cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մերկյու Գարաբե
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 710 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 523-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 187-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,3 %)։ 523 աշխատունակ բնակիչներից 467-ը աշխատում էին (248 տղամարդ և 219 կին), անաշխատանք էին 56-ը (31 տղամարդ և 25 կին)։ 187 անգործունակ մարդկանցից 56-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 63-ը թոշակառու, 68-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բրինիաս
Բրինիաս (Briñas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 2,40 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 252 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 50 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բրիոնես
Բրիոնես (Briones), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 38,00 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 867 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
True to Self
«True to Self» ալբոմը ամերիկացի երգիչ Բրայսոն Թիլերի 2-րդ ստուդիական ալբոմն է։ Այն թողարկվել է 2017 թ. մայիսի 26-ին, RCA Records-ի կողմից ։ Ձայնագրման սեսիաները տևել են 2016-2017 թթ., իսկ արտադրությունը կատարվել է մի քանի պրոդյուսերների կողմից։ Նրանցից մի քանիսն են- Թեդի Ուալթոնը, Նեսը, Boi-1da-ն, Ֆրենկ Դյուքսը, Իլմայնդը, Hollywood Hot Sauce-ը, Keyz-ը, T-Minus-ը և Wondagurl-ը։ Ալբոմը ունի 2 սինգլներ. «Somethin Tells Me» և « Run Me Dry»: 2017 թ. օգոստոսին Թիլերը սկսեց «Set It Off» շրջագայությունը։ «True to Self» ալբոմը Billboard 200-ում ունեցավ 107,000 ալբոմին հավասար միավորների դեբյուտ, որից 47,000 մաքուր ալբոմի վաճառք էր, ուստի դնելով նրան առաջին հորիզոնականում։
Թողարկում
2017 թ. հունվարի 17-ին Թիլերը հայտարարեց, որ նա աշխատում է իր 2-րդ ստուդիո ալբոմի (True to Self) վրա ։ Rolling Stone-ի հետ ալբոմի մասին խոսելու ժամանակ, Թիլերն նշում է. Ես Ինստագրամում մի նկար տեղադրեցի և ասացի, որ ալբոմը մոտավորապես պատրաստ էր, հետո հանդիպեցի Նես անունով մի պրոդյուսերի և ամեն ինչ փոխվեց և ես կրկին սկսեցի իմ ալբոմը զրոյից ստեղծել ։
2017 թ. մայիսի 11-ին նա թողարկեց ալբոմի քավրը և ասաց, որ ալբոմը կթողարկվի հունիսի 23-ին։ Մի փոքր հետո նա թողարկեց 3 երգ – Honey, Somethin Tells Me և Get Mine: Վերջին երգում մասնակցում է նաև Ամերիկացի ռեփեր Young Thug-ը ։ Մայիսի 23-ին Թիլերը իր Ինստագրամյան էջում թողարկեց ալբոմի ամբողջ երգացանկը ։ Մայիսի 26-ին նա թողարկեց «True to Self» ալբոմը, իր նախնական թողարկման օրվանից մեկ ամիս շուտ ։ Billboard-ի հետ հարցազրույցում, Թիլերը խոսում է ալբոմը մեկ ամիս շուտ թողարկելու պատճառի մասին, նշելով, որ դա իր մենեջերի գաղափարն էր, այլ ոչ թե իր, ավելացնելով, որ նա պատրաստ էր այն թողարկել ինչքան շուտ հնարավոր է, քանի որ շատ էր ցանկանում, որպեսզի երկրպագուները լսեին այն և այդպիսով էլ համաձայնվեց մեկ ամիս շուտ թողարկելուն ։
Գովազդ
Ալբոմի գլխավոր սինգլը (Somethin Tells Me) թողարկվել է 2017 թ. մայիսի 11-ին, իսկ տեսահոլովակը՝ 2017 թ. մայիսի 25-ին՝ Թիլլերի Vevo-յան ալիքում ։ 2017 թ. հուլիսի 25-ին թողարկվեց երկրորդ սինգլը, «Run Me Dry» անվանմամբ, իսկ երգի տեսահոլովակը թողարկվեց 2017 թ. սեպտեմբերի 12-ին ։ 2017 թ. մայիսի 30-ին Թիլերը հայտարարեց իր շրջագայության հյուսիսային Ամերիկայի մասին օրերը, որը մեկնարկեց 2017 թ. օգոստոսի 3-ին ։ Հյուսիսային Ամերիկայում նրան միացավ r&b երգչուհի H.E.R.-ը և երաժշտական պրոդյուսեր Մետրո Բումինը։ Շրջագայության Եվրոպական մասը հայտարարվեց 2017 թ. հուիսի 10-ին, որը սկսվեց հոկտեմբերի 17-ից ։ Շրջագայության այդ մասում նրան միացավ r&b երգչուհի SZA-ն։ 2017 թ. սեպտեմբերի 20-ին Թիլերը հայտարարեց շրջագայության երրորդ մասը, որը մեկնարկել է Նոր Զելանդիայում և Ավստրալիայում՝ սկսած սեպտեմբերի 22-ից ։
Կոմերցիոն հաջողություն
«True to Self»-ը գլխավորեց Billboard 200 հիթ շքերթը և առաջին շաբաթում ունեցավ 47,000 օրինակի վաճառք ։ Այն դարձավ Թիլերի առաջին ալբոմը, որը Billboard 200-ում հասավ առաջին հորիզոնականի ։ Երկրորդ շաբաթ, ալբոմը իջավ մինջև 13-րդ հորիզոնական։
Երգացանկ
Մուտքը մեկնարկվել է Tidal ընկերության կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ Կատեգորիա:RCA Records ալբոմներ
Իվան Մարյանենկո
Իվան Ալեքսանդրովիչ Մարյանենկո (իսկական ազգանունը՝ Պետլիշենկո, ), ուկրաինացի սովետական դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1944 թ.)։
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1895 թվականից՝ Մ․ Լ․ Կրոպիվնիցկու թատերախմբում։ 1899 թվականից աշխատել է Օ․ Զ․ Սուսլույի, Ն․ Կ․ Աադովսկու թատերախմբերում, Կիևի պետական դրամատիկական թատրոնում։ 1923-1958 թվականներին (բացի 1925 թ.-ից) եղել է Խարկովի Տ․ Գ․ Շևչենկոյի անվան դրամատիկական թատրոնի (նախկինում՝ «Բերեզիլ» թատրոն) դերասան։
Դերեր
Լավագույն դերերից են՝ Գոնտա («Հայդամակներ», ըստ Շևչենկոյի), Օմելկո (Կարպենկո-Կարիի «Մարտին Բորուլյա»), Պրոխոր (Գորկու «Վասսա Ժելեգնովա»), Բոգդան Խմել- նիցկի (Կոռնեյչուկի «Բոգդան Խմելնիցկի»), Յարոսլավ Իմաստուն (Կոչերգայի «Յարոսլավ Իմաստուն»)։ Շարունակել է Մ․ Լ․ Կրոպիվնիցկու, Ն․ Կ․ Սադովսկու, Մ․ Կ․ Զանկովեցկայայի ռեալիստական ավանդույթները։
Մրցանակներ
Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1947 թ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Գլեն Ռոբինսոն
Գլեն Ալան Ռոբինսոն (Glenn Alann Robinson, Jr, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում։ 2005 թվականին «Սան Անտոնիո Սփըրս» ակումբի կազմում դարձել է NBA չեմպիոն։
Միլոուքի Բաքս (1994—2002)
Ռոբինսոնը ընտրվել է 1994 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ «Միլոուքի Բաքս» ակումբի կողմից ընդհանուր առաջին համարի ներքո։ Ակումբը նրա հետ 68 միլիոն դոլարանոց տասնամյա պայմանագիր է կնքել, որը մինչև օրս համարվում է NBA սկսնակների ամենամեծ պայմանագիրը։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա երկու անգամ դարձել է ամսվա սկսնակ և ըստ մրցաշրջանի արդյունքների ընդգրկվել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի մեջ։ Ակումբում նա հանդես էր գալիս այնպիսի խաղացողների հետ, ինչպիսիք են Վին Բեյքերը, Ռեյ Ալենը և Սեմ Կասելը։ 2001 թվականին ակումբին օգնել է հասնել Արևելյան կոնֆերենցիայի եզրափակիչ փուլ, որտեղ պարտվել է «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս»-ին։ «Բաքսում» իր ելույթների ժամանակ, Ռոբինսոնը դարձավ ակումբի պատմության մեջ արդյունավորությամբ երկրորդը, զիջելով միայն Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարին։ Նա նաև 2000 և 2001 թվականներին մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին։
Ատլանտա Հոքս (2002—2003)
2002 թվականի օգոստոսի 2-ին Ռոբինսոնը փոխանակվել է «Ատլանտա Հոքսի» Տոնի Կուկոչի, Լեոն Սմիթի և 2003 թվականի NBA դրաֆթի առաջին ռաունդում ընտրելու հնարավորության հետ ։ «Հոքսի» իր առաջնախաղում նա հավաքել է 34 միավոր, կատարել 10 անդրադարձ և 8 փոխանցում։ 2002/03 մրցաշրջանում նա խաղի ընթացքում միջինը հավաքում էր 20,8 միավոր, իսկ տուգանային նետումների նրա տոկոսային դիպուկությունը կազմում էր 87,6 %։
Ֆիլադելֆիա 76 (2003—2005)
«Հոքսում» անցկացնելով ընդամենը մեկ մրցաշրջան, 2003 թվականի հուլիսի 23-ին Ռոբինսոնը փոխանակվեց «Ֆիլադելֆիա 76» ակումբի հետ։ NBA-ի իր տասներորդ մրցաշրջանում նա խաղի ընթացքում միջինը հավաքում էր 16,6 միավոր և ակումբում դարձավ արդյունավետությամբ երկրորդը։ Վնասվածքի պատճառով նա ստիպված եղավ բաց թողնել 2004/2005 գրեթե ողջ մրցաշրջանը։ 2005 թվականի փետրվարի 24-ին նա փոխարինվել է «Նյու Օռլեանս Պելիկանս»՝ Ռոդնի Ռոջերսի և Ջամալ Մաշբերնի հետ, սակայն նոր ակումբ միանգամից հրաժարվեց նրանից։
Սան Անտոնիո Սփըրս (2005)
2005 թվականի ապրիլի 5-ին Ռոբինսոնը պայմանագիր է կնքել «Սան Անտոնիո Սփըրս»-ի հետ։ Նոր ակումբի կազմում նա գրավել 2005 թվականի NBA չեմպիոնի տիտղոսը, փլեյ օֆի խաղերում հիմնականում դուրս գալով պահեստայինների կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ
Վլադիմիր Ֆոմենկո
Վլադիմիր Դմիտրիևիչ Ֆոմենկո (Влади́мир Дми́триевич Фоме́нко, ), խորհրդային ռուս գրող, «Երկրի հիշողություն» (որի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը) վեպի հեղինակ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1948)։
Կենսագրություն
Վլադիմիր Ֆոմենկոն ծնվել է 1911 թվականին Չեռնիգովում` ծառայողի ընտանիքում ։ 1915 թվականին ապագա գրողի հայրը ընտանիքին տեղափոխել է Դոնի Ռոստով։ 1927 թվականին Ֆոմենկոն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, Ռոստսելմաշի շինարարությունում կատարել տարբեր աշխատանքներ, եղել հողափոր, բեռնակիր, փականագործ։ Շինարարության ավարտից հետո տեղավորվել է աշխատանքի նույն գործարանում։
1933-1935 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում, այն հրետանային գնդում, որը գտնվում էր Ռոստսելմաշի ղեկավարության ներքո։ Միևնույն ժամանակ բանակային թերթը հրապարակել է Ֆոմենկոյի առաջին բանաստեղծություններն ու ակնարկները։ Զորացրվելուց հետո ղեկավարել է գրադարանը։ Այնուհետև անօրինական կերպով բռնադատվել է և մի քանի տարի անցկացրել Ռոստովի բանտում, արդարադատությունը վերականգնվելուց հետո ազատ է արձակվել։
Բանտից ազատվելուց հետո Ֆոմենկոն ընդունվել է Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտի գրականության բաժին, որն ավարտել 1941 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների սկսվելուն պես Ֆոմենկոն զորակոչվում է բանակ և ուղարկվում Ռոստովի հրետանային ուսումնարան։ Արագացված դասընթացի ավարտից հետո մնում է ուսումնարանում որպես ուսումնական կրակային դասակի հրամանատար։ Կուսակցական-կոմերիտական հրետանու գումարտակի կազմում մասնակցել է Դոնի Ռոստով քաղաքի պաշտպանությանը, այնուհետև, որպես հրդեհային դասակի հրամանատար, մասնակցում է Կովկասի ճակատամարտին և Ռոստովի ազատագրմանը։ 1942 թվականին, Մոզդոկի մոտակայքում տեղի ունեցած գործողությունների ժամանակ, միացել է ԽՄԿԿ շարքերին։
Պատերազմի հաղթական ավարտից հետո Ֆոմենկոյին հրավիրել են աշխատելու «Կրասնայա զվեզդա» թերթում, որտեղ համագործակցել է մի քանի ամիս, հրատարակել է բազմաթիվ ակնարկներ, ապա` պատմվածքներ։
Այնուհետև ստեղծել է իր կյանքի հիմնական աշխատանքը` «Երկրի հիշողություն» վեպը Ցիմլյանսկի ջրամբարի կառուցման մասին, որին նա ներկա է եղել, մարդկանց մասին, որոնք ստիպված լքել են գյուղը։ Վեպի առաջին գիրքը հրատարակվել է 1961 թվականին և ստացել է այնպիսի հայտնի գրողների ամենաբարձր վարկանիշը, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Տվարդովսկին և Անատոլի Սոֆրոնովը ։
Մահացել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ստարոչերկասկայայում։ Թաղված է նույն տեղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ
Ամալյա Ասուր
Ամալյա Ասուր (Amalia Assur, ), առաջին կին ատամնաբույժը Շվեդիայում։
Կենսագրություն
Ամալյա Ասուրը ծնվել է 1803 թվականին Ստոկհոլմում, հրեա ատամնաբույժ Ջոել (ծնվել է 1753 թվականին) և Էսթեր (ծնվել է 1762 թվականին, օրիորդկան ազգանունը՝ Հայլբաթ) Ասուրների ընտանիքում։ Հայրը եղել է Շվեդիայի կրթություն ստացած առաջին ատամնաբույժներից մեկը։ Ամալյայի եղբայրը նույնպես ատամնաբույժ է եղել։ Ամալյա Ասուրը երբեք չի ամուսնացել։ Ատամնաբուժություն սովորել է հորից և վաղ շրջանում եղել է նրա օգնականը ։
Որպես ասիստենտ ատամնաբույժ՝ ոչ պաշտոնական գործունեություն է ծավալել և իշխանությունները տեղեկացել են, որ նա առանց լիցենզիայի է աշխատում։ 1852 թվականին Առողջապահության թագավորական խորհուրդը (Medicinalstyrelsen) նրան թույլատրել է աշխատել որպես անկախ, ինքնուրույն ատամնաբույժ ։ Այդ ժամանակաշրջանում կանանց պաշտոնապես արգելված էր ատամնաբույժի մասնագիտությունը, և այս թույլտվությունն ավելի շատ բացառություն էր, քան որպես այլ կանանց համար ռահվիրա լինելը, քանի որ մասնագիտությունը դեռևս արգելված էր կանանց համար։ Ամալյա Ասուրն ակտիվ գործունեություն է իրականացրել Ստոկհոլմում։ 1861 թվականին ատամնաբույժի մասնագիտությունը պաշտոնապես հասանելի է եղել կանանց համար։ Կանանց համար մասնագիտության հասանելիությունից հետո առաջին կինը, որն ատամնաբուժության բնագավառում թույլտվություն է ստացել Ռոսալի Ֆուգելբերգն է։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կին ատամնաբույժներ Կատեգորիա:Շվեդ հրեաներ Կատեգորիա:Շվեդ ատամնաբույժներ
Cose della vita
«Cose della vita» (Կյանքի իրավիճակներ), իտալացի հայտնի երգիչ Էրոս Ռամազոտիի երգը, որը ձայնագրվել և թողարկվել է 1993 թվականին։
Բնօրինակ տարբերակ
Երգի հեղինակներն են Պիեռո Կասանոն (երաժշտություն) և Ադելիո Կոլիատին (երգի խոսքեր)։ Երգը թողարկվել է Էրոսի «Tutte storie» ալբոմում։ Այն շվեյցարական հիթ-շքերթներում ամենահայտնի երգերից մեկն է։ Ամերիկացի հայտնի կինոռեժիսոր Սփայք Լին նկարահանել է տվյալ երգի տեսահոլովակը ։
Վերաթողարկում
Երգը 1997 թվականին նորից է ձայնագրվել, այս անգամ՝ ամերիկացի երգչուհի Թինա Թըրների հետ զուգերգով։ Երգը երկլեզու է, տարվա վերջին Թըրները և նրա երգահաններից մեկը գրել են անգլալեզու տարբերակը՝ «Can’t Stop Thinking of You»: Այս զուգերգը դարձել է եվրոպական մեծ հիթ։ Երգի տվյալ տարբերակի համար նույնպես նկարահանվել է առանձին տեսահոլովակ ։
«Cose della vita — Can’t Stop Thinking Of You» երգը ներառվել է Թինա Թըրների «All the Best» (2004) և «The Platinum Collection» (2009) ալբոմների լավագույն երգերի ժողովածուներում։ Երգը նաև ներառվել է Ռամազոտիի հիթերի ժողովածուում՝ «Eros»-ում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 երգեր Կատեգորիա:1993 սինգլներ Կատեգորիա:1998 երգեր Կատեգորիա:1998 սինգլներ Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Էրոս Ռամազոտիի երգեր Կատեգորիա:Թինա Թըրների երգեր
Սյունիք օդակայան
Սյունիքի օդակայանը Հայաստանի հարավային օդակայանն է։ Այն գտնվում է Կապանից ոչ հեռու, այն նաև հայտնի է որպես Կապանի օդակայան ։
Հայտնի է, որ օդակայանը նույնիսկ ԽՍՀՄ-ի ժամանակ կիրառվում էր ներքին ավիացիայում։
Վերականգնում
Օդակայանի մասին շատ տեղեկություն չկա, սակայն այն մեր օրերում հանրությանը ներկայացրեց «Կապանի օդանավակայանի վերակառուցումը մեկնարկեց» տեսահոլովակը ։ 27 տարի անց Երևան - Կապան առաջին չվերթը իրականացավ 2017 թվականի հունիսի 8-ին։ Piper M500 օդանավի վայրէջքի պահին օդակայանում են գտնվել Հայաստանի Սյունիքի մարզպետ Վահե Հակոբյանը, Քաղավիացիայի վարչության ներկայացուցիչները, ինչպես նաև ուժային կառույցների մի շարք պատասխանատուներ։ Փորձնական վայրէջքն իրականացվել է օդանավակայանի վիճակը գնահատելու, առկա թերությունները շտկելու նպատակով ։ Տվյալ պահին ընդանում են շինարարական աշխատանքներ և նշվում է, որ արդեն մեկնարկել է օդանավակայանի մասնաշենքի կառուցման շինարարական աշխատանքները ։ Բացումը նախատեսվում է 2018 թվականին։ Օդակայանը սպասարկելու է ներքին չվերթները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի օդանավակայաններ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզ Կատեգորիա:2018 հիմնադրումներ Հայաստանում
Գերհոսուն հելիում-4
Գերհոսուն հելիում-4 (superfluid helium-4), հելիում տարրի 4 զանգվածով իզոտոպի ֆազային վիճակ, որում այն ցուցաբերում է 0-ական մածուցիկությամբ հեղուկի հատկություններ․ հոսում է առանց շփման ցանկացած մակերևույթով, թափանցում է շատ փոքր անցքերով՝ ենթարկվելով միայն իր սեփական իներցիային։ Հելիումի գերհոսուն վիճակը դիտվում է այն դեպքում, երբ այն սառեցվում է կրիտիկական ջերմաստիճանից ցածր (~2,17 Կ)։ 1 Կ ջերմաստիճանում այն գրեթե ամբողջությամբ դառնում է գերհոսուն ։
Գերհոսուն հելիումը հայտնի է որպես քվանտային հիդրոդինամիկայի և մակրոսկոպիկ քվանտային երևույթների ուսումնասիրման հիմնական օբյեկտ։ Գերհոսունության առաջացումը համարվում է ավարտված Բոզե-Այնշտայնի կոնդենսատի ձևավորմամբ։ Դրա համար ապացույց է հանդիսանում այն փաստը, որ հելիում 4-ի գերհոսունությունը հեղուկ վիճակում դիտվում է ավելի բարձր ջերմաստիճաններում, քան այն կարելի է դիտել հելիում-3 իզոտոպում։ Հելիում 4-ի յուրաքանչյուր ատոմ բոզոն է, քանի որ նրա սպինը հավասար է 0-ի։ Այնուամենայնիվ, հելիում 3-ը ֆերմիոն է, որը կարող է ստեղծել բոզոններ միայն նմանատիպ ատոմի հետ զուգակցվելով ավելի ցածր ջերմաստիճաններում, գերհաղորդականության երևույթի մեջ էլեկտրոնների զուգակցման նման մի գործընթացում։ Հելիում 4-ի իզոտոպը (⁴He) մոտավորապես միլիոն անգամ ավելի տարածված է, քան հելիում 3-ը (³He) , այդ պատճառով, երբ խոսք է գնում հելիումի գերհոսունության կիրառման մասին, հիմնականում նկատի է առնվում հենց ⁴He-ը։ ³He-ի ոչ մեծ քանակությամբ խառնուրդները ⁴He-ի հատկությունները չեն ցուցաբերում. ձևավորվում է լուծույթ, որը պահպանում է գերհոսունությունը, չնայած անցման ջերմաստիճանը նվազում է։ ³He-ի մեծ կոնցենտրացիայիով լուծույթները դեռևս լավ չեն ուսումնասիրված ։
Հետազոտության պատմություն
Հեղուկացված հելիումն առաջին անգամ ստացել է Կամերլինգ Օնեսը 1908 թվականի հուլիսի 10-ին։ Դրա համար անհրաժեշտ էր գազը սառեցնել մինչև 4Կ ջերմաստիճան ։ 1910 թվականին Կեմերլինգ-Օնեսը կարողացել է սառեցնել հելիումը մինչև 1,04 Կ ջերմաստիճան։ Այս հետեզոտությունների համար նա 1913 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։ Հեղուկացված հելիումը մինչև 1 Կ հնարավոր է սառեցնել ցածր ճնշման տակ գոլորշիացնելով (վակումային պոմպի կիրառմամբ) ։
Հեղուկացված հելիումի գերհոսունությունը հայտնաբերել են Պյոտր Կապիցան, Ջոն Ալենը և Դոն Միսեները 1937 թվականին։ Այդ ժամանակվանից այն նկարագրվել է ֆենոմենոլոգիական և մանրադիտակային տեսությունների միջոցով։
21-րդ դարում
2000-ականներին սկզբին ֆիսիկոսներն ստեղծել են ֆերմիոնային կոնդենսատ՝ ֆերմիոնների գերսառը ատոմների զույգերից։ Որոշակի պայմաններում ֆերմիոնի ատոմային զույգերը ձևավորում են երկատոմ մոլեկուլներ, և համակարգում հնարավոր է դառնում Բոզե-Այնշտայնի խտացումը։ Մյուս ծայրահեղությունում ֆերմիոնները (մասնավորապես գերհաղորդիչ էլեկտրոնների մեծ մասը) ձևավորում են կուպերովյան զույգեր, որոնց նույնպես բնորոշ է գերհոսունությունը։ Գերսառը ատոմային գազերի վերաբերյալ այս աշխատանքը հնարավորություն է տվել ուսումնասիրել այս երկու ծայրահեղությունների միջև ընկած տարածքը, որը հայտնի է որպես BEC-BCS քրոսովեր։
Գերհոսուն պինդ մարմինները, հնարավոր է, հայտնաբերվել են 2004 թվականին Փենսիլվանիա նահանգի համալսարանի ֆիզիկոսների կողմից։ Եթե հելիում-4-ը սառեցվի 200մԿ ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճանում բարձր ճնշման տակ, պինդ մարմնի մոտավորապես մեկ տոկոսը դառնում է գերհոսուն ։ Տորսիոնային օսցիլյատորի օգնությամբ կատարված փորձով ցույց է տրվել, որ կտրուկ սառեցման կամ կարգավորման ժամանակահատվածի երկարաձգման (դրանով իսկ բարձրացնելով կամ նվազեցնելով թերությունների խտությունը համապատասխանաբար) դեպքում գերհոսուն պինդ մարմնի ֆրակցիան կարող է լինել 20 %-ից մինչև բոլորովին բացակայող։ Սա հնարավորություն է տվել ենթադրել, որ գերհոսուն պինդմարմնային հելիում 4-ի հատկությունները բնորոշ չեն հելիում 4-ին և կարգավորված չեն  ։
Հատկություններ
Վիճակի դիագրամը (նկար 1) ցույց է տալիս 4He-ի յուրահատկությունը, որը կարող է գտնվել հեղուկ վիճակում նույնիսկ բացարձակ 0-ի դեպքում։ Այն կարծրանում է միայն ավելի քան 25 բար ճնշման տակ։
Այդ դիագրամում նաև ցույց է տրված λ-գիծը, որը բաժանում է հեղուկ վիճակի երկու տարածքը, որոնք նշանակված են He-I և He-II։ He-I-ի տարածքում հելիումն իրեն դրսևորում է որպես նորմալ հեղուկ, իսկ He-II-ում՝ գերհոսուն։
Լամբդա գծի անվանումը ծագում է յուրահատուկ գրաֆիկից, որը ցույց է տալիս ջերմունակության կախվածությունը ջերմաստիճանից, ինչը հիշեցնում է հունական λ (լյամբդա) տառը ։ Ջերմունակության գագաթնակետը դիտվում է 2,172 Կ ջերմաստիճանում (նկար 2), որը կոչվում է λ-կետ։
Լամբդա գծից ներքև հելիումի վարքագիծը հնարավոր է ֆենոմենոլոգիականորեն նկարագրել այսպես կոչված երկհեղուկային մոդելի միջոցով։ Այն իրեն պահում է այնպես, կարծես բաղկացած է երկու բաղադրիչներից՝ նորմալ, որը նման է սովորական հեղուկի և գերհոսուն՝ 0-ական մածուցիկությամբ և 0-ական էնտրոպիայով։ Նորմալ (ρn) և գերհոսուն (ρ s) բաղադրիչների խտությունների հարաբերությունը կախված է ջերմաստիճանից և ներկայացված է նկար 3-ում ։ Ջերմաստիճանի նվազման դեպքում գերհոսուն (ρs/ρ) բաղադրիչի խտությունը բարձրանում է 0-ից T λ մինչև 1-ի Կելվինով 0-ական ջերմաստիճանի դեպքում։ 1 Կ-ից ցածր ջերմաստիճանում հելիումը գրեթե ամբողջությամբ գերհոսուն է։ 0,7 Կ-ից ցածր ջերմաստիճանում նորմալ բաղադրիչների խտության կախվածությունը ջերմաստիճանից ունի  ρn ~ T4 տեսքը ։
Կարելի է ստեղծել նորմալ բաղադրիչի (և հետևաբար գերհոսուն բաղադրիչի, քանի որ ρn + ρs = հաստատուն), որոնք հիշեցնում են սովորական ձայնային ալիքներ։ Այս էֆեկտը կոչվում է երկրորդ ձայն։ ρn ջերմաստիճանային կախվածության միջոցով (նկար 3)  ρn-ում այս ալիքները նաև ջերմաստիճանային ալիքներ են։
Թաղանթի հոսք
Բազմաթիվ սովորական հեղուկներ, ինչպիսիք են սպիրտը և նավթը, կոշտ պատի վրայով կսողան դեպի վեր թրջման երևույթի շնորհիվ, ինչը պայմանավորված է մակերևույթային լարվածությամբ։ Հեղուկ հելիումը նույնպես ունի այս հատկությունը, սակայն He-II-ի դեպքում շերտում հեղուկի հոսքը սահմանափակվում է ոչ միայն նրա մածուցիկությամբ, այլ մոտ 20 սմ/վրկ կրիտիկական արագությամբ։ Դա բավականին մեծ արագություն է, այդ պատճառով գերհոսուն հելիումը կարող է հեշտությամբ հոսել դեպի վեր դատարկ տարայի պատերի վրայով, որոնք մասամբ ընկղմված են հեղուկի մեջ, հոսել մինչև վերին եզրը և դուրս հոսում՝ լցնելով տարան մինչև հեղուկի մակարդակը դրսից։ Այս սիֆոնային էֆեկտը սխեմատիկ կերպով ցույց է տրված նկար 4-ում։ Եթե լցված տարան բարձրացնենք հեղուկի մակարդակից վեր, ապա տարայի հատակին թաղանթի հոսքը կառաջացնի տեսանելի կաթիլներ, ինչպես ցույց է տրված նկար 5-ում։
Տարբերությունը հելիում 3-ից
Չնայած հելիում 3-ի և հելիում 4-ի գերհոսունության ֆենոմենոլոգիաները շատ նման են, սակայն անցումների մանրադիտակային մանրամասները զգալիորեն տարբերվում են։ Հելիում 4-ի ատոմները բոզոններ են, և դրանց գերհոսունությունը կարելի բացատրել Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրության միջոցով, որին նրանք ենթարկվում են։ Մասնավորապես, հելիում 4-ի գերհոսունությունը կարելի բացատրել Բոզե-Այնշտայնի խտացման միջոցով, որին նրանք ենթարկվում են։ Մյուս կողմից, հելիում 3-ի ատոմները ֆերմիոններ են, և գերհոսունության անցումը այս համակարգում բացատրվում է ԲԿՇ գերհաղորդականության տեսության ընդհանրացմամբ։ Այս տեսության համաձայն՝ ատոմների միջև տեղի է ունենում կուպերովյան զուգավորում (այլ ոչ թե էլեկտրոնների միջև, ինչպես ԲԿՇ դեպքում)  և դրանց միջև ձգողականության փոխազդեցությունը փոխանցվում է սպինային, այլ ոչ թե ֆոնոնի տատանումների միջոցով։ Գերհաղորդականության և գերհոսունության համակցված վիճակը կարելի է նկարագրել համակարգի չափիչ համաչափության հանկարծակի խախտման տեսանկյունից։
Երկկոմպոնենտություն
Գերհոսուն հեղուկները, ինչպիսին է հելիում 4-ը լամբդայի կետից ցածր, ունեն մեծ թվով անսովոր հատկություններ։ Գերհոսունությունը գործում է այնպես, կարծես հեղուկը գերհոսուն բաղադրիչի և սովորական հեղուկի խառնուրդ է։ Գերհոսուն բաղադրիչն ունի զրոյական մածուցիկություն և էնտրոպիա։ Համակարգ ջերմության ներմուծումը հանգեցնում է նորմալ բաղադրիչի հոսքին, որն ապահովում է է ջերմության փոխանցումը բավականին մեծ արագությամբ (մինչև 20 սմ/վրկ), ինչը հանգեցնում է շատ բարձր ջերմահաղորդականության։
Քվանտային պտույտներ
Հիմնական հատկություններից մեկն էլ դրսևվորվում է, եթե գերհոսուն հեղուկը տեղադրվի ցենտրիֆուգում (պտտվող տարա)։ Ցենտրիֆուգի հետ պտտվելու փոխարեն հելիումում առաջանում են քվանտային պտույտներ։ Այսինքն, երբ սարքը պտտվում է առաջին անկյունային արագությունից ցածր արագությամբ, հեղուկը ամբողջությամբ մնում է անշարժ։ Այն բանից հետո, երբ արագությունը հասնում է առաջին անկյունայինին, գերհոսուն հեղուկն առաջացնում է պտույտներ։ Պտույտների ուժը քվանտային է, այսինքն՝ գերհոսուն հեղուկը կարող է պտտվել միայն անկյունային արագության որոշակի  «թույլատրելի» արժեքների դեպքում։ Նորմալ հեղուկի պտտումը, ինչպիսին է ջուրը, չի քվանտացվում։  Եթե պտտման արագությունն էլ ավելի մեծանա, կձևավորվեն նոր քվանտային պտույտներ՝ առաջացնելով հետաքրքիր նախշեր, որոնք նման են Աբրիկոսովի ցանցին գերհաղորդիչներում։
Գերհոսուն հիդրոդինամիկա
Գերհոսուն բաղադրիչի շարժման հավասարումը, մի քանի անգամ պարզեցված ձևով, ենթարկվում է Նյուտոնի օրենքին.
M4 4He-ի մոլային զանգվածն է, և \vec v_s՝ գերհոսուն բաղադրիչի արագությունը։ Ժամանայկի ածանցյալը՝ այդպես կոչված հիդրոդինամիկ ածանցյալը, այսինքն՝ գրանցված է հեղուկի տարրի համար, որը ինքնուրույն շարժվում է։ Գերհոսուն 4He-ի դեպքում գրավիտացիոն դաշտում ուժը դրսևորվում է ինչպես.
Այս հավասարումում μ-ը քիմիական մոլային պոտենցիալն է, g-ը՝ գրավիտացիոն արագացումը, իսկ z-ը՝ կոորդինատի ուղղահայացը։ Այսպիսով.
(1) հավասարումը իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ vs-ը չի գերազանցում կրիտիկական արժեքը, որը, որպես կանոն, որոշվում է հոսքի ալիքի տրամագծով ։
Դասական մեխանիկայում ուժը հաճախ հանդիսանում է պոտենցիալ էնորգիայի կրող։ Հավասարում (1)-ը ցույց է տալիս, որ գերհոսուն բաղադրիչի առկայության դեպքում ուժը կրում է արժեք, որն ուղիղ համեմատական է քիմիական պոտենցիալի գրադիենտին։ Դրա շնորհիվ He-II-ը դրսևորում է այնպիսի հրաշալի հատկություն, ինչպիսին է շատրվանային էֆեկտը։
Շատրվանային ճնշում
(1) հավասարումն ավելի պարզ տեսքով վերաշարադրելու համար օգտագործվում է ընդհանուր բանաձև․
Մենք հետաքրքրված ենք միայն այն դեպքերով, երբ р-ն փոքր է, այնպես որ V m-ը գրեթե չի փոխվում։ Հետևապես․
Որտեղ V m0 հեղուկի մոլյար ծավալն է T = 0 և p = 0 պայմաններում։ (3) հավասարման մյուս անդամը նույնպես գրվում է որպես Vm0-ի ածանցյալ և pf մեծությունը, որը ունի ճնշման չափ․
pf ճնշումը կոչվում է շատրվանային ճնշում։ Այն կարելի է հաշվարկել հելիում 4-ի էնտրոպիայի միջոցով, որն իր հերթին կարելի է հաշվարկել ջերմունակության միջոցով։ T = Tλ-ի համար շատրվանային ճնշումը հավասար է 0,692 բար։ Հեղուկ հելիումի 125 կգ/մ3 խտության և g = 9.8 մ/սմ2 դեպքում այդ ճնշումը համապատասխանում է 56 մ բարձրությամբ հեղուկ հելիումի սյան ճնշմանը։ Հետևաբար բազմաթիվ փորձերի մեջ շատրվանային ճնշումը ավելի մեծ ազդեցություն է ունենում գերհոսուն հելիումի շարժման վրա, քան ձգողության ուժը։
(4) և (5) հավասարումների օգնությամբ (3)ն հավասարումը ունենում է հետևյալ տեսքը․
(6) հավասարման ներդրումը (1)-ի մեջ տալիս է․
Հեղուկ 4He-ի խտությամբ 0-ական ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում ρ₀ = M 4/Vm0։
Հավասարում (7)-ը ցույց է տալիս, որ բաղադրիչի գերհոսունությունն արագանում է, որպես կանոն գրավիտացիոն ձևով պայմանավորված ճնշման գրադիենտով, ինչպես նաև շատրվանային ճնշման գրադիենտով։
Դեռևս (5) հավասարումն ունի զուտ մաթեմատիկական նշանակություն, սակայն հատուկ փորձարարական պայմաններում pf կարող է դրսևորվել որպես իրական ճնշում։ Նկար 7-ում ցույց են տրվում 2 անոթներ, որոնցում He-II է։ Ձախ անոթը պետք է գտնվի ըստ Կելվինի 0 աստիճանում (Tl = 0) և 0-ական ճնշման պայմաններում (p l = 0)։ Անոթները միացված են այսպես կոչված գերհոսունության արտահոսքի միջոցով։ Դա խողովակ է, որը լցված է շատ մանր փոշով, որի պատճառով նոր բաղադրիչի հոսքը գրեթե արգելափակված է։ Այնուամենայնիվ գերհոսուն բաղադրիչը կարող է հոսել դրա միջով առանց որևէ խոչընդոտի ( կրիտիկական արագությունից ցածր՝ մոտավորապես 20 սմ/վ)։ Ստանդարտ պայմաններում v s = 0, այդ պատճառով (7) հավասարումից հետևում է՝
որտեղ l (r) ինդեքսը վերաբերում է ձախ (աջ) կողմի գերհոսունությանը։ Հետևյալ կոնկրետ դեպքում pl = 0, zl = zr, և p fl = 0 (քանի որ T l = 0)։ Հետևաբար․
Դա նշանակում է, որ աջ անոթի ճնշումը հավասար է շատրվանային ճնշմանը Tr դեպքում։
Շատրվանը կարելի է ստեղծել փորձի շնորհիվ, որը ներկայացված է նկար 8-ում։ Շատրվանային էֆեկտը օգտագործվում է 3He շրջանառության նպատակով լուծարման սառնարաններում ։
Ջերմության փոխանցումը
Նկ․ 9-ում ցույց է տրվում TH և T ջերմաստիճաններով երկու անոթների միջև ջերմության փոխանակուման փորձը, որոնք միացված ե He-II-ով լցված   խողովակով։ Երբ ջերմությունը մատակարարվում է տաք վերջնամաս, այստեղ առաջանում է ճնշում  (7)   հավասարման համաձայն։ Այս ճնշումը ստիպում է  նորմալ բաղադրիչին տեղաշարժվել տաք ծայրից դեպի սառը հետևյալ հավասարման համաձայն․
Այստեղ ηn-ը նորմալ բաղադրիչի մածուցիկությունն է, Z-ը՝ որոշակի երկրաչափական բազմապատկիչ,  իսկ  \dot V_n-ը՝ ծավալային հոսքը։ Նորմալ հոսքը հավասարակշռվում է գերհոսուն բաղադրիչի հոսքով սառը ծայրից դեպի տաք ծայրը։ Վերջնամասերում տեղի է ունենում վերափոխում, նորմալ բազադրիչը վերածվում է գերհոսունի և հակառակը։ Այսպիսով, ջերմությունը փոխանցվում է ոչ թե ջերմահաղորդականության, այլ կոնվեկցիայի միջոցով։ Ջերմահաղորդականության այս ձևը շատ արդյունավետ է, քանի որ  He-II-ի ջերմահաղորդականությունը շատ ավելի մեծ է, քան լավագույն նյութերինը։ Իրավիճակը համեմատելի է ջերմահաղորդիչների հետ, որտեղ ջերմահաղորդականությունը տեղի է ունենում գազ-հեղուկ փոխարկման միջոցով։ He-II-ի բարձր ջերմահաղորդականությունն օգտագործվում է գերհաղորդիչ մագնիսների կայունացման համար, օրինակ՝ ՑԵՌՆ-ում Մեծ հադրոնային բախիչում։
Լանդաուի երկհեղուկ մոտեցում
Լև Լանդաուն հելիում 4-ի ֆենոմենոլոգիական և կիսամանրադիտակային գերհոսունության տեսության համար 1962 թվականին արժանացել է ֆիզիկայի ասպարեզում Նոբելյան մրցանակի։ Ենթադրելով, որ ձայնային ալիքները ցածր ջերմաստիճանում հելիում-4-ի համար հանդիսանում են առավել կարևոր գրգռիչներ, նա ցույց է տվել, որ հելիում-4-ը, որը հոսում է պատի կողքով, հանկարծակի գրգռականություն չի առաջացնի, եթե հոսքի արագությունը ցածր է ձայնի արագությունից։ Այս մոդելում ձայնի արագությունը հանդիսանում է «կրիտիկական արագություն», որից բարձրում գերհոսունությունը քայքայվում է (հելիում 4-ը իրականում ունի հոսքի ավելի ցածր արագություն, քան լույսի արագությունն է)։ Լանդաուն նաև ցույց է տվել, որ ձայնային ալիքները և այլ խանգարումներ կարող են միմյանց հավասարակշռել և շարժվել անկախ հելիում 4-ի մնացած մասից, որը հայտնի է որպես «կոնդեսատ»։
Ելնելով գրգռման հոսքի իմպուլսից և արագությունից՝ Լանդաուն որոշել է «նորմալ» հեղուկի խտությունը, որը հավասար է 0-ի 0-ական ջերմաստիճանում և աճում է ջերմաստիճանի բարձրացման հետ։ Այսպես կոչված լամբդայի ջերմաստիճանում, որտեղ նորմալ բաղադրիչի խտությունը հավասար է ընդհանուր խտությանը, հելիում 4-ը կորցնում է իր գերհոսունությունը։
Գերհոսուն հելիում 4-ի ջերմունակության առանձնահատկությունները բացատրելու նպատակով Լանդաուն ենթադրել է որոշակի գրգռման գոյության մասին, որը նա անվանել է «Ռոտոն», բայց ճշգրիտ տվյալներն ստանալուց հետո նա որոշել է, որ ռոտոնը չի տարբերվում ձայնի բարձր ինպուլսային տարբերակից։
Լանդաուի տեսությունը մանրամասնորեն մշակել է հեղուկ հելիումի բաղադրիչների կառուցվածքը։ Գերհոսունության բաղադրիչների մանրադիտակային տեսության ստեղծման առաջին փորձը կատարել են Ֆրից Լոնդոնը և Տիշան ։ Հետագայում տարբեր գիտնականներ առաջարկել են մանրադիտակային այլ մոդելներ։ Նրանց գլխավոր նպատակն է գերհոսուն վիճակում հելիումի ատոմների միջև մասնակի փոխազդեցությունն արտահայտել քվանտային մեխանիկայի սկզբունքներից ելնելով։ Մինչ օրս առաջարկվել են այդպիսի մի քանի մոդելներ՝ պտույտային օղակների մոդելները, պինդ ոլորտների մոդելները, գաուսսյան կլաստերային տեսությունները և այլն։
Պտույտի օղակի մոդելը
Լանդաուն ենթադրում էր, որ պտտողականությունը հելիում-4-ում առաջանում է պտտվող թերթիկների ձևով, բայց ապացուցվելլ է, որ նման թերթիկներն անկայուն են։ Օնզագերը և նրանից անկախ Ռիչարդ Ֆեյմանը ցույց են տվել, որ պտույտները հայտնվում են քվանտային պտտվող գծերի տեսքով։ Նրանք նաև զարգացրել են քվանտային պտտվող օղակների գաղափարը։ 1940-ական թվականներին Արիե Բայլը, իսկ 1955 թվականին՝ Ֆեյմանը ռոտոնների համար մշակել են մանրադիտակային տեսություններ, ինչը դիտարկվել է Պավլևսկու նեյտրոնների էլաստիկ ցրման փորձում։ Հետագայում Ֆեյմանը խոստովանել է, որ իր մոդելը փորձի հետ տալիս է միայն որակական համապատասխանություն ։
Կոշտ ոլորտի մոդելներ
Կոշտ ոլորտի մոդելները օգտագործում են պարզեցված ձևով գերհոսուն հելիում-4-ի ատոմների փոխազդեցության դեպքում։ Մասնավորապես ներուժը ենթադրվում է կոշտ ոլորտների տեսքով  ։ Այս մոդելներում որակապես ձևավորվում է Լանդաուի գրգռման սպեկտորը։
Գաուսյան կլաստերային մոտեցում
Այս երկմասշտաբային մոտեցումը նկարագրում է հելիում-4-ի գերհոսուն բաղադրիչը։ Այն կազմված է երկու ներմուծված մոդելներից, որոնք փոխկապակցված են պարամետրային տարածությամբ։ Կարճալիք մասը բնութագրում է հոսքի փաթեթի ներքին կառուցվածքը՝ օգտագործելով ոչ յուրահատուկ մոտեցում՝ Շրեդինգի լոգարիթմական հավասարման միջոցով․
Կոմպլեքս ֆունկցիայի համար, որտեղ \Delta\, լապլասիան է մինչև   վեկտոր, այն ենթադրում է գաուսականի նման վարքագիծ, տարրի խտության և միջմասնիկային պոտենցիալի ներքին  փոխազդեցություն։ Երկարալիք մասը այդպիսի տարրերի մարմինների քվանտային տեսությունն է, որը զբաղվում է դրանց դինամիկայով և փոխազդեցություններով։ Այսպիսի մոտեցումը  ֆոնոնային, մաքսոնային և ռոտոնային գրգռականությունների միասնական նկարագրման հնարավորություն է տալիս, և նշանակալից համաձայնեցվածություն ունի իր փորձի հետ։ Օգտագործելով միայն մեկ կարևոր չափանիշ՝ կարելի մեծ ճշգրտությամբ արտածել Լանդաուի ռատոնային սպեկտրը, լույսի արագությունը և գերհոսուն հոլիումի-4-ի կառուցվածքային գործոնը ։ Այս մոդելը օգտագործում է Բոզեի քվանտային հեղուկների ընդհանուր տեսությունը, որը հիմնված է դիսսիպատիվ տիպի էներգիայի ներմուծման վրա, ինչը  կապված է Էվերետ-Գրիշմանի քվանտային ֆունկցիայի հետ ։
Գործնական կիրառություններ
Գերհոսուն հելիումով սառեցումը մեծ կիրառություն է գտել տիեզերանավերում, մասնավորապես, գերզգայուն գիրոսկոպերի սառեցման համար, որոնք հնարավորություն են տալիս չափել որոշ տեսականորեն կանխատեսված գրավիտացիոն էֆեկտներ։
Ինչպես նաև էլեկտրամսգնիսական ճառագայթումը չափող բոլոմետրերի համար։
Գերհոսուն հելիումի տեխնոլոգիան օգտագործվում է ցածր ջերմաստիճանային սահմանները ընդլայնելու համար։ Մինչև հիմա սահմանը կազմում է 1,19 Կ, բայց հնարավոր է հասնել 0,7 Կ-ի։
Մարմնամարզություն
Մարմնամարզություն ( [gymnastike], от [gymnazo]՝ մարզվել, պարապել, այլ տարբերակով՝ γυμνός [gymnos]՝ մերկ), տղամարդկանց և կանանց կողմից կիրառվող սպորտաձև, որը պահանջում է հավասարակշռություն, ուժ, ճկունություն, տոկունություն և հսկողություն։ Մարմնամարզության ժամանակ շարժումները նպաստում են ձեռքերի, ոտքերի, ուսերի, մեջքի, կրծքավանդակի և որովայնի մկանների զարգացմանը։ Զգոնությունը, հստակությունը , խիզախությունը , ինքնավստահություն և ինքնակարգավորումը մտավոր հատկություններ են, որոնք կարող են մշակվել նաև մարմնամարզության միջոցով ։ Մարմնամարզությունը ծագել է վարժություններից, որոնք անում էին հին հույները երբ ձի էին բարձրանում կամ իջնում դրանցից, ինչպես նաև կրկեսային վարժություններից։
Մրցակցային մարմնամարզական միջոցառումների մեծ մասը կազմակերպում է Մազրմամարզության Միջազգային Ֆեդերացիան (FIG)։ Յուրաքանչյուր պետություն ունի իր ազգային կառավարման մարմինը (BIW), որը FIG-ի մասնաճյուղն է։
Մարմնամարզությունները տեսակներն են՝ հիմնական մարմնամարզությունները (ներառյալ հիգիենիկ և աթլետիկական), արտադրական մարմնամարզությունը, կիրառական մարմնամարզությունը, սպորտային մարմնամարզությունը, գեղարվեստական մարմնամարզությունն և ակրոբատիկան։
Կան առողջապահական մարմնամարզությունների մի քանի տեսակներ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարմնամարզություն Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր
Մանես
Մանես (Manes), չեխ նկարիչների ընտանիք։
Անտոնին Մանես 1784-1843)
Բնանկարիչ, գեղանկարչության ազգային դպրոցի հիմնադիրներից։ 1800-ական թվականների սկզբին սովորել է Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում, որտեղ դասավանդել է 1836 թվականից։ Կրել է կլասիցիզմի և ռոմանտիզմի ազդեցությունը։ Գործերից Է՝ «Գրադչանիի տեսարանը» (1821, Քաղաքային թանգարան, Պրագա)։
Եղբայրը՝ Կվիդո Մանես (1828-1880)
Կատեգորիա:Չեխ նկարիչներ Կատեգորիա:Գերդաստաններ
Bailando
«Bailando», իսպանացի երգիչ Էնրիկե Իգլեսիասի երգը նրա Sex + Love (2014) տասներորդ ստուդիական ալբոմից ։ Երգը նաև թողարկվել է որպես առանձին սինգլ՝ դառնալով ալբոմի վեցերորդ սինգլը։
Տեսահոլովակ
Երգի իսպանական տարբերակի տեսահոլովակը նկարահանվել է Դոմինիկյան Հանրապետությունում։ Ռեժիսորն է կուբացի Ալեխանդրո Պերեսը ։
Գլխավոր դերում են Էնրիկեն և Անա Կառլա Սուարես։ Պարողները Լիստ Ալֆոնսոյի Ballet Lizt Alfonso պարողների հավայան խմբի անդամներն են ։
Հասարակության արձագանքը
Ինչպես գրում է Songfacts կայքը, «Bailando» երգը սահմանել է ռեկորդ «Բիլբորդ» ամսագրի Hot Latin Songs հիթ-շքերթի 1 առաջին հորիզոնականն անընդմեջ զբաղեցնելու շաբաթների թվով։ Նրանից առաջ ռեկորդը պատկանել է Շակիրայի «La Tortura» երգին, որը հասել էր առաջին հորիզոնական 2005 թվականի հունիսին և պահպանել այն 25 շաբաթ անընդմեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էնրիկե Իգլեսիասի երգեր Կատեգորիա:2014 երգեր
Շեբելիկ
Շեբելիկ, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սյոմա գետի աջ ափով՝ 57 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։ Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Վալգանիոն
Վալգանիոն (Valgañón), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Էսկարայ շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 31,74 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 135 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 64 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լա Ռիոխայի (Իսպանիա) մունիցիպալիտետներ
Ջամբատիստա Մարինո
Մարինո Ջամբատիստա (Giambattista Marino, ), իտալացի բանաստեղծ։
Նրա անունով է բարոկկո պոեզիայի ուղղություններից մեկը՝ մարինիզմը, որը տարածում է գտել 17-րդ դարի իտալական գրականության մեջ։ Մարինոյի աշխարհազգացողության մեջ հեդոնիգմը զուգակցվում է ամենայն գոյի անցավորության և տիեզերքի աններդաշնակության պատկերացման հետ։ Նրա ամենանշանավոր գործը ութնյակներով գրված «Ադոնիս» (1623, 20 երգ) պոեմն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի դրամատուրգներ
Բաքվի 26 կոմիսարներ
Բաքվի 26 կոմիսարներ, Բաքվի կոմունայի անդամ «ձախ» էսէռականներ և բոլշևիկներ, որոնք կոմունայի անկումից հետո 1918 թվականի սեպտեմբերի 20-ին գնդակահարվեցին էսէռականների կողմից։
Բաքվում խորհրդային իշխանության անկումից հետո, 1918 թվականի օգոստոսի 10-ին բոլշևիկները որոշեցին փախչել Բաքվից և հիմնական ուժերով էվակուացվել դեպի խորհրդային Աստրախան։ Օգոստոսի 14-ին 16 նավերից բաղկացած քարավանը շարժվեց դեպի Աստրախան։ Փոթորկի պատճառով նավախումբը երկու օր կանգնեց բաց ծովում՝ Բաքվից 60 կմ հեռավորության վրա։ Օգոստոսի 16-ին նրան շրջապատեցին «Կենտրոնական կասպիական բռնապետության» ռազմանավերը և հրետանային կրակոցների սպառնալիքի տակ ստիպեցին վերադառնալ Բաքու, որտեղ 35 խորհրդային աշխատողների ձերբակալեցին և բանտ նետեցին։ Դրանց թվում էին կուսակցության Կենտկոմի անդամ, խորհրդային կառավարության Կովկասյան գործերի արտակարգ կոմիսար, Բաքվի ժողկոմխորի նախագահ Ստեփան Շահումյանը, կուսակցության Կենտկոմի անդամության թեկնածու, Բաքվի խորհրդի նախագահ, ներքին գործերի կոմիսար Պրոկոֆի Ջափարիձեն, Բաքվի ժողկոմխորի նահանգական կոմիսար Մեշադի Ազիզբեկովը, ժողովրդական տնտեսության գործերի կոմիսար Իվան Ֆիոլետովը, ռազմածովային գործերի ժողկոմ Գրիգոր Կորգանովը, աշխատանքի կոմիսար Յակով Զևինը, հողագործության ժողկոմ Միր-Հասան Վեզիրովը, կուսակցական, խորհրդային և ռազմական ուրիշ գործիչներ։ «Կենտրոնական կասպիական բռնապետության» կառավարության և անգլիական օկուպացիոն զորքերի հրամանատարության որոշմամբ Բաքվի կոմիսարները պետական դավաճանության մեղադրանքով պետք է հանձնվեին ռազմադաշտային դատարանին և նախօրոք ընդունված վճռով գնդակահարվեին։ Սակայն նրանք չկարողացան այդ որոշումը անմիջապես իրականացնել, որովհետև անգլիացիներն ու Կենտրոնական կասպիական բռնապետության կառավարողները թուրքական զորքերի հարձակման սպառնալիքի տակ սեպտեմբերի 14-ին խուճապահար հեռացան Բաքվից՝ բանտում թողնելով կոմիսարներին։ Ձերբակալությունից ազատ մնացած մի խումբ բոլշևիկների ջանքերով օգոստոսի 14-ի լույս 15-ի գիշերը, քաղաքը թուրքական բանդաների կողմից գրավվելուց երեք ժամ առաջ, Բաքվի 26 կոմիսարները բանտից ազատվեցին։ Կոմիսարները պետք է նավահանգստում սպասող «Սևան» շոգենավով էվակուացվեին Աստրախան, սակայն նախատեսված պլանը ձախողվեց։ «Սևան» շոգենավը, թուրքական հրետանու կրակի մոտենալու պատճառով, հեռացել էր բաց ծով։ Նրանց հաջողվեց տեղավորվել «Թուրքմեն» շոգենավում, որը գտնվում էր խորհրդային պարտիզանական ջոկատի հրամանատար Թ․ Ամիրովի տրամադրության տակ և ուղևորվելու էր Աստրախան։ Բայց «Թուրքմենի» հակահեղափոխականորեն տրամադրված հրամանատարական կազմի մի մասի, անգլիացի սպաների պահանջով, նավն ուղեվորվեց Կրասնովոդսկ, ուր տնօրինում էին անգլիական օկուպացիոն զորքերը և տեղական էսեռական կառավարությունը։ Սեպտեմբերի 16-ին էսեռական իշխանությունները գնդապետ Բատինի և անգլիացի սպաների ներկայությամբ, մատնիչների օգնությամբ ձերբակալեցին կոմիսարներին։ Սեպտեմբերի 19-ի լույս 20-ի գիշերը ձերբակալվածներից առանձնացվեց 25 հոգի՝ այն ցուցակով, որ մնացել էր Գրիգոր Կորգանովի մոտ (Բաքվի բանտում, որպես ավագ, Կորգանովը ըստ այդ ցուցակի բաժանում էր դրսից ստացված պարենամթերքը)։ Կրասնովոդսկում այդ ցուցակը համալրեցին կոմունայի ղեկավար գործիչների ցուցակ, ավելացրեցին նաև «Թուրքմենի» նավապետ Թ․ Ամիրովին, և այսպիսով ստացվեց 26 հոգի, որոնք 1918 թվականի սեպտեմբերի 20-ի լուսաբացին գնդակահարվեցին։ Բաքվի 26 կոմիսարների գնդակահարության մասին որոշումը կայացվել է անգլիական ռազմական միսիայի (գեներալ Ու․ Մալեսոն, կապիտան Ռ․ Տիգ–Զոնս) և էսեռական կառավարության (Ֆ․ Ֆունտիկով, Կուրիլյով, Ս․ Դրուժկին, Լ․ Զիմին, Վ․ Կուն) կողմից։
Հիշատակ
1920 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Ախչա–Կումայի ավազուտներից կոմիսարների աճյունները տեղափոխվեցին Բաքու և հանդիսավոր պայմաններում հողին հանձնվեցին, վայրը անվանվեց «26 կոմիսարների հրապարակ»։ 1958 թվականին հրապարակում դրվել է հուշարձան (քանդակագործ՝ Ս․ Մերկուրով)։ 1968 թվականին կառուցվել է պանթեոն։ 26 կոմիսարների հիշատակը հավերժացվել է․ «Բաքվի 26 կոմիսարների» անունն են կրում քաղաքային շրջաններ (Բաքվում, Երևանում) հրապարակներ, Փողոցներ (Բաքվում, Թբիլիսիում, Երևանում) և դպրոցներ Անդրկովկասի շատ քաղաքներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Բրաստիկ (Երզնկայի գավառ, գյուղ)
Բրաստիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Եփրատ գետի ձախ կողմում, ափից 2-3 կմ երկարությամբ, այգեվետ վայրում, Երզնկա քաղաքից 23-24 կմ հարավ-արևելք։
Անվան ստուգաբանություն
Անվանումը ծագում է հունարեն πρατήρcον բառից, որը նշանակում է հրապարակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մերսնակ
Մերսնակ (Mercenac), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09187։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 338 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 188 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 138-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 50-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 73,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,5 %)։ 138 աշխատունակ բնակիչներից 127-ը աշխատում էին (67 տղամարդ և 60 կին), անաշխատանք էին 11-ը (4 տղամարդ և 7 կին)։ 50 անգործունակ մարդկանցից 9-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 27-ը թոշակառու, 14-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Գունային տեսողություն
Գունային տեսողություն, գունազգացողություն, գունատարբերում, շրջակա միջավայրի գունային բազմազանությունն ընկալելու կենդանի օրգանիզմի ունակություն։ Իրականանում է աչքի ցանցաթաղանթի հատուկ բջիջների՝ շշիկների օգնությամբ, որոնք պարունակում են 3 տեսակի գունաընկալման տարրեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ընկալում է 3 հիմնական գույներից (կարմիր, կապույտ, դեղին) մեկը։ Մնացած գույներն ու երանգներն ստացվում են այդ գույների խառնումից։
Երանգի և ալիքի երկարության ընկալում
Գունազգացողությունն իրականանում է աչքի ցանցաթաղանթի հատուկ բջիջների՝ շշիկների օգնությամբ, որոնք պարունակում են 3 տեսակի գունաընկալման տարրեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ընկալում է 3 հիմնական գույներից (կարմիր, կանաչ, մանուշակագույն) մեկը։ Մնացած գույներն ու երանգներն ստացվում են այդ գույների խառնումից։
Գունազգացողության գործընթացում դա տեղի է ունենում շնորհիվ այն բանի, որ լուսային ճառագայթման սպեկտրի տեսանելի մասը կազմված է տարբեր երկարության ալիքներից։ Երկարալիք ճառագայթումը ներգործում է կարմիր գույնն ընկալող տարրի, միջին ալիքը՝ կանաչի և կարճ ալիքը՝ մանուշակագույնի վրա։ Ըստ ներգործության ինտենսիվության՝ տարբերում են մաքուր գույների հետևյալ երանգները երկար ալիքի դեպքում՝ ծիրանագույնից նարնջագույն, միջին ալիքինը՝ զմրուխտականաչից դեղին, կարճ ալիքինը՝ երկնագույնից մանուշակագույն։ Տարբեր երկարության ալիքների ճառագայթում պարունակող լուսային հոսքն առաջացնում է գունաընկալման 3 տարրերի՝ ըստ ինտենսիվության ոչ միանման դրդում, որի շնորհիվ գլխուղեղի կեղևի տեսողական կենտրոններում ձևավորվում է լիարժեք գունային պատկեր։
Գունազգացողության ֆիզիոլոգիա
Ցանցաթաղանթի շշիկներից յուրաքանչյուրը կազմված է օպսին ապոպրոտեինից, որը կովալենտ կապված է 11-ցիս-հիդրոռետինալի կամ հազվադեպ 11-ցիս-դեհիդրոռետինալի հետ ։
Շաշկունար
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.
Գունային տեսողություն
Գունազգացողության ֆիզիոլոգիա
Շշիկների պատասխան ազդակը ալիքի նկատմամբ նորմալ գույնային տեսողությամբ տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր է, այլ կենդանիների մոտ այս պոլիմորֆ փոփոխությունն ավելի մեծ է և կարող է լինել հարմարողական ։
Շաշկունար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գունային տեսողություն
Գունային տեսողության խանգարումներ
Գունային տեսողության խանգարումները կարող են առաջանալ տեսողական կամ կենտրոնական նյարդային համակարգերի ֆունկցիաների բնածին կամ ձեռքբերովի խանգարումների հետևանքով։ Բնածին խանգարումը կոչվում է դալթոնիզմ (անգլիացի գիտնական Ջոն Դալթոնի անունով, որն առաջինն է նկարագրել այդ երևույթը)։ Հիվանդանում են առավելապես տղամարդիկ, որն արտահայտվում է կարմիր ու կանաչ գույների նկատմամբ զգայնության իջեցմամբ կամ բացակայությամբ, որի հետևանքով առաջանում է շրջապատող աշխարհի գունապատկերի աղավաղված ընկալում։ Մանուշակագույնի նկատմամբ զգայնության նվազումը հազվադեպ է հանդիպում։ Դալթոնիզմը փոխանցվում է ժառանգաբար՝ հորից, աղջկա միջոցով՝ թոռանը։ Ընդ որում աղջիկը չի տառապում այդ արատով, այլ հանդես է գալիս որպես մուտանտ զենի կրող, որը նրա որդու գունային տեսողության խանգարման պատճառ է դառնում։ Գունային տեսողության լրիվ բացակայությունը կոչվում է գունակուրություն (մոնոխրոմազիա), որի դեպքում շրջապատի առարկաներն ընկալվում են սև-սպիտակ երանգներով։ Գունազգացողության ձեռքբերովի խանգարումներն առաջանում են տեսողական և կենտրոնական նյարդային համակարգերի հիվանդությունների դեպքերում և հաճախ բնութագրվում են 3 հիմնական գույների ընկալման նվազումով կամ բացակայությամբ։
Սպիտակ գույնի ընկալմանը մասնակցում է տեսողական լույսի ամբողջ սպեկտրը, մի քանի ալիքների ամբողջությունը՝ կարմիր, կանաչ, կապույտ կամ զույգ գույների խառնուրդը՝ կապույտ և դեղին ։
Յուրաքանչյուր գույնի ընկալման նկատմամբ զգայնության նվազման աստիճանը կարող է նույնը չլինել։
Բուժում
Գունային տեսողության ձեռքբերովի խանգարումներ առաջացնող հիվանդությունների ժամանակին բուժումը շատ դեպքերում հնարավորություն է տալիս վերականգնել ճիշտ գունազգացողությունը։ Իսկ բնածին խանգարումների բուժման եղանակներ դեռևս չկան, սակայն դալթոնիզմով տառապող մարդկանց օրգանիզմում աստիճանաբար առաջանում է գույներն ըստ պայծառության աստիճանի տարբերելու ունակություն, որի ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի կյանքի փորձը, առարկայի իսկական գույնը իմանալը։ Ուստի, հաճախ դալթոնիզմով տառապող մարդիկ իրենց արատի մասին առաջին անգամ տեղեկանում են ակնաբույժի հետազոտությունից հետո։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընկալում Կատեգորիա:Գույներ
Ռեանո
Ռեանո (իտալերեն՝ Reano), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 1.602 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 239 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 6 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Գևորգը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հովհաննես Պողոս I
Հովհաննես Պողոս I (Ioannes Paulus PP. I, Giovanni Paolo I, Albino Luciani, ), Հռոմի պապ, որը 33 օր եղել է Հռոմեական կաթոլիկական եկեղեցու առաջնորդ՝ 1978 թվականի օգոստոսի 26-ից սեպտեմբերի 28-ը։ Եղել է մեր ժամանակների վերջին իտալացի պապ։