cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(3982) Կաստել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ամորբախ
Ամորբախ (Amorbach), քաղաք Գերմանիայում։ Գտնվում է Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ներքին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Միլտենբերգ շրջանի մեջ։ Բնակչությունը 3904 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 10) ։ Պաշտոնական կոդն է 09 6 76 112։
Քաղաքը բաժանված է 5 քաղաքային շրջանի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն
Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն (Liga MX, «ли́га э́ме-э́кис»), Մեքսիկայի ֆուտբոլային ակումբների գլխավոր մրցաշարը, որն անցկացվում է մեքսիկական լիգայի ակումբների բարձրագույն դիվիզիոնների միջև։ Լիգայի ընթացիկ հովանավորը «BBVA Bancomer» բանկն է, ուստի լիգայի առևտրային ամբողջական անունը «Liga Bancomer MX» է։
Մրցաշարնն, անշուշտ, ուժեղագույնն է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի տարածաշրջանի բոլոր ազգային առաջնությունների շարքում։ Ակումբներն ունեն բավականին մեծ թվով բյուջեներ, ինչը առաջնությունը գրավիչ է դարձնում նույնիսկ արտասահմանյան այնպիսի ֆուտբոլիստների համար, ինչպիսիք խաղում են Արգենտինայի, Ուրուգվայի կամ Պարագվայի հավաքականներում։ Մեքսիկայի առաջնության «ուժն» ու ֆուտբոլիստների աշխատավարձի բարձր մակարդակը պայմանավորել են այն փաստը, որ ազգային հավաքականի խաղացողներից շատ քչերն են ձգտում մեկնել Եվրոպա՝ հանդես գալու այլ հավաքականներում։ Եվ բացառություններն էլ շատ քիչ են։ Եվրոպա մեկնած ամենանշանավոր խաղացողներն են Ուգո Սանչեսը, Ռաֆայել Մարկեսը և Խավիեր Էռնանդեսը։
2011-2012 թվականների մրցաշրջանի ավարտից հետո Մեքսիկայի հավաքականը պաշտոնապես փոխել է անվանումը։ «Դիվիզիոն դե Մեխիկո»-ից դարձել է «MX Լիգա»։
Պատմություն
Մեքսիկայում ֆուտբոլային առաջնություններն անցկացվում են սկսած 1902-1903 մրցաշրջանից, սակայն ներկայումս գոյություն ունեցող սիրողական ակումբները չեն գումարվում պրոֆեսիոնալ ակումբերին։ 1943-1944 մրցաշրջանից մեքսիկական ֆուտբոլում պրոֆեսիոնալիզմ է մտցվել։ Որպես կանոն, մրցաշրջանն անցկացվում է եվրոպական մրցաշարերի նման, այսինքն մրցաշրջանի առաջին կեսն սկսվում է տարվա երկրորդ կեսին, իսկ երկրորդ կեսը ավարտվում է հաջորդ տարվա կեսին։
Ազգային գավաթի խաղեր
2012 թվականից Մեքսիկայի գավաթի խաղարկությանը մասնակցում են 28 թիմեր՝ MX Լիգայի 14 ակումբներ և Ասենսո MX 14 ակումբներ։ Քանի որ եզրափակիչ Լիգայում հանդես է գալիս 18 մեքսիկական ակումբ, նախորդ մրցաշրջանի առաջին չորս թիմերը, որոնք մասնակցում են հյուսիսամերիկյան գլխավոր միջազգային ակումբային առաջնությանը, չեն մասնակցում ազգային գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարի խաղարկությունն անցկացվում է առաջնության ժամանակ։ 2012 թվականին ստեղծված Մեքսիկայի ֆուտբոլի Սուպերգավաթը հնարավորություն է տալիս եզրափակչում խաղալ ինչպես նախորդ մրցաշրջանի MX լիգայի չեմպիոնի, այնպես էլ նախորդ մրցաշրջանի Ասենսոյի չեմպիոնի հետ։
Տարածաշրջանային գավաթի խաղեր
Մրցաշրջանի առաջին չորս թիմերը տեղ են ստանում ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների լիգայում։ Չեմպիոնների լիգայի հաջորդ երեք թիմերը մասնակցում են Լիբերտադորեսի գավաթի խաղերին։ Մինչև 2009 թվականը Ապերտուրայի երեք լավագույն թիմերը, որոնք չեն խաղում Չեմպիոնների լիգայում և Սուդամերիկանի Գավաթում, մասնակցել են Լիբերտադորեսի գավաթին, իսկ Կլաուսուրայի առաջնության երկու լավագույն թիմերը, որոնք չեն խաղում Հյուսիսային Ամերիկայի մայրցամաքային մրցաշարում և Լիբերտադորեսի Գավաթում, մասնակցել են Սուդամերիկանի գավաթին։ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ներկայացուցիչները որոշում են կայացրել Մեքսիկայի թիմերին արգելել մասնակցել Հարավամերիկյան գավաթի խաղարկությանը, որպեսզի Մեքսիկայի ֆեդերացիան կարողանա կենտրոնանալ Հյուսիսամերիկյան մայրցամաքի Չեմպիոնների լիգայի վրա։
COVID-19 համավարակ
Նոր կորոնավիրուսային համավարակի պատճառած ֆինանսական հետևանքները հարթելու համար, 2020 թվականի ապրիլի 24-ին Մեքսիկայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան որոշում է ընդունել չեղյալ համարել Պրիմերայի և Ասենսո MX-ի խաղը և իրականացնել 6 մրցաշրջան անց ։
Չեմպիոնական տիտղոսներն ըստ ակումբների
Շեղատառ նշված են ներկայումս գոյություն չունեցող ակումբներ։
Ռմբարկուներ
2018-2019 մրցաշրջանի ավարտի անդյունքերը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի առաջնություններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի մրցություններ
Խաչանես
Խաչանես, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն խաչ բառից, բայց Հովհաննես, Վրթանես անուններն ազդեցություն են թողել այս անվան վրա։ Հազվադեպ է գործածվել, այնուհետև ընդհանրապես դուրս է եկել գործածությունից։ Իբրև ազգանուն՝ Խաչենիսենք ձևով հիշատակված է 1245 թվականի մի արձանագրության մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Անդրիչի ինստիտուտ
Անդրիչի ինստիտուտ (Андрићев институт), հասարակական գիտությունների, արվեստի և գրականության էլիտար ինստիտուտ, որը բացվել է Անդրիչգրադ քաղաքում (Սերբական Հանրապետություն, Բոսնիա և Հերցեգովինա) 2013 թվականի հունիսի 28-ին ։ Անունը ստացել է լեգենդար հարավսլավացի գրող Իվո Անդրիչի պատվին։ Ինստիտուտը գործում է որպես բյուջետային հաստատություն, որը ֆինանսավորվում է Սերբական Հանրապետության և Սերբիայի կողմից։
Ինստիտուտի տնօրենն է Էմիր Կուստուրիցան։ Կառավարման կոմիտեի կազմում են Օլեգ Այրապետովը, Սվետոզար Ռայակը, Միրոսլավ Պերիշիչը, Պերո Սիմիչը, Իվան Օբրադովիչը ։ Ինստիտուտն ունի իր` Իվո Անդրիչի անվան գրադարանը ։
Կառուցվածք
Ինստիտուտը գրանցվել է Արևելյան Սարաևոյի շրջանային դատարանում 2013 թվականի հունիսի 20-ին ։ Ինստիտուտը ներառում է.
2014 թվականի դեկտեմբերի 1-ից գործում է Պատմության բաժնի միջազգային գիտական ​​կոմիտեն։ Ինստիտուտի կողմից հատուկ ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին նվիրված միջոցառումների ծրագիր։ Գիտական ​​կոմիտեն որոշում է «Историјске свеске» ամսագրի համարների թեմաներն ու բովանդակությունը։ Էլեկտրոնային ձևով բոլոր համարները հասանելի են Անդրիչևի ինստիտուտի կայքում ։ Զանգվածային լրատվության վարչությունը հրատարակում է «Իսկրա» ամսագիրը ։
Պագևներ
2016 թվականից ինստիտուտը ներկայացնում է Իվո Անդրիչի անվան մրցանակ լավագույն վեպԻ և ընդհանուր գրական գործունեության համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթ Կատեգորիա:Կրթությունը Սերբիայում
Կարեն Մոլիտվին
Կարեն Արթուրի Մոլիտվին, հայ հաղորդավար ։
Յուրակտաու (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Յուրակտաու (Юрактау, Йөрәктау), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Կարեն Մոլիտվին
Կենսագրություն
2006-2012 թվականներին կրթություն է ստացել «Եվրասիա» միջազգային համալսարանի կառավարման բաժնում։ 2009-2011 թվականներին զուգահեռ կրթություն է ստացել Հայաստանի Երգի պետական թատրոնի հաղորդավարական բաժնում։
Յուրակտաու (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 227 մարդ։
Ժողովածու (851)
Ժողովածու (851), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 851 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում Թադեոս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,4X12 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 316 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 25ա, 133բ, 231ա, հետագայի՝ 231բ (1607 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գաևկա (գյուղ, Շացկի շրջան)
Գաևկա (Гаївка, Hajiwka), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Շացկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գաևկա գյուղում բնակվում էր 202 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,029 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6965,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Շացկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1993 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դերևենսկոե (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Դերևենսկոե (Деревенське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1610 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1610 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սերիա A 2013-14
Սերիա A 2013-14 (Serie A TIM 2013-2014) Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության 82-րդ մրցաշրջանը։ Սկսվել է 2013 թ. օգոստոսի 24-ին, ավարտվել 2014 թ. մայիսի 18-ին։ Մասնակցել են 20 ակումբներ, որոնցից 17-ը՝ 2012-13 Սերիա Ա-ից, իսկ 3-ը՝ Սերիա Բ-ից։ Առաջնության ավարտից երկու տուր առաջ, երրորդ անգամ անընդմեջ, միավորային ռեկորդով չեմպիոն է հռչակվել Յուվենտուսը։ Նախկին միավորային ռեկորդը պատկանում էր Ինտեր Միլանին 2006-07 մրցաշրջանում, 97 միավոր։
Ռմբարկուներ
Տվյալներն՝ ըստ 19 մայիսի 2014 թ.-ի
Աղբյուր. TOP SCORERS SERIE A TIM 2013-14
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնություն Կատեգորիա:2013 ֆուտբոլում Կատեգորիա:2014 ֆուտբոլում
Էկզոտիկ կատու
Էկզոտիկ կարճաբուրդ կատու, կարճաբուրդ կատուների արհեսատականորեն ստացված ցեղատեսակ ։
Ընդհանուր նկարագրություն
Էկզոտիկ կատուները նման են պարսկական կատվի ցեղատեսակին։ Ամրակազմ, միևնույն ժամանակ կոմպակտ կատուն ունի մեծ կլոր գլուխ, խոշոր, կլոր ու արտահայտիչ աչքեր, արտահայտված այտեր, առաջ ուղղված փոքր ականջներ, կճատ քիթ և այսպես կոչված «մանկական տեսք»։ Այս ցեղատեսակի կատուներին երբեմն անվանում են «պարսկական կատու ծույլերի համար», քանի որ նրանք շատ նման են պարսիկներին, բայց մորթու մանրակրկիտ խնամքի կարիք չունեն, որովհետև, ի տարբերություն պարսկական կատվի, էկզոտիկների մորթին կարճ է՝ մոտավորապես երկու սանտիմետր երկարությամբ, շատ խիտ և փափուկ։ Շնորհիվ իր օրիգինալ տեսքի և հանգիստ բնավորության՝ ներկայումս էկզոտիկ կարճաբուրդ կատուները համաշխարհային ցեղատեսակների մասշտաբով համարվում են շատ հայտնի ։
Էկզոտիկ կատուների գունավորումը կարող է լինել տարատեսակ՝ սպիտակից կապտասև։ Հանդիպում են ինչպես միատոն, այնպես էլ երկերանգ գունավորման, հաճախ կարելի է հանդիպել անգամ եռագույն երանգավորմամբ՝ կարմիր տաբի, մարմարե և այլն։
Բնավորություն
Այս կատուները օժտված են բացարձակ նուրբ և հանգիստ բնավորությամբ։ Նրան հետաքրքրասեր և խաղասեր են անգամ մեծ տարիքում, ընկերասեր են այլ կատուների և շների հանդեպ։ Էկզոտիկ կատուները հազվադեպ են մլավում, չեն սիրում մենակության մեջ մնալ, շատ են կապվում տիրոջ հետ և անընդհատ վերջինիս ներկայության կարիքն ունեն։ Նրանց վարքը ավելի շատ նման է շների վարքին, քան կատուների, այս տեսակի կատուները հակված են մեծ սեր ու նվիրվածություն ցուցաբերել, քան այլ ցեղատեսակի կատուների մեծամասնությունը։ Նրանց կայուն ու կանգիստ բնավորությունը իրենց դարձնում են իդեալական բնակարաններում ապրող մարդկանց համար։ Այնուամենայնիվ էկզոտիները պահպանել են նախնիների էներգետիկ նշույլները և կարող են մկներ որսալ։
Ցեղատեսակի պատմություն
Առաջին արդյունքները շշմեցուցիչ էին և ընդհանուր առմամբ ընտրասերման սկզբնային նպատակի ձախողում։ Խաչասերման արդյունքում ստացված կատուները, հակառակ բոլորի սպասումներին, ընդհանրապես նման չէին ամերիկական կարճաբուրդ կատուներին։ Դրանք տիպիկ պարսկական կատուներ էին՝ կարճ, հաստ թաթերով, սիրունիկ «տիկնիկային» մռութով, ընկերասեր բնավորությամբ։ Տարբերությունը մորթումն էր։ Փիսիկները ունեին ոչնչի հետ չհամեմատվող խօտ ու գեղեցիկ, կարճ, փափուկ մորթի։ Ամերիկական կարճաբուրդ կատվի հետ նմանությունը համարյա չկար։ Սակայն ստացված անսովոր հիբրիդը չէին կարող չհավանել։ Ստեղծողներին դուր եկան կատվի թե՛ արտաքին տեսքը, թե՛ բնավորությունը։ Եվ 1966 թվականին այդ ժամանակ հայտնի ամերիկացի սեկելցիոներ Ջռյն Մարթինկը CFA (Cat Fanciers' Association — կատուների սիրահարների համաշխարհային ասոցիացիա) քննարկաման ներկայացրեց նոր ինքնուրույն կատուների ցեղատեսակի գրանցման առաջարկությունը «Սթերլինգ» անվանմամբ (անգլերենից՝ sterling — «արծաթագույն»)։ Քննարկումների ընթացքում ցեղատեսակի անվանումը վերափոխվեց՝ դառնալով «Էկզոտիկ կարճաբուրդ» (Exotic Shorthair) և հենց այս անվամբ էլ գրանցվեց։
Նոր ցեղատեսակի հետագա զարգացումը միանգամից բախվեց լուրջ խնդրին։ Էկզոտիկների ցեղատեսակային որակների բարելավման համար սելեկցիայի համար անհրաժեշտ էր պարսկական արյան մասնակցությունը։ Սակայն այդ ժամանակ պարսկական կատուներ բուծողների մեծամասնությունը նոր «պարսիկների էկզոտիկ ցեղատեսակի» առաջացումը ընկալեցին որպես ստորացուցիչ ոտնձգություն դասական շքեղ պարսկական ցեղատեսակի հանդեպ, որի հետևանքով պարսկական համարյա բոլոր սելեկցիոներները հրաժարվում էին տալ իրենց կատուներին։ Բայց հայտնվեցին, իհարկե, նաև նորարարներ, ովքեր որոշեցին մասնակցել նոր ցեղատեսակի բազմացմանը։
1973 թվականին էկզետիկների ստանդարտ ներմուծվեց էական փոփոխություններ, որն էլ ավելի մոտեցրեց պարսկական կատվի ստանդարտին։ Ստանդարտին ավելացվեց գլխի բնութագրումը։
1975 թվականից 1980-ական թվականների սկիզբը էկզոտիկների ցեղատեսակի ստանդարտ թույլատրվեցին միայն պարսկական և ամերիկական կարճաբրդավորների խաչասերումը։ Իսկ 1980-ական թվականներին համարվեց, որ կարճաբրդավորների գենը արդեն կայացած էր և ստանդարտ արգելվեց խաչասերումը անգամ ամերիկական կարճաբրավորներ կատուների հետ։ Ներկայումս էկզոտիկ կարճաբրդավոր ցեղատեսակի զարգացմանը կարող են մասնակցել, բացառությամբ ցեղատեսակի ներկայացուցիչների, միայն պարսկական կատուները։
1990 թվականների սկզբից համաձայնագիր կնքվեց այն մասին, որ այդ օրվանից հետո էկզոտիկ և պարսկական ցեղատեսակի ստանդարտները միանման են լինելու և ցանկացած փոփոխությունները, որոնք կկատարվեն պարսկական կատվի ստանդարտում կկատարվեն նաև էկզոտիկների ստանդարտում։
Ռադյանսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Ռադյանսկի գյուղական խորհուրդ  (Радянська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Ռադյանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1711 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Թամիլերեն
Թամիլերեն (ինքնավանումը՝ தமிழ்), դրավիդյան լեզու։ Համարվում է ամենահարավային դրավիդյան լեզուն Թամիլերենով խոսում են Հնդկաստանի հարավում և Շրի Լանկայի հյուսիսում։ Թամիլերենն ունի մոտ 2000-ամյա գրական պատմություն, աշխարհում ամենահարուստ գրական ժառանգություններից մեկը և համարվում է դասական լեզու ։
Պատմություն
Սովորաբար թամիլերենի ձևավորման երեք շրջան են առանձնացնում՝ հին-թամիլերեն (մ.թ.ա. 300- մ․թ․ 700), միջին թամիլերեն (700-1600) և ժամանակակից թամիլերեն (1600 թվականից մեր օրերը) ։
Հին թամիլերենի առաջին գրավոր վկայությունները վերաբերում են մ.թ. 2-րդ դարին։ Դրանք քարանձավների պատերին և կավե իրերի վրա կարճ գրություններ էին՝ կատարված բրահման գրության տեսակներից մեկով։ Այդ լեզվով առաջին երկար տեքստը՝ Թոլկապպիյամը, թվագրվում է մ. թ. 1-ին դարին։ Դրանից բացի պահպանվել են բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ։ Հին թամիլերենը պահպանել է նախադրավիդյան լեզվի բազմաթիվ հատկանիշներ, այդ թվում նաև՝ վանկային կառուցվածքն ու ուղղագրության շատ գծեր։ Այսպիսով, հին թամիլերենում, ինչպես նաև նախադրավիդյան լեզվում առանձին ներկա ժամանակ չկար, կային միայն անցյալ և ոչ անցյալ ժամանակներ, բայերն ունեին յուրահատուկ ժխտական խոնարհում։
Միջին թամիլերենի առանձնացումը պայմանավորված է մինչ 8-րդ դարը լեզվում մեծ քանակությամբ կատարված քերականական և հնչյունաբանական փոփոխություններով։ Ամենաէական քերականական փոփոխությունը ներկա ժամանակի առաջացումն էր։ Միջին թամիլերենը բավականին մեծ ազդեցություն կրեց սանսկրիտից. այդ լեզվից փոխառվեց բավականին մեծ բառաշերտ (հատկապես քաղաքական, փիլիսոփայական և կրոնական) ։ Փոփոխվեց նաև լեզվի գրությունը, մոտավորապես 8-րդ դարում թամիլական բրահման ու վատելուտտուն դուրս մղվեցին։ Միջին թամիլերենով գոյություն ունի գրականության լայն շերտ։
Հետագայում լեզուն կրկին ենթարկվեց քերականական և հնչյունաբանական փոփոխությունների։ Բայերի ժխտական խոնարհման ձևերն այլևս չէին գործածվում. ժխտականը սկսեց արտահայտվել ձևաբանորեն կամ շարահյուսորեն։ Լեզվի վրա որոշակի ազդեցություն ունեցավ եվրոպական լեզուների հետ շփումը, այդպես, թամիլերենում հայտնվեցին բաղաձայնների միացությունները, որոնք հատուկ չէին նախկին ձևերին։ Փոփոխվեց գրավոր լեզվի շարահյուսությունը, ավելի պարզ դարձավ բառերի դասավորությունը, ավելի բարդ՝ նախադասությունների կառուցվածքը։
Թամիլ-Նադուում, ազգային ձգտումներից ելնելով, թամիլերենի բառապաշարը «մաքրվեց» երբեմնի նրան հատուկ հնդկաարիական փոխառություններից և դրանով տարբերվում է դրավիդյան լեզուներից։
Տարածվածություն և կարգավիճակ
Թամիլերենով խոսում է Հնդկաստանի Թամիլնադ նահանգի, ինչպես նաև Շրի-Լանկայի Հյուսիսային ու Արևելյան նահանգների բնակչության մեծամասնությունը։ Բացի այդ, թամիլերենը տարածված է Թամիլնադին հարակից որոշ տարածաշրջաններում՝ Կերալա, Կարնատակա, Մահարաշտրա, Անդհրափրադեշ, ինչպես նաև Շրի-Լանկայի Կենտրոնական նահանգում և Կոլոմբոյում։ Որպես գաղութային վարչակարգերի ժամանակաշրջանի ժառանգություն՝ բավականին մեծ քանակությամբ թամիլներ բնակվում են նաև Մալազիայում, Սինգապուրում, ՀԱՀ-ում, Ինդոնեզիայում, Քենիայում և այլ երկրներում։ Այնուամենայնիվ, այս մարդկանց միայն մի մասն է խոսում թամիլերեն։ Թամիլերենի կրողներ են նաև ԱՄՆ, Կանադա, Ավստրալիա և այլ եվրոպական երկրներ գաղթածները։
Թամիլերենը հանդիսանում է Հնդկաստանի 22 պաշտոնական լեզուներից մեկը և ունի պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ Թամիլնադում։ Բացի այդ՝ այն Շրի-Լանկայի 2 պաշտոնական լեզուներից մեկն է (սինգալերենի հետ միասին) և Սինգապուրի 4 պաշտոնական լեզուներից մեկը (մալայերենի, չինարենի, անգլերենի հետ միասին)։
Գիր
Ժամանակակաից թամիլերեն լեզվի գրության համար օգտագործվում է յուրահատուկ աբուգիդի տիպի թամիլյան գիր։ Օգտագործվում են 12 նշան՝ ձայնավոր հնչյուններ և 18 նշան՝ բաղաձայն հնչյուններ արտահայտելու համար։ Ձայնավորների ու բաղաձայնների համադրությամբ կազմվում են 216 առանձին ձևեր։ Այսպիսով, նշանների ընդհանութր թիվը (առանձին ձևերի հետ) կազմում է 247 նշան։
Բրեյլի գիր
Հնդկաստանի լեզուներով կազմված Բրեյլի գրերը 1951 թվականի ապրիլին ստացել են Բհարաթի Բրեյլ կոդ (Bharati Braille Code) հավաքական անվանումը, որտեղ կոդի տեղում գրվում է լեզվի անվանումը, օրինակ, թամիլերեն Բրեյլի գիրը՝ Bharati Braille (Tamil) – ta-Brai ։ Պատրաստվել են հինդի, օրիյա, բենգալերեն, գուջարաթի, մարաթհի, թելուգու, թամիլերեն, և մալայալամ լեզուների համար, բայց դրանք լայնորեն չեն օգտագործվում։
Ուսումնասիրություն
Եվրոպացիների շրջանում թամիլերենի առաջին հետազոտողներից մեկը գերմանացի միսիոներ Բարտոլոմեյ Ցիգենբալգն էր, ով 18-րդ դարի սկզբում կազմեց տվյալ լեզվի քերականությունն ու բառարանը։
Բարբառներ
Լեզվի կենտրոնական բարբառը համարվում է հիմնական թամիլերենի հիմքը։ Դրանով խոսում են Թամիլանդ նահանգի Թանջավուր, Թիրուվալլուր, Նահապատինամ և Թիրուչիրապալի մարզերում ։ Կոնգու Թամիլը (թամիլերեն՝ கொங்குத் தமிழ்) իրենից ներկայացնում է թամիլերենի բարբառ, որով խոսում են Կոնգու Նադուում՝ Թամիլանդ նահանգի արևմտյան շրջանում ։ Մադրաս Բաշայը (թամիլերեն՝ மெட்ராஸ் பாஷை Měţrās Pāṣai), կամ մադրասյան թամիլերենը խոսակցական (սլենգային) լեզվի տարբերակ է, որով խոսում են նահանգի մայրաքաղաք Չեննայիում (անցյալում հայտնի է եղել որպես Մադրաս)։
Մադրասյան բարբառը թամիրլականի հետ համադրում է նաև որոշ տարրեր անգլերենից, թելուգուից և հինդիից։ Մադրասյան բարբառը Մադուրայ քաղաքի շրջանում և նահանգի հարավում բավականին լայն տարածում ունեցող բարբառ է։ Նելայական թամիլերենը, որը հայտնի է նաև թիրունելեվելյան թամիլերեն, բարբառ է, որով խոսում են Թիրունելվելի և Թութիկորին շրջաններում, ինչպես նաև Թամիլանդի հարավային որոշ շրջաններում։
Շրի-Լանկայի բարբառները նկատելիորեն բավական տարբերվում են հնդկական Թամիլանդ և Քերալի նահանգների թամիլալեզու շրջանների սահմանակից տարածքներում գործածվող լեզվի բոլոր տարատեսակներից։
Գաս Ջոնսոն
Գաս Ջոնսոն (Gus Johnson, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ 1972/1973 թվականների մրցաշրջանին «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբի կազմում դարձել է ABA չեմպիոն։ 2010 թվականից Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամ։
Սպորտային կարիերա
Գասը խաղացել է ծանր հարձակվողի և կենտրոնականի դիրքերում։ Սովորել է Բոյսեի Այդահոյի նահանգային և Այդահոյի համալսարաններում։ 1963 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Բալտիմոր Բուլեթս» ակումբի կողմից՝ 10-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Ֆինիքս Սանս» և «Ինդիանա Փեյսերս» (ABA) ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 10 մրցաշրջան։ 1964 թվականին ընդգրկվել է NBA սկսնակների հավաքականի մեջ։ Հինգ անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1965 և 1968-1971)։ Չորս անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի մեջ (1965-1966 և 1970-1971)։ Երկու անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության առաջին հավաքականի մեջ (1970-1971)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 581 խաղ, որոնցում հավաքել է 9944 միավոր (17,1 մ/խ), կատարել է 7379 անդրադարձ և 1541 փոխանցում։
Իր սպարտային կարիերայի վերջին մրցաշրջանը անցկացրել է ABA-ի «Ինդիանա Փեյսերս» ակումբի կազմում։ Ըստ այդ մրցաշրջանի արդյունքների դարձել է ABA չեմպիոն։ ABA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 50 խաղ, որոնցում հավաքել է 299 միավոր (6,0 մ/խ), կատարել է 245 անդրադարձ և 62 փոխանցում ։
2010 թվականի օգոստոսի 13-ին Գաս Ջոնսոնը տեղ է գտել Բասկետբոլի փառքի սրահում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Օրգանական գյուղատնտեսության պատմություն
Ավանդական գյուղատնտեսություն (տարբեր ժամանակաշրջաններում և վայրերում գյուղատնտեսության կոնկրետ տեսակ) գյուղատնտեսության հիմնական տեսակ, որը կիրառվել է հազարամյակներ շարունակ։ Ավանդական գյուղատնտեսությունն այժմ համարվում է «օրգանական գյուղատնտեսություն», թեև ժամանակին չկային անօրգանական մեթոդներ։ Օրինակ՝ անտառային այգեգործությունը՝ սննդի արտադրության ամբողջովին օրգանական համակարգ, սկիզբ է առնում նախապատմական ժամանակներից և համարվում է աշխարհի ամենահին ու ամենաճկուն ագրոէկոհամակարգը ։ Արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո անօրգանական մեթոդներ ներմուծվեցին, որոնց մեծ մասը լավ մշակված չէր և կողմնակի ազդեցություն ունեցավ։ 1940-ական թվականներին օրգանական շարժում սկսվեց, որպես արձագանք գյուղատնտեսության սինթետիկ պարարտանյութերի և թունաքիմիկատների աճող օգտագործմանը։ Օրգանական գյուղատնտեսության այս ժամանակակից վերածննդի պատմությունը սկսվում է 20-րդ դարի առաջին կեսից, այն ժամանակ, երբ նոր սինթետիկ և ոչ օրգանական նյութերի օգտագործման աճ նկատվեց։
Մինչև 2-րդ համաշխարհային պատերազմ
20-րդ դարի առաջին 40 տարիները կենսաքիմիայի և ճարտարագիտության ոլորտներում նշանավորվեցին միաժամանակյա ձեռքբերումներով, որոնք արագ և հիմնովին փոխեցին գյուղատնտեսությունը։ Բենզինով աշխատող ներքին այրման շարժիչի ներմուծումը եղավ տրակտորների դարաշրջանում, և հնարավոր դարձրեց հարյուրավոր մեքենայացված գյուղատնտեսական գործիքների օգտագործումը։ Բույսերի աճեցման ոլորտում արված ուսումնասիրությունը հանգեցրել է հիբրիդային սերմերի առևտրայնացմանը։ Նոր արտադրական գործընթացի արդյունքում արտադրվեց ազոտական պարարտանյութը, որն առաջին անգամ սինթեզվեց 19-րդ դարի կեսին ։ Այն բավականին մատչելի էր։ Այս գործոնները փոխեցին աշխատանքային հավասարությունը։ 1910 թվականին, ԱՄՆ-ում գրեթե տրակտորներ չկային, բայց մինչև 1950 թվականը արդեն ավելի քան 3,000,000 տրակտոր կար։ 1900 թվականին մեկ ֆերմերը պետք է կերակրեր համարյա 3 հոգու, բայց ներկայումս այդ հարաբերակցությունը հետևյալն է` 1 ֆերմերը պետք է կերակրի 100-ից ավել մարդու։ Հողատարածքները ավելացվեցին, իսկ բերքը էլ ավելի սահմանափակեցին, որպեսզի տեխնիկան ավելի արդյունավետ օգտագործվեր։ Ձեռքով և կենդանիների կողմից արված աշխատանքի կատարման նվազումը հնարավոր դարձավ տեխնիկաների, թունաքիմիկատների և պարարտանյութերի ստեղծման շնորհիվ։ Դրանք ստեղծվեցին այն ժամանակաշրջանում, երբ գյուղատնտեսության մեքենայացումը արագ զարգացավ։
Օրգանական գյուղատնտեսությունն ի տարբերություն ավանդական գյուղատնտեսական մեթոդների, գոյություն է ունեցել մինչև անօրգանական նյութերի հայտնվելը և միշտ օգտագործել օրգանական նյութեր, այն սկսվել է տարածվել միառժամանակ և՛ Կենտրոնական Եվրոպայում, և՛ Հնդկաստանում։ Բրիտանացի բուսաբան Ալբերտ Հովարդին հաճախ անվանում են «ժամանակակից օրգանական գյուղատնտեսության հայր», քանի որ նա առաջինն էր, ով ավանդական գյուղատնտեսության մեջ կիրառեց ժամանակակից գիտական գիտելիքներ ու մեթոդներ։ 1905 թվականից մինչև 1924 թվականը նա և իր կինը` Գաբրիելան, ով բույսերի ֆիզիոլոգ էր, Բենգալիայի Պուսա համասարանում աշխատում էին որպես գյուղատնտեսական խորհրդատուներ։ Այնտեղ նրանք փաստեր էին հավաքում հնդկական ավանդական գյուղատնտեսական մեթոդների մասին և եզրակացնում, որ դրանք գերազանցում են իրենց ավանդական գյուղատնտեսական գիտությանը։ Նրանց ուսումնասիրությունն ու այդ մեթոդների հետագա զարգացումը արձանագրված են Ալբերտ Հովարդիի աշխատություններում, մասնավորապես՝ 1940 թվականին գրված «Գյուղատնտեսական կտակարան» գրքում, որն իր ազդեցությունն է ունեցել այդ ժամանակի շատ գիտնականների և ագարակատերերի վրա։
Գերմանիայում, Ռուդոլֆ Շտայների բիոդինամիկ գյուղատնտեսության զարգացումը, հավանաբար առաջին բազմակողմանի համակարգն էր, որը մենք այժմ անվանում ենք օրգանական գյուղատնտեսություն։ 1924 թվականին Շտայները սրա մասին դասախոսություններ անցկացրեց՝ ներկայացնելով Կոբերվիցում գտնվող ֆերման(այժմ Կոբերիզիզ, Լեհաստան) ։ Շտայները շեշտել է ֆերմերի դերը կենդանիների, բույսերի և հողի փոխազդեցությունը առաջնորդելու ու հավասարակշռելու գործում։ Առողջ կենդանիներ ունենալը կախված էր առողոջ բույսերից (սնվելու համար), առողջ բույսերը` առողջ հողից, իսկ առողջ հողը առողջ կենդաներից (պարարտանյութերի համար)  ։ Նրա համակարգը ավելի շատ հիմնված էր իր մարդաբանության փիլիսոփայության վրա, քան գիտության լավ ընկալման ։ Իր գյուղատնտեսության համակարգը զարգացնելու համար Շտայները ստեղծեց միջազգային հետազոտական խումբ, որը կոչվում էր Ընդհանուր մարդաբանության հասարակության մարդաբան ֆերմերների և այգեպանների գյուղատնտեսական փորձարարական շրջանակ ։
1909 թվականին ամերիկացի գյուղատնտես Ֆ.Հ. Քինգը այցելեց Չինաստան, Կորեա և Ճապոնիա, ուսումնասիրեց ավանդական պարարտանյութերը, վարելահողերը և ընդհանուր գյուղատնտեսական փորձառությունը։ Ստացված արդյունքները, նա 1911 թվականին Քյուրիըր Դավըր հրատարակչության օգնությամբ հրատարկեց «Քառասուն դարի ֆերմերները» ամսագրում։ Քինգը գրել է «Համաշխարհային շարժում՝ գյուղատնտեսության նոր և կատարելագործված մեթոդների ներդրման համար» գիրքը, որը հետագայում դարձավ կարևոր օրգանական մեջբերում։
«Օրգանական գյուղատնտեսություն» տերմինը ստեղծել է բիոդինամիկ գյուղատնտեսության ուսանող Ուոլթեր Ջեյմսը (Լորդ Նորթբորն) իր «Նայի՛ր հողին» գրքում, որը գրվել է 1939 թվականին և հրատարակվել 1940-ին ։ Այս գրքում Ջեյմսը նկարագրել է գյուղատնտեսության հանդեպ ամբողջական, էկոլոգիապես հավասարակշռված մոտեցում, այն է`«Գյուղատնտեսությունը որպես օրգանիզմ» [12], և հիմնվել է Շտայների գյուղատնտեսական սկզբունքների և մեթոդների վրա։ Իր գրքի հրատարակումից մեկ տարի առաջ Ջեյմսը  Անգլիայի Բեթշենգեր ամառային դպրոց և համաժողովում անցկացրել էր կենսաքիմիական գյուղատնտեսության առաջին գիտաժողովը, որի հիմնական ներկայացուցիչն էր Էրենֆրիդ Պֆայֆերը ։
1939 թվականինին Ջեյմսը, Ալբերտ Հովարդը, Էրենֆրիդ Պֆայֆերը և Ջորջ Սթեփլթոնը հանդիպեցին Ֆարլեյում, որպեսզի անցկացնեին գիտափորձ` համեմատելով կենսադինամիկ, օրգանական և քիմիական պարարտացման մեթոդները։ «Ֆարլեյ գիտափորձը»-ը նախատեսված էր անցկացնել 1936 թվականին նախնական հանդիպումներից ի վեր, որում ընդգրկված էին տաս մասնակից։ Գիտափորձը հետաձգվեց կենսադինամիկ պարարտանյութերի հասանելի չլինելու, Բեթշենգեր ամառային դպրոցի փակվելու, մոտալուտ պատերազմի ավարտի և ֆինանսավորման բացակայության պատճառով։ Այս գիտափորձը, թեև համոզիչ չէր, միևնույնն է խթան էր հանդիսանում  նմանատիպ «Հաֆլի գիտափորձ»-ի համար, որը նկարագրված է ստորև։
1939 թվականին տիկին Էվա Բալֆուրը, ով 1920 թվականից ի վեր զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ՝ Անգլիայի Սաֆոլք քաղաքում գտնվող Հոուգլի Գրին գյուղում անցկացրեց Հաֆլի գիտափորձը։ Տիկին Բալֆուրը հավատում էր, որ մարդկության առողջությունն ու ապագան կախված էր հողի օգտագործման եղանակից, ու, որ ոչ ինտենսիվ գյուղատնտեսությունը կարող էր ավելի առողջարար սնունդ տալ։ Գիտափորձն անցկացվել է տվյալներ ստեղծելու և այս համոզմունքները ստուգելու նպատակով ։ Չորս տարի անց նա հրատարակեց «Կենդանի հող»-ը, որը հիմնված էր Հաֆլի գիտափորձի սկզբնական արդյունքների վրա։ Խորապես ուսումնասիրելով, այն հանգեցրեց  օրգանական շահերի պաշտպանության միջազգային կարևոր խմբի` Հողի ասոցիացիայի ձևավորմանը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տեխնոլոգիական առաջընթացը արագացրեց հետպատերազմյան նորարարությունները գյուղատնտեսության բոլոր ոլորտներում, որոնք մեքենայացման մեծ առաջխաղացման պատճառ հանդիսացան` ներառյալ լայնածավալ ոռոգումը, պարարտացումը և թունաքիմիկատները։ Մասնավորապես, երկու քիմիական նյութեր, որոնք մեծ քանակությամբ արտադրվել էին պատերազմի համար, վերամշակվեցին, որպեսզի խաղաղ ժամանակ օգտագործվեին գյուղատնտեսության մեջ։ Ամոնիումի նիտրատը, որն օգտագործվում է զինամթերքի մեջ, դարձավ ազոտի էժան աղբյուր։ Այնուհետև ի հայտ եկան մի շարք նոր թունաքիմիկատներ` երկքլորդիֆենիլտրիլքլորէթան, որն օգտագործվում էր զինվորների շրջանում հիվանդություններ տեղափոխող միջատների դեմ, այն դարձավ ընդհանուր միջատասպան միջոց՝ սկիզբ դնելով թունաքիմիկատների օգտագործման դարաշրջանին։
Միևնույն ժամանակ, ավելի հզոր ու կարարելագործված գյուղատնտեսական տեխնիկաները հնարավորություն էին տալիս ֆերմերին մշակել ավելի մեծ հողատարածքներ և ավելացնել դաշտերը։
1944 թվականին, ԱՄՆ-ի քողարկված ֆինանսավորմամբ` Մեքսիկայում մեկնարկեց «Կանաչ հեղափոխություն» կոչվող միջազգային արշավը։ Այն ամբողջ աշխարհում խրախուսում էր հիբրիդային բույսերի զարգացումը, քիմիական հսկողությունը, լայնածավալ ոռոգումը և գյուղատնտեսության մեջ ծանր մեքենայացումը։
1950-ական թվականների ընթացքում կայուն գյուղատնտեսությունը գիտական հետաքրքրություն ներկայացնող թեմա էր, թեև ուսումնասիրությունները հիմնականում կենտրոնանում էին նոր քիմիական մոտեցումների զարգացմանը։ Պատճառներից մեկը, որը հիմք է հանդիսացել շարունակվող Կանաչ հեղափոխության համար, տարածված համոզմունքն էր` ըստ որի, աշխարհի բնակչության բարձր աճը, որն ակնհայտորեն տեղի էր ունենում, շուտով կառաջացներ սննդամթերքի համաշխարհային կրճատման, մինչև որ մարդկությունը չկարողանար ինքն իրեն փրկել ավելի հզոր գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների օգնությամբ։ Միևնույն ժամանակ, «ժամանակակից» գյուղատնտեսության վնասակար ազդեցությունը շարունակում էր բորբոքել փոքր, բայց աճող օրգանական շարժումը։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ուում Ջ. Ի. Ռոդալեն սկսեց ժողվրդականացնել օրգանական աճի տերմիններն ու մեթոդները, մասնավորապես սպառողների համար` օրգանական գյուղատնտեսության խթանման միջոցով։
1962 թվականին ականավոր գիտնական և բնագետ Ռեյչել Կարսոնը հրատարակեց «Լուռ գարուն» գիրքը, որը նկարագրում էր շրջակա միջավայրի վրա դուստի ազդեցությունը ։ Այն շատ երկրներում, այդ թվում ԱՄՆ-ում, ամենաշատ վաճառված և ամբողջ աշխարհում շատ ընթերցված գրքերի ցանկում է։ «Լուռ գարուն» գիրքը համարվում է ԱՄՆ կառավարության կողմից 1972 թվականին դուստը արգելելու հիմնական գործոնը։ Գիրքը և դրա հեղինակը հաճախ վերագրում են համաշխարհային բնապահպանական շարժման մեկնարկի մեջ։
1970-ականներին աղտոտման և շրջակա միջավայրի խնդիրներով զբաղվող համաշխարհային շարժումները սկսեցին ավելի շատ ուշադրություն դարձնել օրգանական գյուղատնտեսությանը, քանի որ օրգանական և սովորական սննդի տարբերությունը ավելի պարզ դարձավ, օրգանական շարժման նպատակը տեղական աճեցված սննդամթերքի սպառման խրախուսումն էր, որը առաջ էր շարժվում «Ճանաչե՛ք ձեր ֆերմերին, ճանաչե՛ք ձեր սնունդը» կարգախոսով։
1972 թվականին Ֆրանսիայի Վերսալ քաղաքում հիմնադրվեց Օրգանական գյուղատնտեսական շարժումների միջազգային ֆեդերացիան (ՕԳՇՄՖ), որը զբաղվում էր բոլոր դպրոցներում և ազգային լեզվական սահմաններով օրգանական գյուղատնտեսության սկզբունքների ու հմտության վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմամբ և փոխանակմամբ։
1975 թվականին Ֆուկուոկան հրատարակեց իր «Մի ծղոտե հեղափոխություն» գիրքը, որը մեծ ազդեցություն թողեց գյուղատնտեսական աշխարհի որոշակի տարածքների վրա։ Հացահատկի փոքրածավալ արտադրության նկատմամբ նրա մոտեցումը շեշտեց տեղական գյուղատնտեսական էկոհամակարգի մանրակրկիտ հավասարակշռությունը և նվազագույն մարդկային միջամտությունն ու աշխատուժը։
1970-ից 1980-ական թվականների ընթացքում ԱՄՆ-ում Ջ. Ի. Ռոդեյլը և իր Ռոդեյլ Մամուլը` (այժմ Ռոդեյլ, Ինք.) ուղղորդեց ամերիկացիներին, որպեսզի մտածեին ոչ օրգանական մեթոդների կողմնակի ազդեցությունների և օրգանական մեթոդների առավելությունների մասին։ Մամուլի գրքերն առաջարկում էին տեղեկություն և խորհուրդներ օրգանական գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրված ամերիկացիներին։
1980-ական թվականներին ամբողջ աշխարհում գյուղատնտեսական և սպառողական խմբերը սկսեցին լրջորեն ճնշել օրգանական արտադրության կառավարության կարգավորման գործընթացը։ Սա հանգեցրեց նրան, որ օրենսդրությունը և վավերացման ստանդարտները ուժի մեջ մտան 1990-ական թվականներից մինչ օրս։ ԱՄՆ-ում Օրգանական սննդի արտադրության մասին օրենքը 1990 թվականին, հանձնարարեց ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտին` (ԱՄՆԳ), մշակել օրգանական արտադրանքի զարգացող ազգային ստանդարտներ, իսկ Ազգային Օրգանական ծրագրի հաստատման վերջնական կանոնը 2000 թվականին առաջին անգամ հրապարակվեց Դաշնային ռեգիստրում։
Կուբայի մայրաքաղաք Հավանայում Սովետական տնտեսության աջակցության կորստին հաջորդեց 1991 թվականի Սովետական Միության փլուզումը։ Այն հանգեցրել է տեղական գյուղատնտեսական արտադրությանը և եզակի պետության զարգացման նկատմամբ ուշադրությանը։ Աջակցող քաղաքային օրգանական  գյուղատնտեսության զարգացումը կոչվում էր օրգանոպոնիքս։
21-րդ դար
Պատմության ընթացքում գյուղատնտեսական ուսումնասիրությունների և հրապարակված գիտական արդյունքների մեծ մասը քիմիական, այլ ոչ թե օրգանական գյուղատնտեսության մասին էր։ Այս շեշտադրումը շարունակվել է կենսատեխնոլոգիաների շրջանում, ինչպիսին է գենետիկական տեխնիկան։ Կենսաբանական գիտությունների հետազոտման և ուսուցման համար Միացյալ Թագավորության կառավարության ֆինանսավորման առաջատար գործակալության վերջերս կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, 26 ԳՄ (գենետիկորեն մոդիֆիկացված) մշակաբույսերի նախագիծ, և միայն մեկը` կապված օրգանական գյուղատնտեսության հետ: Այս անհամաչափությունը հիմնականում պայմանավորված է ագրոբիզնեսով, որը հետազոտությունների ֆինանսավորման և կառավարության լոբբինգի (որոշումների վրա ազդեցություն գործելն է) միջոցով շարունակում է գերակշռող ազդեցություն ունենալ գյուղատնտեսության հետ կապված գիտության և քաղաքականության վրա։
Ագրոբիզնեսը փոխում է նաև օրգանական շուկայի կանոնները։ Օրգանական գյուղատնտեսության աճը պայմանավորված էր փոքր, անկախ արտադրողներով և սպառողներով։ Վերջին տարիներին օրգանական շուկայի մեծ աճը խրախուսում է ագրոբիզնեսի շահերին։ Քանի որ «օրգանական» արտադրանքի ծավալն ու տեսակներն աճում են, փոքր մասշտաբի օրգանական ֆերմայի կենսունակությունը վտանգվում է, և օրգանական գյուղատնտեսության իմաստը, որպես գյուղատնտեսական մեթոդ, ավելի հեշտ է շփոթել օրգանական սննդի հարակից, բայց առանձնացված տարածքների և օրգանական վավերացման հետ։
Քանի որ, շրջակա միջավայրը պահպանելու ջանքերն ավելանում են, ավելանում է նաև կայուն արտադրանքի ժողովրդականությունը ։ Գյուղատնտեսական քիմիական նյութերը, թունաքիմիկատները և պարարտանյութերը կարող են աղտոտել մեր շրջակա միջավայրը, թեև հոսում են ջրատարների մեջ։ ԱՄՆ-ում Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության (ՄՆՇՄՊԳ) հավաստագրված օրգանական ստանդարտները թույլ չեն տալիս օրգանական գյուղատնտեսության մեջ օգտագործել թունավոր քիմիական նյութեր կամ արհեստական պարարտանյութեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական աշխատանք Կատեգորիա:Գյուղատնտեսության պատմություն Կատեգորիա:Օրգանական գյուղատնտեսություն
Իմ չքնաղ լեդի (մյուզիքլ)
«Իմ չքնաղ լեդի» (My Fair Lady) մյուզիքլ։ Խոսքերի հեղինակը Ալան Լարներ է, երաժշտությանը՝ Ֆրեդերիկ Լոուն։
Գրված է Ջորջ Բեռնարդ Շոուի «Պիգմալիոն» պիեսի հիման վրա ։ Մյուզիքլի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1956 թվականին , որտեղ գլխավոր դերերում նկարահանվել են Ջուլի Էնդրյուսը և Ռեքս Հարիսոնը, ինչպես նաև Քեթլին Նեսբիթը։
1960 թվականին «Իմ չքնաղ լեդի» մյուզիքլը ցուցադրվել է ԽՍՀՄ-ի Մոսկվա, Լենինգրադ, Կիև քաղաքներում։
Գլխավոր դերերը խաղացել են՝ Լոլա Ֆիշերը (Էլիզա Դուլիթլ), Էդվարդ Մուլհեյրը և Մայքլ Էվանսը (Հենրի Հիգինս), Ռոբերտ Քութը (գնդապետ Պիկերինգ), Չարլզ Վիկտորը (Ալֆրեդ Դուլիթլ), Ռիդ Շելթոնը (Ֆրեդի Էյնսֆորդ-Հիլ) ։
1965-ին մյուզիքլը բեմադրվել է Մոսկվայի օպերետայի թատրոնում, գլխավոր դերում հանդես է եկել Տատյանա Շմիգան։ Էկրանավորվել է 1964 թվականին ։ Ֆիլմը նույն տարում արժանացել է «Օսկար» մրցանակի, որպես տարվա լավագույն ֆիլմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բեռնարդ Շոուի պիեսներ Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ Կատեգորիա:20-րդ դարի երաժշտական ժանրեր Կատեգորիա:Բրոդվեյան մյուզիքլներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի մշակույթ
Օպտիմացում
Օպտիմացում (< – լա վագույն), լ աարկում, որոշակի ֆունկցիայի էքստրեմումը գտնելու կամ բազմաթիվ հնարավոր տարբերակներից լավագույնն (օպտիմալը) ընտրելու պրոցես։ Օպտիմացման նպատակներն են արտադրանքի ինքնարժեքի իջեցումը, արտա դրողականության կամ արագագործության բարձրացումը, ծախսվող հումքի կամ էներգիայի նվազեցումը (մասնակի օպտիմացում), ծախսվող հումքի և էներգիայի միա ժամանակյա կրճատմամբ արտադրողա կանության կամ արագագործության բարձ րացումը (ընդհանրական օպտիմացում)։ Օպտիմացումման աստիճանը կարելի է գնահատել նպատակա յին ֆունկցիայի արժեքով։ Դիցուք, պրոցեսը բնութագրվում է Xi, x2․․․xn միմյանցից անկախ պարամետրերով, որոնց ար ժեքներն առանձին–առանձին կամ միա ժամանակ կարելի է փոփոխել։ Այդ դեպ քում f(xi, Хг-․-Хл) նպատակային ֆունկցիան, որը պրոցեսի որակական որևէ ցուցանիշ կամ ցուցանիշների զուգորդություն է, կարող է ընդունել բազմաթիվ (նույնիսկ անվերջ թվով) արժեքներ։ X-երի այն ար ժեքների զուգորդությունը, երբ նպատա կային f(xi, X2․․․x,n) ֆունկցիան հասնում է էքստրեմումի (նվւսցագույն կամ առա վելագույն արժեքի), կոչվում է պրոցեսի իրականացման օպտիմացում։ Պարզագույն համա կարգերում օպտիմացում իրականացվում է ավտո մատ կարգավորման մեթոդներով, իսկ բարդ համակարգերում (որտեղ անկախ պարամետրերը շատ են, փոփոխման տի րույթները լայն)՝ էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների օգնությամբ։
Գրկ․ Л и Э․ Б․, Маркус Л․, Основы теории оптимального управления, пер․ с англ․, М․, 1972․
Կատեգորիա:Օպտիմացում
Լոխ Նեյ
Լոխ Նեյ (Loch nEathach [], Lough Neagh []), քաղցրահամ լիճ Հյուսիսային Իռլանդիայում։ Լճի մակերեսը կազմում է 396 կմ²։ Մեծ Բրիտանիայի, ինչպես նաև Իռլանդիա կղզու խոշորագույն լիճն է։ Լիճը մոտավորապես ունի 30 կմ երկարություն և 15 կմ լայնություն։ Լոխ Նեյ լիճը գտնվում է Բելֆաստից 30 կմ դեպի արևմուտք։ Լիճը շատ խորը չէ, մասնավորապես առափնյա շրջաններում, միջին խորությունը կազմում է մոտ 9 մ, առավելագույն խորությունը՝ մոտ 31 մ։
Լճում տարածված են այնպիսի ձկնատեսակներ, ինչպիսիք են կարմրախայտը և օձաձուկը։
Աշխարհագրություն
Ունենալով 392 կմ² մակերես, լիճը համարվում է Բրիտանական կղզիների ամենախոշոր լիճը, և մտնում է Եվրոպայի 40 խոշոր լճերի թվի մեջ։ Գտնվում է Բելֆաստից 30 կմ (20 մղոն) հեռավորության վրա։
Հիդրոլոգիա
Ջրհավաքի մակերեսը կազմում է 4550 կմ², որից 9 %-ը գտնվում է Իռլանդիայի տարածքում, իսկ 91 %-ը՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի տարածքում։ Ընդհանուր առմամբ Հյուսիսային Իռլանդիայի ցամաքային տարածքի 43 %-ը պատկանում է լճի ջրհավաքի մակերեսին։ Լիճը հյուսիսում Բանն գետով հոսք ունի դեպի Ատլանտյան օվկիանոս։
Չնայած, որ Լոխ Նեյ լիճն օգտագործվում է ռեկրեացիոն և կոմերցիոն նպատակներով, քամոտ եղանակին այն կարող է մրրկածուփ լինել։ Բացի այդ, լիճն օգտագործվում է որպես խմելու ջրի աղբյուր։
Անվանում
Անվանման մեջ հանդիպող Լոխ բառը շատ տարածված է Շոտլանդիայի, Իռլանդիայի, Ուելսի աշխարհագրական անուններում։ Այն կելտերեն նշանակում է «լիճ» ։
Հին իռլանդական առասպելը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է գոյացել լիճը։ Հայտնի իռլանդացի հերոս Ֆին Մակ Կումալը վերցրեց մի բուռ հող և նետեց այն Շոտլանդիա, բայց հողն ընկել է Իռլանդական ծով, այսպես առաջացել է Մեն կղզին։ Իսկ այն վայրն, որտեղից Ֆինը վերցրել է հողը, լիճ է գոյացել, որն այժմ հայտնի է Լոխ Նեյ անվանումով։
Քաղաքներ և գյուղեր
Լճի մոտակայքում գտնվող քաղաքներն ու գյուղերն են՝ Քրեյգավոն, Անտրիմ, Կրումլին, Ռանդալսթաուն, Լուրգան և Մարաֆելթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իռլանդիայի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Վարակիչ հիվանդությունները Հայաստանում
[[Պատկեր:Infectious and parasitic diseases world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|(DALY) Ինֆեկցիոն հիվանությունների պատճառով մարդկանց մահը 100000 մարդկանց շրջանում 2004 թվականին {{legend|#b3b3b3|չկան տվյալներ}} {{legend|#ffff65|≤250}} {{legend|#fff200|250-500}} {{legend|#ffdc00|500-1000}} {{legend|#ffc600|1000-2000}} {{legend|#ffb000|2000-3000}} {{legend|#ff9a00|3000-4000}}
{{legend|#ff6e00|5000-6250}} {{legend|#ff5800|6250-12500}} {{legend|#ff4200|12500-25000}} {{legend|#ff2c00|25000-50000}} {{legend|#cb0000|≥50000}} ]]
Հայաստանի բնակչության սանիտարահամաճարակայիև անվտանգության ապահովման բնագավառում վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով սանիտարահիգիենիկ և հակահամաճարակային միջոցառումների հաջող իրականացման արդյունքում համաճարակային իրավիճակը բարենպաստ է։
Հանրապետությունում չեն արձանագրվում խոլերա, ռիկետսիոզներ (բծավոր տիֆ և Բրիլլի հիվանդություն), պոլիոմիելիտ, դիֆթերիա, կարմրուկ, կարմրախտ, բնածին կարմրախտային համախտանիշ, փայտացում, նորածնային փայտացում հիվանդությունները, իսկ կապույտ հազը և խոզուկ (Էպիդեմիկ պարօտիտ) արձանագրվում են որպես եզակի դեպք։ Մինչև 2007 թվականը Հայաստանում արձանագրվել են կարմրուկի բռնկումներ՝ պայմանավորված հիվանդության բնական պարբերականությամբ։ 2007 թվականի կարմրուկի և կարմրախտի դեմ բնակչության զանգվածային պատվաստումների իրականացման և հետագայում կարմրուկի-կարմրախտի-խոզուկի դեմ համակցված զանգվածային պատվաստումների շնորհիվ հանրապետությունում չեն արձանագրվել այդ հիվանդությունների դեպքեր։
Մալարիա
Վերջին տարիներին գրանցվել են զգալի ձեռքբերումներ մալարիայի կանխարգելման ոլորտում։ Հիվանդության դեմ բազմոլորտ և համակարգված հետևողական պայքարի արդյունքում 2006 թվականից երկրում մալարիայի տեղական դեպքեր չեն գրանցվել։ ՀՀ-ն եվրոպական տարածաշրջանի առաջին երկրներից է, որին հաջողվել է երկրում վերացնել հիվանդությունը։
2010-2011 թվականների ընթացքում ԱՀԿ-ի և անկախ փորձագետները գնահատել են երկրում իրականացված աշխատանքը, հանրապետությունը 2011 թվականին վկայագրվել է որպես մալարիայից ազատ տարածք։ Վկայագրումը, բացի հանրային առողջապահպանական չարիք համարվող այս հիվանդությունից ձերբազատման հավաստագիր լինելուց, զգալիորեն կբարձրացնի ՀՀ-ի միջազգային հեղինակությունը, ինչպես նաև նոր խթան կդառնա մեր երկրում զբոսաշրջության հետագա զարգացման համար։
2011 թվականին ՀՀ Կառավարությունն ընդունել է «Հայաստանի Հանրապետությունում մալարիայի ներբերումը և արմատավորումը կանխարգելելու 2011-2015 թվականների պետական ծրագիրը», որը կանոնակարգում է մալարիայի տարածման կանխարգելման միջոցառումները և հիվանդության բացառումը (էլիմինացված կարգավիճակի պահպանումը)։
ՀՀ-ում վերջին տարիներին արձանագրվել են առաջնակի հայտնաբերված բրուցելոզ հիվանդության աճ։ Սակայն 2009 թվականից նկատվել է հիվանդացության նվազում (օր.՝ 2010 թվականին արձանագրվել է 295 դեպք՝ 2009 թվականի 346-ի դիմաց), որը պայմանավորված է ինչպես բնակչության, այնպես էլ կենդանիների շրջանում համալիր կանխարգելիչ և հակահամաճարակային միջոցառումների կազմակերպմամբ և իրականացմամբ։
Վերջին տարիներին, ՀՀ սոցիալ-տնտեսական իրավիճակով, ներքին տեղաշարժերով ու արտագաղթով և այլ գործոններով պայմանավորված, դեռևս բարձր է տուբերկուլոզով հիվանդացությունը։ Միայն 2010 թվականին, նախորդ տարվա համեմատությամբ, նկատվել է հիվանդացության աննշան նվազում։ Սեռավարակների և ՄԻԱՎ-ՁԻԱՀ-ի համաճարակաբանական իրավիճակը ՀՀ-ում սպառնալի չէ։ Վերջին տարիներին սիֆիլիսի, գոնոռեայի և այլ սեռավարակների դեպքերի թիվը հարաբերականորեն կայուն է եղել։
1988-2010 թվականներին ՀՀ քաղաքացիների շրջանում գրանցվել է ՄԻԱՎ-վարակի 971 դեպք (148-ը՝ 2010 թվականին). տղամարդկանց՝ 698, կանանց՝ 273, երեխաների՝ 20։
Բալլան
Բալլան (Ballans), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Մատա կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17031։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 207 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 136 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 106-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 30-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 77.9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68.6 %)։ 106 աշխատունակ բնակիչներից 97-ը աշխատում էին (50 տղամարդ և 47 կին), անաշխատանք էին 9-ը (4 տղամարդ և 5 կին)։ 30 անգործունակ մարդկանցից 6-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 13-ը թոշակառու, 11-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Դոկուկինո (գյուղ, Արդատովսկի շրջան)
Դոկուկինո (Докукино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արդատովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արդատովսկի շրջանի բնակավայրեր
Անթոյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Լիմֆոկին
Լիմֆոկին, ցիտոկինների ենթաբազմություն, որը արտադրվում է լիմֆոցիտ կոչվող իմունային բջիջների կողմից ։ Նրանք սպիտակուցային միջնորդներ են, որոնք որպես կանոն արտադրվում են T օգնական բջիջների կողմից։ Նրանք ապահովում են իմունային համակարգի պատասխանը՝ ազդանշաններ ուղարկելով իմունային բջիջներին։ Լիմֆոկինները ունեն շատ դերեր ներառյալ այլ իմունային բջիջներին գրավելը (նաև մակրոֆագեր և այլ լիմֆոցիտներ), վարակված վայրի հետագա ակտիվացնելը և այլն։ Շրջանառվող լիմֆոցիտները կարող են հայտնաբերել շատ փոքր կոնցենտրացիա ունեցող լիմֆոկին, իսկ հետո տեղաշարժել կոնցենտրացիայի գրադիենտը դեպի իմունային պատասխանի պահանջված վայրը։ Լիմֆոկինները օգնում են B բջիջներին արտադրել հակամարմիններ։
Սոցիալական պետություն
Սոցիալական պետությունը պետական կառավարման ձև է, որի հիմնական նպատակներն են հաստատել սոցիալական արդարությունը քաղաքացիների միջև և ապահովել սոցիալական պաշտպանվածությունը։ Այն նաև անվանում են պետական բարօրություն։
Լիմֆոկին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցիտոկիններ
Սոցիալական պետություն
Պետական բարօրության հետապնդումը սոցիալ-դեմոկրատների քաղաքական ծրագրերի հիմնական դրույթներից մեկն է։ Սոցիոլոգ Մարշալը (Thomas Humphrey Marshall) նկարագրել է բարօրության պետությունը, որպես ժողովրդավարության, բարեկեցության և կապիտալիզմի յուրահատուկ համադրություն։
Հասկացությունը առաջին անգամ օգտագործվել է 1850 թ․ Լորենց ֆոն Շտեյնի կողմից։ Սոցիալական պետության հատկանիշներն են՝
Սոցիալական պետության գաղափարը ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության առաջին իսկ հոդվածի մեջ։
Կատեգորիա:Պետություն Կատեգորիա:Իրավական եզրեր Կատեգորիա:Սահմանադրություններ Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն
Գիբսոն Լես Պոլ
«Գիբսոն Լես Պոլ» (Gibson Les Paul), էլեկտրական կիթառի ապրանքանիշ։ Առաջին անգամ թողարկվել է «Gibson Guitar Corporation» ընկերության կողմից, 1952 թվականին։ Համարվում է աշխարհում ամենահայտնի էլեկտրական կիթառներից մեկը, դասվում է Ֆենդեռ Ստրատոկաստեռի և Տելետաստեռր շարքին։
Ստեղծվել է Լես Պոլի և Թեդ Մակքարթիի կողմից 1950 թվականին։ Գրիֆը մարմնին ոչ թե ձգած է պտուտակներով այլ սոսնձած է։ Այն աշխարհում առաջին ամբողջական կիթառն է։ Ունի 2 համբակեր, 3 ռեժիմ։
Նպատակահարմար է նվագել բոլոր երաժշտական ժանրերում, բայց ավելի հաճախ՝ ռոք, ծանր ռոք և մետալ, ինչպես նաև բլյուզի համար։ Համեմատած այլ էլեկտրական կիթառների, Գիբսոն Լես Պոլի մարմինը բավականին հաստ է, ինչի շնորհիվ ունի նաև ակուստիկ հատկություններ և ծանր է։ Ներկվում է հիմնականում դասական «արևայրուք» գույնով։ Այժմ կան նաև բազմապիսի գունավորումներ։ Մարմինը պատրաստվում է կարմիր և թխկիի փայտերից՝ 2 շերտով, գրիֆը հիմնականում թխկիի, վրադիրը սև փայտից։
Ունի բազմաթիվ մոդիֆիկացիաներ, որոնցից 1961 թվականին առանձնացավ «Էս-Ջի» (SG) մոդելը, այն ունի նույն էլեկտրոնիկ հատկությունները, տարբերվում է գույնով, գրիֆի երկարությամբ (2 լադ ավելի) և ունի 2 ճյուղ (Լես Պոլի մոտ այն մեկն է)։
Կատեգորիա:Էլեկտրակիթառներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Միրիկ)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Միրիկ) , Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի Միրիկ գյուղում, կառուցվել է 17-րդ դարում։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Քաշաթաղի շրջանը օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։ Մերիկ գյուղի մասին, որտեղ կառուցված է եկեղեցին, պատմական տվյալները շատ քիչ են, իսկ խորհրդային տարիներին ավելի հաճախ հիշատակվել է որպես «Միրիկ»։ Գյուղի անունը նաև հիշատակված է եկեղեցու որոշ արձանագրությունների մեջ։