cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեծամասնության կոմիտեների բյուրո
ՄԿԲ-ի ստեղծումը պայմանավորված էր մենշևիկների գործունեությամբ, որոնց ՌԽԴԲԿ 2-րդ համագումարից հետո հաջողվել է կուսակցության ղեկավար մարմիններում մեծամասնություն կազմել։ Համագումարի հրավիրման գործում նշանակալի դեր է ունեցել Լենինը, ում նախաձեռնությամբ 1904 թվականին Ժնևում հրավիրվեց 22 բոլշևիկների խորհրդակցությունը, որի ընդունած «Կուսակցությանը» դիմումը համագումարի հրավիրման կոչ էր անում։ Համագումարի նախապատրաստման կոնկրետ աշխատանքներ իրականացնելու համար որոշվեց Ռուսաստանում ստեղծել բոլշևիկյան կենտրոն՝ Մեծամասնության կոմիտեների բյուրո։ Երեք մարզային կոնֆերանսներում՝ Հարավային, Հյուսիսային և Կովկասյան (1904 թվականի նոյեմբերի վերջին ՌՍԴԲԿ կովկասյան միութենական կոմիտեների ներկայացուցիչների՝ Թիֆլիսում կայացած կոնֆերանսը հատուկ որոշում ընդունեց կուսակցության 3-րդ համագումար հրավիրելու մասին, ստեղծեց հատուկ բյուրո, որը պետք է գործեր բոլշևիկյան մյուս կոմիտեների հետ սերտ համագործակցությամբ) ստեղծվեց այդպիսի կենտրոն։ ՄԿԲ-ի կազմում ընտրվեցին Ալեքսանդր Բոգդանովը, Ս․ Ի․ Գուսևը, Ռոզալիա Զեմլյաչկան, Մաքսիմ Լիտվինովը, Մարտին Լյադովը, Պյոտր Ռումյանցևը և ուրիշներ։
ՄԿԲ-ի հետ միասին հիմնվեց մեծամասնության օրգան համարվող «Վպերյոդ» թերթը։ ՄԿԲ և «Վպերյոդ» թերթը ղեկավարում էր Լենինը։ ՄԿԲ-ի և մենշևիկյան կենտրոնների միջև պայքար ծավալվեց ս-դ․ կոմիտեների համար։ 1905 թվականի մարտին ՌԽԴԲԿ 28 կոմիտեներից 21-ը արտահայտվեցին հօգուտ համագումարի։ Այս պայմաններում ՌՍԴԲԿ մենշևիկյան ԿԿ ստիպված փոխեց իր դիրքորոշումը և սկսեց բանակցություններ վարել ՄԿԲ-ի հետ։ Մարտի 12 (25)-ին ՄԿԲ-ի և ԿԿ-ի միջև համաձայնություն կնքվեց համագումարի հրավիրման մասին և ստեղծվեց կազմակերպական կոմիտե։
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ
Starz
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
Տիբեթյան աղվես
Տիբեթյան աղվեսը, իրական աղվեսներին պատկանող կենդանի է, որը հանդիպում է Տիբեթյան բարձրավանդակում և հետևյալ երկրներում՝ Նեպալ, Չինաստան, Բութան, Հնդկաստանի Սիկկիմ նահանգում։ Կենդանին սովորել է ապրել ծովի մակարդակից մոտ 5300 մ բարձրության վրա։ Տարածված է տափաստանային և կիսաանապատային վայրերում։
Չափսերը և մորթին
Տիբեթյան աղվեսները փոքր չափսի կենդանիներ են՝ փափուկ մորթիով, նեղ գանգով և հարուստ ու երկար պոչով։ Նրանց մարմնի երկարությունը մոտ 60-70 սմ է, իսկ պոչինը՝ 39-40։ Քաշը տատանվում է 4-5,5 կիլոգրամի արանքում։
Բազմացումը
Տիբեթյան աղվեսները կյանքի ընթացքում չեն փոխում իրենց զույգին և երբեմն որսում են միասին։ Էգ աղվեսի 50-60 օր տևող հղիությունից հետո ծնվում են երկուսից չորս ձագուկ։ Սովորաբար ձագերը մնում են ծնողների հետ մինչև ութ ամսական դառնալը։ Նրանք բոլորը ապրում են իրենց փորած բներում, որոնք կարող են ունենալ մինչև 4 մուտք։
(1312) Վասսար
(1312) Վասսար (Vassar), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի հուլիսի 27-ին Ջորջ վան Բիսբրուկի կողմից Ուիլիամս Բեյում ։
Տիբեթյան աղվես
Սնունդը
Կատեգորիա:Աղվեսներ Կատեգորիա:Շնազգիներ Կատեգորիա:Կաթնասուններ
(1312) Վասսար
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,092613 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4214 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7638 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Վասսար աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5353 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1986,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,181224 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1933 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջորջ վան Բիսբրուկի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մանուել Գոնդրա
Մանուել Գոնդրա Պերեիրա (Manuel Gondra Pereira), (հունվարի 1, 1871, Բուենոս Այրես, Արգենտինա - մարտի 8, 1927, Ասունսյոն, Պարագվայ), Պարագվայի նախագահ 1910 թ. նոյեմբերի 25-ից 1911 թ. հունվարի 11-ը և 1920 թ. օգոստոսի 15-ից 1921 թ. հոկտեմբերի 31-ը։ Նա Պարագվայի Լիբերալ կուսակցության անդամ էր։
Ռաադնա
Ռաադնա (Raadna), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լոհուսուու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լոհուսուու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արշակ Պենկլյան
Արշակ Խաչատուրի Պենկլյան (Պենլյան, իսկական ազգանունն անհայտ է, ), հայ թատերական գործիչ, դերասան, ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Բեմ է բարձրացել 1882 թվականին, Կ․ Պոլսում, վայելել է Ս․ Պենկյանի հովանավորությունը և կրել նրա ազգանունը։ 1890-ական թվականներին աշխատել է Բուլղարիայում, Ռումինիայում՝ ներկայացնելով թուրքական ժողովրդական թատերախաղեր։ Եղել է Վառնայի «Վեսելո» թատերախմբի ղեկավարներից, կատարել դրամատիկական դերեր։ 1908 թվականի սահմանադրությունից հետո խաղացել է Կ․ Պոլսում, հիմնականում թուրքական և թուրքերենի թարգմանված օպերետներում՝ «Փեմփե գըզ», Ֆ․ Հերվեի «Մադմուազել Նիտուշ» և այլն։
Խաղացանկում մեծ տեղ են գրավել Տ․ Չուխաճյանի «Արիֆ», «Քյոսե Քեհյա», Ե․ Օտյանի և Մ․ Կյուրճյանի «Չարշըլը Արթին աղա» (թարգմանությունը Արշակ Ուզումճյանի) օպերետները։ Պենկլյանի ռեժիսորական և դերասանական (Հոր-հոր աղա) վարպետության գլուխգործոցը «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա»-ն է։ Իր ղեկավարած խմբերով հանդես է եկել Թուրքիայում, Բուլղարիայում, Եգիպտոսում, Հունաստանում, ինչպես և Լոնդոնում, Փարիզում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:1867 ծնունդներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1923 մահեր Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 4 մահեր
Մեներգ
Մեներգ, փոքրածավալ վոկալ ստեղծագործություն, հեղինակային երգ` մենակատարման համար (ի տարբերություն խմբերգի), մեծ մասամբ՝ նվագակցությամբ։ «Մեներգ» անվանումը լայն ընդգրկում ունի, մաս կազմելով օպերայի, կանտատի կամ օրատորիայի՝ մեներգը մոտենում է արիային, կամերային երգարվեստում զուգադրվում ռոմանսի հետ, տարբերվելով դրանցից համեմատաբար պարզ բովանդակությամբ, սովորաբար տուն-տուն կառուցվածքով, ժանրային բազմատեսակությամբ։ Մեներգի օրինակներ են՝ Իշխան Տոմսկու երգը Պ․ Ի․ Չայկովսկու «Պիկովայա դամա», Շեյխի երգը Ա․ Սպենդիարյանի «Ալմաստ» օպերաներից, Սոլվեյգի երգը Իբսենի «Պեր Դյունտ» դրամայի համար է․ Դրիգի գրած երաժշտությունից, Մոր երգը Դ. Կաբալևսկու ռեքվիեմից, «Օրորոցային» Ա․ Հարությունյանի «Հայրենիք» կանտատից ևն։ Մեներգեր են նաև Բեթհովենի «Հեռավոր սիրուհուն» շարքի երգերը, Շուբերտի, Բրամսի, Լիստի և այլոց վոկալ-կամերային այն գործերը, որոնք երգի ու ռոմանսի միջանկյալ ձևն ունեն, ինչպես նաև ձայնի և դաշնամուրի համար Կոմիտասի մշակած ժող․ երգերը («Հով արեք», «Գարուն ա», «Քելեր, ցոլեր» և այլն)։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Քաթրան
Քաթրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աժդաբիա
Աժդաբիա (إجدابيا), քաղաք Լիբիայի հյուսիսում, Միջերկրական ծովի ափից 10 կմ հեռավորության վրա (Սիդրա ծոց), Բենգազիից 160 կիլոմետր հարավ, Էլ Վահաթ մունիցիպալիտետի մայրաքաղաքը։
Քաղաքն ունեցել է երկաթուղային կայարան, սակայն 1965 թվականից ճանապարհը չի գործում և ապամոնտաժվել է (տես Երկաթուղային տրանսպորտ Լիբիայում) ։
Հռոմեական տիրապետության ժամանակաշրջանում այստեղ էր գտնվում Կոռնիկլանում ռազմական ամրոցը ։
1917-1922 թվականներին Աջդաբիան Կիրենայկա նահանգի մայրաքաղաքն էր ։
Քաղաքում պահպանվել են 10-16-րդ դարերում կառուցված մզկիթներ ։
Պատմություն
Հին ժամանակներում Աջդաբիան շրջապատված էր պարիսպներով, սակայն այժմ անապատում կանգուն է մնացել միայն երկու ամրոց։ Աջդաբիան ծովից չորս մղոն հեռավորության վրա է։ Բերբերների ցեղերը մեծ թվով շրջում էին քաղաքի շուրջ։ Նրա բնակիչների մեծամասնությունը հրեա և մահմեդական վաճառականներ են։ Քաղաքում և շրջակայքում բուսականություն չկա։ Աժդաբիայում հոսող ջուր չկա, և մարդիկ ջուրը ստանում են ցիստեռններից և ջրափոսերից (սավանի) ։
1920-1923 թվականներին Իտալիայի հետ կնքված համաձայնագրի պայմաններով, որն օկուպացրել էր Լիբիան 1911 թվականից, Աժդաբիան դարձավ ինքնավար Սենուսիի մայրաքաղաքը։ 1923 թվականի ապրիլին, սակայն, համաձայնագիրը խզվեց, և իտալացիները գրավեցին Աջդաբիան՝ այն վերածելով կարևոր ռազմական հենակետի ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է ծանր մարտերի թատերաբեմ։ «Կոմպասս» գործողության ժամանակ բրիտանական ուժերը ստիպեցին իտալական զորքերին նահանջել Աժդաբիայի միջով (1941թ. փետրվար, Բեդա Ֆոմմի ճակատամարտ), բայց շուտով նրանք նորից կորցրին վերահսկողությունը այդ տարածքի նկատմամբ։ Քաղաքը վերադարձավ դաշնակիցների վերահսկողությանը 1942 թվականի նոյեմբերի 23-ին, երբ այն վերագրավվեց բրիտանական 7-րդ զրահապատ դիվիզիայի կողմից ։
Պատերազմից հետո իրավիճակը Աժդաբիայում փոխվել է՝ մոտակա Բրեգայում լիբիական նավթարդյունաբերության զարգացման շնորհիվ։ 1979 թվականին այն դարձել էր ծաղկող քաղաք՝ շուրջ 32000 բնակչությամբ։ Տղամարդկանց մեծ մասն աշխատում էր նավթարդյունաբերության, պետական ծառայության կամ տեղական սպասարկման այլ ոլորտներում։
Կլիմա
Աժդաբիան ունի տաք անապատային կլիմա (Կյոպենի կլիմայի դասակարգում BWh): Սահարա անապատի տաք քամիները ծայրահեղ ջերմաստիճաններ են բերում հյուսիս։ Ամռանը Աժդաբիան նման է Հարավային Եվրոպայի ներքին կլիմայական պայմաններին։ Ձմեռները մեղմ են, ժամանակ առ ժամանակ տեղումներ են լինում:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ
Իգոր Կրեստովսկի
Իգոր Կրեստովսկի (И́горь Все́володович Кресто́вский, ), ռուս և խորհրդային քանդակագործ և նկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1893 թվականի մայիսի 23-ին, Վարշավայում ՝ բանաստեղծ, արձակագիր և գրական քննադատ Վսևոլոդ Կրեստովսկու (1840-1895) ընտանիքում։
Ավարտել է Տաշքենդի կադետական դպրոցը ։ Սովորել է Պետրոգրադի հոգենևրոլոգիական ինստիտուտում, իսկ 1916 թվականին ընդունվել է Գեղարվեստի Կայսերական ակադեմիային կից Գեղարվեստի բարձրագույն ակադեմիա, որը ավարտել է 1924 թվականին (երկու տարի սովորել է Հուգո Զալեմանի մոտ, հետո երեք տարի գնացել է սովորելու Վսևոլոդ Լեշևի արվեստանոցում)։
1937–1976 թվականներից դասավանդել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում։ Նա նաև աշխատում էր որպես ռեստավրատոր, Հայրենական մեծ պատերազմն սկսվելուց հետո գլխավորել է Լենինգրադի քանդակների պաշտպանության աշխատանքներըը։ Պատերազմից հետո մասնակցել է Պետերգոֆի պալատի և զբոսայգու համալիրի վերականգնմանը։ Ապրել է Գեղարվեստի ակադեմիայի մոտակայքում՝ քաղաք Լենինգրադ, Վասիլևյան կղզու 4-րդ գիծ, տուն 17, բնակարան 26 հասցեով։
Մահացել է 1976 թվականի հունիսի 20-ին, Լենինգրադում։ Թաղված է Լահտինյան գերեզմանատանը։
Ստեղծագործություն
Դիմանկարների, հուշարձանային դեկորատիվ քանդակների հեղինակն է։ Հեղինակել է գիտնական հողագետ Վասիլի Դոկուչաևի հուշարձանը (տեղադրվել է 1962 թվականին Լենինգրադյան շրջանի Պուշկին քաղաքում), վիրաբույժ Նիկոլայ Պիրոգովի կիսանդրին (տեղադրվել է 1932 թվականին Լենինգրադում), գրող Պավել Դալեցկու դիմանկարը (1960 թվական) և շատ այլ աշխատանքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
B (լատինական տառ)
B, լատինական այբուբենի երկրորդ տառն է, օգտագործվում է լատիներենի հիման վրա կազմված համարյա բոլոր այբուբեններում։ Ծագում է հունական բետա (B, β) տառից։
Կատեգորիա:Բ ստեղն
Չեպիշչևո
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Զա ռուբեժոմ (այլ կիրառումներ)
Զա ռուբեժոմ, կարող է վերաբերել՝
Follow You
«Follow You» (հայ․՝ Հետևում եմ քեզ), ամերիկյան Imagine Dragons խմբի երգը, որը թողարկվել է Interscope Records և Kidinakorner լեյբլներում 2021 թվականի մարտի 12-ին, որպես խմբի առաջիկա հինգերորդ ստուդիական ալբոմի կրկնակի սինգլներից մեկը ։
Պատմություն և թողարկում
2021 թվականի մարտի սկզբին խումբն սկսել է սոցիալական ցանցերում հրապարակել առաջիկա երգի տարբեր թիզերներ, մարտի 8-ին նա հայտարարել է գալիք ալբոմի բոլոր երգերը ։ Դեն Ռեյնոլդսը երգը գրել է կնոջից բաժանվելու ժամանակ։ Գրելու գործընթացի մասին նա ասել է. «Ես այս երգը գրեցի այն բանից հետո, երբ մենք վերամիավորվեցինք։ Ես ուզում էի, որ նա արտացոլի իրական սերը։ Այն, որը կատարյալ չէ, բայց, այնուամենայնիվ, տևում է հավերժ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Imagine Dragons երգեր
Մենզուլային հանույթ
Մենզուլային հանույթ, տեղագրական հանույթի տեսակ, որը կատարվում է գեոդեզիական գործիքների օգնությամբ։ Մենզուլային հանույթի ընթացքում տեղանքի բնորոշ կետերը կառուցվում են գրաֆիկորեն։ Այդ կետերով ուրվագծվում են հողահանդակները, գետերը, լճերը, բնակավայրերը և այլ տարրեր՝ տրված մասշտաբով։ Եթե մենզուլային հանույթի միջոցով ստանում են տեղանքի հատակագիծը կամ քարտեզն առանց ռելիեֆի, հանույթը կոչվում է հորիզոնական։ Իսկ եթե պատկերվում է նաև տեղանքի ռելիեֆը (հորիզոնականներով), հանույթը կոչվում է ուղղաձիգ։
Կատեգորիա:Գեոդեզիա
Օստրովսկու (Ակսայի շրջան)
Օստրովսկու (Островского), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանում։ Իստոմինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Ակսայ քաղաքից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանի բնակավայրեր
Մանդուրիա
Մանդուրիա (Manduria), քաղաք Իտալիայում, Ապուլիա մարզում՝ Տարանտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 31 742 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 163 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 197 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 74024։ Հեռախոսային կոդը՝ 099։
Քաղաքի հովանավորն է Գրիգոր I-ը (Հռոմի պապ)։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 3-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սիրիայի կառավարություն
Սիրիայի կառավարություն, Սիրիայի սահմանադրությամբ (հոդված 115) գլխավոր գործադիր իշխանություն։ Կազմված է նախարարների խորհրդից և նրանց տեղակալներից։ Այն իրականացնում է օրենքների և կանոնակարգերի, ինչպես նաև պետական կառույցների աշխատանքների վերահսկումը ։
2016 թվականի հունիսի 22-ից երկրի վարչապետը Իմադ Խամիսն էր։ Բաշշար ալ-Ասադը ընդունեց վարչապետ Վաել ալ Մալիկի հրաժարականը և նրա պաշտոնը ստանձնեց էներգետիկայի նախարար Իմադ Խամիսը ։ 2016 թվականի հուլիսի 3-ին Բաշար ալ-Ասադը հաստատեց նոր կառավարության կազմը։ Նախկին կառավարության նախարարության անդամներից իրենց պաշտոնները պահպանել են Վալիդ ալ Մուալեմը և շատ ուրիշներ։ 2018 թվականի հունվարի 1-ին Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադը նոր նշանակումներ է կատարել կառավարությունում՝ Ալի Աբդուլային նշանակել է պաշտպանության, Իմադ Աբդալա Սարային՝ տեղեկատվության, իսկ Մուհամադ Մազին Ալի Յուսեֆին՝ արդյունաբերության նախարար ։ Կառավարությունը բաղկացած է երեք կուսակցությունների՝ Բաաս, Արաբական սոցիալիստական շարժման, սիրիական նացիոնալ-սոցիալիստական կուսակցության ռազմական, ինչպես նաև անկախ ներկայացուցիչներից։
Խուան Անտոնիո Էսկուռա
Խուան Անտոնիո Էսկուռա (Juan Antonio Escurra, ), պարագվայական ռազմական և քաղաքական գործիչ, Պարագվայի նախագահ 1902 -1904 թվականներին։
Նա նախագահ Էմիլիո Ասեվալի կառավարությունում զբաղեցնում էր ռազմական և ռազմածովային նավատորմի նախարարի պաշտոնը։ Վիճելով նախագահի հետ և ստանալով գեներալներ Բերնարդինո Կաբալերոյի և Պատրիսիո Էսկոբարի հովանավորությունը, պետական հեղաշրջում է կատարել ու դարձել նախագահ։ Նրա կատավարման օրոք երկրում բռնկվել է քաղաքացիական պատերազմ, որը դադարել է միայն Արգենտինայի և Բրազիլիայի միաջամտությամբ։ Էսկուրրային փոխարինել է էկոնոմիկայի նախարար Խուան Բատիստա Գաոնան։
Կատեգորիա:1859 ծնունդներ Կատեգորիա:1929 մահեր Կատեգորիա:Մայիսի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 24 մահեր Կատեգորիա:Պարագվայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ
Թարխուն
Թարխուն,Տարղոն (Artemísia dracúnculus), աստղածաղկազգիների (բարդածաղկավորներ) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույս։ Տարածված տերևաբանջար, որն օգտագործվում է բացառապես թարմ վիճակում որպես կանաչի, իսկ կերակուրների մեջ գրեթե չի օգտագործվում։
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը կանգուն է, բարձրությունը՝ 60-80 սմ, տերևները հերթադիր են, նեղ-նշտարաձև։ Ծաղկաբույլը զամբյուղ է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբերին։
Կիրառություն և նշանակություն
Թարխունը ունի սուր, դուրեկան համ ու հոտ, օգտագործում են սննդի մեջ՝ որպես համեմունք։ Պարունակում է եթերայուղեր, վիտամին C, կարոտին (A-նախավիտամին), հանքային աղեր։ Կարգավորում է նյութափոխանակությունը, ախորժաբեր է։ Բազմանում է վեգետատիվ ճանապարհով և սերմերով։ Որոշ չափով թարխունն օգտագործվում է թթուների մեջ։ Թարխունի ծաղկած բույսերն օգտագործվում են լիկյորներ պատրաստելու համար։
Տարածում
Հայաստանում մշակվում է ամենուր՝ տնամերձ տարածություններում, ջերմոցներում։ Վայրի տեսքով աճում է Արևելյան Եվրոպայում, Կենտրոնական Ասիայում, Մոնղոլիայում, Պակիստանում և Հնդկաստանում, Հյուսիսային Ամերիկայում աճում է կենտրոնական Մեքսիկայից մինչև Կանադա և Ալյասկա։ Աճում է լեռնային գոտիներում։
Բուսական հումք
Արմատային համակարգը պարունակում է կարոտին (մինչև 15 %), ասկորբինաթթու (0,19 %)։ Պարունակում է եթերային յուղեր, կանաչ մասում կազմում է 0,1—0,4 % իսկ չմշակվածներինը՝ 0,25—0,8 %:
Մշակույթյան և բժշկության մեջ օգտագործում են կանաչ մասը, որը հավաքում են մինչև բույսի ծաղկելը։
Հոմանիշներ
Ըստ 2010 թվականի տվյալների The Plant List, հոմանիշներ են նաև՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տերևաբանջարներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Յալտուշկով
Յալտուշկով (Ялтушків), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1925 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յալտուշկով գյուղում բնակվում էր 1 929 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3032 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 636,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1925 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9184) Վասիլիյ
(9184) Վասիլիյ (Vasilij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 2-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,312142 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0888 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5355 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1284,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280338 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Քավլան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Իզերնիա (գավառ)
Իզերնիա (provincia di Isernia) գավառը գտնվում է Իտալիայի Մոլիզե մարզում։ Գավառի վարչական կենտրոնը Իզերնիա քաղաքն է, գավառի նախագահն է Լուիջի Բռասիելլոն (Luigi Brasiello)։ Գավառը զբաղեցնում է 1,535,24 կմ² տարածք, բնակչության թվաքանակը կազմում է 86.828՝ 2015 թվականի դրությամբ, բնակչության խտությունը՝ 56,56 մարդ 1 կմ² վրա ։ Գավառը ներառում է 52 կոմունա (comuni)՝ նշված Իզերնիա գավառի կոմունաներում ։
Իզերնիան հայտնի էր որպես Սամնիտ Ասերնիա (Samnite Aesernia)՝ մինչ մ․թ․ա․ 263 թվականը Հռոմեական տիրապետության տակ ընկնելը։ 9-րդ դարի ընթացքում այն բազմիցս թալանվել էր մուսուլմանական արշավների ընթացքում և տուժել էր 847 թվականի երկրաշարժից՝ ավերելով Իզերնիա և Վենաֆրո քաղաքները ։ Չնայած դրան, քաղաքը դարձվել է Եպիսկոպոսական աթոռանիստ, և 964 թվականին շնորհվել է կոմսության կարգավիճակ։ 1979 թվականին հնագիտական պեղումների ժամանակ Իզերնիա քաղաքի մոտ գտնվել էր բնակեցման վկայություններ՝ թվագրված պալեոլիթյան ժամանակաշրջանին՝ ավել քան 736,000 տարի առաջ ։
476 թվականին՝ Հռոմի անկումից հետո, Բենեդիկտյանները Իզերնիա գավառում հիմնեցին Սան Վինչենցո լա Վոլտուրնո (San Vincenzo al Volturno) վանքը։ Երբ տարածք ներխուժեցին մուսուլմանները՝ 500-900 վանականներ գլխատվեցին նրանց կողմից, և շատերը գերեվարվեցին որպես ստրուկներ։ Չնայած դրան, վանքերը շարունակեցին իրենց գործունեությունը և հասան իրենց գագաթնակետին 11-12-րդ դարերի ընթացքում։ Կելեստինոս V պապը ծնվել է Իզերնիայի մոտակայքում և գավառի տոնակատարության օրը՝ Մայիսի 19-ին։ 1805 թվականի երկաշարժը ավերեց Իզերնիայի եկեղեցին, որը վերակառուցվեց 1837 թվականին ։
Աշխարհագրություն
Իզերնիայի գավառը հիմնականում լեռնային տարածք է կենտրոնական Իտալիայում։ Հարավ-արևմուտքից լեռների բարձրությունը նվազում է, և անտառապատ բլուրները ձգվում են դեպի հարթավայրերը, որոնք շրջապատում են Վենաֆրոն։ Հյուսիս-արևելքից Կամպոբասո գավառն է։ Հյուսիսից Լ'Աքվիլա և Կիետի գավառներն են՝ երուսն էլ գտնվում են Աբրուցո մարզում։ Արևմուտքից Ֆրոզինոնե գավառն է Լացիո մարզում, իսկ հարավից՝ Կազերտա գավառը Կամպանիայում ։
Գավառում կա չորս լեռնաշղթաներ և Աբրուցոի ազգային պարկը։ Գավառի ամենաբարձր գագաթը Մոնթե Մարեն է (Monte Mare)՝ 2,020 մ։ Գլխավոր գետերն են Վոլտուրնոն և Տրիգնոն, որոնք թափվում են Ադրիատիկ ծով ։ Սան Վինչենցոյի եկեղեցու լիճը կառուցված է արհեստական ջրամբարով՝ ուժեղացնելու ՀԷԿ սխեման։
Մարզի տնտեսությունը ավանդաբար հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Հողատարածությունները շատ փոքր են, և արտադրվում են խաղողի, ձիթենու, բանջարեղենի, մրգերի և կաթնամթերքի արտադրանքներ։ Ավանդական մթերքները աճում են գավառում՝ ներառելով նաև հատիկաընդեղեն (Lathyrus sativus) և հացահատիկային (Farro) բույսեր։ Թինթիլիա (Tintilia) խաղողը աճեցվում է մարզի կարմիր գինու ("Tintilia del Molise") արտադրության համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Բուրանիխա
Բուրանիխա (Бураниха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բիա գետի աջ ափով՝ 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 92 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ
Ռաադուվեռե
Ռաադուվեռե (Raaduvere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Յիգևա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Յիգևա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գետահովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Գետահովիտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 22 հուշարձան (7 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի հուշարձանների ցանկեր Կատեգորիա:Գետահովիտ
Քուրդիկ Մամիկոնյան (9-րդ դար)
Քուրդիկ Մամիկոնյան, հայ նախարար Արմինիա կուսակալությունում, Այրարատ աշխարհի Բագրևանդ գավառի իշխան (810-852), Դավիթ Մամիկոնյանի որդին, Գրիգոր և Սմբատ Մամիկոնյանների հայրը, Մամիկոնյանների նախարարական տոհմից   ։
Կենսագրություն
852 թվականին, արաբական զորավար Բուղայի դեպի Արմինիա կուսակալություն կատարած արշավանքի ժամանակ՝ Կարինում նրա ձեռքն են ընկնում Քուրդիկը և նրա որդիները՝ Գրիգորը և Սմբատը: Քուրդիկը գլխատվում է, իսկ նրա որդիները ուղարկվում են Ասորիք  : Քուրդիկի գլխատումից հետո Բագրևանդ գավառը անցնում է Բագրատունիներին :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ Կատեգորիա:Բագրևանդի իշխաններ
Պատրիսիո Էսկոբար
Պատրիսիո Էսկոբար Կասերես (Patricio Escobar Cáceres, ), պարագվայական քաղաքական և ռազմական գործիչ, նախագահ 1886 թվականի նոյեմբերի 25-ից 1890 թվականի նոյեմբերի 25-ը։
Մասնակցել է Պարագվայի պատերազմին, Սերա-Կորայի և Իպե-կուայի ճակատամարտերին։ Նրա կառավարության օրոք ձևավորվել են Լիբերալ (կապույտ) և Կոլորադո (կարմիր) կուսակցությունները։ Այդ գործընթացը խթանեց երկրի կրթական համակարգը. բացվեցին շատ դպրոցներ և քոլեջներ, ինչպիսին է օրինակ Ասունսյոնի Ազգային Համալսարանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարագվայի քաղաքական գործիչներ
Միխայիլ Բոբիշով
Միխայիլ Բոբիշով (Михаил Павлович Бобышов, ), ռուս և խորհրդային թատերական նկարիչ, գեղանկարիչ, գծանկարիչ և մանկավարժ, ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1955 թվական), ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1961 թվական), Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի պրոֆեսոր, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Կենսագրություն
Միխայիլ Բոբիշովը ծնվել է 1885 թվականի նոյեմբերի 19-ին, Տվերի նահանգի Պոգորելոե գյուղում։ 1900-1907 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում` Գրիգորի Կոտովի, Վասիլի Սավինսկու և Մատվեյ Չիժովի մոտ։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո ստացել է նկարչի կոչում և արտասահմանյան կրթաթոշակ։ Այցելել է Ֆրանսիա, Անգլիա, Իտալիա և Իսպանիա։ 1912 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։
1911 թվականից որպես թատերական նկարիչ սկսել է աշխատել Պետերբուրգում։ Միաժամանակ նկարել է ամսագրերի համար։ Ներկայացումներ է ձևավորել Ակադեմիական փոքր օպերային թատրոնի, Լենինգրադի կոմեդիայի թատրոնի, Օպերայի և բալետի պետական թատրոնի, Մոսկվայի Ստանիսլավսկու անվան և Փոքր թատրոնների, ինչպես նաև` Կիևի, Սոֆիայի թատրոնների համար։ Բազմաթիվ գեղանկարչական և գծանկարչական աշխատանքների հեղինակ է։
«Տասնվեց» ցուցահանդեսային խմբի մասնակից է (1922-1928 թվական), «Գեղանկարիչների միության» հիմնադիր անդամ (1928-1930 թվական)։
Դասավանդել է Պետրոգրադի տեխնիկական ուսումնարանում (1912-1918 թվական), Լենինգրադի գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկումում (1924-1928 թվական), Վխուտեինում և Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիային կից Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում։ 1939 թվականին դարձել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի և Գեղարվեստի բարձրագույն ակադեմիայի պրոֆեսոր, իսկ 1926 թվականից Միխայիլ Բոբիշովը եղել է թատերական-դեկորատիվ արվեստանոցի անփոփոխ ղեկավարը ։ Նաև դասավանդել է Մոսկվայի գեղարվեստական ինստիտուտում (1943-1947 թվական)։ 1955 թվականին արժանացել է ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ պատվավոր կոչմանը, իսկ 1961 թվականին արժանացել է ՌԽՖՍՀ ժողովրդական նկարիչ պատվավոր կոչմանը։ 1957 թվականին Լենինգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում կայացել է Միխայիլ Բոբիշովի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը` նվիրված նկարչի ստեղծագործական գործունեության 50-ամյակին։ 1964 թվականի գարնանը Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության դահլիճներում անցկացվել է Միխայիլ Բոբիշովի ստեղծագործությունների հետահայաց ցուցահանդեսը, որտեղ ցուցադրվել է գեղանկարչության, գծանկարչության և թատերական-դեկորատիվ արվեստի մոտ 500 ստեղծագործություն ։
Մահացել է 1964 թվականի հուլիսի 7-ին, Լենինգրադում` 79 տարեկան հասակում։
Միխայիլ Բոբիշովի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսական թանգարանում, Տրետյակովյան պատկերասրահում, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Ուկրաինայի, Գերմանիայի և այլ երկրների բազմաթիվ թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Մենթոլ
Մենթոլ, 3-մեթիլ—6-իզոպրոպիլցիկլոհեքսանոլ, դաղձի հոտով, կծվահամ, անգույն բյուրեղական նյութ է։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 43 °C, եոման ջերմաստիճանը՝ 216 °C։ Լավ լուծվում է օրգանական լուծիչներում, վատ՝ ջրում։ Դաղձի եթերային յուղի հիմնական բաղադրիչն։ է։ Հայտնի են 12 տարածական իզոմեր։ Մենթոլը թույլ ցավազրկող է և ախտահանիչ։ Սպիրտային և յուղային լուծույթներն օգտագործվում են քորի, անգարի, նյարդացավի, վերին շնչառական ուղիների բորբոքումների և այլնի դեպքում։ Մտնում է Զելենինի կաթիլների, վալիդոլի և այլ դեղանյութերի բաղադրության մեջ։ Մենթոլն օգտագործվում է նաև սննդարդյունաբերության, օծանելիքի արտադրության մեջ և կոսմետիկայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ Կատեգորիա:Կենսամոլեկուլներ
Հարություն Մերդինյան
Կենսագրություն
Հարություն Մերդինյանը ծնվել է 1984 թվականի օգոստոսի 16-ին, Երևանում։ 1989 թվականին 5 տարեկան Հարությունին ծնողները տարան մարմնամարզության խմբակ։ 15 տարեկանում նա առաջին անգամ հրավիրվեց Հայաստանի հավաքական։ Դրանից երկու տարի անց առաջին ելույթն ունեցավ Եվրոպայի առաջնությունում։
2012 թվականի դեկտեմբերին Հարությունը նժույգի վրա վարժություններում դարձավ օլիմպիական չեմպիոն Միխայիլ Վորոնինի անվան գավաթի խաղարկության հաղթող ։
Նույն թվականի մայիսին Ֆրանսիայի Մոնպելիե քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նա կրկնեց իր հաջողությունը և կրկին դարձավ բրոնզե մեդալակիր ։
2015 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Շոտլանդիայի Գլազգո քաղաքում կայացած աշխարհի առաջնությունում Հարությունը նժույգի վրա 15,500 միավորով արժանացավ բրոնզե մեդալի՝ իրենից առաջ թողնելով Մեծ Բրիտանիայի ներկայացուցիչներ Մաքս Վիթլոքին (16,133 միավոր) և Լուիս Սմիթին (16,033 միավոր) ։
2016 թվականի մայիսին Շվեյցարիայի Բեռն քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նժույգ վարժությունում վաստակելով 15,366 միավոր՝ դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն ։
2016 թվականին Հարությունը մասնակցեց Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Ամառային Օլիմպիական խաղերին։ Նժույգաթափ վարժության որակավորման փուլում նա զբաղեցրեց 4-րդ տեղը և նվաճեց եզրափակիչ փուլի ուղեգիր։ Առողջական խնդիրների և լարվածության պատճառով եզրափակչում նրա ելույթն այնքան էլ հաջող չէր։ Մրցավարները նրա ելույթը գնահատեցին 14,933 միավոր, որը 7-րդ արդյունքն էր ։
2017 թվականին Ռումինիայի Կլուժ-Նապոկա քաղաքում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նժույգ վարժությունում վաստակելով 14,833 միավոր՝ կարիերայում երրորդ անգամ դարձավ բրոնզե մեդալակիր ։
2022 թվականի օգոստոսին կարիերայիում երկրորդ անգամ Հարությունը դարձավ նժույգ վարժության Եվրոպայի չեմպիոն։ Մյունխենում կայացած առաջնության եզրափակչում նա վաստակեց 14,733 միավոր և առաջ անցավ հոլանդացի և գերմանացի մրցակիցներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մարմնամարզիկներ
Չեպլի
Չեպլի (Чепли), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտ
'''ՀՀ ԳԱԱ Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտ (ԵԻՍԻ)''', սեյսմիկ ազդեցությունների պարամետրերի քանակական գնահատման մեթոդների մշակման բնագավառ առաջատար հաստատություն Հայաստանում։ Հիմնադրվել է 1961 թվականին։
Պատմություն
Երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտը հիմնադրել է ակադեմիկոս Արմենակ Նազարովը, ում անունով էլ կոչվում է հաստատությունը։ Նազարովը մշակել է ոչ միայն տեսություն, այլև սարքավորումներ։ ԵԻՍԻ-ն ունի 11 լաբորատորիա, որոնք ներառված են 5 բաժիններում, ունի նաև գիտական արտադրամաս ։
Գործունեություն
Ինստիտուտն իրականացնում է ՀՀ տարածքի երկրակեղևի կառուցվածքի և նրանում ընթացող պրոցեսների ուսումնասիրում, տարածքի ուժեղ երկրաշարժերի սեյսմիկականության և լարվածադեֆորմացիոն վիճակի հետազոտում, նախանշանների բացահայտում, հետախուզական երկրաֆիզիկայի նոր մեթոդների մշակում, էկոերկրաֆիզիկական հետազոտությունների մեթոդիկայի մշակում, սեյսմիկ վտանգի և ռիսկի, սեյսմիկ ազդեցությունների պարամետրերի քանակական գնահատման մեթոդների մշակում և կատարելագործում։
Բացի սեյսմակայունության տեսության զարգացմանը նպաստող հետազոտություններից, ինստիտուտում անկախ ուսումնասիրվում են սեյսմիկ ալիքների տարածման տեսության առանձնահատկությունները ։
Տեղական համագործակցություններ
Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի հետ համագործակցում է ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետը։
Միջազգային համագործակցություններ
Միջազգային համագործակցության ոլորտում ինստիտուտը համագործակցում է ԱՊՀ մի շարք երկրների հետ (ՌԴ Երկրի ֆիզիկայի միացյալ ինստիտուտ, Ուկրաինայի Երկրաֆիզիկայի ինստիտուտ, Վրաստանի Երկրաֆիզիկայի և շինարարական մեխանիկայի և սեյսմակայուն շինարարության ինստիտուտներ), ինչպես նաև Հունաստանի, Ֆրանսիայի, Իրանի, Թուրքիայի համակից ինստիտուտների հետ։
Սպիտակի երկրաշարժ
1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ տուժել է նաև երկրաշարժերն ուսումնասիրող այս հաստատությունը։ Ինստիտուտի նախկին շենքը, որը գտնվում էր ներկայիս շենքի տարածքում, փլուզվել է։ Շուրջ 25 տարի գիտնականներն աշխատել են տնակներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ ու կազմակերպություններ
Անուշավան Մակարյան
Անուշավան Մակարի Մակարյան (, թաղված է Երևանում), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սարուխան գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է 1930 թ.։ 1930-1933 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1938 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Ապա սովորել է ասպիրանտուրայում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1944 թվականին «Միքայել Նալբանդյանի պոեզիան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1968 թվականին «Երվանդ Օտյան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1944-1947 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, 1971-1973 թվականներին՝ արվեստի ինստիտուտում։ Միաժամանակ 1969-1973 թվականներին աշխատել է Կիրովականի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտում։ 1972-1973 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի հայ գրականության ամբիոնի վարիչը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Շերշնի (գյուղ, Բառի շրջան)
Շերշնի (Шершні), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շերշնի գյուղում բնակվում էր 234 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,575 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 406,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռեն լը Շատո
Ռեն լը Շատո (Rennes-le-Château), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 91 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 33 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 46 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 36-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 10։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,3 %։ 36 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 27 անձ (14 տղամարդ և 13 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (6 տղամարդ և 3 կին)։ 10 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նազարբեկյան (Երևանի թաղամաս)
Նազերբեկյան (հայտնի է նաև որպես 17-րդ թաղամաս), թաղամաս Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանում  ։
«Նազարբեկյան» է անվանվել ի պատիվ հայ ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի գեներալ-մայոր, Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության գեներալ-լեյտենանտ, զորատեսակի գեներալ (բանակի գեներալ), սպարապետ Թովմաս Նազարբեկյանի։
Փողոցներ
Նազարբեկյան թաղամասը ներառում է հետևյալ փողոցները.
Տես նաև
Կատեգորիա:Աջափնյակ վարչական շրջանի թաղամասեր
Բողոքի ակցիաներ Ալժիրում (2019)
Բողոքի ակցիաներ Ալժիրում, տեղացի բնակիչների գործողությունները՝ սկսված 2019 թվականի փետրվարին, Ալժիրի տարբեր քաղաքներում, ուղղված Ալժիրի 82-ամյա նախագահ Աբդել Ազիզ Բութեֆլիկայի առաջադրմանը՝ Ալժիրի նախագահի պաշտոնում՝ արդեն 5-րդ անգամ։
Պատճառներ
2019 թվականի փետրվարի 10-ին Աբդել Ազիզ Բութեֆլիկան հայտարարեց, որ առաջադրում է իր թեկնածությունը՝ նախագահի պաշտոնի նոր ժամկետի համար։ Ընդ որում՝ նախագահը տառապում է մի շարք հիվանդություններով. 2013 թվականին Բութեֆլիկան ինսուլտ է տարել, և մինչ օրս նա տեղաշարժվում է միայն հաշմանդամության անվասայլակով ու հազվադեպ է հայտնվում հանրության առջև։
Բողոքի ակցիաների սկիզբ
Փետրվարի 18-ին երկրի հյուսիսում գտնվող մի քանի պրովինցիաներում տեղի ունեցան Բութեֆլիկայի՝ առաջիկայում կայանալիք նախագահական ընտրություններին մասնակցելու դեմ ուղղված բողոքի ակցիաներ։ Բողոքի ակցիաների անցկացման վայրեր հասած ոստիկանները դրանց կանխարգելման ուղղված ոչ մի քայլ չձեռնարկեցին ։
Փետրվարի 21-ին 6 արհեստակցական միություններ միավորվեցին և կոչ արեցին փետրվարի 27-ից գործադուլ սկսելու։ Արհեստակցական միությոևւնների ներկայացուցիչները փողոց են դուրս գալու, որպեսզի իրենց դժգոհությունը հայտնեն՝ աշխատողների կրթությանը ներկայացվող պահանջների դեմ ։
Փետրվարի 22-ին մայրաքաղաքում և մի քանի պրովինցիաներում վերսկսվեցին բողոքի ցույցերը, որոնք ուղղված էին Բութեֆլիկայի՝ իր թեկնածությունը նախագահական ընտրություններում հինգերորդ անգամ առաջադրելուն ։
Փետրվարի 25-ին ոստիկանությունը մայրքաղաքում բողոքի ակցիաներ իրականացնող ցուցարարների դեմ արցունքաբեր գազ կիրառեց ։
Փետրվարի 28-ին Ալժիրի համալսարանի ուսանողները դուրս եկան ցույցի, որն ուղղված էր գործող նախագահ Աբդել Ազիզ Բութեֆլիկայի դեմ։ Բողոքի ակցիաները բռնկվեցին համալսարանի գլխավոր մասնաշենքում, սակայն անվտանգության աշխատակիցները փակեցին շենքի բոլոր հնարավոր ելքերը՝ այդպիսով կանխելով ուսանողների միացումը փողոցի ցուցարարներին։ Իրենց հերթին ուսանողներին պահեց նաև ուսումնական հաստատության պրոֆեսորադասախոսական կազմը ։
Բախումներ մայրաքաղաքում և Աբդել Ազիզ Բութեֆլիկայի հոսպիտալացումը Շվեյցարիայում
Մարտի 1-ին Ալժիրի տարբեր քաղաքներից շուրջ 800 հազար ցուցարարներ դուրս եկան փողոցներ՝ իրենց բողոքն արտահայտելով արդեն 20 տարի նախագահի պաշտոնն զբաղեցնող Բութեֆլիկայի՝ իր թեկնածությունը ևս մեկ անգամ առաջադրելու դեմ։ Ոստիկանության հետ բախումները տեղի ունեցան կառավարության շենքի և նախագահի պաշտոնական նստավայրի մոտ, որտեղ կարգ ու կանոնը պահպանելու նպատակով ոստիկանությունն արցունքաբեր գազ կիրառեց։ Արդյունքում տուժեց 10 ցուցարար ։ Ավելի քան 40 լրագրողներ, ովքեր հանդես էին գալիս երկրում տիրող գրաքննության դեմ, ձերբակալվեցին ոստիկանության կողմից.
Մարտի 2-ին Al Mayadin և Youm7 հրատարակությունները, հղում կատարելով բժշկության ոլորտում իրենց մոտ կանգնած աղբյուրներին, հայտարարեցին, որ նախագահին նորից հոսպիտալացրել են, բայց այս անգամ Ժնևի համալսարանական հիվանդանոցում, որտեղ ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվում է վերակենդանացման բաժանմունքում։ Բժիշկները չեն կարող նրան տրամադրել տեղեկանք այն մասին, որ ինքն ունակ է կատարելու երկրի ղեկավարի պարտականությունները։ Սրա հետ կապված, ինչպես հայտնում է Gulf Online հրատարակությունը՝ հղում կատարելով «վերևներում» գտնվող աղբյուրիներին, Բութեֆլիկան որոշել է մոտ ժամանակներս հայտնել հերթական նախագահական ընտրություններին մասնակցելուց հրաժարվելու մասին ։
Մարտի 3-ին Սահմանադրական խորհրդին հանձնվեցին Բութեֆլիկայի փաստաթղթերը՝ նրան որպես նախագահի թեկնածու գրանցելու համար։ Սակայն հայտնի չէ, թե կոնկրետ ով է դա արել նրա փոխարեն։ Փաստաթղթերը պետք է բերի ինքը՝ թեկնածուն, իսկ գործող նախագահը Շվեյցարիա է տեղափոխվել և գտնվում է դեղորայքային կոմայի մեջ։ Այդ դեպքի համար Աբդելգանի Զաալանեն հաշվի է առել նախագահի գրությունը, որում հաղորդվում է, որ վերընտրվելու դեպքում ինքը մեկ տարվա ընթացքում կնշանակի արտահերթ նախագահական ընտրություններ, որոնց այլչս չի մասնակցի։ Նոր ընտրությունների ամսաթիվը կսահմանի Ազգային անկախ հանձնաժողովը, որը նաև պետք է «մշակի և ընդունի քաղաքական, համակարգային, սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումներ՝ ազգային ալժիրյան պետության կառավարման նոր համակարգի ևավորման համար»։ Նախագահը խոստացավ անցկացնել հանրաքվե՝ ըստ նոր Սահմանադրության, որը «կամրապնդի նոր հանրապետության և նոր ալժիրյան համակարգի ծնունդը» ։
Բացի մայրաքաղաքից, հազարավոր ցուցարարներ հավաքվեցին Կոնստանտինա, Օրան, Աննաբա, Մոստագանեմ, Սկիկդա և բազմաթիվ այլ քաղաքներում ։
Մարտի 4-ին Ալժիրի ուսանողները դասադուլ հայտարարեցին՝ հայտնելով, որ չեն պատրաստվում դասերն սկսել այնքան ժամանակ, քանի դեռ նախագահը հրաժարական չի տվել ։
Մարտի 5-ին ցուցարարները փորձեցին մուտք գործել մայրաքաղաքում գտնվող կառավարության շենք, սակայն ոստիկանությունը կասեցրեց բոլոր մոտեցումները և ցուցարարների դեմ արցունքաբեր գազ կիրառեց։ Այս ամենի արդյունքում տասնյակավոր մարդիկ տուժեցին ։ Ուսանողական ցույցերն անցկացվեցին Կոնստանտինայում, Աննաբայում և Բլիդայում ։
Մարտի 7-ին նախագահի երկրորդ հայտարարությունը հարապարակվեց Ալժիրի Փոստի, տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների նախարար Հուդա Իման ֆերաունի կողմից, ինչը տեղի ունեցավ բողոքի ակցիաների ելույթների ընթացքում։ Նախագահը ողջունում էր «ժողովրդական գործողությունների խաղաղ բնույթը, ինչը վկայում է քաղաքացիների հասունության մասին» և նախազգուշացնում էր «քաոս և խռովություն դավադրելու» փորձերի մասին։ Իր հերթին, պաշտպանության նախարարի տեղակալ, Ազգային ժողովրդական բանակի շտաբի պետ Ահմեդ Գաիդ Սալեհը հայտարարեց, որ երկրի բանակը կպաշտպանի երկրի շահերը և թույլ չի տա, որ պետությունը վերադառնա արյունահեղության տարիներին ։
«Սոցիալիստական ուժերի ճակատ» ընդդիմադիր կուսակցությունը հետ կանչեց իր պատգամավորներին երկրի խորհրդարանի երկու պալատներից՝ ի նշան ցուցարարներին սատարելու։ Կուսակցությունը նաև հանդես եկավ կոչով՝ շարունակելու խաղաղ հանրահավաքները՝ մինչ նպատակին հասնելը, որը կապված է Ալժիրի իշխանության փոփոխության հետ ։
Բողոքի ցույցերը շարունակվում են նաև այսօր։ Ալժիրի Իրավաբանների ազգային ասոցիցիան միացավ բազմահազարանոց ցույցերին՝ վանկարկելով. «Հանրապետությու՛ն, ո՛չ թե թագավորություն» ։
Միլիոնանոց բողոքի ցույցեր
Մարտի 8-ին ավելի քան 1 միլիոն մարդ դուրս եկավ Ալժիրի մայրաքաղաքի փողոցներ՝ բողոքելով «Ազգային ազատագրման ճակատ» կուսակցության, կառավարության և նախագահ Բութեֆլիկայի դեմ։ Քաղաքի մետրոյի և էլեկտրական գնացքների աշխատանքները դադարեցվեցին, իսկ պետական հաստատությունների և օտարերկրյա պետությունների հյուպատոսությունների շենքերը վերցվեցին խիստ հսկողության ներքո։ Ամբողջովին ալժիրցիներով լցվեցին Մորիս Օդենի, Մայիսի 1-ի և Գլխավոր փոստատան հրապարակը, Վիկտոր Հյուգոյի, Ամիրուշի և Մուհամմեդ V-ի ճեմուղիները, Դիդուշ Մուրադի և Բեն Մեհդի փողոցները, շենքերի պատշգամբներն ու տանիքները ։ Զանգվածային բողոքի ակցիաների ընթացքում ձերբակալվել է 195 մարդ, 112 ոստիկան վիրավոր է ։
Իշխող «Ազգային ազատագրական ճակատ» կուսակցության մի քանի պատգամավորներ այդ օրը հրաժարական տվեցին և միացան ցուցարարներին ։
Մարտի 9-ին Ալժիրի բարձրագույն կրթության և գիտական հետազոտությունների նախարարությունը հայտարարեց ուսանողների համար նախատեսված վաղաժամկետ արձակուրդների մասին, որոնք նախատեսվում էին մարտի 10-ից ապրիլի 4-ը ներառյալ, ինչպես նաև հրահանգ տրվեց՝ ազատ արձակելու ուսանողական բոլոր թաղամասերն ու կառույցները, ինչը հնարավորություն կընձեռեր երիտասարդությանը՝ ակտիվորեն մասնակցելու երկրում տեղի ունեցող բողոքի ակցիաներին ։
Նախագահ Բութեֆլիկայի վերադարձը Ալժիր և նրա «ճանապարհային քարտեզը»
Մարտի 10-ին ցուցարարները օգտվել են երկրով մեկ տարածված բողոքի հզոր ալիքից և ներխուժել են Անտիկվար իրերի և իսլամական արվեստի ազգային թանգարան, որը հիմնադրվել է 1897 թվականին։ Անհայտ անձինք կրակի են տվել Ալժիրի հնէաբանության ու իսլամական արվեստի թանգարանը, առևանգել այնտեղից հազվագյուտ նմուշներ։ Հրդեհը հաջողվել է մարել կարճ ժամանակ անց ։ Թանգարան է ժամանել նաև Ալժիրի մշակույթի նախարարը։
Ինչպես նշել են աշխատակիցները՝ չարագործները փորփրել են ամբողջ թանգարանը, գողացել ցուցանմուշներ և հրդեհել շենքի վարչական մասը, որտեղ եղել են փաստաթղթերն ու գրառումները։ Իսկ ոստիկանությունը որոնում է 19-րդ դարի ֆրանսիական ասպատակության ժամանակների սրերը։ Ոստիկանությունը հանցագործների նկատմամբ հետախուզում է հայտարարել։
Բացի թանգարանից, հարձակումից տուժել է նաև թանգարանի հարևանությամբ տեղակայված դպրոցը ։
Պաշտպանության նախարարի տեղակալ, Ազգային ժողովրդական բանակի շտաբի պետ Ահմեդ Գաիդ Սալեհը, ելույթ ունենալով Ռուիբում, հայտարարեց, որ սատարում են ցուցարարներին։ Նրա խոսքերով՝ երկրի ժողովուրդը և բանակը կիսում են այն ընդհանուր տեսունակությունը, որը կապված է հանրապետության ապագայի հետ ։
Մարտի 11-ին Բութեֆլիկան հայտարարեց, որ չի առաջադրվի ընտրություններում, իսկ ընտրությունները տեղի կունենան Ալժիրի նոր Սահմանադրության նախագծի մշակումից հետո ։
Ընտրությունների ամսաթիվը կորոշվի Ալժիրի Համազգային կոնֆերանսի ընթացքում, որը, ըստ TSA հրատարակության, կգլխավորի արտաքին գործերի նախկին նախարար 85-ամյա Լահդար Բրահիմին։ Ինչպես նաև հրաժարական տվեց Ալժիրի կառավարությունը, որն այժմ գլխավորում է ներքին գործերի էքս-նախարար Նուրեդդին Բեդուին։ Նոր փոխվարչապետ և արտաքին գործերի նախարար է նշանակվել Ռամթան Լամամրան, ով նախկինում այս կառույցը ղեկավարել է 2013-2017 թվականներին։ Հրաժարական տվեց նաև Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը, որի ղեկավարը ևս հրաժարական ներկայացրեց ։
Հարյուր հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոցներ, որպեսզի տոնեն գործող նախագահ Բութեֆլիկայի որոշումը՝ հրաժարվելու նախագահական աթոռի համար պայքարից ։
Բողոքի ցույցերի մասնակիցների գործողությունների շարունակություն
Մարտի 12-ին տասը հազարավոր ցուցարարներ դուրս եկան մայրաքաղաքի և երկրի հյուսիսում գտնվող Բեջայի փողոցներ՝ հանդես գալով նախագահի առաջարկների դեմ։ Բողոքի ակցիաների մասնակիցները դժգոհ են անցումային ժամանակահատվածի և ընտրությունների օրվա համար չնշվող շրջանակներից։ Բացի այդ, ցուցարաները տարատեսակ լոզունգներ էին վանկարկում՝ ուղղված երկրի նորանշանակ վարչապետ Նուրեդին Բեդուի դեմ ։
Մարտի 13-ին Ալժիրի փոխվարչապետ Ռամթան Լալմարան հաստատեց նախագահական ընտրությունների տեղափոխումն ավելի ուշ ժամկետ, ինչը կապված էր «ժողովրդի համառ պահանջի հետ», և կոչ արեց ընդդիմությանը՝ մասնակցություն ունենալու նոր կառավարության աշխատանքին ։ Ընդդիմադիր ուժերը հրաժարվեցին մասնակցել երկխոսությանը և համազգային կոնֆերանսին, որը հրավիրվել էր 82-ամյա նախագահ Բութեֆլիկայի կողմից։ Իշխանության հակառակորդները մշակում են «ճանապարհային քարտեզ», որը կոչված է միավորելու քաղաքական ուժերը և անցումային ժամանակահատվածում ձևավորելու ղեկավարություն, ինչպես նաև կոչ էին անում շարունակելու բողոքի ակցիաները, որոնք ուղղված էին նախագահ Բութեֆլիկայի կառավարման 4-րդ ժամկետի երկարաձգմանը ։
Միլիոնանոց երկրորդ բողոքի ակցիան
Մարտի 15-ին միլիոնավոր մարդիկ դուրս եկան մայրաքաղաքի փողոցներ, որպեսզի մասնակցություն ունենան բողոքի ակցիաներին։ Բողոքի ակցիաների կազմակերպիչներն ու մասնակիցները հանդես էին գալիս նախագահական ընտրություններն ավելի ուշ ժամկետ տեղափոխելու դեմ։ ոստիկանությունը մի քանի անգամ ջրցաններ կիրառեց բողոքի ակցիաների մասնակիցների դեմ ։
Արձագանք
Ալժիրի Մոջահեդների ազգային կազմակերպությունը սատարում է ցուցարարներին ։
Միջազգային արձագանքը բավականաչափ զգուշավոր է, և օտարերկրյա պետություններն ու միջազգային կազմակերպությունները մինչև մարտի 5-ը ներառյալ լռություն են պահպանում։ Եվրոպական հանձնաժողովը կոչ է անում չմոռանալ իրավունքի գերակայության, իրավական պետություն լինելու, խոսքի ազատության և խաղաղ հավաքներ կազմակերպելու ազատության մասին ։ ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտը հանդես եկավ հայտարարությամբ, որտեղ մասնավորապես նշվում էր, որ «ԱՄՆ-ն սատարում է ալժիրցի քաղաքացիներին, որոնք իրավունք ունեն մասնակցելու բողոքի խաղաղ ցույցերին» ։