cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կառավարում (տնտեսագիտություն)
Մենեջմենթի բաղադրիչ մասերը
Խոշոր ընկերություն իր առջև դնում և լուծում է փոխկապակցված խնդիրների համալիր, ինչի համար էլ մենեջմենթի համակարգում ստեղծվում են մի քանի ենթահամակարգեր.
Ռազմավարական կառավարում
Ռազմավարական նպատակները կարող են լինել ցանկացած պիտանի ռեսուրսները, աշխարհագրական մարզերը, նոր որակը, առաջնորդությունը այս կամ այն առանցքային մրցակցային հիմնական բաղադրատարրերի։
Ռազմավարական գործիք են կապիտալը և ցանկացած ներգրավվող ֆինանսական ռեսուրս, ցանկացած նյութական և ոչ նյութական ակտիվները, կազմակերպա-կադրային և հումքային ռեսուրսները, կազմակերպության արտաքին և ներդրումային քաղաքականությունը, սարքավորումը, առանցքային գիտելիքները և տեխնոլոգիաները։
Ռազմավարական կառավարման առանձնահատկություններ են ռազմավարական նպատակներին հասնելու հատուկ եղանակները և միջոցները, որոնք ակնառու չեն գծային մենեջմենթի տեսանկյունից։ Օրինակ՝ շուկայական ճգնաժամի պայմաններում ռեսուրսների խնայողությունը կարող է պահանջել ծախսերը կրճատող միջոցների կիրառում, մասնագիտացված կադրերի ազատում, ձեռնարկության տեղափոխումը պակաս ծախսատար, սակայն ոչ հարմար տեղ, ինչը հակասում է գծային մենեջմենթի նպատակներին։ Օրինակ, փոխառական միջոցների ստացումը վարկերի կամ փոխառության էմիսիայի տեսքով նույնպես ռազմավարական լուծման տեսակ է, քանի որ իրենից ներկայացնում է ռազմավարական գործիքի-ֆինանսական ռեսուրսի հատուցվող և շտապ ներգրավում։
Գծային մենեջմենթին ռազմավարական գործիքի լիիրավ հսկողության իրավունքը սխալ փոխանցումը հաճախ հանգեցնում է ռեսուրսի ոչ արդյունավետ օգտագործմանը, ընդհուպ մինչև նրա կորուստը։
Խնդիրների տարատեսակության պատճառով, ռազմավարական կառավարման պրակտիկ իրագործմամբ զբաղվում է հատուկ մի մարմին, որը միավորում է սեփականատերերի կամ էլ կազմված է սեփականատերերի կողմից լիազորված անձանցից։ Այդ հաստատությունը սովորաբար կոչվում է տնօրենների խորհուրդ, այդ անվանումը փոխառված է արևմտյան տերմինաբանությունից։ Տնօրենների խորհրդի գործունեությունը ապահովում է առանձին և հիմնական կազմակերպությունից անկախ մի կառուցվածք-սեփականատիրական օֆիս, կառավարող կամ հոլդինգ ընկերություն։
Տնօրեն եզրը հաճախ սխալ է ընկալվում։ Այսպես, տնօրենների խորհրդի ձևավորումը գլխավոր տնօրենի, գործադիր մարմնի ղեկավարի, նրա տեղակալների և ենթակա ստորաբաժանումների ղեկավարների որոնց հաճախ անվանում են «տնօրեններ» ներգրավմամբ, մշտապես դատապարտված է ձախողման։ Սեփականատերերի և մենեջերների շահերի կաթվածահար բախումը անխուսափելի է։ Ավելի ստույգ տերմին, որը ավելի ճիշտ է արտահայտում ռազմավարական կառավարման էությունը, «Սեփականատերերի կողմից լիազորված անձերի խորհուրդ» անվանումն է։ Այդ խորհուրդը պատասխանատու է սեփականատերերի առջև ռազմավարական նպատակների մշակման և ժամանակին իրագործման համար, օժտվում է ռազմավարական գործիքները վերահսկելու իրավունքով, անհրաժեշտ ժամանակով աշխատանքի է վարձում Գլխավոր Տնօրենին՝ դրված խնդիրները իրագործելու համար։ Ոչ մեծ ընկերություններում սեփականատերերը հենց իրենք են խորհրդի անդամներ՝ ունենալով սեփականության բաժնեմասին համամաս ձայնի իրավունք։
Խոշոր ընկերություններում, որպես օրենք, խորհրդի կազմում ընդգրկվում են սեփականատերերի կողմից հրավիրված փորձագետներ, որոնք կոչվում են անկախ տնօրեններ։ Նրանք կարող են լինել տնօրենների խորհրդի արհեստավարժ անդամներ, որոնք օժտված են Խորհրդին անհրաժեշտ իրավասություններով ռազմավարական նպատակների իրագործման համար, ինչպես նաև իշխանության մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, որոնք շահագրգռված են այդ ընկերության գոյատևման մեջ (օրինակ՝ «կարտրաձևավորող ձեռնարկություն»).
Արտադրության կառավարման գործառույթները և սկզբունքները
Արտադրության կառավարումը բոլոր մակարդակներում բարդ գործընթաց է։ Ֆիրմայի սահմաններից դուրս կառավարիչը պետք է անընդհատ պայքար տանի իր բաժնեմասի համար, կանխատեսել պատվիրատուների պահանջները ապահովել մատակարարման ստույգ ժամկետները, տալ ավելի բարձր որակի արտադրանք, սահմանել գները՝ հաշվի առնելով մրցակցության մակարդակները և հոգալ ֆիրմայի հեղինակության մասին։ Ֆերմայի ներսում նա պետք է ձգտի աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը՝ պլանավորման բարելավման, ավելի արդյունավետ կազմակերպման և արտադրական գործընթացի ավտոմատացման միջոցով։ Միաժամանակ նա պետք է հաշվի առնի արհմիությունների պահանջները, պահպանի մրցակցային դիրքերը շուկայում, ապահովել բաժնետերերի դիվիդենտները այնպիսի մակարդակների վրա, որ չկորցնի իրենց վստահությունը, դրա հետ միասին ընկերությանը թողնի չբաժանված եկամուտի բավարար ծավալ՝ նրա հետագա աճը ապահովելու համար։ Կառավարման կարևորագույն խնդիրներից է կազմակերպության և նրա առանձին տեղամասերի գործունեության բոլոր կողմերի և տեսակետների, մասնավոր նպատակների ինտեգրացումը, միավորումը տվյալ համակարգի ընդհանուր նպատակին հասնելու համար։
Կառավարման տեսությունը օգտագործում է վերլուծության գիտական մեթոդներ առաջարկությունների մշակման նպատակով գործնական կառավարման մեթոդների։ Սակայն այդ մեթոդները և առաջարկությունները դեղատոմս չեն, դրանք չի կարելի դիտել, որպես բացարձակ։ Այդ մեթոդների և հանձնարարականների արդյունավետ կիրառումը կախված է կոնկրետ հանգամանքների, պայմանների զուգակցումից։ Այսպես, օրինակ ճապոնական «որակի շրջանակների» օգտագործման փորձը լայն տարածում ստացավ (ամերիկյան արդյունաբերությունում՝ արտադրության մեջ տարբեր հասարակական հարաբերությունների պատճառով։ Այդ պատճառով արդյունավետ կառավարման (այսինքն նվազագույն ծախսերով կազմակերպության նպատակներին հասնելը) կարևորագույն պայմաններից մեկը կիրառվող կառավարման մեթոդների համապատասխանությունն է կազմակերպության գործունեության արտաքին և ներքին միջավայրին։ Անիմաստ է արտադրությունում կիրառել կառավարման այն մեթոդները, որոնք օրինակ, օգտագործվում են բանակում և հակառակը։ Ճիշտ այդպես էլ շուկայական տնտեսության պայմաններում արդյունավետ չեն կարող լինել ՍՍՀՄ-ում կիրառվող դիրեկտիվ մեթոդները։ Եվ, հակառակը, մենեջմենթի և շուկայաբանության մեթոդների կիրառումը ԽՍՀՄ տնտեսությունում միայն ակադեմիական հետաքրքրություն կներկայացներ։ Ինչպես և մյուս մարդու ինտելեկտուալ և պրակտիկ գործունեության ոլորտում (զինվորական գործ, բժշկություն և այլն ), կառավարման գիտականությունը և կառավարման արվեստը միմյանց լրացնում են։ Կառավարման համակարգի արդյունավետությունը ապահովում է, երբ կոնկրետ պայմաններում ղեկավարի կողմից կառավարման գիտական սկզբունքների օգտագործման ստեղծագործական հմտություններով։
Մենեջմենթի 3 հիմնական գործառույթները՝ բիզնեսի կառավարումը նրա արդյունավետության բարձրացման նպատակով, մենեջերի կառավարումը և աշխատանքի ու աշխատակիցների կառավարումը- պայմանավորված են բիզնեսի համալիր բնույթով։ Մենեջերի մասնագիտության առանձնահատկությունն այն է, որ նա կարողանա միաժամանակ կատարել այդ 3 գործառույթները։ Ընկերության հիմնական նպատակներին և խնդիրներին համապատասխան, բիզնեսի կառավարման գործառույթը ամենակարևորն է, միավորում է բոլոր գործառույթները։ Կառավարել բիզնեսը նշանակում է գտնել օպտիմալ հավասարակշռությունը նրա տարբեր տեսակի պահանջմունքների և նպատակների միջև։ Մենեջմենթի հիմնական գործառույթներն են. Պլանավորումը, կազմակերպումը, մոտիվացումը, հսկողությունը։
Ղեկավարման համակարգի բարդությունը և հարմարվողականությունը
Ղեկավարման համակարգված մոտեցումը հիմնվում է այն բանի վրա, որ ամեն մի կազմակերպություն ներկայացնում է մասերից կազմված համակարգ, որոնցից յուրաքանչյուրը օժտված է սեփական նպատակներով։ Ղեկավարը կառավարման որոշումներ ընդունելիս պետք է ելնի նրանից, որ կազմակերպության ընդհանուր նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ է դիտարկել այն որպես միասնական համակարգ։ Ընդ որում անհրաժեշտ է գնահատել բոլոր մասերի ներգործությունը և միավորել այնպիսի հիմունքների վրա, որը թույլ կտա կազմակերպությանը ամբողջովին և արդյունավետ հասնել իրենց նպատակներին։
Սակայն կազմակերպության բոլոր ենթահամակարգերին նպատակներին հասնելը ցանկալի է, սակայն, միշտ անիրականալի։ Համակարգված մոտեցման անհրաժեշտությունը կազմակերպության ղեկավարման համար կարելի է հասկանալ դիտարկելով ղեկավարի աշխատանքի երկու տեսակետը։ Առաջին հերթին նա ձգտի իր կազմակերպության աշխատանքի գումարային արդյունավետության հաղթահարմանը, որպեսզի որևէ մի տարրի մասնավոր շահերը, չխոչընդոտեն կազմակերպության ընդհանուր հաջողությանը։ Երկրորդը, նա պետք է հասնի դրան կազմակերպչական միջավայրի պայմաններում, որը մշտապես ստեղծում է մեկը մյուսին խոչընդոտող նպատակներ։ Ռազմավարությունը, տեխնիկան և էկոնոմիկան մեկ ընդհանուր հիմնախնդրի փոխկապակցված մասերն են։ Տնտեսական խնդրի էությունը կայանում է նրանում, որպեսզի ընտրել այնպիսի ռազմավարություն ներառելով տեխնիկա և այլ ռեսուրսներ, ռազմավարական պլանների իրականացման համար, որը կլինի կամ առավել արդյունավետը (առկա ռեսուրսների պայմաններում դրված խնդիրների առավելագույն, շահավետ լուծում), կամ առավել շահավետ։
Ղեկավար համակարգը կարող է ներկայացվել մեքենայի (մինիմալ ծախսերով հաղթահարել դրված խնդիրները) առանձնակի տեսակ այն բանի հիման վրա, որ յուրաքանչյուր համակարգ կատարում է որևէ գործառույթներ, որոնք դիտարկվում են որպես նպատակ։ Ղեկավարող համակարգերի հիմնական առանձնահատուկ կատեգորիաներից մեկը դրանց բարդությունն է։ Ցանկացած կազմակերպություն ունի շատ հակասական նպատակներ և դա էլ որոշիչ գործոններից մեկն է, որը պայմանավորում է ձեռնարկության, որպես բարդ հավանական համակարգի նկարագրման անհրաժեշտության։ Բարդության աստիճանը որոշվում է համաբաղադրիչ տարրերի բազմազանությամբ և դրանց միջև հնարավոր փուլերով։ Կառավարման հիմնարար սկզբունքներից, որը հայտնաբերել է Վիլիամ Էշբի ) անհրաժեշտ բազմազանության օրենքն է, որին համապատասխան ղեկավարող համակարգի բազմազանության համակարգը համապատասխանում է ղեկավարվեղ համակարգի բազմազանության համակարգին։ Անհնար է ստեղծել հասարակ ղեկավարման համակարգ, բարդ համակարգերը և պրոցեսները ղեկավարելու համար։ Սրանից բխում է, որ առանձին մարդիկ ի վիճակի չեն կատարելու այն խնդիրները, որոնց բարդությունը գերազանցում է որոշակի աստիճան։ Երբ այդ աստիճանը գերազանցված է, ղեկավարը չի հասկանում, թե ինչ է կատարվում շուրջը։
Արտադրության ղեկավարման մեջ աճող բարդությունների մյուս պատճառը կապված է արտաքին միջավայրի փոփոխությունների արագությունի հետ։ Արտաքին միջավայրի ազդեցությունը որոշիչ գործոն է կազմակերպության ղեկավարման համակարգի ընտրության գործում։ Որքան փոփոխությունները արագ են կատարվում կազմակերպության արտաքին միջավայրում, այնքանով աճում է նրա հիմնախնդիրների բարդությունը։ Այն պահին, երբ որոշումը գտնված է, իրադրությունը փոխվում է և պահանջում է նոր, սկզբունքորեն նոր լուծումներ։
Մենեջմենթի սոցիալական-տնտեսական գործառույթները և նպատակները
Մենեջմենթի գնահատման տեղն ու դերը հասարակական արտադրությունում և տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ձևակերպումը տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի և ուրիշ հասարակական գիտությունների խնդիր է։ Ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության տեսությունը առաջացել է տնտեսագիտական, սոցիոլոգիական, իրավունքի և պատմության սահմանագծում կողմնորոշված է ձևական և ոչ ձևական նորմերի ընդհանուր ուսումնասիրմանը։ Հասարակական անհատական արտադրության տարբեր կողմերի փոխկախվածության գիտակցումը բերել է տնտեսության համակարգային ընկալմանը։
Կառուցվածքա-գործառույթային մոտեցումը իրենից ներկայացնում է համակարգային տեսության և համակարգային վերլուծության	գաղափարների կոնկրետացումը, որը գործածում են տարբեր տնտեսական ոլորտներում։ Համակարգի գործառույթները փոխպայմանավորված են և չեն մեկուսացված։ Տնտեսագիտությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց քաղաքականության, մշակույթի, տեխնոլոգիայի և այլն։
Համակարգի գործողությունների հասկացության կազմակերպությունը հիմնվում է այն փաստի վրա, որ ամբողջ հասարակության գործունեությունը սոցիալական ամբողջություն է։ Դրա հետ մեկտեղ ժամանակակից գիտության կառուցվածք հասկացողության միջև համապատասխանությունը, որը օգտագործվում է որպես կայուն կապերի ամբողջություն առարկայի գլխավոր մասերից։ Կառուցվածքի հասկացությունը, սովորաբար հարաբերակցվում է համակարգի հասկացության հետ, ընդ որում կառուցվածքը արտահայտում է միայն այն, որ նա մնում է կայուն, տարբեր համակարգերի վերափոխումների ժամանակ։ Համակարգի հիմնական հատկությունները այդ դեպքում վերաբերվում են էմերջենտությունը, կամ հատկության ամբողջականության դասին։ Դրանք վերաբերվում են համակարգին ամբողջապես, առաջանում են նրա մասերի գոյացումից, անհետանում է նրա հետ միասին և չեն կարող լինել բացատրված, առանձին մասերի հատկություններից։ Երկու կամ ավելի համակարգերի փոխներգործությունը դեպքում առաջանում է սիներգետիկ էֆեկտներ պայմանավորված յուրաքանչյուր համակարգի հավասարակշռության դիրքի ձգտումով։ Սակայն հենց այս հատկություններն են, որ որոշակի դեր են խաղում, կառավարող փոխազդեցությունների տեսակետից, սոցիալ-տնտեսական համակարգի վրա, ազդեցությունների տեսանկյունից, որը ենթադրում է ամբողջ համակարգի կառուցվածքային կամ կառուցվածքի տարրերի գործութային փոփոխություն։
Այստեղից կարելի է ենթադրել, որ գիտության կարևոր խնդիրն է սոցիալ-տնտեսական համակարգի կառուցվածքի իմացությունը, որպես էմերջենտական հատկությունների կրող, նրանց վարքի հիմնական հատկությունների որոշիչ։ Համակարգի վերակառուցման հաջողությունը ուղղված տրված հատկությունների ստացմանը հանդիսանում են վերջնական չափանիշ, որը որոշում է իրական կառուցվածքի իմացության աստիճանը։
Ելնելով այն բանից, որ սոցիալ-տնտեսական համակարգի գործողությունները իրականացվում են համապատասխանաբար գործող ինստիտուցիոնալ մոտեցումներով մենեջմենթի գործառույթների համակարգային վերլուծութունը որպես ինստիտուցիոնալ համակարգ կարելի է դիտել հետևյալ հայեցակարգային մոտեցումներով. Այսպիսով, վերոհիշյալ դրույթները և մենեջմենթի համակարգային գործառույթների վերլուծության սխեման թույլ են տալիս արտացոլել համակարգի մենեջմենթի կառուցվածքային և գործառույթային տեսանկյունից արտացոլել տեղը և դերը հասարակությունում և նրանց ինստիտուցիոնալ փոխադարձ կապը։ Մենեջմենթը, որպես հասարակական արտադրության ենթահամակարգ ունի ազգակցական նշանակություն և տեսակային բնութագրեր։ Ազգակցական նշանակությունը ձևավորվել է սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ հատկություններով, մենեջմենթի գործառույթները որոշվում են սոցիալ-տնտեսական համակարգերի ինստիտուցիոնալ գործոններով և դրա հետ միասին նրա գործողությունները ուղղված են արտադրության վիճակի փոփոխությանը, իսկ արդյունքները, տնտեսական հարաբերությունները պահում են նորամուծական արդյունքների, երկու կողմերը՝ արտադրության ծախսերը և եկամուտները, և միաժամանակ ապրանքները և ծառայությունները։ Մենեջմենթական տեսակային բնութագիրը որոշվում են կոնկրետ արտադրության առանձնահատուկ պայմանների։
Համակարգված մոտեցումը մենեջմենթի խնդիրներին անխուսափելիորեն բերում է գործառութային հրամայականների նշանակալից ամբողջության որոշման անհրաժեշտությանը, որոնց իրագործման մակարդակից է կախված առևտրային ձեռնարկությունների կենսունակությունը, դրանց արդյունավետությունը և ամբողջ հասարակական արտադրության արդյունավետությանը։ Նույնքան անհրաժեշտ է կառուցվածքի հայտնաբերումը, որոնք ձևավորում են այդ հրամայականների և տվյալ սոցիալ-տնտեսական համակարգի կառավարման պարադիգման ամբողջովին։ Չէ որ տվյալ սոցիալ-տնտեսական համակարգի զարգացումը պայմանավորված է որևէ իմպերատիվ գործառույթային հրամաըականների գերիշխումով։
Սեփական նպատակների առկայությունը կազմակերպության հիմնական տարբերությունն է մարդու ստեղծած այլ արհեստական համակարգերից։
Կազմակերպության համակարգային դիտարկումը սահմանում է նրան որպես նպատակաուղղված համակարգ, որը մեկ կամ մի քանի մասերի նպատակաուղղված համակարգ է և որի մասերը մարդիկ են, որոնք ունեն սեփական նպատակներ։ Դրա համար էլ կազմակերպությունների հետազոտությունները պետք է նախատեսեն եռաստիճան նպատակների վերլուծություն, հենց համակարգի և նրա մասերի ու ավելի բարձր կարգի հրամայականների, որի մասն է հանդիսանում տվյալ կազմակերպությունը։ Այդքան շատ նպատակների հաշվառման անհրաժեշտությունը միաժամանակ ձևավորում է և իպերատիվ նպատակ, և կազմակերպության գործունեության, նպատակային դրվածքը մենեջմենթը։
Ղեկավարել արտադրությունը նշանակում է դրված նպատակների հիման վրա ղեկավարում։ Սոցիալ-տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը, մենեջմենթի համակարգային գործառույթների վրա կարելի պատկերացնել հետևյալ կերպ։ Մենեջերները որոշումներ են կայացնում միկրոմակարդակ վրա, ըստ որի պետության կողմից կայացված որոշումները հանդիսանում են միկրոմակարդակային, որը ձևավորում է ձեռնարկության արտաքին միջավայրը։ Եվ առանձին ձեռնարկության, և պետության համար ընդհանուր են նպատակների 3 մակարդակներ։ Խնդիրներ՝ արդյունքներ, որոնք ենթադվում է ստանալ պլանային ժամկետում։
Հստակ սահման դնել այս 3 մակարդակների միջև հաճախ հնարավոր չի լինում, բայց ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ միսիան ենթադրում է որոշակի ուղղությամբ աշխատելու ձգտումը, նպատակը- որոշ կոնկրետ արդյունքներին հասնելը, իսկ խնդիրները ունեն կոնկրետ գնահատական և դրանց հասնելու ժամկետներ։ Միսիայի օրինակ կարող է լինել ձեռնարկության օպերատիվ արձագանքը սպառողների պահանջների և ցանկությունների հանդեպ, ձգտել այն բանին, որ սսպառողները գնահատեն ձեռնարկությունը։
Ձեռնարկության նպատակները, սովորաբար, որոշվում են հետևյալ կարգերով՝ եկամուտներ, շահութաբերություն, շուկայի մասը և այլն։ Այս կատեգորիաներին միավորում է քանականան գնահատումների աճի միտումներ՝ ձեռնարկության աճը։ Ըստ որում, ձեռնարկությունը դիտվում է որպես մի օրգանիզմ, այլ ոչ թե որպես կազմակերպության դեպքում։
Դրա հետ մեկտեղ, որքան մեծ է ձեռնարկության գոյատևման կախվածությունը ձեռնարկության տնտեսական արդյունքների արդյունավետությունից, այնքանով բարձր է մենեջմենթի օբյեկտիվորեն պայմանավորված արդյունավետության գնահատականի և համակարգային գործառութների իրագործման համընկման հավանականության մակարդակը։
Կառավարման հայեցակարգերի և արտադրական էվոլյուցիան
Անցյալ դարի վերջում սկսած արտադրության աճի բարդությունների հետ կապված փոխվում են արտադրության մասին պատկերացումները, որպես կառավարման օբյեկտ և փոխվել են ղեկավարման սկզբունքները։
Ձեռնարկությունը որպես մեքենա
Համարվում էր, որ արդյունաբերական հեղափոխության արդյունքում առաջացած արդյունաբերական կազմակերպությունները, պատկանում են դրանց ստեղծողներին և սեփականատերերին։ Ձեռնարկությունները դիտվում էին որպես մեքենաներ, որոնց գործառույթներից դրանց ստեղծողների սպասարկումը, ներդրված ժամանակի և դրամի ադեկվատ հատուցումը։ Դրա համար էլ կարևոր է, երբ նման կազմակերպությունների միակ նպատակը շահույթ ստեղծելն է։ Ձեռնարկության նման դիտարկումը ենթադրում է որ, նրա աշխատողները փոխարինվող մեխենաներ կամ մեքենաների մասեր։ Մարդկանց համար մշակվել էին շատ պարզ կրկնվող առաջադրանքներ, ինչպիսիք նախատեսված կլինեին մեքենաների համար։
Այդպիսի պատկերացմանը լիովին համապատասխանելը որպես ձեռնարկություն-մեքենա պահպանվել է մինչև հիմա, քանի դեռ պահպանվում են հետևյալ պայմանները։
Դարասկզբին այդպիսի պայմանները գերիշխող էին ԱՄՆ-ում։ Բանվորները դիմադրում էին հենց սկզբից։ Այդպիսի ընդվզումը աճում էր ֆաբրիկաների և գործարանների աճման հետ հավասար։ Ժամանակի հետ պայմանները սկսեցին փոխվել, որոնք սննում էին ձեռնարկության մեխանիկական հայեցակարգը։
Առաջին հերթին առանձին ձեռնարկությունների աճը ընդհանուր առմամբ սկսեց սահմանաձակվել ինքնաֆինասավորման շրջանականերով։ Դրա համար էլ մասնավոր ձեռնարկությունները դարձան հասարակական- բաժնետիրական։ Նրանց սեփականությունը տարածվեց բազմաքանակ բաժնետերերի միջև, որոնցից շատերը բանվորների հետ ուղղակիորեն շփում չունեին։ Առաջ եկավ մենեջմենթը (վարձու կառավարիչներ), որոնք կատարում էին բաժնետերերի ցանկությունները։
Վիլեր Կանիվե
Վիլեր Կանիվե (Villers-Canivet), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Կառավարում (տնտեսագիտություն)
Ձեռնարկությունը որպես մեքենա
Երկրորդ, մենեջմենթի ի հայտ գալու հետ, տիրապետությունից առանձնացված, ուղեկցվում էին սոցիալական ապահովմամբ և տնտեսության աճով, ինչը նվազեցնում էր աշխատավորների տնտեսական զրկանքների սպառնալիքը։
Վիլեր Կանիվե
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 716 մարդ, բնակչության խտությունը` 58.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.24 կմ² տարածք։
Կառավարում (տնտեսագիտություն)
Ձեռնարկությունը որպես մեքենա
Երրորդ, աճող մեխանիզացիան պահանջում էր ավելի բարձր որակավորմամբ բանվորներ։ Որքան բարձր էր որակավորումը դառնում, այնքան դժվար և թանկ էր դառնում նրանց փոխարինելը։
Չորրորդ, կրթական մակարդակի բարձրացումը և օրենքների ընդունումը, որը սահմանափակվում էր մանկական աշխատուժի օգտագործումը, բարձրացրեց վարձու բանվորների համար պահանջների ընդհանուր մակարդակը։ Նրանք չէին ցանկանում ընդունել կյանքի պայմանները մեքենայի մակարդակի վրա։
Վիլեր Կանիվե
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 455 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 356-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 99։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 356 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 341 անձ (190 տղամարդ և 151 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (8 տղամարդ և 7 կին)։ 99 անաշխատունակներից 31-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կառավարում (տնտեսագիտություն)
Ձեռնարկությունը որպես մարմին
Ղեկավարները կարող էին միայն ճշտել թե ինչ արտադրանք և ինչպիսի արդյունք է իրենց պահանջվում։ Այսպիսով աշխատանքի տեխնիկական բովանդակության բարձրացումը, իր հետ բերեց վարձու կատարողներին ավելի մեծ ազատություն և նրանից գործատուներից կախվածությունը։
Քանի որ բանվորների որակավորումը բարձրանում էր նրանք դառնում էին ավելի քիչ էին հակված կատարել վարձած ենթարկվել իրենց գործատուներին։ Դրա համար էլ նրանց անձնական հարցումները և պահանջները աշխատանքի հանդեպ դառնում էին գործատուների համար հոգս, որոնք կարիք ունեին նրանց որակավորման նկատմամբ։ Այս պայմաններում արդեն բավարար չէ նայել բանվորին (կամ ճարտարագետին առավել ևս) որպես ձեռնարկության առանձին մարմնին։ Ձեռնարկության արդյունավետ աշխատանքի համար նրա աշխատակիցներին պետք է վերաբերվել որպես անհատականություններ, որոնք օժտված են սեփական նպատակներով և արժեքներով ձեռնարկության արժեքներին համապատասխան։
Ձեռնարկությունը որպես կազմակերպություն
Կազմակերպությունը գոյություն ունեին և նախկինում, բայց նոր հայեցակարգի շրջանում այս հասկացությանը տվել նոր պատկերացում ձեռնարկության մասին։ Կազմակերպությունը դա (1) նպատակաուղղված համակարգ է, որը (2) մասն է հանդիսանում մեկ կամ մի քանի նպատակաուղղված համակարգերի և (3) որի մեկ կամ մի քանի մասերը - մարդիկ ունեն սեփական նպատակներ։
Ձեռնարկության վրա նրա տարրերի ազդեցության բնույթ կախված է, թե ինչպես է ձեռնարկությունը ազդում տարրերի վրա, և նրա վրա ավելի բարդ համակարգերի ազդեցությունը ինչպես որ նունը բարդ համակարգերի դեպքում։
Սկզբունքորեն նոր մոտեցում է մենեջմենթի խնդիրների համար հաշվառման անհրաժեշտությունը և համաձայնեցումը առանձին ձեռնակության նպատակների և այնտեղ աշխատող մարդկանց միջև։
Տնտեսող արտադրություն
Տնտեսող արտադրությունը - մենեջմենթի տրամաբանական հայեցակարգը է, այնպիսի բիզնես-գործընթացքների վրա, որոնք առավելավելագույնս կողմնորոշված են շուկային և հաշվի են առնելու յուրաքանչյուր աշխատողի պատճառահանումները։ Տնտեսող արտադրությունը կազմում է մենեջմենթի նոր փիլիսոփայության հիմք, որի նպատակն է հասնել աշխատանքի նվազագույն ծախսի, նվազագույն ժամկետներում նոր արտադրանքի ստեղծման, արտադրանքի երաշխավորված առաքումը պատվիրատուին, բարձր որակ նվազագույն արժեքով։ Արտադրության պայմանների համապատասխան զարգանում են մենեջմենթի գիտական դպրոցների և ուղղորդությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բիզնես Կատեգորիա:Մենեջմենթ Կատեգորիա:Առաջնորդություն
Ժորժ Ռոդենբախ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելգիացի գրողներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Բելգիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բելգիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Բելգիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:19-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Սիմվոլիստ արվեստագետներ
Բիրդաշու
Բիրդաշու, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում՝ հիշատակված է ասորական սեպագիր արձանագրություններում։ Հավանաբար գտնվում էր Ուրարտուի և Ասորեստանի սահմանագլխին, ըստ ոմանց՝ Վանի և Ուրմիայի լճերի միջև։ Ոմանք սխալմամբ նույնացնում են Վանի հյուսիս֊արևելյան կողմում գտնվող Նեմրութ լեռան հետ ։
Ցուրեն
Ցուրեն (Цурень), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ցուրեն գյուղում բնակվում էր 946 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կաստելյար դել Վալյես
Կաստելյար դել Վալյես (Castellar del Vallès, Castellar del Valles) ), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա պրովինցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Գտնվում է Վալես Օքսիդենտալ շրջանում։ Զբաղեցնում է 45,17 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 23129 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
(7528) Հուսկվարնա
(7528) Հուսկվարնա (Huskvarna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,929513 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5916 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2674 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1831,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,196567 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ճիտին պարտքը
Նկարագրություն
Նորավեպը Զոհրապի «Կյանքը ինչպես որ է» շարքից է։ Նորավեպի սյուժեն զարգանում է խոր հոգեբանական զննությունների ուղիով։ Նորավեպի հերոսը՝ Հուսեփ աղան, խոշոր առևտրականությանը զոհ գնացած մարդկանցից մեկն էր։ Նրա օրինակով Զոհրապը ցույց է տալիս ողջ հասարակական խավի ողբերգությունը։
Սյուժե
Վաճառական Հուսեփ աղան սնանկացել է։ Նրա կինը մահացել է՝ ամուսնուն թողնելով երկու դուստր։ Աղջիկները, չիմանալով աղայի ֆինանսական ծանր վիճակի մասին, անընդհատ պահանջներ էին ներկայացնում նրան։ Հայրը, չդիմանալով կյանքի դժվարություններին, հույսը կորցնելով, ինքնասպան է լինում։
Կառուցվածք
Նորավեպը բաղկացած է 8 փոքրածավալ գլուխներից։ Առաջին գլխում ներկայացվում է հերոսի կաշվե պայուսակը, որը նրա հոգսերի խորհրդանիշն էր։ Երկրորդ գլխում ներկայացվում է գլխավոր հերոս Հուսեփ աղան։ Հաջորդ գլխում ներկայացվում են առևտրական հարաբերությունները, ֆինանսական վիճակի վատթարացումը և այլն։ Նախավերջին գլխում ներկայացվում է ողբերգական հանգուցալուծումը, երբ Հուսեփ աղան ինքնասպան է լինում։ Ութերորդ գլխում նկարագրվում է Հուսեփ աղայի մահացած մարմինը և քարով լցված կաշվե պայուսակը...
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրիգոր Զոհրապի նորավեպեր
Դավիթ Մելքոնյան
Դավիթ Լևոնի Մելքոնյան, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր՝ (1997)։
Պատմաբան, մշակութաբան Էդուարդ և ՀԽՍՀ վաստակավոր երկրաբան Ռաֆայել Մելքոնյանների եղբայրն է։
Կենսագրություն
1965 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանը։ 1976 թվականից աշխատում է Առողջապահության ազգային ինստիտուտում, 1991 թվականից՝ անեսթեզիոլոգիայի և ռեանիմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 1990-1992 թվականներին, միաժամանակ՝ վիրաբուժական ֆակուլտետի դեկան։ 1982 թվականից անեսթեզիոլոգների եվրոպական, 1990 թվականից՝ համաշխարհային ընկերակցությունների անդամ, 1994 թվականից՝ Հայաստանի անեսթեզիոլոգների և ռեանիմատոլոգների ընկերակցության փոխնախագահ։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են վիրաբուժական հիվանդների հոգեհուզական վիճակի շտկման, կետամինային անզգայացման և վերականգնման փուլերում իմացական շարժընթացների փոփոխման, աղետների բժշկության հարցերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1940 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ անեսթեզիոլոգներ
Ուրիշների կյանքը
Ուրիշների կյանքը (Das Leben der Anderen, The Lives of Others), 2006 թվականին նկարահանված գերմանական թրիլլեր, սցենարիստ և կինոռեժիսոր Ֆլորիան Հենկել ֆոն Դոններսմարկի դեբյուտը։ Ֆիլմը պատմում է Արևելյան Բեռլինում Շթազիի գործակալների կողմից մշակութային կյանքի վրա ամբողջական վերահսկողության մասին։
Ֆիլմը Գերմանիայում վարձույթի է հանվել 2006 թվականի մարտի 26-ին։ Նույն ժամանակահատվածում ֆիլմի սցենարը հրատարակվել է «Suhrkamp Verlag» հրատարակչատան կողմից։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, Թելուրիդի միջազգային կինոփառատոնում, իսկ վարձույթի է հանվել նույն թվականի նոյեմբերի 12-ին։
Ֆիլմը հաղթել է 2007 թվականի Օսկար մրցանակաբաշխության Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար անվանակարգում։ Ավելի վաղ Գերմանիայում ֆիլմն արժանացել է Deutscher Filmpreis մրցանակաբաշխության յոթ մրցանակի, այդ թվում` «լավագույն ֆիլմ», «լավագույն սցենար», «լավագույն դերասան», «երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» անվանակարգերում` ներկայացված լինելով 11 անվանակարգերում, այդպիսով նոր ռեկորդ սահմանելով գերմանական գլխավոր կինոպրեմիերային առաջադրված անվանակարգերի թվով։
Ֆիլմն առաջադրվել է նաև «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխության «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում։ Ամբողջ աշխարհում ֆիլմն ապահովել է ավելի քան 77 մլն դոլար հասույթ ` 2 մլն դոլար բյուջեի դեպքում ։
Սյուժե
Արևելյան Բեռլին, 1984 թվական։ Շթազիի աշխատակից կապիտան Գերդ Վիսլերն առաջադրանք է ստանում հետևել դրամատուրգ Գեորգ Դրայմանին և նրա ընկերուհուն` հայտնի դերասանուհի Քրիստա Մարիա Զիլանդին։ Դրայմանը կասկածվում է Արևմտյան Գերմանիայի կապիտալիստական ռեժիմի հետ համագործակցության համար։
Ի սկզբանե Վիսլերը ճշգրտորեն կատարում է իր աշխատանքը և ղեկավարությանը զեկուցում է կասկածյալի գործողությունների մասին, սակայն աստիճանաբար սկսում է թաքցնել բնակարանից ստացվող տեղեկատվությունը` սկսելով ապրումակցել Դրայմանին։ Իր մտերիմ ընկերոջ` տաղանդավոր ռեժիսոր Ալբերտ Յերսկի ինքնասպանությունից հետո, որը վերջին յոթ տարիներին զրկված էր իր մասնագիտությամբ զբաղվելու իրավունքից, Դրայմանը որոշում է հոդված գրել ԳԴՀ-ում ինքնասպանությունների մասին, որտեղ օգտագործում է լայն զանգվածներից թաքցվող վիճակագրական տվյալներն այն մասին, որ ԳԴՀ-ն ինքնասպանությունների թվով երկրորդն է Եվրոպայում (Հունգարիայից հետո)։ Վիսլերն իմանալով այս մասին, չի բացահայտում դրամատուրգին։ Հոդվածը հրապարակում է արևմտագերմանական «Շպիգել» ամսագիրը, և այն սկանդալի պատճառ է դառնում։ Հոդվածի հեղինակության կասկածներն ընկնում են Դրայմանի վրա, սակայն Վիսլերը փորձում է արդարացնել նրան։
1989 թվական։ Փոստային գրաքննիչ Գերդ Վիսլերը, ստուգելու համար հերթական նամակը բացելով, ռադիոյով հաղորդվող նորություններից իմանում է Բեռլինի պատի անկման մասին և այլ գրաքննիչների հետ դադարեցնում է իրա աշխատանքն ու հեռանում է աշխատանքից։ Միավորված Գերմանիայում նրանց ծառայությունն այլևս ոչ ոքի պետք չէ։
1993 թվական։ Փոստատար Գերդ Վիսլերը թերթեր բաժանելիս անցնում է ցուցասրահի մոտով, որտեղ ցուցադրված է Դրայմանի նոր գրքի գովազդը, որն առաջինն է վերջին տարիների ընթացքում։ Նա մտնում է գրախանութ և վերցնում է «Սոնետ լավ մարդու մասին» վերնագրով գիրքը (այդպես էր կոչվում այն պիեսը, որը Դրայմանը դաշնամուրով նվագում էր Յերսկի ինքնասպանության օրը)։ Գիրքն սկսվում էր «լավ մարդ Վիսլերին» ուղղված խոսքերով, որն արձանագրությունների մեջ HGW XX/7 կանչանունով էր։ Գերդ Վիսլերը գնում է գիրքը, իսկ վաճառողի այն հարցին, թե արդյո՞ք պետք է գիրքը փաթեթավորել, պատասխանում է. «Ո՛չ, այն ինձ համար է»։
Նախապատմություն, ֆիլմի գաղափար և նկարահանումներ
«Ուրիշների կյանքը» Ֆլորիան Հենկել ֆոն Դոններսմարկի առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է։ Դրանից առաջ նա նկարահանել է չորս կարճամետրաժ ֆիլմեր` «Mitternacht», «Das Datum», «Դոբերման» և «Der Templer»: Դրանցից առավել հաջողվածը «Դոբերման» ֆիլմն էր, որը նա նկարահանել է 1999 թվականին պրակտիկա անցնելիս, ըստ իր սեփական սցենարի։ Ֆիլմը ցուցադրվել է ավելի քան 40 կինոփառատոնների ժամանակ ամբողջ աշխարհում և արժանացել մի շարք մրցանակների, որոնց թվում էին Մաքս Օֆյուլսի անվան մրցանակը և Universal Studios ստուդիայի մրցանակը «Ցնցող կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում ։
Ֆլորիան Հենկել ֆոն Դոններսմարկի երկու ծնողներն էլ Արևելյան Գերմանիայից էին։ Նա պատմում էր, որ երբ Բեռլինյան պատն ընկել է, ինքը երեխա էր, սակայն արդեն կարող էր զգալ այն վախը, որ մարդիկ զգում էին` գտնվելով պետության ենթակայության տակ ։
Ռեժիսորն ասել է, որ «Ուրիշների կյանքը» ֆիլմը նկարահանելու միտքը հղացել է այն ժամանակ, երբ նա Մյունխենի Հեռուստատեսության և կինոյի ինստիտուտում սովորելիս փորձել է «հասարակական» ֆիլմի սցենար մշակել ։ Նա երաժշտություն լսելիս հիշել է Մաքսիմ Գորկու ասածն այն մասին, որ Լենինի սիրելի երաժշտական պիեսը Բեթհովենի № 23 սոնետն էր։ Գորկին մանրամասն նկարագրել է դա իր ակնարկում.
2001 թվականին ռեժիսորն սկսել է ֆիլմի նկարահանման գրեթե չորսամյա պատրաստությունները, որոնց մեծ մասն զբաղեցնում էր սցենար գրելը։ Նա զրուցել է անվտանգության ծառայության զոհերի ու աշխատակիցների հետ, ինչպես նաև այցելել է պատմական վայրեր։ Նյու Յորք Թայմսի հետ հարցազրույցում Դոններսմարկն ասել է. «Ես հանկարծ պատկերացրի արտաքինից ճնշող սենյակում ականջակալներով նստած մարդու, որը հետևում է այն մարդկանց, ում համարում է պետության և գաղափարախոսության թշնամի. սակայն ականջակալներով մարդը գեղեցիկ երաժշտություն է լսում, որը նրա մեջ զգացմունքներ է արթնացնում։ Ես նստեցի և մի քանի ժամում գրեցի սցենարի նախնական տարբերակը»։ Սցենարն ավարտվել է ռեժիսորի` մեկ ամիս Հելիգենկրեուզ վանական համալիրում անկացնելուց հետո, որտեղ նրա հորեղբայը` Գրեգորը, վանահայր էր։ Վերջապես Մյունխենից Բեռլին տեղափոխվելով` Դոններսմարկն ավարտել է սցենարը։ Որպես գիտական խորհրդատու նրան օգնել է Մանֆրեդ Վիլկեն ։
Դոններսմարկը դժվարությամբ է ֆիլմի համար ֆինանսավորում գտել։ Ըստ ամերիկացի լրագրող Ջոն Պոդհորեցի` ֆինանսական դժվարության պատճառն այն էր, որ կինոստուդիաները չէին ցանկանում ֆինանսավորել արևելագերմանական կոմունիզմի սարսափների մասին պատմող ֆիլմը, չնայած այդ թեման լի է դրամատիզմով։ Քննադատը դրանով է բացատրում նաև Բեռլինի կինոփառատոնի կազմակերպիչների` «Ուրիշների կյանքը» ֆիլմը մրցութային ծրագրում չընդգրկելը ։
Երիտասարդ պրոդյուսերներ Մաքս Վիդեմանը և Քվիրին Բերգն արդեն եղել էին Դոններսմարկի նախորդ կարճամետրաժ ֆիլմի պրոդյուսերները։
Սիդնի Փոլաքը դիտարկել է տվյալ ֆիլմի հոլիվուդյան րիմեյքը ։ Սակայն Փոլաքը 2008 թվականին մահացել է։
Սաունդթրեք
Սաունդթրեքի պաշտոնական տարբերակը թողարկվել է 2007 թվականի փետրվարի 5-ին ։ Բոլոր կոմպոզիցիաները կատարում է Պրահայի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, դիրիժորը Ադամ Կլեմենսն է ։
Ֆիլմի կոմպոզիտորներն էին Գաբրիել Յարեդն ու Ստեֆան Մուշան, որոնք նախկինում ծանոթ չէին ռեժիսորի հետ։ Soundtrack.ru կայքի վերլուծաբան Թիմ Քլարքը երաժշտության մեջ ընդգծել է Յարեդի տարբերվող ոճը` գործիքային նրբաոճ կատարումներն ու շքեղ մեղեդիները ։
Գնահատականներ և ընդհանուր բնութագիր
Պոդհորեցը «Ուրիշների կյանքը» ֆիլմն անվանել է «երբևէ ստեղծած լավագույն ֆիլմերից մեկը և անկասկած, վերջին տասնամյակի լավագույն ֆիլմը» ։ Ուիլյամ Բաքլին իր սյունյակում գրել է, որ դիտումն ավարտելուց հետո ինքն ասել է ընկերոջը. «Ես կարծում եմ, որ սա իմ տեսած լավագույն ֆիլմն է» ։ Ջոն Միլլերը ֆիլմն առաջին տեղում է դրել իր դիտած 25 պահպանողական ֆիլմերից մեկը ։
Քննադատների արձագանքը ֆիլմի մանրամասներին
Ֆիլմն ստեղծվել է «էմոցիոնալ կառուցվածքի շերտերով», գրել է Ստեֆանի Զախարեկը Salon.com առցանց պարբերականում։ «Դոններսմարկը մանրամասնում է էկրանին կատարվողը. տեսարաններից մեկում, երբ նախարար Հեմֆպն իր մեքենայում ձեռնահարում է կնոջը` փորձելով գայթակղել նրան, մենք տեսնում ենք նրա հսկայական սպիտակ անդրավարտիքը. դա կարող էր զվարճալի թվալ, եթե այդքան սարսափելի չլիներ» ։
Մյուս տեսարանում գլխավոր հերոս Վիսլերն սկսում է կարեկցել այն զույգին, որին ինքը լրտեսում է. «Վիսլերի արձագանքն այդ զգացմունքներին աննկատ է առաջանում, գործնականում չմատնելով իրեն, ինչն այդ արձագանքն ավելի համոզիչ է դարձնում», գրում է Զախարեկը ։ Պոդհորեցը գրախոսելով ֆիլմը The Weekly Standard-ում` նշում է Վիլսերի դերակատարի արձագանքի ճկունությունը. «Այդ տեսարանը պատկերվում է զարմանալի հանգստությամբ և անզգացմունքայնությամբ մի դերասանի կողմից, որը հայտնի չէ Գերմանիայի սահմաններից դուրս և որն իր աշխատանքն այնքան հիանալի է կատարում, որ ուղղակի բառերով հնարավոր չէ նկարագրել» ։ Ջոշ Ռոզենբլատը ևս Austin Chronicle պարբերականում հիացել է Մյուէի խաղով. «Ինչպես և ցանկացած աչքի ընկնող դերասանական խաղ, Մյուէի հրաշագործությունն առաջին պլանում է` թվում է, թե գրեթե աննշան մանրուքների հաշվին, որոնցից են հոնքը ճիշտ պահին բարձրացնելը, շուրթերի աննշան շարժումը և այլն։ Սա համր հոյակապության հաղթարշավն է» ։
Լիզա Շվարցբաումը Entertainment Weekly-ում մատնանշում է այն տեսարանները, երբ կերպարները ոչինչ չեն ձեռնարկում` հայտնվելով այն իրադարձություններում, որոնք կատարվում են իրենց շուրջ։ «Ֆիլմի ամենալարված պահերում նվազագույն գործողություններ կան. ականջակալներով ուղղակի լսող Վիսլերը, իր մահճակալին պարզապես պառկած Դրեյմանը, պարզապես դռան անցքից նայող հարևանուհին, որի ամբողջ կյանքը կախված է նրանից, թե ում է ինքը տեսնում։ Նյարդերի վրա ազդող այս դադարների ընթացքում Հենկել ֆոն Դոններսմարկը հանդիսատեսին փոխանցում է այն, ինչը մենք, ըստ իրեն, պետք է իմանանք ընտրության, վախի, կասկածի, վախկոտության ու հերոսության մասին» ։
Քննադատների արձագանքը Վիսլերի փոխակերպմանը
First Things պարբերականում հրապարակված հոդվածը Վիսլերի փոխակերպման օգտին փիլիսոփայական փաստարկ է բերում։ Հոդվածի հեղինակ Սանտյագո Ռամոսը կարծում է, որ ֆիլմի կենտրոնական թեման Գերդս Վիսլերի բարոյական փոխակերպումն է։ Ըստ նրա` վերածննդի գործընթացը այնքան էլ փաստարկված չէ, բայց փոխարենը գեղեցիկ է։ Վիսլերն իր վրա է կրում գեղեցիկի անբացատրելի առեղծվածային ազդեցությունը, որը փոխում է նրան։ Դա մարդկային ուղեղով ընկալելի չէ ։
Ինքը` ռեժիսորը, ասել է հետևյալը. «Փոփոխությունները կտրուկ տեղի չեն ունենում, Վիսլերն աստիճանաբար է կորցնում հավատն իր գաղափարախոսության նկատմամբ» ։ Էնտոնի Սքոթն իր ընդհանուր առմամբ դրական ակնարկն ավարտում է այն խոսքերով, որ ֆիլմը հստակ պատասխան չի տալիս. ի վերջո մա՞րդն է փոխվում, թե՞ աշխարհը ։ Երբ բրիտանական էլեկտրոնային պարբերականի հարցազրուցավարը հարցրել է Դոններսմարկին, թե արդյոք ինքը համաձայն է Սքոթի պնդումների հետ, ռեժիսորը պատասխանել է. «Ես համաձայն չեմ։ Ես մի քիչ զարմացած էի այս պնդումից, սակայն ենթադրում եմ, որ ամեն ինչ կախված է այն բանից, թե ինչ եք դուք հասկանում «փոփոխություն» ասելով» ։
Բացառությամբ Սքոթի, մյուս բոլոր քննադատները համաձայն են, որ Վիսլերի վերափոխումը ֆիլմի հիմնական դրամատիկ շարժիչն է և այն հասկանալու բանալին։ Բրիտանացի քաղաքական մեկնաբան Տիմոտի Հարթոնը շատ է ազդվել ֆիլմից, սակայն Վիսլերի փոխակերպումը նրա համար չափազանց արագ է եղել և ոչ այնքան համոզիչ։ Նրա հետ համաձայն է նաև կաթոլիկ սցենարիստ և բլոգեր Բարբարա Նիկոլոզին, որը ևս շատ է հավանել ֆիլմը ։ Կլայվ Դևիսը The Spectator կայքի իր բլոգում գրել է, որ Վիսլերի փոխակերպումը ֆիլմում համոզիչ չէ. «Դա խոստումնալից մտահղացում է, որը փչացել է խճճված ու կիսատ սցենարի պատճառով» ։ «Մեծ հաշվով հերոսի համար նմանատիպ փոխակերպման ոչ մի լուրջ մղում չկար», ասել է Քևին Դրամը ։
Ռամոսը պնդում է, որ նմանատիպ երկրպագու քննադատները վնասում են ֆիլմին, քանի որ Վիսլերի փոխակերպման արժանահավատությունը կասկածի ենթարկող ցանկացած քննադատություն կասկածի է ենթարկում ոչ միայն ֆիլմի տրամաբանությունն առհասարակ, այլև արվեստագետի իշխանությունը ամբողջատիրության ու գաղափարախոսության հանդեպ ։
Ըստ «Կինոյի արվեստ» ամսագրի աշխատակից Իրինա Շերբակովայի, կինոմամուլի ամենալուրջ հանդիմանությանն արժանացել է հենց կապիտան Վիսլերի ոչ համոզիչ փոխակերպումը ։ «Դա չարի գիտակցված մարդկայնացումն է, համակարգն սպիտակեցնելու ցանկությունը, Վիսլերի նման աշխատակիցներ չկային և չէին կարող լինել, ոչ ոք չէր սկսի լացել ո՛չ Բրեխտի բանաստեղծություններից, ո՛չ էլ Բեթհովենի սոնետից», վստահեցնում էին Շթազիի համակարգի աշխատանքի բազմամյա ուսումնասիրողները ։
Անձնական ընտրությունն ամբողջատիրության պայմաններում
Էնտոնի Սկոտը, գրախոսելով ֆիլմը Նյու Յորք Թայմսում, գրել է, որ «Ուրիշների կյանքը» բավականին բարձրորակ է և ավելացրել է, որ «անհանգիստ սպասումն առաջանում է ոչ միայն տեսարանների կառուցվածքի ու ֆիլմի տեմպի շնորհիվ, այլ նաև այն գաղափարի հաշվին, որ անգամ հետադիմական հասարակություններում մարդիկ ճնշվում են բարի կամքից։ Դուք երբեք չգիտեք, թե հաջորդ տեսարանում ինչ որոշում կընդունի կերպարը» ։
Զախարեկը, Սկոտը, Պոդհորեցն ու Թյուրանն ընդգծում են, որ չնայած ֆիլմը շատ ուժեղ ու նրբորեն ցուցադրում է կոռուպցիան Արևելյան Գերմանիայի քաղաքական էլիտայի կիզակետում, այն կենտրոնացած է մարդկանց վրա, որոնք կարող են վեր բարձրանալ այդ փտած համակարգից։
Համապատասխանություն իրականությանը
Չնայած ֆիլմի սկզբնական տեսարանը տեղի է ունենում Hohenschönhausen բանտում, այն նկարահանվել է այլ վայրում, քանի որ հուշահամալիրի տնօրեն Հուբերտ Կնաբեն հրաժարվել է Դոններսմարկին թույլտվություն տալ։ Կնաբեն դեմ է եղել «Շթազիի գործակալին հերոսացնելուն» և փորձել է համոզել Դոններսմարկին փոխել ֆիլմը։ Ռեժիսորը որպես դեպքերի նմանատիպ զարգացման օրինակ է բերել Շինդլերի ցուցակը ֆիլմը։ Կնաբեն ի պատասխան ասել է. «Դրանք տարբեր բաներ են։ Օսկար Շինդլերը գոյություն է ունեցել։ Սակայն որևէ Վիսլեր գոյություն չի ունեցել» ։ Արևելագերմանացի այլախոհ բանաստեղծ Վոլֆ Բիրմանը 2006 թվականի մարտին Die Welt-ում գրել է. «Ֆիլմում ցուցադրվող ընդհանուր քաղաքական իրավիճակն իրական է, ես հուզվել եմ սյուժեից։ Սակայն ինչու՞: Միգուցե ինձ վրա ազդել են բազմաթիվ ձգող մանրամասներ, որոնք նման են 1965 թվականին իմ աշխատանքի արգելքի և 1976-ին քաղաքացիությունից զրկելու միջև իմ սեփական անցյալի հիշողություններին» ։
Շթազիի մասին գրքի հեղինակ Աննա Ֆանդերը ֆիլմի մասին The Guardian-ում գրախոսելիս նշել է, որ Շթազիի աշխատակիցը հնարավորություն չուներ տեղեկատվությունը թաքցնել ղեկավարությունից, քանի որ Շթազիի գործակալին հետևում էին, նրանք աշխատում էին թիմերով` շատ հազվադեպ աշխատելով միայնակ։ Նա մեջբերել է Դոններսմարկի խոսքերը. «Ուրիշների կյանքը, նախ և առաջ, մարդկային դրամա է` մարդկանց` ճիշտ որոշումներ կայացնելու կարողության մասին անկախ այն բանից, թե որքան երկար են նրանք գնացել սխալ ուղղությամբ», ինչին Ֆանդերը պատասխանել է. «Սա ուրախալի միտք է։ Եվ այս ֆիլմն ուղղակի հրաշալի է, չնայած, որ այն չի համապատասխանում իրականությանը» ։
Հակասություններ
Դոններսմարկին և Ուլրիխ Մյուեին հայց է առաջադրվել հարցազրույցի ժամանակ զրպարտության համար, երբ Մյուեն հավաստիացրել է, որ իր նախկին կինն իրեն լրտեսել է իրենց համատեղ կյանքի վեց տարիների ընթացքում, երբ նրանք ապրել են Արևելյան Գերմանիայում ։ Դոններսմարկը հաղորդել է, որ Մուեի նկինը ժխտել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը, չնայած նրա ամբողջ գործունեությունը հաստատվել և մանրամասն ներկայացվել է 254 էջանոց պաշտոնական հաշվետվության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ինքնասպանության մասին ֆիլմեր
Սելիշչի (այլ կիրառումներ)
Սելիշչի, կարող է վերաբերել՝
Լիլա Դաունս
Անա Լիլա Դաունս Սանչես (Ana Lila Downs Sánchez, ), մեքսիկացի երգչուհի, հայտնի է դարձել 1999 թ. թողարկված «La Sandunga» սինգլի և 2001 թ. Անգլերեն դեբյուտային ալբոմը՝ «Border»-ը դարձավ միջազգային հիթ։ Ալբոմի «La Llorona» սինգլը 2001 թվականին գլխավորեց ԱՄՆ-ի, Մեքսիկա և Կանադա հիթ-շքերթները, իսկ 2009 թ. հունվարի 11-ին հայտնվեց առաջին տեղում Բրիտանիայում։ 2011 թ. «Pecados y Milagros» երգի շնորհիվ։ Ձայնագրող ընկերությունների Մեքսիկա ասոցիացիայի կողմից Պլատին սերտիֆիկատի արժանացած երկու սինգլներ՝ "Palomo del Comalito" և "Zapata se Queda"։ 2011 թ.-ին մեքսիկացի երգչուհին վաճառել է շուրջ 120,000 ալբոմներ։ Իր երաժշտական գործունեության 20 տարիների ընթացքում՝ 1994-2012 թթ., Լիլա Դաունսը թողարկում է շուրջ 13 ալբոմներ, որոնց հաջողությունները համաշխարհային ճանաչում են բերում։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Մեքսիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մինեսոտայի համալսարանի շրջանավարտներ
Նովի Օրեբաշ
Նովի Օրեբաշ (Новый Орьебаш, Яңы Уръябаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 141 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մնձուր
Մնձուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Օվաջիկի գավառակում ։ Գտնվում էր Չմշկածագ գյուղաքաղաքից հյուսիս-արևելք, Եփրատի փախակողմյան վտակ Մերջան գետի աջ ափին, լեռնալանջի վրա։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուենր 17 տուն՝ 170 հայ բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սելիվանովո (այլ կիրառումներ)
Սելիվանովո, կարող է վերաբերել՝
Գյուտարագոտիք
Գյուտարագոտիք, քարայր Հայաստանի Լոռվա մարզի Թումանյանի շրջանի Դսեղ գյուղի ժայռերի մեջ։ Օմար խանի 1876 թվականի արշավանքի ժամանակ այստեղ էին ապաստանել շրջակա գյուղերի բնակիչները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով
Գեորգի Դոբրովոլսկի
Գեորգի Տիմոֆեևիչ Դոբրովոլսկի  (Георгий Тимофеевич Добровольский, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, փոխգնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս (30․6․1971 թվականին, հետմահու)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Օդեսայի ռազմաօդային ուժերի հատուկ դպրոցը (1946), Չուգունի օդաչուների ռազմաավիացիոն ուսումնարանը (1950) և Յուրի Գագարինի անվան ռազմաօդային ակադեմիան (1961)։ Տիեզերագնացների ջոկատում է եղել 1963 թվականից։ 1971 թվականի հունիսի 6-ին, որպես անձնակազմի հրամանատար, Վլադիսլավ Վոլկովի և Վիկտոր Պացաևի հետ թռիչք է կատարել «Սոյուզ-11» արբանյակ-տիեզերանավով։ 1971 թվականի հունիսի 7-ից թռիչքն ընթացել է ապրիլի 19-ից շուրջերկրյա ուղեծրում գտնվող «Սալյուտ» գիտակայանի հետ մեկտեղ։ Հունիսի 30-ին, թռիչքի ծրագիրը ավարտելուց հետո, Երկիր վերադառնալիս Դոբրովոլսկին և «Սոյուզ-11»-ի անձնակազմի մյուս անդամները զոհվել են։
Թաղված է Կարմիր հրապարակում, Կրեմլի պատի տակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օդաչուներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ
Իվելին (դեպարտամենտ)
Իվելին (ֆրանսերեն՝ Yvelines), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հյուսիսում։
Պատմական տեղեկություններ
Իվլին դեպարտամենտը կազմավորվել է 1968 թվականի հունվարի 1-ին Սեն-է-Ուազ դեպարտամենտի արևմտյան մասում։
Դեպարտամենտի մայրաքաղաք Վերսալը, որը ձևավորվել է Լուի XIV-ի պալատի շուրջը, եղել է նաև Ֆրանսիայի մայրաքաղաք ավելի քան մեկ դար՝ հին կարգերի ժամանակ, ինչպես նաև՝ 1871 և 1879 թվականների միջև՝ Ֆրանսիայի երրորդ հանրապետության առաջին տարիներին։
Աշխարհագրական տվյալներ
Իվլինը հյուսիսից սահմանակից է Վալ-դ'Ուազ դեպարտամենտին, արևելքից՝ Օ-դը-Սենին, հարավ-արևելքից՝ Էսոնին, հարավ-արևմուտքից՝ Էր և Լուարին, արևմուտքից՝ Էրին։
Անանուն (աղբյուր, Լճավան)
«Անանուն» աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Լճավան գյուղի տարածքում, ծովի մակարդակից 2045 մ բարձրության վրա։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Գեղարքունիքի մարզում
Լյուքսեմբուրգի ամերիկյան գերեզմանատուն
Լյուքսեմբուրգի ամերիկյան գերեզմանատունը գտնվում է Ֆինդելի օդանավակայանից 2,5 կմ հարավ-արևմուտքում՝ Համմում, քաղաք Լյուքսեմբուրգ (Լյուքսեմբուրգ)։ Կառավարվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից։ 1951 թ. կնքված պայմանագրի հիման վրա Միացյալ Նահանգներին կառավարությունը առանց հարկման հանձնել է գերեզմանոցի հողամասի ազատ և անսահմանափակ օգտագործման իրավունքը։