cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ատամնաբուժություն
Ատամների բուժումն անցկացվում է ատամնաբույժների թիմի շնորհիվ, որի հիմնական կազմի մեջ են մտնում ատամնաբույժը և անձնակազմը (ասիստենտը, հիգիենիստը, ատամնատեխնիկները, ինչպես նաև թերապևտները)։ Բժիշկների մեծ մասը կամ մասնավոր գործունեություն են ծավալում (առաջնային բուժօգնություն), կամ աշխատում են ատամնաբուժարաններում կամ այլ հաստատություններում (կալանավայրերում, զինված ուժերում և այլն)։
Ատամնաբուժության պատմությունը արդեն մարդկության և քաղաքակրթության պատմության վաղեմություն ունի, իսկ նրա ամենավաղ վկայությունները տրվել են մ․թ․ա 7000 թվականից։ Հին Հարապպայի քաղաքակրթության ժամանակաշրջանի մնացորդները վկայում են այն մասին, որ ատամների հյուսվածքները սկսել են մշակել դեռ 9000 տարի առաջ ։ Կարծիք կա, որ այդ ատամնային վիրաբուժությունը եղել է բժշկական առաջին մասնագիտացումը ։ Ապացուցողական ատամնաբուժության ժամանակակից շարժումը կոչված է բարձրորակ գիտական ապացույցների կիրառմանը որոշումներ կայացնելիս։
Ատամների բուժում
Ատամնաբուժությունը սովորաբար ընդգրկում է գործողություններ, որոնք իրականացվում են բերանի խոռոչում ։ Ըստ ԱՀԿ-ի տվյալների բերանի խոռոչի հիվանդությունները, իրենց աշխարհով մեկ բարձր տարածվածության պատճառով, կազմում են հանրային առողջության խնդիրների մեծ մասը, ընդ որում կյանքի անբարենպաստ պայմաններ ունեցողների շրջանում այն հանդիպում է ավելի հաճախ, քան այլ սոցիալ-տնտեսական խմբերում ։
Ատամների բուժման մեծամասնությունն ուղղված է բերանի խոռոչի 2 ամենակարևոր հիվանդությունների կանխարգելմանն ու բուժմանը, դրանք են ատամի կարիեսը (ոսկրափուտ) և պերիոդոնտալ հիվանդությունները (լնդի հիվանդություններ և թարախահոսություն)։ Ընդհանուր բուժումը ներառում է ատամի հղկումը, վիրաբուժական հեռացումը և սկելինգը, արմատախողովակի էնդոդոնտիկ բուժումը և կոսմետիկ ատամնաբուժությունը ։
ԱՄՆ-ում բոլոր ատամնաբույժները առնվազն 3 տարի սովորում են բակալավրում, և գրեթե բոլորն ստանում են բակալավրի աստիճան։ Այս ուսմանը հետևում են ատամնաբուժական դպրոցի 4 տարիները՝ ատամնաբույժ-վիրաբույժի (DDS) կամ ատամնաբույժի (DMD) որակավորում ստանալու համար։ Ատամնաբուժական մասնագիտացումներն են՝ Ատամնային հանրային առողջություն, Էնդոդոնտիա, Ստոմատոլոգիական ռադիոլոգիա, Դիմածնոտային Վիրաբուժություն, Բերանային ախտաբանություն և բժշկություն, Օրթոդոնտիա, Մանկական ստոմատոլոգիա, Պարոդոնտոլոգիա և Օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիա ։
Իրենց ընդհանուր պատրաստվածությունից կախված՝ վերջիններս կարող են իրականացնել ստոմատոլոգիական միջամտությունների մեծ մասը, դրանցից են՝ ռեստավրացիաներ (լցավորում, պսակներ, կամուրջներ), օրթոպեդիկ բուժում (պրոթեզավորում), էնդոդոնտիկ  բուժում (արմատախողովակ), պերիոդոնտալ (լնդերի) բուժում և ատամների հեռացում, ինչպես նաև զննումների անցկացում, ռադիոլոգիա (ռենտգեն) և ախտորոշում։ Ատամնաբույժերը կարող են նաև դեղեր դուրս գրել, այդ թվում՝ հակաբիոտիկներ, սեդատիվ դեղեր և պացիենտի վարման համար անհրաժեշտ այլ դեղեր։
Ատամնաբույժները նաև խրախուսում են բերանի խոռոչի հիվանդությունների կանխարգելումը հիգիենայի պահպանման և ռեգուլյար, տարեկան 2 կամ ավել անգամ, մասնագիտական գնահատման և ատամնաքարերի մաքրման ճանապարհներով։ Բերանի խոռոչի վարակները և բորբոքումները կարող են ազդել ամբողջ օրգանիզմի առողջության և բերանի խոռոչի վիճակի վրա, կարող են հանդիսանալ համակարգային հիվանդությունների, օրինակ՝ օստեոպորոզի, շաքարային դիաբետի, ցելիակիայի և քաղցկեղի ինդիկատոր  ։ Շատ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել նաև, որ լնդերի հիվանդությունները կապված են դիաբետի, սիրտ-անոթային հիվանդությունների և վաղաժամ ծննդյան ռիսկի հետ։ Այն հայեցակարգը, որ բերանի խոռոչի առողջական վիճակը կարող է համակարգային ազդեցություն ունենալ և բերել համակարգային հիվանդության զարգացմանը, կոչվում է "բերանի խոռոչի համակարգային առողջություն"։
Կրթություն և լիցենզավորում
Դոկտոր Ջոն Մ․ Հարրիսը Օհայո նահանգի Բեյնբրիջ գյուղում հիմնել է աշխարհում առաջին ատամնաբուժական դպրոցը և օգնեց սահմանել ստոմատոլոգիան որպես բժշկի մասնագիտություն։ Այն բացվել է 1828 թվականի փետրվարի 21, և այսօր այն կոչվում է ատամնաբուժական թանգարան ։ Ատամնաբուժական Վիրաբուժական Բալթիմոր Քոլեջը, որն առաջին բժշկական քոլեջն էր, բացվել ԱՄՆ-ի Մերիլենդ նահանգի Բալթիմոր քաղաքում 1840 թվականին։ ԱՄՆ-ի թվով երկրորդ քոլեջը եղել է Ստոմատոլոգիական վիրաբուժության Օհայո քոլեջը՝ հիմնված 1845 թվականին Օհայո նահանգի Ցինցինատի քաղաքում ։ Հաջորդիվ՝ 1852 թվականին, բացվեց Ստոմատոլոգիական վիրաբուժության Ֆիլադելֆիա քոլեջը ։ 1907 թվականին Թեմփլի համալսարանը ընդունեց դպրոց հիմնելու առաջարկը։
Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ տարբեր երկրների, կամ նույնիսկ մեկ քաղաքի տարբեր բժշկական դպրոցների շրջանավարտները , կարող են տարբեր կլինիկական որոշումներ կայացնել միևնույն կլինիկական դեպքի պարագայում։ Օրինակ, Իսրայելի ատամնաբուժական դպրոցների շրջանավարտները խորհուրդ են տալիս անախտանիշ ռետենցված 3-րդ մոլյարի (իմաստության ատամի) հեռացումը ավելի հաճախ, քան Լատինական Ամերիկայի կամ Արևելյան Եվրոպայի ատամնաբուժական դպրոցները ։
Միացյալ Թագավորության 1878 թվականին ընդունված Բրիտանացի Ատամնաբույժների մասին օրենքը և 1879 թվականի Ատամնաբույժների ռեգիստրը սահմանափակեցին որակավորված և գրանցված պրակտիկ բժիշկների համար կիրառվող «ատամնաբույժ» և «վիրաբույժ-ստոմատոլոգ» կոչումները ։ Սակայն մյուսները կարող էին օրինականորեն կոչել իրենց "ատամնաբուժական փորձագետներ" կամ "ատամնաբուժական խորհրդատուներ" ։ Միացյալ Թագավորության ատամնաբույժների գործունեությունը դարձավ ամբողջութամբ կարգավորվող 1921 թվականին Ատամնաբույժների մասին ընդունված օրենքով, որը պահանջում էր, որպեսզզի յուրաքանչյուր պրակտիկ ատամնաբույժ անցնի գրանցում ։ Ատամնաբույժների Բրիտանական Ասոցիացիան, որը ձևավորվել է 1880 թվականին ասոցիացիայի նախագահ Սիր Ջոն Թոմսի շնորհիվ, մեծ դեր խաղաց ապօրինի գործունեություն իրականացնող ատամնաբույժների հետապնդման գործում ։ Միացյալ Թագավորության ատամնաբույժների գործունեությունը ներկայումս կարգավորվում է Ընդհանուր Ստոմատոլոգիական խորհրդի կողմից։
Կորեայում, Թայվանում, Ճապոնիայում, Ֆինլանդիայում, Շվեդիայում, Բրազիլիայում, Չիլիում, Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում ստոմատոլոգը առողջապահական ոլորտի մասնագետ է, որը կարող է զբաղվել պրակտիկ ատամնաբուժությամբ ուսումն ավարտելուց հետո, որպես որակավորված վիրաբույժ-ստոմատոլոգ (DDS) կամ ատամնաբույժ (DMD): Սա հավասարազոր է Ատամնային վիրաբուժության բակալավրիատի աստիճանին (BDS, BDent, BChD, BDSc), որը շնորհվում է Միացյալ Թագավորությունում կամ Բրիտանական համագործակցության անդամ երկրներում։ Արևմտյան երկրների մեծ մասում որակավորված ատամնաբույժ դառնալու համար սովորաբար անհրաժեշտ է լինում անցնել հետբուհական ուսում առնվազն 4 տարի ժամկետով ; Եվրոպական Միության սահմաններում կրթությունը պետք է լինի առնվազն 5 տարի ժամկետով։ Ատամնաբույժները, սովորաբար, մինչև պրակտիկ բժշկի աշխատանքին անցնելը ստանում են բարձրագույն կրթություն 5-ից 8 տարի տևողությամբ։ Չնայած ոչ պարտադիր լինելուն, շատ ստոմատոլոգներ նախընտրում են ստոմատոլոգի աստիճան ստանալուց հետո անցնել ինտերնատուրա կամ օրդինատուրա՝ շեշտը դնելով ստոմատոլոգիական ոլորտի կոնկրետ ասպեկտների վրա։
Մասնագիտացումներ
Որոշ ստոմատոլոգներ, սկզբնական աստիճանը ստանալուց հետո, մասնագիտացման նպատակով անցնում են լրացուցիչ ուսուցում։ Ատամնաբույժների ռեգիստրի կողմից ճանաչվող առարկաները տարբեր են՝ կախված տեղագրությունից։ Նման առարկաներից են՝
Պատմություն
Ատամի ախտահարումները ավելի քիչ են հանդիպում նախագյուղատնտեսական հասարակություններում, սակայն գյուղատնտեսության ի հայտ գալը 10,000 տարի առաջ կորելացվում էր ատամների ախտահարումների (խոռոչների առաջացման) աճի հետ ։ Իտալիայում սիլիցիումային նյութերով մասնակի մաքրվող ատամը, որը ինֆեկցված էր, արդեն 13,820–ից 14,160 տարեկան է և համարվում է ամենահին հայտնի ստոմատոլոգիական նմուշը, չնայած 2017 թվականի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ 130 000 տարի առաջ Նեանդերթալյան մարդիկ արդեն կիրառել են ստոմատոլոգիական ռուդիմենտար գործիքներ ։ Հարապպայի Քաղաքակրթությունը ներկայացրել է ապացույներ, որ ստոմատոլոգիան եղել է դեռ մ․թ․ա․ 7000 թվականին ։ Մեհրգայի այդ քաղաքականությունը վկայում է, որ ստոմատոլոգիայի այդ ձևը ներառում է ատամների հետ կապված հիվանդությունների բուժումը աղեղային շաղափով, հնարավոր է, հլունագործության վարպետների կողմից ։ Ստոմատոլոգիայի այդ հին ձևի վերակառուցումը ցույց տվեց, որ կիրառվող մեթոդները եղել են հուսալի և արդյունավետ ։ Ամենահին ատամնային լիցքերը, որոնք պատրաստված էին մեղրամոմից, բացահայտվել են Սլովենիայում 6500 տարի առաջ ։ Ստոմատոլոգիան գործածության մեջ է մտել նախապատմական Մալթայում մ․թ․ա․ 2500 թվականին, որի մասին վկայում է գանգը, որի ատամի արմատի շրջանից հեռացվել է թարախակույտ ։
Հին Շումերյան տեքստերը ներկայացնում են «ատամի որդերին» որպես ատամի կարիեսի պատճառ ։ Այդ հավատքի ապացույցները նույնպես հայտնաբերվել են Հին Հնդկաստանում, Եգիպտոսում, Ճապոնիայում և Չինաստանում։ Որդերի մասին լեգենդը նաև հայտնաբերվել է Հոմերոսի գրություններում և դեռ մ․թ․ա․ 14-րդ դարում վիրաբույժ Գայ դը Շոլլակը շարունակում էր խթանում էր այն հավատքը, որ որդերը համարվում են ատամների ախտահարման պատճառ ։
Ատամնացավի բուժման տարբերակները, վարակները և ատամների կորուստը լայն տարածում են գտել Հին Եգիպտական պապիրուսներում՝ Էբերսի, Կահունի, Բրուգշի և Հերստի ։ Էդվին Սմիթի պապիրուսի մեջ, գրված մ․թ․ա․ 17–րդ դարում, բայց որը կարող է արտացոլել դեռ մ․թ․ա․ 3000 տարի առաջվա ձեռագրերը, քննարկվում է ծնոտների կոտրվածքների և հոդախախտերի բուժումը ։ Մ․թ․ա․ 18–րդ դարում Համմուրաբիի թագավորի օրենքներում երկու անգամ նշվում էր ատամների հեռացման մասին, քանի որ այն պատժելի էր ։ Որոշ հին եգիպտացիների և հունա–հռոմեացիների մարմինների մնացորդների ուսումնասիրությունը, բացահայտեց ատամների պրոթեզավորման վաղ փորձեր ։ Սակայն, հնարավոր է, որ պրոթեզները պատրաստված են եղել մահվանից հետո էսթետիկ նկատառումներով ։
Հին հունացի գիտնականներ Հիպոկրատը և Արիստոտելը գրել են ստոմատոլոգայի մասին, այդ թվում՝ ատամների ծկթման, կարիեսի բուժման և լնդերի հիվանդությունների մասին, աքցաններով ատամների հեռացման ու փխրուն ատամների կայունացման և ծնոտների կոտրվածքների դեպքում կիրառվող լարերի մասին։ Եգիպտոսում առաջին անգամ «ատամնաբույժ» (ատամներից ամենամեծը) անվանել են Հեսի Ռա–ին։ Եգիպտացիները ոսկյա լարով իրար էին ամրացնում փոխարինվող ատամները։ Հռոմեացի բժշկական գրող Կոռնելիուս Կելսուսը շատ է գրել բերանի խոռոչի հիվանդությունների, ինչպես նաև ատամների բուժումների մասին, դրանցից են թմրանյութ պարունակող յուղերը և տտպող նյութերը ։ Ամենավաղ ատամնային ամալգամաները առաջին անգամ փաստագրվել են Թան դինաստիայի բժշկական տեքստերում, որոնք գրվել են չինացի բժիշկ Սու Կունգի կողմից 659 թվականին և հայտնվել Գերմանիայում 1528 թվականին  ։
Իսլամական Ոսկե դարաշրջանում ստոմատոլոգիան քննարկվում էր որոշ հայտնի բժշկական գրքերում, օրինակ՝ Ավիցեննայի «Կանոնը բժշկության մեջ» գիրքը և Ալ–Զահրավիի «Ալ–Թասրիֆ» –ը,  ով միջնադարյան մեծագույն վիրաբույժ էր ,Ավիցեննան ասել է, որ ծնոտի կոտրվածքը մեղմացվում է, կախված ատամների օկլյուզիոն փոխհարաբերություններից; այս սկզբունքը շարունակում է գործել նաև ժամանակակից աշխարհում։ Մինչդեռ Ալ–Զահրավին ստեղծել է մի շարք վիրաբուժական գործիքներ,որոնք նման են ժամանակակից գործիքներին։
Ըստ պատմական տվյալների, ատամի հեռացումները օգտագործվել են տարբեր հիվանդությունների բուժման համար։ Միջնադարում և ամբողջ 19–րդ դարի ընթացքում ստոմատոլոգիան ինքնուրույն մասնագիտություն չէր համարվում, և հաճախ ատամնաբուժական միջամտությունները անցկացվում էին վարսավիրների և ընդհանուր բժիշկների կողմից։ Վարսավիրները հաճախ սահմանափակում էին իրենց գործունեությունը ատամների հեռացումով, ինչը վերացնում էր ցավը և համակցված քրոնիկական վարակը։ Ատամի հեռացման համար կիրառվող գործիքները ունեն մի քանի հարյուրամյակի պատմություն։ 14–րդ դարում Գայ դը Շոլիակը, ամենայն հավանականությամբ, հայտնաբերել է ատամնաբուժական պելիկանը (նման է հավալուսնի կտուցին), որը մինչև 18–րդ դարի վերջը կիրառվում էր ատամների հեռացման համար։ Պելիկանը փոխարինվեց ատամնաբուժական բանալիով, որն էլ իր հերթին 19–րդ դարում փոխարինվեց ատամնաբուժական աքցաններով ։
Բացառապես ատամնաբուժության վրա կենտրոնացած առաջին գիրքը եղել է «Artzney Buchlein»-ը՝ գրված 1530 թվականին, իսկ առաջին անգլերեն գրված ատամնաբուժական դասագիրքը Չարլզ Ալենի կողմից 1685 թվականին գրված «Operator for the Teeth»-ն է ։ Միացյալ Թագավորությունում մինչև 1859 թվականը ստոմատոլոգիական բուժում իրականացնողների համար գոյություն չի ունեցել պաշտոնական որակավորում, և միայն 1921 թվականին ստոմատոլոգիան դարձավ սահմանափակ, հասանելի միայն նրանց համար, ովքեր ունեին մասնագիտական որակավորում։ Առողջապահության Ազգային ծառայության թագավորական հանձնաժողովը 1979 թվականին հայտնեց, որ այդ ժամանակաշրջանում Մեծ Բրիտանիայում 10.000 մարդու հաշվարկով գրանցված ստոմատոլոգների թիվը 2 անգամ գերազանցում էր 1921 թվականի տվյալներին ։
Ժամանակակից ատամնաբուժություն
Ժամանակակից ատամնաբուժության մասին գիտությունը զարգացել է 1650 և 1800 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Անգլիացի բժիշկ Թոմաս Բրաունը իր «Նամակ ընկերոջը» վերնագրով նամակում (1656-1690) արել է վաղ ատամնաբուժական դիտարկում՝ բնութագրական հումորային մոտեցումով՝
Ֆրանսիացի վիրաբույժ Պիեր Ֆաուխարդը դարձավ հայտնի որպես «ժամանակակից ստոմատոլոգիայի հայր»։ Չնայած 17-րդ դարի վերջում և 18-րդ դարի սկզբում նույնիսկ հասարակ վիրաբուժական գործիքների սահմանափակ լինելուն, Ֆաուխարդը եղել է բարձրակարգ վիրաբույժ, ով ատամնաբուժական գործիքների հիանալի իմպրովիզացիաներ է արել, շատ հաճախ մշակելով ժամագործների, ոսկերիչների և, նույնիսկ, վարսավիրների գործիքները, որոնք նրա կարծիքով կարող էին կիռաություն գտնել ստոմատոլոգիայի ոլորտում։ Նա նորամուծություն արեց, օգտագործելով ատամնալիցքերը որպես կարիոզ խոռոչների բուժման մեթոդ։ Նա պնդում էր, որ շաքարի ածանցյալները, օրինակ՝ գինեթթուն, պատասխանատու էին ատամների կարիեսի զարգացման համար, և նա նաև ենթադրում էր, որ լնդերի և ատամների շրջանի ուռուցքները կարող են հայտնվել ատամների կարիեսի ավելի ուշ փուլերում  ։
Ֆաուխարդը՝ ատամնային պրոթեզների հիմնադիրը, բացահայտել է կորցրած ատամների վերականգնման բազմաթիվ մեթոդներ։ Նա ենթադրել է, որ այդ փոխարինիչները կարող են պատրաստված լինել փղոսկրից կամ ոսկրերից։ Նա նաև ներմուծել է բրեկետների հասկացությունը, չնայած որ վերջիններս սկզբնական շրջանում պատրատված էին ոսկուց, նա բացահայտեց, որ ատամների դիրքը հնարավոր է շտկել, քանի որ վերջիններս կհետևեն լարերի դիրքին։ Մոմապատ վուշից կամ մետաքսից պատրաստված թելերը սովորաբար օգտագործվում էին բրեկետների ամրացման համար։ Ստոմատոլոգիական գիտության ոլորտում նրա գլխավոր ներդրումը հիմնականում կազմված է նրա 1728 թվականին լույս տեսած «Le chirurgien dentiste» կամ «Վիրաբույժ-ստոմատոլոգ» հրապարակումից։ Ֆրանսերեն տեքստը ներառում է հետևյալ թեմաները․ «բերանի խոռոչի անատոմիա և ֆիզիոլոգիա, ատամնային կոնստրուկցիաներ, տարբեր վիրահատական և ռեստավրացիոն մեթոդներ, ինչպես նաև ստոմատոլոգիայի առանձնացում ընդհանուր վիրաբուժությունից» ։
Ֆաուխարդից հետո ատամնաբուժության մասին ուսմունքը արագորեն տարածվեց։ Ջոն Հանտերի կողմից հրատարակվեցին 2 կարևոր գրքեր՝ Natural History of Human Teeth (1771) և Practical Treatise on the Diseases of the Teeth (1778)։ 1763 թվականին նա համագործակցություն սկսեց Լոնդոնաբնակ ատամնաբույժ Ջեյմս Սպենսի հետ։ Նա սկսեց տեսաբանել մի անհատից մյուսին ատամների փոխպատվաստման հնարավորությունների մասին։ Նա գիտակցում էր, որ հաջող փոխպատվաստում իրականացնելու շանսերը (ամեն դեպքում առաջին անգամվա համար) կբարձրանան, եթե դոնորական ատամը լինի ինչքան հնարավոր է թարմ և ռեցիպիենտի ատամների չափսերին համապատասխան։ Այս սկզբունքները մինչև այժմ էլ կիրառվում են ներքին օրգանների փոխպատվաստման ժամանակ։ Հանթերը անցկացրեց մի շարք ռահվիրայական (պիոներական) գործողություններ, որոնց ընթացքում նա փորձարկում էր ատամների փոխպատվաստումներ։ Չնայած դոնորական ատամները ոչ մի անգամ պատշաճ ձևով չէին կապվում ռեցիպիենտի լնդերի հետ, Հանտերի պացիենտներից մեկը հայտնեց, որ նա ունի 3 փոխպատվաստված ատամներ, որոնք շարունակել են ծառայել իրեն 6 տարի, ինչը այդ ժամանակների համար նշանակալի ձեռքբերում էր ։ Հիմնական հաջողությունների հասան 19-րդ դարում և շուտով ստոմատոլոգիան զբաղմունքից վերածվեց մասնագիտության։ Մասնագիտությունը անցավ կառավարության հսկողության տակ 19-րդ դարի վերջերին։ Միացյալ Թագավորությունում Ատամնաբույժների մասին օրենքն ընդունվեց 1879 թվականին, իսկ 1879 թվականին հիմնվեց Ստոմատոլոգների Բրիտանական Ասոցիացիան։ Նույն տարում Ֆրենսիս Բրոդի Իմլախը դարձավ առաջին ատամնաբույժը, ով ընտրվեց Վիրաբույժների Թագավորական քոլեջի (Էդինբուրգ) նախագահ, առաջին անգամ հասցնելով ստոմատոլոգիան կլինիկական վիրաբուժության մակարդակին ։
Ժամանակակից ատամնաբուժության ռիսկերը
Մասնագիտական երկարատև աղմուկի ազդեցությունը կարող է հանգեցնել լսողության մշտական կորստի, որը կոչվում է աղմուկով հարուցված լսողության կորուստ (NIHL) կամ աղմուկ ականջներում։ Աղմուկի ազդեցությունը կարող է բերել լսողական օրգանի չափից ավել ծանրաբեռնվածությանը, որը վնասում է ներքին ականջի նուրբ կառույցները ։ Ըստ Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինների (OSHA), աղմուկով հարուցված լսողության կորուստը կարող է ի հայտ գալ, երբ անհատը ենթարկվում է ձայնի 90 Դբ-ից բարձր աստիճանի ազդեցությանը։ Ըստ սահմանված կանոնակարգի, աղմուկի թույլատրելի աստիճանը 90 Դբ է ։ Աշխատանքի անվտանգության և առողջության ազգային ինստիտուտի (NIOSH) համար առավելագույն թույլատրելի սահմանը 85 Դբ է։ 85 Դբ- ից ցածր ազդեցությունները չեն համարվում վտանգավոր։ Ժամանակային սահմանափակումները սահմանվում են հաշվի առնելով, թե որքան երկար մարդը կարող է գտնվել 85 Դբ-ից բարձր ինտենսիվությամբ ձայնային ալիքների միջավայրում մինչև լսողության կորստի ի հայտ գալը։ Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինները 85 Դբ-ի համար սահմանել են 8 ժամը։ Դբ-ի աստիճանի բարձրացման հետ մեկտեղ ազդեցության տևողությունը համապատասխաբանարնվազում է։
Ստոմատոլոգիայում օգտագործվում են բազմաթիվ մաքրող միջոցներ, պյեզոէլեկտրիկ և ուլտրաձայնային սկեյլերներ ։ Չնայած գործիքների մեծ մասի ձայնային ալիքների ինտենսիվությունը 75 Դբ չեն գերազանցում, երկարատև՝ մի քանի տարի տևողությամբ ազդեցությունը կարող է բերել լսողության կորստի և ականջներում աղմուկի առկայության գանգատների ։ Ստոմատոլոգների քիչ մասն է զգուշացնում անհատական պաշտպանության իրեր կրելու մասին , որոնք կարող են կոմպենսացնել լսողության կորուստը կամ ականջներում աղմուկ առաջացնող յուրաքանչյուր պոտենցիալ վտանգը։
Ապացուցողական ստոմատոլոգիա
Ժամանակակից ատամնաբուժության մեջ կա մի տենդենց, որն է որոշում կայացնելիս շեշտը դնել բարձրորակ գիտական ապացույցների վրա։ Ապացուցողական ստոմատոլոգիայում (ԱՍ) որոշումներ կայացնելիս օգտագործվում են ընթացիկ գիտական ապացույցները։ Դա բերանի խոռոչի առողջությանը հետևելու մի մոտեցում է, որը պահանջում է բերանի խոռոչի և պացիենտի առողջության հետ կապ ունեցող համապատասխան գիտական տվյալների ուսումնասիրություն և կիրառություն։ Ատամնաբույժի մասնագիտական ունակությունների և փորձի հետ մեկտեղ՝ ԱՍ-ն հնարավորություն է տալիս բժիշկներին տեղեկացված լինել նորագույն պրոցեդուրաներից, իսկ պացիենտներին՝ ստանալ առավել բարձրորակ բուժում։ Բժշկական կրթության նոր տիպարը մշավել է ընթացիկ հետազոտությունները կրթության և պրակտիկայի մեջ ներդնելու համար, որպեսզի պրակտիկ բժիշկները կարողանան լավագույն ձևով օգնություն ցուցաբերել իրենց պացիենտներին ։ Այն առաջին անգամ ներկայացվել է 1990 թվականներին Գորդոն Գույատտի և Կանադայի Օնտարիո նահանգի Մքմասթեր համալսարանի Ապացուցողական բժշկության աշխատանքային խմբի կողմից։ Դա ապացուցողական բժշկության և այլ գիտականորեն հիմնավորված մեթոդների ավելի լայն շարժման մասնիկ է։
Էթիկական և բժշկա-իրավական հարցեր
Ստոմատոլոգիան յուրահատուկ է նրանով, որ ուսանող-ատամնաբույժներից պահանջում է օժտված լինել իրավասության վրա հիմնված կլինիկական ունակություններով, որոնք կարող են ձեռք բերվել միայն մասնագիտացված լաբորատոր ուսուցման և ուղղակիորեն պացիենտների խնամքի շնորհիվ։ Այս անհրաժեշտությունները, հետազոտությունների վրա հիմնված կրթության հետ մեկտեղ, արտահայտում են գիտական և մասնագիտական հիմք ունենալու կարիքը ։ Ատամնաբուժական դպրոցների հավատարմագրումը մեծ դեր է խաղում ստոմատոլոգիական կրթության մակարդակի բարձրացման մեջ ։
Գոյություն ունեն վիճելի հոդվածներ, որոնք ապացուցողական չեն և ապավինում են հրատարակված և ուշադրության արժանացած կարծիքներին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ատամնաբուժություն Կատեգորիա:Առողջապահական գիտություններ
Ահմեթ Շաքիրի
Ահմեթ Շաքիրի (Әхмәт Шакири; ) — սովետական բաշկիր բանաստեղծ, թարգմանիչ։
Բանջարեղենի հյութ
Բանջարեղենի հյութ, հյութ պարունակող ըմպելիք, որը պատրաստվում է հիմնականում բուսական խառնուրդներից, ինչպես նաև արտադրվում է փոշիների տեսքով։ Բանջարեղենի հյութը հաճախ խառնվում է մրգերի հետ, ինչպիսիք են խնձորը կամ խաղողը, համը բարելավելու համար։ Այն հաճախ գովազդվում է որպես ցածր շաքարի մրգահյութերի այլընտրանք, չնայած բանջարեղենի հյութերի որոշ առևտրային ապրանքանիշեր օգտագործում են մրգահյութերը որպես քաղցրացուցիչներ և կարող են պարունակել մեծ քանակությամբ նատրիում ։
Ահմեթ Շաքիրի
Կենսագրություն
Ահմեթ Շաքիրին ծնվել է 1920 թվականին Ուֆայի նահանգի Բելեբեևսկի վարչաշրջանի Բիշկուրաևո գյուղում (այժմ՝ Բաշկորտոստանի Տույմազինսկի շրջան)՝ մոլլայի ընտանիքում ։ Նա ավարտել է յոթնամյա դպրոցը, որտեղ սկսել էր սովորել 1930 թվականից։ 1937-1939 թվականներին սովորել է Բաշկորտոստանի Ուֆա քաղաքում՝ Բ. Նուրմանովի անվան մանկավարժական բանֆակում ։ 1939 թվականին ընդունվել է պետական համալսարան, բայց նույն թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է բանակ։ Նա ծառայել է որպես քաղղեկի օգնական։  Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գնացել է ռազմաճակատ։ Նա մահացել է 1941 թվականին ։
Բանջարեղենի հյութ
Տնական հյութ
Տանը բանջարեղենի հյութ պատրաստելը այլընտրանք է առևտրային հյութեր գնելու համար և կարող է լրացնել բանջարեղենի և մրգերի ցածր պարունակությամբ սննդակարգը։ Հյութաքամիչը հյութը բաժանում է միջուկի մանրաթելերից։ Ծամող հյութեղացուցիչները օգտագործում են դանդաղ աշխատող մանրացման մեխանիզմ։ Ավելի էժան և արագ այլընտրանքն օգտագործում է կենտրոնախույս ուժ ՝ տարանջատման հասնելու համար։ Ծամելու գործընթացի ավելի դանդաղ արագությունը պահպանվում է բանջարեղենը օքսիդացումից և գերտաքացումից (շփումից) պաշտպանելու համար, ինչը նվազեցնում է սննդանյութերի քայքայումը։ Հյութեղացուցիչների կողմնակիցները հաճախ վերաբերում են ֆերմենտների պահպանմանը, չնայած դրանք հազվադեպ են զտված, և պնդումները չեն ապահովվում գիտական աջակցությամբ։ Ցորենի խոտի բարակ տերևներից հյութելը սովորաբար պահանջում է ծամելու գործընթաց։
Տեսակներ
Առևտրային բանջարեղենային հյութերը սովորաբար պատրաստվում են գազարի, ճակնդեղի, դդմի և լոլիկի տարբեր համադրություններով։ Վերջին երկուսը, չնայած տեխնիկապես բանջարեղեն չեն, սովորաբար օգտագործվում են համը բարձրացնելու համար։ Բանջարեղենի հյութերի այլ հայտնի բաղադրիչներն են մաղադանոսը, խատուտիկի կանաչ մասերը, կաղամբը, նեխուրը, սամիթը և վարունգը։ Ոմանք կարող են բուժիչ նպատակներով ավելացնել կիտրոն, սխտոր և կոճապղպեղ։
Ահմեթ Շաքիրի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բաշկիր բանաստեղծներ
Բանջարեղենի հյութ
Տեսակներ
Ասիական մշակույթներում, առաջին հերթին չինականում, չինական քաղցր կարտոֆիլը (չինարեն ՝ shān yào, ճապոներեն ՝ nagaimo) օգտագործվում է նաև բանջարեղենային հյութեր պատրաստելու համար։ Այնուամենայնիվ, դրանք օգտագործվում են բավականին խնայողաբար, քանի որ շատ չինացիներ դրանք համարում են ոչ թե բանջարեղեն, այլ դեղամիջոց։
Կաղամբի հյութը, որը Ճապոնիայում վաճառվում է «Աոջիրու» անունով, հայտնի է դարձել իր ենթադրյալ առողջարարության և դառը համի համար։
Ճապոնիան վաճառում է նաև բանջարեղենի հյութերի մի քանի տեսակներ, որոնց համը, ի տարբերություն արևմտյան հյութերի, սովորաբար կախված է գազարից և մրգերից, այլ ոչ թե լոլիկի մեծ քանակությամբ հյութից։
Սնունդ
Ընդհանրապես, բանջարեղենային հյութերը խորհուրդ են տրվում որպես ամբողջական բանջարեղենի հավելում, այլ ոչ թե որպես փոխարինող։ Այնուամենայնիվ, հյութերի իրական սննդային արժեքը, համեմատած ամբողջական բանջարեղենի հետ, դեռ վիճարկվում է։
ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտի ուղեցույցներում նշվում է, որ 3/4 բաժակ 100% բանջարեղենային հյութը համարժեք է մեկ բաժին բանջարեղենի ։ Դա հաստատվում է 2006 թվականին կատարված ուսումնասիրության արդյունքում, որը ցույց է տվել, որ հյութերը առողջության համար նույնքան օգտակար են, որքան ամբողջական բանջարեղենը՝ սրտանոթային հիվանդությունների և քաղցկեղի ռիսկը նվազեցնելու առումով, չնայած հեղինակները նշել են, որ «մարդկային տվյալների բացակայությունը և հակասական արդյունքները դժվարացնում են եզրակացությունները» ։ Մեկ այլ ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ բանջարեղենի հյութ խմելը 76% - ով նվազեցնում է Ալցհեյմերի հիվանդության զարգացման ռիսկը ::
Այնուամենայնիվ, բրիտանական սննդի հիմնադրամը կարծում է, որ չնայած բանջարեղենի հյութը համարվում է կերակրաբաժին, այն կարող է համարվել միայն մեկ բաժին ՝ անկախ խմած հյութի քանակից ։ Բացի այդ, 2007 թվականի ճապոնական ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ չնայած ճապոնական առևտրային հյութերն ունեն սննդային հատկություններ, դրանք բավարար չեն որպես բանջարեղենի սպառման հիմնական միջոց ։
Որոշ բանջարեղենային հյութերի օգտագործումը կարող է նաև էապես մեծացնել օքսալատի ընդունումը։ Այն մարդկանց, ում օրգանիզմում կալցիումի օքսալատային քարեր են առաջանում, կարող է խորհուրդ տրվել սահմանափակել բանջարեղենի հյութերի ընդունումը ։ Օքսալատային նեֆրոպաթիայի դեպքերը, որոնք կապված են օքսալատով հարուստ հյութերի օգտագործման հետ, նույնպես փաստագրվել են զգայուն մարդկանց մոտ ։
Չնայած բանջարեղենի հյութի իրական սննդային արժեքը վիճարկվում է, 2008 թվականին Կալիֆոռնիայի Դեյվիս համալսարանում կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, ամեն օր բանջարեղենային հյութ խմելը զգալիորեն մեծացնում է խմողների հնարավորությունները՝ բավարարելու բանջարեղենի ամենօրյա առաջարկվող քանակությունը ։ Բանջարեղենի թեթև աղբյուր ունենալը խրախուսում էր խմողներին ավելի շատ բանջարեղեն ներառել իրենց սննդակարգում։ Երեխաները, ովքեր հրաժարվում են ամբողջական բանջարեղենից, կարող են համարել, որ մրգերի հետ խառնված բանջարեղենի հյութը համեղ այլընտրանք է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյութեր Կատեգորիա:Ըմպելիքներ Կատեգորիա:Մրգային հյութեր Կատեգորիա:Առողջություն Կատեգորիա:Բանջարեղեն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Ստեփան Քիրեմիջյան
Ստեփան Քիրեմիջյան (Stepan Kiremidjian, ), հայ հաղորդավար, «Լույս աշխարհի» կայքի և հեռուստահաղորդման հիմնադիր և վարող։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1944 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ 1961-1966 թթ., սովորել է Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում։
2013 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Քիրեմիջյանը իր վարած ավտոմեքենայով վթարի է ենթարկվել, ինչից հետո նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Ստացած վերքերի հետևանքով, մահացել է հոկտեմբերի 12-ին ։ Ըստ ոստիկանության զեկուցագրի, նա իր մեքենայով փակել է ղեկավարությունը կորցրած մեկ այլ մեքենայի մուտքը դեպի ազատուղի, որի հետևանքով տեղի կունենար առավել մեծ աղետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:1944 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:2013 մահեր Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 12 մահեր Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Հայկական դրամ
Հայկական դրամ, Հայաստանի ազգային արժույթը։ Դրամի արտադրյալը լուման է՝ «1 դրամ = 100 լումա» հարաբերակցությամբ։ Ազգային արժույթ թողարկելու բացառիկ իրավունքը պատկանում է Հայաստանի կենտրոնական բանկին, որը նաև կազմակերպում և կարգավորում է կանխիկ դրամաշրջանառությունը երկրի տարածքում ։ Շրջանառության մեջ գտնվող դրամանիշերը հանդիսանում են Կենտրոնական բանկի անվերապահ պարտավորությունը և ապահովված են նրա բոլոր միջոցներով ։ «Դրամ» բառը թարգմանաբար նշանակում է «փող» և ծագում է «դրախմա» բառից (δραχμή)։ Հայկական դրամի գրանշանն է «» նշանը ( • U+058F Armenian Dram Sign )։
Հայաստանի ազգային արժույթի ներդրումն իրականացվել է ՀՀ Գերագույն խորհրդի կողմից ստեղծված ՀՀ-ում դրամաշրջանառության կարգավորման պետական հանձնաժողովի 1993 թվականի նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ, որի համաձայն՝ «1993 թվականի նոյեմբերի 22-ի ժամը 00:00-ից ՀՀ տարածքում օրինական վճարամիջոց են հանդիսանում ՀՀ ԿԲ 1993 թվականի նմուշի 10, 25, 50, 100, 200 և 500 դրամ անվանական արժեքներով բանկային տոմսերը» ։
Հայաստանում պետական դրամատպարանի և դրամահատարանի բացակայության պայմաններում ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված շրջանառու թղթադրամներն ու մետաղադրամները պատրաստվում են արտերկրում։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը համագործակցել է հետևյալ ընկերությունների և դրամահատարանների հետ՝
ՀՀ շրջանառու դրամանիշերի էսքիզների հեղինակներն են՝ Աշոտ Մանուկյան, Հրաչյա Ասլանյան, Կարապետ Աբրահամյան, Ռուբեն Արուտչյան և Հարություն Սամուելյան։
Պատմություն
1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին ՀՀ անկախության հռչակմամբ առաջացավ ազգային արժույթ ունենալու անհրաժեշտությունը։ Սակայն մինչ ազգային արժույթի ներդրումը Հայաստանում պաշտոնական շրջանառության մեջ էին խորհրդային ռուբլու՝ 1961-1991 թվականների նմուշի և ռուսական ռուբլու՝ 1991-1992 թվականների նմուշի բանկային տոմսերը։
Ազգային արժույթի անվան տարբեր առաջարկներ կային՝ «դրամ», «ստակ», «իբար», «դահեկան», «թագվորին», արտադրյալ միավորինը՝ «մանրադրամ», «ար», «մանր», «իմի», «զուզա», «պլիկ», «լումա»։ 1992 թվականի մարտի 27-ին հատուկ հանձնաժողովի կողմից որոշվեց ՀՀ ազգային արժույթի անվանումը՝ «դրամ», արտադրյալ միավորինը՝ «լումա» ։
1993 թվականի նոյեմբերի 22-ին ազգային արժույթի ներդրմամբ ՀՀ տարածքում դադարեցվեց խորհրդային և ռուսական դրամանիշերի շրջանառությունը․ փոխանակման համար ընդունվել էր «1 դրամ = 200 խորհրդային ռուբլի» հարաբերակցությունը ։
Դրամի գրանշանը
ՀՀ ԿԲ խորհրդի 2001 թվականի հոկտեմբերի 9-ի թիվ 25 արձանագրային որոշմամբ հայկական դրամի գրանշանի առաջարկված տարբերակներից հավանություն է տրվել Կարեն Կոմենդարյանի և Ռուբեն Արուտչյանի համանման էսքիզներին ։ Այն հայոց այբուբենի մեծատառ «Դ» տառն է՝ երկու հորիզոնական գծերով։
2007 թվականին «» գրանշանը գրանցվել է ՀՀ պետական ստանդարտում, իսկ 2012 թվականին վերջնականապես հաստատվել է ISO/UNICODE միջազգային ստանդարտներում ։
Հայկական դրամի 15-ամյակի կապակցությամբ Կենտրոնական բանկի դիմաց 2008 թվականին տեղադրվել է դրամին նվիրված ու դրամը խորհրդանշող բրոնզե արձան։ Հեղինակը քանդակագործ Էդուարդ Շախիկյանն է։
Թղթադրամներ
2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում շրջանառվում են յոթ անվանական արժեքով թղթադրամներ։ Դրանք բոլորն ունեն բարձր պաշտպանվածություն և որակ, իրենց տեխնիկական բնութագրերով չեն զիջում արտերկրյա թղթադրամներին, որոշ դեպքերում նաև գերազանցում են  ։ Շրջանառությունից հետ կանչված մյուս բոլոր թղթադրամները ենթակա են փոխանակման ՀՀ կենտրոնական բանկում և Հայաստանի տարածքում գործող բոլոր առևտրային բանկերում ։
1993-1995 թվականների նմուշի թղթադրամներ
Գրառումները դիմերեսին՝ անվանական արժեքը թվանշաններով և բառերով, սերիան, տպագրման տարեթիվը, թողարկող բանկի անվանումը՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲԱՆԿ» (1000 և 5000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամների վրա՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ»), «բանկի նախագահ» ու «ֆինանսների նախարար» գրառումները և այդ պաշտոնյաների ստորագրությունները:
Գրառումները դարձերեսին՝ անվանական արժեքը թվանշաններով և բառերով, թողարկող բանկի անվանումը՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲԱՆԿ» կամ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ»։
10, 25, 50, 100, 200 և 500 դրամանոց թղթադրամների էսքիզները՝ Հրաչյա Ասլանյանի և Աշոտ Մանուկյանի, 1000 դրամանոց թղթադրամինը՝ Աշոտ Մանուկյանի, 5000 դրամանոց թղթադրամինը՝ Հրաչյա Ասլանյանի։ Թղթադրամները տպագրվել են գերմանական «Giesecke & Devrient» ընկերությունում։
1998-2015 թվականների նմուշի թղթադրամներ
Գրառումները դիմերեսին՝ անվանական արժեքը թվանշաններով և բառերով, սերիան, տպագրման տարեթիվը, թողարկող բանկի անվանումը (բացառությամբ 50 000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամի)՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ» և «CENTRAL BANK OF THE REPUBLIC OF ARMENIA», «բանկի նախագահ» ու «ֆինանսների նախարար» գրառումները և այդ պաշտոնյաների ստորագրությունները, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000 և 20 000 դրամանոց թղթադրամների վրա՝ նաև պատկերված գործիչի անունը, կյանքի ու մահվան տարիները, իսկ 50 000 դրամանոց թղթադրամի վրա՝ «ՔՐԻՍՏՈՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՐՈՆ» և «1700» գրառումները։
Գրառումները դարձերեսին՝ անվանական արժեքը թվանշաններով և բառերով, թողարկող բանկի անվանումը՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ» և «CENTRAL BANK OF THE REPUBLIC OF ARMENIA», իսկ 50 000 դրամանոց թղթադրամի վրա՝ նաև «ԱՍՏՎԱԾ ԸՆԴ ՄԵԶ Է» և «301-2001» գրառումները։
50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000 և 20 000 դրամանոց թղթադրամների էսքիզները՝ Աշոտ Մանուկյանի, 50 000 դրամանոց թղթադրամինը՝ Ռուբեն Արուտչյանի, 100 000 դրամանոց թղթադրամինը՝ Հարություն Սամուելյանի։ Թղթադրամները տպագրվել են ավստրիական «OeBS», բրիտանական «De La Rue», գերմանական «Giesecke & Devrient» և նիդերլանդական «Joh. Enschede» ընկերություններում։ 50 000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամը նվիրված է Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակին․ այն առաջին և առայժմ միակ հայկական հոբելյանական թղթադրամն է, թողարկվել է շարքից դուրս և հանդիսանում է առանձին թողարկում ։ Արժութային հարցերով միջազգային ասոցիացիայի կողմից կազմակերպված 2010 թվականի միջազգային մրցույթում 100 000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամը «Տարվա լավագույն թղթադրամը կամ թղթադրամների շարքը» անվանակարգում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը, իսկ թղթադրամների միջազգային հանրության կողմից կազմակերպված 2010 թվականի միջազգային մրցույթում՝ երրորդ տեղը «Տարվա թղթադրամը» անվանակարգում։
Մետաղադրամներ
ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանմամբ Հայաստանի դրամաշրջանառության մեջ են գտնվում մետաղադրամների հետևյալ տեսակները ՝
1994 թվականի նմուշի մետաղադրամներ
Դարձերեսը՝ անվանական արժեքը՝ «ԼՈՒՄԱ» կամ «ԴՐԱՄ» գրառումով, թողարկման տարեթիվը (1994), «դրամ» նիշով մետաղադրամների վրա՝ հատվող ճյուղերով ձևավորմամբ։
Մետաղադրամները հատվել են Լեհաստանի դրամահատարանում, իսկ 10 դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը՝ զուգահեռաբար նաև Սլովակիայի Կրեմնիցայի դրամահատարանում։
2003-2004 թվականների նմուշի մետաղադրամներ
Դիմերեսը. կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, ավելի ցած՝ թողարկման տարեթիվը, եզրով՝ թողարկող բանկի անվանումը՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԲԱՆԿ» (10 դրամ անվանական արժեքով դրամի վրա՝ «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ» գրառումը), եզրով ներքևում (բացառությամբ 500 դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամի)՝ անվանական արժեքը բառերով՝ «ՏԱՍԸ ԴՐԱՄ», «ՔՍԱՆ ԴՐԱՄ», «ՀԻՍՈՒՆ ԴՐԱՄ», «ՀԱՐՅՈՒՐ ԴՐԱՄ» կամ «ԵՐԿՈՒ ՀԱՐՅՈՒՐ ԴՐԱՄ»։
Դարձերեսը՝ անվանական արժեքը՝ եզերվող զարդանախշային ձևավորմամբ։
Էսքիզները՝ Կարապետ Աբրահամյանի, մետաղադրամները հատվել են Լեհաստանի դրամահատարանում, իսկ 50 դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը՝ զուգահեռաբար նաև Ֆինլանդիայի դրամահատարանում։
Հիշատակային և հոբելյանական մետաղադրամներ
Հիշատակային և հոբելյանական մետաղադրամները (կամ պարզապես՝ հուշադրամներ) կարող են օգտագործվել որպես վճարամիջոց, սակայն չեն օգտագործվում որպես այդպիսին, քանի որ հավաքորդական առարկա են և ունեն անվանական արժեքից շատ ավելի բարձր վաճառքի գին ։
Ներդրումային դրամներ
Ներդրումային դրամները բարձր հարգի թանկարժեք մետաղներից պատրաստված դրամներ են, որոնց շրջանառության կարևորագույն առանձնահատկությունն այն է, որ շատ երկրներում դրանց առք ու վաճառքի ժամանակ վերջիններս չեն հարկվում ավելացված արժեքի հարկով։ Այդ պատճառով նեդրումային մետաղադրամներն ունեն պարունակվող թանկարժեք մետաղի գնին մոտ վաճառքի գին, որը ձևավորվում է թանկարժեք մետաղների իրացման միջազգային շուկաներում։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված առաջին և առայժմ միակ ներդրումային դրամը «Նոյյան տապան» շարքն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի դրամական միավորներ Կատեգորիա:Դրամական միավորներ Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն Կատեգորիա:Դրամ Կատեգորիա:Հայաստանի մետաղադրամներ Կատեգորիա:Հայաստանի թղթադրամներ Կատեգորիա:Եվրոպական արժույթներ
Ճերմակ անուրջներ
Ճերմակ անուրջներ, Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի կողմից 1984 թվականին նկարահանված ֆիլմ։ Ֆիլմը նկարվել է Վահան Թոթովենցի «Աղավնիներ» ստեղծագործության մոտիվներով։
Շնորհանդեսը տեղի է ունեցել Երևանում 1985 թվականի փետրվարի 24-ին, Մոսկվայում՝ նույն թվականի դեկտեմբերին ։
Դրվագներում
Վ. Ռուշանյան, Աշոտ Ներսիսյան, Հովիկ Վանյան, Մ. Ջանիբեկյան, Ս. Աջաբխանյան, Ա. Հարությունյան, Մ. Բարսեղյան, Հ. Մովսիսյան, Ն. Խոջանյան, Ա. Նաջարյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Սերգեյ Իսրայելյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր
(601) Ներթուս
(601) Ներթուս (Nerthus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1906 թվականի հունիսի 21-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,134129 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8152 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,453 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ներթուս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,8116 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2026,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177635 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1906 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հույս (անձնանուն)
Հույս, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն հույս բառից։ Այս անվանը համապատասխանում են հունական Ελπίς և ռուսական Надежда անձնանունները, որոնք երկուսն էլ իգական են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Քրիստին Քրոյկ
Քրիստին Լաուրա Քրոյկ (ճիշտ արտասանություն՝ Քրուկ, Kristin Laura Kreuk, ), կանադացի դերասանուհի և պրոդյուսեր, ավելի հայտնի է «Սմոլվիլի գաղտնիքը» ամերիկյան հեռուստասերիալում կատարած Լանա Լենգի դերով (2001-2009)։ Ինչպես նաև գլխավոր դեր է խաղացել 2009 թվականին նկարահանված «Փողոցների մարտիկ։ Լեգենգ Չան-Լիի մասին» կինոֆիլմում, իսկ ներկայումս նկարահանվում է «Գեղեցկուհին և հրեշը» քրեական սերիալում։
Կենսագրություն
Քրիստին Լաուրա Քրոյկը ծնվել է 1982 թվականի դեկտեմբերի 30 - ին Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա գավառի [[Վանկուվեր (քաղաք)
Կարիերա
Քրոյկը գլխավոր դեր է կատարել կանադական «Էջմոնտ» օճառային օպերայում 2001-2005 տարիների ժամանակահատվածում, հաջողությունից հետո գլխավոր դեր է ստացել «Սպիտակաձյունիկը» հեռուստաֆիլմում։ Ինչպես նաև 2004 թվականին նա նկարահանվել է «Միջերկրական ծովի կախարդը» մինի-սերիալում, և այդ ժամանակ էլ «Եվրոտուր» ֆիլմով հայտնվել է մեծ էկրանին։
2001 թվականի սկզբին գործակալ վարձելով Քրոյկը մեկնեց լսումների WB ամերիկյան ոչ մեծ հեռուստաալիքի «Սմոլվիլիայի գաղտնիքը» սերիալում գլխավոր դեր ստանալու համար։ Սերիալը եղել է ամերիկյան, նկարահանվել է Վանկուվերում և դերը ստանալուց հետո, նա կարողացել է շարունակել նկարահանվել «Էջմոնտ» օճառային օպերայում՝ զուգահեռ աշխատելով սերիալում։ 7 եթերաշրջաններից հետո Քրիստինը հեռացավ «Սմոլվիլիայի գաղտնիքը» սերիալից, բայց հեռանալուց հետո երկու անգամ վերադարձել է, որպեսզի ավարտին հասցնի իր հերոսուհու սյուժետը։
Սերիալից հեռանալուց հետո գլխավոր դեր է խաղացել «Փողոցների մարտիկ։ Լեգենգ Չան-Լիի մասին» բլոքբաստերում, որը ձախողվել է և բացասական արձագանքի է արժանացել քննադատների կողմից ։ Ավելի ուշ նա վերադարձավ հեռուստատեսություն «Չակ» սերիալում երկրորդական դերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Դինամիկական կարծրատիպ
Կատեգորիա:Մարդու ֆիզիոլոգիա Կատեգորիա:Կենսամեխանիկա Կատեգորիա:Ռեֆլեքսներ Կատեգորիա:Մարդու շարժումներ
Նորա Նաջարյան
Նորա Նաջարյան, կիպրահայ բանաստեղծ և արձակագիր։ Գրում է անգլերեն և հայերեն, ինչպես նաև հունարեն։ Նրա ստեղծագործությունները վերաբերում են հատկապես Կիպրոսի հյուսիս-հարավ բաժանմանը, չնայած ունի համընդհանուր թեմաներով բազմաթիվ այլ գործեր։ Միջազգային մրցույթների, պոեզիայի փառատոների, գրական համաժողովների և այլ նախագծերի մասնակից է, նրա բանաստեղծություններն ու պատմվածքները նույնպես հայտնվել են աշխարհի բազմաթիվ անթոլոգիաներում։ Նորա Նաջարյաին գործերը հրատակվել են Կիպրոսում, Միացյալ Թագավորությունում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Գերմանիայում, Հնդկաստանում, Նոր Զելանդիայում և Իսրայելում ։ Նորա Նաջարյանի գործերը թարգմանվել են թուրքերեն, արաբերեն, մալթերեն, չեխերեն։ Արժանացել է մի շարք գրական մրցանակներ ։ Նորա Նաջարյանն ասել է, որ իր ստեղծագործություններըը ներշնչված են Սիլվիա Փլաթի և Յեհուդա Ամիչայի, Փոլ Սելանի, Պաբլո Ներուդայի և Շարոն Օլդի գործերից ։
Կենսագրություն
Նորա Նաջարյանը ծնվել է 1966 թվականին Կիպրոս կղզու հարավային ափին գտնվող Լիմասոլ քաղաքում։ Նրա տատն ու պապը հայ փախստականներ են եղել, ովքեր 20-րդ դարի սկզբին տեղափոխվել էին Կիպրոս։ Նա նախ հաճախել է հայկական տարրական դպրոց, ապա տեղափոխվել և ավարտել է Foley's Grammar School մասնավոր դպրոցը։ Նորա Նաջարյանը գիտական աստիճան է ստացել Մանչեսթերի համալսարանի ժամանակակից լեզուների և լեզվաբանության բաժնից, ապա վերադարձել է Կիպրոս։ Սկզբում դասավանդել է Լիմասոլում, ապա Նիկոսիայում, որտեղ որ այժմ բնակվում է ։ 1983 թվականին այցելել է իր նախնիների հայրենիք՝ Հայաստան, ինչը ոգեշնչել է նրան գրել բանաստեղծություններ՝ իր էթնիկ ինքնության, մշակութային ինքնաբացահայտման, իր հայկական արմատների և ազգի ողբերգական ճակատագրի վերաբերյալ։ Ընկերոջը խրախուսելով գրական մրցույթի է մասնակցել և «Քացախ» պոեմի համար մրցանակ է ստացել (1999–2000)։ Այնուհետև շարունակել է մասնակցել բազմաթիվ միջազգային մրցույթների։
Քննադատություն
Նորա Նաջարյանը միջազգային դրվատանքի է արժանացել հատկապէս 1974 թվականի Կիպրոսի մասնատման, ինքնության ու կորուստի թեմաներին վերաբերող ստեղծագործությունների համար ։ Նրա «պատմությունները քաղաքական են՝ բայց ոչ բևեռացված», նա գրում է առանց ստանձնելու այս կամ այն կողմը։ Նա դատապարտում է բուն առճակատումը, ոչ թե մարդկանց։ Նորա Նաջարյանի ստեղծագործությունները ընթերցվում են Միջերկրական ծովի սահմաններից դուրս ։
Այլ գործեր
Նրա բանաստեղծություններից մեկը ներառվել է «Նոր Արևի ծագելը. Պատմություններ Ճապոնիայի համար» (2012) գրքում, որը խմբագրել է Էնի Էվետը
Նրա շատ բանաստեղծություններ կարելի է կարդալ առցանց և լսել ։
Մրցանակներ
Նորա Նաջարյանը 2000 թվականին Շոտլանդիայի պոեզիայի միջազգային բաց մրցույթում հաղթողների շարքն է մտել իր «Քացախ» բանաստեղծությամբ, իսկ 2003 թվականին՝ «Հայեցակարգ» բանաստեղծությամբ։ Նա մրցանակների է արժանացել 2003 թվականին Manifold Art and Artists Poetics մրցույթում, 2005 թվականին Իռլանդիայի Féile Filíochta պոեզիայի միջազգային և Poetry on the Lake մրցույթներում ։ Նրա «Լեդրա փողոց» պատմվածքը Համագործակցության երկրների պատմվածքների մրցույթի հաղթողն էր 2001 թվականին։ «Մսագործ» և «Շամպունով փոքր շշերի քնքշությունը» բանաստեղծությունները ընդգրկվել են Plough Arts Centre Poetry կենտրոնի պոեզիայի մրցույթում  2003 թվականին և ներկայացվել Անգլիայի Դեվոն քաղաքի կենտրոնում 2004 թվականի հունվարին։ «Եվ յոթ թզուկները» ստեղծագործությունը հեղինակավոր վեցերորդ ամենամյա միջազգային «Ծայրահեղ կարճ» մրցույթում է ներկայացվել (2008–2009) , իսկ «Ասա ինձ խոսքեր» ստեղծագործությունը գովասանքների է արժանացել իններորդ ամենամյա միջազգային «Ծայրահեղ կարճ» մրցույթում (2011–2012)։ «Անունը» բանաստեղծությունը հաղթել է Unfold 2012 Պոեզիայի պարտեզի ներկայացմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Լիմասոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Կիպրացի կին գրողներ Կատեգորիա:Կիպրացի բանաստեղծուհիներ
Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն
Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն (Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumiere s'eteint et que le film commence) ֆիլմի լրիվ անունը թարգմանաբար նշանակում է «Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն, կամ ինչպես է քարանում սիրտը, երբ անջատվում է լույսը, և սկսվում է դիտումը»։ Ֆիլմը նկարահանվել է Կաննի կինոփառատոնի վաթսունամյակին։ Ֆիլմը բաղկացած է 34 կարճամետրաժ ֆիլմերից, որոնց ռեժիսորները սեր են խոստովանում կինեմատոգրաֆին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2007 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալմանախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Հունոտի կիրճ
Հունոտի կիրճ, բնապատմական արգելոց, որը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Շուշիի շրջանում ։ Այստեղ են գտնվում պատմական, բնական և ճարտարապետական մի շարք գեղատեսիլ վայրեր։ 2020 թ, Արցախյան երկրորդ  պատերազմից հետո Հունոտի կիրճի  զգալի մասը դարձել է պետական սահման, հարավային մասը անցել է Ադրբեջանին։
Ջդրդուզ
Կատարոտ կամ Ջդրդուզ կոչվող դաշտավայրը գտնվում է Շուշի քաղաքի եզրին ։ Դաշտն ունի մոտ 5 հեկտար տարածք։
Շուշիի պարիսպներ
Պաշտպանական ամրոցների շինարարությունը սկսվել է 18-րդ դարում ։ Դրանք Շուշիին օգնում էին պաշտպանվել Մխիթարաշեն և Քարինտակ գյուղերի կողմից հարձակվող զավթիչներից։ Ինչպես նաև օգնում էին պաշտպանել Հունոտի ջրաղացները, որոնք Շուշիի համար կարևորագույն նշանակություն ունեին։
Զոնտիկներ
Մամռոտ Քար ջրվեժն ավելի հայտնի է (зонтики) Զոնտիկներ կամ Հովանոց անունով։ Սկիզբ առնելով կիրճի ներսից այն թափվում է մամռապատ քարի վրա և հովանոցաձև ջրվեժ ձևավորում։ Մամռոտ Քար ջրվեժը գտնվում է Կարկառ գետի ափին՝ բնական լողավազանի մոտ։
Հունոտ գյուղ
Հունոտ գյուղը հիմնադրվել է 18-րդ դարում։ 1895 թվականին 130 բնակիչ ունեցող գյուղը մեծ դեր էր խաղացել Շուշիի համար։ Բերդաքաղաքին ալյուր մատակարարող ջրաղացների մեծամասնությունը գտնվում էին հենց Կարկառ գետի վրա՝ Հունոտի տարածքում ։ Գյուղը լքվել է 1930 թվականին։
Հունոտի ջրաղացներ
Հունոտի կիրճում և դրա շրջակայքում մոտ 12 ջրաղացների ավերակներ են պահպանվել ։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին այս ջրաղացները Շուշի քաղաքին ալյուր մատակարարելու գործում մեծ դեր են խաղացել։
Քարանձավ Ավանա Կարան
Բերդաքաղաք Շուշիի կիրճը հայտնի է նաև քարանձավներով, որի վրա այն կառուցվել է։ Դրանցից ամենամեծը և հայտնին Ավանա Կարան քարանձավն է։ Ավանա Կարանը գտնվում է Շուշիի հարավ-արևմուտքում, որը կոչվում է Ավանի Քերծ։ Քարանձավն ունի մոտ 75 մ խորություն և մինչև 15 մ հասնող լայնություն, իսկ բարձրությունը 7-10մ է ։ Քարանձավի ուղղահայաց մուտքի մոտ կարող եք տեսնել մարդաշեն հատվածներ, քարե պատեր և այլ կառույցներ։ Դրանք տարիներ շարունակ կառուցվել են տարբեր նպատակների ծառայելու համար, քանի որ քարանձավը մարդկանց կողմից օգտագործվել է Ք.ա. 2-րդ հազարամյակից սկսած մինչև 18-րդ դարը։
Քարանձավ Ալեքսանա Ղուզե
Ալեքսանա Ղուզե քարանձավը գտնվում է Քարինտակ գյուղի հարավ-արևմուտքում՝ Կարպեն Քերծ սարի ստորոտում՝ Զառ գետի ձախ ափին։ Այս քարանձավն ունի մոտ 50 մ խորություն և շուրջ 7 առանձնացած սրահներ։ Հելլենիստական դարաշրջանում բնակեցված լինելով՝ Ք.ա. 1-ին դարից մինչև մ.թ. 1-ին դարը քարանձավը հանդիսացել է հեթանոսական պաշտամունքի վայր։ Այսօր քարանձավը հանդիսանում է Արցախում բնակվող սպիտակաթև չղջիկների միակ հանգրվանը, որոնցից պետք է խուսափել, քանի որ մարդկանց ներկայությունը կարող է մեծ վնաս հասցնել դրանց բազմացմանն ու զարգացմանը ։
Պըլը Պուղի հուշաքար
Հայտնի սրամիտ Պըլըն ծնվել է 1731 թվականին, և չնայած մահացել է 1810 թվականին՝ նա դեռ ապրում է ժողովրդական բանահյուսության մեջ և ճանաչված է արցախյան բոլոր ընտանիքներում ։ Պըլը Պուղին զվարճացնում էր Մելիքին և նրա հյուրերին հանգստի և տոնակատարությունների ժամանակ։ Այդ ժամանակ նա համարձակորեն քննադատում էր նաև Մելիքի սխալ որոշումները, հաճախ դրանով իսկ օգնելով վերջինիս լուծել դժվար խնդիրներ։ Բանահյուսությանը համաձայն՝ Պըլը Պուղիի աճյունը գտնվում է Շոշ և Մխիթարաշեն գյուղերի արանքում տեղակայված քարանձավում, և այդտեղ էլ, 1976 թվականին կառուցվեց Վարանդայի Մելիք Շահնազարի պալատական ծաղրածուի՝ Պըլը Պուղու հուշաքարը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Արցախի պատմություն Կատեգորիա:Շուշիի շրջան
Գալվեստոն (Տեխաս)
Գալվեստոն (Galveston), քաղաք Միացյալ Նահանգներում, որը տեղակայված է Տեխաս նահանգի հարավարևելյան հատվածում՝ Մեքսիկական ծոցում գտնվող Գալվեստոն կղզում։ Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 57466 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Ծովային առողջարան է։
Պատմություն
Գալվեստոն կղզին անվանվել է իսպանացի տեղաբնիկ Բեռնանդո դը Գալվես ի Մադրիդի պատվին։ 1816 թվականին կղզում բնակություն է հաստատել ֆրանսիացի ծովահեն Լուի-Միշել Օրին, որն այստեղից զենք էր մատակարարում մեքսիկացի ապստամբներին։ Օրիի մահվանից հետո կղզում նրա բնակատեղին զբաղեցրել է Ժան Լաֆիտը։
Առաջին մշտական ​​բնակավայրը հիմնադրվել է համանուն կղզում 1825 թվականին, և արդեն 1839 թվականին այն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին քաղաքի նավահանգիստը նահանգում և Մեքաիկական ծոցում լավագույնն էր և ամենածաղկողը ։
1900 թվականի սեպտեմբերի 8-ին քաղաքում տեղի է ունեցել ավերիչ փոթորիկ է՝ Միացյալ Նահանգների համար ռեկորդային թվով զոհերի թվով, սակայն դա չի դադարեցրել դրա արագ զարգացումը։
Այդ ժամանակ Գալվեստոնը հարավում ամենանշանավոր նավահանգիստն էր, որը կապված էր հարավարևմտյան և կենտրոնական նահանգների մի շարք խոշոր առևտրային քաղաքների՝ Տեխասի, Այովայի, Կանզասի, Կոլորադոյի, Նեբրասկայի, Մինեսոտայի, Միսսուրիի, Դակոտայի և այլ քաղաքների հետ։ Միացյալ Նահանգների այս ամբողջ մասը, որի բանալին Գալվեստոնն է, 20-րդ դարի սկզբին եղել է բնակչության նույնքան շահավետ տեղը, որքան Նյու Յորքն էր դրանից մի քանի տասնամյակ առաջ. ներգաղթյալներին Եվրոպայից այդ նահանգներ ուղևորվելը զգալիորեն ավելի ձեռնտու է և, Մեքսիկական ծոցի նավահանգիստներով շրջանցելով, ավելի մոտ է մեկնել հյուսիսարևելյան Ատլանտյան նավահանգիստները, իսկ դրանցից ամենակարևորը Գալվեստոնն էր։ Դա հատկապես արդիական է դարձել 1907 թվականի հոկտեմբերին Ամերիկայում տեղի ունեցած տնտեսական ճգնաժամի և երկիր մուտք գործելու սահմանափակումների ուժեղացման հետ կապված, երբ սրվել է Ամերիկայի ամբողջ մայրցամաքում գաղթականների հավասարաչափ բաշխման և լեփ-լեցուն արևելքից դեպի նոսր բնակեցված հարավարևմտյան նահանգներ նրանց ցրելու խնդիրը, որտեղ ուժեղացող արդյունաբերության պայմաններում աշխատանքային ձեռքերի հսկայական պահանջարկ կար ։