cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Ակունքներ
Քանի որ ուսանողների ընդհանուր կրթական մակարդակը բավականին ցածր էր տեխնիկումի ղեկավարությունը որոշեց բացել բանվորական ֆակուլտետ։ Դա Ուկրաինայի առաջին բանֆակներից մեկն էր, որտեղ ուսանողները երեք տարվա ընթացքում ուսումնասիրում էին ընդհանուր կրթական առարկաներ։ Բանֆակում է սովորել նաև ԽՍՀՄ ապագա ղեկավար Նիկիտա Խրուշչովը, հենց Դոնտեխնիկումից էլ սկսվել է նրա քաղաքական կարիերան։ 1922 թվականին վերադառնալով Յուզովկա, նա որպես Իններորդ բանակի քաղաքական բաժնի հրահանգիչ գործուղվում է Ռուչետկովո, որպես կոմիսար հանքավայրերից մեկի վերականգնման աշխատանքները կազմակերպելու համար (այժմ Դոնեցկի Կիրովյան շրջան)։ Աշխատանքների հաջող կազմակերպման շնորհիվ նա շուտով առաջարկություն ստացավ հարևան հանքավայրը ղեկավարելու վերաբերյալ, սակայն նա դիմում ներկայացրեց բանֆակ ընդունվելու վերաբերյալ, որտեղ որպես ընդունվելու նպատակ նշել էր «Ստանալ անհրաժեշտ տեխնիկական գիտելիքներ, արտադրության ավելի արդյունավետ կազմակերպման նպատակով»։ Շուտով Նիկիտա Խրուշչովը դարձավ ոչ միայն բանֆակի, այլ ողջ տեխնիկումի կուսքարտուղարը։ Այդ ժամանակահատվածում նրա նախաձեռնությամբ  և ակտիվ մասնակցությամբ վերականգնվեցին ուսումնական մասնաշենքի արհեստանոցները, լաբորատորիան, կարգավորվեց էլեկտրասնուցումը, ինչպես նաև մոտակա տպարանում սկսեցին դասագրքերի տպագրությունը։ 1924 թվականի սեպտեմբերին Նիկիտա Խրուշչովը ընդգրկվում է տեխնիկումի առաջին 15 շրջանավարտներին դիպլոմներ հանձնող հանձնաժողովի կազմում։ Սակայն նրան դիպլոմ ստանալ չհաջողվեց, քանի որ 1925 թվականի հուլիսին նշանակվեց Պետրովո-Մարինսկի գավառի Ստալինյան օկրուգի կուսակցական ղեկավար, որտեղից էլ սկսվեց նրա առաջընթացը դեպի իշխանության բարձունքներ։
Դոնտեխնիկումի համար մեծ պրոբլեմ էր դասախոսական կադրերի ընտրության հարցը, մասնագիտական առարկաների դասավանդման համար հրավիրվում էին արդյունաբերական ձեռնարկությունների ինժեներներին։ 1923 թվականից տեխնիկումում սկսեցին աշխատել Խարկովից, Եկատերինոսլավից, Նովոչերկասկից և ԽՍՀՄ այլ քաղաքներից հրավիրված պրոֆեսորներ։
Հայտնի շրջանավարտներ
Բուհի շրջանավարտների թվում են `
Դոնեցկի լեռնային ինստիտուտ
1926 թվականին Դոնեցկի լեռնային տեխնիկումը զգալի հաջողությունների հասավ որակավորված մասնագետների պատրաստման գործում` դառնալով Դոնբասի ուսումնական և գիտատեխնիկական կենտրոն։ Սակայն Դոնեցկի ածխային ավազանի ինդուստրացման բարձր տեմպերը պահանջում էին ավելի մեծ թվով որակավորված մասնագետներ։ Այդ կապակցությամբ 1926 թվականի ապրիլին Դոնեցկի լեռնային տեխնիկումը վերակազմավորվեց և կոչվեց Դոնեցկի լեռնային ինստիտուտ ։
1929 թվականի վերջում քաղաքում բացված երեկոյան մետալուրգիական տեխնիկումը վերակազմավորվեց Դոնեցկի մետալուրգիական ինստիտուտի (ԴՄԻ), որտեղ մասնագետներ էին պատրաստում դոմենային, մարտենյան և գլանման արտադրությունների համար։ 1930 թվականի ամռանը ածխաքիմիական ֆակուլտետի բազայի վրա ստեղծվեց երկրորդ ճյուղային ինստիտուտը` Դոնեցկի ածխաքիմիական ինստիտուտը։
Դոնեցկի ինդուստրիալ ինստիտուտ
1938 թվականից մինչև 1953 թվականը ինստիտուտը կրել է Նիկիտա Խրուշչովի անունը ։ 1941 թվականին ինստիտուտը դարձավ տարածաշրջանի խոշորագույն կրթական և գիտական կենտրոն։ Իր գոյության 20 տարիների ընթացքում ինստիտուտը պատրաստել է շուրջ 4300 ինժեներներ, ստեղծվել է լավագույն նյութատեխնիկական բազա, պատրաստվել են բարձր որակավորման ուսուցչական կադրեր։ Ածխարդյունաբերության և արդյունաբերության մյուս ճյուղերի համար բարձր որակավորման ինժեներա-տեխնիկական կադրերի պատրաստման գործում ունեցած վաստակի համար ինստիտուտը 1941 թվականի  մարտին պարգևատրվեց Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Շքանշաններով  և մեդալներով են պարգևատրվել նաև ինստիտուտի մի խումբ դասախոսներ։
Քաղաքը ֆաշիստների կողմից օկուպացիայի նախօրեին 1941 թվականի հոկտեմբերին հաջողվեց տարհանել ինստիտուտի սարքավորումների մի մասը, դասախոսներին և ուսանողներին Նովոսիբիրսկի մարզի Պրոկոպևսկ քաղաք։ Այստեղ 1942 թվականի փետրվարին վերսկսեցին ուսումնական պարապմունքները։ 1942 թվականի մարտին ծանր պայմաններում ինստիտուտը տվեց պատերազմական պայմաններում իր առաջին շրջանավարտներին, ինժեների դիպլոմ ստացան 6 ուսանողներ։ 1942/1943 նոր ուսումնական տարում Պրոկոպևսկի ինստիտուտում սովորում էին ավելի քան 400 ուսանողներ։
1943 թվականի աշնանը՝ Դոնբասի ազատագրումից հետո, Պրոկոպևսկից Ստալինո գործուղվեցին մի խումբ դասախոսներ՝ ինստիտուտի վիճակը ուսումնասիրելու նպատակով։ Ինստիտուտին հասցված վնասը կազմում էր ավելի քան 66 միլիոն ռուբլի։ Այրվել և պայթեցվել էին 13 ուսումնական և բնակելի շինություններ։ Զգալի էին նաև մարդկային կորուստները, ֆաշիստների կողմից սպանվել էին պրոֆեսոր Ն. Ա. Նիկոլսկին, մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ Ս. Ֆ. Լեբեդևը և ինստիտուտի ավելի քան 100 դասախոսներ ու աշխատակիցներ։ Բազմաթիվ դասախոսներ, աշխատակիցներ և ուսանողներ իրենց կյանքը տվեցին ռազմաճակատում։
Դոնբասի տարածքի ազատագրմանը զուգահեռ սկսեցին աշխատանքներ տարվել տնտեսության վերականգնման ուղղությամբ։ Դասախոսները և ուսանողները մասնակցում էին ուսումնական մասնաշենքերի վերականգնման աշխատանքներին։ 1943 թվականի դեկտեմբերի 5-ին 1-ին և 2-րդ կուրսերի 678 ուսանողներ վերսկսեցին պարապմունքները։ 1944 թվականի հոկտեմբերին Պրոկոպևսկում գտնվող ինստիտուտի հիմնական կազմը վերադարձավ Ստալինո քաղաք։ Ինստիտուտում նորից սկսեցին գործել 4 ֆակուլտետները` լեռնային, լեռնա-մեխանիկական, մետալուրգիական և ածխաքիմիական։
Ինստիտուտում կազմավորվեց կենտրոնական լաբորատորիա՝ Դոնբասի ածխահանքերից ջրերի դուսբերման աշխատանքների գծով, որը ղեկավարում էր լեռնային մեխանիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր Վ. Ս. Պակը։
Դոնեցկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
1960 թվականի սկզբին ինստիտուտի մասնաճյուղեր բացվեցին Գորլովկայում և Տորեզում։ Իր բնույթով բուհը դառնում է պոլիտեխնիկական, և 1960 թվականի մարտի 19-ին այն վերակազմավորվում է՝ ստանալով Դոնեցկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ անվանումը։ Այդ ժամանակ այնտեղ սովորում էին 18 մասնագիտությունների 8355 ուսանողներ։
1960 թվականին Դոնեցկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտն ուներ 4 ուսումնական մասնաշենք, 2 գրադարան՝ շուրջ 600 հազար հատոր գրքային ֆոնդով։ Ինստիտուտի ռեկտոր՝ պրոֆեսոր Մ. Ա. Բոգոմոլովը (ռեկտոր է եղել 1952-1968 թվականներին) մեծ ուշադրություն էր դարձնում ինստիտուտի նյութատեխնիկական և ուսումնական բազայի ամրապնդմանն ու ընդլայնմանը, ինչն էլ հնարավորություն էր տալիս պարբերաբար ավելացնել ուսանողների հավաքագրումը։
1952 թվականից սկսեցին ուսանողներ պատրաստվել արտասահմանյան երկրների համար և արդեն 1960 թվականին բուհն ավարտեցին ավելի քան 100 օտաերկրացիներ, Չինաստանից, Լեհաստանից, Հունգարիայից և Բուլղարիայից։
1967 թվականին Դոնեցկի պոլիտեխնիկ ինստիտուտի էլեկտրոտեխնիկական ֆակուլտետն է ավարտել Նգուեն Վան Անը, ով հետագայում դարձավ Վիետնամի Ազգային Ժողովի նախագահը։
1960-ական թվականներին բացվեցին նոր ֆակուլտետներ, 1960 թվականին` էլեկտրոտեխնիկականը, 1966 թվականին` մեխանիկականը, 1967 թվականին` երկրաբանա-մարկշեյդերականը, 1969 թվականին` ինժեներա-տնտեսագիտականը։ Նոր ֆակուլտետների ձևավորումը շարունակվում էր 1970-ական թվականներին, 1972 թվականին` էներգետիկականը, 1974 թվականին` ՀՏ (հաշվիչ տենիկայի) և ԿԱՀ (կառավարման ավտոմատացված համակարգերի) ֆակուլտետը, որը 1977 թվականին բաժանվեց երկու ինքնուրույն ֆակուլտետների, ՀՏ (հաշվիչ տենիկայի) և ԿԱՀ (կառավարման ավտոմատացված համակարգերի)։ Այսպիսով, 1980-ականների սկզբին ինստիտուտում գործում էին 10 ֆակուլտետներ` լեռնային, լեռնա-երկրաբանական, լեռնա-էլեկտրամեխանիկական, մետալուրգիական, մեխանիկական, քիմիական-տեխնոլոգիական, ինժեներա-տնտեսագիտական, հաշվիչ տենիկայի, կառավարման ավտոմատացված համակարգերի, ինչպես նաև երկու երեկոյան ֆակուլտետներ`  լեռնա-մեխանիկականը և էլեկտրամեխանիկականը, ինչպես նաև հեռակա ֆակուլտետը։ Բացի դրանից ստեղծվեցին արտասահմանյան ուանողների ուսուցման ֆակուլտետներ, արդյունաբերական արտադրությունների և շինարարության կազմակերպիչների, միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների մանկավարժների որակավորման բարձրացման դասընթացներ և նախապատրաստական բաժանմունք ցերեկային և երեկոյան ուսուցմամբ։
Փիթեր Ռեդփաթ
Փիթեր Ռեդփաթ (Peter Redpath, ), կանադացի գործարար, բարերար, թանգարանի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է կանադական Մոնրեալ քաղաքում։ Ծնողները Կանադա էին եկել Շոտլանդիայից։ Հայրը՝ Ջոն Ռեդփաթը, Մոնրեալի բանկի տնօրենն էր, Մոնրեալի քաղաքային խորհրդի անդամ, շաքարի արտադրությամբ զբաղվող Redpath Sugar ընկերության և այլ ձեռնարկությունների սեփականատեր։ Փիթերն իր աշխատանքային գործունեությունն սկսել է ընտանեկան բիզնեսում ներգրավվելով. աշխատել է շաքարի գործարանում և մոնրեալյան այլ ձեռնարկություններում։ 1864 թվականից մինչև իր մահը նա եղել է Մաքգիլի անվան համալսարանի կառավարիչների խորհրդի անդամ։ Այդ համալսարանում նրա ջանքերով 1871 թվականին բացվել է բնական փիլիսոփայության ամբիոն, 1880 թվականին էլ՝ Ռեդփաթի թանգարանը, որտեղ ներկայացված են բնության պատմությունն արտացոլող բազմաթիվ ուշագրավ ցուցանմուշներ։ Այդ նուն տարում նա կնոջ հետ մեկնել է Անգլիա, սակայն շարունակել է սերտորեն համագործակցել Մաքգիլի անվան համալսարանի հետ։ 1893 թվականին նրա հատկացրած ֆինանսական միջոցներով այդ համալսարանում կառուցվել ու արդյունավետ գործունեություն է ծավալել ռեդփաթյան գրադարանը (Redpath Library) : Փիթեր Ռեդփաթն այդ նպատակով համալսարանին նվիրաբերել է կես միլիոն դոլար և բազմաթիվ գրքեր։ Հաջորդ տարում՝ 1894 թվականի փետրվարի 1-ին՝ 73 տարեկան հասակում, Փիթեր Ռեդնափը կնքել է իր մահկանացուն։ Թաղվել է Չիզլհըրսթ քաղաքի եկեղեցու բակում ։
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Դոնեցկի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ
1990-ական թվականների սկզբին ԴՊԻ-ին դարձավ Ուկրաինայի խոշորագույն բուհերից մեկը, այնտեղ աշխատում էին շուրջ 1400 դասախոսներ, այդ թվում 122 պրոֆեսորներ, գիտության դոկտորներ, շուրջ 700 դոցենտներ, գիտության թեկնածուներ։ Մանկավարժական և գիտական աշխատանքները ղեկավարում էին Ուկրաինայի բարձրագույն դպրոցի 10 վաստակավոր աշխատողներ (Մ. Պ. Զբորշչիկը, Գեորգի Մալեևը, Վ. Ն. Մացենկոն և մյուսները ), առաջատար գիտնականներ, որոնց շնորհվել էր «Ուկրաինական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի» կոչում (Վ. Գ. Գեյեր, Վ. Մ. Կլիմենկո, Կ. ֆ. Սապիցկի, Ն. Գ. Լոգվինով, Ալեքսանդր Մինաև և ուրիշներ)։
Փիթեր Ռեդփաթ
Ընտանիքը
1847 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Փիթեր Ռեդնափն ամուսնացել էր Գրեյս Վուդի հետ, որը չեշիրցի առևտրական և բարերար Ուիլյամ Վուդի դուստրն էր և մասնավոր լավ կրթություն էր ստացել։ Ամուսնու մահից հետո Գրեյսը շարունակել է հովանավորել Մաքգիլի անվան համալսարանին, խոշոր գումարներ է նվիրաբերել թանգարանի, գրադարանի պահպանման ու հարստացման և այլ ծախսեր հոգալու համար։ Փիթեր Ռեդփաթի կիսանդրին և նրա կնոջ դիմանկարը տեղադրված են Մաքգիլի համալսարանի գլխավոր պատկերասրահում ։
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Դոնեցկի պետական տեխնիկական համալսարան
1993 թվականին ԴՊԻ-ն անցավ ատեստավորում և Նախարարների կաբինետի որոշմամբ 1993 թվականի սեպտեմբերին նրան շնորհվեց պետական տեխնիկական համալսարանի կարգավիճակ։
Փիթեր Ռեդփաթ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թանգարանների հիմնադիրներ Կատեգորիա:Կանադացի գործարարներ Կատեգորիա:Բարերարներ
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Դոնեցկի պետական տեխնիկական համալսարան
ԴոնՊՏՀ-ի բազայի վրա այդ ժամանակաշրջանում ստեղծվեց Տարածաշրջանային ուսումնա-գիտատեխնիկական համալիր, որի մեջ մտան երեք ինստիտուտներ (լեռնային, միջազգային համագործակցության և Գորլովկայի ավտո-ճանապարհային), Կրասնոարմեյսկի մասնաճյուղը, 20 ֆակուլտետներ, Կադրերի որակավորման բարձրացման և վերապատրաստման Կենտրոնը, օտարերկրյա քաղաքացիների նախապատրաստական բաժանմունքը,  երեք տեխնիկում։
Նշանավոր տարեթվեր
1921 1926 1931 1941 1946 1951 1956 1961 1966 1971 1976 1981 1986 1991 1996 2001 2006 2011
ԴոնԱՏՀ-ի վարկանիշեր
2014 թվականին «Էքսպերտ ՌԱ» գործակալությունը բուհն ընդգրկեց Անկախ Պետությունների Համագործակցության լավագույն ուսումնական հաստատությունների ցանկում, որտեղ նրան շնորհվեց «D» վարկանիշային դաս ։ Համալսարանը զինված հակամարտության ժամանակահատվածում  Ուկրաինայի հարավ արևելքում զինված հակամարտության հետ կապված Ուկրաինայի կրթության և գիտության նախարարության 03.10.2014 թվականի № 1129 հրամանով Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարանը տեղափոխվեց Կրասնոարմեյսկ քաղաք (այժմ` Պոկրովսկ)։ Ինչպես նշված էր հրամանում, այդպիսի տեղափոխման նպատակը համարվում էր Ուկրաինայի քաղաքացիների անվտանգության ապահովումը։ Համալսարանի համար հիմք հանդիսացավ Կրասնոարմեյսկի ինդուստրիալ ինստիտուտը  (2017 թվականից ԴոնԱՏՀ-ի Ինդուստրիալ ինստիտուտ), ռեկտորի պաշտոնակատար նշանակվեց Յա. Ա. Լյաշոկը (2017 թվականի մարտից ռեկտոր ընտրվեց տնտեսական գիտությունների դոկտոր Յարոսլավ Ալեքսանդրովիչ Լյաշոկը)։
Աղուտ-ալկալի հողեր
Աղուտ-ալկալի հողեր, մշակաբույսերի աճի և զարգացման համար վնասակար քանակությամբ ջրալույծ աղեր պարունակող հողեր։ Ըստ քիմիական կազմի՝ լինում են սոդային, սուլֆատ-սոդային և քլորիդ-սուլֆատային Աղուտ-ալկալի հողեր, որոնք զգալիորեն կարբոնատացված, թույլ հումուսացված, բարձր հիմնայնությամբ, միջին կամ ծանր մեխանզմ կազմով հողեր են։ Հայաստանի Հանրապետությունում դրանք առաջանում են կիսաանապատային և անապատային գոտիներում, որտեղ գոլորշացումը գերազանցում է տեղումների քանակին, և ստորերկրյա ջրերի բնական հոսքը թույլ է։ Տարածված են Արարատյան դաշտում։ Զարգանում են ոռոգելի մարգագետնային գորշ հողերի տարածքում և հիմնականում ունեն հիդրոմորֆ ծագում։ Տարբերում են մարգագետնային և ճահճամարգագետնային ծագումնաբան 2 խումբ։ Մեծ տարածք (75-80%) են զբաղեցնում մարգագետնային Աղուտ-ալկալի հողեր՝ Արմավիրի (Հրազդան-Մեծամոր գետերի միջև), Արարատի (Արազդայանի տափաստան) մարզերում։ Ճահճամարգագետնային Աղուտ-ալկալի հողեր սահմանափակ տարածում ունեն, կղզյակներով զարգանում են Մեծամոր գետի երկայնքով, Հրազդան գետի դելտայի շրջանում Աղուո-ալկալի հողեր Արարատյան դաշտում և Արազդայանի տափաստանի ծայրամասում։ Հայաստանի Հանրապետությունում Աղուտ-ալկալի հողերի բարելավման արդյունավետ միջոցներ են մշակվել Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտական կենտրոնում։ Ոչ հիմնային ռեակցիա ունեցող Աղուտ-ալկալի հողեր բարելավում են հանքայնացված ստորերկրյա ջրերի մակարդակի իջեցմամբ (2,5-3 մ խորություն) և լվացման միջոցով հողի ակտիվ շերտից աղերի հեռացմամբ։ Սոդային Աղուտ-ալկալի հողեր բարելավում են միայն քիմիական Եղանակով՝ հիմնականում ծծմբական թթվի թափոններից պատրաստած ջրային լուծույթով հավասարաչափ լվանում են հողը։ Արդյունքում ավելանում են ջրի ծծանցումը և լվացազատման ընթացքում աղերի անցումը հողից դեպի ստորերկրյա ջրեր։ Ջրալվացազատման ժամանակ հեշտ լուծվող աղերն ու նոր առաջացած միացությունները հողից հեռացվում են ցամաքուրդային ցանցով, և առաջացած գիպսը նպաստում է հողբարելավմանը։ Հողի հիմնային ռեակցիայի չեզոքացման հետևանքով մեծանում է կալցիումի և մագնեզիումի կարբոնատների լուծելիությունը, որոնց իոնները նույնպես նպաստում են հողբարելավմանը։ Որպես հողբարելավող միջոց կիրառվում են նաև երկաթարջասպի թափոնները։ Աղուտ-ալկալի հողերի հետագա բարելավման համար կարևոր են նաև ցանքաշրջանառության ճիշտ ընտրությունը և ագրոտեխնիկայի արդյունավետ ձևերի կիրառումը։
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
ԴոնԱՏՀ-ի վարկանիշեր
Սակայն ուսանողների և դասախոսների զգալի մասը մնացին իրենց հիմնական բնակության վայրում` Դոնեցկում ։ Համալսարանը շարունակեց իր աշխատանքը։ 2016 թվականի հունվարից Դոնեցկի ԴոնԱՏՀ-ի ռեկտորի պաշտոնակատար նշանակվեց Կ. Ն. Մարենիչը։ Ուսուցումը իրականացվում է 16 ֆակուլտետներում, ինչպես նաև Լեռնային գործի և երկրաբանության ինստիտուտում     ։
Աղուտ-ալկալի հողեր
Կատեգորիա:Հողի տեսակներ Կատեգորիա:Հողագիտություն Կատեգորիա:Ռելիեֆի տեսակներ Կատեգորիա:Գեոմորֆոլոգիա Կատեգորիա:Անապատներ Կատեգորիա:Էկոհամակարգեր Կատեգորիա:Երկրաբանություն Կատեգորիա:Լճագիտություն
Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան
Համալսարանի ժամանակակից կառուցվածք
Ուկրաինայի ԿԳՆ ԴոնԱՏՀ Պոկրովսկում Կրասնոարմեյսկ (Պոկրովսկ) տեղափոխված համալսարանի կառուցվածքը ունի հետևյալ տեսքը
Դոկտորանտուրա-ասպիրանտուրա
ԴոնԱՏՀ-ի այլ կառուցվածքային միավորներ
Տեխնիկումներ
ԴոնԱՏՀ-ն Դոնեցկում
Դոնեցկում մնացած համալսարանը ունի հետևյալ կառուցվածքը `
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:1921 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Ուկրաինայի համալսարաններ
Օլտ (Սոմի գավառ)
Օլտ (Ault), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1941 մարդ, բնակչության խտությունը` 324.04 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.99 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ամյեն քաղաքից 65 կմ արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 1055 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 672-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 383։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 63,7 %։ 672 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 528 անձ (299 տղամարդ և 229 կին)։ Գործազուրկ են եղել 144 անձ (69 տղամարդ և 75 կին)։ 383 անաշխատունակներից 70 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 142-ը` թոշակառուներ, իսկ 171-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ֆիլինգեն-Շվենինգեն
Ֆիլինգեն-Շվենինգեն (Villingen-Schwenningen), քաղաք Գերմանիայի հարավարևմտյան մասում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում, որի շրջաններից մեկի վարչական կենտրոնն է։ Մտնում է Շվարցվալդ-Բար շրջանի կազմի մեջ։ Ենթակա է Ֆրայբուրգի վարչական օկրուգին։ Զբաղեցնում է 165,47 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 81 022, 2022 թվականի մարտի տվյալներով՝ 87.327 ։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 3 26 074։
Շվարցվալդի խոշորագույն բնակավայրն է։ Կազմավորվել է 1972 թվականին, երբ համայնքային բարեփոխումների արդյունքում Ֆիլինգեն և Շվենինգեն քաղաքները միավորվել են։
Բնակչություն
Աղբյուրը՝ Statistisches Landesamt Baden-Württemberg.
Տնտեսություն
Քաղաքում զարգացած են ճշգրիտ հաստոցաշինությունը, մեքենաշինությունը, էլեկտրական տեխնիկայի, կոշկեղենի, խեցեղենի արտադրությունը ։
Քույր քաղաքներ
Ֆիլինգեն-Շվենինգենի քույր քաղաքներն են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բադեն-Վյուրթեմբերգի բնակավայրեր
Թափուր աշխատատեղ
Թափուր աշխատատեղ - որոշակի մասնագիտություն (որակավորում) կամ հմտություն կամ ունակություն պահանջող և տվյալ պահին չզբաղեցված աշխատատեղ ։ Թափուր աշխատատեղերը առաջանում են աշխատողների և աշխատատեղերի շարժի արդյունքում։ Ընդ որում վերջինս հանդիսանում է աշխատանքի ընդունվելու և տարբեր պատճառներով աշխատանքից ազատվելու հետևանքով աշխատողների թվաքանակի փոփոխությունը։ Թափուր աշխատատեղերի թիվը գործատուի կողմից պահանջվող աշխատողների թվաքանակն է՝ նրանց լրիվ զբաղվածությունն ապահովելու պայմանով։ Թափուր աշխատատեղերի թվի մեջ ընդգրկված են միայն վարձատրվող թափուր պաշտոնները կամ հաստիքները։ Բացի այդ թափուր են համարվում նաև այն աշխատատեղերը, որոնք դիտարկվող ժամանակահատվածում զբաղեցված չեն եղել և գործատուն իր կազմակերպությունից դուրս համապատասխան հաստիքի պահանջներին թեկանծու գտնելու համար անցկացրել է կոնկրետ միջոցառումներ, ինչպես օրինակ՝ անցկացրել է հարցազրույցներ, ուղղակիորեն զբաղվել է թեկնածուի ընտրությամբ, թափուր հաստիքի մասին իրազեկել կամ հայտարարություն է տարածել աշխատանքի տեղավորման պետական, մասնավոր գործակալությունների միջոցով, ԶԼՄ-ներով և սոցիալական ցանցերի միջոցով։ Միևնույն ժամանակ թափուր կարող է համարվել երկարատև անաշխատունակության պատճառով բացակայողների, նորածին որդեգրված կամ նորածնի խնամակալ նշանակված, ինչպես նաև մինչև երեք տարեկան երեխայի խնամքի հետ կապված արձակուրդում գտնվողների ժամանակավոր թափուր աշխատատեղերը, եթե դրանք չեն փոխարինվել այլ աշխատողով և գործատուն անցկացրել է որոշակի միջոցառումներ թափուր պաշտոնի կամ հաստիքի համալրման նպատակով։ Թափուր հաստիք չի համարվում այն աշխատատեղը. :
Կրասնուշկինի տուն (Տագանրոգ)
Կրասնուշկինի տուն (Дом Краснушкина), հինավուրց առանձնատուն ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում (Պետրովսկայա փողոց, 37, հին համարակալմամբ` Պետրովսկայա փողոց, 9)։ Կառուցվել ենթադրաբար 1871 թվականին։
Պատմություն
Տունը ենթադրաբար կառուցվել է 1871 թվականին։
141 թաղամասի` Առևտրային նրբանցքի անկյունից սկսած հատվածը 1879 թվականին պատկանել է Տագանրոգի պատվավոր ժառանգական քաղաքացի Զախարի Եգորովիչ Կրասնուշկինին (1816-1892)։ Ազնվական կազակական ցեղից սերած Զախարի Կրասնուշկինը գնդապետի աստիճանից հասել է մինչև գեներալ, Դոնի զորքերի մարզային բանակային ավագի պաշտոնին ։ Ձեռք բերելով այն կալվածքը Տագանրոգի կենտրոնում` նա այստեղ կառուցել է երկու երկհարկանի տուն` Պետրովսկայա, 7` անկյունում, և հարևանությամբ` Պետրովսկայա, 9-ում (հին համարակալմամբ)։ Երկու տունն իրարից բաժանում էր կռածո դարպասը, որը տանում էր դեպի ընդհանուր բակ։
1871 թվականից Կրասնուշկինն այս տանը շահագործել է «Գործվածքի պետերբուրգյան ընկերություն» ֆիրմայի խանութը։ Վաճառում էր տղամարդու և կանանց շերտինգե վերնաշապիկներ, բաճկոնակներ, սովորական և բատիստե թաշկինակներ, բոլորին անհրաժեշտ այլ ապրանք։ Այդ նույն տարիներին հայտնի էր այստեղ վարձավճարով տեղավորված Գենիգերի մելքիորե իրերի խանութը, որտեղ հատուկ պահանջարկ էին վայելում նրբաբլիթների համար մելքիորե սկահակները։ Հայտնի էին նաև Ա. Մ. Վալլերի մաքուր վուշե սպիտակեղեն վաճառող «Բիլլեֆելդ» խանութը և Բեշտավովների գործվածքի խանութը։
1911 թվականին այս տան բակում գործում էին Դանցիգերին պատկանող գոլորշով աշխատող ներկատունը և հագուստի մաքրման արհեստանոցը։
1926 թվականին շենքի կեսը զբաղեցրել է Ն. Կ. Բոյարովի «Կոճակներ և այլն» խանութը։ 1928 թվականին այստեղ է գործել է կոմիսիոն խանութ, 1931-ին` ունիվերսալ խանութ։ 1933 թվականին Կրասնուշկինի տանը բացվել է «Տորգսին» (արտասահմանցիների հետ առևտրի) համամիութենական միավորման վաճառասրահը ։
2015 թվականի մայիսի 31-ին տանը «Վերջին հասցե» համառուսաստանյան նախագծի շրջանակներում տեղադրվել է նշան` ի հիշատակ բռնադատված պետական, կուսակցական գործիչ Միխայիլ Բոնդարենկոյի ։
Ճարտարապետություն
Կրասնուշկինի տունը երկհարկանի աղյուսե սվաղված շենք է, որը կառուցված է նահանգային կլասիցիզմի ոճով ճարտարապետական նվազագույն տարրերով։ Առաջին հարկն ի սկզբանե նախատեսված է եղել խանութների համար։ Ունեցել է երեք դուռ և չորս պատուհան։ Երկրորդ հարկը եղել է բնակելի, մուտքը դեպի վեր` բակից։ Ճակատին` յոթ ուղղանկյուն պատուհան։
Ներկա վիճակ
Կրասնուշկինի տունը, ի հեճուկս հեղափոխական, խորհրդային և վերակառուցման բոլոր իրադարձությունների, պահպանվել է գրեթե իր սկզբնական տեսքով։ Առաջին հարկում խանութներ են։ Երկրորդ հարկը զբաղված է բնակարաններով։ Բնակկոմունալ տնտեսության բարեփոխումների շրջանակներում շենքը հայտնվեց Տագանրոգի կապիտալ վերանորոգման 2015 թվականի ծրագրում. հայտարարվեց հիմքի, ջրա- և գազամատակարարման ներշենքային ինժեներական համակարգերի, նկուղային հարկի տարածքների, ճակատի վերանորոգման մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Լես Վալս դե Ագիլար
Լես Վալս դե Ագիլար (Les Valls d'Aguilar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնցում է Լիեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 123,8 կմ²։ Բնակչությունը՝ 304 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ռասայական հակասեմականություն
Ռասայական հակասեմականություն, հակասեմականության ձև, կեղծ գիտական տեսություն, ըստ որի՝ հրեաներն ի ծնե կրում են կենսաբանական արատավոր որակներ։ Դարվինի էվոլյուցիայի կենսաբանական տեսության պրոյեկցիան է, որ պատմությունն ընդունում է որպես «արիացիների» պայքարն ընդդեմ հրեաների, որում կհաղթի «ուժեղագույնը» ։
Ծագում
19-րդ դարում ռասիզմի գաղափարները նշանակալի զարգացում են ապրել, առաջացել են պայմաններ դրանք եվրոպական հասարակության շրջանում դրանց արմատավորման համար:Այդ հայացքների համար տեսական հիմք են ծառայել Հանս Գյունտերի, Ժոզեֆ Գոբինո, Լյուդվիգ Վոլտմանի և այլոց ռասայական տեսությունները ։
Միևնույն ժամանակ Եվրոպայում հակահրեական ավանդույթները, որ հիմնված էին քրիստոնեական յուդոֆոբիայի վրա, դարձել է ընդհանուր մշակութային երևույթ։ Ընդ որում, շատ հակասեմականներ թողել են քրիստոնեությունը, իսկ շատ հրեաներ ձուլվել են։ Այդպիսով, յուդոֆոբների մոտ ստեղծվել է հրեաների նկատմամբ աշխարհիկ տեսության գաղափարական պահանջ, որպեսզի հիմնավորվի ատելությունը հրեաների նկատմամբ։ Հակասեմականության ու ավանդական քրիստոնեության խզումը նշված է եղել փիլիսոփա Արթուր Շոպենհաուերի մոտ։
Գերմանիայում և Ավստրիայում ռասիզմը սերտ կապի մեջ է եղել Եվրոպայի բոլոր գերմանալեզու բնակիչների համար ընդհանուր պետություն ստեղծելու պանգերմանիստական գաղափարների հետ։ Այն մեկնաբանվել է որպես կենսաբանական պայքար երկու աշխարհայացքների, որոնց կրողներն են եղել երկու ռասաները՝ «արիական» և «սեմական»։ Հավելյալ հիմք են ծառայել նաև «կուլտուրպեսիմիզմի» նշանավոր ներկայացուցիչներ Պոլ Լագարդի ու Յուլիուս Լանգբենը։
Համարվում է, որ «հակասեմականություն» բառը շրջանառության մեջ է դրել գերմանացի հրապարակախոս Վիլհելմ Մառը 1879 թվականին, որն իր համախոհների խումբն անվանել է «հակասեմական լիգա» ։ Գերմանացի պատմաբան Միխայել Վլադիկան գրում է, որ տերմինն առաջին անգամ հայտնվել է «Rotteck-Welckeschen Staatslexikon» հանրագիտարանում 1865 թվականին և հետագայում սխալմամբ վերագրվել է Մառին ։ Տերմինը բացատրվում է ռասայական հակասեմականության առաջին գաղափարախոսների մոտ որպես «գերմանական» կամ «արիական» ռասա հանդես եկող եվրոպացիների և հրեաների՝ որպես «սեմական ռասայի» ներկայացուցիչների կենսաբանական անհամատեղելիության վերաբերյալ ռասիստական պատկերացումների մասին։ Այդ թեման քննել են գերմանացի շատ մտավորականներ և մասնավորապես Էդուարդ ֆոն Հարտմանը։
Մինչ XIX դարը Գերմանիայում և Ավստրիայում ձևավորվել են մի շարք հակասեմական դպրոցներ՝ ազգային-պետական (Հենրիխ ֆոն Տրեյչկե), սոցիալ-քրիստոնեական (Ադոլֆ Շտյոկեր) և ռասայական (Եվգենի Դյուրինգ, Գեորգ ֆոն Շյոներեր)։ Շտյոկերի հակասեմականությունը եղել է անցողիկ հին և նոր տարբերակների միջև։ Լինելով եկեղեցական գործիչ՝ Շտյոկերը չէր կարող չընդունել ռասիստների մատերիալիստական գաղափարները, սակայն հղում է կատարել հրեական խնդրի «մշակութային-պատմական ասպեկտներին» ։
Հակասեմական դպրոցների փաստական ռասիզմի իշխող դիրքորոշման հետ միավորումն իրականացրել են Պոլ դը Լագարդը և Հյուստոն Ստյուրատ Չեմբերլենը։ Ուիլյամ Շիրեր «Երրորդ ռայխի վերելքն ու անկումը» գրքում ընդգծել է Չեմբերլենի ազդեցությունը նացիստների գաղափարախոսության և հենց Ալֆրեդ Ռոզենբերգի ու Ադոլֆ Հիտլերի վրա ։ Հիտլերի ապագա ուսուցիչ Դիտրիխ Էկկարտը, հենվելով Արթուր Շոպենհաուերի փիլիսոփայական հայեցակետերի ու Չեմբերլենի աշխատությունների վրա, ձևակերպել է հայեցակարգ, որի համաձայն գերմանացիները պետք է հակադրվեն աշխարհում հրեաների գերիշխանությանը ։
Ռասայական հակասեմականության ձևավորման հետ միաժամանակ Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում զարգացել է այսպես կոչված եվգենիկան՝ ուսմունքը մարդկային տեսակի սելեկցիայի մասին, որի նպատակն է կանխել հասարակության անցանկալի տարրերի ծնունդը։ Ռասայական հակասեմականության միավորումը եվգենիկայի հետ դարձել է նացիստական ռասայական հակասեմականության հիմքը ։
Ռասայական հակասեմականության տեսության առաջին ձևակերպումներից մեկը համարվում է Ռիխարդ Վագների «Հրեականությունը երաժշտության մեջ» (Das Judenthum in der Musik) էսսեն ։ Վագները գրել է.
Եվրոպական ողջ քաղաքակրթությունն ու նրա արվեստն օտար են մնացել հրեաներին, նրանք ոչ մի մասնակցություն չեն ունեցել դրանց ձևավորմանն ու զարգացմանը... Հրեաներն աչքի են ընկնում իրենց էության գեղարվեստական արտացոլման լիակատար անընդունակությամբ... Նրանց միակ զբաղմունքը վաշխառությունն է... Հրեան զրկված է իսկական կրքից, հենց նրանից, որ ինքնին կդրդեր նրան գեղարվեստական ստեղծագործության... Հրեայի համար մեզ հետ մարդ դառնալը նշանակում է, առաջին հերթին, դադարել լինել հրեա...
Իր երկրորդ կնոջն ուղղված նամակում Վագները գրել է, թե «նույնիսկ մանրադիտակային մեկ կաթիլ արյունն էլ արդեն հերիք է, որ մարդը երբեք իր վրայից չջնջի հրեա լինելու խայտառակությունը, և նա պետք է ոչնչացվի» ։ Վագների գաղափարներն էական ազդեցություն են թողել գերմանացի նացիոնալ-սոցիալիստների և անձամբ Ադոլֆ Հիտլերի վրա ։
Ռասայական հակասեմականության վրա էական ազդեցություն են թողել նաև ֆրանսիացի հրապարակախոս Էդուարդ Դրյումոնի աշխատությունները։ Նրա «Հրեական Ֆրանսիա» (1886) գիրքը հրատարակվել է մեծ տպաքանակով և թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով։
Ռուսաստանում ռասայական հակասեմականության պրոպագանդիստներից մեկը եղել է Վասիլի Շուլգինը ։ Ռասայական հակասեմականության հատկանիշներից նկատելի են Վասիլի Ռոզանովի հոդվածներում և Պավել Ֆլորենսկու նամակներում ։ Ամերիկացի պատմաբան Մայքլ Կելլոգը գրում է ռուս ծայրահեղ ձախակողմյան ներգաղթյալների ազդեցությունը նացիստական գաղափարախոսության զարգացման գործում, այդ թվում նաև նշում է մասշտաբային փոխառությունները սպիտակ ներգաղթականության գրականությունից ։
Ռասայական հակասեմականությանը քաղաքականության մեջ
20-րդ դարի սկզբում ռասայական հակասեմականությունը դարձել է բարենպաստ միջավայր և գաղափարական հիմք գերմանական նացիոնալ-սոցիալիզմի զարգացման համար ։ Նացիստական գաղափարախոսները մերժել են հավասարության սկզբունքներն ու համամարդկային արժեքները, որ հռչակվել էին Լուսավորության դարաշրջանում։ Նացիոնալ-սոցիալիզմի հիմքում ընկած էին ռասայի գաղափարները՝ «մեկ արյուն ունեցող» մարդկանց միավորումը։ Գենետիկայի գերմանական առաջին դասագիրքը, որ ստեղծել են Էրվին Բաուերը, Էուգեն Ֆիշերն ու Ֆրից Լենցը, պարունակել է թեզից, թե գոյություն ունեն «վատ» (inferior) մարդիկ մտավոր զարգացման ցածր մակարդակով, որոնք բազմանում են ավելի արագ, քան մարդկության «լավ» կամ «բարձր» (superior) ներկայացուցիչները։
Գերմանական ժողովրդի մեջ ներառված են «արիական» համարվող հետևյալ ռասաների ներկայացուցիչներ.
Ռասայական հակասեմականությունը կարևոր տեղ է գրավել նացիստական պրոպագանդայում ։ Երրորդ ռայխում այն եղել է օրենքների շարքում։ Ներքին գործերի նախարարության՝ 1933 թվականի սեպտեմբերի 1-ին տված մեկնաբանություններում նշվում է, որ «ոչ արիացու» առանձնացման գործում որոշիչ է ոչ թե կրոնը, այլ ռասան ու արյունը։ Նախկինում հրեան քրիստոնեություն ընդունելուց հետո կարող էր դադրել համարվել հրեա։ Նացիստների կարծիքով՝ դա իրականում ոչինչ չի փոխում, և հրեան մնում է հրեա և գերմանական ժողովրդի թշնամի ։
Գերմանիայի դպրոցականներին ներշնչում էին, որ հրեաները Գերմանիայի թշնամիներն են։ Այդ ժամանակվա մաթեմատիկական խնդիր է հետևյալը. «Հրեաները Գերմանիայի թշնամիներն են։ 1933 թվականին Երրորդ ռայխի բնակչությունը կազմել է 66 060 000 մարդ, որոնցից 499 682-ը հրեաներ էին։ Բնակչության քանի՞ տոկոսն էին մեր թշնամիները» ։
Հրեաները զրկվում էին քաղաքացիությունից, քաղաքական իրավունքներից, նրանց արգելվում էր մասնավորապես ունենալ անշարժ գույք, հաճախել հասարակական վայրեր և ամուսնանալ «արիական» ռասաների ներկայացուցիչների հետ։
Նացիստները մետաֆիզիկական տեսանկյունից հրեաներին դիտարկում էին որպես «հակառասա», որ ունակ է ոչնչացնել ռասան՝ որպես «մարդկային գոյության հիմք»։ Նույնիսկ հրեական հարցի վերջնական լուծումից հետո հրեաների մասին մտքերը շարունակել են զբաղեցնել Հիտլերին։ 1945 թվականի փետրվարին նա Բորմանին ասել է, թե գենետիկայի տեսանկյունից հրեաների ռասա գոյություն չունի, սակայն կա «հոգևոր ռասա»։ Նախկինում հրեա երեխաներին արգելված էր հաճախել դպրոց իբր թե գերմանացի երեխաների հոգու վրա վտանգավոր ազդեցության պատճառով ։
Ժամանակակից աշխարհում ռասայական հակասեմականությունը մնում է որպես գաղափարախոսություն նեոնացիստների և նրանց մոտ ծայրահեղ աջակողմյան քաղաքական կուսակցությունների համար, ինչպիսիք են «Յոբբիկը» Հունգարիայում և «Ոսկե արևածագը» Հունաստանում ։ Վիկտոր Շնիրելմանը նշում է, որ ագրեսիվ ռասայական հակասեմականությունն ռուս նացիոնալ-դեմոկրատների ու ծայրահեղականների գաղափարախոսության առանցքն է։
Ռասայական հակասեմականությունը և քրիստոնեությունը
Ռուս փիլիսոփա Նիկոլայ Բերդյաևը, նշելով ռասայական հակասեմականությունը՝ որպես գաղափարական ուղղություն գերմանացի շատ մտավորականների մոտ, պնդում է, որ հետևողական ռասայական հակասեմականությունը ոչ միայն օտար է քրիստոնեությանը, այլև թշնամաբար է տրամադրված նրա նկատմամբ ։
Այնուամենայնիվ պատմաբան և քաղաքագետ Վալտեր Լակերը գրում է, թե կրոնական հակասեմականությունից անցումը ռասայականի եղել է բավական սահուն։ Լակերի կարծիքով՝ ռասայական հակասեմականությունը կարող էր ընդունվել հիմնականում նրանք կողմից, որոնց կրթությունը դարերով հիմնված է եղել հակասեմական կրոնական դոկտրինայի վրա՝ շեշտը դնելով Քրիստոսին խաչելու համար հրեաներին մեղադրելու վրա ։ Սթիվեն Բաումը նշում է կապը ռասայական հակասեմականության ու միջնադարյան Limpieza de sangre («Արյան մաքրություն») ինկվիզիցիոն սկզբունքի միջև ։
Պատմաբան Ուրիել Տալը «Հուդայականությունն ու Քրիստոնեությունը Երկրորդ ռայխում» գրքում ռասայական հակասեմականությունը բաժանել է «քրիստոնեականի» ու «հակաքրիստոնեականի»։ Տալի կարծիքով՝ քրիստոնեությունը եղել է հակասեմականության հիմքը նույնիսկ կրոնից հեռացած գերմանացիների համար։ Տալը գրել է, թե «առաջացել է քրիստոնեական հակասեմական ավանդույթի որոշակի ժառանգական զարգացում, իսկ մյուս կողմից նրանում գոյություն է ունեցել որոշակի հակադրություն հենց քրիստոնեությանը, որն ինքը հենվում էր հրեական աղբյուրների վրա»'' ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հակասեմականություն Կատեգորիա:Ռասիզմ Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Էշակ Մեյդան (լեռ, Արսիան)
Էշակ Մեյդան, Էշեկ Մեյդեն, լեռ Արսիան-Սողանլուղի լեռնաշղթայում, Կարսի բարձրավանդակում, Կարս գետի ձախակողմյան երկրորդական վտակներից մեկի ակունքների շրջանում, Սարիղամիշ գյուղաքաղաքից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 3033 մետր է։ Սրա մոտ է գտնվում համանուն լեռնանցքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
Ռեգբին Հայաստանում
Ռեգբին Հայաստանում, սպորտի զարգացող տեսակ Հայաստանում։ Ռեգբիի զարգացմամբ զբաղվում է Հայաստանի ռեգբիի ֆեդերացիան, որը հիմնադրվել է 2000 թվականին և 2002 թվականին դարձել Եվրոպայի ռեգբիի կազմակերպության ասոցիատիվ անդամ։ Հայաստանի ռեգբիի ազգային հավաքականը 2014 թվականից չի հաշվառվում Աշխարհի ռեգբիի վարկանիշային ցանկում, քանի որ պասիվության պատճառով նույն տարվա նոյեմբերին ֆեդերացիայի անդամակցությունը դադարեցվել է ։ Վերջին տվյալներով 2013 թվականի օգոստոսին արձանագրվել է 48-րդ տեղը IRB-ի վարկանիշային աղյուսակում ։
Խորհրդային դարաշրջան
Ավանդաբար Հայաստանում ռեգբին զարգացած չի եղել և այստեղ է եկել հարևան Վրաստանից։ 1950-ական թվականներին հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի Ժակ Ասպեկյանը ռեգբին բերեց Խորհրդային Վրաստան և Հայաստան, և 1965 թվականին Երևանում կայացան ռեգբիի առաջին հանդիպումները։ Երևանում ստեղծվեցին «Դինամո», «Սպարտակ», «Աշխատանք» և «Բուերվեստնիկ» ակումբները, ինչպես նաև համալսարանական մի շարք թիմեր ։ ԽՍՀՄ ռեգբիի առաջնության1966/1967 մրցաշրջանում հանդես եկավ Հայաստանի ԽՍՀ-ի ամենահայտնի ակումբը՝ երևանյան «Դինամո»-ն, որի հիման վրա ձևավորվեց ՀԽՍՀ հավաքականը։ Ալեքսանդր Գրիգորյանցը դարձավ ռեգբիի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներից մեկը ։
1972 թվականից սկսած՝ ԽՍՀՄ առաջնությունում հանդես եկավ երևանյան «Սպարտակ»-ը, որը հասավ մինչև ԽՍՀՄ գավաթի քառորդ եզրափակիչ։ Վերակառուցման ժամանակաշրջանի քաղաքական և տնտեսական ծանր հետևանքների, ինչպես նաև Արցախյան ազատամարտի և Ադրբեջանի հետ հակամարտության պատճառով ռեգբին դադարեց զարգանալ երկրում գրեթե 10 տարի։
Անկախության դարաշրջան
2000 թվականին՝ Հայաստանի ռեգբիի ֆեդերացիայի հիմնադրումից հետո, ռեգբին վերադարձավ Հայաստան։ 2002 թվականին ֆեդերացիայի նախագահ դարձավ երևանյան «Սպարտակ»-ի նախկին խաղացող Գագիկ Պանիկյանը, որը սկսեց զարգացնել ռեգբին ամբողջ երկրում ։ Նույն տարում Հայաստանը դարձավ Եվրոպայի ռեգբիի անդամ, և երկրում շուտով հայտնվեցին ռեգբիի հավաքականներ՝ 15 և 7, որոնց հիմնական մասը կազմում էին ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում ծնվածները, այլև բնիկ ֆրանսիացիներ ։ Վերջիններս մեծ ներդրում ունեցան հավաքականի կերպարում ։
2004 թվականին Հայաստանի հավաքականը Եվրոպայի գավաթում հաղթանակներ տարավ Նորվեգիա յի և Իսրայել ի նկատմամբ, հանդիպումներ անցկացրեց Ֆինլանդիա յի, Բոսնիա յի և Ադրբեջանի դեմ ։ Մինչև 2006 թվականի սեպտեմբերի 30-ը Հայաստանի հավաքականը պարտություններ չունեցավ, մինչև որ Վիեննայում 16։29 հաշվով պարտվեց Շվեյցարիային։ Այդ տարի Հայաստանի հավաքականը խաղում էր Եվրոպայի գավաթի C խմբում ։ Թիմը ղեկավարում էին նախկինում արտերկրում բնակվող Մարկ Աբանոզյանը և Լորան Հայրապետյանը, որոնք հայերեն չէին խոսում։ Հայրապետյանը բնիկ ֆրանսիացի էր և ֆրանսիական մի շարք ակումբների խաղացող, որոնց շարքում առանձնանում է «Stade Français Paris» ակումբը։ Հայրապետյանի ղեկավարությամբ նոր ձևաչափով Հայաստանի հավաքականը հայտնվեց Եվրոպայի գավաթի 3-րդ բաժնի Ա խմբում՝ խաղալով Անդորրա յի և Սերբիա յի թիմերի դեմ։ Հավաքականի խաղերը նշանավորվեցին մի քանի կարևոր հաղթանակներով և անսպասելի պարտություններով ։
2012 թվականի դրությամբ երկրում կար երեք հավաքական՝ «Արարատ», «Արտաշատ» և «Ուռենի», սակայն փաստացիորեն Հայաստանի ռեգբիի առաջնություն տեղի չունեցավ։ 2014 թվականից Հայաստանի անդամակցությունը Եվրոպայի ռեգբիին դադարեցվեց ֆեդերացիայի և հավաքականի պասիվության պատճառով , իսկ երկու տարի առաջ խաղերին չներկայանալու պատճառով հավաքականը կրել էր տեխնիկական պարտություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում Կատեգորիա:Ռեգբի
The Unforgiving
The Unforgiving, նիդեռլանդական Within Temptation ռոք խմբի հինգերորդ ստուդիական ալբոմը, թողարկվել է 2011 թվականի մարտի 25֊ին, Roadrunner Records լեյբլով, թողարկվել է Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Շվեդիայում, Ավստրալիայում։ 2011 թվականի մարտի 28֊ին ալբոմը սկսվեց վաճառվել Ռուսաստանում և մի շարք այլ երկրներում։ 2011 թվականի ապրիլի 6֊ին ալբոմը թողարկվեց Ճապոնիայում (ավերիչ երկրաշարժերի և ցունամիների հետ կապված) ։ Ալբոմը հիմնված է Սթիվեն Օ'Քոննելի մի շարք գրքերի հիման վրա։ Պատկերազարդումը և ալբոմի հետ կապված աշխատանքներով զբաղվել է Romano Molenaar֊ը (Կիլինոք Վյեդմ, Darkness, Լյոդի Իքս)։
Ալբոմում
Ալբոմի յուրաքանչյուր երգի համար գրվել է մի պատմություն, և երգում հիմնականում հանդես են գալիս կոմիքսեր։ 2010 թվականի հուլիսի 26֊ին խումբը հայտարարել է, որ նրանք մտադիր են կատարել համերգային շրջագայություն (ամբողջ Եվրոպայում) ։ Բայց 2010 թվականի նոյեմբերի 26֊ին նրանք հայտարարեցին, որ Շարոն Դել Ադելի հղիության պատճառով շրջագայությունը կհետաձգվի մինչև տարվա վերջ։ Չնայած դրան Ռոբերտ Վեստերխոլդը ձայնագրեց մի ալբոմ (կիթառահար Within Temptation) նա ցույց տվեց, որ The Unforgiving֊ի բոլոր երգերը յուրօրինակ են։
Երգացանկ
Բոնուս֊թրեքներ՝
DVD:
Օմատր
Օմատր (Aumâtre), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 204 մարդ, բնակչության խտությունը` 36.62 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.57 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 130 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 38 կմ արևմուտք:
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 118 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 92-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,0 %: 92 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 85 անձ (46 տղամարդ և 39 կին): Գործազուրկ են եղել 7 անձ (3 տղամարդ և 4 կին): 26 անաշխատունակներից 9 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վառարանային ջեռուցում
Վառարանային ջեռուցում, տեղային ջեռուցման տեսակ, երբ շենքը տաքացվում է այնտեղ տեղադրված ջեռուցիչ վառարաններով։ Կառուցվածքի պարզության և տեղական վառելիքր շարունակ։ Ջեռուցիչ վառարանի հիմնական տարրերն են․ վառելիքի խուցը (վառելիքը այրելու համար), գազանցքերը, որոնցով անցնում են վառելիքի խցից եկող տաք գազերը, ծխնելույզը։ Վառելիքի այրումից վառարանում առաջացած ջերմությունը շենք է հաղորդվում վառելիքի խցի պատերով և գազանցքերով, սառած գազերը դուրս են գալիս ծխնելույզով։ Վառելիքի խցի և գազանցքերի պատերը պատրաստվում են աղյուսաշարվածքից, հրակայուն բետոնից, խեցենյութերից, մետաղից, կրակակայուն այլ նյութերից։
Վառարանի արտաքին մակերևույթը (ջերմությունը շենք է հաղորդում) կարող է լինել սվաղված, դրվագված հախճասալիկներով, պողպատե կամ ասբեստացեմենտային թերթերով։ Տարբերում են վառելիքային ջեռուցմանման երկու հիմնական տեսակ, ընդհատ գործողության (վառում են օրական 1-2 անգամ՝ որոշակի ընդմիջումներով, որոնց ընթացքում վառարանը հովանում է, օրվա ընթացքում ջերմահաղորդումն անհամաչափ է և երկարատև (կամ անընդհատ այրման (լիաբեռնում են մի քանի օրվա վառելիքով, օգտագործում վառելիքի միայն որոշակի տեսակներ, հեղուկ, բրիկետավորված, տեսակավորված ածուխ են)։
Վառարանային ջեռուցման գործելակերպը հատկապես տարածված է Ռուսաստանի առավելապես գյուղական շրջաններում, որտեղ լայն տարածում էր ստացել, այսպես կոչված, ռուսական վառարանը։ Վերջինս ունի պարզ կառուցվածք, օգտագործվում է շենքերը տաքացնելու, սնունդ պատրաստելու, հաց թխելու համար և այլն։ Վառելիքային ջեռուցման կիրառվում է սակավահարկ շենքեր ունեցող շրջաններում, որտեղ չկան կենտրոնացված ջերմամատակարարման համակարգեր։ Վառելիքային ջեռուցման առավելություններն են ջեռուցման մյուս տեսակների համեմատ սարքավորման ցածր արժեքը, ջեռուցվող շենքերի օդափոխության (օդափոխանակության) առկայությունը, թերություններն են․ համեմատաբար ցածր օ․ գ․ գ-ն (միջին հաշվով 0,6-ից ոչ բարձր), ջեռուցվող շենքում (օրվա ընթացքում) օդի ջերմաստիճանի զգալի տատանումներն ու անհամաչափությունը (գլխավորապես ընդհատ գործողության վառարանների դեպքում), վառարանի զբաղեցրած օգտակար մակերեսի կորուստը, շենքի կեղտոտումը վառելիքով, խարամով, մոխիրով, հրդեհավտանգությունը։ Նշված թերությունները սահմանափակում են ժամանակակից բնակարանաքաղաքացիական շինարարության մեջ կիրառումը․ բազմաթիվ շենքերում Վառարանային ջեռուցումը փոխարինվում է կենտրոնական ջեռուցմամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջեռուցում
Նիկոլ Աղբալյան փողոց (Երևան)
Տվյալներ
Սկսվում է Երևանի պետական համալսարանի մոտակայքից, ձգվում դեպի հարավ-արևմուտք՝ հասնելով Սայաթ-Նովայի պողոտայի վերջնամասին (թիվ 35 շենքի մոտ)։ Գտնվում է Ալեք Մանուկյան և Մանուկ Աբեղյան փողոցների միջև ։
Նախկինում կոչվել է Այգեստանի 1-ին փողոց։ Ներկայիս անվանումն ստացել է Երևանի ավագանու 2022 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ, որով Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասի մի շարք փողոցներ անվանակոչվել են մեծանուն համալսարանականների անուններով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Ուռենի բաբելոնական
Ուռենի բաբելոնական, ուռազգիների ընտանիքի, ուռենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Արտակարգ գեղեցիկ, լացող սաղարթով տերևաթափ ծառ է 10-12 մ բարձրությամբ և 50-60 սմ բնի տրամագծով։ Ճկուն, երկար, կարմրավուն կամ դեղնականաչավուն, ընձյուղները սուր անկյան տակ թեքվելով իջնում են մինչև գետին։ Տերևները երկարավուն են կամ նեղ-նշտարաձև, ձգված, թեք սրածայր գագաթով, հիմքում աստիճանաբար սեղմվող, 9-16 սմ երկարությամբ և 1-2,5 սմ լայնությամբ, մանր-սղոցաեզր, ծածկված գեղձիկներով, վերևից մուգ, ներքևից' կապտականաչավուն, նոր բացված ժամանակ ծածկված են թույլ աղվամազով, ավելի ուշ մերկ են։ Տերևակիցները թեք-նշտարաձև են, ատամնաեզր կամ մախաթանման, երբեմն վերածվում են փշերի։ Տերևակոթունը հասնում է մինչև 1 սմ-ի, հաճախ ծածկված է գեղձիկներով և միշտ մազմզուկապատ է։ Առէջները երկուսն են, ազատ, նեկտարանոցները իգական ծաղկաբույլերում մեկ հատ են, արականում՝ երկուսը։ Ջերմասեր է և խոնավասեր, բավականին լուսասեր, պահանջկոտ է հողի նկատմամբ։
Տարածվածություն
Հայրենիքը հայտնի չէ, ենթադրում են, որ ծագել է հին Պարսկաստանից։ Ներկայումս հանդիպում է միայն Երևանում, որտեղ արտակարգ ցուրտ և երկարատև ձմռան դեպքում խիստ ցրտահարվում է։
Կիրառություն
Հնուց օգտագործվում է Մերձավոր Արևելքի և Առաջավոր Ասիայի, այդ թվում նաև Հայաստանի տարածքում։ Մշակվել է որպես գեղեցիկ սոլիտեր հատկապես ջրային մակերեսների ձևավորման համար ։
Եղունիկի քարայր
Եղունիկի քարայր, քարայր Ղարաբաղում, Վարանդայի գավառում, Քարինտակի ձորակում։ Հիշատակված է «Ազգագրական հանդես»-ում։ Անունը բարբառային է։ Եղունիկի քարայր նշանակում է աղունիկի քարայր ։
Եվգենի Գուցալո
Եվգենի Գուցալո (Гуцало Євген Пилипович, ), ուկրաինացի գրող, լրագրող, բանաստեղծ, սցենարիստ։
Կենսագրություն
Եվգենի Գուցալոն ծնվել է Վիննիցայի մարզի Ստարի Ժիվոտով գյուղում, գյուղական ուսուցչի ընտանիքում։ 1959 թվականին ավարտել է Նեժինի Ն. Վ. Գոգոլի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ Աշխատել է շրջանային, մարզային և հանրապետական թերթերում, եղել է «Ռադյանսկի պիսմեննիկ» հրատարակչության խմբագիր ։
Ստեղծագործություններ
Պատմվածներ, վիպակներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ
Եդդի Փարաքյոյ
Եդդի Փարաքյոյ, գետակ Պարսից ծոցի ավազանում, Արևմտյան Եփրատի ձախակողմյան վտակը։ Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում նշանակված է Իեդի Փարաքեյ տառադարձությամբ ։
Տիտան
Բնական տիտանը բաղկացած է 46Ti (7,95 %), 47Ti (7,75 %), 48Ti (73,45 %), 49Ti (5,51 %) և 50Ti (5,34 %) կայուն իզոտոպներից։ Ստացվել են 41Ti (T1/2 = 0,09 վ,β+), 43Ti (0,6վ, β+), 44Ti (48,2 տարի), 45Ti (3,1 ժամ, β+), 51Ti (5,8 ր, β) և 52Ti (49 ր, β) ռադիոակտիվ իզոտոպները։
Տիտանը բաց մոխրագույն, արծաթափայլ մետաղ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 1668 °С, եռմանը՝ 3330 °С, խտությունը 4505 կգ/մ3 (α-ձև 20 °С)։
Պատմություն
Մաքուր, անխառնուրդ տիտան հաջողվել է ստանալ նրա միացությունների հայտնագործումից միայն 100 տարի հետո։ 18-րդ դարի վերջին, միմյանցից անկախ, տիտանի օքսիդ ստացել են անգլիացի գիտնական Վ. Գրեգորը (1790 թվականին) և գերմանացի քիմիկոս Մ. Կլապրոտը (1795 թվականին)։
Ամերիկացի քիմիկոս Մ․ Հանտերը (1910) ստացավ մաքուր (99 %) տիտան, որը պլաստիկ է միայն բարձր ջերմաստիճաններում։
Անվանում
Վերջինս էլ հենց նոր տարրն անվանել է տիտան՝ հին հունական դիցաբանության տիտանների՝ Ուրանոս (Երկինք) աստծու և Գեայի (Երկիր) աստվածուհու զավակների անվան նմանությամբ։
Բնության մեջ
Տիտանը բաց մոխրագույն, արծաթափայլ մետաղ է։ Երկրի ընդերքում կա տիտանի 67 տեսակի հանքաքար։ Բնության մեջ հանդիպում է միացությունների ձևով, որոնցից կարևոր են ռուտիլը (տիտանի օքսիդ), իլմենիտը, պերովսկիտը և տիտանիտը։ Տիտանը կազմում է երկրակեղևի զանգվածի 0,57 %-ը (տարածվածությամբ 9-րդ տարրն է)։ Հայտնի են տիտանի 67 միներալները, որոնցից կարևոր են՝ ռուտիլը՝ TiO2, իլմենիտը՝ FeTiO3, պերովսկիտը՝ СаTiO3։ Տիտանը երկրի վրա դանդաղ տեղաշարժվող տարր է։ Մշտապես առկա է բուսական և կենդանական հյուսվածքներում․ բույսերում՝ 10−4%, կենդանիների օրգանիզմում մինչև 2-20•10−3 %։ Մարդն օրական ընդունում է 0,85 մգ տիտան, որն արտազատվում է մեզի և կղանքի հետ։
Հանքավայրեր
Տիտանի խոշոր հանքավայրեր կան Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Նորվեգիայում, Շվեյցարիայում, Եգիպտոսում, Ռուսաստանում, Ավստրալիայում, Բրազիլիայում, Հնդկաստանում, Ղազախստան, Ուկրաինա (40.2 %) և այլ երկրներում։
Ստացում
Տիտանի համաշխարհային տարեկան արտադրությունը 1948 թվականին 2 տ էր, 1975 թվականին՝ 50 000 տ, այժմ՝ 30 000 տ/տարի (առանց ԽՍՀՄ-ի)։ Տիտանը թեթև, ամուր և կոռոզիակայուն կառուցվածքային մետաղ է։ Հարաբերական ամրությամբ նրա համաձուլվածքները գերազանցում են երկաթի, նիկելի և այլ համաձուլվածքներին, իսկ կոռոզիակայունությամբ՝ մոտենում են ազնիվ մետաղներին։
Ֆիզիկական հատկություններ
Տիտանը բաց մոխրագույն, արծաթափայլ մետաղ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 1668 °С, եռմանը՝ 3330 °С, խտությունը 4505 կգ/մ3 (α-ձև 20 °С)։ 882,5 °С-ից բարձր ջերմաստիճաններում կայուն է β ձևը (4320 կգ/մ3, 900 °С), 0,38± 0,01 К և ցածր ջերմաստիճաններում գերհաղորդիչ է։ Մաքուր տիտանը կռելի է սովորական ջերմաստիճաններում։
Քիմիապես ակտիվ անցումային տարր է։ Միացու¬ թյուններում ցուցաբերում է +4, ավելի հազվադեպ՝ +3 և +2 օքսիդացման աստիճաններ։ Օքսիդի նուրբ շերտով պատվելու պատճառով կայուն է օդում (մինչև 500-550 °С), ծովաջրում, աղաթթվի, ծծմբական թթվի, ալկալիների նոսր, նաև քլորիդների լուծույթներում։ Ազոտական թթվում պասսիվանում է։
Տիտանը թեթև, ամուր, պլաստիկ, դժվարահալ, կոռոզիակայուն մետաղ է։ Օքսիդի նուրբ շերտով պատվելու շնորհիվ քիմիապես կայուն է։ Տիտանը և նրա համաձուլվածքները կարելի է ենթարկել կռման, ծավալային և թերթային դրոշմման, գլոցման, մամլման։ Տիտանի համաձուլվածքներն իրենց ամրությամբ գերազանցում են երկաթի, նիկելի և այլ համաձուլվածքները, իսկ կոռոզիակայունությամբ նման են ազնիվ մետաղներին։
Քիմիական հատկություններ
TiO2, նրա հիդրատը և տիտանատները լուծվում են ծծմբական թթվում, առաջացնելով տիտանիլսուլֆատ՝ TiOSO4։ Տիտանի նիտրիդը՝ TiNx (x;=0,56-1), կոռոզիակայուն, կարծր և դժվարահալ (~3000 °C) նյութ է։ Տաքացնելիս տիտանը միանում է հալոգենների (100-200 °C), հալկոգենների, ֆոսֆորի, ածխածնի, բորի հետ։
Տիտանի սուլֆիդները կիսահաղորդիչներ են։ Հայտնի են տիտանի կարբիտը՝ TiC (հալվում 3140 °C), սիլիցիդները՝ Ti5Si3, TiSi, և բորիդները՝ TiB, Ti2B5։ Գործնական նշանակություն ունեն նաև ֆտորտիտանատները՝ Na2TiF6, K2TiF6։ տիտանը միահալվում է բոլոր (բացառությամբ ալկալիական և հողալկալիական) մետաղների հետ։
Կիրառություն
Տիտանի օքսիդն օգտագործվում է բարձրորակ սպիտակ ներկ պատրաստելու համար, նաև որպես գունանյութ և լցանյութ՝ ռետինի, պլաստմասսաների, թղթի, արհեստական մանրաթելերի, կաշվի և մետաղաձուլական արդյունաբերության մեջ։