cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սանտ Ալեսիո ին Ասպրոմոնտե
Բնակչությունը կազմում է 364 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89050։ Հեռախոսային կոդը՝ 0965։
Դիմչո Դեբելյանով
Դիմչո Դեբելյանով (Димчо/Динчо Дебелянов, ), բուլղարացի բանաստեղծ և գրող։
Սանտ Ալեսիո ին Ասպրոմոնտե
Ժողովրդագություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Դիմչո Դեբելյանով
Կենսագրություն
Դիմչո Դեբելյանովը ծնվել է 1887 թվականի մարտի 28-ին Կոպրիվշտիցայում, Բուլղարիայի իշխանություն՝ Վելյա Դեբելյանովի և Ցանա Իլիևա-Ստայչինայի տանը։ Նա եղել է ընտանիքի վերջին, վեցերորդ երեխան։ Գրողը անունն ստացել է իր պապիկ Դինչո Դեբելյանի պատվին։ 1896 թվականին, հոր մահից հետո, ընտանիքը տեղափոխվել է ավագ տղա Իվանի մոտ, որը ապրում էր Պլովդիվում։ Այնտեղ Դինչոն սովորում էր Դեղին ուսումնարանում, իսկ հետո տղամարդկանց գիմնազիայում (արդյունքում նրան անվանել են Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անուններով), որտեղ է գրել է իր առաջին բանաստեղծությունները և այրել։
Սանտ Ալեսիո ին Ասպրոմոնտե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքիներ
Դիմչո Դեբելյանով
Կենսագրություն
1907 թվականի Դեբելյանովը համագործակցում է «Բուլղարական հավաքածու», «Ժամանակակից», «Նոր ճանապարհ» և այլ ամսագրերի հետ։ Հումորային հրատարակչություններում նա հրատարակում է ստեղծագործությունները իր Ազ, Ամեր, Տաֆտ և Սուբալտյոր ծածկանունների ներքո։ 1907 թվականի աշնանը նա ընդունվում է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ, իսկ հաջորդ տարի տեղափոխվում է պատմա-բանասիրական ֆակուլտետ, բայց սովորում է միայն երկու տարի։
Դեբելյանովը սովորում էր ֆրանսերեն, ռուսերեն և անգլերեն, թարգմանում էր Շառլ Բոդլերի, Պոլ Վեռլենի և Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունը։ Վեց տարիների ընթացքում մեկ աշխատանքից տեղափոխվում է մյուսը՝ ոչ մի տեղ մնալու հնարավորություն չունենալով։ Հիմնականում աշխատում էր օդերևութաբանական կայանում և որպես լրագրող տարբեր հրատարակչություններում։ 1910 թվականին Դմիտրի Պոդվիրաչևի հետ նա կազմել է բուլղարական պոեզիայի առաջին անթոլոգիան։
1912 թվականի հոկտեմբերի վերջին Դեբելյանովին կանչել են ծառայության։ Նա հայտնվել է 22-րդ հետևակային գնդում և Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ եղել է շարքային զինվորական։ 1913 թվականի սեպտեմբերից նա սովորել է զորամասի սպաների դպրոցումև դարձել է փոխտեղակալ։ 1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին, նա հեռացել է բանակից և սկսել է աշխատել որպես գրասենյակային ծառայող։
1916 թվականի հունվարի 29-ին նա որպես կամավոր գնացել է մակեդոնական ճակատ, որտեղ մնացել է մոտավորապես ութ ամիս։ Այդ ժամանակ նա գրում էր բանաստեղծությունների ոչ մեծ շարք, որոնք ճակատից նամակներով ուղարկում էր իր ընկերներին։ Մինչ օրս Բուլղարիայում այդ բանաստեղծությունները պատերազմի ժամանակ ստեղծվածների միջև լավագույնն են։ Դրանք նշանակում էին ոչ միայն Դեբելյանովի ստեղծագործության շրջադարձ, այլ նաև բուլղարական պոեզիայում նոր ուղղության սկիզբ։ Սեպտեմբերի 30-ի գիշերը վաշտը, որը նա ղեկավարում էր, անգլիացների հետ մենամարտի մեջ է մտել, իսկ հոկտեմբերի 2-ին Դիմչո Դեբելյանով Գոռնո Կարաջովո (այժմ՝ Սիդիրոկաստրո) քաղաքի մերձակայքում մարտի ժամանակ մահացել է։ Հաջորդ օրը նա հուղարկավորվել է Վալովիշտի (այժմ՝ Դեմիր Հիսար) բուլղարական եկեղեցու բակում։ 1931 թվականին «Կենդանի խոսք» գրական խմբակի նախաձեռնությամբ Դեբելյանովի աճյունը տեղափոխվել է հայրենի քաղաք։
Կոպրիվշտիցեում բանաստեղծի հայրենի տունը վերանորոգվել է, իսկ 1958 թվականին այնտեղ բացվել է տուն-թանգարան։ Գերեզմանի վրա 1934 թվականից կանգնած է «Մայր» արձանը (հեղինակ՝ Իվան Լազարով), իսկ այժմ՝ նրա ընդօրինակը։ Բնօրինակը կանգնեցված է թանգարանի բակում։
Դիմչո Դեբելյանովը անունով կոչվել է Ռոբերտի կղզու հրվանդանը (Հարավային Շետլանդյան կղզիներ, Անտարկտիկա) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ
Դվորիշչե (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Դվորիշչե (Дворище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Աջիկա
Աջիկան (Аџьыка, აჯიკა), կովկասյան կծու և բուրումնավետ սոուս է։ Բաղադրության մեջ մտնում են կարմիր պղպեղ, աղ, սխտոր, ընկույզ և խմելի սունելի։
Աջիկան հիմնականում լինում է կարմիր գույնի, սակայն եթե կարմիր պղպեղի փոխարեն օգտագործվում է կանաչ պղպեղ, ապա աջիկան ունենում է կանաչ գույն։ Սովորական աջիկայի բաղադրության մեջ լոլիկ չի մտնում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրացական խոհանոց Կատեգորիա:Աբխազական խոհանոց
Երկու հուսար
«Երկու հուսար» («Два гусара»), խորհրդային գունավոր, երկսերիանոց գեղարվեստական հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վյաչեսլավ Կրիշտոֆովիչը 1984 թվականին ԽՍՀՄ Հեռուստատեսության և ռադիոյի պետական կոմիտեի պատվերով, Լև Տոլստոյի համանուն վիպակի հիման վրա։
Սյուժե
Ֆիլմում ներկայացված են երկու հուսար՝ հայր և որդի, երկու բարոյականություն, երկու աշխարհայացք։ Ավագ Տուրբինը թեթևամիտ է սիրո մեջ, բայց հուսալի է բարեկամության մեջ և սկզբունքային է պատվի հարցերում։ Կրտսեր Տուրբինը չի դիմանում հոր հետ համեմատությանը. նա հաշվենկատ, մանրախնդիր ու շահադիտական «նոր սերնդի հուսար» է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նևերկինո
Նևերկինո (Неверкино), գյուղ Ռուսաստանի Պենզայի մարզի Նևերկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4376 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պենզայի մարզի Նևերկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զերովա
Զերովա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խեղրու
Խեղրու (ხეღრუ), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խելվաչաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 200 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 557 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Մեմո դի Ֆիլիպպուչո
Մեմո դի Ֆիլիպպուչո (իտալերեն՝ Memmo di Filippuccio, ), վաղ Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, կերպարվեստի սիենական դպրոցի ներկայացուցիչ։ Գործել է 1303-ից 1345 թվականներին։
Կենսագրություն
Մեմո դի Ֆիլիպպուչոն որպես Սան Ջիմինյանոյի քաղաքապետարանում արած մի շարք պատկերազարդումների հեղինակ հիշատակված է համայնքապետարանի 1303 թվականի արձանագրություններում ։ Որմնանկարային զարդապատկերները քաղաքապետի գրասենյակում են և արտացոլում են առօրյա կյանքի տեսարաններ։ Դրանցից լայնորեն հայտնի են հատկապես երկուսը, որոնցում սենյակային երանության տեսարաններ են։ Առաջինում պատկերված են ընդարձակ լոգարանում միասին լոգանք ընդունող մերկ մարդ ու կին, որոնցից ոչ շատ հեռու կանգնած է վարագույրը ետ քաշած տնտեսուհին։ Երկրորդում պատկերված է ննջարան, դարձյալ տնտեսուհին ետ է քաշում վարագույրն ու ի ցույց հանում անկողնում մերկ պառկած կնոջ և նրա մոտ՝ անկողին մտնել շտապող տղամարդու ։ Այս որմնանկարները ամենից հաճախ են վերատպվոում տարբեր հրատարակություններում՝ որպես 14-րդ դարի սկզբների առօրյա կյանքը պատկերող տիպական աշխատանքներ" : Ուշագրավ փաստ է նաև այն, որ Մեմոյին Սան Ջիմինյանոյում արվեստանոց է տրամադրվել ։ Մեմո դի Ֆիլիպպուչոն երկու տղա է ունեցել, որոնք գնացել են իրենց հոր ճանապարհով և նույնպես նկարիչ են դարձել։ Վարպետը նկարչական արվեստի նրբություններին տեղյակ է դարձրել ոչ միայն իր Լիպպո և Ֆեդերիկո որդիներին, այլ նաև իր դստեր ամուսնուն՝ Սիմոնե Մարտինիին՝ կերպարվեստի սիենական դպրոցի թերևս ամենահամբավված ու ամենաազդեցիկ ներկայացուցչին։ 1317 թվականին որդիներից Լիպպոն քաղաքապետարանի գլխավոր դահլիճում Մաեստա (Տիրամայրը Մանկան հետ) նկարելու խոշոր պատվեր է ստացել, և կարելի է ենթադրել, որ այդ պատվերը կատարելիս նրան օգնել են հայրն ու եղբայրը։ Մեմոն ամենայն հավանականությամբ Լիպպոյին աշխատակցել, հեղինակակցել է ևս մեկ մեծածավալ պատվերի իրականացման ժամանակ։ Խոսքը Սան Ջիմինյանոյի վանքի եկեղեցում Նոր կտակարանի տեսարաններով որմնանկարների շարքի մասին է, որ հայր ու որդի ավարտի են հասցրել մոտավորապես 1345 թվականին։ Այդ որմնանկարները երկար ժամանակ վերագրվել են «Բառնա Սիենացի» անվանված նկարչին, սակայն հանգամանալի ուսումնասիրություններից, վերլուծություններից հետո արվեստի պատմաբանները եկել են այն եզրակացության, որ դրանք Լիպպո դի Մեմիի և նրա արվեստանոցում սովորող, աշխատանքներում վարպետին աջակցող երիտասարդների ձեռքի գործն են ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Լունա 23
Լունա-23, կամ Ե-8-5Մ համար 410 (Луна 23), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր Երկիր վերադարձնել Լուսնի գրունտի նմուշ։ Արձակվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Առաքելության ընթացքում իջեցվող սարքը վայրէջքից հետո շրջվեց կողքի վրա և վնասվեց Ճգնաժամների ծովում։ Սա խորհրդային նմանատիպ իներորդ առաքելությունն էր, մինչ այդ պահը հաջովել էին միայն Լունա 16-ը և Լունա 20-ը։
Չնայած կայանի նմուշների վերցման և Երկիր ուղարկման գործողությունները ձախողվեցին, իջեցվող սարքը վայրէջքից հետո դեռ երեք օր ուղարկում էր տեղեկություններ։ 1976 թվականին, Լունա 24 կայանը վայրէջք կատարեց մի քանի հարյուր մետր հեռու և հաջողությամբ վերադարձրեց նմուշները։
2012 թվականի մարտին ՆԱՍԱ-ն հայտարարեց, որ ԼՌՕ կայանի լուսանկարում հայտնաբերվել է Լունա 20 կայանը Լուսնի մակերևույթին, ընկած կողքի վրա ։
Կայանի կառուցվածք
Լունա 20-ը նախագծվել է Լավոչկինի անվ. բյուրոում, կառուցվածքի նշանակումն էր՝ Ե-8-5Մ։ Այն բաղկացած էր երեք մասերից՝ վայրէջքի հարթակից, վերադարձվող սարքից, և փրկվող սարքից (այսպես էր անվանվում Երկիր վերադարձող գնդաձև սարքը)։ Լունա 23-ը առաջինն էր մոդիֆիկացված կայաններից, որոնք նախագծվել էին վերադարձնել գրունտի նմուշը մակերևույթի ավելի խորը շերտերից։ Կայանի անվան նշանակման մեջ ավելացվեց «Մ» տառը։ Այսպիսով, մինչ Լունա 16 և Լունա 20 կայանները հորատեցին ընդամենը մոտ 0,3 մետր, այս կայանը պետք է հորատեր մինչև 2,5 մետր խորություն։
Կայանի վրա տեղադրված սարքավորումներով կատարվել է մերձլուսնային տարածության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, Լուսնի մակերևույթի կազմության քիմիական վերլուծության հետազոտություններ։ Կայանի վրա տեղադրված տեսախցիկներով նաև կատարվել են Լուսնի նկարահանումներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լունա ծրագիր Կատեգորիա:1974 թվականին արձակված տիեզերանավեր
Մ.թ.ա. 303
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 303
Աբուլ-Գովրուկ
Աբուլ-Գովրուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում` լեռնային շրջանում։
Բնակչություն
XIX դարի սկզբներին ուներ 6 քուրդ բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆերենց Էրդեի
Ֆերենց Էրդեի (Erdei Ferenc, 24 դեկտեմբերի, 1910, Մակո, Հունգարիա – 11 մայիսի, 1971, Բուդապեշտ), հունգարացի տնտեսագետ, սոցիոլոգ և պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Ֆերենց Էրդեին ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Հունգարիայի Մարկո քաղաքում։ Ավարտել է Սեգեդի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, որտեղ ուսումնասիրել է ագրարային հարաբերությունները գյուղում։
Պատկանել է «Մարտյան ճակատ» (1938) հակաֆաշիստական շարժման ձախ թևին, համագործակցել է կոմունիստների հետ։ Եղել է Ազգային-գյուղացիական կուսակցության (հիմնադրվել է 1939 թվականին) հիմնադիրներից մեկը։ 1945 թվականից եղել է այդ կուսակցության փոխնախագահը, ապա գլխավոր քարտուղարը։
Խորհրդային զորքերի կողմից Հունգարիայի գրավումից հետո Ֆերենց Էրդեին ընդգրկվել է հունգարական կառավարության կազմում։ 1944-1945 թվականներին եղել է ներքին գործերի նախարար, 1949-1953 թվականներին՝ երկրագործության նախարար։ 1953-1954 թվականներին եղել է արդարադատության նախարար, իսկ 1954-1955 թվականներին նորից ղեկավարել է երկրագործության նախարարությունը։
1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ժամանակ եղել է Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ։
Ֆերենց Էրդեին եղել է Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ (1964 թվականից), Հայրենական ժողովրդական ճակատի նախագահության անդամ (1965 թվականից), Պետական ժողովի պատգամավոր։
1957 թվականից եղել է Գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։
Ֆերենց Էրդեին մահացել է 1971 թվականի մայիսի 11-ին Բուդապեշտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հունգարացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Ժողովածու (1645)
Ժողովածու (1645), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1645 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1715 թվականին։ Գրված է թղթիի վրա, որը ունի 15,7×10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 220 թերթից։ Գրված է միասյուն և երկսյուն, նոտրգով և շղագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ թարգմանչի 118ա (1692 թվական), գրչի 118բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վիժիչնո
Վիժիչնո (Вижично), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիժիչնո գյուղում բնակվում էր 159 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,405 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 392,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեհենդակ Մելիքյան
Մեհենդակ Արտաշեսի Մելիքյան, հայ փիլիսոփա։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981), փիլիսոփայություն գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1969), ԽՄԿԿ անդամ (1944)։ Մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին» (1941-1945)։
Կենսագրություն
1970-1983 թվականներին եղել է ԵՊՀ պատմական մատերիալիզմի, բարոյագիտության և գեղագիտության ամբիոնի վարիչ, 1983-1986 թվականներին՝ փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի առաջին դեկան, 1986-1991 թվականներին՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։ Գլխավորապես զբաղվել է ազգային հարցի հիմնախնդիրներով։
1971-1985 թվականներին խորհրդային գիտնականների պատվիրակությունների կազմում մասնակցել է ԳԴՀ-ում, Հունգարիայում, Ֆինլանդիայում, ԱՄՆ-ում, Չեխոսլովակիայում կազմակերպված փիլիսոփայական գիտաժողովների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ֆրանսահայ մամուլ
Ֆրանսիայի հայկական մամուլ, Ֆրանսիայում լույս տեսնող հայալեզու և ֆրանսալեզու պարբերականներ։
Ֆրանսիայում ցայսօր լույս են տեսել 200-ից ավելի հայերեն պարբերականներ, այդ թվում՝ 87-ը՝ Փարիզում, 21-ը՝ Մարսելում, 9-ը՝ Լիոնում։ Առաջինը «Արևելք» (1855-1856, խմբագիր՝ Ստեփան Ոսկան) և «Մասյաց աղավնի» (1855-1888, խմբագիր՝ Գաբրիել Այվազովսկի) հանդեսներն են (երկուսն էլ՝ Փարիզ)։ Մինչև 1920 թվականը Ֆրանսիայում հրատարակվել են 30-ից ավելի պարբերականներ, որոնցից են «Արևմուտք» 1859, 1864-1865, «Փարիզ» 1860-1863, «Անահիտ» 1898-1949, անկանոն, խմբագիր՝ Արշակ Չոպանյան), «Բանասեր» 1899-1907, «Պրո Արմենիա» (1900-1914, բոլորն էլ՝ Փարիզ), «Արմենիա» (1885-1923, Մարսել) թերթերն ու հանդեսները և այլն։
1920-1930-ական թվականներին տպագրվել են Ֆրանսիայի կոմկուսի հայկական բաժնի «Բանվոր-Փարիզ» 1924-1925 պաշտոնաթերթը, որին հաջորդել են «Վերելք» 1926-1927 հանդեսը, «Բանվոր» 1928-1929 շաբաթաթերթը, «Դարբնոց» 1932 երկօրյան, «Երևան» 1925-1930 քաղաքական, ընկերային, գրական եռօրյան, «Զանգու» (1935-1937, խմբագիր՝ Միսաք Մանուշյան) հասարակական-քաղաքական շաբաթաթերթը, «Արագած» 1926, «Ցոլք» 1928, «Ջանք» 1930-1931, «Մենք» 1931-1932, «Կյանք և արվեստ» 1931-1940, «Վեմ» 1933-1939 գրական, գեղարվեստական, մշակութային հանդեսները, ՀՅԴ-ի «Դրոշակ» 1925-1933, ՌԱԿ-ի «Ապագա» 1920-1940, 1946-1949, ՍԴՀԿ-ի «Հնչակյան մամուլ» 1929-1932 և «Զանգ» 1933-1934 պաշտոնաթերթերը, Հայաստանի օգնության արտասահմանյան կոմիտեների «ՀՕԿ» 1933-1935 պաշտոնական հանդեսը, «Կավռոշ» 1927-1936 (1908-1926 թվականներին՝ Կ. Պոլիս) երգիծաթերթը, «Մշակույթ» «Յառաջ», օրաթերթ 1925 թվականից, Փարիզ 1935-1937 գրական, երիտասարդ, ամսաթերթը (բոլորն էլ՝ Փարիզ) և այլն։ 1940-ական թվականներից (պատերազմ, և հետպատերազմական շրջանում) լույս են տեսել Ֆրանսահայ ազգային ընդհանուր միության «Ժողովուրդ» 1944-1948, համախմբել է Դիմադրության շարժման հայկական ուժերի պայքարը, աջակցել Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը) օրաթերթը, «Լուսաղբյուր» 1952-1971 և «Անդաստան» 1952-1969, բոլորն էլ՝ Փարիզ) գրական, գեղարվեստական, գիտական հանդեսները և այլն։
Ֆրանսիայում ամենից երկարատև թերթը եղել է ՀՅԴ-ի, ապա՝ անկախ «Յառաջ» օրաթերթը (1925-2009, 1940-1945 թվականներին ընդհատվել է)։ Լույս են տեսել նաևև «Հայաստան» 1947 թվականից ու «Կամք» (1985 թվականից, երեքն էլ՝ Փարիզ) պարբերաթերթերը, «Աշխարհ» (1960 թվականից, Փարիզ) գրական-հասարակական շաբաթաթերթը, «Ազատ մագազին» (1977 թվականից, Գրենոբլ), «Ֆրանս Արմենի» (1982 թվականից, Լիոն), «Նուվել դ՚Արմենի» (1992 թվականից, Փարիզ) հանդեսները, «Նոտրը վուա», «Տրե դ՚Ունյոն», Ֆրանսահայ բժիշկների միության՝ «ՅՈՒՄԱՖ», «Բարև» պարբերաթերթերը, «Ռևյու դեզ էտյուդ արմենիեն» 1964 թվականից, «Ռևյու դյու մոնդ արմենիեն...» 1994 թվականից, «Ռևյու դ՚իստուար արմենիեն...» 1995 թվականից գիտական հանդեսները, Հայ ավետարան, եկեղեցու «Լյումինյոն» պարբերաթերթը և «Բանբեր» 1925 թվականից ամսաթերթը, Հայ կաթողիկե եկեղեցու «Հայ եկեղեցի» պաշտոնաթերթը։
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ մամուլ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թերթեր Կատեգորիա:Հայկական թերթեր Կատեգորիա:Հայերը Ֆրանսիայում
Ստեփան Չալաբյան
Ստեփան Հովհաննեսի Չալաբյան (1896 Աստրախան - 1921, Դարալագյազ), Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման մասնակից, ԽՄԿԿ անդամ (1918)։
Ավարտել է Աստրախանի Սոբոլևյան ռեալական, ապա՝ Ալեքսեևյան ռազմական, ուսումնարանները, սովորել՝ Լազարյան ճեմարանում։ 1916 թվականին զորակոչվել է բանակ, 1917 թվականին ծառայել է Աստրախանում, բոլշևիկյան ագիտացիա տարել գնդի զորամասերում, մասնակցել զինվորական հուզումներին, ընտրվել զինվոր, քաղաքացիական կոմիտեի անդամ։
1917 թվականի ամռանը ձերբակալվել է և ուղարկվել ռումինական ռազմաճակատ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է Կովկասյան 2-րդ կորպուսի կորպուսային կոմիտեի անդամ, դարձել նրա նախագահը։ 1918 թվականի մարտին վերադարձել է Աստրախան, նշանակվել ֆինանսական, կոմիտեի կոլեգիայի անդամ, ընտրվել կուսակցության Աստրախանի կոմիտեի քարտուղար։ 1918 թվական հոկտեմբերին գործուղվել է Սարատով և 12-րդ բանակի կազմում մասնակցել դենիկինյան զորքերի դեմ կռիվներին։ Աստրախանի պաշտպանության օրերին եղել է քաղաքի ռազմահեղափոխական կոմիտեի նախագահ Կիրովի անձնական քարտուղարը և 11-րդ բանակի քաղշտաբի հրահանգիչ։ 1919 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է Չալաբյան 11-րդ բանակի 7-րդ հեծյալ դիվիզիայի շտաբի քաղաքական կոմիսար, ապա՝ 28-րդ գնդի կոմիսար։
1919 թվականի վերջին ուղարկվել է Ադրբեջան։ 1921 թվականին մասնակցել է Հայաստանի քաղաքացիական կռիվներին և սպանվել։
Աստրախանի փողոցներից մեկը կոչվում է Չալաբյանի անունով։
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Խրիստիանա Նյուսլայն-Ֆոլհարդ
Խրիստիանա Նյուսլայն-Ֆոլհարդ (Christiane Nüsslein-Volhard, ), գերմանացի կենսաբան, ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառում 1995 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (Էդվարդ Լյուիսի և Էրիկ Ուիշաուսի հետ միասին) սաղմնային զարգացման գենետիկական վերահսկողության հայտնագործության համար։ Մաքս Պլանկի ընկերության կազմում գտնվող Կենսաբանության զարգացման ինստիտուտի պրոֆեսոր և տնօրեն։
Հայտնի է նաև որպես toll գենի առաջին հայտնագործող, որից հետո էլ հայտնաբերել է toll-անման ընկալիչները ։ Լեյբնիցի (1986) և Ալբերտ Լասկերի անվան մրցանակի դափնեկիր բժշկական հիմնարար հետազոտությունների (1991) համար։ Գերմանիայի բնագետների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի անդամ (1991), ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1990) , Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1990), Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիայի (2009) օտարերկրյա անդամ ։
Կենսագրություն
Խրիստիանա Նյուսլայն-Ֆոլհարդը ծնվել է Մագդեբուրգում, 1942 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, ճարտարապետ Ռոլֆ Ֆոլհարդի և մանկապարտեզի ուսուցչուհի Բրիջիթ Հաաս Ֆոլհարդի հինգ երեխաներից երկրորդն է ։ Մեծացել և դպրոց է գնացել հարավային Ֆրանկֆուրտում, ծանոթացել է արվեստին և երաժշտությանը և այդպիսով «մարզվել է իրերին նայելու և ճանաչելու մեջ» ։ Նրա նախապապը եղել է քիմիկոս Յակոբ Ֆոլհարդը, պապը՝ հայտնի ինտերնիստ Ֆրանց Ֆոլհարդը։ Նա քիմիայի ոլորտում Նոբելյան մրցանակակիր Բենիամին Լիստի մորաքույրն է ։
Դեռևս փոքր տարիքում Խրիստիանան որոշել է կենսաբան դառնալ։ Թեև նա միջակ գնահատականներով է ավարտել դպրոցը, ուսուցիչները նկատել են նրա տաղանդը։ Այնուհետև նա մեկնել է Թյուբինհեն՝ կենսաքիմիա սովորելու։ Այնտեղ ԴՆԹ-ի հետազոտության համար ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել որպես մոլեկուլային կենսաբան։ 1975 թվականից աշխատանքի է անցել Բազելի լաբորատորիայում, որտեղ ծանոթացել է Է. Վիշաուսի հետ։ 1978 թվականին նրանք պաշտոններ են ստացել Հայդելբերգի Մոլեկուլյար կենսաբանության եվրոպական լաբորատորիայում, որտեղ միասին աշխատել են։ 1980 թվականին նրանք հրատարակել են իրենց հիմնական հոդվածը «Nature»-ում։ 1981 թվականին Նուսլայն-Ֆոլհարդը տեղափոխվել է Թյուբինհենի լաբորատորիա, որտեղ շարունակել է իր աշխատանքը բեղուն ճանճերի վրա։ 1985 թվականից եղել է Մաքս Պլանկի ընկերության կազմում գտնվող Կենսաբանության զարգացման ինստիտուտի տնօրենը ։ Ռութ Լեմանը նրա լաբորատորիայում ստացել է գիտության դոկտորի աստիճան (1985)։
2004 թվականին Նյուսլայն-Ֆոլհարդը հիմնել է իր անվամբ հիմնադրամ (Christiane Nüsslein-Volhard Stiftung), որը ֆինանսապես աջակցել է երիտասարդ գերմանացի կին գիտնականներին՝ օգնելով նրանց խնամել երեխաներին և աշխատել տանը ։ 2016 թվականին նամակ է ստորագրել, որով կոչ է արել Greenpeace-ին, ՄԱԿ-ին և ամբողջ աշխարհի կառավարություններին դադարեցնել գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմների (ԳՁՕ) դեմ պայքարը  ։
Պարգևներ, մրցանակներ, ճանաչում
Նյուսլայն-Ֆոլհարդի պատվին աստերոիդ է անվանակոչվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Թյուբինհեմի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ավստրիական «Գիտության և արվեստի համար» պատվո խաչի ասպետներ
Լևոն Վարդանյան
Լևոն Սուրենի Վարդանյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
1966 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1972 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։
1976 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի ակադեմիայում։
Ստեղծագործում է մոնումենտալ քանդակագործության բնագավառում։
Մասնակցել է համամիութենական միջազգային սիմպոզիումների և բիենալեների (1992, 1994, 1998, Ռավեննա) ։
Ստեղծագործություններ
Փոքր ձևերի քանդակները գտնվում են Հայաստանի մշակույթի նախարարության ֆոնդում (Երևան), Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա), գեղարվեստի թանգարանում (Վանաձոր), փայտարվեստի թանգարանում (Երևան)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ
Մ.թ.ա. 302
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 302
Ռոզալբա Կարրիերա
Ռոզալբա Կարրիերա (Rosalba Carriera, ), իտալացի նկարչուհի և վենետիկյան դպրոցի մանրանկարչուհի, Իտալիայի և Ֆրանսիայի արվեստում ռոկոկո ոճի գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը։
Կենսագրություն
25 տարեկանում իր աշխատանքների համար ընտրվում է Հռոմի Սուրբ Լուկայի ակադեմիայի նկարիչների գիլդիայի անդամ։ 1716 թվականին Վենետիկում ծանոթանում է խոշոր ֆինանսիստ և նշանավոր կոլեկցիոներ Պիեր Կրոզայի հետ և նրա խորհրդով 1720 թվականի մարտին ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվում է Փարիզ, որտեղ նրա գունամատիտներով նկարները զգալի հաջողություն ունեցան՝ դառնալով ռոկոկոյի վերածնվող արվեստի խթաններից մեկը։ Ֆրանսիական մայրաքաղաքում նա ստացավ թագավորական ընտանիքի անդամների 36 դիմանկարների պատվեր (այդ թվում նկարեց իր լավագույն աշխատանքներից մեկը՝ երիտասարդ Լյուդովիկոս XV-ի դիմանկարը)։ Փարիզում նա օրագրեր էր վարում և բազմաթիվ նամակներ գրում, ծանոթանում Վատտոյի հետ և նկարում նրա դիմանկարը։ Փարիզում նրա աշակերտն է դառնում շվեդական գեղանկարչությունում ռոկոկոյի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը, Գուստաֆ Լունդբերգը։ Նույն տարում ընտրվում է Գեղանկարչության Ֆրանսիական թագավորական ակադեմիայի անդամ, իսկ հաջորդ տարի (1721 թ.) վերադառնում է Վենետիկ, Մեծ Ջրանցքի վրայի իր տունը։ 1730 թվականին Կարրիերան հեռանում է Վենետիկից, 6 ամիս աշխատում է Վիեննայում, նրան գնահատող և խնամակալ կայսր Կարլ VI-ի արքունիքում։ Վիեննայում Կարրիերայի աշակերտն է դառնում Կարլ VI-ի դուստրը՝ ապագա արքայադուստր Մարիա Թերեզան։
Կարրիերայի աշխատանքներն անսովոր մասսայականություն էին վայելում Եվրոպայում, վանական և ազնվականական արքունիքում և այդ հաջողության գաղտնիքը պարզ էր. նրա բոլոր դիմանկարները կատարված էին նրբագեղ հմայքով, նրա կերպարները ժպտուն են, գեղեցիկ, նրանց ներաշխարհը լի է նուրբ հմայքով, կանացիությամբ, թեթևությամբ (և այնքան մոտ ռոկոկոյի գեղարվեստական աշխարհայացքին)։
1750-ական թվականներին նկարչուհին կորցնում է տեսողությունը, կատարակտի վերացմանն ուղղված երկու վիրահատությունները անարդյունք են անցնում և նկարչուհին մինչև իր օրերի վերջը կույր է մնում։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ֆեմինիստական շարժման ալիքի վրա ստեղծվել են նրա մի շարք կենսագրություններ, գերմանացի բանաստեղծուհի Միկայելա Յարին նրա մասին գրում է պատմական վեպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Նևզուչե
Նևզուչե (Невзучье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Կոգիլնիկ
Կոգիլնիկ (ռում․ Cogîlnic, Կոգիլնիկ կամ Կունդուկ) - Մոլդավիայում և Ուկրաինայի Օդեսայի շրջանում գտնվող գետ։
Կոգիլնիկը սկիզբ է առնում Նիսպորենական շրջանում, անցնում է Մերձսևծովյան դաշտավայրով և ընկնում է Սասիկ ծովածոցը, որը կապված է Սև ծովի հետ։ Վերևի հոսքը և ջրհավաքի մոտ 50 %-ը գտնվում է Մոլդովիայի տարածքում, իսկ մյուս մասը՝ Օդեսայի շրջանում։ Գետի երկարությունը՝ 243 կիլոմետր է, իսկ իր ջրհավաք ավազանի մակերեսը 3910 կմ²։ Գետը երբեք ամբողջովին չի չորանում, որովհետև իր մեջ թափվում են շատ աղբյուրներ։
Կոգիլնիկ գետի վրա տեղակայված են՝ Հնչեշտ, Չիմշիլիա, Բեսսարբակա և Արցիզ քաղաքները։ Հոսքի ընդհանուր ուղղությունը դեպի հարավ-հարավարևելք է և միայն Չագա և Չիլիգիդերա գետերի գետաբերանների միջև՝ հոսքի ուղղությունը դեպի արևելք է։ Կոգիլնիկը հոսում է լայն խոռոչում, գարնանը ջրառատ է և փոթորկոտ, իսկ ամռանը ջրով աղքատ է։
Խնչեշտի միջին ամսական հոսքի նորմը՝ 0,30 մ³/վ է, բացարձակ 6,47 մ³/վ առավելագույնով (1962 թ․) և բացարձակ 0,006 մ³/վ նվազագույնով (1964 թ․)։
Պատմություն
Իոգան Տումանը 18-րդ դարում Բեսարաբիան նկարագրել է հետևյալ կերպ՝
1678 թվականին Կոգիլնիկ գետի աղբյուրների մոտ Միխայիլ Խինկուն իր աղջկա խնդրանքով կառուցեց վանք, որը կրում է իր անունը։
Գետի անվանման ծագումը մեկնաբանվում է տարբեր ձևերով։ Մի տարբերակով այն ծագում է թուրքական «կագանստվո» բառից, իսկ մյուսով՝ թուրքական «կեգելն» բառից (խոտ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոլդովայի գետեր Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Ալեքսանդրովսկի գյուղական խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 617 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Վելիկայա Բորովիցա
Վելիկայա Բորովիցա (Велика Боровиця), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Բորովիցա գյուղում բնակվում էր 501 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,291 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1721,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զեարեթ
Զեարեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էստրելա դու Նորտի (Գոյաս)
Ուրուանա  (Uruana), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հյուսիսային մասում։ Մտնում է Պորանգատու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3406 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 301,641 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 11,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 301
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 301
(4119) Մայլս
(4119) Մայլս (Miles), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հունվարի 16-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,882578 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5103 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2548 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1787,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201388 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,01° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լարիսա Ցվետկովա
Լարիսա Ցվետկովա, ռուս հոգեբան, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, Ռուսաստանի կրթության ակադեմիայի ակադեմիկոս (2019), Ռուսաստանի հոգեբանական ընկերության փոխնախագահ, հոգեբանության ֆակուլտետի դեկան (2002-2010) և Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի պրոռեկտոր (2010-2014), Ա. Ի. Գերցենի անվան ՌՊՄՀ գիտական աշխատանքի պրոռեկտոր (2016-2021)։
Կենսագրություն
Լարիսա Ցվետկովան ծնվել է 1962 թվականին։
1974-1979 թվականներին սովորել է Լենինգրադի Պիոներների պալատի Լենինգրադի Պատանեկան ստեղծագործության թատրոնում։
1985 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետը, ինչպես նաև 1993 թվականին ասպիրանտուրան։
Սկսած 1982 թվականից աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի սոցիալական հոգեբանության ամբիոնում՝ լաբորանտ, ինժեներ, օգնական, ավագ դասախոս, դոցենտ, պրոֆեսոր, հոգեբանության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ արտասահմանցի ուսանողների հետ աշխատանքի գծով։
1997-2003 թվականներին նա Ռուսատանի Դաշնության ՆԳՆ վերականգնողական կենտրոնի ներքին զորքերի սոցիալ-հոգեբանական վարչության հետ իրականացրել է մարտական գոտիներից վերադարձած զինծառայողների վերականգնման, զինծառայողների վերականգնողական ծրագրի մշակման, ստեղծման հետ կապված նախագծեր։
2002-2010 թվականներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական ​​համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետի դեկան։ 2010-2014 թվականներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական ​​համալսարանի կենսաբանության, պատմության, հոգեբանության և փիլիսոփայության գծով պրոռեկտոր։
Լարիսա Ցվետկովան եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական ​​համալսարանի փորձագիտական ​​կենտրոնի տնօրենի պաշտոնակատար, վաղ մանկության միջդիսցիպլինար հետազոտությունների լաբորատորիայի խորհրդատու։
2016 թվականից նա եղել է Ա. Ի. Գերցենի անվան ռուսական պետական ​​մանկավարժական համալսարանի գիտական ​​աշխատանքների գծով պրոռեկտոր։
1993 թվականին պաշտպանել է թեզ «Մանկաբույժների հաղորդակցական իրավասությունը» հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի կոչման համար։ 2011 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Թմրամոլության սոցիալական հոգեբանությունը ուսանողական միջավայրում» հոգեբանության դոկտորի աստիճան ստանալու համար ։
Եղել է Ռուսաստանի կրթության ակադեմիայի թղթակից անդամ։
Եղել է Ռուսաստանի հոգեբանական ընկերության առաջին փոխնախագահ։ 2019 թվականից եղել է Ռուսաստանի Դաշնության կրթության և գիտության նախարարությանը կից բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի անդամ։
Նա ավելի քան 70 հրապարակումների հեղինակ է, այդ թվում՝ երիտասարդների և դեռահասների շրջանում թմրամոլության կանխարգելման խնդիրների վերաբերյալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային հոգեբաններ Կատեգորիա:Կին հոգեբաններ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ
Վահրամ Սարգսյան
Վահրամ Սարգսյան, կանադահայ երաժիշտ, երգչախմբային դիրիժոր, Հայաստանի Կոմպոզիտորների և Երաժշտագետների Միության անդամ, Եվրոպական Երգչախմբային ասոցիացիայի խորհրդատու (2010-2012 թթ.)։
Կենսագրություն
Վահրամ Սարգսյանը ծնվել Է Երևանում, 1981 թվականի մայիսի 28-ին։ Սովորել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնարգ դպրոցում, որից հետո՝ 1998-2003 թվականներին ուսումը շարունակել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ստեղծագործական, իսկ 2000-2006 թվականներին՝ խմբավարական բաժիններում (պրոֆեսոր Աշոտ Զոհրաբյանի և պրոֆեսոր Տիգրան Հեքեքյանի դասարաններում) ։ 2007 թվականին Վահրամ Սարգսյանն ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժնի ասպիրանտուրան (ղեկավար` Աշոտ Զոհրաբյան)։
Վահրամ Սարգսյանի ստեղծագործությունները կատարվել են Կանադայում, Լեհաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Հունաստանում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, ԱՄՆ-ում, Բելառուսում, Իտալիայում, Բելգիայում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում, Շվեդիայում և այլ երկրներում ։
Երաժշտի ստեղծագործությունները կատարել են «BBC Singers» և «Boston Chamber Ensemble» երգչախմբերը, Հայաստանի պետական կամերային և Երևանի Կամերային երգչախմբերը, Գերմանական «MPAW» վոկալ անսամբլը, «Ալան Հովհաննես» լարային նվագախումբը, «Հայաստանի Փոքրիկ Երգիչներ», «Սպեղանի» ինչպես նաև Գեղարդավանքի երգչախմբերը։ Նրա ստեղծագործությունները հրատարակվել են Անգլիայում և Իտալիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Կանադահայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Կանադահայ երաժիշտներ
Հին Ամերիկայի ճարտարապետություն
Հին Ամերիկայի ճարտարապետություն, Կենտրոնական Ամերիկայի տարածքի և Հարավային Ամերիկայի արևմտյան ափերին կազմավորված ու զարգացած մշակութային տարր։ Երբ իսպանացիները նվաճեցին Ամերիկան (1519), այստեղ ապրող ժողովուրդները գտնվում էին հասարակական ու մշակութային զարգացման բարձր մակարդակի վրա, որի մասին են վկայում պահպանված բազմաթիվ աչքի ընկնող հուշարձանները։ Նշված ժողովուրդների հասարակական կյանքը, ըստ մոտավոր սահմանման, անցել է զարգացման հետևյալ փուլերը.
Մեքսիկա
Մեքսիկայում գոյություն են ունեցել մշակութային զարգացման մի քանի կենտրոններ, դրանցից մի քանիսի գոյությունն եղել է տևական, մյուսներինը՝ կարճատև։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հին աշխարհի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Մեքսիկայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Ամերիկայի ճարտարապետություն
Դվորյանինովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Դվորյանինովո (Дворяниново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աբուլել
Աբուլել, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառի Մուշ գավառակում, Մուշ քաղաքից 21 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արածանիի աջ ափին՝ արգավանդ դաշտավայրում։
XX դարասկզբին գյուղն ուներ 15 տուն հայ բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղվածությունը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր ։
Լիբիա
Լիբիական Արաբական Հանրապետություն, պետություն Հյուսիսային Աֆրիկայի կենտրոնական մասում։ Սահմանակից է Թունիսին, Ալժիրին, Նիգերին, Չադին, Սուդանին և Եգիպտոսին։ Հյուսիսում ողողվում է Միջերկրական ծովով։ Տարածությունը 1759,5 հզ. կմ² է, բնակչությունը՝ 7,131,872 մլն (2015)։ Մայրաքաղաքը՝ Տրիպոլի։ Վարչականորեն բաժանվում է 10 մուհաֆազայի։
Լիբիան որպես անկախ պետություն
Ձևավորվեց բանվոր դասակարգը, ամրապնդվեց ազգային բուրժուազիան։ 1960—1963-ին ստեղծվեց տնտեսական զարգացման խորհուրդ, կազմակերպվեց լիբիական ձեռնարկությունները օտարերկրյա ֆիրմաների մրցակցությունից պաշտպանելու հատուկ կոմիտե, ստեղծվեցին ազգային մի շարք ընկերություններ և այլն, որոնք նպաստեցին ազգային տնտեսության զարգացմանը։ 1963-ին Լիբիան հայտարարվեց միացյալ պետություն։ Երկրի տնտեսական և քաղաքական կյանքում տիրապետող դիրք գրավում Էին խոշոր ֆեոդալները և շեյխերը։ Ճնշվում Էր դեմոկրատական շարժում ը։ Լիբիայի տնտեսակամ ծանր վիճակը, օտարերկրյա մոնոպոլիաներից կախվածությունը ևս դժգոհություն առաջացրին երկրում։ 1969-ի սեպտեմբերի 1-ին «Ազատ սպաներ» կազմակերպության անդամների մի խումբ պետական հեղաշրջում կատարեց, տապալվեց թագավորական վարչակարգը։ Երկիրը հռչակվեց Լիբիայի Արաբական Հանրապետություն (ԼԱՀ)։ Երկրի կառավարումն անցավ հեղափոխական հրամանատարության խորհրդին (ՀՀԽ)՝ կապիտան (հետագայում՝ գնդապետ) Մուամար Քադաֆիի գլխավորությամբ։ ՀՀԽ մերժեց զարգացման կապիտալիստական ուղին և հռչակեց, որ ԼԱՀ-ը կառուցելու է «լիբիական իսլամական սոցիալիզմ»։ 1969—1972-ին միջոցառումներ ձեռնարկվեցին ազգային տնտեսության ամրապնդման ուղղությամբ։ 1970-ին վերացվեցին օտարերկրյա ռազմական բազաները։ 1972-ին հիմնվեց երկրի միակ քաղաքական կազմակերպությունը՝ Արաբական սոցիալիստական միությունը (ԱԱՄ)։ Նրա գաղափարախոսության հիմքում ընկած է այսպես կոչված «երրորդ տեսությունը», որի առանցքն են կազմում կրոնը և նացիոնալիզմը։ 1976-ի նոյեմբերին երկիրը վերանվանվեց Լիբիական Արաբական ժողովրդական Հանրապետություն (ԼԱԺՀ), իսկ 1977-ի մարտին՝ Լիբիական Արաբական Սոցիալիստական ժողովրդական Ջամահարիա։ Արտաքին քաղաքականության մեջ ԼԱՍԺԶ վարում է «դրական չեզոքության» գիծ, պայքարում իմպերիալիզմի և Իսրայելի ագրեսիայի դեմ։ 1971-ի սեպտեմբերի 1-ին Լիբիան Եգիպտոսի և Սիրիայի հետ կազմեց Արաբական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն (ԱՖՀ)։ 1972-ին Լիբիայյի և Եգիպտոսի միջև պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց ապագայում երկու երկրների պետական միավորման մասին։ 1974-ին Լիբիան Թունիսի հետ համաձայնագիր ստորագրեց միացյալ պետություն՝ Իսլամական Արաբական Հանրապետություն ստեղծելու վերաբերյալ, որը չիրագործվեց։
Քաղաքացիական Պատերազմ 2011
2011 թվականին Լիբիայում տեղի ունեցավ քաղաքացիական պատերազմ։ Երկրի ղեկավար Մուամար Քադաֆիի կառավարության և ընդիմադիր և նրանց աջակցող օտար երկրների (Ֆրանսիա, Եգիպտոս, ԱՄԷ, Կատար, Հորդանան, ՆԱՏՈ) միջև։ Քաղաքացիական պատերազմի արդյունքում Մուամար Քադաֆին և իր կառավարությունը հեռացվեցին իշխանությունից։ Իշխանափոխությունից որոշ ժամանակ անց 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Լիբիայի Սիրտ քաղաքում Մուամար Քադաֆին սպանվեց ։
Պետական կարգ
Լիբիան հանրապետություն է։ Որպես ժամանակավոր սահմանադրություն 1969-ից գործում է Սահմանադրական դեկլարացիան։ Օրենսդրական, ինչպես նաև պետական իշխանության բարձրագույն մարմինը հեղափոխական հրամանատարության խորհուրդն է, որի նախագահը պետության գլուխն է ու զինված ուժերի գերագույն Գլխավոր հրամանատարը։ Խորհուրդը նշանակում է կառավարություն և որոշում նրա ընդհանուր քաղաքականությունը։ 1969-ի սեպտեմբերից պառլամենտն արձակված է, սակայն 2011 թվականի իշխանափոխությունից հետո երկրի օրենսդիր մարմին հռչակվեց խորհրդարանը, իսկ երկրի ղեկավար դարձավ խորհրդարանի ղեկավարը։ Տեղական կառավարման մարմինները տեղական և մունիցիպալ խորհուրդներն են։ Գավառները գլխավորում են գավառային կառավարիչները (մուտասարիֆները), շրջաններում՝ մուդիրները։ Դատական համակարգը կազմում են՝ գերագույն դատարանը, ապելյացիոն, I ատյանի և հանրագումարային (արագընթաց) իրավասության դատարանները։ Տեղափոխական հրամանատարության խորհրդի դեկրետով ստեղծվել է ժողովրդական դատարան։ Կան նաև շարիաթի դատարաններ։
Աշխարհագրություն
Լիբիայի տարածքի 98%-ը կիսաանապատներ ու անապատներ են։ Ռելիեֆում տիրապետում են 200—600 մ բարձրությամբ սարավանդները։ Հարավում Տիբեստի բարձրավանդակն է (բարձրությունը մինչե 2286 մ), արևելքում՝ Լիբիական անապատը։
Կլիմա
Կլիման արևադարձային, անապատային է, հյուսիսում՝ մերձարևադարձային։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը հյուսիում 11—12 °C է, հարավում՝ 15—18 °C, հուլիսինը հյուսիսում՝ 27,29 °C, հարավում՝ 32—35 °C, Լիբիական անապատի կենտրոնական մասում՝ ավելի քան 50 °C: Տեղումներն առավել շատ են հյուսիսային շրջաններում (տարեկան 250-350 մմ Տրիպոլիում, 400—625 մմ Կիրենաիկայում), Լիբիական անապատում՝ 25 մմ։
Ներքին Ջրեր և Հողեր
Լիբիայի տարածքով հաճախ անցնում են տաք, չորացնող գիբլի և խամսին քամիները։ Մշտապես հոսող գետեր չկան, սակայն կան ստորերկրյա ջրերի զգալի պաշարներ։ Ծովեզերքի գորշ-դարչնագույն հողերի վրա գերակշռում է մերձարևադարձային կիսաանապատային բուսականությունը (հազվադեպ՝ ակացիաներ, ժանտաթզենի, կարմրան)։ Անապատների հսկայական տարածություններ համարյա բուսազուրկ են։ Կան օազիսներ։
Բնակչություն
97%-ը բերբերներն ու արաբներն են ։ Ապրում են նաև հաուսա, տուբու ժողովուրդների փոքր խմբեր։ Պաշտոնական լեզուն արաբերենն է, պետական կրոնը՝ իսլամը։ Բնակչության մոտ 90%-ը ապրում է ծովամերձ շրջաններում։ Առավել խիստ է բնակեցված Տրիպոլիի մուհաֆազան (բնակչության մոտ 1/4-ը)։ Հյուսիսային Լիբիայի արևմտյան մասում գերակշռում է նստակյաց բնակչությունը, արևելյան մասում և երկրի հարավ-արևմուտքում մի շարք ցեղեր վարում են կիսաքոչվորական և քոչվորական կյանք։ Առավել խոշոր քաղաքներն են Տրիպոլին, Բենգազին։
Տնտեսություն
Մինչև երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Լիբիայի տնտեսությունը հիմնված էր քոչվորական անասնապահության, մասամբ՝ հողագործության վրա։ 1950-ական թթ. նավթի խոշոր հանքավայրեր հայտնաբերելուց հետո երկրի էկոնոմիկայի հիմքը դարձավ նավթարդյունահանումը, որը տալիս է ազգային եկամտի 90%-ը։ Լիբիայի տնտեսության զարգացման կարևոր առանձնահատկություններն են՝ ֆինանսավորման համար սեփական ամուր բազայի առկայությունը և պետական սեկտորի մենաշնորհ դիրքը։ Տնտեսական և սոցիալական զարգացման 3-ամյա ծրագրից (1973—1975) հետո (գլխավոր խնդիրն էր տնտեսության ինդուստրիալ-ագրարային կառուցվածքի հիմքերի ստեղծումը) ընդունվել է տնտեսության զարգացման 5-ամյա (1976—1980) պլան, որի գլխավոր խնդիրներն են՝ սեփական արդյունաբերական բազայի ստեղծումը, ինֆրակառուցվածքի հետագա զարգացումը, ազգային որակյալ կադրերի պատրաստումը։
Արդյունաբերություն
Արդյունաբերության առաջատար ճյուղը նավթարդյունահանումն է, որն իրականացնում է ԼԻՆՕԿՈ պետական կորպորացիան։ Նավթի արդյունահանումը 2014-ին կազմել է օրական 310,000 բարրել ։ Արդյունահանում են նաև բնական գազ (12,19 մլրդ մ3, 2012 )։ 2014-ին արտադրվել է 25,96 մլ8d կվտ/ժ էլեկտրաէներգիա ։ Վերամշակող արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են՝ նավթագազավերամշակումը, սննդի (բուսական յուղի, պահածոների), տեքստիլ (բրդյա գործվածքների) արդյունաբերությունը, ծխախոտի, օճառի, կաշվի, ցեմենտի արտադրությունը։ Արդյունաբերական ձեռնարկությունների մոտ 75%-ը կենտրոնացած է Տրիպոլիում։ Մարսա-Բրեգա նավահանգստում կառուցվել են նավթավերամշակման և հեղուկ գազի, Ինտիսար հանքավայրի շրջանում՝ ամոնիակի, հեղուկ գազի և բենզինի գործարաններ։ Զարգացած է տնայնագործական և կիսատնայնագործական արտադրությունը, գորգագործությունը։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսության մեջ խրախուսվում է կոոպերատիվ շարժումը։ Գերակշռում է անջրդի հողագործությունը։ Ցանքատարածությունների մեծ մասը զբաղեցնում են գարին և ցորենը։ Մշակում են նաև ձիթենի, ցիտրուսներ, փյունիկյան արմավենի, գետնընկույզ, ծխախոտ, բանջարեղեն։ Կարևոր նշանակություն ունի էքստենսիվ անասնապահությունը։ Ծովափին զբաղվում են ձկնորսությամբ։
Տրանսպորտ
Ցամաքային տրանսպորտի հիմնական տեսակը ավտոմոբիլայինն է։ Ավտոճանապարհների երկարությունը մոտ 100,000 կմ է (2014), նավթամուղներինը՝ 7005 կմ ։ Նավթատար նավատորմի տոննաժը 0,3 մլն տ է (1974)։ Ատեղծվել է ազգային «Լիբիա էյրուեյս» ավիաընկերությունը։ Միջազգային օդանավակայաններ կան Տրիպոլի, Բենգազի, Սեբհա քաղաքներում։
Արտաքին Առևտուր
2014-ին արտահանումը կազմել է 17.49, ներմուծումը՝ 16,08 մլն ԱՄՆ Դոլար ։ Արտահանման հիմնական մասը նավթն ու գազն է։ Ներմուծում է մեքենաներ և սարքավորում, տրանսպորտի միջոցներ, սննդամթերք, հանքային պարարտանյութեր և այլն։ Արտաքին առևտրում հիմնական գործընկերներն են Իտալիան, Չինաստանը, Գերմանիան, Եգիպտոսը, Թուրքիան, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, ԱՄՆ-ը։ Դրամական միավորը լիբիական դինարն Է։
Կրթություն
1968-ին անգրագետ էր Լիբիայի բնակչության 73%-ը։ 1969-ին մտցվել է պարտադիր տարրական կրթություն։ Ուսուցումը անվճար է բոլոր ուսումնական հաստատություններում։ Կրթական համակարգի մեջ մտնում են մանկապարտեզները (4—6 տարեկան երեխաների համար), տարրական (ուսման տևողությունը 6 տարի), միշնակարգ (երկաստիճան՝ յուրաքանչյուրը 3 տարի) դպրոցները։ Պրոֆտեխնիկական կրթությունը իրականացվում է տարրական կամ միշնակարգ դպրոցի առաջին աստիճանի հիմքի վրա (ուսման տևողությունը 4 տարի)։ Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը՝ Լիբիական համալսարանը, հիմնվել է 1955-ին, Բենգագիում։ 1957-ից ֆակուլտետներ ունի Տրիպոլիում։ Խոշորագույն գրադարաններն են՝ Լիբիական համալսարանի (ավելի քան 77,6 եզ. կտոր գիրք), Տրիպոլիի պետական (ավելի քան 35,5 հզ. կտոր գիրք) գրադարանները։ Թանգարաններն են՝ Հնագիտական և բնապատմականը Տրիպոլիում, Հնագիտական թանգարաններ Մագնեում և Սաբրատում։
Գրականություն
VII դ.—VIII դ. սկզբին արաբական նվաճումներից հետո Լիբիայում գրականությունը զարգացել է համաարաբական մշակույթի հունով։ XVI դարից սկսած, երբ Լիբիան ընկել է թուրքական տիրապետության տակ, գրականությունը անկում է ապրել։ Այնուամենայնիվ, XVII—XVIII դդ. հանդես են եկել սուֆի բանաստեղծներ Օմար բեն ալ-Ֆարիդը, Ահմեդ ալ-Բախլյուլին (մահ. 1701), որոնք հետևել են արաբական հնագույն պոեզիայի ավանդույթներին։ Իրենց քասիդներում գաղութարարների դեմ պայքարի կոչ են արել բանաստեղծներ Ահմեդ աշ-Շարիֆը (1864—1918), Մուսթաֆա բեն Զիրին (1853—1918), Սուլեյման ալ-Բարունին (մահ. 1914)։ Իտալական գաղութակալության (1912—1943) շրջանի պոեզիային բնորոշ են հայրենասիրական, ազատագրական մոտիվները (Ահմեդ Ռաֆիկ ալ-Մախդաուի, մահ. 1961, Իբրահիմ ալ-Ուստ Ումառ, 1907—1950 և այլք)։ Անկախության հռչակումից (1951) հետո բանաստեղծներ Ալի Սիդկի Աբդ ալ-Քադերը, Ահմեդ Ֆուադ Շիննիբը, Ալի առ-Ռուկեյնը և ուրիշներ հրաժարվեցին արաբական տաղաչափության դասական ձևերից, հետաքրքրություն ցուցաբերեցին հասարակական խնդիրների, մասամբ՝ հասարակ մարդու կյանքի նկատմամբ։ Արձակը ծնունդ է առել 40—50-ական թթ.: Գլխավոր թեմաներն են՝ լիակատար անկախությունը, սոցիալական հավասարությունը, նախապաշարումների դատապարտումը։ Մուսթաֆա ալ-Միսուրատայի, Մուհամեդ Աբու Խարրուսի, Ռիշատ ալ-Խունի, Մուհամեդ Աֆիֆի և ուրիշների նովելների հերոսները բեդվիններ են, ձկնորսներ, արհեստավորներ։ 1960—1970-ական թվականների սկզբին գրականություն եկան երիտասարդ բանաստեղծներ ու արձակագիրներ Ջումա ալ-Ֆարանին, Ահմեդ ան-Նուեյրին, Ֆուազիա Բարիյուունը և Աբդել Հաֆեզ ալ-Մայարը։
Ճարտարապետություն և Կերպարվեստ
Լիբիայի տարածքում պահպանվել են նոր քարի դարի ժայռապատկերներ (փղերի, բիզոնների որսի տեսարաններ, քաղաք Էլ-Ուվեյնաթ), փյունիկյան արվեստի հուշարձաններ (կավե քանդակներ, նախշազարդ խեցեղեն, ապակյա անոթներ, մանյակներ, մ. թ. ա. I հազարամյակ, Լեպտիս-Մագնա), հին հունական, հին հռոմեական և բյուգանդական խճանկարված և քանդակազարդ կառույցների մնացորդներ (Մաբրւաոայի թատրոնը, II—III դդ.), անտիկ կիրառական արվեստի նմուշներ։ Արաբների նվաճումից հետո (VII դ.—VIII դ. սկիզբ) Լիբիայի տարածքում ձևավորվել է արաբա-բերբերական մշակույթը, երևան են եկել քաղաքներ՝ նեղ, ոլորուն փողոցներով, մզկիթներով, մինարեթներով, ներքնաբակեր ունեցող 1—2-հարկանի կավածեփ տներով։ XVIII—XIX դդ. բնորոշ են բազմագմբեթ մզկիթները, որոնք ներքուստ պատված են քանդակազարդերով, որմնանախշերով, բազմագույն մայոլիկայով (Գերնա քաղաքի մզկիթը), հեռավոր շրջաններում մզկիթները կավածեփ, հատակագծում ուղղանկյուն, ամրոցային բնույթի կառույցներ են։ Իտալական տիրապետության շրջանում (1912—1943) քաղաքներում ստեղծվել են եվրոպական թաղամասեր։ Անկախության նվաճումից հետո կառուցվում են ժամանակակից դպրոցներ, հիվանդանոցներ, բնակելի և վարչական շենքեր։ ժողովրդական արվեստի գործերից են վառ երկրաչափական նախշերով գորգերը, դրոշմված կամ ասեղնագործված զարդերով կաշվե իրերը, դրվագված պղնձե անոթները, ոսկերչական առարկաները, արմավենու տերևներից հյուսված խսիրներն ու պայուսակները։
Թատրոն
Լիբիայի ժամանակակից թատրոնի ձևավորմանը նպաստել են ժողովրդական ներկայացումների («Ղարագյոզ» և այլն) ավանդույթները, ինչպես և եգիպտական ու եվրոպական թատերախմբերը։ Առաջին թատերախումբը ստեղծել է Մուհամեդ Աբդել Հադին (1935, քաղաք Գերնա)։ Անկախության հռչակումից հետո ստեղծվել են մի քանի սիրողական և պրոֆեսիոնալ թատերախմբեր։ 1951-ին Մուստաֆա Մուհամեդ Լամիրը հիմնել է Ազգային թատերական ասոցիացիա, որը լիբիական առաջին թատրոնն էր՝ մշտական թատերախմբով և խաղացանկով (բեմադրվել են Մոլիերի, Ն. Գոգոլի, եգիպտական և ազգային ժամանակակից դրամատուրգների պիեսներ)։ 1963-ին Տրիպոլիում բացվել է երաժշտա-դրամատիկական ուսումնարան։ Գործում են մի շարք ժողովրդական երաժշտապարային անսամբլներ՝ Տրիպոլիում (1963-ից), Բենգազիում (1968-ից), Դերնայում (1969-ից), շրջիկ թատերական կոլեկտիվներ՝ Բենգազիի ժողովրդական թատրոնը, Գերնա և Տրիպոլի քաղաքների ազգային թատրոնները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբիա Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ Կատեգորիա:ՕՊԵԿ անդամ երկրներ Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական Կատեգորիա:Իտալախոս երկրներ և տարածքներ
Ասեղնածակում
Ասեղնաբուժություն, չինական ժողովորդական բժշկության մեթոդ, որի նպատակն է մաշկի կետավոր այրվածքների առաջացումը։ Ասեղնաբաժության տեսակներից է (չժեն-ցզյու-թերապիա)։ Հիմնական ցուցումները՝ նևրոզներ, կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերի, հենաշարժական ապարատի հիվանդություններ։