cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վավերագրական ֆիլմ
Վավերագրական կինոն և հեռուստատեսությունը
Լիկոկը(Leacock) կատարելագործեց իր տեսախցիկը, որպեսզի լրագրողները կարողանան հարցազրույց վերցնել ցանկացած պայմաններում։ Սակայն հարցազրույցներից մեկում նոր դոկումենտալ ֆիլմի մասին Լիկոկը այսպես արտահայտվեց. «Մենք  ՄՆ-ում դոկումենտալ կինոյի նահապետերս, սկսեցինք նրանից, որ ստեղծեցինք դպրոց շատ խիստ կանոններով։ Վճռեցինք, որ յուրաքանչյուր ֆիլմի համար բավական է երկու մարդ. մեկը նկարահանում է, մյուսը      աշխատում է միկրոֆոնով։ Մենք կտրականապես հրաժարվեցինք հարցազրույցներից։ Իսկ հիմա ես տեսնում եմ՝ ինչպես լրագրողը ստիպում է հերթական դժբախտ մարդուն «կուլ տալ» միկրոֆոնը։ Երբ դուք ֆիլմ եք նկարում կոնկրետ մարդու մասին ամենապարզունակ բանը, որ անցնում է ձեր մտքով դա արագ նրան հարց տալն է։ Ես չեմ հավատում այդ մարդու ոչ մի ասածին։ Ավելի հետաքրքիր է հետևել թե ինչպես է նա աշխատում։ Սա պահանջում է շատ ժամանակ, իսկ հեռուստատեսությունը չի սիրում դանդաղություն։ Ես եկել եմ այն եզրակացության, որ կյանքը արտացոլելու միակ ճանապարհը դա հետևելն է»։
Պետք է նշել, որ հեռուստատեսության հայտնվելու փաստին կինոդոկումենտալիստները տարբեր կերպ էին վերաբերվում։ Շատերը տեսնում էին վավերագրության ապագան, մյուսները ընդհակառակը՝ եռանդով պաշտպանում էին կինեմատոգրաֆի առաջնորդությունը և մտահոգված էին դոկոմենտալ ֆիլմերի մակարդակի նվազեցման համար, որոնք արվում էին ժամանակակից հեռուստատեսություն հրամանով։ Այժմ ավելին քան երբևէ վավերագրակիան ֆիլմերի դերը զգալիորեն աճել է։ Մարդիկ ուզում են դիտել, բայց պարադոքս ՝ ոչ մի տեղ, բացի հեռուստատեսությունից վավերագրական ֆիլմ անհնար է տեսնել։ Ժամանակակից հեռուստատեսությունը սպանում է վավերագրական ֆիլմը՝ այնպիսին, ինչպիսին նա պետք է լիներ։ Հեռուստատեսության ձևավորման ժամանակ Մ. Ռոմմը խոստովանեց, որ այն մեծ հարված կհասցնի կինեմատոգրաֆին և անվանեց հեռուստատեսությունը «կինոյի ահեղ մրցակից»։ Ամերիկյան հեռուստատեսությունը օրինակ բերելով  ռեժիսորը գրում է. «Արվեստի ստեղծագործությունը, իհարկե, անհնար է շարել զանգվածային կարգով, ինչպես մսի պահածոները, իսկ էկրանի ագահ դիտողը պահանջում է հենց այդ զանգվածային, շարունակական հոսքը»։ Հստակ զգացվում է հեռուստատեսության հանդեպ արհամարհանքը։ Շատ ավելի ուշ, 1992 թվականին հայտնի վավերագիր-ռեժիսոր Յուրիս Պոդնիեկսը արտահայտեց հակառակ տեսակետը. «Ես եկել եմ այն եզրակացություն, որ(…) դոկումենտալ կինոն, որպես արվեստ աշխարհում գոյություն չունի։ Դոկումենտալ կինոն հեռուստատեսային կինո է, այն անում են ոչ թե ռեժիսորները, այլ լրագրողները»։
Որոշ չափով չափազանցված այն համոզմոնքը, որ հեռուստատեսությունը միակ ճանապարհն է վավերագրական ֆիլմի գոյատևման համար, որին հարկավոր է համակարգվել հեռուստատեսային ծրագրերին, որովհետև դա միակ միջոցն է մնալ ջրի երեսին։ Վ. Ա. Սարուխանովը անվանելով հեռուստատեսային դոկումենտալիստիկան կինոդոկումենտալիստիկայի «կրտսեր եղբայրը», ընդծում է, որ հենց ռեժիսորական և դրամատուրգիական փորձառությունը հիմք դրեց հեռուստադոկումենտալիստիկային։ Եվ ոչ միայն գործնական փորձը, այլ նաև տեսական, որտեղ առաջնորդությունը արդարացիորեն պատկանում է Դզիգա Վերտովին։
Այնուամենայնիվ հեռուստատեսությունը դեռ համարվում է միակ կամուրջը վավերագրական ֆիլմ ստեղծողների և հանդիսատեսի միջև։ Հեռուստատեսության շնորհիվ «դոկումենտալ կինո հասկացությունը» սկսեց վերածնվել, բայց միևնույն ժամանակ նույն այդ հեռուստատեսության պատճառով վավերագրական կինոն ոչնչացման վտագի տակ է։ Հեռուստատեսությունը սպանում է վավերագրական կինոն, քանի որ այն ինչ մենք տեսնում ենք հեռուստաալիքներով՝ «վավերագրական ֆիլմ» անվան տակ, բոլորովին չի համապատասխանում դոկումենտալ կինո հասկացության հետ։ Դոկումենտալ կինոն ինքն իրենից ներկայացնում է արվեստ, որը զարգանում է և ապրում իր սեփական օրենքներով։ Նման ֆիլմ հեռուստաալիքներին հարկավոր չէ։
2006 թվականին ТВЦ հեռուսաալիքով Միխայիլ Դեգտյարը սկսեց «Իրական դոկումենտալ ֆիլմ ТВЦ-ով» փառատոնը, որտեղ ֆիլմի ընտրությունը կատարվում էր հեղինակային ֆիլմերից, որտեղ ցուցադրվում էր իրական մարդկանց իրական միջավայրում։ Դոկումենտալիստները պատրաստ էին ձեռքերի վրա բարձրացնել Դեգտյարին, քանի որ վարջինս ճանապարհ բացեց դեպի հանդիսատես ու հայտնի դարձրեց ամբողջ աշխարհով։ Բայց ТВЦ-ի նոր աշխատակազմի հետ փառատոնը փակվեց։
«Ուղիղ կինոյի» մեթոդը, ինչպես անվանում էին դոկումենտալ կինոյին Ամերիկայում, տվեց հնարավորություն ստեղծել կինոդրամա՝ կյանքից վերցրած նյութով։ Հենց այդպիսին դարձավ Լիկոկի «Էդդի Սակսը Ինդիանապոլիսից»(1961) ֆիլմը։ Երկու տարվա ընթացքում ֆիլմմեյքերները հետևում էին՝ ինչպես ավտոմրցաարշավորդ Էդդի Սակսը պատրաստվում է մրցույթին և մեկը մյուսի հետևից պարտվում՝ գալով միայն երկրորդը։ Իսկ մրցարշավի կանոնների համաձայն առաջինը ստանում է ամեն ինչ իսկ երկրորդը՝ ոչինչ։ Ֆիլմի վերջում գրված ենթագրերից հեռուստադիտողը իմանում է, որ նախորդ մրցարշավի ժամանակ հերոսը մահացել է՝ բախվելով դիմացի մեքենային։
Իհարկե մարդը ունի իրավունք պահանջել, որպեսզի նրան չցուցադրեն այն տեսքով, որը նսեմացնում է և բարոյական վնաս է հասցնում սեփական անհատականությանը։ Այս իրավունքը խստորեն պատժվում է ԱՄՆ-ի օրենսգրքով։ Եվ քանի որ Ռուսաստանում չկա նմանատիպ օրենք, Գոլդովսկայան մնաց հավատարիմ այդ մեթոդին և հետագայում՝ արդեն որպես ռեժիսոր, նկարահանեց «Ռաիսա Նեմչինսկայա՝ կրկեսի դերասանուհի»(1970), «Դենիսկա Դենիս»(1976), «Փորձություններ»(1978) և այլ ֆիլմեր։
Էկրանին բացահայտել կենդանի մարդուն այնքան էլ հեշտ բան չէ, սակայն թաքնված տեսախցիկի միջոցով կարելի է մեծ բացահայտումներ անել։ Դոլումենտալիստներ Պավել Կոգանը և Պյոտր Մոստովը 1966 թվականին նկարահանեցին «Նայեցե՛ք դեմքին» ֆիլմը, որի մտքի և սցենարի հեղինակն էր Սերգեյ Սոլովյովը։ Մի քանի շաբաթների ընթացքում թաքնված տեսախցիկը նկարահանում է Էրմիտաժի այցելուներին, որոնք նայում էին Լեոնարդոյի Մադոննա Լիտային։ Ստացված մարդկային տարբեր բնավորություններից ստեղծվեց պատմություն՝ մարդու հանդիպումը գեղեցիկի հետ։
Վավերագրական կինոն Հայաստանում
Հայաստանում առաջին փաստագրական նկարահանումները կատարվել են 1907 թվականին։ Հայ սովետական Վավերագրական կինոն ստեղծել է հանրապետության կյանքի, սոցիալիստական վերափոխությունների հարուստ կինոտարեգրությունը։ «Հայկինոխրոնիկայի» Հայաստանի վավերագրական ֆիլմերի կինոստուդիայի (1982 թվականից՝ «Հայֆիլմ» ստուդիայի վավերագրական ֆիլմերի ստեղծագործական միավորում) նկարահանած բազմաթիվ կինոժապավեններ արժանացել են միջազգային և համամիութենական կինոփառատոների պարգևների։ Վավերագրական ֆիլմեր է թողարկում նաև հեռուստատեսային ֆիլմերի «Երևան» ստուդիան։ 1920 թվականին կինոօպերատոր Ա. Լեմբերգը նկարահանել է 11-րդ կարմիր բանակի մուտքը Երևան։ Դրանք Սովետական Հայաստանի տարածքում արված առաջին փաստագրական կադրերն էին։ 1924-ին էկրան է բարձրացել առաջին փաստավավերագրական ֆիմը՝ «Խորհրդային Հայաստան»-ը, որի հեղինակնեը մի խումբ կինոօպերատորներ էին։ Այնուհետև փաստավավերագրական կինոյի զարգացումը Հայաստանում ընթացել է գեղարվեստականին զուգահեռ՝ անցնելով չորս հիմնական փուլ։ Առաջին փուլում(1924-1941) նկարահանվել են առավելապես կարճամետրաժ ժապավեններ՝ ներկայացնելով վերածնված հայ ժողովրդի նոր կյանքի տիպական փաստերը, արտադրությունը, գիտությունը, մշակույթը։ Այս շրջանի առավել ակնառուներն են 1930 թվականին նկարահանված Հ. Բեկնազարյանի «Երկիր Նայիրի» և 1940 թվականին նկարահանված Լ. Իսահակյանի ու Գ. Բալասանյանի  «Խնդության Երկիր» ֆիլմերը, որոնցով սկիզբ է դրվել Սովետական Հայաստանի յուրաքանչյուր տասնամյակի նվաճումները լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմով ամփոփելու ավանդույթին։
Երկրորդ փուլում՝ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին(1941-1945) սեվետական կինովավերագրողների հետ «Հայկինոխրոնիկայի» արվեստագետները ևս  ձեռնամուխ են եղել պատերազմի կինոտարեգրության ստեղծմանը։ Ռեժիսորներն ու օպերատորները իրենց ֆիմերում պատկերել են մարտիների սխրանքները ու հաղթանակի բերկրանքը։  «Թամանյան Դիվիզիայի վերադարձը»(1945), «Գենարակ Բաղրամյանը»(1945), «Հայաստանի զավակները Հայրենական պատերազմում»(1944) և ուրիշ շատ ֆիլմեր մշտական տեղ զբաղեցրեցին հետագա տարիների կինոարտադրանքում։
Երրորդ փուլում(1945-1959) ֆիլմերի գլխավոր թեման ետպատերազմյան վերականգնում էր, կուսակցության, ժողովրդի պայքարը հանուն սոցիալ-տնտեսական և մշակութային առաջընթացի, որոնք միշտ չէ որ ասելիքի կարևորությունը ամրապնդում էին ներազդու մարմնավորմամբ։ Առանձնանում է 1945 թվականին նկարահանված Գ. Բալասանյանի և Լ. Իսահակյանի «Երկիր հայրենի» ֆիլմը։ Ի դեպ ֆիլմի գեղարվեստական ղեկավար և հաղորդավարի տեքստի հեղինակն էր Ա. Դովժենկոն։ Իրականության մակերեսային պատկերման լուծումների ստանդարտացման որոշ միտումներ հաղթահարվել են չորրորդ փուլում՝ 1959-ից հետո, որը մեծապես կապաված էր  Երևանի փաստավավերագրական ֆիմերի ստուդիայի(հետագայում «Հայֆիլմ» ստուդիայի վավերագրական ֆիմերի միավորում) ստեղծման հետ։ Ժամանակի ընթացքում ընդլայնվեց և ավելի կազմակերպված ու ծրագրային բնույթ ստացավ վավերագրական ֆիլմերի արտադրությունը։ Ավագ սերնդի կինովավերագրողների կողքին սկսեցին աշխատել գեղարվեստական կինոիյ ռեժիսորներ՝ Գ. Մելիք-Ադամյանը, Յու. Երզնկյանը և ուրիշներ, կինոօպերատորներ՝ Ա. Յավուրյանը, Ս. Իսրայելյանը։ Ասպարեզ իջան կինոարվեստագետների նոր սերունդ՝ Ա. Վահունի, Ռ. Գևորգյանց, Ա. Փելեշյան։ Պարբերաբար, հոբելյանական տարեթվերի առթիվ խոշոր ամփոփիչ ֆիլմեր նվիրվեցին Հայաստանի նվաճումներին՝ «Պոեմ Հայաստանի մասին» (1960, Վ. Հայկազյան), «Յոթ երգ Հայաստանի մասին»(1967 Գ. Մելիք-Ադամյան), «Լույսն Արագածի վրա»(1977, Ռ. Գևորգյանց)։ Համատեղ ջանքերով զարգացավ հայկական վավերագրական կինոյի լավագույն ավանդույթները, ընդլայնվեցին թեմաների շրջանակն ու կերպարա-արտահայտչական միջոցների զինանոցը, ավելի խորը և համակողմանի իմաստավորվեց պատկերվող նյութը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վավերագրական կինո Կատեգորիա:Կինոյի ժանրեր
Տերեզոպալիս
Տերեզոպալիս (Teresópolis), համայնք Բրազիլիայում՝ Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրոյի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ում։ Մտնում է Վասորասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 150 268 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 195,0 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 60,7 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1891 թվականի հուլիսի 6-ին։
Աշխարհագրություն
Տեղանքի կլիման լեռնային արևադարձային է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1891 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(3065) Սարահիլ
(3065) Սարահիլ (Sarahill), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի փետրվարի 8-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,717866 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5394 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8964 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1636,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,219969 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեփան Փափազյանց
Ստեփան Փափազյանց, հասարակական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, խմբագիր, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Սովորել և դաստիարակվել է Սուրբ Փրկչի ազգայնական հիվանդանոցում, 1854 թվականից ուսումը շարունակել Զմյուռնիայում, հորեղբոր՝ հայագետ Անդրեաս Փափազյանի մոտ։ 1858 թվականին վերադառնալով Կոստանդնուպոլիս՝ դասավանդել է Ս․ Փրկչի ազգայնական հիվանդանոցում (1858-1861), Ղալաթիայի Մայր վարժարանում, եղել Գում-Գափու ի Պեզճյան և լուսավորական երկսեռ վարժարանների տեսուչ։
1863-1867 թվականներին հրատարակել է «Ժամանակ» կիսամսյա հանդեսը, հոդվածներ տպագրել «Օրագիր», «Նոր դար», «Մամուլ», «Հայրենիք», «Մասիս» պարբերականներում, պաշտպանել աշխատավոր ժողովրդի շահերը։ Մշակել է Արևմտյան Հայաստանի ազգայնական վարժարանների ընդհանուր կանոնադրությունը («Կանոնադրություն ընդհանուր բարեկարգության ազգային վարժարանաց», 1864)։ Մ․ Խրիմյանի հանձնարարությամբ ու աջակցությամբ կազմել և Ազգայնական ժողովին է ներկայացրել «Գավառահայ հարստահարությունների տեղեկագիրը», դատապարտել թուրք աղաների և քուրդ բեկերի վայրագությունները Արևմտյան Հայաստանում, թուրքական կառավարությունից պահանջել կիրառել Բեռլինի կոնգրեսի որոշման 61-րդ հոդվածը, զինվորական պայքարի կոչել հայ ժողովրդին ։
Գրել է մի շարք դպրոցական դասագրքեր («Քերականություն», «Թվաբանություն», «Ազգային և սրբազան պատմություն» և այլն), երգեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Արաքս ՖԱ (Արարատ)
Արաքս, հայկական պրոֆեսիանալ ֆուտբոլային ակումբ Արարատ քաղաքից, որը հիմնադրվել է 2001 թվականին։ Այս ակումբն իր էությամբ « Արաքսի » առաջին թիմի պատմության շարունակությունն է, որը փոխելով հովանավորին` վերանվանվեց և տեղափոխվեց մայրաքաղաք, որտեղ հետագայում միացավ « Բանանցի » հետ՝ դառնալով մեկ ակումբ։
Պատմություն
Թիմը կազմավորվել է 2001 թվականին Արարատում և իր առաջին մրցաշրջանը սկսել է 2002-ին` Առաջին լիգայում, որտեղ ընդամենը երկու միավոր նրանց չբավականացրեց ոսկե մեդալի համար։ Առաջին լիգայի հաղթող «Արմավիրը» ֆինանսական խնդիրների պատճառով դուրս մնաց հաջորդ մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ, իսկ թափուր տեղը բաժին հասավ «Արաքսին»։
Հայաստանի բարձրագույն խմբում ակումբի մրցաշրջանը չհաջողվեց՝ 28 խաղերում վաստակեց ընդամենը 9 միավոր և զբաղեցրեց վերջին հորիզոնականը։ Դրանից հետո վերադարձավ Առաջին լիգա, որտեղ թիմը զբաղեցրեց 6-րդ տեղը։ Իսկ 2005 թվականին, 7-րդ տուրից հետո, ակումբը դուրս եկավ խաղարկությունից, իսկ նրա խաղերի արդյունքները չեղյալ հայտարարվեցին։ Ակումբը դադարեց գոյություն ունենալ։
Բարձրագույն կրթություն
Բարձրագույն, միջնակարգից հետո, բարձրագույն մասնագիտական, կամ երրորդ մակարդակի կրթությունն ուսուցման այն փուլն է, որ տեղի է ունենում համալսարաններում, ակադեմիաներում, քոլեջներում, սեմինարիաներում, և տեխնոլոգիական ինստիտուտներում։ Բարձրագույն կրթությունը ներառում է նաև կոլեգիալ մակարդակի ինստիտուտներ, այնպիսիք, ինչպիսին մասնագիտական դպրոցներ, առևտրի դպրոցներ, և կարիերայի քոլեջներ, որը պարգևում է ակադեմիական աստիճաններ կամ մասնագիտական սերտիֆիկատներ։
Բարձրագույն կրթությունը համակարգված գիտելիքների և գործնական հմտությունների ամբողջություն, որ հնարավորություն է տալիս տեսական ու գործնական խնդիրներ լուծելու ըստ մասնագիտական պատրաստության՝ օգտագործելով և ստեղծագործաբար զարգացնելով ժամանակակից գիտության, տեխնիկայի և մշակույթի նվաճումները։ «Բարձրագույն կրթություն» տերմինի տակ հասկացվում է նաև տնտեսության, գիտության, տեխնիկայի և մշակույթի բնագավառների բարձր որակավորման մասնագետների պատրաստումը տարբեր տիպի բարձրագույն դպրոցներում, ուր ընդունվում են միջնակարգ հանրակրթական կամ մասնագիտական դպրոցների շրջանավարտները։
Բարձրագույն կրթությունը Հին աշխարհում
Հին աշխարհում (Չինաստան, Եգիպտոս, Բաբելոն, Ասորեստան և այլն) մ․ թ․ ա․ եղել են տարբեր մակարդակի դպրոցներ։ Դեռևս 5000-5500 տարի առաջ շումերները երկրաչափական խնդիրների ժողովածուներ են կազմել։ Բարձր աստիճանի դպրոցներում ուսումնասիրել են փիլիսոփաների և քերթողների ստեղծագործությունները, ներառյալ տեղեկություններ բնության օրենքների, երկնային լուսատուների, հանքերի, բույսերի, կենդանիների ևն մասին։ Պլատոնը ազնվական երիտասարդության համար իր առաջադրած եռաստիճան կրթության համակարգի բարձր աստիճանը՝ երրորդը, հատկացրել է նրանց, ովքեր հակում ունեն դեպի վերացական մտածողությունը, դեպի առարկայի ուսումնասիրումը ոչ թե նրա կիրառական նշանակությամբ, այլ փիլիսոփայական-տեսական առումով։ Ավարտելով այդ աստիճանը (30 տարեկանում)՝ փիլիսոփայության մեջ բացառիկ օժտված սաները շարունակում էին կրթությունը մինչև 35 տարեկանը և պատրաստվում դառնալու պետության ղեկավար գործիչ։ Արիստոտելը գտնում էր, որ յուրաքանչյուր մարդու զարգացումը ըստ նրա բնական ընդունակությունների իրագործվում է դաստիարակության (ֆիզիկական, բարոյական և մտավոր՝ միասնաբար) երեք աստիճանով, որոնցից վերջինը բարձր մակարդակի դպրոցն է։ Հելլենիզմի դարաշրջանում Ալեքսանդրիայում ստեղծվեցին բարձր տիպի դպրոցներ, որտեղ գիտությունների տարբերակմամբ փիլիսոփայությունը, բանասիրությունը, մաթեմատիկան ուսում նասիրվում էին առանձին-առանձին։
Բարձրագույն կրթությունը միջնադարում
Կրթության բաժանումը աստիճանների պահպանվել է մինչև մեր օրերը։ Գիտության, տեխնիկայի և մշակույթի զարգացմամբ փոփոխվել են նրանց անվանումները, հանդես են եկել միջանկյալ աստիճաններ, յուրաքանչյուր աստիճանում ընդլայնվել է կրթության բովանդակությունը և անընդմեջ բարձրացել գիտական մակարդակը։ Սակայն ժամանակակից իմաստով բարձրագույն կրթության մասին պատկերացումն սկսել է ձևավորվել միայն միջնադարում։ XI-XII դարերում երևան եկան աշխարհիկ բարձրագույն դպրոցներ, որտեղ ուսուցումն ու գիտական աշխատանքը օրգանապես միահյուսվում էին միասնական ուսումնական պրոցեսում, որի հիմքում դրվում էին ոչ միայն տեսական հետազոտությունները, այլև զննումը, գիտափորձը (առաջին բժշկական աշխարհիկ դպրոցը Իտալիայում՝ Սալերնո, XI դ․)։ XII-XIII դարերի Եվրոպայի տարբեր երկրներում (Իտալիա, Իսպանիա, Ֆրանսիա, Անգլիա) առաջացան համալսարաններ։ Միջնադարյան համալսարաններն ունեին աստվածաբանական, բժշկական, իրավաբանական ֆակուլտետներ, ուր ուսման տևողությունը 5-6 տարի էր։
Ժամանակին մեծ դեր են խաղացել Հայկական բարձրավանդակում V-VII, IX-XIII դարերի գիտական ու կրթական կենտրոնները, վրացական կոլխիդական հռետորական դպրոցը (V դ․), ինչպես նաև XI-XII դարերում ստեղծված ակադեմիաները (Թելատի, Իկալտոյի)։ 1632 թվականին բացվեց ռուս-ուկրաինական առաջին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը՝ Կիև-Մոգիլյովյան ակադեմիան։ 1687 թվականին Մոսկվայում կազմակերպվեց Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիան։
Միջնադարյան բարձրագույն կրթությունը ենթարկված էր սխոլաստիկային և նպատակ ուներ հիմնավորել աստվածաբանական դոգմաները ու պրոպագանդել կրոնը։ Բարձրագույն կրթություն եկեղեցու ազդեցությունից ազատագրելուն նպաստեցին Վերածննդի դարաշրջանի գիտական հայտնագործությունները մաթեմատիկայի, մեխանիկայի, աստղագիտության բնագավառներում (Լեոնարդո դա Վինչի, Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, Յոհան Կեպլեր, Գալիլեո Գալիլեյ, Ռենե Դեկարտ, Իսահակ Նյուտոն, Գոթֆրիդ Լայբնից)։ Մեծ հումանիստներ Վիտորինո դա Ֆելտրեն, Էրազմ Ռոտերդամցին, Ֆրանսուա Ռաբլեն, Միշել դը Մոնտենը և ուրիշներ հանդես եկան ընդդեմ կաթոլիկ հոգևորականության՝ դաստիարակության և ուսուցման մենաշնորհի, ընդդեմ սխոլաստիկ կրթության, մշակեցին ուսուցման նոր մեթոդներ՝ հիմնված ինքնուրույն մտածողության, հիշողության, ունակությունների զարգացման, բնության օրենքների ուսումնասիրման սկզբունքների վրա։ Միաժամանակ շարունակվում էր գիտությունների տարբերակումը։ Գիտության զարգացման, գիտելիքների տարածման համար մեծ նշանակություն ունեցավ տպագրության գյո տը (XV դ․)։ Համալսարաններում սկսեց կատարելագործվել մանկավարժական պրոցեսը, ընդհանրացվել և ներդրվել գիտական փորձը։ XVII դ․ ձևավորվեցին գիտական լաբորատորիաներ, հռչակվեց գիտական հետազոտությունների և դասավանդման ազատության սկզբունքը՝ առաջավոր գիտնականներին հնարավորություն տալով հեռանալ սխոլաստիկայից, կազմակերպվեցին առաջին պետական ակադեմիաները (Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Գերմանիայում), լույս ընծայվեցին գիտական հանդեսներ։ 1725 թվականին Պետերբուրգում հիմնադրվեց գիտությունների ակադեմիա և նրան կից՝ Ակադեմիական համալսարան ու գիմնազիա։
Բարձրագույն կրթությունը Հայաստանում
Կատեգորիա:Կրթության փուլեր Կատեգորիա:Բարձրագույն կրթություն
Լունա 10
Լունա-10, կամ Ե-6Ս համար 206 (Луна 10), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր հասցնել կայանը Լուսնի ուղեծիր։ Արձակվել է 1966 թվականի մարտի 31-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով։ Լունա 10 կայանը 1966 թվականի ապրիլի 3-ին հաշողությամբ դուրս եկավ Լուսնի ուղեծիր, դառնալով Երկրի արբանյակի շուրջ պտտվող առաջին արհեստական արբանյակը։
Կայանի աշխատանքի ընթացքում հաջողությամբ կատարվել են բազմաթիվ ուսումնասիրություններ և հետազոտություններ, այդ թվում. Լուսնի մգնիսական դաշտի հզորության չափումները, նրա ռադիացիոն գոտիների ուսումնասիրությունները, Լուսնի ժայռերի հետազոտությունները (դրանք գնահատվեցին որպես մոտ երկրային բազալտներին) , ուսումնասիվեց տիեզերական ռադիացիան, և միկրոասուպների խտությունը։ Կայանի աշխատանքի արդյունքում կատարված ամենակարևոր հայտնագործություն են գնահատում Լուսնի ուղեծրի տատանումների պատճառ դարձած զանգվածի կենտրոնացումների առավել խիտ տեղաբաշումը լուսնային ծովերի ավազանների տակ ։
Կայանը
Լունա 10 կայանը խորհրդային արբանյակների Ե-6Ս դասին էր պատկանում, նախագծվել և կառուցվել էր Լավոչկինի անվ. բյուրոյի կողմից։ Էլեկտրական սնուցումն ապահովվում էր մարտկոցներով, և ուներ 540 կգ չոր զանգված։ Կայանի վրա տեղադրված գիտական սարքավորումներն էին՝ գամմա ճառագայթների սպեկտրոմետր, եռաառանցք Մագնիսամետր, ասուպների գրանցող սարքը, արեգակնային պլազմայի հետազոտությունների սարքավորում, ինչպես նաև Լուսնի ռադիացիայի և ինֆրակարմիր ճառագայթման չափիչ սարքեր։ Կատարվել են նաև գրավիտացիոն ուսումնասիրություններ
Թռիչք
«Լունա 9» կայանը արձակվեց 1966 թվականի մարտի 31-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Մոլնիա-Մ (8Կ78Մ) կրող հրթիռով ։
Ապրիլի 1-ին կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր ապրիլի 3-ին։ Առաջին ուղեծրային պտույտը այն կատարեց 3 ժամում A 245-kilogram :
Լունա 10-ը աշխատեց մինչև 1966 թվականի մայիսի 30-ը, այդ ընթացքում իրկանացվեց 460 լուսնային ուղեծրի պտույտ և կատարեց 219 տվյալների հաղորդման սեանս ։
Ինտերնացիոնալ
Կայանի վրա տեղադրված էր ծրագրավորված օսցիլատոր, որը արտաբերում էր "Ինտերնացիոնալ" օրհներգի երաժշտությունը, որպեսզի այն հնարավոր լիներ ստանալ և վերարտադրել ԽՄԿԿ 23-րդ համաժողովի նիստի ընթացքում ։ Ապրիլի 3-ին գիշերային փորձարկման ժամանակ ամեն ինչ կարգին էր, սակայն հաջորդ առավոտյան փորձարկման ընթացքում ստուգողները գտան նոտայի կորուստ երաժշտության մեջ և ստիպված եղան համաժողովի նիստի ժամանակ վերարտադրել գիշերային հաղորդման ձայնագրությունը, պնդելով որ դա ուղիղ հեռարձակում էր Լուսնից ։
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան (ց) (ծննդ. թվ. անհայտ, հավանաբար Թիֆլիս - մահվ. թվ. անհայտ), հայազգի պետական, հասարակական գործիչ ։
Վերոնա
Վերոնա (Verona), քաղաք Իտալիայի հյուսիսային մասում, Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում ։ 2010 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 263 818 մարդ։ Գտնվում է Ադիջե գետի ափին։ Քաղաքի սուրբը Զենոն Վերոնացին և Պետրոս Վերոնացին են, իսկ քաղաքի տոնը՝ մայիսի 21-ին։ Քաղաքից 30 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Գարդա լիճը։ Վերոնայի առաջին բնակավայրը հիշատակվում է դեռևս Դոմիցիանոս կայսեր օրոք։
Պատմություն
Վերոնայի վաղ պատմությունը մնացել է որպես առեղծված։ Կա տեսություն ըստ, որի այն Էվգանեյի քաղաքն է, ով պարտավորվել է հանձնել այն Գալլական Կենամոն ցեղերին։ Պո գետի ավերմամբ, Վերոնայի տարածքը հռոմեական կայսրության է անցել Ք․ա․ 300 թվականին։ Այն դարձել է հռոմեական գաղութ Ք․ա․ 89 թվականին։ Այն դասակարգվելէ, որպես մունիցիպալիտետ Ք․ա․ 49 թվականից, երբ իր քաղաքացիները ներկայացվում էին որպես հռոմեական ցեղ «Պոբլիցիա» կամ «Պուբլիցիա»։ Քաղաքը դարձել է կարևոր, քանի որ այն գտնվում է որոշ քաղաքների խաչմերուկում։
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան
1855 թվականին ընթացող ռուս-թուրքական պատերազմի հետևանքով առկա վտանգի պայմաններում Ս.Միրմանյանը նշանակվել է Թիֆլիսում կազմավորված աշխարհազորային 6 ջոկատներից 4-րդի հրամանատար ։
Վերոնա
Կլիմա
Վերոնայի կլիման Մերձարևադարձային մուսսոնային է, որը բնորոշ է Հյուսիսային Իտալիայի ցամաքային տարածքներին՝ տաք ամառներով և սառը ձմեռներով, չնայած Գարդա լիճը ունի բավական ազդեցությունք քաղաքի կլիմայի վրա ։ Օդի հարաբերական խոնավությունը տարվա ընթացքում բարձր է, հատկապես ամռանը, որն առաջացնում է Մառախուղներ, աղջամուղջից մինչև ուշ առավոտ, չնայած վերջին տարիներին այս ֆենոմենը դարձել է ավելի քիչ տարածված։
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան
1861 թվականին Ս.Միրիմանյանն ընտրվել է Թիֆռլիսի քաղաքագլուխ և պաշտոնավարել մինչև 1862 թվականը ։
Վերոնա
Ժողովրդագրություն
2009 թվականին Վերոնայում կային 265,368 բնակիչ, Վերոնայի շրջանում՝ Վենետոյում, որից 47.6%-ը տղամարդ են, իսկ 52.4%-ը՝ տղամարդ։ Մինչև 18 տարեկանները 16.05% են, իսկ թոշակառուները 22․36% են։ Այն տարբերվում է Իտալիայի միջինից, որը համապատասխանաբար 18.06% (անչափահասներ) և 19.94% (թոշակառուներ) է։ Վերոնայի տարիքի միջնարժեքը 43 է, ի տարբերություն ամբողջ Իտալիայի տարիքի միջնարժեքի, որը 42 է։ 2002 թվականից մինչև 2007 թվականը Վերոնայի բնակչությունը աճել է 3.05%,-ով, մինչդեռ Իտալիայի բնակչությունը աճել է 3.85%-ով ։ Ներկայիս բնակչության ծնելիության գործակիցը 9․24 է ի համեմատություն Իտալիայի միջինի՝ 9․45-ի։ 2009 թվականին բնակչության 87%-ը Իտալացիներ են. ։ Խոշոր ներգաղթյալները Եվրոպայի այլ երկրներից են, որից ամենախոշորը ռումինացնիներն են՝ 3․60%։ Քաղաքի հիմնական կրոնը Կաթոլիկությունն է, բայց ներգաղթի պատճառով կան Ուղղափառներ և Մուսուլմաններ։
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան
Հավանաբար թաղված է եղել Թբիլիսիի հայկական Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ Հայտնի է, որ գերեզմանը ոչնչացվել է ։
Վերոնա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ
Սողոմոն Միրմանյան Միրիմանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի հայազգի քաղաքապետներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Խոջիվանքի գերեզմանատանը թաղվածներ
Իլինցիի շրջան
2020 թվականի հուլիսի 18-ի վարչական բարեփոխման արդյունքում Իլինցիի շրջանը լուծարվել է, նրա տարածքը միացվել է Վիննիցայի շրջանին  ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կամում է 910 կմ²։
Հիմնական գետերը՝ Սոբ, Սիբոկ։ Շրջանում է գտնվում Իլյինցիի երկնաքարային խառնարանը։
Բնակչություն
Շրջանի բնակչությունը կազմում է 38 264 մարդ (2013 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ), այդ թվում քաղաքային բնակչությունը կազմում է 15 326 մարդ (40,05%), գյուղականը՝ 22 938 մարդ (59,95%)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջան Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ Կատեգորիա:Վիննիցայի մարզ
Բուտովկա (ավան, Զմիյովի շրջան)
Բուտովկա (Бутівка), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1680 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուտովկա ավանում բնակվում էր 421 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,71 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 592,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մալոե Բայդավլետովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զունի (հրթիռ)
Զունի, ամերիկական «օդ-մակերևույթ» հրթիռային զենքի ավիացիոն համալիրի մաս կազմող, չկառավարվող ավիացիոն հրթիռ։
Կրակոցի առավելագույն հեռավորությունը 8 կմ է։ Հրթիռի կայունությունը թռիչքի ժամանակ ապահովվում է պտույտովերով։ Հրթիռների օգտագործման համար առաջարկվում է LAU-10 արձակման մեխանիզմ, ունի չորս խողովակաձև ուղղացույց, որտեղ տեղադրվում են հրթիռները։
Ներկայումս հրթիռի մոդիֆիկացված տարբերակն օգտագործվում է սպառազինության մեջ։
Միջադեպեր
1967 թվականի հուլիսի 29–ին տեղական ժամանակով մոտ 10:50–ին, պայմանավորված հրթիռների ինքնաարձակմամբ, հրդեհ է բռնկվում Տոնկի ծոցում՝ «ֆորրեսթոլ» ավիակիր նավի վրա։
Ըստ պաշտոնական տվյալների, հրդեհը սկսվել է պատահական, չղեկավարվող ավիացիոն «Զունի» հրթիռի ինքնաարձակումից հետո։ Ինքնաթիռը պատրաստվում էր Վիետնամի պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ի կազմի մեջ մտնող Վիետնամի տարածքին հարված հասցնել (1965-1973 թթ.): Միջադեպի հետևանքով մահացել է 134 մարդ և վիրավորվել՝ 161–ը։ Վնասի չափը հասնում էր 75 մլն դոլլարի (այժմյան արժեք՝ 509 մլն դոլլար)՝ չհաշված այրված ինքնաթիռների արժեքները ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրթիռային զենք Կատեգորիա:Հակատանկային ականանետներ Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
Կեպլերի եռանկյուն
Կեպլերի եռանկյուն, ուղղանկյուն եռանկյուն է, որի կողմերի երկարությնները կազմում են երկրաչափական պրոգրեսիա և նրանց հարաբերակցությունները կապված են ոսկե հատման հետ․
որը կարող է գրվել հետևյալ տեսքով․, կամ մոտավոր 1 ։ 1.272 : 1.618 ։ Այդ եռանկյան (Նկ․1․) կողմերի քառակուսիները կազմում են ոսկե հատմանը համապատասխան երկրաչափական պրոգրեսիա։
Այդպիսով Կեպլերի եռանկյունը իր մեջ միավորում է երկու հիմնական մաթեմատիկական հասկացություն՝ Պյութագորասի թեորեմը և ոսկե հատումը։ Այդ առիթով Կեպլերը նշել է․
Երկրաչափության մեջ գոյություն ունի երկու գանձ, մեկը Պյութագորասի թեորեմը, մյուսը ուղղի բաժանումը ոսկե համեմատականությամբ։ Առաջինը կարող ենք համեմատել ոսկու զանգվածի հետ, երկրորդը՝ թանկարժեք քարի։                                  Յոհան Կեպլեր
Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ հանրահայտ Գիզայի բուրգերը մոտարկված են Կեպլերի եռանկյանը ։
Հետևություն
Այն փաստը, որ 1,, և \varphiկողմով եռանկյունը կազմում է ուղղանկյուն եռանկյուն, ուղղակի հետևում է \varphi ոսկե հատման քառակուսի եռանդամի արտահայտությունից․
Պյութագորասի թեորեմի տեսքով գրելով․
Կապը միջին թվաբանականի, միջին երկրաչափականի և միջին հարմոնիկականի հետ
Դրական իրական а և b թվերի համար նրանց միջին թվաբանականը, միջին երկրաչափականը և միջին հարմոնիկականը հանդիսանում են ուղղանկյուն եռանկյան կողմեր, միայն ու միայն այն դեպքում, եթե եռանկյունը հանդիսանում է Կեպլերի եռանկյուն ։
Կեպլերի եռանկյան կառուցում
Կեպլերի եռանկյունին կարելի է կառուցել քանոնի և կարկինի միջոցով, ոսկե հատման կառուցման միջոցով.
2․Տանել ուղիղ քառակուսու կողմերից մեկի կենտրոնից դեպի հանդիպակած գագաթ։
3․Ընդունեք այդ հատվածը որպես շրջանագծի շառավիղ, որը որոշում է ուղղանկյան բարձրությունը։
4․Լրացնել մինջև ոսկե հատում։
5․Օգտագործեք ոսկե հատման ուղղանկյան երկար կողմը, որպես աղեղի շառավիղ, որը հատելով ուղղանկյան հանդիպակած կողմը, որոշում է Կեպլերի եռանկայն ներքնաձիգը։
Մաթեմատիկական համընկնում
Վերցնենք կեպլերի եռանկյուն որի կողմերն են և դիտարկենք․
Երբ քառակուսու պարագիծը և շրջանագծի երկարությունը  համընկնում են 0,1 % ճշտությամբ։
Դա մաթեմատիկական համընկնում է ։ Այդ քառակուսին ու շրջանագիծը չեն կարող ունենալ նույն պարագիծը։ Հակառակ դեպքում կլուծվեր դասական շրջանի քառակուսիացման անլուծելի խնդիրը։ Այլ խոսքերով, քանի որ \pi-ն տրանսցենդենտ թիվ է։
Գրականությունություն
Կատեգորիա:Յոհան Կեպլեր Կատեգորիա:Եռանկյան երկրաչափություն Կատեգորիա:Ոսկե հատում Կատեգորիա:Եռանկյուն
Լուիջի Պուլչի
Լուիջի Պուլչի (Luigi Pulci, ), իտալացի բանաստեղծ-հումանիստ։ 15-րդ դարի հումանիզմի ամենադեմոկրատական հոսանքի ներկայացուցիչ, մատերիալիստ և սկեպտիկ։ Եկեղեցին նրան հայտարարել է հերետիկոս։
Կենսագրություն
Ֆլորենցիայում ժամանակին մեծ համբավ վայելած Պուլչի տոհմը Լուիջիի հոր՝ Յակոպոյի օրոք նյութական տեսակետից կտրուկ անկում է ապրել՝ զրկվելով քաղաքի ղեկավար մարմիններում որևէ պաշտոն զբաղեցնելու իրավունքից։ Լուիջին իր աշխատանքային գործունեությունն սկսել է Ֆրանչեսկո Կաստելանիի տանը կլիենտի պաշտոն վարելուց. հաշվետարություն էր անում, առտնին գործեր կատարում, զանազան հանձնարարություններով այս ու այնտեղ ուղարկվում, տանտիրոջ երեխաներին դպրոց ուղեկցում... 1461 թվականից նա ծառայության է անցել Մեդիչիների տանը։ Մինչև 1469 թվականը վերջիններս, և հատկապես Լորենցո Մեդիչին, հովանավորել են նրան, դիվանագիտական բնույթի մանր-մունր հանձնարարություններով զբաղեցրել։ Հենց Լորենցոյի մայրը՝ Լուկրեցիան է Պուլչիին պատվիրել «Մորգանտե» պոեմը։
Պուլչին աստվածամերժի համարում ուներ, այդ պատճառով էլ թաղվել է չօրհնված հողում։
Ստեղծագործություններ
Պուլչիի հիմնական ստեղծագործությունը «Մորգանտե» էպիկական պոեմն է, որի առաջին հրատարակությունը (1478-1480-ի միջև) ամփոփել է 23 երգ, երկրորդը՝ այսպես կոչված «Մեծ Մորգանտեն» (1482)՝ 28 երգ։ Երկի հիմքում ընկած է 14-րդ դարի ժողովրդական պոեմը, պատմվում է ասպետ Օռլանդոյի (Ռոլանդ) և նրա զինակիր, բարեհոգի հսկա Մորգանտեի արկածների մասին։ Պոեմում կոմիզմն ու բուֆոնադը միաձուլվում են ժողովրդական միամիտ խանդավառությանը։ «Մորգանտեն» ազդեցություն է գործել Վերածննդի հեգնակատակերգական պոեմի, ինչպես նաև Ռաբլեի ստեղծագործության վրա։
Հեղինակը պոեմի նյութը քաղել է կարոլինգյան ժամանակների էպիկական պատումներից, բայց բավականին ազատորեն է վարվել այդ նյութի հետ; Գլխավոր հերոսները ֆրանկների նշանավոր արքա Կառլոս Մեծի ասպետ Ռոլանդն ու վերջինիս զինակիր, հսկայամարմին Մորգանտեն են։ Պուլչին ներմուծել է բազում այլ կերպարներ ու մոտիվներ, որոնք նրան ծանոթ էին Ֆլորենցիայի հրապարակնորում ասացողների պատումներից ու ժողովրդական երգերից, միաժամանակ ողջ դիպաշարը հարստացրել է երգիծական, ծաղրական, կատակային բազում դրվագներով ։ Դեռ գրելու ընթացքում Պուլչին պոեմը հատված առ հատված ընթերցել է Մեդիչիների պալատում, ջերմ ընդունելության արժանացել երգիծական կերպարների, առատորեն տեղ գտած հումորի, վառ երևակայության, նոր ապրելակերպի ու նոր մտածելակերպի, ինչպես նաև լեզվի համար. պոեմի լեզուն բավականին հեռացած է վաղ վերածնության շրջանի դասական մոդելից, որ առաջարկել էր այդ նույն տարիներին Մեդիչիների պալատում ծառայության անցած Անջելո Պոլիցիանոն, և ներառում է գողական ժարգոնից մինչև գիտական լատիներենին հատուկ արտահայտչաձևեր ։
Պուլչին գրել է նաև փոքրածավալ երգիծական ստեղծագործություններ, այսպես ասած՝ պոչավոր սոնետներ, որոնք աչքի են ընկնում բանաստեղծական արվեստով, վարպետությամբ, համարձակ այլաբանություններով, անպարկեշտ արտահայտությունների առատությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի դիվանագետներ
Քայլող մարդը
«Քայլող մարդը», քանդակագործ Արտո Չաքմաքչյանի 2006 թվականին ստեղծած արձանը, որը 2021 թվականին տեղադրվել է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում, Հյուսիսային պողատայի սկզբնամասում։
Պատմություն
Արտո Չաքմաքչյանի քանդակները գտնվում են աշխարհի տարբեր քաղաքներում և թանգարաններում։ Հեղինակի ցանկությունն է եղել իր քանդակներից մեկն ունենալ Երևանում։ «Քայլող մարդը» քանդակը Հյուսիսային պողոտայում տեղադրելու խոստում եղել է 2000-ական թվականների սկզբին, սակայն այն չի իրականացվել ։
Արձանը տեղադրելու առաջարկը Երևանի ավագանու հավանությանն է արժանացել 2019 թվականի դեկտեմբերին։ 2020 թվականի դեկտեմբերին քանդակը ձուլելու և մոնտաժելու աշխատանքները, որոնց իրականացումը կազմակերպել էր ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը, ավարտվել էին։ Քանդակի տեղադրման աշխատանքները հետաձգվել էին COVID-19 համավարակի և 44-օրյա պատերազմի հետևանքով Հայաստանում հաստատված արտակարգ դրության պատճառով ։
Արձանը պատրաստելու համար պետական բյուջեից հատկացվել է 37 միլիոն 800 հազար դրամ ։
Արձանի բացումը տեղի է ունեցել 2021 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ Հայաստանի անկախության 30-ամյակի օրը ։
Տվյալներ
«Քայլող մարդը» քանդակը պատրաստված է բրոնզից, բարձրությունը 3,8 մետր է։ Ձուլման աշխատանքներն իրականացրել է քանդակագործ Մկրտիչ Մազմանյանը ։
Քանդակի խորհուրդը
Ըստ հեղինակ Արտո Չաքմաքչյանի՝ «Քայլող մարդը» քանդակը խորհրդանշում է այսօրվա Հայաստանը։ Արդեն արված քայլը մեր շարժումն է, իսկ պատվանդանի շարունակությունը (դատարկ) այդ շարժման պոտենցիալն է, և արվելիք հաջորդ քայլը տարածությունն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտո Չաքմաքչյանի քանդակներ Կատեգորիա:2021 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա
Մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա, բժշկական մասնագիտություն, որն ընդգրկում է երկու ենթամասնագիտություններ՝ մանկաբարձությունը (ընդգրկում է հղիությունը, ծննդաբերությունը և հետծննդյան շրջանը) և գինեկոլոգիան (վերաբերում է կանանց վերարտադրողական համակարգի առողջությունը՝ հեշտոց, արգանդ, ձվարաններ և կրծքեր)։
Միացյալ Նահանգներ
Համաձայն Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամերիկյան խորհրդի (American Board of Obstetrics and Gynecology), որը պատասխանատու է ԱՄՆ-ում մանկաբարձ-գինեկոլոգների վկայագրերի տրամադրման համար, որպես մանկաբարձ-գինեկոլոգ հավաստագրման առաջին քայլը բժշկական դպրոցն ավարտելն է՝ բժշկի կամ օստեոպաթիկ բժշկության մեջ աստիճան ստանալու համար։ Այնտեղից հետո բժիշկները պետք է ավարտեն Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի կլինիկական օրդինատուրայի քառամյա ծրագիրը, որը հաստատված է Բժշկական բարձրագույն կրթության հավատարմագրման խորհրդի կողմից (Accreditation Council for Graduate Medical Education) : 2021թ.-ին կլինիկական օրդինատուրայի էլեկտրոնային հայտագրման ծառայության (Electronic Residency Application Service) տվյալների համաձայն Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի օրդինատուրայի 277 ծրագիր է եղել ։
Իրենց կլինիկական օրդինատուրայի չորրորդ տարում, ղեկավարի կողմից ծրագրի ավարտը հաստատելու նպատակով, Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի կլինիկական օրդինատորները կարող են դիմել խորհրդին հավաստագրվելու գործընթացին՝ մասնակցելով Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամերիկյան խորհրդի որակավորման քննությանը։ Այն իրենից ներկայացնում է գրավոր թեստ ։ Եթե նրանք հանձնեն որակավորման քննությունը՝ ցույց տալով, որ իրենք ունեն համապատասխան գիտելիքներ և հմտություններ՝ պոտենցիալ հավաստագրված բժիշկ- գինեկոլոգներ դառնալու համար, ապա նրանք իրավասու կլինեն մասնակցել բանավոր հավաստագրման քննությանը ։ Մինչ հավաստագրման քննությունը, կլինիկական օրդինատորները պետք է նաև հավաքեն այն պացիենտների կլինիկական դեպքերի ցուցակը, որոնց վրա նրանք աշխատել են իրենց օրդինատուրայի ընթացքում, որպեսզի ցույց տան իրենց իրավասությունը և փորձը այս ոլորտի հիվանդների խնամքի հարցում ։
Այնուհետև կլինիկական օրդինատորները երեք ժամ տևողությամբ բանավոր քննության են անցնում Մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի ամերիկյան խորհրդի թեստային կենտրոնում, և եթե նրանք հաջողությամբ հանձնում են քննությունը, նրանք դառնում են «խորհրդի կողմից հավաստագրված» մանկաբարձ-գինեկոլոգներ ։ 2013 թվականից ի վեր սերտիֆիկացման քննության բոլոր մասնակիցների առնվազն 82%-ը հաղթահարել է քննությունը ։
Ընդհանուր առմամբ ստացվում է 11-14 տարվա կրթություն և գործնական փորձ։ Առաջին 7-9 տարիները ընդհանուր բժշկական կրթությունն են։
Փորձառու մանկաբարձ-գինեկոլոգները կարող են սերտիֆիկացվել նաև ենթամասնագիտությունների ոլորտներում, ներառյալ մոր և մանկան բժշկությունը։
Միացյալ թագավորություն
Բոլոր բժիշկները նախ պետք է ավարտեն բժշկական դպրոցը և ստանան ընդհանուր բժշկության բակալավրի (Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery) կամ դրան համարժեք վկայական ։ Այնուհետև նրանք պետք է ավարտեն հիմնադրամի երկու տարվա վերապատրաստումը ։ Վերապատրաստման առաջին տարվա ավարտից հետո վերապատրաստվողները կարող են լիարժեք գրանցվել Ընդհանուր բժշկական խորհրդում ։ Հիմնադրամի վերապատրաստման ծրագրի ավարտից հետո դիմորդները հանձնում են Մաս 1 MRCOG հետազոտությունը, որն իրականացվում է Մանկաբարձների և գինեկոլոգների թագավորական քոլեջի կողմից ։ Դրանից հետո կա լրացուցիչ յոթ տարի վերապատրաստում, և ևս երկու քննություն (Մաս 2 և Մաս 3 MRCOG քննություններ), որոնք կազմում են վերապատրաստման ընդհանուր ժամկետը նվազագույնը մինչև ինը տարի, թեև որոշ վերապատրաստվողների դեպքում կարող են ավելի երկար տևել ։
Ենթամասնագիտացումներ
ԱՄՆ-ում բժիշկներին հասանելի ենթամասնագիտական վերապատրաստման օրինակներ են.
Բացի այդ, այլ մասնագիտությունների բժիշկները կարող են վերապատրաստվել հատուկ հավաստագրման ծրագրերում, որը թույլ կտա նրանց ավելի լավ կառավարել մանկաբարձագինեկոլոգիական արտակարգ իրավիճակները։
Հիմնական միջամտություններ
Կան բազմաթիվ միջամտություններ, որոնք կարող են տրամադրվել մարդկանց մանկաբարձ-գինեկոլոգների կողմից։ Որոշ միջամտություններ կարող են ներառել.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բժշկագիտության բաժիններ Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Ամուսնության տնտեսագիտություն
Ամուսնության տնտեսական արմատները
Ռիչարդ Վրենհեմը (Richard Wrangham) նշում է, որ « որսորդների և հավաքողների » հասարակությունում ամուսնության համար սկզբունքային նշանակություն ունեն տղամարդկանց համար կերակուր պատրաստող կանայք ։ "Նման օրինակներից կարելի է ենթադրել,որ զուգավորման համակարգը սահմանափակվում է տեսակների կողմից իրենց սննդին սոցիալապես հարմարվելով։ . . . Տղամարդու տնտեսական կախվածության հետևանքները տարբեր հասարակություններում տարբեր կարող են լինել, բայց ինչպես Ջեյն Կոլիերն ու Միշել Ռոզալդոն են պնդում, որսորդների և հավաքողների հասարակությունում կնոջ կարիքը զգալը մեծապես պայմանավորված է սննդով։ Ամուսնության վերաբերյալ որոշումներ կայացնելիս տղամարդը, թվում է՝ ավելի շատ շարժվում է ոչ թե սեռական զուգընկեր ունենալու, այլ՝ սննդի առաջնահերթությամբ։" Այս ամենի արդյունքում տղամարդիկ սկսեցին առևանգել կանանց ։ "Ինուիտների հասարակությունում կնոջ՝ սնունդ ու տաք, չոր որսորդական հագուստ պատրաստելը կենսական նշանակություն ունեին. տղամարդը չէր կարող և՛ որս անել, և՛ ուտելիք պատրաստել։ Այս ամենից դրդված՝ հարևան ընտանիքներից այրիները կամ չամուսնացածները կարող էին առևանգել կնոջը՝ նույնիսկ եթե ստիպված լինեին սպանել վերջինիս ամուսնուն։ Տվյալ երևույթն այնքան մեծ տարածում ուներ, որ… անգամ առանց որևէ պարզաբանման անծանոթ տղամարդկանց կարող էին միանգամից սպանել։ Ուշագրավ է, որ կանանց չէին առևանգում՝ սեռական ցանկությունից դրդված։ «Կնոջն առևանգելու ամենաատարածված պատճառը տնային գործերն էին», - պնդում է ազգագրագետ Դեվիդ Ռիչեսը։" Ջերեմի Գրինվուդը և Նեզիհ Գուներ ը (2009) պնդում են, որ կենցաղային ոլորտում տեխնոլոգիական զարգացման, օրինակ՝ աման լվանալու սարքերի, սառեցված սննդի, փոշեկուլների, լվացքի մեքենաների, սննդի պլաստմասե տարրաների և այլնի ի հայտ գալուն զուգահեռ տնային/կենցաղային գործերով զբաղվելու անհրաժեշտությունը սկսեց կտրուկ նվազել։ Ինչի արդյունքում միայնակ ապրելը շատ ավելի հեշտացել է։ Սա էլ իր հերթին հանգեցրել է նրան, որ մարդիկ սկսել են ավելի հազվադեպ ամուսնանալ և ավելի հաճախ ամուսնալուծվել ։
Ամուսնության առավելությունները
ԱՄՆ-ում գործատուների 93% -ը ամուսնացած զույգերին տրամադրում է բժշկական ապահովագրություն ։Ամուսնացած տղամարդկանց համար գործում է աշխատավարձի ավելի բարձր ժամավճար։ Համաձայն «1976 թ․ ըստ ամուսնական կարգավիճակի դասակարգված սպիտակամորթ երտասարդ տղամարդկանց ընդհանուր վիճակագրություն » հետազոտության, որը հեղինակները Կորենմենն ու Նյումարկն են՝ ամուսնացած մարդկանց ժամավճարը կազմում է 6.57 դոլար, իսկ չամուսնացածներինը՝ 5.56 դոլար, ինչը մոտավորապես 15%-ով ցածր է ամուսնացածների ժամավճարից ։
Ամուսնության հարկային և ֆինանսական հետևանքները
Նախքան ամուսնանալը բոլոր զույգերը պետք է գիտակցեն իրենց կայացրած որոշումների հետևանքները և հասկանան, թե ինչպես է ամուսնությունն իրենց վրա ազդելու ֆինանսապես։
=== Հարկային արտոնություններն ու սահմանափակումները հարկային նոր օրենքով === 2017 թ․ «Հարկային կրճատումների և աշխատանքի մասին» օրենքը ԱՄՆ-ում առաջ բերեց մի շարք հարկային կարգավորումներ՝ վերաձևակերպելով հարկային դրույքաչափերը։
Մինչև 2025 թվականին օրենքի ուժի կորցելը, եթե իհարկե Կոնգրեսը այն նորից ուժի մեջ չմտցնի, զույգերի համար եկամտի համագումարը բոլոր հարկային դրույքաչափերի դեպքում, բացառությամբ մեկի, երկու անգամ ավելին է, քան անհատների համար։
Իսկ եթե ամուսնացած են և ներկայանում են որպես համատեղ հարկատուներ, ապա հարկերը նախկին 25%-ի փոխարեն արդեն կկազմեն 24%։
Հարկային ամենաբարձր դրույքաչափը 2017-ին 39,6%-ից նվազեցվեց մինչև 37%։ Մինչդեռ այս արտոնությունից անհատ հարկատուները չեն կարող օգտվել, եթե չվաստակեն ավելի քան 500,000 դոլար կամ 600,000 դոլար՝ արդեն ամուսնացած ժամանակ։
Հարսանեկան միջին ծախսերը
2018 թ․ WeddingWire-ը՝ որպես հետազոտության մի մաս, ուսումնասիրել է ամերիկյան ավելի քան 18,000 հարսանիք։ Բոլոր տվյալները մեկտեղելով՝ պարզվեց, որ ԱՄՆ-ում հարսանիքը միջինում արժի 38,700 դոլար (5,000 դոլար նշանադրության մատանու + 29.200 դոլար հարսանեկան արարողության + 4,500 դոլար մեղրամսի համար)։ Այս հետազոտությունը ընդգրկել էր ԱՄՆ-ի տարբեր նահանգներում տեղի ունեցած հարսանիքներ, որոնք ծախսերի առումով իրարից էապես արբերվում էին։ Պարզվեց, որ 2018-ին ամուսնության համար 3 ամենաթանկ վայրերն են եղել Նյու Յորքը, Սան Ֆրանցիսկո ն և Վաշինգտոնը ԿՇ-ն, իսկ ամենամատչելիները՝  Քլիվլենդը, Փիթսբուրգ ը և Ֆինիքսը ։
Ամուսնության վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները
Ակտիվների բաշխման ավանդական համակարգի համաձայն՝ ամուսնությունից առաջ ձեռք բերված կարողությունը, ինչպես նաև ամուսնության ընթացքում  անհատապես ձեռք բերված կարողությունը համարվում են տվյալ անձի առանձին՝ ոչ համատեղ սեփականություն։ Ամուսնական համատեղ սեփականության մասին ակտը（առաջին անգամ ընդունվել է 1983 թ.-ին Իրավաբանների ասոցիացիայի կողմից) ընտանիքը սահմանեց որպես տնտեսվարող սուբյեկտ ։ Համաձայն ակտի՝ թե՛ ամուսնական և թե՛ անձնական սեփականությունը հավասարապես պատկանում են զույգից յուրաքանչյուրին, այն ներառում է թե՛ ամուսնության ընթացքում, թե՛ ամուսնությունից առաջ ձեռք բերված եկամուտները՝ ներառյալ, օրինակ, երրորդ կողմից ստացված նվերները կամ նախքան ամուսնությունը ձեռք բերված գույքի ավելացված արժեքը։ Եթե սեփականության հարցը մնում է անորոշ, ապա գույքը համարվում է համայնքային սեփականություն։ Ամուսինները պարտավոր են պաշտպանել իրենց ամուսնական սեփականությունը։
Նախաամուսնական պայմանագիր
Նախաամուսնական պայմանագիր ը փաստաթուղթ է, որը ստորագրվում է զույգի կողմից՝ ամուսնության ընթացքում, ամուսնալուծությունից հետո կամ ամուսիններից մեկի մահից հետո ամուսնական իրավունքներն ու պարտականությունները բաշխելու նպատակով ։« Նախաամուսնական պայմանագրի մասին ակտը » ընդունվել է 1983 թ.-ին Իրավաբանների միասնական խորհրդի կողմից և վավերացվել ԱՄՆ 27 նահանգներում ։ Այն ներառում է իրավունքներ և պարտականություններ, որոնք սահմանում են, թե երբ և որտեղ պետք է կիրարկել նախաամուսնական պայմանագիրը։ Այն պետք է պարտադիր ամրագրվի գրավոր կերպով և ստորագրվի երկու ամուսինների կողմից ։ Համաձայն ակտի՝ նախաամուսնական պայմանագիր կնքելիս կողմերը պետք է ազնվորեն ի ցույց դնեն իրենց ամբողջ սեփականությունը ։
Ուշագրավ է, որ Հայաստանում նախաամուսնական պայմանագրեր հիմնաակնում չեն կնքում։ Այս ոլորտը Հայաստանում գրեթե գոյություն չունի ։
Ամուսնությունն ավարտվում է ամուսնալուծությամբ, որից զույգերը հաճախ խուսափում են։ Չնայած վերջին տարիներին ամուսնալուծության մակարդակն աշխարհում նվազում է ավելի հասուն տարիքում ամուսնանալու և կրթական մակարդակի բարձրացման արդյունքում՝ այնուամենայնիվ, դրա միտումը դեռևս նկատելի է սոցիալական ավելի ցածր և պակաս կրթված շերտերում։ CDC-ն տեղեկացնում է, որ 2017 թ․ 2.236.496 ամուսնությունից 787.251-ը ավարտվել է ամուսնալուծությամբ ։ Սա նշանակում է, որ ամուսնությունների 35 տոկոսն ավարտվել է ամուսնալուծությամբ՝ տարեկան 50 միլիարդ դոլար ընդհանուր արդյունաբերական արժեքով ։ Այս տվյալների՝ ամուսնության տնտեսագիտության թեմայի հետ կապված  կարևորությունը կարելի է բացատրել "Ամուսնության և ամուսնալուծության ազդեցությունը հարստության վրա" զեկույցով, որի հեղինակը Ջայ Զագորսկին է։ Այս զեկույցը ապացուցում է, որ ամուսնանալն ավելի շահավետ է, քան ամուսնալուծվելը։ Համաձայն Զագորսկու հոդվածի՝ «հարցվածների շրջանում ամուսնացածները, ի տարբերություն չամուսնացածների, ունեցել են  զուտ հարստության 77 տոկոսի աճ։ [Մինչդեռ] ամուսնալուծված հարցվողների հարստությունը սկսում է նվազել ամուսնալուծությունից չորս տարի առաջ և նրանք ունենում են 77 տոկոսով հարստության միջին անկում ։ 1994 թվականին Մերի Կորկորանի կատարած ուսումնասիրությունը նայում էր նույն ընտանիքներին, երբ նրանք ամուսնացած էին, և երբ նրանք բաժանվում էին։ 1994 թվականին Մերի Կորկորանի կատարած հետազոտության շրջանակներում ուսումնասիրվում էին նույն ընտանիքները ամուսնացած և ամուսնալուծված ժամանակ։ Արդյունքում պարզվեց, որ մի ընտանիքի եկամուտը, որը ժամանակին միջինում 43,600 դոլար էր կազմում, նվազել էր մինչև 25.300 դոլար ։ Նման արդյունքի պատճառներից մեկն այն է, որ ամուսնացած ժամանակ զույգերն ավելի շատ են ընդհանուր ներդրումներ անում ու հակված են, օրինակ, միասին բնակարան ձեռք բերել։ Մեկ այլ պատճառ էլ այն է, որ ամուսնացած զույգերը, ի տարբերություն չամուսնացածների, կարիք չունեն միևնույն կենցաղային տեխնիկայից մի քանի հատ ունենալ, ինչպես նաև կարող են բաժանել երեխաների/տնային գործերի աշխատանքն ու ծախսերը։ Ամուսնալուծության մասին մտածելիս պետք է չմոռանալ երեխաների մասին։ Միայնակ մայրերի կողմից վարած տնային տնտեսություններն ավելի շատ են դատապարտված աղքատության ։ Մեկ այլ ուսումնասիրության համաձայն էլ «նպաստ ստանալու համար դիմող կանանց 75 տոկոսը ունեցել է ընդհատված ամուսնություն կամ խզել է հարաբերությունները այն տղամարդու հետ, ում հետ ունեցել է արտաամուսնական կապ։ Երեխայի խնամքով զբաղվող միայնակ ծնողի եկամուտը ընդհանուր առմամբ նվազում է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամուսնություն Կատեգորիա:Ժողովրդագրական տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Ընտանիքի տնտեսագիտություն
Ինֆլյացիոն ճեղքվածք
Ինֆլյացիոն ճեղքվածք, տնտեսագիտության մեջ գումար, որով փաստացի համախառն ներքին արդյունքը ՝ՀՆԱ-ն գերազանցում է հնարավոր լրիվ զբաղվածության ՀՆԱ-ի մակարդակը։ Սրա մեկ տեսակը արտադրության ոլորտում բացն է, իսկ մյուսը՝ ռեցեսիոն ճեղքվածքը ։
Ակնարկ
Ինֆլյացիոն ճեղքվածք երևույթի մասին առաջին ակնարկները առկա են Ջոն Մեյնարդ Քեյնսի 1940 թվականին գրված «Ինչպես վճարել պատերազմի համար» աշխատության մեջ։ Վերջինիս մեջ հայեցակարգն օգտագործվել է պատերազմի ֆինանսավորման հետ կապված խնդիրների ուսումնասիրության ու լուծման ուղիների բացահայտման համար։ Քեյնսը, ինֆլյացիոն ճեղքվածքի վերաբերյալ վերլուծությունները ներկայացրել է լրիվ զբաղվածության հավասարակշռության պայմաններում, չնայած այն հանգամանքին, որ նրա մյուս բոլոր աշխատությունների հիմքում ընկած է անբավարար զբաղվածության հավասարակշռությունը։