cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օտտավա
Իշխանության մարմիններ
Բուն Օտտավայում դաշնային կառավարության, որը ներկայացված է Ազգային մայրաքաղաքային կոմիտեի տեսքով և տեղական իշխանությունների մարմինների իրավասությունների միջև գոյություն ունեն էական տարբերություններ։ Վերջին տասնամյակում տեղական իշխանությունների միասնական բյուջեն իր ծավալներով մի քանի անգամ գերազանցում է Ազգային մայրաքաղաքային կոմիտեի հայեցողության տակ գտնվող բյուջեին։ Դաշնային կառավարությունը Օտտավայում հողերի և անշարժ գույքի խոշոր սեփականատեր է, որոնք ազատված են համայնքային հարկերից և համայնքային օրենքների պահպանումից։ Փոխարենը դաշնային կառավարությունը դրամաշնորհներ է տրամադրում համայնքային իշխանությունների, որոնք նպատակամիտված են կոնկրետ խնդիրների և ծրագրերի իրականացմանը։ Օտտավայի համայնքային իշխանությունների նկատմամբ դաշնային կառավարության պարտականությունները մնում են մշտական բանավեճերի օբյեկտ, որոնք շարունակվում են արդեն մեկ դարից ավելի ։
Դաշնային իշխանության մարմիններ Օտտավայում
Օտտավայում դաշնային իշխանության մարմինները հիմնականում գտնվում են Թաննիս Փեսչեր շրջանում՝ Պառլամենտական բլրի վրա, ինչպես նաև Սասեքս դրայվում։ Օտտավայում են գտնվում դաշնային իշխանության հետևյալ մարմինները՝
Օտտավայի Սասեքս դրայվ փողոցում է գտնվում նաև Ռիդո հոլը՝ Կանադայում բրիտանական միապետի պաշտոնական նստավայրը։ Վերջինիս բացակայության դեպքում նստավայրը դառնում է Կանադայի գեներալ նահանգապետի նստավայրը։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 2-ից այդ պաշտոնը զբաղեցնում է Ժուլի Պեյետը ։ Օտտավայում են գտնվում Կանադայում օտարերկրյա պետությունների դեսպանությունների և հյուպատոսությունների մեծ մասը ։
Քաղաքային իշխանություն
Օտտավայի քաղաքային խորհուրդը բաղկացած է քաղաքապետից, ով ընտրվում է քաղաքացիների կողմից ընտրությունների միջոցով և խորհրդի 23 անդամներից, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է առանձին ընտրական շրջաններ։ Քաղաքային խորհրդի ընտրությունները տեղի են ունենում չորս տարին մեկ անգամ։ 2010 թվականին տեղի ունեցած համայնքային ընտրությունները ավարտվել են Կանադայի լիբերալ կուսակցության թեկնածու Ջիմ Ուոթսոնի հաղթանակով, ով պայքարում էր քաղաքապետի պաշտոնի համար ։ 2014 թվականին Ուոթսոնը վերընտրվել է այդ պաշտոնում։ Ուոթսոնը հայտարարել է, որ մասնակցելու է նաև 2018 թվականին կայանալիք ընտրություններին ։
Քաղաքային խորհրդի ընդհանուր նիստերը տեղի են ունենում ամիսը երկու անգամ, բացառությամբ մարտ, հուլիս, օգոստոս և դեկտեմբեր ամիսների, երբ ընդհանուր նիստերը տեղի են ունենում ամիսը միայն մեկ անգամ։ Նիստերի պաշտոնական օրերը համարվում են ամսվա երկրորդ և չորրորդ չորեքշաբթի օրերը, սակայն կարող են շարունակվել մի քանի օր։ Մնացած օրերին քաղաքային հարցերով զբաղվում են մշտական հանձնաժողովները, որոնք կազմված են բացառապես քաղաքային խորհրդի անդամներից։ Համայնքին կից գործում են 16 խորհրդատվական խմբեր, որոնց հիմնական գործառույթը քաղաքային ղեկավարման հետ կապված առավել կարևոր նշանակություն ունեցող հարցերի վերաբերյալ խորհրդատվական գնահատականների տրամադրումն է։ Խմբերը բաղկացած են կամավորներից, որոնց թեկնածությունը հաստատվում է քաղաքային խորհրդի կողմից ։
Ոստիկանություն
Օտտավայում է գտնվում Կանադայի թագավորական հեծելազորային ոստիկանության գլխամասը։ Վերջինս գտնվում է դաշնային ենթակայության ներքո ։ Օտտավայի Ռոքլիֆ պարկում են գտնվում նաև թագավորական հեծելազորային ոստիկանության ախոռները, որտեղ պահվում են այն ձիերը, որոնք ներկայումս օգտագործվում են արարողակարգերի և շքերթների ժամանակ ։
Օտտավայի ոստիկանական ծառայությունը (Ottawa Police Service) անկախ ծառայություն է, որը համագործակցում, սակայն չի ենթարկվում Օնտարիո նահանգի դաշնային ոստիկանությանը։ Օտտավայի ոստիկանական ծառայությունը ձևավորվել է 1995 թվականին՝ որպես Օտտավա-Կարլթոնի շրջանային ոստիկանական ծառայություն։ Հետագայում, ոստիկանական ծառայության իրավասության տակ է անցել քաղաքի հարակից շրջանները, որոնք 2001 թվականին միացել էին Օտտավային ։ 2011 թվականին ծառայության բյուջեն կազմել է 237 միլիոն դոլար ։ Թագավորական հեծելազորային ոստիկանության և ոստիկանական տեղական ծառայությունների գործառույթները բաժանված են օրենսդրությամբ։ Քվեբեկի ոստիկանության հետ գոյություն ունի նաև համագործակցության համաձայնագիր, մասնավորապես Operation INTERSECT ծրագրի շրջանակներում ։
Տնտեսություն
2012 թվականին Օտտավայի քաղաքային բյուջեն կազմել է 2,5 միլիարդ դոլար, որից 850,8 միլիոնը կազմում է ներդրումային բյուջեն ։ Օտտավայի 2013 թվականի բյուջեն, որը հաստատվել էր նույն տարվա փետրվարի 27-ին, կազմում էր 2,83 միլիարդ դոլար, որից 2,63 միլիարդը կազմել է ներդրումային բյուջեն ։ Համեմատության համար, 2002 թվականին, Օտտավայի և հարակից համայնքների միավորումից մեկ տարի անց, ընդհանուր բյուջեն կազմել է 1,7 միլիարդ դոլար, որից 515 միլիոնը կազմել է ներդրումային բյուջեն ։
Զբաղվածություն և կենսամակարդակ
Օտտավայի խոշոր գործատուներն են դաշնային կառավարությունը, Օտտավայի քաղաքային հիվանդանոցը (ավելի քան 10 000 աշխատակից), Օտտավա-Կարլտոնի դպրոցական վարչությունը, Օտտավայի համայնքապետարանը և Օտտավայի համալսարանը (ավելի քան 5000 աշխատակից)։ Խոշոր գործատուների ցանկում են նաև քաղաքի մյուս երկու խոշոր համալսարանները, իսկ մասնավոր և կոպերատիվ ձեռնարկությունների ցանկում 2006 թվականին գլխավորում են «OC Transpo» համայնքային տրանսպորտային ընկերությունը, Bell Canada հեռահաղորդակցային ընկերությունը, Loblaws սուպերմարկետների ցանցը և Nortel Networks հեռահաղորդակցային սարքավորումների արտադրության ընկերությունը (ավելի քան 2000 աշխատակից յուրաքանչյուր կազմակերպությունում) ։ 21-րդ դարի առաջին տասնամյակի կեսերին քաղաքի տնտեսության գլխավոր հատվածը եղել է քաղաքացիական վարչակազմը, որտեղ աշխատել է ավելի քան 130 000 մարդ։ Աշխատողների թվաքանակով երկրորդ հատվածը եղել է առևտուրը, իսկ երրորդը՝ առողջապահությունը ։
2006 թվականին Օտտավական ընտանիքի միջին տարեկան եկամուտը կազմում է 84,5 հազար դոլար, որն էապես գերազանցում է Օնտարիո նահանգի միջին տարեկան ցուցանիշին, իսկ գործազրկության մակարդակը մնում է կայուն ցածր։ 2012 թվականին գործազրկության ցուցանիշը կազմել է 6 %, ինչը 1,2 %-ով ցածր է Կանադայի գործազրկության միջին տարեկան ցուցանիշից ։ Ընդորում, Օտտավայում կյանքի արժեքը ամենացածրն է՝ Կանադայի բոլոր խոշոր քաղաքների հետ համեմատած, իսկ այս ցուցանիշով աշխարհի խոշոր քաղաքների ցանկում Օտտավան գտնվում է երկրորդ հարյուրակի սկզբում ։ 2011 թվականին Օտտավան դարձել է այն 6 մայրաքաղաքներից մեկը, որոնք ներառվել էին ապրելու համար ամենալավ 15 քաղաքների ցանկում։ Ի տարբերություն, ցանկում առկա մի քանի քաղաքների, Օտտավայում կյանքի արժեքը ավելի էժան է ։
Արտադրություն
Ի տարբերություն Կանադայի մյուս քաղաքների, գյուղատնտեսությունը մեծ դերակատարություն ունի Օտտավայի տնտեսության մեջ ։ Օտտավան համարվում է աշխարհի միակ մայրաքաղաքը, որի կենտրոնում առկա է գործող ֆերմա (Կենտրոնական փորձարարական ֆերման) ։ Մայրաքաղաքի տնտեսության հիմքում ընկած են նաև տնտեսության այլ ճյուղեր։
Օտտավայում ներկայացված են ռադիոէլեկտրոնիկայի, սարքաշինական, ցելյուլյոզաթղթային, պոլիգրաֆիական արտադրության ձեռնարկություններ։ Կանադայի մայրաքաղաքը հաճախ անվանում են «Հյուսիսային Սիլիկոնային հովիտ»։ Այստեղ ստեղծվել են էլեկտրոնային արդյունաբերության այնպիսի հսկաներ, ինչպիսիք են Mitel-ը, Nortel-ը, Corel-ը, Cognos-ը և JDS Uniphase-ը։ Վերջին տասնամյակում, չնայած խոշոր և միջին հայթեքային ընկերությունների վաճառքը օտարերկրյա ներդրողներին, ինչպես նաև կանադական ֆոնդային ինդեքսներում բարձր տեխնոլոգիաների մասնաբաժնի կրճատմանը, Օտտավայի շրջանում այսպիսի ձեռնարկությունների ընդհանուր թիվը աճել է չորս անգամ։ Նոր ֆիրմաների շարաքում է Shopify-ը, որը զբաղվում է էլեկտրոնային առևտրի ծրագրերի մշակմամբ։ Վերջինիս արտադրանքը գնվում է 25 000 ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների կողմից ։
Առևտուր
21-րդ դարի առաջին տասնամյակի կեսերին Օտտավայում առևտրի ոլորտում աշխատում էր 80 000 մարդ ։ Ազգային մայրաքաղաքային մարզի տարածքում գործում էին շուրջ 70 խոշոր առևտրային կենտրոններ։ Ամենախոշորների ցանկում են Rideau Centre-ը, որը գտնվում է Օտտավայի կենտրոնում, Bayshore Shopping Centre-ը, որը գտնվում է քաղաքի արևմտյան և St. Laurent Shopping Centre-ը՝ քաղաքի արևելյան հատվածներում։ Առևտրի մի քանի կենտրոններ, որոնք համեմատաբար ավելի փոքր են, առանձնանում են ապրանքների և ծառայությունների ոչ սովորական ընտրությամբ։ Առևտրի այդպիսի կենտրոնների ցանկում են World Exchange Plaza-ն, C. D. Howe Building-ը, Place De Ville-ը, որոնք գտնվում են քաղաքի կենտրոնում և Place du Centre-ը, որը գտնվում է Քվեբեկի Հոլ տեղանքում ։
Բացի խոշոր առևտրային կենտրոններից, գոյություն ունեն նաև առևտրային շրջաններ։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից է Բայուորդ շուկան, որը գտնվում է Օտտավայի պատմական հատվածում։ Քաղաքի առևտրային զարկերակներից (հատվածներից) են Սփարքս սթրիթը (նորաձևության խոշոր քաղաքներ), Բենք սթրիթը (մեծ թվաքանակով սրճարաններ և մանրածախ առևտրի խանութներ), Էլգին սթրիթը, Արևմտյան Վելինգտոն սթրիթը, Արևմտյան Սոմերսեթ սթրիթը, որտեղ գտնվում է Օտտավայի չայնաթաունը, Ռիդո սթրիթը։
Կապ
Համացանցի տարածման ցուցանիշներով Օտտավան, Կանադայի խոշոր քաղաքների ցանկում, գտնվում է առաջին տեղերում։ Օտտավայական ընտանիքների 60 %-ը միացված են համացանցին։ Քաղաքում գործում են բազմաթիվ ինտերնետ մատակարարող ընկերություններ, որոնք տարբերվում են բնակչության ընդգրկվածության սահմաններով։ Կարլթոնի համալսարանի տարածքում է գտնվում Կանադայի ամենախոշոր օպերատորներից մեկը՝ Freenet-ը ։ Բջջային հեռախոսակապի ծառայությունները հիմնականում մատուցում են ազգային նշանակության երեք հիմնական օպերատորները՝ Rogers-ը, Bell-ը և Telus-ը։ Փաստացիորեն, Կանադայի մայրաքաղաքում կաբելային հեռուստատեսության մոնոպոլիստը համարվում է Rogers-ը, որը սպասարկում է կաբելային ցանց ունեցող բնակարանների 85 %-ը, իսկ Bell-ը մեկ այլ Shaw Direct ընկերության հետ միասին վերահսկում է արբանյակային հեռուստատեսության շուկան ։
Կոմունալ տնտեսություն
Օտտավայում միջինում մեկ ընտանիքը օրվա ընթացքում օգտագործում է 250 լիտր ջուր։ Օտտավայի տարածքում բնակվող ընտանիքների 10 %-ը օգտագործում է ջրհորի ջուր։ Քաղաքի մյուս տներում ջրի մատակարարումը կազմակերպվում է Օտտավա գետից՝ համայնքային ենթակառուցվածքների միջոցով։ Համայնքային իշխանությունները նաև իրականացնում են դրենաժային աշխատանքներ և տներից աղբահանման աշխատանքների կազմակերպում ։
Օտտավայում տների ջեռուցումը հիմնականում իրականացվում է բնական գազի միջոցով ։ Enbridge-ը նավթի և գազի փոխադրմամբ զբաղվող կանադական խոշոր ընկերություն է, որը մինչև 1999 թվականի վերջը Օտտավայում բնական գազի խոշոր մատակարարն էր ։ Ներկայումս ընկերությունը, որը Օնտարիոյի տարածքում սպասարկում է շուրջ երկու միլիոն մասնավոր հաճախորդների, ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների, նախկինի պես վերահսկում է գազամուղային ենթակառուցվածքը։ Սակայն գազը կարելի է գնել ոչ միայն այս ընկերությունից, այլև փոքր անկախ մատակարարներից ։
Հասարակական տրանսպորտ
1891-1959 թվականներին Օտտավայում գործել է տրամվայի ցանց։ Կանադայում առաջին անգամ հենց Օտտավայում (հնարավոր է նաև ամբողջ աշխարհում) են կիրառվել էլեկտրական ջերմացմամբ գնացքները։ 1921 թվականին Օտտավայի յուրաքանչյուր բնակիչ տարվա կտրվածքով միջինում իրականացրել է տրամվայով 336 փոխադրում։ Ընդորում, 1921 թվականին երեք տոմսը կարելի էր գնել 10 ցենտով։ Սակայն Օտտավայում տրամվայները ի վիճակի չեղան մրցակցել զարգացող ավտոտրանսպորտային ենթակառուցվածքների հետ ։ 1959 թվականին ապամոնտաժվել է 50-ական թվականներին գործածված տրոլեբուսի գիծը ։
Օտտավայում ժամանակակից հանրային տրանսպորտը ներկայացված է ավտոբուսային ցանցով և O-Train թեթևռելսային երկաթուղով։ O-Train երկաթգիծը, որը գործում է 2001 թվականից և շարժվում հյուսիսից դեպի հարավ, իրար է կապում Գրինբորո և Բեյվյու շրջանները։ Ավտոբուսները և O-Train երկաթգիծը գտնվում են OC Transpo-ի ենթակայության տակ։ Վերջինս Օտտավայի համայնքապետարանին ենթակա ընկերություն է, որը ստեղծվել է 1973 թվականին՝ 1947 թվականից գործող Օտտավայի տրանսպորտային կոմիտեի փոխարեն։ Այս ընկերության տրանսպորտային բոլոր միջոցները կարմիր գույնի են՝ պատված սպիտակ գծերով։ Տրանզիտային տոմսի միջոցով հնարավոր է ավտոբուսից նստել գնացք և հակառակը։ Օտտավայի ավտոբուսային ուղևորությունների համակարգը մասամբ համակցված է Գատինոյի ավտոբուսային ցանցի հետ։ Երկու քաղաքները սպասարկող ուղևորությունների համար գործում են տրանզիտային տոմսեր։ 1996 թվականից սկսած քաղաքացիների թիվը, ովքեր օգտվում են հասարարակական տրանսպորտից, անընդհատ աճում է և 2005 թվականին Օտտավայի յուրաքանչյուր բնակիչ հասարարակական տրանսպորտից տարեկան միջինում օգտվել է 100 անգամ ։
21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում նախատեսվում է կառուցել թեթևռելային տրանսպորտի 12 կիլոմետրանոց գիծ, որն Օտտավայի կենտրոնը կկապի քաղաքի արևելային շրջանների հետ և կթեթևացնի քաղաքի կենտրոնը ներկայումս գործող ավտոբուսային համակարգերից։ Գծի կառուցումը սկսվել է 2013 թվականին ։ Նախատեսվում է, որ այն կավարտվի 2018 թվականին ։ Քաղաքային իշխանությունները նախատեսում են մեծացնել քաղաքի բնակչության հասարակական տրանսպորտից օգտվողների թվաքանակը։ Ենթադրվում է, որ 2031 թվականին գործող 23 %-ի փոխարեն այն կհասնի 30 %-ի ։
Քաղաքում գործում են տաքսիների մի քանի ընկերություններ։ Մեկ մեքենայի համար նախատեսված լիցենզիան կարող է գերազանցել 100 000 դոլարը։ Մասնավոր տաքսի ծառայությունների գործունեությունը արգելված է, բացառությամբ այն գյուղական տեղանքների, որոնք մտնում են համայնքային տարածքների մեջ։ Այստեղ թույլատրվում է տաքսի քշել, եթե այն համարվում է լրացուցիչ աշխատանք և մշատական բնույթ չի կրում ։
Տնից դպրոց և դպրոցից տուն փոխադրումներով զբաղվում է Օտտավայի դպրոցական տրանսպորտի վարչությունը՝ կոնսորցիում, որը ստեղծվել է 2007 թվականին՝ Օտտավա- Կարլթոնի դպրոցական վարչության և Կաթոլիկ դպրոցների վարչության նախաձեռնությամբ։ Դպրոցական տրանսպորտի վարչությունը պայմանագրեր ունի կնքած ավտոբուսների մի քանի մասնավոր ընկերությունների հետ, որոնք իրականացնում են դպրոցահասակների փոխադրումը դեպի տուն և ուսումնական հաստատություններ ։ Ի տարբերություն սովորական հասարակական տրանսպորտի, դպրոցական ավտոբուսները ներկված են Հյուսիսային Ամերիկային բնորոշ դեղին և սև գույներով։
Ավտոմոբիլային տրանսպորտ
2005 թվականի տվյալներով, առավոտյան ժամերին սեփական մեքենաներով երթևեկում են Օտտավայի բնակչության 62 %-ը, այն դեպքում, երբ 21 %-ը երթևեկում է հասարակական տրանսպորտով, 9 %-ը՝ ոտքով, 2 %-ը նախընտրում է հեծանիվ և 6 %-ը օգտագործում են տրանսպորտի այլ միջոցներ։ Չնայած որ 1996 թվականից սկսած հասարակական տրանսպորտով երթևեկողների տոկոսը բարձրացել է, 1995- 2005 թվականներին ընտանիքների թվով պայմանավորված, ավելացել են նաև մասնավոր ավտոմեքենաների թվաքանակը ։
Օտտավայով արևմուտքից արևելք անցնում է Քուինսուէյ (417 մայրուղին) ավտոմայրուղին։ Քաղաքի արևմտյան հատվածով անցնում է 416 ավտոմայրուղին, որն առավել հայտնի է Վետերանների հիշատակի ավտոմայրուղի անվամբ (Veterans Memorial Highway)։ Ընդհանուր առմամբ, համայնքային սահմաններին ավտոճանապարհների ընդհանուր երկարությունը կազմում է ավելի քան 6000 կիլոմետր, որոնցից 1600 կիլոմետրը կենտրոնական մայրուղիներն և ևս 4600 փողոցներ, ենթակա և օժանդակ ավտոճանապարհներ։ Քաղաքային ղեկավարությունը վարորդներին տրամադրում է անվճար կայանման 2800 տեղեր և ևս 3800 վճարովի տեղեր՝ փողոցների մայթամերձ հատվածներում։ Եվս 5400 տեղ հատկացված են «OC Transpo» ցանցի հիմնական տերմինալներում («Կայանի՛ր և տեղաշարժվիր ավտոբուսով» համակարգ Park and ride) ։
Գոյություն ունեցող քաղաքային ավտոճանապարհների բարձր ծանրաբեռնվածությունը և տրանսպորտի ծավալների կանխատեսելի աճը նախատեսում են ընդլայնել Օտտավայի ավտոճանապարհների համակարգը։ 2031 թվականին նախատեսվում է շահագործման հանձնել Օտտավայի վրա կառուցվող մի քանի կամուրջներ, որոնք իրար են կապում Օտտավան և Գատինոն։ Հիմնական նպատակը կենտրոնական Էդվարդ պողոտայի և Մաքդոնալդ-Կարտիե կամրջի բեռնաթափումն է ծանր բեռնատարներից ։
Երկաթուղային տրանսպորտ և հեռահար ավտոբուսային հաղորդակցություն
Մինչև 1960-ական թվականները, Օտտավայի գլխավոր «Յունիոն» կայարանը գտնվել է քաղաքի կենտրոնում՝ Խորհրդարանի շենքից ոչ շատ հեռու։ 1950-ական թվականներին տեղի ունեցած գլխավոր վերակառուցման ժամանակ, Օտտավայի կենտրոնը մաքրվել է երկաթուղային գծերից և ներկայումս գծերի տեղում, որոնք անցնում էին Ռիդո ջրանցքի երկայնքով, անցնում է Գնդապետ Բայի մայրուղին։
Օտտավայի երկաթուղային ժամանակակից կայարանը, որը կառուցվել է 1966 թվականին ճարտարապետ Ջոն Պարկինի նախագծով, գտնվում է Տերմինալ պողոտայի, Բելֆաստ ռոուդի և Թրամբլե ռոուդի հատման կետում ձևավորված եռանկյունում՝ քաղաքի կենտրոնից 4 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Երկաթուղային գծերը անցնում են 417 ավտոմայրուղուն զուգահեռաբար։ Կայարանը սպասարկում է VIA Rail, Canadian National Railway և Canadian Pacific Railway ընկերությունների գնացքները, ինչպես նաև ընդունում որոշ ավիաընկերությունների ավտոբուսների։ Կայարանի շենքը կառուցման տարիներին եղել է առաջնային և 1967 թվականին ստացել Մասսի մեդալ, որը ներկայումս կոչվում է «Ճարտարապետության ոլորտում Գեներալ-նահանգապետի մրցանակ» ։ 2000 թվականին կայարանը, Կանադայի ճարտարապետական թագավորական ինստիտուտի կողմից, ներառվել է Կանադայի պատմության 500 լավագույն ճարտարապետական կառույցների ցանկում ։
Օտտավայի կենտրոնական ավտոկայարանը գտնվում է Քենթ սթրիթի և Քուինսուէյ ավտոմայրուղու հատման շրջանում։ Ընդունում և ուղարկում է միջնահանգային ավտոբուսներ դեպի Մոնրեալ, Տորոնտո և այլ քաղաքներ։ Ավտոկայարանը հիմնականում սպասարկում է «Greyhound Lines Canada» ընկերության և նրա դուստր քվեբեքյան Voyageur ընկերության ավտոբուսները, որոնք շարժվում են նաև Նյու Յորք և Սիրաքյուս ։
Օդային տրանսպորտ
Բացի այդ, Օտտավայի և Ազգային մայրաքաղաքային շրջանի տարբեր շրջաններում գործում են մի քանի փոքր օդանավակայաններ, որոնցից երկուսը (Կարպում և Գատինոյում) կարող են ընդունել ոչ միայն մասնավոր, այլև ոչ մեծ ուղևորատար ինքնաթիռներ։ Ռոքլիֆի օդանավակայանի մի մասն օգտագործվում է Կանադայի ավիացիայի և տիեզերագնացության թանգարանի կողմից ։
Գետային տրանսպորտ
Չնայած դեռևս 1820 թվականին առաջին ջրային տրանսպորտը կապել է Ռայթսթաունը և Գրենվիլը, Օտտավա գետով և նրա վտակներով նավագնացությունը դժվարացել է առկա բազմաթիվ սեմերի պատճառով։ Սակայն, Ռիդո ջրանցքի և մի շարք պատնեշների ու ջրարգելների կառուցումը մասամբ հնարավորություն տվեց լուծելու այս խնդիրը ։ XX դարում Օտտավա գետով նավագնացության ծավալները էականորեն անկում են ապրել, հատկապես 1970 թվականին ընդունված փայտեղենի լաստառաքման արգելման օրենքից հետո։ Այդուհանդերձ, ներկայումս Օտտավա գետում գործում են զբոսաշրջային կարճատև նավարկություններ, իսկ 2011 թվականից Օտտավան և Գատինոյում գտնվող երկու կայարանները կապում է գետային տաքսին ։ Ընդորում, ամռանը Ռիդո ջրանցքում գործում են զբոսաշրջային նավակներ։
Հեծանվորդներ և հետիոտներ
Քաղաքային պլանավորումը բավականին հարմար է հետիոտների և հեծանվորդների համար։ Գոյություն ունեն մեծ քանակությամբ հեծանվային և հետիոտնային ճանապարհներ։ Օտտավայի քաղաքային խորհրդի տնօրինության տակ առկա են մոտ 1600 կիլոմետր մայթեր և 340 կիլոմետր հեծանվային ճանապարհներ, որոնք գտնվում էին փողոցների և ճանապարհների եզրային հատվածներում ։ Դրա հետ միասին, հետիոտներին կատեգորիկ արգելվում է օգտագործել արագընթաց ավտոբուսների (Transitway) համար նախատեսված ճանապարհների կից մայթերը։ Այդ մայթերն օգտագործվում են միայն ծառայողական նպատակներով։
2011 թվականից Օտտավայում և Գատինոյում գործում է ժամավճարով վարձակալության հանձնվող Bixi հեծանիվների ցանցը ։ 2009 թվականին փորձնական տարբերակը ներառել է 50 հեծանիվներ և վարձույթի չորս կայարաններ։ 2011 թվականին համակարգը պաշտոնապես ներդրվել է 100 հեծանիվներով և 10 կայարաններով, իսկ հաջորդ տարի ավելացվել են ևս 150 հեծանիվներ և 15 նոր կայարաններ Օտտավայում և Գատինոյում ։ Կայարանները հիմնականում տեղակայված են քաղաքի կենտրոնական շրջաններում։ Տեղակայման հիմնական նպատակը զբոսաշրջիկների կողմից օգտագործման հնարավորությունն է, սակայն վաճառվում են նաև երկարաժամկետ բաժանորդագրություններ։ Բացի այդ, զբոսաշրջիկների և հեծանվասպորտի սիրահարների համար ստեղծված են հատուկ երթուղիներ Օտտավա գետի (31 կիլոմետր) և Ռիդոյի ջրանցքի երկայնքով, Կենտրոնական փորձարարական ֆերմայի, Հալում Լիմի լճի և Կանաչ գոտու արևմտյան հատվածում ։
Բարձրագույն և մասնագիտական-տեխնիկական կրթություն
Օտտավայում 25-64 տարեկան բնակչության շրջանում բարձրագույն կրթություն ունեցող անձանց տեսակարար կշիռը բավականին բարձր է, քան Օնտարիո նահանգի ողջ տարածքում ։ Այդ հանգամանքին նպաստում է ոչ միայն Օտտավայի մայրաքաղաքային կարգավիճակը, որը դեպի իրեն է ձգում կրթված պետական ծառայողներին և բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետներին, այլև բարձրագույն և մասնագիտացված կրթության համակարգի զարգացած լինելը։ Օտտավայում տեղակայված են երեք համալսարաններ.
Հետդպրոցական մասնագիտական կրթություն մատուցում են մի քանի քոլեջներ, որոնց թվում առաջին տեղը զբաղեցնում է Ալգոնքին քոլեջը։ Այդ քոլեջում առաջարկվում են Օնտարիոյի տարածքում մասնագիտացումների ամենալայն ընտրանին։ Այս քոլեջի ուսանողները կարող են ստանալ ավելի քան 100 մասնագիտացումներից մեկը։ Օտտավայում է գտնվում նաև Օնտարիոյի ամենախոշոր ֆրանսալեզու քոլեջը՝ Օտտավայի ֆրանկոֆոնյան քոլեջը, որտեղ առկա են ավելի քան 70 մասնագիտացումներ, ներառյալ բժշկական և տեխնոլոգիական մասնագիտացումները, ինչպես նաև տուրիստական ծառայությունների, մենեջմենթի, կապի և զանգվածային տեղեկատվության ոլորտների մասնագիտացումներ։ Օտտավայի համալսարաններում և քոլեջներում կրթություն են ստանում աշխարհի շուրջ 100 երկրների ուսանողներ ։
Գիտահետազոտական հաստատություններ
Օտտավայում է գտնվում Կանադայի ազգային գիտահետազոտական խորհուրդը, որը գիտական ուսումնասիրությունների և մշակումների ոլորտում կենտրոնական մարմինն է։ Ընդհանուր առմամբ, խորհրդի գործունեությունը ուղղված է շուկայի պահանջարկի վրա և ապահովում է հետազոտական լաբորատորիաների և սպառողների միջև կապերի ամրապնդմանը ։ Օտտավայի Սոմերսեթ սթրիթում է գտնվում Կանադայի թագավորական ընկերության գլխամասը, որի հովանության տակ գործում է Կանադայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիան։ Ակադեմիան ունի ավելի քան 2000 անդամ ։ Կանադայի մայրաքաղաքում են տեղակայված այնպիսի գիտահետազոտական ինստիտուտներ և կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Ատոմային էներգիայի կանադական կորպորացիան, Պաշտպանական հետազոտությունների և տեխնոլոգիաների գործակալությունը, Կանադայի բևեռային հանձնաժողովը, Կանադայի երկրագիտական ծառայությունը, Կենտրոնական փորձարարական ֆերման, Օտտավայի քաղաքային հիվանդանոցի հետազոտական ինստիտուտը (ասոցացված է Օտտավայի համալսարանի հետ) և Օտտավայի ու Կարլթոնի համալսարանների այլ ինստիտուտներ ։
Դպրոցական կրթություն
1886 թվականին Օտտավայի հանրային դպրոցների համակարգը ներառում էր միայն երկու միջնակարգ և մի քանի տարրական դպրոցներ։ Հաջորդող երկու տասնամյակների ընթացքում փաստացի նոր դպրոցներ չեն կառուցվել։ Փոխարենը վերակառուցվել են հները։ Իրավիճակը փոխվեց 1921 թվականին, երբ ընդունվեց մինչև 16 տարեկան երեխաների պարտադիր դպրոցական կրթության մասին մունիցիպալ օրենքը։ Օրենքի ընդունման արդյունքում, Օնտարիոյի դպրոցներում դպրոցահասակ երեխաների թիվը ավելացել է 26 %-ով, այն դեպքում, երբ Օտտավայում դպրոցահասակ երեխաների թիվը աճել էր միայն 18 %-ով։ Դպրոցահասակ նոր երեխաների հոսքի արդյունքում դպրոցների տարածքները սկսեցին չբավարարել։ Արդյունքում, կառուցվեցին նոր դպրոցներ։ Այդ դպրոցների շատերը, որոնք կառուցվել էին այն ժամանակներին բնորոշ ոճով, գործում են մինչ օրս։ 1927 թվականին կառուցվել են նախատեսվածից ավելի շատ դպրոցներ, քան պահանջվում էր, իսկ հաջորդած Մեծ ճգնաժամը հանգեցրեց նրան, որ դպրոցական շենքերի կառուցումն ընդհանրապես սառեցվեց ։ 1925-1935 թվականներին Օտտավայում հանրային դպրոցների թիվը որոշակի առումով կրճատվել է։ Հաջորդող տարիներին միայն համակարգը նորից սկսեց ընդլայնվել։ Սկզբնական շրջանում, այն իրականացվեց 1949 թվականին, երբ հարակից քաղաքները և գյուղերը միավորվեցին Օտտավային։ Երկրորդ փուլը տեղի ունեցավ 50-60-ական թվականների ժողովրդագրական պայթյունի արդյունքում։ Արդյունքում, 1969 թվականին Օտտավայում գործում էին 53 հանրային դպրոցներ (տարրական, միջնակարգ և անցումային), որտեղ 1500 ուսուցիչներ աշխատել են 26 000 դպրոցականների հետ։ Դպրոցականների և դպրոցների թիվը հետագայում շարունակել է աճել։ Բացի բնակչության բնական աճից, կարևոր հանգամանք է հանդիսանում 2001 թվականին Օտտավայի և հարակից 10 շրջանների վարչական միավորման արդյունքում։
XXI դարի սկզբին Օտտավայում 6-18 տարեկան բոլոր երեխաները, ինչպես նաև Օնտարիոյի նահանգում, պարտավոր են դպրոց հաճախել։ Բոլոր դպրոցները պաշտոնապես բաժանվում են ըստ ուսման մակարդակի։ Դպրոցները լինում են նախնական (տարրական1-8 դասարաններ, 6-13 տարեկան) և ավագ (9—12-րդ դասարաններ, 13-18 տարեկան)։ Բացի այդ, նախնական դպրոցներում գործում է մանկապարտեզների երկու հիմնական խումբ՝ ավագ և կրտսեր` 5 և 4 տարեկան երեխաների համար ։
Բացի այդ, դպրոցները բաժանվում են երկու խմբի՝ ֆրանսախոս և անգլախոս։ Այդուհանդերձ, անգլալեզու դպրոցներում առաջին դասարանից սկսած աշակերտները անցնում են ֆրանսերեն (բազային ծրագիրը մեկ շաբաթվա ընթացքում 100 րոպե է մանկապարտեզներում և 200 րոպե՝ 1-8-րդ դասարաններում ։ «Վաղ տարիքից ֆրանսերենի ուսուցում» ծրագրի շրջանակներում ամբողջությամբ ֆրանսերենով ուսուցումը իրականացվում է առաջին դասարանից՝ ավելի բարձր դասարաններում անցում կատարելով անգլերենի ), իսկ ֆրանսախոս դպրոցներում՝ անգլերեն։
Օտտավայում դպրոցները գտնվում են 4 մարմինների ենթակայության տակ՝ Օտտավա-Կարլթոնի դպրոցական վարչության (43 000 դպրոցականներ տարրական և 25 000` ավագ դպրոցներում), Արևելյան Օնտարիոյի ֆրանսախոս հանրային դպրոցների վարչության (12 400 դպրոցականներ՝ 38 դպրոցներում), Անգլո և ֆրանսախոս կաթոլիկ դպրոցների վարչության (համապատասխանաբար 81 և 46 դպրոցներ՝ 41 և 17 հազար դպրոցականներով) ։ Անգլալեզու տարրական-միջնակարգ դպրոցների շարքում բարձր հեղինակություն ունեն Էլմդեյլը, Մաչմորը, Հոուփվել ավենյուն, Դևոնշիրը, Սենթ Ջորջը, Բրոդվյուն, Ադրիեն Քլարքսոնը և Ֆյորսթ ավենյուն։ Ֆրանսախոս դպրոցների շարքում բարձր հեղինակություն ունեն Տեր դե Ժյոնը, Միկաէլ Ժանը, Լամուրյոն և Ֆրանկոժյոնեսը ։ Անգլալեզու ավագ դպրոցների շարքում Օտտավայում հայտնի է Լիսգար քոլեջը, որն ունի ֆիզիկամաթեմատիկական ուղղություն, Նիպինսկան, Պիոս X-ի անվան կաթոլիկ դպրոցը, Քենթերբերիի դպրոցը, որն ունի թատերական-գեղարվեստական ուղղություն և Հիլքրեսթի դպրոցը։ Ֆրանսախոս ավագ դպրոցների շարքում առավել բարձր հեղինակություն ունի Դե Լա Սել դպրոցը, որն ուղղված է երաժշտության, արվեստի և գրականության ուղղվածություն և Սեմյույել Ժենե կաթոլիկ քոլեջը ։
Որոշ համայնքային, հիմնականում իսլամական, դպրոցներ ստանում են պետական ոչ մեծ օգնություն, սակայն, ընդհանուր առմամբ, այս դպրոցները գործում են համայնքների և ուսման ոչ բարձր վճարների հաշվին (ամսական մոտ 300-400 դոլար)։ 2009 թվականին տարրական մուսուլմանական դպրոցներից մեկը՝ Abraar School-ը մտնում էր Օնտարիոյի լավագույն դպրոցներից մեկում ։ 2013 թվականին նրան շրջանցել է իսլամական մեկ այլ դպրոց՝ Ահլ ուլ Բայթը ։
Օտտավայում գործում է նաև մեծահասակների համար նախատեսված անգլալեզու ավագ դպրոց, որը ցանկացողներին հնարավորություն է տալիս ավարտել միջնակարգ դպրոցը անգլերենով, իսկ ֆրանսախոսների համար նախատեսված Le Carrefour (École des adultes Le Carrefour) դպրոցտ, բացի միջնակարգ կրթությունը հավաստող դպրոցից տալիս է նաև ատեստատ՝ ֆրանսերենի՝ որպես երկրորդ լեզվի տիրապետելու հանգամանքի վերաբերյալ ։
Առողջապահություն և բժշկություն
Իր առաջացման պահից սկսած Բայթաունը, իսկ այնուհետ Օտտավան վերապրել են մի քանի համաճարակներ, որոնք ունեցել են տարբեր մասշտաբներ և հետևանքներ։ Համաճարակները տեղի են ունեցել ինչպես 19-րդ դարում, երբ Ռիդո գետի շրջանում տարածված տիֆը ստիպեց միավորվել կաթոլիկ Մոխրագույն քույրերին և բողոքականներին՝ պայքարելու տիֆի դեմ։ Վերջիններս 1847 թվականին ստեղծել են քաղաքի առաջին մշտական հիվանդանոցը ։ Հաջորդող 4 տարիների ընթացքում քաղաքում երկու անգամ տարածվել է բնական ծաղկի համաճարակը։ Բնական ծաղկի համաճարակը Օտտավայում եղել է նաև հաջորդ հարյուրամյակում։ Ամենախոշոր համաճարակը, որը եղել է համաշխարհային համավարակության մի մասը, համարվում է Իսպանական գրիպը, որը սկսվել է 1918 թվականին։ Իսպանական գրիպի համաճարակից հետո առողջապահության կենտրոնացված համակարգը, որը գտնվում էր մունիցիպալ ենթակայության տակ, արդեն հաջողությամբ կարողանում էր չեզոքացնել ինֆեկցիոն հիվանդությունների նոր դրսևորումները։ Մի քանի դարերի ընթացքում Օտտավայում գործել են ծննդատուն և մի քանի հիվանդանոցներ, որոնք նախատեսված էին այնպիսի հիվանդությունների դեմ պայքարի համար, ինչպիսիք ծաղիկը և դիֆթերիան։ Արդյունքում, այդ հիվանդանոցների մեծ մասը միավորվեցին խոշոր բուժական կենտրոնների մեջ, որոնք ունեին խոշոր հնարավորություններ և ռեսուրսներ ։
21-րդ դարի սկզբին Օնտարիոյի նահանգի մշտական բնակիչները, այդ թվում նաև Օտտավայի, ունեն համայնքային բժշկական ապահովագրությունից օգտվելու իրավունք` OntarionHealth Insurance Plan (OHIP): Համանման համակարգ գործում է նաև Քվեբեկում` Régie de l'assurance maladie du Québec (RAMQ): Համակարգի շահառուներ են եղել Օտտավա գետից դեպի հյուսիս ընկած Ազգային մայրաքաղաքային մարզի բնակավայրերի բնակչները։ Ապահովագրական երկու ծրագրերն էլ հասանելի են այն բնակիչներին և քաղաքացիներին, ովքեր ավելի քան երեք ամիս մշտական բնակություն ունեն։ Կանադա նոր ժամանած ներգաղթյալները, մինչև համապատասխան ժամկետների լրացումը, պետք է օգտվեն մասնավոր ապահովագրական ընկերությունների ծառայություններից ։
Օտտավայում գործում են հանրային նշանակության մի քանի հիվանդանոցներ՝ Օտտավայի քաղաքային հիվանդանոցը (Ottawa Hospital) (երեք մասնաճյուղեր գործում են քաղաքի կենտրոնական և արևելյան հատվածներում), Մոնֆորի հիվանդանոցը (Montfort Hospital), որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնից դեպի արևելք, Քուինսուեյ Կարլտոնի հիվանդանոցը (Queensway-Carleton Hospital) (գտնվում է Օտտավայի արևմուտքում) և Արևելյան Օնտարիոյի մանկանան հիվանդանոցը (Children’s Hospital of Eastern Ontario): Օտտավայի հիվանդանոցը և CHEO-ն մտնում են քաղաքի ամենախոշոր գործատուների շարքում ։ Օտտավայի մասնագիտացված բժշկական կենտրոնների շարքում են Օտտավայի հոգեկան առողջության թագավորական կենտրոնը (Royal Ottawa Mental Health Centre), Ազգային պաշտպանության բժշկական կենտրոնը և Օտտավայի համալսարանի սրտաբանական կենտրոնը (Heart Institute) : Հիվանդանոցներում և պոլիկլինիկաներում սպասարկվելու համար անհրաժեշտ է բժշկական ապահովագրություն, հակառակ դեպքում դուրս է գրվում հիվանդանոցին վճարման հաշիվ։ Շտապ օգնության կանչերը համարվում են վճարովի ծառայություններ, ընդորում հաշիվը ներկայացնում է այն հիվանդանոցը, որտեղ որ փոխադրվել է պացիենտը։
Քաղաքում գործում են ուղիղ հասանելիության պոլիկլինիկաներ (առանց նախօրոք գրանցման և պացիենտներին կցված բժիշկների), այսպես կոչված «Walk-in clinics», որոնց մեծ մասը պատկանում են Apletree ընդհանուր ցանցին և մատուցում են կենտրոնացված բժշկական ծառայություններ (օրինակ պատվաստումներ)։ Բացի այդ, այս ծառայություններն են մատուցում նաև ընտանեկան բժշկական ծառայությունները ։ Քաղաքապետարանին կից գործում է մինչհիվանդանոցային արագ բժշկական օգնության ծառայությունը (պարամեդիկ փրկարարական ծառայություն) (Ottawa Paramedic Service), որի աշխատակիցները առաջին օգնություն են ցուցաբերում ինֆարկտի, ինսուլտի, վնասվածքների և շնչառական դժվարությունների դեպքում։ Ծառայությունները մատուցվում են 2800 քառակուսի կիլոմետր տարածության վրա։ Մի շարք կառույցներում, կազմակերպություններում և հանրային օգտագործման վայրերում գործում են սրտագրության կենտրոններ ։
Բացի այդ, գոյություն ունի հեռախոսային բժշկական խորհրդատվության անվճար ծառայություն (Ontario Telemedicine Network), որը հայտնի է նաև Telehealth անվամբ։
Օտտավայի հանրային առողջության դեպարտամենտը (Ottawa Public Health) հանրությանը մատուցում է առողջ ապրելակերպային օգնություն և այլ ծառայություններ, որոնք կապված են առողջության և անվտանգության հետ։ Դեպարտամենտը վերահսկվում է Առողջապահության խորհրդի կողմից, որի կազմում են համայնքային իշխանության և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ։ Հանրային առողջության դեպարտամենտն իր առջև դրել է հետևյալ խնդիրները.
Հանցավորություն
Օտտավայում հանցագործությունների ընդհանուր մակարդակը բավականին ցածր է։ 2007 թվականին հանցագործությունների թվով կանադական քաղաքների ցուցանիշում, որը հրապարակվել է Macleans ամսագրի կողմից, 100 քաղաքների շարքում Օտտավան զբաղեցրել է 56-րդ հորիզոնականը։ Օտտավայում հանցագործության մակարդակը 29 %-ով ցածր է Կանադայի ազգային ցուցանիշից։ 2010 թվականին մայրաքաղաքը այդ ցուցակում զբաղեցրել է 74-րդ հորիզոնականը։ Այդ ժամանակ Օտտավայում հանցագործությունների ընդհանուր ցուցանիշը 26 %-ով ցածր է եղել Կանադայի ազգային ցուցանիշից ։ Աշխարհի 50 ամենաանվտանգ խոշոր քաղաքների և մայրաքաղաքների ցանկում, որը 2011 թվականին կազմվել էր Mercer հետազոտական ընկերության կողմից, Օտտավան կիսել է 17-րդ տեղը՝ կանադական 4 քաղաքների և Ամստերդամի հետ միասին ։ 2016 թվականին տեղի ունեցած հարցումների համաձայն, կանադացիների 72 %-ը Օտտավան անվանել է անվտանգ կամ շատ անվտանգ քաղաք, որը լավագույն ցուցանիշն է կանադական բոլոր քաղաքների մեջ։ Վերջինս ներառվել է 2015 թվականին հրապարակված հանցագործությունների լրջության ինդեքսի մեջ։ Ինդեքսի տվյալների համաձայն, ամենաանվտանգ քաղաքների շարքում Օտտավան զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը՝ Տորոնտոյից և Քվեբեկից հետո ։
Համաձայն Օտտավայի ոստիկանական ծառայության կողմից հրապարակված վիճակագրության, 2011-2013 թվականներին գրեթե մեկ միլիոնանոց քաղաքում տարեկան իրականացվել է միջինում 10 սպանություն, մոտ 70 առևանգում և գողության 650 դեպք։ Տարեկան միջինում առևանգվել է 1120 ավտոմեքենա, գրանցվել են մարիխուաննայի հետ կապված մոտ 1000 իրավախախտումներ և ավելի քան երեք անգամ քիչ իրավախախտումներ, որոնք կապված են կոկայինի հետ ։ 2014 և 2015 թվականներին հանցագործությունների տարբեր տեսակների ցուցանիշները կայուն նվազման միտում են արձանագրել, սակայն 2016 թվականին ավելացել է ինչպես հանցագործությունների ընդհանուր թվաքանակը, այնպես էլ բռնությունների, սպանությունների, հարձակումների և բռնաբարությունների ընդհանուր ցուցանիշները ։
Ճարտարապետական հուշարձաններ
Ինչպես Հարավային կիսագտնդի քաղաքների մեծամասնություն, Օնտարիոն նույնպես, երիտասարդ քաղաք է և չունի մեծ քանաքով ճարտարապետական հուշարձաններ։ Քաղաքի ամենահին կառույցը Բայթաունի թանգարանն է, որը գտնվում է 1826 թվականին կառուցված նախկին ռազմական պահեստում՝ Ռիդո ջրանցքին ստորին ջրարգելակների մոտ։ Պատմական արժեք են նաև ներկայացնում 19-րդ դարի կեսերին Սենտ Պատրիկ սթրիթի վրա կառուցված տները։ Դրանց թվին են պատկանում Նոտր Դամի բազիլիկը (1842-1863 թվականներ, սկզբում կառուցվել է նեոկլասիցիզմ ոճով, ապա ավարտվել՝ նեոգոթիկական ոճով ) և բնակելի տներ, որոնք պատկանել են հյուսնի և բժշկի ։
Օտտավայի առաջին շրջաններից մեկում՝ Սենդի Հիլում կան մի շարք հին շինություններ։ Այս շինություններից է Ուիլիամ Մաքդուգալի՝ Կանադական համադաշնության հայրերից մեկի տունը, Օտտավայի քաղաքապետ Ջորջ Բայրոն Լայոնա Ֆելոուզի տունը, Կանադայի վերին ատյանի դատարանի հիմնադիր Տելեֆոր Ֆուրնիեի տունը և Կանադայի վարչապետներ Վիլֆրիդ Լուրիեի և Մաքենզի Քինգի տները ։
Պատմական հետաքրքրություն են ներկայացնում Օտտավայի մի շարք եկեղեցիներ և տաճարներ՝ Սուրբ Բրիգիդի նեոհռոմեական եկեղեցին (19-րդ դարի վերջ, այժմ՝ իռլանդականադական բնակության կենտրոնում), սուրբ նահատակ Ալբանի նեոգոթական եկեղեցին (19-րդ դարի երրորդ քառորդ) և Սուրբ երրորդության միավորված նեոգոթական եկեղեցին նախկին թաունշիփ Ռիդոյում ։ 19-րդ դարում Կանադայում տարածված նեոգոթական ոճը ներկայացված է նաև պառլամենտի համալիրով (ճարտարապետներ՝ Տ․ Ֆուլլեր, Չ․ Ջոնս, այրվել է 1916 թվականին և վերակառուցվել 1919-1927 թվականներին ճարտարապետներ Ջ․ Պիրսոնի և Օ․ Մարշանի կողմից)։
Օտտավայի պատմական հուշարձաններին են պատկանում նաև Լանժևենի բլոկը, որը Կանադայի վարչապետի բնակավայրն է (կառուցվել է 1880-ականներին, պարտարապետ Թոմաս Ֆուլլեր), Կարլտոնք շրջանի առաջին բանտը, որը կառուցվել է 1860-ականներին իտալական ոճով և ներկայումս երիտասարդական հոսթել է և Համադաշնության շենքը, որը կառուցվել է Շատո ոճով 20-րդ դարի սկզբում՝ պառլամենտից արևմուտք ։
Բնակելի ճարտարապետություն
Ի տարբերություն նեոգոթիկական և նեոդասական հազվագյուտ ճարտարապետական կառույցների, Օտտավայի բնակելի տները մինչև 19-րդ դարի 60-ական թվականները մեծ մասամբ փայտյա էին։ Ամենատարածվածը իտալական ոճն էր երկթեք տանիքով, իսկ ավելի հարուստ թաղամասերում, օրինակ՝ Սենտերթաունում և Սենդի Հիլում՝ այսպես կոչված Աննա թագուհու ոճը (անգլիական բարոկկոն), տանիքների անհարթ գծով, բուխարու մեծ պաճուճազարդ խողովակներով հաճախ աշտարակիկներով և էրկերներով՝ փորագրված ծածկապատշգամբներով։
20-րդ դարում հողերի թանկացման հետևանքով՝ մեծ բնակելի տներին փոխարինելու եկան ավելի համեստ չափերով տները, շատ հաճախ թաունհաուսների տեսքով։ Այս շրջանի բնակելի տների տարածված հիմնական բնորոշ գիծը մանսարդային երկթեք տանիքն էր։ Այս ոճով է կառուցվել Գլիբը և Հարավային Օտտավան, այն դեպքում, երբ Ռոկլիֆում տարածավծ էր լժետյուդորովյան ոճը, որը բնորոշ էր եվրոպական ֆախվերքին։ 20-րդ դարի առաջին կեսին Օտտավայի բնակելի ճարտարապետության մեջ փոփոխվում են տարբեր ոճեր՝ բոզարը իր դասական սյուներով, վերնաճակատներով և անտաբլեմենտներով,  պրերի ոճը իր կախվող քիվերով և զարդերի բացակայությամբ, որը տարածվել է գլխավորապես Ռայտի աշակերտ Ֆրենսիս Սալիվանը և էկլետիկ ար-դեկոն, որը առաջին հերթին բնութագրվում է բազմաբնակարան շենքերով։
Օտտավայի շրջակայքում գտնվում են առաջին հերթին առանձնատներ և ֆերմերային տներ։ Բարձրահարկ շենքերը, որոնք հայտնվեցին 1962 թվականից, սկզբնական շրջանում միանման էին, մերկ կղմինդրային և բետոնե ճակատամասերով, բայց ժամանակի ընթացքում ոճերի բազմազանություն ստացան։ Օտտավայի ամենաբարձր բնակելի շինությունը (երրորդ ամենաբարձր շինությունը) 2004 թվականին կառուցված 33 հարկանի Minto Metropole-ն է, որի բարձրությունը 108 մ է, նախագծվում է կառուցել 42 և 36 հարկեր ունեցող երկնաքերեր ։
Մոնումենտալ քանդակներ
Օտտավայում մոնումենտալ քանդակները ներկայացված են մի շարք հասարակական զբոսայգիներում, քաղաքի կենտրոնի հրապարակներում և փողոցներում։ Մոնումենտալ քանդակագործության ամենահայտնի գործը Կանադայի ազգային ռազմական հուշարձանն է, որը հայտնի է նաև որպես «Պատասխան» (Response) և գտնվում է Համադաշնության հրապարակում՝ Պառլամենտային բլրի կողքին։  Հուշարձանը նվիրված է այն կանադացիներին, որոնք զոհվել են Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների և Կորեական պատերազմի ժամանակ։ 2000 թվականին այս հուշարձանային համալիրի մասը կազմեց նաև ԱՆհայտ զինվորի գերեզմանը, իսկ 2006 թվականին Համադաշնության հրապարակի հյուսիսային հատվածում բացվեց Հերոսների հուշարձանը (Valiants Memorial), որը նվիրված է այն 14 անձանց, որոնք հետք են թողել Կանադայի ռազմական պատմության մեջ ։ Համադաշնության այգու հարևանությամբ տեղակայված են հուշարձաններ նվիրված այն կանադացի մարտիկներին, որոնք մահացել են Անգլո֊բուրական և Կորեական պատերազմի ժամանակ։ Պետք է նաև նշել Պառլամենտական բլրի ոստիկանական, Կանադական թագավորական ռազմածովային նավատորմի (գտնվում է Օտտավա գետի ափին՝ Պորտաժ կամրջի մոտ), BBC Բրիտանական ընկերության, հումանիտար օգնության ծառայողների (երկուսն էլ Սասեքս դրեյվում) և կանադական խաղաղասիրական ուժերի (Մեյջորս Հիլի մոտ) հուշարձանները   ։ 2012 թվականին Լեբրետոն Ֆլետսի վրա բացվել է հրշեջների ազգային հուշարձանը ։
Պառլամենտական բլրի հուշարձանների համալիրը, բացի ոստիկանության հուշարձանից, ներառում է նաև Վիկտորիա և Եղիսաբեթ II թագուհիների արձանները, Կանադական կոնֆեդերացիայի մի շարջ հայրերին և Կանադայի կառավարության նշանակալի անձանց նվիրված հուշարձաններ, ինչպես նաև «Հայտնի հնգյակի» հուշարձանները, որը նվիրված է կանանց իրավունքների շարժման գործիչներին ։
Օտտավայի կենտրոնում են գտնվում մի շարք այլ հուշարձաններ և քանդակային կոմպոզիցիաներ։ Մեյջորս Հիլ այգում է գտնվում քաղաքի հիմնադրի՝ գնդապետ Բայի արձանը, իսկ Նեպին Պոյնտում, Կանադայի ազգային պատկերասրահի մոտ՝ Նոր Ֆրանսիայի առաջին նահանգապետ Սամուել դե Շամպլենի հուշարձանը։ Բրոնե արձան ունեն հայտնի երաժիշտ Օսկար Պիտերսոնը, որը գտնվում է Արվեստների ազգային կենտրոնի մոտ և քաղցկեղային հիվանդությունների դեմ պայքարի ջատագով Թերրի Ֆոքսը։ Օտտավայի ամենահայտնի քանդակներից մեկը սարդի ինը մետրանոց «Մայրիկ» (Maman) արձանն է, որը գտնվում է Կանադայի ազգային պատկերասրահի դիմացը։ Մի քանի այլ հետաքրքիր գործեր են տեղակայված Վելինգթոն սթրիթում և հետնիոտային Սպարքս սթրիթում։
Թանգարաններ և գեղարվեստական պատկերասրահներ
Ազգային մայրաքաղաքային և Օտտավայի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայքերը ներկայացնում են ազգային թանգարանների ցանկը, որոնք կարող են այցելել քաղաքի բնակիչներն ու զբոսաշրջիկները.
Հարևան Գատինոյում է տեղակայված Կանադական պատմության թանգարանը (նախկինում՝ Կանադայի քաղաքակրթության թանգարան), որն ավանդաբար մտնում է Օտտավայի թանգարանների համակարգի մեջ։ Պատմության թանգարանի տարածքում կան ազգային մակարդակի երկու ցուցադրություններ՝ Կանադայի փոստի թանգարանը և Կանադայի մանկական թանգարանը։ Հատուկ զբոսաշրջիկների համար նախատեսված է ընտանեկան տոմս, որը թույլ է տալիս այցելել 9 թանգարան՝ ներառյալ պատմության, բնության, գիտության ու տեխնիկայի, օդագնացության ու տիեզերքի, ռազմական թանգարաններ, դրամատուն և Վիլֆրիդի տուն-թանգարան. այն 20-տոկոսանոց զեղչ է տրամադրում 1 շաբաթվա ընթացքում Արվեստի ազգային կենտրոն այցելելու դեպքում։ 2012 թվականի սկզբին տոմսի արժեքը կազմել է 35 դոլար մեկ մարդու համար և 85 դոլար ընտանիքի համար ։ Քաղաքի մշտական բնակիչները Օտտավայի հանրային գրադարանի միջոցով կարող են պատվիրել եռօրյա և յոթօրյա անվճար տոմսեր ինչպես ազգային թանգարաններ, այնպես էլ Օտտավայի թանգարանային ցանցի թանգարաններ այցելության համար ։
Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում տեղական թանգարանները, որոնք միավորված են Օտտավայի թանգարանային ցանցի հովանու ներքո։ Դրանց թվում են Բայթաունի թանգարանը, որը տեղակայված է Ռիդո ջրանցքի ներքին ջրարգելակների մոտ գտնվող շենքում, որ կառուցել է Թոմաս Մաքեյը, Բիլինգսի առանձնատուն-թանգարանը, որը Օտտավայում պահպանված ամենահին բնակելի տունն է, Պինիս Փոյնթի առանձնատունը Օտտավա գետի ափին քաղաքի արևմտյան մասում. այն 19-րդ դարի առաջին քառորդի շինություն է։ Դիֆենբունկերը սառը պատերազմի թանգարան է, որտեղ ձևավորել են կառավարական ստորգետնյա փախստարաններ Օտտավայի Կարպե արվարձանում, իսկ Վանիե պարկ-թանգարանը Հյուսիսային Ամերիկայում շաքարեղեգի քաղաքային միակ պլանտացիան է ։ Տեղական թանգարաններից է 19-րդ դարի 60-ական թվականներին կառուցված Ուոթսոնի ջրաղացը Ռիդո գետի վրա Մանոտիկ հարավային շրջանում ։ Ազգային մայրաքաղաքային ընկերության կողմից առաջարկված թանգարաններից է Կանադայի 10-րդ վարչապետ Ուիլյամ Մաքենզի Քինգի տուն-թանգարանը, որ գտնվում է Գատինո պարկի խորքում ։
Թատրոններ և համերգասրահներ
Օտտավայի թատերական ու համերգային գլխավոր հարթակը 1969 թվականից համարվում է Արվեստի ազգային կենտրոնը։ Համալիրի գլխավոր սրահը՝ Սաութհեմ հոլը, նախատեսված է 2.300 հանդիսատեսի համար, իսկ թատերասրահը ներառում է 897 տեղ։ Ազգային կենտրոնի բեմերում իրենց թատերաշրջանն են անցկացնում անգլիական ու ֆրանսիական դրամատիկական թատրոնները, բալետի թատրոնը և Արվեստի ազգային կենտրոնի սիմֆոնիկ նվագախումբը, որը 1998 թվականին ղեկավարել է նշանավոր երաժիշտ Պինխաս Ցուկերմանը։ Բացի դրանից՝ կենտրոնն իր բեմերը տրամադրում է վարիետեների և բրոդվեյյան մյուզիքլների բեմադրությունների, ինչպես նաև փառատոնային միջոցառումների համար ։ Արվեստի ազգային կենտրոնում իր բեմադրություններն է ներկայացրել նաև «Լիրի օպերա» օպերային թատերախումբը, որը փակվել է 2015 թվականին ։
Օտտավայի դրամատիկ թատրոններից են.
Համերգային ու թատերական այլ հարթակներից են Կանադայի Թայր կենտրոնը, որտեղ անցկացվում են ավելի խոշոր շոուներ, Սենթերփոյնթի թատրոնը Նեպինում՝ նախատեսված 1.000 հանդիսատեսի համար, և Կամբերլենդի քաղաքապետարանի թատրոնը։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվող դատարանի հին շենքում՝ Arts Court քաղաքային մշակութային կենտրոնը տարածք է տրամադրում թատրոնին, քաղաքային պատկերասրահին, պարային ու երաժշտական ստուդիաներին՝ ներառյալ ժամանակակից պարի առաջատար կոլեկտիվին՝ Le Groupe Dance Lab-ին։ Կանատի թատրոնը իր բեմադրությունները ներկայացնում է Ռոն Մասլինի դրամայի տանը (Ron Maslin Playhouse), իսկ ֆրանսախոս թատերական արվեստը Օտտավայում ներկայանում է La Nouvelle Scène-ում՝ Բայվորդ շուկայի շրջանում ։ 2011-2012 թվականներին Գլադսթոնի թատրոնում երեք թատերախմբերի ջանքերով ներկայացվել են ութ տարբեր պիեսներ ։
Ոչ պաշտոնական երաժշտական հարթակները, որոնք տրամադրվում են ռոք երաժիշտներին ու ջազբենդերին, բազմաթիվ ակումբներն են, ռեստորանները և փաբերը։ Օտտավայի զբոսաշրջության բաժանմունքը դրանցից առանձնացնում է Բայորդ շուկայի շրջանում գտնվող Fat Tuesday’s-ը, որտեղ կազմակերպվում են դաշնամուրային մրցություններ, և Zaphod Beeblebrox, Barrymore’s Music Hall սրահները Բենք սթրիթում։ Առաջարկվող տեղերից են նաև Le Petit Chicago և Café aux 4 jeudis հաստատությունները գետի քվեբեկյան ափի Պրոմենադ դյու Պորտաժում, որտեղ կազմակերպվում են կենդանի համերգներ ։ 2003 թվականից Օտտավայում ի հայտ են եկել հաջողակ հեղինակների ու կատարողների խմբեր, որոնցից է Fiftymen քանթրի խումբը. այն արժանացել է Ջունո մրցանակի լավագույն բլյուզ ալբոմի համար ։ Սակայն տեղի երաժշտոթյան զարգացումը խոչընդոտում է այն հանգամանքը, որ ակումբների մեծ մասը հետաքրքրված չէ սկսնակ կատարողներով ու կոլեկտիվներով, իսկ շատերն ընդհանրապես հրաժարվել են կենդանի երաժշտությունից ։
Գրադարաններ
Բացի Օտտավայի հանրային գրադարանից քաղաքում գործում են նաև՝
<ul><li>Պառլամենտական բլրի Պառլամենտական գրադարանը</li><li>Կանադայի ազգային գրադարանը և արխիվը </li><li>Կանադայի ազգային գիտահետազոտական խորհրդի գրադարան </li><li href="Статистическая служба Канады">Բուհերի և միջնակարգ կրթության հաստատատությունների գրադարաններ</li></ul>
Փառատոններ
Օտտավան որպես Կանադայի մայրաքաղաք ժամանակի ընթացքում դարձել է մի շարք ազգային և միջազգային մշակութային փառատոնների և միջոցառումների անցկացման վայր։ 60 տարիների ընթացքում Օտտավայում մայիսի կեսին անցկացվում է Կանադական կակաչների փառատոնը։ Այս ավանդույթը սկսել է 1945 թվականին, երբ Նիդերլանդների թագաժառանգը՝ արքայադուստ Յուլիանան կանադական մայրաքաղաքին պարգևեց կակաչի հարյուր հազար սոխուկ՝ երախտապարտ լինելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ընձեռած ապաստարանի համար։ Ներկայումս  փառատոնի շրջանակներում ցանկվում են կակաչների 50 սորտի ավելի քան միլիոն սոխուկ,  որոնցից 300 հազարը կենտրոնանում են Կոմիսարի այգում՝ Դոու լճի մոտ ։ 1976 թվականից Օտտավայում անցկացվում է Անիմացիոն ֆիլմի միջազգային փառատոնը, որը երկրորդ ամենամեծն է աշխարհում, իսկ երկու տարին մեկ անգամ՝ Կանադական պարի փառատոնը ։
Ամռանը քաղաքում անցկացվում է նաև ջազի փառատոնը (առաջին անգամ անցկացվել է 1980 թվականին), Օտտավական Բլյուֆեսթը (բլյուզի փառատոն), Կամերային երաժշտության միջազգային փառատոնը (աշխարհի ամենամեծ կամերային երաժշտության փառատոնը) և Ֆոլկ երաժշտության օտտավական փառատոնը (վերջին երեքը սկսել են անցկացվել 1994 թվականին) ։ 2008 թվականից Օտտավայում անցկացվում է նաև Ռիդո ջրանցքի փառատոնը, որը նվիրված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի աշխարհի ժառանգության այս օբյեկտին ։ Ազգային մայրաքաղաքային շրջանի ամառային փառատոնները ներառում են նաև Գատինոյի երկու խոշոր փառատոններ՝ «Լույսի ձայներ» հրավառության փառատոնը, որը սովորաբար անցկացվում է կազինո Լակ Լիմիում և մոնգոլֆիերների փառատոնը, որը անցկացվում է 1988 թվականից ամեն տարի օգոստոսի վերջին օրերին և սեպտեմբերի առաջին ոչ աշխատանքային օրերին ։
Օտտավայի ձմեռային սեզոնի կարևոր իրադարձություններից է Վինթերլյուդիան՝ փառատոն, որը անցկացվում է ձմռան երկորդ կեսին Ռիդո ջրանցքի վրա, որը այդ ընթացքում վերածվում է աշխարհի ամենաերկար բնական սահադաշտերից մեկին և Գատինոյի Ժակ Կարտյեի այգում։ Վինթերլյուդիան անցկացվում է 1979 թվականից՝ Ազգային մայրաքաղաքային հանձնախմբի կողմից և ներառում է ձնային և սառցային քանդակների մրցույթներ և հյուսիսամերիկյան ամենամեծ ձմեռային զվարճանքների այգին ։
Զանգվածային լրատվական միջոցներ
Օտտավայում լույս տեսնող թերթերը տարածվում են ամբողջ ազգային մայրաքաղաքային շրջանում։ Օտտավա Գատինոյի ամենախոշոր պարբերականներն են The Ottawa Citizen֊ը և The Ottawa Sun֊ը, ինչպես նաև ֆրանսալեզու Le Droit֊ն։ Քաղաքում տարածված են նաև անվճար թերթեր Metro֊ն ու 24 Hours֊ը։ Ազգային մայրաքաղաքային շրջանում հրատարակվող շաբաթաթերթերը և ամսաթերթերը ներառում են ՝<ul><li>գործնական Ottawa Business Journal֊ը</li><li>The Hill Times, որը ներկայացնում է պառլամենտի և կառավարության գործունեությունը և այլ քաղաքական թեմաները</li><li>Ottawa Star</li><li>Capital Xtra! (տեղի ԼԳԲՏ համայնքի թերթը)</li><li>Voir֊ի տեղական տարբերակներ և The Epoch Times </li></ul>1993-2012 թվականներին ճանաչված էր նաև Ottawa XPress֊ի գունավոր հրատարակությունը, որը մեծ մասամբ ներկայացնում էր մշակութային կյանքը։ Պարբերականը փակվել է 2012 թվականի մայիսին ։
Տարբեր տեղական պարբերականներ են լույս տեսնում նաև շրջանների մակարդակով, սեփական պարբերականներ ունեն Օտտավայի համալսարանը, Կարլթոնի համալսարանը, Ալգոնկին քոլեջը և այլն ։
Օտտավայում է գտնվում է CTV Ottawa հեռուստատեսությունը և տեղական նորությունների CBC ալիքը և ավելի քան 35 ռադիոալիքներ։ Սեփական ռադիոալիքներ ունեն նաև քաղաքի երեք խոշոր համալսարանները, որոշ հաղորդումներ վարվում են ֆրանսերենով ։
Սպորտ
Օտտավայում ամենազարգացած սպորտի տեսակն է տափօղակով հոկեյը։ «Օտտավա սենաթորզ» խումբը 1903-1927 թվականներին 11 անգամ հաղթել է Սթենլիի գավաթը, որը հոկեյում ամենահեղինակավոր մրցանակն է։ Խումբը սակայն սնանկացել է 1934 թվականին և վերստեղծվել 1992֊ին․ այդ ժամանակվանից լավագույն արդյունքը եղել է Սթենլիի գավաթի եզրափակիչին անցնելը 2007 թվականին։ Օտտավական խմբերը նաև մասնակցել են Հոկեյի համաշխարհային միավորման երկու սեզոններին։ Օտտավայի սիրողական ակումբներից ամենաուժեղը «Օտտավա Սիքսթի Սևենս»֊ն է և Գատինոն ներկայացնող «Գատինո Օլիմպիքս»֊ը։ Երկուսն էլ մտնում են Հոկեյի կանդական լիգայի կազմի մեջ։ Սիքսթի Սևենսը ՀԿԼ֊ի գլխավոր մրցանակի՝ Մեմորիալ գավաթի կրկնակի չեմպիոններ են ։ Օտտավայի ամենամեծ սառցային արենան՝ «Կանադիեն Թայներ Ցենտր» սպորտկենտրոնը, բացվել է 1996 թվականին և մեծությամբ երկրորդ սառցե արենայի՝ «Թի֊դի Պլեյս Արենա»֊ի հետ ընդունել է 2009 թվականի աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը ։ «Թի֊դի Պլեյս Արենա»֊ում է անցկացվել նաև հոկեյի կանանց աշխարհի առաջին չեմպիոնատը ։
«Օտտավա Ռաֆ Ռեյդերս» ակումբը մայրաքաղաքը ներկայացրել է կանադական ֆուտբոլի մրցաշարերում՝ ավելի քան հարյուր տարիների ընթացքում՝ 1876-1996: «Ռաֆ Ռեյդերսն» իր գոյության տարիներին ինն անգամ դարձել է Գրեյի գավաթակիր (վերջին անգամ 1976 թվականին ։ Մեկ այլ ակումբ՝ «Օտտավա Ռենեգեյսը»֊ը մայրաքաղաքը ներկայացրել է Կանադական ֆուտբոլի լիգայում 2002-2005 թվականներին։ Այս խմբերը խաղացել են քաղաքի ամենամեծ բաց մարզադահլիճում՝ «Թի֊դի Պլեյս Սթեդիում»֊ում, որը հյուրընկալել է նաև 2007 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի երիտասարդական մրցաշարը ։ 2014 թվականին մարզադահլիճի վերանորոգումից հետո մայրաքաղաքում նորից կազմավորվեց «Օտտավա Ռեյնբլեքը», որը արդեն 2016 թվականին դարձավ Գրեյի գավաթակիր ։