cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սայֆի Կուդաշև
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաշկիր բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:1894 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 26 մահեր Կատեգորիա:1993 մահեր Կատեգորիա:Ռուս կոմունիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բաշկիր գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Քեթրին Վուդարդ
Հետազոտության ակնարկ
Ազգագրական հետազոտության հիման վրա Վուլարդը վերլուծում է հեղինակության և իսկության դերը մարդկանց լեզվի և հասարակական կարգի ըմբռնման գործում։ Մասնավորապես, այս հասկացությունները առավել տեսանելի են կատալոներենում՝ կապված ազգային լեզվական նախագծի փոփոխությունների և Կատալոնիայում կատալոներենի և կաստիլերենի կարգավիճակի հետ։ Կատալոնիայի ԶԼՄ-ների ուսումնասիրության արդյունքում Վուլարդը մատնանշում է թե ինչպես են դրանք օգտագործում կատալոնական լեզուն և մշակույթը՝ ցույց տալու երկրում հետամնացությունը։ Վուլարդի հետազոտությունն ուսումնասիրում է, թե ինչպես լրատվամիջոցները պատշաճ կերպով չեն ընկալում կատալոնական ինքնության կամ ինքնիշխանության շարժման լեզվական դինամիկան, ինչին նա անդրադառնում է իր «Singular and Plural: Ideologies of Linguistic Authority in 21st Century Catalonia» գրքում, որը գրվել է 2016 թվականին ։
Եզակի և հոգնակի. լեզվական ազդեցության գաղափարախոսությունները 21-րդ դարի Կատալոնիայում
«Եզակի և հոգնակի. Լեզվական ազդեցության գաղափարախոսությունները 21-րդ դարի Կատանոլիայում» գրքում Վուլարդը վերլուծում է լեզվական ազդեցությունը և այնուհետև կիրառում այս վերլուծությունը Կատալոնիայի քաղաքական իրավիճակի խնդիրներ վեր հանելիս։ Մի շարք դեպքերի ուսումնասիրության միջոցով Վուլարդը ցույց է տալիս փոփոխություններ կատալոնական լեզվական պրակտիկայի, ինքնության և գաղափարախոսության մեջ ։ Իսպանիայում Կատալոնիայի ինքնավարության պայմաններում Կատալոնիայի և կատալոնական լեզվի հետ առնչվող մի շարք անձիք կասկածի տակ են դրվել և շարունակում են կասկածաքների տեղիք տալ վերջին տասնամյակների ընթացքում։ Վուլարդը կոչ է անում լեզվաբան-մարդաբաններին արձանագրել Կատալոնիայի քաղաքականությանն առնչվող լեզվական գաղափարախոսության, ազգայնականության և կոսմոպոլիտիզմի բևեռացումը ։ Վուլարդը տրամադրում է հենք, որը կարող է օգտագործվել լեզվական ազդեցությունների վերլուծության համար և այն կիրառում է Կատալոնիայի լեզվական քաղաքականության մեջ ։ Այնուհետև նա վերլուծում է, թե ինչպես կարող է այս ընդհանուր հենքը օգտագործվել այլ համատեքստերում լեզվական գաղափարախոսությունները վերլուծելու համար։ Վուլարդը ուսումնասիրում է լեզվի և քաղաքականության հատման շրջանակները՝ հիմնվելով իր հետազոտության վրա, թե ինչպես է լեզուն հեղինակություն ձեռք բերում հանրության աչքում։ Նա պնդում է, որ իսկության և անանունության գաղափարախոսությունները կենսական են սոցիալ-լեզվաբանական նատուրալիզմի համար։ Վուլադի պնդմամբ կատալոներեն խոսողները հակված են դեպի նորարարական լեզվական պրակտիկաների, որոնք տարբերվում են նատուրալիստական գաղափարախոսություններից։ Վուլարդը նաև անդրադառնում է Կատալոնիայի վերաբերյալ Միացյալ Նահանգների լուսաբանմանը և ԶԼՄ-ների «անհավասարակշռված» վերաբերմունքին։ Վուլարդի գիրքը արժանացել է Մարդաբանական լեզվաբանության միության Էդվարդ Սապիրի գրքի մրցանակին 2017 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեզվաբաններ ըստ ազգության Կատեգորիա:Լեզվաբաններ ըստ ուսումնասիրության ոլորտի Կատեգորիա:Լեզվաբաններ
Նազար Գորոյանց
Նազար Գորոյանց, հայ մանկավարժ։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ 1870-ականների վերջերից աշխատակցել է պոլսահայ մամուլին։ Առանձին գրքով 1880-ին լույս է տեսել նրա «Դաստիարակություն հայոց» աշխատությունը։ Գրել է «Պարսկահայք» ուսումնասիրությունը, որը 1901-ին արժանացել է Իզմիրյան մրցանակի ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Իրակլի Թուրմանիձե
Իրակլի Թուրմանիձե (ირაკლი თურმანიძე, ), վրացի ծանրորդ, 2016 թվականի օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր 105 կգ քաշային կարգում։
Կենսագրություն
Ծանրամարտի Եվրոպայի 2015 թվականի առաջնությունում Իրակլին գրավեց երկրորդ տեղը, սակայն հաղթող ուկրաինացի Օլեգ Պրոշակը որակազրկվեց և Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսն անցավ Իրակլիին։
2018 թվականի նոյեմբերին Աշխաբադում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում 109 կգ քաշային կարգում նա նվաճեց փոքր բրոնզե մեդալ՝  պոկում վարժությունում պոկելով 203 կգ։ Հրում վարժությունում հանդես չեկավ ։
2019-ին Բաթումում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Իրակլին երկու վարժությունների արդյունքում նվաճեց արծաթե մեդալ։ Պոկում վարժությունում նա նվաճեց փոքր արծաթե մեդալ (206 կգ), իսկ հրումում ՝ փոքր բրոնզե մեդալ (241 կգ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի ծանրամարտիկներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Վիլյամիել դե Տոլեդո
Վիլյամիել դե Տոլեդո (Villamiel de Toledo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիյա Լա Մանչա ինքնավար մարզում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տոռիխոս շրջանում։ Տարածքը 42 կմ² է։ Բնակչությունը 906 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 70 կմ հեռավորության վրա։
Ալեքսանդր Ալլեգրով
Ալեքսանդր Գրիգորի Ալլեգրով (իսկական ազգանունը՝ Սարկիսով, Александр Аллегров, ), օպերետի և կրկեսի խորհրդային դերասան։ Ադրբեջանական ԽՍՀ և ՌԽՖՍՀ (1959) վաստակավոր արտիստ։ Երգչուհի Իրինա Ալլեգրովայի հայրը։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ալլեգրովը ծնվել է 1915 թվականի ապրիլի 15-ին Արմավիրում (Ռուսաստանի Դաշնություն, Կրասնոդարի երկրամաս), որոշ տվյալներով՝ Շուշիում (հաստատել է դուստրը՝ Իրինա Ալլեգրովան՝ հարցազրույցներում)։ Հայրը եղել է հաշվապահ-աուդիտոր, մայրը՝ տնային տնտեսուհի։ Ալեքսանդրը եղել է ընտանիքի իններորդ երեխան։ Տասներկու տարեկան հասակում փախել է տանից, աշխատել շրջիկ կրկեսում, բայց նրան գտել ու տուն են վերադարձրել։ Տանից վերջնականապես հեռացել է տասնյոթ տարեկան հասակում։
Մասնագիտական գործունեությունն սկսել է Բաքվի օպերետային թատրոնում։ 1943 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում ։ 1946 թվականին տեղափոխվել է Դոնի Ռոստով, աշխատել երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում, որտեղ էլ հանդիպել է ապագա կնոջը՝ Սերաֆիմա Սոսնովսկայային։ 1961 թվականին թողել է թատրոնը,ընտանիքի հետ տեղափոխվել և աշխատանքի անցել Բաքվի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։ 1976 թվականին, թողնելով Բաքվի թատրոնը, ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոսկվա ։
Աստերոիդների ցանկ (252501-252600)
Աստերոիդների ցանկ (252401-252500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (252601-252700)
Անտառամեջ
Անտառամեջ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում ։
Գտնվում է Գետիկի ձախ կողմում, մարզկենտրոն Գավառից 102 կմ հյուսիս։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1575 մ բարձրության վրա։ Անտառամեջ է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։
Բնակչություն
Անտառամեջի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, կերային, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի և ծխախոտի մշակմամբ։
Պատմամշակութային կառույց
Գյուղի մեջ կա եկեղեցի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր
Ավագ Էդդա
Ավագ Էդդա, Սեմունդի Էդդա, Երաժշտական Էդդա, (Sæmundaredda), գերմանա-սկանդինավյան դիցաբանության և պատմության մասին երգերի ժողովածու հին իսլանդերենով։ Առաջին երգերը գրի են առնվել XIII դարում։ Ավանդույթի համաձայն ձեռագրերը պատկանում են 11-րդ դարի իսլանդացի գիտնական Սեմունդ Իմաստասերին (1056-1133)։ Առասպելների շարքը հիմնականում ընդգրկված է «Թագավորական կոդեքս» (Codex Regius 2365, Konungsbók) կոչված ձեռագիր մատյանում, որը կազմված է 45 մագաղաթյա էջից։
Անվան ծագումը
Սկզբնական շրջանում Էդդա է կոչվել 13-րդ դարի իսլանդացի ազգագրագետ և պետական գործիչ Սնորրի Ստուրլասոնի աշխատություններից միայն մեկը, որը հին առասպելներից կազմված մի խումբ է կազմում։ Իսկ սկանդինավյան էպոսի ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով այդ անունը բխում է Ստուրլասոնների տոհմական այն հյուղակից, որտեղ ապրել և առասպելներն է հավաքել ազգագրագետ Սնորրին։ Նրա գրառած արձակ շարադրանքը հայտնի է «Սնորրիի Էդդա», «Արձակ Էդդա» կամ ուղղակի «Փոքր Էդդա» անվանումներով։ Երկրորդ վարկածով «Էդդա» բառը նշանակում է բանահյուսություն, պոեզիա, որն իր էությամբ լիովին համընկնում է բառի գործածության հետ։ Իսկ երրորդ տարբերակով՝ բառը նշանակում է նախատատ։ Բանն այն է, որ էպոսի ձեռագրերից մեկում (Codex Wormianus AM 242 fol.) գրված է. «Իսկ այնտեղ մի զույգ ալեհեր, նստած տաք ակութի կողքին, Ային ու Էդդան էին ծեր, ցնցոտիներով իրենց հին»։ Ահա մարդկային ցեղախմբերի հիմնադիր աստված Ռիգ-Հեյմդալարը որպես մարդկության նախատատ է համարում այդ Էդդային, ինչն էլ բազմաթիվ հետազոտողների համար հիմք է դառնում անվան ծագումը բխեցնել այդ նախատատից։
Սկանդինավյան էպոսի ստեղծմանը նախորդած պատմագրությունը
Նախաքրիստոնեական դարաշրջանում հյուսիսային ցեղախմբերով բնակեցված տարածքներում տեղի ունեցած դեպքերից կցկտուր տեղեկություններ կարող ենք քաղել ավելի ուշ ստեղծված պատմական ուղեցույցներից, որոնք գրառել են Կոռնելիոս Տակիտոսը, Պաուլ Դիակոնը, Ալքուինը, Էյնհարդը, Սաքսոն Գրամատիկուսը և ուրիշներ։ Վաղ գրառված ձեռագրերում տեղ են գտել աշխարհում քրիստոնեության տարածմանը հաջորդած առաջին հազարամյակի հենց սկզբում տեղի ունեցած գերմանական ցեղախմբերի առաջին միավորող, հերուսկների առաջնորդ Արմինիուսի հաղթանակը հռոմեական երեք լեգեոնների հրամանատար Վարոսի նկատմամբ, 3-րդ և 4-րդ դարերում գոթերի լայնարձակ երկրում ամենահայտնի թագավոր Հերմանարիխի իշխանական տոհմագրությունը, բուրգունդյան թագավորության ընթացքն ու վախճանը, 4-րդ և 5-րդ դարերում արևելքից ներխուժած հոների ճնշման տակ ժողովուրդների մեծ տեղաշարժը և Աթիլլայի գերիշխանության կործանումը, որոնք էլ հիմնականում պատմական հիմքն են հանդիսացել այսպես կոչված էդդաների և հյուսիսային թագավորական տոհմերի մասին արձանագրող ասքերի՝ սագաների ստեղծման գործում։ Հյուսիսից եկող շարունակական կործանիչ հարվածների հետևանքով վերջնական կործանման է հասցվում Հռոմեական կայսրությունը։ Փոխարենը դեպի հյուսիս են ուղղվում քրիստոնեության ավետաբեր ու լուսարձակ ճառագայթները և աստիճանաբար տարածվում հյուսիսային հեթանոսության նահանջող դիրքերում։ Դա ավելի է ընդգծվում հատկապես 804 թվականին սաքսոնների, իսկ X դարի վերջին՝ սկանդինավյան ժողովուրդների կողմից քրիստոնեության ընդունումից հետո։
Արևելքից ու հարավից սնվող, սակայն հյուսիսի ինքնատիպ կենսակերպին բնորոշ հատկանիշներով սկիզբ է դրվում նաև այդ երկրների մշակույթին և նրանց ժողովուրդների գրական գործունեությանը։ Եվ այդպես կյանքի են կոչվում հնագույն առասպելներն ու էպիկական երգերը, որոնք հնարավորինս ներառում են գոթերի, բուրգունդներիի, ֆրանկների և հյուսիսային այլ ժողովուրդների աշխարհայեցողության, մշակույթի և կենցաղի մասին բավարար նյութ։
«Ավագ Էդդա»-ի ստեղծման ժամանակաշրջանը
Մեծ իրադարձություններով են հագեցած նաև IX-XI դարերը, որոնք ընդունված է անվանել «վիկինգների դարաշրջան»։ Սկանդինավյան առաջին կոնունգ-թագավորները՝ արհեստավարժ ծովագնաց վիկինգները, իրենց խիզախ ու մարտական ջոկատներով ծավալատիրության ենթարկելով ծովային ու ցամաքային լայնատարած բնակավայրեր, իրենց զգալի ազդեցությունն են թողել ամբողջ Եվրոպայի, ներառյալ ասիական բազմաթիվ տարածքների քաղաքական իրականության վրա։ Սակայն քրիստոնեական տաք հոսանքները ջերմացնում են նաև ցրտաշունչ վիկինգների աննկուն սրտերը և նոր պետականության հիմքերը դնում անհնազանդ ու հին դրվածքի ջատագով համարվող թագավորների համար, որոնք նահանջում են հյուսիս և բնակեցնում Իսլանդիա կղզին, և հավանաբար դա էլ պատճառ է հանդիսացել, որ մարդկության համար անգնահատելի գանձ համարվող՝ հին իսլանդական մագաղաթյա ձեռագրերը ներկայիս տեսքով պահպանվել ու մեզ են հասել հենց այստեղից։ Կղզիաբնակները, 1000 թվականին ընդունելով քրիստոնեությունը, դեռ շատ հարյուրամյակենր չեն դադարում մտածել, ինչպես իրենց վիկինգ-նախնիները։ Իսլանդացի քահանաները, իրենց քրիստոնեական պարտավորությունները կատարելուն զուգահեռ, հոգ են տանում նաև այդ առասպելների գրառման և պահպանման մասին։
Եվ այդպես VIII դարից սկսած ստեղծվում և աստիճանաբար գրառվում են այնպիսի առասպելներ, ինչպիսիք են անգլո-սաքսոնական «Բեովուլֆ» էպոսը, վերինգերմանական «Երգ Հիլդեբրանդի մասին» առասպելը և ավելի ուշ արդեն աստվածների ու հերոսների մասին պատմող իսլանդական հռչակավոր «Ավագ Էդդա» առասպելների հավաքածուն, գերմանական «Նիբելունգների երգը», նորվեգական թագավորների մասին պատմող սագա-ասքերը և այլն։ Կարևորագույն տեղեկություններ են պարունակում նաև բազմաթիվ քարե հուշակոթողների վրա փորագրված ռուները, Հյուսիսային Եվրոպայում պեղումների արդյունքում հայտնաբերված փայտե գտածոները, զարդանախշ ու փորագրություններով հարուստ ոսկրե առարկաները և պատկերազարդ գոբելենները։ Այսպիսով, սկանդինավյան առասպելների ստեղծման ժամանակաշրջանը հաշվում են IX դարից մինչև XIII դարը։ Դրանք նախ ավանդվել են բանավոր ավանդությամբ՝ սկալդների՝ արքունի և թափառաշրջիկ երգիչների միջոցով, ապա գրառվել են վանական-իմաստասերների կողմից և մեզ հասել մագաղաթյա ձեռագրերի տեսքով։
Ձեռագրերի բազմազանությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ սկանդինավյան միջնադարյան գուսանները՝ սկալդները, ամենուր երգել են հյուսիսային ժողովուրդների մեջ լայն տարածում գտած հին աստվածներին ու հերոսներին նվիրված առասպելները, և միայն ամենուրեք տարածված քրիստոնեության ճնշումից վտանգված լինելու հանգամանքն է, որ ստիպել է որոշ իմաստասեր նվիրյալների, ընդ որում՝ հիմնականում Իսլանդիայում ապրած, գրառել այդ գրական հուշարձանները և դրանց մի մասը հասցնել մինչև մեր օրեր։ Հայտնի է, որ վաղ միջնադարում Հյուսիսային Եվրոպայում սկալդները զինվորների համար մարտերից առաջ էպոսի երգերից համապատասխան հատվածներ են կարդացել՝ նրանց ոգևորելու և քաջագործությունների մղելու համար։ Էպոսի մեկնիչներից շատերը փորձել են նրա գործող անձանց նույնականացնել իրական հյուսիս-եվրոպական թագավորների և հայտնի իշխանական տոհմերի ներկայացուցիչների հետ, իսկ տեղանքները՝ էպոսում տեղ գտած տեղանունների հետ։ Սակայն սրանք ժամանակագրական փաստաթղթեր չեն՝ նախատեսված նախապապերի հերոսական քաջագործությունների պատմությունը հավերժացնելու համար։
«Ավագ Էդդա»-ի ձեռագրերը
Նույն ինստիտուտում է պահպանվում նաև մեկ այլ՝ «Codex Arnamagnaeanus AM 748» կոչվող ՝ վեց ձեռագիր թերթերից բաղկացած մի հավաքածու, որտեղ ընդգրկված են «Ավագ Էդդա»-ի երգերից մի քանիսը։ Կան փոքր ծավալով ևս երկու ձեռագրեր։
«Ավագ Էդդա»-ի լեզուն
Սկանդինավյան էպոսի լեզվի մասին խոսելիս չի կարելի շրջանցել հին իսլանդական սկալդների յուրօրինակ մտածելակերպը։ Իսլանդացի գուսանների բանահյուսության գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը երգերում բարդ կառուցվածքային դարձվածաբանական գոյականների, այսպես կոչված՝ քեննինգների օգտագործումն է։ Քեննինգները ձևավորում էին առնվազն երկու բառից։ Օրինակ եթե ծովի փոխարեն սկալդն իր երգում կիրառում է «կետերի ուղի», իսկ նավի փոխարեն՝ «ծովայծ», ապա մեկ ուրիշ դեպքում նավ արտասանելու փոխարեն կարող է ասել «կետերի ուղու այծ»։ Սրանք ինչ-որ չափով նմանվում էին մանկական հանելուկների և իսլանդացի սկալդների համար հնարավորություն ստեղծում ցուցադրել իրենց հմտությունն ու վարպետությունը՝ քեննինգների ընտրության հարցում։ Կառուցվածքային բարդ բառերը հաճախ անիմանալի ու զավեշտալի են թվում, բայց չպետք է մոռանալ, որ սկալդներն այս հարցին ամենայն լրջությամբ են մոտեցել և իրենց երգերում օգտագործել են այնպիսի բառեր, որոնք ընտրվել են միայն մանրակրկիտ ուսումնասիրության արդյունքում։ Կարևոր է անդրադառնալ նաև Իսլանդիայում երկար ժամանակ պահպանված ՝ կնոջ հանդեպ ունեցած առանձնահատուկ վերաբերմունքին։ Գերմանա-սկանդինավյան հասարակությունում կինը, տղամարդու հետ միասին, պետական գործերում որոշումներ է կայացնում։ Ըստ Կոռնելիոս Տակիտոսի՝ հին գերմանացիները կնոջ մեջ տեսել են «ինչ-որ սուրբ և առեղծվածային» կատարելություն, որն էլ թույլ է տվել նրանց մեծարել իբրև առաջնորդներ և գուշակուհիներ։
«Ավագ Էդդա»-ի արձագանքները տարբեր ստեղծագործություններում
«Ավագ Էդդա»-ն իրենց գրական գործունեության համար որպես ոգեշնչման աղբյուր են համարելհայտնի գրողներ Վիլհելմ Էքելունդը, Ավգուստ Ստրինդբերգը, Էզրա Փաունդը, Խորխե Լուիս Բորխեսը, իսկ Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինն իր ամբողջ ստեղծագործությունները հյուսել է էդդայականառասպելների հենքի վրա։ «Ավագ Էդդա»-ից և «Նիբելունգների երգ»-ից մեծապես օգտվել է գերմանացի կոմպոզիտոր Ռիխարդ Վագները՝ ստեղծելով իր «Նիբելունգի մատանին» շարքը՝ բաղկացած չորս էպիկական օպերաներից։ Ի դեպ, Կոմիտասը, անդրադառնալով Վագների այս քառապատմանը, այն համարում էր բոլոր ժամանակների ամենամեծ դրաման և անգամ դրա օրինակով փափագում էր ստեղծել «Սասնա ծռեր» օպերան։ Ավետիք Իսահակյանը ևս մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել սկանդինավյան էպոսի հանդեպ. 1922 թվականին, գտնվելով Վենետիկում, նամակ է գրել Վահան Զաքարյանին՝ խնդրելով Բեռլինից իրեն ուղարկվող անհրաժեշտ գրքերի շարքում ընդգրկել նաև «Ավագ Էդդա»-ի գերմաներեն թարգմանությունը։ Գերմանա-սկանդինավյան էպոսի առաջին մասը հայերեն է հրատարակվել 2018 թվականին՝ Հակոբ Սարգսյանի թարգմանությամբ հին իսլանդերենից։ Հրատարակել է «Անտարես» հրատարակչությունը։
Կազմությունը
Ավագ Էդդան բաժանվում է երեք մասի.
Երգեր հերոսների մասին.
Էդդայական երգեր.
Տես նաև
Կատեգորիա:Սկանդինավյան դիցաբանություն Կատեգորիա:Ավագ Էդդա
Օսյուկովա
Օսյուկովա  (Осюкова≥), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է գետի աջ ափին՝ 38 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Բիկուչոլախ
Բիկուչոլախ, ձմեռանոց Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառում, Գայլատու լճից մոտ 26 կմ հարավ֊արևելք, Առուն գետի միջին հոսանքի ձախակողմյան շրջանում։ Մոտով անցնում է խճուղի, շուրջը կան ճահիճներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ
Րաֆֆի Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)
Րաֆֆի Հովհաննիսյան, հայ անձնանուն, որով հայտնի են հետևյալ անձինք.
Բեշտի (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Բեշտի (Бешти), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բեշտի գյուղում բնակվում էր 170 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,451 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 376,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շիշկինո (գյուղ, Պավլովսկի շրջան)
Շիշկինո (Шишкино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Քաղաքային պատկերասրահ (Սալոնիկ)
Սալոնիկի քաղաքային պատկերասրահ, Հունաստանի Կենտրոնական Մակեդոնիա շրջանի Սալոնիկ քաղաքի պատկերասրահը հիմնադրվել է 1966 թվականին որպես քաղաքային գրադարանի մասնաճյուղ։
Պատմություն
1986 թվականից տեղակայված է եղել Vassilissis Olgas պողոտայի Villa Mordoch-ում գտնվող առանձնատանը, որը նախագծվել է ճարտարապետ Քսենոփոն Պեոնիդիսի կողմից էկլեկտիկ ոճով և գտնվել է Սալոնիկի համայնքային իշխանության ներքո։ 2013 թվականին տեղակայվել է Villa Bianca-ում։ Այն նաև օգտագործում է Posidonio մարզական կենտրոնի մոտ գտնող Makridis տարածքն որպես մշտական ցուցադրությունների սրահ։
Պատկերասրահի հավաքածուն ներառում է 1000 աշխատանք, որոնք բաժանվում են հետևյալ հավաքածուների՝
Պատկերասրահը պարբերաբար կազմակերպում է (հիմնականում հետահայաց) հույն արվեստագետների ցուցահադնեսներ, կատարում է բազմաթիվ տպագրական աշխատանքներ, ունի հատուկ ընթերցասրահ, հասարակության համար կազմակերպում է այցելություններ (նախօրոք գրանցումով)։ 1986 թվականից ի վեր այստեղ կազմակերպվել է հույն և օտարազգի արվեստագետների 55 ցուցահանդեսներ։ Պատկերասրահի հիմնական նպատակն է կազմակերպել հունական և օտարերկրյա արվեստի կառույցների համատեղ ցուցադրություններ։ Այս պատկերասրահում ցուցադրվել են Մաքս Էրնստը, Նիկոս Էնգոնոպուլոսը (1997), Թեոֆիլոս Հեթզիմիչեյլը (1998)։
Նախատեսվում է Villa Bianca-ի երկրորդ և երրորդ հարկերը վերածել մշտական ցուցադրությունների սրահների Սալոնիկի արվեստագետների և Բյուզանդական պատկերների հավաքածուի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Սալոնիկի թանգարաններ Կատեգորիա:1966 հիմնադրված թանգարաններ
Չերնոգոլովա
Չերնոգոլովա (Чорноголова), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանում։
Օզոկերիտաբուժություն
Օզոկերիտաբուժություն, ջերմաբուժության նոր մեթոդ, օզոկերիտի օգտագործումը բուժիչ նպատակով։ Առաջին անգամ կիրառվել է ԽՍՀՄ-ում, 1942 թվականին։ Բուժիչ նպատակով օգտագործվում է ջրից և մեխանիկական խառնուրդներից մաքրված, ստանդարտ օզոկերիտ, որը գրգռիչ ազդեցություն չի թողնում մաշկի վրա։ Օզոկերիտն ունի բարձր ջերմատարողություն ու ցածր ջերմահաղորդականություն, որի պատճառով նրա 60-70 °C-ի ապլիկացիաները մաշկի ծածկույթներում այրվածքներ և սրտի բեռնվածության երևույթներ չեն առաջացնում։ Ազդեցության մեխանիզմները, բուժական ցուցումները և հակացուցումները նույնն են, ինչ ջերմաբուժությանը
Տես նաև
Կատեգորիա:Բուժում
Չերնոգոլովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լեռնիկ Ալեքսանյան
Կենսագրություն
1974-1975 թվականներին դասավանդել է Արարատի ինդուստրիալ-տեխնիկական տեխնիկումում։ 1975-1980 թթ. աշխատել է Արարատի գազի վարչությունում` որպես գլխավոր մեխանիկ։ 2007-2008 թվականներին զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ։
Քաղաքական գործունեություն
1998-1999 թվականներին ԱԺ պատգամավոր (թիվ 111 ընտրատարածք)։ «Բարեփոխումներ» պատգամավորական խմբի անդամ։
1999-2003 թվականների նԱԺ պատգամավոր (թիվ 34 ընտրատարածք)։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։
2003-2007 թթ.` ԱԺ պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։
2008-2012 թվականներին Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ ՀՀԿ խորհրդի անդամ։
2014 թվականնԻ ապրիլի 18-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից՝ փոխարինելով վարչապետ դարձած Հովիկ Աբրահամյանին։
2020 թվականին լքել է ՀՀԿ-ն ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀԿ նախկին անդամներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայ մեխանիկներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ
Բալովիտ (հովիտ)
Բալովիտ, հովիտ Արևմտյան Հայաստանում, Տրապիզոնի նահանգի Համշենի գավառակում, անտառապատ է, հարուստ վայրի կենդանիներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով
Շիշկինո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Շիշկինո (Шишкино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Բորոքս
Բորոքս (Borox) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Սագրա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60 կմ2, բնակչությունը` 3307 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 47 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Ագուստինը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Արյա Սթարք
Արյա Սթարք, ամերիկյան հեղինակ Ջորջ Մարթինի կողմից ստեղծված գեղարվեստական հերոս է։ Հերոսուհին նշանավորվում է Մարթինի մրցանակի արժանցած «Song of Ice and Fire» շարքով։ Նա նաև HBO-ի ադապտացրած հեռուստասերիալի՝ Գահերի խաղի, գլխավոր հերոսներից է։
1996 թվականին ներկայացված Գահերի խաղում Արյան Լորդ Էդարդ Ստարկի և նրա կնոջ Քեթիլին Թալիի կրտսեր դուստրն է։ Նա շատ անկախ է և ուշադրություն չի դարձնում ավանդական կնոջ զբաղմունքներին ու ձգտումներին։ Արյան տիրապետում է սուսերի, որի անունն էլ դրել է Նիդլ։ Այդ սուսերը նրան նվիրել է իր խորթ եղբայր Ջոն Սնոուն։
HBO-ի ադապտացրած հեռուստասերիալում՝ «Գահերի խաղ»-ում Արյայի դերում խաղում է Մեյսի Վիլիամսը ։ Նրա կատարումը բազում դրական հավանությունների է արժանացել, մասնավորապես երկրորդ եթերաշրջանում, երբ Արյան Թայվին Լենիստերին էր ծառայում որպես նրա գինեմատույց ։ Նա համարվում է գրքի ամենալավ հերոսներից մեկը ։
Նախապատմություն
Արյան Էդարդ և Քեթիլին Ստարկների երրորդ զավակն ու կրտսեր դուստրն է։ Ունի հինգ եղբայրներ ու քույրեր՝ մեծ եղբայր (Ռոբ Ստարկ), կրտսեր եղբայրներ (Բրեն Ստարկ և Ռիքոն Ստարկ), մեծ քույր (Սանսա Սթարք) և ավագ և խորթ եղբայր (Ջոն Սնոու)։
Նկարագրություն
Սանսայի համեմատ Արյային չի հետաքրքրում պարը, երգը և կար անելը։ Նա զբաղվում է կռվելով, հայտնագործություններ անելով, ինչը այդքան էլ դուր չի գալիս իր մորն ու դաստիարակ Սեպտա Մորդանին։ Արյան շատ մտերիմ է իր խորթ եղբոր Ջոն Սնոուի հետ, ով նրան խրախուսում է սովորել կռվել և նվիրում է նրան Նիդլը (աղջկա սուսերը) ։ Իր ճանապարհորդությունների ընթացքում Արյան ցույց է տալիս իր հնարամտությունն ու ճարպկությունը և դառնում է ավելի ու ավելի դաժան։
Նա պետք է խնամեր բնավորությամբ դյուրագրգիռ հորաքրոջը՝ Լիաննա Ստարկին ։
«A Game of Thrones»
Արյան իր հոր՝ Էդարդի, հետ ուղևորվում է դեպի Քինգս Լենդինգ։ Մինչ մեկնելը Քինգս Լենդինգ Արյայի խորթ եղբայր Ջոն Սնոու նրան է նվիրում Նիդլը։
(8081) Լեոպարդի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,322874 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9255 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7203 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1293,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,278398 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,28° անկյուն։
Արյա Սթարք
«A Game of Thrones»
Ջոֆրին և Սանսան իրենց զբոսանքի ժամանակ հանդիպում են Արյային և նրա ցածր ծագումով ընկերոջը՝ Միցահին, անտառում կռվելիս։ Արյան պաշտպանում է Միցահին Ջոֆրիի տանջանքներից, իսկ Արյայի դայրվուլֆը՝ Նիմերիան, օգնում է Արյային կռվել Ջոֆրիի հետ՝ վիրավորելով վերջինիս ձեռքը։ Իմանալով, որ Նիմերիան կարող է սպանվել այս հատուցման ժամանակ՝ Արյան իր գայլին հեռու է տանում, սակայն Նիմերիայի փոխարեն Սանսայի դայրվուլֆն է սպանվում։ Իսկ Միցահին էլ սպանում է Սանդոր Կլեյգանը ։
(8081) Լեոպարդի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սան Վիտորե աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արյա Սթարք
«A Game of Thrones»
Քինգս Լենդինգսում Արյայի հայրը իր աղջկա համար սուսերամարտի դասեր է կազմակերպում Բրավոսի սուսերամարտի վարպետ Սիրիո Ֆորելի հետ, ով նրան սովորեցնում է կռվելու ոճը։ Արյայի հոր ձերբակալումից հետո Սիրիոն կռվում է Լանիստերների պահակների հետ, իսկ Արյան հասցնում է փախչեկ։ Ավելի ուշ նա ներկա է գտնվում իր հոր մահապատժին, որից հետո էլ ընկնում է Նայթս Վոտչի հավաքագրող Յորենի հսկողության տակ։
«A Clash of Kings»
Արյան Յորենի հետ միասին փախչում է Քինգս Լենդինգից։ Ճանապարհին նա բախվում է Նայթս Վոտչի նորակոչիկ Լոմմիին, Ջենդրիին և Հոթ Փային (Hot Pie՝ տաք կարկանդակ), բայց ի վերջո ընկերանում է նրանց հետ ։ Ճանապարհին խումբը Ամորի Լորչը հարձակվում է այս խմբի վրա, երբ Յորենը հրաժարվում է հանձնել Ջենդրիին Լենիստերներին։ Արյան և մյուս երեխաները փախչում են, սակայն մնացյալները սպանվում են։ Փախուստից առաջ Արյան փրկում է բանտարկյալ Ժաքեն Հ'գարին ։
Արյայինն և իր ընկերներին ավելի ուշ գերի է վերցնում Գրեգոր Կլեյգանը և նրանց տանում է Հարենհոլ ։ Ներկա գտնվելով իր հարազատների մահվանը՝ Արյան սկսում է գիշերները արտասանեել այն մարդկանց անունները, որոնցից պետք է վրեժ լուծի։ Հարենհոլում նա վերամիավորվում է Ժաքենի հետ, ով արդեն ծառայում էր Լենիստերներին։ Ժաքենը առաջարկում է ասել երեք մարդու և նա պատրաստ է սպանել այդ երեքին ։ Արյան ասում է երկու մարդկանց անուններ, ովքեր իրեն Հարենհոլում վիրավորել ու նեղացրել էին, իսկ երրորդը հենց ինքը Ժաքենն է։ Իր կյանքի փոխարեն Ժաքենը օգնում է աղջկան ապստամբություն կազմակերպել։ Այնուհետև Ժաքենը տալիս է Արյային արծաթե մետաղադրամը, որով աղջնակը կարող էր հանդիպել Ժաքենի ընկերներից մեկին՝ Ֆեյսլես Մենին (Faceless Man)։ Ժաքենը խնդրում է աղջկան հիշել «վալար մորղուլիս» արտահայտությունը (Վալարյան լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «բոլոր մարդիկ պետք է մահանան»)։ Հաջորդ առավոտյան Ռուս Բոլտոնը գրավում է ամրոցը, իսկ Արյան դառնում է Ռուսի գինեմատույցներից մեկը ։ Վախենալով Բոլտոնից՝ Արյան սպանում է դարպասի մոտ կանգնող ժամապահին և փախչում։
«A Storm of Swords»
Մինչդեռ Արյան և իր համակիցները գնում էին դեպի հյուսիս, աղջիկը սկսում է հիշեր իր կորած դայրվուլֆին՝ Նիմերիային ։ Ավելի ուշ նրան և իր ընկերներին գտնում է վարձկան «Brotherhood Without Banners»-ը և ճանաչում է Արյա Սթարքին ։ Բրադերհուդի գաղտնի բազայում Արյան հանդիպում է Սանդոր Կլեյգանին, որտեղ աղջնակը մեղադրում է Սանդորին Միցահի մահվան համար։ Բայց Հաունդը փրկվում է կռվի փորցաշրջանում և ազատ է արձակվում ։
Արյան վերջ ի վերջո կարողանում է միայնակ փախչել, մինչև որ Հաունդը նրան գերի է վերցնում ։ Հաունդը պլանավորում է վերադարձնել աղջկան իր ընտանիքի մոտ պարգևատրում ստանալու համար ։ Այն ժամանակ, երբ Արյայի եղբայրն ու մայրը սպանվում են, Սանդորն ու Արյան հասնում են Թվինս ։ Հետո Սանդորը որոշում է փրկագնի դիմաց Արյային տալ վերջինիս քեռուն, ով ապրում էր Ռիվերրանում։ Ճանապարհին նրանք հանդիպում են Արյայի մահվան ցուցակից երկուսին։ Կռվի ժամանակ Արյան ետ է պահանջում իր Նիդլը, բայց Սանդորը արդեն մասամբ վիրավոր էր։ Այդ ժամանակ Արյան նրան թողնում է մահվան հետ միայնակ։ Աղջիկը շուտով արծաթե մետաղադրամի շնորհիվ Բրավոս գնացող նավի վրա տեղ է գտնում ։
«A Feast for Crows»
Ժամանելով Բրավոս, Արյան ճանապարհն ուղղում է Ֆեյսլես Մենի մոտ, որտեղ նա իր ունեցվածքով մտնում է համքարություն ։ Իր պարապմունքի ժամանակ Արյան սպանում է Նայթս Վոտչի դասալիքին և նաև հանդիպում Սամվել Թարլիին ։ Ընդունելով իր չթույլատրված սպանությունը՝ Արյան պարտավորված կաթ է խմում, իսկ առավոտյան նա արդեն կույր էր ։
«A Dance with Dragons»
Արյան կույր է մնում և շարունակում է ծառայել Բրավոսում։ Նա շարունակում է երազել իր դայրվուլֆի՝ Նիմերիայի, աչքերով, սակայն այդ մասին ոչ մեկի չի պատմում։ Կույր Արյան շարունակում է թափառել Բրավոսի փողոցներով և ավելի լավ է կարողանում ստել և գտնել ուրիշների ստերը ։
Արյան ետ է ստանում իր տեսողությունը կույր ժամանակ Քայնդլի Մենին ինքնությունը հաստատելուց հետո ։ Իսկ տեսողությունը վերավաստակելուց հետո Արյային տրվում է առաջին սպանության առաջադրանքը։ Երբ նա հաջող կատարում է այն, Քայնդլի Մենը տալիս է Արյային սպասավորի պատմուճան և հանձնարարում է սկսել իր առաջին աշակերտությունը ։
Չորրորդ եթերաշրջան
Չորրորդ եթերաշրջանում Արյայի պատմությունը սկսվում է շեղվել գրքերից, երբ Սանդոր Կլեյգանը Պոլիվերի և Լենիստերի զինվորների հետ կռվի ժամանակ մահացու չի վիրավորվում։ Արյան և Հաունդը հասնում են Էյրի, սակայն շուտով հեռանում են՝ իմանալով, որ Արյայի մորաքույր Լիզա Արենը ինքնասպանություն է գործել։ Բլադի Գեյթից վերադառնալով՝ նրանք հանդիպում են Բրիեն Տարթին, ով երդում էր տվել Քեթիլին Ստարկին անվտանգ տեղ տանել Արյային։ Հաունդը սկսում է կասկածանքով մոտենալ Բրիենի դաշնակիցներին, այս պատճառով էլ փորձում է սպանել Բրիենին, սակայն դաժան ծեծի է ենթարկվում և մահացու վիրավորվում։ Արյան հասցնում է թաքնվել Բրիենից։ Երբ արդեն Բրիենը հեռանում է, Արյան վերցնում է Հաունդի արծաթը՝ թողնելով վերջինիս մահանալ։ Հետագայում հանդիպում է Բրավոսի կապիտանին, ով նրան առաջարկում է մեկնել Բրավոս։
Հինգերորդ եթերաշրջան
Արյային Սևի և Սպիտակի տանը ընդունում է մի մարդ, ով ուներ Ժաքեն Հ'Գարի դեմքը։ Արյան ցույց է տալիս Ժաքենին իր ստելու հնարավորոթյունները՝ հիվանդ աղջկան համոզելով խմել թույնը։ Արյային տրվում է հանձնարարություն սպանել կաշառակեր ապահովագրական գործակալին։ Աղջիկը շեղվում է իրենց տրված առաջադրանքից, երբ Բրավոս է ժամանում Մերին Տրանտը։ Արյան սպանում է Մերինին։ Սակայն երբ նա վերադառնում է Սևի և Սպիտակի տուն, Ժաքենը բռնում է նրան և քննադատում՝ ասելով, որ նա կթունավորվի։ Արյան կուրանում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սառույցի և կրակի երգը Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ջորջ Մարթին Կատեգորիա:Հորինված զանգվածային մարդասպաններ Կատեգորիա:«Սառույցի և կրակի երգը» գրքի կերպարներ Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Արհեստական ոռոգումը Վանի թագավորությունում
Արհեստական ոռոգումը Ուրարտուում, ոռոգման համակարգը Ուրարտուում։
Ուրարտական թագավորներից, որքան հայտնի է, առաջինը Մենուան էր, որն իր շինարարական գործունեության մեջ որոշակի տեղ հատկացրեց ոռոգման լայն ցանցի ստեղծմանը՝ պետության կենտրոնական նահագներում։ Ուրարտացիների ջանքերով ստեղծված ոռոգման ցանցում առանձնահատուկ տեղ է գրավել Մենուայի կողմից կառուցված մայրաքաղաք Տուշպա-Վանին։
Այս ջրանցքը կառուցված պետք է լինի մ.թ.ա. 9-րդ դարի վերջերին՝ Մենուայի թագավորության սկզբնական շրջանում։
Մենուայի ջրանցքին ջուր են տվել Վերին Մժնկերտ գյուղի մոտերքի ժայռից բխող բազմաթիվ աղբյուրները։ Նրա ակունքներից հինգ կիլոմետր հյուսիս հոսում ե Հայոց ձոր կամ Խոշար գետը, որին միախառնվում էին Մժնկերտի ջրերը, նախքան ջրանցքի կառուցումը։
Ջրանցքի ակունքների և Տուշպա-Վանի միջև ընկած տարածությունը ուղիղ գծով կազմում է 70 կմ, սակայն ջրանցքի հունը ընթանում է ոլորաններով և նրա ընդհանուր երկարությունը հասնում է մոտ 80 կիլոմետրի։
Ջրանցքի ակունքներից ոչ հեռու կա մի լճակ, որի հատակից ևս դուրս են ժայթքում բազմաթիվ աղբյուրներ։ Ջրանցքի ակունքներից հոսող ջրերը նախապես թափվում են այս ջրավազանը և այնուհետև շարունակում իրենց ուղղությունը մինչև Վերին Մժնկերտ, որի մոտ ջրանցքը չափազանց հորդառատ է և այժմ սպասարկում է թվով 40 ջրաղացներ։
Մենուայի ջրանցքը, այնուհետև Խառնուրդ գյուղով ձգվում է մինչև Խոշար գետը և, անցնելով գերանակապ ջրատար կամրջի վրայով, ուղղությունը փոխում է դեպի Վան, Ներքին Մժնկերտ գյուղի մոտ հանդիպում է ջրանցքի կառուցումն ավետող առաջին սեպագիր արձանագրությունը։
«Խալդի Աստծո գոյությամբ, Մենուան, Իշպուինիի որդին, այս ջրանցքը անցկացրեց։ «Մենուայի ջրանցք» է անունը։ Խալդի աստծո մեծությամբ Մենուան արքա է հզոր, արքա մեծ, արքա Բիայնիլի երկրի տերը, Տուշպա քաղաքի» Հետևում է, այսպես կոչված, անձիքի բանաձևը՝ արձանագրությունը ոչնչացնողների կամ եղծողների նկատմամաբ։ Պատահական չէ, որ Մենուայի ջրանցքի կառուցմանը վերաբերող թվով 14 արձանագրություններ, ինչպես ասվեց, տեղադևված են սկսած ներքին Մժնկերտից։ Այս փաստը բացատրվում է նրանով, որ ջրանցքի շինարարությունն այստեղւց սկսած զգալիորեն արագացել է։ Ծանր է եղել մանավանդ Արտամետ գյուղից սկսվող տեղամասը, ուր ջրանցքը անընդհատ անցնում է ձորերով ու բարձունքներով։
Ճանապարհորդներին հիացմունք է պատճառել Մենուայի ջրանցքի արտակարգ զուլալ ջուրը և նրա զարմանալի արագ ընթացքը, որն առանձնապես աչքի է զարնում ջրանցքի ակունքների մոտ գտնվող լճակից մինչև Խոշոր գետի գերանակապ կամուրջը։
Պետության մայրաքաղաքի մյուս հատվածը՝ Ռուսախինիլին ոռոգման տեսակետից ավելի ուշ է արժանացել ուրարտացիների ուշադրությանը։ Այդ բացատրվում է արքաների նստավայրի տեղափոխությամբ Տուշպայից (Վան) Ռուսախինիլի (Թոփրախ-կալե)։
Ռուսախինիլիի ջրանցքի մասին պատոմւմ է Ռուսա Ա-ի (մ.թ.ա. 8-րդ դար) Քեշիշ-գյոլի («Քահանայի լիճ») մոտ թողած արձանագրությունը, որի համաձայն ուրարատական այդ թագավորը Վանից դեպի արևելք, Տոնի գյուղի մոտակայքում, հիմնել է արհեստական լիճ՝ «Ռուսայի ծով» անվամբ։ Լճի ջրերից օգտվելու նպատակով նրանից անցկացվել է ջրանցք, որը ջուր է մատակարարել Ռուսախինիլիին։ Արձանագրությունը հիշատակում է նաև «ամայի հողերի» մասին, որոնք ջրանցքի կառուցումից հետո ընդգրկվել են նորաստեղծ ոռոգման ցանցում։
Ռուսախինիլիի ջրանցքը, որի ընդհանուր երկարությունը կազմում է շուրջ 25 կմ, հնարավորություն է ընձեռել այստեղ հիմնելու ցանքադաշտեր, խաղողի այգիներ և արհեստական անտառներ, որոնք գտնվել են Տուշպա-Ռուսախինիլիի ճանապարհին։
Ռուսայի հիշյալ արձանագրության տվյալները հիմնովին հաստատվում են արհեստական լճի շրջակայքում հայտնաբերված նյութական մշակույթի մնացորդներով։ Դեռևս 19-րդ դարի վերջին Վ. Բեյքն այստեղ դիտել է ոռոգման սիստեմի հետքեր, որոնք լճից տանում են դեպի Կոխբանց, Աղգա և Շուշան գյուղերն ու նրանց դաշտերը։
Քեշիշ-գյոլլի շրջանում Ռուսա Ա-ի կառուցած վիթխարի ջրավազանը մինչև օրս շարունակում է իր գոյությունը։ Արհեստական այդ լճի արևմտյան մասից հոսող ջրերը ճանապարհին իրենց մեջ են առնում բնական պաշարներ և այժմ էլ շարունակում են Թոփրախ-կալեի շրջակայքում ընկած ցանքատարածությունները։
Բելքի և Լեման-Հաուպտի հետազոտությունները միաժամանակ պարզել են, որ Ռուսախինիլիի ջրանցքի որոշ հատվածներ ընթացել են ստորերկրյան խողովակներով, որոնց գոյության փաստը հաստատվում է Ռուսա թագավորի կառուցած Ուլխուի ջրանցքի մասին եղած գրավոր տվյալներում։
Ռուսա Ա-ի ստեղծած ոռոգման ցանցի հաջորդ տեղամասը ընկած է եղել Ուրմիո լճից հյուսիս գտնով Սանգիպուտո նահանգը Ուլխու քաղաքի շրջանում։ Այդ մասին հետաքրքիր տվյալներ է պարունակում Ռուսա Ա-ի ժամանակակից ասորեստանյան թագավոր Սարգոն Բ-ի հայտնի վավերագիրը՝ «Լուվրի աղյուսակը»։
Ուլխուի բնակիչները,-ասված է այնտեղ, ինչպես ձկներն են ցամաքում տոչորվում, ոչ խմում էին, ոչ էլ հագենում։ Ռուսայի կամքով այստեղ ջրանցք է կառուցվում, որի ջրերը հոսում են Եփրատի նման։ Ջրանցքի ընդհանուր հունի ճյուղավորված անթիվ առուներն առատ ջուր են մատակարարում նորամշակ արտերին։ Ուլխուի հողերը, որոնք հնուց ի վեր անջրդի էին, ոռոգվում են, նրանց վրա անձրևի նման թափվում պտուղներն ու խաղողը։ Այստեղ աճեցին սոսիներ ու վեր խոյացան այլ ծառեր, որոնք ստվեր էին ձգում չորսդին և զարդարում Ուլխուի պալատը։ Երբեմնի անմշակ հողերը 300 «իմեր» բերք պարգևեցին և տեղի բնակիչները դրա պատվին ձոնեցին ուրախ «ալաալու»-ներ՝ բերքահավքի երգեր։ Ուլխուի ամայի հողերը Ռուսան վերածեց մարգագետինների, որոնք փարթամորեն կանաչում էին տարեմուտին. խոտը և արոտավայրը չէին վերանում ոչ ամռանը, ոչ էլ ձմռանը։ Անասունների համար նրանք դարձան հիանալի արոտատեղիներ։ Իր սրտի ցանկությամբ ուրարտական արքան ջրանցքի ափին կառուցեց պալատ, որին շրջապատող նոճիները անուշ բույր էին տարածում։
Ջրանցքի ստորերկրյա խողովակները ասորեստանցիները «ցույց են տալիս արևին», այսինքն՝ քարուքանդ են անում, քաղաքի հաստաբուն ծառերը՝ Ռուսայի պալատի զարդարանքը, կրտում էին, փայտակույտերի վերածում և կրակի ճարակ դարձնում։
«Լուվրի աղյուսակը» չի ակնարկում, թե ջրային ինչ պաշարներից է սնվել Ուլխուի ջրանցքը։ Սակայն կարելի է ենթադրել, որ այդպիսի աղբյուր ջրանցքի համար կարող էր ծառայել Արաքսի վտակներից մեկը՝ Կարմիր (Կոտոր) գետը։
Վանա լճի հարավային ափին մեծ աշխատանքներ է կատարել Մենուան։ Աղթամարի արձանագրության համաձայն, ջրանցքն այստեղ ինչ-որ գետից հասցվել է մինչև Երինու երկիրը և Մենուախինիլի քաղաքը, որի հետևանքով Ուիշի քաղաքը և ամբողջ Աիդու (Այդու) նահանգը ընդգրկվել են նորաստեղծ ոռոգման ցանցի մեջ։
Վանա լճի Հյուսիսային ափերը շատ ավելի բարենպաստ աշխարհագրական ու կլիմայական պայամններ են ունեցել բնակչության երկրագործական ու այգեգործական զբաղմունքի համար։ Այդ պատճառով էլ ուրարտական թագավորները մեծ ուշադրություն են դարձրել այս տերիտորիաների ոռոգմանը։ Այդ մասին են պատմում Բերկրիում և Արճեշի շրջանում հայտնաբերված արձանագրությունները։
Արածանիի ավազանը հնուց ի վեր աչքի է ընկել իր բերրի հողերով և հարուստ ջրային պաշարներով։ Խորխորյան տարեգրությունը և Արծվաբերդի արձանագրության վկայությամբ, ոռոգման հիմնական աղբյուրը այստեղ եղել է Դաինալա (Արածանի) գետը, որի աջ և ձախ ափերից էլ անցկացվել են ջրանցքները՝ Տուարածիի (Տուարածատափ) և Ալիայի (Աղիովիտ) ոռոգման կարիքները բավարարելու համար։ Այնուհետև, մի ամբողջ շարք արձանագրություններ լույս են սփռում ուրարտացիների կողմից կազմակերպված համատարած ջրանցքաշինության վրա՝ Մանազկերտի շրջանում։ Այստեղ առանձնապես աչքի է ընկել Մենիզաինի, Ուկուանի, Զուգուխե, Իրնունի և Աբասինի բնակավայրերին պատկանող հողատարածությունների ջրային ցանցը։
Արարատյան բերրի դաշտում ոռոգման աշխատանքներն են ձեռնարկվել հատկապես Արգիշտիխինիլիի և Թեյշեբաինի վարչա-տնտեսական կենտրոններին հարող տերիտորիաներում։
Արարատյան դաշտում աչքի է ընկնում նաև Ռուսա Բ-ի կառուցած Ումեշինի ջրանցքը, որը սկզիվն է առնում Իլդարունիա (այժմ՝ Հրազդան) գետի՝ Կարմիր բլուրում հանդիպակաց ափից, կտրում ժայռափոր թունելը և այնուհետև ընթանում Երևան-Էջմիածին խճուղուն զուգընթաց։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վանի թագավորության ճարտարապետություն Կատեգորիա:Վանի թագավորության տնտեսություն
Դոս Էրմանաս
Դոս Էրմանաս (Dos Hermanas, Երկու քույրեր), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքում՝ Սևիլյա պրովինցիայի մեջ։ Մտնում է Մեծ Սևիլյա շրջանի կազմում։ Աշխարհագրորեն տեղակայված է Գվադալկիվիր գետի կիրճում։
Զբաղեցնում է 160,52 կմ² մակերես, բնակչության խտությունը կազմում է 814,80 մարդ/1կմ²։ Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը 42 մ է։
Քաղաքը բաժանված է 4 կենտրոնների՝
Ժողովրդագրություն
2014 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով քաղաքում ապրում է 130369 մարդ և այդ ցուցանիշով զբաղեցնում է Անդալուսիայի 12 քաղաքների շարքը, որոնց բնակչությունը գերազանցում է 100 000 մարդը։ Վերջին 40 տարիներին Դոս Էրմանասի բնակչությունը կտրուկ աճել է ի շնորհիվ քաղաքում զարգացող արդյունաբերության և Անդալուսիայի մայրաքաղաքին մոտ գտնվելու։ 1970 թվականին բնակչությունը կազմել է ընդամենը 39677 մարդ։ Ըստ 2007 թվականի Բնակչության բուրգի տվյալների քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը երիտասարդ և միջին տարիքի անձինք են, ի տարբերություն Իսպանիայի այլ բնակավայրերի, որտեղ բնակչության ճնշող մեծամասնությունը միջինից բարձր և ծեր մարդիկ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Չովգան
Չովգան (Çövkən ), խմբակային սպորտի տեսակ, որ խաղում են մականներով և գնդակով։ Ժամանակակից պոլո խաղի մեկ այլ տարբերակը ։ Խաղը ունի հնագույն պատմություն։ Հին ժամանակներում Չովգանը համարվում էր արիստոկրատական խաղ և անցկացվեց առանձին դաշտում ։
Չովգանը 2013 թվականից ի վեր գրանցված է Ադրբեջանական Հանրապետությունում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում ։
Պատմություն
Չովգանը ծագում էր մեր դարաշրջանի առաջին հազարամյակի կեսին որպես թիմային խաղ։ Բառը ծագում է կեռված ծայրով փայտի անունից, որը նախկինում օգտագործում էին չոբանները։ Այսօր խաղը խաղում են երկու թիմեր՝ ավանդական հագուստով ու ավանդական երաժշտության հնչյունների ներքո։ Այն խաղը շատ տարածված է Ադրբեջանի Հանրապետությունում, Կենտրոնական Ասիայում, Իրանում, Թուրքիայում, Իրաքում և հարևան երկրներում։ Չովգանը մարզաձևը 2013 թվականին ներառվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։ Չովգան խաղում էին հիմնականում քոչվորները, ու այն ընտրվել է, քանի որ գտնվում է վերացման սպառնալիքի ներքո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր Կատեգորիա:Իրանական հայտնագործություններ
Խետաֆե
Խետաֆե (Getafe), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի կազմում, Մադրիդ։ Համայնքը գտնվում է Արեա-Մետրոպոլիտանա գավառի կազմում։ Տարածքը 78,74 քկմ։ Բնակչությունը 169130 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 13 կմ հեռավորություն։
Պատմություն
Քաղաքի մասին առաջին հիշողությունները գալիս են 1326 թվականից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Գունդստաբլ
Գունդստաբլ (ֆրանս. connétable), զորքերի գլխավոր հրամանատար (սպարապետ) Կիլիկյան Հայաստանում և Արևմտյան Եվրոպայում։ Մեծ ազդեցություն է ունեցել երկրի քաղաքական կյանքում։ Նրան ենթարկվել են սպասալարը (հեծելազորի հրամանատարը) և մարաջախտը (գլխավորել Է բանակի մատակարարման գործակալությունը)։ Գունդստաբլ նշանակվել են արքունի տան անդամները կամ խոշոր բերդատերերը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի տիտղոսներ
Հելեն Լուկաս
Հելեն Լուկաս (Helen Lucas, ), կանադացի նկարիչ, որի աշխատանքներում պատկերված են հունական ուղղափառ սրբապատկերներ, կանանց սեքսուալություն և ծաղիկներ։
Կենսագրություն
Հելեն Լուկասը ծնվել է Կանադայի Սասկաչևան նահանգի Ուեյբերն քաղաքում, մեծացել է Սասկատունում։ Եղել է խստապահանջ հույն ծնողների ավագ զավակը։ Ավանդական կրոնական թեմաների ազդեցությունը նրա առօրյա կյանքի վրա գալիս է ծանր մանկությունից։ Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Լուկասը մեկ տարի նախաբժշկական կրթություն է ստացել, այնուհետև տեղափոխվել Տորոնտո և սովորել Օնտարիոյի գեղարվեստի քոլեջում, որտեղ էլ սկսել է նկարել։ Չնայած նրա առաջին ցուցադրությունը դրական կարծիքներ ստացավ, հունական եկեղեցին հորդորեց Հելենին դադարեցնել ստեղծագործել արվեստի բնագավառում ։
Ստեղծագործական ուղի
Լուկասի աշխատանքներում աչքի են ընկնում մեծ կտավների վրա ստեղծված գունագեղ ծաղիկները, սակայն ավելի վաղ նկարազարդումներն ու նկարները ներկայացնում էին հունական ուղղափառ եկեղեցու սրբապատկերներ, Մարիամ Աստվածածնին, կանանց սեքսուալությունը ։ Այս ժամանակաշրջանում Լուկասի աշխատանքում արտացոլված մութ բնույթը կապված էր իր խիստ դաստիարակության և նրա առաջին ամուսնու հետ ունեցած 20-ամյա ամուսնության ընթացքում ունեցած դժբախտության հետևանքների հետ ։ Լուկասը բացատրում է, որ այդ ընթացքում նա «գույն չէր զգում» ։ Լուկասի աշխատանքների թեմատիկ անցումը ներկայացված է Դոննա Դավեի «Հելեն Լուկաս. նրա ճանապարհորդությունը` մեր ճանապարհորդությունը» ֆիլմում, որը Չիկագոյի միջազգային կինոփառատոնում արժանացել է լավագույն վավերագրական ֆիլմ մրցանակին ։ Ֆիլմում ներառված է նրա ընկեր Մարգարետ Լորենսի հետ հարցազրույցը։ Լուկասի նկարները ներառվել են Լոուրենսի «Սուրբ Ծննդի պատմություն» գրքում (Նյու Յորք և Տորոնտո, 1980)։ Լոուրենսը Լուկասի ներդրումները նկարագրում է  որպես «ուրախ, գեղեցիկ և իմաստուն» ։
1970-ական թվականներից մինչև 1990-ական թվականները, բացի արվեստով զբաղվող կանանց վերաբերյալ դասախոսություններ կարդալուց, Լուկասը հաճախ հյուրընկալվում էր ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ ։ Լուկասի աշխատանքները ցուցադրվել են Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում, Աֆրիկայում և Ճապոնիայում։ Մի շարք ստեղծագործություններ ձեռք են բերվել Կանադայի հանրային հավաքածուների և միջազգային մասնավոր հավաքածուների կողմից։ Լուկասը հրատարակել է գծանկարներ և տեքստեր մի շարք թերթերում, ամսագրերում, ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Կանադայի կանանց ուսումնասիրությունների ծրագրերում։ Նա շարունակում է ստեղծագործել Օնտարիոյի King Township թաղամասում գտնվող իր ստուդիայում, որտեղ ապրել է իր երկրորդ ամուսնու` Դերեկ Ֆուլերի հետ` մինչև նրա մահը՝ 1996 թվական ։
Պարգևներ, կոչումներ
2012 թվականին արժանացել է Եղիսաբեթ II թագուհու ադամանդե հոբելյանական մեդալի, ինչպես նաև 1991 թվականին ստացել է Յորքի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի նկարիչներ Կատեգորիա:Կանադացի գրողներ
Բերբենիցի (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Բերբենիցի (Бербениці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1643 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բերբենիցի գյուղում բնակվում էր 506 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4457 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 113,53 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1643 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռոստոցկայա Պաստիլ
Ռոստոցկայա Պաստիլ (Розтоцька Пастіль), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոստոցկայա Պաստիլ գյուղում բնակվում էր 293 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 37531 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,81 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1578 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լուանգփհաբանգ
Լուանգփհաբանգ, նախկինում Լուանգպրաբանգ, Լուանգ Պրաբանգ (พลับพรับ), քաղաք Լաոսում, Լուանգ Պրաբանգ նահանգի մայրաքաղաքը։ Քաղաքը գտնվում է կենտրոնական Լաոսի հյուսիսում, Հան գետի միավորման տեղում Մեկոնգի հետ, Վիենտյանից 425 կմ հյուսիս։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 50000 մարդ։
Մինչ Լաոսի Ժողովրդադեմոկրատական ​​Հանրապետության ստեղծումը՝ 1975 թվականին, Լուանգ Պրաբանգը եղել է նաև համանուն թագավորության մայրաքաղաքը; Քաղաքը համարվում էր «արքայական մայրաքաղաք», քանի որ այստեղ էր գտնվում Լաոսի թագավորի արքունիքը։
Լուանգ Պրաբանգ քաղաքը պաշտպանված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից՝ որպես համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։
Ստուգաբանություն
«Luang Prabang» բառը բաղկացած է երեք բառից լաոսերեն Luang նշանակում է «արքայական», pha նշանակում է «Բուդդա», bang նշանակում է «ոսկե»։
Պատմություն
Քաղաքի հին անվանումն է Մուանգ Սուա։ Քաղաքը հիշատակվում է 698 թվականին Թաիլանդի արքայազն Խուն Լոյի կողմից Նանցհաո նահանգի ծայրամասում գրավելու կապակցությամբ։ Ըստ Լաոսի լեգենդի՝ քաղաքը Խուն Լոյին է տվել նրա հայրը՝ Խուն Բորոմը, ով ստեղծել է աշխարհը և բաժանել այն լաո և շան ժողովուրդների միջև։ Խուն Լոն դարձավ տասնհինգ թագավորներից բաղկացած դինաստիայի հիմնադիրը։
8-րդ դարի վերջում Նանցհաոն տեղակայվեց Մեկոնգ հովտում և 709 թվականին գրավեց Մուանգ Սուա նահանգը՝ փոխարինելով Թայլանդի առաջնորդներին իրենց իշխաններով և արիստոկրատներով։ Օկուպացիայի ստույգ ժամանակը անհայտ է, բայց Ինդրավարման I թագավորի օրոք (877-892)։ Քմերական կայսրության ընդլայնման ժամանակ պետությունն արդեն անկախ էր։