cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՀՀ ԳԱԱ ԵԳԻ երկրաբանական թանգարան
Ջերմուկի հանքային ջրեր
Ջերմուկի հանքային ջրերը հայտնի են բուժիչ հատկություններով դեռևս պատմական ժամանակներից։ Քաղաքի մասին առաջին տեղեկությունները հանդիպում են միջնադարյան հին ձեռագրերում։ Ջերմուկ ամրոցը կառուցվել է Արշակունյաց տոհմի թագավորության օրոք (1-ին դար) ու ծառայել է որպես ամառանոց-բուժարան։ Մի քանի հանքային աղբյուրների մոտ մինչև օրս էլ պահպանվել են հնադարյան լողարանների մնացորդներ։ Մեր օրերի Ջերմուկում կարելի է տեսնել ամրոցի պարսպի ավերակները, որ կառուցվել է դեռևս Ք.ա. 189 թվականին։ Քաղաքի շրջակայքը հարուստ է քաղցրահամ ու հանքային ջրերի եզակի աղբյուրներով։ Ջերմուկում շատրվանում է ջերմաստիճանների լայ տիրույթ ունեցող հանքային աղբյուրների մի խումբ, բնական ելքերում 13-ից մինչև 35 աստիճան ըստ Ցելսիուսի, իսկ մինևև 50 մ խորությամբ փորված հորատանցքերում՝ 55 աստիճան ըստ ցելսիուսի։ Ջրերի ելքն ամենուր ուղեկցվում է տրավերտինի կուտակումով աղբյուրի շուրջը։ Բուժիչ ջրի բաղադրությունը բարդ է՝ հիդրոկարբոնատ-սուլֆատ-նատրիում-կալցիումային։ Ընդհանուր հանքայնացումը տատանվում է 3.0-4.82 գ/լ։ Լինելով համաշխարհային ճանաչում ունեցող «Կարլովի վարի» հանքային ջրի նմանօրինակը, Ջերմուկի ջրերը հայտնի են ոչ միայն Հայաստանում, այլև նրա սահմաններից շատ հեռու։
Խոշոր նումուլիտներ Հայաստանի պալեոգենյան նստվածքներում
Վայոց ձորի մարզում, Ազատեկ գյուղի մոտ, որը գտնվում է Վայք ավանից 7 կմ դեպի հարավ, կրային ավազաքարերում ու խառնաքարերում գտնվում են չափերով եզակի ֆորամինիֆերների՝ նումուլիտների (Nummulites) զանգվածային կուտակումներ։ Ֆորամինիֆերներն արմատոտնիների դասի առավելապես միկրոսկոպիկ, ծովային և քաղցրահամ ջրերի օրգանիզմներ են, իսկ նումուլիտները (լատիներեն Nummulus բառից) կրաքարային խոշոր ֆորամինիֆերների մի ենթադաս են, որոնց միջին չափերը 0.2-1.5 սմ են, շատ հազվագյուտ դեպքերում էլ 10 սմ։ Դրանց գալարաձև խեցին ունի տափակ սկավառակի կամ ոսպի ձև։ Պալեոգենի նստվածքներում, Ազատեկ գյուղի մոտ, առատորեն կան նումուլիտների մինչև 7 սմ և ավելի չափեր ունեցող բրածո մնացորդներ, ինչպես նաև ծովային ոզնիների և փափկամարմինների քարացուկներ։ Միաժամանակ, նույն տեղում կարելի է հավաքել ոչ թանկարժեք գեղեցիկ քարերի՝ հասպիսների նմուշներ։
Նախնադարյան եզան գանգ
Գտնվել է 1940 թվականին Զանգիբասար (այժմ՝ Մասիս քաղաք) շրջանի Էլյաս գյուղի մոտ գտնվող ավազահանքում (Երևանից 12 կմ հարավ-արևմուտք գտնվող ավազահանքում՝ հողային աշխատանքների ժամանակ)։ Գանգը հայտնաբերվել է 2 մ խորության վրա՝ ռիս-վյուրմ հասակի ավազներում (Ն. Կ. Պաֆֆենհոլցի տվյալներով)։ Նրա հետ միասին գտնվել է նաև պարանոցի երկրորդ ողը (epistropheus)։
Բրածո ռնգեղջյուր
Ռնգեղջյուրը ներկայացված է ստորին ծնոտի միակ ձախ հորիզոնական ճյուղով, որը գտնվել է Լենինականի ավազահանքից, Elephas, Equus, Camelus, Cervus և այլ մնացորդների հետ։
Բրածո եղջերու
Մնացորդներ, գտնված Սևանա լճի ավազանից (Բաբաջան, Մազրա), եղջյուրները պատկանում են բրածո ազնվական եղջերվի (Cervus sp.)։
Էստուդիանտես ԲԱ
Անհատական մրցանակներ
Իսպանիայի գավաթ MVP
ՀՀ ԳԱԱ ԵԳԻ երկրաբանական թանգարան
Հրաբխային ռումբեր
Հրաբուխի ժայթքման ընթացքում դուրս նետված և այս կամ այն ձևն ընդունած լավայի կտորները ստացել են հրաբխային ռումբեր անվանումը։ Նարանց ներքին մասը սովորաբար ծակոտկեն կամ բշտիկավոր է, իսկ արտաքին կեղևը պինդ է և ապակու նման՝ օդում արագ սառչելու շնորհիվ։ Հրաբխային ռումբերի չափերը լինում են մի քանի սանտիմետրից մինչև մի քանի մետր։ Ձևից կամ մակերեսի ֆակտուրայից կախված տարանջատում են հացակեղևի տիպի, բլիթաձև և իլիկանման հրաբխային ռումբեր։ Առաջին երկու տիպերը բնորոշ են մածուցիկ և շատ հեղուկ լավաներին, որոնք ունեն անդեզիտաբազալտային ու բազալտային կազմ և լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Հրաբխային ռումբերը մեծ քանակությամբ հանդիպում են Արագած, Արայի լեռ հրաբուխների և Գեղամա, Վարդենիսի ու Սյունիքի բարձրավանդակների խարամային կոների լանջերին։ Իլիկանման ձևից բացի, հանդիպում են ոլորուն, պտտման երկարավուն մարմիններ՝ ձգված ծայրերով, երբեմն էլ երկայնակի բացված ճեղքով, ինչպես նաև կիտրոնաձև ու գնդաձև ռումբեր։
Էստուդիանտես ԲԱ
Անհատական մրցանակներ
ACB ծագող աստղ
ՀՀ ԳԱԱ ԵԳԻ երկրաբանական թանգարան
Միջոցառումներ
Թանգարանում կազմակերպվում են բաց դասընթացներ, հանդիպումներ, խաղեր, էքսկուրսիաներ դպրոցականների, ուսանողների համար    ։
Էստուդիանտես ԲԱ
Անհատական մրցանակներ
ACB սլեմ դանկ մրցույթի հաղթող
ՀՀ ԳԱԱ ԵԳԻ երկրաբանական թանգարան
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայի 24ա շենքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ Կատեգորիա:1937 հիմնադրումներ Երևանում
Էստուդիանտես ԲԱ
Անհատական մրցանակներ
«All-ACB» խորհրդանշական թիմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Մադրիդի սպորտի հավաքականներ
Բանտ
Բանտ, զնդան, կալանատուն, գաղութ, բերդ (խոսակցական) կամ «ուղղիչ տներ», շինություն, ուր արգելափակվում են դատարանի կողմից նշված ժամկետով բանտարկության դատապարտված անձինք, ազատազրկման ենթակա հանցագործները, ինչպես և դատական քննության տակ գտնվող անձանց պահելու տեղ։ Բանտերը, որպես կանոն, քրեական արդարադատության համակարգի մասն են կազմում, իսկ հանցագործության համար բանտարկելու միջոցով ազատազրկումը պետության կողմից սահմանված իրավական պատիժ է։ Խոսակցականում բոլոր տեսակի ուղղիչ-աշխատանքային հիմնարկներն անվանում են բանտ։
Ստուգաբանություն
Բանտ բառը փոխառություն է իրանական լեզուներից՝ band, ավեստերեն banda - «կապանք, շղթա», պարսկերեն band - «կապ, շղթա», սողդերեն βand - «բանտ»։
Տուլիանում բանտ։ Հին Հռոմ
Որպես ազատազրկման վայր՝ բանտը գոյություն է ունեցել դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Այն ծառայել է որպես գերիներին, պետական և ոչ պետական հանցագործներին, պարտապաններին ազատազրկելու, ինչպես նաև տարբեր պատիժների և մահապատիժների ի կատար ածման վայր։ Հին Հռոմում Սերվիոս Տուլլիոսի (մ.թ.ա. մոտ 578-534/533 թվականներ) ժամանակներում գոյություն ուներ Տուլիանում ստորգետնյա բանտ (միջին դարերում վերանվանվել է Մամերտինյան բանտ), որտեղ վարակիչ հիվանդություններից մահացել են շատ քրիստոնյաներ։
Բանտերի տեղակայում․ Միջին դարեր
Միջին դարերում լայնորեն տարածված էր գերիների, պարտապանների, հանցագործների և քաղաքական վտանգ ներկայացնող անձանց փակելը վանքի խցերում, ամրոցների աշտարակներում և ասպետական դղյակներում, նաև քաղաքապետարաններում։ Տխուր համբավ ունեն Լոնդոնյան Թաուերը, Վենեցիայի Դոժերի պալատի զնդանը, Նյուրնբերգի քաղաքապետարանի ստորգետնյա բանտը։
Զսպիչ տներ
Խաչակրաց արշավանքներից հետո համատարած մուրացկանությունը պատճառ է հանդիսացել Եվրոպայում առաջին զսպիչ տներն (Zuchthaus) ստեղծելու համար։ Այս տները սկզբում կառուցվեցին Լոնդոնում (House of correction 1550), հետո Ամստերդամում և աղքատ երեխաների համար Նյուրնբերգում (1588), Լյուբեկում (1613), Համբուրգում (1615), Մյունխենում (1682)։ Այդտեղ տեղավորում էին ոչ միայն մուրացկաններին, թափառականներին, տարբեր տիպի հանցագործներին, այլև աշխատողներին և սպասավորներին ծուլության և անհարգալից վերաբերմունքի համար։ Արդյունքում զսպիչ տները շուտով լցվեցին մարդկանցով և վերածվեցին անբարոյականության և վարակիչ հիվանդությունների (բանտային տիֆ) օջախների։
ff8 Նման սարսափելի պայմաններում էին գրեթե բոլոր բանտերը 18-րդ ընթացքում։ Բանտերը նեղ էին, ցածր առաստաղներով, բացակայում էր բավարար օդը և լույսը։ Երեխաներն, այրերն ու կանայք մի տեղում էին պահվում։ Սնունդը անբավարար էր. որպես կանոն՝ հաց ու ջուր։ Որպես անկողին ծառայում էին գրունտային ջրերով ներծծված հողե հատակի վրա փռած ծղոտյա փտած խրձերը։ Այսպիսին էին Անգլիայի բանտերը ըստ մարդասեր, անգլիացի իրավաբան Ջոն Հովարդի (John Howard 1726-1790) նկարագրության։ Սակայն նույնն էր նաև այլ երկրների բանտերի վիճակը, ինչպես օրինակ Փարիզի Բաստիլը։
Մարդասիրական բանտ Գենտում
Նիդերլանդները պատժի նկատմամբ առավել հումանիստական հայացքների շնորհիվ բացառություն էին. բանտերը տարբերվում էին կարգապահությամբ, հսկողությամբ և աշխատանքի կազմակերպմամբ։ 1775 թվականին Գենտում կառուցվել էր հատուկ բանտ (ֆրանսերեն Maison de force), որում բոլոր բանտարկյալները խիստ հսկողության ներքո աշխատում էին ցերեկը, իսկ գիշերը նրանց տեղավորում էին առանձին բանտախցերում՝ բանտարկյալների բարոյական նկարագիրը պահպանելու նպատակով։ Առանձին խցերում բանտարկյալներին մեկուսացնելու գաղափարի հիմքում այն էր, որ եթե բանտարկյալը մենակ չի մնում ինքն իր հետ, հետևաբար չի կարող իր մեղքը գիտակցել, զղջալ և նոր բարոյական արժեքների մասին մտածել։ Հետևաբար բանտը պետք է այնպես կառուցված լինի, որ բանտարկյալները հնարավորինս աշխարհից կտրված լինեն ողջ բանտարկության ընթացքում ։ Բացի այդ Գենտի բանտում առաջին անգամ որպես ուղղիչ միջոց բանտարկյալներին բաժանել են առանձին խմբերի` հաշվի առնելով նրանց բարոյական հատկանիշները։ Այդպիսով գենտյան բանտն առաջինն էր, որ հանցագործներին ճիշտ ուղղու վրա դնելու նպատակ է հետապնդել։
Մեկուսացման մենախցային բանտարկության ձևն ինքնուրույն բնույթ ստացավ բանտերի փենսիլվանյան կազմակերպության և այդ կազմակերպության հիմնադիր քվակերների կրոնական աշխարհայացքի համընկման շնորհիվ.
Ապաշխարության վայր
Ամերիկայն քվակերները մտածեցին բանտը ապաշխարության վայր (penitentiary) դարձնել։ Այդ նպատակով Վալնուս սթրիթի հին բանտին կցակառուցեցին նոր 30 մենախուց ունեցող բանտ (1790)։ Դրանով սկզբնավորվեց մենախցում բանտարկելու հատուկ տեսակ։ Սակայն այս փորձը երկարատև չեղավ, քանի որ բանտերը լցվեցին, և մենախցերը ծառայեցին միայն որպես գիշերային տարածք։
Օբերնի համակարգ
Նյու Յորքի Քայուգա շրջանի այսպես կոչված Օբերնի (Auburn) համակարգում բանտարկյալների լռությունը պարտադիր էր։ Բանտարկյալներին արգելում էին նույնիսկ շուրջը նայել, իրար հետ շփվել անգամ նշաններով։ Օբուռնի բանտը նախատեսված էր 550 հոգու համար և վերջնականապես կառուցվել է 1820 թվականին։ Բանտարկյալները առավոտյան դուրս էին գալիս խցերից և ընդհանուր արհեստանոցներ էին տեղափոխվում։ Նրանք աշխատում էին խիստ հսկողության տակ լիովին լռության մեջ։ Ճաշում էին կողք կողքի, սեղանի մի ուղղությամբ նստած։ Ճնշող լռության մեջ անցնում էր ողջ օրը։ Կարգազանցները պատժվում էին մտրակելով։ Մտրակը մշտապես բանտապանների ձեռքում էր և հարվածներ կարող էին լինել ոչ միայն ասված խոսքի, այլև աշխատանքի ժամանակ որևէ ցրվածության համար։ Երեկոյան բանտախցեր գնալուց հետո կանգնած լսում էին միջանցքում կանգնած քահանայի երեկոյան աղոթքը։
ԱՄՆ-ում կարճ ժամանակի ընթացքում կառուցվել է 13 նման բանտ, այդ շարքից է Նյու Յորքի մոտ կառուցված 1000 բանտախուց ունեցող Սինգսինգ բանտը (Sing Sing Correctional Facility) (1825 թվական)։ Օբորնի համակարգը ավելի մեղմ ձևով լայն տարածում գտավ Եվրոպայում։
Փենսիլվանյան համակարգ
1818 թվականին Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ (Pittsburgh) քաղաքում որոշում կայացվեց կառուցել բանտ, որն ավարտվեց 1826 թվականին։ Առանձին բանտարկության համակարգը կոչվեց Փենսիլվանյան համակարգ։ Առաջին իսկ տարիներից նկատվեցին միայնակ մեկուսացման առավելությունները. պակասեցին փախուստները, անհնար դարձան դավադրությունները և համատեղ բողոքի ակցիաներըը, ինչպես նաև բանտարկյալների այլասերումը։ Սակայն հասարակությունից լիովին մեկուսացումը, հարազատների հետ նույնիսկ նամակագրության արգելումը շատերին խելագարության էր հասցնում, բանտարկյալները մշտապես ճնշված էին, նրամց մոտ ամեն ինչի նկատմամբ անմասնակից վերաբերմունք, ապատիա էր զարգանում։
Իռլանդական համակարգ
Առաջադեմ կամ իռլանդական համակարգը հաստատվել է Իռլանդիայում 1854 թվականի օգոստոսի 7-ի օրենքով (Irish prisons act)։ Ուղղված էր հանցագործների սոցիալականացմանը ինքնագործունեության և մերժվածներից աստիճանաբար լիարժեք քաղաքացի դառնալուն։ Այդ նպատակով երկարատև պատիժը բաժանվում էր խստությունն աստիճանաբար մեղմացվող 4 մակարդակների։ Այս համակարգը Եվրոպայում էականորեն ազդեց բանտային ազատազրկման մարդասիրացմանը։
Անցումային բանտերի առավելություննեեր
Փորձը ցույց տալիս, որ բանտը դիմազրկում է բանտարկյալին, դարձնում նրան ճշտորեն կատարող և ոչ թե գործունյա մարդ, նրա կյանքը չափված և ձևված է, նրա կամքը լիովին հանձնված է բանտային ղեկավարությանը, ազատումը լիովին պայմանավորված է բանտային ռեժիմին ամբողջությամբ ենթարկվելուց։ Այդ իսկ պատճառով հաճախ բանտից դուրս գալով մարդիկ ենթարկվում են առաջին գայթակղությանը, չեն կարողանում դիմակայել ուրիշների ազդեցությանը։ Այդ բացը լրացնելու նպատակին պետք է ծառայեին անցումային բանտերը, որտեղ ազատ մարդուն վայել, նորմալ աշխատանքային պայմաններ էին ապահովվում, բանտից դուրս գալու գնումներ կատարելու հնարավորություն կար, համազգեստը բացակայում էր և այլն։ Որոշակի ժամանակ անց նրանք ազատագրվում էին բանտից կամ լիովին ներում էր շնորհվում նրանց։ Որպես կարգապահական պատասխանատվություն կիրառվում էր ընդհանուր ռեժիմի բանտ վերադարձնելը։ Այժմ նման անցումային բանտեր կան միայն Իռլանդիայի Լասկում (Lusk) և կանանց գաղութ Դուբլինում
Ռուսական բանտ
Հին Ռուսիայից հայտնի է Ռուսկայա Պրավդա (1019-1054) իրավական նորմերի ժողովածուն, որի հիման վրա կազմվել և կատարելագործվել են. Առաջին անգամ բանտերի մասին՝ որպես պատիժը կրելու հիմնական և լրացուցիչ զնդան, հիշատակվում է 1550 թվականի Իվան IV Ահեղ Դատաստանագրքում։ Բանտ նետվում էին ծանր հանցագործները, մեղքը չխոստովանածները։ Բանտարկությունը նաև մահվան դատապարտելուն հավասարազոր պատժամիջոց էր ։
1649 թվականից հիշատակվում է պատժաչափը և բանտարկյալներին պահելու կանոնները։ 1845 թվականից Ռուսական կայսրությունում քաղաքական հանցագործների թվի աճի հետ միաժամանակ բանտարկյալներին սկսեցին օգտագործել որպես էժան աշխատուժ։ 1933 թվականին բանտերը վերանվանվել են կալանման տուն (домзак), 1963 թվականին՝ հետաքննության մեկուսարաններ, որտեղ մնում էին հետաքննության տակ գտնվողները, որոնց համար կալանք էր սահմանված։ Ռուսաստանում բանտերի կազմակերպումը կարգավորող հիմնական փաստաթուղթը 1970 թվականի ՌԽՍՖՀ Ուղղիչ-աշխատանքային օրենսգիրքն է եղել (ИТК նախատեսում էր Ուղղիչ Աշխատանքներ կամ Ուղղիչ-աշխատանքային հիմնարկներում ազատազրկում), որին փոխարինել է 1997 թվականի հունվարի 8-ի Ռուսաստանի Դաշնության Քրեակատարողական օրենսգիրքը, որը քրեակատարողական հիմնարկի գործունեությունը կարգավորող հիմնական փաստաթուղթն է
Միջազգային չափանիշներ
1955 թվականին ՄԱԿ-ի առաջին կոնգրեսը հանցագործությունը կանխելու և օրինազանցների հետ վարվելակերպի վերաբերյալ ընդունել է «Բանտարկյալների հետ վարվեցողության նվազագույն ստանդարտացված կանոններ» ։ Այս փաստաթուղթը կրում է հանձնարարական բնույթ, համաձայն որի՝ բանտային կարգը պետք է նվազագույնս տարբերվի ազատության մեջ եղած կյանքի կարգից, որպեսզի «բանտարկյալների մեջ չմարի պատասխանատվության զգացումը և մարդկային արժանապատվության գիտակցությունը»։ Բանտերում պետք է արգելվի խտրականությունը։ Տղամարդիկ և կանայք, մեղադրյալները և դատապարտվածները, անչափահաս և չափահաս բանտարկյալները, առաջին անգամ դատապարտվածները և ռեցիդիվիստները պետք է առանձնացվեն իրարից։ Յուրաքանչյուր դատապարտվածի համար նախատեսված է առանձին «խուց կամ սենյակ», իսկ ընդհանուր բանտախցում լինելու դեպքում՝ առանձին մահճակալ։ Բանտախցերի լուսավորությունը պետք է «տեսողության համար անվնաս» լինի՝ ընթերցանության և աշխատելու համար, իսկ օդափոխությունը պետք է համապատասխանի սանիտարական նորմերին։ Զուգարանները պետք է մաքուր պահվեն և բանտարկյալները անարգել պետք է օգտվեն դրանցից։ Բանտարկյալներին պետք է թույլատրվի լողանալ նվազագույնը շաբաթը մեկ անգամ, տղամարդիկ՝ պարբերաբար սափրվեն։ Սնունդը պետք է լինի պարբերական և «բավարար առողջությունը և ուժերը պահպանելու համար», իսկ ջուրը՝ միշտ հասանելի։ Բանտարկյալները պետք է պարբերաբար անձնական շփման հնարավորություն ունենան հարազատների և մտերիմների հետ։ Նրանք պետք է նորություններին տեղեկանալու հնարավորություն ունենան կամ ԶԼՄ-ներից, կամ «ղեկավարության հսկողությամբ այլ միջոցներից»։ Յուրաքանչյուր բանտ պետք է գրադարան ունենա։ Բանտարկյալները պարտավոր են աշխատել, բայց աշխատանքը չպետք է նրանց տառապանք պատճառի և պետք է «արդարացի վարձատրվի»։ Կարգապահական պատիժներ կիրառելիս անհրաժեշտ է զերծ մնալ դաժանությունից, մարդկային արժանապատությունը նվաստացնելուց, անհրաժեշտ է լիովին բացառել մարմնական պատիժները, «մութ խցերում» տեղավորելը, շղթաներ և կանդալներ օգտագործելը։ Բոլոր բանտերի անձնակազմում պետք է լինի բժիշկ-թերապևտ և բանտարկյալները պետք ստանան մասնագիտական ատամնաբուժական օգնություն ։
Եվրոպական Միության անդամ երկրներին այս փաստաթղթին զուգահեռ ցուցված է կիրառել նաև «Եվրոպական քրեակատարողական կանոնները», որոնք բացի «Բանտարկյալների հետ վարվեցողության նվազագույն ստանդարտացված կանոններից» պարունակում են լրացուցիչ պահանջներ։ Օրինակ, լոգանքի և ցնցուղի սենյակները պետք է բավարար լինեն, որ յուրաքանչյուր բանտարկյալ կարողանա օգտվել ըստ հնարավորության ամեն օր կամ գոնե շաբաթը երկու անգամ։ Բանտային սննունդը պետք է նկատի առնի յուրաքանչյուր բանտարկյալի կրոնական և կուլտուրական ավանդույթները։ Բանտարկայլների համար նախատեսված է արձակուրդ, որը ենթադրում է բանտից դուրս գալ ։
Ուղղիչ միջոցներ
Պատժիչ և ուղղիչ նպատակների համար բանտերում կիրառում են բազմատեսակ միջոցներ։
Բանտարկության տեսակներ
Բանտարկյալներին պահելու տեսակները ինչպես այժմ, այնպես էլ պատմության մեջ կարելի է բաժանել երեք մասի.
Մենախցային բանտ
Մենախցային բանտարկության հիմքում Փենսիլվանյան համակարգն է ընկած։ Այն իր հերթին լինում է. Բոլոր առավելություններով հանդերձ այս մեթոդը չի կարող լինել արդյունավետ, քանի որ համեմատվելու և հակադրվելու հնարավորություն չկա, որը աշխատանքում հաջողության հասնելու գրավականն է։ Փենսիլվանյան այս համակարգն առ այսօր գործում է Հյուսիսային Ամերիկայի, Անգլիայի, Բելգիայի, Հոլանդիայի բանտերում։ Գերմանիայում այդ համակարգի ամենահայտնի բանտեր համարվում են Բեռլինի Moabit Zuchthaus-ը և Բադենի մեծ հերցոգության Bruchsall Zuchthaus :
Ընդհանուր բանտ
Այս բանտարկության հիմքում Օբերնյան համակարգ (Օբերն քաղաքի անվամբ) կամ Լռության համակարգն է ընկած. «Մարդիկ հանցագործներ են դառնում ծուլությունից և բանտը պետք է լինի աշխատանքային տուն»։ Մեր ժամանակներում այս համակարգը արգելում է աղմուկը, երկարատև զրույցները։ Գործում է նաև բանտարկյալներին ըստ դասերի բաժանելու մեթոդը, հատկապես հուսադրող բանտարկյալների նկատմամբ ուղղման միջոցները անհատականացնելու նպատակով, քանի որ անհնար է բացառել բանտարկյալների մեկմեկու վրա ազդեցությունը։ Այդ տիպի բանտեր կան Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում (Ժնև, Լոզան, Սանկտ Գալեն), Գերմանիայում (Օլդենբուրգի հերցոգություն, Մյունխեն), Ռուսաստանում և այլն ։
Խառը բանտ
Ազատազրկման այս տեսակը միավորում է վերը նշված երկու տեսակները։ Բանտարկյալն այս դեպքում հաջորդաբար ենթարկվում է երկու ռեժիմներին ըստ փուլերի։ Նման սկզբունքը մասամբ ժնևյան բանտերից է փոխառվել, սակայն առավել ցայտուն արտահայտվել է անգլաիռլանդական բանտերից (1878), և կոչվում է անգլաիռլանդական համակարգ կամ առաջադեմ համակարգ։ Բանտարկյալներին աշխատացնում էին ըստ դասարանների աստիճանաբար թեթևացնելով նրանց աշխատանքի ծանրությունը, բանտարկության պայմանները ։ Անգլիայում այս համակարգը մտցվել է 1838 թվականին։ 1857 թվականից կիրառվել է տաժանակիր աշխատանքի (penal cervitude կամ Penal labour) դատապարտված առավել ծանր հանցագործների նկատմամբ հետագայում աքսորավայրին նախապատրաստելու նպատակով (probation-system փորձնական համակարգ), իսկ Ավստրալիա աքսորումը վերացնելուց հետո այս համակարգը գործում է ինքնուրույն. այժմ Անգլիայում գործում է ազատազրկման երկու տեսակ. Խառը տիպի բանտում մնալու ժամանակը բաժանվում է երեք մասի. Իռլանդիայում բանտարկյալներին տեղափոխում էին երրորդ տեսակի բանտեր, այսպես կոչված անցումային բանտեր (intermediate prisons), որը իռլանդական համակարգի գլխավոր առանձնահատկությունն էր՝ նախատեսված բնատարկյալի կամքի ամրացման համար ։
Հսկողություն
Ձերբակալվածների բանտային կյանքի բոլոր պահերը՝ քուն, աշխատանք, սնվել, հարազատների հետ տեսակցություն, պետք է կատարվի բանտի ղեկավարության կամ պահակների հսկողության տակ։ Հսկողության հատուկ անընդհատություն է նախատեսված բանտարկության այնպիսի վայրերում, որտեղ մտցված են համատեղ, ընդհանուր աշխատանքներ կամ պարտադիր լռության համակարգ։ Չնայած մեկուսարանային բանտերում բանտարկյալների հսկողությունն առավել թեթև է թվում, այնուամենայնիվ ծառայողական անձնակազմից պահանջվում է բանտարկյալներից յուրաքանչյուրի բոլոր գործողությունների և վարքի մշտական և գիտակցված հսկողություն։ Այդ աշխատանքն իրականացնող անձնակազմ պատրաստելու համար հատուկ դպրոցներ ստեղծելու անհրաժեշտություն առաջացավ։ Նման դպրոցներ արդեն գործում են Բելգիայի Լյովենյան բանտին կից և Լյունեբուրգում (գերմաներեն Lüneburg, Պրուսիա)։
Կարգապահական պատիժներ
Կարգապահական պատիժ իրականացնելու համար մարդուն զրկում են կյանքի բնականոն պայմաններից։ Սակայն բացի այդ, որոշ պետություններում առ այսօր կիրառվում են նաև մարմնական պատիժներ։ Անգլիական բանտերում (convict-prisons) բանտարկյալները 30 հարված են ստանում հատուկ տեսակի կաշվե մտրակով («կատու»)։ 19-րդ դարի 80-ականներին որոշ գերմանական պետություններում դեռևս կիրառվում էր անմշակ կաշվե մտրակով (Ochsenziemer) և փայտե ճիպոտներով ձաղկումը։ Բացի այդ մինչև 20-րդ դարը այսպես կոչված մեկուսարաններում (Lattenkammer) բանտարկյալների համար կիրառվում էր մարմնական պատժի հատուկ միջոց. մեկուսարանի հատակը (Սաքսոնիայում նաև պատերը) ծածկված էին իրարից փոքր հեռավորությունների վրա տեղադրված սուրսայր ճաղերերով։ Ֆրանսիայում առավել կատարելագործված էր մարմնական պատիժը. իրավախախտ գերիներին «լարի վրա հետապնդում»։ Մարմնական պատիժների դեմ եռանդուն պայքարել է Ստոկհոլմի 1878 թվականի քրեակատարողական կանոնների միջազգային կոնգրեսը։ մեկուսարան
Կրթություն
Բոլոր առաջադեմ բանտերում գործում են դպրոցներ բանտարկյալների համար։ Հիմնականում ուսուցանվում են գրագիտություն, թվաբանություն և հոգևոր պատմություն։ Տարբեր երկրներում ուսուցանման սահմանային տարիքը տարբեր է (մինչև 30 տարեկանից - 60 տարեկան)։
Բանտարկյալի աշխատանք
Ժամանակակից բանտում բարոյականության մակարդակի բարձրացման գլխավոր գործոնը համարվում է բանտային աշխատանքի նպատակասլաց կազմակերպումը։ Բանտային աշխատանքը հնում շահույթ էր հետապնդում (տաժանակիր թիավարման աշխատանք թիանավերի վրա) կամ պատժի ռեպրեսիվ միջոց էր (ոչինչ չաղացող «հավանգային ալրաղացների» կիրառումը Անգլիայում)։ Ներկայումս բանտարկյալի աշխատանքը գլխավորապես հետապնդում է ուղղիչ նպատակ՝ հանցագործին ստիպողաբար սովորեցնելով պարբերական և արտադրողական աշխատանքին։ Այդպիսի աշխատանքների թիվը հասնում է 100-ի, որոնք ոչ միայն մարզում են բանտարկյալին, այլև սովորեցնում են ինքնուրույն և նախաձեռնողական աշխատանքի։ ԱՄՆ-ում բանտարկյալները չեն վարձատրվում, Պրուսիայում և Անգլիայում՝ պարգևներ են ստանում, իսկ ազատագրվելուց հետո՝ նպաստ, Ֆրանսիայում՝ վարձատրության չափը կախված է ազատազրկման չափից և աճում է ազատագրման ժամկետին զուգընթաց։ Ազատազրկվածների սոցիալականացման նպատակով մտցվում են վաղաժամ ազատագրում, պայմանական դատապարտում, գործատուների ներգրավում։
Ենթակայություն
Բանտերի ենթակայությունը տարբեր երկրներում տարբեր է։
Բանտարկյալների թիվը ըստ երկրների
Ըստ 2006 թվականի պաշտոնական տվյալների ամբողջ աշխարհում բանտարկյալներ թիվը կազմում է 9,25 միլիոն մարդ ։ Այդ առումով ԱՄՆ առաջին տեղում է՝ 2,19 միլիոն մարդ կամ ամեն հարյուր չափահասներից մեկից ավելին ։ Չնայած ԱՄՆ բնակչությունը աշխարհի բնակչության 5 % -ից քիչն է կազմում, սակայն բանտարկյալների մոտ 20 % -ը բաժին է ընկնում հենց ԱՄՆ-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանտեր Կատեգորիա:Քրեական իրավունք Կատեգորիա:Քրեակատարողական հիմնարկներ Կատեգորիա:Դատական համակարգ Կատեգորիա:Ազատազրկում Կատեգորիա:Իրավունք Կատեգորիա:Պատժագիտություն Կատեգորիա:Պատիժ Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Քրեական դատավարական իրավունք Կատեգորիա:Մարդու ապրելավայրեր Կատեգորիա:Իրավապահ մարմիններ Կատեգորիա:Հանցագործություն Կատեգորիա:Անվտանգություն
Իբիտիարա
Իբիտիարա  (Ibitiara), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Յուգա Բարիա մարզում։ Մտնում է Ժեկիե գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 12 572 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 748,846 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 7,2 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բաիա նահանգի բնակավայրեր
Լյուդովիկոս XIII Արդար
Լյուդովիկոս XIII Արդար (Louis XIII le Juste, ), Ֆրանսիայի և Նավառայի թագավոր Բուրբոնների դինաստիայից։
Իր ինններորդ տարելիցից մի քանի ամիս առաջ Լյուդովիկոսը դարձավ Ֆրանսիայի և Նավառայի թագավոր, այն բանից հետո երբ Լյուդովիկոսի հայրը՝ Հենրի IV-ը սպանվեց։ Նրա մայրը՝ Մարիա դե Մեդիչին, նշանակվեց երկրի կառավարիչ մինչև Լյուդովիկոսի չափահաս դառնալը։ Մարիա դե Մեդիչիի ոչ արդյունավետ կառավարման և քաղաքական ինտրիգները իր սիրելի իտալական անձնակազմի հետ բերեցին նրան, որ Լյուդովիկոսը ժամկետից շուտ 1617 թվականին իր վրա վերցրեց երկրի կառավարումը և առաջին հերթին վտարեց իր մորը և մահապատժի ենթարկեց նրա հետևորդներին, այդ թվում Կոնչինո Կոնչինիին, ով Ֆրանսիայի դատական համակարգում ամենաազդեցիկ մարդն էր։
Լյուդովիկոս XIII-ը շատ էր վստահում իր գլխավոր իշխաններին, սկզբում Շառլ դ'Ալբերին, այնուհետև Կարդինալ Ռիշելիե, ում հանձնել էր երկրի կառավարումը։ Թագավորը և կարդինալը հիշվում են Ֆրանսիական ակադեմիայի հիմնադրմամբ և Ֆրանսիական ազնվականության ապստամբության ճնշմամբ։ Լյուդովիկոսին տրվել է «արդար» մականունը Հուգենոտների և Հաբսբուրգյան Իսպանիայի դեմ պայքարելու համար ։
Հաբսբուրգների կայսրության դեմ Ֆրանսիայի խոշորագույն հաղթանակը եղավ 1635-59 թվականների ընթացքում Ռոկռոյի ճակատամարտում (1643 թվական), որից հինգ օր անց Լյուդովիկոսը մահացավ թոքախտից տուբերկուլոզից։ Այս ճակատամարտը հայտնի էր նրանով, որ վերջ դրվեց Իսպանիայի գերիշխանությանը Եվրոպայում և սկսվեց Ֆրանսիայի գերիշխանությունը, որը ամրապնդեց նրա որդին և իրավահաջորդը՝ Լյուդովիկոս XIV-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի վաղ ժամանակակից պատմություն Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ
Լակի Լուչանո
Չառլզ Լուչանո (մականունը` Բախտավոր, անգլ.` Charles «Lucky» Luciano, իրական անունը` Սալվատորե Լուկանիա ( իտալ.` Salvatore Lucania), ծնվ. 1897 թ. նոյեմբերի 24, Լերկարա Ֆրիդի - մահ. 1962 թ. հունվարի 26, Նեապոլ), ազգությամբ իտալացի գանգստեր, հանցագործ, ԱՄՆ-ում կազմակերպված հանցավորության` մաֆիայի առաջնորդներից մեկն էր։ Չունենալով ԱՄՆ քաղաքացիություն, 1946 թվականին արտաքսվել է։
Կենսագրություն
Լակի Լուչանոն ծնվել է Անտոնիո Լուչանոյի և Ռոզալի Կապորելլիի ընտանիքում և նրանց չորս երեխաներից երրորդն էր։ 1907 թվականին, կարիքից դրդված, Անտոնիո Լուչանոն գաղթել է ԱՄՆ, տեղավորվել աշխատանքի` որպես հանքափոր և երկու տարի անց, 1909 թվականին ԱՄՆ է տեղափոխել ողջ ընտանիքին։ Նրանք բնակություն են հաստատել Մանհեթենի հարավարևելյան մասում գտնվող ներքին Իսթ-Սայդ շրջանում։
Պատանի տարիքում Լակի Լուչանոն ցածր աշխատավարձով աշխատել է որպես բանվոր։ Նյու Յորքի այն շրջանը, որտեղ բնակվում էր նա, հայտնի էր «Փոքր Իտալիա» անունով։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա ծանոթացել է մաֆիայի առաջնորդներ Մեյեր Լանսկիի, Բագսի Սիգելի և Ֆրենկ Կոստելլոյի հետ։ Այդ ծանոթությունը տեղի է ունեցել փողոցային պարզաբանումներից մեկի ժամանակ, երբ միջադեպը հարթվել է Ֆրենկ Կոստելլոյի կողմից։ 1911 թվականին, Լուսավորության նախարարությունը Լուչանոյին տեղավորել է Բրուքլինում գտնվող դժվար դեռահասների վերադաստիարակությամբ զբաղվող հաստատություններից մեկում։ Հետագայում նա ծանոթացել է կանացի գլխարկներ պատրաստող վարպետ Մաքս Գուդմանի հետ, ով նրան վերցրել է աշխատանքի։ Ժամանակի ընթացքում, երբ Լուչանոն արդեն դարձել էր հայտնի հեղինակություն, Գուդմանին վերցրել էր իր պաշտպանության ներքո և հարգում էր նրան` որպես իր հորը։
Մնալով այդ աշխատանքին, երիտասարդ Սալվատորեն ընդունել է Ջորջ Սկոպլոնի առաջարկը, ով ծանոթներ ուներ ոստիկանությունում և քաղաքական դաշտում և զբաղվել է թմրանյութերի առաքումով։ Կանացի գլխարկները հասցնելով հաճախորդներին, նա դրանց մեջ թաքցնում էր թմրափոշին և այդպես այն առաքում հասցեատերերին։
1916 թվականին Լուչանոն ձերբակալվել է և դատապարտվել մեկ տարվա ազատազրկման, սակայն վեց ամիս անց, օրինակելի վարքի համար ազատ է արձակվել։ Այնուհետև ընդգրկվելով Նյու-Յորքի երկու խոշորագույն գանգստերական խմբերից մեկի` Ջուզեպպե Մասսերիայի «ընտանիքի» մեջ, նա բռնել է իր հանցավոր ուղին, զբաղվել կողոպուտով, ռեկետով, թմրանյութերի վաճառքով, կավատությամբ, մաքսանենգությամբ, կազմակերպել է ընդհատակյա խաղատներ և այլն, որի շնորհիվ կարելի էր կարողություն կուտակել և վաստակել հեղինակություն։ Այդ տարիներին պատերազմ էր մղվում Մասսերիա և Մարանզանո «ընտանիքների» միջև` քաղաքում իրենց ազդեցությունն հաստատելու համար։
Մարդկանց երկիրը
Մարդկանց երկիրը, 1966 թվականին «Երևանի փաստա-վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայի» նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ։
Լակի Լուչանո
Կենսագրություն
1929 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, Նյու-Յորքի կենտրոնում Լուչանոյին առևանգել են Մարանզանոյի մարդիկ, տարել Սթաթեն Այլենդի ամայի վայրերից մեկը, կախել նրան ծառից և վառվող սիգարեթներով այրել դեմքը` ցանկանալով իմանալ թմրանյութերի տեղը։ Չիմանալով ոչինչ և որոշելով, որ նա արդեն մահացած է, թողել են նրան և հեռացել։ Մոտակայքով անցնող պարեկները Լուչանոյին տեղափոխել են հիվանդանոց։ Նրա ողջ մնալու համար, Մեյեր Լանսկին նրան անվանել է Բախտավոր։ Այդ միջադեպը ի հայտ բերեց Լուչանոյի բնավորության երկու դրական կողմերը։ Առաջինն այն էր, որ նա չկոտրվեց կտտանքների ժամանակ, իսկ երկրորդը, որ նա կարողացավ իրեն նեղացնողների հանդեպ ցուցաբերել սառնասրտություն։ Վերլուծելով ստեղծված իրավիճակը և հաշվի առնելով Մեյեր Լանսկիի հուշումը, նա եկավ այն եզրահանգման, որ իրեն նեղացնողը ոչ թե Մարանզանոն էր, այլ Մասսերիան։ Պատասխան հարվածը երկար սպասել չթողեց։ 1931 թվականի ապրիլին, պայմանավորվելով Մարանզանոյի մարդկանց հետ, Լուչանոն վերացրեց Մասսերիային, այդպիսով հարթելով իր ուղին` դեպի իշխանությունը հանցավոր աշխարհի վրա։
Սկիզբը (ֆիլմ, 1967)
Սկիզբը, 1967 թվականին «Երևանի փաստա-վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայի» նկարահանված հայկական սև-սպիտակ ֆիլմ։
Մարդկանց երկիրը
Սյուժե
Ֆիլմը կյանքը և աշխատանքը, մարդկային մտքի էքսպրեսիան և անանց գեղեցկությունը գովերգող կինոէսսե է ։
Լակի Լուչանո
Կենսագրություն
Լուչանոն օժտված էր կազմակերպչական ընդունակություններով։ Նա հնարել էր նախագիծ, ըստ որի կեղծ կազմակերպությունը «տանիք» էր հանդիսանում 1920-1930-ական թվականներին ԱՄՆ-ում գործող «Չոր օրենք»-ի պայմաններում ընդհատակյա սպիրտային խմիչքներ վաճառողների` բութլեգերների համար։ Նա առաջիններից մեկն էր, ում որոշմամբ մաֆիան պետք է գործեր կորպորացիաների օրինակով։ Նա կազմակերպել էր գանգստերների «Մեծ յոթնյակ»-ը, որի մեջ մտնում էին նաև որպես գործընկերներ հանդես եկող Նյու-Յորքի, Բոստոնի, Ռոդ Այլենդի, Ատլանտիկ Սիթիի գանգստերական խմբավորումները։ Լուչանոն կապ էր հաստատել նաև ոչ իտալական ծագում ունեցող հանցավոր խմբավորումների հետ` միաժամանակ չկորցնելով իր հեղինակությունը մյուս «ընտանիքների» առաջնորդների մոտ։ Դա այն տարիներին հեղափոխական նորարարություն էր։ Կոզա նոստրայի համար աշխատում էին ոչ միայն ծնունդով սիցիլիացիները, այլ նաև նրանք, ում կարիքն ուներ այդ կազմակերպությունը։ Հարկ է նշել, որ ոչ իտալական ծագում ունեցող գանգստերները կարող էին աշխատել Կոզա նոստրայի համար, սակայն իրավունք չունեին մտնելու նրա շարքերը և դառնալ լիիրավ անդամ։
Լուչանոն առաջինն էր հասկացել, որ աշխատանքի բաժանումը կարող է մեծացնել մաֆիայի արդյունավետությունը։ Նա Կոզա նոստրայի հատուկ ջոկատի` «Սպանությունների կորպորացիայի» հիմնադիրներից մեկն էր և նրա խորհրդով այդ կորպորացիան գլխավորում էր Ալբերտ Անաստազիան։ Լուչանոն իր հովանավորության տակ էր առել նաև մարմնավաճառությունը և դարձել էր թիվ 1 կավատը։ Նյու-Յորքում նրան էր պատկանում մոտ 200 հասարակաց տուն։ 1935 թվականին դրանց ընդհանուր եկամուտը գնահատվում էր մոտավորապես 20 միլիոն դոլար, որից 200.000-ը ստանում էր անձամբ Լուչանոն։ Որոշ չհաստատված տվյալներով Լակի Լուչանոն հանդիսանում է մեկ օրում մի քանի տասնյակ սպանությունների մեղավոր։ Այդպես նա ձերբազատվում էր մրցակիցներից` դառնալով Նյու-Յորքի քողարկված տիրակալը։
Մարդկանց երկիրը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Արտավազդ Փելեշյանի ֆիլմեր
Լակի Լուչանո
Կենսագրություն
1936 թվականին Նյու-Յորք նահանգի դատախազ Թոմաս Դյուին Լուչանոյին մեղադրանք ներկայացրեց որջերի և մարմնավաճառության ցանցեր կազմակերպելու համար և կարողացավ հասնել 30-ից 50 տարվա բանտային կալանք նշանակելու դատավճռին։ 1943 թվականին ամերիկյան կառավարության խնդրանքով, Լուչանոն օգնեց իրականացնելու` ամերիկյան զորքերին Սիցիլիայում իջեցնելու ռազմական գործողությունը, որի համար էլ նույն թվականին նա ազատվեց բանտից։ Սակայն պատերազմից հետո, 1946 թվականին նա արտաքսվեց Իտալիա։ Երկու անգամ փորձել է վերադառնալ ԱՄՆ, սակայն անարդյունք։
1962 թվականին հրավիրվել է մաֆիայի մասին վավերագրական ֆիլմի նկարահանումներին, սակայն ռեժիսորի հետ հանդիպման ժամանակ ինֆարկտ ստանալով, հիվանդանոց տեղափոխվելու ճանապարհին մահացել է։ Լուչանոն այն սակավաթիվ գանգստերներից էր, ովքեր մահացել են իրենց մահով։ Նրա կերպարն իր արտացոլումն է գտել բազմաթիվ ֆիլմերում և գրական ստեղծագործություններում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գանգստերներ Կատեգորիա:Մաֆիա Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ
Ֆրանսիական Վեստ Ինդիա
Ֆրանսիական Վեստ Ինդիա կամ Ֆրանսիական Անթիլյան կղզիներ (Antilles françaises), տերմին, պատմական անվանում, որով նշվում է ֆրանսիական իշխանության տակ գտնվող Կարիբյան ավազանի Անտիլյան կղզիների յոթ տարածքները (1628 - 1945)։ Ներկայիս Ֆրանսիային պատկանող անդրծովյան տարածքները բաժանվում են երկու դեպարտամենտի և երկու համայնքների։
Նրա հարեւանությամբ գտնվող Ֆրանսիական Գվիանան հաճախ ասոցացվում է Ֆրանսիական Արեւմտյան Հնդկաստանի հետ։
Պատմություն
Պիեռ Բելան դ'Էսնամբուկը ֆրանսիացի վաճառական եւ արկածախնդիր էր, որը Կարիբյան ավազանում հիմնեց Ֆրանսիայի առաջին մշտական գաղութը Մարտինիկայի Սեն Պիեռ կղզում 1635 թվականին։ Բելաինը Կարիբյան ավազան մեկնել է 1625 թվականին։ Նա ակնկալում էր ֆրանսիական բնակավայր ստեղծել Սենտ Քրիստոֆեր (Սենթ Քիթս) կղզում։ 1626 թվականին նա վերադարձավ Ֆրանսիա, որտեղ նրա տարածաշրջանում ֆրանսիական գաղութ հիմնելու գաղափարը արժանացավ Կարդինալ Ռիշելյեի աջակցությանը։ Վերջինս դարձավ Սուրբ Քրիստոֆեր ընկերության (ֆր. Compagnie de Saint-Christophe) բաժնետեր, որը ստեղծվեց այն Էսամբուկի հետ իրականացնելու համար։ Ընկերությունը առանձնապես հաջող չէր և Ռիշելյեն այն վերակազմավորվեց Ամերիկյան կղզիների ընկերություն (Compagnie des Îles de l'Amérique)։ 1635 թվականին Դ'Ասեմբուկը մեկնեց Մարինիկա հարյուրավոր ֆրանսիացի վերաբնակների տանելով իր հետ` Կարիբյան կղզիների շաքարեղեգի տնկարկների հողը մաքրելու համար։
Վեց ամիս Մարտինիկայում մնալուց հետո Էսնամբուկը վերադարձավ Սենտ Քիտս կղզի, որտեղ շուտով մահացավ 1636 թվականին։ Նրա զարմիկը, Ժակ Դյել դե Պարկետը (Jacques Dyel du Parquet), ժառանգեց Էսմամբուկի հեղինակությունը Կարիբյան ավազանի ֆրանսիական բնակավայրերի նկատմամբ` 1637 թվականին դառնալով Մարտինիկայի նահանգապետը։ Նա մնաց Մարտինիկայում` չհետաքրքրվելով այլ կղզիներով։
Ֆրանսիացիները մշտապես հաստատվեցին Մարտինիկայում եւ Գուադելուպայում, երբ անգլիացիները նրանց դուրս մղեցին Սենթ Քիթս եւ Նեւիսից (ֆր. Սենտ Քրիստոֆ)։ Ֆորտ Ռոյալ բերդը (Ֆոտ-դե-Ֆրանս) Մարտինիկայում խոշոր նավահանգիստ էր ֆրանսիական մարտական նավերի համար, որոնց միջոցով ֆրանսիացիները կարողանում էին հետախուզել տարածաշրջանը։ 1638 թվականին Ժակ Դյել դե Պարկետը (1606-1658 թթ.), որը Պիեռ Բելանի զարմիկն էր և Մարտինիկայի առաջին կառավարիչը, որոշեց կառուցվել Ֆորտ Սենտ Լուիս բերդը` թշնամու հարձակումներից քաղաքը պաշտպանելու համար։ Դյել դը Պարկետը Մարտինիկայի Ֆորտ Ռոյալ բերդից շարունակեց շարժվել դեպի հարավ` նոր հողերի որոնման նպատակով և 1643 թվականին հիմնեց առաջին բնակավայրը ՝ Սենթ Լյուսիան։ Նա գլխավորեց արշավախումբը, որը 1649 թվականին հիմնադրեց Գրենադա ֆրանսիական բնակավայրը։ Չնայած բրիտանական կառավարման երկարատև պատմությանը, գրենադյան կրեոլերոնում մի շարք ֆրանսիական փոխառյալ բառեր դեռևս վկայում են Գրենադայում ֆրանսիական ժառանգության մասին։ Այդ մասին են վկայում նաև շենքերի ֆրանսիական ոճը, խոհանոցը և այնպիսի տեղանուններ ինչպիսիք են Փոքր Մարտինիկա, Մարտինիկայի ջրանցք ( Petit Martinique, Martinique Channel և այլն)։
1642 թվականին Ամերիկյան Կղզիներ Ընկերությունը (Compagnie des Îles de l'Amérique) ստացավ իր արտոնագիրը քսան տարով երկարացնելու թույլտվություն։ Թագավորը պետք է նշանակեր ընկերության գեներալ-նահանգապետին, իսկ ընկերության նահանգապետը` տարբեր կղզիների կառավարիչներին։ Սակայն, մինչև 1640-ական թվականներ վերջերը Մազարինին քիչ էր հետաքրքրվում գաղութային գործերով և Ընկերությունը թուլացավ։ 1651 թվականին նա ինքնալուծարվեց` շահագործման իր իրավունքները մաս-մաս վաճառելով։ Դյու Պակե ընտանիքը 60000 լիվրով գնեց Մարտինիկան, Գրենադան եւ Սենտ Լյուսիան։ Չարլզ Հյել դե Պիտետ Պրեն (ֆր. Charles Houël du Petit Pré) գնեց Գվադելուպա, Մարի Գալանտե, Լա Դեզիրադե և Լե Սենտ կղզիները։ Մալթայի Հիվանդախնամների միաբանություն ընկերությունը գնեց Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզին և Սեն Մարտենը, որոնք անցան Գվադելուպայի ենթակայության տակ։ 1665 թվականին Մալթայի Հիվանդախնամների միաբանությունը վաճառեց կղզիները, որոնք նրանք ձեռք էին բերել նորաստեղծ (1664) Ֆրանսիական Վեստ Ինդիա ընկերությունից (French West India Company)։
Դոմինիկան նախկին ֆրանսիական ու բրիտանական գաղութ է Արևելյան Կարիբյան կղզիներում (Organisation of Eastern Caribbean States (OECS)), որը գտնվում է Գվադելուպա (հյուսիսում) և Մարտինիկա (հարավում) ֆրանսիական կղզիների միջեւ։ Կոլումբոսը կղզին հայտնաբերեց 1493 թվականի նոյեմբերի 3-ին, որը կիրակի օր էր, և նա կղզին անվանեց Դոմինգո, որը լատիներեն թարգմանաբար նշանակում է կիրակի։ Կոլումբոսի հայտնաբերումից հարյուր տարի անց Դոմինիկան դեռևս մնում էր մեկուսացած։ Այն ժամանակ նա բնակեցված էր Կարիբյան կղզիների հնդկացիներով, կամ Կալինագո հնդկացիներով։ Եվ ժամանակի ընթացքում եվրոպական տերությունների տարածաշրջան ներխուժման և մոտակա կղզիներից արտաքսման հետևանքով նրանց թիվն այնտեղ ավելացավ։ 1690 թվականին Մարտինիկայի եւ Գվադելուպայի ֆրանսիացի անտառահատները սկսեցին հիմնել անտառային ճամբարներ` Ֆրանսիական կղզիներին փայտանյութ մատակարարելու նպատակով և աստիճանաբար դարձան մշտական բնակիչներ։ Ֆրանսիան իր ունեցած գաղութների պլանտացիաներում աշխատացնելու համար ստրուկներ էր ներմուծում Արեւմտյան Աֆրիկայից, Մարտինիկայից եւ Գվաադելուպայից։ Այս ժամանակահատվածում Անթիլյան կրեոլերենը փոփոխություններ կրեց։ Ֆրանսիան Դոմինիկան պաշտոնապես զիջեց Մեծ Բրիտանիային 1763 թվականին։ Մեծ Բրիտանիան հիմնեց մի փոքր գաղութ կղզու վրա 1805 թվականին։ Արդյունքում, դոմենիկանացիները խոսում են անգլերեն և դա նրանց պաշտոնական լեզուն է, այն դեպքու, երբ Անթիլյան կրեոլերենը հանդիսանում է որպես երկրորդ լեզու և շարունակում է պահպանվել Գվադելուպայի և Մարտինիկայի ֆրանկոֆոն դեպարտամենտների միջև կապի շնորհիվ։
Տրինիդադ կղզին օկուպացրած իսպանացիները քիչ էին նպաստում առաջընթացին, չնայած կղզու տեղակայվածությունը իդեալական պայմաններ ուներ դրա համար։ Քանի որ Տրինիդադը համարվում էր սակավաբնակ, Ռում դե Սենթ Լավրենտը (Roume de St. Laurent), ով ապրում էր Գրենադայում և ֆրանսիացի էր, 1783 թվականի նոյեմբերի 4-ին կարողացել էր կեդուլա ստանալ  (ֆր. Cédula de Población) իսպանիայի թագավոր Կարլ III-ից, որով նրան թույլատրվում էր ֆրանսիական պլանտացիաների իր ստրուկներին, ազատ սև և մուլատ բնակիչներին Ֆրանսիական Անթիլյան կղզիներից` Մարտինիկայից, Գրենադայից, Գվադելուպայից եւ Դոմինիկայից տեղափոխել Տրինիդադ։ Իսպանացիները շատ էին խթանում, որ մարդիկ գային կղզում բնակություն հաստատելու, այդ թվում` տասը տարով հարկային արտոնություններ` հարկերից ազատում և հողամասերի դրամաշնորհներ` համաձայն Կեդուլայում շարադրված սահմանված պայմանների։ Այս արտահոսքը խրախուսվեց նաեւ Ֆրանսիական հեղափոխության շնորհիվ։ Այս նոր ներգաղթածները ստեղծեցին տեղական համայնքներ, ինչպիսիքեն Բլանշիսսիուս, Ծաղկանոցներ (Champs Fleurs), Պարամին, Կասկադե, Կարենաժ և Լավենտիլ բնակավայրերը, միանալով տրինիդադցիների ծագումնաբանությանը և ստեղծելով կրեոլյան իսպաներեն, ֆրանսերեն և պատուա խոսակցական լեզուները։ Տրինիդադի բնակչության թվաքանակը 1777 թվականի 1400-ից մեծ թռիչք ունեցավ`1789 թվականի ավարտին հասնելով ավելի քան 15000-ի։ 1797 թվականին Տրինիդադը դարձավ Բրիտանական Թագավորության ֆրանսալեզու բնակչությամբ գաղութ։
Ֆրանսիական Վեստ Ինդիայի կղզիների ցանկ
Երկու պաշտոնական Ֆրանսիական անդրծովյան դեպարատամենտներն ունեն Գվադելուպան և Մարտինիկան։ Սենթ Մարտին և Սենթ Բարտալամեյ կղզիները հետագայում միացել են Գվադելուպա դեպարտամենտին, 2007 թվականից առանձին կարգավիճակ են ստացել, որպես անդրծովյան տարածքներ։ Այդ Կարիբյան դեպարտամենտները և միությունները Ֆրանսիայի անդրծովյան դեպարտամենտներ են և հայտնի են նաև որպես Ֆրանսիական Վես Ինդիա կամ Ֆրանսիական Արևմտյան Հնդկաստան։
Կարիբյան Ավազանի ֆրանսիացի բնակիչներ
Ֆրանսիական Կարիբյան ավազանի բնակիչներ (կամ Կարիբյան ավազանի երկրների ֆրանսախոսներ), ներառում է տարածաշրջանում գտնվող բոլոր ֆրանկոֆոն երկրները  ։ Այն կարող է վերաբերվել ցանկացած ոլորտի, որ ցույց է տալիս երաժշտության, խոհանոցի, ոճի, ճարտարապետություն և այլնի ֆրանսիական եւ կարիբյան մշակութային ազդեցությունների համադրություն  Կարիբյան Ավազանի ֆրանսախոսները մտնում են ավելի լայն` Ամերիկայի ֆրանսիական համայնքի մեջ, որը ներառում է Հարավային Ամերիկայի բոլոր ֆրանկոֆոն երկրները։
Այնուամենայնիվ, տերմինը իմաստային առումով տարբեր է կախված ժամանակաշրջանից և օգտագործման շրջանակներից։ Շատ առումներով Ֆրանսիայում այն չի կիրառվում, եթե միայն բանախոսը չի ցանկանում անդրադառնալ Կարիբյան տարածաշրջանի ֆրանսիական կախվածությանը։ Այս տերմինը, այսպիսով, առավել ոչ միանշանակ է, քան  Ֆրանսիական Վեստ Ինդիա տերմինը, որը որպես կանոն վերաբերում է կղզիներին, որոնք ներառում են Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքները, իսկ դա նշանակում է, որ նրանք ունեն ընդհանուր առմամբ նույն օրենքներն ու կանոնները, ինչ մայրցամաքային Ֆրանսիայի դեպարտամենտներում է։ Անդրծովյան հանրությունը նույնպես կարող է ընդգրկվել նրանում։
Հետեւյալ Կարիբյան շրջաններում առավելապես գերակշռում են ֆրանսախոս և/կամ ֆրանսկրեոլերեն խոսողները։
(*) = Մեծ Բրիտանիայից անկախացել է։  Անգլերենը պաշտոնական լեզուն է, բայց եւ ֆրանսերենի հիմքով կրեոլերենը լայնորեն տարածված է կղզու բնակչության շրջանում ֆրանսիական գաղութացման ժամանակաշրջանից ի վեր  ։
Նախկին Ֆրանսիական Վեստ Ինդիայի կղզիներ
Նրանցից ոմանք խոսում են ֆրանսերեն լեզվով ծալված լեզու, մինչդեռ մյուս լեզուները մոտենում են ոչնչացմանը։ հատուկ բառեր եւ արտահայտություններ կարող են տարբեր լինել կղզիներում։
Բացի այդ, Բրիտանական Արևմտյան Հնդկաստանի այժմյան և նախկին որոշ կղզիներ եղել են ֆրանսիական իշխանության ներքո։ Նրանցից որոշներում մասամբ խոսում են ֆրանսիական կրեոլերենով, մինչդեռ մյուսներում այն ոչնչացմանեզրին է. օգտագործվող որոշ բառեր ու արտահայտություններ տարբեր կղզիներում կարող են իրարից տարբեր լինել։
References
Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Լատինական Ամերիկա
Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալություն
Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալություն (ֆր՝. Agence universitaire de la Francophonie - AUF), բարձրագույն ուսումնական և գիտահետազոտական հաստատությունների համաշխարհային ցանց, որոնք մասամբ կամ ամբողջովին ֆրանկոֆոն են։ 2017 թվականին այս գործակալությունն ուներ 845 անդամներ աշխարհի 111 երկրներում և համարվում էր մեկ ընդհանուր լեզվի վրա հիմնված համալսարանական ամենաընդարձակ ընկերակցությունն աշխարհում ։ Կազմակերպության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Կանադայում՝ Մոնրեալի համալսարանի կամպուսում (համալսարանական ավանում)։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 8-ից ի վեր գործակալության տնօրենը Ժան-Պոլ դը Գոդմարն է ։
AUF-ի գործունեության ոլորտում ընդգրկված է համալսարանական թվայնացված կամպուսների ստեղծումը, հնարավորին չափ մեծ թվով ֆրանսախոս (հատկապես՝ աֆրիկյան) կամպուսների տեղեկատվական կենտրոններ մուտք գործելու հնարավորության ապահովումը։ Գործակալությունն աշխատում է նաև ֆրանկոֆոն համալսարանների շրջանում ուսանողների ու գիտահետազոտական աշխատանքներ կատարողների տեղաշարժը հնարավորինս դյուրացնելու, հեշտացնելու ուղղությամբ։
Պատմություն
1961 թվականին ստեղծվել է Association des universités partiellement ou entièrement de langue française » (AUPELF) («Մասամբ կամ ամբողջովին ֆրանսերենի վրա հիմնված համալսարանների ընկերակցություն»)։ Ի դեպ, այդ անվանումը մինչև օրս երբեմն գործածվում է դեռևս։ Այնուհետև AUPELFը վերափոխվեց AUPELF-UREF-ի։ Նախագծի ամենագործուն նախաձեռնողներից մեկը կանադացի ժուռնալիստ Ժան-Մարկ Լեժեն (Jean-Marc Léger) էր, ով էլ հենց 1961-1978 թվականներին աշխատել է որպես գործակալության գլխավոր քարտուղար ։
1989 թվականին Դակարում տեղի ունեցած ֆրանկոֆոն գագաթնաժողովում պետությունների և կառավարությունների ղեկավարները համաձայնեցին, որ գործակալությունը դառնա ֆրանկոֆոնիայի չմիջնորդավորված, անմիջական օպերատորը աշխարհում և որոշեցին փոխել դրա անվանումը՝ դարձնելով Agence universitaire de la francophonie (Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալություն), որը գործածվում է առ այսօր։
Նախագահների և ռեկտորների ցանկ
(ընտրվել են համալսարանների ռեկտորներից կամ նախագահներից կազմված տնօրենների խորհրդի կողմից)
Համացանցային ռեսուրսներ
Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալությունն ապահովում է գիտական ու կրթական ռեսուրսների պորտալ՝ Savoirs en partage
Ֆրանսալեզու թվայնացված կամպուս
Ֆրանսալեզու թվայնացված կամպուսը (CNF) ստեղծվել է հարավային երկրներում գտնվող ֆրանկոֆոն համալսարանների հետ և դրանց միջև սերտ հաղորդակցություն ապահովելու, նոր տեխնոլոգիաներ և թարմ տեղեկատվություն օպերատիվորեն փոխանակելու նպատակով։
Ուսումնական հաստատություններ
AUF-ը ներառում է վեց ուսումնական հաստատություն ։ Դրանք են՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպություն Կատեգորիա:1961 հիմնադրումներ
Գյումրիի պատմություն (Կումայրիի ժամանակաշրջանի վերլուծություն)
Քաղաքի տարածքի մեջ այսօր ընդգրկված է երկու մեծ հնավայրեր՝ Կումայրին և Մսի կոմբինատի թաղամասի հնավայրը, իսկ հյուսիս-արևմուտքից նրան հարում է մեկ ուրիշ մեծ հնավայր՝ Տիրաշենը։ Քաղաքի երկարատև պատմության ուրվագծման տեսանկյունից առավել կարևոր է Կումայրի հնավայրը։ Սա եղել է այն միջուկը, որի շուրջ և ձևավորվել է մինչև 1837 թվականը նրա անունը պահած Գումրի կամ Գյումրի (հետագայում Ալեքսանդրապոլ, 1924 թվականից՝ Լենինական) քաղաքը։
Մարմաշենի սեպագիր արձանագրություն
Արձանագրությունը, որը 1862 թվականին հայտնաբերել էր ակադեմիկոս Մ. Կեստները, առաջին անգամ հրատարակվել է նույն թվականին Պետերբուրգի Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի բյուլետենում։ Այն ունի հետևյալ բովանդակությունը. «Խալդյան մեծությամբ Արգիշտին ասում է. – գրավեցի Էրիախի երկիրը, գրավեցի Իրդանիու քաղաքը՝ միմչև Իշկիգուլու երկիրը»։ Նույն Արգիշտի Առաջինի թողած Խորխոռյան տարեգրության 13-րդ տարվա տակ դարձյալ խոսվում է Արգիշտիի կողմից Էրիախի երկրի (այս անգամ Կատարզայի հետ միասին) նվաճման մասին։ Մ.Վ. Նիկոլսկին, Լեոն, Ի.Ի. Մեշչանինովը, Գ. Ա. Ղափանցյանը, Գ. Ա. Մելիքիշվիլին, Ս.Տ. Երեմյանը և ուրիշներ Իրդանիու քաղաքը տեղադրում է Լենինականի շրջակայքում, երբեմն ուղղակիորեն այն նույնացնելով հետագայի Մարմաշենի հետ։ Սակայն, ինչպես առարկում է Հ. Հ. Կարագյոզյանը Իրդանիուն փնտրելու ենք ոչ թե Մարմաշենում, այլ նրա մոտերքում, որովհետև Մարմաշենում գտնվել է այդ բնակավայրը նվաճած Արգիշտի Առաջինի բնակատեղին։
Իրդանիու քաղաք
Իրդանիու քաղաքի տեղը կարելի է ավելի կոնկրետացնել, ելնելով նրա տեղադրության ճշգրտմանն օգնող հետևյալ հանգամանքներից։ 1. Քանի որ Իրդանիուն(այն էլ որպես քաղաք) հիշատակվում է Էրիախի երկրի հետ միասին, ուրեմն այն պետք է լիներ միայն Էրիախի երկրի կենտրոնատեղին, նրա «արքայական քաղաք»-ը։ 2.Անտարակույս, Էրիախիի կենտրոնատեղին՝ նրա «արքայական քաղաք» Իրդանիուն չէր կարող գտնվել նրա ծայր հյուսիսում Իշկիգուլու (Աշոցք) երկրի հետ նրա ունեցած սահմանի մոտ՝ Մարմաշենում։ Էրիախի երկրի «արքայական քաղաք»-ը, անկասկած պետք է գտնվեր նրա մի այնպիսի շրջանում, որտեղից երկրի «արքա»-ները (իրականում «ցեղապետ-արքա»-ները) համեմատաբար հեշտությամբ կկարողանային իրականացնել ինչպես տոհմացեղային կազմակերպությունների ու բնակավայրերի վրա իրենց ունեցած իշխանությունը, այնպես էլ Էրիախին արտաքին աշխարհի հետ կապող գլխավոր ճանապարհների հսկողությունը։ Նշանակում է՝ Էրիախի երկրի «արքայական քաղաք» Իրդանիուն գտնվելու էր նրա այն մասում, որտեղ հատվում էին այդ ցեղային երկրի (մասնավորապես) և Հայկական լեռնաշխարհի (ընդհանրապես) չորս ծագերը միմյանց կամրջող ճանապարհները։ Հնագիտական հարուստ նյութը հնագետ Հ. Ա. Մարտիրոսյանին հիմք է տվել եզրակացնելու, որ բրոնզեդարից սկսած Շիրակի և հենց Լենինականի վրայով է անցնում Կովկասից առաջավոր և Փոքր Ասիա տանող մայրուղին։ Իսկապես էլ, Լենինականի տարածքը հետագայում ևս գտնվել է տարբեր մայրուղիների խաչմերուկում։ Այդ են վկայում անտիկ շրջանի և վաղ միջնադարի օտար և հայ հեղինակները, որոնց հաղորդած տեղեկությունների վրա հենվելով, հնագետ Եփրեմյանը Կումայրին է համարում այն վայրը, որտեղ խաչաձևում էին մի կողմից Իրանից Արարատյան դաշտի, Շիրակի, Աշոցքի ու Ջավախքի վրայով Վիրք (Վրաստան) տանող մայրուղին, մյուս կողմից՝ Փոքր Ասիայից Բարձր Հայքի, Բասենի, Վանանդի, Շիրակի և Գուգարքի վրայով Վիրք ու Աղվանք տանող մայրուղին։ Վերոբերյալից բխում է, որ Իրդանիուն գտնվել է ոչ թե Մարմաշենում կամ Լենինականի շրջակայքի մեկ ուրիշ վայրում, այլ հենց քաղաքի տարածքում՝ հիշյալ մայրուղիների խաչաձևման վայրում։ Ուրարտական զորքերի կողմից գրավվելուց հետո ևս Իրդանիու-Կումայրին շարունակել էր իր հետագա գոյությունը։ Այդ է վկայում Լենինականի տարածքից հայտնաբերված հնագիտական նյութը և, մասնավորապես, ուրարտական դարաշրջանի գոտու բեկոր՝ թևավոր արծվառյուծի ուշագրավ պատկերով։ Ընդ որում, նույն հնագիտական նյութը ընդգրկելով Ք.ա. 3-րդ հազարամյակից մինչև միջնադարն ընկած մի ընդարձակ ժամանակահատված, վկայում է Կումայրիի հազարամյակներ շարունակ բնակելի լինելու մասին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գյումրի
Շամբալա (մուլտֆիլմ)
Շամբալա (Шамбала), ռուսական մուլտֆիլմ, որը ստեղծել է ռեժիսոր Անդրեյ Կոլպինը 2004 թվականին, «Մաստեր-ֆիլմ» կինոընկերությունում։ Ֆիլմը մասնակցել է Անիմացիոն ֆիլմերի ռուսական բաց փառատոն մրցույթային նախագծին 2005 թվականին, արժանացել է երկու դիպլոմի. «անհաղթ սիրո գաղափարը մարմնավորելու համար» ` XIV միջազգային «Ոսկե դյութազն» կինոֆորումում և «արտահայտչական ոճի համար»` անիմացիոն կինոյի VIII միջազգային «Անիմաևկա» փառատոնում ։
Սյուժե
Տղան լաստանավով լողում էր գետի վրայով, բայց հանկարծ կորցնում է հավասարակշռությունը և ընկնում է գետը։ Որսորդ հայրը շտապում է օգնության, բայց տղային օգնում է ոչ հեռվում գտնվող կուղբը։ Փրկված երեխան կուղբին հիշեցնում է իրենից բաժանված որդուն, որի հետ նա հաճախ էր ժամանակ անցկացնում, որի համար կրծում էր տարբեր փայտե իրեր։ Որոշելով տղային սարքել տիկնիկ` կուղբն իր վրա է կրում կուղբական գյուղի ողջ զայրույթը և տեղափոխում է սրբազան ջրփոս։ Ավագանու կողմից կախարդական բառերն արտաբերելուց հետո մերժվածը տեղափոխվում է մի այլ տարածություն` դառնալով «Պինոկիոյի արկածների» Ջեպետոն, իսկ նրա «Պինոկիոն» դառնում է կուղբ, բայց նույնիսկ այդ հանգամանքը չի ստիպում նրանց հուսահատվել։ Մի քիչ ժամանակ է անցնում մյուս կուղբերն էլ` սկսած ավագանուց, գալով սրբազան ջրափոսի մոտ, հետևում են ոչ վաղուց մերժվածին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հորինված աշխարհագրություն Կատեգորիա:2004 մուլտֆիլմեր