cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պունիկվեռե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մինաս դե Ռիոտինտո
Մինաս դե Ռիոտինտո (Minas de Riotinto), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 24 կմ2, բնակչությունը՝ 4209 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 74 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Առաղ (Մշո գավառ)
Առաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում, Տարոնում։ Գտնվում է Մուշ քաղաքից 4-5 կմ հարավ-արևելք, Մեղրագետի հովտում՝ Մեղրագետի ձախ վտակներից մեկի ափին։
Աշխարհագրություն
Գյուղի հարավ-հարավարևելյան կողմում գետի հոսանքի ուղղությամբ տարածվում են անտառներ։
Պատմություն
Առաղը VII դարում հիշատակվել է որպես քաղաք։
Գյուղն ավերվել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակչության մի մասը զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ, մյուսը՝ գաղթել տարբեր երկրներ։
Բնակչություն
1881 թվականին ուներ 427 հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, բանջարաբուծությամբ, անասնապահությամբ։ Գյուղը տեղական ճանապարհով կապված էր Մուշ քաղաքի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արագոներեն Վիքիպեդիա
Արագոներեն Վիքիպեդիա (Aragonese Wikipedia), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի Արագոներեն տարբերակն է։
Վիճակագրություն
Այսօր՝ 1 2023-ին Վիքիպեդիայի Արագոներեն բաժինը ունի  NaN հոդվածs։ Գրանցված են  NaN մասնակիցs, նրանցից  կատարել են գոնե մեկ խմբագրում անցած 30 օրվա ընթացքում, իսկ  NaN մասնակիցs ունեն ադմինիստրատորի կարգավիճակ։ Ընդհանուր խմբագրումների թիվը հատում է -ը։
Արտաքին հղումներ
Արագոներեն
Ների՛ր, ո՛վ կույս, որ հուզեցի...
«Ների՛ր, ո՛վ կույս, որ հուզեցի...», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1889 թվականին ։
Պատմություն
Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահպանվել է այս բանաստեղծության վերջին քառատողի ինքնագիրը, թվագրված «89 թ․»։ Առաջին անգամ տպագրվել է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների I հատորում (էջ 82), այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության I հատորում (էջ 19)։
Արտատպվել է Մոսկվայում 1890 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների I հատորից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1889 աշխատություններ Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
Սարիկլի
Սարիկլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայքլ Բրեդլի
Մայքլ Շիհան Բրեդլի (Michael Bradley, ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ, կանադական Տորոնտո ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպան։
Կարիերա
2012 թվականի հուլիսի 15-ին պայմանագիր կնքեց իտալական Ռոմա ֆուտբոլային ակումբի հետ։
Նվաճումներ
Միջազգային
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ‎ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
(1284) Լատվիա
Լատվիա աստերոիդը պատկանում է Ադեոնայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է T դասին ։
ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան
«ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան։ Չինական ժողովրդական հեքիաթ» («СССР Тайшоу Чжуань. Китайская народная сказка»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1991 թվականին՝ «Կապույտ լապտեր» ժողովածուում ։
Բովանդակություն
«ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան»-ը հղում է չինական Թան դինաստիայի «Ասք Նանկե պետության նահանգապետի մասին» պատմվածքին («Նանկա թագավորություն» պատմության աղբյուր է)։ Չինական պատմվածքում զգացվում է բուդդայականության և դաոսականության մեծ ազդեցությունը։ Մասնավորապես, առանցքային թեման է դաոսական «կյանքը երազի նման է» գաղափարախոսությունը։ Չինական «Ասքը» պատմում է Չուն Յուկունի Սոֆորա անհայտ երկրում արկածների մասին։ Մի օր Չուն Յուկունը հարբում է և քնում սոֆորայի տակ։ Հետո նրան ուղարկում են Սոֆորա երկիր, որտեղ նա ամուսնանում է արքայադստեր հետ։ Այնտեղ նա ստանում է պետական հեղինակավոր պաշտոն։ Սակայն երկար տարիներ հաջող կարիերայից հետո նրա կյանքում բեկումնային պահ է գալիս. արքայադստեր մահը, թագավորի կասկածները և հայրենադարձությունը։ Դրանից հետո Չուն Յուկունն արթնանում է, և պարզվում է, որ նա քնել է իր բակում սոֆորայի տակ, և սա դեռ նույն օրն է։ Գտնելով մրջնաբույնը՝ Չուն Յուկունը հիշում է ամեն ինչ ։
«ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան» պատմվածքում ասպետ Չուն Յուկունի փոխարեն անբան Չժանն է, որը վիրտուալ աշխարհում դառնում է ԽՍՀՄ առաջնորդներից մեկը։ ԽՍՀՄ ղեկավարին Պելևինի մոտ անվանում են «Հացի որդի», Չժանին՝ «Երշիկի»։ Դրանով հեղինակը փորձում է շեշտել մատերիալիզմի և ուտիլիտարիզմի գերակշռությունը մարդկային էության մեջ։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ Չժանի ղեկավարման ներքո գտնվող խորհրդային պետությունը հզոր է և բարեկեցիկ։ Սակայն իրականում այնտեղ պետականությունը գոյություն ունի միայն անվանական։ Հիշատակելով նախկին փոխանորդին, որը թաքցնում էր, որ գլուխը կտրված է, հեղինակը երգիծական կերպով ցույց է տալիս աշխատավորների թմրությունը և նրանց ընկղմումը պատրանքների աշխարհում ։
«ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան»-ը, ինչպես և չինական «Ասքը», ներծծված է դաոսականության գաղափարներով։ Երկու ստեղծագործությունների կարևոր մասը մրջնաբույնի պատկերն է։ Եվ եթե չինական փիլիսոփայության մեջ մրջյունը համընդհանուր կյանքի խորհրդանիշ է և ունակ է ռացիոնալ հիմքի վրա պետություն կառուցել, ապա Պելևինը մրջնաբույնը նույնացնում է տոտալիտար հասարակության հետ` կոշտ կենտրոնացմամբ, անհատների ամբողջական միավորումով և հնազանդությամբ։ Ստեղծագործությունների հերոսները նույնպես տարբեր կերպ են վարվում մրջնաբնի հետ. Չուն Յուկունը «Ասքում» իր ընկերներին խնդրում է չդիպչել նրան, իսկ Պելևինի Չժանը «քլորակիրը լուծում է երկու դույլի մեջ և լցնում դիտահորը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործություններ
Հախումի ջրամբար
Հախումի ջրամբար, ջրամբար Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ Հախում գետի վրա՝ Պառավաքար գյուղի մոտ՝ 670 մ բարձրության վրա։ Շահագործման է հանձնվել 1985 թ.-ին՝ գետի հոսքը կանոնավորելու և ոռոգման նպատակով։ Մակերեսը 0, 84 կմ2 է, միջին խորությունը՝ 15 մ, ջրատարողությունը' 12 միլիոն մ3, օգտակարը՝ 11 միլիոն մ3։ Պատվարը հողային է՝ ավազակավային միջուկով, երկարարությունը՝ 652 մ, առավելագույն բարձրությունը՝ 46 մ։ Ջրթողքը 4, 9 մ3/վ է։ Ջուրը բաց է թողնվում Հախումի ջրհան կայանի միջոցով։
Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տավուշի մարզի ջրամբարներ‎
Չարկով
Չարկով (Чарков), աուլ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1437 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աուլներ Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի բնակավայրեր
Հորդալան
Հորդալան (Hordaland), ֆյուլքե Նորվեգիայի կենտրոնական հատվածում (Արևմտյան Նորվեգիա), Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ Վարչական կենտրոնն է Բերգենը։ Սահմանակցում Սոգն օգ Ֆյուրանե, Բուսկերուդ, Տելեմարկ և Ռուգլան ֆյուլքնեներին։
Աշխարհագրույթուն
Հորդալան ֆյուլքեի բնակչության շուրջ 60 %-ը բնակվում են Բերգենում։
Պատմություն
Հորդալան շրջանը գոյություն ունի արդեն հազար տարի։ 7-րդ դարից այդ տարածքը կազմված էր փոքր կոմսություններից։ 16-րդ դարի սկզբին Նորվեգիան բաժանվում է չորս լեների (վարչատարևածքային բաժանման ձև Սկանդինավիայում)։ Բերգենի լենը, որի վարչական կենտրոնը Բերգեն քաղաքն էր, ընդգրկում էր Նորվեգիայի հյուսիսային և արևմտյան հատվածների մեծ մասը։
1662 թվականին լեները փոխարինվեցին ամտերով։ Բերգենի ամտն կազմված էր Հորդալանդայից, Սոգն օգ Ֆյուրանեից, Թրոմսից և Նուրլանից։ 1763 թվականին ամտն բաժանվեց հյուսիսային և հարավային մասի։ 1919 թվականին սկսեց գործածվել Հորլանդ անվանումը։ 1831-1972 թվականներին Բերգեն քաղաքն ուներ քաղաք-կոմսության կարգավիճակ։ 1915 թվականին Օրսթադ շրջանը միացվեց Բերգենին։ 1972 թվականին քաղաքին միացվեցին նաև Արնա, Ֆանա, Լաքսերվագ և Օսանե շրջանները։ Ավելի ուշ Բերգենը կորցրեց իր կարգավիճակը և միացվեց Հորլանդին։
Հորդալանի վարչատարածքային բաժանում
Հորդալան ֆյուլքեն կազմված է 33 կոմունաներից
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի կոմսություններ Կատեգորիա:Հորդալան
(9157) 1983 RB4
(9157) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Նորման Թոմասի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,427042 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8955 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9585 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1381,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260668 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նորման Թոմասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աբու ալ-Հասան ալ-Աշարի
Աբու ալ-Հասան ալ-Աշարի (ابو الحسن علي ابن إسماعيل اﻷشعري‎, 873/874 (Հիջրա՝ 260) - 935/936 (Հիջրա՝ 324) ամբողջական անուն՝ Աբու ալ-Հասան Ալի իբն Իսմայիլ ալ-Աշարի, ), մուսուլման մտածող և փիլիսոփա, իրավագետ, աշարիականության քալամի հիմնադիր։ Եղել է սուննի մտածող և փիլիսոփա Աբու Մանսուր ալ-Մատուրիդիի ժամանակակիցը։ Ապրել և ստեղծագործել է Բասրայում, որը այդ ժամանակ եղել է մուսուլմանական աշխարհի հասարակական, իրավական և փիլիսոփայական մտքի կենտրոններից մեկը։
Գործունեություն
Արաբական խալիֆայության միջագետքյան քաղաքներում՝ Բասրայում և Քուֆայում, զարգանում էին փիլիսոփայական, լեզվաբանական և այլ դպրոցների բազմաթիվ ուղղություններ, բուռն քննարկումներ էին անցկացվում դրանց ներկայացուցիչների միջև։ Մուսուլմանական մտքի բոլոր ուղղությունների մեջ այստեղ առանձնանում էին մութազիլիականների փիլիսոփայական-ռացիոնալ դպրոցի ներկայացուցիչները, որոնց շարքերում երկար ժամանակ եղել է նաև ալ-Աշարին։ Ավելի ուշ Աբու ալ-Հասան ալ-Աշարին վերանայեց իր համոզմունքները, հետ կանգնեց մութազիլիականությունից և սկսեց դնել սուննի իսլամի փիլիսոփայական-աշխարհայացքային հիմքերը։ Կանգնելով սուննիզմի դիրքերի մոտ՝ Աբու ալ-Հասան ալ-Աշարին փիլիսոփայական մեթոդների իր փայլուն իմացությունը ծառայեցրեց հենց սուննիզմին և մեծ ճանաչում գտավ մուսուլմանական աշխարհում։ Նրա կողմից մշակված դրույթների շնորհիվ հնարավոր դարձավ հաջողությամբ հակազդել գրեթե բոլոր հակառակորդներին։ Ալ-Աշարին բանականության փաստարկները ընդունում էր ինչպես շրջակա աշխարհի, այնպես էլ Աստվածային հայտնության իմաստավորելու հարցում։ Սակայն, սրա հետ մեկտեղ, ալ-Աշարին անհրաժեշտ էր համարում կրոնի 5 հիմնասյուների անխոս ընդունումը և ապա բանականության դրույթներով դրանք հիմնավորելը։ Հավատքի դրույթներն ապացուցելու համար նա ընդունում էր բանականության փաստարկները, սակայն ինքը Հայտնությունը պետք է ընդունվի հավատքի վրա։
Աշարիականություն
Ալ-Աշարին խստորեն հետևում էր սուննիական հայացքներին և սեփական ուսմունքը կառուցել է Ղուրանին, Սուննային, Մուհամմադի զինակիցներից՝ սահաբներից և նրանց հետևորդներից՝ թաիբուններից եկող ավանդությունների անկասկած հետևելու վրա։ Ի տարբերություն շիաների՝ ալ-Աշարին տարբերություն չէր դնում Մուհամմադի զինակիցների միջև և նրանց բոլորին ընդունում էր։ Մուսուլմանական կառավարման իդեալական համակարգ էր համարում առաջին չորս խալիֆների՝ Աբու Բաքրի (632-634), Օմարի (634-644), Օսմանի (644-656) և Ալիի (656-661) կառավարումը։ Ատրիբուտների մասին նշված դրույթները ալ-Աշարին հակադրել է ինչպես անտրոպոմորֆիսներին, ովքեր ատրիբուտները բառացիորեն էին ընդունում՝ նմանեցնելով մարդկայինին, այնպես էլ մութազիլիականներին։
Ալլահին տեսնելու մասին հարցում ալ-Աշարին ընգծում էր, որ Ալլահին տեսնելու մանրամասները և թե դա ոնց է տեղի ունենալու, հնարավոր չէ ըմբռնել մարդկային բանականության միջոցով։ Մութազիլիականները՝ ի տարբերություն նրա, մութազիլիները գտնում էին, որ Աստված տեսանելի լինելու համար պետք է կանգնի որոշակի տարածությունում, ինչը անհնարին է Նրա՝ որպես Արարիչ լինելու համար։ Ի տարբերություն մութազիլիների և աշարիների, անտրոպոմորֆիստները գտնում էին, որ Աստված իրոք մարդկանց առջև դրախտում որոշակի ձևով կկանգնի։
Ազդեցություն
Աբու ալ-Հասան ալ-Աշարիի կողմից մշակված աշխարհայացքային սկզբունքները օգտագործվեցին քալամի դպրոցների և փիլիսոփայական այլ ուսմունքների վիճաբանությունների ժամանակ։ Դրանք հիմք դարձան սուննի իսլամական ուսմունքի համար։ Իր հիմնադրած ուսմունքը մեծ ճանաչում ունեցավ մուսուլմանական աշխարհում, ալ-Աշարիին սկսեցին անվանել սուննիների առաջնորդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբ իրավագետներ Կատեգորիա:Արաբ աստվածաբաններ Կատեգորիա:Արաբ փիլիսոփաներ
Karadeniz TV
Karadeniz TV, Թուրքիայի Սևծովյան տարածաշրջանի հանրային հեռուստաալիքը։ Հեռարձակվում է 2005 թ. մայիսի 18-ից։ Թուրքիայի ողջ տարածքում հասանելի է Türksat 3A, Tivibu և D-Smart արբանյակային և կաբելային հեռուստատեսության օրերատորների բաժանորդներին։
Հեռուստաալիքը ունի "քույր" ռադիոկայան՝ Karadeniz FM, որը հեռարձակվում է 1994 թվականից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Ստամբուլի մեդիա
Համբուրգի դրամահատարան
Համբուրգի դրամահատարան (գերմ՝ Hamburgische Münze), Գերմանիայի ամենահին դրամահատարանը։ Դրամահատարանի տարբերանշանն է՝ «J»:
Ձեռնարկությունը գտնվում է Համբուրգի՝ քաղաքի և 16 դաշնային հողերից մեկի ֆինանսական ծառայության անմիջական ենթակայության տակ։ Այնտեղ հատվում է Գերմանիայի կողմից թողարկված առօրյա գործածության մետաղադրամների մոտ 21%-ը, ինչպես նաև Գերմանիայի եվրոյի հուշադրամները։ Բացի այդ, դրամահատարանն արտադրում է մի շարք մետաղադրամներ նաև այլ պետությունների համար։
Պատմություն
Համբուրգում առաջին դրամները սկսեցին հատվել արդեն 834 թվականին։ Ֆրիդրիխ I Բարբարոսան 1189 թվականին դրամահատարանին շնորհակալություն հայտնեց պատշաճ որակի մետաղադրամների հատման համար, այսինքն՝ անվանական արժեքին համապատասխան քանակությամբ արծաթի պարունակությամբ, որը միջին դարերում հաճախ հանդիպող երևույթ չէր։ 1389 թվականին Համբուրգն իրավունք ձեռք բերեց հատելու սեփական, այլ ոչ թե ընդհանուր կայսերական մետաղադրամները ։
14-րդ դարի երկրորդ կեսին Համբուրգը միացավ Վենդյան դրամական միություն և սկսեց հատել միության նմուշով սահմանված մետաղադրամներ։ 1435 թվականին Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Սիգիզմունդը իրավունք տվեց Համբուրգի դրամահատարանում հատել ոսկե գուլդեններ։ Իր ժառանգորդ Ֆրեդերիկ III-ը հաստատեց այս իրավունքը 1475 թվականին ոսկե դուկատների հատման համար ։
1553 թվականին Համբուրգի դրամահատարանում սկսեցին հատել թալերներ և պորտուգալեզներ ։
1842 թվականին դրամահատարանն այրվեց, և այնտեղ մետաղադրամի հատումը դադարեցվեց մինչև 1846 թվականը ։
1871 թվականին բոլոր գերմանական պետությունները միասնական Գերմանական կայսրության մեջ միավորումից հետո 1873 թվականին կենտրոնական կառավարությունը որոշում ընդունեց ստեղծել նոր դրամահատարան Համբուրգում։ Առաջին մետաղադրամներն այնտեղ հատվեցին 1875 թվականին։ Այդ ժամանակ, Համբուրգում թողարկված մետաղադրամները տարբերելու համար դրամահատարանին տրվեց «J» նշանը, որը դրամահատարանն օգտագործում է մինչ այսօր ։
1943 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ դրամահատարանը գրեթե ամբողջությամբ կործանվեց օդային ռմբակոծության հետևանքով։ Վերակառուցման աշխատանքները սկսվեցին 1945 թվականին և շարունակվեցին մինչև 1948 թվականը ։
1998 թվականից ի վեր եվրոյի մետաղադրամները հատվել են Համբուրգի դրամահատարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համբուրգ Կատեգորիա:Գերմանիայի դրամահատարաններ
Կետե Կոլվիցի թանգարան
Կետե Կոլվիցի թանգարան (գերմաներեն՝ Käthe Kollwitz Museum), գերմանացի նշանավոր նկարչուհի Կետե Կոլվիցի (1867–1945) աշխատանքների ամենամեծ հավաքածուներից մեկն ունեցող մշակութային օջախ Բեռլինում, որի Պրենցլաուեր Բերգ շրջանում նկարչուհին ապրել ու աշխատել է ավելի քան հիսուն տարի ։
Թանգարանը բացվել է 1986 թվականին։ Նրա ակունքներում կանգնած է արվեստի գործերի հավաքորդ Հանս Պելս-Լոյսդենը (վախճանվել է 1993 թվականին) , ով Կոլվիցի գործերից սկսել է ժողովել սկսած 1950 թվականից և դրանցով 1965-ին կազմակերպել է նրա աշխատանքների իր առաջին ցուցահանդեսը ։ Նա թանգարանին է նվիրել 95 տպագիր գրաֆիկական աշխատանք, 40 մատիտանկար և 10 բնօրինակ պլակատ։
Թանգարանը, որտեղ տարեկան երկու անգամ հատուկ ցուցահանդեսներ են կազմակերպվում, գտնվում է Ֆազանեշտրասե փողոցի վրա, 1871 թվականին կառուցված և 1897-ին ուշ կլասիցիստական ոճով վերակառուցված մի վիլլայում։ Կառույցը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասամբ խարխլվել է և մինչև 1980 թվականը վերակառուցվել (թեև՝ ոչ ամբողջովին) ։ Ներկայումս այն, այսպես կոչված Wintergartenensemble-ի՝ Ձմեռային այգու համալիրի մաս է կազմում՝ մերձակայքում գտնվող բեռլինյան գրական տան (Literaturhaus Berlin), Wintergarten սրճարանի, Գրիզեբախ վիլլայի (Villa Grisebach) հետ մեկտեղ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Գերմանիայի մշակույթ Կատեգորիա:Գերմանիայի արվեստ Կատեգորիա:1986 հիմնադրված թանգարաններ
(1285) Ջուլիետա
(1285) Ջուլիետա (Julietta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի օգոստոսի 21-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,99389 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8318 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,156 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1892,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190261 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,69° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1933 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մամոնտի քարանձավի ազգային այգի
Մամոնտի քարանձավ
Մամոնտի քարանձավ ( Mammoth Cave National Park), ազգային պարկ, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Կենտուկի նահանգում։ Զբոսայգում գտնվում է աշխարհի ամենաերկար քարանձավային համակարգի մի մասը։ Այն համանուն այգու հիմնական տեսարժան վայրն է։ Մակերեսը կազմում է 214 կմ²։ Մոտակա քաղաքն է Բրաունվիլը ։ Պարկը գտնվում է ԱՄՆ ազգային պարկերի ծառայության ղեկավարության տակ։ Այն հիմնադրվել է 1941 թվականի հուլիսի 1-ին, իսկ 1981 թվականի հոկտեմբերի 27-ին մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ։ 1990 թվականի սեպտեմբերի 26-ին պարկը և Բերեն գետի հովտում ընկած մոտակա տարածքները մտան արգելագոտու միջազգային ցանկ։
Մամոնտի քարանձավը կամ Մամոնտի քարանձավային համակարգը, Ֆլինտ-Ռիջ, ստեղծվել է մոտ 10 մլն տարի առաջ ։ Քարանձավի իրական երկարությունն անհայտ է։ Յուրաքանչյուր տարի քարանձավագետները բացահայտում են մի քանի կիլոմետր երկարությամբ նոր մուտքեր։ Հետազոտված քարանձավային համակարգի երկարությունը 115 մ խորությամբ կազմում է 627650 մ ։
Պատմություն
Քարանձավի ուսումնասիրված մասը ձգվում է մոտ 587 կմ։ Լրիվ երկարությունը հայտնի չէ, ամեն տարի մի քանի կմ երկարությամբ նոր անցումներ են հայտնաբերվում։ Մամոնտի քարանձավը ստեղծված է բացառիկ ամուր ապարից։
Շատ քարանձավներից Մամոնտի քարանձավը տարբերվում է արտասովոր չորությամբ։ Այստեղ շթաքարերը (ստալակտիտները) շատ չեն հանդիպում։ Այնուամենայնիվ, այստեղ կան այնպիսի վայրեր, օրինակ «Սառած Նիագարա» կոչվող դահլիճը, ուր վնասված են քարե կամարները, ինչի հետևանքով ջուրը ներթափանցել է քարանձավի ներս և առաջացել են գեղեցկագույն կարծրացած ջրվեժներ։
Ներսում ջերմաստիճանը 3 աստիճան է, մշտապես սառը քամիներ են զգացվում։ Քարանձավով անցնում են լայն գետեր։ Նրանցից մեկը՝ Ստիքսը թափվում է ստորգետնյա լիճ՝ Լետա։ Մի ուրիշ գետ, Էխո (Echo River), դուրս է գալիս գետնի երես և արդեն այնտեղ շարունակում ճանապարհը Կանաչ գետ անվանումով։ Մինչև 1990 թ. այդ գետով էքսկուրսիաներ էին կատարվում նավակներով, որոնք դադարեցվել են ֆինանսական և էկոլոգիական նկատառումներից ելնելով։
Քարանձավային գետերում ապրում է եզակի մանր ծովախեցգետին, անաչք ալբինոս։ Այդ տեսակը էնդեմիկ է, այսինքն ոչ մի ուրիշ տեղ չի բնակվում, բացի Մամոնտի քարանձավից։ Բացի այդ կենդանուց այստեղ բնակվում են կույր ձկներ և խեցգետիններ։
Քարանձավն առաջացել է մոտ 10 մլն. տարի առաջ։ Մարդիկ ծանոթ են քարանձավի գոյությանը 6000 տարուց ավելի։ Քարանձավում հայտնաբերված են հնդկացիների մումիաներ, թաղված հնդկացիներ։ Ամերիկացիների կողմից հայտնաբերված է 1797 թվականին։ Սկսած 1798 թվականից քարանձավի մուտքը գնել են այնտեղ սելիտրայի արտադրություն կազմակերպելու նպատակով։
Բայց հետագայում սելիտրայի գներն ընկան և քանի որ արդեն այնտեղ հայտնաբերվել էր հնդկացու մումիա այն վերածվեց տուրիստական տեսարժան վայրի։ 1838 թվականին քարանձավը գնեց մի ստրկատեր, որն իր ստրուկ Ստիվեն Բիշոփին նշանակեց հաճախորդների ուղեկցող։ Այսպիսով Բիշոփը դարձավ քարանձավի առաջին հետազոտողը և շատ հետաքրքիր վայրերի անվանումները հնարեց։ Նա առաջինը անցավ այսպես կոչված Անհատակ փոսը և այդպիսով բացահայտեց, որ քարանձավը շատ ավելի երկար է, քան կարծում էին մինչ այդ։ 40 տարուց ավելի օգտվում էին Բիշոփի քարտեզով, որտեղ նշված էին 16 կմ ձգվող դահլիճներ և անցումներ։
1839 թվականին քարանձավը գնել է բժիշկ Ջոն Քրոգանը և ստրուկներին՝ անհաջող փորձ կատարելով այն թոքախտավորների առողջարանի վերածել։XIX դարի սկզբին հսկայական քարանձավը դարձավ ճանաչված տուրիստական տեսարժան վայր։ Քրոգանների մահից հետո Քենթուկիի հարուստ բնակիչների մոտ առաջացավ գաղափար այն դարձնել ազգային պարկ։ 1941 թվականին իշխանություններին և հետաքրքրված մարդկանց հաջողվեց գնել քարանձավի մուտքի շրջակա հողերը և ստեղծել ազգային այգի «Մամոնտի քարանձավ»։ 1954, 1955, 1960 և 1961 թթ-ի գիտարշավները հայտնաբերեցին, որ քարանձավը միանում է մոտակա փոքր քարանձավների հետ՝ Բյուրեղայինի, Անհայտի և Աղիի։ Իսկ 1972 թվականին գիտարշավը բացահայտեց, որ Մամոնտի քարանձավից անցում կա դեպի Ֆլինտ-Ռիջ քարանձավային համակարգ, այսպիսով պարզելով, որ Կենտուկիի երկու հիմնական քարանձավային համակարգերը կազմում են մի ամբողջություն։
1926 թվականին քաղաքացիների կողմից կազմավորվեց ազգային պարկի ընկերություն «Մամոնտի քարանձավ»։ 1926 թվականի մայիսին հայտնվեց պետական նախագիծ պարկ ստեղծելու վերաբերյալ ։ Սակայն պլանավորված արգելավայրի տարածքում գտնվում էին բազմաթիվ ագարակներ և անհատական հողային տարածքներ, որտեղ բնակվում էին հազարավոր մարդիկ։ Ագարակների մի մասը գնվեց ազգային պարկ ընկերությունը՝ նվիրաբերած գումարներով։ Մյուս մասը ստիպողական օտարվեց պետության կողմից՝ դատարանի միջոցով։ Օրենքով օտարված հողատարածքների սեփականատերերը պետք է ստանաին դրամական փոխհատուցում, սակայն արժեքները իջեցված էին։
1934 թվականի մայիսին ազգային պարկերի ընկերությունը և պետական իշխանությունները կարողացան ձեռք բերել հողատարածք պարկի «միջուկի» համար և 1936 թվականին պարկի համար տրամադրված հողատարածքները պետականացվեցին ազգային պարկերի դաշնային ծառայության կողմից։
Այցելուներ
Ազգային պարկերի ծառայությունը քարանձավի հաճախորդներին առաջարկում են էքսկուրսիաներ մի քանի տարբերակներով։ Քարանձավում նշանավոր տեղերից են Գրանդավենյուն, Սառած Նիագարայի, Հաստլիկի տանջանքը։ Քարանձավի լուսավորված հատվածներում էքսկուրսիաները տևում են 1-6 ժամ։ Անցկացվում են նաև երկու էքսկուրսիա առանց էլեկտրական լուսավորության։ Այդ ժամանակ հաճախորդներին առաջարկում են իրենց հետ վերցնել թորած նավթով լապտեր։ Անցկացվում են մի քանի «վայրի» էքսկուրսիաներ քարանձավի հետազոտված մասերում, որտեղ կարիք կա բարձրանալու կեղտոտ և փոշոտ մուտքերով։ 1990 թվականի սկզբին առաջարկվեց Էխո ստորգետնյա գետով նավակով էքսկուրսիա։ Սակայն այդ էքսկուրսիաները դադարեցվեցին գետի ֆաունային այցելուների կողմից վնաս պատճառելու հետևանքով ։
Այսօր քարանձավի յուրօրինակ գեղեցկությունը հրապուրում է հազարավոր մարդկանց աշխարհի բոլոր երկրներից։
Ամանոր
Ամանոր (Կաղանդ, Նոր տարի), տոն, նշվում է տարբեր ժողովուրդների կողմից ընդունված օրացույցում ընթացիկ տարվա վերջին օրվա և հաջորդ տարվա առաջին օրվա գիշերը։ Նոր տարին նշելու սովորույթը գոյություն ուներ դեռևս մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում Միջագետքում։
Ամանորով նշում են տարվա սկիզբը։ Տարին ժամանակի սահմանն է, որը վերցրած է բնությունից։ Դա այն ժամանակաշրջանն է, որի ընթացքում Երկիր մոլորակը կատարում է մի լրիվ պտույտ Արեգակի շուրջը։ Երկրի կատարած շրջապտույտը հավասար է 934 միլիոն կիլոմետրի, որն անցնում է մեծ արագությամբ։
Հունվարի 1-ը՝ որպես տարվա սկիզբ, սահմանվել է Հռոմի կայսր Հուլիոս Կեսարի կողմից մ.թ.ա. 46 թվականին։ Հին Հռոմում այդ օրը նվիրված էր Յանուսին՝ ընտրության, դռների և բոլոր սկզիբների աստծուն։ Հունվար ամիսն իր անվանումը ստացել է հենց Յանուս աստծու անունից, որին պատկերում էին երկու երեսով, որոնցից մեկը նայում էր առաջ, իսկ մյուսը՝ ետ ։
Ծագում
Տարվա գաղափարն առաջին անգամ ծագել է Հին Արևելքի մշակութային կենտրոններից մեկում՝ Եգիպտոսում։ Այն կապվել է Նեղոս գետի վարարման հետ։ Դրանով էր պայմանավորված եգիպտացիների կյանքը, երկրագործական աշխատանքները։ Նեղոսի վարարման սկիզբը համընկնում էր Սիրիուս աստղի երևալուն։ Եվ ահա այդ աստղի և Նեղոսի վարարման միջև ընկած ժամանակաշրջանն էլ կոչեցին տարի։
Հին Հայաստան
Հայերի թերևս ամենաավանդական նոր տարին նշվում էր մարտի 21-ին։ Այս տոնը նաև Ծաղկըմուտ է կոչվել` վկայակոչելով գարնան գալուստը։ Այդ օրը հայ արորդիները նշում են Վահագնի ծնունդը, որը հին հայերի գլխավոր տոնն է համարվել։ Օրվա խորհուրդը կրակն էր։ Ամանորը (հին հայերենում՝ «նոր տարի»), հայերը նշում էին տարվա առաջին ամսին՝ օգոստոսի 11-ին և կոչվում էր Ամանոր։ Ամանորը հայկական դիցարանում նոր տարին անձնավորող, «նոր պտուղների ամենաբեր» համարվող աստվածն էր։ Բառի ծագումնաբանությունը բխում է բնապաշտական Ամանոր աստծուց, որ հենց մարմնավորում էր Նոր տարին, Երկրի և մոլորակների պտույտը։ Հայոց դիցարանում Ամանորը պտղաբերության, բերքը պահպանող աստվածն էր։ Ամանորի եղբայր Վանատուրը հյուրընկալության աստվածն էր, և նոր տարին նվիրված էր Ամանորին ու Վանատուրին։ Հայերի մեջ տարբեր ժամանակներում նոր տարին տարբեր օրացույցներով ու ժամանակամիջոցում է նշվել, բայց դրանից տոնի էությունը չի փոխվել։ Ամանորի եղևնին հայկական ծագում չունի, սակայն հայերի մոտ վաղնջական ժամանակներից ծառի պաշտամունք է եղել։ Հայ իրականության մեջ առանձնահատուկ է եղել սոսենու, ուռենու, բարդու և կաղնու պաշտամունքը, ծառ զարդարելը զուտ հայկական երևույթ է եղել և մեզ է հասել վաղնջական ժամանակներից։ Եվրոպայում ծառ և եղևնի զարդարել են միայն 16-րդ դարից։ Հնուց ի վեր հայերը եղևնու փոխարեն Ամանորին զարդարել են ձիթապտղի կամ խնկի ծառ։ Մրգերով ու չրերով զարդարված Կենաց ծառը եղել է տոնի խորհրդանիշը։ Ամանորի գիշերը երեխաները շրջում էին տներով և տների երդիկից կախում էին գոտիներից ամրացված իրենց գուլպաները, որպեսզի տնեցիք կաղանդչեքով լցնեին դրանք։ Ենթադրաբար մերօրյա ամանորյա զարդարանքների մեջ կրակարանի մոտ կախված գուլպաները հայկական հին ամանորյա սովորություն են։ Հայերն ունեցել են նաև իրենց «Ձմեռ պապը»` հանձին Մեծ Պապուկի։ Ամանորյա սեղաններին պետք է լիներ առնվազն յոթ կերակրատեսակ։ Այդ թվում պարտադիր էին տոլման, անուշապուրը, մայրամապուրը, տարեհացը, գաթաները, աղանձը։
Հրեական Նոր տարին
Հրեական Ռոշ Հաշանա տոնը (ראש השנה, հայերեն՝ տարեգլուխ) Փասախից 163 օր հետո (սեպտեմբերի 5-ից հեկտեմբերի 5-ն ընկած ժամանակահատվածում)։ Այդ օրվանից սկսվում է տասնօրյա հոգևոր ինքնադիտողությունն ու ապաշխարությունը։ Հաջորդ 10 օրերը (մինչև դատաստանի օրը) անվանում են «թշուվայի օրեր» («վերադարձի օրեր», Աստծուն վերադառնալու օրերը)։ Այդ օրերն անվանում են նաև «ապաշխարության օրեր» կամ «վախի օրեր»։ Համարվում է, որ Ռոշ Հաշանայի օրը որոշվում է մարդու հաջորդ տարվա ճակատագիրը։ Տոնին հաջորդող դատաստանի օրը հրեաները ողջունում են միմյանց հատուկ մաղթանքով. «Թող, որ Կյանքի գրքում դուք գրանցված լինեք հաջող տարում»։ Հավատացյալներն հագնում են վառ գույնի հագուստ։ Տոնական ճաշկերույթի ժամանակ ընդունված է թաթախել հալան կամ խնձորը մեղրի մեջ։
Չինաստան
Ավանդական Չինական Նոր տարին նշվում է ձմեռային գիշերահավասարից հետո լուսնի լրիվ ցիկլի ավարտին հաջորդող նորալուսնի օրը (այսինքն, դեկտեմբերի 21-ից հետո երկրորդ նորալուսնի օրը)։ Ըստ Գրիգորյան օրացույցի, այդ օրը ընկած է հունվարի 21-ից փետրվարի 21-ի միջև։
Չինաստանի հյուսիսում Նոր տարվա օրերին տանը տեղադրում են դեղձի ծառի ծաղկած ճյուղեղ կամ, որպես ծաղկունքի խորհրդանիշ, տունը զարդարում են մանդարինի ծառերով, որոնց վրա կախված են նարնջագույն պտուղներ։ Այդ ժամանակահատվածում ծաղկում են դեղձի և ծիրանի ծառերը, մանդարինն ու նուշը։ Փողոցներն զարդարում են նոր ծաղկող ճյուղերով և սովորական ծաղիկների փնջերով։
Չինաստանի հարավում Ամանորին բնակարանը նախընտրում են զարդարել ծիրանի ծաղկող ճյուղերով։ Ծիրանի ծաղիկները պետք է ունենան ուղիղ հինգ թերթիկներ։ Բացի այդ, հարավային Չինաստանի բնակիչները սեղանին են դնում ձմերուկ, որի կարմիր և քաղցր միջուկը հաջողություն է խորհրդանշում գալիք տարում։
Երեկոյան, նախքան Նոր տարվա սկսելը, տեղի է ունենում վիշապի պարի մասսայական ցուցադրություն։ Պարում են բոլորը՝ անկախ իրենց սոցիալական վիճակից, հարուստ կամ աղքատ լինելուց։ Առավել ուրախ երթերն ու վառ հանդիպումները տեղի են ունենում գիշերը։ Մթնշաղի ժամանակ փողոցներում ու այգիներում խարույկներ են վառում։
Եգիպտոս
Չնայած տարի հասկացությունը ծնվել է Հին Եգիպտոսում, այն էլ այն ժամանակվանից, երբ սկսվեց գոյություն ունենալ թվականություն, բայց տարբեր ժողովուրդներ տարբեր ամիսներ են համարել տարվա առաջին ամիսը, և տարբեր է եղել նրանց նոր տարին։
Իրան
Հին պարսիկները նոր տարին նշում էին գարնան օրահավասարից հետո՝ մարտի 21-ին կամ մարտի 22-ը (որն, ըստ իրանական օրացույցի, ընկնում է էսֆանդի 30-ից ֆարվարդինի 1-ը)։ Տոնը կոչվում էր «վարդի և գինու» օր։ Հետագայում այն ընդունվեց մուսուլմանական աշխարհի կողմից և ստացավ Նոռուզ («Նոր օր») անվանում, որը այսօր էլ նշում են մեծ շուքով Իրանի և այլ իսլամադավան ժողովուրդների կողմից։
Ռուսաստան
Ռուսները նոր տարին նշում էին սեպտեմբերի 1-ին, Հարևան ժողովուրդներից ռուսներն ամանորը հունվարի 1-ին սկսեցին նշել 1699-ից, Պետրոս Մեծի հրամանով։ Երբ 1918 թվականին Խորհրդային Ռուսաստանի Ժողկոմխորհի որոշմամբ օրացուցային բարեփոխում կատարվեց, և չեղյալ հայտարարվեցին փետրվարի 1-13-ն ընկած օրերը, Ռուս ուղղափառ եկեղեցին չընդունեց այդ բարեփոխումը, որից էլ՝ նախկին խորհրդային ժողովուրդների մեջ նաև «Հին նոր տարին» նշելու սովորությունը։ Ռուսաստանում Նոր տարվա գլխավոր հերոսը Դեդ Մորոզն է (Սառնամանիք պապ)։ Այժմ Դեդ Մորոզն իր թոռնիկ Ձյունանուշիկի հետ բարի և առատաձեռն պապիկ է, իսկ անցյալում նա այնքան էլ բարի չէր, ավելին՝ Դեդ Մորոզի նախատիպը հանդիսացող Տրեսկուն և Ստուդենեց «պապերը» ռուս բանահյուսության մեջ չարը մարմնավորող կերպարներ են, ռուսական անծայրածիր տափաստաններում թափառելով՝ սառեցնում են անցորդներին։ Ռուս բանահյուսության մեջ Ձմեռ պապի նախատիպերից է նաև Մորոզկան, որ բարի կերպար է։
Հունաստան
Հունաստանում մարդիկ միմյանց տուն գնալիս ճանապարհից մեծ քար են վերցնում և գցում տան դռան առաջ՝ արտասանելով հետևյալ բառերը. «Թող տանտիրոջ հարստությունը լինի այս քարի պես ծանր»։ Եթե ճանապարհին ծանր քար չի լինում, հյուրերը շատ փոքր քար են վերցնում և դռան մոտ վայր գցելիս արտասանում. «Թող տանտիրոջ դժվարությունները այս քարի նման փոքր լինեն»։
Բուլղարիա
Բուլղարիայում, մտերիմները, ընկերները, հարազատները հավաքվում են ամանորյա սեղանի մոտ և բոլոր տներում երեք րոպեով անջատվում են լույսերը։ Այդ ժամանակ սեղանի շուրջ հավաքվածները համբուրում են իրար։ Ոչ ոք չի ասում թե ում է համբուրել։ Այդ ամանորյա համբույրները պահպանվում է ամանորյա մթության կողմից։
Ճապոնիա
Նախ և առաջ Ճապոնիայում Ամանորը դիմավորում են զանգերի 108 հարվածներից հետո։ Ըստ ավանդույթի այդ հարվածներից յուրաքանչյուրը ոչնչացնում է մարդկային թերություններից մեկը։ Նոր տարվա առաջին րոպեներին Ճապոնացիները ծիծաղում են, ինչը ըստ նրանց հաջող տարվա գրավական է։ Իսկ տունը զարդարում են բամբուկներով, ինչը հավերժության և հավատարմության խորհրդանիշ է։ Լուսաբացին, Ճապոնացիները դուրս են գալիս տներից, որպեսզի դիմավորեն լուսաբացը։ Նոր տարվա արեգակի առաջին շողերի ներքո նրանք շնորհավորում են միմյանց և նվերներ տալիս։Ճապոնացիները նոր տարին դիմավորոմ են նոր շորերով։
Վիետնամ, Կամբոջա, Կորեա, Մոնղոլիա
Ամանորի պարտադիր իրերից է գեղեցիկ զարդարված փոցխը։ Ամենայն հավանականությամբ հենց այդ փոցխի միջոցով են Ամանորի գիշերը «դիզում երջանկությունը»։ Ի դեպ, Արևելքում տարածված են նաև ծննդյան տոնավաճառները, որտեղից կարելի է ձեռք բերել ոչ միայն հագուստ, կոշիկ, սնունդ և այլն, այլև երազանքներ, հույսեր և երջանկություն։ Այդ տոնավաճառում, օրինակ՝ կարելի է ձեռք բերել «դարումա»՝ փայտյա կամ փափուկ մի խաղալիք, որը բուդդայական պանթեոնից է։ Կարելի է ձեռք բերել նաև «համայումի»՝ բութ ծայրով և սպիտակ բմբուլներով աղեղներ, որոնք կոչված են տնից վտարել չար ուժերին։ Կարելի է ձեռք բերել նաև «տակառա-բունե»՝ բրնձով լի նավակներ, որտեղ նստած են յոթ սրբեր։ Այդ իրը խորհրդանշում է բարիք և հաջողություն։
Կոլումբիա
Նոր տարվա նախօրեին Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայում անց է կացվում տիկնիկների շքերթ։ Հազարավոր տիկնիկներ, կախարդներ և այլ հեքիաթային արարածներ մեքենաների տանիքներին ամրացված անցնում են Բոգոտայի փողոցներով։ Իսկ ահա ամանորյա խրախճանքի գլխավոր հերոսը անցնող տարին է։ Նա ծիծաղելի շորերով բարձր ոտքերի վրա շրջում է սրահում և երեխաերին զվարճալի պատմություններ պատմում։
Շոտլանդիա
Շոտլանդիայում Ամանորյա գիշերը, զանգերից անմիջապես հետո բացվում են տան դուռը, որպեսզի հին տարին գնա և գա նորը։ Շոտլանդացիները կարծում են, թե ամբողջ տարվա երջանկությունն ու հաջողությունը կախված է այն մարդուց ով առաջինը կմտնի տուն և կշնորհավորի ամանորը։ «Հաջողակ հյուրեր» են համարվում մուգ մազերով տղամարդիկ, ովքեր նվերներ են բերում տուն։ Հյուրերը պարտադիր իրենց հետ տուն պետք է բերեն ածուխի կտոր, որպեսզի գցեն բուխարիի մեջ։
Անգլիա
Անգլիայում ամանորյա գիշերը երեխաների համար բեմադրում են ներկայացում հին անգլիական հեքիաթների հիման վրա։ Քնելուց առաջ երեխաները սեղաններին դնում են ափսեներ նվերների համար, իսկ կոշիկների մեջ՝ Սանտա Կլաուսի եղնիկների համար կեր։ Ամանորյա զանգերի ներքո սիրահարները համբուրվում են, որպեսզի ողջ տարին լինեն միասին։
Էկվադոր
Էկվադորում անցած տարվա դժբախտությունները հեռանալու համար ամանորյա զանգերից հետո լուսամուտից դուրս են շպրտում ջրով լի բաժակ։ Եթե Էկվադորցին ցանկանում է ողջ տարին ճանապարհորդել, ամանորյա զանգերը խփելու ժամանակ ճամպրուկը ձեռքին պետք է վազի տան շուրջը։ Եթե ցանկանում է հարստանալ, ամանորյա զանգերի խփելուն պես պետք է հագնի դեղին երանգներով ներքնազգեստ, իսկ եթե ցանկանում է երջանիկ լինել՝ հագնում է կարմիր երանգներով ներքնազգեստ։
Իտալիա
Ամանորի գիշերը Իտալիայում լուսամուտից դուրս են շպրտում հին իրերը՝ դրանք փոխարինելով նորերով։ Իտալացիները մեծ ուշադրություն են դարձնում, թե ում առաջինը կհանդիպեն Նոր տարում։ Հոգևորական կամ երեխա տեսնելը ցանկալի չէ, իսկ ահա ծեր, կուզիկ պապիկի հանդիպելը համարվում է հաջողության նշան։
Դանիա
Դանիացիները կեսգիշերին սեղանին են դնում բրնձե քաղցր շիլա։ Այն ևս անակնկալով է։ Շիլայի առանձնահատկությունն այն է, որ այնտեղ թաքնված է ընկույզ կամ նուշ։ Այս ավանդույթը հատկապես դուր է գալիս չամուսնացած աղջիկներին։ Եթե նրանցից որևէ մեկին բաժին հասնի ընկույզ, ապա Նոր տարում ամուսնությունից խուսափել այլևս չի լինի։ Ամուսնացածների համար շիլայի անակնկալը խոստանում է պարզապես հաջող տարի։ Դա ևս վատ չէ։
Մեծ Բրիտանիա
Մեծ Բրիտանիայում նվերները պատվիրում են «Father Christmas»-ն (բառացի նշանակում է Ծննդյան Հայր)։ Նրան գրում են նամակ՝ մանրամասն թվարկելով և բացատրելով, թե ինչ են ցանկանում։ Նամակն այնուհետև գցում են բուխարիի մեջ։ Ծխնելույզից դուրս եկող ծուխը ճիշտ տեղը կհասցնի ուղարկված նամակը։ Ի դեպ, բրիտանացիների նվերները գրեթե նույն արժողության են, իսկ կարգի համաձայն, դրանք բաժանվում են վիճակահանության միջոցով։
Հնդկաստան
Հնդկաստանի բնակիչները Ամանորին գերադասում են հագուստը զարդարել վարդագույն, կարմիր, մանուշակագույն կամ սպիտակ ծաղիկներով։ Հնդիկ մայրերը քաղցրավենիքները, ծաղիկները և փոքրիկ նվերները դնում են առանձին սկուտեղի վրա, իսկ առավոտյան երեխաները աչքերը փակում են և սպասում, որ իրենց մոտեցնեն սկուտեղի մոտ՝ նվերը ստանալու համար։
Շվեդիա
Շվեդներն ավանդաբար միմյանց նվիրում են մոմեր։ Այդ նվերը պայմանավորված է նրանով, որ ձմռանը Բևեռային շրջանում շուտ է մթնում, իսկ լույսը ընկերության, բարյացակամության և ուրախության խորհրդանիշն է։ Շվեդական տներում Ամանորի տոնակատարությունը սկսվում է նրանից, որ հայրիկները տնից դուրս են բերում աղբը, իսկ վերադառնում են Յուլ Տոմտենի՝ Ձմեռ պապու կերպարանքով։ Երբ ժամացույցը սկսում է ազդարարել կեսգիշերը բոլորը սկսում են սերպանտին շաղ տալ, շվիներով աղմկել, իսկ Յուլ Տոմտենն էլ նվերներ բաժանել։ Այդպիսի աղմուկ-աղաղակի պայմաններում Նոր Տարին մուտք է գործում Շվեդիա։
Ֆրանսիա
Ֆրանսիայում մարդիկ կարող են նվիրել միմյանց ամեն ինչ, չնայած կան որոշակի կանոններ։ Օրինակ՝ օծանելիք կարող է նվիրել միայն ամուսինը իր տիկնոջը։ Այլ տղամարդուց նմանատիպ նվերը համարվում է «կանոններից դուրս»։
Հունգարիա
Հունգարիայում ընդունված է ամանորյա գիշերը սուլել։ Մարդիկ սուլում են ոչ թե մատների օգնությամբ, այլ մանկական խաղալիքներով։ Ընդունված է, որ հենց դա է տնից քշում չար ուժերին և դեպի տուն ուղեկցում հաջողությանն ու երջանկությանը։
Նոր տոմար
Նման բազմազանությունը ժողովուրդների տնտեսական ու կուլտուրական փոխհարաբերություններում դժվարություններ էր առաջացնում։ Ուստի XVI դարի վերջերից սկսած (1582 թվականին), որոշվեց նոր տարվա սկիզբը համարել հունվարի մեկը։ Հենց այդ բանն էլ դրվեց մեր ներկա օրացույցի հիմքում։
Նոր տոմարը մտցվել է Հռոմի պապ Գրիգոր 13-րդի կողմից, Հուլյան օրացույցի փոխարեն։ Այդ երկու տոմարների միջև եղած տարբերությունը կազմում է տասներեք օր։
Այսպիսով, հունվարի մեկը Նոր տարվա սկիզբը համարելը բնավ էլ պատմական իրադրության հետ չի կապվում և ընդունված է պայմանականորեն։ Բայց ժամանակի ընթացքում այն ավանդույթի ուժ ստացավ։ Այդ օրը, որը այսօր մեզ համար այնքան հարազատ ու անփոխարինելի է դարձել, ունի համեմատաբար նոր պատմություն։
Չնայած միջազգային մասշտաբով հունվարի 1–ը պաշտոնապես ընդունված է Նոր տարի, բայց Միջին և Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրներում (Իրանում, Աֆղանստանում, Արաբական մի քանի երկրներում) շարունակում են պահպանել իրենց ավանդական նոր տարին։
Հին Նոր տարի
Հին Նոր տարին դա Նոր տարին է ըստ հուլյան՝ հին տոմարի։ Հին և նոր տոմարների միջև XX և XXI դարի առաջին կեսին տարբերությունը 13 օր է։ Հունվարի 13-ը համարժեք է դեկտեմբերի 31-ին։ Նոր՝ Գրիգորյան տոմարը, հաստատվել է 1582 թվականի հոկտեմբերին։ Մի շարք երկրներում ըստ ավանդույթի, ոչ պաշտոնական նշվում է հին տոմարով Նոր տարին։
Պայթուցիկ նյութեր
Ամանորի տոնակատարություններին հաճախ օգտագործվում են տարբեր պայթուցիկ և ուղղակի կրակ արձակող նյութեր՝ բենգալյան կրակներ, հրավառություններ, հրթիռներ, հռոմեական մոմեր և այլն։
Այսօր աշխարհի տարբեր երկրների մայրաքաղաքները և, նույնիսկ, որոշ երկրներ միլիոնավոր դոլլարներ են ծախսում Ամանորին հրարվեստի շոուների ցուցադրության համար։
Տարբեր երկրներում ամենից հայտնի ամանորյա ավանդույթը հրավառությունն է։ Այն ծագել է սնահավատությունից։ Օրինակ, Չինաստանում հրավառության և պայթյունի ձայները ամբողջ ամանորյա գիշերվա ընթացքում չեն դադարում։ Չնայած վառոդը և հրավառության համար անհրաժեշտ նյութերը ոչ այնքան վաղուց են հայտնագործվել, Ամանորը ձայներով ու աղմուկով դիմավորելու ավանդույթը գոյություն է ունեցել դեռևս հազարամյակներ առաջ։ Ամեն ինչ սկսվել է այն լեգենդից, որի համաձայն Ամանորի նախօրյակին չար ոգիները, որոնց վռնդել են աշխարհի տարբեր ծայրերից, իրենց համար նոր ապաստան են փնտրում։ Գտնելով իրենց համար հարմար տուն, նրանք ամբողջ տարի ապրում են այդ տանը և տանտերերին տարբեր անհաջողություններ են բերում։ Այդ իսկ պատճառով Ամանորը դիմավորելիս պետք է մեծ աղմուկ հանել, որպեսզի չար ոգիները վախենան և հեռանան։
Պատմություն
Ամանորը պայթուցիկ նյութերով ու հրավառությամբ դիմավորելու ավանդույթը եկել է Ասիայի ժողովուրդներից, առաջին հերթին՝ Չինաստանից։ Այնտեղ կարծում էին, որ վառոդի պայթյունի բարձր ձայնն ու արձակած պայծառ լույսը վանում են չար ոգիներին։ Ավելի ուշ այս ավանդույթը տարածվեց ամբողջ աշխարհում։
Անվտանգությունը
Մեծ քանակներով պայթուցիկ նյութերի օգտագործումը, այդ թվում՝ անչափահասների կողմից, ստեղծում է հրդեհավտանգ իրավիճակ։ Այդ իսկ պատճառով, Ամանորի գիշերը հակահրդեհային և փրկարարական աշխատանքների համար տարվա ամենալարված օրն է համարվում։
Ծանոթագրություններ
3.Վահե Լոռենց, «Հայոց Տաճարը», էջ 36-54, «Տիգրան Մեծ» հ. 2021թ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:Ամանոր
Գորիցիա
Գորիցիա (իտալ. Gorizia), կոմունա և քաղաք Իտալիայի Գորիցիա գավառում, Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում։
Բնակավայրի հովանավորներն են համարվում սրբեր Էրմակորան և Ֆորտունատոն։ Ամեն տարի հուլիսի 12-ին տոնվում է քաղաքի տոնը։ Քաղաքի անվանումը գալիս է սլովեներեն Gorica բառից, որը նշանակում է «փոքրիկ լեռ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բաժանված քաղաքներ
Վիլհելմ II
Վիլհելմ II (Wilhelm II., Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Վիկտոր Ալբերտ ֆոն Հոհենցոլլերն, ), Գերմանիայի վերջին կայսրը (Կայզեր) և Պրուսիայի թագավորը՝ կառավարելով Գերմանական կայսրությունը և Պրուսիայի թագավորությունը 1888 թվականի հունիսի 15-ից մինչև 1918 թվականի նոյեմբերի 9-ը։ Նա Միացյալ Թագավորության թագուհի Վիկտորիայի ավագ թոռն էր և բարեկամական կապ ուներ Եվրոպայի շատ միապետների և արքայազների հետ, որոնցից ամենանշանավորն էին Միացյալ թագավորության արքա Գեորգ V-ը և Ռուսաստանի կայսր Նիկոլայ II-ը։
Դառնալով կայսր 1888 թվականին նա հեռացրեց կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկին 1890 թվականին։ Նա Գերմանիայի արտաքին հարաբերություններում բռնեց նոր ուղի, որն իր կիզակետին հասավ Ավստրո-Հունգարիային սատարմամբ 1914 թվականի հուլիսի ճգնաժամում, ինչն իր հերթին օրեր անց Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսելու պատճառ հանդիսացավ։
Նա ուներ պայթյունավտանգ բնավորություն և շատ ժամանակ անպատասխանատու հայտարարություն էր անում, առանց խորհրդակցելու իր նախարարների հետ, վառ օրինակ էր Դեյլի Տելեգրաֆին տված հարցազրույցը 1908 թվականին, որն արժեցավ նրա ազդեցության մեծ մասի կորստին: Նրա գլխավոր գեներալներ Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգը և Էրիխ Լյուդենդորֆը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում վարում էին քաղաքականություն՝ քիչ հաշվի առնելով քաղաքացիական կառավարությանը։ Որպես անարդյունավետ պատերազմական ժամանակների ղեկավար, նա կորցրեց բանակի վստահությունը և 1918 թվականի նոյեմբերին գահընկեց արվեց և արտաքսվեց Նիդերլանդներ։
Կենսագրություն
Վիլհելմը ծնվել է 1859 թվականի հունվարի 27-ին Բեռլինի Կրոնպինցների պալատում։ Նրա մայրը եղել է Արքայազն Ֆրիդրիխ Վիլյամ պրուսացու (ապագա Ֆրիդրիխ III) կինը՝ Վիկտորիան։ Վիկտորիան Միացյալ Թագավորության թագուհի Վիկտորիայի ավագ դուստրն էր։ Վիլհելմի ծննդյան ժամանակ նրա պապի եղբայր Ֆրիդրիխ Վիլհելմ IV-ը Պրուսիայի թագավորն էր և նրա պապ Վիլհելմը ռեգենտն էր։ Նա Վիկտորիա թագուհու և Արքայազն Ալբերտի առաջին թոռն էր, սակայն առավել կարևոր էր, որ նա Պրուսիայի թագաժառանգ արքայազնի առաջին որդին էր։ 1861 թվականից նա Պրուսիայի գահի երկրորդ հավակնորդն էր, իսկ նաև 1871 թվականից արդեն նորաստեղծ Գերմանական կայսրության երկրորդ հավակնորդը, որը, համաձայն Գերմանական կայսրության սահմանադրության ղեկավարվում էր Պրուսիայի թագավորի կողմից։
Տրավմատիկ ծանր ծնունդը պարալիզացրեց նրա ձախ ձեռքը, ինչի պատճառով այն 15 սմ-ով կարճ էր աջ ձեռքից։ Նա անընդհատ փորձել է թաքցնել այդ թերությունը, շատ լուսանկարներում ձեռք դիրքը այնպիսին է, որ երկարությունների տարբերությունը չզգացվի։ Պատմաբանները կարծում են, որ նրա հաշմանդամությունը ազդել է նրա բնավորության վրա ։
Վաղ տարիներ
Նրա մայր Վիկին մեղադրում էր իրեն երեխայի հաշմանդամության մեջ և փորձում էր համոզել, որ Վիլհելմը կդառնա լավ հեծյալ։ Միտքը այն մասին, որպես գահի ժառանգորդ չի կարողանա ձի վարել, տանջում էր Վիկիին։ Ձիարշավի դասերը Վիլհելմը սկսեց երբ նա ութ տարեկան էր։ Կրկին ու կրկին տանջվող արքայազնին նստեցնում էին ձիու վրա և ստիպում ընթանալ։ Նա անընդհատ ընկնում էր, սակայն արցունքներով նորից նստում էր ձիու վրա։ Շաբաթներ անց, նա վերջապես կարողացավ պահպանել հավասարակշռությունը:
Վիլհելմը վեց տարեկանից ուսանել և մեծ մասամբ եղել է 39 ամյա ուսուցիչ Գեորգ Հինցպետերի ազդեցության տակ:
Որպես դեռահաս նա ուսանել է Կասելի գիմնազիայում։ 1877 թվականին Վիլհելմը ավարտեց բարձրագույն դպրոցը և իր տասնութամյակին իր տատիկից՝ թագուհի Վիկտորիայից ստացավ նվեր ասպետության շքանշան։ Կասելից հետո Վիլհելմը չորս տարի ուսանել է Բոննի համալսարանում՝ ուսանելով իրավունք և քաղաքագիտություն։ Նա դարձավ հատուկ Բորուսիա Բոննի մասնաշենքի անդամ: Վիլհելմը փայլել է արագ մտքով, սակայն հաճախ քննադատվել է բուռն էմոցիաների համար։
Որպես Հոհենցոլերններ թագավորական ընտանիքի անդամ Վիլհելմը վաղ տարիներից շփվել է Պրուսիայի մտավորականության ռազմական հասարակության հետ։ Սա մեծ ազդացություն է ունեցել նրա վրա և մեծ տարիքում Վիլհելմը հազվադեպ էր լինում առանց զինվորական համազգեստի։ Պրուսական կոշտ ռազմական մշակույթը փոխեցին նրա հայացքները քաղաքականությունում և անձնական զարգացման մեջ։
Թագաժառանգ արքայազն Ֆրիդրիխը իր որդուն վերաբերվում էր մեծ սիրով և հարգանքով։ Նրա հոր կարգավիճակը որպես Գերմանիայի միավորման պատերազմների հերոսի մեծ նշանակություն է ունեցել Վիլհելմի անձնական կյանքում։ Մոտ էմոցիոնալ շփումները հոր և որդու միջև չէին խրախուսվում։ Ավելի ուշ, երբ նա շփվեց թագաժառանգ արքայազնի քաղաքական ընդդիմախոսների հետ, Վիլհելմը եկավ ավելի հստակ եզրահանգման իր հոր հանդեպ, ով իր համար մի գործիչ էր, ով ունի տղամարդկային անկախություն և մեծ ներուժ։ Վիլհելմի համար նաև կուռք էր հանդիսանում իր պապը՝ Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնը, ում հետագայում Վիլհելմը անվանում էր որպես Գերմանիայի առաջին կայսր «Վիլհելմ Մեծ»: Սակայն նա մոտ հարաբերություններ ուներ մոր հետ։
Վիլհելմը ընդդիմանում էր իր ծնողների, հատկապես մոր ջանքերին ուսանել բրիտանական լիբերալիզմ։ Փոխարենը նա համաձայնեց հետևել իր ուսուցիչներին, որոնք սատարում էին ավտորիտար ռեժիմին և նրանց ազդեցության ներքո նա ավելի պրուսիֆիկացվեց։ Այսպիսով նա օտարացավ իր ծնողների հետ՝ կասկածելով որ նրանք գործում են Բրիտանիայի շահերից։ Գերմանիայի կայսր Վիլհելմ I-ը տեսավ թե ինչպես է իր թոռը դուրս գալիս Վիկտորիայի ազդեցությունից և մեծանում որպես տղամարդ։ Երբ Վիլհելմը դարձավ քսանմեկ տարեկան, կայսրը որոշեց, որ արդեն ժամանակն է նրան ուսանել ռազմական գործ։ Նա նշանակեց Վիլհելմին Պոտսդամում տեղակայված Առաջին հետևակային գումարտակում լեյտենանտ։ Գումարտակի մասին Վիլհելմը ասել է,-«Ես իրականում գտա իմ ընտանիքին, ընկերական հետաքրքրությունը, ամենինչ առանց որոնց ես ապրել եմ մինչ այս»։ Որպես տղա և ուսանող նա եղել է կուլտուրական, որպես սպա նա սկսել է խոսել ավելի խրոխտ ինչպես պրուսացի սպային է վայել:
Շատ դեպքերում Վիլհելմը դարձել է իր ժառանգորդ լինելու և Օտտ ֆոն Բիսմարկի հնարքների զոհը։ Ընտանիքի երկու կողմերը տառապել են հոգեկան հիվանդությամբ և դա կարող է բացատրել նրա հուզական անկայունությունը։ Վիլհելմը քսան տարեկան էր, երբ Բիսմարկը փորձեց նրան հանել ծնողների դեմ (որոնք չէին ընդունում Բիսմարկին և նրա քաղաքականությունը) որոշ հաջողությամբ։ Բիսմարկը ցանկանում էր երիտասարդ արքայազնին օգտագործել որպես զենք նրա ծնողների դեմ, որպեսզի շարունակի իր քաղաքական մենաշնորհը։ Այսպիսով Վիլհելմը գնալով հեռացավ իր ծնողներից, հատկապես իր անգլիացի մորից։ 1889 թվականի ապրիլին մի պոռթկումի պահին Վիլհելմը բարկացած ակնարկել է, որ «մի անգլիացի բժիշկը սպանեց հորս, իսկ մեկ այլ անգլիացի բժիշկ հաշամանդամ դարձրեց ձեռքս, ինչի մեղավորը մայրս է», ով ոչ մի գերմանացի բժշկի թույլ չէր տալիս բուժել իրեն կամ իր անմիջական ընտանիքի անդամներին:
Երիտասարդ տարիքում Վիլհելմը սիրահարվեց իր զարմուհի Ելիզավետա Ֆյոդորովնային։ Ելիզավետան մերժեց նրան և ամուսնացավ ռուսական կայսրի ընտանիքի անդամի հետ։ 1880 թվականին Վիլհելմը սկսեց հանդիպել Ավգուստա Վիկտորիայի հետ, հայտնի որպես «Դոնա»։ Նրանք ամուսնացան 1881 թվականի փետրվարի 27-ին և մնացին ամուսնացած քառասուն տարի, մինչև Դոնայի մահը 1921 թվականին։ Տասը տարվա ընթացքում՝ 1882 թվականից մինչև 1892 թվականը, Ավգուստա Վիկտորիան Վիլհելմին պարգևեց յոթ երեխա՝ վեց տղա և մեկ աղջիկ:
Գահակալման սկիզբ
Կայզեր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնը մահացավ Բեռլինում 1888 թվականի մարտի 9-ին և արքայազն Վիլհելմի հայրը դարձավ կայսր որպես Ֆրիդրիխ III: Նա արդեն տառապում էր աղիքային քաղծկեղից և իր գահակալման բոլոր 99 օրը մինչև մահը պայքարեց հիվանդության դեմ։ Նույն տարվա հունիսի 15-ին 29-ամյա Վիլհելմը դարձավ Գերմանիայի կայսր և Պրուսիայի թագավոր ։
Չնայած երիտասարդ տարիքում նրա կուռքը եղել էր Օտտո ֆոն Բիսկմարկը, Վիլհելմի խարիզմատիկ բնավորությունը շուտով բերեց կոնֆլիկտի «Երկաթե Կանցլերի» հետ, ով կարևոր դեր էր ունեցել կայսրության հիմնադրման հարցում։ Նոր կայսրին դուր չէր գալիս Բիսմարկի զգուշավոր արտաքին քաղաքականությունը՝ գերադասելով Գերմանիայի արագ և ուժեղ ընդլայնումը, որը կպաշտպանի Գերմանիայի դիրքը արևի տակ։ Բացի այդ երիտասարդ կայսրը վեր էր դասում օրենքը գահից, ի տարբերություն իր պապիկի։ Չնայած կայսրության սահամանադրությամբ գործադիր իշխանությունը պատկանում էր կայսրին, Վիլհելմ I համաձայն էր առօրյա կառավարումը հանձնել Բիսմարկին։ Կանցլերի և Վիլհելմի միջև վաղ վեճերը շուտով փչացրեցին երկուսի հարաբերությունը։ Բիսմարկը հավատում էր, որ Վիլհելմը թույլ բնավորություն ունի և նրան կարելի է կառավարել և ձևականորեն ցույց տվեց որ սատարում է Վիլհելմի քաղաքականությանը 1880-ական թվականների վերջին։ Նրանց հարաբերությունները վերջնականապես փլուզվեցին 1890 թվականի սկզբին, երբ Բիսմարկը փորձեց ընդունել հակասոցիալիստական օրենք ։
Բաժանում Բիսմարկից
Նպատակասլաց երիտասարդ կայզերը մերժեց Բիսմարկի «խաղաղասեր արտաքին քաղաքականությունը» և իր գեներալներին կարգադրեց աշխատել «նախընտրություն տալով պատերազմական ագրեսիվ քաղաքականությանը»։ Բիսմարկը իր օգնականին ասել է «Այդ երիտասարդը ցանկանում է պատերազմել Ռուսաստանի դեմ և ուզում է անմիջապես հանել իր սուրը։ Ես չեմ ցանկանա դառնալ դրա մասը »: Երբ Բիսմարը հասավ բացարձակ մեծամասնության՝ Ռայխստագում ունենալով իր քաղաքական գործիչներին և որոշեց ընդունել հակասոցիալիստական օրենքներ։ Նրա Կարտելը, Պահպանողական և Ազգային լիբերալ կուսակցություններից բաղկացած մեծամասնությունը, ցանկացավ ընդունել օրենքները խորհրդարանում, սակայն համաձայնության չեկան մեկ հարցում, որ ոստիկանությունը կարող էր ձերբակալել սոցիալիստ ագիտատորներին իրենց տներից։ Համաձայնության չգալով Կարտելը մասնատվեց։