cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեյմս Մաքսվել
Խոտորման հոսանք։ Մաքսվելի հավասարումներ
1864 թվականին լույս տեսավ Մաքսվելի «Էլեկտրամագնիսական դաշտի դինամիկ տեսություն» հոդվածը, որում տրվել էր նրա տեսության առավել ծավալուն ձևակերպումը (այնտեղ առաջին անգամ օգտագործվել էր «էլեկտրամագնիսական դաշտ» տերմինը)։ Ընդ որում, նա արդեն չէր օգտվել կոպիտ մեխանիկական մոդելից (այդպիսի ներկայացումները, գիտնականի ասելով, ներ էին մուծվել բացարձակապես «որպես պատկերավորի, և ոչ թե պարզաբանողի դերում») )՝ թողնելով դաշտի հավասարումների միայն մաթեմատիկական ձևակերպումները (Մաքսվելի հավասարումներ), որոնք առաջին անգամ մեկնաբանվել էին ինչպես որոշակի էներգիայով ֆիզիկական իրական համակարգ ։ Հավանաբար, դա կապված է Մաքսվելի քննարկած, լիցքերի առաջին հնարավոր ուշացող փոխազդեցության իրականության ըմբռնման հետ ։ Այս աշխատանքում նա փաստացիորեն ենթադրել է էլեկտրամագնիսական ալիքների գոյությունը, չնայած, հետևելով Ֆարադեյին, գրել է միայն մագնիսական ալիքների մասին (էլեկտրամագնիսական ալիքները բառի ամբողջական իմաստով առաջ են եկել 1868 թվականի հոդվածում)։ Այս լայնական ալիքների արագությունը պարզվեց հավասար է լույսի արագությանը, և այսպիսով վերջնականապես ձևակերպվեց լույսի էլեկտրամագնիսական բնույթը ։ Ավելին, հենց նույն աշխատանքում Մաքսվելը կիրառեց բյուրեղներում լույսի տարածման պրոբլեմի իր տեսակետը, որոնց դիէլեկտրիկական կամ մագնիսական թափանցելիությունը կախված է ուղղությունից, իսկ մետաղներում ստացավ նյութի էլեկտրական թափանցելիությունից կախված ալիքային հավասարումը ։
Գիտափորձեր մոլեկուլային ֆիզիկայից
Լոնդոնում Մաքսվելն էլեկտրամագնիսականությանը զուգահեռ մի քանի գիտափորձ դրեց իր կինետիկ տեսության արդյունքների վերաբերյալ։ Նրա կողմից կառուցվել էր օդի մածուցիկությունը որոնող սարք, ու դրա միջոցով Մաքսվելը համոզվեց ներքին շփման գործակցի խտությունից ունեցած անկախության իր ենթադրության վրա (այս փորձերը կատարում էր կնոջ հետ)։ Հետագայում Ռելեյի երրորդ բարոնը գրել է, որ «գիտության բոլոր բնագավառներում չկա ավելի գեղեցիկ փորձ, քան գազի մածուցիկության անկախությունը տարբեր խտություններից նկարագրող փորձը»։ 1862 թվականից հետո, երբ Կլաուզիուսը քննադատությամբ հանդես եկավ Մաքսվելի տեսության մի քանի բաժինների վերաբերյալ (հիմնականում ջերմահաղորդականության բնագավառում), նա համաձայնեց այդ բացթողումների հետ և շտապեց ուղղել դրանք։ Սակայն շուտով հանգեց ազատ վազքի միջին երկարության ենթադրության վրա հիմնված մեթոդի անպիտանելիությանը, որը քննարկվում էր փոխանցման պրոցեսի դիտարկման ժամանակ (դրա մասին էր վկայում մածուցիկության ջերմաստիճանային կախվածության անհնարինության բացատրությունը) ։
Կյանքը կալվածքում
1865 թվականին Մաքսվելը որոշեց հեռանալ Լոնդոնից և վերադառնալ հայրենի կալվածք։ Պատճառն այն էր, որ ցանկանում էր ավելի շատ ժամանակ հատկացնել գիտական աշխատանքին, ինչպես նաև պատճառներից մեկը մանկավարժության մեջ նրա անհաջողություններն էին․ նա ոչ մի կերպ չէր կարողանում կարգուկանոն հաստատել իր չափազանց բարդ դասախոսությունների ժամանակ։ Շուտով Գլենլեր տեղափոխվելուց հետո նա լուրջ հիվանդանում է գլխի կարմիր քամու բորբոքումով՝ ձիերով զբոսանքների ժամանակ ստացած վերքից հետո։ Առողջանալուց հետո Մաքսվելն ակտիվորեն լծվում է տնտեսական աշխատանքներին՝ իր կալվածքի վերանորոգմանը և ընդլայնմանը։ Նա պարբերաբար մեկնում էր Լոնդոն, ինչպես նաև Քեմբրիջ, որտեղ մասնակցում էր քննությունների ընդունմանը։ Նրա ազդեցությամբ քննական գործընթացում ներառվեցին կիրառական բնույթի խնդիրներ և հարցեր ։ Այսպես, 1869 թվականին Մաքսվելը քննության համար մի հետազոտություն առաջարկեց, որն իրենից ներկայացնում էր դիսպերսիայի առաջին թեորեմը՝ հիմնված ընկնող ալիքների և սեփական տատանումներով օժտված մոլեկուլների փոխազդեցության վրա։ Այս մոդելում ստացված բեկման ցուցչի կախվածությունը հաճախությունից երեք տարի անց նրանից անկախ ստացել է Վերներ ֆոն Զելմեյերը։ Մաքսվել-Զելմեյերի դիսպերսիայի տեսությունը հաստատվել է Հենրիխ Ռուբենցի փորձերում 19-րդ դարի վերջում ։
1867 թվականի գարունը Մաքսվելն իր հաճախակի հիվանդացող կնոջ հետ բժշկի խորհրդով անցկացրեց Իտալիայում, այցելեց Հռոմի և Ֆլորենցիայի տեսարժան վայրերը, հանդիպեց պրոֆեսոր Կարլո Մետտուչիի հետ, զարգացրեց լեզուների իմացությունը (նա լավ տիրապետում էր հունարենին, լատիներենին, իտալերենին, ֆրանսերենին և գերմաներենին)։ Գերմանիայով, Ֆրանսիայով և Նիդերլանդներով նրանք վերադարձան տուն ։ 1870 թվականին Մաքսվելը Լիվերպուլում զբաղեցրեց մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի խմբի նախագահի պաշտոնը Բրիտանական ասոցիացիայի նիստում ։
Փոխանցման պրոցեսների տեսություն։ «Մաքսվելի հրեշ»
Մաքսվելը շարունակում էր զբաղվել կինետիկ տեսության հարցերով՝ կառուցելով «Գազերի դինամիկ տեսության առիթով» ավելի ընդհանուր, քան առաջ, փոխանցուների պրոցեսների տեսությունը։ Գազերի մածուցիկության չափման իր փորձերի արդյունքում նա որոշեց հրաժարվել մոլեկուլների՝ որպես առաձգական գնդիկների գաղափարից։ Նոր աշխատանքում նա դիտարկեց մոլեկուլներին՝ որպես նրանց միջև եղած հեռավորությունից կախված ուժով իրարից անդրադարձող փոքր մարմիններ (իր փորձերից նա դուրս բերեց, որ այդ անդրադարձումը հակադարձ համեմատական է հեռավորության հինգերորդ աստիճանին)։ Ֆենոմենոլոգիորեն դիտարկելով միջավայրի մածուցիկությունը մոլեկուլների այսպիսի հասարակ մոդելի հաշվարկների համար («մաքսվելյան մոլեկուլներ»)՝ նա առաջին անգամ մտցրեց ռելաքսիացիայի ժամանակ գաղափարը՝ որպես հավասարակշռություն հաստատելու ժամանակ։ Հետագայում նա նույն կամ տարբեր երկու մոլեկուլների փոխազդեցության պրոցեսները դուրս բերեց մաթեմատիկորեն, որոնք ընդլայնեց Լյուդվիգ Բոլցմանը։ Դիտարկելով փոխանցումների պրոցեսները՝ Մաքսվելը որոշեց ջերմահաղորդականության և դիֆուզիայի գործակցի նշանակությունը՝ կապելով դրանք փորձնական տվյալների հետ։ Չնայած Մաքսվելի առանձին ձևակերպումներ պարզվեցին սխալ էին (օրինակ, մոլեկուլների փոխազդեցություններն ավելի բարդ էին), նրա մշակած ընդհանուր մոտեցումը բավական արդյունավետ էր ։ Մասնավորապես դրվեցին միջավայրի բազայի մոդելի՝ «Մաքսվելի միջավայր»-ի հիման վրա մածուցիկաառաձգականության տեսության հիմքերը ։ 1866 թվականի նույն աշխատանքում նա տվել է մոլեկուլների արագություններից ունեցած նոր դուրսբերումը՝ ելնելով հետագայում դետալային հավասարկշռության սկզբունք անվանումը ստացած պայմանից ։
Մաքսվելը բավական շատ ժամանակ էր հատկացնում էլեկտրականության և գազերի կինետիկ տեսության իր մենագրություններին։ Գլենլերում նա վերջացրեց «Ջերմության տեսություն» գիրքը, որը հրատարակեց 1871 թվականին․ գիրքը մի քանի անգամ նրա կյանքի օրոք վերահրատարակվել է։ Այս գրքի մեծ մասը նվիրված էր ջերմային երևույթների ֆենոմենոլոգիական նկարագրությանը։ Վերջին գլխում ներկայացվում էին մոլեկուլային-կինետիկ տեսության հիմնական բացատրությունները՝ համակցված Մաքսվելի վիճակագրական գաղափարնեի հետ։ Այնտեղ նա չէր համաձայնել Թոմսոնի և Կլաուզիուսի ձևակերպած ջերմադինամիկայի երկրորդ օրենքի հետ, որը բերում էր «Տիեզերքի ջերմային մահվանը»։ Չհամաձայնելով այս զուտ մեխանիկական տեսակետի հետ՝ նա առաջինը գիտակցեց երկրորդ օրենքի վիճակագրական իմաստը։ Համաձայն Մաքսվելի՝ այն կարող է խախտվել առանձին մոլեկուլների կողմից, բայց մնալ ճշգրիտ մասնիկների մեծամասնության համար։ Այս վիճակի պատկերացման համար նա առաջարկեց «Մաքսվելի հրեշ» կոչվող պարադոքսը (տերմինը առաջարկել է Թոմսոնը, ինքը Մաքսվելը կողմնակից էր «կափույր» բառին)։ Նրա էությունը կայանում էր նրանում, որ ինչ-որ ղեկավարող համակարգ («հրեշ») կարող է առանց աշխատանք կատարելու փոքրացնել համակարգի էնտրոպիան ։ Մաքսվելի հրեշի պարադոքսը լուծվել է 20-րդ դարում Մարիան Սմոլուխովսկու, որը նշել է ղեկավարող տարրում ֆլուկտուացիաների դերը, և Լեո Սցիլարդի, որը ցույց է տվել, որ մոլեկուլների մասին «հրեշի» միջոցով ստացված ինֆորմացիան բերում է էնտրոպիայի մեծացմանը  աշխատանքներում։ Այսպիսով, ջերմադինամիկայի երկրորդ սկզբունքը չի խախտվում ։
Քվատերնիոններ
1868 թվականին Մաքսվելը հրատարակեց էլեկտրամագնիսականությունից իր հերթական հոդվածը։ Դրանից մեկ տարի առաջ առաջացել էր աշխատանքի արդյունքների էական պարզեցման մեթոդը։ Նա կարդացել էր Փիթեր Թեթի «Քվատերնիոնների հայտնի տրակտատը» և որոշել էր կիրառել քվատերնիոնային գրառումն իր տեսության բազմաթիվ մաթեմատիկական համապատասխանությունների համար, որը թույլ կտար կրճատել և պարզեցնել նրանց գրառումները։ Առավել օգտակար գործիքներից է համիլտոնյան նաբլա օպերատորը, որի անվանումը, հին ասորական եռանկյուն տավիղի կմախքի համանմանությամբ, առաջարկել էր Մաքսվելի ընկեր Ուիլյամ Ռոբերթսոն Սմիթը։ Մաքսվելը գրել է «Նաբլաի շեֆ-երաժիշտ» կատակ-օդան՝ նվիրված Թեթին։ Այս բանաստեղծության հաջողությունն ամրացրել է տերմինի գործածությունը գիտական միջավայրում ։ Մաքսվելին է պատկանում նաև համիլտոնյան օպերատորի միջոցով ինվարիանտ տեսքով էլեկտրամագիսական դաշտի հավասարումների առաջին գրառումը ։ Հարկ է նշել, որ Թեթին նա պարտական է իր dp/dt ածանցյալի համար, որով ստորագրում էր իր նամակներն ու բանաստեղծությունները։ Բանը նրանում է, որ իր «Բնափիլիսոփայության տրակտատում» Թոմսոնը և Թեթը ներկայացրել են ջերմադինամիկայի երկրորդ սկզբունքը JCM=dp/dt տեսքով։ Քանի որ ձախ մասը համընկնում է Մաքսվելի անվատառերի հետ, նա որոշեց հետագայում ստորագրության համար օգտագործել աջ մասը ։ Գլենլերյան ժամանակաշրջանի այլ ձեռքբերումներից է «Կարգավորիչների մասին» վերնագրով հոդվածը, որում տրված է կենտրոնախույս կարգավորիչի կայունության վերլուծությունը փոքր տատանումների տեսության մեթոդով ։
Պաշտոն զբաղեցնելու հրավեր
1868 թվականին Մաքսվելը հրաժարվեց զբաղեցնել Սենթ Էնդրյուսի համալսարանի ռեկտորի պաշտոնը՝ չցանկանալով բաժանվել կալվածքի մեկուսացված կյանքից։ Սակայն չանցած երք տարի՝ նա տարակուսելուց հետո, այնուամենայնիվ, ընդունեց Քեմբրիջի համալսարանի նորաբաց ֆիզիկական լաբորատորիան և զբաղեցրեց փորձարարական ֆիզիկայի պրոֆեսորի համապատասխան պաշտոնը (մինչ այդ տվյալ պաշտոնից հրաժարվել էին Ուիլյամ Թոմսոնը և Գերման Հելմհոլցը)։ Լաբորատորիան կոչվել էր գիտնական-ճգնավոր Հենրի Կավենդիշի անունով, որի զարմիկ հերցոգ Դեբոնշիրսկին այդ ժամանակ համալսարանի վարչապետն էր և փող էր հատկացրել նրա շինարարության համար։ Քեմբրիջում առաջին լաբորատորիայի կազմավորումը համընկավ գիտության հետագա զարգացման պրոգրեսի մեջ փորձարարական հետազոտությունների նշանակության գիտակցման հետ։ 1871 թվականի մարտի 8-ին Մաքսվելը ստացավ նշանակումը և անմիջապես ձեռնամուխ եղավ իր պարտականությունների կատարմանը։ Նա կարգի էր բերում շինարարական և լաբորատորիայի կահավորման գործերը (սկզբում օգտագործում էին նրա սեփական գործիքները), կարդում էր փորձարարական ֆիզիկայից դասախոսություններ (ջերմության, էլեկտրականության և մագնիսականության կուրսեր) ։
«Էլեկտրականության և մագնիսականության տրակտատ»
1873 թվականին լույս տեսավ Մաքսվելի երկհատոր «Էլեկտրականության և մագնիսականության տրակտատ» աշխատանքը, որը պարունակում էր էլեկտրականության մասին նախկինում գոյություն ունեցող տեսությունները, փորձարարական սարքավորումների առանձնահատկությունների և չափումների մեթոդները, բայց հիմնական ուշադրությունը հրավիրված էր ֆարադեյյան, միասնական տեսակետից էլեկտրամագիսականության շարադրմանը։ Ընդ որում, նյութի շարադրումը կառուցված էր նույնիսկ ի վնաս Մաքսվելի սեփական գաղափարների։ Ինչպես նշել է Էդմունդ Թեյլոր Ուիթեքերը՝ Տրակտատը պարունակում էր ներկայումս Մաքսվելի հավասարումներ անվանումը կրող էլեկտրամագնիսական դաշտի հիմնական հավասարումները։ Սակայն նրանք ներկայացված էին ոչ այնքան հարմար տեսքով (սկալյար և վեկտորական պոտենցիալների միջոցով, ընդ որում՝ քվատերնիոնային գրառումներով) և նրանց քանակը հասնում էր քսանի։ Հետագայում Հենրիխ Հերցը և Օլիվեր Հևիսայդն արտագրեցին դրանք էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի վեկտորներով՝ արդյունքում ստանալով ժամանակակից տեսքի չորս հավասարումները ։ Հևիսայդը նույնպես առաջին անգամ նկատեց Մաքսվելի հավասարումների համաչափությունը ։ Այս հավասարումների անմիջական հետևանք է հանդիսանում Հերցի կողմից 1887֊1888 թվականներին հայտնաբերած էլեկտրամագնիսական ալիքների գոյությունը ։ Մեկ այլ կարևոր արդյունք, որը շարադրված է տրակտատում, դարձավ լույսի էլեկտրամագնիսական բնույթի ապացույցը և լույսի ճնշման էֆեկտի ենթադրությունը (որպես էլեկտրամագնիսական ալիքների պոնդերոմոտոր ազդեցության արդյունք), որը հետագայում հայտնաբերվեց Պյոտր Լեբեդևի հայտնի փորձերում։ Իր տեսության հիման վրա Մաքսվելը տվեց նաև լույսի տարածման վրա մագնիսական դաշտի ազդեցության բացատրությունը (Ֆարադեյի էֆեկտ) ։ Մաքսվելի տեսության ճշմարտացիության ևս մեկ ապացույց՝ օպտիկական բեկման ցուցչի քառակուսային կապը միջավայրի էլեկտրական բնութագրերի (դիէլեկտրական թափանցելիություն) հետ, հրատարակվեց Լյուդվիգ Բոլցմանի կողմից տրակտատի լույս տեսնելուց անմիջապես հետո ։
Մաքսվելի ֆունդոմենտալ աշխատանքը սառնասրտորեն ընդունվեց այն ժամանակվա գիտության կորիֆեյների՝ Ստոքսի, Էյրի, Թոմսոնի (նա իր ընկերոջ տեսությունը անվանեց «հետաքրքրական և օրիգինալ, բայց ոչ այնքան տրամաբանական վարկած», և միայն Լեբեդևի փորձերից հետո նա իր համոզմունքի մեջ մի փոքր տատանվեց), Հելմհոլցի կողմից, որն ապարդյուն փորձում էր նոր տեսակետները համատեղել հեռազդեցության վրա հիմնված հին տեսության հետ։ Թեթը տրակտատի հիմնական նվաճումը համարեց հեռազդեցության վերջնական թագազերծումը ։ Հիմնականում դժվար էր հասկացվում խոտորման հոսանքի հասկացությունը, որը պետք է գոյություն ունենար նույնիսկ մատերիայի բացակայության ժամանակ, այսինքն՝ եթերում ։ Նույնիսկ Հելմհոլցի աշակերտ Հերցը խուսափում էր Մաքսվելի դեմ հղումներից, որի աշխատանքները Գերմանիայում ծայրահեղ անհանրամատչելի էին, և գրում էր, որ նրա փորձերը էլեկտրամագնիսական ալիքների ստեղծման համար «համոզիչ են անկախ որևիցե տեսությունից» ։ Ոճի առանձնահատկությունները ևս խոչընդոտում էին նոր գաղափարների ըմբռնմանը՝ նշանակումների պակասը և շարադրման խառնաշփոթը, որը նշել էին, օրինակ, ֆրանսիացի գիտնականներ Անրի Պուանկարեն և Պիեր Դյուեմը։ Վերջինս գրել է․ «Մենք կարծում էինք, որ մտնում  ենք դեդուկտիվ գիտակցության համաշխարհային և կարգավորված միջավայր, սակայն ի տարբերություն դրա՝ հայտնվեցինք ինչ-որ գործարանում» ։ Ֆիզիկայի պատմաբան Մարիո Լյոցցին հետևյալ կերպ է մեկնաբանել իր տպավաորությունը Մաքսվելի աշխատանքից․ Միայն մի քանի երիտասարդ գիտնականներ լրջորեն հետաքրքրվեցին Մաքսվելի տեսությամբ՝ Ֆրանց Արթուր Ֆրիդրիխ Շուստերը, կարդալով Մաքսվելի դասախոսությունների կուրսը, Օլիվեր Ջոզեֆ Լոդժը, Ջորջ Ֆիցջերալդը, որն անհուսորեն ցանկանում էր համոզել Թոմսոնին (այն ժամանակ արդեն լորդ Կելվինին) մաքսվելյան համոզմունքների ճշմարտացիությունը, Լյուդվիգ Բոլցմանը, ռուս գիտնականներ Նիկոլայ Ումովը և Ալեքսանդր Ստոլետովը ։ Հոլանդացի հայտնի ֆիզիկոս Հենդրիկ Անտոն Լորենցը իր աշխատանքներում Մաքսվելի տեսության առաջին կիրառողներից էր, որը մի քանի տարի անց գրել է․
Կավենդիշի ժառանգություն։ Գիտության մասսայականացում
1874 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցավ Կավենդիշի անվան լաբորատորիայի եռահարկ շենքի բացումը։ Այդ նույն օրը Դևոնշիրի հերցոգը Մաքսվելին փոխանցեց Հենրի Կավենդիշի քսան ձեռագրերի փաթեթը։ Հետագա հինգ տարիների ընթացքում Մաքսվելն աշխատում էր այդ անմարդամոտ գիտնականի ժառանգության վրա, որը, ինչպես պարզվեց բազմաթիվ գյուտերի հեղինակ էր․ չափել էր մի շարք նյութերի դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը և ունակությունը, որոշել էր էլեկտրոլիտների դիմադրությունը և Օհմի օրենքը Օհմից առաջ, հայտնաբերել էր լիցքերի փոխազդեցության օրենքը, որը հայտնի է որպես Կուլոնի օրենք։ Մաքսվելն ուշադիր ուսումնասիրել էր Կավենդիշի փորձերի առանձնահատկություններն ու պայմանները, որոնցից շատերը կրկնվեցին լաբորատորիայում։ 1879 թվականին նրա խմբագրմամբ լույս տեսավ «Մեծարգո Հենրի Կավենդիշի էլեկտրական հետազոտությունները» ժողովածուի երկհատորյակը ։ 1870-ական թվականներին Մաքսվելն ակտիվորեն սկսեց զբաղվել գիտության մասսայականացմամբ։ Նա գրեց մի քանի հոդվածներ «Բրիտանիկա» հանրագիտարանի համար («Ատոմ», «Ձգողություն», «Եթեր» և այլն)։ 1873 թվականին, երբ լույս տեսավ «Էլեկտրականության և մագնիսականության մասին տրակտատը», հրատարակվեց նաև «Մատերիա և շարժում» ոչ մեծ գիրքը։ Մինչև կյանքի վերջին տարիները նա աշխատում էր «Էլեկտրականությունը տարրական մեկնաբանմամբ» գրքի վրա, որը լույս տեսավ 1881 թվականին։ Իր հայտնի ժողովածուներում նա իրեն թույլ էր տալիս ավելի մանրամասն նկարագրել իր գաղափարները մարմինների ատոմ-մոլեկուլային կառուցվածքի վերաբերյալ ։ Պետք է ասել, որ ատոմի բուն գաղափարն այն ժամանակ վիճարկելի չէր։ Մաքսվելը, լինելով ատոմականության գաղափարակից, առաջ քաշեց մի քանի պրոբլեմներ, որոնք լուծելի չէին՝ ի՞նչ է մոլեկուլը, և ինչպե՞ս են ատոմները կառուցում մոլեկուլը։ Ի՞նչ բնույթ ունեն միջատոմային ուժերը։ Այս հարցերի պատասխանը տրվեցին միայն ֆիզիկայի քվանտային տեսության հայտնաբերումից հետո ։
Ջերմադինամիկայից և մոլեկուլային ֆիզիկայից վերջին աշխատանքներ
Քեմբրիջում Մաքսվելը շարունակեց ուսումնասիրել մոլեկուլային ֆիզիկայի կոնկրետ հարցեր։ 1873 թվականին, հետևելով Յոհան Յոզեֆ Լոշմիդտի աշխատանքներին, նա հաշվեց մի քանի գազերի մոլեկուլների զանգվածն ու չափերը, որոշեց Լոշմիդտի հաստատունի մեծությունը։ Գազի հորիզոնական սյան հավասարակշռության վերաբերյալ երկխոսության արդյունքում նա պարզ ենթադրություն տվեց պոտենցիալային ուժային դաշտում մոլեկուլների ամփոփված բաշխման համար, որը նախկինում ստացել էր Բոլցմանը (Մաքսվել-Բոլցմանի բաշխում)։ 1875 թվականին վան դեր Վալսի աշխատանքի հրատարակումից հետո նա ցույց տվեց, որ գազանման և հեղուկ վիճակների անցման կորը, որը համապատասխանում է անցման փուլին, համեմատական է մակերեսին (Մաքսվելի օրենք) ։
Վերջին տարիներին Մաքսվելը մեծ ուշադրություն էր դարձնում ջերմադինամիկայում երկրաչափական մեթոդների զարգացնող Ուիպլարդ Գիբսի աշխատանքներին։ Այս մեթոդները Մաքսվելը օգտագործում էր «Ջերմության տեսությունների» վերահրատարակման նախապատրաստման ժամանակ և ամեն կերպ խրախուսում էր իր հոդվածներում և ելույթներում։ Դրանց հիման վրա նա տվեց էնտրոպիայի ճշգրիտ բացատրությունը (և նույնիսկ հասավ նրա՝ որպես համակարգի մեծություններից կախում ունեցող հատկության մեկնաբանմանը) և ստացավ ջերմոդինամիկական չորս հարաբերակցությունները (այսպես կոչված Մաքսվելի հարաբերակցություններ կամ Թերմոդինամիկական պոտենցիալներ)։ Նա պատրաստեց մի քանի ջերմադինամիկական մակերևույթների մոդելներ, որոնցից մեկն ուղարկեց Գիբսին ։
Մոլեկուլային ֆիզիկայից նրա վերջին երկու աշխատանքները լույս տեսան 1879 թվականին։ Դրանցից առաջինում տրվեցին նոսր անհամասեռ գազերի տեսության հիմքերը։ Նա Ուիլյամ Քրուքսի կողմից պատրաստված ռադիոչափում քննարկեց նաև գազի փոխազդեցությունը պինդ մարմնի մակերևույթի հետ՝ կախված լույսի ջերմային հատկություններից (սկզբում ենթադրվում էր, որ սարքը ֆիքսում է լույսի ճնշումը) ։ «Նյութական կետերի համակարգում էներգիայի բաշխման Բոլցմանի թեորեմի մասին» երկրորդ հոդվածում Մաքսվելն առաջ քաշեց մինչ այժմ օգտագործվող «համակարգի փուլ» (կոորդինատների և իմպուլսի համախմբի համար) և «մոլեկուլի ազատության աստիճան» տերմինները, փաստացիորեն արտահայտեց հաստատուն էներգիայով մեխանիկական համակարգերի էրգոդիկական վարկածը, քննարկեց գազի բաշխումը կենտրոնախույս ուժերի ազդեցության տակ, այսինքն՝ դրեց ցենտրիֆուգման տեսության հիմքերը։ Այս աշխատանքը դարձավ վիճակագրական մեխանիկայի ստեղծման ճանապարհին կարևոր փուլերից մեկը, որը հետագայում կատարելագործեց Գիբսը ։
Կյանքի վերջին տարիներ
Քեմբրիջում Մաքսվելը կատարում էր տարբեր ադմինիստրատիվ աշխատանքներ, հանդիսանում էր համալսարանի սենատի խորհրդի անդամ, մաթեմատիկայի քննության ռեֆորմի կոմիտեի անդամ և նոր, բնական քննության կազմակերպիչներից մեկը, որն ընտրվել էր Քեմբրիջի փիլիսոփայության ընկերության նախագահ (1876-1877)։ Այս ժամանակ հայտնվեցին նրա առաջին աշակերտները՝ Ջորջ Քրիսթալը, Ռիչարդ Թեթլին (Մաքսվելը նրա հետ համատեղ ուսումնասիրում էր երկթեք բյուրեղներում ալիքների տարածումը), Արթուր Շուստերը, Ամբրոզ Ֆլեմինգը, Ջոն Հենրի Փոյնինգը։ Որպես կանոն, Մաքսվելն ընտրությունը թողնում էր աշակերտների հայեցողությանը, բայց անհրաժեշտության դեպքում միջամտում էր օգտակար խորհրդով ։ Աշխատակիցները գնահատում էին նրա համեստությունը, իրենց հետազոտություններին աջակցությունը, պրոբլեմի էության խորը ներթափանցումը, քննադատության ընկալումը, փառքի ձգտման բացակայությունը, բայց միևնույն ժամանակ՝ սարկազմի ունակությունը ։
Մաքսվելի աշխատանքների նշանակությունը գիտության պատմության մեջ
Չնայած Մաքսվելի ներդրումը ֆիզիկայում (հիմնականում էլեկտրադինամիկայում) ըստ արժանավույն չգնահատվեց՝ հետագա տարիներին երևաց նրա աշխատանքների իսկական տեղը գիտության պատմության մեջ։ Շատ խոշոր գիտնականներ նշում էին այդ փաստն իրենց գնահատականներում։ Այսպես, Մաքս Պլանկը, ուշադրություն դարձնելով Մաքսվելի ունիվերսալությանը որպես գիտնականի, ասել է.
Մաքսվելի գործունեության մեջ դաշտի կարևորության կոնցեպցիան նշել են Ալբերտ Այնշտայնը և Լեոպոլդ Ինֆելդն իրենց հանրահայտ «Ֆիզիկայի էվոլյուցիա» գրքում՝
Այնշտայնը խոստովանեց նաև, որ «հարաբերականության տեսությունն իր ծագմամբ պարտական է էլեկտրամագնիսական դաշտի համար Մաքսվելի հավասարումներին» ։ Պետք է նշել, որ Մաքսվելի տեսությունն առաջին տրամաչափիչ ինվարիանտ տեսությունն է։ Այն զարկ տվեց ժամանակակից Ստանդարտ մոդելի տրամաչափային համաչափության սկզբունքի զարգացմանը ։ Վերջապես, հիշատակման են արժանի Մաքսվելի էլեկտրադինամիկայի բազմաթիվ պրակտիկ կիրառություններ, ինչպիսին է լարվածության մաքսվելյան թենզորը։ Այն արդյունաբերական սարքավորումների հաշվարկն ու ստեղծումն է, բարդ համակարգերում էլեկտրամագնիսական դաշտի ժամանակակից թվային մոդելավորումը ։ Մաքսվելի հարյուրամյա հոբելյանի տոնակատարության ժամանակ Նիլս Բորն իր ելույթում նշել է, որ քվանտային տեսության զարգացումն ամենևին չի փոքրացրել բրիտանացի գիտնականի փառքը՝
Մահվան պահին Մաքսվելը հայտնի էր հիմնականում մոլեկուլյար-կինետիկ տեսության մեջ իր ներդրմամբ, որի զարգացման մեջ նա առաջատար էր ։ Գիտության զարգացման համար այս բնագավառի այլ կոնկրետ արդյունքների հետ զուգահեռ մեծ նշանակություն ունեն Մաքսվելի վիճակագրական մեթոդները, որոնք արդյունքում հանգեցրին վիճակագրական մեխանիկայի զարգացմանը։ Ինքը տերմինը՝ «Վիճակագրական մեխանիկա»-ն դուրս է բերվել Մաքսվելի կողմից 1878 թվականին ։ Այսպիսի մոտեցման հասկացման կարևորության վառ օրինակ է ջերմադինամիկայի երկրորդ օրենքի և «Մաքսվելի հրեշ» պարադոքսի վիճակագրական մեկնաբանումը ։ Փոխանցման պրոցեսներում Մաքսվելի մեթոդները ժամանակակից ֆիզիկայում նույնպես գտան իրենց արդյունավետ զարգացումը Պոլ Լանժևենի, Սինդի Չափմանի և այլոց աշխատանքներում ։ Մաքսվելի աշխատանքները գույների տեսության մեջ հիմք հանդիսացան՝ խառնման ժամանակ գույների ճշգրիտ քանակական որոշման համար։ Այս արդյունքներն օգտագործվել են Լուսավորման միջազգային խորհրդի կողմից գունավոր դիագրամների մշակման ժամանակ՝ հաշվի առնելով ինչպես գույների սպեկտրալ բնութագրերը, այնպես էլ գույնի հագեցվածությունը ։ Մաքսվելի կողմից կատարված Սատուրնի օղակների կայունության վերլուծությունը և կինետիկ տեսության նրա աշխատանքներն իրենց տեղն են գտնում ոչ միայն օղակների կառուցման ժամանակակից մոտեցումներում, որոնցից շատերը դեռևս բացատրված չեն, այլև նմանատիպ աստղաֆիզիկական կառուցվածքների բնութագրման դեպքում (օրինակ ակկրեցիոն սկավառակների) ։ Ավելին, Մաքսվելի գաղափարները մասնիկների համակարգերի կայունության վերաբերյալ իրենց կիրառությունն են գտել բացարձակապես այլ բնագավառներում՝ ալիքների դինամիկայի վերլուծության և օղակաձև արագացուցիչներում լիցքավորված մասնիկների վերլուծության մեջ ։ Մաքսվելի ներդրման վերջնական գնահատականի համար կարելի է մեջ բերել Ջոն Ուիլյամ երրորդ բարոն Ռելեյի խոսքերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ռումֆորդի շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Էդինբուրգի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Մեխանիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:19-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:19-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մեխանիկներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի մեխանիկներ Կատեգորիա:XIX դարի մեխանիկներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Էդինբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Տեսական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Նախավերջինը
Ֆիլմում խաղացել է Ժան Ռենոն, իսկ կոմպոզիտորը եղել է Էրիկ Սեռան։
Սյուժե
Ֆիլմը ներկայացնում է մի փոքր դրամա առանց խոսքերի՝ ծավալվելով պոստապոկալիպտիկական ժանրում։
Մի մարդ մուգ ակնոցներով թափանցում է մեկ այլ մարդու տուն վառվող նետերի օգնությամբ և այրում է ռետինե տիկնիկին։ Երկրորդը հագնում է խողովակներից պատրաստված պաշտպանողական կոստյում ձեռքերին և ոտքերին, ինչպես նաև մեծ գլխարկ խողովակով, վերցնում է վահան և ձեռքով պատրաստված ձեռնափայտ ու գնում է առաջինին փնտրելու։ Նա անցնում է քանդված քաղաքով, շուրջը ավերակներ էին և քարերի կույտեր։ Վերջապես, նա գտնում է առաջինին և սկսում են միասին մենամարտել։ Մենամարտի ընթացքում երկու հերոսներնել վիրավորում են միմյանց։ Մմիայն թե երկրորդին հաջողվում է սպանել իր թշնամուն։ Նա հեռանում է, միայն թե պատերի մոտից հայտնվում է երրորդ հերոսը, նա զինված է և նրա դեմքը ծածկված է մեծ հրեշանման գլխարկով։ Նա սպանում է մենամարտի հաղթողին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր
Աբեմամա
Աբեմամա, (Abemama Atoll), օղակղզի Գիլբերտի կղզեխմբում, Կիրիբատիի հանրապետության կազմի մեջ։ Գլխավորապես հայտնի է այն բանի շնորհիվ, որ 1892 թվականի մայիսի 27֊-ին «Ռոյալիստ» նավի նավապետ Դեյվիսն այստեղ է կազմել «Գիլբերտի կղզիների նկատմամբ բրիտանական պրոտեկտորատի մասին» հռչակագիրը։ Հիշարժան իրադարձություններից մեկն էլ այն է, որ մի կարճ ժամանակահատված այստեղ է ապրել գրող Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնը։
Աշխարհագրություն
Աբեմամա օղակղզին գտնվում է Գիլբերտի կղզիների կենտրոնական մասում։ Ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով։ Նրանից 25 կմ հարավ֊արևմուտք տեղակայված է Արանուկա կղզին, իսկ 43 կմ հարավ֊արևմուտք՝ Կուրիան ։ Նրան ամենամոտ մայրցամաքը՝ Ավստրալիան գտնվում է 3500 կմ հեռավորության վրա ։
Ինչպես կղզեխմբի բոլոր կղզիները, Աբեմաման նույնպես ունի կորալային ծագում և օղակղզի է։ Կազմված է բազմաթիվ փոքր կղզյակներից, որոնք խմբված են հյուսիսային և արևելյան մասերում։ Կենտրոնում գտնվում է ծովալճակը, որը իրար է միացնում երկու նեղուցների օվկիանոսային ջրերը ։ Օղակղզու ցամաքային մասը կազմում է 28 կմ2 ։
Կղզին պատված է օղակղզիներին հատուկ խիտ ջրիմուռներով։ Լայն տարածում ունեն կոկոսյան արմավենիները ։
Կլիման Աբեմամայում տրոպիկական է։ Ժամանակ առ ժամանակ երաշտներ են տեղի ունենում ։
Պատմություն
Օղակղզու բնիկ բնակիչների միֆիոլոգիական ներկայացմանը համաձայն, կղզին ստեղծվել է Նարեաու աստծու կողմից ։
1851 թվականին Թեմ Բաիտեկեյի գլխավորության ժամանակ կղզում ընդունվեց բացարձակ միապետություն։ Թեմ Բաիտեկեն այդ ժամանակահատվածում կառավարում էր նաև Արանուկա և Կուրիա հարևան կղզիները ։ Ունենալով կատարյալ իշխանություն իր հետևորդների նկատմամբ, նա կատարում էր կոկոսի յուղի և կոպրայի ակտիվ արևտուր եվրոպացի արևտրականների հետ, սակայն բացասական էր տրամադրվում կղզում հայտնվող եվրոպացի նորաբնակների հանդեպ, ինչպես նաև միսիոների հանդեպ։ Միայն 1873 թվականին թույլատրվեց մի քանի միսիոներների բնակեցումը կղզում ։ 1899 թվականին Աբեմամայում, արդեն նոր կառավարչի կառավարության ներքո, կղզում իր բնակությունը հաստատեց հայտնի շոտլանդացի գրող Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնը, ով իր կնոջ հետ կղզու համար հորինեց մի նոր դրոշ (նրա վրա պատկերված էր թագով շնաձուկ), որը հասկանալի պատճառներով գործածություն չունեցավ։
1892 թվականի մայիսի 27֊ին Աբեմամայի, ինչպես նաև Գիլբերտի կղզեխմբի մնացած բոլոր կղզիների վրա դրվեց բրիտանական պրոտեկտորատ ։ Քանի որ կղզում հայտնվեցին գաղութային կառավարության ներկայացուցիչներ, կղզում արգլեվեցին քաղաքացիական պատերազմները, ստեղցվեցին իշխանության կառուցվածքներ, ըստ որոնց պաշտպանվեց օտարերկրյաների հետաքրքրությունները, որոնք բանկություն էին հաստատել Աբեմամայում։ Բացի դրանից առանձնահատուկ ուշադրություն սկսեցին դարձնել կրթության և առողջապահության զարգացմանը։
1911 թվականին կղզին հայտարարվել է բրիտանական գաղութ։ 1942֊1943 թվականներին Աբեմաման բնակեցվեց ճապոնացիներով, ապա ամերիկական զորքերով, որորնք կառուցում էին զինվորական բազա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո կղզին համարվում էր այն թեկնածուներից մեկը ով կարող էր դառնալ Գիլբերտ և Էլլիս կղզիներ բրիտանական գաղութի մայրաքաղաքը, չնայած որոշումը կայացվեց հօգուտ Թարավա օղակղզու ։
Բնակչություն
Ի համաձայն 2005 թվականի մարդահամարի, Աբեմամայում ապրում էր 3404 բնակիչ (2000 թվականի հետ համեմատ բնակչության աճը կազմել է 262 բնակիչ, իսկ 1985 թվականի համեմատ 438 բնակիչ), որոնք ապրում էին 12 բնակավայրերում, որոնցից ամենախոշորը եղել է Թաբիանգ գյուղը (կար․՝ Tabiang), որի բնակչությունը կազմում էր 591 մարդ ։ Բնակչության խտությունը՝ 124 կմ2/մարդ (2005 թվական) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներ Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի կղզեխմբեր Կատեգորիա:Ավստրալիայի և Օվկիանիայի կղզիներ Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Միկրոնեզիա
Քևին Գառնեթ
Քևին Մորիս Գառնեթ (Kevin Maurice Garnett, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, ծանր հարձակվող։ Մարզական կարիերայի ընթացքում հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ», «Բոստոն Սելտիքս» և «Բրուքլին Նեթս» ակումբներում։
Ավագ դպրոցի բասկետբոլային կարիերայից հետո (որտեղ ճանաչվել է տարվա բասկետբոլիստ) Գառնեթը, առանց համալսարանային առաջնությունում ելույթ ունենալու, մուտք է գործել 1995 թ.-ի NBA դրաֆթ։ Ընտրվել է առաջին ռաունդի 5-րդ համարի ներքո՝ «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» կողմից։ Գառնեթը մեծ ձեռքբերում է դառնում ետնապահ «Թիմբերվուլվզի» համար՝ 8 անգամ անընդմեջ թիմը դուրս բերելով փլեյ-օֆֆ, ընդ որում՝ 2004 թվականին, թիմը հասնում է մինչև արևմտյան կոնֆերենցիայի եզրափակիչ։ Նույն տարի արժանացել է մրցաշրջանի Ամենաարժեքավոր խաղացողի (MVP) մրցանակին։ «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի» հետ 12 մրցաշրջան անցկացնելուց հետո Գառնեթը տեղափոխվել է «Բոստոն Սելտիքս» ձևավորելով 21-րդ դարի բոստոնյան մեծ եռյակը՝ Փոլ Փիրսի և Ռեյ Ալենի հետ։ «Սելտիքսի» կազմում Գառնեթը 2008 թվականին դառնում է NBA-ի չեմպիոն։ 2013 թվականին, «Սելտիքսի» թիմակից Փոլ Փիրսի հետ, փոխանակման շրջանակում, տեղ է գտել «Բրուքլին Նեթս» ակումբում։ 2015 թվականին վերջին անգամ հանգրվանել է «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» ակումբում, և մրջացրշանի ավարտից հետո հեռացել մարզական կարիերայից:s retirement from professional basketball in September 2016.
Եղել է նաև ԱՄՆ բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ, որի կազմում 2000 թվականի Սիդնեյի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ նվաճել է ոսկե մեդալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բոստոն Սելտիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2000 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Կուրուցներ
Կուրուցներ (հունգարերեն kuruook, ուշ -խաչակիրներ բառից), հակահաբսբուրգյան խռովարարներ Հունգարիայի թագավորությունում (16-րդ դար)։ Կուրուցներ անվանումն առաջին անգամ գործածվել է Դոժի Դյորդի 1514 թվականի ապստամբության օրերին։
17-րդ դարի և 18-րդ դարի սկզբին Կուրուցներ են կոչվել հակահաբսբուրգյան ազատագրական շարժման մասնակից գյուղացիներն ու ազնվականները։
Կատեգորիա:Հունգարիայի պատմություն
Նիմփաներ
Նիմփաներ (νύμφαι, nymphae - հարսնացուներ), հին հունական դիցարանում հասկացվել են որպես բնության երևույթների, առանձնապես ծովի, ջրի, անտառի, աղբյուրի և այլ բնության ուժերի մարմնացում։
Սերվել են Գեայից ։ Նրանց նվիրվել է օրփեոսյան հիմն։
Սարերի նիմփաները կոչվել են օրեադներ, անտառների և ծառերի նիմփաները՝ դրաիդներ, ջրերի ակունքների նիմփաները՝ նայադներ, իսկ ծովերի նիմփաները՝ ներեիդներ։
Նիմփաներին նվիրվում էին քարանձավներ, խորշեր, երբեմն կառուցվում էին տաճարներ, հատկապես փարթամ բուսականություն ունեցող և հուռթի տարածքներում, ավելի ուշ նաև քաղաքներում։ Նրանց զոհաբերում էին այծեր, հորթեր, կաթ, յուղ, գինի։ Որպես բնության չքնաղ երևույթները մարմնավորող ուժեր՝ նրանք արվեստի ստեղծագործություններում պատկերվել են երիտասարդ, գեղեցիկ աղջիկների տեսքով, որոնք ունեին երկար մազեր՝ զարդարված ծաղիկներով և պսակներով, երբեմն էլ պատկերվում էին բոբիկ և մերկ, արձակ մազերով պարելիս։ Նայադները պատկերվել են ժայռի վրա մտախոհ նստած։
Նիմփաները ոգեշնչման աղբյուր են հանդիսացել նաև պոետների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Ջրամբար (գյուղ)
Բնակչություն
Ջրամբար գյուղ 2001 թվականին ուներ 215, 2004 թվականին՝ 176 բնակիչ ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Ջրամբարից 5 կմ հյուսիս գտնվում են Զովունի գյուղատեղին, Սուրբ Պողոս-Պետրոս (4-րդ դ.) և Սուրբ Վարդան (4-5-րդ դդ.) եկեղեցիները, «Թուխ Մանուկ» մատուռը (4-րդ դ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Սևերսկ (քաղաք, Ուկրաինա)
Սևերսկ (Сі́верськ), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում, շրջանային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Յալնիչ Ագաչ։ Հիմնադրվել է 1913 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Սևերսկ քաղաքում բնակվում էր 12 392 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11,2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1285 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1913 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սիրելի ուսուցչուհին
«Սիրելի ուսուցչուհին» (Улюблена вчителька, «Любимая учительница»), ութսերիանոց ֆիլմ աշակերտի և ուսուցչի միջև արգելված սիրո և հանգամանքների ճակատագրական դասավորության մասին։ «Սիրելի ուսուցչուհին» բազմասերիանոց ֆիլմի սցենարը գրել են Մարիա Բեկը և Ելենա Բոյկոն («Շուշաններով տունը», «Կարմիր թագուհին»)։
Սերիալի ցուցադրությունն սկսվել է 2016 թվականի սեպտեմբերին Ռուսաստանի «Առաջին ալիք» հեռուստաալիքով ։
Սյուժե
Երիտասարդ ուսուցչուհի Ուլյանա Սերգեևնան բուհն ավարտելուց հետո աշխատանքի է ընդունվում դպրոցում, և ավարտական դասարանի աշակերտ Իգնատն առաջին հայացքից սիրահարվում է նրան։ Տղան ոչ մի վայրկյան չի կասկածում, որ դա իր կյանքի սերն է։
Ուսումնական տարին ավարտվում է։ Ավարտական երեկոն, որը դպրոցականների համար քայլ է դեպի նոր կյանք, դառնում է ճակատագրական Իգնատի համար։ Ծեծկռտուքից հետո կալանավորվում են Իգնատն ու նրա լավագույն ընկերը, որը հաջորդ օրը մահանում է, և հանցագործությունը բարդվում է Իգնատի վրա, իսկ կատարվածի մեղավոր է հայտարարվում Ուլյանա Սերգեևնան։ Իգնատը բանտարկվում է, և միակ բանը, որ նրան օգնում է բանտարկության ժամանակ, իր նախկին ուսուցչուհու կողմից պատասխան զգացմունքի հույսն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուկրաինական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
The Sign
«The Sign» (հայ․՝ Նշան), շվեդական Ace of Base երաժշտական խմբի երգը։ Ընդգրկվել է է խմբի երկու ալբոմներում՝ «Happy Nation» (միայն ամերիկյան տարբերակ) և «The Sign»։ ԱՄՆ-ում ճանաչվել է լավագույն հիթ 1994 թվականի արդյունքներով ։ Առաջադրվել է «Գրեմմի» մրցանակի Լավագույն վոկալ փոփ կատարում դուետով կամ խմբով անվանակարգում ։
Պատմություն
Երգը ԱՄՆ-ում դարձել է 1994 թվականի գլխավոր հիթը՝ գլխավորելով Billboard (year-end charts) ամսագրի լավագույն սինգլների ամփոփիչ ցուցակը։ Երգը ներառված է նաև բոլոր ժամանակների լավագույն 100 հիթերի ցանկում՝ the Billboard Hot 100 All-Time Top Songs (№ 65 դիրքում) ։ 1995 թվականին արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի Լավագույն վոկալ փոփ-կատարում դուետով կամ խմբով (Best Pop Vocal Performance By a Group or Duo) ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի երաժշտական տեսահոլովակը ներկայացնում է փոփ խումբը, որը երգում է ռոմանտիկ և ուրախ կերպարների շրջանում, երգի մեջ օգտագործվող նշանը պատկերված է որպես Անխ համակարգչով գեներացված (նաև հայտնի է որպես կյանքի բանալի ☥, եգիպտական հիերոգլիֆ և ղպտիական խաչ) և Ջեդ (հին եգիպտական խորհրդանիշ, որը նշանակում է կայունություն)։ Երգի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանել է ռեժիսոր Մատիաս Ժյուլյենը, նկարահանումներն անցկացվել են Շվեդիայի կինոյի ինստիտուտի շենքում (Filmhuset) Ստոկհոլմում (Ստոկհոլմ) 1993 թվականի նոյեմբերին ։
Խ
Յունիկոդում ներկայացված է՝
Ստեղծումը և ձևերը
Ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը՝ տառակերտման՝ սեփական սկզբունքով։ Կազմված է երեք ուղղաձիգ՝ երկար և դրանից աջ, կենտրոնում, միմյանցից հավասար հեռավորության վրա գտնվող կարճ և լայն տարրերից։ Հորիզոնական նուրբերով կարճը վերևից միանում է երկարին, իսկ լայնը ներքևից միանում է կարճին՝ խ։
Ունի բոլոր հինգ տառատեսակները, որոնցում պահպանել է գծագրական յուրահատկությունները՝ ենթարկվելով տառատեսակի առանձնահատկություններին։ երկարում է վերև, ստորին մասով իջնում ցած։ Բոլորգրից ստեղծվել է շղագիրը՝ ապա նոտրգիրը (XIV դարում)՝ խ։
Արտասանությունը
«Խ» նշանագրում է հայերենի ետնալեզվային պարզ շփական խուլ բաղաձայն հնչյունը (հնչույթը)։ Ե'վ գրաբարում, և՝ միջին հայերենում, և՝ ժամանակակից հայերենում Խ-ն պահպանում է իր հնչույթային արժեքը։ Երբեմն սահմանափակ թվով բառերում ղ ձայնեղ հնչյունը, խլանալով, հնչում է խ (թուխտ<թուղթ, մախթէլ<մաղթել)։ Բարբառներում կան խ>հ և հ>խ փոփոխություններ (խաղալ>հաղալ, խուրձ>հուրձ, նախիր >նահիր և հագար > խազար, հինգ>խինգ և այլն)։
Թվային արժեք
Խ նշանակել է քառասուն և քառասուներորդ, բյուրի նշանով (Խ)՝ չորս հարյուր հազար։ Արաբ, թվանշանների գործածությունից հետո էլ օգտագործվել է քանակական և դասական թվականի արժեքներով։ Այժմ օգտագործվում է միայն դասական թվականի նշանակությամբ (Գլուխ Խ= Գլուխ քառասուներորդ)։
Կրկնակ բաղաձայններ
Կրկնակ խ-ով գրվող գոյականներից են՝
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն
Վալենտին Յուդաշկին
Վալենտին Յուդաշկին, խորհրդային և ռուս նկարիչ-մոդելավորող, Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ (2005) , Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Կենսագրություն
1991 թվականին Փարիզում ներկայացվել է Յուդաշկինի առաջին հավաքածուն, որը բաղկացած էր 150 մոդելից (ստեղծվել է ավելի վաղ՝ 1987 թվականին) ։
2008 թվականին մասնակցել է ՌԴ ԶՈՒ զինծառայողների համար համազգեստի ձևանմուշների մշակմանը։ Մամուլը հաճախ նոր համազգեստը սխալմամբ անվանում է «յուդաշկինի», չնայած որ նա, նորաձևության դիզայներ Իգոր Չապուրինի հետ նախագծել էր միայն շքերթային համազգեստը, իսկ ամենօրյա, դաշտային և հատուկ համազգեստով զբաղվել են տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտը, կաշվի և կոշիկի կենտրոնական գիտահետազոտական ​​ինստիտուտը, ինչպես նաև Պաշտպանության նախարարության հերալդիկ բաժինը և ՌԴ զինված ուժերի զորամասերը ։
2010 թվականի հուլիսի 30-ին Յուդաշկինը դարձել է «Առաջին ալիք»-ի «Նորաձևության դատավճիռ» շոուի հաղորդավարը՝ ի պատիվ հաղորդման տարեդարձի ։
2012 թվականի փետրվարից Յուդաշկինն ընտրվել է Ռուսաստանի պարային սպորտի միության նախագահ, իսկ ապրիլից դարձել է «Ոճ և նորաձևություն» շուրջօրյա հեռուստաալիքի գլխավոր խմբագիրը ։
Բրենդներ
«Yudashkin Jeans» (Յուդաշկին ջինս) ապրանքանիշը casual ոճի հագուստի ցանց է, որը թողարկվում է Վալենտին Յուդաշկինի ռուսական Նորաձևության տան կողմից։ Դիզայներն իր առաջին հավաքածուն ստեղծել է 1987 թվականին։ Յուդաշկինը իսկական հաջողության է հասել «Ֆաբերժե» (1991) հավաքածուի շնորհիվ, որը ցուցադրվել է Փարիզում՝ Բարձր նորաձևության շաբաթվա շրջանակներում։ Այս հավաքածուի ցուցադրությունից հետո դիզայները լայն ճանաչում է ստացել ոչ միայն Ռուսաստանում, այլև ողջ աշխարհում։ Հանրությունը ոգևորությամբ է ընդունել Ֆաբերժեի ձվերի զգեստները։ Այդ զգեստներից մեկը հետագայում փոխանցվել է Լուվրին ։
1994 թվականին բրենդը թողարկել է «pret-a-porte» առաջին հավաքածուն ։ 1995 թվականին կայացել է բրենդի առաջին օծանելիքի շնորհանդեսը ։
1996 թվականին «Valentin Yudashkin» նորաձևության տունը ստացել է Փարիզի բարձր նորաձևության սինդիկատի թղթակից-անդամի կարգավիճակ ։
1997 թվականին Մոսկվայում բացվել է «Valentin Yudashkin» առաջին բուտիկը.
Այժմ Վալենտին Յուդաշկինի նորաձևության տունը Ռուսաստանում առաջատարներից մեկն է ։ Ընկերությունն ունի բրենդային բուտիկների ցանց, դիզայների ցուցադրությունները անցկացվում են Փարիզում, Միլանում, Նյու Յորքում և Մոսկվայու ։ Յուդաշկինի աշխատանքները Լուվրի կոստյումի թանգարանի, Մոսկվայի պետական պատմական թանգարանի, Կալիֆոռնիայի նորաձևության թանգարանի ցուցանմուշներն են ։
2016 թվականին «Valentin Yudashkin» նորաձևության տունը դարձել է Ֆրանսիայի ֆեդերացիայի բարձր նորաձևության, «pret-a-porte»-ի և մոդելավորողների լիիրավ անդամ։ Սա ռուսական նորաձևության արդյունաբերության առաջին բրենդն է, որն արժանացել է այդ անդամակցությանը ։
2017 թվականին եղել է «Faberlic 2017»-ի գարնանային հավաքածուի (Faberlic by Valentin Yudashki) հեղինակը ։
Աշխատանք կինոյում
Կինոյում միակ դերը կամեոյի կարգավիճակով «Մոսկովյան գեղեցկուհիները» ֆիլմի գեղեցկության մրցույթի ժյուրիի դերն է։
Քննադատություն
2008 թվականին Յուդաշկինը Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարության համար պատրաստել է նոր ռազմական համազգեստ ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին հիպոթերմիայի արդյունքում հոսպիտալացվել է Կեմերովոյի մարզում գտնվող 160-250 զինծառայող, որի պատճառը ըստ որոշ աղբյուրների, նոր համազգեստն է եղել ։ Սակայն ՌԴ Զինված ուժերի գլխավոր շտաբը, ի դեմս բանակի գեներալ Նիկոլայ Մակարովի, հերքել է այդ տեղեկությունը։ Այնուամենայնիվ, հայտնաբերվել է բարձրորակ «հոլոֆայբեր» մեկուսացման փոխարինում էժանագին սինթետիկ անալոգներով ։ Ընդ որում, համազգեստի մոդելավորողը որևէ առնչություն չունի այդ համազգեստի արտադրության հետ։
2011 թվականին պաշտպանության նախարարությունը մերժել է Յուդաշկինի մշակած համազգեստը՝ նյութերի ցածր որակի և վատ ֆունկցիոնալության պատճառով ։ Ստուգումն անցկացրել է Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր ռազմական դատախազությունը։ Յուդաշկինը պնդել է, որ համազգեստը փոխվել է առանց իր իմացության, և վերջնական տարբերակը ոչ մի կապ չունի իր հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոդելավորում
Սերվիա դե լաս Գառիգաս
Սերվիա դե լաս Գառիգաս՝ (Cervià de les Garrigues, Cervia de les Garrigues)։ Մունիցիպալիտետ Իսպանիայի, մտնում է Լեիդա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Գարրիգես շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 34,50 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 816 մարդ (2010 թվականի համաձայն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ժոան Գամպեր
Ժոան Գամպեր (Joan Gamper, Hans-Max Kamper), մարզիկ, «Բարսելոնա» ֆուտբոլային ակումբի հիմնադիրը, դրա խաղացողներից մեկն ու նախագահը։
Խուան Գամպերը հաջողությունների էր հասել լողում, ռեգբիում, հեծանվային սպորտաձևում, թեթև աթլետիկայում և հատկապես՝ ֆուտբոլում։ Նա ժամանեց Բարսելոնա 1898 թվականին և սկսեց տարածել այս սպորտաձևը Սանտ Գերվասի փողոցներում։ Արդեն 1899 թվականին Բարսելոնայում ծնվեց ֆուտբոլը։ Նա հիմնադրեց Բարսելոնա ակումբը և դարձավ թիմի մարզիչը, այդուհանդերձ, նա 9 տարի չստանձնեց նախագահի պաշտոնը։ Այդ ժամանակ նա առաջատարի դիրքում էր և շատերը պարզապես հիանում էին նրա ընդունակություններով։ Նա հարձակվող էր և խփել է ներկայումս աներևակայելի համարվող թվով գոլեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1877 ծնունդներ Կատեգորիա:1930 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարսելոնա ՖԱ նախագահներ
Սպորնոե (ավան, Արտյոմովսկի շրջան)
Սպորնոե (Спірне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Սպորնոե ավանում բնակվում էր 80 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Լայոս
Լայոս (Layos), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո նահանգում, Կաստիլյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ համայնքնը գտնվում է Մոնտես դե Տոլեդո շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 19 կմ²։ Բնակչությունը 526 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 13 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Արամ Տիգրան
Արամ Տիգրան, իսկական անունը Արամ Մելիքյան, ժամանակակից հայազգի երգիչ և երաժիշտ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հյուսիսային Սիրիայի Ալ-Քամիշլի քաղաքում։ Մասնագիտացել է ուդ նվագելու մեջ։ Քսան տարեկան հասակից իրեն նվիրել է երաժշտությանը, երգել է երեք լեզուներով՝ քրդերեն, արաբերեն և հայերեն ։
Համարվում է լավագույն քուրդ երգիչներից և երաժիշտներից մեկը ։ Ձայնագրել է շուրջ 230 երգ քրդերենով, 150՝ արաբերենով, 10՝ ասորերենով, 8՝ հունարենով ։
Արամ Տիգրանը եղել է Քրդստանի բանվորական կուսակցության ցմահ առաջնորդ, այժմ՝ Թուրքիայի Էմրալի կղզում ցմահ ազատազրկման դատապարտված, քուրդ ազգի ազատագրական պայքարի առաջնորդ Աբդուլլահ Օջալանի ամենամտերիմ և ամենավստահելի մարդը ։
Մահացել է Աթենքում 2009 թ. օգոստոսի 8-ին ։ Ցանկանում էր թաղվել Դիարբեքիրում ։ Սակայն երգչի ցանկությունը չկատարվեց, քանի որ թուրքական իշխանությունները թույլ չտվեցին հայազգի երաժիշտին թաղել Դիարբեքիրի հայկական գերեզմանոցում։ Այնուամենայնիվ, Դիարբեքիրի հայկական գերեզմանոցում կատարվեց Արամ Տիգրանի խորհրդանշական թաղումը, իսկ արդեն նրա համար փորված գերեզմանի հողը Դիարբեքիրի քաղաքապետ Օսման Բայդեմիրն իր հետ տեղափոխել է Բրյուսել, որտեղ թաղվել է հայտնի հայազգի երաժիշտը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:1934 ծնունդներ Կատեգորիա:2009 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 8 մահեր Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Ներսես Մեզպուրյան
Ներսես Մեզպուրյան, հայ գրող, մշակութային գործիչ։
Կենսագրություն
Ներսես Մեզպուրյանը ծնվել է 1841 թվականին Կոստանդնուպոլիսում, եղել է մանկավարժ Բագրատ Մեզպուրյանի եղբայրը։ Զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, հրատարակել է դասագրքեր, դպրոցական ձեռնարկներ՝ «Առաջնորդ հայ ընթերցանության կամ նոր քերական ու հեգարան» (Կ. Պոլիս, 1860), որն ունեցել է 16 տպագրության (16-րդ տպ. 1898 թվական) ։
Գրել է նաև գեղարվեստական ստեղծագործություններ։ 1861 թվականին լույս է տեսել Ներսես Մեզպուրյանի «Արաքսիա» գրքույկը։ Հետագայում լույս են տեսել նրա «Սահմանադրություն և առաջին պատրիարք սահմանադրական», «Պսակ տղայոց» և այլն։
1865 թվականին Ներսես Մեզպուրյանը մեկնել է Տրապիզոն, որտեղ նշանակվել է տեղի երկսեռ վարժարանի տնօրեն։ Տրապիզոնում ստեղծել է երգի, թատերական և այլ խմբակներ, կազմակերպել հայկական ներկայացումներ, զբաղվել է ճշգրիտ գիտությամբ։ 1867 թվականին մեկնել է Փարիզ, սովորել բժշկություն։ 1874 թվականին մեկնել է Պոլիս, զբաղվել բժշկությամբ։ Հաճախ է թղթակցել պոլսահայ մամուլին։
Մահացել է 1880 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Գրողներ ըստ ազգության և դարի
Լոնգլիթ
Լոնգլիթ (Longleat), Ուիլթշիրի և Սոմերսեթշիրի սահմանին 1570-ական թվականներին ճարտարապետ Ռոբերտ Սմիթսոնի կառուցված դաստակերտ տուն։
Սա Եվրոպայի հյուսիսում վերածննդյան ճարտարապետության առաջին օրինակներից մեկն է, Հարդվիքի և Ուոլատոնի նախակարապետը։ Շատ նկատառումներով Լոնգլիթը կանգնած է անգլիական ճարտարապետական ավանդությունների ակունքում. այն պարզ շենք է՝ ուղղագիծ տանիքով և ինտերիերը արևային լույսով լցնող լուսամուտային լայն բացվածքներով։
Ձևավոր կտրված թփերից հռչակավոր լաբիրինթոսով դաստակերտային զբոսայգին 18-րդ դարում հատակագծել է նշանավոր Լանսելոտ Բրաունը, Լոնգլիթի շինարարի ուղիղ ժառանգ՝ 1-ին մարքիզ Բաթի համար։
Կալվածքի պահպանման համար միջոցների ներգրավման համար 6-րդ մարքիզ Բաթը 1966 թվականին կալվածքի տարածքում բնակեցրեց Աֆրիկայից բերված վայրի կենդանիների և զբոսաշրջիկների համար բացեց երկրում առաջին սաֆարի-պարկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վերածննդի ճարտարապետություն
Ջադիդականություն
Սկզբնավորվել է 19-րդ դարի 80-ական թվականներին, սկզբում որպես նեղ, լուսավորական բարեփոխական շարժում, որը պահանջում էր իսլամական կրթական համակարգի վերափոխում՝ եվրոպական օրինակով։
Ջադիդականները կողմնորոշվել են դեպի Թուրքիայի պանթյուրքիզմը, սերտ կապերի մեջ եղել թաթար և ադրբեջանցի պանթյուրքականների հետ։ Միջին Ասիայում Ջադիդականության զարգացման վրա մեծ ազդեցություն է գործել 1908 թվականի երիտթուրքական հեղափոխությունը։
1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ջադիդականները ստեղծել են ազգայնական կուսակցություններ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո ջադիդականները մասնակցել են հակախորհրդային քաղաքացիական պատերազմին, գործունորեն մասնակցել բասմաչական շարժմանը։
Կատեգորիա:Իսլամական իրավունք Կատեգորիա:Իսլամը Ռուսաստանում Կատեգորիա:Իսլամի պատմություն Կատեգորիա:Գրական ուղղություններ Կատեգորիա:Իսլամական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Տաջիկստանի պատմություն Կատեգորիա:Արաբական բառեր և արտահայտություններ Կատեգորիա:1880-ականները կրոնում Կատեգորիա:Իսլամական մշակույթ Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ Կատեգորիա:Ուզբեկստանի պատմություն Կատեգորիա:Ղազախստանի պատմություն Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքականություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն
Տամբրե
Բնակչությունը կազմում է 1521 մարդ (2007), բնակչության խտություն՝ 34 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 45 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0437:
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
BAFTA մրցանակը լավագույն մոնտաժի համար
BAFTA մրցանակը լավագույն մոնտաժի համար
BAFTA մրցանակը լավագույն մոնտաժի համար հանձնվել է 1969 թվական Բրիտանական ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսայի արվեստների համարː Ստորև ներկայացված է հաղթողների և մրցանակակիրների ամբողջական ցուցակը՝ նշելով կինոֆիլմերի օրիգինալ և հայալեզու անվանումներըː Հաղթողների անունները նշված են մուգ շեղատառերով և առանձին գույնովː
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
(8393) Տեցումասակամոտո
(8393) Տեցումասակամոտո (Tetsumasakamoto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,273827 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8371 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7106 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1252,38 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287454 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,01° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հունաստանի դրոշ
Հունաստանի դրոշը Հունաստանի պետական խորհրդանիշներից է։ Այն հանդիսանում է մի ուղղանկյուն, կազմված ինը կապույտ և սպիտակ հորիզոնական գծերից։ Վերևի ձախակողմյան մասում կապույտ քառակուսու մեջ սպիտակ գույնի հավասարաչափ խաչ է նկարված։