cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իմպերիալիզմ
Ստուգաբանություն
Իմպերիալիզմ հասկացությունը ծագում է «հրամայել» ('), «իշխանություն, տիրակալություն» (') բառերից։ Սակայն եվրոպալեզու մեկնաբանությամբ այդ տերմինն իմպերիա հասկացությամբ է մեկնաբանվում (imperialism, impérialisme, Imperialismus և այլն), որը Հին Հռոմի ժամանակներից է գալիս։ Ըստ Օքսֆորդյան բառարանի՝ բառակազմությունն առաջին անգամ հանդիպել է 16-րդ դարում, իսկ ներկայիս իմաստով առաջին անգամ կիրառվել է 1858 թվականին Pax Britannica ժամանակաշրջանում , 1814-1815 թվականների Վիեննայի համաեվրոպական վեհաժողովում Բրիտանական կայսրության միջազգային հարաբերությունների քննադատության կապակցությամբ ։ ԱՄՆ գեներալ մայոր Կլայտոնը իմպերիալիզմ տերմինի բովանդակային իմաստավորումը բացատրում է հետևյալ կերպ. եթե 1858 թվականին այն դեսպոտիզմ բառի հետ էր ասոցացվում, ապա 1881 թվականից այն ձեռք է բերում «կայսրության, կայսերական շահերի պաշտպանության շունչ կամ սկզբունք» իմաստ ։ Այս տերմինը որպես գիտական կատեգորիա վերջնականապես ձևավորվել է 1902 թվականին Ջոն Հոբսոնի «Իմպերիալիզմ» աշխատության լույս տեսնելուց հետո ։ Ռուսերեն գրականության մեջ իմպերիալիզմ տերմինը կիրառություն է գտել սկսած 1916 թվականին Վ. Ի. Լենինի «Իմպերիալիզմը որպես կապիտալիզմի բարձրագույն ստադիա» աշխատության լույս տեսնելուց հետո միայն։
Մոնոպոլիա
19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին զարգացած կապիտալիստական երկրներում կապիտալի և արտադրության բարձր տեմպերով համակենտրոնացման ու կենտրոնացման հետևանքով, ազատ մրցակցության հիման վրա, առաջացան նոր էական պրոցեսներ։ Հասարակական արտադրությունը հիմնականում կենտրոնացավ սակավաթիվ խոշորագույն ձեռնարկություններում, ստեղծվեցին հզոր մոնոպոլիաներ ։
Արդյունաբերական և բանկային կապիտալ
Համանման պրոցես էր տեղի ունենում նաև բանկային գործում։ Մրցակցային պայքարի ընթացքում ավելի խոշոր բանկերը միմյանց հետ համաձայնության են գալիս և իրենց կամքը թելադրում մանրերին։ Նրանք նախկին համեստ միջնորդի դերը կատարելուց վերաճում են տնտեսապես հզոր մոնոպոլիաների, որոնք հսկում և ուղղություն են տալիս արդյունաբերական կապիտալի գործունեությանը։ Խոշոր բանկերը տարբեր միջոցներով թափանցում են արդյունաբերության ոլորտը, իսկ արդյունաբերական կապիտալն իր հերթին ավելի ու ավելի սերտորեն է կապվում բանկերի հետ։
Ֆինանսական կապիտալ
Մոնոպոլիաների տիրապետության պայմաններում տեղի է ունենում բանկային և արդյունաբերական կապիտալի սերտաճում, որն անխուսափելիորեն առաջ է բերում կապիտալի նոր ձև՝ ֆինանսական կապիտալ։ Ֆինանսական կապիտալի մագնատներն իրենց ձեռքում են կենտրոնացնում ամբողջ երկրի տնտեսական ու քաղաքական կյանքի լծակները․ ստեղծվում է քչերի տիրապետություն՝ ֆինանսական օլիգարխիա, որը, այսպես կոչված «մասնակցության համակարգի» և անձնական ունիայի միջոցով, վերահսկում է վիթխարի չափերի հասնող կապիտալը։ Այդ կապիտալի մի մասը երկրի ներսում բավարար շահութաբեր կիրառում չգտնելով, որպես «ավելցուկային» կապիտալ, արտահանվում է։
Կապիտալի արտահանում
Կապիտալի արտահանումն առաջացնում էր վերարտադրության նոր պայմաններ, դառնում արտաքին շուկաների և ազդեցության ոլորտների համար մղվող պայքարի հզոր զենք, սերտորեն կապվում աշխարհի տնտեսական և քաղաքական տարածքային բաժանման հետ։ Կապիտալի արտահանումը, որը իմպերիալիզմի ժամանակ արտաքին տնտեսական կապերի որոշիչ ձևն է, միջազգային մոնոպոլիստական միությունների միջև աշխարհի տնտեսական բաժանումը դարձնում է «անհրաժեշտություն»։ Սակայն աշխարհի տնտեսական բաժանումն այս կամ այն շուկայի և ազդեցության ոլորտի մենաշնորհի պահպանման հաստատուն երաշխիք չի ապահովում և չի վերացնում սուր, մրցակցային պայքարը միջազգային կարտելների անդամների միջև։
Գաղութատիրություն
Մոնոպոլիաների համար առավել ամուր հիմք է ստեղծում գաղութատիրությունը։ Գաղութներում հիմնականում վերանում է արտաքին մրցակցության առաջացման վտանգը, երաշխավորվում առկա և պոտենցիալ տնտեսական ռեսուրսների շահագործման մենաշնորհը։ Այդ իսկ պատճառով՝ մոնոպոլիստական կապիտալիզմը ձգտում է ընդլայնել գաղութային զավթումների շրջանակները։
19-րդ և 20-րդ դարերի սահմանագծում գլխավոր իմպերիալիստական երկրների միջև աշխարհի տերիտորիալ բաժանումը հիմնականում ավարտվեց։ Տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների մեծամասնությունը գաղութացվեց կամ խճճվեց տնտեսական, ֆինանսական և քաղաքական կախվածության ցանցում։ Բայց աշխարհի տերիտորիալ բաժանումը վերջնական չէր։ Կապիտալիզմին բնորոշ է զարգացման անհամաչափությունը. ժամանակի ընթացքում իմպերիալիստական երկրների ուժերի հարաբերակցությունը փոխվեց և սկսվեց նոր պայքար՝ աշխարհի վերաբաժանման համար, որն արտահայտվեց ռազմական կործանարար բախումների և համաշխարհային պատերազմների ձև։
Մոնոպոլիաների ձևեր և ընդգրկող ոլորտներ
Ժամանակակից կապիտալիզմի զարգացման գործընթացը վկայում է իմպերիալիզմի հիմնական տնտեսական հատկանիշների դրսևորումների հետագա խորացման մասին։ Մոնոպոլիաների ձևերն ու ոլորտներն են. Ժամանակակից ֆինանսական կապիտալն ընդգրկում է մոնոպոլիաների բոլոր այդ ձևերը։ Իմպերիալիզմի սկզբնական շրջանում գերիշխողը արդյունաբերական մոնոպոլիաներն էին, հետագայում՝ ֆինանսական խումբն էր, որն իրենից ներկայացնում է արդյունաբերական, բանկային և ապահովագրական մոնոպոլիաների միավորում՝ դրանցից խոշորագույնի գլխավորությամբ։
Կապիտալի հիմնական արտահանողի դերը 1950-1960-ական թվականներին Մեծ Բրիտանիայից անցավ ԱՄՆ-ին։ Սկզբում կապիտալն արտահանվում էր հիմնականում շահույթ ստանալու համար, հետագայում՝ գերազանցապես ռազմա-ստրատեգիական նկատառումներով։ Զարգացող երկրներին «օգնություն» ցույց տալու պատրվակով իմպերիալիստները ձգտում էին դրանցում նեոգաղութատիրություն սերմանել։
Միջազգային մոնոպոլիաների նոր ձևեր
Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը կապիտալն արտահանվում էր հիմնականում գաղութային ու տնտեսապես թույլ զարգացած երկրներ, հետագայում՝ մի շարք հանգամանքների (ագգային-ազատագրական պայքարի աճ, համաշխարհային առևտրի կառուցվածքի փոփոխում և այլն) դրդմամբ նախընտրվեցին արդյունաբերական զարգացած երկրները։ Արագացավ կապիտալի միջազգային ներթափանցման պրոցեսը։
1950-1960-ական թվականներին հատկապես աճեց միջազգային մոնոպոլիաների դերը։ Դրանց նախնական ձևը կարտելներն էին, որոնց մասնակիցները համաձայնության էին գալիս շուկաների բաժանման, մրցակցության սահմանափակման, գների բարձրացման և այլ հարցերում։ Հետագայում առաջացան միջազգային մոնոպոլիաների նոր ձևեր։ Դրանցից շատերը տարբեր երկրներում հանդես են գալիս որպես ձեռնարկությունների համատերեր։
Կազմավորվեցին հսկա տրեստներ և կոնցեռններ, որոնց մի մասն ըստ կապիտալի սեփականության ազգային էին, ըստ գործունեության ոլորտի՝ միջազգային։ Կապիտալի միջազգային միահյուսման միտումը դրսևորվեց նաև իմպերիալիստական ինտեգրացիայի մեջ։ Արևմտյան Եվրոպայում 1958 թվականին կազմակերպվեց Եվրոպական տնտեսական համագործակցությունը (ԵՏՀ), 1960 թվականին՝ «Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիան» (ԱԱԵԱ)։
Կապիտալի արտահանման աճը և պետությունների մասնակցությունն այդ պրոցեսին ավելի սրեցին հակասությունները միջազգային ֆինանսական օլիգարխիայի և ամբողջ աշխարհի ժողովուրդների միջև։ Համաշխարհային սոցիալիստական համակարգի զարգացման, իմպերիալիզմի գաղութային համակարգի կազմալուծման հետևանքով իմպերիալիստական տերությունների փոխհարաբերություններում տեղի ունեցան էական փոփոխություններ։
Տնտեսապես արագ զարգացող երկրների մոնոպոլիաները հումքի աղբյուրների, վաճառահանման շուկաների և կապիտալի ներդրման ոլորտների նոր պահանջներ առաջադրեցին։ Սակայն սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի գոյությունը և երկյուղը համաշխարհային հեղափոխական պրոցեսի նկատմամբ իմպերիալիստներին ստիպեց հակասությունները լուծելու համար խուսափել կոնֆլիկտներից։ Նրանք կիրառեցին տնտեսական էքսպանսիայի մեթոդները՝ ձգտելով իրենց կոնֆլիկտները լուծել միջազգային պետական-մոնոպոլիստական համաձայնագրերի միջոցով։ Սակայն այդ ուղիով հակասությունները ոչ միայն չհարթվեցին, այլև խորացան։
Ըստ Ջոն Հոբսոնի
Իմպերիալիզմի մասին առաջին հիմնավոր աշխատությունը Ջոն Հոբսոնի «Իմպերիալիզմ» (Imperialism, 1902) մենագրությունն է։ Համակարգելով նախկինում հրատապակված նյութերը և գնահատականները, նա իմպերիալիզմը ներկայացնում է որպես երկակի կատեգորիա՝ հիմքում դնելով երկու փոխազդող բաղադրիչներ։ Դրանք են` տնտեսությունը և քաղաքականությունը, որոնք Հոբսոնը դիտում է նացիոնալիզմի պրիզմայի միջով։ Սրանում է կայանում նրա աշխատության գիտական նշանակությունը։ Այդ աշխատության կառուցվածքն այսպիսին է․ 19-20-րդ դարերի սահմանագծում դուրս են մղվում առևտրական ու արտադրական հետաքրքրությունները, տեղը զիջելով ֆինանսական շահերին։ Հոբսոնը կապիտալիզմը բաժանում է երկու խմբի․ Անգլիացի գիտնականի կարծիքով ոչ թե տնտեսության զարգացումն է պահանջում սպառման նոր շուկաներ և կապիտալի ներդրման նոր ոլորտներ, այլ «գնողունակ պահանջարկի» անբավարար բաշխումը։ Այդ պատճառով արտաքին էքսպանսիայից խուսափելու համար, անհրաժեշտ է ռեֆորմի ենթարկել բաշխման համակարգը՝ մեծացնելով տեղի ազգաբնակչության գնողունակությունը։
Ըստ Վ․ Ի․ Լենինի
Կապիտալիզմի նոր դրսևորումների՝ իմպերիալիզմի ենթադրյալ գիտական տեսությունը մշակել է Վ․ Ի․ Լենինը։ Իմպերիալիզմի հարցերը լուսաբանված են նրա մի շարք աշխատություններում, սակայն ամփոփ, խոր ու համակողմանի վերլուծությունը տրված է «Իմպերիալիզմը որպես կապիտալիզմի բարձրագույն ստադիա» գրքում, որը դիտվում է իբրև Կառլ Մարքսի «Կապիտալ»-ի անմիջական շարունակությունն ու զարգացումը։ Կիրառելով մատերիալիստական դիալեկտիկայի մեթոդը, տեսական ու փաստական հարուստ նյութի վերլուծության հիման վրա, Լենինը եզրակացրել է, որ կապիտալիզմի նոր դրսևորումների ամբողջությունը նշանակում է․
Իմպերիալիզմի պատմական տեղը
Իմպերիալիզմի մանր արտադրողների զանգվածային քայքայման հաշվին արագացնելով կապիտալիզմի զարգացումը, ոչ միայն մեծացնում է պրոլետարիատի թիվը և նրա դերը հասարակության մեջ, այլև սոցիալական լայն հիմք է ստեղծում հեղափոխական պայքարի համար, որի գլուխն է կանգնում բանվոր դասակարգը։ Վերջինիս պոտենցիալ դաշնակիցներն են քաղաքի և գյուղի մանրբուրժուական քայքայվող խավերը։ Գաղութային ու կախյալ երկրների ժողովուրդների ազգային բուրժուազիան, բանվոր դասակարգը և ինտելիգենցիան դառնում են ստրկացված ժողովուրդների շահերի արտահայտիչներ։
Ըստ Բերդյաևի
Նիկոլայ Բերդյաև «Նացիոնալիզմ և իմպերիալիզմ» (1918) աշխատության մեջ իմպերիալիզմը ներկայացրել է որպես նացիոնալիզմի անտիթեզ (հռետորական հակադրություն)։ Նացիոնալիզմը անհատականացման սկիզբն է, իսկ իմպերիալիզմը ունիվերսալականացման սկիզբն է։ Ըստ նրա իմպերիալիզմը համաշխարհային հզորության նկատմամբ կամքի դրսևորում է, որը նպաստում է մարդկության միավորմանը։ Նաև իմպերիալիզմը «ունիվերսալականացման սկիզբն է», որը հաղթահարում է մարդկության հարմարվողական գոյությունը։
Առաջին կայսրությունը Հռոմեական կայսրությունն է, իսկ ժամանակակից կայսրությունները երեքն են՝ Անգլիա, Ռուսաստան և Գերմանիա։ Սակայն գերմանական իմպերիալիզմը, ըստ Բերդյաևի, իրենից ներկայացնում է ավելցուկային նացիոնալիզմ և զուրկ է ունիվերսալ գիտակցությունից։ Միաժամանակ իմպերիալիզմն անխուսափելիորեն հանգեցնում է համաշխարհային պատերազմների։ Սակայն․
21-րդ դարի իմպերիալիզմ
21–րդ դարում իմպերիալիզմը մեծավմասամբ վերաճել է և զարգանում է գլոբալացման հասկացության։ Այս տերմինը առաջին անգամ կիրառել է Կառլ Մարքսը 1850 թվականին Էնգելսին գրած իր նամակում, նկատի ունենալով ինտենսիվ միջազգային առևտուրը ։
Գլոբալացման փուլը ամբողջ աշխարհում ազդեցության ոլորտների համար պայքարը տանում է դեպի միաբևեռ աշխարհի նմանվող պայմաններ։ Այս օբյեկտիվ գործընթացը համակարգային բնույթ է կրում՝ ընդգրկելով հասարակության կյանքի բոլոր ոլորտները։ Գլոբալացման արդյունքում աշխարհը դառնում է բոլոր առանձին սուբյեկտներին ավելի կապված ու կախված նրանցից ։ Գլոբալացման գործընթացը պետականորեն ձևավորված շուկայական համակարգերի էվոլյուցիայի արդյունք է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն Կատեգորիա:Իմպերիալիզմ Կատեգորիա:Կապիտալիզմ Կատեգորիա:Գաղութատիրություն Կատեգորիա:Մարքսիզմ Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Քաղաքական համակարգեր
(3188) Ջեկաբսոնս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,289794 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9847 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5949 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1265,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284452 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,69° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պերիթ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարշալի պլան
«Մարշալի պլան» (Marshall Plan), պաշտոնապես՝ «Եվրոպայի վերականգնման ծրագիր» (European Recovery Program), երկրորդ համաշխարհային պատերազմից (1939-1945) հետո ԱՄՆ-ի տնտեսական օգնությամբ վերականգնման և զարգացման ծրագիր, որի նպատակն էր ամրապնդել պատերազմի հետևանքով Արևմտյան Եվրոպայի երկրների թուլացած տնտեսությունները, խոչընդոտել կոմունիզմի առաջխաղացմանը տվյալ երկրամասում, միասնական ճակատ ստեղծել Խորհրդային Միության և սոցիալիստական ճամբարի դեմ։ «Մարշալի պլանը» և «Թրումենի դոկտրինը» նախորդեցին և նպաստեցին ՆԱՏՕ-ի հիմնադրմանը (1949)։
Ծրագրի գաղափարը առաջ էր քաշել ԱՄՆ պետքարտուղար Ջորջ Մարշալը՝ 1947 թվականի հունիսի 5-ին, որը սատարում ստացավ Անգլիայի ու Ֆրանսիայի կողմից։ Չորս տերությունների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, ԽՍՀՄ) արտաքին գործերի նախարարների խորհրդակցությունում (1947 թվականի հունիս-հուլիս) նրանք առաջարկեցին Եվրոպայում ստեղծել «ղեկավար կոմիտե»՝ եվրոպական երկրների ռեսուրսներն ու կարիքները պարզելու և արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերի զարգացման ուղղությունը որոշելու համար։ ԽՍՀՄ-ը և սոցիալիստական ճամբարի երկրները հրաժարվեցին մասնակցել «Մարշալի պլանին»։ Հուլիսին 16-ին մի շարք արևմտյան երկրներ (Անգլիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Լյուքսեմբուրգ, Շվեդիա, Նորվեգիա, Դանիա, Իռլանդիա, Իսլանդիա, Պորտուգալիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա, Հունաստան, Թուրքիա) կնքեցին համաձայնագիր եվրոպական տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն (նախապես՝ կոմիտե) ստեղծելու վերաբերյալ, որը պետք է մշակեր «Եվրոպայի վերականգնման ծրագիրը»։
«Մարշալի պլան»-ը ուժի մեջ մտավ 1948 թվականի ապրիլին, երբ ԱՄՆ-ում ընդունվեց «օտարերկրյա պետություններին օգնելու» քառամյա ծրագիրը, կնքվեցին երկկողմանի համաձայնագրեր, որոնցով մարշալի պլանի մասնակիցները պարտավորվում էին նպաստել «ազատ ձեռնարկությանը», խրախուսել ամերիկյան մասնավոր ներդրումները, իջեցնել մաքսատուրքերը և այլն։ Օգնությունը տրվում էր ԱՄՆ-ի դաշնային բյուջեից՝ անհատույց վարկերի և փոխառությունների ձևով, որը 1948-1951 թվականներին կազմեց 17 միլիարդ դոլլար (60%-ը ստացան Անգլիան, Ֆրանսիան, Իտալիան և Արևմտյան Գերմանիան)։ 1951 թվականի դեկտեմբերի 30-ին պաշտոնապես դադարեց «Մարշալի պլան»-ի գործողությունը և այն փոխարինվեց «Անվտանգության փոխադարձ ապահովման» օրենքով (կոնգրեսն ընդունեց 1951 թվականի հոկտեմբերի 10-ին), որը նախատեսում էր ռազմական և տնտեսական օգնություն։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Տնտեսական պլանավորում Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի քաղաքականություն
ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող
Հատուկ զեկուցող, անկախ փորձագետ և աշխատանքային խմբի անդամ, տիտղոսներ, որոնք տրվում են ՄԱԿ-ի անունից աշխատող անհատներին՝ «հատուկ ընթացակարգ» մեխանիզմների շրջանակներում, որոնք ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից դիտվում են հատուկ երկիր կամ ունեն թեմատիկ մանդատ։ «Զեկուցող» տերմինը ֆրանսերեն ծագում ունի, հետազոտող, որը զեկուցում է խորհրդակցական մարմնին։
Միավորված ազգերի կազմակերպության մանդատը կրողը պետք է «ուսումնասիրի, վերահսկի, խորհուրդ տա, ինչպես նաև հրապարակայնորեն զեկուցի» մարդու իրավունքների հիմնախնդիրների վերաբերյալ հատուկ ընթացակարգերով իրականացվող գործողությունների միջոցով, ներառյալ` վերահսկվող մեդիա և ակադեմիական միջոցով պատասխանել անհատական բողոքներին, հոգեբանական գործողություններին և մանիպուլյացիային, իրականացնել ուսումնասիրություններ, երկրի մակարդակով տեխնիկական համագործակցության վերաբերյալ խորհրդատվություն տրամադրել ։ Այնուամենայնիվ, Հատուկ ընթացակարգերի համակարգող կոմիտեի փորձերը և աշխատանքային մեթոդները վերանայելու վերաբերյալ ներքին խորհրդատվական ձեռնարկը (25 հունիսի 2008) այս անհատներին պարզապես անվանում է մանդատ կրողներ, ինչպես նաև նրանց անվանում են «գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ» կամ «անկախ փորձագետ» կամ աշխատանքային խումբ, որը սովորաբար բաղկացած է հինգ անդամից՝ յուրաքանչյուրը մոլորակի մեկ շրջանից։
Նշանակման իրավասություն
Նշանակվելով ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից՝ մանդատը կրողները գործում են կառավարություններից անկախ, և որպես այդպիսին, կարևոր դեր են խաղում ինքնիշխան ժողովուրդների և ժողովրդավարական ընտրված կառավարությունների և քաղաքականության մշտադիտարկման գործում։ Նման ամենավաղ նշանակումը 1980 թվականի Հարկադիր կամ հարկադիր անհետացման մասին աշխատանքային խումբն էր, որն արձագանքեց Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի 20 բանաձևին (XXXVI)։ Առաջին հատուկ զեկուցողը, որը պատասխանատու էր արտադատական, ամփոփ կամ կամայական մահապատիժների մշտադիտարկման համար, աշխատանքը սկսեց 1982 թվականին՝ Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի 1982/35 բանաձևի ընդունումից հետո։
Ամենամյա տարեկան ժողովի համար զեկուցողները յուրաքանչյուր տարի հավաքվում են Ժնևում, որտեղ նրանք քննարկում են ընդհանուր հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր, համակարգում են իրենց աշխատանքը և հանդիպում են մի շարք շահագրգիռ կողմերի, ներառյալ պետությունների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների հետ ։
Պաշոտնի նկարագրություն
Հատուկ զեկուցողները հաճախ փաստահավաք առաքելություններ են իրականացնում երկրներ՝ մարդու իրավունքների խախտումների մասին մեղադրանքները քննելու համար։ Նրանք կարող են այցելել միայն այն երկրներ, որոնք համաձայնել են հրավիրել նրանց։
Բացի փաստահավաք առաքելություններից, զեկուցողները պարբերաբար գնահատում և ստուգում են մարդու իրավունքների խախտման ենթադրյալ զոհերի բողոքները։ Բողոքը լեգիտիմ կերպով հաստատվելուց հետո հրատապ նամակ կամ բողոք է ուղարկվում խախտում կատարած կառավարությանը։ Եթե որևէ բողոք չի ներկայացվել, զեկուցողները կարող են միջամտել անհատների և խմբերի անունից իրենց կամքով։
Դիմում պաշտոնի համար
Թեմատիկ հատուկ զեկուցողները սովորաբար նշանակվում են երեք տարի ժամկետով, որից հետո նրանց մանդատը կարող է երկարաձգվել ևս երեք տարի։ Երկրի հատուկ զեկուցողները նշանակվում են մեկ տարի ժամկետով, և նրանց ժամկետը վերանայվում է ամեն տարի։
Հակասություններ և քննադատություն
Հատուկ զեկուցողների և խորհրդի միջև այլ հակասություններից է վարքագծի կանոնագիրքը, որն ի սկզբանե հատուկ զեկուցողներին հնարավորություն չի տվել դիմելու լրատվամիջոցներին։ Այնուամենայնիվ, փոխհամաձայնությունից հետո հատուկ զեկուցողների համար այժմ գոյություն ունի վարքագծի կանոնագիրք ։
Ներկայիս թեմատիկա և երկրների մանդատներ
ՄԻԽ-ը վերահսկում է 44 թեմատիկա և 12 երկրի հատուկ մանդատներ, որոնց համար կարող է նշանակել հատուկ զեկուցողներ ։ 2019 թվականի հոկտեմբերի տվյլաներով ընդհանուր առմամբ կա 80 անձ, որոնք ծառայում են որպես հատուկ զեկուցողներ, անկախ փորձագետներ կամ աշխատանքային խմբի անդամներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների խորհուրդ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցողներ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքներ Կատեգորիա:Դիվանագիտություն
Աստերոիդների ցանկ (143201-143300)
Աստերոիդների ցանկ (143101-143200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (143301-143400)
Արեգին (գյուղ, Հալեպի նահանգ)
Արեգին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայորովսկի (խուտոր, Կլետսկի շրջան)
Մայորովսկի (Майоровский), խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Կլետսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 110 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Կլետսկի շրջանի բնակավայրեր
Ագրոնոմիա
Ժամանակակից ագրոնոմիան բաժանվում է մի շարք ինքնուրույն գիտությունների (երկրագործություն, ագրոքիմիա, ագրոֆիզիկա, բուսաբանություն, գյուղատնտեսական, միջատաբանություն, սերմնաընտրում, սերմնաբուծություն, գյուղատնտեսական օդերևութաբանություն և այլն)։ Բուսաբանություն, բույսերի ֆիզիոլոգիա, ծագումնաբանություն, կենսաքիմիա, մանրէաբանություն, հողագիտություն բնական գիտություններն ընկած են ագրոնոմիայի հիմքում ։
Պատմություն
Ագրոնոմիան սաղմնավորվել է դեռևս հին աշխարհում՝ Հռոմում (Կատոն, Վառոն, Կոլումելա, Պլինիոս Ավագ), Եգիպտոսում, Հունաստանում (Արիստոտել)։ 17-18-րդ դարերում, երբ գյուղատնտեսական մթերքների նկատմամբ առաջացել է մեծ պահանջարկ և զարգացել բնական գիտությունները, ձևավորվել են ագրոնոմիա գիտության հիմունքները։ Ագրոնոմիական միտքը 18-րդ դարի երկրորդ կեսին ուղղորդված էր երկրագործության արտադրողականության բարձրացմանը ։
Սկզբում Անգլիայում (Ա․ Յունգ), ապա այլ երկրներում Արևմտյան Եվրոպայում այդ ժամանակ գերիշխող երկրագործության ցելային՝ եռադաշտային, համակարգը փոխարինվել է ինտենսիվ պտղափոխային համակարգով, որի հիմնավորման գործում մեծ ավանդ է ունեցել գերմանացի գիտնական, գյուղատնտես, բույսերի սննդառության հումուսային տեսության հեղինակ Ա․ Թևերը․ նրա աշխատությունները առաջադեմ դեր են կատարել ագրոնոմիայի զարգացման մեջ (նա է ապացուցել հողի բերրիության բարձրացման մեջ օրգանական նյութերի դերակատարության կարևորությունը)։ 17-18-րդ դարերում ռուս գիտնականներ Մ․ Լոմոնոսովը, Ա․ Բոլոտովը, Մ․ Աֆոնինը, Վ․ Լեշինը, Ի․ Կոմովը և 1765 թվականին ստեղծված Անկախ տնտեսական ընկերությունը ագրոնոմիայի զարգացման գործում մեծ ներդրում են ունեցել։ Ագրոնոմիան համալիր գիտություն է դարձել 19-րդ դարի կեսին և նրանից առանձնացել են ագրոքիմիան և գյուղատնտեսական մանրէաբանությունը։ Բույսերի հանքային սննդառության տեսությունը առաջ քաշած գերմանացի քիմիկոս Յու․ Լիբիխնը նպաստել է երկրագործության մեջ պարարտանյութերի լայն կիրառմանը։ Ագրոնոմիայի հետագա զարգացմանըը խթանել են 19-րդ դարում հայտնագործված էներգիայի պահպանման և փոխակերպման օրենքը, օրգանական աշխարհի էվոլուցիայի մասին ուսմունքը (Դարվինիզմ) և ժառանգականության տեսության հիմունքների ձևակերպումները ։
Դեբեդի կիրճ
Դեբեդի կիրճ կամ Լոռու ձոր կամ Դեբեդի ձոր, զառիթափ կիրճ Հայաստան Հանրապետության հյուսիսում՝ Լոռու մարզում։ Այն ձևավորել է Դեբեդ գետը, որը հոսում է Հայաստանով և Վրաստանով։ Կիրճը ձգվում է Լոռու մարզի վարչական կենտրոն Վանաձոր քաղաքից՝ դեպի հյուսիս, մինչև հայ-վրացական սահմանը ։ Կողերն ուղիղ են ու աստիճանաձև ։ Կիրճի կողերը տեղ-տեղ ծածկված են անտառներով, տեղ-տեղ թփուտներով, իսկ տեղ-տեղ էլ խոտածածկ են ։ Դեբեդի կիրճը հարուստ է բազմատեսակ հատապտուղներով՝ մոշով, մոռով, հոնով։ Ծառերից տարածված են վայրի տանձենին, խնձորենին։ Հովտում տարածված է դեղձի, սերկևիլի, թզի, խնձորի, ընկույզի մշակությունը ։
Դեբեդի կիրճում են գտնվում Հայաստանի Լոռու մարզի Ալավերդի, Թումանյան քաղաքները, Նեղոց ու Քարկոփ գյուղերը, սարահարթների վրա՝ նույն մարզի Ախթալա քաղաքը, Օձուն, Ակներ, Հաղպատ, Մեծ Այրում, Փոքր Այրում, Ճոճկան գյուղերը և այլ բնակավայրեր։ Դեբեդի կիրճով՝ Դեբեդ գետի ափով են անցնում Երևան-Թբիլիսի երկաթուղին և ավտոմայրուղին։ Դեբեդի կիրճում են գտնվում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Հաղպատի և Սանահինի վանական համալիրները, ինչպես նաև Քոբայրի ու Ախթալայի վանքերը, 13-րդ դարում կառուցված Սանահինի միակամար կամուրջը և այլն։
Ագրոնոմիա
Պատմություն
19-րդ դարի երկրորդ կեսից« Բազմավեպ», «Մշակ», «Մուրճ», «Գյուղատնտես» և այլ պարբերականներում լուսաբանվել են երկրագործության, անասնապահության և նրա առանձին ճյուղերի տնտեսավարմանը վերաբերող տարբեր հարցեր։
Դեբեդի կիրճ
Նկարագիր
Դեբեդի կիրճը Ալավերդի քաղաքից ներքև լայնանում է և արդեն իբրև հարթություն միանում է Մերձկուրյան դաշտին ։ Կիրճը նեղ և խորն է՝ մինչև 350 մ (Թումանյան քաղաքի մոտ), իսկ երկարությունը 178 կմ է։ Կիրճի լայնությունը գետի վերին հատվածում չի գերազանցում 600-700 մետրը, իսկ ստորին մասում 20-40 մ է ։ Կիրճում է գտնվում Հայաստանի Հանրապետության ամենացածրադիր հատվածը՝ ծովի մակարդակից 375 մ բարձրությամբ ։ Կիրճով հոսում է Դեբեդ գետը, որը ձևավորվում է Ձորագետի և Փամբակի միախառնումից և թափվում է Խրամ գետը։ Գետի երկարությունը 178 կմ է՝ սկսած Փամբակի ակունքից, որից 152 կմ-ը Հայաստանի, իսկ մնացածը՝ Վրաստանի տարածքում։ Գետի ավազանը 4080 կմ² է, որից 3790 կմ²-ը՝ Հայաստանում ։
Ագրոնոմիա
Պատմություն
Հայաստանում ագրոնոմիան նկատելիորեն զարգացել է խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, երբ ստեղծվել են բուհեր և գիտափորձակայաններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Ագրոնոմիա Կատեգորիա:Գիտություն Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Տնտեսություն
Դեբեդի կիրճ
Նկարագիր
Ձորի ստորին հարկը՝ Դեբեդի ժամանակակից հովիտը, ձևավորվել է լավաների ժայթքումից հետո և մխրճվել ինչպես լավաների, այնպես էլ նրանց տակ փռված ավելի հին ապարների մեջ։ Զգալի տարածության վրա գետահովիտը աչքի է ընկնում անհամաչափ լայնական կտրվածքով ։ Ժամանակի ընթացքում լավայի շերտերը ծածկվել են բերուկային ապարներով ու սևահողով, ինչի շնորհիվ դրանք դարձել են մշակության համար պիտանի տարածքներ և որպես այդպիսին էլ օգտագործվում են ներկայում։
Դեբեդի կիրճում և սարահարթների վրա տեղակայված են մի շարք բնակավայրեր, այս թվում՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքը, Նեղոց, Քարկոփ, Օձուն, Ակներ, Հաղպատ, Մեծ Այրում և այլն։ Դեբեդի կիրճով անցնում են Երևան-Թբիլիսի երկաթուղին և ավտոմայրուղին (կառուցվել է 19-րդ դարի վերջին), ինչպես նաև էներգետիկ կոմունիկացիաներ ։
Դեբեդ գետի ջրի աղտոտման մակարդակը 21-րդ դարում բարձր է, քանի որ այնտեղ են թափվում այդ գետի ավազանի բնակավայրերի կենցաղային աղբն ու կոյուղաջրերը, ինչպես նաև հարակից տարածքներում տեղակայված գործարանների ու այլ ընկերությունների արտադրական թափոնները  ։
Պատմություն
Դեբեդի կիրճը գոյացել է պլիոցենում, որից առաջ նրա տեղում հոսել է Պալեո-Դեբեդը լայն հովտով, որը հետագայում լցվել է վերին պլիոցենի ստորին չորրորդականի բազալտային լավաներով, իսկ այնուհետև կտրվել է ժամանակակից Դեբեդի էրոզիայի շնորհիվ։ Էրոզիան կատարվել է գլխավորապես լավային հոսքի՝ նախկին հովտի լանջի հետ շփման տեղում ։ Դեբեդի հին հունը լցրած լավայի հոսքերի վրա ձևավորվել են սարահարթեր։ Միլիոնավոր տարիների ընթացքում գետը կիսել է լավաների հզոր շերտերը, իսկ լավայի դաշտերը ծածկվել են բերուկային ապարներով և սևահողով՝ վերածվելով մշակության համար հարմար դաշտավայրերի ։
Դեբեդի կիրճի լանջերի վրա նեղ գոտով տարածվում են Օձունի, Աքորիի, Սանահինի, Հաղպատի, Շնողի հրաբխային սարավանդները, որոնք ունեն վերին պլիոցենյան հասակ ։
Կանյոնի լանջերի քարափներում հողմնահարության հետևանքով գոյացել են ընդարձակ խոռոչներ, որոնք պատմական ժամանակներում բնակիչներն օգտագործել են թշնամիներից պաշտպանվելու, ձեռագիր գրքեր և այլ իրեր թաքցնելու համար ։
Ալավերդու մետաղաձուլական գործարանների գազային արտանետումների պատճառով ժամանակի ընթացքում ոչնչացել է Դեբեդ գետի ձախ ափին հարող լեռնալանջերի բուսականությունը, և դրանք վերածվել են մերկ տարածքների ։
Կլիմա
Դեբեդ գետի հովտին բնորոշ է չոր մերձարևադարձային կլիման, որը տիպական է Հայաստանի հյուսիսարևելյան և հարավարևելյան շրջանների համար՝ մինչև 700-900 մ բարձրություններում ։ Տարեկան միջին տեղումները տատանվում են 350 մմ-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային ճնշումն առավելագույնը դիտվում է ամռանը, իսկ նվազագույնը՝ ձմռանը՝ պայմանավորված սիբիրյան անտիցիկլոնի ազդեցությամբ։ Մերձարևադարձային գոտու հյուսիսում գտնվելու շնորհիվ Հայկական լեռնաշխարհում, ինչպես և մասնավորապես Դեբեդի կիրճում պարզորոշ արտահայտված են տարվա չորս եղանակները, և տարվա ընթացքում դիտվում են Արեգակի ճառագայթների անկման անկյան զգալի տարբերություններ (հունիսին՝ 74°, դեկտեմբերին՝ 27°)՝ պայմանավորելով Արեգակից ստացվող ճառագայթային էներգիայի մեծ տարբերությունները. ամռանը, երբ Արեգակի բարձրությունը հորիզոնից հասնում է առավելագույնին, տարածքն ստանում է շատ ջերմություն, իսկ ձմռանն այն հասնում է նվազագույնի ։ Ամենատաք ամիսը հուլիսն է, երբ օդի միջին ջերմաստիճանը 24-26 °C է, իսկ առավելագույնը՝ 41 °C ։ Ձմեռը մեղմ է, կարճատև, լինում է անկայուն ձնածածկույթ։ Ամենացուրտ ամիսը հունվարն է, երբ օդի միջին ջերմաստիճանը 1-ից մինչև -1 °C է, իսկ նվազագույնը՝ -25 °C ։
Բուսական աշխարհ
Դեբեդի կիրճում առանձնանում են բնական բուսածածկերի երեք գոտի՝ հացազգի-տարախոտային տափաստանային բուսածածկ, որտեղ երկարատև մշակության հետևանքով կորել է բնական բուսածածկը (Ակների, Հաղպատի, Մեծ և Փոքր Այրումների ու Ճոճկանի սարահարթեր), սաղարթավոր խառը մասնակցությամբ քսերոֆիլ նոսրանտառային բուսածածկ  (Հաղպատից հետո), հունամերձ անտառային բուսածածկ (Դեբեդ գետի ափերին) ։
Դեբեդի կիրճի աջ կողմում տարածվում է սաղարթավոր նոսրանտառի ենթատիպը, որտեղ հանդիպում են և՛ սաղարթավոր անտառին բնորոշ բուսական համակեցություն, և՛ ՀՀ հյուսիսային կողմի ցածրադիր քսերոֆիլ նոսրանտառներին բնորոշ չորադիմացկուն բուսական համակեցություն։ Սաղարթավոր նոսրանտառում հանդիպում են ցաքի, դժնիկ, ցախակեռասներ, փռշնի, ասպիրակ, հասմիկի (սրնգենի), վրացական թխկի, ինչպես նաև խնկենի (պիստակենի) և դրախտածառ, իսկ դրա առաջին շարահարկը կազմում են ֆրիգանտային խոտաբույսերը՝ փետրախոտը,  գազերը, շյուղախոտը, աբեղախոտը, և այլն ։
Դեբեդի կիրճի աջ կողմում կան նաև ասեղնատերև նոսրանտառներ կամ գիհուտներ, հանդիպում են փակ անտառներին բնորոշ կաղնի վրացական (Quercus iberica), կաղնի խոշորառէջ (Quercus maeranthera), թխկի վրացական (Acer iberica), բոխի արևելյան կամ ղաժի (Carpinus orientalis): Չորասեր նոսրանտառներում հանդիպում են՝ ցաքի կամ ժանտափուշ (Paliurus spinachristi Mill), ասպիրակ աղեղնաեզր (Spiraca crenata), սզնի հայկական (Crataegus armena), սզնի Մեյերի (Crataegus Meyeri), սզնի արևելյան (Crataegus Orientalis), սզնի Սյուզանկլեյմի (Crataegus Susanykleinae), նշենի Ֆենցլիի (Amygdalus fenzliana), ճապկի հարավային (Swida australus), չմենի անդրկովկասյան (Cotoneaster Transcaucasica), փռշնի կովկասյան (Celtis caucasica), պիստակենի բթատերև (Pistacia mutica), տանձենի ուռատերև (Purus salicifolia), կծոխուր սովորական (Berberis vulgaris), կծոխուր ամբողջաեզր (Berberis integerrima), սրնգենի սովորական (Ligustrum vulgais), բալենի ալեհեր (Cerasus incana), բալենի մանրապտուղ (Cerasus microcarpa), վարդակակաչ Յուլիայի (Tulipa Julia), Էֆեդրիա ժայռային (Ephedra procera), շրջահյուս հունական (Periploca graeca), լոշտակ սպիտակ, ալոխրուզա տարագույն (Allocrusa versicolor), կտավատ կամ վուշ սրոհունդատերև (Linum hipericifolium), կորնգան ճառագայթավոր (Onobrychis radiata), ոզնաթուփ Թախտաջյանի (Acanthalomon Takhtajani), ոզնագլխիկ անդրկովկասյան (Echinops transcacasicus), հազարատերևուկ ասպիրակի (Achiellea filipendulina), փետրաագրոխոտուկ մանրափետրավոր (Stipagrostis Plumosa), կտավատ կամ վուշ ավստրիական (Linum austriacum), փշամանդիկ փշավոր (Atraphaxis spinosa), սոխ կեղծ դեղին (Allium pseudoflavium), սոխ սրտանման առէջավոր (Allium caridiostemon), սոխ մուգ մանուշակագույն (Allum atroviolaceum), եղբայրարյուն Տուրնեֆորի (Phelypaea tournefortic), թանթռնիկ սպիտակ (Sedum Album), թանթռնիկ կովկասյան (Sedum caucasicum), երկնափուփուլ գեղեցկագույն (Atheopappus pulcherimus), մեխակ արևելյան (Dianthus orentalis), անթառամ կարմրավուն (Helichrysum rubicundum), դժնիկ Պալասի (Rhamnus pallassi) և այլն ։
Դեբեդի հունամերձ անտառում առավել շատ հանդիպող բույսերն են՝ փշատենի նեղատերև (Elaeagnus angustifolia), մամրիչ արևելյան (Clematis orientalis), կարմրան ճյուղառատ (Tamarix ramosissima), այծուռենի (salix caprea), չիչխան դժնիկանման (Hippophae rhamnodies), շնախոտ սուր (Cunanchum acutum), ուռենի եռառէջ (Salix triandra), ուռենի էլբրուսյան (Salix elbursensis), մորենի քարոտ (Bubus saxtatilis), ապուզան թավոտ (Epilobium hirsutum), կեղծ փիփերթ (Malva sylvestris), դաղձ երկարատերև (Mentha longifolia), կերոն դոմինիկյան (Typha domingensis), տմնտաշ օղակավոր (Lysimachina verticillaris) և այլն ։
Դեղաբույսեր և ուտելի բույսեր
Դեբեդ գետի ստորին հոսանքի տարածքը հարուստ է այնպիսի բույսերով, որոնք օգտագործվում են որպես որպես դեղաբույսեր, ուտելի են կամ ունեն տեխնիկական նշանակություն։ Այդ տարածքի անտառներում հանդիպում են տարբեր տեսակի վայրի պտղատու ծառեր, այդ թվում՝ հոնի, տանձենի, խնձորենի, ընկուզենի, ինչպես նաև հատապտուղներ՝ մոշ, մորի։ Տվյալ տարածաշրջանին հատկապես բնորոշ են  մարդու կյանքում որոշակի կիրառական նշանակություն ունեցող հետևյալ բույսերը՝ հոն սովորական (Cornus mas), նռնենի սովորական (Punica granatum), ընկուզենի հունական (Juglans regia), թխենի սովորական (Padus racemosa), ազնվամորի սովորական (Rubus idaeus), արջընկույզ սովորական (Dauga stramonium), աղտոր դաբաղային (Rhus corieria) : Դեբեդի կիրճում հանդիպում են նաև Հայաստանի ամբողջ տարածքում հանդիպող այլ օգտակար բույսեր, այդ թվում՝ խատուտիկ դեղատու (Taraxacum officinalis), ուրց Կոչիի (Thymus Kotschyanus), բանգի սև (Hyoscyamus niger),  ճարճատուկ սովորական (Cichorium intybus), եղինջ երկտուն (Urtica dioica), սրոհունդ խոցված (Hypericum perforatum), դանդուռ բանջարեղենային (Portulaca oleraceae), օշինդր դառը (Artemisia absinthinum), ավելուկ գանգուր (Rumex crispus), մոշենի թխակապույտ (Rubus caesius), փիփերթ արհամարհված (Malva neglecta), սիբեխ սովորական (Falcaria vulgaris) :
Կենդանական աշխարհ
Դեբեդ գետում հանդիպում են հետևյալ ձկնատեսակները՝ հայկական տառեխիկ, Քուռի բեղլու, Քուռի կողակ, կարմրախայտ, մուրծա, սովորական քառթակ, կովկասյան թեփուղ, Քուռի նեղիրան ենթաբերան ։ Ջրային տարածքներում կան նաև լճագորտ, ջրային լորտու։
Զոոբենթոսի ներկայացուցիչներից Դեբեդի կիրճում հանդիպում են ինչպես մեգաբենթոսի, այնպես էլ մակրոբենթոսի ներկայացուցիչներ` սակավախոզան որդեր, տզրուկներ, ճպուռներ, միօրիկներ և այլն։ Գետերի արագահոս լինելու պատճառով ֆիտոպլանկտոնն ու զոոբենթոսի ներկայացուցիչներն այստեղ քիչ են։
Շատ են միջատները (մրջյուններ, մորեխներ, ծղրիդներ, ճանճեր, ճթթաններ և այլն)։
Դեբեդի կիրճի սարահարթային ռելիեֆում դիտարկվել են սովորական և հասարակական դաշտամուկ, մոխրագույն առնետ, սովորական լորտու, իսկ կիրճի քարքարոտ լանջերին՝ ժայռային մողես, աղվես, սկյուռ։ Նկատվել են նաև աքիսի, քարակզաքիսի կենսագործունեության հետքեր։ Հնարավոր է, որ Դեբեդի ստորին հոսանքի տարածքներ մտնեն գայլ և անտառաբնակ այլ կենդանիներ, ինչպես նաև կարող են հանդիպել շնագայլեր։ Նեղոց գյուղի այգիներից վեր դիտարկվել է ոզնի, Ճոճկանի սարահարթում նկատվել են նապաստակների կենսագործունեության հետքեր։
Դեբեդ գետի ափին թռչուններից հանդիպում են տնային ճնճղուկը, մոխրագույն ագռավը, թխակապույտ աղավնին, վայրի բադը, կիրճում՝ գորշ կաքավը, փայտփորիկը, խածկտիկը։ Սարահարթերում կարելի է հանդիպել արտույտ, լոր, երաշտահավեր։ Գիշատիչ թռչուններից Դեբեդի կիրճում հանդիպում են բուն, բվեճը, մորաճուռակը և այլն։
Ունենալով տաք կլիմա՝ Դեբեդի հովիտը վաղ գարնանը կարող է միգրացիոն ուղի և ժամանակավոր ապաստան հանդիսանալ որոշ ջրլող թռչունների համար ։
Եվրախորհրդի և Եվրամիության «Էմերալդ ցանց – բնապահպանական տարածքների պատրաստում, փուլ II» համատեղ ծրագրի շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության նախարարության «Բնապահպանական ծրագրերի իրականացման գրասենյակի» կողմից 2016 թվականին հրատարակված՝ Հայաստանի «Էմերալդ ցանցը» աշխատությունում ներկայացված աղյուսակի համաձայն՝ Դեբեդի կիրճում կարող են հանդիպել նաև կասպիական կրիա  և միջերկրածովյան կրիա, թռչուններից՝ եվրոպական ճնճղաճուռակ, սև անգղ, սովորական ալկիոն, դաշտային ձիաթռչնակ, քարարծիվ, բլրային արծիվ, փոքր շահնարծիվ, տափաստանային ճուռակ, սովորական այծկիթ, սև արագիլ, օձակեր արծիվ, ճահճային մկնաճուռակ և այլն, կաթնասուններից՝ գորշ գայլ, ջրասամույր, լուսան, սրականջ գիշերաչղջիկ, եռագույն գիշերաչղջիկ, մեծ պայտաքիթ, փոքր պայտաքիթ, գորշ արջ, որոնք բոլորը վտանգված կամ քիչ հանդիպող տեսակներ են։
Պատմական հուշարձաններ
Դեբեդի կիրճում հնագույն ժամանակներից ապրել են մարդիկ, ինչի մասին վկայում են քարափներին եղած բազմաթիվ քարանձավները ։ Կիրճն ընդգրկում է պատմական Հայաստանի թագավորության Գուգարք և Ուտիք նահանգների մի մասը։ Լոռու մարզի այս տարածքը կառավարել են թագավորական ազդեցիկ տոհմեր՝ Բագրատունիները, Մամիկոնյանները, Զաքարյանները։ Միջնադարում շրջանը մտել է Հայաստանի Բագրատունյաց թագավորության թագավոր Աշոտ Բ-ի որդի Կյուրիկե Ա-ի հիմնադրած Տաշիր-Ձորագետի թագավորության տարածքների մեջ։ 11-րդ դարում հյուսիսային Հայաստանը միավորվել է Վրաստանի թագավորությանը։ Այդ պատճառով Դեբեդի կիրճի մի շարք եկեղեցիներ ունեն ամուր քաղկեդոնական կամ հունական ուղղափառ ավանդույթներ. Բյուզանդական ազդեցության հատկապես վառ օրինակներ են եկեղեցու ինտերիերը զարդարող որմնանկարներն, օրինակ՝ Քոբայրի և Ախթալայի վանքերում։ Այդ եկեղեցիների պատերը ծածկված են հայերեն և վրացերեն արձանագրություններով ։
Դեբեդի կիրճում են գտնվում միջնադարյան հայկական եկեղեցական ճարտարապետության մի շարք նմուշներ ՝ ընդարձակ գավիթներով, գմբեթների բարձր թմբուկներով և արտաքին մշակված զարդարանքներով, որոնցից երկուսը՝ Հաղպատի և Սանահինի վանքերը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում են ։ Իսկ Դսեղ, Մարց և Հաղպատ գյուղերում եզակի Ամենափրկիչ խաչքարերն են։ Այս տիպի խաչքարերը շատ քիչ են հայտնի Հայաստանում, և դրանցից երեքը` թվագրված 1273, 1281 և 1285 թվականներին, հայտնաբերվել են Դեբեդի կիրճում ։
Արդվիի Սուրբ Հովհաննես վանքը (հայտնի է նաև Սրբանես վանք անունով) գտնվում է Արդվի գյուղի հյուսիսարևմտյան եզրին և կազմված է միմյանց կից երկու թաղածածկ եկեղեցիներից, զանգակատնից, վանական շինություններից։ Հյուսիսային եկեղեցու բեմի առջև գտնվում է Հովհաննես Գ Օձնեցու խոշոր տապանաքարը, իսկ համալիրից արևմուտք տեղակայված է միջնադարյան գերեզմանոց՝ գեղաքանդակ խաչքարերով ։
Ախթալայի վանքը (այլ անվանումներ՝ Պղնձահանքի վանք, Պղնձավանք, Ախթալա, Ախտալա, Մարիամ Աննայի վանք, Մեյրամխանա, Աղնձանանք ) 10-րդ դարում հիմնադրված պարսպապատ վանական համալիր է   Դեբեդի կիրճում՝ Ախթալա քաղաքում (տեղակայված է ոչ մեծ սարահարթի վրա)։ Ի սկզբանե եղել է Հայ առաքելական եկեղեցու վանք, 13-րդ դարում հանձնվել է հայ քաղկեդոնացիներին՝ երկար ժամանակ մնալով նրանց գլխավոր հոգևոր կենտրոնը, և գործել է Վրաց ուղղափառ եկեղեցու իրավասության ներքո ։ 18-րդ դարի սկզբին լքվել է, իսկ 1802 թվականին վերականգնվել  է ու վերածվել Անդրկովկասում բնակվող հույների կրոնական կենտրոնի։ Ներկայումս պատկանում է Հայ առաքելական եկեղեցուն ։ Սուրբ Աստվածածին գլխավոր եկեղեցին, որը կառուցել է Իվանե Զաքարյանը 13-րդ դարի առաջին քառորդում , նկարազարդված են լավ պահպանված որմնանկարներով։
Արտացոլումը գրականության մեջ և արվեստում
Դեբեդ գետը «բանաստեղծական շնչավորում» է ստացել Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության մեջ ։ Այն նկարագրված է Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ» «Լոռեցի Սաքոն» պոեմներում (վերջինիս գլխավոր հերոսը, գիշերը մենակ մնալով Դեբեդի կիրճում, խելագարվում է)․ Էն Լոռու ձորն է, ուր հանդիպակաց Ժայռերը՝ խորունկ նոթերը կիտած՝ Դեմ ու դեմ կանգնած, համառ ու անթարթ Հայացքով իրար նայում են հանդարտ։
Գալարվում է գիժ Դև-Բեդը մոլի, Խելագար թըռչում քարերի գըլխով, Փըրփուր է թըքում անզուսպ երախով, Թըքում ու զարկում ժեռուտ ափերին, Փընտրում է ծաղկած ափերը հին-հին, Ու գոռում գիժ-գիժ. ― Վա՜շ-վի՜շշ, վա՜շ-վի՜՜շշ․․․
Հրանտ Մաթևոսյանը, որը ծնվել է Ահնիձոր գյուղում և իր ստեղծագործություններում պատկերել է հայրենի եզերքը, դրանցում բազմիցս հիշատակել է նաև Դեբեդի կիրճը․
Դեբեդ գետը պատկերված է Փանոս Թերլեմեզյանի համանուն նկարում, իսկ Դեբեդի կիրճը՝ Առաքել Առաքելյանի «Լոռի» (1970) նկարում։
Դեբեդի կիրճում նկարահանվել են տեսարաններ «Գիքորը», «Տերը», «Աշնան արևը» ֆիլմերից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կիրճեր Կատեգորիա:Լոռու մարզ Կատեգորիա:Լոռու մարզի աշխարհագրություն
Գլինսկոե (գյուղ, Իզյումի շրջան)
Գլինսկոե (Глинське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գլինսկոե գյուղում բնակվում էր 179 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,651 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 274,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆրանց Ռուբո
Ֆրանց Ալեքսեևիչ Ռուբո, ռուս մարտանկարիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Օդեսսայի գծանկարչության դպրոցում (1865 թվականից) և Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում (1877 թվականից)։ Ապրել է հիմնականում Պետերբուրգում, 1913 թվականից՝ Գերմանիայում։ Դասավանդել է Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում (1904-1912)։ Փաստագրական ճշտությամբ ստեղծել է նկար-համայնապատկերներ («Աևաստոպոլի պաշտպանությունը», 1902-1904, Սևաստոպոլ, բացվել է 1905 թվականին, 1941-1942 թվականներին վնասվել է Սևաստոպոլի պաշտպանության ժամանակ, վերականգնվել և կրկին բացվել 1954 թվականին, «Բորոդինոյի ճակատամարտը», 1911, բացվել է 1912 թվականին Մոսկվայում, վերականգնվել է 1962 թվականին)։ Ստեղծել է նաև հաստոցային նկարներ։
Պատկերասրահ
<div style="height: 297px; width: 72%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px;" title="braglist - zum scrollen"; >
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Էնայմ
Էնայմ (Hœnheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 5 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 6857 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 5010-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 1847։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,1 %։ 5010 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 4416 անձ (2192 տղամարդ և 2224 կին)։ Գործազուրկ են եղել 594 անձ (310 տղամարդ և 284 կին)։ 1847 անաշխատունակներից 639-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 799-ը` թոշակառուներ, իսկ 409-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մայսկ (գյուղ, Տատիշլինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 80 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գոլուբևկա (գյուղ, Իզյումի շրջան)
Գոլուբևկա (Голубівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ցեգով
Ցեգով (Цегів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ցեգով գյուղում բնակվում էր 974 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 60,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բորովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բորովկա (Боровка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 49 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլյորբան
Վիլյորբան (Villeurbanne [vi.lœʁ'ban]), քաղաք և նույնանուն համայնք Ֆրանսիայում, Օվրեն-Ռոն-Ալպեր երկրամասում։
Անմիջականորեն սահմանակից է Լիոնին (վերջինիս հյուսիս-արևելքից)։ Մտնում է Մեծ Լիոնի՝ Ֆրանսիայի մեծությամբ երկրորդ մեգապոլիսի (Փարիզից հետո) մեջ (մինչև 2015 թվականը տնում էր Ռոն դեպարտամենտի մեջ)։ Բնակչությունը՝ մոտ 130 հազար մարդ։
Հայտնի է Հին Հռոմից։ Անվանումը ծագել է Villa urbana-ից` «քաղաքային վիլլա»։
1355 թվականից մտնում է Ֆրանսիական թագավորության մեջ։ Այն ժամանակ առանձնացված էր Լիոնից Ռոնի վտակով` Ռիզա գետով, որի 19-րդ դարի վերջին անհետացավ Ժոնաժ ջրանցքի ստեղծման և քաղաքային տարածքի վերակառուցման պատճառով։
Արդյունաբերական հեղափոխության սկզբից քաղաքում զարգանում է արրդյունաբերությունը` սկզբից տեքստիլ, հետո քիմիական և մեքենաշինական։
Հիմա քաղաքում տեղադրված են «լիոնի գոտու» մեջ մտնող շատ համալսարաններ և քոլեջներ։ 1957 թվականին Ռոջեր Պլանշոնի հիմնադրած Վիլյորբանի Քաղաքային թատրոնը (Théâtre de la Cité) 1973 թվականին անվանափոխվում է և ստանում է Ազգային ժողովրդական թատրոնի կարգավիճակ։ 1973-1986 թվականներին ղեկավարներից մեկը եղել է Պատրիս Շերոն։ 2002 թվականից ղեկավարում է Քրիստիան Սկյարետտին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բնակավայրեր ըստ երկրի Կատեգորիա:Լիոն
Արսուս (Հալեպի նահանգ)
Արսուս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սոսնովկա (Ուստ Ստրելինայի վտակ)
Սոսնովկա (Сосновка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պիժմա գետի ձախ ափում՝ 38 կմ հեռավորության վրա Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկոմու ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Վյատա գետն է, գետի ենթաավազանը Վետկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը Կոտելնիչ գետն է՝ մինչև Կամ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Wrecking Ball (երգ)
«Wrecking Ball», ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսի երգն է իր «Bangerz» կոչվող չորրորդ ստուդիական ալբոմից։ Երգը թողարկվել է 2013 թվականի օգոստոսի 25-ին RCA լեյբլի կողմից։ Երգի հեղինակներն են Լուկաշ Գոթվալդը, ՄոԶելլան, Ստեֆան Մոկիոն, Սաչա Սկարբեկը և Հենրի Ռասել Ուոլթերը։
Տասնամյակի հիթ-շքերթներ
<!-- == Հիթ-շքերթներ== -->
Ռազմաբեմ
Նախկինում, օրինակ՝ Ռուսաստանում, նախքան Առաջին համաշխարհային պատերազմը (1-ին Համաշխարհային պատերազմ, 1-ին Աշխարհամարտ), Գործող բանակի ծավալման և տեղակայման համար տարածքը, կոչվում էր «ռազմական գործողությունների թատերաբեմ» («театр военных действий») :
Ռազմական գործի գիտաճյուղը, որն ուսումնասիրում է ռազմական գործողությունների թատերաբեմերը կամ ռազմաբեմերը՝ Ռուսաստանում կոչվում է Ռազմական աշխարհագրություն ։
Անգլոսաքսոնական ռազմական գործը ռազմաբեմը կամ ռազմագործողությունների թատերաբեմը դասակարգում է (սահմանում է) որպես կազմավորում, ի տարբերություն ռուսական ռազմական գործի կամ ռուսական ռազմական գիտության. վերջինս ՌԲ-ն կամ ՌԳԹ-ն սահմանում է որպես ռազմագործողությունների տարածք կամ վայր։
Հասարակ (առօրյա) լեզվում որպես ՌԲ-ի կամ ՌԳԹ-ի փոխարինող կիրառվում է ռազմաճակատ (ճակատ) անվանումը։
Պատմություն
Ռազմական գործողությունների թատերաբեմի՝ ՌԳԹ կամ պարզապես Ռազմաբեմի՝ ՌԲ սահմանները որոշվում կամ սահմանվում են պետության կամ պետությունների կոալիցիայի՝ դաշնախմբի ղեկավարության կողմից։ Օգտագործվում է խաղաղ ժամանակ և պատերազմական ժամանակ ենթակառուցվածքի նախապատրաստման և շինարարության համար։
Նախկինում Ռազմաբեմը սահմանվում էր, որպես ցամաքի և/կամ համաշխարհային օվկիանոսի մի մասը։ Ռազմաբեմը մի լայնարձակ տարածք է, որն ընդգրկում է մայրցամաքի մի մասը՝ այն ողողող ծովերով կամ օվկիանոսի (ծովի) ակվատորիայով՝ կղզիներով և հարակից մայրցամաքների առափով, ինչպես նաև դրանց վերևում գտնվող օդային տարածությամբ, որոնց սահմաններում ծավալվում են զինված ուժերի (ԶՈՒ) (ցամաքային զորքերի (ՑԶ), ռազմաօդային ուժերի (ՌՕՈՒ, ռազմաօդային նավատորմի՝ ՌՕՆ), ռազմածովային նավատորմի (ՌԾՆ, ռազմածովային ուժերի՝ ՌԾՈՒ) ռազմավարական խմբավորումները և կարող են մղվել ռազմական գործողություններ։
Այսպես, ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը Արևմտյան Եվրոպայի ամբողջ տարածքը բաժանում են 3 ցամաքային Ռազմաբեմերի՝ Պատմականորեն առաջացած օվկիանոսային ՌԲ-ներ են հանդիսանում 4 օվկիանոսներից յուրաքանչյուրը՝ Ատլանտյան, Խաղաղօվկիանոսյան, Հնդկական և Հյուսիսային Սառուցյալ։ Անգլոսաքսոնական աշխարհագրության մեջ ընդունված օվկիանոսներ համարել Հյուսիսային Ատլանտյանը, Հարավային Ատլանտյանը, Հյուսիսային Խաղաղ օվկիանոսը, Հարավային Խաղաղ օվկիանոսը։ Ուստի օվկիանոսային ՌԲ-ների թիվը համապատասխանաբար ավելանում է 2-ով։
Կազմը
Ռազմաբեմը կազմված է՝
ԽՍՀՄ
Ստորև ներկայացված են ռազմաբեմերը, պատմության զանազան ժամանակաշրջաններում (հայտնի չէ, թե ով է դրանք որոշել կամ սահմանել).
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռազմագիտություն Կատեգորիա:Ռազմական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Զինված ուժեր Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Ջեյմս Մայլզ
Ջեյմս Մայլզ (James Leslie Miles Fisher, ), ամերիկացի դերասան և երաժիշտ։
Ընտանիք և կրթություն
Մայլզ Ֆիշերը ծնվել է 1983 թվականի հունիսի 23-ին Տեխաս նահանգի Դալաս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Ռիչարդ Վ. Ֆիշերը, Դալասի դաշնային պահուստային բանկի նախկին նախագահն էր ։ Մայրը՝ Նենսին, աշխատել է Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտում ։ Մայրական պապը` հանրապետական Ջեյմս Քոլինսը, եղել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ ։
Հաճախել է Դալասի Սենտ Մարկ (St. Mark's School of Texas) դպրոց, իսկ երբ ընտանիքը տեղափոխվել է Վաշինգտոն` Սենտ Ալբանս (St. Albans School) դպրոց ։
Ֆիշերը ավարտել է Հարվարդի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է անգլերեն ։
Հարվարդում սովորելու տարիներին եղել է «Porcellian Club», «Hasty Pudding Club» խմբերի և Ա կապելլա «The Harvard Krokodiloes» երաժշտական խմբի անդամ ։ Ֆիշերը խմբի տուր մենեջեր էր և կազմել է 24 երկրների ճանապարհորդական օրակարգ ։ Մալյզը այն երկու ուսանողներից մեկն էր, որը 2006 թվականի ավարտական հանդիսությանը հանդես է եկել հանդիսավոր ելույթով ։
Դերասանական կարիերա
1997 թվականին առաջնելույթել է հեռուստատեսային «Իսկական կինը» (Ջենիս Վուդսի վեպի էկրանավորմամբ) ֆիլմում՝ խաղալով երիտասարդ Թրևիս ՄայՔլուրայի դերը, իսկ 2000 թվականին գլխավոր դեր է ստացել «Lone Star Struck» ֆիլմում ։ 2001 թվականին «Newsday» թերթր տեսաբան Լիզ Սմիթը «Miles Fisher, 'It' Boy» հոդվածներում դերասանին անվանել է «հրաշամանուկ» և «Թոմ Քրուզի հաջորդ»։
2003 թվականին Մայլզը «Աստվածներ և գեներալներ» մարտական ֆիլմում կատարել է ոչ մեծ՝ Ջոն Բիլի դերը ։
2008 թվականին «Սուպերհերոսական ֆիլմ» կատակերգությունում նմանակել է Թոմ Քրուզին ։
«The Baltimore Sun» թերթի քննադատը շատ դրական է արտահայտվել Ֆիշերի դերասանական խաղերի մասին ։
«Խելագարները» սերիալի երրորդ եթերաշրջանում խաղացել է Փոլ Քինսի բարեկամ Ջեֆ Գրեյվզի դերը ։ 2010 թվականին դերասանը «Նշանակման վայրը 5» սարսափ ֆիլմում, որը հեռարձակվել է 2011 թվականին ստացել է Փիթեր Պրիդկինի դերը  ։ Այդ նույն տարում Քլինթ Իսթվուդի «Ջոն Էդգար» ֆիլմում կատարել է ՀԴԲ-ի գործակալ Հարիսոնի դերը ։
Անձնական կյանք
2014 թվականին ամուսնացել է դերասան և գրող Մայքլ Բլոջետտի դստեր՝ Լյուսի Բլոջետտի հետ ։