cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մատնունի
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 180 տեսակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Դուգլաս Սըրք
Դուգլաս Սըրք (ծնված՝ Հանս Դետլեֆ Սըրք, ), գերմանացի կինոռեժիսոր էր՝ ավելի հայտնի 1950-ականների հոլիվուդյան իր մելոդրամաներով։ Սըրքը սկսել է իր կարիերան Գերմանիայում՝ որպես բեմի և էկրանի ռեժիսոր, բայց շուտով մեկնեց Հոլիվուդ, երբ իր հրեա կինը հալածվեց նացիստների կոմից։
1950-ականներին նա հասավ իր ամենամեծ կոմերցիոն հաջողությանը մելոդրամանեներով, ինչպիսիք են «Կյանքի իմիտացիան», «Այն ամենը, ինչը թույլ է տալիս երկինքը», «Գրված է քամու վրա», «Հոյակապ մոլուցքը», «Սիրելու և մահանալու ժամանակը»։ Մինչ քննադատների կողմից այդ ֆիլմերը սկզբում դիտվում էին որպես սենտիմենտալ կանանց պատկերներ, դրանք այսօր կինոռեժիսորների, քննադատների և գիտնականների կողմից դիտվում են որպես գլուխգործոցներ։ Նրա աշխատանքը դիտվում է որպես «բուրժուազիայի քննադատությունն ընդհանուր առմամբ և մասնավորապես 1950-ականների ԱՄՆ», մինչ նկարում էր «սոցիալական պայմաններում հայտնված կերպարների կարեկցող դիմանկար» ։ Ֆիլմերն ավելի խորը ուսումնասիրելով երևում է, որ Սըրքը աշխատել է միզանսցեներով և փարթամ տեխնիկական գույներով՝ նրբորեն ընդգծելու իր հաղորդագրությունը։
Վաղ կյանքը և կարիերան Գերմանիայում
Սըրքը ծնվել է 1897 թվականի ապրիլի 26-ին Համբուրգում։ Ունի դանիական ծագում։ Նրա հայրը թերթի լրագրող էր։ Մանուկ հասակում նա մի քանի տարի անցկացրել է Դանիայում, մինչ նրա ծնողները վերադարձել են Գերմանիա և ստացել քաղաքացիություն։ Սըրքը բացահայտել է թատրոնը դեռ պատանի տարիներին, մասնավորապես Շեքսպիրի պիեսները։ Նաև սկսեց հաճախել կինոթատրոն և այնտեղ առաջին անգամ հանդիպեց այն, ինչը հետագայում բնութագրեց ինչպես «ուռչած զգացմունքների դրամա»։ Նրա սիրելի դերասաններից էր դանիացի դերասանուհի Աստա Նիլսեն։ 1919 թվականին ընդունվում է Մյունխենի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, սակայն շուտով հեռանում է Մյունխենից՝ Բավարիայի կարճատև Խորհրդային Հանրապետության փլուզումից հետո։ Համալսարանում սովորելու ընթացքում նա սկսեց գրել իր հոր թերթում՝ ոչ վաղ անցյալում, երբ հայրը դարձավ դպրոցի տնօրեն ։
Սըրքը շարունակեց իր ուսումը ևս որոշ ժամանակ Ենայի համալսարանում, մինչ Համբուրգի համալսարան տեղափոխվելը, որտեղ նա սովորեց փիլիսոփայություն և արվեստի պատմություն։ Այստեղ նա մասնակցեց Ալբերտ Այնշտայնի հարաբերականության մասին դասախոսությանը։ Այս ժամանակահատվածում մեծ ազդեցություն ունեցավ արվեստի պատմաբան Էրվին Պանոֆսկին։ Սըրքը մեկ կիսամյակ Պանոֆսկու սեմինարների խմբի ընտրյալ անդամ էր և նրա համար գրեց երկար զեկույց միջնադարյան գերմանական գեղանկարչության և առեղծվածային պիեսների հարաբերությունների մասին։ 1971 թվականին Հալիդեյին տված իր հարցազրույցում Սըրքն ասել է. «Ես Պանոֆսկուն շատ եմ պարտական»։ Սովորելու ընթացքում իրեն ապահովելու համար Սըրքը սկսել է աշխատել որպես դրամատուրգ Համբուրգի գերմանական թատրոնում։ 1922 թվականին, փոխարինելով հիվանդ ռեժիսորին, Սըրքը բեմադրեց իր առաջին բեմադրությունը՝ Հերման Բոսդորֆի պիես «Կայարանապետի մահը», որն անակնկալ հաջողություն ունեցավ, և այդ պահից Սըրքը (իր խոսքերով) «պարտվեց թատրոնին» ։
Բացի թատրոնից, Սըրքը այդ ընթացքում աշխատել է արվեստի շատ ոլորտներում. նկարել է, ամռանն աշխատել է Բեռլինի կինոստուդիայում՝ որպես նկարիչ, հրատարակել է Շեքսպիրի սոնետները՝ գերմաներեն թարգմանությամբ, թարգմանել է Շեքսպիրի որոշ աշխատանքներ և հրատարակել է իր գրվածքները։
Դոկտոր Փոլ Էգերը Սըրքին առաջարկեց աշխատավարձի բարձրացում և հնարավորություն տվեց ներկայացնելու «այդ խենթ ժամանակակից (այսինքն՝ էքսպրեսիոնիստական) պիեսներից մեկը», սակայն Սըրքն ասաց, որ ցանկանում է ղեկավարել միայն «դասականներին» և առաջարկեց դառնալ առաջին ռեժիսորը Սաքսոնիայի քաղաք Խեմնիցի դրամատիկական թատրոնում։ Գրառումը նոր ռեժիսորի համար դժվար փորձ էր, չնայած ընկերությունը սկսել է Մոլիերի, Բյուխների և Ստրինդբերգի դասական ստեղծագործություններով, սեզոնը խափանվեց, երբ թատրոնի գլխավոր ֆինանսիստը և մենեջերը հանձնվեցին և անհետացան մեկ գիշերվա ընթացքում՝ ստիպելով դերասանական կազմին և անձնակազմին ստեղծել նոր կոլեկտիվ` թատրոնը շարունակելու համար, և ծրագիրը փոխվեց կատակերգությունների և մելոդրամաների` «բաներ, որոնք գումար էին աշխատում»։ Չնայած Սըրքը հետագայում հիշատակեց այդ ժամանակահատվածը ինչպես «բավականին սարսափելի ժամանակ», այստեղ էր, որ նա սովորեց իր արհեստը և ինչպես վարվել դերասանների հետ «ամենալարված պայմաններում»։ Դա Գերմանիայում փախուստի ժամանակաշրջանում էր, և Սըրքը հիշեց, որ ընկերությանը գումար բաժանելուց հետո նրանք ստիպված կլինեին իրենց միջոցներով բանկ դիմել կեսօրից առաջ, քանի առավոտյան ժամը 12-ից հետո բանկերը փակվում են և փակցնում դոլարի նոր փոխարժեքը՝ «...եթե դու շատ ուշ ես մտնում, քո վաստակածից մի փոքր տոկոս է մնում...» :
Իր առաջին կնոջ՝ դերասանուհի Լիդիա Բրինկենի հետ, Սըրքը ունեցավ մեկ որդի՝ Կլաուս Դետլեֆ Սըրքին(1925-1944), ծնված 1925 թվականի մարտի 30-ին Բեռլին-Շառլոտենբուրգ, Գերմանիայում։ Նրա նախկին կինը միացել էր նացիստական կուսակցությանը և Սըրքի՝ հրեա կնոջ հետ ամուսնությունը օրինականորեն կարող էր նրան արգելել տեսակցել իրենց որդուն, որը դարձել էր նացիստական Գերմանիայի առաջատար երեխա դերասաններից մեկը, որը հայտնի էր «Die Saat geht auf»( 1935), «Streit um den Knaben Jo» (1937) և «Kopf hoch, Johannes!» (1941) ֆիլմերում։ Մահացել է 1944 թվականի մայիսի 22-ին որպես Պանցեր-Գրենադիր-դիվիզիայի զինծառայող Նովոալեքսանդրովկայի մոտ, Կիրովոգրադի տարածաշրջանում, Ուկրաինայի ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։
1930-ականներին Սըրքը դարձավ Գերմանիայի առաջատար բեմադրող ռեժիսորներից մեկը՝ պահանջների ցանկով, որը ներառում էր Բրեքտի « Երեք գրոշ » օպերայի արտադրությունը։ 1934 թվականին Սըրքը միացավ UFA (Universum Film AG) ստուդիաներին, որտեղ նա ղեկավարեց երեք կարճամետրաժ ֆիլմ, որին հաջորդեց նրա առաջին գեղարվեստականը՝ «Ապրիլ, ապրիլ» (1935), որը նկարահանվեց գերմանական և հոլանդական տարբերակներով։ Նրա էկզոտիկ մելոդրամաները՝ Zu neue Ufern-ը և La Habanera-ն շվեդ երգչուհի Ցարա Լեանդերից ստեղծեցին նացիստական ​​կինոյի աստղ։
Կարիերան Միացյալ Նահանգներում
Պատերազմի ավարտից հետո Սըրքը կարճ ժամանակով վերադարձավ Գերմանիա, բայց վերադարձավ ԱՄՆ՝ հաստատելու իր համբավը 1952-1959 թվականներին Universal-International Pictures-ի համար փարթամ, գունեղ մելոդրամաներով՝ «Հոյակապ մոլուցք» (1954), «Այն ամենը, ինչը թույլ է տալիս երկինքը» (1955), «Գրված է քամու վրա» (1956), «Մարտական օրհներգ» (1957), «Արատավորված հրեշտակները» (1957), «Սիրելու և մահանալու ժամանակը» (1958) և «Կյանքի իմիտացիան» (1959)։
Չնայած 1959 թվականին «Կյանքի իմիտացիա»-ի հսկայական հաջողությանը (մասամբ խթանված Լանա Թըրների ընկերոջ սպանության հետ կապված սկանդալով), Սըրքը լքեց Միացյալ Նահանգները և հեռացավ կինոարտադրությունից։ Մահացել է Շվեյցարիայի Լուգանո քաղաքում՝ մոտ երեսուն տարի անց, 1970-ականներին Գերմանիայում տեսախցիկի ետևից միայն կարճ վերադարձով՝ դասավանդելով հեռուստատեսության և կինո՝ Մյունխենի կինոդպրոցում։
Ժամանակակից ընդունելություն
1950-ականների Սըրքի մելոդրամաները, չնայած առևտրային առումով հաջողության, ընդհանուր առմամբ շատ վատ ընդունվեցին քննադատների կողմից։ Նրա ֆիլմերը համարվեցին անկարևոր (որովհետև դրանք պտտվում էին կանանց և կենցաղային խնդիրների շուրջ), ծեծված (կյանքի ավելի մեծ զգացմունքների վրա կենտրոնանալու պատճառով) և անիրատեսական (իրենց աչքի ընկնող և տարբերվող ոճի պատճառով)։ Այդ մելոդրամատիկ ձևը հաճախ քննադատների կողմից դիտվում էր որպես անճաշակություն ։
Ավելի ուշ ընդունելություն
Սըրքի ֆիլմերի նկատմամբ վերաբերմունքը կտրուկ փոխվեց 1950-ականների, 1960-ականներին և 1970-ականներին վերջին, քանի որ նրա աշխատանքը վերանայվեց ֆրանսիացի, ամերիկացի և բրիտանացի քննադատների կողմից ։ Ժան Լյուկ Գոդարը այսպես է գրել «Սիրելու և մահանալու ժամանակը»-ի մասին իր ակնարկի մեջ. «...Ես պատրաստվում եմ խելագարորեն խանդավառ ակնարկ գրել Դուգլաս Սըրքի վերջին ֆիլմի վերաբերյալ, պարզապես այն պատճառով, որ այն այրեց այտերս» ։
Սըրքի քննադատական ​​վերագնահատումը սկսվեց Ֆրանսիայում 1967 թվականի ապրիլին Cahiers du cinéma-ով, որ ներառում էր Սերժ Դենի և Ժան-Լուիս Նումեսի՝ Սըրքի հետ հարցազրույցը, Ժան-Լուիս Կոմոլիի գնահատանքը («Կույրը և հայելին կամ Դուգլաս Սըրքի անհնարին կինոն»), և «կենսաֆիլմոգրաֆիա», որը կազմել են Պատրիկ Բրիոնը և Դոմինիկ Ռաբուրդինը ։ Ամերիկացի քննադատ Էնդրյու Սարիսը գովաբանեց Սըրքին 1968 թվականի իր «Ամերիկյան կինո. Ռեժիսորներ և ուղղություններ» գրքում, չնայած Սըրքին չհաջողվեց արժանանալ նրա մեծ ռեժիսորների «պանթեոնին» ։ 1970 թվականից ակադեմիական կինոգետների շրջանում աճեց հետաքրքրությունը Սըրքի աշխատանքների նկատմամբ, հատկապես նրա ամերիկյան մելոդրամաների։ Այս ոլորտում ամենակարևոր աշխատանքը Ջոն Հալիդեյի՝ «Sirk on Sirk» (1971) գրքի երկարաժամկետ հարցազրույցն էր, որը ներկայացրեց Սըրքին որպես «...բարդ մտավորական, կինոգործիչ, որը Հոլիվուդ էր ժամանել շատ հստակ կանխատեսությամբ՝ իր հետևից թողնելով հաստատված կարիերա՝ գերմանական թատրոնում և կինոյում»։
Հաջորդ տարիների ընթացքում հաջորդեց Սըրքի ֆիլմի վերածննդի մի քանի կարևոր շրջաններ, այդ թվում 1972 թվականի Էդինբուրգի փառատոնի 20 ֆիլմերի ցուցահանդեսը (որին ներկա էր նաև Սըրքը), որը նաև ստեղծեց զեկույցների հավաքածու։ 1974 թվականին Կոնեկտիկուտի համալսարանի կինոընկերությունը մշակեց ռեժիսորի ամերիկյան ֆիլմերի ամբողջական ցուցահանդես և հրավիրեց Սըրքին, սակայն օդանավակայանի ճանապարհին՝ դեպի Նյու Յորք թռիչքի ժամանակ, Սըրքը արնահոսեց, որը լրջորեն խանգարեց նրա տեսողությունը՝ ձախ աչքին։
Սըրքի աշխատանքի վերլուծությունը՝ շեշտը դնելով նրա նախկինում քննադատված ոճի ասպեկտների վրա, բացահայտեց ամերիկյան հասարակության անուղղակի քննադատությունը՝ թաքնված դարաշրջանի համար սովորական ավանդական դավադրության տակ։ Սըրքի ֆիլմերն ընկալվում էին որպես ծաղրանքի գլուխգործոցներ ։ 1970-ականների և 1980-ականների սկզբի քննադատության մեջ գերակշռում էր Սըրքի գաղափարական տեսակետը՝ 1970-ականների սկզբին աստիճանաբար անցնելով մարքսիստական ​​հայացքներից մինչև սեռի և սեռականության վրա շեշտադրմանը՝ 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին։ Կինոքննադատ Ռոջեր Էբերթն ասել է. «Գրված է քամու վրա» ֆիլմի գնահատումը, ամենայն հավանականությամբ, ավելի բարդ կլինի, քան Ինգմար Բերգմանի գլուխգործոցներից մեկը հասկանալը, որովհետև Բերգմանի թեմաները տեսանելի են և ընդգծված, մինչ Սըրքի հետ իր ոճը թաքցնում է հաղորդագրությունը ։
Սըրքի հեղինակությանը նաև օգնեց 1970-ականներին հոլիվուդյան հնաոճ ֆիլմերի համատարած նոստալգիան ։ Նրա աշխատանքները համարվել են որպես վիզուալների գերազանց վերահսկողություն՝ լուսավորությունից և կինոկադրերից մինչև զգեստներ և հավաքածուներ, որոնք հագեցած են սիմվոլներով և նկարահանված հեգնանքի նուրբ շերտերով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Գերմանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:1900 ծնունդներ
(7665) Պուտիգնանո
(7665) Պուտիգնանո (Putignano), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Վինչենցո Կազուլիի կողմից Կոլևերդեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,882744 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7248 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0407 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1787,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20137 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,22° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վինչենցո Կազուլիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նոր շրջանի հայկական ճարտարապետություն
Բաքվում կառուցվածներից են հասարակական հավաքույթի ամառային ակումբի (1910-1912, այժմ՝ ֆիլհարմոնիայի համերգային դահլիճ), Թիֆլիսի առևտրական բանկի Բաքվի բաժանմունքի (1902-1903, այժմ՝ «Մանկական աշխարհ» հանրախանութ) շենքերը, Յուզբաշյանի (1900-1901), Ադամյան եղբայրների (1908-1909), Թաղիևների (1909-1911), Սադիխովների (1909-1912) շահութաբեր բնակելի տները (բոլորը՝ ճարտարապետ՝ Գ. Տեր-Միքելյան), Մայիլովի թատրոնը (1910, ճարտարապետ՝ Նիկողայոս Բաև, այժմ՝ Ախունդովի անվան օպերայի և բալետի պետական թատրոն), Սբ. Թադեոս և Բարդուղիմեոս եկեղեցին (1910-1911, ճարտարապետ՝ Հ. Քաջազնունի, այժմ գոյություն չունի)։ Ճարտարապետներ Վ. Սարգսյանի, Ֆ. Աղալյանի և ուրիշների նախագծերով Բաքվում կառուվել են բազմաթիվ բնակելի, վարչահասարակական, ուսումնական, առևտրական, արտադրական և այլ շենքեր ու կառույցներ։ Հայ ճարտարապետները մասնագիտական գործունեություն են ծավալել Ռուսական կայսրության Սանկտ Պետերբուրգ, Մոսկվա, Դոնի Ռոստով, Կամենեց-Պոդոլսկ, Վլադիկավկազ, Գրոզնի, Ղզլար, Աստրախան, Արմավիր, Կրասնոդար, Պյատիգորսկ, Կիսլովոդսկ, Լվով քաղաքներում, Ղրիմում, Մոլդովայում և այլուր։ 20-րդ դարի սկզբին Ս. Պետերբուրգում, Մոսկվայում, Կրատովոյում (Մոսկվայի մարզ) և Յարոսլավլում բեղմնավոր գործունեություն է ծավալել ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանը, որի նախագծերով կառուցվել են Շչերբատովների տունը (Մոսկվա), հիվանդանոցային մասնաշենքերի ու բնակելի ավանի ընդարձակ համալիր (Կրատովո)։
Բազմաթիվ են հայկական ճարտարապետության կառույցները նաև գաղթավայրերում, գրեթե ամենուր կառուցվել են եկեղեցական շենքեր, հաճախ՝ օժանդակ շինություններով։ Մասնավորապես Հելիոպոլսի եկեղեցին իր ընդհանուր ձևերով և համաչափություններով հիշեցնում է Մարմաշենի Կաթողիկեն, Լոնդոնի Սբ. Սարգիս եկեղեցին կրկնել է Հաղպատի զանգակատան ձևերը, Ալեքսանդրիայի Պողոս-Պետրոս եկեղեցին հարազատ է Հայաստանում տարածված բազիլիկ կառույցներին։ Ինքնատիպ են Սան Ֆրանցիսկոյի Սբ. Հռիփսիմե, Դաքայի հայկական եկեղեցիների հորինվածքները։
19-րդ դարի և 20-րդ դարասկզբի հայկական ճարտարապետություն։ Հայաստանի արևմտյան մասի քաղաքների (Վան, Բիթլիս, Կարին, Խարբերդ, Երզնկա, Բաբերդ և այլն) ճարտարապետությունն ու քաղաքաշինությունը 19-րդ դարում աննշան փոփոխություններ էին կրել։ Նույն դարի սկզբին Հայաստանի արևելյան մասի ազատագրումը պարսկական լծից և միացումը Ռուսաստանին, երկրի տվյալ մասում առաջացնելով որոշ տնտեսական վերելք, պայմանավորել էին նաև քաղաքաշինության և ճարտարապետության համեմատական առաջընթացը։ Քաղաքները մասամբ (Երևան) կամ ամբողջովին (Ալեքսանդրապոլ, Կարս, Գորիս) վերակառուցվել են ըստ կանոնավոր հատակագծային սկզբունքով նախագծված գլխավոր հատակագծերի։ Վերակառուցման և կառուցապատման աշխատանքներն առավել ծավալվել էին հատկապես 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին, երբ հիշյալ բնակավայրերը վերածվել էին Հայաստանում կապիտալիզմի զարգացման կենտրոնների։ Արդյունաբերության և առևտրի զարգացմանը էապես նպաստել էին երկաթուղու կառուցումը մինչև Ալեքսանդրապոլ և Կարս (1899), Երևան (1902), ինչպես և խճուղային կապի ստեղծումը (Գորիս՝ 1877, Նոր Բայազետ՝ 1881)։ Այս ընթացքում մասամբ կարգավորվել էին բնակավայրերի ջրամատակարարումն ու կոմունալ սպասարկումը։
Երևանում նոր թաղամասի կառուցապատում
Երևանի քաղաքաշինական առաջին փաստաթուղթը (1837 թվականի հանույթը) վերաբերում է Շահարի կամ Արարատյան հայկական թաղի տարածքում («Խանի այգու» տեղում) նոր թաղամասի կառուցապատմանը, որի իրականացմամբ առաջացել էին միմյանց զուգահեռ մի քանի փողոցներ (այժմյան Ամիրյան, Սվերդլովի, Սպանդարյան և Պուշկինի)։ Երևանի առաջին գլխավոր հատակագիծը (1856, հեղինակ՝ նահանգական հողաչափ Ա․ Ստացկի), պահպանելով փողոցների առաջացած ցանցը, կանոնավոր կառուցապատման սկզբունքով ներառել էր ողջ «Շահարն» ու Դամիր բուլաղի մի մասը (չընդգրկելով Նորքը, Կոնդն ու Երևանի բերդն իր շրջակայքով)։ Կառուցվել էին Կրեպոստնայա (հետագայում՝ Աստաֆյան, այժմ՝ Աբովյան), ապա զուգահեռ մի քանի փողոցներ, որոնք Շահարի տարածքում առաջացրել էին փոխուղղահայաց փողոցների ցանց։ Ղ․ Ալիշանի «Այրարատ»-ում պատկերված Երևանի հատակագծում նորաստեղծ թաղամասերից բացի առկա էր՝ առևտրա-հասարակական կենտրոնը (Ղանթարը), մյուս հրապարակը (այժմ՝ Ագիզբեկովի), Անգլ․ այգին (այժմ՝ 26 կոմիսարների անվան), բուլվարը (այժմ՝ «2750 շատրվան» զբոսայգին), բնակելի տներ, խանութներ, մասամբ կառուցապատված նախկին բերդատարածքը և անաղարտ մնացած «Դամիր բուլաղը»։ Երևանի հատակագծային հենքը 20-րդ դարի սկզբի դրությամբ ներկայացված է 1906-1911 թվականներին Բագրատ Մեհրաբյանի կատարած տեղահանույթային հատակագծում։
Ալեքսանդրապոլի քաղաքաշինական զարգացումը
Ալեքսանդրապոլի (մինչև 1837 թվականը՝ Գյումրի) քաղաքաշինական զարգացումը պայմանավորվել է նրա տարածքում ռուսական բերդի կառուցումով, նաև 1828-1830 թվականներին Արևմտյան Հայաստանից հայերի ներգաղթով։ Կառուցապատվող նոր քաղաքի կորիզը մնացել է հին Գյումրին (պատմական Կումայրին), որը տեղադրված էր «Չերքեզի» և «Մխչոնց» ձորերի միջև։ Ըստ 1837 թվականի հատակագծի, նոր քաղաքը նախատեսվել է կառուցապատել կանոնավոր հատակագծման սկզբունքով։ Գյումրիից դեպի արևելք ընկած տարածության վրա հյուսիս-հարավ, արևելք-արևմուտք ուղղություններով առաջացել է փոխուղղահայաց փողոցների ցանց 100 մ X 150 մ, 50 մ X 75 մ չափերի թաղամասերով։ Կանոնավոր հատակագծման սկզբունքը պահպանվել է նաև 1845 թվականին հետագայում ստեղծված գլխավոր հատակագծերում, որոնցով աստիճանաբար ընդարձակվել է քաղաքի տարածքը, հարավից ներառնելով «Կազաչի պոստ», իսկ հյուսիսից՝ «Աևեռսկի» և «Պոլիգոններ» երեք զորանոցային թաղամասերը։ Ալեքսանդրապոլի առևտրա-հասարակական կենտրոնը շուկայի հրապարակն էր (այժմ՝ Մայիսյան ապստամբության), որի շուրջը և նրանից սկզբնավորվող փողոցներում տեղաբաշխված էին խանութներ, արհեստանոցներ, եկեղեցիներ, վարչական, ուսումնական և կոմունալ բնույթի շենքեր։ Հին գերեզմանատունը տեղափոխելով, ազատված բարձունքը 1878 թվականից ծառապատվել է, վերածվել զբոսայգու (այժմ՝ Գորկու անվան, «Գորկա»-ն)։ Մեկ այլ կանաչ տարածություն ստեղծվել է կայարանամերձ տարածքում։
Կարսի և Նոր Բայազետի վերակառուցումը
Կարսը 1877-1918 թվականին, Ռուսաստանի կազմում գտնվելով, արագորեն զարգացել է, դարձել ռազմավարական կարևոր հենակետ, մարզի վարչական կենտրոն և վաճառաշահ քաղաք։ Կարսի կառուցապատումը կատարվել է երբեմնի պարսպապատ հին քաղաքի սահմաններից դուրս, Օրթակապու (միջին դարպաս) կոչված արվարձանի ընդարձակ տարածքում։ Ըստ 1880 թվականին կազմված գլխավոր հատակագծի, առաջացել է փոխուղղահայաց փողոցների ցանցուի արևելյան-արևմտյան ուղղությամբ՝ Լոռիս-Մելիքովսկայա, Ալեքսանդրովսկայա, Միխայլովսկայա և Գուբեռնատորսկայա՝ Կարուց գետի առափնյակին հանգող փողոցները, հյուսիս-հարավ՝ Սապյոռնայա, Ինժեներնայա, Կարադադսկայա, Պոլիցեյսկայա։ Կարսի Աու-Կապու, Բայրամփաշա և այլ արվարձաններ կառուցապատվել են տարերայնորեն։ Քաղաքի հյուսիս-արևելք մասում հասարակական կենտրոնն էր՝ Խուփա կոչված շուկայական հրապարակը։ Կառուցապատմանը զուգընթաց իրականացվել են ջրամատակարարման և կոմունալ սպասարկման հետ կապված միջոցառումներ։ Կարուց գետի աջ և ձախ ափերին ստեղծվել են զբոսայգիներ, նոր կամուրջներով կապվել են ափերը։ Նոր Բայազետը (այժմ՝ Կամո) կառուցվել է պատմական Գավառ ավանի տեղում, երբ 1830 թվականին այստեղ է ներգաղթել Բայազետի (Արմենիա Հայաստան) հայ բնակչության մի մասը։ Քաղաքի տեղանքը քամիներից պաշտպանված ընդարձակ գոգավորություն է․ «Բերդի գլուխ» կոչված բարձունքով (որի վրա կին ուրարտական բերդի մնացորդներ) բաժանվում է երկու մասի, որոնց վրա գավառապետ Տալիզինի նախաձեռնությամբ 1835-1840 թվականին կառուցվել է Նոր Բայազետը։ Կանոնավոր կառուցապատումով առաջացած փողոցների ցանցով կազմավորվել էին «Կալերի», «Խաչերի», «Տալիզի» թաղամասերը։ Գավառագետի ձախ ափը, որ «Բանդի թաղ» էր կոչվում, մնացել է նույնությամբ։ Նոր Բայագետի քաղաքաշինական աշխատանքներում առավել արդյունավետ են եղել Իսահակ Աբելյան-Աբամելիքյանցի գավառապետության տարիները, երբ կազմավորվել է առևտրա-հասարակական կենտրոնը՝ ուղղանկյուն պարագծով տեղաբաշխված մոտ 100 խանութով և հրապարակի կենտրոնի այզեպուրակով։ Հրապարակի կառուցապատումն ամբողջացրել է 20-րդ դարի սկզբին կառուցված եկեղեցին, որն իր վեհաշուք ծավալատարածական հորինվածքով գերիշխել է տեղանքում։
Գորիսի կանոնավոր կառուցապատումը
Գորիսը կանոնավոր կառուցապատման քաղաքաշինական սկզբունքի կիրառման առավել ուշագրավ և ամբողջական օրինակ է։ Իր չափերով զիջել է Արևելյան Հայաստանի մյուս քաղաքներին։ Նոր Գորիսը հիմնադրվել է Գորիս գետի աջ ափին ընկած տարածքում՝ գավառապետ Ստարացկու և Մանուչար բեկ Մելիք-Հուսեյնյանի նախաձեռնությամբ։ 19-րդ դարի կեսից այստեղ էին տեղափոխվել Կյորես կամ Շեն ժայռափոր տներով հնամենի գյուղի բնակիչները։ Ըստ գլխավոր հատակագծի, Եռակատարի փեշերից սկսվող և մեղմ թեքությամբ դեպի Գորիս գետակն ու ապա հարավ սփռվող տարածքը պատվել է 17 մ և 24 մ լայնությամբ փոխուղղահայաց փողոցների կանոնավոր ցանցով, առաջացնելով 106 մ X 106 մ և 106 մ Х 212 մ չափերի թաղամասեր։ Սրանցում յուրաքանչյուր բնակչին տրամադրվել է 1800 մ2 հողամաս՝ կարմիր գծի վրա, դեպի փողոց ուղղված ճակատով մենատուն կառուցելու պայմանով։ Նոր Գորիսի առևտրահասարակական կենտրոնը կազմավորվել է քաղաքի հարավարևելյան կողմում, ավանդական տոնավաճառի հրապարակի տեղում։ Նոր հրապարակը պարագծով կառուցապատվել է երկհարկանի բնակելի և այլ շենքերով, որոնց առաջին հարկերում խանութներ էին։ Հրապարակից սկսվող և դեպի հարավ ընթացող փողոցում ստեղծվել են միահարկ խանութների ու արհեստանոցների շարքերը։ Հրապարակի հարավային կողմում ստեղծվել է 75 մ X 225 մ չափերի քաղաքային այգին։ Միասնական քաղաքաշինական մտահաղացման, պաշտամունքային, վարչահասարակական և բնակելի շենքերի, ոճական, ինչպես նաև քարի գունային ընդհանրության շնորհիվ Գորիսը ստացել է կուռ և ամբողջական նկարագիր։
Վաղարշապատի վերակառուցումը
Վաղարշապատը (այժմ՝ Էջմիածին), որ Հայաստանի հնագույն քաղաքներից է, 19-րդ դարի սկզբին անկանոն կառուցապատված գյուղ էր, Սուրբ Էջմիածին մայրավանքից որոշ հեռավորությամբ սփռված դեպի հյուսիս։ 18-րդ դարի պարսպապատված վանքային համալիրի և գյուղի միջև եղած դատարկ տարածությունը 19-րդ դարի ընթացքում կառուցապատվել է։ Մայրավանքի հյուսիսային պարսպին արտաքուստ կից ստեղծվել է այգեպուրակ, առևտրա-հասարակական կենտրոն և շուկայական հրապարակ։ Խանութներ ու արհեստանոցներ եղել են նաև մյուս փողոցներում։ Նոր Վաղարշապատի կառուցապատմանը մասամբ մասնակցել է Էջմիածնի Մայր աթոռը։ Վանքի շրջապատի միկրոկլիմայի բարելավմանը նպաստել է մայրավանքից հարավ ընկած տարածքում խոշոր չափի (70 մ X 170 մ) արհեստական լճի (1848-1850) ու արհեստական անտառի (1847 թվականից) ստեղծումը։ Մայր աթոռի շինարարական գործունեությունը առավել ծավալվել է 19-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Կառուցվել են տարբեր բնույթի վանքապատկան շենքեր, որոնց շնորհիվ զգալիորեն կերպարանափոխվել է վանքի շրջապատը՝ բարերար ազդելով Վաղարշապատի ընդհանուր նկարագրի վրա։
Գուգարքում ճարտարապետության բարելավումը
Հյուսիսային Հայաստանի Գուգարքի տարածքում գտնվող շրջաններում ճարտարապետությունը բնակեցման պայմանների բարելավման նշանաբանով աստիճանաբար կատարելագործվել է։ Հիմնականում անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ զբաղվող լեռնաբնակների, առավել տարածված բնակելի տան հնագույն տիպը գլխատունն էր, որի լավագույն օրինակները ստեղծվել էին Ուզունիսրում (Օձունոում), Դսեղում, Սանահինում, Հաղպատում, Շնողում, Կողբում, Բարանայում (Նոյեմբերյանում) և այլուր։ Բազմասենյակ («կոմպլեքսային») բնակելի տան տիպն այստեղ կազմավորվել է 19-րդ դարի ընթացքում, գլխատանը (որպես հին կորիզի) ավելացնելով լրացուցիչ բնակելի տունը, միջնատունը (մթերանոց, հացատուն), գոմը, հարդանոցը ևն։ Ըստ տեղանքի թեքության դրանք երբեմն կիսաթաղված էին գետնում։ Հետզհետե գլխատունը կորցնելով իր բնակելի տան նշանակությունը, վերածվել է տնտ․ մասի, իր տեղը զիջելով նոր տիպի՝ քարաշեն, 1-2 հարկանի, պատշգամբավոր, երկլանջ կղմինդրածածկ կտուրով տների։ Սևանա լճի ավազանի և Գուգարքի բնակլիմայական համարյա նույն պայմաններով է պայմանավորվել այդ շրջաններում կառուցված բնակելի տների նույնատիպությունը։ Դրանով է բացատրվում գլխատան, որպես ցրտաշունչ պայմաններին առավել նպատակահարմար տիպի կենսունակությունը առանձին կամ «կոմպլեքսային» տան կազմում։ Գլխատների ուշագրավ օրինակներ էին ստեղծվել Սևանի ավազանի Ն․ Գյոզալդարա (Վարդենիկ), Ղարանլուղ (Գեղհովիտ), Նորադուզ, Օրդաքլու (Լճաշեն), Չիբուխլու (Ծովագյուղ) ու այլ բնակավայրերում։ Նոր Բայազետում գլխատունը շարունակել է գործածական լինել անասնապահությամբ ու դաշտավարությամբ զբաղվող ընտանիքների համար, իսկ նոր թաղամասերը կառուցապատվել են 1-2 հարկանի քարաշեն բազմասենյակ բնակելի տներով։
Հայ ճարտարապետների գործերը
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական ճարտարապետություն
Չիսոնե
Չիսոնե (Cissone), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 87 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 17 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեկս՝ 12050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0173։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Շառավիղյալ
Շառավիղյալը Հայկական տոմարի համաձայն, ցերեկվա 12 ժամերից հինգերորդի անունն է։
Շառավիղ նշանակում է ճառագայթ։ Այդպես է կոչվել օրվա այն պահը, երբ արևի ճառագայթները սկսել են ամբողջ ուժով իրենց հուրը թափել երկրի վրա ։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական տոմար
Լեզվի տեսություն
Լեզվի տեսություն, տեսական լեզվաբանության և լեզվի փիլիսոայության թեմաներից : Այս տեսության նպատակն է պատասխանել «Ի՞նչ է լեզուն» , «Ինչու՞ լեզուներն ունեն իրենց տրված հատկությունները» , կամ «Որտեղի՞ց է ծագում լեզուն»:
Չնայած լեզվաբանության ոլորտում իրականացված հետազոտությունը նկարագրական կամ կարգադրողական է, գոյություն ունի մի ենթադրություն, ըստ որի տերմինաբանական և մեթոդոլոգիական ընտրությունները արտացոլում են հետազոտողի կարծիքը լեզվի վերաբերյալ ։ Լեզվաբանները մտածողության երկու տարբեր մասերի են բաժանվել, որի հիմքում ընկած է «բնատուր - ձեռքբերովի» բանավեճը ։ Որոշ լեզվաբանական կոնֆերանսներ և լրագրեր կենտրոնացել են լեզվի առանձնահատուկ տեսության վրա, մինչ մյուսները տարածում են բազում այլ տեսակետներ ։
Ինչպես այլ մարդկային և հասարակական գիտություններում, լեզվաբանության տեսությունները բաժանվում են երկու մոտեցումների՝ հումանիտար և հասարակա-կենսաբանական ։ Միևնույն տերմինները, օրինակ՝ «ռացիոնալիզմ», «ֆունկցիոնալիզմ», «ֆորմալիզմ», և «կոնստրուկցիոնիզմ», տարբեր համատեքստերում օգտագործվում են տարբեր իմաստներով ։
Հումանիտար տեսություններ
Ըստ հումանիտար տեսությունների, մարդիկ կատարողական դեր ունեն լեզվի հասարակական կառուցման գործում։ Լեզուն հիմնականում դիտվում է որպես հասարակա-մշակութային երևույթ։ Այս ավանդույթը շեշտադրում է մշակույթը, ստեղծարարությունը և բազմազանությունը ։ Դասական իրատեսական մոտեցումներից մեկը ծագում է լուսավորության դարաշրջանի փիլիսոփայությունից։ Ֆրանցիսկո Սանչեզ դը լա Բրոզան և Անտուան Արդնոլդը հավատում էին, որ մարդիկ ստեղծել են լեզուն քայլ առ քայլ՝ որպեսզի այն ծառայի իրենց՝ միմյանց հետ հաղորդակցվելու հոգեբանական կարիքին ։ Այսպես, լեզուն համարվում է իրատեսական մարդկային գյուտ։
Մշակութային-պատմական մոտեցումներ
19-րդ դարի ընթացքում, երբ հասարակական հարցերը դեռևս հոգեբանության մեջ էին ներառված, ենթադրվում էր, որ լեզուները և լեզվական փոփոխությունները ծագում են մարդկային հոգեբանությունից և հասարակության հավաքական անգիտակցական միտքը ձևավորվել է պատմության կողմից, ինչպես նշում են Մորից Լազարուսը, Հայման Շտայնթալը և Վիլհելմ Վունդտը ։ Էթնիկական հոգեբանության կողմնակիցները լեզուն դիտարկում էին որպես մի հասարակական երևույթ, որը արտահայտում էր տվյալ ազգի «ոգին»։
Վունդտը պնդում էր, որ մարդկային բանականությունը կազմավորված է դառնում ըստ սիլլոգիստիկայի սկզբունքների՝ հասարակական առաջխաղացման և կրթության հետ մեկտեղ։ Նա բանականության երկակի ճյուղավորման կաղապարի և շարահյուսության կողմնակիցն էր ։ Ժողովրդական հոգեբանությունը Հյուսիսային Ամերիկայի լեզվաբանության մեջ ներմուծվեց Ֆրանց Բոասի և Լեոնարդ Բլումֆիլդի կողմից, ովքեր մտածողության դպրոցի հիմնադիրներն են համարվում, որը հետագայում անվանվեց ամերիկյան կառուցողականություն ։
Ժողովրդական հոգեբանությունը ասոցացվում էր գերմանական ազգայնականության հետ ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Բլումֆիլդը Վունդտի կառուցողական հոգեբանությունը փոխարինեց Ալբերտ Պոլ Վայսի բիհեյվորիզմով, չնայած Վունդտյան ազգերը մնում են տարրական նրա լեզվաբանական վերլուծության համար ։ Լեզվաբանության բլումֆիլդյան դպրոցը Նոամ Չոմսկիի կողմից վերջնականապես վերափոխվեց հասարակա-կենսաբանական մոտեցման ։
Քանի որ Նոամ Չոմսկիի քերականության հանրահայտությունը սկսեց նվազել 20-րդ դարի վերջում, լեզվի վերաբերյալ մշակութային մարդաբանական մոտեցումների մի նոր ալիք սկիզբ առավ, որը ներառում էր լեզվի և մշակույթի հարաբերության վերաբերյալ բանավեճ։ Մոտեցման մասնակիցների շարքում էին Դանիել Էվերետտը, Ջեսսի Պրինցը, Նիկոլաս Էվանսը և Ստեֆեն Լեվինսոնը ։
Ստրուկտուրալիզմ. հասարակական - նշանագիտական տեսություն
Լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրությունը Եվրոպայում տարբեր ուղղություններով զարգացավ, երբ Էմիլ Դյուրկհեյմը տարանջատեց հասարակագիտությունը հոգեբանությունից ։ Ֆերդինանդ դը Սոսյուրը նմանապես առաջարկում էր լեզվաբանության և հոգեբանության տարանջատման մասին։ Նա ստեղծեց նշանագիտական տեսություն, որը վերջնականապես սկիզբ դրեց մի շարժման, որը հումանիտար գիտություններում հայտնի է որպես ստրուկտուրալիզմ, որին հաջորդեց ֆունկցիոնալիզմը, պոստ-ստրուկտուրալիզմը և այլ նմանատիպ տենդենցներ ։ Ստրուկտուրալիզմ և ֆունկցիոնալիզմ տերմինները ծագում են Դյուրխայմի՝ Հերբերտ Սփենսերի օրգանիցիզմի ձևափոխությունից, որը անալոգիա է անց կացնում սոցիալական կառուցվածների և օրգանիզմի օրգանների միջև ։
Սոսյուրը լեզվի էության հարցին մոտենում է երկու տեսանկյունից։ Առաջինը նա վերցրել է Շթայնթալի և Դյուրխայմի գաղափարները, ըստ որի լեզուն հասարակական իրողություն է։ Իսկ մյուսի համար, նա լեզվի տեսությունն է վերցրել որպես հիմք, ըստ որի լեզուն մի համակարգ է, որը ծագում է հասկացությունների զուգորդությունից և բառերից կամ արտահայտություններից։ Այսպիսով, լեզուն ինտերակտիվ ենթահամակարգերի երկակի համակարգ է. հայեցակարգային համակարգ և լեզվական ձևերի համակարգ։ Այս մոտեցումները չեն կարող գոյություն ունենալ առանձին, որովհետև չկան ճշգրիտ արտահայտություններ առանց իմաստների, և չկան համակարգված իմաստներ առանց բառերի կամ արտահայտությունների։ Լեզուն որպես համակարգ չի ծագում ֆիզիկական աշխարհից, այլ հասկացությունների միջև հակադությունից և լեզվական միավորների միջև հակադրությունից ։
Ֆունկցիոնալիզմ. լեզուն որպես հաղորդակցության միջոց
1920-ական թվականներին հասարակագիտության մեջ շեշտը դրվեց գործառական բացատրության վրա։ Հետ-Սոսյուրյան լեզվաբանները, Պրահայի լեզվաբանական խմբակի գլխավորությամբ սկսեցին ուսումնասիրել լեզվական կառուցվածքների գործառական արժեքը՝ որպես լեզվի գլխավոր գործառույթ վերցնելով հաղորդակցությունը ։
Ֆորմալիզմ. լեզուն որպես մաթեմատիկական-նշանագիտական համակարգ
Կառուցվածքային և ֆորմալ լեզվաբան Լուի Ելմսլևը երկկողմանի լեզվաբանական համակարգի համակարգային կառուցվածքը համարում էր ամբողջությամբ մաթեմատիկական՝ մերժելով լեզվաբանության հոգեբանական և հասարակական ասպեկտները։ Նա լեզվաբանությունը համարում էր որպես ֆորմալ քերականություն գործածող բոլոր լեզուների միջև համեմատություն ։ Ելմսլևի գաղափարը երբեմն վերաբերում էր ֆորմալիզմին ։
Չնայած Լուսիեն Տեսնիերը համարվում է ստրուկտուրալիստ, ըստ նրա իմաստն է սկիզբ դնում արտահայտությանը, և ոչ թե հակառակը։ Նա իմաստաբանական հարթությունը համարում էր հոգեբանական, սակայն, ըստ նրա, շարահյուսությունը հիմնված է այն անհրաժեշտության վրա, որը պետք է երկչափ իմաստաբանական ներկայացումը տեղափոխի գծային ձևի ։
Պոստ-ստրուկտուրալիզմ. լեզուն որպես հասարակության գործիք
Լեզվի՝ որպես հայեցակարգային համակարգի և արտահայտչական համակարգի փոխգործակցության Սոսյուրյան գաղափարը գործածվում էր փիլիսոփայության, մարդաբանության, և հումանիտար գիտությունների այլ բնագավառներում Կլոդ Լևի Ստրոսսի, Ռոլան Բարտի, Միշել Ֆուկոյի, Ժակ Դերիդայի, Յուլիա Կրիստևայի և այլոց կողմից։ Այս շարժումը հետաքրքրված էր լեզվի դյուրխայմյան հասկացությամբ, ըստ որի լեզուն հասարակական իրողություն է; սակայն վերջ ի վերջո այն ժխտեց այն ստրուկտուրալիստական գաղափարը, որ անհատը չի կարող փոխել նորման։ Պոստ-ստրուկտուրալիստները ուսումնասիրում են՝ ինչպես է լեզուն ազդում իրականության մասին մեր ընկալմանը, այսպիսով ծառայելով որպես հասարակության ձևավորման գործիք ։
Լեզուն որպես արհեստական կերտվածք
Մինչ 19-րդ դարից սերող էթնիկական հոգեբանությունը շեշտը դնում էր լեզվի հասարակական կառուցվածքի ինքնաբերական բնույթի վրա, պոստ-ստրուկտուրալիզմի և սոցիալական կոնստրուկցիոնիզմի որոշ կոմնակիցներ հումանիտար լեզուները դիտարկում են որպես ձեռակերտ քան թե բնական։ Ստրուկտուրալ լեզվաբան Էուխենիո Կոսերյուն շեշտը դնում էր լեզվի կանխամտածված կառուցվածքի վրա ։ Դանիել Էվերետտը լեզվի կառուցվածքի հարցի վերաբերյալ նմանատիպ մոտեցում ուներ դիտավորականության և ազատ կամքի տեսանկյունից ։
Հասարակա-կենսաբանական տեսություններ
Ի հակադրություն հումանիտար լեզվաբանությանը, հասարակա-կենսաբանական մոտեցումները լեզուն համարում են կենսաբանական երևույթ։ Լեզվի՝ որպես մշակութային էվոլյուցիայի մի մասնիկի մոտեցումները բաժանվում են երկու հիմնական խմբերի՝ գենետիկական դետերմինիզմ, ըստ որի լեզուները սերում են մարդկային գենոմից, և սոցիալական դարվինիզմ, որը հեղինակել են Ավգուստ Շլայխերը և Մաքս Մյուլլերը, և այն կիրառում է էվոլյուցիոն կենսաբանության մոթոդները և սկզբունքները։ Քանի որ հասարակա-կենսաբանական տեսությունները անցյալում համարվել են շովինիստիկ, ժամանակակից մոտեցումները՝ ներառյալ երկակի ժառանգականության տեսությունը և մեմետիկան, որը նպատակ ունի ապահովելու ավելի կայուն լուծումներ լեզվի մեջ կենսաբանության ուսումնակիրության վերաբերյալ ։
Ուժեղ տարբերակ (ռացիոնալիզմ)
Լեզվի ձևավորման մեջ գեների դերը քննարկվել և ուսումնասիրվել է լայն մասշտաբով։ Առաջադրելով գեներատիվ քերականությունը, Նոամ Չոմսկին պնդում էր, որ լեզուն ամբողջովին գենետիկ մուտացիայի արդյունք է, և լեզվաբանությունը ուսումնասիրում է համընդհանուր քերականությունը ։ այլք, ներառյալ Ռեյ Ջեքենդոֆֆը, նշում է, որ բնածին լեզվական բաղադրիչը կարող է էվոլյուցիոն հարմարվողականության արդյունքը լինել, Ստիվեն Փինքերը պնդում է, որ այս ամենի շնորհիվ մարդիկ ծնվում են լեզվական բնազդով։
Թույլ տարբերակ (էմպիրիցիզմ)
Հիմնված բազում լեզուների կառուցվածքների համեմատության վրա, Ջոն Հոքինսը առաջարկում է, որ ուղեղը, որպես շարահյուսական վերլուծաբան, կարող է որոշ բառային հերթականություններ ավելի հեշտությամբ վերլուծել, քան մյուսները, այսպիսով ցույց տալով դրանց գերակշռությունը։ Այս տեսությունը հաստատվել է հոգելեզվաբանության ուսումնասիրության շրջանակներում ։
Ջորջ Լակոֆֆի կոգնիտիվ լեզվաբանության կոնցեպտուալ փոխաբերության տեսությունը ենթադրում է, որ մարդիկ դեդուկտիվ բանականության կարողությունը ժառանգել են կենդանիներից՝ հիմնված վիզուալ մտածողության վրա, որը բացատրում է՝ինչու են լեզուները այդքան շատ օգտագործում վիզուալ փոխաբերություններ ։
Լեզուները որպես տարատեսակներ
Վաղ էվոլյուցիոն կենսաբանության մեջ հավատում էին, որ լեզուները և կենսաբանական տեսակները կարելի է ուսումնասիրել ըստ միևնույն մեթոդների։ Լեզուների և մշակույթների՝ որպես գոյապայքար մղողների վերաբերյալ գաղափարը հակասական դարձավ, քանի որ այն մեղադրվում էր պսևդոգիտություն լինելու մեջ, որը երկու աշխարհների միջև պատերազմ էր հրահրում, և սոցիալական դարվինիզմը վտարվեց հումանիտար գիտություններից մինչև 1945 թվականը։ Շլայխերի և Մյուլլերի հասկացությունների մեջ՝ հաստատված Չարլզ Դարվինի կողմից, լեզուները կարող են լինել կամ կենդանի օրգանիզմներ կամ էլ պոպուլյացիաներ ։
Այս գաղափարի նեո-դարվինիստական տարբերակը ներկայացվել է որպես մեմետիկա Ռիչարդ Դոքինզի կողմից 1976 թվականին։ Այս մտածողության մեջ, գաղափարները և մշակութային միավորները՝ ներառյալ բառերը, համեմատվում են վիրուսների կամ վերարտադրության հետ։ Չնայած այն գենետիկական դետերմինիզմի ավելի թույլ տարբերակն է, մեմետիկան կասկածվում էր որպես պսևդոգիտություն, և այն չի հաջողել հիմնվել որպես գիտական հետազոտության առանձին ճյուղ ։
Շատ այլ մոտեցումների պես, սրանք նույնպես հավաքական կերպով կոչվում են ֆունկցիոնալիզմ։ Նրանք ներառում են կիրառական լեզվաբանության տարբեր շրջանակներ, լեզուն որպես բարդ հարմարվող համակարգ , կոնստրուկտիվ քերականություն , ձևավորվող քերականություն  և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն Կատեգորիա:Նշանագիտություն
Ալտշտատեն
Ալտշտատեն (Altstätten SG), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայի Սեն Գալեն կանտոնի Ռեյնտալ շրջանում, Ալպշտայն լեռան ստորոտին, Ավստրիայի հետ Շվեյցարիայի սահմանի մոտ։ Այստեղից է սկսվում երկաթուղու Ապենցելեր - Գայիս ճյուղը։
Պատմություն
1897-ից 1973 թվականներին քաղաքում գործել է էլեկտրականությամբ աշխատող տրամվայ. օպերատորը Rheintaler Vekehrsbetriebe ընկերությունն էր, որը նաև տրոլեյբուսներ է աշխատեցրել քաղաքում (1940-1977 թթ.) : Ներկայումս Ալտշտատենում ավտոբուսներն են ծառայում որպես հասարակական փոխադրամիջոց։
Քաղաքի ու տարածաշրջանի բնակիչների, ինչպես նաև բազմահազար զբոսաշրջիկների շրջանում մեծ հետաքրքրություն են առաջացնում Ալտշտատենում 1919 թվականից գործող Röllelibutzen-club-ի նախաձեռնությամբ ամեն տարի հունվար-փետրվար ամիսներին անցկացվող կառնավալային միջոցառումները, որոնց մասնակցում են նաև մերձակա բնակավայրերի երաժշտախմբեր։ Կառնավալի գագաթնակետը միջազգային շքերթն է, որի մասնակիցների թիվն անցնում է 30 հազարից։
Ալտշտատենը պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 853 թվականին, Altsteti անվանաձևով:Բնակավայրին լայն ճանաչում են բերել մերձակայքում կառուցված բազմաթիվ միջնադարյան բերդերն ու ամրոցները, որոնք հայտնի են Schlosslandschaft Ober/Unterrheintal ընդհանուր անվանումով և ցրված են համեմատաբար ոչ մեծ շառավիղով (Ալտշտատենի հետ մեկտեղ ընդգրկում են Բագլախը, Բեռնեկը, Մարբախը)։ Դրանք ներառված են Շվեյցարիայի պատմամշակութային ժառանգության ցանկում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սեն Գալեն կանտոնի բնակավայրեր
Ժան Ժոզեֆ Ռաբեարիվելու
Ժան Ժոզեֆ Ռաբեարիվելու (Jean-Joseph Rabearivelo, ), մադագասկարցի գրող և թարգմանիչ :
Կենսագրություն
Կյանքի վերջին տարիներին գրողի հարաբերությունները գաղութային իշխանությունների հետ վատացել են։ 1937 թվականին նրան չեն ընդգրկել Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսի մեկնող պատվիրակությունում։ Ինչպես գրում է Գ. Չխարտիշվիլին, «Ուղևորությունը Ֆրանսիա՝ մի երկիր, որը Ռաբեարիվելուի համար մեծ գրականության հեքիաթային թագավորությունն էր, դժբախտ բանաստեղծին թվացել է փրկության միակ հնարավորություն, մուտք այլ՝ կախարդական աշխարհ»։ Այս հիասթափությանը միացել է հիվանդությունը (հավանաբար, տուբերկուլյոզ)։ Նույն թվականին գրողը թունավորվել է ցիանիդային կալիումով։
Ստեղծագործություն
Ռաբեարիվելուի առաջին տպագիր ստեղծագործությունները եղել են բանաստեղծություններ։ 1924 թվականին հրատարակել է «Մոխրի գավաթ» առաջին ժողովածուն, որը տոգորված է դեկադանսի ոգով։ «Սիլֆա» և «Գրքեր» ժողովածուներում նա հեռանում է սիմվոլիզմից, իսկ 1931 թվականից զբաղվել է սյուրռեալիզմով։ Բանաստեղծը շատ ժամանակ է հատկացրել Մալթայի բանահյուսությունը ֆրանսերեն, իսկ եվրոպական քնարերգությունը՝ մալագասերեն թարգմանելուն։
Ռաբեարիվելուն ուժերը փորձել է արձակում, նրա վեպերը նվիրված են կղզու ֆրանսիական գաղութացմանը։
1935 թվականին բանաստեղծը գրել է «Իմաիթսուանալա» առաջին ազգային օպերայի լիբրետոն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Մադագասկարցի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ
Նովոլաբինսկայա
Նովոլաբինսկայա (Новолабинская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3327 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:1855 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Իրիդիումի օքսիդ (III)
Իրիդիումի օքսիդ (III), անօրգանական միացություն, իրիդիումի օքսիդը` Ir2O3 բանաձևով, կապույտ-սև բյուրեղներ, չի լուծվում ջրում։
Ֆիզիկական հատկություններ
Իրիդիումի օքսիդը առաջացնում է կապույտ-սև բյուրեղներ։
Լուծույթներում բյուրեղանում է` առաջացնելով Ir2O3•nH2O բանաձևով մուգ-կանաչ բյուրեղներ։
Չի լուծվում ջրում, լուծելիության արտադրյալը` 47,70։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օքսիդներ Կատեգորիա:Իրիդիումի միացություններ
Ջեմալ Գյուրսել
Ջեմալ Գյուրսել (Cemal Gürsel, ), թուրք ռազմական, պետական և հասարակական գործիչ, Թուրքիայի նախագահ։
Կենսագրություն
Ջեմալ Գյուրսելը ծնվել է 1895 թվականին Էրզրումում։ 1915 թվականին 20 տարեկան հասակում ծառայության է անցել Օսմանական կայսրության բանակում։ Ստացել է ռազմական կրթություն, հրետանավորի մասնագիտությամբ։ Մասնակցել է Աթաթուրքի գլխավորությայմբ թուրքական բանակի իրականացրած Գալիպոլիի նավատորմի արշավանքին։ Այնուհետև կռվել է Պաղեստինում և Սիրիայում, գերի է ընկել բրիտանացիների մոտ։ Առաջին աշխարհամարտից հետո միացել է Աթաթուրքին և մասնակցել թուրք-հունական պատերազմին։ Եղել է գնդի, բրիգադի, կորպուսի ղեկավար, ռազմական դպրոցի  տնօրեն։ Այնուհետև ծառայել է բանակի ռազմական գլխավոր շտաբում։ 1946 թվականին սռացել է բրիգադի գեներալի, իսկ 1957 թվականին բանակի գեներալի կոչում։ 1958 թվականի օգոստոսին գեներալ Գյուրսելը նշանակվել է Թուրքիայի ցամաքային ուժերի հրամանատար։
Գյուրսելը չի մասնակցել երկրի քաղաքական կյանքին և ոչ մի կուսակցության անդամ չի եղել, բայց 1960 թվականի մայիսի սկզբին հրաժարական տվեց և հեռացավ իր պաշտոնից, չընդունելով վարչապետ Ադնան Մենդերեսի հրամաննեը, ով օգտագործում էր բանակը Անկարայում ուսանողների հակակառավարական բողքի ցույցերը ճնշելու համար։ Սակայն Գյուրսելի հրաժարակաը չի ընդունվում, բայց նա գնում է արձակուրդ։
Պոստ փանկ
Պոստ փանկ (post-punk), ռոք երաժշտության ժանր, որը ձևավորվել է 1970-ական թվականների վերջերում Մեծ Բրիտանիայում, որպես փանք ռոքի շարունակություն։ Պոստ փանկ ժանրը ինչ-որ տեղ կարելի է համարել փանկի առավել շինծու ու էքսպերիմենտալ ձև. ի տարբերություն փանկ ռոքի կտրուկ ու չոր հնչողության՝ պոստ փանկն առանձնանում է երաժշտական ինքնաարտահայտման մեծ բազմազանությամբ, որի պատճառը տարբեր երաժշտական ոճերի ազդեցությունն է ժանրի վրա (առաջին հերթին՝ քրաութ ռոք, օրինակ Neu! և Can խմբերը; այնպիսի ժանրեր, ինչպիսիք են դաբը, ֆանկը, դիսկոն, Դեյվիդ Բոուիի այսպես կոչված «բեռլինյան շրջանի» էքսպերիմենտալ ալբոմները, Kraftwerk-ի էլեկտրոնային հաջողությունները)։
Ջեմալ Գյուրսել
Նախագահություն
Ջեմալ Գյուրսելը դառնում է 1960 թվականի մայիսի 27-ի պետական հեղաշրջման կազմակերպիչը, որի հաջողությունից հետո զբաղեցնում է պետական ղեկավարների պաշտոնները, մասնավորապես Ազգային միասնականության կոմիտետի նախագահ և զինված ուժերի հրամանատար։ Իշխանության գալուց հետ նա հայտարարում է որ և՛ արտաքին, և՛ ներքին  քաղաքականությամբ Թուրքիան կհետևի Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրթի սկզբունքներին և հաստատում է ՍԵՆՏՕ-ի և ՆԱՏՕ-ի բլոկների համաձայն իր պարտավորությունների կատարումը։ Գյուրսելը նաև հայտարարում է նոր համամասնական ընտրություններ անցկացնելու և նոր սահմանադրություն ընդունելու իր մտադրությունների մասին։ 1960 թվականի մայիսի 28-ին Գուրսլեը անցնում է նոր կառավարության գլուխը։
Պոստ փանկ
Ժանրի ձևավորումը
Պոստ փանկի վաղ ներկայացուցիչները (Bauhaus, Joy Division) ներշնչվել են այնպիսի խմբերից ու կատարողներից, ինչպիսիք են The Doors, T. Rex և The Velvet Underground: Ժանրի վրա մեծ ազդեցություն ունեցան նաև ռեգգին ու դաբը։
Ջեմալ Գյուրսել
Նախագահություն
Նա մահացել է 1966 թվականին նախագահ պաշտոնում։
1961 թվականին Ջեմալ Գյուրսելը նախաձեռնեց Թուրքական առաջին մեքենայի՝ Դևրիմի նախագծումը, սակայն վերջինիս արտադրությունը այդպես էլ չսկսվեց։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի նախագահներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1895 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 14 մահեր Կատեգորիա:1966 մահեր Կատեգորիա:Անկարա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թուրք քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փաշաներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Քրդական ծագմամբ թուրքեր Կատեգորիա:Թուրքական բանակի գեներալներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Անձինք Էրզրումից Կատեգորիա:Թուրքիայի պաշտպանության նախարարներ Կատեգորիա:Քուլելի ռազմական դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրք ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրք պետական գործիչներ
Պոստ փանկ
Առանձնահատկություններ
Փանկի հոսուն էներգետիկայի ու կիթառային ագրեսիայի փոխարեն պոստ փանկին բնորոշ է ցածր, մոնոտոն ռիթմը՝ բասի, հարվածայինների, երաժշտության մեջ աճող տագնապի տրամադրության, կողմնակի թվացող վոկալի և, որպես կանոն, դեպրեսիվ, մելանխոլիկ, հաճախ մահվան ու կյանքի իմաստի մասին տեքստերի գերակշռությամբ ։ Joy Division, The Cure, Siouxsie and the Banshees, Bauhaus և The Sisters Of Mercy խմբերի շնորհիվ առաջացավ նաև առանձին ոճ՝ գոթիկ ռոք։
Բացի գոթիկ ռոքից ] ժանրը մեծ ազդեցություն թողեց և կարելի է ասել դարձավ ինդասթրիալ, սինթի փոփ, պոստ հարդքոփ , նեոփսիխոդելիա ] և, մեծ մասամբ ալտերնատիվ ոճերի հիմքը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երաժշտական ոճեր
Հորթաջուր
Հորթաջուր, գետակ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ախուրյան գետի աջակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Ողջաքար լեռան հյուսիսարևմտյան լանջից և Ամասիա գյուղի մոտ աջից միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը 9 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ախուրյան գետի վտակներ
Երկրատես
Երկրատեսը Հայկական տոմարի համաձայն, ցերեկվա 12 ժամերից վեցերորդի անունն է։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական տոմար
Սերսեդիլյա
Սերսեդիլյա (Cercedilla), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կուենկա դել Գվադառամա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 7809 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Սալվարդ (այլ կիրառումներ)
Սալվարդ անվանումը կարող է վերաբերել.
Վելիկի Կուչուրով
Վելիկի Կուչուրով (Великий Кучурів), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկի Կուչուրով գյուղում բնակվում էր 6 053 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քարաքոսաբանություն
Քարաքոսաբանություն (λειχήν), սնկաբանության (միկոլոգիայի) մի բաժին, որն ուսումնասիրում է քարաքոսներ։ Քարաքոսն իրենից ներկայացնում է սիմբիոտիկ օրգանիզմ՝ կազմված միկրոսկոպիկ ջրիմուռի (կամ ցիանոբակտերիայի) և սնկի ասոցիացիայից։ Քարաքոսաբանությունը անվանում են նաև լիխենոլոգիա։ Այս տերմինն առաջացել է հունարեն leichen` քարաքոս, և lоgos` գիտություն բառերից։
Քարաքոսերի կարգաբանությունն առաջին անգամ խորը կերպով ուսումնասիրվել է շվեդ բուսաբան Էրիկ Աքարիուսի կողմից (1757-1819)։ Այս պատճառով էլ նրան երբեմն անվանում են «քարաքոսաբանության հայր»։ Է. Աքարիուսը եղել է Կարլ Լինեյի աշակերտը։ Աքարիուսը գրել է մի շարք կարևոր աշխատություններ, որոնք նպաստել են քարաքոսաբանության՝ որպես գիտության, կայացմանը։
Հետագայում քարաքոսաբանության զարգացման գործում մեծ ներդրում ունեցան այնպիսի գիտնականներ, ինչպիսիք են Վեռնոն Ահմաջյանը, Էդվարդ Թուքերմանը, Կոնստանտին Մերեժովսկին և այլք։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բուսաբանության բաժիններ
Զոլտան Ալմաշի
Զոլտան Ալմաշի (հունգ.՝ Almási Zoltán, ), հունգարացի շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1993 թվականին։
Մինչև 18 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն է (1993 թ.)։ 6 անգամ կարողացել է դառնալ Հունգարիայի չեմպիոն (1995, 1997, 1999, 2000, 2003, 2006 թթ.)։ Ռեջո-Էմիլիա մրցաշարի հաղթող է (2008 թ.)։ 1994 թ. սկսած միշտ հանդես է գալիս Հունգարիայի շախմատի հավաքականում, երբ թիմը հանդես է գալիս շախմատային օլիմպիադաներում և Եվրոպայի առաջնություններում։
Հունգարիայի շախմատի հավաքականի կազմում հանդես է եկել 10 օլիմպիադաներում (1994-2012 թթ.)։
Հղումներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ
Շանթակող
Սա կեսօրվա ժամերից մեկն է ։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական տոմար
Dab (պար)
Dab (դեբ), պարային շարժում, որի ընթացքում պարողը միաժամանակ թեքում է գլուխը արմունկի ուղղությամբ և բարձրացնում ձեռքերը, ինչը նման է "փռշտոցի շարժմանը" ։
Ծագում
Dab-ը սկիզբ է առել Ատլանտայում, սակայն պարի առաջացման վայրի մասին կան տարբեր կարծիքներ ։ Հաճախ պարի ստեղծողներ համարվում են հիփ-հոփ դերակատարներն և այնպիսի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Migos-ը, Rich The Kid-ը, Peewee Longway-ը և Skippa Da Flippa-ն։
Ամերիկացի ռեփեր Bow Wow-ն, փորձելով բացատրել Dab պարի ծագումը, ասել է, որ "Դեբեռների կանեփային համայնքը" առաջացել է 2012 թվականից շատ ավելի վաղ։ Սակայն այլ դերակատարների կողմը պահողները իր հետ չէին համաձայնվում ։
Տեղ ունի նաև այն ենթադրությունը, ըստ որի՝ պարը ծագել է կոկաինի սիրահարների պատճառով, ովքեր կլանում են այն տվյալ կերպով։ Սակայն, չկա ոչ մի ապացույց, որ այդ ենթադրությունը ճիշտ է։ Քեմ Նյուտոնը՝ Պանտերա Կարոլինայից ԱՖԼ-ի խաղացողը, շատ հայտնի է այդ պարի կատարմամբ՝ գոլի կատարումից հետո։ Նաև ֆուտբոլիստ Պոլ Պոգբան` լինելով դեռ "Յուվենտուսի" խաղացող (տվյալ պահին նա խաղում է "Մանչեսթեր Յունայթեդում"), նշում էր իր գոլերը` այդ շարժման միջոցով ։
Հանրաճանաչությունը ԱՄՆ-ից դուրս
2015 թվականին Dab-ը ԱՄՆ-ում ստացավ համաժողովրդական տարածում, իսկ XXL ամսագիրը 2015 թվականի օգոստոսին հայտնեց, որ այն ինչը սկսվել էր որպես մարզային էքսպրոմտի ոճ, շատ կարճ ժամանակամիջոցում դառնրձել է խիստ հայտնի ակումբներում և փողոցներում։ Այդ երևույթը ունի Dabbin անվանումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարեր
Ակն (Մալաթիայի գավառ)
Ակն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հայաստանի աշխարհագրություն
Հայաստանի աշխարհագրություն, Հայաստանի Հանրապետության աշխարհագրություն։ Հայաստանը ծով ելք չունեցող երկիր է Հարավային Կովկասում և Հարավարևմտյան Ասիայում։ Գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելքում (որը նաև անվանում են Պատմական Հայաստան), Սև և Կասպից ծովի մեջտեղը, հյուսիսից և արևելքից շրջապատված է Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաներով։ Սահմանակցում է Վրաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Թուրքիայի և չճանաչված Արցախի հետ։