cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կլեբեր հրապարակ
Սիրահարների սրճարանը
Առաջին անգամ այս մեծ վրանը փակցվել է 2016 թ․-ի Ստրասբուրգ, իմ սեր (ֆր․՝ Strasbourg mon amour) կոչվող միջոցառման ընթացքում։ Այդ տարվանից ի վեր, վրանը դարձել է միջոցառման խորհրդանիշը։ Հենց դրա ներքո էլ տեղի են ունենում միջոցառումներ Սուրբ Վալենտինի օրվա հետ կապված ։
Լարգո (Սոֆիա)
Լարգո (Ларго, definite form Ларгото, Largoto), Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի կենտրոնում գտնվող ստալինյան ոճի երեք շենքերից բաղկացած ճարտարապետական համալիր, որը նախագծվել և կառուցվել է 1950–ական թվականներին՝ որպես նոր քաղաքային կենտրոն։ Այսօր այն համարվում է Հարավարևելյան Եվրոպայում ստալինյան ճարտարապետության լավագույն օրինակներից մեկը, ինչպես նաև Սոֆիայի տեսարժան վայրերից մեկը։
Նկարագրություն
Համալիրը ներառում է նախկին Կուսակցության տունը (Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցության նախկին շտաբ բնակարանը), ներկայումս օգտագործվում է որպես Բուլղարիայի խորհրդարանի վարչական շենք կենտրոնում, և երկու շենք կողքից, որոնցից մեկում ներկայումս տեղակայված է Կենտրոնական հանրախանութը և Բուլղարիայի Նախարարների խորհուրդը, մյուսում գտնվում են Նախագահի նստավայրը, «Բալկաններ» հյուրանոցը և Կրթության նախարարությունը։
1951 թվականին Բուլղարիայի Նախարարների խորհուրդը որոշում ընդունեց Լարգոյի շինարարության վերաբերյալ ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սոֆիայի կենտրոնում ռմբակոծության հետևանքով տուժած շատ շենքեր 1952 թվականի աշնանը քանդվեցին, առաջիկայում նոր շենքեր կառուցելու նպատակով ։ Ճարտարապետ Պետսո Զլատևի ղեկավարած թիմի կողմից նախագծված Կուսակցական տունը բացվեց 1955 թվականին ։ Էլեկտրոֆիկացիայի նախարարության գրասենյակները զբաղեցրին Պետական խորհուրդը և Նախագահի աշխատակազմը, Պետսո Զլատևի, Պյոտր Զագորսկու և մյուս ճարտարապետների աշխատանքները ավարտվեցին հաջորդ տարի, իսկ Կոստա Նիկոլովի ղեկավարած ճարտարապետների խմբի կողմից նախագծված շենքի կենտրոնական հանրախանութի մասը ավարտվեց 1957 թվականին ։ Նախագահի աշխատակազմի և նախկին Ազգային հնագիտական թանգարանի միջև շատրվանը կառուցվել է 1958 թվականին ։ Լարգոյում տեղակայված Վլադիմիր Լենինի արձանը 2000 թվականին փոխարինվեց Սուրբ Սոֆիայի արձանով։
Համալիրի շրջակայքում գտնվող սալահատակված հրապարակը կոչվում էր Անկախության հրապարակ։ Այն բաղկացած է կենտրոնում գտնվող երկշերտ սիզամարգերից, որտեղ տեղակայված են ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների դրոշները։ Անկախության հրապարակը կազմավորվել է իշխան Ալեքսանդր Դոնդուկովի ու ազատարար կայսրի բուլվարների և Լարգոյից արևմուտքում ընկած Տոդոր Ալեքսանդրովի բուլվարի միաձուլումից։
1989 թվականի ժողովրդագրական փոփոխություններից հետո Լարգոյի կոմունիստական խորհրդանիշերը հանվեցին, որոնցից ամենախորհրդանշականը Կուսակցության նախկին շենքի վրայից ուղղաթիռով Կարմիր աստղի հեռացումն էր և Բուլղարիայի դրոշի տեղադրումը։ 1990-ական թվականներին առաջարկություններ եղան նախկին Կուսակցական տան վերակառուցման վերաբերյալ, որը երբեմն դիտարկվում էր որպես անցյալի գաղափարախոսության տարր և առաջարկվում էր այն փոխարինել ժամանակակից ճարտարապետության տարրերով։ Նոր ճարտարապետական նախագծի համաձայն Սոֆիայի Անկախության հրապարակը պետք է վերակառուցվեր  ։ Կենտրոնի խոտածածկույթն ու դրոշները պետք է փոխարինվեն հատակի ապակե ծածկով, որպեսզի տեսանելի լինեն հին Թրակյան և հռոմեական Սերդիկա քաղաքի ավերակները՝ այն դարձնելով զբոսաշրջային գրավչության վայր ։ Նախատեսվում է միացնել նաև երկու խաչմերուկներ` մեկը Կուսակցության տան դիմացի, մյուսը՝ միջնադարյան «Սուրբ Պետկա» եկեղեցու, ինչը կմոտեցնի մոտակա մետրոյի կայարաններին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սոֆիայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ստալինյան ճարտարապետություն Կատեգորիա:Սոֆիայի տեսարժան վայրեր
Գիրբա (Պյոզայի վտակ)
Գիրբա (Гырба), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյոզա գետի ձախ ափով՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Բոլշեաբիշևո
Բոլշեաբիշևո (Большеабишево, Оло Әбеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 460 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թրիֆթերն
Թրիֆթերն (Triftern), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5208 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 62,25 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝  09 2 77 149։
Մազիլովո (գյուղ, Իստրինսկի շրջան)
Մազիլովո (Мазилово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Իստրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Իստրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լադիժինսկոե
Լադիժինսկոե (Ладижинське), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լադիժինսկոե ավանում բնակվում էր 107 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 535 մարդ/կմ²։
Վիժուա (կանտոն)
Վիժուա (Vigeois), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բրիվ լա Գեյյարդ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 3647 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1929 է։ Կանտոնում կա 6 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Շահպրակ
Շահպրակ, կաղամբազգիների (խաչածաղկավորների) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, կիսաթփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 50 տեսակ։
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունն ուղիղ է, բարձրություն՝ 15-80 սմ։ Տերևները պարզ են, հերթադիր, նշտարաձև։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է, ծաղիկները՝ բազմերանգ և բուրավետ, պարզ կամ լիաթերթ, տարբեր գունավորմամբ, ողկույզներով։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղը պատիճ է։
Տարածվածություն
Հայաստանում՝ 1 տեսակ՝ շահպրակ հոտավետ (M.odoratissima)։ Հանդիպում է Կոտայքի, Վայոց ձորի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է կավոտ և քարքարոտ լանջերին։ Մշակության մեջ տարածված է շահպրակ ալեհերը (M. incana)։
Հայտնի է շահպրակի 50 տեսակ՝ տարածված Միջերկրածովյան երկրներում, Առաջավոր և Միջին Ասիայում, Ավստրալիայում, տարածված է Հայաստանի բնական բուսահանդակներում։ Գեղազարդիչ է։
Ծաղիկները մեղուների կողմից օգտագործվում են որպես նեկտարի հավաքման աղբյուր ։
Տեսակներ
Դասը ընդգրկում է 22 տեսակ ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կաղամբազգիներ
Կարիբա
Կարիբա, ջրամբար, ձևավորվել է 1959 թվականին Զամբեզի գետի վրա Կաբորա հիդրոէլեկտրակայանի կառուցման արդյունքում  :
Այն աշխարհի ամենամեծ արհեստական լճերից մեկն է՝ 5400կմ² հայելու մակերեսով ։ Կարիբա հիդրոէլեկտրակայանը Զամբիայի և Զիմբաբվեի մեծ մասին էլեկտրաէներգիա է մատակարարում։ Հոսանքից ներքև գտնվում է Միջին Զամբեզի կենսաբանական արգելոցը և Մանա-Պուլս ազգային պարկը, որը ներառում է միակ մարգագետինը՝ Զամբեզի գետի միջին հոսանքում ։ Հիմնականում ջրամբարի պատճառով գետի միջին հոսքը այժմ չի հասնում իր սովորական մակարդակին։ Ավազուտների կղզիներում սկսել են աճել ակացիաներ, քանի որ վարարումների ժամանակ այլևս չեն ծածկվում ջրով։
2000 թվականի տվյալներով վերջին անգամ ջուր է բաց թողնվել ՋԷԿ-ով 1981 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջրամբարներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Զիմբաբվեի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Զամբիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ջրամբարներ Կատեգորիա:Սահմանային լճեր Կատեգորիա:Աֆրիկայի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Զիմբաբվե Կատեգորիա:Զամբիա
Շոպինո (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Շոպինո (Шопине), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1860 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շոպինո գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,366 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,66 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1860 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ականակիր
Ականակիր, հակառակորդի նավերին տորպեդային հարված հասցնելու համար նախատեսված ռազմանավ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին գործում էին երեք կարգի ականակիրներ՝
Ժամանակակից նավատորմները ունեն միայն էսկադրային ականակիրներ, որոնց կազմի մեջ են մտել նաև լիդերները։ Փոքր ականակիրները կորցրել են իրենց նշանակությունը, որովհետև նրանց առաջադրանքները հաջողությամբ կատարում են տորպեդային կատերները։
Կատեգորիա:Նավեր
Տաշելգա
Տաշելգա (Ташелга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մրասու գետի աջ ափին՝ 85 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բելգերն
Բելգերն (Belgern), Գերմանիայի Սաքսոնիա երկրամասի Բելգերն-Շիլդաու քաղաքի մաս։ Մինչև 2013 թվականի հունվարի 1-ը Բելգերնը ինքնուրույն համայնք էր և ենթակա էր Լայպցիգ վարչական շրջանին։ Ներառված է Հյուսիսային Սաքսոնիա երկրամասի շրջանում։
Բելգերնը հին սլավոնական քաղաք է, որտեղ ապրում էին նիժիչիները՝ արևմտյան սլավոնական ցեղերը։ Անունը սլավոնական ծագում ունի՝ բել՝ սպիտակ և գեր՝ լեռ բառն աղավաղված, այսինքն սպիտակ լեռ, ավելի ուշ գերմանական հողի վրա անունը վերածվել է Բելգերնի, այժմ քաղաքը Գերմանիայի Սաքսոնիա երկրամասի Բելգերն-Շիլդաու քաղաքի մաս է կազմում ։
2011 թվականի վերջին Բելգերնի բնակչությունը կազմել է մոտ 4700 մարդ։ Զբաղեցնում է 17,31 կմ2 տարածք։ Պաշտոնական կոդը 14 3 89 040 է։
Քաղաքը բաժանված էր 16 քաղաքային շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սաքսոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ականախույզ
Ականախույզ, մետաղե իրանով ականներ հայտնաբերող էլեկտրասարք։
Կատեգորիա:Զենք
Աստերոիդների ցանկ (137301-137400)
Աստերոիդների ցանկ (137201-137300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (137401-137500)
|}
Մազիկի
Մազիկի (Мазыки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 64 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
(2958) Արպետիտո
(2958) Արպետիտո (Arpetito), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի փետրվարի 28-ին Անրի Դեբեոնի և Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,872188 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8275 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9168 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1777,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202481 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,02° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չյոթելի
Չյոթելի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 17 կմ արևմուտք, Խարբերդի դաշտում։
Պատմություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբներին ուներ 40 տուն՝ 250 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիրահատություն
Վիրահատությունը (վիրահատական միջամտություն) հիվանդությունների բուժման այնպիսի եղանակ է, որի ժամանակ թափանցում են մարմնի խորքը, հեռացնում կամ վերականգնում են նրա ախտահարված առանձին մասերը։ Վիրահատությունը բազմաթիվ հիվանդությունների բուժման առավել հուսալի, իսկ հաճախ՝ միակ միջոցն է։ Հին հռոմեական բժիշկների կարծիքով՝ «Որտեղ չի օգնում դեղորայքը, այնտեղ բուժում է երկաթը», այսինքն՝ վիրաբույժի դանակը։ Մարդիկ վիրահատություններ սկսել են կատարել շատ հազարամյակներ առաջ (առավել հաճախ՝ ոսկրահարդարում և վերքերի բուժում)։ Գիտնականները հայտնաբերել են մարդկանց գանգեր (10 հզ. տարի առաջվա), որոնց վրա եղել են բացված անցքեր։ Հնարավոր է, որ այդպիսի վիրահատությունները կոչվել են գանգահատումներ (տրեպանացիա) և արվել են այնտեղից չար ոգիներին հեռացնելու համար։ Միջնադարում վիրահատությունները կատարվել են անբավարար սանիտարական պայմաններում։ Որոշ հասարակ վիրահատություններ, ինչպիսին են ատամի հեռացումը և արյան բացթողումը, կատարել են սափրիչները, որոնք բժշկություն չեն սովորել։ Հետագայում նարկոզի, այնուհետև՝ ցավազրկման այլ տեսակների կիրառմամբ միայն հնարավոր դարձան վարակների կանխումը և առավել կատարյալ վիրահատական եղանակների մշակումը։ Աննեխության (ասեպտիկա) և հականեխության (անտիսեպտիկա) կիրառման շնորհիվ հնարավոր դարձան վիրահատությունները՝ վիրաբույժի համար նախկինում դժվարամատչելի մասերում (օրինակ՝ որովայնի խոռոչում)։
XIX դարի վերջին միայն հաղթահարվեցին ցավի վտանգավորությունը և վիրահատական բուժման՝ վերքերի վարակման սպառնալիքով պայմանավորված սահմանափակությունը։ Ներկայումս ստեղծված են մարդու ցանկացած օրգանի (օրինակ՝ սրտի փականների և արյունատար անոթների, նյարդային կենտրոնների ու գլխուղեղի, ներքին ականջի մանրագույն ոսկրիկների, աչքի հյուսվածքների) մանրադիտակային (նախկինում՝ անիրականանալի) հաջող վիրահատությունների հնարավորություններ։ Վերջին ժամանակներս իրականացվում են կտրված մատների ու վերջույթների կարումը, առանձին առողջ օրգանների և հյուսվածքների պատվաստումը հիվանդին։ Որովայնահատումը (լապարատոմիա) հնարավորություն է տալիս, հիվանդի մարմնի վրա 3–4 մանր կտրվածքներ անելով, ներս մտցնել դյուրաթեք տեսախցիկ և դրա օգնությամբ հետևել վիրահատության ընթացքին։
Վիրահատությունն իրականացնում է բժիշկների մի ամբողջ խումբ՝ վիրահատարանում։ Առաջինը գործի է անցնում անեսթեզիոլոգը։ Նա կատարում է ցավազրկում, այսինքն՝ հիվանդի օրգանիզմ է ներմուծում հատուկ նյութեր՝ անզգայացնողներ։ Անզգայացումը լինում է տեղային, երբ դեղանյութերն ազդում են մարմնի միայն մի հատվածի վրա, և ընդհանուր, երբ հիվանդի գիտակցությունն անջատվում է, և նա ոչինչ չի զգում։ Վիրահատում է վիրահատող կամ առաջատար վիրաբույժը, նրան օգնում են վիրաբույժ-ընթերակաները և հատուկ պատրաստություն անցած բուժքույրերը։ Մյուս մասնագետները ղեկավարում են սարքերը։
Վիրահատությունն իրականացվում է հիվանդի (երեխաներինը՝ ծնողների) պարտադիր համաձայնությամբ, և միայն հիվանդի գիտակցության կորստի ու հարազատների բացակայության դեպքերում է այն կատարվում բժշկի (կամ բժիշկների խորհրդակցության) որոշմամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիրաբուժություն
Լեսբուհի
Լեսբի, բառ, որը օգտագործվում է որակավորելու նույնասեռական կնոջը։
Անվան ծագումնաբանություն
Բառի ծագումը առաջացել է հնադարյան Հունաստանի Լեսբոս կղզու բնակիչների հռչակի շնորհիվ։ Այդ կղզում է ապրել մ.թ.ա. 6-րդ դարի բանաստեղծուհի Սապփոն, ում կրթական խնամքի ներքո էին հանձնված մի խումբ երիտասարդ կանայք ։ Սապփոյի բանաստեղծությունների մեծ մասը չի պահպանվել, բայց մնացածը արտացոլում է իր գրած թեմաների մասին՝ կանանց առօրյա կյանքը, նրանց հարաբերությունները և ծեսերը։ Նա կենտրոնացած էր կանանց գեղեցկության վրա, և գրում էր աղջիկների նկատմամբ իր սիրո մասին ։ Նախքան 19-րդ դարը «Լեսբի» բառը վերաբերում էր Լեսբոսի ցանկացած ածանցյալի, ինչպես նաև գինու մի տեսակի։
Հղումներ
Կատեգորիա:Համասեռականություն Կատեգորիա:ԼԳԲՏ Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում Կատեգորիա:ԼԳԲՏ տերմինաբանություն
Բոլշեարսլանգուլովո
Բոլշեարսլանգուլովո (Большеарслангулово, Оло Арыҫланғол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 175 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Խայբուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գոմ (Օզուրգեթի շրջան)
Գոմ (გომი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 250 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 9 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում էր 344 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)
Էդվարդ Մուրադի Մուրադյան, հայ դերասան։ ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ (1948)։
Գոմ (Օզուրգեթի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)
Բալետի արտիստ Զարեհ Մուրադյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Էդուարդ Մուրադյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդ քաղաքում փաստաբան Մուրադ Մուրադյանի և Մարիամ Մուշյանի ընտանիքում։ 1915 թվականի հայկական ջարդերի հետևանքով ընտանիքը տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ Էդուարդը սովորել և ավարտել է Հալեպի «Հայկազյան» վարժարանը։ Նրա ուսուցիչներն են եղել պոետ Տիրան Կարվարենցը, գրականագետ Փոլ Բորենին և կոմպոզիտոր Բարսեղ Կանաչյանը։ Հենց այդ ժամանակ էլ ընդունվեց Անդրանիկ թատերախումբ, որտեղ խաղաց Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» ներկայացման մեջ  գլխավոր՝ Շեյլոքի դերը։
1920-ական թվականներին ընտանիքը տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ 1920-ական թվականների սկզբին ընդունվել է Երևանի Մարքսիզմ-Լենինիզմի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետ։ 1925-1927 թվականներին եղել է Երևանի Առաջին պետթատրոնի, 1928-1930 թվականներին` բանվորական շրջիկ, 1930-1948 թվականներին` Միկոյանի անվան Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ Աշխատել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, եղել է դերասանական ֆակուլտետի դեկան, գիտական խորհրդի քարտուղար։ 1948 թվականից եղել է ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ ։ 1948 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում որպես դերասանական ֆակուլտետի օգնական-լաբորանտ, ներկայացումների մասով ղեկավար, դերասանական ֆակուլտետի դեկան։ 1959 թվականից՝ ինստիտուտի գիտնական քարտուղար։ Որպես հասարակական գործունեություն ղեկավարում էր նաև ագիտացիոն կետը, պատի թերթի խմբկոլը, եղել է ընտրական հանձնաժողովի քրտուղար։ Տարբեր տարիներին եղել է Երևանի պիոներների և աշակերտների պալանի, երեխաների գեղարվեստական դաստիարակության թատերական գեղարվեստական ղեկավար։
Տիրապետել է ռուսերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներին։
Մահացել է շարունակական հիվանդության պատճառով։ Թաղվել է Երևանում՝ Շահումյանի 2 -րդ գերեզմանատանը։
Թատերական դերեր
Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն
Բեմադրություններ
Բեմադրել է հետևյալ ներկայացումները։
Հիշատակ
Թոռը՝ դերասան Արմեն Մուրադյանը, պապի մասին նկարահանել է «Արտիստ Էդվարդ Մուրադյան» վավերագրական ֆիլմը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Կադրի հաճախություն
Մարդկային տեսլականը
Մարդկային տեսողության ժամանակավոր զգայունությունը և լուծումը տատանվում է կախված տեսողական խթանի տեսակից և բնութագրերից, և այն տարբերվում է անհատների միջև։ Մարդու տեսողական համակարգը կարող է վայրկյանում մշակել 10-ից 12 պատկեր և ընկալել դրանք առանձին, մինչդեռ ավելի բարձր տեմպերն ընկալվում են որպես շարժում ։ Մոդուլացված լույսը (օրինակ՝ համակարգչային էկրանը) ուսումնասիրությունների մասնակիցների մեծամասնության կողմից ընկալվում է որպես կայուն, երբ արագությունը 50 Հց-ից բարձր է։ Մոդուլացված լույսի այս ընկալումը որպես կայուն հայտնի է որպես թարթման միաձուլման շեմ։ Այնուամենայնիվ, երբ մոդուլացված լույսը ոչ միատեսակ է և պարունակում է պատկեր, թարթման միաձուլման շեմը կարող է շատ ավելի բարձր լինել՝ հարյուրավոր հերցներով ։ Ինչ վերաբերում է պատկերների ճանաչմանը, ապա պարզվել է, որ մարդիկ ճանաչում են որոշակի պատկեր տարբեր պատկերների անխափան շարքում, որոնցից յուրաքանչյուրը տևում է ընդամենը 13 միլիվայրկյան ։ Տեսողության կայունությունը երբեմն ներկայացնում է շատ կարճ մեկ միլիվայրկյան տեւողությամբ տեսողական գրգռում, որն ընկալվում է 100 մետրից մինչև 400 մետր։ Բազմաթիվ գրգռիչները, որոնք շատ կարճ են, երբեմն ընկալվում են որպես մեկ գրգռիչ, ինչպիսին է 10 մվ կանաչ լույսի բռնկումը, որին անմիջապես հաջորդում է 10 մվ կարմիր շողքը, որն ընկալվում է որպես մեկ դեղին լույսի առկայություն ։
Համր ֆիլմեր
Վաղ համր ֆիլմերը նշում էին կադրերի արագությունը 16-ից մինչև 24 կադր/վրկ (կվ), սակայն քանի որ տեսախցիկները ձեռքով էին աշխատում, տեսարանի ընթացքում արագությունը հաճախ փոխվում էր՝ տրամադրությանը համապատասխանելու համար։ Պրոյեկցիոնիստները կարող են նաև փոխել կադրերի արագությունը կինոթատրոնում՝ կարգավորելով ռեոստատը, որը վերահսկում է լարումը, որը սնուցում է ֆիլմի կրող մեխանիզմը պրոյեկտորի մեջ ։ Կինոընկերությունները հաճախ ենթադրում էին, որ կինոթատրոններն իրենց համր ֆիլմերը ցուցադրեն ավելի բարձր կադրերի արագությամբ, քան նկարահանվել են ։ Կադրերի այս արագությունը բավարար էր շարժման զգացողության համար, բայց այն ընկալվեց որպես ցնցող շարժում։ Ընկալվող թարթումը նվազագույնի հասցնելու համար պրոյեկտորներն օգտագործում էին երկակի և եռակի շեղբերով փեղկեր, այնպես որ յուրաքանչյուր կադր ցուցադրվում էր երկու կամ երեք անգամ՝ բարձրացնելով թարթման արագությունը մինչև 48 կամ 72 հերց և նվազեցնելով աչքի լարվածությունը։ Թոմաս Էդիսոնն ասաց, որ վայրկյանում 46 կադրը նվազագույնն է, որն անհրաժեշտ է աչքի համար շարժումը ընկալելու համար. «Ավելի քիչ բան կլարի աչքը» ։ 1920-ականների կեսերից մինչև վերջ, համր ֆիլմերի կադրերի արագությունը բարձրացավ մինչև 20-ից 26 FPS-ի միջև ։
Ձայնային ֆիլմեր
Երբ ձայնային ֆիլմը ներկայացվեց 1926 թվականին, ֆիլմի արագության տատանումները այլևս չէին հանդուրժվում, քանի որ մարդու ականջն ավելի զգայուն է, քան աչքը հաճախականության փոփոխության նկատմամբ։ Շատ թատրոններ ցուցադրել էին համր ֆիլմեր 22-ից 26 ԿՎ արագությամբ, այդ իսկ պատճառով արդյունաբերությունը որպես փոխզիջում ընտրեց 24 FPS ձայնային ֆիլմերի համար ։ 1927 թվականից մինչև 1930 թվականը, երբ տարբեր ստուդիաներ թարմացրին սարքավորումները, 24 ԿՎ արագությունը դարձավ ստանդարտ 35 մմ ձայնային ֆիլմի համար ։ 24 FPS արագությամբ ֆիլմը շարժվում է պրոյեկտորի միջով վայրկյանում 456 միլիմետր (18,0 դյույմ) արագությամբ։ Սա թույլ տվեց պարզ երկու շեղբերով կափարիչներին տալ պատկերների նախագծված շարք վայրկյանում 48 արագությամբ՝ բավարարելով Էդիսոնի առաջարկությունը։ Շատ ժամանակակից 35 մմ ֆիլմի պրոյեկտորներ օգտագործում են երեք շեղբերով փեղկեր՝ վայրկյանում 72 պատկեր տալու համար. յուրաքանչյուր կադրը էկրանին փայլում է երեք անգամ ։
Անիմացիա
Նկարված անիմացիայի մեջ շարժվող կերպարները հաճախ նկարահանվում են «երկու վրա», այսինքն՝ ֆիլմի յուրաքանչյուր երկու կադրի համար ցուցադրվում է մեկ գծանկար (որը սովորաբար աշխատում է վայրկյանում 24 կադր արագությամբ), այսինքն՝ վայրկյանում ընդամենը 12 գծագիր է ։ Թեև պատկերի թարմացման արագությունը ցածր է, սուբյեկտների մեծ մասի համար հոսունությունը բավարար է։ Այնուամենայնիվ, երբ կերպարից պահանջվում է արագ շարժում կատարել, սովորաբար անհրաժեշտ է վերադառնալ «մեկերի վրա» անիմացիոն ռեժիմին, քանի որ «երկուսը» չափազանց դանդաղ են շարժումը պատշաճ կերպով փոխանցելու համար։ Երկու տեխնիկայի խառնուրդը աչքը խաբում է առանց ավելորդ արտադրության ծախսերի ։ «Շաբաթ առավոտյան մուլտֆիլմերի» մեծամասնության համար մուլտֆիլմերը արտադրվել են հնարավորինս էժան և ամենից հաճախ նկարահանվել են «երեքի» կամ նույնիսկ «չորսի» վրա, այսինքն՝ յուրաքանչյուր նկարում երեք կամ չորս կադր։ Սա թարգմանվում է համապատասխանաբար ընդամենը 8 կամ 6 նկար վայրկյանում։ Անիմեն նույնպես սովորաբար նկարվում է եռյակի վրա ։
Ժամանակակից վիդեո ստանդարտներ
Էլեկտրական ցանցերի ցանցային հաճախականության շնորհիվ անալոգային հեռուստատեսային հեռարձակումը մշակվել է 50 Հց (աշխարհի մեծ մասը) կամ 60 Հց (Կանադա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Հարավային Կորեա) կադրերի արագությամբ։ Էլեկտրական ցանցի հաճախականությունը չափազանց կայուն էր և, հետևաբար, տրամաբանական էր օգտագործել համաժամացման համար։
Գունավոր հեռուստատեսության տեխնոլոգիայի ներդրումը ստիպեց նվազեցնել այդ 60 FPS հաճախականությունը 0.1%-ով, որպեսզի խուսափի «կետերով սողալից»՝ էկրանի արտեֆակտ, որը հայտնվում է հին սև-սպիտակ էկրանների վրա և ցուցադրվում բարձր գույներով հագեցած մակերեսների վրա։ Պարզվել է, որ 0.1%-ով նկարահանումների արագությունն իջեցնելով անցանկալի ազդեցությունը նվազագույնի է հասցվել։
2021 թվականի դրությամբ Հյուսիսային Ամերիկայում, Ճապոնիայում և Հարավային Կորեայում տեսահաղորդման ստանդարտները դեռևս հիմնված են վայրկյանում 60 / 1,001 ≈ 59,94 պատկերների վրա։ Սովորաբար օգտագործվում են պատկերների երկու չափսեր՝ 1920×1080 («1080i/p») և 1280×720 («720փ»)։ Շփոթեցնող է, որ փոխկապակցված ձևաչափերը սովորաբար նշվում են իրենց պատկերի արագության 1/2-ով, 29,97/25 FPS-ով և կրկնապատկելով պատկերի բարձրությունը, բայց այս հայտարարությունները զուտ սովորական են. Յուրաքանչյուր ձևաչափով մեկ վայրկյանում 60 պատկեր է արտադրվում։ 1080i լուծաչափը արտադրում է 59,94 կամ 50 1920×540 պատկերներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կիսով չափ սեղմվում է լուսանկարչական գործընթացում և հետ է ձգվում՝ հեռուստացույցով նվագարկվելիս էկրանը լցնելու համար։ 720փ ձևաչափը արտադրում է 59.94/50 կամ 29.97/25 1280×720փ պատկերներ՝ չսեղմված, այնպես որ պատկերի ընդլայնումը կամ սեղմումը անհրաժեշտ չէ։ Այս խառնաշփոթը ամբողջ արդյունաբերության մեջ էր թվային վիդեո ծրագրային ապահովման վաղ օրերին, շատ ծրագրեր սխալ էին գրված, մշակողները կարծում էին, որ յուրաքանչյուր վայրկյանում սպասվում է ընդամենը 29,97 պատկեր, ինչը սխալ էր։ Թեև ճիշտ էր, որ նկարի յուրաքանչյուր տարր հարցման է ենթարկվել և ուղարկվել վայրկյանում ընդամենը 29,97 անգամ, պիքսելների գտնվելու վայրն անմիջապես դրանից ներքև ընտրվել է վայրկյանի 1/60-ով ավելի ուշ՝ լրիվ առանձին պատկերի մաս հաջորդ 1/60 վայրկյան կադրի համար։.
Ֆիլմը, իր բնիկ 24 ԿՎ արագությամբ, չէր կարող ցուցադրվել առանց անհրաժեշտ «քաշել ներքև» գործընթացի, որը հաճախ հանգեցնում է «դժգոհության». եռապատկվում է։ Սա ստեղծում է անհավասար շարժում՝ ստրոբոսկոպիկ տեսք ունենալով։ Այլ փոխարկումներն ունեն նմանատիպ անհավասար շրջանակի կրկնապատկում։ Տեսանյութերի ավելի նոր ստանդարտներն աջակցում են վայրկյանում 120, 240 կամ 300 ԿՎ, այնպես որ կադրերը կարող են հավասարաչափ նմուշառվել ստանդարտ կադրերի արագության համար, ինչպիսիք են 24, 48 և 60 ԿՎ ֆիլմը կամ 25, 30, 50 կամ 60 ԿՎ տեսանյութը։ Իհարկե, այս ավելի բարձր կադրերի արագությունները կարող են ցուցադրվել նաև իրենց բնիկ արագությամբ ։
Էլեկտրոնային տեսախցիկի բնութագրերում կադրերի արագությունը կարող է վերաբերել առավելագույն հնարավոր արագությանը, որտեղ, գործնականում, այլ կարգավորումներ (օրինակ՝ լուսարձակման ժամանակը) կարող են նվազեցնել հաճախականությունը ավելի ցածր թվի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմի և վիդեո տեխնոլոգիաներ
Սևծովյան նավատորմի զորատես 1849 թվականին
«Սևծովյան նավատորմի զորատես 1849 թվականին», Հովհաննես Այվազովսկու նկարը, որը նկարել է 1886 թվականին։
Պատմություն
Այվազովսկին որպես կայսր Նիկոլայ 1-ինի ուղեկից ականատես է եղել 1849 թվականի «Վլադիմիր» շոգենավի ֆրեգատի նավակողմի զորահանդեսին։ 1886 թվականին նա վերստեղծել է այս շքերթի մասին հիշողությունը, և նկարը ցուցադրվել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, որն արագ հայտնի է դարձել հանրությանը։ Հետագայում կտավը ձեռք է բերվել «Կովկաս և Մերկուրի» ընկերության կողմից նրա նախագահ, սենատոր և Ղրիմի պատերազմի նախկին մասնակից Ա. Պ. Ժանդրի համար ։
Նկարագրություն
Կտավի ստորին աջ անկյունում պատկերված է կայսր Նիկոլայ I-ը, որը շքերթ է ընդունում «Վլադիմիր» շոգենավի ֆրեգատի նավակողմում։ Կայսրից «պատկառելի հեռավորության վրա» նկարիչը մի խումբ սպաների է պատկերել, որոնք շրջապատում են Սևծովյան նավատորմի հրամանատար ծովակալ Միխայիլ Լազարևին ։ Ծովակալից աջ պատկերված է նավատորմի շտաբի պետ Վ. Ա. Կորնիլովը, նրանից ձախ՝ Պ․ Ս. Նախիմովը և ծայր ձախ մասում՝ Վ. Ի. Իստոմինը ։
Նկարում պատկերված նավերից շատերը զորատեսից չորս տարի անց մասնակցել են Սինոպի ճակատամարտին, բոլորը Սևաստոպոլի պաշտպանության իրենց անձնակազմերով ջրասուզվել են Ղրիմի պատերազմում՝ քաղաքի պաշտպանության ժամանակ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1886 նկարներ Կատեգորիա:Հովհաննես Այվազովսկու նկարներ
Շիկագոտի ծիծեռնակ
Շիկագոտի կամ կավե կամ դաուրյան ծիծեռնակ (Cecropis daurica) ծիծեռնակների ընտանիքի (Hirundinidae) ճնճղուկանմանների կարգի թռչուն։
Արտաքին տեսք
Գլխի, մեջքի և ուսերի գագաթը սև և կապույտ է, մետաղական փայլով, պոչի տակը և վիզը շագանակագույն-շիկակարմիր են։ Փորը դեղնակարմիր գույն ունի։ Այս թռչնի երկարությունը 18 սմ, քաշը 18-20 գ, որձ թռչունի թևի երկարությունը՝ 115-119 մմ, էգ թռչունինը՝ 112–116 մմ։ Այն ավելի դանդաղ է թռչում, քան գյուղական ծիծեռնակը, օդում կատարում է օղականման շարժումներ, հաճախ օգտագործելով օդային հոսանքներ։
Ձայն
Հետազոտողները տարբերակում են շիկագոտի ծիծեռնակների արձակած ավելի քան 6 տարբեր հնչյուններ։ Բնադրման շրջանում որձ թռչունի երգը նման է գյուղական ծիծեռնակի երգին, չնայած այն ավելի պարզ է և կարճ։ Ա.Ն.Կարամզինը փոխանցեց, որ դրանք են «չյի, չյու, տյուր, լյուր, լյուր, ..., լյուր»։ Նույն տիպի թռչունների հետ շփվելիս և՛ որձերը, և՛ էգերը արձակում են նույն հնչյունները, կարծես կարողանում են «հասկանալ» միմյանց ասելիքը։ Այդ ձայնը ավելի հաճախ լսվում է թռչող զույգերից կամ ծնողների և ձագերի միջև, երբ նրանք գնացել են բնի համար կավ հավաքելու կամ երբ այլ ծիծեռնակների կողմից հետապնդվում են։ Թռչունները օդում միջատներ որսալիս արձակում են տարբեր հնչյուններ, որոնք լսվում են որպես «տվիկ»։ Որձ թռչունը երբեմն կատվի մլավոցի նման ձայն է հնչեցնում՝ նախազգուշացնելով բնի մոտակայքում գտնվող վտանգի մասին։ Մեկ այլ նախազգուշացնող ձայն է հնչեցնում ինչպես որձ թռչունը, այնպես էլ էգ թռչունը և այդ ձայնն է «կի-իր»։ Լսելով այդ ձայնը, ձագերը լռում են և թաքնվում բնի մեջ։
Բնակավայր
Շիկագոտի ծիծեռնակը տարածվում է Եվրոպայի ծայր հարավից Փոքր Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի տարածքով մինչև Հնդկաստան, Չինաստան և Ճապոնիա։ Բացի այդ, բնադրում են նաև Կենտրոնական և Հյուսիսարևմտյան Աֆրիկայում։ Շիկագոտի ծիծեռնակները միշտ գտնվում են ջրամբարներին և ջրային տարածքների մոտ։ Բներ են կառուցում կամուրջների տակ, քարանձավներում, պատերին, տներում։
Բույն
Աշխատանքը սկսվում է «շշի» լայն մասից. կառուցվում է գնդաձև բույն, որում ապագայում տեղադրվելու է պատին։ Այնուհետև կառուցվում է «շշի վիզը», որը ներսից խողովակաձև է։ Խողովակը կարող է լինել երկար կամ կարճ, ուղիղ կամ կոր, կամ հազվադեպ դեպքերում այն կարող է ընդհանրապես չլինել։ Եթե բույնը շենքի ներսում է, ապա մուտքը միշտ ուղղվում է այն ուղղությամբ, որտեղից ծիծեռնակը թռչում է սենյակ։ Բնի խողովակաձև մուտքից հետո ամբողջական բույնն է, որի ներսը խոտածածկույթից է պատրաստված, իսկ դրա վերևից՝ փետուրներից։
Բնի երկարությունը, խողովակաձև ձևավորվող մուտքի հետ միասին, 17-60 սմ է (միջինը 23-35 սմ), 15-36 սմ լայնություն (միջինը 17-33) և 6-19 սմ բարձրություն (միջինը 9-14)։ Բնից շրջապատի դիտման հատվածի տրամագիծը 11,5-20 սմ է, խողովակի երկարությունը՝ 13,5-27,5 սմ։ Ամռանը բույնը կառուցվում է 7.5-8 սմ լայնությամբ և 4-4,5 սմ բարձրությամբ։ Պատի հաստությունը 2-3,5 սմ է։
Շիկագոտի ծիծեռնակները կարող են մի քանի տարի անընդմեջ օգտագործել նույն բույնը և անհրաժեշտության դեպքում վերականգնել այն։ Նրանք նաև ի վիճակի են կառուցել նոր բույն՝ գյուղական ծիծեռնակի բնի հիման վրա կամ պարզապես գրավել այն՝ առանց որևէ փոփոխություն կատարելու։ Սովորաբար այս թռչունները կառուցում են մեկ բույն, բայց երբեմն նրանք ամբողջական գաղութով հաստատվում են 5-7 կամ նույնիսկ 20-30 զույգ գաղութներում՝ տեղադրելով միմյանց սերտորեն ամրացված բներ։
Ծիծեռնակների հին և թափուր բները հաճախ գրավում են տնային և դաշտային ճնճղուկները, վիզգցուկները, անտառային քնամոլները, և երբեմն դրանց մեջ հաստատվում են օձեր։
Ձագեր
Ամռան ընթացքում շիկագոտի ծիծեռնակը թուխս է նստում երկու անգամ, և երկու ցիկլերն անցնում են նույն բնի մեջ։ Մեկ բնում դնում է 2-ից 6 ձու (միջինը 4-5 ձու)։ Կեղևի գույնը մաքուր սպիտակ է առանց բծերի, ձվի երկարությունը 18.0-21.0 մմ է, լայնությունը՝ 13.0-14.8 մմ, իսկ զանգվածը՝ 1,8-2,1 գ։ Միայն էգ թռչունն է թուխս նստում և օրվա ընթացքում ծախսում է օրվա 20-30%-ը, իսկ արու թռչունը միշտ լինում է բնի մոտակայքում է և պահպանում է այն։ Արու թռչունը հարձակվում է քաղաքային և գյուղական ծիծեռնակների վրա, եթե անգամ նրանք գտնվում են նույնիսկ բնից 150-200 մ հեռավորության վրա։ Նա հաճախ է ուղեկցում էգ թռչունին, երբ նա դուրս է գալիս բնից, և երբեմն պատահում է, որ որձը գտնվում է բնի մեջ և պահպանում ձվերը։
Ձագերը ձվից դուրս են գալիս թուխս նստելուց 13-16 օր անց։ Նոր ծնված ճուտերի մաշկը մարմնագույն-վարդագույն է և ծածկված է նոսր բմբուլով։ Ձագերի աչքերը բացվում են 4 օր հետո, իսկ 7 օր հետո նրանց մոտ ձևավորվում է լսողությունը։ Շիկագոտի ծիծեռնակների բնադրման շրջանը բավականին երկար է տևում, և ձագերը բնից դուրս են գալիս միայն կյանքի 24-26-րդ օրը։
Առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում ծնողները ուտելիք են հասցնում ճուտերին՝ բնի խողովակաձև հատվածով։ Ձագերը մեծանալով սկսում են շարժվել դեպի բնի խողովակաձև մուտքը և այնտեղից դուրս պրծնել, իսկ ծնողները վերադառնում են ձագերի մոտ որսացած միջատներով, որսը տալիս ձագերին և կրկին գնում նոր որսի։ Ձագերի ձվից դուրս գալուց հետո կյանքի առաջին իսկ օրերին ծնողները, հիմնականում՝ էգը, շատ ժամանակ են ծախսում բնի մեջ`օրվա մոտ 4/5, 6-7 օրվա ընթացքում` արդեն 2/3, ապա ավելի ու ավելի քիչ, և 18-ից սկսած նրանք բոլորովին չեն մտնում բույն։
Ձագերի կերակրման ժամանակ շիկագոտի ծիծեռնակները ոչնչացնում են միջատների շատ մեծ քանակություն։ 7-8 օրականից մեծ 3 ձագերին ծնողները ժամում կերակրում են 14 անգամ, իսկ 5 ձագերին մեկ ժամում առնվազն 17 անգամ։
Սնունդ
Ծիծեռնակները սնվում են միջատներով՝ ոչնչացնելով դրանց մեծ քանակությունը, հատկապես երբ նրանք կերակրում են ձագերին։ Լ. Ն. Վալտոնեի և Ա. Ա. Լապտևի կողմից իրականացված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ շիկագոտի ծիծեռնակների սննդի 74%-ը կազմում են երկթևանիները, 25%-ը հատվածոտանիները, իսկ 1%-ը սարդերը և ճպուռները։ Այլ ուսումնասիրություններ թույլ են տվել հաստատել, որ տարեց թռչունները ուտում են բազմաթիվ տարբեր միջատներ՝ կնճիթավոր ճպուռներ, երկթևանիներ, բզեզներ, փայտոջիլ, ցանցաթաղանթաթևավորներ, մրջյուններ, ինչպես նաև անթև հատվածոտանիներ։ Այս թռչունները միջատները հիմնականում որսում են օդում, չնայած նրանք կարող են միջատներին որսալ տերևների և խոտերի վրայից։ Նախընտրում են փոքր միջատներ։ Շիկագոտի ծիծեռնակները ջուր են խմում, ինչպես նաև ամռանը լողանում են։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ծիծեռնակներ Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Հնդկաստանի թռչուններ Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ
ԼԳԲՏ
ԼԳԲՏ (լատիներեն տառերով LGBT), անգլերեն հապավում կազմված լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ և տրանսգենդեր (Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender) բառերի սկզբնատառերից։ Այն օգտագործվում է որպես նույնասեռական, բիսեքսուալ և տրանսգենդեր մարդկանց հավաքական անուն։ Հայերենում գործածվում է նաև «ԼԳԵՓ» թարգմանական տարբերակը (Լեսբի, Գեյ, Երկսեռական, Փոխսեռական)։ 1980-ական թվականներից տերմինը փոխարինում է ԼԳԲՏ համայնքին դիմելու համար օգտագործվող գեյ տերմինին ։ Ցուցարարները կարծում էին, որ գեյերի համայնք տերմինը ճշգրիտ կերպով չի ներկայացնում բոլոր նրանց, ում վերաբերում էր այդ տերմինը ։
Հապավումը հիմնականում ինքնաբնորոշման համար էր օգտագործվում. այն օգտագործում էին ԼԳԲՏ համայնքները, ԱՄՆ-ի ԶԼՄ-ները, ինչպես նաև որոշ անգլախոս երկրներ ։ Տերմինն այժմ օգտագործում են որոշ այլ երկրներում, մասնավորապես այն երկրները, որոնց պետական լեզուներով հապավման տառերը համընկնում են, օրինակ՝ Արգենտինան, Ֆրանսիան և Թուրքիան։
ԼԳԲՏ տերմինը նախատեսված է սեռական տարբեր կողմնորոշում ունեցող անձանց մշակույթների առանձնահատկունը ընդգծելու համար։ Այն ոչ թե միայն լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ և տրանսգենդեր մարդկանց է վերաբերում, այլ կարող է նաև վերաբերել ոչ հետերոսեքսուալ և ոչ ցիսգենդեր մարդկանց։ Դրա համար անգլերենում և այլ լեզուներում գործածվում են նաև այլ տարբերակներ՝ «ԼԳԲՏՔ» (Լեսբի, Գեյ, Բիսեքսուալ, Տրանսգենդեր, Քվիր), որ սկսել է օգտագործվել 1996 թվականից կամ «ԼԳԵՓՔ», ավելի հազվադեպ՝ «ԼԳԲՏՏՔ»՝ Լեսբի, Գեյ, Բիսեքսուալ, Տրանսգենդեր, Տրանսսեքսուալ, Քվիր ։ Գործածական են նաև նույն տերմինի այլ տարբերակներ՝ «ԳԼԲՏ», «ԳԼԲՏՔ», և այլն։
Պատմություն
1960-ական թվականների սեռական հեղափոխությունից առաջ չկար ոչ մի տարածված բառ կամ արտահայտություն, որ բնութագրեր ոչ հետերոսեքսուալ լինելը՝ առանց նսեմացուցիչ բառերի    ։
Լայնորեն կիրառված առաջին տերմինը «հոմոսեքսուալն» էր, որ իրականում բացասական նշանակություններ ուներ։ Այն 1950-ական և 1960-ական թվականներին փոխարինելու եկավ «հոմոֆիլ» տերմինին, իսկ հետագայում դրան փոխարինելու եկավ «գեյ» տերմինը 1970-ական թվականներին ։ Վերջինս առաջին անգամ սկսեց օգտագործվել հոմոսեքսուալ անձանց կողմից։ 1960-ական թվականներին Լարս Ուլեստրամը առաջարկեց օգտագործել «սեռական փոքրամասնություն» տերմինը՝ «ազգային փոքրամասնություն» տերմինի նմանությամբ, որն օգտագործվում էր ոչ սպիտակ մարդկանց բնութագրելու համար ։
1988 թվականին ակտիվիստները սկսեցին օգտագործել ԼԳԲՏ հապավումը ԱՄՆ-ում ։ Չնայած համայնքների մեջ շատ տարաձայնություններ կային՝ ԼԳԲՏ տերմինը դրական արձագանքներ ունեցավ ։ Չնայած այն փաստին, որ ԼԳԲՏ տերմինի մեջ ամբողջովին չեն ներառված ոչ հետերոսեքսուալ կողմնորոշում ունեցող անձանց բոլոր համայնքների սկզբնատառերը՝ նրանք, այդուհանդերձ, ԼԳԲՏ համայնքի մաս են կազմում ։
Ի պատասխան խտրականությունը վերացնելու կոչերով հանդես եկող օգտատերերին և լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ, տրանսգենդեր անձանց իրավունքների պաշտպանության համար գործող խմբերին՝ Ֆեյսբուք սոցիալական կայքը 2014 թվականի փետրվարին լայնացրեց սեռի ընտրության դաշտը իր օգտատերերի համար ։ 2015 թվականի հունիսին ֆեյսբուքը մի հնարավորություն ավելացրեց, որը թույլ էր տալիս օգտատերերին գունավորել իրենց գլխավոր նկարները ծիածանի գույներով՝ ի նշան ԼԳԲՏ անձանց մարդու իրավունքների պաշտպանության և հավասարության ։
ԼԳԲՏ անձանց մարդու իրավունքներ
ԼԳԲՏ անձանց մարդու իրավունքների տակ մասնավորապես հասկացվում են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ Կատեգորիա:Համասեռականություն Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում Կատեգորիա:Երկսեռականություն Կատեգորիա:Փոքրամասնություններ Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում և հասարակություն Կատեգորիա:ԼԳԲՏ տերմինաբանություն
Կառլ Ֆաբերժե
Պետեր Կառլ Գուստավի Ֆաբերժե, ռուս հայտնի  ոսկերիչ։ Ընտանեկան ընկերության և ոսկերչական արվեստի վարպետների դինաստիայի գլխավոր։ Ֆաբերժեի ձվերի ստեղծողն է, որոնք բարձր են գնահատվում ամբողջ աշխարհի հավաքածուների տերերի կողմից։
Կենսագրություն
Պետեր Կառլ Ֆաբերժեն ծնվել է Սանկտ Պետերբուրգում 1846 թվականի մայիսի 30-ին, ծագմամբ ռուս գերմանացի է։ Նրա հայրը՝ Գուստավ Ֆաբերժեն, ծագում էր ֆրանսիական արմատներով գերմանական ընտանիքից և ծնունդով Էստոնիայից էր, իսկ նրա մայրը՝ Շառլոտա Յունգշտեդտը, դանիացի նկարչի դուստր էր։ 1842 թվականին Ֆաբերժե-ավագը Սանկտ Պետերբուրգում հիմնեց ոսկերչական ընկերություն։
Կառլ Ֆաբերժեն ճանապարհորդում էր Եվրոպայով և ի սկզբանե սովորում էր Դրեզդենում, իսկ այնուհետև սկսեց ոսկերչական գործ սովորել ֆրանկֆուրտյան վարպետ Ջոզեֆ Ֆրիդմանի մոտ։ Դրանից հետո վերադարձավ Ռուսաստան։ 1870 թվականին 24 տարեկան հասակում նա իր ձեռքը վերցրեց հոր ընկերության ղեկավարումը։
1882 թվականին Մոսկվայի Համառուսաստանյան գեղարվեստա-արդյունաբերական ցուցահանդեսին նրա ընկերության աշխատանքները գրավեցին Ալեքսանդր III կայսեր ուշադրությունը։ Կառլը ստացավ արքայական ընտանիքի հովանավորչությունը և «Ձերդ Կայսերական Մեծության ոսկերիչ և Կայսերական Էրմիտաժի ոսկերիչ» տիտղոսը։
Ֆաբերժեի ընկերությունը հռչակավոր էր Եվրոպայում։ Կայսերական ընտանիքի՝ Մեծ Բրիտանիայի, Դանիայի, Հունաստանի և Բուլղարիայի շատ բարեկամներ աշխատանքները նվեր էին ստանում։ 1900 թվականին Փարիզում Ֆաբերժեն ստացավ «Փարիզի ոսկերիչների գիլդիայի վարպետի» կոչում, ինչպես նաև նրան պարգևատրեցին Պատվո Լեգեոնի շքանշանով։
1899-1900 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնում վեր էր խոյանում ճարտարապետ Կարլ Շմիդտի՝ ոսկերիչի զարմիկի նախագծով կառուցված Ֆաբերժեի ֆիրմայի գլխավոր շենքը։ Առաջին հարկերում տեղավորված էին խանութն ու արհեստանոցները։ Շենքի մնացած մասը զբաղեցնում էին Ֆաբերժե ընտանիքի բնակելի սենյակները։
<!--После установления советской власти фабрики и магазины Фаберже в Петрограде, Москве и Одессе были национализированы. В Петрограде в руки большевиков попали практически все запасы драгоценных металлов, камней и уже готовых изделий, за которые владельцам не было выплачено никакой компенсации. Спасти от национализации удалось лишь маленькую долю изделий, которые Евгений Фаберже незадолго до этого смог вывезти в Финляндию. Впоследствии большевики свободно распоряжались конфискованным имуществом — так, Эмануил Сноумэн (Emanuel Snowman) из торгового дома Wartski вспоминал, что в период с 1925 по 1939 годы он регулярно приобретал у советского государственного торгового агента большое количество изделий Фаберже, в том числе шесть пасхальных яиц, прямо в расположении бывшего петроградского магазина Карла Фаберже на Большой Морской, 24.
В сентябре 1918 года, опасаясь ареста, Карл Фаберже нелегально покинул Петроград, под видом курьера одного из иностранных посольств, и поездом уехал за границу — в Ригу. Вскоре после этого ему пришлось бежать дальше на Запад — в Германию. Он поселился в Берлине, но и там началась революция. Фаберже пришлось перебраться во Франкфурт-на-Майне, затем в Хомбург и Висбаден, где он наконец-то остановился.
Карл Фаберже так и не оправился после потрясших его революционных событий. В это время он часто повторял: «Жизни больше нет». В мае 1920 года у него стало плохо с сердцем. Когда здоровье его несколько улучшилось, семья перевезла его в окрестности Женевского озера, известные своим здоровым климатом. Умер в городе Лозанна в Швейцарии утром 24 сентября 1920 года, выкурив незадолго до смерти полсигары. Похоронен на кладбище Гран-Жас в.
-->
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆաբերժե Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:Ռուս ոսկերիչներ
Մուշ
Մուշ, քաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի նահանգի Մշո գավառում։ Մուշի գավառի կենտրոնն էր ու հայոց թեմակալի աթոռանիստը։ Հիշատակվում Է նաև իբրև բերդ, ավան, գյուղաքաղաք և քաղաքագյուղ։ Մուշ անունը ստուգաբանվել և իմաստավորվել է ամենատարբեր ձևերով։ Ոմանք այն կապում են հնագույն Հայաստանի ցեղերի ու տեղանունների հետ (Մուշունի, Մուշկ և այլն), ոմանք հայերեն «մշուշ» - ի հետ, որով սովորաբար առավոտյան պատվում է ողջ Մուշի դաշտը։
Պատմություն և տեղագրություն
Գտնվում է Արևմտյան Եփրատի ձախ ափից ոչ հեռու, Մեղրագետի ձախակողմյան վտակ Մուշի գետի ափերին։ Հարավային կողմում բարձրանում են Հայկական Տավրոս լեռնաշղթայի Սասունի լեռները, Ծիրկատար և, Կորդուխ լեռնագագաթներով, որոնց թեք սարալանջերի վրա ամֆիթատրոնաձև կառուցված էին 1 - 2 հարկանի կավաշեն, անշուք և տարրական հարմարություններից զուրկ, տափակ կտուրներով տները։ Մուշի գետը քաղաքը բաժանում է 2 մասի։ Նրա ջուրը ժամանակին աշխատացնում էր 10-12 ջրաղաց և ոռոգում քաղաքի ու նրա շրջակայքի բանջարանոցներն ու այգիները։
Շչերբակովկա (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Շչերբակովկա (Щербаківка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։
Մուշ
Պատմություն և տեղագրություն
Մուշում և նրա շրջակայքում պահպանված հնագիտական նյութերը հաստատում են, որ այն Հայկական լեռնաշխարհի ամենահնագույն բնակավայրերից է։ Այստեղ կան կիկլոպյան ամրոցի հետքեր, Վանի թագավոր Մենուա I-ի (810 - 786 թվականներ, մ.թ.ա.) սեպագիր արձանագրությունը և այլն։ Քաղաքի արևելյան մասում գտնվող պարիսպներով ու բուրգերով շրջապատված Մուշի բերդը 5-10–րդ դդ հաճախակի է հիշատակվում աղբյուրներում։ Նրա հիմնադրումը ավանդաբար վերադրվում է Գայլ Վահան Մամիկոնյանին։ Քաղաքի արևմտյան մասում են գտնվում նաև Մուշեղաբերդ, Հողաբերդիկ և Աստղաբերդ բերդերի ավերակները։ Պահպանվել են Մուշում 13-15-րդ դդ գրված հայերեն մի քանի ձեռագրեր։ Մինչև 4-րդ դ Մուշը պատկանում էր Սլկունի, իսկ հետո՝ Մամիկոնյան նախարարներին։ 8-րդ դ Մուշը անցավ Բագրատունիներին, իսկ 851 - 852 թվականներին դարձավ արաբների դեմ ուղղված ժողովրդա-ազատագրական պայքարի կենտրոնը։ 852 թվականի ձմռանը Մուշի Ս. Փրկիչ եկեղեցում Խութեցի Հովնանի ու նրա մարտիկների ձեռքով սպանվեց արաբ հրոսակների ղեկավար Յուսուֆը։ XVI դ Մուշը նվաճվել է թուրքերի կողմից։ 1860-ական թթ. Մուշում նույնպես տեղի են ունենում հակաթուրքական զինված ելույթներ, որոնք, անշուշտ, կրում էին Զեյթունի դեպքերի ազդեցությունը։
Շչերբակովկա (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մուշ
Պատմություն և տեղագրություն
Մինչև 1915 թ. Մուշը ուներ 12 մեծ ու փոքր թաղեր՝ Բերդի թաղ, Բրուտի թաղ, Դաշ մահլա, Դուզ մահլաէ Խուրդենց թաղ, Ձորի թաղ, ս Մարինեի թաղ, Մինարա մահլա, Ջիգրաշենի թաղ, Սուֆրա մահլա, Ջերին թաղ, Քյոթան մահլա։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվում էր շուկան, որտեղ 19-րդ դարի վերջերին հաշվվում էին շուրջ 800 մեծ ու փոքր խանութներ, կրպակներ և արհեստանոցներ, որոնցից 500-ը պատկանում էր հայերին։ Շուկան չուներ շատ թե քիչ կանոնավոր հատակագիծ, այն փաստորեն ներկայացնում էր խանութների ու կրպակների անկանոն դասավորված հավաքատեղի։ Քաղաքի ծուռումուռ, նեղ ու կեղտոտ փողոցների շուրջը կառուցված տների մեծ մասը չուներ բակեր ու ցանկապատ։ Դրա համար էլ փողոցներում լվացք անելը, ճաշ եփելն ու երեխա լողացնելը սովորական երևույթներ էին։
Քաղաքի շատ թե քիչ աչքի ընկնող շինություններն էին քարաշեն բաղնիքը, 2 իջևանատները, գավառի թուրք կառավարչի, «անճաշակ ու անճոռնի» առանձնատունը, մուսուլմանական 2 մզկիթները (մեկը նախկինում հայկական եկեղեցի էր) և հայկական Ս. Ավետարանոց, Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ, Ս. Կիրակոս, Ս. Հարություն, Ս.Մարինե, Ս. Սարգիս, Ս. Ստեփանոս, Ս. Փրկիչ եկեղեցիները, որոնց մեծ մասը կանգուն էին և գործում էին մինչև 1915 թ։ Այս եկեղեցիներից ամենից շքեղն ու գեղեցիկը Ս. Մարինեն էր, իսկ ամենահինը՝ Ս. Փրկիչը, որը հիշատակվում է 851 - 852 թթ. դեպքերի առնչությամբ։
Քաղաքի արևելյան կողմում՝ բարձունքի վրա, գտնվում էր Մուշի բերդը, իսկ նրանից ոչ հեռու՝ Միացյալ ընկերության կենտրոնական վարժարանի կամ սրբոց Թարգմանչաց դպրոցի հոյակապ շենքը, որը կառուցել էր մշեցի Մկրտիչ աղա Տեր-Հովհաննիսյանը 1850 թ.։ Ս. Մարինեի թաղում էին գտնվում կաթոլիկ հայերի առաջնորդարանը և Մուրատ Մխիթարյան վարժարանը։ Այստեղ գործում էին նաև բողոքական հասարակության ժողովարանն ու դպրոցը։ Գետի ափին կառուցված էր Հայոց առաջնորդարանի շենքը։ Դուզ մահլա թաղում և Մուշի բերդում տեղավորված էին քաղաքի 3000-անոց թուրքական կայազորն ու զինապահեստները։ Մուշի կրթական ու մշակութային կյանքում շատ կարևոր դեր էին կատարում Հայկական 5 թաղային և մեկ օրիորդաց դպրոցները, Միացյալ ընկերության կենտրոնական վարժարանը և Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի միջոցներով պահվող 2 որբանոցները։ 1899 թվականին դպրոցներում սովորող աշակերտների թիվը մոտ 750 էր։ 1863 - 1865 թթ. Մուշում լույս էր տեսնում «Լրատար Արծվիկ Տարոնո» լրագիրր Գարեգին Սրվանձտյանի խմբագրությամբ։
Մշեցի հայերը բնութգրվում էին որպես «քաջակորով, անձնուրաց և ազգային ավանդները պահպանող հայրենասեր, գիտության և արվեստների մեջ որոշակի ձիրքեր ունեցող մարդիկ», որոնցից կարելի է հիշել հրապարակախոս, խմբագիր ու մանկավարժ Գ. Ս. Անդրեասյանին (1869 - 1906), հայ երգի անզուգական կատարող, «Տարոնի սոխակ» Արմենակ Շահմուրադյանին (1878 - 1939), հրապարսկախոս Մխիթար Աբրոյանին (1880 - 1915), գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ն. Ա. Մալաթյանին (1898 - 1977) և ուրիշների։
Մուշի հայաթափում
Արևմտյան Հայաստանի հայության սոցիալ-տնտեսական և իրավական ծանր վիճակի հետևանքով 19-րդ դարի վերջերից Մուշից նույնպես շատ հայեր էին պանդխտության գնում Կոստանդնուպոլիս, Ռուսաստան և այլ երկրներ։ Շատերն էլ ուղղակի արտագաղթում էին ընտանիքներով, 1887 թվականին միայն մեկ ամսում Մուշից արտագաղթել էին 600 հայեր, իսկ ողջ գավառից հեռացածների թիվը այդ նույն ժամանակահատվածում հասնում էր 15,000 մարդու։ Մուշի հայերի զանգվածային կոտորածը սկսվեց 1915 թվականի հուլիսի 10-ից։ Քաղաքի և նրա շրջակայքի բնակչության մի զգալի մասը ոչնչացվեց, մի մասն էլ մեծագույն տառապանքներով տարագրվեց այս ու այն երկրները։ Մշեցի տարագիրների որոշ խմբեր 1917 - 1918 և 1927 թվականներին հաստատվել են ՀԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Գետաշեն, Հոկտեմբերյան, Արագածի շրջանի Հնաբերդ և այլ գյուղերում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Տուրուբերանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության բնաջնջման կենտրոններ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Սևակ Ղուկասյան
Սևակ Ղուկասյան (նոյեմբերի 8, 1969, Ճարտար, Արցախի Հանրապետություն - ապրիլի 29, 2011, Հադրութ, Արցախի Հանրապետություն), Արցախի ԶՈւ գնդապետ, Արցախյան ազատամարտի ակտիվ մասնակից, «Արայիկ» ջոկատի քաջ մարտիկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969թ. նոյեմբերի 8-ին, Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում։ Տեղի միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 1987 թվականին, ընդունվել է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետ ։ 1988-89թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Ծառայությունն ավարտելուց հետո շարունակել է կիսատ թողած ուսումը։ Այդ ժամանակ Արցախում և Հայաստանում արդեն սկսվել էր դեպքերի գլխապտույտ զարգացումը։ 3-րդ կուրսից ուսումը կիսատ թողնելով` Սևակ Ղուկասյանը շտապեց զինվորագրվել հայրենի եզերքի պաշտպանությանը։
1991թ. վերջերին Սևակ Ղուկասյանը ժիրայր Սեֆիլյանի ջոկատի կազմում մասնակցել է Կրկժանի, Լեսնոյի և Ստեփանակերտի շրջակա այլ բնակավայրերի ազատագրմանը։ 1992թ. հունվարին նա արդեն Ճարտարում էր։ Այստեղ սկսվել էին ինքնապաշտպանական ջոկատների կազմավորման աշխատանքները։
1992թ. մայիսի 14-ը համարվում է Ճարտարի «Արայիկ» ջոկատի հիմնադրման պաշտոնական օրը։ Իր ռազմական գործունեությունը Սևակ Ղուկասյանը սկսեց որպես նռնակաձիգ։ Վահրամ Ղահրամանյանի գլխավորած «Արայիկ» ջոկատում նա ռազմական գործողություններին մասնակցեց մինչև 1993թ. վերջը։ 1993-ի դեկտեմբերից մինչև պատերազմի ավարտը եղել է Ճարտարի գումարտակի հրամանատարը։