cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էնեիդա (Կոտլյարևսկի)
Էնեիդա (Енеїда), Բուռլեսկ-պոեմ, որը հիմնված է հռոմեացի բանաստեղծ Վերգիլիոս համանուն բանաստեղծության սյուժեի վրա, որը գրվել է Ի. Պ. Կոտլյարևսկու կողմից որպես Ն. ուկրաինական նոր գրականությու ն՝ գրված ժողովրդական լեզվով   ։
«Էնեիդա»-ը ուներ «Փոքր ռուսերեն բառերի բառարան» հավելվածը, որը ուկրաիներեն գլոսարիում բառարան էր (ավելի քան 1000 բառ), որը պարունակում էր նաև ուղղագրություն՝ ըստ հնչյունական ուղղագրության, որը հայտնի է որպես «յարիժկա»։
1798 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում տպագրվել են Կոտլյարևսկու «Էնեիդա»-ի առաջին երեք մասերը։ Դրանք տպագրվել են առանց հեղինակի իմացության։
Սյուժե
Տրոյայի անկումից հետո Էնեասը հավաքում է իր ընկերներին և մեկնում ծովային ճանապարհորդության։ Յունոնա, ով չի սիրում Էնեասին, քանի որ նա Վեներայի որդին է, շտապում է քամիների աստված Էոլի մոտ և խնդրում նրան ոչնչացնել Էնեասին և նրա ողջ ջոկատին։ Էոլը չի ​​կարող հրաժարվել երիտասարդ գեղեցկուհուց և քամիներին ասում է, որ ծովը գրգռեն, ինչը նրանք անում են։ Բայց Նեպտունը Էնեասի խնդրանքով (այն ժամանակ զգալի չափով) հանդիմանում է քամիներին և հանգստացնում ծովը։ Այդ ընթացքում Վեներան գնում է Զևսի մոտ՝ խնդրելով խնամակալություն վերցնել իր որդուն։ Զևսը Վեներային խոստանում է, որ իր որդուն երջանիկ ճակատագիր կուղարկի։ Նրա շնորհիվ Էնեասը երկար թափառումներից հետո հայտնվում է Կարթագեն քաղաքում, որտեղ թագավորում է Դիդոնեն, սիրահարվում, երկու տարի մնում ու հյուրասիրում նրա հետ։ Սա նման չէ երկնքի, ամպրոպի և կայծակի աստծուն, որը ղեկավարում է ամբողջ աշխարհը՝ Զևսին։ Զայրացած աստվածը ուղարկում է Մերկուրիին՝ պատվիրելով բաժանել սիրահար զույգին և համոզել Էնեասին շարունակել նավարկությունը։ Էնեասը ծրագրում է գաղտնի հեռանալ Դիդոնեից, սակայն դա նրան չի հաջողվում։ Նա հեռանում է միայն Դիդոնեի հետ բուռն տեսարանից հետո, ով հեռանալուց հետո հրկիզում է եղեգի կրակը, իրեն նետում կրակի մեջ և այնտեղ մահ է գտնում։
Այդ ընթացքում ծովի վրա փոթորիկ է բարձրանում։ Տրոյացիները, փախչելով, նավարկում են սիցիլիական երկիր, որտեղ նրանց հյուրընկալորեն դիմավորում է Ացետես թագավորը։ Էնեասը այստեղ կազմակերպում է իր հոր՝ Անքիսեսի հուղարկավորությունը։ Կան խաղեր, որոնց ընթացքում Դարեսը մենամարտի մեջ է մտնում Էնթելեի հետ։ Օլիմպոսից եկած աստվածները հետևում են մրցույթի ընթացքին, և Վեներան խնդրում է Զևսին օգնել Դարեսին, և Դիոնիսոսը պաշտպանում է Էնթելեուսը։ Բայց Զևսն արգելում է աստվածներին խառնվել մենամարտին։ Այնուհետ Յունոն Իրիսին ուղարկում է տրոյացի կանանց մոտ, որոնց տրոյացիները չէին տարել խնջույքի, որպեսզի նա նրանց խորհուրդ տա հրկիզել տրոյական նավերը, ինչը նրանք անում են։ Հուսահատ Ենեասը աղոթում է աստվածներին, իսկ անձրևը հանգցնում է կրակը։ Անքիսեսի դրդմամբ, ով երազում հայտնվեց Էնեասին, տրոյացիները նավարկեցին Սիցիլիայից։ Վեներան կրկին խնդրում է Զևսին, որ նավաստիներին ուրախ ճանապարհորդություն ուղարկի։
Տրոյանները ծովում։ Նրանք երգեր են երգում Սահայդաչնիի, սեչի ի մասին։ Հասնելով Կումայի երկիր՝ Էնեասը հանդիպում է սարսափելի Սիբիլլային, որը պատմում է նրան իր ապագա ճակատագրի մասին։ Նրա հետ հերոսը իջնում ​​է դժոխք, որի պատկերը բանաստեղծության երրորդ մասն է։ Քարոն ը նրան տեղափոխում է Ստիքս գետով։ Էնեասը զննում է դժոխքը, տեսնում զանազան մեղավորների և ճամփորդության ընթացքում հանդիպում է Դիդոնեի և Անքիսեսի հորը, որից հետո նորից ծով է բարձրանում։ Տրոյացիները ուրախությամբ անցնում են կախարդուհի Կիրցեի կղզին, գալիս Լատինա երկիր, որտեղ ուսումնասիրում են լատիներեն լեզուն և խնդրում Լատինային ընդունել իրենց իրենց երկրում։ Լատինին նրանց պատվին խնջույք է կազմակերպում և նույնիսկ պատրաստվում է իր աղջկան՝ Լավիսին նվիրել Էնեասին։ Սակայն Ջունոն չի ցանկանում դա թույլ տալ և ուղարկում է կախարդ Ֆյուրիին, որը հրահրում է Լատինա Ամատայի կնոջը և Ռուտուլյան թագավոր Թուրնային ընդդեմ Էնեասի։ Պատերազմ է սկսվում տրոյացիների և լատինների միջև։ Անմիջական պատճառը ծեր դայակի շունն է, որին որսի ժամանակ սպանել են տրոյական շները։ Վրդովված Էնեասը խորհուրդ է տալիս Արկադյան թագավոր Էվանդերին և խնդրում նրա օգնությունը։ Այդ ընթացքում Վեներան Վուլկանից նրա համար նոր զենք է ձեռք բերում։ Էվանդերն Էնեասին տալիս է բանակ՝ իր որդի Պալլասի գլխավորությամբ։ Սկսվում է համառ ճակատամարտ, որի ընթացքում Նիսն ու Էվրիալուսը ցույց են տալիս ասպետական ​​խիզախություն։ Ավելի շատ ուժեղ թշնամու դեմ պայքարում երկուսն էլ մահանում են։ Այն ժամանակ, երբ համառ մարտեր են ընթանում Էնեասի և Տուրնուսի զորքերի միջև, աստվածները վիճում են Օլիմպոսում։ Պալլասը նույնպես զոհվում է ճակատամարտում։ Վերջում պատերազմի առաջնորդները՝ Էնեասը և Տուրնուսը, հանդիպում են մենամարտում, որտեղ Էնեասը հաղթում է իր հակառակորդին։
Կոտլյարևսկի ուկրաիներեն բառերի բառարան
Կոտլյարևսկու ստեղծագործության բնօրինակ տեքստը գրված է յարիժկայի վրա ։ Ավելի ուշ հրատարակությունները պահպանում են ժամանակակից նորմատիվ ուկրաինական ուղղագրությունը ։ Ուսումնասիրողները Էնեիդայի տեքստը պատկանում են ուկրաինական լեզվի պոլտավական բարբառին ։ Կոտլյարևսկին նաև կազմել է «Փոքր ռուսական բառերի բառարան» մոտ 1000 բառից, որոնք օգտագործվել են ստեղծագործությունում և կարող էին չհասկանալի լինել ռուս ընթերցողի համար ։
Ուկրաինական բառագրության մեջ այս բառարանին մեծ նշանակություն է տրվում, քանի որ այս աշխատանքը ոչ միայն հնարավորություն է տալիս առանձնացնել XIX դարում հայտնված նոր ուկրաինական բառերը հին բառերից, որոնք իրենց ծագումը ունեն հին ռուսերենից, այլև Կոտլյարևսկին նաև սահմանել է արտաքին առումով նման և միահյուսված ռուսական և ուկրաինական բառերի դիալեկտիկ տարբերություններ և դա նշել է իր բառարանում. ուկր. старцi ՝ հայ. մուրացկաններ, ուկր. окроп՝ հայ. եռացող ջուր, ուկր. баня՝ հայ. գմբեթ, գմբեթ եկեղեցու վրա, ուկր. дитина՝ հայ. երեխա, ուկր. гной ՝ հայ. գոմաղբ և այլն։
Պոեմի նշանակությունը
Էնեիդան շարունակում է Վիրգիլիոսի Էնեիդայի իրոիկոմիկ վերապատմումների եվրոպական ավանդույթը, որը սկսվել է Ֆրանսիայում Պ. Սկառոնի կողմից («Վիրգիլիոսը ներսից դուրս»), Ավստրիայում շարունակվել է Ա. Բլումաուերի կողմից և տարածվել արևելյան սլավոնական հողի վրա՝ Ռուս բանաստեղծ Ն.Պ. Օսիպովի կողմից («Վիրգիլիոսի Էնեիդան, շրջված ներսից»)։ Հետագայում Կոտլյարևսկու «Էնեիդա»-յի մոդելով Վ. Պ. Ռովինսկին գրել է բելառուսերեն Էնեիդա։
Թեև Կոտլյարևսկին Ն.Պ. Օսիպովից վերցրեց իր «Էնեիդա»-յի գաղափարը, չափը և ընդհանուր ուրվագիծը, նա ստեղծեց հետաքրքիր, ինքնատիպ գործ։ Նրա ինքնատիպ ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունները դրսևորվել են ամբողջ ստեղծագործության անկեղծ ժողովրդական գունազարդման և հումորային երանգավորման մեջ։ Կոտլյարևսկուն հաջողվել է Վիրջիլի կողմից ընդունված հիման վրա ստեղծել ուկրաինական ժամանակակից կյանքի և կենսապայմանների կենդանի պատկերներ։ Գրողը սյուժետային իրադարձությունները տեղափոխել է ուկրաինական հող։ Էնեասը և նրա ընկերները ընթերցողների առաջ հայտնվում են որպես ատաման և նրա զապորոգյանի կազակները։
Էնեասի և նրա ընկերների բնավորությունը, պահվածքը, լեզուն, սովորույթները, հագուստը, զենքերը՝ այս ամենը ուկրաինացի զապորոգյան է։ Օլիմպիական աստվածների կերպարներում հեշտ է ճանաչել ուկրաինացի կալվածատերերին իրենց մոլեգնող բնավորությամբ, թերություններով և կիմերներով։ Կոտլյարևսկու «Էնեիդա»-ն պարունակում է հարուստ ազգագրական նյութեր, ժողովրդական հագուստի նկարագրություններ, ուտելիքներ, խնջույքներ, խաղեր, պարեր, երաժշտություն, երգեր, տան կահավորանք, ժողովրդական սովորույթներ, ծեսեր, երեկոյան խնջույքներ, հավատալիքներ, գուշակություններ, հուղարկավորություններ, ոգեկոչումներ և այլն։ Այն աշխատանքի համար վառ ազգային ուկրաինական համ է։ Հեղինակը դիտմամբ օգտագործում է հնագույն բառեր՝ մակարոնեղեն, և նույնիսկ, գուցե, հորինում է «անտիկ» (օրինակ՝ «ջերեգելի») բառերը։
Գիրքը արագ տարածվեց Ուկրաինայում բազմաթիվ ցուցակներով, ուղեկցված ընթերցողների հավելումներով։ Էնեյդայի առանձին տողերը մեջբերվել են նաև Ն. Վ. Գոգոլմ է Դիկանի մոտակայքում գտնվող Վեչեր գյուղում ։
Էկրանավորում
1969 թվականին Ի. Կոտլյարևսկու պոեմի հիման վրա թողարկվել է մուլտֆիլմը՝ «Կոզակի՝ Էնեյի արկածները» ։
1991 թվականին ստեղծագործության հիման վրա թողարկվել է «Էնեիդա» մուլտֆիլմը (Енеїда) :
Կատաղություն (վեպ)
«Կատաղություն» (Rage), Սթիվեն Քինգի առաջին վեպը, որը թողարկվել է իր գրական կեղծանվան՝ Ռիչարդ Բախման անվան ներքո, 1977 թվականին։ Այն տեղ է գտել 1985 թվականի «Բախմանի գրքերը» հանրամատչելի կոշտ կազմով ժողովածուում։ Վեպի նախնական վերնագիրը եղել է «Հաղթահարելով» (Getting It On), սակայն անվանափոխվել է տպագրումից առաջ։ Վեպը նկարագրում է դպրոցում տեղի ունեցող կրակոցները, որոնք կապվում են 1980-ականներում և 1990-ականներում նույն դպրոցում տեղի ունեցած կրակոցների դեպքերի հետ։ Որպես դրա պատասխան, Քինգը թույլ տվեց վեպն այլևս չտպագրել։
Սյուժե
Մենի ավագ դպրոցի ավարտական դասարանի աշակերտ Չարլի Դեքերին կանչել են դպրոցի տնօրենի հետ հանդիպման՝ նախկին պատահարի պատճառով, որի ժամանակ նա երկաթե խողովակով հարվածել էր քիմիայի ուսուցչին։ Դեպքից հետո ուսուցիչը տեղափոխվել էր հիվանդանոց, իսկ ինքը՝ Չարլին ժամանակավորապես հեռացվել դպրոցից։ Անհայտ պատճառներով Չարլին տնօրենի նկատմամբ տարբեր վիրավորական մեղադրանքեր է ներկայացնում, որի արդյունքում նա հեռացվում է դպրոցից։ Չարլին արագ դուրս է գալիս գրասենյակից և իր պահարանից վերցնում ատրճանակը, այնուհետև այրում է պահարանի միջի բոլոր իրերը։ Դրանից հետո վերադառնում է դասարան և գնդակի մահացու կրակոց հասցնում հանրահաշվի ուսուցչին։ Կրակը տագնապ է առաջացնում, սակայն Չարլին ստիպում է դասարանցիներին մնալ սենյակում՝ սպանելով ևս մեկ ուսուցչի, երբ վերջինս փորձում էր դուրս գալ։ Երբ մյուս ուսանողներն ու ուսուչիները տարհանվում են դպրոցից, այնտեղ են գալիս ոստիկանությունը և ԶԼՄ-ները։
Ամենուրեք ցրիվ տրված ետադարձ տեսարաններում Չարլին վերհիշում է իր անհանգստացնող մանկությունը, հատկապես իրեն հաճախակի հայհոյող հոր հետ ունեցած աղմկոտ հարաբերությունները։ Մի քանի նշանավոր դեպքերն իրենց մեջ ներառում են երկու ուսանողուհիների միջև եղած ուժեղ անհամաձայնությունը և Չարլիի սրտին կրակելու ոստիկան-դիպուկահարի փորձը։ Բայց նա ողջ է մնում փամփուշտից՝ դիպչելով իր պահարանի կողպեքին, որը նա նախօրոք դրել էր իր վերնաշապիկի ծոցագրպանում։
Չարլին վերջապես ըմբռնում է, որ իր ցանկություններին դիմադրություն է ցուցաբերում միայն մի ուսանող՝ Թեդ Ջոնսը, ով իրեն դրել էր «դպրոցի մեծ մարդու տեղը» և գիտի նրա սեփական գաղտնիքները։ Թեդը հասկանում է այդ ամենը և փորձում է դուրս պրծնել դասարանից, սակայն մյուս ուսանողները դաժանաբար հարձակվում են նրա վրա՝ հասցնելով կատատոնիկ վիճակի։ Ժամը 13։00-ին Չարլին ազատ է արձակում ուսանողներին, սակայն Թեդն իր իսկ իշխանության տակ չի կարողանում շարժվել և մնում է այնտեղ։ Երբ ոստիկանապետը մտնում է դասարան, անզեն Չարլին այնպես է շարժվում, կարծես փորձում է ինքնասպանություն գործել ոստիկանի միջոցով։ Շերիֆը կրակում է նրա վրա, սակայն Չարլին ողջ է մնում և խելագարության պատճառով ճանաչվում է անմեղսագիտակ՝ համաձայնվելով տեղափոխվել Օգաստայի հոգեբուժական հիվանդանոց մինչև այն ժամանակ, երբ կկարողանա պատասխան տալ իր արարքների համար։
Ռոժոկ (այլ կիրառումներ)
Ռոժոկ, կարող է վերաբերել՝
Կատաղություն (վեպ)
Սյուժե
Վերջին գլուխները պարունակում են Թեդի հիշողությունները և հիվանդանոցի կանխատեսումները, ըստ որի նա արդեն հիվանդ է։ Չարլիի ընկերներից մեկի կողմից ստացված նամակում նկարագրվում է ուսանողների կյանքերից տարբեր դեպքեր, որոնք տեղի են ունեցել այդ պատահարից մի քանի ամիս անց։ Պատմությունն ավարտվում է Չարլիի ուղերձով, որով նա դառնում է դեպի ընթերոցը և ասում․ - «Վերջ։ Ես հիմա պետք է անջատեմ լույսը։ Բարի գիշեր»։
Դպրոցում իրական կրակոցների հետ կապեր
Վեպի սյուժեն միանշանակ հիշեցնում է իրական դեպքեր՝ սկսած գրքի տպագրումից։ Հայտնի դարձավ, որ հեղինակն այլևս գոհ չէ գրքից և փախենում է, որ այն կարող է ոգեշնչել նմանատիպ հանցագործություններ կատարել («Կատաղություն»-ն արդեն չի տպագրվում ), քանի որ այն արդեն կապված էր ավագ դպրոցում կրակոցների և պատանդներ պահելու դեպքերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սթիվեն Քինգի վեպեր Կատեգորիա:Հոգեբանական վեպեր Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություններ հորինվածքներում
Ռոհր (այլ կիրառումներ)
Ռոհր, կարող է վերաբերել՝
July Morning
Տարիներ շարունակ «July Morning»-ը հանդիսացել է խմբի երգացանքի հինական իրը, մասնավորապես 1973 թվականի Uriah Heep Live ալբոմի։ Ձայնագրությունը դարձել է մեծ հիթ ԽՍՀՄ-ում և մտել է այդ երկրի առաջին Թոփ 10-ի մեջ։
Ստեղծման պատմությունը
Կեն Հենսիի խոսքով «July Morning»-ը հանդիսացել է այն ուղղության խորհրդանշանը, որով խումբը սկսել էր զարգանալ։ Չնայած հետո նա պատմել է, որ գրել է այդ երգը ալբոմի դուրս գալուց մեկ տարի առաջ։<blockquote class="" style="min-height: 216px;">Ես այդ երգը գրել եմ 70 թվականին։ Այսինքն դա տուրնեի ժամանակ էր, Անգլիայով տուրնեի կեսին՝ նստած էի ավտոբուսում, սպասում էի մյուսներին, նրանք այստեղ վազում էին շուրջբոլորը, և ես շատ երկար մնացի ավտոբուսում սպասելով։ Ի՞նչ էր մնում անել։ Վերցրեցի կիթառը, սկսեցի նվագել, և հետզհետե երգը եկավ։ Եվ դա իրոք հուլիսյան առավոտ էր, ավելին դա առավոտյան 3-ն էր...
Երգի տեքստը
Հաշվի առնելով, որ շատերը համարում են երգի տեքստը մաքուր լիրիկական, չհանգեցնող ինչոր մտքերի(«դրա թեման - սիրո փնտրտուկն է և դրա գտնելու անհնարինությունը»), այդ առաջին հայացքից պարզ սյուժեի հետևում թաքնված է ոչ միանգամից նկատելի ենթատեքստ։
Քննադատների կարքիքները
Ինչպես նշում է Allmusic-ը, հաշվի առնելով, որ Uriah Heep-ի մյուս ալբոմները «ունեն իրենց գլուխգործոցները ու իրենց դասականությունը», ոչ մեկը դրանցից չի կարող համեմատվել այս տաս րոպեանոց ձայնագրության հետ։ Ռոք-քննադատ Դեյվ Թոմսոնը նշել է հոյակապ գործիքավորումը և կատարումը, նախ և առաջ վոկալային՝ հենց միայն «July Morning»-ից հետո Դեյվիդ Բայրոնին սկսեցին նշել աշխարհի լավագույն ռոք-վոկալիստների շարքում, անվանելով նրա վոկալային ոճը «մոտ օպեռայինին»։
Ձայնագրության մասնակիցները
Կատեգորիա:1971 երգեր
GAZIROVKA
GAZIROVKA՝ ռուս երաժշտական խումբ։ Խումբը ձևավորվել է 2016 թվականի սկզբին, Կուրսկ քաղաքում։ Հայտնի է «Black» երգով։
Կարիերայի սկիզբ
Խումբը հիմնադրվել է 2016 թվականի սեպտեմբերին։ Խմբի անդամներն են Նիկիտա Յուրևիչը և Մաքսիմ Իվաշին։ Նրանք ծանոթացել են մի երեկույթի ժամանակ` ընդհանուր ընկերների միջոցով։ Առաջինը տեքստերի հեղինակը և երգերի կատարողն է, իսկ երկրորդը՝ երաժշտության ստեղծողը և պրոդյուսերը։ Խմբի համար առաջին դեբյուտային երգը «Маевобатидочь»-ն էր ։
Հայտնիություն
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին խմբի պաշտոնական ալիքում թողարկվել է «Black» երգի տեսահոլովակը, սակայն հաջորդ օրը այն վերաթողարկվեց ՅուԹյուբ-ի Black Beats ալիքում այլ վիդեոշարքով։ MediaLeaks-ի կարծիքով երգը չէր կարող ունենալ զանգվածային հայտնիություն, եթե հրատարակված չլիներ իրենց հարթակում ։ Երգի կրկներգի բառերը դարձել են համացանցային մեմ Ռունետում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի հիփ հոփ խմբեր
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Գարիկ Կարապետյան, հայ ծանրամարտիկ, Եվրոպայի մեծահասակների 2023 թվականի չեմպիոն (Երևան)։ Ծանրամարտի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում ընդհանուր առմամբ նա նվաճել է 4 ոսկե, 2 արծաթե և 1 բրոնզե մեդալ։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Գևորգ Գալուստի Ազատյան, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման դեպուտատ։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
Գարիկ Կարապետյանը ծնվել է 2003 թվականի հունիսի 11-ին Գյումրիում։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
Գևորգ Գալուստի Ազատյանը ծնվել է 1903 թվականի Նոյեմբերյանի շրջանի Բերդավան գյուղում, հողագործի ընտանիքում։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
Առաջին լուրջ հաջողությանը ծանրամարտում հասել է 2018 թվականին, երբ Իտալիայի Միլան քաղաքում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում երկամարտի 261 կգ արդյունքով (պոկում՝ 115 կգ, հրում՝ 146 կգ) դարձել է մինչև 85 կգ քաշային կարգի հաղթող ։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Գևորգ Ազատյանն աշխատում է իր ծննդավայրում, նախ գյուղսովետի գործկոմում, այնուհետև սպառկոպերացիայի համակարգում։
1926 թվականին նշանակվում է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության նոյեմբերյանի շրջկոմի բաժնի վարիչ, 1930 թվականին Նոյեմբերյանի, իսկ 1934 թվականին Ալավերդու շրջկոոպի վարչություների նախագահ։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
2019 թվականին նա արծաթե մեդալներ է նվաճել աշխարհի ու Եվրոպայի երիտասարդական առաջնություններում ։
Հաջորդ լուրջ նվաճմանը Գարիկը հասել է 2021 թվականին։ Տաշքենդում (Ուզբեկստան) անցկացված աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում երկամարտի 355 կգ արդյունքով (պոկում՝ 162 կգ, հրում՝ 193 կգ) դարձել է մինչև 96 կգ քաշային կարգի հաղթող ։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
1938 թվականին Գևորգ Ազատյանն առաջադրվում է Ալավերդու շրջսովետի գործադիր կոմիտեի նախագահ, այնուհետև Հայկոոպի վարչության նախագահ, իսկ 1943 թվականին ընտրվում է աշխատավորների դեպուտատների և Քաղսովետի գործկոմի նախագահի տեղակալի պաշտոնում(այժմյան քաղաքապետարանը, պաշտոնը փոխքաղաքապետ)։ Հետագայում Գեվորգ Ազատյանը աշխատել է սովխոզների և «Արարատ» տրեստների կառավարիչ, վարել այլ պատասխանատու պաշտոններ։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
Նույն թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում նա դարձել է փոխչեմպիոն ։
2022 թվականին Գարիկն արձանագրել է «ոսկե» դուբլ. նախ Հունաստանի Հերակլիոն քաղաքում դարձել է աշխարհի երիտասարդների չեմպիոն (96 կգ քաշային կարգ, 170 կգ + 200 կգ = 370 կգ), այնուհետև հաղթել է Ալբանիայի Դուրես քաղաքում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում (96 կգ քաշային կարգ, 171 կգ + 196 կգ = 367 կգ) ։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
1962 թվականին անցնելով կենսաթոշակի, Գևորգ Ազատյանը շարունակում է ակտիվորեն մասնակցել հանրապետության հասարակական քաղաքական, տնտեսական կյանքին։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
2023 թվականի ապրիլի 22-ին Գարիկն արձանագրել է մեծահասակների մրցաշարում իր առաջին մեծ հաջողությունը։ Երևանում անցկացված Եվրոպայի առաջնությունում մինչև 102 կգ քաշային կարգում նա դարձել է աշխարհամասի չեմպիոն։ Պոկում վարժությունում նա բարձրացրել է 178 կգ, իսկ հրում վարժությունում՝ 214 կգ։ Երկամարտի 392 կգ արդյունքով 5 կգ-ով առաջ է անցել վրացի Իրակլի Չխեիձեից ։
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
Ընտրվել է ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի անդամ, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին գումարման դեպուտատ։
Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)
Կենսագրություն
Բուխարեստում (Ռումինիա) անցնող ծանրամարտի Եվրոպայի մինչև 20 տարեկանների առաջնությունում՝ 102 կգ քաշային կարգում, 2023 թվականի օգոստոսի 1-ին Գարիկ Կարապետյանը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը։ Մարզիկը երկամարտի արդյունքում գրանցեց 386 կգ արդյունք և փոքր ոսկե մեդալներ նվաճեց թե՛ պոկում (181 կգ) և թե՛ հրում (205 կգ) վարժություններում, ինչպես նաև պատանիների աշխարհի ռեկորդ գրանցեց պոկում վարժությունում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ ծանրամարտիկներ Կատեգորիա:Ծանրամարտի Եվրոպայի չեմպիոններ
Գևորգ Ազատյան (պետական գործիչ)
Կենսագրություն
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի, «Պատվո նշան» շքանշաններով և մեդալներով։
Computer Magic
Computer Magic, էլեկտրոնային սոլո (մենակատար) նախագիծ, որը պատկանում է ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսեր Դանիել «Danz» Ջոնսոնին (ծնվել է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Բրուքլին քաղաքում) ։ Danz-ը հայտնի է նաև որպես Նյու յորքյան DJ, բլոգեր, գծանկարչական դիզայներ ։ Computer Magic նախագծի մեծ ազդեցություն է ունեցել Ռադիոհեդ բրիտանական ռոք խումբը, Ֆիլիպ Կինդրեդ Դիքը և Բարբարելլան ։
Կենսագրություն
Դանիել Ջոնսոնի մանկությունը անցել է Քաթսքիլլի լեռներում, ԱՄՆ-ի Նյու Յորք նահանգի Վուդրիջ քաղաքում։ Ավելի ուշ նա տեղափոխվում է Նյու Յորքի չինական թաղամաս, որտեղ պետք էր սովորեր Հանթերի քոլեջում։
Ըստ Danz-ի խոսքերի, Computer Magic նախագծի անվանումը առաջացել է Viv Savage-ի This Is Spinal Tap-ում կատարած քաղվածքից՝ «Quite exciting this computer magic!» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ռոմա ՖԱ (այլ կիրառումներ)
Ռոմա ՖԱ, կարող է վերաբերել՝
Կարմրահոների ապստամբություն
Կարմրահոների ապստամբություն (紅巾起義), Ժողովրդական ապստամբություն Չինաստանում մ․ թ․ 17-27 թվականներին։ Անունն ստացել է ապստամբների՝ հոնքերը կարմիր ներկելու սովորությունից։ Կարմրահոների ապստամբության պատճառը կայսր Վան Մանի ռեֆորմների հետևանքով ժողովրդական զանգվածների դրության վատթարացումն էր։ Շարժիչ ուժը աղքատ գյուղացիներն էին, վարձու աշխատողները և ստրուկները։ Սկսվել է Շանդուն նահանգում։ 21-ին ապստամբները ջախջախեցին կառավարական, ապա՝ կայսեր ուղարկած զորքը։ 23-24 թվականներին «կարմրահոները» և այլ ջոկատներ, այդ թվում՝ Լյու Սյուանի (Հան դինաստիայից), արշավեցին կայսրության մայրաքաղաք Չանան։ Կայսր հռչակված Լյա Սյուանի ջոկատները գրավեցին մայրաքաղաքը, Վան Մանը գլխատվեց։ 25 թվականին «կարմրահոները» ջախջախեցին Լյու Սյուանի զորքերը, մտան մայրաքաղաք և կայսր հռչակեցին հովիվ Լյու Պեն Ցզիին։ Ազնվականները 27 թվականին ճնշեցին ապստամբությունը։
Կատեգորիա:Չինաստանի պատմություն Կատեգորիա:Ապստամբություններ
Ջերալդ Դարրել
Ջերալդ Մալքոլմ Դարրել, (Gerald Malcolm Durrell, ), բրիտանացի բնագետ, կենդանաբան, բնապահպան, գրող և հեռուստատեսային հաղորդավար։ 1959 թվականին Նորմանդյան Ջերսի կղզում հիմնադրել է վայրի բնության պահպանման ազգային պարկ, որն այժմ կրում է նրա անունը։ Մի շարք գրքերի հեղինակ է, որոնք հիմնված են նրա՝ որպես կենդանաբանի, կյանքի և փորձառության վրա։ Նրա որոշ գրքերը հասցեագրված են պատանիներին։
Ջերալդ Դարրելը վիպասան Լոուրենս Դարրելի կրտսեր եղբայրն է։
Կորֆու
1935 թվականին տիկին Դարրելը իր երեք երեխաների՝ Լեսլիի, Մարգարետի և Ջերալդի հետ տեղափոխվում է Հունաստանի Կորֆու կղզի, միանալու ավագ որդուն՝ Լոուրենսին, որն ապրում էր այնտեղ իր կնոջ հետ։ Հենց Կորֆուում էր, որ Ջերալդը սկսեց հավաքել և տանը խնամել տեղի ֆաունայի ներկայացուցիչներին։ Ընտանիքը Կորֆուում ապրեց մինչև 1939 թվականը։ Այս ժամանակամիջոցը հետագայում հիմք հանդիսացավ նրա «Իմ ընտանիքը և ուրիշ կենդանիներ», «Թռչուններ, գազաններ և ազգականներ» և «Աստվածների պարտեզը» գրքերի և մի քանի պատմվածքների համար, որոնցից է «Իմ ավանակ Սալլին»։  Կորֆուում ապրելու ընթացքում Դարրելը տնային ուսուցում էր անցնում, նրա հետ պարապում էին մասնավոր ուսուցիչներ և ընտանիքի բարեկամներ, հիմնականում ավագ եղբոր՝ Լոուրենսի ընկերները (Լոուրենսը հետագայում դարձավ աշխարհահռչակ վիպասան)։ Թեոդոր Ստեֆանիդեսը՝ հույն բժիշկ, գիտնական, բանաստեղծ, փիլիսոփա և Դարրելի մասնավոր ուսուցիչներից մեկի ընկերը, դարձավ Դարրելի լավագույն ընկերը և դաստիարակը, որի գաղափարները մեծ ազդեցություն ունեցան երիտասարդ բնագետի վրա։ Միասին նրանք ուսումնասիրում էին Կորֆուի կենդանական աշխարհը, որի ներկայացուցիչներին Դարրելը տեղավորում էր տարբեր փորձանոթներում և տուփերում և տանում տուն։ Ստեֆանիդեսի դուստրը՝ Ալեքսիա Մերկուրին (ծնված 1929 թ.) ուղեկցել է նրանց երկու արշավների ժամանակ։ Ներկայումս (2017 թ. ապրիլի տվյալներով) Ալեքսիան միակ ողջ մնացած ականատեսն է այդ ժամանակաշրջանի և պնդում է, որ երկու ընտանիքներն էլ հույս ունեին, որ նա և Ջերին մի օր կամուսնանան, սակայն այդ հեռանկարին խանգարեց 1939 թվականին բռնկված Երկրորդ համաշխարհայինը ։ Այս տարիների ընթացքում, ըստ Դարրելի, նրա վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև ֆրանսիացի բնագետ Ժան Հենրի Ֆաբրի աշխատությունները։
Ուիփսնեյդի կենդանաբանական այգի
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց անմիջապես հետո Ջերալդը, նրա մայրը, եղբայրը՝ Լեսլին և նրանց հույն աղախին Մարիա Կոնդոսը տեղափոխվեցին Մեծ Բրիտանիա։ Պատերազմի և դրան հաջորդող տարիների ընթացքում շատ դժվար էր աշխատանք գտնել, հատկապես Ջերալդի պես մեկի համար, որը տնային կրթություն էր ստացել, սակայն նախաձեռնող և եռանդուն Ջերին շուտով աշխատանք գտավ ընտանի կենդանիների խանութում՝ որպես վաճառողի օգնական։ Այս ժամանակահատվածում նրա կրած դժվարությունների մասին կարելի է գտնել նրա «Պտղատու բլիթներ» գրքում։ 1943 թվականին եկավ Ջերալդի զորակոչային տարիքը, սակայն առողջական խնդիրների պատճառով նա ազատվեց զինվորական պարտականություններից։ Փոխարենը նրան պատվիրվեց աշխատել մի ագարակում, որը մթերք էր մատակարարում ռազմաճակատին։ Պատերազմից հետո Ջերալդը աշխատանքի անցավ Ուիփսնեյդի կենդանաբանական այգում, որպես կրտսեր աշխատակից։ Այս տեղափոխությունն իրականացրեց նրա կյանքի երազանքը՝ «Գրասենյակային տախտակը» գրքում նա պնդում է, որ առաջին բառը, որ ինքը կարողացել է պարզորոշ արտաբերել, եղել է «Zoo» (գազանանոց) բառը։ Կենդանաբանական այգում անցկացրած տարիներն արտացոլվում են նրա «Իմ աշտարակի գազանները» գրքում։
Կենդանաբանական վաղ ուսումնասիրություններ
1946 թվականին Դարրելը թողնում է Ուիփսնեյդի կենդանաբանական այգին, որպեսզի միանա վայրի բնության արշավներին, սակայն նրան մերժում են վերցնել՝ պատճառաբանելով փորձի բացակայությունը։ Այնուամենայնիվ, 1947 թվականին Դարրելը սկսում է իր վայրի բնության ուսումնասիրությունները՝ մեկնելով բրիտանական Կամերուն (այժմյան Կամերունի մի մասը)։ Դարրելն ուղեկցում էր թռչնաբան Ջոն Յիլանդին և իր հետ վերցրել էր հորից իրեն թողնված ամբողջ ժառանգությունը՝ երեք հազար ֆունտ ստերլինգ, որը տնօրինելու իրավունք ուներ քսանմեկը լրանալուն պես։ Վերադառնալով, նա իր հետ բերած կենդանիները վաճառեց Լոնդոնի, Չեսթերի, Փեինգթոնի և Բրիստոլի կենդանաբանական այգիներին և Մանչեսթերի «Բելլե Վուի» կենդանաբանական կենտրոնին։ Այդ ժամանակվանից ի վեր՝ տասնամյակներ շարունակ, նա մեկնում էր նման արշավների, որոնց ընթացքում էլ հայտնի դարձավ վայրի բնության պահպանության ուղղությամբ ձեռնարկած իր գործունեության համար։ 1949 և 1950 թվականներին նա կրկին մեկնեց բրիտանական Կամերուն և բրիտանական Գայանա (այժմ՝ Գայանա)։ Այս անգամ նրան ուղեկցում էր Ուիփսնեյդի կենդանաբանական այգու իր գործընկերը՝ Քեն Սմիթը։ Այս արշավներից առաջինի ժամանակ նա հանդիպեց և բարեկամացավ Բաֆուտի խորամանկ և գունագեղ առաջնորդի՝ Աչիրիմբի II-ի հետ, որն էլ օգնեց նրան կազմակերպելու հետագա առաքելությունները։
Իր նվիրումի շնորհիվ Դարրելը ընտելացնում և կերակրում էր իր բռնած կենդանիներին հնարավոր ամենալավ միջոցներով՝ երբեք իրար գլխի չէր հավաքում դրանց, երբեք թակարդ չէր լարում այնպիսի գազանների համար, որոնց հարկավոր էր միայն ցուցադրել, կամ այնպիսիների, որոնց կարող էր վաճառել մեծ գումարներով։ Սրանով նա տարբերվում էր այդ ժամանակների մյուս կենդանիներ որսացողներից և արդյունքում Լոնդոնի կենդանաբանական այգու կառավարիչ Ջորջ Կանսդեյլը իջեցրեց նրա պաշտոնը։ Սա հանգեցրեց այն բանին, որ բրիտանական կենդանաբանական ամբողջ համայնքը հրաժարվեց նրա ծառայություններից և նա ստիպված եղավ որոշ ժամանակ բավարարվել Մանչեսթերի «Բելլե Վուի» կենդանաբանական կենտրոնի ակվարիումում ստանձնած աշխատանքով։
1951 թվականի փետրվարի 26-ին, տևական սիրահետումից հետո նա ամուսնացավ Ջեքի Սոնիա Ուոլֆենդենի հետ՝ նրանք ծածուկ գրանցեցին իրենց ամուսնությունը, քանի որ աղջկա հայրը դեմ էր դրան։ Զույգը սկզբում ապրում էր Ջերալդի քրոջ՝ Մարգարետի տանը։ Ջեքին սիրով ընկերակցում էր Ջերալդին նրա հետագա արշավների ժամանակ և օգնեց Նորմանդյան Ջերսի կղզում հիմնադրել և կազմակերպել կենդանաբանական այգի։ Այգին պահելու համար գումար հայթայթելու նպատակով Ջեքին նաև գրեց երկու երգիծական հուշագրություններ, որոնք լայն արձագանք ստացան ընթերցողների շրջանում։
Ջեքիի աջակցությամբ և քաջալերությամբ, ինչպես նաև ավագ եղբոր՝ Լոուրենսի խորհրդով, Ջերալդ Դարրելը սկսեց գրել երգիծական ինքնակենսագրական շարքեր՝ սկզբում քանի որ բաժանվել էր Ջեքիից և մնացել էր առանց միջոցների և ապա՝ իր հետագա արշավների համար գումար հայթայթելու նպատակով։ Նրա առաջին գիրքը՝ «Ծանրաբեռնված տապանը», մեծ հաջողություն ունեցավ և դա էր պատճառը, որ Դարրելը շարունակեց գրել ուրիշ գրքեր ևս։ Գրքի համար բրիտանական «Faber and Faber» հրատարակչությունը նրան 50 ֆունտ վճարեց, մինչդեռ ամերիկյան «Viking Press»-ը գրքի տպագրության իրավունքի համար վճարեց 500 ֆունտ, որն էլ հնարավորություն տվեց Դարրելին, որ 1954 թվականին ձեռնարկի իր չորրորդ արշավը դեպի Հարավային Ամերիկա։ Այդ ուղևորությունը, այնուամենայնիվ համընկավ Պարագվայում ծայր առած քաղաքական հուզումների հետ և հաջողություն չունեցավ։
Ջերսիի կենդանաբանական այգու հիմնադրում
«Իմ ընտանիքը և ուրիշ կենդանիներ» գրքի հրատարակությունը 1956 թվականին մեծ հռչակ բերեց Դարրելին թե՛ որպես գրող և թե՛ որպես բնագետ։ Այն շատ արագ բեսթսելլեր դարձավ Միացյալ Թագավորությունում և օգնեց Դարրելին ձեռնարկել իր հաջորդ հետազոտական արշավը։ Դարրելի աճող հիասթափությունը կապված այդ ժամանակների կենդանաբանական այգիների աշխատելաոճի հետ և նրա հավատը, որ այգիները գլխավորապես պիտի ծառայեն վտանգված տեսակների պահպանման և վերարտադրման համար, ստիպում էր նրան խորհել իր սեփական այգին հիմնելու մասին։ 1957 թվականին դեպի Կամերուն նրա երրորդ և վերջին այցելության նպատակը իր սեփական այգու համար հիմնական կենդանիներ հավաքելն էր։ Այս արշավը նաև նկարահանվեց. սա Դարրելի առաջին փորձն էր նկարահանելու կենդանիների հետ իր հետազոտական աշխատանքը։ «Բաֆուտի քերծեները» ֆիլմը և նրա ինքնակենսագրական «Հանդիպում կենդանիների հետ» ռադիոհաղորդումը Դարրելին տասնամյակներ շարունակ դարձրեցին ԲիԲիՍի-ի «Բնության պատմություն» բաժնի կանոնավոր մեկնաբան և ֆոնդեր ապահովեցին նրա բնապահպանական նախագծերի համար։
Ռոմանի (այլ կիրառումներ)
Ռոմանի, կարող է վերաբերել՝
Ջերալդ Դարրել
Կենդանաբանական այգի և հիմնադրամ
1971 թվականին ֆոնդը Միացյալ Նահանգներում միջազգային մասնաճյուղ բացեց՝ օժանդակելու միջազգային բնապահպանական ջանքերին մասնագիտական ձևերով։ Այդ տարի ֆոնդը գնեց այգու ամբողջ տարածքը նրա տիրոջից և այդպիսով մշտական վայր ապահովեց կենդանաբանական այգու համար։ Դարրելի նախաձեռնությունը պատճառ դարձավ, որ 1972 թվականին Ջերսիում «Բուսական և կենդանական աշխարհի պահպանման ընկերությունը» (Fauna and Flora Preservation Society) հրավիրի «Վտանգված տեսակների բուծման և պահպանման համաշխարհային կոնֆերանսը»՝ այսօր բնապահպանության բնագավառում ամենահեղինակավոր կոնֆերանսներից մեկը։ 1972 թվականին Արքայադուստր Աննան դարձավ ֆոնդի նվիրատուներից մեկը, ինչն էլ մեծացրեց ֆոնդի համբավը և ավելացրեց գումարների հանգանակությունը։ 1970-ական թվականներին Ջերսիի այգին դարձավ առաջատարը ֆլորայի և ֆաունայի վտանգված տեսակների բուծման ոլորտում և մասնավորապես այնպիսի տեսակների, ինչպիսիք են ցածրադիր վայրերի գորիլան և մավրիտանական բույսերը։
Դարրելը մի քանի անգամ այցելել է Մավրիտանիա և բնապահպան Կարլ Ջոնսի հետ մեկտեղ զբաղվել տեղական թռչունների, սողունների բուծմամբ, տեղացի մասնագետների կրթությամբ և վերապատրաստմամբ և տեղական բնապահպանական հարմարությունների կառուցմամբ։ Սա վերջնականապես հանգեցրեց այն բանին, որ 1984 թվականին հիմնվեց Մավրիտանիայի վայրի բնության ֆոնդը։
1978 թվականին Դարրելը կենդանաբանական այգում հիմնեց երիտասարդ բնապահպանների ուսուցման կենտրոն, կամ, իր բառերով ասած՝ «մինի-համալսարան»։ 2005 թվականի տվյալներով 104 տարբեր երկրների շուրջ հազար կենսաբաններ, բնագետներ, անասնաբույժներ և կենդանաբանական այգու ճարտարապետներ են հաճախել այդ միջազգային ուսուցման կենտրոնը։ 1982 թվականին Դարրելը «Աշխարհի բնապահպանական միությանը» կից կազմակերպեց «Կենդանիների բուծման մասնագետների խումբը»։ 1985 թվականին Դարրելը հիմնում է «Կանադայի վայրի բնության ֆոնդը»։ 1991 թվականին, երբ բրիտանական կենդանաբանական այգիները բավարար կերպով չէին ֆինանսավորվում և Լոնդոնի կենդանաբանական այգին փակվելու եզրին էր, Դարրելը պաշտոնական բողոք հղեց ՝«փրկել անհետացող կենդանիներին»։
1989 թվականին Դարրելը կնոջ՝ Լիի, Դևիդ Աթենբորոուի և կրիկետիստ Դևիդ Գոուերի հետ մեկտեղ կազմակերպեց «Համաշխարհային հողի ֆոնդը»։ Նախնական նպատակը «Բելիզի նախագծի» շրջանակներում Բելիզի արևադարձային անտառները գնելն էր։ Հենց այս ժամանակ էր, որ Դարրելը ծանոթացավ անվանի գործարար Չարլզ Ռայքրոֆտի հետ, որը դարձավ շատ կարևոր դոնոր թե՛ Ջերսիում ուսումնական մասնաշենք կառուցելու գործում և թե՛ արևելյան Աֆրիկայում և Մադագասկարում իրականացրած բնապահպանական միջոցառումների համար։ 1990 թվականին ֆոնդը Մադագասկարում հիմնեց բնապահպանական ծրագիր. նա այցելեց կղզի, որպեսզի տեղի մի շարք էնդեմիկ տեսակների համար, ինչպիսին է այ-այը, բուծմամբ և պահպանմամբ զբաղվի։ Դարրելը ընտրեց դոդոն, մավրիտանական չթռչող և 17-րդ դարում որսորդության հետևանքով անհետացած թռչունը` որպես թե՛ Ջերսիի այգու և թե՛ Դարրելի վայրի բնության պահպանման ֆոնդի պատկերանիշ՝ լոգո։ Ֆոնդի մանկական բաժանմունքը կոչվում է «Դոդո ակումբ»։
Դարրելի մահվանից հետո, կենդանաբանական այգու հիմնադրման 40-րդ տարեդարձի օրը՝ 1999 թվականի մարտի 26-ին «Ջերսիի վայրի բնության պահպանման ֆոնդը» վերանվանվեց «Դարրելի վայրի բնության պահպանման ֆոնդ»։ 2000 թվականին վերանվանվեց նաև միջազգային ֆոնդը՝ դառնալով «Վայրի բնության ֆոնդ» և իր լոգոն դարձրեց սև տամարինը։
Պատկերասրահ
Դարրելի վայրի բնության պահպանման պարկ
Կյանքի մայրամուտ
Դրսում անցկացրած զրկանքներով լի կյանքը հանգեցրեց այն բանին, որ 1980-ականներին Դարրելն առողջական խնդիրներ ունեցավ։ Նա ենթարկվեց ազդրի վիրահատման։ Սակայն նա տառապում էր նաև լյարդի հիվանդությամբ, որն առաջացել էր հարբեցողությունից։ Նրա առողջությունը կտրուկ վատացավ 1990 թվականին՝ Մադագասկար կատարած ուղևորությունից հետո։ 1994 թվականի մարտի 28-ին Դարրելը դիմեց լյարդի փոխպատվաստման ։ 1995 թվականի հունվարի 30-ին, 70-ամյա հոբելյանից շատ չանցած, Ջերալդ Դարրելը մահացավ Ջերսիի գլխավոր հիվանդանոցում ։ Որպես մահվան պատճառ նշվում էր արյան վարակումը։ Նրա աճյունը ամփոփված է Ջերսիի կենդանաբանական այգում, իսկ շիրմաքարին գրված են Ուիլյամ Բիբի հետևյալ խոսքերը
1995 թվականի հունիսի 28-ին Լոնդոնի «Բնագիտության պատմության թանգարանում» կազմակերպվեց Դարրելի կյանքին ու գործունեությանը նվիրված հիշատակի արարողություն, որին ներկա էին նաև նրա մտերիմ ընկերները՝ Դևիդ Աթենբորոուն և արքայադուստր Աննան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կենսաբաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի բնագետներ
Ռոմանովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)
Ռոմանովսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Հիդրոստատիկ հավասարակշռություն
Հիդրոստատիկ հավասարակշռություն (Hydrostatic equilibrium, hydrostatic balance), դա պայման է հեղուկների մեխանիկայում, երբ հեղուկը գտնվում է հանգստի մեջ կամ շարժվում է մշտական արագությամբ։ Սա տեղի է ունենում, երբ ձգողության հետևանքով սեղմումը հավասարակշռված է ճնշման գրադիենտ ուժով։ Օրինակ, ճնշման գրադիենտ ուժը թույլ չի տալիս ձգողականության ուժին սեղմելու Երկրի մթնոլորտը բարակ, խիտ թաղանթի, իսկ ձգողականության ուժը թույլ չի տալիս ճնշման գրադիենտ ուժի ազդեցության տակ մթնոլորտի ցրումը տիեզերք։
Հիդրոստատիկ հավասարակշռությունը հանդիսանում է այժմյան տարբերանշանը գաճաճ մոլորակների և Արեգակնային համակարգի փոքր մարմինների միջև, և ունի նաև այլ կիրառումներ աստղաֆիզիկայի և մոլորակների երկրաբանության մեջ։ Եթե մարմինը գտնվում է հիդրոստատիկ հավասարակշռության մեջ, դա սովորաբար նշանակում է, որ այն սիմետրիկորեն գնդաձև է և ներկայացնում է իրենից սֆերոիդ կամ էլիպսոիդ, որտեղ մակերևույթի անկանոնությունները հաշվի չեն առնվում կեղևի համեմատաբար բարակության պատճառով։ Կան այսպիսի 30 մարմիններ (այդ թվում նաև Արեգակը), որոնց գոյությունը Արեգակնային համակարգում ներկայումս հաստատված է, ևս 7 մարմիններ որոնց գոյությունը հաստատված չէ, և հարյուր կամ ավելին որորնք հավանական է, որ կան։
Կատեգորիա:Ստատիկա
Ռոմաշկա (այլ կիրառումներ)
Ռոմաշկա, կարող է վերաբերել՝
Առաջին Բալկանյան պատերազմ
Առաջին Բալկանյան պատերազմ (Балканска война, Α΄ Βαλκανικός πόλεμος, Први балкански рат Պրվի Բալկանսկի ռատ, Birinci Balkan Savaşı) տեղի է ունեցել 1912 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1913 թվականի մայիսը։ Հակամարտող կողմերն են եղել Բալկանյան լիգան (Բուլղարիա, Սերբիա, Հունաստան և Մոնտենեգրո) և Օսմանյան կայսրությունը։ Բալկանյան երկրների զորքերի միահամուռ ռազմավարության շնորհիվ Բալկանյան միությունը կարողացավ պարտության մատնել օսմանյան բանակին։
Պատերազմի արդյունքում դաշնակիցները նվաճեցին Օսմանյան կայսրության գրեթե ամբուղջ եվրոպական մասը։ Պատերազմից հետո նաև անկախացավ Ալբանիան։ Չնայած հաջողությանը Բուլղարիան դժգոհ մնաց Մակեդոնիայի բաժանումից, ինչը հանգեցրեց Երկրորդ Բալկանյան պատերազմին։
Նախապատերազմական իրավիճակ
Բալկանյան թերակղզու երկրների և Օսմանյան կայսրության ենթակա Ռումելիայի միջև լարվածությունը գնալով աճում էր, քանի որ գերտերությունները պաշտպանում էին տեղի քրիստոնյաների շահերը։ 1867 թվականին Սերբիան և Մոնտենեգրոն անկախացան, որը հաստատվեց 1878 թվականի Բեռլինի պայմանագրով։
Սերբիան ցանկանում էր տիրանալ Բոսնիա և Հերցեգովինային, սակայն նպատակը չիրագործվեց Ավստրիայի կողմից Բոսնիայի անէքսացիայի պատճառով 1908 թվականի հոկտեմբերին։ Սերբերը իրենց նպատակները ուղղեցին դեպի հարավ։ Ավստրո-Հունգարիայի կողմից Բոսնիայի անէքսացիայից հետո Երիտթուրքերը փորձեցին Բոսնիայի մուսուլման ժողովուրդներին տեղափոխել Օսմանյան կայսրություն։ Ովքեր համաձայնեցին տեղափոխվել, օսմանցիները նրանց բնակեցրին հյուսիսային Մակեդոնիայում, որտեղ մուսուլմանները մեծ թիվ չէին կազմում։ Այս փորձը օսմանցիների համար ողբերգական ավարտ ունեցավ, քանի որ այս մուսուլմանները հետագայում միավորվեցին ալբանացիների հետ և դուրս եկան կայսրության դեմ։
1912 թվականին ալբանացի Համիդյան հեղափոխականները, ովքեր ցանկանում էին վերադարձնել Աբդուլ Համիդ II-ի իշխանությունը, դուրս քշեցին երիտթուրքական զորքերին Սկոպյեից և գրավեցին հարավում Մանաստիրի տարածքները (ներկայիս Բիտոլա) և ստիպեցին Երիտթուրքերին իրենց տրամադրել ինքնիշխանություն 1912 թվականի հունիսին ։ Սերբիան, որն օգնում էր ալբանական կաթոլիկներին և Համիդյան շարժման մասնակիցներին և ուղարկում էր գաղտնի ուժեր նրանց սատարելու համար, օգտագործեց ապստամբությունը որպես պատերազմի առիթ ։ Սերբիան, Չեռնոգորիան, Հունաստանը և Բուլղարիան միասին նախագծեցին հնարավոր հարձակումների մարտավարությունը Օսմանյան կայսրության դեմ մինչև Ալբանական ապստամբության բռնկումը։ Պաշտոնապես Սերբիայի և Չեռնոգորիայի միջև պայմանագիրը ստորագրվեց մարտի 7-ին ։
Կարսի սարահարթ
Կարսի սարահարթ, գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհում, Կարս գետի ավազանում, Կարմիր Փորակ (Ալլահյուեկբեր), Զարիշատ (Չլդըր), Եղնախաղի լեռնաշղթաների միջև։ Հարավում Կարսի սարահարթը զառիթափ լանջով ընդհատվելով Արաքսի հովտով՝ բաժանվում է Հայկական Պար լեռներից։ Բարձրությունը 1650-1850 մ է ։
Առաջին Բալկանյան պատերազմ
Նախապատերազմական իրավիճակ
1912 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Սերբիայի թագավոր Պետրոս I-ը հռչակագիր ուղղեց սերբ ժողովրդին, որը պետք է պաշտպաներ ալբանացիներին և սերբերին.
Կարսի սարահարթ
Կենտրոնական մասն ավելի բարձրադիր է, որտեղ կենտրոնացած են Արջո-Առիճ (Ալաջադաղ)՝ 2693 մ, Ցաղլիջա՝ 2966 մ և այլ երիտասարդ հանգած հրաբուխներ։ Կազմված է նշված և շրջակահրաբխային լեռներից արտավիժված վերին պլիոցենի ու անթրոպոգենի դոլերիտային բազալտներից և այլ հրաբխային ապարներից, որոնք տեղ-տեղ ծածկված են գետային ու լճային նստվածքներով։ Կենտրոնական բարձրադիր շրջանը շրջապատված է հրաբխային սարավանդներով՝ Նախիջևանի, Անիի, Տեկորի, Ցորնասարի և այլն։ Օգտակար հանածոներից բնորոշ են հրաբխային շինանյութերը։
Առաջին Բալկանյան պատերազմ
Նախապատերազմական իրավիճակ
Դաշնակիցների որոնման ժամանակ Սերբիան պատրաստ էր մոռանալ վաղեմի թշնամանքը Բուլղարիայի հետ ։ Դաշնության պայմանագրով սահմանվեց, որ օսմանցիների դեմ հաղթանակի դեպքում Բուլղարիային կանցներ Մակեդոնիայի ամբողջ հարավային մասը։ Բուլղարիան համաձայնվեց Սերբիային զիչել Շար լեռների հյուսիսային մասը (Կոսովոն)։ Միջանկյալ տարածքը պետք է համարվեր վիճարկելի և հետագա ճակատագիրը պետք է որոշեր Ռուսաստանի ցարը պատերազմի հաջող ելի դեպքում ։ Պատերազմի ընթացքում պարզ դարձավ, որ ալբանացիները չեն համարում սերբերին որպես իրենց ազատագրողներ, ինչպես խոստացել էր Պետրոս I-ը։
Բուլղարիայի Արևելյան Ռումելիայի հետ հաջող միացումից հետո, Բուլղարիան սկսեց երազել բուլղար ժողովրդի միացման մասին։ Այդ նպատակով Բուղարիան ստեղծեց հզոր բանակ և իրեն համարեց Բալկանների «Պրուսիա» ։ Բայց Բուլղարիան չէր կարող միայնակ պատերազմել օսմանցիների դեմ։
Կարսի սարահարթ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի սարահարթեր
Առաջին Բալկանյան պատերազմ
Նախապատերազմական իրավիճակ
Հունաստանում բանակի սպաները հեղաշրջում իրականացրեցին 1909 թվականի օգոստոսին և երկիրը ընկավ Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի կառավարման ներքո, ով հույս ուներ լուծել Կրետեի հարցը հօգուտ Հունաստանի։ Նա ցանկանում էր նաև վերադարձնել 1897 թվականի հույն-թուրքական պատերազմի կորուստները։ Բալկանյան միությանը Հունաստանի միանալու ժամանակ, Բուլղարիան հրաժարվեց քննարկել հնարավոր հաղթանակի դեպքում տարածքների բաժանման հարցը, բացի սերբերի հետ պայմանավորվածություններից Մակեդոնիայի հարցում։ Բուլղարիան հավատում էր, որ իր բանակը ի վիճակի կլինի գրավել Էգեյան Մակեդոնիան և Սալոնիկա (Սալոնիկի) քաղաքը հույներից շուտ։
1911 թվականին Իտալիան ներխուժեց Տրիպոլանիա (ներկայիս Լիբիա) և արագ նվաճեց Դոդեկանես կղզիները Էգեյան ծովում։ Իտալացիների արագ հաղթանակը օսմանցիների դեմ հույս ներշնչեց Բալկանյան երկրներին Օսմանյան կայսրության դեմ առաջիկա հաղթանակի հարցում։ 1912 թվականի գարնանը Բալկանների քրիստոնյա երկրները կազմեցին դաշինք, որը հայտնի դարձավ որպես Բալկանյան միություն։
Մեծ տերությունները, հատկապես Ֆրանսիան և Ավստրո-Հունգարիան այս միության ստեղծումից հետո փորձեցին համուզել Բալկանյան երկրներին պատերազմ չսկսել, սակայն ապարդյուն։ Սեպտեմբերի վերջին Բալկանյան միությունը և Օսմանյան կայսրությունը սկսեցին զորահավաքները։ Չեռնոգորիան առաջինը պատերազմ հայտարարեց սեպտեմբերի 25-ին, հին տոմարով հոկտեմբերի 8-ին։ Բուլղարիան, Սերբիան և Հունաստանը պատերազմ հայտարարեցին Օսմանյան կայսրությանը հոկտեմբերի 17-ին։
Պատերազմին պատրաստվածություն և պլաններ
Օսմանցիները մինչև պատերազմի սկիզբը ունեին 12.024 սպա, 324.718 զինվոր, 47.960 կենդանի, 2.318 հրետանի և 388 գնդացիր։ Սպաների թվից 920-ը և 42.607 զինվոր սպասարկող անձնակազմից էին, մնացած 293.206 սպա և զինվոր բաժանվեցին չորս բանակների ։ Նրանց դեմ Բալականյան միությունը պլանավորում էր կռվել մի քանի ճակատով. սերբերը և չեռնագորացիները Սանջակում, սերբերը, հույները և բուլղարները Մակեդոնիայի և Թրակիայի ճակատներում։
Բուլղարական զորքի հիմնական մասը (346,182 զինվոր) հարձակվեց Թրեյսի վրա, որին դիմադրում էր թուրքական 96,273 և 26,000-անոց բանակները կամ միասին 115.000-անոց զորքը։ Օսմանյան բանակի մնացած 200.000 զինվորը տեղակայված էր Մակեդոնիայում, ընդդեմ սերբերի (234,000 սերբ և 48,000 բուլղարացի զինվոր սերբերի հրամանատարության ներքո) և հույների (115,000 զինվոր) բանակների։
Բուլղարիա
Բուլղարիան ռազմապես ամենահզորն էր Բալկանյան չորս երկրների մեջ, իր մեծաքանակ, լավ պատրաստված և լավ զինված բանակով ։ Բուլղարիան հավաքագրեց 599,878 զինվոր 4,3 միլոն բնակչությունից ։ Բուլղարիայի ցամաքային զորքերը բաժանվեցին ինը դիվիզիոնը, մեկ հեծելազորային դիվիզիոնի և 1,116 հրետանային ստորաբաժանման ։ Զորքերի գլխավոր հրամանատարն էր ցար Ֆերդինանդը, սակայն հրամանատարական գործողությունները ղեկավարում էր նրա տեղակալ Գեներալ Միխայիլ Սավովը։ Բուլղարացիները ունեին նաև փոքրաթիվ նավատորմ վեց նավից, որոնք տեղակայված էին Սև ծովի ափամերձ հատվածում ։
Բուլղարիան հիմնական ուժերը կենտրոնացրել էր Թրակիայում և Մակեդոնիայում։ Բուլղարիան երեք բանակից բաղկացած զինված ուժերը տեղակայեց Թրակիայում։ Բուլղարիայի առաջին բանակը (79,370 զինվոր), գեներալ Վասիլ Կուտինչևի գլխավորությամբ երեք հետևակային դիվիզիայով տեղակայվեց Յամբոլի հարավում, Տունջա գետի ուղղությամբ։ Երկրորդ բանակը (122,748 զինվոր), Գեներալ Նիկոլա Իվանովի գլխավորությամբ երկու հետևակային դիվիզիայով և մեկ հետևակային գնդով տեղակայվեց Առաջին բանակի արևմուտքում և նպատակն էր գրավել Ադրիանապոլիս լավ պաշտպանված ամրոց։ Համաձայն պլանների, Երրորդ բանակը (94,884 զինվոր), գեներալ Ռադկո Դիմիտրևի գլխավորությամբ տեղակայված էր Առաջին բանակի թիկունքում և պետք է անտեսանելի լիներ թուրքերի համար։ Երրորդ բանակը ուներ երեք հետևակային դիվիզիա և պետք է շարժվեին Ստրանյա լեռներ և գրավեին Կիրկ Կիլես ամրոցը։ 2-րդ(49,180) և 7-րդ(48,523) դիվիզիաները անկախ դերակատարում ունեին Արևմտյան Թրակիայում և արևելյան Մակեդոնիայում համապատասխանաբար։
Սերբիա
Սերբիան հավաքագրեց ավելի քան 255,000 զինվոր (բնակչությունը 2,912,000 մարդ), ուենր 228 թնդանոթ, կազմավորեց 10 հետևակային դիվիզիոն, երկու անկախ գունդ և հեծելազորային դիվիզիա, որոնք գտնվում էին նախկին պատերազմի նախարար Ռադոմիր Պուտնիկի հրամանատարության ներքո Սերբիայի հրամանատարական կազմը մինչև պատերազմը գտնում էր, որ օսմանյան բանակի հետ վճռական մարտերը պետք է տեղի ունենան Սկոպյեի մոտակա Օվցե Պոլե հարթավայրում։ Այսպիսով հիմնական զորքերը բաժանվեցին երեք բանակների, Սկոպյեի մոտակայքում, մինչդեռ մեկ դիվիզիա և մեկ անկախ գունդ տեղակայվեց Մոնտենեգրոյի Նովի Պազարի Սանժակում։
Առաջին բանակի (132,000 զինվոր) հրամանատարն էր Պետար Բոժովիչը, որը ամենամեծաքանաք զորամիավորումն էր և տեղակայված էր Սկոպյեի մոտակայքում։ Երկրորդ բանակի (74,000 զինվոր) հրամանատարն էր Գեներալ Ստյոպա Պտեփանովիչը, որի մեջ մտնում էր մեկ սերբական և մեկ բուլղարական դիվիզիա։ Այն համարվում էր բանակի ձախ թևը և տեղակայված էր Ստրացինում։ Բուլղարական դիվիզիոնի ներառումը սերբական բանակի կատարվել էր համաձայն Բուլղարիայի հետ կնքված պայմանագրի։ Սակայն երբ պատերազմը սկսվեց Ստեփանովիչը կատարում էր միայն Բուլղարիայի գլխավոր հրամանատարության հրամանները։ Երրորդ բանակի (76,000 զինվոր) հրամանատարն էր Գեներալ Բոժիդար Յանկովիչը և համարվում էր բանակի աջ թևը, նրա նպատակն էր վերցնել Կոսովոն։ Այն պետք միանար մյուս բանակենրին սպասվող Օվցե Պոլյեի ճակատամարտին։ Կային նաև երկու ստորաբաժանում Սերբ-ավստրական սահմանին, Իբար բանակը (25,000 զինվոր) Գեներալ Մոհայլո Զիվկովիչի գլխավորությամբ և Յավոր գունդը (12,000 զինվոր) գնդապետ Միլովեժե Անդելկովիչի գլխավորությամբ։
Հունաստան
Հունաստանի բնակչությունը այդ ժամանակ կազմում էր 2,666,000 մարդ, և համարվում էր Բալկանյան երեք հիմնական երկրներից ամենաթույլը, որը ուներ ամենաքիչ ցամաքային զորքերը և պարտվել էր թուրքերին դրանից 16 տարի առաջ հույն-թուրքական պատերազմում։ Սակայն Հունաստանը միակ Բալկանյան երկիրն էր, որը ուներ քիչ թե շատ կազմավորված նավատորմ։ Սա շատ կերևոր էր Բալկանյան միության համար, քանի որ հույները կարող էին կտրել թուրքերի օգնությունը ծովային եղանակով Եվրոպայից։ Այս փաստը գիտակցում էին սերբերը և բուլղարները, դա կարևոր պայման էր հույներին ներքաշել Բալկանյան լիգա ։
Հունական բանակը սկսած 1911 թվականից դեռևս վերակազմավորվում էր ֆրանսիացիների կողմից։ Ֆրանսիայի վերահսկողության ներքո հույները անցան եռանկունաձև հետևակային դիվիզիաների ձևին, նոր զորահավաքների մեթոդների կիրառման արդյունքում հավաքագրեցին ավելի մեծ թվով զինվորներ քան 1897 թվականին։ Մինչդեռ արտասահմանյան մասնագետները կարծում էին, որ հույներին չի հաջողվի հավաքագրել 50.000-ից ավել զորք, հույները հավաքագրեցին 125.000 զինվորական ։ Զինված ուժերը բաժանվեցին երկու դաշտային բանակների, որոնք պետք է գործեին երկու պատմական տարածաշրջաններում՝ Թեսալիայում և Էպիրուսում։ Թեսալիայի բանակի (Στρατιά Θεσσαλίας) հրամանատարն էր թագաժառանգ արքայազն Կոնստանտինը։ Նրա մեջ էին հունաստանի զինված ուժերի մեծ մասը կազմված յոթ դիվիզիայից, հեծելազորային գումարտակից և չորս անկախ լեռնային գումարտակից, մոտավոր 100.000 զինվոր։ Այն պետք է պաշտպաներ նավահանգիստները ցամաքից և շարժվեր կենտրոնական և հարավային Մակեդոնիա և գրավեին Սալոնիկին և Բիտոլան։ Մնացած 10.000-ից 13.000 զորքը բաժանվեց ութ գումարտակի, գեներալ լեյտենանտ Կոնստանտինոս Սապոնցակիսի գլխավորությամբ։ Նրանք պետք է գրավեին Հոնիան, որը ամուր պաշտպանությու ունեցող ամրոց էր Էպիրուսում։
Հունական նավատորմը ժամանակակից, վերջին սպառազինություն ունեցող զինված ուժեր էր, որի արդիականացման հարցում օգնել էր Մեծ Բրիտանիան։ Սակայն պատերազմի սկսվելուն պես հունական նավատորմը դեռ հեռու էր պատրաստ լինելուց։ Օսմանյան նավերը ունեին մաքուր առավելություն թվաքանակով և արագությամբ ։
Չեռնոգորիա
Չեռնոգորիան Բալկանյան թերակղզու ամենափոքր երկրներից մեկն էր, սակայն մինչև պատերազմը նրան օգնում էր Ռուսաստանը։ Նաև այն միակ Բալկանյան երկիրն էր, որը ամբողջությամբ երբեք չէր գրավել Օսմանյան կայսրությունը։ Քանի որ Չեռնոգորիան ամենափոքր երկիրն էր Բալկանյան միությունում, այն մեծ ազդեցություն չուներ։ Չնայած սրան Չեռնոգորիան ուներ առավելություն, որովհետև Օսմանյան կայսրությունը պետք է կենտրոնանար միության մյուս երկրների վրա, իսկ Չեռնոգորիան կունենար բավականին ժամանակ պատրաստվելու պատերազմին։
Օսմանյան կայսրություն
1912 թվականին օսմանցինեը դժվար դրության մեջ էին։ Նրանք ունեին մեծ բնակչություն, 26 միլիոն, սակայն նրանցից 6.1 միլիոնն էր ապրում կայսրության եվրոպական մասում։ Նրանցից միայն 2.3 միլիոնն էր մուսուլման, մնացածը քրիստոնյա էր, ովքեր չէին սատարում օսմանցիներին։ Շատ աղքատ տրանսպորտային ցանցը, հատկապես Ասիայի հատվածում, միակ զինվոր տեղափոխելու արդյունավետ ուղին դարձնում էր ծովային ճանապարհը, սակայն դա ռիսկային էր, Էգեյան ծովում հունական նավատորմի պատճառով։ Բացի այդ նրանք դեռ պատերազմի մեջ էին Իտալացիների հետ Լիբիայում։ Իտալիայի հետ պատերազմը ավարտվեց հոկտեմբերի 15-ին, որից մի քանի օր հետո բռնկվեց Բալկանյան պատերազմը։ Օսմանցիները այդ կարճ ժամանակում ի վիճակի չէին զգալի ուժեղացնել իրենց ռազմական ներկայությունը Բալկաններում ։
Օսմանյան զորքերը Բալկաններում
Օսմանյան ռազմական ուժերը մեծ կորուստներ ունեին պայմանավորված մի քանի գործոններով, նախ ներքին անկայունությունը, պայմանավորված Երիտթուրքերի հեղափոխության և հակահեղափոխական ընդվզումների հետ։ Սրա պատճառով զինվորական ղեկավարության կազմում կատարվեցին առանցքային փոփոխություններ։ Գերմանացիները փորձեցին վերակազմավորել բանակը, սակայն նրան ոչ բոլոր խորհուրդները կատարվեցին։ Բացի այդ բանակի լավագույն գումարտակները ուղարկվեցին Եմեն` ճնշելու հասունացող ապստամբությունը։ 1912 թվականի ամռանը Օսմանյան կայսրության գլխավոր հրամանատարությունը որոշեց զորացրել 70.000 զինվորականի ։ Կանոնավոր բանակը (Նիզամ) կազմված էր լավ զինված և վարժեցված ակտիվ դիվիզիաներից, բայց պահեստային զորքերը (Ռեդիֆ) անփորձ, վատ զինված զինվորներից էր կազմված։
Օսմանցիները ռազմավարական վիճակը ծանր էր, քանի որ նրանք չէին կարող պաշտպանել ամբողջ սահմանը Բալկանյան միության հարձակումներից։ Օսմանյան ղեկավարությունը որոշել էր պաշտպանել իր տարածքների ամբողջականությունը։ Այս պատճառով, եղած զորքերը բաժանվեցին սահմանի երկայնքով շատ նոսր քանակությամբ։ Նրանք չկարողացան արագորեն պատրաստել Բալկանյան բանակների պատերազմին ։ Օսմանցիները Եվրոպայում ունեին երեք բանակ (Մակեդոնական, Վարդարյան և Թրակիան բանակներ)։
Գործողություններ
Չեռնոգորիան Առաջին Բալկանյան պատերազմը սկսեց Օսմանյան կայսրությանը պատերազմ հայտարարելով 1912 թվականի հոկտեմբերին 8-ին։