cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արյան ընդհանուր հետազոտություն
Հղումների միջակայքեր
Արյան ամբողջական հաշվարկը կատարվում է սկզբնական տվյալները համեմատելով հղումների միջակայքերի հետ,որոնք ներկայացնում են գործնականում առողջ մարդկանց 95% -ի մոտ ստացված արդյունքները ։     Նորմալ վիճակագրական բաշխման հիման վրա փորձարկված նմուշների միջակայքերը տարբերվում են ըստ սեռի և տարիքի։ Միջին հաշվով, մեծահասակ կանանց մոտ հեմոգլոբինի, հեմատոկրիտի և կարմիր արյան բջիջների քանակը ցածր է տղամարդկանցից, տարբերությունը նվազում է, բայց դաշտանադադարից հետո պահպանվում է ։
Հունական Մակեդոնիայի դրոշ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունական Մակեդոնիա
Արյան ընդհանուր հետազոտություն
Հղումների միջակայքեր
Նորածինների արյունը շատ տարբեր է ավելի մեծ  երեխաների արյունից, մեծահասակների արյունից նույնպես։ Նորածինների մոտ հեմոգլոբինի, հեմատոկրիտի և կարմիր արյան բջիջների քանակը չափազանց բարձր է `փոխհատուցելու արգանդում թթվածնի ցածր մակարդակը և պտղի հեմոգլոբինի մեծ մասը, որն ավելի քիչ արդյունավետ է թթվածին հյուսվածքներ հասցնելու հարցում,քան հեմոգլոբինի հասուն ձևերը՝ էրիթրոցիտների ներսում ։ MCV-ն նաև ավելանում է, և լեյկոցիտների քանակը մեծանում է նեյտրոֆիլների գերակշռությամբ ։ Էրիթրոցիտների քանակը և դրանց հետ կապված արժեքները սկսում են նվազել ծնվելուց անմիջապես հետո՝ հասնելով իրենց նվազագույն արժեքի մոտ երկու ամսականում, ապա ավելանում։ Նորածինների և ավելի մեծ երեխաների էրիթրոցիտները ավելի փոքր են, ավելի ցածր MCH- ով, քան մեծահասակների մոտ ։ Երեխաների լեյկոցիտների դիֆերենցիալում լիմֆոցիտների քանակը հաճախ գերազանցում է նեյտրոֆիլների քանակը, մինչդեռ մեծահասակների մոտ գերակշռում են նեյտրոֆիլները ։
Բնակչության միջև այլ տարբերությունները կարող են ազդել վերահսկողության տիրույթների վրա, օրինակ, ավելի բարձր վայրերում  ապրող մարդիկ ունեն հեմոգլոբինի, հեմատոկրիտի և կարմիր արյան բջիջների ավելի մեծ քանակություն, իսկ աֆրիկյան ծագում ունեցող մարդիկ միջինում լեյկոցիտների ավելի ցածր ցուցանիշ ունեն ։ Անալիզատորի տեսակը, որն օգտագործվում է ԱԸՀ կատարելու համար, նույնպես ազդում է հղման միջակայքերի վրա։ Հետևաբար, հղումների միջակայքերը սահմանվում են առանձին լաբորատորիաների կողմից ՝ հիմնվելով իրենց հիվանդների խմբերի և սարքավորումների վրա ։
Սահմանափակումներ
Որոշ իրավիճակներ կամ արյան ստուգման հետ կապված խնդիրներ կարող են հանգեցնել անճիշտ արդյունքների։ Եթե ​​նմուշը տեսանելիորեն թանձրացած է, ինչը կարող է պայմանավորված լինել ֆլեբոտոմիայի վատ տեխնիկայով, ապա այն հարմար չէ փորձարկման համար, քանի որ թրոմբոցիտների քանակը կեղծորեն կիջեցվի, իսկ մյուս արդյունքները կարող են ոչ նորմալ լինել ։ Մի քանի ժամ սենյակային ջերմաստիճանում պահված նմուշները կարող են կեղծ բարձր MCV արժեքներ ցույց տալ, քանի որ էրիթրոցիտները մեծանում են, երբ կլանում են պլազմայից ջուրը,իսկ թրոմբոցիտների և լեյկոցիտների դիֆերենցիալ ախտորոշման արդյունքները հին նմուշներում կարող են սխալ լինել, քանի որ ժամանակի ընթացքում բջիջները դեգրադացվում են ։
Բիլիռուբինի կամ պլազմայի լիպիդների բարձր մակարդակ ունեցող մարդկանցից վերցված նմուշները (համապատասխանաբար կոչվում են սառցային նմուշներ կամ լիպեմիկ նմուշներ) կարող են հեմոգլոբինի կեղծ բարձր արժեքներ ցույց տալ, քանի որ այդ նյութերը փոխում են նմուշի գույնն ու անթափանցությունը, ինչը խանգարում է հեմոգլոբինի չափմանը։ Այս ազդեցությունը կարելի է մեղմել պլազմային աղի փոխարինմամբ։
Որոշ մարդիկ ստեղծում են հակամարմիններ, որոնք առաջացնում են նրանց թրոմբոցիտների խցանում, երբ նրանց արյունը քաշվում է EDTA պարունակող խողովակների մեջ ՝ հակագոուլանտ, որը սովորաբար օգտագործվում է ԱԸՀ նմուշներ հավաքելու համար։ Թրոմբոցիտների թրոմբերը կարող են հաշվարկվել ավտոմատ անալիզատորների կողմից որպես մեկ թրոմբոցիտներ, արդյունքում թրոմբոցիտների քանակի կեղծ նվազում։ Դրանից կարելի է խուսափել`օգտագործելով այլընտրանքային հակագոուլանտ, ինչպիսիք են նատրիումի ցիտրատ ը կամ հեպարինը ։
Մեկ այլ հակամարմիններով միջնորդավորված վիճակ, որը կարող է ազդել ԱԸՀ արդյունքների վրա,էրիթրոցիտների  կուտակումն է ։ Այս երևույթը հանգեցնում է էրիթրոցիտների խտացման՝ բջիջների մակերեսին հակամարմինների կապման պատճառով։ Էրիթրոցիտների ագրեգատները անալիզատորի կողմից հաշվարկվում են որպես միայնակ բջիջներ, ինչը հանգեցնում է էրիթրոցիտների և հեմատոկրիտի քանակի նկատելի նվազմանը, ինչպես նաև MCV և MCHC-ի զգալի աճին ։ Հաճախ այդ հակամարմինները ակտիվ են միայն սենյակային ջերմաստիճանում (այս դեպքում դրանք անվանում են սառը ագլուտինիններ), և ագլուտինացիան կարող է փոխվել ՝ նմուշը տաքացնելով 37 °C (99 °F): Ավտոիմուն հեմոլիտիկ անեմիա ունեցող մարդկանց նմուշները կարող են ցույց տալ էրիթրոցիտների կուտակում, որը չի անհետանում տաքացնելիս ։
Չնայած պայթյունի և լիմֆոմայի բջիջները կարելի է մանուալ կերպով նույնականացնել, միկրոսկոպիկ հետազոտությունը չի կարող ստույգ պարզել արյունաստեղծ բջջային շարքը։ Այս տեղեկատվությունը հաճախ անհրաժեշտ է արյան քաղցկեղի ախտորոշման համար։ Ոչ նորմալ բջիջները հայտնաբերելուց հետո, լրացուցիչ մեթոդներ, ինչպիսիք են հոսքի ցիտոմետրիայի իմունոֆենոտիպավորում ը, կարող են օգտագործվել բջիջների մասին լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրող նշաններ հայտնաբերելու համար ։
Պատմություն
Նախքան ավտոմատ բջիջների հաշվիչների ստեղծումը, ձեռքով կատարվեց արյան ամբողջական հաշվարկ, լեյկոցիտների և էրիթրոցիտների, իսկ թրոմբոցիտները հաշվարկվեցին մանրադիտակների միջոցով : Առաջինը, որը հրապարակեց արյան բջիջների մանրադիտակային դիտարկումները, Էնթոնի վան Լիուվենհոկն էր, որը 1674 թ. Լոնդոնի Թագավորական հասարակության գիտական ​​աշխատությանը ուղղված նամակում հայտնեց էրիթրոցիտների առաջացման մասին։ Յան Սվամմերդամը նկարագրել էր էրիթիոցիտները մի քանի տարի առաջ, բայց այդ ժամանակ չէր հրապարակել իր արդյունքները։ 18-րդ և 19-րդ դարերի ընթացքում մանրադիտակի տեխնոլոգիայի առաջընթացը, ինչպիսին է ախրոմատիկ ոսպնյակները, հնարավորություն տվեց հաշվել լեյկոցիտներն ու թրոմբոցիտները չմշակված նմուշներում
Ֆիզիոլոգ Կառլ Վիեռորդը կատարել է արյան առաջին անալիզը : 1852 թվականին հրապարակված նրա տեխնիկան բաղկացած էր արյան մանրակրկիտ չափված ծավալը մազանոթային խողովակի մեջ ներծծելուց և այն կիրառելուց `մանրադիտակի սահիկով, որը ծածկված էր ձվի սպիտակուցով։ Արյան չորացնելուց հետո նա հաշվեց սլայդի յուրաքանչյուր բջիջ, ինչը կարող է տևել երեք ժամ ։ Լեյ-Չարլզ Մալասսի կողմից 1874 թվականին ներդրված հեմոցիտոմետրը պարզեցրեց արյան բջիջների մանրադիտակի հաշվարկը ։ Մալասեսի հեմոցիտոմետրը բաղկացած էր մանրադիտակի սլայդից, որը պարունակում էր հարթեցված մազանոթային խողովակ ։ Նոսրացած արյունը մազանոթային խոռոչ է մտցվել մի ծայրին կցված ռետինե խողովակի միջոցով, իսկ մանրադիտակին կցվել է մասշտաբավորված ցանցով մի ակնապակի, ինչը թույլ է տալիս մանրադիտակին հաշվել արյան ծավալի բջիջների քանակը։ 1877 թվականին Ուիլյամ Գաուերսը հեմոցիտոմետր հնարեց ինտեգրված հաշվիչ ցանցով՝ վերացնելով յուրաքանչյուր մանրադիտակի համար հատուկ տրամաչափված ակնոցներ արտադրելու անհրաժեշտությունը։
1870-ական թվականներին Պոլ Էրլիչը մշակեց գունազերծման տեխնիկա՝ օգտագործելով թթվային և բազային ներկեր, որոնք կարող էին տարբերակել լեյկոցիտների տարբեր տեսակներ և թույլատրել ուսումնասիրել էրիթրոցիտների մորֆոլոգիան : Դմիտրի Լեոնիդովիչ Ռոմանովսկին կատարելագործեց այս տեխնիկան 1890-ական թվականներին` օգտագործելով էոզինի և հնեցված մեթիլեն-կապույտի խառնուրդ`առաջ բերելով երանգների այնպիսի լայն տեսականի, որոնք չկան, երբ որևէ  գույն առանձին էր օգտագործվում։ Սա հիմք դարձավ Ռոմանովսկու գունազարդման համար, տեխնիկա, որը մինչ օրս օգտագործվում է արյան քսուքը ձեռքով դիտելու համար ։
Հեմոգլոբինի չափման առաջին մեթոդները մշակվել են 19-րդ դարի վերջին և ներառում էին նոսրացված արյան գույնի տեսական համեմատություն հայտնի ստանդարտի հետ։ Սպեկտրաֆոտոմետրիայի և գունաչափության միջոցով այս գործընթացն ավտոմատացնելու փորձերը սահմանափակվել են այն փաստով, որ հեմոգլոբինը արյան մեջ առկա է տարբեր ձևերով, ինչը նշանակում է, որ այն հնարավոր չէ չափել մեկ ալիքի երկարությամբ։ 1920 թվականին ներմուծվեց հեմոգլոբինի տարբեր ձևերը մեկ կայուն ձևի (ցիանմետեմոգլոբին կամ հեմոգլոբին ցիանիդ) փոխակերպելու մեթոդ, որը ավտոմատ կերպով չափում է հեմոգլոբինի մակարդակը։ Ցիմանթեմոգլոբինի մեթոդը մնում է հեմոգլոբինի չափման համար որպես հղումային մեթոդ և մինչ օրս օգտագործվում է արյունաբանության շատ ավտոմատացված անալիզատորներում ։
Բջիջների ավտոմատ հաշվարկի հետազոտությունները սկսվել են 20-րդ դարի սկզբին ։ 1928-ին մշակված մեթոդով օգտագործվել է նոսրացված արյան նմուշի միջով անցած լույսի քանակը, որը չափվում է ֆոտոմետրիայով, էրիթրոցիտների քանակը գնահատելու համար, բայց դա ապացուցել է, որ սխալ է ոչ նորմալ էրիթրոցիտներով նմուշների համար ։ 1930-ականների և 1940-ականների այլ անհաջող փորձեր կապված էին մանրադիտակների հետ կցված ֆոտոէլեկտրական դետեկտորների հետ, որոնք հաշվում էին բջիջները սկանավորվելիս : 1940-ականների վերջին Ուոլաս Հ. Քուլթերը, հիմնվելով Հիրոսիմայի և Նագասակիի ռմբակոծությունից հետո էրիթրոցիտների հաշվարկման կատարելագործված մեթոդների անհրաժեշտության վրա, փորձեց բարելավել ֆոտովոլտային բջիջների հաշվարկման մեթոդները։ Նրա հետազոտությանը օգնել է նրա եղբայր Ժոզեֆ Ռ. Կուլտերը Չիկագոյի նկուղային լաբորատորիայում ։ Նրանց արդյունքները, օգտագործելով ֆոտոէլեկտրական մեթոդները, հիասթափեցնող էին, 1948 թվականին Ուոլեսը, կարդալով մի հոդված, որը կապում էր արյան հաղորդունակությունը էրիթրոցիտների կոնցենտրացիայի հետ, մշակեց « Կուլտերի սկզբունքը » ։
Առաջին անալիզատորը, որը միաժամանակ կարող է հաշվել բազմաթիվ բջիջներ, եղել է 1965 թվականին թողարկված Technicon SMA 4A-7A: Դա դրան հասավ արյան նմուշները բաժանելով երկու ալիքի.մեկը` էրիթրոցիտներն ու լեյկոցիտները հաշվելու համար, իսկ մյուսը` հեմոգլոբինը չափելու համար:Այնուամենայնիվ, գործիքը վստահելի չէր և դժվար էր պահպանել։ 1968թվականին թողարկվեց Coulter Model S անալիզատորը և լայն տարածում գտավ։ Ինչպես Technicon-ը, այն նույնպես օգտագործեց երկու տարբեր ռեակցիոն խոռոչներ` մեկը էրիթրոցիտները հաշվելու, իսկ մյուսը` լեյկոցիտները հաշվելու և հեմոգլոբինը որոշելու համար։ Model S-ը նաև որոշեց բջիջների միջին ծավալը` օգտագործելով իմպեդանսի չափումներ, ինչը թույլ տվեց որոշել էրիթրոցիտների քանակը և հեմատոկրիտը։ Թրոմբոցիտների ավտոմատ հաշվարկը ներկայացվել է 1970 թվականին Technicon Hemalog-8 ի միջոցով և ընդունվել է Coulter's S Plus սերիայի անալիզատորների վրա 1980 թվականին ։
Բջիջների հիմնական հաշվարկի ավտոմատացումից հետո լեյկոցիտների տարբերակումը դժվար էր։ 1970-ականների ընթացքում հետազոտողները ուսումնասիրել են դիֆերենցիալ հաշվարկի ավտոմատացման երկու մեթոդ` թվային պատկերի մշակումը և հոսքի ցիտոմետրիան : Օգտագործելով 1950-60ականներին մշակված տեխնոլոգիան `Pap- նմուշների ընթերցումն ավտոմատացնելու համար, արտադրվել են պատկերի մշակման անալիզատորների մի քանի մոդելներ։ Այս գործիքները կստուգեն ներկված արյան քսուքը բջիջների միջուկները գտնելու համար և այնուհետև բջջի ավելի բարձր լուծաչափով պատկեր կվերցնեն, որպեսզի այն վերլուծեն՝ օգտագործելով դենսիտոմետրիա ։ Դրանք թանկ էին, դանդաղ և քիչ էին նվազեցնում լաբորատոր ծանրաբեռնվածությունը, քանի որ դրանք դեռ պահանջում էին արյան քսուքների պատրաստում և գունավորում, ուստի հոսքի ցիտոմետրիայի վրա հիմնված համակարգերը դարձան ավելի տարածված, իսկ 1990 թվականին դրանք ավելի տարածված էին և ԱՄՆ-ում և Արևմտյան Եվրոպայում թվային պատկերի առևտրային վերլուծիչներ չկային : Այս տեխնիկան վերածնվեց 2000ականներին արհեստական ​​ նեյրոնային ցանց երի օգտագործմամբ պատկերների վերլուծության ավելի առաջադեմ հարթակների հայտնվելով  ։
Նախնական հոսքի ցիտոմետրիայի սարքերը լույսի ճառագայթներ են արտանետել բջիջների որոշակի ալիքի երկարության վրա և չափել արդյունքում ստացվող կլանումը, լյումինեսցիան կամ լույսի ցրումը ՝ տեղեկություններ հավաքելով բջիջների մասին և թույլ տալով բջջային պարունակության քանակական որոշումը, ինչպիսին է ԴՆԹ-ն : Նման գործիքներից մեկը` Արագ բջիջների սպեկտրոֆոտոմետրը, որը Լուի Կամենտսկին մշակել է 1965 թվականին` արգանդի վզիկի ցիտոլոգիա ն ավտոմատացնելու համար, կարող է առաջացնել արյան բջիջների ցրման գծապատկերներ` օգտագործելով ցիտոքիմիական գունազարդման մեթոդներ։ Լեոնարդ Օրնշտեյնը, որը օգնեց զարգացնել Արագ բջիջների սպեկտրոֆոտոմետրերի ներկման համակարգը, և նրա գործընկերները հետագայում ստեղծեցին լեյկոցիտների առաջին կոմերցիոն հոսքի ցիտոմետրիկ դիֆերենցիալ անալիզատոր` Hemalog D. Introduced in 1974 ,գունավորում` բացի «խոշոր չբացահայտված բջիջներից» հինգ սպիտակ լեյկոցիտների նույնականացման համար, դասակարգում, որը սովորաբար բաղկացած է անտիպ լիմֆոցիտներից կամ պայթյունային բջիջներից։ Hemalog D- ն կարող է հաշվել 10,000 բջիջ մեկ գործողության ընթացքում, ինչը զգալի բարելավում է մանուալ դիֆերենցիալի համեմատ ։ 1981 թվականին Technicon-ը միավորեց Hemalog D-ը Hemalog-8 անալիզատորի հետ`ստեղծելով Technicon H6000-ը` առաջին համակցված ԱԸՀ և դիֆերենցիալ վերլուծության վերլուծիչը։ Այս անալիզատորը տարածված չէր արյունաբանության լաբորատորիաներում, քանի որ այն աշխատատար էր, բայց 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին նման համակարգերը լայնորեն արտադրվում էին այլ արտադրողների կողմից, ինչպիսիք են Sysmex, Abbott, Roche և Beckman Coulter :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ Կատեգորիա:Արյուն Կատեգորիա:Կենսաբանության հասկացություններ
Օժարովկա
Օժարովկա (Ожарівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օժարովկա գյուղում բնակվում էր 184 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1659 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 110,91 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1149 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Քրիստիանիա ազատ քաղաք
Քրիստիանիա, հայտնի նաև Քրիստիանիա ազատ քաղաք անվամբ (դանիերեն՝ Fristaden Christiania), ինքն իրեն անկախ հռչակած ինքնավար թաղամաս է՝ մոտ 850 բնակչությամբ, զբաղեցնում է 34 հեկտար տարածք Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենի Քրիստիանհավն ավանում։ Կոպենհագենի քաղաքային իշխանությունները Քրիստիանիան համարում են մեծ համայնք, բայց տարածքը յուրահատուկ կարգավիճակ ունի, որը կարգավորվում է հատուկ՝ 1989 թ. ընդունված Քրիստիանիայի օրենքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանիայի հասարակություն Կատեգորիա:1971 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վենդետա (վեպ)
«Վենդետա» (La Vendetta), ֆրանսիացի գրող Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործությունը, որը գրել է 1830 թվականին։ Սա անձնական կյանքի տեսարաններից ութերորդ ստեղծագործությունն է, որը հետագայում ներառվել է «Մարդկային կատակերգություն» ժողովածուում (1842)։
Բալզակին, հավանաբար, ոգեշնչել է Պրոսպեր Մերիմեն, ում «Մաթևոս Ֆալկոնե» վեպում գործողությունները տեղի են ունենում կորսիկական ընտանիքում։
Պատմություն
Վեպի ձեռագիրը, որը պահպանվում է Ֆրանսիայի ինստիտուտում, բաղկացած է երեք մասից. L’Atelier, La Désobéissance և Le Mariage։ Վեպը ավարտել է Փարիզում 1830 թվականի հունվարին։
Վեպի առաջին հրատարակությունը տպագրվել է 1830 թվականի ապրիլին։ Բաղկացած է նախաբանից և 4 բաժնից՝ L’Atelier, La Désobéissance, Le Mariage և Le Châtiment:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օնորե դը Բալզակի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1830 վեպեր
Պուշկինո (գյուղ, Նուրիմանովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:2010 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Անդրանիկ Փոլատյան
Անդրանիկ Լևոնի Փոլատյան, հայ խմբագիր, գրող, հասարակական գործիչ։ ԹՄՄ հիմնադիրներից։
Կենսագրություն
Անդրանիկ Փոլատյանը ծնվել է 1929 թվականին Թուրքիայի Ալեքսանդրետի սանջակի Կրըխխան ավանում։ 1950 թվականին ավարտել է Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, 1954 թվականին՝ Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ 1954 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։
Եղել է «Պայքար», «Նոր օր» «Գերմանիկ», «Յուշարար», 1963 թվականից՝ «Յուշարար­-Միութիւն» պարբերականների խմբագիր։ Եղել է ՀԲԸՄ կրթական հանձնաժողովի ատենապետը։
Լույս են տեսել Փ-ի «Խրիմեան Հայրիկ» (հայ. և անգլ., 1957), «Պատմութիւն հայոց Արաբկիրի» (1969), «Մարաշ» (1988), «Շահան Շահնուր» (2003) աշխատությունները, «Հերկ եւ բերք» (2002) հոդվածների ժողովածուն։
Անդրանիկ Փոլատյանը մահացել է 2005 թվականի փետրվարի 18-ին Նյու Ջերսիում (ԱՄՆ)։
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Հանիլա
Հանիլա (Hanila), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Հանիլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Հանիլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ռամիս)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ առաքելական ավերված եկեղեցի ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի Ռամիս գյուղի հյուսիսարևմտյան թաղամասի բարձրադիր վայրում։ 1980-ականների դրությամբ եկեղեցին կանգուն էր ։ Եկեղեցին ամբողջությամբ ավերվել է 2000-2009թթ․ ընկաժ ժամանակահատվաժում ։
Պատմություն
Գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Ռամիս գյուղի հյուսիսարևմտյան թաղամասի բարձրադիր վայրում։ Եկեղեցին կառուցվել էր 12-րդ դարում։ Ռամիսեցիներ Վարդանի, Նավասարդի, Ավետիսի և Անոշի հովանավորությամբ 1677-1678 թվականներին վերանորոգվել էր։ Վերանորոգող ճարտարապետն էր ուստա Մուրադը ։
Ճարտարապետություն
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցված էր սրբատաշ բազալտով և գրանիտով, ուներ եռանավ բազիլիկայի հորինվածք։ Դահլիճը, աբսիդը և ավանդատները գտնվում էին միասնական ուղղանկյուն ծավալի մեջ ։
Մուտքերը երկուսնն էին՝ արևմտյան և հարավային։ Դահլիճն ուներ երկու զույգ խաչաձև կտրվածքով մույթեր և արևելքում ավարտվում էր կիսաշրջանաձև աբսիդով։ Ինտերիերը բարձր և լուսավոր էր։ Աբսիդի երկու կողմերում տեղադրված էին երկհարկանի ավանդատները, որոնց երկրորդ հարկի մուտքերը քողարկված էին և գտնվում էին առաջին հարկի որմնախորշերի մեջ։ Առաջին հարկի ավանդատները հատակագծով գրեթե քառակուսի էին ։
Եկեղեցու աբսիդը և ավանդատները լուսավորվում են արևելյան ճակատից՝ մեկական լուսամուտով, իսկ դահլիճը՝ երկայնական և արևմտյան պատերում տեղադրված ուղղանկյուն, բավական լայն բացվածքով երեքական լուսամուտների միջոցով։ Արևմտյան ճակատի լուսամուտները երկայնական պատերի լուսամուտների համեմատ ավելի բարձր էին տեղադրված։ Լուսամուտների բացվածքները ծածկված էին միակտուր հորիզոնական բարավորներով և դեպի ներս քիչ էին լայնանում։
Դահլիճը չորս հաստահեղույս մույթերով և նրանց միջև ձգվող կամարաշարերով բաժանված էին միջին մեծ և երկու փոքր նավերի։ Թաղակիր կամարները հանգչում էին մույթերի և որմնամույթերի վրա։
Եկեղեցու զանգակատան ռոտոնդան կանգուն էր մինչև 1920-ական թվականները։
Հարավային մուտքի կամարի բարձրության ուղղությամբ նրա արևելյան և արևմտյան կողմերում, ագուցված էին 5 խաչքարեր՝ երեքը արևելյան, իսկ երկուսը՝ արևմտյան։ Խաչքարերի արձանագրությունները 1920-ական թվականներին արդեն դժվարընթեռնելի էին։
Եկեղեցու մուտքեր
Հարավային մուտքի եզրաքարերը և բարավորը ևս միակտուր բազալտե քարերից էին։ Մուտքի շուրջը կար քանդակազարդ կամար, որը կարմրերանգ տուֆից էր և ուներ ճոխ զարդաքանդակներ։
Պատկերաքանդակներ
Հարավային մուտքի կամարի տակ՝ ուղղանկյուն շրջանակի մեջ, տեղադրված էր Աստվածամոր բարձրաքանդակը՝ մանուկ Հիսուս Քրիստոսը գրկում։ Այս բարձրաքանդակը ավելի հին էր, քան Նախիջևանի մյուս հուշարձաններում՝ 17-18-րդ դարերի համանման սյուժեներով բարձրաքանդակները։
Մի պատկերաքանդակ էլ տեղադրված էր հարավային մուտքի կամարից քիչ վերև, նրա արևելյան կողմում։ Վերջինս տեղադրված էր ուղղանկյուն շրջանակի մեջ։
Որմնանկարներ
18-րդ դարում ինտերիերը սվաղվել էր որմնանկարների համար, որոնք 1 դար կյանքել չունեցան, ուստի 19-րդ դարում եկեղեցու ինտերիերը նորից որմնանկարվել էր։ Եկեղեցու աբսիդում, բեմի ճակատին, ուղղանկյուն սև եզրագծերով շրջանակների մեջ նկարվել էին սրբապատկերներ, իսկ մեծ նավի կամարները, աբսիդի գմբեթարդը և այլ մասեր զարդարվել էին ծաղկազարդ մոտիվներով։ Դահլիճի արևմտյան որմի վրա ծաղկազարդերի մի մասը նկարված էին փնջերի ձևով՝ դրված թռչունների պատկերներով կանթեր ունեցող ծաղկամանների մեջ։
Գերեզմանատուն
Եկեղեցու արևմտյան մուտքի և հարավային ճակատի առջև պահպանվել էր 16-18-րդ դարերի գերեզմանատուն, որտեղ կար 16 (12-ը արձանագրություններով, բայց տեղ-տեղ քայքայված) օրորոցաձև և քառանկյունի տապանաքարեր։ Տապանաքարերը մեծ մասամբ թաղված էին հողի մեջ, իսկ մի քանիսն էլ տեղահան էին արվել։
Ծանոթագրություններ
ա Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռամիս Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հայկական հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայկական առաքելական կորուսյալ վանքեր և եկեղեցիներ (Նախիջևան) Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սուրբ Սարգիս վանք (Ռամիս)
Սուրբ Սարգիս վանք, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար Նախիջևանի Ռամիս գյուղից 4-4,5 կմ հարավ, Ցղնայի ուղղությամբ, ձորալանջին։ 1980-ականների դրությամբ վանքը կիսականգուն էր, քանդված էր համալրի ամբողջ ծածկը, որմերի վերին մասերը ։
Օրունե
Օրունե (Orune), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Նուորո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3021 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 23.5 մարդ/կմ², ընդգրկում է 128.58 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8020։ հեռախոսային կոդ՝ 0784։
Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է Սան Բիաջիոն։ Տոնը նշում են ամեն տարի ապրիլի 7-ին։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուրբ Սարգիս վանք (Ռամիս)
Ճարտարապետություն
Հորինվածքը՝ միանավ դահլիճ է։ Կառուցվել է սրբատաշ և կիսամշակ քարից։ 17-րդ և 19-րդ դարերի ընթացքում վերանորոգվել է։ Մուտքը գտնվում է հյուսիսային ճակատում։ Աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Հյուսիսային ճակատին կան արձանագրություններ։ Շրջակայքում նկատվում է ավերված մի շինության հետքեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրդուբադի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռամիս Կատեգորիա:17-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Բարի լուր
Պատմություն
Լույս է տեսել 1906–1917 թվականներին Բաքվում։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Պատվական Թառայանց։ Տպագրել է հատվածներ Աստվածաշնչից, ավետարանական թեմաներով (հիմնականում՝ թարգմանություն) պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, մանկական զրույցներ։ Փորձել է մերձեցման եզրեր գտնել Հայ առաքելական եկեղեցու հետ։
(20281) Կաթարման
(20281) Կաթարման, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Ժնև օդանավակայան
Ժնևի Միջազգային Օդանավակայան (Geneva International Airport),, շվեյցարական կոմերցիոն օդանավակայան, որը տեղակայված է Ժնևից  չորս կիլոմետր դեպի հյուսիս արևելք, Կուանտարան գյուղի մոտ ։ Օդանավակայանը կապված է Ժնևի հետ ավտոբուսային, երթուղային և երկաթուղային կապուղիներով՝ SBB-CFF-FFS:
_
Պատմություն
Օդանավակայանի հյուսիսային սահմանը համընկնում է Շվեյցարիայի և Ֆրանսիայի պետական սահմանի հետ։ Այս է պատճառը, որ երկու երկրների ուղևորներն էլ օգտվում են օդակայանից ։ Այս օդանավակայանն այն քչերից է, որոնք տեղակայված են քաղաքի ներսում։ Նրանք, ովքեր ժամանում են Ժնևի օդանավակայան, նախքան մաքսային ձևակերպումներին անցնելը, հնարավորություն ունեն ստանալ անվճար տոմս (ավտոբուսի կամ գնացքի համար) և  անվճար ուղևորվել դեպի քաղաքի կենտրոն։
Պատահարներ
Ջոն Ֆ. Քենեդիի միջազգային օդանավակայանից օդ բարձրանալուց ավելի քան մեկ ժամ անց  անձնակազմը տեղեկացրեց դիսպետչերին նավախցում ծխի գոյության մասին և խնդրեց անհապաղ վայրէջքի թույլտվություն Հալիֆաքս միջազգային օդանավակայանում (Կանադա)։ Սակայն մի քանի վայրկյանից այն անհետացավ ռադիոտեղորոշիչ սարքի էկրանից, շեղեց ուղղությունն ու ընկավ Ատլանտյան օվկիանոս։ Զոհվեցին բոլոր 215 ուղևորները և  անձնակազմը՝ 14 հոգի։ Բազմակողմանի հետազոտությունները պարզեցին, որ ծխի պատճառը հոսանքալարերի կարճ միացումն էր։ Վթարի ենթարկված ուղևորների մեջ էր Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ՁԻԱՀ-ի գլոբալ ծրագրի ղեկավար, դոկտոր Ջոնաթան Մաննը  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի օդանավակայաններ Կատեգորիա:Ժնևի տրանսպորտ
Սոմոգի (պրովինցիա)
Սոմոգի (Somogy) պրովինցիա Հունգարիայի հարավ-արևմուտքում։ Պրովինցիայի հարավում հոսում է Դրավա գետը, հյուսիսում գտնվում է Բալատոն լիճը։ Վարչական կենտրոնը Կապոշվարն է։
Սոմոգի պրովինցիան սահմանակից է Խորվաթիային, ինչպես նաև Զալա, Վեսպրեմ, Տոլն, Բարանյա և Ֆեյեր պրովինցիաներին։
Պրովինցիայիշրջաներ
Պրովինցիայի կազմի մեջ են մտնում 11շրջան (Kistérségek)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1950 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գերէթնոս
Գերէթնոս, Լև Գումիլյովի էթնոգենեզի պասիոնարության տեսությունում մի քանի էթոսներից կազմված, նույն լանդշաֆտային տարածաշրջանում միաժամանակ առաջացած, տնտեսական, գաղափարախոսական և քաղաքական շփումով կապված էթնիկական համակարգ, էթնիկական հիերարխիայի բարձրագույն օղակը, որը պատմությունում արտահայտվում է որպես խճանկարային ամբողջություն
Գրականություն
Կատեգորիա:Պասիոնարության տեսություն
Իրեկ (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Իրեկ (Ирек, Ирек), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 91 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ադամովկա (գյուղ, Վինկովեցկի շրջան)
Ադամովկա (Адамівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ադամովկա գյուղում բնակվում էր 1 176 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6278 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 187,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անտի Աարնե
Անտի Ամատուս Աարնե (Antti Amatus Aarne, ), ֆինն բանահավաք, բանասեր, բովանդակային համակարգող։
Կենսագրություն
1893-1898 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգում, 1908 պաշտպանել է «Հեքիաթների համեմատական ուսումնասիրություն» թեմայով ատենախոսություն։ 1911 թվականից Հելսինկիի համալսարանում դասավանդում էր «Ֆիննական և համեմատական ֆոլկլյոր» առարկան, որի արդյունքում էլ 1922 թվականին ստացավ պրոֆեսորի աստիճան։
Ստեղծագործությունը
Աանրեն հանդիսանում է այսպես կոչված ֆիննական բանահյուսության պատմա-աշխարհագրական դպրոցի հիմնադիրը։ Նա մշակել և հիմնավորել է համեմատական մեթոդը, տվել դրանց օրինակները ժողովրդական ստեղծագործություններով` հեքիաթներով, հանելուկներով, երգերով։ Մշակել է համեմատական վերլուծության մեթոդաբանությունը և դասակարգել բանահյուսական ստեղծագործությունները։ Նրա «Հեքիաթների տիպերի դասակարգումը» (1910) աշխատությամբ հիմք է դրել հետագա նման ուսումնասիրությունների համար։ Հետագա տարիներին շարունակել է աշխատել բանահյուսական սյուժեների դասակարգման վրա` այն համալրելով ամերկացի հետազոտող Սթիթ Թոմփսոնի և գերմանացի գիտնական Հանս-Յորգ Ուտերի օրինակներով։ Աանրեի լրամշակված հեքիաթների սյուժեների դասակրգումն այսօր էլ օգտագործվում է։
Հեղինակ է նաև «Հեքիաթների համեմատական ուսումնասիրության հիմունքներ» (1913), «Հեքիաթները գրականության ծիրում» (1914), «Բանավոր հանելուկների համեմատություն» (հատոր 1-3, 1918) աշխատությունների։ Աանրեն առաջին գիտնականն է, որը զբաղվել է սաամերի բանահյուսությամբ։ Ռուս բանագետ Նիկոլայ Անդրեևը 1929 թվականին հրատարակել է «Հեքիաթների սյուժեների ցուցիչն ըստ Աարնեի համակարգի», որտեղ Աարնեի մշակած հիմունքները կիրառվում են ռուս և ուկրաինական բանահյուսության ուսումնասիրման մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆինն բանասերներ Կատեգորիա:Ֆինն հետազոտողներ Կատեգորիա:Ֆինն բանահավաքներ
Կոնդենսատոր (այլ կիրառումներ)
Կոնդենսատոր ( —խտացնել),
1. Կոնդենսատոր ջերմատեխնիկայում, ապարատ, որն իրականացնում է նյութի անցումը գազային (գոլորշի) վիճակից հեղուկ կամ բյուրեղային վիճակի։ Կիրառվում է քիմիական տեխնոլոգիայում, ջերմային և սառնարանային տեղակայանքներում՝ աշխատած նյութի կոնդենսացման համար և այլն։ Շոգետուրբինի տեղակայանքներում կոնդենսատորի շնորհիվ շարժիչի ելքում ստացվում է մթնոլորտայինից զգալի ցածր ճնշում՝ տուրբինում աշխատած շոգին ջրով հովացնելու միջոցով։ Հովացնող ջուրը շարժվում է կոնդենսատորի պողպատե իրանում տեղադրված արույրե խողովակներով (մակերեվութային կոնդենսատոր) կամ անմիջապես խառնվում է կոնդենսացվող գոլորշուն (խառնման տիպի կոնդենսատոր)։
2. Կոնդենսատոր էլեկտրական սարք՝ կազմված երկու կամ ավելի էլեկտրոդներից, որոնք բաժանված են դիէլեկտրիկով, վերջինիս հաստությունը շրջադիրների չափերի համեմատ փոքր է։ Կիրառվում է թույլ հոսանքի և ուժային էլեկտրական շղթաներում, որպես կենտրոնացված էլեկտրական ունակություն։ Կախված դիէլեկտրիկի տիպից, շրջադիրների նյութից, կոնստրուկտիվ կատարումից՝ տարբերում են՝ թղթի, օդային, խեցե, թաղանթային, էլեկտրոլիտիկ և այլ կոնդենսատորներ։
(20282) Հեդբերգ
(20282) Հեդբերգ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Պուշկինո (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Պուշկինո (Пушкино), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:18-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տիխո (լուսնային խառնարան)
Տիխո (Tycho)՝ 85 կիլոմետրանոց հարվածային խառնարան Լուսնի վրա, Լուսնի տեսանելի կողմի հարավային մասում։ Անվանված է ի պատիվ XVI դարի դանիացի աստղագետ և ալքիմիկ Տիխո Բրահեյի։ Այն մեկն է առավել հետաքրքրական լուսնային խառնարաններից՝ շրջապատված է Լուսնի վրա հազարավոր կիլոմետրեր տարածվող, ամենատեսանելի պայծառ ճառագայթների համակարգով ։ Հատկապես լավ են երևում լիալուսնի ժամանակ, բայց և նկատելի են, երբ լուսավորված են Երկրի լույսը։
Տիխոն շրջապատված է բազմաթիվ տարբեր չափերի խառնարաններով։ Նրանցից մի քանիսը համարվում են երկրորդ աստիճանի (գոյացել են Տիխոյի ստեղծման հարվածից դուրս նետված մարմիններից)։
Նկարագրությունը
Տիխոն Լուսնի խոշոր խառնարաններից ամենաերտասարդն է՝ այն հայտնվել է ընդամենը 109±4 միլիոն տարի առաջ (կոպեռնիկոսյան ժամանակաշրջանում) ։ Այդ իսկ պատճառով այն լավ պահպանվել է՝ նրան չեն ավերել հետագա հարվածները։ Չեն հասցրել անհետանալ նույնիսկ նրան շրջապատող ճառագայթները, որոնք բաղկացած են ստեղծման ժամանակ դուրս նետված ապարներից։ Ժամանակի ընթացքում նրանք մգանում են տիեզերական հողմահարումներից, և դա է պատճառը, որ հին խառնարանների մոտ չեն նկատվում ։ Մի տեսության համաձայն խառնարանը կարող էր առաջանալ Բապտիստինի ընտանիքին պատկանող աստերոիդից։ Խառնարանի մոտակա հարևան խառնարաններից են արևմուտքում Վիլհելմ խառնարանը, հյուսիս-արևմուտքում Հենզիուս և Օրոնցիում խառնարանները, հյուսիս-արևելքում Սասերիդ խառնարանը, արևելքում Պիկտե խառնարանը, հարավում Սթրիթ և հարավ-արևմուտքում Բրաուն խառնարանները։ Ամպերի Ծովը գտնվում է խառնարաններից հյուսիս ։ Տիխոյի տրամագիծը 85 կիլոմետր է։ Խառնարանի պատնեշի ներքին թեքությունը վառ արտահայտված տառասատիպ կառուցվածք ունի, թասի կենտրոնում տեղադրված է զանգվածեղ կենտրոնական պիկը, որը հատակից բարձրացած է 2,4 կմ-ով, իսկ խառնարանի թասը՝ միջինը 4,7 կմ (ամենաբարձր կետում ավելի քան 5 կմ )։ Կենտրոնական պիկի բաղադրությունը գաբբրո-նորիտա-տրոկտոլիտային անորտոզիթ է 80-85 % պլագիոկլազիի պարունակությամբ (GNTA2), անորտիզիթային գաբբրո (AG), անորտոզիթային գաբբրո-նորիտ (AGN) և գաբբրո (G) : Տիխոյի հատակը բավական վառ է, իսկ դրսից այն շրջապատված է մուգ մոտ 60 կմ լայնքով օղակներով։ Հնարավոր է, այն առաջացել է այնպիսի նյութից, որը դուրս է նետվել ընդերքի հարվածից։ Հետո նորից սկսվում է ճառագայթների վերածվող «օրեոլ» վառ մակերևույթը։ Նրանք այս խառնարանում ավելի քան հարյուրի են հասնում, Տիխո խառնարանը լուսնային ասոցիացիայի և մոլորակային աստղագիտության (ALPO) կողմից ներառված է ճառագայթների վառ համակարգով խառնարանների ցուցակի մեջ ։
Ամենամեծ ճառագայթը, որը, տարածված տեսակետներով, պատկանում է Տիխո խառնարանին, Պարզության ծովը բաժանում է երկու հավասար մասի և 4000 կմ ձգվում է խառնարանից (լուսնային միջօրեականի երկարության 3/4-ը) ։ Բայց այն սկսվում է ոչ թե հենց Տիխոյից, այլ նրանից հեռու (Պարզության ծովի ծայրից), և բացառված չէ, որ նրա ծագումը կապված է Մինելայ խառնարանի հետ  ։ Տիխո խառնարանը դասվում է 50 կմ-ից մեծ տրամագծով խառնարանների դասին, որոնց համար բնութագրական է զանգվածեղ կենտրոնական պիկի առկայությունը, թասի ներքին թեքության տեռսայնությունը և հատակի համեմատաբար հարթությունը։ Այսպիսի խառնարանները դասվում են TYC դասին (կախված խառնարանի անունից)։
Անվանումը և հետազոտությունը
Դեռևս XVII դարում Տիխո խառնարանը իրեն շրջապատող ճառագայթներով անցկացվել է լուսնային քարտեզի վրա։Այն իրենց քարտեզի վրա նշել են իտալացի աստղագետ Ֆրանչեսկո Ֆոնտանը 1629—1630 թվականներին և չեխ օպտիկ, աստղագետ Անտոն-Մարիա Շիրլեուսը Ռեյտայից 1645 թվականին ։ Լուսնի տարբեր հետազոտողներ այդ խառնարանն տվել են տարբեր անուններ։ 1636 թվականին Պիեռ Գասսենդին հրատարակել է այդ ժամանակների լավագույն լուսնային քարտեզներից մեկը, անվանել է այն Umbilicus Lunaris («Լուսնի պորտ») ։ Հոլանդացի աստղագետ և քարտեզագիր Միխաել վան Լանգրենը 1645 թվականին խառնարանը անվանել է սար Սիայով (Sinai Mons) : 1651 թվականին Բատիստ Ջովաննի Րիչչոլին՝ մեկը ժամանակակից Լուսնի մակերևույթի դետալների նոմենկլատուրայի հիմնադիրներից, խառնարանին կոչել է դանիացի աստղագետ, գիտնական Տիխո Բրահեյի անունով ։ Խառնարաններին տված անունների նրա առաջարկած համակարգը մտել է գործածության մեջ, և 1935 թվականին հաստատվել է Միջազգային աստղագիտական միության կողմից ։ Բացի դրանից Տիխո Բրահեյի պատվին Մարս մոլորակի վրա 105 կիլոմետրանոց Տիխո Բրահե խառնարան կա ։
Կարճատև լուսնային երևույթներ
Տիխո խառնարանում նկատվել են խավարման ժամանակ մուգ երիզաշերտի տեսքի փոփոխման, երկրի ստվերում ճառագայթների ճառագայթման Կարճատև լուսնային երևույթներ։
Արբանյակային խառնարաններ
Այս խառնարանները կրում են Տիխոյի անունը լատինական մեծատառի ավելացմամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուսնի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով
(5003) Սիլվանոմինուտո
(5003) Սիլվանոմինուտո (Silvanominuto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի մարտի 15-ին Վալտեր Ֆերերիի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,251213 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0444 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,458 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1233,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291796 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,85° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վալտեր Ֆերերիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մադիտա
Էդիտա Մալովչիչ, հայտնի իր բեմական Մադիտա անունով, բոսնիական ծագումով ավստրիացի երգչուհի և դերասանուհի։ Նրա հայրը բոսնիացի ժողովրդական երգիչ Քեմալ Մալովչիչն է։ Մադիտայի երաժշտությունը տատանվում է սինթի-փոփից մինչև R&B և ջազ ։
Վաղ կյանք
Էդիտա Մալովչիչը ծնվել է Վիեննայում, բոսնիացի ժողովրդական երգչուհի Քեմալ Մալովչիչի դուստրն է սերբ կնոջ հետ առաջին ամուսնությունից ։ Մադիտան հայտարարել է, որ երկար տարիներ կապ չի ունեցել հոր հետ և նրանից «լավ հիշողություններ» չունի ։
Դերասանական կարիերա
Մադիտան սովորել է երաժշտագիտություն և վերցրել է մասնավոր դերասանական դասեր։ 1999 թվականին հանդես է եկել ավստրիական Nordrand ֆիլմում, որն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների։ Ֆիլմի թեման բոսնիական պատերազմն էր։ Առաջին հաջողություններից հետո նա խաղացել է բազմաթիվ ֆիլմերում, ինչպիսիք են Բեռլինը Գերմանիայում է (2001), Kaltfront (2003), Želary (2003) և Vier Minuten (2006) ֆիլմերը։ Նա դերեր է խաղացել նաև SOKO Kitzbühel, Inspector Rex և Medicopter 117 հեռուստասերիալներում։
Երաժշտականան կարիերա
Առաջին անգամ նա հանդես է եկել որպես երգիչ 2002 թվականին, երբ նա երգեց dZihan & Kamien-ի և նրանց Gran Riserva ալբոմիի համար։ Նրա առաջին «Մադիտա» երաժշտական ալբոմը թողարկվել է 2005 թվականին:2005 թվականի դեկտեմբերին ալբոմը թողարկվեց iTunes Music Store-ում, որտեղ նա հասավ «Էլեկտրոնային ալբոմի աղյուսակի» թոփ 3 տեղին։ Մի քանի ամիս անց նա այլ երկրներում հասավ բազմաթիվ աղյուսակների վերին հորիզոնականներին։ Նրա ամենամեծ «ներբեռնման հաջողությունը» Մեծ Բրիտանիայի համաշխարհային երաժշտության iTunes աղյուսակում առաջին տեղն էր։ 2007 թվականին այս ալբոմից «Ցեյլոն» երգը ցուցադրվել է «Վնասներ» (Damages) հեռուստասերիալի դրվագում։
2008 թվականին նա թողարկել է իր երկրորդ Too ալբոմը Ավստրիայում։ ԱՄՆ-ում ալբոմը թողարկվել է 2008 թվականի մարտի 28-ին, այն հասանելի է նաև iTunes Store-ում։ Երկու տարի անց Մադիտան թողարկել է Flavors ալբոմը, ինը երգերով, նախկինում չհրապարակված հինգ երգերով և չորս ռեմիքսային երգերով։ Ալբոմի տևողությունը ընդամենը 50 րոպե է և թողարկվել է Gran Depot Music-ի ապրանքանիշով։ Ալբոմը նաև Madita Deluxe կոչվող մեծ հավաքածուի մաս էր, որը ներկայացրեց Մադիտայի մեծապես նախկին և նոր երգերի մեծ հավաքածուն ։
Անձնական կյանք
Մադիտան ունի որդի (ծնված մոտ 2003 թվականին) ։
Ֆիլմագրություն
Հեռուստասերիալներ'
Զաքարիա Գոնեյմ
Զաքարիա Գոնեյմ (زكريا غنيم ), եգիպտագետ և հնագետ։
Կենսագրություն
Մուհամեդ Գոնեյմն ավարտել է Կահիրեի համալսարանը 1934 թվականին, որտեղ սովորել է եգիպտագիտության ամբիոնում, որը հիմնադրել է ռուս եգիպտագետ Վ. Գոլենիշչևը, ով այս բաժնի առաջին ղեկավարն էր 1924-1929 թվականներին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Մուհամեդ Գոնեյմը նախ աշխատում էր որպես Սակկարայի հնությունների բաժանմունքի համադրող, այնուհետև 1939 թվականին նշանակվել է Սակկարայի հնությունների բաժնի գլխավոր տեսուչ։ Որպես հնությունների բաժանմունքի տեսուչ, գիտնականին հաջողվել է աշխատել Ասուանում, Իդֆուում, Լուքսորի Թեբանի նեկրոպոլում, որոշ ժամանակ նա զբաղեցրել է այդ պաշտոնը ողջ Եգիպտոսի հարավային մասի համար։
1951 թվականի մարտի 9-ին Մուհամեդ Գոնեյմը կրկին որպես տեսուչ տեղափոխվել է Սակկարա։ Այս պաշտոնում գիտնականն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Սակկարայի նեկրոպոլիսի պեղումներին, ինչպես նաև ուսումնասիրել է Մեմփիսի մոտակայքում գտնվող Ունիս տաճարը։ 1951 թվականի սեպտեմբերի 27-ին նա վերադարձել է Սակկարայի պեղումներին, իսկ 1952 թվականի հունվարի 29-ին հայտնաբերել է անավարտ բուրգի մնացորդներ, որոնք ծածկված են եղել անապատի ավազով։ Այս բուրգի պեղումները շարունակվել են մի քանի տարի, և 1954 թվականի մայիսի 31-ին Գոնեյմը մտել է գերեզմանատուն, որտեղ հայտնաբերել է ալաբաստի անձեռնմխելի սարկոֆագ։ Վերլուծելով անոթների կնիքների գրությունները և III տոհմի փարավոնների անավարտ բուրգի և դամբարանների համեմատական վերլուծությունը Գոնեյմը ապացուցել է, որ բուրգի վրա հայտնաբերված անունը հավանաբար պատկանել է Ջոսերի` մինչ այդ անծանոթ ժառանգին` Սեհեմհեթին։ Այդպիսով, Գոնեյմի կողմից բացահայտված բուրգն սկսել է համարվել Եգիպտոսում Ջոսերի երկրորդ ամենահին բուրգը։
Անհիմն կերպով մեղադրվելով հնությունների անօրինական մաքսանենգության համար` Մուհամեդ Զաքարիա Գոնեյմը 1959 թվականին Նեղոսն է նետվել։ Նրա մարմարե կիսանդրին ցուցադրված է Կահիրեի եգիպտական թանգարանի բակում` մեծագույն եգիպտագետների շարքում ։
Սառը թեյ
Սառը թեյ  (նաև սառույցով թեյ), թեյի տեսակ։ Որպես զովացուցիչ ըմպելիք, սառը թեյը մեծ ճանաչում ունի Ռուսաստանում, ԱՊՀ և Բալթյան երկրներում 2000 թվականից հետո։ Սպառվում է հիմնականում ամռանը, մերձարևադարձային և արևադարձային շրջաններում։
Պատմություն
Առաջին անգամ, երբ XIX դարում սառը թեյը հայտնվել է Ամերիկայի հարավում մեծ տարածում է ձեռք բերել, քանի որ այնտեղ մայիսից հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում շոգ եղանակ է։ Մինչ այդ, արդեն Հնդկաստանից սև թեյ էր ներմուծվել Ամերիկա, բայց այն չի սպառվում եղանակային պայմաններից ելնելով։ Այսպիսով տաք թեյը սկսեց փոխարինվել սառը թեյով, որը հաճախ պատրաստվում է սառույցով կամ մի կտոր կիտրոնով։ Սառը թեյը դարձավ Հարավային Ամերիկայի ամենահայտնի ըմպելիքներից մեկը։ Լայն տարածում ունի նաև այլ երկրներում։
Սառը թեյի տեսակներ
Սառը թեյը կարող է լինել սև, կանաչ, խառը գունավորմամբ։ Կարող է ունենալ տարբեր համային խառնուրդներ՝ ինչպես բնական, այնպես էլ արհեստական ծագմամբ։ Սառը թեյը կարելի է խմել ինչպես սովորական ջրով այնպես էլ սառույցով։ Սառը թեյը կարելի է պատրաստել նաև տնային պայմաններում։ Գոյություն ունի նաև սառը կառկադե, պատրաստված սուդանական վարդի տերևներից։ Սառը թեյը չի պարունակում գազեր, պարունակում է քիչ շաքարավազ և պարունակում է անտիօքսիդանտներ։
Սառը թեյի բաղադրատոմսերից
Սառը ջրին ավելացնել օղակաձև կտրատված կիտրոն, շաքարավազ ըստ ճաշակի, թեյի փաթեթները և թողնել արևոտ վայրում, թողնել մի քանի ժամ։ Պատրաստ լինելուց հետո ավելացնել սառույց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թեյ
Atom Heart Mother (ալբոմ)
Atom Heart Mother («Ատոմային սրտով մայրը»), Բրիտանական Փինք Ֆլոյդ ռոք խմբի 5-րդ ստուդիո ալբոմը, թողարկված 1970 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ «Atom Heart Mother»-ը հասել է առաջին տեղին բրիտանական հիթ-շքերթներում և 55-րդ տեղին ԱՄՆ-ում։
Ալբոմի անունը դրվեց այն բանից հետո, երբ նրանք ստիպված էին Փարիզյան Բի-Բի-Սի թատրոնում ձայնագրվելուց հետո անվանել առաջին երգը։
Սկավառակի առաջին կողմը զբաղեցնում է խմբի բոլոր չորս անդամների համատեղ աշխատանքը, որն արտահայտում է ալբոմի միտքը՝ Դեյվիդ Գիլմորի մտահղացմամբ։ Սյուիտի համահեղինակն է Ռոն Գիսինը։
Ալբոմի երկրորդ կողմըզբաղեցնում են հետևյալ ստեղծագործությունները. «If», գրված ու կատարված Ռոջեր Ուոթերսի կողմից; «Summer '68» գրված ու կատարված Ռիչարդ Ռայթի կողմից; «Fat Old Sun» գրված ու կատարված Դեյվիդ Գիլմորի կողմից։ Երկրորդ կողմը եզրափակում է Մեյսոնի, Գիլմորի, Ռայթի և Ուոթերսի համատեղ երգը՝ «Alan’s Psychedelic Breakfast»։
Ալբոմի պատմությունը
Ալբոմը ձայնագրվել է Էբբի Րոուդ ստուդիայում (Abbey Road Studios)։ Ձայնագրման ինժեներներն էին Ալան Պարսոնսը (Alan Parsons) և Փիթեր Բոունը (Peter Bown), իսկ ալբոմի պրոդյուսերը Նորման Սմիթն էր (Norman Smith)։ Նվագախմբային դասավորվածությամբ զբաղվել է Ռոն Գիսինը (Ron Geesin), հենց նրա շնորհիվ խմբին հաջողվեց միավորել երգի կտրտված հատվածները։ Կվադրոֆոն ձայնագրման բնագավառում այս ալբոմը խմբի առաջին փորձն էր։
Ետնանկար
Ալբոմի դիզայնով զբաղվել է Սթորմ Թորգեսոնի «Hipgnosis» ստուդիան։ Ետնանկարի համար ընտրվել է Լալաբել III անունով կովը։ Կովն ընտրվել էր այն պատճառով, որ Փինք Ֆլոյդի երաժիշտները փորձումէին ազատվել «տիեզերական» ռոքի իշխանությունից, և փորձում էին անել այնպես, որ այն կապ չունենար երաժշտության հետ։ Երկարատև որոնումներից հետո Տորգերսոնի ընկերներից մեկը հիշեց Էնդի Ուորհոլի հայտնի կովերով նկարը։ Սթորմը նկարեց առաջին պատահած կովին։ Արդյունքում, նրա խոսքերով, ստացվեց «…բավականին ընդհանրացված կովի նկար։ Այս կովը կարծես տիպական է» ։
Ալբոմի օրիգինալ հրապարակման մեջ գրառում չկար կոմպոզիցիաների ու հեղինակների մասին։ Երկրորդ հրապարակման ժամանակ սկավառակի վրա գրվեց խմբի ու ալբոմի անունները։
Ձայնագրման մասնակիցներն ալբոմի մասին
Atom Heart Mother-ն, իմ կարծիքով, հիանալ օրինակ է այն փաստի, որ անհրաժեշտ է ազատվել աղբից ու ոչ ոքի չլսել... Այն այնքան լիքն է, բայց կարծես ոչնչի մասին։
Ի՞նչ եք մտածում դուք այսօր այնպիսի հին ձայնագրությունների մասին, ինչպիսիք են Atom Heart Mother-ն ու Ummagumma:
Կարծում եմ նրանք երկուսն էլ սարսափել էին։ Դե, Ummagumma-ի կենդանի սկավառակը, հնարավոր է, այնքան էլ վատը չէ, բայց անգամ այն է վատ ձայնագրված։
…ժամանակը, որն անց եմ կացրել Ռոջերի հետ, հիանալի էր, օրինակ The Dark Side Of The Moon ալբոմի ժամանակ։ Եվ անգամ Atom Heart Mother-ի ձայնագրման ժամանակ, որն իմ կարծիքով մերամենաթույլ ալբոմն է…
Իմ կարծիքը «Atom Heart Mother»-ի թրեքի մասին հետևյալն է. փառավոր մտահղացում է, անհրաժեշտ ր ավելի լավ աշխատել
Սարսափ (ժանր)
Սարսափ, ֆանտաստիկ գեղարվեստական գրականության ժանր, որը նախատեսված է ընթերցողներին վախեցնելու, զզվանք առաջացնելու, զարմացնելու համար, ստիպելով նրանց զգալ վախ ու սարսափ։ Գրականության պատմաբան Ջոն Էնթոնի Կուդդոնը սահմանել է սարսափ ֆիլմը որպես` «Փոփոխական ծավալով գեղարվեստական արձակի տեսակ, ինչը ապշեցնում, կամ անգամ վախեցնում է ընթերցողին, կամ գուցե ստիպում է զգալ ցնցում ու զզվանք» ։ Դա ծայրահեղ սարսափելի միջավայր է ստեղծում։ Սարսափը հաճախ գերբնական է, սակայն կարող է լինել ոչ գերբնական։ Հաճախ սարսափ գեղարվեստական երկի կենտրոնական սպառնալիքը կարող է մեկնաբանվել որպես՝ հասարակության ամենամեծ վախերի մետաֆոր։
Սարսափը Հին Հունաստանում և Հռոմում
Սարսափ ժանրն ունի հին ակունքներ, նրա արմատները ձգվում են մինչև ժողովրդական բանահյուսություն և կրոնական ավանդույթներ։ Այն կենտրոնանում է մահվան, այնկողմնային կյանքի, չարիքի, մարդու մեջ առկա դիվային սկզբի վրա ։ Դրանք դրսևորվում են պատմություններում կախարդների, վամպիրների, մարդագայլերի ու ուրվականների տեսքով։ Եվրոպական սարսափ գեղարվեստական գրականությունը հիմնված է Հին Հույների ու Հին Հռոմեացիների գրականության վրա։ Տասնիններորդ դարի ճանաչված Ֆրանկենշթեյնի մասին վեպի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Հիպոլիտուսի մասին պատմությունը, որտեղ Ասկլեպիուսը վերակենդանացնում է նրան մահից հետո։ Եվրիպիդեսը գրել է պիեսներ՝ հիմնված այդ պատմության վրա, «Հիպոլիտոս Կալիպտոմենոս և Հիպոլիտուս» ։ Պլուտարքոսի «Ազնվական բրիտանացիների ու հռոմեացիների կյանքը»։ Սայմոնը նկարագրում է մարդասպան Դեյմոնի ոգին, ով նույնպես սպանվել էր Չադեոնեայի բաղնիքում։ Պլինյե Կրտսերը պատմում է Աթենոդորոս Կանանիտեսի մասին հեքիաթը, ով հարյուր տուն է գնել Աթենքում։ Աթենոդորոսը կասկածում էր, քանի որ տունը էժան էր։ Փիլիսոփայության վերաբերյալ գիրք գրելիս նրան այցելել էր շղթաներով կապված ուրվական։ Պատկերը անհետացավ բակում, հաջորդ օրը ոստիկանության դատական ներկայացուցիչները փորեցին բակը և գտան անանուն գերեզման ։
Սարսափը 1000 թվականից հետո
Եկեղեցու կողմից սատանայական մեղադրանքի ամենավաղ արձանագրությունը գրանցվել է Տուլուսում 1022 թվականին ընդդեմ մի քանի հոգևորականների ։ Գայլմարդու պատմությունները հայտնի էին միջնադարյան ֆրանսիական գրականության մեջ։ Մարի դե Ֆրանսի տասներկու պոեմներից մեկը՝ «Բիսկլավրեթ», մարդագայլի մասին պատմվածք է։ Իշխանուհի Յոլանդը հանձնարարում է գրել մարդագայլի մասին պատմվածք «Վիլյամ Պալերմո» վերնագրով։ Անանուն գրողները շարադրել են մարդագայլի մասին երկու պատմություն՝ «Բիկլառել» և «Մելիոն»։
Սարսափ ժանրի բազմաթիվ գործեր նախատիպ ունեն տասնհինգերորդ դարի դաժան անձնավորություններից ոմանց։ Դրակուլայի հետքերը կարող են տանել դեպի Վալացիայի Վլադ III Արքայազն, ում առասպելական պատերազմական ոճիրները հրատարակվել են գերմանական բրոշյուրներով։ Այդպիսի մի բրոշյուր 1499 թվականին հրատարակվեց Մարկուս Այրերի կողմից, որը առավել հայտնի է իր փայտե պատկերների համար ։ Ժիլ Դե Րեյի առասպելական սերիալային սպանդը համարում են «Կապույտ մորուք»-ի ներշնչման աղբյուր ։ Շատ հավանական է, որ վամպիրուհու մոտիվը գալիս է իրական կյանքից՝ ազնվական կին ու մարդասպան Էլիզաբեթ Բաթորինից, որն էլ նպաստել է տասնութերորդ դարում սարսափ գեղարվեստական գրականության ի հայտ գալուն, ինչպես օրինակ Լազլո Տուրոզցու «Ողբերգական պատմություն» գիրքը (1729) ։
Գոթական սարսափը 18-րդ դարում
18-րդ դարում սկսվեց Ռոմանտիցիզմ ու Գոթական սարսափ ժանրերի աստիճանաբար զարգացումը։ Այն հղվում էր ուշ միջնադարի գրավոր ու նյութական ժառանգությանը՝ գտնելով իր ձևը Հորաս Ուոլփոլի ազդեցիկ ու հակասական «Օտրանտո դղյակը» վեպում 1764 թվականին։ Իրականում, առաջին տպագրությունը հրատարակվել է որպես  իտալական միջնադարյան վեպ, որը բացահայտվել ու վերահրատարակվել է անհայտ թարգմանչի կողմից ։ Երբ բացահայտվեց, որ ժամանակակից գործ է, շատերը այն համարեցին  ժամանակավրեպ, ռեակցիոն կամ ուղղակի անճաշակ, բայց դա անմիջապես դարձավ հանրահայտ ։ Օտրանտոն ոգեշնչման աղբյուր է եղել Ուիլիամ Բեքֆորդի «Վատեկ» (1786), «Սիցիլյան Ռոմանտիկա» (1790), «Ուդոլֆոյի առեղծվածները» (1794), Աննա Ռադկլիֆի «Իտալիացին» (1796), Մեթյու Լյուիսի «Վանականը» (1797) վեպերի համար։ Այս դարաշրջանի սարսափ  գրականություն զգալի  մասը գրվել է կանանց կողմից ու վաճառվել է հենց կանանց լսարանին, իսկ վեպերի տիպիկ սցենարը՝  հնարամիտ կին, որ  փակված է մռայլ ամրոցում ։
Սարսափը 19-րդ դարում
Գոթական ավանդույթները ծաղկում ապրեցին մի ժանրում, որը ժամանակակից ընթերցողները այսօր անվանում են 19-րդ դարի սարսափ գրականություն։ Ազդեցիկ գործերն ու կերպարները, որ շարունակում են երևան գալ այսօրվա ֆիլմերի ու գեղարվեստական գրականության մեջ, սկիզբ են առել հետևյալ գործերից՝ Գրիմ Եղբայրների «Հենզելն ու Գրետելը» (1812), Մերի Շելլիի «Ֆրանկենշթեյն» (1818), Վաշինգտոն Իռվինգի «Քնկոտ խոռոչի լեգենդը» (1820), Ջեյն Լուդոնի «Մայրը»։ Կամ «Քսաներկուերորդ դարի հեքիաթը» (1827), Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» (1831), Թոմաս Ֆեքեթ Ֆրեսթի «Վարնի վամպիրը» (1847), Նաթանիել Հոթթորնի «Կարմիր նամակը» (1850), Էդգար Ալլան Պոյի գործերը, Շերիդան Լե Ֆանուի գործերը, Ռոբերտ Լուի Սթիվենսոնի «Դոկտոր Ջեկիլլ ու Պարոն Հայդի տարօրինակ գործը» (1886), Օսկար Ուայլդի «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (1890), Հ․Գ․ Ուելսի «Անտեսանելի մարդը» (1897), և Բրամ Սթոքերի «Դրակուլա» (1897)։ Այս գործերից յուրաքանչյուրը ստեղծել է սարսափի հավերժական պատկերներ, որ հետագայում դրանց վերակերպվորումները հայտնվում են գրքի էջերում, բեմին և էկրանին ։