cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջորջ Գրուվզ (հնչյունային ինժեներ)
Վաղ կյանք
Ջորջը ծնվել է 1901 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Անգլիայի Լանկաշիր կոմսության Սենտ-Հելենս քաղաքի Դյուք փողոցի 57 տանը։ Հայրը՝ Ջորջ Ալֆրեդ Գրուվզը, վարպետ սափրիչ էր ու տաղանդավոր երաժիշտ, որը քաղաքում առաջինն է ստեղծել փողային նվագախումբ։ Նրա որդին`Ջորջ կրտսերը, տիրապետում էր մի շարք գործիքների և կանոնավոր կոռնետ էր նվագում քաղաքի արքայական թատրոնում։ Նա նաև Դյուկ և Օուեն փողոցներումում գտնվող իր հայրիկի երկու վարսավիրանոցների օճառողն էր։
Կարիերա
Աշխատանք է ստացել Բելլի լաբորատորիայի հետազոտական թիմում, որոնք զարգացնում էին կինոնկարի ձայնային տեխնոլոգիան՝ օգտագործելով ձայնային սկավառակի գործընթացը։ 1925 թվականին Warner Brothers ընկերությունը գնել է Բելլ համակարգն ու ստեղծել Վայտաֆոն կորպորացիան։ 1926 թվականին Ջորջ Գրուվզն աշխատանքի է նշանակվել Վայտաֆոնում և նրան հանձնարարվել է ձայնագրել Ջոն Բարրիմորի «Դոն Ժուան» (1926) ֆիլմի սաունդտերկը։ Սա առաջին լիամետրաժ ֆիլմն էր, որն ուներ Նյու Յորքի ֆիլհարմոնիայի կողմից տրամադրված համաժամեցված սաունդթրեք։ Գրուվզը մշակել է նորարարական, բազմամիկրոֆոնային տեխնիկան և իրականացրել 107 հոգանոց նվագախմբի կենդանի երաժշտության համակցում, դրանով դառնալով կինոյի պատմության մեջ առաջին երաժշտական համակցողը։
Այնուհետև Գրուվզն իրականացրել է 1927 թվականին նկարահանված «Ջազային երգիչը» ֆիլմի հնչյունային ձայնագրությունը։ Ֆիլմի գլխավոր դերակատար Ալ Ջոլսոնը Ջորջին անվանել է «հանգիստ փոքրիկ անգլիացի» ու պնդել, որ միայն նա հնչյունավորի իր կինոնկարները։ Վերոնշյալ ֆիլմը հնչյունավորելիս Գրուվզը դարձել է առաջին ձայնագրողը։
Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին ծառայել է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերի առաջին շարժանկարի ջոկատում ։
Warner Brothers ընկերությունում իր երկարամյա աշխատանքի ընթացքում ստեղծել է բազմաթիվ հնչյունային տեխնիկաներ և հմտություններ, որոնք այսօր առօրեական են կինո և հեռուստաարդյունաբերությունների համար, այդ թվում՝ կրկնօրինակումը և ռադիո միկրոֆոնների օգտագործումը։ Արժանացել է երկու Օսկարի «Լավագույն հնչյունավորում» անվանակարգում «Սայանորա» (1957) և «Իմ գեղեցիկ լեդի» (1964) կինոնկարների համար։ Վերջինիս համար նրա «Օսկարը» նրան շնորհվել է 1965 թվականի Ակադեմիայի մրցանակաբաշխության ժամանակ բեմի վրա Սթիվ Մակքուինի և Կլաուդիա Կարդինալեի կողմից։ Ընդհանուր առմամբ, Գրուվզն աշխատել է այդ անվանակարգում Օսկարի արժանացած երեսուներկու կինոնկարների վրա։
1957 թվականին Ջորջ Գրուվզը դարձել է Warner Brothers ընկերության հնչունային ռեժիսորը, իսկ 1972 թվականին՝ իր կենսաթոշակի անցնելու տարում «Կինոնկարի և հեռուստաինժեներների ընկերության» կողմից արժանացել է Սեմ Ուորների անվան հեղինակավոր մրցանակին։ Մահացել է սրտի կաթվածից 1976 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, թաղված է Հոլիվուդ-Հիլզ գերեղմանատանը։
Արշավ ճանաչման համար
1993 թվականին Գրուվզի լիվերպուլցի 92-ամյա քույրը`Հիլդա Բարոուն, արշավ է սկսել Միացյալ Թագավորությունում իր եղբոր ռահվիրայական աշխատանքի պաշտոնական ճանաչման համար, որի արդյունքում 1996 թվականին բրիտանական կինոարդյունաբերության երկու հուշատախտակ է բացվել՝ ի հիշատակ նրա նվաճումների։ Մեկը տեղադրված է նրա ծննդավայր Սենտ-Հելենս քաղաքի Դյուք փողոցում, մյուսը՝ Լոնդոնի Ուեստ Էնդում գտնվող հեղինակավոր Warners կինոթատրոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1901 ծնունդներ Կատեգորիա:1976 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Լիվերպուլի համալսարանի շրջանավարտներ
Օհտյա
Օհտյա (Ohtja), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կոնստանտին Ռոկոսովսկու հուշարձան (Մոսկվա)
Կոնստանտին Ռոկոսովսկու հուշարձան (Памятник Константину Рокоссовскому), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խոշորագույն զորահրամանատարներից մեկին, Խորհրդային Միության մարշալ և Լեհաստանի մարշալ Կոնստանտին Ռոկոսովսկուն։ Տեղադրվել է 2015 թվականի ապրիլին Բոգորոդսկոյե շրջանում, Մարշալ Ռոկոսովսկու բուլվարում, թիվ 11 և 12 շենքերի միջև։
Արձանի բացումը նվիրված էր Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 70-ամյակին։ Ձիարձանի՝ մրցույթում հաղթած նախագծի հեղինակներն են Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական նկարիչ քանդակագործ Ալեքսանդր Ռուկավիշնիկովը և ճարտարապետներ Ս. Շարովն ու Մ. Կորսին։ Հուշարձանը տեղադրել է Ռուսաստանի ռազմապատմական ընկերությունը՝ ժողովրդի նվիրատվություններով։
Նկարագրություն
Կոնստանտին Ռոկոսովսկու հուշարձանը զորավարին պատկերում է ձիու վրա 1945 թվականի հունիսի 24-ի Հաղթանակի լեգենդար զորահանդեսի ժամանակ, երբ մարշալը ղեկավարում էր շքերթը ։
Հուշարձանի բացում
Հուշարձանը հանդիսավորությամբ բացվել է 2015 թվականի մայիսի 6-ին։ Բացմանը ելույթ են ունեցել Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը, Մոսկվայի քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինը, մարշալի ծոռնուհի Արիադնա Ռոկոսովսկայան։ Ներկա են եղել ՌԴ մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին, Խորհրդային Միության և Ռուսաստանի հերոս Արթուր Չիլինգարովը, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերաններ։ Բացման արարողությանը հրավիրվել էր ՌԴ-ում Լեհաստանի դեսպան Կատաժինա Պելչինսկա-Նալենչը, որը չէր ներկայացել, քանի որ մարշալի գործունեությունը Լեհաստանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնում 1949-1956 թվականներին ժամանակակից Լեհաստանում ընդհանուր առմամբ գնահատվում է բացասական։
Հուշարձանի բացման արարողության ժամանակ վարչապետ Մեդվեդևը հրամանատարի մասին ասել է. «Ռոկոսովսկին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմի գրեթե բոլոր խոշոր մարտերին. նրա 16-րդ բանակը գերմանացիներին կանգնեցրել է Կրյուկովո-Իստրա սահմանագծին, որտեղ թշնամին կենտրոնացրել էր հիմնական ուժերը, հուսալով հասնել մայրաքաղաքին»։ Հուշարձանի բացման արարողության ավարտին վարչապետը ալ վարդերի զամբյուղ է դրել հուշակոթողի մոտ, ապա շփվել է վետերանների հետ, որոնց թվում էին նաև նրանք, ովքեր անձամբ ճանաչել են մարշալ Ռոկոսովսկուն ։
Ավելի վաղ՝ 2014 թվականին, Մոսկվայի մետրոպոլիտենի Սոկոլնիչեսկայա գծի «Պոդբելսկու փողոց» կայարանին շնորհվել էր «Ռոկոսովսկու բուլվար» անվանումը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Սպասկոե (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Սպասկոե (Спасское, Спасский), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Արմեն Սանթրոսյան
Պարույր Սանթրոսյանի որդին է և Արև Սանթրոսյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
1997 թվականից բեմական խոսք է դասավանդում Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետում, 2006 թվականից՝ դոցենտ։
Գրել է «Ճառ ասեք, թե…», «Դալար շիվեր», «Հույս, հավատ, սեր», «Անհաղթ աքլորը», «Սարդոստայն», «Ախ, այդ փշերը», «Ռուբեն Սևակ», «Հրաշագործ սրինգը» և այլ պիեսներ, որոնք բեմադրվել են երևանյան թատրոններում, ինչպես նաև՝ Հալեպում։ Բազմաթիվ թերթերում, ամսագրերում հանդես է եկել թատերական արվեստին վերաբերող հոդվածներով։ «Լիր արքա», «Մի քաղաքի պատմություն» մոնոներկայացումներով մասնակցել է եվրոպական տարբեր երկրներում կազմակերպված փառատոների, արժանացել տարբեր մրցանակների  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Երևանի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Մոլասներ
Մոլասներ (mollasse, — փափուկ), հզոր (մինչև մի քանի 1000 մ հաստության) նստվածքային ապարների շերտախումբ, որը հիմնականում կազմված է կոնգլոմերատներից, ավազաքարերից, ալերոլիտներից, կավերից, երբեմն մերգելների և կրաքարերի մասնակցությամբ։ Մոլասները սովորաբար պատկանում են կավճի կամ երրորդական հասակի ֆորմացիաներին։ Կուտակվում են նախալեռնային և միջլեռնային զանգվածների ճկվածքային մասերում, ինչպես նաև բարձրացող լեռնազանգվածների ստորոտներում, դրանց քայքայման հետևանքով։ Մոլասներ ձևավորվում են գեոսինկլինալների զարգացման ավարտական փուլի ընթացքում։ Լայնորեն տարածված են Ալպերում (հատկապես՝ Շվեյցարիայում), Հիմալայներում, Կարպատներում, Կովկասում,Ուրալում։ Մոլասների հետ կապված են նավթի, գազի, աղի, գիպսի և այլ կարևոր օգտակար հանածոների հանքավայրեր։
Կատեգորիա:Ապարներ
Շնդեղ աշնանային
Շնդեղ աշնանային (Cólchicum autumnále), սոխուկավոր թունավոր խոտաբույս շնդեղազգիների ընտանիքի շնդեղ տեսակ։ Այն սովորաբար աճում է թաց մարգագետիններում ։ Տեսակի բնական տարածքը հանդիսանում է գրեթե ամբողջ Եվրոպան (առանց Սկանդինավների), խոտաբույսը հանդիպում է արևմտյան և հարավային Ռուսաստանում։
Շնդեղազգիները կարող են աղտոտել բուսական արտադրանքը սոխուկներով, տուփիկ-պտուղներով, հատապտուղներով կամ սերմերով ։
Բուսաբանական նկարագիր
Շնդեղ աշնանային, պալարավոր բազմամյա խոտաբույս է։ Պալարները երկարավուն են, մի կողմից ցայտուն, մյուս կողմից հարթ, մինչև 7 սմ և 3 սմ երկարությամբ տրամագծով, բնապատյանը հագած չոր մուգ շագանակագույն մեռած տերևներով, որոնք ձգվում են խողովակի վերին մասում։ Գարնանը պալարները կոտրելով բնապատյանը, ձգվում են երկարությամբ և հողի վրա զարգանում են կանաչ տերևներ, և հասունացած սերմը սաղմնավորված վիճակից վերածվում է տուփիկ-պտուղի ։
Տուփիկի հիմքում պալարն է, որն աճում է ընթացիկ տարվա ընձյուղի մեջ. այս ընձյուղը առաջացնում է պալար, որը ծաղկում է հաջորդ աշնանը, իսկ հին պալարը, մահանում է աշնանից հետո, երբ պտուղը հասունանում է ։ Դեպի զարգացող և ծաղկող ընձյուղները երկու ցածր զարգացած տերևներ են (սերմնարան), և դրանցից ավելի թաքնված կանաչ տերևներ, որոնք դեռ չեն զարգացել, նրանց ստորին խոռոչի տակ (առաջին) փոքրիկ ծիլ, որը զարգանում է հաջորդ տարվա ընձյուղի մեջ, առաջին և երկրորդ կանաչ տերևների միջև ցողունի մեջ հաստանում է պալարը ։
Ծաղիկը (հիմնականում մեկը) զարգանում է վերին տերևի խոռոչում, իսկ գագաթի ծայրը մեռնում է։ Ծաղկապատյանը առանց կետերի է (իսկ եթե կան թույլ կետիկներ, ապա դրանք դեղին են)։ Սպին հստակորեն տեղակայված է մեկ սյան վրա։ Սյուները մի փոքր հաստացած է։ Պտղակալելով ծաղկի ամբողջ ցողունը մաքրվում, բացառությամբ ծնկներից ներքև (հանգուցամեջ), որը դարձել է հաստ կոնաձև։ Տերևները երեքը կամ չորսն են, կարճ ցողունովի վրա, մերկ, մսոտ, փայլուն, երկարացված նշտարաձև, 25-40 սմ երկարությամբ և 2-4 սմ լայնությամբ ։
Ծաղիկները մեկից երեքը, հստակորեն սերտաճած են ծաղկապատյանում։ Ծաղկապատյանի ծռվածքում եռանկյունաձև է, ձագարաձձ զանգվածով, մինչեւ 6 սմ երկարությամբ։ Եռանկյունաձև ծաղկապատյանին ունի խողովակ 20-25 սմ երկարությամբ, հողից 8-10 սմ բարձրությամբ, նման է մանուշակագույն-վարդագույն ծաղկապատյանին, էլիպտաձև է, ձանձրալի, ծղոտի ներսում։ Առէջքները վեցն են, նրանք հավասարապես դասավորված են ծաղկապատյանում։ Վարսանդի հետ միասին սերմնարանում թաքնված է ծաղկապատյանի ստորգետնյա մասի կոթը, կոթերի թիվը երեքն է, հավասար երկարություններով, չամրացված, փաթաթված, վերջացրած ծակոտկենով և ծալված արտաքինով։ Ծաղկում է օգոսոտոս-սեպտեմբեր ամիսներին. ծաղկման ժամանակ բույսը տերևներ չի ունենում ։
Պտուղներն իրենցից ներկայացնում են երկարավուն-ձվաձև տուփիկներ։ Երկարությունը` 5-6 սմ։ Սերմերը գնդաձև են, օվալաձև։ Գագաթը կլորավուն է, հիմքի մոտ թեթև ձգված։ Թարմ հավաքած սերմերն ունեն մսեղ ելունդ։ Սերմնասպին երկայնական-օվալաձև է, տեղակայված է հիմքի ձգված մասի վրա։ Շնդեղ աշնանայինի սերմերը Մակերևույթը սպունգանման-հանգուցաձև ծալքավոր է, փխրուն ։ Գունավորումը մուգ շագանակագույն է, չորացած ելունդը` բաց դեղնագորշավուն։ Երկարությունը 2,75-3 մմ է, լայնությունը և հաստությունը` 2-2,25 մմ։ Աղտոտում է խոնավ մարգագետինները։ Բեղմնավորված սերմը ձմեռում և զարգանում է հողի տակ ։ Հաջորդ տարվա գարնանը տուփիկը միաժամանակ դուրս է գալիս հողի մակերեսին տերևներով։ Սերմերը հասունանում են հունիսին, որից հետո բույսի վերին հատվածը մահանում է, իսկ շնդեղը գտնվում է տեսանելի հանգստության վիճակում մինչև ծաղկելը։ Այս պահին ձևավորվում է նոր դուստր պալարասոխուկ և մահացած մորը փոխարինում է դուստրը։ Սովորաբար մեկ-երկու դուստր պալարասոխուկներ, ոչ ավելին ։
Նշանակություն և կիրառում
Սոխուկները և սերմերը և ավելի փոքր չափով վայրի շնդեղ աշնանայինի ծաղիկները օգտագործվում են բժշկական նպատակներով, մասնավորապես լեյկեմիայով հիվանդների բուժման, նեֆրիտով վարակվածի, ասթմայի և կոլխիցինի բուժման համար ։
Հաշվի առնելով կոլխիցինի կարողությունը ճնշելով բջիջների բաժանումը, ուսումնասիրվել է աշնանային կարկտից մեկուսացված մի շարք ալկալոիդների հակադրական ազդեցությունը ։ Չարորակ ուռուցքների մոդելների փորձերի ժամանակ կոլխիցինը անպաշտպան էր, ըստ երևույթին թունավոր և թերապևտիկ դոզաների մոտիկության շնորհիվ։ Մեծ չափաբաժին կոլխիցինը առաջացնում է կենդանիների ընդհանուր վիճակի արգելակումը, արյան ձևավորման օրգանների հյուսվածքի փոփոխությունները, ինչի արդյունքում զարգանում է լեյկոպենիան։ Հայտնաբերվել է նաև ստամոքս-աղքիային խանգարումներ (լուծ)։ Կոլխիցինը մկների և նապաստակների փորձերի մեջ ունի անթույլատրելի ազդեցություն ։
Կոլխիցինը օգտագործվում է բույսերի պոլիպլոիդի ուսումնասիրման համար, քանի որ այն կարող է ազդել սերմացուի ճարպի քրոմոսոմային ցանցավորման վրա։
Հունաստանում և Գերմանիայում, ինչպես նաև որպես փորձնական Ֆրանսիայում և Ինդոնեզիայում, արհեստականորեն աճեցվում են՝ որպես դեղորայքային հումք ։
Այն լայնորեն աճեցվում է որպես դեկորատիվ բույս, ուշագրավ է իր ուշացած ծաղկմամբ, երբ այգիներն ու պարտեզներում գրեթե պայծառ ծաղկուն բույսեր չկան։ Այս առումով, այն գրեթե ամենուրեք ներկայացվել է չափավոր մեղմ կլիմայական գոտում։ Այնուամենայնիվ, պետք է հիշել, որ խոտաբույսի բոլոր մասերը, հատկապես վնասված սոխուկները թունավոր են, և այգեպանները պետք է ուշադիր լինեն, ձեռնոցներով աշխատեն։
Թունավոր հատկություններ
Թունավոր են ամբողջ բույսը և դրա սերմերը ։ Ազդող ելանյութ հանդիսանում են ալկալոիդները, կոլխիցինը, կոլխամինը և այլն։ Կոլխիցինը ճնշող ազդեցություն է գործում լեյկո- և լիմֆոպոէզի վրա։ Առաջացնում է ստամոքսա-աղիքային համակարգի լորձաթաղանթի ուժեղ հիպերեմիա` մազանոթների կաթվածահարման միջոցով։ Ուժեղացնում է աղիքի պերիստալտիկան, ախտահարում է երիկամները և կենտրոնական նյարդային համակարգը ։ Միջամտելով բջջի կիսման պրոցեսին` օժտված է հակաքաղցկեղային ներգործությամբ ։ Թունավորումը լատենտ շրջանով 3-6 ժամ է։ Հիմնական ախտանիշերն են` սրտխառնոց, փսխում, խոլերանման (ջրային կամ արյունոտ) լուծ, օլիգուրիա, թույլ առիթմիկ պուլս։ Մկանային տոնուսը թուլանում է, հնարավոր են ջղակծկումներ։ Մարմնի ջերմաստիճանն ընկնում է, շնչառությունը դժվարանում (մինչև իսկ` լրիվ դադարում) ։ Այս ցեղի մի շարք տեսակներ, որոնք տարածում ունեն նաև Կովկասյան տարածաշրջանում, նույնպես թունավոր են, մասնավորապես, շնդեղ ուրախը (C. laetum Stev.), շնդեղ հիասքանչը (C. speciosum Stev.): Կոլխիցինանման միացություններ պարունակում են նաև այս ընտանիքի մերենդերա (Merendera) ցեղի ներկայացուցիչները (Միջին Ասիա, Կովկաս) ։
Հոմանիշներ
Էդինբուրգի Թագավորական բուսաբանական այգիների տվյալների հիման վրա ՝
Հղումներ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր
Տիխվինկա (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)
Տիխվինկա (Тихвинка), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջոշ Դյուամել
Ջոշուա Դեյվիդ «Ջոշ» Դյուամելը (Joshua David «Josh» Duhamel, ), ամերիկացի դերասան է։ Նրա առաջին հաջողված դերը եղել է «Լեո դյու Պրե» հեռուստասերիալում մարմնավորած կերպարը 1999 թվականին։ Առավել հայտնի դարձավ՝ խաղալով «Տրանսֆորմերները», «Մի անգամ Հռոմում» ֆիլմերում։ Ջոշ Դյուամելն ամուսնացած է The Black Eyed Peas խմբի Ֆերգիի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:1972 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Ալեքսանդրիա)
Պատմություն
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Հուշարձանն ստեղծվել է Ալեքսանդրիայի հայկական համայնքի և Հայ Առաքելական Եկեղեցու Եգիպտոսի թեմի աջակցությամբ։ Հուշարձանը Հայաստանից բերված անհայտ վարպետի աշխատանք է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)
Ֆանտազիա եզրը կարող է վերաբերել
Քոթրանլի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Պրոլյուվիալ նստվածքներ
Պրոլյուվիալ նստվածքներ (prolirvium, proluo - լվացում), փխրուն գոյացումներ, որոնք առաջանում են ապարների քայքայումից և ջրահոսքերով դուրս բերվում բարձունքների ստորոտներն ու կազմում արտաբերման կոներ։
Վերջինների գագաթից դեպի ստորոտները բեկորային նյութի մեխանիկական կազմությունը գետաքարից ու խճից (ավազակավային ցեմենտով) փոխվում է մինչև նուրբ և տեսակավորված նստվածքները, երբեմն լյոսանման կավավազները և ավազակավերը (պրոլյուվիալ լյոսեր)։
Անվանում
«Պրոլյուվիալ նստվածքներ» տերմինն առաջարկել է ռուս երկրաբան Ալեքսեյ Պավլովը ժամանակավոր, լեռներից հոսող ջրազանգվածների նստվածքների համար, որոնք ներկայացված են ավազակավային կավային լյոսանման նյութով։
Կատեգորիա:Ապարներ Կատեգորիա:Նստվածքներ
Ռիսոլե
Ռիսոլե (rissole), տապակած կամ խորոված կոտլետներ՝ թխվածքաբլիթով։ Որոշ տարբերակների դեպքում օգտագործվում է պաքսիմատ կամ ուղղակի հացի փշրանքներ։ Ըստ ֆրանսիական բաղադրատոմսի այն կարելի է հենց թխվածքաբլիթով, սակայն ըստ ավստրիալական տարբերակի հնարավոր է թե՛ առանց խմորի, և թե՛ պաքսիմատի։ Բրազիլական եղանակով ռիսոլե կարելի է պատրաստել միսը փոխարինելով եգիպտացորենով կամ պանրով, իսկ ինդոնեզական տարբերակում մսի փոխարեն օգտագործում են վերմիշել։
Քրիստոֆեր Փեյջ
Քրիստոֆեր Փեյջ (Christopher Page, ), բրիտանացի երաժշտագետ, դիրիժոր, կիթառահար և լյուտնիստ։ Արևմտյան Եվրոպայի միջնադարյան երաժշտության մասնագետ։
Ռիսոլե
Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց
Քրիստոֆեր Փեյջ
Կենսագրական տեղեկանք
Ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանը (Բալիոլ քոլեջ)՝ որպես բանասեր։ 1977-1985 թվականներին դասավանդել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1989 թվականից՝ Քեմբրիջի համալսարանում, 1997 թվականից անգլերեն դասավանդում է միջնադարյան գրողներ և երաժիշտներ դասընթացը (Sidney Sussex քոլեջի ակտիվ անդամ)։ Դոկտորական թեզ. «Anglo-Saxon „hearpan“: their Terminology, Technique, Tuning and Repertory of Verse, 850-1066» (Յորքի համալսարան, 1981)։ Ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել բրիտանական հասարակական կազմակերպություններում՝ «Հին երաժշտության ազգային ասոցիացիա»-ում (National Early Music Association) և «Երգչախմբային և միջնադարյան երաժշտության հասարակություն»-ում։ «Early Music» (Oxford University Press) և «Plainsong and Medieval Music» (Cambridge University Press) երաժշտական ամսագրերի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Փեյջը հեղինակ է մի շարք գիտական մենագրությունների, այդ թվում ՝ «Քրիստոնյա Արևմուտքը և նրա երգիչները. առաջին հազար տարին» (2010)՝ գիրք, որը ճանաչվել է ուշ հնությունից մինչև Գվիդո Արեցինսկի եկեղեցական-երգչական ավանդույթների հիմնարար ուսումնասիրություն, միևնույն ժամանակ պարունակում է որոշ պարադոքսալ եզրակացություններ և «սխալների բացահայտումներ», որոնք առաջացրել են քննադատության բացասական արձագանք։ «Լատինական պոեզիան և միջնադարյան ֆրանսիական դիրիժորի ռիթմը» (1997) փոքրիկ գրքում Փեյջը առաջարկեց իր (հեռու ուղղափառ) տեսլականը վաղ դիրիժորների ռիթմիկ տառադարձման սուր հակասեմական խնդրի վերաբերյալ։ Զբաղվել է հին երաժշտության խմբագրմամբ և հրատարակմամբ, այդ թվում թողարկել է Հիլդեգարդ Բինգենցու անտիֆոնների (1982) և տրուվերի երգերի (1995) ժողովածուներ։
Փեյջը հին երաժշտական, գիտության, պատմության վերաբերյալ արժեքավոր ուսումնասիրությունների հեղինակ է։ Պատրաստել է «Երաժշտության գումարը» անանուն տրակտատի քննադատական հրատարակությունը և թարգմանությունը, որը նախկինում վերագրվում էր Հովհաննես դե Մուրիսին (1991)։ Պատրաստել է նաև Հովհաննես դե Գրոկեյոյի և Հովհաննես Թինկտորիսի երաժշտական տրակտատների նոր (վերանայված) թարգմանությունը ։ «Jerome of Moravia on the rubeba and viella» հոդվածում քննադատորեն վերանայել է Հիերոնիմոս Մորավացու պատմական ապացույցները երաժշտական ​​գործիքների մասին։ Երաժշտական գործիքների մասին այս և այլ հոդվածները, ըստ հին տրակտատների և գրական հուշարձանների ուսումնասիրության արդյունքների, ընդգրկվել են «Միջին դարերի երաժշտություն և գործիքներ» հեղինակային ժողովածուում (1997)։ Ներկայումս Փեյջը աշխատում է  «Music in Medieval Literature: Readings from the Fall of Rome to Gothic Europe» թարգմանության վրա՝ «Cambridge University Press» հրատարակչության պատվերով։
Փեյջը հին երաժշտության ակտիվ քարոզիչ է։ 1989-97 թվականներին Բի-Բի-Սի ռադիոյում (ԲԲՍ 3) անցկացրել է «Spirit of the Age» (Դարաշրջանի ոգին) ճանաչողական հաղորդումների շարքը։ 2014 թվականից Լոնդոնի Գրեշեմ քոլեջում կարդում է (անվճար) ոչ գեղարվեստական դասախոսություններ կիթառի երաժշտության պատմության վերաբերյալ։
1981 թվականին հիմնադրել և մինչև 2005 թվականը ղեկավարել է հին երաժշտության «Գոթական ձայներ» (Gothic Voices) վոկալ համույթը, որը ղեկավարել է, ինչպես նաև երբեմն նրա հետ հանդես է եկել որպես լյուտնիստ։ Փեյջի ղեկավարությամբ «Գոթական ձայներ» անսամբլը ձայնագրել է ավելի քան 20 ձայնասկավառակ (բոլորը՝ Hyperion Records լեյբլում)։ Առաջին ալբոմը («Փետուր Տիրոջ բերանից» խորագրի ներքո, A Feather on the Breath of God; 1981), որի ծրագիրը կազմել են Հիլդեգարդ Բինգենցու հիմներն ու սեքվենցիաները, հաջողության հասնելու ճանապարհին կարևորագույն քայլ է դարձել ոչ միայն Փեյջի և նրա երաժիշտների, այլև ալբոմը թողարկած Hyperion Records երիտասարդ ձայնագրման ընկերության համար. վաճառվել է ձայնասկավառակի ավելի քան 350 000 օրինակ ընդհանուր տպաքանակով ։ 1980-ականների երկրորդ կեսից սկսած «Գոթական ձայներ» անսամբլը ձեռք է բերել համաշխարհային կարգի վոկալ կոլեկտիվի համբավ՝ ունենալով միջնադարյան երաժշտության սեփական (այսինքն՝ «փեյջյան») կատարողական հայեցակարգ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Անգլիացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի բանասերներ
Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում
Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում, միջնադարյան հայկական խաչքարերի՝ Ադրբեջանի կառավարության կողմից կազմակերպված ավերում Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում, հատկապես Ջուղա քաղաքում   ։
Վերջին բնաջնջման դեպքը եղել է 2005-2006 թվականներին, երբ ոչնչացվել է Ջուղա քաղաքի հայկական գերեզմանոցը իր հազարավոր խաչքարերի հետ։ Այնտեղ գտնվող խաչքարները ջարդված են եղել ծանր շինարարական տեխնիկայի օգնությամբ, իսկ գերեզմանոցի ազատված տարածքը վերածվել է հրաձգարանի ։
Դեռևս 1998 թվականից ՀՀ ԱԳ նախարարությունը դիմել է մշակույթի և մշակութային ժառանգության պահպանման միջազգային կազմակերպություններին` ահազանգելով Ջուղայի խաչքարերի ու տապանաքարերի ոչնչացման խնդրի մասին։ Մասնավորապես, նամակներ են հղվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենին ինչպես 1998 թ., այնպես էլ 2002 թ. և 2005 թ.` ներկայացնելով իրավիճակն ու կոչ անելով միջոցներ ձեռնարկել Նախիջևանի հայկական հուշարձանների դեմ մշակութային եղեռնին վերջ տալու ուղղությամբ ։
Հայկական Ջուղան
Ջուղա քաղաքը, ըստ ավանդույթի, հիմնադրել է լեգենդար հայկական թագավոր Տիգրան Ա Երվանդյանը ։ Նա գտնվում էր Նախիջևանի մոտ, հայաբնակ հողերի կենտրոնում, որոնք տարածվում էին Քուր գետից մինչև Եփրատի և Տիգրիսի վերին հոսանքները ։
Ընդհուպ մինչև 1604 թվականը Ջուղան պահպանում էր իր առավելապես և նույնիսկ բացառիկ հայկական բնույթը։ Քաղաքի ծաղկումը ընկնում է 16-րդ դարի շրջանին, երբ որ նա դարձել էր միջազգային առևրտի կենտրոն, առավելապես մետաքսի։ Այդ ժամանակ քաղաքում կար 3 հազար տուն և 7 եկեղեցի։ 1603 թվականին բնակիչները ապշեցրել են պարսկական Աբաս Ա շահին իրենց տների ճոխությամբ, երբ որ նա վերցրեց այդ տարածքները թուրքերից։ 1604 թվականին Աբաս շահը հրաման է տվել բոլոր տեղի հայերին տեղափոխել Պարսկաստանի խորքերը, քանի որ նա վախում եր, որ չի կարող պաշտպանի նոր գրավված Արևելյան Հայաստանի հողերը։
Ջուղայի ամբողջ բնակչությունը արտաբնակեցված է եղել, իսկ քաղաքը այրված։ Դրանից հետո քաղաքը մտել է իր անկման դարաշրջան։ 1812 թվականին անգլիացի մի ճանապարհորդ նշում է, որ ավերակներին մնացել են միայն 45 ընտանիք, բոլորն էլ հայեր ։
Ըստ Բրոնգհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարանի, «այժմ հին <Ջուղայից> մնացել են միայն տների և եկեղեցիների ավերակներ, մեծ գերեզմանոց անթիվ մահարձանների հետ, որոնք ծածկված են հարթաքանդակներով և արաբանախշերով <պարզ ասաց խաչքարներով> և երկու կամ երեք կամուրջների հենարաններով Արաքսի վրով» ։
Գուրև ազգանունով XX դարի մի ռուս ճանապարհորդ Թավրիզ մեկնելու ժամանակ հիշատակում է նաև Ջուղան՝
XX դարի սկզբին հայերը կազմում էին Նախիջևանի գավառի 42 տոկոսը ։ Այս տարածաշրջանը Ադրբեջանին միացնելուց հետո նրանց քանակը սկսեց արագընթաց կերպով ցած իջնել։ 1987 թվականում Ջուղայում ապրում էր միայն մեկ հայուհի, իսկ շուտով բոլոր հայերը աքսորվեծ են եղել ողջ Նախիջևանի տարածաշրջանից ։ Սակայն հայերի հիշողության մեջ Նախիջևանի տարածաշրջանը մնում է, և այդպիսի է, վաղնջորեն հայկական շրջան, որի հետ կապված են ազգային պատմության և մշակույթի ամենակարևոր դեպքերը և որտեղ մնում են բազմաթիվ հայկական հուշարձաններ ։
Հայկական հուշարձանների դրությունը խորհրդային ժամանակ
Խորհրդային Ադրբեջանի կառավարումը և «պատմաբանները» լռում էին և ժխտում էին Նախիջևանի հայկական պատմությունը։ Ավելի ուշ ժամանակ դրանք նաև սկսեցին կեղծել փաստերը և վերագրել հայկական հուշարձանները երբև այստեղ չապրած աղվանցիներին։ Միաժամանակ վանդալության ակտեր էին անկացվում՝ այդպես, 1975 թվականին, շինարարության ժամանակ Նախիջևանում քանդված է եղել Սուրբ Երորդություն եկեղեցին, որտեղ, ըստ ավանդույթի, 705 թ. արաբները ողջ-ողջ այրել են մի քանի հայ իշխանների. Սակայն հիմնական հայկական հուշարձանները, 1990-ների դրությամբ, դեռ կանգուն էին։ 1987 թվականին, հայկական հնագետները և մասնագետները հաղորդել են, որ իրենց այցելության ժամանակ Ջուղայի խաչքարները դեռ կանգուն էին, իսկ ամբողջ Նախիջևանի շրջանը ուներ մոտավորապես «27 000 վանքեր, եկեղեցիներ, խաչքարներ, գերեզմանաքարներ». ։
Ջուղայի խաչքարերի գերեզմանոց
Խաչքարերի գերեզմանոցը եղել էր ամենահսկայական հուշարձաններից մեկը, որը մնացել էր հայկական Ջուղայից։ 1812 թվականին անգլիացի դիվանագետ Ուիլյամ Սուզլին, Ջուղա այցելության ժամանակ, նշել եր՝
Աղբյուրներում հանդես են գալիս մնացած խաչքարերի տարբեր թվեր՝ 6 000, 10 000 ։ Ալեքսանդր Ռոդեսը, 1648 թվականում իր Ջուղա այցելությունը նկարագերլիս, պատմում է 10 հազար խաչքարերի մասին։ 20-րդ դարի սկզբին գերեզմանոցը ուներ ավելի քան 6 հազար խաչքար, ուղղաձիգ տապանաքարեր, երեք եկեղեցիներ և մատուռ։ 1912 թվականում Ջուղայի գերեզմանոցը հետախուզում էին Աշխարհաբեկ Քալանթարը և Ա. Գրոգորյանը, 1915-ի սեպտեմբերին գերեզմանոցը նաև հետախուզել է և նկարել է հանրահայտ նկարիչ Արտաշես Վրույրը ուսանող Գրիգոր Աղամալյանի օգնությամբ։ Ըստ նրանց տվյալների մնացել էր միայն 3000 խաչքար։ 1971-1973 թվականներին գերեզմանոցը հետախուզում էր պատմաբան Արգամ Այվազյանը, որի տվյալներով կար 2707 խաչքար ։
Մի քանի խաչքար դուրս է հանվել Ջուղայից՝ 16-18-րդ դարերի 10 հատ տեղափոխված է եղել Թիֆլիսի Կովկասի թանգարան իր հիմնադրի Գուստավ Ռադդեյի նախաձեռնությամբ 1867 թվին և մի քանի խաչքար է դուրս բերվել խորհրդային ժամանակ և հիմա գտնվում են Էջմիածնի վանքում (դրանց պատկերները գտնվում են հոդվածի վերևում) ։.
Խաչքարերի ստեղծման արվեստը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկը ։
«Աղվանական խաչդաշների» տեսություն
Հայկական մշակութային ժառանգության կեղծման փորձերից, առանձնաում է մի տեսություն, որը հռչակում է Նախիջևանի, Հյուսիսային Արցախի և ժամանակակից Ադրբեջանի այլ շրջաններում գտնվող խաչքարերը ոչ թե հայկական, այլ «աղվանական» հուշարձաններ «խաչդաշները» անվանումով, որտեղ «խաչքար» բառում հայկական «քար» արմատը փոխարինում է թյուրքական ծագում ունեցած «դաշ» արմատը, համանման նշանակությամբ։ Այդ տեսությունը այսօր ընդունված է ադրբեջանական պաշտոնական գիտական շրջանակներում և քարոզչության մեջ ։ Այդ միտքը առաջ է բերել և «խաչդաշ» հնարել ադրբեջանցի ճարտարապետ Դ. Ա. Ախունդովը իր «Հին և Վաղ Միջնադարյան Ադրբեջանի ճարտարապետություն» (Բաքու, 1986 թ.) գրքում։ Ախունդովը փորձեր է արել Ջուղայի, Լեռնային Ղարաբաղի և Հյուսիսային Արցախի խաչքարերի մեջ գտնել միթրայականության և զրադաշտականության նշաններ, որոնք իբր թե առանձնացնում են «աղվանական խաչդաշները» խիստ քրիստոնեական հայկական խաչքարերից։
Այսպես, 16-17-րդ դարերի, Ջուղայի խաջքարերը նկարագրելիս, Ախունդովը տեսնում է առյուծի, ցուլի և ծտի պատկերների մեջ Միտրայի հնեմանի ուղեկիցներից, երբ որ մասնագետները ասում են, որ այդ երեք կենդանիներն, անկասկած, ավետարանիչների նշաններ են ։ Խաչքարերի վրա գրված հայկական գրերն անտեսվում էին ։ Նկարագրումներից մի օրինակ՝ «ամբողջ խաչդաշը ծածկված է ադրբեջանական զարդանկարների համատարած ժանյակներով» ։
Առաջին արձագանքը Հայաստանում
1998 թվականի Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացման դեպքերի հետ կապված, Հայաստանը մեղադրանք է առաջադրել Ադրբեջանի կառավարությանը։ Սարա Փիքմանը, Ամերիկայի Հնագիտական Համալսարանից, կապել է հուշարձանների ոչնչացումները Ադրբեջանում տիրող հակահայկական տրամադրությունների հետ, որոնք մեծ տարածում են ստացել Արցախյան հակամարտությունում ադրբեջանցիների տանուլ տալուց հետո։ Ըստ նրա, Նախիջևանում հայկական պատմական ներկայության հուշարձանների ջնջման հետ կապված է այն, որ ադրբեջանցիները կորցրել են հսկողությունը Ղարաբաղի վրա ։
1998 թվականում Ադրբեջանը ժխտել է Հայաստանի կողմից խաչքարերի ոչնչացման վերաբերյալ մեղադրանքները, չնայած բազմաթիվ օբյեկտիվ ապացույցների գոյությանը։ Մասնավորապես, Արթուր Պետրոսյանը, «Հայկական Ճարտարապետությունը Իրանում» կազմակերպության անդամ, առաջինն է նկարել հուշարձանները ոչնչացնող բուլդոզերները ։
Արձագանք տալով իրադարձություններին, Իրանի ղեկավարությունը իր կարեկցանքն է հայտնել Հայաստանին, հուշարձանների ոչնչացման կապակցությամբ և իր հերթին բողոք է հայտնել Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությանը, նույն բովանդակությամբ, ինչ որ Հայաստանը։
Շարունակելով իրադարձությունների ժխտման դիվանագիտությունը, Հասան Զեյնալովը, Բաքվում Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչը, հայտարարել է, որ հայերի պնդումը եղել է միայն «հայերի կեղտոտ սուտը»։ Ադրբեջանի կառավարությունը, ուղիղ չպատասխանելով ներկայացված մեղադրանքներին, հայտարարել է, որ «վանդալությունը սովոր չէ Ադրբեջանին» ։ Հայաստանի պահանջով գերեզմանոցի տարածքին միջազգային հետաքննություն է անցկացվել, որը ըստ այդ ժամանակ Հայաստանի մշակույթի նախարար Գագիկ Գուրջինյանի, օգնել է ժամանակավորապես կանգնեցնել խաչքարերի և գերեզմանաքարերի ոչնչացումը ։
Ջուղայի հսկայական միջնադարյան գերեզմանոցը, ըստ տարբեր հաշվարկների, ունեցել է 6000-ից մինչև 10.000 խաչքար։
Արդեն 1998 թվականին խաչքարերի թիվը հասել էր մոտ 2700-ի ։
Ավերածությունների վերսկսումը 2003-ին
2003 թվականին Ադրբեջանը վերսկսել է խաչքարերի ոչնչացումը, որի հանդեպ Հայաստանը բողոք է հայտնել։ Դեկտեմբերի 4-ին հայկական պատմաբանները և հնագետները ներկայացրել են համապատասխան միջազգային կազմակերպություններին պաշտոնական բողոք, որի մեջ մանրամասն շարադրել են բոլոր ներկա փաստերը և պահանջել են նրանց մանրազնին հետաքննությունը ։
Միջազգային արձագանք
Նրանից հետո, երբ որ խաչքարերի ոչնչացման գործողությունները Ադրբեջանի կողմից դարձան հանրության սեփականություն, պետությունը միջազգային դատապարտության օբյեկտ էր դարձել։ Երբ որ այդ մեղադրանքները աժաջին անգամ ներկայացված են եղել 1998 թվականին, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն պահանջել էր Ջուղային հուշարձանների ոչնչացման գործողությունները դադարեցնել ։ Նման բովանդակության բողոք նաև ներկայացրած էր եղել Հուշարձանների պահպանության միջազգային խորհուրդին (International Council on Monuments and Sites - ICOMOS)։
Համաշխարհային գիտական հանրության ներկայացուցիչները կշտամբել են հին գերեզմանոցի քանդումը և խորհուրդ են տվել Ադրբեջանի Կառավաությանը լիարժեք պատասխան տալ կատարվածի համար ։
Հունական ուղղափառ եկեղեցու Սրբազան Սինոդը ու Աթենքի և ամենայն Հունաստանի արքիեպիսկոպոս Քրիստոդուլոսը բողոք են հայտնել հայկական հուշարձանների քանդման պատճառով և հայտարարել են, որ սրբավայրերի և հուշարձանների ավերումը մարդկության պատմության սև էջն է։ Ադրբեջանում այս վանդալության ակտը դատապարտել է նաև Վատիկանը։
2006 թվականի գարնանը Պատերազմի և խաղաղության ինստիտուտի ժուռնալիստ ծագումով ադրբեջանցի Իդրակ Աբասովը այցելել է գերեզմանոցը և գրել, որ այն «ամբողջությամբ անհետացել է» ։ Այդ նույնը 2006 թվականին Եվրոպառլամենտի անդամներին թույլ չեն տվել այցելել գերեզմանոցը, ինչից հետո իրենք բողոք են հայտնել Ադրբեջանի կառավարությանը։ Մասնավորապես, Հանս Սվոբոդան (Ավստրիական սոցիալիստական կուսակցություն) հայտարարել էր՝ "Եթե նրանք չեն թողնում մեզ գալ, ապա դա ակնհայտ նշան է, որ որևէ վատ բան է կատարվել։ Եթե մեզնից որևէ բան է թաքցնվում, մենք հարցնում ենք, ինչու։ Բացատրությունը կարող է միայն կեը լինել՝ որովհետև պնդումներից մի որոշը ճշմարիտ են։"
Եվրոպառլամենտում բրիտանացի ներկայացուցիչ Չառլզ Թանոքը ասել է՝ "Սա նման է Բուդայի արձանների քանդմանը Թալիբանի կողմից։ Նրանք բետոնել են տարածքը և ռազմական ճամբարի վերածել։ Եթե նրան թաքցնելու բան չունեն, նրանք պետք է թույլ տան մեզ տեսնել վայրը։"
Նա քաղվածել է իր խոսքի մեջ բրիտանացի ճարտարապետ Սթիվեն Սիմին, այդ տարածաշրջանի էքսպերտի, որը վկայել էր, որ իրանական սահմանին նկարահանված վիդեոկադրերը իսկական էին։
ԻԿՕՄՕՍ-ի նախագահ Մայքլ Պետցետը մեկնաբանելով Ջուղայում տեղի ունեցած իրադարձությունները ասել է՝
Հիմա, երբ որ այդ կարևորագույն պատմական վայրի հետքերը ոչնչացված են եղել, մենք կարող ենք միայն ողբալ այդ կորուստը և բողոքել այդ ընդհանրապես անիմաստ ոչնչացման դեմ։
Ադրբեջանը թույլ չի տվել Եվրոպառլամենտի պատգամավորությանը այցելել իրադարձությունների վայրը։ Ադրբեջանական կողմը հայտարարել է, որ կընդունի պատգամավորությանը, եթե այն նաև այցելի հայերի կողմից վերահսկվող տարածքները։ «Մենք կարծում ենք որ, եթե բարձրացված խնդիրների նկատմամբ կիռարվի բազմակողմանի մոտեցում, ապա կգտնվի հնարավորություն ուսումնասիրել Ադրբեջանի տարածքում, այդ թվում նաև Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում, գտնվող քրիստոնեական հուշարձանները» - ասել է Ադրբեջանի ԱԳՆ ներկայացուցիչ Թահիր Թագիզադեն։ Մի քանի անգամ հետաձգված այցելությունը վերջապես պլանավորվել էր ԵԽՊԱ-ի ինսպեկտորների կողմից Մեծ Բրիտանիայի պատգամավոր Էդվարդ Օ'Հարայի գլխավորությամբ 2007 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչև սեպտեմբերի 6-ի վրա։ Պատգամավորությունը պլանավորում էր այցելել ոչ թե միայն Նախիջևանը, այլ նաև Բաքուն, Երևանը, Թբիլիսին, ինչպես նաև Արցախը։ Ինսպեկտորները ուզում էին Լեռնային Ղարաբաղ գնալ Հայաստանով, սակայն օգոստոսի 28-ին ԵԽՊԱ-ի ադրբեջանական պատգամավորության գլուխը պահանջել էր, որ ինսպեկտորները այցելեն Ղարաբաղ Ադրբեջանի տարածքով (հրադադարի հայ-ադրբեջանականն գոտով)։ Օգոստոսի 29-ին ԵԽՊԱ-ի գլխավոր քարտուղար Մաթեո Սորինասը հայտարարել էր, որ այցը պետք է չեղյալ համարել այն Ադրբեջանի կողմից պնդվող երթուղու օգտաոգրծման դժվարության պատճառով։ Հայաստանի ԱԳՆ հայտարարել էր, որ Ադրբեջանը կանգնեցրել էր այցը «միայն Նախիջևանում հայկական հուշարձանների ավերման իր մտադրությունը թաքցնելու համար»։
2006 թվականի փետրվարի 16-ին Եվրոպառլամենտը բանաձև էր ընդունել, որտեղ դապարտում էր Ջուղայում միջնադարյան գերեզմանոցի, ինչպես նաև Ադրբեջանի տարածքում գտնվող պատմական հուշարձանների ոչնչացումը և պահանջում էր թույլատրել Եվրոպառլամենտրի պատգամավորությանը զյցելել երկրի տարածքը։
Ադրբեջանի արձագանք
Ի պատասխան Հայաստանի և միջազգային կազմակերպությունների կողմից առաջադրած մեղադրանքների Ադրբեջանը հայտարարել էր, որ «հայերը երբեք չեն ապրել այդ տարածքներին»։ 2005 թվականի դեկտեմբերին BBC հարցազրույցին Ցեյնալովը ասել էր, որ «հայերը երբեք չան ապրել Նախիջևանում, որը անհիշելի ժամանակներից ադրբեջանցիների հողն է և հենց այդ պատճառով այնտեղ չկան և երբեք չեն եղել ոչ մի հայկական գերեզմանոցներ և հուշարձաններ» ։ Ադրբեջանը պնդում է, որ հուշարձանները հայկական չէին, այլ աղվանական։
Ադրբեջանի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի պատմության, ազգագրության և հնագիտության ինստիտուտի ադրբեջանական բաժնի տնօրեն Հաջիֆահրադին Սաֆարլին հայտարարել էր, որ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում գտնվող 1300 հուշարձաններից հայկական որևէ մեկը երբեք չի եղել և գերեզմանոցի ոչնչացման մասին հայտարարությունը «անհիմն» է։
ԱԳԱԱ-ի պատմության, ազգագրության և հնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատակից, պատմական գիտությունների թեկնածու, Աբաս Սեիդովը, մեկնաբանելով մեղադրանքները Ադրբեջանի հասցեին, պնդում է, որ դա հենց հայերն են «Ադրբեջանի պատմության և մշակույթի համընդհանուր կեղծում կատարում», և դրա մեջ իրենց օգնում էր ԽՍՀՄ կառավարությունը և «Պիոտրովսկուն նման գիտնականները»։
Համաձայն ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպան Հաֆիզ Փաշաևին, ավերումների հրապարակված վիդոկադրերը և լուսանկարները հնարավորություն չեն տալիս նույնականացնել (իդենտիֆիկացնել) մարդկանց որպես ադրբեջանցիներ և ցույց չեն տալիս, թե փաստորեն ինչ են նրանք ոչնչացնում։ Ըստ դեսպանի, հայկական կողմը Ադրբեջանի դեմ պրոպագանդայի կամպանիա է սկսել, Հայաստանում ենթադրվող ադրբեջանական հուշարձանների ոչնչացումց ուշադրությունը շեղելու համար։
Ադրբեջանական Հանրապետության Նախագահ Իլհամ Ալիևը նույնպես ժխտում է մեղադրանքները, անվանելով դրանց «սուտ և պրովոկացիա» ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ազգայնականություն Կատեգորիա:Հանցագործություններ արվեստի ոլորտում Կատեգորիա:Վանդալություն Կատեգորիա:Պատմության խեղաթյուրումն Ադրբեջանում Կատեգորիա:Սպիտակ եղեռն Կատեգորիա:Հակահայկականություն Կատեգորիա:Հակահայկականությունն Ադրբեջանում Կատեգորիա:Ջուղայի գերեզմանատուն
Տիխվինկա (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Տիխվինկա (Тихвинка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Աստերոիդների ցանկ (38201-38300)
Աստերոիդների ցանկ (38101-38200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (38301-38400)
Տիխվինկա (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զելյոնայա Պոլյանա (գյուղ, Արբուզինկայի շրջան)
Զելյոնայա Պոլյանա (Зелена Поляна), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1948 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնայա Պոլյանա գյուղում բնակվում էր 130 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1948 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Օհտլա
Օհտլա (Ohtla), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Միջօրեական շրջան
Միջօրեական շրջան, աստղագիտական գործիք՝ երկնային լուսատուների հասարակածային կոորդինատների և ժամանակի որոշման համար։ Ստեղծել է դանիացի աստղագետ 0․ Ռյոմերըք (Օ․ Romer, 1644-1710), XVII դարի վերջին։ Ժամանակակից միջօրեական շրջանը կազմված է աստղադիտակից, որը պտտվում է միջօրեականի հարթությունում՝ արևելք-արևմուտք ուղղված հորիզոնական առանցքի շուրջը։ Միջօրեական շրջանի առանցքի վրա կա նաև բաժանումներով երկու շրջան, որոնց ցուցմունքը որոշվում է միկրոմետրի օգնությամբ։ Ինքնագիր սարքերը գրանցում են լուսատուի միջօրեականով անցնելու պահը (աստղային ժամանակ)։ Ուղղակի ծագումը որոշվում է, երբ լուսատուն հատում է օկուլյարի ուղղաձիգ գիծը (հորիզոնական շրջանի ցուցմունքով), իսկ հակումը որոշվում է՝ այդ պահին օկուլյարի հորիզոնական գիծն ուղղելով դեպի լուսատուն (ուղղաձիգ շրջանի ցուցմունքով)։
Սիմոն Պրու-Սենեկալ
Սիմոն Պրու-Սենեկալ (Simon Proulx-Sénécal, ), կանադացի գեղասահորդ, որը զուգընկեր Թինա Կարապետյանի հետ ներկայացնում է Հայաստանը։ Նրանք Զագրեբի 2015 Golden Spin մրցաշարի բրոնզե մեդալակիրներ են և ազատ ծրագրով հանդես են եկել Եվրոպայի երկու առաջնություններում (2016, 2017)։ 2021 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Գերմանիայի Օբերստդորֆ քաղաքում կայացած Nebelhorn Trophy մրցաշարում Սիմոն Պրու-Սենեկալը և նրա զուգընկեր Թինա Կարապետյանը իրավունք ստացան մասնակցելու 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերին (Պեկին, Չինաստան), որտեղ զբաղեցրին 18-րդ հորիզոնականը։
Անձնական կյանք
Սիմոն Պրու-Սենեկալը ծնվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ԼաՍալում, Քվեբեկ, Կանադա ։
Վաղ տարիներ
Պրու-Սենեկալը յոթ տարեկանում տափօղակով հոկեյից տեղափոխվել է գեղասահք և տասներկու տարեկանում միավորվել է իր առաջին զուգընկերոջ՝ Ջոզիան Շոլետի հետ։ Նրանք զբաղեցրել են 11-րդ տեղը և՛ 2011, և՛ 2012 Կանադայի պատանիների առաջնություններում ։ Սենեկալը և Քրիստինա Պենկովը 2013 թվականի Կանադայի պատանիների առաջնությունում 15-րդն էին ։ Հաջորդ երկու մրցաշրջանում նրա զուգընկերն է եղել Մելիսանդ Դյուման՝ արդեն մեծահասակների տարիքային խմբում։ Նրանք զբաղեցրել են 11-րդ տեղը 2014 թվականի Կանադայի առաջնությունում և 12-րդը՝ 2015 թվականին ։
Կարապետյան/Պրու-Սենեկալ պարային զույգ
2015 թվականի մայիսին Պրու-Սենեկալը միավորվեց Թինա Կարապետյանի հետ, և նրանք սկսեցին ներկայացնել Հայաստանը։
Միջազգային ասպարեզում առաջին ելույթի ժամանակ 2015-16 ISU Challenger Series (CS) միջոցառման 2015 Ice Challenge-ում նրանք զբաղեցրին վեցերորդ տեղը։ Այդ մրցաշարը տեղի էր ունեցել հոկտեմբերին Ավստրիայի Գրաց քաղաքում։ Դեկտեմբերին նրանք նվաճեցին CS-ի իրենց առաջին մեդալը՝ բրոնզը, 2015 թվականի Զագրեբի Golden Spin-ում։
2016 թվականի հունվարին Կարապետյան/Պրու-Սենեկալը մեկն էր այն քսան զույգերից, որոնք որակավորվեցին Սլովակիայի Բրատիսլավա քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ փուլին՝ կարճ ծրագրում զբաղեցնելով 20-րդ տեղը։ Ազատ ծրագրում 18-րդ տեղը գրավելուց հետո ընդհանուր հաշվարկում նրանք զբաղեցրին 18-րդ տեղը ։
2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի (Պեկին, Չինաստան) կարճ ծրագրում նրանք 19-րդն էին՝ 65,87 միավոր արդյունքով, իսկ ազատ ծրագրում՝ 101,16 միավորով 16-րդը։ Ընդհանուր հաշվարկում նրանք զբաղեցրին 18-րդ հորիզոնականը ։
Սպասկոե (գյուղ, Բուգուլմինսկի շրջան)
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 644 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1741 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Բուգուլմինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մայա Պլիսեցկայա
Մայա Միխայլովնա Պլիսեցկայա (Майя Михайловна Плисецкая, ), բալետի ռուս պարուհի և խորեոգրաֆ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1959)։
Ստեղծագործական կյանքը
1943 թ. ավարտել է Մոսկվայի պարարվեստի ուսումնարանը, ընդունվել է Մեծ թատրոն։ Առաջին գլխավոր դերապարը Մաշան էր (1944, Չայկովսկու «Շելկունչիկ»)։ Պլիսեցկայայի պարն առանձնանում է բարձրարվեստ պլաստիկայով («Մեռնող կարապը», երաժշտ.՝ Սեն-Սանսի և այլն)։ Նա նորովի է մեկնաբանել Չայկովսկու, Գլազունովի, Բիզեի երաժշտությունը։ Պլիսեցկայայի անհատականությանը մոտ են և՛ քնարական, և՛ հերոսական դերապարերը՝ Օդետա-Օդիլիա (Չայկովսկու «Կարապի լիճը»), Պղնձե լեռան տիրուհի (Պրոկոֆևի «Քարե ծաղիկ»), Ռայմոնդա (Գլազունովի «Ռայմոնդա»), Կիտրի (Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»), Կարմեն («Կարմեն-սյուիտ», երաժշտությունը՝ Բիզե-Շչեդրինի)։ 1972 թ-ին Ն. Ի. Ռիժենկոյի և Վ. Վ. Սմիռնով-Գոլովանովի հետ բեմադրել է «Աննա Կարենինա» (ըստ Լև Տոլստոյի) բալետը։ Պլիսեցկայան հյուրախաղերով շրջել է ԱՄՆ-ում, Մեծ Բրիտանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Կանադայում և այլուր։ 1957-ին Երևանում հանդես է եկել Օդետա-Օդիլիայի (Չայկովսկու «Կարապի լիճը»), Զարեմայի (Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»), Կիտրիի (Մինկուսի «Դոն Կիխոտ») դերապարերով։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ 1958 թ. ամուսնացել է ռուս կոմպոզիտոր Ռոդիոն Կոնստանտինովիչ Շչեդրինի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս պարուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային բալետի արտիստներ‎ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
(6537) Ադամովիչ
(6537) Ադամովիչ (Adamovich), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի օգոստոսի 19-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,178892 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7508 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,607 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1174,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,306444 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,03° անկյուն։
Ֆուզինե
Ֆուզինե (Fusine), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում ։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 657 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 18 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 37 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ 0342:
Ֆուզինեն սահմանակից է Բերբենո դի Վալտելինա, Սեդրասկո, Կոլորինա, Ֆոպոլո, Ֆորկոլա, Փոստալեսիո, Տարտանո մունիցիպալիտետներին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Լոմբարդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ժան Լը Ռոն Դ'Ալամբեր
Գործունեություն
1751-1757 թվականներին Դ. Դիդրոյի հետ մասնակցել է «Գիտությունների, արվեստների և արհեստների հանրագիտարանի» ստեղծմանը։ Առաջինն է ձևակերպել («Դինամիկայի վերաբերյալ տրակտատ»-ում, 1743) կամայական նյութական համակարգի շարժման դիֆերենցիալ հավասարումներ կազմելու ընդհանուր կանոնները, որով դինամիկայի խնդիրները հանգեցրել է ստատիկային (տես Դ'Ալամբերի սկզբունք)։ Դ'Ալամբերի հիմնական մաթեմաթիկական հետազոտությունները վերաբերում են դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությանը, որտեղ նա տվել է լարի լայնական տատանումները երկու կամայական ֆունկցիաների գումարով արտահայտող 2-րդ կարգի դիֆերենցիալ հավասարման (ալիքային հավասարում)* լուծման մեթոդ։ Այս, ինչպես նաև Լ. Էյլերի և Դ. Բեռնուչիի հետագա աշխատանքները կազմել են մաթեմաթիկական ֆիզիկայի հիմքը։ Դ’Ալամբեր տվել է հանրահաշվական հավասարման արմատի գոյության վերաբերյալ հիմնական թեորեմի առաջին (թեև ոչ խիստ) ապացույցը։ Փիլիսոփայական աշխատանքներից նշանակալից են Հանրագիտարանի համար գրված «Ակնարկ գիտությունների ծագման և զարգացման» ներածականը (1751), որտեղ տրվում է գիտությունների դասակարգումը և «Փիլիսոփայության տարրեր» հոդվածը (1759)։ Ընդունելով նյութական իրերի օբյեկտիվ գոյությունը՝ Դ’Ալամբեր, այնուամենայնիվ, հետնողական մատերիալիստ չէր նա չէր բացառում աստծո գոյությունը, ժխտում էր իրերի էության ըմբռնման հնարավորությունը։ Դ’Ալամբեր համարում էր, որ գոյություն ունեն անփոփոխ և հասարակական միջավայրից անկախ բարոյական սկզբունքներ։ Դ’Ալամբեր աշխատություններ ունի նաև երաժշտության տեսության և երաժշտական գեղագիտության վերաբերյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Ֆաշոդայի ճգնաժամ
Ֆաշոդայի ճգնաժամ 1898 թվականին տեղի ունեցած միջադեպ Մեծ Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի միշև, Արևելյան Աֆրիկայում գերիշխանություն հաստատելու համար մղված համար պայքարում։
Առիթ է ծառայել ֆրանսիացի կապիտան Մարշանի ջոկատի կողմից Նեղոսի վերին հոսանքում գտնվող Ֆաշոդա (այժմ՝ Կոդոկ) ավանի զավթումը։ Մեծ Բրիտանիան պահանջեց ֆրանսիականա ջոկատը հանել Ֆաշոդայից։ Մերժում ստանալով՝ Անգլիան ձեռնամուխ եղավ Ֆրանսիայի դեմ ռազմական պատրաստությունների։ Պատրաստ չլինելով ծովային պատերազմի և երկյուղելով Եվրոպայում Ֆրանսիայի դիրքերի թուլացումից՝ ֆրանսիական կառավարությունը հարկադրված էր զիջել։
1898 թվականի նոյեմբերի 3-ին ֆրանսիական կառավարությունը որոշեց Ֆաշոդայից դուրս բերել Մարշանի ջոկատը։ 1899 թվականի մարտի 21-ի անգլո-ֆրանսիական համաձայնությամբ Ֆրանսիան ճանաչեց Անգլիայի իրավունքները Նեղոսի հովտում, իսկ Անգլիան՝ Ֆրանսիայի իրավունքները Սուդանի արևմտյան մարզերում։ Համաձայնությունն ավարտեց Կենտրոնական Աֆրիկայի բաժանումը գաղութային տերությունների միջև։