cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆանտազիա (սրճարան)
Պատմություն
Ներկայումս բացօթյա քանդակ հանդիսացող սրճարանի շենքի հիմնադիրներից են ճարտարապետ Գեորգի Չախավան և Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր, Վրաստանի վաստակավոր նկարիչ Զուրաբ Կապանաձեն: Սրճարանի շենքի նախագծմամբ զբաղվող ստեղծագործական խմբում են եղել նաև ճարտարապետ Զուրաբ Ջալագոնիան և «Նիանգի» ամսագրի գլխավոր նկարիչ, Վրաստանի վաստակավոր նկարիչ Նոդար Մալազոնիան:  Նախագծի վրա աշխատել է նաև տրանսպորտային ինժեներ Պաատա Դոբորջգինիձեն: Շինարարությունը տևել է մոտ ութ ամիս:
Աշխատանքներն ավարտվել են 1975 թվականին: Բացումից հետո «Ֆանտազիա» սրճարանը դարձել է Բաթումի բնակիչների և նավահանգստային քաղաքի բազմաթիվ հյուրերի հանգստի և հանդիպման ճանաչված վայր: Այն հատուկ ճանաչվածություն ուներ երիտասարդության շրջանում:
Խորհրդային ժամանակներում այստեղ մատուցվում էին թուրքական սուրճ, լցնովի պաղպաղակ և ոչ ալկոհոլային խմիչքներ: Քանի որ «Ութոտնուկ» սրճարանը շատ մոտ էր Խորհրդային Միության և Թուրքիայի սահմանին` երեկոյան 10-ից հետո արգելվում էր այցելությունները սրճարան:
Ճարտարապետական և գեղարվեստական արժեք
Կառույցն իրենից ներկայացնում է 8 հենասյուների վրա կանգնած և կոնստրուկցիայի ութ խորշ ունեցող երկաթե կարկաս, որը ամրացվել է հենց տեղում նախագծային աշխատանքների ընթացքում մշակված հատուկ էսքիզների հիման վրա: Կարկասը ծածկված է հղկված և գույնզգույն մոզաիկ քարերով` գունախճիկներով զարդարված մետաղական ցանցով: Գունախճիկները պատրաստվել են Լենինգրադում պատենտավորված և մշակված հատուկ տեխնոլոգիաներով: Կառույցը փաստացի թեթև կոնստրուկցիա է հանդիսանում, քանի որ նրա միջնամասը խոռոչ է, համապատասխանաբար այն պետք է ստացվեր փխրուն, չնայած մի շարք կոնստրուկտիվ առանձնահատկությունների շնորհիվ ճարտարապետներին հաջողվել է հասնել որոշակի ամրության: Այդպիսի որոշումն է ինքնատիպ դարձրել կորագիծ ձևերի ծածկույթը, ճարտարապետի խոսքերով «դրա առանձնահատկությունն այն է, որ նրա հաստությունը, մյուս չափումների հետ համեմատած, աննշան է, այդ պատճառով էլ հնարավոր է դարձել ստեղծել զարմանալիորեն էլեգանտ, նուրբ և ձևով բարդ կոնստրուկցիա: Վրաստանում նմանատիպ կոնստրուկցիաների առկայությունը ցույց է տալիս, որ մեր մոտ այդ դարաշրջանում տեղ ունեին այնպիսի գործառույթներ, ինչպիսիք Եվրոպայում, չնայած նրան, որ մենք ապրում էինք երկաթյա վարագույրի ետևում» :
Նկարագրություն
«Ութոտնուկի», «մարմնին», որի վրա կառուցված է սրճարանը և որի մակերևույթը կարծես արտացոլում է ծովը, «տեղադրված» են տարատեսակ ծովային բնակիչներ, որոնց թվում Բաթումի խորհրդանիշներ դելֆինները, նաև ծովաձիեր, ծովաստղեր և գույնզգույն ձկներ:
Կառույցը բարձրացված է հատուկ առանձնացված նեղ աստիճաններով ու կասկադով մակերևույթի վրա, որը տանում է հյուրանոցից դեպի «Ութոտնուկ»: Հարթակը ծածկված է բաց գույնի սալիկներով:
Ժամանակակից տեսք
Լրատվամիջոցների տարածած տեղեկությունների համաձայն, Hilton ընկերությունը պլանավորում է ներդրումներ կատարել հարակից տարածքն իր սեփական կարիքների համար օգտագործելու: Ենթադրվում է, որ սրճարանի վերակառուցումը կհանգեցնի «Ութոտնուկի» վերացման:
Բաթումի բնակչությունը, ճարտարապետները և վրաց հասարակական գործիչները հանդես են եկել նոր շինարարության դեմ: Տեղի է ունեցել ստորագրահավաք :
Մասնագետները Hilton-ի ներկայացուցիչներին խորհուրդ են տվել գնահատել կառույցի գեղարվեստական արժեքը և կատարել տարածքի վերակառուցում` նրա մեջ ներառելով «Ֆանտազիա» սրճարանը: Մասնագետների կարծիքով գույնզգույն ապակիով երեսպատված հյուրանոցային ճակատամասերը արդեն իսկ համապատասխանում են սրճարանի մոզաիկային:
2014 թվականի դեկտեմբերի 6-ի «Հիլթոն-Բաթումի» և «Տուրինվեստ» ՍՊԸ համատեղ հայտարարության մեջ ասվում է. ««Ֆանտազիա» սրճարանի քանդումը երբեք չի մտել մեր մտադրությունների մեջ» :
Արվեստում
«Ֆանտազիա» սրճարանը կարելի է տեսնել «Սեր և աղավնիներ» ֆիլմի դրվագներից մեկում:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ
Պորուչիկ
Պորուչիկ (porucznik, poručík), կրտսեր սպայական կազմի աստիճան (զինվորական կոչում), համապատասխանում է լեյտենանտի աստիճանին (կոչմանը)։
18-19-րդ դարերում հանդիպել է նաև ուղղագրական տարբերակը՝ պորուտչիկ։
Պատմությունը
Պորուչիկ, այսինքն ենթակա, հանձնարարականների համար սպա՝ լեյտենանտ բառի սլավոնական փոխառնությունը (lieutenant, «տեղը պահող»)։ Սկզբնականում պորուչիկները եղել են վաշտի հրամանատարների օգնականները։ Ռուսական բանակում պորուչիկի աստիճանը առաջին անգամ արձանագրվել է «Զինվորական կարգի խորամանկության և ուսման մեջ», «Նոր զորքի» զինվորական զորագնդերի ռազմական ղեկավարության համար, որոնք հրատարակվել են 1649 թվականին։ Հետագայում կապիտանի օգնականից պորուչիկը դարձավ դասակի և պլուտոնգի հրամանատար։ Ըստ աստիճանների աղյուսակի Պետրոս I պորուչիկ էր՝ կրտսեր սպա, հետևազորի 11-րդ դասում և 1722 թվականից մինչև 1798 թվականը հրետանու և ինժեներական զորքերի 10-րդ դասում, այնուհետև բոլոր զորքերի 10-րդ դասում, բացի գվարդիայից, որտեղ նա մնացել է 9-րդ դասում։ Ինչպես նաև կազակական զորքերում պորուչիկին համապատասխանում էր սոտնիկը, ռուսական ցարական նավատորմում՝ միչմանը, քաղաքական աստիճանին՝ կոլեգիական խորհրդատուն:Լիտվական մեծ իշխանության կանոնավոր բանակում պորուչիկի տարբերանշաններն էին էպոլյոտի 3 աստղերը։
Բացի այդ, 18-րդ դարում ռազմա-ծովային աստիճանը 1764 թվականից 10-րդ դասից դարձել է 9-րդ դաս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զինվորական կոչումներ
Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)
Գյուլիստան (հնում կոչվել է Վարդուտ), հայկական գյուղ Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանում, որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո ։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Շահումյանի շրջանի բնակավայր, իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչաատարածքային բաժանման՝ համարվում է Գյորանբոյի շրջանի բնակավայր ։
Ունի բազմադարյա պատմություն։ Հանդիսացել է շրջանի պատմական հարուստ անցյալ ունեցող գյուղերից ։
Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Անուն
Բնակավայրի հին անվանումներից մեկը Վարդուտ է։ Այդ մասին հիշատակված է 1466 թվականին գյուլիստանցի գրիչ Հակոբը «Մաշտոցի» հիշատակարանում, որտեղ գրված է, որ գյուղի հնագույն անունը «Վարդուդ» է ։ Անվանումը պարսկերենից թարգմանաբար նշանակում է Վարդերի պարտեզ, Վարդաստան։ Ներկայումս գյուղը բնակեցված չէ և գտնվում է արցախա-ադրբեջանական սահմանի շփման գծում։
Արցախյան ազատամարտ (1991-1994)
1992 թվականի ամռանը, Գորանբոյ գործողության արդյունքում, Գյուլիստան գյուղը մնաց Ադրբեջանի վերահսկողության գոտում։ Այդ պատճառով գյուղի ողջ բնակչությունը ստիպված էր լքելու հայրենի բնօրրանը։ 1992 թվականի մարտի 3-ին Մի-26 ուղղաթիռը, որը Գյուլիստանից դեպի Հայաստան էր տեղափոխում կանանց և երեխաների, հրթիռակոծվել է Քարվաճառի շրջանում (տես` Մի-26 ուղղաթիռի հրթիռակոծումը)։
Բնակչություն
Համաձայն Գյուլիստանում և հարակից տարածքներում նյութական մշակույթի բազմադարյան հուշարձանների ուսումնասիրությունների՝ այն հայաբնակ է եղել առնվազն վաղ միջնադարից ։
Բնակչության թվաքանակի վերաբերյալ ստույգ վկայություններ հայտնի են 18-րդ դարից։ Այդպիսի վկայություններից է 1726 թվականի մայիսի 24-ին կազմված վկայագիրը, որտեղ ներկայացված է գյուղի 31 տների ցանկը (Գևորգի որդի Աբրահամ յուզբաշի, Ղուկասի որդի Գրիգոր, Տեր Մելիքսեթի որդի Թամրազ, Սարգսի որդի Նավասարդ, Մովսեսի որդի Միրզախան, Հախնազարի որդի Ալլահվերդի, Աղասի որդի Ղազար, Հակոբի որդի Մկրտիչ, Պաղի որդի Մռավղուլ, Կոկջի որդի Մելքում, Մանուչարի որդի Գրիգոր, Ավագի որդի Պապ, Ավագի որդի Հաթամ, Սարգսի որդի Ներսես, Վանեսի որդի Եղիա, Արիստակեսի որդի Ներսես, Տեր Ղազարի որդի Հակոբ, Վանեսի որդի Մխիթար, Վանեսի որդի Պապ, Մեհրաբի որդի Զալ, Վանեսի որդի Սարգիս, Բայանդուրի որդի Ներսես, Աղաբեկի որդի Ղարիբ, Ղազարի որդի Խաչատուր, Ալեքսանի որդի Նավասարդ, Սարգսի որդի Բաղդասար, Բարղամի որդի Այտին, Վանեսի որդի Մարտիրոս, Աղաբեկի որդի Պետրոս, Աթաբեկի որդի տեր Հովհաննես, Տեր Մելիքսեթի որդի Մարկոս) ։
Համաձայն Գյուլիստանի բնակիչ Զինավոր Մեղրյանի ուսումնասիրություների՝ 18-րդ դարում այնտեղ բնակվում էին Բեգլարյան, Ասկարյան, Մեղրյան, Հըթամանք (Ստեփանյաններ), Կոսունց, Հովսեփյան (Սաղաթելյաններ), Իրիցանց (Ավանց) և Դփանանց (Մակյան, Ստեփանյան) ազգատոհմերը ։
1780-ական թվականների երկրորդ կեսին Արցախից և Գարդմանքից դեպի Թիֆլիսի նահանգ հայերի գաղթի նախօրեին Գյուլիստանն ուներ 700 տուն։ Գաղթած բնակչությունից 1817 թվականին միայն 25 ընտանիք է վերադարձել Գյուլիստան ։
1894 թվականին «Նոր-Դար» պարբերականը գրել է, որ գյուղն ունի 40 տուն, իսկ նախկինում եղել է 800 տուն ։
Հայտնի է, որ Նորաշեն գյուղի բնակչության նախնիները Գյուլիստան գյուղից էին ։ Գյուլիստանից էին սերում նաև Գետաշենում հաստատված և այն մելիքանիստ կենտրոն դարձրած Մելիք-Մնացականյանների տոհմը ։
19-րդ դարի 80-ական թվականների վերջերին Գյուլիստանի բնակչության մի մաս բնակություն է հաստատել Նուխի քաղաքում ։
Գյուլիստանի բնակչության մասին հստակ վիճակագրական տվյալներ սկսել են հավաքագրվել 1830-ական թվականներից ։
Հայտնի մարդիկ
Գյուլիստանում են ծնվել.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան) Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Շահումյանի շրջանի համայնքներ
Ալյասկա (թերակղզի)
Ալյասկա (Alaska Peninsula ), Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող թերակղզի, որը ողողվում է Բերինգի ծովի Բրիստոլի ծոցի և Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով։
Անվան ծագումնաբանություն
«Ալյասկա» անվանումը ծագել է Ռուսական Ամերիկայի ժամանակաշրջանում և ձևավորվել է ալեուտական ​​արտահայտությունից, որը բառացիորեն նշանակում է «օբյեկտ, որին ուղղված է ծովի ազդեցությունը» ։
Անգլալեզու գրականության մեջ հանդիպում են նաև  — «Ալեուտ թերակղզի»  կամ «ալեուտների թերակղզի» և  — «Ալեուտի թերակղզի» անվանումները։
Աշխարհագրություն
Թերակղզու տարածքը Ալյասկա նահանգի հարավ-արևմտյան մասն է (ԱՄՆ)։ Երկարությունը մոտ 700 կմ է, լայնությունը՝ 170-ից 10 կմ։ Հիմնական լանդշաֆտը Ալեուտյան լեռնաշղթան է, որի գագաթները ակտիվ (Կատամայ 2047 մ) կամ հանգած հրաբուխներ են։ Ամենամեծ բարձրությունը 2507 մ է (Վենիամինովի հրաբուխ)։ Կան լեռնային տունդրաներ և փոքր սառցադաշտեր։ Հյուսիսարևմտյան ափի երկայնքով ցածրավայր է բազմաթիվ լճերով, ծածկված սուբարեկտիկական մարգագետիններով ։ Թերակղզու տարածքը գրեթե 22,000 կմ² է։ Թերակղզում առկա են երկաթի հանքաքարի և քարածուխի զգալի պաշարներ ։
1980 թվականից թերակղզու ափամերձ շատ կղզիներ վերաբերում են Ալյասկայի ծովային ազգային արգելոցին, իսկ թերակղզու զգալի մասը զբաղեցնում է Ալյասկայի թերակղզու ազգային արգելոցը։
Կլիմա
Տարեկան միջին տեղումները տատանվում է 610-ից 1650 մմ-ի սահմաններում։ Ափամերձ տարածքներում տեղի են ունենում ուժեղ փոթորիկներ, քամի և հեղեղներ։ Ձմեռվա միջին ջերմաստիճանը −11 °C-ից 1 °C է, միջին ամառային ջերմաստիճանը՝ 6 °C- ից 15 °C: Տարվա ցանկացած ժամանակ լեռներում սառնամանիքներ են լինում ։
Բնակչություն
Թերակղզին գործնականում անմարդաբնակ է, բացառությամբ մի շարք ձկնորսական գյուղերի ։
Պատմություն
Առաջին ռուս բնակիչները Ալյասկայում ափ են իջել 1732 թվականին։ Նրանք մասնավոր մորթի վաճառողներ էին։ Ռուսաստանի կառավարության կողմից նրանց աջակցությունը մեծացել է, մինչև 1799 թվականին ռուս-ամերիկյան ընկերության հաստատումը կայսր Պետրոս I-ի կողմից, որը փաստորեն սկսել է ղեկավարել գաղութը ։ 1867 թվականին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները թերակղզին գնեցին Ռուսաստանի կայսրությունից՝ Ալյասկայի վաճառքի մասին պայմանագրով ։
Բուսական և կենդանական աշխարհ
Թերակղզում բնակվում է գորշ արջերի մեծ պոպուլյացիա ։ Բացի այդ, թերակղզին հարուստ է փշատերև անտառով և մորթատու գազաններով, մասնավորապես, ծովային ջրասամույրներով և աղվեսներով։ Դատելով հնագիտական գտածոներից՝ թերակղզում նախկինում բնակվել են փղեր, գոմեշներ և ձիեր։ Թերակղզու գետերում և հարակից կղզիների արեոլներում մեծ քանակությամբ ձուկ, փոկեր և կետեր են բնակվում ։
Վարչական բաժանում
Թերակղզում գտնվում են բորոներ՝ Արևմտյան Ալեուտյան կղզիներ, Արևելյան Ալեուտյան կղզիներ, Բրիստոլ Բեյ, Քենայ, Լեյք ընդ Պենինսուլա։
Տնտեսություն
Ալյասկայի նահանգը և մասնավորապես Ալյասկայի թերակղզին առանցքային դեր են խաղում ԱՄՆ-ի ձկնորսության ոլորտում։ 2019 թվականի տվյալների համաձայն՝ ԱՄՆ-ում ծովային մթերքների բեռնաթափման վայրերի թվում Ալյասկայի թերակղզին զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը՝ բեռնաթափված արտադրանքի ծավալի առումով ։ Թերակղզում տնտեսության մեկ այլ կարևոր ճյուղ է մորթիների առևտուրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թերակղզիներ Կատեգորիա:Թերակղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրական օբյեկտներ Կատեգորիա:Բերինգի ծով
Մաքսիմիլիան I Ժոզեֆ Բավարացի
Վաղ կյանք
Մաքսիմիլիանը Պալատինի կոմս Ֆրեդերիկ Միխաել Զվեյբրյուխեն-Բիրկենֆիլդի ու Մարիա Ֆրանցիսկա Սուլբախի որդին է, ով ծնվել է 1756 թվականի մայիսի 27-ին Շվետցինգենում։
Իր հոր մահից հետո 1767 թվականին նա մնաց առանց ծնողական հովանավորչության, քանի որ նրա մայրը հեռացվել էր նրանցից երբ երեխա էր ունեցել մեկ դերասանից։ Մաքսիմիլիանին հովանավորեց նրա հորեղբայր Զվեյրբրուխենի դուքս Կրիստիան IV-ը, ով նրան բնակեցրել էր հյուրանոցում։ Մաքսիմիլիանը դարձավ ֆրանսիական բանակի գնդապետ 1777 թվականին և արագորեն աճեց գեներալ մայորի կոչման։ 1782-ից 1789 թվականին նա ծառայում էր Ստրասբուրգում։ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ նա փոխեց ֆրանսիական ծառայությունը ավստրիականով և մասնակցեց Ֆրանսիական հեղափոխական պատերազմների սկզբնական փուլին։
Զվեյրբրյուխենի դուքս և Բավարիայի ու Պալատինատի կուրֆյուստ
1795 թվականի ապրիլի 1-ից Մաքսիմիլիանը փոխարինեց իր եղբայր Կառլ II Օգոստոսին Զվեյրբրուխենի դուքսի պաշտոնում, սակայն դքսությունը այդ ժամանակ նվաճված էր հեղափոխական Ֆրանսիայի կողմից։
1799 թվականին նա դարձավ Բավարիայի կուրֆյուրստ, ինչպես նաև Հռենոսի Պալատինատի կոմս, կայսրության Արքստյութարտ ու Բերգի դուքս, երբ մահացավ Բավարիայի կուրֆյուրստ Կառլոս Թեոդորը։ Նոր կուրֆյուստ Մաքսիմիլիան IV-ը հիմնադրեց Բավարական բանակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բավարիայի թագավորներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Կորպուս Քրիստի (քաղաք)
Կորպուս Քրիստի (Corpus Christi, լատիներենից բառացիորեն «Քրիստոսի մարմինը»), քաղաք, որը գտնվում է ԱՄՆ-ում՝ հարավային Տեխասի ծոցի ափին, տուրիստական կենտրոն։
Ուսումնասիրելով Մեքսիկական ծոցի հյուսիսային ափը՝ ենթադրվում է, որ անվան համար առիթ է հանդիսացել կաթոլիկների կողմից 1519 թվականին Տեխասի ափին իսպանացի ծովագնաց Ալոնսո Ալվարես դը Պինեդի մահվան օրը, Քրիստոսի մարմնի և արյան տոնի նշումը։ Նուեսես շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը մոտ 316,000 բնակիչ է (2013 թվական)։
Պատմություն
Կորպուս Քրիստին հիմնադրվել է 1839 թվականին՝ գնդապետ Հենրի Լոուրենս Կինիի կողմից և կոչվում է Կինիի առևտրային փոստ (Kinney's Trading Post) կամ Կինիս Ռանչ (Kinney's Ranch)։ Դա փոքր առևտրային գյուղ է, որի միջով անցնում է մեքսիկական հեղափոխական բանակի մատակարարումը, որը գտնվում է արևմուտքում 25 մղոն հեռավորության վրա։ 1845 թվականի հուլիսից մինչև 1846 թվականի մարտը ամերիկյան զորքերը տեղակայվեցին գյուղում՝ նախապատրաստվելով ամերիկա-մեքսիկական պատերազմին։ Դրանից մոտ մեկ տարի անց հայտնվեց ժամանակակից անուն՝ Կորպուս Քրիստի (գրանցվեց 1852 թվականի սեպտեմբերին)։ 1926 թվականին քաղաքում բացվեց նավահանգիստ, իսկ 1941 թվականին սկսվեցին գործել ռազմաօդային ուժերը։
Կլիմա
Քաղաքը գտնվում է Մեքսիկայի ծոցի հարևանությամբ, որի կլիման մեղմ է և խոնավ։ Ամռանը ջերմաստիճանի տատանումները նվազագույն են․ ցերեկային ջերմաստիճանը մոտ 30...32 °C է, իսկ գիշերայինը՝ 25...28 °C։ Հունիսի սկզբից Ատլանտիկայում սկսվում է արևադարձային փոթորիկների սեզոնը, որոնք երբեմն թափվում են քաղաքի վրա, ինչպես դա եղավ 2017 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Սակայն, արևադարձային փոթորիկները շրջանցում են քաղաքը։
Արտաքին հղումներ
Տեխաս Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր Կատեգորիա:Նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:1839 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ Կատեգորիա:Տեխաս Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգների մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1845 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բաթումի պետական ծովային համալսարան
Բաթումի պետական ծովային համալսարան (ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია), միջազգային մակարդակի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն և ծովային ակադեմիա, որը գտնվում է Վրաստանի Բաթում քաղաքում։
Հաստատության հիմնական գործառույթը առևտրային նավատորմի և ծովային տրանսպորտի ենթակառուցվածքների ոլորտում որակյալ մասնագետների պատրաստումն է։ Բաթումի պետական ծովային ակադեմիայի գործունեությունը համաձայնեցված է Վրաստանի օրենսդրության և համապատասխան միջազգային կոնվենցիայի հետ։
Պատմություն
Բաթումի ծովային տեխնիկական համալսարանը բացվել է 1929 թվականի մարտի 5-ին։ ԽՍՀՄ պաշտպանության կոմիտեի որոշմամբ 1944 թվականի մարտի 5-ին ուսումնական հաստատությունը ստացավ Բաթումի ծովային ինստիտուտ անվանումը։ Ինստիտուտը կարևոր դեր է խաղացել ոչ միայն Վրացական ԽՍՀ-ում, այլև ամբողջ Խորհրդային Միության տարածքում ծովային գործունեության զարգացման մեջ։ Ինստիտուտը պատրաստել է շուրջ 5000 որակյալ մասնագետներ։ Ծովային ակադեմիայի շրջանավարտները շարունակում են աշխատել աշխարհի տարբեր ծայրերի օվկիանոսային նավերում։
Բաթումի ծովային համալսարանը ստեղծվել է 1992 թվականին՝ անկախ Վրաստանի կառավարության որոշմամբ՝ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ 2004 թվականին կրթական համակարգում տեղի ունեցած լուրջ բարեփոխումներից հետո ստացել է պետական համալսարանի կարգավիճակ։
Ակադեմիայի ամենանշանավոր շրջանավարտներից է Անատոլի Կաճարավան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ակադեմիայի երբեմնի սանը սկսել է դասավանդել այստեղ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի համալսարաններ Կատեգորիա:Բաթումի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1929 հիմնադրումներ Վրաստանում Կատեգորիա:1929 հիմնադրված կրթական հաստատություններ
Կոնստանտին Ալյանչիկով
Կոնստանտին Ալյանչիկով (Константин Николаевич Алянчиков, ), գեներալ-լեյտենանտ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Սպիտակ շարժման մասնակից, ուղղափառ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1874 թվականի մայիսի 16-ին, սերել է ռյազանյան ազնվականներից։ 1891 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ավարտել է Մոսկովյան 3-րդ կադետական կորպուսը, 1893 թվականին`  Ալեքսանդրովյան ռազմական ուսումնարանը և, ստանալով պոդպորուչիկի կոչում, ծառայության է անցել 16-րդ հրետանային բրիգադում։ Այնուհետև ծառայել է Կովկասյան ռեզերվային հրետանային բրիգադայում։ 1903 թվականին ավարտել է  Ալեքսանդրովյան ռազմա-իրավաբանական ակադեմիան (1-ին կարգով)։ 1904 թվականի հունիսի 16-ից ռազմանավային պաշտոնի թեկնածու էր, 1906 թվականի նոյեմբերի 6-ից եղել է պահեստազորում։
1907 թվականի նոյեմբերի 30-ին նշանակվել է Մերձամուրյան ռազմական օկրուգի ռազմական քննիչ, 1909 թվականի մայիսի 28-ից` Վիլենի ռազմա-օկրուգային դատարանի դատախազ, 1914 թվականի օգոստոսի 23-ից` 190-րդ հետևակային գնդի հրամանատարի օգնական, 1915 թվականի մայիսի 14-ից` 28-րդ Սիբիրյան հրաձգային գնդի հրամանատար,  1916 թվականի փետրվարի 3-ից` 129-րդ հետևակային դիվիզիայի բրիգադի հրամանատար, 1917 թվականի փետրվարի 8-ից` 5-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար, 1917 թվականի մայիսի 20-ից մինչև հունիսի 14-ը`129-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար,  1917 թվականի օգոստոսի 14-ից եղել է Մինսկի ռազմական օկրուգի շտաբի ռեզերվում։  Ռուսաստանի հարավի Զինված ուժերում մասնակցել է Սպիտակ շարժմանը։ Մինչև 1920 թվականի աշնանը էվակուացվել է Թեոդոսիայից, էմիգրացիայում է եղել Ֆրանսիայում։ 1930 թվականին Փարիզում  ելույթ է ունեցել մեծ  իշխան Կիրիլ Վլադիմիրովիչի կայսերական տիտղոսի ընդունման արարողությանը։
Մահացել է 1936 թվականի օգոստոսի 17-ին Փարիզում, թաղված է Սենտ-Ժենեվեվ-դե-Բուա գերեզմանատանը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Մարիամ (մանրանկարիչ, 15-րդ դար)
Մարիամ, հայ մանրանկարիչ, գրիչ և ծաղկող։ 15-րդ դարում առաջին հայ կին նկարիչը ։ 15-րդ դարի միակ նկարչուհին է, ում ստեղծագործությունների նմուշները պահպանվել են ։
Գործունեություն
Մարիամը ծնվել և ստեղծագործել է Ջուղա քաղաքում ։ 1456 թվականին Ջուղայում ընդօրինակել և ծաղկել է Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք քարոզութեան» ձեռագիրը (հայտնաբերել է սփյուռքահայ արվեստաբան Արամ Երեմյանը 1946 թվականին, Իրանի Սպահանի նահանգի Չարմանալ գավառի այդ ժամանակ դեռևս հայաբնակ Մամուռան գյուղում) ։ Ձեռագրի տարբեր ոճերով ու բովանդակությամբ մանրանկարները (կատարման նրբությամբ և բանաստեղծական պատկերավորությամբ ուշագրավ է 16-րդ էջի խորանը), ճոխ երանգներով լուսանցազարդերը, թռչնազարդերը և գեղագրերը արտացոլում են 15-րդ դարի Հին Ջուղայի նկարչական դպրոցին բնորոշ հատկանիշները ։ «Գիրք քարոզութեան» մատյանը պահվում է Էջմիածնի վանքի մատենադարանում ։ Բաղկացած է 977 էջից։ Այն Ջուղայի գրչարվեստի ու մանրանկարչության դպրոցի 15-րդ դարի կեսերի նմուշներից է, որտեղ ներառված են հարյուրավոր մանրանկարներ, թռչնագրեր ու լուսանցքազարդեր։ Գործում արտացոլված է նկարչուհու վարպետությունն ու գույների նկատմամբ բնատուր տաղանդը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Ռոզա Եղիազարյան
Ռոզա Եղիազարյան, հայ արձակագիր, հրապարակախոս, մանկագիր, թարգմանիչ,սցենարիստ։
Կենսագրություն
1974-1977 թվականներին եղել է «Литературная Армения» ամսագրի գրական աշխատակից, 1977-1980 թվականներին՝ «Комсомолец" հանրապետական թերթի թարգմանիչ, թղթակից, 1980-1982 թվականներին՝ «Կոմսոմոլեց» թերթի նամակների բաժնի վարիչ, 1983-1992 թվականներին՝ Հեղինակային իրավունքների համամիութենական գործակալության Հայկական հանրապետական մասնաճյուղի խորհրդական՝ հայ հեղինակների ստեղծագործությունները արտասահմանում ներկայացնելու հարցերով, 1992-1995 թվականներին՝ «Զերկալո» հանրապոտական շաբաթաթերթի բաժնի խմբագիր, 1998-2000 թվականներին՝ «Республика Армения» թերթի թղթակից, մեկնաբան։ 2002 թվականից Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանում դասավանդել է ժուռնալիստիկայի հոգեբանություն ։
Ռոզա Եղիազարյանի ստեղծագործությունները տպագրվել են հայկական և արտերկրյա մամուլում,։ Հրատարակվել են նրա «Զրույցներ լրագրության հոգեբանության մասին» (2004), «Վարդագույն մտքերի քաղաքը» (2008), «Սկիզբ կամ ինքնակենսագրության փորձ» (2009), " Дневник ворчуньи"վիպակը " Современная армянская женская проза" ժողավածույում («Ի՞նչ, ինչո՞ւ, ինչպե՞ս» (2012), «Մեդեա Աբրահամյան։ Մեներգ թավջութակի համար։Վավերագրական վիպակ» (2016) , գրական կինոսցենարների ժողովածու " Два гения и дура"(США.Сан_Франциско. изд-во "Lulu", 2019) և այլ գրքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ մանկագիրներ Կատեգորիա:Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
ԼԳԲՏ իրավունքները Հայաստանում
Հայաստանի Հանրապետությունում լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ և տրանս* (ԼԳԲՏ) համայնքի իրավունքները օրինական և սոցիալական բնագավառներում օրենսդրորեն չեն կարգավորվում։ Նույնասեռականությունը Հայաստանում 2003 թվականից ի վեր օրինական է։ Այնուամենայնիվ, չնայած այն ապաքրեականացվեց, տեղի լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ և տրանս* (ԼԳԲՏ) քաղաքացիների իրավիճակը զգալիորեն չփոխվեց։ ԼԳԲՏ համայնքի շատ հայեր վախենում են, որ նրանք իրենց ընկերների, ընտանիքների, հասարակության կողմից կքարկոծվեն և կվտարվեն, որը հիմնավորված է սեռական կողմնորոշմամբ կամ գենդերային ինքնությամբ։ Վերջերս Հայաստանում ԼԳԲՏ համայնքը դարձել է ավելի լավ կապակցված սոցիալական ցանցերի շնորհիվ, թեև վախի զգացումը և անանունության ցանկությունը մնում են ազգային պահպանողական մշակույթի պատճառով։
Հոմոսեքսուալությունը մնում է տաբու թեմա հայ հասարակության շատ մասերում։ 2012 թվականի ուսումնասիրության ժամանակ հայաստանցի լրագրողների 55%-ը հայտարարել է, որ նրանք կդադարեցնեն իրենց հարաբերությունները ընկերոջ կամ բարեկամների հետ, եթե պարզվի, որ նրանք գեյ են։ Բացի այդ այս ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հայաստանցիների 70%-ը գտնում է, որ ԼԳԲՏ համայնքը «տարօրինակ» է։ Ավելին, չկա ոչ մի իրավական պաշտպանություն ԼԳԲՏ անձանց համար, որոնց իրավունքները պարբերաբար խախտվում են։ Հայ երիտասարդների մեծ մասը դեռևս անտեղյակ է ԼԳԲՏ բազմաթիվ խնդիրների վերաբերյալ։
ԼԳԲՏ համայնքի շատ մարդիկ պնդում են, որ իրենց նկատմամբ աշխատավայրում կամ ընտանիքում ատելության և բռնության կոչեր են հնչում, սակայն նրանք չեն բարձրաձայնում կամ բողոքում իրենց իրավունքների ոտնահարման կամ քրեական հանցագործությունների մասին։
Բացի այդ 2011 թվականին Հայաստանը ստորագրել է «համատեղ հայտարարություն բռնարարքներ և հարակից մարդու իրավունքների խախտումների հիման վրա սեռական կողմնորոշման և գենդերային ինքնության» Միավորված ազգերի օրենսդրությունը, դատապարտելով բռնությունը և խտրականությունը ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ։
Նույնասեռական գործունեության օրինականություն
2003 թվականի ապրիլի 18-ից, հաշվի առնելով մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի պահանջները, նույնասեռականությունը Հայաստանում ապաքրեականացվել է։
Հայաստանի Հանրապետությունը, ստորագրելով և վավերացնելով մի շարք միջազգային իրավական փաստաթղթեր, պարտավորվել է ստանձնել՝ ձեռնարկելու կոնկրետ քայլեր՝ բարելավելու ԼԳԲՏ անձանց իրավունքների իրադրությունը Հայաստանում, ինչպես նաև պայքարելու ԼԳԲՏ անձանց հանդեպ սեռական կողմնորոշման և/կամ գենդերային ինքնության հիմքով ցանկացած տեսակի խտրականության, ատելության խոսքի, ատելության հիմքով հանցագործությունների դեմ։ Հատկանշական է իրավապահ, դատական մարմինների դերը ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ ատելության հիմքով հանցագործությունների բացահայտման և արդարացի պատասխանատվության ու պատժի ենթարկման գործում, սակայն, հիմք ընդունելով ինչպես մի շարք միջազգային կառույցների և կազմակերպությունների, ինչպիսիք են՝ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ, ՌԱԵՀ, Իլգա-Եվրոպա, Ամնեսթի Ինթերնեշնլ և այլն, այնպես էլ՝ ներպետական կառույցների զեկույցները, հետազոտությունները, հաշվետվությունները՝ պետական քաղաքականությունը խտրականության բացառման և իրավահավասարության ապահովման ոլորտում արդյունավետ չէ ո՛չ օրենսդրական, ո՛չ գործնական առումով։
Նույնասեռ ամուսնության ճանաչում
Նույնասեռ ամուսնությունները և քաղաքացիական միությունները Հայաստանում օրինական չեն, և սահմանադրությունը սահմանում է ամուսնությունը որպես միայն տարասեռ զույգերի միություն։
2017 թվականին հուլիսի 3-ին «PanARMENIAN.Net» լրատվական գործակալությունը հոդված է հրապարակել` ըստ որի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարությունից հայտնել են, որ արտերկրում նույնասեռ ամուսնությունների Հայաստանում ճանաչվում են ։ Այս լուրը տարածվել է որոշ լրատվամիջոցների կողմից, սակայն դրա հաստատումը չի եղել։ 2019 թվականին Արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը չի ճանաչում նույնասեռ ամուսնությունները ։
Հայաստանի ընտանեկան օրենսգրքի համաձայն՝ այլ երկրներում կնքված ամուսնությունները ճանաչվում պետության կողմից, սակայն եթե օտարերկրյա պետության նորմերը հակասում են Հայաստանի Հանրապետության օրենքներին, ապա կիրառվում է Հայաստանի օրենսդրությունը։ Արդյունքում՝ օտարերկրյա նույնասեռ ամուսնությունների ճանաչումը իրավապաշտպաններին անհնարին է թվում ։
Որդեգրում
Հայաստանում նույնասեռ զույգերին չի թույլատրվում երեխաների որդեգրումը, և նման օրենսդրության շուրջ հայտնի բանավեճ չկա։
Զինվորական ծառայություն
Ըստ Հելսինկյան Իրավունքների կոմիտեի, 2004 թվականին ստորագրված պաշտպանության նախարարության ներքին հրամանագիրը արդյունավետ կերպով արգելում է գեյ տղամարդկանց ծառայել զինված ուժերում։ Փաստացի նրանք որակվում են որպես «հոգեկան խանգարում ունեցող» և ուղեգրվում են հոգեբուժարան։
ԼԳԲՏ էմիգրացիա
Հայաստանում ԼԳԲՏ էմիգրացիայի առանձնահատուկ նպաստող գործոններն են՝ ֆիզիկական անվտանգության սպառնալիքները և անպաշտպանությունը պետությունից, ընտանիքից մերժվածությունը կամ մերժված լինելու վախը, ազատ ինքնադրսևորման և ինքնության ճանաչման սահամանափակումները, մեկուսացումը, հոգեբանական ճնշումները, սոցիալական կարգավիճակի կորուստը և կորստի վախը, շանտաժը, ճնշումները և այլն։ Փաստորեն, մնացած մասն ապավինում է որոշ իրավապաշտպան կազմակերպությունների օգնությանը կամ մեկուսանում է, կամ էլ շարունակում է ապրել օրեցօր աճող ատելության մթնոլորտում, խտրականության և բռնության ենթարկվելու վախի և հավանական վտանգի պայմաններում։
Կենսապայմաններ
Նույնասեռականությունն արգելող օրենքի վերացման արդյունքում Հայաստանում հայտնաբերվել է զարգացող ԼԳԲՏ իրավունքների շարժման մի շարք նշաններ։ 2003 թվականի հոկտեմբերին Երևանում հավաքվեց 15 ԼԳԲՏ -ից բաղկացաց մի խումբ, որը ստեղծեց կազմակերպություն, որը սկզբում անվանվեց GLAG-ի (Gay և Lesbian Armenian Group): Սակայն մի քանի հանդիպումից հետո մասնակիցները չկարողացան հասնել իրենց նպատակին։
2007 թվականին, Pink Armenia, մեկ այլ ՀԿ-ի հայտ է խթանել հանրային իրազեկությունը ՄԻԱՎ-ի և այլ սեռավարակների (սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների) կանխարգելումը։ Pink- ը հետազոտություն է իրականացնում Հայաստանում ԼԳԲՏ անձանց կարգավիճակի վերաբերյալ, համագործակցելով հոմոֆոբիայի դեմ պայքարող այլ ՀԿ-ների հետ։
Փինք իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպությունն այժմ զբաղվում է ԼԳԲՏՔ+ անձանց մարդու իրավունքների պաշտպանության ջատագովությամբ և նաև տրամադրում է ԼԳԲՏՔ+ անձանց իրավաբանի, սոցիալական աշխատողի և հոգեբանի անվճար ծառայություններ։
2012 թվականի մայիսի 8-ի առավոտյան 5։30-ի սահմաններում անհայտ անձինք պայթեցրեցին DIY փաբը։ Պայթյունը ատելության նշան էր, այս ահաբեկչական գործողություն ը տեղի ունեցավ, քանի որ փաբում հաճախակի հավաքվում էին ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչներ։
Խոսքի ազատություն
2013 թ-ին Հայաստանի ոստիկանությունը առաջարկեց «ոչ ավանդական սեռական հարաբերություններ» և «ԼԳԲՏ քարոզչություն» իրականացնելը երիտասարդների շրջանում արգելող օրենք, որը նման էր ռուսական հակա-գեյ օրենքին։ Ոստիկանության մամուլի քարտուղար Աշոտ Ահարոնյանը հայտարարեց, որ օրինագիծն առաջարկել է հասարակության մեջ միասեռականության տարածման վախի պատճառով։ Բացի այդ, ՀԿ-ները, այդ թվում`«Pink Armenia»-ն, պնդում էին, որ դա հանրության շրջանում տարբեր հասարակական-քաղաքական հարցերից շեղելու փորձ էր։ Օրինագիծը ի վերջո չընդունվեց։
Եվ առհասարակ ԼԳԲՏՔ+ անձանց կյանքը շատ մեծ հաճախականությամբ է մանիպուլացվում քաղաքական գործիչների կողմից կարևոր և օրհասական խնդիրներից մարդկանց ուշադրությունը շեղելու համար։
Իրավունք թերթի միջադեպ
2014 թ. Մայիսի 17-ին «Իրավունք» թերթը լույս է տեսել մի հոդված, որտեղ նշվում էր տասնյակ ԼԳԲՏ անձանց ֆեյսբուքյան հաշիվների ցանկ՝ անվանելով նրանց «զոմբիներ» և մեղադրելով նրանց միջազգային հոմոսեքսուալ լոբբիի շահերին ծառայելու մեջ։ Թերթի դեմ բողոքի արդյունքում բացվել է դատական գործ։ Վերաքննիչ դատարանի դատավճռի համաձայն այդ թերթը չի վիրավորել որևէ մեկին, վերջինս պարտավորեցրեց հայցվորներին վճարել 50.000 դրամ՝ հօգուտ թերթի և նրա խմբագիր Հովհաննես Գալաջյանի։ Շատերը տեսնում են այս վճիռը համահունչ Հայաստանի՝ Եվրոպական Միությունից ևս մեկ քայլ հեռանալու և Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալու փաստի հետ։
ԼԳԲՏ թեմատիկ պաստառների հետ կապված սկանդալ
2017 թվականի մայիսի 25-ին Երևանի կենտրոնում՝ Կարապի լճի և Ֆրանսիայի հրապարակի մոտակայքում ԼԳԲՏ անձանց թեմաներով սոցիալական գովազդի պաստառներ էին հայտնվել, սակայն Երևանի քաղաքապետարանը հայտարարեց, որ այդ պաստառները ապօրինի են և դրանք ապամոնտաժվեցին ։
2017 թվականի մայիսի 30-ին Հանրային տեղեկատվության և գիտելիքի կարիք ՀԿ-ն իր հերթին հայտարարեց, որ այդ պաստառները տեղադրվել են այդ կազմակերպության պատվերով՝ 2017 թվականի մայիսի 24-ին կնքված պայմանագրի հիման վրա, համաձայն որի պաստառները պետք է գովազդային վահանակների վրա պահպանվեին մինչև 2017 թվականի հունիսի 24-ը։ Կազմակերպությունը նշում է, որ պաստառների հրապարակումից 2 օր անց՝ մայիսի 27-ին, պաստառները հեռացվել են գովազդները տեղադրող կազմակերպության կողմից` առանց պատվիրատուին տեղյակ պահելու։ 2017 թվականի մայիսի 27-ին՝ Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի արտաքին ձևավորման և գովազդի վարչության պետ Արազ Բաղդասարյանը իր ֆեյսբուքյան էջում նշել է, որ այդ պաստառները տեղադրված են եղել «ապօրինի» ։
Հանրային տեղեկատվության և գիտելիքի կարիք ՀԿ-ն հայտարարել է, որ «Երևանի քաղաքապետարանի գործունեությունը գնահատում ենք որպես կամայականություն, որով վերջինս ոտնահարել է կազմակերպության և ԼԳԲՏ անձանց խոսքի ազատության իրավունքը, դրսևորել է խտրական վերաբերմունք` պայմանավորված պաստառների բովանդակությամբ» ։
Ցուցանիշներ ամբողջ Եվրոպայի հիման վրա
2018 թվականի տվյալներով, որոնք ամփոփվել են 2019-ին, Հայաստանը` եվրոպական 49 երկրների մեջ զբաղեցնում է 47-րդ հորիզոնականը, առաջ անցնելով միայն հարևան 2 երկրներից`Թուրքիայից և Ադրբեջանից, որոնց ցուցանիշները ամենավատն են եվրոպական երկրների շարքում, իսկ հյուսիսային հարևան Վրաստանում հակառակ պատկերն է․ վերջինս գտնվում է 25-րդ հորիզոնականում։ Ինչպես նաև 2017 թվականի Հուլիսի 3-ին ընդունվեց որոշվում որով Հայաստանից դուրց ամուսնությունները կընդունվեն երկրում ներառելով նաև գեյերի ամուսնությունը, այսպիսով Հայաստանը դարձավ Խորհրդային Միության 2-րդ երկիրը Էստոնիայից հետո, որն ընդունեց դա։ Ըստ Rainbow Europe - ի ուսումնասիրությունների 2016 թվականի վերջին պատկերը, որում ցուցադրվում է բնակչության վերաբերմունքը ԼԳԲՏ մարդկանց մասին, ամենավատ ցուցանիշները Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի վերաբերմունքն է.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքները Հայաստանում
Ալեքսանդրովյան ռազմա-իրավաբանական ակադեմիա
Ալեքսանդրովյան ռազմա-իրավաբանական ակադեմիա (Александровская военно-юридическая академия), բարձրագույն ռազմական ուսումնական հաստատություն Ռուսական կայսրությունում։ Պատրաստել է ռազմա-իրավաբանական սպաների ։
Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1866 թվականին որպես Ռազմական նախարարության աուդիտորական ուսումնարանին (հիմնադրված` 1832 թվականին) կից սպայական դասընթացներ։ 1867 թվականին դասընթացները վերակազմակերպվել են ռազմական ակադեմիայի։ 1908 թվականին Ալեքսանդր III-ի պատվին կոչվել է Ալեքսանդրովյան։ Ակադեմիա են ընդունել զինված ուժերի տարբեր զորքերի սպաներ` ընդհուպ կապիտանի կոչումով, որոնք առնվազն 4 տարի ծառայություն են անցած եղել ռազմական շարքերում։ Ակադեմիայի շրջանավարտներն իրավունք ունեին զբաղեցնելու պաշտոններ ռազմական, դատական ​​դեպարտամենտում։ 1880 թվականից ակադեմիայում սովորել են նաև Սերբիայի և Բուլղարիայի բանակների սպաները։ Ընդհանուր ակադեմիան տվել է մոտ 1000 ռազմական իրավաբան-շրջանավարտներ։ Ակադեմիան փակվել է 1917 թվականի դեկտեմբերին։ Տեղակայված է եղել Սանկտ Պետերբուրգում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:1867 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:1917 կազմալուծումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:1867 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:1917 կազմալուծված կրթական հաստատություններ
Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան
Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան (իսպ. Museo Thyssen-Bornemisza), մինչև 1993 թվականը եղել է աշխարհի մեծագույն մասնավոր պատկերասրահը (Բրիտանական միապետերի հավաքածուի հետ)։ Ներկայումս պետական պատկերասրահ Մադրիդում։ Պրադոյի և Սոֆիա թագուհու մշակույթի կենտրոնի հետ միասին մտնում է «մշակութային ոսկե եռանկյան» մեջ։
Պատկերասրահը զբաղեցնում է Վիլյառմոսի պալատը (իսպ. Palacio Villahermosa) Պրադոյից ոչ հեռու։ Մասնաճյուղերը գտնվում են Կատալոնիայի ազգային թանգարանում՝ Բարսելոնայում։
Պատմություն
1986 թվականին բարոն Տիսեն-Բորնեմեսին հայտարարեց, որ ցանկանում է գնել նոր տուն իր գեղարվեստական հավաքածուի համար, որն այդ ժամանակ համարվում էր աշխարհի խոշորագույն մասնավոր հավաքածուն։ Նա բաժին էր հասել իսպանիային այլ երկրների հետ խորը մրցակցության միջոցով։ Որոշիչ դարձավ բարոնի կնոջ՝ Կարմեն Սերվերի խոսքը։ Սկզբից պատկերասրահը տեղափոխվեց Մադրիդ իննուկես տարով։ 1993 թվականին բարոնի և Իսպանիայի կառավարության համագործակցության հետևանքով Իսպանիան գնեց հավաքածուն խորհրդանշական 44 100 մլն պեսետ գնով (232 մլն ֆունտ ստեռլինգ)։
Հավաքածու
Ներկայումս հավաքածուն ներառում է ութ հարուրամյա եվրոպական գեղանկարներ։
Նաև կան բավականին ինքնատիպ հյուսիսամերիկյան հավաքածուներ, որոնք համարյա անհայտ են եվրոպացիներին, բայց զբաղեցնում են 4 սրահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1992 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ
Մարկո Սիմիչ
Մարկո Սիմիչ, չեռնոգորացի ֆուտբոլիստ, «Պախտակոր» ակումբի և Չեռնոգորիայի ազգային հավաքականի պաշտպան ։
Ակումբային
2008 թվականի կեսերից խաղացել է «Հոնվեդ» ակումբում, բայց առաջնությունում թիմի կազմում անցկացրել է ընդամենը երեք հանդիպում։ 2009 թվականի հունիսին «Հոնվեդը» փոխադարձ համաձայնությամբ խզել է պայմանագիրը Մարկոյի հետ ։
2011 թվականի հունվարին սկսել է հանդես գալ ԲԱՏԷ ակումբում ։ Մասնակցել է Եվրոպայի Լիգայի 2010/11 և Չեմպիոնների լիգայի 2011/12 մրցաշրջանին (2 գոլ է խփել «Շտուրմ» ակումբի հետ փլեյ-օֆֆի երկու հանդիպումներում) և 2012/13 մրցաշրջաններին ։ Բելառուսի ֆուտբոլի ֆեդերացիան Մարկո Սիմիչին ընդգրկել է Բելառուսի 2011 թվականի առաջնության 22 լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում։
2013-ի հունվարի 17-ին Մարկո Սիմիչը պայմանագիր է կնքել թուրքական էլիտար դիվիզիոնի «Կայզերիսպոր» ակումբի հետ ։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 1 միլիոն եվրո ։ «Կայզերիսպորի» կազմում Սիմիչը նորամուտը նշել է հունվարի 27-ին՝ Անթալիասպորի դեմ տնային խաղում, որն ավարտվել է տանտերերի՝ 2։0 հաշվով տարած հաղթանակով։ 2016 թվականի հուլիսին Սիմիչը տեղափոխվել է իսրայելական «Հապոել» (Թել Ավիվ), որտեղ անցկացրել է 6 հանդիպում։
2017 թվականի փետրվարին Մարկո Սիմիչը դարձել է ազատ գործակալ, մարտի 14-ին պայմանագիր է կնքել «Ռոստովի» հետ և այնտեղ անցկացրել 7 հանդիպում։
2017 թվականի հունիսին Մարկո Սիմիչը 2,5 տարի ժամկետով պայմանագիր է կնքել Տաշքենդի «Պախտակոր» ակումբի հետ, որն ուժի մեջ է մտել հուլիսի 1-ից։
Ազգային հավաքականում
2011 թվականին ԲԱՏԷ հաջողությունը Եվրոպայի առաջնությունում և պաշտպանի հիանալի խաղը թույլ են տվել Սիմիչին հրավիրվել Սերբիայի հավաքական՝ մասնակցելու Եվրո-2012-ի ընտրական փուլի՝ Իտալիայի և Սլովենիայի հավաքականների դեմ խաղերին, այնուամենայնիվ, այդ խաղերի ընթացքում պաշտպանը մնացել է պահուստային նստարանին և այդպես էլ չի կատարել նորամուտը հավաքականի կազմում։
2013 թվականի օգոստոսին Մարկո Սիմիչը հրավիրվել է Չեռնոգորիայի հավաքական ։ Հավաքականի կազմում նորամուտը կատարել է 2013 թվականի օգոստոսի 14-ին Բելառուսի ազգային հավաքականի հետ ընկերական խաղում ։
Արիս Վելուխիոտիս
Կենսագրություն
Անաստասիոսը ծնվել է 1905 թվականի օգոստոսի 27-ին Կենտրոնական Հունաստանում՝ փաստաբանի ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիներին Արիսը միացել է ձախակողմյան, հետպատերազմական շարժմանը և միացել է Հունաստանի կոմունիստական կուսակցությանը։ Մետաքսասի վարչակազմի տարիներին ենթարկվել է ռեպրեսիաների, որի արդյունքում բանտարկվել և աքսորվել է Կերկիրա։
1942-1944 թվականներին ղեկավարել է Հունաստանի ազատագրական բանակը։ Նա ներգրավված է եղել հունական դիմադրության շարժման առանցքային գործողությունների մեջ։ 1944 թվականի դեկտեմբերից եղել է քաղաքական մեկուսացման մեջ։
1945 թվականի հունիսին Արիսի ղեկավարած կամավորական ջոկատները լեռներում շրջափակման մեջ են հայտնվել։ Նա զոհվել է իր ջոկատի անդամների հետ՝ հունիսի 16-ին Էպիրուսի լեռներում։ Հույն ռազմական գործչի մահվանից հետո նրա արձանը կանգնեցվել է հայրենի Լամիայում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հույն ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Ֆիդոն Պապամիխայիլ
Ֆիդոն Պապամիխայիլ (Φαίδων Παπαμιχαήλ, ), ամերիկաբնակ հույն կինոռեժիսոր, օպերատոր և պրոդյուսեր։
Կենսագրություն
Ֆիդոն Պապամիխայիլը ծնվել է 1962 թվականի փետրվարին Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում։ Նրա հայրը՝ Ֆեդոնաս Պապամիխայիլը, եղել է ազգությամբ հույն գործարար, իսկ մայրը եղել է գերմանուհի։
Ֆիդոնը դեռ վեց տարեկան էր, երբ նրա հայրը աշխատանքային հրավեր ստացավ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից։ 1968 թվականին նա իր ընտանիքի հետ ապաստանեց Հոլիվուդ քաղաքում, որտեղ էլ նա ծավալեց իր աշխատանքային գործունեությունը։
Չնայած այս ամենի, Պապամիխայիլը Պելոպոնեսում ունի իր սեփական առանձնատուն և հաճախ է այցելում հայրենի երկիր՝ Հունաստան։ Իր առաջին քայլը կինոարվեստում եղավ այն, որ փոքրիկ տղան Սուրբծննդյան տոների կապակցությամբ ծնողներից նվեր ստացավ լուսանկարչական ապարատ։ Ռեժիսորական և օպերատորական գործերից բացի, Ֆիդոնը բազմիցս նկարահանվել է նաև ֆիլմերում։
Ֆիդոնի օպերատորական աշխատանքներից «Նեբրասկա» դրագիկոմեդիան առաջադրվել է «Օսկարի» մրցանակաբաշխության «լավագույն օպերատորական աշխատանք» անվանակարգում։
1997 թվականից Ֆիդոնը հանդիսանում է Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի, իսկ 2000 թվականից՝ ամերիկյան կինեմատոգրաֆիստների հասարակական միության անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ
Էնթոնի Դոուսոն
Էնթոնի Դոուսոն (Anthony Dawson, ), շոտլանդական ծագման անգլիացի դերասան։
Կենսագրություն
Առաջին անգամ նկարահանվել է 1943 թվականին «Они встретились в темноте» ֆիլմում։ Հետագայում նկարահանվել է նմանատիպ դասական բրիտանական ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Путь к звëздам», «Пиковая дама» (1949) և «Деревянный конь» (1950) ֆիլմերը։ Հայտնի է որպես երկրորդ պլանի դերասան, այսինքն հանդես է եկել որպես բացասական կերպար, սրիկա և հանցագործ։ Նկարահանվել է Ալֆրեդ Խիչկոկի «В случае убийства набирайте «М»» (1954) ֆիլմում։ Ռեժիսոր Թերենս Յանգի հետ ծանոթանալուց հետո խաղացել է «Бондианы» ֆիլմերում։ Նկարահանվել է Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Հարավսլավիայի ֆիլմերում։ Ակտիվ դերակատարում է ունեցել 1960-ական թվականներին և շարունակել է դերասանական գործունեությունը մինչև 1990-ականների սիզբը։ Մահացել է 1992 թվականին՝ 75 տարեկան հասակում՝ քաղցկեղից։
Էդվարդ Դոյզի
Կենսագրություն
Դոյզին ծնվել է Հյումում՝ Իլինոյսում, 1893 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Բակալավրի աստիճան ստացել է 1914 թվականին, մագիստրոսինը՝ 1916 թվականին Իլինոյսի համալսարանում՝ Ուրբանա Շամպեյնում։ 1920 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն Հարվարդի համալսարանում ։
1919 թվականին ընդունվել է աշխատանքի Վաշինգտոնի համալսարանի (Սենտ Լուիսում) կենսաքիմիայի ֆակուլտետում և հենց այստեղ էլ ստացել դոցենտի աստիճան։ 1923 թվականին Էդվարդ Դոյզին որպես պրոֆեսոր և կենսաքիմիայի ամբիոնի նախագահ աշխատել է Սենտ Լուիսի համալսարանում։ Նա այդ ամբիոնի պրոֆեսորն ու վարիչն էր մինչև 1965 թվականին թոշակի անցնելը։ Հետագայում ամբիոնն անվանափոխվել է և այժմ կոչվում է Է.Ա. Դոյզիի անվան կենսաքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության ամբիոն։
1940 թվականին որպես բժիշկ դասախոսել է Չիկագոյի համալսարանում ։
1930 թվականին Դոյզին մրցակցության մեջ է եղել Ադոլֆ Բուտենանդի հետ էստրոնի հայտնաբերման ժամանակ։ Նրանք միմյանցից անկախ հայտնաբերել են նյութը, բայց միայն Բուտենանդն է արժանացել Նոբելյան մրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բժիշկներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ
Սուրբ Հովհաննես տաճար (Վալետա)
Սուրբ Հովհաննես տաճար (Kon-Katidral ta' San Ġwann), Հովհաննես Մկրտչին նվիրված կաթոլիկ տաճար Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայում։ Կառուցվել է 1572-1577 թվականներին, Սուր Հովհաննեսի ուխտի ասպետների մեծ մագիստր Ժան Դը լա Կասիերի պատվերով ու հատկացրած միջոցներով։
Նախագծի հեղինակը մալթացի ճարտարապետ Ջիրոլամո Կասարն է, ով Վալետայում մի շարք այլ շինություններ էլ է նախագծել ու կառուցել։ 17-րդ դարում տաճարի ներսը վերստին պատկերազարդվել է, այս անգամ արդեն՝ բարոկկո ոճով։ Այդ աշխատանքն իրականացրել են Մատիա Պրետտին և այլ նկարիչներ։ Տաճարն իր ներքին հարդարանքով ու զարդարանքով համարվում է բարձր բարոկկո ոճի ճարտարապետության ամենասքանչելի նմուշներից մեկը Եվրոպայում ։
Պատմություն
Սուրբ Հովհաննես տաճարի շինարարությունը պատվիրել է Մալթայի ասպետների ուխտի մեծ մագիստր Ժան դը լա Կասիերը 1572 թվականին ։ Սկզբնական շրջանում տաճարն անվանվել է այն ժամանակների իտալերենով Chiesa Conventuale di San Giovanni Battista. : Նախագծման աշխատանքները կատարել է մալթացի ճարտարապետ Ջիրոլամո Կասարը, ով Մալթայի նորընծա մայրաքաղաք Վալետայում հեղինակել է մի շարք այլ կարևոր կառույցներ ևս ։ Ավանդազրույցի համաձայն՝ նա պատվերն ստանալուց հետո մեկնել է Հռոդոս, որպեսզի ուսումնասիրի և ընդօրինակի այդտեղի՝ մզկիթի վերափոխված քրիստոնեական տաճարի ճարտարապետությունը։ Բոլոր դեպքերում՝ Կասարը Սուրբ Հովհաննես տաճարը նախագծելիս չի սահմանափակվել ընդօրինակումներով, այլ զգալի նորամուծություններ է կատարել, և միանգամայն իրավացիորեն նրան կարելի համարել Սուրբ Հովհաննես տաճարի հեղինակ ճարտարապետ ։ 1577 թվականից, երբ ավարտվել է նոր տաճարի շինարարությունը, այն դարձել է Մալթայի ասպետական ուխտի գլխավոր սրբավայրը՝ նախկինում այդ դերը կատարած Սուրբ Լոուրենս եկեղեցու (Բիրգու, Վիտտորիոզա) փոխարեն ։
Իր գոյության առաջին հարյուրամյակի ընթացքում տաճարը զարդարված է եղել համեստորեն, սակայն 1660-ական թվականներին մեծ մագիստր Ռաֆայել Կոտոները պատվիրել է վերազարդարել ներսը և այն էլ՝ այնպես, որ կարողանա մրցակցել Հռոմի տաճարների հետ։ Կալաբրիացի նկարիչ Մատիա Պրետտին, ստանալով պատվերը, կարողացել է տաճարի ներսը վարպետորեն ու մեծ շքեղությամբ պատկերազարդել բարոկկո ոճով ։
Սուրբ Հովհաննես տաճարն իր գերադաս կարգավիճակը պահպանել է մինչև 1798 թվականը, երբ Մալթային տիրացած ֆրանսիացիները արտաքսել են ասպետական ուխտի անդամներին ։ Ժամանակի ընթացքում այս սրբավայրն իր նշանակությամբ հավասարվել է արքեպիսկոպոսական աթոռանիստին՝ Մդինայի Սուրբ Պողոս տաճարին։ 1820-ական թվականներին Մալթայի եպիսկոպոսը թույլատրել է, որ Սուրբ Հովհաննեսն օգտագործվի որպես այլընտրանքային մայր տաճար՝ Co-cathedral :
1831 թվականին նշանավոր վիպասան Վալտեր Սքոթը, Սուրբ Հովհաննես իր այցելությամբ խորապես տպավորված, գրել է, որ դա մի դյութիչ տաճար է, այնպիսի տպավորիչ պատկերազարդմամբ, որպիսին ինքը երբևէ և ոչ մի տեղ չի տեսել ։
Երկրորդ համաշխարհային ատերազմի ժամանակ տաճարը թեթևակի վնասվել է 1941 թվականին տեղի ունեցած ռմբակոծության հետևանքով, սակայն, բարեբախտաբար, արվեստի ոչ մի գործ չի կորսվել ։
1980-ական թվականների վերջերից սկսվել են տաճարի վերականգնման աշխատանքները։ 2001 թվականին ստեղծվել է Սուրբ Հովհաննես տաճարի հիմնադրամ՝ սրբավայրի ու նրա թանգարանի պահպանությունն ու կառավարումն իրականացնելու նպատակով։ 2008-ից 2010 թվականներին վերականգնողական որոշակի աշխատանքներ են իրագործվել, իսկ 2014-ի հուլիսից սկիզբ է դրվել տաճարի ամբողջական վերականգնմանը՝ ճարտարապետ Ժան Ֆրեդոյի և ութ վերականգնող վարպետների ղեկավարությամբ ու վերահսկողությամբ։ 2015-ի սեպտեմբերին արդեն ավարտվել էին ճակտոնի կենտրոնական մասի վերականգնման աշխարանքները, իսկ նախագիծն ամբողջությամբ կյանքի է կոչվել 2017 թվականին ։
Ներկայումս տաճարը զբոսաշրջիկների համար առավել գրավիչ այցելավայրերից է Մալթայում և ներառված է Մալթայի կղզիների մշակութային սեփականության ազգային գույքացանկում ։
Արտաքինը
Տաճարի արտաքինում վառ կերպով արտահայտված է մանիերիստական ոճը, որր բնորոշ էր ճարտարապետ Ջիրոլամո Կասարին։ Ճակտոնը բավականին պարզ է, երկու կողմերից սահմանափակված մեծ զանգակատներով ։ Դռան հատվածը շրջանակված է դորիական սյուներով, որոնք պահում են բաց պատշգամբը, որտեղից մեծ մագիստր հարկը պահանջած դեպքերում դիմել է հավաքված ժողովրդին։ Կողային մասերում կան երկու դատարկ նիշաներ, որոնք, սյուների հետ, փաստորեն շեղումներ են մանիերիստական ճարտարապետության կանոններից ։
Ամբողջության մեջ տաճարի տեսքը բավական խստաշունչ է և ամրոց է հիշեցնում ՝ արտահայտելով թե՛ ճարտարապետ ու ռազմական ինժեներ Կասարի ոճը և թե՛ ասպետական ուխտի տրամադրություններն ու տրամադրվածությունը Մալթայի թուրքական մեծ պաշարմանը (1555-1556 թթ.) հաջորդած տարիներին ։
Տարտուս (Սիրիա)
Տարտուս (արաբ. طرطوس), Սիրիայի երկրորդ մեծ նավահանգստային քաղաքն է Լաթակիայից հետո, որը Թարթուս նահանգի վարչական կենտրոնն է։
Լատիներենում քաղաքը կոչվում էր Անտառադուս (Antaradus), խաչակիրները այն անվանում էին Անտարտուս (Antartus) կամ Տորթոսա (Tortosa):
Կլիման
Կլիման Տարտուսում մերձարևադարձային, միջերկրածովային է։ Օդի ջերմաստիճանը ամռանը 30-35 °C է, ձմռանը ջերմաստիճանը կարող է իջնել մինչև 5-10 °C, իսկ երբեմն էլ` զրոյի։ Տեղումների միջին տարեկան քանակը 1000 մմ է։
Պատմությունը
Փյունիկացիների ժամանակներից ի վեր Տարտուսում պահպանվել են շատ քիչ ավերակներ. այդ ժամանակ առավել խոշոր և կարևոր է եղել Միջերկրական ծովում Սիրիային պատկանող միակ կղզում՝ Արվադում հարևան բնակավայրը։ Քաղաքը գտնվում էր Կոստանդիանոս Ա Մեծի պատվի տակ այն բանի համար, որ Տարտուսի ժողովուրդը երկրպագում էր Կույս Մարիամին։ Համարվում է, որ նրա պատվին առաջին մատուռը կառուցվել է 3-րդ դարում Տարտուսում։ Երկու հազարամյակ անց երկրաշարժը ոչնչացրեց մատուռը, բայց խորանը հրաշքով փրկվեց։ 1123 թվականին խաչակիրների այս իրադարձության պատվին կառուցվեց Տարտուսի Տիրամոր եկեղեցին։ Հենց այս եկեղեցիներում է պահպանվում այն հնագույն խորանը, որը ողջ աշխարհից ուխտավորներ են գալիս այն տեսնելու։ Մուսուլմանների՝ քաղաքը գրավելուց հետո եկեղեցին օգտագործվում էր որպես մզկիթ, իսկ Օսմանյան շրջանում` որպես զորանոց։ Ֆրանսիական տիրապետության տակ կառույցը վերականգնվեց և այժմ այնտեղ թանգարան է։