cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լոռու մարզ
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Լոռու մարզում են գտնվում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Հաղպատի և Սանահինի վանքերը։ Պատմական նշանակություն ունեն նաև մարզում գտնվող Լոռի բերդի փլատակները։ Հայտնի են Օձունի վանքը, Սուրբ Հովհաննես վանքը Արդվիում, որտեղ գտնվում է Հովհաննես 3-րդ Օձնեցի կաթողիկոսի գերեզմանը, Ախթալայի եկեղեցին և ամրոցը, Հոռոմայրի եկեղեցին, Դորբանտավանքը, Վարդաբլուրի Ջգրաշեն եկեղեցին, Վարդաբլուրի Սուրբ Սարգիս լեռան գագաթին Կյուրիկե թագավորի կառուցած բարձրադիր ապարանքը (Ասրոն, 1050թ.) Կուրթանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, Հնեվանքը, Սուրբ Հովհաննես ուխտատեղին, Քոբայրի եկեղեցին, Ալավերդու միջնադարյան կամուրջը և այլն։ ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանները Լոռու մարզում ներառում են շուրջ 3045 հուշարձան։ Լոռու մարզի հուշարձանները հիմնականում հանրապետական նշանակության են և կարող են ընդգրկվել ՀՀ զբոսաշրջային ռազմավարական նշանակություն ունեցող երթուղիներում։ Մարզի հուշարձանները թվագրվում են Ք.ա. 5 հզ. տարուց մինչև մեր օրերի նորակառույցները։ Մարզի տարածքում են գտնվում համաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) ընդգրկված երկու հուշարձան` Հաղպատի ու Սանահինի հրաշակերտ վանական համալիրները ։ Լոռու մարզի պատմաճարտարապետական հուշարձանները իրենց քանակով, բազմազանությամբ ու արժեքայնությամբ առանձնահատուկ տեղ են գրավում Հայաստանի այլ մարզերի նմանտիպ կոթողների շարքում։ Դրանք գալով դարերի խորքից` սերունդներին են ներկայացնում մեր ժողովրդի բազմադարյան նյութական մշակույթի ակնառու նվաճումները։ Լոռու մարզում մարդու մշակութային գործունեության հետքերը գալիս են հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերի նորակառույցները։ Դրանց մեջ մտնում են պատմական բնակատեղիներ, ամրոցներ, վանական համալիրներ, եկեղեցիներ, կամուրջներ, աղբյուրներ, մահարձան-կոթողներ, խաչքարներ ու աշխարհիկ կամ կենցաղային շինություններ։ 12-13-րդ դդ. Լոռու ճարտարապետության ամենաբուռն ծաղկման շրջանն է համարվում։ Այդ ընթացքում տարածքը վրաց իշխանների` Օրբելյանների և Զաքարյանների սեփականությունն էր, ուստի այդ ժամանակաշրջանում Լոռին Վրաստանի հետ ապրել է միևնույն սոցիալ-տնտեսական, մշակութային և դավանաբանական կյանքով, և անխուսափելի էր երկու ժողովուրդների մշակութային, այդ թվում` ճարտարապետական հուշարձանների ոճական նմանությունները։ Դա վերաբերում է հատկապես Ախթալայի և Քոբայրի վանքերին, Բգավորի, Հնեվանքի, Մեծավանի և մի շարք այլ եկեղեցիներին։ Ցավոք մեզ չեն հասել կամ հասել են գրեթե ավերակ վիճակում քաղաքներն ու ամրոցները։ Հավելվածներ 2-4-ում ներկայացված են ոչ միայն զբոսաշրջային առօրյայում առավել շատ այցելվող տեսարժան վայրերը (օրինակ` Հաղպատ, Օձուն, Սանահին, Հնեվանք, Լոռեբերդ, Քառասնից մանկանց վանք, Քոբայր, Արդվի, Կուսանաց անապատ, Խորակերտի վանք, Չախալաբերդ, Խուճապի վանք), այլև պատմաճարտարապետական այնպիսի հուշարձաններ և տեսարժան վայրեր, որոնք ունեն բազմաթիվ արժանիքներ տուրփաթեթների մեջ զետեղվելու, սակայն դուրս են մնացել տուրօպերատորների ուշադրությունից և մատնվել են մոռացումի։
Վարչատարածքային բաժանում
Լոռու մարզը կազմված է 11 համայնքներից, որոնք իրենց հերթին կազմված են քաղաքային և գյուղական բնակավայրերից։ Լոռու մարզի համայնքներն են Ալավերդին, Գյուլագարակը, Թումանյանը, Լերմոնտովոն, Լոռի Բերդը, Սպիտակը, Ստեփանավանը, Վանաձորը, Տաշիրը, Փամբակը, Ֆիոլետովոն ։
Ներկայիս վարչատարածքային միավորը ձևավորվել է 1995 թվականին Խորհրդային Հայաստանի մաս կազմող Թումանյանի, Գուգարքի, Սպիտակի, Ստեփանավանի և Կալինինոյի շրջանների միավորման արդյունքում։
Բնակչություն
Լոռու մարզը բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Այժմ մյուս մարզերից տարբերվում է բնակչության ավելի մեծ բացարձակ թվով։ Մարզի մյուս հատկանշական կողմն այն է, որ նա բնակչության ուրբանիզացման ամենաբարձր մակարդակ ումեցող մարզերից է։ Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի՝ Լոռու մարզում են բնակվում շուրջ 283,900 մարդ։ Բնակչության մոտ 59.3% (167.3 հազար մարդ) քաղաքաբնակ է, մնացած 116.6 հազարը բնակվում են գյուղային համայնքներում։
Էթնիկ խմբեր
Ընդհանուր բնակչության 97%-ից ավել կազմող հայերից բացի, Լոռու բնակիչների որոշ մասը իրենց դասում է հետևյալ ազգային փոքրամասնություններին. ռուսներ՝ 3,882 (1.3%), եզդիներ՝ 793 (0.3%), հույներ՝ 655 (0.2%), այլ՝ 607 ։
Կրոն
Ինչպես և այլուր Հայաստանում, Լոռու մարզի բնակչության գերիշխող մասը իրենց անվանականորեն համարում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետևորդներ։ Այնուամենայնիվ մարզում են բնակվում Հոգևոր Քրիստոնեություն դավանող Մոլոկաններ, ինչպես նաև Կաթոլիկ ֆրանգներ, Եհովայի վկաներ, Աթեիստներ, Ագնոստիկներ և այլն։
Տնտեսություն
Մարզի համընդհանուր արդյունաբերական արտադրանքի ծավալը կազմում է 32246.3 միլիոն դրամ (2004), գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալը՝ 55.4 միլիարդ դրամ (2004)։
Մարզում գործում է Ալավերդու պղնձաձուլական կոմբինատը, որն աշխատեցնում է տարածաշրջանի միակ պղնձաձուլական արտադրամասը։ Մարզը ունի 192,212 հեկտար գյուղատնտեսական հողատարածք, որի մեջ է մտնում շուրջ 47,823 հա վարելահող։
Լոռու տարածքը հարուստ է նաև հանքային ջրերի ելքերով, որոնք կարևոր տնտեսական նշանակություն ունեն։ Այստեղ հանքային աղբյուրների առատությունը բացատրվում է ինչպես ռելիեֆի խիստ մասնատվածությամբ և էրոզիայի բազիսի խորությամբ, այնպես էլ հանքային ջրերի արտաբխման (բեռնաթափման) հարմար ուղիների առկայությամբ։ Վանաձորի հանքային աղբյուրները դուրս են գալիս քաղաքի շրջակայքում։ Ոչ խորը հորատման միջոցով բազալտային լավաներից ստացվել են հանքային ջրերի խոշոր շիթեր, որոնց ծախսը կազմում է 2,5-10 լ/վրկ.: Այն Ջերմուկի ջրերի ամենամոտ նմանակն է։ Ֆիոլետովոյի հանքային ջուրը դուրս է գալիս գյուղի շրջակայքում արված հորատանցքերից։ Հետախուզվել են նաև Բզովդալի (Վանաձորի մոտ) հիդրոկարբոնատասուլֆաստային, նատրիում-կալցիումային հանքային ջրերը։ Ստեփանավանի շրջակայքում բխում են մի խումբ հանքային աղբյուրներ, որոնցից է Կաթնաղբյուրի ակները։ Մեծ ծավալի հետախուզական աշխատանքներ են կատարվել Կաթնաղբյուր գյուղի (Ստեփանավանի տարածաշրջան) աղբյուրների շրջանում։ Ուրասար (Կուբիշև) գյուղի մոտ հայտնի են Չյոռնայա և Ժյոլտայա գետակների աղբյուրները։ Դեբեդ գետի ավազանաում, բացի վերը նշվածներից, հաշվվում են մոտ 35 զանազան հանքային աղբյուրներ, որոնք դեռ լիարժեք չեն ուսումնասիրվել։ Հանքային ջրերի ուսումնասիրությունը, հետախուզումը կարևոր տնտեսական նշանակություն ունեն և հարկավոր է մարզի առաջնային խնդիրներից մեկը համարել։
Տրանսպորտ
Լոռու մարզում է գտնվում Հայաստանի ամենաերկար ավտոտրանսպորտային թունելը, որն անցնում է Բազումի լեռնաշղթայի տակով և Ստեփանավան - Վանաձոր հիմնական ավտոերթուղու մաս է կազմում։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս
Ստորև ներկայացված է Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի փոփոխությունը ըստ տարիների ։ Այն իրենից ներկայացնում է մարզի կրթական մակարդակի, կյանքի սպասվող տևողության և մեկ անձին ընկնող տարեկանի եկամուտների համախառն ցուցանիշ։
<!-- == Ավանդական խոհանոց == Լոռու մարզի խոհանոցը պահպանել է հայկական խոհանոցի ընդհանուր դիմագիծը, սակայն ունի որոշ յուրահատկություններ։ Հետազոտության ընթացքում կատարված հարցումների արդյունքում արձանագրվել են մի քանի ուտեստներ, որոնք հիմնականում բնորոշ են Լոռու մարզին։
Հացի խաշու - Հացը խորանարդաձև կտրատում և չորացնում են։ Սոխեռածը լինելու ընթացքում կաթսայի մեջ ավելացնում են 1 բաժակ ջուր։ Մասսան համեմում են աղով և մանր կտրատած համեմով։ Եռալուց հետո անընդհատ խառնելով ավելացնում են հարած ձու։ Թողնում են 10 րոպե եփի։ Մատուցելուց 5 րոպե առաջ կաթսան կրակի վրայից վերցնում են և ավելացնում նախապես պատրաստած հացի կտորները։
Հոնով ապուր - Հոնը քիչ ջրով եռացնում են և թողնում մի քիչ հովանա։ Այնուհետև փլավքամի մեջ տրորում են մինչև կորիզների առանձնանալը։ Ստացվում է համասեռ թանձր զանգված։ Մասսայի մի մասի մեջ անընդհատ հարելով ավելացնում են ալյուր, և խառնում մնացած զանգվածին։ Ավելացնում են շաքարավազ և դնում կրակին։ Մատուցվում է սառը վիճակում։
Խաշիլ - Ջուրը համեմում են աղով և կրակի վրա անընդհատ խառնելով ավելացնում փոխինձը (բոված, աղացած հացահատիկ)։ Պետք է եփել այնքան, մինչև համասեռ զանգված ստացվի։ Լցնում են ափսեների մեջ և վրան դնում մի կտոր կարագ։
Խորոված կարտոֆիլ / պլեճ - Կարտոֆիլը կեղևազրկում են և օղակաձև կտրատում (կամ լավ լվանում և առանց կևեղազրկելու կտրատում)։ Տաք վառարանի վրա աղ են ցանում, և կտրտած կարտոֆիլը շարում վրան, և նորից աղ ցանում։ Երկու կողմը համաչափ խորովելուց հետո կարելի է ճաշակել։ Պլեճը պետք է ուտել տաք վիճակում։
Մարինացված սինդրիկ - Սինդրիկը խաշում են, հանում տաք ջրից և դնում հոսող ջրի տակ, որ պահպանի կանաչ գույնը։ Աղաջուրը լցնում են վրան։ Կարելի է համտեսել հաջորդ օրը։
Լավաշով մոթալ - Մոթալի պատրաստման ձև`մանրացրած պանիրը, մանրացրած թելպանիրը (ջիլ), քամած կաթնաշոռը, քամած մածունը խառնում են և համեմում աղով, ըստ ճաշակի։ Ստացված զանգվածը լցնում են կավե սափորի մեջ, գլխիվայր շրջում և պահում սառը վայրում առնվազը 10 օր։ Լավաշը բացում են, մոթալը լցնում են վրան, փաթաթում և համտեսում։
Եղինջի ապուր - Կաթսայի մեջ սոխեռած են անում, ավելացնում ջուր, խորանարդաձև կտրտած կարտոֆիլ։ Կիսաեփ վիճակում ավելացնում են եղինջ։ Թողնում են 5 րոպե եռա։ Եփման վերջին րոպեներին ավելացնում են հարած ձու, կտրտած համեմ և աղ։ Ճաշատեսակը հնարավոր է պատրաստել նաև չորացրած եղինջից, որը պետք է նախապես թրջել տաք ջրի մեջ։
Ավելուկի աղցան - Նախապես չորացրած եփում խաշում են տաք ջրով և մանր կտրատում։ Կաթսայի սոխեռածին ավելացնում են կտրտած ավելուկը և տապակում 5-10 րոպե, այնուհետև ավելացնում են աղ և համեմունքներ։ Մատուցում են մածուն-սխտորով։
Թել պանիրով ձվածեղ - Անալի թել պանիրը (ջիլ) (կամ եթե աղ դրած է, նախապես 2 ժամ թողնում են ջրի մեջ) նախօրոք մանրացնում են։ Թավայի մեջ լցնում են կարագ, այն դաղվելուց հետո ավելացնում են թել պանիրը և անընդհատ խառնում։ Համասեռ մասսա դառնալուց հետո, ավելացնում են հարած ձու։ Մատուցվում է տաք վիճակում։
Թթուներ տարբեր խոտաբույսերից – Մարզը հարուստ է խոհանոցում օգտագործվող տարատեսակ խոտաբույսերով, որոնց օգտագործման սեզոնը շատ կարճ է։ Դրանցից թթուներ կամ մարինադներ են պատրաստում և պահածոյացնում ոչ սեզոնների համար։
Կատարված հարցումների ժամանակ որոշ ուտեստներ էլի հիշատակվել են, սակայն դրանք բնորոշ են ընդհանուր հայկական խոհանոցին, օրինակ` խաշլամա, տարբեր բանջարեղեններով և խոտաբույսերով կերակրատեսակներ, թանով ապուր և այլն։ -->
ԲՈւՀեր
Լոռու մարզում են գտնվում հետևյալ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները՝
Մշակույթ
Լոռու մարզում մշակութային կազմակերպություններն են` մշակույթի տները և ակումբները, գրադարանները, թանգարանները, արվեստի, գեղարվեստի և երաժշտական դպրոցները, համերգասրահները և կինոթատրոնները, պատկերասրահները և ցուցասրահները, ստեղծագործական խմբերը, կենտրոններն ու համույթները։ Մշակութային կազմակերպությունների առկայությունը դեռևս չի նշանակում ակտիվ մշակութային կյանք, քանի որ դրանց մեծ մասը կարիք ունի հիմնանորոգման և նյութատեխնիկական հագեցվածության բարելավման։ Ներկայումս մշակույթի ոլորտի խնդիրները Լոռու մարզում համակարգված լուծում չեն ստանում, ինչը պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոններով։ 1996 թվականից հետո մշակութային կազմակերպությունները անցան տեղական ինքնակառավարման մարմինների ենթակայությանը, սակայն ոչ բարվոք տնտեսական իրավիճակը, ընդհանուր ռազմավարական և զարգացման հեռանկարային (տարածաշրջանին հատուկ) համագործակցության ծրագրերի բացակայությունը հնարավորություններ չեն ընձեռնում Լոռու մարզում մշակութային կյանքի արդյունավետ և լիարժեք գործունեության կազմակերպմանը։ Արդյունքում` դիտարժան և բարվոք մշակութային ենթակառուցվածքների խիստ պակաս է զգացվում, ինչը մարզի մշակութային հատվածները թե´ ներքին, թե´ ներգնա այցելությունների հյուրընկալման համար ցանկալի արդյունքներ չեն ապահովում։
Սպորտ
Լոռու մարզում գործում են 19 մարզադպրոց, մի շարք մարզական ակումբներ, ընկերություններ, հասարակական կազմակերպություններ։ Տարբեր մարզական թիմերում և խմբակներում ընդգրկված են մոտ 7000 երեխա։ Լոռու մարզը թե հանրապետական և թե միջազգային ասպարեզներում միշտ աչքի է ընկել իր մարզական հաջողություններով։ 2016 թվականին Վանաձորում բացվեց ֆուտբոլի ակադեմիա։
Գործում է Ռաֆտինգ Դեբեդ գետի 10 կիլոմետր երկարության վրա։
30° Everywhere
30° Everywhere, The Promise Ring ամերիկյան էմո-խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմը։ Թողարկվել է 1996 թվականին, լեյբլը՝ Jade Tree Records։
Ոճ, քննադատների կարծիք
30° Everywhere ստացել է քննադատների դրական կարծիքները։ Բլեյք Բաթլերը՝ Allmusic.com կայքի ներկայացուցիչը, սկավառակի երգերն անվանել է «հզոր և գեղեցիկ», իսկ ոճը, որով նրանք ձայնագրված են, «շատ ուժեղ»։ Լրագրողը բարձր է գնահատել տեքստերի և երաժշտության որակը, ինչպես նաև գովել է ձայնասկավառակը բազմազանության համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1996 ալբոմներ
Կոոգի (գյուղ, Յիելեհտմե շրջան)
Կոոգի (Koogi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Յիելեհտմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 131 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Յիելեհտմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արեպովկա
Արեպովկա (Арепівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Արեպովկա գյուղում բնակվում էր 55 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովածու (2524)
Ժողովածու (2524), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2524 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16֊րդ դարում Սողոմոն գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,6x10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 209 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Ունի կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ լատիներենով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դեղին կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրիչ 132ա―133բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բանոն (այլ կիրառումներ)
Բանոն, կարող է վերաբերել՝
Չրդիլիսուբանի
Չրդիլիսուբանի (ჩრდილისუბანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 141 մարդ ։
Կաինչակ
Կաինչակ (Каинчак, Ҡайынсыҡ), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
(5717) Դամիր
(5717) Դամիր (Damir), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,397403 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,878 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9168 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1355,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265517 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոթ գթասիրտ գործեր (նկար, Կարավաջո)
Յոթ գթասիրտ գործեր, իտալացի նկարիչ Կարավաջոյի նկար, որն ստեղծվել է 1606-1607 թվականներին Նեապոլում՝ Պիո Մոնտե դե լա Միզերակորդիա եկեղեցու պատվերով և ներկայումս գտնվում է այնտեղ։
Սյուժե
Յոթ գթասիրտ գործեր, քրիստոնեական ավանդույթ, որն սկիզբ է առել Աստվածաշնչից։ Մատթեոսի Ավետարանի 25-րդ Գլխում ասվում է.
34 Այն ժամանակ թագաւորը պիտի ասի նրանց, որ իր աջին են. «Եկէ՛ք, իմ Հօր օրհնեալնե՛ր, ժառանգեցէ՛ք աշխարհի սկզբից ձեզ համար պատրաստուած արքայութիւնը.
36 մերկ էի, եւ ինձ հագցրիք, հիւանդ էի, եւ ինձ տեսնելու եկաք, բանտում էի, եւ ինձ այցի եկաք»։
38 ե՞րբ տեսանք քեզ օտար եւ մեր մէջ առանք, կամ՝ մերկ եւ հագցրինք. 39 ե՞րբ տեսանք քեզ հիւանդ կամ բանտի մէջ ու եկանք քեզ այցի»։
40 Թագաւորը պիտի պատասխանի ու ասի նրանց. «Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, քանի որ իմ այս փոքր եղբայրներից մէկին արեցիք այդ՝ ի՛նձ համար արեցիք»։ Աստվածաշնչի համաձայն՝ Կաթոլիկ եկեղեցին թվարկում է վեց գթասիրտ գործեր.
Հին Կտակարանից սրանց ավելանում է նաև.
Նկարագրություն
Սովորաբար այս գործերը պատկերվել են առանձին նկարներում, սակայն Կարավաջոն ստեղծել է բարդ կոմպոզիցիա և բոլոր գործերը զետեղել է մեկ նկարի մեջ։ Աջ կողմում պատկերվել է մի դրվագ, որտեղ վախվորած հայացքով շուրջը նայող կինը կրծքով կերակրում է զնդանում գտնվող բանտարկյալին (1-ին և 6-րդ գործեր)։ Սյուժեն հիշեցնում է Caritas Romana-ին (Caritas Romana):
Մյուս դրվագում գերեզմանափորները տեղափոխում են մահացածին՝ ջահով լուսավորելով ճանապարհը (7-րդ գործ)։
Ձախակողմյան տեսարանում երևում է, թե ինչպես է պատանին դաշույնով երկու հավասար մասիերի բաժանում իր անձրևանոցը, որպեսզի այն տա երկու չքավորների, ընդ որում՝ նրանցից մեկը մերկ է, մյուսը՝ հիվանդ, և երևում են նրա հենակները (4-րդ և 5-րդ գործեր)։
Նկարի ձախ անկյունում հյուրանոցի տերը ներս է հրավիրում տարագիր ճամփորդին (3-րդ գործ)։ Նրանց ետևում աստվածաշնչյան Սամսոնը ավանակի ծնոտից հագեցնում է ծարավը (2-րդ գործ)։
Վերևից Աստվածամայրը, Մանուկը և երկու հրեշտակները հետևում են տեղի ունեցող իրադարձություններին։
Նկարի ճակատագիր
«Նկարը մեծ տպավորություն է թողել պատվիրատուների վրա, և նրանք երդվել են, որ նկարը երբևէ որևէ գումարի դիմաց չի լքի Պիո Մոնտե դե լա Միզերոկորդիա եկեղեցու գլխավոր խորանը։ Նրանք նույնիսկ արգելել են կրկնօրինակել նկարը։ Նրանց որոշումները տեղին էին։ Նկարն այնպիսի հետաքրքրություն էր առաջացրել, որ իսպանացի ազդեցիկ մեծահարուստներից մեկը, ով մտերիմ էր կոմս Խուան դե Տասիս Վիլլամեդիայի հետ, փափագում էր գնել Կարավաջոյի այս նկարը կամ, մերժվելու դեպքում, այն կրկնօրինակելու թույլտվություն ստանալ։ Տեղացի գեղանկարիչ Բատտիստելլոն արդեն համաձայնել էր կատարել իսպանացու խնդրանքը, ով հիացած էր Կարավաջոյի հռոմեական աշխատանքներով և պատրաստ էր ցանկացած քայլի, միայն թե ձեռք բերեր այդ գլուխգործոցի կրկնօրինակը։ Սակայն նկարի երիտասարդ տերերը, առաջնորդվելով հայրենասիրական մղումներով, մերժել են հարուստ օտարականի բոլոր առաջարկները։ 1607 թվականին նրանց կողմից ընդունված որոշումը սրբորեն պահպանվում է մինչ օրս՝ չնայած հետագա զարգացումներին, որոնք կապված էին Կարավաջոյի հալածանքների հետ։ Նկարի մոտ՝ ապակու տակ, որպես թանկագին մասունք պահապանվում է նկարի ստեղծման վերաբերյալ պայմանագիրը, որտեղ հիշատակվում է նաև Կարավաջոյին տրվելիք հոնորարի չափը՝ չորս հարյուր յոթանասուն ոսկե սկուդո։ Նկարը երբեք չի լքել եկեղեցու գլխավոր խորանը, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Հռոմում հրամայվել էր եկեղեցիներից հանել Կարավաջոյի նկարները, իսկ բազմաթիվ նկարներ պահվել էին նկուղներում և ձեղնահարկերում» ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի սյուժեով նկարներ Կատեգորիա:Կարավաջոյի նկարներ
Դեմիս Օհանջանյան
Դեմիս Արմեն Օհանջանյան (Demis Armen Ohandjanian, ), ծագումով հայ անգլիացի նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային հարձակվող ։ Խաղացել է Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում «Դոնկաստեր Ռովերսի» կազմում։
Կենսագրություն
Ավելի ուշ նա միացել է «Մոսլիին»՝ 1998–1999 և 1999–2000 մրցաշրջանների ընթացքում 15 խաղում դառնալով հինգ գոլի հեղինակ ։
Դեմիսը շարունակել է խաղալ «Քեռնարֆոն Թաունում», «Սթեֆորդ Ռենջերսում», «Ուինսֆորդ Յունայթեդում», «Ֆլիքսթոնում», «Վուդլի Սփորթսում» և «Չեդլի Թաունում»։ 2003 թվականի մրցաշրջանում նա լքել է «Վուդլի Սփորթսը» և միացել «Էբբի Հեյին»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Մակլսֆիլդ Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ
Լուիս Սիրետ
Լուիս Սիրետ (Luis Siret, ), բելգիացի-իսպանացի հնագետ, նկարազարդող։
Կենսագրություն
Լուիս Սիրետը ծնվել է Բելգիայում։ 21 տարեկան հասակում նա մեկնել է Կուեվաս դել Ալմանսորա (Ալմերիա), որտեղ Սիեռա Ալմագրերայում եղել է լեռնային ինժեներ։
50 տարիների ընթացքում եղբոր` Հենրի Սիրոտի հետ հետազոտել է նեոլիթ, էնեոլիթ և բրոնզեդարյան տեղայնքներ։ Նրա հայտնագործությունները Պիրենեյան թերակղզու հարավարևելյան հատվածի պատմության մեջ մեծ առաջընթաց են եղել և օգնել են կարգավորելու պալեոլիթյանից երկաթի դար հաջորդականությունը։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են 1889 թվականին Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում, 1929 թվականին՝ Բարսելոնայի համաշխարհային ցուցահանդեսում, այժմ ցուցադրվում են Ալմերիայի համայնքային հնագիտական թանգարանում, Մադրիդի Ազգային հնագիտական թանգարանում, Բրյուսելի Cinquantenaire թանգարանում, մի շարք կարևոր հավաքածուներում՝ ներառյալ Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում և Օքսֆորդի Էշմոլի թանգարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սինտ Նիկլաս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Էռերիաս քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Իսպանացի հնագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Բելգիացի գիտնականներ
Կենտրոնական Ղազախստան
Կենտրոնական Ղազախստան (Центральный Казахстан)՝ Ղազախստանի տնտեսա-աշխարհագրական տարածաշրջան (մինչև այդ Ղազախական ԽՍՀ-ի)։ Ղազախստանում 1997 թվականինց անցած վարչա-տարածքային ռեֆորմից հետո տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնում է Ղարագանդայի մարզը Ղարագանդա կենտրոնով։ Մինչև 1997 թվականի Արևելյան Ղազախստանին վերաբերվում էր նաև կազմացրած Ջեզկազգանի մարզը։
Կենտրոնական Ղազախստանի տնտեսության հիմքն են՝ սև և գունավոր մետաղագործությունը, մեքենաշինությունը և անասնաբուծությունը։ Հյուսիսում տարածաշրջանի լանդշաֆտը ներկայացված է տափաստաններով, հարավում՝ տափաստաններով և կիսաանապատներով, որոնք հենվում են Բալխաշ գետի հյուսիսային ափին։ Գետային տափաստանը աղքատ է և սակավաջուր։ Բնակչության մեծամասնությունը կազմում են ղազախները և ռուսները, նաև նկատելի է ուկրաինացիների և կորեացիներ ներկայությունը։
Կատեգորիա:Կենտրոնական Ղազախստան
Ամերիկայի Համադաշնային Նահանգներ
Ամերիկայի համադաշնային նահանգները, հայտնի է նաև որպես Համադաշնային նահանգներ, ԱՀՆ, Համադաշնություն (The Confederate States of America, CSA, The Confederacy), դե ֆակտո, անկախ պետություն էր ԱՄՆ-ի հարավարևելյան մասում՝ Մեքսիկական ծոցի ափին :109.։ Գոյություն է ունեցել 1861 թվականի փետրվարի 4-ից մինչ 1865 թվականի մայիսի 2-ը։ Տարածքը կազմել է 1.995.392 կմ², իսկ պաշտոնական լեզուն անգլերենն էր։ Վերացել է Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում։ Բաղկացած էր Հարավային Կարոլինա, Ջորջիա, Ալաբամա, Ֆլորիդա, Միսիսիպի, Լուիզիանա, Տեխաս, Վիրջինիա, Արկանզաս, Հյուսիսային Կարոլինա, Թենեսի, Միսուրի, Կենտուկի և Արիզոնա նահանգներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն Կատեգորիա:1861 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Դա տեղի է ունեցել մի անգամ գիշերը
Արժանացել է 5 «մեծ Օսկարի» (լավագույն ֆիլմ, ռեժիսոր, դերասան, դերասանուհի, սցենար)։ Կինոյի պատմության մեջ ևս 2 ֆիլմի է հաջողվել կրկնել այս ռեկորդը՝ «Թռիչք կկվի բնի վրայով» և «Գառնուկների լռությունը»։
Սյուժե
Էլլին՝ միլիոնատեր Ալեքնսանդր Էնդրյուսի աղջիկն է, որին հայրն ուզում է նրա կամքին հակառակ ամուսնացնել ավիատոր Քինգ Վեստլիի հետ։ Որպես պատիժ հայրը նրան փակում է նավի սենյակներից մեկում։ Հոր հետ խոսակցություններից մեկի ժամանակ Էլլին հաջողվում է դուրս գալ նավասենյակից և թռչել ջուրը։ Հոր նավաստիները չեն կարողանում բռնել Էլլին և նա հայտնվում է ազատության մեջ։ Հայրը օգտագործելով իր կապերը, անմիջապես հայտարարություններ է տպագրում աղջկա լուսանկարով, խոստանալով գտնողին դրամական խոշոր պարգև։
Էլլին հաջողվում է գնել Նյու Յորք գնացող ավտոբուսներից մեկի տոմս, որտեղ նա հանդիպում է մասնագիտությամբ լրագրող Պիտեր Վարնի հետ, ում քիչ առաջ ազատել էին աշխատանքից։ Պիտերը Էլլի մոտ բացասական տպավորություն է թողնում, սակայն չունենալով այլ հնարավորություն, ավտոբուսում ստիպված է լինում նստել նրա կողքին։
Հենց այդ ժամանակից սկսվում են նրանց ռոմանտիկ ու կատակերգական արկածները ...
Մրցանակներ և վարկանիշային ցանկեր
[[Պատկեր:Clark Gable and Claudette Colbert in It Happened One Night film trailer.jpg|250px|մինի|աջից|Կլարկ Գեյբլը և Կլոդետ Կոլբերը,
կադր ֆիլմից]]
Մրցանակներ
Արժանացել է Օսկարի 5 անվանակարգերում.
Վարկանիշային ցանկերում
Ֆիլմը Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված տարբեր ցանկերում զբաղեցնում է հետևյալ տեղերը.
Internet Movie Database կայքի 250 լավագույն ֆիլմեր IMDb-ի վարկածով ցանկում 137-րդն է (2011 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դրությամբ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1934 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրենկ Կապրայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր
Ռամատ Գանի մարզադաշտ
Ռամատ Գանի քաղաքային մարզադաշտ (איצטדיון רמת גן), ֆուտբոլային մարզադաշտ, որը գտնվում է Իսրայելի Թել Ավիվ քաղաքում։ Իր հարկի տակ տևաղորելով ավելի քան 40 հազար հանդիսական՝ Ռամատ Գանի մարզադաշտը համարվում է Իսրայելի ամենատարողունակ և խոշոր մարզադաշտը։
Ռամատ Գանի հրեական մարզադաշտը Իսրայելի ամենահեղինակավոր մարզադաշտն է, որտեղ իր տնային մարզումներն ու միջազգային հանդիպումներն է անցկացնում Իսրայելի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ։
Պատմություն
Թել Ավիվի քաղաքային մարզադաշտը կամ Ռամատ Գանի ստադիոնը կառուցվել է 1950 թվականին։ Կառուցումից մեկ տարի անց՝ 1951 թվականին, այն հանձնվել է շահագործման, որպես Իսրայելի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի տնային մարզադաշտ։
1981 թվականին մարզադաշտը ենթարկվել է լուրջ վերանորոգման։ Համարվում է Իսրայելի տարածքում գտնվող հինգ մարզադաշտերից մեկը, որը համապատասխանում է Ֆուտբոլի Եվրոպայի Կոնֆեդերացիայի՝ ՈւԵՖԱ-ի չափանիշներին։
Մարզադաշտի տարածքում գտնվում է վերապատրաստման դաշտ, շուրջ 3900 մեքենաների համար նախատեսված ավտոկայանատեղիներ, սրճարաններ և ռեստորաններ։
Մոտակայքում գործում է մեծ առևտրի կենտրոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Իլյիչ Բեգլարյան
Իլյիչ Գուրգենի Բեգլարյան, հայ արձակագիր, առակագիր, հրապարակախոս, 2007 թվականից՝ Հայաստանի գրողների միության անդամ, հասարակական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ՀԽՍՀ Իջևանի շրջանի Թալա գյուղում (այժմ՝ ՀՀ, Տավուշի մարզ, գյուղ Գետահովիտ)։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ Աշխատել է ՀՀ Պետեկան մատակարարման համակարգում, եղել Պետմատի նախագահի տեղակալ։ 2003 թվականին ընտրվել է Բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիայի անդամ, ակադեմիկոս։ «Հայէլեկտրամեքենա» ԲԲԸ-ի նախագահն է։ 2006 թվականից հանդիսանում է Ֆիդայական շարժման «Զորավար Անդրանիկ» թանգարանի հիմնադիր-տնօրենը։ Ավելի քան երկու տասնյակ գրքերի հեղինակ է։
Ստեղծագործություն
Իլյիչ Բեգլարյանը հեղինակ է բանաստեղծությունների («Տառապանքի անուրջներ», 1999, «Անկախության վիրակապը», 2003, «Արմատը՝ դառը, պտուղը՝ քաղցր», 2004), պոեմների («Բարեպաշտ թագավորը», 2005, «Նամակ առ Նադիր շահ», 2005), առակների («Առակն ու անառակը», 2004, «Առականի», 2008) ժողովածուների և փաստա-գեղարվեստական պատումների («Հայդուկներ», գիրք 1, 2001, «Այլախոհը», 2005, «Հայդուկներ», գիրք 2, 2005, «Մահկանաբերդի արծիվը՝ Սևքարեցի Սաքո», 2007, «Զորավար Անդրանիկ», 2008, «Հաչաքարի բազեները», 2008, «Տիգրան Գևորգյան», 2011)։ Առավել նշանավոր են Իլյիչ Բեգլարյանի փաստա-գեղարվեստական պատումները, որոնցից «Մահկանաբերդի արծիվը՝ Սևքարեցի Սաքո» պատումում հանգամանորեն ներկայացված է հայ ազգային-ազատագրական պայքարի ականավոր գործիչ, զինատար հայդուկ Սևքարեցի Սաքոյի կյանքն ու գործունեությունը։ «Զորավար Անդրանիկ» պատումը գեղարվեստականորեն ներկայացնում է մեծանուն հայդուկապետի և ժողովրդական հերոսի կյանքն ու մղած ազատագրական մարտերը։ «Տիգրան Գևորգյան» պատումը պատմում է Հայաստանի առաջին հանրապետության նշանավոր հետախույզ Տիգրան Գևորգյանի արկածալից կյանքն ու գործունեությունը ինչպես Առաջին համաշխարհային պատերազմի, այնպես էլ Հայաստանի առաջին հանրապետության տարիներին։
A Fire Inside EP
A Fire Inside EP, կալիֆորնիական AFI ալտերնատիվ ռոք խմբի մինի ալբոմ։ Թողարկվել է 1998 թվականին։
Ալբոմի մասին
«A Fire Inside»-ը «AFI»-ի առաջին ձայնասկավառակն է, որը ձայնագրվել է բասիստ Հանտեր Գյորգանի հետ, ով խմբի մշտական անդամ է։ Ինչպես նաև դա կիթառիստ Մարկ Ստոֆոլեզի հետ վերջին ձայնասկավառակն է։ EP-ն ձայնագրվել է Բիլի Ջո Արմսթրոնգի Adeline լեյբլի վրա Nitro records-ի համաձայնությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ալբոմներ
Կոոգի (գյուղ, Տաբիվեռե շրջան)
Կոոգի (Koogi), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Տաբիվեռե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 78 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Տաբիվեռե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սամսարի լեռնաշղթա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջան Կատեգորիա:Նինոծմինդայի շրջան Կատեգորիա:Ծալկայի շրջան
Սահակ Ա Բագրատունի
Սահակ Բագրատունի, Սահակ Ասպետ Բագրատունի (ծննդյան թվականը անհայտ է -388 թվական ), Սպերի Բագրատունյաց տոհմի նահապետ իշխան (370-380-ական թթ․)։
Ըստ Մովսես Խորենացու, Սահակ Բագրատունին Մանանաղի գավառում հաղթել և փախուստի է մատնել Արշակ Գ-ի այն զորախմբին, որը Սամվել Մամիկոնյանի առաջնորդությամբ հետապնդել է արքունի գանձերը հափշտակած նախարարներին՝ Սուրեն Խորխոռունուն, Վահան Առավեղյանին և Աշխադար Դիմաքսյանին, ապա վերջիններիս ուղեկցել Այրարատ, Խոսրով Գ-ի արքունիքը։ Այդ առիթով բորբոքվել են եղբայրասպան նոր ընդհարումներ։ Ի վերջո, Սահակ Բագրատունին Վանանդ գավառի Երևել վայրում տեղի ունեցած ճակատամարտում հաղթել և լուրջ կորուստներ է պատճառել Արշակ Գ-ի զորաբանակին, մարտում զոհվել է սպարապետ Դարա Սյունին։ Պարտված զորքի մնացորդները՝ նահանջել են Հայաստանի հռոմեական մասը։ Սահակ Բագրատունու՝ Հայաստանի միավորման (Խոսրով Դ-ի գահի շուրջ) հետագա փորձերն ավարտվել են անհաջողությամբ։
Գրականություն
Կատեգորիա:388 մահեր Կատեգորիա:Բագրատունիներ Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության թագադիր ասպետներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Հարթ մկաններ
Հարթ մկանները կծկվող (դրդունակ) հյուսվածքների տեսակ են։ Ի տարբերություն միջաձիգ-զոլավոր մկանների չունեն լայնակի շերտավորում։
Հարթ մկանային ակտին-միոզին մանրաթելերի տարբերությունն այն է, որ նրանք ունեն ակտին շատ ավելի բարձր համամասնությամբ։
Հարթ մկանները անողնաշարավորների և ողնաշարավորների մոտ
Որոշ անողնաշարավորների մոտ հարթ մկանները կազմում են մարմնի ողջ մկանային համակարգը։ Ողնաշարավորների մոտ դրանք ներքին օրգանների՝ աղիների, արյան անոթների, շնչառական ուղիների, արտազատման և սեռական օրգանների, ինչպես նաև բազմաթիվ գեղձերի թաղանթների մի մասն են։ Անողնաշարավորների հարթ մկանային բջիջները տարբեր են ձևով և կառուցվածքով. ողնաշարավորների մոտ շատ դեպքերում պտուտակաձև, խիստ ձգված, ձողիկանման կորիզով, 50-250 մկմ երկարությամբ, հղի կենդանիների արգանդում ՝ մինչև 500 մկմ տրամագծով տարրերով, շրջապատված շարակցական հյուսվածքային մանրաթելերով, որոնք ձևավորում են խիտ պատյան։
Հարթ մկանների տեսակները
Հարթ մկանները լինում են ունիտար և մուլտիունիտար։ Մուլտիունիտար մկանները բաղկացած են առանձին բջիջներից, որոնք առանձնացված են միմյանցից հիմային թաղանթ հիշեցնող նյութով։ Յուրաքանչյուր մուլտիունիտար հարթ մկան նյարդավորվում է առանձին, բայց փոքր չափի պատճառով գործողության պոտենցիալ չի առաջանում, ուստի ենթադրվում է, որ հնարավոր է միայն տեղային ապաբևեռացում։
Ունիտար հարթ մկանները կոչվում են նաև ընդերային։ Դրանք բաղկացած են բազմաթիվ հարթ միոցիտներից, որոնք միմյանցից չեն բաժանվում և կծկվում են որպես ամբողջություն՝ սարկոլեմայում մեծ քանակությամբ շփման կետերի առկայության պատճառով։ Այս շփումների շնորհիվ զարգացող գործողության պոտենցիալը տարածվում է մկանային մանրաթելի երկայնքով՝ փոխանցվելով հարևան բջիջներին։ Հետևաբար, հարթ մկանների միոցիտները կծկվում են միաժամանակ ։
Կծկվող տարրեր
Կծկվող տարրերը՝ պրոտոֆիբրիլները, սովորաբար գտնվում է սարկոպլազմայում առանձին-առանձին, միայն որոշ կենդանիների մոտ դրանք հավաքվում են խրձերով՝ միոֆիբրիլներով։ Կծկվող սպիտակուցների բոլոր երեք տեսակները հանդիպում են հարթ մկաններում՝ ակտին, միոզին։ Գերակշռում են նույն տեսակի պրոտոֆիբրիլները (մոտ 100 մկմ տրամագծով)։ Հաստ միոֆիլամենտները բաղկացած են միոզինից, իսկ բարակները՝ ակտինից և կարգավորող սպիտակուցներից, որոնք ներառում են տրոպոմիոզին, կալդեսմոն, կալպոնին և լեյկոտոնին A և C ։ Տրոպոնինը հարթ մկանների բարակ միոֆիլամենտներում բացակայում է, կալցիումի հետ կապում է լեյկոտոնին C։
Հարթ մկանային բջիջների թաղանթի վրա ամրացված են ցիտոպլազմային շերտեր՝ խիտ մարմիններ։ Նրանք կատարում են տելոֆրագմայի նման դեր (Z-գիծ). բջիջը շրջապատող ակտին-միոզին մանրաթելերի ցանցը կցվում է խիտ մարմիններին և, կծկման ժամանակ դրանք ավելի մոտենալով միմյանց, սեղմում են հարթ մկանային բջիջը։
Բջջային օրգանոիդներ
Հարթ մկաններում կան ավելի քիչ բջջային օրգանոիդներ    (միտոքոնդրիումներ, Գոլջիի ապարատ, էնդոպլազմային ցանցի տարրեր), քան միջաձիգ-զոլավոր մկաններում։ Դրանք հիմնականում տեղակայված են ցիտոպլազմայի կորիզի բևեռներում՝ զուրկ կծկվող տարրերից։                   Բջջաթաղանթը հաճախ ձևավորում է գրպաններ՝ պինոցիտոզային բշտիկների տեսքով, ինչը ցույց է տալիս բջջի մակերեսի կողմից նյութերի ռեզորբցիան և կլանումը։
Հարթ մկանների տարբերություններ
Հաստատվել է, որ հարթ մկանները տարբեր ծագման հյուսվածքների խումբ են, որոնք միավորված են մեկ գործառութային հատկանիշով՝ կծկվելու ունակությամբ։ Այսպիսով, անողնաշարավորների մոտ հարթ մկանները զարգանում են մեզոդերմալ թերթիկից և ցելոմիկ էպիթելից։ Ողնաշարավորների մոտ թքագեղձերի, քրտնագեղձերի և կաթնագեղձերի հարթ մկանները զարգանում են էկտոդերմից, ներքին օրգանների հարթ մկանները՝ մեզենքիմից և այլն։ Հարթ մկանների հարակից բջիջները շփվում են միմյանց հետ ծայրերով այնպես, որ երկու բջիջների թաղանթերը շփվում են։ Աղիքի մկաններում շփման գոտու մկանները զբաղեցնում են բջջային թաղանթի մակերեսի 5%-ը։ Այստեղ, հավանաբար, տեղի է ունենում գրգռման փոխանցում մի բջիջից մյուսը (տես. սինապսներ)։
Հարթ մկանների կծկում
Ի տարբերություն միջաձիգ-զոլավոր մկանների՝ հարթ մկաններին բնորոշ է դանդաղ կծկումը, երկար ժամանակ կծկվող վիճակում մնալու, համեմատաբար քիչ էներգիա ծախսելու և ուշ հոգնելու կարողությունը։ Հարթ մկանների շարժիչ նյարդավորումն իրականացվում է վեգետատիվ նյարդային համակարգի բջիջների կողմից, զգացող նյարդավորումը՝ ողնաշարային հանգույցների բջիջների միջոցով։ Ոչ բոլոր հարթ մկանային բջիջներն ունեն հատուկ նյարդային վերջավորություն։
Հարթ մկաններում սարկոպլազմային ցանցը ավելի քիչ զարգացած է, քան միջաձիգ-զոլավորում, հետևաբար,           Ca2+ իոններըի մեծ մասը բջիջ է մտնում պոտենցիալ-կախյալ իոնային անցուղիներով, որոնք բացվում են միոցիտներով էլեկտրոնային իմպուլս առաջանալուց հետո։
Մուտք գործելուց հետո Ca 2+ ատոմը կապվում է կալմոդուլինին փոխադրող սպիտակուցին։ Ստեղծված համալիրը ակտիվացնում է կինազային ֆերմենտը բջջում, որը միոզինի գլխի վրա գտնվող ATP մոլեկուլից պոկում է մեկ ֆոսֆատ խումբ, ինչը հանգեցնում է գլխի ակտինին միացմանը։ ADP-ն ճեղքելուց հետո միելինապատ գլուխը փոխում է իր թեքության անկյունը. դրանով նա հետ է քաշում ակտինի մանրաթելը՝ հրահրելով մկանների կծկում։
Հարթ և միջաձիգ-զոլավոր մկանների կծկման տարբերություններից մեկն այն է, որ հարթ մկանային հյուսվածքի դեպքում մեկ տեղամասի միոզինի գլխիկները մղում են երկու ակտին մանրաթել հակառակ ուղղություններով։
Նշումներ
Կատեգորիա:Մկանների ֆիզիոլոգիա
Հացի համը
«Հացի համը» («Вкус хлеба»), խորհրդային լայնաֆորմատ կինովիպակ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Սախարովը 1979 թվականին ։ Նվիրված է խոպանի յուրացման 25-ամյակին։
Սյուժե
Ֆիլմը նվիրված է խոպանը յուրացնողներին։ Ամբողջ գործողությունը կառուցված է երեք հերոսների՝ սովխոզի տնօրեն Ստեպան Սեչկինի, կուսակցական գործիչ Վլադիմիր Երոշինի և գիտնական-ագրոնոմ Սերգեյ Իգնատևի ճակատագրերի բացահայտման վրա։
Ֆիլմի կառուցվածք
«Հացի համը» կինովիպակը բաղկացած է 4 ֆիլմից․
Ֆիլմի առանձնահատկությունները
Ֆիլմում ցուցադրվում են (որոշակի պայմանականությամբ)․
Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմը թողարկվել է Լեոնիդ Բրեժնևի «Խոպան» գրքի հետ գրեթե միաժամանակ, ուստի շատերի կողմից ընկալվել է որպես այս գրքի նկարազարդում։ Սկզբնական գրական սցենարում նույնիսկ ներկա էր գլխավոր հերոսի և Լեոնիդ Բրեժնևի՝ Ղազախստանի Կոմկուսի Կենտկոմի քարտուղարի հանդիպման դրվագը, բայց էկրանային տարբերակում այն բացակայում է։
Մրցանակներ
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1980 թվական – Նատալյա Արինբասարովա, Նուրժուման Իխտիմբաև, Ալեքսանդր Լապշին, Իդրիս Նոգայբաև, Էռնստ Ռոմանով, Վալերի Ռիժակով, Ալեքսեյ Սախարով, Ալեքսանդր Տոլկաչով, Ռուդոլֆ Տյուրին, Վալենտին Չերնիխ, Սերգեյ Շակուրով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Կամոյանց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի
Կամոյանց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, հայկական առաքելական ոչնչացված եկեղեցի Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի հին թաղամասում։ Կառուցվել է 18-րդ դարում։ Ոչնչացվել է Լավրենտի Բերյայի հրամանով քաղաքի այլ հայկական եկեղեցիների հետ միասին։
Պատմություն
Կամոյանց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի գտնվում էր Գարեբանի մետրոյի կայարանի մոտ։ Եկեղեցին բավական մեծ էր, գմբեթը պատրաստված էր կարմիր քարից։ Կառուցվել է Գաբրիել Կամոյանի կողմից։ Կառուցման թվականը համարվում է կամ 1727 թ. կամ 1788 թ.։
Ոչնչացվեց սովետական իշխանությունների հրամանով 1937-38 թթ. ընթացքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական գոյություն չունեցող վանքեր և եկեղեցիներ (Վրաստան)‎ Կատեգորիա:18-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հին Թբիլիսի Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայկական եկեղեցիներ
Համաձուլվածքներ
Համաձուլվածքներ, մակրոսկոպիկ միատարր մետաղական նյութեր, որոնք կազմված են երկու և ավելի մետաղներից, որոնց բյուրեղացանցում հիմնական մետաղի եկընդմեջ փոխարինվում են մյուս մետաղի ատոմներով։
Համաձուլվածքների հատկությունները կախված են նրանց որակական ու քանակական կազմից։ Որպես կանոն՝ համաձուլվածքների հալման ջերմաստիճանն ավելի ցածր է, իսկ ամրությունն ու կարծրությունը՝ բարձր, քան նրանց բաղադրամասերինը. օրինակ՝ ոսկու և արծաթի համաձուլվածքն անհամեմատ ամուր է առանձին մետաղներից։
Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել
«Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել» (Can You Keep a Secret?), Սոֆի Քինսելլայի առաջին ոչ սերիական վեպը, որն առաջին անգամ լույս է ընծայել Dial Press Trade Paperback հրատարակչությունը (Մեծ Բրիտանիա) 2003 թվականին։ Գրքի գլխավոր հերոսուհին ընկնում է անախորժ դրության մեջ, երբ պարզվում է, որ իր նոր ղեկավարին հայտնի են իր բոլոր գաղտնիքները։ Խնդիրն այն է, որ նա ինքն է նրան պատմել ամեն ինչ՝ չիմանալով, թե ով է նա իրականում։
Համաձուլվածքներ
Տարրերի պարբերական համակարգում մետաղները որքան հեռու են միմյանցից, այնքան փոքր է նրանց փոխադարձ լուծելիությունը և համաձուլվածք առաջացնելու
Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել
Սյուժե
Էմման գեղեցիկ ու երիտասարդ աղջիկ է Անգլիայից։ Նա կայուն, բայց ձանձրալի հարաբերությունների մեջ է «իդեալական» տղայի հետ, և ամեն կերպ ձգտում է բարձրանալ կարիերայի սանդուղքով բազմազգ կորպորացիայում, որի կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Լոնդոնում։ Ինքնաթիռով թռչելիս ընկնելով մրրկային շարժման մեջ՝ Էմման վախից իր գաղտնիքները պատմում է հարևան նստատեղին նստած գեղեցկատես անծանոթին։ Ի զարմանս իրեն՝ Էմման հասկանում է, որ անծանոթն այն ընկերության գլխավոր տնօրենն է, որտեղ ինքն աշխատում է։
Համաձուլվածքներ
Տեխնիկայի պահանջներից ելնելով՝ ստանում են թթվակայուն, հիմնակայուն, դյուրահալ, դժվարահալ, փափուկ, կարծր և այլ համաձուլվածքներ. լայնորեն օգտագործվում են պողպատը, թուջը, բրոնզը, արույրը, բաբիտները, նիքրոմը, պոբեդիտը, դյուրալյումինը և այլն։
Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել
Հրատարկությունների տարբերություններ
Վեպի ամերիկյան հրատարակությունը որոշակիորեն տարբերվում է բրիտանականից, օրինակ՝ գրքի սկզբով, երբ Էմման տղային օգնում է ընտրել խաղալիք ինքնաթիռում։ Այդ էպիզոդը բացակայում է ամերիկյան հրատարակությունում։ Դրանից հետո Էմման գնում է լոգարան՝ զուգահեռաբար զրուցելով իր ընկերուհի Լիսսայի հետ նրա ընկերոջ մասին։ Ավելի ուշ Լիսսան Էմմային պատմում է, որ հենց նոր լինելով ակումբում, տեսել է Էվան ՄաքԳրեգորին։ Բրիտանական հրատարակությունում ընկերուհու հետ զրուցելու ժամանակ Էմման ոչ թե գնում է լոգարան, այլ նշան է անում ձեռքին։ Դրանից բացի, ամերիկյան տարբերակում կա էպիզոդ, որում Էմման ու նրա ընկեր Քոննորն ուզում են, որ Էմմայի ղեկավարն իրենց տեսնի սիրով զբաղվելիս։ Բրիտանական հրատարակությունում, ընդհակառակը, նրանք փորձում են մնալ աննկատ։
Համաձուլվածքներ
Պողպատը երկաթի համաձուլվածքն է՝ քիչ քանակությամբ (մինչև 2%) ածխածնի և մետաղաձուլական խառնուկների՝ մանգանի, սիլիցիումի, ծծմբի, ֆոսֆորի հետ։ Պողպատին փոքր քանակությամբ այլ մետաղներ ավելացնելիս ստացվում են լեգիրված (որակավորված) պողպատներ. օրինակ՝ չժանգոտվող պողպատին այդ հատկությունը հաղորդում են ավելացված քրոմն ու նիկելը։ Պողպատին քրոմ ու վոլֆրամ ավելացնելիս ստացվում է «արագահատ» պողպատ, որից պատրաստված խառատային և ֆրեզերային հաստոցների կտրիչներն աշխատանքի ընթացքում կարող են շիկանալ մինչև մուգ կարմիր դառնալը և չկորցնել իրենց կարծրությունը։
Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել
Էկրանավորում
Վեպի համանուն էկրանավորումը, որը թողարկվել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, նկարահանվել է Փիթեր Հաթչինսգի սցենարով ։ Ռոմանտիկական կատակերգությունում գլխավոր դերերը կատարել են Ալեքսանդրա Դադդարիոն և Թայլեր Հեքլինը։
Համաձուլվածքներ
Թուջը (չուգուն) երկաթի համաձուլվածքն է՝ ածխածնի (2–4,5%), սիլիցիումի, մանգանի, ֆոսֆորի և ծծմբի հետ։ Այն շատ փխրուն է. հարվածելիս փշրվում է։ Տեխնիկայում երկաթը և երկաթից ստացված համաձուլվածքները կոչվում են սև մետաղներ, իսկ մնացած բոլորը՝ գունավոր։
Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Համաձուլվածքներ
Արույրը պղինձ (65–70%) և ցինկ (30–35%) պարունակող համաձուլվածքն է։ Օժտված է մեծ պլաստիկությամբ։ Օգտագործվում է սարքեր, մեքենաների մասեր, կաթսաներ, ինքնաեռներ պատրաստելու համար։
Բաբիտները անագի ու կապարի համաձուլվածքներն են, որոնք պարունակում են նաև անտիմոն, պղինձ և այլ մետաղներ։ Այս համաձուլվածքները նվազեցնում են շփումը և օգտագործվում են առանցքակալներ պատրաստելու համար։
Նիքրոմը նիկելի (67,5%), քրոմի (15%), երկաթի (16%) և մագնեզիումի (1,5%) համաձուլվածքն է։ Օժտված է մեծ էլեկտրադիմադրողականությամբ և հրակայունությամբ։ Օգտագործվում է էլեկտրական ջեռուցիչ սարքեր պատրաստելու համար։
Պոբեդիտը ածխածնի, վոլֆրամի և կոբալտի համաձուլվածքն է։ Կարծրությամբ մոտ է ալմաստին։ Կիրառվում է կտրող, հղկող և հորատման գործիքներ ու սարքեր պատրաստելու համար։
Դյուրալյումինը ալյումինի (95%), մանգանի, պղնձի և մագնեզիումի համաձուլվածքն է։ Շատ թեթև է և ամուր։ Ամրությամբ մոտ է պողպատին, սակայն նրանից թեթև է 3 անգամ։ Օգտագործվում է ինքնաթիռաշինության մեջ։
Նիտինոլը նիկելի և տիտանի համաձուլվածքն է։ Դրանից պատրաստված իրերը, ծռելուց կամ հարթեցնելուց հետո, տաքացնելիս ընդունում են իրենց նախկին ձևը։ Այսինքն՝ օժտված են այսպես կոչված «հիշողությամբ»։ Անագի (50%) և ինդիումի (50%) համաձուլվածքն օգտագործվում է որպես զոդանյութ՝ ապակու և մետաղների զոդման համար։
Ռենիումի համաձուլվածքները տանտալի և վոլֆրամի հետ բոլոր հայտնի համաձուլվածքներից ամենահրակայունն են։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Համաձուլվածքներ
Լիբիայի դրոշ
Լիբիայի դրոշ, Լիբիայի պետական խորհրդանիշներից։ Այն սահմանված է Լիբիայի Սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է կանաչ, սև, սպիտակ և կարմիր գույներից՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Ընդունվել է 1951 թվականին։
1918-1923
Արևմտյան Լիբիայում կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած Տրիպոլիտանիա պետությունը որպես պետկան դրոշ օգտագործել է երկնագույն դրոշ, որի կենտրոնում պատկերված էր կանաչ արմավենի, իսկ նրա վերևում՝ սպիտակ աստղ ։
1951-1969 (2011 — այժմ)
Ժամանակակից Լիբիայի առաջին պետական դրոշն ընդունվել է 1951 թվականին, երբ այն անկախացել է Մեծ Բրիտանիայից։ Այն ուղղանկյուն պաստառ է՝ կազմված երեք հորիզոնական շերտերից՝ կարմիր, սև և կանաչ (վերևից ներքև)։ Սև շերտի (որի լայնությունը երկու անգամ ավելի մեծ է վերին ու ստորին շերտերի լայնություններից) կենտրոնում պատկերված են սպիտակ կիսալուսին և հնգաթև աստղ։ Դրոշի դիզայնը հիմնվել է Սենուսիա սուֆիական միաբանության դրոշի վրա, որը սև պաստառ է կիսալուսնով ու աստղով։
Դրոշի հավանական մեկնաբանությունների թվում կա հետևյալը․ կարմիրը արյունն է, որը թափվել է Լիբիայի անկախության համար մղված պայքարում, սևը այն օրերի հիշատակն է, երբ լիբիացիներն ապրել են պկւպացիայում, իսկ կանաչը խորհրդանշում է երկրի պայծառ ապագան, ինչպես նաև գյուղատնտեսությունն ու բնության տարբեր հարստությունները։ Կիսալուսինն ու աստղը իսլամի խորհրդանիշն են, որը երկրի գլխավոր կրոնն է ։
Հեղափոխությունից հետո Լիբիայում նորից հայտարարվել է պետական դրոշ և ներկայում շարունակում է մնալ այդպիսին։
1969-1971
1969 թվականի հեղափոխության արդյունքում Լիբիայի պաշտոնական անվանումը դարձվել է «Լիբիայի արաբական հանրապետություն», իսկ դրոշը փոխարինվել է պանարաբական եռաշերտ (կարմիր, սպիտակ, սև) դրոշով։
1972-1977
1972 թվականի հունվարի 1-ին Լիբիան ընդգրկվել է Արաբական Հանրապետությունների Ֆեդերացիայի կազմում։ Ֆեդերացիայի դրոշը Լիբիայի՝ 1969 թվականին ընդունված դրոշից տարբերվել է համամասնությամբ, կարմիր շերտի ավելի ինտենսիվ գույնով, ինչպես նաև սպիտակ շերտի վրա պատկերված ոսկեգույն ճուռակով, որը ճանկերով բռնել է ժապավեն, որի վրա գրված է պետության անունն արաբերենով ։
1977-2011
1977 թվականի մարտի 8-ին Լիբիան դուրս է եկել ֆեդերացիայի կազմից, պետության պաշտոնական անունը դարձել է Սոցիալիստական ժողովրդական արաբական լիբիական Ջամահիրիա։ 1977 թվականի նոյեմբերի 11-ին Լիբիայի դրոշը փոխվել է միագույն կանաչով (ինչը եղել է արձագանք Անվար Սադաթի՝ Իսրայել կատարած այցին, ինչը Լիբիայում համարվել է դավաճանություն արաբական ու իսլամական արժեքների հանդեպ)։
Դրոշի կանաչ գույնը խորհրդանշում է իսլամը՝ երկրի պետական կրոնը, ինչպես նաև Մուամմար ալ-Կադդաֆիի «Կանաչ հեղափոխությունը» ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լիբիայի պետական խորհրդանիշեր Կատեգորիա:Ազգային դրոշներ Կատեգորիա:1951 դրոշներ
Աստերոիդների ցանկ (20801-20900)
Աստերոիդների ցանկ (20701-20800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (20901-21000)
Գեղձ
Տեսակներ
Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։ Գոյության ունի գեղձերի 3 տեսակ՝ արտազատական, ներզատական և խառը։ Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են օրգանների խոռոչների միջև կամ մաշկի մակերևույթին։ Արտազատական գեղձերից են արցունքագեղձերը, թքագեղձերը, քրտնագեղձերը և այլն։ Ներզատական գեղձերը չունեն ծորաններ, որոնք օժտված են հեռադիր ազդեցությամբ ու կենսաբանորեն բարձր ակտիվությամբ։ Դրանք սպիտակուցային,ճարպային կամ այլ բնույթի նյութեր են։ Արյան հունով տարածվում են ամբողջ օրգանիզմում և ուրույն ազդեցություն ունենում որևէ գործընթացի վրա՝ փոփոխվում են օքսիդացման գործընթացների ակտիվությունը, բջջաթաղանթների թափանցելիությունը, սպիտակուցների, ճարպերի ու ածխաջրերի սինթեզը, դրդում կամ արգելակում օրգանների աշխատանքը,բջիջների ու հյուսվածքների ձևավորումը, օրգանիզմի աճը, զարգացումը և այլն։
Ներզատական գեղձերից են մակուղեղը, վահանագեղձը, ուրցագեղձը, մակերիկամները, ենթաստամոքսային գեղձի կղզյակային հատվածը, սեռական ու այլ գեղձեր։ Վերջին երկու գեղձերը կոչվում են խառը, քանի որ օժտված են ներզատական և արտազատական ֆունկցիաներով։ Ներզատական գեղձերից բացի հորմոններ են ներզատում նաև ստամոքս-աղիքային համակարգը, կենտրոնական նյարդային համակարգը, որոշ օրգաններ ու հյուսվածքներ։ Հաճախ նրանց միավորում են սփռուն ներզատական համակարգի մեջ։
Խառը գեղձերը դրանք այն գեղձերն են, որոնք ունեն և ներզատիչ և արտազատիչ մասեր։ Խառը գեղձերից են սեռական և ենթաստամոքսային գեղձերը։ Ենթաստամոքսային գեղձի ներզատիչ մասը արտադրում է մի շարք հորմոններ՝ (ինսուլին, գլյուկագոն և այլն), իսկ արտազատիչ մասն արտադրում է մարսողական հյութ, որը ծորանով բացվում է տասներկումատնյա աղիքի մեջ։ Սեռական գեղձերի ներզատիչ մասն արտադրում է սեռական հորմոններ, իսկ արտազատիչ մասը՝ սեռական բջիջներ։
Մակուղեղ (հիպոֆիզ)
Մակուղեղը գտնվում է գլխուղեղի ստորին մասում, միացած է ենթատեսաթմբին։ Այն ձվաձև, սիսեռի մեծության 0,5-0,7 գ զանգվածով մարմին է։ Բաղկացած է 3 բլթերից, որոնք արտադրում են տարբեր հորմոններ։ Մակուղեղի հորմոնները կարգավորում են մի շարք գեղձերի (մակերիկամ, վահանաձև և սեռական գեղձեր) աշխատանքը, հսկում է մեզի գոյացման գործընթացը, օրգանիզմի աճը ու ֆիզիկական զարգացման գործընթացները, սեռական հասունացումը, նյութափոխանակությունը, նյարդային ու մտավոր ունակությունները, կապակցում օրգանների ու նրանց համակարգերի գործունեությունը և մաշկի գունավորումը։ Մակուղեղի հորմոններից են աճի հորմոնը,որը կարգավորում է օրգանների ու հյուսվածքների աճը։ Մակուղեղում սինթեզվում են նաև որոշ ներզատական գեղձերի գործունեությունը կարգավորող հորմոններ։