Պատերազմների_սերունդներ
Երրորդ սերնդի պատերազմներ
Երրորդ սերնդի պատերազմները արգասիքն էին երկրագնդի առաջավոր հասարակության բուրժուակապիտալիստական փուլի։ Սրանք ինդուստրիալ դարաշրջանի պատերազմներն են։ Քանի որ աշխարհը մեծացել էր, պատերազմներն ունենում էին ավելի բարձր աստիճան, որն ուներ մինչպատերազմական, պատերազմական և հետպատերազմական փուլեր (խոսքը ռազմաքաղաքական հակամարտության մասին է)։ Դրանով պայմանավորված՝ ձևավորվում էին ռազմաքաղաքական դաշինքներ։ Նապոլեոնյան դարաշրջանը, որն իրեն բնորոշ հատկանիշներով արդեն իսկ ուներ հաջորդ սերնդին բնորոշ տարրեր, աչքի ընկավ համաշխարհային մակարդակի բախման ծավալով, պատերազմաշրջանների և ճակատամարտերի ծավալների մեծացմամբ, զոհերի քանակով։ Ռազմագիտական առումով հստակեցվում էր հարված-մարտ-ռազմագործողություն-ճակատամարտ-պատերազմաշրջան-պատերազմ-հակամարտություն շղթան ։ Տնտեսական ու գիտական զարգացումները ծնել էին ներքին այրման շարժիչները, ավտոմատ հրազենը և այլն։ Կազմակերպված ու հրետանային խիտ կրակի ազդեցության ներքո զարգացած պատերազմներն են, որոնք իրենց ծավալներով լրիվ այլ մակարդակի էին։ Դրանք համաշխարհային պատերազմներն էին, որոնք նույն գործոնների շնորհիվ պատերազմի տարածքն ընդլայնեցին աննախադեպ չափերի, դրանք միլիոնանոց բանակների պատերազմներն են։ Զոհերի թիվը ևս հասավ միլիոնների։ Վերացավ «թիկունք» հասկացությունը։ Նույնիսկ հարվածները հասցվում էին նույն հզորությամբ ինչպես առաջնագծին, այնպես էլ մարտավարական ու օպերատիվ խորությամբ։ Աննախադեպ մեծացան զորքերի զորաշարժերի ծավալներն ու արագությունը։ Սակայն այժմ հրազենի հարվածը առաջին անգամ լիովին փոխարինեց ֆիզիկական ուժով հասցված հարվածին, իսկ մարտերն էլ մեկ օր ու մեկ գիշերից սկսեցին երկարել, ստացան անընդհատ տեսք ։  Նապոլեոնյան դարաշրջանի  պատերազմների ռազմատեսական ձեռբերումները նույն այս ժամանակ զարգացան գերմանական ռազմատեսական մտքի կողմից ։ Ի հայտ եկան շտաբային կառավարումը, օպերատիվ արվեստն իր հիմնական տեսքով, ռազմական ակադեմիաները, կանոնավոր ռազմական կրթությունը և այլն։ Ռազմարվեստում հստակ ձևավորվեց համազորային մարտը, պատերազմների թատերաբեմերը ավելացան, իսկ հաղորդակցության ուղիները ձգվեցին գրեթե ամբողջ մոլորակով։ Օպերատիվ արվեստը տվեց հաջորդական և միաժամանակյա ռազմագործողությունների իրականացման կանոնները։ Համաշխարհային պատերազմները հնարավոր ու անհրաժեշտ դարձան ազատ մարդու, պետական իշխանություն ձևավորող քաղաքացու, նոր սոցիալ-տնտեսական միջավայր համարվող արդյունաբերության, առևտրի ծավալների, գիտատեխնիկական ընդհանուր զարգացումների և մասշտաբների աննախադեպ աճի, արագ զարգացող երկրների ավելացման, ռեսուրսների շնորհիվ և այլն։ Հսկայական մարդկային ու նյութական միջոցների ներգրավման շնորհիվ համազորային ռազմագործողությունների տևողությունը երկարեց օրերից մինչև ամիսներ, դրանք դարձան գրեթե անդադար ամբողջ տևողության ընթացքում։ Դրանց, իհարկե, նաև հարկավոր է ավելացնել «համաժողովրդական բանակ» հասկացությունը` նախամիլիոնանոց բանակները։ Այսինքն՝ քաղաքական այս զարգացումները թելադրեցին նոր պատերազմների բնույթը ։ Զուտ ռազմական առումով սա Նապոլեոնյան ռազմական դպրոցի և դրա ազդեցության ներքո փոթորիկի նման ասպարեզ իջած գերմանական ռազմական դպրոցի դարաշրջաններն են։ Ամեն մի սերնդի պատերազմ ավարտվում է սեփական դրական հատկանիշների բյուրեղացմամբ, բայց միաժամանակ դրանում նաև ի հայտ են գալիս գալիք սերնդի հիմնական հատկանիշներն ու միջոցները։ Օրինակ՝ Նապոլեոնը երրորդ սերնդին տվեց համաժողովրդական բանակը, օպերացիայի իրականացման ծավալները, կենտրոնացված հրետանային կրակը և այլ գործոններ, սակայն վարելով արագ ու ջախջախող մարտեր՝ կորսիկացու բանակը չէր կարողանում այնքան արագ խուսանավել, ինչպես հետո դա անում էին գերմանացիները։ Երրորդ սերնդի պատերազմներն իրենց սերնդային առանձնահատկությամբ հասան գագաթնակետին  Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ, սակայն դրսևորումների առումով շարունակվում են մինչ այսօր։ Երրորդ սերնդի պատերազմներում հատկապես կարևորվեց տեղեկատվական ու քարոզչական գործոնը՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ պատերազմի թիրախ էին հանդիսանում անձինք, որոնք ի վիճակի էին ձևավորելու պատերազմող ուժի քաղաքական իշխանություն ։ Այն թռուցիկներից անցավ ռադիոյով և հասավ հեռուստատեսությամբ տարածմանը։