cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարսեցին (ֆիլմ)
Նկարահանումներ
Նկարահանումների համար օգտագործվել են նաև GoPro Hero 4 էքսշն-տեղախցիկները, որոնք հարմարեցված էին տիեզերագնացների գլխարկներին, տեղադրված դեկորացիաների ներսում։ Էքշն-տեսախցիկները հնարավորություն էին տալիս դիտողին խորասուզվել իրադարձությունների տրամադրության մեջ՝ ստեղծելով հավելյալ վիզուալ իրականություն ։ Սկզբում ստեղծողները էքշն-տեսախցիկները տարբերակում էին որպես օգնական ուժ՝ դադարների լցման համար։
Նկարահանումների ժամանակ առաջինը նկարվել են ՆԱՍԱ-ի թռիչքների ղեկավարման կենտրոնի էպիզոդները ։ Ամբողջ նոյեմբեր ամսվա ընթացքում նկարահանումներն ընթացել են Բուդապեշտում, որը ժամանակավորապես դարձավ կինոնկարի բոլոր գործողությունների կոորդինացման կենտրոնը։ Նշանավորվեցին ՆԱՍԱ-ի գրասենյակի, Թռիչքների ղեկավարման կենտրոնի և Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի հետ կապված տեսարանները։ Թռիչքների ղեկավարման կենտրոնի տեսարանների վրա աշխատելով (օրինակ այն պահը, երբ պարզ դարձավ, որ Ուոթնին ողջ է)՝ Սքոթը խնդրեց իրական նկարը ցուցադրել մոնիտորին։ Չնայած հատուկ էֆեկտների մասնագետները կարող էին այն հետո ավելացնել կանաչ էկրանին, սակայն ռեժիսորը որոշեց, որ այդպիսով նա կարող էր դերասաններին ներգրավվել միզանսցենում։ Նախապատրաստման և ղեկավարման կենտրոնի էկրաններին իրականին մոտ գրաֆիկի վրա աշխատել է Territory ընկերությունը ։ Տիեզերանավի ինտերֆեյսի պատուհանները նկարվեցին Compuhire ընկերության ներկայացուցիչների կողմից՝ Adobe Illustrator-ով։ Բոլոր նրանք ստեղծեցին մոտավորապես 400 դիզայնի տարրեր։ Որոշ ինտերֆեյսերին համարագրվել են իրական ինտերակտիվ կոդեր, որոնք արձագանքում էին կոճակների սեղմմանը։ Ֆիլմի սկզբում, երբ Մարտինեսը սեղմում է պատուհանի վրայի գրաֆիկական կոճակները, տեղի չեն ունեցել 3D սիմուլյացիայում, այլ հավելվածում ։ Հորինված ինտերֆեյսի վերջնական աշխատանքներն իրականացվել են ֆիլմի Blu-Ray սկավառակի ձևավորման համար ։ ՆԱՍԱ-ում և Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայում համատեղ ուղեղային հարձակման տեսարանները միաժամանակ նկարահանվել են կից սենյակներում, իսկ դերասանների միջև կապը պահպանվում էր Սկայպով տեսազրույցի միջոցով, այնպես, որ նրանք կարողանային փոխանակվել իրենց վերջնաբառերով ։
Նոյեմբեր ամսվա վերջին նկարահանող խմբին միացավ Մեթ Դեյմոնը։ Այդ ժամանակ «Hermes» տիեզերանավի անձնակազմի դերասանական խումբն ամբողջությամբ ավարտել էր հողային փոթորկի էպիզոդը։ Նկարահանումները տևել են երեք օր և անցկացվել տաղավարում։ Փոթորիկը ստեղծվել էր հզոր օդափոխիչների միջոցով, որոնք ստեղծել են ավելի քան 100 կմ/ժ արագություն։ «Այն նման էր կրակով կնքման», - Ջեսիկա Չեսթեյնը հիշեց կինոնկարում իր համար ամենածանր տեսարանը։ Իր կերպարի մարմնավորման փնտրտուքները ստիպված եղավ անել հողոտ քամու տակ, ծանր սկաֆանդրներում ։ Տեսարանի առաջին տարբերակում անձնակազմի բոլոր վեց անդամները դուրս էին եկել բնակելի մոդուլից և հողմի միջով անցնում դեպի MAV թռչող մոդուլը ։ Տեսարանը ստացվեց բավականին բարդ, քանի որ օդաչու Մարտինեսը պետք է ինչ-որ կերպով ուրիշներից շուտ հայտնվեր նավի վրա, որպեսզի նախապատրաստվեր մեկնարկի։ Որոշ մտածմունքներից հետո, ռեժիսորը վիզուալ էֆեկտների խմբի հետ կրկին նկարահանեց դասավորությունը։ Հենց սկզբից որոշված էր Մարտինեսին թողնել տիեզերանավի կողքին։ Դրանից հետո տեսարանը դարձավ ավելի բնական, և նավի մեջ գտնվող Մարտինեսի և դրսում եղած խմբի մյուս անդամների հեռավորությունը տվեցին հավելյալ դինամիզմ ։
Վադի Ռամից մի քանի կադրեր անմիջականորեն օգտագործվեցին և մշակվեցին հավելյալ իրականության տեխնիկայի միջոցով։ Հիմնականում այդ կադրերը ռովերով ճանապարհորդություններն էին։ Առանձին կադրերը նկարվել են ուղղաթիռից։ Անապատը համարյա լիովին զրկված էր բուսականությունից, սակայն հազվադեպ հանդիպող թփիկները սիպված եղան կադր առ կադր ձեռքով հեռացնել ։ Մյուս տեսարանները նկարվել են Վադի Ռամի բնապակտերում իսկ հետո Korda Studio-ի տաղավարում վերստեղծվել ավելի ճշգրիտ և դետալների մանրամասնությամբ ։ Արևային մարտկոցների հետ տեսարանը, որոնք Ուոթնին բացում և մաքրում է, սկզբում դրված էր անապատում։ Այնուհետև դեկորացիաների պատասխանատուներն այն տեղափոխեցին տաղավար։ Ընդ որում արևային մարտկոցները եղել են ռադիողեկավարման դեկորացիաների տարրեր, որոնք կարող էր ղեկավարել բեմադրող ռեժիսորը՝ հասնելով կադրի լավագույն վերարտադրման ։
Մոնտաժ
Նկարահանումների հենց ամենասկզբից, մոնտաժող Պիետրո Սկալիան Ռիդլի Սքոթին պատկանող վիլլան՝ Պրովանսից ոչ հեռու, և հենց այնտեղ էլ հիմնականում կատարվեց կինոնկարի մոնտաժը ։ Պիետրո Սկալիայի ձեռքի տակ հայտնվեցին մոտ 250 ժամանոց հում տեսատվյալներ Red Dragon և համարյա 70 ժամ էլ GoPro տեսախցիկներից։ Մոնտաժի համար օգտագործվել է Avid Media Composer 7 սպասարկման ծրագիրը ։ Խմբագրվող նյութի ամբողջ ծավալը մոտավորապես կազմում էր 230 Տբ ։ Մոտնտաժի ժամանակ մի քանի անգամ փոխվեց տեսարանների հիմնական դասավորությունը։ Մոնտաժային առաջին տարբերակում հողմի իրադարձությունները տեղափոխվեցին մեջտեղ, որպես ֆլեշբեք (ինչպես գրքում)։ Սկալիան, վերլուծելով տեսարանների հերթականությունը, վերջ ի վերջո որոշեց խուսաբել ֆլեշբեքից և օգտագործեց դեպքերի բնական հաջորդականություն ։
Avid ծրագրի նոր տարբերակը թույլ տվեց միանգամից խմբագրել ստերեոպատկերները, այլ ոչ թե աջ ու ձախ կադրերն առանձին-առանձին, ինչը որոշ չափով հեշտացնում էր աշխատանքը ։ Չնայած Սկալիան նշեց, որ մարդկային աչքերին այնուամենայնիվ հարմարավետ են խմբագրել 2D, իսկ հետո վերջնական տարբերակում նոր բերել 3D ձևաչափի ։ Մոնտաժ անելու համար ամենդժվար հատվածը եղավ Մարկ Ուոթնիի փրկելը տիեզերքում։ Այն ներառում էր իրական նկարահանումների բազմաթիվ կոմբինացված կադրեր և CGI։ Հենց դրա վրա էլ ծախսվեց աշխատանքային ժամի մեծ մասը ։ Վերջնական տարբերակը կազմված էր 1100 մոնտաժի ենթարկված տեսարաններից ։ Ընդհանուր առմամբ, կինոարտադրության չափանիշներով, ֆիլմը ստեղծվեց և խմբագրվեց բավականին արագ։ Ինչպես օրինակ համեմատելի «Գրավիտացիա»-ի հետարտադրական փուլը տևեց համարյա երկու տարի ։ Առաջին ավարտված և նայելու ենթակա ֆիլմը, որի տևողությունը 3 ժամ էր, ստուդիայի մոտ հայտնվեց օգոստոսի 28-ին ։
Վիզուալ էֆեկտներ
հատուկ էֆեկտների համար սկզբնական նյութը պատրաստվել էր Korda Studio-ում, որտեղ 20 դեկորացիոն օբյեկտները մոլորեցնող դիմակի համար շրջապատված էին կանաչ ֆոնով։ Վիզուալ էֆկետների վրա հիմնական աշխատանքն անցկացվել է Լոնդունում։ Տեսանյութերի ռենդերինգը, պահպանումն ու խմբագրումը կատարվել են Fluent Image ընկերության համակարգչային հզորության բազայում ։ Եթե «Պրոմեթևս»-ի հատուկ էֆեկտների վրա աշխատել են 34 շաբաթ, ապա «Մարսեցու» պրոդյուսերը խմբին հատկացրեց 24 շաբաթ, որպեսզի նրանք ավարտեն աշխատանքները ։ Վիզուալ էֆեկտների ղեկավար Ռիչարդ Սթամերսը ստիպված եղավ կազմակերպել կապալառու խմբի համատեղ աշխատանք ։ Ստերեո և էքսշն-տեսախցիկների «հում» տեսանյութերի նախնական խմբագրումով և գունային գամմայի աշխատանքներով զբաղվեցին Fluent Image-ը և Company 3-ը։ Նրանց մասնագետները նյութ էին պատրաստում բոլոր մնացածի և հետագա մոնտաժ անողների համար։ MPC ընկերությունը փոխանցեցին Մարսի մակերևույթի պատրաստի էֆեկտները։ Framestore-ը զբաղվեց տիեզերքով, The Senate-ը՝ ՆԱՍԱ-ի և Երկրի վրայի տեղանքների տեսարաններով, իսկ Argon Effects-ը պատասխանատու էր նախնական վիզուալիզացիայի համար։ The Third Floor-ն իր simulcam տեխնոլոգիայով, զբաղվեց մարդկանց և զանազան օբյեկտների թվային տեսքի վիազուալիզացիայով ։
Լիովին թվային կինոնկարի մոնտաժի ամենադժվարին փուլը է համարվում գունային գամման (այսպես կոչված գույների կարգավորման աղյուսակը Colour look-up table), որը մասնագետների կողմից ընտրվում է ձեռքով։ Company 3-ի ներկայացուցիչ Սթիվեն Նիկամուրը պատասխանատու էր ֆիլմի բոլոր տեղանքների (Մարս, Երկիր, ներս, տիեզերք) գույների կարգավորման աղյուսակների ստեղծման համար։ Սթիվենը Սկալիայի հետ աշխատել է նկարահանումների սկզբից մինչև վերջ և հետարտադրական փուլում ։
Դեկորացիաներ և վիզուալիզացիայի սարքավորումներ
«Տիեզերական» տեսարանների դեկորացիաներով նկարահանումներն իրականացվեցին մի քանի փուլերով՝ previs, techvis և արտադրություն։ Կադրային հիմքի վրա, Maya փաթեթում նկարեցին սևագիր-տեսարանը՝ previs հոլովակը, որում կարելի էր որոշել սարքավորումների «թվային» և իրական դերասանների դեկորացիաների հեռավորությունները։ Այնուհետև դրա հիմքի վրա իրականացվեց իրական տեսարանի նախապատրաստումը techvis-ում՝ դեկորացիաների ֆիզիկական հեռավորությունը, օպերատորական կռունկը, սայլակը և տեսախցիկները, այնտեղ որտեղ հարկավոր էր՝ դերասանների փոխարինումը դուբլյորների, կասկադյորների նախապատրաստումը վտանգավոր տեսարանների համար։ Մի քանի փորձերից հետո տեսարանը միացվում էր արտադրությանը ։
Տիեզերագնացների տեղափոխումը անկշիռ միջավայրում իրականցվում էր հին տեխնոլոգրաներով՝ ճոպաններից կախվելով։ Նավի միջանցքներում լողացող տիեզերագնացների որոշ տեսարանների համար կառուցվել էին ճոպանների համակարգ, որոնք տեղափոխում էին ռոբոտացված սայլակները, ինչերն էլ իրենց հերթին կապված էին դերասաններին։ Կախոցն այնպես էր կառուցված, որ թույլ էր տալիս ազատ շարժվել՝ 360° պտույտ ։ Նկարվել են կռունկների և ճոպանների վրա ամրացված տեսախցիկներով։ Python լեզվի հետ ճիշտ սինխրոնիզացյիայի համար գրվեց սայլակները ղեկավարող ծրագրեր։ Հետագա ուղղումները և ճոպանների մաքրումը կադրերից տեղի ունեցան Maya փաթեթում։ Համակարգիչները նաև օգտագործվել են բարդ տեսարանների ընդհանուր մոդելավորման, տեսախցիկների դասավորվածության, ճոպանային ուղիների անցկացման, տիեզերագնացների և տեսախցիկների սայլակների շարժումների համար (այսպես կոչված techvis՝ տեխնիկական վիզուալիզացիա)։ Սովորաբար, այն հատվածախուցը, որին դիպչել է կենդանի դերասանը, կառուցվել է ֆիզիկական մոդելի տեսքով, իսկ նավի ամբողջ մնացած մասը նկարվեց հետո։ Ամենաերկար նախապատրաստությունը պահանջեց տիեզերագնաց Բեքի տեղափոխման տեսարանը՝ նավի արտաքին մասով, մոդուլներց մեկի պայթյունի ուղղության դիմաց։ Նրանում պահանջվեց նմանեցնել տիեզերագնացի շարժումները համարյա բոլոր ազատության աստիճաններում։ Շատ կադրեր հիբրդային էին՝ իրական դերասաններով և իրենց թվային մոդելներով։ Հենց դրա համար կոստյումներն ու սկաֆանդրները ստեղծելուց մոդելավորողները մոտ համագործակցություն ունեին CGI թիմի հետ, ովքեր պետք է սկաֆանդրները ստեղծեին շատ մանրամասն՝ մինչև վերջին ծալքը ։
Կինոնկարի ստեղծողները սկզբում սկաֆանդրների փոխարեն պլանավորել էին օգտագործել Մարսի էքսպեդիցիայի տիեզերագնացների ապագա հագուստները, որոնք Zed 1 և Zed 2 կոդային անվանումների տակ փորձարկվում էին լաբորատերիաներում։ Սակայն դրանք այնքան էլ հաջողված չէին երևում էկրանից և շատ ծանր էին (160 ֆունտ՝ մոտ 65 կգ)։ Հագուստների դիզայներ Ջանթ Յեյթսը ստեղծեց տիեզերական հագուստի երեք օրիգինալ տարբերակներ՝ Մարսի մակերևույթին աշխատելու, բաց տիեզերք դուրս գալու և բնակելի մոդուլում աշխատելու ու հանգստանալու համար։ Մակերևույթի համար սկաֆանդրը շատ բաներով նման էր «Պրոմեթևս»-ում եղածին, որը մշակվել էր աչքի ընկնող ստվերանկարով, կիպ հարմարեցված մարմին՝ թույլ տալով անել ազատ շարժումներ ։ Ազատությունը, որը թույլ տվեցին դիզայներները, նրանում էր, որ այդ սկաֆանդրի սաղավարտի վզի մասում ուներ էլաստիկ ամրակ, իսկ իրական սաղավարտը մի ամբողջություն է կառույցի մյուս մասերի հետ։ Կինոսկաֆանդրների սարքավորումները բավականին բարդ էին։ Այն ներառում էր ներսից և դրսից ղեկավարվող լուսավորություն, էքշն-տեսախցիկներ, ռեժիսորի հետ կապի ինտերկոմ, սառեցման համակարգ, փակ սաղավարտի դեպքում՝ օդափոխիչ  ։ Տիեզերք դուրս գալու սկաֆանդրը կառուցվել էր իրական EVA Extravehicular Mobility Unit-ի նման և մի փոքր ձևափոխվել՝ ժոպաններն ամրացնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ ֆիլմի համար ստեղծվել են 15 սկաֆանդրներ ։
Ակսել Բակունց (կտավ)
Նկարի ստեղծման դրդապատճառը
Էդուարդ Իսաբեկյանը և մի խումբ երիտասարդներ աշխատակցում էին Պիոներ կանչ և Ավանգարդ թերթերին։
Ռոզ Օ'Նիլ
Ռոզ Օ'Նիլ, ամերիկացի մուլտիպլիկատոր, նկարազարդող, նկարիչ և գրող։ Նա հաջողակ կարիերա ստեղծեց որպես ամսագրերի և գրքերի նկարազարդող և երիտասարդ հասակում դարձավ Միացյալ Նահանգների ամենահայտնի և ամենաբարձր վարձատրվող կին գործարար նկարազարդողը։ Ռոզ Օ'Նիլը հաջողության և միջազգային ճանաչման է հասել ստեղծելով Միկի Մաուսից առաջ ամենատարածված մուլտֆիլմի հերոս Քիվփիին (Kewpie) :
Գրավաճառի և տնային տնտեսուհու դուստր Օ'Նիլը մեծացել է գյուղական Նեբրասկայում։ Նա վաղ տարիքում ցուցաբերել է հետաքրքրություն արվեստի հանդեպ և տասնհինգ տարեկանում Նյու Յորքում նկարազարդողի կարիերա է փնտրել։ Նրա Քիվփի մուլտֆիլմերը, որոնք իրենց առաջնամուտն ունեցան «Կանանց տնային ամսագրի» 1909 թվականին թողարկված համարում, ավելի ուշ արտադրվեցին որպես ճենապակյա տիկնիկներ գերմանական կոմպոզիտային նյութերով և ցելյուլոիդային տարբերակներով խաղալիքներ արտադրող J.D.Kestner ընկերության կողմից 1912 թվականին։ Տիկնիկները շատ հայտնի էին քսաներորդ դարի սկզբին և համարվում են ԱՄՆ-ում առաջին զանգվածային խաղալիքներից մեկը։
Օ'Նիլը գրել է նաև մի շարք վեպեր և բանաստեղծությունների գրքեր, և ակտիվ գործունեություն է ծավալել կանանց ընտրական իրավունքի շրջանում։ Նա որոշ ժամանակ եղել է աշխարհում ամենաբարձր վարձատրվող կին նկարազարդողը Քիվփի տիկնիկների հաջողության շնորհիվ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ
Ակսել Բակունց (կտավ)
Նկարի ստեղծման դրդապատճառը
Իսաբեկյանի խոստովանությունը. «Բակունցին «անմնացորդ սիրահարվածներս իրեն տեսնելու համար պատրաստ էինք հարկի-անհարկի գլուխներս խոթել դռան արանքից»։ Խմբագրությունից հետո էլ, իմանալով, որ Բակունցը ժամը երեքին Աբովյանի մայթով իջնելու է «Սևան» հյուրանոց՝ իրեն հատկացված աշխատասենյակում աշխատելու, բուլվարի մոտ դարան մտած սպասում էինք, որ բարևենք։ Եվ գալիս էր մեր կիսաստվածը, մի գլուխ բոլորից բարձր, կապույտ կամ սպիտակ «կոսովորոտկան» հագին, հյուսված, ծոպերով գոտին անփութորեն կապած, թևի տակ անբաժան մի գիրք՝ տետրակը մեջը։ Իջնում էր դանդաղ, մտազբաղ ու հանդիսավոր, հայացքը Բուդդայի պես՝ անորոշ հեռուները Կես դարից ավել է անցել տպավորությանս վրայից, բայց նրա հմայքը, անջնջելի դաջվել է հոգուս և սրտիս վրա։ Նրա հմայքը մեր մեջ լցվել էր առաջին հերթին իր գրվածքներից, իսկ մնացածը հրաշալի լեգենդ էր, հասկանալի և անբացատրելի»։
«Եվ լսում էինք նրա կատակով արված դիտողությունները, որից լուռ փշաքաղվում էր նա, ում վերաբերում էին, և զարմանալի ելույթները, որ ամեն անգամ ցնցում, ապշեցնում էին ո°չ միայն մեզ` պատանիներին։ Ի՜նչ ընդգրկումներ, հարցերի, պրոբլեմների ինչպիսի բազմառատություն ու խորություն՝ պատմություն, գրականություն, ձիաբուծություն, որդան կարմիր, վարդի յուղ, մանրանկարչություն, խոտաբույսեր»։
«Հետո միայն հասկացա, որ մեզ պարզապես բախտավոր երջանկություն էր վիճակվել. կարող էինք բացել օրվա թերթերը, ամսագրերը և, դեռ տպագրական թերթի հոտը վրան կարդալ Չարենցի հերթական «ստիխը», Բակունցի, Թոթովենցի, Մահարու պատմվածքը, ակնարկը, ֆելիետոնը»։
«Արվեստագետի, հատկապես գրողի համար կա մի ճշմարտություն. դա բաց աչքերով ճշմարտությունը տեսնելու խիզախությունն է։ Բակունցը չէր փակում աչքերն հայ մարդու տառապանքով սկսվող նոր կյանքի առաջ, և առաջին անգամ գրականության կենդանի հերոսներ դարձրեց հնձվորներին, այգեպաններին, սերմնացաններին, բրուտներին, փոստատարներին, հովիվներին։ Դա° է ճշմարիտ հայրենասիրությունը»։
Այսպիսի խոհական-վերլուծական տեքստի միջոցով բացահայտվում է նաև իսաբեկյանական ներաշխարհը, նրա խորաթափանցության ուղղվածությունը։ Բակունցի գեղանկար-դիմանկարի համար ընտրած «Կյորեսի» պատկերը բնական է, տրամաբանված։ Բացառիկ է եղել Իսաբեկյանի առաջին անգամ Հին Խնձորեսկ այցելության տպավորությունը (բնակեցվել է մինչև 1962 թվականը)։ «Առավոտը շատ վաղ էր,- գրում է նա,- և Խնձորեսկը կապույտ մշուշի մեջ էր, ոչ մի տուն չէր երևում, ձորից միայն ծերպերի ծայրերն էին ցցված` հայտնի ու անհայտ կենդանիների տեսքով։ Հետո կատարվեց հրաշքը. արևը դուրս եկավ, և մշուշն ահռելի կապույտ վիշապի նման սկսեց գալարվել ու քաշվել գյուղից։ Աչքերիս չէինք հավատում, որ հեքիաթ չէ տեսածս։ Դե ինչպես չսիրես այդ երկիրը»։
Իսաբեկյանի բակունցյան կերպարի հետ է կապված Վահագն Դավթյանի «Ժողովրդական կյանքի ակունքից» հոդվածը ։ Ընդհանրացնելով ժողովուրդ, պատմություն, հայրենի բնություն թեմաները բակունցյան, իսաբեկյանական աշխարհընկալումներում, հոդվածի հեղինակը, ելնելով ստեղծագործական խառնվածքից, նախասիրություններից, գույների և երանգների ընդհանրություններից, զուգահեռում է երկու արվեստագետների կյանքին նայելու համարժեք սկզբունքները։ Բացի գեղանկարչության մեծերից, Վ.Դավթյանը Բակունցին ևս համարում է Իսաբեկյանի ուսուցիչը, բակունցյան կերպարվեստը՝ կատարված բառերի կախարդական գույնով»։
Նկարագրություն
«Ակսել Բակունցի դիմանկարը» ստեղծելիս Իսաբեկյանը դիմել է կոմպոզիցիոն-կառուցվածքի իր համար ավանդական ձևին՝ տեղադրելով ֆիգուրը կտավի ուղղաձիգ առանցքից աջ կիսահատվածում, երեք քառորդով, ստորին հորիզոնականով սահմանափակում պատկերը կոնքագծից քիչ ցած։ Ընդհուպ մոտեցնելով կերպարը դիտողին, նկարիչը տարածության գահավիժող ու սլացիկ վեր խոյացող համայնապատկերը ծավալում է նաև ֆիգուրից ետ՝ կտավի ողջ մակերեսով։
Բակունցի ողբերգականորեն ընդհատված կյանքից տասնամյակներ անց իրագործված գեղանկար-մտահղացումը նկարիչ-արվեստագետի խորին պատկառանքն է, ափսոսանքը, գնահատանքի անմնացորդ նվիրումը։
Ձիգ, զուսպ կեցվածքի նկարագիրն անկաշկանդ է. բաճկոնի եզրերը բաց են, ձեռքերը՝ գրպանում։ Գրողի դեմքին ակնհայտ են ներքին հույզն ու լարվածությունը, «խստաշուք»` գունային հարուստ վրձնահարվածներով։
Աշխատանքում ընգծված է Բակունցյան` Հայրենիքի հետ կապի մնայուն արժեքը։ Նկարի կառուցվածքում առկա են յուրահատուկ երանգներ. անդնդախորքից «վեր հառնող կերպարանքը» նկարչի համար աշխատելու պահին արդեն պատմա-ռետրոսպեկտիվ բնույթ ուներ, որքան էլ որ վառ ու հստակ լիներ դիմագծային-կերպարային պատկերացումը։ Իմաստաբանորեն Սյունյաց լեռնաշխարհի հետ ունեցած կապը նախ և առաջ հոգու կապն է։
Չնայած այս կառուցվածքային սկզբունքը զուգահեռվում է Սարյանի «Ավետիք Իսահակյանի դիմանկարի» հետ ևս, տարբերությունը մեկնաբանման իմաստով մեծ է։ Բակունցի կերպարանքը վեր է խոյացել անհատակ խորքից, ի հեճուկս ժամանակի նսեմ ոճրագործության։ Կերպարի դիրքն ու հայացքը (երկուսն էլ երեք քառորդ դիրքով) միջանկյալ են, հավասարապես փոխկապակցված «հայրենիք-բնաշխարհ» (ֆոն) և ժողովուրդ (դիտող) ժամանակային-տարածական հարթությունների համար։ Կերպարի ուրվապատկերում, ձևի և գույնի կառուցվածքում անվերջանալիորեն փոխակերպվում, խտանում են մեղմ ու կտրուկ գունակառուցվածքային շեշտերը, ազատ անկաշկանդությունն ու ներքին անհանգստությունը։
Կտավում գերիշխում է կապտա-մշուշ, կապտա-մանուշակագույն երանգայնությունը, առավոտյան օդա-լույսային լեռնային խստության յուրահատուկ շունչը։ Թույլ վարդա-մանուշակագույն լրացումները «հավաքվում», խտանում են կերպարի վերնաշապկին, համեմատաբար լոկալ երկու խոշոր հատվածներով (վերնաշապիկը, բաճկոնը) ամբողջացնելով կտավի կոլորիտային լուծումը։ Լույսը սառը արծաթի հնչեղությամբ շեշտում է կերպարի ճակատոսկրը, փափուկ սահում ուսագծերով, ավելի ջերմ տաքությամբ արձագանքվում դեմքին։
Բակունցի դիմանկարը կոմպոզիցիոն-կառուցվածքով բազմաթիվ զուգահեռներ ունի հենց Իսաբեկյանի արվեստում, սակայն մեկնաբանման խորաթափանցությամբ այն վեհարձան է, ռետրոսպեկտիվ-ռոմանտիկ բնույթի դիմանկարի ձևամտածողությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 նկարներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Ակսել Բակունց
Մարսեցին (ֆիլմ)
Դեկորացիաներ և վիզուալիզացիայի սարքավորումներ
Սկաֆանդների սաղավարտում մշտապես ապակի օգտագործելը պարզվեց անհարմար էր։ Տեսարանների մեծ մասում ապակին բացակայում էր, որը քչացնում էր ցոլքերը, նկարահանող սարքավորումերի արտացոլանքը և լավ փոխանցում դերասանների միմիկան։ Պատկերի վերջին մշակման ժամանակ «ապակիները» տեղադրվեցին համակարգչով։ Դրա հետ մեկտեղ, արհեստական «ապակու» վրա արտացոլվում էին այն, ինչ կանգնած էր դրա դիմաց՝ բնապատկերներ, մարմնի մասեր, գործիքներ։ Ռենդերինգի ժամանակ նաև հաշվի է առնվել դեմքի պատկերի աղավաղումը՝ կոր ապակիների վրա ։
Մարսիական բնակելի մոդուլի արտաքին տեսքը ստեղծվել է Human Exploration Research Analog նախագծի մասնագետների մասնակցությամբ ։ Մոդուլի ութանկյունի ձևը վերցված է Երկրի վրա կառուցված փորձնական մոդուլից։ Առանձին դետալներն ավելացրել են զարդարողները։ Ննջասենյակային խրամխորշերը վերցված են նավերից մեկի ընդհանուր սենյակից, զուգարանը՝ Boeing 747-ից ։ Թռիչքների ղեկավարման կենտրոնի և Hermes տիեզերանավի միջավայրը ստեղծելիս մասնագետներն օգտագործել են Լինդոն Ջոնսի Կենտրոնի գործելու փորձից։ Խորհրդատուն ինժեներ Դեյվ Լեվերին էր։ Ինչպես նաև օգնեցին Եվրոպական տիեզերական գործակալության ներկայացուցիչները։ Բոլոր կոդային տարրերի համար ստեղծվեցին իրենց դիզայնները՝ էկրանի կենտրոնի, Hermes նավի և բնակելի մոդուլների ներսի մոնիտորների, սկաֆանդրի սարքավորուների և տիեզերագնացների նոթբուքերի համար ։
Մարկ Ուոթնիի տեղաշարժվելու մոդելի համար առաջին նախատիպ ծառայեց Curiosity մարսագնացը։ Ռովերի արտաքին տեսքը մշակվեց Արթուր Մաքսի և նկարիչ Օլիվեր Հոջի կողմից։ Վեցականի փոխադրամիջոցը կառուցվեց Szalay Dakar ընկերության հունգարացի կոնստրուկտորների կողմից ։
Ձայնային էֆեկտներ և երաժշտություն
Նկարահանումներից դեռ մեկ ամիս առաջ, կինոնկարի ձայնային ռեժիսոր Օլիվեր Թարնին իր գրադարանում սկսեց հավաքել քամու, ավազի շրշյունի, քայլերի ձայներ։ Դրա համար նա ուղևորվեց Մահվան հովիտ և Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի մարսագնացների հրաձգարան։ Ռիդլի Սքոթը խնդրեց ձայնային ռեժիսորին ձայների օգնությամբ ընդգծել Ուոթնիի վիճակի աստիճանաբար, բնակելի մոդուլի և ողջ տեխնոլոգիական կոմպլեքսի փոփոխումը, որոնք պահպանում են մարդկային մի փխրուն կյանք։ Վերջաբանին մոտ, սովորական աղմուկին ավելացված են կամաց-կամաց շարքից դուրս եկով մոդուլի ճռռոցներ, որը հաշվարկված չէր այդքան երկար օգտագործման։ Ցածր հաճախականության հավասարակշիռ ձայները փոխվում են քաոսային բնության բարձր հաճախականության աղմուկի, որոնք հանդիսատեսին անհանգստություն են պատճառում կապված գլխավոր հերոսի ճակատագրի հետ։ Աղմուկների ձայնագրությունը տեղի է ունեցել Dolby Atmos տեխնոլոգիայով ։ Տիեզերագնացների իրականին մոտ զրույցների համար նրանց սաղավարտներում ամրացված էին դինամիկներ, իսկ հետո խոսքը ձայնագրվել է բարձրախոսով (այսպես կոչված worldizing ընդունում) ։
Մինչ «Մարսեցին», կոմպոզիտոր Հարրի Գրեգսոն-Ուիլիամսն իր ուսերին կրում էր Սքոթ եղբայրների (հատկապես Թոնիի) հետ իր քսանամյա փորձը։ Նախապատրաստումը սկսեց դեռ սցենարը կարդալուց, սակայն երաժշտության վերջնական գրմանը կոմպոզիտորն անցավ 2015 թվականի հուլիսին, երբ նայեց ֆիլմի առաջին մոնտաժային կրկնօրինակը։ Սաունդթրեքը գրելը նույնիսկ երեք ամիս չտևեց։ Ինչպես նշեց կոմպոզիտորը, նա չէր կողմնորոշվում գիտաֆանտաստիկ կինոնկարի որոշ ֆուտուրիստական մտքերի վրա։ Նա բավականին պարզ հրահանգներ ստացավ ռեժիսորից։ Երաժշտական տրամադրությունը հիմնականում ձևավորվեց սյուժեի ոչ մեծ շրջադարջի ժամանակ, երբ գլխավոր հերոսը թողնված նոթբուքում բացահայտեց ռետրո երաշժտության հավաքածու։ Հետագայում այն դարձավ կատակների հիմնական առարկա և կերպարի բարոյակոմիկական կոփումը, որը ստիպեց հերոսին դիմանալ չսիրած երաժշտությանը։ Ստեղծելով սաունդթրեքը, կոմպոզիտորին վանում էր 1970-ական թվականների երաշտությունը և ֆիլմի բնավորությանը բնորոշ, նա նշեց Դեյվիդ Բոուիի «Starman» ստեղծագործությունը ։ Ձայնային էֆեկնտերի ձայնագրումը տեղի ունեցավ Լոնդոնի Twickenham Studios-ում ։ Երաժշտությունը ձայնագրվեց Լոնդոնի Abbey Road ստուդիայում ։
Երգացանկ
Կոմպոզիտորի երաժշտության կողքին, ֆիլմում առկա են հետևյալ երգերը․
Մարկետինգ
Հիմնական ժամանցային և նույնիսկ կատակերգական տարրերն էլ հենց «Մարսեցուն» առանձնացնում են նմանատիպ ժանրի ֆիլմերից՝ «Ինտերստելլար» և «Գրավիտացիա»։ Սրանք այն ֆիլմերն են, որոնց հետ համեմատում են քննադատները։ Մյուս կարևոր հատկանիշը մարդկային ֆակտորն է և յուրաքանչյուր կյանքի գինը։ Շեշտը դնելով այդ տեսակետների վրա, այդպես էլ որոշվեց ձեռք բերել մեծ թվով հանդիսատես ։ Մարկետինգային ընկերության համար կինոնկարի հիմնական բաղադրամաերը դարձան հասանելի ձևով գիտական և կրթական ասպեկտները։ Fox-ի մարկետինգի գծով համանախագահ Բրիթ Բամպերը նշեց․
2015 թվականի ապրիլին, Cinemacon ցուցահանդեսի ժամանակ, առաջին անգամ ցուցադրվեցին նկարահանման հրապարակի նկարները։ Մինչ ցանցում առաջին թրեյլերի հայտնվելը, հունիսի 7-ին Fox-ը ՅուԹյուբում սկսեց «Hermes» անձնակազմի մասին կեղծ-վավերագրական վիրուսային հոլովակների հրապարակումը։ Դրանցում ապագա հանդիսատեսը ոչ ձևական մոտեցմամբ ծանոթացավ տիեզերանավի անձնակազմի հետ։ Իր ժամանակին, այդպիսի քայլ էր արվել նաև «Պրոմեթևս» ֆիլմի հետ ։ Տեսանյութերի տարածմանն օգնեց տիեզերագնաց Մայքլ Ջեյմս Մասսիմինոն, ով իր թվիթեր-բլոգում տեղադրեց համապատասխան հաղորդագրությունը ։ Ֆիլմի պաստառն ու թրեյլերը հայտնվեցին 2015 թվականի հունիսի 8-ին։ Մարկ Ուոթնիի մեծ պլանով նկարը և «Տուն վերադարձրեք նրան» (Bring him home) նախադասությունն արտահայտում էին մարկետինգային ընկերության կարևոր հաղորդագրությունը՝ մարդկային գործոնի վերաբերյալ։
Երկրորդ թրեյլերը դուրս եկավ Պասադենայի Ռեակտիվ շարման լաբորատորայում կայացած մամլո ասուլիսից հետո։ Ստեղծողները կրկին նշեցին ՆԱՍԱ-ի մեծ դերը ֆիլմի ստեղծման գործում։ Հուլիսի սկզբին, ֆիլմմեյքերներն այն ներկայացրեցին San Diego Comic-Con International-ում։ Ներկայացմանը, որին ներկա էին ավելի քան 2000 հանդիսատես, ներառյալ ՆԱՍԱ-ի ներկայացուցիչները, այդ թվում նաև ապագա տիեզերագնաց Վիկտոր Գլովերը։ Սեպտեմբեր ամսին թողարկվեց ֆիլմի հատուկ անոնս, որը միաժամանակ համարվում էր Under Armour սպորտային հագուստի հայտնի բրենդի գովազդային հոլովակը։ Անոնսը, որը ստեղծվել էր 3AM և Droga5 մարկետինգային գործակալությունների աջակցությամբ, ուղղված էր դեպի այն բանի վրա, որ հետագայում հնարավոր է տիեզերագնացները գովազդեն ապրանքների մի քանի տեսակներ ։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2015 թվականի սեպտեմբեր 11-ին, Տորոնտոյի կինոփառատոնի շրջանակներում։ Առաջին ցուցադրությանը ներկա էր տիեզերագնաց Տրեյսի Դայսոնը՝ կինոնկարի խորհրդատուներից մեկը, ով պատմել էր տիեզերքն ուսումնասերիլում մեջ կնոջ շատ հնարավորությունների և մեծ դերի մասին։ Դրանից հետո ցուցադրություն կազմակերպվեց ՄԿՍ անձնակազմի համար։ Ֆիլմի տարածման միջոցառումները շարունակվեցին հոկտեմբերի 4-10-ը՝ Տիեզերական միջազգային շաբաթվա շրջանակներում։ Գերմանիայի օդատիեզերական օրվա առթիվ, Ալեքսանդր Գերսթը, ով դեպի Մարս հնարավոր առաքելության խմբի մասնակիցներից է, թվիթ գրեց ֆիլմի մասին։ Մաքենզի Դևիսը և Չիվեթել Էջիոֆորն այցելեցին Քենեդու տիեզերական կենտրոն՝ Կանավերալ հրվանդանի վրա ։ ՆԱՍԱ-ի անձնակազմը եղավ առաջինը, ով դիտեց ֆիլմերը։
Հայտնի դերասանները՝ գիտության հանրամատչելի դարձնողները ֆիլմի մասին պատմեցին տարբեր ձևաչափերում։ Պրոֆեսոր Նիլ Դեգրասս Թայսոնը National Geographic հեռուստաալիքի StarTalk հաղորդաշարը նվիրեց ֆիլմին և դեպի Մարս թռիչքների բարդություններին ։ Կորեացի հումորիստ Չոյ Յուն Սեոկը համացանցում տեղադրեց «Մարսեցու» պարոդիան, որտեղ նա առաջարկում էր կարտոֆիլ պատրաստելու լավագույն բազադրատոմսը ։ «Ջիմմի Քիմմելն ուղիղ եթերում» շոուի հաղորդավար Ջիմմի Քիմմելը կատարեց ֆիլմի թրեյլերի պարոդիան ։
Թողարկում
Ֆիլմի վերջնական տարբերակը թողարկվեց 2D, 3D, 3D Imax, 4DX և Dolby Vision ձևաչափերով։ Վերջին ձևաչափը, 2015 թվականի վերջի տվյալներով, առկա էր շատ քիչ կինոթատրոներում, այդ պատճառով խմբագրված 3D տարբերակը կրկին մնաց պահանջված ։ Սկզբում Fox-ը կենտրոնացել էր ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան անցկացնելու Շնորհակալության օրը՝ նոյեմբերի 25-ին։ Այնուհետև որոշում ընդունվեց թողարկման օրը տեղափոխել հոկտեմբերի 2-ին ։ Այդ քայլով ստուդիան փորձեց կինոնկարի դուրս գալու ամսաթվերը համատասխանեցնել նույն հանդիսատես ունեցող բլոկբասթերներերի հետ, ինչպիսիք են՝ «Քաղցած խաղեր։ Ճայ-Ծաղրասարյակ - Մաս 2»-ը և «Լավ դինոզավրը»։ Հոկտեմբերի սկիզբը հաջող ժամանակահատված է համարվում այդ ժանրի ֆիլմերի համար։ Երկու տարի առաջ նույն օրը՝ հոկտեմբերի 2-ին դուրս եկած «Գրավիտացիան» ունեցավ շուկայական հաջողություններ։ Ուշադրության տակ առնելով գրաֆիկայով անցնելու հնարավորությունը, ստուդիան որոշեց կրճատել հետարտադրական փուլը ։
Ինչպես նկատեց «Variety» ամսագիրը, շուկայում իրականում չկան 3D ձևաչափով որակյալ աշխատանքներ։ 2015 թվականի ամռանն ու աշնանը պետք է երևան գար 3D ֆիլմերի նոր ալիք՝ «Զբոսանք», «Էվերեստ», «Մարսեցին» ։ Ֆիլմի դուրս գալուց երկու ամիս առաջ «BoxOffice» ամսագիրը հաշվեց Հյուսիսային Ամերիկայի շահույթը՝ առաջին ամսում 46, իսկ վերջնականում՝ 172 միլիոն դոլար։ Ի օգուտ ֆիլմի, հրատարակչության կարծիքով աշխատում էին Էնդի Ուիրի գրքի շարունակվող վաճառքները, Ռիդլի Սքոթի հեղինակությունը գիտաֆանտաստիկ ժանրում և այդ ժանրում նոր դուրս եկացած ֆիլմերի՝ «Գրավիտացիա»-ի և «Ինտերստելլար»-ի ստացած դրական կարծիքները։ Բացասական գործոնների շարքին դասվեցին Մեթ Դեյմոնի երկդիմի ազդեցությունը շահույթի վրա։ Իրենց հերթին «Գրավիտացիա»-ն և «Ինտերստելլար»-ը տեղակայեցին սպասման բարձր շերտաձող և նույնիսկ Սքոթի վերջին «Ելք․ աստվածներ և արքաներ» ֆիլմը նույնպես կարող էր ազդեցություն ունենալ հանդիսատեսի ընտրության հարցում ։ Կա մի բամբասանք, որը տարածված է հանդիաստեսի մոտ, ըստ որի այն բարձր բյուջե ունեցող ֆիլմերը, որոնց գործողություններն ընթանում են Մարսի վրա, վերջին 25 տարվա ընթացքում ձախողվում են շուկայում՝ «Առաքելություն դեպի Մարս», «Կարկիր մոլորակը», «Վերջին օրերը Մարսի վրա», «Ջոն Քարթեր», «Կարմիր մոլորակի գաղտնիքը»։ Մասնագետները խոսեցին նույնիսկ ինչ-որ «անեծքի» մասին, որը նստած է այդ թեմայի վրա ։ Չնայած այս ամենին, ֆիլմի դուրս գալուց մեկ շաբաթ առաջ, Հյուսիսային Ամերիկայի նախնական գնահատականները ցույց տվեցին, որ ֆիլմն առաջընթաց ունի և 3 826 կինոթատրոններում առաջին ուիքենդի նախնական շահույթը կկազմի $40–50 միլիոն ։
«Գրավիտացիա»-ն 2013 թվականին մեծ մրցակցության առկայության դեպքում էլ հավաքած գումարն անցավ սպասումները, կազմելով $55,8 միլիոն։ 2014 թվականի նոյեմբերին, «Ինտերստելլար»-ն իր դեբյուտը կատարեց $47,5 միլիոնով ։ «Մարսեցին», ի տարբերություն այդ ֆիլմերի, չբարձրացվեց IMAX էկրաններին, քանի որ այնտեղ ընթանում էր Ռոբերտ Զեմեկիսի «Զբոսանք» կինոնկարը։ Դրա հետ մեկտեղ, ֆիլմն ընթանում էր 350 լայնաձևաչափ պրեմիում և 2 550 3D ձևաչափով կինոթատրոններում ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ երկու շաբաթ անց, այն բանից հետո, երբ ՆԱՍԱ-ն հայտնեց Մարսի վրա ջրի բացահայտման մասին, որը նույնպես կարող էր ուշադրություն գրավել դեպի հանդիսատեսը ։ Տոմսերի վաճառքի ծառայությունը Fandango ցանցում հայտնեց, որ «Մարսեցին» նախնական վաճառված տոմսերի քանակով անցել է «Գրավիտացիա»-ին ։ Ի տարբերություն այդ ֆիլմի, «Մարսեցին» ներառում է ավելի քիչ քանակով 3D-տեսարաններ և տևում է մեկ ժամ երկար, ինչը կրճատում է ցուցադրությունների քանակը ։
Շահույթ
Մեծ Բրիտանիայում ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ Երկրների մեծամասնությունում այն մեծ էկրաններին բարձրացավ հոկտեմբերի 1-ից 8-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Չինաստանում ցուցադրությունները սկսեցին նոյեմբերի 25-ից, իսկ Ճապոնիայում՝ 2015 թվականի փետրվարի 5-ից ։ CinemaScore-ը հայտնեց հանդիսատեսի ռեակցիան դահլիճից դուրս գալուց, ըստ որի, միջին գնահատականը կազմեց «A» (ամենաբարձր գնահատական)՝ ըստ գիտելիքների գնահատման համակարգի։ Հանդիաստեսի 54%-ը կազմեցին տղամարդիկ, իսկ 59%-ը՝ 25 տարեկանից բարձր անձինք ։
Հյուսիսային Ամերիկայում առաջին ուքիենդի ընթացքում ֆիլմի հասույթը կազմեց $54,3 միլիոն, վարձույթում հայտնվելով 3 831 կինոթատրոններում։ Հենց դրանով էլ այն շահույթով զբաղեցրեց առաջին տեղը, հասցնելով դառնալ հոկտեմբերյան պրեմիերաների երկրորդ ամենահաջողված պրեմիերան («Գրավիտացիա»-ից հետո), ինչպես նաև Սքոթի («Հաննիբալ»-ից հետո) և Դեյմոնի («Բորնի ուլտիմատում»-ից հետո) երկրորդ ամենամեծ շահույթ ստացած ֆիլմը։ Այն հավելյալ $6 միլիոն հավաքեց նաև 375 պրեմիում դասի լայնաձևաչափ կինոթատրոններից ։ Ենթադրվեց, որ «Մարսեցու» համար ստերեոձևոչափով միակ մրցակիցը կլինի «Զբոսանքը»։ Չնայած այն բանին, որ Զամեկիսի կինոնկարը ֆիլմերի վարձույթ էր դուրս եկել IMAX 3D տարբերակով, ցուցանիշները սպասվածից քիչ եղան և Սքոթի ֆիլմի վրա այն մեծ ազդեցություն չթողեց ։
3D տոմսերը կազմեցին ողջ հասույթի 45%-ը, այն ժամանակ, երբ RealD-ի օգտատերերինը կազմեց 42% կամ $23 միլիոն, ինչն էլ հենց Fox-ի տոմսերի համար եղավ 2015 թվականի կտրվածքով ամենամեծ դրամամուտքը ։ Ֆիլմն ընդամենը մի փոքր չձգեց մինչև «Գրավիտացիա»-ն, ինչի վրա, հավանաբար, ազդեցին Հաոկին փոթորիկը և Ֆուտբոլի միջազգային լիգան ։ Վարձույթի երկրորդ շաբաթվա ընթացքում շահույթը նվազեց մինչև 29,5% և կազմեց $ 50,6 միլիոն, ինչը թույլ տվեց մնալ առաջին տեղում։ «Մարսեցու» հանդիսատեսի դեմոգրաֆիկական ցուցանիշները փոփոխություն համարյա չկրեցին ։ Երրորդ շաբաթում ֆիլմն իր առաջին տեղը զիջեց «Սարսափներ» ֆիլմին , սակայն արդեն չորրորդ շաբաթում վերջինիս հաջողվեց վերականգնել լիդերությունը ։ Այսպիսով, իր վաստակած գումարով, այն չորս իրար չհետեվող ուիքենդերի ընթացքում գլխավորեց աղյուսակը ։ Նոյեմբերի 5-ին «Մարսեցին» դառավ ամերիկյան վարձույթում Ռիդլի Սքոթի ամենաշահույթային ֆիլմը, անցնելով իր նախկին «Գլադիատոր» ֆիլմից ։ «Մարսեցին», իր $108 միլիոն բյուջեի առկայության դեպքում, ողջ աշխարհում հավաքեց 630 միլիոն դոլար ։
Թեմաներ և ազդեցություն
Ռիդլի Սքոթը, ով համարվում է սարսափ և սասփենսը ֆանտաստիկայում («Այլմոլորակային», «Սայրի վազորդ», «Պրոմեթևս») ուղղվածությունների վարպետ, ստեղծեց իրեն ոչ բնորոշ միջավայր ։ «Մարսեցու» տրամադրությունը թեթև ու դրական է, շնորհիվ գլխավոր հերոսի կենդանի ռեպլիկաների, իսկ սյուժեն ոչ հաճախ զարգանում է կատակերգության կանոններով  ։ Քննադատները նկատեցին, որ Ռիդլիի մոտ կարծես վերադարձել է իր կինեմատոգրաֆիական երիտասարդությունը ։ Հենց այդ պատճառով էլ կինոնկարը հավասարաչափորեն կենտրոնացված է մեծերի և մանկական հանդիսատեսի համար ։ Հենց այն, որ մոտ ապագայում մարդկությունը չի վերանա, այլ կշարունակի զարգացումը, արդեն իսկ դրական լիցք է հաղորդում դիտորդին ։ Սյուժեի դրամատիկական շրջադարձերն ընդունվում են առանց լարվածության, որն ավելի շատ Մարկ Ուոթնիի կարողությունների փորձարկումներն են։ Հանդիսատեսը հետաքրքրությամբ և սպասումով է վերապրում այն պահերը, երբ նա մտածում է, թե ինչպես ելք գտնի իր դեմ բնության կողմից լարված թակարդից ։ Ֆիլմի նկատմամբ գրքի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ սյուժեում չկա հիմնական բացասական կերպարը, առանց որի դժվար է մոտեցումներ ցուցաբերել։ Նկարագրելով ֆիլմը, Էնդի Ուիրը չարագործի դերում առանձնեցրեց հենց Մարսին ։ Մենակությունը, հույսը միայն սեփական ուժերի վրա դնելը, կարմիր մոլորակի լայնամասշտաբ անբնակելի տարածքները համեմատելի են այն պրերիաների հետ, որով «Մարսեցին» նմանեցվում է վեստերնների հետ  ։ Գլխավոր հերոսի պահվածքը, որը պատրաստ է թանկ գնով վաճառել իր կյանքը և զվարճացող դիտորդներին կյանքի դժվարությունների սրությունները, նույնպես մոտեցնում են իրեն զվարճալի վեստերնների Հովարդ Հոուքս և Ջոն Ֆորդ հերոսների հետ  ։
Սյուժեի հիմնական կոլիզիան առանձին վերցրած մարդու կյանքի չարդարացված թանկ և վտանգավոր փրկումն է ։ Շտամպը ծեծված է, սակայն ֆիլմում սովորականից քիչ է տրամադրված մելոդրամատիկ բաղկացուցչին, որն ընդունված չէ Հոլիվուդում։ Մարսի վրա Ուոթնիի գոյություն ունենալն ու այն պահպանելը բավականին մանրամասն են ներկայացված, սակայն ռեժիսորը գործնականորեն ժամանակ չի տրամադրում նրա անձնական տառապանքներին։ Ուոթնիին դուր չի գալիս 70-ականների փոփ երաժշտությունը, սակայն որն է ավելի դուր գալիս՝ անհասկանալի է։ Նույնիսկ Ուոթնիի հետ կապի առաջին սեանսին, Ղեկավարման կենտրոնում չկան նրա մտերիմներից, չնայած, դատելովմյուս էպիզոդներից, նա ունի ընտանիք ։ Ֆիլմի հերոսները պրագմատիկներ են՝ հետաքրքրված վերջնական արդյունքով ։ Գնահատելով ֆիլմը, Մեթ Դեյմոնը նկատեց, որ այն բնությանը հաղթող սուօերհերոսի մասին չէ, այլ ավելի շուտ դրան դիմակայելու հնարավորությունների։ Մի մարդու՝ իր թուլությունների և սահմանափակ կարողությունների մասն։ Ոչ նորմատիվ բառապաշարի օգտագործումն էլ այդ դրսևորումներից են ։ Կերպարի արտահայտություններից մի քանիսը․ «I’m gonna have to science the shit out of this» (Այս կղկղանքից ինձ կարող է ազատել միայն գիտությունը) և «Fuck you Mars»։ Ֆիլմի ստեղծողները խաղ չեն անում հավատի և կրոնական խորհրդանիշներ հետ, որոնց համար օգտապաշտական նշանակություն է պատրաստված սյուժեում։ Փայտե խաչի օգնությամբ Ուոթնին ստանում է տաք նյութ և իր ողջ մնալու համար կրակ է ստեղծում ։ Ֆիլմը կատարված է ժամանակակից բազմամշակութային սովորության համաձայն՝ կանոնավոր կերպով․ ընգծված է սեռաակն հավասարությունը, որը անում է դեպի ֆեմինիզմը ։ Ֆիլմին երանգ են հաղորդում ուժեց կանայք, որոնց Ռիդլի Սքոթը մշտապես սիրել է պատկերել իր կինոնկարներում ։ Մոռացված տեզերագնացի փրկման համար իր վրա ողջ պատասխանատվությունը վերցնում է հրամանատար Մելիսսա Լյուիսը և Բեթ Յոհանսենը ։
Պատմելով ոգեշնչման աղբյուրների մասին, Ռիդլի Սքոթն առաջին հերթին հիշեց Սթենլի Կուբրիկին, առանց որի արվեստի, նա չէր լինի այն, ինչ կա։ «Մարսեցու» մեջ դժվար նշմարվող էգզիստենվիալ նոտան, չբացահայտվածի նկատմամբ հետաքրքրասիրությունը մոտեցնում են տարբեր սերունդների բրիտանական ռեժիսորների աշխատանքների հետ։ Վիզուալ որոշումը, տիեզերանավի ինտերյերը մեծ մասամբ ստեղծված են «2001 թվականի տիեզերական ոդիսական»-ի ազդեցության տակ ։ Չնայած, օպերատորի և նկարիչ-բեմադրողի աշխատանքների առավելության հետ մեկտեղ, «Մարսեցու» վիզուալ բաժինը կարևոր չէ ։
Ֆիլմի հիմնական կոնֆլիկտը կայանում է մարդու և բնության ուժերի հակադրությունների միջև ։ Գիտաֆանտաստիկ ժանրի ֆիլմերում («Գրավիտացիա», «Ինտերստելլար») հայտնի է սուրվիվալիզմ ուղղությունը, սակայն այստեղ պատմությունը շատ ավելի հարուստ է, քանի ժամանակակից Ռոբինզոնի ողջ մնալը։ Դենիել Դեֆոյի դասական վռպը նույնպես մանրամասնորեն բացահայում է գլխավոր հերոսի ողջ մնալը, սակայն Սքոթի ֆիլմում մոտեցումն ավելի խորն է։ Սյուժեն ինքը պարզաբանում է դեպքը դասական գիտական «իսկ եթե» սկզբունքով ։ Առանց ավելորդ զգացմունքների, հերոսը, երբեմն օգտագործելով պարզ մաթեմատիկնա, հաշվարկում է, թե ինչպես կարող է ողջ մնալ, և հետո ինչպես կարող են ողջ մնալ մյոսները ։ Ի տարբերություն «Լքվածը» ֆիլմի, այստեղ հերոսը պահպանում է կապը Երկրի հետ և կարմիր մոլորակը պատրաստում ապագա գաղութացմանը ։
Քննադատություն
Քննադատների մեծ մասը բարեհաճորեն վերաբերվեցին ֆիլմին, բարձր գնահատելով ռեժիսուրան, դերասանական խաղը, օպերատորի և CGI խմբիի աշխատանքը  ։ Ռոջեր Էբերթ-ի կայքը «Մարսեցին» անվանեց Ռիդլի Սքոթի՝ ընդունված որպես գիտական ֆանտաստիկայի վարպետի ֆիլմագրության լավագույն կինոնկարը, ով վերջին տարիներին հիասթափեցնում էր թե՛ դիտորդներին, թե՛ մասնագետներին ։
Մարսեցին հայտնվեց վերջին տարիների մոդայի թրենդի մեջ՝ կենտրոնացած խստապահանջ հանդիսատեսի համար ֆիլմերում, որը պահանջում է գիտական պարունակությամբ սյուժե, ինչպիսին «Գրավիտացիա»-ն են, «Լուսին 2112»-ը և «Իտերստելլար»-ը ։ Ինչպես նշեց քննադատ Թայ Բարրը (Boston Globe), դեռ կան այնպիսի ռեժիսորներ, ովքեր ետ են սովորել, թե ինչպես ինտելեկտուալ կերպով զվարճացնել մեյնսթրիմում ։ Ի տարբերություն Կուարոնայի и Նոլանի աշխատանքների, Ռիդլի Սքոթի ֆիլմը ծանրաբեռնված չէ սիմվոլիստականությամբ և փիլիսոփայությամբ ։ Հատուկ էֆեկտները լիովին տրամադրության և ոճի տակ են։ Դրանցում չի ցուցադրվում նկարչի վարպետությունը, այլ իրականացնում է դիտորդի խորասուզումը կարմիր մոլորակի մթնոլորտ և թույլ է տալիս անհանգստանալ գլխավոր հերոսի համար ։
Բացասական կողմերից, քննադատներն ուշադրություն դարձրեցին անտեղի մելոդրամատիկականությանը և սովորական շտամպերի առկայութունը։ Եթե սկզբում ֆիլմը մոտ էր գիտական և վավերագրական ոգուն, ապա վերջում այն սկսում է ավելի համապատասխանել հոլիվուդյան կանոններին՝ հերոսաբար փրկել Ուոթնիին՝ խնդիրներին առանց ողջամտությամբ նայելով ։ «San Francisco Chronicle»-ի Միք Լասալը խորը հիասթափություն էր ապրել երկրորդ մասով։ Ֆիլմը, որն այդքան բուռն կերպով սկսում է, վերջում կորցնում է ամբողջ բռնկումը ։ ՆԱՍԱ-ի տիեզերագնացների և պետական պաշտոնյաների հակադրությունը հորինված երկընտրանք է, որը հանդիսատեսի մոտ թույլ է տալիս մնալ առանց լարվածության։ Անդրեյ Պլախովը նշեց, որ սյուժետային շղթան, որը կապված է ՆԱՍԱ-ի վախկոտ պաշտոնյաների հետ, երևի մտցված էր այն բանի համար, որպեսզի մի անգամ հակադրվի արդար պրոֆեսիոնալների հետ, որոնք փորձում են փրկել կորած տիեզերագնացին ։ Փիթեր Թրեվերսը նկատեց, որ կինոնկարը միանշանակ ձանձրալի է, ինչը դեռ չի խանգարում լինել զվարճալի ։
Շղթայի գործողությունների կետնրոնում մարդն է և իր խնդիրները։ Նախնական դերասանական աշխատանքները համարյա միահամուռ կերպով համարվեց դրա ամենահաջողված կողմը։ Ռիդլի Սքոթը միշտ էլ համարվել է այնպիսի ռեժիսոր, ով լավ է ընտրում դերասաններին, և այդ դեպքում նա բարձունքին էր ։ Կերպարների երեք խմբերի հավասարակշռված անսամբլ․ ոչ-երկրային ծառայությունների խումբ, «Hermes» անձնակազմ, և Մարկ Ուոթնիի դերը մարմնավորող Մեթ Դեյմոն, որոնք բոլորն էլ համապատասխանում են իրենց կերպարանքներին։ Հատկապես բարդ աշխատանք է բաժին հասել Դեյմոնին, քանի որ միայնակ մարդու դեր տանելը հեշտ չէ և չկա գործընկերոջ օգնությունից օգտվելու հնարավորություն, սակայն Մեթին դա լիովին հաջողվեց։ Հերոսները, որոնք պետք է հնարամտություն ցուցաբերեն, լավ են համապատասխանում Դեյմոնի ամպլուային ։ Փորձված հնարքը՝ միայնակ հերոսի շփումը հանդիսատեսի հետ օրագրի միջոցով (այս դեպքում՝ բարձր տեխնոլոգիաների), պարզվում է, որ շատ վառ տարբերակ է չորրորդ պատը ոչնչացնելու և կադրից դուրս ձայնի ձևի հաղթահարելու համար ։ «Entertainment Weekly»-ն միայն նշեց այն, որ երկրորդ պլանի դերասանների թիվը շատ մեծ է և դրանցից շատերը ուղղակի կադրում տեղ են զբաղեցնում (մասնավորապես՝ Քրիստեն Ուիգը) ։
Ճանաչում
Հանդիսատեսի շրջանում վերաճած քննարկումները տարան նրան, որ ֆիլմը առաջադրվեց «Ոսկե գլոբուս»-ում, ընդ որում Լավագույն երաժշտական կամ կատակերգական կինոնկար անվակարգում։ Այստեղ հարցն ավելի շատ կապված է պատմականորեն դասավորված «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխությունում ժանրային սուբյեկտիվ բաժանման համակարգի հետ։ Իր հերթին, ոչ պակաս հակասական էր երևում «Բըրդմեն» և «Արտիստը» կինոնկարների հետ նույն կատեգորիայում առաջադրվելը։ Բայց «cinemablend» աղբյուրի կարծիքով, կատակերգության ժանրում առաջադրումը Fox ընկերության կողմից տակտիկական քայլ է, որով խուսափում են մրցելու դրամայի անվանակարգում հայտնված ուժեղ մրցակիցների հետ․ «Ուշադրության կենտրոնում» և «Փրկվածը»։ «Կատակերգություն/մյուզիքլ» անվանակարգում հիմնական մրցակիցներ էին համարվում «Ջոյ»-ը և «Մարսեցին» նրանից անցավ ընդամենը մեկ միավորով ։ Ջադդ Ապատոուն («Առանց բարդույթների աղջկա» ռեժիսորը) քննադատության ենթարկեց հաղթողի ընտրությունը և այն, որ կինոընկերությունն ինքն է որոշում, թե որտեղ առաջադրի կինոնկարը։ Խոսքն ուղղելով Դեյմոնին, նա նշեց․ «Մենք միայն մեկ մրցանակ ունենք Մեթ, ուրիշը չկա։ Ես կարծես ակնոցավոր լինեմ դպրոցի բակում, ում փողերը դու գողացել ես» ։ Արձագանքելով քննադատությանը, 2016 թվականի ապրիլին, Hollywood Foreign Press Association-ը հայտարարեց «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխության համապատասխան կատեգորիաներում անվանակարգման կանոնների փոփոխության մասին։ Արդեն «կատակերգական տարրերով դրամաները համարվում են դրամաներ» (dramas with comedic overtones should be entered as dramas). Փոփոխությունները կսկսեն կիրառվել 2017 թվականի մրցանակաբաշխությունից ։
2015 թվականի նոյեմբեր ամսի,՝ «Մարսեցու» թողարկման վախ շրջանում համարվում էր «Օսկար»-ի հիմնական հավակնորդներից մեկը։ «LA Times»-ի կարծիքով, կինոակադեմիայն լիովին պարտք է վերցրել Ռիդլի Սքոթից ։ Չնայած «Ոսկե գլոբուս»-ի կարևոր անվանակարգերում իր հաջողությանը, «Օսկարների» հանձնումից անմիջապես առաջ «Մարսեցին» արդեն չէր համարվում ֆավորիտ։ Նախ և առաջ գիտաֆանտաստիկական շղթաները երբեք էլ չեն եղել են կինոակադեմիկոսների ընտրյալները։ Ինչպես նաև ֆիլմը բավականին շուտ էր դուրս եկել փետրվարյան մրցանակաբաշխությունից առաջ, որն այդքան էլ լավ պայմա չէր՝ համեմատած մնացյալ մրցակիցների հետ։ Առաջադրվելով յոթ անվանակարգերում, «Մարսեցին» չհաղթեց ոչ մի մրցանակ ։
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Մրցանակների և անվանակարգերի մասին ողջ տեղեկությունը վերցված է imdb.com կայքից ։
Գիտական ճշգրտություն
Ինչպես նկատեց Washington Post-ի քննադատ Էնն Հորնդեյը՝ գիտությունն է ֆիլմի գլխավոր գործող հերոսը ։ Ստեղծողները պահպանել են այդ մոտեցումն այնքան, որքան հնարավոր է, հիմնվելով սկզբնաղբյուրի վրա։ Սակայն, եթե համեմատենք տեխնիկապես լցված գիրքը ֆիլմի հետ, էկրանային դեպքերն որոշ չափով ճմռթված են, որոշները տեղի են ունենում շատ արագ, իսկ արդյունքները ստացվում են շատ հեշտ։ Չնայած արտադրության մեջ ներառված ազդեցիկ խորհրդատուներին, առկա են մի քանի վրիպումներ և անուշադրություններ (դրանցից որոշները եկել են հենց գրքից), որոնց վրա ուշադրություն դարձրեցին մասնագետները։ Ռոբերտ Զուբրինը և Ձեֆրի Քլուգերը ֆիլմի գիտական հավաստիացումը համարեցին ցածր ։ Scientific American-ի հիմնադիր Լի Բիլլինգսն ընդհակառակը, ֆիլմում թույլ տրված սխալները համարեց անէական և նրա ընդունման վրա ոչ մի ազդեցություն չթողող ։
Ֆիլմի հանգուցալուծումը որտեղ Ուոթնին քշվում է հողմի կողմից, լիովին չի համապատասխանում իրականությանը։ Դա խոստովանել է նաև հենց ինքը՝ Էնդի Ուիրը, առանց թաքցնելու այն, որ ավելացրել է սյուժետային այդ շրջադարձն այն բանի համար, որպեսզի «բնությանը տա առաջին հարվածը հասցնելու հնարավորություն», ինչպես նաև «հողմը զիլ էր» ։ Մարսի մթնոլորտը հարյուր անգամ ավելի նոսր է, քան երկրայինը։ Նույնիսկ մարսիական ամենաուժեղ փոթորիկը չի կարող ազդել մարդու կամ ծանր տեխնիկայի վրա ։ Կասկածելի է երևում հրթիռային վառելիքի հիդրազինից ջրի ստացման միտքը։ Ջուրը միանգամայն կարելի է ստանալ բնահողից։ Curiosity մարսագնացի կողմից հողում ջրի առկայության մասին տեղեկությունը հրապարակվել էր 2012 թվականին՝ գրքի լույս տեսնելուց հետո։ Էնդի Ուիրը հիշեցրեց, սյուժետային այդ շրջադարձը գիտական տեսանկյունից քննադատություններ չի պարունակում, սակայն ֆիլմմեյքերները որոշեցին ոչինչ փոփոխության չենթարկել սցենարում  ։ Ուոթնիի զգուշությունը կապված իզոտոպային գեներատորի էներգիայից հավանական ճառագայթման և մարսիական մոդուլի տաքության հետ կապված մի փոքր չափազանցված են։ Մարսի վրայի տիեզերագնացի հիմնական վտանգը մոլորակի բնական ռադիացիոն ֆոնն է ։ Գոդդարդի տիեզերական թռիչքների կենտրոնի տնօրեն, աստղակենսաբան Մայքլ Մամմայի կարծիքով, երկրացու համար Մարսի վրա մեկուկես տարի մնալն այդքան էլ հավանական չէ։ Հավանաբար, իմաստ կունենար, երբ նա բնակելի մոդուլը թաքցներ մակերևույթի տակ, օրինակ՝ լավային խողովակում ։ Աստղակենսաբան-բժիշկ Մամմայի կործիքով, դժվար թե հնարավոր է հենց այնպես վերցնել ու կարտոֆիլ աճեցնել մարսիական հողում։ Բարձր ճառագայթում պարոնակող նյութերի (պերքլորատներ, օքսիդանտներ) առկայությունը չի կարող ստեղծել «ընկերական» միջավայր բակտերիաների համար, որոնք անհրաժեշտ են երկրային բույսերի աճման համար ։ Ռիդլի Սքոթը նաև հաստատեց այն, որ Մարսի վրա չկան երկրայինի պես ամպեր, սակայն հանդիսատեսին ամեն դեպքում հաճելի է տեսնել ամպերով երկինք ։
Ֆիլմի սյուժեի ամենակարևոր շրջադարձերից մեկը գրավիտոցիոն մանյովրն էր և Hermes-ի թափառքը, որը հղացել էր աստղաֆիզիկոս Ռիչ Փերնելլի մոտ։ Ներկայացնել այն որպես ինչ-որ փայլատակում՝ պարզ չափազանցություն է։ Գրավիտացիոն մանյովրը պատմականորեն լավ ուսումնասիրված թեմա է։ Հավանաբար ֆիլմի ստեղծողները, նկարելով Փերնելլի կերպարը, ետ քաշվեցին Մայքլ Մինովիչի իրական կենսագրությունից։ 1962 թվականին, Մայքլը, դեռ լինելով ուսանող, առաջարկեց օգտագործել Յուպիտերի ձգողականությունը՝ տիեզերական ապարատները ցրելու համար։ Նրա հաշվարկներն օգտագործվեցին Պիոներ 10 ապարատի հետագծի ճշտման համար ։ Սակայն, եթե գրավիտացիոն մանյովրը լիովին իրական է, խնդիրը նաև նրանում է, որ Երկրից Մարս թռիչքի օպտիմալ ժամանակի ընթացքում մոլորակները պետք է գտնվեն հարմար դիրքում՝ իրար հետ հարաբերած։ Եթե Hermes-ն արդեն վերադառնում էր Երկիր, ապա նշանակում է, որ Մարսն արդեն գտնվում էր ոչ հարմարավետ դիրքում և թռիչքը չէր կարող կայանալ այդքան կարճ ժամանակահատվածում ։ Շատ անիրական է երևում նաև վերջաբանի տպավորիչ սյուժետային քայլը, որտեղ Ուոթնին ծակելով սկաֆանդրի ձեռնոցը, ռեակտիվորեն առաջ է շարժվում դուրս եկով օդի շնորհիվ ։ Ինչպես ցույց տվեցին Լեսթերի համալսարանի գիտնականները, սկաֆանդրի ներսի ճնշումը պետք է լինի 4 մթնոլորտից ցածր, որպեսզի փրկության նմանատիպ պլանը կարողանա աշխատել։
Հատուկ թողարկումներ
Blu-Ray 2K ձևաչափով ֆիլմը դուրս եկավ 2016 թվականի հունվարի 12-ին։ Կողմերի հարաբերակցությունը՝ 2,40:1։ Թողարկումը բարձր գնահատակի արժանացավ նկարի, ձայնի որակի և 3D-ի առկայության համար։ Blu-Ray 4K ձևաչափով դուրս եկավ փետրվարի 14-ին ։
Թվային թողարկումների տեսաբանները դժվարությունների առաջ կանգնեցին «Մարսեցու» գնահատման ժամանակ։ Blu-Ray 4K (3,840 x 2,160) ձևաչափը Fox-ի նմանատիպ թողարկումներից առաջիններից էր։ Նկատվեցին մի քանի խնդիրներ կապված պատկերի գույների փոխանցման հետ։ Մարսի տեսարանները բավականին բնական են, իսկ Երկրի վրա ընթացող իրադարձությունները կարելի էր պատկերել ավելի տաք գունային գամմայով։ Պարզվեց, որ գույները գտնվում էին երկնագույն դիապազոնում ։ Չնայած այդ ամենին, 4K թողարկումը ստացավ բարձր գնահատականներ ։
Պատասխանելով ֆիլմի ռեժիսորական տարբերակի դուրս գալու մասին հարցերին, Ռիդլի Սքոթը պատմեց այն բանի մասին, որ առաջին տարբերակը ուներ 2 ժամ և 45 րոպե տևողություն, որը պիտանի է նայելու համար և ոչ մի իմաստ չի գտնում նոր տարբերակի հրատարակման մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:3D ֆիլմեր Կատեգորիա:Արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիդլի Սքոթի ֆիլմեր