք է զգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Տիմուր Բեկմամբետով
Տիմուր Նուրուախիտովիչ Բեկմամբետով (Тиму́р Нуруахи́тович Бекмамбе́тов, ), ղազախ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր ։ Էքշն ֆիլմերի «Astana» միջազգային կինոփառատոնի հիմնադիրն ու նախագահը։
Կենսագրություն
Տիմուր Բեկմամբետովը ծնվել է 1961 թվականի հունիսի 25-ին Ղազախական ԽՍՀ Գուրև (ներկայում՝ Ատիրաու) քաղաքում, Նուրուախիտ Բեկմամբետովի և Միրա Բոգոսլովսկայայի ղազախահրեական ընտանիքում։ Տիմուր Բեկմամբետովն ավարտել է Գուրևի Ս. Կիրովի անվան № 17 միջնակարգ դպրոցը, ինչից հետո հոր պնդմամբ, ով էներգետիկայի մասնագետ էր, ընդունվել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտ, սակայն չի ավարտել ուսումը։ Ծառայել է բանակում Աշխաբադի մոտ տեղակայված հրետանային զորքերում։ Ծառայությունից հետո՝ 1982 թվականին, տեղափոխվել է Տաշքենդ, որտեղ որպես նկարիչ աշխատել է «Իլխոմ» թատրոնում և «Ուզբեկֆիլմ» կինոստուդիայում։ Այդ ժամանակ էլ ծանոթացել է Վիկտոր Վերժբիցկու հետ, ով հետագայում նկարահանվել է նրա բազմաթիվ ֆիլմերում ։
1987 թվականին ավարտել է Տաշքենդի Ա. Օստրովսկու անվան գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը՝ ստանալով կինոյի և թատրոնի նկարչի որակավորում։ Ուսումն ավարտելուց հետո մեկնել է Մոսկվա, որտեղ սկսել է զբաղվել գովազդային հոլովակների արտադրությամբ։
1989 թվականին Տիմուր Բեկմամբետովը պատրաստել է «Кредит-Москва» բանկի գովազդային հոլովակի սյուժեն։ Հեղինակել է «Менатеп» բանկի գովազդային հոովակները։ 1992 թվականին Միխայիլ Լեսինի միջոցով ծանոթացել է «Империал» բանկի նախագահ Սերգեյ Ռոդիոնովի հետ։ 1992-1997 թվականներին Տիմուր Բեկմամբետովը Սերգեյ Ռոդիոնովի պատվերով նկարահանել է «Համաշխարհային պատմություն, Իմպերիալ բանկ» («Всемирная история, Банк Империал») շարքի գովազդային 20 հոլովակներ, որ դարձել են ռուսական գովազդի դասական նմուշներ։ Նշանակալի ներդրում է ունեցել ռուսական գովազդի զարգացման գործում։ Ընտրվել է Ռուսաստանի գովազդի ակադեմիայի անդամ։
Տիմուր Բեկմամբետովը Սանկտ Պետերբուրգի «Տիկնիկային ձևաչափ» («Кукольный формат») թատրոնի ռեժիսորն է։
Տիմուր Բեկմամբետովի կինը՝ Վարվառա Վիկտորովնա Ավդյուշկոն, կինոյի և թատրոնի դերասան Վիկտոր Ավդյուշկոյի դուստրն է ։
Կինոկարիերա
1993 թվականին Տիմուր Բեկմամբետովը նկարահանել է «Պեշավարի վալս» ֆիլմը՝ նվիրված աֆղանական պատերազմին։ 1994 թվականին ֆիլմն արժանացել է մրցանակների Կառլովի Վարիի ու Կինոտավր փառատոններում։
2004-2005 թվականներին նկարահանել է «Գիշերային պահակախումբ» («Ночной Дозор») և «Ցերեկային պահակախումբ» («Дневной Дозор») ֆիլմերի, որոնց շնորհիվ մեծ ճանաչում է ձեռք բերել։ 2005 թվականին հրավիրվել է Հոլիվուդ, աշխատել «Fox» կինոընկերությունների միության մի շարք նախագծերի վրա։ 2006 թվականին որպես ռեժիսոր նկարահանել է «Киевстар» բջջային օպերատորի երկու գովազդներ, որոնցում նկարահանվել է Ժերար Դեպարդիեն։
2007 թվականին Տիմուր Բեկմամբետովը եղել է «Ճակատագրի հեգնանք։ Շարունակություն» («Ирония судьбы. Продолжение») ֆիլմի ռեժիսորը, իսկ 2008 թվականին Հոլիվուդում նկարահանել է «Ծայրահեղ վտանգավոր է» ֆիլմը։
2009 թվականին եղել է «9» մուլտֆիլմի (Թիմ Բարթոնի հետ համատեղ) և «Սև Կայծակ» ֆիլմի պրոդյուսերը։
2012 թվականի կեսերին էկրան է բարձրացել «Աբրահամ Լինկոլն։ Վամպիրների որսորդը» ֆիլմը, որի ռեժիսորը եղել է Տիմուր Բեկմամբետովը։ 2012 թվականին նա հանդես է եկել որպես «Ալիսայի արկածները։ Երեք մոլորակների գերիները» ֆիլմի պրոդյուսեր։
2016 թվականին Տիմուր Բեկմամբետովը՝ որպես ռեժիսոր, նկարահանել է «Բեն-Գուր» ֆիմը։ Տարվա վերջին թողարկվել է «Կոտրել բլոգերներին» («Взломать блогеров») ֆիլմը, որի պրոդյուսերն է եղել Տիմուր Բեկմամբետովը։ Ֆիլմն խիստ քննադատվել է    և ստացել ամենացածր գնահատականներից մեկը ԿինոՊոիսկ կայքում ։
Սիրելի դերասաններ
Կան մի շարք դերասաններ, որոնք նկարահանվել են Տիմուր Բեկմամբետովի բազմաթիվ ֆիլմերում։
Հարցազրույցներ
Կատեգորիա:Ղազախ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ղազախ սցենարիստներ Կատեգորիա:Ղազախ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Պրոպիլեն
Պրոպիլեն (պրոպեն, մեթիլէթիլեն), C3H6 քիմիական բանաձևով չհագեցած ածխաջրածին։ Ունի մի կրկնակի կապ և ալկենների դասի երկրորդ ներակայացուցիչն է։
Հանդիպումը բնության մեջ
Պրոպենը հանդիպում է բնության մեջ ազատ վիճակում և առաջանում է տարբեր ֆերմենտատիվ պրոցեսներից։ Չնչին քանակներով պրոպեն հայտնաբերել են Տիտանի մթնոլորտում ։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ Կասինի-Հյուգենս միսիայի Կասինիի տիեզերանավը, օգտագործելով սպեկտրոսկոպիա, հայտնաբերել է պրոպենի չնչին քանակություն Տիտանի մթնոլորտում ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Պրոպիլենը իրենից ներկայացնում է ցածր եռման ջերմաստիճանով (tեռ= −47,6 °C) և հալման ջերմաստիճանով (tհալ= −187,6 °C) գազային միացություն։ Օպտիկական խտությունը կազմում է d204=0,5193։
Քիմիական հատկություններ
Պրոպիլենն ունի մեծ ռեակցիոն ունակություն։ Նրա քիմիական հատկությունները բնորոշվում են կրկնակի կապով։ p-կապը, որպես քիչ կայուն կապ, ռեագենտի ազդման ժամանակ քանդվում է, իսկ ածխածնի ատոմների ազատված վալենտային էլեկտրոնները միացնում են ռեագենտին իրենց։
Հալոգենների միացում (հալոգենացում)
Հալոգենացման ռեակցիաները սովորաբար ընթանում են սենյակային ջերմաստիճանում։ Ամենաարագը միանում են քլորը և բրոմը, ավելի դանդաղ՝ յոդը։ Ֆտորը ռեակցվում է պայթյունով։
Ջրածնի միացում (հիդրում)
Կատալիզատորի (Pt, Pd, Ni) ներկայությամբ պրոպիլենին ջրածին միացնելիս, այն փոխարկվում է պրոպանի։
Ջրի միացում (Հիդրատացում)
Պրոպիլենը ռեակցվում է ջրի հետ առաջացնելով միատոմ սպիրտ՝ իզոպրոպիլսպիրտ։
Հալոգենաջրածինների միացում (HHal)
Այս ռեակցիան կատարվում է Մարկովնիկովի կանոնի համաձայն։
Այրումը օդում
2СН2=СНСН3 + 9О2 → 6СО2 + 6Н2О.
Օքսիդացում
Թույլ հիմնային կամ չեզոք միջավայրում կալիումի պերմանգանատով պրոպիլենը օքսիդացվում է մինչև գլիկոլներ։
Պոլիմերացում
Ռեակցիայի պայմաններն են տաքացումը և կատալիզատորների ներկայությունը։
Օդի թթվածնով օքսիդացում
Պրոպիլենը օքսիդանում է օդի թթվածնով մինչև պրոպիլենօքսիդ։
Դեղաբանություն
Պրոպենը՝ GABAA ռեցեպտորի ալոստերային ագոնիզմով, հանդիսանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի դեպրեսանտ։ Պրոպենի ավելցուկը կարող է առաջացնել ամնեզիա, կոմա, իսկ շարունակական օգտագործումը կարող է հանգեցնել մահվան բենզոդիազեպինի մեխանիզմով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալկեններ Կատեգորիա:Նավթամթերքներ
Հայերը Լիբանանում
Հայերը Լիբանանում, Լիբանանի հայ քաղաքացիներ։ Հայերը Լիբանանում կազմում էին 300.000 սակայն պատերազմի հետևանքով երկրից գաղթել է 50.000 հայ և ներկայումս կազմում են 250.000 կամ երկրի բնակչության 6.50%-ը։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Լիբանանի միջև հաստատվել են 1992 թվականին։
Հայերը հիմնականում բնակվում են Բեյրութում, Տրիպոլիում, Սեյդայում, Զահլեում, Ալեյում, ինչպես նաև Այնճարում, որը միակ հայկական գյուղաքաղաքն է ողջ Լիբանանում։ Նախքան 1975 թվականը քաղաքացիական պատերազմը, լիբանանահայության թիվը, ըստ պաշտոնական տվյալների, կազմել է 200-250 հազար, ինչը, սակայն, վիճահարույց է։ Ոչ պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ հայերի թիվը Լիբանանում առավելագույնը եղել է 180 հազար։ 1975-1989 թվականներին պատերազմը հանգեցրեց լայնածավալ արտագաղթի, ինչի արդյունքում լիբանանահայության թիվն աստիճանաբար կրճատվեց։ Նախքան 2006 թվականի պատերազմը ոչ պաշտոնական տվյալներով այն կազմել է մոտ 40-50 հազար։ Հայկական ազգային վարժարաններում և այլ կրթական հաստատություններում սովորող հայ աշակերտության թիվը մոտ 10 հազար է։ Լիբանանի մշակութային կյանքին զգալի աշխուժություն են հաղորդում պարբերականները։ Ներկայումս Լիբանանում հրատարակվում են դաշնակցականների «Ազդակը» (օրաթերթ), ռամկավարների «Զարթոնքը» (եռօրյա), հնչակյանների «Արարատը» (շաբաթաթերթ), գրական ուղղվածությամբ «Բագինը» և «Շիրակը», ինչպես նաև «Սփյուռք», «Մարզիկ», «Մասիս», «Արծիվ», «Ծաղիկ», «Դիտակ» ամսագրերը և այլն։
Միջին դարեր
Սելջուկյան արշավանքների ժամանակաշրջանում (XI-XII դդ.) Հայաստանից «հազարք առ հազարս եւ բիւրք առ բիւրս» գաղթել են Կիլիկիա, Ասորիք, մասամբ՝ Լիբանան։ XII-XIII դդ. Լիբանանի նավահանգստային Տրիպոլի և Սայդա քաղաքներում հիշվում են հայ համայնքներ, որոնք Կիլիկիայի հայկական պետության անկումից հետո ավելի են ստվարացել։
12-րդ դարի սկզբին խաչակիրները Լիբանանի լեռներում հանդիպել են հայկական բազմաթիվ բնակավայրերի։ Ենթադրվում է, որ նրանց հայազգի բնակիչները հետագա դարերում ամբողջովին ձուլվել են մարոնիտ եկեղեցու հետևորդներին և 15-17-րդ դարերում ասորախոսությունից անցել արաբախոսության։ Այս հայկական զանգվածը հիմնովին ձուլված է։ Հայկական թույլ ինքնագիտակցություն այսօր պահպանվել է այն գաղթականների սերունդների մոտ, որոնք ընդունած լինելով կաթոլիկությունը և հալածվելով Հայ Առաքելական եկեղեցուց, 18-րդ դարի առաջին կեսին հաստատվել են Լեռնալիբանանի որոշ շրջաններում ու ժամանակի ընթացքում ձուլվել մարոնիտներին ։
Հայերի հոսքը Լիբանան մեծացել է XVIIդ. կեսից, երբ տեղի դրուզ իշխանապետներն ու մարոնական ավատատերերը, ձգտելով ամրապնդել կիսանկախության իրենց հենարանները, ապաստան են տվել օսմանյան լծից փախչող քրիստոնյաներին։ 1721-ին հայ կաթոլիկական նորաստեղծ Անտոնյան միաբանությունը Ղոսթա գյուղի մերձակայքում կառուցել է Քրեյմի Ամենափրկչյան, իսկ ավելի ուշ՝ Ղազիր գյուղից ոչ հեռու Բեյթ Խաշբոյի վանքերը, որոնք գործել են մինչև XIXդ. կեսը։ Սկզբնական տարիներին Քրեյմում իր նստավայրն է հաստատել 1742-ին Հռոմի պապից պաշտոնական ճանաչման արժանացած հայ կաթոլիկ առաջին կաթողիկոսը՝ Աբրահամ Պետրոս Ա Արծիվյանը (գահակալել է 1742-49-ին)։ Նրա հրամանով 1749-ին կառուցվել է Զմմառի հայ կաթողիկե վանքը, որը մինչև 1866-ը ծառայել է որպես հայ կաթոլիկ կաթողիկոսի նստավայր։
Ժամանակակից պատմություն
Լիբանանահայ համայնքն ավելի է ստվարացել XIXդ. 20-30-ական թթ. Կ. Պոլսում և Թուրքիայի գավառներում բորբոքված հակակաթոլիկական հալածանքներից փախածների հաշվին։ Հայ կաթոլիկ գաղթականների մեծ մասը, սակայն, շուտով ձուլվել է դավանակից քրիստոնյա արաբների հետ։ Հետագայում Լիբանանում են հաստատվել նաև թուրք կառավարողների 1894-96-ի և 1909-ի բռնություններից փախած հայեր, գլխավորաբար՝ առաքելական համայնքից։ Հայերին դեպի Լիբանան է հրապուրել ոչ միայն բնիկների բարյացակամությունը, այլև 1861-ին նրա լեռնային մասում (Ջաբալ Լուբնան) ինքնավարության հաստատումից տեղի վարչակառավարման մարմնում որոշ հայազգի պաշտոնյաների ներկայությունը։ Լիբանան լեռան կառավարիչներից երկուսը եղել են հայազգի կաթոլիկ պետական գործիչներ։ 1861-68-ին Դաուդ փաշան (Կարապետ Արթին Տավուտյան, 1816-73) վարել է երկրամասի ինքնավարությունն անձեռնմխելի պահելու, համայնքները միմյանց շաղկապելու, առևտրատնտեսական և կրթամշակութային վերելքը խթանելու քաղաքականություն, իսկ 1912-15-ին Հովհաննես փաշա Գույումճյանը (1858-1933) ձգտել է շրջանի բնակչությանը զերծ պահել երիտթուրքերի ճնշումներից։ Քաղաքաշինության ասպարեզում Մուհանդիզը (Մանուկ Մանուկյան, 1841-1925) շուրջ 50 տարի գլխավորել է Դամասկոսի և Բեյրութի ճարտարագիտա-ճարտարապետական վարչություններ, Բեյրությում կառուցել ճանապարհներ և հասարակական օգտագործման շենքեր։ 1904-ին հայազգի Էմիլ Խաշոն նշանակվել է Լիբանան լեռան գլխավոր ճարտարագետի պաշտոնում, աչքի է ընկել ջրաբաշխական բազմաթիվ աշխատանքներով։ 1862-ից մի շարք արևմտահայ գործիչներ քանիցս առաջարկել են Օսմանյան կայսրության սահմաններում Հայկական հարցը լուծել՝ հայերով բնակեցված նահանգներին շնորհելով Լիբանան լեռան նման կարգավիճակ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Լիբանան լեռանն անմիջականորեն հարող Բեյրութ քաղաքում ապրել են շուրջ 1500 հայեր, որոնք մեծ մասամբ Ադանայից, Մարաշից, Եդեսիայից, Դիարբեքիրից, Ակնից, Կ.Պոլսից, Բաղդադից և այլ վայրերից գաղթածներ էին։ Զգալի թիվ են կազմում նաև Լիբանանի ծովափնյա մյուս քաղաքների և լեռնային բնակավայրերի հայերը։ 1895-ին Սուր քաղաքի շրջակա գյուղերում բնակվել է շուրջ 500, իսկ Մերջայունում՝ 200 հայ։
Լիբանանահայերը դեռևս XIX դ. բաժանված են եղել կրոնադավանական երեք համայնքի։ Առաքելականները ենթարկվել են Երուսաղեմի հայոց պատրիարքի կողմից նշանակված հոգևոր տեսուչներին, Բեյրութում ունեցել Սբ.Նշան եկեղեցին (1851-ից), նրան կից հոգետուն, փոխանորդարան, դպրոց և գերեզմանատուն։ Կաթոլիկ համայնքը վարչականորեն կապված է եղել Զմմառի վանքի հետ, Բեյրութում ունեցել Սբ. Եղիա եկեղեցին (1890-ից), Սբ. Հայտնության մատուռը և մի այլ գերեզմանատուն։ Ավետարանականները, փոքրաթիվ լինելով, միախառնված են եղել դավանակից արաբներին կամ եվրոպացիներին։ Լիբանանի հայերը հիմնականում զբաղվել են առևտրով և արհեստներով, փոքր մասը՝ հողագործությամբ։ 1840-ական թթ., երբ Լիբանանը սկսել է ներգրավվել համաշխարհային կապիտալիստական շուկայի ոլորտը, հայերի դերը մեծացել է հատկապես առևտրի ասպարեզում։ Հետագա տարիներին բեյրութահայ խոշոր առևտրականներ Անտոն Մասրին (Մսրլյան), Հաննա (Հովհաննես) Ղուկասը և ուրիշներ, որոնք հիմնադրել էին «Հայկական շուկան» («Սուք ալարման», ավերվել է 1976-ին՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ), իրենց ձեռքն են վերցրել Մերսինից մինչև Գազա նավահանգստային մաքսատների կապալային շահագործման մենաշնորհը և գործարար կապեր պահպանել ոչ միայն Օսմանյան կայսրության տարբեր շրջանների, այլև Անգլիայի, Ֆրանսիայի և եվրոպական այլ երկրների հետ՝ զբաղվելով ներմուծվող, տարանցիկ, մասամբ էլ արտահանվող առևտրով։
Լիբանանի ներկայիս տարածքում բնակվող հայերը Մեծ եղեռնի օրերին չեն տեղահանվել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում ֆրանսիական զորքերի կազմում կռվող հայ լեգեոնականները 1918-ի հոկտեմբերին մասնակցել են Բեյրութից և Լիբանանի ծովափնյա քաղաքներից օսմանյան բանակի արտաքսմանը։ Լիբանանի՝ ֆրանսիական իշխանությանը ենթարկվելուց հետո, եղեռնից փրկված տասնյակ հազարավոր հայեր ապաստան են գտել այնտեղ՝ հիմնելով հայկական մի նոր և հոծ գաղութ։ 1920-ական թթ. սկզբին նրանց են միացել ֆրանսիացիների կողմից քեմալականներին հանձնված Կիլիկիայից գաղթած բազմահազար հայեր։ 1923-24-ին Լիբանանում բնակվել են շուրջ 35-40 հզ հայ գաղթականներ և որբեր։ Նրանցից շուրջ 25 հզ Կիլիկիայից էին, շուրջ 8 հզ՝ Անատոլիայի, իսկ մոտ 5 հզ՝ Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններից։ Նորեկ գաղթականներից շատերը, չդիմանալով Լիբանանում իրենց դեմ ծառացած տնտեսական, կենցաղային և այլ դժվարությունների, 1920-ական թթ. վերջին գաղթել են Հարավային Ամերիկա։ 1932-ի մարդահամարի տվյալներով Լիբանանում բնակվել են 26,102 հայ առաքելական և 5890 հայ կաթոլիկ քաղաքացիներ։ Հայ ավետարանականները, Լիբանանում իբրև առանձին կրոնական համայնք ճանաչված չլինելով, մարդահամարի տվյալներում առանձին չեն հիշատակվել։ Հայ և արաբ ավետարանականները միասնաբար եղել են 6869 հոգի։ Ենթադրվում է, թե նրանցից շուրջ 3 հզ հայեր էին։ Այսպիսով, 1932-ին հայերը կազմել են Լիբանանի ընդհանուր բնակչության շուրջ 4 տոկոսը։ 1939-ին հազարավոր նոր հայ գաղթականներ Լիբանան են եկել Թուրքիային հանձնված Ալեքսանդրետի սանջակից։ Ըստ մոտավոր հաշվումների՝ 1945-ի վերջին Լիբանանում բնակվել են 50802 հայ առաքելականներ և 10261 հայ կաթոլիկներ։ Տեղաբնիկների հետ համեմատաբար բարվոք փոխհարաբերությունների պայմաններում հայ գաղթականների մեծագույն մասը 1930-ական թթ. դուրս է եկել Բեյրութի մոտակայքում հաստատված գաղթականների վրանաքաղաքից, գլխավորաբար վերահիմնավորվել նորաստեղծ Նոր Սիս, Նոր Հաճըն, Նոր Մարաշ, Նոր Ադանա և այլ թաղամասերում, կարճ ժամանակամիջոցում ամուր կռվաններ ստեղծել Լիբանանի տնտեսության տարբեր բնագավառներում։ Մի շարք արհեստներ (կոշկակարություն, ասեղնագործություն, ոսկերչություն, որմնադրություն, դերձակություն, ատաղձագործություն ևն) հիմնականում կենտրոնացել են հայերի ձեռքում։ Հայերը հիմնել են նաև գորգագործական, մետաքսագործական, մետաղագործական, կաշեգործական, հյուսվածքեղենի, սննդարդյունաբերական և այլ մանուֆակտուրաներ, որոնք հետագայում վերածվել են ժամանակակից գործարանների։ Առավել խոշորներից են եղել Պողոս Նաճարյանի, Պարսումյանի և Փոլատյանի՝ մետաղաձուլական-սարքաշինական, Գևորգ Չաթալպաշյանի՝ կաշեգործական, Խանամիրյան-Տետեյանի՝ կոշիկի, Չելեպի եղբայրների՝ հրուշակեղենի, Սարգիս Պագգալյանի՝ ալյուրի, Հովհաննես Թաշճյանի՝ գորգագործական, Սարհատյան եղբայրների և Ապրո Ապրոյանի հյուսվածքեղենի ձեռնարկությունները։ Աչքի են ընկել նաև մի շարք հայ խոշոր ու միջին առևտրականներ։
1983-ից Լիբանանում գործում է պարտադիր զինծառայության օրենքը։ Լիբանանահայ երիտասարդները ևս պարտավոր են մեկ տարի ժամկետով ծառայել երկրի զինված ուժերում, իսկ զինվորական ասպարեզը կամավոր ընտրած ու սպայական աստիճանի հասած հայերը սակավաթիվ են։ Տարբեր ժամանակներում Լիբանանի խորհրդարանի պատգամավոր են ընտրվել հայ առաքելական համայնքից Վահրամ Լեյլեկյանը (1934-39), Խոսրով Թյությունճյանը (1937-39), Հրաչյա Շամլյանը (1943-47), Մովսես Տեր-Գալուստյանը (1943-72), Մելքոն Հայրապետյանը (1947-53), Տիգրան Թոսպաթը (1951-60), Խաչիկ Պապիկյանը (1957-99), Վարդգես Շամլյանր (1960-64), Սուրեն Խանամիրյանը (1960-96), Անդրե Թապուրյանը (1964-72, 1999-2000), Արա Երևանյանը (1972-91), Մելքոն Էպլիղաթյանը (1972-92), Շահե Պարսումյանը (1991-96), Եղիա Ճերեճյանր (1992-ից), Ժորժ Գասարճին (1992-ից), Սեպուհ Հովնանյանը (1996-ից), Հակոբ Տեմիրճյանը (1996-2000), Հակոբ Գասարճյանը (2000-ից), Ժան Օղասապյանը (2000-ից), հայ կաթողիկե համայնքից՝ Աբդալլահ Իսհակը (1929-32), Ժոզեֆ Շադերը (1951-75), Անտուան Շադերը (1991-92), Հակոբ (Ժակ) Չուխատարյանը (1992-2000) և Սերժ Թուրսարգիսյանը (2000-ից), հայ ավետարանական համայնքից՝ Անդրանիկ Մանուկյանը (1972-92), Նուրիճան Տեմիրճյանը (1992-96) և Աբրահամ Տետեյանը (1996-2000)։
Հայերը հիմնականում արհեստավորներ են, բանվորներ ու մանր առևտրականներ։ Կան նաև խոշոր առևտրականներ, ձեռնարկատերեր, արդյունաբերողներ, մեծ թվով մտավորականներ՝ բժիշկներ, ճարտարապետներ ու ճարտարագետներ, ուսուցիչներ, նկարիչներ, երաժիշտներ, գրողներ։ Բեյրութում են կենտրոնացած լիբանանահայ համայնքի ազգային հաստատությունների գերակշիռ մասը։ Բեյրութի առաջին հայկական եկեղեցին՝ Սբ. Նշանը, կառուցվել է 1851-ին, այժմ գործում են հայ առաքելական 8, կաթոլիկ՝ 4 և ավետարանական՝ 4 եկեղեցիներ, որոնց կից կան կիրակնօրյա դպրոցներ։ Առաջին հայկական դպրոցը բացվել է 1859-ին։ Ներկայումս (2003) գործում են մոտ 25 դպրոցներ, արհեստագիտական վարժարաններ, Համազգային հայագիտական բարձրագույն հիմնարկը, Հայկազյան համալսարանը։
Բեյրութում են հաստատված հայ ազգային կուսակցությունների կենտրոնական մարմինները, գործում են բազմաթիվ հայրենակցական, բարեգործական, մշակութային, երիտասարդական, ուսանողական, մարզական և այլ կազմակերպություններ, որոնք մեծ մասամբ գտնվում են կրոնադավանական համայնքների կամ քաղաքական կուսակցությունների հովանավորության կամ վերահսկողության ներքո։ Կան թատերախմբեր («Գասպար Իփեկյան», «Վահրամ Փափազյան»), երգչախմբեր ու պարախմբեր։
Բեյրութում առաջին հայերեն թերթը լույս է տեսել 1921-ին, ցայսօր լույս է տեսել շուրջ 200 անուն թերթ ու հանդես։ Այժմ լույս են տեսնում 20-ից ավելի պարբերականներ։ Կան հայկական տպարաններ։
Այնճար
Այնճարը հայաբնակ գյուղ է։ 1939-ի վերջին Մուսա լեռան ավելի քան 6-հազարանոց հայ համայնքը, Ալեքսանդրետի սանջակի Թուրքիային կցվելուց հետո, ֆրանսիական մանդատային իշխանության հովանավորությամբ տեղափոխվել է Լիբանան և հիմնել Այնճար բնակավայրը։ Վերաբնակվածների շուրջ մեկ քառորդը Լիբանանում իր կեցության առաջին երկու տարիներին զոհ է գնացել մալարիայի համաճարակին՝ մինչև որ չորացվել են շրջանում գտնվող ճահիճները։ 1946-48-ի հայրենադարձության օրերին շուրջ 548 ընտանիք ներգաղթել է Հայաստան, 468 ընտանիք՝ մնացել Այնճարում։ Բնակչության գլխավոր զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է, հատկապես՝ խնձորի արտահանումը. զարգացած է նաև արհեստաառևտրական բնագավառը։ Գյուղապետն ու գյուղական խորհրդի բոլոր անդամները հայեր են։ Կան 3 դպրոց, 3 եկեղեցի։ Հայ առաքելական համայնքին են պատկանում Սբ. Պողոս եկեղեցին (հիմնվել է 1959-ին) և ազգային Հառաջ-Գալուստ Կյուլպենկյան երկրորդական վարժարանը (1940-ից, 2001-02-ին ունեցել է 219 աշակերտ)։ Առաջին հայ կաթոլիկ մատուռը հիմնվել է 1939-ին, ներկայումս գործող Սբ. Աստվածածին եկեղեցին՝ 1953-ին։ Անարատ հղության հայ կաթոլիկ քույրերի միջնակարգ երկսեռ վարժարանը հիմնվել է 1941-42-ին (2001-02-ին ունեցել է 95 աշակերտ)։ 1970-90-ական թթ. գործել է նաև Աղաճանյան սանուց տունը (որբանոց)։ Այնճարի հայ ավետարանական եկեղեցին հիմնվել է 1939-ին, եկեղեցուն կից գործում են տիկնանց միություն, մանուկների համար կիրակնօրյա վարժարան, քրիստոնեական «Ջանից» երիտասարդական և պատանեկան ընկերակցությունները։ 1939-ից գործում է հայ ավետարանական երկրորդական վարժարանը (2001-02-ին ունեցել է 311աշակերտ), որը 1949-ից ֆինանսավորում է գերմանական «Հիլֆսբունդ» միսիոներական ընկերությունը։ Այնճարում գործում են ՀՀԴ կուսակցության «Կարմիր լեռ» կոմիտեն, ՀՀԴ Լիբանանի երիտասարդական միությունը (ԼԵՄ)։ «Շավարշ Միսաքյան», Համազգային մշակութային միության «Պարույր Սևակ» (1971-ից), Լիբանանահայ օգնության խաչի (ԼՕԽ) «Ախթամար» (1943-ից) և ՀՄԸՄ (1940- ից) մասնաճյուղերը, ինչպես նաև ԼՕԽ-ի, Հովարդ Կարագյոզյան հաստատության (1941-ից) և «Հիլֆսբունդ»-ի (1947-ից) դարմանատները։
Զահլե
Զահլե քաղաքում հայերը հիմնականում հաստատվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ 1918-ի զինադադարից հետո նրանց մեծ մասը վերադարձել է Կիլիկիա։ Կիլիկիայի հայաթափումից հետո, սակայն, Զահլեում հայերի թիվը կրկին աճել է։ 1927-ին այստեղ բնակվել է շուրջ 2 հզ հայ։ Ներկայումս (2003) նրանք կազմում են շուրջ 150 ընտանիք։ Սկզբնական շրջանում զահլեցի հայ առաքելականներն իրենց կրոնական արարողությունները կատարել են հույն ուղղափառ համայնքի Սբ. Նիկոլա եկեղեցում։ 1929-ից գործում է Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցին, 1927-ից՝ Ազգային Պալրգճյան վարժարանը, 1954- ից՝ Յուզպաշյան մանկապարտեզը, 1936-ից՝ Անարատ հղության հայ կաթոլիկ քույրերի «Սիրտ Հիսուսի» վարժարանը (ընդհատումներով), 1922-ից հայ ավետարանական վարժարանը։ Հետագայում այդ վարժարանները փակվել են։ Գործում է նաև հայ կաթոլիկ Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։ Զահլեում իրենց մասնաճյուղերն ունեն ՀԲԸՄ-ն (1927-ից), ՀՄՄ-ն (1927-ից), ԼՕԽ-ը (1934-ից) և ՀՄԸՄ-ն (1927-ից)։ 1969-ից ՀԲԸՄ Զահլեի մասնաճյուղն ունի ակումբի առանձին շենք ու մարզադաշտ։ 1944-52-ին Զահլեում գործել է նաև «Բաղրամյան» մարզական միության մասնաճյուղը։
Ջիբեյլ
Ջիբեյլ (հնում՝ Բիբլոս) քաղաքում 1920 - 25-ին հաստատվել է ամերիկյան նպաստամատույցի որբանոցը, որտեղ պատսպարվել են 1500 հայ որբեր։ 1928-ին այստեղ է տեղափոխվել դանիացի հայասերների ընկերության «Թռչնոց բույն» նախակրթական որբանոցը, որը 1970-ից գործում է Կիլիկիո կաթողիկոսության տնօրինության ներքո։ 1928-ին Ջիբեյլում բնակվել է 40, 1934-ին՝ 25, 2002-ին՝ 20 հայ ընտանիք։ Գործում է հայ առաքելական Սբ. Գայանե եկեղեցին։ Անցյալում ուներ առանձին հայկական նախակրթարան՝ 35 աշակերտով, որն այժմ հայկական գաղութի նոսրացման հետևանքով չի գործում։ Ջիբեյլում մշտապես բնակվող հայ ընտանիքների երեխաները ևս ներկայումս կարող են հայեցի ուսում ստանալ «Թռչնոց բույն»-ում։ Գործում են ՀՀԴ-ի, ՀՄԸՄ-ի և ԼՕԽ-ի (1967-ից) մասնաճյուղերը։
Ջյունի
Ջյունի քաղաքի հայ համայնքը կազմավորվել է 1920-21-ին։ 1921- 1923-ին այնտեղ բնակվել է շուրջ 700 հայ ընտանիք, որոնցից շատերը տեղափոխվել են Բեյրութ և այլուր։ 1920-ական թթ. Ջյունիում են պատսպարվել նաև Հայ որբախնամ ընկերության Այնթափի ազգային տեղափոխված 180 որբ։ 1944-ին Ջյունիում ապրում էր 44, 1947-ին՝ մոտ 90, 1964-ին՝ շուրջ 120, 2002-ին՝ 150-20 հայ ընտանիք։ Ջյունիի հայերը մեծ մասամբ առաքելականներ են։ Սկզբում տեղի հայ առաքելական մատուռը ծառայում էր նաև որպես դպրոց։ 1956 -ին Կյուլապի Կյուլպենկյանի բարերարությամբ հիմնվել են Սբ. Հարություն եկեղեցին և Ազգային Կյուլպենկյան վարժարանը։ Դպրոցը հետագայում դադարել է գործելուց։ 1948-64-ին Ջյունիում գործում էր Զմմառի հայ կաթոլիկ վանքին ենթակա մի ընծայարան։ Ջյունիում իրենց մասնաճյուղերն ունեն ՀՄՄ-ն (1932-ից), ՀՄԸՄ-ն (1951-ից) ու ԼՕԽ-ը։
Տրիպոլի
Տրիպոլի քաղաքում շուրջ 2 հզ հայ է հաստատվել Կիլիկիայի պարպումից անմիջապես հետո։ Կյանքի ծանր պայմանները ստիպել են նրանցից շատերին արտագաղթել։ 1927-ին Տրիպոլիում մնացել էր միայն 840 հայ։ Մինչ այդ, հայկական երեք հարանվանություններն այստեղ արդեն հիմել էին իրենց եկեղեցիներն ու դպրոցները։ Հայ առաքելականներինն էր Սբ. Աստվածածին մատուռը։ 1962-ին նրանք Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնադրամի նվիրատվությամբ կառուցել են Սբ. Հոգեգալստյան եկեղեցին։ Ներկայումս գործում է Ազգային Խրիմյան-Նուպարյան վարժարանը (հիմնվել է 1923-ին. 2001-02-ին ունեցել է 62 աշակերտ)։ Վերջին տարիներին գաղութի նոսրացման հետևանքով տեղի մյուս բոլոր հայկական վարժարանները դադարել են գործելուց։ Չի գործում նաև հայ ավետարանական եկեղեցին։ Տրիպոլիում առաջին հայկական կազմակերպություններն են եղել «Հայ Արփի», «Ուսումնասիրաց» և «Հայ երիտասարդաց» միությունները, որոնք երկար կյանք չեն ունեցել։ Տրիպոլիի ԼՕԽ-ի մասնաճյուղը հիմնվել է 1920-ական թթ. վերջին։ Գործում են նաև ՀԲԸՄ-ի, ՀԵԸ-ի, ՀՀԴ-ի, ՀՄԸՄ-ի (1929-ից) մասնաճյուղերը, Համազգային մշակութային միության «Մուշեղ Իշխան» ակումբը (1992-ից)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանահայ հասարակություն Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Թողին
Թողին, գետ Կուրի ավազանում, Թարթառ գետի համակարգում, նրա վտակը։ Հոսում է Գյուլիստանի շրջանի Երիցմանկանց վանքի մոտակայքով։ Հիշատակում է Հ. Ոսկանյանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թարթառ գետի վտակներ
Երևանցոց թաղամաս (Գանձակ)
Երևանցոց, հայկական նախկին թաղամաս Գանձակ քաղաքում՝ Գանձակ գետի ձախ ափին ։
Նորաշեն հայաբնակ թաղամասի հետ հանդիսանում էր հիմնականում թուրքաբնակ թաղերով շրջապատված Գանձակի 2 թաղամասերից մեկը։ Երևանցոց թաղամասում է գտնվել Սուրբ Գևորգ եկեղեցին, քաղաքային ժողովարանը, բարձրակարգ հյուրանոցները, ամենալավ խանութները և այլն։ Այստեղ են գտնվել քաղաքի ընդարձակ, բարձկարգ և մաքուր փողոցները ի տարբերություն թուրքական թաղամասերի, որի փողոցները անշուք և անբարեկարգ էին  ։
Հայ-թուրքական ընդհարումներ (1905-1906)
1905-1906 թվականների Գանձակում ևս տեղի են ունեցել հայ-թուրքական ընդհարումները, որի հետևանքով Երևանցոց թաղամասն ամբողջությամբ ավերվել է ։
Արցախյան պատերազմ
Արցախյան պատերազմով պայմանավորված՝ 1989 թվականից ինչպես Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի այլ բնակավայրերի, այնպես էլ Գանձակի հայազգի բնակչությունը բռնագաղթել է Հայկական ԽՍՀ և ԽՍՀՄ այլ երկրներ։ Ներկայում հայկական թաղամասում բնակվում են թուրքեր
Երևանցոց թաղամասում են կազմակերպվել 1988 թվականի նոյեմբերի 21-ից դեկտեմբերի 10-ը տեղի ունեցած Գանձակի հայ բնակչության ինքնապաշտպանական զինված գործողություններն ընդդեմ ադրբեջանական միլիցիայի, հասարակական ջարդարարական խմբերի, հանցավոր տարրերի դեմ, որոնք ցանկացել են սպանեն, բռնաբարեն, ավերեն ու թալանեն հայերին ու հայկական թաղամասերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գանձակ Կատեգորիա:Հայերը Գանձակում
Ռոբերտ Աքսելրոդ
Ռոբերտ Աքսելրոդ (Robert Axelrod, ), ամերիկացի քաղաքագետ, Միչիգանի համալսարանի քաղաքական գիտությունների և պետական քաղաքականության պրոֆեսոր։ Համալսարանում սկսել է աշխատել 1974 թվականից։
Կենսագրություն
Աքսելրոդը ավարտել է Չիկագոյի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը 1964 թվականին։ 1969 թվականին Յեյլի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ քաղաքագիտության ոլորտում։ 1968- 1974 թվականներին դասավանդել է Բերկլիի կալիֆորնիական համալսարանում։ 1974 թվականից սկսած դասավանդում է Միչիգանի համալսարանում։
Նա առավել հայտնի է էվոլյուցիոն փոխհամագործակցության վերաբերյալ իր աշխատություններով։ Թեմատիկային նա անդրադարձել է իր մի շարք աշխատություններում, հատկապես «Փոխհամագործակցության էվոլյուցիա» աշխատության մեջ ։ Ներկայումս, նրա գիտական հետաքրքրությունները ներառում են դժվարությունների տեսությունը և միջազգային անվտանգության ոլորտը։ Աքսելրոդը միջազգային հարաբերությունների խորհրդի անդամ է ։
Անդամակցում է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիային, Մաքարթուրի կրթաթոշակի հնգակի դափնեկիր է։ Ստացել է մրցանակ Գիտությունների ամերիկյան ասոցիացիայից մրցանակ՝ քաղաքագիտության մեջ մեծ ավանդի համար։ 1985 թվականին անդամակցել է Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիային ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Էրիկ Սոլհեյմ
Էրիկ Սոլհեյմ  (Erik Solheim, ), նորվեգացի քաղաքական գործիչ, ներկայացնում է Նորվեգիայի Սոցիալիստական ձախ կուսակցությունը, 2007-2012 թվականներին շրջակա միջավայրի նախարար, 2005-2012 թվականներին` Միջազգային զարգացման նախարար։ Ճանաչում է ձեռք բերել որպես նորվեգացի էմիսար և Շրի Լանկայում քաղաքական պատերազմի խաղաղ գործընթացի կազմակերպման միջազգային միջնորդ։
Կենսագրություն
Ծնվել է իրավաբանի և տպագրության ոլորտում աշխատողի ընտանիքում։ Ավարտելով Օսլոյի եկեղեցական դպրոցը` զորակոչվել է Նորվեգիայի թագավորական ռազմա-օդային ուժեր ծառայելու։ 1974-1975 թվականներին Բուդյո բազայում ծառայել է հակաօդային պաշտպանությունում։ Օսլոյի համալսարանում ուսումնասիրել է պատմություն, սոցիոլոգիա և պոլիտոլոգիա։ 1980 թվականին ավարտել է համալսարանը ։ Ուսանողական տարիներին ձախերի շարժման ակտիվիստներից էր, 1977-1980 թվականներին գլխավորել է Սոցիալիստական ձախ կուսակցության երիտասարդական թևը։ 1985-1987 թվականներին այդ կուսակցության քարտուղարն էր, իսկ 1987 թվականին ընտրվել է կուսակցության ներկայացուցիչ` փոխարինելով Թեո Կորիտզինսկուն։
Սոցիալիստական ձախ կուսակցության ղեկավարում
Նորվեգիայի քաղաքականության մեջ հայտնի դառնալով` 1989 թվականին պառլամենտական ընտրություններում Սոլհեյմն ընտրվեց Ստորտինգում, իսկ նրա կուսակցությունը լավագույն արդյունքներ ունեցավ` ստանալով 17 պատգամավորական մանդատ 10,1 % ձայներով։ Դրան հաջորդող 1993 և 1997 թվականների ընտրությունների արդյունքում Սոլհեյմը նորվեգական պառլամենտում ներկայացնում էր Օսլոյի շրջաններից մեկը։ Սակայն Սոցիալիստական ձախ կուսակցության հաջողությունները սկսեցին մարել, իսկ առաջնորդը քննադատության էր ենթարկվում «աջերին» հարելու համար` ձգտելով մտնել կառավարության «կանաչ-կարմիր» կոալիցիա Նորվեգիայի բանվորական կուսակցության և Կենտրոնական կուսակցության հետ։ Կուսակցության աջ և ձախ թևերի միջև տարաձայնություններն աճում են և 1997 թվականին Սոլհեյմը լքում է Սոցիալիստական ձախ կուսակցությունը, նրա փոխարեն ընտրվում է Կրիստին Հալվորսենը։
Բարեգործական գործունեություն Շրի Լանկայում
11 տարի պառլամենտական աշխատանքից հետո 2000 թվականին Սոլհեյմը նշանակվում է Նորվեգիայի Արտաքին գործերի նախարարության խորհրդատու` Շրի Լանկայում իրադրության գծով, որտեղ նրա երկիրը փորձում էր որպես միջնորդ հանդես գալ կղզում խաղաղ գործընթացի կարգավորման համար։ 2002 թվականին Սոլհեյմի միջնորդությամբ զինադադար է լինում, դադարեցվում է Շրի Լանկայում քաղաքացիական պատերազմը ։ 2002-2006 թվականներին նա զբաղվել է միջնորդությամբ` ընդմիջումներով այցելելով Կոլոմբո և Կիլինոչիում տամիլյան բազա։
2005 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Սոլհեյմը նշանակվում է Միջազգային զարգացման նախարար։ Այս ձևով նա իր միջնորդական առաքելությունը սկսեց իրականացնել նոր որակով։
2006 թվականի հունվարին Շրի Լանկայում իրադրությունը վատանում է։ Սոլհեյմը հանդիպում է Շրի Լանկայի Արտաքին գործերի նախարարի և ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի տեղակալ Նիկոլաս Բյորնսի հետ, որից հետո բանակցություններ է վարում Շրի Լանկայի նախագահ Մախինդա Ռաջապակսեի  հետ և ուղևորվում է կղզու հյուսիս ՏՈՏԻ (Թամիլ Իլամի ազատագրման վագրեր) առաջնորդի և Անտոն Բալասինգամի մոտ։ Նրա այցը խաղաղության պահպանման համար շատ կարևոր էր ։
2006 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Սոլհեյմը հայտարարեց, որ Շրի Լանկայի ղեկավարությունը և ՏՈՏԻ-ն համաձայն են «անպայման բանակցությունների», որը կկայանա Օսլոյում։ Սակայն նրա հետևից երկու առաջնորդներն էլ հայտարարեցին, որ չեն պատրաստվում նման ձևաչափով բանակցություններ վարել։
Վերջնական արդյունքում Սոլհեյմի խաղաղատար առաքելությունը հաջողությամբ չպսակվեց, և Ռաջապակսեի ղեկավարությունը վերսկսեց ռազմական գործողությունները` սկսելով Չորրորդ իսլամական պատերազմը։ 2010 թվականին Շրի Լանկայի և Նորվեգիայի միջև երկկողմանի հարաբերություններով սկսվեց զբաղվել Նորվեգիայի Արտքաին գործերի նախարար Յոնաս Ստյորեն։ 2009 թվականին, երբ ղեկավարությունը հաղթանակ տարավ ՏՈՏԻ-ի նկատմամբ, Սոլհեյմը շարունակում է բարձրացնել մարդու իրավունքների և փոքրամասնությունների հարցերը, պնդելով, որ «Շրի Լանկան հեռու է խաղաղություն հաստատելուց», «կոնֆլիկտը լուծված չէ», իսկ «Շրի Լանկայի ղեկավարությունը պետք է ինքնավարություն տա թամիլներին» ։
Պարգևներ
2009 թվականին Էրիկ Սոլհեյմը ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրով նշվել է որպես «Երկրի չեմպիոն»` շրջակա միջավայրում կատարած ներդրումների և կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նախարարներ Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դիվանագետներ
Հողային իրավունք
Հողային իրավունք, հողային հարաբերությունները կարգավորող իրավունքի ճյուղ, իրավական նորմերի և կազմակերպչական-իրավական մեխանիզմների ամբողջություն։ Հողային իրավունքը կարգավորում է հողի սեփականության և այլ գույքային իրավունքների առաջացումը և իրականացումը, հողի շրջանառության առանձնահատկությունները, հողօգտագործման կարգը և պայմանները։
Հողային իրավունքը նպաստում է հողային հարաբերությունների պետական կարգավորմանը և կատարելագործմանը, հողի տնտեսավարման տարբեր կազմակերպչական-իրավական ձևերի զարգացմանը, հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը, պահպանում է մարդկանց կյանքի ու առողջության համար բարենպաստ շրջակա Բնական միջավայրը և նպաստում է բարելավմանը։
Հողային իրավունքի վրա են հիմնված հողի նկատմամբ իրավունքների պաշտպանության հետ կապված հասարակական հարաբերությունները՝ ելնելով հողի կարևոր բնապահպանական, տնտեսական ու սոցիալական նշանակությունից, որի շնորհիվ հողն օգտագործվում և պահպանվում է որպես ժողովրդի կենսագործ Հայաստանի Հանրապետություն ունեության պայման։
Խորհրդային ժամանակաշրջանում վերացվել էր հողի մասնավոր սեփականությունը, հողն ազգայնացվել էր ու հանվել գույքային շրջանառությունից, և հողի սեփականության իրավունքն ամրագրվել էր միայն պետությանը։ 1991 թվականին ընդունված Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին օրենքով և նույն թվականին ընդունված Հողային օրենսգրքով հողը ապապետականացվեց և վերադարձվեց գույքային շրջանառություն։
Հայաստանի Հանրապետությունում գործող ՀՀ հողային օրենսգիրքը ընդունվել է 2001 թվականին։ Որպես իրավունքի նորմերի ամբողջություն՝ Հողային իրավունքը բաժանվում է՝
Ընդհանուր մասը սահմանում է հողամասի հասկացությունը, հողային հարաբերություններն ու օրենսդրությունը և այդ հարաբերությունները կարգավորող այլ նորմատիվ իրավական ակտեր, տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավասությունները, հողային ֆոնդը և դրա դասակարգումը ըստ նպատակային (Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում, բնակավայրերի, արդյունաբերության, Ընդերքօգտագործում և այլ արտադրական նշանակության, էներգետիկայի, տրանսպորտի, կապի, կոմունալ ենթակաոուցվածքների օբյեկտների, հատուկ պահպանվող տարածքների, հատուկ նշանակության, անտառային, ջրային, պահուստային հողերի) և գործառնական նշանակության փողային պաշաղների կառավարումը, հողերի պահպանությունը և վերահսկողությունը)։
Հողային իրավունքի հատուկ մասում սահմանվում են հողամասերի նկատմամբ քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքներն ու պարտականությունները, հողերի նկատմամբ պետության և համայնքների սեփականությունը, այդ հողերի օտարումն ու օգտագործման տրամադրումը, հողամասերի շրջանառությունը և առանձնահատկությունները, հողամասի նկատմամբ իրավունքների առաջացումը, դադարումը և սահմանափակումը, հողային վեճերի լուծման կարգը և այլն։
Հայաստանի Հանրապետությունում Հողային իրավունքի աղբյուրներն են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգիրքը, Հայաստանի Հանրապետության Հողային օրենսգիրքը, գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքը և հողային հարաբերությունները կարգավորող այլ օրենքներ ու պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընդունած ևորմատիվ-իրավական ակտերը։
Կատեգորիա:Հողային իրավունք Կատեգորիա:Իրավունք
Դուշաղ (ձմեռանոց)
Դուշաղ, ձմեռանոց Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգում, Բայազետի գավառի Դութաղի գավառակում, Արածանի գետի ձախ կողմում, ձորալանջի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
Յարլիկ (Կարագայի վտակ)
Յարլիկ (Կարագայի վտակ) (Ярлык (приток Карагая)), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կարագա գետի աջ ափով՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Սովորական կիվիվ
Սովորական կիվիվ (Vanellus, vanellus), քարադրների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։
Կենսակերպ
Բնակվում է ծանծաղուտներում, թաց մարգագետիններում, ոռոգվող դաշտերում։ Գարնանային հարսանեկան խաղերն ուղեկցվում են օդում բարդ պտույտներով ու հաճախակի կրկնվող ճիչերով։
Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով։
Բնադրում
Առաջին բնադրազույգերը կազմվում են ապրիլ-մայիսին։ Բույնը ոչ խորը փոսիկ է՝ ցանցառ ցամքարով, կամ հարթակ՝ չոր խոտերից։ Բնադրում է գետնին՝ առավելապես բաց տարածություններում, խոնավ, ճահճացած վայրերում, իսկ աղքատ բուսականության պայմաններում՝ ոչ մեծ բնական փոսիկներում կամ անասունների ու մարդկանց ոտնահետքերից առաջացած փոսերում, ճմաբույսերի վրա կամ գետնին։ Բնադրում են առանձին զույգերով նաև մեծ ու փոքր գաղութներով։ Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 3-րդ տասնօրյակից մայիսի ընթացքում, երբեմն՝ մինչև հունիսի սկիզբը։ Դնում է 47 մմ տրամագծով, բաց դարչնագույն՝ սև վրձնախազերով 4 ձու։ Թխսակալում են էգը և արուն՝ 24-29 օր, բարենպաստ պայմաններում՝ ավելի կարճատև։ Նորելուկ ձագերը մայիսի վերջ-հունիսին ձեռք են բերում հմուտ թռչելու ունակություն։ Ձգձգված բնադրման դեպքում ձագերը կարող են հայտնվել հուլիսի 2-րդ կեսին։ Աշնանը սովորական կիվիվները կազմում են մեծ երամներ (մինչև մի քանի հարյուր թռչուն) և հիմնականում ձմեռում են Արարատյան դաշտի խոնավ տարածքներում։ Որպես սիրողական և մարզական որսի թռչուն՝ ճանաչված է շատերի կողմից։
Կատեգորիա:Քարադրանմաններ Կատեգորիա:Թռչուններն ըստ ընտանիքների Կատեգորիա:Թռչունների ցեղեր Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Խաղաղություն երկրում, խաղաղություն աշխարհում
«Խաղաղություն երկրում, խաղաղություն աշխարհում» (թուրքերեն Yurtta sulh, cihanda sulh), կարգախոսն առաջին անգամ արտասանվել է Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կողմից 1931 թվականի ապրիլի 20-ին՝ Անատոլիայում նրա շրջագայության ժամանակ։ Այդ դիրքորոշումն ավելի ուշ ինտեգրվել է որպես Թուրքիայի Հանրապետության արտաքին քաղաքականություն ։
Ամբողջական նախադասությունը եղել է. «Cumhuriyet Halk Fırkası'nın müstakar umumî siyasetini şu kısa cümle açıkça ifadeye kâfidir zannederim: Yurtta sulh, cihanda sulh için çalışıyoruz» : Հայերեն թարգմանվում է որպես «նկարագրելու Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության կայուն և ընդհանուր դիվանագիտական քաղաքականությունը, կարծում եմ, այս կարճ նախադասությունը բավարար է. Մենք աշխատում ենք հանուն խաղաղության երկրում, խաղաղության աշխարհում» ։
«Խաղաղություն երկրում, խաղաղություն աշխարհում» նախադասութունը դիտվում է որպես կենտրոնական հանրային կառավարման և ցանկացած պետական գործունեության սկզբունք։
Ու Հյե Ռիմ
Ու Հյե Ռիմ (, ավելի շատ հայտնի է Հերիմ, Հելիմ կամ Լիմ), հարավկորեացի հեղինակ, կատարող ։ Wonder Girls խմբի մասնակիցներից է ։
Խաղաղություն երկրում, խաղաղություն աշխարհում
Քեմալիզմի այս ինտեգրատիվ սկզբունքն ասում է, որ աշխարհում գոյություն ունեցող ցանկացած խնդիր կարող է վնաս հասցնել բոլորին։ Այդ պատճառով ազգերը չպետք է անտարբեր լինեն այլ ազգերի խնդիրների նկատմամբ ։
Ու Հյե Ռիմ
Կյանքի վաղ շրջան
Ու Հյե Ռիմը ծնվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Սեուլում, Հարավային Կորեայում։ Նա կարողանում է խոսել կորեերեն, անգլերեն, կատոներեն լեզուներով։
Խաղաղություն երկրում, խաղաղություն աշխարհում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք Կատեգորիա:Թուրքիայի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Ազգային խորհրդանիշներ Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Ու Հյե Ռիմ
2009-2010
2009 թվականին երբ խումբը նոր էր ստեղծվել, խմբում 5 անդամ էր ընդգրկված ։ Նրանց խմբի անունը սկզբում «Քույրեր (JYP»JYP Sisters) կամ ուղղակի «Քույրեր»(Sisters): Հետո խումբը լքում են երկու մասնակիցներ։ Խմբում մնում են Լիմը, Ջինան և Ֆեյը ։
2010-ակտիվ ժամանակ
2016 թվականի ապրիլի 3-ին կայացավ «With You» երգի պրեմիերան ։
Հեռուստաշոու
Երաժշտական տեսահոլովակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Գու Հա Ռա
Գու Հա Ռա, առավել հայտնի է որպես Հա Ռա (구하라, ), կորեացի երգչուհի և դերասանուհի։ Եղել է Kara (2008-2016) խմբի նախկին անդամ։ Բացի խմբի գործունեությունից, Հա Ռան նույնպես նկարահանվել է հեռուստասերիալներում, առաջին դորաման որտեղ նա նկարահանվել է դա «Քաղաքային որսորդ»-ն է (2011)։
1991-2007: Վաղ տարիներ և կրթություն
Գու Հա Ռան ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 13-ին Հարավային Կորեայի Կվանգջու քաղաքում ։ 2005 թվականին 14 տարեկանում Հա Ռան մասնակցել է S.M. Entertainment-ի սպորտային մրցաշարին։ Երկու տարի անց փորձել է JYP Entertainment-ում հայտնվել որպես թրեյնի, սակայն չի կարողացել անցնել քասթինգը ։
Հաճախել Է Սունգշինի կանանց համար նախատեսված համալսարան ։
2008-15: Kara խմբում դեբյուտը և Alohara (Can You Feel It?)
Հա Ռան դարձել է Kara խմբի անդամ՝ DSP Media-ի ղեկավարությամբ 2008 թվականին Սոնհայի հեռանալուց հետո ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին դարձել է «Անպարտելի երիտասարդություն» շոուի մասնակից ։
2011 թվականին երգչուհին նկարահանվել է առաջին դորամայում՝ իր «Քաղաքային որսորդ» ։ Խաղացել է որպես Հարավային Կորեայի դուստր Չհվե Դա Հեի դերը ։ Նոյեմբերին Նիկոլի հետ միասին դարձել է Inkigayo երաժշտական շոուի հաղորդավարուհին, նրանց մասնակցությամբ վերջին եթերը կայացել է 2012 թվականի օգոստոսին ։
2013 թվականին Հա Ռան համատեղ կոմպոզիցիա է ձայնագրել ճապոնացի երգիչ Մասահարու Ֆուկույամայի հետ, որը HARA+ նախագծի համար ստացել է «Magic of Love» անվանումը։ Երգը դարձել է «Գալիլեո» դորամայի սաունդթրեքը, որտեղ նկարահանվել է Ֆուկույաման ։ Հոկտեմբերին դարձել է արյան փոխներարկման ամբասադոր ։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին գործարկել է սեփական «Հա Ռա ON & OFF» շոուն։
2015 թվականի հունվարին թողարկվել Է «Ոճ քեզ համար» նորաձև ռեալիթի-շոուն՝ Super Junior-ից Հիչհոլի, EXID-ից Հանիի և Sistar-ից Բոռայի հետ ։ Հունիսին լույս է տեսել Հա Ռայի «Հա Ռայի եղունգները» առաջին գիրքը» ։ Հուլիսի 14-ին տեղի է ունեցել Alohara (Can You Feel It?) դեբյուտային մինի-ալբոմի թողարկումը, որը գրավոլ է 4-րդ տեղը Gaon չարթում։ «Choco Chip Cookies» սինգլը ձայնագրվել է ռեփեր Giriboy-ի մասնակցությամբ  ։
2016–19: DSP Media–ից հեռանալը, աշխատանքը հեռուստատեսությունում
2016 թվականի հունվարի 15-ին հայտնի է դարձել, որ Հա Ռան հրաժարվել է երկարացնել իր պայմանագիրը DSP Media-ի հետ և հեռացել է գործակալությունից ։ Ավելի ուշ հայտնի է դարձել, որ աղջիկը միացել է KeyEast ընկերությանը ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին նա մասնակցել է Thunder սինգլի տեսահոլովակի նկարահանումներին ։
2017 թվականի օգոստոսին Հա Ռան դեր է ստացել «Քայլերի երգը» վեբ-ֆիլմում ։ Նոյեմբերին հաստատվել է նրա մասնակցությունը «Սեուլյան ընկեր» շոուին ։
2018 թվականի հունվարին Հա Ռան թողարկել է «On A Good Day» սաունդթրեքը ։ Ապրիլին հայտնի է դարձել, որ նա դառնալոյ է «Իմ գեղեցկության խելահեղ օրագիր» նորաձևության շոուի հաղորդավարուհին ։ Հուլիսին դարձել է ամենամյա Animal Film Festival-ի ամբասադորը ։ 2019 թվականի սկզբին Հա Ռան հեռացել է KeyEast-ից պայմանագրի ժամկետը լրանալուց հետո ։ 2019 թվականի հունիսին Հա Ռան հայտարարել է, որ պայմանագիր է կնքել Production Ogi-ի հետ, որպեսզի շարունակի իր կարիերան Ճապոնիայում ։
Հա Ռան վերջին թողարկումը մինչև նրա մահը եղել է «Midnight Queen» սինգլը, որը թողարկել է սեպտեմբերին ։ Նա նաև գնացել է HARA Zepp Tour 2019 ～HELLO～ անունով մինի շրջագայության։ Շրջագայությունը բաղկացած է եղել չորս համերգներից, որոնք տեղի էին ունենում ամբողջ Ճապոնիայում ։
Դատական վարույթ Չհվե Ջոն Բոմի հետ
2018 թվականին Հա Ռան դատի է տվել նախկին բոյֆրենդ Չհվե Ջոն Բոմին՝ ԶԼՄ-ներում առանց թույլտվության իր մերկ լուսանկարների տարածման սպառնալիքով ։
Ինքնասպանության փորձ
2019 թվականի մայիսի 26-ին աղջիկը հոսպիտալացվել է սեփական տանը ինքնասպանության փորձից հետո  ։ Նրա մենեջերի խոսքով՝ երգչուհին պայքարել է ուժեղ դեպրեսիայի դեմ, և նրան փորձել են հսկել վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում ։
Մահ
2019 թվականի նոյեմբերի 24-ին Հա Ռան հայտնաբերվել է մահացած է Չհոնդամ-Դոն, Կաննամ քաղաքի իր տանը ։ Ոստիկանությունը հայտնաբերել է Հա Ռայի կողմից գրված մահվանից առաջ գրությունը և եկել այն եզրակացության, որ դա հենց ինքնասպանություն էր, քանի որ 12։40-ին տուն վերադառնալիս նկատվել է տեսագրության կադրերում։ Ոչ մի այցելու չի եղել, բացառությամբ տնային տնտեսուհին, ով իր մարմինը գտել է երեկոյան ժամը 6-ին   ։ Դիահերձումը չի իրականացվել այն բանից հետո, երբ ոստիկանությունը խորհրդակցել է լիազոր դատախազի հետ եւ հաշվի է առել նրա ընտանիքի խնդրանքը, իսկ մարմինը նրա ընտանիքին է փոխանցվել նոյեմբերի 26-ին ։ Հա Ռայի մահը տեղի է ունեցել մեկ ամիս անց այն բանից հետո, երբ նրա մտերիմ ընկեր այդոլ Սոլլին ինքնասպան է եղել ։
Հա Ռայի հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել մասնավոր կարգով Կաննամ-Սևերանս հիվանդանոցում՝ ընտանիքի անդամների և ընկերների ներկայությամբ ։ Իսկ նոյեմբերի 25-26-ը Կորեայի կաթոլիկ համալսարանում Կաննի Սուրբ Մարիամի հիվանդանոցում առանձին հոգեհանգստյան ծառայություն է անցկացվել երկրպագուների համար  ։ Գուի մարմինը դիակիզվել է, իսկ նրա աճյունները տեղավորվել են Բունդեսայի՝ Կենգիդոյի Սքայքասլ հուշահամալիրում ։
Նրա մահից հետո խնդրագիր է ներկայացվել Կապույտ տուն՝ ավելի քան 200 000 ստորագրությամբ, որը պահանջում է ավելի խիստ պատիժ սեռական ակտեր գաղտնի նկարահանելու համար ։ Ավելին, պարզվել է, որ Հա Ռան օգնել է լրագրող Կան Քյոն Յունային հետաքննել Չոն Ջուն Յոնի գործը մինչև նրա մահը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ինքնասպան երաժիշտներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի պարային երաժիշտներ
Երկաթուղային կայարան
Կայարան, շինություն երկաթուղային կայարանում՝ նախատեսված ուղևորներին սպասարկելու համար  ։
Որպես կանոն, կայարանները հանդիպում են խոշոր երկաթգծի կայարաններում։ Կայարանի շենքում հիմնականում տեղադրում են դրամարկղեր, անվտանգության տեսախցիկներ, սպասասրահ, ռեստորաններ և այլն ։
Կայարանների դասակարգում
Ըստ զբաղեցրած տարածքի՝ կայարանները լինում են փոքր, միջին, մեծ և խոշոր։
Կառամատուցային ուղիների տեսանկյունից կայարանները կարող են լինել առափյա, կղզային, գետային (ճանապարհատակի և ճանապարհից վերև), փակուղային և համակցված ։