cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հանս Շարուն
1946—1972 թվականներ
1946 թվականին Շարունը դարձել Է Բեռլինի տեխնիկական համալսարանի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի հիմքի վրա ստեղծված ճարտարապետական ֆակուլտետի քաղաքաշինության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1947-1950 թվականներին ղեկավարել է Բեռլինի գերմանական գիտությունների ակադեմիայի քաղաքացիական շինարարության ինստիտուտը (Institut für Bauwesen) ։
Հետպատերազմյան շրջանում Շարունը բազմազան կառույցներ է արել՝ «Ռոմեո» և «Ջուլիետ» բարձրահարկ տների համալիր Շտուտգարտում (1954-1959), Լյունենի Շոլլեյի անվան վարժարան (1956-62), Բեռլինի ֆիլհարմոնիայի հայտնի շենք (1956-1963) և այլն։ Բեռլինի ֆիլհարմոնիան, որը համարվում է այդ տեսակի ամենապայծառ ճարտարապետական օբյեկտներից մեկը, նոր ժամանակների առաջին համերգասրահն էր, որտեղ նվագախումբն ու դիրիժորը գտնվում են ոչ թե ունկնդիրների դիմաց, այլ նրանց շարքերում։ Դահլիճը կրկնօրինակում են մինչ օրս (Լոս Անջելես, Կոպենհագեն, Փարիզ, Համբուրգ)։ Այն Հանս Շարունի ստեղծագործության մեջ համարվում է գլուխգործոց։
Բրազիլիայում Գերմանիայի դեսպանատան շենքը, որը կառուցվել է 1963-69 թվականներին, ճարտարապետի միակ ստեղծագործությունն է Գերմանիայի սահմաններից դուրս։
1955-1968 թվականներին եղել է Բեռլինի Գեղարվեստի ակադեմիայի (Արևմտյան Բեռլին) նախագահը, 1968 թվականին դարձել է պատվավոր նախագահ։
Մահացել է 1972 թվականին՝ Արևմտյան Բեռլինում։
1972 թվականից հետո
Շարունի մի քանի հայտնի գործեր լույս են տեսել միայն նրա մահից հետո. գերմանական նավագնացության թանգարանի շենքը ճարտարապետի հայրենի քաղաքում, Վոլֆսբուրգի քաղաքային թատրոնը և Բեռլինի Կուլտֆորումի պետական գրադարանը։
Շարունի հայեցակարգի համաձայն՝ Բեռլինի ֆիլհարմոնիայի կողքին նրա աշակերտ և բյուրոյի գործընկեր Էդգար Վիսնիևսկին կամերային երաժշտության դահլիճի և երաժշտագիտության պետական ինստիտուտի շենքերը կառուցել է երաժշտական գործիքների թանգարանի հետ։ Իր ոսկեզօծ գույնը, մտածված դեռ Շարունի կողմից, ֆիլարմոնիայի ճակատը ձեռք է բերել 80-ական թվականներին՝ ոսկե գույնով ներկված ալյումինե թիթեղներով զարդարելուց հետո, իսկ սկզբում խնայողության նկատառումներից ելնելով՝ այն ներկվել է օքրա։
Սեննոե (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Սեննոե (Сенное), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիկտորովկա (գյուղ, Բախչիսարայի շրջան)
Վիկտորովկա (Вікторівка, Küçük Yaşlav), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կուչուկ-Յաշլավ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիժայ (գյուղ, Իվդելսկի քաղաքային օկրուգ)
Վիժայ (Вижай), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Իվդելսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Իվդելսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Ալկիֆե
Ալկիֆե (իսպ.՝ Alquife), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գվադիկս շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 12.19 կմ2։ Բնակչությունը՝ 692 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 23 կմ։ Քաղաքի հովանավորներն են համարվում սուրբ Երմենեխիլդոն և Բարբարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Լապետուկմե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 123 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռինգու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բուզա
Բուզա (boza ), ցածր ալկոհոլային թանձր և քաղցր մակարդելի խմիչք։ Այն պատրաստվում է թեթևակի եփած կորեկից կամ եգիպտացորենից։ Արտադրվում է ցորենի, եգիպտացորենի կամ կորեկի խմորման մեթոդով։ Այն հայտնի էր նաև Ռուսիայում, որտեղ պատրաստվել էր վարսակի, վայրի կորեկի կամ հնդկացորենի ալյուրից, ինչպես գարեջուրը, սակայն առանց գայլուկի օգտագործման։ Այն հիշատակվել է տասնյոթերորդ դարի թուրք ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբիի գրքում ։
Բուզան պարունակում է 4-6 % սպիրտ ։ Այն ծառայում է որպես աղանդեր և հանդիսանում է հյուրերի նկատմանբ հատուկ հարգանքի նշան ։
Թաթարերեն «բուզա» բառն ունի մեկ այլ նշանակություն՝ սկանդալ, աղմկոտ խառնաշփոթ։ Այդ բառից, օրինակ, ծագել է ռուսերեն «աղմկել» բառը։ Դժվար չէ հասկանալ իմաստը՝ ոգելից խմիչք → գինարբուք → սկանդալ։ Գոյություն ունի «բուզոտյոր» բառի այլ բացատրություն։ Հնում մեղսագործները տոնի նախօրեին նախքան նոր տոնը ստիպված էին խմիչք պատրաստելու համար տրորել հացահատիկը։ Աշխատանքը այնքան էլ ծանր չէր, որքան որ այն առաջացնում էր ձեռքի վնասվածքներ, որը հետագայում հանգեցրեց ծեծկռտուքի։
Տարածման աշխարհագրություն
Բուզան Օսմանյան կայսրության ժամանակ շատ տարածված էր, բայց 16-րդ դարի կեսից սկսեց արգելվել, ի սկզբանե Սելիմ II-ի ժամանակաշրջանում, քանի որ նրա մեջ ավելացվել էր ափիոն, այնուհետև Մեհմեդ IV-ի ժամանակ արդեն ընդհանուր արգելք դրվեց ալկոհոլային խմիչքների դեմ։ Այնուամենայնիվ, թուրք ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբին բուզան բնութագրում էր որպես հայտնի խմիչք, նշելով, որ Ստամբուլում իր սննդային արժեքի համար այն վաճառվում է մոտ 300 խանութներում, շուկայում և լայնորեն օգտագործվում է թուրքական բանակում։ 20-րդ դարում Ստամբուլում հիմնական բուզա արտադրողները ալբանացիներն էին և 1876 թվականին Հաջի Իբրահիմի և Հաջի Սադիկի կողմից հիմնադրված խանութը դեռևս գոյություն ունի։ 2009 թվականի հունվարին Իլինոյս նահանգում բացվել է բուզայի առաջին արտադրամասը ։
Գրականություն և արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Բաշկիրական խոհանոց Կատեգորիա:Թուրքական հայտնագործություններ
Մանդա (կղզի)
Մանդա (Manda), Լամու արշիպելագի կղզի հարավ-արևելյան Քենիայում։
Աշխարհագրություն
Կղզին մայրցամաքից բաժանված է նեղ նեղուցով։
Կղզու հյուսիսային մասը ավազոտ է, հարավայինը՝ ճահճային։ Կլիման հասարակածային է։
Պատմություն
Նախկինում այն ​​ծաղկուն կղզի էր՝ երկու քաղաքներով։ 19-րդ դարի սկզբին կղզին լքվել է ջրի բացակայության պատճառով, այն օգտագործվել է որպես տարանցիկ կետ, իսկ կղզում հնագիտական ​​պեղումներ են իրականացվել։ 1970 թվականից ի վեր Քենիայի կառավարության կողմից կղզում ցիստեռններ են տեղադրվել՝ անձրևաջրերը հավաքելու համար, ինչը թույլ է տալիս վերաբնակիչներին վերադառնալ կղզի։ Կղզին ունի մի քանի հարմար ծովախորշ, ուստի 9-րդ դարից այն օգտագործվում է որպես նավահանգիստ։ Ամենահայտնի բնակավայրերն են Մանդան և Թաքվան։
Մանդա քաղաք
Կղզու հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Մանդա բնակավայրի ավերակները հետազոտել է հնագետ Նևիլ Չիտիկը 1965 թվականին։ Մանդա քաղաքի ծաղկումը տեղի է ունեցել 10-13-րդ դարերում, որից հետո անկում է գրանցվել։ Քաղաքի բնակչությունը գերազանցում էր 3,5 հազար բնակիչը։
Թաքվա քաղաք
Թաքվա՝ մահմեդական բնակավայր կղզու հարավային մասում, որը հիմնադրվել է 1500 թվականին և լքվել 1700 թվականին։ Պեղումները կատարվել են 1951 թվականին Ջեյմս Քիրքմանի կողմից։ 1982 թվականին Թաքվա քաղաքին շնորհվել է Ազգային հուշարձանի կարգավիճակ։
Կղզին Քենիայի կազմում
Քենիայի անկախության հռչակումից հետո՝ 1963 թվականին կղզին դարձել է քենիական։
Երբ Քենիայի կառավարությունը կղզու վրա ջրամբարներ տեղադրեց անձրևաջրերը հավաքելու համար, կղզում առաջացան գյուղատնտեսական բնակավայրեր։ Այժմ կղզու բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։ Աճեցվում է եգիպտացորեն, մանիոկա (արևադարձային մշտադալար թուփ), քունջութ, բամբակ ։
Ներկայումս կղզին ունի արշիպելագի միակ համանուն Մանդա օդանավակայանը։ Հարևան Լամու կղզու հետ Մանդան կապվում է լաստանավով։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Հնդկական օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի կղզիներ Կատեգորիա:Քենիայի պատմություն
Թիերի Անրի
Թիերի Դանիել Անրի (Thierry Daniel Henry, ), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ՝ անտիլական ծագումով, հարձակվող, կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է անգլիական «Արսենալ» ակումբում՝ դառնալով այդ ակումբի լավագույն ֆուտբոլիստներից մեկը, հաջողությամբ հանդես է եկել նաև Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։ Նա Ֆրանսիայի հավաքականի լավագույն ռմբարկուն է 51 գոլով։ ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի, Ֆրանսիայի, Իսպանիայի և կոնֆեդերացիաների գավաթների հաղթող։
Իր կարիերայի ընթացքում Անրին ունեցել է բազմաթիվ տիտղոսներ թիմում և նվաճումներ, թիմերի կազմերում և ազգային առաջնություններում սահմանել է ռեկորդ։ Լավագույն ռմբարկուն է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի և Լոնդոնի «Արսենալի» պատմության մեջ, մտել է աշխարհի և Եվրոպայի խորհրդանշական հավաքականի կազմում, երկու անգամ արժանացել է «Ոսկե Խաղակոշիկի» և տարբեր կազմակերպությունների վարկածներով բազմիցս արժանացել է տարվա խաղացող Անգլիայում։ Մտել է ՖԻՖԱ 100-ի ցուցակում, 1998 թվականից կրում է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանը։ Շատ փորձագետներ, մարզիչներ և մարզիկներ իրենց տված հարցազրույցում ասել են, որ Անրին լավագույն ֆուտբոլիստն է աշխարհում։
2007 թվականի հունիսին, Արսենալում անցկացրած տարիներից հետո, նա տեղափոխվեց Բարսելոնա €24 միլիոն գումարով։ Նա առաջին տիտղոսները կատալոնական ակումբի հետ նվաճեց 2009 թվականին՝ հաղթելով Լա Լիգան, Կոպա դել Ռեյը և Չեմպիոնների Լիգայի երրորդ տիտղոսը։ Այդ տարում նա իր թիմի հետ հաղթեց աննախադեպ վեց տիտղոս Սուպերկոպա դե Իսպանիան, ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթը և ՖԻՖԱ Աշխարհի Ակումբային առաջնությունը։ Ընդհանուր առմամբ ՈՒԵՖԱ տարվա լավագույն խաղացող մրցանակը ստացել է հինգ անգամ։ 2010 թվականին նա տեղափոխվեց Սոկերի ԱՄՆ Առաջնության Նյու-Յորք Ռեդ Բուլզ ակումբ և հաղթեց Արևելյան Կոնֆերենցիայի տիտղոսը։ 2012 թվականին երեք ամսով վարձավճարով վերադարձավ Արսենալ։
Բացի ֆուտբոլից Անրին ակտիվորեն ներգրավված է բարեգործական աշխատանքում, պարբերաբար ներդրումներ է անում տարբեր շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններում, որոնց նպատակն է պայքարել ՁԻԱՀ-ի և սնկային հիվանդությունների դեմ։ Ղեկավարում է ֆուտբոլը ռասիզմի դեմ ծրագիրը։ Իր գործունեության համար 2007 թվականին Թայմ ամսագրի կողմից ընդգրկվել է հարյուր ամենաազդեցիկ մարդկանց ցուցակի մեջ։ Իր համբավի շնորհիվ համագործակցում է բազմաթիվ ընկերությունների հետ, նկարահանվել է Nike-ի, Reebok-ի, Gillette-ի, Renault-ի և Pepsi-ի գովազդներում։ Ամուսնալուծված է, ունի մեկ դուստր։
Կենսագրություն
Անրին ծագումով անտիլիացի է։ Նրա հայրը՝ Անտուանը ծնունդով Գվադելուպայից էր (Լա-Դեզիրադ կղզի), իսկ մայրը՝ Մարիսը, տեղափոխվել էր Մարտինիկայից ։
Թիերին ծնվել է ոչ մեծ Լեզ-Յուլիս քաղաքում, որը գտնվում էր Փարիզից 23 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մեծացել է արվարձաններում և մանկությունը պարփակված էր դաժան, խեղճ ընտանիքներից ելած դեռահասների շրջապատում։ Հենց նրանց մոտ էլ սովորեց ֆուտբոլ խաղալ ։ Մայրը ցանկանում էր, որ տղան լավ կրթություն ստանա, իսկ հայրը տղայի ապագան պատկերացնում էր միայն սպորտում։ Անտուանին գերում էր Թիերրիի ֆուտբոլային առաջխաղացումը, քանի որ համարում էր, որ Թիերին տաղանդ ունի։
Արդեն յոթ տարեկան հասակում Անրին բավականին լավ խաղ էր ցուցադրում, ինչի շնորհիվ նա տեղ ստացավ տեղական՝ «Լեզ-Յուրիս» ֆուտբոլային ակումբում, որի ղեկավարը Կլոդ Շեզելեն էր։ Հայրն արդեն նրան մարզվել էր ստիպում։ Թիերիի կողքից չհեռանալով՝ մասնակցում էր բոլոր խաղերին, մեկ անգամ նույնիսկ աշխատանքից ազատվեց այն պատճառով, որ ֆուտբոլի խաղից հետո ուշացել էր աշխատանքից" Հոր մանրակրկիտ հետևությունները ունեցան իրենց արդյունքը, և որոշ ժամանակ անց Թիերին խոստովանեց, որ առանց հոր ամենը այլ կլիներ։
Մանկության տարիներին նրան ֆուտբոլն այդքան չէր հուզում, որքան հորը ուրախությունը պարգևելը․ «ոչինչ այնքան հաճույք չէր պատճառում, քան հորս ժպիտը ամեն խաղային հաղթանակից հետո» ։ 1989 թվականին ֆուտբոլիստը տեղափոխվեց «Պալեզտ», սակայն մեկ տարի անց հայրը կոնֆլիկտ ունեցավ ակումբային կառավարիչների հետ այն բանից հետո, երբ խաղերց մեկի ժամանակ վազեց դեպի դաշտը և կռվեց մրցավարներից մեկի հետ և Անրիին տեղափոխեցին «Վիտրի-Շատիյոն», որի ապագա թիմային մարզիչ՝ Ժան-Մարի Պանզան Անրիի հետ էր տեղափոխվել թիմ ։ Այնտեղ Թիերին խաղաց ևս երկու տարի ։
«Մոնակո» (1992-1999) և «Յուվենտուս» (1999)
1990 թվականին ֆուտբոլիստին դիտարկելու է գալիս «Մոնակոյի» սկաուտ Արնոլդ Կատալանոն։ Նա դիտեց խաղերից մեկը, թիմը հաղթում է 6-0 հաշվով, և բոլոր վեց գոլերը խփեց Անրին։ Այդ ժամանակ Կատալանոն առաջարկել է նրան առանց որևէ փորձաշրջանի միանալ իր ակումբին, սակայն պնդեց, որ նա նախապես պետք է անցնի դասընթաց էլիտար «Կլերֆոնտեն» ֆուտբոլի ակադեմիայում։ Ուսումնական կենտրոնի ղեկավարը սկզբում հրաժարվեց ընդունել Թիերիին, դպրոցում ցածր գնահատականների պատճառով, բայց հետո ամեն դեպքում համաձայնվեց. պատանի խաղացողն ավարտեց ամբողջ ուսուցումը և մտավ «Մոնակոյի» դեբյոտային կազմ ։ Հետագայում կնքեց պրոֆֆեսինալ պայմանագիր, իսկ 1994 թվականին անցկացրեց իր առաջին խաղը Լիգա 1-ում։ Արսեն Վենգերը, թիմի գլխավոր մարզիչը, Անրիին նշանակեց ձախ եզրում կիսապաշտպան, քանի որ կարծում էր, որ նրա արագությունը, գնդակի լավ տիրապետումը և տեխնիկան ավելի էֆեկտիվ կլինի ընդդեմ եզրային պաշտպանի, քան կենտրոնականի։ Առաջին մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը անց է կացրել 18 խաղ ակումբում և խփել երեք գոլ ։ Առաջին մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը մասնակցեց ակումբի 18 խաղերին և նշանավորվեց երեք գոլով ։
Վենգերը շարունակեց փնտրել Անրիի համար համապատասխան տեղ դաշտում և ի վերջո եզրակացրեց, որ ամեն դեպքում նա պետք է խաղա հարձակման գծում, սակայն մինչ որոշման ընդունումը, երկար ժամանակ կասկածում էր և ֆուտբոլիստին դնում տարբեր դիրքերում ։ Գտնվելով մարզչի նրբանկատության տակ, Անրին ցույց տվեց ստաբիլ խաղ, 1996/97 մրցաշրջանում օգնեց թիմին հաղթել չեմպիոնական տիտղոսը և դարձավ լավագույն երիտասարդ խաղացողը Ֆրանսիայում ։ Ֆուտբոլիստի տաղանդը նկատեց մադրիդի «Ռեալը» և 1997 թվականի հունվարի 13-ին նրա հետ կնքեց վեց տարվա պայմանագիր ։ Հետագայում գործարքն ապօրինի է ճանաչվել, քանի որ ֆրասնսիացու իրավունքները պատկանում էին «Մոնակոյին». միջադեպի ավարտին ՖԻՖԱ-ն 100 հազար շվեյցարական ֆրանկով տուգանեց Անրիին ։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա շարունակեց բարձր մակարդակով ելույթները, տեղի ունեցավ իր դեբյուտը Չեմպիոնների Լիգայում. իր յոթ գոլերի շնորհիվ ակումբը հասավ մինչև կիսաեզրափակիչ, առաջին անգամ հրավիրվեց ազգային թիմի կազմ և մասնակից եղավ Ֆրանսիայի համար տրիումֆալ 1998 թվականի աշխարհի առաջնությանը ։ Այդ պահից ֆուտբոլիստին եկավ փառքը, իր անձով հետաքրքրվեցին եվրոպական շատ ակումբներ, և 1999 թվակականի հունվարին 10,5 միլիոն ֆունտ ստերլինգով Անրին տեղափոխվեց թուրինի «Յուվենտուս», իր ընկեր և ակումբակից Դավիդ Տրեզեգեյի նմանատիպ տեղափումից մեկ տարի առաջ ։ Ընդհանուր առմամբ հարձակվողը «Մոնոկոյում» անցկացրեց հինգ մրցաշրջան, ֆրանսիական լիգայում մասնակցել է 105 հանդիպման և խփել է 20 գնդակ ։
Առաջին և միակ մրցաշրջանը Ա Սերիայում ֆուտբոլիստի համար շատ անհաջող ստացվեց, հանդես գալով իր համար անհարմար եզրային կիսապաշտպանի դիրքում, ինչպես նաև իտալական լավ կազմակերպված պաշտպանության հետ հանդիպելով, Անրին դաշտ դուրս եկավ 16 անգամ և խփեց ընդամենը 3 գոլ ։ Այդ անհաջողության ադյունքում նրան դրեցին տրանսֆերի և 1999 թվականի օգոստոսին 10 միլիոն ֆունտ-սթերլինգ արժեքով տեղափոխվեց լոնդոնյան «Արսենալ», որտեղ էլ վերամիավորվեց իր նախկին մարզիչի՝ Արսեն Վենգերի հետ ։
«Արսենալ» (1999-2007)
Անրին «Արսենալին» երկրպագել է դեռ 1991 թվականից, և հենց լոնդոնյան ակումբում նա հասավ համաշխարհային ֆուտբոլային աստղի մակարդակին ։ Չնայած տրանսֆերի նպատակահարմարության մասին մասնագետների կասկածին, Վենգերը համոզված էր, որ խաղացողի տեղափոխության համար ծախսված միջոցներն արժեր ։ Ֆուտբոլիստին միանգամից դիրքավորեցին հարձակման գծում, «Ռեալ Մադրիրդ» հեռացած Նիկոլյա Անելկայի դիրքում. մարզչի այդ որոշումը տարիների ընթացքում ակումբին մեծ շահաբաժիններ բերեց։ Սկզբից Անրին հիասթափեցրեց երկրպագուներին ութ ամբողջական խաղերին չխփելով ոչ մի գոլ, լրագրողները կարծիք հայտնեցին, որ խաղացողը չի հարմարվի անգլիական Պրեմիեր Լիգայի ուժային և արագ խաղին։  Մի քանի անհաջող ամիսներից հետո Անրին նշեց, որ «ինքը ստիպված է նորից սովորել գոլեր խփելու արվեստի բոլոր նրբությունները» ։ Առաջին գնդակն Անրին հակառակորդների դարպաս ուղարկեց սեպտեմբերի 18-ին «[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմփթոնի]]» դեմ խաղում, իր տեղափոխությունից ավելի քան մեկ ամիս հետո ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո համենայնդեպս կասկածները փարատվում են, «Արսենալում» հարձակվողը ցուցադրեց տպավորիչ վիճակագրություն. անցկացրած 26 խաղ ։ Թիմը զիճելով «Մանչեստեր Յունայթեդին», առաջնությունում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը, հասավ մինչև ՈՒԵՖԱ գավաթի եզրափակիչ, բայց վերջին խաղում պարտվեց թուրքական «Գալաթասարային» հետխաղյա տասնմեկ մետրանոցներով ։
Վերադառնալով հաղթական 2000 թվականի Եվրոպայի առաջնությունից, Անրին գտնվեց հոյակապ մարզավիճակում և պատրաստ եղավ 2000/01 մրցաշրջանի սկզբին։ Չնայած ավելի քիչ գոլերի և արդյունավետ փոխանցումների քանակին, ֆուտբոլիստը դարձավ «Արսենալի» լավագույն ռմբարկուն և հաստատեց իր տեղը մեկնարկային կազմում ։ Լինելով լիգայի լավագույն հարձակվողներից մեկը, նա օգնեց «զինագործներին» մոտենալ առաջատար «Մանչեստեր Յունայթեդին», սակայն առաջնության արդյունում նորից մնաց առանց չեմպիոնական տիտղոսի։ Հարցազրույցում խաղացողը իր մտահոգությունն է արտահայտել այն փաստի առթիվ, որ ստիպված է լինում միայնակ քաշ տալ ամբողջ թիմը, ինչպես նաև հայտարարեց «Արսենալը» Պրեմիեր Լիգայի գլխավոր ուժ դարձնելու մասին ։ Եվ իրոք, 2001/02 մրցաշրջանը ստացվեց շատ հաջող, թիմը յոթ միավորի տարբերությամբ չեմպիոն դարձավ, Անգլիայի գավաթի եզրափակիչում 2:0 հաշվով հաղթեց «Չելսիին». Անրին դարձավ լիգայի լավագույն ռմբարկու, «Արսենալին» ոսկե դուբլ բերող բոլոր խաղերին՝ նա հակառակորդի դարպասը գրավել է 32 անգամ, իսկ փետրվարի 12-ին ակումբի կազմում խփում է կանոնավոր առաջնությունում իր հարյուրերորդ գոլը ։ Ֆուտբոլիսիտին ազգային թիմի կազմ կանչեցին 2002 թվականի աշխարհի առաջնությունում, բոլորն իրենից սպասում էին հաջողության կրկնում, բայց Ֆրանսիան ի զարմանս հասարակության, չկարողացավ հաղթահարել խմբային փուլը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Բորիս Գելֆանդ
Բորիս Աբրահամի Գելֆանդ (Барыс Абрамавіч Гельфанд; בוריס אברמוביץ' גלפנד, հունիսի 24, 1968, Մինսկ, Բելառուս), իսրայելցի, նախկինում՝ խորհրդային և բելառուսցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1989)։ Աշխարհի չեմպիոնի կոչման հավակնորդ (2012)։
Կենսագրություն
Բորիս Գելֆանդը ծնվել է 1968 թվականի հունիսի 24-ին, Մինսկում։ Նրա ծնողներն են մասնագիտությամբ ինժեներներ Աբրահամ Գելֆանդը և Նելլա Մոիսեևնան ։ Երբ Բորիսը 4 տարեկան էր, ծնողները նրա համար գնեցին «Ճանապարհորդություն դեպի շախմատային թագավորություն» («Путешествие в шахматное королевствo»)» գիրքը, որը նա մի քանի ամսում կարդաց։ Հաճախել է Էդուարդ Զելկինդի (6 տարեկանից), Թամարա Գոլովեյի (1979-ից) և Ալբերտ Կապենգուտի (1980-ից) շախմատային խմբակները։ 1980-1983 թթ․ հաճախել է «Պետրոսյանի դպրոցի» երկշաբաթյա դասընթացներին, որտեղ շփվել է աշխարհի նախկին չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի հետ ։
Բորիս Գելֆանդն իրեն համարում է Մինսկի շախմատի դպրոցի սան (սկիզբ առել Իսահակ Բոլեսլավսկուց և հասել Ալբերտ Կապենգուտին) ։
Շախմատային նվաճումներ
1984-1985 թվականներին եղել է Բելառուսի չեմպիոն ։ 17 տարեկանում ԽՍՀՄ երիտասարդների չեմպիոն ։ 1998 թվականին աշխարհի երիտասարդական մրցաշարում զբաղեցրել է 1-2 տեղերը։ 1989 թվականին մտել է աշխարհի լավագույն տասնյակի մեջ (վարկանիշը 2673)։ Նվաճել է 2009 թվականի աշխարհի գավաթը, որը տեղի է ունեցել Խանտի Մանսիյսկում։ Մասնակցել է ինը օլիմպիադայի՝ 29-րդ (1990), 31-րդ (1994), 32-րդ (1996), 34-39-րդ (2000-2010)։
Աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար պայքար
1990 թվականից Գելֆանդն աշխարհի չեմպիոնի կոչման մշտական հավակնորդ է։ 1993 թ․ նա հասել է մինչև հավակնորդների մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ, իսկ 1996 թ․` մինչև եզրափակիչ։ 1998-2004 թթ․ Գելֆանդը մասնակցել է նոկաուտ համակարգի աշխարհի առաջնություններին (լավագույն արդյունքը գրանցել է 1997 թ․, երբ դուրս է եկել կիսաեզրափակիչ)։
Գելֆանդի կարիերայի առավել հաջողված ելույթն է 2007 թ․ Մեքսիկայում կայացած աշխարհի առաջնությունը։ Նախընտրական փուլերում նա հաղթել է Ռուստամ Կասիմջանովին և Գատա Կամսկուն, իսկ առաջնության ժամանակ 14 հնարավորից վաստակել է 8 միավոր (+3 =10 -1)` իրենից առաջ թողնելով Անանդին և Կրամնիկին։ Թայ-բրեյքի արդյունքներով նա իրենից հետ է թողել Պետեր Լեկոյին, Լևոն Արոնյանին, Ալեքսանդր Մորոզևիչին, Ալեքսանդր Գրիշչուկին և Պյոտր Սվիդլերին։
2011 թ․ մասնակցել է աշխարհի չեմպիոնի կոչման հավակնորդների մրցախաղերին, որոնք անցկացվում էին մայիսի 3-ից 27-ը Կազանում։ Քառորդ եզրափակչում Բորիս Գելֆանդը հաղթել է Մամեդյարովին (Ադրբեջան), իսկ կիսաեզրափակչում Գատա Կամսկուն (ԱՄՆ)։ Եզրափակչում Բորիս Գելֆանդը խաղում էր Ալեքսանդր Գրիշչուկի (Ռուսաստան) հետ։ 5 ոչ-ոքիից հետո վերջին տուրում նա սպիտակներով հաղթեց Գրիշչուկին և իրավունք ստացավ մասնակցելու աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար մրցախաղին Վիշվանաթան Անանդի (Հնդկաստան) հետ, 2012 թ․ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունիսի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:1968 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Պիպպա Բակկա
Ջուզեպինա Պասկուալինո դի Մարինեո (Giuseppina Pasqualino di Marineo, ), իտալացի  ֆեմինիստ նկարչուհի, հայտնի է որպես Պիպպա Բակկա։
«Ամուսնություն տարբեր ժողովուրդների և ազգերի միջև» կարգախոսով համաշխարհային խաղաղությունը խթանելու նպատակով միջազգային ավտոստոպ ճանապարհորդության է մասնակցել։ Բակկան և նկարչուհի Սիլվիա Մորոն, որպես խորհրդանիշ, իրենց արշավի ժամանակ կրել են հարսանեկան զգեստ։ 2008 թվականի մարտի 31-ին Պիպպա Բակկան անհետացել է Թուրքիայի Գեբզե քաղաքում ։ 2008 թվականի ապրիլի 11-ին ոստիկանությունը ձերբակալել է մի տղամարդու, ով հետագայում խոստովանել է Պիպպա Բակկայի սպանությունը և իշխանություններին առաջնորդել է նրա դիակի հայտնաբերման պրոցեսում ։
Կենսագրություն
Պիպպա Բակկան ծնվել է Միլանում։ Նրա հայրը՝ Գվիդո Պասկուալինո դի Մարինեոն, ծագումով Նեապոլից էր։ Նրա մայրը՝ Ելենա Մանզոնին, նկարիչ Պիեռո Մանձոնիի ավագ քույրն էր։ Բակկան աշխատել է տարբեր լրատվամիջոցներով, այդ թվում՝ լուսանկարչությամբ, կոլաժով և ասեղնագործությամբ։ Նրա 2004 թվականի «Վիրաբուժական մուտացիաներ» ստեղծագործությունը բաղկացած էր մի շարք տերևներից, որոնք հավաքված էին փայտի մեջ և կտրված էին տարբեր ծաղիկների տեսակների նմանեցնելու համար։ 2006 թվականին ունեցել է իր առաջին ինստիտուցիոնալ անհատական ցուցահանդեսը՝ «Կոտրված պատկերը» Միլանի Fabbrica del Vapore-ում ։
«Հարսնացուն շրջագայության մեջ»
2008 թվականին Բակկան արտիստ Սիլվիա Մորոյի հետ սկսեց աշխատել համաշխարհային խաղաղության խթանմանն ուղղված կատարողական ստեղծագործության վրա, որը կոչվում էր «Հարսնացուն շրջագայության մեջ» ։ Նկարիչները սպիտակ հարսանյաց զգեստներով մեկնել են Միլանից 2008 թվականի մարտի 8-ին, ճանապարհորդել են Բալկանների տարածքով և տասներկու օր անց ժամանել Թուրքիա։ Նրանք ծրագրել էին ավտոստոպով երթևեկել Մերձավոր Արևելքով, իսկ իրենց վերջնական նպատակակետն էր սուրբ քաղաքը՝ Երուսաղեմը ։ Ինչ վերաբերում է իրենց հագուկապին, նրանք իրենց կայքում հայտնել են, որ «դա միակ զգեստն է, որը մենք տանելու ենք՝ ճանապարհորդության ընթացքում կուտակված բոլոր բծերով» ։
Անհետացում
Միասին Եվրոպայով մեկ ճանապարհորդելուց հետո Բակկան և Մորոն բաժանվեցին Ստամբուլ ժամանելուց անմիջապես առաջ՝ պլանավորելով կրկին հանդիպել Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Բակկային վերջին անգամ տեսել են մարտի 31-ին։ Հաղորդվում է, որ նրա կրեդիտ քարտը օգտագործվել է այդ օրվա կեսօրին։  Բակկայի մերկ, խեղդված և քայքայված մարմինը հայտնաբերվել է Գեբզեյում, թփերի մոտ՝ Ստամբուլից մոտ 64 կմ հարավ-արևելք ։
Տղամարդը, ով ոստիկաններին տարել է նրա մարմնի մոտ՝ Մուրադ Քարաթաշը, կալանավորվել է  և ձերբակալվել այն բանից հետո, երբ, ըստ տեղեկությունների, խոստովանել է, որ բռնաբարել և խեղդել է Բակկային մարտի 31-ին՝ նրան իր Jeep-ով բենզալցակայանից տանելուց հետո։ ԴՆԹ-ի թեստը ցույց է տվել, որ Բակկային բռնաբարել են բազմաթիվ մարդիկ, և ոչ միայն Քարաթաշը։ Կասկածյալն ասել է, որ ինքը «թմրանյութերի և ալկոհոլի ազդեցության տակ է եղել» և չի կարող հիշել, թե ինչ է տեղի ունեցել, երբ և ինչ հանգամանքներից ելնելով։
Քարատաշին հայտնաբերել են այն բանից հետո, երբ նա իր սեփական սիմ-քարտը մտցրել է տուժողի բջջային հեռախոսի մեջ, ինչն էլ ահազանգ է առաջացրել ոստիկանության մոտակա մասնաշենքում, քանի որ նա նախկինում դատապարտված է եղել գողության հոդվածով։ Բակկայի սեփական տեղեկատվությունը ջնջվել է բջջային սարքից, ինչը, ըստ Բակկայի ընտանիքի փաստաբանի, ենթադրում է առնվազն մեկ այլ հանցակից, քանի որ Քարաթաշը չի կարողացել խոսել անգլերեն և թողել է դպրոցը երրորդ դասարանից հետո։
Հետևանք
Դրանից հետո Բակկայի քույրը՝ Մարիան, հայտարարել է իտալական «ANSA» լրատվական գործակալությանը․ «Բակկայի ճամփորդությունները գեղարվեստական ներկայացման և խաղաղության ու վստահության ուղերձ տալու համար էին, բայց ոչ բոլորն են արժանի վստահության։. . Մենք առանձնապես չէինք անհանգստանում, քանի որ նա երկար ժամանակ ավտոստոպով էր գնում, և այդպիսով կարող էր խուսափել ռիսկային իրավիճակներից։. . Նա վճռական անձնավորություն էր, երբ խոսքը վերաբերում էր իր արվեստին»։
Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլը զանգահարել է Իտալիայի նախագահ Ջորջիո Նապոլիտանոյին, որպեսզի հայտնի իր վիշտը և ցավակցանքը։ Today's Zaman-ի մեկնաբանությունը, ցավակցություն հայտնելով, քննադատել է թուրք քաղաքական գործիչների ենթադրյալ կամակորությունը «օտարների» նկատմամբ Բակկայի գործում` գրելով. «Եկեք համաձայնվենք, եթե Պիպպան լիներ թուրք, ապա շատ մարդիկ կասեին, որ ավտոստոպով տեղաշարժվող կինն արժանի է բռնաբարության»։ Հոդվածագիրը պնդում էր, որ տեղական խնդիրները, ինչպիսին է կանանց նկատմամբ բռնությունը, պետք է լուծվեն՝ անկախ այն բանից, որ Թուրքիան ամաչում է օտարների առաջ։ Թուրքական ամենավաճառվող Հուրիեթ թերթը սպանության մասին հոդված է տպել «Մենք ամաչում ենք» վերնագրով։
2009 թվականին Ֆաենցայում կայացած արվեստի փառատոնի կապակցությամբ Ստամբուլի բիեննալեի տնօրեն Ֆուլյա Էրդեմջին իր երկրի անունից ներողություն խնդրեց։ Բակկայի ընկերուհի և ճամփորդուհի Սիլվիա Մորոն վերադարձել է Միլան և այդ դեպքից հետո դադարեց արվեստով զբաղվել։
Հարգանքի տուրք
2012 թվականին ֆրանսիացի կինոռեժիսոր Ժոել Կուրցը նկարահանել է վավերագրական ֆիլմ՝ «Bacca, La Mariée», պատմության Պիպպա Բակկայի մասին ։ Ֆիլմում ներկայացված են Բակկայի տեսախցիկի տեսաարխիվները, որոնք ֆիլմի թիմին հաջողվել է վերականգնել ։
2020 թվականին Միլան քաղաքում Բակկայի անվամբ հանրային այգի է բացվել Բրերա թաղամասում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարչուհիներ
Գանձի
Գանձի, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն գանձ բառից։ Համապատասխանում են պարսկերեն Ganĵī և հունարեն Թեսավրոս անուններին, որոնք նշանակում են «գանձ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Լոնդոնի շաբաթօրյա դպրոց
Լոնդոնի շաբաթօրյա դպրոց, գործում է 1984 թվականից՝ լոնդոնահայ բարերարների նյութական օժանդակությամբ։ Դպրոցում սովորում է 3-17 տարեկան 150 աշակերտ։ Կրթական Լոնդոնի Գևորգ Թահթայան կիրակնօրյա ազգային վարժարանի մանկապարտեզի սաները ծրագիրը ներառում է հայոց լեզու, պատմություն, մշակույթ (ուսուցումն իրականացվում է արևելահայերեն և արևմտահայերեն)։
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Շեն (Խիզանի գավառ)
Շեն (Şîn, Aladana), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։
Բնակչություն
1858 թվականին ուներ 80, 1878 թվականին՝ 12, իսկ 1909 թվականին՝ 18 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակիչները հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ և խաղողագործությամբ։ Մասամբ նաև զբաղվում էին ծխախոտի և բամբակի մշակությամբ։
Պատմություն
Գյուղը թուրքերի կողմից ավերվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, իսկ բնակիչների մեծ մասին թուրքերը կոտորել են։
Պատմամշակույթային կառույցներ
Շենն ուներ '''Ս. Մեսրոպ անունով եկեղեցի։ Գյուղի մոտակայքում էր գտնվում Բարակաձորի Ս. Աստվածածին''' վանքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հարսնացու լուսանկարով
«Հարսնացու լուսանկարով» (Picture Bride), ռեժիսոր Կայո Հաթթայի դրաման։
2004 թվականին «Miramax» ընկերությունը թողարկել է հատուկ DVD տարբերակ, որը ներառում է վավերագրական ֆիլմ կինոնկարի ստեղծման մասին։
Սյուժե
16-ամյա ճապոնուհի Ռիյոն 1918 թվականին ժամանում է Հավայի, որպեսզի ամուսնանա մի մարդու հետ, որին չի ճանաչում, բացի նրա լուսանկարից ու նամակից ։ Հույս ունենալով ազատվել նախկին դժբախտություններից՝ Ռիյոն ժամանումից հետո հասկանում է, որ հույսերը չեն իրականանա։ Ապագա ամուսինը երկու անգամ մեծ է նրանից և սովորական բանվոր է շաքարեղեգի պլանտացիայում։ Ցանկանալով գումար հավաքել հետդարձի տոմս գնելու համար՝ Ռիյոն գիշերներն աշխատում է որպես լվացարարուհի, իսկ ցերեկներն աշխատում է նույն պլանտացիայում։ Որոշ ժամանակ անց Ռիյոն հասկանում է, որ տեղական կյանքի ու ամուսնու նկատմամբ սկզբնական հակակրանքի հետքն էլ չի մնացել, և որ նույնիսկ աշխատանքով ու ձախորդություններով լի այդ կյանքում կարելի է երջանկություն ձեռք բերել։
Շահույթ և քննադատություն
Ընդհանուր առմամբ դրամարկղային մուտքերը կազմել են $ 1,238,905 ։ Ֆիլմը բարձր է գնահատվել քննադատների կողմից։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիմի վարկանիշը կազմել է 82 %, իսկ միջին գնահատականը՝ 10 հնարավորից 6,9 միավոր 11 գրախոսականների հիման վրա ։ Հայտնի կինոքննադատ Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին տվել է 4-ից 3 աստղ՝ նշելով, որ նրանում առկա են գերբնական տարրեր ։ Դրանից բացի, նա ասել է, որ այդ ֆիլմը ոչ վաղ անցյալում ստեղծված այն քիչ թվով ֆիլմերից է, որը պատմում է այն մասին, թե «ինչպես ենք մենք հավաքվել աշխարհի տարբեր ծայրերից, որպեսզի մեզ կոչենք ամերիկացիներ» ։ «Entertainment Weekly» պարբերականից Լիզա Շվարցբաումը նույնպես դրական գնահատական է տվել ֆիլմին՝ այն կոչելով «քնարական, նրբագեղորեն կազմված դրամա» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնական ֆիլմեր Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր
(5950) Լեուկիպոս
(5950) Լեուկիպոս (Leukippos), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի օգոստոսի 9-ին Էրիկ Էլստի և Վիոլետա Իվանովայի կողմից Սմոլյանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,98115 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6841 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2782 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1880,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191482 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,07° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Վիոլետա Իվանովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վոյնիչի ձեռագիր
Վոյնիչի ձեռագիր (Voynich Manuscript), անծանոթ հեղինակի, անծանոթ լեզվով, մոտ 600 տարի առաջ գրված խորհրդավոր գիրքը։
Ըստ ռադիոածխածնային վերլուծության հաստատվել է, որ ձեռագիրը ստեղծվել է 1404–ից 1438 թվականների արանքում։ Ձեռագրում քաղաքի միայն մեկ ռեալիստական պատկեր կա, որտեղ պատկերված է ծիծեռնակի պոչ հիշեցնող ատամներով ամրոցի պատ։ 15-րդ դարի սկզբին նմանատիպ կառույցներ կային միայն Իտալիայում ։
Վոյնիչի ձեռագիրը փորձել են վերծանել բազմաթիվ անգամ, բայց մինչ այժմ ապարդյուն ։ Միակ կարևոր եզրակացությունը, որին հանգել են մասնագետները այն է, որ գիրքը գրված է արհեստական լեզվով, որը հստակ տրամաբանական կառուցվածք ունի ։
Անվան ծագումնաբանություն
Գիրքն անվանված է Միխայիլ Ուիլֆրեդ Վոյնիչի՝ հայտնի գրող Էթել Լիլիան Վոյնիչի ամուսնու անվամբ, որը այս գիրքը ձեռք է բերել 1912 թվականին։ Այժմ գիրքը գտնվում է Յել համալսարանի Բեյմեկի հազվագյուտ գրքերի և ձեռագրերի գրադարանում։
Նկարագիր
Գիրքը ունի 240 բարակ մագաղաթյա թերթ։ Շապիկին ոչ մի գրվածք կամ նկար չկա։ Թերթերի չափսը 15×23սմ է, գրքի հաստությունը մոտ 3սմ է։ Էջերի համարակալումը (որը հավանաբար կատարվել է գիրքը գրվելուց շատ հետո) ցույց է տալիս, որ մոտ երեսուն էջ բացակայում է։ Գիրքը գրված է ձախից աջ, առկա են մոտ 170.000 նշաններ։ Համարակալած էջերի քանակը 272 է։ Գիրքը գրված է փետուրով և նրանով էլ կատարված են նկարները։ Նկարները կոպտորեն ներկված են։ Հավանաբար ներկել են գիրքը գրելուց բավականին ուշ։
Ձևավորումը և բաժինները
Բացառությամբ գրքի վերջին բաժնի, բոլոր էջերը նկարազարդված են։ Դատելով նկարներից գիրքը մի քանի բաժիններ ունի, որոնք իրարից տարբերվում են ոճով և բովանդակությամբ։
Վերծանման փորձեր
Երկար տարիներ գաղտնագրություն ուսումնասիրողները փորձել են վերծանել տեքստը, սակայն ապարդյուն։ Գրքի ապակոդավորմամբ զգաղվել է նաև հայտնի գաղտնագրող Նյուբոլդը, ով հայտնի է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գաղտնագրերի վերծանումով։ Նա շուրջ յոթ տարի փորձել է վերծանել «Վոյնիչի ձեռագիրը»։ Ըստ նրա վերծանման բանալին վերջին նախադասությունն է, որը, ըստ Նյուբոլդի վարկածի, հետևյալն է «Դու տվեցիր ինձ բազմաթիվ դռներ»։ Այս նախադասությունը գրված է մյուս նշաններից տարբեր նշաններով, ինչն էլ թույլ է տալիս կարծել, որ նրա հիմքում է ընկած մյուս նշանների բացահայտումը։ Գիրքը հասանելի է բոլորին. այն ամբողջությամբ տեղադրված է համացանցում, որն էլ հնարավորություն է տալիս բոլորին իրենց ուժերը փորձել աշխարհի ամենաառեղծվածային գրքի ընթերցանության համար ։
Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյի
Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյի (Charles-François Daubigny, ), ֆրանսիացի նկարիչ, բարբիզոնյան դպրոցի ներկայացուցիչ։
Կյանքն ու ստեղծագործությունը
Դոբինյին սովորել է նախ հոր մոտ, ով մանրանկարիչ էր, ապա` ֆրանսիացի գեղանկարիչ, ակադեմիզմի ներկայացուցիչ Պոլ Դելարոշի մոտ։ Արդեն 1838 թվականից նա դասական ոճով արված իր բնանկարներով մասնակցել է ցուցահանդեսների, սակայն ճանաչում է ստացել միայն 1850-ական թվականների սկզբին։
Դոբինյին ձգտում էր բնանկարն ազատել բանաստեղծական, սուբյեկտիվ բնույթից, ինչով իր կարծիքով աչքի էին ընկնում ռոմանտիկ նկարիչներ Նարսիս Վիրժիլ Դիասի, Ժյուլ Դյուպրեի և Թեոդոր Ռուսոյի գործերը, և պատկերել բնությունն անմիջականորեն, առանց ավելորդ ներշնչվածության։ Նրա կարծիքով նկարչի սեփական ընկալումը չպիտի արտացոլվի բնության մեջ։ Չնայած դրան` Դոբինյին սերտորեն կապված էր բարբիզոնյան դպրոցի իր գործընկերների հետ։
Հասարակությունն ու քննադատությունը Դոբինյիի` ջրաներկով արված էսքիզներն անվանեցին «հիասքանչ, գրավիչ և բանաստեղծական»։ Չնայած Դոբինյին դրան չէր էլ ձգտում, սակայն այդ էսքիզների հիման վրա ստեղծված բնանկարները նույնպես «բանաստեղծական» համարվեցին։ Դոբինյին չէր փորձում դրանց բանաստեղծական շունչ հաղորդել, և որպեսզի ազատվի միտումնավոր բանաստեղծականացման կասկածներից, նա սկսեց ընտրել ամենաանհրապույր թեմաները` ձգտելով բացարձակ ճշմարտացիության։
Ակնհայտ է, որ Դոբինյին իր արվեստում ձգտում է արտահայտել պլեների ինքնաբերականությունն ու անմիջականությունը։ Դրա համար նկարիչն իր ժամանակին արժանացել է ինչպես ջերմ համակրանքի, այնպես էլ խիստ քննադատության։ Բայց նա հավատարիմ է մնացել իր վրձնին` մեծ ազդեցություն թողնելով 19-րդ դարի 60-ական թվականների իմպրեսիոնիստների վրա։ Դոբինյիի էսքիզները մեծ արձագանք են գտել երիտասարդ նկարիչների շրջանում։ Առանձնանում է, օրինակ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկի` Կլոդ Մոնեի տեսակետը 1859 թվականի Սալոնի ցուցահանդեսից հետո. «Կեցցե' Դոբինյին. աշխատում է լավ, լավ է հասկանում բնությունը»։ Իմիջիայլոց, հետագայում Մոնեն նույնպես պատրաստեց նավակ-վարպետանոց, ինչպիսին ունեցել է Դոբինյին։
Դոբինյիի արվեստին բնորոշ են այնպիսի գծեր, որոնք հարազատ էին երիտասարդ սերնդին։ Այսպես, իմրեսիոնիստների նման նա էլ ուշադրություն չի դարձրել ուղիղ գծերին, դետալների ճշգրտությանը` նախընտրելով գեղանկարչության լայն թափը։ Նա արտահայտչականության է հասնում ոչ թե մանրամասնությունների պատկերմամբ, ինչպես Ռուսոն, այլ գույնով։ Պատահական չէ, որ հենց Դոբինյին է օգնել երիտասարդներին, այդ թվում` Կլոդ Մոնեին, Օգյուստ Ռենուարին, որ իրենց աշխատանքները ներկայացնեն 1868 թվականի Սալոնում։
Դոբինյին թաղված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։
Վիժիմակի
Վիժիմակի (Выжимаки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լապի
Լապի (Lapi), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Քարեն Պիստորիուս
Քարեն Պիստորիուս (Caren Pistorius, ), նորզելանդացի դերասանուհի։
Կարիերա
Հեռուստատեսությամբ Քարենն առաջնաելույթ է ունեցել 2000 թվականին «Լեգենդ փնտրողի մասին» սերիալում կատարած էպիզոդիկ դերով։ Հետո «Երկնագույն վարդը», «Թղթե հսկաները։ Լրագրային պատերազմներ» և «Այսպիսին է կյանքը» սերիալներում նկարահանվել է գլխավոր դերերում ։ Դերասանուհին ձեռք է բերել հայտնիություն «Դանդաղ արևմուտք» և «Լույսն օվկիանոսների միջև»  ֆիլմերում կատարած դերերի շնորհիվ։
2016 թվականին Քարենը խաղացել է «Ժխտում» կենսագրական դրամայում, իսկ 2017 թվականին՝ «Բեռ» գիտաֆանտաստիկ ֆիլմում։
2018 թվականին Տորոնտոյի կինոփառատոնում կայացել է դերասանուհու մասնակցությամբ «Գլորիա Բել» ռոմանտիկ դրամայի պրեմիերան։ Նույն թվականին համաշխարհային վարձույթով թողարկվել է «Գիշատիչ քաղաքների ժամանակագրությունը» ֆիլմը, որը ստեղծվել է Ֆիլիպ Ռիվի համանուն վեպի մոտիվներով։ Ժապավենում Քարենը խաղացել է հնագետ Պանդորա Շոուի դերը։
2020 թվականի վերջին թողարկվելու է «Խելահեղ» թրիլլերը, որում Քարենը կատարել է գլխավոր դեր․ աղջկա, որին սկսում է հետապնդել հոգեկան հիվանդ վարորդը այն բանից հետո, երբ աղջիկը լուսացույցի տակ առաջ է անցնում նրանից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Սեննոյ (Կրասնոդարի երկրամաս)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4131 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:1794 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Տեմրյուկի շրջանի բնակավայրեր
Փալսոր
Փալսոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (25401-25500)
Աստերոիդների ցանկ (25301-25400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (25501-25600)
Լեպի
Լեպի (Läpi), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վիսոկոե (գյուղ, Բախչիսարայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Վիսոկոե գյուղում բնակվում էր 202 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիլ Շուդյա
Վիլ Շուդյա (Выль Шудья), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Մարիա Մացա
Մարիա Մացա (Maria Mazza,  ), իտալացի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի և ֆոտոմոդել։
Կարիերա
Ծնվել է ԱՄՆ-ում՝ ներգաղթյալ նեապոլցիների ընտանիքում։ 5 տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սոկմա Վեզուվիանա քաղաք ։ Երիտասարդությունն անցկացրել է Սանտ Անաստազիա կոմունայում։
Երեք տարեկան հասակից Մարիան սկսել է դաշնամուր նվագել, իսկ վեց տարեկան հասակից՝ պարել։ 1996 թվականին մասնակցել է Միսս Իտալիա մրցույթին, որտեղ զբաղեցրել է 3-րդ տեղը և ստացել է «Միսս էլեգանտություն» տիտղոսը։ Որոշ ժամանակ որպես մոդել աշխատել է Միլանում, իսկ հետո դերասանական վարպետություն է սովորել Անտոնիո Սանայի մոտ։ 1997 թվականին հայտնվել է Rai 2 հեռուստաալիքի «Scirocco» ծրագրում։ Հաջորդ տարի որպես պարուհի հանդես է եկել «Domenica In» կիրակնօրյա ծրագրում։ Դերասանական առաջնաելույթը կայացել է 1998 թվականին՝ Canale 5 հեռուստաալիքի Կառլո Վանցինայի «50-ական թվականներ» մինի սերիալ ում, ապա որպես հյուր հայտնվել է «Quelli che il calcio» ֆուտբոլային շոուում։
2001 թվականին կայացել է Մարիայի առաջնաելույթը մեծ կինեմատոգրաֆիայում՝ Պինո Ամենդոլայի և Նիկոլի Պիստոիայի «Կախարդված լուսին» ֆիլմում։ Հետո սկսել է խաղալ Ֆաբիո Կանինոյի թատրոնում՝ «Fiesta» պիեսում։ 2002 թվականին նկարահանվել է Վալերիո Անդրեյի «Կատարյալ սեր» ֆիլմում, իսկ մեկ տարի անց Կառլո Կոնտիի հետ միասին սկսել է վարել «I raccomandati» ծրագիրը։ Որոշ ժամանակ վարել է Անգլիայի բրիտանական 4-րդ ալիքի Too fashion նորաձևության և բամբասանքների մասին ծրագիրը։
2006 թվականին Ալեսանդրո Սիանիի հետ միասին նկարահանվել է Ֆրանչեսկո Ռանիերի Մարտինոտիի «Ես լքում եմ քեզ, քանի որ սիրում եմ քեզ» ֆիլմում։ Նույն թվականի մարտին Ջանկարլո Մագալիի հետ հայտնվել է «Rai 2-ի Piazza Grande» ծրագրի 15-րդ թողարկման մեջ։ 2009 թվականին թատրոնում դեր է խաղացել Գիլերմո Մարինոյի «Non mi dire te l'ho detto» կատակերգությունում, իսկ հետո դարձել է Comedy Central ալիքի սեփական «Parla con la Mazza» ծրագրի հաղորդավարուհին։
2012-2014 թվականներին Մացան վարել է Canale 5 ալիքի «Avanti un altro!» ծրագիրը ։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Նեապոլում Լիլիանա դե Կյորտիսի, Կլեմենտինոյի, Սալի դա Վինչիի և Մարիո Տրևիի հետ միասին մասնակցել է Սուրբ Յանուարի տոնին` ստանալով մրցանակ իր կարիերայի ձեռքբերումների համար ։
Ընտանիք
«Նապոլի» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու է։ Ֆուտբոլային մամուլում հաճախ նրան անվանել են «Նապոլիի կնքամայր» (La madrina del Napoli) ։
Սեննոյ (քաղաքատիպ ավան, Վոլսկի շրջան)
Սեննոյ (Сенной), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Վոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7026 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Վոլսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆրոյդիզմի փարիզյան դպրոց
Ֆրոյդիզմի փարիզյան դպրոց (École freudienne de Paris), ֆարիզյան հոգեվերլուծական կազմակերպություն, որը ստեղծվել է 1964 թվականին, Ժակ Լականի կողմից: Ի սկզբանե այն հյուրընկալ էր բոլոր նրանց նկատմամբ ովքեր «հետաքրքրված էին հոգեվերլուծության պրակտիկայով» և Միջազգային հոգեվերլուծական միավորման անդամ չէին: Դպրոցը կարևոր հետազոտական ընկերություն էր, մինչև վերջինիս լուծարումը` 1980 թվականին :
Նախապատմություն
1953 թվականին Փարիզյան հոգեվերլուծական ընկերության շրջանակներում հակամարտությունը այնպիսի լարվածության հասավ, որ մի խումբ անձիք, այդ թվում` Ժան Լականը որոշեցին ձևավորել Փարիզյան հոգեվերլուծական հասարակությունը: Միջազգային հոգեվերլուծական միավորման ճանաչումը ձեռք բերելու բազմամյա փորձերը վերջնականապես ավարտվեց 1963 թվականին, երբ Լականը հեռացվեց դրա կազմից, այն պարադիգմների վիճելիության պատճառով, որոնք նա շարադրում էր դասախոսությունների ժամանակ : ՄՀՄ-ն պահանջեց նրան հեռացնել աշխատող վերլուծանբանների շարքից և Լականը լքեց ՄՀՄ-ն, որը լուծարվեց հաջորդ տարի: Վերջինիս ակտիվ անդամների մի մասը անդամագրեցին Ֆրոյդիզմի ֆարիզյան դպրոցին, մնացյալը ստեղծեցին Ֆրանսիայի հոգեվերլուծաբանների ասոցիացիան ( L’Association Psychanalytique de France), որը գրեթե անմիջապես ընդունվեց ՄՀՄ-ի կողմից:
Ստեղծում
1964 թվականի հունվարին, Լականը հրապարակեց «Կանոնադրությունը», նշանավորելով սեփական դպրոցի բացումը, որը հայտնի դարձավ Ֆրոյդիզմի փարիզյան դպրոց անվամբ: «Կանոնադրությունը» հավակնում էր բարոյական բարձր դիրքի ի տարբերություն ՄՀՄ-ի: Բոլոր ցանկացողներին կազմակերպության մեջ ընդունելու վիճելի հարցին ի պատասխան «Կանոնադրությունը» հայտարարեց, որ «Հոգեվերլուծաբան համարվում է նա, ով կատարել է դիտակտիկ բնավորության մեկ կամ մի քանի հետազոտություն: Դե ֆակտո այդպիսին է ընդլայնումը» :
Հակասություն
Կազմակերպչական բնույթի ընդհանուր խնդիրները, ինչպես նաև հոգեվերլուծաբանական հարթակի բանավեճերը, որոնք հանգեցրին Ֆրոյդիզմի փարիզյան դպրոցի ստեղծմանը, նրան նույնպես չշրջանցեցին: 1967 թվականին Լականը առաջարկեց «Մուտքի իրավունք» հասկացությունը, հույս ունենալով վերջնականապես լուծել դպրոցի պրակտիկանտներ դառնալ ցանկացողների ատեստացիայի հարցը, սակայն մեկ տարի անց խմբից մի ամբողջ շարք անդամների հեռացումը, այսպես թե այնպես կատարվեց : Չնայած դրան, Լականյան դասախոսությունները, ակտիվորեն զարգացնելով Ֆրոյդի գաղափարները, լայն տարածում ունեին և անփոփոխ հետաքրքրություն էին առաջացնում մինչև դպրոցի փակումը:
Գրականություն
Macey D. The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis. Penguin, 1994.
Mitchell J. and Rose J. Feminine Sexuality. New York, 1982.
Rose J. On Not Being Able To Sleep. London, 2003.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն
Դավիթ Դվնեցի
Դավիթ Դվնեցի (ծ. թ. անհայտ – նահ. 701, ըստ այլ աղբյուրների՝ 693, հանգչում է Դվինի Ս. Կաթողիկե եկեղեցու վկայարանում), վկա, տոնելի։ Պարսիկ հոր և քրիստոնյա մոր զավակ, իշխանական տոհմից։ Նախկինում՝ իսլամական (Սուրհան անունով)։ Ծառայել է Հայաստանում՝ արաբ. բանակում։ Մոր միջոցով ծանոթանալով քրիստ. վարդապետությանը՝ կամեցել է մկրտվել Հիսուս Քրիստոսի անունով։ Նրան կնքել է Անաստաս Ա Ակոռեցի կաթողիկոսը՝ անվանակոչելով Դավիթ. կնքահայր է կանգնել Գրիգոր Ա Մամիկոնյան իշխանը (պատրիկը)։ Դ. Դ. բնակություն է հաստատել Դվինում և մոտ 30 տարի ապրել այնտեղ՝ առաքինազարդ քրիստ. կյանքով։ Երբ Սահակ Գ Ձորոփորեցի կաթողիկոսի օրոք (677–703) Հայաստանի վրա ոստիկան է կարգվել «ժանտ» Աբդուլլահը, հալածանքներ են սկսվել քրիստոնյաների նկատմամբ։ Դ. Դ-ուն առաջարկվել է ուրանալ քրիստոնեությունը և դառնալ նախկին կրոնին։ Հրաժարվելու պատճառով նրան խաչել են՝ երեսը դեպի արևմուտք։ Ավանդությունը պատմում է, որ խաչափայտը հրաշքով շրջվել է դեպի արևելք։ Գեղարդով խոցել են Դ. Դ-ու սիրտը, կողերը և նահատակել։ Այդ գեղարդը, խաչի ձև տալով, հայերը դրել են նրա վկայարանի վրա։ Հայ եկեղեցին ս. Դ. Դ-ու հիշատակը տոնում է Խաչվերացի 3-րդ կիրակիին հաջորդող երկուշաբթի օրը։ Նրան է նվիրված երեք տնից բաղկացած «Մանկունք» անվանումով շարականը («Լցեալ աստուածային շնորհիւ...»)։
(5951) Ալիսմոնե
(5951) Ալիսմոնե (Alicemonet), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,197049 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7173 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6768 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1189,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302653 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հին շրջանի հայկական կերպարվեստ
Հին շրջանի հայկական կերպարվեստ, Երվանդունիների թագավորության շրջանում (մ.թ.ա. 570-201) քանդակագործություն, խեցեգործություն, կավագործություն, որը շարունակեց զարգանալ Մեծ Հայքի թագավորության (մ.թ.ա. 331- մ.թ. 428) կամ հելլենիզմի դարաշրջանում։ Հանդիսանում է հայկական կերպարվեստի առաջին փուլը։
Մ.թ.ա. 6-մ.թ.ա. 3-րդ դարերում հայկական կերպարվեստը շարունակել է նախորդ շրջանի ձեռքբերումները, ստեղծվել են գեղարվեստական տարբեր ձևավորումներով մետաղե, խեցե, ապակե իրեր, քարե սկահակներ ու կնիքներ, զարդեր, քանդակներ և այլն։ Հայաստանի տարածքում հայտնաբերվել են արծաթե, պղնձե պտյակներ՝ եղնիկի, քարայծի պատկերներով, և թասեր՝ կենդանական ու բուսական պատկերներով, որոնց նմուշներից պահվում են Փարիզի, Բեռլինի, Լոնդոնի թանգարաններում։
Մ.թ.ա. 3-րդ դարից բազմաթիվ քաղաքների առաջացումը, արհեստների ու առևտրի զարգացումը մեծապես նպաստել են հին հայկական մշակույթի և արվեստի զարգացմանը նոր՝ հելլենիստական ուղիով։ Ըստ մատենագրության՝ Հին Հայաստանի դիցարանի բազմաթիվ աստվածությունների՝ քարից, փայտից, պղնձից և այլ նյութերից պատրաստված արձաններ կամ կուռքեր են դրվել մեհյաններում, որոնք հափշտակվել կամ ոչնչացվել են քրիստոնեության ընդունումից հետո։
Արձաններում հաճախ առկա է հունականի ու տեղական ավանդույթների և ազգագրական առանձնահատկությունների համադրումը։ Լավագույն նմուշներից են Կոմմագենեում՝ Նեմրութ լեռան վրա մ.թ.ա. 1-ին դ.-ում Երվանդունիների օրոք տեղադրված մոնումենտալ քանդակները։ Երևանի և Գյումրիի մերձակայքներում պեղված տղամարդու և կնոջ արձանների գլուխները (մ.թ. 3-րդ դար) վկայում են դիմաքանդակի որոշակի մակարդակի մասին։ Հունա-հռոմեական ոճի բարձրարվեստ նմուշներ են Գառնիի հեթանոսական տաճարի (առաջին դարի 2-րդ կես) բարձրաքանդակներն ու հարթաքանդակները (մ.թ.ա. 70-ական թթ.)։ Նմանատիպ քանդակազարդ շենքեր եղել են նաև Արտաշատում, Տիգրանակերտում, Վաղարշապատում և այլուր։ գեղարվեստական բարձրարժեք գործեր են Ծոփքի թագավորների և Արտաշիսյան արքաների (Տիգրան Բ Մեծ, Արտավազդ Բ) դիմապատկերներով պղնձե ու արծաթե դրամները։ Հին հայկական արվեստը ցայտուն կերպով դրսևորվել է մետաղագործության, խեցեգործության, ապակեգործության, կիրառական այլ արվեստների, ինչպես և մոնումենտալ գեղանկարչության մեջ։ Գեղարվեստական մետաղագործության արժեքավոր նմուշներից են արծիվների ու եղնիկների բրոնզե ձուլածո արձանիկները (խորհրդանշում են արև և ջուր), 2 արծաթե թասերը, որոնցից մեկը, որի վրա գրված է Հայոց Բակուր Բ թագավորի անունը, զարդարված է թատերական պատկերներով։ Արտաշատում հայտնաբերվել է ոսկե պսակ՝ տերևազարդերով, Գառնիում՝ ոսկե կրծքազարդ (85 մանր մասերով)։
Քաթարին Սուսաննա Պրիչարդ
Քաթարին Սուսաննա Փրիչարդ (Katharine Susannah Prichard, ), ավստրալիացի գրող։