cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ադենոկախյալ վիրուս
Առավելությունները և թերությունները
Տվյալ առանձնահատկությունը ադենոկախյալ վիրուսին դարձնում է ավելի կանխագուշակելի, քան ռետրովիրուսները։ Ռետրովիրուսները համարվում են պոտենցիալ վտանգավոր մուտագեններ, քանի որ տիրոջ գենոմի մեջ ներկառուցվում են պատահականության սկզբունքով և կարող են տանել քաղցկեղային ուռուցքների առաջացմանը։ Ադենոկախյալ վիրուսի գենոմը ներկառուցվում է սպեցիֆիկ սայթերում, իսկ պատահական ներկառուցումները կատարվում են չնչին հաճախականությամբ։ Ադենոկախյալ վիրուսների հիման վրա գենային թերապիայի վեկտորների ձևավորուման ժամանակ վիրուսի ԴՆԹ-ից հեռացնում են rep և cap գեները։ Անհրաժեշտ գենը պրոմոտորի հետ միասին ներկառուցում են ծայրային ինվերտորային կրկնությունների տեղամասում (inverted terminal repeats, ITR), ինչի հետևանքով կորիզում՝ ԴՆԹ-պոլիմերազի միջոցով ԴՆԹ-ի երկրորդ շղթայի սինթեզից հետո ձևավորվում են կոնկատամերներ։ Ադենոկախյալ վիրուսների հիման վրա գենային թերապիայի վեկտորները տիրոջ բջջում ձևավորում են էպիսոմային կոնկատամերներ։ Չբաժանվող բջիջներում տվյալ կոնկատամերները մնում են ինակտիվ, բաժանվող բջիջներում ադենոկախյալ վիրուսների ԴՆԹ-ն կորսվում է բջջի բաժանման ժամանակ, քանի որ էպիսոմային ԴՆԹ-ն տեր բջջի ռեպլիկացիայի ժամանակ չի կրկնապատկվում։ Ադենոկախյալ վիրուսի ԴՆԹ-ի պատահական ներկառուցումները տիրոջ գենոմի մեջ պատահական երևույթ է։ Ադենոկախյալ վիրուսը օժտված է նաև ցածր իմունոգենությամբ, հավանաբար, նեյտրալացնող հակամարմինների առաջացման սահմանափակ արդյունավետությամբ, այն ժամանակ, երբ վերջիններիս մոտ ցույց չի տրված ցիտոտոքսիկությունը  ։ Նկարագրված առանձնահատկությունները, ինչպես նաև չբաժանվող բջիջներին վարակելու հնարավորությունը, գենային թերապիայի մեջ ապահովում են ադենոկախյալ վիրուսների առավելությունը ադենովիրուսների նկատմամբ։
Ադենոկախյալ վիրուսը ունի նաև որոշ թերություններ։ Վիրուսի գենոմի պարունակությունը հասանելի է թերապեվտիկ գեների կլոնավորման համար, կազմում է ընդամենը նուկլեոտիդների 4800 զույգ։ Այդ կերպ, տվյալ վեկտորը հարմար չէ մեծ գեների կլոնավորման համար։ Երկու գենոմների ծայրային ինվերտացիոն կրկնությունները կարող են հիբրիդացվել և ձևավորել գլուխ-պոչ կոնկատամեր, փաստացի կրկնապատկելով գենոմի պարունակությունը։
Վայրի տիպի վիրուսի ինֆեկցիան առաջ է բերում հումորալ իմունիտետի ակտիվացիա։ Չեզոքացնող հակամարմինների ակտիվությունը որոշ դեպքերում իջեցնում է AAV2 սերոտիպի օգտագործումը։ AAV2 կարող է ներթափանցել ուղեղ և համարվում է խիստ սպեցիֆիկ նեյրոնների նկատմամբ։
Կլինիկական փորձեր
Ներկա պահին ադենոկախյալ վիրուսի հիման վրա մուկովիսցիդոզի և հեմոֆիլիայի բուժման համար նախատեսված պատրաստուկները անցնում են առաջին կլինիկական փորձարկումները։ Խոստումնալից արդյունքներ են ստացվել Պարկինսոնի հիվանդության համար նախատեսված պատրաստուկի առաջին փորձարկումիներից հետո։ Կլինիկական փորձերի հիման վրա ապացուցված է ադենոկախյալ վիրուսների անվտանգությունը որպես վեկտոր օգտագործելու համար այնպիսի հիվանդություններում, ինչպիսիք են Կանավանի հիվանդությունը, մկանային դիստրոֆիան և Բիլշովսկի-Յանսկիի սինդրոմը։
Հիվանդածնություն
Ադենոկախյալ վիրուսը մարդու մոտ չի առաջացնում հիվանդություններ։ Սակայն ցույց է տրվել, որ տվյալ վիրուսը տղամարդկանց անպտղության մեջ համարվում է ռիսկի գործոն ։ Ադենոկախյալ վիրուսի գենոմային ԴՆԹ հայտնաբերվում են խախտված կառուցվածքով և ֆունկցիաներով սպերմատոզոիդներով սերմնահեղուկի նմուշներում։ Սակայն, չի հայտնաբերվել ուղղակի կապ ինֆեկցիայի և տղամարդու անպտղության միջև։
Գենոմ, տրանսկրիպտոմ և պրոտեոմ
Ադենոկախյալ վիրուսի գենոմը պարունակում է միաշղթա (+ կամ -) ԴՆԹ (ssDNA)՝ 4,7 հազար նուկլեոտիդ երկարությամբ։ Գենոմային ԴՆԹ-ի մոլեկուլի ծայրերում գտնվում են ծայրային ինվերտորային կրկնություններ (inverted terminal repeats, ITRs)։ Գենոմը պարունակում է երկու սպիտակուցներ կոդավորելու ունակ շրջանակ՝ rep և cap։ Առաջինը պարունակում է չորս ծածկվող գեներ, որոնք գաղտնագրում են Rep սպիտակուցները, որոնք անհրաժեշտ են վիրուսի կենսացիկլի համար, երկրորդ շրջանակը պարունակում է կապսիդի սպիտակուցները կոդավորող ծածկվող նուկլեոտիդային հաջորդականություններ՝ VP1, VP2 և VP3, որոնք ձևավորում են կապսիդի իկոսաեդրիկ գլուխը ։
Ծայրային ինվերտացիոն կրկնություններ
Ծայրային ինվերտացիոն կրկնությունների (Inverted Terminal Repeat, ITR) հաջորդականությունը կազմում է 145 նուկլեոտիդ։ ITR-ը ադենոկախյալ վիրուսի գենոմում տեղակայված են սիմետրիկ և անհրաժեշտ են գենոմային ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի համար ։ ITR-ի այլ հատկություններից մեկը երկշղթա ՌՆԹ-ի կառուցումն է, ինչը ապահովում է ԴՆԹ-ի երկրորդ շղթայի սինթեզը առանց պրայմազայի մասնակցության ։ Ծայրային ինվերտացիոն կրկնությունները օգտագործվում են նաև վիրուսի ԴՆԹ-ի մարդու 12-րդ քրոմոսոմի մեջ ինտեգրման պրոցեսին և քրոմոսոմից պրովիրուսի ԴՆԹ-ի անջատման մեջ ։
Գենային թերապիայի դեպքում ցիս դիրքում թերապևտիկ գենից հետո պետք է տեղակայվի ITR-ը։ Այս կանոնակարգը օգտագործում են ադենոկախյալ վիրուսների հիման վրա ռեկոմբինատային վեկտորների ստացման ժամանակ (recombinant AAV, rAAV), որոնք պարունակում են ռեպորտային կամ թերապևտիկ գեներ։ Ցույց է տրված, որ ITR-ը չի պահանջում ցիս դիրք կապսիդի ռեպլիկացիայի և ձևավորման համար։ rep գենի նուկլեոտիդային հաջորդականության մեջ հայտնաբերվել է Rep-կախյալ տարր, որը գործում է cis-դիրքում (cis-acting Rep-dependent element, CARE)։ Ցիս դիրքում CARE ուժեղացնում է վիրուսային մասնիկների հավաքագրումը և կրկնապատկումը   ։
rep սպիտակուցներ և գեներ
«Գենոմի ձախ երեսը» պարունակում է երկու պրոմոտոր՝ p5 և p19, որոնցից արտագրվում են երկու տարբեր երկարության չծածկվող ի-ՌՆԹ-ներ։ Յուրաքանչյուր գեն, որը կոդավորում է համապատասխան ի-ՌՆԹ-ն, պարունակում է ինտրոն, որը կարող է սպլայսինգի ընթացքում կտրտվել։ Դրա հետևանքով կարող են սինթեզվել չորս տարբեր ի-ՌՆԹ-ներ, և, համապատասխանաբար, չորս տարատեսակ Rep սպիտակուցներ՝ ծածկվող հաջորդականություններով։ Սպիտակուցները անվանվել են իրենց զանգվածներին համապատասխան (տրված են զ․ա․մ․-երով)՝ Rep78, Rep68, Rep52 и Rep40 ։ Rep78 և 68 սպեցիֆիկ կերպով որպես պրայմեր կապվում են երկշղթա ՌՆԹ-ի հետ, որը առաջացնում են ծայրային ինվերտորային կրկնությունները և հետագայում նրան կտրում են ծայրային սայթի (terminal resolution site) հատվածում։ Ցույց է տրվել, որ Rep78 և 68 անհրաժեշտ են ադենոկախյալ վիրուսի գենոմը տիրոջ գենոմի մեջ ներկառուցելու համար։ Rep չորս սպիտակուցներ կապվում են АТР-ի հետ և օժտված են հելիկազային ակտիվությամբ։ Տվյալ սպիտակուցները տրանսկրիպցիան ուժեղացնում են p40 պրոմոտորից, սակայն տրանսկրիպցիան թուլացնում են p5 և p19 պրոմոտորներից    ։
cap գեներ և VP սպիտակուցներ
Ադենոկախյալ վիրուսի գենոմային ԴՆԹ-ի (+)-շղթայի «աջ մասը» պարունակում է ծածկվող հաջորդականություններ, որոնք կոդավորում են կապսիդի երեք սպիտակուց ՝ VP1, VP2 և VP3։ Այդ գեների տրանսկրիպցիան սկսում է մեկ պրոմոտորի՝ p40-ի կողմից։ Համապատասխան սպիտակուցների մոլեկուլային զանգվածը կազմում է 87, 72 և 62 զ․ա․մ․ ։ Բոլոր երեք սպիտակուցների տրանսլյացիան կատարվում է մեկ ի-ՌՆԹ-ի վրայից։ Տրանսկրիպցիայից հետո պրո-ի-ՌՆԹ-ն կարող է ենթարկվել երկու տարբեր սպլայսինգի, ընդ որում կտրվում է առավել երկար կամ կարճ ինտրոն և առաջանում է 2300 կամ 2600 նուկլեոտիդ երկարությամբ ի-ՌՆԹ։ Սովորաբար, հատկապես ադենովիրուսի առկայության պայմաններում, կտրվում է ավելի երկար ինտրոն։ Այս ձևի ժամանակ կտրվում է առաջին սկզբնական կոդոն -ն, որից սկսվում է VP1 սպիտակուցի սինթեզը, և VP1 սպիտակուցի սինթեզի մակարդակը ընկնում է։ Առաջին   կոդոնը, որը ավելի երկար տրանսկրիպտի դեպքում մնում է, համարվում VP3 սպիտակուցի սկզբնային կոդոնը։ Սակայն, նուկլեոտիդների հաջորդականությունը, որը նույն շրջանակի սահմանում նախորդում է այս կոդոնին, պարունակում է   հաջորդականությունը, որը կոդավորում է տրեոինը, վերջինս շրջապատված է օպտիմալ Կոզակ հաջորդականությամբ։ Սա բերում է VP2 սպիտակուցի սինթեզի նվազմանը (որը իրենից ներկայացնում է VP3 սպիտակուց՝ N-խայրում լրացուցիչ ամինաթթուների առկայությամբ)    ։
Քանի որ մեծ ինտրոնը նախընտրում է կտրվել պրո-ի-ՌՆԹ-ից և քանի որ  կոդոնը համարվումէ առավել թույլ սկզբնական կոդոն, համապատասխան սպիտակուցները in vivo արտադրվում են 1:1:20 հարաբերակցությամբ, այդ նույն հարաբերությամբ էլ սպիտակուցները մտնում են վիրուսային մասնիկի կազմի մեջ ։ VP1 սպիտակուցի N-ծայրի յուրահատուկ ֆրագմենտը ունի ֆոսֆոլիպազ А2-ի (PLA2) ակտիվություն, որը, հավանաբար, անհրաժեշտ էնդոսոմներից վիրուսային մասնիկների ազատման համար ։ Մուրալիդարը համահեղինակների հետ ապացուցեց, որ սպիտակուցներ VP2 և VP3-ը խիստ անհրաժեշտ են վիրուսային մասնիկների հավաքագրման համար ։ Ուորինգտոնը համահեղինակների հետ ցույց տվեցին, որ VP2 սպիտակուցը չեն ազդում N-ծայրային հատվածի հավաքագրման վրա, այն դեպքում, երբ VP1-ի ներկառուցոմները նվազեցնում են նրա ֆոսֆոլիպազային ակտիվությունը ։
2002 թվականին VP3 սպիտակուցի բյուրեղային կառուցվածքը հայտնաբերվել է Քսի և Բյու համահեղինակների կողմից ։
Սերոտիպերը և ընկալիչները
2006 թվականի դրությամբ նկարագրվել են ադենոկախյալ վիրուսի 11 սերոտիպեր ։ Բոլոր հայտնի սերոտիպերը կարող են վարակել մի շարք հյուսվածքների բջիջները։ Հյուսվածքային առանձնահատկությունը որոշվում է կապսիդի սպիտակուցի սերոտիպերով, այդ պատճառով ադենոկախյալ վիրուսի հիման վրա ստեղծված վեկտորները վերակառուցվում են, նրանց տալով անհրաժեշտ սերոտիպ։
Սերոտիպ 2
Ադենոկախյալ վիրուսի սերոտիպ երկուսը ուսումնասիրվել է ավելի մանրակրկիտ     ։ Սերոտիպ 2 ադենոկախյալ վիրուսը օճտված է կմախքային մկանների, նեյրոնների , անոթների հարթ մկանների և հեպատոցիտներ նկատմամբ բնական խնամակցությամբ։
Ադենոկախյալ վիրուսի սերոտիպ 2-ի համար նկարագրվել են բջջային երեք ընկալիչներ՝ հեպարանսուլֆատպրոտեոգլիկան (HSPG), ինտեգրին aVβ5 և ֆիբրիլոբլաստների աճի գորճոնի 1 ընկալիչը (FGFR-1)։ Առաջինը համարվում է առաջնային ընկալիչը, վերջին երկուսը համարվում են կո-ընկալիչներ, և ադենոկախյալ վիրուսին թույլ են տալիս բջիջ ներթափանցել ընկալիչ-կախյալ էնդոցիտոզի միջոցով   ։ HSPG զգալի առկա է արտաբջջային նյութում և գործում է որպես առաջնային ընկալիչ, ընդ որում մաքրելով օրգանիզմը ադենոկախյալ վիրուսի մասնկիներից և իջեցնելով վարակի էֆեկտիվությունը ։
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ադենոկախյալ վիրուսի սերոտիպ 2-ը սպանում է քաղցկեղային բջիջները, այդ ընթացքում չվնասելով առողջ բջիջները։ " Մեր հետազոտությունները ցույց են տվել, որ 2-րդ տիպի ադենոկախյալ վիրուսը, որը վարակում է բջիջների պոպուլյացիայի մեծ մասը, սպանում է քաղցկեղային բջիջների մեծ մասը, այլ ոչ առողջ բջիջները" հայտնում է Կրեյգ Մեները, Պանսիլվանիայի Penn State բժշկական քոլեջի իմունոլոգիայի և միկրոկենսաբանության պրոֆեսորը ։ Նշված հետազոտությունները կարող են օգնել նոր հակաքաղցկեղային բջիջների դեմ պատրաստուկների ստեղծման մեջ։
Այլ սերոտիպեր
Թեպետ ադենոկախյալ վիրուսի սերոտիպ 2-ը համարվում է գենետիկական ուսումնասիրությունների համար առավել հարմար սերոտիպը, ցույց է տրվել, որ այլ սերոտիպերը ավելի արդյունավետ են որպես վեկտոր օգտագործվելու համար։ Օրինակ, 6-րդ սերոտիպի ադենոկախյալ վիրուսը ավելի լավ վարակում է շնչառական ուղիների էպիթելը, 7-րդ սերոտիպի վիրուսը ունի մկների կմախքային մկանների տրամսդուկցիայի բարձր մակարդակ, 8-րդ սերոտիպի վիրուսը գերազանց տրասդուկտում է հեպատոցիտը , իսկ սերոտիպեր 1-ը և 5-ը շատ էֆեկտիվ կերպով գեները հասցնում են անոթների էնդոթել ։ 6-րդ տիպի ադենոկախյալ վիրուսը, որը համարվում է 1 և 2 սերոտիպերի հիբրիդ , նույնպես օժտված է ցածր իմունոգենությամբ, քան 2-րդ սերոտիպի վիրուսը ։
Սերոտիպերը տարբերվում են ընկալիչներով, որոնց հետ տեղի է ունենում նրանց կապումը։ Օրինակ, 4 և 5 սերոտիպերի տրանսդուկցիան կարել է արգելակել սիալաթթվով, իսկ 5-րդ սերոտիպի վիրուսը բջիջ է ներթափանցում թրոմբոցիտների աճի հորմոնի ընկալչի միջոցով ։
Իմունային պատասխան
Ադենոկախյալ վիրուսը գենային թերապիայում հետաքրքրություն է ներկայացնում, հաշվի առնելով մարդու մոտ իմունային պատասխան առաջացնելու թույլ ունակության շնորհիվ։ Այս հատկությունը վիրուսին դարձնում է տրանսդուկցիայի համար հարմար օբյեկտ, քանի որ իջեցնում է իմունային հիվանդածնության ռիսկը։
Բնածին իմունիտետ
Կենդանիների մոտ ցույց է տրված ադենոկախյալ վիրուսի նկատմամբ բնածին իմունիտետի առկայություն։ Մկների մեջ վիրուսի ներարկումը առաջացնում է ցիտոկինների բորբոքում, նեյտրոֆիլների և լյարդի այլ լեյկոցիտների ինֆիլտրացիա, ինչը, հավանաբար, զգալի կերպով նվազեցնում է ներմուծված վիրուսային մասնիկների թիվը ։
Հումորալ իմունիտետ
Ցույց է տրվել, որ վիրուսը կարող է հումորալ պատասխան առաջացնել ինչպես կենդանիների, այնպես էլ մարդու մոտ։ Մարդկային պոպուլյացիաների 80 %-ը համարվում է սերոտիպ 2-ի նկատմամբ սերոպոզիտիվ։ Ցույց է տրված, որ չեզոքացնող հակամարմինները կարող են նվազեցնել ադենոկախյալ վիրուսների հիման վրա ստեղծված վեկտորների տրանսդուկցիան ։
Բջջային իմունիտետ
Բջջային իմունիտետը ի պատասխան վիրուսին և վեկտորներին, որոնք ստեղծվել են վիրուսների հիման վրա, 2005 թվականին ուսումնասիրվել է ողջ ամբողջապես ։ Ադենոկախյալ վիրուսի 2-րդ սերոտիպի հիման վրա ստեղծված վեկտորի ուսումնասիրությունները՝ հեմոֆիլիա В-ի բուժման համար, ցույց են տվել, որ կարող է տեղի ունենալ տրանսդուկցված բջիջների քայքայում ։ Հետազոտություները ցույց են տվել, որ CD8+ T-լիմֆոցիտները կարող են in vitro ճանաչել ադենոկախյալ վիրուսի կապսիդը ։ Սակայն, տվյալ ուսումնասիրությունները ավարտված չեն և այդպիսի ցիտոտոքսիկային պատասխանի հնարավորությունը ամբողջությամբ չի ուսումնասիրվել։
Կենսական ցիկլ
Ադենոկախյալ վիրուսի կենսական ցիկլում՝ բջջի վարակումից մինչև նոր վիրուսային մասնիկների առաջացումը կարելի է առանջնացնել մի քանի փուլեր․
Տվյալ էտապներից ոմանք կարող են տարբերվել կախված բջջի տեսակից։ Վիրուսի ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի նկարագրերը կարող են տարբերվել նաև նույնատիպ բջիջներիմոտ, կախված բջջային ցիկլի փուլերից ։
Ադենոկախյալ վիրուսը չի կարող կրկնապատկվել բջիջներում, որոնք վարակված չեն ադենովիրուսներով։ Վիրուսային մասնիկների ձևավորման այդ առանձնահատկությունը վկայում է այն մասին, որ ադենոկախյակլ վիրուսը ծագել է ադենովիրուսներից։ Ցույց է տրված, ադենոկախյալ վիրուսի ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիան թեթևանում է ադենովիրուսների կամ այլ վիրուսների որոշ սպիտակուցների առկայության շնորհիվ, օրինակ սովորական հերպեսի, կամ գենոտոքսիկ ագենտների շնորհիվ, ինչպիսիք են ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը կամ հիդրօքսիկարբամիդը   ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վիրուսներ
Ռոն-Թորբեն Հոֆման
Ռոն-Թորբեն Հոֆման (գերմ․՝ Ron-Thorben Hoffmann, ապրիլի 4, 1999, Ռոստոկ, Գերմանիա), գերմանացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Ներկայումս վարձավճարով հանդես է գալիս անգլիական «Սանդերլենդի» կազմում։
«Բավարիա Մյունխեն»
Հոֆմանը հանդիսանում է գերմանական «Բավարիայի» ակադեմիայի սան։ Թիմի երիտասարդկան կազմում նա իր առաջին հանդիպումը անցկացրել է 2019 թվականի հուլիսի 30-ին, երբ թիմը Լիգա 3-ի շրջանակներում մրցում էր «Հանսա Ռոստոսկ ՖԱ»-ի դեմ ։
Թիմի հիմնական կազմում գերմանացի ֆուտբոլիստը դեռևս որևէ հանդիպման չի մասնակցել։
Միջազգային կարիերա
2016 թվականին Հոֆմանը Գերմանիայի Մ18 հավաքականի կազմում մասնակցել է երկու հանդիպման։ Նա իր նորամուտի հանդիպումը անցկացրել է 2016 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ մասնակցելով Իռլանդիայի Մ18 հավաքականի դեմ կայացած ընկերական խաղին։ Այդ խաղում նա փոխարինման է դուրս եկել երկրորդ խաղակեսի սկզբում ։
Արարատյան ֆիզիկաաշխարհագրական շրջան
Արարատյան ֆիզիկաաշխարհագրական շրջան, Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում, Հայաստանի Հանրապետության ամենաընդարձակ շրջանը, ընդգրկում է Արարատի, Արմավիրի, Արագածոտնի, Կոտայքի մարզերը։ Հյուսիսից եզրավորված է Արագած լեռնազանգվածով, Փամբակի և Ծաղկունյաց լեռնաշղթաներով, արևելքից՝ Գեղամա լեռնավահանով ու նրա հարավային շարունակությունը կազմող Երանոսի և Ուրծի լեռնաշղթաներով, հարավից՝ Հայկական Պար լեռնաշղթայով, Մեծ ու Փոքր Մասիսներով, արևմուտքից՝ Կարսի սարահարթով։
Ռելիեֆ
Ռելիեֆի գլխավոր տարրը Արարատյան գոգավորությունն է, որը ձգվում է Ախուրյանի գետաբերանից մինչև Նախիջևանի գոգավորություն։ Գոգավորությունը եզրավորող լեռներն ամֆիթատրոնաձև իջնում են դեպի Արարատյան դաշտ, լեռնաճյուղերը ջրբաժան են գետերի միջև, որոնք առաջացրել են նեղ, խոր քարքարոտ կիրճեր (Քասաղի, Հրազդանի, Ազատի, Վեդու և այլն)։ Շրջակա հրաբուխներից ժայթքած լավաները առաջացրել են նախալեռնային գոտու սարավանդները (Թալինի, Կարմրաշենի, Շամիրամի, Եղվարդի, Կոտայքի)։ Անցումը դաշտից դեպի նախալեռներ կտրուկ է, երբեմն՝ աստիճանական։ Հրաբխային ապարները մերկացել են՝ առաջացնելով ռելիեֆի բազմապիսի ձևեր, առանձնապես գեղեցիկ են բազալտային սյունաձև առաջացումները՝ Հրազդանի կիրճի Երևանի հատվածում, Ազատի կիրճում և այլն։ Նախալեռներից անցումը դեպի հրաբխային զանգվածների միջին և վերին գոտիները կատարվում է աստիճանաբար։ Նախալեռնային սարավանդները և լեռնալանջերը ծածկված են երիտասարդ հրաբխային ապարներով։ Լեռնագրության հիմնական միավորներից են Ծաղկունյաց լեռնաշղթան, Արայի լեռը, Հատիս, Գութանասար հանգած հրաբուխները, Եղվարդի եռաբլուրները, Արտենի, Իրինդ հրաբխային կոները։ Գոգավորության ցածրադիր մասի ռելիեֆի ձևավորման գործում որոշակի ազդեցություն է թողել Արաքս գետը, որը հունը հաճախ փոխել է՝ առաջացնելով դարավանդներ։ Արմավիրի տարածաշրջանում պահպանվում է Երասխահունը (Արաքսի հին հունը)։
Պաշարներ
Կան մարմարի, գրանիտի, քարաղի, քվարցային ավազի, բազալտի, տուֆի, պեռլիտի, հրաբխային խարամի, հանքային (Արզնի, Բջնի, Հանքավան, Արարատ), անուշահամ (Քառասունակն), արտեզյան (Արարատյան արտեզյան ավազան) ջրերի պաշարներ։
Ջրագրություն
Բացի Մեծամորից, գետերը (Արաքս, Ախուրյան, Հրազդան, Ազատ, Վեդի) տարանցիկ են, վարարում են ուշ գարնանը և վաղ ամռանը՝ հաճախ փոխելով իրենց հուները։ Հրաբխային լեռնազանգվածների շրջանում գերիշխում է ստորերկրյա հոսքը, որը միախառնվում է Արարատյան արտեզյան ավազանին։ Տարածքում են Թալինի, Ապարանի, Արագածի, Ազատի, Աղբյուրակի ջրամբարները, Աշտարակի, Արտաշատի, էջմիածնի, Կոտայքի, Գառնու, Արզնի-Շամիրամի, Արմավիրի, Ստորին Հրազդանի ջրանցքները։
Գոտիականություն
Լավ է արտահայտված վերընթաց լանդշաֆտային գոտիականությունը։ Շրջանում իրար են հաջորդում անապատակիսաանապատային, լեռնատափաստանային, տեղ-տեղ՝ անտառային, ենթալպյան ու ձնամերձ լանդշաֆտային գոտիները։ Լանդշաֆտները փոխվել են առավել չափերով, ենթարկվել են մարդու տևական գործունեության ազդեցությանը։ Հյուսիսում և արևելքում որոշ տարածքներ ներառված են Խոսրովի անտառ և էրեբունիի արգելոցների, Գոռավանի ավազուտներ, Որդան կարմիրի, Բանքսի սոճու, Հանքավանի արգելավայրերի մեջ։
Կատեգորիա:Հայաստանի ֆիզիկաաշխարհագրական շրջաններ
Քերրի Սանդերսոն
Կենսագրություն
Քերիի Գեյ Սմիթը ծնվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, Սուբակիոյում (Արևմտյան Ավստրալիա)։ Ավարտելով Արևմտյան Ավստալիայի համալսարանը մաթեմատիկայի մասնագիտացմամբ՝ ստացել է գիտությունների բակալավրի աստիճան, ավելի ուշ՝ տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան։ 21 տարեկանում նա ամուսնացել է ինժեներ Լենս Սանդերսոնի հետ, որն աշխատում էր հեռահաղորդակցության ոլորտում, նրանք երկու որդի են ունեցել։ Լենս Անդերսոնը մահացել է 2007 թվականին ։
Համալսարանն ավարտելուց հետո Քերրի Սանդերսոնն իր աշխատանքն է սկսել Արևմտյան Ավստրալիայի ֆինանսական վարչությունում։ Նա այնտեղ աշխատել է 17 տարի, որոնցից վերջին հինգը ղեկավարել է տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության բաժինը ։
1991-2008 թվականներին Քերրի Սանդերսոնը աշխատել է որպես Ֆրիմանտլ նավահանգստի գլխավոր գործադիր տնօրեն (Արևմտյան Ավստրալիա)։ Նրա ղեկավարման ընթացքում կոնտեյներային առևտուրը, որն իրականացվում է այդ նավահանգստի միջոցով, ավելացել է չորս անգամ ։
2008 թվականի նոյեմբերից մինչև 2011 թվականի դեկտեմբեր Քերրի Սանդերսոնն աշխատել է Լոնդոնում՝ Եվրոպայում Արևմտյան Ավստրալիայի կառավարության գլխավոր գործակալի պաշտոնում։ Այդ պաշտոնում նա պատասխանատու էր Արևմտյան Ավստրալիայում արտադրված ապրանքների արտահանման ընդլայնման, ինչպես նաև նահանգի տնտեսության մեջ ներդրումների ավելացման համար ։
2014 թվականի օգոստոսին հայտարարվում է, որ Քերրի Սանդերսոնը նշանակվելու է Արևմտյան Ավստրալիայի նահանգապետ և պարտականություններին կանցնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին նա երդվում է և պաշտոնապես ստանձնում պաշտոնը՝ դառնալով Արևմտյան Ավստրալիայի 32-րդ նահանգապետը և այդ պաշտոնում առաջին կինը ։
Մրցանակներ
2001 թվականի հունվարին Քերրի Սանդերսոնը պարգևատրվել է Centenary Medal մեդալով՝ Ավստրալիայի ֆեդերացիայի հարյուրամյակի պատվին ։ 2004 թվականի հունիսին նա դարձել է Ավստրալիայի շքանշանի սպա, իսկ 2016 թվականի հունիսին՝ նույն շքանշանի ուղեկից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքական գործիչներ
Բրասի (Սոմի գավառ)
Բրասի (Brassy), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 62 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.41 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 27 կմ հարավ-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 44 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 34-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 10։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 34 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 31 անձ (18 տղամարդ և 13 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 10 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Գարնանային վահան (գործողություն)
«Գարնանային վահան» (Bahar Kalkanı Harekâtı), 2020թ․ փետրվարի 27-ից «Սիրիայի ազատ բանակ» խմբավորման զինյալների և Թուրքիայի զինված ուժերի սկսած ռազմական գործողությունը Սիրիայի հյուսիսարևմտյան Իդլիբ նահանգում։
Գործողության անունը մարտի 1-ին հայտնեց Թուրքիայի ազգային պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը, նշելով, որ այդպես է կոչվում փետրվարի 27-ին Իդլիբում թուրք զինծառայողների վրա Սիրիայի կառավարական ուժերի հարվածներից հետո սկսած գործողությունը       ։
Աքարը նաև ընդգծել է, որ գործողության նպատակը Ռուսաստանի հետ դիմակայությունը չէ։ Մեր խնդիրն է կանխել Բաշշար ալ-Ասադի ռեժիմի կողմից կատարվող հանցագործությունները, վերացնել արմատական տարրերն ու կանխել արտագաղթը, - պնդում է նախարարը ։
Սիրիայի Իդլիբի մարզի շուրջ իրավիճակի հերթական սրումը տեղի է ունեցել փետրվարի 28-ի գիշերը։ Թուրքական կողմի պաշտոնական տվյալներով՝ Սիրիայի կառավարական ուժերի ավիահարվածներիի հետևանքով սպանվել է 33, վիրավորվել՝ 32 թուրք զինծառայող ։ Դրանից հետո Թուրքիայի զինված ուժերը հարվածներ են հասցրել սիրիական դիրքերին՝ ավելի ուշ հստակեցնելով, որ խոցվել է ավելի քան 200 թիրախ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատերազմներ Կատեգորիա:2020 հակամարտություններ
Աշխարհի սեքսի և սեռական մշակույթների թանգարան (Խարկով)
Աշխարհի սեքսի և սեռական մշակույթների թանգարան (Музей сексу і сексуальних культур світу), Ուկրաինայի Խարկով քաղաքի տարածքում գործող թանգարան, որը հիմնվելով աշխարհի տարբեր երկրների սեռական մշակույթների վրա, կրթական և լուսավորչական գործունեություն է ծավալում սեռական հարաբերությունների ոլորտում ։
Թանգարանը բացվել է 1999 թվականին Խարկովի հետդիպլոմային կրթության բժշկական ակադեմիայի սեքսոլոգիայի ամբիոնի աշխատակիցների կողմից։ Ցուցահանդեսի հիմքը կազմել է պրոֆեսոր Եվգենի Կրիշտալի մասնավոր հավաքածուն։ Աշխարհի սեռական մշակույթների թանգարանը կրթական աշխատանք է տանում դեռահասների, ամուսնական զույգերի, ինչպես նաև ամուսնանալ ցանկացողների հետ ։
Թանգարանը բաղկացած է տասը սենյակից։ Յուրաքանչյուր սենյակ նվիրված է որոշակի երկրի՝ Հունաստանի, Հին Հռոմի, Հնդկաստանի, Ճապոնիայի, Չինաստանի, Եվրոպայի, Ամերիկայի և Աֆրիկայի սեռական մշակույթին։ Առանձին սենյակներ կան, նվիրված սեռական շեղումներին (սեռական զարգացման շեղումներին), ժամանակակից սեռական մշակույթին և դեռահասների սենյակ, որը պարունակում է նյութեր մարդու անատոմիայի, հոգեբանության և ֆիզիոլոգիայի և նրա սեռական վարքագծի վերաբերյալ, որտեղ անցկացվում են դեռահասների սեռական դաստիարակության վերաբերյալ դասախոսություններ :.
18 տարեկանից բարձր այցելուները կարող են տեսնել Աշխարհի սեքսուալ մշակույթների թանգարանի բոլոր սրահները։ Պատանիների համար նախատեսված սրահ կարող եք այցելել 15 տարեկանից ։
Աշխարհի սեքսի և սեռական մշակույթների թանգարանը աշխարհի փոքրաթիվ թանգարաններից է, որն ընդգծում է տարբեր երկրների ժողովուրդների, ժամանակակից և հնագույն քաղաքակրթությունների վերաբերմունքը էրոտիկայի և սեռականության նկատմամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրոտիկայի թանգարաններ Կատեգորիա:1999 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ուկրաինայի թանգարաններ
Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության բարձրագույն խորհուրդ
Աջարիայի ինքնավար հանրապետության բարձրագույն դատարան, Վրաստանի կազմում գտնվող Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության բարձրագույն ներկայացուցչական և օրենսդիր մարմինը։ Խորհրդի շենքը գտնվում է Բաթումում և բաղկացած է 18 անդամներից, որոնք ընտրվել են չորս տարի ժամկետով։ Աջարիայի օրենսդիր մարմնի ղեկավարը՝ խոսնակը նշանակվում է Վրաստանի նախագահի կողմից, որն ունի նաև Աջարիայի խորհրդարանը և կառավարությունը ցրելու իրավունք։ Բացի այդ, Վրաստանի նախագահը կարող է չեղարկել խորհրդարանի ընդունած բոլոր այն որոշումները, որոնք հակասում են Վրաստանի սահմանադրությանը։ Վրաստանի 25 տարին լրացած ցանկացած քաղաքացի կարող է դառնալ Աջարիայի բարձրագույն խորհրդի անդամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքականություն Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ
Բալլադ հին զենքի մասին
«Բալլադ հին զենքի մասին» («Баллада о старом оружии»), 1986 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, հերոսա-հայրենասիրական դրամա։ Ֆիլմը նկարահանվել է ռեժիսոր Գենադի Վորոնինի կողմից ։ Սցենարը գրել է Վացլավ Միխալսկին՝ իր նույնանուն վեպի հիման վրա։
Ֆիլմը նկարահանվել է դրամայի և արկածների ժանրում։ Ֆիլմի գլխավոր դերերը կատարել են Պատիմատ Խիզրոևան, Սերգեյ Սկրիպկինը, Ալեքսանդր Դեմյանենկոն, Վիկտոր Բորցովը և Լեոնիդ Բելոզորովիչը։ Ֆիլմում նկարահանվել են նաև Իրինա Կոկրյատսկայան և Բորիս Կլյուևը։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Կովկասից կինը մեկնում է ռազմաճակատ, որտեղ կռվում են նրա որդիները։ Մայրը ցանկանում է իր երեխաներին հատուկ դաշույններ փոխանցել։ Այդ դաշույնները իրենց նախնիների զենքն են և ըստ ավանդության՝ անխոցելիություն են տալիս իրենց տերերին։
Նկարահանումների վայր
Նկարահանել է Դաղստանում՝ Գունիբ գյուղի մոտ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Դենդրարիում
Դենդրարիում, դենդրոլոգիական այգի (δένδρον - ծառ, - ծառ), դենդրոպարկ։ Հատուկ առանձնացված հողամաս, որտեղ բաց գրունտում աճեցնում են ծառերի, թփերի և մշակաբույսերի հավաքածուներ։ ՀՀ ԳԱԱ Երևանի բուսաբանական այգու դենդրարիումը (հիմնադրվել Է 1935 թվականին) հազվագյուտ և անհետացող բուսատեսակների պահպանման վայր է և ունի հարուստ հավաքածու (ավելի քան 1200 տեսակ ու ենթատեսակ)։
Տնկարկները զարգանում են լանդշաֆտային պուրակի ոճով՝ ինքնուրույն կամ բուսաբանական այգու կազմում։ Բույսերի հավաքածուներն ստեղծված են կարգաբանական, աշխարհագրական, էկոլոգիական, գեղազարդիչ և այլ սկզբունքներով, ունեն գիտակրթական նշանակություն։ Այստեղ ստեղծվել են Կովկասի, Ղրիմի, Սիբիրի, Արևելյան Եվրոպայի, Ասիայի, Հեռավոր Արևելքի, Հյուսիսային Ամերիկայի դենդրոֆլորաների ցուցադրական հողամասեր։ Գիտական մեծ արժեք ունեն ասեղնատերև, փաթաթվող, ծաղկող թփերի ու պարտեզային բույսերի հարուստ հավաքածուները։
Հայաստանում գործում են Ստեփանավանի «Սոճուտ», Վանաձորի «ՎաՆաձոր», Իջևանի մերձարևադարձային, Բերդի, Ախթալայի, Բագրատաշենի, Բյուրականի աստղադիտարանի և «Ջերմուկ» առողջարանի դենդրարիումները։
Դենդրարիում տնկարկները լանդշաֆտային պարկի ոճով են, բույսերը տեղաբաշխվում են կարգաբանական, աշխարհագրական, էկոլոգիական, դեկորատիվ և այլ հատկանիշներով։ Դենդրարին ունի գիտական, գիտաարտադրական, կուլտուրլուսավորական և ուս․ նշանակություն։ Դենդրարիում գիտական հետազոտություններ են կատարվում բույսերի ինտրոդուկցիայի, կլիմայավարժման և սելեկցիայի գծով։
Կատեգորիա:Բուսաբանական այգիներ Կատեգորիա:Ծառագիտություն
Զարդաջուր (գետ)
Զարդաջուր, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Գեղաբերդ գետի աջ օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Զանգեզուրի լեռներից և Արևիս գյուղից 4,5 կմ արևմուտք միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 3 կմ ։
Շվեդական կայսրություն
Շվեդական կայսրություն (stormaktstiden, «գերտերության դարաշրջան»), պատմական եվրոպական գերտերություն, որը գոյատևել և վերահսկել է Բալթիկ տարածաշրջանի մեծ մասը 17-րդ դարում և 18-րդ դարի սկզբին ։ Կայսրության հիմնադրման սկիզբ հաճախ համարվում է Գուստավ II-ի կառավարման սկիզբը, որը գահ բարձրացավ 1611 թվականին, և ավարտ է համարվում տարածքների կորուստը 1721 թվականին Հյուսիսային պատերազմից հետո ։
1632 թվականին Գուստավ II-ի մահից հետո երկար ժամանակ կայսրությունը վերահսկվում էր բարձր ազնվականության կողմից, որոնցից ամենանշանավորը Օքսենշերնա ընտանիքն էր։ Ազնվականության շահերը պաշտպանում էր հատուկ ոստիկանությունը։ Վերահսկվող տարածքներում այս ժամանակահատվածում ճորտատիրությունը արգելված չէր, իսկ հողերը բաժանված էին ազնվականության միջև։ 1860 թվականին թագավորությունից վերցված բոլոր հողերը ազնվականությունը վերադարձրեց թագավորին։
Երեսնամյա պատերազմում հաղթանակից հետո Շվեդիան հասավ իր հզորության գագաթնակետին, որից հետո որպես գերտերություն Երկրորդ հյուսիսային պատերազմի արդյունքում կարողացավ չեզոքացնել Դանիային։ Սակայն հետագայում Սկանդինավյան պատերազմում Շվեդիան կարողացավ պաշտպանել իր կայսրության դիրքերը միայն Ֆրանսիայի հետ դաշնության շնորհիվ ։ Կառլոս XI-ը կարողացավ կոնսոլիդացնել կայսրությունը և որոշ ժամանակ խաղաղություն հաստատել, մինչև Ռուսաստանը, Սաքսոնիան և Դանիան հարձակվեցին նրա հետևորդ Կառլոս XII-ի վրա։ Սկզբնական մի քանի շվեդական հաղթանակներից հետո Կառլոսը ապահովագրեց կայսրությունը որոշ ժամանակ Տրավենդալի հաշտությամբ (1700) և Ալտրանշտադի պայմանագրով, սակայն Պոլտավայի ճակատամարտով (1709) վերջ դրվեց շվեդական կայսրության ժամանակաշրջանին։
Վերածում գերտերության
Շվեդիան հիմնադրեց անդրծովյան գաղութներ Նոր աշխարհում։ Նոր Շվեդիան հիմնադրվեց Դելավեր գետի ավազանում 1638 թվականին և հետագայումը իր վերահսկողության տակ առավ մեծ թվով Կարիբյան կղզիներ։ Արևմտյան Աֆրիկայի երկայնքով կառուցվեցին մեծ թվով շվեդական նավահանգիստներ և առևտրային կետեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:Նախկին կայսրություններ
Ալիսան Հայելիների աշխարհում (մուլտֆիլմ, 1982)
«Ալիսան Հայելիների աշխարհում», Եֆրեմ Պրուժանսկու մուլտֆիլմը, որը նկարահանվել է Լուիս Քերոլի «Ալիսը հայելիների աշխարհում և ինչ տեսավ նա այնտեղ» ստեղծագործության մոտիվներով։ Նկարահանվել է «Киевнаучфильм» ընկերությունում 1982 թվականին։
Ծանոթություն
Ալիսա անունով աղջիկն անցնում է հայելու միջով, ծանոթանում է շախմատային քարերի հետ և մասնակցում շախմատի պարտիային, որտեղ հանդես է գալիս Սպիտակ Թագուհու կարգավիճակով։
Տարբերությունները բնօրինակից
Սյուժեն մի փոքր պակասեցված է։ Բացակայում է Սև Արքան։ Ֆիլմում չեն հանդիպում նաև Լանը, Գորտիկը, Մոծակը և էպիզոդիկ մի քանի հերոսներ։ Բացակայում են Ծովափղիկն ու Հյուսնին նվիրված «Տրալյալյա», ձկներին և օտարկերացուն նվիրված Իզուր-Անտեղիի բանաստեղծությունները։ Սպիտակ Արքան կատարում է ոչ թե Ծերուկին նվիրված երգը, այլ ինչպես գրքում՝ փղիկին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Ուիսթլերի մայրը
«Կոմպոզիցիա սևի և մոխրագույնի մեջ։ Ուիսթլերի մայրը» (Arrangement in Grey and Black: The Artist's Mother), Ջեյմս Ուիսթլերի ամենահայտնի նկարը։ Նկարը այժմ գտնվում է Օրսե թանգարանում (Փարիզ), սակայն նկարը հաճախ «մեկնում է ճամփորդության» ամբողջ աշխարհով։
Ստեղծման պատմությունը
Նկարի համար դեմք է հանդիսացել նկարչի մայրը՝ Աննա Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը (Anna McNeill Whistler), որն ապրում էր Լոնդոնում որդու հետ։ Կան տարբեր պատմություններ նկարի ստեղծման վերաբերյալ, դրանցից մեկն այն է, որ մայրը փոխարինել է մեկ այլ մոդելի վերջին պահին։ Մյուս տարբերակով մայրը պետք է պատկերվեր կանգնած դիրքում, սակայն մայրը չէր կարող այդքան երկար կանգնած մնալ։ Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է Լոնդոնի թագավորական ակադեմիայի արվեստի 104-րդ ցուցահանդեսում՝ 1872 թվականին, բայց մերժված էր ակադեմիայի կողմից։ Սա մեծ ազդեցություն թողեց բրիտանական արվեստի և նկարչի հարաբերությունների միջև։ Սրանից հետո նկարիչը այլևս չհամագործակցեց ակադեմիայի հետ։
Նկարի իմաստը
Այս նկարը դարձավ հայտնի, որպես «մոր պաշտամունք»-ի սիմվոլ։ Նկարը տարածվեց մինչև մեր ժամանակները։ Նկարիչը շատ էր ցանկացել, որ իր նկարները գնահատեն միայն իր իմաստի համար։ «Կոմպոզիցիա սևի և մոխրագույնի մեջ» կարելի է հանդիպել ֆիլմերում, սերիալներում և անգամ մուլտֆիլմներում։ Ուիսթլերն իր նկարները համարել է երաժշտական «սիմֆոնիաներ»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1871 նկարներ Կատեգորիա:Ջեյմս Ուիսթլերի նկարներ Կատեգորիա:Օրսե թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ծակուռի)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի նաև՝ (Ծաղկավանք), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արցախի հանրապետության Հադրութի շրջան Ծակուռի գյուղում, կառուցվել է 17-րդ դար։
Պատմական ակնարկ
Գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու մասին մեզ շատ տեղեկություններ չեն հասել։ Սարգիս Ջալալյանցը պատմում է որ, մի օր ավանդազրույց է ունեցել գյուղի ծերունիների հետ, որոնք պատմել են մի հետաքրքիր պարմություն եկեղեցու հետ կապված, մասնավորապես խոսքը գնացել է եկեղեցու հարավային պատուհանի կամարաձև բացվածքի մեջ քանդակված օձապատկերի մասին։ Ըստ այդ ավանդազրույցի օձապատկերը քանդակվել է այն պատճառով որ եկեղեցու կառուցման ժամանակ ճարտարապետը անիծում է իր աշակերտին և ասում է՝ օձից խայթվես։ Որոշակի ժամանակ անց աշակերտին օձը խայթում է և նա մհանում է, ճարտարապետը զղջում է իր անեծքի համար և ի հիշատակ այդ դեպքի քանդակել է տալիս օձապատկեր։
Վանքի մասին կա նաև հիշատակում Մակար Բարխուդարյանցի կողմից, որում ասվում է․
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու դռան բարավորին կա շինարարական արձանագրություն․
Ըստ այս արձանագրության հասկանում ենք որ եկեղեցին կառուցվեկ է 1682 թվականին։
Եկեղեցու տարածքում հայտնաբերվել է ևս մեկ խաչքար, որի վրա առկա է 1196 թվագրումը, որից կարելի է ենթադրել որ նոր եկեղեցին կառուցվել է մեկ այլ ավելի հին եկեղեցու տեղում։
Ճարտարապետություն
Ծակուռիի Սուրբ Աստվածածին Եկեղեցին բազիլիկ կառույց է որը կառուցված է սրբատաշ և անմշակ քարերով, նրա չափսերն են (15.24 x 12.10) մետր։ Խորանի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Եկեղեցին ունի մեկ մուտք արևմտյան կողմից։ Մուտքի վերևի մասում՝ բարավորին, կա խաչաքանդակ և արձանագրություններ։
Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է որպես պահեստ։ Հետխորհրդային տարիներն շատ հավատացիալներ այցելում էին այս եկեղեցի որպես ուխտատեղի։ Տարիներ անց՝ 2010 թվականին սկսվեց եկեղեցու վերակառուցման ծրագրի նախապատրաստությունները, իսկ արդեն 2019 թվականին եկեղեցու վերակառուցման աշխատանքների առաջին փուլը ավարտվեց։
44-օրյա Արցախյան պատերազմի հետևանքով ադրբեջանի կողմից օկուպացվում է Ծակուռին գյուղը և ամբողջ Հադրութի շրջանը։ 2021 թվականին ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, այցելոլով օկուպացված Ծակուռին գյուղ, հայտնում է որ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու դռան բարավորի շինարարական արձանագրությունը և կից խաչաքանդակները իբրև արվել են նոր։ Ներկայումս եկեղեցու մասին ոչ մի տեղեկություն չկա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Յուլիա Գիպենրեյթեր
Յուլիա Բորիսովնա Գիպենրեյթեր, խորհրդային և ռուս հոգեբան, Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։ Գիտական գործունեության ոլորտներն են՝ փորձարարական հոգեբանություն, (ընկալման հոգեբանություն, ուշադրության հոգեբանություն, շարժման հոգեֆիզիոլոգիա), համակարգային ընտանեկան հոգեթերապիա, նեյրո-լեզվաբանական ծրագրավորում։ Հեղինակել է հոգեբանության վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ ։
Կենսագրություն
1953 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի հոգեբանության բաժինը։ 1975 թվականին ստացել է հոգեբանական գիտությունների դոկտորի, իսկ 1978 թվականին՝ հոգեբանության պրոֆեսորի կոչում։ 2010 թվականից Մոսկվայի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի ընդհանուր հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է ։
Ամուսնացել է երկու անգամ։ Առաջին ամուսինը իր զարմիկ Վադիմ Եվգենևիչ Գիպենրեյթերն էր, ունեցել են երկու դուստր։ Երկրորդ ամուսինը մաթեմատիկոս Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Ռուդակովն է, ունեն մեկ երեխա ։
Գործունեություն
Յուլիա Բորիսովնան իր թեկնածուական ատենախոսությունը (գիտական ղեկավար՝ Ալեքսեյ Նիկոլաևիչ Լեոնտև) պաշտպանել է 1961 թվականին։ Այստեղ նա առաջարկել և փորձարկել է մարդու երաժշտական լսողության հիմքում ընկած ձայնի բարձրության լսողության զարգացվածության մակարդակի չափման նոր մեթոդ։ Այն ցույց է տալիս, որ բարդացված իրավիճակներում տարբեր տեմբրի ձայների բարձրության գնահատմանը օգնում են ձայնավարժությունը՝ վոկալիզացիան (արտաքին և ներքին), և դրան սովորեցնելը։ Աշխատությունը թույլ է տվել հիմնավորել այն ենթադրությունը, որ երեխայի կողմից տեմբրային լեզվի յուրացումը կարող է արգելակել երաժշտական լսողության զարգացումը։ Դա նշանակում է, որ խոսքի յուրացման շրջանում (1-2 տարեկան) պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել երեխայի երաժշտական լսողության զարգացմանը։
«Մարդկային աչքի շարժման մասին» աշխատությունում ուսումնասիրվել և նկարագրվել են մարդկային գործունեության համատեքստում աչքի շարժման տարբեր տեսակները, իրականացվող գործողություններից դրանց ունեցած կախվածությունը։
Գիպենրեյթերի «Ընդհանուր հոգեբանության ներածություն» աշխատությունը հոգեբանության հիմնական ուսումնական ձեռնարկներից է ։
Երկրահամակարգեր
Երկրահամակարգեր, աշխարհագրական թաղանթի բաղադրիչներից, ներառում են քարոլորտի, ջրոլորտի, կենսոլորտի և մթնոլորտի փոխկապակցված առանձին մասեր։ Երկրահամակարգերի բաղադրիչները միմյանց հետ կապված են նյութի ու Էներգիայի հոսքերով, պինդ նյութի գրավիտացիոն տեղաշարժի շարժընթացներով, քիմիական տարրերի կենսածին տեղաշարժերով և այլն։
Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
The Soft Parade
The Soft Parade-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի չորրորդ ստուդիական ալբոմն է։ Ալբոմը թողարկվել է 1969 թվականի հուլիսին, և վեցերորդ հորիզոնականն է զբաղեցրել Ամերիկայի չարթերում։ Ալբոմում խումբ մի քանի փորձարարական լարային և փողային գորիծիքներ է օգտագործել որոշ երգերի համար, այդ երգերի մեջ է մտնում խմբի երրորդ և ալբոմի ամենահիթային երգը՝ "Touch Me" (որը համարվում խմբի ամենալավ ինտեգրումը նվագախմբի հետ)։ Ալբոմը ներառում է նաև մի քանի այլ երգեր ինչպիսիք են ռոքային "Wild Child" երգը և "Shaman's Blues"-ը, ու նաև համանուն վեռանագրով երգը, որը բաղկացած է մի քանի հատվածներից և ռոքի ու պոեզիայի խառնուրդ է։ "Tell All the People" և "Wishful Sinful" երգերը, որոնք գրվել են կիթառահար Ռոբի Կրիգերի կողմից, համարվում են ալբոմի առավել թախծոտ երգերը, որոնք սակայն դարձան երկրորդական հիթեր։
Երգերը
Խմբի վոկալիստ Ջիմ Մորիսոնի ալկոհոլը չարաշահելու և պոեզիայի նկատմամբ մեծ հետաքրքրության պատճառով, ալբոմի վրա մեծ ազդեցություն է թողել խմբի կիթառահար Ռոբի Կրիգերը։ Պետք է նշել, որ այս ալոբմի վրա նա ավելի մեծ ազդեցություն է թողել, քան խմբի մյուս բոլոր ալբոմների վրա, որոնք ձայնագրվել են Մորիսոնի կենդանության օրոք։ Նա նաև Մորիսոնի հետ երգել է "Runnin' Blue" երգի կրկներգը ։
Առաջին անգամ խմբի գոյության ընթացքում երգերն արդեն վերագրվել են միայն նրանց, ովքեր գրել են դրանք և ոչ թե ամբողջ խմբին, քանի որ Մորիսոնը դժգոհ էր "Tell All the People" երգի հետևյալ բառերից՝ "get your guns"։ Նա այնքան էլ չէր հավանում այն փաստը, որ որոշ մարդիկ կարող էին այդ բառերը վերագրել իրեն և մտածել, որ նա ցանկանում է, որ երգը լսողները անեն դա։ Չնայած սրան խմբի գալիք ձայնագրություններում երգերի հեղինակներ նորից սկսվում են համարվել խմբի բոլոր անդամները, առանց հաշվի առնելու երգերի բառերը։ Հատկանշական է այն փաստը, որ բոլոր երգերը գրվել են Մորիսոնի և Կրիգերի կողմից ։
Թողարկումը և ընդունումը
Չնայած անտարբեր և ոչ այնքան բարենպաստ ընդունելությանն ալբոմը դարձավ խմբի չորրորդ ալբոմը թոփ տասը ալբոմների ցանկում, իսկ "Touch Me" սինգլը շատ մեծ հաջողություններ գրանցեց։ Այնուամենայնիվ ալբոմը զբաղեցնելով 6-րդ հորիզոնականն Ամերիկայի չարթերում չկարողացավ տեղ զբաղեցնել Մեծ Բրիտանիայի չարթերում, միգուցե այն պատճառով, որ ալբոմի ոչ մի սինգլ այդպես էլ չկարողացավ տեղ զբաղեցնել Մեծ Բրիտանիայի չարթերում։
Ալբոմը մի քանի հակասական կարծիքների հանիդպեց քննադատների և խմբի երկրպագուների կողմից այն պատճառով, որ ալբոմում օգտագործվել էին լարային և փողային գործիքներ, այդպիսով կարելի է ասել խումբը փոխել էր իր նախկին հնչողությունը։ Երկրպագուները նաև բողոքել են, որ The Soft Parade-ը շարունակել է խմբի նախկին ալբոմների բառային ֆորմուլաները, և այդ առումով այնքան էլ նորարարական չէր։ Ալբոմի 40- ամյակին նվիրված վերաթողարկման մասին իր տեսությունում Դան Օուլեթը հակառակ կարծիքն է հայտնել նշելով, որ ալբոմը խմբի ստեղծագործական "գագաթնակետն" է  ։
Այս ալբոմից հետո, խումբը վերադարձավ ավելի հասարակ ոճերին իրենց Morrison Hotel և L. A. Woman ստուդիական ալբոմներում։
Բրեյ լե Մարեյ
Բրեյ լե Մարեյ (Bray-lès-Mareuil), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 250 մարդ, բնակչության խտությունը` 46.04 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.43 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 37 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 161 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 108-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 53։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,1 %։ 108 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 91 անձ (53 տղամարդ և 38 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (7 տղամարդ և 10 կին)։ 53 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Թոքթոգուլ Սաթըլգանով
Սաթըլգանով Թոքթոգուլ, կիրգիզ խորհրդային ժողովրդական ակին։ Բանավոր պոեզիայի գիտակ, կոմպոզիտոր և վիրտուոզ-երաժիշտ։ Կիրգիզական խորհրդային գրականության հիմնադիրներից։
Կենսագրություն
Երգեր է հորինել 12 տարեկանից։ Աշուղական մրցույթների վարպետ։ Ժողովրդականություն են վայելում նրա վաղ շրջանի քնարական գործերը։ Երգիծական ստեղծագործությունների («Հինգ վարազ», «Վաշխառու Չաքըրբայը», «Էշեն-Կալպա» և այլն) համար Սաթըլգանով Թոքթոգուլը աքսորվել է Սիբիր։ 1910 թվականին նրան հաջողվել է փախչել և վերադառնալ հայրենիք։ Այս իրադարձություններն արտացոլվել են «Մնաս բարով, իմ ժողովուրդ», «Աքսորում» և այլ երգերում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նրա երգերը նոր կյանք ստեղծելու կոչ են արել։ Կիրգիզական գրականության մեջ առաջինն է ներկայացրել Լենինի կերպարը։ Ստեղծել է գործիքային երաժշտության դասական նմուշներ (կյուեր)։ Նրա մեղեդիները գրի են առնվել և օգտագործվում են խորհրդային կոմպոզիտորների կողմից։ 1965 թվականին սահմանվել է Թոքթոգուլի անվան հանրապետական պետական մրցանակ։ Նրա բանաստեղծությունները թարգմանվել են ԽՍՀՄ ժողովուրդների լեզուներով։
Խոսում է Մոսկվան
Նկարահանումներ
Ֆիլմը նկարահանվել է Կալուգայում, Վիլնյուսում, Ելեցում, Կաունասում և Ուշակովոյում (Կալինինգրադի մարզ)։ Նկարահանումներին ակտիվ մասնակցել են Վիլնյուսի հին ավտոմեքենաների ակումբի անդամները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Շեֆիլդ Յունայթեդ
Արտաքին հղումներ
Շեֆիլդ Յունայթեդ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթակիրներ Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբներ
Աթենքի երկաթուղային թանգարան
Աթենքի երկաթուղային թանգարան, (Σιδηροδρομικό Μουσείο (Αθήνα)), հիմնադրել է հելլենական երկաթուղային կազմակերպությունը, 1977 թվականին։ Թանգարանի հինգ սրահներում ներկայացված են Հունաստանի երկաթուղային տրանսպորտի պատմությանն առնչվող առարկաներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Երկաթուղային թանգարաններ
Tell All the People
Tell All the People-ը ամերիկյան լեգենդար ռոք խումբ The Doors-ի երգն է ։ Երգը ընդգրկվել է խմբի չորրորդ ստուդիական ալբոմում՝ The Soft Parade-ում 1969 թվականին։ Թողարկվել է որպես ալբոմի երրորդ սինգլ նույն թվականին և սինգլի Բ կողմը եղել է Easy Ride երգը։ Երգը նաև հայտնի է "Follow Me Down" վերնագրով, այն պատճառով, որ երգի մեջ հաճախ է կրկնվում այդ արտահայտությունը։ Երգը զբաղեցրել է 57-րդ հորիզոնականը Ամերիկայի չարթերում։
The Soft Parade ալբոմի բոլոր երգերը վերագրվել են միայն խմբի այն անդամներին, որոնք գրել են դրանք և ոչ թե ամբողջ խմբին, ինչպես նախկինում ձայնագրված ալբոմների ժամանակ։ Դա տեղի է ունեցել նրա պատճառով, որ խմբի վոկալիստ Ջիմ Մորիսոնը չի ցանկացել որպեսզի ինչ որ մեկը մտածի թե ինքն է գրել Tell All the People երգի բառերը որտեղ լսողներին ասվում է "...get your guns" ("...վերցրեք ձեր զենքերը") :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:The Doors
Սամներ Սլիչտեր
Սամներ Հյուբեր Սլիչտեր (Sumner Huber Slichter, ), ամերիկացի տնտեսագետ, Հարվարդի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր, 1941 թվականին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։
Կենսագրություն
Սամները ծնվել է 1892 թվականի հունվարի 8-ին, Վիսկոնսին նահանգի Մեդիսոն քաղաքում, Վիսկոնսինի համալսարանի բարձրագույն դպրոցի դեկան Չարլզ Սլիչտերի և Մերի Լուիզա Բըրն Սլիչտերի ընտանիքում, նրա կրտսեր եղբայրներն են՝ հայտնի երկրաֆիզիկոս Լուի Սլիչտերը և արդյունաբերողներ՝ Ալեն Մաքքիննոն Սլիչտերը, Դոնալդ Սլիչտերը և Չարլզ Սլիչտերը ։
Սամներ Սլիչտերը 1910 թվականին սովորել է Մյունխենի համալսարանում, սակայն ստացել է բակալավրի աստիճան 1913 թվականին և մագիստրոսի կոչում 1914 թվականին Վիսկոնսինի համալսարանում, իսկ 1918 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում Չիկագոյի համալսարանում ։
Դասախոսական գործունեությունը սկսել է Փրինսթոնի համալսարանում 1918-1919 թվականներին որպես տնտեսագիտության դասախոս, 1920-1925 թվականներին՝ Քոռնելի համալսարանում պրոֆեսորի ասիստենտ, 1925-1930 թվականներին՝ Քոռնելի համալսարանում պրոֆեսոր։ 1930-1940 թվականներին եղել է Հարվարդի բիզնեսի դպրոցի տնտեսագիտության պրոֆեսոր։ 1940 թվականից՝ Թոմաս Ու. Լամոնտեի անվան համալսարանի առաջին պրոֆեսոր։ 1949 թվականին Սամներ Սլիչտերը դարձել է արդյունաբերական հարաբերությունների հետազոտությունների ասոցիացիայի առաջին նախագահը։ Սլիչտերը մահացել է 1959 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Բոստոնում, Մասաչուսեթս նահանգում ։
Ընտանիք
Սամներ Սլիչտերն ամուսնացել է 1918 թվականի հունիսի 6-ին՝ Վիսկոնսինի համալսարանի պրոֆեսոր Ադե Փենսի դստեր հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի, որոնցից մեկը հայտնի ֆիզիկոս Չարլզ Պ. Սլիչտերն է, իսկ Սամների թոռ՝ Ջեյքոբ Սլիչտերը, հայտնի երաժիշտ է ։
Գիտական ներդրում
Սամներ Սլիչտերը կտրականապես դեմ էր աշխատանքային շարժմանը, և բազմիցս հանդես է եկել արհմիությունների գործողությունների օրենսդրական սահմանափակման օգտին։ Նա նաև Ռուզվելտի նոր կուրսի քննադատն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Սպագետտի
Սպագետտի (Spaghetti), մակարոնեղենի տարատեսակ (Pasta) շրջանագծային կտրվածքով, որի տրամագիծը մոտ 2 մմ է իսկ երկարությունը, որպես կանոն՝ 25 սմ։ Առավել բարակ սպագետտիներն անվանում են «սպագետտինի» (Spaghettini), իսկ առավել հաստ կտրվածք ունեցողներին՝ «սպագետտոնի» (Spaghettoni)։ Սպագետտիի հայրենիքը համարվում է Իտալիան։ Այս մակարոնը լայնորեն կիրառվում է իտալական խոհանոցում և հաճախակի մատուցվում է տոմատի մածուկով։ Համարվում է իտալական ազգային կերակուրների հիմքը. օրինակ՝ Spaghetti Napoli (սպագետտին նեապոլիտանական ձևով)՝ տոմատի մածուկով, Spaghetti all’Aglio ed Olio (սպագետտին սխտորով և յուղով)՝ ձիթապտղի տաք յուղով և նրանում թեթևակի տապակած սխտորով։
Պատմություն
Սպագետտին առաջին անգամ պատրաստվել է Նեապոլում։ Պոնտեդասիո քաղաքում, որը Ջենովայի հարևանությամբ է, գտնվում է սպագետտիի թանգարանը, որտեղ հավաքված են այս սննդամթերքի հարյուրավոր բաղադրատոմսեր։ Այստեղ է պահպանվում նաև մի փաստաթուղթ (Ջենովայի արխիվից)՝ թվագրված 1279 թվականի փետրվարի 4-ին, որտեղ խմորից պատրաստած խոհանոցային արտադրանքը նշված է «մակարոնիս» անվանումով։
«Մակարոնի տոնակատարություն» անվամբ ամենամյա ավանդական տոնը անցկացվում է Գրանյանոյում՝ Նեապոլի մոտակայքի քաղաքներից մեկում։
Հենց այստեղ էլ գտնվում են մակարոնեղենի բազմաթիվ գործարաններ, որոնց արտադրանքը հանվում է Եվրոպայի, Ասիայի, Ամերիկայի և Ավստրալիայի շուկաներ։
Սպագետտիի տեսակներ
Սպագետտիի թանգարանում պահպանվում են ավելի քան 176 տեսակի մակարոնեղեն։ Իտալական «spaghetti» բառը բոլոր մակարոններին չի վերաբերում։ Այն հատուկ է միայն այս տարատեսակին։ Սկզբնականում սպագետտիի երկարությունը կազմել է 50 սմ, սակայն ժամանակի ընթացքում, տարածք տնտետեսելու նպատակով, երկարությունը նվազեցվեց մինչև 25 սմ-ի։ Չնայած, որ, այսօր էլ կարելի է գտնել կեսմետրանոց սպագետտիներ, որոնք պատրաստում են իտալացի արկածախնդիր խոհարարները։
Սպագետտին, որպես կանոն, մատուցվում է ինչ-որ մի սոուսով, որոնց թիվը հասնում է ավելի քան տասը հազարի։ Փաստացիորեն այն, ինչ որ կարելի է ուտել, ավելացվում է սպագետտիի մեջ։ Իտալիայում այս մակարոնի մեջ տարատեսակ համեմունքների ավելացումը համարվում է կարևոր և նախընտրելի «գիտություն»։ Հասարակության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում մակարոն պատրաստող վարպետը։