cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(6865) Դանկերլի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստարոմուստաֆինո
Ստարոմուստաֆինո (Старомустафино, Иҫке Мостафа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 72 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ձյուն Մացումոտո
Ձյուն Մացումոտո (松本 潤, ), դերասան, երգիչ։ Որպես դերասան՝ պարոն Մացումոտոն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և նկարահանվել բազմաթիվ դրամաներում։ Նա լայնորեն հայտնի է Kimi wa Petto, Tokyo Tower, Boys Over Flowers,  Shitsuren Chocolatier և 99.9 Criminal Lawyer ։ որի համար GQ ամսագրի կողմից արժանացել է տարվա մարդ, դերասան կատեգորիայում ։
Կենսագրություն
Ձյուն Մացումոտոն ծնվել է Տոկիոյում։ Նա տան փոքր երեխան է եղել։ Նա ունի մեծ քույր։
Ավարտելով տարրական դպրոցը` 1996 թվականին 12 տարեկան հասակում հայտ է ուղարկել Johnny & Associates տաղանդների գործակալություն, իսկ մի քանի շաբաթ հետո նրան զանգահարել է ընկերության նախագահ Ջոն Կիտագավան և միանգամից հրավիրել փորձերի, այլ ոչ թե լսումների։ Դրա համար Մացումոտոյին սկսեցին վերաբերվել որպես գործակալության «էլիտա» ։
Մացումոտոն կարճատես է և չնայած իր աշխատանքին` նա լինզաներ է կրում՝ հաճախ կրելով նաև ակնոցներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Ադա Չումաչենկո
Ասա Արտեմովնա Չումաչենկո (А́да Арте́мьевна Чумаче́нко, ), ռուս բանաստեղծուհի, գրող, դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Ադա Չումաչենկոն ծնվել է 1887 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Տագանրոգում, ուսուցիչներ Արտեմի Պավլովիչ Չումաչենկոյի և Արիադնա Իասոնովնա Չումաչենկոյի (Բլոնսկայա) ընտանիքում։ 1905 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մարիինյան գիմնազիան՝ ստանալով տնային դաստիարակի կոչում։ 1907 թվականին դիմել է Մոսկվայի բարձրագույն կանանց դասընթացներին, բայց ընդունվել է երկու տարի անց, երբ ընտանիքը Մոսկվա է տեղափոխվել (ավարտել է 1915 թվականին)։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատին կից ղեկավարել է թատրոնի բաժինը, աշխատել մոսկովյան արվեստի պալատում (Պովարսկայայի վրա գտնվող Ռոստովների տուն) ։
1926 թվականին գրել է արձակ բացառապես երեխաների համար. այս ժանրի նրա ամենահայտնի գործը Նիկոլայ Միկլուխո-Մակլայի «Մարդը լուսնից» պատմությունն է (1939)։
Մանկական հրատարակությունում Չումաչենկոն ղեկավարել է երիտասարդ հեղինակների շրջանակը՝ Աննա Կարդաշովա, Նիկոլայ Նոսով, Վալենտինա Օսեևա, Վ. Դոննիկովա, Օ. Կարիշևա ։
Մահացել է Մոսկվայում։ Թաղված է Նոր Դոնյան գերեզմանցում (հատված 1, ծառուղի 2)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նոր Դոնսկի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սեն Մանվիե Նորե
Սեն Մանվիե Նորե (Saint-Manvieu-Norrey), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1715 մարդ, բնակչության խտությունը` 207.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.28 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 10 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1166 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 885-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 281։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,9 %։ 885 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 822 անձ (432 տղամարդ և 390 կին)։ Գործազուրկ են եղել 63 անձ (32 տղամարդ և 31 կին)։ 281 անաշխատունակներից 114-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 110-ը` թոշակառուներ, իսկ 57-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մատնաչափիկը (ֆիլմ, 1985)
«Մատնաչափիկ» (Sprīdītis), ռեժիսոր Գունար Պիեսիսի ֆիլմը, որ նկարահանվել է 1985 թվականի լատիշ մանկագիր Աննա Բրիգադերեի պիեսի հիման վրա Ռիգայի կինոստուդիայում «Բարրանդով» կինոստուդիայի մասնակցությամբ։
Սյուժե
Փոքրիկ Սպրիդիտիսի համար դժվար է ապրել չար խորթ մոր մոտ։ Տեսնելով, որ նույնիսկ սիրելի տատն ու Պիենտեն չեն կարողանում իրեն պաշտպանել նրա բարկությունից, փոքրիկ հովիվը վերցնում է բահն ու գնում աշխարհում երջանկություն փնտրելու։ Ճանապարհին նա հանդիպում է Քամիների մորը, Անտառների մորն ու Ծերուկին։
Բարի կախարդները նրան օգնում են հաղթել Ժլատին, Մեծականջին ու Սատանային, բայց թագավորը հրաժարվում է նրան կնության տալ արքայադստերը։ Ի վերջո աղավնյակը նրան ցույց է տալիս Երջանկության երկրի՝ ճանապարհը, որ նրան տանում է իր հարազատ տուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Լատվիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Մանկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր
Ջրարջեր (ընտանիք)
Ջրարջեր (Procyonidae), գիշատիչների կարգի ընտանիք։ Նրանց մեծամասնությունն ապրում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների բարեխառն և արևադարձային գոտիներում։
Ենթադրվում է, որ այս ընտանիքի ու Mustelidae և արջերի ընտանիքների նախնիները եղել են նույնը։ Առաջին ջրարջերն ապրել են Եվրասիայում, որտեղից տեղափոխվել են Ամերիկա մայրցամաք։
Դասակարգում
Գենետիկական վերջին հետազոտությունների համաձայն փոքր պանդան չի պատկանում ջրարջայինների ընտանիքին, այլ ներկայացնում է ինքնուրույն ընտանիք՝ պանդայիններ (Ailuridae), որի միակ ներկայացուցիչն է։
Ըստ վերջին գենետիկական հետազոտությունների ազգակցական կապ կարելի է տեսնել ջրարջերի ժամանակակից տեսակների և գրաֆիկում նշված տեսակների միջև ։ Procyon _____Ջրարջ (Procyon) _____|        |     |_____Օղապոչ (Bassariscus) ___|    |   |    _______Օլինգո (Bassaricyon) |  |   |  ___|   |___|    ___Կոատի (Nasua) |      |___|     |           |___Նասուելա (Nasuella) |    |_______________Կինկաժուն (Potos) Ջրարջերի բրածո ցեղեր և տեսակներ ։ Триба Potosini
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շնանմաններ Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Աստերոիդների ցանկ (45001-45100)
Աստերոիդների ցանկ (44901-45000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (45101-45200)
Ցագան-Օլա
Ցագան-Օլա (Цаган-Ола, Сагаан уула), գյուղ Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Մոգոյտույսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Մոգոյտույսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժիրոնդ
Ժիրոնդ (ֆրանսերեն՝ Gironde), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի արևմուտքում, Ատլանտյան օվկիանոսի մոտ։
Պատմություն
Ժիրոնդը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թ. մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է։ 1793 թ.-ից մինչև 1795 թ.-ը դեպարտամենտն ունեցել է Bec-d'Ambès անունը, քանի որ այդ ժամանակ Ժիրոնդ անունն ասոցացվում էր ժիրոնդիստների կուսակցության հետ, որի անդամները հետագայում ձերբակալվեցին։
Աշխարհագրական տվյալներ
10 725 քառ.կմ տարածքով Ժիրոնդը Ֆրանսիայի դեպարտամենտներից ամենախոշորն է։ Երեք կողմերից շրջապատված է Լանդեր, Լո և Գարոն, Դորդոն և Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտներով, արևմուտքից ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։
Ժիրոնդը լավ հայտնի է Եվրոպայի ամենաերկար «Արծաթե ափ» լողափով, ուր ամեն տարի այցելում են շատ սերֆերներ։ Ինչպես նաև այստեղ է ծնվել ծովերի և ջրային կյանքի հայտնի հետազոտող Ժակ-Իվ Կուստոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Գելեք
Գելեք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում կամ Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Տիգրիս գետի ափին, Սղերդ քաղաքից 27 կմ հարավ-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բանյո (Օ-դը-Սեն)
Բանյո (Bagneux), քաղաք և կոմունա Ֆրանսիայի Փարիզ քաղաքի Օ-դը-Սեն դեպարտամենտում։ Համարվում է Անտոնի շրջանի վարչական կենտրոնը և Բանյո կանտոն։ Կենտրոնի բարձրությունը կազմում է 55 մետր։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը ըստ 2009 թվականի տվյալների կազմում է 38 495 մարդ։ Նույն թվականի դրությամբ բնակչության խտությունը հավասար է 9 187 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Բանյոն գտնվում է Փարիզի հարավում։
Կորալային կղզի
Կորալային կղզի, կղզի, որը խութ ստեղծող օրգանիզմի կենսագործունեության արդյունք է և առաջանում է արևադարձային գոտու օվկիանոսներում և ծովերում։ Ամբողջական կամ կոտրված օղակի տեսք ունեցող կորալյան կղզիները անվանում են օղակղզի։ Կորալային կղզիների մեծ մասը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսում։
Բանյո (Օ-դը-Սեն)
Հայտնի մարդիկ
Քաղաքում է մահացել ֆրանսիացի ճարտարապետ, գրաֆիկ, գրքերի նկարիչ Էթենն Այդուն։
Կորալային կղզի
Կղզու տեսք
Կորալային կղզիները առաջանում են խութաստեղծ օրգանիզմների գործունեության արդյունքում, դա կորալային խութերի յուրօրինակ շարունակությունն է։
Հիմնական խութաստեղծ օրգանիզմներ են համարվում կորալյան պոլիպները և կրային ջրիմուռները, ինչպես նաև կորալյան խութերի ձևավորման գործընթացում իրենց մասնակցությունն ունեն այլ ծովային օրգանիզմներ (կակղամորթները, սպունգները և կանաչ ջրիմուռները)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կղզիներ Կատեգորիա:Օղակղզիներ Կատեգորիա:Կորալային խութեր
Երազանք (ֆիլմ, 1941)
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1933 թվականին։ Արևմտյան Ուկրաինայի աղքատ գյուղերից, որոնք այդ ժամանակ պատկանում էին Լեհաստանին, հազարավոր մարդիկ էին քաղաք մեկնում աշխատանք և երջանկություն որոնելու համար։ Նրանց թվում է Աննան։ Ամբողջ գիշեր աշխատելով տեղի ռեստորանում՝ առավոտյան նա վերադառնում է «Երազանք» անվանմամբ կահավորված սենյակների աղախնի իր պարտականություններին։ Այդ գիշերօթիկ հաստատության բոլոր բնակիչները ճակատագրի հարվածներ ստացած մարդիկ են, որոնք ապարդյուն փորձում են ուղղվել, բայց, չնայած բոլոր ջանքերին, այնուամենայնիվ, պարտություն են կրել անխիղճ աշխարհի դեմ պայքարում։ Իսկ խորտակման եզրին գտնվող այդ նավի ղեկին կանգնած է տիկին Սկորոխոդը, որը համոզված է, որ ինքը «դուրս է եկել մարդամեջ»։ Նրա մեջ պարադոքսալ խառնվում էին կարեկցանքն ու դաժան անողոքությունը նրանց հանդեպ, ովքեր իր սոցիալական կարգավիճակից ցածր են, ամենակուլ ժլատությունն ու անհաջողակ որդու հանդեպ նույն անսահման սերը, որի համար նա ապրել է, աշխատել, կատարել ստորություններ՝ հոգու խորքում հասկանալով այդ ջանքերի անօգտակարությունը։
Ծանոթագրություններ
Ֆիլմը նկարահանվել է Լվովում 1940 թվականին։ Արևմտյան Ուկրաինայի հողերի վերամիավորման տեսարանը նկարահանվել է Չեռնովցիում՝ Թատերական հրապարակում։ Ֆիլմի վրա աշխատանքն ավարտվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1941 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ստարոմուրապտալովո
Ստարոմուրապտալովո (Старомурапталово, Иҫке Мораптал), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 410 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոնկառնո
Կոնկառնո (Concarneau, Konk Kerne. բրետոներենից թարգմանած՝ նշանակում է Կոռնուոլի ծովածոց), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Բրետան երկրամասի Ֆինիստե] դեպարտամենտի Քեմպերի շրջանում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն կանտոնի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին՝ Մորոյի գետաբերանի մոտ, շրջկենտրոնից՝ Քեմպեր քաղաքից 21, Վանից՝ 100, ազգային N165 ավտոմայրուղուց՝ 7 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 41,08 քառակուսի կիլոմետր տարածք; Բնակչության թվաքանակը 2019 թվականի տվյալներով եղել է 19 816։
Պատմություն
Պատմական փաստաթղթերում Կոնկառնոն առաջին անգամ հիշատակվել է 1050 թվականին՝ իբրև Կոնկ կղզու բնակավայր, որը հիմնվել է Լանդևենեկ աբբայության վանականների կողմից։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ բնակավայրը հիմնել է Յուդիկայել թագավորի թոռ Կոնկառը։
Ներկայիս քաղաքը երկու մասի է բաժանված. արդիական հատվածը մայրցամաքում է, պատմականը՝ միջնադարյան, պարսպապատված Ville Close-ը՝ նավահանգստի կենտրոնում տարածվող երկարուձիգ կղզու վրա։ Պատմականորեն Կոնկառնոն եղել է նավաշինական կենտրոն. պահպանվել են 14-րդ դարի նավաշինարանի մնացորդները ։ Ville Close-ում գրեթե ամեն ինչ ծառայեցվում է զբոսաշրջությանը. գործում են բազմաթիվ ռեստորաններ, խանութներ, հուշանվերների կրպակներ։ Ուշադրություն գրավող տեսարժան վայրերից է նաև ձկնորսության թանգարանը։
Ville Close-ը մայրցամաքի հետ կապված է կամրջով։ Կա նաև լաստանավային հաղորդակցություն։
Քույր քաղաքներ
Կոնկառնոյի քույր քաղաքներն են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բրետան Կատեգորիա:Ֆրանսիայի նավահանգիստներ
Ալլեններ
Ալլեններ, 1,2-դիեններ, ածխածնի մեկ ատոմի մոտ երկու կրկնակի կապ պարունակող ածխաջրածինների դաս, որի ընդհանուր քիմիական բանաձևն է RR'C=C=CRR, որտեղ R, R', R  , R  — Н, ալկիլ, արիլ, հետերոարիլ կամ այլ տեղակալիչներ են ։
Հոմոլոգիական շարքի առաջին անդամը պրոպադիենն է (CH2=C=CH2), որին հաճախ անվանում են նաև ալլեն։ Ալլենները կումուլենների դասի պարզագույն ներկայացուցիչներն են։
Պատմություն
Պրոպադիենը առաջին անգամ սինթեզվել է 1883 թվականին ռուս գիտնականների կողմից 2,3-դիքլորպրոպենի վրա ազդելով ցինկի փոշիով ։ Այս մեթոդով հնարավոր դարձավ ստանալ նաև պրոպադիենի որոշ ածանցյալներ։
Երկրաչափություն
Ալլենի կենտրոնական ածխածնի ատոմը առաջացնում է երկու սիգմա և երկու պի կապեր։ Կենտրոնական ատոմը գտնվում է sp-հիբրիդացված վիճակում, իսկ ծայրային ածխածնի ատոմները գտնվում են sp2-հիբրիդացված վիճակում։ Այդ երեք ածխածնի ատոմներով կազմված անկյունը ունի 180° մեծություն, որը բնորոշում է ալլենի գծային կառուցվածքը։ Այն կարելի է դիտարկել նաև որպես "ընդլայնված տետրաեդր", որի կառուցվածքը նման է մեթանին։
Սիմետրիա
Ալլենների սիմետրիան և իզոմերիան արդեն երկար ժամանակ հետաքրքրում է քիմիկոսներին։ Չորս նույնատիպ տեղակալիչների առկայության դեպքում գոյություն ունի կենտրոնական ածխածնի ատոմով անցնող երկու պտտման առանցք՝ 45° անկյան տակ թեքված CH2 խմբերի նկատմամբ։ Երրորդ առանցքը անցնում է C=C=C կապերով, և գոյություն ունի նաև հայելային հարթություն, որն անցնում է երկու CH2 խմբերի հարթությամբ։ Այսպիսով, այս դասի մոլեկուլները ունեն D2d սիմետրիա։ Սիմետրիայի պատճառով չտեղակալված ալլենը չունի դիպոլային մոմենտ։
Երկու տարբեր տեղակալիչներով ալլենը կլինի քիրալ մոլեկուլ, քանի որ այս դեպքում հայելային հարթություն գոյություն չի ունենա։
Քիմիական հատկություններ
Ջրային միջավայրում ալլենի քլորացումից քլորը միանում է կենտրոնական կումուլենային ածխածնի ատոմին։
Թթվային կատալիզի պայմաններում ալլենների հիդրատացումից նախ առաջանում է ենոլ, որը հետագայում ենթարկվում է տաուտոմերիայի և առաջանում է ացետոն։
Ալլենները ընդունակ են դիմերվելու առաջացնելով ցիկլոբութաններ։ Պրոպադիենի դիմերացումից առաջանում է 1,2- և 1,3-դիմեթիլցիկլոբութանների խառնուրդ։
Ստացում
Ալլեններ հնարավոր է ստանալ FeCl3 կատալիզատորի ներկայությամբ պրոպարգիլհալոգենիդների և Գրինյարի ռեագենտների միջև ռեակցիայով ։
Նմանատիպ ձևով ընթանում է պրոպարգիլացետատների և լիթիումի դիալկիլկուպրատների միջև ընթացող ռեակցիան։
Ալլենների ստացման այլ մեթոդ է հանդիսանում մագնեզիումով կամ մեթիլլիթիումով հեմ-դիհալոգենցիկլոպրոպանների դեհալոգենացումը, որն ընթանում է առաջացնելով միջանկյալ կարբենային տիպի միացություն։ Քանի որ հեմ-դիհալոգենցիկլոպրոպանները կարող են ստացվել դիհալոգենկարբենների և ալկենների միացումից, ապա ուժեղ հիմնային միջավայրում բրոմոֆորմով ալկենի մշակումը և առաջացող դիբրոմցիկլոպրոպանի հետագա մագնեզիումի մշակումը ալկեններից ալլենների ստացման լավ եղանակ է հանդիսանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալլեններ Կատեգորիա:Ածխաջրածիններ
Իսմեթ Գունեյ
Իսմեթ Վեհիթի Գունեյ, թուրք կիպրոսցի նկարիչ, ուսուցիչ, արվեստագետ։ Նա ստեղծել է այժմյան Կիպրոսի դրոշը, ինչպես նաև երկրի զինանշանը 1960 թվականին։ Գունեյի ստեղծած դրոշը յուրահատուկ էր, քանի որ Կիպրոսը առաջին երկիրն է, որ ցուցադրել է իր տարածքը քարտեզի վրա։ Կոսովոն, որի կարգավիճակը վիճելի է նույնպես պատկերել է իր տարածքը դրոշի վրա։
Կենսագրություն
Գունեյը ծնվել է 1932 թվականին Կիպրոսի Լիմասոլ քաղաքում։ Նա սկսել է նկարել, երբ նա աշակերտ էր ավագ դպրոցում։ Ավարտելուց հետո մանկավարժական քոլեջը, նա 1948 թվականին սկսեց աշխատել որպես նկարչության ուսուցիչ։ 1948 թվականից 1977 թվականը նա Լեֆքոշայի երկեկ Լիսեսում ուսուցանել է նկարչություն և պատմություն։ 1956 թվականին նա հանդիպել է նկարիչ Իբրահիմ Կալիլիի հետ և աշխատել է նրա հետ մինչև 1960 թվականը։ 1947 թ.-ին Գունեյը դարձավ առաջին թուրքը, ով բացեց իր անհատական ցուցահանդեսը Կիպրոսում։ Գունեյը Կիպրոսում, ինչպես նաև արտերկրում ունեցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսներ, և մասնակցել է տարբեր ցուցահանդեսների։ 1967 թ.-ին կրթաթոշակը նրան հնարավորություն տվեց սովորել Բելֆաստի թագուհու համալսարանի Ստրանմիլս քոլեջում։ 1986 թվականին նա ունեցել է իր ամենամեծ ցուցահանդեսը Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիայում։ Գունեյը մահացել է 2009 թվականի հունիսի 23-ին Կիպրոսում։
(6866) Կուկաի
(6866) Կուկաի (Kukai), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի փետրվարի 12-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,019144 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8502 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1881 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1916,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187879 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,05° անկյուն։
Պոլիգոն (ավան, Ժովտնևի շրջան)
Պոլիգոն (Полігон), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1921 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Պոլիգոն ավանում բնակվում էր 2 750 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հասմիկ Գրիգորյան
Հասմիկ Գեղամի Գրիգորյան, հայ-լիտվացի օպերային երգչուհի։ Մարիինյան թատրոնի սոպրանո ։ Լիտվայի օպերայի և բալետի ազգային թատրոնի մեներգչուհի։
Կենսագրություն
Հասմիկ Գրիգորյանը ծնվել է 1981 թվականին Վիլնյուսում։ Օպերային երգիչներ Գեղամ Գրիգորյանի և Իռենա Միլկյավիչույտեի դուստրն է։ 5 տարեկանից դաշնամուր է նվագել, 17 տարեկանից սկսել է նաև երգել։ 1999 թվականին ավարտել է Լիտվայի թատերական և երաժշտական ակադեմիայի վոկալի բաժինը, սովորել է նաև Նիսում։ 2005 թվականին Վիլնյուսի օպերայում «Տրավիատա» օպերայից կատարել է Վիոլետայի դերերգը, որը նրան ճանաչում է բերել։ Նույն դերերգով հանդես է եկել նաև Երևանում և Ռիգայում։ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում «Օթելլո», «Քնած թագուհին», «Տրավիատա», «Կարմեն», «Մադամ Բատերֆլայ», «Տուրանդոտ» ներկայացումներում հանդես եկել Դեզդեմոնայի, Պրիլեպայի, Վիոլետայի, Միխայիլայի, Չիո Չիո Սան և Լիուի դերերում։ Լիտվայում և արտասահմանում մենահամերգներով է հանդես եկել Լիտվայի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի, լարային քառյակի հետ ու կամերային նվագախմբի հետ։ 2009-2011 թվականներին հանդես է եկել Լիտվայի ազգային օպերայում։ 2006 թվականին առաջնաելույթն է ունեցել Լոնդոնի Վիգմոր Հոլում (Wigmore Hall), Մոսկվայի Մեծ թատրոնում։ 2011-2012 թվականներին հանդես է եկել ավստրիական Գրացի օպերայում, 2012-2013 թվականներին կրկին վերադարձել է Վիլնյուս, 2013-2014 թվականներին հանդես է եկել Քյոլնի օպերային թատրոնում։ 2014 թվականին Հուդիթի դերակատարմամբ ելույթներ է ունեցել Անտվերպենում և Գենտում, տարբեր ներկայացումներով՝ Սանկտ Պետերբուրգում, Գրացում, Համբուրգում և Մյունխենում, 2015 թվականին՝ Բեռլինի կոմեդիայի թատրոնում։ Պյոտր Չայկովսկու «Չարոդեյկայի» և Ջակոմո Պուչինիի «Մադամ Բատերֆլայի» դերակատարումներով հանդես է եկել Վիեննայի և Շվեդիայի օպերաներում ։
Հասմիկ Գրիգորյանի երգացանկում ներառված են ռուսական, իտալական, ֆրանսիական, գերմանական, չեխական երգեր ։
Պուրիզմ
Պուրիզմ, հոսանք 1910-ական թվայկանների վերջին - 1920-ական թվականներին ֆրանսիական գեղանկարչության մեջ։
Հիմնադիրներն ու գլխավոր ներկայացուցիչներն են Ամեդե Օզանֆանը և Շառլ էդուար ժաներեն (Լը Կորբյուզիե)։ Չնդունելով կուբիզմի 1910-ական թվականների դեկորատիվությունը, բնօրինակի կամայական ձևախախտումները, պուրիտոները ձգտել են կայուն առարկայական ձևերի հստակ, ռացիոնալիստական հաղորդման, «առաջնային» տարրերի պատկերման, որոնց։
Կատեգորիա:Ճարտարապետության տեսություններ Կատեգորիա:Կուբիզմ Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ
Սեսիլիա Քոլեջ
Մագդալենա Սեսելիա Քոլեջ (Magdalena Cecilia Colledge, ), բրիտանացի գեղասահորդուհի և մարզիչ։
Սեսիլիա Քոլեջը 1936 թվականի ձմեռային օլիպմիական խաղերի արծաթե մեդալակիր է,1937 թվականի աշխարհի չեմպիոն, Մեծ Բրիտանիայի վեցակի չեմպիոն (1935-1938, 1946) և Եվրոպայի եռակի չեմպիոն (1937-1939)  ։
Նրա հիմնական մրցակիցներն էին նորվեգուհի Սոնյա Հենին և թիմակից Մեգան Թեյլորը։
1932-ի օլիմպիական խաղերում Սեսիլիան 11 տարեկան էր և 73 օրական էր (զբաղեցրել է 8-րդ տեղը)։ Նա շարունակում է մնալ Ձմեռային օլիմպիական խաղերին երբևէ մասնակցած ամենաերիտասարդ մասնակիցը :
1936 թվականին, ելույթ ունենալով Եվրոպայի առաջնությունում, 15 տարեկանում Քոլեջը դարձավ պատմության մեջ առաջին աղջնակը, որը հաջողությամբ կատարեց կրկնակի ցատկը ։ Նա փայլուն կատարեց կրկնակի պտույտ-ցատկը ։ Նա նաև ռոտացիայի առաջին կատարողն է. գեղասահքի մեջ մտցրել է թեքություն (layback spin) և ծիծեռնակի պտույտ շարժումները (camel spin) ։
Սեսիլիա Քոլեջը ավարտել է սիրողական մարզական կարիերան, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու կապակցությամբ գեղասահքի գլխավոր մրցումները, ներառյալ Օլիմպիական խաղերը, չեն անցկացվում։ Պատերազմի ավարտից հետո նա սկսել է մրցել պրոֆեսիոնալի կարգավիճակով, ինչպես նաև սահել է սառույցի վրա։ Քոլեջը 1946-ում հաղթել է Մեծ Բրիտանիայի առաջին հետպատերազմյան առաջնությունում, այնուհետև 1947-ին և 1948-ին Բաց պրոֆեսիոնալ առաջնությունը։
Կարիերայի ավարտից հետո նա դառնումէ մարզիչ և ներկայացվում 1980-ի գեղասահքի ֆեդերացիայի Ամերիկյան փառքի սրահում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գեղասահքի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Գեղասահքի Եվրոպայի չեմպիոններ
Չախալաբերդ
Չախալաբերդ (Չըխլաբերդ, Բազաբերդ, Բազկերտ, Չախալաբերդ), բերդ Ջիլիզա գյուղից 2,5 կմ դեպի արևելք՝ Լալվար լեռան հյուսիսային ստորոտի բարձրադիր բլրի վրա։ Բլուրը, այդ թվում նաև բերդի ողջ տարածքը, ծածկված է թավուտ անտառով։ Արևմտյան կողմից հոսում է Լալվար գետակը։
Պատմություն
Բերդի մասին ամենավաղ հիշատակությունը հանդիպում է Վարդան Արևելցու մոտ, որից երևում է, որ Բագրատունյաց Աշոտ Ողորմած թագավորի մահից (977 թվական) հետո Բազաբերդը որպես ժառանգություն անցնում է նրա կրտսեր որդուն՝ Կյուրիկյան թագավորության հիմնադիր Գուրգենին։ Նշանակում է Բազաբերդ -Բազկերտ-Չախալաբերդը X դարում արդեն նշանավոր է եղել։ Այն բազմիցս հուսալի ապաստան է ծառայել նաև հետագայում՝ Զաքարյանների ժամանակ։
Նկարագիր
Բերդի մնացորդներից երևում է, որ այն զբաղեցրել է մոտ 150 х 35 մ չափերով տարածք։ Համեմատաբար լավ պահպանվել է արևմտյան մասում գտնվող միջնաբերդը, որը ուղղանկյունաձև է և զբաղեցնում է մոտ 0,25 հա մակերես։ Շրջապակված է պարսպով, որի մնացորդներն ունեն 10-12 մ բարձրություն և 2-3 մ հաստություն։ Կառուցված են ճեղքած անդեզիտե քարերով, որոնք կապակցված են կրաշաղախով։ Պարագծով նստած են բազալտե ժայռաբեկորների վրա։ Հարավային կողմում (որտեղ՝ տեղանքը պաշտպանական առումով պակաս հուսալի է) պարիսպը անկյուններում ուժեղացված է մեկական ուղղանկյուն աշտարակներով, իսկ միջին մասում՝ երկու կոնաձև բուրգով, որոնք ունեն ընդարձակ ներքին տարածություն։ Դրանք արտաքին պատերում թողնված են պատուհաններ և դիտաճեղքեր։ Մուտքերն երկուսն են՝ արևելյան և արևմտյան կողմերից։ Գլխավորն արևելյանն է՝ կրկնահարկ կամարով (վերին կամարը փոքր-ինչ ետ է ընկած և կրկնակի անգամ լայն է ստորինից․ ըստ երևույթին ծառայել է մուտքը պաշտպանելուն)։
Այլ անվանումներ
Չնայած Չախալաբերդ անվան հանրահայտ լինելուն` բերդն այդ անունով մասնագիտական գրականության մեջ չի հանդիպում։ Երբ այն համադրում ենք գրականության մեջ տեղ գտած Բազաբերդի կամ Բազկերտի հետ, պարզվում է որ այդ երկու բերդերն էլ նույնն են։
Ս․ Ջալալյանցը Բազաբերդի նկարագրությունը բերում է Ուչիքիլիսա, Խոժոռնի, Խորակերտ, Խուճապ և այլ հնավայրերի շարքում, որոնք բոլորն էլ գտնվում են իրար մոտ տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:10-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ
Հաճնի գավառակ
Հաճն, գավառակ Կիլիկիայում, Ադանայի նահանգի Քոզանի գավառում։ Կենտրոնը Հաճն քաղաքն էր։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը 1915 թվականին ենթարկվել է ցեղասպանության։ Ըստ նահանգապետի ներքին գործոց մինիստրության հեռագրի այստեղից տեղահան է արվել 10539 հայ։ 1920-1921 թվականներին թուրքերը կոտրեցին հայ ժողովրդի դիմադրությունը, ավերեցին Հաճնը և մնացած գյուղերը։ Գավառակը իսպառ զրկվեց հայերից։
Բնակչություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 28 000 բնակիչ, որից 21 000-ը՝ հայեր։ Բնակիչները խոսում էին Հաճնի բարբառով։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն, այգեգործություն, արհեստներն ու առևտուրն էր։
Կրթություն
Գավառակի գյուղերի մեծ մասն ուներ հայկական վարժարան։
Վարչական բաժանում
Գավառակն ուներ 84 գյուղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի գավառներ
Արաբական փոխառությունները հայերենում
Արաբական փոխառություններ, հայերենի` արաբերենից փոխառյալ բառերը։
Արաբերենի ազդեցությունը հայերենի վրա կատարվել է երկու փուլով. նախ Հայաստանում արաբների տիրապետության շրջանում` 7-9-րդ դարերում, այնուհետև 12-16-րդ դարերում` Կիլիկիայի հայկական թագավորության շրջանում։ Արաբերենից անմիջական փոխառություններ են կատարել գրաբարը, միջին հայերենն ու հայերենի բարբառները ։ Գրաբարում արձանագրված, միջին հայերենից ավանդված ու բարբառներից անցած արաբերեն ավելի քան 700 բառերից ժամանակակից հայերենում գործածվում են շատ քիչ` մոտ 60 բառ։ Դրանք հիմնականում մարդու գործունեությանը, կյանքի զանազան բնագավառներին, գիտությանը և արվեստին, առտնին հարաբերություններին, բժշկությանը, ռազմական գործին, պետական-վարչական կյանքին, երկրագործությանը, արհեստին ու տարբեր զբաղմունքներին վերաբերող բառեր, զանազան մետաղների, բույսերի, կենդանիների անուններ են։
Ժամանակակից հայերենում գործածվող արաբական փոխառություններն են՝ ազապ, ալքիմիա, աղարիկոն (սունկ), աճպարար (ձեռնածու), ամիրա, այպ (թերություն), աթլաս (կտորեղեն), ափիոն, բադրիջան, բալասան, բակլա, դահուճ (թռչուն), զանջաֆիլ, թաս, թնոպի (սնկի տեսակ), ժիպակ (սնդիկ), խանդակ, խիկար, խպիպ, խսիր, խումար, կապա, կապալ, կավատ, կլայեկ, կոլոտ, կողպել, կուրան, համպար, հաշիշ, հերիսա, հինա, հունապ, հուրի, ճիտ (վիզ), մահտեսի, մելիք, մզկիթ, մկրատ, մղլակ, մումիա, մունետիկ, նաղաշ, նաշ, նարինջ, նոպա, նունուֆար, շամամ, շիպ (պաղլեղ), պայտար, ռեհան, սադափ, սղկել, սնդուկ, սոնոպրի (ծառ), սուլթան, տնազ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայերենի բառապաշար Կատեգորիա:Արաբերեն
Ռոբերտ Քենեդու սպանություն
Ռոբերտ Ֆրենսիս «Բոբի» Քենեդու սպանությունը, ԱՄՆ-ի սպանված նախագահ Ջոն Քենեդու եղբայրը և ԱՄՆ-ի սենատոր։ Սպանությունը տեղի է ունեցել 1968 թվականի հունիսի 5-ին, Լոս Անջելեսում, Կալիֆոռնիա նահանգ, 1968 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ։
Իրադարձությունների հաջորդականությունը
1968 թվականի մարտի կեսերից Ռոբերտ Քենեդին նախընտրական արշավ էր իրականացնում։ Նա ԱՄՆ-ի նախագահի թեկնածուներից ամենահավանականն ու ամենահայտնին էր։ Ներքին քաղաքականության մեջ սենատոր Քենեդին կոչ էր անում սևամորթների և սպիտակամորթների հավասարության, արհմիությունների և բնակչության աղքատ շերտի աջակցության, իսկ արտաքին քաղաքականության մեջ նա հանդես էր գալիս Վիետնամի պատերազմի խաղաղ կարգավորման, խորհրդա-ամերիկյան հարաբերությունների բարելավման՝ միջուկային զենքի մասին բանակցությունների շնորհիվ, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում Իսրայելին աջակցելու շուրջ։
1968 թվականին իրադրությունը լարված էր։ Ապրիլի 4-ին Մեմֆիսում սպանվել էր ԱՄՆ-ի սևամորթ քաղաքացիների քաղաքացիական իրավունքների համար պայքարող շարժման առաջնորդ՝ Մարտին Լյութեր Քինգը, ով սատարում էր Ռոբերտ Քենեդուն։ Այս սպանությունը մասսայական անկարգությունների պատճառ դարձավ ԱՄՆ-ի շատ քաղաքերում, ինչպես նաև լրատվամիջոցներին Բոբի Քենեդու սպանության հավանականության քննարկաման առիթ դարձավ։
1968 թվականի հունիսի 4-ին Կալիֆոռնիայում և Հարավային Դակոտայում կայացել էր բաց նախնական ընտրություն, որտեղ Ռոբերտ Քենեդին հաղթանակել էր։ Հունիսի 4-ի լույս 5-ի գիշերը սենատոր Ռոբերտ Քենեդին գտնվում էր Լոս Անջելեսի ամենաշքեղ «Ամբասադոր» հյուրանոցում, որը հիմնադրվել է 1921 թվականին, և աշխարհահռչակ էր դարձել այստեղ «Օսկար» կինոմրցանակի մրցանակաբաշխության անցկացման շնորհիվ։ Բաց նախնական ընտրության արդյունքների հայտնելուց անմիջապես հետո, Քենեդին հյուրերի դահլիճում ելույթ ունեցավ սենատորների առաջ։ Դրանից հետո նա հարցազրույց պետք է տար մյուս սրահում։ Որպեսզի կրճատի ճանապարհը, Քենեդին որոշել էր անցնել խոհանոցով, որը միավորում էր երկու սրահները։ Երբ նա անցնում էր խոհանոցով, նրան գնդակահարել են, մահացել է Բարի Սամարացու հիվանդանոցում՝ 26 ժամ անց։ 24 ամյա պաղեստնա-հորդանանցի ներգաղթյալ Սերխան Սերխանը մեղադրվել է Քենեդու սպանության մեջ, և ցմահ բանտարկություն է կրում հանցագործության համար։ Սերխանի փաստաբանները հայտարարություն են տարածել՝ պնդելով, որ ապացույցներ կան, որ նրան անհիմն են մեղադրել ։ Գոյություն ունի մահափորձի ձայնագրությունը։ Մահափորձի ժամանակ տարածքում էր գտնվում թերթերից մեկի անկախ թղթակիցը՝ Ստանիսլավ Օրուշինսկին, և նրա ձայներիզը միացրած էր։ Պնդվում է, որ այդ ձայնագրության մեջ կարելի է լսել 30 կրակոց։ Սերհանը կրակել էր 8-հարվածային ատրճանակից, այստեղից վարկած է ձագել, որ կար երկրորդ հրաձիգը ։
Ինչպես եղբոր՝ Ջոնի սպանությունը, Ռոբերտ Քենեդու սպանությունն ու հանգամանքները ծնել են դավադրության բազմաթիվ վարկածներ։ 2017 թվականի դրությամբ Քենեդին հանդիսանում է ԱՄՆ-ի երկու սենատորներից մեկը, որը սպանվել էր պաշտոավարման ժամանակ (մյուս սենատորը Հյուի Լոնգն է)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպանություններ ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Ալեքսա Վեգա
Ալեքսա Վեգա (Alexa Vega, ), ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի, առավել հայտնի է դարձել «Լրտեսների երեխաները» ֆիլմերի շարքում և «Ռիպո. Գենետիկական օպերա» մյուզիքլում իր դերերի շնորհիվ։
Կենսագրություն
Ալեքսա Վեգան ծնվել է Մայամիում, Ֆլորիդա նահանգ, ԱՄՆ։ Հայրական գծով կոլումբիացի է, քրիստոնյա է։ Ալեքսան իր ընտանիքի յոթ երեխաներից ամենամեծն է։ 1990 թվականին Ալեքսայի ընտանիքը տեղափոխվել է Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա։ Նրա մայրը՝ Ջինա Ռյուն ֆոտոմոդել էր, քույրերից մեկը՝ Մաքենզին դերասանուհի է («Սղոց», «Մեղքերի քաղաք»)։ Բացի Մաքենզիից ունի երեք քույր՝ Մարգո, Կրիզիա, Գրեյլին, և երկու եղբայր՝ Քրուզ և Ջեթ։ Ալեքսայի ծնողները բաժանվեցին և աղջիկը մեծացավ խորթ հոր հետ։
Կարիերա
Ալեքսան առաջին անգամ նկարահանվել է 6 տարեկան հասակում՝ «Փոքրիկ հսկաներ» ֆիլմում (1994), Էդ Օ’Նիլի աղջկա դերում։ 1990-ական թվականներին Վեգան նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերի և հեռուստասերիալների դրվագներում («Շտապ օգնություն» «Այդ ամենը», «Ինն ամիս», «Տորնադո» և այլն)։
Ի տարբերություն շատ երեխա դերասանների, որոնց կարիերան ընդհատվում է մեծ տարիքում, Վեգան շարունակում է նկարահանվել բավականին ինտենսիվորեն։ Նա հաճախ մասնակցում է մյուզիքլների։ Վեգան իր ամենավառ դերերից մեկը խաղացել է 2008 թվականի «Ռիպո. Գենետիկական օպերա» ֆանտաստիկ կինո-մյուզիքլում, որտեղ Ալեքսան խաղացել է գլխավոր հերոսուհու՝ Շայլոյի դերը (նաև վոկալային մասը)։
2012 թվականին դուրս եկավ նոր մյուզիքլ Վեգայի մասնակցությամբ՝ «Սատանայական կառնավալ», նաև «Ծրագիր „Հղիություն“ » ֆիլմը, որում Ալեքսան խաղաց գլխավոր հերոսուհու՝ 17 տարեկան Գաբի Ռոդրիգեսի դերը, ով հղի է ձևանում իր դպրոցական ծրագրի համար, որը վերաբերվում էր հղի դեռահասների հանդեպ վերաբերմունքին։
2003 թվականին «Vanity Fair» ամսագիրը Ալեքսա Վեգային անվանեց երիտասարդ դերասանուհիներից ամենասեքսուալներից մեկը ։
Անձնական կյանքը
2010 - 2012 թվականներին Ալեքսան ամուսնացած է եղել կինոպրոդյուսեր Շոն Կովելի հետ ։
2012 թվականի վերջից Ալեքսան հանդիպում էր դերասան Կառլոս Պենայի հետ ։ 2013 թվականի սեպտեմբերին զույգը հայտնեց նշանադրության մասին ։ 2014 թվականի հունվարի 4-ին Ալեքսան և Կառլոսը ամուսնացան Պուերտո Վալյերտայում, Մեքսիկա ։
Կառլոսն ու Ալեքսան միացրեցին իրենց ազգանունները, և հիմա երկուսն էլ կրում են ՊենաՎեգա ազգանունը (PenaVega) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Վանիկ Ավագյան (այլ կիրառումներ)
Վանիկ Ավագյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել՝
Աղդգոմելաանթկարի
Աղդգոմելաանթկարի (აღდგომელაანთკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 580 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մցխեթից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 431 մարդ ։
Ցախուր
Ցախուր (Цахур), գյուղ Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Ռուտուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 326 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Ռուտուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիոմիդի կղզիներ
Դիոմիդի կղզիներ (Острова Диомида, Diomede Islands), երկու կղզի և ժայռեր Բերինգի նեղուցում։ Կղզիներից արևմտյանը՝ Ռատմանովի կղզին (տարածությունը շուրջ 10 կմ2, բարձրությունը մինչև 513 մ) Ռուսաստանի ամենաարևելյան կետն է, արևելյանը՝ Կրուզենշտեռնի կղզին, Ֆրունեյ ժայռը պատկանում է ԱՄՆին։
Անվանում
Հայտնագործել է Վիտուս Բերինգի ռուսական արշավախումբը 1728 թվականի օգոստոսի 16–ին՝ սուրբ Դիոմեդեսի տոնի օրը, և այդ առթիվ դրանք անվանվեցին Դիոմիդի կղզիներ։ 1732 թվականին այդ կղզիները քարտեզի վրա գծանշեցին Իվան Ֆեդորովն ու Միխայիլ Սպիրիդոնովիչ Գվոզդևը։ Վերջինիս անունով այս կղզիները կոչվում են նաև Գվոզդևի կղզիներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կղզիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզիներ Կատեգորիա:Բերինգի ծով
Գերբոլ
Գերբոլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում կամ Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդի գավառի հարավարևելյան ծայրամասում, Մոկս քաղաքից հարավ-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սարսափ ավտոբուսը
Սարսափ ավտոբուսը (De Griezelbus), The Horror Bus), հոլանդական մանկական արկածային սարսափ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Պիտեր Կոյպերսը, 2005 թվականին։ Նկարահանվել է ըստ Պոլ վան Լոնի գրքերի շարքի։
Սյուժե
Օնովալը մի դժբախտ տղա է։ Մայրը նրան չի սիրում, իսկ հայրը միշտ զբաղված է իր ռոք խմբով՝ բաս կիթառ է նվագում։ Օնովալը սիրահարվել է իր դասընկերուհուն՝ Լիզալորային, և այդ պատճառով էլ միշտ ծաղրի է ենթարկվում խուլիգան Ջինոյի կողմից։ Բայց մի անգամ նրանց դասարան է գալիս գրող Նոլ վան Պուլը և պատմում է մի պատմություն առեղծվածային Ֆերլյուցիի մասին։ Այդ ժամանակ էլ Օնովալը գրում է պատմություն այն մասին, թե ինչպես է դասարանն էքսկուրսիա գնում սարսափների զբոսայգի, և այնտեղ Ջինոն սպանում է վամպիր կոմս Վլապոնոյին։ Ֆերլյուցիի մութ կախարդության շնորհիվ Օնովալօի գրածներն սկսում են իրականանալ։ Հիմա տղան պետք է փոխի իր պատմության ավարտը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հոլանդական ֆիլմեր Կատեգորիա:Հոլանդերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Մանկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր մարդագայլերի մասին
Ստարոմրյասովո
Ստարոմրյասովո (Старомрясово, Иҫке Мерәҫ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 254 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուկրաինսկոե (գյուղ, Բախմաչի շրջան)
Ուկրաինսկոե (Українське), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Ուկրաինսկոե գյուղում բնակվում էր 87 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 152,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սեն Մարտեն օ Շարտրեն
Սեն Մարտեն օ Շարտրեն (Saint-Martin-aux-Chartrains), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 391 մարդ, բնակչության խտությունը` 77.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.06 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ստարոյակշեևո
Ստարոյակշեևո (Староякшеево, Иҫке Яҡшый), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Ցապալովկա
Ցապալովկա (Цапаловка, Цапаловка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Ստարոյակշեևո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ցապալովկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Կազան, Պուշկինի փողոց)
Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Памятник Габдулле Тукаю, Габдулла Тукай һәйкәле), հուշարձան Թաթարստանի մայրաքաղաք Կազանում, որը նվիրված է թաթար ժողովրդական բանաստեղծ, գրական քննադատ, հրապարակագիր, հասարակական գործիչ և թարգմանիչ Գաբդուլլա Տուկային (Թուքայ)։ Տեղադրվել է Պուշկինի փողոցում, Տուկայի անվան պուրակում՝ քաղաքի Վախիտովյան շրջանում։
Նկարագրություն
Հուշարձանի հեղինակներն են Սադրի Ախունովը, Լև Կերբելը և Լև Պիսարևսկին։
Բրոնզե հուշարձանը պատկերում է Գաբդուլլա Տուկային, որի ձեռքին բացված գիրք է։ Քանդակը տեղադրված է սև լաբրադորիտից կառուցված բարձր պատվանդանին։ Պատվանդանը, որը գտնվում է քառակուսի հիմքի վրա, ներքևում քառանիստ է, որն աստիճանաբար վերածվում է ութանիստի։ Պատվանդանի ստորին հատվածը գոտեվորված է թաթարական ժողովրդական նախշերով։ Պատվանդանի ճակատային մասում կյուրեղագրով և արաբական տառերով փորագրված է
մակագրությունը։
Հուշարձանը բացվել է 1958 թվականին։ ՌԽՖՍՀ նախարարների խորհրդի 30.08.1960 թվականի թիվ 1327 որոշման հավելված 1-ով հուշարձանը ճանաչվել է մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կազանի հուշարձաններ
Հայաստանի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան
ՀՀ հանրային խորհուրդը
ՀՀ հանրային խորհուրդը (ՀԽ) ՀՀ նախագահի կողմից կազմավորվող ապաքաղաքական, խորհրդակցական մարմին է, որի նպատակը ժողովրդավար, համակարգի զարգացմանը պետական իշխանության մարմինների ու քաղաքացիների, հասարակության և իշխանության միջև երկխոսության ու վստահելի գործընկերային հարաբերությունների ձևավորմանը, հասարակական վերահսկողության իրականացմանը, ինչպես նաև մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների ապահովմանը նպաստելն է։ ՀՀ ՀԽ-ն ստեղծվել է 2008 թվականի հուլիսի 12-ին, կանոնադրությունը և առաջին 12 անդամների կազմը հաստատվել է 2009 թվականի մարտի 11-ին, մայիսի 29-ին ամրագրվել է ՀՀ նախագահի հրամանագրով։ ՀԽ նախագահին (2009 թվականից Վագգեն Մանուկյան) նշանակում է ՀՀ նախագահը։ ՀԽ-ի որոշմամբ՝ փորձաքննություն է իրականացվում ՀՀ օրենքների և Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ նախատեսող՝ գիտության, կրթության, մշակույթի, առողջապահության, սոցիալական ապահովության, բնապահպանության և մարդու իրավունքների, հասարակական անվտանգության ու կարգի պահպանման բնագավառներում պետական քաղաքականության նախագծերի վերաբերյալ։ ՀԽ-ն կազմված է 36 անդամից, որոնցից 12-ին նշանակում է ՀՀ նախագահը, 12-ին ընտրում են հանձնաժողովները։ Հետագայում 24 անդամից յուրաքանչյուրն առաջադրում է ՀԽ-ի մեկական թեկնածու, որոնցից առավել շատ ձայներ ստացած 12 անձի առաջարկվում է անդամակցել ՀԽ-ին։ Ներկայումս ՀԽ-ում գործում են 66 ենթահանձնաժողով և բազմաթիվ աշխատանքային խմբեր։ 12 ոլորտային հաձնաժողովներում ընդգրկված 1950 անդամները ներկայացնում են ավելի քան 1200 հասարակական կազմակերպություններ, միություններ, ընկերակցություններ և հիմնադրամներ։ Այս հանձնաժողովներում ընդգրկված են գիտնական 329 թեկնածու, պրոֆեսոր։ Մարզերը ներկայացված են 422 անդամով (21,7 %), կանայք՝ 635-ով (32,7 %)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարդու իրավունքները Հայաստանում
Պուասոնի բաշխում
Պուասոնի բաշխում (Սիմեոն Պուասոնի անունով), ամբողջաթիվ արժեքներ ընդունող պատահական մեծությունների հավանականությունների կարևոր բաշխումներից։
Պուասոնի բաշխում ունեցող պատահական մեծությունը X=k k(1, 2, 3,․․․) ամբողջ արժեքները ընդունում է
Պուասոնի բաշխում ունեցող պատահական մեծության մաթեմատիկական սպասումը և դիսպերսիան \lambda է։ \lambda_1 և \lambda_2 պարամետրերով Պուասոնի բաշխում ունեցող X_1 և X_2 պատահական մեծությունների գումարը Պուասոնի բաշխումն է՝ պարամետրով։
Տեսական-հավանականաին մոդելներում Պուասոնի բաշխումը օգտագործվում է և՛ որպես մոտարկող, և՛ որպես ճշգրիտ բաշխում։ Օրինակ, եթե ո անկախ փորձերում A1, A2,..., An անկախ պատահույթները հանդես են գալիս միևնույն p փոքր հավանականությամբ, ապա այդ պատահույթների որևէ k հատի միաժամանակյա հանդես գալու հավանականությունը մոտավորապես pk(np) է։
Մասնավորաբար, այդ մոդելը լավ է նկարագրում ռադիոակտիվ տրոհման պրոցեսը և ֆիզիկական այլ պրոցեսներ։ Որպես ճշգրիտ բաշխում Պուասոնի բաշխում հանդես է գալիս պատահական պրոցեսների տեսության մեջ։
Կատեգորիա:Հավանականությունների տեսություն
(6867) Կուվանո
(6867) Կուվանո (Kuwano), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 28-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,589115 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9163 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2619 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1521,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236579 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,84° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռոն Արադ
Ռոն Արադ (רון ארד, Ron Arad, ), դիզայներ, նկարիչ և ճարտարապետ։
Կենսագրություն
Ավարտելով Բեցալելի անվան արվեստի և դիզայնի ակադեմիան՝ 1973 թվականին տեղափոխվել է Լոնդոն և ընդունվել Ճարտարապետական ասոցացիայի ակադեմիա (Architectural Association School of Architecture) ։ 1981 թվականին Արադը դարձել է ճարտարապետական բյուրեյի հիմնադիրներից մեկը, այստեղ սկսել է ստեղծել իր առաջին արվեստի օբյեկտները արդյունաբերական արտադրության թափոններից և շինարարական մասերից ։ Նյութերի սահմանների ու հնարավորությունների հետ մշտական փորձերը՝ նյութի ընտրությունից մինչև ամբողջական կոմպոզիցիայի ստեղծում, նրա լրիվ նոր, ռադիկալ պատկերացումները օբյեկտների և շինությունների ձևի մասին նկարչին դարձնում են կարևոր կերպար դիզայնի և ճարտարապետության աշխարհում։
Իր կարիերայի ընթացքում Ռոն Արադը ծրագրեր է մշակել կահույքի և դիզայնի բոլոր խոշոր միջազգային ապրանքանիշների համար՝ Vitra, Kartell, Moroso, Alessi, Driade, Cappellini, Cassina, WMF, Սվարովսկի, Roca и Magis։ Համագործակցել է տարբեր նորաձևության, տեխնոլոգիական ապրանքանիշների հետ, ներառյալ՝ Adidas, Nestle, Fiat, LG, Bombay Sapphire, Սամսունգ, RuinartՀեննեսսի, Կենզո, Le Coq Sportif և շատ ուրիշներ ։ Նրա հրապարակային գեղարվեստական աշխատանքները զարդարում են աշխարհի շատ անկյունների հասարակական վայրերը։
2010 թվականին Արադը սկսել է համագործակցել New Eye London հետ՝ ակնոցների հավաքածու ստեղծելու համար ։
Դասավանդում է Վիենայի և Լոնդոնի ամենահեղինակավոր ուսումնական հաստատություններում։
Գյոզ
Գյոզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բուիտրագո դել Լոսոյա
Բուիտրագո դել Լոսոյա(Buitrago del Lozoya), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեռա Նորտե շրջանում։ Տարածքը 27 կմ²։ Բնակչությունը՝ 2068 մարդ(ըստ 2010 թվականի)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 75 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Էրո (դեպարտամենտ)
Էրո (ֆրանսերեն՝ Hérault), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավում, Միջերկրական ծովի մոտ։
Պատմություն
Էրոն Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թ. մարտի 4-ին ստեղծված առաջին դեպարտամենտներից մեկն է։ Կազմավորվել է նախկին Լանգեդոկ գավառի տարածքի մի մասից։
20-րդ դարի սկզբի տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով տարածաշրջանում մեծ անկում ապրեց խաղողագործությունը և դարձավ հարյուրավոր մանր ձեռնարկությունների ապստամբության պատճառ։ Դա մեծ ճնշում էր Ժորժ Կլեմանսոյի կառավարության վրա։
1956 թվականի ձմռան խիստ սառնամանիքները մեծ վնաս հասցրին ձիթենիներին և ձիթապտղի արտադրությունը չէր վերականգնվում մինչև 80-ականների վերջը։ Այդ ժամանակներում փակվել էին ձեռնարկություններից շատերը։
Աշխարհագրական տվյալներ
Էրո դեպարտամենտը գտնվում է Միջերկրական ծովի մոտ։ Կարևոր գետերն են Օրի, Էրո, Վիդուրլ գետերը։ Երեք կողմերից Էրոյին շրջապատում են Օդ, Թարն, Ավերոն և Գար դեպարտամենտները։
Տնտեսություն
Զարգացած է տուրիզմը։
Արդյունահանվող օգտակար հանածոներից են երկաթը, քարածուխը, մարմարը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Դասական Հունաստան
Դասական Հունաստան, պոլիսյան համակարգի ծաղկման շրջանը, որն ընդգրկել է մ.թ.ա. 5-4-րդ դարերը։
Խոշոր ստրկատերերի ձեռքին ավելի ու ավելի մեծ հարստությունների կենտրոնացումը մ.թ.ա. 5-րդ դարի վերջին հանգեցրեց պոլիսներում ազատ աշխատանքի նշանակության կորստի, ստրկատիրական դեմոկրատիայի ճգնաժամի։ Պելոպոնեսյան երկպառակտչական պատերազմը խորացրեց ճգնաժամը։ Հունական պոլիսների ենթարկումը Բալկաններում ստեղծված հզոր մակեդոնական տերությանը, Արևելքում Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումները վերջ դրեցին հունական պատմության դասական ժամանակաշրջանին։ Պոլիսների քայքայումը փիլիսոփայության և արվեստի մեջ առաջ բերեց ազատ քաղաքացու իդեալի կորուստ։ Հասարակական իրականության ողբերգական բախումների հետևանքով առաջացան կյանքի երևույթների, մարդու մասին ավելի բարդ հայացքներ զգալի փոփոխություններ կատարվեցին արվեստի ասպարեզում, որը որոշակի հակասական բնույթ ուներ։ Նրանում կորչում է ներդաշնակ և կատարյալ կյանքի հնարավորության հստակ հավատը, թուլանում է քաղաքացիական հերոսականի ոգին։ Սակայն ինչպես և նախկինում, գեղարվեստական գլխավոր խնդիր էր մնում գեղեցիկ մարդ պատկերելը. քանդակագործությունը նշանակալի չափով շարունակում էր կապված մնալ ճարտարապետության հետ։ Բայց նկարիչները օրեցօր ավելի հաճախ էին դիմում մարդու կենցաղի այն կողմերին, որոնք չէին տեղավորվում դիցաբանական կերպարներում և անցյալի պատկերացումներում։ Զարգացնելով և խորացնելով բարձ կլասիկայի նվաճումները՝ մ.թ.ա. 4-րդ դարի առաջատար վարպետները դրեցին մարդու հակասական ապրումների պատկերման, խոր կասկածանքներով մորմոքվող, շրջապատի աշխարհի թշնամական ուժերի դեմ ողբերգական պայքարի ելնող հերոսին պատկերելու հիմնախնդիրը։ Առաջին հաջողությունները բերվեցին անձնավորության հոգևոր կյանքի բացահայտման ասպարեզում։ Սկզբնավորվեց, թեև ամենաընդհանուր գծերով, հետաքրքրությունը մարդու կենցաղի և հոգեբանական կառուցվածքի բնորոշ առանձնահատկությունների նկատմամբ։
Ճարտարապետություն
Ճարտարապետության զարգացումն անհամաչափ էր տեղի ունենում։ Մ.թ.ա. 4-րդ դարի առաջին երրորդում նկատվում էր շինարարական գործունեության որոշակի անկում, որն ազդեցություն էր թողնում հունական պոլիսների (քաղաքների) տնտեսական և սոցիալական ճգնաժամի վրա։ Այդ անկումն առավել սրությամբ ազդեցություն ունեցավ Աթենքում, որը պարտություն կրեց Պելոպոնեսյան պատերազմում։ Հետագայում շինարարությունը զարգանում էր բավական ինտենսիվորեն, առանձնապես ծայրամասերում։
Մ.թ.ա. 4-րդ դարում կառուցվածքներում հետևում էին օրդերային համակարգի սկզբունքներին։ Տաճարների հետ միաժամանակ մեծ տարածում ստացավ թատրոնների շինարարությունը, որոնք սովորաբար տեղադրվում էին բաց երկնքի տակ։ Բլրի լանջին փորվում էին հանդիսատեսների նստատեղեր (Էպիդավրիի թատրոնում կար նստարանների 52 շարք), որոնք բոլորում էին կլոր կամ կիսակլոր մի հրապարակում, որտեղ ելույթ էին ունենում երգչախումբը և դերասանները։ Զարմանալի է իր կատարելությամբ թատրոնի հնչականությունը (ակուստիկան) Էպիդավրի թատրոնում։