cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արյան եղբայրություն
Սկանդինավիա
Հյուսիսային Եվրոպայի դիցաբանության մեջ Գունտահարն ու Հյոգնին դարձան Սիգուրդի արյունակից եղբայրները, երբ նա ամուսնացավ իրենց քրոջ՝ Գուդրունի հետ. Վագների «Գյոթերդամմերունգ» օպերայում, նրա «Մատանիների ցիկլի» եզրափակիչ մասում, նույնը տեղի է ունենում Գյունտերի և Վագների Սիգուրդ տարբերակի՝ Զիգֆրիդի միջև, որը նշանավորվում է «Արյան եղբայրության լեյտմոտիվով»։ Բացի այդ, Լոկասեննայում հակիրճ ասվում է, որ Օդինն ու Լոկին արյունակից եղբայրներ են։
Սկյութիա
Սկյութ ուխտավորներն իրենց արյունը կաթեցնում էին գինով լցված բաժակի մեջ, որից հետո խմում էին այն։ Յուրաքանչյուր տղամարդու թույլատրվում էր ցանկացած պահի ունենալ առավելագույնը երեք արյան եղբայր, որպեսզի նրա հավատարմության վերաբերյալ չծագեր անվստահություն։ Որպես հետևանք, արյան եղբայրությունը շատ պահանջված էր և հաճախ դրան նախորդում էր միասնականության և բարեկամության երկար ժամանակաշրջանը (Լուկիանոս, Թոքսարիս)։ Ք.ա. 4-րդ դարի երկու սկյութ ռազմիկների պատկերները, որոնք խմում էին մեկ եղջյուրից (առավել ուշագրավ՝ Կուլ-Օբա սկյութական դամբարանաբլրի ոսկե ապլիկացիան) կապված են սկյութական արյունակցական եղբայրության երդման հետ ։
Հունգարացի հայդուկները նման արարողություն էին անում, թեև գինին հաճախ փոխարինում էին կաթով, որպեսզի արյունն ավելի տեսանելի լիներ։
Արևելյան Ասիա
«Եռաթագավորություն» սիրավեպում, չինական դասական գրականության երեք գլխավոր հերոսները երդում (Դեղձի այգու երդումը) են տալիս լինել արյունակից եղբայներ՝ զոհաբերելով սև եզ սպիտակ ձի և երդվելով հավատքով ։ Կենդանիների զոհաբերության հետ կապված արյան այլ երդումները բնորոշ էին ապստամբ խմբերին, ինչպես, օրինակ, 1440-ականներին Դեն Մաոկիի գլխավորած ապստամբությունը, հանցավոր կազմակերպությունների, ինչպիսիք են Լին Դաոկյանի տրիադան կամ ծովահենները, և ոչ Հան էթնիկ փոքրամասնություններին, ինչպիսիք են մոնղոլները կամ մանջուրները ։ Չինգիզ խանը ուներ մի «անդա» (anda), որը կոչվում էր Ջամուխա ։ Տերմինը գոյություն ունի նաև հին թուրքերենում՝ ant ičmek («երդում տալ»), որը ծագել է «թույնով հնագույն փորձությունից»։ Թյուրքական տերմինը, եթե միջին մոնղոլերեն փոխառություն չէ, ապա կապված է մոնղոլական «անդայի» հետ ։
Ֆիլիպիններ
Ֆիլիպիններում արյան կոմպակտը (sandugo կամ sanduguan, բառացիորեն «մեկ արյուն») հին ծես է, որոնք նախատեսված էին բարեկամության կամ պայմանագրի կնքման կամ համաձայնագրի վավերացման համար։ Դրանք նկարագրված են կղզիների վաղ իսպանացի և պորտուգալացի հետախույզների գրառումներում։ Վիսայա ժողովրդի ծիսակարգի ամենահայտնի տարբերակը ներառում է երկու կողմերից մի կաթիլ արյուն խառնել մեկ բաժակ գինու մեջ, որը հետո խմում են։ Գոյություն ունեն նաև այլ տարբերակներ, ինչպես Պալավանում, որը նկարագրում է ծեսը, որը ներառում է կրծքավանդակի կտրվածք, այնուհետև արյունը լցնել լեզվի վրա կամ ճակատին ։
Աֆրիկա
Արյան երդումն օգտագործվել է մոտավորապես նույն ձևով, ինչ արդեն նկարագրվել է Ենթասահարյան Աֆրիկայի մեծ մասում։ Բրիտանական գաղութատիրության կառավարիչ Լորդ Լուգարդը հայտնի է նրանով, որ արյունակից եղբայր է դարձել բազմաթիվ աֆրիկացի ղեկավարների հետ՝ որպես Աֆրիկայում գտնվող իր քաղաքական քաղաքականության մի մաս։ Նրա արյունակից հզոր եղբայրը Կիկույու ցեղապետ Վայյակի Վա Հինգան էր։ Դեյվիդ Լիվինգսթոնը գրել է նմանատիպ պրակտիկայի մասին, որը կոչվում է «Կասենդի» ։
Հարավարևելյան Եվրոպա
Արյան եղբայրները մեծապես տարածված էին հին Հարավարևելյան Եվրոպայում, որտեղ, օրինակ, զինվորների ամբողջ խումբը արարողության միջոցով դառնում էր մեկ ընտանիք։ Այն, հավանաբար, առավել տարածված էր Բալկաններում Օսմանյան ժամանակաշրջանում, որն էլ օգնեց ճնշված ժողովրդին ավելի արդյունավետ պայքարել թշնամու դեմ. արյան եղբայրությունները տարածված էին ներկայիս Ալբանիայում, Բոսնիա և Հերցեգովինայում, Բուլղարիայում, Խորվաթիայում, Հունաստանում, Չեռնոգորիայում, Սերբիայում, Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետությունում։
Քրիստոնեությունը նույնպես ճանաչել է երդվյալ եղբայրության արարողությունը։
Ենթադրվում է, որ զենքերը միահյուսելու և գինի խմելու ավանդույթը նույնպես արյունակից եղբայր դառնալու խորհրդանիշ է։
Գրականությունում
Վինետուն և Հին Շաթերհանդը Կարլ Մայի ստեղծագործություններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջանձնային հարաբերություններ Կատեգորիա:Արյուն Կատեգորիա:Արարողություններ Կատեգորիա:Ազգակցություն և սերում Կատեգորիա:Հասարակություն Կատեգորիա:Ընկերություն Կատեգորիա:Մշակույթ Կատեգորիա:Երդում Կատեգորիա:Մշակութային մարդաբանություն Կատեգորիա:Քույրեր և եղբայրներ Կատեգորիա:Սովորույթներ
Մոնգո Բեթի
Մոնգո Բեթի  (Mongo Beti, Alexandre Biyidi Awala, ), կամերունցի գրող, գաղութատիրության դեմ ակտիվիստ, գրել է ֆրանսերեն։
Կենսագրություն
Ծնվել է Կամերունի մայրաքաղաք Յաունդեից 45 կմ հեռավորության վրա գտնվող Ակոմեթան գյուղում։ 7 տարեկանում կորցրել է հորը, նրա նրան դաստիարակել է մայրը։ 1951 թվականին ավարտել է Յաունդեի ճեմարան, որից հետո տեղափոխվել է Ֆրանսիա, սովորել Էքս ան Պրովանս քաղաքում, այնուհետև Սորբոնում։ Առաջին ստեղծագործությունը եղել է «Առանց ատելության և սիրո» պատմվածքը, որը տպագրվել է «Présence africaine» ամսագրում։ Այս ամսագրի հրատարակչությունը նրա կեղծանվամբ տպագրել է նաև նրա առաջին «Դաժան քաղաքը» (1954) վեպը ։ Երկար տարիներ դասավանդել է Փարիզ, Լամբալ, Ռուան քաղաքների ճեմարաններում։ 1978-1991 թվականներին հրատարակել է «Peuples Noirs Peuples africains» ամսագիրը։ Մոտ երեսուն տարվա աքսորից հետո՝ 1991 թվականին վերադարձել է Կամերուն ։ 1994 թվականին Բեթին անցել է թոշակի՝ որպես ուսուցիչ։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ, շարունակել է գրական գործունեությունը։ Հետագայում բացել է գրախանութ, նաև զբաղվել գյուղատնտեսությամբ։
Լյարդի և երիկամների սուր անբավարարությամբ Մոնգո Բեթին տեղափոխվել է Յաունդեի հոսպիտալ, որտեղ էլ մահացել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Կամերունցի գրողներ Կատեգորիա:Կամերունցի լրագրողներ
Ֆուենտիդուենյա դե Տախո
Ֆուենտիդուենյա դե Տախո  (Fuentidueña de Tajo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդի ինքնավար մարզերի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վեգաս շրջանում։ Բնակչությունը՝ 2095 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Տարածքը՝ 60.6 կմ²։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 63 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Դոբրոժանովկա (գյուղ, Վրադիևկայի շրջան)
Դոբրոժանովկա (Доброжанівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1892 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դոբրոժանովկա գյուղում բնակվում էր 436 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1242 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վրադիևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1892 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սաննիկի (այլ կիրառումներ)
Սաննիկի, կարող է վերաբերել՝
2000 и одна ночь
2000 и одна ночь, առաջին բալլադ թողարկումը «Արիա» ռոք խմբի, թողարկվել է 1999 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ
Խորխոր
Խորխոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Օվաջիկի գավառակում։ Գտնվում էր Չմշկածագ քաղաքից հյուսիս-արևելք, Եփրատի վերին հոսանքի ձախակողմյան տարածքում, պտղաբեր լեռնահովտում։
Պատմություն
Գյուղի մոտակայքում կային քարափոր գետնուղիներ, որոնք օգտագործվում էին վտանգի դեպքում։ Խորխորի հայերը տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է, սակավաթիվ հայեր ապաստանել են հարևան քրդերի տներում։ 1938 թվականին տեղահանվել են նաև քրդերը։
Բնակչություն
1915 թվականին ուներ 60 տուն՝ 600 հայ և 25 տուն՝ 150 քուրդ բնակիչ (վերջիններս խոսում էին նաև հայերեն)։
Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին հանքամշակությամբ, արհեստներով, մասամբ՝ երկրագործությամբ։
Կրթություն
Գյուղի մոտակա հանքաքարից ձուլում էին կապար։
Պատմամշակութային կառույցներ
Հայերն ունեին Ս. Գևորգ անունով ժայռափոր եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7524) 1991 RW19
(7524) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,372813 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8976 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8481 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1335,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269655 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,4° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (240501-240600)
Աստերոիդների ցանկ (240401-240500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (240601-240700)
Ասիական ժենշեն
Ասիական ժենշեն, (անգլերեն՝ Panax ginseng), Արալիա ընտանիքին պատկանող բազմամյա բույս։ Ժենշենը տարածված է Մանջուրիայում և Պրիմորիեում, նախկինում գնտվել է նաև Կորեական թերակղզում։ Հին ժամանակներում ասիական ժենշեն գտնվել է Գոգուրեոյի տարածքում, ուստի այն երբեմն անվանում են կորեական ժենշեն կամ Գոգուրեոյի ժենշեն ։
Ստուգաբանություն
Չինական հիերոգլիֆներով այն գրվում է Սամ։ Հին չինական գրականության մեջ գոյություն են ունեցել ժենշեն բառի չինական հիերոգլիֆներ, ինչպիսիք են՝ 參, 蔘, 浸, 侵, 寑: Կորեայում այն ի սկզբանե գրվել է որպես In 參, բայց Չոսոն դինաստիայից հետո սկսել են գրել որպես ‘Sim 人蔘’:
Ժենշենը կորեերեն կոչվում է Շիմ, իսկ առաջին գրականությունը, որում հայտնվել է Շիմը, «Արտասովոր բարբառ»-ն է, որը կազմվել է Սեջոն թագավորի (1489 թվական) գահակալության 20-րդ տարում։ Այս գրականության մեջ այն գրվել է որպես Յինգ, իսկ խոսելիս թարգմանվել է՝ Շիմ ։ «Nogeoldaeonhae» դպրոցի գրքերում ժենշենը կոչվում է «sim», իսկ «Heo Jun Donguibogam» և «Insamjo»-ն դպրոցներում ժենշենը անվանում են որպես In 參։ Յու-հեի գրած «Mulmyeonggo» աշխատությունում այն նաև նշվում է որպես Շիմ։
Անգլերենով ստուգաբանության վերաբերյալ հակասություններ
Կորեայում կա երկու փաստարկ Ասիական ժենշենի ստուգաբանության վերաբերյալ։ Ըստ առաջին փաստարկի, այն առաջացել է ճապոնական «IN '» արտասանությունից, իսկ համաձայն մյուսի, այն՝ առաջացել է չինական արտասանությունից ։ Այնուամենայնիվ, կա տարածված կարծիք, որ ժենշենը ծագել է «C.A.Meyer»-ից, որը որպես գիտական անուն գրանցվել է ռուս բուսաբան Կարլ Անտոնովիչ Բոնմայերի (Կարլ Անտոնովիչ ԲոնՄայեր։ 1795-1855 թվականներ) կողմից 1843 թվականին։
Ենթադրվում է, որ «Ջին Սենգ» արտասանությունը ձևավորվել է աստիճանաբար փոխելով «Սանգսամ» (չինարեն՝ 参, Սյանշեն) արտասանությունը, որը հին չինարենում վերաբերում էր ժենշենին, այլ ոչ թե սովորական չինարեն «ինսամ» արտասանությանը ։ Ճապոներեն «Ying»-ը արտասանվում է «Ninjin», իսկ ստանդարտ չինարենում՝ «Lansion»:
Պատմություն
Ասիական ժենշենն ունի երկար պատմություն, սակայն ժենշենի մասին առաջին գրառումները եղել են Բեկջե քաղաքի, Գորյոի և Սանգդանգի բժշկական գրքերում՝ «Sinnongbon Chogyeongjipju» և «Myeongbyeolrok», որոնք գրել է Դո Հոնգ Գյոնը Չինաստանի Յանգ դինաստիայի ժամանակ 1500 տարի առաջ։ Յանգսեոյի ժամանակաշրջանում արձանագրվել է, որ Գոգուրեոն և Բեկջեն հաճախակի են նվիրաբերել ժենշեն Մուջեի ժամանակաշրջանում, և կա մեկ այլ արձանագրություն, ըստ որի շատ ժենշեն է արտադրվել Սուվոնի Հանվոն և Գորյոի Մադասան լեռան վրա։ Կա նաև արձանագրություն, որ ծովային ջրիմուռներ ու ժենշենն են ուղարկվել Գորյոից Բեկրոկ քաղաք, որը աճեցվել է Գվանջոնգ նահանգում ։ «Seonhwabongsagyeodo-gyeong»-ի ստեղծագործությունը, որը գրել է Սոնգ դինաստիայի ներկայացուցիչ՝ Սեո Գենը 1123 թվականին (Ինջոնգ թագավորի գահակալության 1-ին տարի), արձանագրում է այն մասին, որ Գորյոյի տարածքում այդ ժամանակ արդեն կար կարմիր ժենշեն։ Սպիտակ ժենշենը ունի շատ օգտակար հատկություններ, որոնք պահպանվում են կաթսայի մեջ շոգեխաշելուց հետո, և այն ուտում են տաք օրերին։
Ասիական ժենշենը բաժանվում է երկու կատեգորիայի՝ սպիտակ ժենշեն և կարմիր ժենշեն, որոնք մաքրվում են հողից և չորանում արևի տակ, իսկ կարմիր ժենշենը շոգեխաշում են ժենշենը հողից լվանալուց և վառարանում դնելուց հետո։ Կորեական գրականության մեջ ժենշենի մասին գրառումները, որոնք թվարկված են «Samguksagi» կամ «Hyangyakgubang» աշխատություններում, ամենահինն են։ Համաձայն Երեք թագավորությունների պատմության, կա մի գրառում, որը նպաստել է բանագնացների ուղարկմանը Թան դինաստիա՝ 799 թվականի հուլիսին (Սոսոնգ թագավոր 1)։ Ինչ վերաբերում է Սիլլայում Թան դինաստիային նվիրաբերված ժենշենին, ապա կա մի հատված Հայակբոնչոյում, որը գրել է Յի Սունը Թան Սուկջոնգի ժամանակաշրջանում, որ ժենշենը փաթաթված էր կարմիր թելով, ինչը ցույց է տալիս, որ կար մշակման տեխնոլոգիա՝ արտերկիր ուղարկված ժենշենի արտադրանքի արժեքը բարձրացնելու համար ։
Ստուգաբանություն
Ժենշենն օգտագործվում է որպես «in» Չինաստանում և Ճապոնիայում, և պատճառը, որ այն օգտագործվում է որպես «sim» Կորեայում, այն է, որ «sim» տառը օգտագործվել է «in» տառի փոխարեն Չոսոն դինաստիայի գրականության մեջ։ Չոսոն դինաստիայի տարեգրությունում օգտագործվել են այնպիսի տերմիններ, ինչպիսիք են «Ipcham», «Charmal» և «Tuna», ուստի այն նշվել է որպես «in蔘», քանի որ կար ժենշենի հետ շփոթելու վտանգ։ Ժենշենի եզակի կորեական անունն է Սիմ, սակայն նրա ստուգաբանությունը և ծագման տարեթիվը անհայտ են։ Հաշվի առնելով, որ ժենշենի անունը «Donguibogam»-ում, «Jejungshin»-ում և «Bangyakhappyeon»-ում գրված է որպես Սիմ, կարելի է տեսնել, որ Սիմը օգտագործվել է վերջին ժամանակներում, բայց պահպանվել է միայն «Simmani»-ում, որը վայրի ժենշեն խմողների ժարգոնային բառն է ։
Բուսաբանական նկարագրություն
Ժենշենը բուժիչ և բազմամյա բույս է։ Այն շատ են աճեցնում բուժական նպատակներով։ Ժենշենի բարձրությունը հասնում է 60 սանտիմետրի, իսկ մեկ արմատը աճում է տարին մեկ անգամ, որից հետո էլ աճում են ծաղիկները։ Տերևները երկար են, և բաժանվում են 3-ից 5 փոքր տերևների՝ ձևավորելով ֆելդսպաթ։ Տերևի առջևի երակների վրա հանդիպում են փոքրիկ մազեր։ Ամռանը ծաղկի մեկ բարակ ցողուն է դուրս գալիս, իսկ ծաղկաբույլի վրա աճում են 4-40 բաց դեղնականաչավուն մանր ծաղիկներ։ Ունի հինգ ծաղկաթերթեր, մեկ պիստիլ։ Պտուղները թեփուկավոր են և հասունանալիս դառնում են վառ կարմիր ։ Արմատները բուժիչ են և կոչվում են ժենշեն, քանի որ դրանք մարդկային տեսք ունեն։ Կորեայում աճեցված ժենշենի արմատները ոչ մանրէաբանական են, բաղկացած են երկուսից հինգ արմատից և սպիտակ գույն ունեն։ Շատ ճյուղավորված բույս է, որի արմատների ձևը տարիքից տարբեր է, իսկ բերքահավաքը կատարվում է մոտ 4-6 տարի։ Կորեական վաճառքի կարմիր ժենշենի համար որպես հումք օգտագործվող բաղադրիչների մեծ մասը հինգից վեց տարեկան է։ Նրանք ունեն մոտ 7-10 սանտիմետր երկարություն, 2,5 սանտիմետր տրամագիծ, և կշռում են մոտ 100 գրամ ։ Ժենշենը ամեն տարի բողբոջում է ստորգետնյա ցողունի ծայրին միացված ուղեղի գլխից, իսկ ցողուններն ու տերևները չորանում են աշնանը։ Օրգանական ժենշենի դեպքում արմատի երկարությունը երկար ու բարակ է, իսկ քաշը՝ սովորական ժենշենիից փոքր։
Բազմազանություն
Կորեայի Գորյո և Չոսոն ժենշենը, որոնք հայտնի են Ճապոնիայում, ասում են, որ Ջին տեսակի ժենշենի հետ ունեն նմանություն։ Կորեական ժենշենը (麗麗蔘되는) վերաբերում է Կորեական թերակղզում արտադրվող ժենշենին և ներկայումս լայնորեն մշակվում է Կորեայի Գեումսան-Գուն քաղաքում։ Այն հաճախ անվանում են կորեական ժենշեն կամ Չոսոնի ժենշեն ։
Վայրի ցեղատեսակ է, և աճում է միայն Ճապոնիաում։
Մշակում
Գերմանական ավանդական ժենշենը լինում է՝ սպիտակ ժենշեն և կարմիր ժենշեն։ Սպիտակ ժենշենը չորսից վեց տարեկան արմատ է, որը մաքրվում և չորանում է արևի տակ։ Լինում են ուղղակի չորացրած ժենշեն և չորացրած հացահատիկով ժենշեն։ Կարմիր ժենշենը չորացնում են՝ 5-6 տարվա արմատները շոգեխաշելով։ Կարմիր ժենշենի գույնը դարչնագույն կարմիր է, քանի որ կարմիր ժենշենի մշակման ժամանակ տաքացած շաքարը առաջացնում է քիմիական ռեակցիա։ Բացի այդ, կա ժենշենի խտանյութ՝ պատրաստված արմատների մանրացման միջոցով, կարմիր ժենշենի փոշի՝ պատրաստված կարմիր ժենշենից, ժենշենի կոկոն, ժենշենի հաբեր՝ պատրաստված ժենշենի ուտելի բաղադրիչներից, ժենշենի թեյ՝ պատրաստված լուծվող թեյից և ժենշենի գինի։
Կորեական ժենշենը բաժանվում է ժենշենի չորս տեսակի՝ կարմիր ժենշեն, թաեգուկ ժենշեն և սպիտակ ժենշեն և թարմ ժենշեն։
Թարմ ժենշեն
Թարմ ժենշենը, ժենշենի դաշտից ստացված, և թարմ վիճակում գտնվող ժենշեն է ։
Կարմիր ժենշեն
Կարմիր ժենշենը չորացրած ժենշենն է՝ թարմ ժենշենը շոգեխաշելուց և մշակելուց հետո ։
Թաեգուկ ժենշեն
Թաեգուկը ժենշեն է, որը չորացվում է վառարանում և լայնորեն օգտագործվում է որպես կորեական սննդի պատրաստման բաղադրիչ ։
Սպիտակ ժենշեն
Սպիտակ ժենշենը չոր ժենշեն է, և հիմնականում լինում է ամբողջովին չորացված ձևով ։
Աճ
Քանի որ ժենշենի աճի տեմպը շատ դանդաղ է, անհրաժեշտ է չորսից վեց տարի, որպեսզի այն ձեռք բերի բուժիչ բաղադրիչներ ։ Բացի այդ, քանի որ նորմալ աճը հնարավոր է միայն ցածր լուսավորության պայմաններում, անհրաժեշտ է օբյեկտների և մշակման կառավարման այնպիսի տեխնոլոգիա, որը ժենշենը կպահի լուսապաշտպան վիճակում։ Այսպիսի տեխնոլոգիայով ցանքատարածությունները կարող են մշակվել միայն 10 տարի, իսկ բրնձի դաշտերը՝ ավելի քան 3 տարի։ Այդպիսի տեխնոլոգիայով պահպանված ժենշենը կոչվում է Բոնսամրյու, իսկ ժենշենը, որը մշակվում է և չի պահպանում սկզբնական ձևը, կոչվում է վերամշակված արտադրանք ։
Օգտագործում
Ժենշենն օգտագործվում է որպես լրացուցիչ դեղանյութ կամ առողջապահական ֆունկցիոնալ սնունդ, ինչպես նաև օգտագործվում է որպես բուժիչ դեղաբույս։ Այս օգտակարության պատճառով ժենշենի մշակումը կենտրոնանում է նաև մշակման մեթոդների ստեղծման վրա՝ ակտիվ բաղադրիչները մանրակրկիտ ուսումնասիրելու և բովանդակության որակը բարելավելու համար ։
Բաղադրիչներ և բուժիչ ազդեցություն
Չինական «Shinnongbon Chogyeong» բժշկական գրքում 365 տեսակի դեղամիջոցներ դասակարգվում են երեք կատեգորիաների՝ կարմիր ժենշենից պատրաստված մոտ 120 տեսակի դեղեր, սպիտակ ժենշենից պատրաստված դեղեր և թաեգուկ ժենշենից ստացված մոտ 125 տեսակի դեղեր։ Ինչ վերաբերում է ժենշենի բուժիչ ազդեցությանը, ապա այն պաշտպանում է օրգանները, կայունացնում է միտքը, բարելավում է տեսողությունը, և երկար ժամանակ ժենշեն ընդունելը կարող է դարձնել օրգանիզմը ավելի առողջ և վերականգնել մարսողական համակարգը։ Ժենշենի շնորհիվ նորմալիզացվում է մարմնի բոլոր համակարգերի աշխատանքը, հատկապես նրա պաշտպանիչ գործառույթը։ Կայունացնում է հոգեկան վիճակը, կանխում է սթրեսը, նևրոզները և նյարդային խանգարումները։ Մաքրում է օրգանիզմը տոքսիններից (դետոքսիկացիա), օրգանիզմից հեռացնում է թունավոր նյութերը և տոքսինները։ Բարելավում է շնչառական համակարգի գործառույթները, կանխում դրանց հիվանդությունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արալիազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Նովի Տատիշ
Նովի Տատիշ (Новый Татыш, Яңы Татыш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Վելիկայա Բուդա
Վելիկայա Բուդա (Велика Буда), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
Նովի Տատիշ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 153 մարդ։
Վելիկայա Բուդա
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Բուդա գյուղում բնակվում էր 1 291 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սավալեևո (այլ կիրառումներ)
Սավալեևո, կարող է վերաբերել՝
Մեր սիրտը
«Մեր սիրտը» («Наше сердце»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Ալեքսանդր Ստոլպերը 1946 թվականին «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում։ Թողարկվել է 1947 թվականի ապրիլի 16-ին։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին խորհրդային ավիացիոն արդյունաբերության աշխատողների նորարարության մասին։
Օդաչու Սաշա Սամոխինը կռվում է առաջնագծում և մշակում օդային մարտեր վարելու նոր մարտավարություն։ Մոսկվայից հեռու տեղակայված քաղաքում կոնստրուկտոր Կազակովի ղեկավարությամբ ավիացիոն գործարանում նոր գերարագ օդանավ է նախագծվում։ Երբ Մոսկվայում թույլ են տալիս հավաքել այդ ինքնաթիռը, նրա փորձարկման համար թիկունք է ժամանում կործանիչ ինքնաթիռի օդաչու Սամոխինը, որն արդեն Խորհրդային Միության հերոս է դարձել։ Նրան ոչ պարտադիր թվացող գործուղումը նրան դուրս է բերում ինքնավստահության սովորական վիճակից։ Բայց նոր ինքնաթիռի նախագիծը գրավում է Սամոխինին, և նա ընդգրկվում է գործարանի լարված աշխատանքի մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1946 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Դեյվիդ Ուորկ Գրիֆիթ
Դեյվիդ Ուորկ Գրիֆիթ (David Llewelyn Wark "D. W." Griffith, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, պրոդյուսեր։
1936 թ. արժանացել է «Օսկար» մրցանակի համաշխարհային կինոյում խոշոր վաստակի համար։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1875 թ. հունվարի 22-ին Կենտուկի նահանգում՝ Կրեստվուդում։ Գրիֆիթների ընտանիքը սկզբում ապրում էր բարեկեցիկ կյանքով։ Բայց քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Դեյվիդի հայրը անցավ Հարավի կողմը։ Վերջինիս պարտությունից հետո Գրիֆիթների ընտանիքը սնանկացավ, և նրանք ստիպված ապրում էին ավագ դստեր՝ ուսուցչուհի Մեթիի աշխատավարձով։ Մինչև կինոն Գրիֆիթը զբաղվել է բազմաթիվ մասնագիտություններով։ Նա եղել է իր քաղաքի փոքր թերթի խմբագիր, սևագործ, մետաղագործ, գրադարանավար, ծառայող, վերելակավար, հրշեջ։ 1920-ական թվականներին նա դարձավ դերասան փոքր թատերախմբում։ Գրիֆիթը երազում էր գրող դառնալ և իր ազատ ժամանակը տրամադրում էր պոեմների, պատմվածքների և պիեսների ստեղծագործմանը։ Նրա նորավեպերից և բանաստեղծություններից որոշները տպագրվել էին հայտնի ամսագրերում։ Նրա «Հիմարը և աղջիկը» պիեսը երկու շաբաթ շարունակ բեմադրվում էր Վաշինգտոնում և Ֆիլադելֆիայում։
Գործունեություն
1907 թվականին Գրիֆիթին առաջարկեցին դիմել կինոստուդիա։ Նա և իր կինը հրավեր ստացան Էդիսոնի կինոստուդիայից։ Գրիֆիթը Էդվին Պորտերի հետ նկարահանեց «Արծվի բույնից փրկվածը» ֆիլմը, որտեղ խաղաց գիշատիչ կենդանու ճանկերից երեխային խլող լեռնականին։ 1908 թ. հունիսի սկզբին Նյու Ջերսիում սկսեց իր առաջին ֆիլմը՝ «Դոլիի արկածները»։ 1908 թ. օգոստոսի 17-ին «Բայոգրաֆ» ստուդիան հրավիրեց Գրիֆիթին աշխատելու որպես գլխավոր ռեժիսոր՝ շաբաթական 50 դոլար աշխատավարձով։ Գրիֆիթը նկարահանեց մի քանի մեծ բյուջե ունեցող ֆիլմեր, որոնցից են «Ազգի ծնունդը» և «Անհամբերություն։ Սիրո պատերազմը դարերի ընթացկում»։ Ունենալով հսկայական միջոցներ՝ Գրիֆիթը չարդարացրեց Հոլիվուդի սպասումները։ Վերջինս չներեց Գրիֆիթին նրա կորուստները և հեռացրեց աշխատանքից։ Նրան անխղճաբար ոչ մի տեղ աշխատանքի չէին ընդունում։ Գրիֆիթը այլևս ոչ մի ֆիլմ չնկարահանեց։ Նա մահացավ 1948 թվականին հուլիսի 23-ին արյունազեղությունից գլխուղեղի մեջ։
Ֆիլմագրություն
Ընդհանուր թվով 500-ից ավելի ֆիլմի ռեժիսոր է, 200-ից ավելի սցենարի հեղինակ, խաղացել է մոտ 40 ֆիլմում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ
Բաստեր Սքրագսի բալլադը
«Բաստեր Սքրագսի բալլադը» (The Ballad of Buster Scruggs), Կոեն եղբայրների կինոալմանախը՝ վեստեռն ժանրում, բեմադրվել է նրանց սցենարի հիման վրա։ Կոեն եղբայրները հանդիսանում են նաև ֆիլմի պրոդյուսերները։ Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարել են՝ Թիմ Բլեյք Նելսոնը, Լիամ Նիսոնը, Ջեյմս Ֆրանկոն, Զոյի Կազանը, Թայն Դեյլին, Թոմ Ուեյթսը։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2018 թվականի օգոստոսի 31-ին, Վենետիկի 75-րդ կինոփառատոնի ժամանակ ։ ԱՄՆ-ում ֆիլմ թողարկել է Netflix ընկերությունը՝ 2018 թվականի նոյեմբերի 16-ին ։
Սյուժե
«Ալգոդոնեսի տակ» բանկերի կողոպտիչը ստանում է այն, ինչ կամենում էր, այնուհետև ևս ինչ-որ բան։ «Մուտքի համար սնունդ»՝ այն մռայլ պատմություն է երկու հոգնած թափառաշրջիկ դերասանների մասին։ «Ամբողջ Գոլդ-Կանյոնը»՝ պատմություն է ոսկեխույզի մասին, ով ոսկի է արդյունահանում։ «Աղջիկը, որին վխեցրել են»՝ լիրիկական պատմություն է չսպասված սիրո, և Կոեն եղբայրների էլ ավելի անսպասելի հանգուցալուծման մասին։ Եվ վերջապես վեցերորդ գլուխը՝ «Մնացորդները»՝ փլիսոփայական առակ՝ անծանոթների խայտաբղետ ընկերության մասին, որվքեր ճանապարհորդում էին հանրակառքերում։
Արտադրություն
Ջոել և Իթան Կոենները նախագծի մասին հայտարարել են 2017 թվականի հունվարին, որպես համատեղ աշխատանք Annapurna Pictures-ի հետ։ Այն մտածվել էր որպես վեց մասից բաղկացած հեռուստատեսային մինի սերիալ, որին ամբողջությամբ պետք է ռեժիսորություն անեին Կոենները ։ 2017-2018 թվականների ընթացքում դերասանական կազմը համալրեցին՝ Ջեյմս Ֆրանկոն, Զոյի Կազանը, Թայն Դեյլին, Ուիլլի Ուոթսոնը, Ռալֆ Այնեսոնը, Թիմ Բլեյք Նելսոնը, Սթիվեն Ռութը, Լիամ Նիսոնը և Բրենդան Գլիսոնը ։
«Բաստեր Սքրագսի բալլադը» մասամբ նկարահնվել է Նեբրասկայի շրջանում ։ Նկարահանումների որոշ մասը կատարվել է Նյու Մեքսիկոյում, այն վայրում, որտեղ Կոեն եղբայրները նկարահանել են «Սա ծերերի տեղը չէ» և «Ճշմարիտ հաստատկմություն» ֆիլմերը։
2018 թվականին հայտարարվել է, որ մինի սերիալը վերածել են լիամետրաժ ֆիլմի, պահպանելով անթոլոգիական շղթան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալմանախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կոեն եղբայրների ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մահվան մասին Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր
Բիրզաքար
Բիրզաքար, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Սևորդյաց լեռներում, Զաթին լեռնագագաթից արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2203 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Աբխազներ
Աբխազները (аҧсуа) աբխազա-ադղական ազգերից մեկն են, Աբխազիայի բնիկ բնակչությունը։ Ապրում են Աբխազիայում, Կովկասի այլ տարածքներում, ինչպես նաև Թուրքիայում, Ռուսաստանում, Սիրիայում, Հորդանանում, ցրված՝ ԱՄՆ-ում և Արևմտյան Եվրոպայում։
Ըստ 1989 թվականի մարդահաշվի, Աբխազիայի աբխազների քանակը կազմել էր 93,3 հազար մարդ (Աբխազիայի բնակչության 18 %-ը)։ Ըստ 2003 թվականի՝ 94,6 հազար մարդ, ինչը երկրի բնակչության 44 %-ն է կազմում։
21-րդ դարի սկզբին աբխազների ընդհանուր քանակը ամբողջ աշխարհում կազմել էր 185 հազար մարդ (ըստ աբխազական գիտնականների տվյալների՝ 600 հազար մարդ)։
Խոսում են աբխազերեն, Աբխազիայում ապրող աբխազների հիմնական մասը խոսում է նաև ռուսերեն։
Կրոններից տարածվախծ են ուղղափառությունը (6-րդ դարից) և շիա հոսքի իսլամը (15-րդ դարից)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Աբխազիայի ազգեր Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր
Էդուարդ Բոյաջյան
Էդուարդ Բոյաջյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ, հրապարակագիր, քննադատ, խմբագիր և ուսուցիչ։ Բոյաջյանի ողջ գրականությունը՝ բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, քննադատական, հրապարակախոսական էջեր և այլն, իր խորքում սևեռումն է հայրենիքից տեղահան եղած տարագիր հայի տառապանքների, հույզերի ու տվայտանքների, հույսերի ու հուսախաբությունների, առտնին հոգսերի և բարձր գաղափարների ու մանավանդ նրա հայրենաբաղձության մասին մի ամբողջական պատմության։ Էդուարդ Բոյաջյանը այն հեղինակներից է, որոնց երկերում յուրաքանչյուր էջ, յուրաքանչյուր միտք, յուրաքանչյուր տող շնչում է հայրենի հողի սիրով, նվիրվածությամբ և անպարագիծ կարոտով ։
Կենսագրություն
Էդուարդ Բոյաջյանը ծնվել է 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության Մուսա լեռան շրջակայքում գտնվող հայաբնակ Խդրբեկ գյուղում։ 1915 թվականի Մուսալեռյան ապստամբության օրերին Բոյաջյանն երեք ամսական երեխա էր։ Ծնողների ու հայրենակիցների հետ գաղթել է Պորտ Սաիդ, Եգիպտոս։ 1918 թվականին վերադարձել է ծննդավայր։ Ուսման առաջին շրջանն անցկացրել է նախ Խդրբեկ, այնուհետև Յողունօլուկ գյուղերի վարժարաններում։ 1930 թվականին ընդունվել է Բեյրութի Հայկական ճեմարան, որն էլ հաջողությամբ ավարտել է 1935 թվականին ։
Ստեղծագործություն
Բոյաջյանը գրել սկսել է փոքր տարիքից, իսկ տպվել՝ 1932 թվականից։ Աշխատակցել է Բոստոնի «Հայրենիք» ամսագրին, Փարիզի «Յառաջ»-ին, Բեյրութի «Ազդակ» օրաթերթին և շաբաթաթերթին, «Նայիրի» ամսագրին և Բեյրութի նույնանուն շաբաթաթերթին. նաև «Հասկ»-ին, «Ակօս»-ին, «Ազդարար» -ին և «Բագին» -ին։ Գործածած ծածկանուններից էին Ալպաթրոս, Վազգէն Տիրանեան, Ե. Սարենց և Ե. Ծովիկեան։ Էդուարդ Բոյաջյանի կյանքի ընթացքում լույս են ընծայվել 6 հատորներ՝ «Սէր և Վիշտ» (1944), «Հողը» (1948), «Պայքարողներ, պայքարողներ դուք գազազած» (1958), «Թուղթ զաւակներուս» (1961), «Տոմար տարագրի» (1963) և «Երկու նամակ» (1964)։ Իսկ hետմահու իր գործերից լույս են տեսել «Դէմքեր» (1967), «Երկեր» (Ա. հատոր, 1968), «Ծննդավայր կորուսեալ» (1984), «Ընտրանի» (Երևան 1994), «Կեանքի ափերէն» (1995), «Դուն» (Երևան 2005) և «Միտք պահէ» գրքերը ։
Բանաստեղծություններ
Էդուարդ Բոյաջյանի ստեղծագործության ընդհանուր կառույցում լավագույնը նրա արձակ էջերն են՝ պատմվածքները, սակայն նրա բանաստեղծությունները ևս հետաքրքրական են և արժանի ամենայն ուշադրության։ Նրա քնարական ստեղծագործությունները ամփոփված են «Սէր և վիշտ», «Պայքարողնե՜ր, պայքարողնե՜ր դուք գազազած» և «Ծննդավայր կորուսյալ» ժողովածուներում։ Եթե առաջին ժողովածուն ճաշակավոր բանաստեղծությունների մի փունջ է, ապա երկրորդը զուտ հեղինակի բարոյական պատկերացումների տեսանկյունից կուսակցապաշտության, ազգային շահերի դեմ գնացողների քննադատությունն է, իր անհանդուրժողականությունը համազգային շահի մեջ անձնականը փնտրողների նկատմամբ, ըստ էության մի հռետորական-հրապարակախոսական պոռթկում՝ բանաստեղծական ձևի մեջ ամփոփված, իսկ երրորդը տարբեր տարիներին գրված ձոն-հիշողություններն են իր հայրենի եզերքի մասին։ «Սէր և վիշտը», որ Բոյաջյանի առաջին ժողովածուն է, առանձնանում է նուրբ բանաստեղծականությամբ, իրականության, մարդկային հարաբերությունների մասին փիլիսոփայական ինքնատիպ վերաբերմունքով, գեղարվեստական պատկեր ստեղծելու միայն իրեն բնորոշ արվեստով.
Մենք նամակ պզտիկ, մենք տրտու՜մ երկտո՜ղ
Հսկայ բաներու, անհու՜ն մեծութեանց,
Մեր գիրն է անլոյծ, անընթեռնելի.
Ո՞վ է գրած մեզ, և գրած որու, և գրած ինչու՞
Ստորագրած ի՞նչ։
(«Ներքին հասարակած»)
Առանց սիրոյ կոյր եմ ես ու նաև խոիլ մինչև վերջ,
և իմ կեանքս աւարտա՛ծ կ’լլայ
Ու մահը չսկսիր։ («Խօսք բանաստեղծի»)
Քնարական մի ուրույն շարք է «Ծննդավայր կորուսեալ» ժողովածուն։ Ի տարբերություն «Սէր և վիշտ» հատորի այն տարբեր պարբերականներում լույս տեսած բանաստեղծությունների թեմատիկ սկզբունքով ի մի բերումն է մեկ ժողովածուի մեջ, որ լույս է տեսել բանաստեղծի մահից հետո։ Այս շարքը գրողի սևեռումների՝ նրա ծննդավայրի նկատմամբ կարոտախտի ու հիշողությունների, բանաստեղծականացումն է։ Բանաստեղծություններում առանձին-առանձին տրվում է Ճէպէլ-Մուսայի՝ Մուսա լեռան և նրա շրջակա գյուղերի (Բիթիաս, Հաբիբլի, Յողունօլուկ, Խդրբեկ, Վաքըֆ, Քեբուսիե) գեղարվեստական պատկերը՝ բնությամբ, մարդկանցով, կեցությամբ, տարագրությամբ, հերոսամարտի դրվագներով և … կորուստի անդառնալի կսկիծով։ Մուսա լեռը.
Կտոր մը ժայռ էր նետուած,
Արեգակի լոյսին մէջ,
Ոսկիներու մէջ աշնան։
. . . . . . . . ..
…Այնտեղ կար հզօր թըմբուկ,
Որուն մէջէն տիրաբար
Կարծես աստուած կը գոռար
Ու զենքի ձայն, ու երգի ձայն,
Ու զօրություն։
(«Ճէպել-Մուսա»)
Բանաստեղծը անվերապահորեն հիացած է իր կորուսյալ ծննդավայրով.
Քարէ՞ն այսքան երգ,
Քարէ՞ն այսքան խոհ,
Այսքան ջերմութի՞ւն,
Տուն եղած քարին մէջ այսքան հոգի՞,
Սիրտ ու խղճմտա՞նք։
(«Գիւղերը»)
Անցեալիս գետը յորդած՝
Կը քանդէ թումբ, ամբարտակ.
Ծննդավա՜յր,- լե՛ռ աղուոր
Ծննդավա՜յր,- լե՛ռ հզօր,
Բարձունք մաքուր, վիհ անտակ՝
Որուն իմ անձս կ’երթայ ոգեկշռույթ տխրութեամբ,
Ամէն առտու, մթնաժամ,
Որուն իմ անձս կ’երթայ
Լուսաստղի լու՛ռ պահերուն։
Ես երկինքին կը նայիմ,
և ես երկրի՛ն կը նայիմ.
Ու կը տխրի՜մ, կը տխրի՜մ։
Ծննդավայր՝ կապու՜յտ թռչուն,
Ու՞ր ես դուն.
Ու՞ր ես դուն։
(«Ծննդավայր կորուսեալ»)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակագիրներ Կատեգորիա:Հայ քննադատներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Սավելևկա (այլ կիրառումներ)
Սավելևկա, կարող է վերաբերել՝
Ծաղկե (Օվաջըկի գավառ)
Ծաղկե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Օվաջիկի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տուն ջրվեժի վերևում
Տուն ջրվեժի վերևում (Fallingwater), գյուղական տուն է, որը 1936-1939 թվականներին կառուցել է ամերիկացի ճարտարապետ Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը հարավարևմտյան Փենսիլվանիայում, Փիթսբուրգ քաղաքից 80 կիլոմետր հարավ-արևելք՝ Bear Run կոչվող գեղատեսիլ տարածքում, որը գտնվում է Mill Run և Ohiopyle գյուղերի միջև ։
Պատմություն
20-րդ դարի սկզբին Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը ԱՄՆ-ի ամենանորաձև և հաջողակ ճարտարապետներից էր, ով կարողացավ իրագործել իր բազմաթիվ նախագծեր, որոնց մեծ մասը պարունակում էր այն ժամանակվա համար շատ նորարար ճարտարապետական ​​լուծումներ։ Բայց 1930-ական թվականներին նրա նախկին ժողովրդականության հետք չկար, Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը գործնականում մեծ պատվերներ չուներ։ Իր ֆինանսական վիճակը բարելավելու համար Ռայթն իր տանը բացում է արվեստի ստուդիա, որը կոչվում է Taliesin: Այս ստուդիա սկսում է այցելել Պիտսբուրգից հաջողակ գործարար Էդգար Կաուֆմանի որդին՝ Էդգար Կաուֆմանը, ով հոր խորհրդով որոշել է ճարտարապետություն սովորել։
Աստիճանաբար, Ռայթի համարձակ ճարտարապետական ​​գաղափարները գրավում են Էդգար Կաուֆման կրտսերին, և նրանք միասին կարողանում են համոզել Կաուֆման ավագին միջոցներ տրամադրել Ռայթի նախագծած ամբողջ քաղաքի մոդելի կառուցման համար։ Շինարարության ավարտից հետո հատակագիծը տեղադրվեց հանրախանութում, որը պատկանում էր Կաուֆման ընտանիքին։ Ռայթը դառնում է Կաուֆմանների ընտանիքի տան հաճախակի այցելու և շուտով նրանցից պատվեր է ստանում իրենց ամառանոցի համար նախագիծ մշակելու համար:Այս նպատակների համար Կաուֆմանները հայտնաբերեցին մի գեղատեսիլ տարածք Bear Run կոչվող տարածքում, որը ամուր ժայռոտ եզր էր, որը բարձրանում էր շրջակայքի վերևում, իսկ կողքին փոքրիկ ջրվեժ էր։
1934 թվականի նոյեմբերին Ռայթը այցելեց Bear Creek՝ որոշելու Կաուֆմանի ամառանոցի կառուցման կոնկրետ վայրը։ Նա ընտրել է ջրվեժով տեղանքը՝ որոշելով ջրվեժն ինքնին դարձնել ապագա տան կառուցվածքային մաս։ Ճարտարապետի այս համարձակ միտքը ի սկզբանե հուսահատեցրեց հաճախորդներին, սակայն Ռայթը, ով, մասնավորապես, հայտարարեց. «Դա պետք է լինի ձեր կյանքի մի մասը», - այնուամենայնիվ, նա կարողացավ վարակել Կաուֆմաններին այս գաղափարով, համոզեց նրանց նման տուն կառուցելու հնարավորության և ամենակարևորը նրանց համար ապրելու լիակատար անվտանգության մեջ։
Ռայթը Կաուֆմաններից ստացել է «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի կառուցման ամբողջական հավանությունը և անցել նախագծի մանրամասն նախագծմանը։ Ռայթը ձգտում էր ապահովել, որ տան կառուցման ընթացքում ոչ մի ծառ չկտրվի, բոլոր մեծ լեռնային քարերը մնան իրենց տեղերում, իսկ ապագա տունը պարզապես կդառնա բնական լանդշաֆտի մի մասը։ Նա հանձնարարեց մանրամասն ուսումնասիրել ընտրված տեղանքը Փենսիլվանիայի ինժեներական ընկերության Fayette Engineering Company of Uniontown-ի ապագա զարգացման համար։ Ընկերությունը կատարեց տեղանքի ամբողջական տեղագրական հետազոտություն՝ ցույց տալով այս լանդշաֆտի բոլոր ծառերը, ժայռաբեկորները և այլ բնական առանձնահատկությունները, և 1935 թվականի մարտին Ռայթին փոխանցեց այս վայրում իրենց բոլոր մանրամասն գիտական ​​հետազոտությունները։
Նախագծում և կառուցում
Ջրվեժի տան կառուցվածքային նախագիծը նախագծել է ինքը՝ Ռայթը, երկու ինժեներների՝ Մենդել Գլիկմանի և Ուիլյամ Ուեսլի Փիթերսի հետ համագործակցությամբ, ովքեր նախկինում նախագծել էին Johnson Wax Headquarters շենքի սյուները, որը նույնպես նախագծել էր Ֆրենկ Լլոյդ Ռայթը։
Տան նախնական նախագիծը ներկայացվել է Կաուֆմանին հաստատման 1935 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, որից հետո Ռայթը կրկին այցելել է շինհրապարակ՝ ճշտելու շինարարության վերջնական ծախսերի նախահաշիվը։ Հետագայում, երբ տան շինարարությունը մտնում է ակտիվ փուլ, Ռայթը շատ հազվադեպ է այցելում շինհրապարակ՝ շինհրապարակում իր մշտական ​​ներկայացուցիչ նշանակելով իր ուսանող Ռոբերտ Մոշերին։
Ապագա տան պատերի կառուցման համար նախատեսված քարերը նախատեսվում էր արդյունահանել նույն տարածքում, որի համար 1935 թվականի դեկտեմբերին վերաբացվեց հին քարի հանքավայրը, որը գտնվում էր շինհրապարակից ոչ հեռու՝ դրանից արևմուտք։ Ռայթն ընտրեց երկաթբետոնը որպես հիմնական շինանյութ, որի հետ նա նախկինում երբեք չէր աշխատել։
Ուժեղ հորիզոնական և ուղղահայաց գծերը «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի առանձնահատկությունն են:
Ռայթը վերջնական նախագիծը պատրաստեց 1936 թվականի մարտին։ Նույն թվականի ապրիլին սկսվեցին հիմնական մասնաշենքի շինարարական աշխատանքները։ Ըստ այս նախագծի՝ ջրվեժից վերև գտնվող Տան կառուցվածքը հիմնված էր երկաթբետոնե հատակի սալերի վրա, որոնք դուրս են գալիս կենտրոնական զանգվածից տարբեր մակարդակներով և շեղվում տարբեր ուղղություններով։ Այսպիսով, այս հատակի սալերը կազմում են ջրվեժից անմիջապես կախված տեռասներ, որոնք դրսից չափազանց անսովոր տեսք ունեն և ուժեղ տպավորություն են թողնում դիտողի վրա։ Ժայռի մի մասը, որի վրա կանգնած է տունը, հայտնվել է շենքի ներսում և օգտագործվել է Ռայթի կողմից որպես ներքին հարդարման դետալ։
Երբ շինարարությունը սկսվում է, տարաձայնություններ են ծագում Ռայթի, Կաուֆմանի և շենքի կապալառուի միջև։ Կաուֆմանը, որը կասկածում էր Ռայթի՝ երկաթբետոնի հետ աշխատելու իր իրավասության վերաբերյալ կասկածներից, շինարարական ֆիրմայի արտաքին խորհրդատու ինժեներներին ցույց տվեց Ռայթի համարձակորեն նախագծված կոնստրուկտորային կառուցվածքի գծանկարը։ Իր նախագծի վերաբերյալ այս երրորդ կողմի խորհրդատու ինժեներների կարծիքը ստանալուց հետո Ռայթը զայրացավ Կաուֆմանից, պահանջեց, որ իր բոլոր էսքիզները վերադարձվեն իրեն և հայտարարեց, որ ինքը դուրս է գալիս նախագծից։ Ռայթի այս «վերջնագիրը» ազդեց Կաուֆմանի վրա, նա վերջ դրեց իր բոլոր կասկածներին Ռայթի՝ որպես ճարտարապետ իրավասության վերաբերյալ, և խորհրդատու ինժեներների զեկույցը հետագայում թաղվեց տան քարե պատում։
1936 թվականի հունիսին Ռայթը այցելում է շինհրապարակ և մերժում կամրջի քարաշինությունը։ Այս դասավորությունը վերամշակվել է։ Կախովի հենասյուների հատակների համար Ռայթը և նրա թիմը օգտագործել են շրջված T-ճառագայթներ՝ ինտեգրված միաձույլ բետոնե սալիկի մեջ։ Այս դիզայնը նաև ձևավորեց ստորին սենյակների առաստաղը և ապահովեց սեղմման դիմադրություն։ Շինարարության կապալառու Ուոլթեր Հոլը, որը նույնպես ինժեներ էր, կատարել է իր անկախ հաշվարկները և վիճարկել առաջին հարկի մոնոլիտ սալաքարի ավելի ուժեղացման համար։ Ռայթը մերժել է այս առաջարկը։ Թեև որոշ աղբյուրներ ասում են, որ այս առաջարկն արվել է հենց կապալառուի կողմից, ով ինքն է կրկնապատկել ամրացման քանակը, մյուսների կարծիքով, դա արվել է Կաուֆմանի խնդրանքով, ով կապվել է իր խորհրդատվական ինժեներների հետ՝ փոփոխություններ կատարելու Ռայթի նախագծում և կրկնապատկել է Ռայթի կողմից որոշված ​​ամրանի քանակը։
1937 թվականի հոկտեմբերին, չնայած շահագրգիռ կողմերի միջև առկա բոլոր դժվարություններին և վեճերին, ավարտվեց գլխավոր տան շինարարությունը։
Շինարարության արժեք
Հիմնական տան և հյուրատան շինարարությունը նախնական 35000 դոլար բյուջեով ավարտվել է 155000 դոլարով ։ Այս գումարը ձևավորվել է հետևյալ կերպ՝ գլխավոր տունը՝ 75 հազար դոլար, դրա ձևավորումն ու ինտերիերը՝ 22 հազար, հյուրատունը, ավտոտնակը և սպասավորների տունը միասին՝ 50 հազար դոլար։ Ճարտարապետի հոնորարը կազմել է 8 հազար դոլար։
1930-ականներին շինարարության վրա ծախսված 155,000 դոլարը, ճշգրտվելով գնաճին, համարժեք է 2009 թվականին գնահատված 2,4 միլիոն դոլարին։ Համեմատության համար նշենք, որ Փենսիլվանիայում մեկ ընտանիքի տան միջին արժեքը շինարարության ավարտի պահին կազմում էր 3205 դոլար ։ Այնուամենայնիվ, 1930-ականներին ծրագրի հարաբերական արժեքի ավելի ճշգրիտ արտացոլումը ցույց է տալիս այս վայրում վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքների արժեքը։ 2002 թվականին նման աշխատանքների հայտարարված արժեքը կազմել է 11,4 միլիոն ԱՄՆ դոլար։
«Տունը ջրվեժի վերևում» օգտագործման պատմություն
1937-1963 թվականներին «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը կանոնավոր կերպով օգտագործվում էր Կաուֆմանների ընտանիքի կողմից որպես գյուղական տուն։ Նրանք այնտեղ անցկացնում էին հանգստյան օրերն ու արձակուրդները։ 1963 թվականին Էդգար Կաուֆմանը կրտսերը նվիրաբերեց «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը Արևմտյան Փենսիլվանիայի պահպանությանը։ 1964 թվականին տունը դարձավ թանգարան և բացվեց հանրության համար։ 2008 թվականի հունվարի դրությամբ, ջրվեժի վրա գտնվող տունն ունեցել է մոտ վեց միլիոն այցելու։ Չնայած իր հեռավոր դիրքին Փենսիլվանիայում (Փիթսբուրգից մոտ երկու ժամ հեռավորության վրա), «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը (ըստ տեղական գովազդային գրքույկի) ներկայումս ընդունում է տարեկան ավելի քան 150,000 այցելու ։
Ոճական առանձնահատկություններ
Ճապոնական ճարտարապետության կրքոտ երկրպագու Ռայթին հաջողվեց ստեղծել դինամիկությամբ լի առարկա և այն շատ լավ տեղավորել բնական և շատ գեղատեսիլ բնական լանդշաֆտի մեջ։ Շենքն ամբողջությամբ միաձուլվում է շրջապատող բնության հետ և ընկալվում որպես լանդշաֆտի մի մաս, այլ ոչ թե նրան խորթ մի բան։ Այս ստեղծագործության մեջ Ռայթը կենտրոնանում է արտաքին և ներքին տարածությունների փոխներթափանցման վրա՝ խորհրդանշելով մարդու և բնության ներդաշնակությունը։
Ժամանակակից ճապոնացի ճարտարապետ Տադաո Անդոն, մասնավորապես, ասել է. «Կարծում եմ, որ Ռայթը ճապոնական ճարտարապետության մեջ սովորել է ճարտարապետության ամենակարևոր կողմը՝ տարածության բուժումը։ Երբ ես այցելեցի Փենսիլվանիայի «Տունը ջրվեժի վերևում»-ը, ես գտա, որ նույն կերպ եմ վերաբերվում այս տարածքին։ Բայց կային նաև բնության հավելյալ հնչյուններ՝ ուղղված ինձ ։
Ամենահայտնի «Տունը ջրվեժի վերևում» պայմանավորված էր նրանով, որ այն կառուցվել է ակտիվ ջրվեժի վրա՝ լեռնային գետ («Bear Creek», Յոկեգեյնի գետի 8 կիլոմետրանոց վտակ), որը հոսելով տան ստորին մակարդակներով՝ ելքի մոտ վերածվում է գեղատեսիլ ջրվեժի։ Հյուրասենյակի օջախը կառուցված է տան շինարարության ժամանակ տեղում հայտնաբերված քարերից։ Այս քարերը օրգանապես համակցված են սենյակի հատակի տարրի հետ՝ ոտք- բարձր ժայռի եզր, որն անցնում է ողջ հյուրասենյակով, սերտորեն և ակնհայտորեն կապելով սենյակի ինտերիերը շրջակա բնության հետ։
Ռայթն ի սկզբանե ծրագրել էր կտրել այս ժայռոտ եզրը՝ հարթ հատակ ստեղծելու համար, սակայն Կաուֆմանների ընտանիքն այնքան սիրահարվեց ինտերիերի այս բնական դետալին, որ ընտանիքի ղեկավարն առաջարկեց թողնել ամեն ինչ այնպես, ինչպես բնությունն է ստեղծել։ Բնական քարից հատակները հղկված են, իսկ հյուրասենյակի օջախը կազմող ժայռաբեկորները մնում են անձեռնմխելի, ինչը մոլեգնող լեռնային հոսքի մակերևույթից բարձրացող չոր գետաքարերի տպավորություն է թողնում։ Շենքի տեխնածին և բնական տարրերի օրգանական համադրությունը տարածվում է նույնիսկ ամենափոքր մանրամասների վրա։ Այսպիսով, օրինակ, որտեղ ապակեպատը հանդիպում է քարե պատին, չկա մետաղական շրջանակ, ապակին (և պատուհանի շրջանակի հորիզոնական մասերը) տեղադրվում են անմիջապես որմնադրությանը պատված խորշի մեջ՝ դրանով իսկ ստեղծելով որմնադրությանը շարունակականության և դրա մեջ պատուհանի ապակու առկայության բնական բնականության տպավորություն։
Հյուրասենյակի հենասանդուղքից սանդուղք է իջնում ​​ուղիղ դեպի ներքևի առվակը, և լեռնային ջուրը բնականաբար հոսում է գլխավոր տան և հյուրատան միջև անցումային տարածություն, որը, բավականաչափ կուտակված, դուրս է հոսում։ Տան ննջասենյակները փոքր են, որոշներն ունեն բավականին ցածր առաստաղ, որը, այսպես ասած, տան բնակիչներին ասում է, որ ավելի շատ ժամանակ անցկացնեն մաքուր օդում, այլ ոչ թե ներսում։ Տան դիզայնում օգտագործվում է ամենալայն ապակեպատումը, կան բազմաթիվ ապակեպատ պատշգամբներ։ Հյուրասենյակից դեպի ջրային ճանապարհ տանող սանդուղք կարելի է մուտք գործել մեծ հորիզոնական լոգարիթմական ապակե դռների միջոցով։ Շենքի գլխավոր մուտքը, ըստ Ռայթի ճարտարապետական ​​հայացքների, գտնվում է ջրվեժից հեռու։
Տան ճակատների ընդհանուր գունային սխեման մշակված է բաց գույներով։ Տանիքի եզրերի ստորին մակերեսները ներկված են բաց գույներով, ինչը վերին սենյակները դարձնում էր հարմարավետ և թեթև, այլ ոչ թե մութ ու մռայլ։ Տան շատ վայրերում դատարկ պատերի փոխարեն օգտագործվում էին այսպես կոչված «թափանցիկ էկրաններ»։ Այս լուծման շնորհիվ սենյակի ցանկացած կետից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի շրջակա բնությունը։ Ամբողջ տան ինտերիերը դիզայնով նման է արտաքինին։ Տան ներսում շաղախ գրեթե չկա։ Քարե պատերի և երկաթբետոնի չափազանց կոշտ տեսքը մեղմելու համար ինտերիերում ակտիվորեն օգտագործվում է փայտե երեսպատումը։ Ռայթը կանգ չի առել միայն մեկ տան նախագծման վրա։ Ըստ նրա էսքիզների՝ ստեղծվել են բազմաթիվ ներքին իրեր։ Օրինակ՝ հյուրասենյակի համար նախատեսված գորգեր, ինչպես նաև սեղաններ, աթոռներ և լամպեր։ Բլրալանջին (գլխավոր տնից մի փոքր բարձր) գտնվում են չորս վագոնանոց ավտոտնակ, սպասավորների տուն և հյուրատուն։ Այս բոլոր շենքերը ստեղծվել են երկու տարի անց՝ հիմնական շինարարության ավարտից հետո։ Դրանց կառուցման ժամանակ օգտագործվել են նույն նյութերը, ինչ հիմնական տան համար։ Այսպիսով, այս ուշ շենքերը լիովին համակցված են իրենց արտաքին (և ներքին) արտաքինով գլխավոր տան հետ։
Հյուրատան ուշագրավ կետերից է լողավազանը, որից ջուրը վարարելիս հոսում է անմիջապես գետը։ Այն բանից հետո, երբ «Տուն ջրվեժի վերևում»-ը նվիրաբերվեց հանրությանը, ավտոտնակի չորս հատվածներից երեքը վերածվեցին փոքրիկ թանգարանի։ Էդգար Կաուֆման կրտսերն ինքը նախագծել է այս թանգարանի ինտերիերը՝ հիմնվելով «Տունը ջրվեժի վերևում» ընդհանուր դիզայնի ոճի վրա։
Վերանորոգման աշխատանքներ
«Տունը ջրվեժի վերևում» կառուցվել է շատ համարձակ և այն ժամանակների համար նորարարական ձևով։ Կառուցվածքի հիմքում ընկած են երկաթբետոնե շքեղ պատշգամբները։ Այս կոնսուլների հետ գործարկման հենց սկզբից խնդիրներ կային։ Կոնսուլների բետոնապատման ժամանակ կապալառուն սխալ է հավաքել կաղապարը։ Արդյունքում, կաղապարը հանվելուն պես, երկաթբետոնե կոնսուլները սկսեցին շեղվել իրենց նախագծային դիրքերից։ Ժամանակի ընթացքում այս շեղումը շարունակեց աճել և, ի վերջո, հասավ մոտ 18 սանտիմետր արժեքի (4,57 մետր կոնսերտի բացվածքի երկարությամբ)։
1995 թվականին Արևմտյան Փենսիլվանիայի պահպանության վարչությունը հանձնարարեց ուսումնասիրել «Տուն ջրվեժի վերևում»-ի կառուցվածքային ամբողջականությունը։ Կառուցվածքային ինժեներները վերլուծել են երկաթբետոնե կոնսուլների տեղաշարժը իրենց սկզբնական դիրքերից։ Այս վերլուծության համար նրանք կատարել են կոնսուլների մանրակրկիտ ֆտորոգրաֆիկ հետազոտություն։ Այս ուսումնասիրության միջոցով պարզվել է, որ կապալառուն կամայականորեն ավելացրել է (ուժը մեծացնելու համար) ամրացում կոնսոլում՝ այդպիսով փոխելով ճարտարապետ Ռայթի կողմից մշակված բետոնի սկզբնական նախագիծը։ Բայց, ինչպես ցույց է տվել նույն ուսումնասիրությունը, Ռայթն ինքը սխալվել է նախագծելիս՝ ընդգրկելով կոնսուլների նախագծման մեջ անբավարար ուժ, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ կապալառուն կամայականորեն ամրացում է ավելացրել կոնսուլների դիզայնին, կոնսուլները բավականաչափ ամուր չեն եղել։ Մանրամասն ուսումնասիրությունը հստակ ցույց է տվել, որ երկաթբետոնե կոնսուլների և՛ բետոնը, և՛ ամրանն ի սկզբանե շատ մոտ էին կրիտիկական (իրենց ամրության բնութագրերի համար) վիճակում։
Այս իրավիճակը շտկելու համար ինժեներները որոշել են կոնսուլների տակ տեղադրել ժամանակավոր աջակցող ճառագայթներ, ինչը կատարվել է 1997թվականին ։
2002 թվականին ամրապնդվեցին կոնսոլների դիզայնը։ Տան պատերի մեջ բետոնե բլոկներ են կառուցվել, որոնց միջով անցնում են բարձր ամրության պողպատե մալուխներ։ Մալուխների մյուս ծայրերը ամրացված էին երկաթբետոնե կոնսոլի վերին մասում ամրացված խաչաձողերին (որը սենյակի հատակն էր)։ Դրանից հետո մալուխները ձգվել են մալուխների օգնությամբ։ Այսպիսով, իսպառ վերացվել է կախվող կոնսուլների հետ կապված շինարարական թերությունը, որոնք այժմ ունեին բավականաչափ հենարան, և կասեցվել է դրանց շեղումը նախագծային առանցքից։ Շինարարների վարպետության շնորհիվ այս վերանորոգումները տեսողականորեն չեն ազդել ջրվեժի վերևում գտնվող տան արտաքին և ներքին հարդարման վրա։