cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պաուլիի հավասարում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա Կատեգորիա:Մագնիսականություն
Գետաձիեր
Գետաձիեր (Hippopotamidae), ոչ որոճողների կարգի զույգ սմբակավոր կաթնասունների ընտանիք, ընդգրկում է երկու սեռ, մեկական ընտանիք. Սովորական գետաձի և Թզուկ գետաձի։
Արտաքին հատկանիշներ
Մարմինը երկարավուն է, մաշկը հաստ, գրեթե մերկ, գորշ։ Ոտքերը հաստ են, կարճ, մատները միացած են փոքր լողաթաղանթով, որը կապված է նրանց կիսաջրային ապրելակերպի հետ։ Խոզերի նման ունեն չորս սմբակ, սակայն գետաձիերի մոտ բոլորն էլ օգտագործվում են քայլելու ժամանակ։ Մարմնի չափսերը սովորական և թզուկ գետաձիերի. երկարություն՝ 1,5-4,5 մ, բարձրություն՝ 1-1,5 մ, քաշ՝ 160 կգ-4,5 տ։
Տարածվածություն
Ապրում են արևադարձային անտառներում՝ ջրին մոտ, հոտերով։ Ներկայումս հանդիպում են միայն հասարակածային Աֆրիկայում։ Պեղումները ցույց են տալիս, որ գետաձիերն ի հայտ են եկել միոցենում։ Մինչև պլեյստոցեն նրանք տարածված էին նաև Եվրոպայում և Ասիայում։ Գենետիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ գետաձիերը կետերի մոտ ազգականներն են, այսինքն եղել են կետերի ցամաքային նախահայրերը։
Սննդառություն
Սնվում են ջրային բույսերով, բույսերի արմատներով և արմատապտուղներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ
Բիլ Ուիզերս
Բիլ Ուիզերս (Bill Withers, ), աֆրոամերիկացի երգիչ-կատարող, մեղմ սոուլ ժանրում։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել երեսուն տարեկանից հետո, երբ աշխատել է «Բոինգ» ընկերությունում՝ Լոս Անջելեսում։ «Ain’t No Sunshine» (1971) և «Lean on Me» երգերը ստացել են մի շարք Գրեմմի մրցանակներ։ Ուիզերսի վերջին ալբոմը թողարկվել է 1985 թվականին։ Նրա երգերը կատարել են Միք Ջագգերը, Փոլ Մաքքարթնին, Բարբարա Սթրեյզանդը, Սթինգը։ Դրա հետ մեկտեղ նրանք համարվում են հիփ հոփ երաժիշտներ։
Վաղ տարիները
Բիլ Ուիզերսը իր ընտանիքի վեց երեխաներից ամենափոքրն է։ Ծնվել է Սլեբ Ֆորկում (Արևմտյան Վիրջինիա), սակայն մեծացել է քիչ հեռու գտնվող Բեկլիում։ Երբ Բիլը 12 տարեկան էր, մահացավ նրա հայրը։ 17 տարեկանում նա մեկնել է ծառայության USN-ում, ծառայել է ինը տարի։ Այնտեղ փորձել է երգեր գրել և կատարել դրանք։ Զորացրումից հետո՝ 1965 թվականին, մեկնել է Լոս Անջելես, իսկ 1967 թվականին սկսել է երաժշտական կարիերան ։ Բիլ Ուիզերսը մոնտաժող է աշխատել մի շարք ընկերություններում։ «Ain’t No Sunshine» երգի առաջխաղացումից հետո նա հրաժարվել է այլևս զբաղվել երաժշտական բիզնեսով, քանի որ նա այն համարել է անկայուն արդյունաբերություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:1938 ծնունդներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ռիթմ-և-բլյուզ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ստեղնահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ
Հերտա Մյուլլեր
Հերտա Մյուլլեր (Herta Müller, ), ռումինացի բանաստեղծուհի ու թարգմանիչ, հասարակական գործիչ, նկարիչ։ 2009 թվականին արժանացել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի. «քնարերգության մեջ ուշագրավությամբ ու արձակում անկեղծությամբ պատկերում է զրկվածների կյանքը» ։
Կենսագրություն
Հերտան ավարտել է Տիմիշոարայի համալսարանը (West University of Timişoara), որտեղ ուսումնասիրել է ռումինական ու գերմանական գրականություն։ 1976 թվականից որպես թարգմանիչ աշխատել է գործարանում։ 1979 թվականին զրկվել է աշխատանքից, որովհետև հրաժարվել էր համագործակցել Սեկուրիտետեի գաղտնի ոստիկանության հետ ։
Աշխատել է մանկապարտեզում, տվել է գերմաներենի մասնավոր դասեր։ 1982 թվականին հրատարակել է իր առաջին գերմաներեն գիրքը՝ «Ընկճվածություն», որը, սակայն, փոփոխությունների էր ենթարկվել ռումինական գրաքնադատության կողմից (1984 թվականին գրքի ամբողջական տեքստը հրատարակվել է ԳԴՀ-ում և արժանացել մի շարք մրցանակների)։
1987 թվականին ամուսնու՝ գրող Ռիխարդ Վագների հետ միասին տեղափոխվել է ԳԴՀ և բնակություն հաստատել Արևմտյան Բեռլինում։ Դասախոսություններով հադես է եկել ԳԴՀ-ի, ԱՄՆ-ի ու այլ երկրների մի շարք համալսարաններում։
Հասարակական ճանաչում
Գերմանիայի լեզվի ու պոեզիայի ակադեմիայի անդամ (1995)։ Հերտա Մյուլլերի բանաստեղծությունները, վեպերն ու էսսեները թարգմանվել են եվրոպական շատ լեզուներով, ինչպես նաև չինարեն ու ճապոներեն։
Արժանացել է մի շարք գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Դուբլինի գրական մրցանակ 1998 թվականին, ավստրիական Ֆրանց Կաֆկայի անվան մրցանակ 1999 թվականին և Գրականության Նոբելյան մրցանակ 2009 թվականին։
2008 թվականին Շվեդիայի Գրողների միությունը Հերտա Մյուլլերի «Թագավորը խոնարհվում է ու սպանում» ժողովածուն ներառել է վերջին ժամանակների՝ կանանց կողմից գրված 10 լավագոււյն գրքերի ցանկում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինացի գրողներ Կատեգորիա:Ռումինացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Խաչիկ Կոշկակարյան
Խաչիկ Սարգսի Կոշկակարյան (Կոշկարյան), խորհրդահայ շինարար, որմնադիր-քարագործ։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս է (1958 թվական) ։
Կենսագրություն
Խաչիկ Սարգսի Կոշկակարյանը ծնվել է 1908 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Էրզրումի վիլայեթի Խարազ գյուղում, որմնադրի ընտանիքում։ Երբ Խաչիկը երկու տարեկան էր, նրա ընտանիքը հոր համար աշխատանք փնտրելու նպատակով տեղափոխվել է Կարս քաղաք, որից հետո Արդահան քաղաք։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Կոշկակարյանների ընտանիքը տեղափոխվել է Վրաստան (Ռուսական կայսրությունում), բայց որոշ ժամանակ անց աշխատանք չգտնելով, կրկին վերադարձել է Կարս։ 1918 թվականին փրկվելով հայկական կոտորածներից՝ Կոշկակարյանները տեղափոխվել են Կրասնոդար քաղաք, իսկ 1929 թվականին տեղափոխվել են Երևան՝ մշտական բնակության։
Խաչիկ Կոշկակարյանը դեռ մանկուց ընտրել էր որմնադրի մասնագիտությունը։ Իր աշխատանքային գործունեությունը նա սկսել է 1929 թվականի սկզբին, երբ հոր պնդմամբ Երևանում տեղավորվել է աշխատանքի ծխախոտի գործարանի շինհրապարակում որպես օժանդակ աշխատող։ Երկու տարին լրանալուն պես Կոշկակարյանը դարձել է ինքնուրույն որմնադիր։ Նա մասնակցել է Ստախանովյան շարժմանը, հազարավորների շարժմանը, եղել է աշխատանքի հարվածային՝ գերակատարելով պլանները 50-80%-ով։ 1932 թվականին Կոշկակարյանը մտել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն։
1941 թվականին Հայրենական Մեծ պատերազմի սկզբին Խաչիկ Կոշկակարյանը գնացել է պատերազմ, որտեղ ծառայել է որպես կապավոր զինվոր մինչև 1945 թվականի պատերազմի ավարտը։
Զորացրումից հետո Խաչիկ Կոշկակարյանը վերադարձել է Երևան և տեղավորվել աշխատանքի ԽՍՀ Հայաստանի շինարարության նախարարության Երևանի N1 շինարարական տրեստում՝ որպես աղյուսագործ։ Այստեղ Կոշկակարյանը հասել է աշխատանքի բարձր արտադրողականության՝ կատարելով իր վրա դրված պարտականությունները 200-250%-ով։ Նրա մասնակցությամբ կատարվել են երևանյան շատ կառույցների շինարարություններ՝ Պիոներ պալատ, Սունդուկյանի անվան դրամատիկական թատրոն, Կենտրոնական փակ շուկա, գաջի գործարանի բնակելի տներ, հացահատիկի բերքի պահեստ, Կլարա Ցետկինի անվան առաջին կարի գործարան, արդյունաբերական ձեռնարկությունների շենքեր, այդ թվում նաև Երևանի պահածոների գործարան, նաև Մայր Հայաստան հուշահամալիրը, բազալտե պահպանիչ պատը Տամանցևի փողոցի երկայնքով, Գետառ գետի ափամերձ շրջանը և շատ կամուրջներ։
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով 1958 թվականի օգոստոսի 9-ին շինարարության և շինանյութերի արդյունաբերության մեջ ակնառու հաջողությունների համար Խաչիկ Սարգսի Կոշկակարյանին շնորհվել է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում՝ Լենինի շքանշանի և «Մուրճի և մանգաղի» ոսկե մեդալի շնորհմամբ ։
Խաչիկ Կոշկակարյանը նաև ակտիվ հասարակական գործունեություն է վարել։ Նա երկակի ընտրվել է Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր, վարել է արհմիության աշխատանք, եղել է ԽՄԿԿ Երևանի քաղաքային խորհրդի անդամ։ Իր աշխատանքային գործունեության ընդացքում Խաչիկ Կոշկակարյանը դաստիարակել է շինարարների նոր կադրեր։
Խաչիկ Սարգսի Կոշկակարյանը մահացել է 1976 թվականին Երևանում։ Թաղվել է Երևանի քաղաքային պանթեոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի քաղաքային խորհրդի պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Կառլ Լիննեյ Կրտսեր
Կառլ Լիննեյի (Carl Linné, Carl von Linné, Carolus Linnaeus, 1707-1778) որդին։
Կենսագրություն
Կառլ կրտսեր առաջին Կառլ Լիննեյի և նրա տիկնոջ՝ Սառայի Մորեի (Sara Elisabeth Moraea, 1716-1806) առաջին երեխան էր (նրանց ընտանիքում կար յոթ երեխա)։
Մանկություն և պատանեկություն
Նա ընդգրկված էր Ուպսալայի համալսարանում, երբ ընդամենը 9 տարեկան էր և սովորում էր մնացած ուսանողների հետ միասին, որոնց դասավանդել է նրա հայրը։ Կառլ Լիննեյի Առաջադրանքով նրա որդու մասին հոգ էին տանում լավագույն ուսանողները՝ ապագայում հայտնի բուսաբան Պեր Լյոֆլինգը (Pehr Löfling, 1729-1756), Դանիել Սուլանդերը (Daniel Solander, 1733-1782) և Յոհան Պետեր Ֆալկը։ 10 տարեկանում նա արդեն գիտեր Ուպսալայի հին բուսաբանական այգու (Լիննեյի Պարտեզում) բույսերի մեծ մասը։
18 տարեկանում հոր հովանու ներքո նա աշխատել է Ուպսալայի բուսաբանական այգում։ 1762 թվականին տպագրվել է նրա առաջին աշխատանքը՝ Plantarum Rariorum Horti Upsaliensis, որում նա նկարագրել է բուսաբանական այգու առավել հազվագյուտ հանդիպող բույսերին։ 1763 թվականին լույս է տեսել այդ աշխատանքի երկրորդ մասը։
Հասուն տարիներ
1763 թվականին, քսաներկու տարեկանում, նա նշանակվել է Ուպսալայի համալսարանի պրոֆեսոր՝ բուսաբանության ամբիոնի գործնական բժշկության բաժնում։ Նրա նշանակումը պրոֆեսորի պաշտոնում "առանց քննությունների կամ ատենախոսության պաշտպանության" առաջացրել է իր գործընկերների վրդովմունքը, այդ պատճառով մինչև 1765 թ. նա Սամուել Աուրիվիլիուսի (1721-1767) ղեկավարությամբ գրել է դոկտորական ատենախոսություն և միայն նրա պաշտպանությունից հետո կարողացավ կարդալ սեփական դասախոսությունները։ Դոկտորական աստիճանը նրան շնորհվել է 1765 թվականին արքայազն Գուստավ (ապագա թագավոր Գուստավ III) կարգադրությամբ։ Հաստիքային պրոֆեսոր նա դարձել է միայն 1777 թվականին, իր հոր մահից ոչ շատ առաջ։
1778 թ. հունվարին, մահանում է Կառլ Լիննեյ ավագը։ Նա թողել է հսկայական հավաքածու, որում ընդգրկված էին երկու չորացրած բույսերի հավաքածու, միջատների և հանքային նյութերի հավաքածու, ինչպես նաև մեծ գրադարան։ Երկար ընտանեկան տարաձայնություններից և հակառակ Կառլ Լիննեյի գրավոր լքված ցուցումներին ամբողջ հավաքածուն բաժին է հասել իր որդուն, որը Խամերբյու թանգարանից տեղափոխել է իր տուն և վերին աստիճանի ջանասիրությամբ աշխատել է դրանց պահպանմամբ։ Անգլիացի բնագետ Ջոզեֆ Բանքսը առաջարկել է իրեն վաճառել հավաքածուն, բայց նա հրաժարվել է ։
Ճանապարհորդություն Եվրոպայում (1781-1783)
1781 թվականի գարնանը Կառլ Լիննեյ կրտսերը մեկնել է երկար բուսաբանական ճամփորդության Արևմտյան Եվրոպայում։ Ճանապարհորդության նպատակներից էր նախապատրաստումը նոր գրքին և նրա հրատարակմանը։
1781 թվականի մայիսից մինչև 1782 թ. օգոստոս նա ապրում էր Անգլիայում՝ բնագետ Ջոզեֆ Բանքսի տանը, Թագավորական հասարակությունում (1778-1820)՝ զբաղվելով ուսումնասիրությամբ։
Դրանից հետո նա այցելել է Բելգիա, Նիդերլանդներ, եղավ Փարիզում (որտեղ թագավոր Լյուդովիկոս XVI-ի կողմից արժանացել է նրա ընդունելությանը), Համբուրգում, որտեղ հյուրընկալվել էր Պաուլին Դիտրիխա Գիզեկին), Կոպենհագեն։
Օգտվել իր ճամփորդության արդյունքներից նա չի հասցրել. դեռ Լոնդոնում գտնվելու ժամանակ նա հիվանդացել է հեպատիտով և շուտով՝ հայրենիք վերադառնալուց հետո, նոյեմբերի 1-ին 1783 թ., հանկարծամահ է եղել (այլ տվյալներով ՝ նա մահացել է ինսուլտից).
Կառլ Լիննեյ կրտսերի գիտական ձեռքբերումները շատ ավելի համեստ են, քան նրա հոր։ Վերջինիս առավել հայտնի աշխատանքներից Supplementum Plantarum systematis vegetabilium (1781) համալրել է Կառլ կրտսերի բուսաբանական նկարագրությունները, որոնք գրված էին Կառլ Լիննեյ ավագի, նրա աշակերտների և հետևորդների կողմից։
Կառլ Լիննեյի և նրա որդու հավաքածուների ճակատագիրը
Կառլ Լիննեյ կրտսերը երեխաներ չի ունեցել։ Շուտով նրա մայրը վաճառել հավաքածուն անգլիացի բնագետ Ջեյմս Էդվարդ Սմիթին։
Կառլ Լիննեյ կրտսերի սեփական միակ չորացրած բույսերի հավաքածուն, որը կոչվում է "Փոքր հավաքածու" (Herbarium parvum), ներառում է բույսերի, իր կողմից հավաքագրված, ինչպես նաև կրկնօրինակների այն նմուշները, որոնք մտել են հավաքածուն նրա հոր կողմից։ Այս միակ չորացրած բույսերի հավաքածուն պահպանվել էր բարոն Կլաս Ալստրյոմերի (Clas Alströmer, 1736-1894)՝ Կառլ Լիննեյի աշակերտի մոտ՝ որպես գրավ։ Նա Կառլ Լիննեյ կրտսերին տրամադրել էր փոխառություն, որպեսզի ճանապարհորդեր Եվրոպայում. Ավելի ուշ այդ միակ չորացրած բույսերի հավաքածուն նվիրել էր Շվեդական գիտությունների Թագավորական ակադեմիային և այժմ պահվում է Ստոկհոլմում.
Հղումներ
Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդ բժիշկներ Կատեգորիա:Բուսաբաններ Կատեգորիա:Շվեդ բնագետներ Կատեգորիա:Շվեդ բուսաբաններ
Լեկսա (Վիգի վտակ)
Լեկսա  (Лекса≥), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիգ գետի աջ ափին՝ 63 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 72 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հայաստանի անկախացման գործընթաց
Հռչակագիրը, որ կարևոր իրավական փաստաթուղթ էր բաղկացած էր 12 կետից ։
ԽՍՀՄ փլուզում
1989-91 թվականներին Խորհրդային Միության ծայրամասերում առաջացան ազգամիջյան հակասությունների մի շարք օջախներ, որոնք գնալով վերածվեցին անկախության համար պայքարի կենտրոնների։ Դրանցից առաջիններից մեկը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առաջացած հակասություններն էին` կապված Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի հետ։ Սրա և մի շարք այլ պատճառներով 1991 թվականի գարնանը ԽՍՀՄ-ը գտնվում էր փլուզման եզրին։ Միությունը փրկելու նպատակով Միխայիլ Գորբաչովը որոշում է 1991 թվականի մարտի 17-ին Խորհրդային Միությունում անցկացնել հանրաքվե, որի մասնակիցների մեծ մասը կողմ արտահայտեց նորացված Խորհրդային Միության պահպանման օգտին` դիտելով այն որպես ինքնավար հանրապետությունների միություն։ Հանրաքվեին չմասնակցեցին և մերժեցին Մերձբալթյան պետությունները` Լիտվան, Լատվիան և Էստոնիան, ինչպես նաև` Վրաստանը, Հայաստանը և Մոլդովան։ 1991 թվականի ապրիլին Գորբաչովը բանակցային գործընթաց է սկսում խորհրդային ինքնիշխան Հանրապետությունների Միություն ստեղծելու համար։ Պայմանագրի ստորագրումը նշանակվեց օգոստոսի 20-ին։
1991 թվականի օգոստոսին ԽՍՀՄ-ի հետադիմական ուժերը կազմակերպեցին խռովություն` երկիրը կանգնեցնելով ռազմական բռնապետություն հաստատելու սպառնալիքի առջև։ Օգոստոսի 19-ի առավոտյան օգտվելով այն հանգամանքից, որ երկրի նախագահը արձակուրդը անցկացնում էր Ղրիմում, հայտարարվում է, թե նա վատառողջ է և չի կարող կատարել երկրի նախագահի պարտականությունները և նրա լիազորությունները անցնում են փոխնախագահ Գեննադի Յանաևին։ Երկրի կառավարման համար ստեղծվեց Արտակարգ դրության պետական կոմիտե (ԱԴՊԿ)։ Օգոստոսի 19-ին զորքը մտավ Մոսկվա։ Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինը կատարվածը համարեց «հակասահմանադրական հեղաշրջում»։ Ձախողվեց պահպանողական ուժերի հեղաշրջման փորձը։ Օգոստոսի 21-ին խռովարարները ձերբակալվեցին իսկ Գորբաչովը վերադարձավ Մոսկվա։
Օգոստոսյան դեմքերից հետո ՌԽՍՖՀ նախագահ Բորիս Ելցինի հրամանագրով արգելվեց ԽՄԿԿ-ի գործունեությունը Ռուսաստանի տարածքում։ Իր գործունեությունը դադարեցրեց նաև ՀԿԿ-ն։ Ելնելով Հայաստանի անկախության մասին Հռչակագրի դրույթներից` Հայոց խորհրդարանը որոշում է 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հանրապետության տարածքում անցկացնել հանրաքվե` ԽՍՀՄ-ի կազմից դուրս գալու և անկախանալու հարցով։ Հանրապետության 2 միլիոն 43 հազար մարդ «այո» ասաց անկախությանը։ Հանրաքվեի արդյունքների հիման վրա 1991 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հանրապետության Գերագույն խորհուրդը Հայաստանը հռչակեց անկախ պետություն։
Հայաստանում մտցվում է նախագահական կառավարման համակարգը։ 1991 թվականի հոկտեմբերի 16-ին առաջին անգամ անցկացվեցին նախագահական ընտրություններ` 6 թեկնածուների մասնակցությամբ, որի արդյունքում` 83% ձայնի մեծամասնությամբ երկրի նախագահ ընտրվեց Գերագույն խորհրդի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։
Պետականության կայացման գործընթացի սկիզբը
Անկախության հռչակումից կարճ ժամանակ անց Հայաստանը ստացավ համընդհանուր միջազգային ճանաչում։ ՀՀ սահմանադրական նոր օրենքով սահմանվում էր իշխանության պետական կարգը, ապահովվում էր օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատումը։
ՀՀ Սահմանադրության ընդունում
Սկսեցին ձևավորվել պետաիրավական նոր կառույցներ։ Բարձրագույն օրենսդիր մարմինը` Գերագույն խորհուրդը, վերանվանվեց Ազգային ժողով։ Այն հռչակում էր, որ Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն է։ ՀՀ սահմանադրությամբ հաստատվեցին Հայաստանի երրորդ Հանրապետության խորհրդանիշները` դրոշը, զինանշանը և օրհներգը։ Պետական դրոշ ճանաչվեց եռագույնը` կարմիր, կապույտ, նարնջագույն` հորիզոնական հավասար շերտերով, որն առաջին հանրապետության դրոշն էր։ Այնուհետև ընդունվեց ՀՀ զինանշանը, որի կենտրոնում վահանը պահող արծիվն ու առյուծն են. պատկերված է Արարատ լեռը` Նոյյան տապանով և պատմական Հայաստանի չորս թագավորությունների զինանշաններով, սուր, ճյուղ, հասկերի խուրձ, շղթա և ժապավեն։ Որպես օրհներգ ընդունվեց առաջին հանրապետության պետական հիմնը` «Մեր Հայրենիքը»։
1995 թվականի դեկտեմբերին կատարվեց վարչատարածքային փոփոխություններ և տարածքային նոր միավորումների` մարզերի ու համայնքների հիմնում։ Ստեղծվեց 10 մարզ` Արագածոտնի, Շիրակի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի, Լոռու, Կոտայքի, Արարատի, Արմավիրի, Վայոց Ձորի, Տավուշի։ Մայրաքաղաք Երևանը նույնպես ստացավ մարզի կարգավիճակ։
Հայոց ազգային բանակի կազմավորումը
1992-93 թվականներին երկրապահ կամավորական ջոկատների և բանակ զորակոչված զինակոչիկների միավորումով ստեղծվեց շարժունակ և կարգապահ բանակ։ 1992 թվականի հունվարի 28-ին ՀՀ կառավարությունն ընդունեց «ՀՀ պաշտպանության նախարարության մասին» որոշումը, որով ազդարարեց ազգային բանակի ստեղծման սկիզբը։ Նորաստեղծ նախարարության ենթակայությանը հանձնվեցին զինվորական 4 միավորներ` ՆԳՆ պարեկապահակային գունդը, հատուկ նշանակության օպերատիվ գունդը, քաղաքացիական պաշտպանության գունդը և հանրապետական զինկոմիսարիատը։ Դեռևս 1991 թվականի դեկտեմբերի 5-ին ՀՀ-ի պաշտպանության առաջին նախարար էր նշանակվել Վազգեն Սարգսյանը։ Նորաստեղծ հայկական բանակի սպառազինությունը և ռազմական տեխնիկան ժառանգություն էր մնացել խորհրդային բանակից։ Սակայն բանակը աստիճանաբար զինվեց նաև ժամանակակից ռազմական տեխնիկայով։ Հայոց բանակը կազմավորվեց անկախ պետականության վերականգնման գործընթացում և հանդիսացավ նրա ամենամեծ ձեռքբերումը։
Նովոիվերսկոե
Նովոիվերսկոե (Новоіверське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոիվերսկոե գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (257001-257100)
Աստերոիդների ցանկ (256901-257000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (257101-257200)
Այա Մացուրա
Այա Մացուրա (ճապ. 松浦 亜弥 Մացուրա, Այա, ծնվ. հունիսի 26, 1986 թվական), ճապոնացի կուռք, Ջեյ փոփ երգչուհի և կինոդերասանուհի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասանուհիներ
Սիլվեստր կատու
Սիլվեստր կատու կամ Սիլվեստր (Sylvester the Cat ), կատու, անիմացիոն կերպար «Looney Tunes» և «Merrie Melodies» մուլտֆիլմերում։ Հայտնի է Թվիթիի հետ արկածներով և միշտ հակասական բնավորությամբ։ Նա ամեն կերպ փորձում է բռնել փոքրիկ դեղին ճուտիկին և ուտել։
Սիլվեստրի անունը ծագել է Սիլվեստր կատուների ցեղի անունից։ Սիլվեստրը եղել է 50 ամենաստացված մուլտհերոսների շարքերում ։
Կենսագրություն
Սիլվեստրը ունի մեկ որդի՝ Սիլվեստր կրտսերը, որը փորձում է նմանակել իր հորը։ Նրա թշնամիներն են Թվիթին և Սպիդի Գոնսալեզը։ Նա ամեն կերպ փորձում է բռնել Թվիթի ճուտիկին։ Նրա թշնամիներից է նաև Հեկտոր բուլդոգը, քանի որ Հեկտորը շուն է։ Մուլտֆիլմի տարբեր սերիաներում Սիլվեստրը և Հեկտորը միշտ վիճում են, սակայն որոշ դեպքերում նրանք միավորվում են և կռվում թշնամիների դեմ։
Սիլվեստր կատուն որսում է մկներին և ճնճղուկներին, ընկերություն անում աղբանոցի կատուների հետ։ Չի սիրում շներին։ Որոշ պահեր Սիլվեստրը սոված մնալով ստիպված է լինում սնվել աղբանոցում։
Նա շատ է հպարտանում իր կատվային ծագումով և իրեն բարձր գերադասում մյուս հերոոսներից։ Թեև նա շատ խորամանկ է, այնուամենայնիվ նա չի կարողանում բռնել Թվիթիին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմերի կերպարներ Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հորինված կատուներ
Գեորգի Էրիստով
Էրիստով, Գեորգի Եվսեյի (Էրիստով-Քսանսկի) (1769-1863) –, Իշխան, ինֆաներիայի գեներալ, սենատոր, Կովկասյան արշավների մասնակից ։
Ծնվել է 1769 թվականին։ Քաղաքացիական ծառայությանն է անցել 1802- ին, բարձրագույն խորհրդականի կարգավիճակով, սակայն արդեն տարեվերջին տեղափոխվել է բանակ՝ վերանվանվելով Փոխգնդապետի։
Ծառայել է Կաբարդինի հետևակային գնդում, մասնակցել է լեռնցիների դեմ( Կովկասյան պատերազմ (1817-1864)) արշավներին։
1803 թվականին Էրիստովը պարգևատրվել է Սուրբ. Գեորգի 4-րդ աստիճանի շքանշանով (№ 641 ՝ Սուդրավսկու ասպետական ցուցակով և № 1543 ՝ Գրիգորովիչ-Ստեփանովի ցուցակով) ։
Շարունակելով  ծառայությունը Կովկաս ում՝ Էրիստովը 1807 թվականին ստացել է գնդապետ ի կոչում, իսկ 1812 թվականի դեկտեմբերի 23-ին՝ gեներալ-մայոր ի կոչում, եղել է գրենադերական պահեստային բրիգադայի հրամանատար և զբաղեցրել Կախեթի այի մարզային պետի պաշտոնը։
1826 թվականին ստացել է գեներալ-լեյտենանտի կոչում և նշանակվել 21-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար ։ Մասնակցել է 1826-1828 թթ. Ռուս-պարսկական պատերազմ ին։
Ալեքսանդր Գրիբոյեդով ը Աղվերդովայի նամակում ։ «1827 թվականի հոկտեմբերին Էրիստովը առանց կռվի  գրավվեց Թավրիզի բերդը, և նա պարգևատրվեց Սբ. Ալեքսանդր Նեվսկու շքանշանով։
1828-1829 թվականներին Էրիստովը կռվում էր Կովկասում թուրքերի դեմ։ (Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829)):
1830 թվականին Էրիստովը տեղափոխվեց Մոսկվա, որտեղ հուլիսի 1-ին նշանակվեց սենատոր։ 1846 թվականի ապրիլի 7-ին նա ստացավ ինֆանտերիայի գեներալի կոչում։ 1847 թվականից Թիֆլիս ում Էրիստովը նախագահում էր սենատի հանձնաժողովում՝ Վրաստանի իշխանական և ազնվական արժանապատվության նկատմամբ անձանց իրավունքները քննարկելու համար ։
Ի թիվս այլ պարգևների Էրիստովը ունեցել է Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1808 թ.), Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան (1813 թ.), Սուրբ Աննայի 1-ին աստիճանի (1822 թ., այս շքանշանին  պատկանող ադամանդյա պատվանշանները ստացել է 1827 թ.-ին), Սուրբ Վլադիմիրի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1830 թ.), Սուրբ Անդրեյ Պերվոզվաննու շքանշան (1859 թ., ի պատիվ 90-ամյակի)։
Մահացել է 1863 թվականի նոյեմբերի 3-ին Գորի քաղաքում, այնտեղ էլ թաղված է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) մասնակիցներ
Լյուստրացիա (մաքրագործում)
Լյուստրացիա, (հայերեն՝ մաքրագործում, ծագում է lustratio բառից. Lustra - մաքրագործում զոհաբերության, այսինքն՝ մատաղ անելու միջոցով), օրենսդրական սահմանափակում, որը կիրառվում է իշխանափոխությունից հետո՝ նախկին իշխանության կողմնակիցների իրավունքների սահմանափակման համար ։
Ընդհանուր նկարագրություն
Լյուստրացիան՝ մաքրագործումը քաղաքականության մեջ նոր երևույթ չէ։ Այդ առումով հիշարժան են «ստալինյան մաքրագործումները», որպես ամբողջատիրական լյուստրացիայի օրինակ («ստալինյան զտումներ» կամ «ստալինյան մաքրումներ», Stalinist cleansing), դենացիֆիկացիան կամ «ապաազգայնամոլացումը» Արևմտյան Եվրոպայում (Entnazifizierung, Denazification, Денацификация) , խրուշչովյան դեստալինիզացիան՝ десталинизация ։ Լյուստրացիան՝ մաքրագործումը քաղաքականության մեջ «վճռական ձևեր» է ունեցել նաև XX դարավերջին և XXI դարասկզբին՝ Արևելյան և Կենտրոնական Եվրոպայի հետկոմունիստական Երկրներում՝ նախկին կոմունիստական-ռուսական ռեժիմին կապված անձանց՝ պետական, կուսակցական աստիճանավորներին, հատուկ ծառայությունների գործակալներին պետական ծառայությունից և ուժային ու իրավապահ կառույցներից, կրթական համակարգից հեռու պահելով  ։  Ակնկալվում է, որ, Լյուստրացիա-մաքրագործման իրականացումը նոր իշխանությանը լեգիտիմություն է տալիս՝ նախորդ՝ հանցագործ ու հակաօրինական իշխանության գործունեությունից կտրուկ և վճռականորեն տարանջատվելով ։
Լյուստրացիա տերմինի հայերեն թարգմանություններ
Առավել հաջող հայերեն համարժեքներ կարելի է համարել հետևյալները.
Որոշ լրատվամիջոցներում կիրառվել է նաև
Լյուստրացիա և անցումային արդարադատություն
Լյուստրացիա երևույթի հետ սերտորեն կապված է անցումային արդարադատությունը, որի ներքո հասկացվում են մարդու իրավունքների լայնամասշտաբ խախտման ժամանակաշրջանի հետ կապված ժառանգության հաղթահարման դատական և ոչ դատական մեխանիզմները կամ միջոցառումները։ Նման մեխանիզմները և միջոցառումները ընդգրկում են քրեական հետապնդում, իսկության պարզման հանձնաժողովներ, փոխհատուցման ծրագրեր և բազմաթիվ ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ ։ Անցումային արդարադատությունը ընդունվում է բռնության և հալածանքների համակարգից սոցիալական կայունության համակարգ քաղաքական անցման ժամանակահատվածում և ուղեկցվում է հասարակական վստահությունը և արդարադատության կոտրված համակարգը վերականգնելու, կառավարման ժողովրդավարական համակարգը կառուցելու հասարակության ձգտումով։ Անցումային արդարադատության հիմնական արժեքն է ինքնին արդարադատության հասկացությունը, որը պարտադիր չէ, որ ենթադրի քրեական արդարադատություն։ Այդպիսով, այս հասկացությունը և ռեժիմի փոփոխության կամ հակամարտությունից անցման նման քաղաքական տրանսֆորմացիաները կապված են ավելի խաղաղ, հստակ և ժողովրդավարական ապագայի հետ։ Ավտորիտար, դիկտատորական ռեժիմներից կամ քաղաքացիական հակամարտություններից ժողովրդավարության քաղաքական անցման ժամանակահատվածներում անցումային արդարադատությունը հնարավորություն էր տալիս այդ հասարակություններին դիտարկել տեղի ունեցած մարդու իրավունքների խախտումները, զանգվածային վայրագությունները և նմանատիպ ծանր վնասի այլ ձևերը ժողովրդավարության և խաղաղության անցման սահուն անցման ներքո։
Լյուստրացիայի տեսակներ
Լյուստրացիայի տեսակներն են․
Քաղաքական լյուստրացիայի հիմնական թիրախ
Հայտնի է, որ ԽՍՀՄ ամբողջատիրական վարչակազմի հենարաններից մեկը, եթե ոչ ամենակարևորագույն հենարանը հանդիսանում էր Պետական անվտանգության կոմիտեն՝ ՊԱԿ-ը, կամ նախկին ՉԵԿԱ–ն որ առավել հայտնի էր ռուսական ԿԳԲ՝ КГБ՝ «կա–գէ–բէ» կամ անգլերեն KGB՝ «քէյ–ջի–բի» հապավումներով։ ՊԱԿ–ԿԳԲ–ն հզոր էր հատկապես իր ընդգրկուն գործակալական ցանցով։ Հենց այս չեկիստա–կգբ–ական ցանցի միջոցով էր կատարվում ԽՍՀՄ ներսում, ինչպես նաև նրանից կախյալ զանազան երկրներում հասարակության զանազան խավերի վերահսկումը, այսպես կոչված հակապետական խոսակցությունների, ընդդիմադիր տրամադրությունների ի հայտ բերումը։ Տասնամյակներ շարունակ գործած չեկիստա–կգբ–ական այս ցանցի անդամները անհատույց ծառայություն չէին մատուցում պետությանը, այլ իրենց փոխանցած ցանկացած տեղեկատվության համար պարգևատրվում էին։ Նման պարգևատրումները հիմնականում դրսևորվում էին ծառայողական–աշխատանքային աստիճանակարգով բարձրացմամբ։ Տրամաբանական է, որ այսպիսի գործընթացի շարունակականության հետևանքով թե՛ ԽՍՀՄ–ում, թե՛ նրանից կախյալ բազում երկրներում քաղաքական, մտավորական, հասարակական վերնախավի մեծ մասը փաստացի կազմում էին այն անձինք, ովքեր մաս են կազմել գաղտնի այս գործակալական ցանցին և կամ համագործակցել էին վերջինիս հետ։
Իրագործված կամ իրագործվող քաղաքական լյուստրացիա
XX դարավերջին և XXI դարասկզբին քաղաքական լյուստրացիա է իրագործվել կամ իրագործվում է Արևելյան և Կենտրոնական Եվրոպայի հետևյալ հետկոմունիստական երկրներում.
Իրագործվելիք քաղաքական լյուստրացիա
XXI դարասկզբին Քաղաքական Լյուստրացիա իրագործվելու հավանականություն և կարիք կա Արևելյան և Կենտրոնական Եվրոպայի հետևյալ հետկոմունիստական երկրներում.
Օրինակներ
Նախկին սոցճամբարի, Մերձբալթյան երկրների հանրություններն, օրինակ, կոմունիստական բռնապետության տապալումից հետո ինքնամաքրման կարիք են ունեցել։ Նրանք ելել են այն իրողությունից, որ Կոմունիստական ռեժիմը բնույթով եղել է հանցավոր։ Այս գնահատականն, ի դեպ, չի նշանակել, թե չեխերը, լեհերը, լիտվացիները մտածել են կամ մտածում են, թե կոմունիստական իշխանությունը «ոչ մի լավ բան» չի արել, ոչ մի շենք չի կառուցել, ոչ մի գործարան չի բացել։ Ռեժիմի հանցավորության մասին գնահատականը հիմնված է եղել այն պարզ և անժխտելի փաստի վրա, որ կոմունիստական իշխանությունը բանտերում, գուլագներում, ուղղակի պատերի տակ` սպանել-գնդակահարել է միլիոնավոր անմեղ մարդկանց, միլիոնների էլ հետապնդել է, երկար տարիներով ազատազրկել։ Հենց ռեպրեսիվ այս գործելակերպի վրա է հիմնված եղել կոմունիստական հասարակարգը, ռեժիմը, իշխանությունը ։
Չեխոսլովակիայում և Չեխիայում
1991 թվականի հոկտեմբերի 4–ի օրենքով լյուստրացիայի ենթարկվեցին կոմունիստական ՉՍՍՀ–ի գաղտնի ոստիկանության բոլոր աշխատակիցները ։
Գերմանիայում
Գերմանիայում փաստացի լյուստրացիան իրականացրել է Շտազիի գրանցումների գործակալությունը ։
Լեհաստանում
Առաջին Լյուստրացիայի օրենքը Լեհաստանում ընդունել է Լեհաստանի խորհրդարանը` Սեյմը, 1992 թվականին   ;
Ուկրաինայում
Ուկրաինայում Լյուստրացիա բառը նշանակում է Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի օրոք՝ 2010 թվականի փետրվարի 25-ի և 2014 թվականի փետրվարի 22-ի միջև (2014 թվականի Ուկրաինական հեղափոխություն) աշխատած այն քաղաքացիական ծառայողներին պետական, հանրային պաշտոններից հեռացնելուն, ով աշխատել է մեկ տարուց ավելի և «իրենց սեփական համաձայնությամբ չէ պաշտոնաթող եղել», ինչպես նաև այն քաղաքացիական ծառայողներին, ովքեր գործուն անդամակցություն են ունեցել Խորհրդային Միության Կոմունիստական Կուսակցությունում։ Նրանք ենթարկվում էին հինգից տասը տարվա սահմանափակման ։
Լյուստրացիան Վրաստանում
2017 թ. հունիսի կեսերին Վրաստանի քաղաքական ազդեցիկ ուժերից մեկը հայտարարեց երկրում լյուստրացիա անցկացնելու իր որոշման մասին։ Մասնավորապես, Վրաստանի Լեյբորիստական, այսինքն՝ աշխատավորական կուսակցության ղեկավար Շալվա Նաթելաշվիլին հայտարարել է, որ «Լեյբորիստները մեծամասնական պատգամավորների սև ցուցակ կկազմեն» ։ Նաթելաշվիլին բացատրել է իր նախաձեռնելիք լյուստրացիայի էությունը հետևյալ կերպ։ Վրաստանի խորհրդարանի այն պատգամավորներին, որոնք քաղաքական և բիզնես գործունեություն են ծավալում միաժամանակ, իսկ մանդատներն օգտագործում են բյուջեից գումարներ վերցնելու համար, պետք է արգելել զբաղվել քաղաքականությամբ։
Ալիքենդ (Արեշի գավառ)
Ալիքենդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Լյուստրացիա (մաքրագործում)
Լյուստրացիան Հայաստանում
Կոմունիստական ռեժիմի թուլացումից (1988-1989) և տապալումից (1990-1991) հետո Հայաստանում Լյուստրացիա անցկացնելու փորձեր են եղել  ։
Հայաստանի Հանրապետությունում լյուստրացիայի՝ քաղաքական մաքրագործման անցկացման ջատագովներից մեկը, թերևս ամենաաչքի ընկնողը, եղել և մնում է ԱՄԿ–ի անդամ և ԱԻՄ–ի հիմնադիր Պարույր Հայրիկյանը, ինչպես նաև նրա զինակից և գաղափարակից Ազատ Արշակյանը ։ 1991 թվականին իրականություն դարձավ դեռևս 1973 թվականին՝ այն ժամանակ Ազգային միացյալ կուսակցության 24-ամյա առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանի հայտարարած՝ «Անկախություն՝ հանրաքվեի ճանապարհով» ռազմավարական նպատակը։ Հայաստանի Գերագույն օրենսդիր մարմնի պատգամավոր ընտրված Հայրիկյանը պայքարում էր անհապաղ ազգային բանակ ստեղծելու, ժողովրդի կողմից ընտրված գործադիր իշխանության հաստատելու, սահմանադիր ժողովի միջոցով՝ սահմանադրություն ընդունելու և կարևոր այլ նպատակների համար։ Ազգային բանակը ստեղծվեց 1992-1993 թվականներին, առաջին ազգային սահմանադրությունը՝ 1995 թվականի հուլիսի 5-ին՝ Հայրիկյանի ծննդյան օրը։ Ուշացումով, բայց ի վերջո այս նպատակներն իրողություն դարձան։ Այդ նպատակներին հասնելու ճանապարհին Հայրիկյանն ու իր համախոհները ստիպված էին հաղթահարել կոմունիստական իշխանություններից մնացած ու նոր իշխանավորներ դարձած բացահայտ ու գաղտնի գործակալների դեմ, որոնք ամեն ջանք գործադրում էին նորանկախ Հայաստանի երրորդ հանրապետությունը Կրեմլի, այսինքն Ռուսական նոր կայսրության ղեկավարների վասալի կարգավիճակում պահելու համար։
Ալիքենդ (Արեշի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Լյուստրացիա (մաքրագործում)
Լյուստրացիան Հայաստանում
Լյուստրացիայի կամ գաղտնազերծման մի շարք փորձեր են եղել։ Ուշագրավ է, մասնավորապես, 2011 թվականին Հայաստանի Հանրապետության գերագույն օրենսդրական մարմնի՝ Ազգային Ժողովի՝ խմբակցություններից մեկը՝ «Ժառանգության» փորձը, ՀՀ Գերագույն օրենսդիր մարմնի քննարկմանն ու հաստատմանը ներկայացնելու «Գաղտնազերծման մասին» օրենքի նախագիծը, որի հեղինակն էր պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանը, և որի նպատակն էր գաղտնազերծել մինչև 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի Հայաստանի անկախության հանրաքվեն նախկին ԿԳԲ–ի, այսինքն՝ ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի, ինչպես նաև՝ հետախուզական, հակահետախուզական, օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինների, օրինակ՝ ԳՌՈՒ-ի, այսինքն՝ ԽՍՀՄ-ի կամ Ռուսաստանի զինված ուժերի ռազմական հետախուզության, կամ այլ երկրների հատուկ ծառայությունների հետ բացահայտ կամ գաղտնի հիմունքներով աշխատած կամ համագործակցած անձանց ։ Հետագա սերունդներին կարող է զարմանալի թվալ, սակայն, «Ժառանգություն» խորհրդարանական խմբակցության առաջարկած ազգանպաստ և պետականամետ սույն նախագիծն առաջացրեց Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական իշխող ուժերի և, նույնիսկ՝ գիտական վերնախավի մի մեծ հատվածի թե՛ բացահայտ, թե՛ թաքուն, բայց բուռն և եռանդուն դիմադրությունը ։
1988-2018 թվականների ընթացքում Հայաստանում լյուստրացիա, այսինքն՝ քաղաքական մաքրագործում իրականացված չէ, և դրա ձևական-պաշտոնական պատճառաբանություններից մեկն այն է, որ իբր, հայկական հասարակության մեջ շատերը, իսկ իրականում՝ հիմնականում նախկին և ներկայիս կառավարող վերնախավի գերակշիռ մեծամասնությունը, լյուստրացիան համարում են վտանգավոր` իբրև թե խուսափելով հնարավոր երկպառակություններից կամ «եղբայրասպանությունից» ։ Փաստացի, Հայաստանի Հանրապետությունում լյուստրացիոն (այսինքն՝ քաղաքական մաքրագործման) գործընթացները կասեցվել են ։
Լյուստրացիայի անհրաժեշտությունը Հայաստանում պահպանվել է նույնիսկ Թավշյա հեղափոխությունից հետո։ Դրա մասին հրապարակավ արտահայտվում են մի շարք քաղաքական կազմակերպություններ, օրինակ՝ Հայաստանի Եւրոպական կուսակցությունը, Սասնա Ծռեր կուսակցությունը, զանազան քաղաքական գործիչներ, քաղաքագետներ և այլ մասնագետներ։ Մասնավորապես, հատկանշական են հետևյալ հրապարակումները․
Համանման հայեցակարգեր
Լյուստրացիան համեմատվել է դենացիֆիկացիայի հետ, որն իրականացվել էր Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ինչպես նաև դեբաասիֆիկացիային en:de-Ba'athification, որը կատարվել է Սադամ Հուսեյինի տապալումից հետո Իրաքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրոպայի քաղաքականություն Կատեգորիա:Հեղափոխություն Կատեգորիա:Քաղաքական եզրաբանություն Կատեգորիա:Քաղաքական և մշակութային մաքրագործում Կատեգորիա:Անցումնային արդարադատություն
Տեյդե
Տեյդե (Teide), հրաբուխ Տեներիֆե կղզում (Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա)։ Ունի 3.718 մ բացարձակ և ավելի քան 7.000 մ հարաբերական (օվկիանոսի տակ) բարձրություն։ Իսպանիայի ամենաբարձր կետն է և երրորդ խոշորագույն հրաբուխը աշխարհում իր հարաբերական բարձրությամբ։ Գտնվում է համաշխարհային ժառանգություն հայտարարված ազգային պարկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կանարյան կղզիներ Կատեգորիա:Իսպանիայի հրաբուխներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Իսպանիայում Կատեգորիա:Ակտիվ հրաբուխներ Կատեգորիա:Պետության ամենաբարձր կետեր Կատեգորիա:Ստրատոհրաբուխներ
Patreon
Patreon, վեբ կայք, որում հեղինակները տեղադրում են իրենց ստեղծագործական աշխատանքները (տեսանյութեր, լուսանկարներ, երգեր), որոնք կարող են տարածվել վճարովի բաժանորդագրությամբ ։
Կայքը հայտնի է YouTube-վիդեոբլոգերների, կոմիքսների հեղինակների, գրողների, փոթքասթերների, երաժիշտների և այլ ստեղծագործական ոլորտում աշխատող օգտատերերի շրջանում ։ Patreon-ը թույլ է տալիս նրանց ստանալ ֆինանսավորում անմիջապես երկրպագուներից իրենց ամեն հրապարակման համար ։ Ընկերությունը հիմնվել է երաժիշտ Ջեք Կոնտենի և մշակվել Սէմ Յամի կողմից 2013 թվականին ։ Ընկերությունը տեղակայված է Սան Ֆրանցիսկոյում ։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 2013 թվականի մայիսին երաժիշտ Ջեք Կոնտեի կողմից, ով տարբերակներ էր փնտրում գումար վաստակելու շնորհիվ իր հայտնի YouTube տեսահոլովակների ։ Սէմ Յամի հետ միասին նա մշակեց պլատֆորմ, որը թույլ էր տալիս իր երկրպագուներին փոխանցել որոշակի գումար իր ամեն հրապարակման համար։ 2013 թվականի օգոստոսին ընկերությունը ստացավ 2,1 միլլիոն դոլար ֆինասավորում վենչուրային ներդողներից ։ 2014 թվականի հունիսին ընկերությունը ստացավ ևս 15 միլիոն դոլար Index Ventures-ի կողմից  ։ 2016 թվականի հունվարին Ջոշուա Կուշները ընկերության համար տրամադրեց ևս 30 միլլիոն դոլար, որը արդյունքում Patreon-ի կապիտալը դարձավ 47,1 միլլիոն դոլար ։
Կայքի մեկնարկից 18 ամիս անց կայքում գրանցված երկրպագուների թիվը հասնում էր 125 000-ի ։ 2014 թվականի վերջին կայքը հայտարարեց, որը կայքում գրանցված երկրպագուները հեղինակներին ուղարկում են ավելի քան մեկ միլլիոն դոլար ։
2015 թվականի հոկտեմբերին կայքը դարձավ մասշտաբային կիբերհարձակումների զոհ, որի արդյունքում գողացվեց ավելի քան 15 Գբ գաղտնաբառեր, վճարային տվյալներ և ներքին կոդ։ Գողացված տվյալները պարունակում էին ավելի քան 2,3 միլլիոն էլեկտրոնային փոստի հասցեներ և անձնական նամակներ ։ Հարձակումից հետո օգտատերերին ուղարկվեց նամակ, որը պահանջում էր ուղարկել գումար Բիթքոյին հասցեին, որպեսզի պահպանեն իրենց տվյալները   ։
2016 թվականին Patreon ծանուցեց իր օգտատերերին փոփոխությունների մասին, նշելով, որ փոխանցումներ այլևս կատարվելու են միայն PayPal-ի միջոցով ։
2017 թվականի հունվարին հայտարարվեց, որ կյանքի թողարկման պահից հեղինակներին ուղարկվել է ավելի քան 100 միլլիոն դոլար ։ Նույն թվականի մայիսին հայտարարվեց, որը ծառայությունից օգտվում են ավելի քան 50 հազար հեղինակ և 1 միլլոն երկրպագուներ ։
2018 թվականի օգոստոսին հայտարարվեց, որ ընկերությունը ձեռք է բերել Memberful ընկերությունը ։
Ամարաթների քարայր
Ամարաթների քարայր, քարայր Ղարաբաղում, Վարանդայի գավառում։ Քարին տակի կոչված ձորակում։ Հիշատակվում է «Ազգագրական հանդեսում» (1897, էջ 13)։
Patreon
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կայքեր Կատեգորիա:Կայքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ընկերություններ
Ամարաթների քարայր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քարայրներ այբբենական կարգով
Ռիվա դել Գարդա
Ռիվա դել Գարդա (Riva del Garda), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 15693 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 374 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 42 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 338066028։ Հեռախոսային կոդ՝ 0464։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բաշաքշեհիր
Բաշաքշեհիր (Başakşehir), շրջան Ստամբուլի մարզի եվրոպական հատվածում։ Համարվում է Ստամբուլ քաղաքի բաղկացուցիչ մասը։
Պատմություն
Օսմանյան կայսրության ժամանակ շրջանը անվանվել է Ազատլըք։ Այստեղ է արտադրվել վառոդը, որը օգտագործել է օսմանյան բանակը՝ զինված գործողությունների ժամանակ։ Քանի որ շրջանում զարգացած է եղել գյուղատնտեսությունը, այն վերանվանվել է Ռեսնելի Չիֆթղիլի («Ռեսնելիի կեցարան»)։ Այստեղ է գտնվել Երիտթուրքական հեղափոխության առաջնորդներից մեկի Ահմեդ Նիյազի բեյի («Ռեսնելիի») ագարակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Նովոյավլենկա (ավան, Ալեքսանդրովի շրջան)
Նովոյավլենկա (Новоявленка), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Ակշամ
Ակշամ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Hello, world!
«Hello, world!»-ը համակարգչային ծրագիր է, որի աշխատանքի արդյունքն է էկրանին (կամ այլ արտարծող սարքին) «Hello, world!» արտահայտության արտարծումը (հայերեն՝ «Բարև, աշխարհ»)։ Սովորաբար, «Hello, world!»-ը առաջին ծրագիրն է ծրագրավորման լեզվի դասագրքերում։
Այս ծրագրի ուսումնասիրումը ուսանողի ուշադրությունը հրավիրում է իր համար նոր լեզվի միանգամից մի քանի նոր հասկացություններ վրա, և, ինչն ամենակարևորն է, ուսանողը հասկանում է տվյալ ծրագրավորման լեզվով գրված ծրագրի հիմնական կառուցվածքը։
Չնայած նրան, որ փորձնական ծրագրերն օգտագործվում են համակարգիչների ստեղծման օրվանից, «Hello world» արտահայտության՝ որպես փորձնական հաղորդագրություն օգտագործման ավանդույթն սկսել է 1978 թ․-ից, երբ Բրայան Քերնիգանն ու Դենիս Ռիտչին, իրենց «C ծրագրավորման լեզուն» («The C Programming Language») գրքում առաջին անգամ օգտագործեցին այս արտահայտությունը։
Օրինակներ
Ժամանակակից տարբերակը, որն համապատասխանում է ANSI C ստանդարտին
C++ ծրագրավորման լեզվով
Pascal ծրագրավորման լեզվով
Oberon ծրագրավորման լեզվով
Modula-2 ծրագրավորման լեզվով
Python 2.x լեզվով
Python 3.x լեզվով
Java լեզվով
Common Lisp լեզվով
JavaScript լեզվով PHP լեզվով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծրագրավորում
Այրիջա (հանքային աղբյուր)
Այրիջա, հանքային աղբյուր Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արգիճի գետի ավազանում ։
Cosmopolitan
Cosmopolitan (Քոսմոփոլիտեն), աշխարհի ամենաճանաչված կանացի ամսագրերից է ։
Պատմություն
Հիմնվել է 1886 թվականին ԱՄՆ-ում։ Այժմ ամսագիրը ունի 63 միջազգային խմբագրություններ, և տպագրվում է 32 լեզուներով։ Միջազգային խմբագրություններ կան հետևյալ երկրներում‘ ԱՄՆ (իսպաներեն), Արգենտինա, Ավստրալիա, Բրազիլիա, Բուլղարիա, Գերմանիա, Էկվադոր, Էստոնիա, Թաիլանդ, Թայվան, Թուրքիա, Ինդոնեզիա, Իսպանիա, Իսրայել, Իտալիա, Լատվիա, Լեհաստան, Լիտվա, Խորվատիա, Կազախստան, Կենտրոնական Ամերիկա, Կիպրոս, Կոլումբիա, Կորեա, Մալայզիա, Մեծ Բրիտանիա, Մեկսիկա, Մոնղոլիա, Նիդերլանդներ, Նորվեգիա, Շվեդիա, Չեխիա, Չիլի, Չինաստան, Հայաստան, Հարավային Ամերիկա, Հնդկաստան, Հոնգ Կոնգ, Հունաստան, Հունգարիա, Պեռու, Պորտուգալիա, Պուերտո Ռիկո, Ռումինիա, Ռուսաստան, Սերբիա, Սլովենիա, Վենեսուելա, Վյեթնամ, ՈՒկրաինա, Ֆինլանդիա, Ֆրանսիա, Ֆիլիպիններ։
Cosmopolitan Հայաստան
Հայկական տարբերակի առաջին համարը լույս է տեսել 2010 թվականի մարտին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ամսագրեր
(8283) Էդինբուրգ
(8283) Էդինբուրգ (Edinburgh), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,809212 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5596 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0588 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1719,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209328 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բորիս Բաբայանի հուշարձան
Բորիս Բաբայանի հուշարձան, հուշարձան նվիրված հայ նշանավոր երաժիշտ, ջութակահար, Արցախի մշակույթի վաստակավոր գործիչ Բորիս Բաբայանին։ Գտնվում է Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտում, քաղաքային հուշահամալիրի Զինվորական պանթեոնում ։
Պատմություն
Հուշարձանի բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ին։ Բորիս Բաբայանի արձանը կանգնեցվել է Արցախի Հանրապետության Ներքին գործերի նախարար Կարեն Սարգսյանի նախաձեռնությամբ, երաժշտի մահից 2 տարի անց։ Արվեստագետի արձանի տեղադրման վայրը պատահական չի ընտրվել։ Արցախյան ազատամարտից հետո նրան հաճախ տեսնում էին Ստեփանակերտի հուշահամալիրում՝ երաժշտության լեզվով իր ջութակի միջոցով տղաների հետ զրուցելիս։ Հուշարձանի հանդիսավոր բացումը կատարել են Կարեն Սարգսյանն ու Բորիս Բաբայանի թոռը՝ Արսեն Բաբայանը։ Միջոցառմանը մասնակցել են ԱՀ նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Կարեն Շահրամանյանը, Ստեփանակերտի քաղաքապետ Դավիթ Սարգսյանը, կառավարության ներկայացուցիչներ, պաշտոնյաներ, ջութակահարի  հարազատներն ու ընկերները  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստեփանակերտի հուշարձաններ
Աբովի
Աբովի, ձմեռանոց, որ ըստ 1933 թվականի՝ գտնվում էր այժմյան Հայաստանի Լոռու մարզում, 1926 թվականին ուներ 10 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի աշխարհագրություն
Աջամի
Աջամի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 225 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ճգնավորների աշտարակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Ֆիֆին և ծաղկե երեխաները
Ֆիֆին և ծաղկե երեխաները (Fifi and the Flovertots), Մեծ Բրիտանիայի արտադրության մուլտիպիկացիոն սերիալ ։ Թողարկվել է 2005 թվականին։ Մուլտֆիլմը նախատեսված է 2-8 տարեկան երեխաների համար։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է ծաղկանոցի բնակիչների` անմոռուկ Ֆիֆիի, Ծաղկի երեխաներ Կակաչիկի, Ռոզիի, Մանուշակի, Կոկռոշիկի, միջատներ Ժուժիկայի, Վեբբի, Օզիի և Սլիկ-Սլյակի մասին։ Ֆիֆին փոքրիկ անմոռուկ է։ Նա ապրում է իր ընկերների հետ ծաղկանոցում։ Ֆիֆիի առանձնահատկություններից մեկը մոռացկոտությունն է, որն ընկերների մշտական կատակների առիթ է դառնում, ովքեր կրկնում են. «Անմոռուկ Ֆիֆին մոռացել է»։ Ֆիֆիի սիրելի խոսքը հետևյալն է. «Կպչուն ծաղկաթերթիկներ»։ Նա այսպես է ասում, երբ փորձում է ինչ-որ կարևոր բան հիշել։ Սերիալը պատմում է ծաղիկների և միջատների միջև գոյություն ունեցող ընկերության ու փոխհարաբերությունների, նրանց կիսելու, զիջելու, ուրիշների կարծիքն ընդունելու ունակության, բարի ու ազնիվ լինելու մասին։ Կրետ Օզին չի կարողանում ընկերություն անել, և որպես կանոն վատագույն հատկանիշներ է ցուցադրում. խարդախություն, անհանդուրժողականություն, շատակերություն։ Նույնիսկ իր ընկերոջը` Սլիկ-Սկլյակին վերևից է նայում։ Սակայն հաճախ Օզին ինքն է դառնում իր սեփական չարագործությունների զոհը։
Կերպարներ
Ծաղկե երեխաներ`
Միջատներ`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Համբույր (նկար, Մունկ)
«Համբույր» (Kyss), նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիոնիստ Էդվարդ Մունկի նկարներից։ Նախնական էսքիզները ստեղծվել են 1890-ական թվականների սկզբին, սակայն հռչակավոր և սիրված տարբերակը թվագրվում է 1897 թվականին։ Այն հանդիսանում է նկարչի «Կյանքի ֆրիզ» ստեղծագործական ժամանակաշրջանի աշխատանքներից։
Նկարագիր
Նկարում պատկերված են երկու սիրահար երիտասարդներ, որոնք պատուհանի մոտ կանգնած համբուրվում են այնպես, կարծես միաձուլված լինեն։ Նրանց դեմքերը ներթափանցվում են մեկը մյուսի մեջ։ Ամենայն հավանականությամբ սենյակի ներքին կահավորումն ու ձևավորումը համընկնում է «Գիշերը Սեն Կլուում» կտավի ինտերիերի հետ (1890): Այս հանգամանքը հնարավորություն է ընձեռում ենթադրել, որ կտավի ստեղծման հիմքում դրված է նկարչի իրական հիշողությունները ։
Մունկի «Համբույր» նկարը ոգեշնչել է երիտասարդ քանդակագործ Գուստավ Վիգելանդին, ով այդ տպավորությունների ներքո ստեղծել է «Թեքություն» քանդակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էդվարդ Մունկի նկարներ Կատեգորիա:Կյանքի ֆրիզ Կատեգորիա:1897 նկարներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի արվեստ Կատեգորիա:Էքսպրեսիոնիզմ Կատեգորիա:Մունկի թանգարանի նկարներ
Կենա (Վիլեդի վտակ)
Կենա (Кена≥), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վիլեդ գետի աջ ափին՝ 219 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 29 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Նովոպավլովկա (գյուղ, Ալեքսանդրովի շրջան)
Նովոպավլովկա (Новопавлівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովիում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպավլովկա գյուղում բնակվում էր 81 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Կուն
Նիկոլայ Ալբերտովիչ Կուն (Николай Альбертович Кун, ), ռուս պատմաբան, գրող, մանկավարժ, Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր։ Հեղինակել է «Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները» («Легенды и мифы Древней Греции», 1922) գիրքը, որ բազմիցս հրատարակվել է նախկին ԽՍՀՄ ժողովուրդների և հիմնական եվրոպական լեզուներով։