cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղ
ԵՊՀ ԻՄ Ուսանողական գիտական ընկերություն
Կազմակերպում է գիտական և գիտահանրամատչելի դասախոսություններ, գիտաժողովներ, կոնֆերանսներ, սեմինարներ, քննարկումներ, բանավեճեր, ցուցահանդեսներ, ինտելեկտուալ խաղ-մրցույթներ և այլ տիպի միջոցառումներ։ ՈՒԳԸ անդամները մասնակցում են Հայաստանում անցկացվող բազմաբնույթ սեմինարների, մրցույթների, գիտաժողովների։ ԵՊՀ ԻՄ-ի ՈՒԳԸ-ն նաև հրատարակում է ուսանողների գիտական աշխատանքները։ Ընկերությունն իր կառուցվածքային սկզբնական օղակներն ունի ֆակուլտետներում։ Ֆակուլտետների ՈՒԳԸ-ների նախագահներն ի պաշտոնե ֆակուլտետի խորհրդի, իսկ մասնաճյուղի ՈՒԳԸ նախագահը` ԵՊՀ ԻՄ-ի գիտական խորհրդի անդամներ են ։
Հիմնադրումից սկսած` ԵՊՀ ԻՄ-ի ուսանողական գիտական ընկերությունը ղեկավարել են Էդիտա Սիմոնյանը (2002թ.), Ասպրամ Կիսկինյանը (2004թ.), Նարեկ Սահակյանը (2005թ.), Արթուր Էդիլյանը (2007թ.), Շահեն Հախվերդյանը (2008թ.), Նաիրի Սահակյանը (նոյեմբեր 2009թ.), Սլավիկ Ալավերդյանը (փետրվար 2012թ.), Արա Հովսեփյանը (սեպտեմբեր 2013թ.), Ալբերտ Զուրաբյանը (մարտ 2015թ.), Հրանտ Ղարագյոզյանը (հոկտեմբեր 2017թ.), Մեդորա Ասիլյանը (փետրվար 2020թ.), 2022թ. մարտից ՈՒԳԸ նախագահն է Անի Թիրաբյանը:Ընկերությունը իր գոյության ընթացքում կազմակերպել է շուրջ 20 գիտաժողով, հարյուրից ավելի գիտական և գիտահանրամատչելի դասախոսություններ, ինտելեկտուալ խաղի շուրջ 40 առաջնություններ, տասնյակ սեմինարներ, քննարկումներ, կինոդիտումներ և այլ տիպի միջոցառումներ։ Տպագրել է «Հայոց ցեղասպանության 95-րդ տարելիցին նվիրված» մասնաճյուղային ուսանողական գիտաժողովի զեկուցումների ժողովածու (2010թ.), Ուսանողական զեկուցումների շարք (2011թ.), «Ի՞նչ, ինչպե՞ս, ինչու՞» ինտելեկտուալ խաղի հարցերի ժողովածու (2011թ.), «Երիտասարդության խնդիրները և պետության զարգացման միտումները» խորագրով հանրապետական ուսանողական գիտաժողովի հոդվածների ժողովածու (2017թ.), ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հիմնադրման 25-ամյակին նվիրված «Անկախության առաջնեկը» խորագրով հանրապետական ուսանողական գիտաժողովի հոդվածների ժողովածու (2020 թ․) ։
Ուսանողական գիտական ընկերության կայքում կարող եք գտնել տարեկան հաշվետվությունները, կիսամյակային աշխատանքային ծրագրերը ։
ԵՊՀ ԻՄ Ուսանողական խորհուրդ
ԵՊՀ ԻՄ ուսանողական խորհուրդը ուսանողության ներկայացուցչական, ինքնակառավարման բարձրագույն ընտրովի մարմինն է, որն արտահայտում է ուսանողության շահերն ու իրավունքները, ապահովում է ուսանողների մասնակցությունը համալսարանի կառավարմանը, նպաստում նրանց կրթական, գիտական, ստեղծագործական, ֆիզիկական, բարոյական և հոգևոր զարգացմանը, կազմակերպում ուսանողների ազատ ժամանցն ու հանգիստը։ ԵՊՀ ԻՄ ՈՒԽ-ն ապաքաղաքական և ապակուսակցական կազմակերպություն է։ ԵՊՀ ԻՄ գիտխորհրդի որոշմամբ` ֆակուլտետների ՈւԽ նախագահներն ի պաշտոնե ֆակուլտետի խորհրդի, իսկ մասնաճյուղի ՈւԽ նախագահը` ԵՊՀ ԻՄ գիտխորհրդի անդամներ են։ Մյուսներին ընտրում է ՈՒԽ Նախագահությունը ։
2012թ.-ից ի վեր ԵՊՀ  ԻՄ ուսանողական խորհրդի նախագահներն են եղել  տնտեսագիտության ֆակուլտետի ուսանողներ՝ Նաիրի Ճաղարյանը, Ռազմիկ Հովսեփյանը, Արեն Ավետիսյանը, Լուիզա Մադաթյանը, հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետի ուսանողներ՝  Իսկուհի Շաղբաթյանը, Տիգրան Չիբուխչյանը, կիրառական արվեստի ֆակուլտետի ուսանող Վարդան Եգանյանը։ 2020թ․-ից ՈՒԽ նախագահն է Բնական գիտությունների ֆակուլտետի «Ինֆորմատիկա և կիրառական մաթեմատիկա» մասնագիտության 4-րդ կուրսի ուսանող՝ Գառնիկ Խաչատրյանը ։
ՈւԽ բարձրագույն մարմինը hամագումարն է, որին ձայնի իրավունքով մասնակցում են բոլոր պատվիրակները, ֆակուլտետային ՈւԽ-ների նախագահները, ուսանողական գիտական ընկերության, արհեստակցական կազմակերպության մեկական լիազոր ներկայացուցիչները։ Համագումարների միջև ընկած ժամանակահատվածում աշխատանքները ղեկավարում է նախագահությունը։ Նախագահը ներկայացնում է կառույցը ԵՊՀ Գիտական խորհրդում, ԵՊՀ ԻՄ Գիտական խորհրդում, համալսարանական այլ օղակներում։ Փոխնախագահի, պատասխանատու քարտուղարի թեկնածությունը առաջադրվում է նախագահության անդամների կազմից, իսկ հանձնաժողովի նախագահները հաստատվում են նախագահության կողմից։ Կառույցի մյուս օղակը ֆակուլտետային ուսանողական խորհուրդներ են, որոնք ձևավորվում են ուղղակի ընտրության միջոցով։ Յուրաքանչյուր կուրսից ընտրվող անդամների թիվը որոշվում է ըստ պատվիրակների (յուրաքանչյուր ֆակուլտետում 10 ուսանողից՝ մեկ պատվիրակ համամասնություն)։ Ուսանողական խորհուրդը կազմված է նաև 6 մշտական հանձնաժողովից և 1 կից ակումբից ։
Մասնաճյուղում գործող կենտրոններ
2018թ. հուլիսին ԵՊՀ ԻՄ-ում բացվել է «Ռուսաց լեզվի և մշակույթի կենտրոնը», որը 2020թ. նոյեմբերին վերակազմավորվել է որպես Գյումրիում Ռուսաստանի գիտության և մշակույթի կենտրոնի Իջևանի մասնաճյուղ։ Վերջինիս հիմնական նպատակը կրթության, գիտության, մշակույթի, պատմական և ազգագրական գործունեության, երիտասարդական քաղաքականության ոլորտներում հայ-ռուսական համագործակցության զարգացումը և խորացումն է ։
2020թ. փետրվարից մասնաճյուղում գործում է «Ամերիկյան գրադարան և դասընթացների կենտրոն»-ը, որի նպատակն է մարզի` մասնավորապես Իջևան քաղաքի և հարակից գյուղերի բնակիչների համար կազմակերպել կրթական, մշակութային և տեղեկատվական միջոցառումներ, տարբեր թեմաների շուրջ ուսումնական կարճատև ծրագրեր և անգլերենի անվճար դասընթացներ, որոնց շնորհիվ կզարգանան մասնակիցների սոցիալական և տեխնիկական հմտությունները, ինչպես նաև տեղի բնակչությունը կծանոթանա ամերիկյան արժեքներին, պատմությանը և մշակույթին ։
2021թ. հուլիսից ԵՊՀ ԻՄ-ում պաշտոնապես բացվել է «Տավուշի մարզի Գիտելիքի նորարարական հաբը», որի նպատակը EU4Youth Սոցիալական ձեռներեցության էկոհամակարգի զարգացումն է՝ սահմանային գյուղերում կանաչ առաջընթացի համար ծրագրի շրջանակներում Տավուշի մարզում սոցիալական ձեռներեցության էկոհամակարգի խթանումը։ Այն միտված է երիտասարդների նոր գիտելիքիների ձեռք բերմանը, գաղափարների գեներացմանը, դասընթացների ու միջոցառումների կազմակերպմանը ։
Յունսուրլա
Յունսուրլա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Քրայսլեր բիլդինգ
Քրայսլեր բիլդինգ (Chrysler Building), Chrysler կորպորացիայի երկնաքեր, կառուցված 1930 թվականին, Նյու-Յորքի խորհրդանիշներից մեկը։ Կառույցի բարձրությունը 320մ (1046 ֆուտ)՝ տեղեկայված Մանհեթենի արևելյան մասում՝ 42-րդ փողոցի և Լեկսինգտոն-ավենյուի խաչմերուկում։ 1930-1931 թվականներին, 11 ամիս շարունակ կառույցը աշխարհի ամենաբարձրն էր համարվում։ Ի սկզբանե պատկանել է «Քրայսլեր» կորպորացիային, իսկ ներկա ժամանակներում համասեփականատերերն են -ը 90% և -ը (10%)։
Պատմություն
Նախկին սենատոր ՈՒիլյամ Հ. Ռեյնոլդսը պատվիրել է շենքի նախագիծը ճարտարապետ ՈՒիլյամ վան Ալենին (William van Alen)։ Պատրաստի նախագիծը հետագայում վաճառվել է Ուոլթեր Պ․ Քրայսլերին և դարձել է նրա ընկերության գլխավոր գրասենյակը։
Նկարագրություն
Շինությունը ճարտարապետության մեջ ար-դեկոի օրինակ է։ Աշտարակի բնօրինակ զարդարանքը կրկնում է այդ ժամանակաշրջանի «Քրայսլեր» ավտոմեքենաների անիվների անվադողերի դիզայնը։ Այն Նյու Յորքի ճարտարապետության «Ար Դեկո» շրջանի լավագույն օրինակներից մեկն է, որը նաև քաղաքի զարգացման ամենագեղեցիկ շրջանն է համարվում։ Նախասրահը անսովոր նրբագեղ է, իսկ շենքի վերևում գտնվել է դիտորդական տախտակամած, որը մի քանի տարի անց վերածվել է ռեստորանի։ Բայց այս բոլոր ձեռնարկությունները դադարեցին շահույթ բերել, երբ սկսվեց Մեծ ճգնաժամը, և նախկին դիտորդական տախտակամածը վերածվեց մասնավոր «Cloud Club»-ի (լանչ ակումբ), որտեղիցերևում է ամբողջ Նյու Յորքը։ Շենքի ամենաբարձր մակարդակները նեղ են և ցածր առաստաղներով, դրանք ստեղծվել են հիմնականում դրսից դիտելու համար և օգտագործվել են ռադիո սարքավորումների և այլ մեխանիկական և էլեկտրական սարքրեի համար։ Ժամանակին շենքը քննադատվում էր իր «անլուրջ» ձևավորման համար՝ հեռվանալով պարց և ֆունկցիոնալ մոդեռնիզմից։ Օրինակ, վերևում կան հսկայական արծաթե արձաններ՝ արծիվների տեսքով։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, հանրությունը հիացմունքով ու ոգևորությամբ ընդունեց այդ շենքը և նույնիսկ մականուններ տվեց, որոնցից մեկը «Մանհեթենի գեղեցկուհին» էր։ Ժամանակի ընթացքում «Քրայսլեր» երկնաքերը շատերի կողմից ճանաչվեց որպես 1920-ականների լավագույն ճարտարապետության դրսևորում։ 2005 թվականին Նյու Յորքի հարցում անցկացրեց հարյուրավոր ճարտարապետների, բրոքերների, շինարարների, քննադատների, ճարտարագետների, պատմաբանների, փաստաբանների, պետական պաշտոնյաների, սեփականատերերի, նախագծողների և դպրոցականների շրջանում՝ քաղաքի ամենասիրված երկնաքերների տասնյակը կազմելու խնդրանքով։ Այդ հարցում արդյունքում «Քրայսլեր» երկնաքերը առաջին տեղն է զբաղեցրել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նյու Յորքի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Կատեգորիա:Երկնաքերներ Կատեգորիա:Ար դեկո ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ար դեկո Կատեգորիա:Ար դեկո երկնաքերներ
Միցուրու Մարուոկա
Միցուրու Մարուոկա (|丸岡満|Մարուոկա Միցուրու)։ ), ճապոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, ով ներկայումս հանդես է գալիս դորտմունդյան «Բորուսիայում»։
Ակումբային կարիերա
Մարուոկան ֆուտբոլ խաղալ սովորել է «Կավաուտի Կիտայում», «Տոկուսիմա Կավատուի ավագ դպրոցում» և «Սերեսո Օսակայում». 2014 թ.-ի հունվարին նա վարձավճարով տրվել է դորտմունդյան «Բորուսիային»՝ կես մրցաշրջանի չափով։ Հունվարի 25-ին Միցուրուն նորամուտը նշեց «Բորուսիայի» երկրորդ կազմում։ «Դորտմունդի Բորուսիայի» առաջին կազմում նորամուտը նշել է 2014/15 սեպտեմբերի 20-ին՝ «Մայնցի» դեմ խաղում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
(2140) Կեմերովո
(2140) Կեմերովո (Kemerovo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1970 թվականի օգոստոսի 3-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,987378 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8212 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1536 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1885,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190884 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,99° անկյուն։
Կայան (գյուղ)
Կայան, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Իջևանից մոտ 13 կմ հյուսիս-արևելք ՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի անմիջական հարևանությամբ ։
Աշխարհագրություն
Կայան գյուղը հարավ-արևելքից սահմանակից է Այգեհովիտ, հարավ-արևմուտքից՝ Ազատամուտ գյուղերին։ Բնակավայրի հյուսիս-արևելքով է անցնում հայ-ադրբեջանական շփման գիծը, որից այն կողմ գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության Բալա Ջաֆարլի գյուղը։ Կայանի հյուսիսով հոսում է Աղստև գետը։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Կայանի մշտական բնակչությունը կազմել է 309, առկա բնակչությունը` 213 մարդ , բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Համայնքային կյանք
Վարչատարածքային բաժանման տեսանկյունից այն ընդգրկված է Այգեհովիտ համայնքի մեջ ։ Բնակավայրի բնակֆոնդը կազմված է հինգ հարակնի և երկհարկ շենքերից ։ Ունի միջնակարգ դպրոց ։
Կայան գյուղի միջով է անցնում Հայաստանի միջպետական Մ 4 ավտոճանապարհը, որը մայրաքաղաք Երևանը Սևան, Իջևան քաղաքներով կապում է հայ-ադրբեջանական շփման գծին։ Ներկա դրությամբ Մ 4 ավտոճանապարհն ավարտվում է Կայան գյուղում։ Կայանից է սկսվում Հայաստանի հանրապետական նշանակության Հ 37 ավտոճանապարհը, որը Մ 4 ավտոճանապարհը կապում է Այգեհովիտ, Վազաշեն, Պառավաքար և Այգեպար գյուղերին։
Կրթություն
Կայան գյուղում գործում է միջնակարդ դպրոց, որը տեղակայված է 45-րդ փողոցի 1-ին փակուղու 4-րդ շենքում ։ Ըստ Տավուշի մարզպետարանի կայքի՝ դպրոցում սովորում է 148 աշակերտ ։ Դպրոցում աշխատում է 27 աշխատակից ։
Էմի Արչեր Գիլիգան
Էմի Դագան Արչեր Գիլիգան (Amy Duggan Archer-Gilligan, ), մականունը՝ «Քույր» (Sister), ծերանոցի սեփականատեր և մարդասպան Վինձորից։ Թունավորել է ամենաքիչը հինգ մարդու, որոնց շարքում էր նաև իր երկրորդ ամուսինը՝ Մայքլ Գիլիգանը, իսկ մնացած բոլորը իր տան կենվորներն էին։ Հնարավոր է՝ նա մեղավոր է մեծ քանակությամբ մարդկանց մահվան մեջ, որոնց թիվը հասնում էր 48-ի։
Վաղ տարիներ
Էմի Դիգանը ծնվել է Կոնեկտիկուտի Միլթոն քաղաքում 1868 թվականի հոկտեմբերին՝ Ջեյմս Դագանի և Մերի Քենեդիի ընտանիքում, որտեղ 10 երեխաներից 8-րդն էր։ Նա դասավանդել է Միլթոնի դպրոցում, իսկ 1890 թվականից՝ Նոր Բրիտանական ուսումնարանում ։
1897 թվականին Էմին ամուսնացել է Ջեյմս Արչերի հետ։ Նույն թվականի դեկտեմբերին ծնվել է իրենց դուստրը՝ Մերի Ջեյ Արչերը։ 1801 թվականից Արչերները սկսել են աշխատել որպես հիվանդախնամներ։ Նրանց վարձել էին, որպեսզի խնամեին ծեր այրի Ջոն Սեյմուրին։ Արչերները հաստատվեցին նրա տանը, որը գտնվում էր Նյուինգթոնում։ Սեյմուրը մահանում է 1904 թվականին, իսկ նրա ժառանգները տունը դարձնում են ծերանոց և Արչերներին թույլ են տալիս շարունակել ապրել այդտեղ։ Նրանք գումարի դիմաց հոգ էին տանում ծեր մարդկան նկատմամբ, և իրենց հերթին վարձավճար էին տալիս Սեյմուրի ընտանիքին։ Այս կերպ նրանք դառնում են «Քույր Էմիի ծերանոց»-ի սեփականատերերը։
1907 թվականին Սեյմուրի ժառանգները որոշում են վաճառել տունը։ Արչերները տեղափոխվում են Վինձոր և իրենց ամբողջ խնայողությամբ գնում են սեփականություն՝ այն դարձնելով ծերանոց։ 1910 թվականին մահանում է Ջեյմս Արչերը։ Իր մահվան պաշտոնական պատճառը եղել է երիկամային անբավարարությունը։ Մահվանից մի քանի օր առաջ Էմին ապահովագրությունը ձևակերպում է ամուսնու անունով և շարունակում է ղեկավարել իր տունը։
1913 թվականին Էմին ամուսնանում է երկրորդ ամուսնու՝ 4 երեխա ունեցող այրի Մայքլ Գիլիգանի հետ։ Նա հարուստ էր և հետաքրքրված էր Արչերների սեփականությամբ։ Մայքլը մահանում 1914 թվականի փետրվարի 20-ին դիսպեպսիայից։ Էմին նորից ստանում է գումար, քանի որ Մայքլը մահից առաջ կտակ էր կազմել, ըստ որի իր ամբողջ կարողությունը պետք է անցներ կնոջը։
Սպանություններ
Մարդիկ շարունակում էին մահանալ, իսկ Նելլին այդ մասին հայտնում էր շրջանային դատախազին, բայց նա կարևորություն չէր տալիս։ Փիրսը «The Hartford Courant» թերթում հրապարակում է այս պատմությունը։ Առաջին հոդվածներից մեկը, որն ուներ «Մահվան գործարան» ընդհանուր անվանումը, լույս է տեսնում 1916 թվականի մայիսի 9-ին, իսկ մի քանի ամիս հետո ոստիկանությունը լուրջ հետաքննություն է սկսում։ Հետաքննությունը տևում է գրեթե մեկ տարի։ Մայքլ Գալլիգանի, Ֆրանկլին Էնդրյուսի և ևս երեք կենվորների մնացորդները էքսգումացիայի են ենթարկում։ Բոլոր հինգ կենվորներն էլ թունավորված են լինում կա՛մ մկնդեղով, կա՛մ ստրիհինով։ Տեղի վաճառականները ուստիկանությանը պատմում են, որ Արչերը գնել է մեծ քանակությամբ թույն, իբրև, որպեսզի «թունավորի առնետներին»։ Պարզվում է նաև, որ Մայքլ Գիլիգանի կտակը պարզապես կեղծ է եղել։
Պատիժ
Արչեր Գիլիգանին ձերբակալում և դատում են 5 մարդու սպանության մեղադրանքով, բայց նրա դատապաշտպանը կարողանում է հասնել նրան, որ Արչերին մեղադրվի միայն Էնդրյուսի սպանության համար։ 1917 թվականի հունիսի 17-ին դատարանը Էմիին մեղավոր է ճանաչում և դատապարտում մաhապատժի։ Արչեր Գիլիգանը իբրև խելագարության պատճառով կարողանում է խուսափել պատժից։ Ամեն դեպքում Էմիին մեղավոր են ճանաչում 2-րդ կարգի սպանության մեջ և դատապարտում ցմահ ազատազրկման։
Մահ
Արչեր Գիլիգանը 1924 թվականին ճանաչվում է անմեղսունակ և տեղափոխվում համապատասխան հոսպիտալ, որտեղ ապրում է մինչև իր մահը՝ 1962 թվականի ապրիլի 23-ը։
Արձագանք
Գործը ստացել է մեծ արձագանք։ Այս իրադարձությունների հիման վրա գրվել են պիեսներ, իսկ 1944 թվականինն նկարահանվել է «Մկնդեղը և հին ժենյակները։ Որոշ անձիք պնդում են, որ Էմի Արչեր Գիլիգանի տունը եղել է ԱՄՆ-ի առաջին առևտրական մասնավոր ծերանոցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սերիական մարդասպաններ Կատեգորիա:Թունավորողներ Կատեգորիա:Կին սերիական մարդասպաններ Կատեգորիա:1900-ական թվականների սերիական մարդասպաններ
Վինոգրադնոե (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)
Վինոգրադնոե (Виноградне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վինոգրադնոե գյուղում բնակվում էր 654 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5496 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 119 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
330 մմ/50 Մոդել 1931
330 մմ/50 Մոդել 1931, 330 միլիմետր տրամաչափով նավի հրետանային զենք, որը գծագրվել և արտադրվել է Ֆրանսիայում։ Հանդիսացել է Ֆրանսիայի ռազմածովային ուժերի սպառազինության մի մասը։ Այն Նախատեսվել է «Դյունկերկ» տիպի ռազմական գծանավի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զենք
Վագույա
Վագույա (Vaguja), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Վիգալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Վիգալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գոլովանիխա
Գոլովանիխա (Голованиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Կորչուգան գետի ձախ ափին՝ 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինիա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողով
Հանձնաժողովի կազմը
Հանձնաժողովի նախագահ՝
Հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ՝
Հանձնաժողովի նախկին անդամներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ պետական կառավարման մարմիններ Կատեգորիա:ՀՀ օրենքներով ստեղծված մշտապես գործող մարմիններ
Stay the Night (երգ, Ջեյմս Բլանտ)
«Stay the Night», բրիտանացի երաժիշտ Ջեյմս Բլանտի երրորդ ստուդիական ալբոմի՝ Some Kind of Trouble սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 25-ին ։ Սինգլը մեծ հաջողություններ ունեցավ ARIA չարթերում՝ մոռանալով Ավստրալիայում 2005 թվականին ունեցած իր «Goodbye My Lover» երգի հաջողության մասին ։
Երգացանկ
=== Գովազդային === === Մեծ Բրիտանական CD սինգլ === === CD1 === === CD2 ===
Հավաստագրեր
{| class="wikitable" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Հավաստագիր (sales thresholds)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2010 սինգլներ Կատեգորիա:Ջեյմս Բլանտի երգեր Կատեգորիա:2010 երգեր
Պոպլավկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Պոպլավկա (Поплавка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոպլավկա գյուղում բնակվում էր 73 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,698 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 104,58 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոմիսարովո (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Կոմիսարովո (Комиссарово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 203 մարդ։
Մառնագ է Լատուր
Մառնագ է Լատուր (Marnhagues-et-Latour), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 146 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.66 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.92 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 560 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 135 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևելք։
Անդրոնովո (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Անդրոնովո (Андроново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Մառնագ է Լատուր
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Անդրոնովո (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Մառնագ է Լատուր
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 76 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 36-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 47,4 %։ 36 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (14 տղամարդ և 21 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 40 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նազըրվանս
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռև
Ռև, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հյուսիսարևելյան հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 18 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 25 կմ հեռավորության վրա։
Անվան ստուգաբանություն
Գյուղը ուշ շրջանի պատմական փաստարկներում կրում էր նաև Շալվա (Շողվագ) անունը։
Գյուղը կարող է ունենալ նաև այլ իմաստ, եթե դա կապվի պարսկական համանուն բառի հետ։ Մարաստանում Հիշատակվում է «Ռէ» գավառը, իսկ «Ռեվան» (Ռեվանե) նչանակում է «գետ, գետահուն, հեղեղ» և այլն, որը կարող է համապատասխանել գյուղի նախկին տեղամասին, որը գտնվում էր Խաչենագետի մոտերքում կամ էլ կարող էր վերաբերել ներկայիս բնակավայրի աղբյուրին։ Ըստ մեկ այլ տարբերակի՝ «Ռեվան» նշանակում է «Ռե բնակավայր», դարձյալ «արևային, արեգդեմ» իմաստով ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության հյուսիսարևելյան մասում՝ Ասկերանի շրջանում՝ նախկին Արցախի Խաչեն գավառում։ Բնակավայրը գտնվում է Ղարաբաղյան լեռնաշղթայից դեպի արևելք ձգվող լեռնաճյուղերից մեկի բարձրադիր հարթավայրային մասում՝ Սբ. Գևորգ սարի արևելյան փեշին ։
Համայնքը լեռնային է, ունի 1087,45 հա տարածք, որից 435,65 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 613,94 հա անտառային հողեր։ Ռև համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Կարկառ գետի վտակը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 7 աղբյուրներ` «Քարե», «Կումուրաղեն», «Մուշուհավա», «Ծլպլպլան», «Փադի», «Միրզախանանց» և «Անջրհողեն»։
Պատմություն
Գյուղում և նրա մերձակայքում մնացած որոշակի կառույցների մնացորդներն ու հնավայրերը, մասնավորապես 18-19-րդ դարերի գերեզմանոցը, մեզ կարող է հուշել այն մասին, որ բնակավայրը գոյություն ունի առնվազն 17-րդ դարի երկրորդ կեսից ։
Գյուղը 19-րդ դարում և 20-րդ դարի սկզբներին ունեցել է նաև Շալվա անունը։
Ռևում 1894 թվականին կառուցվել է Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին, որը խորհրդային տարիներին օգտագործվում էր որպես կենցաղսպասարկման տուն ։
Արցախում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Ռևում 1930 թվականին կոլտնտեսություն է ստեղծվել, որը խոշորացման տարիներին Ծաղկաշատի և Սարդարաշենի տնտեսությունների հետ ներառված է եղել Նորագյուղի կոլտնտեսության կազմի մեջ։ 1998 թվականին հողերի սեփականաշնորհումից հետո Ռևում ստեղծվել են մասնավոր տնտեսություններ ։
Գյուղը Հայրենական մեծ պատերազմին
Ռևից Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 86 մարդ, զոհվել է 47-ը։ Նրանց հիշատակին գյուղում հուշարձան է կառուցվել։ Ծննդով Ռևից են Խորհրդային միության հերոսներ Վ. Հովհաննիսյանը և Ս. Պետրոսյանը ։
Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
Արցախյան ազատագրական շարժման առաջին շրջանում՝ 1889-1990 թվականներին, Ռևում կամավորական ինքնապաշտպանական ջոկատ է կազմակերպվել, որը Ասկերանի Պաշտպանական շրջանի զորամասերի կազմում ռազմաճակատի տարբեր հատվածներում հերոսաբար կռվելով, պաշտպանել է Արցախի Հանրապետության սահմանները։ Գյուղից Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանի է արժանացել Արթուր Պետրոսյանը ։
Բնակչություն
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Տեսարժան վայրեր
Կան պատմամշակութային հուշարձաններ` Սբ. Ստեփանոս եկեղեցի (1894 թ.), գերեզմանոց (XVIII-XIX դդ.), աղբյուր (XIX դ.), հաշվառված է 7 հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
1895 թվականին Ռևում բացվել է եկեղեցական-ծխական դպրոց։ 20-րդ դարի սկզբներին գյուղի ուսուցիչն էր Աննա Մանուկյանը։
Խորհրդային տարիներին մինչև 1970-ական թվականները, գյուղում գործել է ութամյա դպրոց։ Աշակերտների թվաքանակի կտրուկ նվազման պատճառով դպրոցը փակվել էր։ Ներկայումս գյուղի աշակերտները սովորում են Ծաղկաշատի միջնակարգ դպրոցում ։
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, ակումբ, մշակույթի տուն, առևտրի 1 կետ, բուժկետ ։
Բնակավայրը էլեկտրաֆիկացված և գազաֆիկացված է։ Ունի խմելու ջրագիծ։
Հեռուստատեսությունը, ռադիոն, բջջային և անլար հեռախոսակապը, ինտերնետ ծառայությունը բնակչությանը հասանելի են ։
Լարիսա Ալավերդյան
Լարիսա Ասատուրի Ալավերդյան, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, չորրորդ գումարման ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր ։ Նախախորհրդարանի և Հիմնադիր խորհրդարանի պատվավոր անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բաքվում 1943 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ 1966 թվականին ավարտելով Ադրբեջանի պետական մանկավարժական ինստիտուտը՝ անցել է մանկավարժական աշխատանքի որպես մաթեմատիկայի և գծագրության ուսուցիչ։
1960-1965 թվականներին աշխատել է Բաքվի թիվ 2 մանկատանը որպես դաստիարակ, 1966-1967 թվականներին՝ Դաշքեսանի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցում՝ մաթեմատիկայի ուսուցիչ, 1967-1990 թվականներին՝ Հայաստանի տարբեր գիտահետազոտական ինստիտուտներում՝ սկսած կրտսեր գիտաշխատողից մինչև բաժնի վարիչ, և հաշվիչ կենտրոններում՝ սկսած բաժնի վարիչից մինչև տնօրենի տեղակալ։
1988-1991 թվականներին եղել է «Արցախ» հայրենակցական միության հիմնադիր անդամ և պատասխանատու քարտուղար, 1991-1995 թվականներին՝ Հայաստանի ԳԽ Արցախի հարցերով հատուկ հանձնաժողովի գլխավոր փորձագետ, 1995-2004 թթ. և 2006-2007 թթ.՝ «Ընդդեմ իրավական կամայականության» հասարակական կազմակերպության գործադիր տնօրեն։ 2004-2006 թվականներին եղել է Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպան։
2002 թվականից դասախոսում է Հայ-ռուսական համալսարանում։
2007 թվականին ընտրվել է Հայաստանի Ազգային ժողովի պատգամավոր։
Լարիսա Ալավերդյանը մասնակցել է տարածաշրջանային ու միջազգային բազմաթիվ հանդիպումների, հեղինակ է տարբեր ժողովածուների ու հրապարակումների։
Արցախին վերաբերող մի շարք փորձագիտական փաստաթղթերի հեղինակ է։
Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և ադրբեջաներեն լեզուներին։ Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Հոֆմեյստերի ընտանիք
Հոֆմեյստերի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիքներ, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (1726) Հոֆմեյստեր։ Ընտանիքը հայտնաբերվել է Մագլիորինիի կողմից 1996 թվականին։{{-1|
Ընտանիքի տարիքը գնահատվում է 100-ից 500 միլիոն տարի։{{-1|
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Իտալուհին Ալժիրում
Իտալուհին Ալժիրում (L'italiana in Algeri), իտալացի երգահան Ջոակինո Ռոսսինիի օպերա (dramma giocoso) երկու գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Անջելո Անելիի։ Օպերան ըստ տարբեր տեղեկությունների ստեղծվել է 18 կամ 27 օրում։ Օպերան առաջին անգամ բեմադրվել է 1813 թ. մայիսի 22-ին Վենետիկի «Սան Բենեդետտո» թատրոնում՝ մեծ հաջողությամբ։ Հետագա երկու տարիների ընթացքում այն հաջորդաբար կատարվել է Իտալիայի այլ քաղաքների օպերային թատրոններում։
Օպերան համարվում է իտալացի երգահանի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը և այսօր էլ հաճախ բեմադրվում է։
Կատեգորիա:Իտալերեն օպերաներ Կատեգորիա:1813 բեմադրվածներ
(9999) Վիլես
(9999) Վիլես (Wiles), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նիժնիե Մլինի
Նիժնիե Մլինի (Нижні Млини), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիժնիե Մլինի գյուղում բնակվում էր 697 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սիրիայի հեղաշրջումը (1961)
1961 թվականի սիրիական պետական հեղաշրջումը սիրիական բանակի դժգոհ սպաների ապստամբությունն էր 1961 թվականի սեպտեմբերի 28-ին, որը հանգեցրեց Միացյալ Արաբական Հանրապետության փլուզմանը և Սիրիայի անկախ Հանրապետության վերականգնմանը ։
Չնայած բանակն ուներ գերակա իշխանություն, նա նախընտրեց ուղղակիորեն չկառավարել և դրա փոխարեն Սիրիայի նախկին Հանրապետության ավանդական քաղաքական կուսակցությունների քաղաքական գործիչներին հանձնարարեց անջատողական կառավարություն ձևավորել։ Վերականգնված երկիրը Սիրիայի Հանրապետության շարունակությունն էր, սակայն նասերիստների և արաբ ազգայնականների ազդեցությամբ այն նոր անուն ստացավ և դարձավ Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն։ Վերականգնված ռեժիմը թույլ ու քաոսային էր, քանի որ բանակի ներքին պայքարն ազդում էր կառավարության քաղաքականության վրա։ Պահպանողական ավանդական քաղաքական գործիչները ավելի ու ավելի են կորցրել կապը բանակի հետ, որն, ի վերջո, վերականգնում է հին կարգը 1963 թվականի մարտի 8-ի հեղաշրջման արդյունքում ։
Սիրիայի դժգոհությունը Միացյալ Արաբական Հանրապետությունից
Եգիպտոսի հետ միավորվելու հապճեպ և բացահայտ խանդավառ որոշումից հետո սիրիացիները հասկացան, որ միացել են շատ կենտրոնացված, ավտոկրատական ռազմական բռնապետությանը։ Այս ժամանակահատվածում Սիրիա գոյություն չի ունեցել, դա եղել է միացյալ հանրապետություն։
Քաղաքական կուսակցությունները լուծարվել են։ Առաջինը մաքրվել են կոմունիստները։ Բաաս կուսակցությունը, չնայած այն բանին, որ նա միասնության ջատագով էր և նախագահ Գամալ Աբդել Նասերի քաղաքական դաշնակիցը, նույնպես հեռացվել է ասպարեզից 1959-1960 թվականներին։ Սիրիացի սպաները սպառնալիք են զգացել իրենց ավելի վաղ անվտանգ դիրքերում։ Հարյուրավոր սիրիացի սպաներ կա՛մ ուղարկվել են հեռավոր Եգիպտոս, կա՛մ էլ պաշտոնանկ են արվել։ Նրանց պաշտոնները զբաղեցրել են եգիպտացի կառավարիչներն ու սպաները։ Սիրիան ղեկավարել է Աբդել Համիդ ալ-Սարաջայի գաղտնի ոստիկանությունը։
Տնտեսությունը
1961 թվականի առաջին ամիսներին Սիրիայի տնտեսության նկատմամբ պետական վերահսկողությունը զգալիորեն ուժեղացվել է։ Սիրիայի կենտրոնական բանկի կառավարիչը հրաժարական է տվել հունվարի վերջին ՝ զգուշացնելով ազգայնացման և Արժույթի պլանավորվող միասնականացման վտանգի մասին (Եգիպտոսն ու Սիրիան դեռևս ունեցել են իրենց սեփական արժույթները)։ Փետրվարի 5-ին արժութային վերահսկողություն է մտցվել, սառեցվել են բոլոր արտարժութային ավանդները, արգելվել է Սիրիայից 100-ից ավելի պիաստրի տարադրամի դուրս բերումը։ Պաշտոնական նպատակն էր ավելացնել արտարժութային պահուստները և կանխել կապիտալի կորուստը, իսկ իրականում տեղի ունեցավ ճիշտ հակառակը, քանի որ կապիտալը սկսեց «լքել» երկիրը։ Փետրվարի 10-ին առկա ներմուծման լիցենզիաները հետ են կանչվել, և ներկրողները ստիպված են եղել կրկին հայտ ներկայացնել նորերի համար։ Մարտի 4-ին բոլոր բանկերը պետք է դառնային ՄԱՀ-ի արաբ քաղաքացիներին պատկանող բաժնետիրական ընկերություններ։ Այդ ժամանակ Սիրիայում գործող 16 բանկերից 6-ը պատկանում էին արաբներին, 6-ը ՝ ոչ արաբներին, 7-ը ՝ նույնպես ոչ արաբներին։
1961 թվականի փետրվարի 20-ից մինչև մարտի 8-ը Նասերը հինգերորդ և վերջին այցով գտնվում Էր Սիրիայում, որտեղ հանդես էր գալիս ազատական տնտեսությունը դատապարտող և պետության կողմից ավելի սոցիալիստական, պետության կողմից վերահսկվող մոդել քարոզող ելույթներով։ Նա նաև խոստացել է, որ դեռևս զգալի չափով գյուղատնտեսական երկրում ավելի շատ ֆաբրիկաներ և արդյունաբերական ենթակառուցվածքներ կզարգանան։
Հուլիսի սկզբին կառավարությունը առգրավել էր պահեստներից հացահատիկ և հայտարարել խոշոր եղջերավոր անասունների ներմուծման ավելացման մասին, որպեսզի լրացնի պարենի և մսի պակասը, որն առաջացել էր ուժեղ երաշտից, որը երեք տարվա ընթացքում տանջել էր Սիրիային։
1961 թվականի հուլիսին Նասերը հայտարարեց իր երկրորդ (Սոցիալական) հեղափոխության մասին ՝ առաջ քաշելով մի շարք օրենքներ, որոնք ազգայնացրել են արդյունաբերության ճյուղերի մեծ մասը, խստացրել են ագրարային բարեփոխումները, աշխատողների մասնակցությունը կառավարմանը և շահույթի բաշխման իրավունքը։ Սիրիական էլիտաները միասնական էին այն գիտակցությամբ, որ իրենք շուտով կկորցնեն ամեն ինչ։ Դա ուղեկցվում էր բանակային սպաների շրջանում աճող դժգոհությամբ։
Սարաջի ճգնաժամը
Աբդել Համիդ Ալ Սարաջը վերջին սիրիացին էր, ով իրական իշխանություն ուներ Սիրիայում։ Նա Հյուսիսային Գործադիր խորհրդի նախագահն էր, իշխող Ազգային միության տեղական բաժանմունքի գլխավոր քարտուղարը, Սիրիայի ներքին գործերի նախարարը և գաղտնի ոստիկանության ղեկավարը։
Արդեն 1961 թվականի հունիսին Նասերը Սարաջին պատմել էր տեղի վարչակազմի լուծարման իր ծրագրի մասին։ Նրան իշխանությունից հեռացնելու համար 1961 թվականի օգոստոսի 17-ին Սարաջը նշանակվել է Արաբական Միացյալ Հանրապետության փոխնախագահներից մեկը, որը պատասխանատու է ներքին գործերի համար, և տեղափոխվել է Կահիրե։ Օգոստոսի 13-ին Նասերն իր վստահված անձին ՝ Աբդել Հակիմ Ամերին (գլխավոր տեսուչի դերում) ուղարկել է Դամասկոս։ Օգոստոսի 26-ին Ամերն ու Սարաջը մեկնել են Կահիրե ՝ մասնակցելու կառավարության նիստին։ Սեպտեմբերի 15-ին Սարաջը վերադարձել է Դամասկոս, իսկ սեպտեմբերի 16-ին գումարել Հյուսիսային տարածաշրջանի ազգային միության գործադիր կոմիտեի նիստը ։
Սեպտեմբերի 16-ին Ամերը հայտարարել է, որ Սարաջն այլևս լիազորություն չունի նման ժողովներ հրավիրելու, ինչին Սարաջը պատասխանել է, որ որպես տարածաշրջանային ազգային միության ընտրված գլխավոր քարտուղար, ինքը մնում է իշխանության ղեկին այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի ընտրվել հաջորդ գլխավոր քարտուղարը։ Ազգային միությունն այն ժամանակ իշխող ՄԱՀ-ի կուսակցությունն էր և, համենայնդեպս, տեսականորեն, վերահսկում էր կառավարությունը։ Այս հակամարտությունը վերացնելու համար սեպտեմբերի 18-ին Նասերը հրամայել է միավորել Եգիպտոսի և Սիրիայի ազգային միությունները։
Սկսվել է Սարաջի իշխանության ՝ գաղտնի ոստիկանության համար պայքարը։ Սեպտեմբերի 16-17-ի ընթացքում Ամերը հրաման է տվել ազատել կամ կալանավորել անվտանգության ծառայության առաջատար աշխատակիցներին։ Սեպտեմբերի 17-ին Ամերը հրամանագիր է հրապարակել, որով արգելվում է առանց գլխավոր դատախազի թույլտվությանի ցանկացած անձի կալանավորումը։ Դա սահմանափակում էր հատուկ ծառայությունների ազատությունը ձերբակալել ում ասես։ Այդ ժամանակ էլ որոշում է կայացվել միավորել եգիպտական և սիրիական հատուկ ծառայությունները ՝ դրանք դնելով Կահիրեի վերահսկողության տակ։
Ամերը նաև փորձել է վերականգնել դրական շփումները Բաասի քաղաքական գործիչների, այդ թվում ՝ Սալահ ադ Դին ալ-Բիտարի հետ, որոնք Սարաջի թշնամիներն էին, բայց Նասերի սոցիալիզմի կողմնակիցները։
Ամերի և Սարաջի միջև պայքարը հանգեցրեց Կահիրեի ձեռքում բոլոր ուժային կառույցների հետագա կոնսոլիդացմանը։ Շաբաթվա ընթացքում որոշ ընդհատակյա կուսակցություններ փողոցային ցույցեր են սկսել եգիպտական վերահսկողության ուժեղացման դեմ, և բանակը դուրս է բերվել Դամասկոսում առանցքային շենքերի պահպանման համար։
1961 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Սարաջն ու Ամիրը մեկնել են Կահիրե ՝ Նասերի հետ ճգնաժամային հարցերին վերաբերող հանդիպման։ Ենթադրվում էր, որ Սարաջը կշարունակի կատարել իր պարտականությունները, սակայն սեպտեմբերի 26-ին նա հրաժարական տվեց բոլոր պաշտոններից։ Նասերը հրամայել է Ամիրին անհապաղ վերադառնալ Դամասկոս։
Այդ բուռն պահին ՄԱՀ-ի ղեկավարության շրջանում դավադիրները կարողացել են պլանավորել և իրենց հեղաշրջումն սկսել աննկատ։
Հեղաշրջումը
Սեպտեմբերի 28-ի առավոտյան ժամը 4-ին Սիրիայում Ամիրի բյուրոյի պետ փոխգնդապետ Աբդ ալ-Քարիմ Ալ-Նահլավի հրամանատարությամբ զրահատանկային շարասյունը և ճանապարհային պահպանության ստորաբաժանումը փոխգնդապետ Հայդար ալ-Կուզբարիի հրամանատարության ներքո մտել են Դամասկոս և հանդիպել Դամասկոսի կայազորի և ՌՕՈՒ զորքերի հետ։ Գրավել են բանակի շտաբը, ռադիոկայանն ու օդանավակայանը, հսկիչ անցակետեր են տեղադրվել, իսկ փողոցները պարեկում Էին տանկերը։ Սիրիական բանակի հրամանատարներն ու Ամիրը ձերբակալվել են։ Սարաջը տնային կալանքի տակ էր։ Իր ձերբակալությունից քիչ առաջ առավոտյան ժամը 4-ին Ամիրը հասցրեց հրամայել եգիպտացի գեներալ-մայոր Անվար Ալ-Քադին դաշտային հրետանու բրիգադը Դամասկոսից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվող իր բազայից տեղափոխել քաղաք և ճնշել ապստամբությունը։ Մինչ եգիպտացի սպաները, անտեսելով սիրիացիների բողոքները, հլու-հնազանդ կատարում էին հրամանը․ Դամասկոս տանող ճանապարհին այդ զորքերը հանդիպեցին իրենց սիրիացի հրամանատարին, ով հրամայեց նրանց վերադառնալ բազա և ձերբակալեց բոլոր եգիպտացի սպաներին։
Առավոտյան ժամը 7:25-ին Դամասկոսի ռադիոն հաղորդեց զինված ուժերի Արաբական հեղափոխական բարձրագույն հրամանատարության թիվ 1 կոմյունիկեն, որտեղ նրանք հայտարարեցին, որ բանակը քայլեր է ձեռնարկել կոռուպցիայի վերացման և բռնապետության ու ժողովրդի օրինական իրավունքների վերականգնման ուղղությամբ։ Թիվ 2 կոմյունիկեն ավելի քաղաքական էր և բողոքներ էր պարունակում «բռնապետական, կոռումպացված խմբավորաման» դեմ, որը վարկաբեկում էր ՄԱՀ-ը։ Քննադատության են ենթարկվել նաև հուլիսին ընդունված Սոցիալիստական օրենքները և սիրիացի սպաների «մաքրման» ծրագրերը։ Թիվ 3 կոմյունիկեում հայտարարվել է, որ հրամանատարությունը ամբողջությամբ վերահսկում է իրավիճակը, և խնդրվում էր զգուշությամբ վերաբերվել բոլոր եգիպտացիներին։ Թիվ 4 կոմյունիկեում հայտարարվել է բոլոր օդանավակայանների և նավահանգիստների փակման մասին ։
Մինչ հրամանատարությունը այդ ժամանակ չէր հայտարարում ՄԱՀ-ի փլուզման կամ դրանից դուրս գալու մասին, սիրիացիների մեծ մասը սնվում էր եգիպտական բռնապետությամբ և չնայած արաբական միասնության նպատակին հասնելու անվերջ ջանքերին, նրանք ուրախ էին վերադարձնել իրենց ավանդական ազատությունները։
Մինչդեռ Ամերը սիրիական բանակի ձերբակալված մյուս հրամանատարների և նախարարների հետ միասին ամբողջ օրն անցկացրել է ապստամբների հետ բանակցություններ վարելով։ Մինչև հիմա պարզ չէ, թե արդյոք Ամերը անկեղծ էր այդ բանակցությունների ժամանակ, թե պարզապես ժամանակ էր շահում և սպասում եգիպտական զորքերին։ Ամերը հնարավորություն է ստացել կապ հաստատել Նասերի հետ կարճալիք ռադիոյով և ստանալ նրա հավանությունը այդ համաձայնագրին։ Այդ հաշտարար նոտային 13:26-ին փոխանցվել է թիվ 9 կոմյունիկեն, որում հայտարարվել է, որ հրամանատարությունը ցանկանում է պահպանել արաբական միասնությունը, և որ Ամերը «անհրաժեշտ որոշումներ է ընդունել Միացյալ Արաբական Հանրապետության զինված ուժերի միասնության պահպանման համար։ Բանակային գործերը վերադարձվել են բնականոն հուն»։ Դամասկոսի ռադիոն հերթական անգամ իրեն անվանել է «Դամասկոսում ՄԱՀ-ի ռադիոկայան»։
Մինչ մի քանի ժամվա ընթացքում, թվում էր, որ խնդիրը լուծվել է, երկու կողմերն էլ հեռու էին համաձայնությունից։ Կեսօրին ապստամբները աջակցություն են ստացել սիրիական բանակի գրեթե բոլոր ստորաբաժանումներից և վստահ են եղել հաղթանակի հարցում։ Նասերը հետևում էր յուրաքանչյուր քայլի տրամաբանությանը և հրաժարվում էր բանակցել ապստամբների հետ կամ փոխել իր քաղաքականությունը Սիրիայում։ Ժամը 5:20-ին Ամերը և մի խումբ եգիպտացի սպաների և լոյալիստների ժամանել են ինքնաթիռով Կահիրե։ Այդ մասին հայտարարվել է թիվ 12 կոմյունիկեում ժամը 5:45-ին։
Ժամը 6:55-ին նա հրաժարվել է բանակցություններ վարել և զինված ուժերին կոչ է արել կատարել իր հրամանը ՝ ջախջախելով ապստամբներին։ Ի դեպ, նույն օրվա առավոտյան ժամը 9:30-ին Նասերը հրամայել է եգիպտական զորքերի մի մասին մեկնել Սիրիա ապստամբությունը ճնշելու համար։ Քանի որ Եգիպտոսն ու Սիրիան ցամաքային սահման չունեին, օդադեսանտային զորքերին ու որոշ ծովային զորքերին հրամայել էին մեկնել Լաթակիա ու Հալեպ, որտեղ ռազմակայանները դեռ ենթակա էին Նասերին։ Սակայն եգիպտական զորքերի կողմից այդ բազաներին հասնելուց ոչ շատ առաջ դրանք գրավվել են ապստամբների կողմից։ Լաթաքիայում վայրէջք կատարած ավելի քան 200 եգիպտացի դեսանտայիններ շրջապատված են եղել ապստամբներով և ավելի ուշ վերադարձել Եգիպտոս։ Նասերը չեղյալ է հայտարարել ամբողջ գործողությունը։ Նոյեմբերի 2-ին 870 եգիպտացի սպաներ ու զինվորներ տուն են ուղարկվել, իսկ 960 սիրիացիներ խաղաղ վերադարձել են տուն Եգիպտոսից։
Ավելի ուշ սեպտեմբերի 28-ի երեկոյան ապստամբները ռադիոյով սկսել են քննադատել Նասերին ՝ նրան բռնակալ անվանելով։ Դամասկոսում երեկոյան ժամը 7:30-ից մինչև առավոտյան ժամը 5:30-ը պարետային ժամ է սահմանվել։ Եթե օրվա ընթացքում պարզ չէր, թե արդյոք ապստամբները ցանկանում են ավելի մեծ ազատություն Սիրիայի համար ՄԱԿ-ի կամ լիակատար անկախության վերականգնման շրջանակներում, ապա երբ Դամասկոսի ռադիոն ավարտեց իր վերջին հաղորդումը այդ օրը կեսգիշերից հետո Սիրիայի ազգային օրհներգով, պարզ դարձավ, որ նրանք ընտրել են անկախությունը։
Անջատողական կառավարության ժամանակաշրջանը (1961 թվականի սեպտեմբերի 29 - 1963 թվականի մարտի 8)
Սեպտեմբերի 29-ի առավոտյան ժամը 7:30-ին Դամասկոսի ռադիոն հայտարարել է, որ հրամանատարությունը Մաամուն Ալ Կուզբարիին (հեղաշրջման կազմակերպիչներից մեկին) հանձնարարել է ձևավորել նոր կառավարություն, որը բաղկացած է ազգային կուսակցության և Ժողովրդական կուսակցության հին քաղաքական գործիչներից։ Դա ավանդական սիրիական վերնախավի կառավարությունն էր, բայց այն խոստացել էր պահպանել Նասերի առաջադեմ և սոցիալիստական քաղաքականության մի մասը։ Նույն օրը Հորդանանն ու Թուրքիան նոր ռեժիմը ճանաչեցին ։
Այն ժամանակ, երբ նոր Սահմանադրությունը մշակվել և դեռ չի հաստատվել, գործել է 1950 թվականի Սահմանադրությունը։ Հոկտեմբերի 17-ին Սիրիան չեղարկել է հուլիսյան օրենքները, որոնք ազգայնացրել են տնտեսության խոշոր ճյուղերը։
Դեկտեմբերին կայացած ընտրություններից հետո «Ժողովրդական կուսակցության» առաջնորդներ Մաարուֆ Ալ-Դավալիբին և Նազիմ ալ-Քուդսին դարձել են համապատասխանաբար վարչապետ և նախագահ։ Մաամուն Ալ Կուզբարին ընտրվել է խորհրդարանի խոսնակ։
Հեղաշրջումից հետո առաջին ամիսների ընթացքում կառավարությանը հաջողվել է կրճատել հեղաշրջման կողմնակիցների թիվը բանակային ղեկավար պաշտոններում և միաժամանակ կրճատել սոցիալիստական օրենքների և որոշումների թիվը։ Եգիպտոսի ՝ ԽՍՀՄ-ի դաշնակցի հետ ամուր հարաբերություններ պահպանելու փոխարեն ավելի լավ հարաբերություններ են հաստատվել Արևմտյան Գերմանիայի և Իրաքի հետ։ 1962 թվականի մարտի 16-ին նախագահ Նազիմ ալ-Քուդսին հանդիպեց Իրաքի վարչապետ Աբդ ալ-Քարիմ Քասիմի հետ։
1962-ի գարնանը լիարժեք ժողովրդավարական ազատությունների վերականգնման համար խորհրդարանում ուժեղացավ ճնշումը։ Խորհրդարանը պահանջել Է Ալ-Դավալիբիի հրաժարականը, բոլոր տեսակի ազատությունների վերականգնումը և ազգային միասնության կառավարության ստեղծումը։ Ալ Դավալիբին հրաժարական է տվել մարտի 27-ին։
1962 թվականի մարտի 28-ից ապրիլի 2-ը հեղաշրջումներն ցնցեցին Սիրիան։ Առաջին փորձը ձեռնարկվել է Աբդ ալ-Քարիմ Ալ-Նահավիի կողմից, որի ուժերը ներառում էին բաասիստներին և նասերիտներին։ Նա ցանկանում էր վերականգնել կորցրած ազդեցությունը բանակում և կառավարությունում։ Ալ Նահլավի ուժերը ձերբակալել են կառավարության անդամներին և արձակել խորհրդարանը, որից հետո նախագահ Ալ Քուդսին հրաժարական է տվել ՝ ի նշան բողոքի ։ Մարտի 30-ին գեներալ Զահր ադ-Դինն ու Դամասկոսի շրջանի բանակի սպաները հայտարարել են, որ այդ հեղաշրջումը սեպտեմբերի 28-ի հեղաշրջման շարունակությունն է և երկիրը կվերադարձնի իր բուն նպատակներին։
Մինչդեռ մարտի 31-ին նասերիտներն ու բաասիստները Ջասեմ Ալվանի գլխավորությամբ ապստամբություն են բարձրացրել։ Չնայած նրանց նպատակները տարբեր էին, նրանք միասնական էին Դամասկոսում Ալ Նահլավիի հեղաշրջմանը դիմակայելու հարցում։ Ալվանի և բաասիստների զորքերը ապստամբել են Հալեպում, Հոմսում և Դեյր Էզ Զորում։ Նրանք կոչ են արել ՄԱՀ-ի վերականգնմանը և խնդրել Եգիպտոսին աջակցող զորքեր ուղարկել ։
1962 թվականի ապրիլի 1-ին բանակի հրամանատար Աբդ ալ Քարիմ Զահրեդինը Հոմսում բանակցություններ է վարել բոլոր բանակային խմբավորումների հետ, ինչի ընթացքում գաղտնի փոխզիջում է ձեռք բերվել․
Սիրիական բանակը պառակտվել է քաղաքական, տարածաշրջանային և կրոնական ուղղություններով, սակայն այն միասնական է եղել կառավարության նկատմամբ վերահսկողությունը պահպանելու իր ցանկության մեջ ՝ կանխելու լիակատար ժողովրդավարության վերադարձը և շարունակելու զարգացման ավելի սոցիալիստական կուրսը։
Ապրիլի 3-ին մի խումբ ապստամբ սպաներ արտաքսվեցին Շվեյցարիա։ Ապրիլի 4-ին Աբդ ալ Քարիմ Զահրեդդինը նոր նշանակումներ է կատարել։ Ապրիլի 13-ին նախագահ Ալ Քուդսին ձեռնամուխ է եղել իր պարտականությունների կատարմանը։ Ապրիլի 16-ին ձևավորվեց նոր կառավարությունը ՝ դոկտոր Բաշիր Ալ-Ազմայի գլխավորությամբ։ Պաշտպանության նոր նախարար Է դարձել Աբդ ալ Քարիմ Զահրեդդինը։ Այս կառավարությունը կրկին ազգայնացրել է խոշոր ձեռնարկությունները, բանկերը և վերսկսել հողային բարեփոխումները։
Մինչդեռ նասերիտներն ու բաասիստները Եգիպտոսի աջակցությամբ ծրագրել էին ևս մեկ հեղաշրջում ՄԱՀ-ի վերականգնման համար, որը պետք է կայանար 1962 թվականի հուլիսի 28-ին, սակայն հայտնաբերվել և ճնշվել էր կառավարության կողմից։ Սիրիան պահանջել է, որ Արաբական պետությունների լիգան զբաղվի այդ հարցով, և հանդիպման ժամանակ հրապարակայնորեն մեղադրել է Եգիպտոսին Սիրիան բռնակցելու ցանկության մեջ։ Եգիպտոսի պատվիրակությունը լքել է նիստը և մեկ տարով դադարեցրել Սիրիայի մասնակցությունը Արաբական պետությունների լիգայի հանդիպումներին։
Սեպտեմբերի 17-ին Ազգային միասնության նոր կառավարությունը ՝ Խալիդ Ալ Ազմի գլխավորությամբ, ձևավորվեց, իսկ խորհրդարանը լուծարվեց։ Նոր կառավարությունը սկսել է սոցիալիստական քաղաքականություն վարել և վերականգնել լիակատար ժողովրդավարական ազատությունները։ Արտակարգ դրությունը չեղյալ է հայտարարվել 1962 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։ Օգտվելով նոր ազատություններից ՝ Աբդ ալ-Քարիմ Ալ-Խահլավին վերադարձել է Սիրիա և պահանջել վերականգնել բանակը։ Բանակում դավադրությունները շարունակվեցին և ի վերջո հանգեցրին 1963 թվականի մարտի 8-ի հեղաշրջման, որը կազմակերպել էին բաասիստական ռազմական կոմիտեի կրտսեր սպաները։
Հղումներ
Կատեգորիա:1960-ականների հեղաշրջումները և հեղաշրջման փորձերը Կատեգորիա:1961-ը Սիրիայում Կատեգորիա:1961 թվականի հակամարտությունները Կատեգորիա:Ռազմական հեղաշրջումները Սիրիայում Կատեգորիա:Միացյալ Արաբական Հանրապետություն
Ահաբեկչական հարձակումներ Փարիզում (նոյեմբեր, 2015)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2010-ականների ահաբեկչական գործողություններ Կատեգորիա:2015 Փարիզում Կատեգորիա:2015 ահաբեկչություններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն
Թերմոդինամիկական պոտենցիալ
Թերմոդինամիկական պոտենցիալ, սկալյար ֆիզիկական մեծություն, որը կիրառվում է ֆիզիկական համակարգի թերմոդինամիկական վիճակը ներկայացնելու համար։ Թերմոդինամիկակակն պոտենցիալների գաղափարը 1886 թվականին առաջարկել է Պիեռ Դյուհեմը ։ Ջոզայա Գիբսն իր հոդվածներում կիրառել է հիմնարար ֆունկցիաներ տերմինը ։ Ֆիզիկական մեկնաբանություն ունեցող գլխավոր թերմոդինամիկական պոտենցիալը U ներքին էներգիան է։ Թերմոդինամիկական էներգիական պոտենցիալների մյուս արտահայտությունները ստացվում են U-ի արտահայտությունից Լեժանդրի ձևափոխությունների միջոցով  ։ Որոշ ուժեր, ինչպես գրավիտացիան, թերմոդինամիկայում սովորաբար անտեսվում են պոտենցիալների համար արտահայտությունները ձևակերպելիս։ Օրինակ, մինչ ջերմային շարժիչի աշխատանքային վառելիքը կարող է գրավիտացիայի պատճառով ավելի մեծ էներգիա ունենալ Էվերեստ լեռան գագաթին, քան Մարիանյան իջվածքի հատակին, գրավիտացիոն պոտենցիալ էներգիա տերմինը ներքին էներգիայի բանաձևում սովորաբար կանտեսվի, քանի որ գրավիտացիոն պոտենցիալի փոփոխությունները շարժիչում աշխատանքի ընթացքում չնչին կլինեն։ Առանձնացվում են հետևյալ թերմոդինամիկական պոտենցիալները՝
Ներքին էներգիա
Թերմոդինամիկայի առաջին օրենքի համաձայն՝ ներքին էներգիան սահմանվում է որպես համակարգին հաղորդված ջերմաքանակի և արտաքին ուժերի կողմից համակարգի վրա կատարված մեխանիկական աշխատանքի տարբերություն․
Էնտալպիա
Էնտալպիան սահմանվում է հետևյալ կերպ․
Քանի որ իզոբար պրոցեսում աշխատանքը հավասար է P \Delta V, էնտալպիայի աճը քվազիստատիկ իզոբար պրոցեսում հավասար է համակարգի ստացած ջերմաքանակին։