cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հեռագրական տուն (Տագանրոգ)
Հասցեն` ք. Տագանրոգ, Հունական փողոց 88։
Պատմություն
Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Հունական փողոցի 88 հասցեում գտնվող երկհարկանի շինությունը` հեռագրական տունը, կառուցվել է 1859 թվականին, երկրորդ կարգի գիլդիայի հույն վաճառական Արգիրի Սկուրիչի միջոցներով։ Շինությունը կառուցվել էր ГАРО տիպային նախագծին համապատասխան։
Շինարարության ավարտից հետո շենքը վարձով տրվել է Տագանրոգի առաջին հեռագրային կայանին։ Կայանը բացվել էր 1860 թվականի հունվարի 13-ին և գործում էր  Բերդյանսկ-Մարիուպոլ-Տագանրոգ-Դոնի Ռոստով գծի վրա։
Քաղաքի առևտրական դասը հետաքրքրվում էր հեռագրով, քանի որ այն հնարավորություն էր տալիս արագացնել առևտրական գործարքների կնքումը և ապրանքների ստացումը։ 1859 թվականին Տագանրոգի առևտրականների ընկերակցությունը գրում է. «...Ամեն տարի Ազովի ծովի նավահանգստային քաղաքներում առևտրի աճող տեմպերը բացահայտում են այդ նավահանգիստների և Օդեսայի, Խարկովի, Մոսկվայի, Պետերբուրգի և նույնիսկ Արևմտյան Եվրոպայի գլխավոր առևտրական քաղաքների ու նավահանգիստների միջև էլեկտրական հաղորդակցության ծայրահեղ շոշափելի անհրաժեշտությունը։ Ինչ վերաբերվում է այս ծառայության կազմակերպման հետ կապված ծախսերի, ապա դրանք շատ հեշտ, արագ և նույնիսկ ավելցուկով կծածկվեն հեռագրական ծառայության եկամուտներից»։
Այդ ժամանակ կայանի սարքավորումները բաղկացած էին չորս ընդունիչ-հաղորդիչներից, որոնք սնուցվում էին հաստատուն հոսանքով Դանիելի 42 մարտկոցների համակարգից։ Հեռագրական ծառայությունը աշխատում էր առավոտյան ժամը 7-ից մինչև երեկոյան ժամը 9-ը և դասվում էր գործողության երկրորդ կարգին։
Ուղարկվող բոլոր հեռագրերը բաժանվում էին կառավարական, ծառայողական և անձնական։
1870 թվականից մինչև 1880-ական թվականները շենքը վաճառվել է գնդապետ Ալեքսանդր Գավրիլովիչ Ռեմիին, այնուհետև մինչև 20-րդ դարի սկիզբը տունը պատկանել է նրա որդիներ Ալեասանդրին ու Վլադիմիրին և նրանց ընտանիքներին։ Մի քանի տարի անց շենքը ձեռք է բերել Աննա Պետրովնա Ֆեդորովան, որի ամուսինը պետական պաշտոնյա էր։ 19-րդ դարի վերջին տունը ձեռք է բերել 39-ամյա այրի Աննա Պետրովնա Իվաշչենկոն։
Տան նախավերջին տերը եղել է Աբա Իոսիֆովիչ Նեսվեժինսկին։ Խորհրդային իշխանության տարիներին մինչև 1925 թվականը շենքը պատկանել է կաշվե ապրանքների վաճառական Պ. Մ. Ստուլին, որից հետո այն ազգայնացվել է։
1918 թվականին՝ Տագանրոգի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ, շենքում տեղակայված է եղել պարենային կոմիտեն և աշխատանքի քաղաքային բորսան։
Ներկայումս այն բնակելի շենք է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1859 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Սուբաս (Պուչկոմայի վտակ)
Սուբաս (Субась), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Արխանգելսկի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Պուչկոմա գետի աջ ափին՝ 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 24 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն, գետի ենթաավազանը՝ բացակայում է, գետի գետային ավազանը՝ Մեզեն ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հաշվեհարդար Բրոնքսում
«Հաշվեհարդար Բրոնքսում» (紅番區 (Hong faan kui)) ռեժիսոր Ստենլի Տոնգի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Ջեքի Չանը, Անիտա Մուին, Ֆրանսուազա Յիպը, Բիլ Տունը, Մարկ Էկերսթրիմը, Գարվին Կրոսը, Մորգան Լամը, Էյլեն Սիթը, Չան Ման Չինգը, Ֆրեդ Անդրուչին։
Սյուժե
Հոնկոնգյան ոստիկան Կեունգը Ամերիկա է գալիս իր հորեղբոր մոտ՝ հարսանիքին մասնակցելու համար։ Հորեղբայրը իր խանութը վաճառել է մի գեղեցիկ չինուհու, տեղյակ չպահելով վերջինիս, որ խանութի վրա ավազակային հարձակում է սպասվում։ Կեունգն, իհարկե, սատար կանգնեց գեղեցկուհի բիզնես լեդիին։ Բայց դրանով Կեունգի և ավազակների հակամարտությունը չի ավարտվում, քանի որ ավազակները սկսում են որոնել իրենց կորցրած ադամանդները։
Նոդար Կումարիտաշվիլի
Նոդար Կումարիտաշվիլի (ნოდარ ქუმარიტაშვილი), վրացի սահնորդ, որը Կանադայի Ուիստլեր քաղաքում անցկացվող 2010 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողության օրը մարզումների ժամանակ մահացու պատահարի պատճառով մահացավ։ Նա դարձավ չորրորդ մարզիկը, ով մահացավ ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախապատրաստվելու ընթացքում, և յոթերորդ մարզիկը, ով մահացավ կա՛մ ամառային, կա՛մ ձմեռային օլիմպիական խաղերում։
Կումարիտաշվիլին, ով առաջին անգամ սկսել էր զբաղվել սահնակային սպորտով 13 տարեկանում, ծնվել էր պրոֆեսիոնալ սահնորդների ընտանիքում. նրա պապը այդ մարզաձևը բերել էր Վրաստանի Խորհրդային Հանրապետություն, իսկ իր հայրը և հորեղբայրը մրցում էին միմյանց հետ, երբ դեռ փոքր էին, հետագայում հորեղբայրը ստանձնել էր Վրաստանի Սահնակային սպորտի ֆեդերացիայի ղեկավարի պաշտոնը։ Կումարիտաշվիլին ինքը մասնակցել է 2008-09 թվականների սահնակային սպորտի աշխարհի առաջնությանը։ Նա եղել է նաև Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի ուսանող, որտեղ 2009 թվականին ստացել է տնտեսագետի որակավորում։
Կյանք և կարիերա
Կումարիտաշվիլին ծնվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 25-ին Վրացական ԽՍՀ-ի (ներկայիս Վրաստանը) Բորժոմ քաղաքում Դավիթ և Դոդո Կումարիտաշվիլիների ընտանիքում ։ Նա ուներ մեկ քույր՝ Մարիամը, ով չորս տարով փոքր էր իրենից ։
Կումարիտաշվիլին մեծացել է մոտակա Բակուրիանում, որը հայտնի է իր բազմաթիվ լեռնադահուկային լանջերով։ Նա զբաղվում էր մի քանի ձմեռային սպորտաձևերով, իսկ սահնակային սպորտով սկսել է զբաղվել 13 տարեկանում ։ Վրաստանի տեխնիկական համալսարան ընդունվելիս, որտեղ 2009 թվականին ավարտել էր տնտեսագիտության բակալավրի որակավորմամբ, Կումարիտաշվիլին վարել է խիստ մարզման և մրցումների ժամանակացույց ։ Չնայած նրա ընտանիքը ուներ տնտեսական դժվարություններ, սակայն Կումարիտաշվիլին մասնակցում էր հնարավորինս շատ սահնակային սպորտի մրցումների։ Որպես վրաց ուղղափառ եկեղեցու բարեպաշտ անդամ՝ նա յուրաքանչյուր մրցումից առաջ աղոթում էր եկեղեցում ։
2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ին՝ Օլիմպիական խաղերի սահնակային սպորտի որակավորման վերջնաժամկետին, Կումարիտաշվիլին զբաղեցնում էր 38-րդ տեղը։ Նա 2010 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում որակավորվել էր սահնակային սպորտի տղամարդկանց մեկ հոգանոց առաջնությունում ինչը իր նորամուտն էր օլիմպիական խաղերում։
Օլիմպիական սահնակային սպորտի մրցուղի
Օլիմպիական սահնակային սպորտի մրցության անցկացման վայրը` Ուիստլերի սահնակային կենտրոնը, նախագծվել էր Ուդո Գուրգելի և նրա ընկերության կողմից, իսկ վերջնական տարբերակը պատրաստ է եղել 2004 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ։ Օգտագործելով գծի նշված չափերը սահնակների մուտքի և ելքի մի շարք հետագծերի համար, IBG- ն հաշվարկեց արագությունը և G ուժերը գծի յուրաքանչյուր կորի երկայնքով։ Ակնկալվում էր, որ կորի նոր կազմաձևերը, այլ ոչ թե արագությունը, ապահովելու են հիմնական մարտահրավերը։ Տղամարդկանց 136.3 km/h համար հաշվարկված առավելագույն արագությունը 136.3 km/h
Պատահար և մահ
Պատահարից անմիջապես հետո բուժաշխատողները Կումարիտաշվիլիի կողքին էին։ Կատարվել է ինչպես սիրտ-թոքային, այնպես էլ բերանային վերակենդանացում ։ Նրան ուղղաթիռով տեղափոխել են Ուիստլերի հիվանդանոց, որտեղ նա մահացել է ստացված վնասվածքներից ։ Դա սահնակային սպորտի առաջին մահվան դեպքն էր 1975 թվականի դեկտեմբերի 10-ից ի վեր, երբ մահացավ իտալացի սահնորդ ։  Կումարիտաշվիլին դարձավ չորրորդ մարզիկը, ով մահացավ Ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում։ Նա նաև 16-րդ մարզիկն էր, ով մահացավ կա՛մ ամառային, կա՛մ ձմեռային օլիմպիական խաղերի ընթացքում կամ մարզումների ժամանակ ։
Սուգ
Կումարիտաշվիլիի մահվան կադրերը հեռուստատեսությամբ հեռարձակվելուց հետո Վրաստանում ցնցում ու սուգ էր ։ Ի պատասխան վթարի, վրացական թիմը հայտարարեց, որ կքննարկի բացման արարողությունները բաց թողնելու կամ խաղերից ամբողջությամբ դուրս գալու մասին, բայց Վրաստանի սպորտի և մշակույթի նախարար Նիկա Ռուրուան հետագայում հայտարարեց, որ թիմը կմնա Վանկուվերում և «իրենց ջանքերը կուղղեն իրենց ընկած թիմակիցի համար» ։ Բացման արարողության ժամանակ Վրաստանի օլիմպիական հավաքականի մնացած յոթ անդամները կրում էին սև թևկապներ, կրում էին Վրաստանի դրոշը սև ժապավենով և իրենց շարքի մեջ ազատ տեղ էին թողել՝ որպես հարգանքի նշան ։ Մտնելով «Բի-Սի Փլեյս» մարզադաշտ՝ վրացական թիմին դիմավորել էին հավաքված բազմության բուռն ծափահարություններով։ Թիմը երթից անմիջապես հետո լքել էր մարզադաշտը ։ Ավելի ուշ՝ բացման արարողությունների ժամանակ, մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին Կումարիտաշվիլիի հիշատակը, և՛ Կանադայի, և՛ Օլիմպիական դրոշները իջեցվել էին մինչև կեսը ։ Իր թիմակից և սահնորդ Լևան Գուրեշիձեն, ով պետք է մասնակցեր Կումարիտաշվիլիի հետ, պատահարից հետո ներկայացրել էր ինքնաբացարկ՝ թիմակիցներին ասելով, որ «չի կարող մասնակցել», և վերադարձել էր տուն՝ մասնակցելու հուղարկավորությանը ։ Մնացած բոլոր մասնակցող սահնորդները իրենց սաղավարտի վրա սև գոտի էին կրում՝ ի հիշատակ Կումարիտաշվիլիի ։
2010 թվականի փետրվարի 17-ի վաղ առավոտյան Կումարիտաշվիլիի մարմինը հասավ Թբիլիսի։ Այդ օրը այն հասավ իր հայրենի քաղաք Բակուրիան։ Հազարավոր վրացիներ փետրվարի 19-ին մասնակցեցին նրա հուղարկավորությանը, և նա հուղարկավորվել էր շաբաթ օրը` փետրվարի 20-ին, իր այցելած եկեղեցում։ Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին՝ Վրաստանի օլիմպիական համազգեստ հագած, ներկա է գտնվել թաղման արարողությանը ։
Բակուրիանում Կումարիտաշվիլիի մանկության տան փողոցը վերանվանվեց իր պատվին ։ Վանկուվերի օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ նվաճած գերմանացի Ֆելիքս Լոխը հալեցրել էր իր մեդալը և երկու սկավառակներ ձուլել, մեկի վրա փորագրելով Կումարիտաշվիլիի նկարը և իր ծննդյան ու մահվան տարեթվերը՝ նվիրել էր Կումարիտաշվիլիի ծնողներին ։  Չնայած Կումարիթաշվիլիի ընտանիքին մի քանի դրամական նվիրատվություն, ողբերգությունը ծանր էր նրանց համար. Դոդոն, ով շարունակում էր ամեն օր Կումարիտաշվիլիի համար ամեն օր կերակուր պատրաստել, փորձել էր ինքնասպան լինել, իսկ Դավիթը առողջական լուրջ խնդիրներ ունեցավ, ինչը պատճառով մի քանի անգամ հիվանդանոցում պառկել է ։
Արտակարգ անվտանգության միջոցառումներ
Սահնակային սպորտի միջազգային ֆեդերացիան (ՍՍՄՖ) հայտարարեց, որ Կումարիտաշվիլիի մահը «չի եղել ոչ անվտանգ մրցուղու պատճառով», բայց որպես կանխարգելիչ միջոց՝ 16 ելքի պատերը բարձրացվեցին, և սառույցի պրոֆիլը ճշգրտվեց ։ Բացի դրանից, տղամարդկանց սահնակային մեկնարկը տեղափոխվեց կանանց մեկնարկի կետ՝ արագությունը նվազեցնելու համար, մինչդեռ կանանց սահնակային մեկնարկի կետը նույնպես ավելի ցածացվեց ։
Վազքուղում մարզումները վերսկսվեցին փետրվարի 13-ին՝ վազքուղու փոփոխությունները ավարտելուց հետո։ Երեք սահնորդներ, այդ թվում՝ հեռացած Գուրեշիձեն, այդ օրը չեն մասնակցել որևէ վարժանքի ։
Սահնակային սպորտի միջազգային ֆեդերացիայի զեկույցը
2010 թվականի ապրիլի 19-ին ՍՍՄՖ-ն հրապարակել էր Կումարիտաշվիլիի մահվան վերաբերյալ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեին ուղղված իր վերջնական զեկույցը ։ Զեկույցում պարզվել է, որ Կումարիտաշվիլիի օգտագործած սահնակը համապատասխանում էր ՍՍՄՖ-ի բոլոր չափանիշներին։ Պատահարը վերագրել էին «15/16 ոլորանում սկսվող վարորդական սխալներին, որոնք որպես կուտակում ավարտվեցին այն արդյունքով նա դուրս եկավ վազքուղուց և հետագայում հարվածեց դիրքին։, , , Սա ողբերգական արդյունք է, որը չպետք է լիներ վարորդական սկզբնական սխալի արդյունքում» ։ Սա դժբախտ պատահարի տեսակ էր, որը նախկինում չէինք տեսել, և, հետևաբար, «[այս] վթարի անհայտ և անկանխատեսելի դինամիկայով, վազքուղու այդ հատվածում պատերի դիրքը չեն ծառայել՝ կանխելու տեղի ունեցած ողբերգությունը» ։  Այնուամենայնիվ, զեկույցը նաև որոշեց, որ համազննման գործընթացում վազքուղին ավելի արագ էր, քան սկզբնապես հաշվարկված էր։ Ակնկալվող 136 կմ/ժ-ի փոխարեն, գրանցված ամենաբարձր արագությունը 156․93 կմ/ժ էր, և թեև սահնորդների մեծ մասը կարողանում էին հաղթահարել այդ արագությունը, սակայն ՍՍՄՖ-ն չէր ցանկանա, որ սպորտաձևը այդ ուղղությամբ զարգանա ։  ՍՍՄՖ-ի նախագահ Ֆենդտը 2014 թվականի Սոչիի օլիմպիական կազմկոմիտեին գրել էր, որ ՍՍՄՖ-ն հոմոլոգիական կդարձնի առաջարկվող Սոչիի վաուղին միայն այն դեպքում, եթե արագությունները չգերազանցեն 130-135 կմ/ժ-ը։ ՍՍՄՖ-մ նաև ասաց, որ «վճռական է» անել այն, ինչ կարող է, որպեսզի նման պատահարներ այլևս չկրկնվեն։ ՍՍՄՖ-ի գլխավոր քարտուղար Սվեին Ռոմստադն ամփոփել էր՝ ասելով. «Այն, ինչ պատահեց Նոդարի հետ, մահացու անկանխատեսելի դեպք էր»։
Քննիչի զեկույցը
Բրիտանական Կոլումբիայի քննչական գրասենյակը հետաքննել է միջադեպը։ Հաղորդվում է, որ, ի թիվս այլ ապացույցների, քննվում է գրավոր բողոքներ վենեսուելացի սահնորդ Վերներ Հոգերի կողմից Ուիստլերի վազքուղու անվտանգության վերաբերյալ, ով 2009 թվականի նոյեմբերի 13-ին վթարի էր ենթարկվել վազքուղու վրա` ծանր ցնցում ստանալով, և տեղեկություններ, որոնք ենթադրում են, որ վազքուղին կառուցվել է այդքան նեղ և զառիթափ վայրում ՝ Ուիստլեր և Բլեքկոմբ լեռների մոտակայքում, առևտրային պատճառներով։
Սեպտեմբերի 16-ին թվագրված մի զեկույցում դատաբժիշկը որոշում է կայացրել Կումարիթաշվիլիի մահվան մասին`« գործոնների փոխազդեցության» հետևանքով վթար, այդ թվում` վազքուղու մեծ արագություն, տեխնիկական դժվարություն և մարզիկի հարաբերական անծանոթություն վազքուղուն ։ Նա գրել է, որ Կումարիտաշվիլիի մարզումային վազքերի ժամանակ ողջամիտ էր ենթադրել, որ «պարոն Կումարիտաշվիլին սահում էր ավելի արագ, քան երբևէ իր կյանքում, և փորձում էր էլ ավելի արագ գնալ, միաժամանակ պայքարում էր սովորել գծի բարդություններին և դրա ստեղծած դինամիկային» ։  Դատաքննիչը ընդունեց, որ կաշկանդելը միշտ ռիսկի տարր է պարունակում, և որ Ուիստլերի վազքուղու կառուցման ընթացքում հետևել են այն ժամանակվա լավագույն փորձին։ Նա նաև կոչ արեց ՍՍՄՖ-ին`պահանջել մարզիկներից օլիմպիական խաղերից և այլ խոշոր մրցումներից առաջ ներգրավել ավելի շատ պարտադիր մարզումների ։ Դատաքննիչը նաև մեկնաբանեց. «Կազմակերպիչները, կարգավորող մարմինները և վայրերի սեփականատերերը պետք է համոզվեն, որ ջանք չխնայեն կանխատեսել անկանխատեսելիը, որքանով որ դա վերաբերում է անվտանգությանը», և «զգուշանալ, սխալվել ՝ ավելի շատ պնդելով, քան թե ավելի քիչ։ «
Պատասխանելով զեկույցին՝ Կումարիտաշվիլիի հայրն ասաց․. «Ես չեմ ընդունում Նոդարի փորձի պակասի մասին հայտարարությունը։ Նա փորձ չէր ունենա, եթե իրավունք չունենար մասնակցել Օլիմպիական խաղերին» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010 մահեր Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Category:Վրացի մարզիկներ Կատեգորիա:Category:Կանադայում մահացածներ
Պաատե
Պաատե (Paate), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Կոհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։
Աբել Բոնար
Աբել Բոնար (Abel Bonnard, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող, քաղաքական և պետական գործիչ, Վիշի վարչակարգի կառավարության ժամանակ ժողովրդական կրթության նախարար (18.04.1968-20.08.1944), դավաճան։
Եղել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1932 թվականից, 1946 թվականին որպես հայրենիքի դավաճան զրկվել է կոչումից)։
Կենսագրություն
Կրթությունն ստացել է Մարսելում, հետո ավարտել է Փարիզի Լյուդովիկոս Մեծի անվան լիցեյը (Lycée Louis-le-Grand), ուսումնասիրել է գրականության պատմություն Լուվրի դպրոցում (École du Louvre)։ Ավարտել է Հռոմի Ֆրանսիական բարձրագույն դպրոցը։
1932 թվականին ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի 12-րդ նստաշրջանի անդամ։
Եղել է ակտիվ քաղաքական գործիչ, որի հայացքները 1920 թվականի վերջին և 1930 թվականի սկզբին աստիճանաբար զարգանում են ֆաշիզմի ուղղությամբ։ Շառլ Մորասի գաղափարների հետևորդն էր, «Ակսյոն ֆրանսեզ»-ի ղեկավարը՝ հռչակելով ազգային վերածննդի գաղափարներ։ Ֆրանսիական գրականության մեջ այդ շարժումն անվանել են «ռոմանական դպրոց»։ Նրա հետադիմական տեսությունը վկայում էր բուրժուական ժողովրդավարության և կապիտալիզմի ճգնաժամի մասին, հիասթափություն խորհրդարանականությունից և գիտությունից, որոնց հակադրվում էր կրոնը։
Ֆրանսիացի ազգայնականները նրան կոչել են la Gestapette: Եղել է համասեռամոլ, անունը կապված է եղել մի քանի աղմկոտ պատմությունների հետ։
Լավալի կոլլաբորացիոնիստական կազմում եղել է 4 նախարարնեից մեկը եղել է, որ ստորագրել է 1944 թվականի հուլիսի 5-ի պաշտոնական պայմանագիրը, որը քննադատում էր իր սեփական կառավարությանը Երրորդ ռեյխին «անբավարար» օգնության համար։
Ա. Բոնարը եղել է Ֆրանսիական ակադեմիայի առաջին անդամներից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ֆաշիստական Գերմանիայի հետ համագործակցության համար հեռացվել է անդամությունից։
Ա. Բոնարը ֆրանսիական դատարանի կողմից հեռակա դատապարտվել է մահապատժի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կոլլաբորացիոնիստական գործունեության համար։ Ֆրանսիայից փախել է Իսպանիա, որտեղ ստացել է քաղաքական ապաստարան։ 1960 թվականին դատական վերաքննության համար վերադարձել է Ֆրանսիա։ Դատապարտվել է սիմվոլիկ պատժի՝ 10 տարի աքսոր՝ սկսած 1945 թվականից, սակայն չբավարվելով դատավճռով՝ որոշել է վերադառնալ Իսպանիա, որտեղ ապրել է մինչև 1968 թվականը՝ կյանքի վերջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Անուշավան Մեսրոպյան
Կենսագրություն
Անուշավան Մեսրոպյանը ծնվել է Սիսիանի շրջանի Բազարչայ (այժմ՝ Գորայք, ՀՀ Սյունիքի մարզ) գյուղում։ 1991 թվականից ապրում և աշխատում է Լվով քաղաքում (Ուրկրաինա)։ 1999 թ. ավարտել է Լվովի Ի. Ֆրանկոյի անվան ազգային համալսարանի ուկրաինական բանասիրության ֆակուլտետը։ Ուկրաիներեն լեզվի և գրականության մագիստր է։ Աշխատել է Լվովի Ի. Ֆրանկոյի անվան ազգային համալսարանի գիտական գրադարանում, Լվովի Ուկրաինական Կաթոլիկական համալսարանի և պոլիտեխնիկական ազգային համալսարանի հրատարակչություններում, ինչպես նաև հայոց լեզու և արդի ուկրաիներեն է դասավանդել Լվովի ուկրաինական կաթոլիկական համալսարանում և Սուրբ Ոգու հոգևոր ճեմարանում։ 2015 թվականից աշխատում է  Լվովի Ի. Ֆրանկոյի անվան ազգային համալսարանի գիտական գրադարանի Ֆ. Մաքսիմենկոյի անվան ձեռագրերի, հնատիպ և հազվագուտ գրքերի բաժնում մատենագետ. ուսումնասիրում է Ուկրաինայում գտնվող հայերեն ձեռագրերը։ Զբաղվում է երկլեզու թարգմանությամբ։ Նրա բազմաթիվ թարգմանությունները՝ պոեզիա, արձակ, դրամատուրգիա, ինչպես նաև գրականագիտական հոդվածները՝ ուկրաիներենից հայերեն և հայերենից ուկրաիներեն, տպագրվել են հայկական և ուկրաինական գրական և պարբերական մամուլում՝ «Գարուն», «Գրական թերթ», «Նորք», «Առավոտ», «Նոր -Դար», «Арка», «Литературный Львов», «Коментар», «Литературная Украина», «Курєр Кривбасу», «Зерна» «Журнал Ї», «Сучасність»: 2013 թ. միջազգային «Գրքի հարթակ» նախագծի շրջանակներում իրականացրել է հետազոտություն՝ «Թարգմանություններ ուկրաիներենից և հայերենից 1991 թվականից հետո. «Փաստեր, միտումներ, առաջարկություններ»»։ Ուսումնասիրությունը հրապարակված է առցանց հրատարակություններում։ ԱՊՀ և Բալթյան երկրների թարգմանիչների, գրողների և հրատարակիչների I, II, ІІІ և V համաժողովների մասնակից է ։
Խոշորացուցիչ ապակին (մուլտֆիլմ)
Խոշորացուցիչ ապակին (Увеличительное стекло), խորհրդային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը նվիրված է շրջապատող աշխարհի հանդեպ բարի և ուշադիր վերաբերմունքին։
Ժամանակակից մուլտիպլիկացիայի առաջատար ռեժիսորներից և մանկավարժներից մեկի` Ալեքսանդր Գորլենկոյի առաջին ինքնուրույն մուլտիպլիկացիոն ֆիլմն է («Ուրախ կարուսել» մուլտիպլիկացիոն ալմանախի երկու սյուժեներից հետո ):
Մուլտֆիլմը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել մոսկովյան հիպիների շրջանում, որոնք բաց չէին թողնում մուլտֆիլմի ցուցադրությունները «Ռոսիա» կինոթատրոնում ։
Ֆիլմում օգտագործվել են հատվածներ Չեսլավ Նեյմանի երաժշտությունից։
Սյուժե
Անտառային արահետով տղան վազում է իր շան հետ և կորցնում է խոշորացուցիչ ապակին։ Այն գտնում է ոզնին, որի միջոցով սկսում է ուսումնասիրել անտառի բնակիչներին` իմանալով նրանց մասին շատ նոր ու հետաքրքիր բաներ։
Անտառում խոշորացուցիչ ապակի գտած և առարկաներն ավելի ուշադիր դիտելու հնարավորություն ստացած ոզնու պատմությունը սովորեցնում է հանդիսատեսին նկատել ու սիրել բնությունը։
Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:1983 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Գորլենկոյի մուլտֆիլմեր
Լճիկ (Բշերիկի գավառ)
Լճիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բշերիկի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Հելեն Ֆիլդինգ
Հելեն Ֆիլդինգ (Helen Fielding; ), անգլիացի գրող։
Կենսագրություն
Ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը, որտեղ սովորել է անգլերեն լեզու և գրականություն Սուրբ Աննայի քոլեջում։ Տասը տարի աշխատել է հեռուստատեսությունում՝ BBC ստուդիայում, եղել է հեռուստատեսային պրոդյուսեր, այնուհետև աշխատել է որպես լրագրող թերթի խմբագրությունում։ Հենց այդ ժամանակ էլ Ֆիլդինգը սկսել է փորձել իր ուժերը «մեծ» գրականությունում, բայց նրա առաջարկած սիրային վեպը մերժվել է «Mills & Boon» հրատարակչության կողմից։
Նրա առաջին գիրքը՝ «Հաջողության պատճառը» երգիծական վեպը լույս է տեսել 1994 թվականին։ Գիրքը հիմնված է Աֆրիկայում վավերագրական ֆիլմերի նկարահանումների ընթացքում հեղինակի կողմից ձեռք բերված փորձի վրա։ Հելեն Ֆիլդինգը հայտնի է դարձրել 1998 թվականին լույս տեսած «Բրիջիտ Ջոնսի օրագիրը» վեպը, որը ծնվել էր Ինդիպենդենտ թերթում նրա վարած էջից։ Գրքի աղմկալի հաջողությունից հետո հաջորդեց շարունակությունը «Բրիջիտ Ջոնս․բանականության սահմանները» (1999 թվական), իսկ հետո լույս տեսավ նաև նոր գիրք՝ Հելեն Ֆիլդինգի նոր հերոսուհու արկածների մասին,«Օլիվիա Ջոուլզ կամ Վառ երևակայություն»( 2003 թվական)։
Նրա գրքերի հիման վրա նկարահանվել է երկու ֆիլմ՝ «Բրիջիտ Ջոնսի օրագիրը» և «Բրիջիտ Ջոնս․Բանկանության եզրին» ,որոնց սյուժեն գրվել է Ռիչարդ Կյորտիսի կողմից։ 2013 թվականին հրապարակվել է պատմության շարունակությունը՝ «Բրիջիտ Ջոնսը խելագարվում է տղայի համար», որը 2014 թվականին թարգմանվել է ռուսերեն։ 2015 թվականի հոկտեմբերին սկսվել են Բրիջիտ Ջոնսի մասին երրորդ ֆիլմի նկարահանումները։ Այս ֆիլմը մեծ էկրանին հայտնվել է 2016 թվականին։ Նույն թվականին էլ հրապարակվել է Հելենի չորրորդ գիրքը՝ «Բրիջիտ Ջոնսի երեխան․ Օրագրեր», որի հիման վրա կինոնկար է նկարահանվել ։
Մատենագրություն
Բրիջիտ Ջոնս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Տյուլիգանովո
Տյուլիգանովո (Тюлиганово, Түләгөн), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 177 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Սրտի արատներ
Սրտի արատներ, սրտի կառուցվածքի կայուն անկանոնություն, որը հանգեցնում է նրա ֆունկցիայի խանգարման։ Տարբերում են բնածին և ձեռքբերովի Սրտի արատներ։
Բնածին արատների պատճառը
Բնածին սրտի արատների (անգլերեն՝ Congenital heart defect) պատճառը պտղի ներարգանդային զարգացման շրջանում սրտի և խոշոր անոթների ձևավորման խանգարումներն են, որին նպաստում են թունավորումները և հղիության առաջին կեսին մոր կրած որոշ հիվանդություններ (օրինակ, կարմրախտ), իոնացնող ճառագայթների ազդեցությունը, պտղի քրոնիկական հիպօքսիան են։ Բնածին սրտի արատների մի մասը դասվում են ժառանգական հիվանդությունների շարքը։ Բնածին են նաև երեխայի կյանքի առաջին տարիներին սիրտանոթային համակարգի վերջնական զարգացման կասեցման հետևանքով առաջացած սրտի արատը․։ Բնածին սրտի արատները արտահայտվում են բազմազան ձևերով, և ծանրության աստիճանը պայմանավորված է թոքային արյան շրջանառության փոփոխություններով։ Տարբերում են բնածին սրտի արատի 4 խումբ։
Բնածին սրտի արատի անատոմիական 4 խմբերը
1․ միջնապատի թերություններ՝ ա) միջնախասրտային միջնապատի վրա գտնվող ձվաձև անցքը չի փակվում, աջ և ձախ նախասրտերի արյունը խառնվում է իրար՝ առաջ բերելով կապտուկ, բ) միջփորոքային միջնապատի արատներ, երբ արյունը ձախ փորոքից հոսում է աջ փորոք, և վերջինս աստիճանաբար լայնանում է։ 2․ Բացվածքների նեղացումները լինում են նախասիրտ-փորոքային, աորտայի և թոքային զարկերակացողունի շրջանում։ Առանձնապես անբարենպաստ է թոքային ցողունի նեղացումը, որը դժվարացնում է արյան հոսքը դեպի թոքերը, հետևապես դժվարանում է արյան հարստացումը թթվածնով, առաջանում է կապտուկ։ 3․ Խոշոր անոթների անկանոնություններ, առավել հաճախ՝ չփակված բոտալյան ծորան (որի միջով աորտայից արյունն անցնում է թոքային զարկերակացողունի մեջ) և աորտայի աղեղի նեղացումներ (կոարկտացիա)։ 4․ Զուգորդված արատներ՝ բնածին արատները ոչ հազվադեպ լինում են բազմաթիվ տարբերակների զուգորդումներով (օրինակ, ֆալոյի եռանշան, քառանշան և հնգանշան զուգորդումներ)։ Մաշկածածկույթների կապտուկից և գունատությունից բացի սրտի արատին բնորոշ են նաև հևոցը, սրտի չափերի և դիրքի փոփոխությունները, սրտի աղմուկի առկայությունը, տոների փոփոխությունները, երեխաների ֆիզիկական թերզարգացումը։ Սրտի արատը ախտորոշում են աուսկուլտացիայի, էլեկտրասրտագրության, սրտանոթագրության, աորտագրության, սրտի ձողարկման և այլ մեթոդներով։ Բուժումը վիրաբուժական է։
Ձեռքբերովի արատներ
Ձեռքբերովի արատները հետևանք են սրտի փականների (կափույրների) բորբոքման (վալվուլիտ), որը պայմանավորված է ռևմատիզմով, ավելի հազվադեպ՝ սուր կամ ենթասուր սեպտիկ էնդոկարդիտով, սիֆիլիսով և այլ ինֆեկցիաներով։ Պատճառ կարող են դառնալ նաև փականներում զարգացող աթերոսկլերոտիկ պրոցեսը, կրծքավանդակի վնասվածքը (կոնտուզիա), ֆիզիկական գերլարվածությունը։ Վերջինս պայմանավորված է սրտի պտկիկային մկաններում առաջացած արյունազեղմամբ, որի հետ կապված զարգանում են սպիական փոփոխություններ՝ հետագայում ընդգրկելով փականները։ Արատից առաջացող ֆունկցիոնալ խանգարումները փոխհատուցվում են սրտի համապատասխան խոռոչների աշխատանքի ավելացմամբ և նրանց պատերի գերաճմամբ։ Հետագայում զարգանում է խոռոչների լայնացում (դիլատացիա), սրտամկանի սնուցախանգարում, իսկ ավելի ուշ՝ արյան շրջանառության անբավարարություն։ Առանձին դեպքերում, կախված արատի բնույթից և արտահայտվածությունից, փոփոխությունները սրտամկանում և փականներում կարող են չառաջադիմել, և հիվանդը կարող է ապրել մինչև խոր ծերություն։
Սրտի ձեռքբերովի արատները կարելի է բաժանել 2 խմբի՝ ոչ ռևմատիկ և ռևմատիկ։ Ոչ ռևմատիկ բնույթի արատներից են երկփեղկ (միտրալ) փականի անբավարարությունը՝ պայմանավորված սրտի պտկիկային մկանների ֆունկցիայի խանգարումներով, այդ փականի կրակալմամբ և այլն։ Ընդ որում երկփեղկ փականի ոչ ռևմատիկ բնույթի անբավարարություն հանդիպում է ավելի հաճախ։ Ձախ նախասիրտ-փորոքային անցքի նեղացումը, աորտայի և եռփեղկ փականների ոչ ռևմատիկ բնույթի արատները շատ ավելի հազվադեպ են։ Աորտայի փականի անբավարարությունը հաճախ լինում է մեկուսացած, իսկ զուգորդումը հիմնականում լինում է երկփեղկ արատի հետ։ Սրտային անբավարարության երևույթներ երկար տարիներ չեն դիտվում։ Ի հայտ են գալիս համեմատաբար հանկարծակի և դժվար են բուժվում։ Աորտայի անցքի նեղացումը մեկուսացված ձևով հանդիպում է հազվադեպ և դասվում է բարվոք ընթացող արատների շարքը։ Հիվանդը երկար տարիներ, նույնիսկ մինչև կյանքի վերջը, կարող է պահպանել աշխատունակությունը։ Աորտայի համակցված արատը սովորաբար բնութագրվում է անբավարարության գերակշռությամբ և առաջ է բերում ավելի արտահայտված հեմոդինամիկ խանգարումներ։ Երկփեղկ փականի անբավարարությունը կազմում է սրտի բոլոր արատների մոտ 10%-ը։ Մեկուսացված ձևով այն լուրջ հեմոդինամիկ խանգարումներ չի առաջացնում, իսկ արյան շրջանառության խանգարման երևույթներ նկատվում են հազվադեպ։ Համակցված երկփեղկ արատը կամ երկփեղկ անցքի նեղացումը հանդիպում է սրտի բոլոր արատներից առավել հաճախ և գրավում է առանձնահատուկ տեղ, քանի որ մեծ մասամբ հանգեցնում է սրտային անբավարարության արտահայտված խանգարումների, ընդհուպ մինչև հաշմանդամության։ Սրտի եռփեղկ փականի և թոքային զարկերակի մեկուսացված արատները չափազանց հազվադեպ են։
Բուժումը
Սրտի ձեռքբերովի արատների և դրանց բարդությունների վիրաբուժական կամ դեղորայքային բուժման հարցերը որոշում են՝ ելնելով արատի բնույթից, փուլից, սրտի ռիթմից և այլն։
Կատեգորիա:Սրտաբանություն
(6613) Վիլյամկառլ
(6613) Վիլյամկառլ (Williamcarl), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունիսի 2-ին Կառլ Հերջենրոտերի կողմից Կատալինա կայանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,156372 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6053 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7075 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2048,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175761 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 25,49° անկյուն։
Բոգդանովկա (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)
Բոգդանովկա (Богданівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգդանովկա գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոտո դե Սեռատո
Սոտո դե Սեռատո  (իսպ.` Soto de Cerrato), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Պալենսիա պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Սիեռատո Պալենտինո շրջանում։ Բնակչությունը՝ 190 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Արհեստական բանականության փիլիսոփայություն
Արհեստական բանականությունը սերտորեն կապված է փիլիսոփայության հետ, քանի որ երկուսն էլ օգտագործում են հասկացություններ, որոնք ունեն նույն անվանումը, որոնցից են բանականությունը, գիտակցությունը և նույնիսկ ազատ կամք ։ Բացի այդ, տեխնոլոգիան վերաբերում է արհեստական կենդանիների կամ արհեստական մարդկանց ստեղծմանը (կամ, համենայն դեպս, արհեստական արարածների ստեղծմանը), ուստի դա զգալի հետաքրքրություն է առաջացնում փիլիսոփաների համար ։ Հենց այս գործոններն էլ նպաստեցին արհեստական բանականության փիլիսոփայության առաջացմանը։ Որոշ գիտնականներ պնդում են, որ արհեստական բանականության համայնքի փիլիսոփայությունից հրաժարվելը վնասակար է դրա զարգացման համար ։
Նմանատիպ հարցերը արտացոլում են, համապատասխանաբար, արհեստական բանականության հետազոտողների, կոգնիտիվ գիտության մասնագետների և փիլիսոփաների տարբերակված հետաքրքրությունները։ Այս հարցերի գիտական պատասխանները կախված են «բանականություն» և «գիտակցության» հասկացությունների սահմանումից և թե կոնկրետ որ «մեքենաներն» են քննարկվում։
Կարո՞ղ է մեքենան ուենալ ընդհանուր բանականություն
Հնարավո՞ր է ստեղծել այնպիսի սարք, որը կարող է լուծել բոլոր խնդիրները, որոնք մարդիկ լուծում են ՝ օգտագործելով իրենց բանականությունը։ Այս հարցը սահմանում է, թե ապագայում ինչ կարող են անել մեքենաները և ուղղորդում է արհեստական բանականության հետազոտական աշխատանքները։ Դա վերաբերում է միայն մեքենաների վարքագծին և անտեսում է հոգեբանների, կոգնիտիվ գիտնականների և փիլիսոփաների հետաքրքրող հարցերը։ Այս հարցին պատասխանելու համար նշանակություն չունի, արդյոք մեքենան իրոք մտածում է (ինչպես մարդը), թե պարզապես գործում է այնպես, ինչպես ծրագրավերված է ։
Արհեստական բանականության հետազոտողների մեծ մասի հիմնական դիրքորոշումն ամփոփված է այս պնդման մեջ, որը հայտնվել է 1956 թվականի Դարտմուտի սեմինարի համար արված առաջարկության մեջ․ Այս պնդման դեմ փաստարկները պետք է ցույց տան, որ արհեստական ինտելեկտի աշխատող համակարգի կառուցումն անհնար է, քանի որ համակարգիչների հնարավորությունների որոշակի գործնական սահմանափակում կա կամ որ գոյություն ունի մարդկային բանականության որոշակի որակ, որն անհրաժեշտ է մտածողության համար և, այնուամենայնիվ, չի կարող կրկնվել մեքենայի կողմից (կամ արհեստական բանականության ժամանակակից հետազոտությունների մեթոդներով)։ Այս պնդման օգտին փաստարկները պետք է ցույց տան, որ նման համակարգը հնարավոր է։
Այս հարցին պատասխանելու առաջին քայլը «բանականություն» հասկացության հստակ սահմանումն է։
Թյուրինգի թեստ
Ալան Թյուրինգը նվազեցրեց բանականության սահմանման խնդիրը ՝ մի պարզ հարցի օգնությամբ։ Նա առաջարկում է. եթե մեքենան կարող է պատասխանել իրեն տրված ցանկացած հարցի, օգտագործելով նույն բառերը, որոնք սովորական մարդը կօգտագործի, ապա մենք կարող ենք համարել որ մեքենան բանական է։ Իր փորձնական նախագծի ժամանակակից տարբերակում օգտագործվում է առցանց զրուցասենյակ, որտեղ մասնակիցներից մեկը իրական անձն է, իսկ մյուսը ՝ համակարգչային ծրագիր։ Ծրագիրը անցնում է քննությունը, եթե ոչ ոք չի կարողանում գուշակել, թե երկու մասնակիցներից ով է մարդը ։ Թյուրինգը նշում է, որ ոչ ոք (բացի փիլիսոփաներից) երբեք չի հարցնում. «կարո՞ղ են մարդիկ մտածել»։ Նա գրում է․ «այս կետի շուրջ անընդհատ վիճելու փոխարեն, սովորական է ունենալ քաղաքավարի պայմանականություն, թե բոլորը մտածում են» ։ Թյուրինգի թեստը տարածում է այս քաղաքավարի պայմանականությունը մեքենաների վրա։
Թյուրինգի թեստի քննադատություններից մեկն այն է, որ դա միայն չափում է մեքենայի վարքագծի «մարդկայնությունը», այլ ոչ թե վարքագծի «բանականությունը»։ Քանի որ մարդու վարքագիծը և բանական պահվածքը ճիշտ նույնը չեն, թեստը չի կարող չափել բանականությունը։ Ստյուարտ Ռասելը և Պիտեր Նորվիգը գրում են, որ «ավիացիոն տեխնիկայի տեքստերը չեն սահմանում իրենց բնագավառի նպատակը որպես «մեքենաներ պատրաստելը, որոնք թռչում են այնպես, ինչպես աղավնիները, որպեսզի կարողանան խաբել այլ աղավնիների »»։
Ուղեղը կարող է սիմուլացվել
Հյուբերտ Դրեյֆուսը այս փաստարկը բնութագրում է որպես պնդում, որ «եթե նյարդային համակարգը ենթարկվում է ֆիզիկայի և քիմիայի օրենքներին, և մենք ունենք բոլոր հիմքերը դա ենթադրելու, ապա .... մենք ... պետք է կարողանանք նյարդային համակարգի վարքը վերարտադրել ինչ-որ ֆիզիկական սարքի օգնությամբ» ։ Այս փաստարկը, որն առաջին անգամ ներկայացվեց դեռևս 1943-ին և վառ նկարագրված էր Հանս Մորավեկի կողմից 1988-ին, այժմ ասոցացվում է ֆուտուրիստ Ռեյ Կուրցվեյլի հետ, որի գնահատմամբ համակարգչային հզորությունը բավարար կլինի ուղեղի ամբողջական սիմուլացիայի համար մինչև 2029 թվականը ։ 2005 թվականին իրականացվել է մարդկային ուղեղի (1011 նեյրոնների) թալամոկորտիկ մոդելի ոչ իրական ժամանակում սիմուլյացիա , և պահանջվել է 50 օր ՝ 27 պրոցեսորներից բաղկացած կլաստերի վրա ուղեղի դինամիկայի 1 վայրկյանը սիմուլացնելու համար։
Ոմանք համաձայն չեն, որ տեսականորեն հնարավոր է ուղեղի մոդելավորում, նույնիսկ արհեստական բանականության այնպիսի քննադատները, ինչպիսիք են Հյուբերտ Դրեյֆուսը և Ջոն Սերլը ։ Այնուամենայնիվ, Սերլը նշում է, որ, սկզբունքորեն, ցանկացած բան կարող է սիմուլացվել համակարգչի միջոցով։ Այսպիսով ցանկացած գործընթաց տեխնիկապես կարելի է համարել «հաշվարկ»։ «Այն, ինչ մենք ուզում էինք իմանալ, այն է, թե ինչն է առանձնացնում միտքը ջերմոստատներից և լյարդից», - գրում է նա ։
Մարդկային մտածելակերպը սիմվոլների մշակում է
1963 թվականին Ալեն Նյուելը և Հերբերտ Ա. Սայմոնը ենթադրել են, որ «սիմվոլների մանիպուլյացիան» ինչպես մարդկային, այնպես էլ մեքենայական բանականության էությունն է։ Նրանք գրել են. Այս պնդումը շատ խիստ է։ Այն ենթադրում է, որ մարդկային մտածողությունը սիմվոլների մանիպուլյացիայի մի տեսակ է (որովհետև սիմվոլների համակարգը անհրաժեշտ է բանականության համար), և որ մեքենաները ևս կարող են լինել բանական (որովհետև սիմբոլների համակարգը բավարար է բանականության համար) ։ Այս դիրքորոշման մեկ այլ վարկած նկարագրել է փիլիսոփա Հյուբերտ Դրեյֆուսը, ով այն անվանել է «հոգեբանական ենթադրություն»․ Այն «սիմվոլները», որոնք Նյուելը, Սիմոնը և Դրեյֆուսը քննարկեցին, բառային և բարձր մակարդակի սիմվոլներ էին, որոնք ուղղակիորեն համապատասխանում էին աշխարհի օբյեկտների, ինչպիսիք են «շունը» և «պոչը»։ Արհեստական բանականության ծրագրերի մեծ մասը, որոնք գրվել են 1956-ի և 1990-ի միջև, օգտագործել են այս սիմվոլը։ Ժամանակակից արհեստական բանականությունը, հիմնվելով վիճակագրության և մաթեմատիկական օպտիմիզացիայի վրա, չի օգտագործում բարձր մակարդակի «սիմվոլների մշակում», որի մասին խոսել էին Նյուելը և Սայմոնը։
Փաստարկներ ընդդեմ սիմվոլների մշակման
Այս փաստարկները ցույց են տալիս, որ մարդկային մտածողությունը կազմված չէ (բացառապես) բարձր մակարդակի սիմվոլների մանիպուլյացիաներից։ Դրանք ցույց չեն տալիս, որ արհեստական բանականությունն անհնար է, միայն այն, որ պահանջվում է ավելին, քան սիմվոլների մշակումը։
Գյոդելյան հակամեխանիկական փաստարկներ
1931 թվականին Կուրտ Գյոդելը ոչ լրիվության թեորեմով ապացուցեց, որ միշտ էլ կարելի է կառուցել «Գյոդելի պնդում», որը տրամաբանության տրված անհակասական ֆորմալ համակարգը (օրինակ ՝ սիմվոլների մանիպուլյացիայի բարձր մակարդակի ծրագիրը) չի կարող ապացուցել։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Գյոդելի կառուցած պնդումը ճշմարիտ է, այն անապացուցելի է տվյալ համակարգում (Գյոդելի պնդման ճշմարտությունը կախված է տվյալ համակարգի անհակասականությունից. նույն գործընթացի կիրառումը մի փոքր հակասական համակարգի նկատմամբ հաջող կթվա, բայց իրականում կհանգեցնի «Գյոդելի կեղծ պնդմանը »)։ Գյոդելը ենթադրեց, որ մարդկային միտքը կարող է ճիշտ, ի վերջո, որոշելու ցանկացած լավ հիմնավորված մաթեմատիկական պնդման ճշմարտությունը կամ կեղծությունը (այդ թվում, ցանկացած հնարավոր Գյոդելի պնդման), և, հետևաբար, մարդու մտքի ուժը չի հանգում մեխանիզմի ։ Փիլիսոփա Ջոն Լուկասը (1961 թվականից) և Ռոջեր Փենրոուզը (1989 թվականից) պաշտպանել են այս փիլիսոփայական հակամեխանիկական փաստարկը ։ Գյոդելի հակամեխանիկական փաստարկները հակված են ապավինելու անսովոր թվացող պնդմանը, որ մարդկային մաթեմատիկոսների համակարգը (կամ մարդկային մաթեմատիկոսների որոշակի իդեալիզացիա) միաժամանակ հետևողական է (լիովին զերծ սխալներից) և լիովին հավատում է իր իսկ հետևողականությանը (և կարող է տրամաբանական դարձնել բոլոր այն հետևությունները, որոնք հետևում են սեփական հետևողականությանը, ներառյալ Գյոդելի պնդմանը հավատը)։ Դա ապացուցելի չէ Թյուրինգի մեքենայի համար (և, ոչ ֆորմալ ընդլայնմամբ, ցանկացած հայտնի տեսակի մեխանիկական համակարգչի համար), ուստի Գյոդելը հանգում է այն եզրակացության, որ մարդկային բանականությունը չափազանց հզոր է մեքենայի մեջ գրավվելու համար։
Այնուամենայնիվ, գիտական և մաթեմատիկական հանրության ժամանակակից համաձայնությունը կայանում է նրանում, որ փաստացի մարդկային բանականությունը անհետևողական է. մարդկային բանականության ցանկացած հետևողական «իդեալիզացված տարբերակ» տրամաբանորեն ստիպված կլիներ ընդունել առողջ, բայց հակաբանական բաց մտածող թերահավատություն հետևողականություն, և որ Գյոդելի թեորեմները չեն բերում որևէ հիմնավոր փաստարկ այն մասին, որ մարդիկ մաթեմատիկական բանականության ունակություններ ունեն, քան այն, ինչ մեքենան երբևէ կարող է կրկնօրինակել  ։ Այս կոնսենսուսը, որ Գյոդելի հակամեխանիկական փաստարկները դատապարտված են ձախողման, արհեստական բանականության մեջ ամրագրված է. «Օգտագործման ցանկացած փորձ (Գյոդելի անավարտ արդյունքներ) համակարգչային թեզի վրա հարձակման համար պարտավորված է լինել ոչ լեգիտիմ, քանի որ այդ արդյունքները միանգամայն համահունչ են հաշվողականության հետ »:
Դուգլաս Հոֆշտադտերն իր «Գյոդել, էշչեր, Բաք. հավերժական Ոսկե Հյուսք» գրքում, որը Պուլիտցերյան մրցանակի է արժանացել, պնդում է, որ այդ «Գյոդելի պնդումները» միշտ վերաբերում են այնպիսի համակարգի, որը զուգահեռներ անցկացնելով այն բանի հետ, թե ինչպես է Էպիմենիդեսի պարադոքսը օգտագործում պնդումներ, որոնք վերաբերում են ինքն իրեն, ինչպիսիք են «այս հայտարարությունը կեղծ է» կամ «ես ստում եմ» ։ Բայց, իհարկե, Էպիմենիդեսի պարադոքսը վերաբերում է այն ամենին, ինչը հաստատումներ է անում ՝ լինեն դրանք մեքենա, մարդ, թե նույնիսկ ինքը ՝ Լուկասը։ Դիտարկենք. Այս հայտարարությունը ճիշտ է, բայց չի կարող հաստատվել Լուկասի կողմից։ Սա ցույց է տալիս, որ ինքը՝ Լուկասը ենթարկվում է նույն սահմանափակումներին, որոնք նա նկարագրում է մեքենաների համար, ինչպես բոլոր մարդիկ, և, հետևաբար, Լուկասի փաստարկն անիմաստ է ։
Գալով այն եզրակացության, որ մարդկային բանականությունը ոչ հաշվարկելի է, անցավ հակասական ենթադրությունների, որ քվանտային-մեխանիկական պայմանների փլուզման հետ կապված որոշ հիպոթետիկ պրոցեսներ մարդուն հատուկ առավելություն են տալիս գոյություն ունեցող համակարգիչների նկատմամբ։ Գոյություն ունեցող քվանտային համակարգիչները կարող են միայն նվազեցնել Թյուրինգի հաշվարկային խնդիրների բարդությունը և դեռևս սահմանափակվում են Թյուրինգի մեքենաների շրջանակներում ։ Պենրոզայի և Լուկասի փաստարկներով, առկա քվանտային համակարգիչները բավարար հզոր չեն։ Ահա թե ինչու է Պենրոզը փնտրում մեկ այլ գործընթաց, որը ներառում է նոր ֆիզիկա, օրինակ քվանտային գրավիտացիա, որը կարող է նոր ֆիզիկա դրսևորել Պլանկի զանգվածի մասշտաբով ՝ ալիքի ֆունկցիայի քվանտային փլուզման միջոցով։ Նա ենթադրել է, որ այդ վիճակները տեղի են ունենում ինչպես մեկ նեյրոնի ներսում, այնպես էլ մեկ նեյրոնից ավելի ընդգրկելով ։ Այնուամենայնիվ, այլ գիտնականներ նշում են, որ ուղեղում գոյություն չունի հուսալի օրգանական մեխանիզմ `ցանկացած քվանտային հաշվարկի օգտագործման համար, և ավելին, որ քվանտային անկման ժամանակացույցը չափազանց արագ է թվում ՝ ազդելու նեյրոնների գործարկման վրա ։
Դրեյֆուս. Ենթադրյալ հմտությունների առաջնահերթությունը
Հյուբերտ Դրեյֆուսը պնդում է, որ մարդկային բանականությունը և փորձը հիմնականում կախված են ենթադրյալ հմտություններից, այլ ոչ թե ակնհայտ խորհրդանշական մանիպուլյացիաներից, և պնդում է, որ այդ հմտությունները երբեք չեն ամրագրվի պաշտոնական կանոններում ։
Դրեյֆուսի փաստարկը կանխագուշակվել էր Թյուրինգի կողմից 1950 թ.-ին իր «Հաշվողական մեքենաներ և բանականություն» հոդվածում, որտեղ նա դա դասակարգել էր որպես «փաստարկ վարքագծի ոչ ֆորմալությունից» ։ Թյուրինգը պատասխանեց, որ պարզապես այն պատճառով, որ մենք չգիտենք այն կանոնները, որոնք կարգավորում են բարդ վարքագիծը, սա չի նշանակում, որ նման կանոններ գոյություն չունեն։ Նա գրել է. «Մենք այդքան հեշտությամբ չենք կարող համոզել ինքներս մեզ ամբողջական վարքագծի օրենքների բացակայության մասին ... Միակ ճանապարհը, որով մենք գիտենք այդպիսի օրենքներ գտնելու մասին, գիտական դիտարկումն է, և մենք, անշուշտ, չգիտենք որևէ հանգամանքի մասին, որի դեպքում կարող ենք ասել. մենք բավականաչափ խուզարկել են։ Նման օրենքներ չկան »:
Ռասելը և Նորվիգը նշում են, որ Դրեյֆուսը հրապարակել է իր քննադատությունը վերջին տարիներին, որն առաջընթաց է գրանցվել «անգիտակից բանականությունը կարգավորող» կանոնների հայտնաբերման ուղղությամբ ։ Ռոբոտաշինության հետազոտության մեջ տեղակայված շարժումը փորձում է գրավել մեր անգիտակից հմտություններն ընկալման և ուշադրության մեջ ։ Հաշվողական բանականության պարադիգմները, ինչպիսիք են նեյրոնային ցանցերը, էվոլյուցիոն ալգորիթմները և այլն, հիմնականում ուղղված են սիմուլյացված անգիտակցական բանականությանն ու դրա ուսուցմանը։ Արհեստական բանականության վիճակագրական մոտեցումները կարող են կանխատեսումներ անել, որոնք մոտենում են մարդու ինտուիտիվ գուշակությունների ճշգրտությանը։ Ընդհանուր գիտելիքների ուսումնասիրությունը կենտրոնացած է «ֆոնային» կամ գիտելիքի համատեքստի վերարտադրման վրա։ Ի դեպ, արհեստական բանականության հետազոտությունները, բարձր մակարդակի սիմվոլների մանիպուլյացիայից հեռացել են դեպի նոր մոդելներ, որոնք նախատեսված են ավելի շատ գրավել մեր անգիտակից բանականությունը ։ Պատմաբան և արհեստական բանականության հետազոտող Դանիել Քրիվերը գրել է, որ «ժամանակը ապացուցել է Դրեյֆուսի որոշ մեկնաբանությունների ճշգրտությունն ու ընկալելիությունը։ Եթե նա ձևակերպեր նրանց պակաս ագրեսիվ, կառուցողական գործողությունները, որոնք նա առաջարկել էր, կարող էին շատ ավելի վաղ ձեռնարկվել »։
Կարո՞ղ է մեքենան ունենալ միտք, գիտակցություն և հոգեկան վիճակներ
Սա փիլիսոփայական հարց է ՝ կապված այլ մտքերի խնդրի և գիտակցության ծանր խնդրի հետ։ Հարցը պտտվում է Ջոն Սերլի կողմից որպես «ուժեղ արհեստական բանականություն» սահմանված դիրքորոշման շուրջ․ Սերլը առանձնացրեց այս դիրքորոշումն այն բանից, ինչը նա անվանում էր «թույլ արհեստական բանականություն». Սերլը ներմուծեց ուժեղ արհեստական բանականությունը թույլ արհեստական բանականությունից մեկուսացնելու պայմանները, որպեսզի կարողանա կենտրոնանալ այն ամենի վրա, ինչը կարծում էր, որ ավելի հետաքրքիր և քննարկվող խնդիր կդառնա։ Նա պնդում էր, որ եթե անգամ ենթադրենք, որ մենք ունեինք համակարգչային ծրագիր, որը գործում էր այնպես, ինչպես մարդկային միտքը, դա դեռ կլիներ դժվար փիլիսոփայական հարց, որին պետք է պատասխանել ։
Սերըլի երկու դիրքերից ոչ մեկը չի ներկայացնում մեծ հետաքրքրություն արհեստական բանականության հետազոտությունների համար, քանի որ դրանք ուղղակիորեն չեն պատասխանում հետևյալ հարցին․ «կարո՞ղ է մեքենան ունենալ ընդհանուր բանականություն» (քանի դեռ ապացուցված չէ, որ գիտակցությունը անհրաժեշտ է բանականության համար)։ Թյուրինգն գրել է. «Ես չեմ ցանկանում ստեղծել այնպիսի տպավորություն, թե ես կարծում եմ, որ ոչ մի գաղտնիք չկա գիտակցության մասին... բայց ես չեմ կարծում, որ այդ խորհուրդները պետք է անպայման լուծվեն, նախքան մենք կարող ենք պատասխանել այն հարցին, թե արդյոք մեքենաները կարող են մտածել» ։ Ռասելը և Նորվիգը համաձայն են. «Արհեստական բանականության հետազոտողների մեծամասնությունը թույլ արհեստական բանականության վարկածը ընդունում են որպես պատշաճ և չեն մտածում ուժեղ վարկածի մասին» ։
Կան մի քանի հետազոտողներ, ովքեր կարծում են, որ գիտակցությունը բանականության էական տարրերից է, ինչպիսիք են Իգոր Ալեքսանդերը, Ստան Ֆրանկլինը, Ռոն Սունը և Պենտտի Հայկոնենը, չնայած «գիտակցության» իրենց բնորոշումը շատ մոտ է «բանականությանը»։
Նախքան այս հարցին պատասխանելը, մենք պետք է հստակեցնենք, թե ինչ նկատի ունենք «մտքեր», «հոգեկան վիճակներ» և «գիտակցությունը» ասելով։
Գիտակցություն, մտքեր, հոգեկան վիճակներ, իմաստ
«Միտք» և «գիտակցություն» բառերը տարբեր համայնքների կողմից օգտագործվում են տարբեր ձևերով։ Օրինակ, նոր դարաշրջանի որոշ մտածողներ օգտագործում են «գիտակցություն» բառը` նկարագրելու համար Բերգսոնի «կենսական ուժի» նման մի բան. անտեսանելի, էներգետիկ հեղուկ, որը ներթափանցում է կյանք և հատկապես միտք։ Մյուսների համար «միտք» կամ «գիտակցություն» բառերը օգտագործվում են որպես հոգու մի տեսակ աշխարհիկ հոմանիշ։
Փիլիսոփաների, նյարդաբանների և ճանաչողական գիտնականների համար այդ բառերն օգտագործվում են այնպես, որ ավելի ճշգրիտ և ավելի կիրառական լինեն. դրանք վերաբերում են «գլխում մտածողություն» ունենալու ծանոթ, ամենօրյա փորձին, ինչպիսին է ընկալումը, երազը, մտադրությունը կամ ծրագիրը, և այնպես էլ մեր ինչ-որ բան իմանալը, կամ հասկանալը։ «Դժվար չէ գիտակցության համընդհանուր սահմանում տալը», - նկատում է փիլիսոփա Ջոն Սերլը ։ Խորհրդավոր և հետաքրքրաշարժ է ոչ այնքան, թե ինչ է դա, որքան այն, թե ինչպես է դա տեղի ունենում։
Փիլիսոփաները դա անվանում են գիտակցության բարդ խնդիր։ Սա մտքի փիլիսոփայության մեջ դասական խնդրի վերջին տարբերակն է, որը կոչվում է «մտքի-մարմնի խնդիր» ։ Հարակից խնդիրը իմաստի կամ հասկացողության խնդիրն է (որը փիլիսոփաները անվանում են "ինտենցիոնալություն"). ի՞նչ կապ կա մեր մտքերի միջև և ինչի՞ մասին ենք հաճախ մտածում։ Եթե երկու հոգի նույն բանն են տեսնում, արդյո՞ք նրանք ունեն նույն փորձը։ Կամ կա՞ն բաներ «գլխի ներսում», որոնք կարող են տարբեր լինել մարդկանց մոտ ։
Նյարդաբան մասնագետները կարծում են, որ այս բոլոր խնդիրները կլուծվեն, երբ մենք կսկսենք բացահայտել գիտակցության նյարդային կապերը՝ մեր գլխում առկա մեքենաների և դրա կոլեկտիվ հատկությունների միջև իրական կապը. ինչպիսին են միտքը, փորձը և հասկանալու ունակությունը։ Արհեստական ինտելեկտի ամենածայրահեղ քննադատներից ոմանք համակարծիք են, որ ուղեղը պարզապես մեքենա է, և որ գիտակցությունն ու խելքը ուղեղի ֆիզիկական գործընթացների արդյունք են ։ Բարդ փիլիսոփայական հարցն այն է, թե արդյո՞ք թվային մեքենայի վրա աշխատող համակարգչային ծրագիրը կարող է կրկնօրինակել նեյրոնների ունակությունները հոգեկան վիճակներում (ինչպիսիք են հասկացողությունը կամ ընկալումը) և, ի վերջո, գիտակցության փորձը։
Սերլի չինական սենյակը
Սերլը շարունակում է պնդել, որ իրական հոգեկան վիճակներն ու գիտակցությունը պահանջում են (դեռ չի նկարագրվում) «իրական մարդու ուղեղի ֆիզիկական-քիմիական հատկություններ» ։ Նա պնդում է, որ գոյություն ունեն ուղեղի և նեյրոնների հատուկ «պատճառահետևանքային հատկություններ», որոնք առաջացնում են ուղեղներ. նրա խոսքով ՝ «ուղեղն առաջացնում է ուղեղներ» ։
Առնչվող փաստարկներ. Լայբնիցի ջրաղացը, Դեյվիսի հեռախոսային կայանը, Բլոկի չինական ժողովուրդը և Փակուղի փաստարկը
Գոթֆրիդ Լայբնիցն, ըստ էության, նույն փաստարկն է առաջ քաշել 1714 թվականին ՝ օգտագործելով ուղեղն ընդլայնելու մտքի փորձը, որը ջրաղացի չափերի է հասնում ։ 1974 թվականին Լոուրենս Դեյվիսը պատկերացնում էր ուղեղի կրկնօրինակումը ՝ օգտագործելով մարդկանց կողմից աշխատող հեռախոսային գծեր և գրասենյակների կապը, իսկ 1978-ին Նեդ Բլոկը կանխատեսում էր Չինաստանի ողջ բնակչությանը՝ ներգրավված ուղեղի այդպիսի մոդելավորման մեջ։ Այս մտքի փորձը կոչվում է «Չինական ժողովուրդ» կամ «Չինական մարզասրահ »։ Նեդ Բլոկը առաջարկել է նաև իր փակուղային փաստարկը, որը նման է չինական սենյակի տարբերակին, որում ծրագիրը վերամշակվել է «տե՛ս սա, արա՛ դա» ձևի մի շարք պարզ կանոնների մեջ՝ հանելով ամբողջ առեղծվածը ծրագրից։