cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայերենի այբուբեն
Այբուբենի ստեղծման մասին ոչ դասական մոտեցում
Տարածված դասական պատմությունը ներկայացնում է, որ Մաշտոցը մեկնեց արտասահմանյան խոշոր քաղաքներ, որ կային մեծ գրադարաններ։ Այնտեղ նա ուսումնասիրեց հունական, ասորական և այլ այբուբենները ու քաղելով նրանցից լավագույն հատկանիշները, ստեղծեց հայերենի այբուբենը։ Սակայն Մաշտոցը շատ լավ գիտեր այդ օտար լեզուները և կարիք չուներ լրացուցիչ ուսման։ Հայաստանում այն ժամանակ կային հունական, ասորերեն և այլ լեզունորով գործող դպրոցներ, որոնցից մեկն էլ ավարտել էր Մաշտոցը ։ Նա մեկնեց արտասահման, որովհետև ուզում էր իմանալ, թե ինչպես են հնչում հայկական բոլոր տառերը ու դրա համար անհրաժեշտ էր գտնել առնվազն մեկ հայերեն գիրք։ Արտասահմանում հայկական գրքերը չէին այրվել։ Կորյունը գրում է, որ Սամոսատում Մաշտոցն իր երազում տեսնում է տառերը փորագրված ժայռերի վրա։ Այստեղ ակնհայտ է, որ Մաշտոցն ու Կորյունը գիտեին, որ տառերը փորագրված են Հայաստանում գտնվող ժայռերի վրա հինավուրց ժամանակներից։ Հետո Սամոսատում Մաշտոցը տառերը տվեց գեղագրության մի վարպետի, որպեսզի նա թեթևակի շտկի դրանք։ Երբ Մաշտոցը 406 թվականին վերադառնում է Հայաստան, թագավորը, կաթողիկոսն ու ժողովուրդը նրան մեծ հանդիսավորությամբ են դիմավորում։
Ագաթանգեղոսը պատմում է, որ Տրդատ Գ թագավորի ժամանակ գրչության արվեստը տարածված էր Հայաստանում․
Կորյունը, Խորենացին և ուրիշ պատմիչներ հաստատում են, որ այբուբենը գոյություն է ունեցել մինչև Մաշտոցը, նույնիսկ Սիրիայում եպիսկոպոս Դանիելի մոտ։ «Դանիելյան» այբուբենը չի պահպանվել, սակայն տարբեր հեղինակներ բերում են այդ այբուբենի տառերի քանակության մասին տարբեր կարծիքներ՝ 17, 19, 22, 24 և 29 տառ։
Պատմիչ Վարդանը գրել է, որ հայերեն այբուբենը ունեցել է 22 տառ դեռ շատ հին ժամանակներից ։
Փիլոստրատը (մ․թ․ 175-249)՝ հռոմեական կայսր Կարակալայի պատմիչը, իր «Ապոլոնի Դիանան» գրքում պատմում է, որ Հայկական Տավրոսում մի մեծ հովազ են բռնել ոսկե օղակապը վզին, որի վրա հայերենով գրված է եղել․ «Հայոց թագավոր Արշակից Դիոնիս աստծուն» ։
Մխիթարյան բանասեր Հ. Ղուկաս Ինճիճյանը գրում է, որ 1788 թվականին Ստամբուլում տեսել է Անգլիայի դեսպան Ինզըլի հավաքածուն, որը պարունակում էր Փոքր Ասիայում հավաքված հարյուր հազարավոր հին մետաղադրամներ և գտել դրանց մեջ թագավոր Պարթև Արշակունու (113-114 թթ․) հարյուրավոր մետաղադրամներ։ Դրամների մի երեսին պատկերված է կրակներով սեղան, մյուս կողմում՝ թագավորի դիմանկարը և դրամի արտաքին եզրին գրված են հայերեն բառեր «հ», «տ», «պ», «կ», «ճ» և այլ տառերով։
Նախաքրիստոնեական հայկական գրի մասին է վկայում նաև լեզվաբան, պատմաբան և երաժշտագետ Մինաս Բժշկյանի (1777-1851 թթ․) կողմից Օդեսա քաղաքի հարավային մասում գտնվող հայկական եկեղեցիներից մեկում գտնված մ․թ․ա․ 7–րդ դարի մի հայատառ գիրք ։
Գրատեսակներ
Հայկական գրերը ներկայացված են մի շարք համակարգերով, որոնք իրարից տարբերվում են տառերի գծագիր տեսքով ու կառուցվածքով։ Այս գրատեսակների անվանումները տրվել են հիմնականում միջնադարում։ Հայերեն գրատեսակների հետազոտությամբ առաջինը զբաղվել է Ղուկաս Ինճիճյանը, որը առանձնացրել է 9 գրատեսակներ։ Հետագայում գրատեսակների ուսումնասիրությամբ են զբաղվել Նիկողոս Քարամյանցը, Հակովբոս Տաշյանը, Հրաչյա Աճառյանը, Կարո Ղաֆադարյանը, Աշոտ Աբրահամյանը և այլ լեզվաբաններ ։ Գրատեսակների խմբավորումները և տեսակները տարբեր հայերենագետների մոտ կարող են տարբերվել ։
Հայերենագիտության մեջ տարբերակում են հայկական հետևյալ գրատեսակները.
Կետադրություն
Հայերենում կետադրական նշանները անցել են արևմտաեվրոպական երկրներից ։ Հայերենում կետադրական նշանները սովորաբար բաժանվում են երեք խմբի՝ տրոհության, բացահայտության և առոգանության նշաններ ։
Սկզբնապես հայերենում կետադրական նշանները շատ քիչ էին։ Բառանջատում չունեցող երկաթագիր տեքստերում հիմնական կետադրական նշանը միայն միջակետն էր։ Կետադրական նշանների կանոնների ստեղծմամբ են զբաղվել Արիստակեսը, Գևորգ Սկևեռացին, հետագայում՝ Դավիթ Զեյթունցին ։
Ժամանակակից հայերենի կետադրական նշաններն են՝
Հանդիպում են նաև որոշ հավելյալ կետադրական նշաններ, որոնք կա՛մ այլևս չեն օգտագործվում, կա՛մ էլ հանդիպում են զուտ մասնագիտական տեքստերում։ Այս հավելյալ նշաններն են. պատվի նշանը (՟), որն օգտագործվում է հապավումներ նշելու համար, մեկ կամ երկու զուգահեռ գիծ (/, //), քմայնացման նշանը (”), աստղանիշը (*) և այլն։ Գրաբարյան տեքստերում հանդիպում են նաև սուղը, թավը, սոսկը, ստորատը որպես առոգանության նշաններ, ինչպես նաև՝ պատիվը, պատիվն ու երկարացման նշանը միասին, լերկը, մակակետը, սրբագրական, վրիպակներ և վերնագրեր ցույց տվող նշանները ։
Թվանշաններ
Ներկայումս օգտագործվող արաբական թվանշանները հայերենում գործածվում են 17-18-րդ դարերից սկսած։ Մինչ այդ հայերենում որպես թվանաններ օգտագործվել են այբուբենի տառերը։ Այբուբենը բաժանվել է չորս մասի՝ «Ա»-ից մինչև «Թ» տառերը համարվել են միավորներ, «Ժ»-ից մինչև «Ղ»՝ տասնավորներ, «Ճ»-ից մինչև «Ջ»՝ հարյուրավորներ և «Ռ»-ից մինչև «Ք» ներառյալ՝ հազարավորներ։
Ի տարբերություն արաբական թվաշանների, հայկական գրության մեջ զրոյի համար առանձին թվանշան չի գործածվել. թվերի միջև գրվելիք զրոն հասկացվել է բնական ձևով։ Օրինակ՝ 1080 թվաշանը գրվել է ՌՁ, 1608-ը՝ ՌՈԸ։ 18-րդ դարի որոշ ձեռագրերում հանդիպում են 0-ի գործածության դեպքեր։ Օրինակ՝ Ո00 (600)։
Կցագրեր
Հայերենում գոյություն ունեն կցագրեր կամ կապգրեր։ Կցագրերը երկաթագիր գրչության մեջ գրեթե չեն հանդիպում։ Սակայն 17-րդ դարի վիմագրության մեջ սկսում են օգտագործվել մեծ թվով կցագրեր։ Կապգրերում ամենից հաճախ գործածվում են այն տառանիշները, որոնք սյունագծեր ունեն։ Ամենից շատ հանդիպում էին այն կցագրերը, որոնց նախորդ տառի աջ սյունագիծը միանում էր հաջորդ տառի ձախ սյունագծին։ Մի այլ խումբ կցագրերում՝ մի տառը նստում էր մյուսի ուսին։ Կային երեք տառեր՝ Զ, Շ և Ջ, որոնք տառերն ընդունում էին իրենց բոլորակի մեջ։
Բավականին մեծ թիվ էին կազմում նաև այն կապգրերը, որոնք կազմված էին երեք և ավելի տառերից։ Կապգրերում վերևից երբեք պատվի նշանը չի գործածվել, բացառությամբ, եթե օգտագործվել են տերունական աղոթքներում։ Գոյություն ունեին բառեր, որոնք միատեսակ էին կապգրվում, օրինակ՝ «ամէն», «որդի», «ես», «թուական» և այլն։
Հնատիպ գրականության մեջ պոչավոր տառերից հետո եկող տառերը ձուլվել են այնպես, որ երկրորդ տառը դրվել է պոչիկներից վերև։ Գրի այս տեսակը կոչվել է ծոցագիր։ Մյուս բնագրերի համեմատությամբ ամենից շատ կապգրեր են հանդիպել կնիքների վրա գրված անունների մեջ ։
Ժամանակակից հայերենում գործածվում են մի քանի կցագրեր։ «Եւ» → «և» կցագիրը, Խորհրդային Միության բարեփոխումներից հետո, ստացավ առանձին փոքրատառի կարգավիճակ։ Հետագայում «և»-ը հանվեց այբուբենից և ներկայումս համարվում է կցագիր ։
Յունիկոդում կան հայերենի ևս հինգ կցագրեր։ Առանձին հայերեն գրվածքներ ունեցող տառատեսակներում կիրառվում են ավելի մեծ թվով կցագրեր, որոնցից են Ե+Վ, Թ+Յ, Մ+Ծ, Մ+Ն, Մ+ն, մ+կ, մ+ն, մ+ե, մ+ի, մ+խ, զ+յ, լ+յ, կ+յ, պ+յ, վ+ն, վ+յ, ճ+ն։
Հայերենի գրանշանները յունիկոդում
Հայերենի գրանշանները ավելացվել են յունիկոդ ստանդարտի 1.0 տարբերակում 1991 թվականին  ։ Ներառում է U+0530 - U+058F միջակայքը։ Ներկայումս օգտագործվում են՝
Ստեղնաշար
Հայերենի առաջին համակարգչային ստեղնաշարը մշակվել է 1987 թվականին ArmSCII ― Armenian Standard Code for Information Interchange (ՏՓԿՀՀ ― Տեղեկատվության Փոխանակման Կոդի Հայկական Հիմնօրինակ) հիմնօրինակի ստեղծման հետ միասին, և մոտ էր հայերեն գրամեքենայի ստեղնաշարի դասավորությանը ։ QWERTY ստեղնաշարը տարածվել է հայերենի գրանշաններով համակարգչային ստեղնաշարերի բացակայության և տրանսլիտ (լատինատառ) հայերենով հաղորդակցության հետևանքով։ Windows համակարգում հայերեն և այլ լեզուներով աշխատելու համար 1997 թվականին ծրագրավորող Ռաֆիկ Մարությանը ստեղծել է KDWin ծրագիրը, որը թույլ էր տալիս ստեղծել ցանկացած գրանշաններով և դասավորությամբ ստեղնաշար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն Կատեգորիա:Հայոց լեզու Կատեգորիա:405 հիմնադրումներ Հայաստանում
Ացատե
Ացատե (Azzate), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում ։
Գտնվում է Վարեզե լճի ափին։ Բնակչությունը 3820 մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 955 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 21022։ Հեռախոսային կոդը՝ 00332։
Քաղաքի և կոմունայի հովանավորն է սուրբ Անդրեաս առաքյալը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի առաջին կիրակի օրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Դիմջիկ
Դիմջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի, Վերափոխման եկեղեցի, Վերափոխման տաճար) հասկացությունը կարող է վերաբերել.
Վիլյաֆրանկա դել Պենեդես
Վիլյաֆրանկա դել Պենեդես (Vilafranca del Penedès), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում՝ կատալոնական Բարսելոնա պրովինցիայի Ալտ Պենեդես շրջանում։ Տարածքը՝ 19,65 կմ²։ Բնակչությունը՝ 38218 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 39 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Իվան Ստրանսկի
Իվան Ստրանսկի (Иван Николов Странски, ), բուլղարացի ֆիզիկոքիմիկոս, բուլղարական ֆիզիկոքիմիայի դպրոցի հիմնադիրը, որը համարվում է բյուրեղների աճեցման «հայրը»։
Կենսագրություն
1930 թվականին Ռոքֆելլերի հիմնադրամի կրթաթոշակի շնորհիվ Ստրանսկին աշխատանքի է տեղավորվել Բեռլինի տեխնիկական համալսարանում՝ աշխատելով Մաքս Ֆոլմերի և Կաիշևի հետ միասին։ 1935-1936 թվականներին Կաիշևը հրատարակել է հիմնարար աշխատություններ միջին հարդարման աշխատանքների տեսության վերաբերյալ, իսկ Ստրանսկին Քրեստանովների հետ ենթադրել է բյուրեղների աճեցման սկզբունքը մեկ այլ կրիստալի հիման վրա։ Նրա աշխատանքներում առաջ է քաշվել Ստրանսկու աճի մեխանիզմը։ 1935-1936 թվականներին գլխավորել Է Սվերդլովսկի Ուրալի ֆիզիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտի ամբիոնը։
Վալտեր Կոսելի առաջարկով տեղափոխվել է Վրոցլավ։ Պատերազմի ժամանակ զբաղվել է կիրառական մշակումներով (օրինակ՝ գերմանական ինքնաթիռների սառցակալման կանխումը)։ Վերադարձել է Բեռլին պատերազմի ավարտին, որտեղ աշխատել է Կայզեր Վիլհելմի անվան ֆիզիկական և Էլեկտրական քիմիայի ինստիտուտում։ Ֆոլմերի ձերբակալությունից և ԽՍՀՄ-ից նրա դուրս բերումից հետո Ստրանջսկին գլխավորել Է Բեռլինի տեխնիկական համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնը՝ վերսկսելով պարապմունքները 1945 թվականին։ Ընդհանուր և ինժեներական գիտությունների ֆակուլտետի դեկան 1948-1949 թվականներին, ռեկտորի տեղակալ։ 1953 թվականին գլխավորել է Ֆրից Գաբերի ինստիտուտը, որի տնօրեններն են Մաքս ֆոն Լաուեն և Ալբերտ Այնշտայնը։
1944 թվականին Հայրենական ճակատի իշխանության գալուց հետո Ստրանսկիին հեռացրել են Սոֆիայի համալսարանի ամբիոնից՝ մեղադրելով հիտլերների հետ համագործակցելու մեջ։ Սակայն նրա աշակերտների ջանքերով 1960-ականներին Ստրանսկին ընտրվել է Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, իսկ 1967 թվականին պատերազմից հետո առաջին անգամ եկել է հայրենիք։ Մահացել է 1979 թվականին, թաղված է Բեռլինում։
Գոթինգենի գիտությունների ակադեմիայի (1939), Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի (1959), Նյու Յորքի Գիտությունների ակադեմիայի և Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Բեռլինի Արևմտյան Բեռլինի տեխնիկական համալսարանի պատվավոր սենատոր (1962)։ Ստրանսկու անունը շնորհվել Է Բեռլինի տեխնիկական համալսարանի ֆիզիկայի և քիմիայի ինստիտուտին և Օբերհաուզենի մետալուրգիայի ինստիտուտին։ Կյուրեղ և Մեթոդիոս շքանշանի կրկնակի ասպետ, բազմաթիվ միջազգային մրցանակների և մրցանակների դափնեկիր։
Գիտական աշխատանքներ
Կոսելի հետ Ստրանսկին հիմնադրել է բյուրեղների ձևավորման և աճի մոլեկուլային կինետիկ տեսությունը, առաջինը ներկայացրել է կիսաբյուրեղի դիրքը հասկացությունը։ Ռոստիսլավ Կաիեշվի հետ միասին կապ է հաստատել մոլեկուլյար մեկնաբանության հիման վրա բյուրեղներում միջոլեկուլյար փոխգործակցության ֆորմատի, կառուցվածքի և ուժի միջև։ Մշակել է միջին հարդարման աշխատանքների մեթոդ՝ մոլեկուլային կինետիկ մեթոդ, որը դեր է խաղացել բյուրեղների առաջացման տեսության և աճի զարգացման գործում          ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գիտնականներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Պեդրո Ռոդրիգես
Պեդրո Ռոդրիգես Լեդեսմա, ավելի հայտնի է որպես Պեդրո կամ Պեդրիտո (իսպ.Pedro Rodríguez Ledesma; Pedro; Pedrito, ), իսպանական ֆուտբոլիստ, հանդես է եկել Բարսելոնա ՖԱ-ում, ներկայումս հանդես է գալիս Չելսիում հարձակվողի դիրքում։
Կենսագրություն
Իր կարիերան սկսել է իսպանական ամենացածր վարկանիշ ունեցող առաջնություններից մեկի «Սան-Իսիդրո» ակումբում, իր հարազատ Կանարյան կղզիներում 2003/04 մրցաշրջանում։ Աչքի ընկել ինչպես երիտասարդական, այնպես էլ հիմնական կազմում։ Այնտեղից տեղափոխվել է «Բարսելոնայի» պատանեկան կազմ։ Կապտանռնագույնների տարբեր պատանեկան և երիտասարդական թիմերում անցկացրել է 3 մրցաշրջան։ 2007 թվականին հրավիրվել է «Բարսելոնա Բ»։ Կատալոնացիների հիմնական կազմում առաջին խաղն անցկացրել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Կատալոնիայի գավաթի եզրափակիչ անդիպմանը, որտեղ իր թիմը պարտություն կրեց Տարրագոնիայի «Խիմնաստիկու» թիմից 1։ 2 հաշվով։ Իսպանական Պրեմիեր լիգայում Պեդրոյի առաջին հանդիպումը եղել «Մուսիի» դեմ, որը «Բարսելոնան> հաղթեց 4:0 հաշվով։Իր սկզբնախաղը (дебют) եվրոգավաթներում եղել է հանդիպումը կրակովայան «Վիսլայի» դեմ սեփական հարկի տակ, որտեղ կատալոնացիները խոշոր՝ 4։ 0 հաշվով հաղթում են Չեմպիոնների լիգայի ընտրական փուլի երրորդ տուրում։ Դաշտ է դուրս եկել Պրեմիերայի 2008/09 մրցաշրջանի մի քանի խաղերում։ Հաճախ հայտնվել է խաղերի հայտացուցակում, բայց դաշտ դուրս չի եկել։ Եղել է Իսպանիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի խաղացող։
2009 թվականի օգոստոսի 28-ին միակ և հաղթական գնդակ է խփել ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթում, դոնեցկի «Շախտյորի» դեմ։ 2009/10 մրցաշրջանից դառնում է մեկնարկային կազմի խաղացող՝ փոխարինելով թիմից հեռացած Տիերի Անրիին։ Պեդրոն հաճախ է խփում կարևոր գոլեր իր թիմի համար։ Հենց նա հավասարեցրեց հաշիվը Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնությունում՝ Էստուդիանտեսի դեմ։ Նա այդ գոլը խփեց խաղի ավարտից 3 րոպո առաջ, իսկ Լիոնել Մեսսին խփում է հաղթական գնդակը արդեն լրացուցիչ խաղակեսում։ Այդ մրցաշրջանում նա դառնում է երկրորդ գոլի հեղինակ Ռեալի դեմ խաղում, որը փաստորեն որոշում է չեմպիոնական արշավի արդյունքը։
Նա նաև ունի շատ գեղեցիկ գոլեր, որոնցից կարելի է նշել «Դեպորտիվոյի» դարպասը գրաված 50 մետրից կատարված հարվածը։ Նա դարձավ լավագույն ռմբարկուն Բարսայի ֆուտբոլիստների մեջ։ Նա դարձավ առաջին ֆուտբոլիստը ով դարձավ գոլերի հեղինակ մրցաշրջանի 6 առաջնություններում՝ Պրիմերա, Իսպանիայի գավաթ, Իսպանիայի Սուպերգավաթ, Չեմպիոնների լիգա, ՈւԵՖԱ-ի սուպերգավաթ, Աշխարհի ակումբային առաջնություն։ 2010 թվականին հայտնվել է Իսպանիայի ֆուռբոլի հավաքականի հայտացուցակաում, և մեկան ՀԱՀ՝ մասնակցելու աշխարհի առաջնությանը, որտեղ հանդես եկավ 18 համարի տակ և դարձավ չեմպիոն։
Վեսելովկա (գյուղ, Զլատոուստ քաղաքային օկրուգ)
Վեսելովկա (Веселовка), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Զլատոուստ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Զլատոուստ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Գորնի Վակուֆ Ուսկոպլե (համայնք)
Գորնի Վակուֆ Ուսկոպլե համայնք (, Горњи Вакуф-Ускопље), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Գորնի Վակուֆ Ուսկոպլե քաղաքը ։
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվել են 25130 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Ավրիար
Ավրիար, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Կարսի մարզի արևելյան կազմում Տեկորի սարավանդում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Բուռաս
Բուռաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յունիքս
Յունիքսը բազմաֆունկցիոնալ և բազմապրոֆիլ օպերացիոն համակարգ է։ Այն ստեղծվել է 1969 թվականին ԷյԹի էնդ Թի ընկերության կողմից։ Մինչ օրս ստեղծվել են շատ յունիքսի տեսակներ սակայն դրանցից մի փոքր մաս է կարելի իրավաբանորեն համարել յունիքս, իսկ մյուսները՝ չնայած, որ օգտագործել են նույն հասկացությունները և տեխնոլոգիաները, համարվում են յունիքսանման համակարգեր։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օպերացիոն համակարգեր Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Կուսեի
Կուսեի (Кусії), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վեսելովկա (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Վեսելովկա (Веселовка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշակ (գետակ)
Աշակ (Ասակ), գետակ Ճորոխի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակ Օլթիի աջ օժանդակը։ Անվան ծագումը՝ իբր Արշակ անունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Կաբրերա դե Մար
Կաբրերա դե Մար (Cabrera de Mar), մունիցիպալիտետ և բնակավայր Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մարեսմե շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 4504 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն, իսկ տարածքը կազմում է 9,02 կմ²։ Հեռավորությունը կենտրոնից կազմում է 28 կմ։
Բացիր իմ սիրտը (ֆիլմ)
Բացիր իմ սիրտը (Aprimi il cuore), իտալական դրամա։ Նկարահանել է ռեժիսոր Ջադա Կոլագրանդեն 2002 թվականին։
Սյուժե
Կատերինան ապրում է ավագ քրոջ՝ Մարիայի հետ։ Մարիան մարմնավաճառ է, և քույրերն ապրում են նրա աշխատած գումարով։ Ավագ քրոջ խնամակալությունը վերաբերում էր ոչ միայն գումարային միջոցներին, այլև քրոջ հետ սեքսին և շփմանը։ Կատերինային թույլատրվում էր հաճախել միայն պարի դպրոց։ Եվ հենց այնտեղ էլ նա հանդիպում է իր առաջին սիրուն՝ ուսուցիչ Ջովաննիին։ Նկատելով նրանց համակրանքը՝ Մարիան ամեն ինչ իր հսկողության տակ է վերցնում։ Նա թույլատրում է Ջովաննիին՝ աղջկան զրկել կուսությունից, իսկ հետո խնդրում է, որ այլևս չգա։ Սակայն Ջովաննին շարունակում է հանդիպել Կատերինայի հետ։ Մարիան սպանում է Ջովաննիին։ Հետո բոլոր տղամարդիկ, ովքեր քնում են Կատերինայի հետ, մահանում են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ջադա Կոլագրանդեի ֆիլմեր
Կրակովի ապստամբություն (1923)
Կրակովի խռովություն, (մարքսիստական աղբյուրներում հիմնականում հանդիպում է «Կրակովի ապստամբություն» տարբերակը ) զանգվածային բռնի խռովություն, որը տեղի է ունեցել 1923 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ Կրակովում, գործադուլի ընթացքում։
Գործադուլների շրջանում Լեհաստանի կառավարությունը կարգադրել էր մտցնել արտակարգ դրություն և ստեղծել ռազմադաշտային դատարաններ։ Լեհաստանի կոմունիստական կուսակցութունը գործադուլի մասնակիցներին կոչ արեց գնալ զինված բախումների։ Կրակովի իշխանությունները, նոյեմբերի 6-ին Կրակովի հրապարակում նախատեսված հանրահավաքը ցրելի նխատակով, ոստիկանություն ու զորք հանեցին և գնդակոծեցին հավաքված բանվորներին։ Հրամանին չենթարկվեցին առանձին զինվորական խմբեր։ Օգտագործվեցին նաև երեք զրահապատ մեքենա, որոնցից մեկը («Ձիադեկ», թարգ․՝ պապիկ) անցավ բանվորների հսկողության տակ։
Ընդհարումների պատճառով զոհվեց 18-30 բանվոր, վիրավորվեց 31 ոստիկան։
Դինան
Դինան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Օրեխովո (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)
Օրեխովո (Орехово), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Оսմանյան Սուդան
Оսմանյան Սուդան (Սուդանի պատմության շրջանը 1821-1885 թվականներին) (االتركية Turkiyyah), շրջան, երբ Սուդանը գտնվում էր Եգիպտոսի էյալեթի իշխանության տակ և ավելի ուշ՝ եգիպտական խեդիվատի։ Այդ ժամանակ Մուհամմադ Ալի փաշան գրավում է Հյուսիսային Սուդանը և այն դարձնում է Եգիպտոսի պրովինցիա, որի մայրաքաղաքը Խարթումն է ։ Շրջանը տևել է մինչև 1885 թվականը, երբ Մուհամեդ Ալի փաշայի ղեկավարությամբ մահդիստները գրավեցին Խարթումը։
Եգիպտոսի կողմից Սուդանի գրավումը
Այն բանից հետո, երբ Մուհամեդ Ալի փաշան 1811 թվականին Եգիպտոսում ոչնչացնում է մամլուքներին, նրանց մի մասը փախչում են հարավ և հաստատվում Դոնգոլայում։ 1820 թվականին Սենարյան սուլթանատը (Ֆունգ ժողովրդի կառավարությունը Սուդանի արևելյան մասում 16-19-րդ դարերում ), հայտնում է Ալի փաշային, որ չի կարող ինքնուրույն վտարել մամլուքներին և եգիպտացի փոխարքան զինվոր է ուղարկում դեպի Սուդան, ովքեր Դոնգոլայում հալածում են մամլուքներին, գրավում են Կորդոֆանը և ընդունում են կապիտուլյացիան ֆունգ ժողովրդի վերջին սուլթան Բադի VII-ից։ Սուդանը մեծ հետաքրքրություն էր ներկայացնում Մուհամեդ Ալիի համար` այստեղից Եգիպտոս գալիս էր ոսկու, ստրուկների, ջայլամների փետուրների, փղոսկրների, թանկարժեք փայտանյութերի հոսքը։ Բացի դրանից, երկիրը միասնական չէր, Սուդանը այդ ժամանակ ջախջախվել էր ոչ փոքր մուսուլմանական պետությունների և ցեղերի կողմից՝ ապրելով պարզ համայնական համակարգի սահմաններում։ Սենարյան սուլթանատը խոշոր պետություն էր, բայց Եգիպտոսի միջամտության պատճառով, 19-րդ դարի սկզբին նա ամբողջովին գործնականապես փլուզվեց։ Բնակչությունը կազմեցին արաբ-բերբերյան և արաբ-նեգրոիդյան ցեղերը։ Սուդանցիները չունեին հրազեն և երբ Մուհամեդ Ալի փաշայի տասնհինգ հազարանոց զորքը ճանապարհ է ընկնում դեպի Սուդան, այն գործնականապես չի հանդիպում դիմադրությանը և Նեղոսն ի վեր հասնում է մինչև Խարթումի հրվանդանը, որտեղ խառնվում են Սպիտակ և Կապույտ Նեղոսները։ Սենարը գերի է ընկել առանց որևէ կրակոցի, բայց շուտով այնտեղ սկսվում է ապստամբություն, որը հանգեցրեց Մուհամեդ Ալիի որդու` Իսմայիլ-Փաշայի մահվանը։ Սուդանցի առաջնորդներից մեկը` Նաիր Նիմր թագավորը, 1822 թվականին Իսմայիլ-Փաշային հրավիրում է խնջույքի և նրան ողջ-ողջ այրում իր ուղեկիցների հետ միասին։ Իսմայիլ-Փաշայի մահվանից հետո դաժանորեն վրեժ լուծեցին՝ այդ շրջանում սպանելով ավելի քան 30000 մարդ, ինչը հանգեցրեց շրջանի գրեթե ամբողջովին բնաջնջմանը ։
Օսմանյան (Թուրքական) Սուդանի անվան պատմություն
Սուդանի (االتركية Turkiyyah) անվանումն եղել է Եգիպտոսի և անգլիա-եգիպտացիների կառավարման շրջանում, մինչև մահդիական ապստամբությունը։ Այդ ժամանակ ամենաբարձր վարչական և ռազմական պաշտոնները զբաղեցնում էին օսմաներեն խոսող եգիպտացիները, ավելի հազվադեպ՝ ալբանացիները, հույները, արաբները և նույնիսկ եվրոպացիները (Չարլզ Ջորջ Գորդոնը և Էմին-Փաշան գտնվում են ծառայության մեջ է Օսմանյան կայսրությում)։ Քանի որ եգիպտացի խեդիվներն եղել են Օսմանյան կայսրության վասալները, ապա անվանապես, իրենց կատարած բոլոր գործողությունները, տեղի են ունեցել Ստամբուլում` սուլթանի անունով։
Եգիպտոսի իշխանությունը
Նոր կառավարությունը և եգիպտական բանակը ապրում էին տեղի բնակչության չափից դուրս հարկերի հաշվին։ Նրանք ավերեցին Մերոեի բուրգերը ոսկի գտնելու հույսով, ստրկավաճառությունը վերսկսվեց և Էլ-Գեզիրայի բնակիչները փախչելով ստիպված ազատվում էին ստրկավաճառներից։ Ալի-Փաշայի հաղթանակից հետո մեկ տարում մոտավորապես երեսուն հազար սուդանցիներ զորակոչվել են եգիպտական բանակ ուսուցման համար։ Եգիպտոսը հույս ուներ, որ Սուդանը կդառնա ինքնածախսածածկման երկիր։ Երբ կապահովվի կառավարության և երկրի ռազմական անվտանգությունը, բարիքներով լի Էլ-Գեզիրայից փախստականները հետզհետե կվերադառնան։ Մուհամեդ Ալին մի քանի կրոնական առաջնորդների ազատել է հարկերի վճարումից՝ Եգիպտոսին հավատարիմ լինելու պայմանով։ Խարթումում, Կասալայում և Էլ Օբեյդում եղել են կայազորներ, որտեղ համալրվել են եգիպտացի զինվորներ, ովքեր սուդանցիների հետ զորակոչվել էին։
Դրանք գլխավորում էին թուրքերը՝ ենթարկվելով Մուհամեդ Ալիին, և Սուդանի ժողովուրդը դա ընդունել է որպես Թուրքիայի կողմից Սուդանի նվաճում։
19-րդ դարի 50-ական թվականներին եգիպտացիները Սուդանի իրավական համակարգ մտցրին քրեական և առևտրական օրենսգրքեր, ինչն ազդել էր Կադիի հեղինակության վրա։ Սուդանի մուսուլմանները գերադասել են դիմել դատարաններ Հանաֆիական մազհաբի շրջանակներում՝ խուսափելով առավել խիստ մալիքիական մազհաբին դիմելուց։ Ստրկավաճառությունը հետզհետե ճնշվել է 1860-ական թվականներին, իսկ մինչ այդ եղել է երկրի ամենաեկամտաբեր առևտրական ճյուղերից մեկը։ Եգիպտոսի երրորդ և չորրորդ փոխարքաները՝ Աբաս I Հիլմին (կառավարել է 1849-1854 թվականներին) և Մուհամեդ Սաիդ փաշան (1854-1863 թվականներին) շատ ուշադություն չի դարձրել Սուդանին և միայն Իսմաիլ-Փաշայի գալստով (1863-1879 թվականներ) Եգիպտոսը նորից նկատեց Սուդանը։ 1867 թվականին օսմանյան սուլթանը պաշտոնապես ճանաչեց Իսմաիլ-Փաշային որպես Եգիպտոսի և Սուդանի խեդիվ։ Սուդանում հիմնվեցին նոր գավառներ.
1874 թվականին եգիպտացիները վերջնականապես գրավեցին և հնազանդեցրին Դարֆուրը, Իսմաիլլ-Փաշան նշանակվեց եվրոպացիների գավառների նահանգապետ, ինչպես նաև, Բրիտանիայի ազդեցության տակ, աշխատել է դադարեցնել ստրկավաճառությունը Հյուսիային Սուդանում և պլանավորել է բանակը այնպիսի կերպով արդիականացնել, որպեսզի ծառայության մեջ ստրուկներ չներգրավվեն։ Այս գործողությունները բնակչության որոշ շերտերի մոտ զայրույթ են առաջացրել. քաղաքի վաճառողները և արաբ-շոաները ըմբոստացել էին, ովքեր բարգավաճել էին ստրկավաճառության հաշվին, ինչպես նաև զորամասերի, ոմ ձեռք չէր տալիս կամայական-հարկադրական բանակի զորակոչը։ 1852 թվականին Սուդանի բանակը կազմել է 18000 մարդ, իսկ 1865 թվականին` 27000, ընդ որում ճնշող մեծամասնության զինվորները եղել են ստրկուհիներ, իսկ սպաները և ենթասպաները եղել են թուրքխոս եգիպտացիներ։
Լուպովա
Լուպովա (Лупова), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պինգիշա գետի ձախ ափին՝ 54 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
よ
Կատեգորիա:Կանա
Նովոսաֆրոնովկա
Նովոսաֆրոնովկա (Новосафронівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1796 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսաֆրոնովկա գյուղում բնակվում էր 499 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,6 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1796 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հանովերի տուն
Հանովերի տունը (անգլ.House of Hanover)-Միացյալ Թագավորություն, արքաների տոհմ 1714-1901 թվականներին:Հնագույն գերմանական Վելֆ ընտանիքի մասնաճյուղ, որը կառավարում էր Բրաունշվայգը մինչև 18-րդ դարի սկիզբը։  Մինչև 1837 թվականը Հանովերի իշխող տոհմը (ընտրողներ, իսկ հետո ՝ թագավորներ) նաև իշխող տոհմ էր, որը անձնական ունիաի մեջ էր Մեծ Բրիտանիայի հետ։
Անգլիական մշակույթին խորամանկ շատ առումներով (առաջին թագավորը ընդհանրապես անգլերեն չէր խոսում), Ուելֆսը հայտնվեց բրիտանական գահին 1701 թ.-ի «Յաջորդության մասին» օրենքի շնորհիվ, որը կտրեց բրիտանական թագի ճանապարհը բոլոր հարազատ կաթոլիկների հետ դեպի Ստյուարտներ։
Պատմություն
Տոհմի հիմնադիրը Էրնստ Օգոստն էր (1629-1698), Բրունշվայգ-Կալենբերգի դուքս, որը պատկանում էր Ուելֆների պալատի Լյունեբուրգի տողերից մեկին, որը իր ձեռքում միավորեց տոհմի մի քանի ճյուղերի ունեցվածքը, և 1692-ը ստացավ Հանովերի ընտրողի կոչում, որը անուն տվեց տոհմին։ Նա ամուսնացած էր Հանովերի Սոֆիայի հետ, որի ծնողներն էին Անգլիայի արքայադուստր Էլիզաբեթ Ստյուարտը և Պալատինի ընտրյալ բողոքական Ֆրեդերիկ V- ը։  1701 թ-ին գահաժառանգության ակտի շնորհիվ նրա որդին ՝ Georgeորջ Լյուդվիգը, Անգլիայի թագավոր դարձավ 1714 թվականին (Գեորգ I անունով)։
Վելֆների ժամանակը, որը հայտնի է նաև որպես Գեորգական դարաշրջան (առաջին չորս թագավորներին անվանում էին վրացիներ), Մեծ Բրիտանիայում պառլամենտական համակարգի ամրապնդման, թագավորական իշխանության թուլացման և բրիտանական ժողովրդավարության ձևավորման շրջան էր։  Նրանց օրոք տեղի ունեցավ արդյունաբերական հեղափոխությունը, և կապիտալիզմը սկսեց արագ զարգանալ։  Սա Եվրոպայում լուսավորության և հեղափոխությունների,անկախության պատերազմ Հյուսիսային Ամերիկայում գաղութների համար,Բրիտանական Հնդկաստանի նվաճման և Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակաշրջաններն են։
Ուելֆի բրիտանական գահին միանալու շնորհիվ Հանովերում ծնված աստղագետ Վիլհելմ (Ուիլյամ) Հերշելը և Հանովերյան Կապելմայստեր Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելը կարողացան շարունակել իրենց գործունեությունը Անգլիայում և ձեռք բերել համաշխարհային հռչակ։ Միևնույն ժամանակ, Բրիտանիայի արտաքին քաղաքականությունը փոխեց վեկտորը, սկսեց առաջնորդվել Հանովերյան ընտրողին դրսից հնարավոր ոտնձգություններից պաշտպանելու շահերով։  Սա էր դաշինքների հեղաշրջման և յոթնամյա պատերազմի պատճառներից մեկը։
Ինչ վերաբերում է 19-րդ դարին, ընդունված է խոսել ոչ թե վրացական դարաշրջանի, այլ Ռեգենտի շրջանի (19-րդ դարի առաջին երրորդ) և վիկտորիանական դարաշրջանի ՝ Վիկտորիայի 64-ամյա կառավարման մասին։ Համաձայն Սալիկի օրենքի, Վիկտորիան չէր կարող ժառանգել Հանովերյան գահը, հետևաբար 1837-1867 թվականներին (Պրուսիայի կողմից Հանովերի Թագավորության բռնակցման տարի) ՝Գեորգորջ IV եղբայրներից մեկի ՝ Կամբերլենդի դքսերը ( Էռնստ Օգոստոս I և Գեոգոս V), իշխում էին Հանովերում։  Ընտանիքի մեկ այլ ճյուղ ապրում էր Անգլիայում ՝ կրելով Քեմբրիջի դքսերի տիտղոսը։
1987 թվականից Հանովերի տան ղեկավարն էր նրա թագավորական վսեմություն Հանովերի իշխան Էռնստ Օգոստոս V- ը, Բրունսվիկի և Լյունեբուրգի դուքսը (ծն. 1954), նրան հաջորդեց ավագ որդին ՝ թագաժառանգ Էռնստ Օգուստը (ծն. 1983) ։
Տես Նաև
Գեորգիական ճարտարապետություն
Գրականություն
Կատեգորիա:Եվրոպական թագավորական ընտանիքներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն Կատեգորիա:Բրիտանական թագավորական ընտանիքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Գերմանացի ազնվական ընտանիքներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի պատմություն Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն
Էթիունի
Էթիունի (Etiuni, Etio), երկիր Կուր և Արաքս գետերի արանքում, պատմական Այրարատ նահանգի տեղում, որում Երկաթի դարում գոյություն է ունեցել համանուն ցեղային միություն կամ թագավորություն։ Վկայված է Էթիունի ձևով Վանի թագավորության աղբյուրներում, հետևաբար էլ ցեղախումբն էլ կոչվել է էթիուխի (էթիունցիներ)։ Ասորեստանյան աղբյուրներում այն վկայված է Էթինի ձևով, իսկ հետագա դարերում (Աքեմենյան տերության արձանագրություններում) հիշատակվում են արմինացի ժողովրդի մի ստվար հատվածը կազմող «Ալարոդներ» ցեղանվամբ։
Ինքնություն
Էթիունական գրավոր աղբյուրների բացակայության պատճառով նրանց լեզվական ինքնությունը վերականգնվում է ուրարտական սեպագրերում վկայված անվանումների հիման վրա։
Հայկական ստուգաբանություններ են առաջարկվել մի շարք էթիունիական անձանունների, տեղանունների, ցեղանունների և կրոնական անունների համար  ։ Մեկ վարկածի համաձայն՝ Էթիունիի անունը կապված է հայ էթնոնիմի ծագման հետ և Էթիունիի ժողովուրդը եղեկ է հայախոս ։
Դիակոնովը նրանց ազգակից էր համարում ուրարտացիներին և հուրիներին ։
Անուններ
Աղբյուրներում հիշատակվում են էթիունիական մի շարք ցեղանուններ և տեղանուններ, որոնցից մի քանիսը կապվում են հետագայում հիշատակվող հայկական անունների հետ․ Վիտերուխի, Լուշա, Կաթարզա, Աբիլիանիխի (Աբեղյանք), Աբունի (Հավնունիք), Երկուախի (երկու, ենթադրաբար ակնարկվում են Արարատ լեռան երկու գագաթները), Իլդարունիա (Հրազդան գետ), Իշտելուանի (Աստեղանի), Ուելիկունի (Գեղարքունիք) ։
Պահպանվել են նաև մի քանի անձնանուններ․ Դիուշինի(նի) (Դիուծինի/Տիուծինի), Մուրինի(նի), Մուրինու(նի), Նիդի(նի), Կապուրի(նի), Ծինալիբի(նի), Ուերդաի(նի) ։ Դիուծինին որպես ամբողջ Էթիունիի թագավոր հիշատակվող միակ անձի անունն է։ Այս անունն հավանաբար ունի հնդեվրոպական ծագում և կրում է «աստ­ծուց ծնված» իմաստը ։
Պատմություն
Էթիունին բազմիցս պատերազմել է Վանի թագավորության հետ։ Մոտավորապես մ․թ․ա․ 785 թվականին Վանի թագավոր Արգիշտի Ա-ը գրավել է Էթիունի երկիրը՝ հայտարարելով, որ նա Խալդիի օգնությամբ զավթել է Էթիունին, ինչպես նաև Կիխունի քաղաքի երկիրը և Ալիշտու քաղաքը՝ գերեվարելով բազմաթիվ կանանց ու տղամարդկանց ։
Հնագիտություն
Հնագետները կապում են Էթիունին Լճաշեն-մեծամորյան և Թռեղք-վանաձորյան մշակույթների մ․թ․ա․ II հազարամյակի գերեզմանային հուշարձանների հետ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Հայաստանում Կատեգորիա:Հայկական ցեղեր Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
(7144) Դոսուբունո
(7144) Դոսուբունո (Dossobuono), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի մայիսի 20-ին Լուչիանո Լայի կողմից Դոսոբուոնոյում ։
Վեսելովկա (գյուղ, Կարպինսկ քաղաքային օկրուգ)
Վեսելովկա (Веселовка), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
(7144) Դոսուբունո
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,415606 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0753 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7559 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1371,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,262521 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,26° անկյուն։
Վեսելովկա (գյուղ, Կարպինսկ քաղաքային օկրուգ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Կարպինսկ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Տիմոֆեյ Մարգասով
Տիմոֆեյ Վյաչեսլավովիչ Մարգասով (Тимофей Вячеславович Маргасов, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Սոչի» ակումբի պաշտպան։ Միակ ֆուտբոլիստն է, որ նվաճել է Ռուսաստանի գավաթը երեք տարբեր թիմերի կազմում։
Կարիերա
Յուրի Կոնոպլյովի անվան ֆուտբոլային ակադեմիայի սան է։ 2012 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Կրասնոյարսկի «Ենիսեյ» ակումբ։ 2013 թվականի փետրվարի 4-ին 3,5 տարվա պայմանագիր է կնքել «Ռոստով» ակումբի հետ ։ Պրեմիեր Լիգայում նորամուտը կատարել է 2013 թվականի մարտի 15-ին՝ «Վոլգայի» դեմ խաղում ։
2013 թվականի մայիսի 31-ին ընդգրկվել է Ռուսաստանի ուսանողական հավաքականի ընդլայնված հայտացուցակում՝ մասնակցելու Կազանում անցկացվելիք Համաշխարհային Ունիվերսիադային, բայց վերջնական հայտացուցակում այդպես էլ չի ընդգրկվել ։
«Տոսնոյի» սնանկացումից հետո կես տարի ակումբի կազմում հանդես չի եկել, և 2019 թվականի փետրվարի 22-ին մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով տեղափոխվել է ՖԱԼ «Սոչի» ակումբ ։ 2019/2020 մրցաշրջանից առաջ ՌՊԼ դուրս եկած ակումբի հետ կնքել է լիարժեք պայմանագիր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոստովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Պատրիսիա Տոյա
Պատրիսիա Տոյա (Patrizia Toia, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, Եվրոպական միության հետ կապերի նախարար (1999-2000), Իտալիայի խորհրդարանի հետ կապերի նախարար (2000-2001)։
Կրթություն և գործունեության սկիզբ
Պատրիստիա Տոյան ծնվել է 1950 թվականի մարտի 17-ին, ավարտել է Միլանի համալսարանը, որտեղ սովորել է քաղաքագիտություն, ապա հաճախել է Բոկոնիի համալսարանին կից մասնագիտացման դասընթացներ։ 1975-1985 թվականներին եղել է Միլանի նահանգի Վանցագոյի կոմունալ խորհրդի անդամ, 1985-1995 թվականներին եղել է Լոմբարդիայի տարածաշրջանային խորհրդի պատգամավոր։ Պարբերաբար մտել է տարածաշրջանային կառավարություն, որտեղ զբաղվել է մասնավորապես սոցիալական ծառայությունների գործունեության համակարգմամբ, թմրամոլության, ՁԻԱՀ-ի, ինչպես նաև երիտասարդների խնդիրներով, միայնակ ծերերի խնամքով։ Տարածաշրջանային կառավարությունում զբաղեցրել է առողջապահության հարցերով ասեսորի պաշտոնը ։
Քաղաքական գործունեություն
1995-1996 թվականներին եղել է Պատգամավորների պալատի 12-րդ գումարման պատգամավոր և Իտալիայի ժողովրդական կուսակցության (ԻԺԿ) խմբակցության անդամ։
1996-2001 թվականներին եղել է 13-րդ գումարման Սենատի ԻԺԿ խմբակցության անդամ, 2001 թվականից եղել է 14-րդ գումարման Սենատի «Մարգարտածաղիկ» կուսակցության խմբակցության անդամ (մինչև 2002 թվականի մարտի 26-ը խմբակցությունը կոչվել է «Մարգարտածաղիկ-Ձիթապտղի ծառ»), 2004 թվականի հուլիսի 19-ին վաղաժամկետ հանձնել է մանդատը։
Պրոդիի առաջին կառավարությունում (1996-1998) և Դ'Ալեմի առաջին կառավարությունում (1998 թվականի հոկտեմբերի 22-ից մինչև 1999 թվականի դեկտեմբերի 22-ը) եղել է Արտաքին գործերի նախարարության պետական-քարտուղար ։
2004 թվականին Եվրոպական խորհրդարանում ընտրվել է «Մարգարտածաղիկ» ցուցակով, մտել է «Լիբերալների և դեմոկրատների դաշինք հանուն Եվրոպայի» խմբակցություն, 2007 թվականից Իտալիայի Դեմոկրատական կուսակցության (ԻԴԿ) անդամ է դարձել, 2009 թվականին և 2014 թվականին ԻԴԿ-ի ցուցակներով վերընտրվել է Եվրոպական խորհրդարանում։
2012 թվականին՝ Իտալիայում վճռաբեկ դատարանի վճռից հետո, որը հրաժարվել էր բավարարել նույնասեռական զույգի հայցը Իտալիայում նրանց նույնասեռ ամուսնությունը ճանաչելու մասին, որը գրանցվել է Նիդերլանդներում, Տոյան Սիլվիա Կոստայի հետ հրապարակել է «Մեզ մոտ չկան գեյ-հարսանիքներ» հոդվածը։ Իրենց հոդվածում համահեղինակները հիմնավորել են այն դիրքորոշումը, որ նույնասեռ ամուսնությունների իրավական ճանաչումից հրաժարվելը չի նշանակում խտրականություն սեռական կողմնորոշման հիմքով ։
Հոգեվանք
Հոգեվանք (Կարմիր վանք), վանքային համալիր, ճարտարապետական հուշարձան ՀՀ Շիրակի մարզի Սառնաղբյուր գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևմուտքում։ Հոգեվանքի գլխավոր եկեղեցին մարդիկ հաճախ Սուրբ Կարապետ են կոչում,սակայն եկեղեցու ներսում եղած արձանագրությունների համաձայն այն Սուրբ Ստեփանոս անվամբ է օծված։ Գլխավոր եկեղեցին  ըստ հյուսիսային մուտքից վեր եղած արձանագրության, կառուցվել է 1205-ին։ Եկեղեցին գմբեթավոր դահլիճի տիպի է, ավագ խորանի երկու կողմում ուղղանկյուն, թաղածածկ ավանդատներով։ Բոլոր ճակատներն ունեն «հայկական խորշեր»։ Գլանային թմբուկով գմբեթը, քանդվել է 1939-ի երկրաշարժից, վերանորոգվել 1980-ական թվականներին։ Սուրբ Կարապետ եկեղեցուց մոտ 50 մ հյուսիս պահպանվել են միանավ (5-րդ դար) և քառակոնք (7-րդ դար), աբսիդները արտաքուստ եռանիստ են եկեղեցիների որմերի ստորին շարքերը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շիրակի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Ջրբաժան
Ջրբաժան, հարևան գետային ավազանները բաժանող գիծ, որն անցնում է ռելիեֆի ամենաբարձր նիշերով։ Լեռնային շրջաններում ջրբաժանը լավ է արտահայտված և անցնում է լեռնաշղթաների կատարներով, հարթավայրերում՝ դժվար նշմարելի է։ Ջրբաժան գիծը էրոզիոն և տեկտոնական պրոցեսների շնորհիվ տեղափոխվում է։ Տարբերում են մակերևութային և ստորերկրյա ջրբաժաններ։ Ստորերկրյա ջրբաժանն այն գիծն է, որն անցնում է տարբեր ուղղությամբ հոսող ստորերկրյա ջրհոսքերը բաժանող ջրամերժ ապարների ամենաբարձր նիշերով։
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ջրաբանություն Կատեգորիա:Գեոմորֆոլոգիա
Արղանամադեն (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիգրիս գետի վտակներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Աստերոիդների ցանկ (51401-51500)
Աստերոիդների ցանկ (51301-51400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (51501-51600)
Մուկեշ Ամբանի
Մուկեշ Դիրուբաի Ամբանի (Mukesh Dhirubhai Ambani, ապրիլի 19, 1957, Ադեն, Եմեն), հնդիկ բիզնես մագնատ, ըստ Fortune ամսագրի՝ առաջին 500 ընկերությունների ցանկում ընդգրկված և ըստ շուկայական արժեքի՝ Հնդկաստանի ամենաարժեքավոր երկրորդ կազմակերպության՝ Reliance Industries Limited-ի (RIL) նախագահը, գործադիր տնօրենը և ամենամեծ բաժնետերը  ։ Նրան են պատկանում ընկերության 44.7%-ը ։ Բնակվում է Անթիլիա շենքում, որն աշխարհի ամենաթանկարժեք շենքն է համարվում ։ Դիրուբաի Ամբանիի և Կոկիլաբեն Ամբանիի ավագ որդին է, Անիլ Ամբանիի եղբայրը։ RIL-ը զբաղվում է հիմնականում զտմամբ, նավթաքիմիական նյութերով, նավթի և գազի ոլորտներով։ Reliance Retail Ltd.-ը՝ ընկերության ենթամասնաճյուղը, Հնդկաստանի ամենամեծ մանրավաճառը ։
2014 թվականին Ֆորբսի ամենաազդեցիկ մարդկանց ցանկում զբաղեցրել է 36-րդ հորիզոնականը, իսկ 2010 թվականին ընդգրկվել է նաև Ֆորբսի «Մեծ նշանակություն ունեցող 68 անձինք» ցանկում ։ 2013 թվականի դրությամբ Հնդկաստանի ամենահարուստ, իսկ Ասիայի երկրորդ ամենահարուստ անձն էր ։ Ամբանին պահպանում է Հնդկաստանի ամենահարուստ մարդու տիտղոսն արդեն 9 տարի շարունակ ։ Նրան է պատկանում նաև Հնդկաստանի Պրեմիեր լիգայի ֆրենչայզ Մումբայի Ինդիանսը։ 2012 թվականին Ֆորբսը նրան անվանեց սպորտային թիմ ունեցող աշխարհի ամենահարուստ սեփականատերերից մեկը ։
Եղել է Բանկ օֆ Ամերիկայի տնօրենների խորհրդի անդամը և Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի միջազգային խորհրդատուն։ Բանգալորի կառավարման հնդկական ինստիտուտի խորհրդի նախագահն էր, որը համարվում է Հնդկաստանի առաջատար բիզնես դպրոցներից մեկը։
Արկու գետ (գետակ)
Արկու գետ, գետակ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Անունը հավանաբար ծագել է համանուն գյուղի անունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության գետեր
Օրեխովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Օրեխովո (Орехово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դյուներլի
Դյուներլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Այբուբեն
Այբուբենի գաղափարը կապվում է գրության զարգացման այն շրջանի հետ, երբ ստեղծվել է տառ հնչյունային գիրը։ Այբուբենի մեջ մտնող ամեն մի տառ սովորաբար մեկ հնչյունի նշան է, թեև այդ հնչյունը նշվում է մեկից ավելի տառերով, կամ հակառակը՝ մեկ տառը մեկից ավելի հնչյունների նշան է լինում։ Փյունիկյան գրերի համակարգը, որն ուներ 22 տառ և զուրկ էր ձայնավորներից, հիմք հանդիսացավ մի շարք լեզուների, այդ թվում նաև հունական գրությանը։ Հունարենը ուներ 24, լատիներենը սկզբում 23 (իսկ միջին դարերից 24), Մեսրոպյանը 36 (հետագայում ավելացան հունարենից փոխառված ևս 2 տառ), ռուսերենը 32, իսկ գերմաներենը 26 տառ։ Հնում այբուբենի տառերը օգտագործվել են թվեր արտահայտելու համար։
Այբուբենի ստեղծում
Որևէ լեզվի համար գիր ստեղծելիս, երբ տվյալ հնչյունն արտահայտող գիր չի լինում նաև փոխատու այբուբենում, վերցնում են այդ հնչյունին արտասանությամբ մոտ հնչյունի գիրը՝ մասնակի փոփոխությամբ ենթարկելով այն կամ ավելացնելով հնչյունատարբերիչ նշան։ Այսպես՝ հայերենի ը-ն համեմատաբար ավելի մոտ է հնչում է-ին. է տառի միջին թևը քիչ վեր բարձրացնելով ստեղծվել է ը գիրը, իսկ գիտական տառադարձության մեջ լատինական e-ն շրջում են ə ձևով կամ ներքևից ավելացնում են կետ՝ ẹ: Այս երևույթը հայտնի է այլանմանության օրենք անվանումով և ձևակերպումը տվել է Հրաչյա Աճառյանը ։
Հայերենի այբուբեն
Արդի հայերենի այբուբենը կազմված է 39 տառից՝ «և» տառանշանով հանդերձ, որոնք համապատասխանում են 36 հնչյունի (երկու ձայնավոր ունեն երկուական տառանշան՝ օ-ո և է-ե)։ 6 ձայնավոր հնչյունի համապատասխան հայերենում կա 8, իսկ 30 բաղաձայնի համար՝ 30 տառանշան։
Հայ հին մատենագրության մեջ հանդիպում են նաև այբուբեն բառի ալփաբետք, աղփաբետք, ալփափետք, աղփափետք տարբերակները։ Ենթադրվում է, որ այդ բառապատճենումը կատարվելէ գրերի գյուտից առաջ՝ Հայաստանում գործող հունական դպրոցների շրջանից։ Գործածվում է նաև ալփավիտք ձևը, որը գործածվել է 12-րդ դարից սկսած ։
Հնդկերենի այբուբեն
Սկզբնական տարբերակը հաճախ վերագրվում է, Մեսրոպ Մաշտոցին 406 թվականից հետո ։
Հնդկերենում մեծատառեր և փոքրատառեր չկան։ Տառերից 34-ը հանդիպում են հայերենի այբուբենում, իսկ 6-ը՝ ոչ ( झ ջխ, ऊ յու, यो յո, यू յու, या յա य )։ Ստորև հնդկերեն այբուբենի 40 հիմնական տառերից 34-ը՝ հայերեն այբուբենի տառերի հետ համեմատած
Հունարենի այբուբեն
Հունարենում մեծատառեր և փոքրատառեր կան։ Տառերից 22-ը հանդիպում են հայերենի այբուբենում։ Ստորև հունարեն այբուբենի 24 հիմնական տառերը՝ հայերեն այբուբենի տառերի հետ համեմատած
Վրացերենի այբուբեն
Սկզբնական տարբերակը հաճախ վերագրվում է, Մեսրոպ Մաշտոցին 406 թվականից հետո ։
Վրացերենում մեծատառեր և փոքրատառեր չկան։ Տառերից 32-ը հանդիպում են հայերենի այբուբենում, իսկ մեկը՝ ոչ ( ყ «կղ»)։ Ստորև վրացերեն այբուբենի 33 հիմնական տառերից 32-ը՝ հայերեն այբուբենի տառերի հետ համեմատած
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիր Կատեգորիա:Այբուբեններ Կատեգորիա:Ուղղագրություն
Կապտերանգ սուզաբադ
Կապտերանգ սուզաբադ (Melanitta nigra) բադերի ընտանիքին պատկանող ջրային թռչուն։
Բնութագիր
Կապտերանգ սուզաբադը կշռում է 1200-ից 1400 գրամ և մարմնի երկարությունը հասնում է 45-ից 54 սմ-ի։ Թևերի բացվածքը 79-90 սանտիմետր է։ Արուների գունավորումը ունի ամուր սև գույն, մի փոքր պայծառ թևի եզրերով։
Կտուցը լայն է, հարթ ՝ դեղին բծով ։ Արուների և էգերի ձմեռային փետուրները ունեն մուգ շագանակագույն գույն ։ Գլուխը մոխրագույն-շագանակագույն է, դեմքի ստորին մասը `մոխրագույն-սպիտակ։ Էգերի կտուցը մոխրագույն է, առանց աճի։ Երկու զույգերն էլ ունեն թաթեր ՝ մուգ շագանակագույնից մինչև սև ։ Պոչը երկար, բծախնդրություն է, հաճախ լողալիս փոքր-ինչ բարձրանում է։ Թռիչքի ժամանակ կապտերանգ սուզաբադը արագ և հաճախ է շարժվում ցածր բարձրության վրա։ Արուները իրենց թևերով սուլում են ձայն :
Տարածվածություն
Կապտերանգ սուզաբադերի բները տեղակայված են Բրիտանական կղզիների հյուսիսում, Իսլանդիայում և Սկանդինավիայում, Ռուսաստանի հյուսիսում, արևմտյան Սիբիրում ։ Ձմռանը կապտերանգ սուզաբադը չվում է Իսպանիայի հարավ և Մարոկկոյում գտնվող բարեխառն տարածքներ ։ Ասիայում այն ավելի հաճախ ձմեռում է Ճապոնիայի, Չինաստանի և Կորեայի ափամերձ ջրերի մոտակայքում ։ Զրուցասեր թռչուն է, որը բնակվում է ծովում մեծ հոտերի մեջ։ Այն, որպես կանոն, ապրում է փոքր խմբերում ։
Սնուցում
Կապտերանգ սուզաբադի սնունդը բաղկացած է հիմնականում մսից, խեցգետիններից և մոլլուսներից ։ Քաղցր ջրի մեջ այն որսում է սուզվելով միջատներին և փոքր ձկներին։ Այս դեպքում այն կարող է հասնել մինչև 30 մ խորության։
Բուծում
Սեռական հասունությունը տեղի է ունենում 2 տարեկանում։ Բույները տեղակայված են դանդաղ հոսող գետերի, լճերի և լճակների, ինչպես նաև անտառի եզրին և թունդրայում։ Բները կառուցված են բուսական նյութից։ Ձվադրում են տարին մեկ անգամ `մարտից հունիս ամիսներին ։ Արուները գաղթում են հունիսին և վերադառնում ծովի հալեցման ժամանակ։ Էգը դնում է 6-9 դեղին-սպիտակ ձու։ Նրա ձագը 27- 31 օր հետո դուրս է գալիս ձվից։ Ծնվելուց անմիջապես հետո ձագերը հետևում են մորը ջրի մեջ։ Ձագերի փետուրները նման են էգի փետուրներին։ 45-50 օր հետո նրանք դառնում են անկախ։ Բնության մեջ նա ապրում է 10-ից 15 տարի ։
Դասակարգում և ենթատեսակներ
Որոշ հեղինակներ Melanitta nigra տեսակները բաժանում են երկու ենթատեսակների ՝ Ատլանտյան կապտերանգ սուզաբադ (Melanitta nigra nigra) և ամերիկյան (Խաղաղ օվկիանոս) կապտերանգ սուզաբադ (Melanitta nigra americana), (Swainson, 1882), որը նաև կոչվում է Black Scooter:
Պոպուլյացիա
Կապոտերանգ սուզաբադի բնակչությունը աշխարհում կազմում է 1,9-ից մինչև 2,4 միլիոն անհատ։ (Wetlands International 2002):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Բադեր Կատեգորիա:Ծովաբադ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Բենջամին Ֆորսթներ
Կենսագրություն
Ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Բիվեր շրջանում։ Ֆորսթները իր գյուտի` Ֆորսթների շաղափի արտոնագիրն ստացել է 1874 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Գյուտի հաջողությունը նրան մեծ շահույթ է բերել։ Առանց կապարի պտուտակի (որն ինքը` Ֆորսթներն անվանում էր «խճճված կետ») և սովորական փայտի շաղափներին բնորոշ եզրերի այն, պարզվել է, որ հատկապես հարմար է զենքագործների և հյուսների համար։ Դրա փորվածքն անգերազանցելի էր տափակ հատակով անցքի հարթության մեջ։ Այն ավելի հարմար էր անկյունային հորատման համար, քան Ռասել Ջենինգի պարույրային շաղափները, միևնույն ժամանակ վերացել է փայտե մանրաթելերի համար շաղափի համընկման խնդիրը։ Ի վերջո, Ֆորսթներն արտոնագիր է ստացել իր շաղափներն արտադրելու մի քանի ընկերությունների վաճառելու համար։ Ֆորսթների փորձն այսօր էլ արտադրության մեջ է։ Ֆորսթների ժամանակակից շաղափների հորատման օղակի շրջագիծը բաժանված է երկու մասի։
1850-ական թվականների սկզբին Բենջամին Ֆորսթները տեղափոխվել է Միսսուրի, որտեղ հայտնվել է կրոնական ուտոպիստ սոցիալիստ Ուիլյամ Քիլի ազդեցության տակ։ Նրա հետ միասին նա 1863 թվականին մեկնել է հյուսիս-արևմուտք, որտեղ նրանք հիմնում են համայնք։ 1865 թվականին Ֆորսթները հաստատվել է Օրեգոնի Սալեմ քաղաքում և հաջորդ տարի ամուսնացել է Լուիզա Սնայդերի հետ։ Նրանց միակ երեխան որդեգրված դուստրն էր` տիկին Ֆորսթների զարմուհին։ Բենիամին Ֆորսթները շուտով սկսել է զենքագործի կարիերան։ Նա հաճախակի գործուղվում էր դեպի Արևելք, 1876 թվականին մասնակցել է Ֆիլադելֆիայի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, իսկ 1893 թվականին` Չիկագոյի Համաշխարհային ցուցահանդեսին, որտեղ նրա շաղափներն ստացել են ամենաբարձր գնահատականը։ Իր շահութաբեր վարձավճարների շնորհիվ նա դարձել է Սեյլեմի ամենահարուստ բնակիչներից մեկը և խոշոր սեփականատեր։
Ֆորստները թոշակի է անցել 1891 թվականին` իր բիզնեսի շնորհիվ բավարար գումար և ունեցվածք կուտակելով։
Գյուտարարը մահացել է Սեյլեմում, երկարատև գրիպից հետո։ Թաղվել է 1897 թվականի մարտի 2-ին ։
Նրա կինը` Լուիզա Ֆորսթները, մահացել է 1917 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Սեյլեմում, 75 տարեկան հասակում և թաղվել է Odd Fellows գերեզմանատանը ։
Վադիմ Սելին
Վադիմ Վլադիմիրովիչ Սելին (Вадим Владимирович Селин, ), ռուս արձակագիր, սցենարիստ, «Դեբյուտ» միջազգային գրական մրցանակի դափնեկիր՝ «Գրականություն դեռահասների համար» անվանակարգում, նախագահական թոշակավոր «Ռուսաստանի տաղանադավոր երիտասարդներ» անվանակարգում։ Հեղինակի ստեղծագործությունները ընդգրկվել են «Լավագույն ստեղծագործությունների ցուցակում»։