Հայրենական_մեծ_պատերազմին_մասնակցած_հայ_գեներալներ_և_ծովակալներ
Հովհաննես (Իվան) Իսակով
Հովհաննես (Իվան) Իսակով (1894-1967), Սովետական Միության նավատորմի ծովակալ է։ Սովետական Միության հերոս (մայիսի 7 1965), ՍՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ (1958), ՀՍՍՀ ԳԱ պատվավոր անդամ (1967)։ Ծնվել է 1894թ. օգոստոսի 22-ին գ. Հաջիքենդ (Հս. Արցախ)։ 1913թ. ընդունվել է Պետերբուրգի պոլիտեխ­նիկ­ական ինստիտուտ, 1914թ. սեպտեմբերի 14-ին` Առանձին Գարդեմարինյան դասընթաց­ներ, որն ավարտելուց հետո 1917թ. մարտին միչմանի կոչումով ծառայել ՙԻզյասլավ՚ ակա­ն­ա­կրում։ 1917թ. աշնանը ընտրվել է ավագ սպա։ 1918թ. մասնակցել է Բալթիական նավ­ա­տորմի Սառցե արշավին, ապա ծառայել ՙՌիգա՚ քարշանավում, 1919թ. հուլիսից` ՙԿոբչիկ՚ պահականավի հրամանատարի օգնական, մասնակցել է անգլիացիներից Կրոնշտադտի պաշտպանությանը, 1920թ. մարտից` Կասպիական նավատորմի ՙԴեյատելնի՚ ականակրի հրամանատար, մարտնչել է սպիտակ գվարդիականների և անգլիացիների դեմ։ 1920թ. հունիսից Բալթիական նավատորմի ՙՅակոր՚ քարշանավի հրամանատար, 1922թ. նոյեմբերից` շտաբային աշխատանքի, ապա ականակիրի հրամանատար Սև ծովում, 1926-1928թթ.` Սև ծովի ՌԾՈւ շտաբի պետի օգնական, օպերբաժնի պետ, շտաբի պետի տեղակալ։ 1928թ. ավարտել է Ռազմածովային ակադեմիային կից բարձրագույն հրամկազմի կատարելագործման դասընթացներ։ 1930-1936թթ. եղել է ԳՇ օպերվարչության բաժնի պետի օգնական, ռազմա-ծովային ակադեմիայի ավագ դասախոս, Բալթիական նավատորմի շտաբի պետ։ 1933թ. գլխավորել է Բալթիկ ծովից Սպիտակ ծով Բելոմոր-Բալթյան ջրանցքով նավերի տեղափոխումը։ 1937թ. հունվարից Բալթիական նավատորմի շտաբի պետ, օգոստոսից` հրամանատար (Հր. ԽՍՀՄ ՊԺԿ, № 3088): 1938թ. հունվարից Ռազմածովային նավատորմի ժողկոմի տեղակալ, 1939թ. ապրիլից մինչև 1946թ. ապրիլ` 1-ին տեղակալ (միաժամանակ` 1938թ. հունիսից 1939թ. օգոստոս` Ռազմածովային ակադեմիայի պետ), 1941-1943թթ.` Գլխավոր ծովային շտաբի պետ։ Մասնակցել է խորհրդա-ֆիննական պատերազմին։ ՀՄՊ-ի սկզբում Լենինգրադում համակարգել է Բալթիական նավատորմի, Լադոգայի և Չուդի նավատորմիղների մարտական գործողությունները։ 1941թ. Շլիսելբուրգի մոտ կոնտուզիա է ստացել, կորցրել ձախ ականջի լսողությունը։ 1941թ. հոկտեմբերին Սևծովյան նավատորմի և Անդրկովկասյան ռ-ճակատի հրամանատարության հետ նախապատրաստել է Կերչի թերակղզու դեսանտային գործողությունը։ 1942թ. ապրիլից` Հս.-Կովկաս. ռ-ճակատի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ և Ռազմխորհրդի անդամ, ղեկավարել է Սևաստոպոլի մատակարարումը։ 1942թ. օգոստոսից` Անդրկովկասյան ռ-ճակատի հրամանատարի տեղակալ և Ռազմխորհրդի անդամ։ Մասնակցել է Կովկասի պաշտպանության ղեկավարմանը։ 1942թ. հոկտեմբերի 4-ին Գոյթխի շրջանում (Տուապսե) ռմբակոծության ժամանակ ծանր վիրավորվել է, անդամահատել են ձախ ոտքը և մինչև 1945թ. բուժվել է։ Սևծովյան նավատորմի լավագույն ականակիրը կոչվել է նրա անունով։ 1946-47թթ. եղել է ԽՍՀՄ ՌԾՈւ գլխավոր շտաբի պետ, 1947-50թթ.` ԽՍՀՄ ՌԾՈւ գլխավոր հրամանատարի տեղակալ։ 1950թ. մարտի 6-ին զորացրվել է։ Մինչև 1956թ. փետրվար եղել է ԽՍՀՄ Ծովային նավատորմի փոխնախարար։ 1956թ. փետրվարի 1-ին կրկին զորակոչվել է։ Մինչև 1958թ. ապրիլ ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական աշխատակազմում զբաղեցրել է պատասխանատու պաշտոններ, 1958թ. ապրիլի 26-ից մինչև 1967թ.` ԽՍՀՄ ՊՆ գլխավոր տեսուչների խմբի գլխավոր տեսուչ։ Զորքերի հմուտ ղեկավարման, գերմանա-ֆաշիստական զավթիչների դեմ պայքարում ցուցաբերած արիության և հերոսության համար, և ի նշանավորումն ՀՄՊ-ում հաղթանակի 20-ամյակի ԽՍՀՄ ՊՆ գլխավոր տեսուչների խմբի գլխավոր տեսուչ, Խորհրդային Միության Նավատորմի ծովակալ Ի. Ս. Իսակովին ԽՍՀՄ ԳԽՆ 1965թ. մայիսի 7-ի հրամանագրով շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (№ 342636) և ՙՈսկե աստղ՚ մեդալով (№ 10685, ԽՄՀ գրքույկ № 017986, Շքանշանային գրքույկ № 109454): Մահացել է 1967թ. հոկտեմբերի 11-ին։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։ Մեծ աշխատանք է կատարել ԽՍՀՄ ՌԾՈւ մարտական հզորության, օպերատիվ արվեստի զարգացման, ՀՄՊ փորձի ուսումնասիրման գործում։ Հեղինակ է ավելի քան 60 գիտական աշխատանքների։ ՙԾովային ատլաս՚-ի պատասխանատու խմբագիր (Որոշում ԽՍՀՄ ԺԿԽ, 31.05.47): Նրա ղեկավարությամբ են պատրաստվել ՙԾովային ատլաս՚-ի 2 հատորները, ՙՆավատորմի պատմության ակնարկներ՚-ը։ Ռազմածովային գիտությունների թեկնածու (16.12.40), ռազմածովային գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր (20.12.47), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1951), ՙՆավատորմի պատմության ակնարկներ՚-ի պատասխանատու խմբագիր, ԽՍՀՄ Աշխարհագրական ընկերության անդամ (3.04.47), ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ (26.05.58), ՀԽՍՀ ԳԱ պատվավոր անդամ (27.03.67): 1-ին կարգի կապիտան (31.05.36), 2-րդ (Հր. ԽՍՀՄ ՊԺԿ, № 3314, 1.09.37) և 1-ին կարգի (Հր. ՌԾՈւ ԺԿ, № 32, 17.02.38) ֆլագման, ծովակալ (Որոշում ԽՍՀՄ ԺԿԽ, 4.06.40), նավատորմի ծովակալ (Որոշում ԽՍՀՄ ԺԿԽ, 31.05.44): 1955թ. մարտի 9-ին շնորհվել է ՙԽորհրդային Միության Նավատորմի ծովակալ՚-ի կոչում` ստանալով ՙՄարշալի աստղ՚ տարբերանշան և ԽՍՀՄ ԳԽՆ հատուկ վկայական։ Պարգևատրվել է Լենինի (1. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 22.02.38, № 3592; 2. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 13.12.42, № 10689; 3. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 21.02.45, № 20017; 4. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 21.08.54, № 262722; 5. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 21.08.64, № 344505), Ուշակովի 1-ին աստիճանի (1. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 22.07.44, № 6; 2. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 28.06.45, № 16), Կարմիր դրոշի (1. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 21.04.40, № 4278; 2. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 3.11.44, № 11257; 3. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 6.11.47, № 21103), Կարմիր աստղի (Որոշում ԽՍՀՄ ԿԳԿ, 23.02.34, № 237), Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի (Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 22.02.43, № 2628) շքանշաններով, մեդալներով (այդ թվում` 1.05.44 ՙԿովկասի պաշտպանության համար՚), հարավսլավական ՙՊարտիզանական աստղ 1-ին աստիճանի՚ և ՙԺողովրդական ազատագրության՚ ու լեհական ՙԳրյունվալդի խաչ 1-ին կարգի՚ շքանշաններով։ Բոլոր պարգևները ուղարկվել են ԽՍՀՄ ԳԽՆ։ Իսակովի անունով է անվանակոչվել հականավակային մեծ նավը, փողոց Ստեփանակերտում, Մարտունիի և Մարտակերտի շրջանների (ԼՂՀ) տնտեսությունները, պողոտա (կանգնեցված է հուշարձան) և թիվ 71 դպրոցը Երևանում։ Մոսկվայի Սմոլենսկյան 5/13 շենքում փակցված է հուշատախտակ։ Նամակները երբեմն ստորագրել է ՙՀովհաննես Իսահակյան՚: Կնքվելիս եղել է Հովհաննես Տեր-Իսահակյան ։