cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կաբարետե
Պատմություն
Կաբարետեն հիմնադրվել է 1835 թվականին Զեֆանիա Կինգսլի առևտրականի կողմից որպես Մայորասգո դե Կոկա կալվածքի մի մաս, որտեղ նա տեղափոխվեց իր խառը ռասսայական ընտնաիքի և 53 ստուկների հետ, որոնց նա ազատել էր Ֆլորիդայի պլանտացիաներից և բերել էր այստեղ մինչ կղզին գտնվում էր Ժան Պիեր Բուայեի կառավարման ներքո։ Նա հաջորդաբար բերեց մեկ այլ 100 ստրուկներ ։ Աննա Քինգսլին ուներ ծովափ նավահանգստի մոտ ։ Քինգսլիյի և ստրուկների մի քանի հետնորդներ այսօր ապրում են այս տարածքում։
Տուրիզմ
Կաբարետեի ծոցը մի քանի անգամ եղել է «Պրոֆեսիոնալ հոմասահքի աշխարհի գավաթ»-ի և «Ծովի տիրակալ»-ի կայացման վայրը ,որը ներառում է մրցույթներ հինգ սպորտերում՝ սերֆինգ, հողմասահք,կայթսերֆինգ, standup paddleboarding,wing foiling ։
Պլայա Էնկուենտրոն (3 մղոն արևմուտք) Կարիբյան ծովի ամենահայտնի սերֆինգի լողափերից է, և ամեն տարի քաղաքը հյուրընկալում է այս մարզաձևերի կարևոր իրադարձությունները։ Կբարետե զբոսաշրջային տարածքը, որը գտնվում է Camino Cinco-ի երկայնքով Պուերտո Պլատա օդանավակայանից մոտավորապես 11 մղոն (18 կմ) հեռավորության վրա, ներառում է լեռներ, ծովածոցներ և սպիտակ ավազե լողափեր։ Այն ունի մեծ թվով համատիրություններ, բնակարան-հյուրանոցներ, հյուրանոցներ, հանրակացարաններ, խանութներ, նվերների խանութներ, բարեր, գիշերային ակումբներ և բազմաթիվ ռեստորաններ։ Այս տարածքի տեսարժան վայրերից է Monumento Natural Lagunas Cabareta y Goleta-ն, որը պաշտպանված տարածք է ծոցերով և քարանձավներով, որոնք հայտնի են կենդանական և բուսական աշխարհի կենսաբազմազանությամբ։ Սա արևադարձային կարստային համակարգ է, որը գտնվում է Cordillera Septentrional-ի և Ատլանտյան օվկիանոսի ստորոտների միջև։ Այցելուները կարող են ուսումնասիրել Կարիբյան ավազանի կենսաբազմազանությունը խորտակիչների, մոգոտների, մանգրովների ճահիճների և արևադարձային ջունգլիների միջև եղած տարբեր երթուղիներում՝ հնարավորություն ունենալով ծանոթանալ արևադարձային մրգերի և բուժիչ բույսերի բազմազանությանը։
Արաքին hղումներ
Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Գրյուհայդե (Մարկ)
Գրյուհայդե (Grünheide), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 7982 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 125,92 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 201։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 6 գյուղական համայնքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Իտալիայի Հայ դատի հանձնախումբ
Իտափայի Հայ դատի հանձնախումբ, հիմնվել է Վենետիկում՝ Սուրեն Ծովիկյանի, Ավետիս Նազարյանի և Մելքոն Սուքիասյանի նախաձեռնությամբ։ Աշխույժ գործունեություն է ծավալել 1980-ական թվականներին։ Կազմակերպել է ցույցեր, ժողովներ՝ ի պաշտպանություն Արցախի, աշխատանք է տարել Իտալիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ։
Կատեգորիա:Իտալահայ իրավունք Կատեգորիա:Իտալահայ քաղաքական կազմակերպություններ
Աստերոիդների ցանկ (71401-71500)
Աստերոիդների ցանկ (71301-71400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (71501-71600)
Շուլգինո (գյուղ, Պավլովսկի շրջան)
Շուլգինո (Шульгино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 202 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավետարան (4891)
Ավետարան (4891), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» ներկայացված է 4891 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 13-րդ դարում (1269 թվականից առաջ), 1269 թվականին Զարավար (Ա), Ստեփանոս (Բ) գրիչների կողմից Վահկա բերդ (Բ)-ում։ Ստացողները եղել են Անդրեաս քահանա (Ա)-ն, Մարտիրոս քահանա (Բ)-ն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 31x22 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 250 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան գրչի՝ 71ա (13-րդ դար), 248բ (1269 թվական), հետագայի՝ 250ա (15-րդ դար) ։
Սկուգվաթն
Սկուգվաթն (Skogvatn),  լիճ Նորվեգիայի և Ռուսաստանի սահմանին՝ Պացոկի գետի հովիտում ։ Վարչատարածքային առումով ընդգրկված է Մուրմանսկի մարզում (ՌԴ) և Սյոր-Վարանգեր կոմունայում (Նորվ.): Գտնվում է ծովի մակարդակից 31 մ բարձրության վրա։
Սկուգվաթն լիճը Բարենցի ծովի ջրահավաք ավազանի մաս է կազմում, որին միանում է Պացոկի գետի միջոցով։ Ջրահավաքում հիմնականում տեղի է ունենում ձնահոսքերի և անձրևաջրերի միջոցով։ Ափի ռելիեֆը հիմնականում ճահճային է։ Անտառային շերտը հիմնականում կազմված է կեչու և սոճու ծառերից։ Լիճը հանդիսանում է Մելկեֆոս ՀԷԿ ջրահավաքման աղբյուրը։ Հյուսիսային մասում հստակ ընդգծված է Ֆյուգլեբուքտա ծոցը։ Լճում առկա են բազմաթիվ կղզյակներ, որոնցից ամենամեծերն են Գրասհոլմենը, Սկոլտեհոլմենը և Նիվասաարին։ Սալմիյարվի Պացոկի գետի միջոցով գետն ի վեր միանում է Բոսսոյավրե լճին, իսկ գետն ի վար, Մելկեֆոս և Մաիթոկոսկի նեղուցների միջոցով Սալմիյարվի լճին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի լճեր Կատեգորիա:Մուրմանսկի մարզի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր Կատեգորիա:Սահմանային լճեր
Մարիամ Ֆարդուս
Բժշկական կարիերա
Մարիամ Ֆարդուսը 2009 թվականին ստացել է բժշկի բակալավրի աստիճան ինչպես նաև 2017 թվականին ստացել է համաճարակաբանության մագիստրոսի կոչում հանրային առողջության և առողջապահության ինֆորմատիկայի քոլեջից։
Որպես ջրասուզակ
Մարիամը աշխատել է որպես բժիշկ այն բանից հետո, երբ 2009 թվականին ավարտել է ՔԱՈՒ բժշկական քոլեջը։ 2008 թվականին Ֆարդուսը սուզվել է Կարմիր ծովում, քանի որ ոգեշնչված է եղել Կարմիր ծովում սուզվելու մասին պատմություններով, որոնք հայրը պատմել է նրան երեխա ժամանակ ։ Մարիամը որոշել լինել առաջին արաբ կինը, որը սուզվելով խորը Արկտիկայի օվկիանոսում կհասնի Հյուսիսային բևեռ։ Իր ուսումնամարզական հավաքը անց է կացրել նմանատիպ կլիմայական պայմաններում։ Ֆարդուսը կատարել է այդ քայլը, չնայած որպես բժիշկ ստանձնած պարտավորությունները ։ Նրա փորձը հետաքրքրել է Սաուդյան կանանց համայնքին, քանի որ նրանց, որպես կանոն, արգելվում էր մեքենա վարել, մասնակցել սպորտային մրցումներին՝ կանանց սահմանափակ իրավունքներին և շարիաթի օրենքներին համապատասխան։ Դրանցից շատերը մեղմացվել են 2017 թվականին ։ 2015 թվականի մայիսի 1-ին դարձել է առաջին արաբ կինը, որը հատել է Հյուսիսային բևեռային շրջանը, իսկ ավելի ուշ՝ 2016 թվականի ապրիլի 16-ին (33 տարեկան հասակում), դարձել է առաջին արաբ կինը և աշխարհում երրորդ կինը, որը սուզվել է Հյուսիսային բևեռում ։ Մարիամը Սաուդյան Արաբիայի առաջին բժիշկն է, որը սուզվել է Հյուսիսային բևեռում ։
Մարդասիրական աշխատանք
Ֆարդուսը այցելել է Հարավային Աֆրիկա, Լիբանան և Հունաստան, որպեսզի բժշկական ծառայություններ մատուցի կարիքավոր մարդկանց, Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի ընկերությունների միջազգային ֆեդերացիայի ասոցիացիայի շրջանակներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբ բժշկուհիներ Կատեգորիա:Կին տիեզերագնացներ
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Բոլշայա Մարտինովկա)
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի Բոլշայա Մարտինովկայում (Свято-Троицкий храм), եկեղեցի Ռոստովի մարզի Բոլշայա Մարտինովկա գյուղում,  պատկանում է Վոլգադոնսկի և Սալսկի թեմին։  Կառուցվել է 1799 թվականին,  սկզբում փայտից, այնուհետև  1896 թվականին վերակառուցվել է, այս անգամ  քարից։  Ռուսաստանի միակ եկեղեցին է, որ հիմնադրվել է ի պատիվ    կայսր Նիկոլայ  II-ի թագադրման ։ Համարվում է  19-րդ դարի ճարտարապետական  հուշարձան ։ Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին կառուցվել է կեղծ ռուսական ոճով։
Պատմություն
Առաջին Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին Մեծ Մարտինովկայում  կառուցվել է դեռևս 1799 թվականին փայտից։ Շինարարության համար անհրաժեշտ միջոցները նվիրաբերել է գեներալ մայոր Դմիտրի Մարտինովիչ Մարտինովը։ Եկեղեցուն կից կա մատուռ ի հիշատակ Ալեքսանդր  II-ի մահվան ։
1895 թվականին Մարտինովկայի եկեղեցական-ծխական հոգաբարձուների խորհուրդը որոշում կայացրեց  Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու տեղում նոր եկեղեցու կառուցման վերաբերյալ ։
Եկեղեցու կառուցման տեղը օծվեց 1896 թվականի մայիսի 26-ին, Նիկոլայ II-ի թագադրման օրը, իսկ  առաջին քարը դրվեց հաջորդ օրը ։
Շինարարական աշխատանքների իրականացման համար միջոցները չբավականացրին, որի պատճառով էլ 1900 թվականին ծխական հավաքում որոշում կայացվեց դիմել թեմի ղեկավարությանը նվիրատվությունների հավաքագրման նպատակով։  Նույն տարում ճարտարապետ   Ավրաամ Մելնիկովի նախագծով սկսվեց  շինարարությունը, որը մշակվել էր մի քանի տասնյակ տարիներ առաջ ։ Հիմնական շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1904 թվականին ։
Տեղաբնակների հավաստմամբ եկեղեցական երգչախմբում հանդես է եկել Ֆեոդոր Շալյապինը ։
Տաճարում կային երեք մատուռներ, գլխավորը Սուրբ Երրորդության անունով, աջը՝ նահատակ տիրամայր Ալեքսանդրայի անունով, ձախը՝ սրբազան Նիկոլայ Միրլիկիյսկու անունով ։
1930 թվականին եկեղեցին փակվեց և այնտեղ սկզբում տեղակայվեց  հացահատիկի պահեստը, այնուհետև մեքենա տրակտորային կայանի արհեստանոցը և տնտեսական ապրանքների պահեստը։ Որմնանկարները ծածկվեցին սվաղով, սրբանկարները ավերվեցին, զանգերը ցած նետվեցին։  1945 թվականին եկեղեցին մասնակիորեն վերադարձվեց հավատացյալներին, նրա տարածքի  4/5 մասը դեռևս մնում էր հացահատիկի պահեստ, որը լուրջ անհանգստություն էր պատճառում ծխականներին, չնայած Ռոստովի թեմական վարչության պահանջներին եկեղեցու տարածքը կողմնակի կազակերպություններից ազատելու վերաբերյալ, իշխանությունների կողմից ոչ մի միջոց չձեռնարկվեց այդ ուղղությամբ ։
1963 թվականին եկեղեցին նորից փակվեց այն հիմնավորմամբ, «որ ուղղափառ կրոնական հասարակության տարալուծման հետ կապված շուրջ մեկ տարի այն չէր գործել» ։
1991 թվականին եկեղեցու տարածքն ազատվեց պահեստից և այնտեղ սկսեցին ժամերգություններ իրականացվել։  1994 թվականին սկսվեցին վերակառուցման աշխատանքներ իրականացվել,  2002 թվականին այն օծվեց Ռոստովի և Նովոչերկասսկի արքեպիսկոպոս Պանտելեիմոնի կողմից, իսկ 2004 թվականին վերականգնվեց զանգակատունը ։
Եկեղեցում պահվում են Մոսկովյան Մատրոնայի, Պավել Տագանրոգսկու և Մեծ նահատակ Տիմոֆեյի մասունքները։ Եկեղեցի հիմնականում այցելում են տեղաբնակները, այլ ոչ թե եկվորները, որը պայմանավորված է գյուղի ենթակառուցվածքների զարգացման ցածր մակարդակով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով
Ռուչկի (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Ռուչկի (Ручки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1500 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռուչկի գյուղում բնակվում էր 21 մարդ ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,255 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 82,35 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Ռուչկի գյուղը գտնվում է Սուլա գետի ձախ ափին, վերևում՝ 1,5 կմ հեռավորության վրա, Բելոգորիլկա գյուղն է, հոսանքին ներքև՝ 2 կմ հեռավորության վրա, Լուկա գյուղը, հակառակ ափին է գտնվում Սվիրիդովկա գյուղը։ Գետն այս վայրում ոլորվում է՝ ձևավորելով գետաբերաններ և ճահճային լճեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թերություններով մարդիկ
Թերություններով մարդիկ (하자있는 인간들), 2019 թվականի հարավկորեական դորամա ռոմանտիկ կատակերգության ժանրում ։
Սյուժե
Ռոմանտիկ կատակերգություն երկու ոչ կատարյալ մարդկանց մասին, որոնք սիրահարվել են իրար։ Գլխավոր հերոսուհին՝ Ջու Սո Յոնը, ատում է գեղեցիկ դեմքով տղամարդկանց։ Նա ենթադրում է, որ գեղեցիկ տղամարդիկ միայն անախորժություններ են բերում, հիմնվելով իր երեք գեղեցիկ եղբայրների հետ մեծանալու փորձի վրա։ Գլխավոր հերոսը Լի Կան Ուն է, ով սխալ պատկերացում ունի Սո Յոնի մասին։ Դորաման այն մասին է, թե ինչպես են թերություններով մարդիկ հաղթահարում իրենց նախատրամադրվածությունը, փոխում կարծիքները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Հարավկորեական դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Անանկեի խումբ
Անանկեի խումբ, Յուպիտերի հակադարձ պտույտով անկանոն արբանյակների խումբ, որոնք ունեն նման ուղեծրեր, և հնարավոր է ընդհանուր ծագում։ Խմբի անվանումը վերցված է խմբի ամենամեծ մարմնի անունից։
Խմբի կազմը
Խմբում ներգրավված արբանյակների քանակը տատանվում է ութից մինչև տասնվեց, կախված խմբի ճշգրիտ սահմանումից։
Մմիանշանակորեն այս խմբին դասվող ութ արբանյակներն են (Յուպիտերից հեռավորության աճման կարգով)` Անանկե, S/2003 J 16, Մնեմե, Էվանտե, Հարպալիկե, Պրաքսիդիկե, Թիոնե և Իոկաստե։
Մնացած ութը` Էվպորիե, S/2003 J 3, S/2003 J 18, Օրթոսիե, Տելքսինոե, Հերմիպպե, Հելիկե և S/2003 J 15:
Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ
Akame ga Kill!
Akame ga Kill! (, «Ակամե գա կիռու»), ճապոնական մանգա։ Սցենարի հեղինակն է Տակահիրոն, այն նկարազարդել է Տեցույա Տաշիրոն ։
Աշխարհ
Akame ga Kill!-ի իրադարձությունները տեղի են ունենում մի կայսրությունում, որը խորտակված է կոռուպցիայի, աղքատության, բռնության և դաժանության մեջ։ Երկիրը ղեկավարում է միամիտ և անփորձ երիտասարդ կայսրը, և երկրի վարչապետը, օգտվելով դրանից, ավերում էր եկիրը։ Կայսրը համարվում է սերիալի գլխավոր հակամարտիկն ու «Գիշերային արշավանք» խումբի գլխավոր թիրախը։ Այս ամբողջ չարիքին հակադրվում է հեղափոխական բանակը, որը ցանկանում է փոխել կայսրությունը դեպի լավը։ Մարդասպանների «Գիշերային արշավանք» խումբը օգնում է հեղափոխությանը։ Նրանք սպանում են այն մարդկանց, ովքեր սպառնում են քաղաքացիների անվտանգությանը կամ խոչընդոտում են հեղաթոխականներին։ Կայսրությունը նույնպես ունի մարդասպանների ջոկատ, ովքեր կոչված են ոչնչացնելու «Գիշերային արշավանք» խումբը։ Այս պատերազմում երկու կողմերի մարդասպանները օգտագործում են թեյգուներ (հնագույն արտեֆակտներ, որոնք ստեղծվել են կայսրության կողմից ավելի քան 1000 տարի առաջ)։ Հազվագյուտ և վտանգավոր արարածներից պարաստված հազվագյուտ նյութերից, այդ ժամանակ ապրած մեծ գիտնականների և առաջին կայսեր ուժերի օգնությամբ, ստեղծել են այդ ժամանակվա համար անհավանական 48 մահացու զենքեր, որոնք կոչվում էին Թեյգու։ Թեյգուների ուժն ու ձևերը շատ բազմազան են, սակայն թեյգուն օգտագործելու համար անձը պետք է համապատասխանի դրան։
Սյուժե
Տացումին և իր երկու ընկերները իրենց գյուղը աղքատությունից փրկելու համար մեկնում են մայրաքաղաք՝ գումար աշխատելու։ Ավազակների հարձակման ժամանակ խումբը բաժանվում է, և Տացումին միայնակ ուղևորվում է քաղաք։ Տեղ հասնելուն պես նրան դիմավորում է Լեոնե անունով մի կին, ով հետագայում թալանում է նրան։ Կորցնելով իր ամբողջ գումարը՝ Տացումին պատրաստվում է քնել փողոցում, սակայն նրան է մոտենում Արիա անունով մի ազնվական աղջիկ, նրան հրավիրում իր տուն և կատարում Տացումիի թիկնապահ դառնալու ցանկությունը։ Գիշերը նրանց տունը հարձակման է ենթարկվում մի խումբ մարդասպանների կողմից, որոնք կոչվում են «Գիշերային արշավանք»։ Բոլոր պահակներին, ծառաներին և Արիայի հորը սպանելուց հետո Ակամե անունով գլխավոր հերոսն ու մարդասպանը հարձակվում է Արիայի վրա։ Տացումին փորձում է կանգնեցնել նրանց և վերջինների հետ մտնում անհավասար մարտի մեջ։ Տացումին պարտվում է։ Ակամեն Արիայի հետ միասին մտադրված էր սպանել նաև Տացումիին, սակայն Լեոնեն (պարզվում է, որ նա նաև «Գիշերային արշավանքի» անդամ է) ժամանակին օգնության է հասնում, և ճանաչելով իր կողմից կողոպտված տղային՝ կանգնեցնում է Ակամեին։ Լեոնեն Տացումիին ցույց է տալիս գոմում գտնվող ուժասպառ կիսամեռ կամ մեռած գյուղացիներին, որոնց Արիան տանջում էր հաճույքի համար։ Պարզվում է, որ այս մահացած և կիսամեռ մարդկանց մեջ էին նաև Տացումիի ընկերները՝ Սայոն և Իեասուն։ Սայոն արդեն մահացած էր, իսկ Իեասուն, մահվանից առաջ Տացումիին պատմում է Արիայի մասին ամբողջ ճշմարտությունը։ Իմանալով ճշմարտությունը՝ նա վերցնում է թուրը և առանց վարանելու սպանում Արիային։ Դրանից հետո Լեոնեն նրան իր հետ տանում է «Գիշերային արշավանքի» բազա։ Այնտեղ նա հանդիպում է «Գիշերային արշավանքի» բոլոր անդամներին, ովքեր պատմում են մայրաքաղաքում տիրող կոռուպցիայի և բռնության մասին։ «Գիշերային արշավանքի» խնդիրն է սպանել բոլոր «փտածներին» և կառուցել նոր երկիր, որտեղ իշխելու է օրենքն ու կարգը։ Ի վերջո, Տացումին միանում է «Գիշերային արշավանքին»։
Մանգա
Այս մանգան 2010 թվականի մարտից թողարկվել է Gangan Joker ամսագրում ։ 2013 թվականի հոկտեմբերից Big Gangan ամսագիրը հրատարակում է Akame ga KIll մանգան։ Զիրոն հանդիսանում հիմնական մանգայի նախաբանը, որը պատմում է Ակամեի որպես կայսրության մարդասպան անցյալին մասին ։
Անիմե
2014 թվականի հուլիսից դեկտեմբեր ամիսներին հեռարձակվել է White Fox-ի արտադրած մանգայի անիմե-ադապտացիան ։ Քանի որ անիմե ադապտացիայի թողարկման պահին մանգան դեռ վերջնականապես չէր ավարտվել, դրա սյուժեն ընդարձակեց գրող Մակոտո Ուեդզուն, որի գրվածքը չէր համընկնում մանգայի ներկայացման սկզնաղբյուրի հետ ։
Օփենինգներ Էնդինգներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանգաներ
Սուրբ Երրորդություն (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Երրորդություն  եզրը կարող է վերաբերել.
Էլոիզա Մամֆորդ
Էլոիզա Մամֆորդ (Eloise Mumford, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ներկայումս բնակվում է Լոս Անջելեսում ։
Գործունեություն
Դերասանուհուն լայն հայտնիություն է բերել «Միայնակ աստղ» դրամայի Լինդսի Հոլովեյի կերպարը, որը եթերում է եղել ընդամենը երկու դրվագում։ Մամֆորդը նաև խաղացել է «ABC» հեռուստաալիքի «Գետ» միստիկական սերիալում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
(8129) Մայքլբուշ
(8129) Մայքլբուշ (Michaelbusch), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,364915 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,237 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4928 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1328,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271007 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մոնտե Սան Պետրանջելի
Մոնտե Սան Պետրանջելի (Monte San Pietrangeli), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 2586 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 141 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ջոջ կողի կիկլոպյան ամրոց
Ջոջ կողի ամրոց, գտնվում է համանուն բարձունքի հարավ-արևելյան լանջին, որի հարավ-արևելյան պարիսպը եղել է ընդհանուր նշված սահմանապահ պարիսպի հետ միասին։ Ամրոցն իր դիրքով իշխում է շրջապատի վրա։ Զբաղեցնում է մոտ երկու հեկտար տարածություն, որից միջնաբերդը 1/4 հեկտար։ Պարիսպների և աշտարակների կառուցումը հիշեցնում է Դաշտաձորի ամրոցի կառուցման տեխնիկան։ Ամրոցը երկարաձգված պայտի ձև ունի, որի առավել բարձր մասը կիսաշրջանաձև գրավում է միջնաբերդը, իր արևելյան պարսպում ունենալով տարբեր մեծության հինգ քարաբուրգ, որոնք միմյանցից համարյա հավասար հեռավորության վրա են (20-25 մետր) դասավորված։ Մի աշտարակ կանգնած է ընդհանուր պարսպի և ամրոցի մուտքը եղել է հյուսիսարևելյան անկյունում, իսկ միջնաբերդը՝ հարավային մասում։ Ամրոցը, միջնաբերդը և նրանց շրջապատը ծածկված են կացարանների միացորդներով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Կիկլոպյան ամրոցներ
Լա Բիսբալ դել Ամպուրդան
Լա Բիսբալ դել Ամպուրդան (La Bisbal del Ampurdán, La Bisbal d'Emporda, La Bisbal d'Empordà), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Էմպորդա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 20,58 կմ²։ Բնակչությունը՝ 10397 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 18 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Օրդաքլու (Զանգեզուրի գավառ)
Օրդաքլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Գտնվում է Ղափանի ոստիկանական շրջանում, Կապան քաղաքից 28 կմ հարավ-արևելք, Ծավ (Բասուր) գետի ստորին հոսանքի շրջանում ։
Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 292, 1907 թվականին՝ 355, իսկ 1908-ին՝ 561 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Շուլգինո (գյուղ, Դորոգոբուժսկի շրջան)
Շուլգինո (Шульгино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բելասովիցա
Բելասովիցա (Біласовиця), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1280 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բելասովիցա գյուղում բնակվում էր 516 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1636 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 315,4 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1280 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արարատյան արտեզյան ավազան
Արարատյան արտեզյան ավազան, Արաքսի միջին ավազանի հարթավայրային մասը՝ միջլեռնային ճկվածքում։ ՀՀ տարածքում է ավազանի հյուսիսային՝ Արաքսի ձախափնյա մասը։
Բնութագիր
Երկարությունը մոտ 120 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 30 կմ։ Ջրապարունակ շերտախումբը (հաստությունը՝ 300-500 մ) բաղկացած Է ավազագլաքարերից ու ճեղքային լավաներից, որոնք հերթափոխվում են անջրաթափանց կավաշերտերով։ Ավազանում առանձնացվում են գրունտային ջրերի վերին (ենթաարտեզյան) և ստորին (արտեզյան) ստորերկրյա ջրերի հորիզոններ, որոնք սնվում են Արարատյան գոգավորությունը եզրավորող լեռնաշղթաների ստորերկրյա ջրերից։ Արարատյան արտեզյան ավազանի ջրերը հիդրոկարբոնատ-կալցիումային են, թույլ և միջին կոշտության, հանքայնացումը՝ մինչև 0, 6-0, 8 գ/լ, ջերմաստիճանը՝ 10-15 °C։ Վերին հորիզոնների գրունտային ջրերի մակարդակը 0, 5-15 մ³ Է, որի հետևանքով որոշ տեղերում հողերը ճահճակալում և աղակալում են։
Շահագործում
Արարատյան դաշտում առաջին անգամ շատրվանող ջուր ստացվել է 1902 թվականին՝ Մասիս գյուղի մոտ կատարվող շինարարական աշխատանքների ժամանակ, իսկ ստորերկրյա ջրերի կանոնավոր հետախուզումն ու շահագործումն սկսվել են 1940-ական թվականներին։ Փորված է մոտ 1600 հորատանցք, որոնց մոտ կեսը տալիս է լավորակ շատրվանող ջուր (ավազանի կենտրոնական մասերում՝ մինչև 20-25 մ բարձրություն)։ Մնացած մասից ջուրն արդյունահանվում Է մղիչներով։ Ապրիլ-սեպտեմբերին հորատանցքերից ստացվում Է 3040 մ³/վ ջուր։ Ձմռանը ջրի արդյունահանումը խիստ կրճատվում Է։ Արարատյան արտեզյան ավազանի ջրերն օգտագործվում են Արարատյան դաշտի գրեթե բոլոր բնակավայրերին (մասամբ՝ Երևանին) խմելու ջուր մատակարարելու, ոռոգման ու տեխնիկական նպատակներով։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի արտեզյան ավազաններ
Սարգիս Լոլե
Սարգիս Լոլե Գիզոյի կամ Լևոն, Օսմանյան կայսրության ականավոր հայ ճարտարապետ։ Լոլեն եղել է Մարդինի (Mimarbași) գլխավոր ճարտարապետը և պատասխանատու է եղել 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի քաղաքի ճարտարապետության մեծ մասի համար, նաև հարևան քաղաք Դիարբեքիրում  ։
Իր ճարտարապետական հմտությունների և նվաճումների շնորհիվ Լոլեն հայտնի է որպես Մարդինի «Միմար Սինան» ։
Նա աշխատել է պահպանել քաղաքի միատարրությունը՝ միավորելով դասական, քրիստոնեական (եկեղեցական) և իսլամական ճարտարապետության տարրերը ։ Նա Մարդինում ոչ միայն կառուցել է նոր դպրոցներ, դատարաններ, զորանոցներ, առանձնատներ և եկեղեցիներ, այլ նաև վերանորոգել է քաղաքի տարբեր մեդրեսեներ և մզկիթներ։ Չնայած որ Լոլեն աշխատում էր պետության հսկողության ներքո, միևնույն է նրա ընկերությունը մասնավոր էր գործում, նա նաև կառավարում էր Մարդինի ճարտարապետական լանդշաֆտի մենաշնորհը ։
Պատմություն
Սարգիս Լոլեն ճարտարապետության մասին շատ բան է սովորել իր հորից և հայտնի չէ, արդյոք նա ստացել է որևէ մասնագիտական կրթություն։ Իր կառույցները նա նկարել է ավազի վրա ։
Թեև նա աշխատել է Բեյրությում, սակայն Եվրոպայում չի ճանապարհորդել ։ Ինչպես Օսմանյան կայսրությունան շատ հայ ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Բալյանը և Նաֆիլյանը, Լոլեն նույնպես նախընտրել է չաշխատել հայկական ճարտարապետության վրա ։
Լոլեն ունեցել է մի շարք աշակերտներ, որոնք նրա մահից հետո շարունակել են իր ճարտարապետական ժառանգությունը։
Աշխատել է նաև Լիբանանում, հատկապես Բեյրութ և Զահլե քաղաքներում։ Այս ձեռքբերումների շնորհիվ նա դարձել էր շատ հարուստ անձնավորություն, սակայն այդ ամբողջ գումարը անցել է Լիբանանի իր ժառանգներին ։
2011 թվականին Մարդինի քաղաքապետի հանձնարարությամբ թուրքական կառավարությունը առաջարկել է վերականգնել Սարգիս Լոլեյի գերեզմանաքարը և թաղամաս անվանակոճել նրա անունով։ Մարդինում Լոլեյի անունով փողոց է եղել, սակայն թյուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանի կարծիքով, այդ արարքը արվել է զուտ հրապարակայնության նպատակով։ Թուրքական կառավարությունը հայտնել է, որ կապ կհաստատի Լոլեյի հետնորդների հետ, որոնք ապրում են Հալեպում և Բեյրութում, որպեսզի ստանա նրա գերեզմանաքարը վերականգնելու համաձայնությունը ։
Ընտանիք
Լոլեն ունեցել է մեկ որդի՝ Քորք Էրտաս Քալֆա (Corç Ertaş Kalfa): Ինչպես հայրը, այնպես էլ որդին եղել է Մարդինի ճարտարապետ
Աշխատանքներ
Լոլեյի ամենահայտնի ճարտարապետական գործերից են.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի մահեր Կատեգորիա:19-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Էթնիկ հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Լիբանանահայ ճարտարապետներ
Mail.ru
Mail.ru-ն ռուսալեզու ինտերնետային պորտալ է, որը պատկանում է VK տեխնոլոգիական ընկերությանը։
Կատեգորիա:Ռուսական կայքեր Կատեգորիա:Ռուսերեն կայքեր Կատեգորիա:Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում տեղադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Որոնողական համակարգեր Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ Կատեգորիա:Էլեկտրոնային փոստ Կատեգորիա:Համացանցային ընկերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ընկերություններ
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Ներքնոլորտի կառուցվածքը և հիմնական պարամետրերը
Ներքնոլորտ կոչում են մթնոլորտի ցածր շերտը, որը գտնվում է անմիջապես Երկրագնդի մակերեսին կից եւ տարածվում է մինչեւ 8... 10 կմ - բեւեռային գոտիներում, մինչեւ 10...12 կմ- չափավոր եւ մինչեւ 16...18 կմ արեւադարձային գոտիներում։ Ամբողջ բարձրությունով ներքնոլորտը ունի իր մեջ պարունակող գազերի անփոփոխ հարաբերական բաղադրություն, այնպիսին, ինչպիսին է այն երկրագնդի մոտ։ Բացառություն է կազմում ջրի գոլորշու քանակի պարունակությունը, որը կախված t օդերեւութաբանական պայմաններից եւ կտրուկ նվազում է բարձրությանը զուգընթաց։ Ներքնոլորտի կարեւոր հատկությունն է համարվում ջերմաստիճանի նվազումը բարձրությանը զուգընթաց։ Այդ նվազման պատճառն այն է, որ ներքնոլորտը համարյա թափանցիկ է Արեւի ճառագայթների համար եւ, բաց թողնելով այդ ճառագայթները, համարյա չի տաքանում։ Արեւային էներգիայի հիմնական հոսքը կլանում է Երկրագնդի մակերեսը։ Ներքնոլորտը բնութագրող հիմնական պարամետրերն են ճնշումը p ( չափվում է մբար-րով), բացարձակ ջերմաստիճանը T (չափվում է Կելվինի աստիճաններով, T = t°C + 273°) եւ բացարձակ խոնավությունը e ( նույնպես մբար)։ երբեմն օդի խոնավությունը բնութագրվում է, այսպես կոչված, տեսակարար խոնավությամբ (ջրի գրամը օդի կիլոգրամի հարաբերությամբ արտահայտումը), կամ հարաբերական խոնավությամբ ( արտահայտված տոկոսներով)։ Նորմալ ներքնոլորտային պայմաններին այժմ վերագրում են հետեւյալ հատկությունները Երկրագնդի մակերեսի վրա - ճնշումը p = 1013 մբար ջերմաստիճանը t = 15 °C, հարաբերական խոնավությունը S = 60% : Բարձրության մեծությանը զուգընթաց ամեն 100 մ մեկ ճնշումը փոքրանում է 12 մբար, իսկ ջերմաստիճանը 0,55°-ով։ Հարաբերական խոնավությունը պահպանում է իր արժեքը բոլոր բարձրությունների վրա։ Նորմալ ներքնոլորտը տարածվում է մինչեւ 11 կմ։ Ներքնոլորտը նրա բեկման գործակցի տեսակետից, կարելի է դիտել որպես երկու գազերի չոր օդի եւ օդային գոլորշու խառնուրդ։, Ներքնոլորտի գնահատման համար հարմար է օգտվել, այսպես կոչված, բեկման ինդեքսից N , որը որոշվում է հետեւյալ բանաձեւով։ N = (n-1)-106. Այսպիսով բեկման գործակիցը ցույց է տալիս, թե միավորի քանի միլիոներորդ մասով է բեկման գործակիցը մեծ 1-ից։ N -ը հիմնականում եռանիշ թիվ է։ Օրինակ, եթե նորմալ ներքնոլորտի համար Երկրագնդի մակերեւ մոտ բեկման գործակիցը n = 1.000325, ապա ինդեքսը N = 325 :
Ներքնոլորւրի ռեֆրակցիայի երեւույթը
Ներքնոլորտի անհամասեռությունների ազդեցությունը երկրային ալիքների տարածման պայմանների վրա սերտորեն կապված է ներքնոլորտի ռեֆրակցիայի երեւույթի հետ։ Այդ երեւույթի էությունն այն է, որ ներքնոլորտի տարասեռության հետեւանքով լույսը ( հետեւաբար եւ ռադիոալիքները) տարածվում են ներքնոլորտում ոչ թե ուղղագիծ հետագծով, ինչպես համասեռ միջավայրում, այլ որոշ աստիճանով կորացած (ծռված)։ Ներքնոլորտում տարածվող ռադիոալիքների շառավղի ծռվածության արտահայտությունը
Այս արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ ճառագայթի ծռման շառավիղը ներքնոլորտի ցածր շերտում որոշվում է ոչ թե բեկման գործակցի բացարձակ նշանակությամբ, այլ բարձրությունից կախված, իր փոփոխության արագությամբ։ Բացասական նշանը ածանցյալում ցույց է տալիս, որ ծռվածության շառավիղը կլինի դրական, այսինքն հետագիծը կլինի ուռուցիկ կողմով դեպի վեր ուղղված, միայն այն դեպքում, եթե բեկման գործակիցը փոքրանում է բարձրությունից։ Նորմալ ներքնոլորտում, որը բնութագրվում է dN/dh հաստատուն գրադիենտով, տարածվելու դեպքում ներքնոլորտի ամբողջ ստվարաշերտերով թեք ռադիոալիքների հետագծերը ստանում են R շառավղով շրջանագծի աղեղի ձեւ՝
Պետք է նշել, որ ուլտրակարճ ռադիոալիքները նորմալ ներքնոլորտում ենթարկվում են ավելի ուժեղ բեկման, քան լուսային ճառագայթները կամ օպտիկական տիրույթի ռադիոալիքները։ Դա բացատրվում է նրանով, որ ջրի մոլեկուլները, որոնք ունեն կայուն դիպոլային մոմենտ, իրենց որոշակի զանգվածի պատճառով, շատ բարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցության տակ (տեսանելի լույս - 4,1014...7,5.1014 Հց) չեն հասցնում փոխել իրենց կողմնորոշումը։ Հակառակը, ուլտրակարճ ալիքների, այսինքն 3-1011 Հց ցածր հաճախականության տիրույթում, բեւեռացված մոլեկուլները լիարժեքորեն մասնակցում են տատանողական շարժմանը եւ իրենց տեղափոխություններով մտցնում են բեկման գործակցի արժեքի մեջ իրենց ներդրումը։ Օպտիկական դիապազոնի եւ լուսային ճառագայթների համար R ≈ 50000 ųů: Ներքնոլորտային ռեֆրակցիան, որը տեղի է ունենում նորմալ ներքնոլորտում կոչվում է նորմալ ռեֆրակցիա։
Ներքնոլորտային ռեֆրակցիայի տարբեր ձևերը
Օդերեւութաբանական պայմանների ազդեցության շնորհիվ ներքնոլորտում կարող է ստեղծվել բեկման ինդեքսի բաշխում բարձրությունից կախված, որը էականորեն տարբերվում է նորմալ ռեժիմից։ Ներքնոլորտի ռեֆրակցիայի բոլոր հանդիպող տեսակները նպատակահարմար է բաժանել երեք խմբի բացասական, զրոյական (ռեֆրակցիայի բացակայությունը) եւ դրական ռեֆրակցիա։ Կատարենք մթնոլորտային ռեֆրակցիայի հնարավոր տեսակների դասակարգումը։ Դասակարգման հիմքում դրված են dN/dh, R, aէքվ և k բանաձեւերը։
a - Երկրագնդի մակերեսի իրական շառավիղը, a = 6.37*108 մ aէքվ - համարժեք երեւակայական մակերեսի շառավիղը,  aէքվ ≈ 8500 կմ, եթե k =4/3
Ընդունված է բացասական է անվանել մթնոլորտային ռեֆրակցիայի այն տեսակները, որոնց դեպքում N ինդեքսը չի փոքրանում, ինչպես միշտ բարձրության հետ, այլ մեծանում է, երբ dN/dh > 0 : Այդ պայմաններում R < 0, այսինքն հետագիծը ուղղված է ուռուցիկ կողմով դեպի ներքեւ։ Ռադիոալիքները հեռանում են Երկրի մակերեւույթից, իսկ տեսանելիության Lu տարածման հեռավորությունները համապատասխանաբար փոքրանում են։ Բացասական ռեֆրակցիան բավական հազվադեպ երեւույթ է, որի հնարավոր լինելու հետ, սակայն, պետք է հաշվի նստել։ Եթե օդերեւութաբանական պայմանները կազմվել են այնպես, որ ինչ-որ բարձրությունների միջակայքում N պահպանում է իր մշտական արժեքը, ապա դա համապատասխանում է ռեֆրակցիայի բացակայության դեպքին։ Եվ ասում են, որ տեղի ունի զրոյական ռեֆրակցիա։ Դրական ռեֆրակցիայի տարբեր դեպքերը ստեղծվում են այն դեպքում, երբ N ինդեքսը փոքրանում է բարձրությանը զուգընթաց,այսինքն, երբ dN/dh < 0: Ալիքների հետագիծը այդ պայմաններում ուղղված է ուռուցիկ կողմով դեպի վերեւ, այսինքն` դրական ռեֆրակցիան նպաստում է ալիքների տարածման հեռավորության ավելացմանը։ Մթնոլորտային ռեֆրակցիայի տեսակների մեջ տարբերում են նվազեցնող (երբ ճառագայթների կորացումը փոքր է նորմալից, բայց չի հասնում կրիտիկական արժեքին), կրիտիկականը (երբ հետագծի շառավղի կորացումը հավասար է Երկրագնդի շառավղին) եւ գերռեֆրակցիան ( երբ ճառագայթները կորանում են ավելի ուժեղ, քան կրիտիկական ռեֆրակցիայի դեպքում)։
Համ
Համ, քիմընկալման տեսակներից մեկը, զգացողություն, որն առաջանում է համային ընկալիչների (որոնք գտնվում են լեզվի համային պտկիկներում, ինչպես նաև ըմպանի հետին պատին, փափուկ քիմքում, նշիկներում և մակակոկորդում) վրա որոշակի նյութերի ազդեցությունից։ Համային ընկալիչներից տեղեկատվությունը դիմային, լեզվաըմպանային և գլխուղեղի թափառող նյարդի զգայական նյարդաթելերով հաղորդվում է երկարավուն ուղեղի կորիզներին, այնուհետև վերընթաց ուղիներով անցնում դեպի թալամուսի կորիզներ, իսկ այնուհետև կենտրոնական գալարների և մեծ կիսագնդերի կեղևի համապատասխան բաժին, որտեղ ձևավորվում է համային զգացողությունը։ Ըստ այլ տվյալների՝ համային վերլուծիչի կեղևային կենտրոնը գտնվում նախահիպոկոմպոնալ գալարում (gyrus parahippocampalis, gyrus uncinatus) և հիպոկամպուսում (hippocampus) : Քաղցր, թթու, դառը և աղի համերից բացի ներկայում տարբեր երկրներում առանձնացվում են այրող, ալկալիական, մետաղական, ումամի, տտիպ և այլ համեր։
Մարդու մոտ համի զգացողությունը զարգանում է դիմային և լեզվաըմպանային նյարդերի ճյուղավորումների անմիջական մասնակցությամբ, որոնք ապահովում են համի զգացողությունը լեզվի առջևի 2/3 և հետին 1/3 մասերում համապատաասխանաբար։
Համային ընկալիչների խմբեր
Քաղցր և կծու նյութերը սովորաբար առաջացնում են միայն համի զգացողություն, մինչդեռ աղին, թթուն (pH<7) և ալկալիական (pH>7) մի քանի ուժեղ ազդող նյութեր առաջացնում են միաժամանակ լորձաթաղանթի վնասում և հիվանդագին զգացողություն՝ այրոց, չանգռտոց և այլն։
Համի զգացողություններին սովորաբար միավորված են շոշափելիքի զգացողությունները (այստեղից էլ տտիպ, այրող զգացողություններ) լեզվի վրա։ Համի ձևավորման մեջ մեծ դեր է կատարում (նրա կենցաղային իմաստով) հոտառական զգացողությունը, ինչը պայմանավորված է ցնդող նյութերի հոտերով։ Կարելի է ասել, որ ուտելիքի «համը» ձևավորվում է համի, հոտի, ինչպես նաև ջերմային ու շոշափելիքի միաժամանակյա զգայություններով (եռվորյակ նյարդի միջոցով)։ Համն ընկալվում է գլխավորապես լեզվի արմատի և վերին հատվածի հետևի մասով, ինչպես նաև նրա եզրերով և ծայրով։
Պատմություն
Ըստ երևույթին, եվրոպական երկրներում ավանդաբար առանձնացվել են 4 «հիմնական համեր»։ 20-րդ դարում, պայմանավորված մշակութային փոխանակման ընդլայնմամբ և Հարավարևելյան Ասիայի ժողովուրդների ազդեցությամբ, Եվրոպայում և Ամերիկայում սկսել են առանձնացնել ումամի համը (զգացողություն, որն առաջանում է նատրիումի գլուտամատից)։ Այս համի առանձնացումը կարելի է կապել չինական ռեստորանների ցանցի զարգացման հետ, որոնք օգտագործում էին Հարավարևելյան Ասիայի երկրների համար ավանդական այնպիսի մթերքներ, ինչպիսիք են ֆերմենտացված սոյայի կամ ձկան սոուսը, միսը և այլ մթերքներ, իսկ ավելի ուշ՝ սինթետիկ նատրիումի գլուտամատը և այլն։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Իոնոլորտի տարբեր շերտերի ազդեցությունը ռադիոալիքների տարածման վրա
D շերտը - իոնոլորտի ամենացածր շերտն է, որը տեղակայված է 60...80 կմ բարձրության վրա։ էլեկտրոնային խտությունը չի գերազանցում 103...104 Էլ/սմ3, բացի դրանից այստեղ կան մեծ թվով բացասական իոններ, մոտավորապես 108 իոն/սմ3։
Համ
Պատմություն
Աշխարհի հին չինական մոդելը՝ Հինգ տարրերը ներառել են համային հինգ տարրերը՝ դառը, աղի, թթու, քաղցր և տաք։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Իոնոլորտի տարբեր շերտերի ազդեցությունը ռադիոալիքների տարածման վրա
E շերտը - հետազոտողների կողմից առաջին բացահայտված շերտն է։ Այդ շերտի ներքին սահմանը գտնվում է 100 կմ բարձրության վրա, էլեկտրոնային խտությունը ցերեկը հասնում NԷmax = 1.5*105 Էլ/սմ3, գիշերը NԷmax = 5*103 Էլ/սմ3։
Համ
Պատմություն
2005 թվականի նոյեմբերի ֆրանսիացի հետազոտողները ցույց են տվել, որ առնետները տարբերում են նաև «ճարպոտ» համը ։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Իոնոլորտի տարբեր շերտերի ազդեցությունը ռադիոալիքների տարածման վրա
F շերտը տեղակայված է 250...400 կմ բարձրության վրա եւ ունի առավելագույն էլեկտրոնային խտությունը։
Իոնոլորտում տեղի ունեցող հիմնական ոչ կանոնավոր երեւույթներն են
Համ
Հիմնական համեր
Համային անկախ ընկալիչների քանակը ներկայում ճշգրիտ որոշված չէ։ Եվրոպական մշակույթում տարբերում են 4 «հիմնական» համեր, իսկ Հարավարևելյան Ասիայում՝ 5։ Օրեգոնի համալսարանի հետազոտողները առաջարկել են ներառել 6-րդ համը՝ օսլային ։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Իոնոլորտի տարբեր շերտերի ազդեցությունը ռադիոալիքների տարածման վրա
Մթնոլորտի վերին շերտում էլեկտրոնների եւ իոնների առկայությունը որոշիչ է իոնացված գազի էլեկտրական պարամետրերը, մասնավորապես նրա դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը, գտնելու հարցում։ Իոնացված գազի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը փոքր է մեկից եւ կախված է տատանումների հաճախականությունից։ Միջավայրերը, որտեղ ռադիոալիքների տարածման արագությունը կախված է հաճախականությունից, կոչվում են դիսպերսող։ Դիսպերսող միջավայրերում տարբերում են ռադիոալիքների տարածման փուլային եւ խմբային արագությունները։ Իոնացված գազի համար, առանց կորուստները հաշվի առնելու
ω0-ն իոնացված գազի սեփական հաճախականությունը կամ Լեյնգմյուրի հաճախությունն է։ Հետեւաբար, յուրաքանչյուր հաճախականությանը համապատասխանում է իր փուլային արագությունը, եւ այդ արագությունը մեծ է լույսի արագությունից։ Չդիսպերսող միջավայրում ազդանշան կրող ալիքների փաթեթը հաղորդվում է առանց աղավաղումների։ Դիսպերսող միջավայրում ազդանշանի իմպուլսի սպեկտրի ամեն հաճախականություն իր արագությունն ունի, եւ ամբողջ իմպուլսի տարածման արագությունը այլ է։ Vխ որոշելու համար օգտագործենք հետեւյալ բանաձեւը
Համ
Հիմնական համեր
Ենթադրվում է, որ գոյություն ունեն նաև ուրիշ տեսակի ընկալիչներ, օրինակ՝ ընկալիչներ, որոնք արձագանքում են ճարպաթթուներին, օրինակ լինոլենաթթվին  ։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Ռադիոալիքների բեկումն ու անդրադարձումը իոնոլորտում
Իոնոլորտի էլեկտրոնային խտությունը երկրի մակերեւույթից բարձրանալիս սկզբում մեծանում է 300...400 կմ բարձրության վրա ունենում է առավելագույն արժեքը, հետո նվազում է։ Հետեւաբար իոնոլորտի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը նվազում է բարձրությանը զուգընթաց, մեծանում է մինչեւ մեկ միավոր երկրից հեռավորության ավելացման դեպքում եւ ունի նվազագույն արժեքը իր բարձրության վերեւի սահմանում։ Ոչ համասեռ միջավայրում ալիքի հետագիծը կորանում է, ինչը կարող է բերել ռադիոալիքների անդրադարձմանը։ Իոնոլորտից ռադիոալիքների անդրադարձումը կատարվում է ոչ թե օդ - իոնացված գազ սահմանային շերտից, այլ իոնացված գազի հաստաշերտում։ Անդրադարձում կարող է առաջանալ միայն իոնոլորտի այն շրջանում, որտեղ դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը փոքրանում է բարձրությանը զուգընթաց, եւ հետեւաբար էլեկտրոնային խտությունը բարձրության հետ աճում է, այսինքն՝ ամենամեծ էլեկտրոնային խտության իոնոլորտի շերտից ցածր։ Պարզենք էլեկտրոնային խտության, իոնոլորտի ներքեւի սահմանին։ ալիքի անկման անկյան եւ աշխատանքային հաճախականության հարաբերությունը, որը պետք է կատարվի, որպեսզի առաջանա անդրադարձում իոնոլորտից։ Անդրադարձման անկյունը կապում է ալիքի իոնոլորտի ցածր շերտի վրա անկման անկյունը իոնոլորտի հաստաշերտում դիէլեկտրիկ թափանցելիության հետ, նույն այն բարձրությունում, որտեղ կատարվում է ալիքի անդրադարձումը։ Անդրադարձման գործակիցը ( էներգիայի կորուստները հաշվի չեն առնվում)։
Հետեւաբար որոշակի էլեկտրոնային խտության դեպքում տվյալ հաճախականության ալիքը կանդրադառնա միայն այն դեպքում, երբ անկման անկյունը θ0, հավասար է կամ գերազանցում է (1) - ում որոշվող անկյան մեծությունը։ Ինչքան մեծ է էլեկտրոնային խտությունը, Nէ -ն, այնքան ավելի փոքր θ0, անկյան արժեքների դեպքում է հնարավոր անդրադարձումը։ θ0կր անկյունը, որի դեպքում տվյալ պայմաններում դեռ հնարավոր է անդրադարձում, կոչվում է կրիտիկական անկյուն։ (1) - ից կարելի է որոշել այն ալիքի առավելագույն աշխատանքային հաճախականությունը, որը կանդրադառնա իոնոլորտի շերտից էլեկտրոնային խտության եւ ալիքի անկման անկյան տրված մեծությունների դեպքում ։
Որքան մեծ է իոնոլորտի շերտի վրա ալիքի անկման անկյունը, այնքան ավելի մեծ էլեկտրոնային խտություն է պահանջվում անդրադարձման համար եւ այնքան մեծ բարձրության վրա է կատարվում անդրադարձումը։ Եթե աշխատանքային հաճախականությունը մեծ է կրիտիկականից, ապա ալիքի նորմալ անկման դեպքում իոնոլորտում անդրադարձում չի կատարվում, եւ ալիքը հեռանում է, ձգվում է, գնում տիեզերական տարածություն։ Անդրադարձման գործակիցը հավասար է զրոյի։ եթե աշխատանքային հաճախականությունը կրիտիկականից, ապա կատարվում է ալիքի լրիվ անդրադարձում իոնոլորտի շերտից։ Անդրադարձման գործակիցը հավասար է մեկի։ Ալիքի թեք անկման դեպքում իոնոլորտը թափանցիկ է մաքսիմալ հաճախականությունը գերազանցող հաճախականությունների համար։ Գործնականորեն իոնոլորտից կարող են անդրադառնալ 10 մետրից երկար ալիքներ։
Ռադիոալիքների տարածման առանձնահատկությունները
Առանձնացնենք ռադիոալիքների հետեւյալ տիրույթները.
Համ
Աղի
Աղի համի հասատատուն կրողն են նատրիումի քլորիդը (բաղադրությամբ այս նյութին շատ մոտ է կերակրի աղը) և կալիումի քլորիդը։ Ընկալումը կատարվում է լեզվի վրա գտնվող իոնային ընկալիչների միջոցով՝ փոխելով գործողության պոտենցիալը։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Ռադիոալիքների տարածման առանձնահատկությունները
1. СДВ և ДВ տիրույթներին համապատասխանող էլեկտրամագնիսական դաշտերի համար հողի տարբեր տեսակները եւ առավել եւս ջուրը հաղորդիչի դեր են կատարում։ Այս հաստատման ճշմարտությունը կարող է խախտվել միայն ДВ տիրույթի սահմանում չոր հողի համար։ СДВ եւ ДВ տիրույթում երկրագնդի մակերեսը ընդունվում է հարթ։ Կարելի է ասել, որ տարածության հատվածը, ուր դիտարկվող ալիքներն են տարածվում, գնդային շերտ է, որը գտնվում է Երկրագնդի եւ իոնոլորտի ներքին սահմանի միջեւ։ Ներքնոլորտը համարյա թե չի ազդում СДВ եւ ДВ ալիքների տարածման վրա։ Պատմության մեջ առաջին անգամ այս ալիքները կիրառվել են տրանսատլանտիկ կապի համար (ƒ = 15.,,50 կՀց)։
СДВ եւ ДВ -յում ռադիոգծերը բնութագրվում են ամպրոպային աղավաղումների բարձր մակարդակով։ Միջազգային որոշումներին համաձայն այս տիրույթի ռադիոալիքները օգտագործվում են ռադիոնավիգացիայում եւ ռադիոառաքման համար։ Նշենք նաեւ, որ հաճախականության նվազման հետ ավելանում է դաշտի հաղորդիչ միջավայրեր ներխուժման խորությունը։ Այդ պատճառով СДВ -ն առավելություն ունի ստորջրյա ռադիոգծեր պատրաստելիս (սուզանավերի կապ եւ այլն)։ 2.СВ տիրույթի համար բնորոշ են ուրիշ առանձնահատկություններ։ Հողում մեծ կլանման պատճառով СВ ռադիոգծերը կարող են ընդամենը 1000 կմ կարգի երկարություն ունենալ։ Գիշերը, երբ իոնոլորտի շերտում կլանումը շատ է նվազում, ռադիոգիծը կարող է աշխատել իոնոլորտի ալիքով, եւ նրա երկարությունը ավելանում է։ Օրինակ, գիշերը B ընդունման կետ կարող են գալ միաժամանակ երկրային եւ իոնոլորտային ալիքները կամ էլ երկու իոնոլորտային ալիք։ Քանի որ իոնոլորտը անընդհատ փոփոխվում է անցնող ալիքի փուլը զգալիորեն կփոխվի ժամանակից կախված։ Այդ պատճառով դիտարկված երկու դեպքերում էլ ալիքների ինտերֆերենցիան բերում է մերթ դաշտի թուլացմանը մերթ ուժեղացմանը ընդունման կետում։ Այդ մարումների (կամ ֆեդինգների) դեմ պայքարում են աշխատելով նվազեցնել առաքող անտենայի ճառագայթումը հորիզոնից շատ բարձր անկյուններում, որպեսզի իոնոլորտի ալիքը չեզոքանա։ Այդ դեպքում մեծանում է, այսպես կոչված ընդունման գոտին։
Համ
Թթու
Թթու համը միանշանակ ասոցացվում է հեղուկի pH-ի մեծության հետ։ Ընկալման մեխանիզմը նման է աղի համի ընկալմանը։ Հիդրոնիումի իոնները (գերազանցապես H3O+) առաջանում են թթուների դիսոցումից։ Քանի որ մարդու թքի pH-ը (ջրածնային ցուցիչ) մոտ է չեզոքին (pH=7), ուժեղ և միջին ուժեղ թթուների ազդեցության դեպքում առաջանում է մաքուր թթու համի զգացողություն։ Սակայն որոշ օրգանական թույլ թթուներ և հիդրոլիզվող իոններ (ալյումին) կարող են առաջացնել տտիպ համի զգացողություն։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Ռադիոալիքների տարածման առանձնահատկությունները
3. Կարճ ալիքների (KB) համար հողը իրեն որպես ոչ կատարյալ դիէլեկտրիկ է պահում։ Երկրային ալիքը խիստ կլանվում է եւ ռադիոկապը հնարավոր է ընդամենը տասնյակ կմ տարածության վրա։ Այստեղ ի հայտ է գալիս մեռյալ գոտու հասկացությունը, դա այն շրջանային գոտին է, որ գտնվում է ալիքների տարածման հեռավորության վրա, եւ ուր արդեն չի ընդունվում երկրային ալիքը, միեւնույն ժամանակ դեռ չի կարող ընդունվել իոնոլորտային ալիքը։ KB տիրույթին բնորոշ մի ուրիշ էֆեկտ է շուրջերկրյա արձագանքը, ընդունվող ազդանշանին գումարվում է ազդանշան, որը ստեղծվել է իոնոլորտից եւ երկրագնդից բազմակի անրադարձումների միջոցով ամբողջ Երկրագունդով պտտած ալիքից։ Շուրջերկրյա մեկ պտույտը 0,13 վայրկյան հապաղում է մտցնում։ KB տիրույթի նշանակությունը հասկանալի եւ ակնհայտ էր դարձել ռադիոսիրողների միջոցով։ Քանի որ էլեկտրոնային կոնցենտրացիան իոնոլորտում փոփոխվում է օրվա ընթացքում, ապա տարբերում են ցերեկային եւ գիշերային ալիքներ-10...25մ եւ 35...100մ համապատասխանորեն կարճ ալիքների տարածման վրա են ազդում Արեւի վրա կատարվող պրոցեսները, մագնիսական փոթորիկները (հատկապես բեւեռային շրջաններում)։ 4. УКВ ռադիոգծերը գործում են ուղղակի տեսողության սահմաններում։ Հեռավորությունը մեծացնելու համար անտենաները երկրից բարձրացնում են։ УКВ - ի համար երկրի մակերեսը հարթ չի (հատկապես քաղաքի ներսում)։ Դրանք օգտագործվում են ռադիոռելեային գծերում, հաղորդաընդունման ռադիոռելեային կայանների զույգերը ուղղակի տեսողության սահմաններում են գտնվում, իսկ ամբողջ գիծը կարող է շատ անգամ գերազանցել այդ սահմանների տարածությունը։ УКВ հեռավոր տարածումը հնարավոր է գերռեֆրակցիայի երեւույթի միջոցով եւ իոնոլորտում պատահական ոչհամասեռության (օրինակ, երկնաքարերի «հետքեր», բեւեռային փայլատակումներ) վրա ցրվածության պատճառով։ УКВ տիրույթը, շնորհիվ նրա ալիքների համար իոնոլորտի թափանցելիության, օգտագործվում է տիեզերական ռադիոկապում։ Մթնոլորտային աղմուկները թուլանում են հաճախականության աճի հետ։ Նրանք առավել ազդեցիկ են СДВ եւ ДВ-ում։ Ինդուստրիալ աղմուկները շրջանցել կարելի է, եթե կայաններըդուրս բերվեն մեծ քաղաքներից։ ԳԲՀ տիրույթում նրանք ազդեցիկ չեն։ Տիեզերական ծնունդ ունեցող աղմուկը Գալակտիկայի ռադիոճառագայթման ֆոնը և առանձին աղբյուրների ռադիոճառագայթումը տիեզերքում պարունակվող λ = 21 սմ ատոմային ջրածնի ճառագայթումն է։ ԳԲՀ տիրույթում ազդեցիկ է նաև երկրագնդի ջերմային աղմուկը։
Համ
Ումամի
Ումամին «հինգերորդ համն» է, որ ավանդաբար օգտագործվում է չինական մշակույթում և արևելքի այլ երկրներում։ Ումամին այն համային զգացողության անվանումն է, որ առաջանում է ազատ ամինաթթուների, մասնավորապես գլուտամինաթթվի ազդեցությամբ, որը կարելի է գտնել ֆերմենտացված ու երկար պահված սննդամթերքում, օրինակ՝ պարմեզան և ռոքֆոր պանիրներում, սոյայի ու ձկնային սոուսներում։ Նրանք մեծ քանակով պարունակվում են նաև չֆերմենտավորված սննդամթերքներում, օրինակ՝ ընկույզում, խաղողում, բրոկոլիում, լոլիկում, սնկերում և քիչ քանակությամբ՝ մսում։
Ռադիոալիքների տարածումը ներքնոլորտում
Աղբյուր
Էլեկտրադինամիկա և Ռադիոալքների տարածում։ Ուսումնական ձեռնարկ/Հեղինակ Ա․ Սարգսյան։ Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական համալսարան։ Երևան 2002 թ 170 էջ։
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ Կատեգորիա:Ալիքներ
Համ
Համի զգացողության խանգարում՝ դիսգևզիա
Դիսգևզիան առաջանում է տարբեր պատճառներով՝ հղիություն, շաքարային դիաբետ, աղեստամոքսային տրակտի կամ բերանի խոռոչի հիվանդություններ, սակավարյունություն, հիպոթիրեոզ և այլն ։
Տարբերում են ագևզիա՝ հիմնական համային զգացողություններից մեկի կորուստը, հիպոգևզիա՝ զգացողություններից մեկի թուլացումը, պարագևզիա, երբ քաղցրի փոխարեն զգացվում է աղի, ինչպես նաև ֆանտագևզիա (երբ այս կամ այն համի զգացողությունն առաջանում է առանց որոշակի ֆիզիկական պատճառների, օրինակ՝ նևրոզների ժամանակ)։
Համի զգացողությունը կարող է ի հայտ գալ ռադիոակտիվ ճառագայթման ազդեցությամբ՝ մի շարք դեպքերում՝ շուրջ 1 Ռ/ժ պայմաններում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Համ
Քարեդարյան մարդու վաղ տարաբնակեցման խնդիրը Հայաստանում և Առաջավոր Ասիայում
Հայաստանը, Առաջավոր Ասիան և քարեդարյան մարդկանց վաղ տարաբնակեցման խնդիրը. Հայկական լեռնաշխարհի և Առաջավոր Ասիայի սահմաններում նախնադարյան մարդկանց լայն տարաբնակեցմանը մեծապես նպաստել է պալեո-աշխարհագրական միջավայրի նշանակալից նմանությունը, որ հավանաբար, գալիս է ուշ պլիոցենի և վաղ պլեյստոցենի ժամանակաշրջանից։ Այդ տեսակետից առանձնապես հատկանշանական է այն փաստը, որ վաղ չորրորդական շրջանի մարդու բնակատեղիները, ինչպես բուն Հայաստանում, այնպես էլ նրան կից երկրներում ընկած են հաղորդակցության զարմանալի հարմար շրջաններում՝ հովիտներում և նրանց կից բարձր լեռնային սարահարթներում ու լեռնանցքներում։
Ասորիքի, Փոքր Ասիայի, Հայկական լեռնաշխարհի, Իրանի և Իրաքի միջև վաղ հին քարի դարի գործիքների մի շարք վայրեր են գտնվել Խաթայ վիլայեթի հարավում, Ալեքսանդրադրետի սանջակից ոչ հեռու (Ասորիքի և Նուրեդդինի միջև), Ալթին-դերե գետի ավազանի շերտերում։ Նույն ժամանակաշրջանի քարե գործիքների կուտակման խոշոր օջախներ են Փոքր Ասիայի կենտրոնական (Սակարա գետի հոսանքը՝ Չիբուկ, Կարմիր, Օվա, Իլիջա-սու վտակների ավազանը և Էմիր, Մոզան ոչ մեծ լճերի շրջակայքը), հյուսիսային լեռնային շրջանները (Սամսոն քաղաքի հարավարևելյան ծովային դարավանդը, Չամ լեռան ստորոտը) և Տավրոսի լեռները։ Տավրոսի լեռնաղեղումն է գտնվում «Դրունք Կիլիկիոյ» լեռնանցքը, որը մեծապես օգնել է մարդկային խմբերի տեղաշարժերին։
Այսպիսով, Փոքր Ասիայի տերիտորիայի վրա այժմ ուրվագծվում են հին քարի դարի հայտնագործությունների տարածման երկու հիմնական շրջան՝ Կենտրոնական Փոքր Ասիան և Հայաստանի` Ասորիք-Պաղեստինին հարող շրջանը, որն ըստ երևույթին, ստորին պալեոլիթի պաղեստինա-ասորական տեղային մարզի հյուսիսային ծայրամասն է։
Ստորին պալեոլիթի որոշակի խոշոր կենտրոններ են ուրվագծված նաև Հայկական լեռնաշխարհից հարավ և հյուսիս` Իրաքում, Իրանում և Կովկասի մերձծովյան շրջաններում։