cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թոքի ադենոկարցինոմա
Գենային մուտացիաներ և կրկնվող հատվածների թվի փոփոխություններ
Թոքի ադենոկարցինոմայի հաճախ հանդիպող սոմատիկ մուտացիաները ազդում են տարբեր օնկոգենների և ուռուցքը ճնշող գեների վրա, ներառյալ TP53 (մուտացիայի է ենթարկվում 46% դեպքերում), EGFR (27%), KRAS (32%), KEAP1, STK11 և NF1 ։ EGFR և KRAS մուտացիաները ունեն տրանսլոկացվելու մեծ հավանականություն։ KRAS մուտացիաները կապված են ծխելու հետ, մինչդեռ EGFR մուտացիաները հանդիպում են ավելի հաճախ կանանց, Ասիայի բնակիչների և ոչ ծխողների մոտ ։
Նկարագրվել են օնկոգենների կրկնվող հատվածների թվի փոփոխությունները՝TERT, MDM2, EGFR, MET և MYC, ինչպես նաև ճնշող գեների դելեցիաները՝ CDKN2A ։
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու (Staatliche Kunstsammlungen Dresden, (ˈʃtaːtlɪçə ˈkʊnstˌzamlʊŋən ˈdʁeːzdən)), մշակութային հաստատություն Գերմանիայի Դրեզդեն քաղաքում, պատկանում է Սաքսոնիա մարզին։ Այն աշխարհի ամենահայտնի և ամենահին թանգարանային հաստատություններից մեկն է, որը ձևավորվել է 16-րդ դարում սաքսոնական ընտրողների հավաքածուներից։
Այսօր Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածուն բաղկացած է տասներկու թանգարաններից, որոնց մեծ մասը տեղակայված է Դրեզդենի դղյակում, Ցվինգերում և Ալբերտինումում։
Թոքի ադենոկարցինոմա
Քրոմոսոմային վերակազմավորումներ
ALK վերակազմավորման ամենահաճախ հանդիպող «գործընկեր» գենը EML4-ն է ։ EML4-ALK տրանսլոկացիան առաջանում է այն ուռուցքների վրա, որոնք չեն կրում EGFR կամ KRAS մուտացիաները և ունեն TP53 մուտացիայի հանդիպման ցածր հաճախականություն։ ALK և ROS տրանսլոկացիաները հնարավորություն են տալիս կիրառել թիրախային բուժում թիրոզին կինազայի ինհիբիտորներով։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Շնչառական ուղին կազմված է երկու հիմնական բաղադրիչներից՝ օդատար ուղիներից և գազափոխանակային հատվածներից։ Գազափոխանակությանը մասնակցում են ալվեոլները, փոքր միկրոսկոպիկ օդային պարկերը, որոնք պատասխանատու են թթվածնի և ածխաթթու գազի փոխանակության համար։ Ալվեոլները կազմված են երկու տիպի բջիջներից՝ տիպ I և տիպ II պնևմոցիտներ։ Տիպ I պնևմոցիտները պատում են ալվեոլային մակերեսի 95%-ը և չեն կարող վերականգնվել։ Տիպ II պնևմոցիտները կազմում են ալվեոլային էպիթելոցիտների 60%-ը, բայց ալվեոլային մակերեսի միայն 3%-ը ։
Կան մի քանի գործոններ, որոնք նպաստում են նորմալ էպիթելոցիտների վերափոխմանը դիսպլաստիկ կամ նախաքաղցկեղային բջիջների։ Թոքի ադենոկարցինոման զարգանում է տիպ II պնևմոցիտների մոլեկուլային փոփոխությունների և կարգավորման խանգարումների հետևանքով։ Ատիպիկ ադենոմատոզ հիպերպլազիան համարվում է նախաքաղցկեղային վիճակ, որը հետագայում վերածվում է in situ և ինվազիվ ադենոկարցինոմայի։ Ատիպիկ ադենոմատոզ հիպերպլազիան կարող է լինել բազմաթիվ կամ միայնակ և համակարգչային շերտագրությամբ նմանվում է հախճապակու։ Գենետիկ մուտացիաների և նորմալ բջիջների կարգավորման խանգարման կուտակումները ի վերջո նպաստում են ատիպիկ ադենոմատոզ հիպերպլազիայի ադենոկարցինոմա in situ-ի վերածմանը ։
Ախտորոշում
Թոքի քաղցկեղ կասկածվում է, երբ առկա է տիպիկ կլինիկական նշաններ և ծխելու պատմության։ Արյունախխումը և անբացատրելի քաշի անկումը կարող է պատճառ դառնալ հետագա հետազոտման համար։
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Պատմություն
2009 թվականի հունվարի 1-ից Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածուն համարվում է պետական ձեռնարկություն ։ Ասոցիացիան ներառում է տասներկու թանգարան, որոնք գործում են ինքնուրույն իրենց հավաքածուի շրջանակներում, տեղակայված են տարբեր հաստատություններում։
Թոքի ադենոկարցինոմա
Դասակարգում
Թոքի քաղցկեղը դասակարգվում է մանրաբջջային և ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի։ Թոքի ադենոկարցինոման ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի երեք հիմանական ենթատեսակներից մեկն է, որոնք են՝ տափակբջջային կարցինոմա և խոշոր բջջային կարցինոմա ։
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Թանգարաններ
Տասներկու թանգարանները, որոնք ներառված են Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածուում`
Թոքի ադենոկարցինոմա
Դասակարգում
Պատմականորեն, թոքի ադենոկարցինոմայի դասակրգման վերաբերյալ բազմաթիվ վեճեր են եղել և դասակարգումը փոխվել է մի քանի անգամ։ Թոքի Ադենոկարցինոմայի Միջազգային Միջգիտակարգային դասակարգումը հրապարակվել է 2011 թվականին ։ Այժմյան դասակարգումը շեշտը դնում է կանխատեսման և բուժման առանձնահատկությունների վրա ։
Դասակարգման մեջ հաշվի է առնվում ուռուցքի չափսը, բջջային աճի տեսակը և ինվազիայի աստիճանը։ Ներքևում ներկայացված է ուռուցքի տարածումը ըստ հերթականության՝ ադենոկարցինոմա տեղում in situ, մինիմալ ինվազիվ ադենոկարցինոմա և ինվազիվ կարցինոմա ։ Ինվազիվ ադենոկարցինոման ներառում է տարբեր ենթատեսակների հետերոգեն խառնուրդներ։
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Տեղանքներ
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածուի թանգարանները տեղակայված են վեց շենքերում, բացառությամբ Պիլնից ամրոցի։ Դրանք բոլորը տեղակայված են Դրեզդենի պատմական կենտրոնում։
Թոքի ադենոկարցինոմա
Դասակարգում
2011 թվականի կոնսենսուսը բաժանել է թոքի ինվազիվ ադենոկարցինոման 5 ենթատեսակների ՝
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Տեղանքներ
Դրեզդենի դղյակում են տեղակայված պատմական Կանաչ հավաքածուն և Նոր կանաչ հավաքածուն, Դրամագիտության կաբինետը, Տպագրությունների, գծանկարների և լուսանկարների հավաքածուն (Kupferstich-Kabinett), Դրեզդենի զինանոցը (Rüstkammer)` Թուրքական կաբինետի (Türckische Cammer) հետ միասին։
(5292) Մակվել
(5292) Մակվել (Mackwell), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 12-ին Հիտոշի Շիոձավայի և Մինորու Կիձավայի կողմից Ֆուջիեդայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,56674 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1662 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9672 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1502 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23968 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,47° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հիտոշի Շիոձավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մինորու Կիձավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու
Տեղանքներ
Ցվինգերի պալատում են գտնվում Դրեզդենի պատկերասրահը (Հին վարպետների պատկերասրահը, Gemäldegalerie Alte Meister), Դրեզդենի ճենապակիների հավաքածուն (Porzellansammlung), Ֆիզիկա-մաթեմատիկական սրահը (Մաթեմատիկական և ֆիզիկական գործիքների թագավորական կաբինետ, Mathematisch-Physikalischer Salon):
Ալբերտինումում են գտնվում Նոր վարպետների պատկերասրահ (Galerie Neue Meister) և Քանդակների հավաքածուն (Skulpturensammlung):
Պիլնիցի ամրոցում են գտնվում Արվեստի և արհեստների թանգարանը (Kunstgewerbemuseum) և Ճապոնացիների պալատը Դրեզդեն ազգագրական թանգարանով (Museum für Völkerkunde): Սաքսոնյան ժողովրդական արվեստի թանգարանն ու տիկնիկային թատրոնի հավաքածուն (Museum für Sächsische Volkskunst and Puppentheatersammlung) գտնվում է Jägerhof in Dresden-Neustadt-ում։
Ընթացիկ կարգավիճակ
Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածուն պատկանում է Սաքսոնիայի մարզին։ Այն հանդիսանում է Konferenz Nationaler Kultureinrichtungen-ի անդամ, որը նախկին Արևելյան Գերմանիայի ավելի քան քսան մշակութային հաստատությունների միություն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դրեզդենի թանգարաններ Կատեգորիա:Գերմանիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:1560 հիմնադրված թանգարաններ
Թոքի ադենոկարցինոմա
Դասակարգում
Այս դակարգումից որոշվում է նաև կանխատեսումը՝ բարենպաստ (լեպիդիկ), միջին (ացինար և պապիլյար) և վատ (միկրոպապիլյար և սոլիդ) ։
Այժմյան դասակարգման մեջ ներառված է նաև ինվազիվ ադենոկարցինոմաների չորս տեսակ, որոնք նկարագրված չեն վերևում։ Դրանք են՝
Տեսապատկերում
Համակարգչային շերտագրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ գնահատել թոքի քաղցկեղը և ունի ավելի բարձր զգայունություն և սպեցիֆիկություն քան ռենտգենը (չնայած կեղծ դրական արդյունքները դեռ նշանակալի քանակով են )։ Համակարգչային շերտագրության միջոցով սովորաբար գնահատվում է կրծքավանդակը և որովայնի վերին հատվածը։ Այն հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև հարևան անատոմիական կառույցները՝ ավշային հանգույցներ, մակերիկամ, լյարդ և ոսկրեր, որը խոսում է հիվանդության մետաստատիկ տարածման մասին ։ ԱՄՆ-ի Հիվանդությունների Կանխարգելման Ծառայությունը խորհուրդ է տալիս 55-80 տարեկաններին ամեն տարի կատարել սկրինինգ ցածր դոզայով համակարգչային շերտագրմամբ, ովքեր ունեն 30 տուփ ծխախոտի օգտագործման պատմություն և այժմ ծխում են կամ ծխել են վերջին 15 տարվա ընթացքում ։
ՊԵՏ/ՀՇ կամ ոսկրի սկանավորումը ևս օգտակար հետազոտության միջոց է մետաստազները հայտնաբերելու համար ։ ՊԵՏ/ՀՇ կատարվում է մետաբոլիկ ակտիվ նյութով, որը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել մարմնի հիպերմետաբոլիկ հատվածները։ Մետաբոլիկ նյութի ակտիվ կլանում լինում է ուռուցքային բջիջների, բորբոքման և ինֆեկցիոն օջախների կողմից։ ՊԵՏ/ՀՇ ունի ավելի բարձր զգայունություն և սպեցիֆիկություն ի տարբերություն ՊԵՏ-ի ։
ՄՌՏ-ն համարվում է պահեստային եղանակ տարածուն ադենոկարցինոմայով հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն ներուղեղային մետաստազներ։ Օգտակար է նաև գնահատել կրծքավանդակի պատի, ստոծանու, բազկային հյուսակի կամ ողնաշարի ընդգրկվածությունը ։
Հյուսվածաբանություն
Կասկածելի դեպքերում, եթե հնարավոր է կատարվում է կենսազննում հետագա հյուսվածաբանական հետազոտությամբ ախտորոշումը հաստատելու նպատակով ։ Կենսազննումը կատարվում է ծայրամասային հատվածից հյուսվածաբանական ախտորոշման և մետաստատիկ փուլավորման համար։ Այն իրականացվում է բրոնխոսկոպիայի, տրանսթորակալ ասեղային բիոպսիայի և տեսահսկվող թորակոսկոպիկ վիրահատության միջոցով ։
Թոքի ադենոկարցինոման համարվում է մուցին դրական, քանի որ ծագում է թոքի լորձ արտադրող գեղձերից։ Այլ ադենոկարցինոմաների նման, եթե ուռուցքը լավ տարբերակված է (ցածր աստիճան) այն կրկնում է նորմալ գեղձային հյուսվածքի տեսքը։ Վատ տարբերակված ադենոկարցինոման չի նմանվում նորմալ գեղձային հյուսվածքին և համարվում են մուցին դրական։ Ադենոկարցինոմայի ժամանակ կարող է դրական լինել նաև ադենոկարցինոմայի մարկեր հանդիսացողTTF-1-ը ։
Ինչպես նշվել է վերևում ադենոկարցինոման բաժանվում է տարբեր ենթատեսակների։ Մի քանի մեծ ենթատեսակներ ճանաչվել են Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության կողմից և Թոքի Քաղցկեղի Հետազոտման Միջազգային ասոցիացիայի/ Ամերիկյան Շնչառական Հիվադությունների ասոցիացիայի/ Եվրոպական Շնչառական հիվանդությունների ասոցիացիայի կողմից ՝ լեպիդիկ պրեդոմինանտ ադենոկարցինոմա, ացինար պրեդոմինանտ ադենոկարցինոմա, պապիլյար պրեդոմինանտ ադենոկարցինոմա, միկրոպապիլյար պրեդոմինանտ ադենոկարցինոմա, սոլիդ պրեդոմինանտ ադենոկարցինոմա և սոլիդ պրեդոմինանտ լորձ արտադրող ադենոկարցինոմա։ Ավելի քան 80% դեպքերում առկա են այս ենթատեսակների մի քանի բաղադրիչներ մեկ ուռուցքում։ Վիրահատությամբ հեռացված ուռուցքները պետք է տարբերակվեն մանրակրկիտ հյուսվածաբանական դասակարգմամբ։ Հետագայում պրեդոմինանտ հյուսվածաբանական ենթատեսակով որոշվում է ուռուցքի ընդհանուր տեսակը ։
Բուժում
Թոքի ադենոկարցինոմայի բուժումը կախված է մի քանի գործոններից՝ փուլավորում, վիրահատելիություն, հիվանդի ընդհանուր վիճակ, հյուսվածաբանական և գենետիկ վնասումներ ։ Ուռուցքների մեծ մասի դեպքում բուժումը կարող է բաժանվել հինգ կատեգորիաների՝ վիրահատություն, քիմիոթերապիա, ճառագայթային բուժում, թիրախային բուժում և իմունոթերապիա։
Քիմիոթերապիա
Տարածուն ձևերի (IV փուլ) և անվիրահատելի թոքի քաղցկեղի դեպքում առաջին գծի քիմիոթերապիան է համարվում պլատինի ածանցյալները՝ ցիսպլատինի և կարբոպլատինի զուգակցումը այլ ցիտոտոքսիկ դեղորայքի հետ ։ Քիմիոթերապիայի ռեժիմի ընտրությունը կախված է հիվանդի ընդհանուր վիճակից, իսկ եթե կողմնակի ազդեցություններով պայմանավորված է հիվանդի կյանքի որակի վատացումը, նախընտրելի է աջակցող թերապիայի կիրառումը։ Ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի IIA, IIB և IIIA փուլերի ժամանակ քիմիոթերապիան կիրառվում է նաև որպես հետվիրահատական բուժում վիրահատությունից հետո մնացած ուռուցքային բջիջների ոչնչացման համար ։
Ճառագայթային թերապիա
Ադենոկարցինոման համարվում է ոչ մանրաբջջային քաղցկեղ, դրա համար այն այդքան լավ չի պատասխանում ճառագայթային թերապիային, ի տարբերություն թոքի մանրաբջջային քաղցկեղի ։ Այնուամենայնիվ, ճառագայթային թերապիան կարող է օգտագործվել, որպես հետվիրահատական բուժում ախտադարձի ռիսկը նվազեցնելու նպատակով։ Այն օգտակար է նաև կրծքավանդակում տեղակայված անվիրահատելի ուռուցքների դեպքում, որպես պալիատիվ բուժում կյանքի որակը բարելավելու նպատակով ։
Թիրախային բուժում
Թիրախային բուժումը կիրառվում է թոքի ադենոկարցինոմայի ժամանակ որոշակի մոլեկուլային բնութագրիչների առկայության դեպքում։ Թիրոզին կինազայի ինհիբիտորները թիրախավորում են թիրոզին կինազայի մուտացիայի ենթարկված ընկալիչները ազդելով ախտաֆիզիոլոգիական ուղիների վրա՝ EGFR, ALK և ROS1, որոնք թոքի ադենոկարցինոմայի ժամանակ հանդիպում են բավականին հաճախ։
ALK ինհիբիտորները, օրինակ կրիզոտինիբը ցուցաբերում է բավականին լավ արդյունք ALK մուտացիա ունեցողների մոտ։ Նախկինում կրիզոտինիբ ընդունած հիվանդների մեծ մասի համար օգտակար է եղել երկրորդ սերնդի ALK ինհիբիտորները՝ ցերիտինիբ, ալեկտինիբ և բրիգատինիբ։ ALK ինհիբիտորների նկատմամբ կայունություն առաջանում է ALK նոր մուտացիաների կամ ամպլիֆիկացիաների ժամանակ ։
ROS1-դրական ուռուցքները ունեն բարձր զգայունություն՝ ALK ինհիբիտորների նկատմամբ կինազա դոմենների և ALK-ի հոմոլոգության պատճառով ։
Իմունոթերապիա
Իմունային համակարգի պատասխանը կարող է կանխարգելվել իմուն անցակետերի ակտիվացման ճանապարհով, որը բաղկացած է իմունային բջջի մակերեսին առկա լիգանդից (օրինակ՝ PD-L1) և ընկալիչից (օրինակ՝ PD-1)։ PD-L1 էքսպրեսող քաղցկեղային բջիջները ինակտիվացնում են T լիմֆոցիտներին, դրանով նպաստելով ուռուցքային աճին։ Իմունային անցակետերի ինհիբիտորները ստեղծվել են, որպեսզի ակտիվացնեն T լիմֆոցիտների միջոցով պայմանավորված հակաքաղցկեղային իմունիտետը ընկճելով կա՛մ լիգանդը կա՛մ ընկալիչը։
Իմունային անցակետերի ինհիբիտորների կիրառումը հաստատվել է ոչ մանրաբջջայյին քաղցկեղի համար, ներառյալ հակա-PD-1 նիվոլումաբը կամ պեմբրոլիզումաբը։ Հակա-PD-1 դեղերը կիրառվում են տարածուն ոչ մանրաբջջային քաղցկեղով առաջին գծի քիմիոթերապիային չպատասխանող հիվանդների մոտ։ Պեմբրոլիզումաբը համարվում է նոր ստանդարտ բուժում տարածուն կամ մետաստատիկ ոչ մանրաբջջային քաղցկեղով և PD-L1 բարձր մակարդակ ունեցող հիվանդների մոտ և արդյունքները ավելի ակնհայտ են մուտացիաների բարձր մակարդակ ունեցողների մոտ ։
2018 թվականից կատարվում է կլինիկական հետազոտությունների մեջ մտնում են մի քանի իմուն անցակետերի ինհիբիտորների զուգակցված կիրառման կամ մեկ իմուն անցակետի ինհիբիտորի և քիմիոթերապևտիկ պրեպարատի զուգակցման վերաբերյալ ։ Հակա-PD-1 պրեպարատների նախավիրահատական բուժման մեջ կիրառումը վիրահատելի ոչ մանրաբջջային քաղցկեղի դեպքում դեռ հետազոտվում է ։
Համաճարակաբանություն
Թոքի ադենոկարցինոմայի հանդիպման հաճախականությունը վերջին տասնամյակներում մեծացել է Արևմտյան ազգերի մոտ և տափա բջջային քաղցկեղը իր տեղը զիջել է ադենոկարցինոմային։ Չնայած ծխելը դեռ մնում է ամենաուժեղ ռիսկի գործոնը ադենոկարցինոմայի համար, բայց ադենոկարցինոման ամենհաչախը հանդիպում է չծխողների մոտ (<100 ծխախոտ կյանքի ընթացում) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղ
Էդուարդ Հախվերդյան
Էդուարդ Հախվերդյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, գեղանկարիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Թեհրանի հայկական և պարսկական դպրոցներում։ 1970 թվականին հայրենադարձել է և հաստատվել Էջմիածին քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի Մարտիրոս Սարյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ Աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, ապա՝ Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանատանը, «Նոր դար» հանդեսում։ 1991 թվականից աշխատում է «Աղբյուր» մանկապատանեկան ամսագրում։ 1995 թվականից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ 1999 թվականից հայ-իրանական «Միհր» մշակութային-հասարակական հանդեսի գրական բաժնի վարիչն է, Էջմիածնի քաղաքապետարանի «Մշակույթ» միացյալ տնօրինության տնօրենը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Պարսկերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալակիրներ
Լիտվինովո (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Լիտվինովո (Литвиново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռասկոսի (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Ռասկոսի (Раскосы), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Լեոնիդ Գովորով
Լեոնիդ Ալեքսանդրովիչ Գովորով (Леонид Александрович Говоров, ), խորհրդային ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության մարշալ (1944), Խորհրդային Միության հերոս (1945), ԽՄԿԿ անդամ (1942)։
1916 թվականին զորակոչվել է բանակ, ավարտել է Կոնստանտինովսկի հրետանային ուսումնարանը (1917)։ Մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին։ 1926 թվականին ավարտել է Հրետանային կատարելագործման դասընթացներ, 1930 թվականին՝ Բարձրագույն ակադեմիական դասընթացներ, 1933 թվականին՝ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան, 1938 թվականին՝ Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիան։
Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-ֆիննական ճակատինին («Ձմեռային պատերազմ», 1939—1940)։ Խորհրդա-գերմանական պատերազմի ժամանակ եղել է Արևմտյան ուղղության, ապա 5-րդ բանակի հրամանատար (1941 թ.)։ 1942 թ. գլխավորել է Լենինգրադյան խմբավորման, այնուհետև՝ Լենինգրադյան ռազմաճակատի զորքերը (մինչն 1945 թ. մայիսը)։ Պատերազմից հետո նշանակվել է Լենինգրադյան ռազմական օկրուգի հրամանատար, ցամաքային զորքերի գլխավոր հրահանգիչ, 1948 թվականից՝ ԽՍՀՄ հակաօդային պաշտպանության զորքերի հրամանատար և ռազմական մինիստրի տեղակալ, 1954 թ. մայիսից՝ հակաօդային պաշտպանության գերագույն գլխավոր հրամանատար ու պաշտպանության մինիստրի տեղակալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության մարշալներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական պոլիտեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Մատյաշովկա (այլ կիրառումներ)
Մատյաշովկա, կարող է վերաբերել՝
Աբաս Ա
Աբաս Ա Բագրատունի, Հայոց թագավոր (928-953), հաջորդել Է եղբորը՝ Աշոտ Բ Երկաթին, Սմբատ Ա-ի որդին, Բագրատունիների արքայական տոհմից։ Նախքան թագավորելը եղել է սպարապետ, իշխանանիստն էր Կարս քաղաքը։
Աբաս Ա-ի գահակալությունը
Սմբատ Ա թագավորի կրտսեր որդի Աբասը հայկական աղբյուրներում առաջին անգամ հիշատակվում է հոր նահատակությունից հետո և ըստ այդ հիշատակության նա իր եղբոր հետ միասին հեռացավ Ատրպատականի ամիր Յուսուֆի ասպատակությունների ենթարկված Հայաստանից ։ Ըստ Ասողիկի հաղորդած տեղեկությունների Աբասը հեռացել էր Վիրք և Հայաստան էր վերադարձել միայն Աշոտ Երկաթի Կոստանդնուպոլիս վերադառանալուց հետո՝ 916 թվականին ։
Ըստ Հովհաննես Դրասխանակերտցու հաղորդման Աբասը կնության է առնում վրաց իշխան Գուրգենի դստերը՝ իր և եղբոր համար հուսալի դաշնակից ձեռք բերում 914-919 թվականներին ։
Սմբատ Ա-ի մահից հետո, Աբասը, իր եղբոր՝ Աշոտ Երկաթի հետ միացած հալածել է պարսիկներին և ապստամբած հայ իշխաններին։ Աշոտ Երկաթի թագավորության ժամանակ՝ 919 թվականին, ապստամբել է նրա դեմ։ Ըստ Ն․ Ադոնցի դավադրության պատճառը Աշոտ Երկաթի կողմից Յուսուֆի հետ հարաբերություններ հաստատելն էր։ Սակայն հիմնական պատճառը այն էր, որ Աշոտ Երկաթը, արդեն, ամուսնացել էր ու գահաժառանգման խնդիր կարող էր առաջանալ ու գահի հաջորդը Աբասը չէր լինի։ Այդ պատճառով էլ նա ապստամբում է եղբոր դեմ և նրան այդ գործում օգնում է իր աները՝ վրաց իշխան Գուրգենը։ Ապստամբության ճնշումից հետո Աբասի մասին աղբյուրները լռում են։ Կա տեսակետ, որ նա 921-928 թվականներին նստում էր Կարսում, սակայն ամենայն հավանականությամբ նա այդ ժամանակ գտնվում էր վրաց իշխան Գուրգենի տիրույթներում ։ Աշոտ Երկաթի մահից հետո Աբասը «սահուն անցում» է կատարում արքայական գահին։ Հեշտորեն գահին փոխադրվելը ցույց է տալիս, որ Աշոտ Երկաթի կառավարման վերջին էտապում նրա և եղբոր՝ Աբասի հարաբերությունները կարգավորվել էին և այլևս խնդիր չէր առաջացել գահաժառանգման հետ կապված։
Աբասը շատ ծանր իրավիճակում հռչակվեց հայոց արքա։ Աբասը Այրարատից դուրս իշխանություն չուներ և նույնիսկ Այրարատում էլ նրա իշխանությունը ամբողջական չէր։ Ի հակադրություն նրա իշխանությանը Գագիկ Արծրունին ավելի մեծ դիրք ուներ և ավելի շատ սեր էր վայելում, քան արքան։
Արքա դառնալուց հետո նրա կատարած կարևոր գործերից մեկը նոր թագավորանիստ ընտրելն էր։ Երկար մտածելուց հետո, Աբասը կանգ առավ Կարսի վրա, որը դեռևս 9-րդ դարի վերջին վերածվել էր քաղաքի՝ միջնաբերդով ու արվարձաններով։ Աբասը Կարսը հռչակեց թագավորանիստ, իսկ Անանիա Մոկացին այն անվանում էր «թագավորանիստ շահաստան»։ Արքայի հրամանով 930 թվականին կառուցվեց Կաթողիկե Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, որի շինարարությունը ավարտվեց 942 թվականին։ Եկեղեցին կանգուն է մինչև այսօր։
Աբասի գահակալման տարիներին շարունակում էր անկում ապրել Աբբասյան խալիֆայությունը։ Նրա փլատակների վրա ստեղծված պետական միավորումները՝ ամիրությունները, սակայն, սպառնում էին Հայաստանին ու Բյուզանդիային։ Սկսվում է երկարատև պայքար Բյուզանդական կայսրության և ամիրությունների միջև։ Այդ խառնաշփոթ պայմաններում Բագրատունյաց թագավորությունը Աբասի շրջահայացության շնորհիվ կարողացավ խուսափել հարևանների հարձակումներից ։
941 թվականին Ատրպատականում իշխող դեկմիկներից Սալարյան տոհմի ամիր Մարզուբանը ցանկանում է հարկման ենթարկել Բագրատունիներին։ Նա Սմբատի որդիներից՝ Աբասից և ապագա արքա Աշոտ Գ Ողորմածից պահանջել էր 2 միլիոն դիրհեմ, սակայն թիվը հասցրել էր 100 հազար դիրհեմի ։ Սակայն Աբաս արքան ու իր հաջորդները հարկ չեն վճարել Ատրպատականի տերերին։ Ատրպատականի տիրակալ Մարզուբանը 941 թվականին մի փոքր զորաբանակ է ուղարկում Հայաստան։ Ուղարկված զորքը Գողթն, Նախճավան և Շարուրի դաշտով անակնկալ կերպով հասնում է Դվինի մատույցներին։ Աբասը մարտակարգեր է ուղարկում Ատրպատականի զորուժի դեմ և օգնություն է խնդրում նաև Վասպուրականի արքա Գագիկ Արծրունուց։ Սակայն մինչև օգնական ուժերը տեղ կհասնեին ուղարկված զորքը պարտություն է կրում և կորցնում է 400 զինվոր։ Թշնամին ավերում է հայկական բնակավայրերը և վերադառնում է Դվին։ Աբաս արքան օգնություն է ստանում Գագիկ Արծրունուց, ով մեկնում է Այրարատ և բանակում է Դվինի մոտ՝ Գինո լեռ կոչված բլրի ստորոտում ։ Թշնամու 13 հազարանոց զորքը գրոհում է հայկական զորքի վրա և պարտություն կրում։ Մարտի դաշտում թշնամին թողնում է 8 հազար սպանված և բազում գերիներ նահանջում է։ Հայկական ուժերը գրավում են Դվինը և ցանկանում են ավերել քաղաքը, բայց Դվինի ավագանին խնդրում է դաշինք կնքել՝ տալով հարկ ու գերիներ։ Բագրատունի և Արծրունի թագավորները ելնելով ընդհանուր պետական շահից կարողացան համագործակցության եզրեր գտնել։
Բագրատունյաց թագավորությունը դաշինք էր կնքել նաև Վրաց և Աղվանից թագավորությունների հետ և նրանք Աբասին ճանաչում էին «շահնշահ»։ Կարևոր էր նաև այն հանգամանքը, որ այս 3 երկրներում էլ իշխում էին Բագրատունյաց տոհմի տարբեր ճյուղերը։ Այս դաշինքը մեծ ազդեցություն գործեց նաև հարևան ամիրությունների վրա։ 941 թվականից հետո նրանք դադարեցին ասպատակել Բագրատունյաց թագավորության տարածքը։ Կարևոր էր նաև Դվինի գործոնը։ Դվինին, դեռևս, 941 թվականից տիրում էր Գագիկ Արծրունին, սակայն 943 թվականից՝ նրա մահից հետո, քաղաքը ընկնում է Սալարյանների, ապա՝ Գողթնը գրաված ոմն ամիրի ձեռքը ։
Գագիկ Արծրունու մահից հետո Աբասը մնաց հայոց միակ թագավորը։ Գագիկ Արծրունու որդի Գրիգոր Դերենիկը Անանիա Մոկացու կողմից հիշատակվում է «Վասպուրականի թագավոր», իսկ Աբասը՝ «Հայոց թագավոր» ։ Սա վկայում է նրա մասին, որ Գագիկ Արծրունու մահից հետո Աբասին հաջողվեց վերականգնել Բագրատունիների գերագահությունը Հայաստանում։
Աբասի կառավարման հաջորդ էտապը անցավ, բավականին, խաղաղ։ Թագավորության հարևանները իրենց պետության ներսում խնդիրներ ունեին և արտաքին նվաճմանը ուշադրություն չէին դարձնում։
Ընտանիքը
զավակները՝
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորության արքաներ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023 բարելավում
Չըն Ֆեյու
Չըն Ֆեյու (, Arthur Chen, ), չինացի դերասան, ծնվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, սակայն մեծացել է Պեկինում, ավագ դպրոցի տարիներին նորից գնացել է ԱՄՆ, ուսումը շարունակել է Մասաչուսեթսում։ Նրա հայրը ռեժիսոր Չըն Քայկընն է, իսկ մայրը դերասանուհի Չըն Հոնն է։ Այժմ սովորում է Պեկինի կինոակադեմիայում։ Նրան հաջողություն բերեց «Ծանոթ բույր» շոույում «Նստի՛ր, Արթուր» երգը, հետո նկարահանվել է «Հավերժական գիշեր» սերիալում, հանդես է եկել Նին Ցյուե դերով, որը նրան նույնպես մեծ ճանաչում է բերել ։
Ստեղծագործական ուղի
Չեն Ֆեյույը արմատներով Ֆուծիենից է, չինացի հայտնի ռեժիսոր Չըն Քայկըի և հայտնի դերասանուհի Չըն Հոնի երկրորդ որդին է ։
2010 թվականի դեկտեմբերի 4-ին ռեժիսոր Չըն Քայկըն բեմադրել է «Ճաոյի որբը» պատմական ֆիլմը, որի գլխավոր դերակատարներն էին Կը Յոն և Վան Սյուեցին, այս ֆիլմը էկրան է բարձրացել ողջ երկրում։ Չըն Քայկըյի առաջարկությամբ Չըն Ֆեյույին տրվել է փոքրիկ դեր, կատարել է երիտասարդ թագավորի դերը։ Դրանից հետո մուտք է գործել շոու-բիզնես։
2016 թվականի օգոստոսին Չըն Ֆեյույը եղել է ռեժիսորի օգնական «Լեգենդ հրեշի կատվի մասին» ֆանտաստիկ ժանրի ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, ոչ միայն նրա պատասխանատվության տակ էր դերասան Լունայի՝ սև կատվի առօրյայի մասին հոգ տանելը, նաև ռեժիսորի կողքին պետք է սովորեր ֆիլմ նկարելու տեխնիկան ։
2017 թվականին ծնողների Չըն Քայկըյի և Չըն Հոնի հետ մասնակցել է Ճըծյան հեռուստատեսության «Ծանոթ բույր» երկրորդ սեզոնի ռեալիթի շոուին։ Հունիսի 15-ին Օույան Նանայի հետ թողարկեց «Գաղտնի պտուղ» ֆիլմի համար «Գաղտնի խոսք» (秘语) երգը։ Չըն Ֆեյյույը առաջին անգամ հանդես է եկել այս երգով։ Հուլիսի 7-ին «Գաղտնի միրգ» համալսարանական երիտասարդական ֆիլմը ցուցադրվեց ողջ երկրով, Չըն Ֆեյույը ֆիլմում մարմնավորում էր գեղեցիկ տղայի՝ Դուան Պովենին։ Սա նրա առաջին գլխավոր դերն էր։ Սեպտեմբերին Չըն Ֆեյույը հաստատեց, որ նկարահանվելու է «Հավերժական գիշեր» ֆանտաստիկ պատմական ֆիլմում, որի ռեժիսորն է Յանյանը, որում կատարելու է գլխվոր դերը՝ Նին Ցյուեն։ Ֆիլմում նրա մարմնավորած հերոսը՝ Նին Ցյուեն, իր վրա է վերցնում ընտանիքի և երկրի պատասխանատվությունը՝ ընտանիքի նկատմամբ արդարություն հաստատելու համար և հաջողությամբ վերականգնում է իր ընտանիքի անունը։ 2018 թվականի փետրվարի 12-ին ավարտվեցին «Հավերժական գիշեր» սերիալինկարահանումները։ Հունիսին հյորընկալել է Յոուքու հեռուստատեսության ծնողներին և երեխաներին նվիրված «Հայրիկ, մի ելք մտածի՛ր» շոուին։ Սեպտեմբերի 11-ին Սինծյանում մեկնարկեց «Ճանապարհ դեպի զարթոնք» ֆիլմը, որը ադապտացվել էր Հուտիելանի համանուն ֆանտաստիկ վեպից, ֆիլմում կատարել է գլխավոր դերակատարի Ճու Լուփինի դերը։ Հոկտեմբերի 31-ին «Հավերժական գիշեր» սերիալը թողարկվել է Tencent Video- ում, Չըն Ֆեյուն նաև արժանացավ «Super IP-ի նորեկ դերասան» մրցանակին China Literature Super IP Awards-ում և 4-րդ China Original Literature Awards մրցանակաբաշխությունում այս ֆիլմի համար։
2019 թվականին հունվարի 17-ին ավարտվեց նկարահանումները «Ճանապարհ դեպի զարթոնք» ֆիլմի։ Համագործակցելով Լյո Հաորանի հետ՝ նա նկարահանվել է Նոր Չինաստանի հիմնադրման 70-ամյակին նվիրված «Իմ հայրենիքը և ես» ֆիլմի «Օրվա երկնաքարը» ֆիլմում՝ մարտահրավեր նետելով գյուղական թափառաշրջիկների կերպարին։ Հունիսի 6-ին Չան Անի գրած համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված երիտասարդական ֆիլմը «Լավագույններս» ցուցադրվել է ողջ երկրով, այս ֆիլմում նա նկարահանվել է Հը Լատոյի հետ։ Տոկիոյի միջազգային փառատոնի ժամանակ Չըն Ֆեյուն լավագույն նոր դերասան անվանակարգում արժանացել է «Ոսկե կռունկ» մրցանակին, ինչպես նաև «Լավագույն դերասան» մրցանակին։  Հունիսի 28-ին հրապարակվել է, որ Չըն Ֆեյուն կմասնակցի «Ձնեմարդու զարմանալի ճակատագիր» մուլտֆիլմի կրկնօրինակմանը, որտեղ կրկնօրինակելու էր եղբայր՝ Ա Ծյուենին, որը սկսում է կախարդական արկածային ճանապարհը։ Հուլիսին մասնակցել է «Իմ երիտասարդությունը» ֆիլմի նկարահանումներին, որի ռեժիսորն էր Չըն Քայկըն։ Հոկտեմբերին նա ընդգրկվել է 6-րդ «Չինաստանի հեռուստատեսային լավագույն դերասան» վեբ դրամայի դերասանի թեկնածուների ցուցակում։ Նոյեմբերին մասնակցել է Կենտրոնական կինոալիքի երիտասարդ դերասանների նախագծի «Աստղեր և ծովեր» թեմատիկ երգի կատարմանը։ Դեկտեմբերի 28-ին Tencent Video Star Awards-ում արժանացել է «Annual Leap Movie Actor» մրցանակին։
2020 թվականի հունվարի 11-ին Weibo Night-ում հաղթել է «Weibo Annual Enterprising Artist» մրցանակը։
Հունվարի 21-ին Չըն Ֆեյուն գլխավոր դեր է կատարել Հը Շուփեյի ռեժիսորած «Անմահություն» ֆիլմում, կատարել է Մոու Րանի դերը։ Ապրիլի 23-ին «Ճանապարհ դեպի զարթոնք» ֆանտաստիկ դրաման համատեղ հեռարձակվել է iQiyi և Mango TV հեռուստաալիքներով և դրամայում խաղացել է գլխավոր հերոս Ճու Լու Փինի դերը։ 2021 թվականի փետրվարի սկզբինՅուըննան նահանգի Լանցան գավառում ցուցադրվեց Միու թատրոնի նոր դրաման «Արագ հարստանալ»։ Չըն Ֆեյուն ֆիլմում կատարում էր մի երիտասարդի դեր, որը միայնակ պայքարում էր մյուսների դեմ։ Այս դրամայի նկարահանումները ավարտվեցին ապրիլի վերջին։ Հուլիսին մասնակցել է Ճըծյան հեռուստատեսության հետաքրքիր հետախուզական շոուին՝ «嗨放派» և դարձել է մշտական հյուր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023 Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Չինացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Չինացի դերասաններ
Աստերոիդների ցանկ (11101-11200)
Աստերոիդների ցանկ (11001-11100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (11201-11300)
Սեուի
Սեուի (Seui), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Օլիաստրա գավառում։
Բնակչությունը 1587 մարդ, բնակչության խտությունը 10.71 կմ²։ Զբաղեցնում է 148.2 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8037։ Հեռախոսային կոդ՝ 0782։
Բնակչության հովանավոր սուրբ է համարվում՝ Սան Ռոկոն։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիլյամ Ռայթ
Վիլյամ Ռայթ (William R. Wright, ), ամերիկյան համակարգչային խաղերի մշակող և դիզայներ, Maxis խաղերի մշակման ընկերության հիմնադիր, իսկ ավելի ուշ նաև «Syntertainment» ընկերության հիմնադիր։ Նա առավել հայտնի է որպես SimCity, The Sims և Spore համակարգչային հանրաճանաչ խաղերի սկզբնական դիզայներ։ Պարգևատրվել է BAFTA մրցանակով ։
Կենսագրություն
Վիլյամ Ռայթը ծնվել է ԱՄՆ-ի Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում, որտեղ ապրել է մինչ ինը տարեկանը։ Հոր մահից հետո ընտանիքը մոր հետ տեղափոխվել է Լուիզիանա նահանգի Բաթոն Ռուժ քաղաք։ 16 տարեկան հասակում ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Ռայթը ընդունվեց Լուիզիանայի պետական համալսարան, այնուհետև տեղափոխվեց Լուիզիանայի տեխնոլոգիական համալսարան, որից հետո` Նոր դպրոց։ Սկզբում սովորում էր ճարտարապետություն, մեքենավարություն, ապա սկսեց հետաքրքրվել համակարգիչներով և ռոբոտներով։ «BattleBots»-ում իր աշխատանքից հետո նա քայլեր է ձեռնարկել մարդու և ռոբոտի փոխազդեցության ոլորտում։ Հինգ տարի քոլեջում սովորելուց հետո Ռայթն այդպես էլ չստացավ դիպլոմ։
2003 թվականի փետրվարին հրապարակված հարցազրույցում Ռայթը հայտարարեց, որ խաղերն այնքան շատ ժամանակ են խլում, որ որոշեց, որ միգուցե խաղի զարգացումը իր համար ճիշտ ուղին է։ Ռայթի առաջին խաղն էր Raid on Bungeling Bay ուղղաթիռների արկադան (1984) Commodore 64 համակարգչի համար։
Ռայթը պարզեց, որ Raid on Bungeling Bay-ի նոր մակարդակների մշակումն իրեն ավելի էր դուր գալիս, քան հենց խաղալը։ Հետո նա մշակեց նոր խաղ, որը հետագայում վերածվեց SimCity-ի, բայց դժվարացավ գտնել խաղի համար հրատարակիչ։
1986 թվականին նա հանդիպեց ներդրող Ջեֆ Բրաունին, որը հետաքրքրված էր համակարգչային խաղերի արդյունաբերությամբ։ Հաջորդ տարի նրանք միասին ստեղծեցին Maxis-ը Կալիֆոռնիա նահանգի Ուոլնթ Քրիք քաղաքում։ SimCity-ն (1989) հիթ էր և վաստակեց համակարգչային խաղերի պատմության մեջ ամենաազդեցիկ խաղերից մեկի կոչումը։
SimCity-ի հաջողությունից հետո Ռայթը մշակեց SimEarth (1990) և SimAnt (1991) խաղերը։ Ֆրեդ Հասլամի հետ նա սկսեց SimCity 2000-ի ստեղծումը, մինչդեռ Maxis-ը շարունակում էր թողարկել Sim սերիայի այլ խաղեր։ Ռայթի հաջորդ խաղը SimCopter-ն էր (1996)։ Չնայած այս խաղերից ոչ մեկն այնքան հաջող չէր, որքան SimCity-ն, նրանք ամրապնդեցին Ռայթի՝ որպես «ծրագրային խաղալիքների» դիզայների հեղինակությունը՝ խաղեր, որտեղ հնարավոր չէ հաղթել կամ պարտվել։ 1992 թվականին Ռայթը ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Օրինդա՝ Կալիֆոռնիա։
Maxis-ն իր բաժնետոմսերը թողարկել է 1995 թվականին՝ դառնալով հանրային ընկերություն։ IPO-ի շահույթը կազմում էր 38 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Բաժնետոմսը հասավ 50 ԱՄՆ դոլարի, իսկ հետո ընկավ, երբ Maxis-ը հայտնեց վնասի մասին։ 1997 թվականի հունիսին Electronic Arts-ը գնեց Maxis-ը։
90 թվականների սկզբից Ռայթը ցանկանում էր վիրտուալ տիկնիկների տուն ստեղծել՝ SimCity-ի նման, բայց շեշտը դնելով անհատների կյանքի վրա։ Սկզբնապես գաղափարը փոխվեց, երբ ինչ-որ մեկը հուշեց, որ խաղացողը պետք է գնահատվի տան բնակիչների կյանքի որակով։ Այս գաղափարը դժվար էր վաճառել EA-ին, քանի որ մինչ այդ Maxis-ի աշխատակիցների 40%-ը աշխատանքից հեռացվել էր։
EA-ն թողարկել է «The Sims»-ը 2000 թվականի փետրվարին, և դա մինչ այդ պահը Ռայթի ամենամեծ հաջողությունն էր։ Մի պահ այն գերազանցեց Myst-ին՝ որպես պատմության մեջ ամենավաճառվող համակարգչային խաղ, և հանգեցրեց բազմաթիվ փաթեթների և այլ խաղերի ստեղծման։ Ռայթը մշակեց խաղի Multiplayer տարբերակը, որը կոչվում էր The Sims Online, թեև այն բնօրինակի չափ չտարածվեց։
2005 թվականի մարտի 11-ին Խաղի մշակողների համաժողովում իր շնորհանդեսով Ռայթը հայտարարեց նոր խաղի՝ Spore-ի մասին։ Նա օգտագործեց խաղի վրա ընթացող աշխատանքը՝ ցույց տալու տեխնիկա, որը կարող է օգտագործվել խաղերի բովանդակության քանակը նվազեցնելու համար։ Spore-ը թողարկվեց 2008 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։
2009 թվականի ապրիլին նա լքեց ընկերությունը։ Պատճառը նրա և EA-ի միջև եղած տարաձայնությունն էր։ Վերջինս ցանկանում էր բարձրացնել ծրագրի շահութաբերությունը` գների բարձրացման միջոցով։ Հետամուտ լինելով շահույթին՝ կորպորացիան մոռանում էր որակի և ստեղծագործական մոտեցման մասին, թեև Ռայթը պնդում էր հակառակը։
2011 թվականին Ռայթը ծանոթացավ իր ապագա կնոջ՝ Անյա Զավարզինայի հետ, որը ծնունդով Վլադիվոստոկից էր։ Նրանք ամուսնացան 2012 թվականին։
2013-ին նրանք հիմնադրեցին Syntertainment-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ինֆորմատիկայի ոլորտի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
Ալֆրեդո Յաբրան
Ալֆրեդո Յաբրան (Alfredo Yabrán, ), արգենտինացի հայտնի ձեռնարկատեր, արդյունաբերող, միլիարդատեր։
Կենսագրություն
Յաբրանը սերում է արաբ գաղթականների ընտանիքից ։ Երիտասարդ տարիներին աշխատել է որպես հացթուխի օգնական, փողոցներում պաղպաղակ, գրենական պիտույքներ և հին համակարգիչներ է վաճառել ։ 1976 թվականին, երբ երկրում իշխանությունը վերցրեց ռազմական խունտան, նա աշխատանքի ընդունվեց մասնավոր անվտանգության ընկերությունում ։ 1980-ականների վերջին Յաբրանը ուներ մի քանի առաջատար մասնավոր անվտանգության գործակալություններ, հողատարածքներ, հյուրանոցային ցանցեր և պետական ​​բլանշետներով ընկերություն, որը նույնիսկ դատարկ անձնագրեր էր տպում ։ 90-ականների կեսերին նրա կարողությունը գնահատվում էր երեք միլիարդ դոլար։ 1994 թվականին էկոնոմիկայի նախարար Դոմինգո Կավալոն, ելույթ ունենալով խորհրդարանում, Յաբրանին անվանեց մաֆիայի ղեկավար։
Մահ
1998 թվականին դատավորը ձերբակալության օրդեր է տվել մի գործարարի՝ լուսանկարիչ Խոսե Լուիս Կաբեզասի սպանության մեղադրանքով։ 1998 թվականի մայիսի 20-ին 53-ամյա Յաբրանը ռուսական արտադրության Սան Իգնասիո Բայկալ որսորդական հրացանով զուգարանում կրակել է ինքն իր վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի գործարարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գործարարներ Կատեգորիա:Արգենտինացիներ
Նանդոր Հիդեգկուտի
Նանդոր Հիդեգկուտիի անունն է կրում մարզադաշտ Բուդապեշտում ։
Կենսագրություն
Նանդոր Հիդեգկուտին ծնվել է 1922 թվականի մարտի 3-ին Բուդապեշտի Օբուդան թաղամասում, միջին դասի ընտանիքում։ Ֆուտբոլ խաղալ սկսել է «Ույլակի» աղյուսի գործարանի թիմում։ Այնտեղից նա տեղափոխվել է այլ գործարանների թիմեր՝ նախ «Գազմյուվեկ», ապա «Էլեկտրոմոշ»։ 1945 թվականին Հիդեգկուտին տեղափոխվել է «Հերմինամեզեյ» ակումբ։
1946 թվականին Նանդոր Հիդեգկուտին տեղափոխվել է ՄՏԿ ակումբ, որի կազմում երեք անգամ դարձել է Հունգարիայի չեմպիոն և մեկ անգամ նվաճել է Հունգարիայի գավաթը։
Գյուղագրություն
Գյուղատնտեսություն, գրական հոսանք։ Ձևավորվել է հայ իրականության մեջ 1870-ական թվականներին և գոյատևել մինչև 1910-ական թվականները։ Գյուղատնտեսությունն իր վրա էր կրում հասարակական տարբեր հոսանքների գաղափարական ազդևցությունը, բայց հիմնականում կապված էր նարոդնիկական շարժման հետ։ Գրողների այդ խմբի հասարակական կոչումը գյուղի այսես կոչված սոցիալական վերափոխումն էր 1870-ական թվականներին սկսած նրանք մեկնում էին գյուղ և, բացի հանրային լուսավորության հարցերից, զբաղվում համայնքի տնտեսական և իրավական գործերով։ Մոտիկից ճանաչելով գյուղական իրականությունը՝ նրանք փորձում էին վեր հանել գյուղացու ճակատագիրը, պատմում «գյուղը քայքայող սոցիալական հակասությունների» մասին։
Նանդոր Հիդեգկուտի
Կենսագրություն
Որպես մարզիչ՝ Նանդոր Հիդեգկուտին աշխատել է ոչ միայն հունգարական, այլև արտասահմանյան մի շարք թիմերի հետ։ Իտալական «Ֆիորենտինա» ակումբի հետ նա նվաճել է Գավաթների գավաթը, «Դյոր» ակումբի հետ հաղթել է Հունգարիայի առաջնությունում և հասել մինչև Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ։
Գյուղագրություն
Գյուղատնտեսությույան ներկայացուցիչներից են համարվում Առաքել Արարատյանը, Գ․ Պապյանը, Սանդալը, Ազարիա Ադելյանը, Գաբրիել Բաբկենցը, Սողոմոն Մելիք-Շահնազարյանցը, Նիկողայոս Մամիկոնյանը, Տ․ Մալխասյանը, Անուշավան Աբովյանը, Արշակ Շահնազարյանը, Ստեփան Տեր-Ավետիքյանը, Ջավախեցին, Արտաշես Քալանթարը, Տ․ Առաքելյանը։
Նանդոր Հիդեգկուտի
Կենսագրություն
Առօրյա կյանքում աչքի է ընկել չափազանց հանգիստ բնավորությամբ ։ 1956 թվականին՝ Հունգարական հեղափոխությունից հետո, Նանդոր Հինդեգկուտին Հունգարիայի հավաքականի այն քիչ թվով ֆուտբոլիստներից մեկն էր, որ վերադարձել է հայրենիք ։
Նանդոր Հիդեգկուտին մահացել է 2002 թվականի փետրվարի 14-ին Բուդապեշտում։
Նանդոր Հիդեգկուտիի անվամբ է կոչվում ՄՏԿ ակումբի մարզադաշտը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Հունգարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Նշան Մալաթյան
Նշան Ավետիսի Մալաթյան, հայ խորհրդային անասնաբույծ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1951), պրոֆեսոր (1952), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր զործիչ (1965)։
Կենսագրություն
1919 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, 1924 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։ 1925-1928 թվականներին աշխատել է Երևանի համալսարանում, 1928-1976 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտում, 1944 թվականից գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման ամբիոնի վարիչ, միաժամանակ՝ (1944-1946) Հայկական անասնաբուծության և անասնաբուժության ԳՀԻ սեկտորի վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման, կերերի քիմիական բաղադրության և սննդարարության հետազոտման օգտագործման խնդիրներին։
Մատվեևկա (այլ կիրառումներ)
Մատվեևկա, կարող է վերաբերել՝
Նաբիլ Բենտալեբ
Նաբիլ Բենտալեբ (نبيل بن طالب‎‎, 1994, Ֆրանսիա, Լիլ), ալժիրցի ֆուտբոլիստ, Տոտտենհեմի և Ալժիրի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Վաղ տարիներ
Նաբիլ Բենտալեբը ծնվել է ֆրանսիական Լիլ քաղաքում, Ալժիրից գաղթած ընտանիքում։ Ֆուտբոլային կարիերան սկսել է տեղի «Լիլ» ակումբում։ 15 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Բելգիա, որտեղ հանդես է եկել «Մուսկրոնի» պատանեկան թիմում։ Բենտալեբն ավելի ուշ ասել է.
Մեկ տարի անց ֆուտբոլիստը վերադառնում է Ֆրանսիա և երկու մրցաշրջան է անցկացնում «Դյունկերկում»։ 2012 թվականին Նաբիլը փորձաշրջան է անցնում «Բիրմինգհեմ Սիթիում»։ Միաժամանակ նրա գործակալը հանդիպում է «Տոտտենհեմի» հետ և ֆուտբոլիստն ուղևորվում է Լոնդոն։ Ակումբի երիտասարդական թիմում տպավորիչ ելույթներ ունենալուց հետո նրա հետ չորս տարվա պայմանագիր են ստորագրում՝ մինչև 2018 թվականը։
Տոտտենհեմ Հոտսպուր
2013 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Բենտալեբն առաջին անգամ հայտնվում է Պրեմիեր Լիգայի խաղի հայտացուցակում։ «Սաութհեմփթոնի» հետ խաղում նա 50-րդ րոպեին փոխարինման է դուրս գալիս կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում։ 2014 թվականի հունվարի 4-ին ֆուտբոլիստն առաջին անգամ հայտնվում է «Տոտտենհեմի» մեկնարկային կազմում՝ մասնակցելով Անգլիայի գավաթում «Արսենալի» հետ հանդիպմանը։ Հետո «Կրիստալ Պալասի» հետ խաղում Բենտալեբը ճանաչվում է լավագույն ֆուտբոլիստ։ Նույն թվականի փետրվարի 20-ին ալժիրցին նորամուտն է նշում Եվրոպա Լիգայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ալժիրցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ալժիրի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անժեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ
Լիրսի
Լիրսի (Лырсы), խուտոր Ռուսաստանի, Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 102 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի բնակավայրեր
Նորմալ բաշխում
Հավանականությունների տեսությունում Նորմալ (կամ Գաուսյան, Գաուսի, Լապլաս֊Գաուսի) բաշխումը իրական արժեք ունեցող պատահական մեծության համար հավանականության բաշխման տեսակ է։ Բաշխման խտության ֆունկցիան ունի հետևյալ տեսքը՝
\mu պարամետրը բաշխման միջինն է կամ մաթեմատիկական սպասումը, իսկ \sigma պարամետրը՝ ստանդարտ շեղումը ։ Բաշխման դիսպերսիան հավասար է \sigma^2 ։
Նորմալ բաշխումները կարևոր նշանակություն ունեն վիճակագրությունում և հաճախ կիրառվում են բնական և հասարակական գիտություններում՝ իրական արժեք ունեցող անհայտ պատահական մեծությունները նկարագրելու համար ։ Այս բաշխումների կարևորությունը մասմաբ պայմանավորված է կենտրոնական սահմանային թեորեմով։ Ըստ այս թեորեմի՝ վերջավոր միջին և դիսպերսիա ունեցող պատահական մեծության ընտրույթների միջինը պատահական մեծություն է, որի բաշխումը զուգամիտում է նորմալ բաշխման, երբ ընտրույթների քանակը ձգտում է անվերջության։ Հետևաբար, ֆիզիկական մեծությունների, որոնք բազմաթիվ անկախ պրոցեսների գումար են, ինչպես օրինակ չափումների սխալը, հաճախ ունենում են գրեթե նորմալ բաշխում ։
Ստանդարտ նորմալ բաշխում
Նորմալ բաշխման ամենապարզ տարբերակը հայտնի է ստանդարտ նորմալ բաշխում անվամբ։ Սա այն մասնավոր դեպքն է, երբ \mu=0, \sigma =1 և այն տրված է հավանականության խտություն հետևյալ ֆունկցիայով՝
Այս արտահայտության մեջ արտադրիչը ապահովում է, որ ամբողջ առանցքի նկատմամբ \varphi(x) ֆունկցիայի ինտեգրալը հավասար է մեկի։ Ցուցիչում 1/2 արտադրիչի առկայությունը ապահովում է միավոր դիսպերսիան և հետևաբար՝ ստանդարտ շեղումը։ Այս ֆունկցիան սիմետրիկ է x=0 կետի շուրջ, որտեղ է ստանում է իր առավելագույն արժեքը՝, իսկ x=+1 և x=-1 կետերը ֆունկցիայի շրջման կետերն են։
Ստանդարտ նորմալ բաշխման սահմանման վերաբերյալ հակասություն կա։ Ըստ Կառլ Գաուսի սահմանման՝ ստանդարտ նորմալ բաշխումը ունի դիսպերսիա, այսինքն՝
Իսկ ըստ Սթիվեն Սթիգլերի սահմանման ՝ ստանդարտ նորմալ բաշխման դիսպերսիան հավասար է, այլ կերպ ասած՝
Ընդհանուր նորմալ բաշխում
Կամայական նորմալ բաշխում ստանդարտ նորմալ բաշխման ձևափոխված տարբերակ է, որի տիրույթ ձգվել է \sigma անգամ (ստանդարտ շեղումը) և տեղափոխվել \mu-ով (միջին արժեքը)՝
Նշանակում
Ստանդարտ նորմալ բաշխման հավանականության խտության ֆունկցիան հաճախ նշանակվում է հունարեն \phi (Ֆի) տառով ։ Հաճախ կիրառվում է այս տառի այլ տարբերակը՝ \varphi-ն։
Նորմալ բաշխումը հաճախ նշանակվում է կամ  ձևով ։ Այսպիսով, եթե X պատահական մեծությունը \mu միջինով և \sigma^2 դիսպերսիայով նորմալ բաշխված է, ապա այն գրում են որպես՝
Այլ պարամետրեր
Որոշ հեղինակներ բաշխման լայնությունը սահմանելու համար շեղման (\sigma) կամ դիսպերսիայի (\sigma^2) փոխարեն օգտագործում են դիսպերսիայի հակադարձը՝ -ն ։ Այս դեպքում բաշխման բանաձևը դառնում է՝
Ըստ նրանց՝ այս ընտրությունը հաշվարկային առումով առավելություն ունի այն դեպքերում, երբ \sigma-ն շատ մոտ է զրոյին և պարզեցնում է բանաձևերը որոշ դեպքերում, օրինակ՝ մի քանի փոփոխականով նորմալ բաշխում ունեցող պատահական մեծությունների Բայեսյան հետևությունը։
Նաև կիրառվում է ստանդարտ շեղման հակադարձը՝ -ը, որի դեպքում խտության բանաձևը ստանում է հետևյալ տեսքը՝
Ըստ Սթիգլերի՝ այս ներկայացման առավելություններն են պարզ ու հեշտ հիշելի տեսքը և բշխման quantile-ների համար մոտարկման պարզ բանաձևերի հնարավորություն է տալիս։
Նորմալ բաշխումները x և x2 բնական վիճակագրությամբ ու և  բնական պարամետրերով ցուցչային ընտանիք են կազմում։
Բաշխման ֆունկցիա
Ստանդարտ նորմալ բաշխմամբ պատահական մեծության բաշխման ֆունկցիա սովորաբար նշանակվում է հունարեն մեծատառ \Phi (Ֆի) տառով և հավասար է հետևյալ ինտեգրալին՝
Կապված սխալի ֆունկցիան ցույց է տալիս հավանականությունը, որ 0 միջինով և 1/2 դիսպերսիայով պատահական մեծության արժեքը կընկնի [-x, x] միջակայքում, այսինքն՝
Այս ինտեգրալները հնարավոր չէ ներկայացնել տարրական ֆունկցիաների միջոցով և սովորաբար կոչվում են հատուկ ֆունկցիաներ։ Սակայն, գոյություն ունեն բազմաթիվ թվային մոտարկումներ։
Այս երկու ֆունկցիաները սերտորեն կապված են, մասնավորապես՝
Ընդհանուր նորմալ բաշխաման համար, որն ունի f խտության ֆունկցիա, \mu միջին և \sigma դիսպերսիա, բաշխման ֆունկցիան ֆունկցիան ունի հետևյալ տեսքը՝
Ստանդարտ նորմալ բաշխման բաշխման ֆունկցիայի լրացումը՝ -ը, հաճախ կոչվում է Q-ֆունկցիա՝ հատկապես ինժեներական գրականության մեջ ։ Այն ցույց է տալիս հավանականությունը, որ X ստանդարտ նորմալ պատահական մեծության արժեքը կգերազանցի x-ին, այսինքն՝ ։ Երբեմն կիրառվում են Q-ֆունկցիայի այլ սահմանումներ, որոնք բոլորը \Phi ֆունկցիայի որևէ ձևափոխություն են ։ Ստանդարտ նորմալի բաշխման ֆունկցիայի գրաֆիկը ունի 2-րդ կարգի պտտման համաչափություն (0,1/2) կետի նկատմամբ, այսինքն՝ ։ Բաշխման ֆունկցիայի նախնականը (անորոշ ինտեգրալը) ունի հետևյալ տեսքը՝
Մասերով ինտեգրման միջոցով նորմալ բաշխման բաշպման ֆունկցիան կարելի է արտահայտել շարքի տեսքով՝
որտեղ !!-ը կրկնակի ֆակտորիալի նշանն է։
Մեծ x-երի համար բաշխման ֆունկցիայի ասիմպտոտիկ վերլուծումը նույնպես հնարավոր է ստանալ մասերով ինտեգրման միջոցով ։
Ստանդարտ շեղում
Ընդհանուր դեպքում հավանականությունը, որ նորմալ բաշխմամբ պատահական մեծության արժեքը կընկնի \mu-n\sigma և \mu+n\sigma միջակայքերում տրվում է հետևյալ բանաձևով՝
Հետևյալ աղբյուսակում տրված է արժեքների դեպքում ստացվող արդյունքը (12 իմաստալից թվանշանների ճշտությամբ) ՝
Մեծ n-երի համար կարելի է մոտարկել -ով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անընդհատ բաշխումներ Կատեգորիա:Էքսպոնենցիալ ընտանիքի բաշխումներ Կատեգորիա:Կայուն բաշխումներ
Ռասկուիխա
Ռասկուիխա (Раскуиха), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Պոլևսկոյ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Պոլևսկոյ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Խերսոնի մարզ
Խերսոնի մարզ (Херсо́нська о́бласть), մարզ Ուկրաինայի հարավային մասում։
Հարավ-արևմուտքից լվացվում է Սև ծովով, իսկ հարավ-արևելքից՝ Ազովի ծովով։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Դնեպրոպետրովսկի մարզի հետ, արևելքում՝ Զապորոժյեի մարզի, արևմուտքում՝ Նիկոլաևի մարզի, իսկ հարավում՝ Զրիմի Ինքնավար Հանրապետության հետ։ Վարչական կենտրոնն է Խերսոն քաղաքը։ Կազմվել է 1944 թվականի մարտի 30-ին։ Հարավից ողողվում Է Սև և Ազովի ծովերով։ Տարածությունը 28 500 կմ² է, բնակչությունը՝ 1 117 000. (2008)։
Կլիմա
Խերսոնի մարզը գտնվում է Մերձսևծովյան դաշտավայրում։ Մակերևույթը հյուսիսում մասնատված է խանդակներով ու ձորակներով, հարավին բնորոշ են մեկուսացած, ոչ խոր իջվածքները։ Սև և Ազովի ծովափերը կտրտված են փոքր ծոցերով, թերակղզիներով ու ցամաքալեզվակներով։ Ծովափի երկարությամբ ձգվում են մի շարք ավազային կղզիներ։ Կլիման չափավոր ցամաքային է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը - 5°Cից - 2 °C է, հուլիսինը՝ 21 °C-ից 23 °C։ Ամառը շոգ է, չորային։ Հաճախակի են խորշակային փոթորիկները։ Տարեկան տեղումները 300 - 420 մմ են։ Գլխավոր գետը Դնեպրն է, որի հովտում մեծ տարածություն են գրավում ճահիճները։ Խերսոնի մարզում գործում են Ինգուլեցի և Կրասնոզնամենսկի ոռոգիչ համակարգերը, Հյուսիս-Ղրիմյան ջրանցքը, Կախովկայի ջրամբարը։ Կառուցվում են Կախովկայի ոռոգիչ համակարգը (Եվրոպայում ամենախոշորը) և Հյուսիս-Ռոգաչինյան ոռոգիչ համակարգի առաջին հերթը։ Խերսոնի մարզը գտնվում է տափաստանային զոնայում։
Օգտակար հանածոներ
Կան հանքային շինանյութեր, կերակրի աղ, տորֆ, ինչպես նաև բուժիչ ցեխեր։
Բնակչություն
Բնակչության 78,3 %-ը ուկրաինացիներ են, 18 %-ը՝ ռուսներ, բնակվում են նաև բելառուսներ, հրեաներ և այլք (1979)։ Խտությունը՝ 1 կմ² վրա մոտ 40,9 մարդ (1979), քաղաքային բնակչությունը՝ 60 %։ Խոշոր քաղաքներն են Խերսոնը, Նովայա Կախովկան, Գենիչեսկը։