cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վերցինգետորիքս
Պարտությունն Ալեզիայում
Վերցինգետորիքսը ստիպեց հոռմեացիներին նահանջել Գերգովիայից, որից հետո էդուիների մայրաքաղաք Բիբրակտում տեղի ունեցած համագալլիական համագումարում վերջինիս հռչակեցին գերագույն ռազմական առաջնորդ։ Գալլիական ցեղերից Հռոմին հավատարիմ մնացին միայն լինգոնները և ռեմերը։ Բիբրակի համագումարում Վերցինգետորիքսը հայտարարեց, որ գալլերը պետք է շարունակեն խուսափել մեծ բախումներից՝ թույլ չտալով Կեսարին համալրել պարենի պաշարները։ Գլխավոր ռազմական հենարան էր նախատեսվում դարձնել Ալեզիան (գտնվում է ժամանակակից Դիժոնի մոտ. իրական տեղանքը պարզվեց Նապոնելոն 3-րդի հրամանով կատարված հնագիտական պեղումների արդյունքում). Կելտերի առաջնորդը կրկին խոսեց ապստամբությունը դեպի Նարբոնական Գալլիա տարածելու մասին և սկսեց այնտեղ ջոկատներ ուղարկել։ Ի վերջո, երբ ապստամբները փորձեցին օգնել այդ պրովինցիայում գտնվող կելտերին, ամենավճռական պահին ալոբրոգեսների ցեղը հրաժարվեց համագործակցել նրանց հետ, իսկ փոխկոնսուլի զարմիկը՝ Լուցիոս Հուլիոս Կեսարը, պրովինցիայում հավաքեց 22 կոհորտա և հաջողությամբ հետ մղեց բոլոր առաջխաղացումները ։
Հարձակվելով հակառակորդի դիրքերն ամրացնող լեգեոնների վրա՝ գալլիական հրամանատարը փորձում էր ճեղքել հակառակարոդի պաշարումը, սակայն գալլերը հետ շպրտվեցին։ Ապստամբների հեծելազորի մի մասը կարողացավ ճեղքել հռոմեացիների շարքերը և Վերցինգետորիքսի հանձնարարությամբ պաշարման լուրը տարածեց ողջ Գալլիայով և կոչ արեց բոլոր ցեղերին ջոկատներ հավաքել, զինվել և շարժվել դեպի Ալեզիա։ Չնայած, որ Վերցինգետորիքսը օգնության էր կանչում մյուս գալլիական ցեղերին, Կեսարը, այնուամենայնիվ, կարողացավ կրկնակի օղակի մեջ վերցրել Ալեզիայի ամրոցը, ինչն էլ հնարավորություն տվեց մաս-մաս կոտորել պաշարվածներին և նրանց օգնության եկած դաշնակիցներին։
Հռոմեացիների շրջափակումը ճեղքելու բոլոր անհաջող փորձերից հետո, երբ սննդի բոլոր պաշարները սպառվեցին, Ալեզիայի պաշարվածները հանձնվեցին։ Նրանց հաշվարկով՝ եղածը նույնիսկ մեկ ամիս էլ չէր բավականացնի, և Վերցինգետորիքսը կարգադրեց քաղաքից հեռացնել կանանց, երեխաներին, ծերերին, չնայած, որ գալլիական առաջնորդներից Կրիտոգնատիքսը առաջարկում էր ուտել նրանց։ Բնակչության մեծամասնությունը, որոնց ստիպել էին թողնել քաղաքը, պատկանում էին մանդուբիենների ցեղին և հենց նրանք էին իրենց քաղաքը տրամադրել Վերցինգետորիքսին։ Կեսարը հրամայեց նրանց առջև ոչ մի դեպքում չբացել դարպասները ։
Չնայած սեպտեմբերի վերջին համալրման նպատակով պաշարված ամրոցին մոտեցան մեծ քանակությամբ գալլիական ուժեր Կոմիոսի, Վիրիդոմարի, Էպորեդորիքսի և Վերկասիվելլաունի գլխավորությամբ (որի քանակը Կեսարի գնահատմամբ ավելի քան 258 հազար էր, ըստ Հանս Դելբրկյուկի՝ 50 հազար էր ), սակայն պաշարման ճեղքման երկու փորձն էլ ավարտվեց անհաջող. երրորդ օրը գալլերի 60 հազարանոց ջոկատը (ըստ Կեսարի վկայության) հյուսիս-արևմուտքից հարձակվեց հռոմեական ամրությունների վրա, որոնք համեմատաբար ամենաթույլն էին։ Այդ ջոկատը գլխավորում էր Վերկասսիվելաունը՝ Վերցինգետորիքսի զարմիկը։ Զորքի մնացած մասերը փորձեցին հակառակորդի ուշադրությունը շեղող հարձակումներ անել՝ խանգարելով փոխկոնսուլին ուժերը նախապաստարստել գլխավոր հարվածի համար։ Հյուսիսարևմտյան ամրությունների մոտ ճակատամարտի ելքը որոշեցին Կեսարի ուղարկած օգնական ուժերը՝ 40 կոհորտա՝ Տիտոս Լաբիենոսի գլխավորությամբ։ Գալլերը ջախջախվեցին ու փախուստի դիմեցին։
Արդյունքում հաջորդ օրը Վերցինգետորիքսը վայր դրեց զենքը։ Նրա հանձնվելու մանրամասները մեզ հայտում է Պլուտարքոսը.
Վերցինգետորիքսը, որպես ռազմավար, տարվեց Հռոմ, որտեղ, Կեսարի հաղթահանդեսին սպասելով՝ հինգ տարի անցկացրեց Մամերտինյան բանտում։ Հաղթահանդեսից հետո Ք.ա 46 թվականին խեղդամահ արվեց (ըստ այլ աղբյուրների՝ մահացավ բանտում)։
Հիշատակ
Ի տարբերություն ավելի ուշ շրջանի ֆրանսիական հեղինակների, որոնք հենց Գալլիայի մեջ էին տեսնում Ֆրանսիական մշակույթի արմատները, Նապոլեոն Բոնապարտն այնքան էլ մեծ կարծիքի չէր Վերցինգետորիքսի և մյուս գալլիական առաջնորդների մասին, որոնք, ունենալով թվական գերակշռություն, պարտություն կրեցին։ Ռոմանտիզմի դարաշրջանում մեծ հետաքրքրություն առաջացավ ազգային պատմության նկատմամբ, և Գալլիական պատերազմը դիտվեց որպես ազատատենչ գալլերի մղած ազատագրական պայքար, որոնց մեջ էլ տեսնում էին ժամանակակից ֆրանսիացիների նախնիներին։ Մասնավորապես՝ 1828 թվականին Ամեդեուս Տիերին գրեց «Գալլերի պատմությունը», որտեղ գովերգում էր գալլերի խիզախությունն ընդդեմ հռոմեացի նվաճողների։ Հենց նրա «Վերցինգետորքիսն ու Բրեննը» գրվածքի շնորհիվ էլ Ք.ա. 4-րդ դարում Հռոմի վրա հարձակվող գալլերն էլ սկսեցին համարվել Ֆրանսիայի ազգային հերոսներ։
Չնայած քաղաքակիրթ Կեսարի նկատմամբ ունեցած իր համակրանքին և պլեբեյ բարբարոսական առաջնորդի նկատմամբ ունեցած իր հակակրանքին՝ 1867 թվականին Նապոլեոն III-ը հրամայեց Ալեզիայում բլրի վրա կանգնեցնել Վերցինգետորիքսի արձանը, որին համընդհանուր գիտակցությամբ արդեն ընդունում էին որպես հերոսի։ Բացի այդ, գալլիական առաջնորդի դիմագծերը նմանեցված են հենց Նապոլեոն III կայսեր դիմագծերին ։
Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո գալլերի թշնամի Կեսարին սկսեցին համեմատել Մոլտկեի ու Բիսմարկի հետ, իսկ Ալեզիայի պաշարումը՝ Փարիզի պաշարման հետ, իսկ Վերցինգետորիքսին՝ Լեոն Համբետտի հետ։
1916 թվականին՝ արդեն Առաջին աշխարհամարտի ժամանակմ պատմաբաններից մեկը հրատարակեց մի գիրք՝ «Հերոսն ու հանցագործը. Վերցինգետորիքս և Արմինիուս», որտեղ դաժան ու անհավատ գերմանացիները ներկայացվում էին որպես գալլերի թշնամիներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գալեր Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 1-ին դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անձինք Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ
Մարիա Յուդինա
Մարիա Յուդինա (Мария Вениаминовна Юдина, ), խորհրդային դաշնակահար։
Կենսագրություն
Մարիան ծնվել է Վիտեբսկի նահանգի Նեևել քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Վենիամին Յուդինը, եղել է բժիշկ և դատական բժիշկ-փորձագետ, Աշխատանքի հերոս։ Մայրը տնային տնտեսուհի Ռաիսա Յուդինան էր (օրիորդական ազգանունը՝ Զլատինա, 1868-1918)։
Մանկության տարիքում առանձնացել է իր կրքոտ, անզուսպ բնույթով, իսկ նրա հետաքրքրությունների շրջանակը չափազանց լայն է եղել և երբեք չի սահմանափակվել միայն երաժշտությամբ։ Դաշնամուրի առաջին դասերն ստացել է վեց տարեկանում Անտոն Ռուբինշտեյնի աշակերտուհի Ֆրիդա Տեյտելբաում-Լևինսոնից։
1912 թվականին ընդունվել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիա, որտեղ սովորել է Աննա Եսիպովայի դաշնամուրի դասարանում, ապա Ֆելիքս Բլումենֆելդի, Անատոլի Դրոզդովի, Լեոնիդ Նիկոլաևի, ինչպես նաև ուսումնասիրել է մի շարք այլ առարկաներ։
1919 թվականի մայիսին ընդունել է մկրտություն, դարձել է «Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու վառ երկրպագուն և կրել է թավշե սև պարեգոտ» ։ Յուդինան եղել է Միխայիլ Բախտինի և Լև Պումպյանսկու փիլիսոփայական խմբի անդամ ։ Եղել է Մարիա Դալմատովայի կերպարի նախատիպը Կոնստանտին Վագինովի «Այծի երգ» պատմվածքում։
1921 թվականին ավարտելով կոնսերվատորիան՝ ընդունվել է կոնսերվատորիայի կազմ և սկսել է համերգային ակտիվ գործունեությունը՝ առաջին անգամ հանդես գալով Պետրոգրադի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբում Էմիլ Կուպերի ղեկավարությամբ։ Այդ ժամանակ նա ապրել է Դվորցով առափնյակի 30 տանը ։ Իրինա Գոգուան հիշում է, որ Յուդինան մշտապես համերգներ է տվել Եկատերինա Պեշկովայի գլխավորած Քաղաքական կարմիր խաչի համար ։ Յուդինայի առաջին մենակատարումը Մոսկվայում եղել է 1929 թվականին։
1930 թվականին Յուդինային հեռացրել են Լենինգրադի կոնսերվատորիայից դասավանդողների կրոնական հայացքների պայքարի շրջանակներում թերթի հրապարակումից հետո։
Երկու տարի անց նրան հաջողվել է պրոֆեսորի տեղ ստանալ Թբիլիսիի կոնսերվատորիայում, իսկ 1936 թվականին (Գենրիխ Նեյգաուզի գործունեության արդյունքում)՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1951 թվականը։ 1944—1960 թվականներին Յուդինան դասավանդել է Գնեսինների անվան ռուսական երաժշտական ակադեմիայում։
1960 թվականին գեռացվել է Գնեսինների ինստիտուտից ուղղափառ համոզմունքների և արևմտյան ժամանակակից երաժշտությունը հավանելու պատճառով (ներառյալ արտագաղթյալ Իգոր Ստրավինսկին)։ Նա շարունակել է հրապարակային համերգներ տալ, սակայն հրաժարվել են ձայնագրել։ Այն բանից հետո, երբ բեմից կարդացել է Բորիս Պաստեռնակի բանաստեղծությունները, Յուդինային արգելել են համերգներ տալ հինգ տարի ժամկետով։
1965 թվականին Վասիլի Վատագինի ցուցահանդեսի ժամանակ ծանոթացել է Ալեքսանդր Մենի հետ։ 1966 թվականին Մոսկվայի կոնսերվատորիայում ռոմանտիզմի մասին դասախոսությունների շարք է կարդացել։
Քարոզել է ուղղափառություն, հաճախել է Կուզնեցի Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցին։ Նրա հոգևոր առաջնորդը եղել է ավագ երեզ Վսեվոլոդ Շպիլլերը։ Յուդինան ողջ կյանքն ապրել է կարիքների և զրկանքների մեջ։ Տարիներ շարունակ եղել է նույն զգեստով, հաճախ թերսնվել է։ Նա համոզված է եղել, որ արվեստագետը պետք է աղքատ լինի։ Միշտ օգնել է տառապյալներին, նեղ վիճակից ազատել ռեպրեսիայի ենթարկված ընկերներին։ Դաշնակահարուհու վերջին համերգը կայացել է 1969 թվականին։
Կյանքի վերջին տարիներին գնել է փոքրիկ բնակարան և 1963 թվականին ապրել է Մոսկվայի Ռոստովյան առափնյակում (տուն 3, բնակարան 153) ։
Յուդինան եղել է Իոսիֆ Ստալինի սիրելի դաշնակահարներից մեկը։ Չնայած առաջնորդի գնահատանքին՝ դաշնակահարուհին մշտապես հավատարիմ է մնացել իր համոզմունքներին։ Բացի այդ, նրա աշակերտուհի Մարինա Դրոզդովայի վկայությամբ, նա «չի եղել այլախոհ... ոչինչ չի ազդարարել, բողոքի նամակներ չի գրել, դժգոհության ցույցեր չի արել» ։
Մահացել է Մոսկվայում, թաղվել է Վվեդենսկու գերեզմանոցում։
Ընտանիք
Մարիա Յուդինայի եղբայրները և քույրերն են. Զարմիկները՝ դիրիժոր Գավրիիլ Յուդին և նկարիչ Լև Յուդին։
Կինոյում
«Ստալինի մահը» (2017) կինոնկարում դաշնակահարուհի Մարիա Յուդինան գրամոֆոնի սկավառակի հետ ծրարում դնում է Ստալինի մահը կամեցող գրություն։ Ստալինը ամառանոցում կարդում է գրությունը, կորցնում գիտակցությունը և մի քանի օր անց վախճանվում ուղեղի արյունազեղումից։ Մարիա Յուդինայի դերը խաղացել է Օլգա Կուրիլենկոն։
Յուդինան հիշատակվել է նաև Շանտալ Ակերմանի «Արևելքից» (1993) վավերագրական ֆիլմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ռուս դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուս կին երաժիշտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Հրեա դաշնակահարներ Կատեգորիա:Գրական հերոսների նախատիպեր Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ
Շովքեթ Ալեքպերովա
Շովքեթ Ֆեյզուլլա կըզը Ալեքպերովա (Şövkət Feyzulla qızı Ələkbərova), ), խորհրդային, ադրբեջանական էստրադային երգիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1959),
Կենսագրություն
Շովքեթ Ալեքպերովըը ծնվել է 1920 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Բաքու քաղաքում։ Նրա հայրը, Ֆեյզուլլա Ալեքպերովը հայտնի երաժիշտ էր։ Շովքեթ Ալեքպերովըը սովորել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան երաժշտական դպրոցում։ Երաժշտական դպրոցում Հուսեյնկուլի Սարաբսկու դասարանն ավարտելուց հետո նա սկսեց ստեղծագործություն ։ 1938-1945 թթ. եղել է Ադրբեջանի պետական երգի և պարի անսամբլի մենակատար։ 1945 թվականից Ադրբեջանի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատար էր։ 1937 թ.-ին մասնակցել է մրցույթին։ Այդ ժամանակ դարձավ այնպիսի արվեստագետների ուշադրությունը, ինչպիսիք են `Ուզեիր Հաջիբեկովը, Սաիդ Ռուստամովը, Բյուլ-բյուլը։ Այս մրցույթով Շովքեթ Ալեքպերովան եկել է պրոֆեսիոնալ երաժշտական արվեստ։ Շովքեթ Ալեքպերովան երգեց մի շարք ժողովրդական երգեր, մոգամներ և կոմպոզիտորական երգեր։ Այս երգերով Շովքեթ Ալեքպերովան հայտնի դարձավ ԽՍՀՄ-ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:1922 ծնունդներ Կատեգորիա:Բաքու քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Փետրվարի 7 մահեր Կատեգորիա:1993 մահեր Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով
Կերամիկայի և դեկորատիվ արվեստի ազգային թանգարան
«Գոնսալես Մարտի» Կերամիկայի և դեկորատիվ արվեստի ազգային թանգարան (Museo Nacional de Cerámica y de las Artes Suntuarias González Martí), կերամիկական (մասնավորապես Վալենսիայի կերամիկա), հախճապակիների և այլ դեկորատիվ արվեստներին (ինչպիսիք են տեքստիլ արվեստ, ավանդական տարազներ և կահույք) նվիրված թանգարան Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում։ Թանգարանը տեղակայված է Մարկես դե դոս Ագուաս պալատի (Marqués de Dos Aguas Palace) շենքում։ Հիմնադրվել է 1947 թվականի փետրվարի 7-ին Մանուել Գոնսալես Մարտիի նվիրաբերած կերամիկայի հավաքածուի հիման վրա։ 1954 թվականի հունիսի 18-ին թանգարանը բացվել է հանրության համար։
Շենք
Ի սկզբանե պալատը եղել է գոթական կառույց։ 18-րդ դարի կեսերին, երբ Իպոլիտո Ռովիրան և վալենսիացի քանդակագործ Իգնասիո Վերգարան նախագծեցին շենքի ճակատային մասը, այն ամբողջովին վերափոխվեց բարոկկո ոճի։ Այսօր, տարբեր ձևափոխությունների արդյունքում, կառույցը հիմնականում ռոկոկո, նեոդասական և արևելյան ոճերի համադրություն է։
Վերգետնյա հարկ
Այս հարկը հիմնականում նվիրված է ժամանակավոր ցուցահանդեսներին։
Առաջին հարկ
Առաջին հարկում Մարքիզ դե Դոս Ագուայի մասնավոր սենյակներն են, որոնց պատերն ու առաստաղը զարդարված են նկարիչներ Պլասիդո Ֆրանսես ի Պասկուալի, Խոսե Ֆելիպե Պառայի և Խոսե Բրել Գուիրալտի նկարներով։ Մարմարե աստիճանները ունեն տարբեր գույներ, դրանց վրա «MD» սկզբնատառերն են՝ «Marquis de Dos Aguas»:
Հայտնի սենյակներից են Պարահանդեսի, Կարմիր սենյակները, Արևելյան հյուրասենյակը (հայտնի է նաև որպես ճենապակիների սենյակ), որոնք հագեցած են բնօրինակ կահույքով։ Բոլոր սենյակները զարդարված են արվեստի ստեղծագործություններով, լուսամփոփներով, ժամացույցներով, ծաղկամաններով և այլն ։
Սարզամքյոյ
Սարզամքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Կերամիկայի և դեկորատիվ արվեստի ազգային թանգարան
Երկրորդ հարկ
Այս հարկն ամբողջությամբ նվիրված է կերամիկական հավաքածուների ցուցադրմանը, այդ թվում ներկայացված է տիպիկ վալենսիական խոհանոցի վերարտադրություն՝ նախագծված Մանուել Գոնսալես Մարտիի կողմից, ինչպես նաև 18-րդ և 19-րդ դարերի խճանկարներ, ֆրիզներ, դեկորատիվ վահանակներ։ Այս տարածքը ձևավորված է կերամիկական ծաղկամաններով և պղնձե առարկաներով։
Սարզամքյոյ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կերամիկայի և դեկորատիվ արվեստի ազգային թանգարան
Հավաքածու
1969 թվականին թանգարանի հավաքածուն համալրվել է կահույքի, հագուստի, նկարների տարբեր նմուշներով, որոնք մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում վալենսիական ավանդույթների և տեղացի արվեստագետների համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1954 հիմնադրված թանգարաններ
Ազատ գիտություն
Ազատ գիտություն, շարժում, որը գիտական հետազոտությունները (ներառյալ հրապարակումները, տվյալները, ֆիզիկական նմուշները և մաթեմատիկական ապահովումը) հասանելի է դարձնում դրանցով հետաքրքրված հասարակությանը բոլոր մակարդակներում, թե սիրողական և թե պրոֆեսիոնալ ։ Բաց գիտությունը թափանցիկ և հասանելի գիտելիք է, որը փոխանցվում և զարգանում է համատեղ ցանցերի միջոցով ։ Այն ներառում է այնպիսի կիրառություններ, ինչպիսիք բաց հետազոտության հրապարակումը, բաց մատչելիության քարոզչությունը, գիտնականներին խրախուսելը, բաց նոթատետրերի կիրառումը և, ընդհանուր առմամբ, գիտական նյութերի հրապարակումն ու տարածումը հեշտացելն է։
Բաց գիտությունն ավելի շուտ կարելի է դիտարկել ոչ թե որպես հեղափոխություն, այլ որպես 17-րդ դարում սկսված ակադեմիական ամսագրի գալստյան շարունակություն, երբ գիտության նկատմամբ հասարակական պահանջը հասավ այն աստիճանի, որ իրար հետ ռեսուրսներով կիսվելը գիտնականների խմբերի համար անհրաժեշտություն դարձավ ։ Վերջին շրջանում քննարկումներ են ծավալվում գիտական տեղեկատվության տարածման սահմանների վերաբերյալ: Կոնֆլիկտը, որը բերեց բաց գիտական շարժման ձևավորմանը, հետևյալն է` մի կողմից գիտնականները ձգտում են ընդհանուր ռեսուրսների մատչելիության, իսկ մյուս կողմից առանձին սուբյեկտները, իրենց ռեսուրսները տրամադրելու համար, ուզում են շահույթ ստանալ։ Ի հավելումն, հավանաբար բաց մատչելիության և ռեսուրսների հասանելիության կարգավիճակը, որ անհրաժեշտ է առաջխաղացման համար, մի հետազոտական ոլորտից մեկ այլ, խիստ տարբեր է ։
Նախապատմություն
Գիտությունը հասկացվում է որպես տվյալների հավաքագրում, վերլուծություն, հրապարակում, կրկնավերլուծություն, քննադատություն և կրկնօգտագործում։ Բաց գիտության կողմնակիցները բացահայտում են մի շարք խոչընդոտներ, որոնք խանգարում են գիտական տվյալների լայն տարածմանը ։ Դրանք ներառում են կոմերցիոն հետազոտական հրատարակիչների ֆինանսական վճարման համակարգերը, տվյալների հրատարակիչների կողմից կիրառվող, դրանց օգտագործման սահմանափակումը, տվյալների վատ ֆորմատավորումը կամ պատենտավորված ծրագրային ապահովումը, ինչը դժվարացնում է տվյալների հրապարակումը, ելնելով տեղեկատվության օգտագործման վրա վերահսկողությունը կորցնելու վախից ։
Համաձայն FOSTER-ի տաքսոնոմիայի բաց գիտությունը հաճախ կարող է ներառել բաց մատչելիության, բաց տվյալների և բաց աղբյուրների շարժման ասպեկտներ, որտեղ ժամանակակից գիտությունը տվյալների և տեղեկատվության մշակման համար պահանջում է ծրագրային ապահովում ։
Տեսակներ
"Բաց Գիտություն" տերմինը որևէ հաստատված սահմանում կամ գործառույթ չունի։ Մի կողմից այն հիշատակվում է որպես "հանելուկային երևույթ" ։ Մյուս կողմից տերմինն օգտագործվում է գիտական աճը խթանող և այն հասարակությանը հասանելի դարձնող մի շարք սկզբունքների ներկայացման համար։ Երկու հեղինակավոր սոցիոլոգներ, Բենեդիկտ Ֆեչերը եւ Սաշա Ֆրիզիկը, ստեղծել են մի շարք «մտքի դպրոցներ», որոնք նկարագրում են տերմինի տարբեր մեկնաբանությունները ։
Ըստ Ֆեչերի և Ֆրիզիկի ‘Բաց գիտությունը’ գիտելիքի զարգացման և տարածման վերաբերյալ տարբեր ենթադրություններն ընդհանրացնող տերմին է։ Տերմինի բազում ընկալումները ցույց տալու համար, նրանք առանձնացնում են Բաց Գիտության հինգ տարբեր դպրոցներ․
Ենթակառուցվածքների դպրոց
Ենթակառուցվածքների դպրոցը հիմնված է այն ենթադրության վրա, որ The infrastructure school is founded on the assumption that "արդյունավետ" հետազոտությունը կախված է գործիքների և կիրառությունների առկայությունից։ Այդ իսկ պատճառով դպրոցի "նպատակը" գիտնականների համար հասանելի հարթակների, գործիքների և ծառայությունների ստեղծմանը նպաստելն է։ Հետևաբար ենթակառուցվածքների դպրոցը, ի հավելումն սովորական կոմպյուտերային ցանցերի, զբաղվում է տեխնիկական ենթակառուցվածքով, որը նպաստում է նոր և զարգացող հետազոտությունների պրակտիկային։ Այդ առումով ենթակառուցվածքային դպրոցը բաց գիտությունը համարում է տեխնոլոգիական խնդիր։ Ենթակառուցվածքների դպրոցը սերտ կապված է "կիբեռգիտություն" հասկացության հետ, որը նկարագրում է գիտական հետազոտություններում ինֆորմացիոն և կապի տեխնոլոգիաների կիրառման ուղղվածությունը։ Դա բերեց ենթակառուցվածքային դպրոցի զարգացմանը։ Այս բարգավաճման առանձնահատկությունները ներառում են ինչպես գիտնականների միջև համագործակցության և շփումների աճ, այնպես էլ «բաց աղբյուրի գիտության» զարգացմանը։ Սոցիոլոգները քննարկում են ենթակառուցվածքային դպրոցի երկու կենտրոնական ուղղություններ։
1. Բաշխված հաշվարկ։ Այս ուղղությունը մեկտեղում է պրակտիկան, որը բարդ, աշխատատար գիտական հաշվարկները բաշխում է կամավոր կոմպյուտերային ցանցին, աշխարհով մեկ։ Օրինակները, որոնց սոցիոլոգները հզվում են իրենց հոդվածներում,    Open Science Grid-ն է, որը հնարավորություն է տալիս տվյալների բարձրակարգ մշակում և կառավարում պահանջող մեծածավալ տվյալների նախագծերն իրականացնել տարածական կոմպյուտերային ցանցի միջոցով։ Ավելին, grid-ը գիտնականներին այդ գործընթացները հեշտացնող գործիքներ է ապահովում ։ 2. Գիտնականների սոցիալական և համագործակցային ցանցեր․ Այս ուղղությունը ներառում է այնպիսի ծրագրային ապահովման մշակում, որը հեշտացնում է հետազոտողների միջև շփումը և գիտական համագործակցությունը։ Մասնավորապես այն կենտրոնացած է նոր Web 2.0 գործիքների իրականացմանը, ինտերնետում հետազոտությունը հեշտացնելու համար։ Դե Րուրը և գործընկերները (2008) առանձնացրել են չորս գլխավոր հնարավորությունները, որոնք, իրենց կարծիքով սահմանում են սոցիալական վիրտուալ հետազոտական միջավայրը։list a series of four key capabilities which they believe define a Social Virtual Research Environment (SVRE):
Չափումների դպրոց
Հեղինակների կարծիքով չափումների դպրոցը զբաղվում է գիտական ազդեցությունը որոշելու այլընտրանքային մեթոդների մշակմամբ։ Այս դպրոցն ընդունում է, որ գիտական ազդեցության չափումները վճռորոշ են հետազոտողի հեղինակության, ֆինանսավորման հնարավորությունների և կարիերայի առաջընթացի համար։ Այսպիսով, հեղինակները պնդում են, որ թվային դարաշրջանում Բաց Գիտության վերաբերյալ ցանկացած դիսկուրս պազդեցության նոր չափման միավոր։տտվում է գիտական ազդեցության կայուն միջոցների մշակման շուրջ։ Հեղինակներն այնուհետ քննարկում են չափումների դպրոցի աջակցության այլ հետազոտություններ։ Հեղինակների կողմից քննարկվող նախորդ գրականության երեք առանցքային հոսքերը հետևյալն են.
Այսպիսով, այս դպրոցը պնդում է, որ կան ազդեցության գործոնի չափման ավելի արագ տեխնոլոգիաներ, որոնք կարող են հաշվարկել հրատարակությունների տեսակների շարքի, ինչպես նաև սոցիալական կայքերում գիտական ներդրման լուսաբանման տեսակետից, գնահատելու, թե որքան մեծ էր գիտական ներդրման ազդեցությունը։ Այս դպրոցի օգտին փաստարկի էությունը հետևյալն է, որ թաքնված օգտագործումները, ինչպիսիք են կարդալը, էջանշումները, կիսվելը, քննարկելը և գնահատումը գործողություններ են, որոնց կարելի է հետևել և այս հետագծերը պետք է օգտագործվեն մշակելու գիտական նոր չափման միավոր։ Այս նոր տիպի ազդեցության չափման միավորը կոչվում է ալտմետրիկ, որ առաջին անգամ օգտագործվել է 2011 թվականի Priem et al. հոդվածում, (2011). Հատկանշական է, որ հեղինակները քննարկում են փաստը, որ ալտմետրիկան տարբեր է ավանդական վեբոմետրիկայից, որը դանդաղ է և ոչ կառուցվածքային։ Ալտմետրիան ենթադրվում է, որ հենվում է չափումների ավելի մեծ հավաքածուի վրա՝ թվիթներ, բլոգեր, քննարկումներ և էջանշումներ։ Հեղինակները պնդում են որ գոյություն ունեցող գրականությունը հաճախ ենթադրում է որ ալտեմետրիկան նաև պետք է ներառի գիտական գործընթացը, և չափի հետազոտության և համագործակցության գործընթացը, ընդհանուր չափորոշիչ ստեղծելու համար։ Այնուամենայնիվ հեղինակները բացահայտ պնդում են, որ քիչ հոդվածներ են առաջարկում դրան հասնելու մանրամասներ։ Նրանք եզրակացնում են, որ հետազոտությունները ալտմետրիկայի բնագավառում դեռևս սաղմնային վիճակում են։
Հանրային դպրոց
Ըստ հեղինակների, դպրոցի հիմնական խնդիրն է, գիտությունը հասանելի դարձնել ավելի լայն հանրությանը։ Այս դպրոցի սկզբնական ենթադրությունն այն է, որ հաղորդակցության նորագույն տեխնոլոգիաները, ինչպիսիք Web 2.0-ն է, գիտնականներին հնարավորություն է տալիս հետազոտական գործընթաց սկսել, ինչպես նաև լավ նախապատրաստել"հետազոտության առարկան" լավ ներկայացնել ոչ փորձագետներին։ Այսպիսով դպրոցը բնութագրվում է երկու լայն հոսքերով․ մեկը վիճում է հետազոտական գործընթացը զանգվածներին հասանելի դարձնելու համար, մյուսը վիճարկում է գիտական արտադրանքի նկատմամբ հանրության հասանելիության աճը։
Ժողովրդավարական դպրոց
Ժողովրդավարական դպրոցը զբաղվում է գիտելիքի հասանելության հայեցակարգով։ Ի տարբերություն վերոհիշյալ դպրոցների, որ կենտրոնանում էին հետազոտությունների մատչելիության և հասկանալիության վրա, այս դպրոցի կողմնակիցների նպատակն է հետազոտության արդյունքները հասանելի դարձնել հանրությանը։ Դպրոցի հիմնական մտահոգությունը վերաբերում է իրավական և այլ խոչընդոտներին, որոնք խանգարում են հետազոտական հրապարակումները և գիտական տվյալները հասանելի դարձնել հանրությանը։ Այս դպրոցի կողմնակիցները պնդում են, որ ցանկացած հետազոտման արդյունք պետք է ազատ հասանելի լինի։Հեղինակները պնդում են, որ դպրոցի հիմնական առաքելությունը նրանումն է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի գիտելիքի հասանելիության նույն, հավասար  իրավունք, հատկապես, պետության կողմից ​​ֆինանսավորվող փորձերի և տվյալների դեպքերում։ Հեղինակները դպրոցը բնութագրող երկու հիմնական ուղղություն են առանձնացնում՝ բաց հասանելիություն և բաց տվյալներ։
Պրագմատիկ դպրոց
Պրագմատիկ դպրոցը, բաց գիտությունը դիտարկում է գիտելիքի ստեղծումն ու տարածումը ավելի արդյունավետ դարձնելու հնարավորություն, համագործակցությունն ընդլայնելով ողջ հետազոտության ընթացքում։ Կողմնակիցները պնդում են, որ գիտությունը կարելի է օպտիմազացնել գործընթացը մոդուլավորելով և բացելով գիտական արժեքների շղթան։ Այստեղ ‘Բաց’ ավելի շուտ բաց նորարարության իմաստ ունի ։ Օրինակ, դրսից բերված (արտադրության գործընթացը նկարագրող արտաքին գիտելիքը) և ներսից դուրս (նախկինում փակված արտադրական պրոցեսի թափոնները) սկզբունքները դեպի գիտություն ։ Web 2.0 դիտարկվում է որպես օգտակար գործիքների հավաքածու, որոնք կարող են նպաստել համագործակցությանը (երբեմն դիտարկվում է որպես Science 2.0)։ Ավելին, քաղաքացիական գիտությունը դիտարկվում է որպես համագործակցության ձև, որը գիտելիք տեղեկատվություն է ստանում ոչ գիտնականներից։ Ֆեչերը և Ֆրիսկեն տվյալների փոխանակումը նկարագրում են որպես պրագմատիկ դպրոցի օրինակ, քանի որայն հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին օգտագործել այլ հետազոտողների տվյալներ, նոր հետազոտական հարցեր առաջ քաշելու կամ այդ տվյալների վրա կրկնօրինակումներ իրականացնել։
Պատմություն
Գիտական ամսագրի ինստիտուտի լայն տարածումը նշանավորում է բաց գիտության ժամանակակից կոնցեպցիայի սկիզբը։ Մինչ այդ գիտնականները գաղտնի վարքագիծ էին դրսևորում։
Մինչ ամսագրերը
Մինչև ամսագրերի երևան գալը, գիտնականները գիտական հայտնագործությունները հրապարակելիս կորցնելու բան չունեին։ Շատ գիտնականներ, ներառյալ Գալիլեյը, Կեպլերը, Նյուտոնը, Հյուգենսը և Հուկը հրապրակում էին իրենց հայտնագործությունները, նկարագրելով դրանք թղթերի վրա կոդավորված և այնուհետ տարածում կոդավորված տեքստը։ Նրանց մտադրությունները հետևյալն էին, իրենց հայտնագործությունները զարգացնել այնպիսի աստիճանի, որից իրենք օգուտ կարող են քաղել, այնուհետ հրապարակել իրենց հայտնագործությունները, սեփականության իրավունքի ապացույցն ունենալով։
Հայտնագործությունները չհրապարակելու համակարգը խնդիրներ առաջացրեց, քանի որ հայտնագործությունները արագ չեն տարածվում և հայտնագործողի համար իր առաջնահերթությունն ապացուցելը երբեմն խնդիր էր դառնում։ Նյուտոնը և Լեյբնիցը երկուսն էլ հայտարարում էին իրենց՝ մաթանալիզի բացահայտման մեջ, առաջնահերթության մասին։ Նյուտոնը ասում էր, որ ինքը գրել է հաշվարկների մասին 1660-ականներին և 1670-ականներին, բայց մինչ 1693 թվականը չի հրապարակել։ Լեյբնիցը, իր "Nova Methodus pro Maximis et Minimis" մաթանալիզի մասին տրակտատը հրապարակեց 1684 թվականին։ Առաջնահերթությունների վերաբերյալ բանավեճերն առանձնանում են այն համակարգերում, որտեղ գիտությունը բաց հրապարակված չէ, և դա խնդրահարույց էր գիտնականների համար, ովքեր ցանկանում էին օգտվել հեղինակային իրավունքից։
Ակադեմիաների և ամսագրերի երևան գալը
Ի վերջո անհատական հովանավորչության համակարգը դադարեց գիտական արդյունք տալը, ինչի պահանջը հասարակությունը զգում էր ։ Միայնակ հովանավորը չէր կարող բավականաչափ ֆինանսավորում ապահովել գիտնականներին, ով անկայուն կարիերա ունի և մշտական ֆինանսավորման կարիք ունի ։ Դա փոխվեց, երբ զագացավ միտումը՝ միավորել մի քանի գիտնականների կողմից տարվող հետազոտությունը ակադեմիայի մեջ, որը ֆինանսավորում էին բազում հովանավորների կողմից ։ 1660 թվականին Անգլիան հիմնադրեց Լոնդոնի թագավորական ընկերությունը և 1666 թվականին Ֆրանսիան հիմնադրեց Ֆրանսիայի Գիտությունների Ակադեմիան ։ 1660-ականների և 1793 թվականի միջև ընկած ժամանակահատվածում, 70 երկրների կառավարություններ այս երկու ակադեմիաների օրինակով գիտական կազմակերպություններ հիմնեցին ։ 1665 թվականին, Հենրի Օլդենբուրգը դարձավ գիտությանը նվիրված առաջին ակադեմիական ամսագրի  Թագավորական ընկերության փիլիսոփայական գրառումներ ամսագրի խմբագիր։ 1699 թվականին արդեն 30 գիտական ամսագիրներ էին հրատարակվում, 1790-ին՝ 1052։ Այդ ժամանակից ի վեր հրատարակչությունը ընդլայնվել է ավելի մեծ չափերով
Գիտության հանրամատչելի ներկայացում
Այս տեսակի առաջին գիտական ​​պարբերականը տպագրվել է 1872 թվականին, "Հանրամատչելի գիտություն" խոստումնալից վերնագրով, որը ցայսօր գիտական լրագրություն առաջարկող ժամանակակից պորտալ է։ Ամսագիրը պնդում է, որ փաստաթղթավորել է հեռախոսի, լուսանկարի, էլեկտրական լույսի և ավտոմոբիլային տեխնոլոգիայի սկիզբը։ Ամսագիրը գնում է ավելի հեռու, պնդելով, որ "Հանրամատչելի գիտության պատմությունը վերջին 129+ տարիների մարդկության առաջընթացի իրական արտացոլումն է" ։ Գիտության հանրամատչելի ներկայացման շուրջ քննարկումները առավել հաճախ փաստարկներ են բերում ինչ որ "Գիտության բումի" վերաբերյալ։ Վերջերս հանրամատչելի գիտության պատմագրական հաշվետվեւթյան մեջ "գիտության բում" տերմինը հիշատակվում է 1979 թվականի Դանիել Գրինբերգի Գիտություն և կառավարություն հաշվետության մեջ, որտեղ նշվում է, որ "Գիտական ամսագրերը ամենուրեք պայթում են։ Նմանապես, այս հաշվետվությունում քննարկվում է "Ժամանակ" հրապարակումը և նրա կազմին ներկայացրած 1980 թվականի պատմությունը Կառլ Սագանի մասին, որպես պրոպոգանդա այն մասին, որ հանրամատչելի գիտությունը "վերածվել է էնտուզիազմի" ։ Հարկ է նշել, որ հաշվետվությունը կարևոր հարց է բարձրացնում, ի՞նչ ենք հասկանում հանրամատչելի "գիտություն" ասելով։ Փաստաթուղթը պնդում է, որ ցանկացած հաշվետվություն, թե որքանով է հանրամատչելի գիտության ներկայացումը կամրջում տեղեկացված մասսաների և փորձագետ գիտնականների միջև գոյություն ունեցող ճեղքը, առաջինը պետք է դիտարկի ով է համարվում գիտնական։
Ակադեմիաների միջև համագործակցություն
Նոր ժամանակներում շատ ակադեմիաներ պետության կողմից ֆինանսավորվող համալսարանների և գիտահետազոտական ինստիտուտների հետազոտողներին ստիպում են մասնակցել խառը հետազոտությունների փոխանակման մեջ և իրենց որոշ տեխնոլոգիական մշակումները դարձնել հեղինակային ։ Որոշ հետազոտական արդյունքներ կոմերցիոն եկամուտ ստանալու ներուժ ունեն, և այդ արդյունքը իրեղեն դարձնելու հույսով շատ հետազոտական ինստիտուտներ թաքցնում են տեղեկատվությունն ու տեխնոլոգիաները, որոնք հակառակ պարագայում կտանեին գիտական առաջընթացի, եթե այդ ռեսուրսներն հասանելի լինեին այլ գիտահետազոտական կազմակերպությունների ։ 311/5000 Դժվար է կանխատեսել տեխնոլոգիայի պոտենցիալ վճարումները կամ գնահատել այն թաքցնելու ծախսերը, սակայն ընդհանուր համաձայնություն կա, որ տեխնոլոգիաներ պահող ցանկացած մեկ ինստիտուտի համար օգուտը այնքան մեծ չէ, որքան մյուս բոլոր հետազոտական հաստատություններից թաքցնելու ծախսերը ։
«Բաց գիտություն» տերմինի մտահղացումը
«Բաց Գիտություն» ճշգրիտ արտահայտությունը հորինել է Սթիվ Մաննը 1998 թվականին՝ միևնույն ժամանակ գրանցելով openscience.com և openscience.org դոմեյնները, որոնք նա 2011 թվականին վաճառեց egruyter.com-ին  ։
Քաղաքականություն
2011 թվականի դեկտեմբերին Միացյալ Նահանգների մի շարք օրենսդիրներ շրջանառության մեջ դրեցին Գիտահետազոտական աշխատանքների օրենքի նախագիծը ։ Օրինագծի համահովանավորներից մեկը՝ Դարիել Իսսան, այն բացատրեց, ասելով "Պետության կողմից ֆինանսավորվող հետազոտությունները պետք է հասանելի լինի և շարունակի ամբողջովին հասանելի մնալ հանրության համար։ Մենք նաև պետք է պաշտպանենք պետության կողմից ֆինանսավորվող հետազոտությանը մասնավոր սեկտորի կողմից ավելացված արժեքը և երաշխավորենք ակտիվ կոմերցիոն և շահույթ չհետապնդող հետազոտողների համայնքի գոյությունը։" Այս օրինագծին արձագանքը եղավ, տարբեր հետազոտողների կողմից բողոքարկելը, դրանց մեջ էր կոմերցիոն հրատարակչի Գիտելիքի արժեքը կոչը ։
Եվրամիության հոլանդական նախագահության ժամանակ 2016 թվականի ապրիլին, Եվրոմիությունում որպես նախագահող երկրի՝ Հոլանդիայի ներկայացուցիչը, կոչ արեց միջոցներ ձեռնարկել Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից ֆինանսավորվող հետազոտությունը տեղափոխել Բաց Գիտություն։ Ապրիլի 4-5-ը Եվրոպական հանձնակատար Կառլոս Մոեդասը ծանոթացրեց Բաց գիտության քլաուդը Ամստերդամի Բաց Գիտության կոնֆերանսում ։ Այս հանդիպման ժամանակ նույնպես ներկայացվեց Ամստերդամի Բաց Գիտության հետ կապված կոչը, կենդանի փաստաթուղթ, որում ներկայացված է Եվրոպական համայնքի կոնկրետ գործողությունները Բաց Գիտության անցնելու համար։
Դեմ փաստարկները
Բաց գիտության դեմ փաստարկները հակված են առաջադրել մի քանի մտահոգություններ։ Որոշ գիտնականներ ներուժ ունեն, առանց տվյալների հավաքագրման վրա ջանք թափելու, կապիտալի վերածել այլ գիտնականների կողմից դժվարությամբ հավաքված տվյալները։ the potential for less qualified individuals to misuse open data and arguments that novel data are more critical than reproducing or replicating older findings.
Փաստարկներ օգտին
Տարբեր բնագավառներից մի շարք գիտնականներ բաց գիտության օգտին տարբեր փաստարկներ են բերում։ Սրանք ընդհանուր առմամբ կենտրոնանում են բաց գիտության ընկալված արժեքի վրա, հետազոտության թափանցիկության և վավերականության բարելավման, ինչպես նաև գիտության հանրային սեփականության նկատմամբ, մասնավորապես պետության կողմից ֆինանսավորվող։ Օրինակ, 2014 թվականի հունվարին Քրիստոֆեր Բարեն հրապարակաել է  "Բաց գիտության ուղեցույց" համապարփակ ծրագիրը ։ Նույն կերպ, 2017 թվականի հունվարին, գիտնականների մի խումբ, որ հայտնի էին բաց գիտության քարոզչությամբ, Nature ամսագրում բաց գիտության համար "մանիֆեստ" հրապարակեցին ։ 2017 թվականի նոյեմբերին, երիտասարդ հետազոտողների մի խումբ, իրենց կարիերայի վաղ շրջանում, Genome Biology ամսագրում հրապարակեցին իրենց "մանիֆեստը", հայտարարելով, որ իրենց խնդիրն է գիտական հետազոտությունը վերածել բաց գիտական հետազոտության և կյանքի կոչել Բաց Գիտության սկզբունքները։ 2010 թվականին ՆԱՍԱ-ի աստղակենսաբանների խմբի կողմից Science ամսագրում հրապարակվել էր մանրեներ, հայտնի որպես GFAJ-1, որը կարող է կանխարգելել մկնդեղի նյութափոխանակությունը ։ Այս եզրակացությունը, ինչպես նաև NASA- ի հայտարարությունը, որ հոդվածը «կազդի արտերկրյա կյանքի ապացույցների որոնման վրա», հանդիպեց քննադատության գիտական ​​համայնքում։ Գիտական մեկնաբանությունների և քննադատությունների մեծ մասը տեղի էր ունենում հանրային ֆորումներում, ավելի նշանակալի Twitter-ում, որտեղ հարյուրավոր գիտնականներ և ոչ գիտնականներ ստեղծեցին #arseniclife հեշթագային համայնք ։ Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի աստղակենսաբան Ռոզի Ռեդֆիլդը, որը ՆԱՍԱ-ի թիմի հետազոտության ամենաառաջին քննադատներից մեկն էր, ներկայացրեց հետազոտության զեկույցի նախագիծ, որի հետևությունները հակասում էին NASA- ի թիմի եզրակացություններին, զեկույցի սևագիրը հայտնվել է arXiv- ում ։ Հետազոտող Ջեֆ Ռեֆերը Բաց գիտությունը սահմանել է որպես «ուրիշների իրավունքները պահպանելու ձգտում՝ ձեր տվյալների և գործերի վերաբերյալ անկախ եզրակացությունների հասնելու» ։
Գիտությունը ֆինանսավորվում է պետության կողմից, ուստի հետազոտությունների բոլոր արդյունքները պետք է հասանելի լինեն հանրությանը
Հետազոտությունների պետության կողմից ֆինանսավորումը վաղուց արդեն ներկայացվել է որպես հետազոտական նյութերի բաց հասանելիության հիմնական պատճառներից մեկը ։ Քանի որ հետազոտությունների այլ հատվածները, օրինակ, օրենսգրքերը, տվյալները, արձանագրությունները և հետազոտական առաջարկները շատ կարևոր են, ուստի նմանատիպ փաստարկ է արվում, որ դրանք պետք է հրապարակայնորեն հասանելի լինեն Creative Commons լիցենզիայի ներքո։
Բաց գիտությունը մեծ ազդեցություն ունի
Հետազոտության վրա ազդելու մի քանի բաղկացուցիչներ կան, որոնցից շատերը թեժ քննարկվում են ։ Այնուամենայնիվ ապացուցվել է, որ բաց գիտությունը իր բաղկացուցիչներով, ինչպիսիք են բաց հասանելիությունը և բաց տվյալները, գերազանցում է ավանդական տարբերակներին ։
Բաց գիտությունը կօգնի պատասխանել բացառիկ բարդ հարցերի
Բաց գիտության օգտին վերջին փաստարկները պնդում են, որ այն անհրաժեշտ գորժիք է սկսելու պատասխանել չափազանց բարդ հարցերի, ինչպես օրինակ գիտակցության նեյրոնային հիմքերը։. Բնորոշ փաստարկն այն է, որ այս տիպի հայտնագործությունները շատ բարդ են մեկ անհատի կողմից իրականացնելու համար, ուստի այն իրագործելու համար, նրանք պետք է հիմնվեն բաց գիտնականների ցանցի վրա։ Լռելայն այս հետազոտությունների բնույթը "բաց գիտությունը" դարձնում է "մեծ գիտություն" ։
Կազմակերպություններ և նախագծեր
Մեծ գիտական նախագծերը ավելի հաճախ են կիրառում բաց գիտություն քան փոքրերը։ Տարբեր նախագծեր վարում, մշակում, զարգացնում են գործիքներ բաց գիտության համար, կամ ֆինանսավորում են այն և շատ կազմակերպություններ մի շարք ծրագրեր են իրականացնում։ Օրինակ, Գլխուղեղի գիտության Ալենի ինստիտուտը իրականացնում է մի շարք բաց գիտական նախագծեր, մինչդեռ Բաց գիտության կենտրոնը գործիքներ է մշակում, զարգացնում, ստեղծում բաց գիտության համար։ Այլ աշխատանքային խմբեր են ստեղծվել տարբեր ոլորտներում, ինչպիսին է R Որոշումների վերլուծությունը (DARTH) առողջապահության աշխատանքային խմբի համար, որը բազմա-ինստիտուցիոնալ, բազմա-համալսարանական համագործակցություն է, որին մասնակցող հետազոտողներն ունեն ընդհանուր նպատակ՝ առողջապահության որոշումների վերլուծության համար մշակել թափանցիկ և բաց աղբյուրներով լուծում։ Բաց գիտությունը խթանում է ենթաճյուղերի առաջացումը, ինչպիսիք են բաց սինթետիկ կենսաբանությունը ևբաց թերապիան ։
Կազմակերպություններն ունեն զգալիորեն իրարից տարբերվող չափեր և կառուցվածքներ։ Open Knowledge Foundation (OKF) Բաց գիտելիքի հիմնադրամը գլոբալ կազմակերպություն է, որ որ ներկայացնում է մեծ տվյալների կատալոգներ, կոնֆերանսներ է կազմակերպում և աջակցում բաց աղբյուրների ծրագրային ապահովման նախագծերին։ Հակառակ դրան, Blue Obelisk-ը ներկայացնում է քիմիկոսների ոչ ֆորմալ խումբ  և իրենց կողմից տարվող քիմիական ինֆորմատիկայի նախագծերը։   Կազմակերպությունների աղյուսակը դինամիկ է՝ որոշ կազմակերպություններ դադարում են գործել, ինչպես օրինակ Science Commons-ը, ուրիշներն էլ փորձում են ընդլայնվել, ինչպես Self-Journal of Science-ը ։ Ընդհանուր կազմակերպչական ուժերը ներառում են գիտելիքի տիրույթը, ծառայությունների ապահովման տեսակները և նույնիսկ աշխարհագրությունը՝ OCSDNet's կենտրոնացումը զարգացող երկրների վրա։
Ղեկավարում
Բաց գիտության նախագծի մեկ այլ պրակտիկ օրինակ էր առաջին "բաց" դոկտորական թեզը, որ սկսվեց 2012 թվականին։ Այն հենց սկզբից հանրայնորեն հասանելի էր որպես ինքնուրույն փորձ, որպեսզի ստուգել որ այս տարածումը հնարավոր է արդյոք նույնիսկ գիտական ուսումնասիրությունների իրականացման փուլում ։ Դիսերտացիոն նախագծի տարածման նպատակն է․ Դոկտորական փուլին վերաբերող ամեն ինչ և հետազոտական ընթացակարգի հետ կապված ամեն ինչ հրապարակել հնարավորինս վաղ և հնարավորինս ընդգրկուն և ազատ արտոնագրի ներքո, և որ առցանց հասանելի լինի յուրաքանչյուրին ։ 2017 թվականի վերջին փորձը հաջողությամբ և ամբողջությամբ ավարտվեց և 2018 թվականի սկզբներին հրապարակվեց որպես բաց հասանելի գիրք ։
Պրոպոգանդա
Բազմաթիվ փաստաթղթեր, կազմակերպություններ, սոցիալական շարժումներ պաշտպանում են բաց գիտության լայն տարածումը։ Սկզբունքային հայտարարությունները ներառում են Բուդապեշտի բաց հասանելիության նախաձեռնությունը 2001 թվականի դեկտեմբերի կոնֆերանսից և պանտոնի սկզբունքները։ Մշտապես նոր հայտարարություններ են մշակվում, ինչպիսին Բաց գիտության համար Ամստերդամի գործողությունների կոչն էր, որ ներկայացվեց Եվրամիության հոլանդացի նախագահին 2016 թվականի մայիսին։ Այս հայտարարություններով հաճախ փորձում են կանոնակարգել լիցենզիաները և կիրառել տվյալների և գիտական գրականության համար։
Այլ կողմնակիցներ կենտրոնանում են գիտնականներին բաց գիտության ծրագրային ապահովման գործիքներին ծանոթացնելու վրա։ Սովորեցնելը կատարվում է ուսումնական սեմինարների կամ ասպիրանտական դասընթացների ընթացքում, որպես բաց տվյալների ուսուցման նախաձեռնություն։ Շատ կազմակերպություններ նաև ապահովում են բաց գիտության հիմնական սկզբունքների ուսուցումը։
Ակադեմիական հանրության մեջ կան նաև բաժիններ և հետաքրքրված խմբեր, որոնք առաջ են տանում բաց գիտության պրակտիկան։ Ամերիկայի էկոլոգիական միությունը բաց գիտության բաժին ունի։ Նույն կերպ Ամերիկայի հնէաբանների միությունը ունի բաց գիտությամբ հետաքրքրված խումբ ։
Ծրագրային ապահովում
Բազմազան համակարգչային ռեսուրսներ աջակցում են բաց գիտությանը։ Դրանց թվում են Բաց գիտության կենտրոնի կողմից առաջարկվող Open Science Framework-ը, որպեսզի կառավարի նախագծի ինֆորմացիան, տվյալներ արխիվացումը, խմբի համակարգումը, համակարգչային ծառայությունների բաշխումը և փորձնական Experiment.com-ի նման ծառայությունների մատուցում, որը կապահովի հետազոտական նախագծերի ամբոխային ֆինանսավորումը։
Բաց գիտության համար բլոկչեյն հարթակներ են առաջարկվել։ Առաջին այդպիսի հարթակը Open Science Organization, որը նպատակ ունի հրատապ խնդիրները լուծել գիտական էկոհամակարգի տրոհման և արտադրության դժվարությունները որակյալ վստահելի գիտության կիրառման միջոցով։ Բաց գիտության կազմակերպության նախաձեռնություններից են Միջմոլորակային գաղափարների համակարգը (Interplanetary Idea SystemЪ (IPIS), Հետազոտողի ինդեքս (Researcher Index) (RR-index), Հետազոտողի եզակի իդենտիֆիկատոր (Unique Researcher Identity) (URI), և Հետաղոտական ցանց {Research Network): Միջմոլորակային գաղափարների համակարգը բլոկչեյն է հիմնված համակարգի վրա, որը հետևում է գիտական գաղափարների էվոլյուցիային ժամանակի մեջ։ Այն ծառայում է որակելու գաղափարները ըստ նրանց եզակիության և կարևորության, գիտական համայնքին հնարավորություն տալով բացահայտել ցավալի կողմերը և խուսափել նախկինում իրականացված գիտության ավելորդ վերահայտնագործություններից։ Հետազոտողի ինդեքսը նպատակ ունի հետազոոտողի ազդեցության չափը որոշել հիմնվելով տվյալներով պայմանավորված վիճակագրական մեթոդների վրա։ Հետազոտողի եզակի իդենտիֆիկատորը բլոկչեյն տեխնոլոգիայի վրա հիմնված լուծում է, ներկայացնելու հետազոտողի պրոֆայլը, նրա հետազոտական գործունեությունը և հրապարակումները։ Հետազոտական ցանցը սոցիալական ցանցային հարթակ է հետազոտողների համար։
Նախահրատարակման սերվերներ
Նախնական սերվերների քննադատությունը՝ գրագողության մշակույթը զարգացնելու նրանց ներուժն է։ Օրինակ, For example, ArXiv ֆիզիկայի նախնական սերվերը ստիպված էր 22 հոդված հետ կանչել, երբ հայտնի պարզվեց, որ դրանք գրագողություն են։  2002 թվականի հունիսին, Ճապոնիայում տարրական մասնիկների ֆիզիկոսի հետ կապնվել էր Ռամի Նաբուլսի անունով ինստիտուտում չաշխատող մաթեմատիկական ֆիզիկոս։ Նա խնդրել էր Վատանաբեին իր հոդվածը բեռնել ArXiv, քանի որ ինքը չէր կարող դա անել աշխատակից չլինելու պատճառով։ Հետագայում պարզվեց, որ հոդվածները ֆիզիկայի կոնֆերանսի նյութերի պատճեներն  էին ։ Նախահրատարակման սերվերները գնալով ավելի են զարգացնում գրագողությունը շրջանցելու միջոցները։ Հնդկաստանի և Չինաստանի նման զարգացող երկրներում դրա դեմ պայքարելու համար բացահայտ միջոցներ են ձեռնարկվում ։ Այս միջոցները սովորաբար ներառում են բոլոր հասանելի նախահրատարակությունների կենտրոնական պահոցի ստեղծում, որի վրա կիրառվում է գրագողությունը բացահայտող ալգորիթմ։. Այնուամենայնիվ սա հրատապ խնդիր է նախահրատարակման սերվերների, ուստի և բաց գիտության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիտություն Կատեգորիա:Մեթոդաբանություն Կատեգորիա:Բաց գիտություն
Չերեմոշնոե (գյուղ, Տիվրովի շրջան)
Չերեմոշնոե (Черемошне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերեմոշնոե գյուղում բնակվում էր 615 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24625 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Էլ-Պենոն-դե-Գուատապե
էլ-Պենոն-դե-Գուատապե (El Peñón de Guatapé), հայտնի նաև Պեդրա-դե-Գուատապե (Piedra de Guatapé) և Պեդրա-դել-Պենոլ (Piedra del Peñol), առանձին կանգնած ժայռ Գուատապե և Էլ-Պենոլ քաղաքների միջև՝ Անտոկիա, Կոլումբիա վարչություններում։
Նկարագրություն
Ժայռի բարձրությունը ստորոտից մինչև գագաթ կազմում է 220 մետր, բարձր կետը գտնվում է ծովի մակարդակից 2135 մետր բարձրության վրա։ Տարիքը՝ շուրջ 70 միլիոն տարի, էլ-Պենոն-դե-Գուատապեն կազմված է քվարցից, դաշտային սպաթներից և փայլարից։ Գուատապեի ափին կա ջրամբար։ Ժայռի երկարությունը՝ 380 մետր, լայնությունը՝ 100 մետր, ծավալը՝ 4 685 000 մ³, զանգվածը՝ 10 միլիոն տոննա։
Պատմություն
Հնդկական տախամիս անունով ցեղը, երկար ժակամանակ ապրելով տարածաշրջանում, երկրպագեց այդ ժայռին՝ անվանելով այն մոհարրաա կամ մուհարա, ինչը նշանակում է ժայռ, քար։ Այժմ Գուատապե և Էլ-Պենոլ մոտակա քաղաքների բնակիչները պայքարում են ժայռը անվանակոչելու իրենց անունով։ 1400-ականների սկզբին ժայռը վերցվեց պետության պաշտպանության տակ։ Ժայռի առաջին վերելքը կատարվել է Գուատապեի երեք բնակիչների կողմից 1954 թվականի հուլիսի 11-ից 16-ը։ Նրանք ուզում էին սպիտակ մեծ տառերով իրենց հյուսիսային կողմում գրել Գուատապե, բայց գրեցին առաջին երկու տառերը, և վերջում ստացվեց ԳԼ։ 1960-ականների կեսերին ժայռի մոտ կառուցվեց ջրամբար։ Ներկայումս գագաթին կարելի է հասնել մոնոլիտով ներկառուցված մոտ 650 աստիճանով բարձրանալով։ Ժայռի վերևում հայտնաբերվել է անհայտ բույսերի տեսակ, որը կոչվում է Pitcairma Heterophila: Վերևում կա դիտման հարթակ և եռահարկ աշտարակ։ Զբոսաշրջիկներից, ովքեր ցանկանում են հիացնալ շրջապատով ավելի քան 200 մետր բարձրությունից, տեղական ուղեցույցները գանձում են 2 դոլար յուրաքանչյուր բարձրանալու համար.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժայռերն այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Կրասնոե (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Կրասնոե (Красное), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զոյա (բյուզանդական կայսրուհի)
Զոյա Ծիրանածին, Բյուզանդիայի կայսրուհի 1042 թվականին։
Կոստանդին VIII կայսեր դուստրը, բյուզանդական երեք կայսրերի կին (Ռոմանոս III Արգիրոս, Միքայել IV Պաֆլագոնացի, Կոստանդին IX Մոնոմախ)։ Երկրորդ ամուսնու մահից հետո բռնությամբ միանձնուհի է դարձել, սակայն ժողովրդական խռովության արդյունքում թողել է վանքը և քրոջ՝ Թեոդորայի հետ, կանգնել իշխանության գլուխ։ Հետո ամուսնացել է երրորդ անգամ, մահացել է անզավակ։
Պատմաբան Շառլ Դիլի խոսքերով՝ կայսրուհի Զոյայի պատմությունն «անկասկած ամենահրապուրիչներից է բյուզանդական տարեգրության մեջ պահպանվածներից» ։
Կենսագրություն
Զոյան Կոստանդին VIII կայսեր և նրա կնոջ՝ Ելենա Ալիպինի երկրորդ դուստրն էր։ Ծնվել է մոտ 978 թվականին։ Քանի որ նրա հայրը Վասիլ II-ի կառավարչակիցն էր, նա ստացել է Ծիրանածին տիտղոսը, որը նշանակում է «կայսերական ննջարանում ծնված»։
Միքայել Պսելլոսի մոտ պահպանվել է նրա արտաքինի նկարագրությունը. «ոչ շատ բարձրահասակ, խոշոր աչքերով, խիստ հոնքերով, քիթը՝ հազիվ նկատելի կորությամբ, մազերը՝ խարտյաշ, մաշկը՝ ճերմակ» ։
Նրա սենյակում կային բազմաթիվ սանդեր, թորանոթներ և քիմիական այլ սարքեր։ Այնքան էր տարված իր զբաղմունքով,որ նրա ծառաներից յուրաքանչյուրն ուներ իր «մասնագիտացումը». մեկը խառնում էր եռացող նյութերը, մյուսը՝ լցնում և փաթեթավորում։ Զոյան, սովոր լինելով իր հարկաբաժնում տիրող խոնավությանն ու շոգին, դժկամությամբ էր թողնում պալատը, չէր սիրում զբոսանքները մաքուր օդում։ Բյուզանդական բժշկական տրակտատներից մեկում պահպանվել է «Զոյա թագուհու քսուքի» բաղադրությունը՝ արմավ, սալոր, չամիչ, շուշանի սոխուկ և մեղր ։ Իր նախասիրության շնորհիվ Զոյան կարողանում է պահպանել երիտասարդ արտաքինը մինչ խոր ծերություն։
Համաձայն Պսելլոսի՝ «Հասնելով յոթանասունամյա տարիքին՝ նա պահպանել էր դեմքն առանց մի կնճիռի և փթթում էր գեղեցկությամբ, սակայն չէր կարողանում զսպել ձեռքերի դողը, իսկ մեջքք կորացել էր» ։ Հոգ տանելով իր արտաքինի մասին՝ Զոյային հաճելի էր լսել հաճոյախոսություններ իր արտաքինի վերաբերյալ, ինչպես նաև իր ընտանիքի, հատկապես՝ հորեղբոր՝ կայսր Վասիլ II-ի մասին ։
Զոյայի կյանքի վաղ շրջանի մասին շատ բան հայտնի չէ։ Հայտնի է, որ կայսր Վասիլ II-ը լավ է վերաբերվել զարմուհուն ։ Հավանաբար, 1001 կամ 1002 թվականներին նա կին է ընտրովում Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Օտտոն III-ի համար ։ Սակայն, ամուսնությունը չի կայանում Օտտոնի մահվան պատճառով։ Նրա հարսնացուն, դեռ Բարի չհասած, ստիված է լինում վերադառնալ Կոստանդնուպոլիս։ 1027 թվականին Զոյայի ձեռքը տասնամյա որդու համար խնդրում է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կոնրադ II-ը, սակայն Կոստանդին VIII-ը չի համաձայնվում ։
Զոյան ուներ երկու քույր. կրտսերը՝ Թեոդորան, ավագը՝ Եվդոկիան, որը ծանր հիվանդությունից հետո դառնում է միանձնուհի։ Համաձայն Պսելլոսի՝ Զոյայի մայրը՝ «դեմքով գեղեցիկ և հոգով բարի, մահացավ կայսեր համար ծնելով երեք աղջիկներ», իսկ կայսր Կոստանդինն այլևս չի ամուսնանում՝ չունենալով որդի և ժառանգ։
Ամուսնությունը Ռոմանոս Արգիրոսի հետ
Կրտսեր դուստրը՝ Թեոդորան, հրաժարվում է ամուսնանալ դինաստիական նկատառումներով, և հայրն ընտրում է Զոյային, որն այդ ժամանակ 50 տարեկան էր։ Զոյայի ամուսին է ընտրվում Կոստանդնուպոլսի պրեֆեկտ Ռոմանոս Արգիրոսը, որը 60 տարեկան էր և ամուսնցած էր։ Կուրացման սպառնալիքի տակ նրա կին Ելենան դառնում է միանձնուհի, և Ռոմանոսն ամուսնանու է Զոյայի հետ ։
1028 թվականի նոյեմբերի 12-ին տեղի է ունենում ամուսնությունը, իսկ 3 օր հետո Կոստանդին VIII-ը մահանում է։ Ամուսնության շնորհիվ կայսերական գահին է բազմում Ռոմանոսը։ Ռոմանոսը, ձգտելով հիմք դնել սեփական արքայատոհմի, ջանում էր հայր դառնալ՝ չնայած ամուսինների տարիքին։ Նա դիմում է բժիշկներին, որոնք պնդում էին, որ նրանք կարող են ծնող դառնալ և խորհուրդ տվեցին տարբեր միջոցներ ընդունել։  Զոյան, նույնպես, «դիմում է մոգական տարբեր միջոցների, մարմնից կախում տարբեր ամուլետներ և անիմաստ իրեր» ։ Չկարողանալով հայրանալ՝ Ռոմանոսն ամբողջությամբ տրվեց պետական գործերին։ Նա ձգտում էր իրեն դրսևորել միաժամանակ որպես հմուտ կառավարիչ, զորավար և շինարար, սակայն հաջողության չի հասնում ։ Զոյան չէր  հետաքրքրվում ոչ պետական գործերով, ոչ էլ զվարճություններով և աչքի էր ընկնում ծայրահեղ շռայլությամբ ։ Անտարբեր դառնալավ կնոջ հանդեպ ՝ Ռոմանոսը սահմանափակում է նրա ծախսերը ։ Զոյան դա ընկալում է որպես վիրավորանք իր կայսերական տոհմի հանդեպ և զայրույթն ուղղում է քրոջ՝ Թեոդորայի դեմ, որը ստիպողաբար միանձնուհի է դառնում ։ Զոյան անձամբ է մասնակցում արարողակարգին  և հանգստանում է այն ժամանակ, երբ քրոջը տեսնում է միանձնուհու հագուստով ։