cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սուրեն Երեմյան
Կենսագրություն
Սուրեն Երեմյանը ծնվել է 1908 թվականի ապրիլի 11-ին Թբիլիսիում, բանվորի ընտանիքում։ 1928 թվականին նա ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1935 թվականին նա գործուղվել է Լենինգրադ` ԽՍՀՄ ԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտ, որտեղ նա հաջողությամբ պաշտպանել է «Քարթլիի (Արևելյան Վրաստան) ֆեոդալական կազմավորումները մարզպանական շրջանում» թեմայով դիսերտացիանև ստանում պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ Այս տարիներին «ԽՍՀՄ պատմություն» բազմահատորյակի համար նա գրել է Հայաստանի և Աղվանքի ամբողջական պատմության բաժինը՝ հնագույն շրջանից մինչև XI դարը։
Լենինգրադի պետական համալսարանի պատմության և բանասիրության ֆակուլտետներում Սուրեն Երեմյանը դասավանդել է հայ ժողովրդի պատմություն։ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Երևանի մասնաճյուղի ստեղծումից հետո Երեմյանը տեղափոխվել է Երևան։
1953 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա «Հին Հայաստանի ստրկատիրական հասարակարգը» թեմայով։ Նույն տարում նա ընտրվել է ՀՀ ԳԱ թղթակից անդամ և նշանակվել պատմության ինստիտուտի տնօրեն։ 1963 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱ ակադեմիկոս, 1965-1968 թվականներին վարել է Հայաստանի ԳԱ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարի պաշտոն։ 1964 թվականին նա ղեկավարել է պատմության ինստիտուտի միջին, իսկ 1971 թվականին՝ հին դարերի պատմության բաժինները։ Եղել է ինստիտուտի տնօրինության գիտական խորհրդատուն։ Նրա մասնակցությամբ է ստեղծվել «Հայ ժողովրդի պատմության» բազմահատորյակը․ եղել է խմբագրական կոլեգիայի անդամ ։
Երեմյանը և Ստալինի պահանջը
1935 թվականին Ի․ Ստալինը հայ պատմաբաններին ներկայացնում է երեք պահանջ, որից մեկն էլ հանդիսանում էր այն, որ նրանք պետք է նորաստեղծ Ադրբեջանի համար պատմություն ստեղծեն։ Երբ Աղասի Խանջյանը ներկայացնում է այս պահանջը, Սուրեն Երեմյանը նստած տեղից կանգնում է և հայտարարում ՝ Այս հայտարարությունից հետո Երեմյանը մեկնում է Մոսկվա ու ընդգրկվում այս խնդրի շուրջ ձևավորված հանձնաժողովում։ Հանձնաժողովի կազմում ընդգրկվելուց հետո Սուրեն Երեմյանը գրում է բազմաթիվ հոդվածներ և գրքեր, որտեղ մերժում է Աղվանք պետության և Հայաստանի միջև կապը, ինչպես նաև Աղվանքը ներկայացնում է որպես Ադրբեջանի պատմության մաս ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ քարտեզագիրներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Կովկասագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Մարգարե (այլ կիրառումներ)
Մարգարե կարող է վերաբերել՝
Հյուսիս-հարավ (հեռուստասերիալ)
Հյուսիս- հարավ (Kuzey Güney), թուրքական հեռուստասերիալ, որը ցուցադրվել է Kanal D հեռուստաալիքով։ Հեռուստասերիալի սցենարիստներն են Էջե Յորենչը և Մելեք Գենչօղլուն։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Քըվանչ Թաթլըթուղը և Բուղրա Գյուլսոյը։ Քըվանչը հանդես է գալիս Քուզեյի դերում (հյուսիս), ով ստամբուլցի խոհարարի որդի է։ Նոր է ազատվել կալանավորումից։ Բուղրան հանդես է գալիս Գյունեյի դերում (հարավ)։ Նրա կատարած հանցագործության համար կալանավորել են նրա եղբորը՝ Քուզեյին։
Հեռուստասերիալը արտադրվել է Ay Yapım պրոդյուսերական ընկերության կողմից և ցուցադրվել է Kanal D-ով : Համարվում է Թուրքիայի ամենառեյտինգային հեռուստասերիալներից մեկը ։ Հեռուստասերիալի առաջին սերիան ցուցադրվել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ։ Վերջին սերիան ցուցադրվել է 2013 թվականի հունիսի 26-ին։ Ընդհանուր առմամբ հեռուստասերիալը բաղկացած է եղել 80 սերիաներից։ Ցուցադրվել է աշխարհի 56 երկրներում։
Սցենար
Սա պատմություն է երկու եղբայրների մասին, ովքեր սիրում են միևնույն կնոջը։ Քուզեյը համարձակ է, անվախ և բռնկուն։ Գյունեյը ավագ եղբոր հակապատկերն է։ Նա ունի հանգիստ բնավորություն, համբերատար է, չի գործում, առանց մտածելու։ Միակ նմանությունը, որ ունեն եղբայրները սերն է Ջեմրեյի նկատմամբ։ Ջեմրեն նոր է տեղափոխվել թաղամաս։ Քուզեյը սիրահարվում է Ջեմրեյի վրա, սակայն չգիտի, որ Ջեմրեն և Գյունեյը սիրում եմ միմյանց։ Նրանց միասին տեսնելուց հետո, Քուզեյը թևաթափ է լինում։ Երկու եղբայրները մեքենայի տակ են գցում անցորդի։ Չնայած որ Գյունեյն է լինում ավտոմեքենայի ղեկին, Քուզեյը մեղքը վերցնում է իր վրա։ Քուզեյին դատապարտում են չորս տարվա ազատազրկման։
Հեռուստասերիալը սկսվում է այն պահից, երբ Քուզեյը դուրս է գալիս բանտից։ Շատ շուտով նա հասկանում է, որ ոչինչ առաջվանը չէ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքական հեռուստասերիալներ
Քլիֆ Ուիլյամս
Քլիֆֆորդ Ուիլյամս (Clifford Williams, ), բրիտանացի բասսիստ և բեք-վոկալիստ է, ով սկսած 1977 թվականից հանդիսանում է Ավստրալիական AC/DC ռոք խմբի անդամ։ Նվագում է Հարդ ռոք, Heavy metal, blues rock, rock and roll, progressive rock ժանրերում։
Կենսագրություն և կարիերա
Քլիֆ Վիլլիամսը ծնվել է 1949 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Անգլիայի Ռոմֆորդ քաղաքում։ Երբ նա 13 տարեկան էր, ընկերների հետ ստեղծում է երաժշտական խումբ։ Նա սկսել է իր երաժշտական կարիերան՝ սկզբնապես նվագելով բրիտանական Home և Bandit խմբերում։ 16 տարեկան հասակում նա լքում է դպրոցը՝ ցերեկային ժամերին աշխատելով որպես ինժեներ, իսկ գիշերային ժամերին՝ երաժիշտ։ Արդեն 1966 թվականին նա դարձավ պրոֆեսիոնալ երաժիշտ՝ նվագելով մի քանի տարբեր երաժշտական ռոք խմբերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի երգիչներ Կատեգորիա:1949 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 14 ծնունդներ
Պարինակոտա (նահանգ)
Պարինակոտա (Provincia de Parinacota), նահանգ Չիլիի Արիկա և Պարինակոտա տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնն է Պուտրե քաղաքը։ Նահանգը ղեկավարում է նախագահի կողմից նշանակված նահանգապետը։ Որպես նահանգ Պարինակոտան հանդիսանում է Չիլիի երկրորդ մակարդակի վարչական միավոր, որը իր հերթին բաժանվում է համայնքների (comunas)։ Ներառում է 2 համայնք.
Աշխարհագրությունը և բնակչություն
Պարինակոտա նահանգի տարածքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 8 146,9 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի Արիկա և Պարինակոտա տարածաշրջան Կատեգորիա:Չիլիի նահանգներ
(8604) Վանյեր
(8604) Վանյեր (Vanier), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի օգոստոսի 12-ին Չարլզ Կրեյգերի կողմից Մաունթ Համիլտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,226243 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7394 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7131 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1213,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296719 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1929 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Չարլզ Կրեյգերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տելելեքս
Տելելեքս, հայկական մասնավոր մարզային հեռուստաընկերություն։ Հիմնվել է 1989 թվականին Արտաշատ քաղաքում, ի սկզբանե կոչվելով «Աննա», և մինչև 1994 թ. գործել է որպես կաբելային հեռուստաընկերություն՝ 2500 բաժանորդով։ 1994-1996 թթ-ին ստուդիայի հրդեհման պատճառով դադարեցվել է գործունեությունը։ 1996 թ-ին լիցենզավորվել է և վերսկսել իր աշխատանքը ներկայիս «Տելելեքս» անվանմամբ՝ այս անգամ եթերային հեռարձակմամբ։ Այժմ եթեր է հեռարձակվում Արարատի մարզի Արտաշատ, Վեդի, Մասիս քաղաքներում և հարակից 97 համայնքներում։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է լրատվական, քաղաքական, սոցիալական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը շուրջ 310․000 է։ Ընկերության հիմնադիր և գործադիր տնօրենն է Արտակ Մանուկյանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Լիագոստերա
Լիագոստերա (Llagostera), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Ժիրոնես շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 76,61 կմ2։ Բնակչությունը՝ 7915 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մեծ ութնյակ
Մեծ ութնյակ (Մ8), Ութի խումբ (Group of eight, G8), աշխարհի առաջատար տնտեսությամբ 8 երկրների համաժողով է։ Մեծ ութնյակի կազմում ընդգրկված են Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, Իտալիան, Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն, Կանադան, Ֆրանսիան, Ճապոնիան։
Մեծ ութնյակը միջազգային կազմակերպություն չէ, նրա ձևավորումը պայմանավորված չէ միջազգային պայմանագրով, չունի կանոնադրություն ու քարտուղարություն։ Ութնյակի որոշումները պարտադիր չեն։ Որպես կանոն՝ համաժողովի մասնակիցները համաձայնեցնում են իրենց գործողությունները որևէ հարցի շուրջ կամ միջազգային կյանքի այլ մասնակիցներին որոշ երաշխավորումներ են ներկայացնում այս կամ այն հարցի վերաբերյալ։
Անվանում
«Մեծ ութնյակ» տերմինը ռուսերեն «Большая восьмёрка» անվան թարգմանությունն է։ Համաժողովի ռուսերեն անվանումը կազմվել է «Большая семёрка» տերմինի համաբանությամբ։ Վերջինս մամուլում տարածում է ստացել G7 հապավումը սխալ բացելու հետևանքով. այն ընկալվել է որպես «Great Seven» («Մեծ յոթնյակ»), այնինչ իրականում այդ հապավումը նշանակում է «Group of Seven» («յոթի խումբ»)։
Պատմություն
1975 թվականի նոյեմբերի 15-17-ը Ռամբույ պալատում տեղի է ունենում Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, ԳԴՀ-ի, Իտալիայի ու Ճապոնիայի ղեկավարների հանդիպում, որով սկիզբ դրվեց Մեծ վեցնյակին (G6) (1970-ականների սկզբից նման հանդիպումներ տեղի էին ունենում ֆինանսների նախարարների մակարդակում)։ 1976 թվականին վեցնյակը վերածվեց յոթնյակի՝ իր կազմի մեջ ընդունելով Կանադային, իսկ 1991-2002 թվականների ընթացքում վերածվեց ութնյակի՝ Ռուսաստանի մասնակցությամբ։
Աշխարհի առավել զարգացած երկրների ղեկավարների հանդիպումների անցկացման գաղափարն առաջ է եկել 1970-ականների սկզբում. դա պայմանավորված էր տնտեսական ճգնաժամով և ԱՄն-ի, Արևմտյան Եվրոպայի ու Ճապոնիայի միջև հարաբերությունների սրմամբ տնտեսական ու ֆինանսական հարցերի պատճառով։
Առաջին ժողովին (15-17 նոյեմբերի, 1975 թվական) Ֆրանսիայի՝ այդ ժամանակվա նախագահ Վալերի Ժիսկար դ'Էստենի նախաձեռնությամբ հավաքվեցին ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, ԳԴՀ-ի, Իտալիայի ղեկավարները։ Հանդիպման ժամանակ ընդունվեց համատեղ հռչակագիր տնտեսական խնդիրների վերաբերյալ, որում կոչ էր արվում ագրեսիա չկիրառել առևտրի ոլորտում և հրաժարվել խտրականություններ դնող նոր պատնեշներ հաստատելուց։
Հետագայում նման հանդիպումներ անցկացվում են ամեն տարի։
Կլոպիդոգրել
Կլոպիդոգրել, վաճառքային անունը՝ պլավիքս, հակաագրեգանտ դեղամիջոց, որը կիրառվում է նվազեցնելու սրտային պատահարների և ինսուլտի վտանգը բարձր ռիսկի խմբի անձանց մոտ ։ Այն կիրառվում է նաև ասպիրինի հետ զուգակցված՝ սրտամկանի ինֆարկտների ժամանակ, ինչպես նաև հաջորդող պսակային զարկերակների ստենտավորումից առաջ (դուալ հակաագրեգանտային բուժում) ։ Կիրառվում է ներքին ընդունման ձևով ։ Ազդեցությունը վրա է հասնում ընդունելուց 2 ժամ հետո և տևում է մոտ 5 օր ։
Հիմնական կողմնակի էֆեկտներից են՝ գլխացավը, սրտխառնոցը, հեշտությամբ առաջացող կապտուկները, քորը և այրոցի զգացումը ։ Առավել ծանր բարդություններից են արյունահոսությունը և թրոմբոտիկ թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրան ։ Չնայած, որ ապացուցված չէ նրա վտանգավոր լինելը հղիության ժամանակ, այնումանենայնիվ չկան բավարար հետազոտություններ հղիության ժամանակ դեղամիջոցի կիրառման վերաբերյալ ։ Կլոպիդոգրելը թիենոպիրիդինային շարքի հակաագրեգանտ է ։ Այն աշխատում է անդարձելի կերպով՝ արգելակելով թրոմբոցիտների վրա գտնվող P2Y12 ընկալիչները ։
Կլոպիդոգրելն արտոնագրվել է 1982 թվականին, իսկ 1998 թվականին արդեն հաստատվել է նրա կիրառությունը բժշկության մեջ ։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, որպես առողջապահական համակարգի ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցներից ։ Զարգացող աշխարհում ամսական մեծածախ վաճառքը ներքին ընդունման դեղաչափի համար կազմել է 0.77-31.59 ԱՄՆ դոլար ։ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կլոպիդոգրելով բուժման ամսական ծախսը չի գերազանցում 25 ԱՄՆ դոլարը ։ 2016 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կլոպիդոգրելը 34-րդ ամենաշատ նշանակված դեղամիջոցն էր՝ ավելի քան 21 միլիոն դեղատոմսով ։
Բժշկական կիրառություն
Կլոպիդոգրելը կիրառվում է կանխարգելելու սրտի կաթվածը և ինսուլտը բարձր ռիսկի խմբի անձնանց մոտ, ներառյալ այն անձանց, ովքեր նախկինում ունեցել են սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր պսակային համախտանիշի այլ ձևեր, ինսուլտ և նրանց մոտ, ովքեր ունեն ծայրամասային զարկերակային հիվանդություն։
Ամերիկյան սրտային ասոցիացիան (American Heart Association) և Ամերիկյան սրտաբանության քոլեջը  (American College of Cardiology)  խորհուրդ են տալիս կլոպիդոգրելով կամ նմանատիպ այլ դեղամիջոցներով այն անձանց բուժում, ովքեր.
Այն կիրառվում է նաև ացետիլսալիցիլաթթվի (ասպիրին) հետ զուգակցված՝ պսակային ստենտ տեղադրելուց հետո թրոմբագոյացումը կանխարգելելու նպատակով, կամ որպես այլընտրանքային հակաագրեգանտ դեղամիջոց այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն ասպիրինային անտանելիություն ։
Կլոպիդոգրելն առավելություն ունի առաջին հերթին այն անձանց մոտ, ովքեր ծխում են (25% առավելություն) և աննշան առավելություն (8%) այն անձանց մոտ, ովքեր չեն ծխում ։
Համընդհանուր համաձայնեցված թերապևտիկ ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս նաև հակաագրեգանտային բուժման համար ասպիրինի փոխարեն կիրառել կլոպիդոգրել այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն ստամոքսի խոցային հիվանդության պատմություն, քանի որ ասպիրինի կողմից պրոստագլանդինների սինթեզի ընկճումը կարող է սրել հիվանդության ընթացքը։ Այնումենայնիվ, այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն բուժված ասպիրին-մակածված խոցեր, ասպիրինի և պրոտոնային պոմպի ընկճող էզոմեպրազոլի ընդունումը շատ ավելի հազվադեպ է բերում խոցային արյունահոսության կրկնությանը, քան այն անձանց մոտ, ովքեր ստանում են կլոպիդոգրել ։ Բայցևայնպես, սուր կորոնար համախտանիշից հետո կլոպիդոգրելի զուգակցումը պրոտոնային պոմպի ընկճողների հետ պրոֆիլակտիկ նպատակներով կարող է ավելացնել սրտային անբարեհաջող պատահարների քանակը, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորված CYP2C19-ի ընկճմամբ, որն անհրաժեշտ է կլոպիդոգրելից նրա ակտիվ ձևի փոխակերպման համար ։ Եվրոպական դեղագիտական գործակալությունը (European Medicines Agency)  հրապարակել է տեղեկատվություն կլոպիդոգրելի և պրոտոնային պոմպի ընկճողների հնարավոր փոխազդեցության վերաբերյալ ։ Այնումենայնիվ,ա որոշ սրտաբաններ հայտնել են իրենց մտահոգությունը, քանի որ հրատարակված տեղեկատվությունն ունի բավականաչափ սահմանափակումներ,և չկան հավաստի տվյալներ կլոպիդոգրելի և պրոտոնային պոմպի ընկճողների փոխազդեցության վերաբերյալ ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Կլոպիդոգրելով բուժման հետ կապված լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են.
CAPRIE հետազոտությունը 1.6 տարվա ընթացքում համեմատել է կլոպիդոգրելով մոնոթերապիան ասպիրինային մոնոթերապիայի հետ այն անձանց մոտ, ովքեր մոտ ժամանակներում ունեցել էին ինսուլտ կամ սրտի կաթված ։
CAPRIE հետազոտությամբ միակ կողմնակի ազդեցությունը, որն ավելի հաճախ հանդիպում էր կլոպիդոգրելի դեպքում, քան ասպիրի՝ քորն էր։ CURE  հետազոտությամբ ոչ-արյունահոսական կողմնակի ազդեցությունների հաճախականության միջև տարբերություն չկար ։
Փոխազդեցություններ
Կլոպիդոգրելը, ընհանուր առմամբ, այլ դեղամիջոցների հետ փոխազդելու համար ցածր ներուժ ունի։ Զուգակցումն այլ դեղամիջոցների հետ, որոնք ազդում են արյան մակարդելիության վրա, ինչպես օրինակ ասպիրինն է, հեպարինը և թրոմբոլիտիկները, ցույց չեն տվել համապատասխան փոխազդեցություն։ Նապրոքսենը, իրոք, մեծացնում է ստամոքսաղիքային համակարգիրց թաքնված արյունահոսության դեպքերը, ինչպես դա կարող է լինել այլ ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային դեղերի դեպքում։ Քանի որ կլոպիդոգրելը բջջային մակարդակով ընկճում է լյարդային CYP2C19 ֆերմենտը, կա վարկած, որ այն կարող է ավելացնել այն դեղերի մակարդակը պլազմայում, որոնք կատալիզվում են այս ֆերմենտով, ինչպես օրինակ ֆենիտոինը և տոլբուտամիդը։ Կլինիկական հետազուտությունները ցույց են տվել, որ այս մեխանիզմը գործնական նպատակների համար նշանակություն չունի ։
2009 թվականի նոյեմբերին Սննդի և դեղորայքային վերահսկողության վարչությունը (Food and Drug Administration, FDA) հայտարարեց, որ կլոպիդոգրելը պետք է զգուշությամբ կիրառվի այն անձանց մոտ, ովքեր ընդունում են պրոտոնային պոմպի ընկճողներ օմեպրազոլ կամ էզոմեպրազոլ , բայց պանտոպրազոլը, կարծես թե, ավելի անվտանգ է ։ Նորագույն հակաագրեգանտ պրազուգրելը օմեպրազոլի և էզոմեպրազոլի հետ ունի նվազագույն փոխազդեցություն, հետևաբար կարող է լինել ավելի լավ հակաագրեգանտ դեղամիջոց (եթե չկան այլ հակացուցումներ) այն անձանց համար, որոնք ընդունում են այս պրոտոնային պոմպի ընկճողներ ։
Ազդման մեխանիզմ
Կլոպիդոգրելը նախադեղ է, որի ակտիվացումն իրականանում է 2 փուլով՝ սկզբում CYP2C19, CYP1A2 և CYP2B6 ֆերմենտներով, այնուհետև՝ CYP2C19, CYP2C9, CYP2B6 և CYP3A ֆերմենտներով ։ Ակտիվ մետաբոլիտն, այնուհետև, սպեցիֆիկ և անդարձելի կերպով ընկճում է ADP ընկալիչների ենթատիպ P2Y12-ը, որը կարևոր դեր ունի թրոմբոցիտների ակտիվացման և ֆիբրինի հետ ցանցի առաջացման մեջ ։ Թրոմբոցիտների ընկճումը կարող է ցուցադրվել մեկ դեղաչափ ներքին ընդունման կլոպիդոգրել ընդունելուց երկու ժամ անց, սակայն գործողության սկզբը դանդաղ է, ուստի 600 կամ 300 մգ ծանրաբեռնման դեղաչափը (loading dose) կկիրառվի, եթե արագ ազդեցություն է հարկավոր ։
Ֆարմակոկինետիկա և նյութափոխանակություն
Կլոպիդոգրելի 75 մգ ներքին ընդունման (հիմային) կրկնակի դեղաչափից հետո, պլազմայում ելքային միացության մակարդակը, որը չունի թրոմբոցիտնեիր ընկճման ազդեցություն, շատ ցածր է, և, ընդհանուր առմամբ, դեղաչափումից 2 ժամ հետո ցածր է քանակական սահմանից (0.258 µg/l):
Կլոպիդոգրելն ակտիվանում է լյարդում ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտներով, ներառյալ CYP2C19-ով։ Թիոֆենային օղակի բացման արդյունքում ակտիվ մետաբոլիտն ունի քիմիական այնպիսի կառուցվածք, որն ունի երեք ստերեոքիմիական համապատասխան կառուցվածք, ինչն ընդհանուր առմամբ, ութ իզոմերների հնարավորություն է տալիս։ Դրանք են. ստերեոկենտրոն C4-ի մոտ (կցված է թիոլային —SH խմբին), կրկնակի կապ C3—C16-ի մոտ և օրիգինալ ստերեոկենտրոն C7-ի մոտ։ Ութ կառուցվածքներից միայն մեկն է ակտիվ հակաագրեգանտ դեղամիջոց։ Վերջինն ունի հետևյալ կոնֆիգուրացիան. Z կոնֆիգուրացիա C3—C16-ի կրկնակի կապի մոտ, օրիգինալ S կոնֆիգուրացիա C7-ի մոտ, և չնայած, C4-ի մոտի ստերեոկենտրոնը հնարավոր չէ ուղղակիորեն որոշել՝ թիոլային խմբի չափից ավելի ակտիվ լինելու պատճառով, փոխկապակցված դեղամիջոց պրազուգրելի հետ աշխատանքները ցույց են տալիս C4-ի R  կոնֆիգուրացիան կրիտիկական P2Y12-ի համար և  թրոմբոցիտների ընկճման ակտիվություն։
Ակտիվ մետաբոլիտի էլիմինացիոն կիսադուրսբերման ժամանակամիջոցը մոտավորապես կազմում է 0.5-ից 1.0 ժամ։ Ակտիվ մետաբոլիտը գործում է թրոմբոցիտների ADP ընկալիչների հետ դիսուլֆիդային կամրջակ կազմելով։ Հիվանդները CYP2C19-ի վարիացիոն ալելով 1.5-3.5 անգամ ավելի հակված են մահվան կամ բարդությունների, քան այն հիվանդները, ում ալելը գործում է ամբողջական ներուժով   ։
Սննդի ազդեցությունը. կլոպիդոգրելի բիսուլֆատի ներմուծումը սննդի հետ չի բերել կլոպիդոգրելի կենսամատչելիության նշանակալի փոփոխության, ինչպես գնահատվել էր հիմնական շրջանառող մետաբոլիտի ֆարմակոկինետիկայով։
Կլոպիդոգրելը և հիմնական շրջանառվող մետաբոլիտը in vitro դարձելի կերպով կապվում են մարդկային սպիտակուցների հետ (98% և 94% համապատասխանաբար)։ In vitro կապումը հագեցված չի դառնում մինչև 110 μg/ml կոնցենտրացիայի դեպքում։
2010 թվականի մարտին ամերիկյան Սննդի և դեղորայքային վերահսկողության վարչությունը (FDA) հրապարակեց տեղեկատվություն, համաձայն որի պլավիքսը կարող է ավելի քիչ արդյունավետ լինել այն մարդկանց մոտ, ովքեր ի վիճակի չեն փոխակերպելու դեղամիջոցն իր ակտիվ ձևի ։
Ֆարմակոգենետիկա
CYP2C19-ը կարևոր ֆերմենտ է, որը կատալիզում է կլինիկորեն կարևոր շատ դեղորայքների կենսատրանսֆորմացիան։ Այդ դեղորայքից են հակադեպրեսանտները, բարբիտուրատները, պրոտոնային պոմպի ընկճողները, հակամալարիային և հակաուռուցքային դեղերը։ Կլոպիդոգրելը մեկն է այն դեղերից, որոնք կատալիզվում են այս ֆերմենտով։
Վերջին մի քանի նշանակալի հետազոտությունները հաստատել են 2C19 գենոտիպի նշանակությունը կլոպիդոգրելով բուժման մեջ։ 2010 թվականի մարտին ամերիկյան Սննդի և դեղորայքային վերահսկողության վարչությունը խստագույն զգուշացում դրեց (FDA's black box warning) պլավիքսի վրա, հիվանդների և առողջապահության ներկայացուցիչների ուշադրությանը ներկայացնելու այն հանգամանքը, որ CYP2C19-ի վատ նյութափոխանակությամբ անձինք, ովքեր կազմում են բոլոր հիվանդների 14%-ը, բուժման տապալման բարձր ռիսկի խմբում են և որի փորձարկումը հասանելի է ։ Ցիտոքրոմ P-450 2C19-ի (CYP2C19) տարբերակներով հիվանդները կլոպիդոգրելի ակտիվ մետաբոլիտի ավելի ցածր մակարդակ ունեն, հետևաբար ավելի քիչ են ընկճում թրոմբոցիտները և 3.58 անգամ ավելի մեծ ռիսկի խմբում են սրտանոթային անցանկալի այնպիսի պատահարների  առումով, ինչպիսիք են մահ, սրտի կաթված և ինսուլտ, ռիսկն ամենաբարձրն է CYP2C19 վատ նյութափոխանակությամբ անձանց մոտ ։
Մարկետինգ և լեգիտիմացում
Պլավիքսը լայնորեն վաճառում է աշխարհի մոտ 110 երկրում, 2009 թվականին ընդհանուր շրջանառային վաճառքը կազմել է 6.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար ։ Այն ամենաշատ վաճառվող դեղերի ցանկում երկրորդն էր մի քանի տարի շարունակ՝ սկսած 2007 թվականից և 2007 թվականից շարունակում է աճել մոտ 20%-ով ։ 2008 թվականին ԱՄՆ-ում վաճառքը կազմել է 3.8 մլրդ ԱՄՆ դոլար ։
2006 թվականին կլոպիդոգրելը վաճառվել է Ապոտեքս (Apotex) կանադական դեղագործական ընկերությանը, մինչև դատական որոշումը՝ կասեցնել հետագա արտադրությունը, քանի դեռ չի լուծվել արտոնագրման խնդիրը՝ հարուցված Բրիստոլ-Մայերս Սքուիբի կողմից (Bristol-Myers Squibb) : Դատարանը որոշեց, որ Բրիստոլ-Մայերս Սքուիբի արտոնագիրը վավեր է և ուժի մեջ է մինչև 2011 թվականի նոյեմբերը ։ Սննդի և դեղորայքային վերահսկողության վարչությունը երկարաձգեց կլոպիդոգրելի արտոնագրումը 6 ամսով, ընձեռելով բացառիկություն մինչև 2012 թվականի մայիսի 17-ը ։ Պլավիքսի ջեներիկ տարբերակն ընդունվեց Սննդի և դեղորայքային վերահսկողության վարչության կողմից 2012 թվականի մայիսի 17-ին ։
2017 թվականի դրությամբ զուգակցված դեղորայքի ացետիլսալիցիլաթթթվի (ասպիրին) հետ վաճառքային անուններն են. Anclog Plus, Antiban-ASP, Asclop, Asogrel-A, Aspin-Plus, Cargrel-A, Clas, Clasprin, Clavixin Duo, Clodrel Forte, Clodrel Plus, Clofre AS, Clognil Plus, Clontas, Clopid-AS, Clopid-AS, Clopida A, Clopil-A, Clopirad-A, Clopirin, Clopitab-A, Clorel-A, Clouds, Coplavix, Coplavix, Combiplat, Cugrel-A, Dorel Plus, DuoCover, DuoCover, DuoPlavin, DuoPlavin, Ecosprin Plus, Grelet-A, Lopirel Plus, Myogrel-AP, Noclog Plus, Noklot Plus, Norplat-S, Odrel Plus, Pidogul A, Pladex-A, Plagerine-A, Plagrin Plus, Replet Plus Plavix Plus, Stromix-A, and Thrombosprin.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նախադեղեր Կատեգորիա:Կարբոնաթթուների էսթերներ
Move That Dope
«Move That Dope» (խմբագրված՝ «Move That Doh»), ամերիկացի ռեփեր Future-ի երգն է, որում իրենց մասնակցությունն ունեն նաև Ֆարելը, Փուշա Թին և Casino-ն։ Երգը թողարկվել է 2014 թվականի փետրվարի 8-ին՝ որպես Future-ի «Honest» անվանումը կրող երկրորդ ալբոմի չորրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Futue-ի, Ֆարելի, Փուշա Թիի, Mike Will Made It-ի և P-Nasty-ի կողմից։
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Բենի Բումը, ներկայացվել է 2014 թվականի մարտի 6-ին Future-ի VEVO ալիքում ։ Այդ տեսահոլովակում ռեփեր Casino-ի հատվածը բացակայում է, սակայն մարտի 13-ին տեսահոլովակի մեկ այլ տարբերակ է տեղադրվում համացանցում, որտեղ նրա ունի իր մասնակցությունը ։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են նաև Սքուլբոյ Քյուն, Վիզ Խալիֆան, Tyler, The Creator-ը և երգի պրոդյուսեր Mike Will Made It-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 սինգլներ Կատեգորիա:Future երգեր Կատեգորիա:Ֆարել Վիլյամսի երգեր Կատեգորիա:Փուշա Թիի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Վիլգոթ Շյոման
Վիլգոթ Շյոման,(Vilgot Sjöman, ), շվեդ կինոռեժիսոր և գրող։
Կենսագրություն
Վիլգոթ Շյոմանը ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Ստոկհոլմում՝ բանվորի ընտանիքում։ Սովորել է Ստոկհոլմի համալսարանում։ 1948 թվականից հանդես է եկել թերթերում որպես գրական թատերակաան քննադատ։ Նա աշխատել է Ինգմար Բերգմանի մոտ, որպես ռեժիսորի օգնական։
1962 թվականին բեմադրել է իր առաջին «Սիրուհի» ֆիլմը (Բիբի Անդերսոն և Մաքս ֆոն Սյուդով) որի հերոսուհին սիրային կապի մեջ է երկու տղամարդու հետ։
Իր երկրորդ ֆիլմում՝ «491» (1964), մի խումբ երիտասարդներ ենթարկում են մարմնավաճառին զանազան նվաստացումների (մասնավորապես, ստիպելով նրան սեռական հարաբերություններ ունենալ շան հետ)։ 1782 թվականին նկարահանված «Անկողին քրոջ և եղբոր համար» ֆիլմը, որտեղ նկարահանվել է նաև Բիբի Անդերսոնը, սյուժեն հիմնված է եղբորից հղիացած քրոջ հարաբերությունների վրա։
Սկանդալային համբավ ձեռք բերեց նրա երկխոսությունը Լենա Նյումանի հետ «Ես հետաքրքրասեր եմ (դեղին)» (1967) ֆիլմում և «Ես հետաքրքրասեր եմ (կապույտ)» (1968) ֆիլմում, որտեղ մի ուսանող հարցազրույց է վերցնում տարբեր մարդկանցից (այդ թվում` Ուլոֆ Պալմե, Մարտին Լյութեր Քինգ, Եվգենի Եվտուշենկո)։ Պոռնոգրաֆիկ տեսարաններ պարունակելու պատճառով արգելվեց ֆիլմը ցուցադրել ԱՄՆ-ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ սցենարիստներ Կատեգորիա:Շվեդ դերասաններ
Չափազանցություն
Չափազանցություն, հիպերբոլ (ύπερβολή - չափազանցում), գեղարվեստական պատկերավորման միջոց, երբ առարկան, երևույթը, գործողությունը ներկայացվում է չափազանցված կողմերով։ Չափազանցություն հեղինակի կամ բանահյուսական ստեղծագործության ոճն ու պատումը բնութագրող հատկանիշ է։
Բնորոշ է բանահյուսությանը, գեղարվեստական գրականությանը, մասնավորապես՝ երգիծական բնույթի գործերին (Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» կատակերգության տարբեր դրվագներ և գործն ամբողջությամբ)։
Կատեգորիա:Իմաստաբանություն
Կղեմես Գալանոս
Կղեմես Գալանոս (Clemente Galano, Clemens Galanus, 1610, Սորենտո – մայիսի 14, 1666, Լվով), իտալացի աստվածաբան, փիլիսոփա, հայագետ։
Գործել է հայկական միջավայրում, սովորել հայերեն, աշխատել է հայերին կաթոլիկացնել։ 1636–1641 թվականներին քարոզչական նպատակով եղել է Վրաստանում, 1641–44-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, որտեղ զբաղվել է նաև մանկավարժական, դեղագործական–բժշկական գործունեությամբ։ Կ․ Պոլսի իր հիմնադրած դպրոցում հայ աշակերտներին դասավանդել է կրոն, լեզուներ (նաև հայերեն)։
1648–63 թվականին Հռոմում, սուրբ հավատի տարածման միության հայկակական վարժարանում (Ուրբանյան դպրոց), դասավանդել է հայոց լեզու և այլ առարկաներ։ 1664 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը գործել է Լեհաստանում (Լվով)։ Գալանոսն ունի լատիներեն և հայերեն ձեռագիր ու տպագիր աշխատություններ։ Փիլիսոփայական հայացքներով եղել է Թովմա Աքվինացու հետևորդ։
Հավատը վեր է դասել բանականությունից, աստվածաբանությունը՝ գիտությունից։ Փորձել է տրամաբանությունը զտել գոյաբանական և իմացաբանական հայացքներից։ Նրա «Դրունք փիլիսոփայութեան ասացեալ ըստ յունաց, և լատինացւոց լօճիգայ և ըստ հայոց թարքմանի տրամաբանութիւն․․․» (1645) աշխատությունը հայերեն տպագրված տրամաբանության առաջին դասագիրքն է և մեզանում կարևոր դեր է խաղացել տրամաբանության՝ որպես ինքնուրույն գիտության ձևավորման ու զարգացման գործում։ Հայ իրականության մեջ հայտնի է Գալանոսի «Քերական և տրամաբանական ներածութիւն առ յիմաստասիրութիւնն շահելոյ» (1645) երկը, որը գրված է Սիմեոն Ջուղայեցու քերականական սկզբունքներով։ Գալանոսը լատիներենի հետևողությամբ գրաբարի համար ընդունում է մի շարք արհեստականություններ՝ անունների և որոշ դերանունների քերականական սեռ, 10 հոլով, բայական 6 սեռ, անեզական անունների եզակի ձևեր և այլն։
Կղեմես Գալանոսի երկերից առավել կարևոր է «Միաբանութիւն Հայոց սուրբ եկեղեցւոյն ընդ մեծի սուրբ եկեղեցւոյն Հռովմայ» (հ․ 1–2, մաս 1–2, 1650–61) լատիներեն և հայերեն աշխատությունը, որտեղ, օգտագործելով հայկակական, հունակական, լատինական աղբյուրներ և հիմք ընդունելով հայ ու հռոմեական եկեղեցիների հարաբերությունները՝ շարադրել է հայոց պատմությունը, հանդես եկել որպես հայ եկեղեցին Հռոմին ենթարկելու գաղափարի մոլեռանդ քարոզիչ, նպաստել Արևմտյան Եվրոպայում Հայաստանի քաղաքացիական և եկեղեցական պատմության վերաբերյալ սխալ տեղեկությունների տարածմանը։
Գալանոսի միտումնավոր հորինվածքները, որոնք գրականության մեջ մտել են «հայկական սխալներ» անունով, հերքվել են միայն XVIII դ․ վերջին։ Սակայն այս աշխատությունն այժմ ձեռք է բերել սկզբնաղբյուրի նշանակություն, քանի որ նրանում օգտագործված աղբյուրների մի մասը անհետացել է։
Զիյնեթ Սալի
Զիյնեթ Սալի (Ziynet Sali), բրիտանացի-թուրք կիպրացի երգչուհի, հայտնի Կիպրոսում և Թուրքիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կիպրացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ապրիլի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Թուրք փոփ երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Արթուր Կարապետյան (դերասան)
Արթուր Ամիրանի Կարապետյան, հայ դերասան։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2016) ։
Դերասանուհի Սաթիկ Հախնազարյանի ամուսինը։
Կենսագրություն
Արթուր Կարապետյանը ծնվել է 1965 թվականին Երևանում։ Ավարտել է Երևանի Մովսես Խորենացու անվան թիվ 143 միջնակարգ դպրոցը, 1988 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1987-1992 թվականներին աշխատել է «Անիվների վրա» թատրոն-ստուդիայում, 1995 թվականին` Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում, 1996 թվականից՝ Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում։ 1993-2004 թվականներին որպես հաղորդավար աշխատել է Հայաստանի հանրային ռադիոընկերություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ
Նատո Վաչնաձե
Կինոյում նկարահանվել է 1920-ական թվականներին։ Համր կինոյի շրջանում խաղացել է գլխավորապես վրացական գրականության էկրանավորումներում՝ Նինո («Ավազակ Արսենը», վրացական ժողովրդի պոեմի մոտիվներով, 1924), Նունու («Անարգանքի սյան մոտ», ըստ Ղազբեգիի «Հայրասպանը» վեպի, 1924), Ֆատի («Ձիավորը «Ուայլդ-Վեստից», ըստ Նինաշիձեի «Ո՞վ է մեղավոր» վեպի, 1925)։ Ստեղծել է ոգեշունչ, քնարական կերպարներ։ Հնչուն կինոյի լավագույն դերերից են՝ Թամար («Վերջին դիմակահանդեսը», 1934), Նենո («Արսեն», 1937), Նանի («Ոսկեգույն հովիտ», 1937)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1941)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Վրաստանի ժողովրդական արտիստներ
Սինակեռնեխ
Նկարագրությունը
Սինակեռնեխը խոշոր կեռնեխ է։ Մեջքը և թևերը ձիթապտղագույն են, կրծքի ստորին մասը և որովայնը՝ սպիտակ, կաթիլանման սև պտերով, թևերի թափահարող փետուրները մոխրասև են, կզակը, կոկորդը, կտնառքը և կուրծքը շիկադեղնավուն՝ մուգ բծիկներով, պոչը մոխրասև է։
Կենսակերպը
Մյուս կեռնեխներից տարբերվում է նրանով, որ հիմնականում ապրում են թվով 30-40 զույգի հասնող խմբերով։ ՀՀ-ում ձմեռող թռչուն է։ Աշնանը վերադառնում է հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին, գարնանը չվում է մարտ-ապրիլին։ Բնադրման վայրերից չվում է մեծ խմբերով։ Մեծ քանակությամբ տարածված է Երևանի անտառային գոտում, պուրակներում և ծայրամասային այգիներում, Արարատյան հարթավայրում, Վայքի մարզում։
Սննդառություն
Սնվում է բացարձակապես չորացած հատապտուղներով, սերմերով։
Տարածվածություն
Տարածված է Եվրասիայում ։
Բորսո դել Գրապա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կոնստանտին Ենկոյան
Աշխատանքային գործունեություն
2002 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի լաբորանտ, Երևան, ՀՀ
2005 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի ավագ լաբորանտ, Երևան, ՀՀ
2005 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի ասիստենտ, Երևան, ՀՀ
2005 – 2007 Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի արտասահմանցի (անգլախոս) ուսանողների դեկանի տեղակալ, Երևան, ՀՀ
2007 – 2008 Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի հետդիպլոմային ուսուցման (այնուհետև՝ շարունակական կրթության բաժնի) դեկանի տեղակալ, Երևան, ՀՀ
2009 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի դոցենտ, Երևան, ՀՀ
2012 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կենսաքիմիայի ամբիոնի պրոֆեսոր, Երևան, ՀՀ
2012 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ինստիտուցիոնալ և ծրագրային (բուժական գործ) միջազգային հավատարմագրման նպատակով ինքնավերլուծության զեկույցը կազմող հանձնաժողովի անդամ
2013 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի կրթության որակի գնահատման և ապահովման հանձնաժողովի ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետային հանձնաժողովի նախագահ
2014 – Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր։
Գիտական գործունեություն
2006 – Պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ԺԴ.00.09 – «Ախտաբանական անատոմիա և դատական բժշկություն» և Գ.00.04 –«Կենսաքիմիա» մասնագիտություններով՝ «Սաղմնային պրոտեոգլիկանների նյարդապաշտպան հատկության ուսումնասիրումը» թեմայով՝ արժանանալով բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի, Երևան, ՀՀ
2010 – Պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ Գ.00.04 – «Կենսաքիմիա» և ԺԴ.00.10 –«Ախտաբանական և նորմալ ֆիզիոլոգիա» մասնագիտություններով՝ «Նեյրոդեգեներացիայի ներյրոքիմիական և մորֆոֆունկցիոնալ մեխանիզմները և ներյրոնների կենսակայունության ուղիները» թեմայով՝ ստանալով կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան, Երևան, ՀՀ։
Վերապատրաստումներ և գիտաժողովներ
2001 - «Ուղեղի իմուն համակարգի կենսաքիմիական և մոլեկուլյար-կենսաբանական մեխանիզմներ», Երևան-Ծաղկաձոր, ՀՀ։
2002 - «Դեղագետ ուսանողների միջազգային ֆեդերացիայի երրորդ գիտական համաժողով», Երևան, ՀՀ։
2002 - «Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ուսանողական խորհրդարանի 10-ամյակին նվիրված ուսանողական գիտական կոնֆերանս», Երևան, ՀՀ։
2003 - «Նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների և ծերացման սահմաններ. ֆունդամենտալ տեսանկյուններ, կլինիկական պերսպեկտիվներ և նոր մոտեցումներ», Կենսաքիմիկոսների և մոլեկուլյար կենսաբանների միջազգային ասոցիացիայի, (IUBMB), Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) և NATO-ի կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Անթալիա, Թուրքիա
2005 - «Առաջին հույն-հայկական միջազգային բժշկական ֆորում և երրորդ ու չորրորդ սերունդների 3-րդ միջազգային կոնգրես», Երևան, ՀՀ։
2005 - «Սպիտակուցների միսֆոլդինգ, սպիտակուցների մոդիֆիկացիա և ծերացման հետ շաղկապված հիվանդություններ», Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) և Եվրոպայի մոլեկուլյար կենսաբանների ասոցիացիայի (EMBO) կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Սպետսես կղզի, Հունաստան։
2005 - «Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի 75-ամյակին նվիրված ուսանողական գիտական կոնֆերանս», Երևան, ՀՀ։
2006 - «Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) երիտասարդ գիտնականների կոնֆերանս», Ստամբուլ, Թուրքիա։
2006 - «Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) 31-րդ տարեկան գիտաժողով. մոլեկուլներ առողջ և ախտաբանական օրգանիզմում», Ստամբուլ, Թուրքիա։
2006 - Ալցհեյմերի հիվանդության միջազգային ասոցիացիայի 10-րդ միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Ալցհեյմերի հիվանդությանը և արակից խանգարումներին, Մադրիդ, Իսպանիա։
2006-«Մոլեկուլյար և բջջային կենսաբանություն Սպետսեսում. կենսաքիմիայի և մոլեկուլյար կենսաբանության անցյալ, ներկան և ապագան»՝ Սպետսեսում բարձրագույն որակավորման կուրսերի 40-ամյակին նվիրված ժողով-քննարկում։ Կազմակերպիչներ՝ Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիա (FEBS), Եվրոպայի մոլեկուլյար կենսաբանների ասոցիացիա (EMBO), Կենսաքիմիկոսների և մոլեկուլյար կենսաբանների միջազգային ասոցիացիա (IUBMB), Սպետսես կղզի, Հունաստան։ Կենսաքիմիկոսների և մոլեկուլյար կենսաբանների միջազգային ասոցիացիա (IUBMB), Սպետսես կղզի, Հունաստան
2006 - «Ֆունկցիոնալ գենոմիկայից դեպի մոլեկուլյար պրոտեոմիկա» Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Երևան, ՀՀ։
2007 - «Կենսաքիմիայի, ռադիացիոն և տիեզերային կենսաբանության հիմնահարցեր» UNESCO–ի հովանու ներքո՝ ակադեմիկոս Ն. Սիսակյանի 100 ամյակին նվիրված 3-րդ միջազգային գիտաժողով։ Կազմակերպիչներ՝ ՌԴ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, UNESCO, Մոսկվա - Դուբնա, Ռուսաստանի Դաշնություն։
2007 - «Կենսաքիմիայի, մոլեկուլյար, ռադիացիոն կենսաբանության և գենետիկայի հիմնահարցեր», միջազգային գիտաժողով՝ UNESCO–ի հովանու ներքո՝ ակադեմիկոս Ն. Սիսակյանի 100 ամյակին նվիրված Միջազգային գիտաժողով Կազմակերպիչներ՝ ՌԴ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա, UNESCO, Երևան-Աշտարակ, ՀՀ։
2007 - «Սթրես և վարք» 10-րդ միջհամակարգային միջազգային կոնֆերանս՝ նվիրված կենսաբանական հոգեբուժությանը, Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսաստանի Դաշնություն։
2007 - «Երիտասարդ գիտնականների կոնֆերանս»` նվիրված Հ. Բունիաթյանի 100 ամյակին, Երևան, ՀՀ։
2007 - «Նեյրոնային բազմազանության առաջացումը ուղեղում» քննարկում-լսումներ՝ կազմակերպված Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) կողմից, Կապրի, Իտալիա։
2007 - «Ուղեղի ասիմետրիայի և պլաստիկության կառուցվածքային, գործառութային, նեյրաքիմիական և իմունաքիմիական ասպեկտներ», Սանկտ-Պետերբուրգ, Ռուսաստանի Դաշնություն։
2008 - «Նեյրոնալ պլաստիկություն և նեյրոդեգեներատիվ հիվանդություններ. նեյրոնների գործառույթի խաթարում և բուժում» նեյրոգիտության բարձրագույն վերապատրաստում Եվրոպայում՝ կազմակերպված Եվրոպայի նեյրոգիտության ասոցիացիայի (FENS) կողմից Եվրոխորհրդարանի գիտության հանձնաժողովի և Մարի Կյուրի համաշհարհային ֆոնդի աջակցությամբ, Ինսբռուգ, Ավստրիա։
2008 - «Լիպիդային գերօքսիդացում և ազատ ռադիկալային ազդանշանային համակարգ. դերը ախտաֆիզիոլոգիայում։ Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) և Եվրոպայի ազատ ռադիկալների հետազոտման ասոցիացիայի (SFRR-E) կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Սպետսես կղզի, Հունաստան։
2008 - «Ոչ հաղորդող թաղանթային մեխանիզմներ նեյրոնների ենթաշեմային ազդանշանային մեխանիզմներում» սիմպոզիում՝ կազմակերպված UNESCO-ի և Ուղեղի հետազոտման միջազգային կազմակերպության (IBRO) կողմից, Երևան, ՀՀ։
2008 - «Հեմատոլոգիայի հեռանկարները և արյան փոխներարկում» միջազգային գիտագործնական կոնֆերանս՝ նվիրված պրոֆ. Ռ.Հ. Յոլյանի անվան արյունաբանության կենտրոնի 75-ամյակին, Երևան, ՀՀ։
2009 - «Աուտիզմի բուժումը», կլինիկական որակավորման 1-ին մակարդակ՝ կազմակերպված Աուտիզմի հետազոտման ինստիտուտի կողմից, Չիկագո, ԱՄՆ։
2009 - «Աուտիզմի բուժում, ապաքինում, կանխարգելում», կոնֆերանս՝ կազմակերպված Աուտիզմի Հետազոտման Ինստիտուտի կողմից, Չիկագո, ԱՄՆ։
2009 - «Սպիտակուցներ և նարանց գործունեության ցանցը – յուրատիպից դեպի գլոբալ վերլուծություն», Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) և Եվրոպայի մոլեկուլյար կենսաբանների ասոցիացիայի (EMBO) կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Սպետսես կղզի, Հունաստան։
2009 - «Միջազգային գիտաժողով ուղեղի իմուն համակարգը. նեյրոքիմական և նեյրոէնդոկրին ասպեկտները»՝ նվիրված ակադեմիկոս Արմեն Գալոյանի 80-ամյակին, Երևան, ՀՀ։
2009 - «Հայաստան-Ռուսաստան՝ բժշկությունն առանց սահմանների» խորագրի տակ «Մարդու առողջությունը» VIII ազգային գիտաբժշկական կոնգրես, Երևան, ՀՀ։
2010 - Երիտասարդ գիտնականների միջազգային գիտաժողով, Երևան, ՀՀ։
2010 - «Կենսամոլեկուլյար համակարգերի նախագծումն ու վերլուծությունը», Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) կողմից կազմակերպված բարձրագույն որակավորման կուրսեր, Սպետսես կղզի, Հունաստան։
2011 - Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) 36-րդ տարեկան գիտաժողով. «Վաղվա բժշկագիտության կենսաքիմիան», Թուրին, Իտալիա։
2011 - Եվրախորհրդի գործնական լսումներ-քննարկումներ՝ նվիրված Եվրամիության, Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների միջև համատեղ գիտական նախագծերի ստեղծմանն ու իրականացմանը, Բրյուսել, Բելգիա։
2011 - Եվրոպայի նյարդաբանների ասոցիացիայի 15-րդ տարեկան գիտաժողով, Բուդապեշտ, Հունգարիա։
2012 - «Նեյրոգիտության 8-րդ եվրոպական համագումար»՝ կազմակերպված Եվրոպայի նեյրոգիտության ասոցիացիայի (FENS) կողմից, Բարսելոնա, Իսպանիա։
2012 - «Անգիոգենեզի մոլեկուլյար և բջջային մեխանիզմները» քննարկում-լսումներ՝ կազմակերպված Եվրոպայի կենսաքիմիկոսների ասոցիացիայի (FEBS) կողմից, Կապրի, Իտալիա
2013 - Նեյրոպսիխոֆարմակոլոգիայի քննարկում-լսումներ՝ կազմակերպված Եվրոպայի նեյրոպսիխաֆարմակոլոգիայի ասոցիացիայի (ECNP) կողմից, Նիցա, Ֆրանսիա։
Քալամ
Քալամ (الكلام - բառ, խոսք), տերմինաբանորեն՝ դոգմատիկ համակարգ, աստվածաբանություն) լայն իմաստով անվանում են յուրաքանչյուր դատողությանը՝ կրոնափիլիսոփայական թեմաների շուրջ, որի նպատակն իսլամի դիրքորոշումների բացատրումն է՝ հենվելով բանականության փաստերի վրա։ Քալամ հաճախ անվանում են ռացիոնալիստական մուսուլմանական փլիսոփայությանը, սակայն վերջինից տարբերվում է նրանով, որ բանականության փաստարկներից բացի ընդունում է նաև Աստվածային Հայտնությունը։ Քալամը դարձավ ուղղահավատ սխոլաստիկ աստվածաբանության նոր համակարգը նշելու տերմին։ Առանձնացվում է մութազիլիական և աշարիական քալամ։
Նախկինում Ֆիկհ տերմինով անվանում էին ինչպես իրավունքի մասին գիտությունը, այնպես էլ աստվածաբանությունը։ Պարզ տարբերակում իրավունքի և աստվածաբանության մեջ չկար և ֆակիհ տերմինով անվանում էին ինչպես իրավաբանին, այնպես էլ աստվածաբանին։ Այժմ ֆիկհ տերմինով սկսեցին անվանել մուսուլմանական իրավունքը, իսկ քալամ տերմինով՝ դավանաբանական աստվածաբանությունը։ Սահմանվեց իրավունքի և աստվածաբանության միջև բաժանումը չնայած այդ բաժանումն իսլամում երբեք վերջնական չեղավ։
Կոնստանտին Ենկոյան
Վերապատրաստումներ և գիտաժողովներ
2013 - «Սթրես և վարք» միջազգային սիմպոզիում նվիրված նեյրոգիտության և կենսաբանական հոգեբուժության, Երևան, ՀՀ։
Քալամ
Լայն իմաստով քալամը ներառում է ցանկացած քննարկում կրոնափիլիսոփայական թեմաներով։ Քալամը հաճախ անվանում են ռացիոնալիստական մուսուլմանական փիլիսոփայություն, բայց միևնույն ժամանակ քալամն առանձնանում է ընդհանուր փիլիսոփայությունից նրանով, որ բանականության եզրակացությունների կողքին ճանաչում և ընդունում է նաև Աստվածային հայտնությունները, ավելի ճիշտ բանական եզրահանգումները համապատասխանեցնում է Աստվածային հայտնություններին։ Մտածողներին, ովքեր զբաղվում էին քալամով կոչում էին մութաքալլիմ։ Մուհամմադ ալ Ղազալիից հետո քալամը սկսեց ընկալվել որպես գիտություն մուսուլմանական դոգմաների ռացիոնալիստական փաստարկների ճանապարհների մասին։ Քալամը կարևոր դեր է սկսում խաղալ մարդկանց՝ կրոնի ընկալման գործում հաղթահարելու համար կասկածը Իսլամի զանազան ուսմունքների և իրավական նորմերի հանդեպ։ Կարևոր դեր ուներ այս ամենում տրամաբանությունը՝ Մանտիկ։
Կոնստանտին Ենկոյան
Վերապատրաստումներ և գիտաժողովներ
2013 - Նեյրոգիտության և կենսաբանական հոգեբուժության երրորդ միջազգային գիտաժողով, Երևան, ՀՀ։
Քալամ
Քաալամի ձևավորման պատճառներից մեկը մուսուլմանական համայնքի ներսում աճող տարաձայնություններ էին ուղղափառ խալիֆների կառավարման վերջում։ Հաջորդ պատճառն էր մուսուլմանական հասարակություն բուռն զարգացումը։ Այն բանից հետո, ինչ Խալիֆայույունը տարածեց իր իշխանությունը հսկայածավալ տարածքների վրա, որտեղ նախկինում գտնվում էին համաշխարհային քաղաքակրթությունների կենտրոնները, մուսուլմանները սկսեցին բախվել այլ մշակույթների հետ։ Արդյունքում առաջացավ անհրաժեշտություն իրենց կրոնի հիմնադրույթների ռացիոնալ բացատրություններ, որոնք կպատասխանեին իրենց հակառակորդների հարցադրումներին։
Պատմություն
Քալամը սկզբնապես առաջացել և զարգացել է քննարկումների ընթացքում, որոնք ծավալվեցին իսլամում տարբեր կրոնաքաղաքական խմբավորումների ի հայտ գալուց հետո ՝ խարիջիներ, կադարիներ , ջաբարիներ , մուրջիներ, ինչպես նաև ոչ մուսուլմանական ուսմունքների ներկայացուցիչների հետ բանավեճի արդյունքում։ Այս վեճերում մշակվում է քալամին հատուկ դատողությունների մեթոդը, որը հիմնված է Ղուրանի այլաբանական մեկնաբանության վրա և փաստարկների այս կամ այն թեզի ժամանակ ինչ որ հեղինակությունից մեջբերման ժխտման վրա, բացի բանականությունը, ինչպես նաև ձևավորվում էր նրա սկզբնական պրոբլեմատիկան. մարդու պատասխանատվությունն իր արարքների համար ըստ իսլամի կամքի ազատության և կանխորոշվածության, մարդու որակավորումը որպես մուսուլման՝ մուսլիմ, որպես ուղղահավատ՝ մումին, որպես անհավատ՝ քաֆիռ և որպես մարդու, որը ծանր մեղք է գործել, Աստծո միակությանը և նրա էության և ատրիբուտների փոխհարաբերությունը, Ղուրանի արարված կամ չարարված լինելը ժամանակի մեջ։ Վերը թվարկված հարցերը, որոնք անմիջականորեն կապված են իսլամի դոգմաների հետ ձևավորեցին քալամի էությունը։
Կոնստանտին Ենկոյան
Վերապատրաստումներ և գիտաժողովներ
2013 - ԵՊԲՀ տարեկան հաշվետու գիտաժողով, Երևան, ՀՀ։
Քալամ
Պատմություն
Այս հարցերի պատասխանները գտնելու փնտրտուքները բերեցին որոշ ռացիոնալիստական դպրոցների ստեղծմանը։ Առաջին այդպիսի արմատական դպրոց դարձավ մութազիլիականը, որը հիմնվեց Վասիլ իբն Ատայի կողմից։ Մութազիլիները մտցրեցին անկրկնելի և յուրօրինակ ներդրում քալամի առաջացման և զարգացման մեջ։ Ուղղահավատ սուննիները չնայած մութազիլիների հետ կոնֆլիկտի յուրացրեցին նրանցից որոշ մեթոդներ և հայացքներ։ Նրանք հասկանում էին, որ առանց ռացիոնալիստական մեկնաբանությունները երբեմն հնարավոր չէ։ Ուղղահավատ իսլամը տրամաբանական բացատրություններով փորձել է ներկայացնել Ալ-Աշարին, ով քալամում մեծ ներդրում ունի։
Քալամի յուրահատուկ մեթոդը և պրոբլեմատիկան մենք առաջին անգամ հանդիպում ենք Ալ Ջադա իբն Դիրհեմի աշխատության մեջ, ով առաջ էր քաշում պահանջ հենվել միայն բանականության վրա և ժխտել նրան հակասական Ղուրանի սիմվոլիկ այլաբանական մեկնաբանությամբ բանաստեղծությունները։ Ալ Ջադային է պատկանում Աստծուն մշտական դրական ատրիբուտների վերագրման անհնարության մասին միտքը, Ղուրանի՝ ժամանակի մեջ արարված լինելու մասին միտքը և որոշ աղբյուրների համաձայն մարդու կամքի ազատության մասին միտքը։ Նրա աշակերտ Ջահմ Իբն Սաֆվանը զարգացնելով իր ուսուցչի գաղափարներ խոսում էր բանականության հնարավորության մասին տարբերվող չարը բարուց տարբերելու հայտնությանը և մշակեց պանթեիստական ուղղվածություն ունեցող ուսմունք, որում հաստատվում էր ֆատալիզմ՝ ճակատագրապաշտության սկզբունքը։ Այս երկու մտածողներն իրենց հայեցակետով նախադրեցին առաջին խոշոր քալամի՝ մութազիլիզմի դպրոցի գաղափարները։ Նկատի ունենալով Ջահմա Իբն Սաֆվանի գաղափարների և մութազիլիների գաղափարների մոտիկությունը մուսուլման դոքսոգրաֆները երբեմն խառնում էին մութազիլիական դպրոցը ջահմյանների հետ։ Մութազիլիական իսլամի ծաղկումը վերաբերում է իններորդ դարի առաջին կեսին։ Ալ-Շահրաստանիի խոսքերով այդ դարաշրջանը ընդհանրապես քալամի զարգացման փայլուն շրջան էր. Սկսած Ալ-Մութավաքիլի կառավարումից մութազիլիզմը սկսեց ենթարկվել հետապնդումների։ Այս պայմաններում քալամի օրինականացման փորձը դավանաբանների հետ փոխզիջման ճանապարհով ձեռնարկեց ալ-Աշարին՝ նոր դպրոցի Աշարիական քալամի հիմնադիրը։ Քալամի զարգացման այս էտապը Ալ-Շահրաստանին բնութագրում է որպես նրա անկման դարաշրջան; Չնայած աշարիները ցուցադրաբար իրենց հակադրում էին մութազիլիներին և փոխզիջման էին գնում հանբալիականների հետ, նրանք շարունակում էին մութազիլիների ռացիոնալ գիծը և աշարիների և մութազիլիների միջև գոյություն չուներ անանցանելի սահման։ Ալ Աշարին ինքը դուրս էր եկել մութազիլիների շրջանից։ Քալամի հիմնական դպրոցների կողքին գոյություն ուներ մատուրիդիների դպրոցը։ Քալամը, որն օբյեկտիվորեն խարխլեց ֆակիհների հեղինակությունը հատկապես հանբալիականների և զահիրիների՝ որպես դիսցիպլինա, որն իբն ալ Ջաուզի խոսքերով մութաքալիմների մեծ մասին հանգեցրին կասկածանքի, իսկ որոշներին անաստվածության։ Դրա հետ մեկտեղ Աշարիական քալամը կողմնակիցներ ուներ շաֆիականների և հանբալիականների մեջ, իսկ մութազիլականները զեյդիների։
Կոնստանտին Ենկոյան
Վերապատրաստումներ և գիտաժողովներ
2014 - «Cellvizio» օգտագործողների 6-րդ միջազգային գիտաժողով (ICCU), Նիցա, Ֆրանսիա։
2014 - «Նեյրոգիտության 8-րդ եվրոպական համագումար»՝ կազմակերպված Եվրոպայի նեյրոգիտության ասոցիացիայի (FENS) կողմից, Միլան, Իտալիա։
Քալամ
Պատմություն
13-րդ դարից սկսվում է քալամի մոտեցումը ֆալսաֆային՝ իբրև Իբն Սինայի արևելյան պերիպաթետիզմի դպրոցի հետ միավորում։ Արդյունքում Իբն Խալդունի արտահայտմամբ հետագա մութազիլիների մոտ ֆալսաֆայի և քալամի հարցերը խառնվում էին այնպես, որ այս գիտությունները դառնում են անբաժան։ Քալամի պատմության այս էտապը ներկայացված է Ալ-Իսֆահանիի, Ալ-Ջուրջանիի, Ալ-Դավվանի և այլոց աշխատություններում։ Նոր և նորագույն ժամանակններում քալամը ամենից առաջ մութազիլականությունը մուսուլմանական աշխարհում ոգեշնչել է ռացիոնալիստներին, որոնք աշխատում էին կոնֆլիկտի մեջ չմտնել մուսուլմանական դավանաբանության հիմքերի հետ։ Նրանց մեջ են մտնում մուսուլման ռեֆորմատորներ, լիբերալ մտածողները, իսլամական ձախակողմյանները։
Կոնստանտին Ենկոյան
Գործունեության բարձրագույն կրթության ոլորտում
2012 -Վերապատրաստումներ «Ներքին որակի ապահովում և ակադեմիական ծրագրեր» ARQATA «Կրթության որակ և համապատասխանեցում» երկրորդ ծրագրի շրջանակներում, Աղվերան, Հայաստան։