cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռադեցկի ռազմագործողություն
Դավադրություն
Ավստրիացիները քաղաքում ժամանակ չէին վատնում։ Մեծ Վիեննայի պարեկի հրամանատար գեներալ-մայոր Կառլ Բիդերմանը իրականացնում էր կամուրջների ականազերծման միջոցառումներ։ Սակայն 1945 թվականի ապրիլի 4-ին Բիդերմանին ձերբակալում են այն բանից հետո, երբ նրա ենթականերից մեկը սպասվող ապստամբության մասին հայտնում է իշխանություններին։ Հիտլերականները դուրս են գալիս ավստրիացի դավադիրների հետքի վրա՝ չնայած վերջիններս չգիտեին այդ մասին։ Ապրիլի 5-ի լույս 6-ի գիշերը ապստամբները նախատեսել էին գրավել քաղաքի հյուսիսում գտնվող Բիզամբերգ ռադիոաշտարակը, սակայն ստիպված էին հրաժարվել այդ պլանից։ Վաղ առավոտյան գեստապոյի և ՍՍ-ի ուժերը նրանց ձերբակալում են։ Նացիստների ձեռքում էին հայտնվել կապիտան Ալֆրեդ Հունտը և լեյտենանտ Ռուդոլֆ Ռաշկեն։ Այդպիսով դավադրությունը բացահայտվեց ։
Ապրիլի 8-ին Ֆլորիդսդորֆում Բիդերմանը, Հուտը և Ռաշեկը կախաղան են բարձրացվում։ Նրանց կախել էին էլեկտրականության սյուներից։ Մահապատժի ենթարկվածների պարանոցից կախված էին պաստառներ «Ես օգնել եմ բոլշևիկներին» գրությամբ։ Սոկոլը, Կեզը և Ռայֆը հրաշքով դուրս եկան ՍՍ-ականների և գեստապոյականների ձեռքից։ Սոկոլը անցավ սահմանագիծը, և հասնելով 9-րդ գվարդիական բանակի՝ Պուրկերսդորֆում տեղակայված շտաբ, զեկուցեց մարշալ Տոլբուխին ապստամբության ձախողման մասին։ Նույն օրը սկսվեց Վիեննայի գրոհը ։
Գործողության անվանում
Խորհրդային հատուկ ծառայությունների փաստաթղթերում վիեննական ապստամբների գործողությունները չէին նկարագրվում որպես ռազմագործողություն։ Գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Զդանովիչի կարծիքով գործողության անվանումը հնարավոր է ընտրել են դավադիրները, որպեսզի կարևորեն իրենց գործողությունները ՝տալով ֆելդմարշալ Յոզեֆ Ռադեցկու անունը։
Հետևանքներ
Ապրիլի 6-ից 13-ը ընթանում էր Վիեննայի գրոհը, որն ավարտվեց խորհրդային զորքերի կողմից այն գրավումով։ Մարտերին զոհվեցին շուրջ 19 հազար գերմանացի և 18 հազար խորհրդային զինվոր։ Ապստամբների ջանքերի շնորհիվ քաղաքի մի մասը հնարավոր եղավ փրկել ոչնչացումից։
Պատերազմից հետո Սոկոլը մի քանի անգամ ձերբակալվում է Սմերշի կողմից, բայց հետո ազատ արձակվում։ Նա դառնում է գրող։ Որոշ ժամանակ նրան ցանկանում էին առաջադրել Ավստրիայի նախագահի թեկնածու։ Կեզը աշխատանքի է անցնում Վիեննայի ոստիկանությունում որպես ոստիկանության պետ։ Երկուսին էլ շնորհել են պետական բարձրագույն պարգևներ և երկրի պատվո քաղաքացու կոչումներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիեննայի պատմություն Կատեգորիա:Ավստրիայի ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռազմագործողություններ
Ֆրանսիայի մշակույթ
Բացի մշակութային և գեղեցիկ քաղաքներից, Ֆրանսիական մշակույթի մասն են կազմում Ալպիական լեռների սպիտակ գագաթները , Միջերկրականի  և Ատլանտյանի հրաշալի լողափները, վիթխարի  ամրոցներն ու պալատները, լայնարձակ խաղողի այգիները , և իհարկե այն վայրերը , որտեղ իրենց հուշն ու ավանդն են թողել ֆրանսիական հայտնի դեմքերը։ Ֆրանսիայի մշակութային սիրտն է համարվում նորաձևութայն և արվեստների , ինչու չէ նաև սիրո քաղաք ՝ Փարիզը։ Փարիզում հատկապես հայտնի են Սան-Լուի թաղամասերը , որը քաղաքի պատմական կենտրոնն են կազմում։
Ֆրանսիայի սրտում՝ Փարիզում, կա մի ուրիշ սիրտ ՝ դա Սիտեում գտնվող  Փարիզի Աստվածամոր տաճարն է , հիմնադրված 1160թ, և ավարտված 1245թ ։ Գոթական  ճարտարապետության  գլուխգործոց  ապշոցնող իր վեհ  տեսքով  և շքեղությամբ, հրաշալի զանգագատնով , աշտարակներով, քանդակներով։
Փարիզից թչ հեռու է գտնվում  <<Կարնավալեն >> Փարզիզ պատմության թանգարանը,  որտեղ ցուցադրված են թագավորական սենյակներ և ամենօրյա օգտագործման պարագաներ, այստեղ ցուցադրվումեն նաև տիկնիկների մեծ հավաքածուներ։
Սենայի ձախ ափին է գտնվում << Ֆրանսիայի երկաթե տիկինը >> կամ Էֆելլյան աշտարակը, կառուցված 1887-1889թթ, ունի 320մ. բարձրություն, աշտարակի ծանրությունը կազմում է 10000 տոննա։ Էֆելյան է կոչվել  ի պատիվ Գուստավ Էյֆելի ։ Փարիզի տեսարժան վայրերից են Շայո պալատը , հաշմանդամների տունը տաճարով և Նապոլեոնի գերեզմանատեղիով |: Քաղաքի մշակութային մանս է կազմում աշխարհի խոշորագույն գիտակրթական կենտրոններից մեկը՝ Սորբոնի համալսարանը , որտեղ նաև ելույթ ՝ է ունեցել հայ մեծանուն կոմպոզիտոր ՝ Կոմիտասը։  Քաղաքի մշակութային կոլորիտի մի մասն են կազմում Լյուքսեմբուրգյան այգին , Փառքի տաճարը , Միջնադարի թանգարանը , որտեղ  ցուցադրվում են հայտնի արվեստի նմուշներ , գոբելեններ , փայտե իրերի հավաքածուների մի շարք նմուշներ։
Սիրահարների քաղաք Փարիզում կա մի հատուկ հուշարձան, սիրահարների պատը `Le mur de je t'aime , որի վրա աշխարհի 314 լեզուներով գրված է <<|Ես քեզ սիրում եմ >>, արտահայտությունը , կա նաև Բրալյան տարբերակը կույր մարդկանց համար ։
Ֆրանսիայի պատմամշակութային ամենահյտնի վայրը դա Վերսալյան պալատն է, որը ամենամեծն է ամբողջ Եվրոպայում , աչքի է ընկնում իր ճարտարապետական ձևերի ամբողջությամբ և ներդաշնակցությամբ ։ Այնտեղ միահյուսված են կլասիցիզմը և բարոկկոն , ինչը ևս հրաշագեղ և շքեզ է դարձնում պալատի տեսքը։
Հիացած Վերսալյան պալատի շքեղությամբ Պետրոս I-ը հրամայում է մի այդպիսի շքեզ և պերճաշուք պալատ կառուցել Պետերբուրգում, բայց Վերսալը մնում է անկրկնելի և շքեզ իր ոճի մեջ մինչ այսօր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մշակույթ
Ֆրանսերենը Կամբոջայում
Կամբոջան Հարավարևելյան Ասիայում համարվում է ֆրանսախոս երկրորդ երկիրը Վիետնամից հետո, բայց միաժամանակ այն նույն տարածաշրջանում առանձնանում է ֆրանսախոսների թվի ամենամեծ կրճատմամբ, որը բացատրվում է քաղաքական դրդապատճառներով ։ 2014 թվականին Կամբոջայում գրանցվել է 423.000 մարդ, որ ֆրանսերենը կրում է որպես օտար լեզու. դա կազմում է բնակչության 3 %-ը։ 2008 թվականի տվյալներով միայն 873 մարդ է երկրում ֆրանսերենը կրում որպես մայրենի լեզու ։
Պատմություն
Ֆրանսերենը Կամբոջա է ներթափանցել 19-րդ դարի սկզբին այն բանից հետո, երբ այն դարձել է Ֆրանսիայի պրոտեկտորատը և 1887 թվականին ընդգրկվել Ֆրանսիական Հնդկաչինի մեջ։ Ֆրանսերենի ներթափանցումը Կամբոջայում աննկատ է անցել մինչև 1890-ական թվականների սկիզբը, երբ ֆրանսիական իշխանությունները սկսել են երկրում ֆրանսերենի ուսուցում կազմակերպել, սակայն դա սահմանափակվում էր միայն էլիտար ուսումնական հաստատություններով։ Վիետնամում հեղափոխական շարժման աճին զուգընթաց` ֆրանսիացիները դադարում են հովանավորել կրթությունը Կամբոջայում, ինչի պատճառով երկրում գրագիտության մակարդակը շարունակում էր ցածր մնալ, և այս իրադրությունը շարունակվում է մինչև Կամբոջայի օկուպացումը Ճապոնիայի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Պատերազմից հետո ֆրանսերեը դարձյալ դառնում է Կամբոջայի միակ պաշտոնական լեզուն։ 1853 թվականին երկրի անկախության հռչակումից հետո այն շարունակում էր լայնորեն դասավանդվել և կիրառվել պաշտոնական շրջանակներում։
1960-ական թվականների սկզբին ֆրանսերենի տարածումը Կամբոջայում սկսում է անկում ապրել, ընդ որում ավելի զգալի կերպով, քան Հարավային Վիետնամում և Լաոսում։ 1970-ական թվականների կեսերին, երբ Կամբոջայում հաստատվում է կոմունիստական շարժումը, սպանվում են հազարավոր կրթված կամբոջացիներ, որոնց մեծ մասը տիրապետում էր ֆրանսերենին։ Կարմիր կխմերների կառավարման վերջում` 1979 թվականին, Կամբոջայում գրեթե լիովին ոչնչացված էին ֆրանկոֆոնները ։ Կարմիր կխմերների ռեժիմի տապալումից և Կամպուչիայի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծումից հետո 1979 թվականին ֆրանսերենի որոշակի վերածնունդ է նկատվում, որը տևում է մինչև 1993 թվականը, երբ Կամբոջայի կառավարությունը երկրում կրթության ու պաշտոնական միակ լեզու է հռչակում կխմերերենը։ 1990-ական թվականների վերջերից Կամբոջայում օտար լեզուների ուսուցման ոլորտում առաջնություն է տրվում անգլերենին` որպես միջազգային հաղորդակցության ավելի պահանջված լեզվի։ Նույն ժամանակ 1997 թվականին Պնոմպենում բացվում է ֆրանսերենի կենտրոն, և կամբոջացի տասնյակ ուսանողներ ամեն տարի ուսման են մեկնում Ֆրանսիա ։ Կամբոջայի ֆրանկոֆոնների միությունը աճ է գրանցում այն փախստականների հաշվին, որոնք վերադառնում են Ֆրանսիայից ու Քվեբեկից, ինչպես նաև ֆրանսախոս երկրներում ուսանած ուսանողների հաշվին։
Կամբոջական ֆրանսերենի առանձնահատկություններ
Կամբոջական ֆրանսերենի բառապաշարը ձևավորվել է կխմերերենի, չինարենի կանտոնական բարբառի և Չաոշանի խոսվածքի ազդեցությամբ։ Կամբոջական ֆրանսերենը հիմնվում է ֆրանսերենի փարիզյան բարբառի վրա, սակայն նրանից տարբերվում է առավել զգալիորեն, քան ֆրանսերենի վիետնամական ու լաոսական խոսվածքները։
Ֆրանսախոս ԶԼՄ-ները Կամբոջայում
Կամբոջայում ֆրանսերենով լույս են տեսնում երկու թերթեր` «Cambodge Soir» և «Cambodge Nouveau», ինչպես նաև ֆրանսերեն հաղորդումներ են հեռարձակվում տեղի հեռուստաալիքներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կամբոջայի լեզուներ
Օլիմպիական թալիսմաններ
Օլիմպիական թալիսմանները մաս են կազմում Օլիմպիական խորհրդանիշների, 1968 թվականից սկսած պարտադիր ատրիբուտ է Օլիմպիական խաղերում։ Խորհրդանիշ, որը, ըստ «Մեծ Օլիմպիական հանրագիտարանի» ունի գովազդային և առևտրային նշանակություն։ Ընդունող երկիրը օգտագործում է այն որպես լրացուցիչ ֆինանսավորման աղբյուր։ Այն հանդիսանում է Օլիմպիական խաղերի կազմակերպման կազմկոմիտեի սեփականությունը։ Ըստ «GEO», ամսագրի օլիմպիական թալիսմանի առաքելությունը՝ «արտացոլում հյուրընկալող երկրի խաղերի ոգին, մարզիկներին հաջողության հասնելու և տոնական մթնոլորտի ստեղծում»։ Հաճախ օլիմպիական թալիսը պատկերվում է կենդանիների տեսքով, առավել ժողովրդական է տվյալ երկրում, որը հյուրընկալում է մարզիկներին, կամ անիմացիոն հորինված տեսքով էակներ։ Դիզայներների կողմից ստեղծված տեսողական պատկերի հիման վրա ստեղծվում է հուշանվերների մեծ քանակ։ Օլիմպիական թալիսմանը՝ այն նաև քաղաքի խորհրդանիշն է, որտեղ տեղի է ունենում Օլիմպիադան, որպես հավաքածու և եկամտի զգալի աղբյուր (ըստ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի մամուլի գրասենյակի՝ խաղերի ընթացքում հուշանվերների գները կարող են տասնյակ անգամ աճել, կախված հեռուստադիտողների մրցակցությունից) ։ Երբեմն, օլիմպիական թալիսմանը կոչվում է «mascots» (անգլերենից mascot — «թալիսման»)։
Թալիսմանին ներկայացվող պահանջներ
Յուրաքանչյուր ստեղծվող թալիսման պարտադիր պետք է տարբերվի նախորդներից, քանի որ այն արտացոլքում է ընդունող երկրի յուրօրինակությունը, ինչպես նաև ուշադրության է արժանացնում մարզիկների և հանդիսատեսի համակրանքը։ Հետևաբար, գաղափարի ինքնատիպությունը՝ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից թալիսմանի գնահատման հիմնական չափանիշներից մեկն է։ Բացի այդ, յուրաքանչյուր թալիսման գրանցված է որպես ապրանքային նշան։ Հետևաբար թալիսմանի ստեղծման կարևորագույն պայման է պաշտպանել բանագողությունից։
Ամերիկացի դիզայներ Բրեդ Կոուպլենդը, որը հանդիսանում է ՄՕԿ-ի խորհրդատուն՝ խաղերի տեսողական ընկալման և օլիմպիական թալիսմանների փորձագետ, մամուլի հաղորդագրության մեջ մասնակիցների համար թալիսմանի ստեղծման Համաշխարհային մրցույթի ժամանակ ընդգծել է 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերը ։
«Թալիսանը, առաջին հերթին, արտացոլում է այդ քաղաքի ոգին, որտեղ պետք է անցկացվի Օլիմպիական խաղերը։ Այն պետք է կրi գործող անձի հիշատակմամբ, վառ անձնավորությամբ, որը դառնում է յուրահատուկ և հետաքրքիր ականավոր ներկայացուցիչը պատմության մեջ… Թալիսմանը պետք է համակրելի լինի երեխաներին և ծերերին, կանանց և տղամարդկանց, ինչպես նաև «պահպանի օլիմպիական բարձրագույն նպատակները»։
Դա պատճառ է հանդիսանում, որպեսզի տեսողական պատկերով թալիսմանի մշակումը, ստեղծի «լեգենդ» քրտնաջան աշխատանքի միջոցով ։
Միևնույն ժամանակ թալիսմանը պետք է հավասարապես լավ ընկալվի տարբեր տարբերակներում` էլեկտրոնային, տպագիր, լրատվամիջոցներում, հուշանվերների ձևով և այլն։
2014 թվականի Օլիմպիական խաղերի կայքում, թալիսմանի ստեղծման մրցույթի էջում նշվում է, որ «ցանկացած գոյություն ունեցող շնչավոր կամ անկենդան առարկաներ կարող են լինել թալիսմաններ, որը պետք է նպաստի օլիմպիական իդեալների առաջխաղացմանը, արտացոլի ազգային և մշակութային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ժամանակների ոգին. այն պետք է խորհրդանշի երկրի իմիջը համաշխարհային հանրության առջև և ներկայացնի նրա ազգային բնույթը, որը հանգեցնում է դրական հույզերի, և այն պետք է լինի և հետաքրքրիր, և յուրատեսակ»'' ։
Այս դեպքում թալիսմանը պետք է արտացոլի Օլիմպիական արժեքները։
Օլիմպիական թալիսմանի ծագման պատմություն
Մինչև 1968 թվականը հիմնական օլիմպիական ատրիբուտ էր, արտացոլելով առաջիկա Խաղերը, այն գրանցվել է ՄՕԿ-ում որպես պաշտոնական էմբլեմա։ 1968 թվականի փետրվարին Գրենբոլի ( Ֆրանսիա) Օլիմպիական խաղերում առաջին անգամ օգտագործվել է թալիսմանը, որպես հանդես է եկել Schuss անունով գործող անձը, որի հեղինակը համարվում է նկարիչ Մորիս Լաֆարգը։ Դա կարմիր և սպիտակ գլուխ ունեցող դահուկների վրա փոքրիկ մարդուկ է, և Օլիմպիական օղակները ճակատին։ Կապույտը՝ կորացած, ինչպես ցատկ ցատկահարթակից, մարմինը սահուն կերպով վերածվում է դահուկների։ Արդյունքում, թալիսմանի գույնը հիշեցնում էր ֆրանսիական դրոշի շերտերը։ Առաջին թալիսման է, որը չի ունեցել հատուկ ճանաչում և առևտրային հաջողություն։ Նույն թվականի հոկտեմբերին, Մեխիկոյի (Մեքսիկա) ամառային Օլիմպիական խաղերին  ներկայացվեց  Կարմիր Յագուարի թալիսմանը, որը ստեղծվել է քանդակագործական պատկերների տեսքով, և հայտնաբերվել է Չիչեն Իցայի պեղումների ժամանակ (հնագույն մայրաքաղաքի Մայանի ժողովուրդներ) ։ Ինտերնետում հաճախ կարող է սխալ տեղեկություններ գտնվել Մեքսիկական խաղերի թալիսմանի մասին Կապույտ Պալոմեյի մասին, բայց այդ փաստը հաստատող պատմական աղբյուրներ չկան։ Այս թալիսմանը նույնպես պաշտոնական ճանաչում չի ստացել։ Պաշտոնապես «օլիմպիական թալիսման» հասկացությունը հաստատվել է 1972 թվականին ՄՕԿ-ի ամառային նստաշրջանում, որը տեղի է ունեցել Մյունխենում անցկացվող XX օլիմպիական խաղերի շրջանակներում։ Կոմիտեի որոշմամբ Օլիմպիական խաղերի թալիսմանը դարձավ պարտադիր ատրբբուտներից մեկը։ Այժմ ցանկացած արարած կարող է հանդես գալ որպես թալիսման, որը արտացոլում է Օլիմպիական խաղերը կազմակերպող երկրի ժողովրդի մշակույթի առանձնահատկությունները։ Դա կարող է լինել կենդանի, մարդ, դիցաբանական կամ հեքիաթում գործող անձ։ Բացի այդ, թալիսմանը պետք է պարտադիր կերպով խորհրդանշի ժամանակակից օլիմպիական շարժման արժեքները։
Կարմիր Յագուար (1968 թվական, Մեխիկո)
Առաջին անգամ թալիսմաները հայտնվել են 1968 թվականի Օլիմպիական խաղերում՝ Գրենոբլում և Մեքսիկայում։ Մեքսիկայում կազմակերպիչները փորձել են հեռանալ պատմությունից և գումար վաստակել հեռուստահաղորդումների միջոցով։ Դա նրանց հաջողվեց, Մեխիկոյի մրցումների ժամանակ հեռուստահաղորդումների միջոցով առաջին անգամ հեռուտադիտողների դիտումների քանակը անցավ մեկ միլիարդ մարդուց։ Այնուամենայնիվ, սեփականատերերին պակասում էր նախաձեռնությունը. նրանք չէին կռահում ինչ անուն տալ թալիսմանին, որպես հետևանք, չէին հաշվարկել հնարավոր եկամուտները։ Բայց Մեխիկոյի Կարմիր Յագուարը այդպես էլ մնաց անանուն։ Չնայած ներկայումս մեքսիկացիները պնդում են, որ նրա անունը «Մայա» էր։ Ի վերջո, Մեխիկոյում կայացած Օլիմպիական խաղերի թալիսմանը մեծ ճանաչում չստացավ։
Գորշուկաշուն Վալդի (1972 թվական, Մյունխեն)
Դիզայներները վառ գույներով էին ներկել Վալդիին, ընդգծելով թալիսմանի ուրախ բնույթը, խորհրդանշելով Օլիմպիական տոնի ուրախությունը։ Միևնույն ժամանակ, 1972 թվականի խաղերը համարվում են ողջ պատմության ամենագեղեցիկներից տոներից մեկը։ Գորշուկաշնիկի գլուխը և պոչը բաց կապույտ էր, իսմ մարմինը ներկված էր, իսկ մարմինը ներկված էր երեք ուղղահայաց շերտերով կազմված օլիմպիական հինգ գույներից, կարծես Վալդիին հագած լիներ բազմագույն մայկա։
Վալդի հասարակ անուն է։ Բավարիայում գորշուկաշունը շատ հանրաճանաչ է, այնպես էլ այս ցեղի ցանկացած շան կարող էր անվանել այդ անունով, ինչպես Ռուսաստանում արջուկ Միշային, կամ էլ Վասկա կատվին։ Օլիմպիական խաղերի պատմության մեջ ` Վալդին գրեթե միակ ընտանի կենդանին է, որը դարձել է Օլիմպիադայի թալիսման (բացառությամբ գորշուկաշան, որը եղել է նաև ոչ ազնվացեղի շուն Կոբին', 1992 թվականի Օլիմպիական խաղերի թալիսմանը)։
Խաղերի կազմակերպիչները հոգ էին տարել, որպեսզի թալիսմանը հավաքեր հուսալի կասա։ Գորշուկաշունը պատրաստվել էր տարբեր նյութերից և 1972 թվականին վաճառվել է ամե- նուրեք։ Վալդիին կարելի էր տեսնել խաղալիքների խանութում, պաստառների, հագուստների, ամանեղենրի վրա և այլուր։
Կուղբ Ամիկ (1976 թվական, Մոնրեալն)
Կարմիր կուղբը Կանադայի ազգային խորհրդանիշն է։ Նա կարևոր դեր է խաղացել երկրի պատմության մեջ։ Երկար ժամանակ կուղբի մորթու արտադրությունը Հյուսիսային Ամերիկայի արհեստագործական ամենակարևոր ոլորտներից մեկն էր։ Կուղբ են կոչում նաև Կանադայի փայտահատներին։ Բացի այդ, կուղբը համարվում է աշխատասի- րության խորհրդանիշը։ Նա ունի հատկություններ, որը հատկանշվում է նաև մարզիկների մոտ. համբերություն, կամք, հաստատակամություն։ Կանադայի բնիկ լեզվով Ամիկ անունը նշանակում է «կուղբ»։
Որպես հիմնական հատկանիշ, թալիսմանը վառ կարմիր գոտի էր, որը Օլիմպիական խորհրդանիշի պատկերով էր, և նման էր ժապավենի։ Որով ամրացնում էին մեդալները։ Հայտնի է նաև, որ Հենրի Լոնգֆելոի էպիկական պոեում «Հայավաթի երգը» Ամիկ են անվանել առաջնորդ կուղբի անունով ։
Միշա արջուկն և Վիգրի ծովակատուն (1980 թվական, Մոսկվա)
Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ 80-րդ Օլիմպիական խաղերի թալիսմանի լրիվ անունը Միխայիլ Պոտապիչ Թոփինգին էր։ Գորշ արջը, որը հանդիսանում է Ռուսաստանի խորհրդանիշը, այնպես որ նրա ընտրությունը, որպես Մոսկվայի խաղերի պաշտոնական թալիսման, պատահական չի եղել։ Սկզբնական շրջանում ( 1976 թվական) օլիմպիական թալիսմանների թեկնածուներն են եղել համբարձյալ ձին, մատրյոշկան և տիկնիկ Պետրուշկան, սակայն դրանք արագորեն մերժվեցին ։ «Սովետսկի սպորտ» օրաթերթը դիմեց բնակչությանը, առաջիկա Խաղերի համար թալիսման առաջադրելու խնդրանքով։ Ստացվել է մոտ 45 հազար նամակ, և ընթերցեցասերները առաջարկել են նկարել արջուկ։
Թալիսման վերջնական տարբերակի հեղինակը հայտնի նկարիչ պատկերազարդող Վիկտոր Չիժիկովն է։ Դրանից ավելի քան հարյուր տարբեր պատկերներից նա ընտրեց մեկին, որը մասնակցեց Մոսկվայի հանրագումարային ցուցահանդեսին։ Մրցույթին ներկայացրել էին տարբեր արվեստագետների վաթսուն արջեր:Սակայն Միշան դուր եկավ բոլորին։ Հատկապես այդ էսկիզն ընտրվեց և պաշտոնապես հաստատվեց Կենտրոնական կոմիտեի (ԽՄԿԿ) կողմից։ Մոսկովյան թալիսմանը առաջին էր, որը թեքված էր դեպի հանդիսատեսը. նա նայում էր և բացահայտ ժպտում հանդիսատեսին։ Թալիսմանի ատրիբուտը հանդիսանում էր լայն գոտին, ներկված օլիմպիական գույներով, իսկ ճարմանդը պատկերված էր հինգ օղակների տեսքով։ Սկզբնական էսկիզում այն չի եղել։ Չիզիկովը գոտին լրացուցիչ նկարել է ընտրված նմուշի վրա։
Ըստ Օլիմպիադա-80 կազմակերպիչների՝ փակման արարողության ժամանակ հսկայական ռետինե արջուկ տիկնիկը բաց է թողնվել երկնք՝ փուչիկների հավաքածուն ոտքերին և ձեռքերին ամրացված։  Այնուհետև, երկար ժամանակ, Օլիմպիական թալիսմանը ցուցադրվել  Ազգային տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսի (ԱՏՆՑ) տաղավարներից մեկում։
Կա լեգենդ այն մասին, որ 1980 թվականի աշնանը ռետինե արջուկին Արևմտյան Գերմանիայի մի ընկերություն առաջարկել է մեծ գումարով գնել, բայց ԽՍՍՄ-ի կառավարությունը հրաժարվել է վաճառել ազգային արժեք հանդիսացող խորհրդանիշը։ Եվ Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերի թալիսմանը պահվել է Օլիմպիական կոմիտեի նկուղում ։
Թալինում XXII Օլիմպիադայի շրջանակներում անցկացվեց առագաստանավի մրցումները, որը ուներ իր պաշտոնական թալիսմանը՝ Վիգրի։
Արծիվ Սեմ (1984թվական, Լոս Անջելես)
Արծիվը հանդիսանում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային խորհրդանիշը։ Բացի այդ, այս թալիսմանում մեկ այլ պատկեր է դրվել, և, որի շնորհիվ նա ստացել է իր անունը։ Walt Disney ընկերության նկարիչները արծվին նկարել են ցիլինդրով։ Ներկելով այն Ամերիկայի դրոշի գույներով, ճիշտ այնպես, ինչպես հայտնի Քեռի Սեմը։
Վագրիկ Հոդորի (1988 թվական, Սեուլ)
XXIV Օլիմպիական խաղերի թալիսմանը դարձավ կորեական լեգենդի հերոս Ամուրյան վագրը։ Որպեսզի վերացնեն գիշատչի բացասական կողմերը, նրան պատկերել էին փոքրիկ վագրի պատկերով՝ բարի և անմեղ։
Թալիսմանի անունը ընտրվել է 2295 առաջարկվող տարբերակներից և համաժողովրդական քվեարկության միջոցով։ Կորեերեն անունը թարգմանվում է որպես Վագր Տղա  («Հո» նշանակում է «վագր», իսկ «դորի» — «տղա»)։
Կորեական թալիսմանի գլխավոր ատրիբուտը հանդիսանում է փոքրիկ սև գլխարկը, դրված է նրա ականջին։ Դա ազգային տարազի տարր է, այդ գլխարկներով հնում գյուղացիները պարում էին ժողովրդական տոնների ժամանակ։
Հոդորիի համար սկզբնական մտածել էին ընկերուհի  Վագրուհի Հոսունին,  սակայն նա այդպիսի ժողովրդականություն չի վայելեց, ինչպես պաշտոնական թալիսման, և նրա մասին արագ մոռացվեց ։
Շնիկ Կոբի(1992 թվական, Բարսելոնա)
Բարսելոնայում տեղի ունեցավ հոբելյանական XXV Օլիմպիական խաղերը։ Ներքին քաղաքական կոնֆլիկտի պատճառով, դիզայներ Խավիեր Մարիսկալայի առջև դրված էր բարդ խնդիր. գտնել կերպար, որը կկարողանար միացնել անջատողական մարզերը։ Եվ այդպիսով առաջացավ Կոբի բակապահ շնիկը, որը մանկական հաղորդումների մուլտֆիլմերից հայտնի անապաստան շնիկ էր։
Նա դարձավ իսպանացիների սիրելին, որը ժողովրդի կողմից ընտրվեց որպես օլիմպիական թալիսման։ Բրեդ Կոուպլենդը այդ շնիկը համարում է ամենահաջողը բոլոր Օլիմպիական թալիսմաներից։ Բացի այդ, Շնիկ Կոբին ճանաչվել է որպես պճնագեղորեն հագնված թալիսման. նա կրում էր մուգ կապույտ կոստյում և փողկապ։
Համացանցում դուք կարող եք գտնել տեղեկություններ, որ Կոբիի նախատիպը եղել է Կատալանյան շունը, չնայած թալիսմանը այս ցեղի հետ ընդհանուր ոչինչ չունի։ «Կոմերսանտ» շաբաթաթերթը պնդում է, որ այն պայմանավորված է Մարիսկալի համախոհությամբ կուբիզմի և թմրամիջոցի հետ ։
Խաղերի փակման արարողության ժամանակ Բարսելոնայի թալիսմանը, ինչպես և Արջուկ Միշան, օդային փուչիկների միջոցով բարձրացան երկինք ։
Իզզի (1996 թվական, Ատլանդա)
Օլիմպիադա-96՝ թալիսմանը որոշվեց ստեղծել համակարգչի միջոցով։ Արարածը ստեղծվեց տարօրինակ և ոչ մի բանի նման չէր։ Սկզբնական շրջանում ուրվագիծը մերկ էր և չուներ ոչ բերան, և ոչ էլ քիթ։ Դիզայներները երկար ժամանակ այն բերում էին կարգի։ Եվ այդպես Իզզին ստացավ արտահայտիչ մեծ բերան, օլիմպիական օղակներով պոչ, սպիտակ ձեռնոցներ և զվարճալի կոշիկներ։ Հետագայում որոշվեց հեռացնել տգեղ ատամները, որպեսզի թալիսմանը սարսափելի տեսք չունենար, և ավելացրեցին լայն բացված աչքեր՝ փոքրիկ կայծ աստղիկնրի ձևով։
Քանի որ ոչ ոք չէր կարող միանշանակ պատասխան տալ, ինչ արարած է դա, և այդպիսով ստեղծողները մտածեցին Իզզի անունը, կարճ անգլերենից What is it? («Ինչ է դա?»):
Այս թալիսմանը համարվում է խաղերի պատմության մեջ ամենաանհեթեթ նախագիծը։
Օլլի, Սիդ և Միլլի(2000 թվական, Սիդնեյ)
Սիդնեյի Խաղերի թալիսմանը դարձավ խորհրդանշական եռյակը. Բադակտուց Սիդն,  Կուկաբար  Օլլին   և   Եքիդնա  Միլլին։  Այս կենդանիները ապրում են միայն Ավստրալիայում։ Երեքը միասին վերցրած խորհրդանշում են օլիմպիական բարեկամություն։ Բացի այդ, կերպարները (ըստ իրենց բնակության վայրի) մարմնավորում են երեք տարերքը. հող, ջուր և երկինք։ Այս դեպքում եռյակը խորհրդանշական թիվ է, քանի որ Օլիմպիական խաղերը անցկացվեցին երրորդ հազարամյակի նախաշեմին։
Թալիսմաններից յուրաքանչյուրը ունեցել է իր անունը և ինքընօրինակ կամք։ Բադակտուցին անվանեցին Սիդի   (Syd,  կրճատելով քաղաքի անվանունը, որը ընդունում էր Օլիմպիադան Սիդնեյում)։ Ավստրալիայի բնության խորհրդանիշն է, նա մարմնավորում է ուժ, էներգիա և հաղթանակի ցանկություն։ Ավստրալիական ալկիոն-հռհռան   Օլլի  (Olly,   «օլիմպիադա»  բառի կրճատ ձևն է), մարմնավորում է օլիմպիական ոգին, այն տարբերվում էր ուրախ տրամադրությամբ, առատաձեռնությամբ և բարությամբ։ Եքինդան ստացավ  Միլլի  անունը (Millie  կարճատված  հազարամյակ բառից) ի պատիվ երրորդ հազարամյակի սկիզբի։ Նա իր մեջ միավորեց լավատեսությունը, աշխատասիրությունը և նպատակադրվածությունը դեպի ապագան։ Բացի այդ,  Միլլին  ինֆորմացիայի և տեխնոլոգիայի, փաստերի և թվերի գլխավոր մասն է։
Ծաղրանկարիչ Պոլ Նյուելը Խաղերի պատմության մեջ առաջինը հորինեց «անտիթալիսմանը»։ Այն դարձրավ Ֆաուստ  անունով վոտոբատը։ Բացասական հերոսը դեմ էր բարի ուժերին, որը մարմնամվորում էր Սիդնեյի թալիսմաններում ։
Ֆեբ և Աֆինա(2004 թվական, Աթենք)
Ըստ լեգենդի, Ֆեբը և Աֆինան՝ եղբայր և քույր են։ Նրանց անվանեցին Օլիմպոսի աստվածներ Ապոլլոնի (Ֆեբա, Ֆեբոսա կամ էլ Ֆիվոսա), լույսի պայծառ Աստծո, և  Աթենքի իմաստության Աստծո։ Հունական ՄՕԿ-ի տեսուչ Դենիս Օսվալդոն տվյալ թալիսմաներում նշել է «հաջողակ միավորումն է Հունաստանի պատմության և նրա արդիականության միջև»։ Ծանոթանալով ժյուրիի որոշման հետ, հունական հասարակությունը սկզբնական շրջանում հիսթափված էր, բայց հետագայում ընտելացան այդ անսովոր տիկնկիներին ։
Ֆուվա (2008 թվական, Պեկին)
Պեկինի Օլիմպիադայի թալիսմանները ընտրվել են մի քանի տարի։ 2008 թվականի Խաղերի կազմակերպչական կազմկոմիտեի մամլո հաղորդագրության տնօրեն Սուն Վեյջիի խոսքերով « մի կողմից, անհրաժեշտ էր ընտրել ինչ-որ բան, որը կխորհրդանշեր չինական կուլտուրան, իսկ մյուս կողմից էլ գտնել այնպիսի կատարյալ գաղափար, որ ապրանքային նշան գրանցելիս այն չենթարկվի գրագողության»։
Չնայած նրան, որ Պեկինը ընտրվել է որպես Օլիմպիական մայրաքաղաք 2001 թվականի հուլիսին, թալիսմաների ստեղծման մրցույթը հայտարարվել էր 2004 թվականի կեսերին։ Արդեն դեկտեմբերին կազկոմիտե էր ներկայացվել 662 էսքիզ առաջատար չինական նկարիչներից։ Նրանց թվում էր մի քանի, տիբեթական այծքաղ և նույնիսկ Խանումանն (կապիների դիցաբանական արքան)։ 2005 թվականի նոյեմբերին, Օլիմպիական խաղերի բացումից ուղիղ 1000 օր հետո, Ֆուվա հնգյակը պաշտոնապես ներկայացվեց հանրությանը, որը նաև հաստատվել էր Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից ։
Չինարենից թարգմանված Ֆուվա նշանակում է  «Հաջողության երեխաներ»։ Հինգ գործող անձիք խորհրդանշում են օլիմպիական օղակները, նրանցից յուրաքանչյուրը ներկված էր օլիմպիական գույներով։ Ըստ կենդանիների ճաճանչապսակ բնակարանի, այն հինգ բնական տարքներն էին. ջուրը, անտառը, կրակը, հողը և երկինքը։ Տվյալ խորհրդանիշները արտացոլված են թալիսմանի ատրբուտում՝ սաղավարտաձև գլխարկում։ Ֆուվան մարմնավորում է չինական բոլոր գավառների ձգտումները և հյուրընկալությունը։ Թալիսմանի անունների առաջին վանկերը, համակցված միասին, կազմում են հետևյալ նախադասությունը Bei Jing Huan Ying Ni, որը կարելի է թարգմանել. «Պեկինը ողջունում է ձեզ։»
Չինական երկրի ամենատարածված ֆաունայի ներկայացուցիչներն էին օլիմպիադայի թալիսմաները։ Նրանց անունները բաղկացած են երկու վանկերից (այդպես Չինաստանում դիմում են փոքր երեխաներին)։ Թալիսմաների դիզայնը ավանդական չինական արվեստի ոճով էր ձևավորված։
Կապույտը՝ Ձուկ Բեյ-Բեյը խորհրդանշում է երջանկություն, բարգավաճումը, և որն հովանավորն է ջրային մարզաձևերի։ Նրա գլախարկը պարունակում էր տարրեր, որը չինական նեոլիթային զարդերի դարաշրջանից էր։
Սևը՝ Պանդա Ցզին-Ցզինը, Չինաստանի խորհրդանիշը, անձնավորված ներդաշնակություն է բնույթան հետ, անկեղծության և երջանկության։ Նա հովանավորում է այնպիսի մարզաձևեր, ինչպիսիք են ծանրամարտը, մենամարտերը և այլն։ Նրա գլխարկը պարունակում էր ծաղկային զարդարանք։
Կարմիրը՝ Օլիմպիական կրակ Հուան-Հուանը  իրականացնում է կապը Օլիմպիադայի և, միաժամանակ, խորհրդանշում է էներգիա, կիրք, հաղթանակի ձգտում։ Այն հովանավորում էր թիմային մարզաձևերը։ Նրա գլխարկը պատկերված էր Մոգո քարանձավների հայտնի ժայռապատկերներով։
Դեղինը՝ Տիբեթյան այծքաղ Ին-Ինը  դարձավ  ուրախության և առողջության մարմնացումը։ Այն հովանավորում էր  թեթև աթլետիկան։ Նրա գլխարկը պարունակում է ազգային տարազներով տարրեր։
Կանաչը՝ Ծիծեռնակ Նի-Նինը դարձավ հաջողության խորհրդանիշը, որը հովանավորում էր մարմնամարզությունը։ Նրա գլխարկը պատկերված էր Պեկինի ավանդական թռչող օձերի պատկերներով։
Վենլոք և Մենդեվիլ (2012թվական, Լոնդոն)
2012 թվականի Լոնդոնում անցկացվող Ամառային Օլիմպիական խաղերի թալիսմաներն էին Վենլոքը և Մենդեվիլը (Wenlock and Mandeville), երկու մեկ աչքանի արարածներ, որոնք հիշեցնում էին այլմոլորակայինների։ Վենլոքը ստացել է իր անունը Մաչ Վենլոք քաղաքի պատվին(Much Wenlock), մրցակցություն, XIX դարի կեսերին (Wenlock Olympian Society Annual Games) Պիեռ դը Կուբերտենը ոգեշնչում էր 1896 թվականի Օլիմպիական խաղերի վերածննդի ժամանակ։ Մենդեվիլը իր անունը ստացավ Ստոուկ Մենդեվիլիա անվանա հոսպիտալի պատվին (Stoke Mandeville Hospital), որտեղ 1948 թվականին առաջին անգամ անցկացվեցին առաջին պարալիմպիկ խաղերը այն մարզիկների համար, որոնք մարզիկ հաշմանդամներ էին (World Wheelchair and Amputee Games) ։
Ձնեմարդ Օլիմպիյամանդլ (1976 թվական, Ինսբրուք)
Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի 1976 թվականի խորհրդանիշն է դարձել Ձնեմարդը ։  Ըստ դիզայներների, այն բաղկացած էր միայն մեկ ձնագնդից, որը ուներ ձեռքեր, ոտքեր և ձնեմարդի ավանդական կարմիր քիթ-գազար։ Բայց ատրիբուտի գլխավոր հատկանիշը արտացոլում էր ազգային բնույթը, թալիսմանը կրում էր կարմիր տիրոլիի գլխարկ։ Ստեղծողները նրան անսովոր անուն էին տվել Օլիմպիյամանդլ։
Համաձայն խաղերի կազմակերպիչների գաղափարի, «Օլիմպիադա-76» բնույթը պետք է լիներ պարզ և համեստ (Ինսբրուքը երկրորդ անգամ էր ընդունում Օլիմպիական խաղերը, փոխարինելով  Դենվերի Խաղերին, և դա էր պատճառը, որ նախապատրաստման համար քիչ ժամակ ունեին)։ 1976 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերը անցկացվեցին «Պարզության խաղեր» կարգախոսի ներքո։ Թալիսմաները նույնպես արտացոլում էին ավստրիացիների պարզությունը, հասկանալիությունը,մատչելիությունը և պարզությունը։
Ռոստովի «Օլիմպիադա Լրատու» հրատարակությունը հաստատում է, որ Օլիմպիյամանդլը ոչ բոլորին էր դուր եկել։ Ոմանք նրան կոչեցին «Կարմիր Գլխարկի հիբրիդ և հրեական ռաբբի»
Ջրարջ Ռոնի (1980 թվական, Լեյք Փլեսիդ)
Կա լեգենդ, որ ձմեռային «Օլիմպիական-80» խաղերի թալիսմանը եղել է «նախապատկեր»  իրական ջրարջ Ռոկկի մականով։ Մինչև Խաղերի սկիզբը, նա սատկում է ։
Դիզայներները նմանացրել էին  Ռոնիին դահուկորդի, դեմքը ներկել էին պաշտպանական ակնոցների տեսքով և դահուկորդի գլխարկով։ Դիմակ-ակնոցները դարձան առավել նորաձև Ձմեռային Խաղերի ակսեսուարում։ Ձմեռային Օլիմպիական խաղերում  Ջրարջ Ռոնի դարձավ առաջին թալիսման կենդանի, որը ոճավորված էր որպես մարզիկ։
Գայլիկ Վուչկո (1984 թվական, Սարաևո)
Սարաևոյում Խաղերի թալիսմանի ստեղծման մրցույթում եզրափակիչ էին դուրս եկել վեց հավակնորդն. ձնագունդը, լեռնային այծը, շերտավոր սկյուռը, խոզուկը, ոչխարը և գայլը։ Հարավսլավական երեք հանրածանոթ թերթերի ընթերցողների մեծամասնությունը քվեարկել է Վոլչկո Վուչկոյի օգտին։
Սկզբնական շրջանում կար մտավախություն, որ թալիսմանը կարող է առաջացնել բացասական ասոցիացիա, քանի որ ավանդական գայլը համարվում է չար և դաժան։ Դիզայներների առջև դրված էր խնդիր գայլիկի կերպարը ստեղծել որքան հնարավոր է ագրեսիվ, և միևնույն ժամանակ որքան հնարավոր է բարեկամական։ Ըստ ծրագրի, թալիսմանը պետք է խորհրդանշեր մարդու և կենդանիների բարեկամական փոխկապակցությունը, ձգտելով ավելի մոտ լինել բնությանը։ Գայլուկի  կերպարը ստացվեց ուժեղ, քաջ և միաժամանակ, ուրախ և անհոգ։  Արդյունքում  Վուչկոն ճանաչվեց  օլիմպիական թալիսմանների պատմության մեջ ամենահմայիչ հերոսներից մեկը։ Հարավսլավայում նա դարձավ երեխաների սիրված խաղալիքը։
Թալիսմանի հեղինակը հանդիսանում է նակրիչ պատկերազարդող Յոժե Տրոբեցը։ Նրան է պատկանում վառ նարնջագույնի գաղափարը, որը ֆրիմային էր Հարավսլավիայի Օլիմպիական խաղերի համար։ Թալիսմանի գլխավոր ատրիբուտն էր նարնջագույն շարֆը, որը կապված էր պարանոցին։ Շարֆի վրա պատկերված է փաթիլ, որը 1984 թվականի Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշն էր։
1990-ականների սկզբին Բոսնիական պատերազմի ժամանակ տիկնիկը, որը մասնակցել է «Օլիմպիադա-84» խաղերի հանդիսավոր արարողությանը, ոչնչացվեց ։
Հեյդի եւ Հոդի (1988 թվական, Կալգարի)
Ըստ լեգենդի, 1988 թվականի ձմեռային Օլիմպիադայի թալիսմաները՝  բևեռային արջեր Հեյդին և Հոդին էին՝  անբաժան եղբայր և քույր։  Նրանց անունը հանդիսանում է ածանցավոր բառից «Բարև» (անգլերեն լեզվով  և արևմտաամերիկական բարբառով)։ Եվ այդպիսով, թալիսմաների ստեղծողները նրանց  խորհրդանիշի հիմքում դրել էին միասնությունը, բարեկամությունը և հյուրընկալությունը։
Առաջին անգամ թալիսմաները դարձրան երկուսը։ Քանի որ ամեն տարի Կալգարիում անցկացվում է Կովբոյական փառատոն, արջերը զգեստավորել էին համապատասխան կոստյումներով, արտացոլելով ազգային բնավորությունը։ Ճիշտ այդպես հագնված էր նաև Կանադայի հավաքականը Խաղերի բացման արարողության ժամանակ։
XV Ձմեռային Խաղերի թալիսմանների անունների մրցույթի հովանավորն է Կալգարի կենդանաբանական այգին. արջերի անունները ընտրվել է 7000 հայտերից, որը ուղարկվել էր միջազգային մրցույթի։ Ուկրաինայի թերթ «Բլիկ-Սպորտը» նկարագրում է հետաքրքրաշարժ իրադարձություն. տեսնելով ապագա օլիմպիական թալիսմաների ուրվագծերը, նկարչը մտածեց, որ այն նկարում է փառատոնի համար ։ Այնուամենայնիվ, 1988 թվականի Կալգարի Օլիմպիական չեմպիոն Եկատերինա Գորդեևան արջերին համարում է օլիմպիական թալիսմաներից առավել հաջողվածները ։
Գնոմ Մադջիկ (1992 թվական, Ալբերտվիլ)
XVI Ձմեռային Օլիմպիական Խաղերի որպես թալիսման ընտրվեց Լեռնային Էլֆ Մադջիկը (Magic): Դիզայներ Ֆիլիպպ Մերեսսը  ներկայացրեց այն աստղի տեսքով, ներկված ֆրանսիական դրոշի ազգային գույներով։ Բացի Էլֆից կար նաև մեկ այլ թալիսման հավակնորդ. Քարայծ Շամուանը։ Դա առաջին դեպքն էր, երբ թալիսմանը՝  Օլիմպիադայի խաղերի նախօրեին պատմության մեջ փոխարինելու համար էր։ Ուսումնասիրության արդյունքներով Քարայծ Շամուանը հասարակական համակրանքի չարժանացավ ֆրանսիական հասարակության կողմից, և նրան անմիջապես գտան փոխարինող։
Կախարդական մարդկանց ներկայացուցիչների կերպարը մարմնավորում էր «երազներ և երևակայություններ» գաղափարը, ձգտումներ դեպի աստղեր, իրականացնել անիրագործելիությունը։ Հինավուրց լեգենդներում գնոմները համարվում են գանձերի պահապաները, և նրանց հետ բարեկամությունը բերում է հաջողություն։ Առասպելական մարդուկ-աստղը, ըստ ստեղծողների ծրագրի, պետք է այն տաներ հաղթանակի և հաջողության։ Նա մարմնավորեց առաջին Օլիմպիական խաղերի գաղափարը, որը անցկացվում էր Եվրոպական Միությունում։
Հոկոն և Քրիստին (1994 թվական, Լիլեհամեր)
Լիլեհամերի Օլիմպիական խաղերի թալիսմաններ եղել է նորվեգական լեգենի հերոսները  եղբայր և քույր Հոկոն (որոշ աղբյուրներում Հոկոն)  և  Քրիստին։ Տղան և աղջիկը ունեին տիպիկ սկանդինավյան արտաքին տեսք։ Դիզայներները ստեղծեցին թալիսմաներին ավանդական ազգային տարազներով, որոնք իրենցից ներկայացնում էին և ջերմություն, և հեգնանք։ Առաջին անգամ մարդիկ ընտրեցին որպես պաշտոնական թալիսման։
Հանդիսավոր արարողություններում, ինչպես նաև Խաղերի գովազդում, մասնակցել են երեխաներ, հագնված օլիմպիական թալիսմաների տեսքով։ Այն միջոցառմանը տվեց հուզիչ երանգավորում և լրացուցիչ հետաքրքրությունը առաջացրեց հասարակության կողմից։
Տիկնիկ թալիսմաները ունեցան առևտրային հաջողություններ, ինչպես լինում է յուրաքանրյուր Խաղերի ժամանակ։ Թողարկվել է շուրջ հարյուր հազարավոր խաղալիքներ, հուշանվերներ, մեդալներ, բացիկներ, կպչուն պիտակներ և այլն։
Սուկկի, Նոկկի, Լեկկի և Ցուկկի (1998 թվական, Նագանո)
Համաձայն XVIII ձմեռային Խաղերի թալիսմանի ստեղծողների գաղափարի, չորս բվի ձագերը պետք է խորհրդանշեին օլիմպիական իմաստությունը։ 4 թիվը ոչ պատահական է ընտրվել. դա տարվա եղանակներն են, և չորս տարերքը, որոնք կարգավորում են անտառի կյանքը. հող, քամի, կրակ և ջուր։ Բացի այդ, Օլիմպիական խաղերն էլ են անցկացվում չորս տարին մեկ անգամ։
Թեև ի սկզբանե Ձմեռային «Օլիմպիադա-98» խաղերի թալիսմանը պետք է դառնար  Կնգում Օկոյը, նկարված նկարիչ Սուցումո Մացուշիտեի կողմից՝ ըստ Մազակո Օուցակայի գաղափարի, վերջին պահին ընտրությունը փոխվել է ի օգուտ Սնոուբորդների։
Ճապոնիայի ՄՕԿ-ի կազմկոմիտեն ստացել էր մոտ 50 հազար առաջարկներ ապագա թալիսմանների անուններով։ Արդյունքում չորսը ստացան հավաքական անուն «Սնոուբորդներ» (Snowlets): Այս բառը ձևավորվել է երկու անգլերեն բառերի միաձուլմամբ Snow («ձյուն») և Lets («թույլատրել»)։ Ազատ թարգմանությունը կարող է հնչել այսպես «Թող ձյուն լինի»։ Բացի այդ, Owlets անգլերենից թարգմանվում է «Բու»։ Յուրաքանչյուր բու ուներ իր անունը. Սուկկի, Նոկկի, Լեկկի և Ցուկկի։ Յուրաքանչյուր անվան առաջին վանկերը, համակցված միասին, ձևավոևում է «բու» ճապոներեն ։
Դիզայներները բուն դիտավորյալ ներկել էին թունավոր ու պայծառ գույներով, ժողովրդականություն վայելող ճապոնական երիտասարդների շրջանում։
Նապաստակ, Կոյոտ և Արջ (2002 թվական, Սոլթ Լեյք Սիթի)
Թալիսմաների անունները մտածել են երեխաները։ Չորս ամսվա ընթացքում կատարվել է հարցումներ։ Եվ վերջապես, որոշվեց գործող անձանց անվանել քաղաքի երեք հիմնական ոլորտներով (երբ դրանք հիմնական եկամտաբեր էին Սոլթ Լեյք Սիթի և Յուտայի նահանգում). վառոդը, պղինձը և ածուխը։ Այսպիոսվ Սպիտակ Նապաստակը  ստացավ  Պոուդեր անունը,  Պղինձ Կոյոտը ստացավ  Կոպեր անունը, իսկ  Սև ածուխ արջը Կոլոմ։
Թալիսմանների պատրաստելու իրավունքը տրվել էր աշխարհի խոշորագույն խաղալիքներ արտադրողի Mattel կազմակերպությանը, իսկ նրանց դիզայնը մշակվել է բրենդային Landor գործակալության կողմից։ Նախքան պաշտոնական հաստատումը, թալիսմանները ներկայացվել էր Սոլթ Լեյք Սիթիի, Ֆինիքսի և Միլուոքիի բնակիչների ուշադրությանը։ Մասնակիցների 80% -ը  քվեարկել էր սպիտակ նապաստակի, պղինձ կոյոտի և սև արջի համար ։
Նեվե և Գլից (2006 թվական, Թուրին)
ХХ Ձմեռային Օիլիմպիադայի թալիսմաների հեղինակը 38-ամյա պորտուգալացի նկարիչ Պեդրո Ալբուկերկեն է։ Ըստ դիզայների խոսովանության, նրա մտահղացմանը դրդել է ջրի ունակությունը, որը ընդունում է տարբեր ձևեր վերածվելով ձյան և սառույցի։ Աղջիկ ձյունիկ Նեվեն (Neve; որոշ աղբյուրներում Նիվ, հավանաբար տառադարձություն է անգլերեն լեզվի նմանօրինակությամբ), գործող անձը փափուկ և նրբագեղ է, կլորացված հարթ ձևով։ Նեվեն մարմնավորում է ներդաշնակություն  և ձմեռային մարզաձևերի նրբագեղությունը։ Սառցե խորանարդիկ Գլիցը (Gliz; որոշ աղբյուրներում  Գլիզ), հարթ և անկյունաձև, խորհրդանշում է մարզիկների ուժը։  Թալիսմաններին դիզայնը ուղղված էր երիտասարդ սերնդին, որոնք էներգիայով և կյանքով լեցուն են։
Ձյունը և սառույցը լինում են ցանկացած Ձմեռային Օլիմպիադաներում։ Նրանք լրացնում են մեկը մյուսին, հանդիսանում են ձմռան և ձմեռային մարզաձևերի մարմնացումը։ Ըստ հեղինակների գաղափարի, Նեվեն և Գլիցը համապատասխանում են հիմնական հատկանիշներին, ինչպես խանդավառությունը, նրբագեղությունը, կուլտուրան, հոգատար վերաբերմունքը շրջակա միջավայրի և սպորտի սիրո միջև։ Թալիսմանները լիովին համապատասխանում են Թուրինի խաղերի կարգախոսին «Pasion lives here» («Կիրքը ապրում է այստեղ»)։
Խաղերի պատմության մեջ այդ թալիսմանները առաջինն էին (և մինչև 2010 թվականը միայն), որոնք անշունչ կերպարներ էին։
Միգա և Կուատչի (2010 թվական, Վանկուվեր)
Թալիսմաների ստեղծման մրցույթին մասնակցեցին 177 պրոֆեսիոնալ դիզայներներ Կանադայից, Անգլիայից, Բրազիլիայից, Իտալիայից, Ճապոնիայից, ԱՄՆ-ից և աշխարհի տարբեր երկրներից։ Լավագույն հինգ դիզայներների հրավիրվեցին Վանկուվեր հարցազրույցի համար։ Խաղերի Կազմկոնիտեն ընտրեց Վիկի Վոնգի և Մայքլ Մուրֆի վերջնական տարբերակները։
Թալիսմաները ստեղծվել են կանադական լեգենդի հիման վրա։ Նրանք ներկայացնում են հատկանիշներ, որոնք կանադական կենդանական աշխարհի իրական բնակիչներ են։ Նրանք ներկայացնում են կանադական կենդանական աշխարհի հատկանիշները, և դիցաբանական արարածներին։
Կուատչի կերպարը խոշոր և փխրուն է(Quatchi; որոշ աղբյուրներում Կուաչի կամ Կվատչի) կրկնում է լեգենդար Մեծ ոտնաթաթին (Սառցե մարդ), որը, իբրև թե, ապրում է Հյուսիսային Ամերիկայի խուլ անտառում։  Ստեղծագործողները նրա համար հյուսել էին լեգենդ։ Համաձային իրենց տարբերակի, Կուատչին երիտասարդ տղա է, որը գալիս է Կանադայի  թավուտ անտառից ։ Նա հետաքրքրասեր և ամոթխած է, սիրում է ուսումնասիրել նոր վայրեր և ծանոթանալ նոր մարդկանց հետ։ Նա զբաղվում է սպորտով և հատուկ հակում ունի հոկեյի նկատմամբ, երազում է դառնալ հայտնի հոկկեյիստ։
Միգա թալիսմանը (Miga), փոքրիկ, չարաճճի ու զվարճալի, իր մեջ միավորում է խոյադելֆինի և սպիտակա «թափանցիկ արջի» հատկանիշները։ Ըստ լեգենդի ստեղծագործողների,  Միգան երիտասարդ «ծովային արջն» է, որը ապրում է Տոֆինոյում ընտանիքի հետ։ «Ծովային արջերը» հնդկացիների մարմնավորումն են, և էսկիմոսների  լեգենդների ափ են դուրս գալիս կետադելփիները և փոխակերպվում են  կերմոդով արջերի-կերմոդների մասին սպանող կետերի մասին։ Ըստ ստեղծագորողների ծրագրի, Միգան հրապուրված էր  սնոուբորդով։
Հիմնական թալիսմաններին հաճախ ուղեկցում էր Սումի թալիսմանը Պարալիմպիկ խաղերի նկարով, որը մարմնավորում էր Հյուսիսամերիկյան հնդիկների կետադելփիին, արջին և ահեղադղորդ  թռչունի կերպարներին։ Բացի այդ, նրանք ունեին ընդհանուր ընկեր Վանկուվերի արջամուկ  Մուկմուկին,  Խաղերի ոչ պաշտոնական թալիսմանը։ XXI Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի  Կազմկոմիտեի ստեղծագործական տնօրենի խոսքերի  «…Մուկմուկը այնքան գրավիչ և այնպես ներդաշնակ է Օլիմպիական խաղերի այլ խորհրդանիշների հետ, որ հնարավոր չէ հրաժարվել նրանից»։
Թալիսմաները փորձարկվել են Սարայի քաղաքի դպրոցականների վրա։ Թատերական ելույթը հեռարձակվել է համացանցում։
Բարս, Սպիտակ արջ և Նապաստակ (2014 թվական, Սոչի)
Փետրվարի 26, Մոսկվա, Ռուսաստան՝ ընտրությունների արդյունքներից հետո, որը ավարտվեց Առաջին ալիքով կայացած ուղիղ եթերի շոուի ժամանակ  «Թալիսմանիա։ 2014 թվական Սոչի։ Ֆինալ»։  Ընտրության արդյունքում Սոչիի Օլիմպիական խաղերի թալիսմանները դարձան  Նապաստակը, Սպիտակ արջը և Ընձառյուծը։  Իսկ Պարալիմպիկ Խաղերի թալիսմաներն էին Լուչիկը ևՁնե փաթլիը։
Լեո և Մերլի (2010 թվական, Սինգապուր)
Լեո՝ առյուծաձագ, որը պաշտում է մարզախաղեր գնդակով, հատկապես բասկետբոլ։ Նա մարմնավորում է երիտասարդության անսահման էներգիան և հաղթանակի հասնելու ձգտումը։ Մերլի՝ կապույտ շուն, շրջակա միջավայրի պահապանը։
Նանկինլելե (2014 թվական, Նանկին)
Պատանեկան խաղերի խորհրդանիշը դարձավ բազմերանգ քարը։ Այն խորհրդանշում է Նանկին քաղաքի առանձնահատկությունը՝ գետի գունավոր քարերը։ Թալիսմանը փոխանցում է գույների և քարերի ձևերը, որը հանդիսանում է Օլիմպիական խաղերի խորհրդանիշը։
Իոգլլ (2012 թվական, Ինսբրուք)
Իոգլլը (Yoggl)՝ այծ, որը ապրում է Ինսբրուքի լեռներում և սիրում է սպորտը։ Անհատականացնում է օլիմպիական արժեքները և հոգատարությամբ է վերաբերվում բնությանը, բերում է հաջողություն խաղերի բոլոր մասնակիցներին ։
Սոգգ(2016 թվական, Լիլեհամեր)
Сьогг (Sjogg)՝ վարգ, որի անունը թարգմանաբար նորվեգերեն նշանակում է ձյուն։
Աղբյուրներ և նշումներ
Կատեգորիա:Օլիմպիական թալիսմաններ
Մեծ գրադարան (Մոնրեալ)
Մեծ գրադարան կամ Գրանդ բիբլիոտեք (Grande Bibliothèque), հանրային գրադարան Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքի կենտրոնում, որի հավաքածուն կազմում է Քվեբեկի ազգային գրադարանի՝ Քվեբեկի ազգային գրադարան և արխիվ (BAnQ), մի մասը։
Գրադարանի անդամակցությունն անվճար է Քվեբեկի բոլոր բնակիչների համար։ Գրադարանն ամեն օր ունի 10000 այցելու, 2009 թվականին ունեցել է 3000000 ընթերցող, 2011 թվականին՝ 2,7 միլիոն։ Համարվում է Հյուսիսային Ամերիկայի և Ֆրանկոֆոնիայի ամենահաճախ այցելվող գրադարանը ։
Հավաքածու
Գրանդ բիբլիոտեքի հավաքածուն բաղկացած է մոտ 4000000 ստեղծագործություններից՝ ներառյալ 1140000 գրքեր, 1200000 այլ փաստաթղթեր և 1660,000 միկրոֆորմերից։ Աշխատանքների մեծամասնությունը ֆրանսերեն է, մոտավորապես 30%-ը անգլերեն, ինչպես նաև այլ լեզուներով։ Գրադարանն ունի 80 կիլոմետր պահարանատարածք ։
Աշխատանքները բաժանված են երկու հավաքածուների։ Ազգային հավաքածուն կամ Քվեբեկյան ժառանգության հավաքածուն, որը ներառում է շուրջ մեկ միլիոն աշխատանք, բաղկացած Քվեբեկի ազգային գրադարանին լեգալ դեպոզիտի համար տրված բոլոր գործերի օրինակներից, այն է՝ 1968 թվականից ի վեր նահանգում տպագրված յուրաքանչյուր գրքի, ինչպես նաև այլ տեղերում տպագրված մոտ 35 000 գրքերի քվեբեկյան թեմաներ արծարծող կամ առնվազն համահեղինակներից մեկը բնիկ նահանգից է եղել։ Այս թիվը ներառում է նաև նահանգի ֆրանսիացի-կանադացիների, ֆրանսիացի- ամերիկացիների կամ նահանգի բնիկների մասին փաստաթղթերը ։ Սա համալրվում է Saint-Sulpice հավաքածուի շուրջ 78000 աշխատանքներով, որոնց մի մասը թվագրվում է 1760-ական թվականներին և ներառում են գրքեր այնպիսի գործիչների անձնական գրադարաններից, ինչպիսիք են Լուի-Ջոզեֆ Պապինոն և Լուի-Իպոլիտ Լաֆոնտենը։ «Ազգային հավաքածուն» հասանելի է տեղում ծանոթանալու համար։
de prêt et de référence համաշխարհային հավաքածուն՝ բոլոր առարկաների վերաբերյալ երեք միլիոն աշխատանքների հավաքածու, ներառում է Մոնրեալի կենտրոնական գրադարանի հավաքածուն, որը նախագծի համար ձեռք է բերվել Մոնրեալ քաղաքից, ինչպես նաև նոր ձեռքբերումները։ Բացի հղումային աշխատանքներից, այդ աշխատանքները հասանելի են փոխառությամբ։ Գրավոր աշխատանքները դասակարգված են Դյուրիի տասնորդական դասակարգման համակարգով։
Ծառայություններ
Գրադարանն ունի 1300 ընթերցանության համար նախատեսված աթոռներ, 850 ուսումնական նստատեղեր, 350 համակարգչային կայաններ։ Ներքնահարկն ունի հատուկ աուդիո-վիզուալ սարքավորումներով մանկական գրադարան՝ Espace jeunes: Գրադարանի լայնածավալ մուլտիմեդիա միջոցները ներառում են 44 աուդիո կայաններ և 50 տեսակայաններ, ինչպես նաև մուլտիմեդիա համակարգչային տերմինալներ և երկու երաժշտական սենյակ՝ էլեկտրոնային երաժշտություն ստեղծելու համար։ Այլ մասնագիտացված ծառայությունները ներառում են աշխատանքային և կարիերայի կենտրոն, գործարար կապի կենտրոն, Քվեբեկի նորեկների համար հատուկ սպասարկման կենտրոն և լեզվի լաբորատորիա։ Բացի հավաքածուներից, ընթերցասրահներից և աուդիո-վիզուալ միջոցներից, Գրանդ բիբլիոտեքը պարունակում է նաև ցուցահանդեսային տարածքներ, կոնֆերանս սենյակներ, թատրոններ և լսարաններ։
Շենք
Գրանդ բիբլիոտեքը, որը Քվեբեկի նախկին վարչապետ Լյուսեն Բուշարի նախագծերից էր, նախագծվել է Քանվեյքից Վանկուվերի Patkau Architects և Քվեբեկի Croft-Pelletier/Gilles Guité ճարտարապետական ֆիրմաների կողմից։
33000 մ 2 տարածք ունեցող նոր գրադարանի 90,6 միլիոն դոլար արժողությամբ շինարարությունը սկսվել է 2001 թվականին նախկին Առևտրի պալատի ( Palais du commerce) տեղում։ Այն պաշտոնապես բացվեց 2005 թվականի ապրիլի 23-ին՝ Գրքի համաշխարհային և հեղինակային իրավունքի օրվա կապակցությամբ, նույն տարում, երբ Մոնրեալը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչվել էր Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք։ Գրադարանը հանրության համար բացվել է հաջորդ շաբաթ օրը՝ 2005 թվականի ապրիլի 30-ին, գրքերի փոխառությունը սկսվել է մայիսի 3-ից։
Ժամանակակից հարդարված հինգ հարկանի շենքը ծածկված է Հյուսիսային Ամերիկայում նախկինում երբևէ չօգտագործված U-shaped ապակու թիթեղներով, որոնք հորիզոնական տեղադրվել են շենքի ամբողջ բարձրությամբ ձգվող պղնձե հենարաների վրա։
2005 թվականի հունիսին ապակու երեք սալիկները կոտրվեցին։ 2005 թվականի հուլիսի առաջին երեք շաբաթների ընթացքում ևս երեք սալեր կոտրվեցին, շաբաթական՝ միջինը մեկ միջադեպ։ Մինչև խնդրի լուծումը տեղադրվեցին մետաղական բարիկադներ։
Ազգային և համընդհանուր հավաքածուները տեղավորված են փայտե երկու սենյակներում ( chambres de bois): Այս բազմահարկ տարածքները սահմանազատված են պատի փայտե շերտերով, որոնք թույլ են տալիս անուղղակի բնական լույսի թափանցում կամ դրա արգելափակում՝ ըստ հավաքածուի պահպանման կարիքների։ Պատի շերտերը պատրաստվում են Քվեբեկում աճող դեղին կեչուց, որը Քվեբեկի պաշտոնական ծառն է։
Քվեբեկի կառավարության արվեստի և ճարտարապետության ինտեգրման քաղաքականության համաձայնությամբ՝ շենքում կան արվեստի մի քանի ինտեգրված ստեղծագործություններ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի գրադարաններ
Բոնեֆանտեն թանգարան
Բոնեֆանտեն թանգարան (Bonnefantenmuseum), գեղարվեստի թանգարան Նիդերլանդների Մաստրիխտ քաղաքում։
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է 1884 թվականին՝ որպես հոլանդական Լիմբուրխ նահանգի պատմական և հնագիտական թանգարան։ Bonnefantenmuseum անունը գալիս է ֆրանսերեն 'bons enfants' («լավ երեխաներ») բառից. նախկին մենաստանի հայտնի անունն է, որտեղ թանգարանը տեղավորված է եղել 1951-1978 թվականներին։
1995 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է ներկայիս վայր, որը նախկինում եղել է 'Céramique' արդյունաբերական կենտրոն։ Թանգարանի նոր շենքը նախագծել է իտալացի ճարտարապետ Ալդո Ռոսսին։ Շենքն աչքի է ընկնում հրթիռանման գմբեթով և համարվում է Մաստրիխտի ամենաակնառու ժամանակակից շենքերից մեկը։ Գտնվում է Մաաս գետի մոտ ։
1999 թվականից թանգարանը դարձել է բացառապես արվեստի թանգարան, պատմական և հնագիտական հավաքածուները տեղավորվել են այլ վայր։ Թանգարանը ֆինանսավորվում է Լիմբուրխ նահանգից։ 2009 թվականին «Exile on Main Street» ցուցադրությամբ թանգարանը նշել է իր 125-րդ տարելիցը։ 2012 թվականին թանգարանի տնօրեն է դարձել Սթեյն Հոյցը (Stijn Huijts):
Ժամանակակից արվեստ
Երբ 1986 թվականին թանգարանի տնօրեն դարձավ Ալեքսանդր վան Գրեվենսթեյնը, թանգարանը ուշադրությունը կենտրոնացրեց հիմնականում ժամանակակից արվեստի վրա։ Թանգարանի հետպատերազմյան արվեստի հավաքածուն հարստացավ բելգիացի ճարտարապետ Շառլ Վանդենհովի և նրա կնոջ 2006 թվականին երկարաժամկետ փոխառված ցուցանմուշներով։
Մշտական հավաքածուի հիմնական առանցքն են կազմում՝