cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Americana (ալբոմ)
Ալբոմի մասին
«Pretty Fly (for a White Guy)» երգի առաջին պարբերությունը հանդիսանում է բառերի անիմաստ կույտ և առաջին անգամ այն հնչել է «Rock Of Ages» ստեղծագործության մեջ «Pyromania» ալբոմից։ Դա պրոդյուսեր Մեթ Լանգի ձայնն էր, ով որոշել էր հաշվել 1-ից մինչև 4-ը։
«Pay the Man»-ը ավարտվում է 8:08-ին։ «Pretty Fly (for a White Guy) (Reprise)» թաքնված երգը սկսվում է նախորդ երգի ավարտից մոտ 1 րոպե հետո, իսկ ավարտից հետո մինչ հաջորդ երգը կրկին տևում է մոտ 1 րոպե։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Էշ (երգչուհի)
Էշլին Ռեյ Ուիլսոն (Ashlyn Rae Willson, ), առավել հայտնի է Էշ (Ashe) բեմական անվամբ, ամերիկացի երգչուհի և երգահան։ Առավել հայտնի է իր` 2019 թվականի «Moral of the Story» սինգլով, որը օգտագործվել է Նեթֆլիքսի «Բոլոր տղաներին. Հ.Գ. Ես դեռ սիրում եմ քեզ» (2020) ֆիլմում և պրոդյուսերավորվել է Ֆինիս Օ'Քոնելի կողմից ։ Գրել է Դեմի Լովատոյի 2017 թվականի «You Don't Do It for Me Anymore» սինգլը և շրջագայել է Louis The Child-ի, Lauv-ի և Whethan-ի հետ։ Նա առաջադրվել է Juno Award մրցանակաբաշխությանը Shaun Frank-ի հետ համատեղ «Let You Get Away» սինգլի ոսկե հավաստագրման համար։
Վաղ կյանք
Ծնվել է 1993 թվականի ապրիլի 24-ին և մեծացել է պահպանողական քրիստոնեական ընտանիքում`Սան Խոսեում ։ սկսել է դաշնամուրի և վոկալի դասերի հաճախել ութ տարեկան հասակից ։ Էշը պնդում է, որ մեծացել է միայն քրիստոնեական ռադիո լսելով և նա շնորհակալ է իր պապիկին, որ ծանոթացրել է իրեն այնպիսի արտիստների հետ, ինչպիսիք են Բոբ Դիլանը, The Beatles և Jefferson Airplane խմբերը ։ Նա հաճախել է Բերկլիի երաժշտական քոլեջի «Ժամանակակից գրվածք և արտադրություն» բաժինը, որը ավարտել է 2015 թվականին ։
2015-2017: Վաղ կարիերա
Էշը սկսել է դեմոներ երգել Նեշվիլում, որից հետո, 2015 թվականին, գրավել է շվեդ դիփ հաուս ժանրի պրոդյուսեր Ben Phipps-ի ուշադրությունը, որը առաջարկել է երգչուհուն երգել իր «Sleep Alone» երգում ։ Նրա 2016 թվականի «Can't Hide» սինգլը Whethan-ի մասնակցությամբ դարձել է նրա հինգերորդ՝ համար երկու երգը ամերիկյան և Spotify Viral 50 չարթերում ։ Նրա 2017 թվականի «Let You Get Away» սինգլը առաջադրվել է 2017 թվականի Juno Award մրցանակաբաշխությունում և 2019 թվականին Կանադայում հավաստագրվել է որպես ոսկյա ։ Էշը օգնել է Դեմի Լովատոյին գրել նրա` 2017 թվականի «You Don't Do It for Me Anymore» երգը «Tell Me You Love Me» (2017) ալբոմի համար ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի և 2018 թվականի հունվարի միջև ընկած ժամանակահատվածում շրջագայել է Louis the Child-ի, Lauv-ի և Whethan-ի հետ ։ Mom + Pop անկախ լեյբլի համար երգելուց հետո թողարկել է իր` «Used to It» դեբյուտային սինգլը 2017 թվականի հունիսին և «Girl Who Cried Wolf»-ը նույն թվականի նոյեմբերին ։ «Used to It»-ը նրա երկրորդ սինգլն է, որը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Spotify Viral 50 չարթում ։ 2018 թվականին նա` Բիլլի Այլիշի և Լյուիս Քափալդիի հետ ընդգրկվել է Vevo-յի «Artists to Watch» ցանկում ։ 2017 թվականի ապրիլին Էշը ելույթ է ունեցել The Chainsmokers դուոյի «Memories Do Not Open Tour» համերգային շրջագայության ժամանակ և Big Gigantic-ի հետ նույն բեմում Կոաչելլա փառատոնի ժամանակ ։
2018-ներկա։ Սոլո դեբյուտ
2019 թվականի ապրիլի 5-ին թողարկել է «Moral of the Story: Chapter 1» մինի ալբոմը, որը պրոդյուսերավորել է Ֆինիս Օ'Քոնելը ։ Ֆինիսը նաև պրոդյուսերավորել է երգչուհու հաջորդ` «Moral of the Story: Chapter 2» մինի ալբոմի չորս երգից երեքը ։
2020 թվականի փետրվարին «Moral of the Story» երգը օգտագործվել է Նեթֆլիքսի «Բոլոր տղաներին. Հ.Գ. Ես դեռ սիրում եմ քեզ» (2020) պատանեկան ռոմանտիկ կատակերգությունում, ինչի շնորհիվ հասել է Spotify Viral 50 չարթի 2-րդ հորիզոնական և հավաքել է 12 միլիոն սթրիմինգ տվյալ հարթակում ։ Նա դեբյուտ է կատարել Billboard Hot 100 չարթում «Moral of the Story» երգով և Billboard 200 չարթում «Moral of the Story: Chapter 1» մինի ալբոմով ։ 2020 թվականի մարտի տվյալներով սինգլը օգտագործվել է ՏիկՏոկ հարթակի 283,000 հոլովակներում ։
Ազդեցություն
Նա նշել է, որ ջազ երաժշտությունը, Դայան Քիթոնը և Քերոլ Քինգը ամենամեծ ազդեցությունն են ունեցել նրա երաժշտության վրա ։ Էշը իր անվան վերջում ավելացրել է «ե» տառը Քերոլ Քինգի պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Գոլանի բրիգադ
«Գոլանի» 1-ին հետևակային բրիգադ (חטיבת גולני), 1948 թվականի փետրվարի 28-ին կազմավորված Իսրայելի պաշտպանության բանակի հետևակային բրիգադ։ Տեղակայված է Հյուսիսային ռազմական շրջանում։
Կազմ
Բրիգադի կազմի մեջ են մտնում.
Բուենոս Այրեսի պայմանագիր
Բուենոս Այրեսի պայմանագիր (անգլերեն՝ Buenos Aires Convention, իսպաներեն՝ Convenio de Buenos Aires), պայմանագիր, որը ընդունվել են Բուենոս Այրեսի կոնֆերենցիայի ժամանակ՝ 1910 թ. ապրիլի 11-ին։ Պայմանագիրը նախատեսում է հեղինակային իրավունքների փոխադարձաբար ճանաչումը։ Ըստ պայմանգրի, աշխատանքը պիտի ունենա վերապահում հեղինակային իրավունքների մասին։ Սովորաբար ծանոթագրությունը նախատեսում է «Բոլոր իրավունքները պահպանված են» ծանուցագիրը հեղինակի իրավունքների մասին։ Ըստ ԱՄՆ-ի օրենքների այդտեղ պետք է միայն նշել հեղինակին և աշխատանքի հրապարակման թվականը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք Կատեգորիա:Միջազգային կոնվենցիաներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Սահել
Տես նաև
Կատեգորիա:Աֆրիկայի աշխարհագրություն
Լուկաս Տիլ
Լուկաս Տիլ (Lucas Daniel Till, ), ամերիկացի դերասան ։ Դերասանի կարիերան սկսել է 2000-ականների սկզբներին և ցայսօր էլ հանդես է գալիս շատ ֆիլմերում, չհաշված «Դոկտոր Հաուսի» և «Հաննա Մոնտանա» սերիալների դերերը։ Լուկասը խաղացել է նաև Թեյլոր Սվիֆթի «You Belong with Me» հոլովակում գլխավոր դերը։
Չնայած որ դերասանը ծնվել է Ֆորտ Գուդում (Թեքսաս), կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Մարրիետում (Ջորջիա)։ Սովորել է Քելլի միջնակարգ դպրոցում։ «Հաննա Մոնտանա» ֆիլմի նկարահանումների ավարտից հետո վերադարձավ տուն, որպեսզի շարունակի միջնակարգում սովորելը։ Դրանից հետո տեղափոխվեց Լոս Անջելես և շարունակեց կարիերան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Օգոստոսի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղա երեխա դերասաններ
Սուրբ Ստեփանոս զանգակատուն
Սուրբ Ստեփանոսի զանգակատուն (Հայկական զանգակատուն, Սուրբ Ստեփանոսի մատուռ), 15-16-րդ դարի զանգակատուն, որը գտնվում է Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքի հայկական թաղամասում։ Այն եղել է Սուրբ Նիկոլայ հայկական տաճարի մի մասը, որը մեր օրերում չի պահպանվել (15-րդ դար)։ Որոշ ժամանակ զանգակատանը եղել է կաթոլիկների, ուղղափառ և հայ եկեղեցու հետևորդների կողմից հարգված, «Հայ Աստվածամոր սրբապատկեր» լեգենդար սրբապատկերը։
Նախապատմություն
Ըստ տարբեր տվյալների հայերը Կամենեց-Պոդոլսկում բնակություն են հաստատել 11-13-րդ դարերում ։ 17-րդ դարում քաղաքում արդեն հաշվվել է 1200 հայ ընտանիք ։ Կամենեց-Պոդոլսկի բնակչության զգալի մասը կազմելով և զբաղեցնելով քաղաքի մեծ մասը՝ հայերը բնակություն են հաստատել հիմնականում քաղաքի հարավ-արևելյան մասում, մինչ օրս քաղաքում կա հայկական անունով տեղացիներից հայտնի թաղամաս։ Քաղաքի այդ մասում, բացի հայկական համայնքի վարչական և առևտրային շենքերից, տեղակայված էին քաղաքի գլխավոր հայկական տաճարները ։
Հիմնադրում
Սուրբ Ստեփանոսի զանգակատունը (15-16-րդ դարեր) հասել է մեր օրերին՝ միանգամից կցված Սուրբ Նիկոլայի հայկական եկեղեցու հետ։ Զանգակատունը իր անվանումը ստացել է ի հիշատակ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու, որը գտնվում է Կամենեցում։ Զանգակատան կառուցման մասին, եկեղեցու հուշագրության մեջ ասվում էր․ Այնուհետև այնտեղ ասվեց, որ Խաչատուր եպիսկոպոսը նվիրեց «մի մեծ ու հրաշալի զանգ…», մեկ այլ զանգ էլ նվիրեց զանգակատան շինարարությունը շարունակած Գրիգորի։ Զանգակատան կառուցման ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ։ Շինարարությունը պետք է ավարտվեր մինչև 1565 թվականը, քանի որ հարուստ կամենեցկու հայ Զատիկի որդի Գրիգորը՝ կառուցողը մահացել է 1565 թվականին ։
Հետագա ճակատագիրը
Թուրքական տիրապետության շրջանում եկեղեցու հետ մեկտեղ վնասվել է նաև զանգակատունը, որի զանգերը գողացվել են։ Թուրքերի հեռանալուց հետո քաղաք վերադարձվել է Հայկական Աստվածամոր սրբապատկերը։ Հայկական եկեղեցիներ Սուրբ Նիկոլայը և Հայտնությունը ավերված վիճակում էին, ուստի 1700 թվականի մայիսի 22-ին սրբապատկերը տեղադրվեց Սուրբ Ստեփանոսի մատուռում, և կառուցեցին Սուրբ իկոլայ եկեղեցու զանգակատունը ։
XIX դարում զանգակատունը ունեցել է երկու զանգ՝ 1701 և ավելի փոքր 1722։ Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմների ժամանակ զանգակատունը ուժեղ վնասվել էր ։ 1958 թվականին, Ուկրաինական ԽՍՀ հնությունների պահպանության կոմիտեի կողմից, զանգակատունը վերականգնվել և հայտարարվել է պետության պաշտպանության ներքո գտնվող հուշարձան ։
1978 թվականին այն ուսումնասիրել են Կիևի մասնագետները։ Հետազոտողներին հաջողվել է բացահայտել Սանահինի (Հայաստան) հայկական եկեղեցական համալիրի Ամենափրկիչ եկեղեցու (957-962) տարրերի նման ճարտարապետական տարրեր։ Զանգակատան առաջին հարկի ուսումնասիրությունների արդյունքում Արևելյան և հյուսիսային պատերի և մասամբ արևմտյան պատերի վրա հայտնաբերվել են գեղանկարի մնացորդներ, որոնք կատարվել են օքրիստոն և կարմիր գույներով։ Բնույթով և ոճային հնարքներով հայտնաբերված նկարչությունը վերաբերում է 18-րդ դարից ոչ ուշ ժամանակաշրջանին։ Որմնանկարի վերականգնման աշխատանքներն իրականացվել են Կիևի վերականգնողական արվեստանոցից վերականգնող նկարիչների բրիգադի կողմից։ 1983 թվականին, նախատեսվում ավարտը վերականգնման նկարչության։ Զանգակատան շենքում նախատեսվում էր տեղադրել «Հայ-ուկրաինական կապեր ցուցադրությունը»։ Մասնագետների կարծիքով, զանգակատունը հանդիսանում է քաղաքի հայկական ամենահետաքրքիր հուշարձաններից մեկը, որտեղ հաջողությամբ միանում են տարբեր ճարտարապետական հնարքները՝ գեղարվեստական մարմնավորման բարձր մակարդակով ։
Ժամանակակից վիճակ
2005 թվականին, որի վրա գտնվում էին Սբ. Նիկոլայ և Ստեփանոս զանգակատան ավերակները,հանձնվեցին Կամենեց-Պոդոլսկի քաղաքի հայ համայնքին, իսկ քաղաքային ղեկավար Ալեքսանդր Մազուրչակը, Ուկրաինայում Հայաստանի դեսպան Արմեն Խաչատրյանի ներկայությամբ, խոստացավ վերականգնել հայկական տաճարը ։ 2014 թվականին Կիևի պատրիարքարանի Ուկրաինական ուղղափառ եկեղեցին վերականգնումից հետո պաշտոնապես Ուկրաինայի հայերին է հանձնել Սուրբ Նիկոլայ և Սուրբ Ստեփանոս զանգակատունը ։
Ճարտարապետություն
Սուրբ Ստեփանոսի զանգակատունը կանգնած է Նիկոլայ եկեղեցուց առանձին ։ Եկեղեցու կարիքների հետ մեկտեղ զանգակատունը նախատեսված էր կարևոր տեղ զբաղեցնել քաղաքի պաշտպանական համակարգում, այն կառուցվել էր որպես իսկական մարտական աշտարակ։ Այն իրենից ներկայացնում է հինգհարկանի քարե շենք՝ սրածայր բրգանման տանիքով, որի չորս անկյուններում գտնվում են մի տեսակի փոքր աշտարակներ։ Յուրաքանչյուր աշտարակում գտնվում են երկու մարտիկներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական մշակութային ժառանգություն Ուկրաինայում
Նատրիումի դիմոլիբդատ
Նատրիումի դիմոլիբդատ, Na2Mo2O7 քիմիական բանաձևով նատրիումի և դիմոլիբդենաթթվի աղ։ Առաջացնում է բյուրեղներ, լավ է լուծվում ջրում։
Ֆիզիկական հատկություններ
Նատրիումի դիմոլիբդատը առաջացնում է շեղանկյան սինգոնիայի բյուրեղներ՝ C mca տարածական խմբով բյուրեղահիդրատներ։ Բյուրեղացանցի տարրական բջջի պարամետրերն են՝ a = 0,7164 նմ, b = 1,1837 նմ, c = 1,4813 նմ, Z = 8 ։
Լավ է լուծվում ջրում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Մոլիբդատներ
Ալեքսանդր Դուգլաս-Հյում
Սըր Ալեքսանդր Դուգլաս-Հյում Sir Alexander (Alec) Douglas-Home, ), շոտլանդացի արիստոկրատ, 1963-1964 թվականներին Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ (տարուց մեկ օր պակաս) Պահպանողական կուսակցությունից։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի հուլիսի 2-ին։ Շոտլանդական ազգանունը և ընտանիքի կոմսության տիտղոսն արտասանվում է Հյում, որը չի համապատասխանում անգլիական ուղղագրական կանոններին։ Ավարտել է Էտոնի դպրոցը, այնուհետև սովորել Օքսֆորդի համալսարանի Christ Church քոլեջը (1925 թվական)։
Երիտասարդ տարիներին կրիկետի պրոֆեսիոնալ խաղացող է եղել՝ հայտնի լորդ Դանգլաս տիտղոսով, խաղացել է նաև հավաքականի կազմում։ 1934 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է խորհրդարանի Ստորին պալատ, որպես պահպանողական։ 1960-1963 և 1970-1974 թվականներին Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարն է եղել։
Հյումը Մեծ Բրիտանիայի առաջին վարչապետն է, որ ծնվել է XX դարում, վերջին անդամը Լորդերի պալատից, որ նշանակվել է վարչապետի պաշտոնում և ընդհանրապես վերջինը սերված արիստոկրատ ընտանիքից։ Նա նաև վերջին վարչապետն է, որ նշանակվել է բրիտանական միապետի առաջադրմամբ (թագուհի Եղիսաբեթ II)։ 1965 թվականին Դուգլաս-Հյումը, որպես ընդիմության առաջնորդ բարեփոխումներ անցկացրեց, որի արդյունքում կարգավորվեցին Պահպանողական կուսակցության առաջնորդի ընտրության ընթացակարգը։ Այդ ժամանակից ի վեր բրիտանական միապետը կորցրել է իր ազդեցությունը վարչապետ ընտրելու գործում։ Վարչապետ դառնալով Դուգլաս-Հյումը հրաժարվեց պերի Հյումերի 14-րդ կոմսի իր տիտղոսից (14th Earl of Home), որը ստացել էր 1951 թվականին հոր մահից հետո, և վերընտրվեց խորհրդարանի Ստորին պալատ, որպես պատգամավոր (միակը խորհրդարանի պատմության մեջ)։
Հյումի վարչապետությունը շատ կարճ տևեց։ Նա զբաղեցրել էր այդ պաշտոնը նախկին վարչապետ Հարոլդ Մակմիլանի առողջական վիճակի վատթարացման պատճառով, սակայն հաջորդ ընտրություններում պարտվեց Լեյբորիստական կուսակցության առաջնորդ Հարոլդ Վիլսոնին։
1974 թվականին Դուգլաս-Հյումը վերադարձավ Լորդերի պալատ, արդեն որպես ցմահ պեր Բարոն Հերսել տիտղոսով( Baron Home of the Hirsel)։ 1995 թվականին, Դուգլաս-Հյումի մահից հետո, նրա որդին դարձավ պեր, 15-րդ կոմսը Հյումերից և զբաղեցրեց հոր տեղը Լորդերի պալատում, որը պահպանեց մինչև խորհրդարանական բարեփոխումները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Սկոնե
Սկոնե (Skåne), նահանգ Շվեդիայի հարավային մասում, պատմական Գետալանդ շրջանում։ Պրովինցիայի սահմանները գործնականորեն զուգատիպում են ժամանակակից Սկոնե (լեն) վարչական միավորի սահմանների հետ, միայն լենայի մի աննշան մաս համընկնում է Հալանդի շրջանի հետ։
Աշխարհագրություն
Սկոնեն սահմանակից է Հալանդի, Սմոլանդի, Բլեքինգեի շրջաններին, ունի մուտք դեպի Բալթիկ ծով։ Դանիայից բաժանվում է Էրեսունի նեղուցով։
Լանդշավտը կազմավորվել է Սառցե դարաշրջանի վերջում, որի ժամանակ շրջանի ամբողջ տարածքը ծածկված էր սառույցով։ Գործնականորեն շրջանի ամբողջ տարածքը դաշտային է, ինչը առանձնացնում է այն Շվեդիայի ողջ տարածքից, որտեղ գերակշռում են անտառները և մեծաթիվ ջրամբարներ։ Սկոնեի տարածքում չկան լեռներ, փոքրաթիվ բլուրեներ, անտառներ և լճեր։ Հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք ձգվում են ցածր թմբեր, ծածկված տերևային անտառներով, որը ավելի վաղ մինչև 1997 թվականը կազմել է սահման Մալմեխուսի և Կրիստիանստադի (լեն) միջև։
Ամենաբարձր կետը Հորստ Սեդերոսենն է 212մ, ամնացածր կետը գտնվում է Կրիստիանստադ քաղաքում է 2.7մ ծովի մակարդակից ցածր։ Ազգային պարկերը՝ Դալբյու-Սեդերսկուգ, Սեդերոսեն, Ստենսխուվուդ։
Դաշտավայրերի հողը բերքատու է, ինչը հանդիսանում է կարևոր գործոն ամբողջ Շվեդիայի համար։ Երկրի գյուղացիական տնտեսության մեծ մասը կենտրոնացած է հենց Սկոնեում։
Խոշոր քաղաքները՝ Մալմյո, Հելսինգբորգ, Լունդ, Կրիստիանստադի, Լանդսկրունա
Պատմություն
Սկոնեն երկար ժամանակ պատկանել է Դանիային։ Շրջանը ծաղկում է ապրել Դանիայի թագավորությունում XI դարի։ Այս ժամանակաշրջանում Սկոնեի տարածքը բաժանված էին երկու թեմի՝ Լունդ և Դալբյու։ Դանիայի թագավոր Սվեն II Էստրիդսենը Դալբյույում ունեցել է սեփական նստավայր։ Նրա կառավարման ժամանակ հենց այնտեղ սկսեցին կառուցել վանքեր ու եկեղեցիներ։
Համաձայն 1658 թվականի Ռոսկիլդեի խաղաղության համաձայնագրի Սկոնեն անցավ Շվեդիային։ Երկու տար անց Կոպենհագենի հաշտության պայմանագրով Բորնհոլմ կղզին վերադարձվեց Դանիային։
Հայտնի մարդիկ
Սկոնեում ապրել և մեծացել են շատ հայտնիներ, նրանց թվում են՝
Կարիերան աստղագիտությունում
(460) Սկանիա աստերոիդը համարվում է Սկոնեի պարծանքը, հայտնաբերված 1900 թվականին, նվիրված 1904 թվականին Լունդ քաղաքում աստղագետների համաժողովին։
Տես նաև
Շվեդիայի նահանգներ Սկանիա Շվեդիայի վարչական բաժանումները
Պուտիֆիգարի
Պուտիֆիգարի (Putifigari)՝ կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 732 մարդ (2008 թվականի տվյալով), բնակչության խտությունը կազմում է 14 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 53 կմ² տարածք, փոստային ինդեքս՝ 7040, հեռախոսային կոդ՝ 079:
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն դինամիկան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բորոտանոցների դրամ
Բորոտանոցների դրամ, վճարման միջոցների հատուկ թողարկումներ (տոկեն, բոն կամ վաուչեր), որոնք գործածվել են բացառապես  բորոտանոցների տարածքներում (բորով հիվանդ մարդկանց հիվանդանոց) վախից, որ դրամները կարող են փոխանցել վարակը և վարակել այլ մարդկանց։ Համաձայն ժամանակակից գիտելիքների՝ բորը փոխանցվում է ոչ թե ամենօրյա շփումների կամ առնչված առարկաների միջոցով, այլ երկարաժամկետ, մշտական և սերտ շփման արդյունքում և ոչ թե կենցաղային առարկաների միջոցով, որոնցից օգտվում է հիվանդը։
Հատուկ դրամները գործածվել են 1901 թվականից 1955 թվականն ընկած ժամանակահատվածում։
Բորոտանոցների համար թողարկվող դրամների թողարկման առաջին պատճառը առողջ մարդկանց մոտ բորոտության կանխարգելումն էր։ 1938 թվականին բժիշկ Գորդոն Ալեքսանդր Ռայրին Մալազիայում ապացուցեց, որ թղթադրամները վարակված չէին բորոտության բակտերիաներով, որից հետո բորոտանոցների բոլոր թղթադրամները ոչնչացվեցին (այրեցին) ։
Այլ երկրներ
Բորոտ դրամներ գոյություն ունեին նաև Բրազիլիայում, Չինաստանում, Կոստա Ռիկայում, Կորեայում, Նիգերիայում, Թաիլանդում և Վենեսուելայում ։
Արևելակենտրոնական Ալպեր
Արևելակենտրոնական Ալպեր, լեռնազագնվածների համակարգ, Ալպերից մի հատված, որը գտնվում է Ավստրիայի տարածքում, Շվեյցարիայի արևելքում, Իտալիայի հյուսիսային և Սլովենիայի հյուսիսարևելյան սահմանում։
Ձգվում է արևմուտքից արևելք՝ սկսած շվեյցարական Գրուբյունդեն գավառից մինչև Ավստրիայի արևելյան սահմանը։ Ալպերի ամենաբարձր մասն է կազմում։ Տարածվում է Հյուսիսային և Հարավային Ալպերի միջև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալպեր
Սմբատ Բ Բագրատունի
Սմբատ Բագրատունի ասպետ (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), 4-րդ դարի հայ զինվորական գործիչ։
Պսակաձև շիկացած շամփուր դնելով նրա գլխին՝ ասել է․
Գրականություն
Կատեգորիա:Բագրատունիներ Կատեգորիա:Սպերի իշխաններ Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության թագադիր ասպետներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր
Զգոնիկո
Զգոնիկո (Sgonico), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Տրիեստի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2122 մարդ՝ ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 68 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 31 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 34010։ Հեռախոսային կոդ՝ 040։
Ժողովրդագրություն
Բնական աճ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ալբերտ Աղաջանյան
Ալբերտ Աղաջանյան (15 փետրվարի, 1966, Խնձրիստան, Ասկերանի շրջան - 11 մարտի, 1992, Խրամորթ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Ալբերտ Աղաջանյանը ծնվել է 1966 թ. փետրվարի 15-ին Ասկերանի շրջանի Խնձրիստան գյուղում։ Ավարտել է Խնձրիստանի միջնակարգ դպրոցը, ապա՝ Ստեփանակերտի ԴՈՍԱԱՖ-ին կից ավտոդպրոցը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Ասկերանի շրջանային կապի բաժանմունքում՝ որպես տեխնիկ։ 1989 թ. աշխատանքի է անցել «Մհեր» շինարարական կոոպերատիվում՝ որպես ներկարար։ Արցախյան շարժման տարիներին իր ընկերների հետ էր։ Կապի գծեր է անցկացրել Հովսեփավան, Քարագլուխ, Ասկերան տեղամասերում։ Մասնակցել է Աղբուլաղի, Նախիջևանիկի, Խրամորթի համար մղված մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. մարտի 11-ին՝ Խրամորթ գյուղի պաշտպանության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխա։ Հանգչում է Խնձրիստանի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Փետրվարի 15 ծնունդներ Կատեգորիա:1966 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 11 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր
Another Side of Bob Dylan
Another Side of Bob Dylan («Բոբ Դիլանի ուրիշ կողմ»), ամերիկյան հեղինակ֊երգչի՝ Բոբ Դիլանի չորրորդ երաժշտական ալբոմը, որ թողարկվել է 1964 թվականին Columbia Records լեյբլով։
Երգացանկ
Բոլոր երգերի հեղինակն է Բոբ Դիլանը։
Առաջին կողմ
Երկրորդ կողմ
Մահամաթ Դեբի
Կենսագրություն
Սովորել է Չադի ռազմական ուսումնարանների Միացյալ խմբում։ Հետագայում վերապատրաստվել է Ֆրանսիայում՝ Էքս ան Պրովանսի ռազմական դպրոցում։ Վերադառնալուց հետո աշխատել է պետական հիմնարկների անվտանգության ծառայությունում՝ որպես հետևակային խմբի հրամանատարի տեղակալ։ Առաջին մարտական փորձը ստացել է 2006 թվականի ապրիլին, երբ ապստամբները հարձակվել են Չադի մայրաքաղաքի վրա, այնուհետև մասնակցել է ռազմական գործողություններին երկրի արևելքում ժանդարմերիայի ղեկավար գեներալ Աբու Բաքր ալ-Սաիդի հետ։ Քարոզարշավի ավարտից հետո Մահամաթ Դեբիին շնորհվել է մայորի կոչում։ Ղեկավարել է զորքերը Ամ-Դամի ճակատամարտի ժամանակ, որտեղ հաղթանակ է տարել ապստամբների նկատմամբ։
2021 թվականի ապրիլի 20-ին Չադում փոփոխությունների և համաձայնության ճակատի ապստամբների ձեռքով հոր մահից հետո Զինված ուժերի հրամանատարները հայտարարություն արեցին, որ Չադի ընտրված կառավարությունն ու խորհրդարանը լուծարվել են, ստեղծվել է անցումային ռազմական խորհուրդ Մահամաթ Դեբիի գլխավորությամբ և նա երկիրը կղեկավարի 18 ամիս ։
Ունի Կակա մականունը. արաբերենի տեղական բարբառում այս բառը նշանակում է «տատիկ», իսկ Մահամաթը մանուկ հասակում դաստիարակվել է տատիկի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեներալներ Կատեգորիա:Պետության գործող ղեկավարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի քաղաքական գործիչներ
Ջիլ Այրլենդ
Ջիլ Դորոթի Այրլենդ (Jill Dorothy Ireland, ), անգո-ամերիկյան դերասանուհի և երգչուհի։
Ջիլը ծնվել է գինեգործի ընտանիքում ։ Նա իր կարիերան սկսել է դեռ վաղ հասակից՝ 1950 թվականների կեսերից։ Առաջին դերը խաղացել է «Օ, Ռոզալինդա» ֆիլմում։
Դերասան Չառլզ Բրոնսոնի հետ, ով նրա երկրորդ ամուսինն էր, նկարահանվել է տասնհինգ ֆիլմում ։
Մոնրուպինո
Մոնրուպինո (Monrupino), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Տրիեստի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 869 մարդ՝ ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 72 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 72 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 34016։ Հեռախոսային կոդ՝ 040։
Մոնրուպինոն սահմանակից է Տրիեստ, Սգոնիկո, Սեժանա (Սլովենիա) մունիցիպալիտետներին։
Ժողովրդագրություն
Բնական աճ
Տայրոն Էբյուեհի
Տայրոն Էբյուեհի (Tyronne Ebuehi, ), նիգերիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բենֆիկայի և Նիգերիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում ։
ԱԴՕ Դեն Հաագ
Էբյուեհին ԱԴՕ Դեն Հաագի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2014 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ փոխարինման մտնելով Ֆեյենորդի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց սեպտեմբերի 27-ին՝ ԱԶ Ալկմարի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2016 թվականի օգոստոսի 6-ին՝ Գո Ըհեդ Իգլզի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 26-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից Վիտեսի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 71-րդ րոպեին ։ ԱԴՕ Դեն Հաագի առաջին թիմի կազմում Էբյուեհին անցկացրեց 82 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Բենֆիկա
2018 թվականի մայիսի 19-ին Էբյուեհին 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Բենֆիկայի հետ  ։ Հուլիսի 30-ին նա ծանր վնասվածք ստացավ Չեմպիոնների միջազգային գավաթի Յուվենտուսի դեմ խաղում   ։
Միջազգային կարիերա
Էբյուեհին իրավասու էր ներկայացնել Նիգերիան և Նիդերլանդները միջազգային ասպարեզում, սակայն նա որոշեց հանդես գալ Նիգերիայի կազմում ։ Նիգերիայի ազգային հավաքական առաջին անգամ հրավիրվեց 2016 թվականի նոյեմբերին՝ Ալժիրի դեմ խաղի համար, սակայն չընդունեց հրավերը ԱԴՕ Դեն Հաագի կազմում ամրապնդվելու համար  ։ Իր դեբյուտը ազգայն հավաքականի կազմում նշեց 2017 թվականի հունիսի 1-ին՝ փոխարինման մտնելով Տոգոյի դեմ խաղում  ։ Առաջին հանդիպումը հավաքականի մեկնարկային կազմում Էբյուեհին անցկացրեց 2018 թվականի մարտի 27-ին՝ Սերբիայի դեմ ընկերական խաղում ։
2018 թվականի հունիսի 3-ին Էբյուեհին ընդգրկվեց Նիգերիայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում նա մասնակցեց միայն Իսլանդիայի դեմ հանդիպմանը , իսկ Նիգերիան դուրս մնաց խմբային փուլից՝ զիջելով Արգենտինային և Խորվաթիային  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի օգոստոսի 31-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԱԴՕ Դեն Հաագի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ
Արբոլի
Արբոլի Arbolí), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոռագո պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Կամպ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 20,77 կմ²։ Բնակչությունը՝ 113 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ալպեր
Ալպեր կամ Ալպյան լեռներ (Alpen, Alpi, Alpes,, Alpe), կելտական alp բառից, որը նշանակում է «բարձր լեռ», Եվրոպայի ամենաբարձր լեռնաշղթան է։
Ալպերը ուռուցիկ աղեղի նման ձգվում է դեպի հյուսիս-արևմուտք 1200 կմ։ Լեռներն ունեն սուր, ատամնաձև գագաթներ, որոնք ծածկված են հավերժական ձյունով։
Ատլանտյան օվկիանոսից փչող քամիներն առատ տեղումներ են բերում, ձմռանը լեռներում առատ ձյուն է գալիս։ Լեռներից, վիթխարի սառցային գետերի նման, դանդաղորեն դեպի ներքև են սահում սառցադաշտերը։ Նրանցից սկիզբ են առնում մի շարք վտակներ, որոնք աստիճանաբար դառնում են ջրառատ, արագահոս և սահանքավոր գետեր (Վերին Հռենոս, Ռոն և այլն)։ Լեռնային գետերն օգտագործվում են ջրաէլեկտրակայաններ կառուցելու համար։
Ալպերի արևմտյան մասում գտնվում է Մոնբլանը («Սպիտակ լեռ», 4810 մ)` Եվրոպայի ամենաբարձր լեռնագագաթը։
Չնայած այդպիսի բարձրությանը` Ալպերը դժվարանցանելի չէ։ Այն կտրտված է խոր հովիտներով` ինչպես լայնությամբ, այնպես էլ երկարությամբ։ Լեռների միջով փորված թունելներով անցնում են երկաթուղիներ։ Ալպերի շրջանի բնակչությունը բավականին խիտ է։ Վաղ ժամանակներից ի վեր ալպյան լեռնանցքներով են անցնում առևտրական ճանապարհները Միջերկրական ծովից դեպի Կենտրոնական Եվրոպա։ Այդ ճանապարհներին, գետահովիտներում և լճերի մոտերքում, առաջացել են հնադարյան քաղաքներ։
Լեռնային փարթամ մարգագետիններում զարգացած է կաթնատու անասնապահությունը։
Ալպերը հարուստ չէ օգտակար հանածոներով (ծայր հարավ-արևմուտքում կան բոքսիտներ, արևելքում՝ մի քանի մետաղների հանքեր)։
Ալպերը մտնում է 8 երկրի կազմության մեջ. փակագծերում ներկայացված են Ալպերի տոկոսը տվյալ պետության ընդհանուր տարածքից. Լիխտենշտայն (100%), Մոնակո (100%), Ավստրիա (65%), Շվեյցարիա (60%), Սլովենիա (40%), Իտալիա (17%), Ֆրանսիա (7%), Գերմանիա (3%)։
Անվանման ծագումը
Alpeisկամ Alpesբառերը, Հին Բյուզանդիայի և Հին Հունաստանի մտածողների մոտ բարձր լեռներ և լեռնային զանգվածներ նշանակությունն ունեին։ Մասնավորապես, VI դարի բյուզանդական պատմաբան և գրող Պրոկոպիոս Կեսարացին, Ալպերն ու Պիրենեյները իր ստեղծագործություններում անվանում է մեկ անունով՝ Geminas Alpeis: Այլ լեռներ կոչվեցին նաև նմանատիպ անուններով՝ (Կարպատները՝ Basternikae Alpes): Անփոփոխ ձևով այս բառը պահպանվում է ժամանակակից հունարենում՝ Άλπεις (Alpeis).
Կելտերենում էլ գոյություն ունի Alpes բառը, որը կելտեր անվանում էին բոլոր բարձր լեռներին։ Հետագայում այն ձևափոխվեց անգլերենում՝ Alps: Ենթադրվում է, որ կելտերին հայտնվել է Հռոմեական կայսրությունից։
Ալպերի երկրաբանությունը
Եվրոպացի գիտնականները 18-րդ դարի սկզբին Ալպերի ծագումը և կառուցվածքը ուսումնասիրելու հարցում սկսեցին հետաքրքրություն ցուցաբերել։
Ալպերը առաջին լեռնային համակարգերից են, որը սկսել են համակարգված և մանրամասնությամբ հետազոտել։ Լեռների հետազոտման առաջընթացի արդյունքում հայտնվեցին մի քանի հիմնական երկրաբանական գաղափարներ։ 19-րդ դարի կեսերին լեռնային համակարգերի «կառուցվածք» բացատրության մեջ կիրառվեց գեոսինկլինալ հասկացությունը։
20-րդ դարի 60-ական թվականներին հերթը տեկտոնական սալերինն էր, որը ծնվեց օվկիանոսի երկրաբանության նոր հայտնագործությունների հետ միասին։ Այս տեսությունը հիմք հանդիսացավ էվոլյուցիայի ներկայիս պատկերացումների համար:
Լեռնաշղթայի ձևավորման գործընթացը կարելի է բաժանել մի քանի փուլերի։
Ալպերի խորքերում, ամենահին ապարների հետազոտությունը, մասնավորապես ցիրկոնիումի, ցույց է տալիս, որ դրանք ձևավորվել են Պրոտերոզոյան դարաշրջանի վերջին՝ Քեմբրի ժամանակաշրջանի սկզբին (մոտավորապես 540 միլիոն տարի առաջ)։ Ալպերի տարածքում երբեմն հանդիպում են Քեմբրի ժամանակաշրջանի քարացրոններ։ Այս ժամանակ էլ Գոնդվանա և Լավրասիա մայրցամաքները մոտենում էին իրար։ Մինչև Պերմի ժամանակաշրջանը տեղի է ունեցել լեռնային ապարների կառուցվածքի ձևավորում, որոնք այսօր ընկած են Ալպյան լեռների տակ։ Այս ժանակաշրջանում սկսեց առաջանալ Հերցինյան ծալքավորությունը։
Պանգեյա գերմայրցամաքի ձևավորումը ավարտվել է Քարածխային ժամանակաշրջանի վերջում, Գոնդվանա և Լավրասիա մայրցամաքների բախման արդյունքում:Ժամանակակից Ալպերը գտնվել են երկու տեկտոնական սալերի միջև, Պալեոթետիս հնագույն օվկիանոսի հատակում:а: Վաղ Պերմի ժամանակաշրջանը բնութագրվում է բարձր հրախականության ակտիվությամբ, որը քամու և տեղումների միաժամանակյա ազդեցությամբ բերեց Հերցինյան ծալքավորության քայքայմանը։
Յուրայի ժամանակաշրջանում (շուրջ 150 մլն. տարի առաջ), համաշխարհային օվկիանոսի ջրի մակարդակի կտրուկ իջեցման արդյունքում Պարաթետիսից հեռացավ ժամանակակից Հարավային Ալպերից, թողնելով այս շրջաններին բնորոշ կրաքարի նստվածքներ։ Այս ժամանակ Աֆրիկայից դեպի Եվրոպա սկսեց շարժվել Ադրիատիկական սալը, որը Հարավային Ալպերում բերեց օվկիանոսային իջվածքների առաջացմանը։ Ներկայումս էլ այդ սալը շարունակվում է շարժվել դեպի Եվրոպա։
Շուրջ 60 միլիոն տարի առաջ, Կավճի ժամանակաշրջանում սկսեց լեռնային համակարգի ձևավորումը։ Սկզբից գործընթացը սկսվեց Ալպերի արևելաավստրիական հատվածում, այնուհետև, աստիճանաբար շարժվեց դեպի հարավ։ Այս գործընթացը ստացավ Ալպյան լեռնակազմություն անվանումը։ Առանձնացնում են Ալպերի երեք հիմնական տարածաշրջան, հայտնված լեռնային զանգվածը, որոնք տարբերվում են կառուցվածքով և երկրաբանական կազմությամբ, արդյունքում ձևավորեցին Արևմտյան, Արևելյան և Հարավային Ալպերը։
Արևմտյան Ալպերը իրենցից ներկայացնում են Ալպերի ամենաերիտասարդ շրջանը Կայնոզոյան նստվածքներով, բարձր ու սուր պիկերով, բյուրեղային (գնեյս, փայլարավոր թերթաքար) և մետամորֆային (քվարց-ֆիլիտային թերթաքարեր) ապարներով։
Փաստացի, Ալպերի կառուցվածքը բաղկացած է եվրոպական, աֆրիկյան և օվկիանոսային ծագման լեռնային ապարների շերտերից։
Ալպերի աշխարհագրությունը
Ալպերը Եվրոպայի ամենակարևոր կլիմայաբաժանն են համարվում։ Նրանից հյուսիս և արևմուտք տարածվում են ցամաքային կլիմայով տարածքները, իսկ հարավից՝ մերձարևադարձային միջերկրածովային լանդշաֆտները։ Տեղումների տարեկան քանակը արևմտյան և հյուսիսարևմտյան հողմակողմ լանջերին 1500—2000մմ է, երբեմն՝ մինչև 4000 մմ։ Ալպերում են են գտնվում մի շարք խոշոր գետերի ակունքները՝ Հռենոս, Ռոն, Պո, Ադիջե, Դանուբի աջակողմյան վտակները, ինչպես նաև մեծաթիվ լճեր, որոնք ունեն սառցադաշտային և տեկտոնա-սառցադաշտային ծագում՝ Բոդենի, Ժնևի, Կոմո, Լագո- Մաժորե և այլն։
Լավ է արտահայտված լանդշաֆտների վերընթաց գոտիականությունը։ Մինչև 800 մ բարձրության վրա կլիման չափավոր տաք է, հարավային լանջերին՝ միջերկրածովային։ Շատ են խաղողի այգիները, այգիները, գյուղատնտեսական հողահանդակները, միջերկրածովային թփուտները և լայնատերև անտառները։ 800-1800 մ բարձրության վրա կլիման չափավոր է, խոնավ։ Կաղնու և հաճարենու լայնատերև անտառները դեպի վեր աստիճանաբար փոխարինվում են փշատերև անտառների:
2200-2300 մ բարձրության վրա կլիման ցուրտ է, ձնածածկի կայուն տևողությամբ, այսպես կոչված մերձալպյան գոտին։ Գերակշռում են թփերով և բարձրահասակ խոտածածկով մարգագետինները, ամառային արոտավայրերը։ Ավելի բարձր, հավերժական ձյան սահմանին, այսպես կոչված ալպիական գոտին է` ցուրտ կլիմայով, ցածր խոտածածկով ալպիական մարգագետինների գերակշռությամբ, որոնք տարվա մեծ մասը ծածկված են ձյունով։ Ավելի բարձր նիվալ-սառցադաշտային գոտին է՝ սառցադաշտերով ձնածածկ ժայռոտ լեռներով։
Օգտակար հանածոներ
Ալպերը հանքանյութերի աղբյուր են, որոնք դեռ մի քանի հազար տարի է շահագործվում են մարդու կողմից։ Hallstatt մշակույթի ժամանակաշրջանում (մ․թ․ա․ 8-6-րդ դարեր) կելտերը արդյունահանում էին պղինձ, իսկ ավելի ուշ հռոմեացիները արդյունահանում էին ոսկի՝ մետաղադրամների համար։ Բացի այդ, Ալպերի շրջանների մեծ մասում կան բյուրեղային այնպիսի հանածոներ, ինչպիսիք են՝ կինաբարիս, մեղեսիկ և կվարց։ Սլովենիայում կինաբարիսի պաշարները համարվում են հումքի տարբեր երանգների գլխավոր աղբյուրները:.
Ալպերի շրջանները
Բոդենի լճի և Կոմո լճի լայնակի հովիտների միջև Ալպերը բաժանվում են ավելի բարձր Արևմտյան Ալպերի (բարձրությունը մինչև 4808 մ, Մոնբլան լեռնագագաթ) և ավելի ցածր և լայն Արևելյան Ալպերի (բարձրությունը մինչև 4049 մ, Բերնինա լեռնագագաթ)։
Պետք է նշել, որ ֆրանսական սովորության համաձայն Արևմտյան Ալպերի փոխարեն առանձնացվում են Արևմտյան և Կենտրոնական։ Նման մոդելում Ալպերի երեք մասերի սահմանները գործնականորեն համընկնում են պետական սահմանների հետ։ Արևմտյան Ալպերը հիմնականում հայտնվում են Ֆրանսիայում, Կենտրոնականը՝ Շվեյցարիայում և Արևելյանը՝ Ավստրիայում։ Ստորև Ալպերի հիմնական շրջանների ցանկն է։ Պետք է հաշվի առնել, որ դա պայմանական է, քանի որ տարբեր աղբյուրներ համապատասխան սահմանները սահմանում են տարբեր ձևերով
Սառցադաշտեր
Ալպիական գոտու ռելիեֆին բնորոշ է լեռնային սառցադաշտերի զգալի տարածվածությունը։
Բնակչությունը
2001 թվականին Ալպերում բնակվող բնակչությունը կազմում էր 12 մլն 300 հազար մարդ, մեծ մասը ֆրանսիացիներ, գերմանացիներ և իտալացիներ են։ Գոյություն ունեցող համայնք է համարվում սլովեններինը։
Ալպերում ամենախոշոր քաղաքներից են Գրենոբլը (Ֆրանսիա), 155 100 բնակչությամբ, Ինսբրուկը (Ավստրիա)՝ 127 000 մարդ, Տրենտո (Իտալիա)՝ 116 893 մարդ և Բոլցանոն (Իտալիա)՝ 98 100 մարդ։
Կլիմա
Ալպերում հյուսիսից հարավ տարածվում են այն տարածքները, որոնց բնորոշ է բարեխառն կլիմա, իսկ հարավում բնորոշ են մերձարևադարձային միջերկրածովյան լանդշաֆտները։ Ալպերի տարբեր շրջանների կլիման պայմանավորված է բարձրությունից, տեղադիրքից և քամիների ուղղությունից։ Ամռանը Ալպերում լինում են շոգ օրեր, որոնք փոխարինվում են սառը երեկոներով։ Առավոտյան լեռներում սովորաբար արևոտ է, իսկ կեսօրից հավաքվում են ամպեր։ Ձմեռը բերում է հաճախակի ձյան տեղումներ և երկար ժամանակահատվածով ցածր ջերմաստիճաններ։ Ալպերի հյուսիսային կողմում կլիման ավելի սառն է ու խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը ցածր է + 14 °C-ից, հունվարինը` մինչև -15 °C-ը։ Տարեկան տեղումների քանակը 1000 մմ է։ Ձյան ծածկույթը հարթավայրերում տարվա մեջ տևում է մեկ-վեց ամիս։ Ձմռան մեծ մասում հովիտներում շատ են մառախուղները։ Ալպերին բնորոշ են տեղական քամիները։ Դրանցից կարևորը տաք և չոր ֆյոն քամին է, որը ձևավորվում է լեռնալանջերով օդային զանգվածների իջեցման հետևանքով, որն էլ ուղեկցվում է ադիաբատական գործընթացով։ Սա զգալիորեն մեծացնում է տեղական ջերմաստիճանը, ինչը հանգեցնում է ձյան և ձնահյուսերի կտրուկ հալոցքին, որն էլ վտանգավոր է դառնում մարդկանց կյանքի համար և կարող է նույնիսկ շատ շրջաններ կտրվեն արտաքին աշխարհի հետ շփումից։ Միևնույն ժամանակ, ֆյոնը պայմաններ է ստեղծում ավելի բարձր բարձրություններում գյուղատնտեսության համար, քանի որ շատ վայրերում այդ բարձրություններում այն գոյություն չունի։ Ալպերի կլիման և հողային ծածկույթը հստակորեն ենթարկվում է վերընթաց կամ ուղղաձիգ գոտիականության։ Ալպերում տարածվում են հինգ կլիմայական գոտիներ։ Կլիման, բուսական և կենդանական աշխարհը տարբեր կլիմայական գոտիներում տարբեր են։ Լեռնազանգվածի 3000 մ բարձրությունից վեր գոտին կոչվում է սառցային զոնա։ Սա այն գոտին է, որն ունի սառը կլիմա, մշտապես ածկված է բազմամյա ձյան շերտով։ Այդ պատճառով էլ այն զորկ է բուսականությունից։ Ալպյան մարգագետինները տարածվում են 2000 մինչև 3000 մետր բարձրության վրա։ Այս գոտին համարվում է համեմատաբար քիչ սառը, քան սառցայինը։ Ալպյան մարգագետիններին բնորոշ են յուրահատուկ, կարճահասակ և «բարձիկանման բույսեր»։ Սա մոտեցնում է տունդրա էկոհամակարգի տիպին, որի շնորհիվ էլ ալպիական մարգագետինները անվանում են նաև «լեռնային տունդրա»։
Ալպյան գոտուց ցած` 1500 մինչև 2000 մետր բարձրության վրա, տարածվում է մերձալպյան գոտին։ Մերձալպյան գոտում աճում են եղևնու անտառներ։ Ջերմաստիճանն այստեղ աստիճանաբար բարձրանում է։ Ալպյան գոտում ջերմաստիճանը ամռանը` արևոտ օրերին բարձրանում է մինչև + 24 °C և սովորաբար չի հասնում + 16 °C: Ցրտահարություններ հնարավոր են տարվա ցանկացած եղանակին։
Ալպերի ֆլորա
Ալպյան լեռների շրջաններում գիտնականները հայտնաբերել են բույսերի 13000 տեսակ ։ Ալպիական բույսերը խմբավորված են ըստ միջավայրի և հողերի տիպերի՝ կրաքարային կամ ոչ կրաքարային։ Բույսերը աճում են տարբեր բնական պայմաններում՝ մարգագետիններում, ճահիճներում անտառներում (լայնատերև և փշատերև), ժայռերում և բարձրավանդակներում ։ Բարձրադիր գոտիների առկայության պատճառով ալպյան ֆլորայի բազմազանությունը և առանձնահատկությունը հիմնականում կախված է ծովի մակարդակից ունեցած բարձրության։ Ալպերում հանդիպում են ամենատարբեր կենսատոպեր՝ մարգագետիններ, որոնց հովիտները ծածկված են վառ գույների ծաղիկներով, իսկ բարձրալեռնային շրջաններում գերակշռում է համեստ բուսականությունը։ Ծովի մակարդակից 2400 մ բարձրության վրա աճում են փշատերև ծառատեսակներ։ Ավելի վեր, մինչև 3200 մետր, դեռ հանդիպում են գաճաճ ծառատեսակներ։ Ամենահայտնի լեռնային բույսերից է սառցային գորտնուկ կամ սառցային հրանունկը, որը բույսերի մեջ համարվում է ռեկորդակիր և հանդիպում է մինչև 4200 մ բարձրության վրա։ Բույսերի փոքր խմբեր հանդիպում են 2800 մ բարձրության վրա։ Նրանցից շատերը, օրինակ անմոռուկը բարձիկաձև են, որը նրանց պաշտպանում է բարձրադիր շրջաններում ապրող խոտակեր կենդանիներից և խոնավության կորստին։ Այսպիսով, երիտասարդ ընձյուղները նույնպես պաշտպանված են քամուց և ցրտից։ Հայտնի ալպիական առյուծամագիլը ծածկված է սպիտակ մազմզուկների շերտով, որոնց շնորհիվ էլ լավ պահվում է ջերմությունը։
Ալպերի ֆաունա
Ալպերը 30000 տեսակ կենդանիների համար բնակեցման միջավայր է։ Բոլոր կաթնասուններն ամբողջ տարին ապրում են Ալպերում, սակայն նրանցից ոմանք ձմռանը քուն են մտնում։ Ամբողջ տարվա ընթացքում լեռներում մնում են միայն թռչունների որոշ տեսակներ։ Ալպերում ապրող թռչունների առանձին տեսակներ էլ լիովին հարմարվել են այս բավականին անհյուրընկալ միջավայրին։ Օրինակ, ձնային սերինոսը (Oenanthe deserti) բները կառուցում է անտառի սահմանին՝ ժայռերի ճեղքերում, իսկ սնունդը՝ սերմեր և միջատներ, որոնում է լեռան լանջերին։ Ալպիական արջնագռավ (Pyrrocorax graculus) բները կառուցում է ժայռերի վրա, անտառի սահմանից համեմատաբար բարձր։ Ձմռանը ալպիական արջնագռավները մեծ երամ են ձևավորում և հավաքվում զբոսաշրջային բազաների և կայանների շուրջ, որտեղ հիմնականում սնվում են մնացորդներով։ Մայրահավերը (Nucifraga caryocatactes) հատուկ ձևով են պատրաստվում ձմռանը։ Աշնանը այս թռչունը սերմերի և ընկույզի պաշար է հավաքում, որը թաղում է գետնի մեջ։ Մինչև ձմռան գալը մայրահավերը հավաքում են ավելի քան 100 հազարավոր սերմեր, որոնք թաքցնում է շուրջ 25 հազար գաղտնի վայրերում։ Իր զարմանալի հիշողության շնորհիվ, ձմռանը ավելի քան մեկ մետր խորության վրա մայրահավը գտնում է պահեստը:Մայրահավը պահեստարանից սնում է իր ձագերին:Կենդանական աշխարհի պահպանումն ապահովում են Ալպերում գտնվող ազգային պարկերը։
Ալպերով անցնող ճանապարհներ
Արդեն հին ժամանակներում, անկասկած, նախապես կապ էր հաստատվում հարևան տարածքների միջև, ապա ավելի հեռու գտնվողների, և վերջապես, Ալպերի հյուսիսային և հարավային ստորոտների միջև։ Ալպերի ճանապարհները կապված էին անհարմարության և վտանգի հետ, չնայած դրան, նրանց միջով անցնում էին հին ժամանակներից գալիական, կարթագենցիների, հռոմեական և կիմերական զորքերի կողմից։ Նույն ճանապարհներից միջին դարերում օգտվել են նաև գերմանացիները տեղաշարժերի ժամանակ և գերմանական թագավորները՝ հռոմեական արշավների ժամանակ։ Այս ճանապարհները առևտրական ուղիներ էին ծառայում Իտալիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Հունգարիայի առևտրական հարաբերությունների համար, ինչպես նաև ուխտավորները ուղևորվում էին դեպի Հռոմ։
Բնապահպանություն
Ալպերի բնական էկոհամակարգերը երկար ժամանակ անընդհատ ենթարկվել է անթրոպոգեն ազդեցության, այդ իսկ պատճառով էլ անթրոպոգեն լանդշաֆտները շատ քիչ են տարբերվում կիսաբնականից։ Ավելի շատ փոփոխության են ենթարկվել անտառները, որոնք կտրատվել են մշակովի դաշտեր, սալորի տնկիների տնկման և արոտավայրեր դառնալու համար։ Հարավային Ալպերի նախալեռներում, անթրոպոգեն լանդշաֆտի փոխակերպման արդյունքում, սկսեցին աճել թփուտներ՝ գարիգաները, հակված պարբերական հրդեհների։ Մերձծովյան և Հարավային Ալպերի ստորոտներում,Մերկանտուր ազգային պարկում, բնական լանդշաֆտների պահպանության համար, խիստ արգելված է տնտեսական գործունեությունը :. Ամեն տարի լեռնային շրջաններում անտառի խոշոր տարածքներ են կտրվում քարքարոտ ճանապարհների և հանգստի շրջանների շինարարության համար, ինչը վտանգում է լեռների բնական հավասարակշռությունը։ Ծառերը մեծ նշանակություն ունեն հողերի էռոզիայի պայքարի դեմ, իսկ նրանց կոճղերը նվազեցնում են ձնահյուսերի և սելավների վտանգները, երբ 1987 թվականին զոհերի թիվը ավելի քան 20 օրվա ընթացքում գերազանցեց 60-ը։ Անտառների տարածքի կրճատման պատճառը, բացառությամբ ծառահատումների, գործարաններից թունավոր արտանետումներն են և լեռներում ծանր տեխնիկայի օգտագործումն է։ Ծառերը թուլանում և ավելի հեշտ են տրվում հիվանդություններին և փոթորիկներին։ Գիտնականները նշում են, որ ալպիական անտառների մոտ 60-80%-ը ոչնչացվել է։ Շրջակա միջավայրի վատթարացումը բացասաբար է անդրադառնում կենդանիների և բույսերի կյանքի համար։ Բոլոր երկրներում, որտեղ գտնվում Ալպերը, կազմակերպվել են պահպանված տարածքներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալպեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի լեռներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի լեռներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեռներ Կատեգորիա:Գերմանիայի լեռներ
Սուպրասլ
Սուպրասլ (լեհերեն՝ Supraśl), քաղաք Լեհաստանի Պոդլասիե վոևոդության Բելոստոկի շրջանում (պովիատում)։ Նույնանուն համայնքի (Supraśl gmina) վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Սուպրասլ գետի ափին, շրջապատված Կնիշինսկա անտառով, շրջկենտրոն Բելոստոկից մոտավորապես 15 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։ Նախկինում գտնվել է բելառուսական Գրոդնո մարզի տնտեսական գոտում ; Ներկայումս մտնում է լեհական Բելոստոկ քաղաքի ագլոմերացիայի մեջ։ Զբաղեցնում է 5,68 կմ² տարածք։ 2018 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4.621, խտությունը՝ 812 մարդ յուրաքանչյուր քառակուսի կիլոմետրի վրա ։
Սուպրասլում է գտնվում Կնիշինսկա ազգային պարկի վարչության գրասենյակը։
Պատմություն
Սուպրասլը հիմնադրվել է 15-րդ դարի կեսերին։ Գտնվել է Լիտվայի մեծ իշխանության Գրոդնոյի պովիատի (գավառի) կազմում ։ 1498 թվականին այստեղ ուղղափառ եկեղեցի է կառուցվել, որը հետագայում զարդարվել է սրբապատկերներով ու որմնանկարներով։ XVII—XVIII դարերում Սուպրասլը դարձել է գիտական ու մշակութային կարևոր կենտրոն, ունեցել է տպարան, հարուստ գրադարան։ Այստեղ գործել են տպագրիչներ Անտոն Չեռնյավսկին, Կրեստոմսկին, Ադամ Հենրիխ Պոդեբրանսկին, Կրակովի ակադեմիայի կերպարվեստի պրոֆեսոր և արքունի նկարիչ Անտոն Գրուշեցկին... 1919 թվականին Սուպրասլին շնորհվել է քաղաքի , դրանից 80 տարի անց՝ առողջարանի կարգավիճակ ։ Զբոսաշրջային մի շարք երթուղիներ են անցնում այս քաղաքով։ Գործում են զբոսաշրջության և ֆիզդաստիարակության բարձրագույն դպրոցը, սրբապատկերների թանգարանը։ Քաղաքը փայտամշակման արդյունաբերության կենտրոն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Լեհաստանի բնակավայրեր
Բանանով տորթ
Բանանով տորթ, տորթ, որի բաղադրության հիմնական բաղադրիչը բանանն է։ Կարելի է պատրաստել մաֆինի, կեքսի կամ շերտավոր խմորով տորթի տեսքով։ Բանանով տորթ պատրաստվում է չինական, ինդոնեզական և վիետնամական խոհանոցներում ։
Պատրաստում
Բանանով տորթի պատրաստման առաջին և կարևոր բաղադրիչը բանանն է։ Անհրաժեշտ է նաև ալյուր, շաքարավազ, հավկիթ, կարագ կամ մարգարին և սոդա ։ Բանանը պետք է տրորելով փափկեցնել և դարձնել խյուս՝ խոհանոցային կոմբայնով կամ հարիչով, ապա այն խառնել խմորին։ Տորթը կարելի է զարդարել կտրտած բանանով։ Որպեսզի զարդարանքի համար նախատեսված մանրացված բանանները չսևանան, պետք է դրանք ջրով շիթել ։
Բանանով սերուցք պատրաստելու համար անհրաժեշտ են հասուն և փափուկ պտուղներ։ Տորթը կարելի է նաև թխել տապակած բանանով։ Կրեմը պատրաստվում է ժելատինով։ Ժելատինի վրա սառը ջուր է լցվում և թողնում մինչև ուռչելը և տաքացվում է թույլ կրակի վրա կամ ջրային բաղնիքի մեջ։
Բանանով տորթի վրա կարելի է նաև շոկոլադ ավելացնել։ Կարելի է նաև քերած ընկույզ ավելացնել։ Խմորի շերտերի արանքում կարելի է կաթնաշոռ քսել ։
Գլազուրն առանձին է պատրաստվում։ Կարելի է շատ քիչ ալկոհոլային խմիչք ավելացնել։
Տորթը հավաքվում է հարթ ափսեի մեջ՝ հետևյալ հաջորդականությամբ. առաջին շերտը դրվում է, ապա քսվում է կաթնաշոռ կրեմը, երկրորդ շերտը վրայից։ Այնուհետև բանանի խյուսի շերտը լցվում է վրան, վերջին շերտը դրվում է խյուսի վրա։ Պատրաստի շերտերի վրա քսվում է կրեմ կամ գլազուր։ Դրանից հետո տորթը դրվում է սառնարանի մեջ, որպեսզի կրեմը սառչի։
Բանանով տորթը օգտագործում են նաև բուսակերները ։
Չինական խոհանոց
Չինական խոհանոցում բանանով տորթը մատուցվում է թեյի հետ, բայց ոչ որպես դեսերտ։
Բանտյուոյ
Բայտյուոյը վիետնամական բանանով տորթ կամ պուդինգ է։ Տորթը եփվում է շոգեկաթսայի մեջ, իսկ պուդինգը թխվում է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Տորթեր Կատեգորիա:Վիետնամական խոհանոց
Փայամջե (այլ գյուղ)
Փայամջե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գիլֆորդ Դադլի
Գիլֆորդ Դադլի (Guilford Dudley, ), լեդի Ջեյն Գրեյի ամուսինը, որը հայտարարվել է Էդվարդ VI-ի ժառանգը և պաշտոնապես զբաղեցրել է անգլիական գահը 1553 թվականին հուլիսի 10-ից 19-ը։
Գիլֆորդը Նորթումբերլենդի դքսի՝ Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի յոթերորդ որդին էր։ Տղայի հայրը գլխավորել է անգլիական կառավարությունը Էդվարդ VI-ի ժամանակ։ Հոր կողմից Գիլֆորդը պատկանել է Դադլիների ընտանիքին, որոնց տոհմը ծագել է Սաթոնի Ռոլանդի՝ Հարվիի որդու ազգից, որը որպես բրետոնական նվաճողների Ալեն Կարմրամազի սերունդ՝ Սաթոնում ժառանգել է ավատական կալվածքներ։ Հոր կողմից Գիլֆորդը պատկանում էր Դադլիների ընտանիքին, որի տոհմաբանությունը ծագում է Հարվիի որդու՝ Ռոլանդի և Սաթոնայի ընտանիքից, որոնք ժառանգել էին ավատական սեփականություն և հարկեր Սաթոնից։ Նորտումբերլենդի թագավորի՝ Էդվարդ VI-ի օգնությամբ Գիլֆորդը ամուսնացավ իր սիրելի կուզինի՝ Ջեյն Գրեյի հետ, ով շուտով հայտարարվեց գահաժառանգ թագավորի արյունակից քույրերի շրջանում։ Էդվարդ VI-ի մահից հետո՝ 1553 թվականի հուլիսի 6-ին, Գիլֆորդի կինը հռչակվեց թագուհի։
Երիտասարդ թագուհու Թաուերում անցկացրած կարճատև կառավարումը որոշ վեճերի պատճառ դարձավ Դադլիների ընտանիքում։ Հուլիսի 19-ին կաթոլիկ Մարիա I-ը հռչակվեց նոր թագուհի։ Գիլֆորդը կնոջ և մոր հետ մնաց Թաուերում, բայց արդեն որպես կալանավոր։ Ե՛վ Ջեյնը, և՛ նրա ամուսինը 1553 թվականի նոյեմբերին դատապարտվեցին մահվան՝ դավաճանության մեղադրանքով։ Թագուհի Մարիա I-ը հակված էր պահպանելու նրանց կյանքը, բայց Թոմաս Ուայեթի ապստամբությունը մահապատժի հանգեցրեց երիտասարդ զույգին։
Ծագում և վաղ տարիներ
Գիլֆորդ Դադլին ծնվել է մոտավորապես 1535 թվականին և եղել է Նորթունբերլենդի դքսի՝ Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի տասներեք որդիներից յոթերորդը։ Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի երեխաներից Գիլֆորդից հասուն տարիքին են հասել նաև երկու աղջիկները՝ Մերին և Քեթին, և 5 տղաները՝ Հենրին, Ջոնը, Ամբրոուզը, Հենրին և Ռոբերտը։ Հոր կողմից Գիլֆորդը պատկանել է Դադլիների ընտանիքին, որոնց տոհմը ծագել է Սաթոնի Ռոլանդի՝ Հարվիի որդու ազգից, որը որպես բրետոնական նվաճողների Ալեն Կարմրամազի սերունդ՝ Սաթոնում ժառանգել է ավատական կալվածքներ։ XIV դարի սկզբին Սաթոններից մեկը՝ Գիլֆորդի նախահայրը, ստացել է Դադլի բարոնական տիտղոսը։ Գիլֆորդի պապը՝ Էդմունդ Դադլին, Հենրիխ VII-ի ապագա խորհրդականը, դարձել է դուքս թագավորի մահից հետո։ Իր հայրական տատի՝ Լայլի բարոնուհի Եղիսաբեթ Գրեյի միջոցով Գիլֆորդը հարյուրամյա պատերազմի հերոսների՝ Ռիչարդ դը Բոանայի, Ուորիկ դքսի, Ջոն Տալբոտի և Շրուսբերի դքսի ժառանգն էր։
Նրա ծնվելու ժամանակ Գիլֆորդի հայրը եղել է ասպետ։ 1537 թվականին Ջոն Դադլին դարձել է փոխծովակալ, ավելի ուշ՝ լորդ ծովակալ, իսկ արդեն 1542 թվականին նա ստացել է Լայլի դերկոմսի տիտղոս, որը ժամանակին պատկանել է նրա մորը։ Էդվարդ VI-ի կառավարման սկզբում Գիլֆորդի հայրը ստացել է Ուորիկի դքսի տիտղոս, 1550 թվականին նա գլխավորել է Գաղտնի խորհուրդը, իսկ մեկ տարի անց Ջոնն ստացել է Նորթումբերլենդի դքսի տիտղոսը։ Գիլֆորդի մայրը Աննա Բոլեյնի և Աննա Կլևացու կառավարման ժամանակ եղել է պալատական ազնվական օրիորդ։ Բոլեյնների արքունիքում նա հետաքրքրված էր ռեֆորմիստական կրոնով և 1530–ական թվականների կեսերին ընտանիքը հայտնվել է ավետարանչական շրջանակում։ Դադլին իր երեխաներին դաստիարակել է վերածնության հումանիզմի ոգով։ Ինչպես հաղորդում է պատմաբան Էլիսոն Ուեյրը, Գիլֆորդը եղել է մոր սիրելի երեխան։
Դադլի Գիլֆորդի անձի մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ, միակ բանը նրա նամակն է, որը պահպանվել է Ռիչարդ Գրաֆտոնի շարադրանքով։ Գրատֆոնը, որն անձամբ ճանաչում էր Գիլֆորդին, նրան նկարագրում էր արպես «սիրունատես, առաքինի և բարի տղամարդ»։ Էլիզաբեթ Ուեյրը նկարագրել է Գիլֆորդին որպես բարձրահասակ, էլեգանտ և արիստոկրատ համակրելի երիտասարդ տղամարդ․ նա ուներ խարտյաշ մազեր, կիրթ ու սիրալիր պահվածք, բայց դրա հետ միասին նա դյուրագրգիռ էր և մռայլ։ Բացի դա, ինչպես բոլոր Դադլիները, նա բավականին ինքնասեր էր։