cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պրիպյատի զվարճանքի պուրակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթար Կատեգորիա:Զվարճանքի այգիներ
(5957) Իրինա
(5957) Իրինա (Irina), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի մայիսի 11-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,229629 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8676 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5917 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2119,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,169815 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 22,88° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուջին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Սեպիչ (գյուղ, Վերեշչագինսկի շրջան)
Սեպիչ (Сепыч), գյուղ Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Վերեշչագինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Վերեշչագինսկի շրջանի բնակավայրեր
(5958) Բարանդե
(5958) Բարանդե (Barrande), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունվարի 29-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,348424 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0452 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6516 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1314,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273867 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիլովատովո (գյուղ, Գորնոմարիյսկի շրջան)
Վիլովատովո (Виловатово), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2001 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1288 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Լա Կրուպթ
Լա Կրուպթ (La Croupte), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 122 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.36 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.45 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Լիվարո, Օքենվիլ, Լեզ Օտել Սեն Բազիլ, Բելլու, Սերքե, Շեֆրևիլ Տոնանկուր, Ֆամիյի, Ֆերվակ, Էրտվան, Լը Մենիլ Բակլե, Լը Մենիլ Դյուրան, Լը Մենիլ Ժերմեն, Մել, Լե Մուտիե Յուբեր, Նոտր Դամ դը Կուրսոն, Պրեո Սեն Սեբաստիեն, Սենտ Մարգերիտ դե Լոժ, Սեն Մարտեն դյու Մենիլ Ուրի, Սեն Միշել դը Լիվե, Սեն Ուան լեզ Ու, Տորտիզամբեր համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Լիվարո Պեի դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 55 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 76 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 53-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 23։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,7 %։ 53 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 49 անձ (31 տղամարդ և 18 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 23 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Օտավիու Ժորդաու դա Սիլվայի սպանություն
Օտավիու Ժորդաու դա Սիլվա Կանտանիեդի, սիրողական ֆուտբոլի բրազիլացի 20-ամյա մրցավար, ով 2013 թվականի հունիսի 30-ին իր մրցավարության ժամանակ դանակահարել է խաղացողներից մեկին, որից հետո Լինչի դատաստանի է ենթարկվել, գլխատվել ու քառատվել ֆուտբոլային հանդիպման հանդիսականների կողմից ։
Պատահարը
2013 թվականի հունիսի 30-ին դա Սիլվան սիրողական ֆուտբոլի խաղ է վարել Բրազիլիայի Մարանիան նահանգի Պիու XII քաղաքում ։ Խաղացողներից մեկին՝ 31-ամյա Ժոզեմիր Սանտոս Աբրեուին կարմիր քարտ է ցույց տվել և հեռացրել խաղադաշտից, բայց վերջինս հրաժարվել է լքել մրցասպարզը և կռվի է բռնվել մրցավարի հետ։ Բռունցքով ուժեղ հարվածել է դա Սիլվային, ով գրպանից արագ հանել է դանակն ու խոցել Աբրեուին։ Հիվանդանոցի ճանապարհին Աբրեուն մահացել է ։ Խաղը դիտելու եկած ֆուտբոլասերները, որոնց թվում էին Աբրեուի ընտանիքի անդամներ, հարազատներ, բարեկամներ, ընկերներ, երբ իմացել են նրա մահանալու մասին, ներխուժել են խաղադաշտ , քարկոծել պատանի մրցավարին, ապա գլխատել ու քառատել նրան և նրա գլուխը ցցի բարձրացրել մրցադաշտում    ։ Ոստիկանապետ Վալտեր Կոստան այդ կապակցությամբ ասել է. «Մի ոճիրը երբեք չի կարող մեկ այլ ոճիրի արդարացում հանդիսանալ» ։
Կասկածյալները
Կասկածյալներից մեկը կալանավորվել է, ոստիկանությունը հետախուզում է հայտարարել ևս երկուսի նկատմամբ (այդ թվում՝ Աբրեուի եղբոր) ։
Քեյթ Մաքկիննոն
Քեթրին (Քեյթ) Մաքկիննոն Բերտոլդ (Kathryn "Kate" McKinnon Berthold ), ամերիկյան դերասանուհի և կատակերգու։ Կարիերայի սկզբնական շրջանում նա Big Gay Sketch Show (2006-2010) սքեթչ-շուի դերասանական կազմի կանոնավոր անդամ էր, մասնակցում էր նաև այլ կատակերգական ծրագրերի։ 2012 թվականին Մաքկիննոնն որպես կանացի դերերի կատարող միացել է «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» հեռուստաշոուին․ արդյունքում քննադատների կարծիքով նա Թինա Ֆեյի, Էմի Փոլերի և Քրիսթեն Ուիգի հաջորդն է։
Կարիերան
Մաքկիննոնը «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» պատմության մեջ է մտել՝ կանոնավոր դերասանական կազմում առաջին բացահայտ լեսբին լինելով։ 2014 թվականին ելույթը շոում նրան բերել է անվանակարգ «Էմմի» մրցանակաբաշխությունում՝«Կատակերգական հեռուստերիալում երկրորդ պլանի լավագույն կանացի դեր» կատեգորիայում։ 2016 թվականին Մաքկիննոնը շահել է մրցանակ։
Հյուրջուկ
Հյուրջուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քեյթ Մաքկիննոն
Կարիերան
2016 թվականի երկրորդ կեսին լայն ճանաչում է ստացել՝ Հիլարի Քլինթոնի դերը կատարելով «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» հեռուստաշոուում՝ նվիրված ԱՄՆ-ում նախընտրական բանավեճերին (դերասան Ալեք Բոլդուինի հետ, որը խաղում էր Դոնալդ Թրամփի դերը)։
Անձնական կյանք
Մաքկինոնը բացահայտ լեսբի է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունվարի 6 ծնունդներ Կատեգորիա:1984 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Somebody Else
Տեսահոլովակ
«Somebody Else» երգի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Թիմ Մաթիայի կողմից և թողարկվել է 2016 թվականի հուլիսի 7-ին ։ Տեսահոլովակի սկզբի տեսաշարը հիշեցնում է Դեյվիդ Լինչի «Ճագարներ» կարճամետրաժ ֆիլմը։ Գլխավոր վոկալիստ Մեթի Հիլին մտնում է սենյակ ծաղրածուի գրիմով, որը մինչ այդ օգտագործվել է «A Change of Heart» երգի տեսահոլովակում, իսկ մյուս Մեթին նստած է բազմոցին, փաթաթված վիճակում։ Ինչպես «Ճագարներ» ֆիլմում, այդպես էլ տեսահոլովակում Հիլիի գործողություններն ուղեկցվում են հետկադրային ծիծաղով, ծափահարություններով և բացականչություններով։ Նա մաքրում է ծաղրածուի գրիմը, նստում է բազմոցին և խոսում բացառապես անընթեռնելի ձայնով մյուս Մեթիի հետ, նախքան կրկին հեռանալը։
Երբ երգը սկսվում է, տեսանյութը փոխում է իր տոնը, անցնելով գունավոր կադրերի։ Հիլին, որի սիրտը կոտրված է, փորձում է միայնակ վերապրել գիշերը՝ լացելով, խմելով, պարելով և, ի վերջո, մեքենայի հետևի նստատեղում սեռական հարաբերությունների մեջ մտնելով մերկապարուհու հետ։ Վերջին մոտ, Հիլին գիտակցության է գալիս և հասկանում է, որ այլ մարդկանց հետ փոխազդեցությունները զգայապատրանքներ էին, և այդ մարդկանց մեծ մասը նրա պատճեններն են (մերկապարուհու դեպքում պարզվում է, որ Մեթին շոյում էր իր սեփական դեմքն ու կուրծքը)։ Տեսահոլովակը հիմնված է Հիլիի գրած պատմության վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 երգեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:The 1975 խմբի երգեր
Դպրոցական հրապարակ (Վիբորգ)
Դպրոցական հրապարակ (Myllymäenaukio, Շկոլնայա հրապարակ), հրապարակ Վիբորգում ՝ Մոսկովյան պողոտայի և Կուտուզովի բուլվարի միջև, որը միացված է Դպրոցական նրբանցքով։ Այն ունի շուրջ 3000 քմ մակերեսով և բարդ ռելիեֆով կորագիծ սեղանաձև տեսք։
Պատմություն
Հրապարակը կազմավորվել է 1861 թվականին Վիբորգի զարգացման գլխավոր հատակագծին համապատասխան՝ բլրի լանջին։ Մինչև 1887 թվականը այստեղ հողմաղաց է եղել, որով էլ բացատրվում է հրապարակի առաջին անվանումը՝ Ջրաղացային լեռան հրապարակ (Myllymäenaukio): Խորհրդա-ֆիննական պատերազմից հետո (1939-1940) հրապարակը կոչվել է Ջրաղացային, բայց 1945 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո, այն վերանվանվել է Դպրոցական, քանի որ հրապարակում տեղակայված են  եղել երեք ուսումնական հաստատություն ։ Համաձայն Վիբորգի զարգացման գլխավոր հատակագծի՝ 1929 թվականից հրապարակը պետք է ձեռք բերեր կարևոր տրանսպորտային հանգույցի կարգավիճակ, երբ քաղաքի կենտրոնի մուտքը պետք է անցներ Կալևանկատուի (այժմ՝ Պերվոմայսկայա փողոց) լայն մայրուղով։ Դրա համար նոր փողոցի կառուցումը սկսվեց Կայարանային հրապարակի ուղղությամբ։ Ահա թե ինչպես առաջացավ առայժմ անանուն անցուղին, որը միացնում էր հրապարակն ու Լենինգրադյան մայրուղին։ Սակայն պատերազմի պատճառով մայրուղու նախագիծը չավարտվեց, իսկ հրապարակին հարող տարածքը հատկացվեց ուսումնական հաստատություններին։ Հրապարակը շրջապատող և ռազմական գործողություններից տուժած շենքերը վերականգնվեցին հետպատերազմյան շրջանում։ Իսկ 1970-ականներին Դպրոցական հրապարակի ամբողջական ձևավորումն ավարտվեց ինը հարկանի բնակելի շենքի կառուցմամբ` Կուտուզովյան բուլվարում գտնվող խանութով և «Մոսկովյան պողոտայում» հեռագրատան շենքի կառուցմամբ։
Տարածքի կառուցապատման գործընթացն ավարտվել է 2002 թվականին՝ ութ հարկանի բնակելի շենքի և խանութների կառուցմամբ։ 2008 թվականին իրականացվել է դպրոցական  մարզադաշտի վերակառուցում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիբորգի հրապարակներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բիո-Սենսորներ
''' Սենսորներ
Դաշտային և երկբևեռ տրանզիստորները ունեն աշխատանքի տարբեր սկզբունքներ։ Դաշտային տրանզիստորներում հոսանքի անցումը պայմանավորված է երկայնական էլեկտրական դաշտում ուղե-տարի երկարությամբ հիմնական լիցքակիրների շարժումով։ Այդ հոսանքի մեծությունը կարելի է ղեկավարել լայնակի էլեկտրական դաշտի օգնությամբ։ Հիշեցնենք, որ երկբևեռ տրանզիստորում լիցքի տեղափոխման պրոցեսին ակտիվորեն մասնակցում են նաև ոչ հիմնական լիցքակիրները։ Ուստի դաշտային տրանզիստորը միաբևեռ սարք է, այն ղեկավարվում է լարումով։ Այս սարքում առաքիչից կլանիչ հոսող հոսանքը որոշվում, կառավարվում և մոդուլացվում է փականին կիրառված պոտենցիալով։ Դաշտային տրանզիստորը ունի չորս էլեկտրոդներ, որոնք միացված են առաքիչին, կլանիչին, փականին և տակդիրին։ Ներկայումս հիմնականում տակդիրին որևէ պոտենցիալ չի կիրառվում, այնպես որ բավարարվում են երեք էլեկտրոդով։ Դաշտային տրանզիստորները լինում են երկու տեսակի՝ կառավարող p-n անցումով և մեկուսացված փականով (ՄԴԿ) տրանզիստորներ։ Դաշտային տրանզիստորների աշխատանքի հիմնական սկզբունքը հիմնված է հոսանքատար կիսահաղորդչում՝ հոսանքին ուղղահայաց կիրառված էլեկտրական դաշտի ազդեցության տակ հիմնական լիցքակիրների կոնցենտրացիայի մոդուլացման երևույթի վրա։ Այն պատենտագրվել է Լիլենֆելդի և Հեյլի կողմից, կետային և երկբևեռ տրանզիստորների աշխատանքի սկզբունքի բացահայտումից համարյա քառորդ դար առաջ։ Սակայն կառավարող p-n անցումով դաշտային տրանզիստորները իրականություն են դարձել միայն XX դարի 50-ական թվականների սկգբին, իսկ սիլիցիումային ՍԴԿ-տրանզիստորները՝ 60-ականների կեսերիս։ Այդ տարիներին աշխարհում հիմնական գիտական գաղափարները ձևավորող Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Շոկլիին, իր գործընկերների հետ, համենայն դեպս հաջողվեց պատենտավորել կառավորող p-n անցումով դաշտային տրանզիստորները, բայց ՄԴԿ-ի տրանզիստորի ուղղությամբ հայտերը մերժվեցին։ ''' Դաշտային էֆեկտով իոնազգայուն բիո-սենսորներ
Ժամանակակից էլեկտրոնային միկրոհամակարգերը հաճախ պարունակում են տարբեր տեսակի սենսորներ, որոնց աշխատանքի սկզբունքը հիմնված է կիսահաղորդչի մակերևույթին և ծավալում ընթացող ֆիզիկական երևույթների վրա։ Այն մասնագիտացված բնագավառները, որոնք նախատեսված են օդի, ջրի և սննդի աղերի մաքրության մոնիթորինգի վրա զարգանում են արդյունաբերական շատ երկրներում։ Այս կոմպլեքս համակարգերի համակարգչային կիսաավտոմատեցված դիզայնի համար ինժեներները համապատասխան սարքերի և մոդելավորման միջոցների կարիք ունեն։ Մագիստրոսական թեզը նվիրված է դաշտային էֆեկտի վրա հիմնված իոնա-զգայուն սարքերի (ISFET) աշխատանքի քննարկմանը, մասնավորապես էլեկտրալիտի թթվայնուտյան/հիմնայնությունից կիսահաղորդչի մակերևութային պոտենցիալի կախվածության տեսական ուսումնասիրությանը։ ISFET-երը լայնորեն օգտագործվում են տարբեր իոնների կոնցենտրացիայի որոշման համար։ Առաջարկվող ISFET մոդելը պարունակում է սովորական մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ դաշտային տրանզիստոր՝ կոմպլեքս էլեկտրոքիմիական փականով։ Էլեկտրական չափումներով հաստատված այս մոդելը իրականացված է նորովի ներկայացված VHDL-AMS (Very high speed hardware description language mixed-signals) ստանդարտով և մոդուլացված է սիգմա-դելտա անալոգա-թվային փոխակերպիչի հետ (∑-∆ ADC) միասին։ Այս սարքերը կարելի է օգտագործել նաև ջրի մաքրության մոնիթորինգի համակարգի ստեղծման նպատակով։ Ջրածնի իոնների կոնցենտրացիայի նկատմամբ զգայուն ISFET-երը հիմք են հանդիսանում գրեթե բոլոր իոնային կոնցենտրացիայի սենսորների համար։ Այլ իոնների նկատմամբ տրանզիստորի զգայնությանը կարող ենք հասնել ծածկելով փականի դիէլեկտրիկ նյութը հատուկ իոն-սելեկտիվ մեմբրանով։ Վերջապես սենսորները ինտեգրացվում են տվյալների ստացման միավորին, որը հավաքելով ինֆորմացիան բոլոր դաշտային բազաներից, փոխանցում է նախնական տվյալը ջրի որակի մոնիթորինգի կայանին։ Բազմաթիվ աշխատանքներ կատարվել են MOS տեխնոլոգիայի վրա հիմնված ISFET-երը բնութագրելու համար։ Առավել խորը ուսումնասիրվել են պրոտոնների զգայուն ISFET-երը։ Այս սարքերի զգայնությունը pH-ի նկատմամբ ընդհանուր առմամբ բացատրվում է այսպես կոչված հանգույց-կապերի մոդելով, ըստ որի մեկուսիչի մակերևույթին գտնվող H+ կապող հանգույցներով է պայմանավորված pH-ի կախվածությունը ISFET-ի մեկուսիչ շերտում լիցքի բաշխումից։
'''	ISFET Սենսորի ործողության սկզբունքը
Ըստ էության ISFET-ի կառուցվածքը նույն է, ինչ որ սովորական MOSFET-ը, բացառությամբ այն փաստի, որ ստանդարտ մետաղ-կիսահաղորդիչ-դիէլեկտրիկ փականը փոխարինվում է ավելի կոմպլեքս կառուցվածքով, որը զգայուն է ջրածնի իոնի կոնցենտրացիայի նկատմամբ։ ISFET-ի կառուցվածքը բաղկացած է չափման էլեկտրոդից և դիէլեկտրիկ փականից, որոնց միջև էլեկտրալիտի շերտն է։ Էլեկտրալիտում իոնի կոնցենտրացիան ազդում է փականի պոտենցիալի վրա, որն իր հերթին փոխում է տրանզիստորի շեմային լարումը։ Այս եղանակով ջրածնի իոնի կոնցենտրացիան էլեկտրաստատիկ հսկողություն իրականացնում է կլանիչ-ակունք հոսանքի վրա։ ISFET-երը սովորաբար աշխատում են կլանիչի հաստատուն հոսանքի ռեժիմում, ինչը նշանակում է, որ էլեկտրալիտում իոնների կոնցենտրացիայի փոփոխման հետևանքով կլանիչի հոսանքի փոփոխումը կոմպենսացվում է չափման էլեկտրոդի պոտենցիալի (փականի լարման) համաձայնեցմամբ։ Այդ իսկ պատճառով ISFET-ի զգայնությունը սովորաբար արտահայտվում է ինչպես փականի լարման փոփոխություն՝ ջրածնի իոնի կոնցենտրացիայի pH տասնյակ փոփոխության դեպքում։ Նշենք, որ pH նշանակում է –log[H+]։ Օրինակ. եթե pH-ի արժեքը 2 է, ապա ջրածնի իոնների կոնցենտրացիան 10-2 մոլ/լ է։ ISFET-ի զգայնությունը գլխավորապես կախված է փականի դիէլեկտրիկի նյութի ընտրությունից։ Առավել հաճախ օգտագործվող նյութերն են սիլիցիումի օքսիդները կամ նիտրիդները։ Չնայած այն բանի, որ այդ նյութերի շարքում ջրածնի իոնի կոնցենտրացիայի նկատմամբ առանձնահատուկ բարձր զգայնություն է ցոցաբերում ալյումինի օքսիդը, տոխնոլոգիական համատեղելիության նպատակով հետազոտվող ISFET-»ի փականը սովորաբար ստեղծվում է 50 նմ հաստությամբ սիլիցիումի նիտրիդի և օքսիդի շերտերից։
'''	 Պինդ մարմին-հեղուկ սահմանի մոդելը
ISFET սենսորներում պինդ մարմին-հեղուկ սահմանին տեղի ունեցող երևույթների տեսական հետազոտությունները (այս դեպքում խոսքը դիէլեկտրիկ-էլեկտրալիտ բաժանման սահմանի մասին է) տրվել է բազմաթիվ հեղինակների կողմից։ Սովորաբար ISFET-ի գործողությունը բացատրվում է այսպես կոչված հանգուցային կապերի տեսությամբ, որը կապում է կիսահաղորդչի մակերևութային պոտենցիալը հետազոտվող լուծույթում առկա ջրածնի իոնների կոնցենտրացիայի հետ։ Այս տեսության համաձայն լուծույթում գտնվող իոնը փոխազդում է դիելեկտրիկի մակերևույթին գտնվող դրական կամ բացասական լիցքավորված ակտիվ հանգույցների հետ՝ ստեղծելով ջրածնի ակտիվ հանգույցների զույգեր և հետևաբար փոխելով մեկուսչի մակերևույթին գտնվող ակտիվ հանգույցների լիցքի վերջնական արժեքը։ Սա իր հերթին ազդում է տրանզիստորի ուղետարի հոսանքի վրա՝ շեմային լարման փոփոխման միջոցով։ Նշենք նաև, որ ջրածնի իոնների ակտիվ հանգույցները կարող են փոխազդել ոչ միայն ջրածնի իոնների, այլ նաև չափվող լուծույթում առկա այլ իոնների, այսպես կոչված «խանգարող (կամ ավելցուկային) իոնների» հետ։ Բոլոր այս քիմիական պրոցեսները, որոնք տեղի են ունենում ֆազի սահմանին դարձելի են և բնութագրվում են բեկման k հաստատունով, որը կախված է ջերմաստիճանից։ Իոնների՝ ակտիվ հանգույցների հետ կապվելու պատճառով էլեկտրալիտում առաջանում է իոնների կոնցենտրացիայի գրադիենտ, ըստ Գուի-Չափման-Ստեռնի (Gouy-Chapman-Stern) տեսության էլեկտրալիտ-դիէլեկտրիկ սահմանին առաջանում է այսպես կոչված կրկնակի շերտ։ Կրկնակի շերտը բաղկացած է դիֆուզիոն շերտից և Հելմհոլցի շերտից։ Հելմհոլցի շերտը պարունակում է ադսորբցված ջրածնի իոնններ և ադսորբցված անիոնների և կատիոնների ընդհանուր մակարդակ։ C-ն, σ-ն և ψ-ն համապատասխանաբար նշանակում են միավոր մակերեսի ունակություն։ D-ն, AK-ն, S-ը, C-ն և ins-ը համապատասխանաբար վերաբերվում են դիֆուզիոն շերտին, «խանգարող» անիոնների կամ կատիոնների ընդհանուր մակարդակին, մեկուսչի մակերևույթին, տրանզիստորի ուղետարին և փականի մեկուսչին։ Հիմնվելով այդ տեսության վրա և ընդունելով, որ մեկուսչի մակերևույթին գտնվող ակտիվ հանգույցների թիվը հաստատուն է, կարելի է ստանալ ոչ գծային հավասարումների համակարգ, որը կբնութագրի բոլոր մեծությունների միջև կապը։
''' Գրականություն
1.	Վ.Մ. Հարությունյան Միկրոէլեկտրոնիկայի ֆիզիկական հիմունքները/Երևանի պետ. համալս.-Եր.։ Երևանի համալս. Հրատ., 2009,342 էջ.
3.	A.V. Surmalyan, F.V. Gasparyan. In։ Proc. 7th lnt. Conf. ”Semicond. Micro-and Nanoelcctronic”, Yerevan 2009, pp 67–70.
4.	M. Janicki, M. Daniel, M. Szermer, A. Napieralski. Ion sensitive field effect transistor '''
Կատեգորիա:Կենսատեխնոլոգիա Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Բում (գյուղ)
Բում (Bum), իսլամի հետևորդ հայերով բնակեցված գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Գաբալայի (Կուտկաշենի) շրջանում՝ շրջկենտրոն Կուտկաշենից 7 կմ արևմուտք, համանուն գետի ափին ։
Պատմություն
Բում գյուղի մասին պատմական քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Այն հիշատակվում է Ցարական Ռուսաստանի Պետրոս I կայսերը 1725 թվականին օգնություն ստանալու խնդրանքով դիմած հայկական գյուղերի շարքում էր Բում գյուղը, որի քահանա Տեր Մինասն ու ոմն Պայրամ ստորագրել էին նամակը ։
Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանը 1890-ական թվականներին իր աշխատությունում Բումը հիշատակել է որպես ավան ։
Բնակչություն
Հնուց ի վեր Բումը եղել է հայկական գյուղ, որի բնակիչները դավանել են քրիստոնեության հայ առաքելական ուղղությունը։ Հայ բնակչությունը կրոնական հալածանքներից խուսափելու նպատակով ստիպողաբար դավանափոխ է եղել 18-րդ դարի կեսերին ։ Շրջանի այլ գյուղերի հետ միասին Բումի հայ բնակչությունը ֆիզիկական բնաջնջումից փրկվելու հույսով ընդունեց իսլամ։ Թեև սկզբնական շրջանում այդ երևույթը որոշակի ձևական բնույթ էր կրում։ Այդ մասին նաև խոստովանել էին բնակիչները։ Այնուամենայնիվ մշտական հալածանքներն ու սարսափը, դաժան մահապատիժները տարիների ընթացքում աստիճանաբար ավելի ամրապնդեցին իսլամը, և քրիստոնեությունը մոռացվեց։ Հավատափոխությանը հաջորդեց մայրենի լեզվի կորուստը, իսկ ավելի ուշ՝ ազգային բազմաթիվ սովորույթների մոռացումը ։
Հայտնի է որ 1851 թվականին գյուղում բնակվել են 768 դավանափոխ հայեր, 1874 թվականին՝ 1208 , 1890 թվականին՝ 416 , իսկ 1976 թվականին՝ 3808 : 2013 թվականի տվյալներով գյուղն ունի 5300 բնակիչ։
Պատմական հուշարձաններ
Բում գյուղի տարածքում առկա են ինչպես լքված քրիստոնեական պատմամշակութային հուշարձաններ, այնպես էլ գործող մզկիթներ։
Իսլամ ընդունելուց միայն 100 տարի հետո՝ 19-րդ դարի երկրորդ կեսում Բումի իսլամադավան՝ ծագումով հայ բնակիչները սկսեցին կառուցել նոր կրոնից պահանջված աղոթատեղիներ՝ մզկիթներ։ Հայտնի է, որ այդպիսի աղոթատներ 1874 թվականի դրությամբ Բում գյուղում երեքն էին ։
Բում գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են հին գերեզմանոցներ, եկեղեցիներ, բերդեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գաբալայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանահայ հասարակություն
Հրազդան (քաղաք)
Հրազդան (մինչև 1959 թվականը՝ Ներքին Ախտա), քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Հրազդան գետի ափին։ Երևանից հեռու է 40 կմ հյուսիս-արևելք։ Հանդիսանում է մարզի վարչական կենտրոնը։
Մինչև 1959 թվականին քաղաքը կոչվել է Ներքին Ախտա։ Ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում ։ 1959 թվականին քաղաքը շրջանային, 1962 թվականից՝ հանրապետական ենթակայության քաղաք, 1930-95 թվականին՝ Հրազդանի շրջանի վարչական կենտրոնը, 1995 թվականից՝ Կոտայքի մարզի մարզկենտրոնը։
Ավտոճանապարհների հանգույց է, ունի երկթուղային կայարան։ Հրազդանի շրջագծի մեջ են մտնում նախկին Աթարբեկյան, Մաքրավան, Ջրառատ, Կաքավաձոր գյուղերը։ Տարածքը՝ 152 կմ²։
Բնական պայմաններ
Հրազդան քաղաքը գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզում և հանդիսանում է նրա մարզկենտրոնը։ Քաղաքը գոտևորում են հյուսիսից՝ Փամբակի, հարավ-արևմուտքից՝ Ծաղկունյաց, արևելքից և հարավ-արևելքից՝ Գեղամա լեռնաշղթաների մաս կազմող սարավանդները։ Քաղաքի համայնապատկերի վրա հյուսիս - արևմուտքում բարձրանում է Թեղենիսը՝ Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթը (2851 մետր)։ Հյուսիսային կողմում ուրվագծվում են Փամբակի լեռնաշղթայի լեռնագագաթներից Մայմեխն (3080 մետր) ու Թեժասարը (3100 մետր)։ Արևելքում հորիզոնը ծածկում է Ցուլասարի զանգվածը (2390 մետր)։
Քաղաքի միջով հոսում են Հրազդան և Մարմարիկ գետերը, որոնք միախառնվում են հենց քաղաքի մեջ։ 1950 թվականին Հրազդանում ստեղծվեց Հրազդանի արհեստական ջրամբարը 130 հեկտար տարածության վրա՝ 1695 մետր բարձրությամբ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Հրազդանի շրջակա անտառներում աճում են վայրի խնձորենիներ, սալորենիներ, բալենիներ, սզնիներ։ Հրազդանի անտառներում հանդիպում են փորսուղներ, նապաստակներ, աղվեսներ, դաշտամկներ, եղնիկներ, արջեր, վայրի խոզեր։ Բավականին շատ են ոզնիները, իսկ գայլեր հանդիպում են հազվադեպ։ Երբեմն ամռան տապից փախչելով՝ Լոռվա և Տավուշի անտառներից այս տարածաշրջան են գալիս տարածաշրջանին ոչ բնորոշ կենդանիներ՝ լուսաններ, հովազներ և այլն։ Վերջին 20 տարում բավականին շատացել է աքիսների թիվը։
Քաղաքի կազմավորման պատմություն
Հրազդանը մինչև 1963 թվականը եղել է ութ առանձին գյուղերից բաղկացած բնակավայր, որոնց միավորումով 1959-1963 թվականներին ձևավորվել է ներկայիս Հրազդան քաղաքը, որի կազմի մեջ են մտնում Վանատուր (նախկինում՝ Քարվանսարա, խորհրդային տարիներին՝ Աթարբեկյան), Ջրառատ (նախկինում՝ Ռնդամալ), Կաքավաձոր (նախկինում՝ Ֆառուխ), Վերին և Ներքին Ախտա, Մաքրավան, Աղբյուրակ, Կոճոռ գյուղերը, բազմաբնակարանային շենքերից բաղկացած արդյունաբերական միկրոշրջանը և Կենտրոն թաղամասը։
Անվանումներ և դրանց բացատրություն
Հրազդանի թաղամասերից Վանատուր գյուղի անունը խորհրդային տարիներին ի պատիվ հայտնի կոմունիստ, Խորհրդային Հայաստանի Չեկայի առաջին նախագահ Գևորգ Աթարբեկյանի կոչվել է Աթարբեկյան։ Դրանից առաջ Աթարբեկյան գյուղը կրել է Քարվանսարա անվանումը, քանի որ այստեղ եղել է մարդկանց և ձիերի համար նախատեսված ճանապարհային հանգստի կացարան՝ քարվանսարա։
Կարևոր հասարակական շինություններ
Հրազդանում են գտնվում Հայաստանի պետական երկրաբանական թանգարանի և Հայաստանի պետական պատկերասրահի մասնաճյուղերը, Հրազդանի ցեմենտի գործարանը, Հրազդանի Հիդրոէլեկտրակայանը, Հրազդանի Ջերմաէլեկտրակայանը, Կոտայքի մարզպետարանը, Կոտայքի մարզային գրադարանը, Հայաստանի ազգային արխիվի Կոտայքի մարզային մասնաճյուղը, Կոտայքի տարածաշրջանային պետական քոլեջը, Հրազդանի հումանիտար ինստիտուտը, «Ծովինար» ռեստորանը, որը գտնվում է համանուն արհեստական լճակի ափին։
Հրազդանում գործում են երաժշտական և սպորտային դպրոցներ, 13 միջնակարգ դպրոց, հիվանդանոց, ծննդատուն, պոլիկլինիկա, Հրազդանի մշակույթի տունը, մի շարք մանկապարտեզներ և այլ հասարակական շինություններ։
Քաղաքի պատմական հուշարձաններ
Քաղաքում գոյություն ունեն նոր շրջանի երկու անշուք, բայց կանգուն եկեղեցիներ, որոնցից մեկը գտնվում է նախկին Ներքին Ախտա գյուղում, իսկ մյուսը՝ Վանատուր թաղամասում։ Հրազդանի Մաքրավան թաղամասում է գտնվում Մաքրավանքի տաճարը։
Վանքի գլխավոր կառույցը XIII դարում կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է, որն իրենից ներկայացնում է մեկ զույգ որմնամույթերով, արևմտյան կողմում երկհարկանի ավանդատնե-րով գմբեթավոր դահլիճի տիպի կառույց։ Եկեղեցին շրջապատված է բազմաթիվ խաչքարերով։ Հարավային կողմում գտնվում է միանավ եկեղեցի։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն արևմուտքից կից է եղել գրեթե քառակուսի հատակագծով գավիթը, որի պատերի հիմքերն են մնացել։ Վանքի արևելքում զարդաքանդակ խաչքարերով փոքրիկ գերեզմանոցն է։
Քաղաքի պատմություն
Հրազդանի տարածաշրջանում մարդը բնակություն է հաստատել հնագույն ժամանակներից։ Քաղաքի բոլոր թաղամասերում էլ ճանապարհային աշխատանքներ կատարելիս գտնվել են հնագիտական կենցաղային իրեր, որոնք թվագրվում են վաղ երկաթի ժամանակաշրջանով (Ք. ա. 1-ին հազարամյակ)։
Ք. ա. 2-րդ դարից սկսած Հրազդանի շրջանը մտել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Վարաժնունիք գավառի մեջ։ Արշակունիների թագավորության ժամանակ տարածքի մեծ մասը հանդիսացել է նրանց արքունի սեփականությունը, իսկ V - VII դարերում տարածքի մի մասը հանդիսացել է Ամատունիների նախարարական տան սեփականությունը։ IX – X դարերում պատկանել է Բագրատունիների թագավորությանը, իսկ X դարի վերջում գավառը նվիրվել է Պահլավունիներ իշխանական տոհմին։ Հետագայում՝ XII - XIII դարերում տարածքը եղել է Զաքարյանների իշխանության ներքո, իսկ XIII - XV դարերում վերջինիս մի մասն անցել է Պռոշյանների և Խաղբակյանների ենթակայության տակ։
Թուրք սելջուկների և թաթար մոնղոլների տիրապետության շրջանում՝ 1253 թվականին տարածքի մի մասը Մանգու Խանը շնորհել է իշխան Սմբատ Օրբելյանին։ Տարածքի հետագա տիրապետողների թվում են նաև եղել ակ-կոյունլու, կարա-կոյունլու թուրքմենական քոչվոր ցեղախմբերը և Սեֆյան Պարսկաստանը։ 1605 թվականին այս տարածքի բնակչությունը նույնպես ենթարկվել է Շահ Աբասի իրականացրած բռնագաղթին, ինչի հետևանքով բնակիչները լքել են այն։ 18-րդ դարում տարածքը կազմել է Երևանի խանության Գրխբուլաղ մահալի մի մասը։ 1827-1828 թվականներին Արևելյան Հայաստանում Ռուսաստանի տիրապետության հաստատումից հետո տարածքը մտել է Երևանի նահանգի Երևանի գավառի մեջ։
Հրազդանցիներն իրենց ակտիվ մասնակցությունն են ունեցել ինչպես 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական, այնպես էլ Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմին Հրազդանի տարածաշրջանից մասնակցել է ավելի քան 900 մարդ։ Իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (1914-1918 թթ.) Հրազդանի տարածաշրջանից 120 մարդ ներգրավվել է ռուսական զորքերի կազմում ստեղծված հայկական կամավորական գնդերի կազմում, որոնցից 35-ը՝ Զորավար Անդրանիկ Օզանյանի, 25-ը՝ Դրոյի (Դրաստամատ Կանայան), 10-ը՝ խմբապետ Համազասպի (Սրվանձտյան), իսկ 50-ը մյուս կամավորական գնդերի կազմում։
1918-1919 թվականներին Հրազդանի շրջանի զինվորական կոմիսարն էր խմբապետ Համազասպը։
Հրազդանի տարածաշրջանից 90 մարդ մասնակցել է Սարդարապատի ճակատամարտին։ Իսկ 3340 հրազդանցիներ իրենց լուման են ներդրել ԽՍՀՄ Հայրենական Մեծ պատերազմում Ֆաշիստական Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակում, որի ժամանակ նրանցից 946-ը զոհվել է։
1946-1960-ական թվականներին քաղաքում հաստատվել են 3510 շունչ կամ շուրջ 700 ընտանիքից բաղկացած հայրենադարձներ, որոնք եկել էին Իրանից, Սիրիայից, Լիբանանից, Եգիպտոսից, Հունաստանից և Կիպրոսից։
Հրազդանցիները Արցախյան ազատամարտում
Արցախյան ազատագրական պատերազմի տարիներին հրազդանցիներից կազմավորվում և Արցախ են մեկնում «Սասուն» (հրամանատար՝ Սասուն Միքայելյան), «Կոճոռ» (կազմավորվել է 1989 թվականի նոյեմբերին) և «Ալաշկերտ» (կազմավորվել է 1989 թվականի վերջին) ջոկատները։ Արցախյան ազատամարտում զոհված հայտնի հերոսներից էր Հրազդանի Աբոն (Ալբերտ Ալավերդյան), որի մարմինը ամփոփված է Արցախյան պատերազմում զոհված հրազդանցիների զինվորական գերեզմանատանը։ 1990 թվականի ապրիլի 30-ին Գետաշեն գյուղում ծավալված մարտերում ՀՀ Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի կողքին էր նրա զինակից Հրաչ (Զարզանդ) Դանիելյանը։ Նա Հրազդանի շրջանի Աղավնաձոր գյուղից էր։ Այժմ Հրազդան - Աղավնաձոր ավտոճանապարհի գլխավոր խաչմերուկում կանգնեցված է Զանզանդ Դանիելյանի աղբյուր – հուշարձանը։
Անվանի հրազդանցիներ
Անվանի հրազդանցիների շարքում են նաև Հայաստանի Արտաքին գործերի նախկին նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը, արձակագիր Լևոն Խեչոյանը, բանասիրական գիտություննների դոկտոր, պրոֆեսոր, անվանի թարգմանիչ Վազգեն Գևորգյանը, պատմաբան Արման Եղիազարյանը։
Հրազդանը գրքերում
Արցախյան ազատամարտին հրազդանցիների ակտիվ մասնակցության մասին է պատմում Սամվել Օհանյանի «Հոգով ուժեղները» գիրքը, իսկ Հրազդանի, նրա դարավոր պատմության և հրազդանցիների մասին հնարավորինս ամբողջական պատկերացում է տալիս Զավեն Հարությունյանի «Ախտա - Հրազդան» 2012 թվականին Երևանում հրատարակված 140 էջից բաղկացած մեծածավալ հատորյակը։
Բնակչություն
Հրազդանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Արդյունաբերության կենտրոն, էներգետիկայի կարևոր հանգույց է, գործում են Հրազդանի պշէկը, Աթարբեկյանի հէկը։ Արդյունաբերական կարևոր ձեռնարկություններն են «Հրազդանմեքենա» ՓԲԸ, «Հաց» արտադրա-առևտրական միավորումը, տնաշինական, ցեմենտի գործարանները ևն։
Մշակույթ
Հրազդանում գործում են միջնակարգ, երաժշտական, մարզային, գեղարվեստական դպրոցներ, տեխնիկում, գիմնազիա, մսուր-մանկապարտեզներ, գրադարանային կենտրոնացած համակարգ, 3 կապի հանգույց՝ բաժիններով, մշակույթի, շախմատիստի, տեխնիկայի տներ, ակումբ, թատրոն, մարզահամալիր, հիվանդանոց, նարկոլոգիական դիսպանսեր, պոլիկլինիկա, դեղատուն։ Կա պատկերասրահ, Հայաստանի պատմության թանգարանի մասնաճյուղ, զբոսայգի, արհեստական լիճ (ՀԷԿ-ը կարգավորող)։
Ճարտարապետություն
Հրազդանի առաջին գլխավոր հատակագիծը, որն ընդգրկել է Ներքին Ախտա և Ալափարս գյուղերը, մշակվել է 1927-1928 թթ.-ին ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից։ Հաջորդը, որն ընդգրկել է նաև Մաքրավան, Աթարբեկյան, Ջրառատ և Կաքավաձոր գյուղերը, Գյումուշի ՀԷԿ-ի արհեստական լճի շրջակա հարթավայրերն ու բարձրությունները՝ 1961-1963 թթ.-ին (ճարտարապետներ՝ Մ. Գրիգորյան, Է. Ալթունյան)։
1978-1980 թթ.-ին կազմվել է նոր գլխավոր հատակագիծ (120 հազար բնակչի համար, 2010-ի հաշվարկային ժամկետով, ճարտարապետներ՝ Ս. Մանուկյան, Է. Ալթունյան, Վ. Տոնիկյան, Թ. Բալայան, Է. Հարությունյան, ինժեներ Գ. Պողոսյան և ուրիշներ)։
Քաղաքը կազմված է 3 հիմնական զանգվածներից՝ հարավային, կենտրոնական և հյուսիսային։ Հիմնական արդյունաբերական շինությունները կենտրոնացված են հյուսիսային արդյունաբերական հանգույցում (ճարտարապետներներ՝ Ս. Մանուկյան, Վ. Տոնիկյան, Ժ. Հովսեփյան, Բ. Պատրիկյան)։ 1974թ.-ին մշակվել է Հրազդանի հարավային բնակելի շրջանի մանրամասն հատակագծման նախագիծը (ճարտարապետներ՝ Ա. Ալոյան, Կ. Ղազարյան), 1969 թ.-ին կազմվել է Հրազդանի վարչահամշակութային կենտրոնի նախագիծը (ճարտարապետներ՝ Մ. Գրիգորյան, Ս. Մանուկյան, Վ. Տոնիկյան, Թ. Բալայան), վերակազմվել 1977-1985 թթ.-ին (ճարտարապետներ՝ Մ. Միքայելյան, Գ. Գրիգորյան)։
Հյուսիսային զանգվածի միկրոշրջանների կառուցապատման նախագծերը կազմվել են 1964-1988 թթ.-ին (ճարտարապետներ՝ Մ. Հայրապետյան, Լ. Մելքոնյան, Է. Ալթունյան, Լ. Հովհաննիսյան, Ն. և Գ. Պատրիկյաններ)։ Հրազդանում կառուցվել են ՀԷԿ և ակումբ (1958, ճարտարապետ՝ Տ. Մարության), «Ծովինար» ռեստորանը (1960, ճարտարապետ՝ Ռ. Իսրայելյան), հյուրանոց (1967 թ., ճարտ. Հ. Աչյան), մարզպետարանի, քաղխորհրդի միացյալ շենքը (1976 թ., ճարտարապետ՝ Գ. Գրիգորյան), ավտոկայանը (1978 թ., ճարտարապետ՝ Հ. Առաքելյան), դպրոցականների պալատը (1978 թ., ճարտարապետ՝ Ս. Քյուրքչյան), էներգետիկների պալատը (1979 թ., ճարտարապետ՝ Լ. Հովհաննիսյան), ավտոհանգրվանը (1980 թ., ճարտարապետ՝ Ռ. Հովսեփյան) և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հրազդան Կատեգորիա:1959 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լետկալու
Լետկալու (Lätkalu), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կոլգա-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։
Անդրեյ Տուպոլև
Անդրեյ Նիկոլայի Տուպոլև (Андре́й Никола́евич Ту́полев, ), խորհրդային ավիակոնստրուկտոր, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953), գեներալ-գնդապետ-ինժեներ (1968), սոցիալիստական աշխատանքի եռակի հերոս (1945, 1957, 1972)։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1888 թվականի -ին (նոյեմբերի 10) Տվերի մարզում, գավառական նոտարի ընտանիքում։ 1906 թվականին ավարտել է Տվերի մարզի գիմնազիան։
Բարձրագույն կրթություն
Դեռ գիմնազիայում սովորելու տարիների Տուպոլևը հետաքրքրություն է ցուցաբերել ճշգրիտ առարկաների և տեխնոլոգիայի նկատմամբ։ 1908 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը։ Սովորելու տարիներին լուրջ հետաքրքրված է եղել աերոդինամիկայով։ 1918 թվականին գերազանց ավարտել է ուսումնարանը։
Մասնագիտական գործունեություն
Ա․ Տուպոլևը Նիկոլայ ժուկովսկու հետ կազմակերպել է Աերոհիդրոդինամիկայի կենտրոնական ինստիտուտը․ 1918-1935 թվականներին եղել է այդ ինստիտուտի ղեկավարի տեղակալ։ 1922 թվականին ինստիտուտի կազմում ստեղծել է փորձնական կոնստրուկտորական բյուրո և գլխավորել այն։ Տուպոլևը մշակել է ինքնաթիռների ավելի քան 100 տեսակ, որոնցից 70-ը ունեցել են սերիական թողարկում։ Նրա կոնստրուկցիայի ինքնաթիռներով սահմանվել է 78 համաշխարհային ռեկորդ, իրականացվել 28 եզակի թռիչք, այդ թվում՝ ԱՆՏ-4 ինքնաթիռով «Չելյուսկին» շոգենավի անձնակազմի փրկումը, ԱՆՏ-25 ինքնաթիռով՝ Հյուսիսային բևեռի վրայով Վալերի Չկալովի և Մ․ Գրոմովի անվայրէջք թռիչքը ԱՄՆ, Ի․ Պապանինի գլխավորած «Հյուսիսային բևեռ» գիտական արշավախմբի ափհանումը։
Տուպոլևի կոնստրուկցիայի մեծ թվով ռմբակոծիչ, տորպեդակիր, հետախուզական ինքնաթիռները (SP-1, SP-3, UP, SP-7, ՄՏԲ 2, ՏՈՒ-2) և տորպեդային կատերները (Գ-4, Գ-5) կիրառվել են «Հայրենական մեծ պատերազմի» (1941-1945 թվականներ) մարտական գործողություններում։
Հետպատերազմյան տարիներին Տուպոլևի ղեկավարությամբ ստեղծվել են մի շարք ռազմական և քաղաքացիական ինքնաթիռներ, այդ թվում՝ ՏՈՒ-12 առաջին խորհրդային ռեակտիվ ռմբակոծիչը (1947), ՏՈՒ-104 առաջին ռեակտիվ ուղևորատար ինքնաթիռը (1954), ՏՈՒ-114, առաջին տուրբոպտուտակային միջմայրցամաքային ուղևորատար լայները (1957) և այլն։ Տուպոլևը ստեղծել է նաև մի շարք գերձայնային ինքնաթիռներ, այդ թվում ուղևորատար ՏՈՒ-144 ինքնաթիռը։
Կոչումներ և պարգևներ
Տուպոլևը եղել է Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ավիացիոն ընկերության (1970) և Ավիացիայի ու տիեզերագնացության ամերիկյան ինստիտուտի (1971) պատվավոր անդամ։ 1958 թվականին «Ավիացիայի տեսության ասպարեզում լավագույն աշխատանքի համար» Տուպոլևին շնորհվել է Ժուկովսկու անվան ոսկե մեդալ։ Արժանացել է նաև Ավիացիայի միջազգային ֆեդերացիայի ոսկե մեծ մեդալի, Լեոնարդո դա Վինչիի անվան մրցանակի (Իտալիա), ավիացիայի հիմնադիրների ոսկե մեդալի (Ֆրանսիա) և այլ պարգևների։ VII գումարման Կենտգործկոմի անդամ։ ԽՍՀՄ III-VIII գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Լենինյան (1957) և ԽՍՀՄ պետական (1943, 1948, 1949, 1952, 1972) մրցանակներ։
Մահմըդենց
Մահմըդենց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։
Սեսինո
Սեսինո (Сесино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բալանովո (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բալանովո գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։
Մահմըդենց
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու գյուղատնտեսությունն էր։
Սեսինո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մահմըդենց
Բնակչությունը թուրքերի կողմից բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ ։
Բալանովո (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մահմըդենց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիվիա Դրուզիլայի արձան
Լիվիա Դրուզիլայի արձան (Estatua sedente de Livia Drusilla), Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանի 1-ին դարի քանդակ, որը գտնվում է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։
Պատմություն
Քանդակում պատկերված է Լիվիա Դրուզիլան (մ. թ. ա. 57 - 29 ), Հռոմի Օգոստոս կայսեր երրորդ կինը, Մարկո Լիվիո Կլաուդիանոյի դուստրը։
Քանդակն ունի 177 սմ բարձրություն, պատրաստված է սպիտակ մարմարից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի նմուշներ Կատեգորիա:Մարմարյա քանդակներ
Վիլպովիցի
Վիլպովիցի (Вильповицы), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Լոմոնոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 130 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Լոմոնոսովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռոքսթեդի
Ռոքսթեդի («rock steady»,« rock-steady»), երաժշտական ուղղություն, որը ստեղծվել է Ճամայկայում 1960-ական թթ.(1966 թ.)։Ստեղծման ժամանակով այն հաջորդում է սկա ժանրին և նախորդում ռեգիին։ Անվանումն ստացել է պարի տեսակից, որը նշվում է Էլթոն Էլլիսի «Rock Steady» երգում։ Ռոքսթեդի ժանրում առաջին միջազգային հիթը "Hold me tight"-ն է համարվում՝ կատարված ամերիկացի երգիչ Ջոննի Նաշի կողմից(1968 թ.)։ Ուղղությունն ներառում է էլեմենտներ R&B-ից, ջազից, սկայից և այլ ժանրերից։ Մեծ ուշադրություն է դարձվում ստեղնաշարային գործիքներին և կիթառին։ Սկայի հետ համեմատած՝ այն ավելի դանդաղ և սահուն ռիթմեր է պարունակում։ Նույնիսկ լեգենդ գոյություն ունի, համաձայն որի 1966 թ. շատ շոգ է եղել և պարողները չեն կարողացել պարել այնպես արագ, ինչպես սկա ոճն է պահանջել... Մյուս տարբերությունը տեքստերի բովանդակությունն էր։ Դրանք դարձան ավելի գաղափարախոսական.սկսեցին գովերգվել բարոյական արժեքները (սեր, ընկերություն, աշխատանք...) սովորական մարդկանց մատչելի լեզվով, որն էլ հետագայում ժառանգվեց ռեգիի կողմից։
Ռոքսթեդին երկար կյանք չունեցավ՝ շատ շուտով փոխարինվելով ռեգիի (1960-ական թթ վերջ)։ Նշված ժամանակահատվածում Ճամայկայում անչափ պոպուլյար դարձավ ռաստաֆարական շարժումը, և ռեգիի միջոցով սկսեցին արտահայտել իրենց քաղաքական հայացքները, բողոքը և նպաստել աֆրոամերիկացիների գիտակցության զարթոնքին։ Իսկ Բոբ Մարլին էլ այն հասցրեց միջազգային չտեսնված ճանաչման և հռչակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Վինչեսթեր (Անգլիա)
Վինչեսթերը (Winchester ), քաղաք է Մեծ Բրիտանիայի հարավային մասում, Հեմփշիր կոմսությունում։ Քաղաքը գտնվում է Լա Մանշից 19 կմ հեռավորության վրա։ Վինչեսթերում են գտնվում Ալֆրեդ Մեծի և Կնուդ I Մեծի գերեզմանները։
Պատմություն
Վինչեսթերը Հռոմեական կայսրության ժամանակների Venta Belgarum անվամբ խոշոր քաղաք է։ Ալֆրեդ Մեծ թագավորը 9-րդ դարում այն հայտարարել է (Westseaxna Rīce) թագավորության մայրաքաղաք։ Դեռևս այդ ժամանակներից սկսած ճարտարապետների կողմից սկսվել են Վինչեսթերի տաճարի կառուցման աշխատանքները, որոնք շարունակել են կղզին գրաված նորմանները։ Կնուդ I Մեծը Վիսչեսթերը դարձրել է ամբողջ Անգլիայի մայրաքաղաքը։ Ընդհուպ մինչև 19-րդ դարը տեղական տոնավաճառն եղել է երկրի խոշորագույն տոնավաճառներից մեկը։ Բրդի մշակումը Վինչեսթերում զարգացած է եղել դեռևս սաքսոնյան ժամանակներից։ Հրդեհից հետո 12-րդ դարի կեսերին Վինչեսթերը վերջնականապես զիջեց քաղաքական առաջնությունը Լոնդոնին։
Տեսարժան վայրեր
Վինչեսթերի մայր տաճարը իր ճարտարապետական նավեևի երկարությամբ (170 մետր) գերազանցում է Եվրոպայի բոլոր միջնադարյան տաճարները։ Անգլիական գոթիկայի այս հուշարձանը հիմնադրվել է 1079 թվականին տեղական եպիսկոպոս Վալկելինի կողմից։ Բացի մի քանի անգլիական թագավորներից, հյուսիսային նավում հանգչում է նշանավոր անգլիացի կին գրող Ջեյն Օսթինի աճյունը։ 20-րդ դարում տաճարը սկսեց ավերվել, քանի որ քարե հիմքը աստիճանաբար քայքայվում էր։ Յոթ տարի շարունակ տաճարի հիմքի տակ բետոն էր լցվում, ինչի շնորհիվ այն փրկվեց։ Վինչեսթերում պահպանվել է միջնադարյան Սենտ Քրոս ծերանոցը, որը հիմնադրվել է 1136 թվականին։ Տղաների համար նախատեսված Վինչեսթերի քոլեջը հիմնադրվել է 1382 թվականին։ Հին Վիսչեսթերի ծայրամասում խոյանում են Վիսչեսթերի ամրոցի ավերակները, 1234 թվականին կառուցված Մեծ սրահով (Great Hall) Արևմտյան դարպասները (West Gate)։ Հենց այդ սրահում, հնադարյան լեգենդի համաձայն, Արթուր արքայի սեղանի շուրջ հավաքվում էին Կլոր սեղանի ասպետները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Լաու (գյուղ, Կեհտնա շրջան)
Լաու (Lau), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կեհտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կեհտնա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5959) Շակլան
(5959) Շակլան (Shaklan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հուլիսի 2-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,185353 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8647 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,506 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2076,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173368 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շողեր Մաթևոսյան
Շողեր Հրանտի Մաթևոսյան, հայ հասարակական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի առաջին գումարման խորհրդարան պատգամավոր ,  հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ Հրանտ Մաթևոսյանի դուստրը, ՀՀ քաղաքական գործիչ, Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանի կինը։
Կենսագրություն
Շողեր Մաթևոսյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևանում ։
1980-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, մասնագիտութկամբ բանասեր է։ 1986-1988 թվականներին Երևանի պետական համալսարանում եղել է ստաժանվոր անձ ։
Փոլ Միլսապ
Փոլ Միլսապ (Paul Millsap, ), ամերիկացի բասկետբոլիստ, ծանր հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիաում (NBA)։
Դպրոցական կարիերան անցկացրել է Գրեմբլինգի ավագ դպրոցում (Լուիզիանա նահանգ), որից հետո ընդունել է Լուիզիանայի տեխնիկական համալսարանի կրթաթոշակային ծրագիրը և ուսանողական առաջնության շրջանակներում ներկայացրել «Բուլդոգս» համալսարանային թիմը (2003–2006 թթ.)։
Ընտրվել է NBA-ի 2006 թվականի դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 47-րդ ընտրությամբ՝ «Յութա Ջազի» կողմից։ «Ջազի» կազմում Միլսապը խաղացել է մինչև 2013 թվականը, որից հետո նոր պայմանագիր է կնքել «Ատլանտա Հոքսի» հետ ։ «Հոքսում» անցկացարած անդրանիկ մրցաշրջանում ճանաչվել է աստղ (NBA All-Star)։
Շողեր Մաթևոսյան
Կենսագրություն
1996 թվականից «Չորրորդ իշխանություն» թերթի գլխավոր խմբագիրն է։
Փոլ Միլսապ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Փետրվարի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Յութա Ջազի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ
Շողեր Մաթևոսյան
Ընտանիք
Ամուսինը Ազգային Ժողովի նախկին պատգամավոր Լևոն Զուրաբյանն է, ունեն երկու երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Մանդենց
Մանդենց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։ Գտնվում էր Շենաձորի գյուղախմբում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բալկի (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Բալկի (Балки, Arğın), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Արգին։
2001 թվականի տվյալներով Բալկի գյուղում բնակվում էր 841 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դաունինգ սթրիթ, 10
Բրիտանական վարչապետների նստավայրը (10 Downing Street), Մեծ Բրիտանիայի վարչապետների պաշտոնական նստավայրն է 1902 թվականից։ Այս հասցեն Մեծ Բրիտանիայի և աշխարհի ամենահայտնի հասցեներից մեկն է։ Կառույցը գտնվում է Լոնդոնի Դաունինգ սթրիթ փողոցի վրա` Ուայթհոլին մոտ ։ Շենքը կառուցվել է 1735 թվականին, իսկ 1902 թվականից դարձել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետների նստավայրը։ Սկզբում եղել է Դաունինգ սթրիթ, 5 ։ Կառույցի մոտ են գտնվում Սենթ Ջեյմսի այգին, Վեստմինստերյան պալատը և Բուքինգեմյան պալատը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոնդոնի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Լոնդոնի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Պաշտոնական նստավայրեր
Ռիչարդ Ֆոլց
Ռիչարդ Ֆոլց (Richard Foltz, ), ամերիկյան ծագմամբ կանադացի գիտնական։ Մասնագիտանում է Իրանի պատմության և կրոնի պատմության, մասնավորապես զրադաշտականության և իսլամի մեջ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Յուտայի համալսարանը պարսկական գրականություն և կիրառական լեզվաբանություն մասնագիտությունների գծով։ Հարվարդի համալսարանում ստացել է Մերձավոր Արևելքի պատմության գծով փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։
Դասավանդել է Բրաունովսկի, Կոլումբիայի Ֆլորիդայի համալսարաններում։ Ներկայումս Մոնրեալի Կոնկորդիայի համալսարանի կրոնագիտության և մշակույթների ամբիոնի պրոֆեսոր է։
Միջին Ասիայի պատմության բազմաթիվ աշխատանքների հեղինակ է։ Նրա «Տաջիկների պատմություն. Արևելքի իրանցիներ» գիրքը տաջիկների պատմության վերաբերյալ առաջին հետազոտությունն է ՝ սկսած հին ժամանակներից մինչև մեր օրերը ։ Նա նաև կատարել է օսերի պատմության և մշակույթի վերաբերյալ ուսումնասիրություններ։ 2019 թվականին նա եղել է Վ. Ի. Աբաևի անվան հումանիտար և սոցիալական հետազոտությունների Հյուսիս-օսական ինստիտուտում հրավիրված հետազոտող ։ 2020 թվականին հունվարին ամուսնացել է Ֆաթիմա Վիտալիևնա Կիրգուևայի հետ Վլադիկավկազում ։
Ներկայումս նա անգլերեն լեզվով առաջին գիրքն է գրում Օսեթիայի պատմության և մշակույթի մասին ։
Ֆոլցն իր աշխատանքներում ընդգծում է իրանական քաղաքակրթության կարևորությունը համաշխարհային պատմության մեջ, հատկապես կրոնի բնագավառում։ Նա նաև գրել է էկոլոգիական էթիկայի եւ կենդանիների իրավունքների պաշտպանության մասին, մասնավորապես իսլամական ավանդույթի եւ մահմեդական մշակույթների համատեքստում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Կանադացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Յուտայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կանադացի գիտնականներ
Ֆամիյի
Ֆամիյի (Familly), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 127 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.86 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.71 կմ² տարածք:
2017 թվականի հունվարից Լիվարո, Օքենվիլ, Լեզ Օտել Սեն Բազիլ, Բելլու, Սերքե, Շեֆրևիլ Տոնանկուր, Լա Կրուպթ, Ֆերվակ, Էրտվան, Լը Մենիլ Բակլե, Լը Մենիլ Դյուրան, Լը Մենիլ Ժերմեն, Մել, Լե Մուտիե Յուբեր, Նոտր Դամ դը Կուրսոն, Պրեո Սեն Սեբաստիեն, Սենտ Մարգերիտ դե Լոժ, Սեն Մարտեն դյու Մենիլ Ուրի, Սեն Միշել դը Լիվե, Սեն Ուան լեզ Ու, Տորտիզամբեր համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Լիվարո Պեի դ'Օժ համայնքի մաս:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 60 կմ հարավ-արևելք:
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 80 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 61-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,3 %: 61 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 51 անձ (27 տղամարդ և 24 կին): Գործազուրկ են եղել 10 անձ (3 տղամարդ և 7 կին): 19 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լազար Կագանովիչ
Լազար Մոիսեևիչ Կագանովիչ (Лазарь Моисеевич Каганович, ), բոլշևիկ հեղափոխական, այնուհետև՝ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, Իոսիֆ Ստալինի մտերիմներից ։ Եղել է Ստալինի իշխանության գալու հիմնական օժանդակողներից մեկը, ինչպես նաև հայտնի է ստալինյան ռեժիմի ենթադրյալ հակառակորդների հանդեպ իրականացրած դաժան ռեպրեսիվ գործողություններով։
1911 թվականին ընդգրվել է բոլշևիկների շարքերում։ Մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության կազմակերպմանն ու իրականացմանը։ 1922 թվականին Ստալինի կողմից նշանակել է կոմկուսի կազմակերպչական աշխատանքների ղեկավար։ 1924-ին դարձել է ԽՄԿԿ ԿԿ լիիրավ անդամ, 1925-ին՝ Ուկրաինայի Կոմունիստական կուսակցության ԿԿ առաջին քարտուղար, 1930 թվականից՝ Քաղբյուրոյի անդամ։ Որպես ՈւԿԿ ԿԿ առաջին քարտուղար, վարել է այսպես կոչված՝ «բուրժուական նացիոնալիզմի դեմ պայքար», ինչը ենթադրում էր, որ հենց ինքն էր գնահատում ու որոշում «ուկրաինական նացիոնալիզմի» որակը, չափանիշները, դրսևորումները ։
1930-ականների բռնաճնշումների («Մեծ զտում») ժամանակ անձամբ ստորագրել է ավելի քան 180 անվանական ցուցակ, որոնք տասնյակ հազարավոր քաղաքացիների գնդակահարության պատճառ դարձան։ Ղեկավարել է նաև ԽՍՀՄ-ում գյուղատնտեսության համատարած կոլեկտիվացման շարժումը՝ մասնակցել կոլեկտիվացման քաղաքականության կազմակերպման, պլանավորման և վերահսկման գործընթացներին, որոնք 1932–33 թվականներին երկրում հանգեցրին զանգվածային արհեստական սովի բռնկմանը (մասնավորապես՝ Հոլոդոմորը Ուկրաինայում)։ 1930-ականների կեսերից աշխատել է որպես երկաթուղագծերի, ծանր արդյունաբերության և նավթարդյունաբերության ժողովրդական կոմիսար։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1941-1945) ընթացքում եղել է Հյուսիսկովկասյան և Անդրկովկասյան ճակատների կոմիսար։ Ստալինի մահից հետո (1953) Կագանովիչն արագորեն կորցնում էր ազդեցությունը։ 1957 թվականին Նիկիտա Խրուշչովի դեմ հեղաշրջման անհաջող փորձից հետո Կագանովիչը հայտարարվեց «Մոլոտով–Մալենկով-Կագանովիչ հակակուսակցական խմբակի» անդամ, հեռացվեց Նախագահության ու կենտկոմի շարքերից և ուղարկվեց հարկադրված թոշակի։