Մայիսյան_իրադաձությունները_Ֆրանսիայում_1968_թվականին
Մայիսի 13, երկուշաբթի
Երկուշաբթի մայիսի 13-ին հսկայական ցույց է սկսվում, որին մասնակցում են ավագ դպրոցի աշակերտները, ուսանողները, գործադուլ անող բանվորները, աշխատավորները, որոնք եկել էին ամբողջ Ֆրանսիայից Փարիզ։ Կեսօրի մոտ բոլոր այն փողոցները որոնք գնտնվում էին Արևմտյան և Հյուսիսային կայարաններում լիքն էին ցուցարարներով։ Արհմիություններից մեկը խոսում էր նույնիսկ 1000000 ցուցարարների մասին։ Մոտավոր հաշվարկներով ամբոխը կազմված էր մոտավորապես 500000 հոգուց։ Ոստիկանական վարչությունը այնտեղ հաշվել էր մոտավորապես 230000 մարդ, սակայն զանգվածային լրատվամիջոցները շրջանառում էին 171000 ցուցարարի մասին ։ Արհմիությունները հույս ունեին, որ այս խորհրդանշանական իրադարձություններով կկասեցնեն համալսարանական խռովությունները առանց վարակելու բանվոր դասակարգին։ Նրանք վատ էին վերավերվում այս ինքնաբուխ և չկառավարվող շարժմանը, որը չի ենթարկվում սովորական և ավանդական դարձած լոզունգներին։ Վերջ ի վերջո արհմիությունների կողմից կազմակերպված ցույցերը, որոնք ուղղված էին շարժման մարմանը հանգեցրին քաղաքական և սոցիալական ճգնաժամի ինչի շարունակությունը եղավ Սորբոնի քաղաքականացումը, որը վերաբացվում է Պոմպիդուի հրամանով և դառնում համժողովրդական համալսարան՝ դառնալով անցողիկ բողոքի կենտրոն։ Հատկապես համընդհանուր գործադուլներից հետո, որոնք սկսվեցին մայիս 14-ին Բուգենեյում գտնվող գործարաններից մեկում՝ քիչ-քիչ տարածվեցին ամբողջ Ֆրանսիայում։ Մայիսի 16-ին Սորբոնում գտնվող օկուպացիայի կոմիտեն հաղորդագրություն է տարածում, որ անհրաժեշտ է անմիջապես օկուպացնել Ֆրանսիայի բոլոր գործարաններ ինչպես նաև ստեղծել աշխատավորների միություն։ Այս ամեն վախ առաջացրեց իշխանությունների մոտ ինչից հետո Պոմպիդուն հաղորդագրություն տարածեց։ Պետության նախագահը՝ Շառլ դը Գոլը, որը սկզբում մեծ ուշադրություն չէր դարձնում ցույցերին մայիսի 14-ից 19-ը պաշտոնական այցով մեկնեց Ռումինիա։ Նա այդ գործը՝ ցույցերին հետևելը թողել էր վարչապետ Ժորժ Պոմպիդուին վրա Նա չեղարկում է իր 12 այլ պաշտոնական այցերը, որոնցից մեկը դեպի Աֆղանստան, որպեսզի գտնի իրավիճակի լուծում նա պահանջեց, որ անվտանգության ուժերը դուրս գան Սորբոնից իրավիճակը հանգստացնելու նպատակով։ Մայիսի 17-ին սիտուացիոնիստները լքեցին Սորբոնը այն բանից հետո, երբ հասկացան, որ անհնար է ուղիղ ժողովրդավարության գոյությունը։ Մայիսի 13-ին սկսված գործադուլը չավարտվեեց հենց նույն օրը։ Այն տարածվեց ամբողջ երկրով մեկ։ Այս գործադուլը պատմության մեջ առաջին տարերային գործադուլն էր։ Եվ սա առաջին գործադուլն էր, որը պարալիզացրել էր հետաարդյունաբերական երկիր։ Ինքնաբուխ գոործադուլները և գործարանների զարվթումները բազմապատկվեցին։ Դրանցից առաջինը տեղի ունեցավ Բուժե գործարանում, որտեղ 2682 աշխատավորներ գործադուլ սկսեցին, սա առաջին լուրջ քայլն էր,որը կատարում էին բանվորները 1968 թվականի մայիսին Ֆրանսիայում, որը ավարտվեց հուլիսի 14-ին ։ Մայիսի 22-ին 10 միլիոն աշխատավոր գործադուլ սկսեց։ Այս զանգվածային գործադուլներից հետո արհմիությունները քիչ-քիչ իրենց ձեռքն են վերցրին շարժումը։Երկրում այս իրավիճակը պահպանվում է մինչև մայիսի 30-ը։ Որից հետո ուսանողների և ցուցարարների դիմաց փակվում են գործարանների դռները, որոնք եկել էին ցույցեր անելու։ Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցությունը Մայիսի 22-ի գործադուլը համարեց որպես «առաջին հեղափոխական հաղթանակ» ։ Մայիսյան իրադարաձությունները երկրում հնրարավորություն են տալիս խոսքի և մամաուլի ազատությանը։ Ֆրանսիայի ամբողջ տարածքում մարդիկ սկսում եմ քննարկումներ կազմակեպել, որոնցից ամենահայտնին Փարիզի Օդեոն թատրոնում էր, որտեղ օր ու գիշեր տեղի էին ունենում թեժ քննարկումներ՝ արհմիություննների, ուսանողների, հասարակ բնակչության միջև։ Քննարկումներին շատ հաճախ մասնակցում էին նաև շատ հայտնի արվեստագետներ։ Երկրում քաղաքական և սոցիալական վիճակը շարունակում էր մնալ վատ։ Ցանկացած պահի որևէ ռազմատենչ կազմակերպություն, որը ուներ որոշակի ուժ և հզորություն կարող էր խռովություն առաջացնել երկրում։ Իրավիճակը կարգավորելու համար պատգամավորներից Վալեիր Ժիսկար Դեստենը միայնակ վաղ առավոտյան գնաց Բիլլանկուր գործարան բանվորների հետ հանդիպման, որոնք գրավել էին գարծարանը։ Իր կողմից Ժակ Շիրակը, որը կարգվել էր Պոմպիդուի կողմից, որպեսզի գաղտնի հանդիպի արհմիությունների ներկայացուցիչների հետ՝ ապագայում բանակցություններ վարելու համար, քանի որ արհմիությունները միակ ուժն էին երկրում, որոնք կառավարում էին երկիրը, քանի որ կառավարությունը և իշխանական վերնախավը դարձել էին անկարող և ոչինչ չէին կարողանում անել երկիր վիձակը փոխելու համար։ Այդ իսկ պատճառով իշխանությունները որոշում են փոխզիջումների գնալ։ Մայսիս 25-ին սկսվում են բանակցույթուները կառավարության և արհմությունների միջև։ Սակայն բանակցույթունների ընթացքը դուր չի գալիս ցուցարաներին։ Սոցիալիստները Ֆրանսուա Միտտերրանի գլխավորությամբ կազմակերպում եմ հսկայական հանրահավաք մարզադաշտում, որտեղ նրանք դննադատում են արհմիությունների և Դւ Գոլի աշխատանքը՝ պահանջելով ժամանակավոր կառավարություն։ Ի պատասխան այդ հանրահավաքի իշխանությունները բռինի ուժ են կիրառում Մայիսի 25-ի գիշերը, այդ իսկ պատճառով, այս գիշերը հայտնի է արյունալի ուրբաթ անունով։ Իսկ մայիսի 27-ին կնքվեց Գրենելի հաշտության համաձայնագիրը, որը համաձայնագիր էր կնքված Պոմպիդուի և արհմիությունների միջև։ Այդ տեսակ պայմանագիր կնքվել էր նաև 1936 թվականին սակայն Գրենելլի պայմանագիրի կետերը ավելի իրագործելի էին, որը իրենից ենթադրում էր մինիմալ աշխատավարձի բարձրացում 35 %-ով, ինչպես նաև գործատուները պարտավորվում էին բանվորներին վճարել նաև այն ժամանակահատվածի համար, երբ նրանք գործադուլի էին անում (աշխատավարձի 50%-ը)։ Իրադարձությունների բեկումնային պահը համընկավ Գրեննելի համաձայնագրի կնքման հետ։ Գործադուլի շարժումը խորանում է դառնալով քաղաքական։ Մայիս 29-ին լուրեր տարածվեցին, որ Շառլ դը Գոլը անհետացել է, սակայն մի քանի ժամ անց վերադառնալով նա որոշում է կայացնում ընդունել Պոմպիդուի առաջարկը և լուծարում է Ազգային ժողովը՝ հայտարարելով նոր արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ ։ Որից հետո խորհրդարան անցան չորս քաղաքական ուժեր։ Այս դեպքերից հետո հունիսի 11-ի լույս 12 գիշերը տեղի է ունենեում բարիկադների երրորդ գիշերը ինչից հետո հունիսի 14-ից 16 ոստիկակնական ուժերը էվակուացնում են Սորբոնը, ինչն էլ հանդիասնում է Մայիսյան իրադարձությունների ավարտը։