cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(5982) Պոլիկլետուս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (26101-26200)
Աստերոիդների ցանկ (26001-26100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (26201-26300)
Բեթել երկրորդական վարժարան (Հալեպ)
Բեթել երկրորդական վարժարան, Սիրիայի Հալեպ քաղաքի Հայ ավետարանական Բեթել եկեղեցու կրթական ու մշակութային կենտրոնն է։ Հիմնվել է 1923 թվականին Բեթել եկեղեցուն կից։Հալեպի հայ­կա­կան հինգ երկ­րորդական վար­ժա­րան­նե­րից մեկն է։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ին իսլամիստ ահաբեկչական խմբավորումը հրթիռակոծել է վարժարանը ։
Պատմություն
Հայ ավետարանական Բեթել եկեղեցու կրթական ու մշակութային կենտրոնը հիմնման՝ 1923 թվականին գործել է  Բեթել եկեղեցում, և այդ ժամանակ ունեցել է 200 երկսեռ աշակերտ։ Եկեղեցին գործել է այսօրվա Համիտիե եւ Ճապրիե թաղամասերի միջև տարածվող Ռամ կոչված վրանավանի մեջ։ Քառանկյունն փայտաշեն սրահ է եղել, որը ծառայել է և՛ որպես եկեղեցի, և՛ որպես դպրոց։ Լսարանը եկեղեցուց առանձնացրել են վարագույրով, աշակերտները նստել են հողածածկ գետնին։ Դպրոցը այս շինության մեջ է գործել մինչև 1935 թվականը ։։
Դպրոցը 1944-1955 թվականներին ուցել է ինը դասարան, իսկ մի տարի էլ 10-րդ դասարան։ 1955 թվականից դպրոցը վերածվել է վերածուած է նախակրթարանի։ Վարժարանին կից հիմնվել է թատրոն, հրատարակել է պատի թերթ «Ծաղկեփունջ» անունով ևեղել է «Խաչբուռ» պարբերաթերթը։ Հիմնվել են նաև ֆուտբոլի եւ վոլեյբոլի խմբեր։ 2004-2005 ուսումնական տարուց վարժարանում գործում միջնակարգ դասարաններ։ Բեթէլ երկրորդական վարժարանը իր պատմութեան ընթացքում ունեցել է 17 տնօրեն։ Վարժարանը իրականացնում է հրատարակչական գործունեություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1923 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական դպրոցներ‎
Անդամարկա
Անդամարկա կամ Սանտյագո դե Անդամարկա (Andamarca, Antamarka), Բոլիվիայի արևմուտքում գտնվող քաղաք։ Օրուրո վարչական շրջանում գտնվող Սուդ Կարանգաս նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Հիմնադրվել է 1723 թվականին։
Աշխարհագրություն
Տեղակայված է Օրուրո քաղաքից 120 կմ դեպի հարավ-արևմուտք՝ ծովի մակարդակից 3748 մ բարձրության վրա և Պոոպո լճից 10 կմ արևմուտք՝ Ալտիպլանոյի արևելյան ափին։ Այստեղ ջերմաստիճանի ամենօրյա տատանումներն ավելի ուժեղ են, քան սեզոնային տատանումները։
Տարածաշրջանում միջին ջերմաստիճանը 9 °C-ից մի փոքր պակաս է, հունիս-հուլիս ամիսներին մինչև 11 °Cէ, իսկ նոյեմբեր-մարտ ամիսներին՝ 4 °C։
Տարեկան տեղումները 300 մմ-ից պակաս են, ապրիլից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում արտահայտված չոր սեզոնով․ ամսական տեղումները 15 մմ-ից պակաս են, իսկ հունվարին՝ առավելագույնը 75 մմ։
Բնակչություն
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի՝ բնակչությունը կազմում էր 302 մարդ, 2010 թվականի դրությամբ՝ 374 մարդ։
Բնակիչների մեծ մասը խոսում է այմարա լեզվով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոլիվիայի բնակավայրեր
Վագրակատու
Վագրակատու կամ հեպարդ (Acinonyx jubatus) խոշոր կատվազգի է, որ ներկայումս տարածված է Աֆրիկայում և Մերձավոր Արևելքում։ Վագրակատուն ամենաարագավազ կենդանին է. նրա արագությունը տատանվում է 112-120 կմ/ժ միջև և ունակ է երեք վայրկյանի ընթացքում մեծացնել արագությունը 0-100 կմ/ժ ։
Ենթատեսակներ
Վագրակատվի ենթատեսակները.
Տարածվածություն և բնակության վայր
Վագրակատուները հանդիպում են Աֆրիկայում և Ասիայում։ Ասիայում հանդիպում են միայն Խորասանում, Իրան։ Այնտեղ փորձեր են կատարվում փրկել Ասիայի վագրակատուների վերջին պոպուլյացիան ։ Վագրակատուները սովորաբար ապրում են բաց տարածություններում։ Վագրակատուներին երբեմն վարժեցրել են այծքաղներ որսալու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կատվազգիներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Իրանի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի կենդանական աշխարհ
Վերին Տանձիկ
Վերին Տանձիկ (կոչվել է նաև Դանզիկ, ներկայում պաշտոնապես Դանզրկ, Danzik), նախկին հայկական բնակավայր, ներկայումս ադրբեջանաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։ Եղել է միջին մեծության գյուղ ։
Տեղադրություն
Վերին Տանձիկ գյուղը գտնվում է Արփա գետի աջ ափին՝ Հայաստանի Հանրապետության սահմանին մոտ, Վայոց Ձորի մարզի Արենի գյուղից հարավ-արևելք։ Նորաշեն շրջկենտրոնից հեռու էր 25 կմ ։
Պատմություն
Վերին Տանձիկ բնակավայրն ունի բազմադարյա պատմություն։ Լինելով Շարուր-Արենի ճանապարհի ամենավերին հատվածում՝ դեպի Սևանի ավազան բարձրացող հին առևտրական երթուղու վրա կարևոր ստրատեգիական կետ է ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Տանձիկից 3—3,5 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում էին հին Տանձիկ գյուղատեղի ավերակները ։
Դոնդուրմա
Դոնդուրմա (Maraş dövme dondurması), թուրքական խոհանոցի քաղցրավենիք, որը նման է պաղպաղակի։ Պատրաստվում է կաթից, շաքարավազից, սալեպից և պիստակից։ Համարվում է, որ դոնդուրմա առաջին անգամ պատրաստել են Մարաշում, այդ իսկ պատճառով դոնդուրման հաճախ անվանում են «Մարաշի պաղպաղակ» ։
Դոնդուրմայի բաղադրության մեջ սալեպի և պիստակի (մաստիկա) առկայությունը որպես խտացնող հավելում, պաղպաղակին հաղորդում է կոշտ և կպչուն տեսք։ Դա է պատճառը, որ դոնդուրման հաճախ ուտում են դանակի և պատառաքաղի միջոցով։ Դոնդուրման հալվում է բավականին ուշ, քան սովորական պաղպաղակը։ Թուրքիայում դոնդուրման վաճառվում է փողոցային սայլակներից։ Դոնդուրման լցնում են սառը հատուկ տարաների մեջ, որտեղ դրանք կարող են մնալ մի քանի օր։ Դոնդուրմայի զանգվածը անընդհատ խառնում են երկար փայտերով։ Վաճառողները հաճախորդներին գրավելու համար հետաքրքիր հնարքներ են կատարում դոնդուրմայով։ Նրանք փայտիկով հեշտությամբ կարող են հանել դոնդուրման և ստեղծեն պատրանք, թե իբր ցանկանում են գցել գետնին։ Քանի որ զանգվածը շատ կպչուն է, այն չի կարող ընկնել գետնին։ Դոնդուրման մատուցվում է նաև աշխարհի տարբեր երկրների թուրքական ռեստորաններում։
2010 թվականի տվյալներով, Թուրքիայում դոնդուրմայի սպառումը կազմում է 2,8 լիտր մեկ անձի հաշվարկով ։ Դոնդուրմայի սպառման ծավալների մեծացման հետևանքով Թուրքիայում ավելացավ վայրի օրքիդեայի մշակման ծավալները, ինչպես նաև Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովը ընդունեց որոշում, որն արգելում էր սալեպի արտահանումը արտերկիր ։
Լեհտմեցա (գյուղ, Հալինգա շրջան)
Լեհտմեցա (Lehtmetsa), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆավորիտուհին (ֆիլմ, 2018)
«Ֆավորիտուհին» (The Favourite), ռեժիսոր Յորղոս Լանտիմոսի պատմական ֆիլմը, նկարահանված Դեբորա Դևիսի և Թոնի Մակնամարի սցենարի հիման վրա: Գլխավոր դերերը կատարել են Օլիվիա Քոլմանը, Էմմա Սթոունը, Ռեյչել Ուայզը: Ֆիլմի միջազգային առաջնախաղը կայացել է 2018 թվականի օգոստոսի 30-ին, Վենետիկի 75-րդ ամենամյա կինոփառատոնի ժամանակ : ԱՄՆ-ում վարձույթի է հանվել 2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին: Ռուսաստանում ֆիլմի պրեմիերան նախատեսված է 2019 թվականի հունվարի 31-ին : 2019 թվականի հունվարի 21-ին ֆիլմը նոմինացվել է Օսկարի` 10 կատեգորիաներում, այդ թվում` «Լավագույն ֆիլմ» և «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգերում :
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է անգլիական գահին Ստյուարտների վերջին միապետ` Աննա թագուհու կառավարման ժամանակ կատարվող քաղաքական բանսարկությունների մասին:
Պատմությունը կներառի 17-րդ դարի վերջի և 18-րդ դարի առաջին տարիների մեջ ընկած ժամանակաշրջանը, երբ 1702 թվականին Աննան գահ կբարձրանա: Դե ֆակտո երկիրը խելագար թագուհի Աննայի փոխարեն ղեկավարում է Սառա Չերչիլը:
Բայց այստեղ է գալիս նոր սպասուհի, Սառայի զարմուհին` Աբիգեյլը, որը շուտով ներգրավվում է պալատական բանսարկությունների մեջ և ցանկանում է արագորեն գրավել Սառայի տեղը:
Ստեղծում
2015 թվականի սեպտեմբեին հայտարարվել էր, թր Էմմա Սթոունը, Օլիվիա Քոլմանը և Քեյթ Ուինսլեթը կմասնակցեն Դեբորա Դևիսի և Թոնի Մակնամարի սցենարի հիաման վրա ստեղծված ռեժիսոր Յորղոս Լանտիմոսի ֆիլմում, այն դեպքում, երբ Սեսի Դեմպիսը, Էդ Գուենը և Լի Մագիդեյը հանդես կգան որպես պրոդյուսերներ : 2015 թվականի հոկտեմբերին Ռեյչլ Վայսը միացավ խմբին՝ փոխարինելով Ուինսլեթին, իսկ 2017 թվականի փետրվարին հայտնի դարձավ, որ ֆիլմում խաղալու է Նիկոլաս Հոլտը : Նկարահանումները սկսվել են 2017 թվականի մարտին, Հելտֆիդ-հաուսում, Հարտֆորդշիրնում : Առաջին թիզեր-թրեյլերը հրապարակվել է 2018 թվականի հուլիսի 9-ին :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Բրիտանական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:2010-ականների պատմական ֆիլմեր
Նիժեգորոդյան բանտ
Նիժեգորոդյան բանտ (Нижегородский острог, Նիժեգորոդյան բերդաքաղաք), նախկին բանտ Նիժնի Նովգորոդի պատմական կենտրոնում։ Բերդաքաղաքն իրենից ներկայացնում է բանտային համալիր և վարչական շենք (մշակութային ժառանգության օբյեկտ № 5210056000): Կառուցված է ուղղանկյան տեսքով՝ անկյուններում չորս աշտարակ։ Ամբողջ տարածքը շարապատված է աղյուսով ։ Ներկայումս շահագործվում է որպես գրասենյակային տարածք։ Գտնվում է Նիժնի Նովգորոդի Ազատության հրապարակի 2 ա հասցեում։
Պատմություն
Բանտի գլխավոր կորպուսի շինարարությունը սկսվել է 1820 թվականին և ավարտվել է 1823 թվականին։ Մնացած կառույցները ավարտվել են 1824 թվականին։ Գլխավոր շենքը մշտապես վերակառուցվել է։ Հեղափոխական տրամադրությունների աճի արդյունքում մեծ թվով բանտարկյալներ են հայտնվել բանտում։ Մինչև 1914 թվականն այստեղ են պահվել Նիժնի Նովգորոդի դատարանների կողմից դատապարտված հանցագործները և նրանք, ովքեր հաջորդաբար Սիբիր են տեղափոխվել։ Հետագայում կառուցվել է լրացուցիչ պատժախցիկ և հանվել են զբոսանքի համար նախատեսված բակերը։ 1914 թվականին բանտը ստիպված են եղել փակել, քանի որ այն չի համապատասխանել նման հաստատությունների նվազագույն պայմաններին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բանտն օգտագործվել է ռազմագերիների համար ։ Հեղափոխությունից հետո բանտային տարածքներն օգտագործվել են պահեստների համար, որից հետո փոխանցվել է դեղատների կառավարմանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ բանտի շենքում է տեղավորվել տարհանման հիվանդանոցը։ 1981 թվականին նախկին բանտային կորպուսը փոխանցվել է Նիժնի Նովգորոդի պետական պատմա-ճարտարապետական թանգարան-արգելոցին։
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո շենքը երկար ժամանակ գործել է որպես թանգարան։ Սակայն 2009 թվականին բանտը փակվել է վերականգնման համար։ Վերանորոգումից հետո թանգարանը չի վերադարձել շենք, և 2014 թվականին որոշվել է այն օգտագործել որպես գրասենյակային տարածք ։
Նախկին թանգարան
Նախկինում բացվել է մենախուց, ընդհանուր խուց, բանտային եկեղեցի և պատժախուց։ Էքսկուրսիայի բովանդակությունը պատմում էր Ցարական Ռուսաստանում ազատազրկման պայմանների և Նիժնի Նովգորոդի հայտնի բանտարկյալների` Վլադիմիր Կորոլենկոյի, Մաքսիմ Գորկու, Յակով Սվերդլովի, Պյոտր Զալոմովի, Նիկոլայ Սեմաշկոյի, Ալեքսանդր Պիսկունովի, Պլատոն Կերժենցևի ճակատագրերի մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1823 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի բանտեր Կատեգորիա:Բանտ-թանգարաններ Կատեգորիա:Նիժնի Նովգորոդի թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Միրոնովկա (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Միրոնովկա (Миронівка, Cavluş Qarabay), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարաբայ։
2001 թվականի տվյալներով Միրոնովկա գյուղում բնակվում էր 320 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ղրիմի հարթակ
«Ղրիմի հարթակ» (Кримська платформа), Ուկրաինայի նախագահի դիվանագիտական նախաձեռնություն ուղղված ընդդեմ Ռուսաստանի Դաշնության, որի նպատակ է հռչակվել Ուկրաինայի միջազգային գործընկեր երկրների խորհրդակցությունների և գործողությունների համակարգման միջոցով Ռուսաստանին Ղրիմը միացման հետևանքների հակազդումն ու թերակղզին Ուկրաինայի վերահսկողության տակ վերադարձնելը   ։
Նպատակներ
«Ղրիմի հարթակը» հռչակել է, որ իր գործունեությունն կիրականացվի հինգ գերակա ուղղություններով ՝
Ըստ նախաձեռնողները՝ «Ղրիմի հարթակը» բաց է հետագա համագործակցությունների համար ։
Ստեղծում
«Ղրիմի հարթակը» ստեղծվել է Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից՝ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու և իր գրասենյակի նախաձեռնությամբ և աջակցությամբ։ Նման հարթակի պլանների մասին հայտարարվել է Ժամանակավորապես օկուպացված տարածքների վերաինտեգրման հարցերով նախարարությունում։ 2020 թվականի սեպտեմբերին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 75-րդ նստաշրջանում, Նախագահ Զելենսկին մասնակից երկրներին կոչ է արել միանալ նման հարթակի ստեղծմանը ։
2021 թվականի փետրվարի 26-ին Վլադիմիր Զելենսկին հրամանագիր ստորագրեց «Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության և Սևաստոպոլ քաղաքի ժամանակավորապես օկուպացված տարածքի դեօկուպացման և վերաինտեգրմանն ուղղված առանձին միջոցների մասին», որով նա որոշեց ստեղծել Կազմակերպչական կոմիտե՝ Ղրիմի պլատֆորմի հիմնադիր գագաթնաժողովի պատրաստում և անցկացում Ուկրաինայում։ Համաձայն փաստաթղթի՝ ԱԳՆ-ն ապահովում է Ուկրաինայի մասնակցության համակարգումը «Ղրիմի հարթակի» աշխատանքներում։ «Ղրիմի հարթակի» հիմնադիր գագաթնաժողովի նախապատրաստման կազմակերպչական կոմիտեի Նախագահը հանդիսանում էր Ուկրաինայի արտաքին գործերի Նախարար՝ Դմիտրի Կուլեբան  ։
«Ղրիմի հարթակի» հիմնադիր գագաթնաժողովն անցկացվել է 2021 թվականի օգոստոսի 23 -ին Կիևում ։ Այն դարձավ Հարթակի առաջին միջոցառումն ամենաբարձր քաղաքական մակարդակով և պաշտոնապես սկսեց իր գործունեությունը։ Գագաթնաժողովին ելույթ ունեցան Ուկրաինայի Նախագահը, Գերագույն Ռադայի Նախագահը, Վարչապետը, Ղրիմի թաթար ժողովրդի առաջնորդը, արտասահմանյան պատվիրակությունների ղեկավարները, «Ղրիմի հարթակի» փորձագիտական ցանցի ներկայացուցիչը։ Գագաթնաժողովին մասնակցեցին 46 երկիր և միջազգային կազմակերպություններ ։
Գագաթնաժողովի ընթացքում անցկացվեց 4 պանելային քննարկումներ, հետևյալ թեմաներով.
«Ղրիմի հարթակի» գործունեությունը չի ավարտվի, այլ միայն կսկսվի Գագաթնաժողովից հետո։ Այն զուգահեռաբար տեղի կունենա մի քանի մակարդակներով. միջկառավարական, խորհրդարանական, փորձագիտական։
Ղրիմի հարթակի մասնակիցներ
«Ղրիմի հարթակի» Գագաթնաժողովին մասնակցել է 46 պաշտոնական պատվիրակություն, որից 14-ը ղեկավարել են պետությունների և կառավարությունների ղեկավարները, 2-ը՝ խորհրդարանների ղեկավարները, տասից ավելի նախարարների և կառավարության անդամների մակարդակով, 4-ը՝ միջազգային կազմակերպությունների ղեկավարներ։
«Ղրիմի հարթակի» էությունը կայանում է այս համակարգման և խորհրդատվական ձևաչափի նորարարական ճարտարապետության մեջ, այն է` նրա երեք ուղիները` միջկառավարական, միջխորհրդարանական և փորձագիտական։
Այս միջազգային ձևաչափը ներառում է իր մեջ խորհրդարանական և փորձագիտական դիվանագիտության բաղադրիչներ։
Փորձագիտական ցանցն արդեն համախմբել է աշխարհի 33 երկրների ավելի քան 200 վերլուծաբանների, փորձագետների և գիտնականների
Միջոցառման համար հավատարմագրվել է 370 լրագրող, որից 170-ը՝ օտարերկրյա ։
Ղրիմի հարթակի մասնակիցների մասին
Օգոստոսի 23-ին Կիևում «Ղրիմի հարթակի» հիմնադիր Գագաթնաժողովին մասնակցեց 46 երկիր և միջազգային կազմակերպություն, այդ թվում ՝
Պատվիրակությունների բոլոր ղեկավարները, անկախ նրանց մակարդակից, լիազորված են պաշտոնապես միացնել իրենց պետությունները «Ղրիմի հարթակին» և ընդունել Հռչակագիրը։ «Ղրիմի հարթակի» Հռչակագիրը մնում է բաց միանալու համար գագաթնաժողովից հետո ։ Գագաթնաժողովը պաշտոնապես սկսեց «Ղրիմի հարթակի» գործունեությունը՝ բոլոր մակարդակներում (միջկառավարական, միջխորհրդարանական և փորձագիտական), որը կտևի մինչև թերակղզու վերադարձն Ուկրաինայի կառավարության վերահսկողության ներքո։
Սուֆրե (քաղաք)
Սուֆրե (Zufre), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։
Համայնքը մտնում է Սյերրա-դե-Ուելվա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 341 կմ2։ Բնակչությունը՝ 960 (2010)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 131 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ուլյա Նորաշեն
Ուլյա Նորաշեն (Ulya Norashen), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Սանկցիա
Սանկցիա (լատ․ sanctio—խստագույն որոշում)։
Կատեգորիա:Որոշման նորմեր Կատեգորիա:Իրավունք
Սերգեևսկոե (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Սերգեևսկոե (Сергеевское), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 44 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Շիրակի մարզ
Աշխարհագրություն
Մարզի տարածքում են գտնվում Արփի լիճ-ջրամբարը, Ախուրյանի ջրամբարի հայկական հատվածը և Մանթաշի ջրամբարը։ Շիրակի մարզի կենտրոնական և հարավային հատվածում տարածվում է Շիրակի դաշտը, իսկ հյուսիսային շրջանում՝ Աշոցքի սարահարթը, միաժամանակ Շիրակի մարզում են տարածվում Փամբակի, Բազումի լեռնաշղթաների, Եղնախաղի, Ջավախքի, Արագածի լեռնազանգվածների մի մասը։ Երկրաբանական կառուցվածքի տեսակետից տարածքը ընդհանուր առմամբ ունի համեմատաբար միատարր հրաբխային կազմություն և երիտասարդ հասակ։ Հայկական լեռնաշխարհի հետ միասին մարզի տարածքն անցել է երկրաբանական զարգացման բարդ ուղի։ Եռանդուն տեկտոնական շարժումները, որոնց շնորհիվ երկրակեղևը ծալքավորվել ու կոտրվել է, տեղի է ունեցել երկրաբանական տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Սակայն մարզի ռելիեֆի ձևավորման գործում գլխավոր դերը պատկանում է ալպյան լեռնակազմությանը, երբ տարածքը բարձրացել է ծովի հատակից և թևակոխել ցամաքային զարգացման փուլ։ Հետագայում, շարունակվելով վերընթաց տեկտոնական շարժումները, ձևավորվել են միջին բարձրության լեռներ։ Նեոգենի ժամանակաշրջանի կեսերին տեղի ունեցած հզոր լեռնակազմական պրոցեսների հետևանքով տարածքի շրջակա լեռները դարձել են ավելի բարձր, հովիտները` ավելի խորը։ Այդ ժամանակաշրջանում է, որ այստեղ գոյանում են երկրակեղևի տարբեր ուղղություններով ձգվող Սևան-Շիրակի, Ջավախք-Արագած-Մասիսի և Աշոցքի բեկվածքները ։
Մի քանի փուլով հանդես եկած սառցապատումների ներգործությամբ Արագածի, Ջավախքի, Եղնախաղի լեռների բարձր մասերում առաջացել են կրկեսանման գոգավորություններ, տաշտականման լայն հովիտներ։ Սառցադաշտերի հալոցքային ջրերը լեռների լանջերին և ստորոտներին գոյացրել են մորենային և սառցադաշտաջրաբերուկային կուտակումներ ։
Ռելիեֆ
Շրջանի հարավը զբաղեցնում է Շիրակի դաշտը, հյուսիսը՝ Աշոցքի սարահարթը, որոնք իրարից բաժանվում են Շիրակի լեռնաշղթայով։ Հարավում տարածվում է Թալինի սարավանդը, հյուսիս-արևելքում՝ Շարայի լեռը։ Արևելքում Ջաջուռի (1952 մ) ու Քարախաչի (2273 մ) լեռնանցքներով շրջանը կապվում է Լոռու ֆիզիկաաշխարհագրական շրջանին։ Մակերևույթն անտառազուրկ է, բնորոշ են հրաբխային կոներն ու լավային հոսքերը։
Ձևաբանական տեսակետից ռելիեֆի խոշոր տարրերն են ընդարձակ լեռնազանգվածները, լեռնաշղթաները, լեռնաճյուղերը, որոնք հաճախ ընդմիջվում են հովիտներով։ Լեռնազանգվածների ու լեռնաճյուղերի միջև տեղադրված են տափարակ կամ գոգավոր ընդարձակ տեղամասերը։ Շիրակի մարզի ռելիեֆը սովորաբար բաժանում են երեք խոշոր ենթաշրջանների.
1.	Աշոցք-Ջավախքի ենթաշրջան, որի մեջ մտնում են Եղնախաղի հրաբխային լեռնավահանի արևելյան լանջերը` Ախուրյանի աջափնյա սարավանդային մասը, Աշոցքի սարավանդի հատակային հատվածը և Ջավախքի լեռնավահանի արևմտահայաց լանջերը։
2.	Շիրակի դաշտ, որը մարզի մակերևույթի մենախոշոր տարրն է։
3.	Արագածի ենթաշրջան, որը ստորաբաժանվում է` բուն լեռնազանգվածային, արևմտյան սարավանդային, Շարայի լեռնազանգվածային ու սարավանդային բնատեղամասերի
Սեյսմիկություն
Շիրակի մարզի հյուսիսը մտնում է 8-9, իսկ կենտրոնն ու հարավը` 9 բալ և ավելի ուժգնություն ունեցող սեյսմիկ գոտիներում։ Նրա տարածքում և շրջակայքում երկրաշարժային հայտնի էպիկենտրոններ են հանդիսանում Գյումրին, Սպիտակը, Անին, Կարսը, Ախալքալաքը։ Մարզի տարածքին հատկապես մեծ վնաս պատճառած երկրաշարժերից հայտնի են՝ 1319 թվականի Անիի, 1899 թվականի Կարսի, 1868 թվականի Գյումրիի, 1926 թվականի Լենինականի, 1988 թվականի Սպիտակի և այլ երկրաշարժեր ։
Օգտակար հանածոներ
Շիրակի մարզի տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի բազմազանության շնորհիվ բազմազան են նաև ընդերքի հարստությունները։ Մարզում լայն տարածում ունեն տուֆը, պեմզան, բազալտը, անդեզիտը, կրաքարը, պեռլիտը, հրաբխային խարամն ու մոխիրը, զանազան կավերը և շատ ուրիշ շինանյութեր։ Շինանյութերի մեջ առաջնակարգ նշանակություն ունի տուֆը, որի պաշարներով հանրապետության մարզերի մեջ գրավում է առաջին տեղը։ Շիրակի մարզում առավել հայտնի են Արթիկի, Անիպեմզայի, Պեմզաշենի և Գյումրիի տուֆի հանքավայրերը։ Պեմզայի պաշարները Շիրակում գնահատվում են ավելի քան 100միլիոն մ3 ։ Մարզի տարբեր շրջաններում կան պեռլիտի, օբսիդիանի, հրաբխային խարամի, ավազի բազալտի, անդեզիտի պաշարներ, որոնք շահագործվում և օգտագործվում են հիմնականում մարզի սահմաններում։ Բազմապիսի կավերի և դիատոմիտների պաշարներ կան մարզի տարբեր շրջաններում։ Շիրակը հայտնի է նաև արդյունաբերական նշանակություն ունեցող կրաքարի պաշարներով։
Կլիմա
Արևափայլքի տարեկան միջին տևողությունը 1900 թվականից (հյուսիսում) 2500 ժ է (Գյումրի)։ Կլիման ցուրտ լեռնային է, լավ արտահայտված վերընթաց գոտիականությամբ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը հյուսիսում -12 °C է, հարավում՝ -6 °C, հուլիսինը համապատասխանաբար՝ 12 °C և 20 °C (առավելագույնը՝ 36 °C)։ Աշոցքի սարահարթում է Հայաստանի ամենացուրտ վայրը՝ Պաղակն է (նվազագույն ջերմաստիճանը՝ -42 °C)։ Ձմռանը կլիմայի ձևավորման վրա որոշակի է Կարսի անտիցիկլոնի ազդեցությունը։ Տարվա ցուրտ ժամանակաշրջանին բնորոշ են կայուն ձնածածկույթը, ձնաբքերն ու մառախուղը, ամռանը՝ ամպրոպները։ Տարեկան տեղումները 450-900 մմ են։ Տարվա ընթացքում ամպամած օրերի առավել մեծ քանակ նկատվում է դեկտեմբեր և հունվար ամիսներին։ Գյումրիում տարվա ընթացքում միջինը ամպամած է 35 օր, այն դեպքում, երբ Արագած բ/լ կայանում այն կազմում է 52օր ։
Մարզի կլիման ընդհանուր առմամբ բարեխառն է, սակայն վերընթաց գոտիականության շնորհիվ այստեղ ձևավորվում են առանձին կլիմայական տիպեր`
1. Բարեխառն, համեմատաբար տաք ամառով և չափավոր ցուրտ ձմեռով կլիմայի տիպը բնորոշ է Շիրակի մարզի հարավարևմտյան հատվածին։ Այն տարածվում է 1350-1450մ բարձրությունների վրա։ Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը այստեղ կազմում է 6.0-6.5 °C: Տեղումների տարեկան քանակը հասնում է 350-400մմ։ Ամռանը բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը հասնում է 37-380C: Ամռանը քամու միջին արագությունը աճում է մինչև 2.5-3.0 մ/վ, երեկոյան ժամերին կարող է հասնել մինչև 5 մ/վ և ավելի։ Աշնան առաջին օրերին օդի ջերմաստիճանը 150C-ից իջնում է ցած, դադարում են խորշակային եղանակները։ Աշնան առաջին կեսին գերակշռում են արևոտ, իսկ երկրորդ կեսին թխպամած և անձրևային օրերը։ Ձմռանը հունվարյան միջին ջերմաստիճանը -6 - -7 °C է, իսկ բացարձակ նվազագույնը կարող է հասնել -30 - -32 °C: Հաստատուն ձնածածկույթ առաջանում է գրեթե ամեն տարի, որը ձևավորվում է դեկտեմբերի երկրորդ տասնօրյակում, որի հզորությունը կազմում է 15-30սմ։ Ձմռան ընթացքում բուքը հազվադեպ երևույթ է, այն տևում է ընդամենը 4-5օր։ Գարունը տևական է և մեղմ, համեմատաբար խոնավ, տեղումներն ունեն հորդառատ բնույթ հաճախ ուղեկցվում են ամպրոպներով և կարկուտներով։ 2. Բարեխառն` մեղմ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով կլիմայի տիպը բնորոշ է Շիրակի հարթավայրին և Արագածի հյուսիսարևմտյան լանջերին` մինչև 1800մ բարձրությունները։ Այս գոտում միջին տարեկան ջերմաստիճանը 5-6 °C է։ Մայիսի վերջում, իսկ երբեմն նաև հունիսի առաջին կեսում այստեղ հնարավոր են վտանգավոր ցրտահարություններ։ Ամենատաք ամսվա միջին ջերմաստիճանը Շիրակի հարթավայրում հասնում է 200C-ի, իսկ Արթիկում` մոտ 19 °C: Ձմեռը առանձնապես ցուրտ է Շիրակի գոգավորության հատակում, որտեղ հունվարյան միջին ջերմաստիճանը -100C է։ Ձմռան տևողությունը Գյումրիում կազմում է 110-130 օր, իսկ Արթիկում միջինը մոտ 110 օր։ Ինվերսիոն երևույթների հետևանքով Գյումրիում օդի ամասական միջին ջերմաստիճանը հունվարին և փետրվարին ավելի ցածր է, քան ավելի բարձրում գտնվող Ամասիա, Ջաջուռ, Արթիկ բնակավայրերում։ Ձնածածկույթի միջին տասնօրյակային հզորությունը Գյումրիում կազմում է 20սմ, իսկ Արթիկում` ընդամենը 16սմ։ Մթնոլորտային տեղումների քանակը տարվա ընթացքում կազմում է 500-600մմ։ Ամռանը տեղումների քանակը կազմում է ընդամենը 40-50մմ։ 3. Չափավոր ցուրտ, կարճատև զով ամառներով և ցուրտ ձմեռներով կլիմայի տիպը յուրահատուկ է մարզի հյուսիսային շրջաններին և Արագածի արևմտյան լանջերին։ Ամառը զով է ու կարճ։ Այս գոտու միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 2 °C: Ամռան բոլոր ամիսներին հնարավոր են ցրտահարություններ (բացասական ջերմաստիճանները կարող են հասնել -2 - -3 °C): Հուլիս և օգոստոս ամիսներին միջին ջերմաստիճանը մոտ 14 °C է, իսկ բացարձակ առավելագույնը հասնում է 31-33 °C-ի։ Կայուն ձնածածկույթը պահպանվում է դեկտեմբերից մինչև ապրիլի կեսերը։ Ձնածածկույթի առավելագույն միջին տասնօրյակային հզորությունը կազմում է մոտ 60սմ, իսկ բացարձակ առավելագույնը` շուրջ 140սմ։ Հունվար և փետրվար ամիսներին միջին ջերմաստիճանը -11 - -12 °C է, իսկ բացարձակ նվազագույնը` -31 °C, Աշոցքում այն հասնում է -42 °C (Պաղակն), որի պատճառը ինվերսիան է։ Ձմռան ընթացքում բուքով օրերի թիվը միջինը 25օր է, առանձին տարիներին այն հասնում է մինչև 40-45օր։ Ձմռանը հաճախակի են մառախուղները. Պաղակնում միջինը կազմոմ է 15օր, իսկ Արթիկում` 30օր։ Տարվա ընթացքում տեղումների քանակը կազմում է 600-700մմ։ Գերակշռում են հյուսիսային քամիները, որոնց միջին տարեկան արագությունները 2-3մ/վ է։
4. Բարձրալեռնային ցուրտ կլիման ձևավորվում է մարզի հյուսիսային շրջանների և Արագածի լեռնազանգվածի 2400-3000մ բարձրություններից վեր։ Օդի բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը կարող է բարձրանալ մինչև 20 °C, ընդ որում ամռան բոլոր ամիսներին կարող են լինել օդի ջերմաստիճանի 00C-ից ցածր իջնելու դեպքեր։ Այստեղ ամռանը պակասում է ամպամած օրերի թիվը և տեղումների քանակը (սակայն մոտ 50մմ-ից ոչ պակաս)։ Կայուն ձնածածկույթը մնում է մոտ 250օր։ Ամենացուրտ ամսվա միջին ջերմաստիճանը -13 - -14 °C է, իսկ բացարձակ նվազագույնը մոտ -39 °C: Տեղումների քանակը այս գոտում 800մմ-ից ավելի է։ Քամու արագությունը ամբողջ տարվա ընթացքում միջինը 5-7մ/վ է։ Այստեղ հաճախակի են դիտվում 15մ/վ-ից ավելի ուժեղ քամիներ։
Ջրագրություն
Ռելիեֆի, կլիմայի և ջրաերկրաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունների շնորհիվ Շիրակի մարզի տարածքն աչքի է ընկնում համեմատաբար թույլ զարգացած ջրագրական ցանցով։ Մարզի գետային ցանցը գրեթե ամբողջությամբ պատկանում է Արաքս գետի ավազանին։ Գետային ցանցի խտության գործակցի միջին արժեքը կազմում է 0.53կմ/կմ2 (հանրապետության միջինը մոտ 0.81կմ/կմ2 է) ։ Ջրային պաշարների հաշվեկշռում կարևոր է Շիրակի արտեզյան ավազանի դերը։
Սառույց
Սառույց, պինդ վիճակում գտնվող ջուր։ Հայտնի են սառույցի 10 բյուրեղական ձևափոխություններ և ամորֆ սառույց։ Բնության մեջ հայտնաբերված է միայն սառույցի՝ սովորական (մայրցամաքային, լողացող, ստորգետնյա) տեսակները, ձյուն, կարկուտ, եղյամ և այլն։
Շիրակի մարզ
Գետեր
Տարածքում կազմավորվում և սկիզբ է առնում Ախուրյան գետը՝ Կարախան, Գյումրի, Կարկաչուն, Աշոցք վտակներով։ Արագածի լանջերի բազմաթիվ աղբյուրներից սկզբնավորվում և Ախուրյանի վտակներին են միախառնվում Մանթաշ, Գեղաձոր և այլ գետակներ։ Ախուրյան գետը համարվում է Շիրակի մարզի ջրային հիմնական զարկերակը։ Գետի ընդհանուր երկարությունը 186 կմ է, որից Շիրակի մարզում` մոտ 105 կմ։ Ախուրյան գետը համարվում է Արաքսի ձախակողմյան վտակը, այն սկիզբ է առնում Արփի լճից, մոտ 70 կմ երկարությամբ, գետն ամբողջովին հոսում է մարզի տարածքով, որից հետո միջին և ստորին հոսանքներում սահմանային գետ է Թուրքիայի և Հայաստանի միջև։ Մարմարաշեն գյուղի մոտ ընդունում է Կարս գետը։ Այն ունի 139 կմ երկարություն։ Ախուրյանի համակարգը կազմված է 227 գետակներից ։ Ախուրյանն ունի խառը սնուցում։ Սկիզբ առնելով Արփի լճի ջրամբարից` գետն իր հոսանքի ճանապարհին սնվում է նաև ձնհալքի, անձրևների և ստորերկրյա ջրերով։ Գետի ձախակողմյան վտակներից է համարվում Կարկաչունը։
Սելավներ
Մարզում առավել հայտնի սելավները հիմնականում տարածված են Շիրակի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին։ Այստեղ առավել սելավաբեր են Գյումրի, Հացիկ, Ջաջուռ, Մուսայելյան, Կամո, Հովիտ վտակները, որոնք որպես սելավներ գործում են հատկապես ամառային հորդառատ, հաճախ կարկտախառն անձրևների պատճառով։ Սելավաբեր է նաև Կարկաչուն գետի Արթիկջուր վտակը։ Գյումրի, Ջաջուռ, Արթիկջուր վտակների հուներով հոսող սելավները շատ հաճախ մեծ ավերածությունների պատճառ են դառնում։
Սառույց
Սառույցի շերտի հաստությունը անընհատ չի աճում։ Չափազանց մեծ է լույսը անդրադարձելու սառույցի` հատկապես ձյան ունակությունը։ Երկրի սառույցով և ձյունով պատված մակերևույթը կլանում է 65%֊ով ավելի քիչ արևային էներգիա, քան չպատվածը։ Սառույցը սառեցման հսկա աղբյուր է և պայմանավորում է կլիմայական առանձնահատկությունները։ Արևի ճառագայթումը ամռանը բևեռային շրջաններում ավելի մեծ է, քան հասարակածային գոտում, սակայն ջերմաստիճանը այնտեղ մնում է ցածր, քանի որ սառույցը մասամբ հալչում է` օգտագործելով կլանված ջորմության զգալի մասը։
Շիրակի մարզ
Լճեր, ջրամբարներ
Շիրակի մարզն աղքատ է լճերով։ Մակերևութային ջրերի պաշարները պահպանելու, կարգավորելու, տարածքի ոռոգումն ապահովելու նպատակով կառուցվել են Ախուրյանի (Թուրքիայի հետ համատեղ, ամենախոշորը՝ Հայաստանի Հանրապետությունում), Մանթաշի, Կառնուտի, Թավշուտի, Սառնաղբյուրի, Սարալանջի ջրամբարները, Շիրակի, Ախուրյանի, Կապսի ջրանցքները։ Կան բազմաթիվ ջրհան կայաններ։ Աշոցքի սարահարթում է Արփի լիճը, որը 1950 թվականից վերածվել է ջրամբարի։ Արփի լիճը հանրապետությունում իր չափերով զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Սևանա լճից հետո։ Արփի լճի ջրամբարի երկարությունը 7,3կմ է, լայնությունը` 4,3կմ, ջրի ծավալը` 90-100մլնմ3, ջրհավաք ավազանը` 220կմ2։ Կառուցվել է Բայանդուրի, Ախուրիկի, Ոսկեհասկի, Գետքի, Կապսի ջրհան կայանները, որոնց միջոցով ջրամբարի և Ախուրյան գետի ջրերը մղվում են Շիրակի մշակվող տարածքներ։ Շիրակի մարզում, ինչպես նաև հանրապետությունում ամենախոշորը համարվում է Ախուրյանի ջրամբարը, որը կառուցվել է Ախուրյան գետի միջին հոսանքում` Թուրքիայի հետ համատեղ։ Ջրամաբարի մակերեսը կազմում է 41.8կմ2, որից 16.8կմ2-ը գտնվում է Շիրակի մարզում ։
Հողեր
Շիրակի մարզում առանձնացվում են հողերի տարածման հետևյալ հիմնական գոտիները։
Սառույց
Երկրի վրա գտնվող սառույցը զգալի ազդեցություն ունի բնական որոշ երևույթների, բույսերի և կենդանիների կենսագործունեության վրա, պայմանավորում է նրանց տարածման շրջանները,կլիմայական գոտիները, տեղաբաշխումը,թելադրում մարդու գործունեության որոշ առանձնահատկությունները։ Սառույցը մի շարք տարերային աղետների պատճառ է (թռչող ապարատների, նավերի սառցակալում, ձնահողմ, սառցակուտակում գետի հունում,հեղեղներ առաջացնող ձնհալք ևն)։ Սառույցը օգտագործվում է ձնարգելքներ, սառցե անցուղիներ, ցուրտ պահեստներ կառուցելու և կառուցվածները երեսապատելու, սննդամթերքը, կենսաբականան և բժշկական պատրաստուկները սառեցնելու և պահելու համար։
Շիրակի մարզ
Բուսական աշխարհ
Շիրակի մարզն ունի բազմամազան բուսականություն, որը պայմանավորված է բնական պայմանների առանձնահատկություններով։ Բուսական ծածկույթի բազմազանության վրա առանձնապես մեծ ազդեցություն է թողնում մարզի մակերևույթը։ Շիրակի մարզում, ներքևից վերև իրար են հաջորդում բուսականության հետևյալ տիպերը. Բուն ալպյան բուսականությունը տարածվում է 2800-2900մ-ից վեր։ Այն ծածկված է խոշոր, վառ գույնի ծաղիկներով, որոնք հաճախ այնքան խիտ են և բազմերանգ, որ նմանվում են գորգերի` կոչվելով «ալպյան գորգեր» ։
Կենդանական աշխարհ
Աշխարհագրական դիրքի առումով Շիրակի մարզն ընկած է Կովկասյան և Փոքրասիական կենդանաաշխարհագրական մարզերի միջև։ Կենդանական աշխարհի բազմազանությունն կապված է բուսականության բազմազանությամբ։ Որոշ կենդանիներ, իրենց շարժունականության շնորհիվ, հանդիպում են գրեթե բոլոր գոտիներում։ Դրանցից են նապաստակը, գայլը, աղվեսը, դաշտամուկը, աքիսը և այլն։ Կենդանիների որոշ տեսակներ էլ փոփոխվում են ըստ վերընթաց գոտիների։
Սառույց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սառույց Կատեգորիա:Ջրաբանություն Կատեգորիա:Ջրի քիմիա Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Շիրակի մարզ
Լանդշաֆտներ
Կապված խոնավության քանակից և ջերմային պայմաններից` այստեղ գերակշռում են տափաստանային լանդշաֆտների լեռնային տարբերակները։ Տեղանքի բարձրության և խոնավության ավելացմանը զուգընթաց, տափաստանային լանդշաֆտները տեղի են տալիս ալպյան մարգագետիններին։ Լեռնային ռելիեֆի շնորհիվ տափաստանային գոտու բնական պայմանները բազմազան են, ուստի այստեղ ձևավորվում են չոր լեռնատափաստանային և լեռնատափաստանային լանդշաֆտները ։
Մարզի ագրոարդյունաբերական համալիրի բնութագիր
Մինչև 1980-ական թվականների վերջերը Շիրակի մարզն իր տնտեսական զարգացման մակարդակով և արտադրական ներուժով հանրապետությունում երկրորդ տեղն էր գրավում՝ զիջելով միայն Երևան քաղաքին։
Ստեղծվել և զարգանում էր բազմաճյուղ արդյունաբերությունը, որտեղ առաջատար էին թեթև արդյունաբերության, մեքենաշինության և սննդի արդյունաբերության ճյուղերը։
Գյուղատնտեսության ճյուղային կառուցվածքում առանձնանում էին հացահատիկի մշակությունը, կարտոֆիլագործությունը, բանջարաբուծությունը և կաթնատու անասնապահությունը։
Սակայն 1991-96 թթ.-ի ընթացքում խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը կրճատվել է 28 հազարով, խոզերինը՝ 19 հազարով, ոչխարներինը՝ 132 հազարով։ Գրեթե ամբողջությամբ վերացավ թռչունների մայրական հոտը։ 1996 թ.-ից սկսեց աստիճանաբար դանդաղ զարգանալ անասնապահությունը։
Մարզի տարածքի առավել նպաստավոր ռելիեֆային պայմաններ ունեցող մասում՝ հիմնականում Շիրակի դաշտում, ստեղծված է հզոր ոռոգող համակարգ, որը բաղկացած է տարբեր մեծության 9 ջրամբարներից (ընդհանուր տարողությունն է՝ 673,1մլն/մ3), 163.9 կմ երկարությամբ մայր ջրանցքից, 300,1 կմ երկարությամբ միջհամայնքային ջրանցքներից, ինչպես նաև ներհամայնքային ջրատարներից ու ոռոգման ցանցերից։ Այդ ամենը կարող է հնարավորություն տալ ոռոգելու 29,1 հզ հա հողատարածություն։
Մարզի ագրոպարենային համալիրի կարևոր բաղադրիչն է սննդի և գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման արդյունաբերությունը։ Ներկայումս գործում է այս ճյուղին պատկանող 20 արդյունաբերական ձեռնարկություն, այդ թվում՝ Գյումրու, Աշոցքի, Անիի, Ամասիայի և Ախուրյանի կաթի ու կաթնամթերքի գործարաններ, Գյումրու մսի պահածոների կոմբինատը, գարեջրի և ածիկի գործարանը, հրուշակեղենի ֆաբրիկան, «Հաց» արտադրական միավորումը՝ 3 հացի գործարաններով, Արթիկի հացի գործարանը, հացընդունման և պտուղաբանջարեղենի ու կարտոֆիլի մթերման և իրացման ձեռնարկություններ։
Մարզում սննդամթերքի արտադրությամբ և տեղական գյուղատնտեսական հումքի վերամշակմամբ զբաղվում են նաև լիցենզիա ունեցող հարյուրից ավելի տնտեսվարող սուբյեկտներ և անհատ ձեռներեցներ, որոնք թողարկում են ալյուր, ոչ ոգելից խմիչքներ, հաց ու հացաբուլկեղեն, օղի, կաթնամթերք, մսամթերք, մակարոնեղեն։
Մակերևույթի թեքություններ
Շիրակի մարզի տարածքում սահմանազատում և գնահատում են հետևյալ տեղանքները.
Քարտեզագրական և քարտեզաչափական աշխատանքների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Շիրակի մարզի վարելահողերը մինչև 3˚ թեքություններում զբաղեցնում են 618,35 կմ2, 3-7˚ թեքություններում՝ 25,37 կմ2, 7-12˚ պայմաններում՝ 59,2 կմ2։ Վարելահողերի մյուս մասը տարածվում է 12˚ և ավելի թեքությունների պայմաններում՝ զբաղեցնելով 9,81 կմ2։ Դրանք անհրաժեշտ է օգտագործել որպես կերահանդեր։
Բազմամյա տնկարկները և խոտհարքները հիմնականում տարածվում են մինչև 3˚ թեքություններում, որոնցից առաջիը գրավում է 3,7 կմ2, իսկ երկրորդը՝ 130,4 կմ2 մակերես։ Մշակվող հողատարածությունները, ինչպես ենթադրվում էր, տարածվում են հարթավայրային թույլ թեքության լանջերում։
Տնտեսություն
2009 թ. մարզում անասնագլխաքանակը հետևյալ կառուցվածքն է ունեցել՝ խոշոր եղջերավոր կենդանիներ՝ 93.6 հզ, մանր եղջերավոր կենդանիներ՝ 71.6 հզ, խոզեր՝ 10.3 հզ, թռչուններ՝ 250.0 հզ, ձիեր՝ 0.5 հզ։ 2009 թ մարզում արտադրվել է 89 739 տ կարտոֆիլ, 74 648 տ հացահատիկ։
Շիրակի մարզի տնտեսության հիմնական ճյուղերի տեսակարար կշիռը՝ ՀՀ համապատասխան ճյուղերի ընդհանուր ծավալում, 2020
Աղբյուրը՝armstat
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս
Ստորև ներկայացված է Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի փոփոխությունը ըստ տարիների ։ Այն իրենից ներկայացնում է մարզի կրթական մակարդակի, կյանքի սպասվող տևողության և մեկ անձին ընկնող տարեկանի եկամուտների համախառն ցուցանիշ։
Ղեկավար անձինք
Գործող փոխմարզպետներն են՝ Սեյրան Պետրոսյանը և Հարություն Արշակյանը ։
Շիրակի մարզից մեծամասնական ընտրակարգով ընտրված գործող պատգամավորներն են.
Շիրակի մարզի տարածաշրջանների ընդհանուր բնութագիր
Ախուրյանի տարածաշրջանի ցուցանիշները ներկայացվելիս հաշվի չի առնվել Գյումրի քաղաքը։
Նոտր Դամ դը Կուրսոն
Նոտր Դամ դը Կուրսոն (Notre-Dame-de-Courson), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 403 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.77 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.40 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Լիվարո, Օքենվիլ, Լեզ Օտել Սեն Բազիլ, Բելլու, Սերքե, Շեֆրևիլ Տոնանկուր, Լա Կրուպթ, Ֆամիյի, Ֆերվակ, Էրտվան, Լը Մենիլ Բակլե, Լը Մենիլ Դյուրան, Լը Մենիլ Ժերմեն, Մել, Լե Մուտիե Յուբեր, Պրեո Սեն Սեբաստիեն, Սենտ Մարգերիտ դե Լոժ, Սեն Մարտեն դյու Մենիլ Ուրի, Սեն Միշել դը Լիվե, Սեն Ուան լեզ Ու, Տորտիզամբեր համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Լիվարո Պեի դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 55 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 242 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 183-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 59։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,6 %։ 183 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 164 անձ (89 տղամարդ և 75 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (10 տղամարդ և 9 կին)։ 59 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Սինապսային ճկունություն
Սինապսային ճկունությունը, սինապսի այն հատկությունն է որի համաձայն կապը ուժգնանում կամ ընկճվում է նեյրոտրանսմիտերի տարբեր օգտագործման հետևանքով ։ Ճկուն փոխակերպում տեղի է ունենում նաև սինապսի վրայի ռեցեպտորների քանակի փոփոխություն հետևանքով ։ Գոյություն ունեն տարբեր մեխանիզմներ, որոնց միջոցով ստացվում է սինապսային ճկունություն, որից մեկը նեյրոտրանսմիտերների դեպի սինապս արտազատման քանակի փոփոխությունն է, իսկ մյուսը ետսինապսի զգայունության արդյունավետության փոփոխությունը ։ Գրգռող և արգելակող սինապսներում կախված է կալցիումից ։ Այն բանի պատճառով որ հիշողությունները հիմնականում հանդես են գալիս գլխուղեղում սինապսների որոշակի փոխհամակցոմներով, սինապսային ճկունությունը համարվում է հիշողության և սովորելու նեյրոքիմիական մեխանիզմի կարևորագույն հիմքերից մեկը (տես Հեբյան թեորեմ)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նյարդային համակարգ
Վիշնյովկա (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Վիշնյովկա (Вишнёвка), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Լեհտմեցա (գյուղ, Մուհու շրջան)
Լեհտմեցա (Lehtmetsa), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տիյու (Լուզայի վտակ)
Տիյու (Тыю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լուզա գետի ձախ ափին՝ 67 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 46 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Որիզ
Որիզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում` Կարկառի գյուղախմբում։
Պատմություն
1895 թվականին թուրքերը կողոպուտի են ենթարկել Որիզը և մի քանի բնակչի սպանել։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
Գյուղը զուտ հայաբնակ էր։ 1909 թվականին ուներ 33 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու գյուղատնտեսությունն էր։
Պատմամշակույթային կառույցներ
Որիզն ուներ '''Ս. Ստեփանոս''' անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆլանդրիա (պատմական մարզ)
Ֆլանդրիա (Vlaanderen - ցածրադիր ճահիճ, Flandre), պատմական մարզ Արևմտյան Եվրոպայում։ Հիմնական մասը գտնվում է Բելգիայի, մի մասը՝ Ֆրանսիայի, մյուսը՝ Նիդերլանդների կազմում։
9-րդ դարի երկրորդ կեսերից գտնվել է Ֆրանսիայից կախման մեջ։ 12-15-րդ դարերում հանդիսացել է Եվրոպայի տնտեսապես առավել զարգացած տարածաշրջաններից մեկը։ Ֆլանդրիայի նշանավոր քաղաքներից են եղել, Գենտը, Իպրը և Բրյուգեն։
Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական տարածքներ Կատեգորիա:Ինքնավար մարզեր Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Վիլլա Բալբիանելո
Վիլլա Բալբիանելո (Villa del Balbianello), վիլլա Իտալիայի Կոմո գավառի Լենո կոմունայում։ Վիլլայից տեսարան է բացվում դեպի Կոմո լիճ։ Տեղակայված է Կոմո լճի արևմտյան ափի հարավարևմտյան հատվածում՝ անտառապատ թերակղզու գագաթին, ոչ հեռու Կոմաչինա թերակղզուց և հայտնի է իր մշակված տեռասային այգիներով։
Պատմություն
Վիլլան կառուցվել է 1787 թվականին կարդինալ Անգելո Մարիա Դուրինիի համար կառուցված Ֆրանցիսկական մենաստանի տեղում։ Երկու աշտարակները մենաստանի եկեղեցու զանգակատուն են։ 1796 թվականին կարդինալի մահից հետո վիլլան անցել է նրա զարմիկին՝ Լուիջի Պոռո Լամբերտենգիին։ Վիլլայում Լամբերտենգին հյուրընկալել է գրող, դրամատուրգ և պատրիոտ Սիլվիո Պելիկոյին, ով դասավանդել է Լամբերտենգիի որդիներին։ Երբ Լամբերտենգիին ստիպեցին հեռանալ Իտալիայից, նա վաճառեց վիլլան ընկերոջը՝ Ջուզեպպե Վիսկոնտի դի Մոդրոնեին, ով Լուկինո Վիսկոնտիի քավորն էր ։ Վիսկոնտին բարելավել է այգիներն ու լոջիան։
20-րդ դարի սկզբում կառույցն անուշադրության է մատնվել և այն գնել է ամերիկացի գործարար Բաթլեր Ամեսը և վերանորոգել վիլլան ու այգին։ 1974 թվականին Ամեսի ժառանգները վիլլան վաճառել են հետախույզ Գուիդո Մոնցինոյին (Էվերեստը մագլցած առաջին արշավախմբի առաջնորդն է), ով վիլլան հարստացրել է իր արշավաքների ընթացքում ձեռքբերած հավաքածուներով։ 1988 թվականին Մոնցինոյի մահից հետո վիլլան անցել է պետական խնամակալության ներքո (Fondo per l'Ambiente Italiano, the National Trust of Italy) և կազմում է Grandi Giardini Italiani-ի մաս։
Վիլլան ֆիլմերում
Վիլլայում են նկարահանվել մի շարք լիամետրաժ ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Մեկ ամիս լճի մոտ» (1995), «Նրա ժառանգությունը», Կազինո Ռոյալ (2006), «Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ II։ Կլոնների հարձակումը» (2002)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Իտալիայի վիլլաներ
Հան Պեսակ
Հան Պեսակ (Han-Pijesak, Хан Пијесак / Han Pijesak, Han Pijesak ), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբական Հանրապետություն վարչական կազմավորման հյուսիսարևելյան հատվածում։ Հան Պեսակը համանուն համայնքի կենտրոնն է։
Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 2018 մարդ ։
Մուրոմսկոե (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Մուրոմսկոե (Муромське, Küçük Burundıq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մալիյ Բուրունդուկ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սպիտակ պուդել (ֆիլմ)
Սպիտակ պուդել (Белый пудель), 1955 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը ստեղծվել է Օդեսայի կինոստուդիայի կողմից։ Ստեղծվել է Ալեքսանդր Կուպրինի նույն անվամբ պատմվածքի հիման վրա։
Ֆիլմի գլխավոր դերերում հանդես են եկել Վիկտոր Կոլցովը և Վոլոդյա Պոլյակովը, ֆիլմում նկարահանվեցին նաև Նատալյա Գիզերոտը, Միխայիլ Գլուզսկին, Ալեքսանդր Անտոնովն և Գեորգի Միլյարը ։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1956 թվականի հոկտեմբերին ։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում Ղրիմում՝ Սև ծովի ափին։ Ծեր երգեհոնահարը, 12 ամյա Սերյոժան իրենց հավատարիմ ընկեր պուդել Արտոյի հետ միասին հանդես էին գալիս հանրության՝ ամառանոցում բնակվողների առջև։ Պարզ, բայց անկեղծ ելույթներով, խումբը փող է վաստակում համեստ կյանքի համար։
Մի անգամ հարուստ կանանցից մեկը առաջարկեց վաճառել շանը մեծ գումարի դիմաց։ Սակայն ծեր երգեհոնահարը ոչ մի դեպքում չհամաձայնվեց վաճառել իր հավատարիմ շանը։ Այնուհետև խորամանկության միջոցով շանը առևանգում են։ Ծերունին չէր կարող դիմել ոստիկանություն, քանի որ անձնագիր չուներ։ Սերյոժան որոշում է ինքնուրույն գտնել ու ազատել Արտոյին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1955 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Չարիքի ծաղիկները
Չարիքի ծաղիկները հարավկորեական հեռուստասերիալ է ՝ Լի onուն Գիի, Մուն Չեյ-վոնի, Jang Hee-jin-ի և Սե Հյուն-վուի մասնակցությամբ։   Այն եթեր է հեռարձակվել tvN– ով յուրաքանչյուր չորեքշաբթի և հինգշաբթի ՝ հուլիսի 29-ից մինչև սեպտեմբերի 23-ը, 2020 թվականը և հեռարձակվել է միջազգային մակարդակով iQIYI, Viki և ViuTV հեռուստատեսությամբ ՝ բազմալեզու ենթագրերով։ Լին և Մունը նախկինում նկարահանվել են « Քրեական մտքեր» ֆիլմում, և դա Լիի վերադարձն էր հեռուստատեսություն երկու տարի անց։
Սյուժե
Baek Hee-sung- ը ( Lee Joon-gi ) մի մարդ է, որը թաքցնում է իր ինքնությունն ու անցյալը իր կնոջից `Cha Ji-won-ից ( Moon Chae- հաղթեց ), հետաքննողներից։ Նրանք կարծես կատարյալ ընտանիք լինեն։ Սիրող զույգ գեղեցիկ դստեր հետ, որը պաշտում է իր ծնողներին։ Չա -ի-Ուոնը և նրա գործընկերները սկսում են հետաքննել մի շարք անբացատրելի սպանություններ և բախվում են այն իրականության հետ, որ իր թվացյալ կատարյալ ամուսինը կարող է ինչ-որ բան թաքցնել իրենից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:CS1 Korean-language sources (ko) Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Տիյու (գետ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ջորջ Ուիպլ
Ջորջ Ուիպլ (George Hoyt Whipple, ), ամերիկացի բժիշկ, գիտնական կենսաբժշկական հետազոտությունների ոլորտում, ադմինիստրատոր և բժշկական դպրոցի ուսուցիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկավարժներ
Առնջիկ
Առնջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տասներորդ թագավորությունը
Սյուժե
Վիրջինյան (Քիմբերլի Ուիլյամս) սովորական երիտասարդ աղջիկ է, ով ապրում է իր հոր հետ միասին Նյու Յորքում՝ Կենտրոնական զբոսայգու ծայրամասում։ Նա աշխատում է որպես մատուցող գրիլ բարում, բայց երազում է իր սեփական ռեստորանը բացելու մասին։ Նրա հայրը՝ Էնթոնին (Ջոն Լարոկեթ), աշխատում է որպես բազմաբնակարան տների տեսուչ, և ընտանիքն աղքատ էր։ Վիրջինյայի մայրը լքել է նրան՝ երբ աղջիկը դեռ 7 տարեկան էր։
Այդ ժամանակ ինը կախարդական թագավորությունների աշխարհում արքայազն Վենդելը (Դենիել Լապեյն), իր թագադրման նախօրյակին, ցանկանում է այցելել բանտախուց, որտեղ ապրում է չարագործ թագուհին (Դայան Ուիսթ)՝ նրա խորթ մայրը։ Բայց այցը ձախողվում է, քանի որ թագուհին, տրոլների թագավորի և իր երեխաների օգնությամբ, փախչել էր։ Թագուհուն հաջողվում է արքայազնին դարձնել կախարդական շուն։ Շունը (իսկական արքայազն Վենդելը) փախչում է և կախարդական հայելու միջոցով հայտնվում մեր մոլորակում (տասներորդ թագավորություն)՝ ուր միանգամից ընկնում է Վիրջինյայի հեծանիվի տակ, ով շտապում էր աշխատանքի։ Շանը գտնելու համար՝ թագուհին երկիր է ուղարկում երեք տրոլներին՝ Գեղեցկուհուն, Ուժեղին և Դատարկաբանին, ինչպես նաև Գայլին (Սկոթ Կոեն), ում բանտից ազատում է։
Հայտնվելով արդիական աշխարհ՝ տրոլներն արագ գտնում են Վիրջինյային, բայց վերջինիս հաջողվում է բանտարկել նրանց վերելակում։ Վիրջինյան շատ հետ միասին գնում է տատիկի տուն, և այդ ժամանակ Գայլին հաջողվում է Էնթոնիից իմանալ տատիկի տան հասցեն։ Այդ տեղեկության համար՝ Գայլը տալիս է Էնթոնիին մի կախարդական լոբի, որ ի զորու էր իրագործել վեց ցանկություն։
Տեսնելով Վիրջինյային՝ Գայլը հասկանում է, որ սիրահարվել է։