cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արշակունիների թագավորություն
Արշակ Բ
Ըստ հին հայկական ավանդության՝ պարսից Շապուհ արքան խորհրդակցել է իր մոգերի հետ և որոշել ճեմասրահի երկու տարբեր մասերում հայկական և պարսկական հող լցնել, ապա այնտեղ շրջելով Արշակ թագավորի հետ՝ զրուցել։ Երբ հայոց արքան պարսկական հողի վրա է եղել, նա խեղճացել է, սակայն երբ ոտք է դրել հայոց հողի վրա, այսպես է պատասխանել նա Շապուհին․
(2332) Կալմ
(2332) Կալմ (Kalm), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1940 թվականի ապրիլի 4-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Արշակունիների թագավորություն
Արշակ Բ
Լսելով այս խոսքերը՝ Շապուհը հասկացել է, որ եթե Արշակը վերադառնա Հայաստան, շարունակելու է հակապարսկական քաղաքականությունը։ Այդ պատճառով Արշակ Բ-ն և Վասակ Մամիկոնյանը ձերբակալվել են։ Հարցաքննության ժամանակ Վասակ սպարապետը էլ ավելի հանդուգն պատասխաններ է տվել Շապուհին, որի հետևանքով մորթազերծ է արվելով սպանվել է, իսկ Արշակ Բ-ն բանտարկվել է Անհուշ բերդում, որտեղ էլ ինքնասպան է եղել։
(2332) Կալմ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,072017 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8913 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2527 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1966,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18305 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,59° անկյուն։
Արշակունիների թագավորություն
Փառանձեմ
Արշակ II-ի ձերբակալությունից հետո՝ 368 թվականին, Շապուհի 50 հազարանոց զորքը ներխուժում է Մեծ Հայք։ Հայոց թագուհին՝ Փառանձեմը, վերցնելով հայոց գանձարանը, 11-հազարոնց արքունի պահակազորի հետ միասին ամրանում է Արտագերս ամրոցում։ Կազմակերպելով դիմադրություն՝ թագուհին ձգտում էր դիմակայել հակառակորդի մեծաթիվ ուժերին այնքան ժամանակ, որ Արևելյան Հռոմեական կայսրությունից հռոմեական օժանդակ ուժերի հետ միասին հայրենիք վերադառնան գահաժառանգը՝ Պապ թագավորը և սպարապետը՝ Մուշեղ Մամիկոնյանը։ Սակայն օգնությունն ուշացել է․ պաշարման 14-րդ ամսում ամրոցում համաճարակ է բռնկվել, ինչի զոհն են դարձել բարդապահների մեծ մասը։ Արդյունքում բերդը ի վերջո հանձնվել է հակառակորդին և թալանվել ։ Գերեվարվել են մեծաթիվ հայեր, որոնց թվում էր նաև թագուհին՝ Փառանձեմը, որը որոշ ժամանակ անց սպանվել է։
(2332) Կալմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1940 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լիյսի Օտերմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արշակունիների թագավորություն
Փառանձեմ
"«Երբ Փառանձեմ տիկնոջը բերին հասցրին Պարսից աշխարհ... և թագավորի առաջը հանեցին...Պարսից Շապուհ թագավորը կամեցավ նախատինք հասցնել (Արշակունյաց) տոհմին, Հայոց աշխարհին և թագավորությանը։ Հրամայեց կանչել իր բոլոր զորքերին... և այդ բազմության մեջ բերել Հայաստանի տիկնոջը՝ Փառանձեմին։ Եվ հրամայեց հրապարակում շինել ինչ-որ սարք, որի վրա գցել տվեց տիկնոջը և արձակել նրա վրա անասնական պիղծ խառնակության համար։ Այս կերպ սպանեցին տիկին Փառանձեմին» ։"
Պապ
Մինչ Պապը գտնվում էր Բյուզանդիայում, հայոց դավաճան իշխանները Մերուժան Արծրունու և Վահան Մամիկոնյանի ղեկավարությամբ պարսկական զորքի հետ միասին ասպատակել են Մեծ Հայքը։ Այդժամ Վաղես II կայսեր օժանդակությամբ 370 թվականին հայոց գահաժառանգ Պապը հաստատվում է օրինապես իրեն պատկանող գահին, ինչը առաջացնում է պարսիկների դժգոհությունը։ Հայ-հռոմեական դաշնակից ուժերի և պարսիկների միջև բախումը տեղի է ունենում 371 թվականին Ձիրավի դաշտում, որտեղ դաշնակից ուժերը կարողանում են հաղթանակի հասնել վերջիններիս նկատմամբ։
Իր իշխանությունն ամրապնդելուց հետո Պապն սկսել է կատարել մի շարք բարեփոխումներ։ Հասկանալով, որ կուսանոցները, բորոտանոցները, աղքատանոցները տարածում են միայն ծուլություն, հանգեցնում են բնակչության կրճատմանը, Պապ թագավորը որոշում է փակել դրանց, ինչի արդյունքում կրճատվում են նաև արքունի ծախսերը ։ Պապը կրճատում է եկեղեցական հողերը, որոնք շնորհվել էին դեռևս Տրդատ Մեծի գահակալության ժամանակ։ Այս ամենի արդյունքում հակասություններ են առաջանում Պապի և Ներսես Մեծի միջև, սակայն վերջինս շուտով մահանում է ։ Նրա մահից հետո կաթողիկոս է դառնում Շահակը, որը կաթողիկոս ձեռնադրվելու համար այլևս չի մեկնում Մաժակ-Կեսարիա, այլ օծվում է հենց հայրենիքում։ Պապը մեծացնում է նաև զորքի թիվը՝ հասցնելով այն 90 հազարի ։
Շուտով լարվածություն է ծագում Պապի և Վաղես II կայսեր միջև, քանի որ վերջինս սկսել էր շատ միջամտել հայոց ներքին գործերին։ Այդ ամենի հիմնական պատճառը Մեծ Հայքում մնացած հռոմեական զորավար Տերենտիոսի նամակներն էին Վաղես կայսրին, որի մեջ նա գրում էր Պապի պարսկամետ լինելու մասին։ Պապը տարածքային պահանջներ էր ներկայացրել Վաղես կայսերը, ինչի շուրջ բանակցելու պատրվակով նա կանչվում է Տարսոն, սակայն հասկանալով, որ դա ծուղակ է՝ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին փախուստի է դիմում և վերադառնու հայրենիք ։ Այնուամենայնիվ, 374 թվականին Մեծ Հայքում մնացած բյուզանդական զորքի նոր հրամանատարը՝ Տրայանոսը կարողանում է շահել Պապի վստահությունը և նրան կաչնելով խնջույքի՝ թունավորում ու սպանում է   ։
Վարազդատ
Վաղես կայսեր օժանդակությամբ հայոց գահին բազմում է Պապի եղբորորդին ՝ Վարազդատը, որը Մեծ Հայքի սահամններից ներս և դուրս ուներ քաջ մարդու հանբավ ։ Այդժամ հայոց սպարապետը շարունակում էր մնալ Մուշեղ Մամիկոնյանը, որը հավակնոտ ծրագրեր ուներ հայոց բանակաշինության վերաբերյալ։ Նա իր ծրագրերը հիմնականում կապում էր հռոմեական օժանդակության հետ։ Փաստոս Բուզանդւ պատմում է, որ ըստ այդ ծրագրի՝ հայոց ամեն գավառում պետք է կառուցվեր մեկ քաղաք-ամրոց, որը պետք է ամրացվեր և որում պետք է տեղակայվեր բերդապահ զորք։ Զորքերը ռոճիկ ստանալու էին բյուզանդական գանձարանից, ինչն էլ առաջացնում է մի շարք իշխանների դժգոհությունը, քանի որ, ըստ նրանց, այդ զինվորական կազմակերպությունը կարող էր ամբողջովին ջնջել հայոց թագավորությունը և այն խաղալիք դարձնել կայսրի ձեռքում ։ Այս դժգոհ իշխաններին ղեկավարում էր արքայի դայակը՝ Բատ Սահառունին, որը Վարազդատ արքային տրամադրում է Մուշեղ Մամիկոնյանի դեմ՝ ասելով, որ վերջինս մասնակցել է Պապ թագավորի սպանությանը։ Ցանկանալով վրեժխնդիր լինել դրա համար՝ Վարազդատը կազմակերպում է նույնանման սպանություն․ Մուշեղ Մամիկոնյանը հրավիրվում է խնջույքի և Բատ Սահառունու կողմից սպանվում, ինչից հետո էլ սպարապետության ազատ պաշտոնը հանձնվում է Բատին, ինչը սահմանված կարգի խախտում էր ։
Մուշեղի մահվան համար որոշում է վրեժխնդիր լինել նրա ազգականը՝ Մանվել Մամիկոնյանը, որը դիմում է Վարազդատին՝ նրան անվանելով ոչ զտարյուն Արշակունի և պահանջելով, որ նա հեռանա Արշակունիների թագավորությունից։ Վարազդատը նույնը պահանջում է նաև Մանվելից, սակայն երկար բանակցություններից հետո գործը ի վերջո հասնում է կռվի, որում Մանվել Մամիկոնյանը հասնում է հաջողության, սակայն չի սպանում Վարազդատին՝ թույլ տալով, որ նա հեռանա Մեծ Հայքից, սակայն Բատ Սահառունուն նա չի խնայում։ Բատի որդիներին իրենց հոր աչքի առջև սպանելուց հետո նա սպանում է նաև Բատին, ինչով էլ վրեժխնդիր է լինում իր ազգականի մահվան համար։ Մանվելին, հավանական է, հովոնավորում էին պարսկակն ուժերը, որոնք ձգտում էին հեռացնել Բյուզանդիայի կողմից նշանակված Վարազդատ թագավորին ։ Այս ամենի արդյունքում հայոց թագավորներ են հռչակվում Պապի երկու որդիները՝ Արշակն ու Վաղարշակը, սակայն երկրի իրական ղեկավարումը իրականցվում էր խնամակալի՝ Մանվելի կողմից    ։
Արշակ Գ և Խոսրով Դ
Արշակ Գ-ի մահից հետո Հայաստանի արևմտյան մասում բյուզանդական ղեկավարությունը այլևս արքա չի կարգել, այլ իր հատվածը ղեկավարել է իշխանների միջոցով։ Սակայն շուտով հայոց և պարսից արքունիքների միջև սկսում է լարվածություն առաջանալ, քանի որ հայոց Խոսրով արքան որոշ չափով ինքնուրույն քաղաքականություն էր վարում՝ փորձելով վերամիավորել հայոց թագավորության անջատված մասերը։ Հակասությունները էլ ավելի սրվեցին, երբ հայոց արքան առանց պարսից արքունիքի համաձայնության հայոց կաթողիկոս կարգեց Սահակ Պարթևին, ինչի համար նրանից բացատրություն պահանջվեց։ Երբ Խոսրով Դ-ն փորձեց հակապարսկական ապստամբության միջոցով ամբողջապես անակախացնել Հայաստանը, նա դիմեց Բյուզանդիայի օգնությանը, սակայն կայսրը ոչ միայն չօգնեց, այլ ընդհակառակը՝ հայոց ապստամբական տրամադրությունների մասին տեղյակ պահեց պարսիկներին։ Շուտով՝ 388 թվականին, Խոսրով Դ արքան ձերբակալվում և տարվում է պարսից մայրաքաղաք՝ Տիզբոն, որտեղ էլ մեղադրվում է և գահընկեց արվելով՝ բանատարկվում Անհուշ բերդում։
Վռամշապուհ
Վռամշապուհի երկարատև գահակալությունը ամբողջովին խաղաղության և բարգավաճման տարիներ էին հայոց պառակտված պետության համար ։ Ըստ Լեոյի՝ «քաջ կռվող չէր Վռամշապուհը, ոչ էլ պետական բազմակողմանի կարողությամբ օժտված մի գործիչ, խաղաղ ու համեստ մի թագավոր էր, որ․․․ աչքի էր ընկնում իր գրասիրությամբ» ։ Հենց նրա օրոք էր, որ տեղի ունեցավ դարակազմիկ մի փոփոխություն․ հայոց արքայի և կաթողիկոսի՝ Սահակ Պարթևի օժանդակությամբ Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծում է հայոց գրերը, ինչի արդյուքնում Մեծ Հայքի և՛ արևելյան, և՛ արևմտյան հատվածներում սկսվում է լուսավորության և կրթության տարածումը։ Հայոց տարբեր նահանգներում և քաղաքներում բացվում են դպրոցներ, որտեղ ուսուցանվում էին հայոց գրերը։ Գրերի գյուտով (405) սկսվում է հայոց ոսկեդարը, որը նշանավորվում է գրականության և հատկապես պատմագրության զարգացմամբ, թարգմանություններով, ինչի շնորհիվ հետագա դարերի ընթացքում հայերը կարողանում են պահպանել սեփական մշակույթն ու ինքնությունը։
Թագավորության անկում
Վռամշապուհի գահակալությունից հետո նորից հայոց գահը հանձնվում է Խոսրով Դ-ին, որը, սակայն, չի կարողանում երկար գահակալել և մի քանի ամիս անց մահանում է՝ գահը թողնելով թափուր։ Պարսից արքան հայոց գահը հանձնում է իր որդի Շապուհին, որը գահակալում է 415-419 թվականներին, սակայն հայոց իշխանական համակարգը չհամակրեց այս դրածոյին։ Ինչպես հաղորդում է պատմահայր Մովսես Խորենացին՝ «բոլորը նրան ատեցին և թագավորաբար չէին մեծարում որսի կամ խաղերի ժամանակ»։ Հենց այդ պատճառով էլ Տիզբոն մեկնելու ճանաարհին Շապուհը սպանվում է։ Այս ամենին հաջորդում է 422 թվականին կնքված պարսկա-բյուզանդական հաշտությունը, ինչի արդյունքում երկու երկրների համաձայնությամբ հայոց արքա է դառնում Վռամշապուհի որդին՝ Արտաշես Դ-ն։
Հայոց իշխանական համակարգը այս անգամ նույնպես հակադրվում էր հայոց նոր արքային, իսկ Արտաշեսը չէր կարողանում կարգավորել հարաբերությունները իշխանների հետ։ Հայոց կաթողիկոսությունը Սահակ Պարթևի գլխավորությամբ օժանդակում էր հայոց նոր արքային, սակայն հնարավոր չեղավ հաշտեցնել Արտաշեսին և հայ անհնազանդ նախարարներին։ Հայոց նախարարները մեկնում են Տիզբոն և պարսից արքայի մոտ ամբաստանում հայոց Արտաշես արքային, ինչից հետո վերջինս նույնպես Սահակ Պարթևի հետ միասին կանչվել է պարսից մայրաքաղաք և կանգնել դատարանի առջև։ Պարսից արքայի ճնշումների տեղի չտալով՝ Սահակ Պարթևը չի ամբաստանել հայոց արքային՝ ասելով «Քավ լիցի՝ իմ մոլորված ոչխարը մատնեմ գայլերին...»։ Այս ամենից հետո Արտաշես Արշակունին 428 թվականին գահընկեց է արվում և հայոց գավառների կառավարումն անցնում է իշխանների ձեռքը ։
Աշխարհագրություն
Արշակունիների թագավորությունը ընդգրկում է գրեթե այն նույն տարածքը, ինչ ընդգրկել է նրանից առաջ գոյություն ունեցած Արտաշեսյանների թագավորությունը։ Այն իր մեջ է ներառում հայկական լեռնաշխարհը, որը գտնվում է Փոքր Ասիա թերակղզու արևելքում և Իրանական սարահարթի հյուսիս-արևմուտքում։ Լեռնաշխարհի միջին բարձրությունը 1700 մ է, կան 4000-5000 մետր բարձրության հասնող լեռներ։ Թագավորության ամենաբարձր կետը Արարատ լեռն էր, որի բարձրությունը կազմում է 5165 մ։ Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնով է ձգվում Պար լեռնաշղթան, որը սկիզբ էր առնում Արարատ լեռից։ Հայկական լեռնաշխարհը սահմանազատող լեռնաշղթաներից են Արևելապոնտական (հյուսիս-արևմուտքից), Հայկական Տավրոս (արևմուտքից), Կորդվաց (հարավից) լեռնաշղթաները։ Լեռնաշխարհը ուներ 3 մեծ լճեր՝ Սևանը, Վանը և Ուրմիան։ Հայկական լեռնաշխարհում կան նաև այլ լճեր՝ Չըլդր (Ծովակ Հյուսիսո), Փարվանա, Ծովք, Արճակ, Գայլատու և այլն։ Հայկական լեռնաշխարհը ունեցել է նաև մի շարք գետեր․ դրանցից ամենանշանավորն են Տիգրիսը, Եփրատը, Կուրը և Արաքսը։ Այս գետերը օգտագործվել են հիմնականում ոռոգման և ձկնորսության համար, նաև՝ նավարկությունների և առևտրի նպատակով ։
Պետական կարգ
Հայոց պետության գլխին կանգնած էր արքան, որը կոչվում էր թագավոր կամ արքա Հայոց մեծաց։ Թագավորությունը Արշակունիների հարստության ժառանգական իրավունքն էր և հիմնականում արքաներ դառնում էին այդ տան ներկայացուցիչները։ Արքայի տված հրամանները ունեին օրենքի ուժ։ Նա նաև զորքերի գերագույն հրամանատարն էր և երկրի կյանքի բոլոր ասպարեզների գլխավոր ղեկավարը։ Նա ուներ պատերազմ հայտարարելու, հաշտություն կնքելու, այլ երկրներ դեսպանություններ ուղղարկելու, դեսպանություններ ընդունելու, նոր քաղաքներ ու ամրոցներ հիմնադրելու և անվանակոչելու իրավասություն ։
Արշակունիների թագավորության պետական կարգ,Պետության կառավարումը միապետական էր։ Կառավարումը չէր կարող կատարվել միայն արքայի կողմից, ինչում նրան օգնում էր արքունիքը,որը գտնվում էր մայրաքաղաքում։ Որի կազմի մեջ մտնում էին թագավորը, նրա որդիներն ու եղբայրները, արքունի գործակալները, մեծամեծ իշխանները և արքունի պաշտոնյաները։ Կարևոր որոշումներ ընդունելու համար նշանակալի էին նաև աշխարհաժողովները և կաթողիկոսական ժողովները։ Այս ժամանակաշրջանում գործակալությունները, որոնց միջոցով կատարվում էր երկրի կառավարում, նույնպես դարձել էին ժառանգական պաշտոններ և ղեկավարվում էին հիմնականում նույն տոհմերի կողմից։
Վարչական բաժանում
I դարի երկրորդ կեսին Մեծ Հայքի թագավորությունը բաժանվել է նահանգների, որոնց թիվը սկզբում 20 էր, սակայն հետագայում, ըստ «Աշխարհացույց», նահանգների թիվը հասել է 15-ի, ինչի նպատակը պետության կառավարման համակարգի հեշտացումն էր։ Դրանք տարբեր աղբյուրներում անվանվում են տարբեր կերպ․ հունա-հռոմեական աղբյուրները դրանք կոչում են ստրատեգիաներ կամ պրեֆեկտուրաներ, իսկ հայկական աղբյուրները՝ նահանգ կամ աշխարհ։ Այս նահանգները ունեին սեփական դիվանատներ։ Գավառների ավելի փոքր վարչական միավորները գյուղական համայնքներն էին, որոնք ղեկավարվում էին գեղջավագի կողմից, որը պետական ստորադաս պաշտոնյա էր։ Նա իրավասու էր իրականացնել հարկերի գանձում, պարհակների կատարում, առուների ու գյուղական ճանապարհների անցկացում, բանակի համար զինվորների հավաքագրում և այլն ։
Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո (387) հայոց վարչական բաժանումը էական փոփոխություններ կրեց։ Հայոց արևելյան ընդարձակ տարածքները անցան Պարսկաստանին, իսկ արևմտյան ավելի սակավաթիվ նահանգները՝ Բյուզանդիային։ Շուտով՝ Արշակ Գ թագավորի մահից հետո հայոց արևմտյան մասի կառավարման և վարչական համակարգը էականորեն փոխվել է, իսկ կառավարումը իրականացրել է ոչ թե միակենտրոն՝ արքայի միջոցով, այլ տարբեր իշխաննների ձեռքով։
Բանակ
Պետական իշխանության պահպանման կարևորագույն գրավականը կայացած բանակն էր, որի գերագույն հրամանատարը արքան էր, ապա սպարապետը։ Սպարապետը պատերազմի ժամանակ թագավորի անմիջական օգնականն ու խորհրդական էր և զորքի հրամանատարը։ Նա պարտավորված էր իրականացնել զորքի ռազմամթերքի և պարենի մատակարարումը։ Զորքը գլխավորապես հավաքագրված էր հայերից։ Արքունիքին կից գործում էր նաև թագավորի թիկնապահ հեծելազորը կամ մաղխազական գունդը, որն ապահովում էր թագավորի և արքունիքի անվտանգությունը։ Այդ թիկնապահ գնդի ղեկավարն էր մաղխազը։ Գնդի 10 հազար մարտիկներից 6 հազարը պատերազմի ժամանակ մշտապես ուղեկցում էին թագավորին և մասնակցում պատերազմական գործողություններին ։
Հայոց զորքի հիմնական հարվածային ուժը հեծելազորն էր՝ հայոց այրուձին, որը զինված էր հիմնականում նիզակներով, սրերով, վահաններով և նետ ու աղեղներով։ Զրահապատ էր ոչ միայն հեծյալը, այլ նաև ձիու խոցելի հատվածները։ Բանակի մեծ մասը հետևակն էր, որոնք բաժանված էին նետաձիգների, նիզակակիրների, սակրավորների ու տեգակիրների։ Պատերազմի ժամանակ բանակը կարող էր համալրվել նաև աշխարհազորով, որոնց գնդերը ղեկավարվում էին գավառակալ իշխանների կողմից ։ Հայոց զորքի թիվը Պապ թագավորի օրոք նրա կատարած բարեփոխումների շնորհիվ հասավ շուրջ 90 հազարի ։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության և արհեստագործության զարգացման ոլորտում Արշակունիների թագավորության պայմանները բարենպաստ էին։ Երկրագործության համար հարմար տարածքներ էին Այրարատյան, Շիրակի, Տարոնի (Մշո), Բագրևանդի (Ալաշկերտ), Բասենի դաշտերը, Վանի շրջակայքը և բազմաթիվ այլ գետահովիտներ։ Այնտեղ զարգանում էին հացահատիկների մշակությունը, այգեգործությունն ու խաղողագործությունը։ Իսկ անասնապահության զարգացման համար հարմար էին երկրի ընդարձակ ալպյան մարգագետիններն ու արոտավայրերը։ Այս ամենի արդյունքում Հայաստանն աչքի էր ընկնում գյուղատնտեսական մթերքների արտադրության առատությամբ ։
Հանքարդյունաբերություն և արհեստագործություն
Հայոց աշխարհը վաղուց հայտնի է եղել ոսկու, արծաթի, երկաթի, պղնձի ու կապարի օգտակար հանածոներով և շինարարական քարատեսակներով՝ տուֆ, մարմար, բազալտ և այլն։ Այս հանածոների հանքամշակումը նպաստում էր արհեստների զարգացմանը։ Բանակի հանդերձանքը, զենք-զրահը, պաշարողական մեքենաները ստեղծվում էին արհեստավորների կողմից։ Նրանք պատրաստում էին նաև գյուղատնտեսական գործիքներ, կենցաղային իրեր (պղնձաման, անոթ, կարաս, կուլա, կուժ և այլն)։ Մեծ հռչակ ունեին հայ ոսկերիչներն ու արծաթագործները, որոնք հատկապես հմտացել էին կանացի զարդեր պատրաստելու գործում։ Այս ժամանակաշրջանում մեծ զարգացում էին ապրում նաև կաշեգործությունը, մանածագործությունը և գորգագործությունը։ Երկրում արտադրվող մետաղների մի մասն արտահանվում էր դեպի դրկից երկրներ ։
Քաղաքներ
Արշակունիների թագավորության քաղաքներում իշխող դիրք ունեին միջնաբերդերը, իսկ դրանց շուրջ տարածվում էր պարսպապատ բուն քաղաքը կամ շահաստանը, որտեղ կենտրոնացած էր առևտրով և արհեստագործությամբ զբաղվող բնակչությունը։ Մինչքրիստոնեական ժամանակաշրջանում այստեղ էր գտնվում այն աստծու տաճարը, որի հովանավորության տակ էր համարվում քաղաքը, սակայն քրիստոնեության ընդունումից հետո դրանք վերացվեցին։ Շահաստանից դուրս արդեն տարածվում էին արվարձանները, որտեղ բնակվում էր բնակչության հիմնականում ընչազուրկ խավը ։
Գյուղեր, դաստակերտներ, ագարակներ
Գյուղական բնակչությունը, որի մեջ մտնում էին շինականներն ու գեղջուկները, կազմում էին համայնքներ։ Դրանց ղեկավարելու համար ընտրվում էին գեղջկավագներ։ Գյուղերի հողերը բաժանվում էին ըստ երդերի շնչերի՝ հավասար չափով։ Հարկերը գանձվում էին յուրաքանչյուրից հավասարապես։ Համայնքի համար կարևոր նշանակություն ունեցող խնդիրները լուծվում էին համայնքի անդամների ընդհանուր ժողովների միջոցով։ Բացի գյուղացիներին շահագործման հանձնված հողերից՝ համայնքները տիրապետում էին նաև արոտավայրերի, մարգագետիններ, որսատեղեր, անտառներ, ինչպես նաև ջրեր և լճակներ։ Հետագայում, երբ զարգացան հասարակական հարաբերությունները, համայնքներում նույնպես սկսվեցին հասարակական շերտավորումներ առաջ գալ։ Հասարակական որոշ ուժ ունեցող ընտանիքները արդեն յուրացնում էին համեմատաբար ավելի լավ հողերը, իսկ ավելի թույլերը ստիպված էին բավարարվել ավելի պակաս արգավանդ հողերով։ Հողաբաժանումը կատարվել է յուրաքանչյուր 15-20 տարին մեկ անգամ։ Պետության կանոնավոր բանակի մեծ մասը և աշխարհազորը համալրվում էին գյուղական համայնքի անդամներից, այդ պատճառով պետությունը փորձում էր ամրապնդել համայնքների հիմքերը և թույլ չտալ գյուղացիներին հեռանալ այնտեղից։
Գյուղական համայնքներին պատկանող հողերը կոչվում էին համայնական, սակայն բացի դրանք, գոյություն ունեին հողատիրության այլ ձևեր ևս, որոնցից էին դաստակերտները, ագարակները կամ ձեռակերտները՝ մասնավոր հողերը, որտեղ աշխատում էին հիմնականում ստրուկները։ Այդպիսի դաստակերտների մեծ մասը պատկանում էր թագավորին, նրա ընտանիքի անդամներին, արքունիքի պաշտոնյաներին, տաճարներին կամ եկեղեցիներին և զորահրամանատարներին։ Ավելի փոքր ագարակներ պատկանում էին տեղական մանր պաշտոնյաների և զինվորների։ Դրանցում հիմնականում արտադրվում էին երկրագործական մթերքներ՝ ցորեն, գարի և այլ հացահատիկներ, պտուղներ, բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։ Կային խաշնարածական, ինչպես նաև զուտ անասնապահական տնտեսություններ նույնպես։ Հարուստ և առավել ուժեղ հողատերերը հաճախ փորձեր էին անում բռնագարվել նաև համայնական հողատարածքները, սակայն արքունիքը փորձ էր անում խանգարել նաման գործընթացները, քանի որ դրանք զրկում էին գյուղացուն եկամտի աղբյուրից, ինչից հետո նա շահագրգռված չէր լինի հարկ վճարել կամ զորակոչվել բանակ։ Արշակունիների թագավորության հիմնական արտադրողները գյուղացիներն էին, որոնց կողքին կային նաև նշանակալի թվով ստրուկներ՝ մի մասը պարտային, իսկ որոշներն էլ պատերազմի միջոցով ձեռք բերված ։
Կրոն
Արշակունիների թագավորությունը կորնական տեսանկյունից բաժանվում է երկու ժամանակաշրջանի՝ նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական։ Հայ հին դիցարանը ղեկավարվել է գլխավոր եռյակի կողմից, դրանք էին․ Արամազդը՝ աստվածների հայրը, երկնքի ու երկրի արարիչը, լիություն, բարություն և արիություն պարգևողը (պաշտամունքի գլխավոր կենտրոնը գտնվել է Դարանաղյաց գավառի Անի ամրոցը), Անահիտը՝ արգասավորության, պտղաբերության մայր դիցուհին (գլխավոր կենտրոններն էին Եկեղյաց գավառի Երիզա ավանը, Արտաշատը), Վահագնը՝ պատերազմի, քաջության և հաղթանակի աստվածը (գլխավոր մեհյանը Աշտիշատում էր, կոչվել է Վահեվանյան)։ Հին հեթանոսության ժամանակաշրջանում աստվածների գլխավոր եռյակ ունենալը հետագայում հեշտացրել է քրիստոնեության և սուրբ Երրորդության ընկալումը և տարածումը ։
301 թվականին Արշակունիների թագավորությունը որպես աշխարհում առաջին պետություն քրիստոնեությունը ճանաչեց պետական կրոն ։ Հայոց առաջին կաթողիկոսը դարձավ Գրիգոր Լուսավորիչը, որից հետո Արշակունիների ժամանակ հիմնականում կաթողիկոսական աթոռին էին բազմում Լուսավորչի տան ներկայացուցիչներ։ Քրիստոնեության ընդունումից անմիջապես հետո վերացվեցին հայ նախաքրիստոնեական մշակույթի վերաբերող մեծաթիվ տարրեր՝ հեթանոսական տաճարները, նախկին ծեսերը և ծիսակատարություններ, ազգային տոներ, որոնք փոխարինվեցին նորերով։ Սակայն քրիստոնեության ամրապնդումը ժողովրդի մեջ շատ դանդաղ էր տեղի ունենում, քանի որ նրանց քրիստոնեություն քարոզում էին օտար լեզուներով գրված Աստվածաշնչերի միջոցով։ Քրիստոնեության ամրապնդումը ժողովրդի մեջ նպաստեց հայ գրերի գյուտը, որը տեղի ունեցավ 405 թվականին՝ եկեղեցու գործուն աջակցության ներքո։
Գիր և գրականություն
Ըստ մի շարք պատմիչների և գրողների՝ հայերը ունցել են նախամաշտոցյան գրեր․ այդ պատմինչներն են Կորյունը, Մովսես Խորենացին , Փիլոն Ալեքսանդրացին, Հիպպողիտոս Բոստրացին , Վարդան Արևելցին , Ղազար Փարպեցին և այլք, սակայն ի հակադրություն այս ամենի՝ ոչ մի այդպիսի գիր մեզ չի հասել։ Այնուամենայնիվ, հայոց ժամանակակից գրերը ստեղծվել են 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից։ Նա, փորձելով հեշտացնել քրիստոնեության քարոզման ընթացքը, հասկացել է, որ պետք է քարոզն իրականացնել հայերեն թարգմանված «Աստվածաշնչի» միջոցով։ Քննարկելով այդ հարցը հայոց կաթողիկոս Սահակ Պարթևի և հայոց արքա Վռամշապուհի հետ՝ Մաշտոցը լծվել է հայոց գրերի ստեղծման գործին։ Նա իր աշակերտների հետ մեկնում է Ասորիքի Ամիդ, Եդեսիա և Սամոսատ քաղաքները, որտեղ ուսումնասիրում է օտարալեզու մատյաններ, խորհրդակցում ասորի և հույն մատենագիրների հետ, ինչից հետո 405 թվականին ստեղծում հայոց գրերը։
Հայոց նոր այբուբենը կազմված էր 36 տառերից, որոնք ամբողջովին համապատասխանում էին հայերենի հնչյունաբանությանը։ Այս ամենից հետո Մեսրոպ Մաշտոցը վերադառնում է Հայաստան և սկսում կատարել ուսուցչություն։ Ամբողջ Հայաստանով մեկ բացվում են դպրոցներ, ուսուցանվում են հայոց գրերը, աշակերտները կատարում են թարգմանություններ։ Առաջին հայերեն թարգմանված նախադասությունը հետևյալն է՝
Թարգմանվում է Աստվածաշունչը, որի թարգմանությունը էականորեն հեշտացնում էր քրիստոնեության քարոզիչների գործունեությունը։ Գրերի ստեղծմանը հետևում է հայ գրականության ոսկեդարը, որի ընթացքում հայ հեղինակները սկսում են զբաղվել հիմնականում պատմագրությամբ, ինչպես նաև վարքագրությամբ։ Հայ առաջին պատմիչներից էին Ագաթանգեղոսը, Փավստոս Բուզանդը, Եղիշեն, Ղազար Փարպեցին, Մովսես Խորենացին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորություն
Ալեքսանդրովկա (Դոնի Ռոստով)
Ալեքսանդրովկա (Александровка), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Պրոլետարսկի շրջանի մաս, նախկինում՝ Ռոստովի մարզի Ալեքսանդրովսկայա ստանիցա։ Անվանվել է Ալեքսանդր I կայսրի պատվին ։
Դիրք
Միկրոշրջանը գտնվում է քաղաքի արևելյան ծայրամասում, Դոնի աջ գահավեժ ափին։ Արևմուտքից հարում է Նոր Նախիջևանին (Դոնի Ռոստովի մաս է)։ Հյուսիսից գտնվում են պուրակ, Ռոստովի օդանավակայանը և Ֆրունզեի անվան ավանը։ Հյուսիս-արևմուտքից Կիրպիչնի Զավոդ ավանն է։ Ալեքսանդրովկայի արևելյան կողմը գտնվում է Մ-4 դաշնային մայրուղու կողքին։
Նախահեղափոխական ժամանակաշրջան
1776 թվականին լուծարված Դմիտրիևյան (որը նաև հայտնի է որպես Դոլոմանյան, նաև՝ հեծելազորա-ազովյան) գնդի կազակները Դոնի մեծ զորքի ռազմական վարչության հրամանով բնակվեցին ձկնորսական Ռոգովսկի ճամբարի մոտ, որի գոյության մասին հիշատակվում է 1743 թվականին՝ Ուստ-Ակսայ ստանիցայի պատմությունում ։
Նույն ճամբարում է բնակվել նաև կազակ-դոլոմանցների մի մասը։ Նրանք 1776 թվականին այնտեղ օծեցին իրենց Տեառնընդառաջի եկեղեցին։ 1780 թվականին Ալեքսանդրովսկայայի կազակները հիմնեցին Միքայել Հրեշտակապետի («երկնային գեներալ») իրենց փայտե գնդային եկեղեցին ։
1915 թվականին գյուղում եղել է 542 ծուխ, որոնցում ապրել է 1707 տղամարդ և 1668 կին (ընդամենը՝ 2375 մարդ)։ Կազակական գյուղի սեփականությունը կազմված էր կազակական վարչությունից, երեք եկեղեցուց, երկու երկամյա եկեղեցական-ծխական դպրոցից, աղյուսի և աղիքի գործարաններից ։
Ստանիցայի վերջին ատամանը 1916-1917 թվականներին եղել է ուրյադնիկ Վասիլի Իլարիոնովիչ Պոպովը։
2010 թվականի սեպտեմբերի 24-ին բացվել են «Ալեքսանդրովսկայա ստանիցա» հուշանշանները, որոնք նշում են նախկին ստանիցայի սահմանները Կիզիտիրինովսկայա ձորակի և Կոբյակովսկայա ձորակի կողմից ։
Արդի վիճակ
1961 թվականին Ալեքսանդրովսկայա ստանիցան ներառվել է Դոնի Ռոստով քաղաքի կազմում ։
1990 թվականին սկսվել է ստանիցայի կազակության վերածնունդը։ 1996 թվականից Ալեքսանդրովկայում աշխատում է ատաման Մ. Ի. Պլատովի անվան կազակական կադետական հարյուրյակը։ Կազակների վարչությանը կից գործում է կազակական դրուժինան ։
Մշակույթ
Ալեքսանդրովկայում գործում են կազակական երկու երգչախումբ՝ «Դուբրավուշկան» (ղեկավար՝ Տ. Սիլուկովա) և «Լազորևի ցվետոկը» (ղեկավար՝ Ս. Կուչերենկո), «Ատամանսկի Դվորեց» խումբը (ղեկավար՝ Մ. Իլյինով), որը ժողովրդականության է արժանացել «Ազգությունը՝ կազակ» տեսահոլովակը թողարկելուց հետո։
Կրոն
Ալեքսանդրովկայում գործում է երեք ուղղափառ եկեղեցի.
Բնակչություն
1926 թվականի մարդահամարում գյուղի 4881 բնակչից իրենց պատմական պատկանելության մասին հարցին 3171 մարդ (բնակչության 2/3-ը) պատասխանել է`«կազակ/կազակուհի»։ Ազգությունը (ռուսներ, ուկրաինացիներ) ներքևի տողում էր ։
Բալանդի (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բալանդի գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 156,52 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1729 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երկրաջերմային աստիճան
Երկրաջերմային աստիճան, երկրակեղևում այն հատվածի մեծությունը, որի չափով ընդերքում խորանալիս տեղի է ունենում ապարների ջերմության բարձրացում 1 °C-ով։ Երկրաջերմային աստիճանը տատանվում է 5-150 մետր սահմաններում, սովորաբար 30-40 մետր է։
Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա
Կոմունա (Իտալիա)
Կոմունա, Իտալիայում երրորդ աստիճանի վարչական միավոր։ Սովորաբար կազմված է քաղաքից, որի անունից էլ ծագում է կոմունայի անունը, և հարակից տարածքներից։
Կոմունայի ղեկավարը քաղաքապետն է (sindaco), օրենսդիր մարմինը՝ կոմունայի խորհուրդը (consiglio comunale), իսկ գործադիրը՝ կոմունայի վարչությունը (giunta comunale)։ Քաղաքագլխին և խորհրդի անդամներին ընտրում են կոմունայի բնակիչները միաժամանակ։ Ընդ որում քաղաքագլխի խմբակցությունը ընտրական առաջին կամ երկրորդ փուլում պետք է ստանա ձայների բացարձակ մեծամասնությունը, որից հետո ստանում է խորհրդի ձայների 60%-ը։ Խորհուրդը ղեկավարում է քաղաքագլուխը, որը նշանակում է խորհրդի մյուս անդամներին՝ ասսեսսորներին (assessori)։ Վարչությունը աշխատում է մունիցիպալիտետ (municipio), կամ «կոմունայի տուն» (palazzo comunale) կոչվող շենքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր ըստ տեսակի Կատեգորիա:Իտալիայի վարչական բաժանում
Քեննեթ Էրրոու
Քեննեթ Էրրոու (Kenneth Joseph Arrow, ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (Ջոն Հիկսի հետ համատեղ)` հավասարակշռության ընդհանուր տեսության մեջ նորարական ներդրման համար (1972)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1921 թվականին Նյու Յորք քաղաքում՝ ռումինացի հրեաների ընտանիքում ։ 1940 թ. Սիթի քոլեջում ստացել է մաթեմատիկայի բակալավրի աստիճան, այնուհետև Կոլումբիայի համալսարանում 1941 թվականին՝ մագիստրոսի, իսկ 1951 թվականին՝ դոկտորի աստիճան տնտեսագիտության ոլորտում՝ «Սոցիալական ընտրությունը և անհատական արժեքները» ուսումնասիրության համար։ Աշխատել է Չիկագոյի, Ստենֆորդի և Հարվարդի համալսարաններում։
1983-1986 թթ. եղել է Միջազգային տնտեսագիտական ասոցիացիայի, իսկ 1956 թվականին՝ Տնտեսագիտական ընկերության նախագահը։ ԱՄՆ տնտեսագիտական ասոցիացիայի նախագահ (1973)։ Պարգևատրվել է Ջ․ Կլարկի անվան շքանշանով (1957), անդամակցում է Games and Economic Behavior ամսագրի խմբագրական աշխատանքներին։ 2012 թ. մարտի 30-ին նրան շնորհվել է Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի վաստակավոր պրոֆեսորի կոչում ։
1947 թվականին ամուսնացել է Սելմա Շվեյցարի հետ։ Ունի 2 որդի։
Մոկրոտալովկա (Տարասովսկի շրջան)
Մոկրոտալովկա (Мокроталовка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Դյաչկինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Պալուպեռա (Էստոնիայի շրջան)
Պալուպեռա շրջան (Palupera vald), շրջան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Հելլենուռմե գյուղը։
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1116 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 9,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Տոտա
Տոտա (Lago de Tota), մեծ լիճ, Կոլումբիա։ Գտնվում է Բայոքայի արևելքում և նրա մեջ թափվում է Ուպիա գետը։
Լճի մոտ գտնվող խոշոր քաղաքը Ակվիտանիան է, որը գտնվում է նրա արևելյան կողմում։ Մոտակայքում գտնվող մյուս գյուղերը ներառում են Տոտան, Իզան և Կուեստիվան։
Թոթա լիճը Մուիսկայի մշակույթի համար կարևոր կրոնական կենտրոն էր։ Տոտա անվանումը գալիս է Մուիսկայի լեզվից և, ըստ լեզվաբան Մարիանա Էսպիտանոյի, նրա հիմնական անունը վերաբերում է «Աստղագիտական, աստղադիտարան» բառերին։ Կան լեգենդներ, որոնք վերաբերում են լճի ձևավորմանը։
Տոտա լճի շրջակայքը Կոլումբիայի սոխ արտադրող խոշոր շրջաններից մեկն է։ Լճի արևմտյան ափը կոլումբիացիների համար հանրաճանաչ զբոսաշրջային վայր է։
13 °C ջրի ջերմաստիճանը թույլ է տվել ստեղծել արժեքավոր ձկնորսական վայրեր։ Տեղական ձկնատեսակների նկատմամբ, գիշատիչները, այժմ գնում են ոչնչացման։
Տոտա լճի ջուրը համարվում է վտանգավոր մի շարք թռչնատեսակների համար, ներառյալ կոլումբիական կոպիտ բադը, Բոգոտյան բադը և Ապոլինար ճնճղուկը։ Կոլումբիական գրեյբը, որի տեսողությունը համարվում է թույլ, նույնպես գտնվում էր Տոտա լճում ։
Ստուգաբանություն
Մուիսքա ժողովրդի լեզվով, Տոտա նշանակում է «գետի ագարակներ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի լճեր
Թխիլագան
Թխիլագան (თხილაგანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 400 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 38 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Ռեբուրգիլ
Ռեբուրգիլ (Rebourguil), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 270 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.65 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 35.31 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 560 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 115 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 55 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 176 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 138-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,4 %։ 138 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 129 անձ (65 տղամարդ և 64 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 38 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Զանգ անցյալին
Զանգ անցյալին, ամերկացի վիպագիր Ռեյնբոու Ռաուելի վեպը, որ նա գրել է 2014 թվականին։ Այն պատմում է 37-ամյա Ջորջի Մքքոլի պատմությունը, ով բացահայտում է, որ անցյալի զանգի միջոցով կարող է զանգահարել ամուսնու 22–ամյա եսին։ Ռաուելը վեպում հայտնել է այնպիսի տեսակետներ, որոնք հիմնված են եղել իր կյանքի իրական պատմության վրա, օրինակ այն փաստը, որ Ջորջին ամբողջովին նվիրված էր իր աշխատանքին, իսկ նրա ամուսինը մնում էր տանը և խնամում երեխաներին ։ Հերոսի անունը կազմված է Georgy Girl երգի և Մքքոլ գյուղի անվանումների բաղադրիչներից ։
Սյուժե
Նիլը անչափ տխրում է, որ մեկնել է առանց կնոջ, մինչդեռ Ջորջիին թվում է, թե ամուսինը բարկացած է իր վրա, եթե մեկնել է առանց նրան սպասելու։ Ջորջին ամուսնուն խնդրում է տեղ հասնելուն պես իրեն զանգահարել։
Գրասենյակում Ջորջին և նրա գործընկեր Սեթը, ովքեր լավագույն ընկերներ են սկսած քոլեջի տարիներից, ձեռնարկում էին այդ շոուի սցենարը գրել, որի վրա աշխատում էին այնքան ժամանակ ինչքան իրենց հիշում են աշխատելիս։ Ամբողջ օրը աշխատելով՝ Ջորջին պատահմամբ անտեսում է Նիլի զանգը, ուստի գնում է իր մոր տուն, որտեղ մայրը եզրակացնում է, որ զույգը բաժանվել է։ Ջորջին Նիլի մոր տուն է զանգահարում է և շատ կարճ խոսակցություն է ունենում նրա հետ։
Հաջորդ օրը, նրանք կրկին խոսում են և խոսակցության ընթացքում Ջորջին հասկանում է, որ խոսում է Նիլի 22-ամյա եսի հետ, ով վերադարձել է 1998 թվական։ Ջորջին սկսում է վերապրել իրենց հարաբերությունները։ Նախապես պայմանավորվածության համաձայն՝ Ջորջին Սեթի հետ միանում է ULAքոլեջի հումորային ամսագրի անձնակազմին՝ The Spoon–ին։ Մի քանի ամիս աշխատելուց հետո Ջորջին այնտեղ նկատում է Նիլին, ով ամսագրի ծաղրանկարիչներից էր, և սիրահարվում է նրան։ Սեթի խանդով դրդված երիտասարդները սկսում են միմյանց սիրահետել, իսկ շուտով անցում են կատարում լուրջ հարաբերությունների։ Սուրբ Ծնունդներից մեկի ժամանակ՝ դպրոցն ավարտելուց մի քանի ամիս առաջ, Ջորջին և Նիլը կռվում են, և Նիլը մեկնում է Օմահա։ Ջորջին միանգամից հասկանում է, որ Նիլը վերադարձել է հենց նույն ժամանակահատված, և հիմա նրանք ընդհարված են։
Կարծելով, թե ինքը ուղղակի նյարդային անկում է ապրում, Ջորջին շարունակում է խոսել անցյալի Նիլի հետ, հատկապես այն պատճառով, քանի որ նա անկարող է կապվել ներկայիս Նիլի հետ, ով չի պատասխանում իր հեռախոսազանգերին։ Զույգը քննարկում է իրենց հարաբերությունները, և ըստ դրա Ջորջին հասկանում է, որ այն, ինչ Նիլը ասում է հիմա, հետագայում հիմք է ամուսնության առաջարկության դառնալու։ Այդ փաստը հաշվի առնելով՝ Նիլը 27 ժամ շարունակ վարում է և Օմահայից հասնում է Լոս Անջելես, մինչդեռ Ջորջին չեղյալ է համարում Սեթի հետ համագործակցությունը և ինքնաթիռով մեկնում է ընտանիքի մոտ՝ Սուրբ Ծնունդը նշելու։ Օմահայում ուժեղ ձնաբքի պատճառով Ջորջին չի կարողանում առաջ շարժվել։ Նրա երկրպագուներից Քեթրը և Լևին նրան հասցնում են Նիլի մոր տուն։ Չնայած նրան, որ Ջորջին վախենում է, թե նախկին Նիլի հետ խոսակցությունը կարող է խորտակել նրանց համատեղ ապագան, անակնկալի է գալիս, երբ հասնելով տուն՝ ջերմ ընդունելության է արժանանում ողջ ընտանիքի կողմից։ Զույգը կրկին միանում է և սկսում աշխատել ավելի պայծառ ապագա ունենալու վրա։
Ընդունելություն
Չնայած «Զանգ անցյալին»-ը երիտասարդների համար նախատեսված վեպ է, այն ունի նաև իր հետաքրքրությունը դեռահասների համար, որը հատկանշական է Ռաուելի ոճին։ Գիրքը հաղթել է Goodreads–ի «Տարվա լավագույն գեղարվեստական գիրք» մրցանակը և ընդգրվել է Amazon–ի և Kobo–ի տարվա լավագույն գրքերի ցանկերում ։
Վեպը արժանացել է տարբեր կարծիքների։ NPR–ն այն անվանել է «զվարճալի, խելացի, հիանալի և ոգևորիչ», բայց ավելի թույլ, քան Ռաուելի մնացած գրքերը ։ The New York Times–ը գրքի մասին հայտնել է դրական կարծիք ։
Գիրքը ուշադրության է արժանացել նաև կանադական The Globe և Mail հրատարակությունների կողմից, որոնք այն անվանել են «ավելին, քան լավը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2014 գիտաֆանտաստիկ վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Անդրոմեդա (դիցաբանություն)
Անդրոմեդան արվեստում
Անդրոմեդան Սոֆոկլեսի «Անդրոմեդա» երգիծական դրամայի, Եվրիպիդեսի ողբերգության, Ֆրինիխ կրտսեր, Լիկոֆրոնի, Լիվիոս Անդրոնիկոսի և Անտիֆանի «Անդրոմեդ» կատակերգության գործող անձն է։ Անտիկ ծաղկամանների վրա կան Պերսևսի սխրանքների բազմաթիվ պատկերներ։ Անդրոմեդայի կերպարին անդրադարձել են նաև ներկայիս նկարիչներ՝ Պյերո դի Կոզիմոն, Տիցիան, Ռուբենս դո Շասերիո, Դորեն։ Նույն լեգենդը ծառայել է Կոռնեյլի «Անդրոմեդա» դրամային (1650) և Լյուլլիյի (1682) «Պերսևս» օպերային։ Արիոստոն Պերսևսի և Անդրոմեդայի մասին սյուժեն օգտագործել է իր «Խելահեղ Ռոլանդը» պոեմում։ Լեգենդի հիման վրա նկարահանված ֆիլմերից է «Տիտանների մարտը»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Թողրուլ Նարիմանբեկով
Թողրուլ Ֆարման օղլի Նարիմանբեկով(Toğrul Fərman oğlu Nərimanbəyov), ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ։ Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1967)։
Կենսագրություն
1950-1955 թվականներին սովորել է Լիտվական ԽՍՀ գեղարվեստի ինստիտուտում։ Կենցաղային պատկերների («Կասպիականի արշալույսը», 1957, Ադրբեջանական արվեստի թանգարան, Բաքու, «Դաշտակայանում», 1967, Տրետյակովյան պատկերասրահ, Մոսկվա), բնանկարների («Բաքու», Ադրբեջանական արվեստի թանգարան), դիմանկարների («Ս, Բախլուլզադե», 1959) և նատյուրմորտների («Նռներ և տանձեր», 1961, Արևելքի ժողովուրդների արվեստի պետական թանգարան, Մոսկվա) հեղինակ է։ Նարիմանբեկովի աշխատանքները առանձնանում են եռանդուն գունաբծերով, ձևերի լարվածությամբ, հնչեղ գունապատկերով, երբեմն՝ պրիմիտիվիստական նկարագրով։ 1974 թվականին արժանացել է Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Ջովաննի Կարիանի
Կենսագրություն և գործունեություն
Ջովաննի Կարիանիի՝ որպես Վենետիկում բնակվող նկարչի աշխատանքի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1509 թվականին։ Ենթադրաբար նա արվեստ է սովորել Վենետիկում, միգուցե տարբեր վարպետներից։ Կարիանոյի վաղ աշխատանքները չեն պահպանվել կամ դեռ չեն նույնականացվել։ Նրա մի շարք աշխատանքներ մատնանշում են Ջովաննի Բելլինիի ստեղծագործական ազդեցությունը Կարիանիի նկարչության վրա (օրինակ՝ Մադոննան աղավնիների հետ Բերգամոյի տաճարից)։ Կարիանիի մյուս նկարները ցույց են տալիս այնպիսի վարպետների ազդեցությունը, ինչպիսիք են Լորենցո Լոտտոն և Պալմա Յակոպոն։ 1515 թվականից սկսած՝ նրա ստեղծագործություններում ավելի նկատելի են Ջորջոնե դպրոցի առանձնահատկությունները։ Միևնույն ժամանակ, ի հայտ են գալիս նաև Տիցիանիի, Դոսսո Դոսիի և Ջուլիո Կամպանյոլայի կտավներին բնորոշ գծեր։
1514 թվականին նկարիչն ավարտել է իր առաջին գլխավոր պատվերը՝ զարդարելով Բերգամոյի մոտ գտնվող Վալ Սերիաննա քաղաքի տաճարի եկեղեցին։ Հետագայում նա բազմիցս այցելել է այս քաղաք։ 1517 թվականին միացել է Վենետիկի նկարիչների գիլդիային։ Նույն թվականին կնոջ հետ մեկնել է Բերգամո, որտեղ պատվեր է ստացել Սան Գոտարդո եկեղեցու համար զոհասեղան նկարել։ Հաջորդ տարիներն ավելի արդյունավետ ու հաջող էին։ Նկարիչը հասել է իր ստեղծագործական գագաթնակետին՝ 1519 թվականին նկարելով Ալբինի ընտանիքի դիմանկարը։ 1523 թվականին նա վերադարձել է Վենետիկ՝ հաջորդ տարիներին դառնալով Վենետիկի ամենահաջողակ նկարիչներից մեկը։ Միայն կյանքի վերջին շրջանում է նրա կտավների որակը փոքր-ինչ նվազել. գույների պայծառությունն ընկել է, պատկերներում գուշակվում է որոշակի սխեմատիկություն։
1528-1532 թվականների ընթացքում Կարիանիի՝ Վենետիկում գտնվելու մասին ոչ մի նշում չկա։ Այդ պատճառով մի շարք հետազոտողներ ենթադրում են, որ այդ շրջանում նա ապրում էր Բերգամոյում։ 1536 թվականին նա կրկին ամուսնացել է, նույն թվականին մահացել է հայրը։
Կարիանին թողել է գեղարվեստական ​​մեծ ժառանգություն։ Այժմ նրա կտավները պահվում են Սանկտ Պետերբուրգի ամենամեծ թանգարաններում (​​Էրմիտաժ), Փարիզում (Լուվր), Լոս Անջելեսում (Փոլ Գեթիի թանգարան), Լոնդոնում, Բեռլինում, Սան Ֆրանցիսկոում, Հյուստոնում, Միլանում (Բրերա պատկերասրահ), Հռոմում, Մարսելում, Ստրասբուրգում, Թուրինում, Ամստերդամում, Վարշավայում, Բերգամոյում և այլ քաղաքներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բերգամո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իտալացի մաներիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Մուշամեռ
Մուշամեռ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 12 կմ հարավ՝ Մուշ տանող ճանապարհի վրա՝ Բաթման գետի վերին հոսանքի շրջանում։
Կոկվասի 5-վերստանոց քարտեզներում գյուղը նշված է Շուշամեր անվանմամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդր Պրոխորով
Ալեքսանդր Միխայլովիչ Պրոխորով (Александр Михайлович Прохоров, ), ռուս և սովետական ֆիզիկոս, քվանտային էլեկտրոնիկայի ստեղծողներից, ակադեմիկոս (1966), Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1964)։
Ծնվել է Ավստրալիայում։ 1939 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1946-1982 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Պ. Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտում (1954 թվականից՝ տատանումների լաբարատորիայի վարիչ, 1968 թվականից՝ տնօրենի տեղակալ)։ 1982 թվականից՝ ԽՍՀՄ ընդհանուր ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն, 1959 թվականից Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր, 1971 թվականից՝ Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։
Հետազոտությունները նվիրված են քվանտային էլեկտրոնիկային և նրա կիրառություններին, ռադիոֆիզիկայի, արագացուցիչների ֆիզիկային, ռադիոսպեկտրադիտմանը, լազերային ջերմամիջուկային սինթեզին, ոչ գծային օպտիկային, պինդ մարմնի ֆիզիկային։
Փորձով ապացուցել է սինխրոտրոնի սանտիմետրային ալիքների ճառագայթման կոհերենտությունը (1951)։
Մշակել է հաճախականության և ժամանակի մոլեկուլային չափանմուշներ, որը 1954 թվականին (Նիկոլայ Բասովի հետ միասին), հանգեցրել է ամիակի վրա առաջին մոլեկուլային քվանտային գեներատորի ստեղծմանը։
1955 թվականին Բասովի հետ առաջարկել է սկզբունքային նոր մեթոդ՝ բացասական կլանումով միջավայրի ստեղծմանը, այսպես կոչված՝ երեք մակարդակների մեթոդը։ 1955-1960 թվականներին աշխատել է քվանտային պարամագնիսական ուժեղացուցիչների ստեղծման վրա՝ գերբարձր հաճախությունների տիրույթում, հետազոտել է մեծ թվով բյուրեղների հատկությունները, որոնք կիրառություն գտան այդ ուժեղացուցիչներում։ Հատկապես նշանակալից է Պրոխորովի հետազոտությունը քվանտային էլեկտրոնիկայում սուտակների կիրառությամբ ուղղությամբ։
1959 թվականին Բասովի հետ արժանացել է Լենինյան, իսկ 1964 թվականին՝ Բասովի ու Չարլզ Հարդ Թաունսի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։
1966 թվականին կառուցել է գազադինամիկական լազեր։
Լազերային բարձր ջերմաստիճանային պլազմայի ուղղությամբ Պրոխորովի աշխատանքները մեծապես նպաստել են կառավարող պլազմային ջերմամիջուկային սինթեզի բնագավառի ստեղծմանը։
Եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար (1973 թվականից), ԽՍՀՄ Մեծ հանրագիտարանի գլխավոր խմբագիր։ Ստեղծել է ֆիզիկայի մեծ դպրոց։ Ընտրվել է աշխարհի շատ նշանավոր ակադեմիաների անդամ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս խմբագիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Աբովյանը Արարատի բարձունքներում
«Աբովյանը Արարատի բարձունքներում», ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի 1950 թվականին ստեղծած կտավը։ Գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում ։ Կտավի 1944 թվականին ստեղծված նախապատրաստական էսքիզային «Աբովյանը Արարատի գագաթին» տարբերակը (1944, կտավ, յուղաներկ, 49×53, Q55423745), գտնվում է Էդուարդ Իսաբեկյան ցուցասրահում ։ Արժանացել է Հանրապետական մրցանակի։
Պատմություն
1829 թվականին Էջմիածին է ժամանում Դորպատի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրիդրիխ Պարրոտը՝ Արարատ լեռը բարձրանալու նպատակով։ Եփրեմ կաթողիկոսն իր քարտուղար և սինոդի թարգմանիչ Խաչատուր Աբովյանին հանձնարարում է ուղեկցել Պարրոտի արշավախմբին։ 1829 թվականի հոկտեմբերի 9-ին նրանք բարձրանում են Մեծ Մասիսի գագաթը ։
Նկարագրություն
Էդուարդ Իսաբեկյանը «Աբովյանը Արարատի բարձունքներում» կտավում պատկերել է Արարատ լեռը բարձրացած Խաչատուր Աբովյանին, Ֆրիդրիխ Պարրոտին և ծեր գյուղացուն, որոնք լեռան բարձունքից նայում են հայրենի երկրին։ Գյուղացու համար տասնամյակներ շարունակ աննվաճելի հսկա է թվացել ձյունապատ Արարատը, և այժմ նա այդ բարձունքից նայում է աշխարհին, որը մինչ այդ շատ նեղ ու փոքր էր թվում, այժմ դարձել է անսահման մեծ ու զորեղ։ Ծերունու աչքերում փայլատակում է հայրենի երկրի մինչ այդ չգիտակցված հզորության ու վեհության հպարտությունը… Դառնությամբ ու սիրով է նայում այդ նույն երկրին երիտասարդ Աբովյանը, գեղեցիկ է հայրենի երկիրը, սակայն ինչու՞ այնքան դառն է կյանքը այնտեղ։
Իսաբեկյանի պատկերած Արարատի բարձունքը դառնում է յուրատիպ խորհրդանիշ՝ մարդկային մտքի բարձունքի խորհրդանիշ, որտեղից ծնվում են հայրենի երկրի ճակատագրի հանդեպ նոր խոհեր, զգացմունքներ, հույզեր, որոնք պայքարի են կոչում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էդուարդ Իսաբեկյանի նկարներ Կատեգորիա:1950 նկարներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Քրիստոսն անդունդից (արձան)
«Քրիստոսն անդունդից» (Il Cristo degli Abissi), Հիսուս Քրիստոսի բրոնզաձույլ արձան, որը տեղադրված է Միջերկրական ծովի հատակին։ Քրիստոսի 2.5 մետրանոց արձանը տեղադրված է 17 մետր խորության վրա՝ Սան Ֆրուտուոզո ծովախորշում (San Fruttuoso, Ջենովայից ոչ հեռու, Լիգուրիա պատմական շրջանում), Իտալական ռիվիերայում։ Արձանը տեղադրվել է 1954 թվականի օգոստոսի 22-ին։ Բացի այդ աշխարհում կան նաև այս արձանի բազմաթիվ կրկնօրինակներ և նույն թեմայով այլ ստեղծագործություններ, որոնք կրկին կոչվում են «Քրիստոսն անդունդից» ։
Բնօրինակ արձան
Փրկչի ստորջրյա արձանի ստեղծման գաղափարը առաջացել է իտալացի ջրասուզակ Դուիլիո Մարկանտեի գլխում (Duilio Marcante): Այդ միտքը ծագեց այն ժամանակ, երբ զբաղվում էր խորջրյա մեդիտացիայով։ Բացի այդ, զուտ կրոնական նկրտումներից ելնելով, նա ուզում էր կանգուն պահել մեկ այլ իտալացի ջրասուզակ Դարիո Գոնզատիի (Dario Gonzatti) հիշատակը, ով առաջին իտալացի ջրասուզակն էր, որը զոհվեց այդ ջրերում 1947 թվականին ։
Կրկնօրինակներ և տարատեսակներ
Գոյություն ունեն «Քրիստոսն անդունդից» բնօրինակ արձանի երկու կրկնօրինակներ՝ ձուլված նույն կաղապարով։ Առաջինը գտնվում է Կարիբյան ավազանի կղզային պետություններից Գրենադայի մայրաքաղաք Սենտ Ջորջեսի ծովափին։ Արձանը քաղաքին որպես ընծա նվիրել է ջենովական ծավային «Costa Line» ընկերությունը։ Այն նվիրվել է որպես երախտագիտության նշան, քանի որ 1961 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Սեն Ջորջես նավահանգստում Գրենադայի բնակիչները իտալական «Բիանկա C» նավի հրդեհի ժամանակ օգնություն են ցուցաբերել ու փրկել ուղևորներին և բեռները։ Սկզբնական շրջանում քանդակը տեղադրվեց ջրի հատակին, սակայն, հետո այն դուրս բերվեց ջրից ու տեղադրվեց քաղաքային ծովափին ։
«Քրիստոսն անդունդից» երկրորդ կրկնօրինակը իտալական դայվինգի ներկայացուցիչները 1962 թվականին նվիրեցին «Ամերիկյան ստորջրյա ընկերությանը»։ 1965 թվականի օգոստոսի 25-ին Քրիստոսի արձանը տեղադրվեց ութ մետր խորության մեջ Ֆլորիդա նահանգի Կի Լարգո տեղանքում՝ Dry Rocks կորալային խութերում: 1993 թվականին այն ձուլարանում, որտեղ պատրաստվել էին Քրիստոսի արձանները, հայտնաբերվեց նախնական գլխավոր կավե քանդակը, սակայն, բացակայում էին ձեռքերը։ Հետագայում այդ արձանը, ռեստավրացիայի ենթարկվեց, ավելացվեցին ձեռքերը և այն տեղ զբաղեցրեց իտալական Ռավեննայի Ազգային ստորջրյա լողի թանգարանում ։
Քրիստոսի արձանին նման, բետոնե 13 տոննայանոց արձան տեղադրվել է Մալթայան կղզեխմբի Սուրբ Պողոս կղզում, ծովի հատակին։ Արձանը կրկին նույնն անվանումն ունի (Kristu L-Bahhar): Այդ արձանը տեղադրվել է 1990 թվականին ի հիշատակ նույն թվականին այստեղ այցելած Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս 2-րդի։ Սկզբնական շրջանում արձանը տեղադրվել է 38 մետր խորության մեջ, սակայն 2000 թվականին տեղափոխվել է և բերվել 10 մետր խորության վրա։ Դա արվել է այն պատճառով, որ ջրի որակը վատթարացել է և բնական լուսավորությունը կտրուկ նվազել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոսի հուշարձաններ Կատեգորիա:Իտալիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Արձաններ Կատեգորիա:Բրոնզե արձաններ Կատեգորիա:Հիսուս Քրիստոս
Կորեննոե (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Կորեննոե (Коренное), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Հերբշթաթ
Հերբշթաթ (Herbstadt), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Արսլանո-Ամեկաչևո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 177 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վայանո
Վայանո (Vaiano), կոմունա է Իտալիայի Տոսկանա շրջանում։ Ենթարկվում է Պրատո վարչական կենտրոնին ։
Բնակչությունը 9838 մարդ է (2008), բնակչության խտությունը 287 մարդ/կմ² է։ Գրավված տարածքը 34 կմ² է ։
Բնակավայրի պահապան սուրբը Սան Սալվատորեն է (San Salvatore)։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ