cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի երկրաբանական կառուցվածք
Օգտակար հանածոներ
Մագման մնացել է երկրակեղևի տարբեր խորություններում, սառել է և առաջացրել բյուրեղային զանգվածներ։ Սառեցման ընթացքում անջատվել են զանազան քիմիական տարրերով հագեցած լուծույթներ, որոնք, լցվելով երկրակեղևի ճեղքերն ու խոռոչները, սառել են և գոյացրել երակներ, անգամ՝ ամբողջական զանգվածներ։ Այդ եղանակով են առաջացել նաև պղնձի, մոլիբդենի, երկաթի, ոսկու, բազմամետաղային հանքավայրերը։
Մետաղային երակներից շատերն ուղղակի դուրս են եկել Երկրի մակերևույթ՝ առաջացնելով շահագործման համար հարմար հանքավայրեր, որոնք դեռ շատ հին ժամանակներից օգտագործվել են։
Վաղ անցյալում հայերին հայտնի է եղել երկաթի ձուլման եղանակը։ Հազարավոր տարիներ առաջ Հայաստանում օգտագործվել են նաև ազնիվ մետաղներ՝ ոսկին և արծաթը։ Հայաստանում պահպանվել են բրոնզե դարի հին մետաղաձուլական կենտրոնների հետքեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկրաբանություն Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
Հիրկեի հիվանդություն
Հիրկեի հիվանդությունը (Ia տիպի գլիկոգենոզ ) - գլիկոգենոզ է, որը պայմանավորված է օրգանիզմում գլյուկոզ-6-ֆոսֆատազ ֆերմենտի անբավարարությամբ կամ բացակայությամբ։
Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատազ ֆերմենտը՝ լյարդում, երիկամներում, աղիքի պատերում քայքայում է գլյուկոզ-6-ֆոսֆատը գլյուկոզի, որն էլ հետագայում մտնում է արյուն։ Ֆերմենտի անբավարարությունը բերում է այդ հյուսվածքներում գլիկոգենի կուտակման։ Հիվանդությունը կոչվում է Էդգար ֆոն Հիրկեի անունով, ով և առաջին անգամ նկարագրել է այն։
Տարածվածությունը՝ 1։50 000 - 1։100 000-ի։
Ախտաֆիզիոլոգիան և կլինիկան
Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատը թեքվում է դեպի գլիկոլիտիկ և պենտոզֆոսֆատային փոխանակման ուղիներ, որի հետևանքով մեծանում է կաթնաթթվի (լակտատ) քանակը, քչանում են ԱԵՖ-ի պաշարները, քանի որ պենտոզֆոսֆատային ուղին ԱԵՖ-ի սինթեզ չի տալիս, իսկ գլիկոլիտիկ ճանապարհով սինթեզվում է ընդամենը 2 մոլեկուլ ԱԵՖ (իսկ աէրոբ փոխանակման դեպքում՝ ~36-38 մոլեկուլ) ։
Պենտոզֆոսֆատային ուղին օրգանիզմի համար ծառայում է նուկլեոտիդների սինթեզի աղբյուր, քանի որ դրա ընթացքում սինթեզվում են պենտոզներ (5 ածխածին պարունակող ածխաջրեր)՝ ռիբուլոզ, քսիլուլոզ, ռիբոզ և այլն, որոնց շատացումը ուղեկցվում է նրանց փոխանակության և քայքայման ակտիվացմամբ։ Արյան մեջ բարձրանում է նուկլեոտիդների քայքայման հիմնական արգասիքի՝ միզաթթվի և նրա աղերի քանակը (ուրիկեմիա)։
Լակտատի և միզաթթվի բարձր քանակները արյան մեջ բերում է արյան թթվահիմնային հաշվեկշռի (pH) շեղման դեպի թթվային կողմ (ացիդոզ)։ Բարձրանում է նաև հոդաբորբի (պոդագրա - հոդերում՝ ձուսպային հեղուկում, միզաթթվային աղերի բյուրեղների կուտակումներ) զարգացման հավանականությունը։
Քանի որ արյան մեջ գլյուկոզի քանակը իջնում է (հիպոգլիկեմիա), դրան ի պատասխան քչանում է ինսուլինի սինթեզը և արտազատումը ենթաստամոքսային գեղձի β-բջիջներում։ Ինսուլինի ցածր քանակը և հյուսվածային քաղցին ի պատասխան, ենթաստամոքսային գեղձի α-բջիջներում ակտիվանում է գլյուկագոնի սինթեզը, որն էլ բերում է ճարպերի մետաբոլիզմի ակտիվացման, արյան մեջ ազատ ճարպաթթուների, տրիգլիցերիդների քանակի բարձրացման (հիպերլիպիդեմիա)։ Ինսուլինը նաև հանդիսանում է արյան անոթների պատում գտնվող լիպոպրոտեինլիպազա ֆերմենտի ակտիվատոր, որը քայքայում է արյան տրիգլիցերիդները (խիլոմիկրոններ, ՇՑԽԼ - շատ ցածր խտության լիպոպրոտեիններ)։ Ինսուլինի բացակայությունը բերում է այս ֆերմենտի ինակտիվացման, և բարձրանում է աթերոսկլերոզի զարգացման ռիսկը ։
Հիվանդությանը նաև բնորոշ է «չինական տիկնիկի դեմք» սինդրոմը։
Ախտորոշումը
Բացի արտաքին ախտանշանների առկայությունից և բիոքիմիական ցուցանիշներից, ախտորոշումը հաստատելու համար անցկացվում է գլյուկագոնային թեստ. արյան մեջ գլյուկոզի քանակի փոփոխությունը գլյուկագոն ներարկելուց հետո։ Այս գլիկոգենոզի դեպքում կգրանցվի բացասական պատասխան՝ քանակի փոփոխություն չի դիտվի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեպատոլոգիա
Բիլ Քեմփ
Ուիլյամ Քեմփ (William Camp, ), ամերիկացի բնավորության դերասան։ Հայտնի է դարձել բազմաթիվ ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Լինքոլն» (2012), «12 տարվա ստրկություն» (2013), «Սեր և ողորմություն» (2015), «Լավինգ» (2016), Մեծ խաղ (2017), «Իշխանություն» (2018), «Վայրի կյանք» (2018), և «Ջոկեր» (2019), ինչպես նաև HBO-ի կողմից 2016 թվականին նկարահանված «Մի անգամ գիշերը» և 2020 թվականին նկարահանված «Կողմնակի անձ» հեռուստասերիալներում, և Նեթֆլիքսի 2020 թվականին նկարահանած  «Թագուհու գամբիտը» հեռուստասերիալում երկրորդական դերեր կատարելով։
Քեմփը նկարահանվել է բազմաթիվ հեռուստասերիալներում և արժանացել Էմմի մրցանակի «Մի անգամ գիշերը» (2016) մինի-սերիալում իր դերակատարման համար։ Նա առաջադրվել է Թոնի մրցանակի՝ 2016 թվականին Բրոդվեյում բեմադրված «Փորձություն» ներկայացման մեջ խաղացած դերի համար։
Թատրոն
Սկզբնապես Քեմփը հիմնականում ակտիվ է եղել թատրոնում, բայց ստանձնել է կերպարային դերեր ինչպես կինոյում, այնպես էլ հեռուստատեսությունում։ 2002 թվականին նա թողել է դերասանությունը և ժամանակավորապես փոխել մասնագիտությունը (աշխատել որպես խոհարար և մեխանիկ) ,  երկու տարի անց վերադարձել և խաղացել Թոնի Կուշների «Տնային մարմին/ Քաբուլ» ներկայացման մեջ, որի համար ստացել է «Օբի» մրցանակ (Բրոդվեյ թատրոնի մրցանակ)։
Բրոդվեյում նա խաղացել է «Տուն, որտեղ սրտերը կոտրվում են» (2006),« Վաճառականի մահը» (2012) և Փորձություն (2016) ներկայացումներում։ 2006 թվականին Քեմփը միացել է Ֆիլիպ Բոսկոյին և Լիլի Ռեյբին «Roundabout Theatre Company» ընկերության «Տուն, որտեղ սրտերը կոտրվում են» ներկայացմանը։ 2012 թվականին Քեմփը միացել է Ֆիլիպ Սեյմուր Հոֆմանին և Էնդրյու Գարֆիլդին՝ Մայք Նիկոլսի Էթել Բերիմոր թատրոնում «Վաճառականի մահը» ներկայացման ժամանակ։ Ներկայացումը բեմադրվել է 2012 թվականի մարտի 15-ից մինչև 2012 թվականի Հունիսի 2-ը և արժանացել բուռն գնահատականների՝ արժանանալով Թոնի մրցանակի՝ լավագույն պիեսի համար։ 2016 թվականին նա Ուոլտեր Քեր թատրոնում նկարահանվել է Բրոդվեյի «Փորձութոյւն» ֆիլմում՝ Սիրշա Ռոնանի, Բեն Ուիշոուի, Քիարան Հայնդսի և Սոֆի Օկոենդոյի հետ։ Նա ստացել է Թոնի մրցանակ «Փորձություն» ֆիլմի «Լավագույն դերասան» անվանակարգում։
Ֆիլմ
Քեմփը նկարահանվել է բազմաթիվ ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Լինքոլն» (2012), «12 տարվա ստրկություն» (2013), «Սեր և ողորմություն» (2015), «Լավինգ» (2016), Մեծ խաղ (2017), «Իշխանություն» (2018), «Վայրի կյանք» (2018), և «Ջոկեր» (2019)։
Հեռուստաեսություն
2011 թվականին նա նկարահանվել է HBO-ի Boardwalk Empire հեռուստասերիալի երկրորդ սեզոնում՝ որպես Գլենմոր որսորդ։ Քեմփը նկարահանվել է նաև «Օրենք և կարգուկանոն», «Լավ կինը», «Մնացածները» և «Մի անգամ գիշերը» հեռուստասերիալներում։ 2018 թվականին նա խաղում էր ՀԴԲ-ի գործակալ Բոբ Չեսնիի դերը` քննադատորեն գնահատված և Էմմի մրցանակի առաջադրված «Երևացող աշտարակը» մինիասերիալում ։ 2020 թվականին Քեմփը նկարահանվել է HLN-ի «դատաբժշկական ֆայլերի II»-ում և «Թագուհու գամբիտ»-ում մարմնավորել է միստր Շայբելին։
Անձնական կյանք
Քեմփը մեծացել է Մասաչուսեթսում, նա գրադարանավար Պատրիսիա Լ. և Պիտեր Բ. Քեմփի որդին է․ վերջինս Գրոտոնի դպրոցի տնօրենի օգնականն էր ։ Նա հաճախել է Վերմոնտի համալսարան, որտեղ խաղացել է ներբանկային հոկեյ ։ Նա 2004 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ամուսնացել է դերասանուհի Էլիզաբեթ Մարվելի հետ ։ Նրանք ունեն մեկ որդի։
Յասնոգորկա (այլ կիրառումներ)
Յասնոգորկա, կարող է վերաբերել՝
Միխայիլ Սիմոնյան
Միխայիլ Սիմոնյան, հայազգի ջութակահար։
Կենսագրություն
Միխայիլ Սիմոնյանը Եհուդի Մենուհինի հիմնադրամի մրցանակի դափնեկիր է, իսկ 2000 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում ստացել է «Տարվա վիրտուոզ» մրցանակը։ 2003 թվականին Ձեռքբերումների ազգային ակադեմիան նրան ընտրել է կատարողական արվեստի ոլորտում մրցանակի թեկնածու։ 2005 թվականին նա արժանացել է բարձր մակարդակի ճանաչման, երբ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն ընդունել է նրան Կրեմլում՝ նրան գնահատելով որպես Ռուսաստանի ամենահեռանկարային երիտասարդ երաժիշտներից մեկը  ։ 2008 թվականին Դասական ձայնագրությունների հիմնադրամը նրան շնորհել է «Երիտասարդ արտիստ» մրցանակը ։
Միխայիլ Սիմոնյանի առաջնախաղը Լոնդոնի Wigmore Hall-ում կայացել է 2008 թվականի հոկտեմբերին։
Սիմոնյանը ելույթներ է ունեցել բազմաթիվ նվագախմբերի հետ, այդ թվում՝ Ռուսաստանի ազգային նվագախմբի, Կիրովի նվագախմբի, Մոսկվայի կամերային նվագախմբի, Կրեմլի կամերային նվագախմբի, Վիեննայի Թոնքյուստլերի նվագախմբի, Նովոսիբիրսկի ֆիլհարմոնիայի, Ցինցինատիի սիմֆոնիկ նվագախմբի, Նյու Ջերսիի սիմֆոնիկ նվագախմբի, «Մոսկվայի վիրտուոզներ» նվագախմբի հետ ։
Միխայիլ Սիմոնյանը սովորել է Ֆիլադելֆիայի Քըրթիսի երաժշտական ինստիտուտում և շարունակում է աշխատել Վիկտոր Դանչենկոյի հետ։ Նա ապրում է Ֆիլադելֆիայում ։
Միխայիլ Սիմոնյանը նվագում է 1769 թվականին Նեապոլում Ջուզեպե Գալյանոյի պատրաստած ջութակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ
Ոսկրածուծ
Ոսկրածուծ, մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների ոսկրային խոռոչները լցնող հյուսվածք։ Տարբերում են կարմիր և դեղին ոսկրածուծեր։ Կարմիր ոսկրածուծն ամբողջ կյանքի ընթացքում պահպանվում է տափակ ոսկրերում, ողերում և խողովակավոր ոսկրերի էպիֆիզներում։ Այն հասուն կաթնասունների և մարդու հիմնական արյունաստեղծ օրգանն է, որտեղ զարգանում են արյան ձևավոր տարրերը՝ էրիթրոցիտները, հատիկավոր լեյկոցիտները, թրոմբոցիտները, ինչպես նաև ոսկրածուծային լիմֆոցիտները։ Մարդու ոսկրածուծը ձևավորվում է սաղմնային կյանքի 7-8-րդ շաբաթում, սկսում գործել ներարգանդային կյանքի 4-րդ ամսում։ 3-4 տարեկանից սկսած կարմիր ոսկրածուծն աստիճանաբար վեր է ածվում դեղին ոսկրածուծի, որտեղ գերակշռում են ճարպային բջիջները։ Կարմիր ոսկրածուծի հիմքը կազմում է ցանցանման հյուսվածքը, որի առաջացրած բջջային ցանցի վրա տեղավորվում են արյունաստեղծ բջիջները։ Ոսկրածուծի կազմության մեջ կան արյունաստեղծ ցողունային բջիջներ (ամբողջ բջիջների 0,1%), որոնց բազմակի բաժանման ու զարգացման շնորհիվ այն պահպանում է իր արյունաստեղծ ֆունկցիան և ապահովում օրգանիզմում էրիթրոցիտների ու լեյկոցիտների անընդհատ նվազման (ֆիզիոլոգիական հեմոլիզ) փոխհատուցումը։ Հասունացած բջիջները ոսկրածուծից անցնում են արյան հունի մեջ։ Բացի հասուն բջիջներից ոսկրածուծից դուրս են գալիս նաև որոշ քանակությամբ ցողունային բջիջներ, որոնք ընդունակ են տեղափոխվելու արյունաստեղծ այլ օրգաններ։ Չափահաս մարդու օրգանիզմում ոսկրածուծը կազմում է մարմնի քաշի 4,5-4,7%֊ը։ Արյունահոսությունների ժամանակ ոսկրածուծում արյունաստեղծման պրոցեսը կարող է խիստ արագանալ և վերականգնել կորցրած բջիջների քանակը ոսկրածուծը և մասնավորապես նրա ցողունային բջիջները շատ զգայուն են որոշ ներգործությունների (օրինակ՝ իոնացնող ճառագայթների) նկատմամբ։ Ուստի ոսկրածուծի վիճակը նման ազդեցությունների պայմաններում օրգանիզմի դիմադրողականությունը որոշող կարևոր գործոններից է։
Ռեզվիխ
Ռեզվիխ (Резвых), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1792 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեն Քրոս
Բեն Քրոս (իսկական անուն ազգանունը՝ Հարրի Բեռնարդ Քրոս; Harry Bernard Cross, ), անգլիացի դերասան, նաև ռեժիսոր, գրող և երաժիշտ։
Կենսագրություն և կարիերա
Հայտնի դերերից մեկը «Կրակե անիվներ» ֆիլմում Հարոլդ Աբրահամսի դերն է։ Մյուս նշանավոր ֆիլմերն են Անվիճարկելի 2, Առաջին ասպետը, Մեխանիկը, Աստղային ուղի, BBC հեռուստատեսային «Հաննիբալ» ֆիլմը և այլն։
Բեն Քրոսը ծնվել է Լոնդոնի Պադդինգտոն բանվորական թաղամասում իռլանդական կաթոլիկ ընտանիքում ։ Նրա մայրը եղել է հավաքարար, իսկ հայրը շվեյցար և բուժակ։
Արդեն դպրոցական տարիներից նա խաղում էր ներկայացման մեջ։ Սովորել է տղաների Դեվենպորտի միջնակարգ դպրոցում, 15 տարեկանում հեռացել է դպրոցից և տանից։
Մինչև դերասանի մասնագիտությունը աշխատել է լուսամուտներ մաքրող, մատուցող, հյուսն։ 1970 թվականին 22 տարեկանում ընդունվել է Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիա։
Առաջին մեծ դերը կինոյում 1976 թվականի «Կամուրջը շատ հեռու է» ֆիլմում զինվոր Բինսի դերն էր, մինչ այդ նա խաղում էր արդեն թատրոնում։
Արդեն 1977 թվականին Քրոսը դառնում է Թագավորական շեքսպիրյան ակումբի անդամ։ Խաղացել է մոտ 100 գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում։
3 անգամ ամուսնացած է եղել, առաջին կինը՝ Պեննի (1977—1992), նրան ունեցել եմ 2 երեխա՝ Լորեն և Թեոդոր, 2-րդ կինը՝ Միշել, ում հետ բնակվել է մինչև 2005 թվականը, 2018 թվականի ամուսնացել է բուլղարացի դերասանուհի Դեյանա Բոնեվայի հետ, ում հետ ապրել է մինչև մահանալը  ։
Գայանե Մարգարյան
Գայանե Արտակի Մարգարյան (փետրվարի 23, 1975, Եղեգնաձոր (այժմ՝ ՀՀ Վայոց ձորի մարզում) - հունվարի 9, 1994, գյուղ Մաղավուզ (ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան)՝ հայ ազատամարտիկ։
1993-1994 թվականներին Մարտակերտի գումարտակի կազմում մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մաղավուզի դիրքերում մինչև, հիմնական ուժերի տեղ հասնելը Մարգարյանը 3 ազատամարտիկների հետ անհավասար մարտում կարողացել է հետ մղել հակառակորդի հարձակումները և հերոսաբար զոհվել։ Թաղված է Եղեգնաձորում։
Կատեգորիա:Եղեգնաձոր քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Լյուբեստովո
Լյուբեստովո (Любестово), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
(5319) Պետրովսկայա
(5319) Պետրովսկայա (Petrovskaya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Յասնոե (այլ կիրառումներ)
Յասնոե, կարող է վերաբերել՝
(5319) Պետրովսկայա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,256549 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9104 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6027 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1238,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290762 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մանիկյուր
Մանիկյուրը (լատիներեն manus՝ դաստակ և cura՝ խնամք) ձեռքի մատների եղունգների, մատների և ամբողջ դաստակի մշակման կոսմետիկ գործընթաց է։ Մանիկյուրն արվում է ինչպես գեղեցկության սրահներում կամ որակավորված մասնագետների կոսմետոլոգիական  առանձնասենյակներում, այնպես էլ տնային պայմաններում։
Մանիկյուրն իր մեջ կարող է ներառել․
Եղունգի մշակման ձևից ելնելով տարբերվում է մանիկյուրի երկու տեսակ՝ եղունգների հարակից մաշկը կտրտած և չկտրտած։ Մաշկը կտրելու համար օգտագործում են հատուկ գործիք՝ վերնամաշկի կտրիչ, ունելի, սրանց որոշ տեսակներ օգտագործվում են նաև ունքերի մազերը հեռացնելու համար, չկտրտած մանիկյուրի դեպքում օգտագործվում են փայտից ձողիկներ, կամ եղունգը փայլեցվում է մանիկյուրի համար նախատեսված հատուկ էլեկտրական սարքերի միջոցով։
Մանիկյուրը հաճախ համակցվում է ոտքերի եղունգների խնամքի՝ պեդիկյուրի, դեմքի մաշկի խնամքի, վարսավիրական գործի հետ (մազի կտրվածք, մազերի ներկում և մազերի խնամքի այլ ձևեր)։
Հաճախ «մանիկյուր» անվան տակ հասկանում են միայն եղունգների մշակման արտաքին տեսքը։
Զարգացում
Մանիկյուրի մասին առաջին ինֆորմացիան ի հայտ է եկել սանրվածքների վերաբերյալ ամերիկյան ամսագրում։ 20–րդ դարում արդեն ԱՄՆ բոլոր կանայք հետևում էին իրենց ձեռքերին և եղունգներին։
ХХ հարյուրամյակի սկզբին առաջին անգամ ներկայացվեց եղունգների լաքը, որը պահպանվում էր միայն մեկ օր։ Դա նպաստեց նրան, որ կանայք սկսեցին ավելի քիչ հղկել եղունգները։ Vogue ամսագրում հայտնվեց ինֆորմացիա մի միջոցի մասին, որը կարող է եղունգին փայլ հաղորդել։ Միջոցը պետք է եղունգին քսել և տրորել։
1925 թվականին միանգամից երկու միջոց է հայտնվում․ եղունգների լաք և լաքը մաքրելու հեղուկ։ Եղունգի լաքը բաց վարդագույն երանգ ուներ և քսվում էր միայն եղունգի կենտրոնով։  Մաքս Ֆակտորը, որը ներկայացրել է առաջին լաքը, թողարկել է գունազրկող նյութ, որը թույլ  տվեց  ստեղծել ներկայիս  ֆրանսիական մանիկյուրին նման լաք։  Մաքս Ֆակտորը  1934 թվականին  ներկայացրել  է աշխարհում առաջին  հեղուկ  մանիկյուրը։
30-ական թվականներին  կոսմետիկ ապրանքանիշերը փորձել են թողարկել  բոլորովին տարբեր լաքեր, սակայն դրանց մեծամասնությունը կանանց շրջանում հայտնի չեն դարձել ։
2000-ականներին ի հայտ եկան նորույթներ․ բիոգել, եղունգների վրա 3D պատկեր, գլիտերներ, փայլեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձնական հիգիենա
Խճաքար
Ըստ բեկորների մեծության խճաքարերը լինում են՝
Բնական և արհեստական խճաքարերը լայնորեն կիրառվում են շինարարության և շինանյութերի արտադրության մեջ։
Բաղադրություն
Ստանդարտ
Ոչ ստանդարտային
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր‏‎
Կիրխհայմ ունտեր Տեկ
Կիրխhայմ ունտեր Տեկ (Kirchheim unter Teck), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։
Մտնում է Էլինգեն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 39859 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով ։ Զբաղեցնում է 40, 47 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 1 16 033։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Գրաֆիկական խմբագրիչ
Գրաֆիկական խմբագրիչ — Համակարգչային ծրագիր (կամ համակարգչային ծրագրերի խումբ), որը թույլատրում է ստեղծել, դիտել, մշակել և խմբագրել թվային պատկերներ (նկար, պատկեր, լուսանկար) համակարգչում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային ծրագրեր Կատեգորիա:Գրաֆիկական ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Համակարգչային գրաֆիկա
Հրայր Սիմոնյան (շախմատիստ)
Հրայր Ռուբենի Սիմոնյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2009):
Կենսագրություն
Հրայր Սիմոնյանը ծնվել է 1991 թվականի հունվարի 8-ին։
2007 թվականին ստացել է միջազգային վարպետի կոչում, իսկ երկու տարի անց` 2009 թվականին, դարձել է գրոսմայստեր։ Նույն թվականին նա հաղթող է դարձել Աբու Դաբիում կայացած արագ շախմատի միջազգային մրցաշարում ։
2021 թվականի մարտին Սիմոնյանը դարձել է գրոսմայստեր Աշոտ Անաստասյանի հիշատակին նվիրված Հայաստանի արագ շախմատի առաջնության հաղթող ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ
Ալբերտ Սարգսյան (երգիչ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Ռոդիգո
Ռոդիգո (Rodigo, կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում ։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում՝ սուրբ Սան Բերնարդինո դա Սիենան։
Յավորովկա (այլ կիրառումներ)
Յավորովկա, կարող է վերաբերել՝
Վիտյազևկա
Վիտյազևկա (Витязівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիտյազևկա գյուղում բնակվում էր 1 041 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2397 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 434,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վրաստանի տեխնիկական համալսարան
Վրաստանի տեխնիկական համալսարան (GTU, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, նախկինում formerly Վ. Լենինի անվան Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ), Վրաստանի առանցքային և ամենամեծ տեխնիկական համալսարանն է։ Գտնվում է մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Վերևից նայելիս շենքն ունի մուրճ և մանգաղի տեսք։
Ֆակուլտետներ և բաժիններ
Ֆակուլտետների դեկանները և բաժինների ղեկավարները պրոֆեսորներ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի համալսարաններ
Կորյուն Նահապետյան (նկարիչ)
Կորյուն Գրիգորի Նահապետյան (փաստաթղթերով՝ Նահապետյան Կարյուն Գրիգորի, ), նոնկոնֆորմիստ նկարիչների շարժման ակտիվ մասնակից և առաջնորդ, «Քսան մոսկովյան նկարիչներ» գեղարվեստական խմբի հիմնադիր և ղեկավար, նկարիչ-կոնստրուկտոր, դիզայներ, գեղանկարիչ, գծանկարիչ, տպատառերի մշակման մասնագետ, գրքերի և ամսագրերի նկարազարդող, սոցիոլոգ, փիլիսոփա, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նկարիչների միջազգային ֆեդերացիայի անդամ, Ռուսաստանի նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ։ Նահապետյանի աշխատանքները գտնվում են աշխարհի բազմաթիվ երկրների թանգարաններում, պատկերասրահներում և մասնավոր հավաքածուներում։
Կենսագրություն
Կորյուն Նահապետյանը ծնվել է Լենինականի մերձակայքում գտնվող Հացիկ գյուղում՝ երկաթուղայինի և գյուղացի կնոջ ընտանիքում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին 15 տարեկանից մեծերի հետ աշխատել է կոլտնտեսությունում՝ որպես տրակտորիստ՝ աշխատանքը համատեղելով Լենինականի Սերգեյ Մերկուրովի անվան արվեստի դպրոցում սովորելու հետ, (մինչև 1950 թվականը ուսումնական հաստատությունն կոչվել է «Լենինականի գեղանկարչության 4-ամյա դպրոց»)։ 1944 թվականին 08/07/1932 թվականի ԽՍՀՄ օրենքի («3 հասկերի մասին օրենք») համաձայն ձերբակալվել է և դատապարտվել 10 տարվա ազատազրկման։ 1948 թվականին Նահապետյանը փախել է ճամբարից և երկրում երկար դեգերումներից հետո բնակություն հաստատել Ուզբեկստանում։
Աշխատանքը և ուսում
1948 թվականին կեղծ փաստաթղթերով աշխատանքի է անցել Բուխարայի բամբակի մաքրման գործարանում ։ Սկզբում աշխատել է որպես հասարակ բեռնակիր, հետո՝ չորանոցի վարիչ, այնուհետև սղոցարանի վարիչ։ 1950-1952 թվականներին Նահապետյանն աշխատել է Բուխարա քաղաքի Միջնաբերդ Արտ երկրագիտական թանգարանում որպես նկարիչ, թանգարանի կրտսեր գիտաշխատող՝ ժողովրդական ստեղծագործության բաժնում։ Այստեղ նա ծանոթացել է նկարիչ, արևելագետ Գ. Ն. Նիկիտինի հետ, ով Նահապետյանի համար դարձել է հոգևոր ուսուցիչ և արվեստին անձնուրաց նվիրվածության տիպար։
Հետպատերազմյան խառնաշփոթության պայմաններում Նիկիտինն օգնել է իր ուսանողին վերականգնել բնօրինակ փաստաթղթերը և խորհուրդ է տվել նրան գնալ Մոսկվա սովորելու։ 1952 թվականին Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո ապագա նկարիչն իր ստեղծագործական գործունեությունը սկսել է ներկարարի մասնագիտությամբ՝ որպես գեղարվեստական արհեստին ամենամոտ։ Մոսկվա-Դոնբաս երկաթուղու Բիրյուլյովոյի դեպոյում վերականգնել է «Վլադիմիր Լենինի հուղարկավորության գնացք» պատմական ցուցանմուշը։ Ներկայումս ցուցանմուշը գտնվում է Պավելեցկի երկաթուղային կայարանում «Վլադիմիր Լենինի հուղարկավորության գնացք» տաղավար-թանգարանում։
1968 թվականին Նահապետյանն ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն գեղարվեստա-արդյունաբերական ուսումնարանը, այնուհետև, 1974 թվականին՝ նրան կից ասպիրանտուրան։ 1976 թվականին ստացել է երկրորդ բարձրագույն կրթությունը ԽՄԿԿ ՄՔԿ-ին կից Մարքսիզմ-լենինիզմի համալսարանի պրոպագանդիստական ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժնում։
1963-1965 թվականներին Նահապետյանն աշխատել է Տեխնիկական գեղագիտության Համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտին կից ԺՏՆՑ-ում՝ որպես տրանսպորտային միջոցների գեղարվեստական ձևավորման բաժնի նկարիչ, գյուղատնտեսական տեխնիկայի գեղարվեստական ձևավորման բաժնի ինժեներ, տրանսպորտային միջոցների գեղարվեստական ձևավորման բաժնի ինժեներ։
Նագապետյանը անձամբ և ինժեներ մեքենաշինարարների հետ համագործակցությամբ մշակել է առևտրի և հանրային սննդի սարքավորումների և առանձին մեքենաների գեղարվեստական կոնստրուկտորական մի շարք նախագծեր։
Առևտրային մեքենաշինության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում կատարված մշակումների մեծ մասն իրականացվել են սերիական արտադրության մեջ։
Նագապետյանը բազմաթիվ գյուտերի և դիզայներական  նախագծերի հեղինակ և համահեղինակ է, որոնց համար ձեռք են բերվել ԽՍՀՄ հեղինակային վկայականներ և արդյունաբերական նմուշների արտոնագրեր    ։
1970 թվականին Նահապետյանին հրավիրվել են Երևան, «Նեյտրոն» տեխնոլոգիայի և սարքավորումների փորձարարական նախագծման բյուրո՝ որպես արդյունաբերական գեղագիտության լաբորատորիայի վարիչ, գեղագիտության գծով գլխավոր կոնստրուկտոր։ 1971 թվականին Մոսկվա վերադառնալուց հետո կարճ ժամանակ աշխատել է ԽՍՀՄ թեթև և սննդի արդյունաբերության և կենցաղային տեխնիկայի նախարարության մեքենաշինության Մոսկվայի հատուկ նախագծային բյուրոյում՝ որպես սեկտորի վարիչ, նախագծի գլխավոր կոնստրուկտոր։
1973 թվականին նա կրկին տեղափոխվել է Առևտրային մեքենաշինության համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտ և նշակվել գեղարվեստական նախագծման բաժնի վարիչի պաշտոնում։
Ստեղծագործական գործունեություն
60-ական թվականների սկզբին ԲՈՒՀ ընդունվելուց առաջ Նահապետյանը աշխատել է որպես նկարիչ ձևավորող ԺՏՆՑ-ի Արտադրական ձևավորման կոմբինատի  գեղարվեստական ձևավորման արտադրամասում։ Նրա աշխատանքը համակարգել է Սերգեյ Լուչիշկինը։
Լուչիշկինի ղեկավարությամբ նա մասնակցել է բազմաթիվ խորհրդային և արտասահմանյան ցուցահանդեսների ձևավորմանը։ Լուչիշկինը հովանավորել է երիտասարդ աշխատակցին, իսկ Նահապետյանը նրան համարել է իր ուսուցիչն ու դաստիարակը։
Այդժամանակ  ԺՏՆՑ-ի Արտադրական ձևավորման արհեստանոցում որպես նկարիչ պլակատիստ է աշխատել Նահապետյանի վաղեմի ընկեր  Վլադիմիր Նեմուխինը, ով նրան ծանոթացրել  է 1905 թվականի արվեստի ուսումնարանի իր ընկերների և համակուրսեցիների հետ, ապագա նոնկոնֆորմիստ արվեստագետներ՝ Նիկոլայ Վեչտոմովի, Լիդյա Մաստերկովայի, Դմիտրի Պլավինսկու, Լև Կրապիվնիցկու, Օսկար Ռաբինի և Լիանոզովսկու նկարիչների ամբողջ խմբի հետ, որոնց ղեկավարը Օսկար Ռաբինն է եղել։ Դեկորատիվ ձևավորման կոմբինատի հանձնարարությամբ Ռաբինը, Վեչտոմովը և Կրոպիվնիցկին նախագծել  են ԺՏՆՑ տաղավարները։ Լիանոզովյան խումբը և նրա մերձավոր շրջապատը զգալի ազդեցություն են ունեցել Նահապետյանի ստեղծագործական ճակատագրի վրա։ 1974 թվականին Ռաբինը Նահապետյանին հրավիրել է մասնակցելու հայտնի սկանդալային «Բուլդոզերային ցուցահանդեսին» և «Իզմայլովո» անտառապուրակի ցուցահանդեսին ։
1976 թվականից Նահապետյանի հիմնական աշխատանքի վայրը եղել է Մոսկվայի գեղանկարիչ գծանկարիչների միացյալ արհմիութենական կոմիտեն, որը տեղակայված է եղել Փոքր Վրացական 28 հասցեում։ Նահապետյանը եղել է Գեղանկարիչ գծանկարիչների Մոսկվայի միացյալ արհմիութենական կոմիտեի գեղանկարչության բաժամունքի առաջին անդամներից, որի կազմավորման մասին որոշումը դեռևս 1975 թվականի վերջին ընդունել է ԽՄԿԿ Մոսկվայի Քաղաքային Կոմիտեի առաջին քարտուղար Վիկտոր Գրիշինը։
Նագապետյանը նկարազարդել է գրքի արտադրանքը, աշխատել կազմակերպության կանոնադրության վրա, ընտրվել գեղարվեստական խորհրդի և տեղական կոմիտեի անդամ, կազմակերպել ցուցահանդեսային գործընթացներ։
1977 թվականին ստեղծել և ցմահ  ղեկավարել է «20 մոսկովյան նկարիչներ» գեղարվեստական խումբը։ Խումբն իր գործունեությունն իրականացրել է Մոսկվայի գծանկարիչների արհմիության միացյալ կոմիտեի գեղանկարչական բաժամունքի շրջանակներում։ «Արհմիությունների քաղաքային կոմիտեն» (ժողովրդական անվանումը) ըստ էության 1970-ական և 1980-ական թվականներին Մոսկվայում եղել է առաջին յուրահատուկ «ստեղծագործական ազատության կղզին»։ «Քսանյակի»-ի գոյության 10 տարիների ընթացքում խումբը կազմակերպել է 10 ցուցահանդես  և այդ ցուցահանդեսներն այցելել են ավելի քան մեկ միլիոն մոսկվացիներ ու մայրաքաղաքի հյուրեր։ Առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1978 թվականին, իսկ վերջինը՝ տասներորդը, 1987 թվականին։
4 տարի անց՝ 1991 թվականի ապրիլի 23-ից մինչև մայիսի 14-ը, կարճ ժամանակով հավաքվելով Նկարիչների միջազգային ֆեդերացիայի (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) հովանու ներքո, Նկարիչների և գծանկարիչների պրոֆեսիոնալ ստեղծագործական միությունը, «Մալայա Գրուզինսկայա 28» ցուցահանդեսի շրջանակներում, «Քսանյակ»-ի նկարիչները հերթական ցուցահանդեսն են անցկացրել «Մանեժ» ցուցասրահում։ Ենթադրվել է, որ ցուցահանդեսն այնուհետ կտեղափոխվի ԱՄՆ Կոնգրես, սակայն ԱՄՆ-ի միջոցառումը մնացել է պլաններում։
Կյանքի վերջին տարիներին նկարիչը սկսել է աստիճանաբար հեռանալ գեղանկարչությունից և զբաղվել գիտական լրագրությամբ։ Գրել է «Երկրի ներխուժումը արեգակնային համակարգ» գիրքը։ Այս աշխատության մեջ Նահապետյանը ընթերցողին առաջարկում է Երկրի առաջացման նոր հայեցակարգ, որը Ռոսպատենտում գրանցված է որպես «Նոու-հաու»։ Այն արտացոլում է կերպարվեստի ոլորտը, Երկիր-Մարդ-Տիեզերք փոխկապակցման համակարգը և տպատառյին մշակույթը։
Նահապետյանը կարողացել է ժամերով խոսել տպատառյին մշակույթի մասին։ Նա կարծել է, որ կարելի է տեղեկատվություն տեղադրել տառատեսակի մեջ, բուժում գտնել դրանում և ձեռք բերել հայրենասիրության զգացում։ Շարունակելով իր հին հայ անվանակից Կորյունի աշխատանքը՝ նկարիչը երազել է, որ իր ստեղծած 30 տառատեսակները մի օր տեղ կգտնեն աշխարհի բոլոր համակարգիչներում և կկարողանան ցանկացած ազգի համար ապահովել  բարօրության և առաջընթացի կոդավորումը՝ փոխելով տառերի ուրվագիրը։
Մասնակցություն հասարակական-քաղաքական շարժմանը
Նահապետյանը ելույթներ է ունեցել  20-րդ հարյուրամյակի 80-ական թվականների վերջին և 90-ական թվականների սկզբին Ռուսաստանում ծայր առած մի շարք միտինգներում։ Նահապետյանը ելույթ է ունեցել նաև Լուժնիկիի հանրահայտ հանրահավաքներին նույն տրիբունաներից, որտեղ իրենց ելույթներն են ունեցել Բորիս Ելցինը, Անդրեյ Սախարովը և առաջին ալիքի շատ այլ դեմոկրատներ։
Բայց նկարչի քաղաքական համակրանքները ընդգրկել են ոչ միայն խորապես ազգային շահերը։ Նա ելույթներ է ունեցել և՛ ի պաշտպանություն թուրքական կառավարությանը ընդդիմադիր քրդերի, և՛ ի պաշտպանություն չինացի ուսանողների՝ 1989 թվականին Պեկինի Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած հայտնի իրադարձություններից հետո։
Նահապետյանին բազմիցս առաջարկել են իր թենածությունը դնել  Գերագույն Խորհրդի ընտրություններում, այնուհետև Պետական դումայում, սակայն նա համառորեն հրաժարվել է։ Լինելով էությամբ առաջնորդ՝ նա վախեցել է կորցնել իր անհատականությունը նորաստեղծ խորհրդարանականների զանգվածի մեջ, բացի այդ նա  արվեստը վեր է դասել քաղաքականությունից։ Նկարիչը միշտ ցանկացել է լինել իրադարձությունների կենտրոնում, որտեղ էլ որ դրանք տեղի ունենային և որքան էլ դրա հետևանքները վտանգավոր լինեն են եղել իր համար։ Նահապետյանը եղել է 60-ականների սկզբին հզոր տոտալիտար համակարգի ժամանակ գաղտնի պայմաններում Մոսկվայում  կազմակերպված հայկական հայրենակցական միության ակտիվիստների խմբում ։ 1980-ականների վերջերին մոսկվահայերը նոր խթան են ստացել ազգային ինքնակազմակերպման համար՝ ղարաբաղյան շարժման և դրա աջակցության հանրահավաքների մեկնարկին զուգահեռ, որոնք անկացվել են Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը ։
1988 թվականի մարտի 13-ին Նահապետյանը Մ. Շամիրովի և Վ. Օհանջանյանի հետ հանրահավաքների ամենաակտիվ մասնակիցներից ստեղծել է մոսկվահայերի առաջին լուրջ կազմակերպությունը՝ Մոսկվայի «Ղարաբաղ» կոմիտեն ։ «Ղարաբաղ» կոմիտեն յուրօրինակ խթան է դարձել մոսկովյան հայկական բազմաթիվ հասարակական կազմակերպությունների ձևավորման գործընթացները ակտիվացնելու համար, որոնց միավորման հիման վրա 2000 թվականին Արա Աբրահամյանին հաջողվել է ստեղծել մեկ հզոր հասարակական կազմակերպություն՝ «Ռուսաստանի հայերի միությունը» ։
1999 թվականի հուլիսի 25-ին Նահապետյանը սպանվել է իր արվեստանոցում ատրճանակի 3 կրակոցից, անձը չպարզված հանցագործի կողմից, ով կատարել է ինչ-որ մեկի հրամանը։ Գնդակներից մեկը ծակել է նկարչի կուրծքը և վնասել նկարչի կտավը, որը գտնվել է նրա հետևում։ Դա «Սևանա լիճ» բնանկարն է եղել ։
Լինելով Թուրքիայի դեսպանատան ամենամյա ցույցերի ոգեշնչողը, մինչև կյանքի վերջ ակտիվորեն պայքարել է 1915 թվականին Օսմանյան (Թուրքիա) Հանրապետության կողմից Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման համար։
Նրան թաղել են Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը։
Ըստ Ս. Շիրինյանի «Հայերը օտար քաղաքակրթություններ ստեղծող ժողովուրդ են» գրքի՝ 2014 թվականին Նահապետյանը ընդգրկվել է համաշխարհային պատմության 1000 հանրահայտ հայերի թվում։
Ցուցահանդեսային գործունեություն
Նկարչի ավանգարդ ստեղծագործությունների հրապարակային ցուցադրության առաջին փորձը տեղի է ունեցել 1974 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, Բելյաևոյում։ Այդ ցուցահանդեսը հետագայում կոչվել է «Բուլդոզերային  ցուցահանդես», այն բանից հետո, երբ Նիկիտա Խրուշչովը ցրել է Մանեժում 1962 թվականին կազմակերպված ցուցահանդեսը, դարձել է Մոսկվայի գեղարվեստական կյանքում ամենանշանավոր իրադարձությունը։
«Բուլդոզերային ցուցահանդեսից» մոտ 2 շաբաթ անց Իզմաիլովյան անտառային պուրակում անցկացվել է իշխանությունների կողմից արդեն թույլատրված բացօթյա վերնիսաժը, որտեղ ցուցադրվել են Բելյաևոյում նկարիչների կողմից փրկված կտավները, այդ թվում Նահապետյանի աշխատանքները ։
Այնուհետև տեղի ունեցան հետևյալ ցուցահանդեսները․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հացիկ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Ռուսաստանում սպանվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուսահայեր Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ դիզայներներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գծանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Էդոարդո Մանջարոտտի
Էդոարդո Մանջարոտտի (իտ.՝ Edoardo Mangiarotti., ),  իտալացի սուսերամարտիկ, օլիմպիական խաղերի և աշխարհի առաջնությունների բազմակի չեմպիոն ու մրցանակակիր։ Բարձրագույն կարգի այդ մրցումներում ընդհանուր առմամբ վաստակել է երեսունինը մեդալ. աշխարհի ոչ մի սուսերամարտիկի դեռևս չի հաջողվել գերազանցել այդ ցուցանիշը։
2003 թվականին Էդոարդո Մանջարոտտին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից արժանացել է պլատինե հատուկ պսակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալացի մարզիկներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Միլան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Մարզական լրագրողներ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Ալեքսանդր Շնապիկ
Ալեքսանդր Շնապիկ (լեհ.՝ Aleksander Sznapik, ), լեհ շախմատիստ։ Ունի շախմատի միջազգային վարպետի կոչում։
Կենսագրություն
Ծնվել է Վարշավա քաղաքում։ 1970-ական և 1980-ական թթ. ամենահեղինակավոր լեհ շախմատիստների շարքում էր։ 1970 թ. Շնապիկը մեկնարկեց լեհական առաջնության եզրափակիչ փուլում։ Մինչև 1992 թ. նա արդեն 20 անգամ մասնակցել էր այդ առաջնության եզրափակիչ փուլին ու հաղթել դրանցից չորսում։ Լեհաստանի չեմպիոն է, 20 անգամ եղել է լավագույն շախմատիստների առաջին եռյակում։ 9 անգամ մասնակցել է շախմատի ազգային օլիմպիադաներում։ Օլիմպիական հավաքականի անդամ էր, որը 1978-1982 թթ. կարողացավ տեղ գրավել լավագույն տասնյակում։ Առավել հաջող եղան նրա մրցելույթները 1982 թ. օլիմպիադայում, որն անցկացվում էր Շվեյցարիայի Լյուցերն քաղաքում (54,2% առաջին խաղատախտակի համեմատությամբ, 7-րդ տեղ ընդհանուր թիմային հաշվարկում), որտեղ նա կարողացավ հաղթել Վիկտոր Կորչնոյին։ Ընդհանուր առմամբ 1972-1992 թթ. անցկացված օլիմպիադաներում անցկացրել է 94 պարտիա. 33-35=26(48,9%)։
Շնապիկը մասնակցել է մեծ թվով միջազգային մրցաշարերի։ Միջազգային վարպետի կոչմանն արժանացել է 1977 թ., երբ կարողացավ 2 հաջող մրցելույթներ անցկացնել Ստոկհոլմ և Լյուբլին քաղաքներում։
1998 թ. Շնապիկն ավարտեց իր կարիերան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1951 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Լեհ շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Աննա Ախմատովայի հուշարձան (Մոսկվա)
Աննա Ախմատովայի հուշարձան (Памятник Анне Ахматовой), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս բանաստեղծուհի Աննա Ախմատովային։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2000 թվականի  նոյեմբերի 7-ին Բոլշայա Օրդինկա փողոցում ։
Որպես հուշարձանի հիմք ընտրվել է բանաստեղծուհու ընկեր իտալացի նկարիչ Ամեդեո Մոդիլիանիի նկարը ։
Պատմություն
Աննա Ախմատովայի հուշարձանը Մոսկվայում բացվել է 2000 թվականին` մայրաքաղաքում քանդակների «Օրդինկա՝ «Արծաթե դարաշրջան»» հնչեղ անվամբ զբոսայգու ստեղծման ծրագրի շրջանակներում։ Բացումը կայացել է նոյեմբերի 7-ին։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Սուրովցևը և ճարտարապետ Նատալյա Դմիտրիևնա Զեմլյանովսկայան ։
Մեծ բանաստեղծուհու կերպարը կերտվել է Աննա Ախմատովայի ընկերոջ` իտալացի նկարիչ և գրաֆիկ Ամեդեո Մոդիլիանիի նկարի հիման վրա։ Այս ուրվանկարում նա ներկայացրել է լայն բազկաթոռում կիսապառկած կնոջ ։
Աննա Ախմատովայի հուշարձանը տեղադրվել է Բոլշայա Օրդինկա փողոցի թիվ 17 շենքի բակում։  Այդ շենքում են բնակվել բանաստեղծուհու մտերիմ ընկերները՝ Արդովների ընտանիքը, և այդտեղ նա ապրել է, երբ 1934-1963 թվականներին ժամանել է Մոսկվա ։
Նկարագրություն
Քանդակը պատրաստած է բրոնզից և տեղադրված է անհամաչափորեն բարձր գրանիտե պատվանդանի վրա ։
Հուշարձանին մասին թիվ 17 շենքի պատին կա հուշատախտակ ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Յարեմովկա (այլ կիրառումներ)
Յարեմովկա, կարող է վերաբերել՝
Յարիշևկա (այլ կիրառումներ)
Յարիշևկա, կարող է վերաբերել՝
Լյուբեց (գյուղ, Կովրովսկի շրջան)
Լյուբեց (Любец), գյուղ Ռուսաստանի, Վլադիմիրի մարզի Կովրովսկի շրջանի կազմում։
Ռեզվովո
Ռեզվովո (Резвово, Резвов), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 18 մարդ։
Ասատուր Սարգսյան
Ասատուր Աղայի Սարգսյան, հայ ախտաբան-ֆիզիոլոգ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1955), պրոֆեսոր (1957)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։
Կենսագրություն
Ասատուր Սարգսյանը ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 18-ին (դեկտեմբերի 11-ին), Կոռնիձոր (այժմ՝ ՀՀ Սյունիքի մարզում) գյուղում։ 1931 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտг։ 1933-1943 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առժողկոմատի բուժվարչության պետ, 1943-1970 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ախտաբան, ֆիզոլոգիայի ամբիոնի վարիչ ։ 1956-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ախտաբան-ֆիզիոլոգների գիտական ընկերության նախագահը։
Աշխատանքները վերաբերում են որոշ մասնագիտական թունավորումների պատճառագիտության, ախտածնության և բուժման կլինիկական մահվան տևողության հարցում բարձունքային գործոնի նշանակության և այդ պայմաններում մա(սողական համակարգի, երիկամների, լյարդի և այլ օրգանների ֆունկցիոնալ վիճակի ու օրգանիզմի փոփոխական հակազդունակության (ռեակտիվություն) հարցերին ։
Ասատուր Սարգսյանը մահացել է 1970 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Երևանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոռնիձոր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ախտաբաններ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Աղդաղ (Վայք)
Աղդաղ, լեռնագագաթ Վայքում, Մալիշկա գյուղից հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 1903 մ։ Հիշատակել է Ե. Լալայանը («Վայոց ձոր», «Ազգագրական հանդես», 12-րդ գիրք, 1905, էջ 241) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Յարկոե (այլ կիրառումներ)
Յարկոե, կարող է վերաբերել՝
Արկղ-ուղեծիր
Արկղ-ուղեծիր, աստղադինամիկայի մեջ ուղեծրի որոշակի տեսակին, որը կարելի է տեսնել եռաչափ համակարգում, այսինքն՝ այնպիսի համակարգերում, որոնք սիմետրիա չունեն առանցքներից որևէ մեկի շուրջ։ Նրանք հակադրվում են օղակաձև ուղեծրերի հետ, որոնք դիտվում են գնդաձև սիմետրիկ կամ առանցքի սիմետրիկ համակարգերում։
Արկղ-ուղեծրում մարմինը համակարգով շարժվելիս տատանվում է երեք տարբեր առանցքների երկայնքով։ Այս շարժման արդյունքում նրա հետագիծը լրացնում է (մոտավորապես) արկղաձև տարածք։ Ի տարբերություն օղակաձև ուղեծրերի, արկղ-ուղեծրերով մարմինները կարող են կամայականորեն մոտենալ համակարգի կենտրոնին։ Որպես հատուկ դեպք, եթե տարբեր ուղղություններով տատանումների հաճախականությունները համաչափ են, ուղեծիրը կգտնվի մեկ կամ երկչափ հարթության վրա և կարող է խուսափել կենտրոնին մոտենալուց ։ Նման ուղեծրերը երբեմն կոչվում են «արկղեր»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղադինամիկա Կատեգորիա:Ուղեծրեր
Դանուբիո ՖԱ
«Դանուբիո ՖԱ» (Danubio Fútbol Club), Ուրուգվայական ֆուտբոլային ակումբ Մոնտևիդեո քաղաքում։ Չորսակի երկրի չեմպիոն, լավագույներից մեկն առաջին դիվիզիոնում, «Դանուբիոն» հայտնի է իր ֆուտբոլային ակադեմիայով։
Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 1 մարտի 1905 թվականին։ Անունը գալիս է Դանուբ գետի անունից։ 21-րդ դարի սկիզբը «Դանուբիո»-ի համար դարձավ լավագույն ժամանակաշրջանը։ 10 տարվա ընթացքում՝ 2004 թ.-ից 2014 թվականը, «Դանուբիո»-ն դարձավ Ուրուգվայի եռակի չեմպիոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի ֆուտբոլային ակումբներ
Մորելաբոր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Վալենտինա Ռախինա
Վալենտինա Իվանովնա Ռախինա (Валентина Ивановна Рахина, ), խորհրդային և ռուս նկարչուհի, գեղանկարիչ, մանկավարժ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն)։
Կենսագրություն
Վալենտինա Ռախինան ծնվել է 1932 թվականի հունիսի 9-ին Լենինգրադում։
1948-1953 թվականներին սովորել է Լենինգրադի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտին առընթեր Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցում։
1953 թվականին ընդունվել է ինստիտուտի առաջին կուրս, սովորել է Ալեքսանդր Զայցևի, Վասիլի Սոկոլովի, Լեոնիդ Խուդյակովի մոտ ։ Ինստիտուտն ավարտել է 1959 թվականին Բ. Իոգանսոնի արվեստանոցում՝ նկարչի կոչման շնորհմամբ։ Ավարտական աշխատանքը եղել է «Սպիտակ գիշերներ» նկարը ։
1960 թվականին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
1961-1968 թվականներին դասավանդել է գեղանկարչություն Լենինգրադի Վ. Մուխինայի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական բարձրագույն ուսումնարանում։ 1970-1980 թվականներին ստեղծագործական ուղևորություններ է կատարել դեպի Ալթայ, Ղրիմ, Կարելիա, Կոստրոմա, Պսկովի մարզ, այցելել է Ֆրանսիա, Իտալիա, Սիրիա, Լիբանան, Անգլիա, Հոլանդիա։
1959 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ Աշխատել է հիմնականում բնանկարի, նատյուրմորտի, ինտերիերի ժանրերում։ Իր ամուսնու՝ նկարիչ Գերման Եգոշինի հետ մասնակցել է 1972 թվականին Լենինգրադի 11 նկարիչների ցուցահանդեսին։ Ռախինայի աշխատանքների թվում են՝ «Եղրևանի։ Նատյուրմորտ» (1959), «Ծածկապատշգամբ», «Лебяжья канавка» (երկուսն էլ 1960), «Առավոտ», «Կլայպեդա» (երկուսն էլ 1961), «Գրիբոյեդովի ջրանցք», «Նատյուրմորտ։ Սրճաման» (երկուսն էլ 1964), «Սիրիա։ Մալյուլյա» (1968), «Պատուհանի մոտ», «Սափորներ կարմիր սեղանի վրա» (երկուսն էլ 1969), «Печоры» (1970), «Գյուղական նատյուրմորտ» (1971), «Պատշգամբ։ Մասրենու պտուղներ», «Կակտուսներ և կիտրոններ» , «Каллы» , «Քրիզանթեմներ» (բոլորը 1972), «Ձմեռային պատուհան» (1973), «Ինտերիեր», «Ծաղիկներ և ակվարիում» (երկուսն էլ 1975), «Պիոններ» (1976), «Ձմեռային ջրանցք», «Պիոններ և կանաչ բազմոց» (երկուսն էլ 1978), «Յա. Կրեստովսկու արվեստանոցի ինտերիերը» (1979), «Վլադիմիրյան հրապարակ։ Եղրևանի», «Աշուն։ Քրիզանթեմներ», «Кикины палаты. Цикламены» (բոլորը 1980), «Ղրիմում» (1982), «Ինտերիեր արվեստանոցում», «Փշեր կարմիր ֆոնի վրա» (երկուսն էլ 1988) և այլն։ Վալենտինա Ռախինայի անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1985 թվականին Լենինգրադի նկարիչների միության սրահներում։
Վալենտինա Իվանովնա Ռախինայի ստեղծագործությունները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Բելգիայում, Շվեյցարիայում, Ֆրանսիայում և այլ երկրներում։
Վալենտինա Ռախինան եղել է Լենինգրադի «տասնմեկ» նկարիչների խմբի անդամ։ «Ձախ ՆՄԼԿ» ամենապայծառ ներկայացուցիչների խումբը միավորվել է երկու ցուցահանդեսների մասնակցելու համար, որոնք անցկացվել են 1972 և 1976 թվականներին։ Ցուցահանդեսներն անցկացվել են Ռուսաստանի նկարիչների միության ցուցասրահում Օխտում ։ Խմբում ընդգրկված էին Գերման Եգոշինը, Զավեն Արշակունին, Վալերի Վատենինը, Վիտալի Տյուլենևը, Յարոսլավ Կրեստովսկին, Բորիս Շամանովը, Վալենտինա Ռախինան, Եվգենիա Անտիպովան, Լեոնիդ Տկաչենկոն, քանդակագործ Կոնստանտին Սիմունը, նկարիչներին աջակցել է արվեստագետ Լև Մուչալովը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ
(5320) Լիզբեթ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,14336 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6651 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6217 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2035,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176853 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,63° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պոլ Ենսենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կառլ Աուգյուստեսենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հանս Ֆոգ Օլսենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սարգիս Աբովյան (գյուղատնտես)
Սարգիս Եսայու Աբովյան, հայ գյուղատնտեսական կաթի մշակման տեխնոլոգիայի և կաթնամթերքների արտադրության մասնագետ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 2-ին, Ջալալօղլիում (այժմ՝ Ստեփանավան)։
1883 թվականին ավարտել է տեղի ծխական դպրոցը ։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ Մեկ տարի սովորել է Գևորգյան ճեմարանում։ 1892 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի հողաչափների դպրոցը, 1895 թվականին Լայպցիգի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, իսկ ավելի ուշ՝ Հալլեի համալսարան] ընդհանուր ագրոքիմիայի ֆակուլտետի լրիվ դասընթացները և մասնագիտացել կաթի տեխնոլոգիայի գծով։ Լինելով եվրոպական տարբեր երկրներում (Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Հոլանդիա, Նորվեգիա) ծանոթացել է անասնապահական, անասնաբուժական գործին։
1906-1921 թվականներին Թիֆլիսում պաշտոնավարել է որպես ուսուցիչ, Գայանյան օրիորդաց դպրոցի տեսուչ։ 1921-1923 թվականներին աշխատել է Երևանում որպես Հայաստանի հողժողկոմի տեղակալ։ 1923-1930 թվականներին եղել է Երևանի համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետի դասախոս, ամբիոնի վարիչ, դեկան։ Համալսարանի վերակառուցումից հետո Աբովյանը դառնում է նորաստեղծ գյուղատնտեսական ինստիտուտի առաջին տնօրենը (1930—1937)։ Աբովյանի գիտական աշխատությունները նվիրված են կաթի վերամշակման հարցերին։ Մահացել է հունիսի 21-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Հայն Ուելենս
Հենրիկ Յոան Յուստ (Հայն Յ․Յ․) Ուելենս (1935–2020) հոլանդացի սրտաբան էր, ով հայտնի է որպես կլինիկական սրտի էլեկտրաֆիզիոլոգիայի հիմնադիր հայրերից մեկը։ Սրտի կլինիկական էլեկտրաֆիզիոլոգիան հնարավորություն է տալիս սրտի առիթմիա ունեցող հիվանդներին ենթարկվել կատետերային քարտեզագրման և խթանման ուսումնասիրությունների։ Ուելենսը եվրոպացի սրտաբանների շրջանում հայտնի էր որպես «Մաստրիխտի հսկա» և երկար տարիներ կապված էր Նիդեռլանդների Մաստրիխտ քաղաքում գտնվող Լիմբուրգի համալսարանի բժշկական դպրոցի հետ։ Նրա ղեկավարած սրտաբանության բաժանմունքում շատ ապագա կլինիկական սրտի էլեկտրաֆիզիոլոգներ վերապատրաստվել են 1976 թվականից մինչև 2002 թվականին նրա թոշակի անցնելը։
Մանկություն և կրթություն
Ուելենսը ծնվել է 1935 թվականի նոյեմբերի 13-ին Նիդեռլանդների Հաագայ ա քաղաքում։ Բժշկություն է սովորել Լեյդենի համալսարանում։ Երկու տարի ներքին բժշկություն ուսանելուց հետո նա երեք տարի սրտաբանություն է անցել Ամստերդամի համալսարանի Վիլհելմինա Գաստյուիս հիվանդանոցում՝ պրոֆեսոր Դիրկ Դյուրերի ղեկավարությամբ։
Բժշկագիտության մեջ ներդրումները
1960-ականների վերջին Ամստերդամի համալսարանական հիվանդանոցում Ուելենսը հետազոտում էր սրտի առիթմիա ունեցող հիվանդներին՝ տեղադրելով ներսրտային կաթետերներ, որոնք թույլ էին տալիս արձանագրել սրտի էլեկտրական ակտիվացումը դրա տարբեր հատվածներում։ Այս կաթետերը միացնելով ռիթմավար սարքին, նա ցույց տվեց, որ հնարավոր է հարուցել և դադարեցնել սրտի առիթմիաները, տեղայնացնել առիթմիայի ծագման վայրը, բացահայտել առիթմիայի մեխանիզմը։ Օգտագործելով այս մոտեցումը, որը կոչվում է ծրագրավորված էլեկտրական խթանում, Ուելենսը ոչ միայն բացահայտեց առիթմիայի մեխանիզմները և տեղայնացումը Վոլֆ-Պարկինսոն-Ուայթի համախտանիշի դեպքում, այլ նաև վերփորոքային տախիկարդիայի այլ տեսակներ։
1970-ականների սկզբին նա ցույց տվեց, որ սրտի ծրագրավորված էլեկտրական խթանումը կարող է օգտագործվել նաև փորոքային տախիկարդիա ն ուսումնասիրելու համար։ 1971 թվականին նա հրատարակեց տախիկարդիայով հիվանդների սրտի ծրագրավորված խթանման մասին առաջին գիրքը։ 1973 թվականին Վելենսը նշանակվել է Ամստերդամի համալսարանի սրտաբանության պրոֆեսոր։ Այդ ժամանակ նրա նորարարական մոտեցումը թույլ տվեց ուսումնասիրել տախիկարդիայի մեխանիզմի վրա դեղերի ազդեցությունը, մշակել նոր թերապևտիկ ռազմավարություններ, ինչպիսիք են հատուկ նախագծված սրտի ռիթմավարների միջոցով տախիկարդիայի դադարեցումը, տախիկարդիայի սուբստրատի վիրահատական հեռացումը կամ մեկուսացումը և, ի վերջո, բուժումը սրտի ռիթմի կաթետերային աբլացիայի միջոցով։