cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Այլընտրանքային կենսաքիմիա
Ազոտ և ֆոսֆոր
Երկրի մթնոլորտում ազոտը կազմում է մոտ 78%, բայց դիատոմային ազոտում եռակի կապի առաջացման պատճառով էներգիայի «արժեքը» չափազանց բարձր է։ Միևնույն ժամանակ, որոշ բույսեր կարող են հողից ազոտը կապել իրենց արմատային համակարգում ապրող անաէրոբ բակտերիաների սիմբիոզոի շնորհիվ։ Եթե ​​մթնոլորտում առկա է զգալի քանակությամբ ազոտի երկօքսիդ կամ ամոնիակ, ապա ազոտի հասանելիությունը կլինի ավելի բարձր։ Այլ մոլորակների մթնոլորտում, բացի այդ, կարող են գոյություն ունենալ նաև ազոտի այլ օքսիդներ։
Երկրի վրա առկա բույսերի նման (օրինակ՝ բակլազգիները), կյանքի այլմոլորակային ձևերը կարող են ազոտը կլանել մթնոլորտից։ Այս դեպքում կարող է ձևավորվել ֆոտոսինթեզին նման մի գործընթաց, երբ մոտակա աստղի էներգիան ծախսվելու էր գլյուկոզայի անալոգների ձևավորման վրա `թթվածնի մթնոլորտ արտանետելու միջոցով։ Իր հերթին, սննդային  շղթայում ավելի բարձր մակարդակում գտնվող  կենդանիները կյանքը կստանան դրանցից սննդանյութերը ,արտանետելով  ազոտի երկօքսիդը և ֆոսֆորային միացությունները հողի մեջ։
Ամոնիակային մթնոլորտում բույսերը կստանային ազոտային միացություններ շրջակա մթնոլորտից, իսկ ֆոսֆորը հողից։ Ամոնիակն օքսիդացվելու էր իրենց բջիջներում`ձևավորելով մոնոսախարիդային անալոգներ, ջրածինը կանջատվեր կողմնակի արգասիքի ձևով։ Այս դեպքում կենդանիները կշնչեն  ջրածին՝ ճեղքելով պոլիսաքարիդների անալոգիները ամոնիակի և ֆոսֆորի, այսինքն ՝ էներգետիկ շղթաները կձևավորվեին հակառակ ուղղությամբ՝ համեմատած մեր մոլորակում գոյություն ունեցողների հետ (մեթանը սովորական կլիներ մեր դեպքում ՝ ամոնիակի փոխարեն)։
Այս թեմայի շուրջ քննարկումները ավարտված չեն, քանի որ ֆոսֆորի և ազոտի հիման վրա ցիկլի որոշ փուլեր էներգիայով աղքատ են։ Վիճելի ​​է թվում նաև այն, որ Տիեզերքում այս տարրերի հարաբերությունները հանդիպում են կյանքի համար անհրաժեշտ համամասնությունների ձևով։
Ֆոսֆորի փոխարինումը
2010 թ.-ի դեկտեմբերին NASA- ի աստղաբան հետազոտող Ֆելիսա Վոլֆ-Սայմոնը (անգլ.՝ Felisa Wolfe-Simon) հայտարարեց GFAJ-1 բակտերիայի հայտնաբերուման մասին Halomonadaceae ցեղից, որը որոշակի պայմաններով կարող է ֆոսֆորը փոխարինել մկնդեղով։
Արսենը, որը քիմիապես նման է ֆոսֆորին, չնայած թունավոր է Երկրի վրա առկա կենդանի օրգանիզմների մեծ մասի համար, ներառված է որոշ օրգանիզմների կենսաքիմիայի մեջ։ Որոշ ջրիմուռներ մկնդեղը ներառում են բարդ օրգանական մոլեկուլներ, ինչպիսիք են արսենոշաքարները և արսենոբետանները։ Սնկերը և մանրէները կարող են առաջացնել անկայուն մեթիլացված մկնդեղային միացություններ։ Արսենատի քանակի կրճատումը և մկնդեղի օքսիդացումը նկատվել են մանրեներում(Chrysiogenes arsenatis): Բացի այդ, որոշ պրոկարիոտներ կարող են օգտագործել արսենատը որպես էլեկտրոնի ընդունիչ անաէրոբ աճի ընթացքում, իսկ ոմանք էլ կարող են օգտագործել մկնդեղը ՝ որպես էլեկտրոնային դոնոր ՝ էներգիա ստեղծելու համար։
Առաջարկվել էր այնպիսի մի ենթադրություն,որ Երկրի վրա կյանքի ակոնավաղ ձևերը կարող էին օգտագործել մկնդեղի կենսաքիմիան ֆոսֆորի փոխարեն՝ իրենց ԴՆԹ-ի կառուցվածքում։Այս սցենարի ընդհանուր առարկությունն այն է,որ մկնդեղային եթերները անկայուն են հիդրոլիզի ժամանակ, քան համապատասխան ֆոսֆատային եթերները, որ մկնդեղը պարզապես չի համապատասխանում այս գործառույթին։
2010 թվականին գեոմիկրոբիոլոգիական ուսումնասիրությունը, որը մասամբ ապահովվել է NASA- ի կողմից, ենթադրում էր, որ GFAJ-1 կոչվող մանրէն, որը հավաքվում էր Կալիֆոռնիայի արևելյան Մոնո լճի նստվածքից, կարող է այդպիսի մկնդեղային ԴՆԹ օգտագործել, երբ կուլտիվացվում է առանց ֆոսֆորի։ Նրանք առաջարկել են, որ մանրէն կարող է օգտագործել բարձր մակարդակի պոլի-β-հիդրօքսիբուտիրատ կամ այլ նյութեր `ջրի արդյունավետ կոնցենտրացիան նվազեցնելու և մկնդեղի եթերները կայունացնելու համար։ Այս վարկածը կտրուկ քննադատվեց քննադատության հրապարակումից անմիջապես հետ `իբր փորձերի համար համապատասխան հսկիչ միջոցների բացակայության պատճառով։ Գիտական ​​գրող Կառլ Զիմերը կապ հաստատեց մի քանի գիտնականների, որպեսզի գնահատի. «Ես դիմեցի տասնյակ մասնագետների ... Գրեթե միաձայն, նրանք կարծում են, որ NASA- ի գիտնականները չեն կարողացել հիմնավորել իրենց կարծիքը»։ Այլ հեղինակներ չկարողացան վերարտադրել իրենց արդյունքները և ցույց տվեցին, որ ուսումնասիրությունը խնդիրներ ուներ ֆոսֆատով աղտոտման հետ, ինչը ենթադրում է, որ ներկայիս ցածր քանակությունը կարող է օժանդակել փորձարարական կյանքի ձևերին։ Այլընտրանքորեն, առաջարկվել է, որ GFAJ-1 բջիջները աճում են՝ քայքայված ռիբոսոմներից ֆոսֆատը վերամշակելով, այլ ոչ թե այն փոխարինելով արսենիտով։ Հետագա փորձարարների արդյունքները հերքեցին ԴՆԹ-ում մկնդեղի ընդգրկման տեսությունը։
Սթիվեն Բենները՝ Կիրառական մոլեկուլային էվոլյուցիայի հիմնադրամի (ԱՄՆ) պատվավոր անդամ, ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի կենտրոնակայանում կայացած ասուլիսում իր ելույթում նշեց, որ չնայած մկնդեղը իր քիմիայով  նման է ֆոսֆորին, այնուամենայնիվ այն ինտեգրվելով ԴՆԹ-ի կառուցվածքում և ՌՆԹ-ն «թույլ օղակ» է, քանի որ նրա կողմից ձևավորված քիմիական կապերը հեշտությամբ ճեղքվում  են մկնդեղի ատոմի բարձր ռեակցիոնունակության պատճառով։"Միևնույն ժամանակ, մկնդեղի բարձրացրած ռեակցիոնունակությունը, որը բացասաբար է անդրադառնում սենյակային ջերմաստիճանում կենսաբանական մոլեկուլների կայունության վրա, կարող է օգտակար լինել, եթե կենսաբանական մոլեկուլը պետք է իր գործառույթները կատարի ցածր ջերմաստիճաններում, ինչպես, օրինակ, Սատուրնի արբանյակ՝ Տիտանում։"Տիտանում կյանքի հնարավորության մասին տեսությունները ներկայացվել են 2005-ին`վերջին դիտարկումների հիման վրա, բայց Տիտանը շատ ավելի ցուրտ է, քան Երկիրը, ուստի դրա մակերեսին հեղուկ ջուր չկա։ Սակայն, մյուս կողմից Տիտանի վրա կան հեղուկ մեթանի և էթանի լճեր, ինչպես նաև գետեր և դրանցից ամբողջ ծովերը, բացի այդ նրանք կարող են թափվել տեղումների ձևավորել, ինչպես Երկրի վրա ջրից անձրև։ Որոշ գիտական ​​մոդելներ ցույց են տալիս, որ Տիտանը չի կարող պահպանել կյանքը ջրային հիմունքներով, չնայած ոչ բոլոր գիտնականներն են համաձայն այդ տեսությունների հետ, քանի որ դրանք դեռևս լայն քննարկման և բանավեճի առարկա են գիտական ​​կազմակերպություններում, ներառյալ ՆԱՍԱ-ն։
Ջրի փոխարինում
Ածխածնի միացություններից բացի, ջուրը որպես լուծիչ պահանջվում է նաև ներկայումս հայտնի երկրային կյանքի համար։ Ջրի բազմազան հատկությունները, որոնք կարևոր են օրգանիզմների կենսագործունեության համար համար, ներառում են ջերմաստիճանի լայն սահմաննեի, որի դեպքում այն հեղուկ է, բարձր ջերմունակություն, որն օգնում է կարգավորել ջերմաստիճանները, գոլորշիացման բարձր ջերմաստիճան և միացություններ լուծելու ունակությունը։ Ջուրը նաև ամֆոտեր  է, ինչը նշանակում է, որ այն կարող է պրոտոն տալ կամ ստանալ, ինչը թույլ է տալիս գործել որպես թթու կամ հիմք։ Այս հատկությունը շատ կարևոր է օրգանական և կենսաքիմիական բազմաթիվ ռեակցիաներում, երբ ջուրը ծառայում է որպես լուծիչ, ելանյութ կամ վերջանյութ։ Գոյություն ունեն նմանատիպ հատկություններով այլ քիմիական նյութեր, որոնք երբեմն առաջարկվել են որպես ջրի այլընտրանք։ Ջուրը հեղուկ է 1 մթնոլորտի ճնշման և  0 °C- ից 100 °C  ջերմաստիճանային միջակայքում, բայց  գոյություն ունեն այլ լուծիչներ,  օրինակ՝ ծծմբական թթուն, որոնք մնում են հեղուկ վիճակում մինչև 200 °C կամ ավելի ջերմաստիճաններում։
Ամոնիակ
Ամոնիակը հաճախ համարվում է որպես մոլորակների ցանկացած կյանքի առաջացման ամենահավանական (ջրից հետո) լուծիչ։ 100 կՊա (1 մթնոլորտ) ճնշման տակ այն հեղուկ վիճակում է` 78-ից մինչև 33 °C ջերմաստիճաններում։ Ամոնիակի մոլեկուլը NH3, ինչպես ջրի մոլեկուլը, տարածված է Տիեզերքում՝ լինելով ջրածնի միացություն (ամենապարզ և ամենատարածված տարրը) մեկ այլի շատ տարածված տարրի՝ ազոտի հետ։ Հեղուկ ամոնիակի՝ որպես կյանքի այլընտրանքային լուծիչի հնարավոր դերը, գաղափար է, որը սկսվում է առնվազն 1954 թվականից, երբ Դժ. Բ․ Ս․Հոլդեյնը գիտաժողովում առաջ քաշեց կյանքի ծագման թեման։
Բազմաթիվ քիմիական ռեակցիաներ հնարավոր են ամոնիակի լուծույթում, և հեղուկ ամոնիակը քիմիապես նման է ջրի։ Ամոնիակը կարող է լուծել շատl օրգանական միացություններ, գոնե նույն կերպ, ինչպես ջուրը, և, բացի այդ, այն կարող է լուծել շատ տարրական մետաղներ։ Հալդեյնը նշեց, որ ջրի հետ կապված տարբեր ընդհանուր օրգանական միացություններ ունեն անալոգներ, որոնք կապված են ամոնիակի հետ; Օրինակ ՝ ամոնիակներին առնչվող ամինո խումբը նման է ջրին առնչվող հիդրոքսիլային խմբին ։
Ամոնիակը, ինչպես նաև ջուրը կարող է միացնել կամ տրամադրել իոն։ Երբ ամոնիակը ընդունում է, այն ձևավորում է ամոնիումի կատիոն , հիդրօքսիոնիումին համարժեք ։ Երբ այն տրամադրում է  իոն, այն ձևավորում է ամիդային անիոն , հիդրօքսիդին համարժեք ։ Սակայն ջրի հետ համեմատած ամոնիակը ավելի հակված է  իոն միացնելուն և քիչ հակված՝ այն տրամադրելու։ Ջրի մեջ ավելացված ամոնիակը գործում է որպես Արենիուսի հիմք՝ այն ավելացնում է հիդրօքսիդ անիոնների կոնցենտրացիան։ Եվ հակառակը, օգտագործելով թթվայնության և հիմնայնության որոշման եղանակը ջուրը, որը ավելացվում է հեղուկ ամոնիակին գործում է որպես թթու, որովհետև ավելացնում է ամիոնիումի իոնների կոնցենտրացիան։ Կարբոնիլային խումբը , որը լայնորեն օգտագործվում է ոչ երկրային կենսաքիմիայում կայուն չի կարող լինել ամոնիակի լուծույթում, բայց նրա փոխարեն կարելի է օգտագործել անալոգ անվանական խումբը ։
Այնուամենայնիվ, ամոնիակն ունի որոշ խնդիրներ ՝ որպես կյանքի հիմք։ Ամոնիակի մոլեկուլների միջև ջրածնային կապերը ավելի թույլ են, քան ջրի մեջ, ինչը հանգեցնում է նրան, որ ամոնիակի գոլորշիացման ջերմությունը ջրինի կեսն է, իսկ մակերևույթի լարվածությունը `մինչև մեկ երրորդը, իսկ ոչ բևեռային մոլեկուլները կենտրոնացնելու ունակությունը իջնում ​​է հիդրոֆոբիկ ազդեցության պատճառով:Ջռրալդ Ֆայնբերգը և Ռոբերտ Շապիրոն կասկածի տակ են առել, թե արդյոք ամոնիակը կարող է լավ պահել պրեբիոտիկ մոլեկուլները, որպեսզի թույլ տա ինքնավեւարտադրող  համակարգի առաջացումը։ Ամոնիակը նույնպես այրվում է թթվածնի մեջ և կայուն չի կարող գոյություն ունենալ աերոբային նյութափոխանակության համար հարմար միջավայրում։ Հեղուկ ամոնիակը ջրին նման է մի շարք հատկություննեով, բայց հարկ է նշել, որ սառեցման ընթացքում պինդ ամոնիակը չի բարձրանում վեր, այլ, այլ ընկղմվում է (ի տարբերություն ջրի սառույցի)։
Այդ պատճառով հեղուկ ամոնիակը, հեշտությամբ կսառչի մինչև հատակը, մոնիակի ընտրությունը որպես լուծիչ,բացառում է կենսաբանական համակարգերում թթվածնի կիրառությունը որպես ռեագենտ:Այնուամենայնիվ, սա չի բացառում այլընտրանքային կյանքի հնարավորությունը մոլորակներում, որտեղ ամոնիակը խառնվում է ջրի հետ։ Ամոնիակի վրա հիմնված կենսոլորտը, ամենայն հավանականությամբ, գոյություն ունի ջերմաստիճանում կամ օդային ճնշումներում, որոնք ծայրաստիճան անսովոր են Երկրի վրա կյանքի համար։ Երկրի վրա կյանքը սովորաբար առկա է ջրի հալման և եռման կետերում նորմալ ճնշման պայմաններում ՝ 0 °C (273 Կ) և 100 °C (373 Կ) սահմաններում։ Նորմալ ճնշման դեպքում ամոնիակի հալման և եռման կետերը տատանվում են −78 °C- ից (195 Կ) մինչև −33 °C (240 Կ)։ Քիմիական ռեակցիաները սովորաբար ավելի դանդաղ են ընթանում ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում։ Հետևաբար ամոնիակի վրա հիմնված կյանքը, եթե այն գոյություն ունի, կարող է ավելի դանդաղ նյութափոխանակվել և ավելի դանդաղ զարգանալ, քան կյանքը Երկրի վրա։ Մյուս կողմից, ցածր ջերմաստիճանը կարող է նաև թույլ տալ, որ կենդանի համակարգերը օգտագործեն քիմիական նյութեր, որոնք օգտակար  Երկրի ջերմաստիճանում չափազանց անկայուն կլինեն։
Ամոնիակը կարող է հեղուկ լինել Երկրի նման ջերմաստիճանում, բայց շատ ավելի բարձր ճնշումներով. Օրինակ ՝ 60 մթնոլորտում, ամոնիակը հալվում է −77 °C- ում (196 Կ) և եռում է 98 °C- ում (371 Կ)։
Ջրածնի ֆտորիդ
Որոշ հատկություններով ֆտորաջրածինը նման է ջրին:Այսպես այն նույն պես կարող է առաջացնել ջրածնային կապեր։ Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ տիեզերքում ֆտորի 1 ատոմին բաժին է ընկնում թթվածնի 10000 ատոմ, այդ պատճառով դժվար է պատկերացնել որևէ մոլորակային պայմաններ, որոնք կնպաստեին -ից, և ոչ թե -ից կազմված օվկիանոսի առաջացմանը։
Այս հնարավորության դեմ հաջորդ լուրջ փաստարկը կայանում է նրանում, որ շատ մոլորակների պինդ մակերևույթը(որոնք այն ունեն),բացառությամբ որոշ էկզոտիկ հիպոթետիկ մոլորակների (երկաթե մոլորակ, ածխածնային մոլորակ), կազմված են սիլիցիումի երկօքսիդից և ալյումինադիլիկատներից,որոնց հետ ֆտորաջրածինը փոխազդում է հետևյալ կերպ`
Ցիանաջրածին
Կապտաթթուն նուլնպես ընդունակ է ջրածնային կապեր առաջացնելու, բայց ի տարբերություն  - ի այն կազմված է տիեզերքում լայն տարածում ունեցող տարրերից:Ենթադրվում է,որ այդ միացությունը կարևոր դեր է խաղացել  Երկրի ենթակենսաբանական քիմիայում, օրինակ ամինաթթուների և նուկլեիտոդների,  «առաջնային խառնուրդների»-ի և  նրա բաղադրիչների առաջացման գործում։
Մեթան և էթան
Տիտանի մակերևույթին կյանքը կարող է գոյություն ունենալ հեղուկ մեթանում և էթանում, որոնք ունենում են գետերի և լճերի տեսք, և երկրային օրգանիզմների նման բնակվում են ջրում։ Այդպիսի օրգանիզմները   -ի փոխարեն կօգտագործեն  և գլյուկոզի փոխարեն կփոխազդեն ացետիլենի հետ, և կարտազատեին մեթան, ոչ թե ածխաթթու գազ։ Կա մեթանի որպես ջրի փոխարինողի վերաբերյալ քննարկում` ջուրը ավելի լավ լուծիչ է, քան մեթանը, ինչը հնարավորություն է տալիս նյութերը հեշտությամբ տեղափոխելու դեպի բջիջ, սակայն մեթանի թույլ քիմիական ռեակցիոնունակությունը նրան հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ ձևավորել կառույցներ, օրինակ՝ սպիտակուցներ կամ նրանց նմաններ։
Մեկ այլ ենթադրությունը կայանում է նրանում, որ օրգանիզմները բնակվում են հեղուկ մեթանի և էթանի միջավայրում և կարող են օգտագործել տարբեր միացություններ լուծիչի դերում։ Օրինակ ֆոսֆինը  և ջրածնի և ֆոսֆորի պարզ միացությունները:Ինչպես ջուրը և ամոնիակը, ֆոսֆինը նույնպես ունի բևեռնություն, բայց այն հեղուկ վիճակում գտնվում է ավելի ցածր ջերմաստիճաններում,քան ջուրը և ամոնիակը։ Հեղուկ էթանում ֆոսֆինը ունի առանձին կաթիլների տեսք, ինչը նշանակում է,որ բջջանման կառույցները կարող էին գոյություն ունենալ առանց բջջաթաղանթի։
Ազոտոսոմա
Բջջաթաղանթը, որը պայմանականորեն անվանել են ազոտոսոմա, որը կարող է գործել Տիտանում հեղուկ մեթանի միջավայրում, մոդելավորվել է (համակարգչոն) 2015 թվականին լույս ընծայված հոդվածում։ Ենթադրվում է, որ այն կազմված է ակրիլոնիտրինից` ոչ մեծ մոլեկուլներ, որոնք կազմված են ածխածնից, ջրածնից և ազոտից, և հաստատուն են ու կայուն։ Հեղուկ մեթանի առաձգականությունը համեմատելի է ֆոսֆոլիպիդային երկշերտի առաձգականության հետ, ( բջջաթաղանթային տիպի, որը բնորոշ է երկրային ողջ կյանքին) ջրային միջավայրում։ Տվյալների վերլուծությունը, որոնք ստացվել են ենթամիլիմետրային խոշորաչափ զանգվածի կիրառմամբ Atacama (Atacama Large Millimeter Array), որը ավարտվել է 2017 թվականին, հաստատեց Տիտանի մթնոլորտում ակրիլոնիտրիլի զգալի քանակության առկայությունը։
Թթվածնի փոխարինումը
Ծխմբական թթվի հետաքրքիր հատկությունը կայանում է նրանում, որ այդ նյութը դառնում էթթու միայն ջրի առկայության դեպքում:սակայն պոլիմերացման ռեակցիաներում ջուր չի անջատվի,եթե օրգանական մոլեկուլներում թթվածնի ատոմի փոխարեն գտնվեն ծծմբի ատոմներ։ Այդպիսի «ծծմբային» օրգանիզմները ավելի բարձր ջերմաստիճանում օլեումից կազմավորված օվկիանոսում (անջուր ծծմբական թթվի և ծծմբի բարձրագույն օքսիդացման աստիճանով օքսիդի խառնուրդ)։ Այդպիսւ պայմաններ կան Վեներայում։ Քանի որ չի առաջանում մոլեկուլային թթվածին, որը կարող էր առաջացնել  ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից պաշտպանող օզոնային շերտ, առաջանում է դժվարություն կյանքը ցամաք տեղափոխվելու համար։ Սրանով կարելի է բացատրել այն փաստը,որ  մինչև հիմա Վեներայի վրա կյանք չի հայտնաբերվել, չնայած կան վկայություններ, որ նույն տարածքում առկա են  և, որոնք չեն գոյություն ունենալ, եթե նրանց ինչ որ բան կամ ինչ որ մեկը չի առաջացնում ։ Վերջին տվյալների համաձայն Վեներայում հայտնաբերել են բարակ օզոնային շերտ, որը գիտնականների խոսքերով առաջանում է ածխաթթու գազից մթնոլորտի վերին շերտերում արեգակի ճառագայթների ազդեցությամբ :.
Տեսականորեն հնարավոր է թթվածնի փոխարինումը այլ քալկոգենով, սակայն դրանք հազվադեպ են հանդիպում։
«Հայելային աշխարհ»
Երկրի կենդանի բնությունում բոլոր ամինաթթուները ունեն L-կոնֆիգուրացիա, իսկ ածխաջրերը — D-կոնֆիգուրացիա, բացի որոշ հազվագյուտ դեպքերից, օրինակ սիբիրային խոցի թաղանթի տարրերը:Սկզբունքորեն կարելի է պատկերացնել այնպիսի «հայելային աշխարհ», որտեղ կենդանի օրգանիզմները ունեն նույն կենսաքիմիական հիմքը, ինչ որ Երկրի վրա`բացառությամբ նրա ամբողջական հայելային սիմետրիկության,այսպիսի աշխարհում կյանքը կարող էր հիմնվել D-ամինաթթուների և  L-ածխաջրերի վրա։ Այսպիսի հնարավորությունը չի հակասում բնության մեջ հայտնի ոչ մի օրենքի։
Այդպիսի հիպոթետիկ աշխարհի պարադոքսներից մեկը այն փաստն է, որ ընկնելով այսպիսի աշխարհ (հանդիսանում է Երկրի հայելային պատճեն), մարդը կմահանա քաղցից, չնայած շրջակայքում սննդի առատությանը : Բացի դրանից սննդում «հայելային» մոլեկուլների օգտագերծումը կարող է առաջացնել թունավորում :.
Կյանքի ոչ քիմիական եղանակներ
«Evolving the Alien» գրքում կենսաբան Ջոն Քոենը և մաթեմատիկոս Յան Ստյուարտը պնդում են, որ աստղաբանությունը հիմնված է երկրի յուրահատուկ տեսության «սահմանափակ է և ձանձրալի» վրա։ Նրանք ենթադրում էին, որ երկրագնդի նման մոլորակները կարող են լինել հազվադեպ, բայց կյանքի բարդ ձևերը կարող են հայտնվել այլ պայմաններում։
Նույնիսկ ավելի սպեկուլյատիվ գաղափարները վերաբերում են բոլորովին այլ մարմինների վրա կյանքի հնարավորությանը, քան երկրի նման մոլորակները։ Աստղագետ Ֆրենկ Դրեյքը, որը արտերկրյա կյանքի որոնման հայտնի կողմնակից է, առաջարկել է կյանքը նեյտրոնային աստղերի վրա՝ կյանքի ցիկլ, որը միլիոն անգամ արագ է, քան երկրային օրգանիզմներինը, որոնք կազմված են վատ փոքր «միջուկային մոլեկուլներից»։ Այս գաղափարը, որը կոչվում է «ֆանտաստիա և խորամանկություն» ավանումը, այս գաղափարը լայն տարածում գտավ գիտական ֆանտաստիկայում։ Կարլ Կագան 1976-ին դիտարկեց օրգանիզմների գոյության հնարավորությունը, որոնք թռչում են Յուպիտերի մթնոլորտի վերին շերտերում։ Քոենը և Ստյուարտը նաև դիտարկել են կյանքի հնարավորությունը գազային հսկաների և նույնիսկ արեգակի մթնոլորտում։
Samsung Galaxy S5
Samsung Galaxy S5 (SM-G900F, SM-G900H ), սմարթֆոն հինգերորդ սերնդի Galaxy S, թողարկել է Սամսունգ ընկերությունը 2014 թվականի փետրվարի 25-ին Բարսելոնա քաղաքում Mobile World Congress (MWC) ցուցահանդեսում։ Վաճառքի է հանվել 125 երկրներում , 2014 թվականի ապրիլի 11։
Այլընտրանքային կենսաքիմիա
Կյանքի ոչ քիմիական եղանակներ
Որոշ փիլիսոփաներ, օրինակ ՝ Ցիակովսկին, գտմում էր, որ կյանքը կարող է այնպիսի ձև ունենալ, որը կարող է պահպանել ձևը և ինքնավերարտադրումը պահպանել պլազմոիդների որոշ պայմաններում, որոնց նախատիպը գնդաձև կայծակն է։ Վերջերս համակարգչային մոդելավորման շնորհիվ պլազմային կյանքի ձևերի գոյության հնարավորությունը ստացել է որոշ տեսական հիմնավորում։
Samsung Galaxy S5
Իր նախորդից Samsung Galaxy S4 այս մոդելը տարբերվում է թիկունքի վահանակի նոր դիզայնով, ավելի մեծ էկրանով, և նոր առանձնահատկություններով, 16 մեգապիքսելանոց հիմնական տեսախցիկով, մատնահետքերի սկաներով, ինչպես նաև նոր ծրագրային ապահովմամբ։ Մոդելը նաև ստացել է խոնավապաշտպանության և ջրադիմացկության սերտիֆիկատ։
Այլընտրանքային կենսաքիմիա
Գրականություն
Կատեգորիա:Աստղակենսաբանություն
Samsung Galaxy S5
Արտաքին դիզայնը
Մոդելի դիզայնը նման է իր նախորդի դիզայնին, որոշ փոփոխություններով։ Galaxy S5 հասանելի է չորս տարբեր (սև, սպիտակ, ոսկե և կապույտ) գույներով։ Էկրանի անկյունագիծը 5, 1 դյույմ է, չափերն են 142 × 72․5 մմ, հաստությունը 8․2 մմ ։
Սարքավորման դրույթը
Սմարթֆոնը ունի չորս միջուկանի Qualcomm Snapdragon 801 պրոցեսոր, 2․5 ԳՀց հաճախությամբ։ Adreno 330 գրաֆիկական արագացուցիչով, UltraHD 4K աջակցությամբ։ Օպերատիվ հիշողությունը կազմում է 2 ԳԲ (32-բիթանոց երկալիքային 933 ՄՀց LPDDR3 (14.9 ԳԲ/վ)։ Ապարատը ունի 16 ԳԲ մշտական ներքին հիշողություն (հասանելի է մոտավորապես 7․5 ԳԲ), ինչպես նաև կա microSD-քարտի դաշտ (մինչև 128 ԳԲ)։ Կա Wi-Fi 802.11 a/b/g/n/ac, NFC, Bluetooth 4.0, USB 3.0, կապի հնարավորություն, նաև սմարթֆոնը հնարավոր է օգտագործել, որպես հեռակառավարման վահանակ։ Մարտկոցը-2800 միլիամպեր ժամում։
Ճիշտ այնպես ինչպես և նախորդ մոդելներում Samsung Galaxy S III և S4 օգտագործվում է էկրան Super AMOLED HD տեխնոլոգիայով։ Հեռախոսի էկրանը հնարավորություն ունի ցուցադրել պիքսելների խտությունը 432 ppi (պիքսել դյույմում)։
Պաշտպանիչ ապակի-Gorilla Glass 3 ։
Հիմնական տեսախցիկը 16 մեգապիքսելանոց է, 4К վիդիո ձայնագրության հնարավորությամբ (30ն/վ) և 2․1 մեգապիքսելանոց (1920х1080 լայն անկյուն ունեցող տեսապակիով) ։
Ծրագրային ապահովում
Samsung Galaxy S5 օպերացիոն համակարգը Android 4.4.2 «KitKat» տարբերակն է, Samsung TouchWiz ինտերֆեյսով։ Հայտնի է, որ Galaxy S5 ստացել Android նոր թարմացում, մինչև Android 6.0.1 Marshmallow տարբերակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ Կատեգորիա:Սամսունգ
Էնիսել
Էնիսել (ენისელი), գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզում, Ղվարելի շրջանում։ Գտնվում է Չելտի և Ինցոբա գետերի միջև՝ ծովի մակարդակից 440 մ բարձրության վրա։ Կվարելի քաղաքից գտնվում է 24 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1424 մարդ ։ Էնիսելիում կա Իլյա Շավերդոշվիլիի անվան միջնակարգ դպրոց։
Աշխարհագրական դիրք
Կենտրոնի բարձրությունը 440 մետր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղվարելի շրջան
Լա Դին դ'Ավալ
Լա Դին դ'Ավալ (La Digne-d'Aval), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 562 մարդ, բնակչության խտությունը` 178.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.14 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 24 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 363 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 236-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 127։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 65,0 %։ 236 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 215 անձ (104 տղամարդ և 111 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (10 տղամարդ և 11 կին)։ 127 անաշխատունակներից 34-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 65-ը` թոշակառուներ, իսկ 28-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սմբատ Խաչատրյանց
Սմբատ (Սումբատ) Խաչատուրյանց, Երևանի իններորդ քաղաքագլուխ ։
Սմբատ Խաչատուրյանցը 20-րդ դարի սկզբի հայ ականավոր քաղաքական և ռազմական գործիչներից էր՝ Ռուսական կայսրության Կովկասի փոխարքայությունում։ 20 տարի՝ 1894-1914 թվականները, ապրել ու աշխատել է Բաքվում։ Նա նշանակվել է Երևանի քաղաքագլուխ 1915 թվականի փետրվարին պաշտոնավարել շուրջ 3 տարի՝ 1917 թվականի դեկտեմբերը։ Դա պատմության համար մի ծանր ժամանակահատված էր, երբ սկսվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմը, ապա նաև՝ 1917 թվականի Փետրվարյան ու Հոկտեմբերյան հեղափոխությունները։ 1915 թվականին Երևանի քաղաքագլուխը Հովհաննես Թումանյանի ու Հովսեփ Խունունցի հետ այցելել էր Կովկասյան ճակատի հայ կամավորների դիրքեր։ Իր գործունեությունը շարունակել է նաև հետագայում, երբ Առաջին Հանրապետության տարիներին, երբ որպես հայկական կողմի պատվիրակ մասնակցել է հայ-վրացական բանակցություններին։ 1919 թվականին ընտրվել է Հայկական Խորհրդարանի պատգամավոր։ Ավելի ուշ՝ 1920 թվականին, Թիֆլիսում մասնակցել է Անդրկովկասի պետությունների համաժողովին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Անդրանիկ Մարգարյանի անվան քաղաքական դպրոց
«Անդրանիկ Մարգարյան» քաղաքական դպրոցը Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության հիմնադրած ուսումնական հաստատությունն է։ Դպրոցի տնօրենն է Հայկ Մամիջանյանը։
Ընդունելություն
Դպրոցի ընդունելությանը մասնակցելու իրավունք ունեն 20-ից 40 տարեկան, բուհերի շրջանավարտ կամ ուսանող անձինք՝ անկախ կուսակցական պատկանելությունից ։ Ընդունելությունն անցնում է մրցութային կարգով՝ երեք փուլերով. դիմումների փաթեթի ուսումնասիրություն, գրավոր քննություն և հարցազրույց։ Ուսման տևողությունն է 4 ամիս։ Դասընթացները անցկացվում են Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության կենտրոնական գրասենյակում (ՀՀ, ք. Երևան, Մելիք-Ադամյան, 2)` շաբաթական երկու օր՝ ժամը 18.30-ից մինչև 21.00։ Դպրոցում ուսումնառությունն անվճար է։
Պատմություն
Համաձայն ՀՀԿ խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովի դպրոցի հիմնադրման մասին որոշումը կայացվել է 2016 թվականի մարտի 24-ին՝ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության Գործադիր մարմնի նիստի ժամանակ Դպրոցը անվանակոչվել է ի հիշատակ հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ վարչապետ (2000-2007), ՀՀԿ նախագահ Անդրանիկ Մարգարյանի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀԿ Անդրանիկ Մարգարյանի անվան քաղաքական դպրոց
Իմրիխ Բուգար
Իմրիխ Բուգար (Imrich Bugár, ), հունգարացի սկավառականետորդ, ով 1970-ական թվականների վերջից մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը հանդես է եկել Չեխոսլովակիայի ու Չեխիայի Հանրապետության հավաքականներում։ Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (1980 թ.), Եվրոպայի չեմպիոն (1982 թ.) և աշխարհի առաջնության ոսկե մեդալակիր (1983 թ.)։ Նրա լավագույն նետումը եղել է 71,26 մետր, որով էլ նա գրավում է ութերորդ տեղը բոլոր ժամանակների մարզիկների շարքում։ Սկավառակի նետման Չեխիայի գործող ռեկորդակիր։
Կարիերա
Իմրիխ Բուգարը ծնվել է 1955 թվականի ապրիլի 14-ին Չեխոսլովակիայի Տրնավայի երկրամասի Օխրադի գյուղում։ Ունի հունգարական արմատներ ։ Թեթև ատլետիկայով ակտիվորեն զբաղվել է վաղ տարիքում. նախ մարզվել է Բրատիսլավայի «Ինտեր» ակումբում, ապա Պրահայի «Դուկլա» ակումբում ։
Մեծահասակների միջազգային մրցություններում առաջին լուրջ հաջողությանը Իմրիխ Բուգարը հասել է 1978 թվականին, երբ Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Պրահայում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ արժանացել է բրոնզե մեդալի՝ սկավառակի նետման ժամանակ զիջելով գերմանացի Վոլֆգանագ Շմիդտին ու Ֆինն Մարկու Տուոկոյին ։ Այդ մրցաշրջանում Իմրիխ Բուգարն առաջին անգամ հաղթել է Չեխոսլովակիայի առաջնությունում հետագա տարիներին պահպանելով այդ չեմպիոնական տիտղոսը. ընդհանուր առմամբ նա երկրի չեմպիոն է դարձել 13 անգամ ( 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1988, 1990, 1991 և 1992), իսկ 1993 և 1994 թվականներին դարձել է Չեխիայի չեմպիոն ։ Մի շարք հաջող ելույթների շնորհիվ նա իրավունք է ստացել ներկայացնելու Չեխոսլովակիան 1980 թվականին Մոսկվայում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Այդտեղ նա նվաճել է արծաթե մեդալ՝ զիջելով միայն ԽՍՀՄ ներկայացուցիչ Վիկտոր Ռաշչուպկինին ։
1982 թվականին Իմրիխ Բուգարը հաղթել է Աթենքում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում և մրցաշրջանի արդյունքներով ճանաչվել է երկրի լավագույն մարզիկ։ Մեկ տարի անց նա առաջին տեղն է գրավել Հելսինկիում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում և արժանացել է ոսկե մեդալի։ Իմրիխ Բուգարը եղել է 1984 թվականին Լոս Անջելեսում անցկացվող օլիմպիական խաղերին մասնակցելու հիմնական թեկնածուներից մեկը, սակայն Չեխոսլովակիան սոցիալիստական մի շարք այլ երկրների հետ քաղաքական պատճառներով բոյկոտել է այդ մրցությունը։ 1985 թվականին Սան Խոսեում անցացվող առաջնության ժամանակ Իմրիխ Բուգարը սկավառակը նետել է 71,26 մետր՝ սահմանելով ազգային ռեկորդ, որը մնում է անգերազանցելի ։
1986 թվականի Եվրոպայի առաջնության ժամանակ Իմրիխ Բուգարը զբաղեցրել է 8-րդ տեղը, իսկ Մոսկվայում անցկացվող Բարի կամքի խաղերում եղել է 4-րդը ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Հռոմում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում եղել է 7-րդը։ Լինելով Չեխոսլովակիայի ազգային հավաքականի առաջատար մարզիկներից մեկը՝ հաջողությամբ անցել է 1988 թվականին Սեուլում անցկացվելիք Օլիմպիական խաղերի որակավորումը։ Խաղերի բացման արարողության ժամանակ նա եղել է Չեխոսլովակիայի հավաքականի դրոշակակիրը, սակայն սկավառակի նետման առաջնությունում գրավել է ընդամենը 12-րդ տեղը ։
Սեուլի օլիմպիական խաղերից հետո Իմրիխ Բուգարը մնացել է Չեխոսլովակիայի թեթև ատլետիկայի հավաքականի հիմնական կազմում և շարունակել է մասնակցել միջազգային խոշոր մրցություններին։ 1990 թվականին Հարավսլավիայի Սպիլիտ քաղաքում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությունում զբաղեցրել է 7-րդ տեղը, իսկ 1991 թվականին մասնակցել է Տոկիոյում անցկացվող աշխարհի առաջնությանը, սակայն չի կարողացել անցնել եզրափակիչ փուլ։ Ավելի ուշ տեղի է ունեցել 1992 թվականին Բարսելոնայում անցկացվելիք Օլիմպիական խաղերի ընտրությունը, սակայն Իմրիխ Բուգարը զբաղեցրել է 20-րդ տեղը և չի կարողացել հաղթահարել որակավորման փուլը։
Երբ Չեխոսլովակիան դադարել է գոյություն ունենալուց, Իմրիխ Բուգարը ստացել է Չեխիայի քաղաքացիություն և հետագա մի քանի տարիների ընթացքում միջազգային մրցությունների է մասնակցել Չեխիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Մասնավորապես նա հանդես է եկել 1993 թվականին Շտուտգարտում անցկացվող աշխարհի առաջնությանը և 1994 թվականին Հելսինկիում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությանը սակայն առանձնակի հաջողությունների չի հասել։ Այդ մրցությունների ավարտից կարճ ժամանակ անց Իմրիխ Բուգարը որոշել է ավարտել իր մարզական կարիերան՝ Չեխիայի հավաքականում իր տեղը զիջելով երիտասարդ մարզիկներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի սկավառականետորդներ
Խոզանափուշ ղարադաղի
Խոզանափուշ ղարադաղի, բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
40-50 սմ բարձրությամբ կիսաթփիկ բույս է։ Տերևները խիտ դասավորված են ցողունի վրա, հերթադիր են, կոշտ և փետրաձև բաժանված։ Ջղերի ծայրերին կան սուր փշեր։ Զամբյուղները գնդաձև են, կենտրոնականը կազմված է զգալիորեն մեծ եզրիններից։ Ծածկոցի թերթերն ունեն երկար ոստայնանման թավոտություն, նեղ են, երկարությամբ ծալված, աղեղնաձև հետ թեքված հավելուկներով։ Ծաղիկները վարդագույն են։ Սերմիկները սեպաձև են, պապուսը՝ թափվող ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Լիճք, Կուրիս)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում և Հյուսիսարևնտյան Իրանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1400 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ և քարքարոտ վայրերում։ Ծաղկում է հունիս–հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս–օգոստոսին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճում է ինտենսիվ յուրացվող տարածքներում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր
Բալենի մահալեբյան
Բալենի մահալեբյան , ցածրաճ թուփ է՝ մինչև 6-8 մ բարձրությամբ, երբեմն աճում է որպես խոշոր թուփ։
Տարածվածություն
Բնականորեն աճում է Կովկասում, Եվրոպայի մեծ մասում, Բալկաններում, Փոքր Ասիայում և Միջին Ասիայում։ Հայաստանում հանդիպում է հյուսիսարևելյան և կենտրոնական ու հարավարևելյան (Վայք, Զանգեզուր) շրջաններում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բալենի Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Սանավարդո
Սանավարդո  (სანავარდო), գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզում, Ղվարելի շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 840 մարդ ։
Աշխարհագրական դիրք
Կենտրոնի բարձրությունը 310 մետր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղվարելի շրջան Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Ջիմ Ռիշ
Ջեյմս (Ջիմ) Էլրոյ Ռիշ (James Elroy Risch, ), ԱՄՆ սենատոր Այդահո նահանգից, Այդահո նահանգի 31-րդ նահանգապետ։
Կենսագրություն
Ջեյմս Էլրոյ Ռիշը ծնվել է Վիսկոնսին նահանգի մայրաքաղաք Միլուոքիում։ Նրա հոր՝ Էլրոյ Ռիշի նախնիները եղել են գերմանացիներ, իսկ մոր՝ Հելեն Լեվիի նախնիները եղել են շոտլանդացիներ և անգլիացիներ ։
1961 թ.-ից 1963 թվականները Ռիշը սովորել է Միլուոքի համալսարանում։ Հետագայում նա տեղափոխվում է Այդահոյի համալսարան, որտեղ դառնում է Phi Delta Theta ուսանողների եղբայրության անդամ։ 1965 թվականին նա ստացել է անտառային տնտեսության մասնագետի բակալավրի աստիճան։ Ռիչը կրթուությունը շարունակել է նույն համալսարանի փաստաբանական քոլեջում։ 1968 թվականին նա ստացել է փաստաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան։
Քաղաքական կարիերա
Ռիշի քաղաքական կարիերան սկսվել է 1970 թվականին, երբ նա Էյդա շրջանում հաղթեց դատախազի ընտրություններում։ Այդ պաշտոնում գտնվելու շրջանում Ռիշը նաև քրեական դատավարություն է դասավանդել Բոյսեի համալսարանում և գլխավորել է Այդահոյի դատախազների ասոցացիան։
1974 թվականին Ռիշը Էյդայի շրջանից ընտրվում է Այդահոյի սենատ։ 1976 թվականին դարձավ մեծամասնության առաջնորդ։ 1988 թվականին նրան հաջողվեց վերընտրվել։ 1995 թ.-ին ևս նա ընտրվում է նույն պաշտոնում։
2001 թվականի հունվարին Ռիշը մտադիր էր զբաղեցնել նահանգի փոխնահանգապետի պաշտոնը, որն ազատվել էր Բուտչ Օթթերի ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ ընտրվելուց հետո։ Միաժամանակ նահանգապետ Դիրք Քեմփթորնը նրա փոխարեն այդ պաշտոնում նշանակեց Այդահոյից ընտրված սենատոր Ջեք Ռիգսին։ Բայց արդեն 2002 թվականին Ռիշին հաջողվեց հաղթել Ռիգսին հանրապետական փրայմերիզի ժամանակ և հետագայում դառնալ փոխնահանգապետ։
2006 թվականի մայիսի 26-ին, այն բանից հետո երբ Քեմփթրոնը ԱՄՆ ներքին գործերի նախարարի պաշտոնից թոշակի անցավ Ջիմ Ռիշը դարձավ Այդահոյի նահանգապետ։
2007 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Ռիշը հայտարարեց, որ ցանկացել է զբաղեցնել Այդահոյի սենատորի թափուր տեղը ։ 2008 թվականի մայիսին նա ընտրվում է որպես հանրապետական կուսակցության թեկնածու։ Նրա հակառակորդն էր Լարրի ԼաՌոկկոն։ Ռիշը հավաքելով 58 % քվե հաղթում է։ Իր փոխնահանգապետի ժամկետի ավարտից երեք օր առաջ Ռիշը անցնում է թոշակի, որպեսզի 2009 թվականի հունվարի 3-ին զբաղեցնի սենատորի պաշտոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Սուրբ Դեմետրիոս տաճար (Նովոչերկասկ)
Սուրբ Դեմետրիոս տաճար (Свято-Димитриевский храм), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ քաղաքում ի պատիվ սուրբ Դեմետրիոս ենթահյուպատոսի (Սալոնիկցի)։ Տաճարը գտնվում է քաղաքային գերեզմանոցի տարածքում, որի պատճառով կոչվում է նաև Դեմետրիոս Սալոնիկցի գերեզմանոցային եկեղեցի (Кладбищенская церковь Димитрия Солунского)։
Պատմություն
1810 թվականի աշնանը քաղաքային գերեզմանատան տարածքում օծվել է Սուրբ Դեմետրիոսի անվան փայտե եկեղեցին։ Այն գոյատևել է մինչև 1861 թվականը։ Դոնի ատաման Խոմուտովի և Դոնի ու Նովոչերկասկի արքեպիսկոպոս Հովհանի նախաձեռնությամբ 1857 թվականից գերեզմանոցում կառուցվել է քարե եկեղեցի, որը փոխարինել է փայտե կառույցին։ Եկեղեցու շինարարությունը կատարվել է Դոնի զորքի և բարերարների միջոցներով և ավարտվել 1859 թվականին։ Նախագծի հեղինակը հայտնի ճարտարապետ Իվան Վալպրեդեն է։
Գերեզմանոցի տարածքում, որտեղ գտնվում է տաճարը, թաղված են եղել Դոնի զորքի՝ Պետրոս I-ի ժամանակներից առաջին ընտրյալ ատաման Ալեքսեյ Մաքսիմովիչ Կալեդինը (գերեզմանը չի պահպանվել), տեղացի պատմաբան Վ. Սուխոռուկովը, վարչական ատաման Միխայիլ Գրիգորևիչ Խոմուտովի որդին և շատ ուրիշներ։ Պահպանված, թեև թալանված կամ քանդված գերեզմաններից գոյություն ունեն գեներալներ Խրեշչատիցկու, Լյուտենսկվի և ուրիշների գերեզմանները ։
Նովոչերկասկում 1920 թվականին Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո տաճարը չի փակվել և մնացել է գործող։ 1999 թվականին տաճարում օծվել և տեղադրվել են 6 նոր զանգեր, ինչպես նաև անցկացվել է տաճարի վերանորոգում և եկեղեցու խաչերի ոսկեզօծում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Նովոչերկասկի եկեղեցիներ
Բայրոնի փողոց (Երևան)
Բայրոնի փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է անգլիացի բանաստեղծ, հայագետ և հայ ժողովրդի բարեկամ, լորդ Ջորջ Բայրոնի անունով։
Պատմություն
2015 թվականի հունվարի 23-ին Բայրոնի փողոցի 1 հասցեում բացվել է Ջորջ Գորդոն Բայրոնի կիսանդրին ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ջեֆերսոնի հուշահամալիր
Ջեֆերսոնի հուշահամալիր (Jefferson Memorial), հուշահամալիր՝ հվիրված ԱՄՆ-ի երրորդ նախագահ, ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայր Թոմաս Ջեֆերսոնին։ Գտնվում է մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Հուշահամալիրը նախագծել է Ջոն Պոուպը, կառուցվել է նեոկլասիցիզմի ոճով։ Շինարարությունը սկսվել է 1939 թվականին, ավարտվել 1943 թվականին։ Ավելի ուշ՝ 1947 թվականին, համալիրում կանգնեցրել են նախագահի բրոնզե քանդակը ։
Հուշահամալիրը գտնվում է ԱՄՆ-ի ազգային պարկերի ծառայության ենթակայության ներքո։ 2004 թվականին Ճարտարապետների ամերիկյան ինստիուտի ամերիկյան ամենասիրված 150 կառույցների ցանկում է հայտնվել ։
Պատմություն
Հուշահամալիրի պատմությունը սկսվում է 1901 թվականից, երբ Կոնգրեսի հիմնադրած հանձնաժողովը, որը պետք է զբաղվեր այգիների հարցերով, առաջարկել է ինչ-որ հուշարձան կառուցել ներկայիս հուշահամալիրի տեղում, սակայն Կոնգրեսը այդ հարցով որոշում չի կայացրել ։
1934 թվականին՝ Ֆրանկլին Ռուզվելտի «լոբբիից» հետո, ով Թոմաս Ջեֆերսոնի ջերմ համակիրներից է եղել, ինչպես նաև կոնգրեսմեն Ջոն. Ջ. Բոյլանի ջանքերով Կոնգրեսի հանձնաժողովը որոշել է երեք միլիոն դոլար ներդնել ԱՄՆ-ի երրորդ նախագահի հուշահամալիրի կառուցման համար ։ Հանձնաժողովի անդամները 1935 թվականին Ջոն Պոուպին հաստատել են նախագծի ճարտարապետ։ Նա հայտնի էր նաև ԱՄՆ-ի ազգային արխիվի, ինչպես նաև Արվեստի ազգային պատկերասրահի արևմտյան մասնաշենքի իր նախագծերով։ Պոուպը նախագծել էր հուշահամալիրի չորս տարբեր պլաններ։ Առաջին պլանի համաձայն՝ հուշահամալիրը պետք է գտնվեր Անակոստիա գետի վերջին հատվածի հարևանությամբ՝ Արևմտյան Կապիտոլիումի փողոցի վերջում, երկրորդ պլանով այն պետք է գտնվեր Լինքոլն պարկում։ Երրորդ նախագծով հուշահամալիր նախատեսվում էր կառուցել ԱՄՆ-ի ազգային արխիվի շենքի դիմաց՝ Ազգային ծառուղու հարավային հատվածում, իսկ չորրորդ տարբերակով՝ Սպիտակ տնից հարավ։ Հանձնաժողովը նախապատվությունը տվել է վերջին տարբերակին հիմնականում այն պատճառով, որ դա նշված բոլոր տեղերից ամենից աչքի ընկնողն էր, և հուշահամալիրով ավարտին կհասցվեր ճարտարապետական չորս օբյեկտների (Սպիտակ տուն, Կապիտոլիում, Լինքոլնի հուշահամալիր) ամբողջությունը, որը ձևավորում էր քառանկյուն։
Հուշահամալիրի կառուցումը սկսվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, անկյունաքարը դրվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 15-ին նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտի կողմից։ Այն բանից հետո, երբ 1937 թվականին մահացել է Ջոն Պոուպը, շինարարության ղեկավարումը ստանձնել է Eggers & Higgins ընկերությունը, ընդ որում հուշահամալիրի դիզայնը հանձնաժողովի կողմից փոփոխվել է՝ ձեռք բերելով ավելի պահպանողական բնույթ։
1939 թվականին հանձնաժողովը մրցույթ է անցկացրել, որպեսզի քանդակագործ ընտրի նախագահ Ջեֆերսոնի՝ հուշահամալիրի կենտրոնում տեղադրվելիք քանդակի համար, որի արդյունքում ընտրվել է Ռուդոլֆ Էվանսի տարբերակը ։
Հուշահամալիրի հանդիսավոր բացումը կայացել է 1943 թվականին ապրիլի 13-ին։ Բացմանը ներկա է եղել նախագահ Թոմաս Ջեֆերսոնը։ Այդ ժամանակ քանդակը դեռևս ավարտին չէր հասցվել. այն վերջնակապես պատրաստ է եղել և տեղադրվել 1947 թվականին։
Հուշահամալիրը 1966 թվականի հոկտեմբերի 15-ից ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում ։
Խոզան (այլ կիրառումներ)
Խոզան, վերաբերվում է։
Խատիա Բունիաթիշվիլի
Խատիա Բունիաթիշվիլի (ხატია ბუნიათიშვილი, ), վրացի դաշնակահարուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1987 թվականի հունիսի 21-ին Բաթումում։
Դաշնամուր նվագել սկսել է սովորել 3 տարեկան հասակում ավագ քրոջ՝ Գվացայի հետ՝ մոր ղեկավարությամբ ։ 6 տարեկանում Թիֆլիսում նա կամերային նվագախմբի հետ տվել է իր առաջին համերգը։ 10 տարեկանում հրավիրվել է համերգներ ունենալու Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում, Նիդերլանդներում, Մոնակոյում, Իտալիայում, Ավստրիայում, Դանիայում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Հայաստանում, Իսրայելում և ԱՄՆում։
Բունիաթիշվիլին ավարտել է Թբիլիսիի կենտրոնական երաժշտական դպրոցը, այնուհետև 2004 թվականին ընդունվել է Թբիլիսիի Վանո Սարաջիշվիլիի անվան պետական կոնսերվատորիան։ Սովորել է Թենգիզ Ամիրեջիբիի մոտ։
Որպես կոնսերվանտորիայի ուսանողուհի՝ Խատիան 2003 թվականին Կիևում արժանացել է Վ․ Գորովիցի անվան երիտասարդ դաշնակահարների միջազգային մրցույթի հատուկ մրցանակի, ինչպես նաև Վրացի երիտասարդ երաժիշտներին սատարող մրցույթի առաջին մրցանակի (մրցույթի հիմնադիրը Ելիզավետա Լեոնսկայան է)։
2010 թվականին Խատիան դարձել է Borletti-Buitoni Trust Award մրցանակաբաշխության դափնեկիր, 2012 թվականին Echo Klassik Awards մրցույթում արժանացել է տարվա լավագույն սկսնակ կոչման։
Թուրաջ
Թուրաջ, փասիանների ընտանիքին պատկանող թռչուն։ Նստակյաց է, հազվագյուտ։
Խատիա Բունիաթիշվիլի
Կենսագրություն
Խատիա Բունիաթիշվիլին ազատ խոսում է 5 լեզվով, ներկայումս բնակվում է Փարիզում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Թուրաջ
Մարմնի երկարությունը 33-36 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 50-55 սմ է, իսկ կենդանի զանգվածը՝ 400-550 գ։ Փետրածածկը մուգ է և թեփուկանման, իսկ պոչի եզրային փետուրները՝ սևավուն։ Հասուն արուի դիմային մասը սև է, այտին կա սպիտակ բիծ, գագաթը և ծոծրակը մուգ դարչնագույն են՝ բաց կարմրավուն-դարչնագույն խայտերով։
Մարմինը ներքևից սև է, կողքերը՝ ակնառու սպիտակ պտերով, կարմիր-դարչնագույն օձիքով։ Էգի ընդհանուր գունավորումը դարչնագույն է, գլուխը՝ մի քիչ ավելի բաց գույնի, աչքի հետնամասի շերտը՝ մուգ, ծոծրակի մասում՝ դարչնագույն։ Երիտասարդը նման է հասուն էգին, սակայն ավելի փոքր է, խամրած, դիմային մասը՝ ավելի բաց գույնի։ Խիստ զգուշավոր է, թռիչքի է դիմում դժվարությամբ։ Ձայնը բաղկացած է մի շարք բարձր կանչերից։ Երբեմն հանդիպում է ճամփեզրերին։ Բնակվում է եղեգի, ուռենու, մոշենու խիտ մացառներում։ 10 դիտարկումների տվյալներով պարզվել է, որ թուրաջը տարածված է Արաքս գետի ափամերձ եղեգնուտներում, Հայաստանի հանրապետական սահմանի տարածքում։
Սնվում է բազմատեսակ բույսերով, սերմերով և միջատներով։
Տարածվածություն
Տարածված է Կիպրոս կղզում և Փոքր Ասիայում մինչև Հյուսիսային Իրաք, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Կասպից ծովի հարավային ափում։ Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու շրջանում ։
Էկոլոգիա
Բնակվում են գետերի հովիտներում և խիտ թփուտներում կամ բարձր խոտերով ծածկված բացատների հետ հերթափոխվող եղեգնուտներում։ Մեղրու շրջանում բնակեցվում է Արաքս գետի մերձհունային հատվածում։
Նստակյավ տեսակ է, որը բնադրում է թփուտներում, սնվում՝ կանաչ ծիլերով, պտուղներով, սերմերով և միջատներով։ Կերը հավաքում է ինչպես գետնից, այնպես էլ ճյուղերից։ Տարեկան ձվադրում է մեկ անգամ՝ դնելով սովորաբար 8-12 ձու ։
Պահպանություն
Փոքր թվաքանակով, խոցելի տեսակ է, որը ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է տվյալների անբավարարություն կատեգորիայով։
Ներկայիս թվաքանակի գնահատման համար տվյալների բավարար չեն։ 2008 թվականի տվյալներով թուրաջներ պահվում են Երևանի կենդանաբանական այգում։
Քանի որ թուրաջի տարածման շրջանը գտնվում է մերձսահմանային գոտում, սահմանային ռեժիմի շնորհիվ ապօրինի որսը անհնար է։ Սահմանափակ է նաև մարդու և անասունների կողմից բազմացման շրջանում անհանգստացնելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փասիաններ Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Վալենտին Ռասպուտին
Վալենտին Ռասպուտին (Валентин Григорьевич Распутин, ), ռուս գրող, արձակագիր, այսպես կոչված՝ գյուղական արձակի ներկայացուցիչ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1987), ԽՍՀՄ պետական կրկնակի մրցանակակիր, (1977, 1987), Ռուսաստանի Դաշնության մրցանակակիր (2012), Ռուսաստանի կառավարության մրցանակակիր (2010)։ 1967 թվականից ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Վալենտին Ռասպուտինը ծնվել է 1937 թվական ի մարտի 15-ին Արևելյան Սիբիր երկրամասի (այժմ Իրկուտսկի շրջան) Ուստ Ուդա գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Մանկությունը անցել է գյուղում, որը հետագայում Բրատսկի ՀԷԿ-ի կառուցման ժամանակ ջրամբարի տակ անցավ։ Ռասպուտինը, ավարտելով տեղի տարրական դպրոցը, ուսումը շարունակելու նպատակով ստիպված էր 50 կմ հեռու գտնվող բնակավայր տեղափոխվել։ Այս շրջանի մասին է նրա հայտնի «Ֆրանսերենի դասերը» պատմվածքը»։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվում է Իրկուտսկի պետական համալսարանի պատմափիլիսոփայական ֆակուլտետը։ Ուսանողական տարիներին երիտասարդական թերթի արտահաստիքային թղթակից էր։ 1961 թվականին նրա «Մոռացա հարցնել Լյոշկային» հոդվածը տպագրվում է «Անգարա» ալմանախում։
1979 թվականին դառնում է է «Սիբիրի գրական հուշարձաններ» գրքաշարի, իսկ 1980-ական թվականներին՝ «Ռոման» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։ Ապրել և աշխատել է Իրկուտսկում և Մոսկվայում։
2006 թվականի հուլիսի 9-ին ավիավթարից Իրկուտսկի օդանավակայանում զոհվել է Ռասպուտինի դուստրը՝ 35-ամյա երգեհոնահար Մարիա Ռասպուտինան ։ 2012 թվականին 72 տարեկանում մահացել է գրողի կինը ։
2015 թվականի մարտի 12-ին Վալենտին Ռասպուտինը ընկել է կոմայի մեջ և հոսպիտալացվել ։ Մարտի 14-ին, ուշքի չգալով, իր 78-ամյակից մեկ օր առաջ գրողը մահացել է   ։
Մթիսձիր (Ղվարելի շրջան)
Մթիսձիր (მთისძირი), գյուղ Վրաստանի Կախեթի մարզում, Ղվարելի շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 723 մարդ ։
Աշխարհագրական դիրք
Կենտրոնի բարձրությունը 340 մետր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ղվարելի շրջան
Մանեկ
Մանեկ, պարուրակային միացման կամ պտուտակային փոխանցման դետալ, որն ունի պարուրակով անցք։ Հեղույսի կամ գամասեղի վրա հագցված ամրակման մանեկները կազմում են հեղույսային միացում։ Ըստ ձևի լինում են վեցանիստ, կլոր, պսակաձև, թևավոր և այլ մանեկներ, որոնք աշխատում են ուժային կամ ընթացքային պտուտակի հետ զույգում։ Հանգույցի կոնստրուկցիային համապատասխան Մանեկները պատրաստվում են տարբեր ձևերի ու չափերի։ Որոշ դեպքերում կիրառում են 2 մասից բաղկացած երկատվող մանեկներ։
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաների մասեր և մեխանիզմներ
Դոնազակ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 96 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.06 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 25 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 60 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 40-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,7 %։ 40 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 38 անձ (22 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (0 տղամարդ և 2 կին)։ 20 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Յավի (դեպարտամենտ)
Յավի (Departamento de Yavi), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Ժուժույ պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 2942 կմ2 ։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 20806 մարդ՝ 2001 թվականի 18160-ի փոխարեն, որը կազմում է 14.6% աճ ։ Բնակչության խտությունը՝ 7.07 մարդ/կմ2։
Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Ժուժույ պրովինցիայի հյուսիսում։ Սահմանակից է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Ask.fm
«Ask.fm», հարցերի և պատասխանների կայք, որը թողարկվել է 2010 թվականի հունիսին։ Կայքն ստեղծվել է Լատվիայում որպես «Formspring» կայքի մրցակից։ Գրանցումից հետո օգտատերը լրացնում է իր հարցաթերթը և կարող է սկսել կամ իր անունից, կամ անանուն հարցնել և պատասխանել այլ օգտատերերի հարցերին։ Ask.fm-ը ինտեգրված է այլ սոցիալական կայքերի հետ ևս, ինչպես՝ Ֆեյսբուք, Թվիթթեր, ՎԿ և Tumblr, որոնք մեծ տարածում են տվել այս կայքին։
Պատմություն
Կայքն ստեղծվել է Լատվիայում 2010 թվականի հունիսին որպես «Formspring» կայքի մրցակից ։ Ծառայությունն առաջ է անցել մրցակցից և ԱՊՀ երկրներում համարվում է բավականին հայտնի կայք։ Ըստ Alexa Internet-ի վիճակագրության աշխարհում զբաղեցնում է 148-րդ տեղը ։ Ընդ որում ԱՊՀ երկրներում 2010 թվականի մարտի 3-ից գործում էր այլ նախագիծ՝ Спрашивай.ру կայքը (http://sprashivai.ru/)։
2013 թվականի ապրիլին գրանցված օգտատերերի թիվը հասավ մինչև 50 միլիոնի ։
2014 թվականի նոյեմբերի 3-ին փոխվեց Ask.fm-ի սեփականատերը և ռեսուրսները տեղափոխվեցին Իռլանդիա։ Տեղափոխությունից հետո ծառայությունը ղեկավարվում է Ask.fm Europe, Ltd ընկերության կողմից։ Տեղափոխությունից հետո նաև անհասանելի դարձավ անանուն հարցեր տալու հնարավորությունը, եթե գրանցված մասնակից չեք (2017 թվականից հնարավորությունը վերականգնվել է)։
2015 թվականի փետրվարին գրանցված օգտատերերի թիվը հասավ 80 միլիոնի ։ Ավելի քան 30 մլն հարցեր և պատասխաններ են ստեղծվում ամեն օր ։ 2016 թվականի հուլիսի 1-ին Noosphere Ventures վենչուրային ֆոնդում փակվեց ծառայության վաճառքի գործարքը ։
Քննադատություն
2012 թվականին իռլանդացի երկու պատանի ինքնասպան էին եղել այն բանից հետո, երբ նրանց անանուն ծաղրել էին այլ օգտատերեր ։ Այդ դեպքից հետո երկուսի ծնողներն էլ ասացին, որ երեխաների դեպքը կապված է «ask.fm» կայքի հետ։ Իռլանդական լրատվամիջոցները վրդոված էին նրանից, որ «ask.fm»-ի գրանցված մասնակիցները կարող են անանուն գրառումներ անել։ Իռլանդական ոստիկանությունը սկսեց գործի հետաքննությունը, սակայն «ask.fm»-ը օգտատերերի տվյալների մասին տեղեկություններ, որոնք անանուն էին գրառումներ թողել ։
Բջջային հավելվածներ
Ask.fm-ը հնարավոր է բեռնել Android-ի և IOS-ի համար։
Տես նաև
Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Վոլկենշտեյնի եկամտաբեր տուն
'''Լ. Ֆ. Վոլկենշտեյնի եկամտաբեր տուն''' (Доходный дом Л. Ф. Волкенштейна), շենք Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Ստանիսլավսկու փողոցի և Գազետնի նրբանցքի անկյունում։ Տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետական հուշարձան է  ։