cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՀԽՍՀ Ժողկոմխորհի նախագահների ցանկ
Սահակ Միրզայի Տեր-Գաբրիելյան
1920 թվականի հուլիսին մասնակցել է ՀՀ և խորհրդային Ռուսաստանի միջև բանակցություններին։ 1920 թվականի օգոստոսից ղեկավարել է Հայաստանի բոլշևիկյան կազմակերպությունը մինչև ՀԿ(բ) կԿԿ-ի ձևավորումը։ 1920 թվականի սեպտեմբերին՝ ՀԿ(բ) կԿԿ, նոյեմբերին՝ Հայաստանի հեղկոմի անդամ։
1921 թվականից եղել է ՀԽՍՀ լիազոր ներկայացուցիչը ՌԽՖՍՀ-ում (Մոսկվա), 1923-1928 թվականներին՝ ԱԽՖՍՀ-ում։ 1935 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ թեթև արդյունաբերության ժողկոմատում։ 1937 թվականին ձերբակալվել է, զոհվել հետաքննության ընթացքում՝ դուրս նետվելով 3-րդ հարկի պատուհանից։
Աբրահամ Աբրահամի Գուլոյան
ՀԽՍՀ ԺԿԽ նախագահ՝ 1935-1937 թվականներին։ ՌՍԴԲԿ անդամ՝ 1914 թվականից։ Ավարտել է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը (1925)։ Եղել է Կարմիր բանակի շտաբի կոմիսար, ապա Մոսկվայում նշանակվել է (1918 թվականի օգոստոսին) «Գլավսախար» միավորման քաղաքական կոմիսար, 1925 թվականին՝ Անդրկովկասյան կոմհամալսարանի ռեկտոր։ 1928-1930 թվականներին՝ Անդրժողտնտխորհի նախագահի տեղակալ, 1930 թվականին՝ ՀԽՍՀ Պետպլանի նախագահ, 1931 թվականին՝ հողժողկոմ։ Անդրերկրկոմի, ՀԿ(բ) կԿԿ, ԽՍՀՄ, ԱԽՖՍՀ, ՀԽՍՀ ԿԳԿ-ների անդամ։
Անհիմն բռնադատվել է, հետմահու արդարացվել (1958 թ.)։
Արամ Սերգեյի Փիրուզյան
1945-1948 թվականներին՝ ՀԽՍՀ տեղական արդյունաբերության նախարար, միաժամանակ՝ Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1948 թվականից՝ առաջին տեղակալ, 1952-1953 թվականներին՝ սննդի, 1953-1955 թվականներին՝ պարենային ապրանքների, 1955-1957 թվականներին՝ թեթև սննդի, մսի-կաթի և ձկան արդյունաբերության, 1957-1961 թվականներին՝ առևտրի նախարար։
1961-1967 թվականներին՝ ԽՍՀՄ Կառավարության առևտրային ներկայացուցիչը Հունաստանում։ ԽՍՀՄ (1937-1954 թվականներ) և ՀԽՍՀ (1938-1963 թվականներ) ԳԽ-ների պատգամավոր։
Աղասի Սողոմոնի Սարգսյան
ՀԽՍՀ ԺԿԽ նախագահ՝ 1943-1947 թվականներին։ Ավարտել է Նովոչերկասկի (ՌԴ) գյուղատնտեսական և հողբարելավման ինստիտուտը (1930 թվական)։
1938-1943 թվականներին՝ ՀԿ(բ) կԿԿ քարտուղար, 1947-1952 թվականներին՝ ՌԽՖՍՀ գյուղատնտեսական փոխնախարար, 1952-1965 թվականներին՝ ՌԽՖՍՀ Նախարարների խորհրդին կից ջրատնտեսության գլխավոր վարչության պետի տեղակալ։ ԽՍՀՄ (1946-1950 թվականներ) և ՀԽՍՀ (1938-1955 թվականներ) ԳԽ-ների պատգամավոր։
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ կառավարում Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան Կատեգորիա:Ղեկավարների ցանկեր
Ժողովածու (35)
Ժողովածու (35), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 35 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1642-1715 թվականներին Տէր Յակոբ (Բ) գրիչի կողմից,։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,1X10,9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 243 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշետախտակ։ Հիշատակարաններ՝ O :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ծննդոց
Ծննդոց (եբրայերեն՝ בְּרֵאשִׁית‎ (Բե-րեշիթ),, ), Աստվածաշնչի առաջին գիրքը, բովանդակում է աշխարհի և մարդու արարման, Ադամի և Եվայի անկման ու դրախտից արտաքսման, մահվան ու տառապանքի առաջացման, ջրհեղեղի, բաբելոնյան աշտարակաշինության, ազգերի կազմավորման և նրանց աշխարհով մեկ սփռվելու, Աստծո կողմից հրեա ժողովրդի առանձնացման, նրա նահապետների՝ Աբրահամի, Իսահակի, Հակոբի և Հովսեփի ընտրության պատումները՝ մարդկությունն օրհնելու և աշխարհի փրկությունը նախապատրաստելու համար։ Ըստ քրիստոնեական վարդապետության՝ Ծննդոց գրքով Աստված աստիճանաբար բացահայտում է իրեն, ինչն իր լրումը պիտի գտներ ի Քրիստոս։
Դոլգայա (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Դոլգայա (Долгая), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի կազմում։
Ծննդոց
Արտաքին հղումներ
Ծննդոց գիրքն աշխարհաբար թարգմանությամբ
Դոլգայա (գյուղ, Լիպեցկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լիպեցկի շրջանի բնակավայրեր
Ծննդոց
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիրք Ծննդոց
Ուես Անդերսոն
Ուեսլի Մորտիմեր Ուելս (Ուես) Անդերսոն (Wesley Mortimer Wales "Wes" Anderson, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, պրոդյուսեր։ Երկու անգամ անվանակարգվել է Օսկարի համար. առաջին անգամ «Տենենբաում ընտանիք» ֆիլմի համար, 2001 թվականին, երկրորդ անգամ «Լիալուսնի թագավորություն» ֆիլմի համար, 2012 թվականին։ Ինչպես նաև առաջադրվել է լավագույն անիմացիոն ֆիլմ անվանակարգում «Ֆանտաստիկ պարոն Ֆոքս» տիկնիկային մուլտֆիլմի համար, 2009 թվականին։
Կենսագրություն
Ուեսլի Ուելս Անդերսոնը ծնվել է 1969 թվականի մայիսի 1-ին Հյուսթոնում (Տեխաս, ԱՄՆ)։ Ուեսլիի հայրը՝ Մելվեր Անդերսոնը, գովազդային ընկերության տնօրեն էր։ Մայրը՝ Թեքսաս Անդերսոնը (Texas Anderson), հնէաբան էր, իսկ ավելի ուշ աշխատել է որպես անշարժ գույքի գործակալ։ Անդերսոնը մեծացել է երկու եղբայրների՝ Էրիկի ու Մելի հետ։ Ծնողները բաժանվեցին, երբ նա 8 տարեկան էր։ Հետագայում Անդերսոնը խոստովանել է, որ «դա իր և իր եղբայրների կյանքի ամենակարևոր իրադարձություններից էր»։ Բաժանման պատմությունը նախատիպ է ծառայել «Տենենբաում ընտանիք» ֆիլմի սցենարի համար։
Արվեստի գեղարվեստական առանձնահատկությունները
Անդերսոնի նկարները հեղինակային են, որովհետև նա մասնակցություն է ունենում կինոարտադրման յուրաքանչյուր էտապում։ Ռեժիորը կադրերը հագեցնում է այնքան մեծ քանակությամբ մանրամասնություններով, որ ֆիլմի ավարտից հետո ցանկություն է նայում վերանայել այն։ Բացի այդ, Անդերսոնը երաժշտության մեծ երկրպագու է և ինքն է ընտրում իր ֆիլմերի երաժշտությունները։ Դրա վառ օրինակ է «Գնացք Ջարջիլինգի վրայով»
Անդերսոնի խոսքերով իր բոլոր ֆիլմերն անձնական են, սկզբից ինչև վերջ ։
Իր տեսած հինգ լավագույն ֆիլմերի ցանկում նա առանձնացնում է «Terror's Advocate», «Եվանգելիոն» անիմեն, «Խամաճիկների կյանքից», «Life Lessons» և «Անհետ կորածը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Մայիսի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սցենարիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ
(3970) Էռան
(3970) Էռան (Herran), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի հունիսի 28-ին Կառլոս Տոռեսի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,556789 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2186 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,895 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1493,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24108 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլոս Տոռեսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
In the Wee Small Hours
In the Wee Small Hours (Կարճ ժամերին), ամերիկյան երգիչ Ֆրենկ Սինատրայի իններորդ ստուդիական ալբոմ։ Ալբոմը թողարկվել է 1955 թվականի ապրիլին Capitol լեյբլում։ Պրոդյուսերը Վոյլ Գիլմորն է, իսկ գործիքավորումները ստեղծվել են երաժիշտ Նելսոն Ռիդլի կողմից։ Ալբոմի բոլոր երգերը վերաբերվում են որոշակի թեմաներին, ինչպիսիք են ՝ մենակությունը, ինքնավերլուծությունը, կորցրած սերը, անհաջող հարաբերությունները, դեպրեսիան և գիշերային կյանքը։ in the Wee Small Hours-ը անվանվել է առաջին կոնցեպտուալ ալբոմներից մեկը։
In the Wee Small Hours-ը լույս է տեսել երկու տասը դյույմ ձայնապնակով, ինչպես նաև մեկ տասներկուերորդ դյույմ սկավառակով, ինչը նրան դարձրել է այդ կրիչի վրա հրատարակված առաջին փոփ ալբոմներից մեկը։
Սկավառակը հրատարակվել է նաև չորս 45-rpm-ի ձևաչափով, չորս երգով յուրաքանչյուրում, որոնք վաճառվում են նույն ծրարներով, ինչպես տասը-դյույմանոց ձայնապնակներում, ինչպես 45-rpm սինգլները, այլ ոչ թե թղթի մեջ։
Ալբոմը առևտրային հաջողություն է ունեցել՝ Billboard 200 հիթ-շքերթում երկրորդ հորիզոնական զբաղեցնելուց հետո, ինչը Սինատրայի լավագույն արդյունքն էր 1947 թվականից ի վեր, երբ թողարկվել է Songs by Sinatra-ն։ 2002 թվականին ալբոմը հավաստագրվել է որպես ոսկե Միացյալ Նահանգներում, իսկ ընդհանուր վաճառքը կազմել է 500 000։ 2012 թվականին Rolling Stone-ը «բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն ալբոմների» ցանկում զբաղեցրել է 101-րդ հորիզոնականը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Ղարաքյոյ (Այնթապի գավառ)
Ղարաքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։
Պատմություն
Ղարաքյոյի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 15 ընտանիք հայ և 7 տուն այլազգի բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թութաքի շրջանի համայնքներ
Գործազրկություն
Գործազրկություն, գործազուրկ է համարվում աշխատունակ հասակի մարդը, ով աշխատանք չունի, ակտիվ փնտրում է և գտնելուն պես պատրաստ է անցնել աշխատանքի։ Գործազրկությունը հանգեցնում է կապիտալի արտահոսքին, որը վատթարացնում է տնտեսական կոնյուկտուրան և հեռացնում է հավասարակշռված աճի հորիզոնները։ Բնակչության կենսամակարդակի նվազումը հանգեցնում է սպառողական պահանջարկի կրճատմանը, խնայողությունների մակարդակի նվազմանը, որը նույնպես նպաստում է արտադրության որոշ մասի կրճատմանը։ Գործազրկությունը, լինելով արտադրության անկման ծնունդ, դառնում է տնտեսական անկայունության այն օղակը, որն ընդունակ է այդ անկումը խորացնել։
Էություն
Երկրի քաղաքացիական բնակչությունը (16 տարեկանից բարձր) սովորաբար բաժանվում է երկու մասի՝ աշխատուժի մեջ ընդգրկված մարդիկ և աշխատուժի կազմում չընդգրկված մարդիկ։ Աշխատուժի կազմում չընդգրկված քաղաքացիական բնակչությունն է՝ սեփական տնային տնտեսություններում զբաղվածները, ուսանողները, բանակում ծառայողները, կենսաթոշակառուները, հաշմանդամները։ Գործազրկությունը սոցիալ-տնտեսական երևույթ է, որը այս կամ այն չափով գոյություն ունի ցանկացած երկրում։ Գործազրկության դեպքում աշխատուժի առաջարկը գերազանցում է դրա նկատմամբ եղած պահանջարկին։
Տեսակներ
Գործազրկության տեսակներն են՝ Լրիվ զբաղվածություն կատեգորիան բնորոշում է տնտեսական մի իրավիճակ, երբ պարբերաշրջանային գործազրկությունը հավասար է 0-ի, և տնտեսությունում առկա են ֆրիկցիոն և կառուցվածքային գործազրկությունների տեսակները։ Այսինքն՝ լրիվ զբաղվածությունը հավասար է ֆրիկցիոն գործազրկություն + կառուցվածքային գործազրկություն։ Սա հաճախ անվանում են գործազրկության բնական մակարդակ։
Գործազրկության սոցիալական և տնտեսական հետևանքները
Գործազրկությունը երբ հասնում է պրոբլեմային մակարդակի, այսինքն գերազանցում է բնական մակարդակը իր հետ բերում է մեծ տնտեսական և սոցիալական վնասներ։ Առաջին հերթին գործազրկության գլխավոր գինը չթողարկվող արտադրանքն է, այսինքն չարտադրված ՀԱԱ-ի որոշակի ծավալը։ Մակրոտնտեսագիտության հայտնի հետազոտող Արթուր Օուքենը այդ կապը արտահայտել է մաթեմատիկորեն։ Ըստ նրա օրենքի եթե գործազրկության մակարդակը գերազանցում է բնական մակարդակը 1\% -ի չափով, ապա ՀԱԱ-ն նվազում է 2.5\% -ով, ապա նշանակում է որ եթե գործազրկության մակարդակը չբարձրանա անհրաժեշտ է ՀԱԱ-ի տարեկան աճ։
Բարձր գործազրկությունը ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև սոցիալական աղետ է. աշխատուժը կորցնում է իր որակավորումը, մարդիկ կորցնում են իրենց անձի նկատմամբ հարգանքը, քայքայվում են ընտանիքներ, ավելանում է արտագաղթը, աճում է հանցագործությունների թիվը։
Գործազրկության բնական մակարդակը
Գործազրկության մակարդակը լրիվ զբաղվածության պայմաններում հավասար է ֆրիկցիոն և կառուցվածքային գործազրկության մակարդակների գումարին։ Այլ կերպ ասած տնտեսությունը լրիվ զբաղվածության մակարդակի հասնում է, երբ ցիկլային գործազրկությունը հավասար է 0-ի։ Ազգային արդյունքի իրական ծավալը, որը կապված է գործազրկության բնական մակարդակի հետ կոչվում է տնտեսական արտադրական պոտենցիալ։
Գործազրկության մակարդակը որոշելու համար 16 տարեկանից բարձր ամբողջ բնակչությունը բաժանվում է 3 մեծ խմբի՝
Այսպիսով ամբողջ աշխատուժը հավասար է զբաղվածների և գործազուրկների թվի գումարին։ Այստեղից գործազրկության մակարդակը հաշվում է որպես ամբողջ չափահաս բնակչության համար ցուցանիշ, ինչպես նաև առանձին սոցիալական խմբերի համար։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գործազրկություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Ժողովածու (1386)
Ժողովածու  (1386), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1386 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Ստացողը եղել է Միքայելը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 198 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` դրոշմազարդ կաշի։ Հիշատակարան ստացողի՝ 59բ, հետագայի՝ 2բ (1710 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կոբելյակսկի քաղաքային խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Կոբելյակսկի քաղաքային խորհուրդ  (Кобеляцька міська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կոբելյակսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 11 968 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12,1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9874 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Spoon
Spoon, էզոտերիկ ծրագրավորման լեզու, որն համարժեք է Brainfuck–ին, բացառությամբ այն բանի, որ հրամանները կազմված են միայն զրոներից և մեկերից ( և  )։ Հրամանները կոդերը այնպես են ընտրված, որ թույլ են տալիս ճանաչել հրամաններն առանց լրացուցիչ բաժանիչի։ Գործնականում իրենից որևէ արժեք չի ներկայացնում։ Այն միայն կարող է օգտակար լինել Brainfuck–ով գրված ծրագիրը երկուական տեսքով ներկայացնելու համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:Էզոտերիկ ծրագրավորման լեզուներ
Պոլտավայի ճակատամարտ
Պոլտավայի ճակատամարտ (1709), ռուսական և շվեդական զորքերի միջև գլխավոր ճակատամարտը Հյուսիսային պատերազմի (տես Հյուսիսային պատերազմ 1700-1721) ժամանակ, հունիսի 27-ին։ Շվեդական թագավոր Կարլ XII-ի զորքերը ((35 հզ զինվոր, 32 հրանոթ), որ Ռուսաստան էին ներխուժել 1708 թվականին) 1709 թվական-ի ապրիլին պաշարեցին Պոլտավան։ Քաղաքի կայազորը (4200 զինվոր և 2500 զինված քաղաքացի, 29 հրանոթ, հրամանատար՝ գնդապետ Ա․ Ս․ Կելին) դրսից վրա հասած ռուսական հեծելազորի (գեներալ Ա․ Դ․ Մենշիկովի գլխավորությամբ) և ուկրաինացի կազակների աջակցությամբ հաջողությամբ ետ մղեց մի քանի գրոհ։ Մայիսի վերջին Պոլտավային մոտեցան ռուսական բանակի հիմնական ուժերը Պետրոս I-ի գլխավորությամբ։ Հունիսի 16-ի ռազմական խորհրդում որոշվեց տալ գլխավոր ճակատամարտը։ Հունիսի 25-ին ռուսական բանակը (42 հզ զինվոր, 72 հրանոթ) դիրքավորվեց Պոլտավայից 5 կմ հեռավորության վրա։ Կարլ XII ռուսների վրա գրոհելու համար առանձնացրեց 20 հզ զինվոր, 4 հրանոթ, պահեստում (Պոլտավայի մոտ) թողնելով շուրջ 10 հզ մարդ, այդ թվում դավաճան հետման Ի․ Ս․ Մազեպայի կողմից խաբված ուկրաինացի և զապորոժյան կազակներին։ Հունիսի 27-ի գիշերվա ժամը 2-ին շվեդական զորքերը հարձակվեցին ռուսական ռեդուտների (ամրությունների) վրա և հաջողություն չունեցան։ Անհաջող գրոհից հետո շվեդացի զորքերը ետ քաշվեցին և նորից գրոհեցին առավոտյան ժամը 9-ին։ Ճակատամարտի ընթացքում ռուսական հետևակը սկսեց նեղել հակառակորդին՝ ճակատից, իսկ հեծելազորը՝ շրջանցել թևերը։ Ժամը 11-ի մոտ շվեդները դիմեցին փախուստի։ Կարլ XII և Մազեպան փախան Օսմանյան կայսրություն։ Շվեդների կորուստը կազմեց 9 հզ-ից ավելի սպանված և 18 հզ–ից ավելի գերի, ռուսներինը՝ 1345 սպանված և 3290 վիրավոր։ Պոլտավայի ճակատամարտի հետևանքով Շվեդիայի ռազմական հզորությունը սասանվեց, և պատերազմում տեղի ունեցավ բեկում հօգուտ Ռուսաստանի։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Շվեդիայի ճակատամարտեր Կատեգորիա:1709
Յունոստ (գյուղ, Շարանսկի շրջան)
Յունոստ (Юность, Юность), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ղարղուն
Հիմնել են Փերիայի մյուս գյուղերի բնակիչները 17-րդ դար 2-րդ կեսին։ 1970 թ-ին ուներ 30 ընտանիք հայ բնակիչ, զբաղվում են երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Ղարղունում կա եկեղեցի (Ս. Նշան)՝ կից վարժարանով։ Եկեղեցում պահվում է երկու ձեռագիր ավետարան։
Կատեգորիա:Իրանի հայաբնակ գյուղեր
Մատի (Կոսմայի վտակ)
Մատի (Маты), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոսմա գետի ձախ ափին՝ 97 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Աստերոիդների ցանկ (161801-161900)
Աստերոիդների ցանկ (161701-161800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (161901-162000)
|}
Ֆեդորովկա (ավան, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Ֆեդորովկա (Федорівка), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1900 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ֆեդորովկա ավանում բնակվում էր 705 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,218 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3233,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Եռաբարբառ
Եռաբարբառ, հնչյունաբանական միավոր, գոյանում է մեկ վանկի սահմաններում երեք ձայնավորների (կամ ձայնավոր ու ձայնորդ հնչյունների) արտասանական սերտ զուգակցումով կամ համակցումով, որտեղ դրանցից մեկը պահպանում է իր վանկարար հատկությունը։ Եռաբարբառներ ուներ գրաբարը՝ եայ, եաւ, ւոյ, ուայ, ուաւ, էայ (օրինակ՝ պաշտոնեայք, պատանեաւք, այգւոյ և այլն)։ Դրանք բոլորն էլ բարձրացող-իջնող տիպի են, այսինքն՝ նրանց մեջ վանկարար լիահունչ տարրը գտնվում է մեջտեղում։ Երբեմն եռաբարբառների շարքն են դասվում նաև իայ հնչյունակապակցությունը, որ կա միայն բառում, ինչպես նաև ուոյ, ուաւ, էիւ համակցությունները։ Գրաբարն ուներ նաև ուէ եռաբարբառակերպը (նուէր, պատուէր)։
Ետգրաբարյան հայերենը եռաբարբառներ ու եռաբարբառակերպեր չունի։ Միակ եռաբարբառակերպը յայ եռահնչյունն է (միան, լռելյայն)։ Մյուս եռաբարբառներին նոր հայերենում փոխարինում են երկհնչյուններ կամ ձայնավորի ու բաղաձայնի կապակցություններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հնչյունաբանություն
Ելք
Ելք (հին հունարեն՝ ἔξοδος (exodos), եբրայերեն՝ שמות‎ (Շեմոթ (անուններ)), Հին Կտակարանի երկրորդ գիրքը։ Գրքում շարադրվում է Աբրահամի ժառանգների Եգիպտոսում ապաստան գտնելուց և բազմամարդ ժողովուրդ դառնալուց հետո փարավոնի կողմից նրանց ստրկացման, Տիրոջ կողմից Մովսես մարգարեի միջոցով իր ժողովրդին ազատագրման, Սինա լեռան վրա ուխտի կնքման ու իր պատվիրանների ու օրենքների հայտնության, Աստծո համար վկայության խորանի կառուցման պատմությունը։ Կատեգորիա:Հին Կտակարանի գրքեր Կատեգորիա:Հին Կտակարան Կատեգորիա:Աստվածաշունչ
Պուկաչ (Վյատկայի վտակ)
Պուկաչ (Пукач), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սլոբոդսկոյ շրջանում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի աջ ափին՝ 744 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Գետը հոսում է հարավ-արևմուտք ճահճոտ անտառներում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Վելիկայա Օսնիցա
Վելիկայա Օսնիցա (Велика Осниця), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1537 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Օսնիցա գյուղում բնակվում էր 668 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,46 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 271,54 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1537 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լոբնոր
Լոբնոր  (ույգուրերեն՝ لوپنۇر, 罗布泊), անհոսք ցամաքող աղի լիճ Չինաստանի արևմուտքում, Սինցզյան-Ույգուրական ինքնավար մարզի տարածքում գտնվող Կաշգարյան հարթավայրի (Թարիմի հարթավայր) արևելյան մասում, ծովի մակարդակից 780 մ բարձրության վրա։ Ժամանակին լինելով աղի լիճ, ինչպիսին Արալի ծովն է, Լոբնոր լիճն աստիճանաբար սկսեց փոքրանալ և աղակալել մարդու տնտեսական գործունեության արդյունքում։
Անվանում
Անվանումն առաջացել է տիբեթերեն լոբ «տղմոտ» և մոնղոլերեն նոր «լիճ» բառերից ։
Նկարագրություն
Լճի մակերեսը խիստ ցամաքային անապատի պայմաններում կախված է և միշտ կախված է եղել լիճը թափվող Թարիմ գետի ջրերից, որոնք ժամանակին լցնում էին ավելի խոշոր Թարիմի լիճը։ Լոբնորից դեպի հյուսիս գտնվում է Արևելյան Ասիայի ամենացածր կետը՝ Թուրֆանյան իջվածքը (-154 մ)։
Չնայած նրան, որ ոչ վաղ անցյալում լիճը գոյություն է ունեցել, որպես մեկ միասնական լիճ, որը 1928 թվականին ուներ մինչև 3100 կմ² մակերես, արհեստական ոռոգման զարգացումը և Սինցզյան-Ույգուրական ինքնավար մարզի բնակչության թվի արագ աճը (ներկա դրությամբ բնակչության թիվը կազմում է մոտ 20 միլիոն մարդ) և հողմային էրոզիան հանգեցրել են լճի տրոհմանը մի քանի փոքր լճերի և ճահիճների, որոնք վերջին 40 տարիների ընթացքում տեղափոխվել են դեպի արևմուտք 30-40 կիլոմետրով։ Սակայն, լճի ոչնչացման գլխավոր պատճառն է հանդիսացել բարդիների, ուռենիների, եղեգի ինտենսիվ հատումը բնակավայրերի ջեռուցման նպատակով։
Ատոմային փորձարկումներ
1964 թվականին Լոբնորում անցկացվել են Չինաստանի առաջին ատոմային փորձարկումները, նախագծի կոդային անվանումը «596» էր։ 1964 թվականից լճի հատակն օգտագործվում էր ատոմային հրաձգարան։ 1967 թվականից անցկացվել է Չինաստանի ջրածնային ռումբի առաջին փորձարկումը՝ № 6 ատոմային փորձարկումը, ինքնաթիռից արձակված ռումբի օդում փայթյունը կատարվել է Լոբնորի հրաձգարանում։
Մինչև 1996 թվականը հրաձգարանում անցկացվել է 45 ատոմային փորձարկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստանի լճեր Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ասիայի լճեր
Վերա Վեյցման
Վերա Վեյցման (ծննդյան անունը` Շացման, ), բժիշկ և սիոնիստական շարժման գործիչ։
Իսրայելի առաջին նախագահ Խայիմ Վեյցմանի կինը։
Կենսագրություն
Վերան ծնվել է Ռոստովում, Իսայի և Ֆեոդոսիա  Շացմանների ընտանիքում։ Բժշկական կրթություն է ստացել Ժնևի համալսարանում։ Ժնևում, համալսարանի սիոնիստական ակումբում, ծանոթանում է Խայիմ Վեյցմանի հետ և ամուսնանում նրա հետ 1906 թվականին, հարսանիքը տեղի է ունենում Սոպոտում (այդ ժամանակ` Գերմանական կայսրության տարածք), որից հետո Վեյցմանի ընտանիքը շուրջ երեսուն տարի բնակվում է Մանչեստերում (Մեծ Բրիտանիա)։
Խայիմը և Վերան ունեցան երկու որդի Բինյամինը (1907) և Միքայելը (1916)։ 1913 թվականին Վերան ստանում է բժշկական արտոնագիր և աշխատում որպես մանկաբույժ ։
1920 թվականին Վերա Վեյցմանը հանդես է գալիս որպես Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության (WIZO) հիմնադիրներից մեկը և շուրջ 40 տարի այնտեղ զբաղեցնում ղեկավար պաշտոններ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո Վերա Վեյցմանը Մեծ Բրիտանիայում ստեղծեց երիտասարդական ալիայի բաժին և հետագայում ղեկավարեց այն Իսրայելում, որպես պատվավոր նախագահ։ Վերայի և Խայիմի կրտսեր որդին` Միքայելը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայում էր բրիտանական ՌՕՈւ-ում որպես օդաչու և զոհվել է, երբ նրա ինքնաթիռը խփվել է Բիսկայան ծոցում ։
Իսրայելի անկախության համար մղվող պատերազմի ժամանակ Վերա Վեյցմանը զբաղվում էր վիրավորների բուժմամբ և վերականգնմամբ, իսկ պատերազմի ավարտից հետո հիմնեց և ղեկավարեց անկախության պատերազմի հաշմանդամների ասոցիացիա։ Նա ստեղծեց վիրավորների վերականգնողական երկու կենտրոն, Բեյթ-Քեյը Նագարիայում և Խաիմ Շիբայի անվան բժշկական կենտրոնի վերականգնողական բաժանմունքը, ինչպես նաև աջակցություն էր ցուցաբերում Մագեն Դավիդ Ադոմին և տասնյակ բարեգործական կազմակերպությունների։ Որպես առաջին տիկին` նա մասնակցել է Վեյցմանի տան ներքին հարդարման աշխատանքների նախագծմանը և Վեյցմանի ինստիտուտի համալիրի մեջ մտնող տան նախագծմանը, որտեղ բնակվում էին ամուսինները։ Ամուսնու մահից հետո ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Խայիմ Վեյցմանի արխիվի ստեղծման աշխատանքներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի բժշկուհիներ Կատեգորիա:Իսրայելցի մանկաբույժներ Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկուհիներ Կատեգորիա:Իսրայելի հրեաներ Կատեգորիա:Իսրայելցի հասարակական գործիչներ
Ժողովածու (1204)
Ժողովածու (1204), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1204 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1231-1234 թվականներին Մաթեոս, Ստեփաննոս, Կարապետ գրիչների կողմից, Սանահինում։ Ստացողը եղել է Համազասպը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25×16.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 325 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 16ա, 93ա, 149բ, 324բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մյանմայի դրոշ
Մյանմայի դրոշը դեղին, կանաչ և կարմիր գույներով (վերևից ներքև), հավասարաչափ հորիզոնական շերտերով ուղղանկյուն պաստառ է՝ լայնքի և երկայնքի 2։3 հարաբերակցությամբ։ Դրոշի կենտրոնում գտնվում է սպիտակ հնգանկյուն աստղը։
Գույներ
Կատեգորիա:Մյանմայի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:2010 դրոշներ
Անոյա
Անոյա  (Anoia) քաղաք Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2378 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 238 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89020։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 00966։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքիներ
Բելիկսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Բելիկսկի գյուղական խորհուրդ  (Білицька селищна рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Բելիկսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 5 786 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Դոլգայա Լուկա
Դոլգայա Լուկա (Долгая Лука), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռոե Վոլչիանո
Ռոե Վոլչիանո (Roè Volciano), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։ Բնակչության թիվը կազմում է 4177 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայան։ Բնակչության խտությունը կազմում է 835 մարդ/ կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 5 կմ2 տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25077։ Հեռախոսի կոդ՝ 0365։
Ժողովածու (1397)
Ժողովածու (1397), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է։ Ձեռագիրը գրվել է 1735-1737 թվականներին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16․8×10․5սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 463 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 455բ-458ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ռոե Վոլչիանո
Բնակավայրի հովանավորն են համարվում առաքյալներ՝ Պողոսը և Պետրոսը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Դյորդ Ցիֆրա
Կենսագրություն
Դյորդ Ցիֆրան ծնվել է 1921 թվականի նոյեմբերի 5-ին Բուդապեշտում, աղքատ գնչուների ընտանիքում։ Նրա հայրը, ում անունը նույնպես Դյորդ էր, 1910-ական թվականներին ցիմբալ է նվագել Փարիզի կաբարեներում ու ռեստորաններում։ Սակայն Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո նա բանտարկվել է որպես թշնամական երկրի քաղաքացի, իսկ նրա կինն ու երկու դուստրերը վտարվել են Հունգարիա։ Ընտանիքը վերամիավորվել է պատերազմի ավարտից հետո։
Տասը տարեկան հասակում Ցիֆրան ընդունվել է Ֆերենց Լիստի ակադեմիա՝ դառնալով այդ կրթական հաստատության ամենաերիտասարդ ուսանողը նրա ամբողջ պատմության ընթացքում։ Այնտեղ նա աշակերտել է Էռնստ ֆոն Դոնանիին և Իշտվան Տոմանին։ 1933 թվականից ելույթներ է ունեցել Հունգարիայում, 1937 թվականին համերգային շրջագայության է մեկնել Հոլանդիա և Սկանդինավիա ։
1942 թվականին Դյորդ Ցիֆրան ուղարկվում է ռազմաճակատ։ Հունգարիան պատերազմում էր նացիոնալ-սոցիալիստական Գերմանիայի կողմից, որի դաշնակից բոլոր երկրները, այդ թվում նաև Հունգարիան պատերազմի դաշտ էին ուղարկում մեծ թվով հրեաների ու գնչուների՝ պատանդ պահելով նրանց ընտանիքները։ Դյորդ Ցիֆրան ունեցել է կին և փոքր որդի։ Սկզբում նա ծառայել է որպես հետևակային, ապա տանկիստ, սակայն առաջին իսկ հնարավորության դեպքում լքել է իր գումարտակը և արդյունքում եղել է այդ գումարտակի միակ փրկված զինվորը ։
Հունգարիա է վերադարձել 1947 թվականին։ Ընտանիքը պահելու համար դաշնամուր է նվագել բարերում ու ակումբներում։ 1950 թվականին ձերբակալվել է քաղաքական պատճառներով։ Կալանավայրում, իմանալով, որ Ցիֆրան երաժիշտ է, ծեծելիս խփել են ձեռքերին, հանձնարարել այնպիսի աշխատանք, որ ծանրաբեռնվածությունն ընկնի ձեռքի թաթերի վրա։
1953 թվականին բանտից դուրս գալուց հետո շատ ջանքեր են պահանջվել, որպեսզի վերականգնի ձեռքի թաթի ու մատների բնականոն աշխատանքը։ 1955 թվականին նա հաղթել է Ֆերենց Լիստի անվան միջազգային մրցույթում (Franz Liszt International Piano Competition), որն անցկացվել է Բուդապեշտում։
1956 թվականին Դյորդ Ցիֆրան ընտանիքի հետ փախել է Վիեննա, որտեղ նոյեմբերին համերգ է տվել։ Փարիզում և Լոնդոնում ելույթներ ունենալուց հետո բնակություն է հաստատել Ֆրանսիայում, հետագայում ստացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն (Ժորժ Georges անունով)։ Կազմակերպել է Լա Շեզ Դյո աբբայության (Օբերն շրջան) երգեհոնի վերականգնումը, իսկ ավելի ուշ այնտեղ հիմնել է փառատոն։ 1969 թվականին Վերսալում կազմակերպել է դաշնակահարների միջազգային մրցույթ, որ կոչվում է իր անունով։
1973 թվականին ստեղծել է իր հիմնադրամը՝ նպատակ ունենալով վերականգնել Սանլիսի Սեն Ֆրանբուր թագավորական մատուռը (Collégiale Saint-Frambourg de Senlis) և աջակցել երիտասարդ նկարիչներին։ 1976 թվականից վերականգնված մատուռի Ֆերենց Լիստի սրահում Ցիֆրայի հիմնադրամն անցկացնում է երիտասարդ կատարողների ամենամյա մրցութային լսումներ. մրցանակակիրների թվում են եղել Պասկալ Ամուաելը (Pascal Amoyel) Էմանյուել Սվերկը (Emmanuelle Swiercz), փողհարներ Գի Տուվրոնը, Իբրահիմ Մաալուֆը, դիրիժոր Լիոնել Բրենգե, թավջութակահարներ Սյուզան Ռամոնը (Suzanne Ramon), Ֆրեդերիկ Լոդեոնը, Ադրիեն Ֆրաս-Սոմբեն (Adrien Frasse-Sombet : 1986 թվականից Դյորդ Ցիֆրան վարպետության դասեր է տվել Սենլիսում. նրա աշակերտների շարքում է եղել նաև արգենտինացի դաշնակահար Աքիլես Դել Վինը (Aquiles Delle Vigne) :
Դյորդ Ցիֆրայի որդին՝ Դյորդ Ցիֆրա կրտսերը (1942-1981), եղել է դիրիժոր, բազմիցս ելույթներ է ունեցել և ձայնագրվել հոր հետ։ Նրա կարիերան եղել է խոստումնալից, սակայն 1981 թվականին զոհվել է հրդեհի ժամանակ։ Դրանից հետո Դյորդ Ցիֆրան՝ որպես դաշնակահար, այլևս չի աշխատել նվագախմբերի հետ։ Նա համերգներով հանդես է եկել Եվրոպայում, 1984 թվականին՝ ԱՄՆ-ում (Լոս Անջելես, Սան Ֆրանցիսկո) ու Կանադայում (Տորոնտո)։ Կարիերայի ավարտին տարեկան տվել է 6-7 համերգ՝ իր ժամանակի մեծ մասը նվիրելով հիմնադրամին։
Դյորդ Ցիֆրան մահացել է 1994 թվականի հունվարի 17-ին Փարիզում սրտային անբավարարությունից (նա տառապում էր թոքերի քաղցկեղից)։ Թաղված է Սանլիսի գերեզմանատանը՝ որդու կողքին։
Արվեստ
Դյորդ Ցիֆրան կատարել է հիմնականում Ֆերենց Լիստի ստեղծագործությունները։ Կատարել է նաև Ֆրեդերիկ Շոպենի, Էդվարդ Գրիգի, Սերգեյ Ռախմանինովի, Պյոտր Չայկովսկու համերգները նվագախմբի հետ, Մոցարտի, Բեթհովենի ստեղծագործություններից, սեփական ստեղծագործություններն ու Ռոսսինիի, Գունոյի, Շտրաուսի և այլոց օպերաների հատվածների նվագադարձություններ։
1954 թվականից Դրոյդ Ցիֆրայի ելույթների ձայնագրությունները կատարվել են Hungaroton, 1956 թվականից՝ EMI Records (ձայնագրությունների մեծ մասը), APR (Մեծ Բրիտանիա), Supraphon, Philips ընկերությունների կողմից։
Հետաքրքիր փաստեր
The Art of Piano — Great Pianists of 20th Century (1999) փաստավավերագրական ֆիլմի էպիզոդներից մեկը նվիրված է Դյորդ Ցիֆրային։
Դյորդ Ցիֆրայի անունն է կրում Բադենում անցկացվող դաշնամուրային մրցույթը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ
(3971) Վորոնիխին
(3971) Վորոնիխին (Voronikhin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,850565 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3328 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3683 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1757,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20479 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վանգենբուրգ Էնգենտալ
Վանգենբուրգ Էնգենտալ (Wangenbourg-Engenthal), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1380 մարդ, բնակչության խտությունը` 43.78 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 31.52 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 33 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Սառնարան-մայրիկի տեսություն
Սառնարան-մայրիկի տեսություն, գիտականորեն չապացուցված տեսություն ըստ որի՝ աուտիզմի առաջացման պատճառը մայրական ջերմության բացակայությունն է։ Առկա հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ աուտիզմի առաջացման պատճառների մեջ գերակշռում են ժառանգական գործոնները ։
Վանգենբուրգ Էնգենտալ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 873 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 647-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 226։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,1 %։ 647 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 610 անձ (336 տղամարդ և 274 կին)։ Գործազուրկ են եղել 37 անձ (15 տղամարդ և 22 կին)։ 226 անաշխատունակներից 41-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 121-ը` թոշակառուներ, իսկ 64-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Սառնարան-մայրիկի տեսություն
Սառնարան-մայրիկ և Սառնարան-ծնող տերմիններն առաջացել են 1950 թվականին՝ որպես աուտիզմով կամ շիզոֆրենիայով տառապող երեխաների մայրերի /ծնողների/ պիտակ։ Երբ Լեո Կաններն առաջինը հայտնաբերեց աուտիզմը՝ 1943 թվականին, նա արձանագրեց աուտիզմով տառապող երեխաների ծնողների մոտ ջերմության բացակայությունը։ Ծնողներին, մասնավորապես, մայրերին հաճախ էին մեղադրում իրենց երեխաների ատիպիկ վարքագծի համար, որն ընդգրկում էր խոսքի դժվարություն և ինքնամեկուսացում։ Կանները հետագայում ժխտեց սառնարան-մայրիկի տեսությունը՝ փոխարենը կենտրոնանալով ուղեղի մեխանիզմների վրա ։
Վանգենբուրգ Էնգենտալ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սառնարան-մայրիկի տեսություն
Տեսության ծագում
1943 թվականին իր աշխատության մեջ առաջին անգամ մատնանշելով աուտիզմը՝ Լեո Կանները ուշադրության հրավիրեց աուտիզմով տառապող երեխաների մոտ ծնողական ջերմության բացակայությունը ։ 1949 թվականին հրապարակված թերթում Կաններն առաջարկեց, որ աուտիզմը կարող է վերագրվել «մայրական ջերմության բացակայությանը»՝ նշելով, որ երեխաները ի սկզբանե հանդիպում են ծնողական սառնության, քանի որ ծնողների ուշադրությունը միայն երեխաների նյութական կարիքների վրա է սևեռված։ Նրանք կարծես կոկիկ տեղավորված են սառնարաններում։ Նրանց մեկուսացումը կարծես այդ իրավիճակի մերժումն է․ նրանք մխիթարություն են փնտրում մեկուսանալու մեջ» ։ 1960 թվականի հարցազրույցում Կանները աուտիզմով տառապող երեխաների ծնողներին նկարագրեց՝ որպես միայն «երեխա ունենալու համար բավարար սառույցով սառնարաններ» ։
Չիկագոյի համալսարանում Բրունո Բետլհեյմը օժանդակում էր պարզեցնելու ինչպես հասարակության, այնպես էլ բժշկական տեսանկյունից լայն տարածում գտած այդ պնդումը, չնայած Բետլհեյմը խարդախ մանկական հոգեբան էր, որը մեծապես կեղծել է իր հավատարմագրերը      ։
1950-1960 թվականներին, աուտիզմի առաջացման առանց որևէ կենսաբժշկական գիտական բացատրության, Բետլհեյմը, ինչպես նաև մի շարք հոգեվերլուծողներ հավանություն տվեցին այն տեսակետին, որ աուտիզմի պատճառները մայրիկներն են, ովքեր սառն են, մերժում են իրենց երեխաներին և հնարավորություն չեն տալիս իրենց հետ կապվելու։
Այս տեսությունն անխախտ ընդունվեց բուժհաստատություններում մինչ 1960-ական թվականները։ Շատ հոդվածներ ու գրքեր տպագրվեցին այդ ժամանակահատվածում՝ դիտարկելով մայրական սառնությունը որպես աուտիզմի պատճառ, բայց 1964 թվականն հոգեբան Բերնարդ Ռիմլանդը, ում որդին նույնպես տառապում էր աուտիզմով, հրատարակեց մի գիրք՝ «Մանկան աուտիզմ։ Ախտանիշը և նշանակությունը նյարդային վարքաբանական տեսության համար», որն առարկում էր աուտիզմի առաջացման պատճառի տվյալ բացատրությունը։
Շուտով, 1967 թվականին Բեթելհեյմը գրեց «Դատարկ ամրոց. Մանկան աուտիզմը և ինքնության ծնունդը» որտեղ նա համեմատում էր աուտիզմը համակենտրոնացման ճամբարում բանտարկված լինելու հետ։
"«Համակենտրոնացման ճամբարում բանտարկված լինելու և աուտիզմով ու շիզոֆրենիայով տառապող երեխաների տարբերությունն այն էր, որ երեխային երբեք չի տրվում հնարավորություն անհատականություն ձևավորելու»։"
1990 թվականին, Բեթելհեյմի մահից հետո, պարզ դարձավ, որ նա կեղծել էր իր հավատարմագրերը։ Նրա գիտական աստիճանը մշակույթի պատմությունից էր կամ փիլիսոփայությունից և նա միայն 3 ներածական դաս է լսել հոգեբանությունից ։ Նա պնդում էր, որ Ֆրոյդը նրան որակել էր որպես անձի հոգեվերլուծող, ում անհրաժեշտ էր աճել և զարգանալ։ Բեթելհեյմն, ըստ էության, երբեք չի հանդիպել Ֆրոյդին ։ Բեթելհեյմը շատ բան գիտեր հոգեվերլուծության մասին, բայց դա կարծես սովորել էր որպես այցելու ։
1969 թվականին Կաններն առաջին անգամ քննարկման դրեց սառնարան-մայրիկի տեսությունը ամենամյա տարեկան ժողովում, որն այժմ կոչվում է Աուտիզմի ամերիկյան միություն։ Նա այնտեղ պնդեց."«Իմ առաջին իսկ աշխատություններից մինչև վերջինը ես աուտիզմը որակում եմ ոչ հստակ տերմինով՝ որպես «բնածին»։ Բայց քանի որ ես նկարագրում էի ծնողների մարդկային առանձնահատկությունը, ես հաճախ սխալմամբ ասում էի, որ աուտիզմը ծնողների մեղքն է»։"
Այլ նշանավոր հոգեբույժներ
Սիլվանո Արիտին, ով իր աշխատությունների մեծ մասը գրել է 1950-1960թթ․, աուտիստիկ մտածելակերպը և, ինչպես նա էր անվանում, պալեոլոգիկ մտածելակերպը համարում էր միևնույն երևույթը։ Պալեոլոգիկ մտածելակերպը բնորոշ է ինչպես շիզոֆրենիայով տառապող մարդկանց, այնպես էլ պրիմիտիվ մարդկանց, ովքեր չունեն տրամաբանական մտածելակերպ։ Աուտիզմով տառապող երեխան իր մասին խոսելիս ասում է "դու", և նաև ոչ հաճախ մայրիկի մասին խոսելիս ասում է "ես"։ "Դու"-ն մնում է "դու" և չի փոխարինվում "ես"-ի ։
Մարգարեթ Մահլերի և իր գործընկերների համար աուտիզմը երեխայի պաշտպանությունն է, ովքեր չենք կարողանում մայրիկին ընդունել որպես գլխավոր առաջին կենդանի օբյեկտ։ Սիմբիոտիկ աուտիզմի ախտանիշը կոչվում է "Մահլերի ախտանիշ", որովհետև Մահլերն է առաջինն այն նկարագրել։ Երեխան չի կարողանում տարբերակվել մայրիկից։
Արիետին նախազգուշացրեց, որ աուտիզմի հակումը սոցիալիզացիայի գործընթացի խախտման երևույթ է, և որ երբ աուտիստիկ գործոններ են հայտնվում, կարելի է ենթադրել, որ երեխայի և ծնողների միջև/հատկապես շիզոգեն մայրիկի/ կան դժվարություններ։ Այսպիսի երեխաները չեն կարողանում միմյանց հետ հաղորդակցվել։
Շիզոֆրենիայի մեկնաբանությունը /1955/ աշխատության մեջ Արիետին նշեց, որ սոցիալիզացիայի նորմալ գործընթացի համար անհրաժեշտ է,որ ծնող-երեխա փոխհարաբերությունները ևս լինեն նորմալ։ Սոցիալիզացիային նպաստում են սիրող և ոչ տագնապային ծնողական վերաբերմունքը։ Արիենտին ոչ միայն նշում էր, որ երեխա-ծնող փոխհարաբերությունները սոցիալիզացիայի գլխավոր գործոնն է, այլև դրդում էր կամ ընդունել կամ մերժել հասարակությունը։ Երեխայի պահվածքն այս դեպքում ծնողների մտքերի, զգացմունքների և երեխա-ծնող փոխհարաբերության արտացոլումն է։ Աուտիկ երեխաներն ունեն ծայրահեղ սոցիալիզացման խանգարում և չեն ցանկանում որևէ հարաբերություն ունենալ մարդկանց հետ։ Նրանք "ջնջում" են մարդկանց իրենց գիտակցությունից։
Ժամանակակից մոտեցումներ
Ժամանակակից մոտեցումն այն է, որ աուտիզմն ունի հզոր գենետիկական հիմք, չնայած աուտիզմի գենետիկան դժվար ըմբռներլի է ։ Ավելին, համախտանիշի առաջացման պատճառ կարող են լինել համաճարակները, կենցաղային քիմիկատները, պեստիցիդները ։
Չնայած վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ծնողական ջերմությունը աուտիզմով տառապող դեռահասների և չափահասների մոտ նվազեցնում է վարքային խնդիրները, և որ ծնողի քննադատությունը հանգեցնում է անադեկվատ վարքագծի և այլ ախտանիշների, «սառնարան-մայրիկի» տեսությունը չի ապացուցվում ։
Աուտիզմով տառապող երեխաները՝ նորածին ժամանակ միջինում վարքագծով չեն տարբերակվում մյուս երեխաներից։ «Չհամակցված կախվածություն» ունեցող ենթատիպով աուտիստիկ երեխաների վարքը հեշտությամբ կարելի է բացատրել մտավոր հետամնացությամբ, քան ծնողների վարքագծով ։
Վավերագրական ֆիլմ
2002 թվականին Կարտեմքուին ֆիմս կինոարտադրությունը թողարկել է վավերագրական ֆիլմ՝ «Սառնարան-մայրիկները», որը պատմում է 1950-1960 թվականների ամերիկացի մայրերի մասին, ում բժշկական հաստատությունները մեղադրում էին իրենց երեխաների մոտ աուտիզմի առաջացման մեջ։ Պրիեմերան հեռարձակվել է 2002 թվականի ամռանը ԱՄՆ PBS հեռուստաընկերության կողմից։ PBS-ի կայքէջում ֆիլմն այսպես էր նկարագրված․ «Չնայած տեսությունը ամբողջապես ժխտվում է այսօր, «սառնարան-մայրիկի» ախտորոշումը դատապարտել է հազարավոր աուտիստիկ երեխաների կասկածելի թերապիաների, իսկ նրանց մայրիկներին՝ երկարատև մղձավանջների՝ լի մեղքի զգացումով և անինքնավստահությամբ։ Դեյվիդ Սիմփսոնի, ՋեյՋեյ Հենլիի և Գորդոն Քուինի՝ Կարտեմքուին ուսուցողական ֆիմերի կինոարտադրության նոր ֆիլմում՝ «Սառնարան-մայրիկներում» մայրիկները պատմում են իրենց պատմությունն առաջին անգամ  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աուտիզմ
Արտակ Գուլյան
Արտակ Ասծատուրի Գուլյան (1937, սեպտեմբերի 1, Քերթ, ԼՂՀ Մարտունու շրջան), հայ ընտրասերումնաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1999)։
Կենսագրություն
1967 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1967 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսական նախարարության Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնում, 1993-2001 թվականներին եղել է Ընտրասերման բաժնի վարիչ, 2001-2003 թվականներին ՝ ԼՂՀ «Ակադեմիա» ընկերության հացահատիկային մշակաբույսերի սերմնաբուծության գծով գլխավոր մասնագետ։ 2003 թվականից դասավանդում է Արցախի պետական համալսարանում։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են աշնանացան ցորենի օգտակար մուտանտների, բարձր բերքատու սորտերի ստացմանը և սերմնաբուծությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ընտրասերումնաբաններ Կատեգորիա:Քերթ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ
Մագնուս Կառլսեն
2013 թվականին «Time» ամսագիրը Մագնուս Կառլսենին ընդգրկել է «Հսկաների» անվանակարգում   «Աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ  մարդկանց» ցուցակում  ։
Կենսագրություն
Մագնուսն ունի երեք քույր, մեծը Էլլեն է , իսկ փոքր քույրերը  Ինգրիդն  (1994թ) ու Սիգնան (1996թ) ։ Հնգամյա Մագնուսին շախմատ խաղալ սովորեցրել է հայրը՝ նավթային ընկերության ինժեներ Հենրիկ Կառլսենը , որը ունեցել է մոտ 2100 Էլոյի վարկանիշ և մասնակցել է տեղի մրցաշարերին։ Մագնուսը լրջորեն շախմատով զբաղվել է ութ տարեկանից, կարդացել է շախմատային գրքեր, մասնակցել է  տեղի մրցաշարերին, օրվա ընթացքում երեքից չորս ժամ շախմատ խաղացել համացանցում ։ 2004 թվականին մասնագետները Մագնուսին համարում էին ապագա աշխարհի չեմպիոն ։
Հետաքրքրություններ և հոբբի
Մագնուսը շախմատից բացի զբաղվում է ֆուտբոլով, բասկետբոլով,  թենիսով, սահում է դահուկներով, սիրում է կոմիքսներ ։ Երկրպագում է Մադրիդի Ռեալին։ Երկու անգամ, 2013 թվականին «Ռեալ» - «Վալյադոլիդ»  և 2014 թվականին «Ռեալ» -Սելտա Վիգո|«Սելտա»   խաղերից առաջ կատարել է  առաջին խորհրդանշական հարվածները։
Կառլսենը գովազդում
Կառլսենը հաջողությամբ համատեղում է շախմատը նորաձևության հետ։ Նա ցուցադրում է հոլանդական «G-Star RAW» ընկերության նորաձև հագուստները, որտեղ նրա «կոլեգաներն» են Լիվ Թայլերն ու Ջեմմա Արթերթոնը։ 2012 թվականին Կառլսենը պայմանագիր է կնքել «Վերդենս գանգ» («Verdens Gang» կամ «VG»), նորվեգական օրաթերթի հետ։ Գովազդներից ստացած նրա եկամուտը կազմում է տարեկան  մեկ միլիոն դոլլար ։
Միաժամանակ նա գովազդում է «Play Magnus»  շախմատային հավելվածը,  որի մեջ 19 մակարդակների խաղերը սկսվում են  Մագնուսի 5 տարեկանի մակարդակից, և որի բոլոր մակարդակների հաղթողը հնարավորություն է ունենում հանդիպելու Մագնուսի հետ ։
Խաղաոճն ու գնահատականը
Մագնուսը բազմակողմանի մտածող շախմատիստ է, նա ավելի ուժեղ է միջնախաղերի (միտտելշպիլ) և վերջնախաղերի (էնդշպիլ) ժամանակ, փոքր-ինչ անզգույշ է սկզնախաղերում (դեբյուտ)։ Նա գրեթե վրիպումներ թույլ չի տալիս։ Սերգեյ Կարյակինի խոսքերով՝ «Մագնուսը խաղում է կատարյալ» ։ Հոլանդացի գրոսմայստեր Լյուկ վան Վելին նշել է, որ «Մագնուսի ուժն այն է, որ երբ մյուսները ոչ մի ելք այլևս չեն տեսնում, Մագնուսը դեռ նոր սկսում է իր խաղը» ։ Կառլսենը զգում է հակառակորդի հոգեբանությունը, երբեք չի կորցնում հավատը հաղթանակի հանդեպ, այնքան՝ մինչև հակառակորդը սկսում է սխալներ թույլ տալ ։
Գրող, գրոսմայստեր Վիկտոր Կորչնոյը կարծում էր, որ «Մագնուսը օժտված չէ շախմատային ոչ մի հնարավորություններով։ Նա ընդամենը հիպնոսացնում է իր մրցակցին։ Անկախ բոլոր կարծիքներից ու մեկնաբանություններից Կառլսենն այսօր լավագույնն է։ 2011 թվականից նա աշխարհում ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող շախմատիստն է։ Շախմատային աշխարհում Կառլսենից բացի կային ևս երկու շախմատիստներ, որոնք օժտված էին հիպնոսացնելու կարողությամբ։ Դրանք Միխայիլ Տալն ու էնրիկե Մեկինգն էին» ։
Մեկ այլ ռուս գրոսմայստեր Եվգենի Բարեևը նշում է, որ «Նա հաղթում է առաջատար շախմատիստներին այնպիսի դիրքերում, որ սովորաբար մնացածները ոչ-ոքի են համաձայնվում»։
Դեռևս 2012 թվականին Սերգեյ Կարյակինը պնդել է, որ Կառլսենը հիմա մրցակցությունից դուրս է, բայց կգա ժամանակ, որ մենք կմրցենք աշխահարհի թագի համար ։ Հետագայում՝ 2016 թվականին նրանք մրցել են աշխարհի թագի համար ։ Կանոնակարգի համաձայն մրցակիցները անց են կացրել դասական շախմատի 12 պարտիա, որն ավարտվել է 6-6 հաշվով։ Իր ծննդյան օրը՝ նոյեմբերի 30-ին լրացուցիչ մրցախաղերում Մագնուս Կառլսենը հաղթել է ռուս գրոսմայստերին և պահպանել չեմպիոնի տիտղոսը ։
Յուրի Վասիլևը հիշում է, որ Էլիստայում տեղի ունեցած հավակնորդների մրցամարտերում հարազրույց է ունեցել «Deep Junior» շախմատային հավելվածի ստեղծողներից մեկի՝ Շաեմ Բուշինսկիի հետ և հարցրել․ «Արդյոք հնարավոր է ինչ-որ ժամանակ, հնդկական ինչ-որ գյուղում հայտնվի մեկը, որը հաղթի հավելվածին»։ Շաեմ Բուշինսկիին պատասխանել է․ «Հնարավոր է, այդպիսի տղա արդեն հայտնվել է Նորվեգիայում, դա Մագնուս Կառլսենն է»  ։
Մարզումային գործընթացը
2000 թվականից Մագնուսը պարապվել է միջազգային վարպետ (այժմ՝գրոսմայստեր) Խանսեն Ռինգդալ Տորբորնի (Torbjørn Ringdal Hansen) մոտ, որը երկար տարիներ եղել է Նորվեգիայի առաջատար շախմատիստ, շախմատի չեմպիոն Սիմեն Ագդեստեյնի (Simen Agdestein) աշակերտը։ 2002 թվականից արդեն Մագնուսին պարապել է Ագդեստեյնը։ Խանսենը Մագնուսին Մարկ Դվորեցկու և խմբագրությամբ շախմատային վերջնախաղերի դասագրքեր է հանձնել ։ Մագնուսի խոսքերով, մրցաշարերի ժամանակ նրան հաճախ է օգնել դանիացի գրոսմայստեր Պիտեր Հայնե Նիլսենը ։ 2009 թվականի մարտից Կառլսենը գաղտնի պարապվել է Գարրի Կասպարովի մոտ ։ Մի քանի ամիս անց հանրությանը արդեն պարզ դարձել այդ գաղտնիքը։ Կասպարովի շնորհիվ Կառլսենն ավելի շատ գիտելիքներ է ձեռք բերել։ Նրանց պարապմունքները տեղի են ունեցել դեմ առ դեմ, էլեկտրոնային փոստի և «Սկայպի» միջոցով ։ Մոտ մեկ տարի ակտիվ աշխատանքներից հետո պարապմունքները դադարեցվել են։
Էլոյի վարկանիշ
2007 թվականի հուլիսին Մագնուս Կառլսենի Էլոյի վարկանիշը հասավ 2710 միավորի, և նա դարձավ 2700 միավորը հատած ամենաերիտասարդ շախմատիստը ։
2009 թվականին Նանկին 2009 միջազգային մրցաշարից հետո նրա Էլոյի վարկանիշը հասավ 2801 միավոր և նորից դարձավ 2800-ի սահմանները հատած բոլոր ժամանակների ամենաերիտասարդ շախմատիստը ։ Մինչ այդ 2800-ի սահմանը հատած ամենաերիտասարդ շախմատիստը համարվում էր Վլադիմիր Կրամնիկը։ Մինչ 2009 թվականը, Կառլսենից առաջ միայն Կասպարովին, Տոպալովին, Կրամնիկին  և Անանդին էր հաջողվել հատել այդ շեմը։
2010 թվականի մարտին նրա վարկանիշը հասավ 2813 միավորի, իսկ  2012 թվականի նոյեմբերին՝ 2848 միավորի, շախմատի պատմության մեջ  երկրորդը՝  Կասպարովից (2851 միավոր) հետո ։
Նույն թվականի դեկտեմբերի 4-ին Լոնդոնում կայացած London Chess Classic մրցաշարում 22 ամյա Կառլսենը դառնում է մրցաշարի հաղթող, իր վարկանշային միավորները հասցնում 2857,4-ի և գերազանցում Կասպարովի ռեկորդին ։