cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մի՛ ունեցիր հարյուր ռուբլի...
Սյուժե
Երկրագիտական թանգարանի տնօրեն Իվան Անդրեևիչ Բաժանովը դառնում է հին ռուսական կտակի տերը, որի համաձայն՝ փոքր քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է հին գանձ։ Բաժանովը, լինելով իր գործի էնտուզիաստ, իր հարևանի՝ վարորդ Գուլյաևի հետ գնում է գանձեր փնտրելու։ Ճանապարհին նրանք որոշում են քաղաք հասցնել Նադյա անունով աղջկան, որն ունի հիանալի վոկալային տվյալներ։ Շուտով նրանց հանդիպում է կենսաբան Կորեցկայան, որն ուշացել էր ավտոբուսից։ Ընկերները որոշում են նրան էլ տանել։ Բայց հանգամանքներն այնպես են դասավորվում, որ Նադյան և Կորեցկայան դառնում են հին գանձերի որոնման արշավախմբի մասնակիցներ։ Շուտով գանձ որոնողները հանդիպում են ուրախ երաժիշտների և կինոօպերատորի, որոնց որոշում են նույնպես վերցնել իրենց հետ։ Բայց պարզվում է, որ կտակը կեղծ է, և այն կազմել է Բաժանովի տեղակալի պատվերով, որը ցանկանում է «նենգել» իր ղեկավարին և զբաղեցնել նրա տեղը։ Այնուամենայնիվ, գանձ որոնողները գտնում են հին ռուսական գանձերը, և ամենաթանկը՝ անկեղծ բարեկամություն և մարդկային մեծ սեր։
Արտադրություն
Ի սկզբանե այդ ֆիլմը պետք է նկարահաներ Էլդար Ռյազանովը, որն այդ ժամանակ արդեն սցենարիստներ Բորիս Լասկինի և Վլադիմիր Պոլյակովի հետ համագործակցությամբ ստեղծել էր «Կառնավալային գիշեր» կինոնկարը։ Հենց նա է հորինել՝ «Մի՛ ունեցիր հարյուր ռուբլի․․․» օրիգինալ անվանումը։ Սակայն վերջին պահին Ռյազանովը հրաժարվել է ֆիլմի նկարահանումներին մասնակցելուց՝ նախընտրելով նկարահանել «Առանց հասցեի աղջիկը» ֆիլմը, ինչի պատճառով բազմաթիվ խնդիրներ են առաջացել։ Կինոռեժիսորը համարել է, որ «միջակ, գորշ, անհետաքրքիր ֆիլմը շատ ավելի մեծ վնաս կհասցներ բոլորին»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Պատրիկ Ստյուարտ
Սըր Պատրիկ Հյուզ Ստյուարտ (անգլ.` Sir Patrick Hewes Stewart, ), կինոյի և թատրոնի բրիտանացի դերասան, 27 տարի շարունակ «Թագավորական Շեքսպիրյան թատերախմբի» հիմնական անդամներից մեկը (1966-1993) ։ Ավելի հայտնի են «Իքս-մարդիկ» բլոկբաստերի պրոֆեսոր Չարլզ Քսավյերի (պրոֆեսոր «Իքս») և «Աստղային ճանապարհ.Նոր սերունդ» հեռուստասերիալի կապիտան Ժան-Լյուկ Պիկարդի դերերը։
Կարիերա
Թատերական ուշագրավ կարիերայից զատ, նաև նկարահանվում է հեռուստատեսությունում (1987-1994 թվականներին տանում է «Մոբի Դիկ» ֆիլմում կապիտան Ահավի, «Դյունե» ֆիլմում Գուրնի Հալլեկի և «Աստղային ճանապարհ.Նոր սերունդ» հեռուստասերիալում կապիտան Ժան-Լյուկ Պիկարդի դերերը) (2001 թվականից մինչև հիմա նկարահանվում է «Իքս-մարդիկ» բլոկբաստերում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Մարսել Շմելցեր
Մարսել Շմելցեր, գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, ով ներկայումս խաղում է գերմանական Բորուսիա Դորտմունդ ակումբում, Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ է։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է 1997 թվականից։ 2014 թ. հուլիսի 10-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը 10,000,000€ է։
Կարիերա
Մարսել Շմելցերը սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել հարազատ Մագդեբուրգ քաղաքում, սկզբում մարզվելով «Ֆորտունայում», ապա տեղափոխվելով համանուն «Մագդեբուրգ» ակումբում։ 17 տարեկանում Դորտմունդի «Բորուսիան» հետաքրքրվում է նրանով և կանչում երիտասարդական հավաքական։
2008 թվականին «Բորուսիայի» հետ պրոֆեսիոնալ պայմանագիր է կնքում։ 2008 թվականի օգոստոսի 16-ին նորամուտն է նշում Բունդեսլիգայում, Լևերկուզենի «Բայերի» դեմ խաղում, որտեղ «Բորուսիան» հաղթեց 3:2 հաշվով։ Մարսելը խաղադաշտ դուրս եկավ 78-րդ րոպեին, խոխարինման դուրս գալով Լեոնարդո Դեդեի փոխարեն ։
Թիմում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում անցկացնում է 12 հանդիպում, երկրորդում՝ որպես հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ, 28 հանդիպում։
2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, 64-րդ րոպեին, Չեմպիոնների լիգայի 3-րդ տուրում Մարսելը Մադրիդի «Ռեալի» դարպասն է ուղարկում հաղթական գնդակը, իսկ խաղը ավարտվում է 2:1 հաշվով հօգուտ «Բորուսիայի» ։
Ձեռքբերումներ
Ակումբային
«Բորուսիա Դորտմունդ»
Համաշխարհային
«Գերմանիայի հավաքական»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ
Վարի Պանազի
Վարի Պանազի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նովոուրսաևո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 496 մարդ։
Nokia N97
Nokia N97-ը Nokia ընկերության Nseries սմարթֆոնների սենսորային բջջային համակարգիչ է բաշխվող QWERTY ստեղնաշարով։ Հեռախոսի մասին հայտարաված է եղել 2008 թվականի դեկտեմբերի 2-ին  և դա դարձել է Nokia-ի երկրորդ սենսորային հեռախոսը (Nokia 5800 XpressMusic-ից հետո)։ Նաև Nokia N97-ը հիմնված է Symbian OS S60 պլատֆորմի հինգերորդ հրատարակչության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Բաղրամյանի անվան գումարտակ
Բաղրամյանի անվան գումարտակ, նաև՝ Բաղրամյանի անվան հայկական գումարտակ, '''ԽՍՀՄ մարշալ Հ. Ք. Բաղրամյանի անվան հատուկ հայկական մոտոհրաձգային գումարտակ''' (Батальо́н и́мени Баграмя́на), 1990-ականների վրաց-աբխազական պատերազմի ռազմական կազմավորում, որը իր անունը ստացել է ԽՍՀՄ մարշալ Հ. Ք. Բաղրամյանի պատվին։ Կազմված է եղել համշենահայերից։ Գումարտակը մասնակցել է Վրաստանի կառավարական զորքերի դեմ մարտական գործողություններում ։
Nokia N97
Ծանոթագրություններ
Nokia Nseries
Բաղրամյանի անվան գումարտակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաց-աբխազական հակամարտություն Կատեգորիա:Հայերն Աբխազիայում Կատեգորիա:Վրաստանի ռազմական պատմություն
Ավազաբլրի հերետիկոսները
«Ավազաբլրի հերետիկոսները» (Heretics of Dune), Ֆրենկ Հերբերտի գիտաֆանտաստիկ վեպը։ «Ավազաբլրի ժամանակագրությունը» վիպաշարի 5-րդ գիրքն է, հանդիսանում է «Ավազաբլուր» (1965), «Ավազաբլրի մեսիան» (1969), «Ավազաբլրի երեխաները» (1976) և «Ավազաբլրի աստված-կայսրը» (1981) վեպերի շարունակությունը։ 1984 թվականին «The New York Times»-ի՝ հաստ կազմով գիտաֆանտաստիկ բեսթսելլերների վարկանիշային ցանկում զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը ։
Գրքի իրադարձությունները տեղի են ունենում աստված-կայսր Լետո Ատրեյդես 2-րդի մահից 1500 տարի անց։ Այս տեսանկյունից գիրքը վիպաշարում առաջինն է, որն առանձնանում է իր յուրահատուկ պատմությամբ, բացարձակապես նոր կերպարներով և նախկինում ստեղծված Ավազաբլրի տիեզերքի փոփոխված պայմաններով։ Վեպում առանցքային դեր է խաղում Բենե Հեսսերիտների կազմակերպությունը, որը փորձում է նախկին կայսրության մնացորդները փրկել առեղծվածային և դաժան հարձակումից ։
Հակիրճ ակնարկ
Անցել է մեկուկես հազարամյակ 3508 տարի գահակալած աստված-կայսր Լետո Ատրեյդես 2-րդի կառավարման ժամանակաշրջանից, որն ավարտվել է նրա սպանությամբ։ Մարդկությունը ամուր կառչել է Ոսկե Ուղուց` Լետոյի կազմած պլանից, որը նախատեսված էր մարդկությանը փրկել կործանումից։ Միլիարդավոր մարդիկ, երջանկություն փնտրելով, լքել են Հին կայսրության աշխարհները։ Այս ժամանակաշրջանը մտել է պատմության մեջ Սփռում անվամբ։ Այժմ ոչ ոք չգիտի Տիեզերքի սահմանները, ոչ ոք չգիտի, թե ինչ է թաքցնում իր մեջ անեզր Տիեզերքը։
Մեկուկես հազարամյակ անց հեռացածներից շատերը սկսեցին վերադառնալ` նվաճելու ձգտմամբ։ Միայն Բենե Հեսսերիտներն են որոշ չափով գիտակցում Ոսկե Ուղին և կանգնում երկընտրանքի առաջ. պահել ավանդական դարձած գաղտնի մանիպուլյատորների դերը՝ աննկատ կերպով թուլացնելով լարվածությունը և ղեկավարելով մարդկության առաջընթացը՝ միաժամանակ պայքարելով սեփական գոյության համա՞ր, թե՞ կանգնել Ոսկե Ուղու վրա և մարդկությանն առաջնորդել դեպի նոր ապագա, որտեղ մարդիկ ազատված կլինեն կործանման սպառնալիքից։
Հաշվի առնելով, որ աստված-կայսեր կամքին հետագա ենթարկումը՝ արտահայտված իր մարմնավորումը հանդիսացող Որդ Ռակիսի միջոցով, վնասում է մարդկության զարգացմանը, Բենե Հեսսերիտները հրահրում են Ռակիսի և բոլոր Որդերի ոչնչացումը։ Այդ պահից սկսած՝ մարդկության առաջընթացը պետք է ընթանա առանց աստված-կայսեր կամքի ազդեցության։ Բայց մի Որդ պահված է այլ մոլորակում՝ մելանժի արտադրությունը վերականգնելու նպատակով ։
Կրայնյայա Մարտինկա
Կրայնյայա Մարտինկա (Крайня Мартинка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրայնյայա Մարտինկա գյուղում բնակվում էր 582 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,741 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 785,43 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սարգիս Սարխայան
Սարգիս Ազատովիչ Սարխայան, վրացահայ խորհրդային մարզիկ, սեղանի թենիսիստ, 1975 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, խառը զուգախաղում Էլմիրա Անտոնյանի հետ նվաճել է արծաթե մեդալ, Եվրոպայի առաջնությունների եռակի արծաթե և կրկնակի բրոնզե մեդալակիր,  ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն, երկու անգամ դարձել է ԽՍՀՄ բացարձակ չեմպիոն (1968, 1978)։ Միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1947 թվականին, Բաթում քաղաքում։ Եղել է ձախլիկ։ 15 տարեկանում դարձել է Վրաստանի մեծահասակների չեմպիոն։ 1961 թվականին Կովկասի ուժեղագույն խաղացողների մրցաշարում նա առաջին անգամ հաղթել է ԽՍՀՄ-ի հավաքականի անդամ Նիկոլայ Նովիկովին Սեղանի Թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակի ամենաբարձր դիրքը եղել է 7-րդ տեղը՝1973 թվականին ։
Ընդհանուր առմամբ, ԽՍՀՄ անհատական առաջնություններում Սարգիս Սարխայանը նվաճել է 45 մեդալ (26 ոսկե, 11 արծաթե, 8 բրոնզե)։
Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Մոսկվայում։ Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 24-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թենիսիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Աստերոիդների ցանկ (245801-245900)
Աստերոիդների ցանկ (245701-245800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (245901-246000)
Ախրիսի
Ախրիսի (ახრისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 755 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 638 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Շոլոխովի փողոց (Վոլգոդոնսկ)
Շոլոխովի փողոց (Улица Шолохова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքի 17-րդ միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ Սկիզբ է առնում Օզյորնի նրբանցքից և ավարտվում Պարտիզանսկի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 600 մետր է։
Նկարագրություն
Շոլոխովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 347382։
Փողոցն անվանվել է ռուս խորհրդային արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխովի (1905-1984) պատվին։ «Խաղաղ Դոն» վեպի համար նա նախ ստացել է Ստալինյան մրցանակ ։ «Խաղաղ Դոնը» դարձել է ամենաշատ ընթերցվող խորհրդային գիրքը և սկիզբ է դրել սոցիալիստական ռեալիզմին ։ Այս գրքի համար Շոլոխովը 1965 թվականին ստացել է Նոբելյան մրցանակ գրականության բնագավառում։ Գրքում նկարագրվում է Առաջին համաշխարհային և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում կազակների կյանքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վոլգոդոնսկի փողոցներ
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ (Բ)
Այստեղ ներկայացված են Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկի Բ տառով սկսվող ազգանունները։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկեր
Սվատկի (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Սվատկի (Сватки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1650 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սվատկի գյուղում բնակվում էր 795 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2719 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 292,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վերանշեհր
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
(7823) 1991 PF10
(7823) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 7-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոսովոյի երկաթուղային տրանսպորտ
Կոսովոյի երկաթուղային տրանսպորտ, երկաթուղային տրանսպորտ, որը հանդիսանում է տարածաշրջանի տրանսպորտային համակարգի կարևոր բաղադրիչը։ Կոսովոյի երկաթուղային ճանապարհների ընդհանուր երկարությունը 333 կմ է։ Երկաթուղագիծը ստանդարտ է 1435 մմ լայնությամբ ։ Կոսովոյի մասամբ ճանաչված հանրապետությունը երկաթուղին համարում է պետական հատվածի սեփականությունը ։ Կոսովոյի երկաթուղու օպերատորը Trainkos ընկերությունն է։
Պատմություն
Կոսովոյի տարածքում առաջին երկաթգիծը տեղադրվել է 1874 թվականին, այն անցնում էր Ջեներալ Յանկովիչ քաղաքից մինչև Կոսովո-Պոլե և Միտրովիցա։ Սա Կոսովոյի շուրջ երկաթուղային ցանցի զարգացման սկիզբն էր և կարևոր էր տարածաշրջանի տնտեսության համար։ 1934 թվականին այս գծի կառուցումը շարունակվել է տարբեր ուղղություններով։ Կառուցվել են Միտրովիցա-Լեշակ, 1934 թվականին Կոսովո Պոլե-Պրիշտինա, 1936 թվականին Կոսովո-Պոլե-Պեչ, 1949 թվականին Պրիշտինա-Պոդուևո-Լիվադիցա, իսկ 1963 թվականին՝ Կլինա-Պրիզրեն ճյուղերը։
Մինչև 1990-ական թվականները տարածաշրջանի երկաթուղային ցանցի սպասարկմամբ զբաղվում էր հարավսլավական երկաթուղին։ 2008 թվականին Սերբիայի երկաթուղային ճանապարհները վերականգնել են Կոսովոյի տարածաշրջանի հյուսիսային հատվածի մի մասի որոշ երթուղիներ։
Ժամանակակից դրություն
2014 թվականին երկաթուղային ճանապարհները ծածկում են Կոսովոյի տարածքի զգալի մասը, բացառությամբ երկու քաղաքների՝ Գնիլան և Ջյակովիցա քաղաքների ։ Նախատեսվում է կառուցել երկաթուղային ճյուղ դեպի Ալբանիա։
Կոսովոյի երկաթգծի վրա աշխատում են դիզել-էլեկտրական լոկոմոտիվները։ Երկաթուղային տրանսպորտը կարևոր դեր ունի զբոսաշրջիկների տեղափոխման գործում ։
Կոսովոյի ներքին փոխադրումներն ունեն հետևյալ ժամանակացույցը. գնացքներն ամեն օր երթևեկում են Պեչ և Պրիշտինա, Կոսովո Պոլե և Ջեներալ Յանկովիչ, Կոսովո Պոլե և Գրաչանիցա քաղաքների միջև։ Ինչ վերաբերում է միջազգային փոխադրումներին, ապա արագընթաց գնացքը օրական մեկ անգամ մեկնում է Պրիշտինայից մինչև Սկոպյե և հակառակը ։
Միջազգային կապեր և ծառայություններ
Կոսովոյի երկաթուղին Պրիշտինան կապում է Սկոպյեին (Մակեդոնիա) հարավում, իսկ հյուսիսում Սերբիայի երկաթուղին Միտրովիցան կապում է Կռալյևոյի հետ (Սերբիա)։ Միտրովիցայի և Ֆուշե Կոսովեի (Պրիշտինայի արևմուտք) միջև ընկած հատվածը ներկայումս չի սպասարկվում որևէ գնացքի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոսովոյի Հանրապետություն Կատեգորիա:Երկաթուղային տրանսպորտ ըստ երկրի Կատեգորիա:Երկաթուղիներ
Շարքային Դեդովի ամառը
«Շարքային Դեդովի ամառը» («Лето рядового Дедова»), 1971 թվականի խորհրդային երաժշտա-կատակերգական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գեորգե Վոդեն «Մոլդովա-ֆիլմ» կինոստուդիայում՝ Կենտրոնական հեռուստատեսության պատվերով։
Սյուժե
Հրետանային-հրթիռային դիվիզիոնի շարքային, վարորդ Դեդովին հանձնարարվում է պատասխանատու առաջադրանք՝ ձիու համար խոտի մթերումը։ Այսպես երիտասարդ զինվորը ժամանում է կոլտնտեսություն, որտեղ հայտնվում է զուտ կանացի կոլեկտիվում՝ չիմանալով, որ այդտեղ կհանդիպի իր երազների աղջկան։
Ֆիլմի երաժշտական նվագակցությունն ինքնատիպ կերպով կատարվել է կիթառի նվագակցությամբ կատարվող հումորային չաստուշկաների տեսքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1971 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ռոկասեկա
Բնակչությունը կազմում է 7594 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 177 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 43 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սարենտինո
Սարենտինո  (Sarentino), կոմունա Իտալիայի Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Բոլցանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6671 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 22 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 302 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 39058։ Հեռախոսային կոդ՝ 0471։
Սուրբ Աստվածածինը հարգվում է որպես համայնքի հովանավոր։ Նրա Վերափոխման տոնը նշվում է օգոստոսի 15-ին։
Աշխարհագրություն
Համայնքը ներառում է մի քանի քաղաքներ և գյուղեր։ Ամենամեծը՝ քաղաքապետի և խորհրդի նստավայրն է, Սարնթայնը։ Սարնթայնը սահմանակից է Ավելենգո, Ֆրեյենֆելդ, Կլաուզեն, Ֆրանցենսֆեստ, Մյոլթեն, Ռատչինգս, Ռիտեն, Ջենեզիեն, Սենտ Լեոնհարդ Պասեյեր, Շենա, Վահրն, Վորան և Վիլանդերս համայնքներին։
Պատմություն
Սարնթայն գյուղն առաջին անգամ հիշատակվել է 1211 թվականին։
Զինանշան
Տարբերանշանը ներկայացնում է եղնիկի գլուխը։ Նշանները նման են տարբեր լորդերի նշաններին, ովքեր կառավարել են տարածքը 1315 թվականից ի վեր, սակայն 1681 թվականից նրանք կոչվել են Կելերբուրգ ամրոցում ապրող Սարնթայնի կոմսեր (Գրաֆեն ֆոն Սարնթայն)։ Տարբերանշանն ընդունվել է 1967 թվականին։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ բնակչության 98,07%-ը խոսում է գերմաներեն, 1,82%-ը՝ իտալերեն և 0,10%-ը՝ լադիներեն՝ որպես առաջին լեզու։
Ժողովրդագրոթյուն
Բնակչության աճը՝
Նորվեգիայի թագավորական ռազմաօդային ուժեր
Նորվեգիայի թագավորական ռազմաօդային ուժեր (Kongelige Norske Luftforsvaret), Նորվեգիայի զինված ուժերի տեսակներից մեկը։
Նորվեգիան իր տրամադրության տակ ունի ոչ մեծ, ժամանակակից ռազմաօդային ուժեր, որոնք բացի Նորվեգիայի օդային տարածքի պաշտպանությանը մասնակցելուց, նաև մասնակցում եմ միջազգային ռազմագործողություններին։ 1994թ.-ից նորվեգական ռազմաօդային ուժերը կիրառվել են Բոսնիայում, Կոսովոյում և Աֆղանստանում ։
Խաղաղ ժամանակ ռազմաօդային ուժերի անձնակազմը բաղկացած է 1430 սպաներից, սերժանտներից և քաղաքացիական ծառայողներից։ Բացի այդ, 100 ասպիրանտ և մոտ 600 զինվոր նույնպես համալրում են ՌՕՈՒ-ի շարքերը։ Պատերազմական ժամանակ ՌՕՈՒ-ի թվաքանակը կարող է հասնել 5518-ի ։
Կառուցվածք
Control and Reporting Centre Mågerø
Control and Reporting Centre Sørreisa
Բուդյո ավիաբազա
Օրլանդ ավիաբազա
Անդյոա ավիաբազա
Բարդուֆոս ավիաբազա
Հարդերման ավիաբազա
Րյուգե ավիաբազա
Սուլա ավիաբազա
Նորվեգիայի ՌՕՈՒ ակադեմիա (Տրոնհեյմ)
Մինաս Գաբամաճյան
Կենսագրություն
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը, նվիրվել ուսուցչության։ Մանկավարժության զուգընթաց զբաղվել է գրականությամբ և հրապարակախոսությամբ։ 1863 թվականին հրատարակել է «Զեփյուռ հայրենյաց» կիսամյա հանդեսը, 1870 թվականին՝ «Հայրենիք» շաբաթաթերթը, 1877 թվականին՝ «Ապագա» օրաթերթը , իսկ 1879 թվականի սեպտեմբերից «Լույս» շաբաթաթերթը , որպես խմբագիր հրավիրելով Հակոբ Պարոնյանին։ Հրատարակել է մի քանի դասագրքեր, ինչպես՝ «Պատմություն հայ ազգին» (1879), «Նոր դասագիրք հայոց պատմության», «Պատկերազարդ սուրբ գրոց պատմություն» և այլն։ Մահվանից մի քանի տարի առաջ կարճ ժամանակով նորից դիմել է խմբագրական աշխատանքին, հրատարակելով «Ծաղիկ» հանդեսը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Նովոուրտաևո
Նովոուրտաևո (Новоуртаево, Яңы Уртай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 138 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խոջա Նասրեդին
Գրական կերպարը
Մուսուլմանական Միջին Ասիայի, Մերձավոր Արևելքի շրջաններում, արաբական, պարսկական, թուրքական, միջնասիական և չինական գրականություններում, ինչպես նաև անդրկովկասյան և բալկանյան ժողովուրդների գրականություններում կան բազմաթիվ հայտնի անեկդոտներ և կարճ պատմություններ Խոջա Նասրեդինի մասին։ Սրանց՝ ռուսերեն լեզվով ամենաամբողջական ժողովածուն պարունակում է 1238 պատմություն ։
Նասրեդին Խոջայի գրական կերպարը էլեկտիկ է և իր մեջ համատեղում է իմաստունի սինկրետիկ և պարզամիտ մարդու կերպարները միաժամանակ։ Այդ՝ տարբեր ժողովրդագրական կերպարներից վերցված ներքին հակասություններով լի հակահերոսի՝ թափառաշրջիկի, ազատախոհի,  խռովարար, հիմարի,  խորամանկի, խաբեբայի և անգամ կինիկների, աստվածաբանի ու սուֆիզմի հետևորդի կերպարը ծաղրում է մարդկային արատները՝ ժլատությունը, սուտը, կեղծավորությունը  և այլն։ Հաճախ հայտնվելով հասարակական նորմերի, քաղաքավարության կանոնների խախտման սահմանում Նասրեդինի հերոսը ամեն դեպքում  միշտ գտնում է յուրահատուկ ելք տվյալ իրավիճակից։
Գրական հերոս Նասրեդինի հիմնական բնորոշ գիծը․ ցանկացած իրավիճակից դուրս է գալիս որպես հաղթող՝ բառերի, խոսքի օգնությամբ։ Նասրեդին էֆենդին, հմտորեն տիրապետելով բառերին, չեզոքացնում է ցանկացած իրավիճակ։ Նրա հիմնական հնարքները շինծու անկրթությունն և աբսուրդի տրամաբանությունն են։
Համանման կերպարներ ունեն նաև այլ ազգեր. Խորամանկ Պետրոսը՝ հարավային սլավոնների մոտ, Ջոխան՝ արաբների, Ալենդին՝ ղրղզների, Պըլը Պուղի՝ հայերի, Ալդար Կոսեն՝ ղազախների, Օմիբերկը կարակալպակների (հանդիպում է նաև ղազախների էպոսում, ներկայացնելով մշակույթների և լեզուներ նմանություննները), Ահմեդ-Ակայը՝ Ղրիմի թաթարների, Մուշֆիքին՝ տաջիկների, Սալյայ Չաքանը ու Մոլլա Զայդնը՝ ույղուրների, Կեմնեն՝ թուրքմենների, Թիլ Ուլենշպիգելը՝ ֆլամանդցիների և գերմանացիների, Գերշելե Օստորպոպեը (Գերշելեն Օստրոպոպերից) ՝ աշկենազների Պեկալեն ու Տենդալեն ՝ մոլդովացիների։
Ինչպես երեսուն տարի առաջ, այդպես էլ հիմա Նասրեդինի մասին անեկդոտները շատ հայտնի են ասիական երկրներում ապրող երեխաներին և մեծահասկաներին։
Ադրբեջանում կա Նասրեդինի անունով պարբերական՝ «Մոլլա Նասրեդին», որի հրատարակիչը Ջազլիլ Մամեդկուլաձեն է ։
Պատմություն
Որոշ հետազոտողներ Նասրեդինի մասին անեկդոտները թվագրում են 8-րդ դար։ Եթե ընդունենք, որ այս կերպարը գոյություն է ունեցել իրական կյանքում, ապա նա ապրել է 8-րդ դարում ։.
Ռուս հայտն թուրքագետ-ակադեմիկոս Վլադիմիր Գորդլևսկին ենթադրում էր, որ Նասրեդինի կերպարը ստեղծվել է Ջուխիի շուրջ արաբների ստեղծած անեկդոտներից և փոխանցվել սելջուկներին, իսկ հետո նաև թուրքերին։
Այլ հետազոտողներ հակված են այն մտքին, որ երկու կերպարներն էլ ունեն միայն տիպաբանական նմանություններ, բացատրելով, որ գրեթե բոլոր ազգերի ժողովրդական բանահյուսություններում էլ կան հայտնի հերոս-սրախոսներ, ովքեր օժտված են ամենահակասական հատկանիշներով ։.
Խոջա Նասրեիդնի մասին առաջին անեկդոտները գրառվել են Թուրքիայում «Սալթուկնամե» (Saltukname) գրքում, որը թվագրվում է 1480 թվականին, և քիչ ուշ 16-րդ դարում գրող և պոետ Ջամի Ռումա Լամիի կողմից ։ Ավելի ուշ գրվել են մի քան վեպեր և վիպակներ Խոջա Նասրեդինի մասին («Նասրեդինը և իր կինը» Պ․ Միլլինա, «Համրիչներ կեռասի կորիզներից» Ղուլամ Ղամուր)
Անուն
Ամենատարածված անունը Խոջա Նասրեդինն է ։ Այլ տարբերակներ․ Նասրեդին Էֆենդի, մոլլա Նասրեդին, Աֆանդի (էֆենդի, էպենդ), Անաստրատին, Նեսարդշտ, Նասր, Նասր ադ-դին։
Արևելյան լեզուներում Նասրեդինի անվան տարբեր տարբերակներ կան, բայց դրանք բոլորը ամփոփվում են երեք գլխավորներով․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խեղկատակներ Կատեգորիա:Թուրք գրողներ Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Նորմա Ալեանդրո
Կենսագրություն
Ծնվել է թատրոնի և կինոյի դերասանների Պեդրո Ալեանդրոյի և Մարիա Լուիզա Ռոմբլեդոյի ընտանիքում։ Կրտսեր քույրը դերասանուհի Մարիա Վաներն է։ 9 տարեկանից սկսել է հանդես գալ բեմում ծնողների հետ։
Խաղացել է Եվրիպիդեսի, Մոլիերի, Լոպե դե Վեգայի, Միգել դե Սերվանտեսի, Տիրսո դե Մոլինայի, Յուջին Օ'Նիլի, Բերտոլդ Բրեխտի, Արթուր Միլլերիի, Թենեսի Ուիլյամսի, Ժան Անույի, Մարիո Վարգաս Լյոսայի պիեսներում։ Հանդես է եկել նաև ռադիոյում։ Կինոյում առաջին անգամ խաղացել է 1952 թվականին, խաղացել է ավելի քան 50 ֆիլմերում։ Ակտիվորեն աշխատել է և աշխատում է հեռուստատեսությունում։ 1976-1981 թվականներին ապրել է Ուրուգվայում, Իսպանիայում, նկարահանվել է իսպանացի կինոռեժիսորների մոտ, ավելի ուշ աշխատել է Հոլիվուդում.
Մարտական խոզեր (ֆիլմ)
«Մարտական խոզեր» (War Pigs), ռազմական մարտաֆիլմ՝ նկարահանված ռեժիսոր Ռայան Լիթլի կողմից։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Վաշինգտոնում անցկացվող «GI Film Festival» կինոփառատոնի շրջանակներում։ Ֆիլմում նկարահանվել են համաշխարհային ճանաչում ստացած դերասաններ, ինչպիսիք են Դոլֆ Լունդգրենը և Միքի Ռուրկը, և ոչ պակաս հայտնի Լյուկ Գոսը և Ռայան Քելին։
Նորմա Ալեանդրո
Կենսագրություն
Հանդես է եկել նաև որպես բանաստեղծ, դրամատուրգ ու սցենարիստ։
Որդին՝ դերասան Օսկար Ֆերինյոն է։
Ճանաչում
Թատերական մրցանակ (1985)։ Կոնեքս մրցանակ (2001) և շատ այլ մրցանակներ։ Բուենոս Այրեսի պատվավոր քաղաքացի (1996)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արգենտինացի սցենարիստներ
Մարտական խոզեր (ֆիլմ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին
Բագատա
Բագատա (ბაგატა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 900 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 7 կմ։
Դեյվիդ Ֆիլո
Դեյվիդ Ֆիլո (David Robert Filo, ), ամերիկյան գործարար և Ջերի Յանգի հետ Yahoo!-ի համահիմնադիրը։
Կենսագրություն
Ֆիլոն ծնվել է Վիսկոնսինում։ Վեց տարեկանում նա տեղափոխվել է Լուիզիանա նահանգի Լեյք Չարլզ արվարձան Մոսս Բլաֆ։ Ավարտել է Սեմ Հյուսթոնի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ստացել է հաշվողական տեխնիկայի բակալավրի աստիճան Թուլեյնի համալսարանում (Դին կրթաթոշակի շնորհիվ) և մագիստրոսի աստիճան Սթենֆորդի համալսարանում ։
1994 թվականի փետրվարին նա Ջերի Յանգի հետ ստեղծել է «Ջերի և Դևիդի ուղեցույցը համաշխարհային համացանցում» ինտերնետ-կայքը, որը բաղկացած է այլ կայքերի կատալոգից։ Ավելի ուշ կայքը վերանվանվել է «Yahoo!»։ «Yahoo!»-ն արագ դարձել է շատ հայտնի է, ինչն էր դրդել է Ֆիլոյին և Յանգին ստեղծել Yahoo! Inc ընկերությունը ։
Ի սկզբանե Yahoo!-ն վեբ կատալոգում եղել է վեբ պորտալ, որը տրամադրել է ապրանքների և ծառայությունների լայն տեսականի։ Ներկայումս այն հանդիսանում է առաջատար ինտերնետ-բրենդներից մեկը և հեռահաղորդակցության ընկերությունների հետ համագործակցության շնորհիվ հանդիսանում է համացանցում ամենաշատ այցելվող վեբ-կայքերից մեկը ։
Անձնական կյանք
2005 թվականին 30 մլն դոլար է նվիրաբերել իր մայր բուհին՝ Թուլեյնի համալսարանի ինժեներական ֆակուլտետին ։
2014 թվականի դեկտեմբերին Forbes-ը Ֆիլոյի կարողությունը գնահատել է 3,8 մլրդ դոլար, ինչը նրան թույլ է տվել զբաղեցնել 580-րդ տեղն աշխարհում ։ 2017 թվականի դրությամբ նա զբաղեցնում է 564-րդ տեղը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սթենֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի միլիարդատերեր Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կենուլ Բիսոն Սարո Վիվա
Կենուլ Բիսոն Սարո Վիվա (Kenule "Ken" Beeson Saro-Wiwa, ), նիգերիացի գրող և հասարակական գործիչ։ Անդրազգային կորպորացիաներին և նիգերիական կառավարությանն ուղղված ոչ բռնի դիմադրության շարժման հիմնադիրն է, որը պայքարում էր զինված բռնապետության դեմ։
Կյանք
Ծնվել է Դելտայում (Նիգերիա), օգոնիի ցեղապետի ընտանիքում։ Կենի քույրը եղել է երկրում հայտնի բժիշկ և իրավապաշտպան։ Սովորել է Նիգերիայի հնագույն Իբադանյան համալսարանում։ Դասավանդել է, աշխատել Բոնի քաղաքի վարչությունում։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աջակցել է դաշնային կառավարությանը։ Պատերազմական և հետպատերազմական ժամանակների հետ է կապված գրականությունում և հեռուստատեսությունում նրա աշխատանքի սկիզբը։
Որոշ ժամանակ Սարո Վիվան զբաղեցրել է շրջանի լիազորի պաշտոնն` ըստ իր մասնագիտության, բայց արդեն այդ ժամանակ նրան հուզում էր օգոնիի ծանր վիճակը և ամենակարող արտասահմանյան նավթարդյունաբերող ընկերությունները։ Այդ ոլորտում բախում է առաջացել ղեկավարության հետ, որն էլ հանգեցրել է պաշտոնաթողության։
Բնության և փոքր ազգերի ոչնչացման դեմ ոչ բռնի դիմադրության քարոզչության հիմնական ընթացքը համընկել է գեներալ Իբրահիմ Բաբանգիդայի կառավարման ժամանակաշրջանի հետ։ Սարո Վիվան ստեղծել է MOSOP (Օգոնի ցեղի ապրելու շարժումը) զանգվածային կազմակերպությունը։ 1992 թվականին Բաբանգիդան կորցրել է իր հզորությունը, և գրողը ընտրությունների խափանմանը նախապատրաստվելու համար անօրինական կերպով ձերբակալվում է։
Արշավն ակտիվ գործունեություն է ունեցել նաև Սանի Աբաչի իշխանության ժամանակ, ինչն էլ հանգեցրել է կառավարության ատելությանը։ Ինչպես կանխատեսում էին «կանաչները», Աբաչը գործում էր Royal Dutch Shell ընկերության համաձայնությամբ։ Սկսվում են օգոնիների ջարդերը։
Այսպես թե այնպես, Սարո Վիվան և 8 մարդ ձերբակալվում են` մեղադրվելով որպես մասնակից 4 ցեղապետերի սպանության համար և դատապարտվում են կախաղանի։ Դատը անց է կացվում բազմաթիվ խախտումներով։ Սարո Վիվիի ազատության համար ելույթ են ունեցել ԱՄՆ-ի, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Մեծ Բրիտանիայի, Ազգերի համագործակցությունը, Amnesty International-ը։
1995 թվականի նոյեմբերին դատավճիռը իրագործվում է։ Դրան հաջորդել է Նիգերիայի անդամակցության դադարեցումը Համագործակցությանը, բազմաթիվ սանկցիաներ։ 2006 թվականին Լոնդոնում բացվել է Սարո Վիվանի հուշարձանը։
2017 թվականին նրա պատվին է անվանվել Zasphinctus sarowiwai մրջյունը ։
Գրողի հարազատները երկար ժամանակ դատի էին տալիս Shell-ին` նրա մահվան համար, 2009 թվականին ընկերությունը համաձայնում է վճարել ավելի քան 15 միլիոն դոլոր փոխհատուցում։
Սարո Վիվիի որդին` Կեն Վիվին, հայտնի լրագրող է և նախագահներ Օլուսեգուն Օբասանջոի և Ումար Յար-Ադուայի խորհրդականը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նիգերիացի ակտիվիստներ Կատեգորիա:Նիգերիացի գրողներ Կատեգորիա:Նիգերիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նիգերիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտման զոհեր Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ
Գենդերային տարբերություններ
Գենդերային տարբերություններ, տարբեր գենդերների ներկայացուցիչների միջև տարբերությունները։ Սովորաբար գենդերային տարբերությունների տակ հասկանում են տղամարդկանց և կանանց միջև տարբերությունները, թեև տարբեր մշակույթներում հանդիպում են գենդերային տարբեր հավաքածուներ։ Ի տարբերություն «գենդերային» հասկացությանը, «գենդեր» հասկացությունը սոցիալական կատեգորիա է, ուստի գենդերային տարբերություններին իրենց իմաստով չեն վերաբերում, օրինակ, գենետիկայի և ֆիզիոլոգիայի տարբերությունները։ Գիտության մեջ ընթանում են քննարկումներ այն մասին, թե կա՞ն արդյոք ճակատագրական գենդերային տարբերություններ։ Ժամանակակից գիտական տվյալները ցույց են տալիս, որ ընդհանուր առմամբ տարբեր գենդերների ներկայացուցիչները գրեթե ամեն ինչում նման են միմյանց, իսկ գենդերային տարբերությունները շատ աննշան են։ Չնայած դրան, ինչպես գիտության, այնպես էլ լրատվամիջոցների մեջ կա գենդերային տարբերությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը չափազանցնելու և գենդերային նմանությունները թերագնահատելու կամ դրանց մասին լռելու միտում։
Ընդհանուր տեղեկություն
Ի տարբերություն «սեռ» հասկացության, որը նկարագրում է մարդու կենսաբանական հատկանիշների ամբողջությունը, «գենդեր» հասկացությունը նշանակում է սոցիալական կատեգորիա։ Գենդերային տարբերությունների տակ հասկանում են մարդկանց վարքագծի տարբերությունները, ասպիսով, դրանք չեն ներառում, օրինակ, գենետիկայի և ֆիզիոլոգիայի տարբերությունները։ Այնուամենայնիվ, շատ հեղինակներ օգտագործում են «սեռ» և «գենդեր» բառերը որպես հոմանիշներ, կենտրոնանալով երկուական գենդերային համակարգի վրա, որտեղ անատոմիական սեռի հիման վրա մարդկանց վերագրվում է երկու գենդերային դերերից մեկը` տղամարդիկ կամ կանայք։ Ինչպես նշում են որոշ հետազոտողներ, «սեռ» բառի օգտագործումը մարդկանց խմբերի միջև տարբերությունների վերաբերյալ ենթադրում է, որ այդ բոլոր տարբերությունները կենսաբանական սեռի ուղղակի հետևանք են, թեև նման ենթադրությունը առանձին ապացույցներ է պահանջում ։
Չնայած նրան, որ երկուական գենդերային համակարգը գերիշխող է ժամանակակից աշխարհում, այն պատմականորեն բնորոշ է ոչ բոլոր մշակույթների աշխարհում։ Շատ մշակույթներում անատոմիական սեռն առանցքային դեր չի խաղում գենդերային դերը որոշելիս և առանձնանում է երեք կամ չորս գենդեր, այնպես որ նման մշակույթների գենդերային տարբերությունները միանգամայն այլ կերպ են իմաստավորվում։ Որոշ մշակույթներում գենդերը ավանդաբար նշանակալի սոցիալական կատեգորիա չէ, և շատ ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում տարիքային տարբերություններին ։
Բանավեճ գենդերային տարբերությունների գոյության և ծագման շուրջ
Գենդերային տարբերությունները վաղուց արդեն հետաքրքրություն են ներկայացնում տարբեր գիտական ​​ոլորտների գիտնականների համար, և նրանց հետազոտության արդյունքները մեծ հետաքրքրություն են առաջացրել ԶԼՄ-ների և հանրության համար։ Այս ոլորտում գիտական բանավեճերի հիմնական հարցն այն է, թե գոյություն ունեն արդյոք չվերականգնվող գենդերային տարբերություններ, որոնք կարող են հիմնավորել գոյություն ունեցող գենդերային դերերը և, մասնավորապես, այնպիսի միջոցառումների նպատակահարմարությունը, ինչպիսիք են տղաների և աղջիկների առանձին ուսուցումը ։ Ընդհանուր առմամբ, այսօրվա դրությամբ կուտակված գիտական գիտելիքները վկայում են այն մասին, որ տարբեր սեռերի ներկայացուցիչները միմյանց նման են գրեթե ամեն ինչում, շատ փոքրաթիվ և համեմատաբար աննշան բացառություններով ։ Չնայած դրան՝ գենդերային տարբերություններին շարունակում են մեծ նշանակություն տալ ինչպես գիտական միջավայրում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս ։
Շատ հետազոտողներ համաձայն են, որ մարդու այնպիսի հատկանիշների վրա, ինչպիսիք են ճանաչողական ունակությունները, ազդում են և՛ կենսաբանական, և՛ սոցիալական գործոնները։ Ընդ որում, նրանք նշում են, որ ոչ բոլոր կենսաբանական գործոնները պետք է հասկանալ որպես բնածին, քանի որ, օրինակ, ուղեղի կառուցվածքը և գործունեությունը փոխվում են կյանքի փորձի ազդեցության տակ ։
Գիտական ​​ապացույցների տարածման կողմնակալության խնդիրը
Գիտական գրականության մեջ միտում կա ավելի հաճախ հաղորդել և վերարտադրել գենդերային տարբերությունների մասին տեղեկությունները, քան նմանությունները։ Մասամբ դա պայմանավորված է բազմաթիվ հետազոտությունների ձևավորմամբ։ Երբ գենդերային տարբերությունների որոնումը չի հանդիսանում ուսումնասիրության հիմնական նպատակը, օրինակ՝ ընդհանուր ճանաչողական գործընթացների ուսումնասիրություններում, գիտնականները հաճախ ի սկզբանե սեռը ներառում են որպես փոփոխական՝ վերջնական արդյունքները սխալ մեկնաբանելու հնարավորությունը վերացնելու համար։ Եթե ​​արդյունքները տարբերություն չեն ցույց չեն տալիս այս փոփոխականի մեջ, այս մասին տեղեկատվությունը համարվում է աննշան հետազոտության հիմնական արդյունքների համար և չի ներառվում վերջնական հրապարակումներում։ Եթե ​​գենդերային տարբերություններ հայտնաբերվեն, ապա գիտնականները հակված են դրանք ընկալել որպես խոչընդոտ, որի մասին իրենք պետք է հաղորդեն ։
Լրատվամիջոցները նաև հաճախ աղավաղում են գիտական ​​տեղեկությունները գենդերային տարբերությունների վերաբերյալ։ Ինչպես նշում են շատ հետազոտողներ, որպես կանոն, լրատվամիջոցները գիտնականների կողմից հայտնաբերված աննշան տարբերությունները ներկայացնում են որպես սենսացիա և ուռճացնում դրանց նշանակությունը՝ լռելով հայտնաբերված նմանությունների մասին ։
Գիտական տվյալներ գենդերային տարբերությունների մասին
Շուտով Մաքքոբիի և Ջեքլինի գրքի հայտվելուց հետո մշակվել է վիճակագրական մետտա վերլուծության մեթոդը, որը նախատեսված է մանրակրկիտ և հուսալի արդյունքների խոշոր հետազոտական կորպուսի մեկ թեմայի ամփոփման համար։ Այս մեթոդը իդեալական է համարվում գենդերային տարբերությունների վերաբերյալ հետազոտությունները համակարգելու համար, քանի որ այս ոլորտում կատարվում են տասնյակ և նույնիսկ հարյուրավոր հետազոտություններ առանձին հարցերի վերաբերյալ ։ Մետտա վերլուծության արդյունքները հստակեցրել են Մաքքոբիի և Ջեքլինի եզրակացությունները։ Մասնավորապես, ավելի ճշգրիտ վիճակագրական վերլուծության և ավելի մեծ և թարմացված ուսումնասիրությունների խմբի օգտագործման շնորհիվ, նրանք ցույց տվեցին, որ խոսքի ունակությունները գենդերային տարբերություններ չունեն ։
Ձայնի հնարավորություն
1988 թվականին Ջենեթ Հայդը և Մարսիա Լինն իրականացրել են խոսքի ունակությունների գենդերային տարբերությունների հետազոտության մետա-վերլուծություն՝ ներառելով այն հետազոտությունների կորպուսը, որոնք վերլուծել են Մաքքոբին և Ջեքլինը, և այն լրացնելով երեխաների և մեծահասակների ավելի նոր հետազոտություններով։ Վերլուծելով առանձին հետազոտություններ, ըստ օգտագործված խոսքի ունակությունների փորձարկման մեթոդի, նրանք հայտնաբերեցին, որ ութ թեստային մեթոդներից հինգի տարբերության արժեքը հավասար է կամ մոտ է զրոյի։ Ընդհանուր առմամբ, ամփոփելով հետազոտության արդյունքները տարբեր փորձարկման մեթոդների հետ, նրանք եզրակացրել են, որ տղամարդկանց և կանանց միջև խոսքի ունակությունների նույնիսկ փոքր տարբերություններ չկան ։
Մաթեմատիկական ունակություններ
Ըստ տարածված գենդերային կարծրատիպի՝ տղաներն ու տղամարդիկ ավելի ունակ են մաթեմատիկայի, քան աղջիկներն ու կանայք։ Գիտական հետազոտությունները հերքում են այդ ներկայացումը։ Այսպես, 1990 թվականի մետա-վերլուծությունը, որն ընդհանրացրել է ավելի քան երեք միլիոն մասնակիցների ընդհանուր թվաքանակով հետազոտությունները, ցույց է տվել, որ ընդհանուր առմամբ տղաների և աղջիկների միջև մաթեմատիկական առաջադրանքների կատարման հաջողության մեջ էական տարբերություններ չկան։ Աղջիկների օգտին աննշան տարբերությունները հայտնաբերվել են կրտսեր և միջնակարգ դպրոցների հաշիվների հմտություններում, տղաների օգտին` ավագ դպրոցի խնդիրների լուծման գործում, սակայն միևնույն ժամանակ պարզվել է, որ հայտնաբերված փոքր գենդերային տարբերությունները կրճատվում են տարիքի հետ, ընդ որում, տղաները և աղջիկները հավասարապես լավ տիրապետում են մաթեմատիկական հասկացություններին։ 2005 թվականի ավելի նոր մետա-վերլուծական հետազոտությունը պարզել է, որ վեց ամսվա ընթացքում երեխա-աղջիկներ և տղաներ հավասարապես լավ են կատարում մաթեմատիկական ունակությունների ձևավորման հիմքում ընկած խնդիրները ։
Մեկ այլ հայտնի կարծրատիպը խոսում է այն մասին, որ տղաները ավելի հաճախ են ցուցադրում մաթեմատիկայի հանդեպ բացառիկ ունակություններ, մինչդեռ աղջիկների ունակությունները ավելի շատ միջին են։ Այս կարծրատիպը պաշտպանել են մաթեմատիկորեն շնորհալի երեխաների երկայնական հետազոտության հեղինակները, որն ԱՄՆ-ում անցկացվել է 1980-ականների սկզբին ։ Այս հետազոտության մեջ տղաների և աղջիկների մաթեմատիկական ունակությունները գնահատվել են SAT-M ստանդարտացված թեստի արդյունքներով. ուսումնասիրության ընթացքում հավաքված այլ տվյալներ հերքում են տղաների գերազանց ունակությունների մասին եզրակացությունը աղջիկների համեմատ։ Հետազոտության մասնակից աղջիկներն դպրոցում մաթեմատիկական առաջադրանքները կատարել են ավելի լավ, քան տղաները։ Տղաների և աղջիկների միջև տարբերություններ չեն հայտնաբերվել նաև հետագա կյանքում. համալսարաններում նրանք ընտրել են միևնույն բարդության մաթեմատիկական դասընթացներ և դրանց հիման վրա ստացել են նույն գնահատականները, իսկ բարձրագույն կրթության ավարտից հետո նույն թվով մասնակիցներ գիտական աստիճաններ են ստացել ։ Այս արդյունքները ցույց են տալիս, որ չնայած SAT-M-ի թեստի տարբերություններին, հետազոտությանը մասնակցած աղջիկներն ու տղաները բարձրագույն մաթեմատիկան սովորել են հավասար քանակությամբ և նույն հաջողությամբ ։
Տարբեր երկրներում մաթեմատիկական թեստերի արդյունքների համեմատությունները ցույց են տալիս, որ աշխարհի շատ երկրներում աղջիկներն ու տղաները մաթեմատիկական առաջադրանքները հավասարապես լավ են կատարում։ Տղաները ցույց են տալիս ավելի բարձր արդյունքներ ընդամենը կես տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության երկրների ցանկում, իսկ Իսլանդիայի աղջիկները ցույց են տալիս զգալիորեն ավելի բարձր արդյունքներ, քան տղաները ։
Տարածական ընկալման հնարավորություններ
Տարածական ընկալման ունակությունների հետազոտություններում օգտագործվում են փորձարկման տարբեր մեթոդներ։ Նրանցից շատերը, օրինակ, առաջադրանքներ հետ կապված մտավոր ռոտացիայի երկու կամ եռաչափ օբյեկտների հետ։ Այս ոլորտում հետազոտության մետա-վերլուծությունները ցույց են տալիս գենդերային տարբերությունների առկայությունը, որոնք օգուտ են բերում տղամարդկանց, որոնք տատանվում են ծայրահեղ աննշան չափերից մինչև չափավոր արտահայտվածներ ։ Ընդ որում, ութ ամսից մինչև մեկուկես տարեկան երեխաների տարածական ընկալման հետազոտության մետա-վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ գենդերային տարբերություններ այս տարիքում տարածական ընկալման ունակությունների վերաբերյալ չկան ։
Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ այն դեպքերում, երբ տարածական ընկալման ունակությունների գենդերային տարբերությունները ներկա են, դրանք բացատրվում են մշակութային համատեքստով և գենդերային դերերի տարբերություններով։ Այս բացատրության օգտին է խոսում, մասնավորապես, Հնդկաստանի հյուսիս-արևելքում երկու ժողովուրդների 1300 ներկայացուցիչների հետ անցկացված համեմատական ուսումնասիրությունը, ընդհանուր գենետիկ ծագման և տարբերվող սոցիալական կազմակերպության հետ։ Այն մարդկանց ներկայացուցիչների շրջանում, որոնցում կանայք ընդգծված ստորադասական դիրք են զբաղեցնում, տարածական ընկալման գենդերային տարբերությունները զգալիորեն ավելի մեծ էին, քան այն մարդկանց ներկայացուցիչների շրջանում, որոնցում կանայք ավելի մեծ ինքնավարություն ունեն ։ Այս ուսումնասիրության հեղինակները նշում են, որ կանանց ավելի ցածր տարածական ունակությունների վրա ազդող գործոններից մեկը կարող է լինել կարծրատիպային սպառնալիքի ազդեցությունը (stereotype threat), եթե հասարակության մեջ կա կարծրատիպ, որ կանայք ունակ չեն որոշակի խնդիրների, ապա, երբ կինը բախվում է այս տիպի խնդրի, սթրեսի արդյունքում նա իսկապես ավելի վատ է կատարում դա ։ Տարբեր ունակությունների փորձարկման ժամանակ տարբեր խարանված խմբերի վրա կարծրատիպային վտանգի ազդեցությունը նույնպես հաստատվում է բազմաթիվ այլ հետազոտություններով ։
Ագրեսիա
Ագրեսիվ վարքագծի տարբերությունները պատկանում են այն սակավաթիվ գենդերային տարբերություններին, որոնց գոյությունը հաստատվում է գիտական տվյալներով, թեև, ինչպես և մյուս գենդերային տարբերությունները, դրանք այնքան էլ մեծ չեն, ինչպես ենթադրում են գենդերային կարծրատիպերը։ Ինչպես մաթեմատիկական ունակությունների գենդերային տարբերությունների դեպքում, մետա-վերլուծական ակնարկները ցույց են տալիս, որ ագրեսիվ վարքագծի տարբերությունները տատանվում են աննշան-չափավոր արտահայտված տղամարդկանց օգտին ։ Մասնավորապես, 1984 թվականին Ջենեթ Հայդի անցկացրած մետա-վերլուծությունը ցույց է տվել, որ գենդերային տարբերություններով պայմանավորված է ագրեսիվ վարքագծի տատանումների միայն 5%-ով, ընդ որում տարիքի հետ այդ տարբերությունները կրճատվում են ։
Հակառակ տարածված կարծրատիպերի, գիտական տվյալները չեն հաստատում կապերը ագրեսիվ վարքագծի հետ տեստոստերոն մակարդակներում արյան մեջ ։ Բացի այդ, չնայած կարծրատիպերը ենթադրում են, որ կանայք ավելի հաճախ են դիմում ագրեսիայի արտահայտման անուղղակի միջոցների, հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ իրականում տղամարդիկ օգտվում են նրանցից ոչ պակաս, քան կանայք ։
Կան հետազոտություններ, որոնք ցույց են տալիս գենդերային դերերի և սոցիալական համատեքստի ազդեցությունը ագրեսիայի արտահայտման տարբերությունների վրա։ Օրինակ, 1994 թվականին փորձ է անցկացվել, որտեղ մասնակիցների անանունությունը պահպանելու հաշվին պայմաններ են ստեղծվել, որպեսզի նրանք իրենց պարտավորված չզգան իրենց պահել գենդերային նորմերին համապատասխան։ Մասնակիցներին բաժանել են երկու խմբի. նրանցից մեկում մասնակիցները նախապատրաստական փուլում պետք է նստած լինեին փորձարարին մոտ և իրենց անունը նշեին, փորձարարը նրանց անձնական հարցեր էր տալիս, երկրորդ խմբում մասնակիցները մնացին անանուն, փորձարարից հեռու էին և չէին խոսում նրա հետ, բացի այդ, նրանց ասվել էր, որ նրանք վերահսկիչ խումբ են, և իրենց վարքագիծը փորձի ընթացքում չի գնահատվում։ Այս գիտափորձի ընթացքում ագրեսիայի մակարդակը չափվել է ինտերակտիվ տեսախաղերի օգնությամբ, որտեղ փորձարկվողները սկզբում պաշտպանվել են, իսկ հետո հարձակվել՝ ռումբեր նետելով։ Առաջին խմբի մասնակիցները ցուցադրել են ագրեսիայի (հարձակման մեջ նետված ռումբերի քանակի) նույն գենդերային տարբերությունները, որոնք հայտնաբերվել են այլ հետազոտություններում։ Երկրորդ խմբում նշանակալի գենդերային տարբերությունների ագրեսիվ վարքագծի չի հայտնաբերվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ Կատեգորիա:Ֆեմինիստական տերմիններ Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Տալիք
Տալիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Ֆրենսիս Դրեյք
Ֆրենսիս Դրեյք (Sir Francis Drake, ), անգլիացի ծովագնաց, «Եղիսաբեթ I-ի ծովահեններից», Անգլիայի փոխծովակալ (1588)։ 16-րդ դարի անգլո-իսպանական գաղութային նվաճման գործուն մասնակից էր։ Ծովահենական հարձակումներ է գործել Իսպանիայի տիրույթների վրա Վեստ Ինդիայում։ 1577-1580 թվականներին կատարել է շուրջերկրյա երկրորդ ճանապարհորդությունը Ֆեռնան Մագելանից հետո։
Կենսագրություն
Ֆրենսիս Դրեյքը ծնվել է Դեվոնշիրում (Անգլիա) մոտավ. 1540 թվականին, ֆերմերի ընտանիքում (հայրը հետագայում քահանա է դառնում)։ 1549 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Քենթ։ Դրեյքը 13 տարեկանից ծովային է դառնում, 16 տարեկանից` փոքր նավի կապիտան։ Առաջին նավարկությունը դեպի Հյուսիսային ծով էր։ 1567 թվականին իր ազգականի՝ Ջոն Հոկինսի ստրուկներ հավաքող էքսպեդիցիայի նավերից մեկը գլխավորելով՝ նավարկում է Գվինեա և Վեստ-Ինդիա։ Անգլիական նավերը ենթարկվում են իսպանացիների հարձակմանը, չի խորտակվում միայն Դրեյքի նավը։
1572 թվականին կազմակերպում է սեփական էքսպեդիցիան դեպի Վեստ-Ինդիաի իսպանական տիրույթները։ Գրավում է Պանամայի պարանոցի Նոմբրե դե Դիաս քաղաքը, Կարտախենայի նավահանգստի նավերը, այրում է Պորտոբելլո քաղաքը։ Մի քանի անգամ կտրում է Պանամայի պարանոցը և թալանում իսպանական «Արծաթե քարավան»-ը։ 1573 թվականի օգոստոսի 9-ին Դրեյքի նավերը վերադառնում են Պլիմուտ։
1577 նոյեմբերի 17-ին Եղիսաբեթ I թագուհին Դրեյքին 5 նավով ուղարկում է Ամերիկայի Խաղաղ օվկիանոսյան ափերը։ Էքսպեդիցիայի նպատակը հայտարարված էր որպես նոր հողերի հայտնագործում, բայց իրական նպատակը իսպանական ոսկու կողոպուտն էր։ Դրեյքը, չմտնելով Մագելանի նեղուց, շրջանցում է Հրո Երկիրը և հասնում մինչև Սան Ֆրանցիսկո։ Դրեյքի միայնակ մնացած նավը կտրում է Խաղաղ օվկիանոսը և 1580 թվականի սեպտեմբերի 26-ին վերադառնում է Անգլիա (սա շուրջերկրյա ճանապարհորդություն էր)՝ իր հետ բերելով 600000 ֆունտ թանկարժեք մետաղ։ Այս էքսպեդիցիայի համար Դրեյքին շնորհվում է ասպետի կոչում։
1588 թվականին Դրեյքի և մի քանի այլ ադմիրալների ղեկավարությամբ անգլիական նավերը ջախջախում են իսպանական նավատորմը՝ «Անպարտելի Արմադան»։ Սրանից հետո Դրեյքը առաջարկում է Եղիսաբեթ I-ին հարձակվել Լիսաբոնի վրա։ Սակայն Լիսաբոնը գրավել չի հաջողվում, և Դրեյքը կորցնում է թագուհու բարեհաճությունը։
Ֆրենսիս Դրեյք մահացել է 1596 թվականի հունվարի 28-ին։
Դրեյքը և աշխարհի քարտեզը
Դրեյքի անունով անվանված է Հրո երկիր և Հարավային Շոտլանդական կղզիների միջև նեղուցը՝ «Դրեյքի նեղուց» (Drake Strait)։ Միացնում է Հարավային օվկիանոսի ջրերը (մինչև 2000 թվականը Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսների)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Անգլիացի ծովագնացներ Կատեգորիա:Դիզենտերիայից մահացածներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Բարեգործական պարահանդես
«Բարեգործական պարահանդես» («Благотворительный бал»), 1993 թվականի ռուսական գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանվել է  Էֆրաիմ Սեվելայի «Խորհրդավոր սլավոնական հոգին» («Загадочная славянская душа») վեպի հիման վրա։ Ֆիլմում իր վերջին կինոդեր է կատարել Լեոնիդ Ֆիլատովը։
Սյուժե
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը խորհրդային ռեժիսոր Վիկտոր Բերշադսկին է, որն արտագաղթել է ԱՄՆ։ Ճակատագիրն ու կարիերան չեն դասավորվել ոչ Ռուսաստանում, ոչ արտասահմանում։ Նախկինում նա հայտնի է եղել, իսկ հիմա նրա մասին ոչ ոք չի հիշում, և արդեն տասը տարի է, ինչ նա ֆիլմ չի նկարահանել և, ամենայն հավանականությամբ, այլևս բեմադրության պատվեր չի ստանա։