cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայերը Կիպրոսում
Բյուզանդական դարաշրջան (578–1191)
Պատմիչ Թեոփիլակտես Սիմոկատայի վկայությամբ՝ պարսից Խոսրոս I թագավորի դեմ իր արշավանքի ժամանակ, բյուզանդական զորավար (և ապագա կայսր) Մավրիկ Կապադովկիացին 10090 հայի գերի է վերցրել Արզանենայում (Աղձնիք), որոնցից մոտ 3350-ը աքսորվել է Կիպրոս ։ Դատելով նրանց ստեղծած գաղթօջախների ռազմավարական դիրքից (Արմենոխորի, Արմինու, Կոռնոկիպոս, Պատրիկի, Պլատանի, Սպատարիկո, Մուսերե), շատ հավանական է, որ այդ հայերը ծառայել են Բյուզանդիային որպես վարձկան զինվորներ և սահմանապահներ։ Ավելի շատ հայեր են ժամանել հայազգի Հերակլիոս կայսեր օրոք (610–641) քաղաքական նկատառումներով (նա փորձել է հարթել Հայ եկեղեցու և Արևելյան ուղղափառ եկեղեցու միջև տարաձայնությունները) Հովհաննես Գ Օձնեցու կաթողիկոսի (717–728) օրոք, նաև Կիպրոսը արաբական արշավանքներից ազատագրելուց հետո (965 թվականին) ռազմական դրդապատճառներով, երբ հայ վարձկանները տեղափոխվեցին Կիպրոս։ Միջին բյուզանդական ժամանակաշրջանում Կիպրոսում ծառայում էին հայ զորավարներ և կառավարիչներ, ինչպիսիք են Ալեքսիոս Մուսելեն կամ Մուսերեն (868–874), Բասիլ Հայկազը (958), Վահրամը (965), Էլպիդիոս Բրախամիոսը (1075–1085) և Լևոն Սմբատիկեսը (910–911), որը ձեռնարկել է Լառնակայում Սուրբ Ղազար բազիլիկայի կառուցումը։ Սուրբ Ղազար եկեղեցին 10-րդ դարում եղել է հայ առաքելական եկեղեցի և օգտագործվել է հայ կաթոլիկների կողմից նաև Լատինական դարաշրջանում։ Բազմաթիվ հայերը պահանջում էին համանման հոգևոր հովվություն, ուստի 973 թվականին Խաչատուր Ա կաթողիկոսը Նիկոսիայում հիմնեց Հայոց եպիսկոպոսությունը։ Կիպրոսի և հայերի հարաբերություններն ավելի սերտացան, երբ ստեղծվեց Կիլիկիայի թագավորությունը։ Կղզու հյուսիսում գտնվող Կիլիկիայի ափին գտնվող թագավորությունը ստեղծվել է մոտ 1080 թվականին հայ փախստականների կողմից, ովքեր սելջուկների արշավանքից փախել են հյուսիս և մնացել Բյուզանդիայի դաշնակիցը։ 1136-1138 թվականներին Բյուզանդիայի կայսր Հովհաննես II Կոմնենոսը հայկական Թել Համդուն քաղաքի ողջ բնակչությանը տեղափոխել է Կիպրոս։ 1185 թվականին Իսահակ Կոմնենուսի հարսանիքից հետո հայ իշխան Թորոս II-ի դստեր հետ, հայ ազնվականներն ու ռազմիկները նրա հետ եկան Կիպրոս, որոնցից շատերը պաշտպանեցին կղզին Ռիչարդ Առյուծասիրտի դեմ (1191 թվականի մայիս)՝Լիմնեսոսը նվաճելու ժամանակ։ Տաճարական ասպետները Ռիչարդից գնել էին Կիպրոսը և կառավարում էին առանձնահատուկ դաժանությամբ։ Ի վերջո Տամպլիերները կղզին վերադարձրեցին Ռիչարդին, որն իր հերթին վաճառեց այն Գայ դե Լուսինյանին ։
Լատինական դարաշրջան (1191–1570)
1192 թվականին Երուսաղեմի տիտղոսավոր ֆրանկ թագավոր Գայ դը Լուսինյանի կողմից Կիպրոսը գնելուց հետո՝ փորձելով ստեղծել արևմտյան տիպի ֆեոդալական թագավորություն, վերջինս էմիսարներ ուղարկեց Եվրոպա, Կիլիկիա և Լևանտ, ինչի արդյունքում հայերի և այլոց զանգվածային ներգաղթ տեղի ունեցավ, եկան Արևմտյան Եվրոպայի, Կիլիկիայի և Լևանտի ժողովուրդները (հիմնականում ֆրանկներ, լատիններ և մարոնիներ, ինչպես նաև ղպտիներ, եթովպացիներ, վրացիներ,հրեաներ, նեստորականներ և այլն)։ Այս բազմաթիվ բուրժուաներին, ազնվականներին, ասպետներին ու ռազմիկներին առատորեն շնորհվում էին կալվածքներ, հողեր, պաշտոններ և տարբեր արտոնություններ։ Իրենց առևտրային կապերի և մի շարք թագավորական ու ազնվական ամուսնությունների շնորհիվ Կիպրոսի թագավորությունը և Կիլիկիայի թագավորությունը անքակտելիորեն կապված էին միմյանց հետ։ Հետագա դարերում հազարավոր կիլիկյան հայեր ապաստան գտան Կիպրոսում՝ փախչելով մահմեդականների հարձակումներից( Անտիոքի անկում (1268), Ակրայի պաշարում (1291), Սարացիների հարձակումը (1322), Մամլուքների հարձակումները (1335 և 1346 թվականներ), Կիլիկիայի օսմանյան օկուպացիան (1403 և 1421 թվականներ)։ Կիպրոսն այժմ դարձավ քրիստոնեության արևելյան պատվարը. 1441 թվականին Ֆամագուստայի իշխանությունները Կիլիկիայից հայերին հրավիրել են այնտեղ բնակություն հաստատելու։
1375 թվականի ապրիլին Սիսի անկումը վերջ դրեց Կիլիկիայի հայկական թագավորությանը. նրա վերջին թագավորը` Լևոն V-ը, ապահով ճանապարհ ստացավ դեպի Կիպրոս և մահացավ Փարիզում 1393 թվականին, այն բանից հետո, երբ ապարդյուն կոչ արեց մեկ այլ խաչակրաց արշավանքի։ 1396 թվականին նրա տիտղոսը և արտոնությունները փոխանցվեցին զարմիկին՝ թագավոր Ջեյմս I դե Լուսինյանին Սուրբ Սոֆիայի տաճարում։ Հետագայում Լուսինյանների դինաստիայի թագավորական նշանը կրում էր նաև հայոց առյուծը։ Այդպիսով ավարտվեց միջնադարի վերջին լիովին անկախ հայկական կազմավորումը՝ մոտ երեք դար ինքնիշխանությունից և ծաղկումից հետո։ «Հայոց արքա» տիտղոսն այնուհետև դարերի ընթացքում մինչև մեր օրերը կրում էր Սավոյայի տան կողմից՝ Կիպրոսի թագուհի Շառլոտայի և Լյուդովիկոս Սավոյացու ամուսնության միջոցով։ Թեև եգիպտացի մամլուքները գրավել էին Կիլիկիան, նրանք չկարողացան պահպանել իրենց տիրապետությունը դրա վրա։ Թյուրքական ցեղերը ի վերջո ճանապարհ ընկան դեպի տարածաշրջան և հաստատվեցին այնտեղ՝ հանգեցնելով Թամերլանի կողմից Կիլիկիայի նվաճմանը։ Արդյունքում 30000 հայեր 1403 թվականին լքեցին Կիլիկիան և հաստատվեցին Կիպրոսում, որը մինչև 1489 թվականը շարունակեց ղեկավարվել Լուսինյանների դինաստիայի կողմից ։
Ֆրանկների և Վենետիկյան ժամանակաշրջանում (համապատասխանաբար 1192–1489 և 1489–1570 թվականներ) հայկական եկեղեցիներ են եղել Նիկոսիայում, Ֆամագուստայում, Սպատարիկոյում՝ Սուրբ Սարգիս (Սուրբ Սերգիոս) եւ Սուրբ Վարվարե (Սուրբ Բարբարա), Կոռնոկիպոս՝ Սուրբ հրեշտակապետներ, Պլատանի Սուրբ Գէորգ եկեղեցիները, Պիսկոպիա եւ այլուր (Սուրբ Բարսեղ (Սուրբ Վասիլ)։ Հայերը Կիպրոսի յոթ կարևորագույն կրոնական խմբերից էին, որոնք ունեին առևտրի կենտրոններ Ֆամագուստայի, Լիմասոլի և Պաֆոսի նավահանգիստներում, ինչպես նաև մայրաքաղաք Նիկոսիայում՝ այդպիսով վերահսկելով առևտրի մեծ հատվածը։ Բացի այդ, հայերենը Կիպրոսի թագավորության տասնմեկ պաշտոնական լեզուներից մեկն էր և Կիպրոսի վենետիկյան գաղութային վարչակազմի հինգ պաշտոնական լեզուներից մեկը։
Միջնադարում Կիպրոսի հայերը ակտիվորեն զբաղվում էին առևտրով, իսկ նրանցից ոմանք ռազմական կայազորներ կազմեցին Կիրենիայում (1322) և այլուր։ Մի շարք հայեր պաշտպանել են Կիպրոսի ֆրանկական թագավորությունը ջենովացիների դեմ (1373) Քսերոսում, սարացիների դեմ (1425) Ստիլլի գյուղում և Մամլուքների դեմ (1426) Լիմասոլում և Խիրոկիտիայում։ 1425 թվականին հայտնի Մակարավանքը, որը սկզբում ղպտի Սուրբ Մակարիոսի վանքն էր Հալևգայի մոտ (Պենտադակթիլոսի շրջան) անցել է հայկական տիրապետության տակ, ինչպես 1504-ից առաջ եղավ Բենեդիկտյան(Կարթուզյան) տաճարը Նոտր Դամ դե Տիրի կամ Տորտոսայի պարսպի տակ։ Նրա միանձնուհիներից շատերը ծագումով հայ են եղել (օրինակ՝ արքայադուստր Ֆիմիեն, հայոց թագավոր Հայտոն II-ի դուստրը)։ Լատինական դարաշրջանում սակավաթիվ հայ կաթոլիկներ կային նաև Նիկոսիայում, Ֆամագուստայում և Բելապեյսի աբբայությունում, որտեղ վանական էր ծառայում Կոռիկոսի լորդ Հայտոնը։ Կիպրոսի բնակիչների բարգավաճումը կասեցվեց վենետիկյան դաժան և կոռումպացված վարչակազմի և նրանց սահմանած անիրավ հարկերի պատճառով։ Նրանց բռնակալ կառավարումը, զուգակցված անբարենպաստ պայմանների հետ (երաշտ, երկրաշարժ, համաճարակ, սով, ջրհեղեղ և այլն), առաջացրեց կղզու բնակչության թվի նկատելի նվազում։ Ըստ պատմաբան Ստեֆանոս դը Լուսինյանի՝ ուշ վենետիկյան դարաշրջանում հայերը հիմնականում բնակվում էին Ֆամագուստայում և Նիկոսիայում, փոքր թվով երեք «հայկական գյուղերում»՝ Պլատանիում, Կոռնոկիպոսում և Սպատարիկոյում։
Օսմանյան դարաշրջան (1570–1878)
Օսմանյան կայսրության կողմից կղզու գրավման ժամանակ (1570–1571) շուրջ 40000 հայ արհեստավորներ հավաքագրվեցին հիմնականում որպես զինվորներ։ Իրերի նոր կարգը ազդեց նաև հայ համայնքի վրա. նվաճումից փրկված հայերից շատերը բնակություն հաստատեցին հիմնականում Նիկոսիայում։ Կիպրոսի հայ առաջնորդարանը ճանաչվեց որպես էթնարքիա (Ազգային Իշխանություն)։ Այնուամենայնիվ, Ֆամագուստայում եպիսկոպոսությունը վերացվեց, քանի որ քրիստոնյա բնակչությունը կոտորվեց կամ արտաքսվեց, և ամբողջ պարսպապատ քաղաքն արգելված էր ոչ մուսուլմանների համար մինչև բրիտանական դարաշրջանի առաջին տարիները։ Նիկոսիայի հայերին, որպես գրավման ժամանակ մատուցած ծառայությունների վարձատրություն, իրավունք է տրվել հսկել Պաֆոսի դարպասը (այս արտոնությունն օգտագործվել է միայն կարճ ժամանակով, պահանջվող մեծ ծախսերի պատճառով) և 1571 թվականի մայիսին նրանց վերադարձվել է Նոտր Դամ դե Տիր եկեղեցին (հայտնի է նաև Տորտոսա անունով), որը օսմանցիները վերածել էին աղի խանութի։ Մակարավանքը շահել էր օսմանցիների բարեհաճությունը և դարձել Սուրբ Երկիր ուղևորվող հայ և այլ ուխտավորների համար սրբատեղի, ինչպես նաև հանգստավայր Կիլիկիայից և Երուսաղեմից ժամանած ճանապարհորդների, կաթողիկոսների և այլ եկեղեցականների համար։ Օսմանյան դարաշրջանի առաջին տարիներին Կիպրոսում բնակվում էր մոտ 20000 հայ, սակայն 1630 թվականին մնացել էր ընդամենը 2000 հայ՝ ընդհանուր 56530 բնակչից։ Բեդեստենում (Նիկոսիայի ծածկած շուկա) կային բազմաթիվ հայ վաճառականներ, իսկ 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին Նիկոսիայի առաջատար քաղաքացին Սարգիս անունով հայ վաճառականն էր, ով «բերաթլի» էր (բերաթի կամ կանոնադրության արտոնություն տվող), սկզբում եղել է ֆրանսիական հյուպատոսի թարգմանիչը, նախքան Անգլիայի հյուպատոսի թարգմանիչը դառնալը։ Ավելի ուշ՝ 19-րդ դարի սկզբին ճանապարհորդների նոթերում ու գրանցամատյաններում հիշատակում են մեկ այլ հարուստ հայ վաճառականի՝ Ղրիմի Հաջի Սիմեոն աղային, ով ավելի վաղ ֆինանսավորել էր Մակարավանքի ամբողջական վերանորոգումը, նա Սարգիսի փեսան էր։ Երրորդ նշանավոր հայը Մարտիրոս Ֆուգասն էր՝ ֆրանսիական հյուպատոսի թարգմանն էր և հայտնի վաճառականը, որը ձերբակալվեց և գլխատվեց օսմանցիների կողմից մոտ 1825 թվականին։ Պարսկահայերը Կիպրոսում հաստատվել են որպես մետաքսի առևտրականներ, ինչպես նաև 18-19-րդ դարերում որոշ հարուստ օսմանահայեր, օրինակ՝ Պողոս-Բերգ աղա Երամյանը։ Հայերի և այլ քրիստոնյաների թիվը կտրուկ նվազել է ծանր հարկերի և օսմանյան վարչակազմի կոշտության պատճառով, ինչը ստիպել է շատ քրիստոնյաների ընդունել իսլամ։ Նախկին հայկական գյուղերը (Արմենոխորի, Արտեմի, Աիոս Յակովոս, Այոս Խարիտոն, Կոռնոկիպոս, Մելոունդա, Պլատանի և Սպատարիկո) 19-րդ դարի վերջին բնակեցված էին «թուրք-կիպրացիներով»։ Մի քանի կիպրահայեր կաթոլիկ դարձան հարուստ լատինական ընտանիքների ներկայացուցիչների հետ ամուսնանալու միջոցով։
Աստիճանաբար, 1821 թվականի արյունալի իրադարձություններից հետո,ի պատասխան հունական հեղափոխությանը Կիպրոսի աջակցության, օսմանցիները ավերեցին հայկական և հունական ապարանքները, արգելեցին հույներին, ֆրանկներին, հայերին և մարոնիթներին զենք կրել և կախաղան հանեցին կամ կոտորեցին 470 նշանավոր մարդկանց, որոնց թվում էր Նիկոսիայի հայ ծխական քահանա Տեր Բեդրոսը։ Գյուլհանեի Հաթթ-ի Շերիֆի ոգով (1839) հայ եպիսկոպոսը, հույն արքեպիսկոպոսը և մարոնի Սուֆրագան եպիսկոպոսը մասնակցել են 1840 թվականին ձևավորված Վարչական խորհրդին (Meclis İdare): 1850 թվականից հետո որոշ հայեր աշխատանքի են ընդունվել պետական ​​ծառայության։ 1860 թվականին Նիկոսիայի հայկական եկեղեցին դարձավ Կիպրոսի առաջիններից մեկը, որն ունեցավ զանգակատուն՝ նվիրաբերված պոլսահայ Հաբեթիկ Նևրուզյանի կողմից։ 1869 թվականին Սուեզի ջրանցքի բացումը օգուտ բերեց կղզու հայ և այլ վաճառականներին։ 1870 թվականին Նիկոսիայում հիմնվեց առաջին հայկական դպրոցը նոր ժամանած Վարդան վարդապետ Մամիկոնյանի կողմից։ 1856 թվականին պաշտոնապես ճանաչվեց Կիպրոսի Հայոց Առաջնորդարանի վարչական ինքնավարությունը։ Օսմանյան դարաշրջանի ընթացքում Կիպրոսի հայ բնակչության մեծամասնությունը եղել է հայ ուղղափառ, թեև հիշատակվում է նաև Լառնակայում փոքրաթիվ հայ կաթոլիկ համայնքի մասին։ Երեք կրոնական խմբերից հայերը միակն են, որ օսմանյան ժամանակաշրջանում առաջնորդների շարունակական ներկայություն են ունեցել։ Տարբեր գնահատականների հիման վրա 19-րդ դարի կիպրահայ համայնքը կազմում էր 150-250 հոգի, որոնց մեծամասնությունը բնակվում էր Նիկոսիայում, իսկ ավելի փոքր թվով բնակվում էր Ֆամագուստայում, Լառնակայում, մայրաքաղաքի հյուսիսում և հարավում (հատկապես Դեֆթերայում) և Մակարավանքի շրջակայքում ։
Բրիտանական դարաշրջան
Կիպրահայ համայնքը բարգավաճեց ողջ Բրիտանական դարաշրջանում (1878–1960)՝ հիմնելով միություններ, երգչախմբեր, սկաուտական ​​խմբեր, սպորտային թիմեր, երաժշտական ​​համույթներ, եկեղեցիներ, գերեզմանատներ և դպրոցներ, այդ թվում՝ Մելքոնյան կրթական հաստատությունը։ Շատ առումներով եզակի ողջ հայկական սփյուռքում, այն կառուցվել է Նիկոսիայի սահմաններից դուրս 1924-1926 թվականներին, եգիպտահայ, ծխախոտի առևտրական եղբայրներ Գրիգոր և Կարապետ Մելքոնյանների առատաձեռն և բարեգործական նվիրատվությունից հետո՝ սկզբում 500 որբերի ապաստան տալու և կրթելու նպատակով, դպրոցի դիմաց տնկեցին ծառերը՝ ի հիշատակ իրենց մորթված հարազատների։ Հաստատությունը որբանոցից (1926–1940) աստիճանաբար վերածվել է աշխարհահռչակ միջնակարգ դպրոցի՝ գիշերօթիկ բաժնով(1934–2005) ։ Ուսումնասիրելով բրիտանական դարաշրջանի մարդահամարները՝ նկատելի է,որ եղել է Կիպրոսի հայերի թվի կայուն աճ՝ տատանվելով 201-ից 1881-ին մինչև 4549-ը 1956-ին։ Նրանց ճնշող մեծամասնությունը հայ առաքելական էին, կային նաև սակավաթիվ հայ կաթոլիկներ և հայ բողոքականներ։ 1960 թվականի մարդահամարի ժամանակ գրանցվել է 3628 հայ, ի տարբերություն 1956 թվականի 4549-ի, քանի որ մոտ 900 կիպրահայ գաղթել է Մեծ Բրիտանիա, Ավստրալիա և այլուր։
Անկախության շրջան (1960-ից մինչ օրս)
Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի (1975–1990), Սիրիայում ապստամբությունների (1976–1982), Իրանի իսլամական հեղափոխության և Իրանա–իրաքյան պատերազմի (1978–1988) հետևանքով, ինչպես նաև Սպիտակի երկրաշարժից հետո (1988) և Խորհրդային Միության փլուզումից հետո (1991) շատերը մշտական ​​բնակություն են հաստատել Կիպրոսում։ Համաձայն Եվրոպայի խորհրդի Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնությունների լեզուների եվրոպական խարտիայի՝ կիպրահայերի ճնշող մեծամասնության մայրենի լեզուն՝ հայերենը, ճանաչվել է որպես Կիպրոսի փոքրամասնության լեզու 2002 թվականի դեկտեմբերի 1-ից։ Կիպրոսում ապրող հայերի թիվը գերազանցում է 3500-ը։ Կիպրոսում քիչ թվով հայեր կան նաև Եթովպիայից, Հունաստանից, Քուվեյթից, Թուրքիայից և Միացյալ Թագավորությունից ։
Թվաքանակ և կարգավիճակ
Կիպրոսի հայ համայնքի թվաքանակի մասին ցուցանիշ է հրապարակված նաև Կիպրոսաբնակ հայության համացանցային հանգույցում։ Հայկական սփյուռքի ավանդական կառույցները (դպրոց, եկեղեցի, մամուլ) ակտիվորեն են գործել՝ լինելով հայ համայնքի ինքնակազմակերպման և հայապահպանության արդյունավետ մեխանիզմներ։
Կիպրոսահայությունն ունի կրոնական համայնքի կարգավիճակ։ Հայ համայնքը Ներկայացուցիչների պալատում ունի 1 ներկայացուցիչ։ Կիպրոսի խորհրդարանում հայ համայնքի ներկայացուցիչն է նշանավոր գործարար և հասարակական-քաղաքական գործիչ Վարդգես Մահդեսյանը։ Կիպրական հասարակությանը հայերի ինտեգրվածության մասին է վկայում թեկուզ այն, որ Կիպրոսի նախագահ Դիմիտրիս Քրիստոֆիասը գլխավորել է Լիմասոլում հայկական դպրոցի բացման արարողությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կիպրահայ հասարակություն Կատեգորիա:Հայկական սփյուռք Կատեգորիա:Կիպրոսի պատմություն
Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն
Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն (Renewable energy industry), էներգետիկ արդյունաբերության ճյուղ, որի կենտրոնում վերականգնվող էներգիայի նոր և հատուկ տեխնոլոգիաներն են։ Վերջին տարիներին ամբողջ աշխարհում ներդրողներն ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում այս զարգացող արդյունաբերության վրա։ Շատ դեպքերում այն վերածվել է վերականգնվող էներգիայի արագ առևտրայնացման և արդյունաբերության զգալի ընդլայնման։ Հողմաէներգետիկան ու արևի արդյունաբերությունը դրա լավագույն օրինակներն են։
Ակնարկ
2006-2007 թվականների ընթացքում վերականգնվող էներգիայի մի քանի ընկերություններ ստացել են բարձր մակարդակի նախնական առաջարկներ (IPOs), որի արդյունքում ունեցել են մոտավորապես 1 միլիարդ դոլարի շուկայական կապիտալ։ Այդ ընկերությունների թվում էին՝ «First Solar» (ԱՄՆ), «Trina Solar» (ԱՄՆ), «Centrosolar» (Գերմանիա) և «Renesola» (Միացյալ Թագավորություն) արևային PV ընկերությունները, քամու էներգիայի « Iberdrola » ընկերությունը (Իսպանիա) և ԱՄՆ կենսավառելիք արտադրող «VeraSun Energy», «Aventine» և «Pacific Ethanol» ընկերությունները ։
Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերությունը ընդլայնվել է 2008 թվականի մեծ մասի ընթացքում, որտեղ մեծ դեր են խաղացել արտադրական կարողությունների մեծ աճը, արտադրական տեղանքների դիվերսիֆիկաումն ու ղեկավարության փոփոխությունները ։ Մինչև 2008 թվականի օգոստոսը կար առնվազն 160 վերականգնվող էներգիայի ընկերություն, որոնց շուկայական կապիտալը ավելի էր, քան 100 միլիոն դոլլարը․ այս ընկերությունների թիվը 2005 թվականին կազմել է մոտավորապես 60 ։
2009 թվականին համաշխարհային մասշտաբով $ 150 միլիարդ դոլար է ներդրվել վերականգնվող էներգիայի մեջ, այդ թվում՝ նոր կարողությունները (ակտիվների ֆինանսավորում և նախագծեր) և կենսավառելիքների վերամշակման գործարաններ։ Սա կազմում է 2006 թվականի ներդրումների՝ 63 միլիարդ դոլլարի ավելի քան կրկնակին։ Գրեթե ամբողջ աճը պայմանավորված էր քամու էներգիայի, արևային ֆոտովոլտաիկայի և կենսավառելիքի մեջ ավելի մեծ ներդրումներով ։
2000 թվականին վենչուրային կապիտալի ներդրումները (VC) վերականգնվող էներգիայի մեջ կազմել են այդ ընդհանուր ներդրումների մոտ 1% -ը։ 2007 թվականին այդ ցուցանիշը մոտեցել է 10%-ին, որտեղ միայն արեգակնային էլեկտրաէներգիան կազմել է վենչուրային կապիտալի ակտիվների 3% -ը։ Վերջին երեք տարիների ընթացքում ավելի քան 60 սկսնակ գործարարներ են ֆինանսավորվել VC-ների կողմից ։ Ըստ «New Energy Finance Limited»ընկերության ներդրումային վերլուծաբանների՝ 2006 թվականին վենչուրային կապիտալի և մասնավոր ներդրումները վերականգնվող էներգետիկայի ընկերություններում աճել են 167 տոկոսով ։
2007 թվականին ոլորտում նոր ներդրումներն աճել են 148 միլիարդ դոլարով, 2006 թվականի համեմատ աճելով 60 տոկոսով, նշվել է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրի զեկույցներից մեկում (SEFI)։ Քամու էներգիան կազմել է նոր կապիտալի մեկ երրորդը, իսկ արևայինը` մեկ հինգերորդը, սակայն հետաքրքրությունն արևայինով արագորեն աճում է տեխնոլոգիական խոշոր նվաճումների ֆոնին, որոնց արդյունքում արևային ներդրումներն աճում են 254 տոկոսով ։ Էներգիայի միջազգային գործակալությունը կանխատեսել է, որ առաջիկա 22 տարիների ընթացքում 20 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար կներդրվի այլընտրանքային էներգետիկ նախագծերում ։
Հողմային էներգիա
2008 թվականի դեկտեմբերին աշխարհում քամու էներգիայի հզորությունը կազմել է 122,000 ՄՎտ, որից 28,190 ՄՎտ-ը 2008 թվականին ավելացված հզորությունն է եղել ։
Ընկերություններ
«GE Energy»-ն 2008 թվականին եղել է աշխարհի երկրորդ խոշորագույն հողմային տուրբիններ արտադրողը՝ 19% շուկայական մասնաբաժնով ։ Ընկերությունը տեղադրել է ավելի քան 5500 հողմային տուրբիններ և 3600 հիդրոտուրբիններ, իսկ դրա վերականգնվող էներգիայի տեղադրված հզորությունն ամբողջ աշխարհում գերազանցել է 160,000 ՄՎտ-ը ։ 2002 թվականին «GE Energy»-ն գնել է «Enron Wind»-ը և իր թղթապանակում ունի նաև միջուկային էներգիայի գործառնություններ ։
1976 թվականին Իսպանիայում հիմնադրված «Gamesa» ընկերությունը 2008 թվականին հանդիսացել է աշխարհի երրորդ խոշորագույն հողմային տուրբինների արտադրողը և նաև հողմակայանների խոշոր կառուցող։ «Gamesa» ընկերության հիմնական շուկաները գտնվում են Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Չինաստանում։
Քամու էներգիայի այլ խոշոր ընկերությունների թվում են նաև «Siemens», «Suzlon», «Sinovel» և «Goldwind» ընկերությունները ։
Միտումներ
Չնայած հողմային էներգիայի արդյունաբերության վրա ազդելու է 2009 և 2010 թվականների համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը, «BTM Consult» ընկերությունը մինչև 2013 թվականը կանխատեսել։ Վերջին հինգ տարիների ընթացքում նոր կայանքների տեղադրման միջին աճը տարեկան կազմել է 27,6 տոկոս։ 2013 թվականի կանխատեսումների համաձայն՝ տարեկան միջին սպասվող աճը 15,7 տոկոս է  ։ Ավելի քան 200 ԳՎտ հզորությամբ քամու նոր էլեկտրաէներգիա կարող է գործարկվել մինչ 2013 թվականի ավարտը։ Ակնկալվում է, որ քամու էներգիայի շուկա ներթափանցելը 2013 թվականին կհասնի 3.35 տոկոսի, իսկ 2018 թվականին` 8 տոկոսի  ։
Ի հայտ են գալիս քամու էներգիայի օֆշորային տեղադրումներ և վերջին տարիներին տարեկան ավելանում է մի քանի հարյուր մեգավատ, հիմնականում Եվրոպայում ։
Ընկերություններ
«First Solar» ընկերությունը դարձել է աշխարհի ամենամեծ արեգակնային մարտկոցներ արտադրողը 2009 թվականին և 13% շուկայական մասնաբաժնով թողարկել 1100 ՄՎտ արտադրանք։ 2009 թվականին «Suntech»-ը երկրորդ տեղում էր 595 ՄՎտ արտադրությամբ և 7% շուկայի մասնաբաժնով ։ «Sharp Solar» ընկերությունը 580 ՄՎտ թողունակությամբ հետ էր մնում առաջատարից։ «Q-Cells»-ն իր 540 ՄՎտ հզորությամբ 2009 թվականին չորրորդ տեղում է եղել, իսկ 2009 թվականի թոփ տասնյակն ամբողջացրել են «Yingli Green Energy», «JA Solar Holdings», «SunPower», «Kyocera», «Motech Solar» և «Gintech» ընկերությունները ։
Միտումներ
Ըստ 2009 թվականին Չինաստանում թողարկած «PricewaterhouseCoopers», Շանհայի Ամերիկյան առևտրի պալատի և Չինաստանի «Greentech» ընկերության համատեղ զեկույցի՝ Չինաստանի կանաչ տեխնոլոգիական շուկայի գնահատված չափը կարող է լինել տարեկան 500 միլիարդ դոլարից մինչև 1 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, կամ 2013 թվականի Չինաստանի կանխատեսվող ՀՆԱ-ի 15 տոկոսը։ Կանաչ տեխնոլոգիական լուծում մշակելու Չինաստանի կառավարության քաղաքականության դրական միտումներով Չինաստանն արդեն ավելի կարևոր դեր է խաղացել կանաչ տեխնոլոգիաների շուկայի զարգացման գործում ։ 2009 թվականին Չինաստանի արևային արդյունաբերության զարգացմանն աջակցող «Ոսկե արևի» նոր սուբսիդավորման սխեմայի մասին Չինաստանի կառավարության հայտարարություններից հետո  համաշխարհային արդյունաբերության որոշ դերակատարներ հայտարարել են այս տարածաշրջանում իրենց զարգացման ծրագրերի մասին, ինչպիսին է Ջիանգսու նահանգում 500 մՎտ ընդհանուր հզորությամբ արևային ծրագրի վերաբերյալ «LDK Solar» ընկերության ստորագրած պայմանագիրը, պոլիսիլիկոնային ձուլակտորների արտադրական սարքավորումները, Հինգան նահանգում «Yingli Green Energy» ընկերության կողմից կառուցվելիք ֆոտովոլտաիկական մարտկոցներն ու մոդուլները և «Tianwei Baoding» ու «Anwell Technologies» ընկերությունների բարակ ժապավենների արտադրության նոր գործարանները  ։
Կենսավառելիք
Բրազիլիան շարունակել է 1970-ական թվականներին սկսված էթանոլի ընդլայնման իր ծրագրերը և այժմ ունի էթանոլի ամենամեծ բաշխումը և մեքենաների ամենամեծ խմբաքանակը, որն աշխատում է էթանոլի և բենզինի ցանկացած խառնուրդով ։ Էթանոլի վառելիքի արդյունաբերության մեջ գերիշխել է Միացյալ Նահանգները 2007 թվականին աշխատող իր 130 էթանոլի գործարաններով ու տարեկան 26 միլիարդ լիտր (6.87 միլիարդ գալոն / տարեկան) արտադրության հզորությամբ, որը 2005 թվականի նկատմամբ կազմել է 60 տոկոս աճ։ Եվս 84 գործարաններ գտնվել են կառուցման մեջ կամ ընդլայնման փուլում, որը հանգեցնելու է կրկնապատկված արտադրական հզորության։ 2006-2007 թվականների ընթացքում բիոդիզելի արդյունաբերությունը շատ նոր արտադրական օբյեկտներ է բացել և շարունակել ընդլայնման ծրագրերը մի քանի երկրներում։ Բիոդիզելի նոր հզորություն է հայտնվել ամբողջ Եվրոպայում, հատկապես Բելգիայում, Չեխական հանրապետությունում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Լեհաստանը, Պորտուգալիան, Իսպանիան, Շվեդիան և Միացյալ Թագավորությունը ։
Երկրորդ սերնդի կենսավառելիքներում առևտրային ներդրումները սկսվել են 2006-2007 թվականներին և այս ներդրումների մեծ մասը դուրս է եկել փորձնական մասշտաբի կայաններից։ Աշխարհի առաջին «փայտից դեպի էթանոլ» առևտրային գործարանն սկսել է գործել Ճապոնիայում 2007 թվականին և ունեցել տարեկան 1,4 միլիոն լիտր տարողունակություն։ ԱՄՆ-ում նման առաջին գործարանը նախատեսված է եղել կառուցել 2008 թվականին՝ տարեկան 75 միլիոն լիտր թողունակությամբ ։
Կիրառություն
Վերականգնվող էներգիայի օգտագործումը հակված է ավելի աշխատատար լինել, քան հանածո վառելիքը, և անցումը դեպի վերականգնվող աղբյուրներն աշխատանքային շահույթ է խոստանում։ Գլոբալ առումով մոտ 2.3 միլիոն մարդ ուղղակիորեն աշխատում է կա՛մ վերականգնվող աղբյուրներում, կա՛մ անուղղակիորեն մատակարար արդյունաբերություններում։ Հողմային էներգիայի արդյունաբերության մեջ աշխատում է շուրջ 300,000 մարդ, ֆոտովոլտաիկայի հատվածում հաշվարկվում է մոտավորապես 170,000 աշխատատեղ, իսկ արևային ջերմային արդյունաբերության մեջ՝ շուրջ 624,000։ Ավելի քան 1 միլիոն աշխատատեղ գտնվում է կենսազանգվածի և կենսավառելիքի ոլորտում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էներգիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Արդյունաբերություններ
Մարկո Մինգետի
Կենսագրություն
Մարկո Մինգետին ծնվել է Բոլոնիա քաղաքում, իր հարազատ քաղաքում ձեռք է բերել ժողովրդական լրագրողի համբավ։
1847 թվականին Հռոմի Պապ Պիոս IX-ը նրան անդամագրել է «Consultà» պետական խորհրդում, որտեղ նա աշխատել է կարդինալ Անտոնելլի աշխատակազմում, սակայն քիչ ժամանակ անց ամբողջ անձնակազմը հրաժարական է տվել։
1859 թվականին Կամիլլո Բենսո Կավուրի կողմից նշանակվել է Իտալիայի արտաքին գործերի նախարարության գլխավոր քարտուղար։
Վիլլաֆրանկյան հրադադարից հետո հրաժարական է տվել (Կավուրի հետ միասին) և մեկնել է Բոլոնիա, որտեղ մասնակցել է Պեմոնտին միանալուն նվիրված շարժմանը, իսկ միանալուց հետո արդեն գնացել է Թուրին որպես հարազատ քաղաքի դեպուտատ։
1860 թվականին կրկին պաշտոն է ստանում Կավուրի աշխատակազմում, վերջինիս մահից հետո շարունակում է պաշտոնավարել Բետտինո Ռիկասոլի վարչապետ եղած ժամանակ, ապա Լուիջի Կառլո Ֆարինիի թիմում աշխատել է որպես ֆինանսիստ, իսկ Ֆարինիի հրաժարականից հետո արդեն ձևավորում է նախարարների իր կաբինետը։
Շարունակելով Ֆրանսիայի հետ քաղաքական մերձեցումը, Մինգետին պայմանագիր է ստորագրում, համաձայն որի Ֆրանիսան պարտավորվում է մաքրել Հռոմը, իսկ Իտալիան ընդմիշտ հրաժարվի քաղաքիցմ մայրաքաղաքը Թուրինից տեղափոխելով Ֆլորենցիա։ Պայմանագիրը սակայն առաջացրել է մեծամասշտաբ դժգոհություններ, ինչի արդյունքում 1864 թվականին Մինգետիի քաղաքական թիմը քաղաքական անկում է ապրել և նրա կաբինետը լուծարվել է։
Հետագայում Մարկո Մինգետին Լուիջի Ֆեդերիկո Մենաբրեաի վարչապետ եղած ժամանակ նշանակվել է գյուղատնտեսության նախարար։
Մինգետին համարվում է նաև Իտալիայի լավագույն հռետորներից մեկը։ Մահացել է 1886 թվականին Հռոմում։
1895 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Մինգետիի պատվին Հռոմում հուշարձան է տեղադրվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Իտալիայի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ
Սարան Ալեքսանդրյան
Սարան Ալեքսանդրյան (Sarane Alexandrian, ), ֆրանսահայ փիլիսոփա, էսսեիստ և արվեստաբան։
Վաղ կյանք
Ալեքսանդրյանը ծնվել է ֆրանսիացի մորից և հայ հորից՝ Վարդան Ալեքսանդրյանից, որը բժիշկ-ստոմատոլոգ էր Ֆեյսալ I թագավորի արքունիքում։ Վեց տարեկանում նրան ուղարկել են Փարիզ՝ մնալու մորական տատիկի մոտ ։
Գրական կարիերա
Ալեքսանդրյանի մերձեցումը դադաիզմին և սյուրռեալիզմին կայացել է 1943 թվականի ամռանը, երբ 16 տարեկանում նա հանդիպել է Բեռլինի դադաիստական խմբի առանցքային կերպարներից մեկին՝ Ռաուլ Հաուսմանին, որը որպես փախստական ապրում էր Լիմոժի մոտ գտնվող Պեյրա-լը-Շատո բնակավայրում։ 1947 թվականից նա ծառայել է որպես Անդրե Բրետոնի վերջին քարտուղար և դարձել է սյուրռեալիստական ուղղվածության կարևոր դեմքերից մեկը ։
Ալեքսանդրյանը Նիցշեի «Զվարթ գիտություն» ( Die fröhliche Wissenschaft ) գրքում ներկայացված փիլիսոփայության ջատագովն էր։ Նա ղեկավարում էր Supérieur Inconnu ամսագիրը (վերնագիր, որը տրամադրել է Բրետոնը), որը մեծարում էր չորս արժեքներ, որոնք կիսում են սյուրռեալիստները և Ալեքսանդրյանը՝ երազանքները, սերը, գիտելիքը և հեղափոխությունը։ Քեթրին Միլեթը ամսագրի նշանավոր հեղինակներից էր։
Ալեքսանդրյանը Վիկտոր Բրաուների ընկերն էր, Շառլ Ֆուրիեի երկրպագուն և Մատա Հարիի ջերմեռանդ պաշտպանը։
Մահացել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 11-ին։ Թաղված է Պեր Լաշեզի աճյունասափորանոցային դիակիզարանում, պատի մեջ։
Անձնական կյանք
Ալեքսանդրյանը 1959 թվականին ամուսնացել էր Մադլեն Նովարինայի հետ, որը մահացել է 1991 թվականին ։
Աշխատություններ
Ալեքսանդրյանն ավելի քան 40 գրքի հեղինակ է։ Նրա ամենահայտնի գործերն են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արվեստագետներ Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ
Իմենի Վորովսկոգո (քաղաքատիպ ավան, Նոգինսկի շրջան)
Իմենի Վորովսկոգո (Имени Воровского), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5123 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1852 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բլոգ
Բլոգ (blog, «web log», «իրադարձությունների ցանցային մատյան կամ օրագիր»), կայք, որի հիմնական բովանդակությունը պարբերաբար թարմացվող գրառումներ են, որոնք պարունակում են տեքստ, պատկերներ կամ մուլտիմեդիա։ Բլոգներին բնորոշ են տվյալ ժամանակահատվածում ակտուալ գրառումները, որոնք դասավորվում են հակառակ ժամանակագրական դասավորությամբ (վերջին գրառումը սկզբում)։ Ավանդական օրագրերից բլոգը տարբերվում է նրանով, որ, սովորաբար, հասարակական է և նախատեսում է կողմնակի ընթերցողներ, որոնք կարող են հրապարակային բանավեճի մեջ մտնել հեղինակի հետ (բլոգային գրառմանն արած մեկնաբանությունների, կամ սեփական բլոգային գրառումների միջոցով)։
Բլոգ վարող անձանց անվանում են բլոգերներ։ Ըստ հեղինակների կազմի բլոգները լինում են անձնական, խմբակային (կորպորատիվ, ակումբային) կամ հրապարակային (բաց)։
«Բլոգ» տերմինը մատծել է Յորն Բարգերը 1997 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ «Բլոգ» բառի կարճ ձևը մտածել է Պիտեր Մերհոլցը, ով  այն իր Peterme.com բլոգում կատակային ձևով օգտագործել է 1999 թվականի ապրիլին կամ մայիսին   ։ Pyra Labs-ից Էվան Ուլիյամսը օգտագործել է «բլոգը» որպես գոյական և բայ («to blog», ինչը նշանակում է «փոխել սեփական բլոգը կամ ուղարկել սեփական բլոգին»), ինչը հանգեցրեց «բլոգեր» տերմինի ստեղծմանը։ Pyra Labs-ում ստեղծվեց Blogger.com, ինչն էլ հանգեցրեց բլոգերության մասսայականության ։
Մասնակցության մոտիվացիա և բլոգների ֆունկցիան
Հարկ է հաշվի առնել, որ բլոգների և հեղինակության կարդալը ըստ բովանդակության երկու տարբեր գործընթացներ են։ Մարդիկ, որոնք օգտագործում են բլոգների հաղորդակցական հնարավորությունները սեփական բլոգի համատեքստից դուրս, նշում են մարդկանց հետ շփման հնարավորությունը, որոնց հետ հնարավորություն չունեն շփվել ամիջականորեն, օրինակ՝ այլ քաղաքներում ապրող ընկերների հետ։ Բլոգներում գործող հաղորդագրությունների այլընտրական տնտեսությունը շփման նմանատիպ տեսակը դարձնում է առավել հարմար, քանի որ այն չի ենթադրում պարտավորությունների փոխադարձություն և շփման այլ սահմանափակումներ։
Եվգենի Գորնին իր հոդվածում առանձնացնում է հետևյալ նպատակները, որոնց բլոգների կարդացողը կարող է հետևել.
Կենդանի ամսագրի բլոգերների՝ 2005 թվականին իրականացրած հարցման արդյունքում առանձնացվեցին բոլգների հետևյալ ֆունկցիաները.
Հաղորդակցական ֆունկցիա
Ինչպես «ընթերցողների», այնպես էլ «գրողների» համար կարելի է առանձնացնել բլոգներում օգտագործման հաղորդակցական մոտիվացիայի երկու ուղղություն՝ ծանոթների հետ շփում և շփման շրջանի ընդլայնում։ Ընդ որում ոմանք բլոգը վարում են ծանոթների հետ հաղորդակցման հարմարության համար, իսկ մյուսները՝ նոր մարդկանց հետ ծանոթանալու, լսարանը ընդլայնելու համար։ Այս երկու բանաձևում՝ «նոր մարդկանց հետ ծանոթանալ» և  «լսարանը ընդլայնել», արտացոլվում է ևս մեկ տարբերություն. երբ ոմանց պետք են ընկերներ, մյուսներին՝ լսողներ։
Ինքնաներկայացման ֆունկցիա
Որոշ ռեսպոնդենտներ նշել են, որ իսկազբանե որոշել էին ստեղծել անձնական էջ (կայք համացանցում), սակայն ավելի ուշ, իմանալով, թե որքան հեշտ է բլոգ վարելը, նախընտրեցին իրենց մասին ինֆորմացիայի տեղադրման այս ձևը։ Գոյություն ունի բլոգների դաս, որոնք նախատեսված են հեղինակների ստեղծագործությունների (բանաստեղծություններ, լուսանկարներ, արձակ գրվածքներ, նկարներ) քննարկման և հրամարակման համար, սակայն սովորական օրագիրն էլ, անկասկած, իր մեջ կրում է հեղինակի անձնական տեղեկատվություն։ «Վարում եմ օրագիր, որպեսզի ինձ կարդան»,-այսպես կարող են ասել շատ բլոգերներ։
Զվարճանքի ֆունկցիա
Շատ մարդիկ նախընտրում են վարել, կարդալ բլոգներ և մեկնաբանություններ որպես ժամանակի զվարճալի անցկացում, հատկապես, եթե ինչ-որ պատճառով սահմանափակված են ժամանցի այլ միջոցներ, բացի համացանցը, և ունեն բավականին ազատ ժամանակ, որն անհրաժեշտ է ծախսել, օրինակ՝ երիտասարդ մայրերը բլոգերների համայնքի զգալի մասն են կազմում, նրանք միշտ նյութ ունեն տեղադրելու իրենց բլոգում, նրանք ունենում են շատ հարցեր, որոնցով կարող են դիմել ուրիշներին և այլն։ Բլոգներն իրենցից ներկայացնում են զվարճալի ընթերցանության անսպառ աղբյուր։
Որոշ օգտատերեր օգտագործում են բլոգը, որպեսզի ժամանակ ծախսեն, որոշներն էլ այն օգտագործում են լիարժեք շփման համար ազատ ժամանակի անբավարարությունից։ Այսպիսով, բլեգերների ընկերության մեխանիզմը թույլ է տալիս շփվել յուրաքանչյուր օգտատիրոջ համար հարմար ռեժիմով։
Մեմուարների ֆունկցիա
Ինչպես և ավանդական թղթե օրագիրը, բլոգը կարող է կրել մեմուարների ֆունկցիան, ինչ-որ նշումների տեղեր, որոնք կարող են պետք լինել ապագայում, քո կյանքի այն կամ այն իրադարձության մանրամասների մասին հիշեցման եղանակ։ Ռեսպոնդենտները, որոնք օգտագործում են նման ֆունկիցաի, օրագիրը վարում են իրենց իսկ համար, որպեսզի հետո կարդան, որպեսզի ինչ-որ նշեն այն, ինչն ուզում են հիշել։
Ինքնազարգացման կամ խոհածության ֆունկցիա
Այն ֆունկցիան կապված է նրա հետ, որ բլոգը թույլ է տալիս մասնակիցների ստեղծել Ես-ի նոր կերպար, հնարավոր է այնպիսին, ինչպիսին հեղինակը ձգտում է լինել։ Ոմանք էլ նշում են, որ օրագրի հայտնությունը ստիպում է իրենց շարունակել վարել, ինչպես նաև ստիպում է սովորել ավելի գրագետ շարադրել մտքերը, ինչն օգնում է իրենց ավելի լավ հասկանալ իրադարձությունները (Երբ գրավոր շարադրում ես սեփական խնդիրը կամ գաղափարը, ավելի հեշտ է դառնում իրավիճակը վերլուծել)։
Ապրանքների և ծառայությունների առաջխաղացում
Բլոգի շնորհիվ կարելի է հետևել այն, թե ինչ է ասում մարդիկ ձեր շուկայի, կազմակերպության, ապրանքների մասին։ Հնարավորություն է տալիս ամիջականորեն մասնակցել քննարկումներին՝ տեղադրելով մեկնաբանություններ այլ մարդկան բլոգներում։ Կարելի է համագործակցել այլ բլոգերների հետ, որոնք գրում են նմանատիպ թեմաներ, և վերջապես, անմիջական ազդեցություն թողնել քննարկումների վրա սեփական բլոգի միջոցով։
Բլոգերների հետապնդում
Բլոգերների կողմից բոլորին հասանելի տեղեկատվության տարածումը մինչև 2017 թվականի օգոստոսի 1-ը կարգավորում էր 27.07.2006 № 149-ФЗ «Տեղեկատվության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և տեղեկատվության պաշտպանության մասին» դաշտային օրենքը։ Այնուհետև Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և զանգվածային հաղորդակցության բնագավառի վերահսկողության դաշնային ծառայությունը դադարեցրեց տնօրինել բլոգերների գրանցամատյանը ։
Բլոգերը կարող է հետապնդվել երկու պատճառով.
Առաջին, պատճառները կարող են լինել քաղաքական։ Բլոգները ավելի դժվար է վերահսկել, քան գրանցված կամ չգրանցված տպագրական և աուդիո-վիզուալ ԶԼՄ-ները։ Այսպիսով, ավտորիտար և տոտալիտար ռեժիմները հաճախ պատժիչ միջոցներ են ենթարկում բլոգերների դեմ, որոնք հայտնել են անցանկալի քաղաքական հայացքներ իրենց բլոգներում կամ հրատարակված նյութերում վարկաբեկող նեկա իշխանությանը :Օրինակ, ըստ տվյալների՝ «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպության կողմից տրամադրված  20 Կուբայում, և Չինաստանում 24 բլոգերներ ներկա պահին դատապարտված են և գտնվում են ազատազրկման մեջ ։
Երկրորդ, բլոգերը կարող է հետապնդվել անձնական պատճառներով՝ վիրավորելով հստակ անձին իր բլոգում, դիպչելով օտար շահերին կամ հրապարակելով տվյալներ, որոնք վարկաբեկում են անհատներին կամ առևտրային համակարգին։ Ռուսաստանում բլոգերների դատական հետապնդման դեպքեր կան։
2006 թվականի նոյեմբերին Մոսկվայի դատախազությունը հետաքննում էր ՌԴ նախագահին ուղղված վիրավորանքի մասին գործը։ Պոգոստ Վլադիմիրսկա շրջանի գյուղի բնակիչ Իվան Զայցևը համացանցում տարածել էր տեղեկատվություն, որը վիրավիրում էր նախագահ Վլադիմիր Պուտինի արժանապատվությունն ու պատիվը։ Դատական հոգեբուժները եկան այն եզահանգման, որ Զայցևը անմեղսագիտակ է։ Սրա հետ կապված դատախազությունը որոշեց նրա ստիպողական բուժմանը ։
Ռուսաստանում բլոգերների դատական ամենաաղմկահարույց հետապնդումը եղավ Սավվա Տերենտևի հանդեպ։ 2007 թվականի օգոստոսին Սիկտիվկարի (Կոմի հանրապետություն) դատախազությունը մեղադրանք առաջադրեց բլոգեր Սավվա Տերենտևային՝ ըստ 282.1 ՌԴ Քրեական օրենսգրքի 282.1 հոդվածի («ատելության կամ թշնամության սերմանում, կամ մարդկային արժանապատվության ոտնահարում») ։ Ըստ այդ հոդվածի՝ պատիժը նախատեսվում էր մինչև 300000 ռուբլի տուգանք կամ ազատազրկում մինչև 2 տարի ։ Առիթ հանդիսացավ այն, որ Տերենտևան Կենդանի Ամսագրում անպատվաբեր էր արտահայտվել տեղի ոստիկանության մասին։
Սավվա Տերենտևայի գործընթացը Ռուսաստանում դարձավ բլոգերների առաջին դատական քննությունը և առաջացրեց հասարակական լայն հռչակություն։ Սավվա Տերենտևային դատապարտեցին պայմանական մեկ տարվա ազատազրկման։
Դմիտրի Շիրինկինի դեմ քրեական գործի համար պատճառ դարձավ իր tetraox.livejournal.com ամսագրում արված գրությունը.
Դատախազությունը հարկ համարեց հարուցել 207 ՌԴ Քրեական օրենսգրքի հոդվածով քրեական գործ («Ակնհայտ կեղծ տերոռիստական ակտնի մասին խոսող հաղորդագրություն»)։
Ինքը Շիրինկինը հարցազրույզում բազմիցս նշել է, որ տվյալ տեքստը տերոռիստական ակտնի մասին չի համարվում կեղծ։ Ըստ նրա խոսքերի՝ դա «չար պարսավագիր» է եղել, այն իրադրության արձագանքը, որը տեղի է ունեցել Վիրջինիայում (23-ամյա ուսանողը կարակել էր 32 մարդու, որից հետո ինքնասպան եղել)։
Քրեական քննությունը տևեց երեք ամսից ավել։ Շիրինկինի բնակարանի հետախուզությունից հետո բռնագրավվեց համակարգիչը։ Դատարանը իրականացրեց երկու լեզվաբանական փորձաքննություն և եկավ այն եզրահանգման, որ տվյալ տեքստը տերոռիստական ակտնի նախապատրաստության մասին հաղորդագրություն է։ Որոշ բլոգերներ իրականացված փորձաքննությունների օբյեկտիվության մասին կասկածներ արտահայտեցին ։ Շիրինկինին դատապարտեցին 20000 ռուբլի տուգանքի։
Դմիտրի Շիրինկինի գործին ինքնատիպ «արձագանք» դարձավ Յուրի Կոտովի գործը։ Ինտերնետ-օրագրի այս հեղինակը հայտնեց, որ միացել է Պերմի օդանավակայանի օդագնացության համակարգին։
Յուրի Կոտովի բլոգի ընկերները հարկ համարեցին այս մասին հաղորդել իրավապահ մարմիններին այդ հաղորդագրության տվյալները ստուգելու խնդրանքով։ Իմանալով այդ մասին՝ Կոտովը անմիջապես իր գրառման տակ արեց հետևյալ նշումը. «Այդ տեքստը իրականության հետ ոչ մի առընչություն չունի, համարվում է հեղինակի մտացածին բանը»։ Հետաքրքիր է այն փաստը, որ Կոտովը Դմիտրի Շիրինկինի գործով վկան էր։
Բլոգերի անհատական անվտանգություն
«Լրագրողներ առանց սահմանների» ընկերությունում համացանցի ազատ օգտագործման դեպարտամենտի ղեկավար Ջուլիեն Փեյնը խորհուրդ է տալիս բլոգներներին, որոնք պատրաստվում են հրապարակել իրենց անվտանգությանը սպացռնացող տեղեկատվություն, պահպանել անանունությունը, քանի որ պետությունը հետևում է բլոգոլորտի «խաղաղության խռովարարին» գոնե պատժելու նպատակով։
Ամերիկացի բլոգեր և «Լրագրողներ առանց սահմանների» ընկերության անդամ Իտան Ցուկերմանը անանունության պահպանման համար խորհուրդ է տալիս օգտագործել մականուն։ Որպեսզի բլոգերին անհնար լինի գտնել, Ցուկերմանը առաջարկում է օգտագործել հասարարկական համակարգիչներ, որոնցով օգտվում է մեծ քանակության մարդիկ, օրինակ՝ համակարգչային ակումբների կամ գրադարանների համակարգիչները, քանի որ նման կերպ բլոգերին դժվար կլինի բացահայտել և մեղադրանք առաջադրել։
Վաշինգթոնի համալասարանի World Information Access (WIA) միչկարգապահական հետազոտական խումբն իրականացրեց հետազոտություն և եկավ հետևյալ եզրահանգումներին. բլոգոլորտի հնգամյա ուսումնասիրության արդյունքներով ձերբակալվել են 64 բլոգերներ, այդ թվում՝ 2007 թվականին 36 մարդ, ինչը 3 անգամ շատ է, քան 2006 թվականին։ Իրենց բլոգերներից դժգոհների թվում են այնպիսի «ժողովրդավարական առաջավորներ», ինչպիսին են ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան, Ֆրանսիան։ Մեղադրված բլոգերների միջին ժամկետը 15 ամիսն է։ Ամենատպավորիչ պատիժը, որին վճռել էին համացանց-օրագրի հեղինակին, 8 տարվա ազատազրկումն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բլոգ
Խորեն Պողոսյան
Խորեն Պետրոսի Պողոսյան, հայ խորհրդային օդերևութաբան։ Աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր, ՌՍՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ։
Կենսագրություն
Խորեն Պողոսյանի հիմնական աշխատությունները նվիրված են մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության և խոնավաշրջանառության հարցերին։ Մթնոլորտային պրոցեսների եռաչափական վերլուծության և եղանակի կանխատեսման համար ադվեկտիվ-դինամիկական մեթոդի հիմնադիրն է։ Մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները հանգեցրին տրոպոսֆերայում և ստրատոսֆերայում պրոցեսների սեզոնային փոփոխությունների հարցերի մշակմանը։
Պարգևներ
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1980)
Խուան Խոսե Ռոսոն
Խուան Խոսե Ռոսոն Պերես, իսպանացի քաղաքական գործիչ և Ժողովրդավարական կենտրոնի միություն անդամ։ Աշխատել է որպես ներքին գործերի նախարար 1980 թվականից մինչև 1982 թվականը։
Վաղ կյանք և կրթություն
Ռոսոնը ծնվել է 1932 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Բեգերայում, Լուգո նահանգ ։ Նրա ընտանիքը եղել է ծագումով Գալիսիայից։ Նրա եղբայրը՝ Անտոնիոն (մահացել է 1986 թվականին) աշխատել է որպես Գալիցիայի խորհրդարանի նախագահ, մյուսը՝ գեներալ Լուիս Ռոսոնը, ողջ է մնել 1984 թվականի նոյեմբերին ԷՏԱ-յի կողմից իրականացված մահափորձից։
Կարիերա
Ռոսոնը դասավանդել է իսպանական ռադիոյի տնօրինությանը կից դպրոցում (RTVE) : Զբաղեցրել է Կրթության ազգային տնօրենի, համալսարանական հետազոտությունների միության (SEU) գլխավոր քարտուղարի, EFE-ի տնօրենի եւ ազգային միության նախագահի պաշտոնները :Ավելի ուշ նա դարձավ RTVE-ի գլխավոր տնօրենը 1960-ականներին ։ Այնուհետև 1970-ականների վերջին նշանակվել է Մադրիդի նահանգապետ ։
Նա ներքին գործերի նախարար է նշանակվել 1980 թվականի մայիսի 2-ին՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Անտոնիո Իբանյես Ֆրեյրեին ։ Նրա հիմնական նախաձեռնությունը հետախուզական ծառայությունների, ոստիկանության և անվտանգության ուժերի դերի բարելավումն էր հակաահաբեկչական ջանքերի համար միասնական հրամանատարության ներքո ահաբեկչությունների դեմ պայքարում ։ Այդ ջանքերի արդյունքում հարձակումների հետևանքով զոհվածների թիվը 1981 թվականին կրճատվել է մինչև 38, իսկ 1982 թվականին՝ 44 :
Հետագա տարիներ և մահ
1982 թվականի հոկտեմբերին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում պարտությունից հետո Ռոսոնը հեռացել է քաղաքականությունից և զբաղվել է բիզնեսով ։ Ապրել է Ալիկանտում, 1982 թվականին նրա մոտ հայտնաբերել են թոքերի քաղցկեղ ։
Մահացել է 1986 թվականի օգոստոսի 19-ին Մադրիդի կլինիկայում սրտի կաթվածից ։ Նա թաղվել է Մադրիդի էլ Պարդո գերեզմանատանը օգոստոսի 20-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ
Բարվինովկա (այլ կիրառումներ)
Բարվինովկա, կարող է վերաբերել՝
Վիկտորյա Վուդհալ
Վաղ տարիներ
Վիկտորյան տասը երեխաներից յոթերորդն էր (որոնցից վեցն ապրել են մինչև հասունություն) ։ Վիկտորյայի հայրը` Բաք Կլաֆլինը խաբեբա էր և դրամաշորթ, և ընտանիքը ստիպված էր պարբերաբար փոխել բնակության վայրը` փախչելով խաբեբայության զոհերից և ոստիկանությունից։ Կենսագիր Թեոդոր Թիլթոնի խոսքով` Վուդհալը ծեծի է ենթարկվել հոր կողմից։ Իսկ կենսագիր Բարբարա Գոլդսմիթը պնդել է, որ նա նաև սոված էր և սեռական բռնության է ենթարկվել իր հոր կողմից, երբ դեռ շատ փոքր էր։
Բաք Կլաֆլինը ներկայացումներ է կազմակերպել, որոնցում գլխավոր դերը խաղացել են նրա համակրելի դուստրերը` Վիկտորյան և Թենեսին։ Վիկտորյան` որպես աղջիկ-մեդիում, հանդես է եկել կանխատեսումներով, ոգեմիջնորդության և ոգեհարցության սեանսներով։
Առաջին և երկրորդ ամուսնություններ
1853 թվականին, երբ 15 տարեկան էր, Վիկտորյան ամուսնացել է բժիշկ Քենինգ Վուդհալի հետ ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա ` մտավոր հետամնաց տղա և առողջ աղջիկ։ Ընտանիքը բնակություն է հաստատել Սան Ֆրանցիսկոյում, որտեղ նա զբաղվել է ծխախոտի առևտրով, սակայն շուտով հասկացել է, որ ամուսինը հարբեցող է և կնամոլ։
1865 թվականին նա, բաժանվելով ամուսնուց, պահպանել է նրա ազգանունը։ Վիկտորյան «մադամ Օլանդ» կեղծանվամբ բնակություն է հաստատել Միսսուրիում, որտեղ սրահ է բացել, որն առաջարկում էր «կանանց հիվանդությունների հրաշագործ բուժում պայծառատեսության օգնությամբ»։ Այնտեղ նա ծանոթացել է երկաթուղային ընկերության նախագահ Ջեյմս Բլադի հետ և նրա հետ տեղափոխվել Նյու Յորք, որտեղ նա տեղական մարմնավաճառներին հակաբեղմնավորիչ տամպոններ է մատակարարել քացախով և թմրանյութերով թրջված սպունգներով, ինչպես նաև զբաղվել է բորսայական սպեկուլյացիաներով` գաղտնի տեղեկություններ ստանալով մարմնավաճառների հաճախորդներից։ Այդ տեղեկությունը Վիկտորյան փոխանցել է նաև միլիարդատեր Կորնելիուս Վանդերբիլթին, որի անձնական մեդիումն էր դարձել։ Վիկտորյայի քույրը` Թենեսին, Վանդերբիլթի սիրուհին էր։
1870 թվականի սկզբին քույրերը ստեղծել են «Վուդհալ, Կլաֆլին և Կո» բրոքերային ընկերությունը և վարձել Ջեյմս Բլադին, քանի որ միայն տղամարդը կարող էր լինել մակլեր: Ֆիրմայի հաճախորդները կանայք էին։ Այնուհետև Վիկտորյան ամուսնացել է Բլադի հետ, որը նույնպես երկրորդ անգամ էր ամուսնանում։
Հասարակական կյանք և քաղաքականություն
Վիկտորյա Վուդհալը ներգրավված է եղել Առաջին ինտերնացիոնալի Հյուսիսամերիկյան ֆեդերացիայի գործունեության մեջ, սակայն նրա գլխավորած № 12 բաժինը հեռացվել է Ինտերնացիոնալից Գլխավոր խորհրդի և Հաագայի Կոնգրեսի կողմից (1872) ։ Նրա թերթը` «Woodhull & Claflin’s Weekly»-ն, 1871 թվականի վերջին ԱՄՆ-ում առաջինն է տպագրել «Կոմունիստական մանիֆեստի» անգլերեն թարգմանությունը։
1872 թվականին Վիկտորյան կոնֆլիկտի մեջ է մտել կրոնական գործիչ Հենրի Ուորդ Բիչըրի հետ, որն ազդեցիկ ընտանիքից էր և գրող Հարիեթ Բիչըր Սթոուի եղբայրն էր։ Իր թերթում Վիկտորյան նկարագրել է նրա ամուսնական դավաճանությունները։ Դա սենսացիա է դարձել։ Սակայն Վուդհալ քույրերին մեղադրանք է առաջադրվել «անպարկեշտ նյութեր տարածելու» համար։ Ութ անգամ նրանց ձերբակալել են, բայց ամեն անգամ հսկայական գրավի դիմաց ազատ են արձակել։ Արդյունքում գործն ավարտվել է արդարացման դատավճիռով, բայց քույրերը սնանկացել էին։
Հետագա գործունեություն
Այնուհետև 1883 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Վիկտորյան, որը դեռևս 1876 թվականին բաժանվել էր Բլադից, ամուսնացել է բանկիր Ջոն Բիդդուլֆ Մարտինի հետ։ Նրա ընտանիքը հավանություն չի տվել այդ միությանը ։
Բեևո (այլ կիրառումներ)
Բեևո, կարող է վերաբերել՝
Վիկտորյա Վուդհալ
Հետագա գործունեություն
Դրանից հետո նա հայտնի էր որպես Վիկտորյա Վուդհալ Մարտին։ Ամուսնու մահից հետո` 1901 թվականին, մեծ կապիտալ ժառանգելով` տեղափոխվել է գյուղ և զբաղվել բարեգործությամբ. քրոջ և աղջկա հետ գյուղի համար կառուցել է դպրոց։
Վիկտորյա Վուդհալը մահացել է 1927 թվականի հունիսի 9-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջանի անձինք Կատեգորիա:Ամերիկացի խմբագիրներ
Առիստե (գյուղ, Վալյալա շրջան)
Առիստե (Ariste), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բեզիմենոե (այլ կիրառումներ)
Բեզիմենոե, կարող է վերաբերել՝
Ռիգայի պատմության և ծովագնացության թանգարան
Ռիգայի պատմության և ծովագնացության թանգարան (Rīgas vēstures un kuģniecības muzejs), թանգարան Ռիգայում, որի ցուցադրությունները լուսաբանում են Ռիգայի պատմությունը՝ սկսած քաղաքի հիմնադրման պահից՝ 1201 թվականից մինչև 20-րդ դարի առաջին կեսը։ Թանգարանը գտնվում է Հին Ռիգայում՝ Ռիգայի մայր տաճարի ճարտարապետական համալիրում։
Թանգարանի պատմություն
Թանգարանի ստեղծման պատմությունը սկսվում է 18-րդ դարից։ Դրա ստեղծման հիմքում ընկած է ռիգացի բժիշկ Նիկոլաուս ֆոն Հիմզելի բնագիտական գեղարվեստական և պատմական արժեք ներկայացնող առարկաների հարուստ և բազմազան հավաքածուն։ Բժշկի մահից հետո նրա մայրը՝ Կատրինա ֆոն Հիմզելը, կատարելով որդու կամքը, հավաքածուն նվիրաբերեց Ռիգային։ 1773 թվականի փետրվարի 22-ին Ռիգայի քաղաքապետարանը որոշեց ստեղծել թանգարան ՝ այն կոչելով Հիմզելի անունով։ Թանգարանը տեղակայվեց այսպես կոչված Անատոմիական թատրոնի շենքում (շենքը չի պահպանվել)։ 1791 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց Մայր տաճարի համալիրի արևելյան թև, որը հատուկ վերակառուցվել էր քաղաքային գրադարանի և թանգարանի կարիքների համար։ Այդ մասին է վկայում շենքի ճակատային մասի «MUZEUM» մակագրությունը և աստրոլաբը։ 1816 թվականին թանգարանում բացվեց արվեստի հատուկ ցուցասրահ, իսկ 1881 թվականին քաղաքի Հիմզելի թանգարանի դրամագիտական հավաքածուների միավորման հիման վրա ստեղծվեց մետաղադրամների ցուցասրահ։ Թանգարանի պատմությունը սերտորեն կապված է Ռուսաստանի մերձբալթյան տարածաշրջանի պատմության և հնությունների ուսումնասիրման ընկերության, Ռիգայի բնագիտական հետազոտությունների ընկերության, քաղաքացիների գրական ստեղծագործական միության և Ռիգայի բժիշկների միության գործունեության հետ։ Այս ընկերությունների հավաքածուները ցուցադրվել են 1858 թվականին այսպես կոչված Ռիգայի թանգարանում։ 19-րդ դարի 60-ական թվականներին Ռիգայի թանգարանում թողնվեց Հիմզեյի թանգարանի բնագիտական և հնագիտական հավաքածուն, իսկ հավաքածուի մի մասը հանձնվեց նոր ստեղծված քաղաքային պատկերասրահին։
1890 թվականին վերոհիշյալ գիտական ընկերությունները իրենց հավաքածուներով տեղափոխվեցին Մայր աթոռի համալիր, որտեղ էլ հատուկ թանգարանի կարիքների համար կառուցվեց նոր շենք Պալաստի փողոցի թիվ 4 հասցեում, այդ պատճառով էլ թանգարանը իր գտնվելու վայրի հետ կապված ստացավ Մայր աթոռ անվանումը։ Նրա հովանավորը դարձավ Ռուսաստանի մերրձբալթյան տարածաշրջանի պատմության և հնությունների ուսումնասիրության ընկերությունը։ Մայր աթոռի թանգարանում  տեղակայվեցին Հիմզելի թանգարանի հավաքածուները, այնտեղ էին գտնվում Ռիգային պատկանող դրամագիտական հավաքածուն և զանազան արժեքավոր իրեր։