cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աղեր
Կառուցվածք և ֆիզիկական հատկություններ
Հայտնի են նաև աղեր, որոնք ունեն մոլեկուլյար (կովալենտային) կառուցվածք (օրինակ ալյումինի քլորիդը AlCl3): Աղերի մեծ մասի մոտ քիմիական կապի հատկությունը տատանվում է իոնական և կովալենտային կապերի միջև։
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Ստեղծագործություններ
Բանաստեղծություններ է սկսել գրել դեռ դպրոցական տարիքից։ Նրա գրական գործունեության սկիզբը համընկնում է «Servet-i Fünun» գրականության գերակայության ժամանակաշրջանի հետ, որի նպատակն էր օսմաներենի պարզեցումը ։ Ուստի, Ֆայիքի ստեղծագործական գործունեության վրա այդ ուղղությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել։
Աղեր
Կառուցվածք և ֆիզիկական հատկություններ
Հիմնական հետաքրքրությունը ներկայացնում են իոնային հեղուկները՝ աղերը, որոնց հալման ջերմաստիճանը 100°С- ից ցածր է։ Բացի անոմալ ցածր հալման ջերմաստիճան ունենալուց, նրանք ունեն համարյա զրոյական հագեցած գոլորշու ճնշում և բարձր մածուցիկություն։ Յուրահատկուկ հատկությունները այս աղերի բացատրվում է կատիոնի ցածր համաչափությամբ, իոնների միջև ցածր փոխազդեցությամբ և կատիոնի լիցքի լավ բաշխվածությամբ ։
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Ստեղծագործություններ
Իր ստեղծագործական գործունեության սկզբնական շրջանում նրան համեմատել են թուրք հայտնի գրող Աբդուլհաք Համիդ Թարհանի հետ և անվանել «փոքրիկ Համիդ» (Քյուչյուք Համիդ)։ «Servet-i Fünun» գրականության մեջ Ֆայիքն ունեցել է որոշակի առանձնացված դիրք, սակայն եղել ռոմանտիզմի միակ ներկայացուցիչը։
Աղեր
Կառուցվածք և ֆիզիկական հատկություններ
Աղերի կարևոր հատկությունն է համարվում ջրում լուծվելը։ Ըստ լուծելիության աղերը բաժանվում են լուծելի, քիչ լուծելի և անլուծելի։
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Ստեղծագործություններ
«Գրական հանրագիտարանի» հեղինակների կարծիքով՝ Ֆայիքի ստեղծագործությունների լեզուն ծանր է և խիստ հագեցած արաբական ու պարսկական բառերով։ Շատերի պնդմամբ՝ նա հեռու էր այդ ժամանակվա թուրքական գրական լեզվից։ Չնայած 1932 թվականին կայացած առաջին լեզվաբանական համագումարի ժամանակ նա հանդես էր եկել թուրքերենին ոչ անհրաժեշտ արաբախոսություններից ու պարսկախոսություններից հրաժարվելու օգտին, սակայն փաստացի այդ ուղղությամբ պահպանողական է եղել և պաշտպանել աջ դիրքորոշումը։
Աղեր
Բնության մեջ
Շատ միներալներ՝ աղեր, առաջացնում են հանքային կուտակումներ (օրինակ, հալիտներ NaCl, սիլվինիտներ KCl, ֆտորիդներ CaF2):
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Ստեղծագործություններ
Բանաստեղծություններից զատ գրել է նաև արձակ ստեղծագործություններ, մասնավորապես «Մորս փիլիսոփայությունը»-ը և «Մայրաքաղաքի դարպասների մոտ» պիեսը։
Աղեր
Ստացման եղանակներ
Գոյություն ունի աղերի ստացման տարբեր եղանակներ
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Հիշատակ
2013 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը հայ և թուրք մտավորականներ այցելել են Ստամբուլի Զինջիրլիքույու գերեզմանատուն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու Ֆայիք Ալի Օզանսոյի հիշատակին ։
Աղեր
Ստացման եղանակներ
Բյուրեղահիդրատներ սովորաբար ստանում են աղի բյուրեղացմամբ ջրային միջավայրից, ինչպես նաև հայտնի են աղերի բյուրեղներ, որոնք ստանում են ոչ ջրային միջավայրից (օրինակ CaBr2·3 C2H5OH):
Ֆայիք Ալի Օզանսոյ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրք գրողներ Կատեգորիա:Թուրք արձակագիրներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Երիտթուրքեր Կատեգորիա:Միություն և առաջադիմություն կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Աղեր
Քիմիական հատկություններ
Քիմիական հատկությունները պայմանավորված են նրա մեջ մտնող կատիոնի և անիոնի հատկություններով։
Աղերը փոխազդում են թթուների և հիմքերի հետ, եթե ռեակցիայի արդյունքում առաջանում է նյութ, որը դուրս է գալիս ռեակցիայի միջավայրից (նստվածք, գազ, թույլ էլեկրոլիտ, օրինակ ջուր)
Որոշ աղեր տաքացման դեպքում քայքայվում են
Դիսոցումը ջրային լուծույթներում
Ջրում լուծելիս աղերը մասնակի կամ ամբողջովին դիսոցվում են իոնների։ Եթե աղերի դիսոցումը տեղի է ունենում ամբողջությամբ, այդ դեպքում նրանք լավ էլեկտրոլիտներ են, հակառակ դեպքում՝ թույլ։ Լավ էլեկտրոլիտների օրինակ են ալկալիական մետաղների աղերը, որոնք լուծույթում գոյություն ունեն լուծված իոնների ձևով։ Չնայած նրան, որ թեորեմի համաձայն աղերը դիսոցվում են իոնների, իրականում աղերի մեծամասնության մոտ նկատվում է մասնակի դիսոցում, օրինակ, 0,1 Մ FeCl3-ի լուծույթը պարունակում է միայն 10 % Fe3+ կատիոն, ինչպես նաև 42 % FeCl2+-ի կատիոններ, 40 % FeCl2+-ի կատիոններ, 6 % FeOH2+-ի կատիոններ և 2 %  Fe(OH)2+-ի կատիոններ ։
Աղերի հիդրոլիզ
Որոշ աղեր ջրային լուծույթներում ընդունակ են ենթարկվելու հիդրոլիզի։ Տվյալ ռեակցիան թույլ թթվից (Na2CO3) կամ թույլ հիմքից (CuCl2) կազմված աղերի դեպքում կարող է լինել դարձելի, իսկ թույլ հիմքից ու թույլ թթվից կազմված աղերի դեպքում անդարձելի է (Al2S3):
Կիրառում
Աղերը կիրառվում են ամենուրեք, ինչպես արտադրությունում, այնպես էլ առօրյա կյանքում։
Արմեն Շեկոյան
Արմեն Շեկոյան, հայ ժամանակակից գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։
Կենսագրություն
1974 թվականին Արմեն Շեկոյանը ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Հետագայում 1985 թվականին սովորել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական բարձրագույն դասընթացներում։ Աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, 1976-1990 թվականներին՝ «Ծիծեռնակ» ամսագրում, Գրական ինստիտուտում, «Սովետական գրող» հրատարկչությունում, ՀՀ մշակույթի նախարարությունում։ 1990-1992 թվականներին եղել է «Նաիրի» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր, 1992-1997 թվականներին եղել է Հովհ. Թումանյանի տուն-թանգարանի տնօրենը։
Ստեղծագործական աշխատանք
Արմեն Շեկոյանի ստեղծագործություններին բնորոշ է քաղաքային սլենգի օգտագործումը։
«Հայկական ժամանակ» վեպի հեղինակն է, որը մաս առ մաս տպագրվել է «Առավոտ» օրաթերթի կայքէջում ։
Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են ուկրաիներեն, էստոներեն, ռուսերեն և չեխերեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1953 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ
Խալդայներ
Խալդայներ կամ խալդեր,(Χαλδοι, Χαλδία, Khaldia, ուրարտ. Ḫaliṭu), ցեղ վկայված մ. թ. ա. 1-ին հազարամյակում, պատմական Հայաստանի հյուսիս-արևմտյան մասերում, որից էլ ծագում են Խաղտիք, Խաղտոառիճ տեղանունները։ Ըստ Քսենոփոնի, սակավահող ու աղքատ խալդերը, որոնց չափահաս բոլոր այրերը կրում էին նիզակներ և ճյուղերից հյուսած վահաններ, հաճախ տրվում էին վարձկանության հարևան երկրների, գլխավորապես Պարսից և Հայոց բանակներում։ Այդ ռազմասեր լեռնականները պատեհ առիթներով խուժում էին Հայաստանի սահմանամերձ շրջանները, կողոպտում երկրագործ հայերին և արագորեն ապաստանում լեռների ծերպերին կառուցած իրենց ամրություններում։
Քսենոփոնը Կյուրոպեդիա գրքում վկայում է, որ մ. թ. ա. VI դ. 1-ին կեսին Պարսից զորավար Կյուրոս Աքեմենյանի միջամտությամբ հայերը համաձայնել են օգտվել խալդայների լեռնային արոտավայրերից, իսկ խալդայները՝ հայերի երկրագործական արդյունքներից։
Ինքնություն
Որոշ ուսումնասիրողներ (Լեհման-Հաուպտ, Հ. Մանանդյան և ուրիշներ) առաջարկել են են, որ խալդերը ուրարտացիների մնացորդներն էին, որոնց իբր հայերը մղեցին լեռները։ Այս կարծիքը խիստ քննադատվել է, քանի որ ուրարտական պետության ժամանակ խալդայները հիշատակվում են որպես ուրարտացիներից տարբեր ցեղախումբ Խալիտու անվամբ։ Էնթոնի Բրայերը  համարում է, որ խալդերի անունը կապվածը Խալդի աստծո պաշտամունքի հետ։ Մինչ օրս էլ հալտ ( խալտ ) եզրը օգտագործվում է Թուրքիայի Պոնտոսի շրջանի որոշ լեռնաբնակների նկատմամբ։
Կապը խալյուբների հետ
Մի շարք գիտնականներ կարծիք են հայտնել թե խալիբներ ցեղը նույն խալդերն են ։ Բայց ոչ բոլորն են այն ընդունելի համարել։
Խալդիա թեմը
Բյուզանդական կայսրության վարչատարածքային միավորներից էր Խալդիա թեմը Պոնտոսի շրջանում։ Այն ստեղծվել էր 9-րդ դարում։ Թեմի անունը ծագում էր հին խալդեր ցեղանունից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հին ազգություններ Կատեգորիա:Փոքր Ասիա Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Փոքր Ասիայի հին ժողովուրդներ
Պատարա Կլդեիսի
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1370 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թեթրի Ծղարոյից հեռու է 35 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թեթրի Ծղարոյի շրջան
Էլեոնորա Բլոխ
Էլեոնորա (Լեոնորա) Աբրամովնա Բլոխ (Леонора Абрамівна Блох, ), ուկրաինացի խորհրդային քանդակագործ, նկարիչ, մանկավարժ։
Մարիան Լուպու
Մարիան Լուպու (Marian Lupu, ), մոլդովացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ից մինչև 2012 թվականի մարտի 23-ը Մոլդովայի Հանրապետության նախագահի պաշտոնակատարն էր, 2005 թվականի մարտի 24-ից մինչև 2009 թվականի մայիսի 5-ը և 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ից մինչև 2013 թվականի ապրիլի 25-ը՝ Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահը ։
Էլեոնորա Բլոխ
Կենսագրություն
Էլեոնորա Բլոխը սովորել է «Արվեստների խրախուսման ընկերության» Սանկտ Պետերբուրգի նկարչական դպրոցում՝ Ռոբերտ Բախի մոտ, ապա, 1898-1905 թվականներին՝ Փարիզում, Օգյուստ Ռոդենի արվեստանոցում։ 1912 թվականից աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգում, որտեղ կատարել է մեծ թվով դիմանկարներ՝ իմպրեսիոնիզմին մոտ ոճով։ 1917 թվականից ապրել և աշխատել է Խարկովում։ Դասավանդել է Խարկովի արվեստի տեխնիկումում, այնուհետև Խարկովի արվեստի ինստիտուտում (այժմ՝ Խարկովի դիզայնի և արվեստի պետական ակադեմիա)։ 1935 թվականին արժանացել է պրոֆեսորի կոչման։
Մարիան Լուպու
Կենսագրություն
Մարիան Լուպուն ծնվել է 1966 թվականի հունիսի 20-ին Մոլդովայի ԽՍՀ Բելցի քաղաքում՝ դպրոցական ուսուցիչներ Իլյա Լուպուի և Լարիսա Լուպուի ընտանիքում։ 6 տարեկանում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Քիշնև։
Էլեոնորա Բլոխ
Կենսագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին տարհանվել է Ղազախստան, որտեղ մահացել է 1943 թվականին։
Մարիան Լուպու
Կրթություն
1983 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Քիշնևի թիվ 1 դպրոցը (այժմ՝ Գեորգե Ասակիի անվան տեսական վարժարան)։ 1987 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Քիշնևի պետական համալսարանի տնտեսագիտության և առևտրի ֆակուլտետները։ 1987 թվականից սովորել է Մոսկվայի Ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Սովորել է Գ. Վ. Պլեխանովի և Քիշնևի պետական համալսարանում, որի ավարտին՝ 1991 թվականին, ստացել է տնտեսագիտության թեկնածուի կոչում։
Էլեոնորա Բլոխ
Կենսագրություն
Լեոնորա Բլոխը եղել է Ուկրաինայի հեղափոխական արվեստի ասոցիացիայի և Գեղարվեստի արրտադրամասի (միավորման), Արվեստների խրախուսման հրեական ընկերության, Քանդակագործ-նկարիչների միության անդամ և մասնակից։ 1910 թվականից մասնակցել է տարբեր ցուցահանդեսների։ 1927 թվականին մասնակցել է Ուկրաինայի հեղափոխական արվեստի ասոցիացիայի (ՈՒՀԱԱ) առաջին համաուկրաինական ցուցահանդեսին։
Մարիան Լուպու
Գործունեություն
1980-1988 թվականներին ԼԵՀԿՄ, իսկ 1988-1991 թվականներին՝ ԽՄԿԿ անդամ էր, 1991 թվականից աշխատել է էկոնոմիկայի նախարարության արտաքին տնտեսական կապերի դեպարտամենտում նախ՝ գլխավոր մասնագետի, ապա բաժնի վարիչի, վարչության պետի, իսկ 1997 թվականից՝ դեպարտամենտի տնօրենի պաշտոնում։ 1992-2000 թվականներին նա «TACIS-Moldova» ծրագրի գործադիր տնօրենն էր։
Էլեոնորա Բլոխ
Ստեղծագործություն
Բլոխի վաղ շրջանի ստեղծագործությունները վկայում են ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի ազդեցության մասին։ Ժամանակի ընթացքում նրա ստեղծագործությունները նշանավորվել են իմպրեսիոնիզմից աստիճանական հեռացումով և դեպի ռեալիզմ մերձեցմամբ։ Նա սկսել է ավելի հաճախակի դիմել սոցիալական նշանակալի թեմաների։
Մարիան Լուպու
Գործունեություն
1994 թվականին մակրոէկոնոմիկայի մասնագիտացված դասընթացներ է անցել Արժույթի միջազգային հիմնադրամի Վաշինգտոնի ինստիտուտում, իսկ 1996 թվականին՝ միջազգային առևտրի դասընթացներ Ժնևի Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության ինստիտուտում։
Էլեոնորա Բլոխ
Ստեղծագործություն
Մասնակցել է մոնումենտալ քարոզչության ծրագրի իրականացմանը։ Էլեոնորա Բլոխի ստեղծագործությունները՝ Բլոխը 1967 թվականին Կիևում ուկրաիներեն լույս տեսած «Այսպես էր սովորեցնում Ռոդենը» հուշագրությունների գրքի հեղինակն է ։
Մարիան Լուպու
Գործունեություն
2001 թվականի մայիսի 24-ից Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ էր և նախարարության արտաքին տնտեսական կապերի ու առևտրի դեպարտամենտների գործունեության համակարգող, 2003 թվականի օգոստոսի 5-ից՝ էկոնոմիկայի նախարար։
Էլեոնորա Բլոխ
Մանկավարժական գործունեություն
Խարկովի գեղարվեստի ուսումնական հաստատություններում որպես մանկավարժ աշխատելու ընթացքում Բլոխը դաստիարակել է բազմաթիվ տաղանդավոր նկարիչների և քանդակագործների, որոնց թվում են՝ Վասիլի Ահիբալովը, Ֆ.Մ.Բոնդարը, Օլգա Կուդրյավցևան և ուրիշներ։
Մարիան Լուպու
Գործունեություն
2005 թվականի մարտի 6-ին Մոլդովայի Հանրապետության կոմունիստական կուսակցության ցուցակով ընտրվել է խորհրդարանի պատգամավորի, իսկ 2005 թվականի մարտի 24-ին՝ խորհրդարանի նախագահի պաշտոնում։
Էլեոնորա Բլոխ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ
Մարիան Լուպու
Գործունեություն
2009 թվականի հունիսի 10-ին դուրս է եկել ՄՀԿԿ-ից։ Ավելի վաղ՝ 2007 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, Վլադիմիր Ֆիլատը հայտարարել էր, որ Մարիան Լուպուն մտադիր էր դուրս գալ ՄՀԿԿ-ից՝ լինելով խորհրդարանի նախագահ։ Լուպուն միացել է Մոլդովայի դեմոկրատական կուսակցությանը և գլխավորել այն։
2010 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Մարիան Լուպուն կրկին ընտրվել է Մոլդովայի խորհրդարանի պատգամավոր։ Մեկ ամսվա ընթացքում կուսակցությունը նրա ղեկավարությամբ բանակցություններ է վարել ՄԴԿԿ-ի, ՄԼԴԿ-ի և ԼԿ-ի հետ։ «Մեր Մոլդովան» դաշինքը չի հաղթահարել 4 տոկոսանոց շեմը։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ստորագրվել է «հանուն եվրոպական ինտեգրման 2» դաշինքի ստեղծման մասին համաձայնագիրը։ Նույն օրը Մարիան Լուպուն խորհրդարանի նախագահ է ընտրվել ՄԼԴԿ-ից, ՄԴԿ-ից և ԼԿ-ից 59 պատգամավորների ձայներով և զբաղեցրել Մոլդովայի նախագահի պաշտոնը։
2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ի նախագահական ընտրություններում Մարիան Լուպուն դարձել է ԵԻԴ-ի թեկնածու, սակայն ստացել է միայն ԵԻԴ-ի 58 պատգամավորների աջակցությունը։ Սոցիալիստ 3 պատգամավորներ՝ Իգոր Դոդոնի գլխավորությամբ, դեմ են քվեարկել, ևս մեկ քվեաթերթիկ անվավեր է ճանաչվել։ Քվեարկության ժամանակ իշխող դաշինքի պատգամավորներն ու սոցիալիստ պատգամավորներն իրենց քվեաթերթիկները ցույց են տվել լրագրողներին նախքան դրանք քվեատուփի մեջ գցելը։ Պատգամավոր Միխայ Գոդյան, որը մասնակցել է քվեարկությանը, սակայն ցույց չի տվել իր քվեաթերթիկը, ավելի ուշ Սահմանադրական դատարան հարցում է ուղարկել դեկտեմբերի 16-ի նախագահական ընտրությունները չեղյալ հայտարարելու մասին՝ պատգամավորների կողմից քվեաթերթիկների ցուցադրման անօրինականության հիմքով ։ Մոլդովայի Սահմանադրական դատարանը չեղյալ է հայտարարել դեկտեմբերի 16-ին կայացած նախագահական ընտրությունների արդյունքները, ինչպես նաև խորհրդարանի որոշումը՝ ընտրությունների երկրորդ փուլի ամսաթիվը 2012 թվականի հունվարի 15-ին նշանակելու մասին ։
2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Մարիան Լուպուն հայտարարել է, որ չի առաջադրվի երկրի նախագահի պաշտոնում՝ խորհրդարանում ներկայացված կուսակցություններին կոչ անելով նախագահի պաշտոնի համար փնտրել այլ թեկնածուներ ։
2013 թվականի ապրիլի 25-ին խորհրդարանի նախագահ Մարիան Լուպուն պաշտոնանկ է արել կոմունիստական, լիբերալ-դեմոկրատական և սոցիալիստական կուսակցությունների 76 պատգամավորների՝ լիբերալ-բարենորոգիչ կուսակցության որոշ «բարենորոգիչ» ու անկախ պատգամավորների ձայներով ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին դեմոկրատական կուսակցությունը Մարիան Լուպուին որպես թեկնածու առաջադրել է նախագահական ընտրություններում ։
2012-2017 թվականներին Սոցինտերնի նախագահի տեղակալն էր։ 2015-2017 թվականներին Եվրոպայի սոցիալիստական կուսակցության նախագահության և խորհրդի ասոցացված անդամ էր։ 2017-2018 թվականներին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում Մոլդովայի Հանրապետության խորհրդարանի պատվիրակության ղեկավարն էր, ինչպես նաև ԵՄ-ի հետ Արևելյան գործընկերության խորհրդարանական վեհաժողովի համանախագահը։
2019 թվականի փետրվարից Մոլդովայի Հանրապետության Հաշվիչ պալատի նախագահն է։
Լեզուներ
Տիրապետում է ֆրանսերենին, անգլերենին և ռուսերենին ։
Անձնական կյանք
Կինը Վիկտորիա Լուպուն է։ Ունեն դուստր՝ Ալեքսանդրա Լուպուն, որը ծնվել է 1995 թվականին, և որդի՝ Քրիստիան Լուպուն, որը ծնվել է 1997 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի նախագահներ Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդարանի նախագահներ Կատեգորիա:Մոլդովացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Մոլդովացի պետական գործիչներ
Ժողովածու (2588)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ռուբեն Գրիգորյան (ջութակահար)
Ռուբեն Լևոնի Գրիգորյան, հայ ջութակահար, կոմպոզիտոր, դիրիժոր։
Կենսագրություն
Երաժշտական կրթությունն ստացել է Թեհրանի կոնսերվատորիայում (ջութակի դասարան), Փարիզի Նորմալ երաժշտական դպրոցում (Ա․ Տոնեգերի կոմպոզիցիայի դասարան) և կոնսերվատորիայում (դիրիժորություն)։ 1946-1951 թվականներին դասավանդել է Թեհրանի կոնսերվատորիայում (ջութակ), 1948-1951 թվականներին՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր և կոնսերվատորիայի տնօրեն։ 1952 թվականից բնակվել է Բոստոնում։
Կազմել է Կոմիտասի անվան կվարտետ, ղեկավարել (1955 թվականից) տեղի «Կոմիտասյան երգչախմբային ընկերությունը», կազմակերպում և ղեկավարում է (1952 թվականից) հայ սիմֆոնիկ երաժշտության համերգներ՝ ընդգրկելով հայ կոմպոզիտորների տարբեր ժանրերի երկեր։ Ստեղծագործություններից են՝ «Հայկական ռեքվիեմ»-ը, «Նաիրի», «Տատրագոմի հարսը» սիմֆոնիկ պոեմները, իրանական սյուիտը, լարային կվարտետներ, սիմֆոնիա, «Շողոքորթը» օպերետը։ Կատարել է հայկական ժողովրդական երգերի և միջնադարյան տաղերի մշակումներ, հավաքել և հրապարակել է իրանական ժողովրդական երգեր։ 1970 և 1972 թվականներին համերգներ է տվել Երևանում։
Կատեգորիա:Ամերիկահայ ջութակահարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Իրանահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Իրանահայ դիրիժորներ‎
Աստերոիդների ցանկ (22201-22300)
Աստերոիդների ցանկ (22101-22200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (22301-22400)
Գրիգոր Խալդարյան
Գրիգոր Խոջամալի Խալդարյան (անհայտ - 1787), հրատարակիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր։
Ծնվել է Նոր Ջուղայից Հնդկաստան գաղթած վաճառականի ընտանիքում։ 1770 թվականին մեկնել է Լոնդոն, ուր մնացել է 10 տարի և փորձել իրականացնել հայկական տպարան հիմնելու և գրքեր հրատարակելու իր երազանքը։ Ձուլել տալով հայերեն տառեր՝ 1780 թվականին անգլերեն մի տպարանում հրատարակել է «Դաւանութիւն հաւատոյ» գիրքը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Պետերբուրգ և 1781 թվականին լույս ընծայել Ռուսաստանում առաջին հայերեն գիրքը՝ «Այբբենարան»-ը։ Հետագա տարիներին հրատարակել է ևս 10 գիրք։ «Պատմութիւն ս. գրոց» (1785) և «Գիրք, որ կոչի վէմ գայթակղութեան» (1786) գրքերի վերջին էջերում զետեղված են նրա թարգմանած «Յաղագս իրաւանց» և «Յաղագս նախանձաւորութեան» բարոյախոսական գրվածքները։ Նրան է պատկանում Ներսես Շնորհալու «Հաւատով խոստովանիմ» աղոթքի ռուսերեն թարգմանությունը։ Կազմել է «Գիրք որ կոչի շաւիղ լեզուագիտութեան» հայ-ռուսերեն համառոտ բառարանը, որը լույս է տեսել մահվանից հետո (1788)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայ տպագրիչներ Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Սարալա (գյուղ, Օրջոնիկիձեևսկի շրջան)
Սարալա (Сарала), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Օրջոնիկիձեևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Օրջոնիկիձեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Էմին Խաչատրյան
Էմին Լևոնի Խաչատրյան, հայ կոմպոզիտոր, դիրիժոր։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1975)։
Արամ Խաչատրյանի եղբորորդին։
Կենսագրություն
1954 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի դաշնամուրի, 1958 թվականին՝ դիրիժորության բաժինները։ 1957-1959 թվականներին եղել է Մոսկվայի մարզային սիմֆոնիկ նվագախմբի, 1962-1966 թվականներին՝ Մեծ թատրոնի դիրիժոր, 1959 թվականից՝ ԽՍՀՄ պետկինոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր (1966-1976 թվականներին և 1986-1990 թվականներին՝ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր), 1986-1988 թվականներին և 1990-1991 թվականներին՝ ՀՀ հեռուստառադիոպետկոմի սիմֆոնիկ, 1991 թվականից՝ Երևանի կամերային նվագախմբերի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։ 1972-1974 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական մանկավարժական ինստիտուտում, 1990 թվականից՝ Երևանի կոնսերվատորիայում։
Համերգներով հանդես է եկել ԱՊՀ քաղաքներում և արտասահմանում, բեմադրություններ իրականացրել Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի օպերային թատրոններում ։ Եղել է Թեհրան-43 ֆիլմի դիրիժորը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոսկվայի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Մոնրեալ Կանադիենս
«Մոնրեալ Կանադիենս» (անգլերեն՝ The Montreal Canadiens, ֆրանսերեն՝ Les Canadiens de Montréal), պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ՝ հիմնված Կանադայի Քվեբեկ նահանգի վարչական կենտրոն՝ Մոնրեալում։ Ակումբն հանդես է գալիս Հոկեյի Ազգային Լիգայի (ՀԱԼ) արևելյան կոնֆերենցիայի հյուսիսարևելյան դիվիզիայում։ Ակումբը պաշտոնապես ճանաչվում է իբրև le Club de hockey Canadien («լե Կլաբ դե հոկեյ Կանադիեն») ։
Ակումբն հայտնի է նաև այլ ֆրանսերեն անվանումներով, ինչպիսիք են՝ Les Canadiens «Լե Կանադիենս», Le Bleu-Blanc-et-Rouge («Լե Բլե-Բլան-է-Ռուժ»), La Sainte-Flanelle («Լա Սենտ-Ֆլանել») , Le Tricolore («Լե Տրիկոլոր»), Les Glorieux («Լե Գլորիո»), Les Habitants («Լե Հաբիտանտ») և Le Grand Club («Լե Գրանդ Կլաբ»)։ Անգլերենում, խմբի գլխավոր մականունը Habs («Հաբս») է, ինչ որ կրճատում է "Les Habitants"-ի («Լե Հաբիտանտ»).
Հիմնված 1909 թվականին, «Մոնրեալ Կանադիենսը» ամենահին պրոֆեսիոնալ հոկեյի խումբն է և միակ ակումբը լիգայում, որ ավելի հին է քան հենց լիգան։ «Կանադիենսը» նաև ամենահին հյուսիսամերիկյան սպորտային ակումբներից մեկն է։ Համարվում է «Սկզբնական Վեց» կոչվող խմբերից, ինչը նկարագրություն է, որն օգտագործվում է ՀԱԼ-ի այն ակումբների համար, որոնք լիգայի մաս են կազմել 1942 թվականից մինչև 1967-ի ընդարձակումը։ «Քեբեկ Նորդիքի» անկումից հետո (1995), «Կանադիենսը» միակ ՀԱԼ-ի խումբն է Քեբեկում։ Վերջին անգամ ակումբը հաղթել է Սթենլիի գավաթը 1993 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ՝ ակումբը հաղթել է Սթենլիի գավաթը 24 անգամ (առաջին գավաթը 1916 թվականի ներառյալ, ՀԱԼ-ի հիմնումից առաջ)՝ ամենաշատը լիգայում։ 2010 թվականից հաշված, ակումբը շահել է բոլոր Սթենլիի գավաթի առաջնությունների 25%-ը, որի շնորհիվ համարվում է Հյուսիսային Ամերիկայի չորս գլխավոր սպորտային լիգաների (NHL, NFL, NBA և MLB) ամենահաջող պրոֆեսիոնալ սպորտային ակումբներից մեկը։ Ցուցակը գլխավորում են Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Բոստոն Սելտիքսը» (28%) և Բեյսբոլի բարձրագույն լիգայի «Նյու Յորք Յանկիսը» (25%)։
1996 թվականից ի վեր, «Կանադիենսը» տան խաղերն անցկացնում է «Բելլ կենտրոնում», որը մինչև 2003 թվականը կոչվել է «Մոլսոն կենտրոն» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոնրեալ Կանադիենս
(5785) Ֆուլտոն
(5785) Ֆուլտոն (Fulton), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի մարտի 17-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,586516 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3015 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8715 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1519,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236936 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (202901-203000)
Աստերոիդների ցանկ (202801-202900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (203001-203100)
Դիլան Վերին
Դիլան Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
17 (ալբոմ, Ռիկի Մարտին)
Չարտերում հայտնվելը
Ոչ մի երգը չի գովազդել ալբոմը, և նրա մեջ չեն մտել նոր երգեր։ Հիմնականում ալբոմը ներառում է իսպաներեն երգեր։
«17»-ը հասել է իր փառքի գագաթնակետին Արգենտինայի և Մեքսիկայի թոփ-10-երում, իսկ Իսպանիայում հասել է 16-րդ, Հունաստանում՝ 19-րդ և ԱՄՆ-ի Top Latin Albums-ի 21-րդ հորիզոնականներին։
Կուդռուկյուլա
Կուդռուկյուլա (Kudruküla), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Վայվառա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 79 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Վայվառա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալպերկատա
Ալպերկատա (Alpercata), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Վալի դու Ռիու Դոսի գավառի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 7124 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 167,349 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 42,6 մարդ/կմ2։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Գվադալկիվիր
Գվադալկիվիր (Guadalquivir, Bætis), գետ Իսպանիայի հարավում։ Սկիզբ է առնում Անդալուզյան լեռների հյուսիսից, հոսում Անդալուզյան դաշտավայրով, թափվում է Ատլանտյան օվկիանոսի Կադիսի ծոցը՝ առաջացնելով էստուրիա։ Երկարությունը 500 կմ է, ստորին հոսանքում նավարկելի է։ Գվադալկիվիրի ափին են Կորդովա, Սևիլյա քաղաքները։
Անվանումը (իսպաներեն՝ Guadalquivir [gwadalkiβ̞iɾ]) ունի արաբական ծագում. արաբերեն Վադի էլ Քեբիր (բառացի՝ «մեծ գետ») անվանման ձևափոխությունն է ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի գետեր Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ավազանի գետեր
Վիկ Բագրատունի
Կենսագրություն
Վահագն Բագրատունին ծնվել է 1990 թվականի հուլիսի 24-ին, Երևանում ։ Պապը դերասան, բեմադրիչ Վահագն Բագրատունին է ։
Վիկը 1992 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Գերմանիայի Շտուտգարտ քաղաք։ 5 տարեկանից խաղացել և երգել է Շտուտգարտի պետական օպերայում։ 1997-2010 թվականներին ուսում է ստացել Շտուտգարտի տեղի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտելուց հետո՝ 2011-2013 թվականներին ուսումը շարունակել է Նյու Յորքի Լի Ստրասբերգի թատրոնի և կինոյի ինստիտուտում, իսկ 2011-2014 թվականներին՝ Դերասանների բարձրագույն դասընթացներում։
Վիկը Նյու Յորքում խաղացել է թատրոնում և վավերագրական ֆիլմում, ամերիկյան դերասաններ Ուիլիամ Հարթի, Շիրլի Մքլեյնի, Դևիդ Հենրիի և այլ դերասանների հետ։ 2013 թվականին խաղացել է «Ընդհատակյա կայսրություն» ամերիկյան հեռուստասերիալում։ 2014 թվականին. տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ շարունակում է դերասանական գործունեությունը։ 2013 թվականին նկարահանվել է «Հետախույզ, 2014 թվականին՝ «Սպասել գնացքին», «Նախընտրելի գործեր», 2015 թվականին՝ «Ծածկի տակ», «Գրանիտե տղամարդը», 2016 թվականին «Փլուզում» և այլ ֆիլմերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատրոնի հայ դերասաններ
Անո-Տրեբինովկա
Անո-Տրեբինովկա (Ганно-Требинівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ուստինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Անո-Տրեբինովկա գյուղում բնակվում էր 582 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ուստինովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կամենկա (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)
Կամենկա (Каменка, Каменка), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 557 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրենաժ
Գրենաժ (grainage, graine — սերմ), հատուկ ձեռնարկություններում (տոհմային շերամապահական կայան, գրենայի գործարան) թթենու և կաղնու շերամորդի թիթեռներից առողջ ու կենսունակ գրենայի ստացում։ Գրենաժի հիմնական խնդիրը հիվանդություններից (գլխավորապես պեբրինայից) զերծ գրենա ստանալն է։ Հայտնի են գրենայի արտադրության ցելյուլային և արդյունաբերական եղանակները։ Ցելյուլային եղանակի էությունն այն է, որ բոժոժներից դուրս եկած առողջ էգերին մեկուսացնում են թղթե տոպրակների մեջ, թիթեռնիկները ստուգվում են, հիվանդներին իրենց գրենայի հետ ոչնչացնում են, իսկ առողջներին՝ խմբավորում, լվանում, տեղավորում թղթե տոպրակներում, կշռում և կազմում, այսպես կոչված, գրենայի տուփեր։ Արդյունաբերական եղանակի դեպքում էգերին տեղավորում են հատուկ սավանների վրա և ստանում գրենա։ Պատրաստվող գրենայի հիմնական զանգվածը պետք է լինի հիբրիդային։ Մաքրացեղերի գրենան ծառայում է հիբրիդների պատրաստման համար։
Զարագացած շերամապահություն ունեցեղ երկրներում տոհմային գրենան ստանում են ցելյուլային եղանակով։
Հայաստանում 1976 թվականի դրությամբ եղել է գրենայի երկու գործարան և մեկ շերամապահական կայան։
Կատեգորիա:Շերամապահություն
Ֆելիքս Աբրահամյան
Ֆելիքս Աբրահամյան (Felix Aprahamian, ), հայ գրող, համերգային կազմակերպիչ, հրատարակչի խորհրդական, երիտասարդ երաժիշտների աջակից։ Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ նուագախմբի դիրիժոր։ «Սանդեյ թայմս» շաբաթաթերթի երաժշտական քննադատը 41 տարի։ Ֆրանսիական դասական և ժամանակակից երաժշտության ամենաաշխույժ տարածողը Մեծ Բրիտանիայում ։
Կենսագրություն
Ֆելիքս Աբրահամյանը ծնվել է Լոնդոնում։ Ծննդյան անունն էր Աբրահամ Ֆելիքս Պարթև Աբրահամյան։ Հոր ազգանունը Հովհաննիսյան էր, որը նա հետագայում դարձրել է Աբրահամյան։ Հայրը եղել է գորգավաճառ, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Նա ծնվել է Բուրսայում, մոր հայրը Ամերիկյան ավետարանչական (բողոքական) եկեղեցու հովիվ էր Կ. Պոլսում, որտեղ էլ Ավետիս Աբրահամյանի հետ պսակել է դստերը։ Մայրը խնամել է երեք զավակներին՝ Ֆելիքսին, Ֆլորանսին և Ֆրենսիսին։ Ֆրենսիս Աբրահամյանը (1917-1991) հետագայում դարձել է ֆիզիկոս, Բրիտանական բաց համալսարանի երկարամյա դասախոս։ Նրա կիսանդրին հետմահու տեղադրված է այդ համալսարանի բակում ։
Ֆելիքս Աբրահամյանի խոստովանությամբ՝ երաժշտության նկատմամբ ունեցած իր սերը դպրոցական կրթության ձախողման պատճառ է եղել։ Աբրահամյանը երաժշտության, գրականության և մյուս արվեստներում եղել է ինքնուս։ Բայց քանի որ ունեցել է բացառիկ ընդունակություններ, 17-ամյա Ֆելիքս Աբրահամյանը դարձել է Երգեհոնային երաժշտության ընկերակցության քարտուղարի օգնական՝ հետագայում դառնալով ստեղնաշարային գործիքների բարձրակարգ կատարող ։
1933 թվականին իր երկու ընկերների հետ գնացել է Ֆրանսիա, այնտեղ այցելել տարեց կոմպոզիտորներ Ֆրեդերիկ Դիլիուսին և Շառլ-Մարի Վիդորին։ Տարիներ անց Աբրահամյանը դարձել է Դիլիուսի ժառանգությամբ զբաղվող ընկերության խորհրդատուն, այնուհետև՝ նախագահը ։
1935 թվականին Ֆելիքս Աբրահամյանը ստանձնել է Երգեհոնային երաժշտության ընկերության քարտուղարի պաշտոնը։ Նույն թվականին «Երաժշտության ժամանակներ» պարբերականում տպագրվել է նրա առաջին հոդվածը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա եղել է Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժորը։ 1946 թվականին նա դարձել է «Միացյալ երաժշտական հրատարակիչների» խորհրդատուն, իսկ 1948 թվականից սկսել է աշխատել «Սանդեյ թայմս» շաբաթաթերթում որպես երաժշտական քննադատ։ Այդ պաշտոնում նա ծառայել է 41 տարի ։
Ֆելիքս Աբրահամյանի լավ բնավորության շնորհիվ նրա հետ մտերիմ են եղել կոմպոզիտորներ Բենջամեն Բրիտտենը, Ուիլյամ Ուոլթոնը, Մայքլ Թիփեթը, դիրիժորներ Թոմաս Բիչեմը, Վիկտոր դե Սաբատան, Ռոժե Դեզորմիերը, Էռնեստ Անսերմեն, Շառլ Մյունշը, երգչուհի Մագի Թեյթը, թավջութակահար Պիեռ Ֆուռնիեն, դաշնակահար Մոնիկ Հաասը, ուրիշներ։ Բրիտանացի հայտնի դիմանկարիչ Ջյուն Մենդոզան կերտել է Աբրահամյանի դիմապատկերը ։
Ֆելիքս Աբրահամյանը միակ երաժշտական քննադատն էր, որ Անգլիայի Թագավորական ֆիլհարմոնիկ ընկերակցության պատվավոր անդամ էր (1994 թվականից)։ Նա կարևորագույն դեր է կատարել 20-րդ դարի երգեհոնային երաժշտության մեջ։ Նրա շնորհիվ երգեհոններ են տեղադրվել Մեծ Բրիտանիայի տարբեր համերգասրահներում, տեղի են ունեցել երգեհոնային երաժշտության համերգներ։ 1982 թվականին երգեհոն է տեղադրվել նաև նրա տանը։ Դա ներշնչանքի աղբյուր է դարձել նրա հովանավորյալի՝ կույր երգեհոնահար և կոմպոզիտոր Դեյվիդ Լիդլի համար, որը Աբրահամյանի կյանքից հեռանալուց հետո, որպես հարգանքի նշան, սկսել է գրվել Դեյվիդ Աբրահամյան Լիդլ ։
Կյանքի վերջին տարիներին Ֆելիքս Աբրահամյանը կորցրել է լսողությունը։ Նա մահացել է 90 տարեկան հասակում ։
Աբրահամյանի ժառանգությունը հետազոտվում է և բարձր գնահատվում։ Երաժշտագետ Նայջել Սայմոնի հեղինակությամբ լույս է տեսել Աբրահամյանի արխիվների վրա հիմնված մի քանի գիրք։ 2015 թվականին Լյուիս և Սյուզան Ֆորմանները տպագրել են «Ֆելիքս Աբրահամյան. օրագրեր և ընտիր գրություններ» փաստագրական գիրքը ։
Ժողովածու (2200)
Ժողովածու (2200), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2200 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1759 թվականին Թոխատում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,7x15,7 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 236 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 164բ, 216ա, թարգմանչի՝ 11բ (1380 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Հայ փիլիսոփայություն
Հայ փիլիսոփայություն, Հին Հայաստանում առաջացած և մինչև մեր օրերը զարգացող փիլիսոփայական հայացքների, ուսմունքների, դպրոցների ամբողջություն։
Փիլիսոփայական մտածողության սաղմեր եղել են դեռևս հին հայերի և այն ժողովուրդների դիցաբանական պատկերացումներում, որոնք որոշակի զարգացում են ապրել նախնադարյան համայնական հասարակության ծաղկման, ապա նաև դասակարգային հասարակության ձևավորման շրջանում։ Հետագայում հին հայկական կրոնի և փիլիսոփայական մտքի վրա ներգործել են մի կողմից զրադաշտականությունը, մյուս կողմից՝ հին հույների դիցաբանությունը։ Չորս տարրերի (հուր, օդ, ջուր, հող) աստվածացումը, բնության ուժերի անձնավորումն արտացոլել են տոհմային համայնական դարաշրջանի, հետագայում նաև վաղ ստրկատիրական հասարակության մարդկանց տիեզերածնական, գոյաբանական, ինչպես նաև բարոյագիտական և սոցիալական հայացքները։
Փիլիսոփայության ձևավորումը
Միլեթյան մատերիալիստական դպրոց։ Ձևավորվել է Միլեթ քաղաքում ժամանակակից Մալաթիա, մ․թ․ա․ 6-րդ դարում։ Հանդիսացել է կրոնա-առասպելական մտածողության հակընդեմը, Միլեթյան դպրոցի հիմնադիրն է Թալեսը, շարունակողներն են Անաքսիմանդրոսը, Անաքսիմենեսը։ Բնության նախահիմք էին համարում որևէ կոնկրետ նյութական ջուր, կրակ ապեյրոն, օդ, իսկ որակական բազմազանությունը այդ նախահիմքի տարբեր դրսևորումներն են։
Մ.թ.ա. 4-րդից առաջին դարերում արդեն սաղմնավորվել է նաև աշխարհիկ փիլիսոփայական միտքը։ Տիգրան Բ Մեծի ու նրա որդի Արտավազդ Բ թագավորի օրոք Տիգրանակերտ և Արտաշատ մայրաքաղաքները դարձել են հոգևոր մշակույթի կենտրոններ։ Ինչպես վկայում է Պլուտարքոսը, Արտավազդ Բ-ի ողբերգություններում և ճառերում արտացոլվել են ստոիկության բարոյագիտական գաղափարները, իսկ արմավիրյան արձանագրություններում (հունարեն)՝ ստրկատիրական հասարակության բարոյագիտական նորմերը։ Պահպանված սակավաթիվ աղբյուրներից հայտնի է, որ հելլենիստական Հայաստանում մեծ հետաքրքրություն կար փիլիսոփայության հանդեպ, հայոց թագավորների արքունիքներում ապրել և ստեղծագործել են բազմաթիվ, այդ թվում՝ օտարազգի (Մեթրոդորոս Սկեպսացի, Ամփիկրատես Աթենացի և ուրիշներ) գիտնականներ և փիլիսոփաներ։ Հայազգի շատ մտածողներ փորձառություն և ճանաչում են ձեռք բերել ժամանակի նշանավոր գիտակրթական կենտրոններում։ Արևմուտքում մեծ հռչակ է վայելել հռետոր, փիլիսոփա, մանկավարժ հայազգի Տիրան Հայկազնը (Տիրանիոն)՝ նշանավոր հռետոր ու փիլիսոփա Կիկերոնի մտերիմը և օգնականը, աշխարհագետ Ստրաբոնի ուսուցիչը։
Փիլիսոփայությունը հելլենիզմի դարաշրջանում
Ուշ հելլենականության շրջանում Հայաստանում տարածվել են արիստոտելականների, ստոիկների, էպիկուրականների և նորպլատոնականների ուսմունքները։ Այս շրջանում մեծ էր Պարույր Հայկազնի (Պրոերեսիոս, IV դար) համբավը, որի արձանները կանգնեցվել են Հռոմում և Աթենքում՝ նրա կենդանության օրոք։ Պարույր Հայկազնը աշակերտել է նշանավոր հռետոր Հուլիանոսին, վերջինիս մահվանից հետո շարունակել նրա գիտակրթական գործը, իսկ նրան աշակերտել են կայսր Հուլիանոս Ուրացողը, «կապադովկյան հայրերից»՝ Բարսեղ Կեսարացին, Գրիգոր Նազիանզացին և ուրիշներ։
Փիլիսոփայությունը V-VI դարում
Հելլենիզմի դարաշրջանում ձևավորված փիլիսոփայական ավանդույթները կարևոր դեր են խաղացել V դարում ագգային փիլիսոփայության զարգացման մեջ։ Փիլիսոփայության զարգացման հաջորդ փուլը Հայաստանում կապված է ավատատիրական հարաբերությունների ձևավորման և քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն հռչակելու (301) հետ։ Գրերի գյուտը և դրան հաջորդած հոգևոր մշակույթի ծաղկումը կարևոր ազդեցություն են ունեցել բուն փիլիսոփայական գիտության ձևավորման ընթացքի վրա։ V-VI դարերում ստեղծվել է փիլիսոփայության ինքնուրույն և թարգմանական հարուստ գրականություն։ 5-րդ դարի 1-ին կեսին փիլիսոփայության առաջատար ուղղություն է դարձել հայրաբանությունը կամ քրիստոնեության ջատագովությունը, որի հիմնադիրը Մեսրոպ Մաշտոցն է, իսկ երևելի ներկայացուցիչներից էին Եզնիկ Կողբացին, Եղիշեն, Հովհան Մայրավանեցին, Հովհաննես Օձնեցին, Ստեփանոս Սյունեցին և ուրիշներ։ Մաշտոցը, Սահակ Պարթևը և նրանց աշակերտները հայերեն են թարգմանել Աստվածաշունչը, Բարսեղ Կեսարացու, Հովհան Ոսկեբերանի, Գրիգոր Նազիանզացու, Գրիգոր Նյուսացու, Եփրեմ Ասորու երկերը և քրիստոնեական գրականության այլ նշանավոր հուշարձաններ։
Քրիստոնեական փիլիսոփայությունը
Քրիստոնեության՝ երկիր մուտք գործելուն զուգահեռ սուր պայքար է մղվել հեթանոսական և քրիստոնեական գաղափարախոսությունների միջև։ Այդուհանդերձ, հելլենիզմի գիտության և դաստիարակության համակարգի ավանդույթները գոյատևել են, բազմաթիվ եկեղեցական գործիչներ հունական կրթություն են ստացել Անտիոքի, Կեսարիայի, Եդեսիայի, Աթենքի հռետորական և քերականական դպրոցներում։ Հայ քրիստոնեական ջատագովական մտքի ձևավորման վրա ուժեղ ազդեցություն են ունեցել հունալեզու ջատագովությունը և հայրաբանությունը, հատկապես «կապադովկյան հայրերի» կրոնափիլիսոփայական ժառանգությունը։ Գաղափարական միտվածությամբ և հարցադրումներով հայ քրիստոնեական ջատագովական փիլիսփայությունը շատ ընդհանրություններ ուներ թե՝ հունալեզու և թե՝ լատինալեզու ջատագովական մտքի հետ, բայց եղել են նաև որոշ առանձնահատկություններ (հայրենասիրություն, ազգային ինքնագիտակցության զարթոնք և ազգային-ազատագրական շարժումների ծավալում), որոնք էլ պայմանավորել են նախ և առաջ Հայաստանում քրիստոնեության հաստատումը։ Հայ ջատագովները մտահոգված էին ոչ միայն քրիստոնեական կրոնի պաշտպանությամբ, այլև այդ վարդապետության գաղափարներն ազգի, հայրենիքի և ազգային ինքնության պահպանմանը ծառայեցնելու խնդրով։ Մերժելով հեթանոսական փիլիսոփայության ելակետային սկզբունքները՝ հայ ջատագովները մշակել են քրիստոնեության ոգուն համապատասխանող գոյաբանական, իմացաբանական, բարոյագիտական և մարդաբանականՔննադատելով անտիկ փիլիսոփաների դուալիստական, նյութապաշտական և արարչագործությունը մերժող տեսությունները՝ նրանք հիմնավորել են միաստվածության գաղափարը։ Միլեթյան դպրոցի ուսմունքին V դարից սկսած անդրադարձել են հայ մտածողները, շեշտելով նյութական սուբստանցի մշտական գոյության մասին դրույթը, որը կրոնա-իդեալիստական դիրքերից քննադատել են Եղիշեն, Հովհաննես Իմաստասերը, Հովհաննես Երզնկացին, Հովհան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթևացին և ուրիշներ։
Հայ ջատագովները ձգտել են հեթանոսական գիտությունը և փիլիսոփայությունը «քրիստոնեացնել», հարմարեցնել քրիստոնեական վարդապետության ոգուն։ Այս իմաստով նրանք չեն հակադրել հավատը և բանականությունը, աստվածաբանությունը և փիլիսոփայությունը։ 5-րդ դարի 2-րդ կեսին Հայաստանում սկսվել է փիլիսոփայության աշխարհիկ գիտական ուղղության ձևավորումը, որին մեծապես նպաստել է հունական դպրոցը։
Փիլիսոփայական երկերի նշանավոր թարգմանությունները
450-720 թվականներին հայերեն են թարգմանվել Փիլոն Ալեքսանդրացու 15 երկերը, Դիոնիսիոս Թրակացու («Քերականություն»), Թեոն Ալեքսանդրացու («Ճարտասանական վարժություններ»), Պլատոնի («Սոկրատեսի պաշտպանությունը», «Թիմեոս», «Մինոս», «Ծվտիփրոնես», «Օրենքներ»), Արիստոտելի («Կատեգորիաներ», «Մեկնության մասին», «Անալիտիկաներ»), Պորփյուրոսի («Ներածություն»), Հերմես Եռամեծի, Գրիգոր Նյուսացու և Նեմեսիոս Եմեսացու մարդաբանական, Կեղծ Դիոնիսիոս Արեոպագացու 4 աշխատությունները և այլն։ Այդ թարգմանությունները մեծ արժեք ունեն թե՜ հայ, թե՝ եվրոպական մշակույթի և փիլիսոփայության տեսանկյունից, դրանց մի մասը հայտնի է հայերեն թարգմանության շնորհիվ։ Թարգմանական հարուստ գրականության, ինչպես նաև ինքնուրույն երկերի շնորհիվ հայ փիլիսոփայական միտքն առաջատար է եղել արևելյան քրիստոնեական մշակութային տարածքում։
Ժիբերվիլ
Ժիբերվիլ (Giberville), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Հայ փիլիսոփայություն
Նորպլատոնական ուղղությունը. Դավիթ Անհաղթ
V-VI դարերի հայ փիլիսոփայության մեջ ձևավորվել է նորպլատոնական ուղղությունը, որի խոշորագույն ներկայացուցիչը Դավիթ Անհաղթն է։ Նա կրթություն է ստացել Ալեքսանդրիայում, աշակերտել նշանավոր փիլիսոփա Օլիմպիադորոս Կրտսերին, երկար տարիներ դասավանդել է նրա դպրոցում, Արևմուտքում հռչակվել որպես «անհաղթ» փիլիսոփա։ Հայաստան վերադառնալով՝ Դավիթ Անհաղթն զբաղվել է գիտակրթական և թարգմանչական գործունեությամբ։ Գրել է «Սահմանք իմաստասիրութեան», «Վերլուծութիւն «Ներածութեանն» Պորփիւրի», «Մեկնաբանութիւն. Ստորոգութեանցն Արիստոտելի» և «ՄԵկնութիւն ի «Վերլուծականն» Արիստոտելի» աշխատությունները (պահպանվել են հունարեն և հայերեն)։
Ժիբերվիլ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 4771 մարդ, բնակչության խտությունը` 954.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.00 կմ² տարածք։
Հայ փիլիսոփայություն
Նորպլատոնական ուղղությունը. Դավիթ Անհաղթ
Ինչպես Ալեքսանդրյան դպրոցի մյուս ներկայացուցիչների, այնպես էլ Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայությունը համադրական բնույթ ունի։ Նա ձգտել է հաշտեցնել Պլատոնի և Արիստոտելի փիլիսոփայական ուսմունքները, ցույց տալ, որ դրանց միջև չկան արմատական հակասություններ։ Համոզված լինելով, որ փիլիսոփայությունը մարդկային զբաղմունքներից ամենագեղեցիկն ու ամենապատվականն է, նա վարպետորեն հերքել է փիլիսոփայության գոյությունը ժխտող սկեպտիկների փաստարկները։ «Սահմանք իմաստասիրութեան» (աշխարհաբար հրատարակություն՝ 1980) երկում Դավիթ Անհաղթը փիլիսոփայությունը ներկայացրել է որպես ամբողջությամբ աշխարհի ճանաչողությանը և մյուս գիտություններին ու արվեստներին ելակետային սկզբունքներ տվող գիտություն։ Տրամաբանության և իմացաբանության հարցերում Դավիթ Անհաղթը հանդես է եկել արիստոտելականության դիրքերից, որը նրա հեղինակության և հունաբան դպրոցի գործունեության շնորհիվ առաջատար տեղ է գրավել զարգացած և ուշմիջնադարյան շրջանի հայ փիլիսոփայության մեջ։
Ժիբերվիլ
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 200 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 7 կմ արևելք։
Հայ փիլիսոփայություն
Հայ փիլիսոփայությունը VII դարում
VII դարում ձևավորվել է բևագիտական-բնափիլիսոփայական ուղղությունը, որի առավել խոշոր ներկայացուցիչն Անանիա Շիրակացին է։ «Տիեզերագիտություն» (հրատարակումը՝ 1979) երկում նա պաշտպանել է երկրի գնդաձևության մասին ուսմունքը, քննադատել սնահավատությունը, ճակատագրապաշտությունը և աստղագուշակությունը։ Անանիա Շիրակացու երկերի շնորհիվ բնագիտական ուղղությունն ամրագրվել է հայ միջնադարյան փիլիսոփայության մեջ։ Փիլիսոփայական և սոցիալ-քաղաքական միտքը, ի դեմս 5-րդ դարի վերջից 6-րդ դարի սկզբին առաջացած Պավլիկյան և IX դարում ծագած Թոնդրակյան շարժումների, նոր ընթացք է ստացել։ Նրանք մերժում էին պաշտոնական կրոնը և նրա դավանաբանական հիմնալան սկզբունքները, քարոզում սոցիալական և գույքային հավասարություն, չէին ընդունում եկեղեցին և հոգևորականությանը։ Սոցիալ-քաղաքական միտքն արտացոլվել է նաև հայ ազգային էպոսում՝ «Սասնա ծռերում», որտեղ գլխավորը օտար նվաճողների դեմ պայքարի, ազատ ու արդար թագավորության հաստատման գաղափարն է։
X-XII դարերում
Զարգացած ավատատիրության դարաշրջանում (X-XIV դարեր) աստիճանաբար դուրս է մղվել նորպլատոնականությունը, որը մի կողմից ձուլվել է քրիստոնեական խորհրդապաշտության հետ (Գրիգոր Նարեկացի), մյուս կողմից՝ ավելի մերձեցել ռացիոնալիստական ուսմունքներին (Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի). առաջնությունը տրվել է բնագիտական ուղղությանը (Հովհաննես Սարկավագ, Մխիթար Հերացի և ուրիշներ) և արիստոտելականությանը։ Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին փիլիսոփայության ճանաչման մեջ կարևորել է մաթեմատիկան և բնագիտությունը, հանգել բնության բանական ճանաչողության՝ որպես Աստծուն նմանվելու առավել մատչելի միջոցի անհրաժեշտության մտքին՝ դրանով իսկ նպաստելով փիլիսոփայական գիտության աշխարհիկ ուղղության վերածնմանը։
Ժիբերվիլ
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Հայ փիլիսոփայություն
X-XII դարերում
Զարգացնելով Անանիա Շիրակացու ուսմունքը՝ Հովհաննես Սարկավագն առաջադրել է 4 տարրերի տեսությունը, որոնք իրենց հակադիր հատկանիշներով հավասարակշռում են միմյանց և բնության մեջ ստեղծում «հակադրությունների ներդաշնակություն»։ Հանդես գալով «առանց փորձի գիտելիքը չի կարող ճշմարիտ համարվել» սկզբունքով՝ Սարկավագը նոր հեռանկար է բացել բնության ուսումնասիրության ասպարեզում։ Նորարարական բնույթ են ունեցել նաև նրա գեղագիտական-փիլիսոփայական հայացքները։ «Բան իմաստութեան» քերթվածում Սարկավագը շոշափել է բնության և մարդու, բնության և արվեստի հարաբերակցության հարցերը։ Սարկավագի կարծիքով՝ մարդկային արվեստը բնության ներկայացուցչի՝ սարյակի արվեստի համեմատությամբ անկատար է, որովհետև վերջինս հավատարիմ է մնացել աստվածային-բնական կարգին, իսկ մարդը պատվիրագանցության հետևանքով զրկվել է «բնատուր պարգևից»։
Ժիբերվիլ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 3172 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2365-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 807։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,6 %։ 2365 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 2144 անձ (1114 տղամարդ և 1030 կին)։ Գործազուրկ են եղել 221 անձ (102 տղամարդ և 119 կին)։ 807 անաշխատունակներից 288-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 285-ը` թոշակառուներ, իսկ 234-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հայ փիլիսոփայություն
Ներսես Շնորհալու փիլիսոփայությունը
Շնորհալու սկզբունքները Կիլիկիայում պաշտպանել ու զարգացրել է Ներսես Լամբրոնացին։ Ըստ նրա՝ արարված ողջ բնությունը 4 տարրերի միասնությունն է։ Մարդու իմացական կարողությունը նա կապել է մարմնում հոգու առկայության հետ։ Լամբրոնացու հայացքները որոշակիորեն ներթափանցված են դիալեկտիկական մտածողության տարրերով։
XIII դարում
XIII դարի հայ փիլիսոփայության խոշորագույն դեմքերից է Վահրամ Րաբունին, որն ապրել ու ստեղծագործել է Կիլիկիայի հայկական պետության հզորացման շրջանում, եղել արքունական գրասենյակի ատենադպիր։ Տիեզերաբանական և բնազանցական հարցեր քննարկելիս Րաբունին հետևել է նախորդ դարերի հայ փիլիսոփաների միաստվածապաշտությանը և աստվածակենտրոն վարդապետությանը՝ այն լրացնելով աստիճանակարգված տիեզերքի մասին արեոպագիտյան ուսմունքով։ Հավատի և բանականության, փիլիսոփայության և աստվածաբանության հարաբերակցության հարցը նա վճռել է հավատի և աստվածաբանության օգտին, սկզբունքորեն մերժել 2 իրար հակասող ճշմարտությունների գոյության հնարավորությունը։ Ունիվերսալիաների հիմնահարցը Րաբունին լուծել է արիստոտելյան և դավիթանհաղթյան ոգով, ընդ որում՝ շեշտել է անհատ գոյացությունների գոյաբանական առաջնությունը սեռերի և տեսակների նկատմամբ, ընդհանուրի գոյությունը պայմանավորել է անհատ իրերի գոյությամբ։
Հովհաննես Պլուզ Երզնկացու փիլիսոփայությունը
13-րդ դարի հայ փիլիսոփայության ինքնատիպ դեմքերից է Հովհաննես Երզնկացի Պլուզը, որի փիլիսոփայական հայացքներն ունեն մարդասիրական ուղղվածություն։ Բացառիկ է Երզնկացու «Ի տաճկաց իմաստասիրաց գրոց քաղեալ բանք» աշխատությունը՝ հայ-արաբական փիլիսոփայական առնչությունների տեսանկյունից։ Բնափիլիսոփայական երկերում Երզնկացին շարունակել է Շիրակացու ուսմունքը, ձգտել է բացահայտել ֆիզիկական երևույթների բնական պատճառները։ Նրա փիլիսոփայության մեջ կենտրոնական տեղ է զբաղեցում մարդու հիմնախնդիրը։ Տիեզերքում մարդու կարգավիճակի հարցը նա դիտարկել է 2 տեսանկյունից՝ տիեզերաբանական-բնապաշտական և կրոնաբարոյական։ Հոգու և մարմնի հարաբերակցության հարցը շոշափելիս Երզնկացին նախ փորձել է բացահայտել դրանց միավորման բնախոսական հիմքերը, ապա ձգտել է «արդարության» սկզբունքի տեսանկյունից մեղմել հոգու և մարմնի միջև առկա բնազանցական հակադրությունը՝ կարևորելով թե՝ մեկի և թե՝ մյուսի դերը մարդու փրկության գործում։ իմացաբանական լավատեսությունը, գիտության և իմաստության ջատագովությունը Երզնկացու աշխարհայացքի կարևոր կողմերից են։ Նա պաշտպանել է հավատի ու բանականության, տեսական ու գործնական իմաստության միասնության գաղափարը։ Գիտության ճշմարտությունները, ըստ նրա, վերազգային ու վերկրոնական բնույթ ունեն, ուստի չպետք է խորշել օտարազգի և այլադավան մտածողների աշխատությունների ուսումնասիրությունից։ Երզնկացու մարդասիրությունը ցայտունորեն դրսևորվել է նրա քաղաքագիտական ուսմունքում։
Պետությունը պետք է կառավարեն նրանք, ովքեր քաջատեղյակ են կառավարման արվեստին ու գիտությանը, ովքեր օժտված են կառավարման համար անհրաժեշտ իմացաբանական, գործնական, բարոյաիրավական փորձով ու գիտելիքներով։ Երզնկացին պաշտպանում է պետության մեջ օրենքների գերակայության մասին միտքը, օրենքը երկրի (քաղաքի) հոգին է։
XIV դարում
XIV դարում, չնայած Հայաստանի սոցիալ-քաղաքական և տնտեսական ծանր կացությանը, հայ փիլիսոփայական միտքը վերելք է ապրել, որին նպաստել են նոր դպրոցների ու համալսարանների հիմնադրումը, Հայ եկեղեցին Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու հետ միավորման կողմնակիցների (միարարականների) և նրանց հակառակորդների միջև գաղափարական պայքարի սրումը, առաքել-քարոգչական նպատակով Հայաստան եկած լատին մտածողների գիտակրթական գործունեությունը և այլն։ Այս շրջանի հայ փիլիսոփայական մտքի աշխուժացման ու զարգացման համար հատկապես նշանակալի էր լատին մտածողներ Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու (Մարաղացի) և Պետրոս Արագոնացու ավանդը, որոնք կաթոլիկություն ընդունած հայ ուսյալների աջակցությամբ հայերեն են թարգմանել Ժիլբերտ Պոռետացու, Ալբերտ Մեծի, Թովմա Աքվինացու և ուրիշներ փիլիսոփայական և աստվածաբանական երկերը, ինչպես նաև հայերենի են փոխադրել իրենց աշխատությունները։ Դրանք որոշ չափով ընդլայնել են անտիկ և միջնադարյան եվրոպական փիլիսոփայության մասին տեղեկությունների շրջանակը, հայ փիլիսոփայության մեջ են ներմուծել դպրոցային փիլիսոփայության իմաստասիրման եղանակը, յուրօրինակ ձևով խթանել ազգային փիլիսոփայական ավանդույթների վերածնումը։ Այս երևույթներն արտահայտվել են Գլաձոր-Տաթևի փիլիսոփայական-աստվածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչների՝ Հովհան Որոտնեցու, Գրիգոր Տաթևացու, Մատթեոս Ջուղայեցու և Առաքել Սյունեցու աշխատություններում։