cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ
Հակապապ, Կաթոլիկ եկեղեցում այդպես է կոչվում այն մարդը, ով ոչ օրինաբար է կոչվում պապ։ Այն, թե Սուրբ աթոռն զբաղեցնելու համար միաժամանակ դիմած անձանցից ով է դարձել օրինական պապ, իսկ ով՝ հակապապ, որոշվել է նրանցից մեկի կողմնակիցների պատմական «հաղթանակից» հետո։ Հակապապ ճանաչվածի կարգային համարը հետագայում հաշվի չի առնվում։ Չնայած նրան, որ եկեղեցին չի ճանաչում հակապապերին, ամեն տարի հրապարակվող Annuario Pontificio պաշտոնական տեղեկագրքում նրանց անունները նշված են փակագծերի մեջ ։
Ցանկ
Առանձին գույնով նշված են հակապապերը։
Կրճատումներ՝
10 ամենաերկարատև պոնտիֆիկատներ
Աղյուսակում ներառված չէ Սուրբ Պետրոսը, որովհետև ստույգ հայտնի չէ, թե երբ է Հիսուս Քրիստոսը նրան նշանակել եկեղեցու գլխավոր, և երբ է նա մահացել։ Տարբեր տվյալներով՝ Պետրոսը եկեղեցու առաջնորդ է եղել 25-33 տարի։
11 ամենակարճատև պոնտիֆիկատներ
Աղյուսակում ներառված չէ Ստեփանոս II-ը, որ ընտրվել է 752 թվականին։ Նա մահացել է ընտրվելուց չորս օր անց։ Թեև Ստեփանոս II-ն ընտրվել է բոլոր կանոնների պահպանմամբ, սակայն չէր ձեռնադրվել և չէր անցել Հռոմի պապի պարտականությունների կատարմանը։ 1961 թվականից նա չի համարվում օրինական պապ։
Կրոնական միաբանություններ
34 Հռոմի պապեր եղել են կրոնական միաբանությունների անդամ։ Այդ թվում՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Կրոն Կատեգորիա:Ցանկեր:Իտալիա
(1549) Միկկո
(1549) Միկկո (Mikko), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի ապրիլի 2-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
(9412) 1995 GZ8
(9412) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի ապրիլի 4-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,382821 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2019 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5638 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1343,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267958 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,35° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սաառեպեեդի
Սաառեպեեդի (Saarepeedi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սաառեպեեդի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 295 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սաառեպեեդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կանզանավոլոկ (գյուղ, Պուդոժսկի շրջան)
Կանզանավոլոկ (Канзанаволок), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պուդոժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պուդոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Լա Սալ (Վալե դ’Աոստա)
Լա Սալ (ֆրանս.՝ La Salle), կոմունա Իտալիայի Վալե դ'Աոստա մարզում։
Բնակչությունը կազմում է 2018 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 24 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 83 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 11015։ Հեռախոսային կոդ՝ 0165։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ռվել
Ռվել (რველი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 820 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 622 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Երգ Ռիգի մասին
Երգ Ռիգի մասին (Rígsþula), սկանդինավյան «Ավագ Էդդա» էպոսի առասպելներից մեկը, որը մեզ հասել է Դանիայի թագավորական գրադարանում պահվող «Վորմիանուսի կոդեքս» ("Codex Wormianus Am 242 fol.") անվամբ ձեռագրից։ Մեկնիչներից ոմանց կարծիքով այն գրառվել է «Աբագ Էդդա» անվանյալ մագաղաթյա ձեռագերի հավաքածուից զատ, Հյուսիսային Իսլանդիայում 1350 թվականին։ Ձեռագիրը հաճախակի ընդհատվում է, իսկ վերջին հատվածն ընդհանրապես անհետացել է՝ անպատասխան թողնելով թազմաթիվ հարցեր։ «Երգ Ռիգի մասին» առասպելը շատ հետազոտողների կողմից ենթարկվել է տարաբնույթ մեկնաբանությունների։ Rígsþula վերնագրից բացի հայտնի է նաև նրա մեկ այլ անվանում՝ Rígsmál։ Ռիգ բառը որոշ ուսումնասիրողներ, բխեցնելով կելտերեն «ri» բառից, թարգմանում են որպես թագավոր, արքա։ Այստեղ կարելի է զուգահեռներ անցկացնել նաև սանսկրիտի «ռաջա», լատիներենի «ռեքս», գերմաներենի «ռայխ» նույնիմաստ բառերի հետ։ Տարաբնույթ կարծիքներ են հնչում նաև Ռիգի և Հեյմդալար աստծո նմանության մասին, չնայած նրան, որ երգում միանշանակ Ռիգն ու մարդկային ցեղերի ստեղծման ակունքում կանգնած պայծառափայլ ասը նույնատիպ գործառույթներ են իրականացնում։
Նկարագրություն
Իսկ աստված Ռիգը շարունակելով իր ճամփան, ևս մեկ տնակ էր նկատել ու մտել ներս։ Այնտեղ ապրում էին ամուսիններ Աֆին և Ամման։ Տանտեր Աֆին կարպետ գործելու դազգահ էր տաշում փայտից, իսկ տանտիրուհի Ամման աշխատում էր ճախարակով։ Ամման ևս հյուրին բերում է հաց և հորթի եփած միս։ Ապա նրանց ևս Ռիգը խրատներ է տալիս այս ծերունի ամուսիններին էլ ու հեռանում, որից ինն ամիս անց Ամման ևս ունենում է մի զավակ։ Նրան անվանում են Կարլ (հին իսլանդերենում նշանակում է հողագործ)։ Երբ Կարլը մեծանում է, սկսում է խնամել ցլերին, արոր ու գութան է պատրաստում, ապա փայտից տուն է կառուցում։ Նրա համար հարսնացու են բերում, որի անունը Սնոր էր (նշանակում է հարսնացու)։ Նրանք ամուսնանում են, մատանիներ փոխանակում և ապրում հաշտ ու խաղաղ։ Կարլն ու Սնորին ունենում են տասը որդի, որոնց անունները առնչվում է երկրագործության հետ։ Նրանցից սերվում է ազատ հողագործների դասը։
Ռիգը Աֆինի ու Ամմայի տնից հեռանալով, էլի էր շարունակել իր ճամփան և նկատել էր ևս մեկ տուն։ Ներս մտնելով նա տեսնում է հայացքներով իրար միաձուլված տանտերերին՝ Ֆաթիրին ու Մոթիրին։ Ֆաթիրը նետեր էր տաշում, ապա աղեղ պատրաստում, իսկ տանտիրուհի Մոթիրը իր ձեռքերն էր խնամում և հարդարում հագուստը։ Հյուրին Մոթիրը պատվում է ճոխ սեղանով։ Երեք օր ու գիշեր Ռիգը նրանց ևս խրատներ է տալիս, իսկ նրա հեռանալուց ինն ամիս անց տանտիրուհին զավակ է ունենում, որին կոչում են Յարլ (հին իսլանդերենում նշանակում է իշխան, ազնվածին)։ Յարլը մեծանում է որպես հուժկու ռազմիկ։ Երբ նա արդեն հասունացել էր, կրկին գալիս է Ռիգը և նրան ռունագրեր գրել ու կարդալ է սովորեցնում։ Դրանից հետո Յարլն ամուսնանում է հարևան երկրի արքայադուստր Էռնայի հետ (նշանակում է ընդունակ)։ Նրանք ունենում են տասներկու որդի։ Նրանք նույնպես իրենց հոր նման քաջ մարտիկներ էին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բանահյուսություն Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն
Համո Բաղդասարյան
Համո Բաղդասարյան, կուսակցական-մշակութային գործիչ, նկարիչ։
Արսեն Արսենյան
Արսեն Յուրիի Արսենյան (ծ. 7.10.1964, ք. Շեցին, Լեհաստան), հայ օդաչու։ ՀՀ բանակի մայոր։ Ավարտել է Խարկովի բարձրագույն ռազմաավիացիոն օդաչուների ուսումնարանը (1982), Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը (1993)։ 1992 թվականից ծառայում է ՀՀ բանակում։ 1992–1993 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (օդաչու-օպերատոր) մասնակցել է ՀՀ սահմանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Կատարել է 3 մարտական թռիչք։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Մարտական ծառայության համար» մեդալով ։
Համո Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1895 թվականին Նախիջևանում, գյուղատնտեսի ընտանիքում։ Կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում, որն ավարտել է 1916 թվականին ։ Աշխատանքի է անցել գաղթականական կոմիտեում որպես վիճակագիր։ Դպրոցական տարիներին Համոն մեծ ընդունակություններ է ցուցաբերում որպես նկարիչ, նրա մատիտի ու գրչի արդյունք են Ներսիսյան դպրոցի աշակերտական մամուլում, հատկապես «Ցավոտ ծիծաղներ»-ում զետեղված մեծաքանակ ծաղրանկարները։ Դպրոցում սովորելիս Բաղդասարյանը մասնակցում էր այնտեղ գործող ընդհատակյա մարքսիստական խմբակի պարապմունքներին։
Արսեն Արսենյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ Կատեգորիա:1964 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 7 ծնունդներ
Համո Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1917 թվականին մի որոշ ժամանակ աշխատել է Էրզրումի շրջանի ինքնավարությունում որպես վիճակագրական բաժնի պետ։ 1919 թվականին ընդունվում է կուսակցության շարքերը։ 1921 թվականին եղել է կարմիր բանակի շարքերում։
Պեսկի (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
Պեսկի (Піски), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1587 թվականին։
Համո Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Բաղդասարյանն իր ուժերն ու ունակությունները դրսևորում է գլխավորապես արհմիութենական աշխատանքի բնագավառում։ 1921-1923 թվականներին եղել է Ալեքսանդրապոլի գավարհբյուրոյի պատասխանատու քարտուղար և ապա նախագահ, իսկ հաջորդ տարին աշխատել է Էջմիածնում՝ որպես այդտեղի գավարհբյուրոյի նախագահ։ Տարվա վերջին աշխատանքի է հրավիրվում Երևան և ընտրվում հողանտառարհմիության կենտրոնական վարչության նախագահ ու ՀԱՄԿԽ-ի (Համամիութենական արհեստակցական միությունների կենտրոնական խորհուրդ) նախագահության անդամ։
Պեսկի (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պեսկի գյուղում բնակվում էր 1 469 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3136 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 468,43 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1587 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Համո Բաղդասարյան
Կենսագրություն
1928 թվականին ՀԱՄԿԽ-ի պահանջով Բաղդասարյանը աշխատանքի է փոխադրվում Մոսկվա և նշանակվում է հողանտառարհմիության կենտրոնական կոմիտեի հրահանգիչ, իսկ 1930 թվականին ընտրվում է նրա կուլտսեկտորի վարիչ և այդ պաշտոնում աշխատում է մինչև կյանքի վերջը։
Ծանր հիվանդությունից հետո Համո Բաղդասարյանը վախճանվել է Մոսկվայում, 36 տարեկան հասակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1895 ծնունդներ Կատեգորիա:1931 մահեր Կատեգորիա:Հայ ծաղրանկարիչներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Նախիջևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Պատատուկազգիներ
Պատատուկազգիներին են պատկանում 40 ցեղ՝ 1000 տեսակի միամյա և բազմամյա թփերով և կիսաթփերով։ Հանդիպում են աշխարհի բոլոր գոտիներում (բացառությամբ ցուրտ)՝ հատկապես Ասիայի և Ամերիկայի, Արևմտյան Հնդկաստանի արևադարձային մասերում, քիչ չեն նաև Ավստրալիայում և արևադարձային Աֆրիկայում։
Բուսաբանական նկարագիր
Պատատուկազգիների մեծ մասի ցողունները պարուրաձևորեն ոլորվում են դեպի աջ (ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ) կամ ձախ՝ դեպի ինչ-որ մի հենարանի ուղղությամբ։
Տերևները հիմնականում պարզ են, հերաթդիր (ոչ հակադիր)՝ բավականին երկար ցողունի վրա, ամբողջական են և հիմքում հաճախ սրտաձև կամ աղեղնաձև, հազվադեպ՝ մասերի բաժանված։
Ծաղիկները կանոնավոր են, միայն մեկ ցեղում դրանք երկհամաչափ են, ավելի հազվադեպ՝ միասեռ։ Պսակը ամբողջական է, խոշոր զանգակաձև կամ ձագարաձև կամ խողովակաձագաձևաձև։ Շատ տեսակների մոտ ընձյուղ ը պարուրաձև է, երբեմն ծալքավոր կամ թեփուկածածկ, սպիտակ կամ գունավոր, վարդագույն, կապույտ և մանուշակագույն երանգներով։ Առէջ ները հինգն են։
Պտուղը առավել հաճախ գնդաձև է, հազվադեպ՝ տուփիկ՝ մի քանի սերմով։ Որոշ տեսակների պտուղը հատապտղանման է։
Մշակույթում
Պատատուկազգիների շատ տեսակներ հայտնի են նաև այգեգործության մեջ։ Ռուսաստանում կա մոտ 22 տեսակ։ Որոշ տեսակներում արմատները ունեն են մսալի սննդարար կոներ, այդպիսին է բաթաթը (Ipomoea batatas Lam.), որը Ճապոնիայում, Արևելյան Աֆրիկայում և Բրազիլիայում օգտագործվում է սննդի մեջ։ Այլ հատկանիշներով աչքի են ընկնում պատատուկը (Convolvulus scamonia) և Ipomoea purga-ն, մեքսիկական բույս, որի մսոտ արմատը ունի լուծողական հատկություն։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Գրականություն
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Առնաուդ Կալիմուենդո
Առնաուդ Կալիմուենդո-Մյուինգա(ֆր․՝ Arnaud Kalimuendo-Muinga, հունվարի 20, 2002, Սյուրեն, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ներկայումս վարձավճարով հանդես է գալիս «Լանս ՖԱ»-ի և Ֆրանսիայի Մ21 հավաքականի կազմում։
Ակումբային կարիերա
2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Առնաուդը երկարաձգեց իր գործող պայմանագիրը մինչև 2024 թվականը, այնուհետև վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվեց «Լանս», որի կազմում իր դեբյուտը նշել է հոկտեմբերի 18-ին՝ «Լիլի» դեմ խաղում ։ Այդ հանդիպումն ավարտվել է 4-0 հաշվով՝ «Լիլի» հաղթանակով։ Նոյեմբերի 22-ին Կալիմուեդոն դարձել է հաղթական գոլի հեղինակ «Դիժոն ՖԱ»-ի դեմ խաղում(1-0) ։ Հաջորդ երկու խաղերում նա կրկին դարձել է գոլի հեղիանկ, դառնալով 70 տարվա մեջ «Լանս»-ի առաջին ֆուտբոլիստը, որը Լիգա 1-ի շրջանակներում երեք խաղում անընդմեջ դարձել է գոլի հեղինակ ։
2021 թվականի հունիսի 10-ին ֆուտբոլիստը վերադարձավ «ՊՍԺ» ։ Վերադարձից հետո իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է օգոստոսի 1-ին՝ մասնակցելով Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի շրջանակներում կայացած «Լիլի» դեմ խաղին, որն ավարտվել է 1-0՝ «ՊՍԺ»-ի պարտությամբ ։ Այնուամենայնիվ, տրանսֆերային պատուհանի փակման օրը՝ օգոստոսի 31-ին, ֆուտբոլիստը նորից մեկ տարի վարձակալության ժամկետով տեղափոխվեց «Լանս» ։ Հոկտեմբերի 1-ին Առնաուդը դարձավ դուբլի հեղինակ «Ռեյմսի» դեմ խաղում, որը նրա կարիերայի առաջին դուբլն էր ։
Միջազգային կարիերա
Կալիմուենդոն հանդես է եկել Ֆրանսիայի հավաքականի տարբեր տարիքային խմբերում։ Մ17 հավաքականի կազմում դարձել է Բրազիլիայում կայացած Աշխարհի Մ17 առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ Այդ առաջնության շրջանակներում նա դարձել է հեթ-տրիկի հեղինակ Նիդեռլանդների հավաքականի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 3-1 հաշվով ։
2021 թվականի մայիսի 24-ին Առնաուդը հրավիրվել է Ֆրանսիայի Մ21 հավաքական՝ մասնակցելու Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պարի Սեն Ժերմենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ
Էնն Արբոր
Էնն Արբոր (Ann Arbor, ), նաև՝ Անն Արբոր, քաղաք ամերիկյան Միչիգան նահանգում; Վաշտինո շրջանի վարչական կենտրոնն է ։ 2000 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 114 110 (այդ ցուցանիշով Միչիգան նահանգում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը); Ընդ որում՝ բնակիչների 32 %-ը (36 892 մարդ) ուսանողներ են ։
Էնն Արբորն առաջին հերթին համբավվել է նրանով, որ այդ քաղաքում է գտնվում Միչիգանի համալսարանի գլխավոր կամպուսը (Դեթրոյթից է այստեղ տեղափոխվել դեռևս 1837 թվականին, և որոշ ժամանակ անց համալսարանի ու բնակավայրի պատմությունները սերտորեն շաղկապվել են ): Համալսարանը նշանակալի դեր է կատարում քաղաքի տնտեսությունը ձևավորելու գործում՝ ապահովելով շուրջ 30 հազար աշխատատեղ, այդ թվում՝ մոտավորապես 12 հազարը՝ բժշկական կենտրոնում։ Բացի այդ, համալսարանի գիտաարտադրական հետազոտությունների ու զարգացման որոշ ենթակառուցվածքներ ևս՝ որպես գործարար ընկերություններ, տեղափոխվել են Էնն Արբոր և այստեղ զարկ են տալիս բարձր տեխնոլոգիաների վրա հիմնված արտադրության ։ Էնն Արբորում են գտնվում նաև Միչիգանի համալսարանի գեղարվեստական թանգարանը և Դոթրոյթի աստղադիտարանը։
Աշխարհագրություն
Քաղաքն ընկած է Դեթրոյթից մոտավորապես 55 կիլոմետր դեպի արևմուտք, զբաղեցնում է 72 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որից 1,8 կմ² (2,43 % -ը) ջրային է (հիմնականում Հուրոն գետի մակերևույթը)։ Տեղանքը բարենպաստ է գյուղատնտեսության, հատկապես՝ այգեգործության համար ։ Մերձակա բլուրների բարձրությունը տատանվում է 230-ից 300 մետրի միջև ։ Օդանավակայանն ընկած է քաղաքից դեպի հարավ՝ ծովի մակերևույթից 256 մետր բարձրության վրա ։
Կլիմա
Էնն Արբորին բնորոշ է խոնավ մայրցամաքային կլիման (ըստ Köppen climate classification-ի դասակարգման՝ կլիմայական քարտեզներում դա նշվում է Dfa համառոտագրությամբ)։ Քաղաքի եղանակի ձևավորման վրա զգացվում է Մեծ լճերի ազդեցությունը, որը դրսևորվում է հատկապես ուշ աշնանն ու վաղ ձմռանը ամպամածության նկատելի աճով ։
Պատմություն
1960-1970-ական թվականներին քաղաքը ձեռք է բերել ձախամետ քաղաքական կենտրոնի համբավ. այնտեղ ծավալվել են Վիետնամական պատերազմին ԱՄՆ-ի մասնակցության դեմ, մարիխուանայի օգտագործումն օրինականացնելու օգտին, «Ուսանողները՝ հանուն ժողովրդավարական հասարակության» և այլ հզոր շարժումներ ։ Բացի այդ, 1967 թվականին Էնն Արբորում հիմնադրվել է «Աստծո խոսք» միջդավանաբանական խարիզմատիկ շարժումը, 1999-ին՝ Թոմաս Մոյի՝ կրոնա-պահպանողական քարոզչությամբ զբաղվող իրավաբանական կենտրոնը ։
1956 թվականին էննարբորցիները քվեարկել են իրենց քաղաքն ու մերձակա տարածքները Էնն Արբորի քաղաքային ագլոմերացիայի մեջ միավորելու օգտին ։ 2003 թվականի նոյեմբերի 4-ին անցկացված հանրաքվեով հաստատվել է այսպես կոչված՝ «կանաչ գոտու» պլանը ։
2008 թվականին Էնն Արբորը ԱՄՆ-ի 100 լավագույն փոքր քաղաքների ցանկում գրավել է 27-րդ տեղը ։
Տնտեսություն
Էնն Արբորում են գտնվում բեռնափոխադրումներ իրականացնող Con-way ընկերության ու նրա դուստր ավտոտրանսպորտային ձեռնարկության՝ Con-way Freight-ի, ինչպես նաև՝ արագ սննդի (ֆասթֆուդի) ռեստորանային ցանցի Domino’s Pizza միջազգային ընկերության գլխավոր գրասենյակները։
Քույր քաղաքներ
Էնն Արբորը բարեկամական և գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
Հաղպատի դպրոց
Հաղպատի դպրոց, միջնադարյան Հայաստանի ուսումնագիտական և գրչության կենտրոն։ Հիմնել է Հաղպատի վանքի հիմնադիր և առաջին վանահայր, նշանավոր գրիչ Սիմեոն վարդապետը՝ վանքի կառուցումից անմիջապես հետո (X դար)։ Հաղպատի դպրոցում հիմնականում ծաղկել է գրչության արվեստը։ Ձեռագրեր են ընդօրինակվել ոչ միայն ուսումնագիտական նպատակով, այլև պատվերներ են ընդունվել (Հաղպատի Ավետարան), խմբագրվել աղավաղված ձեռագրեր (Սաղմոսարան, Կյուրեղ Երուսաղեմցու «Կոչումն ընծայութեան»)։ Հովհաննես Սարկավագի րաբունապետության օրոք Հաղպատի դպրոցի համբավը տարածվել է Հայաստանում։ Այստեղ սովորելու են եկել Հայաստանի տարբեր վայրերից։ Հիշվում է 951 թվականին թարգմանիչների ընդօրինակած Աստվածաշնչից մի ձեռագիր։ Նշանավոր էին գրիչներ Դավիթ Քոբայրեցին, որից մեզ է հասել 1178 թվականին և 1198 թվականին ընդօրինակած երկու ձեռագիր (Մատենադարան, ձեռագիր № № 5602, 2606) և Մխիթար Քոբայրեցին։ XV դարում Հաղպատում գրչության ուսուցիչներ էին Իգնատիոսը և Կարապետը։ Հաղպատի դպրոցը գոյատևել է մի քանի դար։ Ընդօրինակվել են մեզ հայտնի մեկ տասնյակից ավելի ձեռագրեր, որոնցից Մատենադարանում են պահվում № 194 (ընդօրինակված է 1207 թվականին), № 1747 (1218 թվականին), № 4334 (1243 թվականին), № 4139 (1265 թվականին)։
Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Հայկական համալսարաններ Կատեգորիա:Ուշ միջնադարի հայկական դպրոցներ դ
(9413) Էյխենդորֆ
(9413) Էյխենդորֆ (Eichendorff), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,344424 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8979 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,791 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1311,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,274568 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հիրոհիտո (Ճապոնիայի կայսր)
Հիրոհիտո (裕仁), կայսր Սյովա (昭和天皇, Սյո։վա Տեննո։),, Ճապոնիայի 124-րդ կայսրը դեկտեմբերի 25-ից, 1926 թ.։
Ճապոնական զորքերի գեներալիսիմուս, բրիտանական զորքերի պատվավոր գեներալ (1921), իսկ հետագայում նաև պատվավոր ֆելդմարշալ (1930 թ., հեռացվել է 1942 թ-ին)։ Աշխարհում հայտնի է Հիրոհիտո (բառացիորեն «բարեգործ») անվամբ, իսկ տիտղոսային անունը (կառավարման կարգախոսը) Սյովա էր, որ նշանակում է «Լուսավորյալ աշխարհ»։ Հիրոհիտոյի կառավարումը Ճապոնիայի պատմության մեջ ամենաերկարն էր. նրա օրոք ճապոնական հասարակությունում տեղի ունեցան արմատական փոփոխություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի առաջնորդներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ճապոնացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Ստեփանավանի շրջանի հոգևոր կենտրոնների ցանկ
Ստորև ներկայացվում է Ստեփանավանի շրջանի վանական համալիրների, եկեղեցիների և մատուռների ցանկը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ցանկեր:Ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հայաստանի Հայ Առաքելական գործող եկեղեցիներ և վանքեր Կատեգորիա:Հայաստանի հոգևոր կենտրոններ
Umbro
Ումբրո (Umbro), սպորտային հագուստ և պարագաներ արտադրող անգլիական ընկերություն։ Սպորտային կոշիկներից բացի ընկերությունն արտադրում է նաև այլ պարագաներ՝ պայուսակներ, վերնաշապիկներ, շալվարներ, գլխարկներ և այլն։
Կատեգորիա:Սպորտային հագուստ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Մացխվարլամեզուրի
Մացխվարլամեզուրի (მაცხვარლამეზური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 37 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Մարդկային զարգացում (տնտեսագիտություն)
Մարդկային զարգացում, ներառում է մարդու վիճակի ուսումնասիրություն, որի առանցքը կարողությունների մոտեցումն է։ Անհավասարության ճշգրտված Մարդկային զարգացման ինդեքսն օգտագործվում է որպես ՄԱԿ-ի կողմից մարդկային զարգացման իրական առաջընթացը չափելու միջոց։ Սա այլընտրանքային մոտեցում է տնտեսական աճի վրա միասնական կենտրոնում, և ավելի շատ կենտրոնացած է սոցիալական արդարության վրա՝ որպես առաջընթացը հասկանալու միջոց։
Պատմություն
Մարդկային զարգացման տեսությունը արմատներ ունի հին փիլիսոփայության և վաղ տնտեսական տեսության մեջ։ Արիստոտելը նշել է, որ «հարստությունն ակնհայտորեն այն բարին չէ, որը մենք փնտրում ենք, քանի որ այն պարզապես օգտակար է այլ բանի համար», իսկ Ադամ Սմիթը և Կարլ Մարքսը մտահոգված էին մարդկային կարողություններով։. Տեսությունը մեծ նշանակություն ունեցավ 1980-ականներին Ամարտյա Սենի աշխատանքով և նրա Մարդկային կարողությունների հեռանկարով, որը դեր խաղաց 1998 թվականին տնտեսագիտության Նոբելյան մրցանակ ստանալու գործում։ Նշանավոր վաղ ակտիվ տնտեսագետները, ովքեր ձևակերպել են մարդկային զարգացման տեսության ժամանակակից հայեցակարգը, եղել են Մահբուբ ուլ Հակը, Ուներ Քիրդարը և Ամարտյա Սենը։ Մարդկային զարգացման ինդեքսը, որը մշակվել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) համար, բխում է այս վաղ հետազոտությունից ։ 2000 թվականին Սենը և Սուդհիր Անանդը հրապարակեցին տեսության ուշագրավ զարգացում՝ կայունության խնդիրները լուծելու համար ։
Մարթա Նուսբաումի հրապարակումները 1990-ականների վերջին և 2000-ականներին դրդեցին տեսաբաններին ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել տեսության մեջ մարդուն և հատկապես մարդկային հույզերին ։ Առանձին մոտեցումը մասամբ բխում է հոգեբանության կարիքների տեսություններից, որոնք մասամբ սկիզբ են առել Աբրահամ Մասլոուից (1968 թվական)։ Դրանց ներկայացուցիչն է 1980-ականների կեսերից մինչև վերջ Մանֆրեդ Մաքս-Նիֆի կողմից մշակված Մարդկային մասշտաբի զարգացման մոտեցումը, որն անդրադառնում է մարդու կարիքներին և բավարարողներին, որոնք ժամանակի համատեքստում քիչ թե շատ ստատիկ են ։
Մարդաբաններն ու սոցիոլոգները նույնպես վիճարկել են Մարդկային զարգացման տեսության տեսակետները, որոնք բխում են նեոկլասիկական տնտեսագիտությունից։ Գիտնականների օրինակներն են՝ Դայան Էլսոնը, Ռայմոնդ Ապտորփը, Իրեն վան Ստավերենը և Անանտա Գիրին։ Էլսոնը (1997 թվական) առաջարկում է, որ մարդկային զարգացումը պետք է շարժվի դեպի անհատական խթանների ավելի բազմազան մոտեցում։ Սա կներառի մարդկանց, որպես իրենց ընտրությունները վերահսկող գործակալների, տեսնելու փոփոխություն՝ ընտրելով մի շարք հնարավորություններից՝ օգտագործելով մարդկային կապիտալը որպես բազմաթիվ ակտիվներից մեկը։ Փոխարենը, տեսաբանները պետք է տեսնեն, որ մարդիկ ունեն ավելի փոփոխական ընտրություններ, որոնք ազդում են սոցիալական կառուցվածքների և փոփոխական կարողությունների վրա և օգտագործեն տեսության հումանիստական մոտեցում, ներառյալ անհատի մշակույթի, տարիքի, սեռի և ընտանեկան դերերի հետ կապված գործոնները։ Այս ընդլայնումները արտահայտում են տեսության դինամիկ մոտեցում, դինամիզմ, որը պաշտպանում են Ուլ Հակը և Սենը՝ չնայած այդ երկու գործիչների անուղղակի քննադատությանը ։
Չափում
Մարդկային զարգացման չափորոշիչներից մեկը Մարդկային զարգացման ինդեքսն է (HDI), որը ձևակերպվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագրի կողմից ։ Ցուցանիշը ներառում է վիճակագրություն, ինչպիսիք են կյանքի սպասվող տեւողությունը ծննդյան ժամանակ, կրթության ինդեքսը (հաշվարկված միջին դպրոցական տարիների և ուսման ակնկալվող տարիների հիման վրա) և մեկ շնչի հաշվով համախառն ազգային եկամուտը։ Թեև այս ինդեքսը չի ներառում բոլոր ասպեկտները, որոնք նպաստում են մարդկային կարողություններին, այն ազգերի և համայնքների միջև մարդկային կարողությունների քանակականացման ստանդարտացված միջոց է։ Այն ասպեկտները, որոնք կարող են դուրս մնալ հաշվարկներից, ներառում են եկամուտները, որոնք հնարավոր չէ չափել, օրինակ՝ տանը մնալը երեխաներին մեծացնելու կամ ապրանքների/ծառայությունների փոխանակումը, ինչպես նաև անհատների պատկերացումները սեփական բարեկեցության մասին։ Մարդկային զարգացման այլ միջոցառումները ներառում են Մարդկային աղքատության ինդեքսը (HPI) և Գենդերային հզորացման միջոցը։ Այն չափում է զարգացման բազմաթիվ ասպեկտներ։
Սյուներ
Մարդկային զարգացման վեց հիմնական սյուներ կան՝ արդարություն, կայունություն, արտադրողականություն, հզորացում, համագործակցություն և անվտանգություն ։
Մարդու իրավունքներ
Որոնելով այլ բան՝ մարդկային զարգացումը կիսում է մարդու իրավունքների հետ ընդհանուր տեսլականը․ նպատակը մարդու ազատությունն է։ Հետևաբար, մարդկային զարգացումը փոխկապակցված է մարդու իրավունքների և մարդու ազատության հետ, քանի որ լավ կառավարվող բանտերում կյանքի տևողությունը և գրագիտությունը, որը չափվում է Մարդկային զարգացման ինդեքսով, կարող է բավականին բարձր լինել ։  Եվ′ կարողություններ հետապնդելու, և′ իրավունքների իրացման համար այս ազատությունը կենսական նշանակություն ունի։ Մարդիկ պետք է ազատ լինեն իրականացնելու իրենց ընտրությունը և մասնակցեն որոշումների կայացմանը, որն ազդում է նրանց կյանքի վրա։ Մարդկային զարգացումը և մարդու իրավունքները փոխադարձաբար ամրապնդվում են՝ նպաստելով բոլոր մարդկանց բարեկեցության և արժանապատվության ապահովմանը, ինքնահարգանքի և ուրիշների հարգանքի ձևավորմանը ։  Արագ գլոբալիզացիայի օրերին մարդու իրավունքների խնդիրները ի հայտ են գալիս բազմակողմ կորպորացիաների և աղքատության խնդիրների հետ կապված։ Մարդկային զարգացման գաղափարը նախատեսում է կրթության, աշխատանքի ավելի լավ պայմանների և անհատների համար ավելի շատ ընտրության անհրաժեշտությունը։ Գաղափարը կապված է մարդու իրավունքների հետ։ Երկու հայեցակարգերը միաժամանակ առաջ են մղվում նախ՝ լավ կառավարմամբ, մարդու իրավունքների քաղաքականության իրականացմամբ և որոշումների կայացման գործընթացներում համայնքի մասնակցության ձևավորմամբ, երկրորդը՝ քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների և տնտեսական և սոցիալական իրավունքների խթանմամբ, որոնք զարգացման մակարդակի բաղադրիչներ են։ Օրինակ՝ կրթության իրավունքը վերաբերում է մտավոր զարգացմանը, իսկ քաղաքական իրավունքները՝ այդ հասարակության քաղաքական զարգացման մակարդակին ։
Առողջություն
Զարգացման առանցքը կայանում է նրանում, որ այն կարող է վնասել կամ օգուտ բերել մարդու առողջությանը և, ի վերջո, մարդու զարգացմանը, քանի որ այն շարունակվում է։ Առողջության հետ կապված՝ մենք այն բաժանեցինք հիվանդության և աղքատության խնդիրների։ 2006 թվականի հունիսի 16-ին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) ներկայացրեց «Հիվանդության կանխարգելում առողջ միջավայրի միջոցով» զեկույցը ։ Զարգացումը սկզբում մոտեցվել էր որպես ավելի շատ բուժման և հույսի ապագայի։ Այնուամենայնիվ, քննադատությունը պնդում է կողմնակի ազդեցությունների մասին, ինչպիսիք են շրջակա միջավայրի աղտոտումը, հարստության և աղքատության աճող բացը։ Առողջապահական անհավասարության խնդիրների և սոցիալական խնդիրների առումով հանրային առողջապահության բազմաթիվ քաղաքականության անարդյունավետությունը պետք է վերահսկվի համաշխարհային հանրության կողմից ։ Հետևաբար, վերջնական նպատակը բնապահպանական կայունության հասնելն է։ Որոշ քննադատներ ասում են, որ զարգացումը խաթարվում է առողջության հետ կապված մտահոգությունների պատճառով, քանի որ այն ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակիորեն ազդում է աճի ավելի ցածր լինելու վրա։ ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ը, բացի մալարիայից, բացասաբար է ազդել զարգացման և աղքատության աճի վրա շատ վայրերում, հատկապես Աֆրիկայում։  Համարժեք առողջապահական չափանիշների ձեռքբերումը կարևոր է զարգացման հաջողության և աղքատության վերացման համար ։
Մարդկային զարգացման զեկույց
Մարդկային զարգացման համաշխարհային զեկույցները (HDR) տարեկան հրապարակում է, որը թողարկվում է ՄԱԶԾ-ի Մարդկային զարգացման զեկույցի գրասենյակի կողմից և պարունակում է Մարդկային զարգացման ինդեքսը։ Համաշխարհային HDR-ում կան չորս հիմնական ինդեքսներ՝ Մարդկային զարգացման ինդեքս, գենդերային զարգացման ինդեքս, գենդերային հզորացման միջոց և մարդկային աղքատության ինդեքս ։ Կան ոչ միայն Մարդկային զարգացման համաշխարհային զեկույցներ, այլև կան տարածաշրջանային և ազգային զեկույցներ։ Տարածաշրջանային, ազգային և ենթազգային (երկրների որոշ մասերի համար) HDR-ները տարբեր մոտեցումներ են ընդունում՝ համաձայն առանձին հեղինակային խմբերի ռազմավարական մտածողության, որոնք կազմում են անհատական հաշվետվությունները։ Օրինակ՝ Միացյալ Նահանգներում « Measure of America »-ն 2008 թվականից հրապարակում է մարդկային զարգացման զեկույցները փոփոխված ինդեքսով՝ մարդկային զարգացման ինդեքսով՝ American Human Development Index, որը չափում է նույն երեք հիմնական չափումները, բայց օգտագործում է մի փոքր տարբեր ցուցանիշներ՝ ավելի լավ արտացոլելու ԱՄՆ համատեքստը և առավելագույնի հասցնել հասանելի տվյալների օգտագործումը ։
Մարդկային զարգացման ինդեքսը մարդկանց և ազգերի համար միջոց է՝ տեսնելու տարածաշրջանների և երկրների քաղաքականության թերությունները։ Թեև ենթադրվում է, որ այս տեղեկատվության հրապարակումը խրախուսում է երկրներին փոխել իրենց քաղաքականությունը, չկա որևէ ապացույց, որը ցույց է տալիս փոփոխություններ և չկա որևէ դրդապատճառ, որ երկրները դա անեն ։
Մարդկային զարգացման ինդեքս
Մարդկային զարգացման ինդեքսը (HDI) կյանքի տեւողության, կրթության և մեկ շնչին ընկնող եկամուտի նորմալացված չափումն է աշխարհի երկրների համար։ Այն բարելավված ստանդարտ միջոց է՝ չափելու բարեկեցությունը, հատկապես երեխաների բարեկեցությունը և, հետևաբար, մարդկային զարգացումը ։ Չնայած այս ինդեքսը ջանքեր է գործադրում պարզեցնելու մարդկային զարգացումը՝ այն շատ ավելի բարդ է, քան որևէ ցուցանիշ կամ ցուցիչ ։
2007 թվականի զեկույցը ցույց է տվել, որ նախորդ տարվա հաշվետվության համեմատությամբ համաշխարհային ՄԶՀ-ի փոքր աճ է գրանցվել։ Այս աճը խթանվեց զարգացող աշխարհում, հատկապես ամենաքիչ զարգացած երկրների խմբի ընդհանուր բարելավմամբ։ Ներքևում գտնվող այս նկատելի բարելավումը փոխհատուցվել է բարձր եկամուտ ունեցող երկրների ՄԶՀ-ի նվազմամբ։
Մարդկային աղքատության ինդեքս
Մարդկային զարգացման ինդեքսի բացթողումները արտացոլելու համար Միավորված ազգերի կազմակերպությունը հրապարակեց Մարդկային աղքատության ինդեքսը (HPI) 1997 թվականին։ HPI-ն չափում է մարդկային զարգացման ինդեքսի երեք ինդեքսների թերությունները՝ երկար և առողջ կյանք, գիտելիք և արժանապատիվ կենսամակարդակ։ HPI-ն կոչված է ապահովելու մարդկային զարգացման ավելի լայն պատկերացում և հարմարեցված է զարգացած երկրներին՝ բացահայտելու սոցիալական բացառումը ։
Սոցիալական առաջընթացի ինդեքս
Սոցիալական առաջընթացի ինդեքսը հրապարակվում է ոչ առևտրային սոցիալական առաջընթացի իմպերատիվ կազմակերպության կողմից։ Այն միավորում է սոցիալական բարեկեցության, հավասարության, անձնական ազատության և կայունության հետ կապված ցուցանիշները։
Երկրի գագաթնաժողովներ, օրակարգ 21, Հազարամյակի զարգացման նպատակներ և կայուն զարգացման նպատակներ
Փորձելով խթանել մարդկային զարգացումը՝ Միավորված ազգերի կազմակերպությունն աջակցում է Երկրի տասնամյա գագաթնաժողովներին, որտեղ ՄԱԿ-ի անդամները համախմբում են մարդկության լավագույններին։ Մի քանի փուլերում նրանք քննարկում են, թե որոնք են հումանիտար գիտությունների ամենամեծ խնդիրները, քանակականացնում դրանք և մշակում գործողությունների ծրագիր, թե ինչպես լուծել այդ խնդիրները։ Գործողությունների այս ծրագիրը կոչվում է Օրակարգ 21․ օրակարգ՝ համոզվելու համար, որ մարդկությունը դեռ կլինի 2100 թվականից հետո։ Հազարավոր քաղաքներ այժմ ունեն տեղական օրակարգ 21, և ավելի ու ավելի շատ ընկերություններ և կազմակերպություններ նույնպես համապատասխանեցնում են իրենց ռազմավարական ծրագիրը օրակարգի ռազմավարական ծրագրի հետ։ 2000 թվականի մոտենալուն պես ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանը ստիպված եղավ մշակել մի բան, որը գոյություն ուներ մասնավոր հատվածում՝ սահմանելով երկարաժամկետ պլան, միջնաժամկետ պլան և կարճաժամկետ պլանավորում։ Այս նախաձեռնությունը աջակցում է Օրակարգ 21-ին և կոչվել է Հազարամյակի զարգացման նպատակներ (ՀԶՆ), որը գործում էր 2000-2015 թվականներին։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը պարտավորվել է հասնել այս նպատակներին մինչև 2015 թվականը և այդպիսով փորձել նպաստել մարդկային զարգացմանը ։
Քանի որ այս վարժության փորձը հաջողված էր, մշակվեց հետագա ծրագիր, որը կոչվում էր Կայուն զարգացման նպատակներ (ԿԶՆ):
Մարդկային զարգացման վերաիմաստավորում
2020 թվականին Միջազգային գիտության խորհուրդը (ՄԳԽ) և Մարդկային զարգացման ծրագիրը (ՄԱԶԾ) նախաձեռնություն են սկսել Մարդկային զարգացման վերաիմաստավորման վերաբերյալ՝ ուսումնասիրելով բազմաթիվ չափումներ և տեսակետներ, թե ինչ է նշանակում Մարդկային զարգացումը այսօրվա աշխարհում ։
Մարդկային զարգացման ընդլայնված ինդեքս
Լեանդրո Պրադոս դե լա Էսկոսուրան ունի մարդկային զարգացման այլընտրանքային տվյալների բազա, որը նա անվանում է Մարդկային զարգացման ինդեքս  ։
Կրթության զարգացում
2030 թվականի Կայուն զարգացման օրակարգը, որն ընդունվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) Գլխավոր ասամբլեայի կողմից 2015 թվականին, կոչ է անում ստեղծել նոր տեսլական՝ լուծելու բնապահպանական, սոցիալական և տնտեսական մտահոգությունները, որոնք այսօր ծառացած են աշխարհում։ Օրակարգը ներառում է 17 Կայուն զարգացման նպատակներ (ԿԶՆ), այդ թվում՝ ԿԶՆ 4-ը՝ կրթության վերաբերյալ  ։ Միավորված ազգերի կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպությունը ղեկավարում է ԿԶՆ 4-ը, որն ընդգրկում է կրթության բոլոր ասպեկտները ։ Նախաձեռնությունների, նախագծերի, կոնվենցիաների և միջոցառումների միջոցով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն լուծում է կրթության հետ կապված խնդիրները և ձևավորում է նրա ապագան։  ՄԱԿ-ի գործակալությունը հաստատել է Կրթության մեջ խտրականության դեմ կոնվենցիան, Բարձրագույն կրթության որակավորումների և «Կրթության ապագան» նախաձեռնությունը։ 2022 թվականի սեպտեմբերին Տրանսֆորմացիոն կրթության գագաթնաժողովը ահազանգեց գլոբալ լուծումների անհրաժեշտության մասին ։  Այս առիթով ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն զեկույց է հրապարակել «կրթության համար սոցիալական նոր պայմանագրի» մասին՝ կոչ անելով «խաղաղ, արդար և կայուն» ապագայի մասին և ընդգծելով կրթության կարևորությունը հասարակության խորը փոփոխություններում ։
1909 թվականից ի վեր զարգացող աշխարհում դպրոց հաճախող երեխաների տոկոսն աճել է։ Մինչ այդ տղաների փոքրամասնությունը հաճախում էր դպրոց։ Քսանմեկերորդ դարի սկզբին աշխարհի շատ շրջանների երեխաների մեծամասնությունը հաճախում էր ինչ-որ ձևի դպրոց ։ Մինչև 2016 թվականը երեխաների ավելի քան 91 տոկոսն ընդգրկված է հիմնական տարրական դպրոցում ։ Այնուամենայնիվ, ամբողջ աշխարհում ի հայտ է եկել ուսուցման ճգնաժամ՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ դպրոց ընդունված աշակերտների մեծ մասը չի սովորում։ Համաշխարհային բանկի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ «ցածր և միջին» եկամուտ ունեցող երկրների երեխաների 53 տոկոսը չի կարող կարդալ և հասկանալ պարզ պատմություն մինչև տարրական դպրոցի ավարտը ։  Թեև վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում դպրոցական կրթությունը արագորեն աճել է, ուսումը չի հետևել օրինակին։
Համընդհանուր տարրական կրթությունը Հազարամյակի զարգացման ութ միջազգային նպատակներից մեկն էր, որի ուղղությամբ առաջընթաց է արձանագրվել վերջին տասնամյակում, թեև դեռևս խոչընդոտներ կան ։ Հատկապես մշտական խնդիր է ապագա դոնորներից բարեգործական ֆինանսավորման ապահովումը։ Արտասահմանյան զարգացման ինստիտուտի հետազոտողները նշել են, որ կրթության ֆինանսավորման հիմնական խոչընդոտները ներառում են դոնորների հակասական առաջնահերթությունները, օգնության հասուն կառուցվածքը և հիմնախնդրի ապացույցների և պաշտպանության բացակայությունը ։ Բացի այդ, Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլը բացահայտել է կրթության ոլորտում կոռուպցիան՝ որպես Աֆրիկայում Համընդհանուր տարրական կրթության հասնելու հիմնական խոչընդոտ ։ Ավելին, զարգացող աշխարհում կրթական հասանելիության բարելավման պահանջարկն այնքան մեծ չէ, որքան սպասում էին օտարերկրացիները։ Բնիկ կառավարությունները չեն ցանկանում իրենց վրա վերցնել ընթացիկ ծախսերը։  Տնտեսական ճնշում կա նաև որոշ ծնողների կողմից, ովքեր նախընտրում են իրենց երեխաները կարճաժամկետ գումար վաստակել, քան աշխատել կրթության երկարաժամկետ օգուտների համար։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Կրթական պլանավորման միջազգային ինստիտուտի կողմից անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ կրթական պլանավորման և կառավարման ավելի ուժեղ կարողությունները կարող են կարևոր ազդեցություն ունենալ ընդհանուր համակարգի վրա ։ Կայուն կարողությունների զարգացումը պահանջում է համալիր միջամտություններ ինստիտուցիոնալ, կազմակերպչական և անհատական մակարդակներում, որոնք կարող են հիմնված լինել որոշ հիմնարար սկզբունքների վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային զարգացում Կատեգորիա:Զարգացման տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Մարդկային զարգացում Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Օգուևկա (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)
Օգուևկա (Огуївка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օգուևկա գյուղում բնակվում էր 255 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2054 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 124,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ջեյ Աշեր
Ջեյ Աշեր ՝ ամերիկացի գրող, ով դեռահասների համար ստեղծագործում է ժամանակակից նովելներ։ Նա ամենաշատը հայտնի է Տասներեք պատճառ՝ ինչու նովելը գրելու համար։
Կենսագրություն
Ջեյ Աշերը ծնվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 30–ին Կալիֆոռնիա նահանգի Արկադիա քաղաքում։ Սան Լուի Օբիսպո ավագ դպրոցն ավարտելուն պես ընտանիքը նրան քաջալերեց հետևել իր հետաքրքրություններ տանող ուղին։ Վերոհիշյալ դպրոցում նա գրեց իր առաջին երկու մանկական գրքերը՝ «Երեխաների գրականության գնահատում» կոչվող դասընթացի համար։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ցանկանում էր դառնալ տարրական դասարանների ուսուցիչ։ Նա շուտով ընդունվեց Կալիֆոռնիայի պոլիտեխնիկական պետական համալսարանը, որը սակայն նա առաջին կուրսից լքեց, որպեսզի հետապնդեր իր գրողի գործունեությունը։
Գործունեություն
Մինչս օրս նա հրատարակել է երեք գիրք՝ Տասներեք պատճառ՝ ինչու, 2007 թվականի New York Times–ի լավագույն վաճառվող երիտասարդ–չափահասների գողարվեստական նովելը, Մեր ապագան, Կառոլին Մակլերի հետ համատեղ գրված և Աստվածաշունչը։
Աշերը որոշ նկար–գրքերի և միջին դպրոցի հումորային նովելների հեղինակն է։ Իր Տասներեք պատճառ՝ ինչու ստեղծագործությունը արժանացավ մեծ ուշադրության՝ հաղթելով բազում մրցանակներ և ստանալով հինգ աստղ գնահատական "Teen Book Review" քննադատների կողմից։ Այն ինչպես նաև ստացել է գովասանքներ այլ գրողների կողմից, ինչպիսիք են Էլեն Հոպկինսը, Շերման Ալեքսին, Քրիս Գրատչերը և Գորդոն Կերմանը։
Աշերը Ինչպես հանդիպեցի ձեր մայրիկին հեռուստասերիալի մեծ երկրպագու է և նա շեշտում է, որ այն բավականին օգեշնչել է իր գործունեությանը։
Արդեն 2017 թվականի մարտի 31–ին Netflix–ը թողարկեց Աշերի նովելի հիման վրա ստեղծված համանում հեռուստասերիալ՝ 13 պատճառ՝ ինչու, որտեղ Սելենա Գոմեսը հանդիսացավ գործադիր պրոդյուսեր ։
Տասներեք պատճառ՝ ինչու
Տասներեք պատճառ՝ ինչու (2007), անգլ․՝ Thirteen Reasons Why։ Սա Հանա Բեյքերի կյանքի պատմության մասին է, մի աղջկա, ով մահանում է ինքնասպանությամբ։ Նա բացահայտում է իր այդ քայլին դրդող տասներեք պատճառները յոթը ձայնային ժապավեններում, որը նա հասցեագրում է իր դասընկերոջը, ով պետք է շղթայական պլանին համաձայն փոխանցեր մեկ այլ դասընկերոջ և հաջորդս կատարեր նույնը։ Ժապավեններում, ըստ Հանայի ձայնագրած փաստերի, հասցեագրված դասընկերները բացահայտում են բոլոր այն պատճառները, որոնք դարձան աղջկա՝ իր կյանքը խլելու դրդումները։ Հենայից բացի, կարդացողը տեսնում է պատմությունների ընթացքը նաև Քլեյ Ջենսենի աչքերով, ժապավենների ստացողներից մեկը։ Աշերն այս նովելը գրելուց ոգեշնչվել էր իր ավագ դպրոցում կատարված պատահարներից։
Մեր ապագան
Մեր ապագան (2011), անգլ․՝ The Future of Us։ Համատեղ գրված Կառոլին Մակլերի հետ միասին։ Սա Ջոշի և Էմմայի պատմությունն է, երկու դեռահասներ, ովքեր լավագույն ընկերներ էին, մինչև մեծ թյուրիմացություն։ 1996 թվականին Ջոշն օգնում է Էմմային ստեղծել ինտերնետային հաշիվ, որի ընթացքում նրանք հայտնաբերում են Ֆեյսբուք սոցցանցը, մինչև դրա պաշտոնական թողարկումը։ Այստեղ նրանք կարողանում են տեսնել իրենց 15 տարի հետո՝ ինտերնետային տեղեկությունների, ստատուսների և նոր ընկերների օգնությամբ։ Օգտագործելով Ֆեյսբուքը նրանք կարողանում են փոխել իրենց ճակատագիրը։
Ինչ լույս
Ինչ լույս (2016), անգլ․՝ What Light։ Սիերայի ընտանիքը Օրեգոնում տոնածառի ֆերմայի բիզնես է վարում, վայր, որը աղջկա մեծանալու համար թվում է իդեալական։ Սակայն ամեն տարի նրանք ստիպված են լինում տեղափոխվել Կալիֆոռնիա, որպեսզի սկսեն իրենց սեզոնային տոնածառների վաճառքը։ Այսպիսով Սիերան ապրում է երկու կյանքով՝ իր Օրեգոնի և Սուրբ ծննդյան կյանքը։ Եվ լքելով մեկը նշանակում է կարոտել մյուսը։ Մինչև այս հատուկ Սուրբ ծնունդ, երբ նա հանդիպում է Կալեբին, ով էլ հանդիսանում է Սիրերայի մի կյանքի մյուսի խավարման պատճառը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:13 պատճառ՝ ինչու Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Նայք
Կարողությունը
Ընկերության բրենդը գնահատվում է $ 10.7 միլիարդ և համարվում է ամենաթանկը մարզական ինդուստրիայում ։. 2013 թ. սեպտեմբերի 20-ից մտնում է Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ինդեքսի մեջ։ 2007 թվականին ընկերության եկամուտը գերազանցել է 16 միլիարդ դոլարը, իսկ 2012 թվականի տվյալներով Նայքը ամբողջ աշխարհում ունեցել է ավելի քան 44 հազար աշխատող։
Ապրանքներ
Ըստ Պետերսի, Nike-ն արտադրում է ապրանքների լայն տեսականի, որոնք դասակարգվում են ըստ իրենց համապատասխան սպորտի. Nike-ի առաջին արտադրանքը վազքի համար նախատեսված մարզակոշիկներն էին. ընկերությունը կարողացել է նախագծել եւ պատրաստել կոշիկներ տարբեր խաղերի համար, ինչպիսիք են բեյսբոլը, հոկեյը, ֆուտբոլը, բասկետբոլը և կրիկետը։ Դա պայմանավորված է այն հաճախորդների աճող թվով, որոնք կողմ են ընկերության արտադրանքին։
Բացի այդ, որպես ընկերություն, որը հենվում է համատեղ մարքեթինգի վրա, Nike-ը Apple ընկերության հետ միասին մշակել է մի ապրանք, որը կարող է ստուգել վազորդի աշխատանքը ռադիոընդունիչի միջոցով, որը տեղադրվում է կոշիկի ներսում եւ կապված է iPod nano-ի հետ։
Nike + սպորտային ապրանքանիշը գրանցում է վազքը, կորցրած կալորիաները և օգտագործված ժամանակը։ Համաձայն Մինսբեռգի, Ահլստրանդի և Լամպելի ։ Արտադրանքի տարբերակումը և շուկայի սեգմենտացիան հիմք են հանդիսանում շուկայավարման ոլորտում ռազմավարական կառավարման համար։ Այս լույսի ներքո, հաճախորդների պահանջների բավարարումը Nike-ի ծրագրում եղել է ռազմավարական նպատակ։
Մարքեթինգային միջավայրը եւ հաջողության ռազմավարությունը
Առաջին գովազդը ստեղծվել է Ուիդենի և Քենեդու կողմից Նյու Յորքի մարաթոններում։ Նմանապես, Nike-ը նաև շահել է Emmy Awards-ը՝ առևտրային գովազդի համար։ Մրցանակը շահած գովազդը հիմնված էր այն բանի վրա, թե ինչ կարող է հանդիպել մարզիկը, եթե 2000-ի հունվարի 1-ին տեղի ունենար Y2K իրականացում։
Երկրորդ կոմերցիոն գովազդը կոչվեց «քայլ», որում նշանավորվեցին հայտնի մարզիկները։ Nike-ի գովազդային ակցիաներում խաղացողներին վճարում են իրենց արտադրանքը հագնելու համար, ինչպիսիք են վերնաշապիկները, կոշիկներ և շորտեր գովազդելու համար։ Նման խաղացողներից էր Մայքլ Ջորդանը, և նրա միջոցով խթանումը բարձրացրեց Nike-ի գովազդը եւ վաճառքը։ Nike-ը նաև հովանավորում է Բրազիլիայի, Նիդեռլանդների և Միացյալ Նահանգների շատ ֆուտբոլային ակումբներ։
Հովանավորությունից օգտվել են նաև գոլֆի խաղացողները, ինչպիսիք են Թայգեր Վուդսը եւ Միշել Վին։ Nike-ը նաև հովանավորում է ավագ դպրոցի բասկետբոլը և կայքեր է մշակել nikerunning.com-ի համար նախատեսված տարբեր մարզաձևերի համար ։
Այնուամենայնիվ, Nike-ը շուկայում բախվել է կոշտ մրցակցության այնպիսի ընկերությունների հետ, ինչպիսիք են Reebok-ը և Adidas-ը, որոնք վաճառում են նույն արտադրանքը։ Reebok-ը շատ կին սպառողներ ունի, բայց Nike-ի համեմատ աղքատ շուկայավարման թուլություն ունի։ Միշտ չէ, որ իր արտադրանքը գովազդում է հեռուստատեսություններում՝ համեմատած այլ ընկերությունների հետ։ Nike-ը փորձել է գրավել կին հաճախորդների մեծ շուկայական բաժինը՝ հովանավորելով Կանանց աշխարհի գավաթի ֆուտբոլը, որն անցկացվեց 1999 թվականին։
Nike-ն օգտագործել է հինգ ուժերի մրցակցության մոդելը, որը որոշում է արդյունաբերության կառուցվածքը։ Այս մոդելը օգնեց նրան հաղթահարել արտաքին ուժերը, ինչպիսիք են նոր շուկայի մասնակիցները, այլընտրանքային արտադրանքը կամ ծառայությունները, մատակարարների և գնորդների բանակցային ազդեցությունը, մրցակցությունը և այլ մրցակիցների միջև թշնամությունը ։
Օնկվիստը և Շավը պնդում են, որ նոր մասնակիցների ռիսկը սպառնալիք էր Nike-ի համար, քանի որ կան հագուստի եւ կոշիկի արդյունաբերության այլ ընկերություններ, որոնք ունեն սպորտային կոշիկների և հագուստի արտադրության ներուժև։ Նոր մասնակիցների հայտնվելը ազդել է գների վրա, քանի որ Nike-ը նվազեցրել է իր արտադրանքի ծախսերից մի քանիսը։
Nike-ն խուսափում է ծայրահեղ մրցակցությունից մյուս մրցակիցների միջև, քանի որ այն վտանգ է ներկայացնում եկամտաբերության մակարդակի համար։ Nike-ը գնորդների սակարկության ուժը համարում է սպառնալիք, քանի որ ուժեղ գնորդներն իրավունք ունեն իջեցնել ապրանքների գները և, հետևաբար, բարձրացնել ծախսերը։
Ընկերությունը հավասարակշռել է իր արտադրանքի արտադրությունը եւ ծախսերը, որպեսզի նվազագույնի հասցնի գնորդների սակարկությունը։ Nike-ը նաև կարողացավ հաղթահարել մատակարարների սակարկությունը, որը սպառնալիք էր ներկայացնում, քանի որ մատակարարները իրավունք ունեն բարձրացնել հումքի գները։ Nike-ն ունի հուսալի մատակարարներ, որոնք առաջինն են տեղեկացնում հումքի արժեքի աճի մասին։
Գործոնները դեպի գերազանց առաջադիմություն
Կապի միջոցով ընկերությունը երաշխավորում է, որ գոյություն ունի տեղեկատվության հոսք վերին, միջին եւ բարձրագույն մակարդակների միջև՝ յուրաքանչյուր աշխատակցի ներդրման հաշվառումը ապահովելու համար։ Nike-ն նաև խթանում է աշխատակիցներին տալով նրանց պարգևներ։
Անձնակազմի զարգացումը թույլ է տալիս աշխատակիցներին օգտագործել իրենց ներուժը և լիովին նպաստել կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Մրցանակները դրդում են աշխատակիցներին հասնել լավագույն արդյունքներին և ձգտում է հաջողության միջոցով շարունակական բարելավման։ Ավելին, Nike-ը հաճախորդի հետ կապի ղեկավարին իրավունք է տվել փոխարինել հաճախորդի ապրանքը բողոքելու դեպքում։ Կառավարիչը կարող է որոշումներ ընդունել առանց ղեկավարության հետ խորհրդակցելու։
Շարունակական կատարելագործումը ևս մեկ գործոն է, որն ակտիվանում է ինչպես հաճախորդների, այնպես էլ աշխատակիցների կողմից։ Այս դեպքում հաճախորդների և աշխատակիցների կողմից հետադարձ կապ կա, ուստի հաճախորդի կարիքները բավարարվում են։ Կազմակերպությունների գործընթացները բարելավվում են, քանի որ հաճախորդներն ապահովում են իրենց կարիքները, իսկ աշխատակիցները գործում և արտադրում են ապրանքներ ըստ հաճախորդի բնութագրերի. Բոլոր շահագրգիռ կողմերը ստանում են բարելավման առավելությունները։
Նմանապես, հաճախորդների կողմնորոշումը գործոն է, որտեղ հաճախորդների հետ հարաբերությունները կարևոր խնդիր է։ Սա ենթադրում է գնահատել հաճախորդի ընկալումները արտադրանքի վերաբերյալ և գործել դրանց պատասխանի վրա, հենց որ դրանք բարձրացնեն արտադրանքի մասին մտահոգության մասին։ Հաճախորդների հետ սերտ հարաբերությունները օգուտ են բերում ներգրավված բոլոր շահագրգիռ կողմերին։ Nike-ը նաև աշխատել է գործընթացի ուշադրության կենտրոնում՝ որպես կատարողականի բարելավման շարժիչ։ Համակարգի աշխատանքը պետք է համապատասխանի սահմանված նպատակներին, քանի որ այն հիմնական տեխնիկա է։
Արդյունավետության ևս մեկ կարևոր գործոնը համագործակցությունն է մատակարարների հետ։ Սա ենթադրում է կազմակերպության և մատակարարների միջև փոխհարաբերություններ։ Nike-ը մատակարարներին ճանաչել է որպես կազմակերպության հիմնական նպատակների հասնելու բանալին՝ միաժամանակ կիսելով փորձ և գիտելիք։
Գործընթացների կատարելագործումը թույլ է տալիս աշխատել մատակարարների հետ ռեսուրսների փոխանակման և արտադրողականության բարձրացման համար։ Nike-ը կիրառում է տարբեր հաղորդակցման ռազմավարություններ իր բոլոր շահագրգիռ կողմերի շրջանակներում՝ խրախուսելու համար հրապարակայնությունը և վստահությունը։ Երբ հաղորդակցությունը անցնում է կազմակերպության բոլոր մակարդակներում, Դա հեշտացնում է աշխատակցի գաղափարների հաշվառումը։