cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իռլանդական վիսկի
Յոթերորդ փուլ
Յոթերորդ փուլը խառնման կամ խառնուրդի գործընթացն է։ Իռլանդական վիսկիի յուրաքանչյուր տեսակի բնույթը որոշում է վարպետը, ով կարող է մեկ տակառի մեջ միավորվել մինչև քառասուն տարբեր տեսակներ։ Այնուհետեւ վիսկին կրկին զտվում է, հեղուկացվում մաքրամաքուր ջրով մինչև անհրաժետ խտություն ստանալը և շշալցվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իռլանդական խոհանոց Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ
Միշլին Ահարոնյան Մարքոմ
Միշլին Ահարոնյան Մարքոմ (ծնված 1968 թ.), հայկական արմատներով ամերիկացի վիպասան։
Կյանք և գործ
Միշլին Ահարոնյան Մարքոմը ծնվել է 1968 թվականին Սաուդյան Արաբիայի Դահրան քաղաքում։ Հայրը ամերիկացի է, մայրը՝ լիբանանահայ։ Միշլինը մեծացել է Լոս Անջելեսում, բայց մանուկ հասակում՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին նախորդող տարիներին, ամառներն անցկացրել է Բեյրութում ՝ մոր ընտանիքի հետ։
Նրա առաջին գիրքը 2001 թվականին լույս տեսած «Երկնքից երեք խնձոր ընկավ» վեպն է, որը դարձել է եռագրության սկիզբը։ Իրադարձություններն այդ վեպում ծավալվում են 1915–1917 թվականների Թուրքիայում և արտացոլում են օսմանյան կառավարության կողմից հայ բնակչության ցեղասպանությունը։ Այդ վեպը ճանաչվել է տարվա լավագույն գրքերից մեկը ինչպես The Washington Post-ի այնպես էլ Los Angeles Times-ի կողմից։  Եռագրության երկրորդ մասը կազմող «The Daydreaming Boy» (2004) վեպը հեղինակին բերել է Լանան գրական կրթաթոշակ, ինչպես նաև PEN/USA մրցանակ՝ գեղարվեստական գրականություն անվանակարգում։ Այս վեպում գործողությունները կենտրոնացած են ցեղասպանությունից փրկված և 1960-ական թվականներին Բեյրութում բնակություն հաստատած  միջին տարիքի մի մարդու վրա, որը կանգնած է աղետի եզրին։ Եռագրության գագաթնակետը՝ «Draining the Sea» վեպը (2008), Գվատեմալայի քաղաքացիական պատերազմին Ամերիկայի մեղսակից ներգրավվածության քննադատությունն է։
Նրա հինգերորդ գիրքը՝ A Brief History of Yes-ը, հրատարակվել է 2013 թվականին, դարձյալ Dalkey Archive Press-ի կողմից։
Վեցերորդ գիրքը՝ The Brick House-ը, հրատարակվել է 2017 թվականին Awst Press-ի կողմից։
2020 թվականին Միշլին Ահարոնյանը լույս է ընծայել իր յոթերորդ վեպը՝ The New American-ը, որը ԵՐԱԶողի՝ DREAMer-ի մասին է, ով արտաքսվում է Գվատեմալա, այնուհետև դժվարությամբ գտնում հարազատ Կալիֆոռնիա բերող վերադարձի ճամփան։
2008 թվականին Մարքոմը դասավանդել է Բեյրութի Հայկազյան համալսարանում ՝ Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով ։ Նա Վիրջինիայի համալսարանի ստեղծագործական շարադրանքի պրոֆեսոր է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1968 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Կին գրողներ
Սերինիա
Սերինիա (Seriñá), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Ժիրոնա նահանգի մեջ և Կատալոնիա ինքնավար միության կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պլա դե Լեստան համայնքի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 17.4 կմ2։ Բնակչությունը 1104 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։
Ֆուլդա (շրջան)
Ֆուլդա  (Landkreis Fulda), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Ֆուլդա քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1380,39 կմ2։ Բնակչությունը 217 352 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 157 մարդ/կմ2։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի շրջաններ
Լև Բիրմանիս
Լև Սեմյոնովիչ Բիռմանիս, խորհրդային և լատվիացի դերասան, Լատվիական ԽՍՀ Ժողովրդական արտիստ։
Կենսագրություն
Լևի մայրը՝ տիկին Ազելիցկայան, Ռուսական ԽՖՍՀ-ի Ուլյանովսկ քաղաքից էր։ Նրա ընտանիքում խոսում էին երեք լեզվով՝ ռուսերեն, լատիշերեն և գերմաներեն։ Հաճախել է դպրոցական խմբակներ, դրամատիկական ստուդիայում գործող պիոներների պալատ և տիկնիկային ներկայացումների։ Ավարտել է Ռիգայի թիվ 13 ավագ դպրոցը ։ Ունի երկու բարձրագույն կրթական որակավորում՝ թատերական և բանասիրական։ 1960-ից մինչև 2014 թվականները աշխատել է Ռիգայի Լատվիական տիկնիկային թատրոնում։ Մասնակցել է ավելի քան 80 ներկայացումների, համագործակցել Միխայիլ Չեխովի անվան Ռիգայի ռուսական թատրոնի հետ։ Նա խաղացել է Բալթյան ռազմական շրջանի ժողովրդական թատրոնում, Ադոլֆ Շապիրոյի երիտասարդական թատրոնում, ռուսական դրամայում, նկարահանվել է կինոնկարներում։ Լատիշերենից ռուսերեն է թարգմանել պիեսներ, եղել է երգի բառերի հեղինակ։ Ելույթ է ունեցել փոփ ծրագրերում, բեմադրել զանգվածային թատերական ներկայացումներ, ինչպես նաև ղեկավարել «Ալլեգրո» երիտասարդական սրճարանը։ Ընդունվել է լատվիական թատրոնի «Ոսկե ֆոնդ»։
Լև Բիռմանիսը մահացել է 2016 թվականի հուլիսի 28-ին Ռիգայում։ Թաղված է Ռայնիսի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ
Լիլիթ Մակունց
Լիլիթ Կամոյի Մակունց, բանասեր, գերմաներենի մասնագետ, դասախոս, ՀՀ մշակույթի նախարար (2018 մայիս-2019 հունվար)։ ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր, «Իմ քայլը» խմբակցության ղեկավար։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (02.08.2021) :
Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի նոյեմբերի 7-ին Երևանում։
Կրթություն
1990-1999 թվականներին սովորել է Երևանի 195 միջնակարգ դպրոցում։
1999-2003 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետում, ստացել է բակալավրի աստիճան։
Նույն ֆակուլտետում 2003-2005 թվականներին սովորել է մագիստրատուրայում։
2014 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի կոչում (թեմա՝ ««Ճշմարտություն» և «կեղծիք» հասկացույթները ճանաչողական և գործաբանական լեզվաբանության դիտանկյունից (անգլերեն և հայերեն քաղաքական դիսկուրսների զուգադրությամբ») ։
2015 թվականի ամռանը անցել է դիպլոմավորված դասընթաց Ամերիկայի Թաֆթս համալսարանի Ֆլետչերի ամառային դպրոցի շրջանակներում ։
2005 թվականից մինչ օրս դասավանդում է Հայ-ռուսական համալսարանում։
Վիեննական Մխիթարյան վարժարան (Ստամբուլ)
Վիեննական Մխիթարյան վարժարան, հայ կաթոլիկ վարժարան։ Հիմնվել է 1825 թվականին, Պոլսի Բանկալթի թաղամասում՝ Հ. Արիստակես վրդապետ Պոհչալյանի նախաձեռնությամբ։ Ունի մանկապարտեզ, նախակրթարան, միջնակարգ և բարձրագույն բաժիններ։ Վարժարանում գործում են գիտական, գրական խմբակներ։ Հայերենով են դասավանդվում նաև մաթեմատիկան, մի շարք այլ առարկաներ։
Լիլիթ Մակունց
Կրթություն
2016 թվականից պայմանագրային հիմունքով աշխատում է Ամերիկյան խաղաղության կորպուսում։ Հանդիսանում է ICNC ծրագրի դասախոս (2016-17)։
Վիեննական Մխիթարյան վարժարան (Ստամբուլ)
Կատեգորիա:Վիեննայի Մխիթարյան միաբանություն Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ Մխիթարյան Մխիթարյան Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության կրթական հաստատություններ
Լիլիթ Մակունց
Կրթություն
2018 թվականի փետրվարին զբաղեցրել է Հայ-ռուսական համալսարանի միջազգային կապերի և համագործակցության բաժնի ղեկավարի պաշտոնը։
Քաղաքական գործունեություն
Հայաստանի Լիբերալ կուսակցության անդամ է, ութ տարի կուսակցության խորհրդի անդամ և երիտասարդական կազմակերպության ղեկավար է եղել (2004-2012), Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Հայ ազգային կոնգրեսի համամասնական ցուցակի 59-րդ համարն է եղել ։
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին տեղին ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Իմ Քայլը դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր։
2019 թվականի հունվարի 14-ից հանդիսանում է Իմ Քայլը դաշինքի խորհրդարանական ֆրակցիայի ղեկավարը։
2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ     ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած չէ ։
Elle (ամսագիր)
Elle, միջազգային ամսագիր, որը կենտրոնացած է նորաձևության, գեղեցկության, առողջության և ժամանցի վրա ։ Այն աշխարհի ամենավաճառվող նորաձևության ամսագիրն է։ Այն հայտնաբերել են Պիեր Լազարեֆը և իր կին Էլեն Գորդոնը 1945 թվականին Ֆրանսիայում։ Elle–ը ֆրանսերենով նշանակում է «նա» կամ «նրա»։
Պատմություն
Elle–ը ստեղծվել է 1945 թվականին Ֆրանսիայում։ 1960–ականներին այն ուներ շուրջ 800,000 ընթերցողներ։ Ամսագրի կարգախոսն է «Si elle lit, elle lit Elle (Եթե նա կարդում է, ապա կարդում է Elle)» ։ Հետագայում Elle ստեղծվեց ԱՄՆ–ում։ Իսկ 1988 թվականին ստեղծվեց ամսագրի ճապոնական տարբերակը ։
2007 թվականին ստեղծվեց Elle–ի առցանց կայքը ։
Ժան–Դոմինիկ Բոբին, ով հայտնի դարձավ կաթվածով տառապելուց հետո գիրք գրելու շնորհիվ, եղել է Elle–ի նախկին խմբագիրներից ։
Ամսագրի մասին
Elle–ը աշխարհի ամենամեծ նորաձևության ամսագիրն է ՝ 43 միջազգային խմբագրումներով ավելի քան 60 երկրներում։ Այն ունի 69 միլիոն ընթերցող։ Ամսագիրն ունի 33 կայք, որը ունի շուրջ 25 միլիոն այցելու և 370 միլիոն ընթերցում ամեն ամիս ։ Elle ընթերցողների ճնշող մեծամասնությունը (82 տոկոսը) 18–ից 49 տարեկան կանայք են։ «Մեր ընթերցողները բավարար երիտասարդ են, որպեսզի կյանքն ընդունեն որպես արկած և բավարար հասուն են այդ կյանքի ապրելու միջոցներն ունենալու համար»․ ասում է Ռոբի Մայերսը՝ ամսագրի գլխավոր խմբագիրը ։
Առաջին միջազգային խմբագրումը եղավ 1969 թվականին Ճապոնիայում, իսկ 1985 թվականին՝ ԱՄՆ–ում ու Միացյալ Թագավորությունում ։ Հաջորդ տարի Elle–ը թողարկվեց Իսպանիայում ։ Եվս մեկ տարի անց՝ 1987 թվականին, ամսագիրը սկսեց հրատարակվել Հոնգկոնգում և Իտալիայում ։ 1988 թվականին այն հրապարակվեց միանգամից վեց երկրներում՝ Գերմանիայում, Բրազիլիայում, Չինաստանում, Շվեդիայում, Հունաստանում և Պորտուգալիայում ։ Հաջորդ տարի առաջին անգամ հրատարակվեց Քվեբեկում և Նիդեռլանդներում ։ 1990 թվականին ստեղծվեցին Ավստրալիայի և Թայվանի համարները , իսկ 1996–ին՝ Ռուսաստանի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ամսագրեր
Ժամագիրք, սաղմոսարան, տոնացոյց (4913)
Ժամագիրք, սաղմոսարան, տոնացույց (4913), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4913 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1707 թվականին Կարապետ երեց գրիչի կողմից Վանում։ Ստացողը եղել է Գասպար վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 28x20 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 267 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլոգրով։ Ունի Դավիթ մարգարե, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 105բ, 108ա, 268բ, հետագայի՝ 108բ (1767 թ.), 10բ (1793թ.), 268ա, 268բ (1796 թ.), 10բ (1832 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վոդոբուդ
Վոդոբուդ (Водобуд), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Խարցիզսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Վոդոբուդ ավանում բնակվում էր 157 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Խարցիզսկի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Վիլլանովա դել Գեբբո
Վիլլանովա դել Գեբբո  (Villanova del Ghebbo), քաղաք Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Ռովիգո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 2196 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 200 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 45020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0425։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռուժենա Եսենսկա
Ռուժենա Եսենսկա (Růžena Jesenská, ), չեխ գրող, բանաստեղծ, դրամատուրգ, թարգմանիչ, Չեխիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի անդամ։
Կենսագրություն
Սլովակ ծագմամբ Եսենսկիե հունգարական ազնվական ընտանիքի ներկայացուցիչ է։ Համարվում է, որ նրանց արմատներն սկսվում են Կարլի համալսարանի բժշկության առաջին պրոֆեսոր Յան Եսենիուսից, ով մահապատժի է ենթարկվել 1621 թվականի հունիսի 21-ին Հին քաղաքի հրապարակում` Ֆերդինանդ II Հաբսբուրգի դեմ 27 պայքարողների թվում։ Նրա զարմուհին գրող Միլենա Եսենսկան է։
Եղել է մանկավարժ։ Գրական գործունեությունը սկսել է 1889 թվականից («Ժպիտներ» ժողովածու)։
Հեղինակ է արձակ և չափածո ստեղծագործությունների, այդ թվում՝ վեպերի, պիեսների, պատմվածքների, մանկական գրքերի և բանաստեղծությունների ավելի քան 50 ժողովածուների ։
Եսենսկայի ստեղծագործությունների վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Յուլիուս Զեյերը, ով չեխական դեկադենտի ներկայացուցիչն էր։ Ռուժենա Եսենսկայի վեպերը հիշատակվում են «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները» երգիծական վեպում։
Դրամաներ
Թարգմանություններ է կատարել ուկրաիներենից, մասնավորապես թարգմանել է Տարաս Շևչենկոյի (առաջին թարգմանությունը հրատարակվել է 1894 թվականին), Իվան Ֆրանկոյի, Լեսյա Ուկրաինկայի բանաստեղծությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխ գրողներ Կատեգորիա:Չեխ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Չեխ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Չեխ դրամատուրգներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Չեխ մանկագիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սպառման հասարակական ֆոնդեր
Նյութական արտադրության աշխատողների և նրանց ընտանիքների չաշխատող անդամների անձնական պահանջմունքների բավարարմանը գնացող Սպառման հասարակական ֆոնդերի նյութական հիմքն անհրաժեշտ արդյունքն է, իսկ ոչ նյութական արտադրության ոլորտի աշխատողներինն ու նրանց ընտանիքների չաշխատող անդամներինը՝ հավեւյաչ արդյունքը։ Ընդ որում, նրանք, ովքեր իրենց ծառայություններն իրացնում են նյութական արտադրության աշխատողներին, փոխարենը ստանում են վերջիններիս անհրաժեշտ արդյունքի մի մասը։ Սպառման հասարակական ֆոնդերի հիմնական մասը (մոտ 70%) գոյանում է պետ․ բյուջեի (տես Բյուջե պետական) միջոցներից, ինչպես նաև պետ․ ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների շահույթից (ստեղծում են սոցիալ-կուլտուրական միջոցառումների ու բնակարանային շինարարության ևն ֆոնդեր), կոլտնտեսությունների զուտ եկամտից (ստեղծում են կոլտնտեսականների կուլտուր-կենցաղային միջոցառումների, սոցիալ-ապահովության և նյութական օգնության ֆոնդեր)։ Սպառման հասարակական ֆոնդերի հաշվին ապահովվում են անվճար ուսուցումն ու կրթությունը, ներառյալ բարձրագույնը, վճարվում է կրթաթոշակ, ցույց է տրվում անվճար բուժօգնություն և արտոնյալ առողջարանային-կուրորտային սպասարկում, վճարվում են պետ․ թոշակներ անաշխատունակներին, հղիության և ծննդաբերության նպաստներ, կազմակերպվում բանվոր-ծառայողների և կոլտնտեսականների հանգիստը, ապահովվում ֆիզկուլտուրայի և սպորտի մասսայականությունը, վճարվում են տարեկան արձակուրդները,․ պահպանվում մանկական նախադպրոցական հիմնարկությունները ևն։ Ֆոնդերի մի մասն աշխատավորներին է անցնում անկախ նրանց աշխատանքային ներդրումից (հոգևոր, կրթության, առողջության պահպանման ևն պահանջմունքների բավարարում), մյուս մասը՝ աշխատանքային ներդրումը հաշվի առնելով (թոշակներ, նպաստներ ևն)։ Սպառման հասարակական ֆոնդերից տրամադրվում են (անվճար կամ արտոնյալ ձևով) նյութական բարիքներ ու ծառայություններ և կատարվում դրամական վճարումներ (1982-ին դրանց ծավալը մոտավորապես հավասար էր)։ Սպառման հասարակական ֆոնդերից վճարումների և արտոնությունների ծավալը որոշվում է արտադրության զարգացման մակարդակով ու տեմպերով, ինչպես նաև սոցիալիստական պետության սոցիալական քաղաքականությամբ։
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Աստերոիդների ցանկ (262901-263000)
Աստերոիդների ցանկ (262801-262900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (263001-263100)
Կոկսոչկա
Կոկսոչկա, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի շրջանում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Կոսկա գետի աջ ափից 139 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 28 կիլոմետր է։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետի՝ ջրային կառավարման հատվածը Կատունն է, գետային ենթաավազանը՝ Բիան և Կատունը։ Գետի ավազանը Օբն է ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Պիրիդոստիգմին
Պիրիդոստիգմին, կիառվում է միասթենիա գրավիս հիվանդության բուժման համար ։ Հակաապաբևեռացնող մկանապալարիչների (միոռելաքսանտ) ազդեցությունները դադարեցնելու նպատակով այն նաև կիրառվում է ատրոպինի հետ համակցված ։ Դեղամիջոցը ներքին ընդունման է, բայց հնարավոր է կիրառել նաև ներարկելով ։ Ազդեցությունը սկսում է կիրառելուց մոտավորապես 45 րոպե հետո և տևում է 6 ժամ ։
Պիրիդոստիգմինը հայտնաբերվել է 1945 թվականին և անցել բժշկական կիրառման 1955 թվականին ։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, որոնք ամենաանվտանգ և արդյունավետն են մարդու օրգանիզմի համար ։ Պիրիդոստիգմինը արտոնագրված է որպես ջեներիկ դեղ ։ Զարգացող երկրներում արժեքը կազմում է ամսական 7.17–65.93 ԱՄՆ դոլար, իսկ ԱՄՆ-ում 25-50 ԱՄՆ դոլար։
Բժշկական կիրառություն
Պիրիդոստիգմինը օգտագործվում է միասթենիա գրավիս հիվանդության ժամանակ մկանների թուլությունը վերացնելու նպատակով կամ բնածին միասթենիկ համախտանիշով հիվանդների բուժման ընթացքում, նաև կիրառվում է կուրարենանման մկանապալարիչների թունավոր ազդեցությունների վերացման համար։ ԱՄՆ-ում պիրիդոստիգմին բրոմիդը թույլատրված է կիրառել ռազմական իրավիճակների ընթացքում՝ զոման քիմիական թունավոր նեյրոպարալիտիկ (նյարդալուծանքային) գազի կիրառման պայմաններում ապրելիության հավանականությունը մեծացնելու համար։ Կիրառվել է նաև Իրաքա-քուվեյթյան պատերազմում, որտեղ այն եղել է պատճառիչ գործոն Իրաքա-Քուվեյթյան պատերազմի համախտանիշի առաջացման համար ։
Պիրիդոստիգմինը որոշ դեքերում կիրառվում է օրթոստատիկ հիպոտենզիայի (թերճնշում) բուժման համար ։ Այն կարող է օգտակար լինել աքսոնալ պոլինեյրոպաթիայի ժամանակ կիրառելիս ։
Այն նաև նշանակվում է դիրքային հաճախասրտության համախտանիշի և Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշի ժամանակ առաջացած բարդությունները կանխարգելելու նպատակով ։
Հակացուցումներ
Պիրիդոստիգմինի բրոմիդը հակացուցված է աղիների և միզուղիների անանցանելիության ժամանակ, իսկ բրոնխային ասթմայի ժամանակ պետք է կիրառել զգուշությամբ ։
Կողմնակի ազդեցություննէր
Հիմնական կողմնական ազդեցություններն են ՝
Ազդեցության մեխանիզմ
Պիրիդոստիգմինը սինապտիկ ճեղքում ընկճում է ացետիլխոլինէսթերազ ֆերմենտի աշխատանքը, որով նվազում է ացետիլխոլինի հիդրոլիզը։ Այն չորրորդային ազոտ պարունակող կարբամատ է և դարձելիորեն ընկճում է ացետիլխոլինէսթերազ ֆերմենտի աշխատանքը, չի անցնում արյուն-ուղեղային պատնեշով և կարբամիլացնում է ծայրամասային արյան շրջանառության ամբողջ ացետիլխոլինէսթերազ ֆերմենտի 30%-ը։ Կարբամիլացված ֆերմենտը կարողանում է վերականգնվել ինքնուրույն հիդրոլիզի միջոցով, որից հետո ացետիլխոլինի մակարդակը վերականգնվում է։
Սինապսներով գործողության պոտենցիալը փոխանցվում է շարժիչ նյարդերին Ca2+ -ի ներհոսքի և ացետիլխոլինի ձերբազատման միջոցով։ Ացետիլխոլինը անցնում է սինապտիկ ճեղք և կապվում հետսինապսային թաղանթի վրա գտնվող ընկալիչների հետ առաջացնելով Na-ի իոնների ներհոսք և ապաբևեռացում։ Ներհոսքի բավականաչափ քանակի դեպքում առաջանում է գործողության պոտենցիալը։ Ացետիլխոլինի ձերբազատումից հետո, որպեսզի կանխվի ընկալիչների մշտական դրդումը, ացետիլխոլինէսթերազ ֆերմենտը տեղակայվում է հետսինապսային թաղանթի վրա և հիդրոլիզի է ենթարկում ացետիլխոլինին այն ժամանակ, երբ այն ազատվում է ընկալիչից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Իտալիայի քաղաքների ցանկ
Սա Իտալիայի քաղաքների այն ցուցակն է, որոնց բնակչությունը կազմում է ավելի քան 100 000 մարդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Իտալիա
Ժանտախտ
Ժանտախտ կամ սև մահ, վարակիչ հիվանդություն, որը հարուցվում է Yersinia pestis բակտերիայով ։ Ախտանշաններից են տենդը, թուլությունը և գլխացավը ։ Սովորաբար այն սկսվում է հարուցչի ազդեցությունից հետո մեկից յոթ օրվա ընթացքում ։ Բուբոնային ձևի ժամանակ առկա է ավշային հանգույցների մեծացում, սեպտիցեմիկ ձևի դեպքում հյուսվածքները կարող են սևանալ և մահանալ, իսկ թոքայինի դեպքում դիտվում է շնչահեղձություն, հազ և կրծքավանդակի ցավ ։
Բուբոնային և սեպտիցեմիկ ձևերը հիմնականում տարածվում են լվերի խայթոցով կամ վարակված կենդանիների հետ շփումով ։ Թոքային ձևը հիմնականում տարածվում է օդակաթիլային ճանապարհով հիվանդ մարդուց առողջին ։ Ախտորոշումը կատարվում է մանրէի հայտնաբերումով ավշային հանգույցից ստացված հեղուկում, արյան կամ խորխի մեջ ։
Բարձր ռիսկի խմբերի անձինք կարող են պատվաստվել ։ Թոքային ձևով հիվանդի հետ շփման մեջ գտնված անձանց կարելի է բուժել կանխարգելիչ դեղորայքով ։ Եթե արդեն վարակվել է, բուժումն անցկացվում է հակաբիոտիկներով և օժանդակող խնամքի միջոցներով ։ Սովորաբար կիրառվում է գենտամիցինի և ֆտորխինոլոնի համակցումը ։ Բուժման հետ մահացության ռիսկը մոտ 10% է, իսկ առանց բուժման՝ մոտ 70% ։
Աշխարհում տարեկան մոտ 600 դեպք է արձանագրվում ։ 2017թ-ին ամենաշատ ժանտախտի դեպքերով երկրներն էին Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետությունը, Մադագասկարը և Պերուն ։ ԱՄՆ-ում դեպքերը հիմնականում արձանագրվում են գյուղական վայրերում, և բակտերիան շրջանառում է կրծողների մեջ ։ Պատմականորեն այն արձանագրվել է խոշոր բռնկումների ձևով, որոնցից ամենահայտնին 14-րդ դարի Սև մահն է, ինչի արդյունքում ավելի քան 50 միլիոն մարդ է մահացել ։
Բուբոնային ժանտախտ
Y. pestis տարածվում է ավշային անոթներով մինչև ավշային հանգույց հասնելը, որտեղ այն առաջացնում է սուր լիմֆադենիտ ։ Մեծացած ավշային հանգույցները ձևավորում են բուբոններ, որոնք ասոցացվում են հիվանդության հետ, և այդ բուբոնների բիոպտատում հիմնականում հայտնաբերվում է հեմոռագիկ կամ մեռուկային հյուսվածք ։
Երբ ավշային հանգույցը քայքայվում է, վարակն անցնում է արյուն, բերելով երկրորդային սեպտիցեմիկ ժանտախտի, և եթե տարածվեց նաև թոքեր՝ երկրորդային թոքային ժանտախտի ։
Թոքային ժանտախտ
Ժանտախտի թոքային ձևը առաջանում է, երբ վարակը գտնվում է թոքերում։ Այն առաջացնում է հազ և փռշտոց, բերելով օդակաթիլային ճանապարհով վարակի տարածման։ Թոքային ձևի ժամանակ գաղտնի շրջանը կարճ է՝ սովորաբար երկուսից չորս օր, երբեմն նույնիսկ մի քանի ժամ։ Սկզբնական նշանները վարակի ճանաչման համար անբավարար են և կարելի է շփոթել այլ շնչառական վարակների հետ․ դրանցից են գլխացավը, թուլությունը, արյան թքումը կամ արյունախխումը։ Հիվանդության զարգացումը շատ արագ է, եթե չախտորոշվեց և չսկսվեց վաղաժամ բուժում (սովորաբար մի քանի ժամվա ընթացքում), մեկից վեց ժամվա ընթացքում հիվանդը կմահանա․ չբուժման դեպքում հիվանդության մահացությունը մոտ 100% է ։
Պատճառներ
Y. pestis-ի փոխանցումը չվարակված մարդուն հնարավոր է հետևյալ եղանակներով ․ Yersinia pestis-շրջանառում է կենդանի շտեմարանների մեջ, մասնավորապես կրծողների, վարակի բնական օջախներում հայտնաբերվում է բոլոր մայրցամաքներում, բացի Ավստրալիայից։ Ժանտախտի բնական օջախները գտնվում են արևադարձային և մերձարևադարձային երկարությունների լայն գոտիներում և չափավոր կլիմայի հատվածներում, երկրագնդի 55 աստիճանի հյուսիսային զուգահեռականների և 40 աստիճանի հարավային զուգահեռականների միջև ։ Ընդունված կարծիքին հակառակ, առնետները ուղղակիորեն չեն կարող տարածել բուբոնային ժանտախտ։ Այն հիվանդություն է նաև լվերի համար (Xenopsylla cheopis), որն անցնում է առնետներին, դարձնելով վերջիններիս հիվանդության առաջին զոհերը։ Վարակը մարդու մոտ առաջանում է, երբ մարդուն խայթում է լուն, որը մարդուց առաջ խայթել էր վարակված առնետին, որն էլ իր հերթին վարակվել էր մեկ այլ վարակակիր լվի խայթոցից։ Բակտերիան բազմանալով լվի օրգանիզմում այնքան է շատանում, որ առաջացնում է խցան նախաստամոքսում, բերելով լվի քաղցի։ Դրանից հետո լուն խայթում է զոհին և շարունակում է սնվել, չնայած այն հանգամանքին, որ չի հագեցնում իր քաղցը, որից հետո փսխում է մանրէներով լի արյունը վերքի մեջ։ Այսպիսով բուբոնային ժանտախտի հարուցիչը վարակեց նոր մարդու, իսկ լուն մահանում է քաղցից։ Ժանտախտի լուրջ բռնկումները սովորաբար դիտվում են այն դեպքում, երբ կրծողների մոտ մեկ այլ հիվանդության բռնկում է լինում կամ երբ կրծողների պոպուլյացիան շատանում է ։
Կանխարգելում
Քանի որ ժանտախտը հազվադեպ է հանդիպում աշխարհի երկրների մեծ մասում, պատվաստվում են միայն հիվանդության բարձր ռիսկի խմբի անձինք․ կարիք չկա կատարել ռուտին պատվաստումներ և ոչ էլ պատվաստել այն անձանց, ովքեր ապրում են ժանտախտի էնզոոտիկ օջախում։ Սա նշանակում է, որ հիվանդությունը դիտվում է պարբերաբար, կանխատեսելի հաճախականությամբ այնպիսի պոպուլյացիայում և սպեցիֆիկ գոտիներում, ինչպես օրինակ՝ ԱՄՆ-ի արևմտյան հատվածներն են։ Այն ցուցված չէ նաև անձանց, ովքեր ճանապարհորդում են ժանտախտի էնզոոտիկ օջախներ, եթե ճանապարհորդությունը սահմանափակվելու է քաղաքային վայրերում և ճանապարհորդը հանգրվանելու է ժամանակակից հյուրանոցներում։ Ըստ CDC-ի պատվաստումը ցուցված է հետևյալ անձանց․ (1) Yersinia pestis-ի հակաբիոտիկակայուն շտամների հետ աշխատող բոլոր լաբորատորիաների աշխատակիցներին, (2) Y. pestis-ի աերոզոլային փորձարկումներից տուժած անձանց և (3) անձանց, ովքեր էնզոոտիկ օջախում որևէ գործունէություն են ծավալելու և կանխարգելման հնարավորույթուն չկա (օրինակ՝ աղետի գոտիներում) ։
Կոխրեյնի համագործակցության կողմից կատարված համակարգային գրախոսությունը չի հայտնաբերել որևէ հստակ ապացուցված փաստարկ, որն ունենա որևէ առարկություն պատվաստանյութի արդյունավետության մասին ։
Բուժում
Եթե ժամանակին ախտորոշվեց, ժանտախտի շատ ձևեր բարձր զգայնություն ունեն հակաբիոտիկային բուժման նկատմամբ։ Հաճախ օգտագործվող հակաբիոտիկներն են ստրեպտոմիցինը, քլորամֆենիկոլը և տետրացիկլինը։ Ավելի ժամանակակից դեղերից, գենտամիցինը և դոքսիցիկլինը ունեն ապացուցված արդյունավետություն ժանտախտի ժամանակ մոնոթերապիայի ձևով կիրառման դեպքում ։
Ժանտախտի հարուցիչը կարող է ձեռք բերել դեղորայքակայունություն և նորից դառնալ մեծ վտանգ առողջության համար։ Նկարագրված է դեղորայքակայուն ժանտախտի մեկ դեպք, որը տեղի է ունեցել Մադագասկարում 1995թ․-ին ։ Հետագայում բռնկումներ կրկին դիտվել են Մադագասկարում 2014թ-ի նոյեմբերին և 2017թ-ի հոկտեմբերին ։
Համաճարակաբանություն
Աշխարհում տարեկան մոտ 600 դեպք է արձանագրվում ։ 2017թ-ին ամենաշատ ժանտախտի դեպքերով երկրներն էին Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետությունը, Մադագասկարը և Պերուն ։ ԱՄՆ-ում դեպքերը հիմնականում արձանագրվում են գյուղական վայրերում, և բակտերիան շրջանառում է կրծողների մեջ ։ Պատմականորեն այն արձանագրվել է խոշոր բռնկումների ձևով, որոնցից ամենահայտնին 14-րդ դարի Սև մահն է, ինչի արդյունքում ավելի քան 50 միլիոն մարդ է մահացել ։
Կենսաբանական զենք
Ժանտախտը ունի երկար պատմություն, որպես կենսաբանական զենք։ Պատմական աշխատությունները, որոնք գալիս են հին Չինաստանից և միջնադարյան Եվրոպայից, վկայում են վարակված կենդանիների, ինչպես օրինակ՝ կովերի կամ ձիերի, և մարդու խրթվիլակների կիրառման մասին Խիոնգնու/Հունների, մոնղոլների, թուրքերի և այլ ժողովուրդների կողմից, որոնց միջոցով նրանք կոնտամինացնում էին թշնամու ջրի աղբյուրները։ Հաների դինաստիայի գեներալ Հուո Քուբինգը մահացել է Խիոնգնուների հետ պատերազմի ժամանակ՝ կոնտամինացված ջրի օգտագործումից։ Կան արձանագրություններ նաև ժանտախտի զոհերի դիակների կատապուլտաներով դեպի քաղաք նետման մասին։
1347թ․-ին Կաֆֆայի Գենուեզյան տիրապետությունը, որը Ղրիմի թերակղզու խոշոր առևտրական կենտրոններից մեկն էր, հարձակման ենթարկվեց մոնղոլական ոսկե հորդայի զինվորների կողմից, որոնց հրամանատարը Ջանիբեգն էր։ Հարձակման ժամանակ զորքում ունենալով ժանտախտի դեպքեր, նրանք որոշեցին օգտագործել վարակված դիակները որպես կենսաբանական զենք։ Դիակները կատապուլտաներով նետվել են քաղաքի տարբեր հատվածներ վարակելով այնտեղ բնակվող մարդկանց։ Հնարավոր է, որ այսպիսի քայլերի պատճառով ժանտախտը նավերի միջոցով տարածվել է դեպի Եվրոպայի հարավային հատվածներ, բացատրելով այնտեղ վերջինիս այդքան արագ տարածումը ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճապոնական զորքը հայտնագործել էր զենքի ձևով կիրառվող ժանտախտը, կիրառելով մեծ քանակությամբ լվեր, որոնց բազմացրել էին ինքնուրույն։ Ճապոնական Մանջուրիայի զավթման ժամանակ, 731-րդ ջոկատը միտումնավոր կերպով վարակեց չինացիներին, կորեացիներին, Մանջուրիայի բնակիչներին և պատերազմական գերիներին այդ զենքի օգնությամբ։ Այդ սուբյեկտները, որոնց անվանեցին «մարուտա» կամ «լոգեր» հետագայում հետազոտվեցին դիահերձման ժամանակ, մնացածին՝ վիվիսեկցիայի եղանակով դեռ կենդանի վիճակում։ Ջոկատի անդամները, ինչպես օրինակ՝ Շիրո Իշիին արդարացվեցին Դուգլաս ՄակԱրթուրի կողմից Տոկիոյի տրիբունալում, բայց նրանցից 12-ը 1949թ․-ին դատապարտվեցին Խաբարովսկի Ռազմական հանցագործությունների ատյանի կողմից, երբ նրանցից ոմանք ընդունեցին իրենց կողմից 36կմ շառավղով բուբոնային ժանտախտի տարածման փաստը Չանգդե քաղաքի շրջանում ։
Իշիին ձևափոխեց ռումբի կառուցվածքը, որը պարունակում էր կենդանի մկներ և լվեր, շատ փոքր քանակով պայթուցիկ նյութի հետ միասին, շրջանցելով վարակված կենդանու և միջատի պայթյունային ոչնչացումը, որի պատճառը հանդիսանում էր մետաղական պատյանը, որը փոխարինվեց կերամիկականով։ Չնայած այդ զենքի օգտագործման ձայնագրություններ չեն պահպանվել, վերջինիս պրոտոտիպները կան և համարվում է, որ հենց այդ զենքերն են կիրառվել երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և՛ ԱՄՆ-ն, և՛ Սովետական միությունը սկսեցին արտադրել թոքային ժանտախտի կենսաբանական զենք։ Փորձեր էին կատարվում հայտնաբերելու զենքի թիրախին հասցնելու տարբեր եղանակներ, կատարելու վակուումային չորացում, բակտերիաների չափավորում, հակաբիոտիկակայուն ձևերի ստեղծում, հարուցչի այլ հիվանդությունների հարուցիչների հետ (օրինակ՝ դիֆթերիայի) համակցում և գենետիկ ինժիներիայի մեթոդների օգտագործում։ Գիտնականները, որոնք աշխատում էին ԽՍՀՄ կենսաբանական զենքերի հետազոտություններում, փաստում էին, որ ստեղծվել էին հսկայական քանակությամբ զինավորված թոքային ժանտախտի ձևեր։ ԽՍՀՄ-ի կենսաբանական զենքերի մասին հսկայական տեղեկություններ անհասանելի են։ Աերոզոլացված թոքային ժանտախտը համարվում է ամենավտանգավոր զենքերից մեկը։
Ժանտախտը հեշտությամբ բուժվում է հակաբիոտիկներով, որոնք օրինակ՝ ԱՄՆ-ում, պահեստավորված ձևով առկա են մեծ քանակությամբ, հնարավոր կենսաբանական զենքի կիրառման ժամանակ օգտագործելու համար, որը կթեթևացնի այդ ծանր վարակի տարածումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առանձնապես վտանգավոր վարակներ Կատեգորիա:Կենսաբանական զենք Կատեգորիա:Զոոնոզ
Հորբատեղ
Աշխարհագրություն
Այն գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի շրջանում՝ Եղեգնաձոր-Սելիմ մայրուղու հյուսիսարևելյան մասում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոն Եղեգնաձոր քաղաքից 23 կմ է, հանրապետական նշանակության ճանապարհից՝ 12 կմ։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1850 մ բարձրության վրա։ Գյուղից վերև բարձրաբերձ գագաթներով սարեր են, որոնց լանջերից բխող աղբյուրները խմելու և ոռոգման ջուր են մատակարարում գյուղին։ Համայնքը սահմանակից է Արտաբույնքի, Շատինի, Եղեգիսի, Սալլիի գյուղական համայնքներին։
Կլիմա
Կլիման ձմռանը ցրտաշունչ է, ամռանը՝ զով։ Հաճախակի են չորային և երաշտի տարիները։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Հորբատեղի մշտական բնակչությունը կազմել է 242, առկա բնակչությունը` 232 մարդ ։ Մինչև 1918 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հիմնականում հայերով։ Հորբատեղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 92 տնտեսություն։ Գյուղի տնտեսության գլխավոր ճյուղը գյուղատնտեսությունն է։ Հիմնականում զբաղվում են հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Արոտավայրերը զբաղեցնում են 1136.8 հեկտար տարածք, վարելահողերը՝ 6.9 հեկտար, խոտհարքերը՝ 197 հեկտար։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հորբատեղում պահպանվել են Սբ. Հրեշտակապետաց եկեղեցին (1692 թ.) և XIII-XIV դարերի խաչքարեր։
Հասարակական կառույցներ
Գյուղում գործում է միջնակարգ դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց։
Ճգնաժամների ծով
Ճգնաժամների ծով (Mare Crisium), Լուսնի ծով, որը գտնվում է Ճգնաժամների ավազանում՝ Հանդարտության ծովից հյուսիս։ Ավազանը գոյացել է Նախաիմբրիյան շրջանում՝ մոտ 4,55-3,85 միլիարդ տարի առաջ։
Նկարագիր
Ճգնաժամների ծովն ունի 555 կմ տրամագիծ և 176,000 կմ2 մակերես։ Այն ունի շատ տափակ հատակ։ Ծովի հարավարևելյան հատվածի թիկնոցաձև գոյացությունը հայտնի է Promontorium Agarum անվամբ։ Ծովի արևմտյան եզրին է գտնվում Յերկես պալիմպսեստը։ Պիկարդ խառնարանը գտնվում է Յերկեսից արևելք, իսկ Պիկարդից հյուսիս-արևմուտք գտնվում են Պիրս և Սվիֆթ խառնարանները։ Ճգնաժամների ծովից հյուսիս-արևելք գտնվում է Օձի ծովը ։
Lunar Orbiter տիեզերագնացը 1968 թվականին Դոպլերի հետախուզման ճանապարհով ծովի կենտրոնում հայտնաբերել է մասկոն կամ բարձր գրավիտացիոն շրջան ։ Մասկոնի գոյությունը հաստատվել է և բարձր թույլատվությամբ մանրամասն քարտեզագրվել հետագա լուսնագնացիների, օրինակ՝ Lunar Prospector-ի և GRAIL-ի կողմից։
Անվանում
Ինչպես Լուսնի մյուս ծովերը, Ճգնաժամների ծովը նույնպես անվանվել է Ջիովանի Ռիկիոլիի կողմից, որի 1651 թվականի անվանակարգումը ստանդարտիզացվել է ։
Մինչև 17-րդ դարը Ճգնաժամների ծովն անվանվում էր «Կասպից ծով»։ Էվեն Ա. Ուիթեյքերը ենթադրում է, որ այս անվանումը ծովն ստացել է այն պատճառով, որ Լուսնի վրա զբաղեցնում է համարյա նույն դիրքը, ինչ Կասպից ծովը երկրի վրա ։ Անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Գիլբերտի մոտ 1600-ին ստեղծված քարտեզը ծովն անվանում է «Բրիտանիա»՝ Մեծ Բրիտանիայի պատվին ։
Ուսումնասիրություն
Ճգնաժամների ծովը անզեն աչքով տեսանելի է Երկրից՝ Լուսնի տեսանելի երեսի եզրին գտնվող մութ հետքի տեսքով։
Ճգնաժամների ծովը խորհրդային Լունա-15 զոնդի 1969-ին կարատարած հարկադրված վայրէջքի վայրն է։ Ճգնաժամների ծովից հաջողությամբ հողի նմուշ է բերվել 1976 թվականի օգոստոսի 22-ին խորհրդային Լունա-24 լուսնային առաքելության շրջանակներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խառնարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լուսնի ծովեր
Չաթ (Կերճանիսի գավառ)
Չաթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կերճանիսի գավառակում։ Գտնվում էր փոքրիկ գետակի հովտում, Կերճանիս քաղաքից 16 կմ հյուսիս, գավառակի սահմանի մոտ, Երզնկա-Շապին Գարահիսար ճանապարհի աջ կողմում ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռեֆահիեի շրջանի համայնքներ
Յուրի Երշով
Յուրի Երշով (Ершов, Юрий Сергеевич, ), ռուս և խորհրդային գեղա​​նկարիչ, Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ.
Կենսագրություն
Յուրի Երշովը ծնվել է 1927 թվականի հունիսի 17-ին։ 1949-1955 թվականներին սովորել է Լենինգրադում՝ Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության բաժնում։ Սովորել է Իվան Ստեպաշկինի, Միխայիլ Ավիլովի և Վլադիսլավ Անիսովիչի հետ։ 1955 թվականին ավարտել է ինստիտուտը Յուրի Նեպրիցևայի արվեստանոցում` գեղանկարչի որակավորմամբ։ Դիպոմային աշխատանքը եղել է «Հավաքարարուհի Մ. Երմոլենկոյի դիմանկարը» նկարը ։
1955 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների աշխատանքների հետ միասին։ Նկարել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, ավելի քիչ` դիմանկարներ և ժանրային նկարներ։ Եղել է Լենինգրադիի նկարիչների միության անդամ։ Յուրի Երշովի ստեղծագործություններից են «Մորաքույր Պոլյան» (1961 թվական), «Վոլգայի վրա» (1964 թվական) , «Սումպասադ» (1968 թվական), «Տանձերը», «Գդալները», «Կեղևատուփեր և ճախարակներ» (1972 թվական) , «Երեկոյան թեյ» (1975 թվական) , «Կղզյակը» (1980 թվական) , «Վասիկովո» (1988 թվական), «Կոլոգրիվ։ Սոճիները» (1995 թվական) և այլն։ Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչ է (1998 թվական)։
Մահացել է 2008 թվականի մայիսի 25-ին, Սանկտ Պետերբուրգում, 81 տարեկան հասակում։ Յուրի Երշովի աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
Էրին Բրոկովիչ
Էրին Բրոկովիչ (Erin Brockovich-Ellis, ),, իրավապաշտպան և շրջակա միջավայրի պաշտպան։ Հայտնի է դարձել Կալիֆորնիա նահանգի Հինքլի քաղաքի բնակիչների շահերի պաշտպանությամբ։ Նա դուրս է եկել «Pacific Gas and Electric Company» միավորման դեմ, որը աղտոտել էր քաղաքի գրունտային ջրերը քաղցկեղածին վեցավալենտ քրոմով ու նպաստել քաղաքացիների շրջանում քաղցկեղով հիվանդացության ավելացմանը։
Կենսագրություն
Էրին Բրոկովիչը (ծնյալ՝ Էրին Փեթի) ծնվել է Կանզաս նահանգի Լորենս քաղաքում, ինժեներ-տեխնոլոգ Ֆրենկ Փեթիի (1924–2011) և լրագրող Բեթի Ջոյի (1923–2008) ընտանիքում։ Ավարտել է Լոուրենսի միջնակարգ դպրոցը, սովորել է Կանզասի համալսարանում, հետո կիրառական արվեստ է ուսումնասիրել Տեխաս նահանգի Դալաս քաղաքի «Ուեյդ» քոլեջում։ 1981 թվականին փորձաշրջան է անցել «Kmart»-ում, բայց մի քանի ամիս անց ազատվել է և մասնակցել գեղեցկության մրցույթի։ Նույն տարում հաղթող է ճանաչվել «Միսս խաղաղօվկիանոսյան լողափ» մրցույթում։ Հաղթանակից հետո մոդելային կարիերան չի շարունակել։ 1982 թվականից ապրում է Կալիֆորնիայում։
Բարձրագույն իրավաբանական կրթությունը չունենալը չի խանգարել, որ նա նշանակալի ներդրում ունենա Կալիֆորնիայում 1993 թվականին քաղաքի գրունտային ջրերը քիմիկատներով աղտոտելու համար «Pacific Gas and Electric Company» (PG & E) կազմակերպության դեմ հարուցված դատական գործում ։
Հետագայում շարունակել է մասնակցել շրջակա միջավայրի աղտոտման դեմ ուղղված բազմաթիվ դատական քննությունների և դարձել է «Brockovich Research & Consulting» խորհրդատվական ընկերության նախագահ։ Ավելի ուշ իրավախորհրդատու է աշխատել նյու-յորքյան «Weitz & Luxenberg» ընկերությունում։ Մի քանի ամերիկյան համալսարանների պատվավոր դոկտոր է ։
Կինոկենսագրություն
Էրինի պատմության հիման վրա է ստեղծվել «Էրին Բրոկովիչ» ֆիլմի սյուժեն։ Գլխավոր հերոսուհուն ֆիլմում մարմնավորել է դերասանուհի Ջուլիա Ռոբերթսը։ «Օսկար» մրցանակաբաշխության ժամանակ ֆիլմը ներկայացվել է հինգ անվանակարգերում․ լավագույն դերասանուհի, երկրորդ պլանի դերասան, լավագույն ռեժիսոր, լավագույն ֆիլմ և օրիգինալ սցենար։ Ռոբերթսին տրվել է լավագույն դերասանուհի մրցանակը։ Ի դեպ, Էրին Բրոկովիչը ինքը կամեո դերով հայտնվել է ֆիլմում՝ որպես Ջուլիա Ռ․ անունով մատուցողուհի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Ակտիվիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բնապահպաններ
(8546) Կենմոցու
(8546) Կենմոցու (Kenmotsu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունվարի 13-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,402355 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2889 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5158 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1360,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,264697 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Եվգենի Սուխանով
Եվգենի Ալեքսեյի Սուխանով (Евгений Алексеевич Суханов, ), խորհրդային և ռուս գիտնական-իրավագետ, քաղաքացիական իրավունքի մասնագետ, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, ՄՊՀ Քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, Ռուսաստանի քաղաքական օրենսդրության այժմ մշակվող ռեֆորմի մասնակիցներից մեկը։
Կենսագրություն
Եվգենի Սուխանովը ծնվել է 1948 թվականի ապրիլի 8-ին Մոսկվայում։ 1971 թվականին ավարտել է ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1974-ին ավարտել է քաղաքացիական իրավունքի ասպիրանտուրան։ Նույն թվականին պատշպանել է «Քաղաքացիական օրենսդրության համակարգման հիմնախնդիրները ԳԴՀ-ում» թեմայով թեկնածուական դիսերտացիա։
1974-1978 թթ. ՄՊՀ քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնում աշխատել է որպես ասիստենտ, ավագ դասախոս, դոցենտ, պրոֆեսոր, իսկ 1989-1992 թթ. ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի գիտական աշխատանքի հարցերով դեկանի տեղակալ։
1986 թվականին «ՏՓԽ անդամ արտասահմանյան եվրոպական երկրների քաղաքացիական իրավունքի զարգացման ընդհանուր տենդենցներ» թեմայով դոկտորական դիսերտացիա է պաշտպանել։ 1990 թվականին Սուխանովին քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի պրոֆեսորի գիտական կոչում է շնորհվել։
1992-2003 թթ. ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի դեկան և քաղաքացիական իրավունք իամբիոնի վարիչ, իսկ 2003- թվականից մինչև մեր օրերը Սուխանովը ՄՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի վարիչն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1948 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ռուս իրավագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ
Կոնստանտին Լուպուլեսկու
Կոնստանտին Լուպուլեսկու (25 մարտ 1984, Բուֆտյա)՝ ռումինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006)։
Եղել է Ռումինիայի ազգային թիմում 3 Օլիմպիադաների ժամանակ (2004, 2008 և 2012)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Նացիզմից փախած հրեաներ
Նացիզմից փախած հրեաներ, հրեաներ, որոնք ստիպված են եղել լքել բնակության վայրը 1933-1945 թվականներին նացիստների, նրանց դաշնակիցների և կոլաբորացիոնիստների կողմից հետապնդումների պատճառով։ Զոհվածների թիվը ըստ տարբեր երկրների կազմում է փրկվածների թվի կեսը ։
1930-ական թվականներից Գերմանիայում և Եվրոպայի մի շարք այլ երկրներում իշխանության եկան աջ արմատական վարչակարգեր, որոնք հակասեմական քաղաքականություն էին վարում։ Այդ իրադարձությունները հանգեցրել են հարյուր հազարավոր հրեա փախստականների ի հայտ գալուն։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Գերմանիան, Ավստրիան և Չեխոսլովակիան լքեցին 350 հազարից մինչև 400 հազար հրեաներ։ 1932-1939 թվականներին Պաղեստինում 235 հազար հրեա ներգաղթյալներից մոտավորապես 60 հազարը գերմանացի հրեաներ էին ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միլիոնավոր հրեաներ ստիպված էին տարհանվել գերմանական բանակի և նրանց դաշնակիցների օկուպացիայի շրջաններից, իսկ մնացածների մեծ մասը բռնի տեղահանվել էին գետտո և այնուհետև սպանվել տեղում, կամ արտաքսվել ոչնչացման ճամբարներ ։
Շատ երկրներ, վախենալով փախստականների հոսքից, խոչընդոտներ են ստեղծել և թույլ չեն տվել նրանց մուտք գործել։ Նույնիսկ նացիստների կողմից հրեաների զանգվածային սպանությունների մասին լուրը հիմք չդարձավ նման քաղաքականության վերանայման համար։ Պատերազմի ավարտից հետո Եվրոպայում հակասեմիտիզմի աճը և Պաղեստինում ցեղասպանության զոհերի վերապրածների ձգտումը կոնֆլիկտ առաջացրեցին Բրիտանական մանդատային իշխանությունների հակաիմիգրացիոն քաղաքականության հետ։ 1950-ականներին և ավելի ուշ լուծվում էին հետապնդումից տուժածներին նյութական փոխհատուցումների հարցերը։
1933-1939 թվականներ
Գերմանիայից հրեաների արտաքսման գաղափարը նացիոնալ-սոցիալիստների կարևորագույն ծրագրային կետերից էր։ Գերմանիայում նացիստների իշխանության գալու պահին ապրում էր 523 հազար հրեա, նրանք կազմում էին բնակչության 1 տոկոսից պակաս ։ Առաջին փուլում որպես հակաեվրոպական քաղաքականություն օգտագործվում էին պոպուլիստական միջոցները (բոյկոտ, վիրավորանքներ և այլն), խտրական օրենսդրությունը և տնտեսական պատժամիջոցները։ Հետագայում ուժային ճնշումներ սկսվեցին, որպեսզի հրեաներին ստիպեն արտագաղթել և ուղղակի տեղահանություններ անել։ Հրեաներին դուրս մղելը ուղեկցվում էր նրանց գրեթե համատարած թալանով՝ արտագաղթի ժամանակ։ Նացիստների գույքի բռնագրավման քաղաքականությունը 1933 թվականին խստացվել է 25 տոկոսից մինչև գրեթե 90 տոկոս՝ մինչև 1938 թվականը։
Հակաեվրական քաղաքականություն 1933-1937
Գերմանիայում հրեաների զանգվածային հետապնդումների սկիզբը դրվել է 1933 թվականի ապրիլի 1-ին, երբ տեղի ունեցավ երկրում բոլոր հրեական ձեռնարկությունների առաջին համազգային բոյկոտը։ 1933-1935 թվականներին հակահերեական քաղաքականության հիմնական գործիքը դարձել է հակահրեական օրենսդրությունը։
1933-1937 թվականներին Գերմանիայից արտագաղթել է 130 հազար հրեա։
Միջազգային արձագանք
1933 թվականի հոկտեմբերին Ազգերի լիգայի ասամբլեան Գերմանիայից ժամանած հրեա փախստականների համար ստեղծել է Գերմանիայից ժամանած փախստականների գործերի գերագույն հանձնակատարի հատուկ գրասենյակ։ Նրա ղեկավարը ամերիկացի պրոֆեսոր և լրագրող Ջեյմս Գրովեր Մաքդոնալդն է։ Նա պայքար է սկսել օգնության ֆինանսավորման ջանքերի միավորման համար, քանի որ Ազգերի լիգան ուղղակիորեն չի ֆինանսավորել այդ աշխատանքը, և դեմ է փախստականների ներգաղթի սահմանափակումներին։ 2 տարվա աշխատանքի ընթացքում նա օգնել է Պաղեստինում բնակեցնել 80 հազար հրեա փախստականների ։ Մաքդոնալդը փորձել է համոզել Ազգերի լիգային ուղղակի միջամտություն իրականացնել, սակայն այդ փորձերը մնացել են ապարդյուն։ 1935 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Մակդոնալդը, ի նշան բողոքի, հրաժարական տվեց։ Այս կապակցությամբ բաց նամակում նա նշել է ․ Երբ պետության ներքին քաղաքականությունը սպառնում է մարդկանց իրենց մարդկային արժանապատվության լիակատար ոտնահարմամբ, դիվանագիտական կոռեկտության նկատառումները պետք է նահանջեն տարրական մարդկության նկատառումներից առաջ։ Ես փոքրամտություն կդրսևորեի, եթե ուշադրություն չդարձնեի այսօր ստեղծված իրավիճակին և կոչ չուղղեի, որ միջազգային հանրությունը, գործելով Ազգերի լիգայի միջոցով ... քայլեր ձեռնարկի այդ իրական ողբերգությունը թույլ չտալու, ինչպես նաև մարդկությանը արդեն սպառնացող այլ մարդկանց համար։
1936 թվականին ստեղծվել է Գերմանացի հրեաներին օգնություն ցուցաբերելու Բրիտանական կոմիտե։ Նա Մեծ Բրիտանիայում ակտիվ լոբբիստական գործունեություն է ծավալել։
Հարկադիր արտագաղթը 1938-1939
1938 թվականը բեկումնային դարձավ Գերմանիայում հրեաների նկատմամբ։ 1937 թվականի վերջին տնտեսության նախարարի պաշտոնից Յալմար Շախտի պրագմատիկ աշխատանքից ազատվելուց հետո ուժեղացել է արմատական նացիստների և, մասնավորապես, Հերման Գյորինգի ազդեցությունը։ Դան Միխմանը նշում է պատերազմի արագացված նախապատրաստության և հակահրեական քաղաքականության խստացման միջև ուղիղ կապը։ 1938 թվականից ի վեր այս քաղաքականությունը ակտիվացել է՝ նպատակ ունենալով հասնել հրեաների արտագաղթին Գերմանիայի տարածքից։ Այն իր մեջ ներառում էր հոգեբանական ճնշման միջոցներ՝ հետագա խտրականության և հրեաների ու ոչ հրեաների բաժանման, տնտեսական խտրականության և ոստիկանական ճնշման տեսքով։
Ամբողջ Գերմանիայում տեղի են ունեցել մի շարք միջոցառումներ, որոնց նպատակն էր հրեաների հակադրումը ոչ հրեաներին, օրինակ՝ փոստային առաքանիների բաժանումը և անվան հարկադիր փոփոխությունը։ 1938 թվականի հունիսից հրեական սեփականության պարտադիր գրանցումից հետո սկսվեց բռնի արիացում։ Դան Միխմանը գրում է, որ ոստիկանական ճնշման ակցիաները, նպատակ ունենալով հրեաներին արտագաղթել, իրականացվել են ինչպես ՍՍ-ի, այնպես էլ ոստիկանական համակարգի կողմից և աչքի են ընկել առանձնակի դաժանությամբ։ Պրոֆեսոր Մարիոն Քափլանը նշում է, որ հրեաներին արտագաղթի ժամանակ կողոպտել են բառացիորեն մինչև վերջ՝ ընդհուպ մինչև ոսկե ատամների հանումը։
Ավստրիայի անշլյուսը և Հրեական արտագաղթի կենտրոնական բյուրոյի ստեղծումը
Ավստրիայի անշլյուսը 1933 թվականից նացիստների արտաքին քաղաքականության պաշտոնական կուրսի մի մասն էր ։ 1938 թվականի մարտի 12-ին գերմանական զորքերը մտան երկրի տարածք, իսկ մարտի 13-ին հրապարակվեց Գերմանիայի կայսրության հետ Ավստրիայի վերամիավորման մասին օրենքը, որի համաձայն Ավստրիան հայտարարվեց Գերմանական կայսրության հողերից մեկը՝ Օստմարկ անվանումով։
Գերմանիային միանալու պահին Ավստրիայի հրեա բնակչությունը կազմում էր 181 778 մարդ, որոնցից 165 946-ը (91,3 %) ապրում էր Վիեննայում։ Ավստրիայում Նյուրնբերգյան օրենքները գործողության մեջ դնելուց հետո Ավստրիայում հրեաներ էին համարվում արդեն 220 հազար մարդ ։ Տարերային կոտորածներով ուղեկցվող անշլյուսից հետո հրեաները կազմակերպված հալածանքների թիրախ դարձան ։ Այն հուշում է բազմաթիվ ավստրիացի հրեաների փախչել երկրից, հիմնականում Իտալիա և Շվեյցարիա։ Մարտի 26-ից և ողջ ապրիլի ընթացքում իրականացվել են հրեաների բռնի արտաքսումներ երկրի ամբողջ շրջաններից՝ Չեխիա, Հունգարիա և Հարավսլավիա
Անշլյուսը դարձել է Հայնրիխ Հիմլերի գործունեության կարևոր փուլ՝ այն մասով, որը վերաբերում էր հակահրեական քաղաքականությանը։ Իրականացվել է հրեական համայնքների հարկադիր վերակազմակերպում, այդ գործընթացը ղեկավարել է Ադոլֆ Այքմանը։ 1938 թվականի օգոստոսին էմիգրանտական գործընթացները արագացնելու համար Էյխմանը հիմնադրեց Վիեննայի հրեական արտագաղթի կենտրոնական բյուրոն (Zentralstelle Fuer Juedische Auswanderung in Wien)։ 1938 թվականի նոյեմբերին Հերման Գյորինգը նման հաստատություն է ստեղծել Բեռլինում։ 1939 թվականին Էյխմանը նույնպիսի բյուրո է հիմնել Պրահայում ։
Պատերազմից առաջ Ավստրիայից հեռացել էր 100 հազար հրեա։
Էվյանական կոնֆերանս
1938 թվականի հուլիսի 5-ից 16-ը ԱՄՆ նախագահ Ֆ.Դ. Ռուզվելտի նախաձեռնությամբ գումարվեց Գերմանիայից և Ավստրիայից փախստականների խնդրին նվիրված կոնֆերանս, որին մասնակցում էին 32 երկրների ներկայացուցիչներ։ Փախստականների հետ կապված ոչ մի միջազգային կազմակերպություն, բացի Ազգերի Լիգայի գլխավոր հանձնակատարից, չի ներկայացվել։ Փախստականների և հրեական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին համաժողովին թույլ չեն տվել մասնակցել։ Խորհրդաժողովի մասնակիցներից միայն Դոմինիկյան Հանրապետությունը ցանկություն է հայտնել ընդունել փախստականներին և նրանց հող տրամադրել դրա համար։ Եվրոպական երկրները, ԱՄՆ-ը և Ավստրալիան հայտարարել են, որ քվոտաներն ընդլայնելու հնարավորություն չունեն։ Մեծ Բրիտանիան կտրականապես հրաժարվել է ընդունել փախստականներին ինչպես մետրոպոլիայում, այնպես էլ Պաղեստինում՝ առաջարկելով ընդունել փոքր թվով մարդկանց Արևելյան Աֆրիկայում ։
Էվիանի խորհրդաժողովի արդյունքը փախստականների հարցերով միջկառավարական կոմիտեի ստեղծումն էր, որը գործում էր մինչև 1943 թվականի ապրիլը։ Ավստրալիան համաձայնել է ընդունել 15 հազար փախստական երեք տարվա ընթացքում, Լատինական Ամերիկայի երկրները նույնպես պատրաստ են ընդունել նրանց փոքր քանակությամբ։ Միջկառավարական կոմիտեի գործունեության շնորհիվ կնքվեց միջազգային համաձայնագիր՝ տարանցիկ փախստականներին առանց անձնագրերի սահմանը հատելու թույլտվության մասին։ Գերմանիայի հետ կազմակերպված արտագաղթի և փախստականներին նացիստների դիրքորոշման պատճառով իրենց պատկանող ունեցվածքի մի մասն իրենց հետ վերցնելու թույլտվության շուրջ բանակցություններն անարդյունք են եղել։ Ընդհանուր առմամբ, Էվյան համաժողովը չի լուծել փախստականների խնդիրը ։