cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միսակ Պետրոսյան
Ավարտել է Բաքվի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1929)։ Որպես տեխնիկ աշխատել է Բաքվի նավթահանքերում և Ալեքսանդրապոլի երկաթուղային հանգույցում։ Ագիտացիոն-պրոպագանդիստական աշխատանք է տարել բանվորների շրջանում։ Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո վարել է մի շարք պատասխանատու պաշտոններ։ Եղել է Երևանի մեխանիկական գործարանի տնօրեն (1930-1932), Հայարդ նախագծի կառավարիչ (1932-1937)։ 1937 թվականից եղել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնօրենը։
(1217) Մաքսիմիլիանա
(1217) Մաքսիմիլիանա (Maximiliana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1932 թվականի մարտի 13-ին Էժեն Դելպորտի կողմից Ուքլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,352049 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9865 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7176 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1317,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273234 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1932 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սիմոն Հակոբյան
Սիմոն Հակոբյան, հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կ.Պոլսի գեղարվեստի վարժարանը (1888), աշակերտել Տելեմաք Էքսերջյանին։ 1895 թվականից դասավանդել է Պերպերյան և Մեզպուրյան վարժարաններում, միաժամանակ մասնավոր դասեր տվել։ Աշխատանքներից են «Թուրք բեռնակիրները Գարաքյոյի կամրջի վրա», «Վանեցի մուրացիկը», «Թուրք աղքատը», Ռ. Հ. Պերպերյանի դիմանկարը և այլն։ Կ. Պոլսի հայկական եկեղեցիների պատվերներով ստեղծել է կրոնական թեմաներով պատկերներ։ Հակոբյանը պարբերաբար մասնակցել է Կ.Պոլսի և արտասահմանյան ցուցահանդեսների։ «Հոր դիմանկարը», «Սուլթանի դիմանկար», «Թուրքական հին փողոցի տեսարան», «Պոլսի Սոֆո Սեյիդ Մեհմեդ փաշայի մզկիթի մեդրեսեն» կտավներն արժանացել են Մարսելի ցուցահանդեսի մրցանակին ։
Լյուբոմիրկա (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)
Լյուբոմիրկա (Любомирка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբոմիրկա գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,077 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 129,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պիլդմաա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Վառա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(9081) Հայդեկիանո
(9081) Հայդեկիանո (Hideakianno), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի նոյեմբերի 3-ին Ակիմասա Նակամուրայի կողմից Կումա Կոգենում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,969241 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8756 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0629 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1868,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,192635 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,82° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ակիմասա Նակամուրայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուրալ (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)
Ուրալ (Урал, Урал), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլհելմ Բրասե
Վիլհելմ Բրասե (Wilhelm Brasse, ), լեհ պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ, որ 1940 թվականին ուղարկվել է Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար։ Նա ճանաչման է արժանացել ղեկավարության հանձնարարությամբ կալանավորներին լուսանկարելու շնորհիվ։ Նրա կյանքն ու գործը ներկայացված է «Դիմանկարիչը» («Portrecista») ֆիլմում, որը ցուցադրվել է լեհական TVP1 ալիքով 2006 թվականի հունվարի 1-ին ։
Վիլհելմ Բրասեի հայրը եղել է ավստրիացի, մայրը՝ լեհ։ Նա սովորել է լուսանկարել Կատովիցեում՝ իր ազգականուհու արվեստանոցում ։ Վերմախտի՝ Լեհաստանի ներխուժելուց և Վիլհելմի հայրենի քաղաքի՝ Ժիվեցի (տեղակայված է Լեհաստանի հարավում) օկուպացումից հետո Բրասեին հարցաքննել է ՍՍ սպան։ Վիլհելմը հրաժարվել է Հիտլերին հավարատմության երդում տալ և ուղարկվել է բանտ երեք ամսով։ Բանտից դուրս գալուց հետո Բրասեն փորձել է խուսափել ֆոլկսլիստում ընդգրկվելուց և գերմանական բանակ զորակոչվելուց՝ փախչելով Հունգարիա, որպեսզի միանա Ֆրանսիայում գտնվող լեհական զորքերին։ Լեհ-հունգարական սահմանին Վիլհելմն ու մի քանի այլ երիտասարդներ ձերբակալվել են ու ուղարկվել Աուշվից-Բիրկենաու համակենտրոնացման ճամբար. այնտեղ Բրասեն ստացել է 3444 ճամբարային համարը ։ Քանի որ Վիլհելմ Բրասն աշխատել էր որպես լուսանկարիչ Սիլեզիայում, ճամբարի ղեկավարությունը նրան հանձնարարել է լուսանկարել կալանավորներին, նրանց կատարած աշխատանքը, ինչպես նաև կալանավորների վրա կատարվող բժշկական փորձարկումները ։ Բրասեն ենթադրել է, որ ինքն արել է 40-50 հազար անհատական լուսանկարներ 1940-1945 թվականներին՝ նախքան կտեղափոխվեր Էբենզե (Մաուտհաուզենի մասնաճյուղ), որն ազատագրվել է 1945 թվականի մայիսին   ։
Կենսագրություն
Վիլհելմ Բրասեն ծնվել է 1917 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Նրա հայրը եղել է ավստրիացի գաղութարարների սերունդներից, կռվել է լեհական բանակում Խորհրդա-լեհական պատերազմի ժամանակ ։ Արվեստանոցում, որտեղ աշխատել է Բրասեն, նկատել են նրա տաղանդն ու ունակությունը՝ հաճախորդներին օգնելու մոռանալ լարվածությունն ու չնյարդանանալ ։
1940 թվականի օգոստոսի 31-ին Բրասեն փակվել է նորաստեղծ Աուշվից-Բիրկենաու համակենտրոնացման ճամբարում ։
1941 թվականի փետրվարին Վիլհելմին ու մի շարք այլ կալանավորների կանչել են ճամբարի պարետ Ռուդոլֆ Հյոսի աշխատասենյակ, որտեղ ստուգել են նրանց լուսանկարելու ունակությունը։ Բրասեին հատկապես առանձնացրել են լաբորատորիայում աշխատանքի ունակության և ֆոտոխցիկի հետ աշխատել իմանալու, ինչպես նաև գերմաներենի իմացության պատճառով, ինչից հետո նրան հանձնարարել են զբաղվել վավերագրական նկարահանումներով «Erkennungsdienst» աշխատանքային խմբում, որում Վիլհելմից բացի ընդգրկվել է ևս չորս մարդ ։ Բրասեն հարցազրույցի ժամանակ ասել է, որ ամոթ է զգացել նրանց առաջ, ում լուսանկարել է, սակայն չի կարողացել ոչնչով օգնել նրանց՝ վախենալով խախտել հրամանը ։ Մեկուկես տարի անց Վիլհելմը հանդիպել է բժիշկ Ժոզեֆ Մենգելեին, որն անցկացնում էր բժշկական փորձարկումներ կալանավորների վրա։ Բժշկին դուր են եկել Բրասեի լուսանկարները, և նա հրամայել է լուսանկարել մի քանի երկվորյակների, ինչպես նաև բնածին արատներ ունեցող կալանավորների, որոնց վրա փորձեր է կատարել ինքը ։ Մասնավորապես նա ստիպված է եղել լուսանկարել կալանավորների սպանությունը Ցիկլոն B գազով ։ Կալանավորներից բացի լուսանկարվելու գնացել են նաև ճամբարի վարչակազմի աշխատակիցներ  ։ Դրա շնորհիվ Բրասեն ստացել է ծխախոտ և ուտելիք ։ Վիսլա-Օդերյան գործողության արդյունքում խորհրդային զորքերի՝ Լեհաստան ներխուժելուց հետո Վիլհելմին հազարավոր այլ կալանավորների հետ քշել են Էբենզե համակենտրոնացման ճամբար, որտեղ նրանց 1945 թվականի մայիսի սկզբին ազատագրել են ամերիկյան զորքերը ։
Վերադառնալով Ժիվեց՝ Վիլհելմը փորձել է վերսկսել լուսանկարչությամբ զբաղվելը, սակայն հիշողություններն ու տեսած պատկերները շարունակել են հետապնդել նրան լուսանկարման ժամանակ. «Ամեն անգամ, երբ ես նայում էի դիտանով, այնտեղ հայտնվում էին հրեա աղջիկներ» ։ Արդյունքում նա թողել է լուսանկարչությունն ու սկսել զբաղվել երշիկի թաղանթի բիզնեսով ։
Բրասեն այցելել է Աուշվից-Բիրկենաու թանգարան, որպեսզի իր հուշերը պատմի այցելուներին, ու թեև նրա մոտ եղել է նախապատերազմյան փոքրիկ Kodak ֆոտոխցիկ, նա ոչ մի լուսանկար չի արել ։
Օսվենցիմում արված լուսանկարներ
Բժիշկ Մենգելեն պնդել է, որ Վիլհելմը յուրաքանչյուր կալանավորի նկարիչ երեք անգամ՝ դեմուղիղ, կիսադիմի և երեք քառորդ ։ Լուսանկարման համար առանձնացվել է սենյակ, որտեղ եղել է շարժվող հենահարթակի վրա տեղադրված աթոռ։ Լուսանկարիչը կարող էր շրջել աթոռը՝ լուսանկարվողին չստիպելով վեր կենալ։ Առաջին 35 000 կալանավորները լուսանկարվել են իրար հետևից, սակայն դրանից հետո հրեաներին այլևս չեն ուղարկել Վիլհելմի մոտ, որովհետև նրանք միանգամից ուղարկվել են գազի խցիկ ։
Երբ նահանջելուց առաջ ճամբարի ղեկավարությունը լուսանկարիչներին հրամայել է ոչնչացնել լուսանկարները, վերջիններս իրենց աշխատանքները նետել են կրակը, սակայն հազիվ էր ղեկավարությունը դուրս եկել շենքից, Բրասեն ջուր է լցրել նկարների վրա ու փրկել դրանց մի մասը   ։
Նմանատիպ լուսանկարներ, ներառյալ նաև Բրասեի հեղինակածները, հասանելի են Հոլոքոստի թանգարանում և նրա կայքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստից փրկվածներ Կատեգորիա:Լեհ լուսանկարիչներ
Ախքցորոր
Ախքցորոր, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 8 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու արհեստներն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հելեն Գահագան Դուգլաս
Ընտանիք և կրթություն
Ծնվել է Նյու Ջերսիում իռլանդա-շոտլանդական արմատներով ընտանիքում, եպիսկոպոսական եկեղեցու հետևորդ է եղել ։ Նրա հայրը՝ Ուոլտեր Հ. Գահագան Բրուքլինի շինարարական ընկերության և Քուինսի նավաշինարանի սեփականատերն է եղել, իսկ մայրը՝ Լիլիան Ռոուզը՝ ուսուցչուհի։ 1920 թվականին նա ավարտել է Բերքլիի բարձրագույն դպրոցը, իսկ 1924 թվականին՝ Բերնարդ քոլեջը։
Դերասանական կարիերայի սկիզբ
Կինոէկրանին նա հայտնվել է միայն մեկ անգամ՝ 1935 թվականին Գահագամը խաղացել է Հենրի Ռայդեր Հագարդի մոտիվներով նկարահանված «Նա» կատագերգական ֆիլմում կորուսյալ քաղաքի թագուհու՝ Հաշ-ա-Մոտեպ դերը։ Իր կերպարի համազգեստը ոգեշնչման աղբյուր դարձավ «Walt Disney» ընկերության «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» մուլտֆիլմի հերոս Չար թագուհու կերպարը ստեղծելու համար։
1931 թվականին Գահագանը ամուսնացավ դերասան Մելվին Դուգլասի հետ, որից երկու երեխա ունեցավ։ Նրանց ամուսնությունը տևեց 15 տարի՝ մինչև Գահագայի մահը։
Հասարակական և քաղաքական գործունեություն
Գահագանը ցնծում է Հոլիվուդի մթնոլորտը, և իր առաջին աղջկա՝ Մերի Հելենի ծննդից հետո՝ 1938 թվականին, սկսում է ավելի շատ ուշադրություն դարձնել հասարակական գործունեությանը, այդ թվում՝ ներգաղթյալ-աշխատողների իրավունքների պաշտպանությանը (նա շուտով գլխավորում է «Ջոն Ստայնբեքի կոմիտեն»)։ Նա ամուսնու հետ միացան հոլիվուդյան հականացիստական լիգային և կոչ էին անում ԱՄՆ-ում բոյկոտել նացիստական ​​Գերմանիայի արտադրանքը։ Աջակցելով «Նոր կուրս»-ին՝ նա ծառայել է ԱՄՆ հանրային աշխատանքների վարչությունում։
1940-ական թվականներին սկսել է Գահագանի քաղաքական կարիերան, որը եղել է դեմոկրատական կուսակցություն և 1933 թվականին նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտ կողմնակից։
1944 թվականին նա ընտրվել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի՝ Կալիֆոռնիային 14 շրջանի կողմից, որտեղ նա զբաղեցրել է իր պաշտոնը երեք տարի ժամկետով։ Այս ընթացքում նա կապ է ունեցել այն ժամանակվա կոնգրեսական (իսկ հետագայում ԱՄՆ նախագահ) Լինդոն Բ. Ջոնսոնի հետ ։
1950 թվականին մասնակցել է նախընտրական մրցավազքին ԱՄՆ Սենատում պաշտոնի համար հաղթելով իր բոլոր մրցակիցներին։
Սակայն 1950 թվականի ընտրություններում նա պարտվել է հանրապետական ​​Ռիչարդ Նիքսոնին և շուտով ավարտում է իր քաղաքական կարիերան։
Քաղաքականությունից հետո
1952 թվականին վերականգնել է իր դերասանական կարիերան՝ խաղալով բրոդվեյական «Առաջին տիկին» կատագերգությունում ։ Հետագա տարիներին նա պարբերաբար վերահաստատում է իրեն քաղաքականության մեջ՝ մասնակցելով, Ջոն Ֆ. Քենեդի և Ջորջ Մակգովերնի նախագահական քարոզարշավներին։
Հելեն Գահագան Դուգլասը մահացել է 1980 թվականին Կրծքագեղձի և Թոքի քաղցկեղից Նյու Յորքում 79 տարեկան հասակում։ Նրա ամուսինը՝ Մելվին Դուգլասը մահացել կնոջ մահից մեկ տարի անց՝ թոքաբորբից՝ 80 տարեկան հասակում։ Կինոարտադրության բնագավառում ունեցած ավանդի համար դերասանուհին արժանացել է աստղի Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Բեկ
Բեկ, նաև սովորաբար հնչում է Բեյգ, Բեգ, Բեյ կամ Խան (պարսկերեն՝ بیگ, Bay, թուրքերեն՝ Բեյ) կոչում, որն օգտագործվում էր որպես անուն տոհմը ճանաչելու համար։ Նշանակում է առաջնորդ կամ հրամանատար և տարածված է Պակիստանում, Հնդկաստանում, Աֆղանստանում, Բանգլադեշում, Թուրքիայում, Իրանում, Կովկասում, Կենտրոնական Ասիայում և Արևելյան Եվրոպա (նախկին Հարավսլավիա) և դրանց թվում նաև Սփյուռքում։
Ստուգաբանություն
Բեկի ծագումնաբանությունը դեռևս վիճելի է, չնայած հիմնականում այն փոխառություն է։ Առաջարկվել է երկու հիմնական ստուգաբանություն։ Առաջին ստուգաբանությունը միջին-իրանական բագա ձևից է, թեև իմաստը համապատասխանում էր միջին պարսկական ձևին, որը հաճախ նշանակում էր «տեր», և օգտագրործվում թագավորների և այլ մարդկանց կողմից։ Երկրորդ ստուգաբանությունը չինարենից է՝ «ավագ (եղբայր), (ֆեոդալ) տիրակալ»։ Խերարդ Դոերֆերը լրջորեն խորհում է այն հավանակությունը, որ այս բառը իրականում թուրքերեն է։ Ինչ էլ, որ լինի ճշմարտությունը, ոչ մի կապ չկա թուրքական բերկի, մոնղոլական բերկի՝ «ուժեղ» կամ թուրքական բոգու, մոնղոլական «կախարդ, շաման»-ի հետ ։
Բեկը հետագայում օգտագործվել է որպես ռազմական կոչում Օսմանյան կայսրությունում։
Այն օգտագործվել է նաև Չինաստանում Ցին կայսրության ժամանակ։ Երբ Ցին կայսրությունը կառավարում էր Սինծիանը, դա թույլ տվեց թուրքական բեկերին պահպանել իրենց նախկին կարգավիճակը Ալտիշարում, և նրանք կառավարում էին տարածքը Ցին կայսրության համար որպես պաշտոնատար անձինք   ։ Բարձրաստիճան բեկերին թույլ էր տրվում կրել սանրվածք ։
Գործածումը որպես անուն
Որպես պարսկական անուն, սովորական է տեսնել բեկ անունը 'զադա' (արական), 'զադի' (իգական) պարսկերեն ածանցներում, որը նշանակում է «որդի» կամ «դուստր»։ Օրինակ՝ Միրզա Բեկզադա կամ Նուր Բեկզադի։ Որպես թուրքական անուն]], առավել հաճախ ընդունված է «բեկ» կամ «բեյ» ուղղագրությամբ։
(Երբեմն, այն օգտագործվում է «Միրզա» կոչումի հետ, որը նման է մողոլի օգտագործմանը)։
Մոնղոլների դինաստիայում բոլոր տղամարդկան տրվել է Միրզա պատվավոր կոչումը, ինչպես նաև «Բայգ»  կոչումը կամ Բեգում   տղամարդկանց համար, ավելացվել է որպես ընտանեկան անուն։ Օրինակ՝ Միրզա Աբդուլլահ Բեկ կամ Ֆարզանա Բեգում։ Սա մոնղոլյան դինաստիայի ժառանգների համար պատվավոր կոչում էր։ Այսօր, այնուամենայնիվ, մոնղոլների սերունդներն օգտագործում են «Բայգ»-ը որպես միջին անուն, իսկ Միրզան որպես ազգանուն կամ հակառակը։ Օրինակ՝ Աբդուլլահ Բայգ Միրզա կամ Աբդուլլահ Միրզա Բայգ։
Որպես սլավոնական կամ բոսնիական անուն, բեկ անունին ավելանում է «ovic», «ovich» սլավոնական վերջածանցները, որոնք կոչվում են «սերունդ»։ Չնայած «բեկ» տիտղոսը այլևս չի օգտագործվում Բոսնիայում, «բեկ» ծագմամբ ընտանիքների հետքերը պահպանվում են։ Սակայն «begović» վերջածանց պարունակող ազգանունը, ինքնին ծագման հստակ ցուցանիշ չէ։ Օրինակ՝ «Բեգովիչ» անվամբ մի շարք ընտանիքներ կան, ոմանք ազնվական ծագում ունեն, իսկ ոմանք՝ ոչ։ «Իդրիզբեգովիչը» ոչ-ազնվական ընտանիքի ևս մեկ օրինակ կլիներ վերջածանցով։ «Բեկ» անվամբ ընտանքիների որոշ օրինակներ են՝ Շահբեկովիչ, Ռիզվանբեկիչ և այլն։ Մյուս կողմից «Կուկավիցան» հայտնի «բեկ» անվամբ ընտանիքի օրինակ է, որն ինքնին տիտղոս չի պարունակում։ Էնվեր Իմամովիչի «Porijeklo i pripadnost stanovništva Bosne i Hercegovine» գիրքը մանրամասն ներկայացնում է Բոսնիա և Հերցեգովինայում մեծ թվով ընտանիքների ծագումը։
Այսօր, կան նաև այլընտրանքային ուղղագրություններ, ինչպիսիք են՝ Բեգ, Բեյգ, Բեկ, Բիկ:
Հատկանշական Բեգ
Աֆղանստան
Ալբանիա
Ադրբեջան
Բանգլադեշ
Բոսնիա
Կենտրոնական Ասիա
Անգլիա
Հնդկաստան
Իրան
Քաշգար
Միստերբիանկո
Միստերբիանկո (Misterbianco)՝ կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Կատանիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 46 251 մարդ, 2004 թվականի տվյալներով բնակչության խտությունը կազմում է 1175 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 37 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 95046։ Հեռախոսային կոդը՝ 095։
Բեկ
Հատկանշական Բեգ
Լեհաստան
Միստերբիանկո
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում Սանտ Անտոնիո աբատե։ Քաղաքի տոնը նշվում է հունվարի 17-ին։
Բեկ
Հատկանշական Բեգ
Ռուսաստան
Միստերբիանկո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բեկ
Հատկանշական Բեգ
Շրի Լանկա
Թուրքիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դավիթ Բեկ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Աթաբեկյաններ
Զեդա Բերետիսա
Զեդա Բերետիսա (ზედა ბერეთისა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 328 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ճիաթուրայի շրջան
Հրանտ Այվազյան
Հրանտ Գնունու Այվազյան՝, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր ։ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։
Կենսագրություն
Հրանտ Այվազյանը ծնվել է 1969 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Վանաձորում ։
Աշխատանք
1997-2001 թվականներին դասավանդել է Վանաձորի թիվ 13 դպրոցում։ 2003 թվականին` «ՀԿ սեկտորի կարողությունների գնահատում» ծրագրի փորձագետ- գնահատող, 2006 թվականին եղել է «Թափոնների համապարփակ կառավարման համակարգի ամրապնդումը ՀՀ-ում» ծրագրի փորձագետ։ 2008-2019 թվականներին եղել է Լոռու մարզի «Արմոբիլ» ՓԲԸ անվտանգության ծառայության ղեկավար։ 2011 թվականից  Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի Վանաձորի մասնաճյուղի դասախոս է։ 2016-2019 թվականներին եղել է Վանաձորի ավագանու անդամ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կազմում։
2003-2019 թվականներին` «Լոռու զարգացման կենտրոն» ՀԿ նախագահ։ 2008-2014 թվականներին Վանաձորի սոցիալական աջակցության տարածքային բաժնին կից սոցիալական աջակցության խորհրդի անդամ է, 2016-2018 թվականներին` Լոռու մարզի զբաղվածության աջակցության մարզային հանձնաժողովի, 2018 թվականին` ՀՀ տարածքային կառավարման և զարգացման նախարարին կից հասարակական խորհրդի անդամ։
2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Լուսավոր Հայաստան կուսակցության թիվ 9 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։
Ընտանեկան կարգավիճակ
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Վանաձոր քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հայ մեխանիկոսներ
Ռոզետո Վալֆորտորե
Ռոզետո Վալֆորտորե  (Roseto Valfortore), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Ֆոջա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 14 665 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 347 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 42 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 71046, հեռախոսային կոդ՝ +39 0883։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Նանե (աստվածուհի)
Նանե, իմաստության և ողջախոհության դիցուհին հայոց հեթանոսական կրոնում։
Համարվել է Արամազդի դուստրը։ Նույնացվել է հունական Աթենաս դիցուհուն։ Նանեի տաճարը, որը եղել է Թիլ ավանում, ավերել է Գրիգոր Լուսավորիչը՝ Հայաստանում քրիստոնեություն տարածելու ժամանակ։ Հունական դիցաբանությյունում կա Նանեի անվամբ հավերժահարս (համարվել է Սանգարիս գետի դուստրը և ծննդաբերության ոգին)։
Հայոց դիցարանի ազդեցիկ դիցուհիներից է Արամազդի դուստրը՝ Նանեն՝ ընտանիքի պահապանը, իմաստության, ողջախոհության և ռազմի աստվածուհին։ Նանեի պաշտամունքը սերտորեն կապված էր Անահիտի պաշտամունքի հետ։ Նանեի տաճարը Եկեղյաց գավառի Թիլ ավանում էր՝ Անահիտի տաճարի մոտակայքում։ Հիմա էլ հաճախ մեծ մորը՝ տատին, ասում են նաև նանե, նան, որը վկայում է Նանե դիցուհու՝ մարդաստվածության հետ կապի և ժողովրդի մեջ նրա անվան ու պաշտամունքի տարածվածության մասին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայկական աստվածուհիներ Կատեգորիա:Պատերազմի աստվածուհիներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Աստղիկ
Աստղիկ, ջրի, սիրո և գեղեցկության աստվածուհին հին հայկական դիցարանում։
Ավանդության համաձայն, Աստղիկ դիցուհին ամեն գիշեր լողանում էր Մշո դաշտով հոսող Արածանի գետում։ Սիրահարված երիտասարդները հավաքվում էին մոտակա բարձունքին, որպեսզի տեսնեին աստվածուհուն։ Սակայն Աստղիկն աննկատ մնալու համար դաշտը պատում էր մշուշով, որի պատճառով էլ երկիրը կոչվել է Մուշ, դաշտը՝ Մշո դաշտ։ Աստղիկը, ըստ ավանդության, Նոյի դուստրն է, Վահագն աստծու սիրեցյալը։ Նրան անվանել են նաև Ոսկեծղի, Ոսկեբազուկ, Վարդամատն։ Աստղիկի գլխավոր մեհյանը Տարոն գավառի Աշտիշատ ավանում էր։ Այն կոչվել է նաև «Վահագնի սենյակ», որտեղ Աստղիկը հանդիպել է Վահագնին։ Հին Հայաստանում Աստղիկի և Վահագնի սերը սուրբ է համարվել. մարդիկ կարծել են, թե նրանց հանդիպումից է, որ անձրև է տեղում երկրի վրա, բերք ու բարիք ստեղծվում։ Ավանդության համաձայն՝ Աստղիկը բնակվել է Տարոնի Ասղաբերդում, որի տանիքում բույն դրած ծիծեռնակները՝ որպես սուրհանդակներ, լուր էին տանում աստվածուհու սիրեցյալ Վահագն աստծուն ։
Աստղիկին նվիրված տաճարներ կային նաև Վանա լճի մերձակա Արտամետ գյուղում, Անձևյաց գավառում և այլուր։ Երևանի օպերայի և բալետի շենքի տեղում նույնպես եղել է Աստղիկին նվիրված տաճար։ Տոնակատարության ժամանակ Աստղիկին նվիրաբերել են վարդեր (այստեղից էլ՝ նրա Վարդամատն մականունը), աղավնիներ թռցրել, ջուր ցողել իրար վրա, ուրախացել։
Աստղիկը համապատասխանում է հունական Ափրոդիտե, հռոմեական Վեներա աստվածուհիներին։ Աստղիկի տոնը նշել են հուլիսի կեսին՝ համաժողովրդական մեծ հանդիսություններով և արարողություններով։ Այդ տոնը կոչվել է Վարդավառ և ցայսօր պահպանվում է։ Վարդավառը Հայ եկեղեցու տաղավար տոներից է և նշվում է որպես Հիսուս Քրիստոսի պայծառակերպության տոն։
Ըստ արիական ավանդույթների՝ ստորգետնյա աստվածն արարչական ընտանիքից գողանում է Աստղիկին, որի հետևանքով արիների միջից վերանում են Սերն ու Գեղեցկությունը, նրանց հոգիներում բուն է դնում ատելությունը և նրանք դառնում են տգեղ ու դժնակ։ Բայց Վահագնը, հաղթելով Վիշապին, ազատում է Աստղիկին և, շրջելով Արարատով, արիներին օծում է վարդաջրով, վարդավառ է սարքում և նրանց վերստին օժտում աստղիկյան սիրառատությամբ։ Վարդավառը Հայոց աշխարհում անցնում է մեծ շուքով։ Դա հայերի ամենասիրված տոներից է։ Այդ օրը մեծ թե փոքր խանդավառությամբ իրար օծում են ջրով, միմյանց Սեր ու Գեղեցկության են տալիս, երգում, պարում, նորոգում աստվածային խորհուրդը, փառաբանում Աստղիկին, իրար նվիրում նորոգ սիրո խորհրդանիշ ծաղիկը՝ Վարդը։ Ըստ ավանդազրույցի՝ ծովի ճերմակաթույր փրփուրներից էր ծնվել Աստղիկը և որտեղից քայլում էր՝ ոտքերից կաթկթացող արյունից վարդեր էին բուսնում։ Երբ դիցուհին վարդի թերթիկներ էր թափում Հայոց աշխարհին, դրանք աննկատելիորեն քսվում էին հայ աղջիկներին և նրանց օժտում աստվածային գեղեցկությամբ։
Մեկ այլ ավանդության համաձայն, երբ Աստղիկը Արածանիի ջրերում գիշերային լոգանք էր ընդունում, հայ կտրիճները նրա գեղեցկությամբ հիանալու համար բլուրներին կրակներ են վառում, որպեսզի լոգանքի վայրը լուսավորվի։ Սակայն աստվածուհին շրջապատում մշուշ է գոյացնում և քողարկում իր մերկությունը։ Դրանից հետո այդ գավառը կոչվում է Մշուշ, իսկ հետագայում՝ Մուշ։
Աստղիկ աստվածուհու անունն է կրում Հայկյան տոմարի յուրաքանչյուր ամսվա յոթերորդ օրը։
Ակադեմիկոս Մ. Աբեղյան Աստղիկին համարում է նաև ջրի աստվածուհի և գտնում է, որ Գեղամա լեռներում հայտնաբերված «վիշապներ» կոչված ձկնակերպ կոթողներն Աստղիկ դիցուհու արձաններն են։
Կաշուբներ
Կաշուբներ (կաշուբերեն՝ Kaszëbi, Kaszubi; Kaschuben ), արևմտյան սլավոնների էթնիկ խումբ (ռուսական աղբյուրներում երբեմն նշվել էեն որպես լեհեր), որ ապրել և ապրում է լեհական Պոմորիեի մի հատվածում ։ Համարվում են Պոմերանիա պատմական մարզի Կաշուբիա անվանվող տարածքի բնիկներ ։ Խոսում են կաշուբերեն, որը դասվում է առանձին լեզուների շարքին , թեև բավականին մոտ է լեհերենին և կարող է դիտարկվել որպես վերջինիս բարբառ ։ Ցեղանունը լատիներեն Cassubitae ձևով առաջին անգամ հիշատակվել է XIII դարի որոշ ձեռագրերում, մասնավորապես «Լեհաստանի, Ռուսիայի և նրանց հարևանների մասին մեծ տարգրություն»-ում, որը հայտնի է նաև «Մեծ Լեհաստանի տարեգրություն» խորագրով։ Կաշուբների մեծ մասը ըստ դավանանքի կաթոլիկներ են։ Որոշակի տոկոս են կազմում բողոքական-լյութերականները։
Կաշուբյան ազգային տարածքի ոչ պաշտոնական մայրաքաղաք է համարվում Կարտուզի քաղաքը։ Խոշոր քաղաքներից տոկոսային հարաբերակցությամբ համեմատաբար մեծ թվով կաշուբներ են ապրում Գդինիայում։ Կաշուբների մեծ մասի հիմնական զբաղմունքն սկզբնապես եղել է ձկնորսությունը, իսկ ներկայումս զբոսաշրջային բիզնեսն է։ Կաշուբների ազգային ինքնատիպության ու ավանդույթների պահպանման մասին հոգ տանող գլխավոր կազմակերպությունը Կաշուբա-պոմորյան միությունն է։
Ընդունված է համարել, որ Լեհաստանում ապրող կաշուբների թիվը տատանվում է 200.000-ից 300.000-ի միջև , կանադացի կաշուբների թիվը՝ 10—20 հազար : Ըստ այլ աղբյուրների այդ թիվը 50 հազարից մինչև 500 հազար Է։
Տարբեր շրջաններում ապրող կաշուբների մոտ նկատվել ու նկատվում են խոսվածքային և մշակութային տարբերություններ, որոնց հետևանքով առաջացել են համեմատական կարգով առանձնացվող ենթաէթնիկ խմբեր ։ Այդ խմբերի անվանումները, որպես կանոն, կապված են, նրանց բնակության վայրի տեղանքի բնույթի հետ. անտառաբնակներ (կաշուբերեն՝ lesôcë), ծովայինններ (mòrzanie), բարբառային առանձնահատկությունների հետ. բիլյակներ (bëlôcë), գոխեր (gôchë, gôchòwie), ինչպես նաև դասակարգային առանձնահատկությունների հետ. պարչանյան շլյախտա (parcanô szlachta) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր Կատեգորիա:Սլավոններ Կատեգորիա:Արևմտյան սլավոններ
Ազան
Ազան (أذان‎ — "հրավեր"‎), Մուսուլմանների հերթական աղոթքի հրավեր։ Ազանն ազդարարում է նամազի սկիզբը։ Ազան կարդացողին անվանում են մոազեն ։ Համապատասխան ժամին, մոազենը կանգնում է Քաաբայի (Ղեբլե ) դիմաց և մուսուլմաններին հրավիրում նամազի։ Ազանից մի քանի րոպե անց, աղոթքից առաջ, կարդացվում է էղամեն։ Ազանը որպես կանոն, հայտարարվում է մզկիթի մինարեթից։
Պատմություն
Պատմության համաձայն, Ազանը սահմանել է Մուհամմադ մարգարեն 622-623 թթ։ Տեղափոխվելով Մեքքա, նա հավաքում է իր աջակիցներին, որպեսզի որոշի աղոթքի հրավիրելու համապատասխան ձև։ Հավաքվածների մի մասը առաջարկում է հնչեցնել զանգերը, մյուսները` վառել խարույկներ, երրորդները` փչել փողերը։ Մարգարեն մերժում է այս առաջարկները։ Սուննիներն ասում են, որ   Աբդուլլահ Էբն Զեյդը երազում տեսել է ազանի տեքստը։ Առավոտյան նա գնում է Մուհամմադ մարգարեի մոտ և պատմում երազի մասին։ Հետո պարզվում է, որ նմանօրինակ երազներ տեսել են նաև մյուսները։ Նրանց լսելուց հետո Մուհամմադը  հավանություն է տալիս ազանին և Աբդուլլահ Իբն Զիիդին հանձնարարում, Բիլալ բեն Ռաբային, որն ուներ շատ գեղեցիկ ձայն, սովորեցնել ազանի խոսքերը։ Այսպիսով, Բիլալը դարձավ իսլամի պատմության մեջ առաջին մոազենը։ Շիաները սակայն համոզված են, որ ազանը մարգարեին ներշնչվել է Գաբրիել հրեշտակի կողմից։
Մուհամմադն ասել է. «Եթե եկել է աղոթքի ժամանակը, թող ձեզանից մեկը կարդա ազան, իսկ ամենաարժանավորը լինի ձեր իմամը»։
Հայերեն թարգմանություն
Ալլահն ամենազորն է, Ալլահն ամենազորն է (2 անգամ) Վկայում եմ, որ չկա աստվածություն Ալլահից բացի (2 անգամ) Վկայում եմ, որ Մուհամմադը Ալլահի մարգարեն է (2 անգամ) Շտապե՛ք աղոթքի (2 անգամ) Շտապե՛ք փրկվել (2 անգամ) Աղոթքը քնելուց լավ է (2 անգամ) Ալլահն ամենազորն է, Ալլահն ամենազորն է (1 անգամ) Չկա աստվածություն Ալլահից բացի (1 անգամ)
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ
Էրտա Ալե
Էրտա Ալե, (կամ Էրտալե կամ Իրտալե) չմարող ակտիվ բազալտային-վահանային հրաբուխ։ Գտնվում է Եթովպիայի  հյուսիս-արևելքում՝ Աֆարի տարածաշրջանում։ Այն գտնվում է Աֆարի գոգահովտում՝ Բեդլենդ անապատի շրջանում։ Էրտա Ալեն Եթովպիայի ամենաակտիվ հրաբուխն է։
Երկրաբանություն
Էրտա Ալեյի բարձրությունը 613 մ է (2,011 ոտնաչափ), գագաթին մեկ կամ երբեմն երկու լավային լճերով, որոնք հազվադեպ արտահոսում են հրաբխի հարավային մասում ։ Այն գոյություն ունի քսաներորդ դարի սկզբից (1906) և կարևոր է ամենամեծ լավային լճի պահպանման համար։ Լավային լճերով հրաբուխները շատ քիչ են. աշխարհում կա այդպիսի միայն 8 հրաբուխ ։
Տեղի բնակիչների աֆարյան լեզվով Էրտա Ալեն նշանակում է «ծխող լեռ», իսկ ծայր հարավային բնակչությունն այն անվանում է «դժոխքի դարպասներ»։ 2009 թվականին այն քարտեզագրվել է BBC լրատվական թիմի կողմից, որի ժամանակ օգտագործվել է 3D լազերային տեխնիկան, որպեսզի պահպանեն հեռավորությունը և խուսափեն լճերի բարձր ջերմաստիճանից։
Էրտա Ալեն գտնվում է արևելաաֆրիկյան ճեղքվածքի կենտրոնական համակարգում։ Հրաբուխը հիմնականում կազմված է սիլիկային նյութից, որը մակերես է բերվել ճեղքվածքի կազմավորման ժամանակ։
Ամենամեծ ժայթքումը տեղի է ունեցել 2005 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, որի ժամանակ ոչնչացվել է 250 գլուխ անասուն, և հազարավոր հարևան բնակիչներ ստիպված փախուստի են դիմել ։ Հետագայում լավան ժայթքել է 2007 թվականին`պատճառ դառնալով հարյուրավոր մարդկանց էվակուացիայի և 2 կորածների ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 4-ի ժայթքման մասին զեկուցել են Ադիս Աբեբա համալսարանի գիտնականները ։ Մեկ այլ ժայթքման մասին տեղեկություն է ստացվել 2017 թվականի հունվարին ։
Ճանապարհորդություն դեպի Էրտա Ալե
Էրտա Ալեյի մասին տեղեկությունները քիչ են, և այն շրջապատող վայրը աշխարհի ամենաանհյուրընկալ տեղերից է, ինչն էլ դժվար և վտանգավոր է դարձնում ճանապարհորդությունը։ Աֆարի շրջանում տեղի են ունենում ընդմիջվող էթնիկ բռնություններ՝ պայմանավորված Աֆարի բնիկ ժողովուրդների կողմից միավորված պայքարով։ 2012 թվականի հունվարի 12-ին մի խումբ եվրոպացի զբոսաշրջիկներ Էրտա Ալեում ենթարկվել են հարձակման։ Նրանցից 5-ը զովել են, 2-ը պատանդ են վերցվել, իսկ 7-ը՝ վիրավորվել ։ Աֆարի Հեղափոխադեմոկրատական Ճակատի Միությունը (ԱՀԴՃՄ) պատասխանատվություն է պահանջում հարձակումների համար, և 2012 թվականի մարտին 2 պատանդներն ազատ են արձակվում։ Ուղեկցորդներից մեկը ճանապարհորդներին խորհուրդ է տվել իրենց հետ տանել մեկ կամ երկու զինված պահակախումբ կամ ոստիկաններ՝ իբրև ուղեկցողներ՝ Էրտա Ալե այցելելու համար։ Առևտրական-զբոսաշրջական կազմակերպությունները առաջարկում են էքսկուրսիաներ դեպի Էրտա Ալե, որոնք ուղեկցվում են զինվորական պահակախմբի կողմից։
2017 թվականի դեկտեմբերին գերմանացի զբոսաշրջիկները Էրտա Ալեից իջնելու ժամանակ մահացու գնդակահարվել են։
Մշակույթ
Էրտա Ալեի վրա գտնվող լավային լիճը համառոտ ցուցադրվել է 2010 թվականին՝ «Հսկաների ընդհարումը» ֆիլմի հաջորդական ճանապարհորդության ժամանակ, որտեղ Պերսեուսը շրջագայում էր ստորերկրյա աշխարհում։ 2016 թվականին Էրտա Ալեն ցուցադրվել է Վեռներ Հերզոգի «Into the Inferno» վավերագրական ֆիլմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ Կատեգորիա:Եթովպիայի լեռներ
Պանցիր-Ս1 (զենիթային հրթիռաթնդանոթային համալիր)
Պանցիր-Ս1 ( ինդեքս՝ 96К6, մշակման փուլում կոչվել է Тунгуска-3, ՆԱՏՕ-ի կոդավորմամբ՝ SA-22 Greyhound, վերգետնյա և ծովային բազավորման ինքնագնաց զենիթային հրթիռաթնդանոթային համալիր։
Համալիրը մշակվել է ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի պաշտպանական-արդյունաբերական համալիրի մի շարք կառույցների կողմից՝ Սարքաշինական կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավորությամբ։ Նախատեսված է քաղաքացիական և ռազմական օբյեկտների մերձակա (այդ թվում մեծ հեռավորության հակաօդային պաշտպանության համալիրների) պաշտպանության համար օդային հարձակման բոլոր ժամանակակից և հեռանկարային միջոցներից։ Կարող է նաև պաշտպանել օբյեկտը վերգետնյա և ջրային վտանգներից ։
Համալիրի ստեղծման աշխատանքներն ավարտվել են 1994 թվականին։ Համալիրն առաջին անգամ ցուցադրվել է 1995 թվականի Միջազգային ավիացիոն տիեզերական ցուցահանդեսին։ 2006 թվականին КамАЗ-ի շասսիների վրա աշխատող համալիրի ժամանակակից մոդելի փորձարկումը տեղի է ունեցել Կապուստին Յար պոլիգոնում։ Պանցիր-Ս1 ԶՀՀ-ի փորձարկումները տեղի են ունեցել 2006-2007 թվականներին, Աստրախանի մարզի Կապուստին Յար և Աշուլուկ պոլիգոններում ։ Վերջին հայտնի մոդիֆիկացիան ցուցադրվել է 2007 թվականի Միջազգային ավիացիոն տիեզերական ցուցահանդեսին։ 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի հրամանով Պանցիր-Ս1 համալիրը մտել է Ռուսաստանի ԶՈՒ-ի սպառազինության մեջ ։ 2015 թվականին սպառազինության մեջ է մտել բարելավված բնութագրերով Պանցիր-Ս1 նոր համալիրը ։ 2016 թվականին ավարտվել է Պանցիր-ՍՄ համալիրի մոդիֆիկացիայի մշակումը, որում նորից մշակված նշանառման բազմաֆունկցիոնալ կայանի կիրառման հաշվին թիրախների խոցման հեռավորությունն ավելացվել է մինչև 40 կմ ։
Պատմություն
Պանցիր-Ս1 համալիրի մարտական և ուսումնական միջոցների մշակման և արտադրության ժամանակ ներգրավվել են հետևյալ կառույցները․
Նկարագիր
Պանցիր-Ս1-ը փոքր գործողության շառավղով զենիթային հրթիռաթնդանոթային համալիր է, որը կառուցված է թրթուրավոր, անվավոր շասսիի, կցորդիչի վրա կամ տեղադրվում է ստացիոնար։ Համալիրը կառավարվում է 2 կամ 3 օրեպատորի կողմից։ Հակաօդային պաշտպանությունն իրականացվում է ավտոմատ թնդանոթների և ինֆրակարմիր ու ռադիոտեղերոշիչ հետևմամբ կառավարվող հրթիռների միջոցով։ Համալիրը նախատեսված է օդային հարձակման միջոցներից (ինչպես օդաչուով, այնպես էլ անօդաչու) փոքր օբյեկտների պաշտպանության համար։ Բացի այդ, համալիրն ունակ է պայքարել թեթև զրահապատ վերգետնյա թիրախների, ինչպես նաև թշնամու կենդանի ուժի դեմ ։
Համալիրի յուրահատկությունը գրավման բազմալիքային համակարգի և հրթիռահրետանային միջոցներով թիրախների ուղեկցման համատեղումն է, որի արդյունքում առավերագույնը 0 մ բարձրության և նվազագույնը 200 մ հեռավորության վրա ստեղծվում է թիրախի գրավման շարունակական գոտի։ Հեռավորությունը կարող է հասնել մինչև 15 կմ, իսկ հեռավորությունը՝ 20 կմ, անգամ առանց արտաքին օժանդակության։
Համալիրի արձագանքման ժամանակահատվածը 4-6 վայրկյան է, իսկ հրթիռների բացթողման, ինչպես նաև համակարգի կողմից թիրախների ոսրման ժամանակահատվածը 1․5 վարկյան է։ ±45°-ում միաժամանակ խոցվող թիրախների թիվը՝ 4, ±90°-ում՝ երկու ։ Որսալու առավելագույն արագությունը հավասար է 10 թիրախ/ր։
Համալիրի ամենափոքր ցրման արդյունավետ մակերեսը կազմում է 2-3 սմ² ։ Դա թույլ է տալիս որսալ կարճ հեռավորության փոքր հետախուզական ԱԹՍ-ներ։
2014 թ․ զորավարժությունների ժամանակ հաստատվեց, որ համալիրը շարժման շամանա ունակ է խոցել թիրախը 1000մ/վ արագությամբ ։
Մոդուլային սկզբունքը թույլ է տալիս կառուցել համակարգը ցանկացած, այդ թվում նաև թրթուռավոր շասսիի վրա ։
Համալիրի աշխատանք
Մինչև 6 միավոր Պանցիր-Ս1 համալիրներ կարող են միասին տարբեր ռեժիմներով աշխատել կապի թվային ցանցում։
Տեղորոշման համակարգ
3 տեղորոշման համակարգ՝ Ուղղագիծը՝ −5-ից մինչև +82 աստիճան՝ հաշվի առնելով ռադարի շարժը։ Նշանառման առավելագույն արագությունը՝ 100 աստիճան/վ-ից ոչ պակաս։
Կրակի հայտնաբերման, ուղեկցման և կառավարման համակարգ
Պանցիր-1Ս համալիրի կրակի կառավարման համակարգը ներառում է հայտնաբերման և ուղեկցման ՌԿ (ФАР-ի հիման վրա)։ Այդ ռադարները ուղեկցում են և թիրախը և համալիրի կողմից բաց թողնված «երկիր-օդ» դասի հրթիռները։
ԴՄ-դիապազոնի թիրախների հայտնաբերման 1РС1-1Е ՌԿ-ը ստեղծվել է Ռադիոտեխնիկայի համառուսաստանյան գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 2 մ² ցրման արդյունավետ մակերես ունեցող թիրախների համար հայտնաբերման հեռավորությունը կազմում է 32-36 կմ ։ Հայտնաբերման առավելագույն հեռավորությունը 80 կմ է ։
Բացի ռադարից կրակի կառավարման համակարգն ունի նաև ճառագայթման երկարալիք ռադիոընդունիչով (ինֆրակարմիր պելենգատոր) օպտիկական-էլեկտրոնային համալիր (ՕԷՀ), այն իրականացնում է ազդանշանների թվային մշակում և թիրախների ավտոմատ ուղեկցում։ Համակարգն ամբողջությամբ կարող է աշխատել ավտոմատ ռեժիմով։
1РС2-Е «Шлем» ՌԿ՝ Կայանի հիմնքը կազմում է երկդիապազոն ՌԿ-ն (սմ+մմ), որն ապահովում է ԶՀՀ-ի աշխատանքը (այդ թվում նաև շարժման մեջ) նպատակների լայն դասի համար՝ ինքնաթիռներ, ուղղաթիռներ (այդ թվում «կախման» ռեժիմում գտնվող), ԱԹՍ-ների, գերճշգրիտ զինատեսակներ, շարժվող վերգետնյա օբյեկտներ. Միլիմետրային դիապազոնի տեղորոշման սարքն ապահովում է թիրախների հայտնաբերում և խոցում 0,1 մ² ցրման արդյունավետ մակերեսով՝ 20 կմ հեռավորությունում ։ Թիրախի որսումը 2 մ² ցրման արդյունավետ մակերեսով ապահովում է ՌԿ-ին 30 կմ հեռավորությամբ ։ Առավելագույն հեռավորությունը 36 կմ է ։
ՕԷՀ-ը ծառայում է թե թիրախների հայտնաբերմանն ու ուղեկցմանը, թե հրթիռների նշանառմանը հաճախականությունների օպտիկական և ջերմային դիապազոնում։ ՕԷՀ-ը ուղեկցում է թիրախը՝ օգտագործելով 3-5 մկմ ինֆրակարմիր դիապազոն, ինչ ապահովում է օպտիկական ռեժիմում հրթիռային զինատեսակի շուրջօրյա օգտագործումը։ Ավտոմատ ուղեկցման հեռավորությունը կազմում է՝ F-16 - 17-26 կմ, HARM - 13-15 կմ։ Միայն ՕԷՀ-ը ծառայում է ծովային և վերգետնյա թիրախների խոցման համար ։
Նշանառման երկու անկախ միջոցները՝ ռադարն ու ԷՕՀ-ը, թույլ են տալիս որսալ միաժամանակ 4 թիրախ ։
Համալիրի արձագանքման ժամանակահատվածը կազմում է 4-6 վայրկյան։ Հրթիռների արձակման, ինչպես նաև համակարգի կողմից թիրախները որսալու միչև 1,5 վայրկյան ժամանակահատվածը համարվում է համաշխարհային ռեկորդ ։
Հրթիռ
Հրթիռը պահպանման ժամկետը 15 տարի է՝ առանց ստուգումների ։
Հրթիռն ապահովում է թիրախների խոցումը ցրման արդյունավետ մակերեսի 0,1-0,3 խոր․ մ-ով՝ 20 կմ հեռավորության վրա և օդային հարձակման բոլոր հեռանկարային միջոցների արդյունավետ խոցումը, առաջին հերթին 1000 մ/վ արագությամբ թռչող և 0,03 - 0,06 մ² արտացոլող մակերեսի նվազագույն արդյունավետությամբ գերճշգրիտ զենքի ոչնչացումը ։
2017 թվականին ավարտվել է Պանցիր-ՍՄ մոդիֆիկացիայի մշակումը, այն ունի բալիստիկ թիրախների արդյունավետ խոցման հնարավորություն ։
Քննադատություն
Ռազմական փորձագետ Վիկտոր Մուրախովսկին քննադատել է Սիրիայում մարտական դրության ժամանակ համալիրի աշխատանքը։ Ավելի ուշ Վիկտոր Մուրախովսկին հայտարարեց, որ Սիրիայում Խմեյմիմ ավիաբազան օդային հարձակումներից պաշտպանելիս համալիրում ի հայտ են եկել լուրջ թերություններ։ Ըստ նրա՝ Պանցիրի արդյունավետությունը կազմել է ընդամենը 19%, ի տարբերություն դրա Տոր-Մ2 զենիթահրթիռային համալիրի արդյունավետությունը կազմել է 80% ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի զենք Կատեգորիա:Զենիթահրթիռային համալիրներ Կատեգորիա:Զենիթային հրթիռներ
Աբաղայի գավառակ
Աբաղա, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Բերկրի գետի հովտում։
Պատմություն
Հայ բնակչության մեծ մասը զոհվեց 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները գաղթեցին Արևելյան Հայաստան։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և մասամբ ձկնաբուծությունն էր։
Վարչական բաժանում
XVII-XVIII դարերում ուներ 100 փոքրիկ գյուղեր, իսկ 1912 թվականին՝ 11 գյուղ, որի մեծ մասը հայաբնակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Մատենագրութիւնք (5090, Պետրոս Արագոնացի)
Մատենագրութիւնք (5090), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5090 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում Վարդան անանուն գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 284 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 187ա, հետագայի՝ պահպանակ Դ (1681 թ.), Ա (1769 թ.), 260բ (1904 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սախասառա
Սախասառա  (Sajazarra), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 13,84 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 137 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 55 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Նպատ (օրանուն)
Նպատ՝ հայկական հեթանոսական տոմարի ամիսների 26-րդ օրվա անվանումը՝ Նպատ լեռան անունով (լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, բարձրությունը 2332 մ)։ Նպատին նախորդում է Ցրոնը, հաջորդում է Վահագնը;
Կատեգորիա:Հայկական ամսանուններ
Աղդաշ (լեռ, Կոտուր գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Նորբերտո Օդեբրեխտ
Նորբերտո Օդեբրեխտ, բրազիլացի ինժեներ, գործարար և բարերար, բրազիլական « Օդեբրեխտ » կոնգլոմերատի հիմնադիրը։
Վաղ կյանք
Նորբերտո Օդեբրեխտը ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Բրազիլիայի Ռեսիֆի քաղաքում։ Նա եղել է ռահվիրա Էմիլիո Օդեբրեխտի որդին և գերմանացի գեոդեզիական ինժեների և քարտեզագրագետ Էմիլ Օդեբրեխտի թոռը, որը գաղթել է Բրազիլիա 1856 թվականին։ Նորբերտո Օդեբրեխտը սովորել է Բահիայի պոլիտեխնիկական դպրոցում։
Բարեգործություն
Օդեբրեխտը հիմնադրել էր Բրազիլիայի «Օդեբրեխտ» հիմնադրամը (պորտ․՝ Fundação Odebrecht) :
Մահ
Օդեբրեխը մահացել է 2014 թվականի հուլիսի 19-ին, 93 տարեկան հասակում, Բահիայի Սալվադոր քաղաքում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի գործարարներ
Խաժին
Խաժին (Хажин), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1611 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խաժին գյուղում բնակվում էր 1 084 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,25 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 481,78 մարդ/կմ²։
Հաջի-Յուսուֆ
Հաջի-Յուսուֆ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մարաքեշի թանգարան
Մարաքեշի թանգարանը պատմական պալատ և թանգարան է, որը տեղակայված է Մարոկկոյի Մարաքեշ քաղաքում։ Թանգարանի հավաքաուն ներառում է Մարոկկոյի պատմական ու ժամանակակից արվեստի տարբեր առարկաներ ։
Պատմություն
Թանգարանը գտնվում է Դար Մնեբի պալատում, որը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին Մեհդի ալ-Մնեբիի կողմից ։ Ալ-Մնեբին Մնաբհա ցեղի առաջնորդ էր, և Սուլթան Մուլայ Աբդելազիզի օրոք 1900-1908 թվականներին Բա Ահմադին փոխարինեում էր՝ որպես սուլթանի սիրելի վեզիր ։ Ալ-Մնեբին նաև ուներ այլ ապարանքներ, ինչպիսին էր Մենեբհի Պալատը ֆեսում։ Մարաքեշի նրա պալատը ավելի ուշ զավթվեց Թհամի Էլ Գլաուի փաշայի ընտանիքի կողմից, ով Ֆրանսիական կանոնի համաձայն Հարավային Մարոկկոյում բռնակալ ղեկավար էր, մինչդեռ Մնեբհին գտնվում էր երկրից դուրս և Լոնդոնում ծառայում էր որպես դեսպան։ Այն բանից հետո, երբ 1956 թվականին Մարոկկոն վերանվաճեց իր անկախությունը, այն պետականացվեց, և 1965 թվականին դարձավ աղջիկների դպրոց։ Անուշադրության մատնվելու ժամանակաշրջանից հետո, պալատը խնամքով վերանորոգվեց Օմար Բենյելուն հիմնադրամի կողմից և 1997 թվականին դարձավ թանգարան   ։
Ճարտարապետությունը
Պալատը 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Մարոկկոյան ճարտարապետության վառ օրինակ է, այդ ժամանակաշրջանի ամենահարուստ խավի կողմից կառուցված թանգարաններից մեկը։ Պալատը բաղկացած է ընդարձակ կենտրոնական բակից, որը նախկինում բաց պարտեզ էր՝ գեղեցիկ ծառերով, բայց այսօր այն ամբողջապես արահետներով ու տանիքներով պատված է։ Բակը գտնվում է մի քանի շատրվանների կենտրոնում, և շրջապատված է պատկերասրահներով ու շատրվաններով, որոնք զարդարված են գունագեղ խճանկարային հախճասալիկներով և ներկված ու փորագրված են մայրի ծառի փայտով։ Այսօր բակը նաև կենտրոնական հատվածում ունի հսկա ջահ, որը պատրաստված է արաբական մոտիվներով և երկրաչափական ձևով կտրատված գեղեցիկ պղնձակտորներով։ Տարբեր տեսակի սենյակներ  կան բակում, ընդ որում կան փայտով և սվաղածեփ շատ զարդարված սենյակներ։ Պալատը նաև ունի տանիքապատ պավիլիոններ, որտեղից կարելի է տեսնել քաղաքի մնացած հատվածը։ Այն նաև ապահովված է  մեծ պալատներ ունենալու բազմաթիվ հնարավորությունների այնպիսի սարքավորումներով, ինչպիսիք են խոհանոցը և համմամը՝ թուրքական բաղնիքը, որն ավելի ուշ տարբերվում էր իր բնութագրական գմբեթով ու կամարաձև սենյակներով։
Թանգարանային հավաքածու
Թանգարանում պահվում են Մարոկկոյի տարբեր շրջանների բնակչության տարբեր խավերի ու ավանդական արվեստի առարկաների բազմազան հավաքածու, ինչպիսիք են զենքերը, գորգերը, հագուստները,  Ֆեսի խեցեգործությունը, Բերբերների զարդերը, հրեական եկեղեցական ծեսերի առարկաներ և այլն։ Թանգարանում նաև անցկացվում են ժամանակակից արվեստի և այլ թեմաներով խոհանոցային ու թուրքական բաղնիքի ցուցահանդեսներ, իսկ երբեմն էլ անցկացվում են այնպիսի մշակութային իրադարձություններ, ինչպիսիք են թատրոններն ու համերգները  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի թանգարաններ Կատեգորիա:Մարաքեշի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1997 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Պալատներ Կատեգորիա:Իսլամական թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով
Սակրամենտո (գետ)
Սակրամենտո (Sacramento River) գետը հոսում է Հյուսիսային Կալիֆոռնիայի տարածքով դեպի հարավ ԱՄՆ։ Գետի երկարությունը 719 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 71432 կմ² ։ Ջրի սպառման մակարդակից ելնելով, այս գետը համարվում է նահանգի ամենաշատ սպառվող գետերից մեկը։ Այն սկիզբ է առնում Կլամաթ լեռներից։
Կաղամբուկ դաշտային
Կաղամբուկ դաշտային (Brāssica campēstris), պատկանում է կաղամբազգիների ընտանիքին։ Երկշաքիլավոր մոլախոտ է։ Ունի առանցքային, թափանցող արմատներ, որոնք առաջացնում են երկրորդային արմատներ։ Ցողունները ուժեղ ճյուղավորված են։ Բույսերը հիմնականում ունեն 30-40 սմ և 120 սմ բարձրություն։ Տերևները տարաձև են, գլխավոր և կողային ճյուղավորումները վերջանում են դեղին գույնի ծաղիկներով։ Պտուղը բարակ պատիճ է, որտեղ տեղակայված են 1.5 մմ սերմերը։ Բազմանում են սերմերով։
Բույսը հավասարապես կրում է նաև բողկուկ, շաղգամուկ անունները։ Ցողունի հիմքի մասը և նրա չզարգացած ելուններն ունեն գորշ կամ մուգ մանուշակագույն երանգավորում, վերին մասն ավելի բաց գույնի է։ Շաքիլատերևները երիկամաձև են, որոնք ծիլերին են կպած ուռած կողմով և փռվում-ծածկում են հողի մակերեսը ։
Տարածում
Տարածված է հյուսիսային բարեխառն գոտում։ Հանդիպում է հատկապես բարձրադիր գոտիներում։
Պիլենդմաա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Պաիկուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Հասանչելեբի-օղլուխան
Հասանչելեբի-օղլուխան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուրալ (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Ուրալ (Урал, Урал), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 266 մարդ։
Լարվածություն Օմանում (2011)
Լարվածություն Օմանում, մասշտաբային ցույցեր ու լարվածություն, որն անցկացվել է Օմանում 2011 թվականին։
Նկարագրություն
Ցույցերը սկսվեցին 2011 թվականի հունվարին, իսկ փետրվարից սկսվեցին բախումները ոստիկանության հետ, եղան զոհեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2011 թվականը Օմանում Կատեգորիա:Արաբական Գարուն
Աստերոիդների ցանկ (268301-268400)
Աստերոիդների ցանկ (268201-268300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (268401-268500)
Նատալյա Ազարովա
Նատալյա Միխայլովնա Ազարովա (Ната́лия Миха́йловна Аза́рова, ), ռուս բանաստեղծուհի և բանասեր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։
Կենսագրություն
Նատալյա Ազարովան ծնվել է 1956 թվականին, Մոսկվայում, ինժեներ, գիտահանրամատչելի գրքերի հեղինակ Միխայիլ Դմիտրիևիչ Լեմբերգի ընտանիքում։ Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր է (դիսերտացիան` «XX-XXI դարերի բանաստեղծական և փիլիսոփայական տեքստերի մերձեցում», 2010)։ Դասավանդել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտի (ՄՄՊՀ) ռուսաց լեզվի ամբիոնում, ներկայումս Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի լեզվաբանության ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող է։ 2007 թվականին կազմակերպել է «Փիլիսոփայության լեզուն» միջառարկայական գիտական սեմինար, որին մասնակցել են բանասերներ և փիլիսոփաներ։ Ազարովան Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի բնական գիտությունների ինստիտուտի «Բանաստեղծական լեզվի հիմնախնդիրները» սեմինարի կազմկոմիտեի անդամ է ։ 2012 թվականից ղեկավարում է ինստիտուտում ստեղծված Համաշխարհային պոեզիայի ուսումնասիրության կենտրոնը։ «Փիլիսոփայության լեզուն և պոեզիայի լեզուն` շարժում ընդառաջ» և «Ռուսական փիլիսոփայական տեքստերի լեզվի տիպաբանական ուրվագիծը» մենագրությունների հեղինակն է (երկուսն էլ` 2010 թվական), որոնք ընդգրկվել են Անդրեյ Բելիի մրցանակի «Հումանիտար հետազոտություններ» անվանակարգում։ Բարձրագույն դպրոցի համար նախատեսված  «Տեքստ» և «Պոեզիա» ուսումնական  դասագրքերի հեղինակն է (2016, համահեղինակ` Կիրիլ Կորչագին, Դմիտրի Կուզմին, Վլադիմիր Պլունգյան և այլք), որոնք երկիմաստ են ընկալվել փորձագետների կողմից (տե՛ս` Գրականության հարցեր ամսագիր, 2016 թվականի թիվ 2 հատուկ թողարկումը, մասնավորապես՝ Ի. Շայտանովի ակնարկը, ինչպես նաև Ա. Տավրովի, Ի. Կարաուլովի, Վ. Կոզլովի և այլոց ակնարկները «Գրականություն» ամսագրում ) և միաժամանակ ճանաչվել է որպես տարվա լավագույն կրթական հրատարակություն Մոսկվայի գրքի միջազգային ցուցահանդես-տոնավաճառում ։