cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կիրիլ Դեմյան
Ակորդեոնի ստեղծումը և տարածումը
Դեմյանը մտմտում էր իր երաժշտական գործիքը ստեղծելու մասին։ Նա երկար տարիներ գծագրեր էր կազմում, հաշվարկներ անում, ձգտելով այդ ամենից հետո մի անգամից ստեղծել կատարելագործված նվագարան։ Դեմյանի նվագարանն ուներ ընդամենը հինգ ստեղն, որոնք նախատեսված էին միայն ձախ ձեռքի համար։ Ամեն մի ստեղնի համապատասխանում էր մեկ ակորդ, որից էլ ծագեց նվագարանի անունը՝ ակորդեոն։ Նվագարանն առաջին անգամ պատրաստվեց 1829 թվականին և մայիսի 6-ին արտոնագրվեց Վիեննայում։ 17 օր անց Դեմյանի արտոնագիրը պաշտոնապես ճանաչվեց, որից հետո էլ առ այսօր մայիսի 23-ը նշվում է որպես ակորդեոնի ծննդյան օր։ Նրանով կարելի էր նվագել պարզ մեղեդիներ՝ մեկ տոնայնության մեջ։ Սակայն դա երաժշտության սիրահարներին բնավ չխանգարեց նորաստեղծ նվագարանի ձեռքբերմանը նախ երաժշտական խանութներից, ապա ակորդեոնի գործարաններից։ Եթե մինչ այդ Կենտրոնական Եվրոպայում մեծ ժողովրդականություն էր վայելում շրթհարմոնը, որի ստեղծողն էր Քրիստիան Բուշմանը, ակորդեոնի ի հայտ գալուց հետո նրա փառքն սկսեց խամրել։
1831 թվականից ակորդեոնը սկսեց տարածվել Բրիտանական կղզիներում, իսկ ևս երկու տարի անց Ադոլֆ Մյուլլերը իր «Ակորդեոնի դպրոցը» գրքում արդեն տալիս է նվագարանի մեծ թվով տարբեր տեսակների նկարագրություններ։ Այդ շրջանում Վիեննայի ու Լոնդոնի երաժշտական միությունները սերտորեն համագործակցում էին, իսկ երաժիշտները պարբերաբար համերգային ելույթներ էին ունենում երկու մայրաքաղաքներում։ Արդեն 1840-ականներին Հին աշխարհի բնակիչները գաղթելով Ամերիկա, ակորդեոնը տարածեցին ԱՄՆ-ում, որտեղ ևս շուտով լայն ճանաչում ու ժողովրդականություն ձեռք բերեց։ Ակորդեոնը ներառում է տարբեր նվագարանների առանձնահատկություններ. տեսքով այն հիշեցնում է բայան նվագարանը, տեխնիկական կառուցվածքով առնչվում է շրթհարմոնի հետ, իսկ ստեղնաշարով և հնարավորություններով մոտ է դաշնամուրին։ Նրա առավելություններից մեկն այն է, որ կարող է իր հնչողությամբ թողնել անսամբլի տպավորություն։ Իր ստեղծման օրվանից ակորդեոնը ենթարկվել է խիստ մշակման ու նորացման, ավելի ու ավելի կատարելագործվել, բայց առաջվա պես մնում է անփոխարինելի նվագարան տարբեր անսամբլներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ գյուտարարներ Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների հայ վարպետներ Կատեգորիա:Ավստրիահայ երաժիշտներ
Բոգդանովո (գյուղ, Ուլյանովսկի շրջան)
Բոգդանովո (Богданове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ուլյանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգդանովո գյուղում բնակվում էր 571 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեծիկ
Մեծիկ (Mesik, Burcukaya), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում։ Գտնվում էր Նազիկ լճից 4-5 կմ հարավ՝ հարթավայրում։
Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչները կոտորվել են կամ տարահանվել։
Բնակչություն
1909 թ.-ին ուներ 20 տուն՝ 185 հայ բնակչով։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։
Անվանի մարդիկ
Մեծիկում է ծնվել ակադեմիկոս, կենսաբան Էզրաս Հասրաթյանը (1903-1981) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յան (գետ)
Յան (Ян), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Տուժինսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տուժա գետի աջ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Արա Գարագաշյան
Արա Արմենակի Գարագաշյան, խորհրդային բժիշկ-գիտնական, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1959), պրոֆեսոր (1961)։ Անդրկարպատյան տարածաշրջանում խպիպի էնդեմիկ հիվանդության դեմ պայքարի կազմակերպիչ և մասնակից։
Գիտական գործունեություն
Ուսումնասիրել է բնակչության սոցիալական և հիգիենիկ առողջության խնդիրները։ Առողջության պահպանության նպատակով պրակտիկայում ներդրել է ռադիոնուկլիդների միջոցով խպիպի ախտորոշման և բուժման մեթոդը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Խարկովի ազգային բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Արվիդաս Նովիկովաս
Արվիդաս Նովիկովաս (Arvydas Novikovas, ) լիտվացի ֆուտբոլիստ, Հայֆայի «Հապոել» ակումբի և Լիտվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ Անցկացրած հանդիպումներով և խփած գոլերով ընդգրկվել է Լիտվայի հավաքականի պատմության լավագույն հնգյակում։
Ակումբային կարիերա
Նովիկովան ներկայացրել է Լիտվայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականը, երբ ընդամենը 16 տարեկան էր ։ Արվիդաս Նովիկովասը իր երկրում հանդես է եկել «Ինտերասում» և «Վիլնյուսում»՝ միաժամանակ՝ տարբեր երիտասարդական թիմերում։ 2008 թվականին Նովիկովասը տեղափոխվել է շոտլանդական «Հարթ օֆ Միդլոթիան» ։ Շոտլանդիայի առաջնությունում իր նորամուտը նշել է 2008/09 մրցաշրջանի վերջին տուրում՝ «Սելթիկի» դեմ խաղում։ 2011 թվականին նա վարձավճարով տրվել է «Սենթ Ջոնսթոուն» ակումբին, որից հետո վերադարձել է «Հարթ օֆ Միդլոթիան» ակումբ։
2013/14 և 2014/15 թվականների մրցաշրջանը նա անցկացրել է Երկրորդ Բունդեսլիգայի «Էրզգեբիրգե Աուե» ակումբում։ Ակումբի անհաջող խաղից հետո նա տեղափոխվել է «Բոխում»։
2017 թվականի հունվարին նա տեղափոխվել է լեհական «Յագելոնիա», որից հետո՝ թուրքակամ «Էրզրումսպոր»։
Միջազգային կարիերա
Լիտվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում իր նորամուտը նշել է 2010 թվականին՝ Ուկրաինայի դեմ ընկերական խաղում ։ Նա խաղադաշտ դուրս եկել մեկնարկային կազմում ու փոխարինվել 58-րդ րոպեին։ 2014 թվականի մայիսի 29-ին Վենտսպիլս քաղաքում հավաքականի կազմում առաջին գնդակն է խփել Ֆինլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասին։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 9-ին գոլ է խփել Սլովենիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասին՝ Աշխարհի 2018 թվականի առաջնության ընտրական խաղում (1:1)։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Տալլինում կայացած ընկերական խաղում դուբլ է ձևակերպել Էստոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դարպասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոխումի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիտվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիտվացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեգիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Յագելոնիայի ֆուտբոլիստներ
Կալտյաևո
Կալտյաևո (Кальтяево, Кәлтәй), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 529 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուդբեկիա
ճառճուկ , պատկանում է բարդածաղկավորների ընտանիքին։ Հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկան է
Կենսաբանական նկարագիր
Մշակության մեջ միամյա ռուդբեկիաներից բացի, հանդիպում են նաև բազմամյա տեսակներ, որոնցից այստեղ կնշենք միայն մի քանիսը։ Կտրտված տերևավոր ռուդբեկիայի (R.lacininiata fl.pl) բարձրությունը հասնում է 2-2,5 մ-ի, ծաղկում է առատ և երկարատև՝ հուլիս-օգոստոս ամիսներին, ծաղիկները լիաթերթ են, գնդաձև, դեղին ոսկեգույն։ Կարմիր ռուդբեկիան (R.purpurea L.-Echinacea purpurea Moench.) ունի 5 տեսակ։ Տարբեր տեսակների բարձրությունը տատանվում է 60-80 սմ.-ի սահմաններում։ Ծաղկում է օգոստոսից մինչև սեպտեմբեր-հոկտեմբեր։ Ծաղիկները մուգ կարմիր են ոսկեգոիյն կենտրոնով։ Գեղեցիկ ռուդբեկիան (R.Speciosa) ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, դեղին բրոնզագոիյն ծաղիկներով, բարձրությունը հասնում է 1,5 մ-ի։ Բոլոր տեսակներն էլ Երևանի պայմաններում ձմեռում են գրունտում, առանց ծածկոցի։
Մշակում
Ռուդբեկիան բազմացվում է թփիկի բաժանումով՝ աշնանը կամ վաղ գարնանը, ինչպես նաև կտորներով և սերմերով։ Ցանկը բաց գրունտում կարելի է կատարել գարնանը և աշնանը, իսկ ջերմատներում կամ ջերմոցներում՝ միայն գարնանը։ Սերմերը քառանիստ են, նման են 2 միլիմետր երկարության փոքրիկ փայտիկների, ունեն գորշ, սևին տվող գույն։ Ծլում են 8-15 օրվա ընթացքում։ Ծլունակությունը պահում են 2-3 տարի մեկ գրամում պարունակվում է 2400 հատիկ։ Բույսերը տնկում են արևոտ հողամասերում, բույսը բույսից 60-80 հեռավորության վրա։ Նախընտրում է սննդանյութերով հարուստ, պարարտ հողեր։ Պահանջկոտ է խոնավության նկատմամբ։ Բույսը նույն տեղում կարելի է թողնել 3-4 տարի և ավելի։
Օգտագործում
Օգտագործվում է ծաղկային տարբեր ձևավորումներում, ծաղկած վիճակում հատկապես դեղին-ոսկեգույն ռուդբեկիան, շատ գեղեցիկ է մարգախոտի կանաչ ֆոնի վրա մշակվում է նաև կտրած ծաղիկներ ստանալու նպատակով, որոնք բավական երկար են դիմանում ջրի մեջ։ Կա նաև այս բույսի միամյա տեսակը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բարդածաղկավորներ
Dance with Me (երգ, Զոլի Ադոկ)
Երգը Հունգարիայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությունում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը, սակայն առաջին հորիզոնականը զբաղեցրած մասնակիցը որակազրկվում է իսկ երկրորդ հորիզոնականում գտնվող մասնակիցը հրաժարվում է ներկայացնել երկիրը և արդյունքում Զոլին իր Dance with Me երգով հաղթող է ճանաչվում և հնարավորություն ստանում ներկայացնելու Հունգարիան Եվրատեսիլ 2009 երգի մրցույթում։
Նախքան Եվրատեսիլի կիսաեզրափակիչ փուլին մասնակցելը մայիսի 6-ին Զոլին մրցույթի բեմում կատարում է իր առաջին փորձը իսկ մայիսի 9-ին երկրորդ փորձը։
Երգը Եվրատեսիլում ներկայացվում է մայիսի 14-ին՝ երկրորդ կիսաեզրափակչի ժամանակ՝ 11-րդ համարի ներքո և չի անցնում եզրափակիչ փուլ՝ զբաղեցնելով է 15-րդ հորիզոնականը 16 միավորով։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարիայի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Սավոստինո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Սավոստինո (Савостино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Արամ Ասոյան
Կենսագրություն
Արամ Հայկի Ասոյանը ծնվել է 1941 թվականի հունվարի 11-ին, Չելյաբինսկի մարզի Շադրինսկ քաղաքում. այժմ Կուրգանի մարզի մարզային ենթակայության քաղաք է։ Հայրը՝ Հայկ Մկրտչի Ասոյանը (1899-1943), եղել է Դաշնակցություն կուսակցության անդամ, կուսակցության մարտական խմբի կազմում մասնակցել է 1922 թվականի հուլիսին Թբիլիսիում Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներից մեկի՝ Ջեմալ փաշայի դեմ կազմակերպված մահափորձին, ձերբակալվել, բանտարկվել է, ապա աքսորվել Սիբիր, Չելյաբինսկի մարզի Օլխովսկի շրջանի Օլխովկա գյուղ (այժմ գյուղը Կուրգանի մարզի Շադրինսկի շրջանի կազմում է)։ Այստեղ ամուսնացել է ռուս ուղղափառ եկեղեցու վարդապետի աղջկա՝ երկրորդ դասի դպրոցի ուսուցիչ Եկատերինա Վասիլիևնա Պլոտնիկովայի (1903-1967) հետ։ Մանկությունն անցել է Շադրինսկում։ 1955-1959 թվականներին սովորել է Սվերդլովսկի երկաթուղային տրանսպորտի էլեկտրատեխնիկական տեխնիկումում, աշխատել որպես էլեկտրասարքավորումների գործարանում (Սվերդլովսկ) որպես վարպետ։ Այդ ժամանակ նա հրապուրված է եղել պարաշյուտային սպորտով ԴՈՍԱԱՖ-ի աերոակումբում (110 պարաշյուտային թռիչք)։ 1960-1963 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում (օդադեսանտային զորքեր)։
Ժամկետից շուտ զորացվել է՝ Ուրալի Ա. Մ. Գորկու անվան պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ընդունելության քննությունները հանձնելու համար ։ 1969 թվականին ավարտել է Ուրալի Ա. Մ. Գորկու անվան պետական համալսարանը։ Նրա ավարտական որակավորման աշխատանքը եղել է «Հեղինակային գիտակցության արտահայտման ձևերը 19-րդ դարի կեսերի ռուսական պոեզիայում» (գիտական ղեկավար՝ բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Ա. Կ. Բազիլևսկայա), որն ուսանողական աշխատանքների համամիութենական մրցույթում արժանացել է դիպլոմի։ 1969-1975 թվականներին աշխատել է Կուրգանի մարզի Շչուչանսկի շրջանի Պեսչանսկի միջնակարգ դպրոցում, որպես ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Միևնույն ժամանակ զբաղվել է լրագրությամբ։ 1975-1978 թվականներին եղել է Լենինգրադի Ա. Ի. Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական գրականության պատմության ամբիոնի ասպիրանտ։
1978 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ «Ապոլոն Մայկովի 1840-1860-ականների պոեմները» թեմայով։ 1983-1986 թվականներին եղել է Մոսկվայի Վ. Ի. Լենինի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի համաշխարհային գրականության ամբիոնի դոկտորանտ (գիտական ղեկավարներ՝ բանասիրական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսորներ Բորիս Եգորովը և Ալեքսանդր Գրուզդևը, պաշտոնական ընդդիմախոսներ՝ բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սոլոմոն Ռեյսերը և ավագ գիտաշխատող Ի. Ս. Չիստովան)։ 1986 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Դանթեի հանձնաժողովի անդամ, 1986 թվականի սեպտեմբերից՝ Շադրինսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտի դոցենտ, 1986-1988 թվականներին ղեկավարել է բանասիրական ֆակուլտետի գրականության ամբիոնը ։ 1989 թվականից դասավանդել է Օմսկի Ա. Մ. Գորկու անվան  պետական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1989 թվականից եղել է  ժամանակակից, ապա՝ նորագույն գրականության ամբիոնի դոցենտ, 1994 թվականի ապրիլի 8-ից՝ Օմսկի պետական մանկավարժական համալսարանի մշակութաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Ակտիվորեն մասնակցել է գիտական հրապարակումների խմբագրմանը, ներառյալ ՕմՊՄՀ-ի «Մարդասիրական հետազոտություններ» տարեգրքը (1996-2000) և Պուշկինի ալմանախը (1999-2008)։ 1988-1999 թվականներին եղել է OՀՄԻ- ՕմՊՄՀ–ի դիսերտացիոն խորհրդի նախագահ։ 1997 թվականին դարձել է Բաց հասարակության ինստիտուտի «Գրականագիտության լավագույն մասնագիտացված դասընթացներ» մրցույթի դափնեկիր։ Օմսկի պետական մանկավարժական համալսարանում աշխատանքի ընթացքում նա պատրաստել է բանասիրական գիտությունների ավելի քան 20 թեկնածուներ ։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է գիտության մասսայականացմանը։ Հանդես է եկել որպես հաղորդավար և փորձագետ Օմսկի հեռուստատեսության մի շարք հաղորդումների ժամանակ, համագործակցել է «Դրամատիկական արտիստների համագործակցություն- "Nota Bene" թատրոն» փորձարարական կամերային թատրոնի կոլեկտիվի հետ։
1992 թվականին Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանում պաշտպանել է «Դանթեն և ռուսական գրականությունը» դոկտորական դիսերտացիան (հիմնված գիտական աշխատանքների ամբողջության վրա), (գիտական խորհրդատու՝ արվեստագիտության դոկտոր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Դանթեի հանձնաժողովի նախագահ Իգոր Բելզան)։ 2001 թվականի սեպտեմբերից եղել է Նովոսիբիրսկի պետական մանկավարժական համալսարանի արտասահմանյան գրականության ամբիոնի պրոֆեսոր, 2002-2005 թվականներին՝ Տոմսկի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանագերմանական բանասիրության ամբիոնի պրոֆեսոր (համատեղությամբ), 2005 թվականից՝ Սանկտ Պետերբուրգի արհմիությունների հումանիտար համալսարանի արվեստի ֆակուլտետի արվեստագիտության ամբիոնի պրոֆեսոր ։
Իր մանկավարժական կարիերայի ընթացքում դասավանդել է անտիկ գրականություն, արևմտաեվրոպական գրականության պատմություն, քսաներորդ դարի համաշխարհային գրականություն, կերպարվեստի նշանագիտություն, մեթոդաբանություն, տեսություն, գեղարվեստական քննադատության պատմություն և հատուկ դասընթացներ «Օրփեոսական առասպելի նշանագիտությունը ռուսական և եվրոպական մշակույթում», «Գրական տեքստի մշակութաբանական վերլուծություն», «Դանթեն և ռուսական գրականությունը»։ Եղել է դիսերտացիոն խորհրդի անդամ Ուրալի մանկավարժական համալսարանում (1996-2001) և Սանկտ Պետերբուրգի արհմիությունների հումանիտար համալսարանում (2007-2015), Պետրովսկի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի թղթակից անդամ ։
Ավելի քան 250 գիտական հրապարակումների հեղինակ է .:
Արամ Հայկի Ասոյանը մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո, 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքի Վասիլիևսկի շրջանի Սմոլենսկի ուղղափառ գերեզմանատանը։
Ընտանիք
Արամ Ասոյանը ամուսնացել է երկու անգամ։
Գիտահետազոտական գործունեություն
Հետազոտական հետաքրքրությունների շրջանակը ընդգրկում է գրական համանմանություններ, պոետիկա (դիցաբանություն), գրական տեքստերի նշանագիտություն, գեղարվեստական ստեղծագործությունների մշակութային վերլուծություն, ժամանակակից բանասիրական պրակտիկա (ապակառուցում), կրոն և գեղարվեստական գրականություն, արտասահմանյան ռուսական գրականություն, գրականության տեսություն՝ որպես ուսումնական առարկա։
Մասնակցել է գիտաժողովների, սեմինարների և սիմպոզիումների, այդ թվում միջազգային՝ «Պուշկինը և ժամանակակից աշխարհը» (Մոսկվա, 1997), «Մշակույթ և տեքստ» (Բառնաուլ - Սանկտ Պետերբուրգ, 1997), «Վյաչեսլավ Իվանով - Սանկտ Պետերբուրգ - համաշխարհային մշակույթ» (Սանկտ Պետերբուրգ, 2002), «Անտիկ աշխարհը և արծաթե դարի մշակույթը» (Մոսկվա, 2010), «Անգլիական գրականությունը համաշխարհային գրական գործընթացի համատեքստում» (Կիրով, 1996), «Ժամանակակից գիտության  խնդիրները և ժամանակի մարտահրավերները» (Մոսկվա, 2013), «Մշակույթը գիտական պարադիգմայի կիզակետում» (Դոնեցկ, 2015), «Հանդիպումներ և երկխոսություններ գիտակցական մշակույթի դաշտում» (Օմսկ, 2011, 2016, 2017) և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանասերներ Կատեգորիա:Ռուս բանասերներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս մշակութաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ մշակութաբաններ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ
(5769) Միչարդ
(5769) Միչարդ (Michard), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի օգոստոսի 6-ին CERGA հետազոտական կենտրոնի կողմից Կոսոլում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,99572 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7116 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2799 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1893,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,190087 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,03° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:CERGA հետազոտական կենտրոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Միջին Կոմմունա
Միջին Կոմմունա (Средняя Коммуна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Հյուսիսային Միլվա գետի աջ ափին՝ 162 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Սառա Իշանթուրաևա
Սառա Աբդուռահմանովնա Իշանթուրաևա (Sora Abduraxmonovna Eshonto'raeva, ), ուզբեկ խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1951)։
1927 թվականից աշխատում է Հ. Համզայի անվան ուզբեկական դրամատիկական թատրոնում (Տաշքենդ)։ Լավագույն դերերից են՝ Դիլբար (Յաշենի «Երկու կոմունիստ»), Ջամիլա (Համզայի «Բայը և բատրակը»), Օֆելյա, Դեզդեմոնա (Շեքսպիրի «Համլետ», «Օթելլո»), Կատերինա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպ»), Իոկաստա (Սոֆոկլեսի «Էդիպ արքա»)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1949)։
Կատեգորիա:Ուզբեկ դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Իրավաբանական ծառայությունները Միացյալ Թագավորությունում
Իրավաբանական ծառայությունների հատվածը Միացյալ Թագավորությունում կազմում է պետության տնտեսության զգալի մասը։ 2013 թվականին տրամադրված իրավական ծառայությունների ընդհանուր պրոդուկտի արժեքը կազմել է £22.6 միլիարդ ֆունտ ստերլինգ, կազմելով երկրի այդ տարվա համախառն ներքին արդյունքի 1.6%-ը, ինչպես նաև գերազանցելով այդ ցուցանիշը նախորդ տարիների համեմատ՝ 2001 թվականին այն կազմել է 10.6 միլիարդ ։ 2013 թվականին տնտեսության ոլորտի այս հատվածում ներգրավված է եղել 316 հազար մարդ, որոնց 2/3 մասը գործել է Լոնդոնից դուրս, իսկ առևտրային հաշվեկշռի դրական սալդոն կազմել է £3.1 միլիարդ ։ Միացյալ Թագավորությունը իրավաբանական ծառայությունների ամենամիջազգայնացված շուկան է։ Պետությունը ապահովում է օտարերկրյա իրավաբանական ընկերությունների գրեթե անսահմանափակ մուտքը տեղական շուկան, որի արդյունքում ավելի քան 200 արտասահմանյան ընկերություններ ունեն սեփական գրասենյակները Լոնդոնում և թագավորության այլ քաղաքներում ։ Այդ օտարերկրյա իրավաբանական ընկերությունների կեսը ամերիկյան կազմակերպություններ են, իսկ մնացածը՝ հիմնականում Եվրոպայից, Ավստրալիայից և Կանադային։ Բացի այդ իրավաբանական ծառայությունների բրիտանական շուկան հանդես է գալիս հզոր դիրքերից անգլիական իրավունքի հանրաճանաչության շնորհիվ։ Աշխարհի 320 իրավասություններից 27%-ը կիրառում են անգլիական ընդհանուր իրավունքը ։
Պատմություն
16-րդ դարի կեսի դրությամբ Միացյալ Թագավորությունում գոյություն ուներ իրավաբանական մասնագիտության երկու ճյուղ՝ բարիսթերներ (Շոտլանդիայում՝ ադվոկատներ) և սոլիսիթորներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության տնտեսություն Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության իրավունք
Կոտինուկա
Կոտինուկա (Kotinuka), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Յիհվի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Յիհվի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ֆրենե լը Վիե
Ֆրենե լը Վիե (Fresney-le-Vieux), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 272 մարդ, բնակչության խտությունը` 109.68 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.48 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 20 կմ հարավ:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 177 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 133-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 44: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,1 %: 133 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 121 անձ (65 տղամարդ և 56 կին): Գործազուրկ են եղել 12 անձ (5 տղամարդ և 7 կին): 44 անաշխատունակներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
ԳԱԶ-69
ԳԱԶ-69 (ГАЗ-69), խորհրդային թեթև մարդատար ավտոմեքենա` բարձր անցունակությամբ։ Թողարկվել է 1952 թվականից մինչև 1972 թվականը, իսկ Ռումինիայում` մինչև 1975 թվականը ։
Պատմությունը
ԳԱԶ-69 ավտոմեքենան ստեղծվել է Գորկու ավտոմոբիլային գործարանի կոնստրուկտորների կողմից, որը փոխարինելու էր ԳԱԶ-67Բ մոդելին։ Ավտոմեքենան նախագծվել էր դեռևս 1946 թվականին, իսկ փորձնական նմուշներն արդեն պատրաստ էին 1948 թվականից։ Սերիական արտադրությունն սկսվել է 1953 թվականի օգոստոսից։ Այն Գորկու ավտոմոբիլային գործարանում թողարկվել է մինչև 1956 թվականը, որից հետո արտադրությունը ամբողջովին փոխանցվել է ՈւԱԶ-ին (Ուլյանովսկի ավտոմոբիլային գործարան)։
Ի սկզբանե, այս ավտոմեքենան թողարկվել է երկու մոդիֆիկացիաներով` ԳԱԶ-69 (երկու դռներով և ութ նստատեղ ունեցող թափքով) և ԳԱԶ-69Ա (չորս դռներով և հինգ նստատեղով)։ Վերջին տարբերակը նախատեսված էր գյուղատնտեսության համար և ժողովրդի մեջ հայտնի էր «հրամանատարական» (командирский) անունով։
Արտադրման երկու տասնամյակների ընթացքում թողարկվել է ավելի քան 600 հազար ԳԱԶ-69 և ԳԱԶ-69Ա ավտոմեքենա։ Այն արտահանվում էր նաև աշխարհի 56 երկրներ։ Բացի այդ, 1957 թվականից այդ ավտոմեքենայի զանգվածային արտադրություն սկսվեց նաև Ռումինիայում, իսկ 1962 թվականից` Հյուսիսային Կորեայում։
Գրականություն
Автомобили ГАЗ-69 и ГАЗ-69А. Инструкция по эксплуатации. Издание одиннадцатое. г. Ульяновск, 1962 г.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010)
Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամ (2007-2010), ֆինանսա-տնտեսական ճգնաժամ, որն առաջացել է 2007 թվականին և արտահայտնվել է երկրների մեծամասնության տնտեսական ցուցանիշների անկման ֆորմայով, որին հաջորդել է 2007 թվականի գլոբալ ռեցեսիան։
Ճգնաժամի առաջին նշանները
Ամեն ինչ սկսվեց այն բանից, երբ Լյուիս Ռանյերին սկսեց տարածել հիփոթեքային պարտատոմսերի գաղափարը, կամ, ինչպես ընդունված է անվանել արժեթղթավորումը։
2000 թվականից հիփոթեքային վարկ ստանալու պահանջները նվազել են. Այնպես որ, 2005-2006 տարիների ընթացքում ցանկացած մարդ կարող էր ստանալ հիփոթեքային վարկ, նույնիսկ եթե չի ունեցել որեւէ եկամտի աղբյուրներ. 2007 թվականին ուժի մեջ պետք է մտներ հիփոթեքային վարկերի լողացող տոկոսադրույքը, որից հետո միլիոնավոր ամերիկացիներ կորցրեցին իրենց տները, քանի որ չէին կարող այլեւս վճարել հիփոթեքային վարկի պարտավորությունները։
Հայաստան
Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը ծանր հարված է հասցրել Հայաստանին, և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) 2009-ին Հայաստանի համար կանխատեսել էր ՀՆԱ-ի նվազում 15 տոկոսով, որի պատճառներից էին նաև այն, որ կրճատվել են արտերկրից դրամական փոխանցումները, ներդրումները, հարկային եկամուտները։ Հայաստանի Ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների համաձայն, ընթացիկ տարվա հունվար-հոկտեմբեր ամիսներին Հայաստանի տնտեսության աճը կազմել է 2,4 տոկոս։ Մակրոտնտեսական կարևորագույն ցուցանիշի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել գյուղատնտեսական արտադրանքի զգալի անկումը։ ՀՆԱ-ի վրա այդ անկումն ազդել է -2,9 տոկոսային նիշով։ ՀՆԱ-ի աճին նպաստել է ծառայությունների տրամադրման ոլորտը՝ առևտուր, ֆինանսական և կենցաղային ծառայություններ։ Դրանց ներդրումը ՀՆԱ-ում կազմել է 2,5 տոկոս։ Արդյունաբերությունն ու էներգետիկան ապահովել են ՀՆԱ-ի 1,4 տոկոս, իսկ շինարարությունը՝ 0,5 տոկոս։ Գյուղատնտեսության անկումը Հայաստանում հունվար-հոկտեմբերի դրությամբ կազմում է 16,7 տոկոս, իսկ արդյունաբերությունն աճել է 10 տոկոսով։ ՀՆԱ-ի կառուցվածքում գերիշխում է ծառայությունների տրամադրման ոլորտը՝ 42,4 տոկոս։ Այն զգալիորեն գերազանցում է արդյունաբերությունն ու էներգետիկան՝ 15,0 տոկոս և գյուղատնտեսությունը՝ 17,1 տոկոս։ Թեև շինարարությունը զգալիորեն կրճատվել է, սակայն արդյունաբերությանն ու էներգետիկային գերազանցել է 0,8 տոկոսային նիշով՝ կազմելով 15,8 տոկոս։ Համաշխարհային բանկի (ՀԲ) գործադիր տնօրենների խորհուրդը Հայաստանի Հանրապետության համար հաստատել է «Էլեկտրոնային հասարակություն և նորարարություն հանուն մրցունակության» վարկային ծրագիրը՝ 24 միլիոն դոլարի չափով։
Տես նաև
Կատեգորիա:Համաշխարհային տնտեսություն Կատեգորիա:2008 տնտեսությունում
Աստերոիդների ցանկ (21901-22000)
Աստերոիդների ցանկ (21801-21900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (22001-22100)
Ացիկլիկ միացություններ
Ացիկլիկ միացություններ, ալիֆատիկ միացություններ, ճարպային միացություններ, օրգանական միացություններ, որոնց մոլեկուլները կազմող ածխածնի ատոմները միացած են իրար բաց շղթաներով։ Այսպես կոչված նորմալ կառուցվածք ունեցող միացություններում ածխածնի ատոմներն առաջացնում են պարզ գծային, իսկ իզո կառուցվածք ունեցողներում՝ ճյուղավորված շղթաներ։ Շղթաները կարող են ունենալ ամենատարբեր երկարությունները։ Ացիկլիկ միացություններ են սահմանային և ոչ սահմանային ածխաջրածինները և նրանց ածանցյալները (սպիրտներ, ալդեհիդներ, կետոններ, օրգանական թթուներ, ամիններ և այն)։ Բնության մեջ տարածված բազմաթիվ սպիտակուցներ, ամինաթթուներ, ճարպեր, եթերային յուղեր, բնական ածխաջրածիններ ացիկլիկ միացություններ են։ Ացիկլիկ միացություններ են ստանում նավթից, բնական գազերից և բնական ծագում ունեցող այլ նյութերից։
Կատեգորիա:Օրգանական միացություններ Կատեգորիա:Մոլեկուլային երկրաչափություն
23am
23am- կոմպոզիտոր Ռոբերտ Մայլզեյի երկրորդ ալբոմն է, դուրս է եկել 1997 թվականին։
Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլային մրցաշրջան 2013-14
2013–14 մրցաշրջանը Ռեալ Մադրիդի համար եղավ 110-րդը և 83-րդը Լա Լիգայում։ Այն ընթացաբ 2013-ի հուլիսի 1-ից մինչև 2014-ի հունիսի 30-ը։ Ակումբը ավարտեց մրցաշրջանը՝ նվաճելով Կոպա դել Ռեյը և Չեմպիոնների լիգայի գավաթը եզրափակչում հաղթելով Ատլետիկո Մադրիդին 4-1 հաշվեվ։
Նախամրցաշրջան
Ամառը Ռեալ Մադրիդը սկսեց առանց գլխավոր մարզիչի, քանի որ Ժոզե Մոուրինյոն տեղափոխվեց Չելսի ՖԱ։ Հունիսի 25-ին Կառլո Անչելոտտին պաշտոնապես ներկայացվեց, որպես ակումբի նոր գլխավոր մարզիչ կնքելով 3 տարվա պայմանագիր։
23am
Ստեղծագործությունների ցանկը
Ալբոմի բոլոր երգերը գրել է Ռոբերտ Մայլզեյը։
Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլային մրցաշրջան 2013-14
Կազմ
{{ՖԲ ԿՏ Խաղացող |bg=y |p={{sortname|Սամի|Խեդիրա}} |eu=y |nb=Գերմանիա |n=6 |pos=ԿՊ |Տարիք={{Age|1987|04|04}} |s={{sort|2010.3|2010}} |a=126 |g=8 |e=2015 |f={€12M |notes=Երկրորդ ազգություն. Թունիս }}
23am
Ստեղծագործությունների ցանկը
Կատեգորիա:1997 ալբոմներ
Մոշե Կաստել
Մոշե Կաստել (משה קסטל, ), իսրայելցի  նկարիչ։
Կենսագրություն
Մոշե Էլզար Կաստելը ծնվել է Երուսաղեմում 1909 թվականին ռաբբի Եհուդա Կաստելի և նրա կնոջ` Ռահելի ընտանիքում։  Ընտանիքը ծագել է Կաստիլիայի իսպանական հրեաներից, որոնք Սուրբ Երկիր են գաղթել Իսպանիայից 1492 թվականին հրեաներին արտաքսելուց հետո։ Ապագա նկարչի հայրը ծնվել է Խևրոնում։ Նրանք կրոնական դպրոցներ բացեցին սեֆարդյան երեխաների համար Երուսաղեմի Նահալաթ Շիվայի և Բուխարյան թաղամասերում։ Մոշեն իր մանկական տարիներն անցկացրել է Բուխարյան թաղամասում, որտեղ հաճախել է հայրական դպրոց։ 13 տարեկան հասակում նա ընդունվել է «Բեցալել» արվեստի ակադեմիա, որը ղեկավարել է Բորիս Շացը,  այստեղ նա սովորել է 1921-1925 թվականներին։ Իր ուսուցիչ Շումել Բեն Դավիդի խորհրդով երիտասարդ նկարիչը վարպետության դասընթացը շարունակում է Փարիզում։ 1927 թվականին եղբորից` Իոսիֆից, դրամական օգնություն ստանալով Կաստելը տեղափոխվում է Փարիզ և շարունակում կատարելագործել իր վարպետությունը Ժյուլիանի ակադեմիայում և Լուվրին կից դպրոցում։ Նա երկար ժամանակ էր անցկացնում թանգարանի սրահներում` ստեղծելով Ռեմբրանդ վան Ռեյնի, Դիեգո Վելասկեսի, Էժեն Դելակրուայի և Գյուստավ Կուրբեի աշխատանքների կրկնօրինակները։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա եկավ այն եզրահանգման, որ «արվեստը հիմնված չէ պատկերների վրա, այլ հիմնականում ունի մատերիայի նշանակություն և այն, թե ինչպես են ներկի շերտերը բաշխվում և տարածվում նկարի վրա» ։
1927 թվականի մայիսին Հրեական երիտասարդության համաշխարհային միությունը հովանավորեց նրա առաջին ցուցահանդեսը Փարիզում։ Այդ ժամանակ Փարիզում գտնվող Վլադիմիր Ժաբոտինսկին գրեց նրա կատալոգի ներածականը։
1940 թվականին նկարիչը վերադարձավ Պաղեստին և բնակվեց Ցֆատ քաղաքում։ Ցֆատում նա հիմնադրեց «նկարիչների թաղամաս» փարիզյան Մոնպառնասի օրինակով։ 1949 թվականին նա ամուսնացավ դերասանուհի Բիլայի հետ (ծննդյամբ` Բաուման)։
Գործունեություն
1947 թվականին Կաստելը Իոսիֆ Զարիցկու, Եհեզկել Շտրայխմանի, Մարսել Յանկոյի և մյուս համախոհների հետ միասին դարձավ «Նոր Հորիզոններ» (Օֆակիմ Խադաշիմ) գեղարվեստական միավորման հիմնադիրներից մեկը։ 1959 թվականին նա Մոնպառնասում ձեռք է բերում ստուդիա, որտեղ անցկացնում էր տարեկան մի քանի ամիս։ 1955 թվականին Թել Ավիվի գեղարվեստի թանգարանում անցկացվում է նրա անհատական ցուցահանդեսը։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվում են Քնեսեթում, Երուսաղեմի Բինյանեյ-Հա Ումա Միջազգային համաժողովների կենտրոնում, Նյու Յորքի Ռոքֆելլեր կենտրոնում, ինչպես նաև Երուսաղեմում Իսրայելի նախագահի պաշտոնական նստավայրում։
Գեղարվեստական ոճ
1930-1940-ական թվականներին Մոշե Կաստելի ստեղծագործությունների հիմնական թեման սեֆարդյան հրեաների կյանքն էր Սուրբ Երկրում։ 1950-ական թվականներին նրա աշխատանքների թեմատիկան փոխվեց և նա ոգևորությունը պարպեց «հրեական քաղաքակրթության հին նախակարապետների վրա»։ Այցելելով գալիլեական Կորազիմ քաղաքի հինավուրց սինագոգ, նա այնքան էր զարմացած բազալտե զարդաքանդակներով և խճանկարներով, որ ինքն էլ սկսեց օգտագործել բազալտի կտորներ, որոնց նա տալիս էր տարբեր ձևեր` օգտագործելով որպես իր աշխատանքների համար հիմնական նյութ։ Մոշե Կաստելը խառնում էր մանրացված բազալտը ավազի և հարուստ գունավոր ներկերի հետ, որը հեշտությամբ ճանաչելի էր դարձնում նրա հեղինակային ոճաձևը։ Այս ժամանակաշրջանի նրա աշխատանքների  թեման հիմնված է հին դիցաբանական մոտիվների, հրեական միստիցիզմի և սիմվոլիզմի վրա, որոնք սկիզբ են առնում հին հրեական և շումերական քաղաքակրթությունից։ Լինելով «Նոր հորիզոնների» անդամ` Մոշե Կաստելն իր ստեղծագործություններում զուգակցում է արևելագիտության մոտիվները և «քանանյան արվեստը» եվրոպական աբստրակտ գեղանկարչության տարրերի հետ։
Ճանաչում և պարգևներ
1941 և 1946 թվականներին Թել Ավիվի քաղաքապետարանը Մոշե Կաստելին շնորհեց երիտասարդ նկարիչների համար նախատեսված Մեիր Դիզենգոֆի մրցանակ ։
Սան Պաուլոյում (Բրազիլիա) կայացած բիենալեի ժամանակ նա ստացավ «Premier do Estado» մրցանակ։ 2010 թվականին Մաալե Ադումիմ քաղաքում Դավիդ Ռեզնիկի նախագծով կառուցված շենքում բացվեց Մոշե Կաստելի արվեստի թանգարանը ։ Թանգարանում ցուցադրվում են նկարչի կողմից տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված աշխատանքները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի նկարիչներ Կատեգորիա:Բեցալել ակադեմիայի շրջանավարտներ
Նազիկ (Խլաթի գավառ)
Նազիկ (Nazîk, Nazik), գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառակում։ Գտնվում էր Խլաթ քաղաքից 22 կմ հարավ-արևմուտք՝ Նազիկ լճի հարավարևմտյան ափի մոտ։
XX դարի սկզբին ուներ 8-10 տուն հայ բնակիչ։ 1895 թվականին գյուղն ավերվել ու կողոպտվել է թուրքերի կողմից։ Բնակչության մի մասը մահմեդականցվել է։
Նազիկն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շաղատ (գյուղ)
Շաղատ, գյուղ ստեղծել Թ Արքա Արամ Առաքելյանը այն գտնվում էՀայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում։ Գտնվում է Սիսիան քաղաքից մոտր 12 կմ հյուսիս-արևմուտք, Որոտան գետի աջ ափին, Անգեղակոթ գյուղի դիմաց։ Մայրաքաղաք Երևանից հեռավորությունը կազմում է 210 կմ, մարզկենտրոն Կապանից՝ 123 կմ, իսկ Երևան-Մեղրի ավտոմայրուղուց՝ 9 կմ։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1750 մետր։ Գյուղային ֆոնդը 5921 հա, որից համայնքային նշանակության՝ 1091 հա։ Օգտագործելի վարելահողեր են 1119 հա, բնական խոտհարքներ՝ 263 հա, արոտներ՝ 2389 հա, անտառաշերտեր՝ 414 հա։ Գյուղն ունի 70 հա ջրովի վարելահող։ Լեռնային, սահմանամերձ բնակավայր է։ Գյուղապետն է Տիգրան Խաչատրյանը։
Ցարական Ռուսաստանի ժամանակներում գյուղը Շալատ անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մաս է կազմել Սիսիանի շրջանի։ Արամ Առաքելյանը 1995 թվից մցնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Շաղատում կլիման ինքնատիպ է։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը + 3,1 աստիճան է, նվազագույնը՝ - 27, առավելագույնը՝ + 38 աստիճան։ Քամիներն ամռանը հիմնականում փչում են արևելքից, ձմռանը՝ արևմուտքից։ Քամիների միջին արագությունը՝ վայրկյանում 2,7 մետր է։ Մթնոլորտային տեղումների տարեկան միջին քանակը 419 մմ է, իսկ հողի սառեցման հաշվարկային խորությունը՝ 53 սմ է։ Ջեռուցման սեզոնի տևողությունը՝ 194 օր է։
Գյուղը ժամանակին հարուստ է եղել անտառաշերտերով, որոնք հարյուրամյակների ընթացքում ոչնչացվել են հրդեհներից, սակայն, 1960-ական թթ որոշ տարածքներում դարձյալ վերականգնվել են անտառային գոտիները։ Շաղատի ձորերում, ձորակներում, միջնակներում, բլրալանջերին գերակշռում են ալոճենին, մասրենին, վայրի տանձենին, խնձորենին, շլորենին։ Խոտադաշտերը հարուստ են դեղաբույսերով։ Կենդանական աշխարհը նույնպես բազմազան է (արջ, գայլ, փորսուղ, նապաստակ և այլն)։ Գետերը հարուստ են ձկներով (կարմրախայտ, բեղլու և այլն)։
Շաղատը հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Հատկապես հայտնի են «Շուքար» և «Քոմուր թափա» կոչվող տարածքների ածխի պաշարները։ Թեև ածուխը գտնվում է թերի հասունացման վիճակում, սակայն Հայրենական պատերազմի ժամանակ օգտագործվել է գյուղի դարբնոցում։ Շաղատին մոտակա Արեգ լեռան «Յոթնաղբյուր» կոչվող տարածքում երկրաբանները հայտնաբերել են սնդիկի հարուստ պաշարներ։ Շաղատը հարուստ է ընդերքում թաքցրած գանձերով։
Շաղատը հարուստ է ջրային պաշարներով։ Գյուղի մերձակայքով հոսում է Սյունիքի ամենամեծ գետը՝ Որոտանը, ինչպես նաև Ապարանաց և Բարձրավանի գետերը, որոնք անցնելով Շաղատի տարածքով, թափվում են մայր գետը։ Շաղատի տարածքում բխում են 100-ից ավելի սառնորակ աղբյուրներ, որոնք ունեն իրենց անունները։ Անուններ և ծագման հետաքրքիր պատմություններ ունեն նաև դաշտերն ու հանդերը։
Բնակչություն
2011թ. ՀՀ մարդահամարի տվյալներով Շաղատի մշտական բնակչությունը կազմում էր 969 մարդ, առկա բնակչությունը` 851 մարդ ։
Բնակիչների մի մասի նախնիներն 1828-29 թթ. եկել են Պարսկահայաստանի Մարաղայի, Խոյի և Սալմաստի գավառներից։ Շաղատի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում ստորև.
Առաջին տեղեկությունները Շաղատի մասին
Շաղատը Սյունիքի հին ու հարուստ կենսագրություն ունեցող բնակավայրերից է այնտեղ են ապրում Ռիմա և Հասմիկ տարիները որ ոք ամեն օր նստած նանսի կալյանեն ծխում և գոռ ու Ռամ մեզ ոքնական, որի տարեգրությունը անխզելիորեն կապվում է Արամ Առաքելյանի գահ բարձրանալու հետ և Սյունյաց պատմության հետ և կազմում նրա մի մասը։ Շաղատի մասին առաջին տեղեկությունները գալիս են դեռևս մթա 3-րդ հազարամյակից երբ Արքա Արամը նոր հսկա և ամոր բերդ էր կառուցում այտ Սյունիքի բարձրավանդակում որ սաղ նաեն ու նախանձեն իր հարստությանը։ Սիսակ Նահապետի ժամանակներից սկսած՝ Շաղատը եղել է պատմական Սյունիքի ամենակարևոր և ամենահարուստ Ծղուկ գավառի մայրաքաղաքը։ Մինչև մթ 10-րդ դարը Ծղուկը եղել է Սյունյաց աշխարհի վարչական և հոգևոր կենտրոնը Շաղատ բերդաքաղաքով որ Արքա Արամը կառոցելեր, ինչի պատճառով էլ Շաղատը հաճախակի հիշատակվում է մատենագիրների մոտ։ Մթ 4-րդ դարի վերջից մինչև 9-րդ դարի առաջին կեսը Շաղատում էին գտնվում Սյունյաց եպիսկոպոսարանը և հոգևոր բարձր տիպի դպրոցը։ Պատմաբան Մորուս Հասրաթյանն իր «Պատմահնագիտական ուսումնասիրություններ» աշխատության մեջ նշում է. «Ամեն դեպքում կասկածից վեր է, որ Շաղատը, աթոռանիստ լինելով հանդերձ, մշտապես մնացել է Հայաստան երկրի նշանավոր բնակավայրերից մեկը» ։ Մինչև մթ 4-րդ դարը Շաղատի կազմավորման, անվանակոչման վերաբերյալ տեղեկությունները կցկտուր են։ Այն կարծիքը կա, որ Շաղատ անվանումը ծագել է շաղի հատիկ կամ շաղառատ բառերից կամել որ Արքա Արամը իր ոսկիներ բերդի բալկոնից շաղ էր տալիս իր սիրելի ժողովրդին որ նրանք սով ու ծառավ չզգան, այտեղիցել ծառավ անունը շաղ տալ Շաղատ։
Շաղատը 9-րդ դարի վերջերից մինչև 19-րդ դարի վերջը
Ս. Խանզադյանը «Հայրենապատում» գրքում գրում է. «Այստեղ, Շաղատում, եղել է բյուզանդական Հերակլ կայսրը զավթողական նպատակով։ Սյունեցիները նրա բանակը ջարդել են Արեգ լեռան մոտ՝ Շաղատի մատույցներում։ Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթումը 1255 թ եկել է Շաղատ՝ բանակցելու թաթար-մոնղոլական զորավար Բաչու-Նոյինի հետ, որի նստավայրը Շաղատն էր։ Մի զրույցի ժամանակ Բաղու Նոյի Հեթումին ասում է. «Իսկ եթե ես մտնեմ Կիլիկիա, քո երկիրը»։ «Կիլիկիա մտնես,- պատասխանում է Հեթումը, - բայց հետ գնալ չես կարող… Եվ նա, իրոք, Կիլիկիա չի մտնում։ /Ս. Խանզադյան, «Հայրենապատում», հատոր 1, էջ 292, 1980 թ./
Հայաստանին տիրելու նպատակով ծագած թուրք-պարսկական պատերազմները երկար տևեցին։ 1639 թ Հայաստանը բաժանվեց թուրքերի ու պարսիկների միջև։ Արևելյան Հայաստանը՝ այդ թվում նաև Սյունիքը բաժին ընկավ Պարսկաստանին։ Ինչպես թուրքերը, այնպես էլ պարսիկները հայերի նկատմամբ վարում էին ֆիզիկական բնաջնջման քաղաքականություն։ Սյունեցիներն անսահման ցասումով էին լցված օտարերկրյա զավթիչների նկատմամբ և նրանց դեմ ելան ազգային ազատագրական պայքարի։ 1699 թ Անգեղակոթ գյուղում տեղի ունեցավ հայ մելիքների գաղտնի ժողով, որտեղ քննարկվեց Հայաստանի ազատագրության հարցը։ Այդ ժողովը ղեկավարում էր ազգային-ազատագրական շարժման ականավոր գործիչ, սյունեցի Իսրայել Օրին։ Այնուհետև տարբեր ժամանակներում Սյունիքի ազգային-ազատագրական շարժման ականավոր գործիչներ են դարձել Դավիթ Բեկը, Մխիթար Սպարապետը, Տեր-Ավետիսը, Ստեփան Շահումյանը և ուրիշներ, որոնք ծագումով հիմնականում սյունեցիներ էին։ 1804-1813 թթ ռուս-պարսկական պատերազմում հաղթեցին ռուսները։ Կնքվեց Գյուլիստանի դաշնագիրը, որով Ղարաբաղը, Սյունիքի մի մասը, այդ թվում՝ Շաղատը, միացվեցին Ռուսաստանին։
Հայ ժողովրդի համար ճակատագրական էր 1828 թվականը, երբ Արևելյան Հայաստանն ազատագրվեց պարսկական լծից և միացավ Ռուսաստանին։ Թեև առկա էր ցարիզմի գաղութային քաղաքականությունը, այնուամենայնիվ, հայ ժողովրդի մի հատվածն ապահովվեց ֆիզիկական բնաջնջման վտանգից։
Երբ ռուսական բանակն անցավ Արաքսը, գրավեց Թավրիզը, Ուրմիան, Սալմաստը, Խոյը և շարժվեց դեպի Թեհրան, Պարսկաստանը ստիպված հաշտություն առաջարկեց։ Դա տեղի ունեցավ Թավրիզ-Թեհրան ճանապարհին գտնվող մի փոքրիկ գյուղում՝ Թուրքմենչայում /պատմության մեջ այն հայտնի է որպես «Թուրքմենչայի պայմանագիր»/։ Ռուսաստանի կողմից բանակցությունները վարում էր մի մարդ, որն իր վրա էր վերցրել հայ ժողովրդի պաշտպանության առաքելությունը։ Այդ մարդը ռուս նշանավոր գրող, Պարսկաստանում Ռուսաստանի դեսպան Ալեքսանդր Գրիբոյեդովն էր։
Նա, ուսումնասիրելով հայոց պատմությունը, վարքն ու բարքը, ականատես լինելով տաղանդավոր ժողովրդի տառապանքներին, հանդես եկավ հայությանը ետ գաղթեցնելու պահանջով և հասավ նպատակին։
Եվ ահա քարավանները տարբեր ճանապարհներով գալիս միանում էին մեծ մայրուղուն, ավելի մեծանալով՝ ձգվում դեպի աստվածաշնչյան Արարատը։ Հասնելով Արաքսի ափին, գաղթականներիը համբուրում էին հողը, ձեռքով, դեմքով շոշափում այն, թրջում ուրախության արցունքներով, գգվանքով փարվում, քնում հենց հողի վրա, քնում այնպես երանավետ, ինչպես կքնեին կորցրած ու գտած մոր գրկում։ Ամեն օր տուն դարձի ճանապարհով քայլում էին քարավանները, ուրախ երգում տխուր մի երգ. «Կանչե, կռունկ, կանչե քանի գարուն է, ախ, սիրտս կարոտ է…»։ Այդ երգի մեջ արցունք կար, կարոտ, նաև՝ ապրելու, հարատևելու հավատ և ուժ։ Խոյում կազմված քարավանները նույնպես բռնեցին ետդարձի ճանապարհը։ Դարձողները հայտարարեցին. «Մենք կգնանք Սյունիք, բնակություն կհաստատենք մեր ապուպապերի ծննդավայր Շաղատում»։ Քարավաններից մեկը ղեկավարում էր Գրիգորի թոռ Ղազարը /Կազարը/։ Նա Խոյի խոջաններից մեկի՝ Սարգսի տղան էր։ Պապ Գրիգորը և հայր Սարգիսը զավակներին հաճախ էին պատմում իրենց Սյունյաց աշխարհի, հատկապես, Շաղատ իշխանանիստ գյուղաքաղաքի մասին, հիշեցնում, որ իրենք ծագումով սյունեցիներ են, որ իրենց ապուպապերը եղել են Սյունյաց աշխարհի տերերը, դարեր շարունակ ապրել, բարգավաճել են Շաղատում, երազել նորից բնակություն հաստատել իրենց նախնիների ծննդավայրում։ Այդ նույն երազանքով էին տոգորված նաև նրանց զավակներ Ղազարն ու Նազարը։ Հենց նրանք էլ դարձան Շաղատի՝ Մուրադենց /Մուրադյաններ/, Նազարենց /Նազարյաններ/ տոհմերի նախահայրերը։ Խոյից եկած մյուս քարավանի ղեկավարն էր Խասունց Վարդանը։ Նրա եղբայրներից մեկը՝ Ղուկասը, բնակություն է հաստատել Աշոտավանում, իսկ մյուսը՝ Եղեգնաձորի Քարագլուխ գյուղում։ Վարդանն ունեցել է չորս տղա՝ Խաչատուր, Հարություն, Մարգար և Մկրտիչ։ Հետագայում նրանցից ձևավորվել են Խաչոյենց /Խաչատրյաններ/, Հարթունենց /Հարությունյաններ/, Չիլոյենց /Մարգարյաններ/ և Կրթմենց տոհմերը։
Շաղատ եկած քարավաններն իրենց հետ բերել են նաև երկու քուրդ որբ երեխաների։ Նրանցից առաջացել է Խայացածենեց տոհմը։ Շաղատի գաղթականներին տեղում օգնություն է ցույց տվել Մելիք Թանգի 2-րդը։ Խոջա Ղազարը դարձել է Շաղատի առաջին քյոխվան և Մելիք Թանգու հետ հող բաժանել գյուղացիներին, թույլատրել տներ կառուցել։ Մինչև գաղթականների վերադարձը Շաղատում ապրել է ընդամենը 7 ընտանիք՝ 48 շնչով։ 1830 թ գյուղում արդեն կար 45 ընտանիք՝ 243 շնչով։
Նոր տները հիմնականում կառուցել են Նարին-Կալա բլրի /Իշխանաց տուն, բերդ/ հյուսիսարևմտյան մասում և հին գյուղաքաղաքի ավերակների տեղում։ Ղարաբաղցի վարպետները, շաղատեցիների միջոցներով, կառուցել են Սուրբ Գևորգ եկեղեցին, որի շինարարությունը սկսվել է 1830 թ, ավարտվել՝ 1840 թվականին։ Դրանից անմիջապես հետո եկեղեցին գործել է։
Սիսիանի, մասնավորապես՝ Շաղատի, տնտեսական կյանքն առաջ մղելու նպատակով՝ Մելիք Թանգի 2-րդը Որոտան գետի վրա կառուցել է երկու կամուրջ, մեկը՝ Որոտան գյուղից ներքև, Որոտնաբերդի տակ, մյուսը՝ Շաղատ գյուղից վերև, նախկին Փուլ գյուղի դիմաց։ Իսկ Շաղատ-Նախիջևան ճանապարհի վրա, Սիսիանի լեռնանցքում /Շաղատի տարածքում/ կառուցել է իջևանատուն։ Նշված շինությունների մի մասի ավերակները մինչ օրս պահպանվել են։
Գյուղի արևելյան մասում, «Զոհրաբ» աղբյուրից ներքև ընկած տարածքում Բայրամենք, Մուրադենք, Հաթոյենք, Կարախանենք, Դալագենք և Միրզոյենք կառուցել են ջրաղացներ, կոչել իրենց տոհմերի անուններով։ Այդ վեց ջրաղացներն ապահովել են գյուղի և գյուղացիների կարիքները։ Ջրաղացներն աշխատել են Որոտան և Ապարանաց /Արիքլու/ գետերի ջրերով։ Դալագենց ջրաղացն աշխատել է մինչև 1970 թվականը։
Այդ տարիներին կառուցվել է գյուղմթերքներ վերամշակող առաջին արտադրամասը՝ ձիթհանը, որը նպաստել է կտավատի ցանքատարածությունների ավելացմանը։ Շաղատի ձեթի համբավը տարածվել է ողջ Հայաստանում։ Այն առաջին հերթին օգտագործվել է որպես դեղամիջոց, ապա՝ սնունդ։ Մեր պապերի կառուցած այդ արտադրամասն իր հնամենի արտադրաեղանակով նոր օրերի Հայաստանում եզակի էր։ Ձիթհանը գործել է մինչև 1990 թվականը։ Այն մի քանի անգամ վերանորոգվել է։ Տարբեր ժամանակներում արտադրամասի վարպետներ են աշխատել Հաթոյենց Դավիթը, Թունենց Լազրը, Խդոյենց Ավետիսը և Խաչոյենց Լևոնը։ Գյուղում զարգացել էին նաև գորգագործությունը, ջուլհակությունը, քարագործությունը, կավագործությունը և հեքիմությունը։ Աստիճանաբար կիրառական էր դառնում երկաթը՝ գյուղգործիքներ, զենք, մետաղական այլ իրեր պատրաստելու համար։ Գյուղում կենցաղային արհեստագործության զարգացմանը նպաստել են տեղի մտավորականները, տանուտերերը։ Հատկապես արժե նշել Խոջա Ղազարի, Սորեկենց Նահապետի, Բոսկանց Կարանի, Շիրազենց Նահապետի և այլոց անունները, ովքեր տվյալ ժամանակահատվածում եղել են ժողովրդի ընտրյալները։ Թեև նրանց մասին չկան գրավոր տեղեկություններ, սակայն այդ մարդիկ սերունդների հիշողության մեջ մարմնավորվել են որպես կարգապահ, ազնիվ, գործարար հատկանիշներով օժտված անձնավորություններ։
Պատերազմը կազմալուծեց գյուղական տնտեսությունը՝ բնակչությանը մատնելով սովի ու աղքատության։ Տեղի ունեցավ ամենասարսափելին. Օսմանյան Թուրքիան, մտնելով պատերազմի մեջ, որոշեց յուրովի «լուծել» Հայկական հարցը։ Հայերի բնաջնջումը դարձավ պետական քաղաքականություն։ Թուրք ոճրագործները արյունով ողողեցին Արևմտյան Հայաստանի ավերված, մոխիր դարձած գյուղերն ու քաղաքները։ Դեր-զորի անապատը դարձավ հազարավոր հայերի գերեզմանատուն։ Եվ Եղեռնն իրականացվեց քրիստոնյա հզոր երկրների անտարբեր հայացքի ներքո։ Պատերազմը ծանր հարված հասցրեց նաև Արևելյան Հայաստանին…
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Ծղուկք գավառի բնակավայրեր
Բուրաստան (անձնանուն)
Բուրաստան, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն բուրաստան՝ «ծաղկանոց» բառից։ Համապատասխանում է պարսկերեն Bustãn անվանը։ Հիշատակված է 1570, 1610 և 1619 թվականներին (Պուրաստան ձևով) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Պրահայի օպերացիա (1945)
Պրահայի օպերացիա (1945), 1941-1945 թվականների «Հայրենական մեծ պատերազմի» ժամանակ
4-րդ Ուկրաինայի ռազմաճակատի զորքերը մայիսի 6-7-ին շարունակեցին հարձակումը Օլոմոուցի ուղղությամբ։ Մայիսի 8-ին հարձակումը շարունակվում էր բոլոր ուղղություններով։ Առավել հաջողություն ունեցան 1-ին Ուկրաինայի ռազմաճակատի աջ թևի բանակները, որոնք, կոտրելով թշնամու դիմադրությունը հանքային լեռների բնագծում, գրավեցին Դրեզդենը և մտան Չեխոսլովակիա։ Հարավից Պրահային էր մոտենում 2-րդ Ուկրաինայի ռազմաճակատի 6-րդ գվարդ․ տանկային բանակը։ 4-րդ Ուկրաինայի ռազմաճակատի զորքերը ազատագրեցին Օլոմոուցը և արևելքից շարժվեցին դեպի Պրահա։ Մայիսի 8-ին գերմանական հրամանատարությունը ստորագրեց կապիտուլյացիայի ակտը, սակայն «Կենտրոն» բանակախումբը շարունակում էր դիմադրել։ Պրահայի ապստամբների վիճակը ծանր էր։ 1-ին Ուկրաինայի ռազմաճակատի 3-րդ և 4-րդ գվարդ․ տանկային բանակները մայիսի 9-ի գիշերը կատարելով 80 կիլոմետրանոց արագ երթ առավոտյան մտան Պրահա և ազատագրեցին քաղաքը թշնամուց։ Նույն օրը Պրահային մոտեցան 2-րդ և 4-րդ Ուկրաինայի ռազմաճակատների զորքերը։ «Կենտրոն» բանակախմբի գլխավոր ուժերը պաշարվեցին։ Շրջապատումից դուրս մնացին միայն «Ավստրիա» բանակախմբի դիվիզիաները, որոնց հարվածում էին 2-րդ Ուկրաինայի ռազմաճակատի ձախ թևի զորքերը։ Մայիսի 10-11-ին թշնամու զորքերի հիմնական ուժերը գերվեցին, սովետական զորքերը հանդիպեցին 3-րդ ամերիկական բանակին։ Չեխոսլովակիայի ազատագրումն ավարտվեց։
Հայերի մասնակցությունը
Պրահայի օպերացիային մասնակցեցին նաև հայ ժողովրդի զավակները․ 73-րդ հրաձգային կորպուսի հրամանատար գենիայի մայոր Սարգիս Մարաիրոսյանը։ Օլոմոուց քաղաքի ազատագրման ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար Սովետական Միության հերոսի կոչման արժանացավ 71-րդ հրաձգային գնդի հրամանատար, փոխգնդապետ Գրիգոր Բաղյան։ Մարտական գործողությունների ժամանակ աչքի ընկան 6-րդ գվարդ․ տանկային բանակի ռազմական, խորհրդի անդամ գեներալ լեյտենանտ Հայկ Թումանրսնը, 92-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, գնդապետ Զաքար Դերձյանը, 92-րդ գվարդ․ ծովային հետևակի բրիգադի հրամանատար գնդապետ Բագրատ Միտոյանը, 3-րդ գվարդ․ բանակի հաղորդակցության պետ գնդապետ Արիստակես Սահրադյանը, գնդապետ Ռուբեն Գաբրիելյանը (հետագայում կապի զորքերի գեներալ մայոր), 575-րդ հրաձգային գնդի հրամանատար մայոր Գառնիկ Քալաշյանը, 569-րդ հրաձգային գնդի հրետանու պետ Վաղարշակ Զաքարյանը, գնդի հրամանատարի քաղաքային գծով տեղակալ մայոր Շմավոն Մինասյանը (զոհվեց Չեխոսլովակիայում), օդաչուներ Հ․ Պարոնյանը, Ս․ Մարգարյանը, Ն․ Դանիելյանը, Հ․ Գյոլեցյանը, Ս․ Սուքիասյանը, տանկիստներ Ն․ Պողոսովը, Վ․ Նիկողոսովը, Վ․ Հովհաննիսյանը, Մ․ Սահակյանը, վաշտի հրամանատար Ռ․ Աաղաթելյանը, դասակի հրամանատար Ա․ Աղայանը, ավագ Գ․ Սադոյանը, հրետանավոր, կրտսեր սերժանտ Գ․ Խաչատրյանը, բժշկական ծառայության մայորներ Փառանձեմ Ավետիքյանը, Ռոզա Ջանջուտովան և շատ ուրիշներ։