cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կապիտան Մարվել (ֆիլմ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր Կատեգորիա:3D ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:2010-ականների գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք Կատեգորիա:Marvel-ի կոմիքսների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր
Էստոնական հանրագիտարանային բառարան
Էստոնական հանրագիտարանային բառարան, Էստոնիայի վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող ընդհանրական համառոտ ուղեցույց։ Գրքում ներկայացված են Էստոնիայի պատմության, աշխարհագրության ու տնտեսության հետ կապված հասկացություններ։ Հիմնական հասկացությունները տրված են ռուսերենով, փակագծերի մեջ տրված է բնագրային անվանումը, որին հետևում է բացատրությունը։ Նոր բառարանը պարունակում է շուրջ 4000 հոդված ։
Էստոնական հանրագիտարանային բառարանը Էստոնիային նվիրված եռագրության երրորդ մասն է. առաջին գիրքը «Эстония — Eesti» թեմատիկ ուղեցույցն է, երկրորդը՝ Էստոնական կենսագրական բառարանը։
Բառարանը հրատարակվել է «KRK» հրատարակչության կողմից 2008 թվականին։ Հրատարակության նախապատրաստումը տևել է շուրջ 5 տարի։
Բովանդակություն
Բառարանում ներկայացված են Էստոնիայի վարչական բաժանումների, պատմական դեպքերի, ինչպես նաև էստոնական խոհանոցի, ազգային հագուստի, ազգային երաժշտության հետ կապված հասկացություններ։
Հավելվածի տեսքով բերված են նաև գրոսմայստերների, եպիսկոպոսների, երկրի նախագահների, վարչապետների, կառավարիչների, Ասպետական խաչի ու Ազատության խաչի շքանշանակիրների, ԽՍՀՄ հերոսների անունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոներեն հանրագիտարաններ
Թեորեմների ավտոմատացված ապացուցում
Ավտոմատացված թեորեմների ապացուցումը (որը նաև հայտնի է որպես ATP կամ ավտոմատացված դեդուկցիա) ավտոմատացված հիմնավորման և մաթեմատիկական տրամաբանության ենթածրագիր է, որը վերաբերում է համակարգչային ծրագրերով մաթեմատիկական տեսությունների հաստատմանը։ Մաթեմատիկական ապացույցի վերաբերյալ ավտոմատացված հիմնավորումը խթան հանդիսացավ համակարգչային գիտության զարգացման համար։
Առաջին իրականացումներ
Տրամաբանության տեսության մեքենայի «էվիրիստական» մոտեցումը փորձել է մրցել մաթեմատիկոսների հետ, սակայն չի կարող երաշխավորել, որ ապացույց կարելի է գտնել կամայական հիմնավոր թեորեմի համար։ Ի տարբերություն մյուս, ավելի համակարգված ալգորիթմների, առնվազն տեսականորեն, ամբողջականությունն առաջին կարգի տրամաբանության համար է։ Նախնական մոտեցումները հիմնված էին Հերբրանդի և Սքոեմի արդյունքների վրա, որպեսզի առաջին կարգի բանաձևը դառնան առաջադեմ բանաձևերի ավելի մեծ հավաքածուներ, դարձնելով փոփոխականները Հերբրեն տիեզերքի տերմիններով։ Այնուհետև առաջարկվող բանաձևերը կարող են ստուգվել մի քանի մեթոդների կիրառմամբ անբավարարելիության համար։ Gilmore-ի ծրագիրն օգտագործեց ձևափոխման նորմալ ձևը, որում ձևակերպված է բանաձևի բավարարելիությունը։
Խնդրի լուծելիությունը
Կախված հիմքում ընկած տրամաբանությունից, բանաձևի վավերականության որոշման խնդիրը տատանվում է պարզագույնից մինչ անհնարին։ Առաջարկվող տրամաբանության հաճախակի դեպքի համար խնդիրը վճռական է, սակայն համահունչ NP-ը ամբողջական է, և հետևաբար, ընդհանուր ապացույցների առաջադրանքների համար ենթադրվում է միայն ժամանակային ժամանակի ալգորիթմներ։ Առաջին պատվին նախորդ հաշվարկի համար Գեելի ամբողջականության տեսությունը նշում է, որ թեորեմները (ապացուցելի պնդումները) հենց տրամաբանորեն վավեր են լավ ձևավորված բանաձևերը, ուստի վավեր բանաձևերը նույնականացնող թվացյալ են. Հաշվի առնելով անսահման ռեսուրսները, ցանկացած վավեր բանաձև, ի վերջո, կարող է ապացուցել։ Այնուամենայնիվ, անվավեր ձևակերպումները (որոնք չեն ենթարկվում տվյալ տեսության մեջ), չեն կարող միշտ ճանաչվել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էքսպերտ համակարգեր Կատեգորիա:Ֆորմալ մեթոդներ Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Մերգյան
Մերգյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կարոլինա Վիդերստրյոմ
Կարոլինա Օլիվիա Վիդերստրյոմ (Karolina Olivia Widerström, ), շվեդ բժիշկ, գինեկոլոգ։ Շվեդիայում համալսարանական կրթությամբ առաջին կին բժիշկը։ Եղել է նաև ֆեմինիստ և քաղաքական գործիչ, զբաղվել է սեռական դաստիարակության և կանանց ընտրական իրավունքի հարցերով։ Եղել է Կանանց ընտրական իրավունքի ազգային ասոցիացիայի նախագահ և Ստոկհոլմի քաղաքային խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Կարոլինա Վիդերստրյոմը ծնվել է 1856 թվականին Հելսինգբորգում, մարմնամարզության ուսուցչի և անասնաբույժ Օտտո Ֆրեդրիկ Ուիդերստրյոմի և Օլիվիա Էրիկա Դիլենի ընտանիքում։ Ընտանիքը Ստոկհոլմ է տեղափոխվել 1873 թվականին։
1870 թվականին կանայք իրավունք ստացան պաշտոնապես ընդունվել Շվեդիայի համալսարաններ։ Կարոլինայի հայրը ցանկացավ, որ դուստրն իր նման լինի մարմնամարզության ուսուցիչ։ 1873–1875 թվականներին Կարոլինա Վիդերստրյոմը սովորել է Շվեդիայի սպորտի և առողջապահության դպրոցում (Gymnastiska centralinstitutet), 1875–1877 թվականներին եղել է պրոֆեսոր Բրանտինգի օգնականը։ Նա ակտիվ գործունեություն է ծավալել որպես բժիշկ-մարմնամարզիկ։ 1879 թվականին քննություն է հանձնել Ուոլինսկա դպրոցում, 1880 թվականին Ուփսալայի համալսարանում բժշկական փիլիսոփայության քննություն է հանձնել։ 1884 թվականի մայիսին Ստոկհոլմի Կարոլինսկայա ինստիտուտում ստացել է բժշկի մասնագիտություն։
Վիդերստրյոմը ցանկանում էր, որ կանայք և աղջիկներն ավելին իմանան իրենց մարմինների մասին, ավելի առողջ հագնվեն և ստանան նույն իրավունքներն ու հնարավորությունները, ինչպես տղամարդիկ։ Նա հատկապես ակտիվ էր գինեկոլոգիայի և կանանց առողջության հարցերում։ Իր բնագավառում նրա ամենահայտնի աշխատանքը Kvinnohygien («Կանանց հիգիենա») էր, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1899 թվականին, և ունեցել յոթ հրատարակություն մինչև 1932 թվականը։ Մոտավորապես 1900 թվականից Վիդերստրյոմն ակտիվ գործունեություն է ծավալել մարմնավաճառների, այսպես կոչված, կարգավորումը վերացնելու պայքարում, այսինքն՝ մարմնավաճառների վեներական հիվանդությունների հարկադիր գրանցումն ու պարբերական զննումները, համակարգ, որը խիստ քննարկվում էր այն ժամանակ կանանց իրավունքների ակտիվիստների շրջանում, և ձևավորվել էր Svenska Federationen (Շվեդական ֆեդերացիա) դիմադրելու դրան։
1912 թվականին Կարոլինա Վիդերստրյոմն ընտրվել է Ստոկհոլմի քաղաքային խորհրդի անդամ լիբերալների թիմից, որտեղ պաշտոնավարել է մինչև 1915 թվականը։ 1918 թվականին նա ընտրվել է Կանանց ընտրական իրավունքի Շվեդիայի հասարակության նախագահ, մեկ տարի առաջ նախքան Շվեդիայում կանայք ընտրելու իրավունք են ստացել 1919 թվականին և դարձել է նրա վերջին նախագահը 1921 թվականին կազմակերպության լուծարումից հետո, երբ կազմակերպության նպատակը կատարվեց, և երկու սեռերն օգտագործեցին քվեարկելու իրավունքը 1921 թվականի ընտրություններում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շվեդ բժշկուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդ սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Անդրեաս Կունց
Անդրեաս Կունց (Andreas Kunz, ), գերմանացի դահուկային երկամարտի մարզիկ ։
Սպորտային կարիերա
Նրա ամենահայտնի արդյունքը բրոնզե մեդալն էր, որը նա ստացել է 1968 թվականին Գրենոբլի ձմեռային օլիմպիական խաղերի անհատական մրցաձևում։ Նա մրցել է SV Dynamo ակումբի կազմում ։
Կունցը մահացել է 2022 թվականի հունվարի 1-ին 75 տարեկան հասակում ։
Ելանտուբ
Ելանտուբ (Елантуб, Йылантөп), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։
Նիժնիե Աբակասի
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 351 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1698 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Իբրեսինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ձայն Քրիստոսի (862)
Ձայն Քրստոսի (862), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 862 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15×11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 62 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` լաթապատ տախտակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բոգդանովցի (գյուղ, Դերաժնյայի շրջան)
Բոգդանովցի (Богданівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգդանովցի գյուղում բնակվում էր 857 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2453 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 349,37 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1776 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռյոշտի
Ռյոշտի (rösti), շվեյցարական ազգային ուտեստ, պատրաստված կարտոֆիլից և կենսաբանական կամ կենդանական ճարպից։ Ռյոշտին հիշում են կարտոֆիլի նրբաբլիթի համով։
Պատմականորեն Ռյոշտին համարվում էր գյուղական նախաճաշ Բեռնում։ Մեր օրերում Ռյոշտի ուտում է ամբողջ Շվեյցարիան։ Ռյոշտին չի համարվում օգտակար սնունդ, քանի որ նրա մեջ շատ է օգտագործվում ձեթ։
Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ Կատեգորիա:Շվեյցարական խոհանոց Կատեգորիա:Գերմանական խոհանոց Կատեգորիա:Խավարտներ
(4181) Կիվի
(4181) Կիվի (Kivi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի փետրվարի 24-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,611434 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2646 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9582 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Կիվի աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2852 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1541,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233553 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,38° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1938 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բրյուսելի սկանդինավյան դպրոց
Բրյուսելի սկանդինավյան դպրոց կամ ԲՍԴ (École Reine Astrid, Brysselin Skandinaavinen koulu, Scandinavian School of Brussels), միջազգային դպրոց Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելից 20 կմ հեռավորության վրա գտնվող Վաթեռլոոյի արվարձանում։
Ծառայում է 2-19 տարեկան աշակերտների համար ։ Դպրոցում գործում է ինչպես նախադպրոցական, այնպես էլ Շվեդիային, Նորվեգիային, Դանիային և Ֆինլանդիային նվիրված ակադեմիական կրթություն ։
Դպրոցը առաջարկում է նաև բակալավրիատ, որի կրթական ծրագիրը դասավանդվում է 140 երկրների 4000 դպրոցներում։
Սովորողներ
Բրյուսելի սկանդինավյան դպրոցի ուսանողների մեծ մասը եկել են Սկանդինավյան թերակղզու երկրներից։ Դրանք հիմնականում բելգիայաբնակ շվեդները, դանիացիները, ֆինները և նորվեգացիներն են։
Ըստ 2015 թվականի՝ նրանց թիվը կազմում էր գրեթե 300 սովորող։ Դպրոցը գտնվում է Բրյուսելի հարավային արվարձաններից Վաթեռլոոյում։
Հիմնական դասավանդվող լեզուներն են ֆրանսերենը, անգլերենը, շվեդերենը։ Այլընտրանքային լեզուներ են նորվեգերենը, դանիերենը, ֆիններենը և հոլանդերենը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելգիայի դպրոցներ
Ապանուս շրջան (Այովա)
Ապանուս շրջան (Appanoose County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.285 կմ² է, բնակչության թվաքանակը 2020 թվականի մարդահամարի տվյալներով եղել է 12.317. : Its county seat is Centerville. ը՝ 12.884 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սենթրվիլ բնակավայրը ։ Կազմավորվել է 1843 թվականին։ Կոչվել է հնդկացիական մեսքվոքի ցեղի խաղաղասեր առաջնորդ Ապանուսի անունով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Շնչառական ուղիների վարակների կանխարգելում
Շնչառական ուղիների վարակների (ՇՈՒՎ) հաջող կանխարգելումը, որը պատասխանատու է զգալի թվով խորհրդակցությունների, մասնավորապես փոքր երեխաների և տարեցների համար, կարող է օգտակար լինել հիվանդների, ընտանիքների և ընդհանուր առմամբ, հասարակության համար։ Մեկ համակարգված վերանայում (2008 թ.-ի փետրվար), առանց պաշտոնական մետա-վերլուծությունների, գնահատում է պրոբիոտիկների օգտագործման ազդեցությունները ՇՈՒՎ-երի կանխարգելման կամ բարելավվման համար։ Ներառվել են 14 ՊՎՓ-ներ՝ 12 առողջ և 2 ՇՈՒՎ-ով հիվանդ անհատների մասնակցությամբ։ ՇՈՒՎ-ների տարածվածության հետ կապված, ոչ մի էական տարբերություն չի հայտնաբերվել պրոբիոտիկ և ստուգիչ խմբերի միջև 10 ՊՎՓ-ում այն ժամանակ, երբ պրոբիոտիկների օգտագործումը օգտակար էր մյուս 4 ՊՎՓ-ում։ 6 ՊՎՓ-ից 5-ում, ըստ համապատասխան տվյալների առկայության պայմանի, այստեղ նկատվում է ախտանիշների ծանրության նվազում կապված պրոբիոտիկ խմբի ՇՈՒՎ-երի հետ՝ համեմատած ստուգիչ խմբի հետ։ 9 ՊՎՓ-ից 3-ում ՇՈՒՎ-երի կլինիկական բուժման ընթացքը ավելի կարճ է պրոբիոտիկ խմբում, համեմատած ստուգիչ խմբի հետ, այն ժամանակ, երբ ոչ մի ներխմբային տարբերություն չի հայտնաբերվել մնացած 6 ՊՎՓ-ում։ Դրանից եզրակացություն արվեց, որ պրոբիոտիկները կարող են ունենալ դրական ազդեցություն ՇՈՒՎ-երի ախտանիշների ծանրության և տևողության վրա, բայց չեն ազդում ՇՈՒՎ-երի հաճախության նվազման վրա։ Համակարգված տեսության հրապարակումից հետո, մեկ կրկնակի, իրարից անկախ, պլացեբո-ստուգիչ և ընդհանրացված ուսումնասիրությունները գնահատում էին L. acidophilus NCFM (1010 ԳՁՄ/օր), L. acidophilus NCFM համակցված B. animalis subsp. Lactis Bi-07 (1010 ԳՁՄ/օր) հետ կամ պլացեբո խմբի վերահսկման ազդեցությունը երեխաների մոտ մրսածության և թոքաբորբի ախտանիշներով հիվանդությունների և դրանց տևողության վրա։ Պլացեբո խումբը կամ պրոբիոտիկները վերահսկվել են 6 ամսվա ընթացքում (նոյեմբերից մինչև մայիս) 3–5 տարեկան 248 երեխաների մոտ։ Պլացեբո խմբի հետ համեմատած L. acidophilus NFCM-ի հետ բուժող խմբի մոտ կրճատվել է ջերմության, հազի դրսևորումները և լրացուցիչ հակաբիոտիկների օգտագործումը։ Պլացեբո խմբի հետ համեմատած՝ L. acidophilus NFCM-ի հետ բուժող խումբը համակցված B. animalis subsp. lactis Bi-07 շտամի հետ զգալիորեն նվազեցրել է ջերմության, հազի, գրիպի և այլ ախտանիշների տարածվածությունը, ինչպես նաև լրացուցիչ հակաբիոտիկների օգտագործումը։ Երկու պրոբիոտիկ խմբերն էլ, պլացեբո խմբի հետ համեմատած, զգալիորեն կրճատել են ախտանիշների տևողությունը։ Այլ ժամանակակից ՊՎՓ (Hojsak et al. 2010), անցկացված 281 խորվաթ երեխաների հետ, ցույց է տվել, որ, պլացեբո խմբի հետ համեմատած, Lactobacillus GG խմբի երեխաների մոտ զգալիորեն իջել է վերին ՇՈՒՎ-երի վտանգը։ ՇՈՒՎ-երի նվազեցրած վտանգը տևում է 3 օրից ավել, իսկ շնչառական հիվանդությունների ախտանիշները՝ զգալիորեն ավելի քիչ օր։ Այստեղ չկա ոչ մի նվազեցման վտանգ կապված ՇՈՒՎ-երի նվազեցման հետ։ Պլացեբո խմբի հետ համեմատած, Lactobacillus GG խմբի երեխաները չունեն աղեստամոքսային վարակների, փսխման դեպքերի և փորլուծության դեպքերի վտանգի էական նվազում, ինչպես նաև աղեստամոքսային ախտանիշների օրերի քանակության ոչ մի կրճատում։ Արդյունքում, առկա տվյալները թույլ են տալիս կանխատեսել, որ որոշ պրոբիոտիկներ կարող են կանխել վերին ՇՈՒՎ-երը և նաև կարող են ունենալ որոշ ազդեցություններ երեխաների ՇՈՒՎ-երի ախտանիշների ծանրության և տևողության վրա։ Ուսումնասիրությունների կրկնությունները անհրաժեշտ են։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մանրէաբանություն Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Համրը (Ռաֆայել)
Համրը (Ռաֆայել) (La Muta), Ռաֆայելի վրձնին պատկանող անհայտ երիտասարդ կնոջ դիմանկարի պայմանական անվանումը, որը դասվում է նկարչի ֆլորենտական շրջանի ստեղծագործությունների շարքին։
Պատմություն
Նկարի ստեղծումը թվագրվում է 1507 կամ 1508 թվականով։ Ելիզավետա Գոնզակային՝ Ուրբինիստական դուքս Գվիդոբալդո Մոնտեֆելտռոյի կնոջը կամ դուքս Ջովաննայի քրոջը սովորաբար անվանել են Ռաֆայելի բնորդուհի։ Մինչև 1631 թվականը «Համրը» պահվել է Ուրբինոյում, ապա տեղափոխվել Ֆլորենցիա։ 1927 թվականին նկարը  Ուֆֆիցիից վերադարձվել է  Մարկեի Ազգային պատկերասրահ՝ հեղինակի հայրենիք։
1975 թվականի փետրվարի 6-ին «Համրը» «Սենեգալյան մադոննայի» և Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի «Քրիստոսի խարազանումը» կտավների հետ գողացվել է թանգարանից և սահմանից դուրս բերվել ։ Մեկ տարի անց Ինտերպոլը բոլոր երեք նկարները հայտնաբերել է Լոկարնոյում (Շվեյցարիա)։
Նկարի կառուցվածք
Աղջիկը պատկերված է երեք քառորդ շրջադարձի դիրքով նստած։ Նայում է հանդիսատեսին աջից ձախ, նրա մազերը մեջտեղից բաժանված են 2 մասի․ դրանով էլ «Համրը» նման է Լեոնարդո դա Վինչիի հայտնի «Մոնա Լիզային» ։ Սակայն կան նաև տարբերություններ․ նկարի ֆոնը մուգ է, իսկ զգեստը նկարված է ամենայն մանրամասնությամբ։ Բնորդուհու ձեռքերը հենված են անտեսանելի ճաղաշարին։ Դրանում կարելի է նկատել ֆլամանդական բնանկարիչ Հանս Մեմլինգի ազդեցությունը, որը կրում էր դեռևս Ռաֆայելի ուսուցիչը՝ Պիետրո Պերուջինոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1507 նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Ռաֆայել Սանտիի կտավները
Թարխան (Զանգեզուրի գավառ)
Թարխան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ 1988 թ.-ի դրությամբ գյուղը Թարխանլը անվանմամբ ընդգրկված էր Ադրբեջանի Լաչինի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Որդուարի Արասխանյանների մետաքսի գործարան
Որդուարի Արասխանյանների մետաքսի գործարան, մետաքսի գործարան Որդուարում։ Գործել է Գողթնի համանուն քաղաքում։ Գործարանը հիմնվել է 1870-ական թվականներին Ագուլիսի նշանավոր Արասխանյան տոհմի կողմից։ Ունենալով մոտավորապես 200 բանվոր` գործարանը գործել է մինչև 1900-ական թվականները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գործարաններ
Սեսար Այրա
Սեսար Այրա (César Aira,, Արգենտինա), արգենտինացի գրող, թարգմանիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արգենտինացի գրողներ Կատեգորիա:Արգենտինացի թարգմանիչներ
Փանսորի
Փանսորի ( Pansori, 판소리) սոլո օպերայի տեսակ, որի ժամանակ թմբկահարի ռիթմին միավորվում են 창(հնչյուն), 아니리(խոսք) և 너름새(ժեստ)։ «Փանսորի»-ն կազմված է 판(փան) 소리(սորի) բառեռից,«սորի»-ն նշանակում է «ձայն, երաժշտություն», իսկ «փան»-ը նշանակում է «մի վայր, որտեղ շատ մարդ է հավաքվում» կամ «իրավիճակ և տեսարան», որն էլ իր հերթին ունի «երգ, որը երգում են այն հարթակում, որտեղ մեծ լսարան է հավաքվում» ։
Փանսորին կորեական երաժշտության տեսակ է, որի ժամանակ երգում են թմբկահարի նվագակցության տակ՝ խառնելով երաժշտությանը ժեստեր ու երկար պատմություններ, և որոնք սովորաբար տևում են երեքից վեց ժամ՝ դրսում կամ ներկայացման սրահներում։ Այն որոշակի դրամատիկ բովանդակություն ունեցող ներկայացում է, որը փոփոխվում է թմբուկի ռիթմին համահունչ, որն էլ հիմնված են կորեական ավանդական երգերի վրա։ Սկզբնական շրջանում Փանսորին անվանվում էր ուղղակի «սորի», նաև ուներ հետևյալ անվանումները․ թա րյոնգ (타령), ցաբ գա (잡가), գուանգ դե սորի (광대소리), քըգ կա (극가, 劇歌)։ Այն օգտագործվում է նաև այնպիսի տերմին, ինչպիսին Չանգ գըգ ջո-ն (창극조, 唱劇調) է։
1964 թվականին այն համարվեց Կորեայի Հանրապետության ազգային 5-րդ ոչ մշակութային ժառանգություն, իսկ 2003 թվականի նոյեմբերի 7-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընտրվեց որպես մարդկային բանավոր և ոչ նյութական ժառանգության գլուխգործոց ։
Փանսորիի ծագում
Փանսորին Չանգ (창, 唱) գրականության մի ձև է (հատկապես երաժշտական ժամանցի մի ձև), որը Կորեայում փոխանցվել է 18-րդ դարից մինչև մեր օրեր։ «Փանսորի»-ն բարդ բառ է՝ կազմված փան և սորի բառերից, որն ի սկզբանե վերաբերում էր այն հնչյունին, որը երգվում էր [Փաննորըմ]-ում։
«Փաննորըմ» տերմինը վերաբերում է նաև Քամ Գըգ լեռանը (산대도감극, 山臺都監劇), Քըն Դու (근두,筋斗)-ին և լարախաղին։ Սունջո Ժամանակաշրջանում փաննորըմը բաղկացած էր Սիջոից ու փանսորիից (本事歌), որոնք էլ՝ որպես լրացում, ներառված էին Սեմյոն (새면, 樂子) երաժշտության մեջ։ Հետևաբար փանսորին Չանգ գըգ (창극,唱劇)և Չանգ գըգ ջո (창극조, 唱劇調) տերմիններով անվանելը տեղին չէ։ Չանգ գըգ ջո-ն հիմնված է «Փանսորի» անվան վրա՝ Վոն գագ սա-ից հետո (원각사,圓覺社), սակայն այն այդքան էլ հարմար չէ օգտագործել՝ որպես փանսորիի մաքուր տերմին։
Վերոնշյալից կարելի է հասկանալ, որ «փանսորի» նշանակում է թավայից եկող ձայն, և այն անկախ է «փաննորըմ» տերմինից։ Մյուս կողմից, փանսորիի գրական ուսումնասիրությունը (措辭) ցույց է տվել,որ առանձնացվում է նաև տեքստային փանսորի։ Հետևաբար, փանսորին՝ որպես երաժշտական տերմին և փանսորին՝ որպես գրական տերմին պետք է տարբերել, սակայն ճիշտ կլինի այն անվանել ուղղակի «փանսորի»՝ որպես սիջո(調) ։
Փանսորի ժանրերի տեսակներ
Փանսորի ժանրի տեսակը երաժշտության և գրականության ձև է, որը միջնադարում տարածված էր արևելքում և արևմուտքում։ Քըմդեում (금대) այն վերածվեց կորեական փանսորիի, որն անվանվեց Չե գունգ ջո (제궁조,諸宮調), հետո այն վերափոխվեց ու նորից ստացավ իր բնագիր ձևը, և առաջին մասը նվիրվեց Ցին դինաստիային ու հայտնիություն ձեռք բերեց Մին և Ցին դարաշրջաններում։
Անգամ Եվրոպայում միջնադարից հետո կային բանաստեղծական խմբակներ։ Օրինակ Ֆրանսիայում այն Շանսոն դը Ժեստն էր (changson de geste, 샹송 드 제스트), որը ուխտավորների համար երգում էին տաճարի վանականները իրենց տաճարի պատմության մասին ոչ լատինական լեզվով։ Ռոմանսները նույնպես զարգացել են հրապարակում՝ երգելու եղանակով։
Բոլոր ազգերի մեջ էլ գոյություն ուներ երաժշտության ու գրականության միավորումից ստեղծված էպիկական ոճը։ Այն մի սովորական գրական ձև էր միջնադարում՝ 10-14-րդ դարերում։ Կորեական փանսորիում տառերով գրվածքները հայտնվեցին 18-րդ դարում։
Շամանիզմի ու փանսորիի հարաբերություն
Եթե փանսորին հնչում էր շամանի ամուսին Գուանգ Դե-ի շուրթերից (광대, 廣大), ապա երաժշտական ծագումը պետք է փնտրել շամանների ապրած տարածքներում։ Շամանի երգը, որով կիսվել է Լի Բյոնգ Հյոնգը(이보형), բաժանվում էր հետևյալ ենթախմբերի․
Այստեղ Պանսորիի Գեմյոնջոն (계면조, 界面 調) գտնվում է Սինավիի տարածքում, Ուջոն (우조,羽 調) Գագոկում (가곡, 歌曲) և Չոնգակում (정악, 正 樂), իսկ «Գյոնգդըրմ» -ը (경드름)՝ Գյոնգի նահանգի ազգային երաժշտության մեջ։ Բացի այդ, կա տեսություն այն մասին, որ Գյոնգդըրմ նման է Գյոնգի նահանգի հյուսիսում ապրող շամանի երգերի Չանգբութարյոնգ (창부타령, 倡 夫 打 令) կոչվող ռիթմին։ Կրկին, փանսորիի տեմպը սկզբում դանդաղ է, սակայն կամաց-կամաց այն հասնում է մինչև Չինյանգջո(진양조), Չունգմորի(중모리), Ցաձինմորի(자진모리), Հիմորի(휘모리), Օթմորի(엇모리) կոչվող ու այլ ռիթմերի։ Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել այստեղ ներկայացված «մորի»(모리) տերմինի վրա։
Փանսորիի տեսակներ
Փանսորիի բովանդակությունն ու ձևը՝ որպես ժողովրդական երաժշտություն և դրա կատարելության հասնելը սկսվել է Չոսոն դինաստիայում՝ արքա Սուկջոնից(숙종) մինչև արքա Յոնգջոյիի(영조) կառավարման տարիներին։ Բացի այդ կա տարածված կարծիք, որը փանսորիի ծաղկման շրջանը «Չոլջոնգ»(철종) կոչվող տարին է եղել, տարվա անվանումը գալիս է Չոնգջո(정조) թագավորի անունից։ Այլ կերպ ասած, 18-րդ դարի վերջից 19-րդ դարի սկիզբը ապացուցվել է՝ որպես փանսորիի ոսկե շրջան, որովհետև այդ ժամանակահատվածում է ապրել հայտնի ստեղծագործող ու տեսաբան Շին Ջե Հյոն(신재효) և ստեղծվել են «Ութ տղամարդկանց երգերը»։
Փանսորիում գոյություն ունեն 12 հնչյուններ, որոնք կոչվում էն «12 մադանգներ»։ Սոն Ման Ջե-ի(송만재, 宋晩載) «Քվան Ու Հվի»(관우희, 觀優戱) հոդվածում, որը լույս է տեսել մոտավորապես 1810 թվականանին, ներկայացված են փանսորիի «12 մադանգները» ՝ Չունհյանգգա(춘향가, 春香歌), Հվանգյոնգդո թարյոնգ(화용도타령,華容道打令), Փակ թարյոնգ(박타령), Գանգնընգ Մեհվա թարյոնգ(강릉매화타령,江陵梅花打令), Բյոնգգանգսվե թարյոնգ(변강쇠타령), Վալձա թարյոնգ(왈자타령,曰字打令), Սիմ Չոնգ Գա(심청가, 沈淸歌), Բեբիցանգ թարյոնգ(배비장타령, 裵裨將打令), Օնգգոցիբ թարյոնգ(옹고집타령, 甕固執打令), Քածա շինսոն թարյոնգ(가짜신선타령), Թոկի թարյոնգ(토끼타령) և Չանգկի թարյոնգ(장끼타령)։ Դրանից բացի Չոլջա արքայի օրոք(1852) Յուն Դալ Սոնի(윤달선, 尹達善) կողմից լույս տեսած «Գուան Հանրուք ագբու»(광한루악부, 廣寒樓樂府) գրքում նույնպես նկարագրված են «12 մադանգները»։ Դրա մեջ 10 մադանգները նույնն են, ինչ Սոն Ման Ջե-ի հոդվածում, սակայն «Վալձա թարյոնգ»-ը անվանվում է Մուսուգի թարյոնգ(무숙이타령), իսկ «Քածա շինսոն թարյոնգ»-ը՝ Սուգյոնգնանգ չաձոն(숙영낭자전)։ Հիմնվելով վերը նշված տեղեկությունների վրա, կարելի է տեսնել, որ 1810 թվականից ի վեր եղել է փանսորիի, առնվազն, 12 տեսակ։ Այնուամենայնիվ, դրանցից շատերը չօգտագործվեցին Շին Ջե Հյո-ի անկման ժամանակաշրջանից ի վեր և կամաց-կամաց մոռացության մատնեվեցին։ Այդ իսկ պատճառով ներկայումս համարվում է, որ կա փանսորիի 5 տեսակ։ Հիմա փանսորիի 12 մադանգներից տարբերակվում են Չունհյանգգա(춘향가), Շիմչոնգգա(심청가), Հվայոնգդո(화용도), Փակթարյոնգ(박타령), իսկ մնացաց անունները, որոնք են՝ Բյոնգգասվե թարյոնգ(변강쇠타령), Բեբիցանգ թարյոնգ(배비장타령), Չանգկի թարյոնգ(장끼타령) և Օնգգոցիբ թարյոնգ(옹고집타령)-ը իրենց անվանումները ստացել են, այսպես ասած, ժառանգաբար, և իրականում այդպես չեն անվանվում։ Քանգնընգ մեհվա թարյոնգն(강릉매화타령) ու Վանձա թարյոնգը(왈자타령) ժառանգաբար չեն փոխանցվել։
Տարբեր հետազոտություններից պարզ դարձավ, որ փանսորիի մադանգների թիվը 12-ն էր, որովհետև նախնիներին դուր էր գալիս այդ թիվը, սակայն կան կարծիքներ, որը այն կարող է անցնել 12-ը։
Փանսորիի հինգ մադանգները
Փանսորիի 12 մադանգներից անկախ՝ «Չունհյանգա»-ն(춘향가), «Հընգբոգա»-ն(흥보가), «Սիմչոնգգա»-ն(심청가), «Ցոգփյոնգգա»-ն(적벽가) և «Սուգունգգան»(수궁가) կոչվում են «Փանսորիի գինհ մադանգներ»։ «Սուգյոնգնանգ ցաձոն»(숙영낭자전) փանսորին երգվել է Ցոնգ Ջոն Նյոլի(정정렬, 丁貞烈) կողմից, «Ցանգկիձոն»-ը(장끼전)՝ Քիմ Յոնգ Սուի(김연수, 金演洙) կողմից 가, «Բյոնգանգ սվեձոն»-ը(변강쇠전) վերականգնված ու երգված է Փակ Դոնգ Ջինի կողմից(박동진), սակայն 12 մադանգների ժամանակաշրջանի ռիթմը չի փոխանցվել, այլ նորից է վերադաշնակվել ու երգվել։
Փանսորիի պատմությունը
Քանի որ փանսորին ժողովրդական ներկայացում է, այն իր մասին ոչ մի գրառում չունի, բայց մնում է որպես Հյանգբանի(향반) վկայություն։ Փանսորի կատարողը մանկլավիկ էր, ուստի նախ պետք է բացահայտել մանկլավիկի սոցիալական կարգավիճակը։ Նա հայտնի է նաև Հվանգրանգ(화랑, 花郞) անունով։ Նրան անվանում էին Ջե Ին(재인, 才人), և միջնադարում նա պատասխանատու էր զվարճանքների համար։ Մանկլավիկները, հիմնականում, պատկանում էին այսպես կոչված Սանի դասին(사니), և քանի որ նրանք շամանների ամուսիններն էին, նրանք պատասխանատու էին նաև շամանիզմի համար։ Նրանք ունեին իրենց դասի կազմակերպությունը, որը հենց շամանիզմ էլ կոչում էին, և որը հանդիսանում էր ազգային կազմակերպություն։ Երբ Գունա-ում(군아) երեկույթ էր կազմակերպվում, նրանց հրավիրում էին՝ որպես հայտնիների, և երբ մարզպետը հեռանում էր երեկույթից, նրանց խրախուսում էին նվագել իրենց երաժշտական գործիքներով։ Տարվա մեջ մի քանի հոգի մեկ կամ երկու ամսով մեկնում էին Սեուլ՝ ավելի հմտանալու համար։ Բացի այդ, երբ եկան Մինգ և Ցին դինաստիաների բանագնացները, նրանք ստիպեցին մանկլավիկներին մեկնել Սանդե Ցաբհվե(산대잡희)։ Սովորաբար շաման կինն ու ամուսինը երեկույթների ժամանակ ծառայում էին՝ որպես թմբկահարներ։ Նրանց կարեվոր դերն այն էր, որն նրանք արքա Ին Ջո(인조), ից հետո ներկայացնում էին Սանդեդո Քամգըք(산대도감극, 山臺都監劇) ներկայացումը։ Այդ Սանդեդո Քամգըքը բաղկացած էր երկխոսությունից, երգից ու պարից։ Այստեղ պետք է լինի պատմություն, անգամ եթե այն փոքրիկ է։ Այդ պատմությունը չի ստեղծվում մի քանի մարդկանց միջոցով, այլ, երբ մեկը բացատրում է տվյալ տեսարանը ու վերածում է այն երգի ու բանաստեղծության, այն դառնում է մի Փեբենգ Ի գութ(배뱅이굿), որն էլ հենց փանսորին է։ Այնուամենայնիվ, մինչ օրս հայտնի միակ փաստը այն փաստն է, որ հայտնի չէ, թե ում կողմից և երբ է երգվել փանսորին։ «Չոսոն Չանգըգսա»-ում(조선창극사)՝ հիմք վերցնելով տարբեր վարպետների վկայությունները, գրված է, որ այն երգվել Հա Հան դամ-ից(하한담) եկող վարպետ Չվե Սոն Դալ-ի(최선달,崔先達) կողմից՝ Սուկ Ջոնգ(숙종) արքայի կառավարության վերջից մինչև Յոնգ Ջո(영조) արքայի կառավարման սկիզբը։ Այս տեսանկյունից կարելի է ասել, որ այս կարգի ինքնակարգապահությանը մեծ նշանակություն ունի փանսորիին բնորոշ գրական բնույթի հստակեցման գործում։ Կենտրոնանալով մանկլավիկների գործունեության վրա ՝ փանսորի գործունեությունը(史) կարելի է բաժանել երեք ժամանակահատվածների։ Այլ կերպ ասած, առաջին շրջանը կազմավորման ժամանակաշրջանն էր Սիչանգի(始唱期) ժամանակաշրջանից մինչև Յոնգ-Ցոնգջոդե(영·정조대) շրջանը, երկրորդ շրջանը `ծաղկման շրջանն էր մինչև Գոջոնգը(고종), իսկ երրորդը` Գոջոնգի ավարտից հետո անկման շրջանը։
Կազմավորում
Փանսորիի Սիչանգի(시창기, 始唱期) շրջանից մինչև Յոնգ-Ցոնգջոդե կա գրված մի մանհվայի գիրք, որը կոչվում է «Չունհյանգգա»(춘향가), և երկու տարի հետո գրվեց հաջորդը՝ «Չունմոնգյոն»-ը(춘몽연, 春夢緣), որի մասին, սակայն այլ տվյալներ չեն ներկայացնում։ Այդ ժամանակ ապրում էին նաև Հա Ըն Դամ-ը(하은담, 河殷潭：河漢潭), Չվե Սոն Դալ-ը(최선달, 崔先達), Ու Չուն Դե-ն(우춘대,禹春大) և այլք։
Ծաղկման ժամանակաշրջան
Այս ժամանակաշրջանը կոչվում է փանսորիի ծաղկում, և այն տևել է Չոնգ Ջո(정조)-ից մինչև Գո Ջոնգ(고종) դարաշրջան։ Այս շրջանում ներառվում են Սոնգ Ման Ջե-ի(송만재, 宋晩載) «Քան Ու Հի»(관우희,觀優戱) գրվածքները։ Մանկլավիկին, որն այդ ժամանակ հայտնի էր, կոչում էին Ու Չուն Դե(우춘대), իսկ Գվոն Սամ Դըք-ն(권삼득) ու Մո Հընգ Գաբը-ը(모흥갑) երիտասարդ երգիչների շարքում էին գտնվում։ Այդ ժամանակ արդեն ստեղծվել էին, այսպես կոչված, փանսորիի 12 մադանգները, իսկ Գվան Ու Հի-ն(관우희) գրեց դրանց մասին իր հոդվածը։ Հետագայում ՝ Չոլ Ջոնգ(철종) թագավորի կառավարման 3-րդ տարում, ստեղծվեց Յուն ԴալՍոնի(윤달선, 尹達善) «Գվանհանրուակբու»-ն(광한루악부, 廣寒樓樂府) ՝ ցույց տալով տասներկու մադանգներն ու նրանց ուղղությունները։ Փանսորիի պատմության զարգացման անմոռանալի կերպարը Սին Ջե Հյոն է(신재효)։ Նա մահացավ արքա Սուն Ջո-ի(순조) կառավարման 11-րդ տարում(1811), և Քո Ջոն թագավորի նոր ակադեմիական տարուն(甲申年：1884)։ Նա Գվանգ Հըբ-ի(광흡, 光洽) որդին էր, որը Հո Չանգ(호장,戶長), որի դերն էլ հավասարազոր էր գյուղապետի դերին, սակայն նրա պապը արմատներով Քյոնգգի դո-ի(경기도) Յանգ Ջու-ից(양주) էր։ Իր կյանքի կեսին նա դարձավ մանկլավիկների հովանավոր։ Նա ստեղծեց ու մշակեց բառեր փանսորիի 5 մադանգների՝  «Չունհյանգգա»(춘향가,南唱·童唱), «Թոբյոլգա»(토별가,兎鼈歌), «Սիմչոնգգա»(심청가,沈淸歌), «Փակհընգբոգա»(박흥보가,朴興甫歌), «Ցոկբյոկգա»(적벽가,赤壁歌), «Բյոնգանգ սվեգա»(변강쇠가, 卞強釗歌)> և ուրիշ շատ երգերի համար։ Որպես Սին Ջե Հյո-ի գոյության ապացույց՝ կարելի է տեսնել, որ մանկլավիկը հարաբերություններ է ունեցել Ա Ջոն-ի(아전,衙前) հետ և մշակել ու բարելավել է փանսորիի խմբագրությունները։ Նա, նաև, ներկայացրել է փանսորիի թեորիան Քուանգդեգա-ի(광대가, 廣大歌) մեջ։ Այդ դարաշրջանը փանսորիի ոսկե դարաշրջանն էր՝ սկսած թագավորից մինչև գյուղացիները, և այդ ժամանակ ձեռագրերի ու վեպերի ի հայտ գալով՝ լայն տարածում գտան փանսորիի մասին խմբագրականները։ Այդ ժամանակ ապրող մանկլավիկների թիվը հասնում էր 70-80-ի, և նրանք բոլորն էլ ներառված էին «Չոնսո Չանգգըգսա»-ում(조선창극사) ։
Անկման շրջան
Չոսոն դինաստիայի Գոջոնգ(고종) թագավորի կառավարության ավարտին Մեծ տերությունների արշավանքների պատճառով պետական գործերը խառնաշփոթի վերածվեցին, և երբ Լի Ին Ջիկ-ը, ով մեկնել էր Ճապոնիա, սկսեց նոր ալիքային շարժում՝ Շինգապուկին(신파극) Փանսորիի Վոնգակսա(원각사) տաճարում, այդ դեպքից շփոթված երգիչները(가객, 歌客) մշակեցին ու բեմադրեցին մի նոր փանսորի, որն ուներ միայն մեկ անձ-կատարող(1인창, 一人唱)։ Այսպիսով, փանսորին դարձավ Չանգգըք(창극)։ Այդ ժամանակ ակտիվ դեր էին տանում Սոնգ Ման Գաբ-ն(송만갑) ու Լի Դոնգ Բեգ-ը(이동백, 李東伯), որոնք կատարում էին փանսորիներ երկրի կորստի մասին անգամ Ճապոնական գաղութացման շրջանում։ 1930-ականներին կազմակերպվեց «Չոսոն» վոկալի և երաժշտության հետազոտական ասոցիացիան(조선성악연구회, 朝鮮聲樂硏究會) ՝ կրտսեր սերնդին խթանելու համար։ Փաստորեն, ազատագրումից հետո փանսորին հայտնվեց ուշադրության կենտրոնում ՝ որպես ժողովրդական և ավանդական երաժշտություն, բայց այն հեռանում է երիտասարդ սերնդի ճաշակից։
20-րդ դարում փանսորիի փոփոխություն
20-րդ դարում փանսորին տարբեր ձևեր ընդունեց։ Բնորոշ օրինակներ են Չանգգըգը(창극) և Մադանգգըգը(마당극): 20-րդ դարում փանսորիի զարգացման գործընթացի առավել ցայտուն փոփոխություններից մեկն այն է, որ փանսորին վերածվել է ՝ չանգըգ ժանրի։ Մադանգգըգը կարող է ընկալվել ընդհանուր ներկայացման նման, որտեղ հայտնվում են մի քանի դերասաններ՝ տարբեր երաժշտական գործիքներով։ Բացի այդ, նախընտրելի էր Քյոնջոն։ Նաև վերացավ սահմանը Արևելյան և Արևմտյան Պյոնյեի միջև, հայտնվեցին կին վարպետներ, փոխվեց Ջանգդանի կառուցվածքը և ընդլայնվեց Ջեոնջոյի տեխնիկան(ճանապարհը շրջելը) ։
Դպրոցները
Փանսորիի դպրոցն առաջացել է տարաձայնություններից `ըստ պատմական հարաբերությունների և ծագման տարածաշրջանի, և քանի դեռ այն փոխանցվել է տարիների ընթացքում, ստեղծվել են երգերի հոսք, երգեցողության մեթոդներ և տեսություններ։ Փանսորիի դպրոցները հիմնականում դասակարգվել են ըստ երկու խոշոր լեռնաշղթաների ՝ Արևելքի և Արևմուտքի։ Փանսորիի դպրոցը արտահայտվել է որպես համակարգ՝ Սիջո-ից(시조, 時調) մինչև Քյոնգջե(경제, 京制), Վանջե-ից(완제, 完制) Նեփյոջե(내포제, 內浦制) և այլն։
Կախված տարածաշրջանից՝ փանսորին կարելի է բաժանել երեք ձևի՝ արևելյան(동편제), արևմտյան(서편제) և միջերկրյա(중고제)։
Արևելյան դպրոց
Արևելյան դպրոցը հիմնված է Սոմջին(섬진강) գետից դեպի արևելք գտնվող Ունբոնգ(운봉), Գուրյե(구례), Սունչանգ(순창) և Հընգդոկմյոն(흥덕면) շրջանների վրա, ունի հոյակապ ու էներգետիկ լինելու հատկություն, և առանց հատուկ հմտությունների բացահայտում է բնածին տաղանդը։
Անիրի- ն(아니리) երկար ժամանակ զարգացած չէ, շատ կիրառություն չկա, այն ուղղակի ձայնային նյութ է, որն իրականացվում է ՝ ապավինելով կոկորդ առաջացնող ցավին։ «Դեմադի դեջանգդան»(대마디 대장단) ասելու փոխարեն, դրանք համընկնում են ձայնի հետ և միաձուլվում։
Արևմտյան դպրոց
Արևմտյան դպրոցը գտնվում է Նաջու-ում(나주), Հենամ-ում(해남) և Բոսոնգ-ում(보성) գտնվող Գվանգջու(광주) քաղաքում։ Հարմարեցված է Սոմջին(섬진강) գետից արևմուտք ընկած դպրոցի ձայնին և հիմնված է Պարկ Յու Ջոնի(박유전) իրավաբանական համակարգի վրա։ Երաժշտական առանձնահատկությունները հիմնականում օգտագործում են Գյեոնջոն ՝ տխուր և վիրավորված զգացմունքները արտահայտելու, բարդ, բայց գունեղ ու համ ու հոտով հնչյուններ ստեղծելու համար։
Միջերկրյա դպրոց
Ձայնի աստիճանը միջին է, կոչվում է «երկտեղանի», և թմբուկին այն սկսում է հարթ, համեմատաբար ցածր ձայնով, բարձրացնում և հասնում է միջին ձայնի և իջեցնում այն, երբ հասնում է վերջին։ Բարձր և ցածր ձայնը հստակ տարբերվում է և հստակ լսվում է, իսկ մեղեդին միապաղաղ է և ունի պարզ ոճ։
Կառուցվածք
Փանսորիի ներկայացումը կազմված է մանկլավիկից, երաժշտից և հանդիսատեսից։
Մանկլավիկ
Մանկլավիկը(ճչացողը) երգում է՝ հովհարը ձեռքին, բացի այդ երգվող ու խոսքային մասերը հատվում են։ Երգվող մասը կոչվում է ձայն, իսկ խոսքային մասը՝ թատերական շարժում, կամ բալլիմ(발림) և նորըմսե(너름새)։
Նավոզ (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)
Նավոզ (Навіз), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1577 թվականին։
Փանսորի
Երաժիշտ
Երաժիշտը կամ գոսուն(고수) ևս մեկ կարևոր կատարող է, ով թմբուկ է նվագում և նվագակցում է մանկլավիկին։
Նավոզ (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նավոզ գյուղում բնակվում էր 1 085 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 326,81 մարդ/կմ²։
Փանսորի
Հանդիսատես
Հանդիսատեսը լուռ լսելու փոխարեն, կատարումի ընթացքում անընդհատ բացականչում է «Չուիմսե»(추임새)։ Այդ ժամանակաշրջանում, երբ մի բան լավ էր, մարդիկ հավանում էին, սկսում էին այդպես գոռալ։
Նավոզ (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փանսորի
Ձայն ու երաժշտություն
Փանսորիում այն մարդը, ով երգում է ձայնն ու բալլիմը, մինչդեռ թմբկահարը նստում ու նվագում է հարվածային գործիքներ և ուղեկցում է ձայնին։ Հին ժամանակներում երգչին անվանում էին մի քանի անուններով․ գագեգ(가객, 歌客) գուանգդե(광대, 廣大), չանգու(창우, 倡優)։ Սակայն հիմա այս բառերը դուրս են եկել գործածությունից։ Ինչ վերաբերում է չանգու-ի հագուստին, ապա նա կրում էր կաշվե կոշիկներ, գլխին անպայման գնխարկ կար՝ այն գլխարկներից, որ հագնում էին Չոսոն դարաշրջանում, ձեռքին բռնում էր հովհար ու թաշկինակ։ Իսկ բեմահարթակն ավելի եթերային դարձնելու համար օգտագործում էին լուսամփոփներ ու օդափոխիչներ։ Քանի որ փանսորին ստեղծվում է մեկ անձի ձայնից և մեկ այլ անձի թմբուկի ձայնից, ապա կարող ենք հստակ ասել, որ փանսորիի երաժշտությունը ձևավորվում է հնչյունի ձայնից և հարվածային գործիքի հարվածից։ Փանսորիի մեղեդիները երգվում են որոշակի ռիթմով ՝ կախված հատվածից, բայց դրանք երբեմն անվանում են այսպես կոչված «մեծ մադի ջանգդան», որը նշանակվում է հիմնական ռիթմ կամ այսպես ասած «կցորդ», երբեմն էլ այն հիշատակվում է որպես «փոփոխված ռիթմ»։ Փանսորի օպերաների մեջ օգտագործվում են տարբեր ակորդներ ՝ կախված ձայնի, մեղեդուց և երաժշտական պատկերի արտահայտությունից։
Քատնորըմ
Դա ծրագրի նման հատուկ գործիք է, որը փանսորիի երգիչն օգտագործում է որպես լամպ։ Նա խելացիորեն գլխով ՝ արում ու քնքշորեն հպվում է լամպին, և միաժամանակ շեշտադրումներ է տալիս ձայնին ու լուսային խաղի օգնությամբ ստվերներ գցում։ Այսօր այդ ավանդույթն այլևս չի օգտագործվում։
Գոսան բանսոգ
Այսպես է կոչվում այն պահը փանսորիում, երբ թմբկահարը փոխում է ռիթմը ու մի նոր ձայն արձակում, իսկ երգիչն այդ ժամանակ շրջում է իր հովհարն այնպես, որ այն ուղղված լինի թմբկահարի կողմն ու կտրուկ ձայն արձակի։
Ջանգդան փանսորի
Ջանգդան-ը(장단) վերաբերում է թմբուկի անընդհատ արագացող ռիթմիկ ձևին, որը կարող է կրկնվել, իսկ Ջինյանգ-ը(진양), Ջունգմորին(중모리), Ջունգջունգմորին(중중모리), Ցաձինմորին(자진모리), Հվիմորին(휘모리), Ուտմորին(엇모리), Օտջունգմորին(엇중모리), Սեմաչին(세마치) և այլք օգտագործվում են ըստ փանսորիի ռիթմի արագության և հարվածի։ Բացի այդ, գոյություն ունեն նաև Հվիջունգմորի(휘중모리), Դանջունգմորի(단중모리), Փյոնջունգմորի(평중모리) և Դատմորի(닷모리), բայց դրանք վերը նշված Ջանգդանի տեսակներն են և առանձին չեն տարբերակվում։ Փանսորին բնութագրվում է նրանով, որ չի օգտագործվում պարի, ջապգայի(잡가, 雜歌) կամ մուգայի(무가, 巫歌) մեջ, ինչպիսիք են Գուտգորի(굿거리), Թարյոնգ(타령), Դոնգդոկ քունգկի(덩덕궁이) և Սալպուրի(살풀이): Ջանգդան Փանսորիի առանձնահատկությունն այն է, որ միշտ էլ պարզ է, թե ինչպես պետք է ստեղծել ռիթմ՝ ուժգին, ցածր, մեղմ և այլն։ Եվ միշտ պետք է օգտագործել ջանգդան թմբուկը՝ ջանգգո-ի փոխարեն(장고, 長鼓):
Թմբուկի հարվածների անունները
Թմբկահարը թմբուկի փայտը պահում է աջ ձեռքում, հարվածում է թմբուկի աջ հատվածին, իսկ ձախ ձեռքի բութ մատը դնում է ձախ եզերքին և ափով հարվածում է թմբուկի ձախ հատվածին։ Ջանգդանը պետք է սկսվի այնպես, որ աջ ու ձախ կողմերը միմյանց «նայեն»։ Սա կոչվում է զույգ կամ հաբ(합,合), երբեմն էլ հաբկունգ(합궁)։ Թմբուկը նվագելիս կոչվում է «հեքի» կամ «պյոն»(鞭)։
Նեստերիխա (Լետկայի վտակ)
Նեստերիխա (Нестериха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սլոբոդսկոյ շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լետկա գետի աջ ափին՝ 35 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է անտառներում 15 կմ հարավ-արևմուտք Սուխոբարկա գյուղում և Յուրյա գյուղից 25 կմ արևելք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևելք անմարդաբնակ անտառային վայրում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Փանսորի
Պարանոցն ու սեռը փանսորիում
Ըստ ձայնի որակի, երգելու մեթոդի և ռիթմի տեսակի, որը երգվում է փանսորիում, կատարումները կարող են լինել չափազանց տարբեր։ Ընդհանրապես, պարանոցը խորը կապ ունի մեղեդիական ոճի և երգելու մեթոդի հետ, իսկ սեռը ՝ ձայնի որակի հետ․
Փանսորի Չանգբոն
«Փանսորին» Կորեայի արվեստի յուրօրինակ ձևերից մեկն է, որում մանկլավիկը մի ձեռքում պահում է հովհարը և նուրբ խառնվում է բոլոր տեսակի շարժումները ՝ թմբկահարողի հարվածային գործիքները հանդիսատեսին համապատասխանեցնելով՝ թատերական էֆեկտ հաղորդող ձայնի հետ։ Որպեսզի պիես բեմադրվի, պետք է լինի սցենար, և սցենարը պետք է ունենա բնօրինակ պիես։ Որպեսզի փանսորի հնչի ծաղրածուի կողմից, դրանից առաջ այն պետք է լինի խմբգրված։ Փաստաթուղթը, որում գրվում է փանսորին կոչվում է «Փանսորի չանգբոն»(판소리 창본, 唱本): Այլ կերպ ասած, Պանսորիի համար Չանգբոն ունի նույն կերպարը, ինչ պիեսի համար ներկայացումը։ Այնուամենայնիվ, փանսորիի սցենարում կա մի մեծ առանձնահատկություն, որը ոչ մի պիես չունի։ Դա այն է, որ ներկայացումը կարող է կատարվել յուրաքանչյուրի կողմից, մինչդեռ փանսորի սցենարում կա հատուկ ծաղրածու։ Գոյություն ունեն «Յումյոնգ չանգբոն»(유명창본, 有名 唱本) և «Մումյոնգ չանբոն»(무명창본, 無名 唱本)որոնք էլ միմյանցից տարբերվում են նրանով, որ երկրորդը նորկայացում է առանց հատուկմանկլավիկի։ Փանսորի Չանգբոնը երբեմն վերարտադրվում է տարբեր ձևերով `դրա փոխանցման գործընթացում։ Չանգբոնի որոշ հատվածներ անընդհատ փոփոխվել են ու հասել մինչև մեր օրեր։ Օրինակ՝ «Չունհյանգգա»-ն(춘향가) սկզբում կարելի էր երգել ընդամենը 3 ժամում, բայց ժամանակի ընթացքում այն այնքան է փոփոխվել ու զորգացել, որ մեր օրերում երգվում է ութ ու կես ժամում։ Նույնիսկ եթե փանսորիի «տուն»-երը նույն տոհմաբանությունից են, նրանցից շատերն աստիճանաբար ցրվում են։ Որպես տասներկու փանսորի մադանգներում տեղ գտած ամենավաղ գրականություն՝ այժմ նշվում է Սոնգ Ման Ջե-ի(송만재, 宋晩載) «Քվան Ու Հի»(관우희, 觀優戱) ստեղծագործությունը։ Սա չի նշանակում, որ գրականության մեջ հստակ գրառում կա 1810 թվականից հետո։ Այնուամենայնիվ, կան անհատների պատկանող որոշ ձեռագրեր կամ տառադարձություններ, որոնք հիմնված են բանավոր ավանդույթի վրա։ Չանգբոնը հիմնականում բաժանում են նախնիների(무명, 無名) ու հայտնի նախնիների(유명, 有名) մեջ։ Այլ կերպ ասած Վան Փան Բոն-ի(완판본, 完板本) «Բյոլչունգհյանգա»-ն(별춘향가), «Յոլնյո չունհյանգցոլգա»-ն(열녀춘향수절가), Սեչանգ Սոգուանբոն-ի(세창서관본, 世昌書館本) «Վոնբոն բյոլչու բուձոն»(원본 별주부전) և այլ շատ ուրիշ ստեղծագործություններ ժամանակի ընթացքում ձեռք են բերել այլ հեղինակներ և մշակվել ու փոփոխվել են։ Ոչ բոլոր հեղինակների անուններն են հայտնի։ Կոնկրետ ստեղծագործության հեղինակին անվանում էին նախնի, դրա համար էլ գոյություն ունի «փանսորիի նախնի ու հայտնի նախնի» արտահայտությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օպերա ըստ երկրի Կատեգորիա:Կորեական երաժշտություն Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ
Արցախբանկ
«Արցախբանկ» (նաև՝ «Արցախբանկ» ՓԲԸ), Հայաստանում և Արցախի Հանրապետությունում ֆինանսաբանկային գործառույթներ կատարող փակ բաժնետիրական ընկերություն։ Այն լիցենզավորված է և վերահսկվում է Հայաստանի կենտրոնական բանկի կողմից ։
Ըստ բանկն կայքի տեղեկատվության՝ այն 16․03․2022 թվականի դրությամբ ունի 9 մասնաճյուղ Հայաստանում և 10 մասնաճյուղ Արցախում ։
Պատմություն
Բանկը հիմնադրվել է 1996 թվականի փետրվարի 12-ին ։ 1996 թվականի նոյեմբերի 6-ին «Արցախբանկ» փակ բաժնետիրական ընկերությունը բանկի բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի որոշմամբ վերակազմավորվել է «Արցախբանկ» բաց բաժնետիրական ընկերության։ 2001 թվականի հունիսի 24-ին «Արցախբանկ» ԲԲԸ-ն նորից վերակազմավորվել է «Արցախբանկ» փակ բաժնետիրական ընկերության (ՓԲԸ)։
Բանկը հանդիսանում է Հայկական քարտի (Armenian Card, ArCa) բաժնետեր և հայկական ArCa ազգային վճարային համակարգի լիիրավ անդամ, Europay/MasterCard միջազգային վճարային համակարգի անդամ և SWIFT համակարգի անդամ։
Արցախբանկը հանդիսանում է միջազգային դրամական փոխանցումների համակարգերի մասնակից, ինչպիսիք են MoneyGram-ը, Migom-ը, Leader-ը, Anelik-ը։ Բանկն ունի թղթակցային հարաբերություններ 25 բանկերի հետ, ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան։
Գործարքներ
2020 թվականի օգոստոսի 12-ի դրությամբ՝ այն Երևանում 7 մասնաճյուղեր ունի, իսկ Արցախում՝ 15։ Բանկը սպասարկում է 43,787 հաճախորդների, որոնցից 41,427-ը ֆիզիկական անձինք են։ 2020 թվականի դրությամբ՝ այն 482 աշխատող ունի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի բանկեր Կատեգորիա:1996 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի ընկերություններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության տնտեսություն
Էստոնական կենսագրական բառարան
Էստոնական կենսագրական բառարան, հայտնի էստոնացիների մասին ռուսերեն առաջին հրատարակությունը։ Բառարանում ներկայացված են XII դարի վերջից մինչև 2002 թվականն ապրած հայտնի էստոնացիների կենսագրություններ։ Գիրքն ընդգրկում է շուրջ 3170 հոդված ։ Էստոնական կենսագրական բառարանը Էստոնիային նվիրված եռագրության երկրորդ գիրքն է. առաջինը «Эстония — Eesti» գիրքն է, երրորդը՝ Էստոնական հանրագիտարանային բառարանը։
Գիրքը լույս է տեսել «KRK» հրատարակչությունում 2002 թվականին։
Նինա Քարին Մոնսեն
Նինա Քարին Մոնսեն (Nina Karin Monsen, ), նորվեգացի բարոյական փիլիսոփա և հեղինակ։ Նա գրել է ինչպես գեղարվեստական, այնպես էլ ոչ գեղարվեստական մի քանի գրքեր, իսկ 1970-ական թվականների սկզբներին ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Նորվեգիայի հանրային բանավեճերին։
Բոժիկովցի
Բոժիկովցի (Божиківці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում։
Միլիսա
Միլիսա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Նինա Քարին Մոնսեն
Կենսագրություն
Մոնսենը մեծացել է մարդասիրական ընտանիքում, սակայն հետագայում փիլիսոփայական մտածողության միջոցով դարձել են քրիստոնյա ։ Նա դասախոսություններ է կարդում ավետարանական եկեղեցիներում ։
Բոժիկովցի
2001 թվականի տվյալներով Բոժիկովցի գյուղում բնակվում էր 1 006 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3355 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 299,85 մարդ/կմ²։
Նինա Քարին Մոնսեն
Կենսագրություն
2004 թվականին նշանակվել է կառավարության գիտնական։ 2009 թվականին արժանացել է Ֆրիտիթ Օրդի մրցանակին։
Նախադասության գլխավոր անդամներ
Նախադասության գլխավոր անդամներ, նախադասության կազմի մեջ մտնող հիմնական բաղադրիչները։
Միլիսա
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Բոժիկովցի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1632 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նախադասության գլխավոր անդամներ
Նախադասության գլխավոր անդամներ․ ենթակա և ստորոգյալ
Նախադասությունն ունի երկու գլխավոր անդամ՝ ենթակա և ստորոգյալ, որոնք իրար հավասարազոր անդամներ են ։
Նինա Քարին Մոնսեն
Կենսագրություն
Նինան ամուսնացել է իրավաբան Հելգե Յոհան Շունի հետ։ 2010 թվականին նրա ամուսինը մահացել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:21-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Նորվեգացի կին փիլիսոփաներ
Նախադասության գլխավոր անդամներ
Նախադասության գլխավոր անդամներ․ ենթակա և ստորոգյալ
Ենթական նախադասության այն անդամն է, որին դիմավոր բայով վերագրվում է որևէ հատկանիշ։ Ենթական դրվում է ուղղական հոլովով և պատասխանում է ո՞վ, ովքե՞ր, ի՞նչ(ը), ինչե՞ր(ը) հարցերին ։
Ստորոգյալը նախադասության այն անդամն է, որն արտահայտում է հատկանիշ և այն դեմքով վերագրում ենթակային։
Ստորոգյալը պատասխանում է ի՞նչ է անում (ի՞նչ է արել, անելու…), ի՞նչ է լինում, ինչպիսի՞ն է, ի՞նչ է, ո՞վ է, ո՞րն է, որքա՞ն է և նման հարցերի ։
Ստորոգյալին վերաբերող հարցերը պայմանավորված են նրանով, թե ինչ հատկանիշ է վերագրվում ենթակային։
Ենթակայի արտահայտություն
Ենթական արտահայտվում է`
Օրինակ՝ Վրնջում էին ձիերը մետաղաձայն և երկարածոր (Ակսել Բակունց)։
Օրինակ՝ Ե՛վ դժբախտ է նա, և՛ մեռած, ով երգ չի հասկանում, չի սիրում (Ավետիք Իսահակյան)։
Օրինակ՝ Բառարանները նման են ժամացույցի, ամենալավը չի կարող ամենից ճիշտը լինել, ամենավատը չլինելուց լավ է (անգլ. ասացվածք)։
Օրինակ՝ Երեքը ներս մտան անմիջապես, իսկ երկուսը սպասեցին դրսում։
ա) անորոշ դերբայով․
օրինակ՝ Աղոթելը նրա միակ մխիթարությունն էր այդ ծանր պահին։ բ) փոխանուն ենթակայական դերբայով․ օրինակ՝ Պտուղդ քաղող չկա, մասրենի՛, սարի՛ մասրենի (Համո Սահյան)։
գ) փոխանուն հարակատար դերբայով․ օրինակ՝ Քնածը այդպես էլ չիմացավ մեր դուրս գնալը։
Օրինակ՝ Սերը քանդելը եկեղեցի քանդելուց վատ է (ժող.):
Նախադասությունը կարող է ունենալ նաև բազմակի ենթականեր։ Օրինակ՝ Նրա ծանր հառաչանքները, ողբը, հեծկլտանքը կտրատում էին սիրտս։
Ստորոգյալի արտահայտություն և տեսակներ
Ստորոգյալն արտահայտվում է դիմավոր բայաձևով։
Ստորոգյալը լինում է երկու տեսակ՝ պարզ և բաղադրյալ։
Պարզ ստորոգյալ
Պարզ է այն ստորոգյալը, որն արտահայտված է խոնարհված բայով։
Օրինակ՝ Խումբը երգում է։ Օրը բացվեց։
Պարզ ստորոգյալն արտահայտվում է՝
Բաղադրյալ ստորոգյալ
Բաղադրյալ է այն ստորոգյալը, որն արտահայտված է որևէ խոսքի մասով և դիմավոր բայով, օրինակ՝ Աղջիկը գեղեցիկ է։
Բաղադրյալ ստորոգյալի մաս կազմող խոսքի մասը կոչվում է ստորոգելի, իսկ դիմավոր բայը՝ հանգույց։ Ստորոգելին արտահայտվում է գոյականով, ածականով, թվականով, դերանունով, դերբայով և դիմավոր բայի՝ հանգույցի հետ կազմում է բաղադրյալ ստորոգյալ։
Որպես հանգույց հանդես է գալիս եմ բայը, օրինակ՝ Արդեն ժամը հինգն է։
Որպես հանգույց կարող են հանդես գալ նաև լինել, դառնալ, թվալ և մի քանի այլ բայեր։
Պարզ ստորոգյալներում է-ն կոչվում է օժանդակ բայ, իսկ բաղադրյալ ստորոգյալներում՝ հանգույց։
Ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնություն
Օրինակ՝ Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր… Մենք մնաս բարով չասինք իրարու (Վ․ Տ․)։
Օրինակ՝ Վեներան ու Մարսը Երկրին ամենամոտ մոլորակներն են։
Ենթակայի և ստորոգյալի՝ դեմքով համաձայնելու մասին պետք է իմանալ հետևյալը․