cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գալինա Վոլչեկ
Հիվանդություն և մահ
Գալինա Վոլչեկը մահացել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 26-ին գլխուղեղի և թոքերի այտուցից ։ Քաղաքացիական հուղարկավորությունը կայացել է «Սովրեմեննիկ» թատրոնում դեկտեմբերի 29-ին ։ Գալինա Վոլչեկին վերջին հրաժեշտը տալու համար «Սովրեմեննիկ» են այցելել ՌԴ մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին, ՌԴ փոխվարչապետ Օլգա Գոլոդեցը, Դաշնության խորհրդի նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոն, մշակույթի մոսկվյան դեպարտամենտի ղեկավար Ալեքսանդր Կիբովսկին, միջազգային մշակութային համագործակցության հարցերով ՌԴ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ Միխայիլ Շվիդկոյը, Պետդումայի մշակույթի հարցերով կոմիտեի ներկայացուցիչ Ելենա Յամպոլսկայան, «Առաջին ալիքի» գլխավոր տնօրեն Կոնստանտին Էռնստը, ТАСС գործակալության գլխավոր տնօրեն Սերգեյ Միխայլովը, «Մոսֆիլմի» գգլխավոր տնօրեն Կարեն Շահնազարով, դերասաններ Լիա Ախեջակովան, Ինգեբորգա Դապկունայտեն, Սերգեյ Գարմաշը, Միխայիլ Եֆրեմովը, Լեոնիդ Յարմոլնիկը, Կոնստանտին Խաբենսկին, Ալեքսանդրա Զախարովան, Ալեքսանդր Օլեշկոն, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ Տատյանա Տարասովան։ Գալինա Վալչեկին վերջին հրաժեշտը տալու եկածների թվում են եղել նաև ՌԴ առաջին նախագահ Բորիս Ելցինի այրին՝ Նաինա Ելցինան, Օլեգ Տաբակովի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Վլադիմիր Մաշկովը, Սատիրայի թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ալեքսանդր Շիրվինդտը, ՌԱԵԹ տնօրեն Սոֆյա Ապֆելբաումը, Տագանկայի թարոնի տնօրեն Իրինա Ապեկսիմովան, ՄԳԱԹ թատրոն-ստուդիայի ռեկտոր Իգոր Զոլոտովիցկին, ռեժիսոր Ալեքսանդր Ադաբաշյանը, Ուրախների և հնարամիտների ակումբի միջազգային միության նախագահ և համանուն հաղորդման վարող Ալեքսանդր Մասլյակովը և Bosco di Ciliegi ընկերությունների խմբի վերահսկիչ խորհրդի նախագահ Միխայիլ Կուսնիրովիչը ։
Գալինա Վոլչեկը թաղվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։
Այսել Գյուրել
Այսել Գյուրել (Aysel Gürel, ), թուրք բանաստեղծուհի, երգահան և դերասանուհի։ Բացի իր երգերից, որոնք կատարում էին Թուրքիայի երգիչները, հայտնի է զարմանալի հագուստով, դիմահարդարմամբ և կեղծամներով։
Կենսագրություն
Նրա երգերը կատարել են այնպիսի հայտնի թուրք երգիչներ, ինչպիսիք են Սեզեն Աքսուն։ Բացի բանաստեղծություններ գրելուց, Գյուրելը նաև դերասանուհի և թուրքագետ էր։ 2007 թվականին Գուրելը հայտնվել է Պեպսիի թուրքական հեռուստատեսային գովազդում։
2007 թվականի դեկտեմբերին նա հայտնվեց Ստամբուլի Ֆլորենս Նայտինգեյլի քաղաքային հիվանդանոցում՝ թոքերի քաղցկեղի ախտորոշմամաբ։ 2008 թվականի փետրվարի 17-ին Ստամբուլում 80 տարեկան հասակում մահացել է քրոնիկ բրոնխիտից։ Գյուլելը թաղվել է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը՝ Տեշվիքիե մզկիթում տեղի ունեցած արարողությունից հետո։
Գյուլելի դուստրերը, Մյուջդ Արը և Մեհթափ Արը դերասանուհիներ են։
Գրված երգեր
Նա շատ սիրված երգերի բանաստեղծություններ է գրել, որոնք հիթ են դարձել և դասական են համարվում թուրքական երաժշտության պատմության մեջ՝
Արամ Սիմոնյան
Արամ Հրաչիկի Սիմոնյան (ապրիլի 12, 1955, Գորիս, Հայկական ԽՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն - հունիսի 8, 2022, Երևան, Հայաստան), պատմագետ, հրապարակախոս, Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2014) , Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ ։ Երևանի պետական համալսարան ի նախկին ռեկտոր ։
Կրթություն
1961-1972 թվականներին Արամ Սիմոնյանը սովորել է Գորիս քաղաքի միջնակարգ դպրոցում։ 1961 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան, այնուհետև 1972 թվականին ավարտելով Երևանի թիվ 19 միջնակարգ դպրոցը՝ Արամ Սիմոնյանն ընդունվել է Երևանի պետական համալսարան ի պատմության ֆակուլտետ ։ 1977-1981 թվականներին ավարտել է Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրան ։ 1983 թվականինին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը։ 2000 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն ։ 2005 թվականին ստացել է պրոֆեսորի գիտական կոչում ։ Տիրապետում է 3 լեզուների՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն ։
Գիտական գործունեություն
Արամ Սիմոնյանը հեղինակ է 100-ից ավելի գիտական աշխատանքների, որոնցից 4-ը մենագրություններ են ։ Գիտական հետազոտությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի 19-րդ դարի երկրորդ կեսի և 20-րդ դարասկզբի պատմության հիմնահարցերին՝ մասնավորապես պատմական վիճակագրությանը, արդյունաբերական կապիտալի, ինչպես նաև Արցախ ի և Զանգեզուր ի 1917-1921 թվականների պատմության խնդիրներին ։ Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել է 10 թեկնածուական ատենախոսություն։ Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային և հանրապետական գիտաժողովների ։ Բազմիցս հրավիրվել է Իտալիա յի, Բելգիա յի, Մեծ Բրիտանիա յի, Գերմանիա յի, Իսպանիա յի, ԱՄՆ-ի և աշխարհի մի շարք այլ երկրների գիտակրթական կենտրոններ, որտեղ զբաղվել է գիտակրթական գործունեությամբ ։
Գիտական գործունեության առաջին շրջանը։
Նա հենց սկզբից անդրադարձ է կատարում տնտեսական պատմությանը։ Արամ Սիմոնյանը «Արևելյան Հայաստանի պրոլետարիատի պատմություն» աշխատության մեջ օգտագործում է արխիվային հարուստ նյութեր, ինչպես նաև  պատմագիտական գրականության քննական վերլուծությամբ, լուսաբանում է Արևելյան Հայաստան ում տնտեսության զարգացման ընթացքը, որ տեղի էր ունենում տնայնագործական արտադրության արդյունաբերականացման ու ապրանքայնացման ճանապարհով,որի հետևանքով էապես փոխվում է ներքին շուկայի բնույթն ու ծավալները, իսկ այս ամենի հետևանքով ստեղծվում են արդյունաբերական նոր ձեռնարկություններ, ու նորովի տեղաբաշխվում հները ։ Հեղինակը ցույց է տալիս արևելահայ պրոլետարիատի ձևավորման ու տեղաբաշխման ընդհանուր պատկերը։ Նա ներկայացնում է 19-20-րդ դարերի ընթացքում Արևելյան Հայաստան ի բնակչության սոցիալական կառուցվածքը և վերջինիս մեջ պրոլետարիատի տեղն ու դերը ։
Իր երկրորդ մենագրության մեջ՝ «Рабочие Закавказья в общероссийском рынке наемного труда в конце XIX- начале XX вв. (историко- статистический анализ)», գիտնականը, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ա. Համբարյանի հետ միաժամանակ Հայաստանում սկիզբ դնելով պատմագիտության մեջ մաթեմատիկական մեթոդի կիրառմանը, պատմավիճակագրական վերլուծության է ենթարկում Անդրկովկաս ում և Արևելյան Հայաստան ում բնակչության տեղաբաշխումը, շարժը, դասային ու դասակարգային կառուցվածքը, կրթական մակարդակը, զբաղվածությունը, ինքնագործ ու վարձու աշխատողների թվաքանակը, արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքը, դասերից ու դասակարգերից յուրաքանչյուրի տեսակարար կշիռը և ըստ այդմ ներկայացնում համառուսաստանյան շուկայում այդ ժամանակաշրջանում Անդրկովկաս ի՝ ի մասնավորի Արևելյան Հայաստան ի բանվորության տեղն ու դերը ։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո նորանկախ Հայաստանի պատմաբանների համար հրատապ խնդիր է դառնում նախկինում արգելափակված թեմաների ուսումնասիրությունը։ Այդ տեսակետից հատկապես կարևոր էր նորագույն պատմության ամենաբախտորոշ ժամանակահատվածում՝ 1917-1921 թթ., տեղի ունեցած իրադարձությունների և հատկապես մեր ժողովրդի մղած հերոսական պայքարի պատմության գիտական անկողմնակալ ու անաչառ լուսաբանումը ։
Գիտական գործունեության երկրորդ շրջանը։
Ինչպես և սպասելի էր, իր գիտական գործունեության երկրորդ շրջանում Արամ Սիմոնյանն առաջիններից մեկն է ձեռնամուխ լինում հենց վերը նշված խնդրի լուծմանը,կարճ ժամանակ անց գիտական հանրության դատին ներկայացնում ‹‹Զանգեզուրի գոյամարտը (1920-1921 թթ.)›› ծավալուն մենագրությունը, որն արժանացավ մասնագետների հավանությանը, և հեղինակին միաձայն շնորհվեց պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ Աշխատության մեջ արխիվային հարուստ նյութերի, ժամանակի պարբերական մամուլի հրապարակումների, պատմական իրադարձությունների մասնակիցների հուշերի ու ինքնակենսագրականների, ինչպես նաև առկա գրականության մանրազնին հետազոտության ու  անաչառ վերլուծության հիման վրա քայլ առ քայլ հետևելով Զանգեզուր ի հերոսամարտի սրընթաց փոփոխվող ընթացքին՝ գիտնականը այն բաժանում է չորս առանձին փուլերի՝ հիմք ունենալով դրանցից յուրաքանչյուրի ժամանակ երկրամասի առջև ծառացած հիմնախնդիրը, վերջինիս լուծման համար ձեռնարկված միջոցառումները և ձեռք բերված արդյունքը ։ Դրանցից առաջինը, որ ընդգրկում է 1920 թվականի հուլիսի 5-ից մինչև հոկտեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածը, սկսվում է կարմիր բանակի կողմից Զանգեզուր ի գրավմամբ և ավարտվում հակաբոլշևիկյան ապստամբությամբ, երկրորդ փուլը՝ նույն թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև նոյեմբերի վերջ, նշանավորվում է Զանգեզուրի զինյալների կողմից մղված կենաց ու մահու պայքարի միջոցով գավառից ադրբեջանասովետական զորքերի դուրսմղմամբ։ Երրորդ փուլում՝ 1920 թվականի դեկտեմբեր-1921 թվականի մարտ, երկրամասի ղեկավարությունը և բնակչությունը հիմնականում զբաղվում են պատերազմի հետևանքով աղետալի վնասներ կրած ներքին կյանքի կարգավորման և պաշտպանության ամրապնդման խնդիրներով ։ Իսկ չորրորդ փուլը՝ 1921 թվականի մարտից մինչև նույն թվականի հուլիսի 12-ը, առանձնանում է այն բանով, որ փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության պարտության հետևանքով Երևան ից և Արարատյան դաշտավայրից հազարավոր վտարանդյալներ, հասնելով Զանգեզուր, այնտեղ առաջացնում են հուսալքություն, խուճապ ու պարտվողական տրամադրություններ՝ ավելի վատթարացնելով առանց այդ էլ գավառում տիրող ծանր իրավիճակը։ Ահա հենց այս պայմաններում է ավարտվում Զանգեզուրի գոյամարտը, որովհետև հուլիսի 12-ին Զանգեզուր ն անվերապահորեն հռչակվեց Խորհրդային Հայաստան ի անբաժան մաս, և երկրորդ անգամ հաստատվեց խորհրդային կարգ, որն ունեցավ անհամեմատ ավելի երկարատև գոյություն ։
Նրա մյուս կարևոր գործը «Զանգեզուրի հերոսամարտը 1917-1920 թթ.», մենագրությունն է։ Աշխատության մեջ գիտնականը նախ ներկայացնում է երկրամասի ամբողջական պատմությունը Զանգեզուր ում ու Նախիջևան ում թուրք-թաթարական նվաճողների դեմ զորավար Անդրանիկ ի ղեկավարությամբ մղված կռիվները, իսկ ապա նրան փոխարինած Գարեգին Նժդեհ ի գլխավորած կենաց ու մահու պայքարը մինչև 1920 թվականի համազանգեզուրյան առաջին համագումարը՝ զուգահեռաբար անդրադառնալով նաև նույն ժամանակահատվածում Արցախ ում ընթացող համանման իրադարձություններին, պատճառաբանում Անդրանիկ ի՝ Արցախ չմտնելու փաստը, լուսաբանում Արցախ ը Ադրբեջան ին բռնակցելու գործում Կովկասյան բյուրոյի դրսևորած բացահայտ կամայականությունն ու նրա կայացրած որոշման ահավոր ծանր ազդեցությունը երկրամասի բնակչության հետագա ճակատագրի վրա, ինչպես նաև հանուն ազատության ու անկախության արցախահայության մղած պայքարը, որը 20-րդ դարի վերջին պսակվեց հաջողությամբ ։
Արցախը, արցախյան հիմնահարցը և արցախահայությունը միշտ նրա ուշադրության առանցքում էին։ Ուսանողի շրջանակում հայրենիքը սիրելու, հոգատարության, միմյանց նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման խնդիրները եղել են նրա՝ որպես ուսուցչի ուշադրության ներքո։ Այդ մասին են փաստել նրա բազմաթիվ այցելություններն Արցախ, տեղի համալսարանի հետ սերտ համագործակցությունը տարբեր ձևաչափերով, «Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետություն. անցյալը, ներկան և ապագան» 2006 թվականի հունիսի 21-ից 24-ը Ստեփանակերտում միջազգային գիտաժողովի նախաձեռնումն ու անցկացումը, Արցախի տարբեր հատվածներում ավանդական դարձած ծառատունկերի իրականացումը, որը հայրենաճանաչության յուրօրինակ դրսևորում էր։
Արցախի և արցախահայության կողքին գտնվելու Արամ Սիմոնյանի դիրքորոշումը դրսևորվեց նաև Արցախյան քառօրյա և 44-օրյա պատերազմների ընթացքում։ Մինչ այդմ նա իր գործընկերներ Ա. Ղարիբյան ի և Է. Բաբայանի հետ հրատարակության պատրաստեց նաև «Арцах-Карабах. Библиография на русском языке 1988-2012 гг.» ժողովածուն ։
Մեծ է Արամ Սիմոնյանի վաստակը ոչ միայն հայոց պատմության գիտական ուսումնասիրության ու լուսաբանման, այլև ձեռք բերված արդյունքների հանրայնացման գործում ։ Ընդ որում՝ այդ ամենը նա անում է թե´ բազմամյա դասախոսական գործունեությամբ, թե´ հանրապետական և միջազգային ամենատարբեր գիտաժողովներում (Երևան, Մոսկվա,  Լոնդոն, Բեռլին, Մադրիդ, Նյու Յորք, Բրյուսել, Հռոմ, Փարիզ, Թեհրան և այլուր) կարդացած հետաքրքիր զեկուցումներով և թե´ դպրոցական ու բուհական դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների պատրաստմանը գործուն մասնակցությամբ ։
Նրա գիտելիքների և հմտությունների բարձր ձիրքը արարողակարգային օտարերկրյա բարձրաստիճան պաշտոնյաների ընդունելությունների ժամանակ թողնում էր լավագույն տպավորություն՝ մեծ համբավ բերելով մեր երկրին և ԵՊՀ-ին։ Նրա հյուրերի թվում էին նաև Ռուսաստան ի Արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրով ը, Հունաստան ի նախագահ Կարոլոս Պապուլիաս ը, Թուրքմենստան ի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդով ը, Ուրուգվայ ի Արևելյան Հանրապետության ներկայացուցիչների պալատի նախագահը, ռուս տիեզերագնաց Ալեքսանդր Բալանդինը ։
Աշխատանքային գործունեություն
Արամ Սիմոնյանի աշխատանքային գործունեությունը սկսվել է դեռևս ԽՍՀՄ տարիներին ։1981-1983 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող, այնուհետև՝ գիտաշխատող ։ 1986-2000 թվականներին հանդիսացել է ԵՊՀ ԽՍՀՄ պատմության ամբիոնի ասիստենտ, այնուհետև՝ Հայոց պատմության ամբիոնի դոցենտ ։1993-1995 թվականներին եղել է ԵՊՀ գիտքարտուղար, իսկ 1995-2000 թվականներին՝ ԵՊՀ ուսումնական վարչության պետ ։ 1998 թվականին անդամագրվում է ՀՀԿ-ին ։ 2000 թվականին, դարձել է ԵՊՀ ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, իսկ 2006 թվականի մայիսին ընտրվել, 2011 թվականի մայիսին վերընտրվել ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնում ։ 2006 թվականին Արամ Սիմոնյանը դարձել է նաև ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ ։ 2008 թվականի հուլիսի 10-ից ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ ի տնօրենն է  ։ 2015 թվականի հունիսի 25-ին ընտրվել է Երևանի պետական համալսարան հիմնադրամի ռեկտորի պաշտոնում ։
2006 թվականին ընտրվելով ԵՊՀ ռեկտոր՝ Արամ Սիմոնյանն անմիջապես ձեռնամուխ եղավ մայր բուհում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման բարեփոխմանը, և արդեն 2007 թվականին մագիստրատուրայում, 2008 թվականին բակալավրիատում, իսկ 2010 թվականին ասպիրանտուրայում ներդրվեց կրեդիտային համակարգ ։ Սկսած 2007 թվականից՝ համալսարանը տպագիր կամ էլեկտրոնային տարբերակով ուսանողներին է տրամադրում ուսումնառության ուղեցույցը և դասընթացների տեղեկագիրքը, իսկ 2010 թվականից բոլոր շրջանավարտներին տրամադրում է եվրոպական նմուշի դիպլոմի հայերեն և անգլերեն հավելված։ Ավելին, կրթական ծրագրերը արդիականացնելու, եվրոպական չափորոշիչներին համապատասխանեցնելու և աշխատաշուկայի ժամանակակից պահանջները բավարարելու նպատակով բակալավրիատում ու մագիստրատուրայում բացվել են մի շարք նոր մասնագիտություններ ։ Նա 2008 թվականին համալսարանի կառավարման համակարգում ներդրեց ռազմավարական պլանավորման գործընթաց, ուստի 2010-2014 թվականներին իրականացվեց զարգացման առաջին ռազմավարական ծրագիրը ։ Համալսարանի ներքին ապահովման համակարգ ստեղծելու ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների շնորհիվ (ԵՊՀ որակի ապահովման կենտրոնի, ԵՊՀ գիտխորհրդի և ֆակուլտետների գիտխորհուրդների որակի ապահովման մշտական հանձնաժողովների ստեղծում ևն) 2012թվականին ԵՊՀ-ն ներգրավվեց ինստիտուցիոնալ և ծրագրային հավատարմագրման գործընթացում, իսկ 2015 թվականի փետրվարին ՀՀ բուհերից առաջինը և միակը արժանացավ ինստիտուցիոնալ պետական հավատարմագրման՝ 6-ամյա ժամկետով։ Պետք է նշել, որ տվյալ գործընթացին մասնակցում էին եվրոպական փորձագետներ և Նիդերլանդների հավատարմագրման գործակալությունը ։
Մեծ էին ԵՊՀ-ն ժամանակակից հետազոտական համալսարան դարձնելու Արամ Սիմոնյանի կատարած աշխատանքները։ Նրա ղեկավարման տարիներին ԵՊՀ-ում գիտակրթական զարգացմանը զուգահեռ բացվեցին մի շարք նոր ստորաբաժանումներ՝ Չինագիտության կենտրոնը, Հայ-հնդկական կենտրոն-ամբիոնը, ԵՊՀ ռուսական կենտրոնը ։ Կրթության բարձր որակի ապահովման հետ մեկտեղ, նրա ուշադրության առանցքում էր նաև ուսանողների և աշխատակազմի կենսագործունեության համար բարվոք պայմանների ապահովումը։ ԵՊՀ-ի բազմաթիվ մասնաշենքեր վերանորոգելուն զուգահեռ ստեղծվել է նաև ժամանակակից սպորտհամալիրը, հյուրատունը, հանրակացարանը ։
Արամ Սիմոնյանի ռեկտորության տարիներին ուսումնականից բացի էական փոփոխություններ են տեղի ունեցել նաև համալսարանի գիտական կյանքում։ Այսպես, մայր բուհը ոչ միայն դարձել է աշխարհում գիտակրթական առաջնակարգ հաստատություն, այլև հայագիտական կադրերի պատրաստման ու գիտական հետազոտությունների իրականացման առաջատար կազմակերպություն։ Հենց նրա նախաձեռնությամբ ու անմիջական ղեկավարությամբ է համալսարանում ստեղծվել Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ ն ու վերջինիս գիտական օրգան ‹‹Հայագիտության հարցեր›› քառամսյա հանդեսը, սփյուռքագիտության ամբիոնը, մագիստրոսական կրթության շրջանակներում տեղ գտել հայագիտական ու ցեղասպանագիտական ծրագրեր, ինչպես նաև կյանքի կոչվել մի շարք նոր գիտական կենտրոններ և ստորաբաժանումներ ։
Ընտանեկան դրություն
Արամ Սիմոնյանը հայ մեծանուն գիտնական, հասարակական–քաղաքական գործիչ, ակադեմիկոս Հրաչիկ Սիմոնյան ի (1928-2016 թվականներ) որդին էր։ Արամ Սիմոնյանը ամուսնացած էր, ունի երկու դուստր ։ Կինը՝ Կարինե Աշոտի Մանասյանը ծնվել է 1953 թվականի հունիսի 29-ին ։ Մեծ աղջիկը՝ Սիմոնյան Մարիամը, ծնվել է 1983 թվականի մայիսի 29-ին ։ Արամ Սիմոնյանի երկրորդ աղջիկը՝ Անի Սիմոնյանը՝ ծնվել է 1986 թվականի հունիսի 1-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023 բարելավում
Դոբրոսելե (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Դոբրոսելե (Доброселье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մադոնե
Մադոնե(Madone), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 3415 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 1584 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 24040, հեռախոսային կոդ՝ 035։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
(3961) Արտուրկոքս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,622242 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2171 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0274 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1550,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232111 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,66° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1962 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տաքսի-տաքսի (պիես)
«Տաքսի-տաքսի», (հայտնի է նաև «Սերը ճամպրուկի մեջ» վերնագրով) դրամատուրգ Ժիրայր Անանյան երաժշտական կատակերգական բեմադրությունը։
Պարոնյանական «Տաքսի-Տաքսի»-ն
Երևանի Հ. Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոն
Իրկա (Շուդայի վտակ)
Իրկա (Ирка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շուդա գետի ձախ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Յարանսկի շրջանի արևելյան Նիկոլա գյուղում։ Գետը հոսում է դեպի արևելք, հոսում է Բարանովո գյուղում և մի քանի այլ բնակելի վայրերում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարդկանց միգրացիայի պատմություն
Մարդու միգրացիա, մարդկանց տեղաշարժը մի տեղից մյուսը, մասնավորապես տարբեր երկրներ՝ նպատակ ունենալով ժամանակավորապես կամ մշտապես բնակություն հաստատել նոր վայրում։ Այն սովորաբար ներառում է շարժումներ երկար հեռավորությունների վրա և մի երկրից կամ տարածաշրջանից մյուսը։
Պատմականորեն, մարդկային վաղ միգրացիան ներառում է աշխարհի բնակեցումը, այսինքն՝ միգրացիան աշխարհի դեպի այն շրջաններ, որտեղ նախկինում մարդկային բնակավայր գոյություն չի ունեցել վերին պալեոլիթի ժամանակ։ Սկսած նեոլիթյան ժամանակներից միգրացիաների մեծ մասը, բացառությամբ հեռավոր շրջանների բնակաեցումը ինչպիսիք են Արկտիկան կամ Խաղաղ օվկիանոսը, պատերազմական բնույթ ունեին. տարածքների զավթում կամ բնակչության ընդլայնում:Գաղութացումը նպաստում է նստակյաց բնակչության ընդլայնմանը՝ նոսր բնակեցված տարածքներում կամ այն տարածքներում որոնք մշտական բնակաեցման համար նպատակահարմար չէին։ Նորագույն ժամանակներում մարդկանց միգրացիան հիմնականում ստացել է ինքնիշխան պետությունների ներսում և միջև գործող ձև՝ կամ վերահսկվող (օրինական ներգաղթ), կամ անվերահսկելի (ապօրինի ներգաղթ)։
Միգրացիան կարող է լինել կամավոր և ոչ կամավոր։ Ոչ կամավոր միգրացիան ներառում է՝ հարկադիր տեղափոխություն ( տեղահանություն, ստրկավաճառություն, մարդկանց թրաֆիքինգ ) և պատերազմներ ( պատերազմի փախստականներ, էթնիկների զտում ) և երկուսն էլ նպաստում են սփյուռքի առաջացմանը։
Նորագույն ժամանակահատվածի վաղ շրջափուլի պատմություն
Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ մարդու բնակեցումը սկսվել է Հոմո Էրակտուսի տեղաշարժմամբ՝ Եվրասիայում մոտովորապես 1.75 միլիոն տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ հոմո սափիենսը զբաղեցրել է ամբողջ Աֆրկան շուրջ 150000 տարի առաջ. այս տեսակից ոմանք դուրս են եկել Աֆրիկայից 70000 տարի առաջ (ըստ վերջին ուսումնասիրությունների 125000 տարի առաջ Ասիայից կամ նույնիսկ ավելի վաղ՝ 270000 տարի առաջ ) և սփռվել ամբողջ Ավստրալիայով, Ասիայով և Եվրոպայով մ.թ.ա. 40000 թվականին։ Ամերիկացիների միգրացիան տեղի է ունեցել 20000-15000 տարի առաջ։ 2000 տարի առաջ մարդիկ ստեղծել են բնակավայրեր Խաղաղ օվկիանոսի կղզիների մեծ մասում։ Բնակչության հիմնական տեղաշարժերը, մասնավորապես, կապվում է Նեոլիթյան հեղաշրջման և Ինդո-եվրոպական ընդլայնման հետ։ Վաղ միջնադարյան մեծ միգրացիաներից թյուրքկան ընդլայնումը մեծ ազդեցություն է ունեցել։ Թուրքիայում և Ադրբեջանում զգալի մշակութային փոփոխություն է նկատվում միգրացիայից հետո՝ էլիտար հասարակության շրջանում ։ Պատմաբանները զուգահեռներ են տեսնում էլիտար միգրացիայի և Անգլիայի Ռոմանո-Նորմանդական նվաճումների միջև (մինչդեռ բրիտանական մշակութային բոլոր փոփոխություններից ամենաքննարկվածը Ռոմանո-բրիտանիայի կտրուկ փոփոխությունն է Անգլո-սաքսոական Բրիտանիայի, որում միգրացիայի դերը հատկանշանական է), որը կարող է բացատրվել հնարավոր անգլո-սաքսոնական Y քրոմոսոմի միգրացիայով՝ դեպի Կենտրոնական Անգլիա։
Վաղ ժամանակներում մարդիկ տեղափոխվել են մի շարրք գործոների պատճառով, ինչպիսիք են կլիմայի փոփոխությունը և ոչ բավարար սննդի պաշարը:
Ապացուցված է, որ մոտ 8000 տարի առաջ Ավստրոնեզիայի ժողովուրդները տարածվել են Հարավային Չինաստանի մայրցամաքից դեպի Թայվան։
Պատմական լեզվաբանությունից բերված ապացույցները վկայում են, որ ծովագնացները գաղթել են Թայվանից, տարբեր հազարամյակների ընթացքում և ամբողջ տարածաշրջանում տարածել են ավստոնեզական լեզուները։ Գիտնականները կարծում են, որ այդ գաղթը սկսվել է մոտ 6000 տարի առաջ ։
Ենթադրվում է, որ ինդո-արիական միգրացիան սկսել է Ինդոսի հովտից դեպի Հյուսիսային Հնդկաստան՝ Գանգես գետի հարթավայր, բրոնզե դարի կեսերից մինչև ուշ բրոնզե դար։ Սկսած մ.թ.ա. 180 թվականից ինդո-հույները, ինդո-սկյութները, ինդո-պարթերը և քուշաները սկսեցին ներխուրժել հյուսիսարևմտյան Հնդկաստանի մայրցամաք՝ Կենտրոնական Ասյաից  ։
Մ.թ.ա. 728 թվականին հույները սկսեցին ընդլայնել իրենց տարածքները, ստեղծելով գաղութներ տարբեր տարածքներում, այդ թվում Սիցիլիայում և Մարսելում։
Ապացույցներ կարելի է գտնել Եվրոպայում միգրացիոն 2 մեծ շարժումների վերաբերյալ՝ կելտերի միգրացիան մ.թ.ա. առաջին հազարամյակ և հետագա միգրացիոն ժամանակաշրջանը մ.թ. առաջին հազարամյակ։ Ավելի փոքր միգրացիա է Մագյարների տեղափոխումը Պանոնիա ( այժմ Հունգարիա) 9 դարում։ Թյուրքական ցեղերը իրենց հայրենի Թուրքեստանից տարածվեցին Եվրոպա և Միջին Արևելք 5-6 դարերի ընթացքում։ Վերջին ուսումանասիրությունը այն վարկածին է, որ Մադագասկարը բնակաեցված չի եղել մինչև Ավստոնեզական ծովահենների ժամանումը Ինդոնեզիա 5-6 դարերում։
Հետագա միգրացիոն շարժումները Խաղաղ օվկիանոսից և Աֆրիկայից միավորեցին սկզբնական խառնուրդը և ծագեցին մալգաշները ։
Կարծիք կա որ նախքան բանթու լեզուների և այս լեզվի լեզվակիրների ընդլայնումը, հարավային Աֆրկայի կեսը, բնակեցված է եղել պիգմեյներով խոյսան լեզվով խոսացողներով, ում սերունդներն այսօր գրավում են Կալահարի անապատի և Կենտրոնական Աֆրիկայի անտառների շրջակայքում գտնվող չորացած շրջանները։
Մինչև 1000 թվականը բանթու միգրացիան հասել էր այժմյան Զիմբաբվե և Հարավային Աֆրիկա։
Բանու հիլալը և բանու մաքիլը արաբական բեդվիններ ցեղերի միասնություն է Արաբական թերակղզուց, ովքեր 11 և 13 դարերի ընթացքում գաղթում էին դեպի արևմուտք դեպի Եգիպտոս։
Նրանց արտագաղթը մեծապես նպաստեց արևմտյան Մաղրեբի արաբացմանը և իսլամացմանը, որը մինչև այդ հիմանակնում բնակեցված էր բերբեր ցեղերով։ Օսթսիդլանգը, գերմանացիների բնակեցումն էր միջնադարյան արևելքում։ 13 դարը թյուրքական և մոնղոլական մեծ միգրացիաներ ժամանակաշրջան էր դեպի Եվրասիա ։
11-18 դարերի ընթացքում Ասիայում տեղի են ունեցել բազմաթիվ միգրացիաներ։ Վաթսյան քահանաները 13-րդ դարում Շան արշավանքի ժամանակ գաղթել են Քաշմիր արևելյան Հիմալայա լեռներից։ Նրանք բնակություն հաստատեցին ստորին Շիվալիք Հիլզում որպեսզի սրբացնեն իրենց աստվածուհուն։ Մինգի զավթման  ժամանակ վիետնամացիները սկսեցին տարածվել դեպի հարավ 11 դարում. սա հայտնի է որպես նամ թիեն (վիետ.՝ հարավային ընդլայնում) ։ Մանջուրիան Չինաստանից բաժանվել էր Իներ Վիլոու Պալիսադով, որը սահմանափակում էր Հան չինացիների տեղափոխումը Մաջուրիա Ցին դինաստիայի ժամանակ (հիմնադրվել է 1636 թ.) քանի որ Հանը մինչ այդ սահմաներ չուներ Ցինը սկսեց գաղութացնել այն իր կառավարման վերջին տարիներին ։
Աշխարհագրական մեծ հայտանագործությունները և Եվրոպայի գաղութացումը արագացրեցին միգրացիայի ընթացքը։ 16 դարում գրեթե 240000 եվրոպացիներ մուտք գործեցին ամերիկյան նավահանգիստներ ։ 19-րդ դարում ավելի քան 50 միլիոն մարդ Եվրոպայից հեռացավ Ամերիկա ։ Տեղի ժողովուրդները և ցեղերը, ինչպիսիք են աբորիգենները՝ Կանադայում, Բրազիլիայում, Արգենտինայում, Ավստրալիայում, Ճապոնիայում և Միացյալ Նահանգներում, հաճախ ճնշվում էին նրանց քանակից։
.
Արդյունաբերականցում
Միգրացիայի ընթացքը սկսեց արագանալ սկսած 18 դարից շարունակվելով 19 դարում։ Մաննինգը առանձնացնում է երեք տեսակի միգրացիաներ՝ աշխատանքային միգրացիա, փախստակաների միգրացիա և ուրբանիզացիոն։ Հազարավոր գյուղատնտեսներ լքելով իրենց գյուղերը հաստատվել են քաղաքներում առաջացնելով անկանխատեսելի ուրբանիզացիա։ Այս երևույթը սկսել 18 դարում Բրիտանիայում, տարածվել ամբողջ աշխարհով և շարունակվում է մինչ օրս։ Արդյունաբերականցումը խթանում էր միգրացիային ամենուր։ Զարգացող գլոբալ տնտեսությունը գլոբալիզացրեց աշխատաշուկան։ Ատլանտյան ստրկավաճառքը կտրուկ նվազեց 1820 թվականին, և որն էլ ծնունդ տվեց աշխատանքային պայամանգրով միգրացիային Եվրոպայից և Ասյաից։
Ռոմանտիկ ազգայնականությունը զարգացավ 19 դարում։ Մեծ եվրոպական արդյունաբերական կայսրությունները նույնպես։ Այս երկու գործոնները մեծ ներդրում ունեցենան միգրացիայի զարգացման գործում,  քանի որ որոշ երկրներ իրենց ազգային պատականելիությունն էին նախընտրում, իսկ  այլ երկերներ համեմատաբար ավելի հյուրընկալ էին։ Օրինակ Ռուսաստանը լինելով Արևելյան օրթոդոքս սահմանափակում էր այն հրեացիներին ովքեր արևելյան օրթոդոքս չէին։ Բռնությունը նույնպես խնդիր էր։ Ամերիկան ներկայացվում էր, որպես «ոսկու երկիր» և ավելի լավ վայր որտեղ հրեաները ազատ կարող էին ապրել ։
Իմպերիալիզմի մեկ այլ ազդեցություն ՝ գաղութատիրությունը, հանգեցրեց որոշ գաղութարար կուսակցությունների ՝ «հայրենի երկրներից» դեպի «գաղութներ» տեղափոխմանը, և, ի վերջո, մարդկանց գաղթել «գաղութներից» դեպի «հայրենի երկրներ» ։ Աշխատանքային միգրացիան հասավ իր գագթնակետին 20 դարի սկզբին 3 միլիոն միգրանտներով ամեն տարի։
Իտալիան, Նորվեգիան, Իռլանդիան և Չինաստանի Գուանգդոնգ երկրամասը արտագաղթի առանձնապես բարձր ցուցանիշներ ունեցող տարածաշրջաններ են այս տարիներին։ Այս միգրացիոն մեծ հոսքերը շատ առումներով ազդեցին ազգի պետական ձևավորման գործընթացի վրա։ Մշակվել են ներգաղթի սահմանափակումներ, ինչպես նաև սփյուռքի մշակույթներ և առասպելներ, որոնք արտացոլում են միգրացիայի կարևորությունը որոշ ժողովուրդների ձևավորման գործում, ինչպիսին ամերիկյան մելթինգ փոթը։ Աշխատանքային միգրացիան նվազել է՝ 1930-1960-ական թվականներին, այնուհետև վերաճել։
Ամերիակայի Միացյալ նահանգներում զգալիորեն նկատվեց ներքին միգրացիա կապված արդյունաբերության հետ:1910-1970 թվականներին մոտավորապես 7 միլիոն աֆրիկացի ամերիակցիներ գաղթեցին Հարավային Միացյալ նահանգներից, որտեղ սևամորթները առերեսվում էին տնտեսական վատ հնարավորությունների, քաղաքական և սոցալիական նախապաշարմունքների հետ հյուսիսարևելյան, արևմտյան արդյունաբերական քաղաքների կողմից, որտեղ բարձր վարձատրվող աշխատանքները համեմատաբար հասանելի էին ։
Այս երևույթը Միացյալ Նահանգներում հայտնի դարձավ որպես Մեծ Միգրացիա, չնայած պատմաբաններն համարում են, որ միգրացիան ունի երկու հստակ փուլ։ «Մեծ գաղթ» տերմինը, ներկայումս առավել հաճախ օգտագործվում է առաջին փուլը հիշատակելու համար, որն ավարտվեց մոտավորապես Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ։ Երկրորդ փուլը, որը տևել է մոտավորապես Երկրորդ աշխարհամարտից մինչև 1970 թվականը, այժմ կոչվում է երկրորդ Մեծ Միգրացիա։ 1960-ական թվականներին օրինականացված սեգրեգացիայի անանկմամբ և հարավում հարավային տնտեսական հնարավորությունների բարելավմամբ ՝ միլիոնավոր սևամորթներ 1980 թվականից սկսած վերադարձան հարավ երկրի այլ շրջաններից, որն էլ կոչվում է նոր Մեծ միգրացիա։
Համաշխարհային պատերազմներ և հետևանքներ
Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմները, և նրանց կողմից հրահրված պատերազմները, ցեղասպանությունները և ճգնաժամերը մեծ ազդեցություն ունեցան միգրացիայի վրա։ Մահմեդականները Բալկաններից տեղափոխվեցին Թուրքիա, իսկ քրիստոնյաները այլ վայրեր ՝ Օսմանյան կայսրության փլուզման ժամանակ։
1915 թվականի ապրիլին Օսմանյան կառավարությունը ձեռնամուխ եղավ հայ բնակչության համակարգված ոչնաչացման գործընթացին։ Հալածանքները շարունակվում էին են տարբեր ուժգնությամբ, մինչև 1923 թվականը, երբ Օսմանյան կայսրությունը դադարեց գոյություն ունենալուց և փոխարինվեց Թուրքիայի Հանրապետությամբ։ 1915 թվականին Օսմանյան պետության հայ բնակչության թիվը հասել է մոտ երկու միլիոնի։ Մոտավորապես 1 միլիոն մարդ զոհվել է մինչև 1918 թվականը, իսկ հարյուր հազարավոր մարդիկ դարձել էին անօթևան և քաղաքացիություն չունեցող փախստականներ։ Մինչև 1923 թվականը գրեթե անհետացավ Անատոլիական Թուրքիայի ամբողջ հայ բնակչությունը։
Չորս հարյուր հազար հրեա քսաներորդ դարի սկզբին տեղափոխվել էր Պաղեստին։
Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմը ստիպեց մոտ երեք միլիոն ռուսների, լեհերի և գերմանացիների գաղթել Նոր Սովետական Միությունից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին հաջորդած ապագաղութացումը նույնպես առաջացրեց գաղթեր ։
1945 թվականին հաղթանկած Հակահիտլերյան խմբավորումանև Սովետական միության կողմից ստորագրված Պոստդամի համաձայանագիրը առաջացրեց ամենամեծ եվրոպական միգրացիան։ Այն ներառում է միգրացիա և վերաբնակեցում մոտ 20 միլիոն մարդկանց։ Ամենամեծ ազդեցությունը կրել են 16.5 միլիոն գերմանացիները ովքեր արտաքսվել էին արևելյան Եվրոպայի արևմտյան հատվածները։ Երկրորդ ամենամեծ  խումբը  լեհերն են, ովքեր արտաքսվել են արևելյան Կրեսե շրջանից և վերաբնակեցվել այսպես կոչված վերականգնված տարածքներում։
Հարյուր հազարավոր լեհեր, ուկրաինացին, լիտվացիներ, լատվիացիներ, էստոնացիներ և բելառուսներ Եվրոպայի արևելքից վտարվեցին Խորհրդային Միություն։ Հոլոքոստից հետո Արևելյան Եվրոպայում մնացած մի քանի հարյուր հազար հրեաներից շատերը Եվրոպայից գաղթեցին Իսրայել և Միացյալ Նահանգներ։
Հնդկաստանի բաժանում
1947թվականին, Հնդկաստանի բաժանման պահից, մեծ թվով բնակչություն Հնդկաստանից տեղափոխվեց Պակիստան և հակառակը՝ կախված իրենց կրոնական համոզմունքներից։
Բաժանումը ստեղծվել է Հնդկական Անկախության մասին 1947-ի ակտով ՝ բրիտանական Հնդկական կայսրության լուծարման արդյունքում։ Բաժանումը տեղահանեց մինչև 17 միլիոն մարդ նախկին Բրիտանական Հնդկաստան, մեծ թվով զոհերի հաշվին ։
Նախկին բրիտանական Հնդկաստանի մուսուլման բնակիչները գաղթել են Պակիստան (ներառյալ Արևելյան Պակիստանը, այժմ ՝ Բանգլադեշ), իսկ Պակիստանի Հինդու և Սիխի և Արևելյան Պակիստանի հնդու բնակիչները տեղափոխվել են հակառակ ուղղությամբ։
Ժամանակակից Հնդկաստանում, հիմնականում արդյունաբերության ոլորտի միգրանտներ ներգրավող արդյունաբերության ոլորտի հաշվարկներով, Հնդկաստանում կա մոտ 100 միլիոն շրջաձև միգրանտ։ Կաստան, սոցիալական ցանցերը և պատմական նախադեպերը հզոր դեր են խաղում միգրացիայի ձևերի ձևավորման գործում։
Արտերկրում Զարգացման ինստիտուտի կողմից կատարված հետազոտությունները սահմանում են աշխատանքի արագ տեղաշարժը դանդաղից-արագ զարգացող տնտեսություն։ Միգրանտները հաճախ կարող են իրենց բացառված համարվել քաղաքային բնակեցման քաղաքականությունից և անհրաժեշտ է միգրանտների աջակցության նախաձեռնություններ `աշխատողներին բարելավելու ,հասանելիությունը շուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության, ինքնության հավաստագրման, բնակարանների և կրթության համար ։
Փունջաբի շրջանում բաժանմանը նախորդող անկարգությունների արդյունքում, ցեղասպանության արդյունքում զոհվեց 200000- 500000 մարդ ։ ՄԱՓԳՀ հաշվարկներով ՝ բաժանման ընթացքում տեղահանվել է 14 միլիոն հինդու, սիխ և մուսուլման ։ Գիտնականներն այն անվանում են մարդկության պատմության ամենամեծ զանգվածային գաղթը. Նայջել Սմիթը  «Պակիստան. պատմություն, մշակույթ և կառավարություն» գրքում, այն անվանում է «պատմության ամենամեծ գաղթը» ։
Գրականություն
Ամսագրեր
Օնլայն գրքեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակչության գաղթ Կատեգորիա:Գենետիկ ծագումնաբանություն Կատեգորիա:Մարդաբանություն Կատեգորիա:Ժողովուրդների միգրացիա
Ժողովածու (1913)
Ժողովածու (1913), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1913 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1714 թվականին Պրոխորոն գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Աբրահամ Կրետացին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22x16 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 491 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշավորում, աստառը՝ կապույտ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 485ա, 181բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ուդովիչենկովսկի գյուղական խորհուրդ (Զենկովսկի շրջան)
Ուդովիչենկովսկի գյուղական խորհուրդ  (Удовиченківська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Ուդովիչենկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 840 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 38,44 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,85 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Յումագուզինո (գյուղ, Կույուրգազինսկի շրջան)
Յումագուզինո (Юмагузино, Йомағужа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սերխով
Սերխով (Серхів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սերխով գյուղում բնակվում էր 556 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,127 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4377,95 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պողոս Աֆեյան
Պողոս Պետրոսի Աֆեյան, հայկական ծագմամբ բուլղարացի ռեժիսոր, երգիչ։
Կենսագրություն
Պողոս Աֆեյանը ծնվել է Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում ։ Կրթությունն ստացել է Պլովդիվի հայկական դպրոցում։ Գործունեությունն սկսել է Սոֆիայի ժողովրդական օպերայի երգչախմբում, այնուհետև մասնագիտացել է Գերմանիայում։ 1956 թվականին Պլովդիվի ժողովրդական օպերայում ներկայացրել է իր առաջին բեմադրությունը՝ Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ»-ը, այնուհետև՝ բեմադրություններ Սոֆիայի ժողովրդական օպերայում։ 1959-1969 թվականներին (ընդհատումներով) եղել է Պլովդիվի ժոդովրդական օպերայի գլխավոր ռեժիսոր։ Բեմադրել է Վերդիի «Տրուբադուր», «Աիդա», Բիզեի «Կարմեն», Ֆ. Լոուի «Իմ չքնաղ լեդի» (բուլղարական բեմում առաջին անգամ)։ 1965-1966 թվականներին եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր (Վագների «Տանհոյզեր», Մենոտտիի «Հյուպատոս»)։ Բեմադրություններ է իրականացրել նաև Վորոնեժի և Կույբիշևի օպերային թատրոններում ։
Պողոս Աֆեյանի ռեժիսորական արվեստին բնորոշ է բեմական գործողության և երաժշտական կերպարների օրգանական միաձուլումը, հոգեբանական խորությունը և արդիականության սուր զգացողությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարահայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Սփյուռքահայ երգիչներ
Չերմենատե
Բնակչությունը կազմում է 8752 մարդ, խտությունը՝ 1050 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 8,1 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22072։ Հեռախոսային կոդ՝ 031։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բերթին Զեթլից
Կարիերա
Բերթին Զեթլիցն իր երաժշտական ճամփորդությունը սկսել է երիտասարդ տարիքից` ձայնագրելով իր առաջին համարները դեռևս 12 տարեկանից։ Դասական երաժշտության մեջ փորձ ձեռք բերելով Զեթլիցը սկսում է իր փորձարկումները։ Առաջին դեբյուտային ալբոմը՝ Morbid Latenight Show- ը թողարկել է 1998 թվականին և մի քանի հաջողակ երգեր է ձայնագրել։ 1999 թվականին նա հյուրախաղերով շրջագայության է մեկնում ԱՄՆ` Լիլիթ Ֆեյրի հետ։ Դրան հաջորդում է 2000 թվականի Beautiful So Far ալբոմը։ Երրորդ ալբոմը՝ Sweet Injections թողարկվել է 2003 թվականին։ Առաջատար՝ «Girl Like You» սինգլը ազդարարեց երգչուհու ոճի փոփոխությունը։
Նրա չորրորդ՝ Rollerskating ալբոմը թողարկվել է 2006 թվականի վերջին։ Առաջատար «Fake Your Beauty» սինգլը դարձել է ռադիո-հիթ և նորվեգական չարթերում զբաղեցրել առաջին հորիզոնականը։ Նրան հաջորդող «Ah-Ah» սինգլը ձայնագրվել է ռեմիքս տարբերակով և դարձել հիթ։ Զեթլիցն իր հինգերորդ՝ My Italian Greyhound ալբոմը թողարկել է 2006 թվականի սեպտեմբերին։
Զեթլիցն իր առաջնեկին լույս աշխարհ է բերում 2007 թվականին և ժամանակավորապես թողնում է շոու-բիզնեսը։ Հետագայում նա թողարկում է «In My Mind 1997–2007 the Best of Bertine Zetlitz» ալբոմը, որտեղ ներկայացնում է երկու նոր երգ։ Նա իր վեցերորդ ստուդիական ալբոմը Electric Feet թողարկում է 2012 թվականի մարտի 16-ին ։ Համագործակցում է նորվեգացի երգչուհի Սամսայայի հետ ։
Կենսագրություն
Բերթին Զեթլիցն ամուսնացած է, ունի երկու երեխա ։ Նա Ֆրենցիս Սեզերստեդի զարմուհին է և Ժենս Զեթլիցի ժառանգորդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Նորվեգացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ժողովածու (655)
Ձեռագրի անվանումը (655), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 655 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում 1673 թվականից առաջ։ Ստացողը եղել է Սարգիսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,2x13,2 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 222 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Պահպանակը՝ մագաղաթ 4 էջ, բոլորագիծ երկաթագիր, Գիրք Ծննդոց։ Կազմը`կաշեպատ տախտակ դրոշմապատ։ Հիշատակարաններ՝ ստացողի՝ 220բ, հետագայի՝ 1ա (1673 թվական), 220ա (1822 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ոսկով ապահովվածություն
Ոսկով ապահովվածություն, ոսկու ռեզերվային ֆոնդը երկրի կենտրոնական բանկում, որը նախատեսված է թղթադրամների թողարկումն ապահովելու, իսկ մի շարք երկրներում՝ նաև ընթացիկ հաշիվներն ու ըստ ներկայացման վճարման ենթակա այլ պարտավորությունները մարելու համար։ ԱՄՆ-ում, օրինակ, դաշնային ռեզերվային բանկերը օրենքով պետք է ոսկու պաշար ունենան շրջանառվող բանկնոտների գումարի ոչ պակաս 25-ի (1968 թվականից այդ կարգը վերացվել է), նաև ընթացիկ հաշիվների գումարի 25%-ի, Բելգիայի ազգային բանկը՝ 33, Շվեյցարիայինը՝ 40%-ի չափով։
Ոսկու ստանդարտի ժամանակ ոսկով ապահովածությունը, որպես արժույթի կայունության երաշխիք, ակտիվ դեր է կատարել, սակայն հետագայում կորցրել է իր նշանակությունը։
Կատեգորիա:Ոսկի Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Լենինավան
Լենինավան, ավան Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում, Մարտակերտ շրջկենտրոնից 15 կմ հյուսիս-արևելք, Թարթառ գետի աջ ափին, հարթավայրում։
Բնակչություն
Ավանն իր մեջ միավորում էր 5 գյուղեր և ուներ 5000 բացառապես հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր խաղողի մշակությամբ։ Ավանն ուներ ավելի քան 2000 հա խաղողի այգիներ։ Կար խաղողի նախնական մշակման ու գինու կոմբինատ, բույսերի սելեկտիկայի ու գենետիկայի Արցախի գիտահետազոտական կայան։
Պատմություն
Բնակավայրը հիմնադրվել է Յուզբաշով բեկի կողմից և վերջինիս անունով կոչվել է Մարգուշավան։ 1954 թվականի հունիսի 30-ին վերանվանվել է Լենինավան։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո  ։
Հասարարակական կառույցներ
Ավանն ուներ 2 միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, 3 գրադարան, 4 մանկապարտեզ, 3 ճաշարան, փուռ, բաղնիք, խանութներ, հիվանդանոց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր
Դոբրովոլևկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պիլնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մթություն (ֆիլմ)
«Մթություն» (The Darkness), ռեժիսոր Գրեգ Մայքլի ամերիկյան սարսափ ֆիլմ։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 13-ին ։
Սյուժե
Մեծ կիրճում հանգստանալուց հետո ընտանիքը վերադառնում է տուն, սակայն իրենց հետ բերելով ինչ-որ գերբնական ուժ։ Այդ ուժը իրեն սպասեցնել չի տալիս՝ իրենց փոքր զավակ Մայքը, որը հիվանդ է աուտիզմով, ամբողջ օրը շփվում է իր անտեսանելի ընկերոջ հետ, իսկ շուտով տանը սկսում են տեղի ունենալ տարօրինակ և վախենալու իրադարձություններ, անհասկանալի ձայների և տհաճ հոտերի ուղեկցությամբ։ Պարզվում է Մայքը տուն է բերել մութ աշխարհի հետ կապված հզոր ուժ։ Հոգիները` ժամանած հանդերձյալ աշխարհից, չէին պատրաստվում հեռանալ իրենց հավանած վայրից և իրենցից ազատվելը չափազանց դժվար է լինելու։
Արտադրություն
2014 թվականի փետրվարի 24-ին ֆիլմի դերերում հաստատվեցին Բեյքոնը և Միտչելը ։ Ապրիլի 11-ին ֆիլմի դերասանական կազմին միացավ Դավիդ Մազոուզը ։ Մայիսի 6-ին նախագծին միացավ Մինգ-Նա Վենը ։ Մայիսի 7-ին Լյուսի Ֆրայը ընտրվեց Ստեֆանի դերում ։ Մայիսի 9-ին Մեթ Վոլշին հաստատեցին Գերի Քարթերի դերում, իսկ նույն ամսվա 14-ին Ջենիֆեր Մորիսոնը ընտրվեց Ջոյ Քարթերի դերում ։
Նկարահանումներ
Հիմնական նկարահանումները սկսվեցին 2014 թվականի ապրիլին Լոս Անջելեսում և ավարտվեցին նույն թվականի մայիսին։ Ամբողջ ֆիլմը նկարահանվել է Arri Alexa Plus 4: 3 տեսախցիկով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ սարսափ ֆիլմեր
Համազասպ Ոսկյան
Համազասպ Ոսկյան (Անտոն, հուլիսի 1, 1895 թվական, գյուղ Խանդաձոր (էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմ գավառում) -փետրվարի 25, 1968 թվական, Վիեննա), հայ պատմաբան, բանասեր, ձեռագրագետ, մանկավարժ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության անդամ (1914), Վիեննայի համալսարանի աստվածաբանության դոկտոր (1922)։
Կենսագրություն
Սովորել է Վիեննայի Հայոց վանքի դպրոցում։ 1914 թվականից եղել է Մխիթարյան միաբանության անդամ։ Եղել է Պլովդիվի (Բուլղարիա) Մխիթարյան վարժարանի ուսուցիչ (1928-1931), տնօրեն (1931-1937), ապա Բեյրութի Մխիթարյան վարժարանի տնօրեն (1947-1960)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ ձեռագրագետներ Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Խաչ եկեղեցի անունը կարող է վերաբերել.
Սադովոդ (ավան, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)
Սադովոդ (Садовод), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1952 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սադովոդ ավանում բնակվում էր 590 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1843,75 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1952 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մյունսթերտալ (Շվարցվալդ)
Մյունսթերտալ (Շվարցվալդ) (Münstertal/Schwarzwald), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Բրայսգաու Վերին Շվարցվալդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5155 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 67,73 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 15 130։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կրասուլինո (գյուղ, Շոստկայի շրջան)
Կրասուլինո (Красулине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանում։
1988 թվականի տվյալներով Կրասուլինո գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չելնո-Ֆեդորովսկի գյուղական խորհուրդ (Զենկովսկի շրջան)
Չելնո-Ֆեդորովսկի գյուղական խորհուրդ  (Човно-Федорівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Չելնո-Ֆեդորովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 899 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 57,67 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,59 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 9 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Վալդերսբակ
Վալդերսբակ (Waldersbach), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 139 մարդ, բնակչության խտությունը` 41.25 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.37 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 94 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 64-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 30։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,1 %։ 64 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 62 անձ (37 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (2 տղամարդ և 0 կին)։ 30 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ժողովածու (1758)
Ժողովածու (1758), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1758 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականից առաջ կամ հետո Դավիթ քահանա գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,2X11,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 367 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 328բ, նորագրողի՝ 363տ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
PEARL (ծրագրավորման լեզու)
PEARL (Process and Experiment Automation Realtime Language, Գործընթացների և փորձերի իրական ժամանակում ավտոմատացման լեզու), համակարգչային ծրագրավորման լեզու է, որն ստեղծվել է բազմախնդիր և իրական ժամանակով ծրագրավորելու համար։ Լինելով բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզու, այն միանգամայն բազմահարթակ է։ Սկսած 1977 թ․, լեզուն Deutsches Institut für Normung–ի կողմից անցել է մի քանի ստանդարտավորման փուլեր։ Ընթացիկ տարբերակը PEARL-90–ն է, որը ստանդարտավորվել է 1998–ին որպես DIN 66253-2։
PEARL–ը չպետք է խառնել նման անվանում ունեցող Perl ծրագրավորման լեզվի հետ, որը ստեղծվել է Լարրի Ուոլի կողմից 1987 թ․–ին և ոչ մի կապ չունի PEARL–ի հետ։
Առանձնահատկությունները
PEARL–ը աջակցում է ֆիքսված կետիկով և լողացող կետիկով թվային արժեքներ, տառային և տառատողային տվյալներ, ինչպես նաև բիթային արժեքներ։ Այն նաև ունի հնարավորություններ կառուցվածքների և բազմաչափ զանգվածների հետ աշխատանքների համար։ Տիպավորված և չտիպավորված ցուցիչներից երկուսն էլ աջակցվում են։
PEARL–ը բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզու է, որն թույլ է տալիս հարմար, անվտանգ և պրոցեսորից անկախ ծրագրավորել մազնախնդիր և իրական ժամանակով խնդիրներ և ստանդարտավորված է սկսած 1977 թ․–ից՝ իր մշակման վաղ տարիներից, մինչև 1998 թ․–ը՝ վերջին տարբերակը՝ PEARL-90–ը (DIN 66253-2 1998, Berlin, Beuth-Verlag, 1998)։
Բոլոր պարզ տվյալների տիպերն ու լեզվային կառուցվածքները, որոնք գոյություն ունեն այլ գործընթացային ծրագրավորման լեզուներում, առկա են նաև PEARL–ում։
Շատ այլ բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզուների նման, PEARL–ը աջակցում է գործընթացներ և ֆունկցիաներ, և դրանց պարամետրերը կարող են տրվել արժեքներով կամ դրանց նկարագրություններով (ցուցիչների օգնությամբ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գործընթացային ծրագրավորման լեզուներ Կատեգորիա:Ստատիկ տիպավորմամբ ծրագրավորման լեզուներ