cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բոտուլիզմ
Մեծ Բրիտանիա
Մեծ Բրիտանիայում սննդային բոտուլիզմի բռնկում տեղի է ունեցել 1989 թվականի հունիսին։ Տուժել են 27 մարդ, որոնցից մեկը մահացել է։ 25 պացիենտ կերել են ախտանիշների դրսևորումից մոտ մեկ շաբաթ առաջ նույն ֆիրմայի պնդուկով յոգուրտը։ Վերահսկողության միջոցառումները ներառում էին՝ արգելել յոգուրտների արտադրությունը և վաճառքը, ինչպես նաև ընդհանուր հանրությանը խորհուրդներ, որպեսզի խուսափեն բոլոր այդ տեսակի մթերքներից ։
Նիագարա (գետ)
Պատմություն
Նիագարա գետի մոտ տեղի են ունեցել մի շարք ճակատամարտեր, որոնք կարևոր նշանակություն են ունեցել ֆրանս-հնդկացիական և Ամերիկայի հեղափոխության պատերազմների ժամանակ։ 1812 թվականին Նիագարա գետի մոտ է տեղի ունեցել Քուիսթոնի պատերազմը։
Բոտուլիզմ
Չինաստան
1958-1983 թվականներին Չինաստանում բոտուլիզմի 986 բռնկման դեպք է գրանցվել, որոնցում ներգրավված է 4 377 մարդ `548 մահվան ելքով ։
Կանադա
1985 թվականից ի վեր Կանադայում հայտնաբերվել է 91 հաստատված սննդայինի բոտուլիզմի դեպք, որից 85% -ը տեղի է ունեցել Ինուիտի համայնքում, հատկապես Նինավիկում։ Դեպքեր գրանցվել են նաև  ծովամթերքից պատրաստված ազգային ուտեստներից ։
Ուկրանիա
2017 թվականին Ուկրաինայում  գրանցվել է 70 բոտուլիզմի դեպք՝ 8 մահվան ելքով։ Նախորդ տարի գրանցվել է 115 դեպք `12 մահվան ելքով ։
Նիագարա (գետ)
Պատմություն
1880-ական թվականներին Նիագարա գետը դարձավ առաջին ջրային ուղին Հյուսիսային Ամերիկայում, որ օգտագործվում էր մեծ չափով հիդրոէլեկտրականության ստանալու համար ։
Բոտուլիզմ
Այլ տեսակներ
Բոտուլիզմը կարող է հանդիպել շատ ողնաշարավորների և անողնաշարավորների մոտ,  օրինակ՝ մկների առնետների, գորտերի, խեցգետինների, խխունջների, դրոզոֆիլ ճանճերի և այլն ։
Բոտուլիզմից մահը հանդիպում է ջրային թռչունների մոտ, ամեն տարի բոտուլիզմից մահանում է 10 000-100 000 թռչուն։ Որոշ խոշոր բռնկումների ժամանակ կարող է մահանալ միլիոն կամ ավելի շատ թռչուն։ ԱՄՆ-ի արևմուտքում և Կանադայում բադերը ամենահաճախն են հիվանդանում, այդ իսկ պատճառով այն ավելի հայտնի է որպես «արևմտյան բադի հիվանդություն» անվանմամբ ։ Թռչունների մահացության մակարդակը տատանվում է մի քանի թռչունից մինչև թռչունների 40%-ը։
Նիագարա (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Բոտուլիզմ
Այլ տեսակներ
Բոտուլիզմը կարծես թե համեմատաբար հազվադեպ է հանդիպում տնային կաթնասունների մոտ։ Այնուամենայնիվ, աշխարհի որոշ մասերում համաճարակների բռնկման ժամանակ դեպքերի մինչև  65%-ը ավարտվում է մահվան ելքով։
Նրանց բնորոշ ախտանշանները կարող են լինել՝ անհանգստություն, թքահոսություն, կոորդինացիայի խանգարում, միզակապություն, դիսֆագիան։ Այն կենդանիները, որոնք ընդունում են կողքի պառկած դիրք հաճախ ավելի մոտ են մահվան։ Ոչխարների մոտ կարող է դիտվել քթից շճային հեղուկի արտադրություն, կոորդինացիայի խանգարում, թքահոսություն, շնչառության խանգարում։ Հիվանդության խորացման ժամանակ առաջանում է վերջույթների պարալիչ և կարող է վրա հասնել մահը։
Վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս պատվաստանյութի օգտակարության մասին Կլոստրիդիում բոտուլինումի C և D սերոտիպերի դեմ ։
Ձիերի մոտ հանդիպող կլինիկական ախտանշաններն նման են կաթնասունների նշաններին։ Մկանային պարալիչը պրոգրեսիվում է, հաճախ այն սկսվում է հետին վերջույթներից և դանդաղ տարածվում է դեպի առջևի վերջույթներ, պարանոց և գլուխ։ Մահը հաճախ վրա է հասնում ախտանշանները սկսվելուց 24-72 ժամ անց և խոսում է շնչառական մկանների պարալիչի մասին ։
Բոտուլիզմ հաճախ հանդիպում է Հյուսիսային Եվրոպայում բնակվող ձիերի մոտ, որոնց մոտ մահվան հիմնական պատճառը կոկորդի մկանների պարալիչն է։
Տնային շների մոտ կարող է առաջանալ համակարգային տոքսեմիա C տիպի բոտուլիզմի էկզոտոքսինի ազդեցությունից ։ Ավելի հաճախ այն ունենում է ավելի ծանր հետևանքներ, օր․ մկանային պարալիչ։ Մկանային պարալիչը կարող է հանգեցնել մահվան՝ սրտի կամ շնչառության կանգի պատճառով ։
Խոզերը ավելի դիմացկուն են բոտուլիզմի նկատմամբ։ Բնորոշ ախտանշաններն են՝ անոռեքսիա, հրաժարվում են խմելուց, փսխում, բբի լայնացում և մկանային պարալիչ ։
Տնային և վայրի թռչունների մոտ հաճախ դիտվում է ոտքերի, թևերի, պարանոցի և կոպերի մկանների պարալիչ։ Հավերի մոտ կարող է դիտվել նաև փորլուծություն։
Մարդու` տիեզերք թռչելու միջազգային օր
Մարդու` տիեզերք թռչելու միջազգային օր (ՄԱԿ-ի այլ պաշտոնական լեզուներով՝ International Day of Human Space Flight, Día Internacional de los Vuelos Espaciales Tripulados, Journée internationale du vol spatial habité), միջազգային մակարդակի հիշարժան տարեթիվ՝ ի հիշատակ մարդկության համար տիեզերական դարաշրջանի մեկնարկի։ Նշվում է ամեն տարի՝ ապրիլի 12-ին։
Նկարագրություն
Հիշատակային «Մարդու` տիեզերք թռչելու միջազգային օր» ամսաթվի որոշումը ընդունվել Է 2011 թվականի ապրիլի 7-ին՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 65-րդ նստաշրջանում (օրակարգի 50-րդ կետը խաղաղ նպատակներով տիեզերական տարածության օգտագործման միջազգային համագործակցությունն է)։
Անցկացման ամսաթիվը նվիրված է 1961 թվականի ապրիլի 12-ին մարդու՝ տիեզերք առաջին թռիչքին, որը կատարել է Խորհրդային Միության քաղաքացի Յուրի Ալեքսեյի Գագարինը « Վոստոկ-1 » տիեզերանավով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր Կատեգորիա:Կառավարվող տիեզերագնացություն Կատեգորիա:Տոն օրեր Կատեգորիա:Տիեզերագնացություն Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:ՄԱԿ Կատեգորիա:Տիեզերական տարածություն Կատեգորիա:2011 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1962 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ոչ պաշտոնական տոներ
Բաչո Կիրո
Բաչո Կիրո (Бачо Киро, ), բուլղարացի գրող և հեղափոխական։
Կենսագրություն
Բաչո Կիրոն ծնվել է 1835 թվականի հուլիսի 7-ին Վելիկո Տիռնովոյի մարզի Բյալա Չերկվա գյուղում։ 6 տարեկան հասակում նա մնացել է առանց հոր և ստիպված է եղել աշխատել, որպեսզի ընտանիքը ինչ-որ կերպ գոյատևելու միջոց ունենար։ 1847 թվականին նրա մայրը՝ Ցոնա Դոբրևան, նրան սովորելու է ուղարկել Բատոշևոյի վանք։
Ինքնկրթության և լարված աշխատանքի ճանապարհին նա մեծացել է որպես հիանալի լուսավորչական գործիչ։ Նա մեծ ճանաչություն է վայելում ինչպես բուլղարական բնակչության միջև, այնպես էլ թուրքական ազգի միջև։ Գրել է բանաստեղծություններ՝ նվիրված Բուլղարիայի ստրկացման օակատագրին և բոլորին կանչում է հեղափոխության։
1870 թվականին Կիրոն հիմնադրել է Բուլղարիայի առաջին գյուղական դպրոցային թատրոնը։ 1870-1871 թվականներին եղել է «Մակեդոնիա» թերթի խմբագիր։
Բաչո Կիրոն մահացել է 1876 թվականի մայիսի 28-ին Վելիկո Տիռնովոյում՝ 40 տարեկան հասակում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանահավաքներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բուլղարացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության գրողներ
Սլոբոդկա (գյուղ, Գլիբոկայայի շրջան)
Սլոբոդկա (Слобідка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Սլոբոդկա (գյուղ, Գլիբոկայայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդկա գյուղում բնակվում էր 463 մարդ։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սլոբոդկա (գյուղ, Գլիբոկայայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լյուսիա Շաֆարժովայի կարիերայի վիճակագրություն
Լյուսիա Շաֆարժովայի կարիերայի վիճակագրությունը ներկայացնում է չեխ պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի Լյուսիա Շաֆարժովային կարիերայի հիմնական վիճակագրական տվյալները։ Շաֆարժովան կարիերայի ընթացքում հաղթել է WTA մենախաղի յոթ և զուգախաղի 12 մրցաշարերում, այդ թվում Premier Mandatory մակարդակի մեկ մրցաշարում՝ 2013 թվականի Mutua Madrid Open մրցաշարում, Անաստասիա Պավլյուչենկովայի հետ միասին և Մեծ Սաղավարտի երեք մրցաշարերում՝ 2015 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, 2015 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և 2016 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում , Բեթանի Մատեկ Սանդսի հետ միասին։ Շաֆարժովայի այլ հաջողությունների թվին են դասվում հաղթանակը 2015 թվականի Qatar Total Open մրցաշարում , եզրափակիչը 2015 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և քառորդ եզրափակիչ և կիսաեզրափակիչ փուլերը 2007 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում և 2014 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում ։ Շաֆարժովայի կարիերայում բարձրագույն վարկանիշին հասել է 2015 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, հասնելով թիվ 5 ռակետ վարկանիշին մենախաղում և թիվ 4 ռակետ վարկանիշին զուգախաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիճակագրական տվյալներ Կատեգորիա:Թենիսի վիճակագրություն Կատեգորիա:Թենիս
Երամյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
(7298) 1992 WM5
(7298) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 26-ին Կենձո Սուզուկիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Տոյոտայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,53022 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2011 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8593 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1470,06 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244888 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,32° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կենձո Սուզուկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Իներցիա
Իներցիա, իներտություն ( — անգործություն), նյութական մարմնի հատկություն, ըստ որի, արտաքին ուժերի փոխադարձ հավասարակշռության դեպքում, հաշվարկման իներցիալ համակարգի նկատմամբ մարմինը պահպանում է դադարի կամ հավասարաչափ ուղղագիծ շարժման վիճակը։ Այս հատկությունը շարժման քանակի պահպանման ընդհանուր օրենքի հետևանքն է։ Երբ մարմնի վրա ազդում է չհավասարակշռված ուժային համակարգ, մարմնի արագությունը փոփոխվում է այնքան դանդաղ, որքան մեծ է իներտությունը։ Համընթաց շարժման դեպքում իներցիայի քանակական չափը մարմնի զանգվածն է, իսկ անշարժ առանցքի շուրջը պտտման դեպքում՝ իներցիայի մոմենտը։
Բառի այլ օգտագործումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական հատկություններ Կատեգորիա:Մեխանիկա
Սերգեյ Բագապշ
Վաղ տարիներ
Աբխազիայի 10-րդ միջնակարգ դպրոցից հետո ավարտել է Վրաստանի մերձարևադարձային տնտեսության ինստիտուտը՝ «ագրոնոմ» մասնագիտությամբ ։ Համալսարանում սովորելու ընթացքում նա աշխատել է գինու գործարանում որպես բանվոր, Պետական բանկում որպես գանձիչ։ Ուսանողական տարիներին զբաղվել է սպորտով, եղել է Աբխազիայի բասկետբոլի հավաքականի ավագ ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադայում ։
1972 թվականին դարձել է Մոսկվայի եթերայուղի պետական տնտեսության ագրոնոմիկայի բաժնի պետ։ 1973-1974 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, զորացրվելուց հետո նշանակվել է Աբխազիայի կոմսոմոլի մարզկոմի հրահանգչի պաշտոնում ։
Կուսակցական գործունեություն
1978 թվականին Սերգեյ Բագապշը նշանակվել է Վրաստանի Լենինի երիտասարդական կոմունիստական միության կենտկոմի տեղեկատվության սեկտորի վարիչ, համատեղության կարգով նաև՝ Վրաստանի Լենինի երիտասարդական կոմունիստական միության կենտկոմի աշխատանքային և գյուղական երիտասարդության բաժնի վարիչ, իսկ 1980 թվականին՝ Վրաստանի Լենինի երիտասարդական կոմունիստական միության աբխազական մարզկոմի առաջին քարտուղար։ 1982 թվականին Բագապշը դարձել է Վրաստանի Օչամչիրայի շրջանի կոմունիստական կուսակցություն առաջին քարտուղար։ Ակտիվորեն աջակցել է աբխազական ազգային-ազատագրական շարժմանը։ Մասնակցել է 1989 թվականի աբխազական խռովություններին, փորձելով կանխել զանգվածային զինված բախումները, հրազենային վնասվածք է ստացել պարանոցին, սակայն շարունակել է ամբոխին հանգստացնելու փորձերը ։ Նույն տարում տեղի ունեցած հուզումներից հետո Բագապշը զրկվել է կուսակցական պաշտոնից՝ որպես աբխազական ինքնորոշման կողմնակից ։ 1989-1991 թվականներին եղել է Աբխազիայի ՀԽՍՀ պետական ագրոարդյունաբերական կոմիտեի նախագահի տեղակալ ։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո
1992 թվականին Սերգեյ Բագապշը դարձել է Աբխազիայի ՀԽՍՀ Սովմինի նախագահի 1-ին տեղակալ ։ 1992-1993 թվականներին վրաց-աբխազական պատերազմի առաջին օրերին Բագապշը ապահովել է Սուխումից ելքը տասնյակ ընտանիքների համար, բանակցություններ է վարել վրացական կողմի հետ Սուխումում և Թբիլիսիում, այդ թվում՝ Էդուարդ Շևարդնաձեի հետ։ Մարտական գործողությունների ընթացքում զբաղվել է Աբխազիայի պաշտպանության նյութատեխնիկական ապահովմամբ, առաջին հերթին՝ զենքով, զինամթերքով, վառելանյութով, դեղորայքով, պարենով։ Կազմակերպել է կազմակերպչական աշխատանք Ռուսաստանի հարավի և Հյուսիսային Կովկասի կամավորների շրջանում, մասնակցել վրաց-աբխազական հակամարտության խաղաղ կարգավորման բանակցային գործընթացին։ Որոշ ԶԼՄ-ների տվյալներով՝ կամավորական ջոկատի ղեկավարը մասնակցել է Սուխումի համար մարտերին ։
Պատերազմի ավարտին Աբխազիայի նախարարների խորհրդի նախագահի 1-ին տեղակալի պաշտոնում ուղարկվել է Մոսկվա՝ փախստականներին օգնելու և Ռուսաստանի կառավարության հետ կապ պահպանելու համար։ 1995 թվականին Վլադիսլավ Արձինբան Բագապշին նշանակել է Աբխազիայի Հանրապետության 1-ին փոխվարչապետի պաշտոնում, ընդ որում նա դեռ մնում էր Մոսկվայում որպես Աբխազիայի ներկայացուցիչ ։
1997-1999 թվականներին զբաղեցրել է Աբխազիայի չճանաչված հանրապետության վարչապետի պաշտոնը։ Այդ ժամանակ նա ղեկավարել է աբխազական պատվիրակությունը Վրաստանի հետ բանակցություններում, զբաղվել է Աբխազիայում ավերված ենթակառուցվածքների վերականգնմամբ։ Հրաժարականից հետո 1999-2004 թվականներին գլխավորել է աբխազական Չեռնոմորէներգո էներգետիկ ընկերությունը ։
Եղել է Աբխազիայի բասկետբոլի ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահը ։
Աբխազիայի Հանրապետության ղեկավարում
2004 թվականին Վլադիսլավ Արձինբայի շուրջ ձևավորվել է հզոր ընդդիմություն, որն իր մեջ համախմբել է ինչպես իշխող դասի մարդկանց, ինչպիսիք են Սերգեյ Բագապշը կամ Ալեքսանդր Անկվաբը, այնպես էլ տարբեր հասարակական-քաղաքական շարժումներ, որոնցից ամենանշանակալին «Ամցախարան» ու «միասնական Աբխազիան» էին։ Գործող նախագահին մեղադրում էին երկրում կոռուպցիայի բորբոքման, քաղաքացիների կյանքի ցածր մակարդակի, արտաքին քաղաքական ասպարեզում անկարողության մեջ ։ 2004 թվականի նախագահական ընտրություններում, ի հակակշիռ Արձինբայի հետնորդ Ռաուլ Հաջիմբայի, ընդդիմությունից առաջադրվել է Սերգեյ Բագապշը ։ Թեկնածուի նախընտրական արշավի հիմնական գաղափարը դարձել է ավտորիտարիզմը փոխելու անհրաժեշտությունը, որն, ըստ նրա, վերջին 11 տարիների ընթացքում հանրապետությունում առկա էր ։
Հոկտեմբերի 3-ի ընտրությունների արդյունքում՝ փոքր առավելությամբ, հավաքելով ձայների 50,08%-ը, հաղթել է Բագապշը, Հանրապետությունում ստեղծվել է ծայրահեղ լարված իրավիճակ, որը հղի էր ներհանրապետական զինված հակամարտությամբ ։ Հանրապետության առաջին նախագահ Վլադիսլավ Արձինբան և նրա դրածո Ռաուլ Հաջիմբան հրաժարվել են ճանաչել քվեարկության արդյունքները։ Աբխազիայի Գերագույն դատարանը կրկնակի ընտրություններ է նշանակել հոկտեմբերի 29-ին, սակայն Բագապշը հրաժարվել է մասնակցել , իսկ Աբխազիայի ԶԼՄ-ները հրաժարվել են հայտարարել ընտրությունների նոր ամսաթվի մասին, ինչի կապակցությամբ Հաջիմբայի կողմնակիցները փակցրել են սյուների վրա կրկնակի քվեարկության մասին հայտարարություններ ։ Ռուս միջնորդների մասնակցությամբ կոմպրոմիսային որոշում է կայացվել չեղյալ համարել 2004 թվականի հոկտեմբերի 3-ի ընտրությունների արդյունքները և նշանակել կրկնակի ընտրություններ 2005 թվականի հունվարի 12-ին, այդ ընտրությունների գլխավոր ֆավորիտները պայմանավորվել էին առաջադրվել միասնական դաշինքով՝ Բագապշը որպես նախագահ, Հաջիմբան որպես փոխնախագահ ։
Նոր ընտրություններում Բագապշ-Հաջիմբա տանդեմը ստացել է ձայների բացարձակ մեծամասնությունը ։ Աբխազիայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի տվյալների համաձայն՝ ընտրություններին մասնակցել է 129127 գրանցված ընտրողներից 75719-ը։ Բագապշի օգտին քվեարկել է 69728 մարդ, իսկ նրա մրցակից Յակուբ Լակոբայի օգտին՝ 3549 ։ 2005 թվականի փետրվարի 12-ին տեղի է ունեցել Սերգեյ Բագապշի երդմնակալության արարողությունը ։
2006 թվականից իրավիճակը Վրաստանի և Աբխազիայի միջև գնալով ավելի լարված էր դառնում։ 2006 թվականի հուլիսի 25-ին Էմզար Քվիցիանիի հակակառավարական հայտարարություններից հետո վրացական ոստիկանությունը հատուկ գործողություն է սկսել Կոդորի կիրճի վերին հատվածում, որն ավարտվել է հուլիսի 27-ին ։
2007 թվականի սեպտեմբերի 20-ին վրացական հատուկ նշանակության ջոկատը հարձակում է գործել մի խումբ աբխազ զինծառայողների վրա Տկվարչելի շրջանի տարածքում։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 30-ին ԱՊՀ-ի խաղաղապահ ուժերի պարեկային ծառայությունը, որը զինաթափել էր վրացական ոստիկանության ագրեսիվ տրամադրված ներկայացուցիչներին, շրջապատված էր Վրաստանի հատուկ նշանակության ուժերի գերազանցությամբ։ 2008 թվականի սկզբին վրացական բանակի կողմից Աբխազիայի հետ սահմանի անմիջական մերձակայքում զորավարժություններ են անցկացվել, հաճախացել են ինքնաթիռների թռիչքները սահմանի և Աբխազիայի տարածքի վրայով անօդաչու թռչող սարքերի մերձակայքում։ Մարտի 18-ին և ապրիլի 20-ին անվտանգության գոտու վրա երկու անօդաչու թռչող սարք է խոցվել ։ 2008 թվականի հունիսի 26-ին Սերգեյ Բագապշը պաշտոնական այցով ժամանել է Մոսկվա, որի շրջանակներում քննարկվել է նաև Ռուսաստանի կողմից Աբխազիայի անկախության ճանաչման հարցը։ Դա խիստ բացասական արձագանք է առաջացրել վրացական իշխանությունների կողմից ։
2008 թվականին Հարավային Օսիայում զինված հակամարտության ժամանակ Բագապշը Աբխազիայի Հանրապետության զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարն էր։ Այդ պատերազմի ընթացքում Աբխազիան ռազմական գործողություններ էր վարում Հարավային Օսիայի կողմում և իր վրա էր քաշում վրացական զորքերի մի մասը։ 2008 թվականի օգոստոսի 9-12-ին տեղի ունեցած ուժային գործողության ընթացքում Աբխազիան կարողացել է վերականգնել իր վերահսկողությունը Կոդորի կիրճի վերին հատվածի տարածքի նկատմամբ՝ ամբողջությամբ մաքրելով այն վրացական զորքերից, ոստիկանությունից և «արտաքսման մեջ գտնվող Աբխազիայի կառավարության» ներկայացուցիչներից ։
2008 թվականի օգոստոսի 14-ին Մեդվեդևի հետ հանդիպման ընթացքում Հարավային Օսիայի Հանրապետության նախագահ Էդուարդ Կոկոյտիի հետ ստորագրել է վրաց-հարավօսական և վրաց-աբխազական հակամարտությունների կարգավորման վեց սկզբունքներ, որոնք նախկինում մշակվել էին Մեդվեդևի և Սարկոզիի կողմից ։
2008 թվականի օգոստոսի 21-ին Աբխազիայի խորհրդարանը դիմել է ՌԴ նախագահին, Դաշնության խորհրդին և Պետդումային՝ անկախության ճանաչման խնդրանքով ։ Օգոստոսի 25-ին ՌԴ Դաշնության խորհուրդը և ՌԴ Պետական դուման միաձայն ընդունել են դիմում ՌԴ նախագահին՝ Աբխազիայի անկախությունը ճանաչելու առաջարկով։ Օգոստոսի 26-ին Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հրամանագիր է ստորագրել «Աբխազիայի Հանրապետությունը ճանաչելու մասին», որի համաձայն Ռուսաստանի Դաշնությունը ճանաչել է այդ հանրապետությունը «որպես ինքնիշխան և անկախ պետություն», որոշել դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել նրա հետ և կնքել բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին պայմանագիր ։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 4-ին ճանաչմանը միացել է Նիկարագուան, 2009 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ Վենեսուելան ։
2009 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Աբխազիայում տեղի են ունեցել նախագահական ընտրություններ, որոնցում Բագապշը կրկին հաղթանակ է տարել։ 2010 թվականի փետրվարի 12-ին Սերգեյ Բագապշը կրկին ստանձնել է Աբխազիայի նախագահի պաշտոնը ։
2010-2011 թվականներին Սերգեյ Բագապշը կենտրոնացել է Աբխազիայի Հանրապետության միջազգային ճանաչման հարցերի վրա։ 2010 թվականին նախագահն այցելել է Ռուսաստան, Կուբա, Վենեսուելա և Նիկարագուա, որտեղ հանդիպել է պետական ղեկավարության ներկայացուցիչների հետ և բանակցություններ վարել ։
Հիվանդություն և մահ
2011 թվականի ապրիլին Բագապշը մասնավոր այցով եղել է Թուրքիայում՝ աբխազական սփյուռքի հրավերով։ Այդ օրը Թուրքիայի ԱԳՆ-ն պաշտոնական հայտարարություն է տարածել, որում նշվում էր, որ աբխազական առաջնորդի այցը պայմանավորված է նրա առողջական վիճակով։ Հիվանդության բնույթը և բժշկական միջամտության միջոցները չեն հստակեցվել ։ Մայիսի 21-ին Բագապշը վիրահատվել է ռուս և ֆրանսիացի մասնագետների կողմից Մոսկվայի թիվ 83 կլինիկական հիվանդանոցում՝ աջ թոքի խնդիրների պատճառով ։ Բժիշկները խոստովանել են, որ Սերգեյ Բագապշը հիվանդ է եղել թոքերի քաղցկեղով ։ Մայիսի 27-ի լույս 28-ի գիշերը Բագապշի վիճակը կտրուկ վատացել է, ինչի կապակցությամբ նրան միացված է եղել արհեստական շնչառության ապարատ։ Մայիսի 28-ին առաջացել են նաև այլ խնդիրներ։ Չնայած ինտենսիվ թերապիային՝ նախագահին կոմայի վիճակից դուրս բերել բժիշկներին չի հաջողվել։ Նա մահացել է 2011 թվականի մայիսի 29-ին՝ գիտակցության չգալով   ։
Հուղարկավորություն
2011 թվականի մայիսի 30-ին Մոսկվայում Ռուսաստանի զինված ուժերի մշակութային կենտրոնում տեղի է ունեցել քաղաքացիական հոգեհանգստի արարողություն, որին ներկա էր Դմիտրի Մեդվեդևը ։ Նույն օրը երեկոյան մարմինը Սուխում է տեղափոխվել ՌԴ ԱԻՆ ինքնաթիռով ։
Հոգեհանգիստն անցկացվել է հունիսի 2-ին Սուխումում։ Այնուհետև մարմինը տեղափոխվել է Աբխազիայի ֆիլհարմոնիայի շենք, որտեղ տեղի է ունեցել հրաժեշտի պաշտոնական արարողությունը, որին մասնակցել են Հյուսիսային Կովկասի հանրապետությունների, մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիայի, չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի և Մերձդնեստրի պատվիրակությունները, Ռուսաստանի կառավարության պատվիրակությունը և Ռուսաստանի դեսպանատան աշխատակիցները։ Վլադիմիր Պուտինի մասնակցությամբ սգո հանրահավաքից հետո Սերգեյ Բագապշի դագաղը Աբխազիայի պաշտպանության նախարարության պատվո պահակախմբի ուղեկցությամբ, փոխադրել են Սուխումի փողոցներով, որից հետո մարմինը տարել են Բագապշ-Ջգերդի տոհմական գյուղ ։ Այնտեղ Աբխազիայի երկրորդ նախագահի մարմինը հողին է հանձնվել նրա ծնողների գերեզմանների կողքին՝ զինվորական 10 համազարկով և ազգային օրհներգի փողային նվագախմբի կատարմամբ ։
Գործունեության գնահատում
Վրաստանի հետ հարաբերություններում Բագապշը պահպանել է կոշտությունն ու մշտապես հռչակել Աբխազիայի անկախությունը՝ չնայած այն հույսերին, որոնք իր հանդեպ տածում էր վրացական ղեկավարությունը։ Այդ հույսերը կապված էին Բագապշի աշխատանքի հետ Վրացական ԽՍՀ կոմերիտմիության ղեկավարության և այն ժամանակվանից նրա մոտ պահպանված անձնական շփումները Վրաստանի որոշ պետական գործիչների հետ  ։ Ընդ որում, Սերգեյ Բագապշը թույլ է տվել լավ հարաբերություններ հաստատել հարևան պետության հետ այն դեպքում, եթե նա ճանաչի Հանրապետության անկախությունը ։
Բագապշի հետ կապված է երկրում հարաբերական կայունության շրջանը։ Խարիզմատիկ Արձինբայից հետո Աբխազիային պետք էր նախագահ, որը կհանգստացներ լարվածության մեջ գտնվող հասարակությանը և երկիրը կտեղափոխեր խաղաղ ռելսերի։ Եվ Սերգեյ Բագապշը որքան հնարավոր է լավ մոտեցավ այդ խնդրին ։
Բնակչության շրջանում Սերգեյ Բագապշը վայելում էր անփոփոխ հարգանք, ոմանք նրան դնում էին Վլադիսլավ Արձինբայի հետ նույն շարքում։ Նրա մահից հետո կազմակերպությունների մեծ մասում հայտնվել են մահացածի լուսանկարները, որոնց մոտ ծաղիկներ են դրվել։ Առավել մեծ ժողովրդականություն է վայելում հանրապետության առաջին և երկրորդ նախագահների համատեղ լուսանկարը, որն արվել է 2005 թվականին ։
Հիշատակ
Սերգեյ Բագապշի պատվին անվանակոչվել են՝
Ընդհատակ (ֆիլմ)
Ընդհատակ (Подземље, Underground, ռուսական աղբյուրներում օգտագործվում է նաև «Подполье», «Под землёй» անվանումներով), ռեժիսոր Էմիր Կուստուրիցայի հինգերորդ լիամետրաժ ֆիլմը, տրագիկոմեդիա՝ նկարահանված Դուշան Կովաչևիչի համանուն պիեսի հիման վրա։ Իրադարձությունները ծավալվում են Հարավսլավիայում շուրջ հիսուն տարվա ընթացքում (1941 թվականից մինչև 1992 թվականի սկիզբը)։
Հարավսլավիայում և Ֆրանսիայում ֆիլմը ցուցադրվել է նաև հեռուստատեսային տարբերակով՝ Била једном једна земља («Կար-չկար մի երկիր») խորագրով, որը բաղկացած էր 6 սերիայից (5 ժամ ընդհանուր տևողությամբ)։ Գերմանական հեռուստատարբերակում ֆիլմը ցուցադրվել է «Underground» անվանմամբ։ Մի քանի անգամ ցուցադրվել է ինչպես ամբողջական՝ 5 ժամանոց, այնպես էլ կրճատված` 3 ժամանոց տարբերակներով ։
Նախաբան
Ֆիլմում գործողություններն սկսվում են 1941 թվականի ապրիլի 5-ի լույս 6-ի գիշերը։ Երկու հարբած ընկերներ՝ Մարկո Դրենը (Марко Дрен, Marko Dren, Միկի Մանոյլովիչ) և «Չյոռնի» (Црни, Crni) մականունով Պետար Պոպարան (Петар Попара, Petar Popara, Լազար Ռիստովսկի), վերադառնում են Բելգրադ։ Ընկերներն անցնում են Մարկոյի եղբոր՝ Իվանի (Սլավկո Շտիմաց) տան կողքով և ողջունում նրան բարձր գոռալով։ Այնուհետև կանգ են առնում Չյոռնիի տան մոտ, որտեղից դուրս է գալիս նրա հղի կինը՝ Վերան (Միրյանա Կարանովիչ), և սկսում կշտամբել ամուսնուն՝ սպառնալով «լքել նրան, ինչպես Մարկոյի կինը լքեց իր ամուսնուն»։ Մարկոն Վերային մի կողմ է տանում, խնդրում չաղմկել և ցածրաձայն, վստահելի տոնով հայտնում, որ նախօրեին նրա ամուսնուն և Մարկոյի լավագույն ընկերոջը՝ Չյոռնիին, ընդունել են Կոմունիստական կուսակցություն։ Վերան նրա խոսքերին մեծ նշանակություն չի տալիս։
1941
Մի քանի ժամ անց՝ առավոտյան, սկսվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական զորքերի առաջին օդային գրոհը Բելգրադի վրա։ Քաղաքի բնակիչները փորձում են պատսպարվել ընկնող ռումբերից, իսկ Իվանը փորձում է փրկել կենդանիներին. կենդանաբանական այգու վրա ևս ռումբ էին նետել։ Մարկոն և Չյոռնին չեն շեղվում իրենց զբաղմունքից (առաջինը սեռական հարաբերություն էր ունենում մարմնավաճառի հետ, իսկ երկրորդը նախաճաշում էր)։ Գրոհի ավարտից հետո Չյոռնին գնում է տեսնելու ավերված քաղաքը։ Ճանապարհին նա հանդիպում է լացող Իվանին՝ Սոնի անունով փոքրիկ շիմպանզեն ձեռքին։
Չյոռնին սիրահետում է Բելգրադի ազգային թատրոնի առաջատար դերասանուհուն՝ Նատալյա Զովկովին (Natalija Zovkov, Միրյանա Յոկովիչ)։ Նատալյան խմբի մյուս անդամների հետ մասնակցում է կիսաքանդ քաղաքի ավերակների քանդմանը։ Չյոռնին այցելում է նրան։ Նատալյան նրան պատմում է, որ լուրեր են պտտվում` իբր պարտիզան-կոմունիստները զբաղվում են թալանով, և ցույց է տալիս մի պաստառ, որում պարգև են խոստանում Չյոռնիի գլխի համար, այնուհետև գնում է ռեստորան իր երկրպագուի՝ գերմանացի սպա Ֆրանցի հետ։
Այդ նույն ժամանակ ռազմական տեխնիկա փոխադրող գերմանական գնացքի կողոպուտից հետո օկուպանտներին հայտնի են դառնում Մարկոյի և Չյոռնիի անունները. նրանց նկատմամբ հետախուզություն է հայտարարվում ռադիոյով։ Նացիստները սկսում են ակտիվորեն փնտրել պարտիզաններին։ Այդ ժամանակ Մարկոն իր պապիկի (Բատա Ստոյկովիչ) գետնահարկում պատրաստում է զենքի պահեստ և թաքստոց. նա այնտեղ է տանում Վերային, Իվանին և քաղաքի մի քանի այլ բնակիչների (Չյոռնին թաքնվում է անտառում)։
Երբ փախստականները իջնում են գետնահարկ, Վերայի երկունքի ցավերը սկսվում են։ Ներքև տանող աստիճանների վրա էլ նա լույս աշխարհ է բերում տղային և մահանում՝ հասցնելով միայն հայտնել իր վերջին ցանկությունը՝ որդուն անվանել Յովան։
1944
Անցել է ուղիղ երեք տարի։ Բելգրադի բարերից մեկում Չյոռնին կոմունիստական այլ գաղտնի գործակալների հետ նշում է իր որդու՝ Յովանի երրորդ տարեդարձը։ Բարի գետնահարկում Մարկոն, ով արդեն դարձել է տեղական կուսակցական կազմակերպության քարտուղար, գործարք է իրականացնում՝ որոշ մարդկանց զենք տալով և փոխարենը թղթադրամների հաստ փաթեթ ստանալով։ Այնուհետև միանում է տոնին։ Գինարբուքի թեժ պահին Չյոռնին գնում է Ազգային թատրոն՝ Նատալյայի մոտ։ Նրան հաջողվում է մուտք գործել բեմ։ Չյոռնին կրակում է Ֆրանցի վրա և առևանգում Նատալյային։
Չյոռնին Նատալյայի և Մարկոյի (ինչպես նաև նրանց ուղեկցող փողային նվագախմբի) հետ գնում է Բելգիայի սահմաններից դուրս գտնվող փոքրիկ նավակը, որտեղ տեղակայված էր զենքի խոշոր խմբաքանակ։ Նրանք սպասում էին քահանային, ով պետք է պսակադրեր Նատալյային և Չյոռնիին։ Երբ վերջինս մի քանի րոպեով հեռանում է, Մարկոն Նատալյային սեր է խոստովանում։ Թվում է, թե նա պատասխանում է Մարկոյին փոխադարձ սիրով, սակայն Չյոռնիի վերադառնալուն պես փոխում է իր որոշումը և համաձայնում ամուսնանալ նրա հետ։
Առավոտյան (քահանան այդպես էլ չի գալիս) գալիս են գերմանացի զինվորները, և Ֆրանցը, ով Չյոռնիի կրակոցից հետո ողջ էր մնացել պաշտպանիչ ժիլետի շնորհիվ, պահանջում է Նատալյային իրեն տալ։ Վերջինս անմիջապես համաձայնում է լքել Մարկոյին և Չյոռնիին ու գնալ Ֆրանցի հետ։ Մարկոն դեպքի վայրից փախչում է նավով, իսկ Պյոտրին առևանգում են և տեղափոխում հոգեբուժարան, որտեղ նրան էլեկտրաշոկի են ենթարկում։
Օրեր անց Մարկոն և Նատալյան սենյակում պարում են, Մարկոն նորից սիրո խոսքեր է ասում Նատալյային (այդ ժամանակ Բելգրադը նորից ռմբակոծում են, այս անգամ` միացյալ զորքերի ինքնաթիռները)։ Նա պատասխանում է հետևյալ խոսքերով.
Ժամանակագրության դրվագները ցույց են տալիս Հարավսլավիայի ազատագրումը օկուպացիայից։ Ազատագրման գործում ակտիվ մասնակցություն է ունենում նաև Մարկոն։ Հետպատերազմական տարիներին նա կարևոր պաշտոն է զբաղեցնում Հարավսլավիայի կառավարությունում, դառնում է Տիտոյի զինակիցը, մասնակցում միջազգային հանդիպումներին, հանդես գալիս ելույթներով և զինվորական շքերթների ժամանակ կանգնում Տիտոյի աջ կողմում։
Մաս 2. Սառը պատերազմ
1961 թվական։ Մարկո Դրենը ազդեցիկ քաղաքական գործիչ է, Տիտոյի զորակիցներից մեկը։ Կազդուրված Չյոռնին, նրա որդի Յովանը, եղբայր Մարկոն և մյուս քաղաքացիները դեռ գտնվում են գետնահարկում՝ համոզված լինելով, որ դրսում դեռ պատերազմ է։
Երկրորդ մասը սկսվում է այն տեսարանով, որտեղ Մարկոն Նատալյայի հետ (նրանք ամուսնացել են) ներկա է Պետար Պոպարայի հուշարձանի բացման արարողությանը։ Չյոռնիին ճանաչվել է ժողովրդական դիմադրության հերոս, ով մահացել է պատերազմի ընթացքում։ Այնուհետև Մարկոն գնում է գետնահարկ՝ վիրավոր ձևանալով։ Նա Չյոռնիին ասում է, որ Գեստապոյում իրեն խոշտանգել են, և որ ընկեր Տիտոն Պետարին խնդրում է մնալ գետնահարկում, մինչև մոտենա վճռորոշ պահը։ Ապա խուզարկում է գետնահարկը, մասնավորապես, զենքի արտադրամասը, որը դեռ ակտիվորեն աշխատում է։ Գետնահարկում ապրող միակ բնակիչը, ով գիտի կատարվող իրադարձությունների մասին, Մարկոյի պապն է։ Նա ամեն օր գետնահարկում գտնվող ժամացույցի սլաքները աննկատ հետ է տալիս, ինչի պատճառով մարդկանց թվում է, թե իրենք գետնահարկում անցկացրել են ոչ թե 20, այլ 15 տարի։
Վերև բարձրանալով՝ Մարկոն միացնում է շչակը, ինչի պատճառով բնակիչները մտածում են, որ սկսվել է հերթական օդային հարձակումը, և թաքնվում են ապաստանում։ Մարկոն նաև փոխանցում է նորություններ գերմաներենով, որից ենթադրվում էր, թե պատերազմը դեռ շարունակվում է, և գերմանացիները փոփոխական հաջողություններով դիմանում են Արևելյան ճակատում։ Գետնահարկից ստացվող զենքը Մարկոն վաճառում է։
Մարկոն Նատալյայի համար խոսք է պատրաստում, որը նա պետք է ասի Չյոռնին՝ իջնելով գետնահարկ։ Նատալյան սկզբում մերժում է, Մարկոյին հորդորում վախենալ Աստծուց, մեղադրում նրան խաբեության մեջ, սակայն Մարկոյին հաջողվում է համոզել Նատալյային, և նա հանձնվում է։ Խոնարհաբար իրականացնելով Մարկոյի ցանկությունները և գործելով նրա սցենարին համապատասխան` Նատալյան իջնում է գետնահարկ, ձևացնում, թե գերմանացիները իրեն ծեծել և բռնաբարել են, և ասում է տեքստում ներառված սիրո խոստովանությունը Չյոռնիին։
Այդ օրը գետնահարկում տեղի է ունենում Յովանի (Սրջան Տոդորովիչ) և Ելենայի (Միլենա Պավլովիչ) ամուսնության արարողությունը. վերջինիս հետ Յովանը մեծացել էր գետնահարկում։ Հարսանիքին հրավիրված էին նաև Մարկոն և Նատալյան։ Միջոցառման սկզբում Չյոռնին իր ելույթում շնորհակալություն է հայտնում Մարկոյին անցկացրած տարիների համար, երբ նա «հոգ է տարել» գետնահարկի բնակիչների մասին։ Երբ ճաշկերույթն սկսվում է, Չյոռնին Յովանին մի կողմ է կանչում և առաջարկում բարձրանալ վերև, քանի դեռ բոլորը խմում են։
Նատալյան հարբում է և ալկոհոլի ազդեցության տակ Մարկոյին ասում, որ վերջինս գողացել է իր երիտասարդությունը, նա հանցագործ է և հանցագործության մեջ ներքաշել է նաև իրեն։ Մարկոն հավատացնում է Նատալյային, որ իր բոլոր արարքների հիմքում ընկած է նրա հանդեպ սերը։ Նատալյան, ինչպես և քսան տարի առաջ, պատասխանում է. «Որքան գեղեցիկ ես ստում», և նրանք հաշտվում են։ Չյոռնին պատահաբար լսում է նրանց խոսակցության ավարտը, որից հետո Մարկոյին ատրճանակ է տալիս և խնդրում սպանել իրեն։
Այն պահին, երբ Չյոռնին Նատալյային կապում է իր մեջքին, Մարկոն իր գլխին կրակելու փոխարեն կրակում է ծնկներին։ Իվանի շիմպանզեն բարձրանում է տանկի վրա և կրակում նկուղի պատին։ Բացված անցքով նախ փախչում է կապիկը, որի հետևից գնում է Իվանը, այնուհետև Չյոռնին Յովանի հետ (Նատալյային բաց են թողնում նրա ապահովության համար)։ Սոնին և Իվանը հերթով ընկնում են ստորգետնյա թունել, որը միացնում է Եվրոպայի տարբեր քաղաքները։ Սոնին բարձրանում է մի շարժվող բեռնատարի վրա, և Իվանը կորցնում է նրան։ Այդ ժամանակ Նատալյան վերադառնում է գետնահարկ, իսկ Յովանի հարսնացուն, իմանալով, որ իր փեսացուն դուրս է եկել, նետվում է նկուղում գտնվող ջրհորը։
Չյոռնին և Յովանը դուրս են գալիս և հայտնվում ֆիլմի նկարահանման հրապարակում։ Չյոռնին համոզված է, որ պատերազմը դեռ շարունակվում է, և նախ աննկատ խեղդամահ է անում գերմանական զինվորների նման ստատիստներին, այնուհետև սպանում Ֆրանցի դերակատարին՝ խառնաշփոթ ստեղծելով նկարահանման հրապարակում։ Առավոտյան, երբ հայր ու որդի լողում են Դունայում (Չյոռնին Յովանին լողալ է սովորեցնում), հայտնվում է ուղղաթիռը, որին հրահանգված էր ուսումնասիրել նախորդ օրը նկարահանման հրապարակում կատարված իրադարձությունները։ Չյոռնին վազում է ափ և փորձում կրակել ուղղաթիռում գտնվող մարդկանց վրա, սակայն երբ նրանք հեռանում են, վերադառնում է գետի մոտ և տեսնում, որ Յովանն այնտեղ չէ։
Մարկոն որոշում է, որ ինքն ու Նատալյան չեն կարող ապրել Հարավսլավիայում։ Նա միացնում է շչալը, սպասում, մինչև գետնահարկի բնակիչները թաքնվեն թաքստոցում, պայթեցնում է տունը գետնահարկի հետ միասին։
Տիտրը հանդիսատեսին հայտնում է, որ 1962 թվականին Մարկո Դրենը խորհրդավոր կերպով անհետացել է։ Քսան տարի անց Տիտրոն մահանում է։ Ժամանակագրության դրվագները ցույց են տալիս հարավսլավացի դիկտատորի թաղման տեսարանները։
Մաս 3. Պատերազմ
1992 թվական։ Իվան Դրենը գտնվում է Բեռլինի հոգեբուժարաններից մեկում։ Նա դեռևս փնտրում է Սոնի կապիկին և չի հավատում, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմն ավարտվել է։ Այդ ժամանակ բժիշկներից մեկը (Հարավսլավիայի բնիկ) Իվանին ցույց է տալիս փաստաթղթեր, որոնցում նշված է, որ Մարկոն և Նատալյան արդեն երեսուն տարի Ինտերպոլի կողմից հետախուզվում են մարդկության դեմ կատարած հանցագործության և զենքի առևտրի համար։ Միայն այդ ժամանակ է Իվանը հասկանում, որ Մարկոն խաբել է իրեն։ Նա փախչում է բժիշկներից և իջնում թունել։ Թունելում հանդիպած վարորդը, ով մարդկանց տեղափոխում էր Բոսնիայից, ասում է, որ Հարավսլավիան այլևս գոյություն չունի, և այնտեղ պատերազմ է։ Իվանը չի հավատում նրան և գնում է իր երկիր։ Այնտեղ նա երեսուն տարվա փնտրտուքից հետո ի վերջո հանդիպում է Սոնիին և նրա հետ միասին դուրս գալիս։
Իվանը հայտնվում է պատերազմի մեջ գտնվող հարավսլավական քաղաքում (հավանաբար, Սարաևոյում )։ Նա նայում է մի շինության պատուհանից և այնտեղ տեսնում Մարկոյին, ով փորձում է զենք վաճառել դաշտային հրամանատարին (Էմիր Կուստուրիցա)։ Երբ Մարկոն հաշմանդամի սայլակով դուրս է գալիս շինությունից, վրա է հասնում Իվանը և իր ձեռնափայտով հարվածում եղբորը, այնուհետև կախվում մոտակա եկեղեցու զանգի պարանից։
Յովանի մահվանից հետո վշտից կիսախելագար դարձած Չյոռնին ղեկավարում է ոչ մեծ անարխիստական բանակ։ Նրա զինվորներից մեկը գտնում է Մարկոյին և հենց նոր նրա մոտ եկած Նատալյային։ Չյոռնիի՝ զենք վաճառողներին տեղում սպանելու հրամանի համաձայն կրակում է նրանց վրա, ապա այրում դիակները։ Տեսնելով սպանվածների անձնագրերը՝ Չյոռնին ճանաչում է Մարկոյին և Նատալյային։ Զղջալով իր հրամանի համար, կորցնելով բոլորին և ամեն ինչ՝ Պյոտրը գնում է գետնահարկ, որտեղ անցկացրել է գրեթե քսան տարի։ Ջրհորում Չյոռնիի աչքին երևում է Յովանը, և նա ցատկում է ջուրը։
Վերջաբան
Ֆիլմի սյուրռեալիստական վերջաբանում Մարկոյի և Չյոռնիի ընտանիքների բոլոր անդամները, այդ թվում նաև ֆիլմի սկզբում մահացածները, հանդիպում են Դունայի ափին` Յովանի և Ելենայի հարսանեկան սեղանի շուրջ։ Բոլորը հաշտվում են, Չյոռնին ներում է Մարկոյին։ Հողակտորը, որի վրա դրված էր սեղանը, և պարում էին հյուրերը, կովերի նախրի անցած գծով պոկվում է ափից և ընկնում գետը։
Գեղարվեստական արժեք
Որոշ քննադատներ «Ընդհատակ» ֆիլմը համարում են Կուստուրիցայի ստեղծագործության գագաթնակետը ։
Կինոգետները և կինոքննդատները ֆիլմի, ինչպես նաև Կուստուրիցայի արվեստի գլխավոր առավելություններից մեկը համարում են վիտալիզմը՝ կենսական ուժը ։ Այդ հատկանիշը շարունակում է նախորդ ֆիլմերում ռեժիսորի առաջ քաշած հիմնական գիծը, որը, կինոգետ Անդրեյ Պլախովի բնորոշմամբ, մշակույթը և գաղափարախոսությունը փոխարինել է ժողովրդական կյանքի բնութագրերով. այդ կերպ ռեժիսորը դարձավ «բալկանյան միֆի» մի մասնիկը, որն իր բարձրակետին հասավ հենց «Ընդհատակի» ստեղծումից հետո ։
Ընդգծվում է պատկերների էկլեկտիկությունը, որտեղ ողբերգական տեսարանները միաձուլվում են կատակերգականին և նույնիսկ ֆարսայինին ՝ հանդիսատեսի շրջանում առաջացնելով հակադիր զգացողություններ ։ Դրա արդյունքում դժվար է հստակ որոշել ֆիլմի ժանրը։ Շատ կինոգետներ և քննադատներ ֆիլմն անվանում են ֆանտասմագորիա ։ Ժանրերի միաձուլման միտման և ծիծաղելին ողբերգականի հետ համատեղ ներկայացնելու համար Կուստուրիցան, ըստ էության, պարտական է Պրահայի կինոդպրոցին ։
Ֆիլմի էսթետիկան համարում են բարոկկո ոճի ։ Անդրեյ Պլախովը կարծում է, որ բարոկկո ոճին պատկանելու պատճառով ֆիլմի կերպարները հաճախ հայտնվում են տխմար ճաշակի շեմին, և խոսում է Կուստուրիցայի ֆիլմերի «էսթետիկ անսահմանության» մասին, ինչը փոխհատուցվում է ֆիլմի յուրահատուկ էներգետիկայով։ Ըստ Պլախովի՝ «Ֆիլմը փառահեղ է իր աններդաշնակության մեջ »: Կուստուրիցայի գործելաոճը համեմատվում է նաև առեղծվածային ռեալիզմի հետ ։
Ինչ վերաբերում է ֆարսին, ապա դրան Կուստուրիցիայի այս և մի շարք այլ ֆիլմերում մեծ նշանակություն է տրվել։ Հավանաբար դա պայմանավորված է 20–րդ դարի ողջ պատմությունը որպես ֆարս բնորոշելու Կուստուրիցայի ցանկությամբ ։
Քննադատներն անդրադարձել են նաև դերասանական խաղին, հատկապես Միկի Մանոյլովիչին , ով երկրորդ անգամ է հանդես գալիս Կուստուրիցայի ֆիլմում։ Ֆիլմի քննադատներ կասկածի չեն ենթարկել Կուստուրիցայի ռեժիսորական կարողությունները , այդուհանդերձ, Ալեն Ֆինկիլկրոն, ով մամուլում բանավիճել է ռեժիսորի հետ ֆիլմի քաղաքական ենթատեքստի համար, «Ընդհատակն» անվանել է խեղաթյուրում և կասկածի տակ առել ֆիլմի գեղարվեստական արժեքը ։
Ֆիլմի տեսողական բաղադրիչները արժանացել են բարձր գնահատականի, բարձր է գնահատվել օպերատոր Վիլկո Ֆիլաչի և բեմադրող-նկարչի աշխատանքը ։ Ֆիլմի գույները հիմնականում գորշ են, օգտագործվել են շագանակագույնի երանգները։ Յուրահատուկ ձեռքբերում կարելի է համարել այն դրվագը, որը նկարված է ծնվող երեխայի տեսանկյունից ։
«Ընդհատակ» ֆիլմում որպես պատմական փաստաթղթեր օգտագործվել են կինոժամանակագրագետների դրվագները, որոնք Կուստուրիցան վերցրել է հարավսլավական հեռուստաընկերության արխիվից ։ Դրանք ֆիլմում ներկայացվում են երեք անգամ՝ առաջին մասի սկզբում ու վերջում և երկրորդ մասի վերջում։
Երաժշտություն
Ֆիլմի սաունդթրեքը գրել է հարավսլավացի նշանավոր կոմպոզիտոր և երաժիշտ Գորան Բրեգովիչը։ «Ընդհատակը» դարձավ Կուստուրիցայի և Բրեգովիչի երրորդ և վերջին համատեղ աշխատանքը։ Ռեժիսորի վերջին ֆիլմերի համար երաժշտություն գրել են «The No Smoking Orchestra» խմբի անդամները։ «Ընդհատակ» ֆիլմի Սաունդթրեքս ձայնագրել են Սլոբոդան Սալիևիչի և Բոբան Մարկովիչի նվագախմբերը։ Արխիվային դրվագներն ուղեկցվում են «Լիլի Մառլեն» երգով՝ դերասանուհի Դորիտ Թալմաջի կատարմամբ։
Գնչուական և սերբական ազգային երգերի վրա հիմնված երաժշտությունը դարձել է ֆիլմի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը՝ դասվելով ֆիլմի գեղարվեստական արժանիքների շարքում ։ Նույնիսկ ֆիլմի քննադատները սաունդթրեքը համարում են ֆիլմի հաջողություններից մեկը ։
Բրիտանական «Daily Telegraph» թերթը 2008 թվականին «Ընդհատակի» սաունդթրեքը դասել է կինեմատոգրաֆիայի պատմության 100 լավագույն սաունդթրեքների շարքում ։ Քննադատ Վիկտոր Ռասպոպինը, զուգահեռներ անցկացնելով «Ընդհատակի» և Ֆեդերիկո Ֆելինիի ստեղծագործությունների միջև, ֆիլմի սաունդթրեքը համեմատում է Ֆելինիի «Ութ ու կես» ու «Ամարկորդ» ֆիլմերի երաժշտության հետ, որոնց հեղինակը աշխարհահռչակ կոմպոզիտոր Նինո Ռոտան է ։
Ֆիլմի սկզբում էկրանին հայտնվում է փողային նվագախումբը, որը հետո պարբերաբար հայտնվում է կադրում։ Նախ ուղեկցում է Մարկոյին և Չյոռնիին, ապա նրանց հետ մնում է գետնահարկում։ Նվագախումբը գետնահարկի բնակիչներին օգնում է չհուսահատվել ։ Ֆիլմի ավարտին այդ նվագախումբը նվագում է կղզու վրա։
Երաժշտությունը հանդես է գալիս որպես ֆիլմի տարբեր տարրերը միավորող բաղադրիչ։
2000 թվականին սաունդթրեքը թողարկվել է CD սկավառակի վրա։
Սիմվոլիկա
«Ընդհատակ» ֆիլմը հագեցած է տարաբնույթ սիմվոլներով և մետաֆորներով ։ Ոմանք նույնիսկ կարծում են, որ ֆիլմը գերհագեցած է սիմվոլիկայով ։
Ֆիլմի կենտրոնական սիմվոլը համարվում է գետնահարկը, որն արտացոլված է նաև ֆիլմի վերնագրում։ Այն հաճախ մեկնաբանվում է որպես Իոսիպ Տիտոյի միջազգային մեկուսացման արդյունքում ընդհատակում հայտնված Հարավսլավիայի կերպարը ։ Դրա հետ կապված կարելի է վերհիշել նաև դեռևս Իոսիֆ Ստալինի կողմից առաջ քաշված բանաձևը՝ «սոցիալիզմն առանձին երկրում» ։ Իրական Հարավսլավիայի հետ անցկացվող զուգահեռները մի քանիսն են. գետնահարկում ներկայացված են տարբեր տարիքի և մշակութային պատկանելության մարդիկ, Չյոռնին փորձում է Մարկոյին ապացուցել, որ նույնիսկ մեկուսացված լինելով` գետնահարկի բնակիչներն ի վիճակի են իրականացնել մեծ գործեր (Հարավսլավիան գործնականում խզեց կապերը նույնիսկ ԽՍՀՄ-ի և Վարշավայի պայմանագրի մյուս երկրների հետ)։ Ֆիլմի հերոսներն իրենց ձեռքերով տանկ են հավաքում, ինչը զուգահեռ է Հարավսլավիայի իրական պատմության հետ. երկրի հպարտությունն էր M-84 տանկը, որ նախագծվել ու ստեղծվել էր Հարավսլավիայում։
Ֆիլմում կարևոր տեղ են զբաղեցնում կենդանիները։ Առաջին մասի սկզբում փախչելով քանդված կենդանաբանական այգուց՝ նրանք խորհրդանշում են ազատություն ստացած անազնիվ բնազդները ։ Իվանի կապիկը՝ Սոնին, միակն է, ով նրան չի դավաճանում, և ֆիլմի ավարտին ողջ մնացող միակ կերպարն է։
Ինչպես և այլ ֆիլմերում, «Ընդհատակում» ևս առկա է մարդկային թռիչքի թեման։ Այդ առիթով Կուստուրիցան ասում է. Ֆիլմում թռչում է Յովանի հարսնացուն՝ Ելենան, թեև նա ոչ թե ինքնուրույն է թռչում, այլ նրան օդ է բարձրացնում մեխանիկական սարքավորումը։
Ֆիլմի կարևորագույն սիմվոլներից է նրա ավարտը, երբ Յովանի ու Ելենայի հարսանիքի ժամանակ գետափի այն հողակտորը, որի վրա էին պարողներն և սեղանի շուրջ նստած հյուրերը, առանձնանում է ցամաքից և լողում անհայտ ուղղությամբ։ Դա համարվում է Հարավսլավիայի այլաբանությունը, որը վերջնականապես անջատվեց Եվրոպայից ։ Ջրից դուրս եկող կովերի նախիրը խորհրդանշում է մահացածների հոգիները, որոնք վերադառնում են նոր մարմիններով ։
Ստեղծման պատմություն
Հարավսլավիայի փլուզման ժամանակ Կուստուրիցան արդեն որոշ ժամանակ ապրել էր ԱՄՆ-ում։ Պատերազմի սկզբում Սարաևոյում ռեժիսորի տունն այրել էին, իսկ նրա հայրը՝ Մուրատ Կուստուրիցան, մահացել էր սրտի նոպայից։ Այդ իրադարձությունները Կուստուրիցային դրդեցին վերադառնալ Հարավսլավիա և այնտեղ նկարահանել իր նոր ֆիլմը ՝ փորձելով դրա միջոցով ներկայացնել Հարավսլավիայի նորագույն պատմությունը և բնորոշել նրա տեղը ժամանակակից աշխարհում ։
Դուշան Կովաչևիչի «Գարունը հունվարին» (Пролеће у јануару) պիեսը, որի վրա հիմնված է ֆիլմի սյուժեն, գրվել է նախքան Հարավսլավիայի քայքայումը։ Կուստուրիցային հետաքրքրեց պիեսը, և հեղինակի հետ միասին նա մշակեց ֆիլմի սցենարը ։ Արդյունքում ֆիլմի սյուժեն էականորեն հեռացավ Կովաչևիչի պիեսից (թեև գլխավոր մոտիվը պահպանվել է)։ Գլխավոր դերերը կատարելու համար հրավիրվել են ինչպես Կուստուրիցային արդեն ծանոթ դերասաններ, այնպես էլ մարդիկ, ում հետ նա դեռ չէր աշխատել։
Նկարահանումները հիմնականում կատարվել են Պրահայում։ Որոշ դրվագներ, այդ թվում՝ գետի բոլոր տեսարանները, նկարահանվել են Բուլղարիայում։ Ֆիլմի միայն երկու տեսարան է նկարահանվել Հարավսլավիայում ։
Սկզբում ֆիլմի տևողությունը 320 րոպե էր, սակայն պրոդյուսերների պահանջով Կուստուրիցան ստիպված էր էականորեն կրճատել այն ։ Կաննում ցուցադրելուց հետո ռեժիսորը նորից վերամոնտաժեց ֆիլմը վարձույթի համար ։ 300 րոպեանոց տարբերակը մասնատվեց վեց սերիայի և Ֆրանսիայում ու Հարավսլավիայում ցուցադրվեց որպես հեռուստասերիալ։
Քննադատական արձագանք
Դեռևս Կաննի կինոփառատոնի ժամանակ, երբ «Ընդհատակը» նոր էր ներկայացվում հանրությանը, այն ունեցավ շատ մեծ հաջողություն ։ Ֆիլմն ընկալվեց որպես դարակազմիկ։ 1995 թվականին կինեմատոգրաֆիայի հարյուրամյակի կապակցությամբ ռուսական «Կինոյի արվեստ» թերթի կազմակերպած հարցման արդյունքում Կուստուրիցան Քվենտին Տարանտինոյի հետ գլխավորում էր «21–րդ դարի ռեժիսորներ» ցուցակը, իսկ Սերգեյ Կուդրյավցևի հարցաթերթիկում ռեժիսորները միավորվել էին մեկ կերպարի մեջ՝ Քվենտին Կուստուրիցա անվամբ ։ Ֆիլմի ցուցադրությունից հետո ռեժիսորը, որն ընդամենը 40 տարեկան էր, դասվեց եվրոպական կինեմատոգրաֆիայի դասականների շարքում ։ Դա հաստատվեց նաև այն ժամանակ, երբ ֆիլմն արժանացավ «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակին, որը Կուստուրիցայի համար երկրորդն էր։ Մինչ այդ երկու «Ճյուղ» կարողացել էին ստանալ միայն երկու ռեժիսորներ՝ Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան և Աուգուստ Բիլլեն։
Քննադատների կարծիքներում գերակշռում էին հուզական գնահատականները։ Ոմանք ֆիլմը դիտարկում են որպես իր ժամանակի կարևորագույն ֆիլմը, ինչպես նաև պատերազմի մասին երբևէ ստեղծված լավագույն ֆիլմերից մեկը ։
Որպես հիմնական թերություններ նշվում են սիմվոլներով հագեցած լինելը, ամեն ինչ մետաֆորի վերածելու ձգտումը , հավակնոտությունը , ձգձգվածությունը , կոպիտ հումորը ։
Վարձույթի պատմություն
1995 թվականի մայիսի 25-ին ֆիլմն առաջին անգամ ցուցադրվեց Կաննում և ունեցավ մեծ հաջողություն, ինչից հետո շատ երկրներ ձեռք բերեցին այն վարձույթով ցուցադրելու իրավունք։ Հոկտեմբերի 25-ից ֆիլմը ցուցադրվեց Ֆրանսիայի կինոթատրոններում, որից հետո տարածվեց նաև այլ երկրներում։ Երկար ժամանակ չէր հաջողվում ԱՄՆ-ում դիստրիբյուտոր գտնել. արդյունքում միայն 1997 թվականի հունիսի 20-ին ԱՄՆ-ում ֆիլմը ցուցադրվեց մեծ էկրաններին ։ Ռուսաստանում ֆիլմի ինքնատիպ «պրեմիերան» կայացավ արդեն 90-ականներին տեսաերիզներով, իսկ մեծ էկրաններին ֆիլմը հայտնվեց միայն 2001 թվականին ։
Ֆիլմի համաշխարհային հասույթը կազմել է 17 155 263 դոլլար։ ԱՄՆ-ում հավաքվել է 6 719 864, իսկ Ռուսաստանում՝ 195 000 դոլար ։
Սաունդթրեք
Ֆիլմի սաունդթրեքը, որի հեղինակն է Գորան Բրեգովիչը, սկավառակով թողարկվել է 2000 թվականին։ Որոշ երգեր նորից են ձայնագրվել ալբոմի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Հարավսլավական ֆիլմեր Կատեգորիա:Չեխական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Գերմանական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Հունգարական դրամա ֆիլմեր
Դեմյանկովո (այլ կիրառումներ)
Դեմյանկովո, կարող է վերաբերել՝
SEAT
SEAT S.A. (Sociedad Española de Automóviles de Turismo, «Զբոսաշրջության մարդատար ավտոմեքենաների իսպանական միություն»), իսպանական մեքենաշինական գործարան, որ ընդգրկված է Audi Brand Group-ի կազմում։ Գրասենյակը գտնվում է Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքում (արվարձան Մարտորել)։
Պատմություն
Իսպանական մեքենաների պատմությունը սկսվել է 1919 թվականին, երբ իտալիական Fiat ընկերությունն Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքի արվարձանում բացեց իր մասնաճյուղը։ 1953 թվականի նոյեմբերի 13-ին Մարտորելի գործարանում թողարկվեց առաջին SEAT ավտոմեքենան։ 1972 թվականին թողարկվում է երկումիլիոներորդ SEAT-ը։ 1980 թվականին Fiat-ը հրաժարվում է ավելացնել իր կապիտալը SEAT-ում դադարեցնում է իր համագործակցությունն իսպանական ընկերության հետ։ 1982 թվականի սեպտեմբերի 30-ին SEAT-ն համագործակցության պայմանագիր է կնքում գերմանական Volkswagen AG ընկերության հետ, իսկ 1986 թվականի հունիսի 9-ին Volkswagen-ը գնում է իսպանական ընկերության բաժնետոմսերի 51%-ը։ 1990 թվականին Volkswagen Groups-ը դառնում է SEAT-ի լիիրավ սեփականատերը։ 2009/10 մրցաշրջանիս SEAT-ը ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի պաշտոնական հովանավորն է։
Գործունեություն
2015 թվականին ընկերությունն իրացրել է 400 հազար, 2014 թվականին՝ 390,5 հազար, 2013 թվականին՝ 355 հազար ավտոմեքենա ։
Աշխատակազմում ընդգրկված է 15 հազար մարդ (2015 թվական) ։ 2015 թվականին ընկերության շահույթը կազմել է €8,3 միլիարդ (աճել է 11 %-ով 2014 թվականի հետ համեմատած), մաքուր շահույթ՝ €6 միլիոն (2014 թվականին այն կազմել է €66 միլիոն) ։
Լոգոտիպ
Փոխել է 2 լոգոտիպ։ Ներկա լոգոտիպը 3-րդն է
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեքենաշինական ընկերություններ
(78) Դիանա
(78) Դիանա (Diana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1863 թվականի մարտի 15-ին Ռոբերտ Լյութերի կողմից Դյուսելդորֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,619943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0776 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1623 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Դիանա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0979 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1548,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232416 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,7° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Դիանա
Դիանա Դիանա Դիանա
Վանահայր
Վանահայր, վանական հաստատության հոգևոր առաջնորդ։ Այդ պաշտոնը սահմանվել է 4-5-րդ դարեր՝ մի շարք երկրներում քրիստոնեությունը պաշտոնական կրոն հռչակելուց հետո։ Եկեղեցական նվիրապետության մեջ վանահայրը դասվել է եպիսկոպոսից հետո։ Նրան ընտրել են վանքի միաբանները, հաստատել է վերադաս եպիսկոպոսը։
Վանական կալվածատիրության աճի և տնտեսական հզորության հետևանքով շատ վանահայրեր անկախացել են եպիսկոպոսից և անմիջաբար ենթարկվել իրենց եկեղեցու գերագույն պետին։
Կատեգորիա:Կրոնական տիտղոսներ
Դենեժնոե (այլ կիրառումներ)
Դենեժնոե, կարող է վերաբերել՝