cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վալևո
Կրթություն
Նախադպրոցական կրթությունը Վալևոյում ներկայացված է «Միլիցա Նոժիցա» կրթական հաստատությամբ, որի շրջանակներում աշխատում է տասնմեկ կազմակերպություն։ Նրանք զբաղվում են փոքր տարիքի երեխաների դաստիարակությամբ, զարգացմամբ, սոցիալական և հոգեբանական պաշտպանությամբ, ինչպես նաև հատուկ ծրագրերի շրջանակներում վերապատրաստում են բուժաշխատողների և դաստիարակների ։ 2014 թվականին նախադպրոցական կրթություն է ստացել 2391 երեխա ։ Միջնակարգ կրթություն տրամադրում է տասնհինգ հիմնական դպրոց, որոնք անվանվել են սերբական մշակութային հայտնի գործիչների պատվին՝ «Առաջին հիմնական դպրոց», «Նիկոլայ Վելիմիրովիչի անվան», «Անդրա Սավչիչի անվան», «Նադա Պուրիչի անվան», «Իլիչ քույրերի անվան», «Միլովան Գլիշիչի անվան», «Դեսանսկա Մաքսիմովիչի անվան», «Սուրբ Սավայի», «Մատեյ Նենադովիչի անվան», «Ստևան Ֆիլիպովիչի անվան», «Դրագոլյուբ Իլիչի անվան», «Զդրավկո Յովանովիչի անվան», «Միլովան Գլիշիչի անվան», «Միլոշ Մարկովիչի անվան», «Իլյա Բիրչանինի անվան»։ Բացի այդ, քաղաքում գործում է 6 մասնագիտացված դպրոց՝ «Վալևո» տեխնիկական դպրոց, գիմնազիա, «Վալևո» տնտեսագիտական դպրոցը, «Բժիշկ Միշա Պատնիչ» բժշկական դպրոցը, «Վալևո» գյուղատնտեսական դպրոցը, «Ժիվորադ Գրբիչ» երաժշտական դպրոցը ։ Ըստ 2014 թվականի տվյալների՝ միջնակարգ դպրոցներում սովորում էր 6402 աշակերտ, իսկ մասնագիտացված դպրոցներում՝ 3946 աշակերտ։
Բարձրագույն կրթությամբ քաղաքում զբաղվում է երեք կրթական կազմակերպություն ՝
Վալևոյում է գործում նաև «Պետնիցա» հետազոտական կազմակերպությունը, որը զբաղվում է մշակույթի, կրթության և գիտության զարգացմամբ ։ Հիմնականում «Պետնիցա»-ն իրականացնում է կրթական ծրագրեր 15-19 տարեկան աշակերտների և ուսանողների համար ։
Սպորտ
Վալևոյում ամենահայտնի սպորտաձևը ֆուտբոլն է։ 35 ֆուտբոլային ակումբ միավորված են Վալևոյի ֆուտբոլային միության մեջ։ Նրանցից հաջողակը համարվում է 1920 թվականին հիմնադրված «Будућност Крушик» ակումբը, որն այժմ հանդես է գալիս շրջանային լիգայում։ 2008 թվականին քաղաքում ստեղծվել է կանանց առաջին «Գրադաց» ֆուտբոլային ակումբը ։
Քաղաքի բասկետբոլային ամենահին ակումբը «Մետալաց»-ն է, որը հիմնադրվել է 1948 թվականին՝ որպես «Будућност» ։ Բացի դրանից քաղաքում գործում են մի քանի այլ ակումբներ, որոնցից ամենաերիտասարդը ստեղծվել է 2013 թվականին։ Վալևոյում բասկետբոլիստների պատրաստմամբ զբաղվում են մի քանի սպորտային դպրոցներ ։
Ուրիշ հայտնի սպորտաձևերից քաղաքում առանձնացվում են վոլեյբոլը և հանդբոլը։ «ВА 014» վոլեյբոլային ակումբը հիմնադրվել է 2014 թվականին և այժմ Վալևոյի խոշորագույն ակումբն է։ Այն յուրաքանչյուր տարի իրականացնում է «Վոլեյբոլը փողոցում» սպորտային ակցիան, որին միջինում մասնակցում է 1500 մարդ։ Բացի այս մեկից, կանանց խոշոր ակումբներ են դարձել «Ваљево»-ն և «Србијанка»-ն ։ Վալևոյում հանդբոլով զբաղվում են մի շարք թիմեր, որոնցից ավելի քան հայտնի են «Մետալաց»-ը և «Մետալաց 2015»-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբիայի քաղաքներ
Ռուսկայա Կարա
Ռուսկայա Կարա (Русская Кара, Урыҫ Ҡара), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ասկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դե Ժումո
Դե Ժումո (Deux-Jumeaux), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 77 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.07 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 250 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 46 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 37-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 9։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,4 %։ 37 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 32 անձ (20 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (4 տղամարդ և 1 կին)։ 9 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գավ անունով փիսիկը
Գավ անունով փիսիկը (Котёнок по имени Гав), Լև Ատամանովի մուլտֆիլմերի շարք փոքրիկ փիսիկի և նրա առօրեայի մասին։ Մուլտֆիլմերի վերջին եզրափակիչ սերիան թողարկվել է ռեժիսորի մահից հետո։
Սցենարը գրվել է համանուն հեքիաթի հիման վրա, որի հեղինակը Գրիգորի Օստերն է։ Մուլտֆիլմը պատմում է Գավ անունով փիսիկի արկածների և նրա ընկեր Շարիկ անունով շնիկի մասին։ Գավը մշտապես հայտնվում է անախորժությունների մեջ, երբ տանից դուրս է գալիս։ Դա կապված է նրա անվան հետ։ Նա վստահ է, որ պետքա չխուսափել դժվարություններից, որովհետև բակի տարիքով կատուն իրեն ասել է․ «Քեզ միշտ տհաճություններ են սպասվում!»: Գավը գիտի՝ ինչպես ուտելիքը կիսել 2 մասի, կարողանում է գաղտնի լեզվով խոսել։ Տնային կատուների մասնագետի կարծիքով, Հաֆի արտաքինը ավելի շատ համապատասխանում է հին սիամական ցեղատեսակին։
Մուլտֆիլմի հիմնական գաղափարը ընկերություն սերմանելն է, մեծերի և փոքրերի փոխհարաբերությունների մասին է։
Պատմություն
Սկզբում Գավը եղել է նարնջագույն և սովորական փիսիկ, բայց վերջում մուլտիկպլիկատոր Լեոնիդ Շվարցմանը որոշել է, որ փիսիկը լինի ազնվացեղ՝ որպես նախատիպ վերցրել է սիամական կատվատեսակին ։ Ֆելինոլոգների (Ֆելինոլոգիան զոոլոգիայի ճյուղերից է) կարծիքով, Գավն իր ներաշխարհով նման է Thai cat կատվի տեսակին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լև Ատամանովի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Հորինված կատուներ
Կեդռե
Կեդռե (Kedre), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Տաեբլա շրջանում։
MahaNakhon
MahaNakhon (มหานคร, Մեծ մեգապոլիս ), բազմաֆունկցիոնալ երկնաքեր, որը գտնվում է Բանգրակ թաղամասում (Բանգկոկ, Թաիլանդ)։ 314 մետր բարձրությամբ շենքը Թաիլանդում երկրորդ ամենաբարձրն է, իսկ Ասիայում՝ 63-րդը։
Նկարագրություն
Շինությունն ունի շատ անսովոր տեսք, կարծես դրանից մի քանի փիքսելներ են կտրվել պարուրաձևով ։ Ավելի մոտ զննելուց հետո պարզվում է, որ այս «բացակայող փիքսելներում» կան պատշգամբներ և կտուրներ ։ Երկնաքերում կա հյուրանոց` The Edition Boutique Hotel, որն ունի 159 սենյակ, և Ritz-Carlton 209 բնակելի բնակարաններով, մանրածախ առևտրի կետեր (այդ թվում`Dean & DeLuca), ընդհանուր մակերեսը`10,000 մ², ռեստորան` L'Atelier de Joël Robuchon։ Հյուրանոցի բնակարանների արժեքը տատանվում է 1,1-17 միլիոն դոլարի սահմաններում։ Սա Բանգկոկի ամենաթանկ համատիրություններից մեկն է, երկնաքերի ամենաթանկ բնակարանը (և ամբողջ Թաիլանդում) ունի երկու հարկ, 1500 մ² տարածք, իսկ 2013 թվականի փետրվարին այն վաճառվել է 480 միլիոն դոլարով ։ Երկնաքերի տանիքին կա բար և դիտման հարթակ։ Չնայած շատ փոքր տարիքին` երկնաքերն արդեն ունի մի շարք հեղինակավոր ճարտարապետական մրցանակներ  ։ Շինարարության արժեքը, ըստ տարբեր տվյալների, կազմել է 515-640 միլիոն դոլար։
Կեդռե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։
MahaNakhon
Պատմություն
MahaNakhon-ի շինարարության մանրամասները հայտնի են դարձել 2009 թվականի մայիսի 27-ին։ Կառուցող թիմում ընդգրկված էր գերմանացի ճարտարապետ Օլե Շերինը, «Մետրոպոլիտեն ճարտարապետություն» գրասենյակի դիզայներական ընկերության նախկին գործընկերը, Դեյվիդ Քոլինսի ստուդիա Լոնդոնից և արդյունաբերական շենքերի կորպորացիան (IBC)։ 2015 թվականին PACE-ը գնել է IBC-ի նախկին գործընկերոջ մնացած բաժնետոմսերը՝ այդպիսով դառնալով նախագծի միակ մշակողը։ Հիմնադրման արարողությունը տեղի է ունեցել 2011 թվականի հունիսի 20-ին։
Կեդռե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Տաեբլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
MahaNakhon
Պատմություն
2013 թվականի հոկտեմբերին ավարտվել է փոքր շենքի շինարարությունը։ Այդ ժամանակ գլխավոր աշտարակը հասնում էր 4-րդ հարկին՝ ամսական երկու-երեք հարկով ավելանալով։ 2014 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ գլխավոր աշտարակի շինարարությունը հասել էր 45-րդ հարկին, իսկ 2014 թվականի դեկտեմբերին շենքը հասել էր արդեն 60-րդ հարկին։ 2015 թվականի ապրիլին PACE-ը ցույց է տվել, որ աշտարակը հասել է իր լիակատար բարձունքին և շենքը ունի 314 մետր բարձրության, ինչը նրան դարձնում է Բանգկոկի ամենաբարձր շենքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասիայի երկնաքերներ
196 (թիվ)
196 (հարյուր իննսունվեց), բնական թիվ է։
Տես նաև
Կատեգորիա:196
Քյոնիգսբերգ
Քյոնիգսբերգ ( Короле́вец, Regiomontium, Königsberg), քաղաք, գերմանական Արևելյան Պրուսիա նահանգի վարչական կենտրոնը 1773-1945 թվականներին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ՝ 1945 թվականին, այն անցավ Խորհրդային Միության իրավասությանը, իսկ 1946 թվականին վերանվանվեց Կալինինգրադ ։
Անվան ստուգաբանություն
Քաղաքի առանցքը ամրոցն էր՝ հիմնված Սամբիական կամ պրուսական Տվանգեստե ամրոցի տեղում (Tuvangeste, Twangste), որը նշանակում է «Կաղնու անտառ», ինչպես նաև պրուսական մի քանի բնակավայրեր, ներառյալ Լիպնիկ գյուղը և նավահանգիստը, Սակկեիմ և Թրաքքեյմ գյուղատնտեսական բնակավայրերը։ Նոր ամրոցը հիմնադրվել է 1255 թվականին։ Հիմնադրումից հետո ստացել է «Թագավորական բլուր» անվանումը (լատիներեն Regiomontium, հետագայում՝ Regiomonti, գերմաներեն Königsberg ): Ամենատարածված տարբերակի համաձայն , այն անվանվել է Չեխիայի թագավոր Պրեմիսլ Օտակար II- ի պատվին, որը վճռորոշ դեր է ունեցել քաղաքի հիմնադրման մեջ։ Այնուամենայնիվ, կան տեղանունի այլ մեկնաբանություններ, օրինակ՝ գոթական ծագում ունեցող պրուսական Konungaberg տեղանունից, որտեղ կունիգսը արքայազնի գլուխն է, բերգը՝ ափ ։
Ամրոցի հիմնադրումից ի վեր, հարևան ժողովուրդներն այն իրենց լեզուներով սովորաբար անվանում են Karaliaučius։ Կորոլևեց անվան տակ ամրոցը և նրա շրջակայքը հիշատակում են սկսած 13-րդ դարից ռուսական տարբեր աղբյուրներում՝ տարեգրություններ, գրքեր, ատլասներ ։ Ռուսաստանում այս անունը լայնորեն օգտագործվել է Պետրոս I- ից առաջ և երբեմն ավելի ուշ ժամանակաշրջանում, մինչև 20-րդ դարի սկիզբը , ներառյալ գեղարվեստական գրականության մեջ, օրինակ, Մ. Սալտիկով-Շչեդրին ։ Այնուամենայնիվ, Պետրոս I-ից հետո և մինչև 1946-ի անվանափոխումը, ռուսներն ավելի հաճախ օգտագործում էին գերմանական տարբերակը։
Պատվերի ժամանակաշրջան
Սկզբում ամրոցը փայտե էր, սակայն 1257 թվականին սկսվեց քարե, ավելի ճիշտ՝ աղյուսե ամրոցի կառուցումը։
1260 թվականին, Պրուսական Մեծ ապստամբության ժամանակ, մի քանի պրուսական ցեղերի զորքերը պաշարեցին ամրոցը, բայց չկարողացան գրավել այն։ Պրուսական առանձին ցեղերի կողմից ամրոցը ոչնչացնելու անհաջող փորձերը կրկնվել են 1263 և 1273 թվականներին։
Հետագա տարիներին գերմանացի գաղութարարները սկսեցին ժամանել նվաճված երկրներ։ Նրանք աստիճանաբար խառնվեցին տեղի պրուսական բնակչության հետ, որոնք հետագայում մոռացան իրենց լեզուն, մշակույթը և գրեթե ամբողջությամբ ձուլվեցին։ 16-րդ դարում պրուսացիները դեռևս կազմում էին Քյոնիգսբերգի բնակչության մոտ 20%-ը։
Քանի որ Քյոնիգսբերգի աճը սահմանափակվում էր քաղաքի պարիսպներով, շուրջը սկսեցին աճել այլ բնակավայրեր, քանի որ քաղաքի և ամրոցի մոտիկությունը բազմաթիվ առավելություններ ուներ։ Այն ժամանակվա քաղաքաբնակների խոհանոցի մասին կարելի է դատել Տևտոնական կարգի խոհարարական գրքույկից ։
1300 թվականին Լյոբենիխտ բնակավայրը նույնպես ստացել է քաղաքային իրավունքներ։ Թեև այս երկու քաղաքները վարչականորեն անկախ էին, սակայն իրականում կազմում էին մեկ ամբողջություն։ Այս քաղաքը սկսեց կոչվել նաև Քյոնիգսբերգ։ Շփոթմունքից խուսափելու համար բնօրինակ Քյոնիգսբերգն անվանվել է Ալտշտադտ, այսինքն՝ Քյոնիգսբերգի «հին քաղաք»։
Մայր տաճարի կառուցման մասին առաջին հիշատակումը 1333 թվականին է։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ Կանտ կղզում (նախկին Կնեյֆոֆ )։
Երրորդ Քյոնիգսբերգ բնակավայրը, որը 1327 թվականին ստացել է քաղաքային իրավունքներ, Կնեյֆոֆն էր։ Այն Ալտշտադտից բաժանված էր Պրեգոլ գետի ճյուղով ( Pregel - Pregel) և գտնվում է համանուն կղզում ։ Փաստորեն այն նույնպես Քյոնիգսբերգի մաս էր կազմում։
1454-1466 թվականների տասներեքամյա պատերազմից հետո Տևտոնական Օրդերը իրեն ճանաչեց որպես լեհ վասալ և իր մայրաքաղաքը տեղափոխեց Մարիենբուրգից (այժմ՝ Մալբորկ Լեհաստանում) Քյոնիգսբերգ։ 1525 թվականին Տևտոնական կարգի մեծ վարպետ Ալբրեխտը աստվածապետական պետությունը վերածեց աշխարհիկ Պրուսական դքսության, որը ենթարկվում էր Լեհաստանին, և ինքն էլ դարձավ դուքս։ Քյոնիգսբերգը դարձավ նոր պետության մայրաքաղաքը ։
1523 թվականին Հանս Վայնրայխը դուքս Ալբրեխտի աջակցությամբ հիմնադրեց առաջին տպարանը Քյոնիգսբերգում՝ Լոբենիխտում, որտեղ առաջին գիրքը տպագրվեց 1524 թվականին ։ Տպարանի տնտեսական հիմքը եղել է դքսական արքունիքը, եկեղեցին, քաղաքապետարանը, իսկ ավելի ուշ ՝ համալսարանը։
1544 թվականին քաղաքում բացվեց Քյոնիգսբերգի համալսարանը, որը հետագայում կոչվեց «Ալբերտինա»՝ դուքս Ալբրեխտի անունով։
Պրուսիայի դքսության և Պրուսիայի թագավորության դարաշրջանը
16-րդ դարից քաղաքը դարձել է լիտվական մշակույթի կարևոր կենտրոն․ այստեղ լույս է տեսել լիտվերեն առաջին գիրքը, այստեղ են ապրել լիտվական մշակույթի կարևոր գործիչներ Մարտինաս Մաժվիդասը, Կրիստիյոնաս Դոնելայտիսը, Լյուդվիկաս Ռեզան և այլք։
1660 թվականից Քյոնիգսբերգում սկսեցին լույս տեսնել թերթեր։ Առաջին թերթը առաքվել է Ռուսաստան և ներառվել եվրոպական մամուլի գրախոսականներում, որոնք դեսպանական հրամանով կազմվել են Բոյար Դումայի և ցար Ալեքսեյ Միխայլովիչի համար ։
«Եռակի» քաղաքը (Ալտշտադ, Լյոբենիխտ և Կնեյֆոֆ), որն իրականում մեկն էր, բայց բաղկացած էր երեք վարչականորեն անկախ մասերից (երեք քաղաքներից յուրաքանչյուրն ուներ իր քաղաքապետարանը, իր բուրգոմիստը, իր դատարանը և այլն), գոյություն ուներ մինչև 1724 թվականը։
1724 թվականին երեք քաղաքները, բազմաթիվ այլ քաղաքներ, ավաններ և արվարձաններ, ինչպես նաև ամրոցը, որը նախկինում ոչ մի քաղաքների մաս չէր կազմում, բայց կառավարական նստավայրի հատուկ կարգավիճակ ուներ, միավորվեցին Քյոնիգսբերգ քաղաքի մեջ։
Նույն թվականին Քյոնիգսբերգում ծնվել է Իմանուել Կանտը (1724-1804)՝ քաղաքի ամենահայտնի բնիկն իր ողջ պատմության ընթացքում։
Յոթնամյա պատերազմի ժամանակ, երբ Ռուսական զորքերը մտան Քյոնիգսբերգ, քաղաքի բնակիչները հավատարմության երդում տվեցին կայսրուհի Էլիզաբեթին ։ Դրանից հետո Ֆրիդրիխ Մեծը մինչև իր մահը չայցելեց քաղաք։ Մինչև օգոստոսի 23ը քաղաքը պատկանել է Ռուսաստանին, եղել է Արևելյան Պրուսիայի գլխավոր նահանգապետի կենտրոնը ։ Քաղաքը վերադարձվել է Պրուսիային՝ համաձայն Պետերբուրգի խաղաղության պայմանագրի, որը կնքվել է Ռուսաստանի կայսր Պետրոս III-ի կողմից ։
Աշխարհահռչակ գրող Էռնստ Թեոդոր Ամադեուս Հոֆմանը (1776-1822) ծնվել է Քյոնիգսբերգում 1776 թվականին։
Քաղաքի զարգացումը 19-րդ դարում
19-րդ դարի ընթացքում արդիականացվել են քաղաքի պաշտպանական կառույցները։ Կառուցվել են բազմաթիվ բաստիոններ, ավազաններ, պաշտպանական պարիսպներ, որոնց մեծ մասը պահպանվել է մինչ օրս ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունեն քաղաքի դարպասները։ Դրանք կառուցվել են նեոգոթիկ ոճով և հետաքրքիր ճարտարապետական հուշարձաններ են։
19-րդ դարում քաղաքը զգալիորեն աճել է։ 1782 թվականին քաղաքն ուներ 31368 բնակիչ, 1888 թվականին՝ 140 909, 1910 թվականին՝ 249 600, իսկ 1939 թվականին՝ 373 464 բնակիչ։ Երկաթուղին 1857 թվականին եկավ Քյոնիգսբերգ, իսկ 1862 թվականին միացավ Ռուսաստանի երկաթուղիներին։
Քաղաքի մեծացման հետ առաջացավ հասարակական տրանսպորտի կարիք։ 1881 թվականի մայիսին Քյոնիգսբերգում բացվեց առաջին ձիավոր տրամվայի երթուղին (նույն թվականին Բեռլինում արդեն գործարկվեց էլեկտրական տրամվայ )։ Konka-ն պատկանում էր բաժնետիրական ընկերություններին։ Դրոշկիի հետ համեմատած՝ ձիով զբոսանքի արժեքը շատ ավելի ցածր էր՝ 10-ից 20 պֆենինգ (կախված հեռավորությունից)՝ մեկ ուղեւորի համար 60 պֆենինգ, երկուսի համար՝ 70, երեքի համար՝ 80։
Իսկ 1895 թվականի մայիսին առաջին տրամվայները մտան Քյոնիգսբերգի փողոցներ։ 1901 թվականին քաղաքը գնեց բոլոր տրամվայի գծերը (բացառությամբ Հուֆենի գծերի) և սկսեց էլեկտրիֆիկացնել դրանք։
Քյոնիգսբերգ - Կալինինգրադ 20-րդ դարում
1919 թվականին Քյոնիգսբերգում բացվեց Դևաու օդանավակայանը ՝ Գերմանիայի առաջին օդանավակայանը և՛ Եվրոպայի, և՛ աշխարհի առաջին օդանավակայաններից մեկը։ 1922-ին կազմակերպվեց Քյոնիգսբերգ- Ռիգա - Մոսկվա օդային հաղորդակցությունը։
20-րդ դարում քաղաքը զգալիորեն ընդարձակվեց։ Կառուցվեցին նոր կայաններ, այդ թվում՝ Գլխավոր կայարանը, բազմաթիվ բնակելի շենքեր, արվարձաններ (օրինակ՝ Ամալիենաու ), որոնք ստեղծված են Garden City ծրագրի շրջանակներում, եկեղեցական շենքեր, Art Nouveau և Bauhaus գրասենյակային շենքեր։ Այս շրջանում քաղաքի արտաքին տեսքը փոխելու գործում հատկապես մեծ ներդրում են ունեցել ճարտարապետներ Հանս Հոփը և Ֆրիդրիխ Հայտմանը ։
Քաղաքը հյուրընկալեց Արեւելյան տոնավաճառը, որի գլխավոր ցուցասրահը Տեխնոլոգիայի տունն էր ։
Մեծ ուշադրություն է դարձվել հուշարձանների և քաղաքային փոքր քանդակների կառուցմանը, որոնց ստեղծման համար լայնորեն ներգրավված են եղել Քյոնիգսբերգի Արվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներն ու ուսուցիչները (հատկապես նշանակալի ներդրում են ունեցել քանդակագործներ Ֆրիդրիխ Ռոյշը և Ստանիսլավ Կաուերը )։ Ամրոցում իրականացվել են վերակառուցման և հնագիտական հետազոտություններ։ Նացիստների իշխանության գալուց հետո « Քրիստալնախտի » ժամանակ Քյոնիգսբերգում ավերվել է 1894-1896 թվականներին կառուցված Նոր սինագոգը։
Նույնիսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից առաջ՝ 1944 թվականի օգոստոսին, Քյոնիգսբերգ քաղաքը մեծապես ավերվեց բրիտանական ռմբակոծիչների կողմից «Հատուցում» գործողության ժամանակ ։ Ռմբակոծությունն իրականացվել է հիմնականում քաղաքի պատմական կենտրոնում, որտեղ գործնականում ռազմական օբյեկտներ չեն եղել։ Զոհվեցին բազմաթիվ խաղաղ բնակիչներ, հիմնովին ավերվեց հին քաղաքը, այդ թվում՝ տաճարը, օպերային թատրոնը, քաղաքային գրադարանը, համալսարանը, այն տունը, որտեղ ծնվել էր Հոֆմանը և շատ այլ քաղաքացիական օբյեկտներ ։ Ամրոցը մեծ վնաս է կրել։ Ավելի ուշ քաղաքը գրավվեց խորհրդային զորքերի կողմից։
Մինչև 1944-1945 թվականների ձմռան գրոհը, քաղաքը և զորամասը գեներալ Լյաշի հրամանատարությամբ շրջապատված էին։ Գրոհը սկսվեց ապրիլի 5-ին, հատկապես կատաղի էր պայքարը հինգերորդ ամրոցի համար։ Այս հարձակման ժամանակ սովետական զորքերը մարշալ Վասիլևսկու հրամանատարությամբ առաջին անգամ օգտագործեցին հետևակային հարձակման մարտավարությունը, ինչը հնարավորություն տվեց խուսափել հակառակորդի կրակից։ Ապրիլի 10-ին Դեր Դոնա աշտարակի վրա, որտեղ այժմ գտնվում է Սաթի թանգարանը, կարմիր պաստառ է բարձրացվել՝ նշանավորելով քաղաքի գերմանական պատմության ավարտը։
Պոտսդամի կոնֆերանսի որոշմամբ գերմանական Արևելյան Պրուսիա նահանգի հյուսիսային մասը՝ մայրաքաղաք Քյոնիգսբերգի հետ միասին, պետք է փոխանցվեր Խորհրդային Միությանը ։ Հետագայում սահմանային պայմանագրերը ստորագրելիս Քյոնիգսբերգի շրջանը լիովին ճանաչվեց որպես Խորհրդային Միության սեփականություն։
Փոխարենը քաղաքում վերաբնակեցվեցին խորհրդային միության քաղաքացիները։
1946 թվականի հուլիսի 4-ին Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինի մահից հետո Կոենիգսբերգը և Կոենիգսբերգի շրջանը նրա պատվին վերանվանվեցին Կալինինգրադ և Կալինինգրադի մարզ ։
Թագավորական ամրոցի ավերակներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Թագավորական ամրոցի ավերակների տեղում պեղումներ են իրականացվել։ 1969 թվականին ԽՄԿԿ մարզկոմի առաջին քարտուղար Նիկոլայ Կոնովալովի որոշմամբ ամրոցի ավերակները պայթեցվեցին՝ չնայած բազմաթիվ բողոքներին։
Այնուամենայնիվ, ամրոցի տարածքը մնում է չմշակված, և 13-րդ դարի այս հուշարձանի համակարգված հնագիտական պեղումների հարցը մնում է բաց ։ Քաղաքի վարչակազմը 2010 թվականին առաջարկել է հանրաքվե անցկացնել 2011 թվականի գարնանը ամրոցի վերականգնման անհրաժեշտության վերաբերյալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հանզա
Հովհաննես Թլկուրանցի (այլ կիրառումներ)
Հովհաննես Թլկուրանցի Արտանիշ անունը կարող է վերաբերել՝
Ագլանձիա
Ագլանձիա (Αγλαντζιά), համայնք և արվարձան Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանի Նիկոսիա քաղաքում։ Գյուղը մոտ է գտնվում Կիպրոսի Հանրապետության և Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության (ՀԿԹՀ) բաժանման սահմանին։ Համայնքի տարածքը կազմում է 31 քառ. կմ, որից 14 քառ. կմ-ը ռազմակալել է Թուրքիան 1974 թվականին։ Համայնքի 9 քառ. կմ-ը կազմում է Ազգային պարկերը (Ատալասա պարկի տարածքը կազմում է 8.6 քառ. կմ, իսկ Պեդագոգիալ պարկը՝ 0.4 քառ. կմ)։ Այն Կիպրոսի 18-րդ մեծ համայնքն է։
Անվանում
Ագլանտզիա անվանումը ունի թուրքական ծագում, դրանից էլ առաջացել է թուրքերեն անվանումը՝ Էգլենսե (eğlence),որը նշանակում է ժամանց։ Հունարեն կարտասանվի Ագանձիա (Αγλαντζιά)։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի տվյալների համայնք-արվարձանի բնակչությունը կազմել է 20,783 մարդ
Քույր քաղաքներ
Ագլանտզիայի քույր քաղաքներն են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիկոսիայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կիպրոսի համայնքներ
Բերանի հատուկ խոռոչ
Բերանի հատուկ խոռոչը տարածվում է առաջային և կողմնային ատամներից մինչև ըմպանի մուտքը։ Բերանի խոռոչը վերևից սահմանված է կարծր քիմքով և փափուկ քիմքի առաջային մասով. բերանի հատակը կազմվում է բերանի ստոծանիով (diaphragma oris) զույգ ծնոտ-կորճային մկաններով (m. mylohyoidens) և գրավված է լեզվով։ Փակ բերանում լեզուն իր վերին երեսով հպվում է քիմքին, այնպես, որ բերանի խոռոչը նրանց միջև վերածվում է մի նեղ ճեղքի։ Լորձաթաղանթը, անցնելով լեզվի ծայրի ստորին երեսը, միջին գծի վրա կազմում է լեզվի սանձիկը (frenulum linguae)։ Սանձիկի երկու կողմերում նկատվում են մեկական պտկիկներ՝ ենթալեզվային կամ թքային, որոնց վրա բացվում է ենթածնոտային թքագեղձի արտազատիչ ծորանը։ Ենթալեզվային պտկիկից կողմնայնորեն և հետ, լեզվի տակ յուրաքանչյուր կողմից ձգվում է ենթալեզվային ծալքը (plica sublingualis)։
Կատեգորիա:Բերանի խոռոչ
Սոկոլինոե (այլ կիրառումներ)
Սոկոլինոե, կարող է վերաբերել՝
Բամբկիկ
Բամբկիկ, հայկական իգական անուն։ Հայերեն բամբակ բառի փաղաքշական ձևն է։ Գործածվել է 14-րդ դարում։ Հայտնի է նաև անվան թուրքական Փամպուխ ձևը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Քարձոր (Ալաշկերտի գավառ)
Քարձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում ։ Գտնվում էր Բագրևանդ գետի ձախ կողմում, Ալաշկերտ քաղաքից 14 կմ հարավ-արևելք։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը գաղթել է Հայաստան և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում, ներկայիս Ծակքար գյուղում։
Բնակչություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ մինչև 1860-ական թվականները։ 1878 թվականին ուներ 7 տուն` 36 բնակչով, իսկ XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Քարձորն ուներ խաչքարերով գերեզմանատուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Երկրների ցանկ ըստ կոկոսի արտադրության
Սա երկրների ցանկն է ըստ կոկոսի արտադրության 2016-ից 2018 թվականներին ՝ հիմնված Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության կորպորատիվ վիճակագրական տվյալների բազայի վրա : 2018 թվականին կոկոսի համաշխարհային արտադրությունը կազմել է 61 865 423  տոննա ՝ 2,4% -ով ավելի, քան 2017 թվականին՝,որը կազմում էր 60 444 228 տոննա :
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Կիրովոգրադի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովկա գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Հյուրանոց (ֆիլմ)
Հյուրանոց (ֆր.՝ L'Auberge du bon repos), կարճամետրաժ ֆիլմ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ժորժ Մելիեսն է։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1903 թվականի հունիսի 27-ին ԱՄՆ-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:1903 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ժորժ Մելիեսի ֆիլմեր Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր
Ջիբրալթարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջիբրալթար Կատեգորիա:Եվրոպայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականներ
(5537) Սանյա
(5537) Սանյա (Sanya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,276279 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9019 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6506 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1254,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286989 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,95° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1964 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Միքայիլ Աբդուլաև
Միքայիլ Հուսեյն օղլի Աբդուլաև (Mikayıl Hüseyn oğlu Abdullayev, ), ադրբեջանցի նկարիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1963)։ ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1958), ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ
Հասան Աբդուլաև
Հասան Մամեդբաղիր օղլի Աբդուլաև (Həsən Məmmədbağır oğlu Abdullayev, ), ադրբեջանցի խորհրդային ֆիզիկոս, Ադրբեջանական ՍՍՀ ԳԱ նախագահ (1970 թվականից)։ Ադրբեջանական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1967), ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ (1970)։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է օգոստոսի 20-ին, Նախիջևանի ԻՍՍՀ Յայջի գյուղում ։ 1957-1958 թվականներին եղել է հանրապետության ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենն է։ 1952 թվականին լույս է տեսել նրա «Էլեկտրոնային կիսահաղորդիչները և նրանց կիրառումը», իսկ 1962 թվականին «Ռադիոիզոտոպները և նրանց կիրառումը կիսահաղորդիչների ֆիզիկայում» գրքերը։ Զբաղվել է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայով։ Աբդուլաևի առանձին աշխատություններ թարգմանվել են ռուսերեն և արտասահմանյան մի շարք լեզուներով։ Եղել է ԽՍՀՄ VIII գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Մահացել է 1993 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ
Ավետիս Ահարոնյան
Ավետիս Առաքելի Ահարոնյան, հայ հասարակական–քաղաքական գործիչ, գրող։ Մեծ ջանքեր է գործադրել Հայկական հարցի հետամտման, Հայաստանի առաջին հանրապետության կայացման համար։ Նրա գրական ստեղծագործությունները 19 դարի վերջի և 20 դարի սկզբի հայ հեղափոխական սերնդի ներշնչման ու պայքարի աղբյուր էին։
Կենսագրություն
Ավետիս Ահարոնյանը 1886 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, 1901 թվականին՝ Լոզանի համալսարանը և Սորբոնի համալսարանի գրականության դասընթացները։ Դեռևս ուսանելու տարիներին ծավալել է հայանպաստ գործունեություն. Հայկական հարցը ներկայացրել է եվրոպական գործիչներին։ 1907 թվականին Հաագայի խաղաղության խորհրդաժողովում, լինելով Հայկական պատվիրակության անդամ, հանդես է եկել Հայկական հարցի լուծման խնդրագրով։ Անդամակցել է ՀՅԴ կուսակցությանը։ Աշխատակցել է «Մուրճ» ամսագրին, «Հառաջ» և «Ալիք» թերթերին ։ Եղել է ուսուցիչ, 1907-1909 թվականներին՝ Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի տնօրեն։ 1917 թվականին ընտրվել է Հայոց ազգային խորհրդի նախագահ, 1919 թվականին՝Հայաստանի առաջին հանրապետության (1918-1920 թվականներ) խորհրդարանի անդամ, ապա՝ նախագահ։ 1919-1920 թվականներին Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում ղեկավարել է Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակությունը ։
1920 թվականին ստորագրել է Սևրի հաշտության պայմանագիրը, մասնակցել Լոնդոնի (1921 թվական) և Լոզանի (1922-1923 թվականներ) խորհրդաժողովներին։ Հայ դատին վերաբերող իր խորհրդածություններն ամփոփել է «Սարդարապատից մինչև Սևր և Լոզան» (1943 թվական) գրքում։
Միջազգային չափազանց աննպաստ իրողությունների պատճառով, իհարկե, իրականություն չդարձան Սևրն ու Վիլսոնյան Հայաստանը, այն հանգրվանները, որոնց ամբողջությամբ ինքնանվիրվել էր Ավետիս Ահարոնյանը, որ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ը հուզմունքով հայտարարել է իր կյանքի ամենաերջանիկ օրը, ով և հասկացել էր, որ միջազգային աննպաստ իրադրությոիւնից զատ հայության ամենաառաջին թշնամին անմիաբանությունն էր։
Ցավոք, նրա այս գնահատականն իր արդիականությունը այս կամ այն չափով պահպանել է մեր օրերում ևս։ Ահարոնյանը 20 դարի ամենաազդեցիկ գրողներից մեկն էր, որի ստեղծագործությունները դասավանդվում էին հայկական ուսումնական հաստատություններում, դրանցով կրթվում ու դաստիարակվում էին սերունդներ։ Նրա գրիչն ազդեցիկ էր ոչ միայն արտահայտած գաղափարների արդիականությամբ ու որակով, խորախորհուրդ սիմվոլներով, այլև անչափ պերճաշուք լեզվով։ Հայ գրողների մեջ նա առաջիններից էր, որ եվրոպական իրականությունը, գյուղական ու քաղաքային կյանքը բերեց Հայաստան, ներկայացրեց հայ ընթերցողին։ Մեծատաղանդ գրողի պատկերավորման հմտությունն այնքան մեծ էր, որ նա առաջին հայացքից հասարակ թվացող սյուժեում կարողանում է խորհրդանշորեն ներկայացնել կյանքի լայնախոհ փիլիսոփայություններ։ Այսպես, աշխարհի կյանքն ու դրա խաթարումը Ահարոնյանը փայլուն կերպով ներկայացնում է մարդկային գիտակցությունից զուրկ աքաղաղի դիտակետից։ Ահարոնյան ազգային, պետական ու քաղաքական գործիչն ու Ահարոնյան գրողը երկու կարգավիճակներում էլ ապրել և արարել է ազգի համար։ Ցավալիորեն նրա գիտական տաղանդի ներուժը լիարժեք դրսևորում չի ստացել՝ իր հասարակական-քաղաքական, պետական, դիվանագիտական բազմաբաղ գործունեության պատճառով։
20 դարի սկզբին հանրային և գեղարվեստական մտքի վրա Ավետիս Ահարոնյանի թողած վիթխարի ազդեցությունը հաճախ է հանգեցրել հակազդեցության։ 1920-ական թվականներին և հետագա տասնամյակների Ահարոնյանին քննադատելն ու մերժելը սովորական բաներ էին Խորհրդային Հայաստանում, բայց նորություն չէին։ Ահարոնյանի դեմ էր դուրս եկել Վահան Տերյանը, շատ շուտով նրա դեմ է դուրս գալիս նաև ռուսամետ արևելումի և համայնավար գաղափարախոսության հաջորդ մեծ ջատագովը՝ Եղիշե Չարենցը։ Չարենցը զայրույթով արձագանքելով հայոց կյանքի և գրականության վրա Ահարոնյանի ունեցած հսկայական ազդեցությունը, դեմ է դուրս գալիս նրա քաղաքական հայացքներին, գեղարվեստական գործերին և հրապարակախոսությանը, Հայոց ազգային խորհրդի նախագահի և Փարիզի հաշտության կոնֆերանսում Հայաստանի պատվիրակության ղեկավարի պաշտոններում վարած գործունեությանը։
Չարենցի հակաահարոնյան ելույթները սկիզբ են առնում 1918 թվականին և շարունակվում մինչև 1933 թվականը՝ փաստորեն ընդգրկելով Ահարոնյանի ակտիվ գործունեության ամբողջ հասուն շրջանը։ Դրանք արտահայտվել են թե՛ հոդվածներում թե՛ հարցազրույցներում։ Վերջիններիս մեջ Չարենցը բացահայտորեն տալիս է հասցեատիրոջ անունը։ Օրինակ՝ արտասահմանից վերադառնալու ճանապարհին նա Թիֆլիսում հարցազրույց է տալիս «Մարտակոչ» թերթին և Փարիզի հայ գաղութի մասին խոսելիս ասում
140 էջ-Ավետիս Ահարոնյանը իբրև գրող, լրագրող, հրապարակախոս, ազգագրագետ հայ իրականության մեջ ճանաչման է արժանացել 19 դարի 80-90-ական թվականներին։ Իսկ 20 դարի սկզբին և առաջին տասնամյակներին նա հայտնի դարևձավ որպես ՀՀԴ անդամ, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրոք նաև Ազգային խորհրդարանի նախագահ 1919 թվականին։ Նրա գործունեության և գրական ժառանգության մեջ առանձնակի տեղ ունի գեղարվեստական ստեղծագործությունը, որը բազմաժանր է. գրել է գեղարվեստական արձակի տարբեր տեսակներով պատմվածք, նովել, վիպակ, վեպ, օրագրություն, ուղեգրություն, արձակ բանաստեղծություն և այլն, դրամաներ, չափածո որոշ երկեր։ Ահարոնյանի նույնիսկ ոչ գեղարվեստական երկերն են գեղարվեստական տարրերով հարուստ. դրանք գրված են պատկերավոր լեզվով։
1921 թվականին Փարիզում Ահարոնյանի նկատմամբ մահափորձ է իրականացվել հայ Ալեքսանդր Տեր-Զաքարյանի կողմից։ Ըստ հրապարակումների Ահարոնյանը բազմիցս օգնել է երիտասարդին, ով մինչ այդ մի քանի տարի մասնակից է եղել թուրքերի դեմ պատերազմին, իսկ այնուհետև տեղափոխվել էր Փարիզ։ Տեր-Զաքարյանը մի քանի անգամ պահանջել է Ահարոյանից իրեն ֆինանսապես օգնել՝ ԱՄՆ տեղափոխվելու համար, սակայն ամեն անգամ մերժում է ստացել։ Մահափորձի օրը Տեր-Զաքարյանը մուտք է գործել Ահարոնյանի սենյակ ու հերթական անգամ մերժում ստանալուց հետո հանել է ատրճանակը, սակայն Ահարոնյանը կարողացել էր բռնել նրա դաստակը, և փամփուշտը խրվել էր պատի մեջ։ Դատարանը վճռել է Տեր-Զաքարյանին մեկ տարով բանտարկել ու վճարել տուժող կողմին մեկ ֆրանկ ։
Գրականություն
1890-1900-ական թվականներին Ահարոնյանի պատմվածքները, վիպակները, դրամաները տպագրվել են ժամանակի հայ մամուլում և առանձին գրքերով, թարգմանվել են մի շարք օտար լեզուներով Նա հանրածանոթ էր նաև արևմտահայ մտավորականության շրջանում։ Գրողի ստեղծագործական գործունեությունը շարունակվել է Սփյուռքում ապրած տարիներին, նա արժեքավոր ներդրում է կատարել նաև սփյուռքահայ գրականության տիրույթում։ Նրա ստեղծագործական տարբեր ծրջանների երկերում զգացվում են ազդակներ և՛ հայրենի գրականությունից, և՛ համաշխարհային գրականությունից ու փիլիսոփայությունից։ Նախապես նրան ընթերցողների շրջանում ճանաչում բերեցին թիֆլիսահայ մամուլում տպագրված զանազան թղթակցությունները, առանձին գրքերով լույս տեսած պատմվածքները, վիպակները, վեպերը Սուրմալուի գավառի ընտանեկան կյանքում, կանանց կենցեղում, աղջիկների կացության ու երեխաների դաստիարակության մասին ազգագրական նյութերը ամփոփ կերպով տպագրվեցին «Հռո կինը» վերնագրով գրքում։ Գրողն իր սրտին մոտ էր ընդունում նաև այլ ազգերի ներկայացուցիչների անձնական ու հասարակական մտահոգությունները, ուստի տեղին էր նրա հետևյալկ ինքնախոստովանությունը.
Առաջին պատմվածքներում («Պուտ-մը կա՜թ», «Նորածինը», «Ֆալագ վուրղունի», «Փշուր-ըմ խա՜ց», «Աքաղաղը»,« Հարևանները», «Բաշոն», «Խավարե՜ս լուսի՛ն» և այլն) գրողը պատկերում է 1894-96 թվականներին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած կոտորածներից մի կերպ փրկված և իր ծննդավայր Իդգիրմավայում ու Իդգիրում հանգրվանած հայ գաղթականների տառապանքներն ու ողբերգական վիճակը։ Գաղթականների թշվառ կացությունը պատկերող վերոհիշյալ պատմվածքներում նկարագրված փոքր կենսադրվագների իրատեսական պատկերմամբ նորություն եղան արևելահայ ընթերցողների համար։ Գրողն իր հերոսներին ներկայացնոււմ էր գեղարվեստական մի այնպիսի ռեալիստական պատումի մեջ և այնպիսի գաղափարամիտությամբ ու խտացումներով, ուր աստիճանաբար զգալի էր դառնում նեոռոմանտիկական գեղարվեստական մատուցման նկատմամբ որոշակի նախասիրությունը։ Այս մասին են վկայում նաև «Խավարե՜ս, լուսի՛ն» (1899) «Բաշոն» (1896) և համեմատաբար արժեքավոր պատմվածքները։
«Ես հավատում եմ, հայ ժողովուրդ, քո Դարձին, ինչպես հավատում եմ, որ ամեն առավոտ արշալույսը կբացվի։ Հավատում եմ, վասնզի կամրջընկեց Արաքսի ափերին Մասիսի խորհրդավոր հայացքի տակ մեր Հայրենիքը կա, որ մեր թրթռացող հոգին է բռնել իր մայրական քնքուշ ձեռների մեջ և ակնդետ ու խռովահույզ` նայում, նայո՜ւմ է ճամփաներին։ Եվ հեռու չէ այն օրը, երբ իր բազուկները տարածած, նա կընդունի հեռավոր հորիզոնների տակ հածող ու հեծող իր զավակների կարոտակեզ բազմությունները. և բյուրավոր ձայներ կթնդան Մայր Արաքսի ափերին. Արմենիա, Արմենիա, ո՜վ իմ հոգու հավիտենական ապաստան, ո՜վ իմ պաշտելի հայրենիք» ։
1923 թվականից Բոստոնի «Հայրենիք» ամսագրում և առանձին հատորներով լույս են տեսել Ահարոնյանի պատմվածքները, վիպակները, վեպերը, գրական, քաղաքական ուսումնասիրությունները։
1934 թվականի փետրվարին Մարսելում ելույթի պահին նա կաթվածահար է եղել և այլևս չի ստեղծագործել։ Ահարոնյանի մի շարք գործերում նկատելի է խորհրդապաշտության ազդեցությունը («Արցունքի հովիտը», 1907 թվական, «Լռություն», 1904 թվական, «Սև թռչուն», 1910 թվական)։
Ահարոնյանը գրել է նաև «Քրիստափոր Միքայելյան» (1926 թվական), «Իմ գիրքը» (1927-1931 թվականներ) երկերը, «Իտալիայում» (1903 թվական), «Շվեյցարական գյուղը» (1913 թվական) ուղեգրությունները և այլ գործեր։
Հիշատակ
2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Հայաստանի սփյուռքի նախարարության, Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության, Երևանի պետական համալսարանի նախաձեռնությամբ ԵՊՀ Հայ բանասիրության ֆակուլտետի դահլիճում տեղի է ունեցել Ավետիս Ահարոնյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողով ։ Գիտաժողովի արդյունքները, Ավետիս Ահարոնյանի կյանքին ու գործունեությանը վերաբերող նյութերն ամփոփվել են «Ավետիս Ահարոնյան-150. գիտաժողովի նյութեր» ժողովածուում ։
Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում կա Ավետիս Ահարոնյանին նվիրված փողոց։
Ծածկանուններ
Օգտագործել է Ա., Ա. Ա., Ա. Ահ., Գեղասեր, Կռան, Կրեսչենդո, Կուրբաթ-Հարուն, Ղարիբ, Վաստակավոր, Տարագիր, ***, Avesta, Promethee, Харип ծածկանունները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հայ գրողներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ
197 (թիվ)
197 (հարյուր իննսունյոթ), բնական թիվ է։
Տես նաև
Կատեգորիա:197
Ժան-Բատիստ Մոնիե
Ժան-Բատիստ Մոնիե (Jean-Baptiste Maunier, ), ֆրանսիացի երգիչ և դերասան, ով խաղացել է «Անիծված հեռախոս», «Խորիստներ» և այլ ֆիլմերում։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Բրինոլում Թերի և Մյուրել Մոնեների ընտանիքում։ Այժմ ապրում է Լիոնում։ Ունի փոքր եղբայր՝ Բենջամինը, ով ծնվել է 1995 թվականին։
Փոքր տարիքում Ժան Բատիստը ցանկացել է լրագրող դառնալ, սակայն երաժշտական տաղանդը նրան դերասանական կարիերա է բերել։ Վեցերորդ դասարանից հետո նա պետք է իր ուսումը շարունակեր արվեստի ինչ-որ ճյուղում։ Նա ընտրեց երգը և դարձավ «Սուրբ Մարկի փոքր երգիչներ» երգչախմբի անդամ (Petits Chanteurs de Saint-Marc)։ Նրա հայրը նույնպես այդ երգչախմբում էր երգել։
Խորիստներ
«Խորիստներ» ֆիլմի ռեժիսորը՝ Քրիստոֆ Բարատյեն, Ժան Բատիստին նկատել է քասթինգների ժամանակ։ Նրանք երգում էին ֆիլմի սաունդթրեքը և հենց այդտեղից էլ Բարատյեն ընտրում է նրան, որպես սոլո կատարող։ Ֆիլմը էկրաններին է հայտնվել 2004 թվականի մարտի 17-ին և ունեցել է արտառոց հաջողություն։ Ֆրանսիացի լրագրողները այդ ֆիլմի մասին մի շարք հոդվածներ են գրել, որոնք թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Ֆրանսիայում վաճառվել է ֆիլմի սաունդթրեքը ներառող 800 000 ալբոմներ։
Ֆիլմի աշխատանքների հետ մեկտեղ Ժան-Բատիստը երգչախմբի հետ տարբեր համերգների է մասնակցել ։
2005 թվականի փետրվարին Ժան-Բատիստը լքում է երգչախումբը, որ ավելի շատ ժամանակ տրամադրի իր դերասանական վարպետությունը զարգացնելուն և սովորելուն։ Սակայն, որ մարդիկ իր ձայնը չմոռանան նա դուետ է կատարում Կլեմանս Սեն Պրյոյի հետ «Concerto Pour Deux Voix» («Համերգ երկու ձայնով»)։
Ուսումնարանն ավարտելուց հետո Ժան-Բատիստը կատարելագործում է իր դերասանական կարողությունները Լի Ստրասբերգի անվան կինոյի և թատրոնի ինստիտուտում (ԱՄՆ)։
Ճիչ
Դերասանական տաղանդի և պայծառ արտաքինի շնորհիվ (հասակը 192 սմ է), նա ֆիլմերում մեծ պահանջարկ է ունեցել։ 14 տարեկանում նա մասնակցություն է ունեցել «Ճիչ» ("Le Cri") չորս սերիայից բաղկացած հեռուստաֆիլմում, որը նկարահանվել է Էրվե Բասլեի կողմից France 2 ալիքի համար։ Ժան Բատիստը կատարել է Ռոբերը Պանոյի դերը, ով աշխատում էր մետաղաձուլական գործարանում։ Նա առաջին դրվագում էր երևում և հիշողություններում (3-րդ դրվագ)։ Ֆիլմը ցուցադրվել է 2006 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին։
Մեծ Մոլն
Երբ Էրվե Բասլեի նկարահանումները ավարտվեցին Մոնիեն շարունակեց 2006 թվականին նկարահանվել Նիկոլ Դյուվոշելի և Կլեմասն Պոեզիի հետ «Մեծ Մոլն» ֆիլմում («Le Grand Meaulnes»)։ Այս կինոնկարը նկարահանվել է Ալեն Ֆուրնյեի համանուն վեպի հիման վրա։ Ժան Բատիստը կատարում է Ֆրանսուա Սյորելի դերը ։
Պիկոլո, Սաքսո և Կո
Ժան Բատիստը մասնակցություն է ունեցել նաև կրկնօրինակման մեջ։ Նրա ձայնով խոսում էր Սաքսոն երաժշտական լիամետրաժ «Պիկոլո, Սաքսո և Կո» մուլտֆիլմում, որը նկարահանվել է 2006 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ֆրանսիայում։ Ժան Բատիստը խոստովանում է, որ մեծ հաճույք է ստացել հնչյունավորման ժամանակ, և եթե նրան նորից առաջարկեին հնչյունավորել ինչ-որ կերպարի, նա անխոս կհամաձայնվեր ։
Անիծված հեռախոս
2006 թվականի ամռանը Մոնյեն գլխավոր դերում է խաղացել Ջեյմս Հատի «Անիծված հեռախոս» սարսափ ֆիլմում։ Այս ֆիլմում Բատիստը խաղում է Սիդի դերը, ով AC/DC խմբի երկրպագու է, նա բջջային հեռախոս է գտնում, որը անսվոր ուժ ունի։ Դրա միջոցով նա փորձում է գրավել իր համադասարանցու՝ Էնջիի ուշադրությունը։ Այս ֆիլմը համապատասխանում է Ժան Բատիստի ոճի հետ, քանի որ այն ֆենթեզիի և սև կատակերգության խառնուրդ է։ Ժան Բատիստը նշում է, որ այս ֆիլմը դեռահասների համար է։ Իսկապես, որ «Անիծված հեռախոս»-ը ֆրանսիական ֆիլմագրության մեջ այդ ժանրերում այն էկրանին է հայտնվել 2007 թվականի ապրիլի 7-ին։
Մասնակցությունը տարբեր ծրագրերում
Ժան Բատիստը ակտիվորեն մասնակցում է բարեգործական կազմակերպությունների տարբեր ծրագրերի, ինչպիսիք են «Հույսի աստղեր» («Les etoiles de l’Espoir») և բոլորին հայտնի «Les Enfoirés» (համերգներ, որոնց ողջ հասույթը տրամադրվում է աղքատներին)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Կենսաբանական պատերազմ
Կենսաբանական պատերազմը, որը նաև հայտնի է որպես մանրէների պատերազմ, կենսաբանական տոքսինների կամ վարակիչ նյութերի օգտագործումն է, ինչպիսիք են բակտերիաները, վիրուսները, միջատները և սնկերը՝ մարդկանց, կենդանիներին կամ բույսերին սպանելու, վնասելու կամ հաշմանդամ դարձնելու նպատակով որպես պատերազմի գործողություն ։ Կենսաբանական զենքերը (հաճախ կոչվում են «բիոզենք», «բիոսպառնալիքներ» կամ «բիոագենտներ») կենդանի օրգանիզմներ կամ վերարտադրվող էակներ ( ⁠այսինքն՝ վիրուսներ, որոնք միշտ չէ, որ համարվում են «կենդանի»)։ Միջատաբանական (միջատների) պատերազմը կենսաբանական պատերազմի ենթատեսակ է։
Հարձակողական կենսաբանական պատերազմն արգելված է սովորական միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մի շարք միջազգային պայմանագրերի համաձայն ։ Մասնավորապես, 1972 թվականի Կենսաբանական զենքի մասին կոնվենցիան արգելում է կենսաբանական զենքի մշակումը, արտադրությունը, ձեռքբերումը, փոխանցումը, պահեստավորումը և օգտագործումը ։ Հետևաբար, զինված հակամարտությունների ժամանակ կենսաբանական նյութերի օգտագործումը ռազմական հանցագործություն է ։ Ի հակադրություն, Կենսաբանական զենքի մասին կոնվենցիան չի արգելում պաշտպանական կենսաբանական հետազոտությունները պրոֆիլակտիկ, պաշտպանական կամ այլ խաղաղ նպատակներով ։ Կենսաբանկան պատերազմը տարբերվում է զանգվածային ոչնչացման այլ զենքերից, ներառյալ միջուկային պատերազմը, քիմիական պատերազմը և ռադիացիոն պատերազմը։ Սրանցից ոչ մեկը չի համարվում սովորական զինատեսակներ, որոնք գործարկվել են հիմնականում իրենց պայթուցիկ, կինետիկ կամ հրկիզող ներուժի համար։ Կենսաբանական զենքերը կարող են օգտագործվել տարբեր նպատակներով ՝ հակառակորդի նկատմամբ ռազմավարական կամ մարտավարական առավելություն ստանալու համար՝ կա՛մ սպառնալիքների, կա՛մ իրական տեղակայման միջոցով։ Ինչպես որոշ քիմիական զենքեր, կենսաբանական զենքերը նույնպես կարող են օգտակար լինել որպես տարածքը արգելելու զենք։ Այս զենքերը կարող են լինել մահացու կամ ոչ մահացու և կարող են թիրախավորել մեկ անձի, խմբի կամ նույնիսկ մի ամբողջ բնակչության։ Դրանք կարող են մշակվել, ձեռք բերվել, կուտակվել կամ տեղակայվել ազգային պետությունների կամ ոչ ազգային խմբերի կողմից։ Վերջին դեպքում, կամ եթե ազգային պետությունն այն օգտագործում է գաղտնի կերպով, դա կարող է համարվել նաև կենսաահաբեկչություն ։
Կենսաբանական և քիմիական պատերազմներն ինչ-որ չափով համընկնում են, քանի որ որոշ կենդանի օրգանիզմների կողմից արտադրվող տոքսինների օգտագործումը դիտարկվում է ինչպես Կենսաբանական զենքի մասին կոնվենցիայի, այնպես էլ Քիմիական զենքի մասին կոնվենցիայի դրույթներով։ Տոքսինները և հոգեքիմիական զենքերը հաճախ կոչվում են միջին սպեկտրի գործակալներ։ Ի տարբերություն կենսաբանական զենքի, միջին սպեկտրի այս գործակալները չեն վերարտադրվում իրենց ընդունող միջավայրում և սովորաբար ունենում են ավելի կարճ ինկուբացիոն շրջան ։
Ընդհանուր ակնարկ
Կենսաբանական հարձակումը կարող է հանգեցնել մեծ թվով քաղաքացիական զոհերի և լուրջ խաթարումներ առաջացնել տնտեսական և հասարակական ենթակառուցվածքներում ։
Ազգը կամ խումբը, որը կարող է զանգվածային զոհերի իրական վտանգ ներկայացնել, կարող է փոխել այն պայմանները, որոնցում այլ ազգեր կամ խմբեր փոխազդում են իրենց հետ։ Զենքի զանգվածի մշակման և պահպանման արժեքի առումով կենսաբանական զենքն ունի կործանարար ներուժ և մարդկային կորուստներ, որոնք շատ ավելին են, քան միջուկային, քիմիական կամ սովորական զենքերը։ Համապատասխանաբար, կենսաբանական գործակալները պոտենցիալ օգտակար ռազմավարական կանխարգելիչ միջոցներ են, ի լրումն ռազմի դաշտում որպես հարձակողական զենքի իրենց օգտակարությանը ։
Որպես ռազմական օգտագործման մարտավարական զենք՝ կենսաբանական պատերազմի հիմնական խնդիրն այն է, որ արդյունավետ դարձնելու համար կպահանջվի օրեր, և, հետևաբար, չի կարող անմիջապես  կասեցնել հակառակորդի ուժը։ Որոշ կենսաբանական նյութեր (ջրծաղիկ, թոքաբորբի ժանտախտ) ունեն մարդուց մարդու փոխանցման հնարավորություն՝ օդակաթիլային ճանապարհով։ Այս հատկանիշը կարող է անցանկալի լինել, քանի որ գործակալ(ները) կարող են փոխանցվել այս մեխանիզմի միջոցով չնախատեսված բնակչությանը, ներառյալ չեզոք կամ նույնիսկ բարեկամ ուժերին։ Դեռ ավելի վատ, նման զենքը կարող է «փախչել» լաբորատորիայից, որտեղ այն մշակվել է, նույնիսկ եթե այն օգտագործելու մտադրություն չկար, օրինակ՝ վարակելով հետազոտողին, որն այնուհետև այն փոխանցում է արտաքին աշխարհ՝ նախքան վարակման ախտանիշների ի հայտ գալը։
Հայտնի են մի քանի դեպքեր, երբ հետազոտողները վարակվել և մահացել են Էբոլայից, որոնց հետ նրանք աշխատել են լաբորատորիայում (չնայած այդ դեպքերում ոչ ոք չի վարակվել), մինչդեռ չկա որևէ ապացույց, որ դրանք ուղղված են եղել կենսաբանական նպատակներին, այն ցույց է տալիս պատահական վարակվելու հավանականությունը նույնիսկ վտանգը գիտակցող հետազոտողների շրջանում։ Թեև կենսաբանական զենքի կանխարգելումն ավելի քիչ մտահոգիչ է որոշ հանցավոր կամ ահաբեկչական կազմակերպությունների համար, այն շարունակում է մնալ հիմնական խնդիր գրեթե բոլոր երկրների զինվորականների և քաղաքացիական բնակչության համար։
Անտիկ շրջան և միջնադար
Կենսաբանական պատերազմի տարրական ձևերը օգտագործվել են հնագույն ժամանակներից ։ Կենսաբանական զենք օգտագործելու մտադրության ամենավաղ փաստագրված դեպքը գրանցվել է մ.թ.ա. 1500–1200 թթ. խեթական արձանագրություններում, որտեղ տուլարեմիայի զոհերը քշվել են թշնամու հողեր և տարածել համաճարակը ։ Ասորիները թշնամու հորերը թունավորել են էրգոտ սնկով, թեև արդյունքներն անհայտ են։ Սկյութական նետաձիգները թաթախում էին իրենց նետերը, իսկ հռոմեացի զինվորները թրերը թաթախում էին արտաթորանքների և դիակների մեջ, և զոհերը սովորաբար վարակվում էին տետանուսով ։ 1346 թվականին ժանտախտից մահացած Ոսկե Հորդայի մոնղոլ մարտիկների մարմինները նետվեցին պաշարված Ղրիմի Կաֆֆա քաղաքի պատերի վրայով։ Մասնագետները համաձայն չեն այն հարցի շուրջ, թե արդյոք այս գործողությունն է պատճառը  Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում սև մահի տարածման համար, որի հետևանքով մահացավ մոտ 25 միլիոն եվրոպացի    ։
Կենսաբանական նյութերը լայնորեն օգտագործվել են Աֆրիկայի շատ մասերում մ.թ. 16-րդ դարից սկսած՝ մեծ մասամբ թունավոր նետերի կամ փոշու հետ, որոնք տարածվում են պատերազմի ճակատում, ինչպես նաև ձիերին թունավորելու և թշնամու զորքերին ջուր մատակարարելու համար ։ Բորգուում կային հատուկ խառնուրդներ՝ սպանելու, հիպնոսացնելու, թշնամուն համարձակ դարձնելու և թշնամու թույնի դեմ նաև հակաթույն ցուցաբերելու համար։ Կենսաբանական պատրաստուկների ստեղծումը վերապահված էր տղամարդ բժիշկների հատուկ և պրոֆեսիոնալ դասի ։
18-19-րդ դարեր
Հայտնի չէ, թե արդյոք ջրծաղիկը Ֆորտ Փիթի դեպքի հետևանքն էր, թե՞ վիրուսն արդեն առկա էր Դելավերի բնակիչների շրջանում, քանի որ վիրուսի ալիքի տարածումը տեղի էր ունենում ինքնուրույն տասը տարին մեկ անգամ, իսկ պատվիրակները ավելի ուշ նորից հանդիպեցին և, ըստ երևույթին ջրծաղիկով վարակված չէին ։ Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմի ժամանակ ցամաքային բանակի սպա Ջորջ Վաշինգտոնը մայրցամաքային կոնգրեսին հայտնեց, որ ինքը լուր է լսել մի նավաստուց, որ Բոստոնի պաշարման ժամանակ իր հակառակորդը՝ գեներալ Ուիլյամ Հոուն, միտումնավոր քաղաքից դուրս է ուղարկել քաղաքացիական անձանց՝ հույս ունենալով, շարունակել ջրծաղիկի համաճարակի տարածումը ամերիկյան սահմաններին. Վաշինգտոնը, պատասխանել է, որ «դժվար թե հավատա» այդ պնդմանը։
Վաշինգտոնն արդեն պատվաստել էր իր զինվորներին՝ նվազեցնելով համաճարակի ազդեցությունը ։ Որոշ պատմաբաններ պնդում են, որ Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս քաղաքում տեղակայված Թագավորական ծովային հետևակայինների կորպուսի ջոկատը դիտավորյալ ջրծաղիկ է օգտագործել այնտեղ 1789 թվականին ։ Դոկտոր Սեթ Կարուսը նշում է. «Վերջիվերջո, մենք ունենք փաստող հանգամանքներ, որոնք հաստատում են այն տեսությունը, որ ինչ-որ մեկը միտումնավոր ջրծաղիկ է ներմուծել տեղաբնիկների շրջանում» ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
1900 թվականին մանրէների տեսությունը և մանրէաբանության առաջընթացը նոր մակարդակներ բերեցին պատերազմում բիոակտիվ նյութերի հնարավոր օգտագործման համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (1914–1918 թթ.) Գերմանիայի կայսերական կառավարության անունից սիբիրյան խոցի և գեղձի տեսքով կենսաբանական դիվերսիա է իրականացվել, սակայն ապարդյուն ։ 1925 թվականի Ժնևի Կոնվենցիան արգելում էր քիմիական և կենսաբանական զենքի օգտագործումը ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուն պես, Միացյալ Թագավորության մատակարարման վարչությունը Պորտոն Դաունում մշակեց կենսաբանական պատերազմի ծրագիր՝ միկրոկենսաբան Փոլ Ֆիլդսի գլխավորությամբ։ Այս հետազոտությանն աջակցել է Ուինսթոն Չերչիլը, և շուտով տուլարեմիայի, սիբիրախտի, բրուցելոզի և բոտուլիզմի թունավոր նյութերը արդյունավետորեն օգտագործվել են որպես զենք։ Մասնավորապես, Շոտլանդիայի Գրունարդ կղզին վարակվել է սիբիրախտով հաջորդ 56 տարիների ընթացքում մի շարք լայնածավալ փորձարկումների արդյունքում։ Չնայած Միացյալ Թագավորությունը երբեք հարձակողականորեն չի օգտագործել իր կենսաբանական զենքերը, նրա ծրագիրն առաջինն էր, որը հաջողությամբ զինեց տարբեր մահացու հարուցիչներին և բերեց դրանք արդյունաբերական արտադրության ։ Այլ երկրներ նույնպես, մասնավորապես Ֆրանսիան և Ճապոնիան, սկսել են իրենց սեփական կենսաբանական զենքի ծրագրերը ։