cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
Խորքային պետության հետևորդների համար առաջնահերթ է ազգականությանը, կորպորատիզմին և պետական շահերին հավատարիմ լինելը։ Բռնությունը և ճնշման այլ միջոցները պատմականորեն գաղտնի կերպով օգտագործվել են բազմաթիվ քաղաքական և տնտեսական վերնախավերի կողմից՝ մանիպուլյացիայի և, թվում է, ժողովրդավարական, բայց միևնույն ժամանակ, քաղաքական իրավիճակի շրջանակներում հատուկ շահերի բավարարման համար ։ Նախկին նախագահ Դեմիրելն ասում էր, որ էլիտաների (առավելապես ռազմական) հեռանկարներն ու վարքագիծը, որոնք խորքային պետություն են և աշխատում են ազգային շահերի պահպանման ուղղությամբ, ձևավորվում են դեռևս Օսմանյան կայսրության անկումից հետո արմատավորված հավատով, որ «երկիրը միշտ եզրին է» ։
Խորքային պետության գաղափարախոսությունը ձախերի կողմից դիտարկվում է որպես ծայրահեղ ազգայնական և ուղղված աշխատանքային կազմակերպությունների դեմ, իսլամիստների կողմից որպես հակաիսլամական և աշխարհիկ, էթնիկ քրդերի կողմից որպես հակակուրդային, և լիբերալ-դեմոկրատների կողմից որպես հակաժողովրդավարական և հակահամաճարակային ։ Ինչպես նշել է նախկին վարչապետ Բյուլենթ Էջևիթը, կարծիքների բազմազանությունը արտացոլում է տարաձայնություններն այն մասին, թե ինչ է իրենից ներկայացնում խորքային պետությունը» ։ Բացատրություններից մեկն այն է, որ խորքային պետությունը դաշինք չէ, այլ մի քանի խմբերի գումար, որոնք հակառակորդաբար աշխատում են կուլիսներում, յուրաքանչյուրը հետապնդում է իր շահերը  ։ Մեկ այլ բացատրություն հերքում է խորքային պետության նեղացումը մինչև շահերի ցանց և սահմանում է նաև որպես տիրապետության տեսակ, որը հիմնված է զինվորական բարձրագույն ինքնավար մակարդակներում, որոնք թույլ են տալիս անվտանգության ապարատին խախտել ձևական ժողովրդավարական ինստիտուտները (առաջին պլանում) ոչ ֆորմալ ինստիտուտների գործունեության հատուկ բնույթի օգտագործման հաշվին (հետին պլան), այսինքն՝ խռովության, ավտոկրատական կլիկների, մաֆիայի, կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի սպառնալիքների վրա ։ Խորքային պետության մասին լուրերը Թուրքիայում տարածվել են 1970-ական թվականներին վարչապետի պաշտոնում «Էջևիթ» տերմինի օգտագործմամբ, Գլադիո, Կոնտրգերիլյա գործողության թուրքական մասնաճյուղի գոյության մասին նրա հայտնությունից հետո»
Շատ թուրքեր, այդ թվում՝ ընտրված քաղաքական գործիչները, համոզված են, որ «խորքային պետություն» գոյություն ունի ։
Վերջերս խորքային պետություն տերմինը օգտագործվել է Եգիպտոսի նման երկրներում քաղաքականության նկարագրության համար ։
Օսմանյան կայսրություն
Թուրքական գաղտնի միությունները վերագրվում են Օսմանյան կայսրության ժամանակներին ։ Սուլթան Սելիմ III-ը, որը իշխում էր 1789-1807 թվականներին, հիմնել է գաղտնի կոմիտե, որն, ըստ էության, մասնավոր բանակ էր, նման կոմիտեի հայտնվելու պատճառը 1787 և 1792 թվականներին Ռուսաստանի և Ավստրիայի հետ պատերազմների ընթացքում կատարված մահափորձերն էին։ Նույնիսկ պետության երկրորդ մարդը, մեծ վեզիրը, չգիտեր այս միության մասին ։
Կոնսպիրատիվ կոալիցիաները հատկապես ակտիվ են դարձել միասնության և առաջընթացի դարաշրջանում (1889-1918), երբ նրանք նախատեսում էին սուլթանի հեռացումը ։ Մի տխրահռչակ մարդասպան, հայտնի որպես Յակուբ Ջեմիլ, վարձվել Է պետության կողմից, և Էնվեր փաշայի թիմի գնդակահարությունից հետո այլևս պետք չի եղել ։ Գաղտնի միությունները, ինչպես համարվում է, կարևոր դեր են խաղացել Օսմանյան կայսրության անկումից հետո թուրքացման գործում։ Թուրքացման գաղտնի քաղաքականությունն իբր իրականացվել է գաղտնի խմբերի կողմից, որպեսզի նրանց հրահրողները չհայտնաբերվեն ։
Աթաթուրքը (1881-1938) օգտագործել է գաղտնի համայնքներ (օրինակ, Կարակոլ միություն), որոնք այսօր դիտվում են որպես անկախության համար պայքարի հատուկ ստորաբաժանումներ։ Կարծիք կա, որ ներկայիս խորքային պետությունը այդ գաղտնի միությունների շարունակությունն է ։
«Կոնտրգերիլյա»
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո խորքային պետության համակարգված և ինստիտուցիոնալացված ձևը ստեղծվել է ամերիկյան ղեկավարության կողմից հատուկ դեպարտամենտի անվան տակ՝ հակազդելու խորհրդային հնարավոր ներխուժմանը (Özel Harp Dairesi, сокращённо ÖHD): ÖHD-ը, որը ոմանք անվանում էին «Թուրքական Գլադիո», նկարագրել է իր նախկին առաջնորդ Քեմալ Յամակը որպես ստվերում մնացած դիմադրության խմբեր ։
Թուրքական Milliyet օրաթերթից Դերյե Սազակին տված հարցազրույցում Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության նախկին ներկայացուցիչ Սուլեյման Գյոնչը ասել է, որ ÖHD-ն ազդեցություն է ունեցել, որը խանգարել է թուրքական զինված ուժերին և ÖHD-ն սահմանել է որպես խորքային պետության միջուկ։ Գենչը 1978 թվականին նախաձեռնել է խորհրդարանական հարցում, սակայն կուսակցության նախագահ և վարչապետ Բյուլենթ Էջևիթը հայտարարել է, որ հարցը հարթել է ÖHD-ի ղեկավար Քեմալ Յամակի հետ խոսելուց հետո, որը ասել է, որ ÖHD-ը չի միջամտի քաղաքացիական գործերին և որ քաղաքական գործիչները չպետք է շարունակեն հետաքննությունը։ Դրանից հետո Անկարայի Քարյագդի փողոցում գտնվող Յամակի տունը պայթեցրել են 1979 թվականի հունվարի 5-ին ։
Ստամբուլի համալսարանից Մուրատ Բելգեն ասում էր, որ խորքային պետությունը ավելի ակտիվ է դարձել բազմակուսակցական շրջանում, երբ խմբակցություններն իշխանության համար պայքարի վիճակում էին ։
«Գորշ գայլեր»
Քենդալ Նեզանը Փարիզի քրդական ինստիտուտից հայտարարել է, որ Աբդուլա Չաթլին՝ Գորշ գայլերի ղեկավարը, որը սպանվել է Սուսուրլուկի վթարի ժամանակ, համարվում էր Գլադիո թուրքական բաժանմունքի կողմից իրականացված ընդհատակյա գործողությունների գլխավոր մեղավորներից մեկը և առանցքային դեր է խաղացել 1976-1980-ական թվականների արյունալի իրադարձությունների մեջ, որոնք 1980 թվականի սեպտեմբերին ռազմական հեղաշրջման ճանապարհ են բացել։ Որպես ուլտրաաջ Գորշ գայլեր կազմակերպության երիտասարդ ղեկավար՝ նա, ի թիվս այլ բաների, մեղադրվել է յոթ ձախ ուսանողների սպանության մեջ» ։ Չաթլին նկատել է Ազգային ավանգարդի հիմնադիր Ստեֆանո Դելլե Կյայեի միությունում, Լատինական Ամերիկայում շրջագայության եւ 1982-ի սեպտեմբերին Մայամիում կատարած այցի ժամանակ։
Չաթլայից բացի, ուլտրանացիոնալիստներն օգտագործվել են թուրքական հատուկ ծառայությունների կողմից, որոնց մեջ մտնում էին Մեհմեդ Ալի Աղջան (որը մահափորձ էր կատարել պապի վրա), Հալուկ Քըրջին, Իբրահիմ Չիֆթչին, Թուղայ Մարաշլին, Յահյա Էֆեն, Օրալ Չելիքը, Մեհմեդ Շեները, Ալաթին Չաքըջին, Նուրուլլա Թևֆիկ Աղանսոյը, Ալի Յաշակը, Աբուզեր Ուգուրլուն և Բեքիր Չելենկը ։ 1990-ական թվականներին այդ մարդիկ, ովքեր կապ էին պահպանում անվտանգության ուժերի հետ, ներգրավված էին տարբեր անօրինական գործունեության մեջ (այդ թվում՝ մոլախաղերի, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության և փողերի լվացման), որը բացահայտվել էր 1996 թվականի Սուսուրլուկի սկանդալի ընթացքում ։
«Էրգենեկոն»
Կրթություն, ինչպիսիք են Արևելյան աշխատանքային խմբի (թուրքական ռազմական հեղաշրջում (1993)), Արևմտյան աշխատանքային խումբը, (փետրվարի 28-ի գործընթաց) և վարչության ազգային ռազմավարությունների և գործողությունների (Թուրքիա), ինչպես նաև պնդում է տարբեր աղբյուրների, շարունակում է ընդհատակյա աշխատանքը բանակում և նրա սահմաններից դուրս. այդ խմբերն, ընդհանուր առմամբ, ուղղված են Թուրքիային իսլամիզմից և անջատողականությունից (հատկապես քրդական անջատողականությունից) պաշտպանելուն, սակայն կապված են մաֆիայի խմբերի հետ, որոնք կապեր ունեն ծայրահեղ ազգայնականների հետ (Սուսուրլուկի սկանդալ), նաև նկատվել են քրդական խմբերի հետ կապերի մեջ, ինչպիսիք են քրդական Հիզբոլլահը։ Այդ տարբեր խմբերը կարող են կապեր ունենալ Էրգենեկոն կազմակերպության հետ, որը նման նպատակներ է հետապնդում այնպիսի հարցերում, ինչպիսին է Կռան՝ 2003 թվականի պետական հեղաշրջման ծրագիրը։ Սակայն, մանրամասները մնում են անհասկանալի։
Ավնի Պեպա
Ավնի Պեպա (Avni Pepa, ), նորվեգացի ֆուտբոլիստ, որ որպես պաշտպան հանդես է գալիս իսլանդական «Վեսթմանաեյրա» ակումբում և Կոսովոյի ազգային հավաքականում։
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
«Էրգենեկոն»
2008 թվականին Էրգենեկոնի տասնյակ անդամների մեղադրանքներ էին ներկայացվել, և շատերը ձերբակալվել էին հետաքննության ընթացքում՝ մեղադրվելով 2009 թվականին Արդարություն և զարգացում կուսակցությանը փոխարինելու նպատակով դավադրության մեջ ։
Ավնի Պեպա
Ակումբային կարիերան
2007 թվականի սկզբին Ավնի Պեպան դարձել է իր հայրենի Քրիստիանսանդ քաղաքի «Ստարտ» ակումբի խաղացող։ 2007 թվականի ամառը նա վարձավճարով խաղացլ է Առաջին դիվիզիոնի «Մանդալսկամերատենե» ակումբում։ Սեպտեմբերին Ավնի Պեպան վերադարձել է «Ստարտ», սակայն ակումբի կազմում բարձրագույն մակարդակում առաջին անգամ խաղացել է 2010 թվականի մարտի 14-ին՝ «Սանեֆորդի» դեմ տնային խաղում ՝ փոխարինման դուրս գալով հանդիպման 82-րդ րոպեին։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ավնի Պեպան խփել է իր առաջին գոլը Տիպելիգայում՝ բացելով հաշիվը «Ստաբեկի» դեմ տնային խաղում ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ավնի Պեպան եղել է «Ստարտ» ակումբի հիմնական կազմի խաղացող, սակայն առաջնության արդյունքների հիման վրա ակումբը լքել է Տիպելիգան։ Պեպան տեղափոխվել է «Սանես Ուլֆ» ակումբ, որ դուրս էր եկել Նորվեգիայի գլխավոր լիգա։ 2014 թվականի Նորվեգիայի առաջնության արդյունքներով՝ «Սանես Ուլֆը» դուրս է մնացել Տիպելիգայից։ 2015 թվականին Ավնի Պեպան տեղափոխվել էիսլանդական «Վեսթմանաեյրա»։ Շուտով նա դարձել է թիմի ավագ։
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
2000-ական թվականներ
Էրգենեկոնի գործի մեկնարկից ի վեր, որը սկսվել էր 2007 թվականին Թուրքիայում նախագահական ընտրություններից առաջ, և ընդհուպ մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Մեծ կաշառք գործողության անցկացումը։ Խորքային պետությունը զանգվածային լրատվության միջոցներով ներկայանում էր առավելապես որպես բանակի սպաներից, հատուկ ծառայությունների աշխատակիցներից, իրավապահ և դատական մարմիններից բաղկացած ոչ պաշտոնական, ոչ լեգիտիմ և ոչ ֆորմալ կառույց, որը կապված էր ՆԱՏՕ-ի, ԿՀՎ-ի և իսրայելական Մոսադի հետ Էրգենեկոն։ Էրգենեկոնի մասնակիցներին ձերբակալությունից հետո մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի պետական հեղաշրջման փորձի, 2007 թվականին լրագրող Հրանտ Դինքի սպանության և այլ հանցագործությունների համար։
Ավնի Պեպա
Կարիերան հավաքականում
Կոսովոյի ազգային հավաքականի կազմում Ավնի Պեպան առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել Հայիթիի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, որ տեղի է ունեցել 2014 թվականի մարտի 5-ին ։
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
2000-ական թվականներ
2010 թվականի հունվարի 7-ին Անկարայի դատավոր Քադիր Քայանը որոշում էր կայացրել խուզարկություն անցկացնել Անկարայում թուրքական հատուկ ուժերի հրամանատարության մարտավարական զորահավաքային խմբում ՆԱՏՕ-ի շինություններում։ Նրա արդյունքների համաձայն՝ դատախազության աշխատակիցների և ոստիկանության կողմից առգրավվել են միանգամայն գաղտնի (ըստ ՆԱՏՕ-ի դասակարգման՝ COSMIC) մակագրությամբ փաստաթղթեր, որոնք ցույց են տվել, որ Գլադիո գործողության շրջանակներում ստեղծված ՆԱՏՕ-ի գործակալական ցանցերը, հնարավոր է, շարունակել են գոյություն ունենալ Թուրքիայում և կազմում են Էրգենեկոնի միջուկը։
Ավնի Պեպա
Հավաքականում
Ընդհանուր՝ 3 խող/ 0 գոլ (eu-football.info)
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
2013 թվական
2013 թվականի օգոստոսին Էրգենեկոն ցանցի մասնակիցներին մեղադրական դատավճիռներ էին կայացվել, սակայն խորքային պետություն հասկացությունը ԶԼՄ-ների հաղորդագրություններից և քաղաքական գործիչների ելույթներից չի անհետացել։ Այսպես, այդ կազմակերպության գործունեության հետ թուրքական ղեկավարությունը կապեց 2013 թվականի Գեզի զբոսայգում տեղի ունեցած բողոքի ակցիաները, որոնք նախորդել էին 2014 թվականի տեղական և նախագահական ընտրություններին։
Ավնի Պեպա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ
Խորքային պետություն (Թուրքիա)
2013 թվական
2013 թվականի վերջից խորքային պետության կազմն ու շարժիչ ուժերը սկսել են նորովի մեկնաբանվել։ Ըստ ժամանակի՝ դա համընկավ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և աստվածաբան Ֆեթուլլահ Գյուլենի գլխավորած շարժման միջև Թուրքիայում ստեղծված մարտավարական դաշինքի փլուզման հետ, որը բնակվում է ԱՄՆ-ում կամավոր արտաքսման մեջ։ Էրդողանի և Գյուլենի շարժման միջև բախումները սրվել են 2013 թվականի դեկտեմբերի վերջին հնչած տեղեկություններից հետո, թե վարչապետի անձնական աշխատասենյակում գաղտնալսող սարքեր են հայտնաբերվել։ Էրդողանի պնդմամբ՝ պատասխանատվությունն ընկած է խորքային պետության վրա։ 2013 թվականի նոյեմբերին դրան նախորդել էր Հիզմեթ շարժման վերահսկողության տակ գտնվող մասնավոր դպրոցների ցանցի փակումը, որի ղեկավարն է Գյուլենը։
Նախորդ տասնամյակում Էրդողանի կառավարությունը Գյուլենի հետևորդների օգնությամբ, որոնք լայնորեն ներկայացված են թուրքական լրատվամիջոցներում, դատական համակարգում և ոստիկանությունում լրջորեն սահմանափակել է զինվորականների քաղաքական ազդեցությունը։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին CNN-Turk հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում Էրդողանի նախկին պաշտոնական ներկայացուցիչ Ակիֆ Բեկին ենթադրել է, որ խորքային պետությունում զինվորականների ազդեցության թուլացման գործում կարևոր դեր ունեցած մարդիկ կարող էին փորձել իրենք լրացնել առաջացած բացը։ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Ֆեթուլլահ Գյուլենի միջև սրված հակասությունների արդյունքը կոռուպցիոն սկանդալն էր՝ կապված Մեծ կաշառք գործողության հետ։
2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Ստամբուլում և Անկարայում ոստիկանությունը ձերբակալել է 52 մարդու, այդ թվում բարձրաստիճան պաշտոնյաների, Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին մոտ կանգնած խոշոր գործարարների և մի շարք նախարարների երեխաների։ Վարչապետ Էրդողանը, մեկնաբանելով գործողությունը, հայտարարել է, որ ձերբակալությունը հանդիսանում է դավադրություն պետության դեմ. 2014 թվականի ընտրությունների նախաշեմին իրենց պաշտոններից զրկվեցին Էրդողանի կառավարության չորս նախարարներ, մասնավորապես՝ ներքին գործերի և Էկոնոմիկայի նախարարներ Մուամմեր Գյուլերը և Զաֆեր Չաղլայանը։ Մեկ ամիս անց խորքային պետության դեմ պայքարի շրջանակներում ներքին գործերի և դատական համակարգից հեռացվել կամ աշխատանքի նոր վայրեր են տեղափոխվել հետաքննության անցկացման հետ կապված մի քանի հարյուր աշխատակիցներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի պետական կառուցվածք Կատեգորիա:Քաղաքական տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Դավադրության տեսություն Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն
Հեգեմոնիա
Հեգեմոնիա, որևէ պետության, քաղաքական, տնտեսական կամ ռազմական գերակշիռ կամ վերահսկող ղեկավար դերը մյուսների նկատմամբ (օրինակ, Աթենքը և Սպարտան վիճարկում էին Հին Հունաստանում գերիշխանության հաստատումը)։ Հին Հունաստանում (մ.թ.ա. 8 - մ.թ. 6-րդ դար) հեգեմոնիան նշանակում էր քաղաք-պետության քաղաքական-ռազմական գերակայությունը այլ քաղաք-պետությունների նկատմամբ ։ Գերիշխող դիրք գրաված պետությունը նաև կոչվում է հեգեմոն ։
Վանդի (Արդենների գավառ)
Վանդի (Vandy), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 176 մարդ, բնակչության խտությունը` 15.84 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.11 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 38 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 116 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 78-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,2 %։ 78 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 70 անձ (37 տղամարդ և 33 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 38 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ավազակների հետապնդման մասին Ղազախի գավառում
Պատմություն
Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1898 թվականի օգոստոսի 27-ին «Новое Обозрение» օրաթերթի № 5031-ում։ Այնուհետև տպագրվել է Երևանում 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորի 328-330-րդ էջերում։ Հրատարակել է Էդուարդ Ջրբաշյանը՝ շարքի համար մեկ ընդհանուր առաջաբանով։ Ջրբաշյանի հրատարակած գրքի մեջ գրված են Թումանյանի՝ հեղինակ լինելու փաստը հաստատող հետևյալ տողերը, որը մեջբերված է 1898 թվականին Փիլիպոս Վարդազարյանին ուղղված նամակից. «Ես այստեղ շատ լավ եմ անցկացնում օրերս- քեֆեր ենք անում, կոնցերտներ ենք տալիս- ոտանավորներ ենք գրում և, վերջապես, ավազակների մասին լուրեր եմ գրում «Новое Обозрение»-ին» ։
Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Սարգիս Ազոյան
Սարգիս Ազոյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Սարգիս Ազոյանը ծնվել է 1855 թվականին Ադանայի նահանգի կենտրոն Ադանա քաղաքում։ 1887 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Մանկաբույժ է աշխատել։ Աշխատանքային գործունեության 35 տարվա ընթացքում հարյուրավոր հայ, թուրք և քուրդ երեխաների է բուժել։ Սպանվել է 1915 թվականին, Հալեպի կողմերում՝ 66 տարեկանում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Արգենտինայի լճերի ցանկ
Արգենտինայի խոշոր լճերի մեծ մասը գտնվում է երկրի հարավում՝ հիմնականում Պատագոնիայի տարածքում։ Անդերի ու Պարտագոնիայի լեռնահովիտներում կան ավելի քան 400 լիճեր ։ Ամենամեծ լճերից են Մար Չիկիտան, Բուենոս Այրեսը, Արխենտինոն, Սան Մարտինը և Վիեդման։ Բացի այդ Մար Չիկիտան, որը իսպաներենից թարգմանաբար նշանակում է «փոքրիկ լիճ», համարվում է ամենամեծ տափասատանային հինգ լճերից մեկը ։ Պատագոնիական լճերի մեծ մասը ունեն սառցադաշտային ծագում, իսկ Արգենտինայի հյուսիսային մասի լճերը հիմնականում աղի են։
Արգենտինայի լճերի ցանկը.
Բոա Նովա
Բոա Նովա (Boa Nova), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա նահանգի հարավկենտրոնական մարզում։ Մտնում է Վիկտորիա դա Կոնկիստա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 25 678 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 856,886 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 30,0 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1921 թվականի օգոստոսի 6-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Մոնսե (Էն)
Մոնսե  (Montcet), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Վարչություն՝ Էն։ Մտնում է Բիրյա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի կոդը INSEE՝ 01255։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 9 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կլիմա
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ են լինում, հիմնականում ամռան ամիսներին։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 665 մարդ։ Աղբյուր = INSEE
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող 440 մարդկանցից 357-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 83-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 81.1% է, 1999 թվականին՝ 76.6%)։ 357 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 338-ը (182 տղամարդ, 156 կին), գործազուրկ է եղել 19 մարդ (7 տղամարդ և 12 կին)։ 83 պասիվներից 41 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 26-ը՝ թոշակառու, 16 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ելիսեյան պալատ
Ելիսեյան պալատ (Palais de l'Élysée), Ֆրանսիայի նախագահի նստավայրը Փարիզում։ Գտնվում է Փարիզի 8–րդ շրջանում՝ Ֆոբուր Սենտ Օնորե փողոցում։ Մյուրատի դահլիճում տեղի են ունենում Ֆրանսիայի նախարարների խորհրդի նիստերը։ Պալատի շրջակա այգիներում Բաստիլի գրավման օրը՝ հուլիսի 14–ին, տեղի են ունենում տոնակատարություններ՝ Ֆրանսիայի Հանրապետության օրվա առթիվ։
Ելիսեյան պալատում նախագահը հանրապետական գվարդիայի հանդիսավոր պահակախմբով ընդունում է այլ պետությունների ղեկավարներին։
Պատմություն
Պալատը կառուցվել է 1718—1722 թվականներին ճարտարապետ Արման–Կլոդ Մոլլեի նախագծով կոմս Էվրյոյի և նրա կնոջ համար որպես մայրաքաղաքային նորաձև առանձնատուն (hôtel de l'Élysée)։ Կոմսի մահից հետո՝ 1753 թվականին, այն ձեռք է բերել Լյուդովիկոս XV–ը մարքիզուհի Պոմպադուրի համար, որն էլ ընդարձակել է նրա տարածքը։ 1764 թվականին մարքիզուհու մահից հետո պալատն անցել է թագավորի հեռավոր ազգականներին։
Նապոլեոն Բոնապարտի օրոք պալատն առաջին անգամ օգտագործվել է կառավարության պահանջների համար։ 1805 թվականին պալատը ձեռք է բերել Մյուրատը ։ Վերջինիս՝ Նեապոլ մեկնելուց հետո այնտեղ հաստատվել է կայսրը։
1816 թվականին Ելիսեյան պալատը գնել է Լյուդովիկոս XVIII–ը։
1848 թվականին պալատը պաշտոնապես հռչակվել է Ֆրանսիայի երկրորդ հանրապետության նախագահ Նապոլեոն III–ի նստավայր, ով իրեն կայսր էր հռչակել։ Ելիսեյան պալատը, կայսրի ցանկություններին համապատասխան, վերանորոգվել է 1853—1867 թվականներին ճարտարապետ Լակրուայի կողմից։ Այդ ժամանակներից սկսած՝ պալատի արտաքին տեսքն այլևս չի փոփոխվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Պալատներ Կատեգորիա:Փարիզի պալատներ
Կրկնակի գրանցում
Կրկնակի գրանցում, հաշվապահական հաշվառում վարելու եղանակ, որը կազմակերպության միջոցների վիճակը արտացոլում է առնվազն երկու հաշվապահական հաշիվների մեջ` ապահովելով ընդհանուր հավասարակշռությունը։
Կրկնակի գրանցման սկզբունք
Յուրաքանաչյուր հաշվառման հաշիվ (գրանցում) կազմված է 2 մասից` դեբետ (ձախ կողմ) և կրեդիտ (աջ կողմ)։ Այս դեպքում հաշվառման հիմնական սկզբունքը ցանկացած պահի հավասարության (հաշվեկշռային հավասարություն) իրականացումն է։
Ակտիվներ = Պասիվներ  (ընդ որում վերջինս հավասար է պարտավորությունների և սեփական կապիտալի գումարին)
Ակտիվները արտացոլում են կազմակերպության գույքի և սեփականության իրավունքի մասին, այսինքն տնտեսական միջոցների մասին տեղեկություններն (կազմը և արժեքը) որոշակի ամսաթվի դրությամբ։ Պասիվները ցույց են տալիս տնտեսական միջոցների գոյացման աղբյուրները։
Յուրաքանչյուր կրկնակի գրանցման անցկացում փոխում է այս երկու մասերը՝ միշտ պահպանելով հավասարակշռությունը։ Ակտիվների աճն արտացոլվում է հաշիվների դեբետում, պասիվների աճը՝ նրանց կրեդիտում։ Պահպանման օրենքը գործում է. բոլոր հաշիվների դեբետների գումարը միշտ հավասար է նրանց կրեդիտների գումարին (ընդհանուր զրոյական հաշվեմնացորդ ապահովելով)։ Սա հեշտացնում է ճշտության վերահսկումը. Եթե հավասարակշռություն չկա, ապա հաշվառման մեջ ինչ-որ տեղ սխալ կա։
Օրինակ, երբ հիմնադիրը կանոնադրական կապիտալում ներդրել է 10 հազար ռուբլի, դա նշանակում է, որ ընկերությունում առաջացել են ակտիվներ (դրամական միջոցի տեսքով) և հիմնադրի նկատմամբ պարտավորություններ։ Այսպիսի (կրկնակի) գրանցումը կկատարվի.
Դեբետ «Դրամական միջոց» Կրեդիտ «Ներդրումային կապիտալ» (10 հազար ռուբլի)
Գլխավոր։ Կրկնակի գրանցման մեթոդը թույլ է տալիս հետևել ծախսերի ստացման աղբյուրների ուղղություններին և ծախսերի միջոցներին։ Օրինակ, դրամական միջոցների ծախսերը (արտացոլում է կրեդիտի «Դրամական միջոց» հաշվառմամբ) ուղեկցվում են վճարման ենթակա պարտքերի կրճատմամբ (հաշվառման դեբետում «Վճարման ենթակա պարտք») կամ տրված կանխավճարների չափի աճով («Վճարված կանխավճարները» հաշվառման դեբետում)։ Այն նաև թույլ է տալիս հաշվապահական հաշվեկշռի միջոցով ցույց տալ կազմակերպության փոխադրելի ֆինանսական դրությունը։
Պատմություն
Մարդկության պատմության մեջ կրկնակի գրանցման առաջին փորձարկումը եղել է Ինկերի կայսրությունում։ Այն օգտագործվել է կիպու գրով, որը վիճակագրական տեղեկատվությունը փոխանցելու, վերլուծելու և դրա հիման վրա որոշումներ ընդունելու համար համընդհանուր և համապարփակ համակարգ է ։
Կրկնակի գրանցման մեթոդը անկախաբար հորինվել է Կորեայում Գորյո տոհմի ժամանակաշրջանում (935-1392)՝ 9-րդ կամ 12-րդ դարերում ։
Հաշվառման սխալ, մեթոդների հայտնաբերում և շտկում կրկնակի գրանցման մեջ
Սխալների տարածման տեսակները՝ Շտկման եղանակները՝
Գնաճի խեղաթյուրման ֆինանսական հետևանքները, արտացոլումը հաշվառման մեջ
Ըստ որոշ մասնագետների դա մեթոդի թերություն է։ Բայց համաձայն ՖՀՄՍ-ի (ստանդարտներ 29 և 36) այս խնդիրն ամբողջովին լուծվում է վերագնահատման մեթոդներով, այնուամենայնիվ, հաշվապահական հաշվառման տարբեր տարբերակներ ընդունելի են (առկա է երկիմաստություն)։
«Հաշվեկշռային» հաշիվ
Նման հաշիվները ներառված չեն հաշվեկշռում (չեն հանդիսանում կազմակերպության ակտիվներ կամ կազմակերպության պարտավորություններ՝ համաձայն հաշվապահական հաշվառման գործող կանոնների)։ Դրանք թույլատրվում են Ռուսաստանում և արտացոլվում են պարզ գրառման վրա, բայց ՖՀՄՍ-ի հաշվին հաշվարկելը սկզբունքորեն չի թույլատրվում։
Օրինակներ
Հաշվեկշռային հաշվին ստացվող մուտքերն արտացոլվում են միայն հաշվի դեբետով, մեկնարկը՝ միայն կրեդիտով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հաշվապահական հաշվառում Կատեգորիա:Ինկերի կայսրություն Կատեգորիա:Հաշվապահություն Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Սեկվեստր
Սեկվեստր (լատ. Sequestrum – պահում ), ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով նախատեսված պահման հատուկ տեսակ է։
Սեկվեստրի ծագումը բավական հին պատմություն ունի, սեկվեստրի վերաբերյալ առկա են հիշատակումներ հռոմեական իրավունքում։ Եթե կողմերը համաձայնություն ձեռք չէին բերում վիճելի գույքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ, ապա այն հանձնվում երրորդ՝ չեզոք կողմի մինչև վեճի լուծումը։ Սեկվեստորին կամ գույքի պահառուին կարող էր նաև գույքի կառավարում իրականացնելու իրավունք վերապահվել։
Սեկվեստրի պայմանագրով՝ երկու կամ ավելի անձինք, որոնց միջև գույքի նկատմամբ իրավունքի վերաբերյալ վեճ է առաջացել, այդ գույքը հանձնում են երրորդ անձի, որը պարտականություն է ստանձնում վեճը լուծվելու դեպքում գույքը վերադարձնել այն անձին, ում դա կհատկացվի դատարանի վճռով կամ բոլոր վիճող անձանց համաձայնությամբ (պայմանագրային սեկվեստր)։
Երկու կամ ավելի անձանց միջև վեճի առարկա գույքը կարող է սեկվեստրի կարգով ի պահ հանձնվել դատարանի վճռով (դատական սեկվեստր)։
Դատական սեկվեստրով պահառու կարող է լինել ինչպես դատարանի նշանակած, այնպես էլ վիճող կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ որոշված անձը։ Երկու դեպքերում էլ պահանջվում է պահառուի համաձայնությունը, եթե այլ բան սահմանված չէ օրենքով։ Սեկվեստրի կարգով ի պահ կարող է հանձնվել ինչպես շարժական, այնպես էլ անշարժ գույքը։
Սեկվեստրի կարգով գույքի պահատվությունն իրականացնող պահառուն վիճող կողմերի հաշվին վարձատրություն ստանալու իրավունք ունի, եթե այլ բան նախատեսված չէ պայմանագրով կամ սեկվեստր սահմանած դատարանի վճռով։
Պրակտիկ կիրառություն գրեթե չունի։
Je suis Charlie
«Je suis Charlie» (Ես եմ Շառլին), կարգախոս, որը դարձել է ֆրանսիական սատիրիկ «Շառլի Էբդո» (Charlie Hebdo) ամսագրի խմբագրության վրա ահաբեկիչների հարձակման քննադատման խորհրդանիշը, ինչի արդյունքում մահացան խմբագրության 12 աշխատակիցներ։
Սեկվեստր
Կատեգորիա:ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք
Je suis Charlie
Պատմություն
Ահաբեկչությունից հետո մեկ շաբաթվա ընթացքում Ֆրանսիայի Ինտելեկտուալ սեփականության ազգային ինստիտուտը (Institut national de la propriété industrielle) ստացավ 50-ից ավելի հարցում Je suis Charlie ապրանքանիշի գրանցման համար և հունվարի 14-ին հայտարարեց գրանցման անհնարինության մասին հասարակության մեջ լայն տարածման պատճառով ։
Համերաշխության և բողոքի խորհրդանիշ
Ահաբեկիչների հարձակումից հետո Je suis Charlie արտահայտությունը դարձավ ամբողջ աշխարհում խոսքի ազատության կողմնակիցների կարգախոսը ։ Կարգախոսը նաև կիրառվում է որպես #jesuischarlie կամ #iamcharlie հեշթեգ Twitter-ում, ինչպես նաև բաներներում, փակցվող այլ թղթերում։ Կարգախոսով տպած թղթերը ունեին 2015 թվականի հունվարի 10-11-ը կայացած Հանրապետության արշավի շատ մասնակիցներ։ Այս ելույթները նվիրված էին մահացած լրագրողների և ծաղրանկարիչների հիշատակին։ Համերաշխությունը խորհրդանշող կարգախոսը՝ սպանված լրագրողներով, դարձավ ահաբեկչության դեմ պայքարի արշավի խորհրդանիշը ։ Ահաբեկչությունների զոհերի հիշատակին արշավների աջակցության նպատակով ստեղծվեց բջջային հավելված՝ , որը միավորում էր հազարավոր օգտատերեր ողջ աշխարհում ։
Կրակոցներից հետո երկու օրվա ընթացքում կարգախոսը դարձավ ամենահայտնիներից մեկը Թվիթերի պատմության մեջ ։ -ն հիշատակվել է նաև երաժշտության մեջ, կոմիքսներում և մուլտֆիլմերում (այդ թվում՝ )։
Հունվարի 12-ին -ն ներկայացրեց հունվարի 14-ին թողարկված համարի առաջին էջը՝ կրակոցներից մեկ շաբաթ անց։ Դրա վրա պատկերված էր մարգարե Մուհամեդը, որը լաց էր լինում՝ կարգախոսը ձեռքերում։ Նկարի տակ գրված էր․ «» ։
Նշելով, որ «Ես Շառլին եմ» կարգախոսը նպաստել է Ֆրանսիայի համար ռեկորդային մարդկանց (մոտավորապես 4 միլիոն) ներգրավմանը արշավ, քննադատները դիտարկում էին այն որպես «այլ երկրների բողոքական մշակույթներին» ադապտացման օրինակ։
Քննադատություն
Los Angeles Times-ի հեղինակ Ս․ Մաքդիսիի կարծիքով՝ Je suis Charlie կարգախոսը «ոչ միայն չի որոշում լուրջ մշակութային և քաղաքական խնդիրներ, այլև բարդացնում է դրանք»՝ ոչ թե նպաստելով, այլ խանգարելով քննարկմանը ։
Վերլուծաբան Ն․ Լենարդը երկու կարգախոսն էլ համարում է փարիզյան ողբերգության անհաջող պատասխան, քանի որ երկու կողմերին երկխոսության կոչ անելու փոխարեն նրանք տեղափոխում են խնդիրները հակամարտության հարթություն («մենք նրանց դեմ|us vs. them}») ։
Տեղանուն
Կարգախոսի պատվին անվանակոչվել է Ֆրանսիայի արևմուտքում գտնվող Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի Լա Տրամբլադ (La Tremblade) կոմունայի քաղաքային գրադարանի դիմաց գտնվող Je suis Charlie (Place Je suis Charlie) հրապարակը ։ Այնտեղի քաղաքապետ Ժան Պիեր Տալյեն (Jean-Pierre Tallieu) հայտնել է այն մասին, որ մտադրվում է այդ հրապարակում ամենամյա միջոցառումներ անցկացնել՝ նվիրված զոհերի հիշատակին ։
Ազդեցություն
Ուկրաինական մամուլն օգտագործում էր համերաշխության կարգախոսի զանազան տարբերակներ։ 2015 թվականի հունվարի 8-ին ուկրաինացի բլոգեր և հասարակական գործիչ Դենիս Կազանսկին հրապարակեց «Մենք բոլորս ցուցարարներ ենք Սլովյանսկից» գրառումը՝ հիշեցնելով հիսունականների՝ Սլովյանսկում տեղի ունեցած սպանությունը․ նյութը վերահրատարակվեց մի շարք ԶԼՄ-ի կողմից  ։
Վոլնովախայի մոտ ավտոբուսի կրակոցներից հետո՝ 2015 թվականի հունվարի 13-ին, ուկրաինական ցանցում սկսվեց «Ես Վոլնովախան եմ» ակցիան, որի նախաձեռնողը դարձավ Մարիուպոլում գտնվող Դմիտրի Կորչինսկին, ով առաջինը նման նկար տեղադրեց այդ կարգախոսով ։ Հաջորդ օրը Ռադայի որոշ պատգամավորներ խորհրդարան եկան «Ես Վոլնովախան եմ» գրությամբ պաստառներով ։ Հետագայում հունվարի 18-ին Կիևում անցկացվեց բազմամարդ երթ այդ կարգախոսով․ այնտեղ էին եկել նաև նախագահ Պյոտր Պորոշենկոն և վարչապետ Արսենիյ Յացենյուկը «Ես Վոլնովախան եմ» պաստառներով ։
Մոսկվայում Բորիս Նեմցովի սպանությունից հետո անցկացվեց բողոքի ցույց՝ («Ես եմ Բորիսը»)  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարգախոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:2015 Ֆրանսիայում
Լականոֆոբիա
Լականոֆոբիա, իռացիոնալ անկառավարելի վախ բանջարեղենից։ Լականոֆոբիա տերմինն առաջացել է հունարեն λαχανικό (lachaniko)-բանջարեղեն և φόβος-վախ բառերից։ Շատ մարդիկ պարզապես չեն սիրում բանջարեղեն, սակայն նրանք, ովքեր տառապում են այս ֆոբիայով, բանջարեղենի միայն տեսքը, նույնիսկ դրա մասին խոսելը կարող է առաջացնել տագնապային հարձակում, շնչառության վատթարացում, սրտի արագ բաբախում, սրտխառնոց, քրտնարտադրություն, գլխապտույտ ։ Բանջարեղենը պարունակում է տարբեր վիտամիններ և օգտակար է առողջության համար, սակայն լակամաֆոբիայով տառապող մարդկանց համար այն հանդիսանում է որպես կեղտոտ, անառողջ սնունդ։ Նրանք փորձում են ամեն կերպ խուսափել բանջարեղենից։ Նրանք կարող են օրեր շարունակ դուրս չգալ տանից, եթե մոտակայքում լինի բանջարեղենի խանութ։ Այսպիսով նրանք խուսափում են բոլոր այն տեղերը գնալուց, որտեղ կարող է բանջարեղեն լինել։ Խնդիրը ավելի է բարդանում, երբ մարդը տառապում է լականոֆոբիայով և բուսակեր է ։
Կան մարդիկ, ովքեր վախենում են միայն մի քանի տեսակի բանջարեղենից, մինչդեռ մեծամասնությունը վախենում է ամեն տեսակ բանջարեղենից։
Ֆոբիան ամբողջովին բուժելը գրեթե հնարավոր չէ, սակայն կան տարբեր միջոցներ այն փոքր-ինչ հաղթահարելու համար, որը պետք է կատարվի մասնագետների օգնությամբ։
Լականոֆոբիայի առաջացման պատճառներ
Լականոֆոբիան հիմնականում առաջանում է փոքր տարիքում։ Պատճառ կարող է հանդիսանալ բանջարեղեն չուտելու համար ծնողի՝ երեխային պատժելը։ Պատիժը կարող է հանգեցնել նրան, որ երեխան զգա վտանգ, ատելություն կամ հակակրանք այն երևույթի կամ իրի հանդեպ՝ ինչի համար պատժվում է։
Կան մարդիկ, ովքեր վախենում են պատահաբար կուլ տալ բանջարեղենի վրայի միջատներին։ Սրա պատճառը կարող է հանդիսանալ բանջարեղենի վրա թրթուր, ճիճու կամ որևէ այլ միջատ տեսնելը։ Նույնիսկ բանջարեղենը շատ լավ լվանալուց հետո նրանք դեռ կարծում են, որ միջատները կարող են լինել բանջարեղենի ներսում կամ ուղղակի չնկատվել ։
Որոշ մարդիկ վախենում են բանջարեղեն ուտել` մտածելով, որ դրանց սերմերը կաճեն հենց իրենց որովայնում։ Հնարավոր է, որ նրանք ականատես են եղել միջադեպի, որտեղ ինչ-որ մեկը խեղդվել է բանջարեղենի կորիզից, կամ հենց իրենք են պատահաբար կուլ տվել ։
Եթե երեխան ականատես լինի ծնողի՝ բանջարեղենի հանդեպ զզվանք ցուցաբերելուն, հավանականությունը մեծ է, որ երեխայի մոտ կզարգանա լականոֆոբիան։ Փոքր տարիքում երեխաների վրա ավելի հեշտ է ազդեցություն թողնելը։ Նրանք ավելի ուշադիր են, առավել ևս հարազատների արարքների հանդեպ ։
Լականոֆոբիան կարող է առաջանալ այլ ֆոբիաների հետևանքով (օրինակ՝ ուտելու, խեղդվելու, փսխման, մահվան ֆոբիաներ)։
Կան մարդիկ, ովքեր տհաճ զգացողություններ են ունենում որևէ բանջարեղենի կպնելուց, որի հետևանքով էլ առաջանում է լականոֆոբիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ Կատեգորիա:Բանջարեղեն
Գուրգեն Գեղամյան
Գուրգեն Միքայելի Գեղամյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 30-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Խանլար քաղաքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Խանլարի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1948 թվականին։ 1949-1954 թվականներին սովորել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում։ 1954 թվականից որպես տնօրեն աշխատել է Թումանյանի (Ալավերդու) շրջանի Մղարթ գյուղի դպրոցում։ 1955-1959 թթ. ուսանել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ Ավարտելուց հետո՝ 1959 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտում՝ 1967 թվականից որպես ավագ գիտաշխատող, 1987 թվականից՝ առաջատար գիտաշխատող, 1994-2005 թթ. որպես բաժնի վարիչ, 1994-2008 թվականներին՝ գլխավոր մասնագետ։ 1963 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Հայաստանի կոլտնտեսային գյուղացիությունը 1953-1958 թթ.» թեմայով։ 1980 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «ՆԷՊ և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները Հայաստանում» թեմայով։ 1981 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1980-2013 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ, ապա՝ ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի գիտական աստիճան շնորհող մասնագիտական խորհրդի անդամ։ Համատեղության կարգով Հայոց պատմություն է դասավանդել Երևանի Պետական համալսարան-ում, Երևանի Պետական ճարտարագիտական և Հրաչյա Աճառյանի անվան համալսարաններում ։ 60-ից ավելի գիտական հոդվածների և մի շարք մենագրությունների հեղինակ է։ Մասնակցել է Հայ ժողովրդի պատմություն դպրոցական և բուհական դասագրքերի ստեղծման աշխատանքներին։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակում են եղել Հայաստանի Խորհրդային շրջանի ագրարային հարաբերությունների, գյուղի սոցիալ-դասակարգային փոփոխությունների պատմությունը։ Մահացել է 2011 թ. մայիսին Երևանում, 81 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Դեյվ Քատլեր
Դեյվ Քատլեր (David Neil "Dave" Cutler Sr., ), ամերիկացի ծրագրային ապահովման ճարտարագետ, դիզայներ, համակարգչային արդյունաբերության մի քանի համակարգերի մշակող։
1980-1990-ական թվականներին գործող Microsoft Windows NT և Digital Equipment Corporation (DEC կամ Digital) ընկերության RSX-11M, VAXELN, VMS (այժմ ՝ OpenVMS) օպերացիոն համակարգերի հիմնադիր ։
Կենսագրություն
Դեյվ Քատլերը ծնվել է Միչիգանի Լենսինգ քաղաքում։ Մանկությունն անցել է Միչիգանի Դեյվիթ քաղաքում (DeWitt, Michigan)։ 1965 թվականին Միչիգանի Օլիվեթ հումանիտար քոլեջն ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել DuPont ընկերությունում։ Նրա կարիերան սկսվել է իր ստեղծած փոքրիկ ընկերությունից, որտեղ մշակվել է ծրագրեր LINC և PDP-8 համակարգիչների համար։
Քատլերը Վաշինգտոնի համալսարանի համակարգչային գիտությունների ֆակուլտետի ամբիոնի պրոֆեսոր է, ունի առնվազն 20 արտոնագիր ։
Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ
«Ограбление близ селения Кизил-Аджило» («Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ»), Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից մեկը, որն առաջին անգամ տպագրվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ։
Դեյվ Քատլեր
Նախասիրություններ
Քատլերը Միչիգանի Օլիվեթ քոլեջի եղբայրության (Adelphic Alpha Pi Fraternity) անդամ է։
Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ
Պատմություն
Հոդվածն առաջին անգամ հրատարակվել է 1898 թվականի սեպտեմբերի 3-ին «Новое Обозрение» օրաթերթի № 5037-ում։ Այնուհետև տպագրվել է Երևանում 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորի 330-332-րդ էջերում։ Հրատարակել է Էդուարդ Ջրբաշյանը՝ շարքի համար մեկ ընդհանուր առաջաբանով։ Ջրբաշյանի հրատարակած գրքի մեջ գրված են Թումանյանի՝ հեղինակ լինելու փաստը հաստատող հետևյալ տողերը, որը մեջբերված է 1898 թվականին Փիլիպոս Վարդազարյանին ուղղված նամակից. «Ես այստեղ շատ լավ եմ անցկացնում օրերս- քեֆեր ենք անում, կոնցերտներ ենք տալիս- ոտանավորներ ենք գրում և, վերջապես, ավազակների մասին լուրեր եմ գրում «Новое Обозрение»-ին» ։
Դեյվ Քատլեր
Դյուփոնտ ընկերություն (1965-1971)
Դյուփոնտ (DuPont) ընկերությունում Քատլերը զբաղվել է համակարգչային մոդելավորման մշակմամբ ու մեկնարկով։ Համակարգիչների նկատմամբ հետաքրքրությունն առաջացել է, երբ նրան հանձնարարվել է ընկերության հաճախորդներից մեկի համար IBM միջազգային ընկերության IBM 7044 համակարգիչներով համակարգչային սիմուլյացիայի մոդել ստեղծել՝ օգտվելով GPSS-3 ծրագրավորման լեզվից ։
Կողոպուտ Կըզել-Աջիլո գյուղի մոտ
Պատմություն
Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 6-րդ հատորում արտատպվել է 1983 թվականին Թումանյանի «Ուսումնասիրություններ և հրատարակումներ» գրքի 3-րդ հատորից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ
Դեյվ Քատլեր
RSX-11M
1971 թվականից մինչև 1976 թվականը RSX-11M նախագիծը ղեկավարել է  Դեյվ Քատլերը, որը թողարկվել է առաջին անգամ 1973 թվականին ։
VMS
«Starlet» և «Star» նախագծերի տեխնիկական ղեկավարներն ընկերությունում հիմնել են «Կապույտ ժապավենի կոմիտե», որն էլ ծրագրերի դիզայնի հինգերորդ սերնդի հիմքն է հանդիսացել։ Ծրագրում ներկայացված էր հիշողության համակարգի պարզեցում և քայլերի հաջորդական պլանավորում՝ կառուցված ճիշտ ճարտարապետությամբ։ «Starlet» և «Star» նախագծերը համապատասխանաբար հանգեցրել են VAX-11/780 գերմինիհամակարգիչների և VAX/VMS (Virtual Address eXtension) օպերացիոն համակարգի զարգացմանը։
Պրիզմա և Միկա նախագծեր
1986 թվականին Թվային սարքավորումների միավորումում (DEC), օգտագործելով RISC նախագծման սկզբունքը, սկսել է աշխատել նոր պրոցեսորի վրա։ Քատլերը, ով այդ ժամանակ աշխատում էր Վաշինգտոն նահանգի Բելվյու քաղաքի DECwest մասնաճյուղում, ընտրվել է Պրիզմայի ղեկավար ։ Ընկերության նպատակն էր ստեղծել այնպիսի Միկա օպերացիոն համակարգ, որը պետք է լիներ նոր սերունդի դիզայներական ոճով և համատեղելի շերտեր ունենար Unix և VMS օպերացիոն համակարգերի համար։ RISC մեքենան պետք է հիմնված լիներ ECL տեխնոլոգիայի վրա՝ դառնալով կազմակերպության երրորդ նախագիծը, որը հիմնված էր ELO տեխնոլոգիայի վրա։ Սակայն 1988 թվականին ֆինանսական խնդիրների պատճառով դադարեցվել է նախագիծը՝ հօգուտ PMAX ծրագրի, որն արդեն իսկ, վաղ հաջողությունների էր հասել։ ECL-ի երեք նախագծերից միայն VAX 9000 համակարգիչներն են վաճառվել։
Հետագայում Պրիզման դարձել է համակարգչային համակարգերի Alpha ընտանիքի թվային հիմքը ։
Վերաբերմունք Յունիքսի նկատմամբ
Քատլերը քամահրանքով է վերաբերվել Յունիքս օպերացիոն համակարգին բոլոր առումներով։ 1980 թվականի սկզբներին, DEC միավորումում տեղի ունեցած VMS ընդդեմ Unix-ի բանավեճի ժամանակ նա արտահայտել է իր սարդոնիկ վերաբերմունքը։ Յունիքսի մուտքային/ելքային մոդելի մասին իր ցածր կարծիքն այսպես է արտահայտել․ «Ստացեք բայթ, ստացեք բայթ, ստացեք բայթ, բայթ, բայթ»՝ նմանակելով Ռոսինիի Վիլհելմ Թելլ օպերայի նախերգանքի հնչյունները ։
Վինդոուզ ԷնԹի
Դեյվ Քատլերը թողնելով Թվային սարքավորումների միավորումը (DEC), 1988 թվականի հոկտեմբերին աշխատանքի է անցել Մայքրոսոֆթում` ղեկավարելով Վինդոուզ ԷնԹի օպերացիոն համակարգերի մշակման աշխատանքները «NTOS/2» (Windows NT) : Հետագայում նա աշխատել է Վինդոուզ ԷնԹի օպերացիոն համակարգը DEC-ի 64-բիթանոց Alpha ճարտարապետության վրա թիրախավորելու, այնուհետև՝ Windows 2000-ի վրա։
Windows NT-ի և VMS-ի օպերացիոն համակարգերի ներքին ճարտարապետության միջև եղած նմանությունների պատճառով, Մայքրոսոֆթին մեղադրել են գողության մեջ։  Ծագած խնդիրը լուծվել է խաղաղ ճանապարհով։ DEC-ը ճանաչել է Մայքրոսոֆթի սեփականությունը Վինդոուզ ԷնԹիի հիմքում ընկած տեխնոլոգիաների վերաբերյալ, իսկ Մայքրոսոֆթը ստեղծել և պահպանել է Windows NT-ի տարբերակը DEC Alpha ճարտարապետության համար ։
Microsoft Windows Azure
2008 թվականին Վեբ-ծրագրավորողների համաժողովում Մայքրոսոֆթը հայտարարել է Azure Services Platform-ը ՝ ամպային պլատֆորմը (cloud computing), որը Մայքրոսոֆթի կողմից մշակվող ամպային օպերացիոն համակարգ է։ Համաժողովի հիմնական զեկույցում Քատլերը հիշատակվել է որպես ծրագրի հիմնական նախագծող՝ Ամիտաբ Սրիվաստավայի հետ միասին ։
Microsoft Xbox
2012 թվականի հունվարից Դեյվ Քատլերը միացել է Microsoft Xbox թիմին ։ 2013 թվականի մայիսից Քատլերի աշխատանքը կենտրոնացել է Microsoft Hyper-V Host-ի օպտիմիզացված տարբերակի ստեղծման վրա, որը հատուկ մշակվել է Microsoft Xbox One խաղային հարթակի համար ։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ Կատեգորիա:Մայքրոսոֆթ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Զարգացող երկրներ
Զարգացող երկրներ (developing country) (կամ ցածր կամ միջին եկամուտ ունեցող երկիր, ավելի քիչ զարգացած երկիր, ավելի քիչ տնտեսապես զարգացած երկիր, չզարգացած երկիր, կամ վատ զարգացած երկիր), թույլ զարգացած արդյունաբերություն ունեցող երկրների խումբ է՝ համեմատած այլ երկրների հետ ։ Այնուամենայնիվ այս բացատրությունը համընդհանուր համաձայնեցված չէ։ Նաև չկա հստակ համաձայնագիր, թե որ երկրներն են համապատասխանում այս կատեգորիային ։ Այլ ազգերի համեմատ մեկ շնչի հաշվով hամախառն ներքին արդյունքը կարող է նաև լինել հղման կետ. զարգացող երկրներն ունեն մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ավելի ցածր մակարդակ։
Այս տերմինի օգտագործման վերաբերյալ կան հակասություններ, որը, ոմանց կարծիքով, հավերժացնում է «մեզ» և «նրանց» հնացած կոնցեպցիան ։ 2015թ․ Համաշխարհային բանկը հայտարարեց, որ «զարգացող/զարգացած աշխարհի դասակարգումը» դառնում է ավելի քիչ կարևոր, և նրանք կդադարեցնեն դրա օգտագործումը։ Փոխարենը նրանց զեկույցները կներկայացնեն ներկայիս տվյալների համախմբումներ շրջանների և եկամտի խմբերի համար ։
«Զարգացող» տերմինը նկարագրում է ներկայումս դիտարկված իրավիճակը, այլ ոչ թե առաջընթացի փոփոխվող դինամիկան կամ ակնկալվող ուղղությունը։ 90-ականների վերջերից ի վեր զարգացող երկրները միտված էին ցույց տալ ավելի մեծ աճի տեմպեր, քան զարգացած երկրները ։ Զարգացած երկրները ներառում են տնտեսական աճի կամ կապիտալի շուկայի չափերի ընդլայնում․ նոր արդյունաբերական երկրներ, զարգացող շուկաներ, սահմանամերձ շուկաներ, ամենաքիչ զարգացած երկրներ։ Հետևաբար, ամենաքիչ զարգացած երկրները զարգացող երկրներից ամենաաղքատն են։
Զարգացող երկրները հակված են ունենալ որոշակի ընդհանուր բնութագրեր, օրինակ՝ առողջության հետ կապված ռիսկերի առումով նրանք սովորաբար ունենում են անվտանգ խմելու ջրի, սանիտարական և հիգիենայի մատչելիության ցածր մակարդակ, էներգետիկ աղքատություն, աղտոտման բարձր մակարդակ (օրինակ՝ օդի աղտոտում, ներքին օդի աղտոտում, ջրի աղտոտում), արևադարձային և վարակիչ հիվանդություններով տառապողների մեծ մասնաբաժին (անտեսված արևադարձային հիվանդություններ), ճանապարհատրանսպորտային պատահարների մեծ քանակ և, ընդհանրապես, աղքատ ենթակառուցվածք։ Հաճախ կա նաև համատարած աղքատություն, կրթության ցածր մակարդակ, ընտանիքների պլանավորման ծառայությունների ոչ ադեկվատ մոտեցում, կառավարության բոլոր բնագավառներում կոռուպցիա և, այսպես կոչված, լավ կառավարման բացակայություն։ Ակնկալվում է, որ գլոբալ տաքացումն առավել մեծ ազդեցություն կունենա զարգացող երկրների վրա, քան ավելի հարուստ երկրների վրա, քանի որ դրանց մեծ մասը ունեն կլիմայական բարձր խոցելիություն ։
ՄԱԿ-ի կայուն զարգացման նպատակները ստեղծվել են, որպեսզի հաղթահարվեն այս խնդիրներից շատերը։ Զարգացման օգնությունը կամ զարգացման համագործակցությունը կառավարությունների և այլ գերատեսչությունների ֆինանսական աջակցությունն է, որոնք աջակցում են զարգացող երկրների տնտեսական, բնապահպանական, սոցիալական և քաղաքական զարգացմանը։
Սահմանումներ
Համաձայն 1999 թվականին հրապարակված Մ49 կոչվող ստանդարտի՝ ՄԱԿ-ն ընդունում է, որ չունի հաստատված կոնվեցիա զարգացած ու զարգացող երկրների կամ տարածաշրջանների սահմանման վերաբերյալ ։
Զարգացած և զարգացող տերմինները վիճակագրական նպատակով են կիրառվում ու հստակ չեն արտահայտում երկրների կամ տարածաշրջանների զարգացման գործընթացքում ձեռք բերված աստիճանը ։
ՄԱԿ-ը ենթադրում է, որ զարգացող երկրները զարգացած երկրների խիստ սահմանված ցանկի մեջ չեն։ ՄԱԿ-ի համակարգում «զարգացած» և «զարգացող» երկրների կամ տարածքների նշանակման համար սահմանված կոնվենցիա գոյություն չունի։ Ընդհանուր պրակտիկայում, Ճապոնիան Ասիայում, Կանադան և Միացյալ նահանգները Հյուսիսային Ամերիկայում, Ավստրալիան և Նոր զելանդիան Օվկիանիայում և Եվրոպան համարվում են «զարգացած» շրջաններ կամ տարածքներ։ Միջազգային առևտրային վիճակագրության մեջ, Հարավային Աֆրիկային Մաքսային միությունը նույնպես համարվում է զարգացած շրջան և Իսրայելը՝ զարգացած երկիր, նախկին Հարավսլավիայից ծագած երկրները համարվում են զարգացող երկրներ և արևելյան Եվրոպայի և Անկախ Պետությունների Համագործակցության (նախկին ԽՍՀՄ) երկրները Եվրոպայում ներառված չեն ոչ զարգացած, ոչ էլ զարգացող շրջանների ցանկում ։
Ամեն դեպքում, այլ չափանիշներով, որոշ երկրներ զարգացման միջանկյալ փուլում են, կամ, ինչպես նշում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամը, հաջորդելով ԽՍՀՄ փլուզմանը, «անցումային փուլում գտնվող երկրներ». Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի բոլոր երկրները (ներառյալ Կենտրոնական Եվրոպայի այն երկրները, որոնք դեռ պատկանում էին «Արևելյան Եվրոպայի Խմբին» ՄԱԿ-ի հաստատություններում); ԽՍՀՄ նախկին երկրները Կենտրոնական Ասիայում(Ղազախստան, Ուզբեկստան, Ղրղզստան, Տաջիկստան և Թուրքմենստան) և Մոնղոլիան։ 2009թ.-ի դրությամբ ԱՄՀ-ի Համաշխարհային Տնտեսական Հեռանկարը դասակարգեց երկրները որպես առաջադեմ, զարգացող, կախված «(1)մեկ շնչի հաշվով եկամտի մակարդակից,(2) արտահանման դիվերսիֆիկացում՝ այդպիսով նավթ արտահանողները, որոնք ունեն բարձր ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով չէին կազմի առաջադեմ դասակարգումը քանի որ արտահանման մոտ 70%-ը նավթ էր, և (3) համաշխարհային ֆինանսական համակարգում ինտեգրման աստիճանից» ։
Զարգացման ներկայիս մակարդակի հետ մեկտեղ, երկրները կարող են նաև դասակարգվել համաձայն նրա, թե ինչքան է փոխվել իրենց զարգացման մակարդակը որոշակի ժամանակահատվածում ։
Զարգացման չափումն ու գաղափարը
Քոֆի Անանը՝ ՄԱԿ-ի նախկին գլխավոր քարտուղարը, զարգացած երկիրը սահմանել է որպես «երկիր, որը թույլ է տալիս իր բոլոր քաղաքացիներին վայելել ազատ և առողջ կյանքը ապահով շրջակա միջավայրում» ։
Զարգացող ազգերի գաղափարը գտնված է, այս կամ այն տերմինի տակ՝ բազմաթիվ տեսական համակարգերում ունենալով տարբեր ուղղվածություններ. օրինակ` ապագաղութացման տեսություններ, ազատագրման աստվածաբանություն, մարքսիզմ, հակաիմպերիալիզմ, արդիականցում, սոցիալական փոփոխություն և քաղաքական տնտեսություն։
Մեկ այլ կարևոր ցուցիչ են ոլորտային փոփոխությունները, որոնք պատահում են երկրի զարգացման փուլից սկսած։ Միջին հաշվով երկրորդական հատվածից (արտադրություն) 50% ներդրում ունեցող երկրները զգալիորեն աճել են։ Նմանապես երրորդային հատվածի հենակետ ունեցող երկրները նույնպես տնտեսական զարգացման ավելի մեծ տեմպ են տեսնում։
Զարգացման մակարդակները դասակարգելու համար օգտագործվող տերմինները
Երկրները զարգացման մակարդակները դասակարգելու համար տարբեր տերմիններ են օգտագործվում։ Տրված ցանկացած երկրի դասակարգումը տարբերվում է աղբյուրներից և որոշ դեպքերում այս դասակարգումները կամ օգտագործված կոնկրետ տերմինաբանությունը խանգարող են համարվում։ «Շուկա» տերմինի գործածումը «երկրի» փոխարեն սովորաբար կոնկրետ ուշադրություն է հրավիրում երկրի կապիտալի շուկաների բնութագրերի վրա՝ ի տարբերություն ընդհանուր տնտեսության։
Զարգացող երկրները նաև կարող են դասակարգվել աշխարհագրությամբ.
Այլ դասակարգումները ներառում են.
Քննադատություններ և այլ տերմիններ
«Զարգացող» երկիր տերմինն օգտագործելու համար կա քննադատություն։ Տերմինը կարող է թերարժեքություն հաղորդել այդ տիպի երկրին զարգացած երկրի հետ համեմատվելիս ։ Այն կարող է ենթադրել զարգանալու ցանկություն տնտեսական զարգացման ավանդական Արևմտյան մոդելի հետ մեկտեղ, որին քիչ երկրներ են հրաժարվում հետևել, ինչպես Կուբան և Բութանը ։ Այլընտրանքային չափումները, ինչպիսին է համախառն ազգային երջանկությունը, առաջարկվել են որպես կարևոր ցուցիչներ։
Վաղ քննադատություններից մեկը, որը մեղադրում էր «զարգացող» և «թերզարգացած» երկրներ տերմինների օգտագործումը բարձրաձայնել է ականավոր պատմաբան և գիտնական Ուոլտեր Ռոդնեյը 1973թ.-ին, ով համեմատել է տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական պարամետրերը Միացյալ Նահանգների և Աֆրիկայի ու Ասիայի երկրների միջև ։
Համաշխարհային առողջապահության մասնագետ Հանս Ռոսլինգը վիճել է այն տերմինների դեմ, որոնք հասկացությունն անվանում էին «հնացած» ։