cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թեոդորա (Թեոփիլոսի կինը)
Թեոդորայի ռեգենտությունը
Ռեգենտության տարիներին Թեոդորան կայսրության կառավարման ընթացքում, հասավ լուրջ հաջողությունների` տանելով մի շարք ռազմական հաղթանակներ արաբների նկատմամբ, Հելլադայում (Հունաստան) ճնշեց սլավոնների ապստամբությունը, միսիոներական գործունեություն ծավալեց խազարների և բուլղարների միջավայրում։ Նրա օրոք Բյուզանդիայի ֆինանսական դրությունը բարելավվել էր։
Թեոդորայի կառավարման շրջանում, իր արտացոլումն է գտել բուլղարական Բորիս I (Բոգորիս) արքայի ասպատակությունը, որին, ըստ բյուզանդական պատմիչների, Թեոդորան հղել է հետևյալ ուղերձը. «Եթե դու հաղթանակ տանես կնոջ նկատմամբ, քո փառքը ոչինչ չի արժենա, բայց եթե քեզ պարտության մատնի կինը, դու ծաղրանքի կենթարկվես ամբողջ աշխարհում» ։ Այս ուղերձի բառերը կրում են լեգենդար բնույթ, որոնք կրկնում էին ամազոնուհիների բառերը «Ալեքսանդր Մեծի պատմությունը» հունական վեպից։ Ռազմական անհաջողություններից հետո, 860-ական թվականների սկզբին, Բորիսը որոշում կայացրեց իր ժողովրդի հետ միասին ընդունել քրիստոնեություն և կնքվեց Միքայել անունով` ի պատիվ Թեոդորայի որդու ։ Ըստ Թեոֆան Շարունակողի, Բուլղարիայի քրիստոնեականացման գործում ` անձամբ Թեոդորան ունեցել է մեծ դերակատարում։
Պատմաբանները նշում են, որ Թեոդորայի վրա մեծ ազդեցություն ուներ լոգոթետ Թեոկտիստոսը ։ Վերջինս ձեռք էր բերել կայսրական ապարանքում ապրելու իրավունք, որը առիթ էր հանդիսացել կայսրուհու նկատմամբ նրա նկրտումների մասին ասեկոսեների։ Թեոդորան նույնիսկ մտածում էր նրա հետ ամուսնանալու կամ իր դուստրերից մեկին նրան կնության տալու մասին։ Իսկ նրան լիարժեք իշխանություն տալու համար, Թեոդորան պատրաստ էր Իրինա կայսրուհու օրինակով` կուրացնել նույնիսկ իր որդուն։
Պատկերապաշտության վերականգնումը
Թեոդորայի կողմից պատկերապաշտությունը վերականգնվեց անմիջապես ամուսնու մահից հետո։ Թեոփիլոս կայսեր մահվան քառասուն օրը լրանալուց հետո, Կոստանդնուպոլսում հրավիրվեց եկեղեցական ժողով։ Պատկերապաշտությունը վերականգնելու համար հարկավոր էր փոխել պատկերամարտության ջատագով, պատրիարք Հովհաննես VII-ին։ Մանուելի խորհրդով, Թեոդորան նամակ ուղարկեց պատրիարքին` խնդրելով թողնել պատրիարքական աթոռը։ Հովհաննեսը խորհելու ժամանակ խնդրեց, որից հետո դանակով իր որովայնին վնասվածքներ առաջացրեց, հայտարարելով, որ Թեոդորայի սուրհանդակը փորձել է իրեն սպանել։ Սակայն այդ ամենը շուտով բացահայտվեց և նա մեղավոր ճանաչվեց, քանի որ այդ արարքով նա ցանկանում էր հասարակության շրջանում հուզումներ առաջացնել։ Ինքնասպանություն կատարելու մեղադրանքով պատրիարքը գահընկեց արվեց և հեռացվեց եկեղեցուց։ Նոր պատրիարք ընտրվեց Մեֆոդի I-ը, ով բավականին տուժվել էր պատկերամարտիկների կողմից։ Եկեղեցուց քշվեցին բոլոր պատկերամարտիկները, նրանց փոխարինեցին` նախկինում եկեղեցուց հեռացված պատկերապաշտության կողմնակիցները։
Թեոդորան խնդրեց պատրիարքին, չբանադրել իր հանգուցյալ ամուսնուն և թողություն տալ նրա մեղքերին, սակայն պատրիարքը հրաժարվեց, պատճառաբանելով, որ եկեղեցին իրավունք ունի ներել միայն կենդանի մարդկանց մեղքերը` ովքեր մեղանչում են, իսկ մահացու մեղք գործած հանգուցյալի համար իրենք ոչինչ չեն կարող անել։ Այդ ժամանակ Թեոդորան պատմեց, որ մահվանից առաջ կայսրը մեղանչել է իր կատարած մեղքերի համար և համբուրել իր կողմից բերված սրբապատկերը։ Որոշ պատմաբաններ կարծում են, որ Թեոդորան պարզապես ստել է, քանի որ սիրում էր ամուսնուն, իսկ որոշներն էլ կարծում են, որ դա շատ հավանական է և հնարավոր է, որ Թեոփիլոսի վերջին շնչում, Թեոդորան նրա շուրթերին մոտեցրած լինի սրբապատկեր` հետևելով իր կրոնական համոզմունքներին։ Լսելով Թեոդորային, եկեղեցական ժողովը որոշում կայացրեց մեկ շաբաթվա ընթացքում, մայրաքաղաքի բոլոր եկեղեցիներում աղոթել հանգուցյալ կայսրի հոգու փրկության համար։
Թեոդորան հալածանքներ է իրականացրել պատկերապաշտության հակառակորդների նկատմամբ։ Պավլիկյաններին նա առաջարկել էր ընտրել մահը կամ պետք է ընդունեն ուղղափառությունը։ Երբ նրանք հրաժարվել էին ուղղափառությունը ընդունել, Թեոդորան պատժիչ զորախմբեր էր ուղարկել նրանց դեմ։ Պավլիկյանների հալածանքները սկսվել էին դեռ Թեոդորայի իշխանության գալուց շատ առաջ և նրանց շարժումը վերացավ միայն Թեոդորայի իշխանությունից շատ տարիներ հետո` 872 թվականին։
Իշխանությունից հրաժարումը
Թեոդորայի որդին` երիտասարդ կայսր Միքայել III-ը, ուներ անզուսպ բնավորություն և ժամանակակիցների կողմից կնքվել էր «հարբեցող» մականունով։ Նա հաճախ էր օրգիաներ կազմակերպում, որտեղ ծաղրում էր պատրիարքին և եկեղեցական արարողակարգերը։ Նա գտնվում էր իր մորեղբոր` Վարդասի ազդեցության տակ և երբ 16 տարեկան էր, Վարդասը նրան խորհուրդ տվեց սպանել լոգոթետ Թեոկտիստոսին։ Դրանից հետո Թեոդորան պաշտոնապես թողեց ռեգենտությունը` տալով ողջ իշխանությունը որդուն։ Շատ չանցած, Թեոդորային և իր չորս չամուսնացած դուստրերին, եղբայրների և որդու հրամանով բռնի կերպով սափրեցին և ուղարկեցին վանք։ Այնտեղ, Վարդասի հսկողության ներքո, նա ապրում էր լռակյաց մասնավոր կյանքով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պատկերամարտություն Կատեգորիա:815 ծնունդներ Կատեգորիա:867 մահեր
Կացուշիքա Հոքուսայ
Կացուշիքա Հոքուսայ (ճապոներեն՝ 葛飾 北斎, ), ճապոնացի Էդո ժամանակաշրջանի ուքիյո-է ոճի նկարիչ ու փորագրող, ու կայացմանը ազդել են Սեշշուն ու չինական տարբեր ոճեր։ Առավել հայտնի է որպես «Ֆուջի սարի 36 տեսարանի (富嶽三十六景 Ֆուգաքու Սանջուրոքու-քեյ)» հեղինակ։ Այն ներառում է 1820-ական թվականներին ստեղծված ու այժմ համաշխարհային ճանաչում ստացած «Քանագավայի մեծ ալիքը», որի կրկնօրինակները կարելի է տեսնել Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում և Լոնդոնի Բրիտանական թանգարանում և նույնիսկ Կլոդ Մոնեի տանը։
Հոքուսայը նկարել է «Ֆուձի լեռան 36 տեսարան» թե վերջին ճանապարհորդության տպավորությունների, թե որպես Ֆուջի սարին մոլեգնության հասնող սիրո արտացոլում։ Հենց այս շարքը, մասնավորապես «Քաանգավայի մեծ ալիքն» ու «Պարզ եղանակի Ֆուջին» աշխատանաքները, ապահովեցին նկարչի համբավը Ճապոնիայում ու նրա սահմաններից դուրս։ Սա փաստում է նաև պատմաբան Ռիչարդ Լանը. «Իրոք, եթե կա մի բան, որ ստեղծել է Հոքուսայի անունը, դա հենց այս փառահեղ շարքն է»։ Չնայած «36 տեսարանին» նախորդող նկարչի աշխատանքները նույնպես մեծ արժեք են ներկայացնում, արևմուտքում Հոքուսային, թերևս, ճանաչեն միայն Քանագավան պատկերող փայտե տախտակներով։
Կյանքի արշալույսը
Հոքուսայի ծննդյան ստույգ օրը հայտնի չէ, բայց սովորաբար ընդունում են, որ նկարիչը ծնվել է Հորեքի ժամանակաշրջանի 10-րդ տարվա 9-րդ մասի 23-րդ օրը, որը համապատասխանում է 1760 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Ծննդավայրը Էդոն էր՝ Ճապոնիայի նախկին մայրաղաքը։ Իսկական անունը Տոկիտարո է։ Ասվում է, որ նկարչի հայրը շոգունի համար հայելիներ պատրաստող Նաքաջիմա Իսեն է։ Հոքուսայի երբևէ չի հավակնել հոր ժառանգորդը լինելուն, այնպես որ բացառված չէ, որ մայրը քոնուբինա՝ հարճ էր։ Անվանի Հոքուսայագետ Նարաձակի Մունեշիգեի կարծիքով, Իսեն տղայի խորթ հայրն էր, իսկականը՝ հասարակ գյուղացի Կավամուրան, ով որդուն 4-5 տարեկանում հանձնել էր հայելագործ վարպետին։ Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Հոքուսայի ընտանիքը ծայրահեղ աղքատ էր ու հնարավորություն չուներ իր բոլոր երեխաներին խնամելու։ Նաև կարելի է ենթադրել, որ Հոքուսայը ծնողների ավագ որդին չէր, քանի որ ավագ երեխաներին ուրիշ ընտանիքների դաստիարակության չէին հանձնում։
Ամենայն հավանականությամբ, նկարել նա սկսում է 6 տարեկանից ու բացառված չէ, որ առաջին ուսուցիչը Նաքաջիմա Իսեն է եղել՝ հայելիներ պատրաստելը ներառում էր նաև նրանց ձևավորումն ու նկարներով շրջանակումը։
Հոքուսայի մանկության ու երիտասարդության տարիներին ստեղծագործել են փորագրության այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են Հարունոբուն, Կացուքավա Շունշոն ու Ուտագավա Տոյոհարուն։
1770 թվականին, 12 տարեկանում հայրը Հոքուսային ուղարկում է Յոքոմոչո շրջանի գրախանութում աշխատելու։ Այս շրջանում Հոքուսայը կրում է Տեցուձո անունը։ Հավանաբար հենց այստեղ է Հոքուսայը գրագիտություն ու չինարեն սովորում։
Շուտով՝ 14 տարեկանում, նա դառնում է Նակայամա Տեցուսոնի՝ հայտնի փորագրող-փայտագործի աշակերտը, ում մոտ սովորում ու աշխատում է մինչև 18 տարեկանը։ Սա տարածված երևույթ էր, քանի որ փայտի վրա փորագրված գրքերի ընթերցանությունը միջին ու բարձր խավի ներկայացուցիչների սիրելի զբաղմունքներից էր։ 18-րդ դարի վերջին տասնամյակները ամբողջ Ճապոնիայի համար մշակույթի ծաղկման տարիներ էին։ Թատրոն, կերպարվեստ, գրականություն նոր մեթոդներ են ներմուծվում ու նոր ոճեր մշակվում։ Բեկումնային փուլ է սկսվում տպագրության մեջ։ Երիտասարդ Հոքուսայը հասարակ դիտորդ չէր. նա սկսում է փորագրություն սովորել։ Փայտագրությունը մի նոր մակարդակի վրա է բարձրանում, ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ գեղարվեստական իմաստով։ Բայց փորագրող-վարպետի աշխատանքը սահմանափակվում էր հասարակ կատարողականությամբ. որպես տեխնիկական կատարող, փայտագործը իրավունք չուներ միջամտելու նկարչի ցանկություններին։ Այդպիսով, Հոքուսայը սկսում է ինքնարտահայտման նոր ոլորտ փնտրել՝ սկսում է նկարել ու սեփական գործերով փորագրոթյուններ կատարել։
1776 թվականին, 18 տարեկանում Հոքուսայը տեղափոխվում Կացուքավա Շունշոյի մոտ։ Շունշոն ուքիյո-է ոճի ներկայացուցիչ էր՝ ոճի, որի վարպետը հետագայում կդառնա Հոքուսայը, ու Կացուքավա դպրոցի ղեկավարը։ Ուքիյո-է-ի ներկայացուցիչները հիմնականում պատկերում են պոռնիկների ու կաբուքի թատրոնի հայտնի դերասաններին։
Փաստը, որ Հոքուսային թույլատրելի էր այդ անունը կրել, խոսում է Շունշոյի բարեհաճ վերաբերմունքի մասին։ Շունշոն շատ էր սիրում իր աշխատասեր և կոկիկ աշակերտին, ով հաջողությամբ կատարում էր դժվար պատվերները։ Ի տարբերություն մյուս աշակերտների, Հոքուսային թույլատրվում էր իր աշխատանքները ստորագրել «Շունրո»՝ «Շուն» - Շունշոի անվան առաջին վանկը, և «րո» - «Քյոկուրո»՝ Շունշոյի նախկին անունից։ Հոքուսայը իր հերթին պաշտում էր ուսուցչին և ամեն ինչում հնազանդ էր նրան։ Հենց այդ անվամբ էլ Հոքուսայի առաջին ինքնուրույն շարքը՝ քաբուքի թատրոնի դերասանների դիմանկարները հրատարակվում են 1779 թվականին։
Վերջապես Հոքուսային թույլատրվում է հանդես գալ ինքնուրույն աշխատանքներով, և նրա առաջին փորձը լինում է 1784-1785 թվականների յակուսա-է ժանրում կատարված փորարգրությունների շարքը։ Հայտնի են Հոքուսայի այն ժամանակվա դերասանների դիմանկարները։ Իհարկե, դրանցում զգացվում էր Շունշոի ազդեցությունը, բայց, ամեն դեպքում, այդ ժամանակ Հոքուսայի համբավը յակուսա-է ժանրում արդեն հավասարվում էր նրա ուսուցչին։ Երիտասարդ նկարիչը շատ լավ ճաշակ ուներ, աշխատում էր «մանրակրկտորեն» և ամենակարևորը փոխանցելու կարողության երջանիկ տեր էր։
Սա կհանգեցնի սեփական ոճի առաջացմանը, որը չէր կարող սահմանափակվել Կացուկավայի դպրոցի շրջանակով։
«Շունրո» շրջանում Հոքուսայը շատ է աշխատում գրքերի նկարազարդման վրա։ Դրանք շատ տարածված, բայց էժան ապրանքներ էին, կոչվում էին «քիբյոշի»՝ «գրքեր դեղին շապիկներով»։ Այդ գրքերի բազմազան սյուժեները պահանջում էին նկարչից պատկերել ինչպես կենցաղային տեսարաններ քաղաքաբնակների կյանքից, այնպես էլ պատկերներ Ճապոնիայի և Չինաստանի պատմությունից։
Շունշոյի արվեստանոցում աշխատելու ժամանակաշրջանում, Հոքուսայն առաջին անգամ ամուսնանում է, սակայն նրա կնոջ մասին քիչ բան է հայտնի, քանի որ նա, ենթադրաբար, մահացել է վաղ 1790-ականներին։ Երկրորդ անգամ նկարիչը ամուսնացավ 1779 թվականին, բայց կինը նույնպես շուտով մահացավ։ Սակայն Հոքուսայն ունեցավ 2 տղա ու 3 աղջիկ։ Կրտսեր աղջիկը՝ Սաքաեն կամ Օին, նույնպես նկարիչ է։
Շունշոն մահացավ 1793 թվականին, ինչից հետո Հոքուսայը սկսեց նոր նկարչական ոճեր ուսումնասիրել, չխուսափելով նաև եվրոպական արվեստից. ֆրանսիական ու հոլանդական փորագրանկարների միջով նա հասավ նոր աստիճանի։ Շուտով Շունքոն՝ Շունշոյի գլխավոր աշակերտը, վռնդեց Հոքուսային Կացուքավա դպրոցից, հավանաբար մրցակից դպրոցի՝ Քանոյի ոճի, ինչպես նաև չինական գեղանկարչության ուսումնասիրությունների համար։ Այս իրադարձությունը, նկարչի խոսքերով, ոգեշնչող էր. «Իմ նկարչական կարողությունների զարգացման իրական խթանը շփոթությունն էր, որ զգում էի Շունքոյի մոտ»։ Կա նաև վարկած, որ Հոքուսայը ինքնակամ է լքել դպրոցը. դպրոցի նոր կառավարիչները ավելի շատ հետաքրքրված էին վարձատրությամբ, քան արվեստով։
Կարիերան
1793 և 1794 թվականները շրջադարձային դարձան Հոքուսայի կարիերայում։ Սկսելով ինքնուրույն կյանքը, նա դեմ առավ մեծ դժվարությունների։ Հայտնի է, որ նկարիչը շատ աղքատ էր, հաճախ սոված էր մնում, ստիպված էր զբաղվել մանր առևտրով։ Սակայն այդ ժամանակաշրջանում տեղի է ունենում Հոքուսայի՝ որպես վարպետի ձևավորումը։ Նա ուսումնասիրում է գեղանկարչության տարբեր ուղղություններ։ Քանո դպրոցից ու չինական գեղարվեստից բացի նրան հետաքրքրում էր Սոտացու (Կոէցու) դպրոցը, որը պատկանում էր յամատո-է ուղղությանը, հատկապես այդ դպրոցի երկու ներկայացուցիչները՝ Տավարայա Սոտացուն և Օգատա Կորինը։
Հոքուսայի կյանքի հաջորդ ժամանակաշրջանը առանձնացվում է «Տավարայա Սորի» մականվամբ՝ սրանք այն տարիներն են, երբ նկարչին ասոցացնում են Տավարայա դպրոցի հետ։ Այս ընթացքում Հոքուսայը ստեղծեց շատ վրձնով արված նկարներ՝ սուրիմոնո, ու նկարազարդումներ քյոքա էհոնների (հումորային պոեմներ) համար։ 1798 թվականին Հոքուսայը սկսեց գործել որպես ինքնուրույն նկարիչ, իրեն ազատ զգալով դպրոցների կանոններից ու սահմանափակումներից, ընտրելով իրեն Հոքուսայ Տոմիսա անունը։
Պետք է ասել, որ Հոքուսայը ժամանակի այն եզակի նկարիչներից էր, ով հետամուտ չեղավ վարկանիշին։ Մարդիկ այն ժամանակ պահանջում էին ուքի-յո ժանրի նկարներ, բայց Հոքուսայը ձեռնամուխ եղավ սեփական ոճը ստեղծելուն՝ փոխառնելով որոշ հնարքներ ճապոնական Րիմպա և Տոսա դպրոցներից, նաև՝ Եվրոպայից կերպարվեստի տարեր։
1975 թվականին լույս են տեսնում Հոքուսայի պատկերազարդումները «Կակա Էդո մուրասակի» բանաստեղծական անտոլոգիայի համար։ Նրա վերջին սուրիմոնոները այնքան մեծ հաջողություն են ունենում, որ հետագայում այլ նկարիչներ սկսեցին կրկնօրինակել նրան։
Հենց 1796 թ-ին էլ նկարիչը սկսեց գործածել իր ամենատարածված կեղծանունը՝ Հոքուսայ։ Այս անվան տակ նա, 1798 թ-ից սկսած, ստորագրում է իր փորագրություններն ու գեղանկարչական աշխատանքները։ Որոշ պատվերներ նա ստորագրում էր Տացումասա կեղծանունով, հումորային վիպակների համար արված նկարազարդումները՝ Տոքիտարո, այլ աշխատանքներ և գրքերի պատկերազարդումներ ստորագրված էին Կակո կամ Սորոբէքու։ 1800 թ-ին, 41 տարեկան հասակում, նկարիչն ինքն իրեն անվանակոչեց Գակէջին Հոքուսայ, ինչը թարգմանվում է մոտավորապես այսպես՝ «Նկարչությունից խենթացած Հոքուսայ»։
1800-ական թվականներին Հոքուսայը, զարգացնելով իր ոճը, արդեն ետևում էր թողել դիմանկարները։ Նա նաև ամրապնդել էր իր «Կացուշիքա Հոքուսայ» անունը, որով հայտնի դարձավ, վերափոխելով նախկին անունը իր ծննդավայրի անվան հետ։ Այդ տարի նա հրատարակեց երկու բնանկարների հավաքածու՝ «Արևելյան մայրաքաղաքի տեսարաններ» ու «Էդոյի 8 տեսարան» ու սկսեց աշակերտներ հավաքել։ Ամբողջ կայքնի ընթացքում Հոքուսայը կունենա մոտ 50 աշակերտ։
Շոգուն Իէնարին հրավիրել էր Հոքուսային Շոգունատի դատարան՝ մրցելու ավանդական ոճի նկարչի հետ։ Հոքուսայը շոգունի աչքի առաջ թղթի վրա կապույտ ֆոն, հետո վրայից վառ կարմիր ոտքերով ճուտիկ նկարեց։ Ներկայացնելով իր աշխատանքը որպես Տեցուրա գետում «նավարկող» թխկենու կարմիր տերևները պատկերող բնապատկեր, Հոքուսայը հաղթում է։
1807 թվականին Հոքուսայը համագործակցում է սիրված գրող Տաքիձավա Բաքինի հետ, նկարազարդումների շարք պատրաստելով նրա գրքերի համար։ Բայց չորրորդ գրքի վրա աշխատելիս նրանց հայացքների տարբերությունը ակնհայտ է դառնում, ու համագործակցությունը ավարտվում է։ Երկընտրանքի առաջ կանգնելով, հրատարակիչը նախընտրում է շարունակել աշխատել Հոքուսայի հետ, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում նկարազարդողները շատ էին կարևորվում։
1811 թվականին, 51 տարեկանում, Հոքուսայը անվանափոխվեց Տայտո, ու նրա ստեղծագործական կայնքում նոր փուլ սկսվեց. նա ստեղծեց Հոքուսայ Մանգան ու տարբեր էտեհոններ։ Էտեհոնը Ճապոնիա է ներմուծվել 1812 թվականին ու որպես կանոն գումար վաստակելու կամ աշակերտներ հավաքելու միջոց էր։
1817 թվականին, հոկտեմբերի 5-ին Հոնգան-ջի Նագոյա Բեցուինում Հոքուսայը ստեղծեց «Մեծն Դարուման» նկարը՝ 18x10.8 մետր չափումներով, որը, ասվում է, ոգեշնչել է բազմաթիվ մարդկանց։ Ու չնայած օրիգնալը ոչնչացվել է 1945 թվականին, պահպանվել են գովազդային թռուցիկները ու այժմ պահվում են Նագոյաի թանգարանում։
1820 թվականին Հոքուսայը ևս մեկ անգամ է փոխում անունը, դառնալով Իիցու։ Այս փոփոխությունը նույնպես նոր ժամանակաշրջանի սկիզբ է խորհրդանշում. ժամանակաշրջանի, երբ նկարիչը ապահովեց իր ճանաչումը ամբողջ Ճապոնիայում։ Բայց, քանի որ Հոքուսայի կայնքի ընթացքում երկիրը մեկուսացված էր աշխարհից, համաշխարհային ճանաչում նկարիչը ստացավ միայն մահվանից հետո։ Հենց 1820-ականներին Հոքուսայը հասավ իր կարիերային գագաթնակետին։ Նրա ամենահայտնի շարքը՝ «Ֆուջի սարի 36 տեսարանը», ինչպես նաև «Ճանապարհորդություն պրովինցիաների ջրվեժներով» ու «Հայտնի կամուրջների անսովոր տեսարանները», վերաբերում են այս ժամանակաշրջանին։ Առաջին շարքն այնքան սիրվեց, որ Հոքուսայը նրան ևս 10 փորագրություն ավելացրեց։
Այս տարիներին նկարիչը սկսեց նաև շատ մանրամասն, ընգծված դետալներով ծաղիկներ ու թռչուններ նկարել, որոնցից առանձնացվում են «Կակաչներն» ու «Ճուտիկների երամը»։
Նույն թվականից սկսվում է Հոքուսայի և նկարիչ Բոկուսէնի մտերմությունը, ինչի արդյունքում էլ 1814 և 1834 թվականներին Նագոյա քաղաքում լույս տեսավ պատկերազարդված ալբոմների «Հոքուսայ մանգա» շարքը, որտեղ առաջին անգամ օգտագործվեց «մանգա» բառը, չնայած անունն իրականում թարգմանվում է «Հոքուսայի նկարներ»։ 1831 թ-ին լույս տեսավ բնանկարների հայտնի «Ֆուգակու սանջուրոքէյ» (Ֆուձի լեռան 36 տեսարան) շարքը, իսկ 1830-ականների սկզբին Հոքուսայը թողարկեց հայտնի ջրվեժների, կամուրջների, թռչունների և ուրվականների փորագրությունները, այսինքն՝ այն աշխատանքները, որոնցով նա հայտնի է ոչ ճապոնացի գեղավեստասերներին։
Նույն թվականին լույս է տեսնում Հոքուսայի գլուխգործոցը՝ «Ֆուգակու հյաքքէյը» (Ֆուջի լեռան 100 տեսարան)։ Իսկ 1835 թ-ին լույս է տեսնում նրա հերթական հանճարեղ աշխատանքը՝ «Հյակունին իշշու ուբա գա էտոկի» («100 բանաստեղծություն նյանիի փոխադրությամբ») փորագրությունների շարքը՝ պատկերազարդումներ «100 բանաստեղծի 100 ստեղծագործություն» անթոլոգիայի համար։ Այս շարքն ընդհատվեց 28 թերթի հրատարակչությունից հետո և այդպես էլ մնաց անավարտ։
Հոքուսայի առաջին էսքիզների ու ծաղրանկանրենի հավաքածուն՝ առաջին մանգա-գիրքը, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից համանուն կոմիքս-արվեստի վրա, տպագրվել է 1814 թվականին։ Հաջորդ 12 հատորների տպագրվեցին հետագա 6 տարիներին, ու ներառում էին նաև կենդանիների, աստվածների ու սովորական մարդկանց պատկերներ։ Նրանք հումորային երանգ ունեին ու այդ ժամանակներում շատ տարածված էին։
Կյանքի մայրամուտը
1834 թվականին նկարիչը լքում է Էդոն և մի տարի ապրում է Էդոյից հարավ՝ Միուրա թերակղզում, աշխատավորների թաղամասում՝ Ուրագայի մոտակայքում։ Այդ թվականից սկսվում է Հոքուսայի ստեղծագործական հաջորդ դարաշրջանը՝ նա ստեղծագործում է «Գաքյո Րոջին Մանջի (Արվեստից Խենթացած Ծերունի)» կեղծանվամբ։ Այս ժամանակ ստեղծվեց «Ֆուջի սարի 100 տեսարանը», որը նույնպես նշանակալից բնապատկերների շարք է։
Նրան Հոքուսայը այս հավելումն է գրել.
1839 թվականին Հոքուսայը արվեստանոցը վառվեց հրդեհից, իսկ աշխատանքների մեծամասնությունը՝ ոչնչացավ։ Այդ ժամանակ երիտասարդ նկարիչ Անդո Հիրոսիգեն ավելի ու ավելի հայտնի էր դառնում, խամրեցնելով Հոքուսայի փառքը։ Բայց նկարիչը երբեք չէր հուսահատվում ու շարունակում էր նկարել։ «Գետի բադերը» շարքը նա ավարտեց 87 տարեկան հասակում, 1847 թվականին։
Ասվում է, որ մահվան մահճում Հոքուսայը բացականչել է. «Եթե ինձ ևս մի 10 տարի տրված լիներ... Գոնե մի 5 տարի... Ես իսկական նկարիչ կդառնայի։»
Հոքուսայը մահացավ Քայեյ ժամանակաշրջանի 2-րդ տարվա 4 ամսվա 18-րդ օրը (1849 թվականի մայիսի 10-ին) ու թաղվեց Սեյքյո-ջի-ում, Տոկիոյում։
Շունգա
Հոքուսայը ստեղծագործել է նաև էրոտիկ ժանրում՝ շունգա։ Շունգան տերմին է, որով բնորոշում են էրոտիկ կերպարվեստը։ Շունգայի ստեղծագործությունների մեծամասնությունները ուքիյո-է ոճի փորագրություններ են։ Տերմինի գրական թարգմանությունը «գարնան նկարներն» է։ Շունգաները ընդունված հարսանեկան նվերներ էին։ Հնարավոր է նաև, որ շունգաները յուրահատուկ դասագրքեր էին հարուստ ընտանիքների երեխաների համար։
Շունգան սիրված է բոլոր խավերի կանանց ու տղամարդկանց կողմից։ Տարատեսակ սնահավատություններն ու ավանդույթները շունգային լայն կիրառություն են տալիս. սամուրայները հավատում էին, որ շունգաները նրանց պաշտպանում են մահից, հասարակ մարդիկ կախում էին շունգա ոճի նկարներ տան կամ պահեստի պատից՝ հրդեհից պաշտպանվելու համար։ Այստեղից կարող ենք հետևության անել, որ սամուրայները, առևտրականներն ու տան տնտեսուհիները արագորեն սպառում էին շունգա ոճի պատկերները։ Նրանք, ամենայն հավանականությամբ, երկար ժամանակ մեկուսացված էին հակառակ սեռի ներկայացուցիչներից։ Սամուրայներն ամիսներով ապրում էին զորանոցներում, սանքին-քոտայ համակարգի ներմուծման արդյունքում ամուսնական զույգերն առանձին էին ապրում, իսկ առևտրականները գործի բերումով երկար ժամանակ էին անցկացնում տարբեր քաղաքներում։
Աշխատանքն ու ազդեցությունը
Հոքուսայը երկար կյանք է ունեցել, բայց կարևոր աշխատանքների մեծ մասը հրատարակել է, երբ արդեն 60-ն անց էր։ Ուկիյո-է ոճում, ինչպես արադեն մի քանի անգամ նշվել է, «Ֆուջի սարի 36 տեսարան» շարքն է։ Այն բաղկացած է 46 նկարից, որոնցից 10-ը ավելացվել են հրատարակությունից հետո։ Հոքուսայի վրձնին է պատկանում նաև «Ֆուջի սարի 100 տեսարան» շարքը, որը համարվում է ժանրի՝ բնապատկերների հավաքածուի, գլուխգործոց։ Նկարչի ուքիո-է ոճը պոռնիկների ու դերասանների բնապատկերներից աճել է մինչև բնապատկերներ, բույսեր ու կենդանիներ։
Հոքուսայ բառը նշանակում է «հյուսիսային սենյակ»՝ Հոքուշինսայի(北辰際) հապավումն է։ Հոքուսայը Բուդդայականության Նիչիրեն ուղղության հետևորդ էր ու հավատում էր, որ Հյուսիսային Աստղը Մյոքեն (妙見菩薩) աստվածության մարմանցումն է։
Ֆուջի սարը ավանդաբար ասոցացվում է հավերժական կյանքի հետ։ Այս հավատալիքը, հավանաբար, գալիս է եղեգ կտրողի մասին հեքիաթից, որտեղ մի աստվածուհի լեռնագագաթից կյանքի էլեքսիր է քամում։ Հենրի Սմիթը դա այսպես է մեկնաբանում. «Կյանքի վաղ ժամանակաշրջանում, Ֆուջի սարը դիտվում էր որպես անմահության աղբյուր. ավանդույթ, որին Հոքուսայը հավատում էր»։
Հոքուսայի ամենածավալուն աշխատանքը 15-հատորանի մանգաների հավաքածուն է։ Գիրք, որ ներառում է մոտավորապես 4.000 էսքիզ ու հրատարակվել է 1814 թվականին։ Սրանք սխալմամբ համարվում են ժամանակակից մանգայի նախադեպեր. Հոքուսայի աշխատանքները մարդկանք, կենդանիների, առարկաների պատկերներ են, ոչ սյուժետային կոմիքսներ։ Հոքուսայը, ինչպես ճապոնական մշակույթն առհասարակ, լուրջ ազդեցություն է ունեցել 19-րդ դարի եվրոպական արվեստի վրա՝ առ-նուվո ու ֆրնասիական իմպրեսիոնիզմ։ Առ-նուվոյի համար հատկանշական լարված ու խուճուճ գծերում լավ նկատելի է Հոքուսային բնորոշ ոճը։
Նկարչի կերպարվեստի ազդեցությունը նկատելի է նաև Կլոդ Մոնեյի ու Պիեռ Օգյուստ Ռենուարի աշխատանքներում։
Հոքուսայի պատվին է անվանվել Մերկուրիի խառնարաններից մեկը։
Մանգա
Նկարչի ժառանգության ամենակարևոր բաղկացուցիչ մասերից է։ Մանգան բացահայտում է վարպետի գաղտնիքները, ցուցադրում նրա աշխարհայացքը, վերաբերմունքը արվեստին, փիլիսոփայությունը։ Մանգան արժեքավոր է ոչ միայն որպես Հոքուսայի ստեղծագործության մի վիթխարի մաս, այլև որպես անգին տեղեկատու՝ ուշ ֆեոդալիզմի դարաշրջանի Ճապոնիայի մշակույթի և արվեստի մասին։ Հոքուսայի մանգան անվանում են «Ճապոնիայի ժողովրդի հանրագիտարան»։
Մանգայի թողարկումը սկսվեց 1812 թվականին Հոքուսայի էսքիզներից, որոնք նա արել էր Կանսայի թաղամասում ճանապարհորդելիս։ Հոքուսայի աշակերտները՝ Կէքքոտէյը Բոկուսէնը, Հոքուունը և Հոքուտէյը այնքան էին տպավորված դրանցով, որ համոզեցին ուսուցչին դրանք հրատարակել առանձին գրքով։
Մանգան առաջին անգամ թողարկվեց 1814 թվականին Էդոյում (հրատարակիչ՝ Կակումարույա) և Նագոյայում (հրատարակիչ՝ Էյրաքույա)։ Այն ստորագրված էր Տամէկաձու անվամբ, որը Հոքուսայի կեղծանունն էր 1812-1814 թվականներին։ Առաջին թողարկումը կազմված էր 54 էջից։ Ընդամենը լույս է տեսել է մանգայի 15 հատոր. 12-ը նկարչի կենդանության օրոք և ևս 3-ը՝ մահից հետո։
Հենց առաջին թողարկումից մանգան շատ արագ տարածվեց ընթերցողների շրջանում։ Պետք է հաշվի առնեք, որ սա այն մանգան չէ, որին սովոր է ժամանակակից ընթերցողը։ Հոքուսայի մանգան իրենից ներկայացնում էր նկարչի օրագիրը, որտեղ սակայն երկար ու ձանձրալի տեքստերի փոխարեն ընթերցողը գտնում էր հրաշալի էսքիզներ և նկարներ։ Դրանք չէին համախմբվում որևէ թեմայի շուրջ, բայց հարուստ էին ամենատարբեր սյուժեներով։
Ընտրյալ աշխատանքների ցանկը
Ստորև ներկայացված են Հոքուսայի ընտրյալ աշխատանքները ժամանակագրական հաջորդականությամբ։ Ընդգրկված նկարներից յուրաքանչյուրն օգտագործվել է Հոքուսայի կենսագիրների կողմից որպես նկարազարդում կամ Հոքուսայի լավագույն աշխատանքներից է, կամ էլ ներկայացնում է նրա արվեստի ու ոճի զարգացումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի նկարիչներ
Ամբրոզյան գրադարան
Ամբրոզյան գրադարան (Biblioteca Ambrosiana), պատմական գրադարան Իտալիայի Միլան քաղաքում, որի կազմում ընդգրկված է նաև Ամբրոզյան պատկերասրահը։ Անվանվել է ի պատիվ Միլանի եպիսկոպոս, հովանավոր Ամբրոսիոս Մեդիոլանցու։ 1602 թվականին հիմնադրել է կարդինալ Ֆեդերիկո Բորրոմեոն (1564-1631), ում ներկայացուցիչները գրքեր և ձեռագրեր ձեռք բերելու համար շրջել են Արևմտյան Եվրոպայում, Հունաստանում և Սիրիայում։ Ամբողջական գրադարաններով խոշոր ձեռքբերումներից են եղել Բենեդիկտյան Բոբբիո աբայության ձեռագրերը (1606) և Ջան Վինչենցո Պինելիի գրադարանը, որի ավելի քան 800 ձեռագրերը Միլան ուղարկվելուց հետո ընդգրկվել են հայտնի Ilias Picta-ի կազմում և տեղավորվել 70 գրատուփերում ։
Պատմություն
Գրադարանի կառուցման շինարարական աշխատանքներն սկսվել են 1603 թվականին ճարտարապետներ Լեյլո Բուցցիի և Ֆրանչեսկո Մարիա Ռիչինիի գլխավորությամբ։ Գրադարանի «Sala Fredericiana» առաջին ընթերցասրահը հանրության համար բացվել է 1609 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Օքսֆորդի Բոդլեյան գրադարանի բացումից հետո։ Գրադարանում նորարարություն էր, որ գրքերը տեղավորված էին պատերի վրայի դարակներում և ոչ թե դրված գրասեղաններին (այս միջնադարյան պրակտիկան դեռևս կիրառվում է Ֆլորենցիայի Լաուրենցյան գրադարանում)։ Գրադարանին կից ստեղծվեց տպագրական մամուլ, ինչպես նաև դասական լեզուների ուսուցման դպրոց։
Գրադարանն ունի դոկտորական քոլեջ, որը նմանություններ ունի Վատիկանի գրադարանի հետ։ Այստեղ դոկտորի կոչում են ստացել Ջուզեպպե Ռիպամոնտին, Լուդովիկո Անտոնիո Մուրատորին, Ջուզեպպե Անտոնիո Սասին, կարդինալ Անջելո Մայը, 20-րդ դարի սկզբին Անտոնիո Մարիա Չերիանին, Պիոս XI պապը, Ջովաննի Մերկատին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շենքը վնասվել է, կորել են Լա Սկալա օպերային թատրոնի արխիվային լիբրետոները։ Կառույցը վերականգնվել է 1952 թվականին, հիմնովին վերանորոգվել է 1990-1997 թվականներին։
Ամբրոզյան պատկերասրահի հավաքածուում է ընդգրկված Լեոնարդո դա Վինչիի «Երաժշտի դիմանկարը», Կարավաջոյի «Մրգով լի զամբյուղ» և Ռաֆայել Սանտիի «Աթենական դպրոց» կտավները։
Հավաքածու
Գրադարանն ունի Լեոնարդո դա Վինչիի 12 ձեռագիր, 14-19-րդ դարերի եվրոպական արվեստագետների 12 հազար նկարներ, «Իլիականի» XIV-XIX դարերում լուսավոր խմբագրությունը (Ilia Picta, V դ), Սիմոնե Մարտինիի նկարազարդումներով Վերգիլիոսի և Ֆրանչեսկո Պետրարկայի լուսանցավերնագրերից և բազմաթիվ այլ մշակութային արժեքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի գրադարաններ Կատեգորիա:Միլանի տեսարժան վայրեր
Մանկեսր
Մանկեսր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կալցիումի ֆոսֆատներ
Կալցիումի ֆոսֆատներ, ֆոսֆորական թթվի կալցիումական աղեր։ Գործնական նշանակություն ունեն օրթոֆոսֆորական թթվի աղերը՝ օրթոֆոսֆատները.
Նկարագրություն
Կան նաև այլ ֆոսֆատներ, օրինակ, սուպերֆոսֆատներ, պոլիֆոսֆատներ, օպտիկական ապակիներում օգտագործվող ֆոսֆատներ և այլն։
Ստացում
Արդյունաբերության մեջ դրանք հիմնականում ստացվում են ֆոսֆորի պարունակող (ֆոսֆորիտ և ապատիտ), օգտակար հանածոների վերամշակմամբ ։
Կիրառություն
Կալցիումի ֆոսֆատը հիմնականում օգտագործվում է որպես ֆոսֆատ պարարտանյութ։ Բացի այդ, դրանք օգտագործվում են որպես սննդային հավելումներ, անասունների և թռչունների կերի համար հավելումներ, ինչպես նաև որպես հղկաթթուներ։ Ֆոսֆատային հանքանյութերը օգտագործվում են նաև ֆոսֆոր և ֆոսֆորական թթու ստանալու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կալցիումական միացություններ Կատեգորիա:Ֆոսֆատներ
Բիլյազի
Բիլյազի (Бильязы, Бильяҙы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։
Թոսիմա (հատուկ քաղաք)
Թոսիմա (豊島区), Տոկիոյի հատուկ շրջաններից մեկը։ Գտնվում է Տոկիոյի արևելքում։ 2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 268 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 430 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 120-8510։
Կատեգորիա:Տոկիո
Ազգիր
Ազգիր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Հասանկալա քաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք՝ Արաքս գետի ձախ կողմում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 43 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(2780) Մոնիգ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,195 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9417 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4483 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1187,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303077 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,47° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կրասնի Ուգոլ (գյուղ, Սապոժկովսկի շրջան)
Կրասնի Ուգոլ (Красный Угол), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Սապոժկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 500 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Սապոժկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռիչմոնդ (Վիրջինիա)
Ռիչմոնդ (Richmond ), քաղաք ԱՄՆ-ի արևելյան մասում՝ Վիրջինիա նահանգում։ Ռիչմոնդը Վիրջինիայի նահանգակենտրոնն է։ 2010 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 204 214 մարդ։ 1865 թվականին քաղաքի 25 %-ը ոչնչացվել է հրդեհից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:Վիրջինիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1607 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սանտա Մոնիկա ծառուղի
Սանտա Մոնիկա ծառուղի (Santa Monica Boulevard), փողոց Լոս Անջելես քաղաքում, Կալիֆորնիա նահանգում, ԱՄՆ։ Սանտա Մոնիկայի ծառուղին սկիզբ է առնում Հոլիվուդի արևելյան մասից, և անցնում է Արևմտյան Հոլիվուդի միջով, Բևերլի Հիլզով, արևմտյան Լոս Անջելեսը և Սանտա-Մոնիկան հատվում են Օուշն պողոտայում։ Սանտա-Մոնիկան հանդիսանում է Լոս Անջելեսի գլխավոր փողոցներից մեկը, ինչպես նաև Route 66 մայրուղու գլխավոր մասը Չիկագոյի և Լոս-Անջելեսի միջև, որը կարևոր դեր է խաղացել արևմտյան ԱՄՆ-ի զարգացման գործում և հանդիսանում է ճանաչված վայր պատմության և մշակույթի ոլորտում։ Սանտա-Մոնիկա ծառուղու մի մասը՝ խաչաձև Արևմտյան Հոլիվուդը հանդիսանում է կենտրոն ռուսախոս ժողովրդի համար Լոս-Անջելեսում - այստեղ կան ռուսական խանութներ, ռեստորաններ, փողոցում լսվում է ռուսերենի հնչյունները։
Ծառուղին նշվել է նաև System of a Down «Lost in Hollywood» երգում.
Տես նաև
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի փողոցներ
Ռոմանս բանաստեղծի մասին
«Ռոմանս բանաստեղծի մասին» («Романс о поэте»), երաժշտական ​​ֆիլմ «Ճանապարհ դեպի Պուշկին» («Дорога к Пушкину») վոկալ շարքի հիման վրա ։
Սյուժե
«Ճանապարհ դեպի Պուշկին» երաժշտական ​​և բանաստեղծական շարքը թողարկվել է վինիլով «Мелодия» ընկերության կողմից 1989 թվականին և CD-ով` Star Bridge ընկերության կողմից  1994 թվականին ։ Հենց այս սկավառակն է հիմք հանդիսացել «Ռոմանս բանաստեղծի մասին» ֆիլմի համար, որը բավականին յուրօրինակ կերպով պատմում է Ալեքսանդր Պուշկինի կյանքի, սիրո և մահվան մասին ։ Ֆիլմն ստեղծվել է կոմպոզիտոր Վլադիմիր Բիստրյակովի և բանաստեղծ Վլադիմիր Գոցուլենկոյի ռոմանսների հիման համար, որոնք կապվում են մեկ սյուժետային գծով։ Յուրաքանչյուր հոլովակ ցույց է տալիս մեկ ​​դրվագ ռուս մեծ բանաստեղծի կյանքից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1992 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական երաժշտական ֆիլմեր
Միրիբել (կանտոն)
Միրիբել (Miribel), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ռոն-Ալպ շրջանում։ Էն դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բուրկ ան Բրես օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 19195 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 140 է։ Կանտոնում կա 5 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ Կատեգորիա:1982 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լոխնյա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Լոխնյա (Лохня), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լոխնյա գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուի Լևո
Լուի Լևո, հաճախ Լուի Լե Վո, ֆրանսիացի ճարտարապետ, ֆրանսիական կլասիցիզմի հիմնադիրներից մեկը, 1653-1670 թվականներին՝ առաջին արքայական ճարտարապետ։ Խոշոր պատվերների վրա ճարտարապետը սովորաբար աշխատել է լանդշաֆտաշինարար Լենոթի և ինտերիերի դիզայներ Լեբրենի հետ։ Ծնվել և մահացել է Փարիզում ։
Կենսագրություն
Լուի Լևոն ծնվել է Փարիզում՝ ճարտարապետի ընտանիքում։ Լևոն բարոկկոյի ծաղկման ժամանակաշրջանում ճարտարապետություն սովորել է Իտալիայում՝մասնավորապես Հռոմում և Ջենովայում։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Ֆրանսուա Մանսարը։ Շեղվելով Վերածննդի բարոկկո ձևերից՝ Լևոն ուշադրություն է հրավիրում կլասիցիզմի ավելի պարզ տարրերի վրա՝ հետագայում դառնալով կլասիցիզմի առաջատար վարպետներից մեկը Ֆրանսիայում։
Ֆինանսների գերագույն ղեկավար Նիկոլաս Ֆուկեի պատվերով Լևոն կառուցել է Վո-լե-Վիկոնտեի հոյակապ պալատը, որը գրավել է Լուի 14-րդ թագավորի ուշադրությունը։ Ֆուկեի անկումից հետո նրան հանձնարարվել է կրկնել հաջողությունը Վերսալի պալատի նախագծման և կառուցման գործում։ Միևնույն ժամանակ, Լևոն զբաղված էր Թուիլերի պալատի վերակառուցմամբ։
Բացի այդ, Լևոյի ղեկավարությամբ կառուցվել են Ֆրանսիական ակադեմիայի շենքը և բազմաթիվ քաղաքային առանձնատներ («հյուրանոցներ») Սեն Լուի կղզում։
Ծանոթագրություն
<references group="" responsive="1">
Լուի Լևոյի կերպարը կինոյում
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Մասրո (Դիարբեքիրի գավառ)
Մասրո, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վասիլևկա Պերվայա
Վասիլևկա Պերվայա (Василівка Перша), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1977 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վասիլևկա Պերվայա գյուղում բնակվում էր 283 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1977 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ազդաշ
Ազդաշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ազդաշի գավառում։ Գյուղը նախկինում պատկանում էր Ս Թադեի վանքին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խայրյուզա (Կամզասի վտակ)
Խայրյուզա  (Хайрюза), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Կրասնի Ուգոլոկ (գյուղ, Վոլոսովսկի շրջան)
Կրասնի Ուգոլոկ (Красный Уголок), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Խայրյուզա (Կամզասի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կրասնի Ուգոլոկ (գյուղ, Վոլոսովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիլյալովո
Բիլյալովո (Билялово, Билал), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 651 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի բնակավայրեր
Վենտա
Վենտա (Venta, Venta, Windau, Windawa), գետ Լիտվայում (որտեղ այն անվանում են Վյանտա) և Լատվիայում, թափվում է Բալթիկ ծով։ Երկարությունը 346 կմ է (որի 33 տոկոսը գտնվում է Լիտվայի տարածքում), ավազանի մակերեսը՝ 11 800 կմ²։ Առաջանում է Ժյամայտյան բարձրավանդակի Մյադայնիս և Վյանյու լճերից։ Գարնանը խորությունը 7 մետր է։ Ջրի միջին ծախսը (հոսքը) 95,5 մ³/վրկ է։ Վենտան հոսում է հարավից հյուսիս, այդ պատճառով էլ, ի տարբերություն Լատվիայի մյուս գետերի, նավարկությունը սկսվում է վերևից։ Լիտվայի սահմանում Վենտայի լայնությունը 40-50 մետր է, իսկ գետաբերանը՝ 150-200 մետր։ Այդ պատճառով էլ նրա գետաբերանին տեղակայված Վենտսպիլս նավահանգիստը դարձել է Լատվիայի ամենակարևոր նավահանգիստը ։
Առավել մեծ վտակներից են՝ Աբավա, Վիրվիտե, Վարդուվա, Վադակստե և Ցիեցերե։
Լիտվայի տարածքում Վյանտա գետի ափին են տեղակայված Ուժվենտիս, Կուրշենայ, Վյանտա, Վեկշնյայ և Մաժեյկյայ քաղաքները, իսկ Լատվիայի տարածքում՝ Կուլդիգա, Պիլտենե և Վենտսպիլս քաղաքները։
Վենտայի վրա է գտնվում նաև Եվրոպայի ամենալայն ջրվեժը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատվիայի գետեր Կատեգորիա:Լիտվայի գետեր
Էրֆուրտ
Էրֆուրտ (Erfurt), քաղաք Գերմանիայում, Թյուրինգիա երկրամասի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը 204,0 հազար է (2010)։ Համարվում է համալսարանական քաղաք և կաթոլիկ եպիսկոպոսի նստավայրը։
Տեսարժան վայրեր
Հաջորդ նշանակալի վայրը Կրեմերբրյուկեն է, կամուրջ, որը անցնում է Գերա նեղ գետի վրայով։ Կամրջի վրա են գտնվում 32 բնակեցված շինությունները։ Այն կառուցվել է 1325 թվականին։ Յուրաքանչյուր մինչկամրջային ամրության մոտ կառուցված է եկեղեցի։ Ավգուստիներկլոստերը մեկ այլ հին վանք է։ 1505 թվականից հետո մի քանի տարի այստեղ է ապրել և ուսանել Մարտին Լյութերը։
Պետերսբերգ լեռան վրա («Петрова гора» ) գտնվում է Սուրբ Պետրոս եկեղեցին, որ կառուցվել է հռոմեական ոճով։
11-րդ դարում կառուցված Էրֆուրտի սինագոգը համարվում է ամենահինը, որ պահպանվել է մինչև օրս Եվրոպայում։ Այժմ այն գործում է թանգարանի կարգավիճակով, որ ներկայացնում է Էրֆուրտի «գանձերը»։
Էրֆուրտի կիրառական գիտությունների համալսարան
Էրֆուրտի կիրառական գիտությունների համալսարանը հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Այն առանձնանում էր գիտական ուսուցման և գործնական ծրագերի համակարգմամբ։ 2008/09 թթ․ ուսումնական տարում այստեղ ուսանում էր ավելի քան 4600 ուսանող։
Էրֆուրտի համալսարան
Էրֆուրտի համալսարանը հիմնադրվել է 1994 թվականին և համարվում է Գերմանիայի ամենաերիտասարդ պետական համալսարանը։ Այն գործում է որպես պատմական համալսարան, որ գործել է դեռ 1392 թվականից մինչև 1816 թվականը։ Պատմության ֆակուլտետը Գերմանիայի տարիքով երրորդ ֆակուլտետն է (Հայդելբերգի (1386) և Քյոլնի (1388) համալսարաններից հետո)։ 2008/09 թթ․ ուսումնական տարին ընդունել է մոտավորապես 4700 ուսանող։
Տրանսպորտ
Քաղաքում գործում է նաև տաքսու ծառայությունը։ Հիմնական կանգառը գտնվում է ոչ հեռու երկաթգծային կայարանից։
Էրֆուրտի գլխավոր միջքաղղաքային և միջազգային տրանսպորտը երկաթուղայինն է։ Գլխավոր կայարանը հագեցած է ժամանակակից սարքավորումներով, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում և կապված է շրջանային տրամավայների և ավտոբուսների երթուղիների հետ։ 2009 թվականին Էրֆուրտի կայարանը ստացավ համագերմանական «Տարվա լավագույն կայարան» (Bahnhofe des Jahres 2009) մրցանակը խոշոր քաղաքներ անվանակարգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:742 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խաչիկ Զաքարյան
Խաչիկ Զաքարի Զաքարյան, հայ լուսանկարիչ, Արցախյան շարժման մասնակից ։ Համարվում է Արցախյան շարժման առաջին զոհը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 11-ին, Երևանում։ Սովորում էր Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում։ Միաժամանակ, որպես բանվոր աշխատում էր Երևանի 6-րդ հացի գործարանում։ Ապրում էր ծնողների և երկու եղբայրների հետ Երևանում ։
Սպանությունը
1988 թվականի հուլիսի 4-ին ՀԽՍՀ-ում վերսկսվում են հանրահավաքները, հաջորդ օրը ցուցարարները երթով գնում են դեպի «Զվարթնոց» օդանավակայան, որ թույլ չտան սովետական բանակին՝ շրջափակել Հայաստանն աշխարհին կապող օդային ճանապարհը։ Խաչիկ Զաքարյանը իր լուսանկարչական ապարատով լուսանկարում էր, թե ինչպես էր բանակը փակում ցուցարարների ճանապարհը ։
Խաչիկ Զաքարյանը սպանվում է 1988 թվականի հուլիսի 5-ին Զվարթնոց օդանավակայանի մերձակայքում՝ խորհրդային բանակի զինվորի կրակոցից։ Թաղված է Երևանում, Շահումյանի գերեզմանոցում ։
Վերինգեն
Վերինգեն (Wehringen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիայի տարածքում։
Մտնում է Աուգսբուրգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2950 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 13,96 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 7 72 215։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար (Secretary-General of the United Nations), ՄԱԿ-ի գլխավոր պաշտոնակատար անձը։
Պարտականություններ
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը Անվտանգության խորհրդին է ներկայացնում առկա այն խնդիրները, որոնք իր կարծիքով սպառնում են միջազգային անվտանգությանն ու խաղաղությանը։ Գլխավոր քարտուղարը չպետք է ցուցում ստանա որևէ կառավարությունից կամ իշխանությունից։ Նա պատասխանատու է միայն ՄԱԿ-ի առաջ։
Ընտրություն և կառավարման ժամկետ
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն ընտրվում է 5 տարով։ Թեկնածությունների քննարկումն ընթանում է փակ դռների հետևում բացառապես Անվտանգության խորհրդի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ Խորհրդի մշտական անդամները վետոյի իրավունքը կարող են կիրառել յուրաքանչյուր թեկնածուի հանդեպ։ Վերջնական որոշման ընդունումը պարզեցված կարգով վերապահված է Գլխավոր ասամբլեային։
Տարածաշրջանային հավասարակշռության իրավունք
Հավասարակշռությունը պահելու նպատակով թեկնածուներն ընտրվում են աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններից։ Գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը, ընդունված պրակտիկայի համաձայն, չեն զբաղեցնում Անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ երկրների ներկայացուցիչները։ Այս սկզբունքն ամրագրող միակ փաստաթուղթը Գլխավոր ասամբլեայի` 1997 թվականին ընդունված որոշումն է։ Սակայն դեպքերի ժամանակագրությունից կարելի է եզրակացնել, որ ոչ միշտ է կիրառվել այդ սկզբունքը։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարներ
Ծանոթագրություն։ 1945 թվականի ապրիլի 25-ից հունիսի 26-ը Սան Ֆրանցիսկոյում կայացած համաժողովը Էլջեր Հիսսի գլխավորությամբ չեղարկվել է ԽՍՀՄ-ի օգտին լրտեսության մեղադրանքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի քարտուղարություն
Մատրա
Մատրա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։ Գտնվում էր Տիգրիս գետի աջ ափից 14-15 կմ հեռու, Դիարբեքիր քաղաքից 70 կմ հարավ-արևելք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(2781) Կլեցզեկ
(2781) Կլեցզեկ (Kleczek), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի օգոստոսի 19-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,14688 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5625 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7313 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2039,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176557 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սանտուերիի ամրոց
Սանտուերիի ամրոց (Castillo de Santueri), պաշտպանական կառույց Իսպանիային պատկանող Մալյորկա կղզում (Բալեարյան կղզիներ)՝ Ֆելանիչ քաղաքում ։ Տեղակայված է ժայռի գագաթին՝ ծովի մակարդակից 475 մետր բարձրության վրա ։
Պատմություն
Ներկայիս ամրոցը կառուցվել է 14-րդ դարում, սակայն դրանից առաջ այդ տարածքում դեռ Հին Հռոմի ժամանակներից եղել է ամրաշինություն, որի ռազմավարական հարմար դիրքը թույլ է տվել վերահսկել ծովածոցերն ու ծովախորշերը։ Մավրերն իրենց ներդրում են ունեցել ամրոցի վերակառուցման գործում 8-13-րդ դարերում, երբ իշխել են թերակղզում։ Երբ 1231 թվականին Խայմե I թագավորն իր զորքով ներխուժել է Մայորկա, Սանտուերիի ամրոցը մավրերի համար ծառայել է որպես ապաստարան և պաշարվել է քրիստոնյաների կողմից։ Երբ վերջիններս հասկացել են, որ ամրոցն անառիկ է, դիմել են խորամանկության. նրանք կազմակերպել են խնջույք՝ երաժշտությամբ ու պարերով։ Այդպիսով շեղելով մավրերի ուշադրությունը՝ քրիստոնյաներն ամրոցի վրա հարձակվել են հակառակ կողմից։ Մի քանի մավրերի հաջողվել է փախչել ու թաքնվել քարայրում։ Քրիստոնյաները ենթադրել են, թե նրանք շուտով կմեռնեն սովից, սակայն մավրերին հաջողվել է կենդանի մնալ, քանի որ քարանձավի արևմտյան կողմում ելք կար դեպի ծովը, որտեղ նրանք ձուկ են որսացել և փրկվել սովամահ լինելուց ։ Ամրոցի պատերը, որ վերակառուցվել են 1348 թվականին, ունեցել են 370 հրակնատներ։ Պահպանվել են ամրոցի տարբեր կողմերում տեղակայված երեք քառանկյուն աշտարակներ և մեկ շրջանաձև աշտարակ, որ հայտնի է որպես Խոնարհման աշտարակ ։
1811 թվականին Սանտուերիի ամրոցը դարձել է մասնավոր սեփականություն։ Նրա պատերի ներսում պահպանվել են մատուռը, ալրաղացը և բանջարեղեն ու միրգ աճեցնելու համար նախատեսված հանավարները։ 1993 թվականի նոյեմբերի 30-ին ամրոցը հայտարարվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգության օբյեկտ և ստացել է RI-51-0008421 գրանցման համարը։ Ներկայում այն այցելությունների համար փակ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ամրոցներ
Կալցիումի ֆտորիդ
Կալցիումի ֆտորիդը, քիմիական բանաձը՝ CaF2, ֆտորաջրածնական թթվի կալցիումական աղ է։ Անգույն բյուրեղային նյութ է, խտությունը՝ 3180 կգ/մ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 1360 °C։ Ջրում գործնականորեն չի լուծվում ։
Ստացումը
CaCl2 + 2NH4F → CaF2 ↓ + 2NH4Cl
Լաբորատորիայում ստացվում է կալցիումի կարբոնատի և պլավիկյան թթվի ռեակցիայի հետևանքով։
CaCo3 + 2HF → CaF2 ↓ + CO2 ↑ + H2O
Ստացվում է նաև նոսր պլավիկյան թթվի և կալցիումի օքսիդի փոխազդելու հետևանքով ։
CaO + 2HF → CaF2 ↓ + H2O
Կալցիումի ֆտորիդ ստանում են նաև պարզ նյութերից։
Ca + F2 → CaF2
Կիրառություն
Կիրառվում է որպես ելանյութ HF և ֆտորի այլ միացություններ ստանալու համար, ինչպես նաև մետալուրգիայում՝ որպես ֆլյուս, նաև հատուկ ապակիներ, կերամիկա, եմալ, օպտիկական և լազերային նյութեր ստանալու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անօրգանական միացություններ Կատեգորիա:Կալցիումի աղեր Կատեգորիա:Ֆտորիդներ Կատեգորիա:Մետաղների հալոգենիդներ
Իվանկովցի (գյուղ, Տիվրովի շրջան)
Իվանկովցի (Іванківці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1710 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվանկովցի գյուղում բնակվում էր 490 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 245 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայկական տվյալների տեղեկատու բազա
Իմանալ, թե ի՞նչ կա մեր շրջապատում, ի՞նչ կենցաղով է ապրում մեր միջավայրը, տեղեկացված լինելը ընդլայնում է մարդու գործողությունների և հնարավորությունների դաշտը՝ դառնալով նաև ապահով կյանքի գրավականներից մեկը։ Սրան հակառակ, անտեղյակ մարդն ինչ-որ առումով թերի, թերարժևորված կամ թերընկալված մարդն է։
Տեղեկացված լինելը անհատի սահմանադրական իրավունքի անքակտելի մասն է։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի խոսքի ազատության իրավունք, ներառյալ՝ տեղեկություններ և գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատությունը, տեղեկատվության ցանկացած միջոցով՝ անկախ պետական սահմաններից։ Լրատվամիջոցների և տեղեկատվական այլ միջոցների ազատությունը երաշխավորվում է։
Մեջբերված սահմանադրական իրավունքի կիրառման համար կարևորագույն միջոցներից է նաև ինտերնետը, որը, անկախ պետական սահմաններից, յուրաքանչյուրիս ազատորեն լայն հնարավորություն է տալիս փնտրելու, ստանալու և տարածելու տեղեկատվություն։
Ահա այս լույսի ներքո Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան՝ https://adb.am (Armenian Database) կայքէջը, ևս նմանատիպ գործիք է՝ կյանքի կոչելու վերոգրյալ սահմանդրաիրավական նորմը, դյուրացնելու և նպաստելու սահմանադրական իրավունքի կիրառմանը։
Հայկական տվյալների տեղեկատու բազան ամենօրյա լրատվական կայք կամ նախագիծ չէ, այլ տվյալների բազա, որը Ձեզ հնարավորություն կտա հասկանալ, թե ի՞նչ կա Ձեր միջավայրում, որտե՞ղ է այն գտնվում, ինչպե՞ս կարելի է կապ հաստատել այդ սուբյեկտի կամ օբյեկտի հետ և ինչպե՞ս կարելի է այդ մասին տեղեկացնել մեկ ուրիշին։ Ավելին, տվյալների բացակայության դեպքում այստեղ յուրաքանչյուրն ինքը կարող է իր ցանկալի տվյալները մուտքագրել տվյալների բազայում։
Սույն նախագծի մասին առավել մանրամասն կարդացեք Հայկական տվյալների տեղեկատու բազայի Ուղեցույց և հաճախ տրվող հարցեր էջում։
2013 թվականի հուլիսի 7-ից նախագիծը http://armeniandb.com հասցեից տեղափոխվել է https://adb.am