cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լոդրինո
Լոդրինո  (Lodrino), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1704 մարդ, խտությունը՝ 107 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 16 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25060։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Յուշկովո (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Յուշկովո (Юшково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 77 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մագնիսական ոսպնյակ
Կատեգորիա:Ֆիզիկա Կատեգորիա:Օպտիկա
Բանյարա Կալաբրա
Բանյարա Կալաբրա (Bagnara Calabra) քաղաք Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Ռեջիո Կալաբրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 11229 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 468 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 24 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89011։ Հեռախոսային կոդը՝ 0966։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքիներ
Որոտնեցիներ
Որոտնեցիներ, հայկական իշխանական տոհմ Զաքարյանների իշխանապետությանը ենթական Օրբելյանների իշխանությունում ։
Պատմություն
Որոտնեցիների տոհմագրությունը ըստ տարբեր տվյալների գալիս է հնագույն դարերից, համարվում է, որ նրանք սերված են Սյունիքի հին ու բնիկ իշխաններից։ Այս տոհմին վեաբերվող տեղեկություններ կան 1337 թվականին ընդօրինակված մի Սաղմոսարանի հիշատակարանում, որը ստացել է Հասան Որոտնեցու որդին՝ Սյունյաց մետրոպոլիտ Սարգիս արքեպիսկոպոսը՝ «յիշատակ անջինջ իւր և ծնողաց իւրոց՝ հօր իւրոյ Հասանայ, որ էր յագէ և յազնէ մեծափառ իշխանաց տանս Սիւնեաց, և մօր իւրոյ տիկին Վախախին, և եղբօր իւրում՝ պայազատի և քաջագօտի գամրի Իվանէի, որ էր ամիրա և պետ երկրին Որոտան, և եղբօրորդւոյ իւրոյ՝ կորովամիտ սրբազան նորընծա քահանայի Յովհաննիսի ․․․նայ և եղբարց սորին հարազատաց և հսկայազօրու հաստաբազուկ մանկտուոցն՝ Հասանայ և Զաքարէի, և ամենայն արեան մերձաւորաց»  ։
Այս տեղեկությունները հաստատվում և լրացվում են Իվանե իշխանի դուստր և Օրբելյանների սպարապետ Ամատա Շահուռնեցու կին՝ Թուղթանի իշխանուհու հիշատակարանով, որը շարադրվել է 1349 թվականին։ Հիշատակարանում գրված է․ «Արդ, ես՝ անարժան Թուղթանի, դուստր Իւանէ Որոտան իշխեցողի, քոյր քաջ քարտուղարի և երջանիկ րաբունապետի Յովհաննէս վարդապետի, հարսն մեծ Շահուռեցեանց, կենայկից հզաւր և մեծ իշխանին Ամատին, շինեցի զԵրերան ժամատունս․․․ յիշատակ ինձ, և առն իմում Ամատին․․․ և զաւակին իմ Նաթիլին, և հաւր իմ Իւանէ, և մաւր իմ Տիկնանց-Տիկնայ, հարազատ եղբարց իմոց Հասանայ և Զաքարէի, և ամենայն արեան մերձաւորաց» ։
Որոտան գավառում իշխող այս գերդաստանի մասին ավելի քիչ տվյալներ կան նաև ձեռագրերի այլ հիշատակարաններում, որոնք կապված են մեծանուն գիտնական ու մանկավարժ Հովհան Որոտնեցու անվան հետ, որը ըստ աղբյուրների և բազմաթիվ այլ վկայությունների, որդին էր «քաջի Իվանէի՝ Որոտան իշխեցողի» ։ Թովմա Մեծոփեցին ևս հայտնում է, որ Հովհան Որոտնեցին ծննդյամբ էր «ի գաւառէն Որոտնայ, ի գեղջէն Վաղանդնայ՝ որդի մեծի իշխանին Իվանի, որ էր ի զարմէ առաջին իշխանացն Սիւնեաց, յորմէ Վասակ էր» ։
Որոտնեցիներից հիշատակվում են միայն Հասանը, նրա կին Վախախը և որդիները՝ Սարգիս արքեպիսկոպոսն ու Իվանե իշխանը, վերջինիս կինը՝ Տիկնանց-Տիկինը և զավակները՝ Հովհան Որոտնեցին, Հասանը, Զաքարեն և Թուղթանին, և վերջինիս դուստրը Նաթիլ իշխանուհին ։
Հասան Որոտնեցի
Հասան Որոտնեցին, լինելով Սարգիս մետրոպոլիտի հայրը, որը 1326 թվականին արդեն հիշված էր որպես Վաղադնի վանահայր, ապրել է 13-րդ դարի երկրորդ կեսում։ Այդ ժամանակաշրջանից հայտնի են Հասան անձնանունը կրող շուրջ երկու տասնյակ գործիչներ, որոնցից մեկը Դլենյանց կոչվող Հասանին պատմաբան Լևոն Խաչիկյանը նույնացնում է վերջինիս հետ ։
Ստեփանոս Օրբելյան պատմիչը գրում է, որ Դլեն իշխանի սերնդից Հասան իշխանը, իր երկու եղբայրների հետ միասին, «եկեղեցի և բազում միաբանութիւն» է ունեցել Տաթևում, սակայն 13-րդ դարի վերջին՝ «յաւերմանէ գաւառին իւրեանց և ի դառն և վերջին աղքատութենէ», ստիպված է եղել Ստեփանոս Օրբելյանին վաճառելու իրենց տոհմին պատկանող մի սուրբ մասունք, ստանալով 500 դահեկան և «այլ բազում պարգևս ձիոց և եզացն և հադերձից» ։
Իվանե Որոտնեցի
Պատմաբան Լևոն Խաչիկյանը ենթադրում է, որ հավանաբար հենց Հասան Դլենյանի որդին է Իվանե Որոտնեցի իշխանը։ Իվանեի եղբայր Սարգիս մետրոպոլիտի 1337 թվականի հիշատակարանում ասվում է, որ նա «էր ամիրա և պետ երկրին Որոտան», հետևաբար մահացած էր արդեն այդ թվականից տարիներ առաջ ։
14-րդ դարի առաջին տասնամյակներին Սյունիքում ապրած, Որոտան գավառի տեր, իշխան Իվանե Որոտնեցուն մի շարք պատմաբաններ նույնացրել են Բուրթել Օրբելյանի որդու՝ իշխան Իվանե Օրբելյանի հետ, որը առաջին անգամ հիշատակվում է Արփա գյուղի եկեղեցու մի արձանագրության մեջ՝ 1322 թվականին, որպես «նորաբողբոջ» երիտասարդ։ Հետագա տարիների (1323, 1333, 1334, 1337, 1338, 1348, 1349) բազմաթիվ հիշատակարաններում, Սյունյաց իշխանների թվարկման ժամանակ, տրվում է նաև Իվանե Օրբելյանի անունը՝ նրա ավագ եղբայր Բեշքենից հետո։ Վերջին անգամ, որպես կենդանի անձնավորություն, Իվանե Օրբելյանը հիշվում է 1377 թվականին, երբ, մի ժամանակագրի վկայությամբ, «իշխանութիւնս Հայոց էր նուազեալ, և միայն մնացեալ Իվանի, որ կոչի Իւանիկ, որդի մեծին Բութելին, ի մէջ այլասեռից՝ բազում հարկապահանջութեամբ» ։
Թուղթանի իշխանուհու ամուսնու մայր՝ Գոնցա Օրբելյանի կողմից գրված ավետարանում Իվանե իշխանը հիշատակվում է «թագաւորատոհմ և բարեպաշտ իշխեցողի Որոտան գաւառի» ։
Իվանե Որոտնեցուն, փոխարեն Տարսայիճ Օրբելյանի, Սիմեոն Այրիվանեցին սխալմամբ հիշվատակում է իբրև հայր Ստեփանոս Օրբելյանի ։ Հրաչյա Աճառյանը սխալմամբ ենթադրում է, որ Իվանե Որոտնեցին նույն այն «Մեծափառ իշխան Իւանե Որոտնեցին» է, որի որդին՝ Սյունյաց մետրոպոլիտ և Տաթևի եպիսկոպոս Ստեփանոսը Սսից Տաթևի վանք էր բերել մի նշանավոր Հայսմավուրք, որը ապա Մովսես Գ Տաթևացի կաթողիկոսը (1629-1632) փոխադրում է Էջմիածին և ընդօրինակել է տալիս շատերին ։
Սարգիս արքեպիսկոպոս
Սարգիս արքեպիսկոպոս Որոտնեցին, Հասան իշխանի որդին է, Իվանե իշխանի եղբայրը և Հովհան Որոտնեցու հորեղբայրը ։
Տոհմաբանություն
Ստորև ներկայացված է Որոտնեցիների տոհմաբանությունը․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իշխանական տներ Կատեգորիա:Սյունիներ Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր
Բուգրովատկա (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Բուգրովատկա (Бугруватка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1785 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուգրովատկա գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,105 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 114,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1785 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (1461)
Ժողովածու (1461), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1461 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,5x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 201 թերթից։ Գրված է միասյուն և երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Դոլգոմոստևո
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի բնակավայրեր
Ցասում (ֆիլմ, 2014)
Սյուժեն
1945 թվական, ապրիլ։ Նացիստական Գերմանիան փլուզվում է, սակայն գերմանացի զինվորները դեռևս անհուսորեն դիմադրում են։ Wardaddy («Հայրիկ») մականունով մարտերում փորձված սերժանտ Դոն Քոլիերը, ով կռվել է գերմանացիների դեմ անգամ Աֆրիկայում, առաջնորդում է «Sherman» տանկը հինգ հոգուց բաղկացած անձնակազմին ։
Անձնակազմը կորուստ էր կրել. մահացել էր գնդացրորդը։ Որպես նրան փոխարինող, Դոնին ներկայացնում են նորակոչիկ Նորման Էլիսոնին, ով մինչ այդ ծառայել էր շտաբում։ Նորմանը միանգամից հայտնվում է հարձակման ժամանակ, որտեղ նա դեմ-դիմաց ականատես է լինում պատերազմի սարսափներին։ Նորակոչիկը պատրաստ չէր մարդ սպանելու։ Զրահատեխնիկայի շարասյան ընթացքի ժամանակ նա նկատում է գերմանացիներին, բայց չի կրակում նրանց վրա։ Հակառակորդը հարձակվում է շարասյան վրա, հրկիզում նրանց դիմացից ընթացող մեքենան, սակայն դաշնակիցները հետ են մղում գրոհը։ Քոլիերը հասկացնում է նորակոչիկին, որ նա պիտի սովորի սպանել, քանի որ հակառակ դեպքում կարող են մահանալ ոչ միայն Էլիսոնը, այլ նաև իր մարտական ընկերները։
Հրամանատարի մահից հետո Դոնն է ստանձնում տանկային ստորաբաժանման հրամանատարությունը։ Նրա հրամանատարության տակ տանկիստները օգնության են հասնում զինվորների դասակին, որը բարդ դրության մեջ էր հայտնվել, և ոչնչացնում են գերմանական հակատանկային մարտկոցը։ Մարտից հետո Քոլիերը ստիպում է Նորմանին գնդակահարել գերի ընկած գերմանացի զինվորին, նրա ձեռքը տալով իր ռևոլվերը։ Մյուս մարտի ժամանակ Էլիսոնը կարեկցանքի զգացումից գնդացրից կրակում է մի քանի զիվորների, ովքեր տանջամահ էին լինում ֆոսֆորային ռմբակոծությունից այրվելով։
Քիչ անց, երբ զինվորները հեռացել էին, քաղաքը ենթարկվում է օդային հարձակման։ Մի ռումբ ընկնում է այն տան վրա, որտեղ ապրում էին Իռման և Էմման։ Երկու կանայք էլ մահանում են։
Հարձակման ժամանակ տանկիստները ընկնում են ծուղակը, որը պատրաստված էր գերմանական «Վագր» տանկի անձնակազմի կողմից։ Դաշնակիցները հաղթում են մարտում, սակայն հաղթանակը տրվում է մեծ կորուստների գնով. կենդանի է մնում միայն մի անձնակազմ՝ բաղկացած հինգ հոգուց։
Կանավսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Կանավսկի գյուղական խորհուրդ  (Канавська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում ։
Ցասում (ֆիլմ, 2014)
Սյուժեն
Մնալով միայնակ, Դոնը և իր տանկի անձնակազմը ճանապարհի ոլորաններում հայտնվում են ականի վրա, որի արդյունքում ստանում են տանկի թրթուրի վնասվածք և ստիպված պետք է այն վերանորոգեն։ Հետախուզության ուղարկված Նորմանը զեկուցում է հակառակորդի նշանակալի ուժերի մոտեցման մասին։ Տանկիստների մեծամասնությունն առաջարկում են նահանջել, բայց հրամանատարի վճռականությունը նրանց ստիպում է մնալ։ M4A3E8 տանկի անձնակազմը հակառակորդի հետ դյուցազնական կռվի մեջ է մտնում։ Զինամթերքը վերջանում է։ Մեկը մյուսի հետևից հերոսաբար զոհվում են անձնակազմի անդամները։ Տեսնելով իրավիճակի անելանելի լինելը, Նորմանը առաջարկում է հանձնվել, բայց մահացու վիրավոր Քոլիերը նրան խնդրում է չանել դա։ Գերմանացիները վերևի դռնակից տանկի մեջ են նետում մի քանի նռնակներ։ Էլիսոնը լքում է տանկը ներքևի դռնակից, Դոնը մահանում է։ Մի երիտասարդ գերմանացի զինվոր նկատում է Նորմանին, սակայն չի գերում նրան՝ թողնելով ոչնչացած տանկի տակ պառկած։ Ողջ մնացած գերմանացի զինվորները հեռանում են։
Կանավսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կանավսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 714 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Ցասում (ֆիլմ, 2014)
Սյուժեն
Հաջորդ առավոտյան Նորմանը վերադառնում է տանկ, որտեղ նրան նկատում են դաշնակիցների մոտեցող զորքերը։
Կանավսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Ցասում (ֆիլմ, 2014)
Արձագանքներ
Ֆիլմը առավելապես ունեցել է դրական արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 78 %-անոց վարկանիշ՝ հիմնված 206 կարծիքների վրա, միջինը 7/10 բալով ։ Metacritic կայքում քննադատների 47 ակնարկների հիման վրա ֆիլմը ստացել է 64/100 բալ վարկանիշ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական ֆիլմեր Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր
Հայ հեղափոխական դաշնակցություն (Կանադա)
Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը 1910-1920 թվականներին տեղական կազմակերպություններ է հիմնել Հարավային Օնտարիոյի փոքր քաղաքներում, որտեղ ավելի շատ հայեր կային, քան մեծ քաղաքներում։
1950-ականներին նոսրացել էր փոքր քաղաքների բնակչությունը, իսկ նորեկ հայերը նախընտրում էին մեծ քաղաքները, ուստի կուսակցությունը տեղակայվեց մեծ քաղաքներում։ ՀՀԴ տեղական կազմակերպությունն էլ կենտրոնացել է այդ վայրերում։ 1910-1920-ական թթ. տեղական կազմակերպությունները ենթակա էին ԱՄՆ-ի կենտրոնական վարչությանը։ 1956 թվականին Մոնրեալում հիմնադրվել է ՀՀԴ «Միհրան Փափազյան» կոմիտեն, Տորոնտոյում՝ «Սողոմոն Թեհլերյան» կոմիտեն, ինչպես նաեւ ՀՀԴ Կանադայի երիտասարդական միության «Լեւոն Շանթ» կոմիտեն։
Կատեգորիա:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն Կատեգորիա:Կանադահայ քաղաքական կազմակերպություններ
Էնե Էրգմա
Էնե Էրգմա, էստոնացի քաղաքական գործիչ, Ռիյգիկոգուի անդամ, գիտնական։ Էստոնիայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ 2003-2006 թվականներին և 2007-2014 թվականներին եղել է Ռիյգիկոգուի նախագահ ։ Անդամակցել է «Pro Patria» և «Res Publica» քաղաքական կուսակցություններին, և մինչ երկու կուսակցությունների միավորումը, «Res Publica» կուսակցության անդամ։ 2016 թվականի հունիսի 1-ին Էրգման հայտարարել է կուսակցությունից հեռանալու մասին, քանի որ կուսակցությունը կորցրել է իր ինքնությունը և դարձել պոպուլիստ ։
Կրթություն
Էնե Էրգման ավարտել է Վիլյանդի քաղաքի Կ․ Ռ․ Յակոբսոնի անվան միջնակարգ դպրոցը 1962 թվականին։ 1962–1964 թվականներին սովորել է Տարտուի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետում, 1969 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի աստղագիտության բաժինը՝ ստանալով ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի կոչում (1972), իսկ 1984 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Ջերմամիջուկային վառելիքի անկայուն այրումը աստղային էվոլյուցիայի վերջին փուլերում» թեմայով։
Գիտական ​​կարիերա
Էրգման եղել է Էստոնիայի ԽՍՀ ԳԱ Աստղագիտության ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող (1972-1974), կրտսեր, ապա ավագ գիտաշխատող, գիտական ​​քարտուղար, ԽՍՀՄ ԳԱ աստղագիտության ինստիտուտի գիտական ​​ղեկավար (1974-1988)։ 1988-1992 թվականներին եղել է Տարտուի համալսարանի տեսական ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1992-1998 թվականներին՝ Տեսական ֆիզիկայի ինստիտուտի ղեկավար։ Էնե Էրգմայի գիտական ​​կարիերայի գագաթնակետն է եղել Էստոնիայի գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահի պաշտոնը (1999–2004):
Էնե Էրգման Էստոնական հանրագիտարանի (TEA Kirjastus, 2008) խմբագրական խորհրդի անդամ է։
Քաղաքական գործունեություն
2002 թվականին Էրգման միացել է Res Publica կուսակցությանը։ 2003 թվականին դարձել է Ռիյգիկոգուի անդամ, եղել է XI և XII Ռիյգիկոգուի անդամ։ Վերջին երկուսում եղել է խորհրդարանի խոսնակը, 2006 թվականին եղել է նախագահի թեկնածու, պարտվել է՝ չհավաքելով Էստոնիայի խորհրդարանի ձայների 2/3-ը։ 2007 թվականից «Հայրենիքի միություն և ռես հրապարակում» միացյալ կուսակցության փոխնախագահն է։ Ռիյգիկոգուի Տիեզերական հետազոտությունների կոմիտեի նախագահը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Էստոնացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Էստոնացի աստղագետներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Էստոնիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Էստոնացի գիտնականներ Կատեգորիա:Կին ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում Կատեգորիա:Շվեդիայի ճարտարագիտական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին աստղագետներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ (ՈՒԱՆԼ)
Ունիվերսիտարիո մարզադաշտ կամ Էլ Վոլկան (Հրաբուխ) (Estadio Universitario, El Volcan), ՈՒԱՆԼ ակումբի մարզադաշտը, որ գտնվում է Մեքսիկայի Նուևո Լեոն նահանգի Մոնտեռեյ քաղաքի Սան Նիկոլաս դե լոս Գարսա արվարձանում։ Մարզադաշտը նախատեսված է ֆուտբոլային և ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպումների անցկացման համար։ Տեղավորում է շուրջ 42 հազար հանդիսականի։
Մարզադաշտը սպասարկում է ՈԻԱՆԼ Տիգրես ֆուտբոլային ակումբի, ինչպես նաև ՈՒԱՆԼ Աուտենտիկոս Տիգրես ամերիկյան ֆուտբոլի ակումբի հանդիպումները։ Կարճ ժամանակով ընդունել է նաև Մոնտեռեյ ֆուտբոլային ակումբի տնային հանդիպումները։ Մարզադաշտն ընդունել է 1986 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հինգ հանդիպումներ, ինչպես նաև՝ 1977 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության յոթ հանդիպումներ, Լիբերտադորեսի գավաթի 2005 և 2006 թթ. խաղարկությունների ՈԻԱՆԼ Տիգրեսի տբային հանդիպումները, 2011 թ. մինչև 17 տարեկանների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մի քանի հանդիպումներ։
Մարզադաշտում համերգներ են տվել այնպիսի արտիստներ և խմբեր, ինչպիսիք են՝ Քուինը, Ռոդ Ստյուարտը, Guns N' Roses-ը, Ռոլինգ Սթոունզը, Այրոն Մայդենը, Քոլդփլեյը, Շակիրան, Աերոսմիթը, Մետալիկան, Kiss-ը։
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
1986 թ. աշխարհի առաջնություն շրջանակներում Էլ Վոլկանում անց են կացվել 5 հանդիպումներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունն ընդունած մարզադաշտեր
Աստծո քաղաքը (ֆիլմ, 2002)
Ֆիլմում հանդես եկող դերասանների մեծ մասը բնակվում էր Աստծո քաղաք և Վիդիգալ կոչվող ֆավելաներում (ետնախորշ)։ 2004 թվականին «Աստծո քաղաքը» առաջադրվում է միանգամից 4 Ակադեմիայի մրցանակի՝ «լավագույն օպերատորական աշխատանք», «լավագույն ռեժիսորական աշխատանք», «լավագույն ադապտացված սցենար», և «լավագույն մոնտաժ» անվանակարգերում։ Մինչ այդ՝ ֆիլմը 2003 թ.-ին ընտրվել էր ներկայացնելու Բրազիլիան «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» կատեգորիայում, սակայն հանվել էր մրցակցությյունից, հակառակ դեպքում հնարավոր չէր լինի այն ներկայացնել հաջորդ տարվա չորս անվանակարգերում։
IMDb վարկածով բոլոր ժամանակների 250 լավագույն ֆիլմերի ցուցակում ֆիլմը, 2013 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ, գրավում է 21-րդ տեղը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրազիլական ֆիլմեր Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր թմրանյութերի մասին Կատեգորիա:Պորտուգալերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
Վեսլինգեն
Վեսլինգեն (Weislingen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 544 մարդ, բնակչության խտությունը` 77.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.01 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 342 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 246-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 96։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,9 %։ 246 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 219 անձ (130 տղամարդ և 89 կին)։ Գործազուրկ են եղել 27 անձ (10 տղամարդ և 17 կին)։ 96 անաշխատունակներից 31-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 27-ը` թոշակառուներ, իսկ 38-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլային միություն
Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլային միություն (Nogometni/Fudbalski Savez Bosne i Hercegovine), Բոսնիա և Հերցեգովինայում ֆուտբոլի վերահսկողություն և կառավարում իրականացնող կազմակերպություն։ Գտնվում է Սարաևոյում։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ֆուտբոլային միությունը հիմնադրվել է 1992 թվականին, ՖԻՖԱ-ին անդամակցել է 1996 թվականին, իսկ ՈՒԵՖԱ-ին՝ 1998 թվականին։ Միությունը կազմակերպում և կառավարում է ֆուտբոլի ազգային հավաքականները (արական, իգական, երիտասարդական)։ Միության հովանու ներքո անցկացվում են Բոսնիայի և Հերցեգովինայի տղամարդկանց և կանանց առաջնությունները, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ մրցումներ։
Որակազրկում ՖԻՖԱ-ից և ՈՒԵՖԱ-ից
2011 թվականի ապրիլի 1-ին Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ֆուտբոլային միությունը հեռացվել էր ՖԻՖԱ-ի և ՈՒԵՖԱ-ի կազմից իրենց կանոնադրության պահանջներին չհամապատասխանելու համար, որը բոսնիացիներին հանձնարարվել էր 2011 թվականի մարտի 31-ից ոչ ուշ փոխել 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ի (ՈՒԵՖԱ) և 2010 թվականի հոկտեմբերի 28-ի (ՖԻՖԱ) ։ Միությունից պահանջվում է իշխող խորհրդի փոխարեն իր համար ընտրել մեկ գլուխ, որն ընտրվում է էթնիկ հատկանիշով (սերբ, բոսնիացի և խորվաթ) ։ 2011 թվականի մարտի 29-ին Սարաևոյի գլխավոր ասամբլեայում միությունը քվորում չէր հավաքել կանոնադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու համար, քանի որ փոփոխությունների օգտին քվեարկել է 54 պատվիրակներից միայն 22-ը ։ Մինչև որակազրկումը չեղյալ հայտարարելը Բոսնիայի հավաքականները, ակումբները, դատավորները և պաշտոնատար անձինք իրավունք չունեին մասնակցել միջազգային խաղերին ։
Մայիսի 26-ին Սարաևոյում հաստատվեց միության նոր կանոնադրությունը, որից հետո մայիսի 28-ին Լոնդոնում ՈՒԵՖԱ-ի արտակարգ իրավիճակների աշխատանքային խումբը հանեց իր որակազրկումը, իսկ Ցյուրիխում կայացած հանդիպման ժամանակ ՖԻՖԱ-ի գործադիր կոմիտեն նույնպես որոշում կայացրեց ԲՀՖՄ-ը վերադարձնել իր շարքերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 հիմնադրված կազմակերպություններ
Օկոնսկ
2001 թվականի տվյալներով Օկոնսկ գյուղում բնակվում էր 1 229 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,35 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 522,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1990 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Յուշկովո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Յուշկովո (Юшково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տրիեստի հայկական տպագրություն
Տրիեստի հայկական տպագրությունը սկզբնավորել են Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության մի խումբ անդամներ՝ Աստվածատուր Բաբիկյանի գլխավորությամբ, որոնք, թողնելով Վենետիկը, 1773 թվականին հաստատվել են Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում ։
Պատմություն
1776 թվականին մխիթարյանները Տրիեստում հիմնադրել են տպարան, որտեղ 35 տարվա ընթացքում հրատարակել են ավելի քան 70 անուն գիրք, հիմնականում՝ կրոնական (շուրջ երկու տասնյակը՝ հայատառ թուրքերեն)՝ Տոնացույց (1778), Ժամագիրք (1784, 1803), Սաղմոսարան (1787), Մաշտոց (1790), Պատարագատետր (1803, 1808), Ավետարան (1807, 1809), «Քրիստոնէական վարդապէտութիւն» (աշխարհաբար՝ 1776, 1783, հայատառ թուրքերեն՝ 1788, 1795, 1801, 1807), «Հանդիսարան հոգեւոր երգք եւ մաղթանք» (1777), «Փառք Մարիամու...» (1780), «Նախապատրաստութիւն սրբոյ Պատարագի» (1784, 1797), «Ձեռնադրութեան գիրք» (1787), «Պարտէզ հոգեւոր» (1787), «Տետրակ ամենասուրբ Ռօզարին» (1787), «Երեք գիրք Սողոմոնի» (1802), «Համառօտ կրթութիւն վասն մանկանց» (աշխարհաբար, 1802), «Սպասաւորութիւն սրբոյ Պատարագի» (1803), «Ժամանակագրութիւն Աւագ շաբաթուն եւ ութօէից Զատկին» (1808), «Յովսէփ Գեղեցիկ» (1809), Ներսես Լամբրոնացու «Աղօթք» (1776), Լուդովիկոս Քոմթեանցի «Թուղթք զչինաց» (1783), Հ. Գազայյանի «Խրատք բարւոք քաղաքաւարութեան» (1783, 1786), Կարոլոս Րենարտոս Պիլլվարտի «Բովանդակութիւն սրբոյն Թովմայի» (հատորներ 1-3, 1788), Լ. Հաբերտի «Համառօտութիւն վարդապետոթեան հաւատոյ եւ բարոյական աստուածաբանութեան» (1791), Ստեփան Ավգերյանի «Սուրբ Աստուածածինին մէօհթասէրի վարքը» (հայատառ թուրքերեն, 1810), նաև Եզոպոսի «Առակք» (1784), Վիլհելմ Ռոբերտսոնի «Վիպասանութիւն Ամերիկոյ» (հատորներ 1, 2, 1784, 1786) Բ. Տ. Կրոչեի «Պատմութիւն Ճէնկիզ խանի...» (1788) երկերը, «Այբբենարան» (1776, 1781՝ աշխարհաբար, 1786, 1797), Մ. Գասպարյանցի «Նոր գիւտ կամ Գործ համարողական արհեստի» (1787) դասագիրքը, «Հայնակ եւ նեմեցնակ» (1788) բառարանը և այլ գրքեր ։
1811 թվականին մխիթարյանները տեղափոխվել են Վիեննա և շարունակել իրենց գրահրատարակչական գործունեությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական տպագրություն Կատեգորիա:Հայերն Իտալիայում
Ալկմեոն
Ալկմեոնը բնորոշվել է որպես անտիկ շրջանի բնափիլիսոփայության և բժշկագիտության տեսության ու նյարդաբանության առավել աչքի ընկնող ներկայացուցիչներից մեկը ։ Կենսաբանությանը վերաբերող նրա աշխատությունը առաջիններից մեկն է այդ բնագավառում։ Ալկմեոնի ծննդյան տարեթիվը որոշելու հետ կապված դժվարությունների պատճառով նրա դերն ու կարևորությունը երկար ժամանակ անտեսվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն բժշկագետներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 5-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Նախասոկրատեսյան փիլիսոփաներ
Մերկա Չոմյավոժ
Մերկա Չոմյավոժ (Мерка-Чомьявож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Նիվշերա գետի ձախ ափին 44 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կյուրեղագիր
Կյուրեղագիր, կիրիլիցա, այբուբեն, որն օգտագործվում է Եվրասիայում, մասնավորապես՝ Արևելյան Եվրոպայում, Կովկասում, Կենտրոնական Ասիայում և Հյուսիսային Ասիայում։ Հիմնված է վաղ կիրիլյան այբուբենի վրա, որ ստեղծվել է 9-րդ դարում Բուլղարական առաջին կայսրությունում՝ Պրեսլավի գրադպրոցում  ։ Այն հիմք է դարձել մի շարք այբուբենների համար, որ օգտագործվում են սլավոնական ազգերի մեծամասնության և ռուսերենի ազդեցությունը կրած որոշ ոչ սլավոնական ազգերի լեզուներում։ 2011 թվականի տվյալներով՝ Եվրոպայում և Ասիայում շուրջ 252 միլիոն մարդ օգտագործում է կյուրեղագիրը՝ որպես պաշտոնական գրային համակարգ իրենց մայրենի լեզուների համար, որոնց կեսը բնակվում է Ռուսաստանում։ 2007 թվականի հունվարի 1-ին Բուլղարիայի՝ Եվրոպական Միությանը միանալուց հետո կյուրեղագիրը դարձել է Եվրոպական Միության երրորդ գրային համակարգը լատիներենի ու հունարենի այբուբեններից հետո ։
Կյուրեղագիրն ստեղծվել է հունական ունցիալ գրի հիման վրա, որին հին գլագոլիցայից ավելացվել են տառեր, ներառյալ մի քանի կցագրեր։ Այդ հավելյալ տառերն օգտագործվել են հին սլավոներենի այն հնչյունների համար, որոնք չեն եղել հունարենում։ Այբուբենը կոչվել է բյուզանդացի երկու քարոզիչ եղբայրների ՝ սուրբ Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անուններով, որոնք նախկինում ստեղծել էին գլագոլիցան։ Ժամանակակից գիտնականները կարծում են, որ կյուրեղագիրը մշակվել է Կյուրեղի և Մեթոդիոսի աշակերտների կողմից։
18-րդ դարի սկզբում Ռուսաստանում օգտագործվող կյուրեղագիրն էական փոփոխությունների է ենթարկվել Պետրոս I-ի կողմից, որը նոր էր վերադարձել իր մեծ դեսպանությունից Արևմտյան Եվրոպայում։ Տառերի նոր գրելաձևերը մոտեցվել են լատիներենին, մի քանի արխայիկ տառեր հանվել են, իսկ որոշ տառեր մշակվել են անձամբ Պետրոս Մեծի կողմից (օրինակ՝ Я տառը, որը ոգեշնչվել է լատիներեն R տառից)։ Արևմտաեվրոպական տպագրական մշակույթը նույնպես որոշակի ազդեցություն է ունեցել կյուրեղագրի վրա ։
Տառեր
Կյուրեղագիրը տարածվել է ամբողջ արևելասլավոնական ու մասամբ հարավային սլավոնական տարածքներում՝ հարմարեցվելով տեղի լեզուներին, ինչպիսին է հին արևելյան սլավոներենը։ Տեղական լեզուներին հարմարեցվելու արդյունքում ստեղծվել են մի քանի կյուրեղագիր այբուբեններ։
Մեծատառեր ու փաքրատառեր հին ձեռագրերում չեն տարբերակվել։
Լաերտ Պողոսյան
Լաերտ Պողոսյան, հայ կինոօպերատոր ։
Կյուրեղագիր
Տառեր
Ы տառը նախապես եղել է Ъ և І տառերի կցագիր ( + = )։ Յոտավորումը (յ հնչյունի ավելացումը ձայնավորից առաջ) նշանակվել է կցագրերով, որ կազմվել է І տառի հետ՝  (կապ չունի ժամանակակից Я տառի հետ, որը ծագել է  տառից),,  ( և  տառերի կցագիր), , ։ Երբեմն տարբեր տառեր օգտագործվել են մեկը մյուսի փոխարեն, օրինակ՝  =  = , կամ որպես տպագրական տարբերակներ, օրինակ՝  = ։ Սովորաբար օգտագործվել են նաև կցագրեր, օրինակ՝  = ։
Խաժիկ
Խաժիկ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն խաժ բառից (աչքերի գույնից վերցված)։ Երկու անգամ գործածվել է 14-րդ դարում։ Այս անձնանունից է առաջացել Խաժակյան ազգանունը ։
Լաերտ Պողոսյան
Կենսագրություն
Լաերտ Պողոսյանը ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 28-ին Երևանում ։ Ճարտարապետ Հրաչյա Պողոսյանի եղբայրն է։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1958 թվականից աշխատել է հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայում՝ որպես օպերատոր ։ 1960 թվականին դուրս է եկել Լաերտ Պողոսյանի առաջին ֆիլմը՝ Դեպի բարձունքներ ։ 1959 թվականին եղել է «Մատենադարան», 1967 թվականին՝ «Առնո Բաբաջանյան՝ քո ժամանակակիցը», 1969 թվականին՝ «Մենք», 1972 թվականին՝ «Հայաստանի գագաթները», 1974 թվականին՝ «Չարենց», 1979 թվականին՝ «Ձորի Միրո», 1982 թվականին՝ «Մեր դարը», 1983 թվականին՝ «Արամ Խաչատուրյան», 1990 թվականին՝ «Երկրորդ ձմեռը», 2001 թվականին՝ «Պավել Լիսիցյան» ֆիլմերի օպերատորը։ 1966 թվականին հեղինակել է «Սովորիր կինո նկարահանել» աշխատությունը։
1980 թվականից դասավանդել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանում։ 1983 թվականին արժանացել է Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման ։ Բնակվում է ԱՄՆ-ում։
Խաժիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Կյուրեղագիր
Տառեր
Տառերն ունեցել են նաև թվային արժեքներ, որոնք ոչ թե կախված են եղել այբուբենում տառի գրաված տեղից, այլ ժառանգվել են իրենց հունարեն նախատիպերից։
Վաղ շրջանի կյուրեղագիր այբուբենը դժվար է վերարտադրել համակարգչով։ Տառերի մեծ մասը տարբերվել է ժամանակակից կյուրեղագրից, խիստ տարբերվել են ձեռագիր տարբերակները և ժամանակի ընթացքում փոխվել են։ Քիչ տառեր պարունակում են գլիֆներ, որոնք բավական են այբուբենի վերարտադրման համար։ Ըստ Յունիկոդի ռազմավարության՝ ստանդարտը չի ներառում տառատեսակների տարբերակները կամ կցագրերը, որ գտնվել են ձեռագիր աղբյուրներում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ապացուցվում է, որ դրանք համապատասխանում են որոշակի Յունիկոդ սիմվոլի։
Յունիկոդ 5.1 ստանդարտը, որ թողարկվել է 2008 թվականի ապրիլի 4-ին, մեծապես նպաստում է վաղ կյուրեղագրի ու ժամանակակից եկեղեցա-սլավոնական լեզվի տառերի վերարտադրմանը։ Microsoft Windows-ում Segoe UI տառատեսակը թույլ է տալիս վերարտադրել արխայիկ կյուրեղագրերը՝ սկսած Windows 8-ից։
Տառատեսակներ և տպագիր
Կյուրեղյան տպագրության զարգացումը միջնադարյան փուլից միանգամից անցել է ուշ բարոկկոյին՝ առանց Վերածննդի փուլի, ինչպես եղել է Արևմտյան Եվրոպայում։ Ուշ միջնադարյան կյուրեղագրերը (որոնք մինչ օրս հանդիպում են բազմաթի սրբապատկերների գրություններում) ցույց են տալիս զգալի միտում՝ լինելու շատ բարձր ու նեղ և ունենալու նրբագծիկներ, որոնք ընդհանուր են եղել երկու կից տառերի համար։
Ռուս ցար Պետրոս Առաջինը լիազորել է օգտագործել արևմտականացված տառատեսակներ 18-րդ դարի սկզբում։ Ժամանակի ընթացքում դրանք մեծ մասամբ ընդունվել են այդ այբուբենն օգտագործող այլ լեզուներում։ Այդպիսով, ի տարբերություն ժամանակակից հունական շատ տառատեսակների, որոնք պահպանել են փոքրատառերի ձևավորման իրենց սեփական սկզբունքները (ինչպիսիք են սերիֆները՝ գծերի վերջնահատվածների ձևը և գծիկների հաստությունը, չնայած հունարեն մեծատառերն օգտագործում են ձևավորման լատինական սկզբունքը), ժամանակակից կյուրեղագրերի շատ նման են ժամանակակից լատիներեն տառերին, որ պատկանում են նույն ընտանիքին։ Որոշ կյուրեղագրերի համակարգչային տառատեսակների մշակումը լատիներենի հիման վրա նույնպես նպաստել է կյուրեղագրերի վիզուալ լատինականացմանը։
Կյուրեղագիր մեծատառերն ու փոքրատառերը այնքան տարբերակված չեն, ինչպես լատիներենի տպագիր տառերը։ Կյուրեղագրի փոքրատառերը, ըստ էության, փոքր մեծատառեր են (կան բացառություններ, а, е, и, й, п և у տառեր հարմարեցվել են արևմտյան փոքրատառերի ձևին, փոքրատառ ф-ն ձևավորվել է լատիներենի p-ի ազդեցությամբ, փոքրատառ б, ђ և ћ տառերն ավանդաբար ձեռագիր տարբերակներ են), չնայած կյուրեղագիր բարձրորակ տպագրական նշանների հավաքածուն պարունակում է առանձին գլիֆներ փոքրատառերի համար ։
Կյուրեղագիրը, ինչպես լատիներենը, ունի ռոմանատիպ և շեղագիր (իտալիկ) տառատեսակներ (ժամանակակից մասնավորապես գրեթե բոլոր տարածված տառատեսակները ներառում են լատիներեն տառերի և կյուրեղագրերի զուգահեռ հավաքածուներ, որտեղ շատ գլիֆներ (ինչպես մեծատառ, այնպես էլ փոքրատառ), պարզապես օգտագործվում են երկուսի կողմից էլ։ Սակայն սլավոնական լեզուների մեծ մասում (օրինակ՝ ռուսերենում), տվյալ դեպքում չեն օգտագործվում ռոմանատիպ և իտալիկ բառերը ։ Դրա փոխարեն տերմինաբանությունումը հետևում է գերմաներենում ընդունված սկզբունքին.
Լատիներեն տպագրերի նման կյուրեղագիր բազմաթիվ տառերի շեղագիր կամ ձեռագիր տիպերը (սովորաբար փոքրատառերը, մեծատառերը միայն ձեռագրում կամ ոճավորված տպագրերում) շատ տարբեր են իրենց ուղիղ ռոմանատիպ տպագիր տեսակներից։ Որոշ դեպքերում մեծատառերի ու փոքրատառերի նմանությունը չի համապատասխանում լատիներենի ու կյուրեղագրի այբուբեններում, օրինակ՝ կյուրեղագրի ձեռագիր <span style="font-family: times, 'Times New Roman', serif; font-size: larger">т -ն Т տառի փոքրատառն է, ոչ թե М։
Թավատառերը կոչվում են կիսաթավ տպագիր (полужирный шрифт), որովհետև գոյություն ունեն լրիվ թավատառ տառատեսակներ, որոնք գործածությունից դուրս են եկել 20-րդ դարի սկզբին։ Թավատառ շեղագիր համակցությունը գոյություն չունի ոչ մի տառատեսակի համար։
Ստանդարտ սերբերենում, ինչպես նաև մոկեդոներենում որոշ շեղագիր ու ձեռագիր տառեր կարող են տարբերվել՝ ավելի շատ նմանվելով ձեռագիր տառերի։ Սովորական (ուղիղ) տառերը մեծ մասամբ ստանդարտ են լեզուների համար, և չկան պաշտոնապես ճանաչված տարբերակներ ։
Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս ռուսերենի այբուբենի ուղիղ և շեղագիր կյուրեղագրերի տարբերությունը։ Այն շեղագրերը, որոնք հատկապես տարբերվում են իրենց ուղիղ անալոգներից կամ խիստ տարբերվում են լատիներենի նմանատիպ տառերից, նշված են կապույտով։
Նշում. Որոշ տառատեսակներում կամ ոճերում շեղագիր փոքրատառ д-ն կարող է նման լինել լատիներենի g տառին, կյուրեղագիր փոքրատառ շեղագիր т-ն կարող է ունենալ նույն տեսքը, ինչ լատիներենի մեծատառ T-ն, բայց ավելի փոքր։
Կյուրեղյան այբուբեններ
Կյուրեղագիրը ստանդարտ այուբեն է հետևյալ լեզուների համար.
Կյուրեղյան այբուբենն օգտագործվում է նաև Ալյասկայի, Սլավոնական Եվրոպայի (բացառությամբ արմտասլավոնական և որոշ հարավսլավոնական լեզուների), Կովկասի, Սիբիրի և Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելքի լեզուների կողմից։
Առաջին այբուբենը, որ ծագել է կյուրեղյանից, եղել է աբուրը, որ օգտագործվել է կոմի լեզվում։ Այլ կյուրեղյան այբուբեններից են Մոլոդցովի այբուբենը կոմի լեզվի համար և այլ տարբեր այբուբեններ կովկասյան լեզուների համար։
Անվանում
Քանի որ այբուբենն ավելի շուտ մշակվել և տարածվել է Կիրիլի և Մեֆոդիի աշակերտների, այլ ոչ թե հենց իրենց կողմից, ապա դրա անվանումն ավելի շատ հարգանքի տուրք է, ոչ թե հեղինակության շեշտում։ «Կյուրեղագիր» անվանումը հաճախ շփոթմունքի մեջ է գցում այբուբենի պատմությունը չիմացող մարդկանց, որովհետև այն չի նշում այն երկիրը, որտեղ ստեղծվել է (ի հակադրություն «հունարենի այբուբենի»)։ Լայն հասարակության շրջանում այն հաճախ կոչվում է «ռուսերենի այբուբեն», որովհետև ռուսերենի այբուբենը կյուրեղագրի վրա հիմնված ամենահայտնի և ազդեցիկ այբուբենն է։ Բուլղարացի որոշ մտավորականներ, մասնավորապես Ստեֆան Ցանևը, անհանգստություն է հայտնել այդ առիթով և առաջարկել կյուրեղագիրը ռուսերենի փոխարեն կոչել «բուլղարերեն այբուբեն» հանուն պատմական իրականության ։
Բուլղարերենում, մակեդոներենում ռուսերենում և սերբերենում կյուրեղյան այբուբենը հայտնի է նաև ազբուկա անվանումով, որը կազմվել է կյուրեղյան այբուբենների մեծ մասի առաջին երկու տառերի հին անուններից (ինչպես alphabet (ալֆաբետ) անվանումը կազմվել է հունարեն առաջին երկու տառերի՝ ալֆա և բետա անուններից)։
Պատմություն
Կյուրեղյան այբուբենն ստեղծվել է Բուլղարական առաջին կայսրությունում ։ Դրա առաջին տարբերակը՝ վաղ կյուրեղագիրը, ստեղծվել է Պրեսլավի գրադպրոցում։ Այն մշակվել է հունական ունցիալ գրի հիման վրա, որին ավելացվել են կցագրեր ու բաղաձայնների համար տառեր հին գլագոլիցայից այն հնչյունների համար, որոնք չկան հունարենում։ Ըստ ավանդության՝ կիրիլիցան ու գլագոլիցան ստեղծվել են կամ Կիրիլի ու Մեթոդիոսի կողմից, որոնք տարածել են քրիստոնեությունը հարավային սլավոնների շրջանում, կամ նրանց աշակերտների կողմից  ։ Պոլ Կուբերլին պնդում է, թե չնայած Կիրիլը կարող էր համակարգել և ընդլայնել գլագոլիցան, սակայն հենց նրա աշակերտներն են Բուլղարական առաջին կայսրությունում Սիմեոն Մեծ ցարի օրոք մշակել կյուրեղագիրը հունարեն տառերի հիման վրա 890-ական թվականներին, որպես առավել հարմար այբուբեն եկեղեցական գրքերի համար ։ Ավելի ուշ կյուրեղագիրը տարածվել է սլավոնական մյուս ժողովուրդների, ինչպես նաև ոչ սլավոնական վլախների շրջանում։
Կիրիլիցան ու գլագոլիցան օգտագործվել են եկեղեցական սլավոներենի, հատկապես հին եկեղեցական սլավոներենի համար։ Հետևաբար, այնպիսի արտահայտություններ, ինչպիսին է՝ «И-ն կյուրեղագրի տասներորդ տառն է», վերաբերում են եկեղեցական սլավոներեն այբուբենին. կյուրեղյան ոչ բոլոր այբուբեններն են օգտագործում դրա բոլոր տառերը։
Կյուրեղագիրը գլագոլիցայի նկատմամբ գերակշռող դիրք է զբաղեցրել 12-րդ դարում։ Հին բուլղարերենով ստեղծվող գրականությունը շուտով տարածվել է դեպի հյուսիս ու դարձել լինգվա ֆրանկա Բալկաններում և Արևելյան Եվրոպայում, որտեղ այն հայտնի է եղել նաև որպես հին եկեղեցական սլավոներեն  ։ Արևելյան ուղղափառ և Արևելյան կաթոլիկ եկեղեցիներում օգտագործվող ժամանակակից եկեղեցական սլավոներենի այբուբենը մինչ այժմ նման է վաղ կյուրեղագրին։ Այնուամենայնիվ, նախորդ հազարամյակի ընթացքում կյուրեղագիրը հարմարեցվել է խոսակցական լեզվում տեղի ունեցող փոփոխություններին, մշակվել են ազգային լեզուներին համապատասխանող տարածքային տարբերակներ, ենթարկվել է ակադեմիական բարեփոխումների ու քաղաքական որոշումների։ Նմանատիպ լեզվաբանական բարեփոխումների հայտնի օրինակ է Վուկ Կարաջիչի կատարածը, որը արդիականացրել է սերբական կյուրեղագիրը՝ հանելով տեղական բարբառում այլևս չօգտագործվող որոշ հնչյունների համապատասխանող տառեր և ավելացնելով սերբերենին հատուկ գրանշաններ (օրինակ՝ Љ Њ Ђ Ћ Џ Ј), որոնք վերցրել է նախքան հեղափոխությունն օգտագործված եկեղեցական սլավոներենի այբուբենից։ Ներկայում Բալկանների, Արևելյան Եվրոպայի և հյուսիսային Եվրասիայի բազմաթիվ լեզուներ օգտագործում են կյուրեղյան այբուբեններ։
Լատինական այբուբեն
Չժուան այբուբենը, որ 1950-1980-ական թվականներին օգտագործվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, օգտագործել է լատիներեն, ֆոնետիկ, թվերի վրա հիմնված նշաններից և կյուրեղագրերից կազմված այբուբեն։ Ոչ լատինական տառերը, ներառյալ կյուրեղագրերը, հանվել են այբուբենից 1982 թվականին և փոխարինվել լատինական տառերով, որոնք ամենամոտն են եղել այն տառերին, որոնց փոխարինել են։
Ռոմանականացում
Գոյություն ունեն կյուրեղագիր տեքստերի ռոմանականացման տարբեր համակարգեր, ներառյալ գրադարձությունը կյուրեղագիրը լատիներեն տառերով ներկայացնելու միջոցով և տառադարձությունը՝ հիմնված արտասանության վրա։
Կյուրեղագրից լատինատառի ստանդարտ գրադարձության համակարգերը ներառում եմ.
Կիրիլիզացիա
Այլ գրային համակարգերը կյուրեղյան տառերով ներկայացնելը կոչվում է կիրիլիզացիա։
Յունիկոդ
Յունիկոդ ստանդարտում կյուրեղյան տառերը, ներառյալ ազգային և պատմական այբուբենները, կոդավորված են մի քանի բլոկներում.
Գրանշանները, որ ընկած են U+0400-ից մինչև U+045F դիրքում, հիմնականոմ ISO 8859-5-ի սիմվոլներն են, որ տեղափոխվել են վեր 864 դիրքով։ U+0460-ից մինչև U+0489 գրանշանները պատմական տառեր են, որ ներկայում չեն օգտագործվում։ U+048A-ից մինչև U+052F գրանշանները հավելյալ տառեր են տարբեր լեզուների համար, որոնք օգտագործում են կյուրեղյան այբուբենը։
Շեշտված կամ երկար ձայնավորները նշելու համար կարող են օգտագործվել համակցվող տարբերիչ նշանները համապատասխան տառից հետո (օրինակ՝ ы́ э́ ю́ я́ և այլն)։
Մի շարք լեզուներ, ներառյալ եկեղեցական սլավոներենը, դեռևս լիովին չեն աջակցվում։
Յունիկոդ 5.1-ում, որ թողարկվել է 2008 թվականի ապրիլի 4-ին, լուրջ փոփոխություններ են կատարվել կյուրեղագրի բլոկներում։ Գոյություն ունեցող կյուրեղագրի բլոկներում կատարված փոփոխությունները և Ընդլայնված կյուրեղագիր A (2DE0 ... 2DFF) Ընդլայնված կյուրեղագիր B (A640 ... A69F) բլոկների ավելացումը զգալիորեն զարգացրել է վաղ կյուրեղյան, աբխազերենի, ալեուտերենի, չուվաշերենի, քրդերենի և մոկշա այբուբենների աջակցումը ։
Այլ
Կյուրեղագիր տեքստերի կետադրությունը նման է եվրոպական լատինատառ այլ լեզուներում օգտագործվող կետադրությանը։
Կյուրեղագրի համար պգտագործվող սիմվոլների կոդավորման այլ համակարգեր են՝
Ստեղնաշարի դասավորություններ
Յուրաքանչյուր լեզու ունի իր ստանդարտ ստեղնաշարային դասավորությունը, որը վերցված է գրամեքենայից։ Համակարգչային ներածման մեթոդների ճկունության շնորհիվ գոյություն ունեն նաև գրադարձային կամ ֆոնետիկ/հոմոֆոնիկ ստեղնաշարային դասավորություններ, որ ստեղծվել են այն մեքենագրողների համար, որոնց ավելի հարմար է ստեղնաշարի այլ դասավորություններ, օրինակ՝ սովորական QWERTY ստեղնաշարը։ Երբ գործնական կյորեղագրի ստեղնաշարը կամ տառատեսակներն անհասանելի են, համակարգչից օգտվողները երբեմն օգտագործում են գրադարձությունը կամ «վոլափյուք» կոդավորումը՝ գրելու համար այն լեզուներով, որոնք սովորաբար օգտագործում են կյուրեղյան այբուբեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կիրիլիցա
Քվեբեկի հայ բժշկական ընկերակցություն (Կանադա)
Քվեբեկի հայ բժշկական ընկերակցություն, հիմնվել է 1975 թվականին։ Անդամներն էին բժիշկներ, ատամնաբույժներ, դեղագործներ։ Նպատակն էր օգնել և ուղղորդել բժշկության ասպարեզ մուտք գործելու ցանկություն ունեցողներին, ստեղծել Քվեբեկում աշխատող հայ բժիշկների հավաքատեղի-կենտրոն, որտեղ տեղեկություններ կփոխանակեին իրենց մասնագիտությունների վերաբերյալ, հոգալ Քվեբեկի հայ համայնքի բժշկական կարիքները։ Այս միության ջանքերով է կազմակերպվել հայ բժիշկների 3-րդ համաշխարհային կոնգրեսը 1984 թվականին, Մոնրեալում։
Կատեգորիա:Բժշկական միավորումներ
Լեհաստանի վարչական բաժանում
Վարչական բաժանման ընթացիկ համակարգը սկսել է գործել 1998 թվականին Լեհաստանի խորհրդարանում որոշ օրենագծերի ընդունման արդունքում, որոնք ուժի մեջ են մտել 1999 թվականի հունվարի 1-ից։ Մինչև այդ բարենորոգությունները (1975-1998 թթ.) կար 49 փոքր վոյեվոդություն, պովյատներ չկաին (տես՝ Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետության վարչական բաժանում)։ Բարենորոգությունների արդյունքում ստեղծված նոր 16 վոևուդությունները ստեղծված են եղել պատմական շրջանների հիման վրա։
Սակայն վոևուդությունների սահմանները ամեն տեղ չէ, որ պահպանել են պատմական շրջանները սահմանները։ Օրինակ, Սիլեզյան վոյեվոդությունը ընդգրկում է Փոքր Լեհաստանի տարածքը։ Նույնպես Ռադոմին հարակից շրջանը, որոը եղել է Փոքր Լեհաստանի պատմական մասը, գտնվում է Մասովյան վոյեվոդությունում։ Նաև, Պոմերանյան վոյեվոդությունը ընդգրկում է պատմական Պոմերանիայի միայն արևելյան մասը, ինչպես նաև դրանից դուրս մի քանի շրջան։
1999 թվականի վարչական ռեֆորմի արդյունքում ստեղծված վարչատարածքային բաժանման համակարգը կարելի է արտացոլել հետևյալ կերպով.
Ֆրից Պֆեֆֆեր
Ֆրիդրիխ Պֆեֆեր (Friedrich Pfeffer, ), ծնունդով Գերմանիայից հրեական ծագմամբ հոլանդացի ատամնաբույժ, որը 1942-1944 թվականներին Աննա Ֆրանկի և նրա ընտանիքի հետ միասին թաքնվել է Երրորդ Ռայխի կողմից բռնազավթված Ամստերդամում։ Շնորհիվ Աննա Ֆրանկի օրագրի համարվում է նացիստական նացիոնալ-սոցիալիզմի ամենահայտնի զոհերից մեկը։ Աննա Ֆրանկի օրագրում Պֆեֆերը հանդես է գալիս «Ալբերտ Դյուսել» կեղծանվամբ (Albert Dussel)։
Վաղ կյանք
Ֆրիդրիխ Պֆեֆերը (Ֆրիցն անվան կարճ տարբերակն է) ծնվել է Հեսսենում ։ Եղել է Իգնաց Պֆեֆերի և Ժանեթ Խիրշի հինգ երեխաներից մեկը, ովքեր բնակվում էին Մարկպլաց 6 հասցեում։ Ընտանիքն ուներ տեքստիլ գործվածքների և հագուստի խանութ։ Ստանալով դպրոցական կրթություն՝ Ֆրիցը սովորել է ատամնաբուժություն և դիմածնոտային վիրաբուժություն։ 1911 թվականին ստացել է աշխատանքային լիցենզիա, իսկ մեկ տարի անց բացել սեփական աշխատասենյակը Բեռլինում։ 1925 թվականին մահացել է Ֆրիցի մայրը՝ Ժանեթը, իսկ երեք տարի անց՝ 1928 թվականին եղբայրը՝ Յուլիուսը։
1936 թվականին նա ծանոթացել է Շարլոտա Կալետի հետ (1910—1985), ով ծնունդով Թյուրինգիայի Իլմենաու քաղաքից էր։ Վերջինս, նախկինում նույնպես եղել էր ամուսնացած և նոր էր բաժանվել Լյուդվիգ Լուվենշտայնից։ Այդ ամուսնությունից նրանք ունեին որդի՝ Գուստաֆը։ Եվ Լյուդվիգը, և Գուստաֆը մահացել են պատերազմի տարիներին։ Ֆրիցը և Շարլոտան սկսեցին ապրել միասին, սակայն չկարողացան ամուսնանալ՝ 1935 թվականին ընդունված Նյուրնբերգյան ռասսայական օրենքների պատճառով, որով արգելվում էր ամուսնությունը հրեաների և ոչ հրեաների միջև։
1938 թվականին Բեռլինից Ամստերդամ փախուստի որոշումը կայացվել է Բյուրեղապակյա գիշերվանից անմիջապես հետո։ Ամստերդամի Ռիվենբյուրտ թաղամասում Ֆրիցը բացել է ատամբնաբուժական կենտրոն և հենց այստեղ էլ ծանոթացել Ֆրանկ և վան Պելս ընտանիքների հետ, որոնց հետ ունեցել է ջերմ հարաբերություններ։ Այդպիսի այցերից մեկի ժամանակ ծանոթացել է Միպ Գիզի հետ, որը դրանից հետո դարձել է Ֆրիցի պացիենտը։ Հոլանդիա գերմանական ներխուժումից հետո, Ֆրիցը և Շարլոտան ստիպված են եղել ապրել առանձին, քանի որ Հոլանդիայում ընդունված հակասեմական օրենքները արգելում էին ոչ հրեաներին ապրել հրեաների հետ։
Ապաստարան, ձերբակալություն և մահ
1942 թվականի աշնանը, երբ Ֆրանկները և վան Պելսերը թաքնվել էին Պրինսենգրախտ 263 հասցեում, որտեղ տեղակայված էր Օտտո Ֆրանկին պատկանող «Օպեկտա» ընկերությունը, Ֆրիցը նույնպես որոշում է թաքնվել և հարցնում Միպ Գիզին՝ հնարավոր հասցեների վերաբերյալ։ Գիզը խորհրդակցել է Օտտո Ֆրանկի և ապաստարանի բնակիչների հետ։ Չնայած, որ ապաստարանում հանգրվանել էր 7 անձ, բնակիչները համաձայնվել են ընդունել Պֆեֆֆերին։ Վերջինս միացել է նրանց նոյեմբերի 16-ին։ Նրա բժշկական կրթությունը ապաստարանում շատ է պետք եղել, քանի որ նրանք չէին կարող դուրս գալ ապաստարանից և անհրաժեշտության դեպքում դիմել բժշկի։
Ապաստարանում Պֆեֆֆերը ապրել է Աննա Ֆրանկի սենյակում։ Ֆրիցը քնել է այն մահճակալի վրա, որտեղ նախկինում քնում էր Մարգո Ֆրանկը (Մարգոն տեղափոխվել է ծնողների սենյակ)։ Ինչպես կարելի է դատել Աննայի օրագրից, ապաստարանի բնակիչներից ամենածանր հարաբերություններն ունեցել է Ֆրիցի հետ։ Որոշ աղբյուրներում առաջ է քաշվում այն թեզը, որ միմյանց նկատմամբ անբարեհամբույր հարաբերությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ Աննան գտնվել է սեռական հասունացման տարիքում, իսկ Պֆեֆֆերը եղել է միջին տարիքի տղամարդ։ Վիճաբանությունների պատճառ կարող էր լինել ոչ միայն անլեգալ կյանքը, այլև տարիքային տարբերությունը։ Պֆեֆֆերը համարում էր, որ օրագրի վարումն Աննայի համար անիմաստ գործ է, ի տարբերություն իր կողմից իրականացվող հետազոտությունների։ Որոշ աղբյուրներ էլ պնդում են, որ վեճի իրական պատճառը սենյակում առկա միակ սեղանն էր, որը նրանք չէին կարողանում կիսել։ Տղամարդու ուղղափառ հուդայականության արժեքներին հետևելը բախվում էր Աննայի ազատական հայացքների հետ, որի համար էլ աղջկա պատանեկան էներգիան և քմահաճությունը ազդում էին Ֆրիցի վրա, այն դեպքում, երբ Աննայի վրա էլ ազդում էին Ֆրիցի պեդանտությունը և չորությունը։ Ֆրիցի նկատմամբ ունեցած բացասական վերաբերմունքն Աննան արտահայտել է նաև օրագրում։ Այնտեղ նա Ֆրիցին նկարագրել է որպես ծիծաղաշարժ կերպարի, որի համար էլ Ֆրիցի որդին՝ Վերները և Շառլոտան վիճարկել են փաստը՝ օրագրի տպագրությունից անմիջապես հետո։
Մինչև ապաստարան տեղափոխվելը, Պֆեֆֆերը հրաժեշտի նամակ է թողել Շառլոտային, բայց անգամ ապաստարանում, Միպ Գիզի միջոցով, ամեն շաբաթ շարունակել են փոխանակվել նամակներով։ Ապաստարանում Պֆեֆֆերը սովորել է իսպաներեն, քանի որ պատերազմից հետո Շառլոտայի հետ միասին ցանկանում էր մեկնել Հարավային Ամերիկա։ Իր նամակներում նա երբեք չի բացահայտել իր թաքստոցի տեղը։ Միպը նույնպես չի խոսել այդ մասին։ Այդուհանդերձ, 1944 թվականի օգոստոսի 4-ին Պֆեֆֆերը և ապաստարանի մյուս յոթ բնակիչները մատնության են ենթարկվել անանուն մատնիչի կողմից և ձերբակալվել։ Բոլոր ութ անդամները չորս օր պահվել են վետերինգսհանս փողոցի վրա գտնվող բանտում, իսկ այնուհետ տեղափոխվել Վեստերբորկ համակենտրոնացման տրանզիտ ճամբար։ Այնտեղ Պֆեֆֆերը, ապաստարանի մյուս բնակիչների հետ միասին, տեղավորվել է «տուգանային բաժանմունքում» և ուղարկվել ամենածանր աշխատանքների։ Սեպտեմբերի 3-ին բոլոր ութը տեղափոխվել են Օսվենցիմ։ Այդ 93-րդ կազմը, որի կազմում ներառված էր 1019 մարդ, դարձավ հրեաներին մահվան ճամբար ուղարկող վերջին էշելոնը։ Դրանից հետո, Վեստերբորկից Օսվենցիմ հրեաների տեղափոխություն չի իրականացվել։ Բացի այդ, ապաստարանի ութ բնակիչները Օսվենցիմ են տեղափոխվել 1944 թվականի երկրորդ կեսին, երբ համակենտրոնացման ճամբարներում հրեաների ոչնչացումը սրացել էր։
Սեպտեմբերի 6-ին, հասնելով Օսվենցիմ, Ֆրիցը, Օտտո Ֆրանկը, Հերման և Պիտեր վան Պելսերը հեռացվել են Աննայից, Մարգոյից, Էդիթից և Ավգուստայից։ Հոկտեմբերի 29-ին տղամարդկանց բարաք է մտել հերթական սելեկցիոն խումբը և 59 այլ մարդկանց հետ միասին Ֆրից Պֆեֆֆերն ուղարկվել է Զաքսենհաուզեն համակենտրոնացման ճամբար, այնտեղից էլ՝ Նոյենգամե, որտեղ, համաձայն ճամբարի զեկույցների, մահացել է 55 տարեկան հասակում՝ 1944 թվականի դեկտեմբերի 20-ին էնտերոկոլիտից՝ ճամբարի հիվանդանոցային բարաքում։