cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)
Սադրիչ խմբեր և տարածվող լուրեր
ՊՆ մամլո խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հերքել է մամուլում տարածված այն լուրերը, թե իբր մայրաքաղաք են բերվում ՀՀ զինված ուժերին ենթակա ստորաբաժանումներ և զինտեխնիկա, որոնք հնարավոր է կիրառվեն խաղաղ ցուցարարների դեմ։ Հովհաննիսյանը նշել է, որ զինվորական շարասյունը պատկանում է խաղաղապահ բրիգադին։ Վերջինս վերադառնում էր պլանային միջոցառումներից և Արշակունյաց պողոտայով շարժվելով՝ մամուլի ակումբի մոտից թեքվել է ձախ՝ դեպի զորամասի մշտական տեղակայման վայր ։
Ապրիլի 16-ի երեկոյան մամուլը տեղեկություններ տարածեց այն մասին, որ Հայաստանի տարբեր օլիգարխներ իրենց թիկնապահների և ենթակա այլ ուժերի հավաք են սկսել։ Մասնավորապես Ազատության ռադիոկայանի լրագրողը հայտնել է, որ Մհեր Սեդրակյանը, ով հանրության շրջանում առավել հայտնի է Թոխմախի Մհեր մականունով, Էրեբունի թաղամասում գտնվող իրեն պատկանող գազալցակայանի դիմաց հավաքել է շուրջ 200 ամրակազմ երիտասարդների, որոնց վտոմեքենաներից շատերը չունեն պետհամարանիշներ։ Այլ հրապարակումների համաձայն՝ այդպիսի խմբերի անդամների թվաքանակը հասել է 500-ի ։ Հրապարակումներում նշված է, որ հարյուրավոր ամրակազմ տղամարդկանց օգտագործելու են ցուցարարների դեմ ։
Փողոցների փակում
Ապրիլի 16-ի ուշ երեկոյան ցուցարարների առանձին խմբեր փակում Երևանի մի շարք փողոցներ ։
Անհնազանդության գործողություններ վաղ առավոտյան
Առավոտյան Երևանում վերսկսվեցին բողոքի միջոցառումները ։
Վարչապետի ընտրություն
Ապրիլի 17-ին առավոտյան ժամը 12:00-ին ՀՀ Ազգային ժողովի շենքում մեկնարկեց ՀՀ վարչապետի ընտրության ազգային ժողովի նիստը, որին ներկա էր Սերժ Սարգսյանը, 91 պատգամավոր ։
Սերժ Սարգսյանի թեկնածությունն առաջադրել էր իշխող կոալիցիան՝ ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն» և «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն» խմբակցությունները Քվեարկության արդյունքում ՀՀ վարչապետ է ընտրվում Սերժ Սարգսյանը 77 կողմ 15 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ ։
Հանրահավաք
Ֆրանսիայի հրապարակում սկսված հանրահավաքի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ սկսում են թավշյա հեղափոխություն, և պետք է արգելափակեն պետական հաստատությունները ։
Հանրահավաք Հանրապետության հրապարակում
Հանրահավաքի ընթացքում ելույթ ունեցող Նիկոլ Փաշինյանը կոչ արեց ապրիլի 18-ին շարունակել բողոքի գործողությունները  ։
Միջադեպ Մ. Մաշտոցի պողոտայում
Ապրիլի 17-ի երեկոյան ժամը 23:30-ի սահմաններում որոշ խմբերը անկարգություններ են կատարել Երևանի Մ. Մաշտոցի պողոտայում։ Նրանք մետաղե ձողերով կոտրել են լուսաֆորները՝ փորձելով փակել փողոցները, ագրեսիվ վարք են դրսևոորել և հայհոյել վարորդներին։ Ոստիկանական ստորաբաժանումների ժամանելուն պես նրանք քարեր են նետել ոստիկանական ավտոմեքենաների ուղղությամբ ։ Այլ տեղեկությունների համաձայն՝ լուսաֆորները կոտրող երիտասարդները եղել են շուրջ երկու տասնյակ, որոնք Բաղրամյան պողոտայի փշալարերի մոտ նաև սկսել են վիճաբանել ոստիկանների հետ ։
Միջազգային արձագանք
2018 թվականի ապրիլին Հայաստանում տեղի ունեցող բողոքի զանգվածային գործողություններին է անդրադարձել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Պետական քարտուղարությունը , Human Rights Watch միջազգային կազմակերպությունը ։
Բողոքի գործողություններ
Ապրիլի 18-ի առավոտյան բողոքի գործողությունները վերսկսվում են մայրաքաղաք Երևանում, Գյումրիում  , Արմավիրում , Վանաձորում , Գավառում ։
Երեկոյան հանրահավաք Հանրապետության հրապարակում
Ապրիլի 18-ին երեկոյան Երևանի Հանրապետության հրապարակում, որի ավարտին ցուցարարներն իրականացրեցին երթ դեպի ՀՀ վարչապետի նստավայր ։
Բողոքի գործողություններ Երևանում
Ապրիլի 19-ի առավոտյան Երևանում վերսկսվել են բողոքի զանգվածային գործողությունները։ Բախումներ են տեղի ունեցել ցուցարարների և ոստիկանության ստորաբաժանումների միջև, որի հետևանքով վնասվածքներ են ստացել մի շարք ցուցարարներ   ։
Բողոքի գործողություններ Գյումրիում
Ապրիլի 19-ի առավոտյան Գյումրիում սկսվել են բողոքի գործողություններ։ Ոստիկանության կողմից ցուցարարներին ցրելու ժամանակ մի նշարք քաղաքացիներ մարմնական վնասվածքներ են ստացել ։
Երեկոյան հանրահավաք Երևանում
Ապրիլի 19-ի երեկոյան Երևանի Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունեցել բազմահազարանոց հանրահավաք ։
Բողոքի գործողություններ Երևանում
Ապրիլի 20-ին Երևանի տարբեր վայրերում սկսվել են բողոքի գործողություններ ընդդեմ Սերժ Սարգսյանի իշխանության։ Ոստիկանությունը մայրաքաղաքի տարբեր հատվածներից սկսել է մասայաբար բերման ենթարկել քաղաքացիների, այդ թվում՝ շարժման համակարգողներին ։
Վաղ առավոտյան փակվել է նաև Վաղարշյան փողոցը, որտեղից ոստիկանությունը հատուկ տեխնիկայով հեռացրել են փողոցը փակած ավտոմեքենաները ։
Վաղ առավոտյան դասադուլ են սկսել մի շարք դպրոցների աշակերտներ, այդ թովւմ՝ Արշալույս գյուղի դպրոցականները ։
Բողոքի երթ Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդությամբ
Ժամը 10:10-ին ցուցարարները Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդությամբ Գուլբենկյան փողոցից երթ սկսեցին
Բողոքի գործողություններ Զեյթուն վարչական շրջանում
Բողոքի ցույցեր են սկսվում նաև Զեյթուն վարչական շրջանում ։
Իշխանությունների և կրոնական առաջնորդների հայտարարություններ
Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական իրավիճակի հետ կապված ապրիլի 20-ին Երևան է ժամանել Հայ առաքելական եկեղեցու Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա֊ն, ով Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի հետ ապրիլի 20-ի առավոտյան հանդիպել է նորընտիր վարչապետ Սերժ Սարգսյանի հետ։ Հանդիպման ընթացքում Գարեգին Բ-ն և Արամ Ա-ն շնորհավորել են Սերժ Սարգսյանին վարչապետ ընտրվելու կապակցությամբ՝ մաղթելով նրան ուժ, կարողություն, համբերություն, տոկունություն ։
Հանդիպման ընթացքում կողմերը խոսել են նաև Հայաստանում տեղի ունեցող ներքաղաքական իրադարձություններին և իրենց մտահոգությունը հայտնել այդ կապակցությամբ ։
Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն ասել է, որ
Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ն ասել է, որ
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ, ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր Կարինե Աճեմյանը լրագրողի հետ զրույցում հայտարարել է, բողոքող ցուցարարները դեռևս ամբողջ ազգը չեն ու ամոթ է այսպիսի գործողություններ կատարելը, քանի որ զբոսաշրջիկների մոտ Հայաստանը վատ տպավորություն կթողնի։ Նա նաև անդրադարձել է կոռուպցիային՝ ասելով, որ բոլոր երկրներում էլ գոյություն ունի կոռուպցիան ։
Շախմատի Հայաստանի հավաքական
Ապրիլի 20-ին Շախմատի Հայաստանի հավաքականի անդամները, այդ թվում՝ Լևոն Արոնյանը, Սմբատ Լպուտյանը, Վլադիմիր Հակոբյանը, Արտաշես Մինասյանը, Գաբրիել Սարգսյանը, Տիգրան Լ. Պետրոսյանը, Ռաֆայել Վահանյանը, հավաքականի գլխավոր մարզիչ Արշակ Պետրոսյանը, շնորհավորել են Սերժ Սարգսյանին վարչապետ ընտրվելու կապակցությամբ և իրենց հրապարակային աջակցությունն են հայտնել նրան ։
Բողոքի գործողություններ Գյումրիում
Ապրիլի 20-ի վաղ առավոտից Գյումրի քաղաքում սկսվել են Սերժ Սարգսյանի իշխանության դեմ բողոքի գործողություններ ։ Կեսօրին Գյումրիի բնակիչները փակել են Երևան - Արմավիր ավտոճանապարհը։ Նրանց են միացել նաև Լուսաղբյուր և Շիրակավան գյուղերի բնակիչները՝ երթևեկությունը մոտ մեկ ժամ կաթվածահար անելով ։
Երեկոյան Գյումրիում տեղի է ունեցել բազմամարդ բողոքի երթ դեպի Անի թաղամաս։ Ցուցարարները վանկարկել են «Միացիր», «Ազատ, անկախ Հայաստան», «Մերժիր Սերժին» կարգախոսներ ։
Բողոքի գործողություններ Վանաձորում
Ժամը 18:00-ին Վանաձոր քաղաքում մեկնարկել է հանրահավաք և երթ։ Ցուցարարները վանկարկում են «Սերժի՛կ հեռացի՛ր», «Քայլ արա՛, մերժի՛ր Սերժի՛ն» կարգախոսներ։ Ցուցարարներին են միացել վարորդները ովքեր միացնում են ավտոմեքենաների ազդանշանները  ։
Բողոքի գործողություններ Եղվարդում
Ապրիլի 20-ի կեսօրին Եղվարդ քաղաքի բնակիչները փակել են Եղվարդ - Երևան ավտոճանապարհը ։
Բողոքի գործողություններ Հրազդանում
Ապրիլի 20-ին Սերժ Սարգսյանի իշխանության դեմ բողոքի գործողություններ են տեղի ունեցել Հրազդան քաղաքում, որտեղ ոստիկանությունը ցուցարարների նկատմամբ բռնություն է կատարել ։
Երեկոյան հանրահավաք Հանրապետության հրապարակում
Ըստ լրատվամիջոցների՝ այս հանրահավաքն ամենաբազմամարդն էր մինչև Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ պայքարի գործողությունների շարքում։ Ելույթներով հանդես եկան մի շարք քաղաքացիներ և հասարակական գործիչներ։ Ցուցարարները պարբերաբար վանկարկում էին «Քայլ արա՛, մերժի՛ր Սերժին», «Զենքդ դի՛ր, մերժի՛ր Սերժի՛ն», «Հայաստա՜ն», «Միացում»։ Բանախոսները խոսեցին բերման ենթարկվածների թվաքանակի (200-ից ավել քաղաքացի), ոստիկանության բաժանմունքում իրավական վարքի, Էջմիածնի տարածաշրջանում և այլ վայրերում բողոքի դուրս եկած քաղաքացիների նկատմամբ կատարված բռնությունների և հնարավոր համարժեք պատասխան տալու, հայկական սփյուռքում անցկացված և սպասվելիք բողոքի գործողությունների մասին։ Թվարկվեցին այն հայտնի մարդկանց անունները, ովքեր անդրադարձել են երկրում կատարվող ներքաղաքական իրադարձությունների մասին։ Երբ բեմահարթակից նշվեց, որ բողոքի գործողություններին անդրադարձել է նաև երգչուհի, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի որդու կին Սիրուշոյի անունը, ցուցարարները սկսեցին սուլել  ։
Այդ ընտրությունները ոչ մեկի կասկածի տեղ չեն թողնելու, դրանք պետք է լինեն 100 տոկոս արդար, ազատ ընտրություններ ու հաղթող պետք է լինի միշտ ժողովուրդը։ Հիմա և սրանից հետո ընտրություններում պետք է հաղթի միայն ու միայն ՀՀ ժողովուրդը։ Եվ ընտրությունների հաջորդ օրը ՀՀ քաղաքացին պետք է ասի՝ ես ձևավորեցի իշխանություն, ես ընտրեցի, ես արդար Հայաստանի իշխանությունն եմ։|Նիկոլ Փաշինյան,    }}
Գիշերային իրադարձություններ
Ապրիլի 20-ի լույս 21-ի գիշերը Ավան թաղամասում «Սերժին դեմ ես, սիգնալ տո՛ւր» նախաձեռնությանը մասնակցող վարորդները հարձակումների և ծեծի են ենթարկվել Երևանի Ավան թաղամասում  ։
Սերժ Սարգսյանի հայտարարություն
Ապրիլի 21-ի առավոտյան ՀՀ նորընտիր վարչապետ Սերժ Սարգսյանը հայտարարություն է տարածել, որով կոչ է անում Նիկոլ Փաշինյանին անհապաղ դադարեցնել ցույցերը և նստել երկխոսության սեղանին ։
Մշակույթի և գիտության գործիչների հայտարարություն
Ապրիլի 21-ին մի շարք մշակութային գործիչների և գիտության ոլորտի ներկայացուցիչները շնորհավորական նամակ են ուղարկել Սերժ Սարգսյանին, որտեղ նշել են, որ իրենց զորակցությունն են հայտնում նրան երկրի առջև ծառացած խնդիրների լուծման, ժողովրդի բարեկեցության և անվտանգության ապահովման գործընթացներում։ Նամակը ստորագրել են գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսորներ Հովհաննես Թոքմաջյանը, Լևոն Թոքմաջյանը, ԳԱԱ ակադեմիկոս, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսորներ Էդուարդ Ղազարյանը, Վանիկ Զաքարյանը, ԳԱԱ թղթակից անդամ, արվեստի դոկտոր, պրոֆեսոր Արարատ Աղասյանը, դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Մարկոսյանը, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հայկ Սարգսյանը, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսորներ Վահան Ավետիսյանը, Արծրունի Սաֆարյանը, Նիկոլայ Չիլինգարյանը, Ռազմիկ Փետեոտյանը, Էմիլ Խաչատրյանը, Էդուարդ Աշչիյանցը, գյուղ. գիտ դոկտորներ Հունան Ղազարյանը, Ռուզաննա Մանուկյանը, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսորներ Դավիթ Հախվերդյանը, Տիգրան Մարտիրոսյանը, Վլադիմիր Հարությունյանը, արվեստի գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Աննա Ասատրյանը, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Կարեն Բաբայանը, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսորներ Վիլիկ Սարգսյանը, Սուրեն Աղբալյանը, Միհրան Ստակյանը, Գևորգ Փիրումյանը, Բորիս Բալասանյանը, Արամ Առաքելյանը, տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Արթուր Մինասյանը, Պետրոս Համբարձումյանը, Մանուկ Վարդանյանը, Վաչե Թոքմաջյանը, Հովսեփ Պետրոսյանը, Արթուր Մինասյանը,երկրաբանական գիտությունների դոկտոր Արմեն Սաղաթելյանը, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Գառնիկ Շախկյանը, մանկավարժական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Լեռնիկ Պետրոսյանը, քիմիական գիտությունների դոկտոր Սերժ Սարգսյանը, գյուղ. Գիտ. Դոկտոր Գայանե Սարգսյանը, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսորներ Համլետ Հարությունյանը, Էդիկ Մինասյանը, փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր Գրիգոր Ասատրյանը, պրոֆեսոր Արարատ Ղոչիկյանը, տնտեսագիտության դոկտոր Տիգրան Հարությունյանը, Դավիթ Հարությունյանը ։
Բողոքի գործողություններ Վաղարշապատում
Ապրիլի 21-ին առավոտյան բողոքի երթ տեղի ունեցել Վաղարշապատ քաղաքում, որի մասնակիցները քայլելով հասել են Երևան  ։
Բողոքի գործողություններ Ապարանում
Ապրիլի 21-ի առավոտյան Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ բողոքի գործողություններ տեղի ունեցել Ապարան քաղաքում։ Քաղաքի բազմաթիվ բնակիչներ հավաքվել են «Գնթունիկ» խանութի դիմաց և փակել Երևան - Սպիտակ ավտոճանապարհը ։
Բողոքի գործողություններ Շիրակի մարզի Մեծ Մանթաշ գյուղում
Ապրիլի 21-ի առավոտյան «Քայլ արա, մերժիր Սերժին» կարգաղոսով Շիրակի մարզի Մեծ Մանթաշ և հարակից գյուղերի բնակիչները բողոքի գործողություններ են սկսել։ Նրանք փակել են Մեծ Մանթաշի ճանապարհը ։
Բողոքի գործողություններ Հանրապետության երրորդ խոշոր քաղաք Վանաձորում
Ապրիլի 21-ի Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ բողոքի միջոցառումներ տեղի ունեցել Վանաձորում
Երթի ժամանակ Վանաձորում պարբերաբար ընդհարումներ են տեղի ունեցել ։
Երեկոյան Վանաձորում ոստիկանությունը սկսել է քաղաքացիների բերման ենթարկել ։
Փարաքար
Ժամը կեսօրից հետո ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, ՀՀԿ կուսակցության անդամ Առաքել Մովսիսյանը հրահանգել է մեծ բեռնատարներով փակել Երևան - Էջմիածին ավտոճանապարհը։ Ըստ Ազատություն ռադիոկայանի՝ փողոցի փակման նպատակն է Էջմիածին քաղաքից ավտոմեքենաներով դեպի Երևան գնացող քաղաքացիների երթը կանխելը ։
Բողոքի գործողություններ Սպիտակում
Ապրիլի 21-ի կեսօրին Սերժ Սարգսյանի իշխանության դեմ բողոքի գործողություններ են տեղի ունեցել Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքում ։
Բողոքի գործողություններ մայրաքաղաքի ՀԱԹ-ում
Ապրիլի 21-ին կեսօրին բողոքի գործողություններ են տեղի ունեցել Երևանի Հարավ-արևմտյան թաղամասում, որտեղ ցուցարարների վրա են հարձակվել Հանրապետական կուսակցության անդամ, օլիգարխ և ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր Սամվել Ալեքսանյանն ու իր թիկնազորի անդամները։ Նրանք ծեծելով հեռացրել են երիտասարդ ցուցարարներին փողոցներից ։
Բողոքի գործողություններ Հրազդանում
Ապրիլի 21-ին բողոքի գործողություններ են տեղի ունեցել Հրազդան քաղաքում։ Կեսօրին ցուցարարների մեջ է մխրճվել ոստիկանական ավտոմեքենան, ինչի հետևանքով 2 երեխա տեղափոխվել են հիվանդանոց ։
Բողոքի գործողություններ Գյումրիում
Ապրիլի 21-ին բողոքի գործողություններ են տեղի ունեցել Գյումրի քաղաքում ։
Ապրիլի 22-ի իրադարձություններ
2018 թվականի ապրիլի 22-ի առավոտյան Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում և մարզերում վերսկսվեցին Սերժ Սարգսյանի իշխանության դեմ բողոքի գործողությունները։ Առավոտյան Երևանի «Մարիոթ» հյուրանոցում տեղի ունեցավ Սերժ Սարգսյանի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև հրապարակային հանդիպում։ Ս.Սարգսյանը հանդիպման մեկնարկից 5 րոպե հետո Ն.Փաշինյանին դիմեց՝ ասելով, որ նա դասեր չի քաղել մարտի 1-ի իրադարձություններից և հեռացավ։ Տապալված բանակցություններից հետո Երևանի Հանրապետության հրապարակից մեկնարկած երթի նկատմամբ ՀՀ ոստիկանական ստորաբաժանումները Արցախի փողոցի վերջնամասում կիրառեցին ձայնային հատուկ միջոցներ և ձերբակալեցին բողոքի ցույցերի մի շարք առաջնորդների, այդ թվում՝ ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանին։ Ընդհարումից հետո Երևան, Գյումրի, Վանաձոր և այլ քաղաքներում ու գյուղերում առավել մասշտաբային վերսկսվեցին բողոքի գորողություները։ ՀՀ ոստիկանական բաժանմունքներ բերման ենթարկվեցին հարյուրավոր քաղաքացիներ։ Բողոքող քաղաքացիները տարբեր բնակավայրերում օրվա ընթացքում իրականացրեցին բազմահազարանոց երթեր, փողոցների և ճանապարհների արգելափակում։ Կեսօրից հետո ՀՀ մարզերից սկսեցին Երևան ժամանել ցուցարարների հարյուրավոր ավտոշարասյուներ։ Երևանում և այլ խոշոր քաղաքներում երեկոյան տեղի ունեցած բազմահազարանոց հանրահավաքներ։ Երևանի Հանրապետության հրապարակում հանրահավաքին մասնակցեցին ավելի քան 160.000 քաղաքացիներ։
Բողոքի գործողություններ Ստեփանավանում
Ապրիլի 22-ին ժամը 14:00-ից բողոքի գործողություններ են մեկնարկել Ստեփանավանում։ Ցուցարարները փակել են Վրաստանի սահման-Ստեփանավան-Երևան ավտոմայրուղին՝ պահանջելով ազատ արձակել ձերբակալված պատգամավորներին։ Հարյուրավոր քաղաքացիներ անցել են քայլերթով։ Ստեփանավանի հարակից գյուղերի բնակիչները տևական ժամանակ փակել են նաև քաղաք մտնող մայրուղիները ։ Երկու կողմից էլ առաջացել են մեքենաների կուտակումներ, սակայն վարորդները չեն դժգոհել ու ազդանշաններով աջակցել են ցուցարարներին։ Տարածքում եղել են ոստիկաններ, որոնց մեծ մասը եղել են քաղաքացիական հագուստով։ Ակցիայի ժամանակ մոտակայքում է եղել Ստեփանավանի քաղաքապետ Միքայել Ղարաքեշիշյանը, ով ցուցարարներին հորդորել է դադարեցնել ակցիան։ Քաղաքապետը նշել է, որ այս ակցիայով քաղաքացիները գցում են Ստեփանավանի և հայ ազգի պատիվը՝ նշելով որ «ամեն ակցիա կարելիա սիրուն ձևով անել, ոչ թե սումբուրնի ձևով։ Սա ազգին խայտառակ անելա» ։
Միջազգային արձագանք
Ապրիլի 22-ին Եվրոպական Միությունը Հայաստանում տեղի ունեցող ներքաղաքական իրավիճակի մասին հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ ասելով.
«Կաթսաների կեսգիշերային միջոցառում»
Ապրիլի 22-ին ժամը 23:00-ին Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում և այլ բնակավայրերում մեկնարկեց երկաթյա կաթսաների միջոցառումը, որի ժամանակ քաղաքացիները իրենց պատուհաններից հարվածում էին կաթսաներին և հետաքրքիր աղմուկ առաջացնում` այդպիսով իրենց բողոքն արտահայտելով Սերժ Սարգսյանի իշխանությանը ։
Ապրիլի 23-ի իրադարձություններ
2018 թվականի ապրիլի 23-ի առավոտյան Հայաստանի Հանրապետությունը վերսկսվեցին Սերժ Սարգսյանի իշխանության դեմ բողոքի միջոցառումները։ Բողոքի գործողություններն ընդգրկել են մայրաքաղաք Երևանը, մարզերի քաղաքներն ու գյուղերը, ինչպես նաև միջպետական և միջքաղաքային ավտոճանապարհները     ։
Սերժ Սարգսյանի հրաժարական
Ապրիլի 23-ին ժամը 16:15-ին ՀՀ վարչապետ Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տալիս։ Իր վերջին ելույթում նա ասել է.
Ժողովրդի արձագանքը
Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ մարզերից և Երևանի այլ հատվածներից Հանրապետության հրապարակ են գալիս՝ նշելու վարչապետի հրաժարականը  ։
Քաղաքական ուժերի արձագանքը
Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո բազմաթիվ քաղաքական ուժեր և քաղաքակիան գործիչներ հանդես են եկել հայտարարություններով։
«Օրինաց երկիր» կուսակցություն
Նախկինում Սերժ Սարգսյանի ղեկավարած կուսակցության հետ դաշնակցային հարաբերությունների մեջ գտնվող Օրինաց Երկիր կուսակցության առաջնորդ Արթուր Բաղդասարյանը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո հայտարարել է, որ ինքը պատրաստ է հանդիպել Նիկոլ Փաշինյանի հետ և քննարկել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ կազմակերպման առաջարկը ։
«Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցություն
ՀՀ 1-ին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ղեկավարած Արտախորհրդարանական Հայ ազգային կոնգրես կուսակցությունը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի վերաբերյալ իր հայտարարության մեջ նշել է, որ «շնորհավորում է Հայաստանի ժողովրդին Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի և դրան անխուսափելիորեն հետևող՝ քրեա-օլիգարխիկ համակարգի փլուզման կապակցությամբ։ Տարիներ շարունակ մղվող պայքարը վերջապես պսակվեց հաջողությամբ՝ դուռ բացելով երկրում ժողովրդավարության հաստատման համար։ Սա կարևորագույն, սակայն ընդամենը առաջին քայլն է։ Այսօրվանից սկսած բոլորս ապրում ենք այլ Հայաստանում, և նույն հետևողականությամբ և ոգեշնչմամբ մեր հասարակությունը պետք է լծվի նոր, ժողովրդավարական Հայրենիքի կառուցման գործին։ Ներկա պահի գլխավոր խնդիրը պետության կառավարելիության և իշխանության սահուն փոխանցման ապահովումն է» ։
«Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն» կուսակցություն
Սերժ Սարգսյանի վարչապետությունը սատարող Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցությունը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո հայտարարել է, որ «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը շարունակելու իր ջանքերը այդ երկխոսության ու համախոհության ձևավորման համար։ Սկսված գործընթացի հաջողության հիմնական գրավականը մեր քաղաքացիների, հատկապես երիտասարդ սերնդի ակտիվությունն է։ Շատ կարևոր է ապահովել հաջորդ հանգրվանի հաջողությունը։ Պետք է շարունակել ժողովրդային շարժման բացառապես խաղաղ բնույթը, զուգահեռաբար հաշվի առնելով երկրում բնականոն կյանքի հաստատման անհրաժեշտությունը։ Ժողովրդային շարժումը պետք է շարունակի թույլ չտալ որևէ արտաքին միջամտություն մեր ներքին կյանքին և պայմաններ ապահովի առկա խնդիրները քաղաքական դաշտում լուծելու համար»  ։
Միջազգային արձագանք
Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո հայտարարություններով են հանդես եկել նաև տարբեր երկրների և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։
ՄԱԿ
Հայաստանյան ներքաղաքական իրադարձությունների և ՀՀ վարչապետի պաշտոնից Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի վերաբերյալլ ուղերձ է հղել Միավորված Ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը։ Նա իր հայտարարության մեջ ասել է «Ես ողջունում եմ ծավալվող իրադարձությունների խաղաղ բնույթը և կոչ է անում բոլորին շարունակել զսպվածություն ցուցաբերել և առաջնահերթ նշանակություն տալ երկխոսությանը։ Հայաստանի համար կարևոր այս ժամանակաշրջանում կոչ եմ անում շարունակական հարգանք ցուցաբերել օրենքի գերիշխանության և մարդու իրավունքների, ինչպես նաև Հայաստանում ու տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության պահպանման նկատմամբ»
Ռուսաստանի Դաշնություն
Ապրիլի 23-ի երեկոյան Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի մամլո խոսնակ Մարիա Զախարովան հայտարարել է, որ «Ժողովուրդը, որն ունի ուժ իր պատմության ամենաբարդ պահերին չմասնատվելու ու պահպանելու հարգանքը միմյանց նկատմամբ, չնայած ծայրահեղ հակասությունների, հզոր ժողովուրդ է։ Հայաստա՛ն, Ռուսաստանը միշտ քեզ հետ է» ։
ԵԱՀԿ
Ապրիլի 23-ի երեկոյան Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո ԵԱԿ ԽՎ նախագահ Ջորջ Ծերեթելին հայտնել է, որ «ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովը հետևում է Հայաստանի իրավիճակին երկրի վարչապետի պաշտոնից Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո։ Ես ի գիտություն եմ ընդունել տեղեկությունը, որ Հայաստանի վարչապետ Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տվել։ ԵԱՀԿ ԽՎ-ն ուշադիր հետևում է իրավիճակին և պատրաստ է աջակցելու Հայաստանին դեպի ժողովրդավարություն ճանապարհին։ Ես կրկին կոչ եմ անում հանդարտության, կոչ եմ անում բոլոր կողմերին պատասխանատու գործողությունների՝ ի շահ բոլոր հայերի» ։
Քաղաքական վերադասավորություններ Հայաստանում
Ապրիլի 23-ի կեսօրին ՀՀ վարչապետի պաշտոնից ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո, ըստ գործող Սահմանադրության, վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրեց առաջին փոխվարչապետ, ՀՀԿ անդամ Կարեն Կարապետյանը ։ Հրաժարականից մի քանի ժամ անց ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը առողջապահության նախարար է վերանշանակել ՀՀԿ անդամ Լևոն Ալթունյանին, բնապահպանության նախարար՝ ՀՅԴ անդամ Արծվիկ Մինասյանին , տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար՝ ՀՀԿ անդամ Վահան Մարտիրոսյանին , կրթության և գիտության նախարար՝ ՀՅԴ անդամ Լևոն Մկրտչյանին , աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար՝ Արտեմ Ասատրյանին , սփյուռքի նախարար՝ ՀՀԿ անդամ Հրանուշ Հակոբյանին , էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար՝ Աշոտ Մանուկյանին , սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարար՝ Հրաչյա Ռոստոմյանին ։ Նոր նախարարների նշանակումից հետո նույն օրը ՀՀ կառավարությունը Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ հրավիրել է կառավարության նիստ ։
Ապրիլի 23-ի երեկոյան ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ընդունել է ՀՀ Կառավարության հրաժարականը ։
Երեկոյան Երևանի Հանրապետության հրապարակում տեղի է ունենում հանրահավաք։ Հանրահավաքի բազմամարդ լինելու և իրար մոտ կանգնելու հետևանքով բազմաթիվ քաղաքացիների ինքնազգացողությունը վատացել էր, ինչի համար մի քանի մարդ տեղափոխվել էր հիվանդանոց։ Հիվանդանոցի ճանապարհին 36-ամյա մի տղամարդ մահացել է ։
Իշխանությունների մեկնաբանություններ
2018 թվականի ապրիլի 24-ի առավոտյան Հայոց ցեղասպանության 103-րդ տարելիցի կապակցությամբ Ծիծեռնակաբերդում գտնվող Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր այցելած իշխանության և նրանց սատարող ուժերի ներկայացուցիչները լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ հանդես են եկել հայտարարություններով, որոշ գործիչներ լրագրողների հարցերին ագրեսիվ վարք են դրսևորել կամ չեն ցանկացել պատասխանել :
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ապրիլի 24-ին Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձություններին են անդրադարձել նաև ԱՄՆ իշխանությունները։ Միացյալ Նահանգների Պետական քարտուղարությունը հայտարարել է, որ «Առաջիկա օրերը պատմական պահ են ներկայացնում Հայաստանի ժողովրդի և նրա ընտրված ղեկավարների համար, քանի որ նրանք նոր կառավարություն ձևավորելու գործընթաց են սկսում։ Հորդորում է բոլոր կողմերին՝ ներգրավվել կառուցողական կերպով, Հայաստանի Սահմանադրության օրինական շրջանակում՝ ապահովելու իշխանության խաղաղ փոխանցումը օրենքի գերիշխանությանը հավատարիմ մնալով։ Որպես Հայաստանի բարեկամ և գործընկեր՝ ողջունում ենք հայ ժողովրդի ներգրավվումը երկխոսությունում՝ ուղղված ժողովրդավարական և խաղաղ միջոցներով իր ինքնիշխան ապագան կերտելուն» ։
«Ակնկալում ենք սերտորեն աշխատել նոր կառավարության հետ Միացյալ Նահանգների և Հայաստանի միջև ընդհանուր հետաքրքրություն ներկայացնող բազմաթիվ ոլորտներում»
Իշխանության ներկայացուցիչների նկատմամբ հաշվեհարդարի կոչեր
ՀՀ վարչապետի պաշտոնից Սերժ Սարգսյանի հրաժարականից հետո վերջինի իշխանության դեմ պայքարող բազմաթիվ քաղաքացիների կողմից հնչեցվում են ՀՀԿ անդամների, նրանց սատարող ուժերի, պետական բարձրաստիճան պաշտոնեաների, օլիգարխների նկատմամբ հաշվեհարդարի կոչեր։ Որոշ շրջանակների կողմից ցուցակներ են կազմվում, որտեղ ներառվում են մարդկանց անուններ, ովքեր պետք է պատժվեն ։
Բանակցությունների տապալում
Կեսգիշերին Նիկոլ Փաշինյանի հետ է հանդիպել Արցախի Հանրապետության նախագահ Բակո Սահակյանը։ Ըստ լրատվամիջոցների հրապարակումների՝ նրանք քննարկել են Հյաստանում առկա ներքաղաքական խնդիրները ։
Ավելի ուշ Նիկոլ Փաշինյանը ուղիղ հեռարձակման ձևաչափով տեսաուղերձում հայտարարել է, որ եթե իրեն չզանգահարեն Հանրապետական կուսակցության ղեկավարությունը, ապա իրենք վաղ առավոտից սկսում են բողոքի գործողությունները ։ Նա նաև ասել է, որ իր հանդիպումը պետք է լինի 3+3 ձևաչափով, որին իշխող կուսակցությունից պետք է մասնակցեն Կարեն Կարապետյանը, Արա Բաբլոյանը և Վահրամ Բաղդարասյանը, իսկ օրակարգը լինի բացառապես իշխանության խաղաղ փոխանցումը, իսկ բանակցային գործընթացը պետք է լուսաբանվի այն ձևաչափով, ինչպես լուսաբանվել է իր և Սերժ Սարգսյանը հանդիպումը ։
Չեղարկված բանակցությունների վերաբերյալ ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար, ՀՀԿ կուսակցության խորհրդի անդամ Կարեն Կարապետյանը հայտարարել է, որ բանակցությունները չեն կայանալու, քանի որ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից առաջադրված պահանջները, այն է՝ հանդիպման ձևաչափը, օրակարգն և լուսաբանման ձևը անընդունելի է իրենց։ Նա նաև հավելել է, որ իրենք չեն գնա հանդիպման, քանի որ Նիկոլ Փաշինյանը առաջարկել է իշխանությունների կողմից մասնակցող անձանց ցանկ, ինչպես նաև հայտարարել, որ բանակցելու է բացառապես իր օրակարգի շուրջ ։
Հայկական թավշյա հեղափոխությունը Սփյուռքում
Հայկական Թավշյա հեղափոխությունը դրական արձագանքներ ու գրեթե անվերապահ աջակցություն ստացավ աշխարհասփյուռ տասներկու միլիոնանոց հայության կողմից։ Հատկապես ակտիվ էին ամերիկահայ, ֆրանսահայ, իսպանահայ համայնքները        ։
Հայկական թավշյա հեղափոխությունն արվեստում
Հայկական թավշյա հեղափոխությունը գրեթե անմիջապես իր արձագանքը գտավ նաև հայկական ժամանակակից արվեստում։ Առաջին արվեստագետներից մեկը, որ անդրադարձավ թեմային, նկարիչ Աննա Սողոմոնյանն էր իր «Հայկական թավշյա հեղափոխություն» գեղանկարով ։ Այն բազմաֆիգուր կոմպոզիցիա է՝ նկարված հեղինակին բնորոշ հեքիաթային ոճով, որը ներառում է 2018 թվականի գարնան իրադարձություններին մասնակցած տարբեր տիպի մարդկանց։ Հեղինակի պնդմամբ այս կտավը հույժ խորհրդանշական է, ոչ միայն այն պատճառով, որ այն ստեղծվել է խիստ հուզական մի ժամանակաշրջանում և իրենից ներկայացնում է այդ հույզերի խտացված արտացոլանքը, այլ նաև այն պատճառով, որ այն վաճառվել է 44-օրյա պատերազմում Հայաստանի պարտության օրը, ինչն, ըստ էության, կարող է խորհրդանշել 2018 թվականի ազգային զարթոնքի հույսերի տապալումը։
2018 թ․ հուլիս ամսին Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի «Ալբերտ եւ Թովէ Բոյաջյան» ցուցասրահում արվեստաբան Մերի Ղազարյանի համադրմամբ կազմակերպվեց «Թավշյա հեղափոխություն. պատկերի եւ իրականության միջեւ» խորագիրը կրող լուսանկարչական ցուցահանդեսը, որտեղ երիտասարդ լուսանկարիչների աչքերով ներկայացվում էր հեղափոխության դեռ թարմ շունչը, ապրիլյան իրադարձությունների հայտնի ու անհայտ էջերը, տպավորիչ դրվագներն ու դեմքերը ։
2018 թ․ հոկտեմբեր ամսին Հայաստանի պատմության թանգարանում արվեստի քննադատ Վարդան Ջալոյանի և մի խումբ արվեստագետների կողմից կազմակերպվեց «Հեղափոխական սենսորիում» ժամանակակից արվեստի ցուցահանդեսը, որտեղ հեղափոխության հանգուցային անցքերը թանգարանի այցելուներին էին ներկայանում լուսանկարների և տեսաինստալիացիաների համադրմամբ ։
2019 թ․ մայիսի 9-ին Վենետիկի արվեստի 59-րդ բիենալեի շրջանակներում տեղի ունեցավ Հայկական տաղավարի բացումը, որտեղ «Հեղափոխական սենսորիում» նախագիծը ներկայացվեց արվեստի քննադատ Սուսաննա Գյուլամիրյանի համադրմամբ։ Նախագծի մասնակիցներն էին «Արտլաբ Երևան» արվեստագետների խումբը (Հովհաննես Մարգարյան, Վարդան Ջալոյան, Արթուր Պետրոսյան, Գագիկ Չարչյան) և արվեստագետ Նարինե Առաքելյանը ։
2018 թվականի նոյեմբերին վերագործարկվեց գրողներ Արփի Ոսկանյանի և Համբարձում Համբարձումյանի հիմնադրած « Գրողուցավ » գրական կայքը, որը 2011 թվականից սկսած համախմբում էր ընդդիմադիր, քաղաքական պայքարի մեջ ներգրավված եւ քաղաքական ու սոցիաական խնդիրները գրականություն բերելուց չխորշող գրողներին մեկ հարթակում և իր գործունեությունը դադարեցրել էր 2017 թ․ հուլիսին նյութական միջոցների բացակայության պատճառով։ Վերագործարկված նախագիծն ունի մի շարք ենթանախագծեր, որոնցից մեկը կոչվում է «Հեղափոխական ծրագիր»։ Այն իրականացվում է  ստեղծագործությունների հրապարակմամբ, որոնց ուշադրության կենտրոնում 2018 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխությունն է՝ իր արդյունքներով ու հետեւանքներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:2018 Հայաստանում Կատեգորիա:2018 ապրիլի իրադարձություններ Եվրոպայում Կատեգորիա:2018 Հայաստանի քաղաքականությունում Կատեգորիա:2018 բողոքի ցույցեր
Անխալ
Անխալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դիեններ
Դիեններ, երկու ածխածին-ածխածին կրկնակի կապ պարունակող ածխաջրածինների դաս։
Դաակարգում
Կրկնակի կապերի դիրքերի հաշվին դիենները լինում եմ մի քանի տեսակի՝
Դիենների հետերոհոմոլոգ միացություններում ածխածնի մեկ ատոմ տեղակալված է հետերոատոմով և այդ պատճառով այդ միացությունները անվանում են հետերոդիեններ ։
Սովորաբար դիենների շարքին են դասում ացիկլիկ և ցիկլիկ 1,3-դիենները, որոնք առաջացնում են, համապատասխանաբար և  ընդհանուր քիմիական բանաձևերով հոմոլոգիական շարքեր։
Ացիկլիկ դիենները հանդիսանում են ալկինների կառուցվածքային իզոմերները։
Ֆիզիկական հատկություններ
Փոքր մոլեկուլային զանգվածով դիենները անգույն, հեշտ եռացող հեղուկներ են (իզոպրենի եռման ջերմաստիճանը` 34 °C, 2,2-դիմեթիլ-1,3-բութադիենինը` 68,78 °C, 1,3-ցիկլոպենտադիենինը` 41,5 °C): 1,3-բութադիենը և ալլենը գազեր են (Tեռ` −4,5 °C և −34 °C համապատասխանաբար)։
Զուգորդված դիենները հանդես են գալիս երկու տարբեր կոնֆորմացիաների տեսքով՝ ցիսոիդային (s-ցիս-ձև) և տրանսոիդային (s-տրանս-ձև), որոնք կարող են փոխակերպվել մեկը մյուսի։ Ավելի կայուն է տրանսոիդային կոնֆորմացիան։
Քիմիական հատկություններ
Դիենների քիմիական հատկությունները պայմանավորված են զուգորդված կրկնակի կապերով։ Եթե իզոլացված դիենների քիմիական հատկությունները նման են ալկեններին, ապա ալլենները և 1,3-դիենները ցուցաբերում են իրենց բնորոշ քիմիական ռեակցիաներ։
Ալլենների ռեակցիաներ
Ալլեններում կենտրոնական sp-հիբրիդացված ածխածնի ատոմը հանդիսանում է էլեկտրոֆիլ կենտրոն և մտնում է ռեակցիաների մեջ փափուկ նուկլեոֆիլների հետ առաջացնելով վինիլային և ալլիլային ածանցյալներ։ Ալլենների sp-հիբրիդացված ատոմի էլեկտրոֆիլությունը աճում է էլեկտրոակցեպտոր խմբերի հաշվին և այս դեպքում նուկլեոֆիլի միացումը գնում է հենց այդ ատոմի հետ։
Թթվային կատալիզի պայմաններում ալլենների հիդրատացումից նախ առաջանում է ենոլ, որը հետագայում ենթարկվում է տաուտոմերիայի և առաջանում է ացետոն։
Հիմքերի կամ թթուների առկայության դեպքում ալլենները կարող են ենթարկվել պրոտոտրոպային վերախմբավորման առաջացնելով 1,3-դիեններ։
1,3-դիենների ռեակցիաներ
1,3-դիենների ռեակցիաների սպեցիֆիկությունը պայմանավորված է կրկնակի կապերի զուգորդմամբ պայմանավորված մեզոմերիայով։ Արդյունքն այն է, որ զուգորդված դիեններին միացման ռեակցիաները գնում են 1,4-միացման մեխանիզմով, քանի որ այդ դեպքում միջանկյալ կարբկատիոնը ունենում է բարձր ռեզոնանսային կայունություն։ Х = Hal, H, Y = Hal, OH
Զուգորդված դիենները հեշտ պոլիմերվում են առաջացնելով կաուչուկներ։
Այս դիենները փոխազդում են նաև ալկենների և այլ դիենոֆիլների հետ առաջացնելով [4+2]-միացման վերջանյութ (Դիլս-Ալդերի ռեակցիա)։)
Այլ ռեակցիաներ
Զուգորդված դիենները տալիս են միաժամանակ և 1,2, և 1,4-միացման ռեակցիաներ։ Նմանատիպ մի ռեակցիայի օրինակ է ստորև բերված ռեակցիան ։
Մետատեզիսի ռեակցիաներ
Դիենները լավ ելանյութեր են հանդիսանում ցիկլի փակման մետատեզիսի ռեակցիաներում։ Այս ռեակցիաների կատալիզատորներ են հանդիսանում մետաղների կոմպլեքս միացությունները։
Ստացում
Այս ռեակցիան կարելի է պատկերացնել, որպես էթիլ սպիրտի երկու մոլեկուլների դեհիդրում և միաժամանակյա միջմոլեկուլային դեհիդրատացում։
CH2Br-CH2-CH2-CH2Br + 2KOH → CH2=CH-CH=CH2 + 2KBr + 2H2O
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիեններ Կատեգորիա:Ածխաջրածիններ
Սևանա լճի պահպանություն
Հիմնախնդրի բացահայտում
Սևանա լճի պահպանության հարցը գիտական շրջանառության մեջ է մտել դեռևս 1920-ական թվականներին, երբ ակնհայտ են դարձել Սևանա լճի էներգետիկ և դարավոր ջրային պաշարների օգտագործման հնարավորությունները։)
Սկզբում հիմնախնդիրը քննարկվում էր՝ սոսկ ոռոգչական հնարավորություններից ելնելով, առանց խախտելու լճի հոսքի բնական ռեժիմը։ 1910 թվականից, նոր հետազոտությունների արդյունքում, հիմնավորվում է Սևանի համալիր օգտագործումը՝ ոռոգման և էլեկտրաէներգիայի արտադրության տեսանկյունից, ըստ որում՝ ոչ թե արտահոսքի բնական ռեժիմը չխախտելու, այլ լճի մակարդակն իջեցնելու, գոլորշացման մակերեսը կրճատելու և դրա հաշվին ջրի արտահոսքը մեծացնելու միջոցով։ Սևանա լճի պահպանությունը լոկ գյուղատնտեսական-ոռոգչականից վերածվեց համալիր ժողովրդատնտեսականի։
Սևան-Հրազդան ոռոգչաէներգետիկ համալիր
1920-ական թվականների ընթացքում ԽՍՀՄ ԳԱ բազմաճյուղ արշավախմբային հետազոտությունների արդյունքում մշակվեց լճի օգտագործման տեխնիկական նախագիծը, որը հայտնի դարձավ «Սևան-Հրազդան ոռոգչաէներգետիկ համալիր» անունով։
Նախատեսվում էր այն իրականացնել 2 փուլով։ Առաջին փուլում (տևելու էր 50 տարի) ավարտվելու էր լճի մակարդակի արհեստական իջեցումը (տարեկան ջրթողքը՝ 1200 միլիոն մ³)։ Լճի մակարդակն իջնելու էր 50 մ-ով, իսկ ջրային հայելու մակերեսը կրճատվելու էր 7 անգամ (Մեծ Սևանը չորանալու էր լիովին)։
Երկրորդ փուլում դադարում էր ջրի դարավոր պաշարների օգտագործումը և հաստատվում էր լճի նոր, կայուն ջրային հաշվեկշիռ՝ տարեկան 700 միլիոն մ³ արտահոսքով։
Ավարտվելու էր Հրազդան գետի վրա էլեկտրակայանների կասկադի և գետից սկիզբ առնող ոռոգիչ մայր ջրանցքների կառուցումը։ Արարատյան դաշտի և նախալեռնային շրջանների ոռոգելի հողատարածություններն ավելանում էին առնվազն 100 հզ. հա-ով, հանրապետությունը ստանալու էր տարեկան ավելի քան 2 միլիարդ կՎտ.ժ էլեկտրաէներգիա։
Հիմնախնդրի խոր և բազմակողմանի հետազոտության համար ստեղծվեց հատուկ, մշտապես գործող Անդրկովկասյան արշավախումբ՝ երկրաբան ակադեմիկոս Ֆ. Յու. Լևինգսոն-Լեսինգի ղեկավարությամբ, որը հարուստ նյութ տվեց կլիմայի, ջրաբանության, ջրային հաշվեկշռի, մակերևույթի ձևաչափության, լճի հատակային հողագրունտների, ավազանի հողային ու բուսական ծածկույթի, լճի մակարդակի իջեցման հետևանքով բնական միջավայրի հնարավոր փոփոխությունների մասին։
1962 թվականին ավարտվեց Հրազդանի ջրէկների կասկադի շինարարությունը։ Երկրի տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ էլեկտրաէներգիայի պակասը լրացվելու էր նոր կառուցվող ջէկերի միջոցով։ Հատուկ կարևորություն տրվեց Հայաստանը Անդրկովկասյան միասնական էներգահամակարգին միացնելուն։
Լճի փրկմանն ուղղված միջոցառումներ
Լճի էկոլոգիական վիճակը վատթարանում էր ավելի արագ, քան ենթադրվում էր։ Լիճը մոտ 10 տարվա ընթացքում զրկվել էր ջրի պաշարների 40%-ից, առավելագույն խորությունը չէր անցնում 80 մ-ից (նախկինում 99 մ էր)։ Ջրի շերտի նվազման բացասական հետևանքներն ակնառու են հատկապես Մեծ Սևանում։
Լիճը փրկելու համար 1970-ական թվականներին որոշվեց դադարեցնել ջրի բացթողումը և աստիճանաբար բարձրացնել մակարդակը։ Նոր համալիր հետազոտություններով պարզվեց, որ լճի մակարդակի իջեցումը կարելի է դադարեցնել 1896 մ բարձրության վրա․ հայելու մակերեսը կպակասեր 190 կմ²-ով, ջրի ծավալը՝ 26.5 միլիարդ մ³-ով։
Դա նշանակում էր, որ Սևանն առաջին սխեմայով նախատեսված 700 միլիոն մ³-ի փոխարեն կկարողանար տալ ընդամենը 170 միլիոն մ³ ջուր, որը չէր ապահովի Հրազդանի վրա արդեն կառուցված ջրէկների արդյունավետ աշխատանքը և յուրացված հողատարածությունների ոռոգումը։
Սևանի հիմնախնդրի բաղադրիչները
Սևանի հիմնախնդիրը նրա 3 բաղադրիչներով՝ ճարտարագիտատեխնիկական, տնտեսական և բնապահպանական, նոր բովանդակություն էր ստանում։ Ճարտարագիտատեխնիկական բաղադրիչն իր լուծումը գտավ հիմնականում Որոտան-Արփա-Սևան ստորգետնյա ջրատարի (լճի ջրային պաշարն ավելանում էր 415 միլիոն մ³-ով), Արարատյան արտեզյան ավազանից սնվող Արևշատի, Մխչյանի ու Ռանչպարի պոմպակայանների և մի շարք գետերի վրա կարգավորիչ ջրամբարների կառուցումով։ Տնտեսական բաղադրիչի լուծումը հենվեց ջերմաէլեկտրաէներգետիկայի զարգացման վրա (Երևանի, Հրազդանի, Վանաձորի ջէկեր)։
Շատ ավելի բարդ ու բազմաբովանդակ է Սևանի հիմնախնդրի բնապահպանական բաղադրիչը: Այն ներառում է աշխարհագրական թաղանթի ոլորտների՝ քարոլորտի, մթնոլորտի, ջրոլորտի, կենսոլորտի փոխազդեցության և մարդ-բնություն փոխհարաբերությունների բոլոր կողմերը և բնական միջավայրի որակի պահպանման ու բարելավման համար կենսական նշանակության համալիր հիմնախնդիր է։
Սևանա լճի հիմնախնդրի կարգավորումն օրենքով
Սևանա լճի, նրա ջրհավաք ավազանի և տնտեսական գործունեության գոտու էկոհամակարգերի պահպանման, վերականգնման, վերարտադրման, բնականոն զարգացման և օգտագործման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Սևանա լճի մասին» ՀՀ օրենքով (2001)։
Սևանա լճի պահպանման հարցերով է զբաղվում նաև Ջրային հիմնահարցերի և հիդրոտեխնիկայի ինստիտուտը։
Լճի պահպանումն այժմ
Ներկայումս Սևան ազգային պարկում իրականացվում է Սևանա լճի էկոհամակարգի վերականգնման ու պահպանման, բնական պաշարների վերականգման և օգտագործման միջոցառումների համալիր ծրագիր, որն ընդգրկում է նորմատիվ հենքի ու կառավարման համակարգի, ինչպես և լճի ջրհավաք ավազանի բնօգտագործման կատարելագործման միջոցառումներ, որոնց իրականացումը կապահովի լճի մակարդակի բարձրացումը (մինչև 6 մ-ով), լճի մաքրությունը, կենսաբազմազանությունը, բնապահպանական գործունեությունը, ռեկրեացիոն ներուժի արդյունավետ օգտագործումը։ Սևանա լճի առողջացման և ամբողջ էկոհամակարգի պահպանման ու բարելավման գործը կառավարվում է պետական մակարդակով։ Սևանի պահպանությունը և բարվոք վիճակում գալիք սերունդներին փոխանցելը համազգային հիմնախնդիր է։
Ջրի որակի վերահսկում
Համաձայն պաշտոնապես հրապարակված վիճակագրական տվյալների 2017 թ. Սևանի ջրում հայտնաբերվել են քրոմի, վանադիումի, մագնեզիումի, սելենի, թույլատրելի կոնցենտրացիան գերազանցով քանակություններ ։
2017 թվականի մայիսին Սևանա լճի ջրի որակի ուսումնասիրությունների համար վերցվել են նմուշներ լճի մակերևույթից և տարբեր խորությամբ կտրվածքներից (17 դիտակետից 48 փորձանմուշ)։ Համաձայն ստացված տվյալների Սևանա լճի թթվածնային ռեժիմը եղել է բավարար լճի բնական կենսագործունեության համար՝ դիտվելով թույլատրելի նորմի սահմանում։ Սևանա լճից վերցված փորձանմուշներում, ըստ ձկնատնտեսական նորմերի գնահատման, ՍԹԿ-ն գերազանցել են ԹԿՊ5-ի, ԹՔՊ-ի, պղնձի, քրոմի, վանադիումի, մագնեզիումի և սելենի կոնցենտրացիաները։ ԹԿՊ5-ի սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիան գերազանցվել է 1.2-1.4 անգամ, ԹՔՊ-ինը՝ 1.2-2.0 անգամ, պղնձինը` 1.3-7.3 անգամ, քրոմինը` 2.0-3.8 անգամ, վանադիումինը` 5.0-5.9 անգամ, մագնեզիումինը՝ 1.2 անգամ, սելենինը` 5.7-7.0 անգամ։ Որոշված մյուս ցուցանիշների պարունակությունները դիտվել են սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաների սահմաններում ։
Իսկ Սևանի ավազանի գերերում հայտնաբերվել են մի շարք վտանգավոր նյութեր ։ Մասնավորապես՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սևանա լիճ
Ջուլիա Դոմենիկետտի
Ջուլիա Դոմենիկետտի (Giulia Domenichetti, ), իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, հանդես է եկել «Ֆիորենտինա» թիմում, հիմնականում խաղացել է «Սասարի Տորեսի» կազմում Իտալիայի Ա Սերիայում։ Մոտ մեկ տասնամյակ հանդես է եկել Իտալիայի հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Եվրոպայի երեք առաջնության։
Թիմային
Ջուլիա Դոմենիկետտին եղել է Անկոնայի «Անկոսպեդ» ակումբի սան, մարզվել է Անտոնելո Պելատիի ղեկավարությամբ, մինչև 14 տարեկանը հանդես է եկել C Սերիայում։ 1999 թվականից հանդես է եկել «Վիգոր Սենիգալլիա» թիմում, որի կազմում խաղացել է մինչև 2003 թվականը՝ երեք մրցաշրջան հանդես գալով B Սերիայում, իսկ 2002/2003 մրցաշրջանում հանդես է եկել A2 Սերիայում։ 2003/2004 մրցաշրջանում հանդես է եկել Սարդինիայի «Սասարի Տորես» թիմում և դարձել Իտալիայի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը՝ գրեթե 12 մրցաշրջան անընդմեջ անցկացնելով այդ ակումբում (բացառությամբ 2011/2012 մրցաշրջանի «Կիազիելիս»-ում ելույթներից) ։ 2014/2015 մրցաշրջանում հայտարարել է իր կարիերան ավարտելու մասին, խաղում է «Չիտտա-դի-Ֆալկոնարա» թիմում Իտալիայի 5x5 ֆուտբոլի առաջնության՝ Ա Սերիայում ։ 2016 թվականին տեղափոխվել է Մոնտեսիլվանո ակումբ, որի հետ անմիջապես նվաճել է Իտալիայի Սուպերգավաթը ։
Հավաքականում
Խաղացել է Իտալիայի մինչև 19 և մինչև 21 տարեկանների հավաքականներում։ Իր նորամուտը հիմնական կազմում նշել է 2005 թվականի ապրիլի 13-ին՝ Դանիայի հետ ընկերական խաղում ։ Ազգային հավաքականի կազմում անցկացրել է ավելի քան 80 հանդիպում, այդ թվում՝ ընկերական։ Խաղացել է 2005 թվականի Եվրոպայի առաջնություններում (բոլոր երեք հանդիպումները խմբային փուլում), 2009 թվականի (երեք հանդիպումները խմբային փուլում և քառորդ եզրափակիչում) և 2013 թվականին ։ Դոմենիկետիի խաղը Չեխիայի դեմ փլեյ-օֆֆում իտալացիներին թույլ է տվել հասնել Եվրո 2005-ին և Եվրո-2009-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի կին ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ
Günther (երաժիշտ)
Մաթս Սյոդերլենդ (Mats Söderlund, ), շվեդ երաժիշտ, մոդել, ակումբների սեփականատեր։ Առավել հայտնի է որպես Günther, այն բանից հետո, երբ թողել է իր մոդելի աշխատանքը և սկսեց տնօրինել իր ակումբները։ 2004 թվականին սկսեց իր երաժիշտի կարիերան՝ օգտագործելով Günther կեղծանունը։ 2006 թվականին նրա «Like Fire Tonight» երգը տեղ է գտել Մելոդիաֆեստիվալեն մրցույթում, սակայն չի անցել եզրափակիչ փուլ ։
Ապագա աշխատանք
Իր վեբ կայքում Günther-ը հրապարակել է իր նոր ալբոմի՝ «Dirty Man Swedish Sex Beast» թողարկման մասին։
Սկավառակագրություն
The Sunshine Girlsի հետ միասին։
Samantha Foxի հետ միասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ երգիչներ Կատեգորիա:Շվեդ մոդելներ Կատեգորիա:Փոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Շվեդ երաժիշտներ
Ռունի Մառա
Ռունի Մառա (Patricia Rooney Mara, ), ամերիկացի դերասանուհի, ով մարմնավորել է Նենսիի դերը «Էլմ փողոցի մղձավանջը», խաղացել է նաև՝ «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» ֆիլմում, որի համար առաջադրվել է Ոսկե գլոբուս և Օսկար մրցանակների։
Կենսագրություն
Մառան ծնվել և մեծացել է Նյու Յորք նահանգի Բեդֆորմ քաղաքում ։ Նա «Նյու Յորք Ջայենթս» սպորտային հավաքականի փոխնախագահ Տիմոտի Քրիստոֆեր Մառայի և Քեթլին Մաքնալտիի դուստրն է ։ Մառան ունի երկու եղբայր՝ Դենիելն ու Կոնորը և ավագ քույր՝ դերասանուհի Մառա Քեյթը ։
Մառան ունի իտալական և իռլանդական արմատներ ։ Մառան «Պիտսբուրգ Ստիլերզ» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադիր Արտա Ռունի-կրտսերի ծոռն է ։ Նրա նախապապ Ուելինգտոն Մառան եղել է «Ջայենտս» ակումբի տերը, որն ավելի ուշ փոխանցվել է Ռունի Մառայի հորեղբորը։ 1972 թվականից դերասանուհու նախապապը՝ Թիմ Ռունին Նյու Յորք շտատի Յոնկերս քաղաքում ստադիոնն ու երթուղին հարմարեցրեց Յոնկերս-Ռեյսուեսի ավտոաշավի համար ։ Բացի այդ, Ռունի Մառան «Ստիլերզ» ակումբի տեր, Իռլանդիայի և ԱՄՆ-ի դեսպան, The Ireland Funds բարեգործական հիմնադրամի հիմնադիր Դենիել Ռունիի ազգականուհին է։
Ավարտել է Fox Lane դպրոցը 2003 թվականին, որից հետո ուղևորվել է Էկվադոր, Պերու և Բոլիվիա ճանապարհորդության՝ Traveling School ծրագրի շրջանակներում։ 2010 թվականին ավարտել է Gallatin School դպրոցը, որտեղ սովորել է հոգեբանություն, միջազգային սոցիալական իրավունք ։
Դերը, որը Մառային հասցրել է հոլիվուդյան ճանաչման, Լիզբեթ Սալանդերի դերն է «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» կինոնկարում։ Նրա մասնակցությունը Ռունիին բերել է «Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների։ 2013 թվականին Մառան կրկին սկսում է նկարահանվել Calvin Klein Inc ընկերության գովազդում ։
2015 թվականին Կաննի կինոփառատոնին արժանացել է «Լավագույն կանացի դեր» մրցանակին «Քերոլ» ֆիլմում հանդես գալու համար ։
Անձնական կյանք
2007 թվականին եկել է Լոս Անջելես, որտեղ ժամանակավորապես ապրել է իր քրոջ հետ. Դերասանուհին պատմել է, որ դա շատ է մտերմացրել իրենց, և հիմա նրանք հաճախ են հանդիպում, որպեսզի քննարկեն աշխատանքը և տարբեր ծրագրեր ։
New York Post-ին տված հարցազրույցում գրել է, որ ամերիկյան ֆուտբոլը նման է սոսինձի, որը միացնում է ընտանիքները ։
Ասել է, որ դերասանուհի Ջինա Ռոուլենդսը իրեն հանգստություն է փոխանցում ։
2010 թվականից հանդիպել է Չարլի Մաքդաուելոյի՝ դերասան Մալքոլմ Մաքդաուելոյի որդու հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ապրիլի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Բելգիական հովվաշուն
Ներածություն
Ինչպես արդեն նշվեց, բելգիական հովվաշան 4 տեսակ կա.
Նրանք բոլորը տարբերվում են միայն բրդի և գույնի հյուսվածքով և երկարությամբ.
ԱՄՆ-ում բելգիական հովվաշուն անունով հայտնի է միայն գրյունենդալը, մալինուան և թերվյուրենը գրանցված են որպես առանձին ցեղատեսակներ՝ «բելգիական մալինուա» և «բելգիական տերվյուրեն», իսկ լակենուա՝ չորս տարատեսակներից ամենահազվագյուտը, ընդհանրապես ճանաչված չէ    ։
Ընդհանուր տեսք
Բելգիական հովվաշունը միջին չափի սպորտային ցեղատեսակ է, սովորաբար հասակը տատանվում 56-66 սմ  միջև։ Նրանք սովորաբար կշռում են 20-ից մինչև 30 կգ։ Իդեալական հասակը 62 սմ է  ։
Գլուխ
Գլուխը երկար է, բայց ոչ շատ։ Գանգի մասի և դնչի երկարությունը։ Քիթը սև է, քթանցքները լայն են։ Շուրթերը բարակ են, պիգմենտացված։ Այտոսկրերը սուր են, գրեթե հարթ, ջլոտ։ Ծնոտն ամուր է, ատամները՝ սպիտակ։
Աչքեր
Աչքերը շագանակագույն են,միջին չափի, ոչ ուռուցիկ, իրար մոտ։ Հայացք ուղիղ է, աշխույժ, խելացի և հետաքրքրասեր.
Ականջներ
Ականջները եռանկյունաձև են, ուղիղ և վեր տնկված։
Պարանոց
Պարանոցը լավ արտահայտված է, երկար է, աստիճանաբար լայնանում է դեպի ուսերը։
Առջևի վերջույթներ
Առջևի վերջույթներն ամուր են, մկանուտ։
Պոչ
Պոչը լավ տնկված է, միջին երկարության։ Հանգիստ վիճակում այն ներքև է իջեցրած, շարժվելու ընթացքում պոչը բարձրանում է կորի տեսքով։
Թերվյուրեն
Գույնը կարմիր-կրակագույն է։ Ոչ վառ գունավորման պատճառով բոլոր շները չեն կարող հավակնել «գերազանց» գնահատականի, առավել ևս ստանալ CAC, CACIB կամ CAC, CACIB տիտղոս։
Մալինուա
Գույնը համաչափ է, շիկակարմիր։
Գրյունենդալ
Գույնը համաչափ է, սև։ Միայն փողկապանման սպիտակ նախշ կա և ոտքի թաթերն են սպիտակ։