cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կարելիայի Հանրապետություն
Գրականություն
Գրավորը ստեղծվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո և զարգացել ֆիններենով ու ռուսերենով։ Համաշխարհային ճանաչում ունի կարել և ֆինն ժողովուրդների <Կալեալա> էպոսը։ Կարելիայի խորհրդային գրականության ստեղծման գործում նշանակալից տեղ է գրավում բանաստեղծ Օտ. Վիրտանենի (1889-1939) ստեղծագործությունը։ 30-ական թվականներին ձևավորվեց խորհրդային ռեալիզմը։ Խ.Տիխլիի (1872-1944) «Տերևը շրջվում է» (1934-1936) երկհատոր գիրքը, Է.Պարրասի (1884-1939) «Յումյուվաարայի բնակիչները» (1933) վեպը պատմում են գյուղացիությանը դեպի հեղափոխություն տարած ուղիների մասին։ Նախապատերազմյան տարիներին երկրամասի վերափոխումն է Թ.Գութարիի (1907-1953) պոեզիայի, Ս.Նորինի (1909-1942) ակնարկների ու պատմվածքների բովանդակությունը։ Այդ շրջանում են ստեղծագործել վիպասան Օ.Յոհանսոնը (1892-1939), դրամատուրգ Ռ.Ռուսկոն (1898-1939), Վ.Չեխովը (1901)։ Ետպատերազմյան շրջանում Կարելիայի գրականությունը համալրվել է նոր անուններով (ֆիններ Ու.Վիկստրեմ, Տ.Սումմանեն, Ֆ.Տրոֆիմով, Ա.Լինևսկի, Դ.Գուսարով, 1924, կարելներ Ա.Տիմոնեն, Պեկկա Պերաու, Ն.Լայնե և այլն)։ Վ.Մորոզովի (1932-1959), Վ.Էրվաստի (1913-1947), Գ.Կիկինովի (1923-1964) և այլ բանաստեղծների ստեղծագործություններ աչքի են ընկնում քնարականությամբ։ Խորհրդային մարդուն բազմակողմանի պատկերելու միտումն արտահայտվել է հատկապես էպիկական մեծ ժանրերում (Տիմոնենի «Հայրենի արահետներով», 1958, Գուսարովի «Մարդու արժեքը», 1963, Տրոֆիմովի «Գեղեցիկ երկիր», 1969 և այլն)։ Պատմահեղափոխական ժանրում ներդրում են Ն.Յակկոլայի (1905-1967) «Ջրբաժան» (գիրք 1-4, 1949-1966), Լինևսկու «Սպիտակ ծով» (գիրք 1-3, 1952-1965) գործերը Վիկստրեմի «Սուոմին կրակի մեջ» (1968) վեպը և այլն։ Կարելիայի գրականության մեջ հնչում են բանաստեղծների, արձակագիրների նոր ձայներ։
Կերպարվեստ
Սպիտակ ծովի և Օնեգա լճի ափերին պահպանվել են ժայռապատկերներ (կենդանիներ, որսի տեսարաններ և այլն)։ Նոր քարի դարի շրջանին են վերագրվում նաև զարդապատ խեցեղենի Մ.Ա. Իգնատևա՝ «Զաօնեժյե։ Նատյուրմորտ», լինովարագրություն (1966) կտորները, տղամարդկանց և կանանց սխեմատիկ արձանիկները։ Կարելիայի սրբանկարչությունը հայտնի է 14-15-րդ դարերից («Պողոս և Պետրոս», 15-րդ դարի սրբապատկեր, Կարելական ԻԽՍՀ կերպարվեստի թանգարան)։ 16-րդ դարի սրբանկարչության մեջ ի հայտ են եկել տեղային հատկանիշներ (պրիմիտիվ տեխնիկա, պարզ գեղանկարչական լեզու)։ Սրբանկարչությունը զարգացել է մինչև 18-րդ դարի, 19-րդ դարի վերջնականապես կորցրել գեղարվեստական արժանիքները։ 20-րդ դարին սկզբնավորվել է աշխարհիկ կերպարվեստը, որի կազմավորմանը մեծապես նպաստել է պերեդվիժնիկների հետևորդ Վ.Ն.Պոպովը, որը ղեկավարել է Պետրոզավոդսկի գեղարվեստական դպրոցը (1919-1921) և ժողովրդական ստեղծագործության տանը կից կերպարվեստի ստուդիան (բացվել է 1936 թվականին)։ 1940 թվականին ստեղծվել է հանրապետության նկարիչների միությունը։ 1950-1970-ական թվականներին գեղանկարչությունում կարևոր տեղ են գրավում բնանկարը (Ս.Խ.Յունտունեն, Բ.Ն.Պոմորցև), դիմանկարը (Ֆ.Է.Նիեմինեն), նատյուրմորտը (Լ.Ֆ.Լանկինեն, Վ.Մ.Ավդիշևա)։ 1950-ական թվականներին զարգացել է գրաֆիկան (Ա.Ֆ.Կոլցով, Զ.Ե.Լվովիչ, Ս.Ի.Գրյազև, Մ.Ա.Իգնատևա և ուրիշներ), 1960-1970-ական թվականներ՝ դիմաքանդակն ու ժանրային արձանագործությունը։ Ժողովրդական դեկորատիվ արվեստում գերակշռողը փայտի ակոսավոր ու ցանցկեն քանդակումն է, որ զարդարում է եկեղեցիները, տները, կահույքը, ամանեղենը։ Տարածված է նաև ասեղնագործությունը։ «Վլասի», հատված Օլոնեցկու շրջանի Ինեմա գյուղի 15-րդ դարի վերջի, 16-րդ դարի սկզբի սրբանկարից (այժմ՝ Կարելական ԻԽՍՀ կերպարվեստի թանգարանում, Պետրոզավոդսկ)։
Երաժշտություն
Կարելական ժողովրդական հարուստ ու բազմազան երգարվեստը ձևավորվել և զարգացել է հարևան ժողովուրդների հետ շփման ոլորտում։ Նրա հնագույն տարատեսակներից են ռունները (կարելա-ֆիննական էպիկական երգեր)։ Ժողովրդական երաժշտական գործիքներից են՝ կանտելե (կսմիթային), յոուխիկո և վերսիկանել (աղեղնավոր), կեչակեղևից պատրաստված հովվական եղջերափող։ Ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտական առաջին երկերից են՝ Գ.Ռ.Սինիսալոյի «Անտառի հսկաները» սիմֆոնիան (1948) և «Սամպո» բալետը (1959), Ռ.Ս.Պերգամենտի «Կումոխա» կոմիկական օպերան (համերգային կատարումը՝ 1949, 2-րդ խմբային բեմադրությունը 1959) և «Այնո» սիմֆոնիկ պոեմը (1937), Է.Պատլաենկոյի «Սիմֆոնիկ ռուններ» սյուիտը և այլն։ Կարելիայում գործում են՝ Կարելական ԻԽՍՀ երաժշտական թատրոնը (հիմնադրվել է 1955), Կարելական ռադիոյի և հեռուստատեսության սիմֆոնիկ նվագախումբը (հիմնադրվել է 1933), «Կանտելե» երգի ու պարի անսամբլը (հիմնադրվել է 1936), ֆիլհարմոնիան (հիմնադրվել է 1939), Լենինգրադի կոնսերվատորիայի բաժանմունքը (հիմնադրվել է 1967), երաժշտական ուսումնարանը (հիմնադրվել է 1938), 17 երաժշտական դպրոց։ 1937 թվականին հիմնադրվել է Կարելական ԻԽՍՀ կոմպոզիտորների միությունը։
Թատրոն
1918-1920 թվականներին Կարելիայում գործել է դրամայի ռուսական ժողովրդական թատրոնը (ղեկավար՝ Ն. Վ. Պետրով)։ 1929 թվականին բացվել է ռուսական դրամատիկական թատրոնը (1955 թվականից՝ երաժշտա-դրամատիկական, 1970 թվականից՝ Կարելական ԻԽՍՀ Ռուսական դրամատիկական թատրոն)։ 1932 թվականին ստեղծվել է Կարելիայի առաջին ազգային ֆիննական դրամատիկական թատրոնը։ Բեմադրություններից են՝ Կ. Ա. Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա» (1935), Մ. Գորկու «Եգոր Բուլչըևը և ուրիշները» (1940), Բ. Բրեխտի «Կուրաժ մայրիկը և նրա զավակները» (1966)։ 1935 թվականին Պետրոզավոդսկում հիմնվել է Տիկնիկային թատրոն։ Թատերական գործիչներից են ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ե. Ս. Տոմբերգը, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Դ.Կ.Կարպովան, Տ.Ի.Լանկինենը, Կարելական ԻԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Վ. Դ. Տոմաշևսկայան, Բ. Ի. Խոտյանովը։
Հայերը Կարելիայում
Կարելիայի հայ համայնքը ձևավորվել է 1980-ական թթ. վերջին 1990-ական թթ. սկզբին։ 2003 թվականի տվյալներով հանրապեաությունում բնակվում է շուրջ 2 հազար հայ, մեծ մասը՝ Պետրոզավոդսկում, որի հրապարակներից մեկում խաչքար է տեղադրված։ Պետրոզավոդսկը և Էջմիածինը քույր քաղաքներ են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարելիայի հանրապետություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի դաշնային բաժանում Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Մուրաֆսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Մուրաֆսկի գյուղական խորհուրդ  (Мурафська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանում ։
Տերնովատոե (գյուղ, Նիկոլաևի շրջան)
Տերնովատոե (Тернувате), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տերնովատոե գյուղում բնակվում էր 647 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վարզիտամակ
Վարզիտամակ (Варзитамак, Варзитамаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 108 մարդ։
Ստեփան Ավգերյան
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Սովորել է Հռոմի Ուրբանյան դպրոցում։
Հրատարակել է մի քանի գրքեր, ինչպես «Գրքոյկ որ կոչի սկզբունք բնական գիտութեանց» (Հռոմ, 1792) և հայատառ թուրքերեն մի շարք գրքեր ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Միրիչ
Միրիչ (Мырыч), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Եվա գետի ձախ ափին՝ 74 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 30 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Էնն Ռայնքինգ
Էնն Ռայքինգ (Ann Reinking, ), ամերիկացի պարուհի, խորեոգրաֆ և դերասան, առավել հայտնի է մյուզիքլներում իր աշխատանքով։ Թոնի և Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակների դափնեկիր։
Կյանք և կարիերա
Ռայքինգը ծնվել է Վաշինգտոն նահանգում՝ Սիեթլում՝ Ֆրենսիս Ռեյքինգի և Վոլտեր Ռեյքինգի ընտանիքում, մեծացել է Բելվյուում ։
Նա առավել մեծ հաջողության է հասել «Կոկո» (1969), «Հենց այստեղ» (1947), «Չիկագո» (1977), «Սիրելի Չարիթի» (1986) մյուզիքլներում խաղացած դերերով։ Հայտնի է նաև մի շարք ֆիլմերի դերերով՝ «Էննի» (1982), «Միքի և Մոդ» (1984)։
Ռայքինգը չորս անգամ ամուսնացած է եղել և երեք անգամ՝ ամուսնալուծված։ Ունի մեկ որդի՝ Քրիստոֆերը, որի հայրը գործարար Ջեյմս Ստյուարտն է ։ Նա նաև հարաբերություններ է ունեցել խորեոգրաֆ Բոբ Ֆոսի հետ ։
Ռայքինգը մահացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 12-ին 71 տարեկանում Սիեթլում՝ Վաշինգտոն նահանգում։ Ինչպես հայտնում է Variety-ը նա մահացել է քնած ժամանակ։ Այդ փաստը հաստատել է նաև նրա մենեջերը։ Մահվան պատճառը չի հայտնվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի խորեոգրաֆներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ Կատեգորիա:Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
(7094) Գոդայսան
(7094) Գոդայսան (Godaisan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,779545 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3156 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2435 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1692,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212688 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,52° անկյուն։
Գոդայսան աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքը, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լիլ Բաբ
Լիլ Բաբ (hունիլի 21, 2011 - դեկտմբերի 1, 2019), ամերիկյան կատու, որը հայտնի է իր յուրահատուկ արտաքինով։ Նրա լուսանկարները առաջին անգամ հրապարակվել են Tumblr-ում 2011 թվականի նոյեմբերին։
Պատմություն
Լիլ Բաբն իր եղբայրներից ամենափոքրն էր, որը ծնվել էր վայրի մորից։ Նա ծնվել է մի քանի գենետիկ մուտացիաներով, նրան ստիպված են եղել կերակրել շշից և նրան դժվար է եղել որդեգրվել։ Լիլ Բաբն ունեցել է կատուների գաճաճության ծայրահեղ ձևը, որի արդյունքում նրա վերջույթները և ստորին ծնոտը եղել են բավականին փոքր՝ համեմատած նրա մարմնի մնացած մասերի հետ։ Կարճացած ստորին ծնոտը նշանակել է, որ, ի թիվս այլ բաների, նա չէր կարող լեզուն պահել բերանում։ Նրա սեփականատերը՝ Մայք Բրիդավսկին, որդեգրել է նրան, երբ նրա ընկերները խնդրել են նրան՝ կատվին տուն տալ։ Երբ Բրիդավսկին առաջին անգամ նրան վերցրել է ձեռքերի մեջ, նա ասել է. «Հեյ, ընկեր» ։
Լիլ Բաբը տառապել է օստեոպաթրոզով, և ստացել է համապատասխան դեղորայք ։ 2012 թվականի վերջին, «Lil Bub & Friendz» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, նա առողջական լուրջ շրջան է ունեցել, և Ինդիանապոլսի մասնագետը նրա մոտ ախտորոշել է օստեոպաթրոզ ։ Լիլ Բաբի կարճ ոտքերը և օստեոպաթրոզը սահմանափակել են նրա շարժումները, բայց այն կոչվել է «ֆանտաստիկ թերզարգացած»։ Ճանապարհորդություններից տատանումները նույնպես ոչնչացնում են օստեոկլաստները ։
Մի խումբ անձինք արշավ են սկսել Experiment.com կայքում, որպեսզի վերծանեն Լիլ Բաբի գենոմ ը։ Այս նախագծի նպատակը կայանում էր նրանում, որպեսզի ավելի լավ հասկանան Լիլ Բաբի յուրահատուկ տեսքը։ Ընկերությունը հասել է իր ֆինանսավորման նպատակին 2015 թվականի մայիսի 25-ին ։ Գիտնականները պարզել են, որ Լիլ Բաբը մուտացիա է ունեցել RANK/TNFRSF11A գենում, որը հայտնաբերվել է նաև մեկ մկան և տասնհինգ մարդու մոտ։ Լիլ Բաբի վերաբերյալ նրանց հետազոտությունը հրապարակված է bioRxiv կայքում ։
Մահ
Լիլ Բաբը մահացել է քնած ժամանակ 2019 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Նրա սեփականատիրոջ խոսքով՝ Լիլ Բաբը իր մահվան պահին պայքարելիս է եղել ագրեսիվ ոսկրային վարակի դեմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համացանցային մեմեր Կատեգորիա:Կատուներ
Կանադայի օրհներգ
«Օ Կանադա» (O Canada կամ «Ô Canada»),Կանադայի հիմնը։ Քանի որ երկիրը ունի երկու պետական լեզու (անգլերեն և ֆրանսերեն), գոյություն ունի կանադական հիմնի երկու պաշտանական տարբերակ։
Պատմություն
Կանադական հիմնը առաջին անգամ կատարել է Ժոզեֆ Վեզինի գլխավորած նվագախումբը, 1880 թվականի հունիսի 24-ին, Քվեբեկում։ Այդ ժամանակ այն ֆրանսերեն երգ էր, որը կոչվում էր «Ազգի երգ» (Chant National): Երգի օրիգինալ տարբերակը գրել են Քվեբեկի 2 բնակիչներ՝ Կ. Լավալլեն (երաժշտություն) և Ա-Բ. Ռուտ (բառեր)։ 1908 թվականին մոնրեալցի ուսուցիչ և իրավաբան Ռ. Ուիրը գրել է երգի անգլերեն օրիգինալ տեքստը, որը ֆրանսերեն տարբերակի թարգմանությունը չէր։
Այդ ժամանակից ի վեր անգլերեն տարբերակի տեքստը բազմիցս փոփոխության է ենթարկվել (այդ թվում նաև 2018 թվականին ), այն դեպքում, երբ ֆրանսիական տարբերակը շարունակում են կատարել առանց փոփոխման։
Պաշտոնական մթնոլորտում երգը առաջին անգամ կատարել են 1927 թվականի հուլիսի 1-ին, կանադական միացյալ նահանգների 60-ամյա հոբելյանի առթիվ։ Փաստացի երգը երկրի հիմնն է դարձել 1939 թվականին, սակայն պաշտոնապես հիմնի կարգավիճակ է ստացել 1980 թվականի հուլիսի 1-ին, Կանադայի ազգային տոնի ժամանակ ։ Մինչև այդ պաշտոնական հիմն էր համարվում բրիտանական հիմնը՝ «God Save the Queen»:
Որոշները նշում են, որ հիմնի սկզբնական թեման հնչողությամբ հիշեցնում էր 1791 թվականին Մոցարտի «Կախարդական սրինգ» օպերայի «Քրմերի երթը»։
Արտաքին հղումենր
Կատեգորիա:Կանադայի պետական խորհրդանիշեր
Պահարան
Պահարան, ի սկզբանե օգտագործվել է որպես բաց դարակներով կողային սեղան` սպասք, ավելի կոնկրետ՝ ափսեներ, բաժակներ ցուցադրելու համար։ Այն ժամանակ այս բաց պահարանները, որպես կանոն, ունեցել են մեկից երեք ցուցադրման շերտեր, և դրանց վրա տեղադրված են եղել  գզրոց կամ  գզրոցներ։ Պահարան բառը ժամանակի ընթացքում նշանակել  է կահույք, որտեղ տեղավորում են ճաշատեսակներ կամ ապրանքներ, որոնք պահվում են տանը ։
Օդափոխվող պահարան
Օդափոխվող պահարանը (կամ տաք մամլիչը) ներկառուցված պահեստային տարածք է միջանցիկ չափերով, որը պարունակում է ջրատաքացուցիչ կամ տաք հոսող ջրի համար նախատեսված տաքացուցիչ կամ կենտրոնական ջեռուցման ջրի կաթսա (հետևաբար՝ նաև «կաթսայի պահարան»)։ Դարակները, որոնք սովորաբար շերտում են, որպեսզի թույլ տան ջերմության շրջանառությունը, տեղադրված են ջեռուցիչի վերևում կամ շրջակայքում՝ հագուստի համար տեղ հատկացնելու համար։ Նպատակն է թույլ տալ, որ օդը շրջանառվի պահեստավորված գործվածքների շուրջը` խոնավ ձևավորումը կանխելու համար։
Օդափոխման պահարանների որոշ տարբերակներ նաև ծառայում են որպես սպիտակեղենի պահարան, տան մաքուր սավանների և սրբիչների պահեստային տարածք։
Մեկ այլ տարբերակում օդափոխվող պահարանը ծառայում է որպես ժամանակավոր չորացման տարածք՝ լվացքի կամ բացօթյա թաց հագուստի և կոշիկի համար։ Դրա դարակները կարող են օգտագործվել որպես չորացրած հագուստից խոնավության հետքերը լիովին հեռացնելու համար, նախքան իրերը գզրոցներում, զգեստապահարաններում կամ այլ տեղում դնելը։ Դրա շարժական էլեկտրական տարբերակը չորացման պահարանն է։
Ներկառուցված պահարան
Ներկառուցված պահարանը պահեստային տարածք է, որը կազմում է սենյակի դիզայնի մի մասը և ազատ կանգնած կամ շարժական չէ։ Դա նույնը չէ, ինչ պահարանը։ Միացյալ Թագավորությունում տները հաճախ աստիճանների տակ ունեն ներկառուցված պահարան։
Սպիտակեղենի պահարան
Սպիտակեղենի պահարանը սենյակի փակ պատուհան է, որն օգտագործվում է տնային սպիտակեղենի (օրինակ՝ սավաններ, սրբիչներ, սփռոցներ) և պահեստավորման այլ իրեր պահելու համար, սովորաբար դարակներով կամ ազատ կահույքով ։
Գրասենյակային պահարան
Գրասենյակների մեծ մասն ունի կողպվող պահեստ` թանկարժեք իրերի համար։ Սրա նպատակը սովորաբար գրենական պիտույքների մատակարարումն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փայտ Կատեգորիա:Կահույք
Աշոտ Ալեքսանյան (գրականագետ)
Աշոտ Վլադիմիրի Ալեքսանյան, հայ գրականագետ, բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1996) ։
Կենսագրություն
Աշոտ Ալեքսանյանը ծնվել է 1961 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1988 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ Հայ միջնադարյան նամակը թեմայով։ 1988-1991 թվականներին աշխատել է Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող, Նաիրի հրատարակչությունում որպես թարգմանական գրականության բաժնի վարիչ, 1992 թվականից՝ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի պետական թանգարանի տնօրեն։
1993 թվականից անցել է դիվանագիտական գործունեության, աշխատել ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունում ։ Հեղինակ է հայ միջնադարյան, նոր և նորագույն շրջանին, արտասահմանյան գրականությանը նվիրված ուսումնասիրությունների։ Հանրապետական մամուլում հանդես է եկել հոդվածներով, էսսեներով, արձակ և չափածո ստեղծագործություններով։ Թարգմանել և հրապարակել է եվրոպական մի շարք հեղինակների ստեղծագործությունները։ Բազմաթիվ գրքերի հեղինակ է։
Երկեր
Գրականագիտություն Գրական ստեղծագործություններ Թարգմանություններ (եվրոպական լեզուներից)
Շառլոթ Քարդեն
Շառլոթ Քարդեն, փոփ, էլեկտրո, ջազ ժանրերի կանադացի հեղինակ-կատարող Մոնրեալից (Քվեբեկ) ։
Կենսագրություն
Քարդենը՝ որպես մոդել, հանդես է եկել 15 տարեկանից ։ 2013 թ․ երաժշտական «La Voix» մրցույթի առաջին եթերաշրջանում հասնում է եզրափակիչ, նույն տարում՝ ավելի ուշ, հանդես է գալիս «Du vent, des mots» սինգլով Գարուի հետ նրա «Au milieu de ma vie» ալբոմի համար ։ 2014 թ․ մարտի 1-ին Ֆրանսիայի «The Voice: la plus belle voix»'' մրցույթում նա ելույթ է ունենում Գարուի հետ, որ այդ եթերաշրջանում մարզիչ էր ։
Քարդենի առաջին սոլո ալբոմը՝ «Big Boy», ձայնագրվել է «Cult Nation Records»-ի կողմից ։ Այն ներառում է և՛ անգլերեն, և՛ ֆրանսերեն երգեր։ «Les échardes» երգը հայտնվել է Կանադայի կոմպոզիտորների, հեղինակների և երաժշտական հրատարակիչների ընկերության մրցանակաբաշխության ցանկում՝ ֆրանսերեն բաժնում ։ «Big Boy» երգը հայտնվել է CBC Radio 2-ի լսացանկում և մտել թոփ 20-ի շարքը ։  2016 թ․ նոյեմբերին՝ «Tout le monde en parle» հեռուստաշոուի ժամանակ, Քարդենի հետ քննարկվել է նրա մինի-ալբոմը ։
2017 թ․ Կանադայի կոմպոզիտորների, հեղինակների և երաժշտական հրատարակիչների ընկերության մրցանակաբաշխությանը անգլերեն անվանակարգում առաջադրվել է «Big Boy», իսկ ֆրանսերենում՝ «Faufile» երգերով՝ մրցանակաբաշխության պատմության մեջ դառնալով առաջինը, որ նույն տարում առաջադրվել է երկու կատեգորիաներում ։
2017 թ․ Քարդենը թողարկում է իր երկրորդ ալբոմը՝ «Main Girl», որի նույնանուն սինգլը Radio 2-ի թոփ 20-ում դառնում է համար 1-ը ։ 2017-ի դեկտեմբերին բրիտանացի հանրահայտ երաժիշտ Էլթոն Ջոնը նշում է, որ սիրում է «Main Girl» երգը, և այն ներառված է Spotify-ի նրա լսացանկում, որ կոչվում է «Էլթոն Ջոնի սիրելիները», այսինքն այդ պահին նրա երաժշտական ֆավորիտները։
Կանադայի երաժշտական գլխավոր՝ «Ջունո» մրցանակաբաշխություն 2018-ին Քարդենը առաջադրվում է երկու անվանակարգում՝ լավագույն նոր երաժիշտ և լավագույն երգահան, «Main Girl», «Paradise Motion» և «The Kids» երգերի համար ։ 2018-ին այս անգամ «Main Girl» սինգլով առաջադրվում է Կանադայի կոմպոզիտորների, հեղինակների և երաժշտական հրատարակիչների ընկերության մրցանակաբաշխությանը ։ 2019-ին Քարդենը և քվեբեկցի երաժիշտ Քրիստոֆ Դյուբին համագործակցում են՝ ստեղծելով Դանիել Բելոնժերի «Fous n'importe où» երգի քավեր տարբերակը ։ Նույն թվականին Քարդենը քվեբեկցի ռեփեր Loud-ի՝ «Tout ça pour ça» ալբոմի համար հանդես է գալիս նրա հետ զուգերգով՝ «Sometimes, All the Time» ։ Հունիսին մասնակցում է Մոնրեալի միջազգային ջազ փառատոնին ։
Անձնական կյանքը
Ներկայումս Քարդենը հարաբերությունների մեջ է կանադացի դերասան և երաժիշտ Ալիոխա Շնեյդերի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Իրանի իսլամական հեղափոխություն
Իրանի իսլամական հեղափոխություն, (, 1979 թվականի հեղափոխություն  , իրադարձությունների շղթա Իրանում, որի արդյունքում տապալվեցին Իրանի Պահլավական թագավորական կարգերը, միապետությունը և շահ Մոհամադ Ռեզա Փահլևիի իշխանությունը, հաստատվեց նոր վարչակարգ՝  շիաների մարջաե-թաղլիդ այաթոլլա Խոմեինու գլխավորությամբ։
Քանի որ այս հեղափոխական գործընթացում հակաթագավորական մտքեր արատահայտող իսլամական դեմքերն ակտիվ ներկայություն ցուցաբերեցին, Ռուհոլլահ Խոմեյնիի այս հեղափոխությունն անվանվեց Իսլամական հեղափոխություն։
Հատկանշական է, որ ի լրումն իսլամիզմի, այս հեղափոխության մեջ առկա էին այնպիսի տարբեր գաղափարախոսական տարրեր, ինչպիսիք են՝ սոցիալիզմը, լիբերալիզմը և ազգայնականությունը։ Միաժամանակ՝ այս հեղափոխությունն առաջին հեղափոխությունն էր, որը Միջին Արեւելքում իսլամիզմը հաղթանակի հասցրեց։
Այս հեղափոխությունը քսաներորդ դարի դասական հեղափոխության վերջին օրինակն էր, որը բացասական և անհաշտ բանավեճերի մթնոլորտում, հիմնվելով հստակ գաղափարախոսության հիման վրա, կարողացավ հաղթական արդյունքի հասնել ։
Հեղափոխության սկիզբը համարվում է 1978 թվականի հունվարի 8-ը, երբ Ղոմում դաժանությամբ ճնշվեց առաջին մեծ հակակառավարական ընդվզումը։ Ամբողջ 1978 թվականի ընթացքում Իրանի տարբեր քաղաքներում հոգևորականության ներկայացուցիչները ընդվզումներ էին կազմակերպում։ Տարվա վերջին հեղափոխականները որդեգրեցին գործադուլների մարտավարությունը, որը կատվածահար արեց տնտեսությունը։ Այլևս չկարողանալով պահել իշխանությունը իր ձեռքին, շահը այն հանձնեց չափավոր ընդդիմադիրներից վարչապետ Բախտիարին և փախավ երկրից։
1979 թվականի փետրվարի 1-ին Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի Նուվել դը Լը Շաթո արվարձանից Իրան վերադարձավ այաթոլլա Խոմեինին, որն իր ձեռքում կենտրոնացրեց իշխանությունը։ Նշանակվեց նոր անցումային կառավարություն։ Մարտին նոր քաղաքական համակարգի անցնելու համար հանրաքվե անցկացվեց և 1979 թվականի ապրիլի 1-ին Իրանը հռչակվեց Իսլամական հանրապետություն։ Իսլամական հեղափոխությունը Իրանում դարձավ 20-րդ դարի կարևորագույն իրադարձություններից մեկը որն ունի համաշխարհային կարևորության նշանակություն։ Օգտակար հանածոներով հարուստ Իրանում իսլամական ուժեղ հանրապետության ստեղծումով իսլամական աշխարհում հարցականի տակ էր դրվում սուննիական Սաուդյան Արաբիայի առաջնորդությանը։
Նախապատմություն
Շարժումը ղեկավարում էր վարչապետ Մոհամմադ Մոսադեղը, ով ազգայնացրեց մասնավոր կազմակերպությունների (հիմնականում անգլիական) ձեռքում գտնվող նավթահանող ընկերությունները։ Սրան ի պատասխան ԱՄՆ-ը և Մեծ Բրիտանիան բոյկոտեցին իրանական նավթը, իսկ 1953 թվականի օգոստոսի 19-ին արևմտյան ուժերի հովանավորությամբ իշխանության եկան պրոեվրոպական ուժերը ։ Մոսադեղը հեռացվեց իշխանությունից և ձերբակալվեց։ Շահը վերադարձավ Իրան և վերադարձրեց նավթարդյունաբերությունը նախկին տերերին։ Հետագայում շահը սկսեց վարել ծայրահեղ արևմտականացման քաղաքականություն։ Արտաքին քաղականությունը փոխվեց ԱՄՆ-ի կողմ։ Այսպիսով, Իրանը միակ իսլամական հանրապետությունն էր, որը բարեկամական հարաբերություններ ուներ Իսրայելի հետ։ Շահը սատարում էր Չադի, Սոմալիի և Օմանի պրոամերիկյան կառավարություններին։ Միապետությունում ընդդիմությունը արգելվեց և դաժնան ճնշումների էր ենթարկվում Իրանի պետական անվտանգության նախարարության (سازمان اطلاعات و امنیت کشور‎ — Sazman-e Ettela’at va Amniyat-e Keshvar») կողմից։ Սրա արդյունքում Ազգային ճակատի շատ գործիչներ կամ սպանվել էին կամ փախել էին երկրից, միակ շահին ընդդիմադիր ուժը երկրում մնացել էր հոգևորականությունը, որի վառ ներկայացուցիչն էր Ղոմ քաղաքի հոգևորականներից Ռուհոլլա Խոմեինին: Հոգևորականությունը հենվում էր հասարակության ամենաչքավոր խավի վրա, որտեղ շահը հեղինակություն չուներ։
Խոմեինին դատապարտեց շահի ներքին և արտաքին քաղաքականությունը։ 1963 թվականի հունիսի 5-ին Իրանում տեղի ունեցան ընդվզումներ և բողոքի երթեր։ Ուժի կիրառումից հետո տարբեր տվյալներով մահացավ 86-ից (պաշտոնական տվյալներով) մինչև 15 հազար (ցուցարարների տվյալներով) մարդ։ Խոմեինին տնային կալանքի ենթարկվեց, սակայն 8 ամիս անց ազատ արձակվեց և շարունակեց հակաշահական գործունեությունը։ 1964 թվականի նոյեմբերին Խոմեինին ձերբակալվեց և արտաքսվեց երկրից։
Արտաքսման մեջ նույնպես Խոմեինին շարունակում էր հակաշահական գործունեությունը։ Իր հիմնարար աշխատությունում՝ «Իսլամական հանրապետություն», նա շարադրել է հանրապետական համակարգի հիմնական սկզբունքները, որը հետագայում կոչվեց իսլամական հանրապետութուն։ Նրա գրքերը և ձայնագրությունները ծածուկ տարածվում էին Իրանում և կարդացվում էին մզկիթներում։
Այս ընթացքում շահի քաղաքականությունը չէր փոփոխվում։ 1970-ական թվականներին տեղի ունեցան մի շարք իրդարձություններ,որոնք թուլացրեցին միապետության դիրքերը։
Այսպես, 1971 թվականին Պերսեպոլիսում նշվում էր Պարսկական միապետության 2500 ամյակը։ Միջոցառմանը հրավիրված էին բացառապես արտասահմանյան հյուրեր, իշխանությունները նրանց հյուրասիրել էին մեկ տոննայից ավել սև խավիար, այն դեպքում, որ Սիստան և Բելուջիստանում և նույնիսկ Ֆարս երկրամասում (որտեղ տեղի էր ունենում միջոցառումը) երաշտ էր և սովի վտանգ կար ։ Պետական կառավարման ապարատը կոռումպացված էր։ 1976 թվականին շահը որոշեց փոխել ավանդական իրանական օրացույցը։ Համբերության վերջին կաթիլը լցվեց, երբ մահացավ Խոմեինու որդի Մուստաֆան։ Մահվան պաշտոնական վարկածը սրտի կաթվածն էր, բայց առավել տարածված էր սպանության վարկածը։
Տնտեսական ճգնաժամը
XX դարի 70-ական թվականներին իրանական հասարակությունը մխրճված էր խորը ճգնաժամի մեջ։ Խորանում էին երկրի ֆինանսատնտեսական դժվարությունները, որում կառավարող շրջանակները մեղադրեցին միջազգային նավթային ընկերություններին, որոնք խոստացված չափով նավթ չէին արտահանել։ 1977 թվականի մարտին սաճը գերազանցեց նախորդ տարվա մակարդակը 30 %-ով, իսկ գներն աճեցին 40 % ։ Շինարարության ոլորտը՝ որտեղ աշխատում էր գրեթե մեկ միլիոն բանվոր,  կատվածահար եղավ։ Ավելի մեծ չափերի հասավ կոռուպցիան, գանձագողությունը, պետական միջոցների հափշտակումը ։
Շահական վարչակարգը անզոր գտնվեց հաղթահարելու երկրի առջև ծառացած տնտեսական և սոցիալական պրոբլեմները, իսկ դժգոհողները հետապնդվում էին։ Շահը լայնորեն օգտագործում էր գաղտնի ոստիկանության ՍԱՎԱԿ-ի հզոր ու ծավալուն ապարատը ։
Ի վերջո, Ռասթախիզ (վերածնունդ,հարություն) պետական կուսակցության վարած կրոնական և շուկայական լարված քաղաքականությունը հանգեցրեց նրան, որ ընդդիմության շարքերը համալրվեցին վաճառականների և պահպանողական ու ոչ քաղաքական  հոգևորականների կողմից։
Վերոնշյալ տնտեսական ճգնաժամը, քաղաքական լարվածությունը, դժգոհությունները և 1978 թ.-ին ԱՄՆ կառավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության ճնշումների ներքո քաղաքական մթնոլորտի ավելի բաց դառնալու հետ մեկտեղ, նույն տարվա աշնան ու ձմռան ամիսներին դրսևորվեցին փողոցային զանգվածային բողոքի ցույցերի տեսքով ։
Տնտեսական անկումն ու ճգնաժամը, համընդհանուր գործադուլները և աշխատավոր բանվոր դասի միացումը բողոքի ակցիաներին վերջիվերջո կաթվածահար արեց երկրի տնտեսությունը։ Բողոքի ակցիաներին աշխատավոր բանվոր դասի և քաղաքային աղքատների միացումով բողոքի ցույցերի մասնակիցների շրջանակը հազարավոր մարդկանցից հասավ հարյուր հազարավոր, անգամ միլոնավոր մարդկանց։ Այս ամենը, ի վերջո, հանգեցրեց նրան, որ Ռոհուլլահ Խոմեյնին հեղափոխությունն առաջնորդելու նպատակով 1979թ.-ի փետրվարի 10-ին հիմնի Իրանի Իսլամական հեղափոխական խորհրդատվական խորհուրդը, իսկ հաջորդ օրն էլ Շահը դուրս եկավ երկրից։
Ընդդիմության ծնունդը
Սահմանադրականները, որոնց կորիզը Իրանի ազգային ճակատի անդամներն էին, սահմանադրական միապետության ստեղծման կողմնակիցներն էին, որտեղ պառլամենտը պետք է ձևավորվեր ժողովրդավարական ընտրություններով։
Մարքսիստները թույլ կազմակերպվածության պատճառով չկարողացան պահել իրենց դիրքերը։ Մարքսիստական խոշոր կազմակերպությունը «Իրանի ժողովուրդական զանգվածներ կուսակցությունն» էր, որին աջակցում էր Խորհրդային միությունը։ Ձախերը առաջարկում էին իշխանության փոփոխություն ուժի միջոցով։ Նրանք իրենց ավանդը ունեցան հեղափոխության հաղթանակում, սակայն հակակրոնական հայացքների համար չընտրվեցին առաջին խորհրդարանի կազմում ։
Իսլամիստների մեջ առանձնանում էր Հանուն ազատ Իրանի շարժումը, որի շարքերում էր հետհեղափոխական Իրանի առաջին վարչապետ Մեհդի Բազարգանը։ Շարժումը կողմնակից էր առանց արյան և օրենքի շրջանակներում իշխանափոխությանը։
Խոմեինիի կողմնակիցները ստեղծեցին Պայքարող հոգևորականների միությունը, որի կազմի մեջ էին Մուրթազա Մութահհարին, Մոհամմադ Բախեշթին և Ալի Ակբար Հաշեմի Ռաֆսանջանին, որոնք հեղափոխության հաղթանակից հետո զբաղեցրեցին պետական բարձր պաշտոններ ։
Հեղափոխության սկիզբը
Իրանի իսլամական հեղափոխության սկիզբ ընդունված է համարել 1978 թվականի հունվարը, երբ Ղոմ քաղաքում Խոմեինիի դեմ գրված զրպարտիչ հոդվածը փողոց դուրս բերեց ուսանողներին։ Տեղի ունեցավ բախում նրանց և ոստիկանների միջև, որի արդյունքում սպանվեց 2 ուսանող, իսկ ցուցարանների տվյալներով զոհվածների թիվը 70 մարդ էր կազմում։ 40 օր հետո՝ փետրվարի 18-ին նոր ընդվզում տեղի ունեցավ Թավրիզում (այստեղ նույնպես բախման արդյունքում զոհեր եղան)։ Սրանից հետո ընդվզումների ալիքը տարածվեց ամբողջ հանրապետությունով։
Շահը խոստացավ ընտրություններ անցկացնել հունիսին։ Մյուս կողմից ձեռնարկեց փողի արժևորման քաղաքականություն, որը հանգեցրեց զանգվածային գործազրկության՝ բազմաթիվ մարդիկ ազատվեցին աշխատանքից։ 1978 թվականի նոյեմբերին Իրանի տնտեսությունը զանգվածային գործադուլերի արդյունքում ամբողջովին կաթվածահար եղավ։
ԱՄՆ-ի արձագանքը
Անզորությունից շահը դիմեց ԱՄՆ-ի օգնությանը։ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջ. Քարթերը չհամաձայնեց ռազմական միջամտություն իրականացնել Իրանում ( շահի քաղաքականությունը կոշտ քննադատության էր ենթարկել նաև արևմտյան մամուլը)։ Ամերիկյան կառավարող շրջանակներում Իրան զորքեր մտցնելու հարցում գոյություն ուներ երկու կարծիք։ Ազգային անվտանգության գծով օգնական Զբիգնև Բժեզինսկին կողմ արտահայտվեց ինտերվենցիային, այն դեպքում երբ ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտի աշխատակազմի շատ անդամներ կարծում էին, որ հեղափոխությունը անհնարին է կանգնեցնել։ ԱՄՆ պատվիրակները 1977-1978 թվականների ընթացքում մի քանի անգամ հանդիպեցին շահի հետ, սակայն այս հարցում միասնական հանգրվանի չհասան։
Ռազմական դրությունը
1978 թվականի օգոստոսի 20-ին Աբադանի Ռեքս կինոթատրոնի հրդեհից հետո մահացավ ավելի քան 500 մարդ։ Խոմեինին կատարվածում մեղադրեց շահին։ Հեղափոխական մթնոլորտը ավելի շիկացավ, հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոց՝ վանկարկելով «Այրել շահին», «Շահն է մեղավոր»։ Սրան հետևեց երկրում ռազմական դրություն մտցնելու շահի որոշումը՝ արգելելով ցանկացած ցույց։ Չնայած արգելքին խոշոր ցույց տեղի ունեցավ Թեհրանում, որի արդյունքում կյանքից հեռացավ 87 մարդ, որոնցից երեքը կին։
Թեհրանի իրադարձությունները պատճառ հանդիսացան, որպեսզի նավթարդյունաբերության ոլորտում համըդհանուր գործադուլ սկսվի։ Հոկտեմբերին գրեթե բոլոր նավթ արդյունահանող կետերի աշխատանքը դադարել էր։ Սրան հետևեցին ծանր արդյունաբերության, մեքենաշինության և մետալուրգիայի ոլորտների աշխատողները։ Դեկտեմբերի 2-ին Թեհրանում տեղի ունեցավ երկու միլիոնանոց հանրահավաք՝ շահին փոխելու պահանջով։
Այնպիսի իրադարձություններն, ինչպիսիք են՝ Ռոքսաբատ կինոթատրոնի հրդեհային աղետը, ցույցերի ժամանակ մի շարք ցուցարարների կոտորածը (այդ թվում՝ 1978թ.-ի սեպտեմբերի 8-ի սև կամ կատաղի ուրբաթի տված զոհերը), Շահի կողմից ընդդիմությանը արտոնություններ շնորհելու ուշացումը բողոքների ալիքի սաստկացման և հաշտեցման եզրեր գտնելու հնարավորության կորուստ, առիթ հանդիսացավ։
Հասարակական բուռն ընդվզումների պատճառով 1979 թվականի հունվարի 16-ին Մոհհամադ Ռեզա Փահլավին փախուստի դիմեց։
Հեղափոխության հաղթանակը
1979 թվականի փետրվարի 1-ին այաթոլլա Խոմեյնին 15 տարվա աքսորից հետո վերադարձավ Իրան։ Թեհրանի Մեհրաբադ օդանավակայանում արժանացավ ճոխ հյուրընկալության։ Խոմեյնիի նկարներով փողոցներ էին դուրս եկել միլիոնավոր թեհրանցիներ՝ վանկարկելով «Շահը գնաց, Իմամը եկավ»։ Նույն օրը Խոմեյնին մերժեց վարչապետ Շափուր Բախտիարի առաջարկը ստեղծել «ազգային միասնության» կառավարություն և ուղևորվեց Բեհեշտե-Զախրա։ Այստեղ նա իր ելույթում Բախտիարի կառավարությունը անվանեց անօրինական ։ Ի վերջո, Շահի հեռանալով և ազգայնամետ վարչապետ՝ Շապուր Բախտիարին կառավարության անհամաձայնության ու բողոքի արտահայտմամբ՝ Ռոհուլլահ Խոմեյնին հայրենիք վերադարձավ և փետրվարի 1-ին (բահմանի 12-ին) նշանակեց հեղափոխության ժամանակավոր կառավարություն։ Ճարտարապետ Մեհդի Բազարգանը, ով հայտնի և ընդունված էր հասարակության շրջանում և մեծ փորձ ուներ նավթարդյունաբերության ազգայնացման պայքարի պատմության մեջ, Իսլամական հեղափոխական խորհրդատվական խորհրդի կողմից ներկայացվեց և առաջարկվեց իբրև վարչապետի թեկնածու և Իմամ Խոմեյնիի վճռով փետրվարի 4-ին նշանակվեց այդ պաշտոնում։ Իմամ Խոմեյնիի՝ Մեհդի Բազարգանին վարչապետ նշանակելու տեքստում հստակեցրել է, որ առանց հաշվի առնելու կառավարություն ձևավորող կուսակցական հարաբերությունները՝ նրան նշանակել է այդ պաշտոնին, որպեսզի նա նախապատրաստի հանրաքվեի և ընտրությունների անցկացումը։ Վերջում, Իմամ Խոմեյնին Իրանի ժողովրդին  կոչ արեց արտահայտել իրենց կարծիքը այս ընտրության վերաբերյալ, ինչին էլ հաջորդեց երկրի ողջ տարածքում զանգվածային ցույցերի անցկացումը ի աջակցություն Իմամի որոշման։
Իրանի օդուժի անձնակազմը 1979թ.-ի փետրվարի 3-ին Իման Խոմեյնիի նստավայրում (Թեհրանի Ալեվի դպրոցում) նրան հավատարմության խոստում տվեցին։ Քանի որ մինչ այդ բազմաթիվ զինվորներ և բարձրաստիճան սպաներ, Իմամ Խոմեյնիին Ֆաթվա տալով, լքելով պետական զորանոցները, միացան ժողովրդի շարքերին, արքունական բանակը փլուզման եզրին հայտնվեց։
Գևորգ Տեր-Գասպարյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Ալ․ Մյասնիկյանի անվան զինվորական դպրոցը, ԽՍՀՄ զինված ուժերի Մ․ Վ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1938)։ 1920 թվականին կամավոր մտել է կարմիր բանակ, մինչև 1935 թվականը ծառայել Կ․ Վորոշիլովի անվան հայկական լեռնահրաձգային դիվիզիայում։ Հաջորդաբար եղել է դասակի, վաշտի հրամանատար, դիվիզիայի շտաբի պետի օգնական։ Հայրենական պատերազմի սկզբին, որպես Հարավ-Արևմուտք ռազմաճակատի 21-րդ բանակի 227-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, մասնակցել է Ուկրաինայի պաշտպանությանը։ 1942 թվականի օգոստոսին նշանակվել է 21-րդ բանակի հրամանատարի տեղակալ՝ շարային գծով, այնուհետև՝ 60-րդ բանակի շտաբի պետ։ Հրամանատար՝ գեներալ Ի․ Չեռնյախովսկու և Տեր-Գասպարյանի հմուտ մարտավարությամբ գործող 60-րդ բանակի զորքերը։ 1943 թվականի աշնանը գետանցել են Դեսնան, Դնեպրը, մասնակցել Կիևի ազատագրմանը։ Տեր-Գասպարյանը եղել է նաև Բելառուսիան և Մերձբալթիկան ազատագրողների շարքերում։ 1945 թվականի հուլիսին նշանակվել է Կիևի զինվորական շրջանի շտաբի պետ և զորքերի հրամանատարի առաջին տեղակալ, գեներալ-լեյտենանտի կոչում ստանալուց հետո՝ սովորել ԽՍՀՄ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի Կ․ Վորոշիլովի անվան ակադեմիայում։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, Կարմիր աստղի 2, Սուվորովի I և II աստիճանի, Բոգդան Խմելնիցկու II աստիճանի շքանշաններով։ Թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչի գերեզմանատանը։
Իրանի իսլամական հեղափոխություն
Հեղափոխության հաղթանակը
1979թ.-ի փետրվարի 7-ին Հոմաֆեր օդուժը Թեհրանի ամենակարևոր օդային բազայում ապստամբություն ձեռնարկեց, ինչին հաջորդեց այն, որ Իրանի Իմպերիալների գվարդիան նրանց գործողությունները ճնշելու ուղարկվեց, բայց հասարակ ժողովուրդը հեղափոխական ուժերին սատարելու համար ասպարեզ մտավ։ Այս ընթացքում ուժային կառույցները, ոստիկանական կայանները և պետական կենտրոնները մեկը մյուսի ետևից մարդկանց միջամտությամբ ընկան և անցան հեղափոխականների կողմը։ Թեհրանի ռազմական ղեկավարը պաշտոնական հայտարարություն տարածեց, որի համաձայն երկրում պարետային ժամերի քանակը ավելացվեց մինչև ժամը 4-ը։ Միևնույն ժամանակ, Բախտիարը ձևավորեց Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ և Հայզերի կողմից ծրագրավորված հեղաշրջում իրականացնելու հրամանագիր ստորագրեց։ Մյուս կողմից էլ, Իմամ Խոմեյնին  ուղերձով դիմեց Թեհրանի բնակիչներին՝ կոչ անելով նրանց մոտալուտ դավադրությունը կանխելու համար դուրս գալ փողոց և իրենց ներկայությամբ պարետային ժամն ու ռազմական իշխանությունը գործնականորեն չեղյալ հայտարարել։
Գևորգ Տեր-Գասպարյան
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Հայ գեներալներ Կատեգորիա:1903 ծնունդներ Կատեգորիա:1949 մահեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ստալինգրադի ճակատամարտի մասնակիցներ
Իրանի իսլամական հեղափոխություն
Հեղափոխության հաղթանակը
Փետրվարի 9-ին Մեհրաբադի օդանավակայանում ընդհարում տեղի ունեցավ «խոմեյնիականների» և Բախտիարին հավատարիմների միջև։ Կռիվը շուտով ընդգրկեց ամբողջ քաղաքը և վերածվեց փողոցային մարտերի։ Խոմեյնիի կողմնակիցները իրենց վերահսկողության տակ վերցրեցին ոստիկանական բաժինները, ռազմական և սկսեցին զենք բաժանել բնակչությանը։ Քաղաքացիական պատերազմի շեմին Բարձրագույն զինվորական խորհուրդը հայտարարեց իր չեզոքության մասին։ Շափուր Բախտիարը փախավ Ֆրանսիա, որտեղ հիմնեց Խոմեյնիին ընդդմիադիր Ազգային դիմադրական շարժումը։ Բախտիարը սպանվեց 1991 թվականին։
Կանանց, երեխաների և տղամարդկանց՝ ջրհեղեղի նմանվող մեծ հոսքը, ողողեց բոլոր փողոցներն ու սկսեցին բարիկադներ պատրաստել։
Հեղաշրջական առաջին տանկերը և զրահապատ բրիգադները իրենց կայաններից դեռ նոր էին շարժվել, երբ վնասազերծվեցին ժողովրդի կողմից, և նրանց հեղաշրջումը, դեռ չսկսված, հենց սկզբից ձախողման մատնվեց։ Այսպիսով, Շահի վարչակարգի վերջին դիմադրությունը կոտրվեց։
1979թ.-ի փետրվարի 11-ի արևածագին Իրանում ծագեց Իմամ Խոմեյնու շարժման և Իսլամական հեղափոխության հաղթական արևը՝ ազդարարելով Իրանում բռնակալ թագավորների երկարատև իշխանության ավարտը ։
Պետական վերակառուցումը
Երկրում անցկացվեց հանրաքվե, որի արդյունքում 1979 թվականի ապրիլի 1-ին Իրանը հռչակվեց իսլամական հանրապետություն։ Նույն թվականի դեկտեմբերին ընդունվեց նոր սահմանադրություն, որով ամրագրվում էր, որ երկրում բարձրագույն իշխանությունը պատկանում է հոգևորականությանը՝ հանձին իմամ Խոմեյնու (վերջինի մահից հետո՝ նրա իրավահաջորդին), իսկ քաղաքացիական իշխանությունը իրականացնում էին նախագահը, մեջլիսը և վարչապետը ։
Ներքաղաքական հետևանքները
Նոր հանրապետության տնտեսությունը բաժանված էր երեք՝ պետական, կոոպերատիվ և մասնավոր սեկտորների միջև։ Արևմուտքի ազդեցությունը Իրանի տնտեսությանը զրոյացվեց։ Երկիրը սկզբունքորեն մերժեց կապիտալիզմը և կոմունիզմը, փոխարենը առաջնորդվեց սեփական՝ «իսլամական» զարգացման ուղով։ Չնայած սրան, շուկայական ազատ հարաբերությունները շարունակում էին գործել, ինչպես նաև գործում էր Շահի ջանքերով զարգացած տնտեսության պետական սեկտորը։ Իրանի՝ գրեթե ողջ աշխարհի հետ սրվող հարաբերությունների պայմաններում, առևտրական կապերը զարգանում էին զգուշորեն և վերապահումներով։ Եթե դրանք շարունակում էին գոյություն ունենալ և կամ զարգանալ, ապա միայն երկրի համար կենսական նշանակություն ունեցող ոլորտներում։ Վառ օրինակ էր իրանական նավթի վաճառքը և զենքի ներկրումը, որը հարկավոր էր Իրան-իրաքյան պատերազմի համար ։
Արտաքին հետևանքները
Հեղափոխությունը անհանգստացնում էր հարևան սունի բնակչությամբ երկրներին, որոնց ղեկավարությունը անհանգստացած էր հեղափոխության արտահանումից։ 1979 թվականի դեկտեմբերին Շախսեյ-վախսեյի օրը Սաուդյան Արաբիայի շիաները բողոքի ցույց կազմակերպեցին ։ Թեհրանը երբեմն աջակցում էր հեղափոխության արտահանմանը, այդ պատճառով ստեղծվեց «Բահրեյնի ազատագրման իսլամական ճակատ», որի անդամները իրենց հայրենիքում 1979 թվականին բողոքի ցույց կազմակերպեցին ։ Նույն թվականին Բահրեյն ուղևորվեցին Հադի ալ-Մուդարիսին և Սադեկ Ռոուհանին, որոնք երկու ամիս քարոզում էին այնտեղ՝ կոչ անելով Բահրեյնի անեքսիային ։ Շուտով երկուսն էլ արտաքսվեցին երկրից։ Այս ամենով հանդերձ հեղափոխության արտահանմանը Թեհրանը զույշ էր վերաբերում։ Երբ 1981 թվականին նույն ճակատի նախաձեռնությամբ զինված հեղաշրջման փորձ արվեց՝ Իրանին միանալու պահանջով, 73 ձերբակալվածների թվում չկար ոչ մի Իրանի քաղաքացի ։ Թեհրանը հերքում էր իր մասնակցությունը այդ իրադարձություններին։ Չնայած դրան 1981 թվականին Բահրեյնը խզեց կապերը Իրանի հետ ։ 1990-ական թվականներին Բահրեյնում կրկին տեղի ունեցան շիաների հուզումներ, որոնց կազմակերպման մեջ Բահրեյնը կրկին մեղադրում էր Իրանին ։
Գրականություն
آجودانی، ماشاالله. مشروطه ایرانی.
ایران بین دو انقلاب:درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران. ترجمهٔ برگردان احمد گل محمدی/محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۸۴. شابک ‎۹۶۴-۳۱۲-۳۶۳-۴.
عبدالحسین نوایی، دولت های ایران: از آغاز مشروطیت تا اولتیماتوم، ت‍ه‍ران‌: بابک‏‫، ۱۳۵۵
کاتوزیان، محمدعلی (همایون). اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی. ترجمۀ محمدرضا
مدنی، جلال الدین؛ تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم، انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)، ۱۳۸۷، چ پانزدهم، ج ۲.
امام خمینی (ره)؛ صحیفة نور، مجموعه رهنمودهای امام خمینی، مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۶۱، ج ۱.
نفیسی/کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز. شابک ‎۹۷۸۹۶۴-۳۰۵-۱۱۲-۹. محبوبی اردکانی، حسین. تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران. انتشارات دانشگاه تهران.
کسروی ا، تاریخ مشروطه ایران، تهران. ۱۳۹۰.انتشارات نگاه. شابک =۹۸۷–۹۶۴–۳۵۱–۱۳۸–۸
Կատեգորիա:Բողոքի ցույցեր Իրանում Կատեգորիա:Իրանական հեղափոխություն Կատեգորիա:20-րդ դարի հեղափոխություններ
Կանիբալիզմ (կենդանաբանություն)
Կանիբալիզմ (կենդանաբանություն), կենդանիների (կանիբալների) կողմից իր տեսակին պատկանող առանձնյակներով սնվելը, ներտեսակային գիշատչություն։ Ներտեսակային մրցակցության դրսևորման ձև է, հանդիսանում է բնական ընտրության գործոն։ Հանդիպում է կենդանիների ավելի քանի 1300 տեսակների մոտ։
Ավելի հաճախ կանիբալիզմը դիտվում է միջավայրի անբարենպաստ պայմանների, պոպուլյացիաների խտության մեծացման, սննդի և ջրի պակասի ժամանակ։ Որպես պոպուլյացիաների թվաքանակի կարգավորիչ, նպաստում է պոպուլյացիաներում առանձնյակների թվաքանակի և կերային պաշարների միջև հավասարակշության հաստատմանը։ Էգերն ավելի հակված են կանիբալիզմին, քան արուները։ Կանիբալիզմի օբյեկտ ավելի հաճախ հանդիսանում են տեսակի երիտասարդ առանձնյակները ։
Սունդուրաս
Սունդուրաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում ։
Կանիբալիզմ (կենդանաբանություն)
Հոդվածոտանիներ
Մայրական կանիբալիզմը հանդիպում է որոշ կարիճների, օրինակ Pandinus և Heterometrus ցեղերին պատկանող տեսակների մոտ։ Այն արտահայտվում է էգերի կողմից իրենց ձագերին ուտելու մեջ, ինչպես սերունդ տալու ժամանակ, այնպես էլ երբ թրթուրները բարձրանում են նրա մեջքին։ Էգը մեջքից իր աքցաններով բռնում է ձագերին և մի քանի ժամվա ընթացքում ուտում է դրանց։ Կանիբալիզմը լայնորեն տարածված է միջատների շրջանում։ Բզեզների մոտ քսիլոֆագ (փայտով սնվող) հասուն թրթուրները կարող են սնվել նույն տեսակին պատկանող ավելի փոքր թրթուրներով։ Տվյալ երևույթը կարող է դիտվել թիթեղաբեղ բզեզների ընտանիքի ներկայացուցիչների մոտ, որոնք սնվում են իրենց դրած ձվերով (օօֆագիա), երբ տվյալ տեսակին պատկանող առանձնյակների պոպուլյացիայի խտությունը մեծ է։ Որոշ հեծյալների թրթուրներ (Galesus) տիրոջ օրգանիզմում սնվում են իր տեսակին պատկանող այլ թրթուրներով, քանի որ նրանում կարող է սնվել միայն մեկ առանձնյակ։ Հայտնի են օբլիգատ կանիբալիզմի դեպքեր, որը ի հայտ է եկել էվոլյուցիայի պրոցեսում՝ որպես տեսակի համար օգտակար հարմարվածության ձև։ Օրինակ, աղոթարարների և սարդերի մի շարք տեսակների էգերը բեղմանվորվելուց հետո ուտում են արուներին։ Մրջյունների մի շարք տեսակներ սնվում են իրենց մահացած ընկերներով՝ խուսափելով նրանց քայքայումից և մրջնաբույնը վարակելու վտանգից։
Սունդուրաս
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Կանիբալիզմ (կենդանաբանություն)
Ձկներ
Գիշատիչ և ամենակեր ձկների մեծ մասը չեն տարբերում իրենց տեսակին պատկանող երիտասարդ առանձնյակներին (նույնիսկ իրենց սերունդներին) և հնարավորության դեպքում սնվում են դրանցով։ Նորմալ պայմաններում կանիբալիզմը բնորոշ է գայլաձկանը, նրա սննդի 20 % կազմում է իր տեսակին պատկանող մանր ձկները։ Որոշ շնաձկների մոտ հայտնաբերված է ներարգանդային կանիբալիզմ, երբ էմբրիոնները սնվում են մեկը մյուսով կամ չբեղմանվորված ձվաբջիջներով ։
Երկկենցաղներ
Ամերիկյան սալամանդրի արուն պահպանում է էգի դրած ձվերը, միաժամանակ սնվում է դրանց մի մասով։ Տարբեր տեսակների հասուն ձևերը կարող են սնվել երիտասարդ առանձնյակներով։
Սողուններ
Կանիբալիզմը հանդիպում է սողունների տարբեր խմբերի ներկայացուցիչների՝ մողեսների, օձերի, կրիաների, կոկորդիլոսների մոտ։ Օրինակ՝ արքայական կոբրայի, սովորական արքայական օձերի, ինչպես նաև կոկորդիլոսների արուների և վարանների հասուն առանձնյակների միջև դիտվում է կանիբալիզմի երևույթը։
Կաթնասուններ
Տաքարյուն կենդանիների մոտ կանիբալիզմի երևույթն ավելի հազվադեպ է հանդիպում։ Կաթնասունների շրջանում կանիբալիզմի երևույթը դիտվում է կրծողների, գիշատիչների (շներ, արջեր, առյուծներ), պրիմատների (շիմպանզե, բաբուին) մոտ։ Կանիբալիզմը ավելի բնորոշ է կրծողների այն տեսակներին, որոնք շատ ձագեր են ծնում (համստերներ, մկներ)։ Բացի այդ, օրինակ, գայլերի էգերը, լուսանները կարող են ուտել իրենց ձագերին։ Այդպիսի վարքագիծ դրսևորում են նաև երիտասարդ էգերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրգանիզմների փոխհարաբերությունների տեսակներ Կատեգորիա:Գիշատչություն
Պարխոմովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Պարխոմովսկի գյուղական խորհուրդ  (Пархомівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պարխոմովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 4153 մարդ։ Տարածքը՝ 108.59 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 38.24 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խարկովի մարզ Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջաղացաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Ջաղացաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 13 հուշարձան (10 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
40-րդ հարավային զուգահեռական
40-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 40° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային զուգահեռականներ
Օստաշովո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Էնդեմիկ բույսեր
Էնդեմիկ բույսերը Հայաստանում
Հայաստանի էնդեմիկ բույսերից են նաիրյան նշենին, Թախտաջյանի կաթնուկը, Թամամշյանի օշանը, Տիգրանի թանթրվենին, Մաղաքյանի Կզնագին-(Մաղաքյանի ստելերոպսիս), հայաստանյան արոսենին, Արարատի իշամառոլը, Բարսեղյանի վուշը և այլն։ ՀՀ-ում տարածված են նաև մշակաբույսերի վայրի էնդեմիկ տեսակները (նախնիները)՝ տանձենի, խնձորենի, կեռասենի, Շլորի, սալորենի արոսենի, սզնի, ոլոռ, ոսպ, ճակնդեղ և այլն։ Առանձնահատուկ տեղ են գրավում վայրի էնդեմիկ հացազգիները (ցորեն, գարի, աշորա և այլն), որոնք օժտված են ներտեսակային խիստ բազմազանությամբ և արժեքավոր հատկանիշներով (երաշտադիմացկունություն, վաղահասություն, պրոտեինի և հում սոսնձանյութի պարունակություն և այլն)։
Էնդեմիկ բույսերը ՀՀ բուսաշխարհի ամենաարժեքավոր գենոֆոնդն են, ունեն մեծ գիտական և գործնական նշանակություն։ Դրանց կարգաբանական, բջջաբանական, էկոլոգոգիական բնութագրումը, աշխարհագրական տարածման և փոշոտման առանձնահատկությունների բացահայտումը մեծ նշանակություն ունեն առանձին ֆլորիստիկ. համալիրների ծագման բացատրման ժամանակ, նաև առանձին կարգաբան, խմբերում տեսակագոյացման երևույթների ճշգրիտ լուսաբանման համար։
Եվրոպայի հայկական միությունների ֆորում
Եվրոպայի հայկական միությունների ֆորում (ԵՀՄՖ). համաեվրոպական հայկական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1998 թվականին՝ Եվրոպայի յոթ երկրների (Շվեյցարիա՝ նախաձեռնող, Գերմանիա, Բելգիա, Իտալիա, Անգլիա, Հունգարիա, Ռուսաստան) հայ համայնքների տարբեր կազմակերպությունների ներացուցիչների մասնակցությամբ։ Ֆորումի նպատակն է պայմաններ ստեղծել Եվրոպայի հայկական կազմակերպությունների միջև մշտական հաղորդակցություն ապահովելու, համագործակծություն հաստատելու և ամրապնդելու, համատեղ խնդիրներ ու ծրագրեր քննարկելու և դրանք միասնաբար լուծելու համար։
ԵՀՄՖ-ի առաջին ընդհանուր ժողով
1999 թվականի մայիսին Բրյուսելում (Բելգիա) կայացել է ԵՀՄՖ-ի առաջին ընդհանուր ժողովը, որին մասնակցել է Եվրոպայի 15 երկրների հայ համայնքների շուրջ 200 ներկայացուցիչ։ Բրյուսելի համաժողովը հաստատել է ԵՀԱՖ-ի կանոնադրությունը, սահմանել գործունեության հիմնական ուղղությունները։
ԵՀՄՖ-ի երկրորդ ընդհանուր ժողով
ԵՀՄՖ-ի 2-րդ ընդհանուր ժողովը (2000 թվականի հունիս Բուդապեշտ) որոշել է տարբեր բնագավառների մասնագիտական խորհրդաժողովներ անցկացնել և Բրյոաելում քաղաքական-տեղեկատվական գրասենյակ հիմնել։
ԵՀՄՖ-ի երրորդ ընդհանուր ժողով
ԵՀՄՖ-ի 3-րդ ընդհանուր ժողովը (2001 թվականի հունիսի 1-ից 4-ը, Բոնն) որոշում է ընդունել մայիսի 9-ը (Շուշիի ազատագրման օրը) Եվրոպայում հայտարարել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օր և իր անդամ միություններին, համայնքներին, ինչպես նաև Եվրոպայի բոլոր հայ համայնքներին կոչ է արել այդ օրը կազմակերպել տարաբնույթ միջոցառումներ և դրանցից գոյացած հասույթը տրամադրել ԼՂՀ-ին։