cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեռական հատկանիշներ
Երկրորդական սեռական հատկանիշների ձևերը
Մարդկանց երկրորդական սեռական հատկանիշներ են՝ տղամարդկանց բեղերը, մորուքը, ադամախնձորը, կանանց բնորոշ զարգացած կրծքագեղձերը, ճարպաբջջանքը, կոնքի ձևը։ Կենդանիների երկրորդական սեռական հատկանիշներից են՝ արու թռչունների խիստ վառ փետրավորումը, կաթնասունների հոտ արձակող գեղձերը, զարգացած եղջյուրները, ժանիքները։ Կենդանիների երկրորդական սեռական հատկանիշներ ունեն հարմարվողական նշանակություն։ Կաթնասունների, թռչունների, երկկենցաղների, ձկների սեռական գեղձերի ֆունկցիաները և երկրորդական սեռական հատկանիշների զարգացումը փոխադարձորեն պայմանավորված են միմյանցով։ Մ. Զավադովսկին (1922 թվական) երկրորդական սեռական հատկանիշները պայմանականորեն բաժանել է՝ կախյալ (էուսեքսուալ), որոնք զարգանում են սեռական գեղձերի գործունեությամբ, և անկախ կամ կեղծ (պսևդոսեքսուալ), որոնց զարգացումն իրականանում է անկախ սեռական գեղձերի ֆունկցիայից։ Կենդանիների ամորձատումից (սեռական գեղձերի հեռացումից) հետո կախյալ երկրորդական սեռական հատկանիշներ չեն զարգանում, իսկ եթե արդեն զարգացած են՝ աստիճանաբար կորցնում հև իրենց ֆունկցիան, երբեմն լրիվ անհետանում են։
Կենդանիների սեռական հատկանիշները
Ամորձատված կենդանուն սեռական գեղձ պատվաստելիս կամ նրա հորմոնը ներարկելիս զարգանում են համապատասխան սեռին բնորոշ կախյալ երկրորդական սեռական հատկանիշները, օրինակ, ամորձատված հավին արական սեռական գեղձ պատվաստելիս զարգանում են արական սեռական ռեֆլեքսներ (կռվարարություն, կանչի ընդունակություն, աքաղաղի կատար)։ Անկախ երկրորդական սեռական հատկանիշները, օրինակ, աքաղաղի բիտը կամ փետրավորումը զարգանում են առանց սեռական հորմոնների մասնակցության (ամորձատված աքաղաղների մոտ ևս այդ հատկանիշնևրը հայտնաբերված են)։ Միջատենրին բնորոշ է սոմոսեքսուալ կամ հյուսվածքասեռական երկրորդական սեռական հատկանիշների խումբը, որը կախված չէ սեռական գեղձերի ֆունկցիայից և հատուկ է միայն մեկ սեռին։
Կատեգորիա:Վերարտադրողական համակարգ Կատեգորիա:Բազմացման համակարգ Կատեգորիա:Անատոմիա
Մալե (այլ կիրառումներ)
Մալե անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Մալենգա (այլ կիրառումներ)
Մալենգա անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Քեթրին Հարդվիկ
Քեթրին Հարդվիկ (Catherine Hardwicke, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և պրոդյուսեր։ Նրա ստեղծագործությունների թվում են այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են «Տասներեք» անկախ դրաման, որի սցենարը նա գրել է Նիկի Ռիդի հետ համատեղ ․ բիբլիական «Աստվածային ծնունդ» թեմայով ֆիլմ և վամպիրի «Մթնշաղ» սագայի առաջին մասի էկրանավորումը։ Կինովարձույթում առաջին հանգստյան օրերին «Մթնշաղ» ֆիլմի դրամահավաքն ամենամեծն է կին ռեժիսորների ֆիլմերում ։
Վաղ կյանք
Քեթրին Հարդվիկը ծնվել է Տեխասի Կամերոն քաղաքում, Ջեյմի Էլբերտայի (ծնված Բեննեթում) և Ջոն Բենջամին Հարդվիկի ընտանիքում։ Նա մեծացել է Տեխասի Մակալլեն քաղաքում և դաստիարակվել է պրեսբիտերական դենոմինացիայում ։ Նա ունի քույր՝ Իռեն Հարդվիկ Օլիվիերին, որը նկարչուհի էր, ինչպես նաև Բեն անունով եղբայր։ Քեթրինն ունի 19-ամյա խորթ դուստր՝ Օլգան, որն այս պահին բնակվում է Անգլիայում։
Կարիերա
Հարդվիկը սկսել է իր կարիերան որպես ճարտարապետ ։ Նա անցկացրել է 1990 թվականի մեծ մասը՝ արտադրական դիզայներ աշխատելով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Թոմբսթոնը» (1993), «Նյուտոնյան տղաները» (1998), «Երեք թագավորները» (1999)։ Հաջորդ տարի նա համագործակցել է ռեժիսոր և սցենարիստ Քեմեր Քրոուի և դերասան և պրոդյուսեր Թոմ Քրուզի հետ «Վանիլային երկինք» (2001) ֆիլմի վրա աշխատելիս։
Հարդվիկի առաջին աշխատանքը, որպես ֆիլմերի պրոդյուսեր, «Տասներեք» (2003) ֆիլմն է, որը բազմաթիվ մրցանակների է արժանացել։ Քեթրին Հարդվիկը և 14-ամյա Նիկի Ռիդը համագործակցել են ֆիլմի սցենարի վրա աշխատելիս, որն արտացոլել է երիտասարդ դերասանուհու պատանեկության փորձը։ Անհրաժեշտ էր ընդամենը 6 օր, որպեսզի նրանք ավարտեին սցենարը։ Էվան Ռեյչլ Վուդը Նիկի Ռիդի հետ համատեղ պայմանագիր է կնքել այս ֆիլմում մասնակցելու համար։
Հարդվիկը նաև «Դոգթաունի արքաները» ֆիլմն է նկարահանել 2005 թվականին, որտեղ ցուցադրվել է սքեյթբորդիստների մշակույթի և կենսակերպի հորինված նկարագրությունը։ Ֆիլմը մասամբ հիմնված է Սթեյսի Պերալտայի «Դոգթաունը և Զեթ-տղաները» վավերագրական աշխատանքի վրա։ 2006 թվականին Հարդվիկը «Աստվածային Ծնունդ» բիբլիական թեմայով ֆիլմ է նկարահանել New Line Cinema կինոընկերության համար։
2008 թվականին դարձել է Ստեֆանի Մայերի «Մթնշաղ» բեսթսելերի կինոպատմության ռեժիսոր ։ Ֆիլմը պետք է դառնար Ստեֆանի Մայերի «Մթնշաղ սագայի» չորս գրքերի՝ «Մթնշաղ», «Նորալուսին», «Խավարում» և «Լուսաբաց» էկրանների շարքից առաջինը, որոնք թողարկվում են Summit Entertainment կինոընկերության կողմից։ Ավելի ուշ Summit Entertainment-ը հայտարարել էր, որ իրենք հրաժարվել են համագործակցել նրա հետ Ստեֆանի Մայերի վեպերի էկրանավորման վրա աշխատելու համար, իսկ որպես գրքի սերիայի հաջորդ ֆիլմի ռեժիսոր հանդես կգա մեկ այլ ռեժիսոր (Քրիս Վայց) ։ Հետագայում նա կրկին աշխատել է Գեյլ Ֆորմանի «Եթե ես մնամ» գրքի կինոստուդիայի հետ («If I Stay») ։
Քեթրինի հետագա ռեժիսորական աշխատանքը կլինի Ջեյմս Փաթերսոնի «Maximum Ride» բեսթսելերի կինոպատումը և դերասան Էմիլ Հիրշի հետ համագործակցությունը մեր օրերի Համլետի կերպարի ստեղծման գործում ։
Ֆիլմագրություն
Սցենարիստ
Պրոդյուսեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Մալեևկա (այլ կիրառումներ)
Մալեևկա անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Մալթա (այլ կիրառումներ)
Մալթա անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Ալերսհաուզեն
Ալերսհաուզեն (Allershausen), համայնք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հարավ-արևելքում՝ Բավարիայի երկրամասի (Վերին Բավարիա) Ֆրայզինգի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմում է 5015 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Մալի (այլ կիրառումներ)
Մալի անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Մալինովո (այլ կիրառումներ)
Մալինովո անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Մերիլ Սթրիփի ֆիլմագրություն
Ամերիկացի դերասանուհի Մերիլ Սթրիփի ֆիլմագրությունը.
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Կատեգորիա:Ֆիլմագրություններ Կատեգորիա:Կինո Կատեգորիա:Դերասանների ֆիլմագրություն
Ես չորրորդն եմ
«Ես չորրորդն եմ» (I Am Number Four), ֆանտաստիկ արկածային մարտաֆիլմ Դի Ջեյ Քարուզոյի կողմից, որ հիմնված է Ջեյմս Ֆրեյի և Ջոբի Հյուզի նույնանուն վեպի վրա ։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2011 թվականի փետրվարի 18-ին ։
Սյուժե
Ֆիլմը սկսվում է ինը այլմոլորակայինների սպանությամբ, ովքեր եկել էին երկիր մոլորակ Լորիան մոլորակից, որը ավերվել էր մոգադորիան տիեզերական զավթիչների ուժերով։ Երբ մեկը մահանում է, այդ նույն մոլորակից մեկ այլ այլմոլորակային ստանում է այրվածք իր ոտքին։ Գլխավոր հերոսի ոտքին առաջանում է երրորդ այրվածքը, որը նշանակում է, որ նա կլինի հաջորդը։ Նա դրա մասին հայտնում է իր պահապան Հենրիին։ Նրանք երկուսով մաքրում են իրենց հետքերն և փոխում բնակության վայրերն, որպեսզի կորչեն մոգադորիանների աչքից։
Նոր բնակության վայրում՝ Օհայոյի փոքրիկ քաղաքում, գլխավոր հերոսն ունի նոր անուն՝ Ջոն Սմիթ և նոր պատմություն։ Նա ծանոթանում է Սառայի հետ, ով աշխարհին նայում է իր տեսախցիկով և Սեմի հետ, ում հետ ընկերությունն «չի բարձրացնում նրա ռեյթինգը»։ Որոշ ժամանակ անց Ջոնը ձեռք է բերում արտառոց ունակություններ՝ տելեկինեզ, ուժ և ճարպիկություն, իսկ ֆիլմի վերջում նա իմանում է, որ կարող է լիցքավորել իր ուժով իր խմբի մյուս անդամներին։ Սակայն մոգադորիաններն գտնում են Ջոնին, և առաջին կռվի ժամանակ մահանում է Հենրին։ Ջոնն ու Սառան փախչում են և պատսպարվում դպրոցում։
Շուտով դպրոց են հասնում նաև մոգադորիանները և պատրաստվում դպրոց ներխուժմանը։ Երբ դպրոց են մտնում նրանցից երկուսը, Ջոնին ու Սառային փրկում է Ջեյնը, ով հանդես էր գալիս Լորիան մոլորակից փրկված «Համար վեցը»։ Ջեյնը կարողանում էր դառնալ անտեսանալի և դիմադրել կրակին։ Միասնական ուժերով նրանք հաղթահարում են մոգադորիաններին։ Ֆիլմը ավարտվում է նրանով, որ Ջոնը, Ջեյնը ու Սեմը մեկնում են Սեմի հորը և ողջ մնացած մյուս այլմոլորակայիններին փնտրելու ։
Դերասանական կազմ
Դերերում.
Երաժշտություն
Ֆիլմում հնչել են հետևյալ երգերը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Touchstone Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր
Աթենկիրխեն
Աթենկիրխեն (Attenkirchen), համայնք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հարավ-արևելքում՝ Բավարիայի երկրամասի (Վերին Բավարիա) Ֆրայզինգի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմում է 2674 մարդ։
Համայնքը զբաղեցնում է 16,16 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 85395։ Համայնքը բնակչության լեզուն համարվում է գերմաներենը։
Հալերտաուի Աու
Հալերտաուի Աու, (Au in der Hallertau) համայնք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հարավ-արևելքում՝ Բավարիայի երկրամասի (Վերին Բավարիա) Ֆրայզինգի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմում է 5615 մարդ։
Համայնքը զբաղեցնում է 54,99 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 84072։ Համայնքի բնակչության լեզուն համարվում է գերմաներենը։
Սթիվ Իրվին
Սթիվեն Ռոբերտ Իրվին,  (Stephen Robert Irwin կամ պարզապես Սթիվեն Իրվին (Steve Irwin) ), հայտնի ավստրալիացի բնագետ, հեռուստալրագրող և բնության մասին բազմաթիվ կինոնկարների հեղինակ, որոնցից են՝ «The Crocodile Hunter» («Կոկորդիլոսների որսորդը»), «Crok Files», «The Crocodile Hunter Diaries» («Կոկորդիլոսների որսորդի օրագիրը»)։ Եղել է Քուինսլենդի Բիրվա քաղաքի «Ավստրալիայի գազանանոցի» նախկին տնօրենը այսինքն սեփականտերը։
Կենսագրություն
Սթիվը մանուկ հասակից կոկորդիլոսներ էր որսում իր ծնողներին պատկանող Քուինսլենդի սողունների գազանանոցի համար։ 1991 թվականից Իրվինը շարունակում է ընտանեկան բիզնեսը և շուտով նկարահանում է «Կոկորդիլոսների որսորդը» (Crocodile Hunter) կինոնկարի առաջին սերիաները, որ աշխարհով մեկ հայտնի դարձավ։ Նույն թվականին Իրվինը պարգևատրվեց ավստրալիական զբոսաշրջիկությունը խթանելու, Կանաչ մայրցամաքի ու վայրի բնության մասին կինոնկարներ ստեղծելու և «Ավստրալիայի գազանանոցը» հիմնելու համար։
Բազմաթիվ անգամ Իրվինի կյանքը մազից է կախված եղել։ Նա բազմաթիվ վերքեր ուներ, որոնք ստացել էր վայրի կենդանիների հետ շփվելուց։
Զոհվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 6-ին հերթական հեռուստաֆիլմի նկարանման ժամանակ՝ կատվաձուկը մահացու էլեկտրական հոսանքի հարվածել է Սթիվեն Իրվինի սրտին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի հեռուստահաղորդավարներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի բնագետներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ
Ռավարինո
Ռավարինո (Ravarino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 5900 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 190 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 41017։ Հեռախոսային կոդը՝ 059։
Ռավարինոն սահմանակից է Բոմպորտո, Կամպոսանտո, Կրևալկորե, Նոնանտոլա համայնքներին։
Բնակավայրի հովանավորն է Անտոնիո Պադովացին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Վիրվեյ (Ուրայի վտակ)
Վիրվեյ  (Вырвей), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուռա գետի։ Գետի երկարությունը՝ 49 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հակոբ Ջուղայեցի (մանրանկարիչ)
Հակոբ Ջուղայեցի, 16-րդ դարի կեսի 17-րդ դարի սկզբի հայ մանրանկարիչ։ Ծնվել է Ջուղայում, սովորել Զաքարիա Գնունեցու մոտ, Վանա լճի Լիմ կղզու վանքում։ 1605 թվականին Ջուղայի բնակիչների հետ բռնագաղթվել է Սպահան։ 1595-1610 թվականներին պատկերազարդած նրա ութ ձեռագրերից չորսը գտնվում են Երևանի Մատենադարանում։ Վասպուրականի մանրանկարչության դպրոցի ավանդույթները Հակոբ Ջուղայեցու արվեստում ձեռք են բերել նոր որակ։ Նկարչի ոճի էվոլյուցիան անցել է մի քանի փուլով և զարգացել կոմպոզիցիայի կառուցման, ամբողջականության, ռիթմի առավել լարվածության, գունահագեցվածության և ուրվագծերի շոշափելիության ուղղությամբ։ Հակոբ Ջուղայեցու արվեստը առանձնանում է ուրախ, տոնական տրամադրությամբ, կանոնների հանդեպ առավել ազատ վերաբերմունքով, մոնումենտալությամբ, դեկորատիվությամբ, էքսպրեսիայով, կոմպոզիցիոն տարրերի հարստությամբ, վառ, մաքուր գույներով, զարդաձևերի առատությամբ։ Հակոբ Ջուղայեցին մանրանկարչության հայ վերջին ականավոր ներկայացուցիչն է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գրաֆիկներ
Սոֆյա Բարդինա
Սոֆյա Իլարիոնովնա Բարդինա (Софья Илларионовна Бардина, ), ռուս հեղափոխական, նարոդնիկ։ Ծագումով ազնվական։
1875 թվականին ձերբակալվել և դատվել է «50»-ի գործով։ Դատապարտվել է 9 տարվա տաժանակրության, որը փոխարինվել է աքսորով (Սիբիր)։ 1880 թվականին փախել է աքսորից, անցել արտասահման (Ժնև), որտեղ և ծանր հիվանդության պատճառով ինքնասպան է եղել։
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ
Էխինգ (Ֆրայզինգ)
Էխինգ (Eching), համայնք Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության հարավ-արևելքում՝ Բավարիայի երկրամասի (Վերին Բավարիա) Ֆրայզինգի շրջանում։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, համայնքի բնակչությունը կազմում է 13 275 մարդ։
Համայնքը զբաղեցնում է 37,83 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 85386։
Համայնքի բնակչության լեզուն համարվում է գերմաներենը։
All Your Fault: Pt. 1
All Your Fault: Pt. 1, ամերիկացի երգչուհի Բիբի Ռեքսայի թվով երկրորդ մինի ալբոմն է (EP) ։ Այն թողարկվել է 2017 թվականի փետրվարի 17-ին։ Ալբոմում հայտնվում են նաև ռեփերներ G-Eazy-ն և Ty Dolla Sign-ը ։ Մինի ալբոմի առաջին սինգլը դարձավ I Got You-ն, որը թողարկվել էր 2016 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ։
Թողարկում և գովազդում
«I Got You»–ն ծառայեց ալբոմի լիդ–սինգլը և թողարկվեց 2016 թվականի հոկտեմբերի 28–ին ։ Սինգլի տեսահոլովակը լույս տեսավ 2017 թվականի հունվարի 6–ին և ըստ 2017 թվականի հոկտեմբերյան տվյալների ունի ավելին քան 205 միլիոն դիտում ՅուԹյուբում ։ Երգը նույն թվականի հունվարի 21–ին մտավ Billboard Hot 100 հիթ–շքերթ և զբաղեցրեց 94–րդ հորիզոնականը ։ Հետագայում սինգլը բարձրացավ 43–րդ հորիզոնական ։ «F.F.F.» երգի տեսահոլովակը թողարկվեց Entertainment Weekly ամսագրի վեց կայքում 2017 թվականի մարտի 9–ին ։ «Bad Bitch»–ը ավելացվել է Spotify և Apple Music աուդիոծառայությունների անվանի փլեյլիսթներում  ։
All Your Fault Tour–ը դարձավ Ռեքսայի առաջին մեծ շրջագայությունը։ Դրա առաջին համերգը մեկնարկեց Հյուսիսային Ամերիկայում՝ 2017 թվականի մարտի 1–ին ։
Քննադատական ընդունում
Idolator ամսագրի աշխատակից Մայկ Վասը մինի ալբոմին հինգ աստղից տվեց չորս ու կես։ Նա ալբոմի մասին ասել է, որ «այն ցուցադրում է Բիբիի հիանալի երգ և բիթեր ստեղծելու ունակությունը» ։
Երգացանկ
Notes
Նմուշներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 ալբոմներ Կատեգորիա:Բիբի Ռեքսայի ալբոմներ
Մարիամա Բա
Մարիամա Բա (Mariama Bâ, ), սենեգալցի գրող և ֆեմինիստ, ստեղծագործել է ֆրանսերենով։ Ծնվել է Դակարում և մեծացել է որպես մուսուլման։ Դեռ վաղ տարիքից նա եկել էր քննադատելու այն, ինչ նա ընկալել էր որպես աֆրիկյան ավանդույթների արդյունքում հորիզոն եկած սեռական անհավասարություն։ Մեծացել է իր ավանդապաշտ տատիի և պապիի մոտ, և հենց վաղ շրջանից էլ նա ստիպված է եղել պայքար մղել կրթություն ստանալու համար, քանի որ նրանք չէին հավատում, որ աղջիկը պետք է կրթություն ստանա։ Բան ավելի ուշ ամուսնանում է Սենեգալի Խորհրդարանի անդամ Օբեյե Դիոպ-Տալլի հետ, սակայն բաժանվել է նրանից՝ միայնակ մեծացնելով ինը երեխայի։
Կենսագրություն
Մարիամա Բան ծնվել է 1929 թվականի ապրիլի 17-ին, Սենեգալի մայրաքաղաք Դակարում՝ ապահով ընտանիքում։ Նրա հայրը եղել է պետական պաշտոնյա, ով հետագայում դարձավ Սենեգալի առաջին առողջապահության նախարարներից մեկը (1956), իսկ նրա պապը ֆրանսիական գաղութներում աշխատում էր որպես թարգմանիչ։ Մոր մահից հետո, Մարիաման տատիկի և պապիկի մոտ մեծացել է ավանդական իսլամական ոճով։
Ավարտել է ֆրանսիական համալսարանը և ուսումնասիրել Ղուրան։
Մահացել է 1981 թվականին քաղցկեղից։
Ստեղծագործություններ
Մարիամա Բան գրել է ֆրանսերենով։ «Ի՜նչ երկար արահետ» (1979) վեպի հեղինակն է։ Նրա ստեղծագործության հիմքում ընկած է կանանց ազատության խնդիրը և նրանց անբարենպաստ դրություն, հատկապես ամուսնացած կանանց դիրքը աֆրիկյան հասարակությունում։
1980 թվականին պարգևատրվել է Նոմայի մրցանակով։
Ակտիվ պաշտպանել է կանանց իրավունքները, նպաստել նրանց իրավունքների և կրթության զարգացմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սենեգալցի գրողներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ
Ուրազովա
File:Relief Map of Belgorod Oblast.png Ուրազովա  (Уразова), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգոռոդսկո մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օսկոլ գետի ձախ ափին 192 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 45 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Նովի դի Մոդենա
Նովի դի Մոդենա (Novi di Modena), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 10 396 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 204 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 51 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 41016։ Հեռախոսային կոդը՝ 059։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Սոչի (ֆուտբոլային ակումբ)
Պատմություն
Ակումբը ստեղծվել է 2018թ. հուլիսի 4-ին ։ 2017/2018 մրցաշրջանի ավարտից հետո հայտնվեց ինֆորմացիա՝ Սանկտ-Պետերբուրգի «Դինամո» ակումբի հնարավոր Սոչի տեղափոխման մասին։ Հունիսի 15-ին «Դինամո»-ի խաղացողները սկսեցին վերակնքել պայմանագրերը նորաստեղծ «Սոչի»-ի հետ։
Մինչև դեբյուտային մրցաշրջանի սկսվելը ակումբը անց է կացրել 5 ընկերական խաղ՝ Ռուստաստանի, Ղազախստանի և Ուզբեկստանի ակումբների հետ։ Առաջին մրցակիցը ԱԳՄԿ Ալմալիկն էր (1:0) ։
Առաջին պաշտոնական խաղերը ակումբն անց էր կացնում Սլավա Մարտելի անվան Կենտրոնական մարզադաշտում, որովհետև «Ֆիշտ» մարզադաշտը 2018թ. Աշխարհի Առաջնությունից հետո դեռևս պատրաստ չէր ընդունել խաղեր ։
Հուլիսի 17-ին մրցաշրջանի առաջին խաղում ՖԱ «Սոչի»-ին տան դաշտում պարտվեց մոսկովյան «Սպարտակ 2»-ին 1:0 հաշվով ։ Երկրորդ խաղաշրջանում ակումբին հաջողվեց տանել առաջին հաղթանակը պաշտոնական խաղերում՝ 2:1 հաշվով առավելության հասնելով «Ֆակել»-ի նկատմամբ ։ Առաջին երեք հյուրընկալված խաղերում «Սոչի»-ն պարտություն չկրեց և վաստակեց 5 միավոր։ Ձմեռային դադարից հետո թիմը սկսեց հաջող հանդես գալ և նույնիսկ հայտնվեց Ֆուտբոլի Ազգային Լիգայի առաջին հորիզոնականում, իսկ «Շիննիկ»-ի հետ   խաղում ոչ-ոքիից հետո հայտնվելով երկրորդ հորիզոնականում ակումբը ապահովեց տեղը Պրեմյեր-Լիգայում 2019-2020 մրցաշրջանի համար։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո մի քանի ֆուտբոլիստ տեղափոխվեցին «Սոչի»` «Զենիթ»-ում քիչ խաղաժամանակ ստանալու պատճառով։ Պատմության մեջ Պրեմիեր-Լիգայի շրջանակներում իր առաջին հանդիպման ժամանակ ակումբը պարտվեց մոսկովյան «Սպարտակ»-ին՝ գնդակ բաց թողնելով միակ գոլը մրցավարի կողմից ավելացված ժամանակում։ Ակումբի առաջին գոլը Պրեմիեր-Լիգայում խփել է Դմիտրի Պոլոզը։ Մրցակցի դաշտում առաջին հաղթանակը թիմը տարել է 8-րդ խաղաշրջանում «Ռուբին»-ի նկատմամբ՝ 3:0 հաշվով։ Իսկ տան դաշում առաջին հաղթանակը տարել է «Ախմատ»-ի նկատմամբ 2:0 հաշվով՝ 11-րդ տուրում։
Խորհրդանիշը
Խորհրդանիշը ընտրվել է 2018թ. հուլիսի 4-ին ՝ «Վկոնտակտե» սոցցանցում՝ պաշտոնական քվեարկությամբ։ Այն իրենից ներկայացնում է եռանկյունաձև սուրանկյուն մուգ կապույտ վահան՝ դեղնա-մոխրագույն եզրավորումով, որի վերևի մասում գտնվում է գտնվում է ակումբի խորհրդանիշը՝ հովազը։ Կենտրոնում գտնվում է «ՖՈՒՏԲՈԼԱՅԻՆ ԱԿՈՒՄԲ Սոչի» գրառումը, իսկ ներքևում արծաթագույն ֆուտբոլային գնդակն է։ Խորհրդանիշը նման է «Սոչի» հոկեյի ակումբի խորհրդանիշին։
2019 Ամառ
Եկել են Հեռացել են
Ձմեռ 2019/2020
Եկել են Հեռացել են
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային գավաթներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի մրցություններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռուսական ֆուտբոլային ակումբներ
Ցեխի ֆուտբոլ
Ցեխի ֆուտբոլ կամ ճահճային ֆուտբոլ (Suopotkupallo), ֆուտբոլի տեսակ, որն անց է կացվում ճահճային տարածքում։ Ճահճային ֆուտբոլի հիմնադիրը եղել է դահուկորդ Էսա Ռոմպայնենը։ Այս սպորտաձևի ամենամյա առաջնությունն անցկացվում է ֆիննական Հյուրունսալմի գյուղում։
Կանոններ
Կանոնները նման են ավանդական ֆուտբոլի կանոններին, բացառությամբ.
Աշխարհի առաջնություն
Ցեխի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն անցկացվում է ամեն տարի 1998 թվականից (2000 թվականից դարձել է միջազգային). ավանդական անցկացման վայրը Հյուրունսալմին է (Ֆինլանդիա), ճահճային խաղադաշտում «Vuorisuo»: Աշխարհի առաջնությունն անցկացվում է 7 կատեգորիաններով.
Տես նաև
Գետի ֆուտբոլ, որը խաղում են ջրի մեջ մինչև ծնկները թաթախված վիճակում։ Ամենամյա աշխարհի առաջնությունը տեղի է ունենում Բերթոն անգլիական քաղաքում, որտեղ էլ ստեղծվել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի տարատեսակներ Կատեգորիա:Սպորտ Կատեգորիա:Սպորտային խաղեր
Շեշտադրություն
Բառային շեշտ, բառի որևէ վանկի առանձնացումը, որ իրականացվում է տարբեր միջոցներով։ Շեշտին բնորոշ են ձայնի բարձրությունը, քանի որ շեշտված վանկերն ավելի բարձրաձայն են արտաբերվում։
Շեշտի տեսակներ
Լեզվաբանության մեջ ընդունվում շեշտի երեք տեսակ՝ ուժային կամ դինամիկ, քանակական և երաժշտական։ Ուժային կամ դինամիկ շեշտի դեպքում ձայնը արտաբերվում է առավել մեծ և ուժեղ լարվածությամբ։ Քանակական շեշտի դեպքում ձայնը արտաբերվում է երկարությամբ։ Երաժշտական շեշտի դեպքում վանկն առանձնանում է ձայնաստիճանի բարձրության փոփոխությամբ։ Հայերենում կան շեշտազուրկ բառեր, որոնք հանդես են գալիս շեշտակիր միավորների հետ միասին և ստեղծում են նախահար և վերջահար բառեր։ Նախահար են կոչվում այն անշեշտ բառերն ու մասնիկները, որոնք շեշտված բառին նախորդում են՝ կազմելով նրա հետ միություն, իսկ վերջահար են այն բառերը, որոնք շեշտված բառի վերջից են ավելանում ։ Յուրաքանչյուր առանձին արտասանված բառ ունի առնվազն մեկ առանձնացվող վանկ, որն ընկալվում է որպես շեշտված։ Առանձին բառերի շեշտը կոչվում է բառային շեշտ, իսկ կապակցված խոսքի մեջ կոչվում է նախադասության շեշտ։ Միավանկ բառերն ինքնաբերաբար շեշտ են կրում։ Բազմավանկ բառերի վանկերից մեկն արտաբերությամբ ավելի է առանձնացվում մյուսներից։ Վանկերից մեկի այսպիսի առանձնացումը կոչվում է բառային շեշտ։
Շեշտի բնութագրող չափանիշներ
Հայերենի բառային շեշտը կարելի է բնութագրել ըստ հետևյալ չափանիշների․
Մարկ Լավուան
Մարկ Լավուան(Marc Lavoine, ), ֆրանսիացի երգիչ և դերասան։
Կենսագրություն
Ծնվել է Փարիզի արվարձանում։
Իր առաջին ալբոմը՝ «Le Parking des Anges»-ը թողարկվել է 1985 թվականին «Les Yeux Revolver» երգի հետ միասին, որը դարձել է հայտնի երիտասարդների շրջանակում։ 1987 թվականին Լավուանը ստեղծեց իր երկրորդ՝ «Fabrique» ալբոմը։ Նրա «Qu’Est-Ce Que T’Es Belle» սինգլը դուետ էր Les Rita Mitsouko — Catherine Ringer խմբի առաջնորդի հետ։ Երրորդ՝ «Les Amours Du Dimanche» ալբոմը թողարկվել է 1989 թվականին և ծախվել է այդ ալբոմի 300 000 օրինակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Արվեստների և գրականության շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Վիզա
Վիզա (, բառացի՝ այցելել), արտոնագրային փաստաթուղթ է, որը թույլատրում է մարդուն անցնել տարբեր երկրների սահմաններ։ Որպես կանոն վիզան տրվում է որպես մեկ այլ երկրի տարածք մուտք գործելու թույլտվություն։ Կան նաև «ելքի» արտոնագրեր, որոնք թույլ են տալիս մեկնել երկրից ։
Որպես կանոն մուտքի արտոնագիր տրամադրում են տվյալ երկրում գտնվող այլ երկրների հյուպատոսարանները կամ դեսպանատները։ Երբեմն այս հարցով կարող են զբաղվել նաև հավատարմագրված վիզաներ տրամադրող կենտրոնները։
Եվրոպական և Եվրամիության անդամ երկրներից շատերը օգտագործում են մուտքի վիզաներ՝ Շենգենյան համաձայնագրով պայմանավորված։ Մուտքի արտոնագրի վավերականության ժամկետը սահմանափակում է երկրում մնալու ժամանակահատվածը կամ երկիր մուտք գործելու թիվը և տարբերվում են՝ մեկանգամյա, կրկնակի և բազմակի մուտքի հնարավորություններով։
Արտոնագրերի տրամադրման համար պաշտոնական և դիվանագիտական վճարներից բացի, կարող են լինել նաև ներքին օրենսդրությամբ կամ միջազգային պայմանագրերով հաստատված վճարներ։ ԱՄՆ-ում վիզային դիմումը ներկայացվում է DS-160 էլեկտրոնային ձևով ։
Պատմություն
Առաջին հիշատակությունները բոլոր «ճանապարհորդական» կամ «արձակուրդային» փաստաթղթերի և ժամանակակից անձնագրերի նախատիպերի վերաբերյալ կարելի է տեսնել դեռևս Աստվածաշնչում ։
Միջնադարյան Եգիպտոսում երկիրը լքելու համար ներկայացվում էր «Ելքի վիզա»-անձնագիր («ջավազ»), որի մեջ պետք է նշված լինեին անգամ հեռացող ստրուկները։
Երկրների միջև վիզային ռեժիմի օգտագործումը սկսեց ակտիվանալ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմից հետո, միգրացիայի սահմանապակման, երկրների անվտանգության, ինչպես նաև հակառակորդ երկրի գործակալների համար։ Դրանից առաջ վիզան ընդհանուր առմամբ կրում էր ձևական բնույթ, գրեթե բոլոր երկրներում վիզան տալիս էին սահմանային անցակետերում և օգտագործվում էին օտարերկրացիների գրանցման համար, ոչ թե երկիր մուտք գործելու սահմանափակումների։
Մուտքի արտոնագրի տեսակներ
Յուրաքանչյուր երկիր ունի վիզաների իր դասակարգումը, վիզաների կարգերը և անվանումները։ ՀՀ-ում գործում են մուտքի վիզայի հետևյալ տեսակները՝ Իսկ ընդհանուր առմամբ վիզաները կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ Իմիգրացիոն վիզան օտարերկրացիներին տալիս է տվյալ երկրում ապրելու և աշխատելու մշտական իրավունք։ Ոչ իմիգրացիոն վիզան տալիս է ոչ մշտական բնակության իրավունք որոշակի նպատակով պայմանավորված։
Վիզաների տրամադրում
Վիզան տրվում է արտերկրում գտնվող համապատասխան երկրի (կամ մի խումբ երկրների) հյուպատոսարանների կողմից (երբեմն՝ մուտքի մոտ, սահմանային անցակետերում)։ Վիզային ռեժիմը միգրացիոն քաղաքականության արդյունավետ գործիք է, այն կարող է օգտագործվել նաև քաղաքական նպատակներից ելնելով։ Այնուամենայնիվ, գլոբալիզացիան, արտերկիր մեկնողների թվի կտրուկ աճը բարդացրել է ներգաղթողների թվաքանակի ճշգրիտ հաշվարկը, անգամ եթե վիզաները ձեռք են բերվում նախօրոք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փաստաթղթեր Կատեգորիա:Վիզաներ Կատեգորիա:Ճանապարհորդության միջազգային փաստաթղթեր Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Ուսերդեց
File:Relief Map of Belgorod Oblast.png Ուսերդեց  (Усердец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելգոռոդսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տիխայա Սոսնա գետի ձախ ափին 110 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 52 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=170219|title=Государственный водный реестр РФ։ Усердец|archiveurl=http://www.webcitation.org/6A8LgP7EQ|archivedate=2012-08-23}} ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հայկական սպորտ
Սպորտը Հայաստանում, ներկայիս ժամանակներում Հայաստանում առավել տարածված սպորտաձևերից են ֆուտբոլը, շախմատը, ծանր աթլետիկան, բռնցքամարտը, հունահռոմեական և ազատ ոճի ըմբշամարտը, ձյուդոն, լողը, բասկետբոլը և այլն։
Հայկական սպորտը ԽՍՀՄ-ի տարիներին
Հայաստանում սպորտը սկսեց զարգանալ 20-րդ դարի 20-30 ական թվականներին։ Մինչ 1946 թվականը Հայաստանի և Խորհրդային միության մարզիկները չունեին արտոնություններ մասնակցելու համար միջազգային մրցույթներին և կարող էին միայն Խորհրդային միության կողմից կազմակերպված մրցաշարերին մասնակցել։ Այս շրջանում հայ մարզիկները բավական բարձր հաջողությունների էին հասնում ծանր ատլետիկայի և ըմբշամարտերի մեջ։ Նրանց մեջ են Խորհրդային Միության ծանր ատլետիկայի եռակի չեմպիոն հայ մարզիկ՝ Սերգո Համբարձումյանը (1933-1935 թվականներ), երկակի չեմպիոն Սարգիս Վարդանյանը՝ հունա-հռոմեական մարտերի վարպետ (1940, 1944 թվականներ)։
Միջազգային ասպարեզներ
Երբ խորհրդային երկրի մարզիկները սկսեցին մասնկացել Եվրոպայի մրցաշարերին, առաջին միջազգային հայ չեմպիոնը դարձավ ծանր ատլետը Երևանից՝ Իվան Ազդարովը։ Նա շահեց ոսկե մեդալ ամենացածր քաշային կարգում և դարձավ առաջատարը Հելսինկիում։ Հելսինկիի Օլիմպիական խաղերում՝ սովետական մարզիկնեի համար նախատեսված դեբյուտային ելույթներում, առաջին հայ չեմպիոնը դարձավ Հրանտ Շահինյանը։ Նա պարգևատրվեց ոսկե մեդալով օղակների վրա գիմնաստիկ վարժությունների և թիմային առաջնակարգության համար։ Երկու տարի անց նա դարձավ աշխարհի չեմպիոն ձիուկի վրա վարժությունների անթերի կատարման և թիմի առաջատարության համար։
Հետագայում հայ մարզիկները անվիճելիորեն մասնակցում էին ԽՍՀՄ-ի դրոշի անվան ներքո ամառային Օլիմպական խաղերին և շատ թվով հաջողություններ են գրանցել ծանր ատլետիկայի ասպարեզներում (Վարդան Միլիտոսյան, Յուրի Վարդանյան, Յուրի Սարգսյան, Օգսեն Միրզոյան, Իսրայել Միլիտոսյան), բռնցքամարտում (Վլադիմիր Ենգիբարյան, Իսրայել Հակոբկոխյան, Մեխակ Ղազարյան, Նշան Մունչյան), ազատ ոճի մարտերում (Արշակ Սանոյան, Գուրգեն Բաղդասարյան, Ստեփան Սարգսյան, Գնել Մեջլումյան) և հունա-հռոմեական ոճի մարտերում (Մնացական Իսկանդարյան, Բենուր Փաշայան, Լևոն Ջուլֆալակյան և այլք), սամբոյում (Գագիկ Ղազարյան, Գուրգեն Թութխալյան), սպորտային գիմնաստիկայում (Ալբերտ Ազարյան, Էդվարդ Միքայելյան, Արթուր Հակոբյան, Էդուարդ Ազարյան), թեթև ատլետիկայի (Ռոբերտ Էմմիյան), հրաձգության (Հրաչյա Պետիկյան, Զինաիդա Սիմոնյան), սեղանի թենիսի (Էլմիրա Անտոնյան, Նարինե Անտոնյան, Անիտա Զաքարյան), ջրացատկի (Դավիթ Համբարձումյան), սուզորդների մրցույթներ (Շավարշ Կարապետյան) և մնացած ոլորտներում։ Հայաստանի ներկայացուցիչները ընդգրկվում էին նաև ֆուտբոլի (Էդուարդ Մարգարով, Արկադի Անդրեասյան), բասկետբոլի (Արմենակ Ալաչաչյան, Վիտալի Զաստուխով), վոլեյբոլի (Նինա Մուրադյան), հոկեյ խոտի վրա (Սոս Հայրապետյան) մարզաձևերում։
Հատկապես հայտնի էին հայ շախմատիստները։ Տիգրան Պետրոսյանը պահպանել էր աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը 1963 թվականից մինչև 1969 թվականը։ Ռաֆայել Վահանյանը շատ անգամներ Խորհրդային միության կազմում մեծ հաղթանակներ է տարել։
Անկախությունից հետո
Անկախությունից հետո հայերի մեջ դեռ կուտակված էր խորհրդային տարիներից սկսված սպորտային տաղանդը, և հայ մարզիկները շարունակում էին հաղթական ելույթները միջազգային ասպարեզներում։
1993 թվականին անկախ Հայաստանի դրոշի ներքո առաջին հայ չեմպիոնը դարձավ ծանր ատլետ Խաչատուր Քյափանակցյանը, իսկ աշխարհի առաջին չեմպիոններ՝ բռնցքամարտիկ Նշան Մունչյանը և հունա-հռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ Աղասի Մանուկյանը։ 1994 թվականին հրաձգության մրցաշարում Եվրոպայի չեմպիոն ճանաչվեց Երջանիկ Ավետիսյանը։
Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերում օլիմպիական չեմպիոն դարձավ հունա-հռոմեական ոճի ըմբշամարտիկ Արմեն Նազարյանը։ 1995—1998 թվականներին ազատ ոճի եռակի աշխարհի չեմպիոն դարձավ Արայիկ Գևորգյանը։
Հատկանշական է որ 20-րդ դարի 90-ական թվականներինն հայկական սպորտում առաջացավ խոր ճգնաժամ, որը կապված էր քաղաքական և էկոնոմիկայի բարդություններց՝ Հայաստանի անկախացման ձևավորման հետևանքներին էին։ Այս դժվարությունները դարձան բարդույթ մարզիկների պարապմունքների և մրցաշարերի համար, այդ պատճառով էլ շատերը տեղափոխվեցին այլ երկրներ մարզումները շարունակելու համար (Արմեն Նազարյան, Արա Աբրահամյան, Արմեն Վարդանյան, Մնացական Իսկանդարյան (1990-ական թվականներ))։ Հետևանքը այն եղավ, որ Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերում Հայաստանի դրոշի տակ ներկա մարզիկները շահեցին միայն մեկ բրոնզե մեդալ, Աթենքի Օլիմպիական խաղերում՝ ոչ մի մեդալ։ Օլիմպիական վերջին ոսկե մեդալը գրանցվել է 2016 թվականի խաղերին՝ 98 կգ քաշային կարգում, Արթուր Ալեքսանյանի կողմից։
Ժամանակից սպորտը
Սկսած 2000 թվականից հայերի մեջ կրկին վերծնվեց սպորտային հաջողությունների շղթան։
Շախմատ
1990-ական թվականներին շախմատը որպես սպորտ Հայաստանում ամենալավ պահպանված մակարդակի վրա էր։ Այստեղ անցկացվել են մի շարք բարձրակարգ մրցաշարեր՝ 1996 թվականին Շախմատային օլիմպիադան և աշխարհի թիմային մրցաշարը՝ 2001 թվականին։ 1999 թվականին տղամարդկանց, իսկ 2003 թվականին կանանց Հայաստանի հավաքականները Եվրոպայի Շախմատի թիմային մրցաշարի հաղթողներ են եղել։ 2006 թվականին տղամարդկանց հավաքականը հաղթեց Թուրինում, իսկ 2008-ին կրկնեցին հաջողությունը Դրեզդենում, 2011 թիմային հաղթանակ գրանցեցին Նինբոյում։ Ներկայումս տղամարդկանց հավաքականը համարվում է աշխարհի ամենաուժեղներից մեկը, իսկ շախմատիստ Լևոն Արոնյանը աշխարհի ամենաուժեղ երեք շախմատիստների ՖԻԴԵ-ի (Շախմատի միջազգային ֆեդերացիա) աղյուսակում է։ Լևոն Արոնյանը իր հաշվում ունի այնպիսի հաղթանակներ, ինչպիսիք են ՝ Մորելիյա/Լինարես 2006 թվական, Վայկ-ան-Զեե 2008 թվական և Սոչիի և Նալչիկի Գրան-պրիի մրցաշարերում ։
Ծանր ատլետիկա
Հայկական ծանր ատլետները աշխարհի մասշտաբով բարձր տվյալներ են գրանցում։ 2007 թվականին ծանր ատլետիկայի Հայաստանի հավաքականը հաղթեց Եվրոպայի առաջնությունում՝ արժանանալով 10 ոսկե մեդալի։ Իսկ արդեն 2008 թվականին Եվրոպայի առաջնությունում արժանացավ 13 ոսկյա մեդալի՝ հաստատելով աշխարհամասի ուժեղագույն թիմի տիտղոսը։ Պեկինի Օլիմպական խաղերում հայերը ստացան 3 բրոնզե մեդալ։ 2009 թվականին Նազիկ Ավդալյանը անկախ Հայաստանի պատմության մեջ առաջինը դարձավ ծանր ատլետիկայի աշխարհի չեմպիոն։ 2010 աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը ստացավ Տիգրան Մարտիրոսյանը։
Բռնցքամարտ
2000 թվականի կեսերին հայ բռնցքամարտիկները վերսկսեցին հաջողությունների շղթան։ 2006 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում (Բուլղարիա) հայերը դարձան մայրցամաքի լավագույնները, իսկ 2002 թվականին Լիվերպուլում Հովհաննես Դանիելյանը և Էդուարդ Համբարձումյանը Եվրոպայի չեմպիոնների տիտղոսներով պարգևատրվեցին։ Պեկինի Օլիմպիական խաղերում Հրաչիկ Ջավախյանը բրոնզե մեդալ հաղթանակեց։ 2009 թվականին Անդրանիկ Հակոբյանը ստացավ աշխարհի արծաթե մեդալակիր։
Հայ բռնցքամարտիկներից իրենց հաջողությամբ աշխարհում ամենահայտնիները Արթուր Աբրահամը և Վիկ Դարչինյանն են։
Արևելյան մարտարվեստներ
2000 թվականից սկսած Հայաստանում սկսեցին զարգանալ ձյուդո և թեքվանդո մարզաձևերը։ 2005 թվականին Արմեն Նազարյանը դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն, իսկ 2009 թվականին՝ Հովհաննես Դավթյանը Հայաստան բերեց առաջին ոսկե մեդալը պատմության մեջ։ 2008 թվականից սկսած հաջողություններ սկսեցին գրանցել նաև հայ կարատեիստները և ուշուիստները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Գրիգոր (այլ կիրառումներ)
Գրիգոր անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․
Տես նաև
Krikor
Կասպիյսկ
Ստուգաբանությունը
Բնակավայրը հիմնադրվել է որպես աշխատանքային գյուղ շարժիչների գործարանին կից և ստացել է Двигательстрой անվանումը։ 1947 թվականին վերանվանվել է Կասպիյսկ Կասպից ծովի ափին տեղակայված լինելու պատճառով։
Պատմություն
1932 թվականին Դվիգատելստրոյի գյուղական խրհուրդը դիմել է ԴԻԽՍՀ Գերագույն խորհրդին՝ գյուղին քաղաքի կարգավիճակ տալու և այն Ստալինյուրտ վերանվանելու առաջարկով, սակայն այդ առաջարկը մերժվել է ։
Մինչև 1947 թվականը գյուղը կոչվել է Դիգատելստրոյ։ 1947 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ և վերանվանվել Կասպիյսկ։
ՌԴ Կառավարության 2014 թվականի հուլիսի 29-ի № 1398-р «Մոնոքաղաքների ցանկի հաստատման մասին» որոշմամբ քաղաքն ընդգրկվել է «Ռուսաստանի Դաշնության՝ առավել բարդ սոցիալ-տնտեսական դրություն ունեցող մոնոպրոֆիլ մունիցիպալ կազմավորումների (մոնոքաղաք)» կատեգորիայում ։
2017 թվականին Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը որոշում է ընդունել այն մասին, որ Կասպիյսկում գտնվող բազային կետը պետք է դառնա Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի Կասպիյսկի նավակազմի հիմնական բազան։ Սկսվել է ափամերձ ենթակառւցվածքի և բնակարանների շինարարության առաջին փուլը, որն ավարտվել է 2019 թվականին, իսկ շինարարության ավարտը նախատեսվել է 2020 թվականին  ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը տեղակայված է Կասպից ծովի ափին՝ Մախաչկալա երկաթուղային կայարանից 14 կ հեռավորության վրա։ Մախաչկալա քաղաքի արբանյակն է և մտնում է Մախաչկալա-Կասպիյսկի ագլոմերացիայի կազմի մեջ։
Կլիմա
Գերակշռում է բարեխառն մայրցամաքային կլիման։ Ձմեռները մեղմ են ու կարճատև։ Ամառները չորային են ու տաք։
Բնակչություն
Ռուսաստանի Դաշնության տնտեսական զարգացման նախարարության կանխատեսման համաձայն՝ Կասպիյսկի քաղաքային շրջանի բնակչության թվաքանակը կազմելու է.
Քաղաքը պատկանում է Դաղստանի երիտասարդ և արագ աճող քաղաքների թվին ։ Մինչև 20-րդ դարի կեսերը նրա բնակիչների թվում գերակշռել են ռուսները (65,5 %՝ ըստ 1959 թվականի մարդահամարի տվյալների) ։ Սակայն հարթավայրերում լեռնային ժողովուրդների ներկայացուցիչների վերաբնակեցման և նրանց ավելի բարձր բնական աճի շնորհիվ բնակիչների շրջանում ռուսների մասնաբաժինը նվազել է մինչև 9,0 %՝ ըստ 2010 թվականի տվյալների։ Ներկայում քաղաքում ապրում են տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչներ և ոչ մի ազգ չունի խիստ արտահայտված գերակշռություն։
Տրանսպորտ
Հանրային տրանսպորտը ներկայացված է երթուղային տաքսիներով և մերձքաղաքային № 3 տրոլեյբուսով, որը երթևեկում է Մախաչկալա-Կասպիյսկ երթուղով (երթուղին բացվել է 2017 թվականի փետրվարի 1-ին )։ 2017 թվականի մարտի 1-ից մինչև Դագդիզել գործարանը երկարաձգվել է համար 12 տրոլեյբուսային երթուղին։ Երթուղիներն սպասարկում է «ՄԱխաչկալայի տրոլեյբուսային վարչություն» մունիցիպալ միացյալ ձեռնարկությունը։
Մախաչկալայից Կասպիյսկ է մեկնում համար 100 ավտոբուսը, որը գործում է 2015 թվականի փետրվարի 1-ից։ Այդ երթուղին սպասարկում են «НефАЗ» մակնիշի մինչև 40 ավտոբուսներ։
Համանուն երկաթուղային կայարանը քաղաքը կապում է Մախաչկալայի, Կիզիյուրտի, Իզբերբաշի, Դագեստանսկիե Օգնիի, Դերբենդի, Խասավյուրտի հետ։
Կրոն
Կասպիյսկի հավատացյալ բնակիչների մեծ մասը իսլամի սուննի ուղղության հետևորդներ են։ Քաղաքում գործում է շուրջ տասը մզկիթ։
Քաղաքում գործում է Կազանի Սուրբ աստվածամոր եկեղեցին, որը ենթարկվում է Մախաչկալայի եպիսկոպոսությանը։ Կասպիյսկի ծխական համայնքը հիմնադրվել է 1990 թվականին Բարձր սրբազնություն Գեդեոնի օրհնությամբ։ 1993 թվականին հատկացվել է տարածք եկեղեցու շինարարության համար։ Այդ ծխական համայքնը պաշտոնապես գրանցվել է 1994 թվականի փետրվարի 2-ին։ 2000 թվականին ավարտվել է եկեղեցու շինարարությունը։
Քաղաքում գործում է Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների աղոթատուն։
Հայտնի բնակիչներ
Կասպիյսկում ծնվել կամ ապրել են քաղաքական գործիչներ ու գործարարներ Դևլենտխան Ալիխանովը, Լեոնիդ Միխելսոնը, մարզիկներ Վլադիմիր Յումինը, Խաբիբ Ալլախվերդիևը, Մագոմեդ Արիպգաջիևը, Տիմուր Բոգատիրյովը, Բադավի Գուսեյնովը, Իբրահիմ Իբրահիմովը, Ալիյար Իսմայիլովը, Զամիրա Ռախմանովան, Ալեքսանդր Ռեշետնյակը, Ալբերտ Սելիմովը, Ռուսլան Խայիրովը, ռազմական գործիչներ Գեորգի Իլյաշենկոն, Ալեքսանդր Նազարովը, Գերման Կիրիլենկոն , բանաստեղծուհի Մարինա Կուրսանովան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Եվգենի Մյսաոեդովը , երգիչ Վիլլի Տոկարևը։
Տրանսցենդենտ ֆունկցիաներ
Տրանսցենդենտ ֆունկցիաներ, անալիտիկ ֆունկցիաներ, որոնք հանրահաշվական չեն։
Կասպիյսկ
Հայտնի բնակիչներ
Կասպիյսկի պատվավոր քաղաքացիների գրքում գրանցված են ավելի քան 30 մարդկանց անուններ, որոնք թվում կան մանկավարժներ, ազգային տնտեսության մասնագետներ և այլ մասնագիտությունների ներկայացուցիչներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1932 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տրանսցենդենտ ֆունկցիաներ
Օրինակներ
Տրանսցենդենտ ֆունկցիաների պարզագույն օրինակներ են ցուցչային ֆունկցիան, եռանկյունաչափական ֆունկցիան, Լոգարիթմական ֆունկցիան։
Եթե տրանսցենդենտ ֆունկցիաներ դիտարկենք որպես կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաներ, ապա նրանք անպայման կունենան բևեռներից և վերջավոր կարգի ճյուղավորման կետերից տարբեր եզակիություն։
Օրինակ
ez և sinz ֆունկցիաներն ունեն էապես եզակի կետ (z=∞), իսկ lnz ֆունկցիան՝ անվերջ կարգի ճյուղավորման կետեր (z=0, z=∞)։
Տեսության հիմնավորում
Կատեգորիա:Ֆունկցիաների տեսակներ
Ցուտոմու Սեկի
Ցուտոմու Սեկի` (ճապոներեն` 関 勉) (ծնվել է 1930 թ. նոյեմբերի 3-ին, Կոտի, Ճապոնիա), ճապոնացի աստղագետ։
Հայտնաբերել է բազմաթիվ աստերոիդներ և գիսավորներ։
1981 թվականից մինչև 2008 թվականներն ընդհանուր առմամբ հայտնաբերել է 224 աստերոիդ, այդ թվում՝ Ամուրի աստերոիդներից (13553) 1992 JE-ը և տրոյացիներից -ը։
Նրա հայտնաբերած աստերոիդներից շատերն ստացել են Կոտիի նշանավոր տեղերի անունները, ինչպես, օրինակ, Հարիմայա-Բաշի, Ռյոմա, Կացուրահամա և Կագամիգավա աստերոիդները։
Քոչիում գտնվող Գեյսեյ աստղադիտարանի տնօրենն է։
Նրա պատվին իր անունն է ստացել (3426) Սեկի աստերոիդը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ
Յոհանա Ռիվա
Կենսագրություն
Յոհանան ծնվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոյում։ Նա հայկական ծագում ունի և խոսում է իսպաներեն, հայերեն և անգլերեն։ 16 տարեկանում առաջին անգամ մասնակցել է Պայսանդու քաղաքում կայացած ազգային գեղեցկության մրցույթին, որից հետո էլ սկսել է մասնակցել այլ մրցույթների։ 19 տարեկանում, երբ որոշեց տեղափոխվել Պերու, նա արդեն վաղուց սկսել էր իր մոդելային կարիերան։ Յոհանան իր նպատակին հասել է նշանավոր դիզայներների և ապրանքանիշերի կատալոգներում, գովազդներում և գովազդային ցուցադրություններում մոդելային մասնակցություն ցուցաբերելով։ 2013 թվականի կեսին Յոհանան վերադարձավ Ուրուգվայ, իսկ 2014 թվականին մասնակցեց «Միսս Ուրուգվայ» գեղեցկության մրցույթին՝ համարվելով մրցույթի հաղթող և արժանանալով թագի։ Ներկայումս նա ջանասիրաբար պատրաստվում է գալիք Միս տիեզերք մրցույթին մասնակցելու համար ։
«Միս Ատլանտիկո» միջազգային մրցույթ
2010թ.-ին Ուրուգվայում Յոհանան մասնակցել է «Միս Ատլանտիկո» միջազգային մրցույթին՝ արժանանալով Միսս ֆոտոգենիկ տիտղոսին։
Միսս Ուրուգվայ 2014
Յոհանան «Միսս Ուրուգվայ 2014»-ի թագակիրն է։ Նա պաշտոնապես կրում է «Միսս Ուրուգվայ 2014»-ի ժապավենը և իր եկրում հանդիսանում է Ուրուգվայի կանանց դեսպան։ «Միսս Ուրուգվայ 2014» մրցույթն անցկացվել է 2014 թ.-ի հունվարի 19-ին Չհուահուայի «Պունտա Դել Էստէ Արենաս» հյուրանոցային և հանգստյան համալիրում եղած իրադարձության արդյունքում ։
Միսս Տրեզերք 2014
Յոհանան ներկայացրել է Ուրուգվայը «Միսս Տրեզերք 2014»-ում, սակայն ոչ մի տեղ չի գրավել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միսս Տիեզերք 2014-ի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի գեղեցկության մրցույթի հաղթողներ Կատեգորիա:Ուրուգվայցի կին մոդելներ
Վիչեգդա
Վիչեգդա (Вычегда), գետ Ռուսաստանում (Կոմի Հանրապետություն և Արխանգելսկի մարզ)։
Աշխարհագրություն
Վիչեգդա գետը սկիզբ է առնում Տիմանսկի բլրաշարքից և թափվում է Հյուսիսային Դվինա։ Գետը պատկանում է Սպիտակ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Սիկտիվկար, Կորյաժմա, Կոտլաս, Սոլվիչեգոդսկ քաղաքները, Սեդկիրկեշչ, Կրասնոզատոնսկի գյուղերը, Վիչեգոդսկի և Ժեշարտ քաղաքատիպ ավանները։
Հիդրոգրաֆիա
Վիչեգդա գետի երկարությունը կազմում է 1130 կիլոմետր, ավազանի մակերեսը՝ 121000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 1160 մ3։
Վտակներ
Վիչեգդա գետի վտակներն են աջից՝ Վոլ, Վիշերա, Վիմ, Ելվա, Յարենգա, ձախից՝ Հարավային Միլվա, Նեմ, Հյուսիսային Կելտմա, Լոկչիմ, Սիսոլա, Վիլեդ գետերը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Բելառուսի Հայրենական մեծ պատերազմի պատմության պետական թանգարան
Բելառուսի Հայրենական Պատերազմի պատմության պետական թանգարանը Բելառուսում Հայրենական Մեծ պատերազմի մասունքների ամենամեծ պահոցն է։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Կոմկուսի (բոլշևիկների) որոշմամբ։ Բացվել է 1944 թվականի նոյեմբերի 7-ին։ 2014 թվականի հուլիսի 2-ին թանգարանը տեղափոխվեց նոր շենք։
Հիմնադրամներ
Մոտ 141.000 միավոր պահեստավորում օգտագործվում են ցուցադրություններում ցուցադրելու, մասսայական (զանգվածային) միջոցառումներ անցկացնելու, պատերազմի տարիների նյութերը ուսումնասիրելու համար։
Նոր մասնաշենք
Թանգարանի նոր մասնաշենքը «Հերոս քաղաք Մինսկ» կոթողով համալիրում է և կազմում է միասնական ճարտարապետական անսամբլ։ Թանգարանի շենքի գլխավոր ճակատը հրավառության խորհրդանշական ճառագայթների տեսքով է կառուցված։ Յուրաքանչյուր ճառագայթի վրա պատերազմի իրադարձությունները պատկերող բարձրաքանդակներ են։
Ճարտարապետական պլանում թանգարանը կազմված է 4 բլոկներից` ըստ պատերազմի տարիների քանակի։ Բլոկները միավորում է «Պատերազմի ճանապարհ» ցուցասրահը։
Թանգարանում 10 ցուցասրահ է և Հաղթանակի սրահը (տեղադրված է ապակե գմբեթի տակ)։
Թանգարանի ընդհանուր մակերեսը 15 հազար քառ. մետր է, ցուցասրահներինը` 3,6 հազար քառ. մետր։
Թանգարանային ֆոնդը հիմնական ֆոնդի 143 հազար առարկաներից է կազմված։
Թանգարանի 10 ցուցասրահները կառուցված են ըստ իրադարձությունների ժամանակագրության (սկսած մինչպատերազմյան օրերից և ռազմական գործողություններից մինչև ողջ երկրի վերակագնումը)։ Հաղթանակաի սրահը հուշային է (հավերժացված են Սովետական Միության հերոսների անունները, թվարկված են ռազմական իրադարձությունները)։ Նոր մասնաշենքը սարքավորված է մուլտիմեդիայի համալիրներով (պլազմային էկրաններով, ինստալացիաներով)։
Անց են կացվում Հայրենական մեծ պատերազմի բոլոր բաժիններին վերաբերվող ընդհանուր և թեմատիկ էքսկուրսիաներ։
Ֆոնդեր
Պահպանվում են մոտ 143 հազար նմուշներ։ Օգտագործվում են ցուցադրության, մասսայական միջոցառումների անցկացման, պատերազմական շրջանի նյութերի հետազոտման համար ։
Հին Սարայ
Հին Սարայ ( Սարայ-Բաթու, Սարայ, ալ Մահրուսի Սարայ - «Աստծո պահապան պալատ»)միջնադարյան քաղաք, Ոսկե հորդայի մայրաքաղաք։ Գտնվում է ժամանակակից Աստրախան քաղաքից մոտ 130 կմ հյուսիս Աստրախանի շրջանի Սելիտրենի Խարաբալինսկի շրջանի գյուղում։
Անվանումը (Վերնագիր)
Սարայ բառը թուրքերը փոխառել են իրանական լեզուներից և նշանակում է «տուն, պալատ» ։
Պատմություն
Սարայ-Բաթու-ում բնակվում էր մոտ 75 հազար մարդ:Բնակչությունը բազմազգ էր. այստեղ ապրում էին մոնղոլներ, կիպչակներ, ալաններ, չերքեզներ, ռուսներ, բուլղարներ, բյուզանդացիներ։ Յուրաքանչյուր էթնիկ խումբ բնակություն հաստատեց իր մասնաբաժնում, որտեղ գտնվում է ամեն անհրաժետ բան՝ դպրոց, եկեղեցի, բազար, գերեզմանատուն։ Քաղաքում կային արհեստավորների բաժիններ ՝կավագործներ, ոսկերիչներ, ապակեգործներ, ոսկրեդանակագործներ, հալեցման և մետաղի վերամշակման վարպետներ։ Պալատները և հասարակական շենքերը կառուցվել են կրաքարի հավանգի այրված աղյուսներից, սովորական բնակիչների տները `ցեխ աղյուսից և փայտից։
Հնագետ արշավախմբի մասնակից պատմաբան Վադիմ Լեոնիդովիչ Եգորովը հիշատակել է պալատի պեղումների մասին,որ ըստ երևույթին պատկանում էր Չինգիզ Խանի սերունդներից մեկին։
«Մոտ 30 սենյակ կա։ Կան վառարաններ, որոնց վրա կարելի է պառկել: Ներքին պատերը պատված են ոսկեգույն տերևով փայլուն սալիկներով (այդպիսին են եկեղեցիների գմբեթները), որոնց վրա գրված են պարսկական բանաստեղծություններ։ Հատակը սալիկապատված է նաև վեցանկյուն աղյուսաձև սալիկներով»:
1261թ-ին Սարայ-Բաթուն դարձավ Ռուս եկեղեցու նորաստեղծ Սարայի թեմի կենտրոն,իսկ 1315թ-ին `կաթոլիկ եպիսկոպոսարանի կենտրոնը։
Խան Ուզբեկի օրոք (ղեկավարում է 1313–1341թթ․), Ոսկե հորդայի մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Նոր Սարայ (Սարայ-Բերկե) Ախտուբա գետի վրա (Վոլգոգրադի մարզի Լենինսկի շրջանի ներկայիս Թարիով գյուղի մոտ)։
Շատ չանցած ՝ քաղաքն ընկավ լիակատար անկման, և նրա շենքերից շատերը քանդվեցին:Աղյուս և այլ նյութեր, որոնցից կառուցվել են հին մայրաքաղաքի շենքերը,օգտագործվել են այլ քաղաքների շինարարության մեջ, օրինակ՝ Հաջի Թարխան։
Գրականություն
''․ Բալլոդ Ֆ․Վ․Հին և Նոր Սարայ, «Ոսկե հորդան» մայրաքաղաք. Հնագիտական աշխատանքների արդյունքները 1922-ի ամռանը։ - Կազան, 1923թ․- 62 էջ:''
''․Վասիլև Դ.Վ. Իսլամացման և հուղարկավորության արարողությունները Ոսկե հորդան (վիճակագրական և հնագիտական հետազոտություն) - Աստրախան. Հրատարակչություն Աստրախանի համալսարան, 2009թ․:''
''․Եգորով Վ. Լ. «Ոսկե Հորդան» պատմական աշխարհագրությունը XIII-XIV դարերում։ Պատասխան Խմբագիր Վ.Ի. Բուգանով։ Մ․ Նաուկա 1985թ.-11,000 օրինակ։ Արխիվացված է 2009 թվականի հունիսի 19-ին ՝ Wayback մեքենայով։''
''․Պաչկալով Ա.Վ. «Ոսկե Հորդայի» մետաղադրամային փողոցները և դրանց տեղայնացումը։ Վիսբադեն 2004թ․հատոր 13,  Էջ. 131-181''
''․Պաչկալով Ա.Վ. Սարայի գտնվելու վայրում («Ոսկե Հորդայի» առաջին մայրաքաղաք), Արևելյան Եվրոպայի հնագիտություն և ազգաբանություն։ Նյութեր և հետազոտություններ։ - Օդեսա. «Տպագիր», 2002. - հատոր 3. - էջ 177:''