cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դաշտադեմի ամրոց
Պատմություն
Դաշտադեմի ամրոցը Հայաստանի ամրաշինական համակարգի եզակի համալիրներից մեկն է։ Բաղկացած է միջնադարյան դղյակից, որն, իր հերթին, պարփակված է 19-րդ դարի սկզբին կառուցված արտաքին մեծ պարսպով։ Ամրոցից դուրս՝ հարավային կողմում, տարածվում է միջնադարյան գյուղատեղին՝ բնակելի և արտադրական համալիրներով, գերեզմանոցներով և առանձին կանգնեցված խաչքարերով։ Ամրոցի հիմնադրման և պատմության վերաբերյալ գրավոր սկզբնաղբյուրները սակավաթիվ են։ Առաջին թվակիր աղբյուրը միջնաբերդի հարավարևմտյան աշտարակի վրա պահպանված արաբերեն արձանագրությունն է, որի համաձայն՝ Սուլթան իբն Մահմուդ իբն Շավուր Շադդադյանը 1174 թվականի սեպտեմբերին հիմնում է այս շինությունը ։
Երկրորդ առանցքային սկզբնաղբյուրը 1307 թ. հայերեն արձանագրությունն է, որի համաձայն՝ Աղպուղա Զաքարյանը ազատում է իր Թալին գյուղը գինու հարկից ։ Մեկ տասնյակից ավել վիմագրերի բեկորներ ի հայտ են եկել 2015 և 2018 թվականների պեղումներով ։
Երկար տարիներ հանրային լայն շրջանակներում տարածված է եղել այն տեսակետը, որ ամրոցը հիմնադրվել է ուրարտական ամրոցի տեղում, Կամսարականների օրոք ։ Ամրոցի միջնադարյան դղյակի տարածքում իրականացված լայնածավալ պեղումներով որևէ փաստական տվյալ չի հայտնաբերվել՝ ամրապնդելու այդ տեսակետը ։
Եվս մի շփոթմունք կապված է ամրոցի շուրջ տարածվող միջնադարյան բնակատեղիի անվան հետ։ Տարածված է ամրոցն անվանել նաև Քաղենիի ամրոց։ Սա հիմնված է 10-րդ դարի պատմիչ Հովհաննես Դրասխանակերտցու հիշատակած այն իրադարձության հետ, երբ 8-րդ դարի վերջին քառորդում արաբների կողմից իրականացվում է հայերի դաժան կոտորածը, որը պատմության մեջ հայտնի է որպես Թալինի կոտորած. "Յաւուրս սորա եղև կոտորումն Քաղինոյ և Արենոյ և գիւղաքաղաքին Թալնայ, յորում սպանան ոգիք իբրև եօթն հարիւր և գերեցան հազար երկերիւր" ։
Իրադարձությանը ականատես 8-րդ դարի պատմիչ Ղևոնդը, սակայն, տվյալ իրադարձությունը նկարագրելիս Թալինի հետ միասին հիշատակում է․ "Իսկ տաճկաց զորքերը, որոնք Դվին քաղաքում էին, դուրս գալով՝ ասպատակում էին շրջակա գավառները, ավարի էին տալիս և արյուն թափում Պտղունք, Թալին, Կողբ գյուղերում և այլ բազում տեղերում սուրը գործի դնելով շատերին դիաթավալ էին թողնում" ։ Դաշտադեմի ամրոցում հայտնաբերված երեք վիմագրերում, այդ թվում՝ Աղպուղա Զաքարյանի արձանագրության մեջ , ինչպես նաև Քրիստափորի վանքի պատերին պահպանված արձանագրություններում , բնակատեղին կոչվում է Թալին։
Պեղումները
Դաշտադեմի ամրոցը դեռևս 19-րդ դարից եղել է հայ ճարտարապետության պատմության ուսումնասիրողների ուշադրության կենտրոնում։ 19-րդ դարի վերջին այն այցելել և նկարագրել են Հովհաննես Շահխաթունեանցը և ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանը ։ Դաշտադեմի ամրոցը, նրանից հարավ գտնվող Սուրբ Քրիստափորի վանք ը և շրջակա բնակատեղին նկարագրել է հնագետ Հովսեփ Եղիազարյանը դեպի Թալին կատարած գիտարշավի շրջանակներում ։ Դաշտադեմի դղյակում առաջին անգամ պեղումներն իրականացվել են 1989-1990 թթ․՝ հնագետ Եսայի Ասատրյանի ղեկավարությամբ ։ 2000-ական թթ․ որոշակի ընդհատումներով պեղումներ են կատարվել դղյակի վերականգնողական աշխատանքների շրջանակում։ 2015 թվականից սկսած դղյակի տարածքում սիստեմատիկ պեղումներ է իրականացնում Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախումբը։
Միջնադարյան դղյակը XII-XIV դարերում
Դղյակում իրականացված պեղումների արդյունքում վավերացվել են 12-20-րդ դարերի ընդգրկող երեք մշակութային շերտեր՝ 12-14-րդ դարեր, 15-18-րդ դարեր՝ վերակառուցումների բազմաթիվ հետքերով, և 19-20-րդ դարեր ։ Զաքարյան իշխանական տան գործունեության շրջանը Դաշտադեմի ողջ համալիրի պատմության ու ճարտարապետության ամենաակնառու փուլն է, երբ այն, հավանաբար, եղել է Զաքարյանների նստավայրերից մեկը Արագածոտնում։  Գտնվելով Դվին-Անի ճանապարհի վրա՝ միաժամանակ վերահսկել է այդ ճանապարհի անվտանգությունը։ Դղյակից 3 կմ հյուսիս պահպանվել է 12-րդ դարի Թալինի քարավանատան ավերակները։
Մոնղոլական արշավանքների արդյունքում, թեև Զաքարյանները թողել են տարածքը, սակայն ամրոցի պատմության հաջորդ փուլում շարունակվել է ինտենսիվ բնակեցումը։
Ամրոցը 19-20-րդ դարերում
1812 թվականին Երևանի վերջին սարդար Հուսեյն Ղուլի խանը ձեռնարկել է արտաքին մեծ պարսպի և պետական պահանջմունքների համար այլ կառույցների ու ամբարների շինարարությունը ։ Ռազմական հենակետ դառնալով ռուս-պարսկական բախումների ժամանակ՝ 19-րդ դարում ամրոցն իրականացրել է դեպի Շիրակ գնացող ճանապարհի վերահսկողությունը։ 20-րդ դարի ամրոցի տեղում հաստատվել են Արևմտյան Հայաստանից Մեծ եղեռնի հետևանքով գաղթյալ բնակչությունը։ Ամրոցի տարածքում բնակեցումը շարունակվել է ընդհուպ մինչև 21-րդ դարի սկիզբ։
Համալիրի տարածքը ժամանակակից տներից վերջնականապես ազատվել է 2015 թվականին, երբ ԱՄՆ դեսպանների մշակութային արժեքների պահպանության հիմնադրամը ձեռնարկել է Դաշտադեմի ամրոցի պահպանության և վերականգնման նախագիծը։
Ճարտարապետություն
Միջնադարյան դղյակը բաղկացած է միջնաբերդից և շրջապարսպից, որոնց միջև ստեղծված ներքին բակի տարբեր հատվածներում տեղակայված են պալատական միանավ եկեղեցին, աշխարհիկ մոնումենտալ շենքերը, ստորգետնյա ջրամբարները, տնտեսական նշանակության այլ կառույցներ ։
Միջնաբերդ
Համալիրի կորիզը բազմանիստ և կիսակլոր աշտարակներով համալրված միջնաբերդն է, որի գլխավոր կառույցը ուղղանկյուն հատակագծով թաղակապ շինությունն է։ Միակ մուտքը հարավային կողմում է, որը փակվել է քարե դռնով։ Կառույցի ներսում՝ հարավարևելյան պատի կենտրոնում տեղադրված մուտքից սկսվող միջանցքը և նեղ ոլորապտույտ աստիճանները տանում են դեպի միջնաբերդի աստիճանաձև տանիք։ Տանիքի կենտրոնում՝ երկայնական ուղղությամբ երեք լուսահորեր են բացված՝ ներքին լուսավորությունն ապահովելու համար։ Թաղակապ կառույցի ներսում պահպանվել է գաղտնուղին։ Միջնաբերդի նիստավոր և պայտաձև աշտարակներում տեղակայվել են բնակելի հարկաբաժինները, որոնց մուտքերը բացվում են տանիքից, իսկ կիսակլորները ծառայել են պաշտպանական կամ օժանդակ նպատակների։
Շրջապարիսպ
Անկանոն բազմանկյուն հատակագծով շրջապարիսպը` 11 կիսակլոր աշտարակներով և 2 դարպասներով, ընդգրկում է 2500 քմ տարածք։ Աշտարակների մի մասն ունի միկողմանի կամ երկկողմանի սանդուղքներ։ Դղյակի գլխավոր կամարակապ դարպասը հարավային կողմում է։ Այն ներքուստ ունի փոքր թաղակապ սրահ։
Պալատական եկեղեցի
Եկեղեցին 1989 թվականի պեղումներով բացվել է շրջապարսպի հյուսիսարևելյան կողմում։ Այն արտաքին պատերի մեջ ներգծված կիսաբոլորաձև աբսիդ ով միանավ թաղակապ կառույց է։ Ունի երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային ճակատներում։ Հարավային մուտքն արտաքին սրահաձև շքամուտք է ունեցել։
Աշխարհիկ շենքեր
Հարավային շրջապարսպին կից երկրորդ աշխարհիկ կառույցը 15-18-րդ դարերի կառուցապատումների և վերաբնակեցումների հետևանքով բազմաթիվ փոփոխություններ է կրել։ Այն երկարաձգված ուղղանկյուն շենք է, որը հավանաբար ծառայել է որպես սեղանատուն։
Ջրամբար և ջրատար
Միջնադարյան դղյակի բնակչությանը խմելու ջրով ապահովելու համար կառուցվել է ջրամատակարարման համակարգ՝ ստորգետնյա ջրամբարներով և ջրատարով, որոնք տեղակայված են դղյակի հյուսիսարևելյան հատվածում։
Արտաքին պարիսպ
Բազմանկյուն հատակագծով պարսպապատը կառուցվել է կոպտատաշ տեղական կարծր տուֆով, մասամբ բազալտով և կավաբետոնի շաղախով։ Այն ուժեղացված է յոթ սրածայր, քառանիստ և մեկ կիսակլոր աշտարակներով։ Ամրոցի գլխավոր մուտքը հյուսիսից է։ Արտաքին պարսպապատն ունի գաղտնի միջանցք, որը դուրս է գալիս դեպի արևմտյան կողմի ձորակը։
Լեդեսմա դե լա Կոգոլիա
Լեդեսմա դե լա Կոգոլիա (Ledesma de la Cogolla), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 12,13 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 21 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 40 կմ հեռավորության վրա։
Ուսուցման տեխնիկական միջոցներ
Ուսուցման տեխնիկական միջոցներ ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով ուսուցման ընթացքում ինֆորմացիայի հաղորդման և մշակման համակարգեր, սարքեր ու սարքավորումներ։ Ըստ նշանակության դասակարգվում են ինֆորմացիոն, ստուգիչ, ուսուցանող ուսուցման տեխնիկական միջոցներ․։ Ինֆորմացիոն ուսուցման տեխնիկական միջոցները հիմնականում լսողա-տեսողական են։ Ստուգիչ ուսուցման տեխնիկական միջոցներով որոշում են ուսուցման նյութի յուրացման աստիճանը և որակը՝ ուսուցման բոլոր փուլերում։ Ստուգումը ուսման պրոցեսի անքակտելի մասն է և ապահովվում է սովորողի ու սովորեցնողի փոխադարձ կապը։ Ստուգիչ սարքերի օգնությամբ պարզում են ուսուցման ընթացիկ նյութի որոշ ծավալի յուրացման աստիճանը և անցկացնում ուսման պրոցեսի որոշակի փուլում ձեռք բերված գիտելիքների ամփոփիչ ստուգում։ Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում գործում են ստուգիչ սարքերով կահավորված դասարաններ և լսարաններ, որոնցում դասախոսը ղեկավարում է ստուգման ընթացքը, վիճակագրական անհրաժեշտ տվյալներ ստանում ուսուցանվող նյութի յուրացման խորության վերաբերյալ։ Ուսուցման տեխնիկական միջոցներին առաջադրվող պահանջներին առավել ամբողջական համապատասխանում են ուսուցանող ավտոմատացված համակարգերը, որոնք, հնարավորություն են ընձեռում օգտվել արագագործ ԷՀՆ-ներից։ ՈԻԱՀ-ի կիրառումր լուծելի է դարձնում մանկավարժության մի շարք հիմնական խնդիրներ, գլխավորր ընդհանուր կրթության պայմաններում ուսուցման անհատականացումն է, ընդունակությունների և ճանաչողական գործունեության նկատմամբ սովորողների ստեղծագործական ակտիվության զարգացումը, ուս–մեթոդական նյութի միասնականացումը՝ լավագույն դասատուների փորձը տարածելու նպատակով։ Ինֆորմացիայի արտացոլման սարքերով դասասենյակների կահավորումը հնարավորություն է ընձեռնում երկխոսել ԷՀՄ–ների հետ, ինչն առավել մոտ է սովորող–դասատու հարաբերության բնական ձևին։
Կատեգորիա:Ուսուցում
Բատրազ Խադարցև
Բատրազ Սոսլանովիչ Խադարցև (Батра́з Сосла́нович Хада́рцев, ), ռուս ֆուտբոլիստ, «Անժի» ակումբի կիսապաշտպան։
Կարիերա
2012/2013 մրցաշրջանում խաղացել է Վլադիկավկազում «Ալանիան» ակումբի երկրորդ կազմում, 2013/2014 թվականների մրցաշրջանում առաջին թիմի կազմում մասնակցել է ֆուտբոլի ազգային լիգայի։ Ակումբի լուծարումից հետո 2014 թվականի հունիսին տեղափոխվել է «Տոսնո» ։
Մինչև 2015/2016 թվականների մրցաշրջանը տեղափոխվել է Մախաչկալայի «Անժի» ակումբ, որն անցել է պրեմիեր լիգա, ազատ է արձակվել Պրեմիեր լիգայում։ Նա իր դեբյուտը թիմի կազմում նշել է հուլիսի 19-ին՝ փոխարինման դուրս գալով 79-րդ րոպեում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Ռոսոն
Ռոսոն (իսպ.` Rawson), քաղաք է Արգենտինայի հարավում, Ռոսոն դեպարտամենտում։ Արգենտինական Չուբուտ պրովինցիայի վարչական կենտրոնն է։ Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների քաղաքում ապրում էր 26306 մարդ։
Աշխարհագրություն
Քաղաքն ընկած է մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսից 1500 կմ հարավ, Չուբուտ գետի վրա, գետաբերանից 8 կմ վերև։ Մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա ընկած է Playa Unión լողափը։
Բնակչություն
Ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչությունը կազմել է 26 306 մարդ, իսկ արվարձանների հետ միասին շուրջ 40 000 մարդ։ Քաղաքացիների գրեթե կեսը ուելսցի գաղութարարների հետնորդներն են, սակայն ուելսերենը քիչ տարածում ունի։
Տնտեսություն
Սկզբնական շրջանում ուելսցի ներգաղթյալների առջև, որոնք բնակություն հաստատեցին դաժան կլիմա ունեցող Պատագոնիայում, երկու տեսակի հիմնախնդիրներ ծառացան։ Առաջինը չորային կլիման էր։ Դրա լուծումը գտան, երբ Չուբուտ գետի վրա` հողաբարելավման նպատակներով, կառուցեցին անհրաժեշտ շինություններ և անջրդի հողերը սկսեցին ոռոգել։ Երբ արդեն սկսեցին ցորեն մշակել, անհրաժեշտություն առաջացավ այդ պարենմթերքը արտահանել, սակայն չկար հարմար ոչ մի նավահանգիստ. գետաբերանի մոտ ամենահարմար մասում ավազային թմբեր են, որոնք հարմար չեն նավերի համար։ Այդտեղով միայն փոքր ձկնորսական նավակներ կարող են անցնել։ Հետագայում այդ խնդիրն էլ իր լուծումը ստացավ։ 1893 թվականին կառուցվեց երկաթուղի դեպի խորջրյա Պուերտո Մադրին նավահանգիստը։ Այդ բանից հետո տեղի գյուղատնտեսները, ովքեր զբաղվում էին անասնապահությամբ և բուսաբուծությամբ, կարողացան իրենց գյուղապրանքը հանել համաշխարհային շուկա։ Ներկայից քաղաքի տնտեսությունը էապես փոխվեց այն բանից հետո, երբ այն հռչակվեց պրովինցիայի մայրաքաղաք ու հիմնական ճյուղը դարձավ սպասարկումը։ Հիմա տնտեսապես ակտիվ բնակչության կեսը զբաղված է հիմնականում առողջապահական և կրթական համակարգում։
Մշակույթը
Քաղաքում կան գործող հետևյալ թանգարանները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1865 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում, 2020 թվականի հուլիսին Հայաստանին Հանրապետության զինված ուժերի և Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանապահ զորքերի/զինված ուժերի միջև հայ-ադրբեջանական շփման գծի Տավուշ-Թովուզ հատվածում։ Մարտական գործողությունները սկսվել են հուլիսի 12-ի առավոտյան, երբ ադրբեջանական կողմից ՈՒԱԶ մակնիշի ավտոմեքենայով Ադրբեջանի սահմանապահ ուժերի զինծառայողները փորձել են մոտենալ հայկական զինված ուժերի դիրքերին ։
Նախապատմություն
Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը շուրջ մեկդարյա պատմություն ունի։ Դեռևս 1900-ական թվականների սկզբներին հայերի և կովկասյան թաթարների (որոնք ներկայում կոչվում են ադրբեջանցիներ) միջև էթնիկ հողի վրա տեղի էին ունենում զինված ընդհարումներ ոչ միայն Արցախում, Գարդմանքում, այլ Հարավային Կովկասի այլ շրջաններում։ Ներկայիս Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքները Խորհրդային Միության կազմում ընդգրկվելուց հետո հակամարտությունը սառեցվեց։ Սակայն արդեն 1980-ական թվականներին հայերի և ադրբեջանցիների միջև կրկին սկսվեցին էթնիկ հողի վրա առանձին հակադրություններ և փոքր բախումներ։ 1988 թվականին արցախյան շարժման սկսելով հայ-ադրբեջանական սառեցված հակամարտությունն ակտիվացավ, որի գագաթնակետը Արցախյան պատերազմն էր։ 1994 թվականին հակամարտ կողմերի միջև ստորագրված հրադադարից հետո տարբեր տարիներ տեղի են ունեցել տարբեր տեսակի և ձևի զինված ընդհարումներ։
Հուլիսի 12
Հուլիսի 12-ին՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայողները ՈՒԱԶ մակնիշի ավտոմեքենայով մոտեցել են ընդհուպ մինչև հայ-ադրբեջանական շփման գծի Տավուշ-Թովուզ հատվածի հայկական դիրքերին։ Հայկական կողմը նախազգուշական կրակից հետո ադրբեջանցի զինծառայողները, թողնելով մեքենան, վերադարձել են իրենց դիրք։ Միջադեպից հետո Ադրբեջանի զինված ուժերը հրետանային կրակ են բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ, և սկսվել են հակամարտ կողմերի միջև զինված ընդհարումներ ։
Կարճատև հրադադարից հետո՝ ժամը 13:45-ին, ադրբեջանցի զինծառայողները կրկնել են հայկական զինված ուժերի սահմանային դիրքը գրավելու փորձը՝ կիրառելով հրետանի և ծանր զինտեխնիկա ։
Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության տարածած հաղորդագրության՝ զինված ընդհարումներից հետևանքով հայկական կողմը կորուստներ չի կրել, իսկ Ադրբեջանն ունեցել է զոհեր և վիրավորներ։ Նույն օրը Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է 2 սպանվածի և 5 վիրավորի մասին՝ նշելով, որ հայկական կողմն ունի մեծ կորուստներ ։
Հուլիսի 13
Հուլիսի 13-ի լույս 12-ի գիշերը կրկին վերսկսվել են զինված ընդհարումները հայ-ադրբեջանական հակամարտ ուժերի միջև հայ-ադրբեջանական շփման գծի Տավուշ-Թովուզ հատվածում։ Կարճատև հրադադարից հետո զինված ընդհարումները շարունակվել են առավոտյան ։
Շայեններ
Շայեններ (Cheyenne), Ամերիկայի բնիկներ։ Նրանք ապրել են այժմյան Միննեսոտայում և ավելի մոտ են համարվում Լակոտա և Արապահո ցեղերին։ Շայենները բաժանվում են երկու խմբի՝ Հարավային Շայեն և Հյուսիսային Շայեն։ Եվրոպացիների Ամերիկա մայրցամաքը գրավելուց հետո Շայենները գաղթեցին ավելի հյուսիսային տարածքներ և սկսեցին զբաղվել ձիաբուծությամբ։ 2014 թվականի ցեղային մարդահավաքի շրջանակներում պարզվեց, որ ԱՄՆ-ում ապրում են մոտ 10800 շայեններ։ Նրանցից մեկ քառորդից ավելի հինգ տարեկանից բարձր երեխաները խուսում են անգլերեն, ինչպես նաև իրենց բնիկ լեզվով։
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)
Հուլիսի 13
Հայաստանի պաշտպանության նախարարության մամլո խոսնակը 15։28-ին հայտարարել է, որ «Ադրբեջանի կողմից իրավիճակը սահմանին պարբերաբար սրվում է, այս պահին հրետակոծություններն ու հարվածային -ի կիրառման պարբերականությունը նվազել է։ ՀՀ ԶՈՒ ամբողջությամբ վերահսկում են իրավիճակը։ Հայկական կողմը կորուստներ չունի» ։
Շայեններ
Վաղ ժամանակներ
Առաջին անգամ շայենների մասին հիշատակվում է 17-րդ դարում երբ մի խումբ շայեններ այցելեցին ֆրանսիական զորական բաժանմունք՝ այժմ Իլլինոյ նահանգ։ Այդ ժամանակ շայենները ապրում էին Միսիսիպի և Միլ Լաք գետերի միջև։ Նրանք զբաղվում էին վայրի բրնձի բերքահավաքով և որսորդությամբ։ Տարբեր պատմական փաստեր ապացուցում են, որ շայենները բնակվել են Միսսուրի լճի շրջանում դեռ 1676 թվականից մինչև մոտ 1766 թվականը։ Նրանք անհամաձայնություններ են ունեցել այլ ցեղերի հետ, այդ իսկ պատճառով լքել են իրենց տարածքները։ Միսուրի գետի մոտ բնակվելու ժամանակ նրանք կրկնօրինակել են Հիդատսա և Արիկանա ցեղերի սովորույթները։ Նրանք Լակոտա ցեղի ավանդության մեջ մտցրին ձիաբուծությունը։ Հետագա կոնֆլիկտների պատճառով շայենները ստիպված եղան նորից լքել իրենց հողը և տեղափոխվեցին ավելի հյուսիսային տարածքներ։
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)
Հուլիսի 13
Ըստ ՀՀ ՊՆ խոսնակի՝ ադրբեջանական կողմը 82 մմ տրամաչափի ականանետից 7 և 120 մմ ականանետից 3 արկ է արձակել հայկական Չինարի գյուղի ուղությամբ, ինչի արդյունքում հայկական կողմից կորուստներ չկան, արկերից մեկն ընկել է բնակելի տան տանիքներից մեկին, իսկ 2-ը՝ բակում։ Տվյալ պահին Տավուշի մարզպետ Հայկ Չոբանյանը հաստատել է 5 վիրավոր ունենալու փաստը ։
Շայեններ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հյուսիսամերիկյան հնդկացիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգեր
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)
Հուլիսի 14
Ըստ ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ Շուշան Ստեփանյանի հայտարարության՝ գիշերը հայկական կողմը նկատել է հակառակորդի տանկի շարժ, ինչը կասեցվել է ։ Ժամը 11։17-ին Շուշան Ստեփանյանը նշել է նաև, որ ադրբեջանական կողմը անօդաչու թռչող սարքով թիրախավորել է Բերդի քաղաքացիական ենթակառուցվածքները, սակայն դրա արդյունքում հայկական կողմից կորուստներ չկան։
ՀՀ ՊՆ-ն հայտնել է հայկական կողմի երկու զոհի մասին, նաև տարածել մի քանի, որոնցում ցույց է տրվում, թե ինչպես է հուլիսի 12-ին ադրբեջանական կողմից ՈՒԱԶ ավտոմեքենան մոտենում հայկական դիրքերին, ինչպես նաև հայկական կողմի ռազմական որոշ գործողությունները՝ հակառակորդի ռազմական բազաների, «Elbit Hermes 900» անօդաչու թռչող սարքի ոչնչացումները և պատժիչ գործողությունները, ցույց տվող տեսանյութեր ։ Հայտարարվել է նաև, որ հայկական ՀՕՊ-ը խոցել է Ադրբեջանի ԶՈՒ կրակի կառավարման համակարգ հանդիսացող ԱԹՍ ։
Ըստ «Հետք» լրագրի՝ Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն հրետակոծել է Այգեպար գյուղը, ինչի հետևանքով վնասվել է 7 տուն։ Հրետանակոծության արդյունքում բռնկված հրդեհները մարելու աշխատանքները է կատարվում Արտակարգ իրավիճակների նախարարության աշխատակիցների կողմից ։
Արծրուն Հովհաննիսյանը հայտարարել է, որ առաջին անգամ հայկական ԱԹՍ-երը կիրառվեցին մարտական պայմաններում ։ Ավելի ուշ նա հայտարարել է նաև, որ հայկական կողմը համեմատաբար բարելավել է սեփական դիրքերը հակառակորդի նկատմամբ, ինչը չի հաստատվել ադրբեջանական կողմից։
Ռուսական Գազպրոմ ընկերության հայկական մասնաճուղի՝ Գազպրոմ Արմենիայի մամուլի ծառայությունը հայտնել է, որ Ադրբեջանի սահմանի մոտ վնասվել են վերգետնյա գազատար ցանցեր, ինչի արդյունքում Ներքին Կարմիրաղբյուր, Այգեպար գյուղերի և Չինարի գյուղի մի հատվածի գազամատակարարումը դադարեցվել է ։
Հուլիսի 15
Ըստ հայկական կողմի՝ գիշերը սահմանին պահպանվել է հարաբերական անդորր ։ Ժամը մոտ 16:00-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը իր ֆեյսբուքյան էջում տարածել է մի տեսանյութ, որտեղ երևում են 2 ՍՈՒ-30 ՍՄ ինքնաթիռներ՝ նշելով, որ դրանք դուրս են գալիս մարտական հերթապահություն կատարելու և ապպահովելու ՀՀ օդային սահմանների անձեռնմխելիությունը ։ Ի հավելումն դրա՝ ՀՀ ՊՆ մամլո խոսնակ Շուշան Ստեփանյանը նշել է, որ այդ ինքնաթիռների մարտական հերթապահությունը կրելու է մշտական բնույթ ։ Արծրուն Հովհաննիսյանը նշել է, որ հայկական կողմը ընդհանուր թվով խոցել է 13 ադրբեջանական ԱԹՍ, որոնցից 3-ը եղել են հետախուզական, իսկ 10-ը՝ հարվածային։ Նա հավելել է նաև, որ գիշերվանից մինչև այդժամ՝ մոտ 21:30, պահպանվել է հրադադարի ռեժիմը ։
Հուլիսի 16
Հուլիսի 16-ին ժամը 03:40-ի սահմաններում նկատվել է հակառակորդի շարժ։ Կիրառելով շրջանաձև պաշտպանություն, հայկական ստորաբաժանումները չեզոքացրել են հակառակորդի դիվերսիոն հարձակման փորձը, որին մասնակցել են հատուկ նշանակությամբ ստորաբաժանումների 100 զինծառայողներ․ նրանք հրետանու կրակի աջակցությամբ փորձել են հարձակվել «Անվախ» անունով հայտնի դիրքի ուղղությամբ   ։
Հուլիսի 21
Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության հայտարարության՝ գիշերը Ադրբեջանի զինված ուժերի հատուկ նշանակության ստորաբաժանումը հարձակում է իրականացրել Հայաստանի զինված ուժերի «Անհաղթ» մարտական դիրքերի ուղղությամբ։ Հայկական կողմի պնդմամբ գրոհը կանխվել է, Ադրբեջանն ունի կորուստներ ։ Ադրբեջանական կողմը հերքել է Հայաստանի պաշտպանության նախարարության հայտարարությունը ։
Թվային պատերազմ
Հուլիսի 14-ին ադրբեջանցի հաքերները հարձակում են իրականացրել gov.am, e-gov.am և primeminister.am պաշտոնական կայքերի վրա, որտեղ տեղադրվել են Ալիևի ուղերձը և Մուբարիզ Իբրահիմովի նկարը։ Այդ ամենից հետո կայքերի հասանելիությունը հայկական կողմից անջատվել է։ ՏՏ փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը նշել է, որ այդ հարձակումների արդյունքում տեղի չի ունեցել գաղտնիք պարունակող տեղեկատվության արտահոսք։ Ըստ նրա՝ թվային հարձակումն իրականացվել է «Anti-armenia Team» հաքերային խմբի երկու անդամների կողմից ։
Սամվել Մարտիրոսյանը 19:46-ին իր ֆեյսբուքյան էջում տեղեկացրել է, որ հայկական հաքերային թիմերից մեկը հարձակում է իրականացրել և կոտրել Ադրբեջանի մոտ երկու հազար տնային տնտեսությունների և օֆիսների WiFi սարքեր, փոխել դրանց DNS կարգավորումները, ինչի արդյունքում այդ կապի օգտատերերը տարբեր կայքեր այցելելուց հայտնվել են մի էջում, որի մեջ գրված է «եթե դուք չդադադրեցնեք մեր ռեսուրսների վրա հարձակումները, ապա մենք կոչնչացնենք ձեր բոլոր ինտերնետ մատակարարներին»։
«Մոնթե Մելոքնյան կիբեռ բանակ» հաքերային թիմը հուլիսի 14-ին՝ ժամը 20:03-ին հայտարարել է, որ իրենց հասանելի են դարձել ադրբեջանական ռազմածովային ուժերի գաղտնի տվյալները և հաջողությամբ կազմակերպել դրանց արտահոսք ։
Հայաստան
Հուլիսի 12-ին Ադրբեջանի ՊՆ-ի մամլո խոսնակը հայտարարել է, որ առավոտյան Ադրբեջանի կատարած հրետանային հարձակման արդյունքում հայկական կողմն ունի «ծանր կորուստներ», ինչը նույնպես պաշտոնապես հերքվել է ՀՀ ՊՆ-ի կողմից։ Հայական կողմը հայտնել է միայն 2 թեթև վիրավորում ստացած ոստիկանների մասին։ Քիչ անց Տավուշի մարզպետ Հայկ Չոբանյանը հայտարարել է, որ հայկական կողմը ունի 5 վիրավոր՝ 2 ոստիկան և 3 պայմանագրային զինծառայող, որոնք ստացել են թեթև վիրավորումներ ։
Ադրբեջանական կողմը հայտարարել է հայկական կրակակետեր, ռադիոլոկացիոն կայան, ռազմական տեխնիկա (տանկ, զրահամեքենա) ոչնչացնելու մասին, ինչպես նաև 20-ից ավելի հայ զինծառայողների մահվան մասին, ինչը ՀՀ ՊՆ մամլո խոսնակի կողմից պիտակվել է որպես «ծիծաղ առաջացնող ապատեղեկատվություն» ։
Հուլիսի 14-ին՝ ժամը մոտ 14։30֊ին, հայկական կողմը հաստատել է երկու զոհի մասին տվյալները։ Զոհված զինծառայողներն են մայոր Գարուշ Վեմիրի Համբարձումյանը և կապիտան Սոս Փայլակի Էլբակյանը ։ Նույն օրը՝ 18:13-ին, ՀՀ ՊՆ-ն հայտարարել է ևս 2 զինծառայողի զոհվելու մասին։ Զոհերն են ժամկետային զինծառայողներ կրտսեր սերժանտ Սմբատ Գևորգի Գաբրիելյանը և կրտսեր սերժանտ Գրիշա Վահանի Մաթևոսյանը ։
Հուլիսի 15-ին հայկական կողմը հայտնել է, որ ունի 10 վիրավոր, որոնցից մեկի վիճակը ծայրահեղ ծանր է, իսկ հինգինը՝ միջին ծանրության՝ դրական դինամիկայով ։
Ադրբեջան
Ադրբեջանական կողմը ի սկզբանե հայտարարել էր 2 ադրբեջանցի զինվորի մահվան և 5 զինվորի վիրավորման մասին։ Մի քանի ժամ անց նրանք հայտնել են, որ վիրավորում ստացած զինվորներից մեկը մահացել է հիվանդանոցում։ ՀՀ ՊՆ նախկին խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ հակառակորդը ունի ոչ միայն մարդկային, այլ նաև անօդաչու թռչող սարքի կորուստ, սակայն ադրբեջանական կողմը հերքում է դա ։
Հուլիսի 13-ին Ադրբեջանի ՊՆ մամլո խոսնակը նշել է․ որ ադրբեջանական կորուստներն աճել են, մահացել է ևս մեկ զինվոր, ինչի հետևանքով ադրբեջանցի զոհերի թիվը դարձել է 4։ Անդրանիկ Քոչարյանը հայտարարել է, որ հայկական կողմը խոցել է հակառակորդի մի քանի անօդաչու թռչող սարքեր, այդ թվում նաև կամիկաձե ։ Ադրբեջանական կողմը պաշտոնապես ընդունել է ընդհանուր 11 զինծառայողի և 1 քաղաքացիական անձի մահվան փաստը։
Ըստ հայկական կողմի՝ ադրբեջանցիները մարտական գործողությունների ընթացքում կորցրել են 3 հետախուզական և 10 հարվածային ԱԹՍ-եր ։
Հայաստան
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության մամլո խոսնակ Աննա Նաղդալյանը մեղադրել է Ադրբեջանի զինված ուժերին հրադադարի ռեժիմը խախտելու համար և դատապարտել Ադրբեջանի կառավարությանը։ Ըստ Նաղդալյանի՝ «սպառնալիքների պայմաններում իրականացված սադրիչ գործողության հետևանքների ողջ պատասխանատվությունը կրում է Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը» ։
Արցախի նախագահի մամուլի խոսնակ Վահրամ Պողոսյանը իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ «Արցախից շարունակում ենք ուշի-ուշով հետևել Հայաստանի պետական սահմանի ուղղությամբ Ադրբեջանի կողմից իրականացվող սադրիչ գործողություններին։ Եթե չհանդարտվի, ընդամենը ժամեր հետո արցախցի կամավորականները իրավիճակի թելադրանքով և պահանջով կրկին պատրաստ են տավուշցի եղբայրների հետ խրամատներում թև ու թիկունք դառնալու» ։
Նիկոլ Փաշինյանը՝ Հայաստանի վարչապետը, ֆեյսբուքյան իր էջում կիսվել է իր կնոջ Աննա Հակոբյանի բեռնած տեսահոլովակով, որտեղ սեփական տան բակում իր աղջիկը պարում է «Մեր անունն է հայկական բանակ» երգի ներքո ։
Հուլիսի 13-ին Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարություն է տարածել Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից Ադրբեջանին «անվերապահ աջակցություն» հայտնելու մասին հայտարարության վերաբերյալ՝ դատապարտելով Թուրքիայի՝ տարածաշրջանում անկայունություն հաստատելու փորձերը ։
Ադրբեջան
Ադրբեջանի նախագահական անձնակազմի արտաքին քաղաքականության բաժնի ղեկավար Հիքմեթ Հաջիևը մեղադրել է Հայաստանի կառավարությանը՝ ասելով, որ Կորոնավիրուսային համաճարակի հետևանքով Հայաստանում ստեղծված սոցիալ-տնտեսական խնդիրներից բնակչությանը շեղելու համար հայկական կողմը սրում է իրավիճակը ։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է, որ բախումների ընթացքում ադրբեջանական կողմը տարածքի ոչ մի կորուստ չի կրել ։
Ռուսաստանում Ադրբեջանի դեսպան Փոլադ Բյուլբյուլօղլին հայտարարել է, որ «Ադրբեջանը երբեք չի ընդունի իր տարածքների 20%-ի կորուստը ։
Հայաստան
Բագրատ Գալստանյանը՝ Հայ առաքելական եկեղեցու Տավուշի թեմի առաջնորդը, նշել է․ «որքան էլ թշնամական ուժերը փորձում են անհանգստություն պատճառել, սա մեր գյուղն է, մեր ժողովուրդը, խաղաղ ու հանգիստ, պատրաստ ամեն վայրկյան ամեն ինչի։ ․․․Կորուստներն էլ են մերը, ձեռքբերումներն էլ» ։
Հուլիսի 15-ին ՀՅԴ երիտասարդական թևի ներկայացուցիչները Հայաստանում Ուկրաինայի դեսպանատան դիմաց անց են կացրել բողոքի ակցիա՝ շենքի վրա նետելով բորշչ և նշելով, որ դա իրենց պատրաստած բորշչն է։ Նրանք վանկարկել են «Ուկրաինա՛, մի սադրիր» և «Չաջակցել ագրեսորին» ։
Պարգևատրումներ
ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրամանագրերով Տավուշի մարզի հայ-ադրբեջանական սահմանին զոհված 4 զինծառայողները՝ Գարուշ Վեմիրի Համբարձումյանը («Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ), Սմբատ Գևորգի Գաբրիելյանը (Մարտական ծառայության մեդալ), Գրիշա Վահանի Մաթևոսյանը (Մարտական ծառայության մեդալ) և Սոս Փայլակի Էլբակյանը (Արիության մեդալ) հետմահու պարգևատրվել են ։ Նույն օրը ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի այլ հրամանագրերով երեք զինծառայողի գեներալ-մայորի զինվորական կոչում է շնորհվել ։
Ադրբեջան
Բախումները ադրբեջանական հասարակության մեջ տարբեր արձագանքներ են ստացել։ Սոցիալական մեդիում տարածվել են #Müharibəistəmirəm (Ես չեմ ուզում պատերազմ) և #Müharibəistəyirəm (Ես ուզում եմ պատերազմ) հեշթեգերով գրառումներ։ Ըստ Aze Voice-ի՝ խաղաղապաշտական օգտատերերի մեծ մասը ձախակողմյանները, լիբերալները և առաջադիմականները, իսկ պատերազմի կողմնակիցները՝ աջակողմյանները, ազգայնականները և պահպանողականները ։
Նախնական բախումներից մի քանի ժամ անց Աղդամ գյուղի բնակիչները կազմակերպել են ցույց՝ ի աջակցություն ադրբեջանցի զինվորների ։
Հուլիսի 12-ին՝ մոտ 23։00-ին, ցույց է տեղի ունեցել Քոբու բնակավայրում, որտեղ ապրում են նախկին արցախաբնակ ադրբեջանցիներ։ Ցուցարարները բղավել են՝ «Ղարաբաղ», «Ազատություն» և «Նահատակները չեն մեռնում, հայրենիքը չի կիսվի»՝ շարժվելով դեպի Ազատության հրապարակ։ Տեղական ոստիկանությունը միջամտել է, սակայն չի կարողացել կանգնեցնել ցուցարարներին։ Մոտ ժամը 1:00-ին ցուցարարները հասել են Սաբայիլ։ Ցուցարարները հեռարձակել են իրադարձությունը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերի միջոցով, որը դիտում էր մոտ 30 հազար մարդ ։ Մոտ ժամը 1:40-ին ոստիկանությունը ցրել է ամբոխին, իսկ ուղիղ եթերը ջնջվել է ։
Ժամը մոտ 3:20 ցույց է տեղի ունեցել նաև Խոջասանում, որը տևել է ընդամենը 20 րոպե, քանի որ միջամտել է ոստիկանությունը և ներքին զորքերը ։
Հուլիսի 14-ին՝ մոտ 16:00-ին, Սումգայիթում և Ահմեդլիում սկսվել է «Ղարաբաղ երթը», որի հարյուրավոր ցուցարարներ վանկարկել են կոչեր, ինչպիսիք են, օրինակ, «Ադրբեջան», «Ղարաբաղը մերն է», «Նահատակները չեն մեռնում, հայրենիքը չի կիսվի» ։ Ցույցերը հետո սկսել են տարածվել Բաքվի այլ մասերում ևս, ինչից հետո հավաքվել են հազարավոր ցուցարարներ ։ Ըստ ցուցարարների՝ երբ նրանք հասել են Կույսի աշտարակի մոտ , մասնակիցների թիվը եղել է մոտ 15 հազար։ Ժամը 23:30-ին ցուցարարները հասել են Շեհիդների պուրակ, նրանք սկսել են բացականչել «Կամ Ղարաբաղ, կամ մահ» և «թող կարանտինը ավարտվի, թող պատերազմը սկսվի» ։ BBC News-ը նշում է, որ ավեի քան 30 հազար մարդ է մասնակցել ցույցին ։ Ըստ Muntazir-ի՝ սկզբնական ցույցի վերջում եղել են 10 հազար ցուցարարներ ։
Սկզբնական ցույցերից հետո ավելի փոքրաթիվ մի խումբ ներխուժել է Ազգային ժողովի շենք ։ Ցուցարարները, որոնք հավաքել են առաջին հարկում, վնասել են Ազգային ժողովի շենքի գույքը, որի արժեքը ընդհանուր կազմել է 22,150 ադրբեջանական մանաթ ։ Այս ամենից հետո ոստիկանությունը պահանջել է լքել Ազգային ժողովը և դուրս է մղել ցուցարարներին այնտեղից ։ Չնայած դրան՝ որոշ ցուցարարներ քարեր են նետել ոստիկանների ուղղությամբ և մարմնական վնասվածքներ հասցրել 7 ոստիկանի։ Բացի դա՝ ցուցարարները վնասել են նաև 2 ոստիկանական և 14 պետական ավտոմեքենա ։
Էլմար Մամեդյարովի պաշտոնանկություն
Հուլիսի 16-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ներկա է գտնվել Նախարարների կաբինետի նիստին։ Դրա ժամանակ նա քննադատել է Արտաքին գործերի նախարարությանը՝ ասելով, որ իրենց գործողությունները պետք է լինեն ոչ թե պաշտպանողական, այլ հարձակողական։ Նա ասել է․ «ի՞նչով էր զբաղված ԱԳ նախարարը։ Ո՞րտեղ է նա եղել։ Հուլիսի 12-ի իրադարձություններից հետո մենք եղել ենք աշխատանքի։ Վարչապետն աշխատանքի է, ես աշխատանքի մինչև առավոտ։ Պաշտպանության նախարարը, Գլխավոր շտաբի պետը, Ներքին գործերի նախարարը, հետախոզության պետը և Անվտանգության խորհրդի քարտուղարն աշխատում են մինչև առավոտ։ Ես չկարողացա գտնել արտգործնախարարին»։ Ինչից հետո նա Ալի Ասադովին հարցրել է, թե որտեղ է Էլմար Մամեդյարովը, ինչին ի պատասխան՝ լսել է, որ նա աշխատում է տնից ։ Մի քանի ժամ անց արտաքին գործերի նախարար Էլմար Մամեդյարովը, որ այդ պաշտոնում է 2004 թվականից սկսած, ներկայացրել է զբաղեցրած պաշտոնից հրաժարական ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական զինված ընդհարումներ
Մասոնական սիմվոլիկա
Մասոնական սիմվոլիկայի և տերմինալոգիայի ամենաիմաստալից սիմվոլներն են`
Պատմություն
Մասոնությունը, ինչպես սահմանում է «Սովետական հանրագիտարանը», Էթնիկական-կրոնական ուսմունք է, որն առաջացել է 18-րդ դարում, Անգլիայում։ Հետագայում այն տարածվել է այլ երկրների, այդ թվում նաև Ռուսաստանի բուրժուական և ազնվական միջավայրներում։ Անվանումը, կազմակերպությունը, սովորույթները, պահվածքի և պատասխանատվության հիմնական օրենքները մասոնները վերցրել են միջնադարյան ցեղից` հիմնականում ասպետական և առեղծվածային կարգից ։ Մեզ հասած պատմական աղբյուրների մեծամասնությունը վկայում է մասոնական կարգի ծագման մասին, ինչպես տաճարական կարգի հետնորդ։ Տաճարական կարգը քանդեց Ֆիլիպ 4-րդ Գեղեցիկը 1312 թվականին։ Ասում են, իբր ողջ մնացած «աղքատ ասպետները» կազմավորեցին ֆրանկ-մասոն նշանով նոր գաղափարական միավորում։ Բայց եթե տաճարականների խնդիրը սկզբնական շրջանում քրիստոնյաների պաշտպանությունն էր մուսուլմաններից, ապա մասոնների նպատակը կարելի է բնութագրել ոչ թե մեկ կրոնի պարտադրումը մեկ այլ կրոնի վրա, այլ խաղաղություն ամբողջ աշխարհում, բարձր մարդասիրություն` ինքնակատարելագործման և մեծ իմաստության ճանաչման միջոցով։ Ճանապարհ դեպի իսկական մարդասիրություն և համաշխարհային բարոյականություն, խղճի ազատություն և համերաշխության սկզբունք, միանման կիրառելի են կրոնական-փիլիսոփայական ուղղությունների համար ։
Լուսաշող Դելտա
Մասոնական տաճարի կարևորագույն սիմվոլը ամենատես աչք կամ Լուսաշող Դելտան է։ Այն սովորաբար տեղավորված է լինում տաճարի արևելյան հատվածում, իսկ նրա երկուական հատվածներում գտնվում են Արևը և Լուսինը ։ «Ամենատես աչք» սիմվոլը հայտնի է դեռևս հին ժամանակներից և անգամ հանդիպում է Հին Եգիպտոսում ինչպես Գորա աստվածի բազեի աչք։ Աչքը մարմնավորում է արևի բոլոր աստվածներին։ Եռանկյունը նույնպես հին սիմվոլ է։ Այն կարելի է հանդիպել Պլատոնի մոտ։ Վաղ քրիստոնեության շրջանում եռանկյունը որպես Սրբ. Երրորդության սիմվոլ առաջին անգամ օգտագործել է վանականների գնոստիկական ցանցը։ Ժամանակի ընթացքում այս սիմվոլները ընկան ալքիմիկոսների «զինանոց», որտեղից էլ Վերածննդի փիլիսոփաները փոխ առան։ Աչքը վերցված էր Սրբ Երրորդությունը խորհրդանշող եռանկյան մեջ, ու քրիստոնեության մեջ այն ստացավ «Ամենատես աչք» անվանումը։ Հետագայում այն գործածվում է արևմտաեվրոպական սրբապատկերներում որպես Հայր Աստծո նշան։ Զուգահեռ այն փոխանցվեց մասոններին ։ Ամենատես աչքը– ամենահայտնի մասոնական սիմվոլն է, որը շրջապատում է մեզ։ 2003 թվականին Ուկրաինայում շրջանառության մեջ մտավ նոր թղթադրամ՝ անվանական գինը 500 գրիվնա։ Թղթադրամի վրա կային տարբեր սիմվոլներ, բայց ամենից շատ հետաքրքրություն առաջացրեց ոչ թե Գրիգորի Սկովորոդի դիմանկարը, այլ թղթադրամի հակառակ կողմի վրա տպված «աչք եռանկյան մեջ» սիմվոլը։ Հենց այդպիսի սիմվոլի կարելի է հանդիպել ամերիկյան դոլլարի վրա, կաթոլիկ տաճարների ներսի դռների վրա, հուշարձանների, տեսարժան վայրերի, տների պատերի վրա, մուլտֆիլմերի և ֆիլմերի մեջ։ Ժամանակ առ ժամանակ այս սիմվոլին հանդիպում է յուրաքանչյուր ոք, սակայն ոչ բոլորը գիտեն, որ ամենատես աչքը համաշխարհային գաղտնի կազմակերպության գլխավոր նշանն է ։
Կարկին, անկյունաքանոն "G" տառով
Կարկին, անկյունաքանոն, որի կենտրոնում տեղադրված է "G" տառը։ Կյանքում շատ հաճախ ենք հանդիպում այս մասոնական նշանը։ Այն ընդհանուր տարածում գտած նշան է։ Քանի որ մասոնությունը սկիզբ է առել հին գիլդիա օպերատիվ մասոններից, այլ կերպ ասած որմնադիրներից, բնական է, որ նշանների մի մասը վերցված է շինարարական աշխատանքներից։ Սակայն դրանց նշանակությունները տարբերվում են միմյանցից։ Կարկինը ներկայացվում է որպես Երկնակամար։ Դրանից ներքև դրված է անկյունաքանոն, որը խորհրդանշում է Երկիրը։ Երկիրը սիմվոլիկ կապված է այն վայրի հետ, որտեղ Տիեզերքի Մեծ Շինարարը գծում է իր պլանը։ Իսկ Երկիրն այն վայրն է, որտեղ մարդը կատարում է իր աշխատանքը։ Խորհրդանշանի կենտրոնում տեղադրված է "G" տառը։ Մասոնական աշխարհում դրա բացատրությունը բազմակողմանի է։ "G" տառի բացատրություններից մեկը գալիս է երկրաչափություն geometry բառից ։
Սուրբ օրենքի գիրք
Սուրբ օրենքի գիրքը 3 հիմնական ջահերից մեկն է։ Մասոնությունը հավաքում է տարբեր կրոնների մարդկանց և չի հակասում մարդկանց կրոնական աշխարհայացքներին։ Այդ իսկ պատճառով ցանկացած մասոնի համար Սուրբ օրենքի գիրքը այն է, ինչ մարդ իրեն համարում է սուրբ։ Ամենից հաճախ այն Աստվածաշունչն է, Ղուրանը, Հնգամատյանը։ Քրիստոնեական ժողովարանում այն Աստվածաշունչն է, մուսուլմանականում` Ղուրանը, հրեական ժողովարանում` միայն Հին Կտակարանը։ Մասոնի համար Սուրբ գիրքը պետք լինի ամենակարևորը։ Հաղորդակցման ժամանակ սուրբ Գրքի վրա մասոնները տալիս էին բոլոր երդումները։ Այդ գրքի վրա դրվում է անկյունաքանոնը և կարկինը ։
I:. և B:. Սյուներ
Երուսաղեմի տաճարի սյուներից B:. հյուսիսային սյունն է և I:.` հարավային։ Սիմվոլիկ սյուները խորհրդանշում են հիերոգլիֆներով փորագրված կոթողներ, որոնք տարբերվում էին եգիպտական տաճարներից։ Այս սուները հանդիպում են նաև գոթական եկեղեցիների մուտքի երկու կլորավուն դռների վրա։ Դա Հերկուլեսի երկու սյուներն են, որոնք ցույց էին տալիս այն սահմանները, որոնց ընթացքում մահանում է մարդու անհատականությունը։ Մասոնական ծիսակարգը ներառում է իր մեջ զգուշացում նրան, ով մտում է տաճար. «Եթե կառչում ես մարդկային տարբերություններից, հեռացիր այստեղից. նրանք այստեղ չեն»։ Հյուսիսային սյունը խորհրդանշում է փլուզում, առաջին Քաոսը, հարավային սյունը` ստեղծումը, համակարգը, ներքին Քաոսը։ Դա Երկիրը և Տիեզերքն են։
Խճանկարային հատակ
Սյուներին հետևում է խճանկարային հատակը` սև և սպիտակ գույներով, որոնք դասավորված են շախմատային հերթականությամբ։ Սև և սպիտակ վանդակների հերթականությունը ասում է, որ մեր զգացմունքների շրջանը հավասարակշռվում է խիստ ճշգրտությամբ ։
Աստիճաններ
Տաճարի սյուների կենտրոնում կարելի է հանդիպել աստիճաններ, որոնք խորհրդանշում են փորձություններն ու մասոնական ձեռնադրության միջոցով մաքումը։
Մասոնական սիմվոլները ճարտարապետական հուշարձանների վրա
Մեխանիզմը, ըստ որի գոյություն ունեն բոլոր մասոնական կազմակերպությունները, իրենից ներկայացնում է կարգ ու կանոն և անընդհատ հսկողություն։ «Ամենատես աչք» սիմվոլը կա Սանկտ Պետերբուրգի Ղազախական տաճարի վերնաճակատին։ Այդ նշանը կա նաև Աստվածածնի սրբապատկերի վրա։ Ամերիկյան իրավապահների խորհրդանիշների վրա` անկախ պաշտոնից ու նահանգից, այդ նշանն է` բաղկացած անկյունաքանոնից և կարկինից, աշխարհի վերապլանավորման սիմվոլն է։ Լիտվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում 17-րդ դարի շինությունների վրա կան մի շարք սիմվոլներ։ Մասոնական սիմվոլները մեծ տարածում ունեն նաև Ուկրաինիայում։ Օրինակ Օդեսսայի փողոցներից մեկի տներից մեկի ճակատին անկյունաքանոնի և կարկինի նշան է պատկերված, իսկ դրանց տակ պատկերավծ է մեկ ուրիշ մասոնական նշան` մուրճ։ Մուրճը նշանակում է ուժ և հզորություն ։
Մասոնական սիմվոլների ազդեցությունը մարդու վրա
1957 թվականին ամերիկացի հետազոտող Ջեյմս Վայկերին առաջ քաշեց մի տեսություն, ըստ որի մարդու ենթագիտակցությունը ընտրում է իր համար ոչ միայն ինֆորմացիան, ինչ մենք ենք ցանկանում, այլ նաև այն, որը ինչ որ կերպ մեր ուշադրությանն է արժանացել։ Այդ ինֆորմացիան ամրապնդվում է գլխուղեղի ենթակեղևում և շտկում է մարդու ցանկությունը և պահվածքը։ Գոյություն ունեն սիմվոլներ, որոնք առաջացնում են դրական կամ բացասական էմոցիաներ, մտքեր և զգացմունքներ, իսկ ահա կան այնպիսի սիմվոլներ, որոնք ջախջախիչ հետևանքներ կարող են ունենալ։ Երբ մենք կրկնում ենք ինչ-որ մի ինֆորմացիա մի քանի անգամ, ապա գիտակցության առաջին միավորը «խառնվում» է մեր ենթագիտակցության մեջ և դառնում մեր զգացողությունը։ Եվ հենց այս նպատակով էլ մասոնները աշխարհը լցնում են իրենց սիմվոլիկայով։ Էքստրասենսների և մոգերի կարծիքով հոգեբանական էֆեկտից բացի մասոնական սիմվոլները ազդում են նաև մարդու էներգետիկայի վրա։ Կախարդներից ոմանք կախարդական արարողությունների ժամանակ օգտագործում են մասոնական սիմվոլիկա և փաստում են, որ էներգետիկան, որը ստանում են այդ նշանները, թաքցնում են որոշակի վտանգ։ Սիմվոլի էներգիան ազդում է մարդու կենսաինֆորմացիոն դաշտի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասոնություն Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ Կատեգորիա:Արարողություններ
Աննա Գարդելլ-Էրիկսոն
Աննա-Մարիա Գարդելլ-Էրիկսոն (Anna Maria Gardell-Ericson,  ), շվեդ նկարիչ և ջրանկարիչ։ Հիմնականում ստեղծել է ափամերձ տեսարաններ և բնանկարներ լճերով կամ գետերով։
Կենսագրություն
Աննա-Մարիայի հայրը՝ Յուհանը, հայտնի էր որպես բնանկարիչ, չնայած նրա գլխավոր գործն ու զբաղմունքը, ամենայն հավանականությամբ, ծառայությունն էին տեղական կառավարման վարչությունում։ 16 տարեկանում աղջնակը սկսել է զբաղվել գեղանկարչությամբ և հասցրել է իր տաղանդն այդ բնագավառում այնպես դրսևորել, որ նրան ուղարկել են Շվեյցարիա սովորելու։ Ավելի ուշ Աննա Մարիան Պեր Ռոյալ Դենիել Հոլմի հետ սովորել է Ստոկհոլմի Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում ։ 1875 թվականին նա առաջին անգամ իր աշխատանքները ներկայացրել է Ակադեմիայի ցուցահանդեսներից մեկում։ Հաջորդ տարի նա Ֆիլադելֆիայի Համաշխարհային ցուցահանդեսում նվաճել է բրոնզե մեդալ։
1879 թվականին Աննա-Մարիան մեկնել է Փարիզ՝ այնտեղ ուսումը շարունակելու Ալեքսանդր-Լուի Լելոյի և Ֆերդինանդ Հեյլբութի հետ, նա նաև պատճենել է Կամիլլա Կորոյի ջրաներկ աշխատանքները։ 1882 թվականին Փարիզյան սալոնում տեղի է ունեցել նրա ստեղծագործությունների մեծ ցուցահանդես, որի շնորհիվ նկարիչը Goupil & Cie–ի արվեստի դիլերների հետ կնքել է ամսական 1000 ֆրանկ գումարի չափով պայմանագիր։ Նույն թվականին Աննա Մարիան ամուսնացել է Յուհան Էրիկսոնի հետ (1849-1925), որը բնանկարիչ էր Կարլսհամնից։ Նա դարձավ նաև Դադլիի պատկերասրահի արվեստի ընկերության անդամ։ Ամուսինները բնակվում էին Ֆրանսիայում մինչև 1884 թվականը, երբ Փարիզում սկսվեց խոլերայի համաճարակ։ Այնուհետև նրանք վերադարձել են Շվեդիա և բնակություն հաստատել Գյոթեբորգում։ Այնտեղ գտնվելու ընթացքում Աննա Մարիան պարբերաբար ցուցադրել է իր աշխատանքները Գումմեսոնի պատկերասրահում և մի շարք արվեստի միությունների ցուցահանդեսներում։ Գարդել-Էրիկսոնը ցուցադրել է իր աշխատանքները Գեղարվեստի պալատում Չիկագոյի 1893 թվականին համաշխարհային ցուցահանդեսում (ԱՄՆ, Իլինոյս նահանգ) ։
Մահից որոշ ժամանակ առաջ Գարդել-Էրիկսոնը գրել է իր հուշերը, բայց դրանք մինչ օրս չեն հրապարակվել։ Նրա աշխատանքների խոշոր հետահայաց ցուցադրություններ են կազմակերպվել 1939 և 1946 թվականներին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Սթիվեն Բոչկո
Սթիվեն Բոչկո (Steven Bochco, ), ամերիկյան հեռուստատեսության սցենարիստ և պրոդյուսեր, «Էմմի» տասերորդ մրցանակի դափնեկիրն է ։
Գործունեություն
Բոչկոն դարձել է ամենաարդյունավետ հեռուստատեսային պրոդյուսերներից մեկը 1980-1990-ական թվականներին և իր կարիերայի ընթացքում թողարկել է ավելի քան քառասուն նախագծեր։ Նա աչքի է ընկել «Блюз Хилл стрит» ոստիկանական սերիալի (1981-1987) թողարկումից հետո (շնորհիվ Մերի Թայլեր Մուրի ստուդիայի), հեռուստատեսության պատմության մեջ ամենից հաճախ արժանացել է «Էմմի» մրցանակի ։ Շոուն, որը միավորում է ոստիկանության իրատեսական գործունեությունը և շաբլոնային ընթացակարգերի բացառումը, սերիալային տարրերի փոխարեն, հետագայում դարձել է չափանիշ ոստիկանական դրամաների համար։
Բոչկոնը լավ հայտնի է «Լոս-Անջելեսի օրենքը» (1986-1994) և «Նյու Յորքի ոստիկանություն» (1993-2005) սերիալների ստեղծման շնորհիվ։ Երկու նախագծերը ինչպես նաև «Блюз Хилл стрит» արժանացել են «Էմմի» մրցանակին, լավագույն դրամատիկական սերիալի համար։ Թեև Բոչկոն ուներ հիթերի շարք և հաջողակ շոուներ, նա հայտնի է նաև ոստիկանական չկայացած մյուզիքլների ստեղծման համար, Cop Rock (1990) ABC-ի համար, որը նկարահանվել է եթերից մի քանի շաբաթ անց և համարվել է վատագույն շոուներից մեկը հեռուստատեսության պատմության մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ
Առաջավոր Ասիայի թանգարան
Առաջավոր Ասիայի թանգարան (Առաջավոր Ասիական թանգարան, Vorderasiatisches Museum Berlin), աշխարհում ամենահայտնի հնագիտական թանգարաններից մեկը։ Գտնվում է Թանգարանային կղզում Բեռլինի կենտրոնում՝ Շպրե գետի ափին։ Հարավային թևի առաջին հարկում Բեռլինի Պերգամոն թանգարանում ։
Հավաքածուի պատմությունը
Նեոլիթի դարաշրջանից սկսած այստեղ ներկայացված են մշակույթի նմուշներ Շումերից, Բաբելոնից, Ասորեստանից և Սիրիայի հյուսիսային շրջաններից Հայկական լեռնաշխարհ։ Պեղումների ժամանակ հայտնաբերված հիմանկան հավաքածուի գտածոները գտնվել են Ուրուկ, Շուրուպպակ, Աշուր, Հատտուսա, Թել-էլ-Ամարնա, Թել-Խալֆայ (Գուզանա), Սամ-Ալյա, Տոպրախ-Կալե տարածքներից և Բաբելոն քաղաքից։ Հետագա պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են Նիմրուդ, Նինվե, Շոշ և Պերսեպոլ քաղաքների տարածքից։ Այս ցուցանմուշներում ներկայացված են շումերական, աքքադական, բաբելոնձան, ասորեստանյան, խեթական, արամեական մշակույթի օրինակները։ Ցուցահանդեսի աղբյուրը հնագիտական արշավախմբի հայտնաբերումն էր, որոնք կազմակերպվել են Գերմանական արևելյան ընկերության (Deutsche Orient-Gesellschaft) կողմից։ Այս ցուցանմուշների ընդունման համար 1899 թվականին Թագավորական թանգարանում Առաջավոր Ասիայի բաժին է բացվել։ Սկզբում այս գտածոները պահպանելու են տարվել կայզեր Ֆրիդրիխի թանգարան (Kaiser-Friedrich-Museum, ներկայումս Բոդե թանգարան), որը դիտելու համար բաց էր 1929 թվականից, մինչև 1930 թվականին չէր բացվել Պաերգամյան թանգարանը ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հավաքածուն լուրջ կորուստներ չի ունեցել։ 1958 թվականին ԽՍՀՄ այն հանձնել է ԳԴՀին, որոշ նմուշներ ավելի վաղ տեղափոխվել են ԽՍՀՄ համաձայն՝ վերականգնումը պատերազմից հետո մշակութային արժեքների։
Հավաքածուն
Հավաքածուի մեջ մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում Իշտարի դարպասները և հարակից տարրերը շքերթի ճանապարհը Բաբելոն, Բաբելոնի աշտարակի մնացորդները, Իաննաի տաճարների բեկորները կառուցված Ուրուկի արքա Կարաինդաշ I կողմից, Նաբուգոդոնոսոր II գահասենյակի բեկորները։ Բացի այդ, կնիքների կաղապարների համար՝ թանգարանը մեծ պահեստ էր գլանաձև կնիքների և սեպագիր արձանագրությունների համար։ Թանգարանը մյուս հայտնի պահոցների հետ միասին հանդիսանում է հիմնադիր միություն «Բեռլինի թանգարանային կղզու հնագույն մշակույթի սիրահարների միություն» (Verein der Freunde der Antike auf der Museumsinsel Berlin e. V.), որի միջոցով նա կապեր է պահպանում քաղաքի այլ ցուցանմուշների պահոցների հետ, որոնք վերոբերվում են Առաջավոր Ասիային ։ Նախատեսվում է ստեղծել կենտրոնական պահոց այդ հավաքածուների համար Բեռլինի Ֆրիդռիխսխագեն շրջանում ։
Գիտնականները
Տարբեր ժամանակներում Առաջավոր Ասիայի թանգարանի տնօրեններն են եղել՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիա Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1899 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:1899 հիմնադրումներ Գերմանիայում Կատեգորիա:Բեռլինի պատկերասրահներ
Երբեք, հազվադեպ, երբեմն, միշտ
Երբեք, հազվադեպ, երբեմն, միշտ (Never Rarely Sometimes Always), 2020 թվականին նկարահանված ֆիլմ, որի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորը Էլիզա Հիթմանն է։ Գլխավոր դերերում են Սիդնի Ֆլանիգանը, Թալիա Ռայդերը, Թեոդորե Պելերինը, Ռյան Էգգոլդը և Շարոն վան Էթենը։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունվարի 24-ին, Սանդեյս կինոփառատոնում։ Այն նաև մրցել է Բեռլինի 70-րդ կիոփառատոնի Ոսկե արջ մրցանակի համար, որտեղ արժանացել է Ժյուրիի Արծաթե արջ մրցանակին  ։
ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի մարտի 13-ին։
Սյուժե
Օթըմը դեռահաս է, որն ապրում է Փենսիլվանիայի գյուղական համայնքում։ Նա խաղաղ կյանք է վարում` սուպերմարկետում որպես գանձապահ աշխատելով։ Բայց անցանկալի հղիության պատճառով նա պետք է այլընտրանք գտնի։ Նրա զարմուհին` Սքայլարը, մի քիչ փող է հավաքում և նրանք ավտոբուսով ուղևորվում են դեպի Նյու Յորք։
Նրանք կլինիկա են դիմում` երեխային հեռացնելու համար և ոչ ոքի չեն հայտնում իրենց գտնվելու վայրը։ Երկու աղջիկներն արկածների են հանդիպում անծանոթ քաղաքում` հեռու երեխային հեռացնելու որոշման համար սոցիալական ճնշումներից։
Արտադրություն
2019 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, Սիդնի Ֆլանիգանը, Թալիա Ռայդեր Ռայան Էգոլդը և Շերոն Վան Էթենը միացել են ֆիլմի անձնակազմին, որի ռեժիսորն ու սցենարի հեղինակը Էլիզա Հիթմանն է։ Ադելե Ռոմանսկին և Սառա Մըրֆին ֆիլմի պրոդյուսերներն են, դիստրիբյուտորը Focus Features ընկերությունն է
Նկարահանման շրջանն սկսվել է 2019 թվականին ։
Թողարկում
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունվարի 24-ին, Sundance կինոփառատոնին It was released in the United States on March 13, 2020. : Due to the COVID-19 համավարակի պատճառով ֆիլմը տեսաերիզով թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլի 3-ին ։
Ընդունելություն
Ֆիլմը կինոթատրոններում հավաքել է $16,565 :
Քննադատական ընդունելություն
Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմն ունի 99% վարկանիշ` 157 անդրադարձներով և 8.57/10 միջին վարկանիշով։ Ֆիլմի մասին կայքի անդրադրաձում գրված է. «Ֆիլմը հզոր խաղ ունի և ռեժիսուրա, որը վերահաստատում է սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր Էլիզա Հիթմանի` որպես ռեժիսորի արտասովոր զգայունությունն ու գրավչությունը On Metacritic the film has a weighted average score of 92 out of 100, based on 32 critics, indicating "universal acclaim". »:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Անդրանիկ Արսենի Գրիգորյան
Անդրանիկ Արսենի Գրիգորյան (8 հունիսի, 1967, Կոճողոտ, Մարտակերտի շրջան - 18 ապրիլի, 1994, Հասանղայա (Հայկաջուր), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Անդրանիկ Գրիգորյանը ծնվել է 1967 թ. հունիսի 8-ին Մարտակերտի շրջանի Կոճողոտ գյուղում։ Տեղի դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է Ներքին Հոռաթաղի հ.120 պրոֆտեխուսումնարանում, ստացել միջնակարգ կրթություն և էլեկտրաեռակցողի մասնագիտություն։ Արցախյան շարժման սկզբնական փուլից մասնակցել է ընդհատակյա պայքարին, այնուհետև՝ կամավորագրվել հայրենի գյուղի ջոկատում։