cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Առողջավայր
Հանքային բուժիչ ջրեր և առողջարաններ
Հայաստանում հանքային բուժիչ ջրերի օգտագործման վերաբերյալ ամենավաղ տեղեկությունները տվել են պատմիչներ Ստեփանոս Օրբելյանը (13-րդ դար)՝ Ջերմուկի հանքային աղբյուրների, և Ղևոնդ Ալիշանը (19-րդ դար)՝ Արզնիի «Քոսաղբյուր» ակունքի մասին։ Հայաստանում առաջին առողջարանները բացվել են 1921 թվականին՝ Դիլիջանում, և 1929 թվականին՝ Արզնիում։ Առողջարանների ցանցի հետագա ընդլայնումը պայմանավորված է 1930 թվականին հիմնադրված Կուրորտաբանության և ֆիզիկական բժշկության ԳՀԻ-ով, որտեղ մշակված գիտական հիմնավորված տվյալների հիման վրա Արզնիում, Ջերմուկում, Դիլիջանում, Հանքավանում, Արզականում, Վանաձորում և այլուր կազմակերպվեցին նոր առողջարաններ ու հանգստյան տներ։
Առողջարանների տեսակներ
Ըստ բժշկական պրոֆիլի՝ դրանք նախատեսված են տուբերկուլոզով, արյան շրջանառության, մարսողության, շնչառության, նյարդային, ներզատիչ համակարգերի, հենաշարժական ապարատի հիվանդություններով, նյութափոխանակության խանգարումներով հիվանդների համար։
Ըստ գործունեության բնույթի՝ լինում են մասնագիտացված, միապրոֆիլ, բազմապրոֆիլ առողջարաններ, որտեղ բուժվում են հիվանդության սկզբնական ձևերով կամ հիվանդանոցային բուժում չպահանջող քրոնիկ, հիվանդություններով տառապողները և հիվանդություններից ու վիրահատություններից հետո ապաքինվողները։
Առողջարանում բուժվել չի թույլատրվում վարակիչ կամ այլ հակացուցված հիվանդություններով հիվանդներին, ախտաբանական հղիությամբ կանանց։ Տեղական առողջարաններում բուժվում են ծանր հիվանդություններ և վիրահատություևներ տարած կամ բնակավայրի կլիմայից տարբերվող այլ կլիմայական պայմաններ չհանդուրժող հիվանդները։
Կատեգորիա:Հանգստյան տներ
Ջուլիո Կամպանիոլա
Ջուլիո Կամպանիոլա (Giulio Campagnola, ), իտալացի փորագրող, նկարիչ և մանրանկարիչ։ Կետավոր գծի բնօրինակ տեխնիկայի գյուտարարը, որն ազդել է եվրոպական փորագրության և փորագրության հետագա զարգացման վրա։
Կենսագրություն
Նկարիչ Ջիրոլամո Կամպանյոլայի որդին։ Նրա վաղ տարիներն ավելի հայտնի են, քան հետագա տարիները։ Մի քանի աղբյուրներ վկայում են, որ Կամպանյոլան չափազանց հաջողակ է եղել արվեստի մի քանի ասպարեզներում դեռահաս տարիքում, քանի որ 15 տարեկան հասակում նրա ազգականի գրած նամակը բնութագրել է նրան որպես տաղանդավոր բանաստեղծ, երգիչ և լաուտի նվագող, ով տիրապետել է լատիներեն, հունարեն և եբրայերեն լեզուներին, հմուտ նկարչության, փորագրության և թանկարժեք քարեր կտրելու գործում։ Այս նամակն ուղարկվել է Մանտուայի դատարան (որտեղ այդ ժամանակ դատարանի նկարիչ էր Անդրեա Մանտեգնան)՝ փորձելով գտնել նրան այնտեղ։ Անհասկանալի է, արդյոք նա երբևէ գտնվել է Մանտուայում, չնայած (ինչպես իր գրեթե բոլոր ժամանակակիցները՝ իտալացի փորագրողներ) նրա աշխատանքը ցույց է տալիս Մանտուայի ազդեցությունը։
1499 թվականին նա կարճ ժամանակ ապրել է Ֆերարայի դատարանում՝ նախքան Վենետիկում հաստատվելը։ Մասնագետներից շատերը Կամպանոլային տեսնում են որպես արհեստավարժ նկարիչ, ով ինչ-որ դասընթացներ է ստացել Մանտուայում, Ֆերարայում կամ Վենետիկում։ Վազարին նկարագրել է նրան որպես նկարիչ։
Ստեղծագործություններ
Ջուլիո Կամպանյոլան համարվել է պատճենահանելու բացառիկ վարպետ։ Հիմքեր կան ենթադրելու, որ իր փորագրություններում նա հավատարիմ է մնացել Ջորջոնեի գեղատեսիլ բնօրինակներին։
Ջ.Կամպանյոլան չտիրապետելով որևէ այլ տեխնիկայի, բացառությամբ սայրի, ինչպես Յակոպո դի Բարբարին փորձել է փորագրության սահմաններում ձեռք բերել գործչի տոնային միաձուլման փափուկ անցումներ լանդշաֆտի հետ։ Այս խնդիրը լուծելու շեմին, Կամպանյոլան հորինել է մի նոր յուրօրինակ տեխնիկա, որը կոչվում է կետավոր գիծ՝ համատեղելով իտալական փորագրության մեջ հաստատված ուրվագծային նկարը դրա մեջ ցրված բազմաթիվ կտրող կետերի հետ։ Կախված այդ տեղաբաշխիչների խտությունից՝ Կամպանյոլան ստացել է տարբեր տոնայնություններ՝ հասնելով քիարոսկուրոյի նուրբ անցումներին և ձևերի փափուկ միաձուլմանը։
Նրա երեք տպաքանակները՝ «Հովհաննես Մկրտիչը», «Երիտասարդ հովիվը», «Քրիստոսը և սամարացի կինը» (1510 թվական) ցույց են տալիս նոր հնարներ։ Դրանցից ամենաքիչ հաջողվածը նրանցից ամենաշատն է՝ «Հովհաննես Մկրտիչը»։ Հատուկ քանդակի միջոցով դրա կատարման տեխնիկան երբեմն անվանում են «առաջին կետավոր գիծ» կամ պոինտել (որպես ատամնավոր փորագրման տեսակ), ի տարբերություն կետավոր գծի հետագա տեխնիկայի՝ որպես փորագրման տեսակ։ Կտրուկ հարվածները ցույց են տալիս Ջոնի չորացած մարմնի ջլերը, իսկ հագուստի ծալքերի կոշտ ուրվագիծը հավասարապես սուր է։ Եզրագծերի միջև ցրված կետերը կապված չեն դրանց հետ, և կոշտ, չոր կազմվածքն անհարկի կտրուկ հակադրվում է գեղատեսիլ բնապատկերին։
Երիտասարդ հովիվի (1510 թվականից հետո) փորագրության երկու տպագրությունները ցույց են տալիս նրա հաջորդական դրությունը` բացահայտելով նկարչի աշխատանքի մեթոդը։ Նախ ստեղծվել է գծային հիմք՝ ավելի բարակ և նուրբ, քան «Հովհաննես Մկրտիչ» -ում, այնուհետև այն խիտ «ծածկվել է» կետերով, այնքան խիտ, որ փորագրության այս երկրորդ վիճակը լցվել է սև գույնով, հակադրվելով լուսավոր տեղերին։ Կետերով լցված դողացող հարվածը կորել է խիտ ստվերում, իսկ լանդշաֆտում հովիվուհու կերպարը ստացել է գեղատեսիլ բնույթ՝ կտրող փորագրության էական հատկությունները կորցնելու գնով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Viasat 4
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի հեռուստաընկերություններ
Ստոլպինկա
Ստոլպինկա (Стовпинка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1845 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստոլպինկա գյուղում բնակվում էր 674 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 249,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1845 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մայքլ Ջեյ Անդերսոն
Մայքլ Ջեյ Անդերսոն (Michael J. Anderson, ), ամերիկացի դերասան, առավել հայտնի «Թվին Փիքս» հեռուստասերիալի «Ուրիշ տեղից մարդու» դերով և դրա «Թվին Փիքս։ Կրակի միջով» պրիկվելով, նաև «Մալհոլենդ Դրայվ» ֆիլմի պարոն Ռոկայի դերով։
Դերասանական կարիերա
Անդերսոնը նկարահանվել է «Թվին Փիքսի» չորս էպիզոդներում։ Մարդը ուրիշ տեղից (անվանում էին նաև Թզուկ) կարմիր պիջակով էր և ուներ տարօրինակ առոգանություն։ Դրա համար Անդերսոնը օգտվում էր հակառակ արտասանությունից, այն գաղտնի լեզու էր, որն ընդունված էր տարրական դպրոցներում իր ընկերների շրջապատում։ Հակառակ կարդացված արտահայտություններն էին, որ ֆիլմին տալիս էին նման հնչյունական տարօրինակ էֆեկտ ։ Թզուկը հայտնվեց նաև սերիալի «Թվին Փիքս։ Կրակ, արի ինձ հետ» պրիկվելում։ «Մալհոլենդ Դրայվ» ֆիլմում Մայքլ Ջեյ Անդերսոնը խաղացել է պարոն Ռոկայի դերը, ով միջին հասակի տղամարդու դեր էր խաղում։ Այս ֆիլմի համար նա օգտագործել է պրոթեզներ։
2003 - 2005 թվականներին Անդերսոնը խաղացել է «Դիմակահանդես» սերիալում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Արզնի բալնեոկլիմայական սրտաբանական առողջավայր
Արզնի բալնեոկլիմայական սրտաբանական առողջարան, առողջարան ՀՀ Կոտայքի մարզում՝ Հրազդան գետի կիրճում՝ ծովի մակերևույթից 1250-1300 մ բարձրության վրա, Երևանից 20 կմ հյուսիս։
Կլիմա
Կլիման չափավոր տաք է՝ ձմեռը՝ մեղմ, ամառը՝ հով։ Հուլիսի օդի միջին ջերմաստիճանը 22, 3 °C է, հունվարին՝ -5, 2 °C, արևափայլքի տարեկան տևողությունը՝ 2236 ժ, տարեկան տեղումները՝ 385 մմ։
Բուժիչ գործոններ
Հիմնական բուժիչ գործոններն են ածխաթթվական, քլորիդ-հիդրոկարբոնատային, նատրիում-մագնեզիումային հանքային ջրերը։ Բուժման եղանակներն են հանքային ջրով լոգանքները, ջրաբուժական և ֆիզիոթերապևտիկ բուժումները, բուժական մարմնամարզությունը, քայլաբուժությունը։ Գործում են №1 և №2 մեծերի և մանկական ու Երկաթգծի վարչության առողջարանները։
Կատեգորիա:Առողջավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի առողջավայրեր
Շատիյոն լե Սոն
Ֆիոլեն (Châtillon-lès-Sons), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02169:
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 81 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 49 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 38-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 11-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 77,6%, 1999 թվականին եղել է 66,0%)։ 38 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 32-ը (19 տղամարդ և 13 կին), գործազուրկ էին 6 մարդ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 11 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը՝ թոշակառուներ, 6-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Շեխհամզա
Շեխհամզա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիանքի գավառակում ։ Գտնվում էր գավառակի արևմտյան մասում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Aut Caesar, aut nihil
Aut Caesar, aut nihil (աուտ Ցեզար, աուտ նիհիլ), լատիներեն թևավոր խոսք։ Բառացի նշանակում է «կամ Կեսար, կամ ոչինչ»։ Նշանակում է կամ կայսր, կամ ոչինչ ։
Սկզբնաղբյուր համարվում են Սվետոնիոսի Կալիգուլային վերագրվող խոսքերը ։
Արտահայտությունը Ցեզար Բորջիայի նշանաբանն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատիներեն բառեր և արտահայտություններ
Շուշիի կույսերի մենաստանին կից ծխական դպրոց
Շուշիի կույսերի մենաստանին կից ծխական դպրոցի հիմնադրման տարեթիվը անհայտ է։
1873-ին գործել է որպես երկսեռ դպրոց, ուր սովորել են 12 տղա, 20 աղջիկ։
1884-ին ունեցել է 1 ուսուցիչ և 50 աշակերտ (բոլորը տղա), իսկ 1885-ին փակվել է։
1891-ին եղել է երկսեռ դպրոց ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շուշիի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Հայկական ծխական դպրոցներ Կատեգորիա:Ցարական Ռուսաստանի տիրապետության ներքո գործած հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Կուզմիչի (գյուղ, Երշիչսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 411 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Կորկոս դել Վալյե
Կորկոս դել Վալյե (Corcos del Valle), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 42,55 կմ2։ Բնակչությունը՝ 238 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Վետեպեռե
Վետեպեռե (Vetepere), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ալբու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ալբու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Զաալեի Զաալ
Զաալեի Զաալ (Saal an der Saale), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը՝ 1514 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 21,57կմ² տարածք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
152-մմ թնդանոթ-հաուբից Դ-20
152-մմ թնդանոթ-հաուբից Դ-20 (Հրթիռահրետանային գլխավոր վարչության ցուցիչը — 52-Պ-546), խորհրդային 152-մմ տրամաչափի ձեռքով լիցքավորվող, քարշակվող թնդանոթ-հաուբից։ Արևմուտքում առաջին անգամ հայտնի է դարձել 1955 թվականին, այդ պատճառով ՆԱՏՕ-ի բլոկի երկրներում ունի M1955 նշանակումը։
Պատմություն
Դ-20 թնդանոթ-հաուբիցը մշակվել է անմիջապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ֆյոդոր Պետրովի ОКБ-9 կոնստրուկտորական բյուրոյում։ Դ-20-ը նախատեսված էր նախապատերազմյան 1937 թ. արտադրված ՄԼ-20 152-մմ հաուբից-թնդանոթին փոխարինելու համար։ Դ-20-ի հրետափողի երկարությունը 34 տրամաչափ է։ Դ-20-ը դարձավ առաջին 152-մմ հրետանային համակարգը, որն ուներ կիսաավտոմատ սեպային փակաղակ՝ սեպի ուղղահայաց տեղաշարժմամբ։ Դ-20-ը, իր Դ-22 մոդիֆիկացիայով (Հրթիռահրետանային գլխավոր վարչության ցուցիչը` 2Ա33) օգտագործվեց 2Ս3 «Ակացիա» ինքնագնաց հրետանային կայանքի` ԻՀԿ-ի համար։
Ռուսաստան
Դ-20Մ «Խիտին» (Գլխավոր հրետանային վարչության ցուցիչ` 52-Պ-546Մ) — արդիականացված տարբերակ, հանդերձված է արկի փողի մեջ ավտոմատ ներմղիչով, որն արագաձգությունը մեծացնում է մինչև 7-8 կրակոց/րոպեում։ Արդիականացումը կատարել է «Տիտան» կենտրոնական կոնստրուկտորական բյուրոն։ Առաջարկվում է արտահանման համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:152 մմ հրետանի Կատեգորիա:Խորհրդային հրետանի Կատեգորիա:«Բարիկադներ» գործարան
Գրաբովեց (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Գրաբովեց (Грабовець), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1500 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրաբովեց գյուղում բնակվում էր 161 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,627 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 256,78 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Kanal 3
Kanal 3, թուրքական մասնավոր նահանգային հեռուստաալիք Աֆյոնքարահիսար քաղաքից։ Հեռարձակվում է 2008 թվականից Աֆյոնքարահիսարի մարզում, նաև Էսքիշեհիրի, Ուշաքի, Քյութահյայի, Բուրդուրի և Ըսփարթայի մարզերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Աֆյոնքարահիսարի մարզ
Սո Սիսեկի
Սո Սիսեկի (宋 紫石, ), իսկական անունը՝ Կուսումուտո Կոնահիրո (楠本 幸八郎), Էդո ժամանակաշրջանի ճապոնացի նկարիչ, Նամպին դպրոցի վարպետ ։
Կենսագրություն
Սո Սիսեկին ծնվել է Էդո քաղաքում, բայց գեղանկարչական վարպետության դասընթաց անցել է Նագասակիում, որտեղ նրա ուսուցիչն է եղել չինացի նկարիչ Սուն Ցզիյանը, որը Ճապոնիայում ստացել էր Սո Սիգան անունը։ Սո Սիսեկին իր կեղծանունը վերցրել է ի պատիվ իր ուսուցչի ։ Նրա մյուս ուսուցիչը դարձավ Շեն Ցյուանը, որը հետագայում Նագասակիում ստեղծեց Նամպին-հա գեղարվեստի դպրոցը ։
Սո Սիսեկիի ստեղծագործությունները «ծաղիկներ և թռչուններ» և մյուս ժանրերում ստեղծվեցին գեղագրական լայն վրձնախազերի միջոցով, ծառերի տերևների, բների  և քարերի պատկերման ժամանակ կիրառվում էր գոհուա տեխնիկան, իսկ ծաղիկների թերթիկների, թռչունների փետուրների պատկերման համար օգտագործվում էին նուրբ ստվերագծերը, այսպիսով ստեղծելով մանրամասն իրատեսական պատկերներ։ Նրա ստեղծագործությունների առանձնահատկությունը համարվում էր չեզոք ֆոնի վրա պայծառ ու մանրամասն պատկերների ստեղծումը, որոնց առանձին տարրեր արտացոլվում էին նուրբ ստվերագծերի միջոցով ։ Էդո վերադառնալուց հետո Սո Սիսեկին այստեղ դարձավ Նագասակիի դպրոցի գրեթե միակ ներկայացուցիչը։ Նա սկսեց գեղանկարչություն դասավանդել, մյուսներին, նրա աշակերտներից էին նաև, Սիբա Կոկանը և իր որդին՝ Սո Սիձանը ։ Սո Սիսեկին մտերմություն էր անում գիտնականներ Հիրագա Գեննայի (Սո Սիսեկին  նրա հեղինակությամբ դասագրքի համար նկարազարդումներ էր կատարել) և Սուգիտա Գեմպակուի հետ, որը տարածում էր ռանգակուն և հետաքրքրվում էր արևմտյան արվեստով ։ Նրա ստեղծագործությունների ոճում սկսեցին ի հայտ գալ եվրոպական գեղանկարչության առանձնահատկություններ ։ Միևնույն ժամանակ Մեկկարելին համարում էր, որ Սո Սիսեկին Նամպին դպրոցի  բուսական և կենդանական աշխարհի դեկորատիվ պատկերներն ավելի հասուն դարձրեց ։
Ի տարբերություն իր նախորդների դպրոցում նրա ոճն ավելի շատ կենտրոնացված էր մանրամասների վրա, որը իր հերթին զարգացվեց բուսաբանության վերաբերյալ կատարված հետազոտությունների հանդեպ հետաքրքրության շնորհիվ։ Նամպին դպրոցը կոչվել է չինացի նկարիչ Շեն Ցյուանի պատվին, որը Ճապոնիա էր եկել ընդամենը երկու տարով և ուսուցանել շատ հետևորդների, նա եղել է չինական ակադեմիական գեղանկարչության ներկայացուցիչ ։ Դպրոցի հիմնադիր դարձավ նրա աշակերտ Կումասիրո Յուհին, որը նորաստեղծ դպրոցում ոճաբանական տեսանկյունից պարզեցրեց կոմպոզիցիան, վրձնով աշխատելու տեխնիկան և վերակառուցեց աշխատանքային տարածքը ։ Հետագայում  Սո Սիսեկին ավելի պարզեցրեց կոմպոզիցիայի տարրերը, ինչն էլ հանգեցրեց պատկերի համաչափության տպավորության ուժեղացմանը ։  Սո Սիսեկին ստեղծեց մի քանի պատկերազարդ գրքեր, այդ թվում իր սեփական աշխատանքների հավաքածուն  («Սո Սիսեկի  հաֆու» (宋紫石画譜), 1765, Ուտյու կեյձու (雨中鶏図), 1771) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ Կատեգորիա:Էդո ժամանակաշրջան Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Բամբուրովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի կայարաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ծերաքվի վանք
Ծերաքվի (վրացերեն՝ წერაქვი), վանքային համալիր Վրաստանում։ Միջնադարյան վրացական ճարտարապետության հուշարձան։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Շուլավեր գետի ձախ ափին, Ծերաքվ գյուղից մոտավորապես 3 կմ հեռավորության վրա։ Վանքը ներառում է հետևյալ շինություններ՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (XII–XIII դարեր), զանգակատուն, Սուրբ Գևորգի եկեղեցի (ուշ միջնադար), գինու մառան և այլ։
Կատեգորիա:Վրաստանի վանքեր Կատեգորիա:Քվեմո Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ
Սոլոմոն Միխոելսի սպանությունը
Նախապատմություն
Իմանալով Ստալինի ուժեղացող հակասեմիտիզմի և ինքնասպան եղած կնոջ՝ Նադեժդա Ալիլուևայի հարազատների հանդեպ նրա ատելության մասին՝ Պետական անվտանգության նախարար Վիկտոր Աբակումովը կեղծել է սիոնիստական դավադրությունը, որն իբր ուղղված է հենց Ստալինի և նրա ընտանիքի դեմ։ 1946 թվականի վերջից նա Ստալինին պարբերաբար տեղեկություններ էր ուղարկում իր դստեր՝ Սվետլանայի և նրա ամուսնու՝ Գրիգորի Մորոզովի և Իսահակ Գոլդշտեյնի շփումների մասին, որոնք իբր նրանց են ուղարկել «հրեա ազգայնականը»՝ նպատակ ունենալով Ստալինի մասին անձնական տեղեկություններ հավաքել ամերիկյան հետախուզության առաջադրանքով։
Միխոելս Գոլդշտեյնի հետ ծանոթ է եղել իր ընկեր Զախար Գրինբերգի՝ Հրեական հակաֆաշիստական կոմիտեի անդամի միջոցով, որը գլխավորում էր Միխոելսը։ Միխոելսն իսկապես Գոլդշտեյնի հետ քննարկել է նրա շփումները Ստալինի դստեր և նրա ամուսնու հետ, քանի որ հույս ուներ հարազատների միջոցով Ստալինին տեղեկացնել ԽՍՀՄ-ում հրեաների դրության խնդիրների մասին։
Դեկտեմբերի 23-ին Աբակումովը Ստալինի հետ Կրեմլում հանդիպմանը ներկա էր Մոլոտովի, Մալենկովի, Բերիայի, Ժդանովի, Կուզնեցովի, Վոզնեսենսկու, Կոսիգինի, ներքին գործերի նախարար Կրուգլովի և ֆինանսների նախարար Զվերևի հետ։ Պատմաբան Գենադի Կոստիրչենկոն կարծում է, որ այդ հանդիպմանը Աբակումովը բերել է Գոլդշտեյնից դավադրության խոստովանությունը։
Դեկտեմբերի 27-ին ձերբակալվել է Գրինբերգը։ Այնուհետև սիստեմատիկ ծեծի միջոցով ՊԱՆ քննիչները հասան Գոլդշտեյնից և Գրինբերգից Միխոելսի վերապահմանը։ 1948 թվականի հունվարի 9-ին հարցաքննության արձանագրությունները ներկայացվեցին Ստալինին։
Ստալինի որոշում
1947 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Ստալինը գաղտնի հանդիպում անցկացրեց Աբակումովի և նրա տեղակալ գեներալ-լեյտենանտ Օգոլցովի հետ։ Այս հանդիպումը, ի տարբերություն նախարարի հետ Ստալինի մյուս հանդիպումների, ընթացել է առանց կողմնակի անձանց և տևել սովորականից ավելի երկար՝ 20։20-21։35։ Հետագայում Աբակումովն ու Օգոլցովը ցուցմունք են տվել, որ այդ զրույցի ժամանակ Ստալինը նրանց հանձնարարել է Միխոելսի սպանությունը և կարգադրել է ավտովթար բեմադրել։ Աբակումովից տեղեկանալով Միխոելսի՝ Մինսկ կատարելիք այցի մասին՝ Ստալինը 1948 թվականի հունվարի 6-ին հեռախոսով հաստատել է Միխոելսին սպանելու և ավտովթարից մահանալու հրահանգը։ Այդ զրույցի անուղղակի բովանդակությունը հաստատել Է Ստալինի դուստր Սվետլանա Ալիլուևան ։
Օպերացիայի նախապատրաստում
Օգոլցովը հետագայում Բելառուսի պետանվտանգության նախարար Ցանավային պատմել է, որ սկզբում Միխոելսին պետք է վերացնեին Մոսկվայում, սակայն նա հազվադեպ էր մենակ մնում, և այդ պլանը մերժվեց։
Կա տեսակետ, որ Մինսկի ընտրությունը՝ որպես գործողության անցկացման վայր, կատարվել է Պետական ​​անվտանգության նախարարություն, և այդ պատճառով ավելի վաղ հավաքագրվել է որպես ՊԱՆ-ի իրազեկիչ թատերագետ Վլադիմիր Իլյիչը (Վոլֆ Գիլյկովիչ) Գոլուբովը, որը հրապարակվել է «Պոտապով» կեղծանվամբ, Միխոելսին համոզել է Լենինգրադի փոխարեն Մինսկ գնալ։ Այսպես են կարծում գրող Ալեքսանդր Բորշչագովսկին և պատմաբան Ժորես Մեդվեդևը։ Սակայն նրանց հետ համաձայն չէ Գենադի Կոստիրչենկոն, քանի որ 1953 թվականի մարտին Բերիայի կողմից իրականացված սպանության հետաքննության նյութերում այդ վարկածը հերքվում է։ Այդ նյութերի համաձայն՝ սպանությունն անցկացնելու մասին որոշումը կայացվել է հենց Մինսկում այն բանից հետո, երբ հայտնի է դարձել Միխոելսի առաջիկա ուղևորության մասին։
Գործողության մասնակիցների պլանն ու կազմը համաձայնեցվել են Ստալինի հետ։ Ղեկավար է նշանակվել գեներալ Օղոլցովը։ Գործողության մասնակիցները, բացի Օգոլցովից, եղել են՝
Հաշվի առնելով Ստալինի հրամանի հաստատումը՝ Աբակումովը Մինսկ մեկնելուց առաջ հրահանգել է գործողության մասնակիցներին, զանգահարել է Մինսկ Ցանավե և հայտնել, որ Բելառուսի ազգային անվտանգության ծառայությունը պետք է Կատարի կառավարության կարևոր որոշումը և Ստալինի անձնական հրահանգը։
Ժամանելով Մինսկ և չմտնելով հանրապետական ՊԱՆ՝ մոսկովյան օպերատիվ ծառայությունների խումբը տեղավորվել է Ցանավայի ամառանոցում։ Առաջին 3 օրը Լեբեդևը, Կրուգլովը և Շուբնյակովը հետևել են Միխոելսին և աշխատել ապագա սպանության տարբերակների վրա։
Պարզվել է, որ հետագայում Շուբնյակովը գրել է, որ «Միխոելսին միշտ շրջապատել է տեղի մտավորականության մեծ խումբը, նա հաճախ օգտվել է Բելառուսի Սովմինի մեքենայից, և նրան ուղեկցել են արվեստի գործերի կոմիտեի աշխատակազմի աշխատակիցները»։ Այդ պատճառով որոշվել է աննկատ առևանգել արտիստին՝ օգտագործելով Գոլուբով-Պոտապովի ազդեցությունը։ Դրա համար Շուբնյակովը հանդիպել է գործակալի հետ և նրան հանձնարարել համոզել Միխոելսին այցելել մի մտացածին անձնական ընկեր, որը բնակվում է Մինսկում։
Իրադարձությունների ընթացք
1948 թվականի հունվարի 2-ին Միխոելսը ստացել է գործուղման վկայական, իսկ հունվարի 7-ին Մոսկվայից Մինսկ է մեկնել գնացքով Գոլուբով-Պոտապովի հետ։ Նրանք պետք է ներկայացվեին Մինսկի թատրոններում, առաջադրվեին Ստալինյան մրցանակի։ Ներկայացումները  երկուսն էին՝ Եվգենի Տիկոցկու «Ալեսիա» օպերան Լարիսա Ալեքսանդրովսկու հետ գլխավոր կուսակցությունում և Արկադի Մովզոնի «Կոնստանտին Զասլոնով» օպերան Յանկա Կուպալայի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում Բորիս Պլատոնովի հետ գլխավոր դերում։ Այս ներկայացումների դիտումները նշանակվել են հունվարի 10-ին և 11-ին ։
Մինսկում հունվարի 8-ին Միխոելսը և Գոլուբովը ԽՍՀՄ արվեստի գործերի կոմիտեի պարտկազմակերպության քարտուղար Իլարիոն Բարաշկոյի ուղեկցությամբ, ով Մինսկ էր ժամանել նույն գնացքով, ժամանել էին «Բելառուս» հյուրանոց, որտեղ Միխոելսի պատվին նույն երեկոյան ճաշ էր տրվել, որը կազմակերպել էր դրամատիկական թատրոնի վարչակազմը։
Հունվարի 9-ին, սպանությունից հետո առավոտյան Մոսկվա ուղարկված Ցանավայի հաշվետվության համաձայն, Միխոելսը և Գոլուբովը թատրոնում դիտել են «Տևյե-մոլոչնիկ» բեմադրությունը, իսկ հետո «բեմադրության մասնակիցների հետ մինչև առավոտյան ժամը 4-ը հարբած են եղել «Զարյա» ռեստորանում»։
Ավելին Ցանավան գրում է. Հունվարի 10. ճաշկերույթ դրամատիկական թատրոնի դերասան Գլեբովի մոտ։ Հունվարի 11-ի կեսօրին ճաշկերույթ Մ. Բ. Սոկոլի մոտ Երեկոյան «Ալեսիա» օպերայից հետո գիշերվա առաջին ժամին ընթրել է Արոնչիկի և Չայգորսկայայի մոտ։ Հունվարի 12-ի ցերեկը Միխոելսը և Գոլուբովը Գայդարինի և Զալեսսկու հետ եղել է «Զարյա» ռեստորանում և օրվա 5-ին գնացել է «Բելառուս» հյուրանոց»։
Հունվարի 12-ի երեկոյան ռեժիսոր Վիկտոր Գոլովչիների ներկայությամբ սենյակում հեռախոսազանգ է հնչել։ Գոլուբկովը հանել է հեռախոսը և, խոսելով, ասել է, որ զանգում է իր թիմակցին ինստիտուտի միջոցով և հրավիրում է հարսանիքի՝ անպայման Միխոելսի հետ։
Մոտավորապես ժամը 20-ին Միխոելսն ու Գոլուբովը դուրս են եկել հյուրանոցից և մտացածին հանդիսության են մեկնել «ինժեներ Սերգեևի» մոտ։ Մոտ 21 ժամ նրանք մոտեցել են այն մեքենային, որի ղեկին Կրուգլովն էր նստած։ Մեքենայում եղել է Շուբնյակովը, որը ներկայացել է Սերգեևին։ Միխոելսը և նրա ուղեկիցը նստել են մեքենան, որից հետո նրանց տեղափոխել են Ստեպյանկա Ցանավայի ամառանոց։
Մոտ 22 ժամ Շուբնյակովը Օգոլցովին զեկուցել է ժամանման մասին։ Վերջինս գումարվեց Աբակումովի, իսկ վերջինս՝ Ստալինի հետ։ Լուծարմանն ուղղված պատժամիջոցը ստացվել է։
Տարբեր աղբյուրներում սպանության կոնկրետ մանրամասները նկարագրվում են տարբեր ձևերով։ Շուբնյակովը գրել է, որ տպավորություն ստեղծելու համար, որ Միխոելսը և աղավնիները ընկել են անիվների տակ՝ հարբած լինելով, նրանց ստիպել են խմել մեկ բաժակ օղի։ Ցանավայի 1948 թվականի հունվարի 13-ի գրության մեջ նշվում է. «Միխոելսի սննդի մեջ ալկոհոլ չի հայտնաբերվել։ Գոլուբովը ալկոհոլի շատ թույլ հոտ ունի»։ Հետաքննության ցուցմունքներում գրված է, որ դրանք մանրացված են եղել բեռնատարի կողմից՝ Ցանավայի ամառանոցում։ Շուբնյակովը «Կոմերսանտ-Վլաստ» ամսագրի թղթակցին պատմել է, որ զոհերը սպանվել են մահակի հարվածներից գլխին ։
Այնուհետեև մարմինները տեղափոխել են Մինսկ և նետել հյուրանոցից ոչ հեռու գտնվող փողոցներից մեկում՝ բեմականացնելով բեռնատարի անիվների տակ ընկնելը։ Սպանության անմիջական կատարողները, Օգոլցովի խոսքով, եղել են Լեբեդեևը, Կրուգլովը և Շուբնյակովը։
Հետաքննություն Մինսկում
Մարմինները հայտնաբերվել են հունվարի 13-ին, ժամը 7:10-ին, Սվերդլովի փողոցից Գարբարնայա փողոց տանող տրամվայի գծի մոտ գտնվող ճանապարհին։ Դիերն արագ ճանաչվել են, քանի որ զոհվածների փաստաթղթերը գտնվել են նրանց հագուստի գրպաններում ։
Հունվարի 14-ին ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարար, գեներալ-գնդապետ Սերգեյ Կրուգլովը Ստալինին զեկուցել է, որ զոհվածների մահը վրա է հասել ավտոմեքենայի վրաերթի հետևանքով։ ԲԽՑՀ ՆԳՆ-ի օպերատիվ աշխատակիցները հայտնաբերել են, որ Միխոելսին և Գոլուբով Պոտապովին բաժանած Մեքենան գտնվում է ՄԳԲ-ի ավտոտնակում։ Սակայն ԲԽՑՀ-ի ներքին գործերի նախարար, գեներալ-գնդապետ Սերգեյ Բելչենկոյի՝ այդ նյութերին ընթացք տալու փորձի ժամանակ Ցանավան նախազգուշացրել է նրան հնարավոր դժվարությունների մասին, իսկ Կրուգլովը խորհուրդ է տվել ակտիվություն չցուցաբերել հետաքննությունում։
Բելառուսի ՊԱՆ արխիվի հետաքննության նյութերը մի քանի հատոր են զբաղեցնում, հարցվել են մեծ թվով մարդիկ, տարբեր կասկածյալներ ձերբակալվել են, հարցաքննվել, հետո բաց են թողել։ Ինչպես գրում է բելառուսացի պատմաբան Էմանուել Իոֆֆեն, փաստաթղթերին ծանոթանալիս ստեղծվում է «գործուն, ակտիվ որոնումների տպավորություն, բայց անարդյունք»։ Հետաքննությունն իրականացրել է Ի. Վ. Բոդունովը`ՌԿՄ գլխավոր տնօրենի նախկին տեղակալը՝ հանրապետական ​​ոստիկանության պետ Ս. Դ. Կրասնենկոյի անմիջական հսկողության տակ ։
1953 թվականին ոմն Իվանովը, որը գտնվում է կալանավայրում, հայտարարության մեջ պնդել է, որ 1948 թվականի հունվարին ականատես է եղել, թե ինչպես են ուշ երեկոյան սպիտակ մարդատար մեքենայից մխրճվել Մինսկի քաղաքի խուլ վայրում երկու մարդու դիակները։ Իվանովը պնդել է, որ ճանաչել է տեղամասի ոստիկաններից մեկին՝ լեյտենանտ Կուրոչկինին։ Նա պնդել է, թե հասկացել է, թե ով է եղել, միայն մի քանի տարի անց է որոշել պատմել այդ մասին ։
Պաշտոնական տարբերակ
Փետրվարի 11-ին հետաքննության արդյունքները ներկայացվել են ԽՍՀՄ ներքին գործերի նախարարի տեղակալ Իվան Սերովին ։ Հունվարի 13-ին ԲԽՑՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր դատաբժշկական փորձագետ Պրիլուցկու և բժիշկներ Նաումովիչի և Կարելինի կողմից արտադրված դիակների դատաբժշկական հետազոտությամբ պարզվել է, որ Միխոելսի և Գոլուբով-Պոտապովի մահը հետևեց նրանց վրա ծանր բեռնատար ավտոմեքենայի վրաերթի հետևանքով։ Հանգուցյալների մոտ կոտրվել են թոքերի հյուսվածքների պատռվածքով բոլոր կողերը, Միխոելսի մոտ՝ ողնաշարի կոտրվածք, Գոլուբովի մոտ՝ Պոտապովի՝ կոնքի ոսկորների կոտրվածք։ Բոլոր վնասվածքները եղել են անկյանք. դատելով դիակային երևույթների հարձակումից և զարգացումից՝ նրանց մահը վրա է հասել դիակների հետազոտման պահից 15-16 ժամ առաջ, այսինքն՝ հունվարի 12-ին՝ ժամը 20-ին, հյուրանոցից դուրս գալուց անմիջապես հետո։ Ստամոքսում սննդի վիճակը հաստատել է այն փաստը, որ այդ սնունդն ընդունվել է մահվանից երկու ժամ առաջ, և սննդի բաղադրությունը համապատասխանել է այն սննդին, որը նրանց մատուցվել է ռեստորանում։ Ոչ մի տվյալներ այն մասին, որ Միխոելսը և Գոլուբով Պոտապովը զոհվել են ոչ թե պատահականորեն նրանց վրաերթից, այլ որևէ այլ պատճառներից, հետաքննությունն ականապատված չէ։
Նույն վարկածը՝ բեռնատարի վրաերթի պատահական մահը, հրապարակվել է հանրության համար։ Կոստիրչենկոն կարծում է, որ Ցանավայի ցուցմունքներում մահվան ժամանակի անհամապատասխանությունը (22 ժամ) և փորձագետների եզրակացությունները կարելի է բացատրել որպես պատահական սխալի կամ փորձագետների միտումնավոր կեղծման կամ վկայի մոռացկոտության արդյունք։ Վարկածների հետագա մշակումը, որոնց հետ մտադիր էին հանդիպել Գոլուբովն ու Միխոելսը կործանման երեկոյան (այսինքն գոյություն չունեցող «ինժեներ Սերգեևի» որոնումը), հանձնարարվել է ԽՍՀՄ-ի ՊԱՆ-ին, իսկ հետո առանց հրապարակայնության դադարեցվել է։
Հունվարի 14-ին Միխոելսի մահվան մասին հայտարարվել էր ռադիոյով, իսկ «Պրավդա»-ում կարճ հաղորդագրություն էր հրապարակվել ՊԵՏԵԹԻ անունից ։ Հաջորդ օրը իշխանությունները մի շարք թերթերում նեկրոլոգներ հրապարակեցին, որտեղ Միխոելսը անվանվեց «խոշոր հասարակական գործիչ, որն իր կյանքը նվիրել է խորհրդային ժողովրդին ծառայելուն»։ Ընդ որում, ճիշտ է, կուսակցական և պետական բարձրագույն գործիչներից ոչ ոք չի ստորագրել մահախոսականը։ Կազմակերպվել է հուղարկավորություն, թողարկվել են նրա հիշողության ժողովածուները։ Մոսկվայի հրեական պետական թատրոնին շնորհվել է Միխոելսի անուն։
Այնուամենայնիվ, հասարակության մեջ լուրեր են շրջանառվում, որ Միխոելսի մահը պատահական ավտովթար չի եղել ։ Այսպես, Այզիկ Պլատներն ասել է, որ մինսկցի հրեաները Միխոելսի մահը համարում են պաշտոնապես կազմակերպված սպանություն՝ նպատակ ունենալով «գլուխ հանել հրեական հասարակությունից»։
Հետագայում «Հրեական հակաֆաշիստական կոմիտեի գործի» հետաքննության ժամանակ հետաքննության նյութերում և փակ դատարանում Միխոելսը հիշատակվել է որպես «հրեա ազգայնականների» դավադրության մասնակիցներից մեկը, իսկ այսպես կոչված «բժիշկների գործի» ժամանակ 1953 թվականի հունվարի 13-ին Նրա մահվան 5-րդ տարելիցի կապակցությամբ «ճշմարտության» վերաբաշխման ժամանակ դա հայտարարվել է հրապարակայնորեն։ Միխոելսի անունը թատրոնից հանվել է 1949 թվականին։ Հետմահու զրպարտությունն ուղեկցվել է գրադարաններից նրա գրքերը հանելու ցուցումով։ Զրպարտությունը հերքվել է նույն «ճշմարտության» մեջ 1953 թվականի ապրիլի 6-ին Ստալինի մահից և «բժիշկների գործի» դադարեցումից հետո։
Սպանության մասնակիցների պարգևատրում
Միխոելսի սպանության կազմակերպիչներն ու կատարողները պարգևատրվել են պետական շքանշաններով։ 1948 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ընդունվել Է Գերագույն Խորհրդի Նախագահության գաղտնի հրամանագիրը, որով «կառավարության հատուկ հանձնարարությունը հաջողությամբ կատարելու համար» սպանության մասնակիցները ստացել են գեներալ-լեյտենանտ Ցանավա՝ Կարմիր դրոշի շքանշան, Շուբնյակովի գնդապետներ, Լեբեդև և Կրուգլովի ավագ լեյտենանտ՝ Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի մարտական շքանշաններ, մայոր Կոսիրև և Կարմիր աստղի շքանշան։ Շքանշանը չի ստացել միայն գեներալ Օգոլցովը, նրան նույն օրը այլ առիթով այլ պարգեև են հանձնել ։
Սպանության բացահայտում
Միջոցառման 15-րդ տարելիցի կապակցությամբ (1963 թվականան) Միխոելսի սպանության մասին տեղեկություններն առաջին անգամ հրապարակայնացվել են խորհրդային մամուլում. «Սովետսկաըա Լիտվա» թերթում Միխոելսի մասին հոդվածում ասվում էր ,որ «նա սպանվել է Բերիայի ստոր կլիկայի կողմից, նրանք, ովքեր հաշվենկատ և անխնա կերպով ոտնահարում էին ժողովրդի նյութական և հոգևոր մշակույթը» ։ Չնայած այն բանին, որ դա միակ հրատարակությունն էր ծայրամասային հրատարակության մեջ, Միխոելսի սպանության մասին խորհրդային մամուլում տեղ գտած հաղորդագրությունը անմիջապես նկատվել է Արևմուտքում, և արդեն չորս օր անց այդ մասին գրառում է հայտնվել New York Times-ում ։
Պատճառներ և նշանակություն
Պատճառները, թե ինչու է Ստալինը նախընտրել գաղտնի սպանությունը, քննարկվում են քաղաքական գործիչների, գիտնականների և հետազոտողների կողմից։
Ն. Ս. Խրուշչովն իր հիշողություններում դատապարտել է Ստալինի «հակասեմականության բացիլը» և Միխոելսի սպանության պատճառ համարել նրա նկատմամբ հաշվեհարդարը Ղրիմում հրեական ինքնավարության ստեղծման նրա գործունեության համար։ Մասնավորապես, նա գրել է. Իսկ ի՞նչ կասեք արժանի մարդկանց հետ դաժան հաշվեհարդարի մասին, որոնք բարձրացրել են Ղրիմում հրեական ինքնավարության ստեղծման հարցը։ Այո, դա սխալ առաջարկություն է  եղել։ Բայց այնքան դաժան է հաշվեհարդար տեսնել ,որքան տեսավ Ստալի՞նը։ Նա կարող էր պարզապես մերժել, բացատրել մարդկանց, և դա բավական կլիներ։ Ոչ, նա ֆիզիկապես ոչնչացրեց բոլոր նրանց, ովքեր ակտիվորեն աջակցում էին իրենց փաստաթղթին։ Միայն Մարգարիտը հրաշքով գոյատևեց և առանձնացավ երկարամյա վտարմամբ։ Անշուշտ, նման ակցիան հնարավոր դարձավ միայն հակասեմիտիզմի բացիլայի ներքին գործունեության արդյունքում, որն ապրում էր Ստալինի ուղեղում։ Տեղի է ունեցել հաշվեհարդար Միխոելսի՝ հրեական թատրոնի մեծագույն արտիստի, մեծ մշակույթի մարդու հետ։ Նրան գազանաբար սպանել են, սպանել են գաղտնի, իսկ հետո պարգևատրել նրա մարդասպաններին և պատվով հուղարկավորել են իրենց զոհին։ Մանրամասները անհասկանալի է մտքի համար։ Պատկերել են, որ նա հայտնվել է բեռնատար մեքենայի տակ, իսկ նա նետվել է դրա տակ։ Խաղացվեց գեղարվեստական ​​կերպով։ Եվ ո՞վ է դա արել։ Բերիայի և Աբակումովի մարդիկ Ստալինի հանձնարարությամբ։
Ալեքսանդր Բորշչագովսկին գրում է, որ Միխոելսի սպանությունը հրեական հակաֆաշիստական ​​կոմիտեի պարտության առաջին քայլն էր. «Այս գործի զոհերի ցանկացած ցուցակ պետք է բացվի նրա անունով»։ Բորշչագովսկին  և Ժորես Մեդվեդևը կարծում են, որ սպանության նախաձեռնողը եղել է Աբակումովը, իսկ Ստալինը միայն ընդառաջել է նրա նախաձեռնություններին։ Ընդ որում  Մեդվեդեևը Միխոելսի սպանության մեջ տեսնում է երկու կուսակցական կլանների պայքարի փուլերից մեկը՝ մի կողմից Բերիային և Մալենկովին, մյուս կողմից՝ Մոլոտովին և նրան սատարող Միկոյանին, Կագանովիչին և Անդրեևին Մեդվեդևի կարծիքով՝ Միխոելսը Մոլոտովի դեմ դավադրության զոհ Է դարձել։
Յակով Բասինը կարծում է, որ սպանության պատճառը ԽՍՀՄ-ում հրեաների իրավունքների պաշտպանության Միխոելսի գործունեությունն է, որը կապված է երկրում և աշխարհում նրա բարձր հեղինակության հետ ։
Գենադի Կոստիրչենկոն կարծում է, որ Ստալինի այդ որոշումը պայմանավորված էր ոչ միայն ռեպրեսիաների ուժեղացմամբ և նրա սպիոնոմանիայով, այլև հրեական հասարակության մշակութային էլիտան գլխատելու և զանգվածների վրա նրա ազդեցությունը չեզոքացնելու ձգտումով։ Կոստիրչենկոն հերքում է որոշ հետազոտողների շրջանում առկա կարծիքներն այն մասին, որ սպանությունների պատճառ կարող էին լինել Միխոելսի կողմից Ղրիմում հրեական ինքնավարության լոբբիստական նախագիծը կամ Իսրայելի ստեղծման նկատմամբ նրա արտահայտած դրական վերաբերմունքը ։
«Ղրիմի տարբերակը» նկարագրվում է գեներալ Սուդոպլատովի հուշերում։ Նրա կարծիքով՝ Ղրիմում հրեական ինքնավարության ստեղծման նախագիծը խորհրդային-ամերիկյան հետպատերազմյան հարաբերությունների գրեթե հանգուցային ասպեկտն էր, իսկ սառը պատերազմի սկսվելուց հետո Միխոելսը դարձավ քաղաքական կուրսի փոփոխության զոհ։ Սակայն, ինչպես գրում է Կոստիրչենկոն, ոչ մի փաստաթղթային աղբյուրներով Սուդոպլատովի վարկածը չի հաստատվում ։
Այն կարծիքը, որ Միխոելսի սպանությունը կարող էր կապված լինել Պաղեստինի իրավիճակի վերաբերյալ նրա հրապարակային կարծիքի հետ, հնչել է նրա դստեր հուշերում։ Քողարկված տեսքով այս վարկածը հայտնել են նաև Ժորես Մեդվեդեևը և Ջոշուա Ռուբինշտեյնը ։ Բայց Կոստրիչենկոն կարծում է, որ այդ պահին այս դիրքորոշումը համահունչ էր պաշտոնյային և, հետևաբար, չէր կարող սպանության հիմք հանդիսանալ։
Կոստիրչենկոն վստահ է, որ «Միխոելսի նկատմամբ գաղտնի հաշվեհարդարի գլխավոր պատճառը ... դարձել է երկրում պետական հակասեմիտիզմի հետպատերազմյան ուժեղացումը, որը պայմանավորված է սառը պատերազմի սրմամբ և Ստալինի անձնական յուդոֆոբիայով»։ Միխոելսի սպանությունը նախերգանք է դարձել «կոսմոպոլիտիզմի դեմ պայքարի», հրեական մշակույթի հետապնդումների եև կադրային զտումների դեմ։
Պատմության և մշակույթի մեջ
1990 թվականին լույս է տեսել Վայներ եղբայրների «Հանգույց և քար կանաչ խոտի մեջ» գիրքը, նրանց խոսքով՝ գրված է 1975-1977 թվականներին, որի սյուժեն կառուցվում է Միխոելսի սպանության հետ կապված իրադարձությունների շուրջ ։
1995 թվականի հունվարի 14-ին Սոլոմոն Միխոելսի մահվան 47-րդ տարելիցին նվիրված «Առաջ և հետո...» հաղորդման ժամանակ հեղինակ և հաղորդավար Վլադիմիր Մոլչանովն ասել է, որ «Միխոելսի ոչնչացման գործողությունը ղեկավարել է գեներալ Լուբանկա Պիտովրանովը»։ Եվգենի Պիտովրանովը 1948-ին ղեկավարել է ՊԱՆ հակահետախուզության վարչությունը և եղել է գնդապետ Շուբնյակովի ուղղակի պետը։ Մոլչանովը պնդում էր, որ Պիտովրանովի մասնակցությունը հաստատող փաստաթղթերը իբր առկա են Reuters-ի արխիվում։ Պիտովրանովը հայց է ներկայացրել «Օստանկինո» հեռուստաընկերության և Մոլչանովի դեմ։ 1995 թվականի սեպտեմբերին տեղի է ունեցել դատական գործընթաց, որի ընթացքում Շուբնյակովը ցուցմունք է տվել, որ Պիտովրանովը ոչ մի կերպ չի առնչվել այդ գործին և տեղեկացված չի եղել Շուբնյակովի դերի մասին մինչև 1953 թվականին Բերիեյի սպանության հետաքննության սկսվելը  ։ Շուբնյակովը դատարանում ստել է սպանության հանդեպ իր անձնական անհասկացողության մասին (իբր նրա խնդիրն էր բացառապես «կապ հաստատել Գոլուբովի հետ Միխոելսի տրամադրությունների և պլանների մասին տեղեկություններ ստանալու և նրան Օգոլցովին ու ԲՍՊ նախարար Ցանավային հանձնելու նպատակով»)։ Շուբնյակովը մահացել է 1998-ին՝ այդպես էլ զղջալով կատարվածի համար։
Ռուս գրող Վիկտոր Լևաշովը 1998-ին հրապարակել է «Միխոելսի սպանությունը» քաղաքական թրիլերը։ Գենադի Կոստիրչենկոն գրում է, որ ֆաբուլան գեղարվեստական գրքեր է գրում, և որ բոլոր «քաղաքական-լրտեսական կրքերը» դրանում հենվում են կամ հեղինակի սեփական երևակայությունների, կամ գեներալ Սուդոպլատովի անարժանահավատ հուշերի վրա։ Կոստիրչենկոն կարծում է, որ այս գիրքը անցյալը գլխիվայր շրջելու փորձ է ։ Տեղեկատվության ոչ վստահելի աղբյուրների շարքում Կոստիրչենկոն հիշատակում է նաև Վադիմ Կոժինովի և Յուրի Մուխինի հրապարակախոսությունը։ Վերջինս իր դավադրության շովինիստական տեսությունում, որը շարադրված է «Ստալինի և Բերիի սպանությունը» գրքում, պնդում է, որ սպանության մասին բոլոր փաստաթղթերը կեղծվել են։
Միխոելսի մահվան շուրջ գոյություն է ունեցել և շարունակում է գոյություն ունենալ մեծ թվով ասեկոսեներ և ենթադրություններ։ Այսպես, մինչ 2006 թվականին Բելառուսի ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի արխիվային գործի տվյալների հրապարակումը Միխոելսի վերջին օրերի մասին քննադատ Բորիս Ֆրեզինսկին պնդում էր, որ հունվարի 8-ի երեկոյան Միխոելսը իբր հանդիպել է և նույնիսկ գիշերել է իր ծանոթ, Բելառուսի ռազմական օկրուգի հրամանատար գեներալ Սերգեյ Տրոֆիմենկոյի մոտ ։
Ցանավայի ամառանոցը, որի տարածքում տեղի է ունեցել սպանությունը, քանդվել է 2011 թվականի հունիսի սկզբին ։
Միխոելսի մահվան մասին մի քանի բանաստեղծություններ են գրվել։ 1948 թվականի հունվարի 16-ին Միխոելսի հուղարկավորության օրը Պերեց Մարկիշը գրել է «Միխոելս՝ անսպառ ճրագ» պոեմը, որում եղել են նաև նման տողեր։
Զեև Բար-Սելլան և Մայա Կագանսկայան կարծում են, որ Նիկոլայ Զաբոլտսկու Հայտնի «Ժուրավլի» բանաստեղծությունը, որը նույնպես գրվել է 1948 թվականին, այլաբանական ձևով նկարագրում է Միխոելսի մահը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպանություններ ԽՍՀՄ-ում Կատեգորիա:Հալածանքներ ԽՍՀՄ-ում Կատեգորիա:Հակասեմականությունը ԽՍՀՄ-ում Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Ժեկս (այլ կիրառումներ)
Ժեկս, կարող է վերաբերել.
Նիկոլայ Վելիկով
Նիկոլայ Վելիկով ({{lang-ru|Николай Матвеевич Великов, {{ԱԾ}}), գեղասահքի մարզիչ։ Նախկինում` խորհրդային գեղասահորդ, հանդես է եկել զուգապարով Լյուդմիլա Սինիցինայի (Վելիկովա) հետ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։
Սպորտային կարիերա
Նիկոլայ Վելիկովը չմուշկներով սկսել է սահել տասնհինգ տարեկանից, երբ նայել է «Серенада солнечной долины» ֆիլմը, որտեղ նկարահանվել է օլիմպիական եռակի չեմպիոն Սոնյա Հենին ։ Զույգ կազմելով Լյուդմիլա Սինիցինայի հետ` նա դարձել է սպորտի վարպետ։ Զույգը կանոնավոր կերպով մտավ ԽՍՀՄ-ի առաջին տասնյակ։ Նրանց լավագույն արդյունքը ԽՍՀՄ չեմպիոնատում հինգերորդ տեղն էր, իսկ միջազգային մրցաշարերում հանդես չեն եկել։ Ավելի ուշ բժշկական ցուցումներով Նիկոլայ Վելիկովն ավարտեց իր կարիերան և դարձավ նախկին զուգընկերուհու և կնոջ մարզիչը, ով զույգ կազմեց Անատոլի Եվդոկիմովի հետ։ Նրանց լավագույն արդյունքը 1972 թվականին ԽՍՀՄ գավաթի առաջնությունում երրորդ տեղն էր, իսկ 1973 թվականին ՌԽՖՍՀ առաջնությունում` երրորդ տեղը։ Կարիերայի ավարտից հետո Լյուդմիլա Վելիկովան, ինչպես և ամուսինը, սկսել է զբաղվել մարզչական գործունեությամբ ։
Անձնական կյանքը
Նիկոլայ Վելիկովը գրեթե քառասուն տարի ամուսնացած է իր նախկին զուգընկերուհու`Լյուդմիլա Սինիցինայի (Վելիկովա) հետ։ Նրանք ունեն աղջիկ և երեք թոռ։ Թոռները նույնպես զբաղվում են գեղասահքով ։
Կրթություն
Պ. Ֆ. Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և առողջապահության պետական համալսարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Վաչագան Մելոյան
Վաչագան Գարեգինի Մելոյան (1930, ապրիլի 5, Թբիլիսի - 2009, հոկտեմբերի 12, Երևան), լեռնադահուկային սպորտի մարզիչ, Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1970)։
Կենսագրություն
1955 թվականին ավարտել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը և աշխատանքի անցել նույն ինստիտուտի դահուկասպորտի և ալպինիզմի (հետագայում՝ կիրառական մարզաձևերի) ամբիոնում որպես դասախոս, ասիստենտ, դոցենտ (1982), իսկ 1974-1987 թթ.՝ ամբիոնի վարիչ։
Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու (1975)։
1960-1975 թթ. եղել է Հայաստանի լեռնադահուկային սպորտի հավաքականի ավագ մարզիչ։
1970 թվականին արժանացել է Հայաստանի վաստակավոր մարզչի կոչմանը։
Աշխատություններ
Գիտական աշխատանքները նվիրված են դահուկասպորտի հիմնահարցերին և դպրոցականների մկանային ուժի զարգացման հարցերին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:2009 մահեր Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Արտերիոսկլերոզ
Արտերիոսկլերոզ, զարկերակների պատերի հաստացումը, ամրացումը և էլաստիկության կորուստն է ։ Այս պրոցեսը հանգեցնում է որոշ օրգանների և հյուսվածքների զարկերակների աստիճանական նեղացման, որը կարող է բերել կյանքին և առողջության վտանգ սպառնացող վիճակների որոնց նպաստում է աթերոսկլերոզը։ Աթերոսկլերոզը արտերիոսկլերոզի սպեցիֆիկ տարատեսակ է որը առաջանում է ճարպային մարմնիկների, խոլեստերոլի, և այլ նյութափոխանակության արգասիքների կուտակմամբ զարկերակների պատերի ինտիմայում և պատի հաստության մեջ ։ Դրան կարող են նպաստել ծխելը, վատ սննդակարգը, բազմաթիվ գենետիկական գործոններ։ Աթերոսկլերոզը հանդիսանում է սրտանոթային հիվանդությունների և ինսուլտների առաջացման գլխավոր պատճառը բազմաթիվ գենետիկական և միջավայրային նպաստող գործոնների հետ միասին։ Գենետիկ-համաճարակային հետազոտությունները բացահայտել են ՍԱՀ-ի առաջացմանը նպաստող գենետիկ և ոչ-գենետիկ գործոնների զարմանալիորեն երկար ցուցակ։ Սակայն այդ նույն հետազոտությունները հաստատում են որ ժառանգական նախատրամադրվածությունը առաջնային դեր է խաղում այդ հիվանդությունների առաջացման համար։
Նշաններ և ախտանշաններ
Արտերիոսկլերոզի ախտանիշները կարող են ընդգրկել հանկարծակի առաջացած թուլություն, դեմքի կամ ստորին շրթունքի թմրածություն, դժվար հասկանալի խոսք, տեսողության խնդիրներ ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Արտերիոսկլերեզով պայմանավորված զարկերակների վնասումը սկսվում է ինտիմայից(զարկերակի պատի նարսային մակերես) որտեղ սկսում են կուտակվել նյութափոխանակության տարբեր տեսակի արգասիքներ։ Այս պրոցեսի զարգացման զուգընթաց կարող են առաջանալ արտերիոսկլերոզի տարբեր ձևեր։ Բոլոր այդ տարատսակները միմյանց հետ կապված են ընդհանուր հատկանիշներով ինչպիսիք են զարկերակների պատերի կարծրացումը, հաստացումը և այդ պրոցեսների դեգեներատիվ բնույթը  ։
Բուժում
Բուժումը հիմնականում կանխարգելող միջոցների պրոֆիլակտիկ կիրառման մեջ է։ Դեղորայքային բուժումը հիմնակնում ցուցված է կանխարգելել հիվանդության զարգացումը սկզաբնական փուլերում; ինչպիսին օրինակ դեղորայք բարձր խոլեստերոլի դեմ, զարկերակային հիպերտենզիայի բուժում և հակաագրեգատային բուժում։ Ապրելակերպի փոփոխությունները նույնպես ցուցված են ինչպես օրինակ չափավոր ֆիզիկական ակտիվություն, հրաժարվելը ծխախոտից և օգտագործվող ալկոհոլի քանակի կարգավորում ։ Կան վիրաբուժական բուժման բազնաթիվ եղանակներ
Էպիդեմիոլոգիա
2008 թ. ԱՄՆ-ում մոտավորապես կար 16 միլիոն աթերոսկլերոզային սրտային հիվանդ և 5.8 միլիոն ինսուլտ։ Սիրտանոթային հիվանդությունների պատճառով առաջացած մահերը եղել են 812000 2008թ., ավելի շատ քան մնացած բոլոր պատճառներից ներառյալ քաղցկեղը։ Ըստ կանխատեսումների ԱՄՆ-ում մոտավորապես 1.2 միլիոն մարդ ունենում է սրտային գրոհ ամեն տարի ։
Պատմություն
Այս հիվանդությունների դիագնոստիկ և կլինիկական հետևանքները մնացին չգիտակցված մինճև 20-րդ դար։ Շատ դեպքեր եղել են նկատված և նկարագրված, Ջին Լոբստեինը առաջարկեց արտերիոսկլերոզ տերմինը երբ նա հետազոտում էր կալցիֆիկացված զարկերակների ախտահարումները։ Տերմինը եկել է հունարենից ἀρτηρία (artēría, զարկերակ) and σκληρωτικός (sklērōtikós, կարծրացում) ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անոթային հիվանդություններ Կատեգորիա:Ճարպակալման հետ կապված հիվանդություններ
Քիմբերլիտ
Քիմբերլիտ (Հարավային Աֆրիկայի Քիմբերլի քաղաքի անվամբ), հիպաբիսալ, գերհիմքային, պորֆիրային ստրուկտուրայով ապար։ Քիմբերլիտը ինտրուզիվ բրեկչիա է, որի կազմում տարբեր բաղադրամասերի հետ առկա են խորքային ծագման պիրոպ պարունակող հիմքային ապարների ներփակումներ։ Այդ ներփակումների առկայությունը քիմբերլիտների աչքի ընկնող հատկանիշն է։ Քիմբերլիտներն ալմաստների արմատական աղբյուրներն են։ Քիմբերլիտներն առավել լայնորեն տարածված են ԽՍՀՄ-ում (Ցակուտական ԻՍՍՀ), արտասահմանում՝ Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Չեխոսլովակիայում։
Բեզբորոդովսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Բեզբորոդովսկի (Безбородовский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Տերնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
WTA Ամփոփիչ մրցաշար
Անցկացման ժամկետներ և անվանում
Մրցաշարն անց է կացվում ամեն տարի, սկսած 1971 թվականից։ Նրա պատմության ընթացքում մրցաշարը չի ունեցել կոնկրետ ժամկետներ։ Այսպես, այն անց է կացվել օգոստոսին (1971), հոկտեմբերին (1972-74), մարտին (1975-86), իսկ սկսած 1986 թվականից՝ նոյեմբերին (1986 թվականին այն խաղացվել է երկու անգամ)։
Մրցաշարը չունի կոնկրետ անվանում և ժամանակ առ ժամանակ ամբողջությամբ վաճառում է իր պաշտոնական անվանման իրավունքները հովանավորական կազմակերպություններից մեկին։ 1972-1978 թվականներին և 1983-1994 թվականներին մրցանակն անվանվում էր Virginia Slims Championships, 1979-1982 թվականներին՝ Avon Championships, 1996—2000 թվականներին՝ Chase Championships, 2001 թվականին՝ Sanex Championships, 2002 թվականին՝ Home Depot Championships, 2005-2010 թվականներին՝ Sony Ericsson Championships, 2011-2013 թվականներին՝ TEB–BNP Paribas Istanbul Cup, իսկ 2014 թվականից ի վեր՝ BNP Paribas WTA Finals Singapore Presented by SCglobal։
Վարվարովկա (գյուղ, Օլևսկի շրջան)
Վարվարովկա (Варварівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1879 թվականին։
WTA Ամփոփիչ մրցաշար
Անցկացման վայր և կանոնակարգ
1984-1998 թվականներին մրցաշարի եզրափակիչ խաղը խաղացվում էր մինչև երեք հաղթած սեթ, այսինքն Ամփոփիչ մրցաշարը եղել է կանանց միակ մրցաշարը, որտեղ հաղթանակի համար անհրաժեշտ էր հաղթել երկուսից ավել սեթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թենիս Կատեգորիա:Թենիսի մրցաշարեր
Վարվարովկա (գյուղ, Օլևսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վարվարովկա գյուղում բնակվում էր 936 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,43 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 654,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1879 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մետաստազ
Մետաստազ (μετάστασις — տեղափոխություն, անցում, տեղաշարժ), երկրորդային ախտաբանական օջախ, առաջանում է օրգանիզմի առաջնային ախտահարման օջախից ախտածին գործոնի (ուռուցքային բջիջներ, վարակ) տարածման հետևանքով։
Ըստ փոխանցման ուղիների տարբերում են ավշային և արյունային մետաստազներ։ Ժամանակակից հասկացությամբ մետաստազ անվանում են չարորակ ուռուցքների բջիջների տարածումը (դիսեմինացումը), իսկ վարակինը՝ մետաստատիկ վարակիչ օջախներ։ Հայտնի են նաև բարորակ ուռուցքների մետաստազի դեպքեր։ Ուռուցքային բջիջներն ավշային ճանապարհով տեղափոխվելիս մետաստազ առաջանում է առաջնային օջախին մոտ գտնվող ավշային հանգույցներում, արյունայինի դեպքում՝ թոքերում, լյարդում, ոսկրերում և այլ օրգաններում։ Մետաստազի առկայությունը վկայում է ուռուցքային պրոցեսի ընդհանրացումը։ Մետաստազը լինում է միայնակ, որը կարելի է հեռացնել վիրահատությամբ, և բազմակի՝ պահանջում է ճառագայթաբուժման և քիմիաբուժության մեթոդների կիրառում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կուզմիչինո
Կուզմիչինո (Кузьмичино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Աստերոիդների ցանկ (301401-301500)
Աստերոիդների ցանկ (301301-301400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (301501-301600)
Կուզմիչինո
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 62 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր