cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջոջո (երգչուհի)
Անձնական կյանք
Բացի երգելուց և դերասանությունից, Ջոջոն նաև աջակից է տարբեր բարեգործական կազմակերպությունների, ինչպիսիք են «Boys & Girls Clubs of America», «World Vision», «She's the First»,«Make A Wish Foundation» և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ Կատեգորիա:Երգչուհիներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Մեծ Ուսպես
Մեծ Ուսպես (Большая Успесь), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոսոսինկա գետի ձախ ափին՝ 44 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինիա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Սամվել Ավետիսյան (կոլտնտեսական)
Սամվել Խաչատուրի Ավետիսյան, կոլտնտեսային շարժման կազմակերպիչ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1947)։
Կենսագրություն
Ծնվել է հոկտեմբերի 8-ին (22), Կալաջուղ (այժմ՝ Սառնակունք) գյուղում։
Ուլաշանովկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ուլաշանովկա գյուղում բնակվում էր 207 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1379 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150,11 մարդ/կմ²։
Սամվել Ավետիսյան (կոլտնտեսական)
Կենսագրություն
1937-1941 և 1942-1952 թվականներին եղել է Սիսիանի շրջանի Բորիսովկա գյուղի կոլտնտեսության վարչության նախագահ, 1953-1957 թվականներին՝ Սիսիանի շրջանի Բազարչայի կոլտնտեսության վարչության նախագահ, իսկ 1958-1962 թվականներին՝ գյուղական սովետի նախագահ։
Ուլաշանովկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սամվել Ավետիսյան (կոլտնտեսական)
Կենսագրություն
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչմանն արժանացել է 1946-1947 թվականներին՝ հացահատիկային բույսերի բարձր բերք ստանալու համար։ Ավետսանը եղել է ՀԽՍՀ 2-րդ և 3-րդ գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ։ ԽՄԿԿ անդամ 1931 թվականից։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 2 շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սառնակունք գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ
Ստեպանկի (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)
Ստեպանկի (Степанки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1632 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպանկի գյուղում բնակվում էր 462 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1793 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 257,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1632 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ultra (ալբոմ)
Ultra, բրիտանական Depeche Mode խմբի իններորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 1997 թվականի ապրիլի 14-ին։ Ձայնասկավառակը զբաղեցրել է 1-ին հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթում, իսկ սինգլների տեսքով թողարկված կոմպոզիցիաները դարձել են հիթեր ։ 2006 թվականի ապրիլի տվյալներով՝ ԱՄՆ-ում ալբոմը վաճառվել է 584 000 օրինակով ։
Շապիկ
Ալբոմի գրաֆիկական ձևավորմամբ զբաղվել է խմբի հետ երկար ժամանակ համագործակցող լուսանկարիչ Անտոն Կորբեյնը։
Վերաթողարկում
2007 թվականի հոկտեմբերի 2-ին (Հյուսիսային Ամերիկայում՝ հոկտեմբերի 3-ին) տեղի է ունեցել ալբոմի վերաթողարկումը, որը բաղկացած էր երկու ձայնասկավառակներից։ SACD/CD ֆորմատի առաջին սկավառակը (ԱՄՆ-ում՝ CD) պարունակում է ալբոմի երգերը, որոնք անցել են ռեմաստինգ։ DVD երկրորդ սկավառակը պարունակում է բի-սայդեր և «Depeche Mode 95-98 (Oh well, that' s the end of the band...)» վավերագրական ֆիլմը, որում պատմվում է ալբոմի ստեղծման մասին։ Ֆիլմում Մարտին Գորն իր կարծիքն է հայտնում Ալան Ուայլդերի հեռանալու մասին։ Ֆիլմին հարցազրույցներ են տալիս նաև խմբի բոլոր մասնակիցները, ինչպես նաև Դենիել Միլլերը, պրոդյուսեր Թիմ Սիմենոնը, համերգների մասնակիցներ Պիտեր Գորդենոն և Քրիստիան Այգները, լուսանկարիչ Անտոն Կորբեյնը և ուրիշներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեփեշ Մոդի սինգլներ
Նուրբ կառուցվածքի հաստատուն
Նուրբ կառուցվածքի հաստատուն, հիմնարար ֆիզիկական հաստատուն, բնութագրում է էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության ուժը։ Նշանակվում է հունարեն α տառով։ Չափողականություն չունեցող մեծություն է, ուստի արժեքը նույնն է ցանկացած միավորների համակարգում։ 1916 թ. առաջին անգամ ներկայացրել է Առնոլդ Զոմմերֆելդը։ Ներկայումս հաշվարկված α-ի արժեքը 1/137,035999074(44) կամ 7,2973525698(24)×10−3 է։
Սահմանումը
Նուրբ կառուցվածքի հաստատունը սահմանվում է այլ հիմնարար ֆիզիկական հաստատունների միջոցով.
որտեղ
Բարձր էներգիաների ֆիզիկայում սովորաբար կիրառվող բնական միավորներով, որտեղ ε0 = c = ħ = 1, նուրբ կառուցվածքի արժեքը կլինի Որպես այդպիսին, նուրբ կառուցվածքի հաստատունը պարզապես տարրական էլեկտրական լիցքի այլընտրանքային ներկայացումն է. 0.30282212 լիցքի բնական միավորներով։
Ֆիզիկական մեկնաբանությունը
Ֆիզիկայում α-ն մեկնաբանվում է մի քանի եղանակներով.
Երբ քվանտային էլեկտրադինամիկայում կիրառվում է խոտորումների տեսությունը, ստացված ֆիզիկական արդյունքները ներկայացվում որպես α-ի աստիճանային շարք։ Քանի որ α-ն շատ փոքր է մեկից, բարձր աստիճանները անտեսվում են, և խոտորումների տեսությունը այս դեպքի համար խիստ պրակտիկ է։ Ռենորմալացնող խմբերի տեսության համաձայն, նուրբ կառուցվածքի հաստատունը էներգիայի աճի հետ աճում է լոգարիթմական օրենքով։
Պատմություն
Նուրբ կառուցվածքի հաստատունը 1916 թ. ներկայացրել է Առնոլդ Զոմմերֆելդը Բորի ատոմի մոդելից սպեկտրային գծերի շեղումները բացատրող իր տեսության մեջ։ α-ի առաջին ֆիզիկական մեկնաբանությունը ռելյատիվիստական Բորի ատոմում առաջին շրջանային ուղեծրում գտնվող էլեկտրոնի արագության հարաբերությունն էր վակուումում լույսի արագությանը ։ Համարժեք մեկնաբանմամբ այն մի բազմապատկիչ էր առավելագույն անկյունային մոմենտի (որը թույլ էր տրվում հարաբերականության կողմից փակ ուղեծրի համար) և նվազագույն անկյունային մոմենտի (որը թույլ էր տալիս քվանտային մեխանիկան) միջև։ Այն ի հայտ է գալիս Զոմերֆելդի վերլուծություններից և որոշում էր ջրածնային սպեկտրային գծերի (Լիմանի շարքի) ճեղքվածքի չափը կամ նուրբ կառուցվածքը։ Նուրբ կառուցվածքի հաստատունը այնպես էր գրգռել ֆիզիկոս Վոլֆգանգ Պաուլիի երևակայությունը և հետաքրքրասիրությունը, որ նա արտասովոր հետազոտություն ձեռնարկեց հոգեբան Կարլ Յունգի հետ միասին դրա նշանակությունը հասկանալու համար
Քաղվածքներ
"Եթե ալֆան [նուրբ կառուցվածքի հաստատունը] լիներ ավելի մեծ, քան իրականում այն կա, մենք ի վիճակի չէինք լինի տարբերակել մատերիան այդ երկուսից [վակուումից և ոչնչությունից], և բնության օրենքները բացահայտելու մեր խնդիրը անհուսորեն դժվար կլիներ։ Դրանով հանդերձ փաստը, որ ալֆան հենց 1/137 է, անկասկած, բնության օրենքն է, ոչ թե ընտրությունը։ Ակնհայտ է, որ այս թվի բացատրությունը պետք է լինի բնափիլիսոփայության առանցքային խնդիրը։"
Անտրոպիկ բացատրություն
Անտրոպիկ սկզբունքը ներկայացնում է վիճելի արգումենտ, թե ինչու է նուրբ կառուցվածքի հաստատունի արժեքը հենց այն, ինչ կա։ Ըստ նրա, կայունը մատերիան, ուստի և կյանքը և բանական էակները գոյություն չէին ունենա, եթե ալֆայի արժեքը ինչ-որ չափով այլ լիներ։ Օրինակ, եթե α-ն փոխվի 4%-ով, միջուկային սինթեզը չի առաջացնի ածխածին, այնպես որ անհնար կլինի ածխածնով պայմանավորված կյանքը։ Եթե α-ն մեծ լիներ 0,1-ից,, հնարավոր չէր լինի աստղի սինթեզ, և Տիեզերքում բավականաչափ ջերմություն չէր լինի կյանքի համար ։
Հաստատունության հարց
1938 թ. Պոլ Դիրակը իր Մեծ թվերի հիպոթեզում առաջարկեց, որ գրավիտացիոն հաստատունը կարող է փոքրանալ ժամանակին հակադարձ համեմատական կարգով։ Իր դիտարկման մեջ նա \alpha-ն համարում էր իսկական հաստատուն, սակայն նշում էր, որ ապագայում կարող է այդպես չլինել։ Դիրակի այդ աշխատությունը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց խնդրի նկատմամբ, ինչը պահպանվել է մինչ այսօր։ Դիրակին հետևելով, նուրբ կառուցվածքի հաստատունության հարցը դիտարկեց Պասկուալ Յորդանը և եկավ այն եզրակացության, որ ալֆայի կախվածությունը ժամանակից պետք է բարդ շեղումներ առաջացնի սպեկտրային գծերում ։ Քանի որ նման շեղումներ չդիտվեցին, նա մերժեց այդ հիպոթեզը։ 1948 թ., փորձելով ժխտել Դիրակի հիպոթեզը, Էդվարդ Թելերը նշում է, լոգարիթմական կախվածության մասին, որտեղ T-ն Տիեզերքի տարիքն է ։ Ավելի ուշ ևս առաջարկվեցին համանման առնչություններ։ Առաջարկված է տեսակետ, ըստ որի \alpha-ն հանդիսանում է "չնկատված" անկախ հաստատուն՝ ալիքային ինտերֆերենցիոն վերաբաշխման հարաբերություն, որի արժեքը արտածվում է դասագրքային ֆորմուլաներից ։
Կարոլ Դելգա
Կարոլ Դելգա (Carole Delga, ), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական կուսակցության ժամանակավոր կոլեգիալ ղեկավարության անդամ (2017-2018)։
Կենսագրություն
Նա ստացել է գիտությունների բակալավրի աստիճան Բագատել լիցեյում (Սեն-Գոդենս), տնտեսագիտություն և իրավունք է սովորել Թուլուզ 1 համալսարանում, ստացել է Պո և Ադուր գետի հովտի համալսարանի իրավունքի մագիստրոսի աստիճան։
1994-1996 թվականներին աշխատել է Լիմոժի քաղաքապետարանում, պատասխանատվություն կրելով պատմության և հնագիտության հուշարձանների պահպանության համար ։
2004 թվականին, լինելով Բարուս հովտի ջրային կոնսորցիումի (խոշոր բանկերի միավորում) գլխավոր տնօրեն (Բարուսը գտնվում է Հարավային Պիրենեյների մարզի Կոմենժ և Սավ գետերի մոտ), անդամակցել է Սոցիալիստական կուսակցությանը։ 2008 թվականին ընտրվել է Մարտր-Տոլոզանի քաղաքապետ, 2010 թվականին՝ Հարավային Պիրենեյների մարզի խորհրդի նախագահի տեղակալ ։
2014 թվականի հունիսի 3-ին Մանուել Վալսի առաջին կառավարությունում նշանակվել է Առևտրի, արհեստների, սպառման, սոցիալական և տնտեսության պետական քարտուղար, պահպանել է իր պաշտոնը Վալսի երկրորդ կառավարության ձևավորման ժամանակ նա մնացել է իր պաշտոնին ։
2015 թվականի հունիսի 17-ին դուրս է եկել կառավարությունից և սկսել է զբաղվել Հարավային Պիրենեյների նոր միացյալ տարածաշրջանի Լանգեդոկ-Ռուսիլյոնի խորհրդի ընտրությունների նախապատրաստությամբ ։
2016 թվականի հունվարի 4-ին ընտրվել է Օկսիտանիայի նորաստեղծ տարածաշրջանային խորհրդի նախագահ ։
2017 թվականի հուլիսի 8-ին Սոցիալիստական կուսակցությունների ազգային խորհուրդը քվեարկել է 16 հոգանոց ժամանակավոր կոլեգիալ ղեկավարություն ստեղծելու օգտին, որոնց թվում է և Դելգան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավորներ
Omega Christian television
Omega Christian television (Օմեգա քրիստոնեական հեռուստատեսություն), իսլանդական քրիստոնեական ուղղվածության հեռուստաընկերություն, հիմնվել է 1992 թվականի հուլիսի 28-ին Էյրիկուր Սիգուրբյըրնսոնի (Eiríkur Sigurbjörnsson) կողմից։ Երկար ժամանակ հեռարձակումը տարածվում էր միայն Իսլանդիայում, բայց այժմ արբանյակային հեռուստատեսությամբ հասանելի է նաև Հյուսիսային Եվրոպայի երկրներում։ Մեծ Բրիտանիայում հայտնի է «The Gospel Channel» անվանումով և տարածվում է «Sky» արբանյակային հեռուստատեսության օպերատորի կողմից։ Հեռուստաալիքների հաղորդումները վարում են Իսլանդիայում հայտնի հոգևորականները։ Հեռարձակումը իրականացվում է իսլանդերեն լեզվով։ Հեռուստակենտրոնը գտնվում է Ռեյկյավիկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսլանդիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Քրիստոնեական հեռուստաընկերություններ
Բռնցքամարտի Ռուսաստանի առաջնություն 2014
Հղումներ
Կատեգորիա:2014 բռնցքամարտում
Սան Լուիս հովիտ
Սան Լուիս հովիտ, հարավ-կենտրոնական նահանգ Կոլորադոյում և Նոր Մեքսիկոյի մի մասում։ Հովտից սկիզբ է առնում Ռիո Գրանդե գետը։ Հովտի տարածքով են անցնում 6 երկրների և երեք քաղաքների սահմանները։ Սան Լուիս հովիտը Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմից հետո, Մեքսիկան այս տարածքը հանձնեց Ամերիկային։ Այն բանից հետո, երբ Միացյալ Նահանգները Յուտերի հետ պայմանագիր կնքեցին և ստեղծեցին ամրոց՝ իսպանացիները սկսեցին շարժվել դեպի հյուսիս և հաստատվել այնտեղ։ Պատերազմից առաջ, Իսպանիայի և Մեքսիկայի կառավարությունները տարածքը վերապահել էին իրենց դաշնակիցներին՝ Յուտերին։ 19-րդ դարի ընթացքում անգլո բնակիչները բնակություն հաստատեցին հովտում, որոնք զբաղվում էին հանքարդյունաբերությամբ և գյուղատնտեսությամբ։ Այսօր հովտում բնակվում է անգլո և իսպանական բնակչություն։
Այն ընդարձակ բարձրավանդակի ավազան է՝ մոտավորապես 8000 քառակուսի մղոն (21000 կմ քառ.), իսկ ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը կազմում է 7664 ոտք (2336 մ)։ Հովիտը Ռիո Գրանդե ճեղքվածքի մի հատված է և հարավից ոռոգվում է Ռիո Գրանդեի ջրերով։ Արևմուտքում վեր են խոյանում Սան Խուան լեռները, իսկ հարավում տարածվում է Նյու Մեքսիկոն։ Հովիտը մոտավորապես ունի 122 մղոն (196 կմ) երկարություն և 74 մղոն (119 կմ) լայնություն, որը հյուսիս-արևմտյան մասում տարածվում է դեպի հարավ ընկած Նյու Մեքսիկո։ Սան Լուիս հովիտը ունի ցուրտ անապատային կլիմա, բայց ունի զգալի ջրային ռեսուրսներ Ռիո Գրանդեից և ստորերկրյա ջրերից։
Յուտեր
Մինչև 1868 թվականը հնդկացիական Յուտե ցեղերի Քեյփոթ խումբը ապրում էր հովտում ։ 1849 թվականին՝ Մեքսիկական պատերազմից անմիջապես հետո, Յուտերը պայմանագիր կնքեցին Միացյալ նահանգների հետ։ Կարճ ժամանակ անց, Նյու Մեքսիկոյի բնակիչները հիմնեցին մի քանի փոքր բնակավայրեր, որոնք այժմ գտնվում են Կոլորադոյում, իսկ 1868 թվականին Յուտեսները տեղափոխվեցին Արևմտյան Կոլորադո նահանգի արգելավայր։ Նրանք շարունակում էին դեր ունենալ Սիգուաշում՝ հովտի հյուսիս-արևմտյան հատվածում, մինչև այն պահը, երբ 1879 թվականին սկսվեցին Մեյքեր կոտորածները, որի արդյունքում նրանք կորցրեցին իրենց նշանակությունը ։
Միացյալ Նահանգների կառավարություն
Խոշոր բնակեցումը սկսվել է հովտում, հիմնականում իսպանացի ֆերմերների և Նյու Մեքսիկոյի ագարակատերերի կողմից, 1850-ական թվականներին՝ Ամերիկյան բանակի կողմից՝ Ֆորթ Մասաչուսեթսի կառուցումից հետո՝ Յուտերի դեմ պաշտպանության համար։ Բնակիչները գյուղում կառուցել են մի եկեղեցի, որն այժմ կոչվում է Սան Լուիս և բացումը կատարվել է Սուրբ Լուի տոնին՝ 1851 թվականի հունիսի 21-ին ։ Հետպատերազմյան ԱՄՆ-ն իր ներկայությունը պահպանում էր հովտում գտնվող Ֆորթ Գարդլանդում և այլ վայրերում, որոնք 1861 թվականին դարձան Կոլորադոյի տարածքի մի մասը ։ Հովտում գտնվող հողերը հետազոտվել են Միացյալ Նահանգների կողմից։ Հովիտը առաջին ատոմային ռումբը պայթեցնող ութ թեկնածուներից մեկն էր ։ Այսօր հովիտն ունի Կոլորադոյի իսպանական ամենամեծ բնակչությունը. շատ ընտանիքներ ուղղակիորեն ծագում են բնիկ նոր մեքսիկական բնակիչներից։ Յուտեի սկզբնական բնակչությունը սահմանափակվում էր 19-րդ դարի վերջին՝ Հարավային Յուտե և Յուտե լեռների հնդկական բնակչությամբ։
Հովտը այն տարածքն էր, որում գործում էր հանցագործ Ֆելիպե Էսպինոսան։
Աշխարհագրություն
Հյուսիսում հստակ սահման չկա, բայց տերմինը սովորաբար օգտագործվում է հարավային Կոլորադոյի Սան Լուիս Հիլզը և Հյուսիսային Նոր Մեքսիկոյի Թաոս սարահարթը ներառելու համար։ Արևելքից արևմուտք՝ 50 մղոն հեռավորության վրա և հյուսիսից հարավ մոտ 150 մղոն հեռավորության վրա, ձորը արևելքից սահմանակից է Սանգրե դե Կրիստո լեռներին, իսկ արևմուտքից՝ Սան Խուան լեռներին։
Կոմբայն (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Կոմբայն (Комбайн), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Սան Լուիս հովիտ
Աշխարհագրություն
Կոլորադոյի շրջակայքում՝ Սան Լուիսի հովիտը, ընդհանուր առմամբ, ներառում է Կոլորադոյի վեց շրջան՝ Սիգուաշ, Ալամոսա, Ռիո Գրանդե, Քոնայհոս, Քոստիլա և Միներալ։ Հիմնական քաղաքներն են ՝ Ալամոսա, Մոնտե Վիստա, Դել Նորտե, Հարավային Ֆորք, Քրիդ, Սիգուաշ, Կենտրոն, Ֆորթ Գարլենդ, Սան Լուիս, Անտոնիտո, Լա Ջարա, Քափուլին, Մանասա, Սանֆորդ, Կրեստոն, Վիլա Գրոու, Հուփեր, Մոսքա, Սան Ակացիո և մի շարք ավելի փոքր քաղաքներ։ Կոլորադոյի մի քանի այլ նահանգներ որոշ տարածք ունեն Ռիո Գրանդե գետի ավազանում, ներառյալ Արքուլետա շրջանը, Հինսդեյլ կոմսությունը և Սան Խուան շրջանը։
Կոմբայն (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37 մարդ։
Սան Լուիս հովիտ
Աշխարհագրություն
Բլանքա գագաթը հայտնի է Սիեռա Բլանքայում՝ լեռների հյուսիսային ծայրամասում, որպես Սանգրե դե Կրիստո լեռնաշղթա։ Կան մի քանի գագաթներ, որոնց բարձրությունները 2.700 և 3000 մ է, ինչը հնարավորություն է տալիս մուտք ունենալ դեպի հովիտ։ Հյուսիսային Լա Վետա լեռնանցքը, Սանգրե դե Կրիստո լեռան միջով, օգտագործվում է Ամերիկյան 160, Սան Լուիս և Ռիո Գրանդե երկաթուղիների ուղու համար։ Պատմականորեն օգտագործված մյուս ուղիներն են՝ Մեդոնոն, Մոսքան և Սանգրե դե Քրիստո Փասիսը։
Կոմբայն (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Սան Լուիս հովիտ
Աշխարհագրություն
Մեծ ավազային Դունեսը հովտի հայտնի առանձնահատկությունն է։ Այն ուղղակիորեն ընկնում է Սանգրե դե Քրիստո լեռներից արևմուտք։ Ավազաթմբերը կարող են հասնել 230 մետր բարձրության։ Այժմ գործում է «Մեծ ավազե Դունես» ազգային պարկը և արգելոցը` պաշտպանելու համար ինչպես ջրամբարները, այնպես էլ տարածքում գտնվող բազմաթիվ հնագիտական տեղանքներ։ Հովտի այս հատվածում բնական հովտային ջրամբարը մոտ է մակերեսին և օգնում է ջրի մակարդակի պահպանմանը Սան Լուիսի լճերում։
Հովտի հյուսիսային հատվածում վեր է խոյանում Պոնչա լեռնանցքը, որն այժմ օգտագործվում է Ամերիկյան 285-րդ մայրուղու կողմից, և պատմականորեն սահմանագծված է Դենվեր և Ռիո Գրանդե երկաթուղու նեղ գծերով։ Օտտո Միերսը, այն ժամանակ՝ Սիգուաշից, կառուցեց և գործարկեց Պոնչայի լեռնանցքում գտնվող պատմական ճանապարհահատվածը, երբ գործում էր Կոլորադոյի 19-րդ դարի հանքարդյունաբերությունը։ Յուտերի գործակալությունը Սիգուաշից արևմուտք գտնվող լեռներում էր։
Քումբերս երկաթուղին Անտոնիոյից (Կոլորադո) և Չամայից (Մեքսիկա) գտնվում է 10,015 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մայրուղին անցնում է Հիգուեյ շրջանով և Քամբերս ու Թոլթեք Սքենիք շրջաններով։ Ռիո Գրանդեի Վուլֆ Քրիք ճանապարհը Ամերիկյան 160-րդ մայրուղու գլխամասերից է, որը գտնվում է Դել Նորթեի և Պագոսա Սփրինգի միջև։ Հովտի հյուսիսային ծայրամասում գտնվում է 114-րդ պետական մայրուղին, որը տեղակայված է Սիգուաշ և Գունիսոն նահանգների միջև։
Ռիո Գրանդեն անցնում է հարավային դաշտավայրով, Դել Նորթից հարավ-արևելք՝ Ալամոսայի միջով։ Ալամոսայի հարավային հատվածում միանում են Ալամոսա և Քոնեժոս գետերը, իսկ արևելքից՝ Կուլեբրա գետը։ Հովտի հյուսիսային հատվածը կոչվում է Սան Լուիսի փակ ավազան։ Ընդհանրապես, Փակ ավազանի ներսում խոշոր հոսանքները, ինչպիսիք են Սիգուեշը, Սան Լուիսը և Սանգրե դե Քրիստոսը՝ հոսում են հովտի երեսին։ Միայն շատ խոնավ տարիներին, թերևս ամեն 20 տարին մեկ, Փակ ավազանում գետերը հոսում են, որպես միացված ստորաբաժանում՝ դեպի Սան Լուիս լիճ։
Հողի սեփականություն և կառավարում
Սան Լուիս հովտի 2,000,000 ակր (810,000 հա) տարածքը՝ մոտ 50% -ը, մասնավոր սեփականություն է։ Հովտի հարավային մասում գտնվող հողատարածքների մեծ մասը՝ Քոնեժոս և Կոստիլա շրջանները, ի սկզբանե մեքսիկական հողային դրամաշնորհների մաս էին կազմում։
Հովտում գտնվող 500,000 ակրը (200,000 հա) (ընդհանուր առմամբ հարակից անտառային ազգային հողերին) կառավարվում է Հողային կառավարման բյուրոյի կողմից ՝ BLM, որը Միացյալ Նահանգների ներքին գործերի դեպարտամենտի բաժինն է։ Այս հողամասը սովորաբար վարձակալության է տրվում հարևան ագարակին։
Սան Լուիս հովիտը շրջապատող լեռներում, հասարակական հողերը հիմնականում Ռիո Գրանդե ազգային անտառի մաս են կազմում և ղեկավարվում են Միացյալ Նահանգների կողմից։
Մասնավոր հողերի խոշոր տարածքները կամ բաժանվել են փոքր «ագարակ» ստորաբաժանումների, կամ վաճառվել, կամ նվիրաբերվել են Դաշնային կառավարությանը և կազմում են Մեծ ավազաբլուրների ազգային պարկի մի մասը։
Երկրաբանություն
Սան Լուիսի հովիտը պարունակում է ջրիմուռային ավազան՝ Ալամոսայի ավազանը, որը գտնվում է Ռիո Գրանդեի հյուսիսային ծայրամասում ։ Նստվածքները ներառում են ավելի խորը շերտեր՝ Պերգամբրյան նկուղային ժայռեր, Էվզենի ժայռեր, Լարիամիդի խորքային ցածրավայրերից են ։ Համեմատաբար անթափանցելի կավե շերտերը՝ ստորերկրյա ջրերը թափվում են «փակ ջրվեժի» մեջ, որը, եթե բացվում է։ Մակերևութային ջրերը, ներառյալ Ռիո Գրանդեն և այլ գետեր, հիդրոլոգիականորեն կապված են «չհայտարարված ջրատարի» մակերեսային ստորերկրյա ջրերի ձևավորման հետ, որոնք ջուր են մատակարարում հովտի մեծ մասին։ Ավելի խորը ջրազերծված ջրիմուռները, բավականաչափ հիդրոլոգիական կապ ունեն հովտի մակերևութային ջրերի հետ, որ դրանք չեն դիտարկվում Կոլորադոյի ջրային օրենքի «ոչ ներդրումային» ջրերին ։ Դեպի հովիտ, Ռիո Գրանդե գետի ջրերը հոսում են արագ, որտեղ նրանք դուրս են գալիս ավելի բարձր տեղանքից ։
Նախնադարյան ժայռերը, Կենտրոնական Կոլորադո նահանգը և Սան Լուիս-Ունկոմպագրե լեռնաշխարհը
Պրամբամբրիյան ժայռի և Սան Լուիսի հովտում գտնվող Էքոնեի հանքավայրերի միջև եղած ճեղքը վկայում է այն մասին, որ հարավային Կոլորադոյի մեծ մասում (ներառյալ Սան Լուիսի հովտի արևմտյան մասը), լեռնաշխարհներ են եղել Էոկենի դարաշրջանից առաջ ընկած ժամանակահատվածում ՝ 56-ից 34 միլիոն տարի առաջ։ Կոլորադոյի կենտրոնում, Կոլորադոյի ավազանն է։ Այդ լեռնաշխարհներից դեպի արևմուտք՝ Պալեոզոյական, Փենզիլվանյան և Պերմի ժամանակներում, ծագել են Սանգրե դե Կրիստոյի ալյումինի հանքավայրերը, որոնցից է Կրեստոնի կոնգլոմերատը ։ Մինթուրն կազմավորում, կրաքարային ձևավորում, որը գտնվում է մարմարե լեռան վրա ։
Լարամիդի լեռնակազմություն
80-ից 55 միլիոն տարի առաջ Լարամիդեի լեռնակազմության արդյունքում, առաջացան ժայռոտ լեռներ։ 80-ից 55 միլիոն տարի առաջ ստեղծեց լեռնաշխարհ՝ Սան Լուիս-Բրազոս վերելքը Սան Լուիս հովտի տարածքում։ Ավելի քան 30 միլիոն տարվա ընթացքում այս գործընթացը հանգեցրեց բարձրակարգ և խիստ քայքայված վայրերի, որտեղ այսօր գտնվում է Սան Լուիսի հովիտը։ Նրա արևմտյան մասում կար ավազան, որը արևմտյան հատվածում ցամաքել էր, որտեղ պատմականորեն լցվում է Սան Խուան գետը։ Իքոնեի ժամանակ այդ ավազանում ձևավորված նստվածքային տարրերը շարունակում են մնալ Սան Լուիսի հովտի արևմտյան մասի տակ ;
Գյուղատնտեսություն և վայրի բնություն
Սան Լուիսի հովտի հողատարածքի մեծ մասը օգտագործվում է որպես արոտավայրեր։ Գյուղատնտեսությունը հիմնականում կենտրոնացած է Քոնեջոս կոմսությունում և Ալամոսայ, Մոնթե Վիստայ և Կենտրոն քաղաքներում։ Հիմնական մշակաբույսերն են կարտոֆիլը, գազարը, ցորենը և գարին։ Այստեղ աճեցված գարին հանդիսանում է Քուրզ գարեջրային ընկերության արտադրանքի հումքը:1982 թվականին՝ առաջին անգամ, հաջողությամբ աճեցվեց քուինոն՝ Հարավային Ամերիկայի սահմաններից դուրս՝ Կոլորադոյի Սան Լուի հովտում, և, որի արտահանումը շուկա տեղի է ունեցել 1987 թվականից ի վեր ։ Ավելի քիչ բերքատու և ջրային պաշարներով աղքատ տարածքները, հակված են զբաղվել առևտրով։ Ընդարձակ տարածքները, հատկապես Սիգուաշ նահանգում, ունեն շատ ջրային պաշարներ։ Անմշակ հողերը հաճախ ծածկված են «չիկո» մոլախոտերով։ Բուսաբուծությունը, որպես կանոն, իրականացվում է կենտրոնական առանցք ունեցող ոռոգման համակարգերով, իսկ Ռիո Գրանդե դելտայի տարածքի ընդհանուր առանձնահատկությունը, որտեղ Ռիո Գրանդեն մտնում է հովիտ, հողի կողմից ցուցադրված կարտոֆիլի չափսերը ահռելի են։
Տարածքը հարուստ է վայրի բնությամբ։ Սանդհիլները ամեն գարնանը և աշնանը բնակություն են հաստատում հովտում։ Մոնտե Վիստա Կռունկ փառատոնը տեղի է ունենում մարտին՝ կենտրոնանալով վայրի բնության վրա։ Հովտը շատ գաղթական թռչունների օթևան է, որն իր մեջ ներառում է ավոկետներ, ճաղատ արծիվներ և բազեի բազում տեսակներ։
Գեղարվեստական համայնք
Սան Լուիսի հովտում կան ավելի քան 500 հայտնի նկարիչներ, որոնք վկայում են Մոնտե Վիստայի նկարիչների խմբի՝ Արթ Թինգի մասին ։ Արթ Թինգի անդամակցությունը հպարտանում է մի շարք ազգայնական ճանաչված նկարիչներով, որոնք աշխատում են տարբեր լրատվամիջոցներում։ Մոնթե Վիստան նաև Մոնթեի Արվեստի Խորհրդի անդամ է, ինչպես նաև մասնակցել է մի շարք փառատոնների և շրջագայությունների, որը գրավում է ինչպես արտերկրացի, այնպոս էլ Կալիֆոռնիայի և Հյուսիսային Կարոլինայի արվեստագետներին ։
Սան Լուիս հովտում տեղակայված են հինգ ակտիվ թատրոններ՝ երկուսը՝ Ադամսի պետական համալսարանում և «Քրիդ» ռեստորանային թատրոնում, ինչպես նաև «Հին իսպանական արահետներ» թատրոնը և Մոնտե Վիստայում գտնվող Ժայռոտ լեռներ թատրոնը։ Օգոստոսին կան երկու խոշոր երաժշտական փառատոններ՝ Իսպանիայի արահետների երաժշտական փառատոնը և մեքսիկական Ռոդեո փառատոնը։ Հովտում երաժշտությունը հովանավորվում է Հարավայի Երաժշտական և Ալամոսա Լայվ Երաժշտական կազմակերպությունների կողմից։
Ժողովրդագրություն
Սան Լուիս հովտի բնակիչների զգալի մասը իսպանացիներ են, որոնք ունեն պատմական բնակչություն Կոստիլա և Քոնեջո շրջաններում, որոնք բնակություն հաստատեցին Նոր Մեքսիկայից ժամանած միգրանտների կողմից։ Կա վերջերս ստեղծված Ամիշի համայնք ։
Տնտեսություն
Գյուղատնտեսական բնույթով՝ տարածքը նաև Կոլորադոյի ամենաաղքատ գյուղական վայրերից մեկն է, որի աղքատության մակարդակը 2019 թվականին գնահատվում է 20-25% -ի սահմաններում ։
Զբոսաշրջությունը վերջին տարիներին դարձել է տնտեսության ավելի կարևոր ճյուղը։ Ադամսի պետական համալսարանը, Ալամոսայի քառամյա պետական քոլեջը, որն ունի մոտավորապես 2.500 ուսանող, հանդիսանում է հովտի հիմնական կրթական հաստատությունը ։ Այս ուսումնական հաստատությունը ավարտելուց հետո, աշակերտները սովորոււմ են Տրինիդադ նահանգի ուսումնարանում։ Սան Լուիս Վելի տարածաշրջանային բժշկական կենտրոնը ունի ավելի քան 600 աշխատող:Արվեստը դառնում է աճող ուժ Սան Լուիս հովտի տնտեսությունը զարգացնելու գործում։
Տուրիստական տեսարժան վայրեր
Ազգային Աշխարհագրական ճանապարհորդության առաջարկած տուրիստական տեսարժան վայրերը ներառում են մարտ ամսվա Մոնթե Վիստա Քրեին փառատոնը, Լոս Քամինոս Անտիգոսը, տարածաշրջանային ճանապարհային ցանցը, Ադամս համալսարանի Լութեր Բին թանգարանը, Սանդ Դունես լողավազանը և Ֆայրդվորքս պատկերասրահը Մեին փողոցում։ Անգամ վայրի բնության դիտման համար Ալամոսայի հարևանությամբ առաջարկվող տեսարժան վայրերից է նաև Ալամոսա վայրի բնության ազգային պարկը։ Ալամոսայի հյուսիս-արևելքում ընկած են Սան Լուի նահանգի պարկը և Սան Լուիսի լճերը։
Ֆորտ Գարլանդում, Կոլորադո նահանգի ԱՄՆ-ի ավտոճանապարհի 160-ամյա թանգարանն առաջարկվում է տեսնել Կալիֆորնիայի ամենահին քաղաքը՝ Սան Լուիսում գտնվող 159 պետական մայրուղու վրա, որտեղ գտնվում են Հուբերտո Մաեստասի բրոնզե քանդակները։ Սան Լուիսի Ազգային Աշխարհագրական ճանապարհորդությունն առաջարկում է ճանապարհորդել դեպի արևմուտք՝ 142-րդ նահանգի մայրուղով՝ Մանասա, Կոլորադո, այնուհետև հարավ՝ Ամերիկյան 285 մայրուղով՝ Կոնեժոս, Կոլորադո, այնուհետև արևմուտք՝ Կամբրեսի լեռնանցքով դեպի Նոր Մեքսիկա ։
Ժայռեր բարձրանալը և ճամբարային իրերը հասանելի են Պենիտենջում և այլ վայրերում։
Առողջապահություն
Հանրային առողջապահության վիճակագրությունը ցույց է տվել, որ կա զգալի անբավարարություն` կապված բնակչության մեծ մասի հետ։ Բժշկական ծառայության մատակարարների անբավարարություն կա ։
Արևային էներգիա
Սան Լուիս հովտը անապատային միջավայր է, որը նպաստում է արևի էներգիայի արտադրությանը։ Այն ունի Միացյալ Նահանգներում արևային էներգիայի համակարգերի ամենաբարձր համակենտրոնացումը։ Կոլորադոյի օրենսդրությամբ պահանջվում է, որ նահանգում օգտագործված էներգիայի 30% -ը ստեղծվի վերականգնվող աղբյուրներից՝ մինչև 2020 թվականը ։
Հովտում կան նաև մի շարք էլեկտրակայաններ և հող վաճառելու կամ վարձակալելու ակտիվ շուկաներ ։ 2007 թվականին Սան Էդիսոնը, Կոլորադոյի Մոսկա քաղաքի մերձակայքում կառուցեց 7,7 Ալամոսա էլեկտրակայանը՝ մոտ 80 հեկտարի վրա։ Դա այն ժամանակ Միացյալ Նահանգներում ցանցի հետ կապված ամենամեծ արևային էլեկտրական հաստատությունն էր ։ 2010 թվականին, դրան հաջորդեց 19 մեգավատտ՝ ավելի մեծ Սանդհիլ արեգակնային գործարանը, 2012 թվականին՝ 30 մեգավատտ Ալամոսա արևային արտադրության նախագիծը, իսկ 2015 թվականին՝ 50 մեգավատտ Հոպեր արևային էլեկտրակայանը։ Բոլորը տեղակայված են նախկինում մշակված գյուղատնտեսական նշանակության հողերում։
Դեկտեմբերի 11-ին, ավելի քան 125 մարդ հավաքվեց պատասխանելու Տեսսերա Սոլարի առաջարկին՝ Կոլորադոյի Սիգուաշ նահանգի մերձակայքում տեղադրելու է 8,000 40 ոտանի պարաբոլիկ հայելիներ։ Խնդիրն այն աղմուկն էր, որը ակնկալվում էր, որ առաջանալու է շարժիչների բազմաթիվ գեներատորներից ։ Թույլտվության համար դիմումը չեղարկվել է 2011 թվականի հուլիսի 11-ին ։ Հակասություններ են առաջացել նաև առաջարկվող փոխանցման գծերի վերաբերյալ ինչպես Պոնչայի, այնպես էլ Լա Վետայի անցուղիների վերաբերյալ, ինչը կարող հիմք հանդիսանալ, արևային էներգիայի զարգացման համար ։ Առաջարկվող էլեկտրահաղորդման գծի կառուցումը հանգեցրել է Իքսել Էներգիայի արևային օբյեկտների զարգացման հնարավոր ձգձգումների ։ 2012 թվականին, Միացյալ Նահանգների ներքին գործերի նախարարությունը որոշեց արևային էներգիայի մի քանի գոտիներ ստեղծել հովտում, չնայած դեռևս ոչ մի նախագիծ չի հայտարարվել, որ գտնվում է մշակման փուլում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոլորադոյի հովիտներ Կատեգորիա:Կոլորադոյի մարզեր
Երկրների ցանկ ըստ արտաքին պարտքի ծավալների
Ներկայացվում է երկրների ցանկ ըստ արտաքին պարտքի ծավալի, որը միջազգայնորեն ընդունված արժույթներով, ապրանքներով կամ ծառայություններով մարվող ոչ ռեզիդենտների նկատմամբ ընդհանուր պետական և մասնավոր պարտքն է։ Այն իրենից ներկայացնում է կառավարության ցանկացած մակարդակի (կենտրոնականից տեղական) կողմից պարտքով վերցված գումարը կամ վարկը և մասնավոր պարտքը` տվյալ երկրում հաշվառվող մասնավոր տնտեսությունների կամ մասնավոր կորպորացիաների կողմից պարտավորված գումարի կամ վարկի տեսքով։
Տեղեկատվական նպատակներով այս ցուցակում ընդգրկված են նաև մի շարք ոչ ինքնիշխան հաստատություններ։
Նշենք, որ թեև երկիրը կարղ է ունենալ համեմատաբար խոշոր պարտք (բացարձակ կամ մեկ շնչի հաշվով) այն կարող է իրականում լինել «կանխիկ միջազգային վարկատու», եթե նրա արտաքին պարտքը պակաս է այլ երկրների արտաքին պարտքի ընդհանուր գումարի համեմատությամբ։ Օրինակ՝ չնայած Մեծ Բրիտանիայի պարտքն ավելի մեծ է քան Ֆրանսիայինը, այն ավելի շատ պոտենցիալ ունի Միջազգային ներդրումային դիրքի (ՄՆԴ) ուժեղացման համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրների ցանկեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Տնտեսություն Կատեգորիա:Պետական տնտեսություն
Մանակ
Մանակ (Manhac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 663 մարդ, բնակչության խտությունը` 442.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1.5 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 110 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 14 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 427 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 347-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 80։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 81,3 %։ 347 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 338 անձ (181 տղամարդ և 157 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 80 անաշխատունակներից 38-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Անդրիանովկա (գյուղ, Մուչկապսկի շրջան)
Անդրիանովկա (Андриановка), գյուղ Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մուչկապսկի շրջանի կազմում։
Կոհտլա-Նիմմե (Էստոնիայի շրջան)
Կոհտլա-Նիմմե շրջան (Kohtla-Nõmme), շրջան Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Կոհտլա-Նիմե քաղաքատիպ ավանը։
Բնակչություն
2006 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1080 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 232,26 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Կեմպեր (շրջան, Ֆրանսիա)
Կեմպեր (Quimper) շրջան (Arrondissement) Ֆրանսիայում, այն շրջաններից որոնք գտնվում են Բրետանում։ Կեմպերի գավառ։ Շրջանի բնակչությունը 2016 թվականին կազմել է 322․740 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 143 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքը կազմում է 2 249․6 կմ²։
Շրջաններ
Կեմպերի շրջանները և կոդերը INSEE-ում՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ
Չեխովցի (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Չեխովցի (Чехівці), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մոլլա-Հասան
Մոլլա-Հասան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Միքայել Վիրաբյան
Միքայել Սամվելի Վիրաբյան (ծնվել է հուլիս 27, 1974, Վանաձոր, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ, պետական և քաղաքական գործիչ, ԱՀ հանրային ծառայությունները և տնտեսական մրցակցությունը կարգավորող պետական հանձնաժողովի նախագահ, ԱՀ աշխատանքի, սոցիալական և բնակարանային հարցերի նախարար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:1974 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 27 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արցախի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Տելեկլուբ
Տելեկլուբ (Телеклуб), Ռուսաստանյան RTVi հեռուստաալիքի և «Տելեկինո» խմբի նախագիծ։ Հեռարձակվում է Դետսկի միր հեռուստաալիքի հաճախականությամբ, երեկոյան այս ալիքի եթերաժամի ավարվելուց հետո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ռուսալեզու հեռուստաալիքներ
Յացինովա Սլոբոդկա
Յացինովա Սլոբոդկա (Яцинова Слобідка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յացինովա Սլոբոդկա գյուղում բնակվում էր 99 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեծ Կորչուգան
Մեծ Կորչուգան (Большой Корчуган), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինյա գետի աջ ափին՝ 355 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 51 կմ է, ավազանի տարածքը 483 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինիա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
(9995) Ալուետե
(9995) Ալուետե (Alouette), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,38993 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0035 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7763 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1349,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266763 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,32° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յամա (վիպակ)
«Յամա»՝ (Яма), Ալեքսանդր Կուպրինի վիպակը մարմնավաճառության մասին։
Սյուժե
Յամա քաղաքի Մեծ և Փոքր փողոցներում առկա են մի շարք բաց հասարակաց տներ։ Խոսքը վերաբերում է Աննա Շոյբեսի հաստատությանը, որը ոչ շքեղ, բայց ոչ էժանագին էր։ Ուշ մայիսյան երեկո Աննա Մարկովնայի հյուրերի համար նախատեսված դահլիճում ուրախանում էր ուսանողների մի խումբ։ Իրենց խմբում էր պրիվատ-դոցենտ Յարչենկոն և լրագրող Պլատոնովը։ Աղջիկներն եկան նրանց մոտ, սակայն տղամարդիկ դեռ շարունակում էին իրենց փողոցի սկսված խոսակցությունը։
Պլատոնովը պատմում է, որ շատ վաղուց գիտի այս հաստատությունը և նրա բնակիչներին։ Նա վաղուց է այստեղ, սակայն ոչ մի աղջկա մոտ չի եղել։ Նա ուզում է մտնել այս աշխարհ և հասկանալ այն ներսից։
Լատիներեն
Լատիներենը դեռևս լայնորեն օգտագործվում է տարբեր լեզվաընտանիքների լեզուներում նոր բառեր ստեղծելիս, ինչպես նաև կենսաբանական կարգաբանության մեջ։ Լատիներենը և լատիներենից ծագած ռոմանական լեզուները կենդանի մնացած միակ իտալական լեզուներն են։ Իտալական ճյուղի մյուս լեզուները տարրալուծվել են լատիներենի հետ Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանում։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Սիմեոնը՝ այստեղի հսկիչը, թալանում է անբարոյականներին, ծեծում է նրանց, իսկ անցյալում նույնիսկ մարդասպան է եղել։ Սակայն Պլատոնովը ընկերացել է նրա հետ Հովհաննես Դամասկացու երկերի մասին զրուցելով։ Չափազանց կրոնավոր մարդ է։ Աննա Մարկովնան արյունարբու կին էր, բայց նաև ամենաքնքուշ մայրը։ Ամեն բան դստեր՝ Բերտոչկայի համար է։ Սրահ է մտնում Ժենյան, որին Պլատոնովը և մյուսները հարգում են գեղեցկության և անկախության համար։ Աղջիկը զրույցի է բռնվում Տամարայի հետ։ Պլատոնովը լսում է, թե ինչպես է նա ասում, որ Պաշային պատվիրում են արդեն տասներորդ անգամ։ Այս ամենը ավարտվում է ուշագնացությամբ։ Բայց հենց որ Պաշան ուշքի է գալիս, տիրուհին նորից ուղարկում է նրան հյուրերի մոտ։ Պլատոնովը վճարում է, որպեսզի Պաշան հանգստանա նրանց հետ։ Ուսանողները ցրվում են սենյակներով, իսկ Պլատոնովը Լիխոնինի հետ շարունակում է խոսել տեղի կանանց մասին։ Անբարոյականությունը որպես շատ տարածված երևույթ անհաղթահարելի է։ Հանկարծ Լիխոնինն ասում է, որ ուզում է այստեղից տանել մեկին, փրկել։
Լատիներեն
Հռոմեական նվաճումների պատճառով լատիներենը տարածվել է շատ միջերկրածովյան և հյուսիսեվրոպական երկրներում։ Այս տարածաշրջանների բարբառները այս կամ այն չափով խառնվել են լատիներենի հետ՝ առաջացնելով ժամանակակից ռոմանական լեզուները ։ Հռոմեական կայսրության անկման հետևանքով դասական լատիներենը հետզհետե փոխվել է և դարձել ավելի քիչ կիրառելի։ Միջնադարյան լատիներենի ժամանակաշրջանում, ազդված տարբեր գերմանական և նախառոմանական լեզուներով, լատիներենն օգտագործվել է միջազգային հարաբերությունների, դասավանդման և գիտության համար մինչև 18-րդ դարը։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Պլատոնովն համոզված է, որ աղջիկը հետ կվերադառնա, նույնը կարծում է և Ժենյան։ Լիխոնինը հարցնում է ևս մեկ աղջիկա Լյուբային, թե արդյոք նա ցանկանում է դուրս գալ այստեղից և բացել իր ճաշարանը։ Աղջիկը համաձայնում է։ Լիխոնինը ամբողջ օրը վարձում է աղջկան, իսկ վաղը պատրաստվում է պահանջել Աննա Մարկովնայից իր դեղին տոմսը, այն անձնագրի փոխարինելու համար։
Լատիներեն
Հին Հռոմի լեզուն է. ավանդված է գրական հուշարձաններով՝ սկսած մ.թ.ա. 5-րդ դարից և հարուստ գրականությամբ՝ մ.թ.ա. սկսած 2-րդ դարից։ 6-9-րդ դարերում դադարել է խոսակցական լինելուց։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Պատասխանատվություն ստանձնելով մարդու ճակատագրի համար՝ ուսանողը լավ չի պատկերացնում դրա հետ կապված դժվարությունները։ Նրա կյանքը դժվարանում է առաջին իսկ ժամերից։ Ընկերները համաձայնում են օգնել նրան և միասին կրթել փրկվածին։ Լիխոնինն սովորեցնում է նրան թվաբանություն, աշխարհագրություն և պատմություն, տանում է թատրոն և դասախոսությունների։ Նեժերաձեն կարդում է նրան «Ընձենավորը»։ Սիմանովսկին դասավանդում է Մարքսի «Կապիտալը», մշակույթի պատմություն, ֆիզիկա և քիմիա։ Այս ամենը ժամանակ է պահանջում և տալիս է չնչին արդյունքներ։ Լյուբայի դեղին տոմսը տիրուհուց ստանալու համար պետք է վճարել 500 ռուբլի։ Անձնագիրն արժե 25 ռուբլի։ Հասկանալով, որ աղջիկը դուր է գալիս Սիմանովսկուն, մտածում է այդ երկուսին պատահաբար բռնացնելու և Լյուբային հաստատություն վերադարձնելու մասին։ Լյուբան նորից է հայտնվում Աննա Մարկովնայի մոտ մի արտառոց դեպքից հետո։ Ողջ Ռուսաստանում հայտնի երգչուհի Ռովինսկայան բարոնուհի Տեֆտինգի ընկերակցությամբ մի քանի ուրիշ ընկերների հետ ձանձրույթից այցելում է Յամայի հաստատությունները։ Գալիս է Աննա Մարկովնայի մոտ։ Զբաղեցնում է առանձին սենյակ, որտեղ ուղեկցում են աղջիկներին։ Առաջինը գալիս է Տամարան, որը нախկինում եղել է կուսանոցի սան։ Խոսում է գերմաներեն և ֆրանսերեն։ Ունի կատու, որին երես է տալիս։
Լատիներեն
Լատիներենը մեռած լեզու է, ինչպես գրաբարը, սանսկրիտը, հին հունարենը, քանի որ Հռոմեական կայսրության անկումից հետո (476 թվական) չկա այդ լեզուն կրող ժողովուրդը։
Լատիներենը շատ ճկուն լեզու է՝ երեք քերականական սեռերով, յոթ հոլովներով, բայի չորս եղանակներով, վեց ժամանակաձևերով, երեք խոնարհումներով, երեք սեռերով, երկու դեմքերով և երկու թվերով։ Յոթ հոլովներից ամենահազվադեպը ներգոյական հոլովն է, որն օգտագործվում է միայն տեղանունների և մի քանի գոյականների հետ։ Ներգոյականի տեղ ցույց տվող հատկանիշը նույնական է բացառական հոլովի հետ։ Կոչական հոլովում ձևի փոփոխություններ են առաջանում միայն երկրորդ հոլովման բառերի ավարտում։ Մյուս բոլոր դեպքերում կոչական հոլովը նման է ուղղական հոլովին, միայն թե կոչական հոլովը միշտ սկսում է O մասնիկով։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Տիկինը հիշում է, որ Տամարային տեսել է Խարկովի երգչախմբում երգելուց։
Լատիներեն
Հոլովների այս երկիմաստության պատճառով տարբեր հեղինակներ նշում են հոլովների տարբեր քանակ՝ 5, 6 կամ 7։ Ածականները և մակբայներն ունեն համեմատության աստիճաններ, համաձայնեցվում են հոլովով, սեռով և թվով։ Չնայած դասական լատիներենն ունի ցուցական դերանուններ՝ այն չունի նախդիրներ։ Ուշ հռոմեական լեզուների նախդիրները ձևավորվել են ցուցական դերանուններից, օրինակ՝ ֆրանսերեն le և la-ն ille և illa-ից, իսկ սարդիներեն՝ sa և su-ն՝ ipse և ipsa-ից։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Տամարան իմանում է, որ Ժենյան վարակվել է սիֆիլիսով, բայց չի հայտարարում դրա մասին և ամեն երեկո դիտավորյալ վարակում է 10 - 15 սրիկայի։ Աղջիկները սկսում են հիշել իրենց ամենագարշելի և ամենաայլասերված այցելուներին։ Հետո Ժենյան հիշում է մարդու անունը, որին նրան 10 տարեկանում վաճառել է մայրը։ Զոյան հիշում է դպրոցի ուսուցչին, որը պատվիրում էր կատարել իր բոլոր պահանջները։ Գալիս է ընդունելության ժամը, և աղջիկները իջնում են սրահ։
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Լատիներեն բառը ծագում է Լացիում ( Լատիներեն ՝ Latium) նահանգի անունից, որը գտնվում էր Ապենինյան թերակղզու միջին մասում և իր մեջ է ներառում Հռոմն իր շրջակայքով, որի բնակիչները լատիններն էին։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Կադետ Կոլյա Գլադիշևը միշտ գալիս է Ժենյայի մոտ։ Այսօր էլ նրա սենյակում է, բայց Ժենյան վերջապես ասում է, որ հիվանդ է։ Նրանք հրաժեշտ են տալիս միմյանց։ Առավոտյան Ժենյան գալիս է նավահանգիստ, որտեղ Պլատոնովը, կամավոր թողնելով լրագրությունը, աշխատում է որպես բանվոր։ Պատմում է իր հիվանդության մասին Պլատոնովին, իսկ սա ասում է, որ նրանից էլ գուցե վարակվել են Սաբաշնիկովը և Ռամզես մականունով ուսանողը։ Ռամզեսը ինքնասպան է եղել և թողել է նամակ, որում նշում է, որ ամեն բանում ինքն է մեղավոր, որ առանց սիրո փողով կին է վերցրել։ Ժենյային սիրող Սերգեյ Պավլովիչը չի կարողանում ցրել նրա կասկածները. արդյոք հիմարություն չէ բոլորին վարակելու ցանկությունը։ Մնում է միայն մեկ բան…Երկու օր անց բուժզննման ժամանակ նրան գտնում  են կախված։
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Հռոմը, որն ըստ ավանդության հիմնվել էր մ. թ. ա. 753 թվականին, հետզհետե իր իշխանության տակ է առնում հարևան իտալիկ ցեղերին՝ սամիտներին, էտրուսկներին, օսկերին, ումբրերին, իսկ Ք.ա. 3-րդ դարից սկսած, նվաճողական քաղաքականության շնորհիվ, իր իշխանության տակ է առնում հին հունական գաղութները Միջերկրական ծովի եզերքով, Կարթագենը, Եգիպտոսը։ Մ. թ. ա. 19 թվականին Հռոմը վերջնականորեն նվաճում է Պիրենեյան թերակղզին՝ ներկայիս Իսպանիան և Պորտուգալիան, 51 թվականին՝ Գալիան՝ ներկայիս Ֆրանսիան, իսկ 106 թվականին՝ Դակիան՝ ներկայիս Ռումինիայի և Մոլդովայի տարածքները։ Իրեն ենթարկած տարածքներում Հռոմը բռնի կերպով տարածում է իր լեզուն՝ լատիներենը, որից սերում են ժամանակակից ռոմանական լեզուները՝ պորտուգալերենը, իսպաներենը, ֆրանսերենը, իտալերենը, ռումիներենը, պրովանսալերենը, կատալաներենը և այլն։
(2136) Ջուգտա
(2136) Ջուգտա (Jugta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի հուլիսի 24-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Հռոմեական կայսրության անկումից հետո (476 թվական) Հռոմը, նրա հետ և լատիներենը, կորցնում է գերիշխող դերը։ Նախկին Հռոմեական կայսրության յուրաքանչյուր մարզ սկսում է ապրել իր մեկուսացած կյանքով, և գնալով նրանց միջև եղած լեզվական տարբերությունները մեծանում են, իսկ 9-րդ դարում արդեն երևան են գալիս ռոմանական լեզուները։
Յամա (վիպակ)
Սյուժե
Հասարակած տան նոր տիրուհին է Էմմա Էդուարդովնան։ Աղջիկներին հայտնում է, որ այսուհետ հետևելու է իր հաստատությանը ամենայն խստությամբ։ Առաջարկում է Տամարային դառնալ իր օգնականը։ Ռովինսկայայի և Ռեզանովի միջոցով Տամարան կարողանում է կազմակերպել Ժենյայի թաղումը։ Ժենյայից հետո մահանում է Պաշան։ Ժենյայի թաղումից հետո ընկել էր թուլամտության մեջ, և նրան տանում են հոգեբուժարան, որտեղ մահանում է։ Էմմա Էդուարդովնայի դժբախտությունները դրանով չեն ավարտվում։ Տամարան Սենկայի հետ թալանում են նոտարին։ Մի տարի անց Սենկան բռնվում է Մոսկվայում և մատնում է իր հետ փախած Տամարային։ Կյանքից հեռանում է նաև Վերան։ Նրա հովանավորը՝ ռազմական տեսչության մի չինովնիկ, մսխելով պետական փողերը, ինքնասպան է լինում։ Վերան կիսում է նրա ճակատագիրը։ Փոքրիկ Մանկան սպանվում է ծեծկռտուքի ժամանակ։ Էմմա Էդուարդովնան սնանկանում է, քանի որ հաստատություն է այցելում հարյուր զինվորից բաղկացած վաշտը և թալանում նրան։
(2136) Ջուգտա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,018148 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8739 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1624 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1915,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187972 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,59° անկյուն։
Յամա (վիպակ)
Քննադատություն
Վիպակը ստացել է բացասական արձագանքներ։ Միայն բացառություն էր կազմում Կոռնեյ Չուկովսկու կարծիքը, որը Ալեքսանդր Կուպրինի նոր գիրքը հոդվածում («Նիվա»՝ 1914, № 45 —նոյեմբերի 8, էջ 867—870) գրել է.
(2136) Ջուգտա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1933 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յամա (վիպակ)
Քննադատություն
Չուկովսկու նման աջակցությունը անմիջապես առաջացրեց գրախոսների նկատողությունը, որ միայն Չուկովսկու մոտ է «բաց Յամա վիպակի  սոցիալ-մանկավարժական հայտնության հրաշքը» ։
Էկրանավորում
Վիպակը էկրանավորվել է երեք անգամ.
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Միաժամանակ գրական լատիներենը շարունակում է իր գոյությունը, որպես գրքային, «գիտական» լեզու՝ միջին դարերում (5-14 դարեր) այսպես կոչված «միջնադարյան» լատիներենը, իսկ Վերածննդի ժամանակաշրջանում (15-16 դարեր)՝ «հումանիստական» լատիներենը։ Որպես կանոն, այս գրքային լեզվով էր տարվում ուսուցումը դպրոցներում և համալսարաններում։
Յամա (վիպակ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսերեն գրքեր Կատեգորիա:Ռուսական գրականություն
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Վերածննդի դարաշրջանում լատիներենը դարձավ գիտության հանրաճանաչ միջազգային լեզու, որով կատարվում էր տեղեկատվության գրավոր և բանավոր փոխանակությունը։ 16-րդ դարում Եվրոպայի բոլոր երկրներում լատիներեն լեզվով ավելի շատ գրքեր են հրատարակվել, քան եվրոպական մյուս լեզուներով։
Յամա (վիպակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Կուպրինի ստեղծագործություններ
Լատիներեն
Ծագման և զարգացման պատմություն
Դեռևս 18-րդ դարը լատիներենը հանդիսանում էր դիվանագիտության միջազգային լեզու։ Հատկապես վերածննդի դարաշրջանում է զարգանում լատիներեն լեզվով բժշկական տերմինաբանությունը։
Լատիներեն էին գրում եվրոպացի ականավոր գիտնականներ Բեքոնը, Սպինոզան, Նյուտոնը, Դեկարտը, Պարացելսուսը, Կոպեռնիկոսը և այլն։
1723 թվականին Ստոքհոլմում և 1936 թվականին Լոնդոնում լատիներեն լեզվով են լույս տեսել մեր ժողովրդի պատմահայր Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» աշխատությունը։
Հայ հեղինակներից ականավոր հրապարակախոս Ստեփանոս Նազարյանը 1841 թվականին Դորպատի (Տարտուի) համալսարանում պաշտպանեց լատիներեն գրված "Sparta et Athenae" (Սպարտան և Աթենքը) թեզը։
Լատիներենն ունեցել է մի շարք պատմական փուլեր, որոնցից յուրաքանչյուրը տարբերվում է իր բառապաշարով, կիրառությամբ, արտասանությամբ, ձևաբանությամբ և շարահյուսությամբ։ Այս փուլերի դասակարգման ոչ մի ընդհանուր կանոն չկա. տարբեր գիտնականներ առանձնացնում են տարբեր հատկանիշներ, որի պատճառով տարբերվում են փուլերի անվանումները։
Հռոմեական կայսրության անկումից հետո դրա տեղը գրավեցին գերմանական թագավորությունները։ Գերմանակացիները սկսեցին օգտագործել լատիներենը ավելի պաշտոնապես արտահայտվելու համար։
Հին լատիներեն
Լատիներենի ամենավաղ հայտնի ձևը հին լատիներենն է, որը օգտագործել են Հռոմեական թագավորության տարիներից մինչև Հռոմեական հանրապետության միջին շրջանը։ Այն օգտագործվել է ինչպես արձանագրություններ գրելիս, այնպես էլ վաղ լատինական գրական ստեղծագործություններում, ինչպիսին օրինակ Պլավտոսի և Տերենտիուսի աշխատություններում ։ Այս շրջանում լատինական այբուբենը սկսեց տարբերակվել էտրուսկյան այբուբենից։ Գրելաոճը հետագայում աջից ձախ ուղղությունից կամ բուստրոֆեդոնից փոխվեց ձախից աջ ուղղության ։
Լատիներենը ծագել է մ. թ. ա. երկրորդ հազարամյակի կեսերին։ Առաջին հազարամյակի սկզբին լատիներենով խոսել են Լացիումի տարածքի մեծ մասում։ Լացիումում բնակվող ցեղերն անվանվել են լատինացիներ, իսկ լեզուն՝ լատիներեն։ Լացիումի կենտրոն է դառնում Հռոմը, որի շուրջը հետագայում միավորվում են բոլոր իտալական ցեղերն ու անվանվում հռոմեացիներ։
Լատիներենի առավել հին գրավոր արձանագրությունները պատկանում են 6-5-րդ դարերին։ Դրանցից մեկը հայտնաբերվել է 1978 թվականին Սատրիկ քաղաքի մոտ և թվագրվում է մ. թ. ա 500 թվականին։ Մյուսը հայտնաբերվել է 1899 թվականին և իրենից ներկայացնում է սև քարի վրա կատարած սրբազան արձանագրության մի մաս։ Հին լատիներենի հուշարձաններին են պատկանում նաև մեծ քանակությամբ տապանագրերը և մ. թ. ա. 3-2-րդ հազարամյակների պաշտոնական փաստաթղթերը։
Լատներենի հին շրջանի ամենահայտնի գրական կերպարը հին հռոմեական կատակերգու Պլավտոսն է (մոտ մ. թ. ա. 245-184 թվականներ), որից մեր օրեր են հասել 20 ամբողջական և մեկ մասնակի կատակերգություններ։ Անհրաժեշտ է նշել սակայն, որ Պլավտոսի բառապաշարը և հնչյունային կառուցվածքը շատ նման է դասական լատիներենին։