cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ագրեգատային վիճակ
Ֆոտոնային մատերիա
Ֆոտոնային մատերիայում ֆոտոնները փոխազդում են գազի հետ, զարգացնելով այնպիսի զանգված, որը թույլ է տալիս նրանց փոխազդել նաև միմյանց հետ, առաջացնելով անգամ ֆոտոնային մոլեկուլներ։ Սա հնարավոր չէ դատարկությունում շարժվող ֆոտոնների դեպքում, քանի որ նրանք չունեն դադարի զանգված և չեն կարող փոխազդել։
Դրոպլետոն
Դրոպլետոնը էլեկտրոնների և խոռոչների համախումբ է, «քվանտային մրրիկ» բաղկացած էլեկտրոններից և խոռոչներից, որոնք հոսում են միմյանց շուրջ և դրսևորում են իրենց հեղուկի նման ։
Այլասերված նյութ
Էքստրեմալ մեծ ճնշումների դեպքում, այնպես, ինչպես հանգած աստղերի միջուկներում, նյութը անցում է կատարում մի շարք էկզոտիկ, հիմնականում քվանտամեխանիկական էֆեկտներով պայմանավորված ագրեգատային վիճակների, որոնց ամբողջությունը անվանում են այլասերված նյութ։ Ֆիզիկայում «այլասերված» տերմինը վերաբերում է երկու վիճակների, որոնց էներգիաները նույնն են, և այդ իմաստով վիճակները կարող են փոխարինել միմյանց։ Համաձայն Պաուլիի արգելման սկզբունքի, այլասերված նյութում երկու ֆերմիոնային մասնիկների միևնույն էներգիական մակարդակում գտնվելը անհնար է։ Ի տարբերություն սովորական պլազմայի, այլասերված պլազման տաքացնելիս քիչ է ընդարձակվում, քանի որ անհետանում են իմպուլսային վիճակները։ Որպես սրա հետևանք՝ այլասերված աստղերը սեղմվում են, հասնելով շատ մեծ խտությունների։ Առավել մեծ զանգվածով օժտված այլասերված աստղերը ունեն փոքր չափեր, քանի որ գրավիտացիոն ուժը ավելի մեծ է, սակայն ճնշումը չի աճում նրան համեմատական։
147 (թիվ)
147 (հարյուր քառասունյոթ), բնական թիվ է։
Ագրեգատային վիճակ
Այլասերված նյութ
Էլեկտրոնային այլասերված նյութը հայտնաբերվել է սպիտակ թզուկներում։ Այնտեղ էլեկտրոնները կապված են ատոմների հետ, սակայն հնարավորություն ունեն տեղափոխվելու հարևան ատոմի մեջ։ Նեյտրոնային այլասերված նյութը հայտնաբերվել է նեյտրոնային աստղերում։ Հսկայական գրավիտացիոն ճնշումը այնքան ուժեղ է սեղմում ատոմներին, որ էեկտրոնները ստիպված են վերամիավորվել պրոտոնների հետ հակադարձ β-տրոհման ճանապարհով, ինչը բերում է նեյտրոնների գերխիտ կոնգլոմերացիայի։ Սովորաբար միջուկից դուրս գտնվող ազատ նեյտրոնները տրոհվում են 15 րոպեյից քիչ պակաս կիսատրոհման պարբերությամբ, սակայն նեյտրոնային աստղերում տրոհման փոխարեն տեղի է ունենում հակադարձ տրոհում։ Սառը այլասերված նյութը առկա է նաև մոլորակներում, օրինակ՝ Յուպիտերում կամ անգամ ավելի մեծ զանգվածով օժտված շագանակագույն թզուկներում, որոնց կեղևը ենթադրաբար պարունակում է մետաղական ջրածին։ Այլասերման հետևանքով առավել մեծ զանգվածով շագանակագույն թզուկների չափսերը շատ մեծ չեն։ Մետաղներում էլեկտրոնները կարող են դիտարկվել որպես այլասերված գազ, որը շարժվում է չայլասերված դրական իոնների ցանցում։
Քվարկային նյութ
Սովորական սառը նյութում քվարկերը հավաքված են ուժեղ փոխազդեցության ուժերով հադրոնների (օրինակ՝ պրոտոնների կամ նեյտրոնների) մեջ։ Կամայական հադրոն բաղկացած է 2–4 քվարկերից։ Քվարկային նյութը կամ քվանտային քրոմոդինամիկական նյութը փուլերի ամբողջություն է, որտեղ ուժեղ փոխազդեցության ուժերը հաղթահարված են և քվարկները ազատ շարժվելու հնարավորություն ունեն։ Քվարկային նյութը ի հայտ է գալիս էքստրեմալ մեծ խտությունների կամ ջերմաստիճանների դեպքում, և հայտնի չի այն լաբորատոր, ջերմային հավասարակշռության պայմաններում ստանալու որևէ միջոց։ Սովորական պայմաններում ստացված քվարկային նյութը անմիջապես ենթարկվում է ռադիոակտիվ տրոհման։
Տարօրինակ նյութը քվարկային նյութի տարատեսակ է, որը ենթադրաբար առկա է որոշ Օպենհեյմեր-Վոլկովի սահմանին մոտ նեյտրոնային աստղերում (մոտավորապես 2–3 արևի զանգվածին համարժեք), սակայն նրա գոյության ապացույցներ դեռևս չկան։ Տարօրինակ նյութում էներգիայի մի մասը համապատասխանում է տարօրինակ քվարկերին՝ d-քվարկերի ավելի ծանր անալոգներին։ Ենթադրվում է, որ տարօրինակ նյութը առաջանալուց հետո կարող է ստաբիլ լինել ցածր էներգիական վիճակներում։
Քվարկ-գլյուոնային պլազման շատ բարձր ջերմաստիճանային վիճակ է, որում քվարկները կրկին դառնում են անկախ և ազատորեն շարժվելու հնարավորություն են ստանում գլյուոնների՝ ներատոմական մասնիկների «ծովում», որոնք ցրում են քվարկների միջև գործող ուժեղ փոխազդեցության ուժերը։ Սա նման է պլազմայում էլեկտրոնների ատոմներից առանձնանալուն։ Այս վիճակը շատ հապճեպ ստացվում է արագացուցիչներում՝ էքստրեմալ բարձր էներգիաներով օժտված իոնների բախման ժամանակ, ինչը հնարավորություն է տալիս գիտնականներին ուսումնասիրել առանձին քվարկերի հատկությունները փորձնական ճանապարհով։ Քվարկ-գլյուոնային պլազման հայտնաբերվել է 2000 թվականին ՑԵՌՆ-ում։ Ի տարբերություն պլազմայի, որը դրսևորվում է գազի պես, քվարկ-գլյուոնային պլազմայի ներսում փոխազդեցությունները ուժեղ են, և այն առավել նման է հեղուկի։
Տեսականորեն ենթադրվում է, որ մեծ խտությունների և համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանների դեպքում քվարկերը կարող են կազմել քվարկային հեղուկ, որի բնույթը դեռևս անհայտ է։ Քվարկային հեղուկը պետք է առաջացնի հստակ գունահամային արգելափակված վիճակ անգամ ավելի բարձր խտությունների դեպքում։ Գունավոր լիցքերի համար այսպիսի վիճակը գերհաղորդիչ է։ Ենթադրաբար այսպիսի վիճակներ կարող են առաջանալ նեյտրոնային աստղերում։
Գունավոր ապակու կոնդենսատ
Գունավոր ապակու կոնդենսատը տեսականորեն պետք է գոյություն ունենա լույսի արագությանը մոտ արագություններով շարժվող ատոմական միջուկների ներսում։ Համաձայն Այնշտայնի հարաբերականության տեսության, բարձր էներգիաներով օժտված միջուկների չափերը պետք է փոքրանան, այսինքն միջուկները պետք է սեղմվեն շարժման ուղղությամբ։ Դրա արդյունքում միջուկի ներսում գտնվող գլյուոնները ստացիոնար դիտորդի համար կազմավորում են լույսի արագույանը մոտ արագությունով շարժվող «գլյուոնային պատ»։ Շատ բարձր էներգիաների դեպքում գլյուոնների խտությունը այդ պատի ներսում զգալիորեն աճում է։ Ի տարբերություն քվարկ-գլյուոնային պլազմայի, որը գոյանում է նման պատերի բախումների արձյունքում, գունավոր ապակու կոնդենսատը բնութագրում է հենց այդպիսի պատերը։ Այն մասնիկների ներքին հատկություն է և դիտվում է միայն շատ բարձր էներգիաների դեպքում, որոնք կարող են ստացվել RHIC-ում կամ ՑԵՌՆ-ում։
Շատ բարձր էներգիայով վիճակներ
Տարատեսակ տեսություններ կանխատեսում են ագրեգատային նոր վիճակներ շատ բարձր էներգիաների դեպքում։ Համաձայն ներկայիս պատկերացումների՝ տիեզերքի բարիոնային ասիմետրիան ստեղծվել է գոյություն ունեցած մի անհայտ ագրեգատյին վիճակի հետևանքվ։ Լարերի տեսությունում Հագեդորնի ջերմաստիճանը կանխատեսված է գերլարերի համար մոտ 10^{30} Կ-ին, այդ ջերմաստիճանում հսկայական թվով գերլարեր են առաջանում։ Պլանկի ջերմաստիճանում (10^{32} Կ) գրավիտացիոն ուժը առանձին մասնիկների միջև դառնում է էական։ Որևէ գոյություն ունեցող տեսություն ի վիճակի չէ բացատրել այս վիճակները, նրանք նաև չեն կարող հաստատվել ոչ մի կանխատեսվող փորձով։ Այնուամենայնիվ այս վիճակները կարևոր նշանակություն ունեն կոսմոլոգիայում, քանի որ ենթադրվում է, որ Մեծ պայթյունի ընթացքում տիեզերքը անցել է այս վիճակներով։
Հարաբերականության ընդհանուր տեսության կողմից կանխատեսված գրավիտացիոն սինգուլյարությունը, որը առկա է սև խոռոչի կենտրոնում, չի հանդիսանում նյութի փուլ, այն ընդհանրապես նյութական օբյեկտ չէ, այլ տարածաժամանակային հատկություն է այդ դիրքում (չնայած դրա ստեղծմանը մասնակցել է նյութական զանգված-էներգիա)։ Սակայն բոլոր մասնիկների դիրքում տարածաժամանակային հատկություն լինելու փաստը վիճելի է ։
Գերպինդ մարմին
Գերպինդ մարմինը տարածական կարգավորվածությամբ օժտված նյութ է (պինդ մարմին է կամ բյուրեղ), որն ունի գերհոսելիության հատկություն։ Գերհոսելի հեղուկի նման, գերպինդ մարմինը առանց շփման շարժվելու հատկությամբ է օժտված, սակայն այն պահպանում է իր ձևը։ Չնայած նրան, որ գերպինդ մարմինը պինդ մարմին է, այն ցուցաբերում է բազմաթիվ հատկություններ, որոնք բնորոշ չեն պինդ մարմիններին։ Այսպիսով վիճարկվում է, որ գերպինդ մարմինը նյութի այլ վիճակ է ։
Լարացանցային հեղուկ
Լարացանցային հեղուկում ատոմների դասավորությունը ստաբիլ չէ (այնպես, ինչպես հեղուկում), սակայն համաձայնեցված է ընդհանուր կառուցվածքը (այնպես, ինչպես պինդ մարմիններում)։ Պինդ մարմնում ատոմները դասավորվում են ցանցում այնպես, որ ցանկացած ատոմի սպինը հակառակ է ուղղված շրջապատող ատոմների սպիներին։ Իսկ լարացանցային հեղուկում ատոմների դասավորությունը պահանջում է, որ որոշ ատոմներ ունենան նույն սպինով հարևաններ։ Սա առաջացնում է հետաքրքիր հատկություններ, նաև հաստատում է տիեզերքի ֆունդամենտալ պայմաններին վերաբերող որոշ անսովոր գաղափարներ։
Գերապակի
Գերապակին նյութի ագրեգատային վիճակ է, որը միևնույն ժամանակ բնութագրվում է գերհոսունությամբ և սառեցված ամորֆ կառուցվածքով։
Մութ մատերիա
Չնայած մութ մատերիան ըստ հաշվարկների զբաղեցնում է ամբողջ տիեզերական նյութի զանգվածի 83 %-ը, նրա հատկությունների մեծամասնությունը մնում է չբացահայտված, քանի որ այն չի կլանում և չի արձակում էլեկտրամագնիսական ճառագայթում։ Այժմ գոյություն ունեն բազմաթիվ մրցակցող տեսություններ այն վերաբերյալ, թե ինչից է կառուցված մութ մատերիան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ագրեգատային վիճակներ Կատեգորիա:Խտացված նյութի ֆիզիկա
Չերվոնայա Ուկրաինա (այլ կիրառումներ)
Չերվոնայա Ուկրաինա, կարող է վերաբերել՝
Նովոոդեսա
Նովոոդեսա (Новоодеса), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ֆեդորովկա։
2001 թվականի տվյալներով Նովոոդեսա գյուղում բնակվում էր 134 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,517 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 259,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կամառնա
Կամառնա (Kamarna), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իլուկա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Չերվոնայա Պոլյանա (այլ կիրառումներ)
Չերվոնայա Պոլյանա, կարող է վերաբերել՝
Հեթում Բ Հեթումյան (Լամբրոնի իշխան)
Հեթում Բ Հեթումյան (նաև՝ Հեթում Գ Հեթումյան, Հեթում Բ Սեբաստոս, ), հայ իշխան, Լամբրոն բերդի տեր, Լամբրոնի իշխան (1169-1212), Օշին Բ Հեթումյանի և Շահանդուխտ Պահլավունու որդին, Ներսես Լամբրոնացու եղբայրը, Օշին Գ-ի, Կոստանդին Լամբրոնացու և Ալիծ Հեթումյանի հայրը, Հեթումյանների իշխանական տոհմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի իշխաններ Կատեգորիա:Հեթումյաններ
Լուժայկա
Լուժայկա (Лужайка), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 452 մարդ։
148 (թիվ)
148 (հարյուր քառասունութ), բնական թիվ է։
Գամետոգենեզ
Սեռական բջիջների զարգացում կամ գամետոգենեզ, մարդու սպերմատոզոիդները և ձվաբջիջները զարգանում են սեռական գեղձերում՝ սերմնարաններում և ձվարաններում։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը կոչվում է սպերմատոգենեզ, իսկ ձվաբջիջներինը՝ օվոգենեզ։ Սեռական գեղձերում կան երեք գոտիներ բազմացման, աճման և հասունացման։ Սպերմատոզոիդների առաջացման պրոցեսը տևում է 70 օր։ Սկզբնական արական սեռական բջիջները, որոնք կոչվում են սպերմատոգոնիումներ, բազմացման գոտում միտոզով կիսվելով՝ շատանում են։
Առաջին կարգի սպերմատոցիտներ
Սպերմատոգոնիումներն ունեն քրոմոսոմների դիպլոիդ հավաքակազմ։ Այնուհետև դրանք անցնում են աճման գոտի, որտեղ տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի կրկնապատկում, և սպերմատոգոնիումները վերածվում են առաջին կարգի սպերմատոցիտների և մտնում՝ հասունացման գոտի, որտեղ տեղի են ունենում մեյոզիերկու բաժանումները։
Երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ
Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկրորդ կարգի սպերմատոցիտներ, որոնք անցնելով մեյոզի երկրորդ բաժանումը՝ վերածվում են սպերմատիդների։ Սպերմատիդներն՝ անցնելով ձևավորման բարդ պրոցես (սպերմիոգենեզ), վերածվում են սպերմատոզոիդների։ Տղամարդկանց սպերմատոզոիդների առաջացումը սկսվում է սեռահասուն դառնալուց, իսկ կանանց ձվաբջիջների զարգացումը սկսվում է դեռևս օրգանիզմի սաղմնային զարգացման ընթացքում և ավարտվում է միայն ձվաբջջի բեղմնավորումից հետո։ Աղջիկ երախայի ծնվելու պահին նրա յուրաքանչյուր ձվարանում լինում են մոտ մեկ միլիոն առաջին կարգի օվոցիտներ (առաջնային ֆոլիկուլներ), բայց դրանցից սեռահասուն կնոջ մոտ ձվազատման փուլի կարող են հասնել մինչև 500-ը։ Սաղմի զարգացման ընթացքում առաջնային սեռական բջիջները բազմակի անգամ բաժանվում են միտոզի եղանակով առաջացնելով բազմաթիվ դիպլոիդ բջիջներ օվոգոնիումներ)։ Վերջիններս մեծանում են՝ հասնելով տեսակի սեռական բջիջներին բնորոշ չափսերի, և վերածվում առաջին կարգի դիպլոիդ օվոցիտների։ Կաթնասունների սպերմատոզոիդը և ձվաբջիջը։ Այնուհետև, առաջին կարգի օվոցիտը հասունացման գոտում բաժանվում է մեյոզի եղանակով։ Մեյոզի առաջին բաժանումից առաջանում են երկու անհավասար հապլոիդ բջիջներ։ Խոշորը կոչվում է երկրորդ կարգի օվոցիտ, իսկ փոքրը առաջին ուղղորդող մարմին։ Երկրորդ կարգի օվոցիտնանցնում է մեյոզի երկրորդ բաժանման, բայց երկրորդ մետաֆազի փուլում զարգացումը կանգ է առնում։ Ձվազատման հետևանքով երկրորդ կարգի օվոցիտը հեռանում է ձվարանից և կարող է ավարտել մեյոզի երկրորդ բաժանումն այդտեղ սպերմատոզոիդի թափանցումից հետո։ Սպերմատոզոիդի թափանցումը խթանում է երկրորդ ուղղորդող մարմնի և հասուն ձվաբջջի առաջացումը, որից հետո գամետներիկորիզները միաձուլվում են առաջացնելով դիպլոիդզի գոտ։ Բոլոր ուղղորդող մարմինները շատ մանր բջիջներ են և, ի վերջո, ոչնչանում են։
Ռյասինո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Ռյասինո (Рясино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։ Մտնում է Մոլկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Սմոլենսկի մարզի կենտրոնական հատվածում, Կարդիմովոյից 12 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, Սմոլենսկ - Դորոգոբուժ - Վյազմա - Զուբցով ավտոճանապարհից 3 կմ դեպի հյուսիս, Ստրոգանկա գետի ափին։ Գյուղից 7 կմ դեպի հարավ գտնվում է Վոլչեյկա երկաթուղային կայարանը Մոսկվա - Մինսկ գծի վրա։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին գյուղը օկուպացված է եղել հիտլերյան զորքերի կողմից, այնուհետև ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին ։
Կլիմա
Ռյասինո գյուղը գտնվում է չափավոր ցամաքային կլիմայական գոտում, որտեղ ձմեռը չափավոր ցուրտ է, գարունը տևական, բարեխառն, ամառը չափավոր շոգ, իսկ աշնանը գերակշռում են տաք, արևոտ եղանակները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուբեն Գ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուբինյաններ Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի իշխաններ Կատեգորիա:Ռուբինյան արքայատոհմի ներկայացուցիչներ Կատեգորիա:12-րդ դարի հայեր
Ցանքերի խնամք
Ցանքերի խնամք, ագրոտեխնիկական միջոցառումների համալիր, կիրառվում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքերում բույսերի աճը, զարգացումը բարելավելու և բերքատվությունը բարձրացնելու նպատակով։ Խնամքի ձևերը, դրանց համադրումը, ժամկետները և կատարման հաջորդականությունը կախված են բույսերի (աշնանացան կամ գարնանացան) կենսաբանական առանձնահատկություններից, մշակման նպատակից (հատիկի, կանաչ զանգվածի համար), ցանքի եղանակից (շարային, բնային, լայնաշար), բույսի հասակից, հողային, բնակլիմայական պայմաններից և այլն։ Հիմնական ձևերն են՝ աշնանացան բույսերի համար՝ աշնանային սնուցումը հանքային պարարտանյութերով (բարձրացնում է բույսերի ցրտադիմացկունությունը), ձնակուտակում, գարնանային սնուցում, փոցխում։ Գարնանացան բույսերի համատարած ցանքի դեպքում՝ ետցանքային տափանում (երաշտի շրջաններում), փոցխում, սնուցումներ։ Շարահերկ բույսերի համար՝ հողի միջշարային մշակում, փնջավորում, ծիլերի նոսրացում, սնուցումներ։ Բազմամյա խոտաբույսերի համար՝ գարնանային և ետքաղյա փոցխումներ, սնուցում։ Առանձին բույսերի համար կիրառվում են խնամքի հատուկ ձևեր՝ բուկլից, ծերատում, բճատում և այլն։ Խնամքի միջոցառումներից են նաև մոլախոտերի, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ ագրոտեխնիկական, կենսաբանական, քիմիական և պայքարի այլ ձևերը, ոռոգումը։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն
Սթիվեն Լյուքի
Սթիվեն Լյուքի (Stephen G. Lukey, ), նորզելանդացի շախմատիստ, ՖԻԴԵ-ի վարպետ։
1992/93 և 2003/04 թվականների Նոր Զելանդիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (4-6 տեղերը, Ալեքսանդր Վոլը և Ռայիլի Թիմը, որոնք կիսում էին 1-2 տեղերը, մրցակցությունից դուրս են խաղացել)։ 2004 թվականի Նոր Զելանդիայի արագ շախմատի չեմպիոն (1-2 տեղերն է կիսել Գարպետ Պոլի հետ)։ Հարավային կղզու տասնակի չեմպիաոն․ 1988 (1-3 տեղեր՝ Մարտին Բենջամինի և Մարկ Հեմփլի հետ), 1992, 1993, 1994, 2011, 2012 (2-3 տեղերը՝ Ռոբերտ Ուոնսինկի հետ, Գերի Լեյնը, որը մրցույթի հաղթողն էր, հանդես է եկել մրցակցությունից դուրս), 2014, 2016 (2 տեղ, Գերի Լեյնը՝ մրցաշարի հաղթողը, հանդես է եկել մրցակցությունից դուրս), 2017 և 2018 թվականներ։
Նր Զելանդիայի հավաքականի կազմում երեք շախմատային օլիմպիադաների (1994, 2008 և 2016 թվականներ), 1993 թվականի Ասիայի թիմային առաջնության մասնակից։
Մասնակցել է նաև Օվկիանիայի առաջնությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաների մասնակիցներ
Շառլ Դյուֆրեն
Շարլ Դյուֆրեն, սիր Պոստելյա (Charles Dufresne, sieur du Postel, ), ֆրանսիացի դերասան և անտրեպնյոր։
Արքայական գեղանկարիչ Կլոդ Դյուֆրենի որդին, որը ծնվել է մոտավորապես 1611 թվականին Արժանտանում, Ստորին Նորմանդիա։
Հայտնի է, որ 1633 թվականին գլխավորել է դուքս Էպերնոնի թատերախումբը, որտեղի դերասանուհիներից էր Մադլենա Բեժարը։ 1645 թվականին թատերախմբին են միանում «Փայլող թատրոն»-ի դերասանները, որոնց շարքում էին նաև երիտասարդ Մոլիերը և Մադլեն Բեժարի եղբայներ Ժոզեֆն ու Լուին։ «Փայլող թատրոն»-ի ևս մի քանի դերասաններ Դյուֆրենին են միանում 1648 թվականին և այդ ժամանակ թատերախումը կրում է Բեժարովի անունը, սակայն ադմինիստրատորն ամեն դեպքում մնում է Դյուֆրենը։ Հենց նրա ստորագրություններն են տեղ գտնում այդ տարիների բազմաթիվ փաստաթղթերում, որոնք կապ են ունենում Բեժարովի խմբի հետ։ 1650 թվականին Շարլ Դյուֆրենը ղեկավարությունը տալիս է Մոլիերին և այնտեղ մնում է երկրորդ պլանի ողբերգական դերերի դիրքում։
Մի քանի տարիների ընթացքում նրանք ճանապարհորդում են Ֆրանսիայի հարավարևմտյան մարզերում, խաղալով ֆարսեր (այդ թվում նաև Մոլիերի) և ողբերոգություններ, մինչ 1658 թվականը թատերախումբը չի հիմնվում Փարիզում՝ ստանալով «Թագավորի միակ եղբոր Մեսյե թատերախումբը» անվանումը։ Դյուֆրենը թողնում է բեմը 1659 թվականին և վերադառնում Արժանտան, որտեղ 1664 թվականի հուլիսի 17-ին ամուսնանում է օրիորդ Գրեմբլոյի հետ։
Նա մահացել է իր հայրենի Արժանտանում, մոտավորապես 1684 թվականին։
Խնայողական դրամարկղներ
Ծագել են Եվրոպայում, 18-րդ դարի վերջին - 19-րդ դարի սկզբին՝ մասնավոր ընկերությունների, մունիցիպալիտետների և պետության կողմից։ Կապիտալիստական երկրներում խնայողական դրամարկղների միջոցներն օգտագործվում են ռազմական ծախսերը ֆինանսավորելու, բյուջեի դեֆիցիտը ծածկելու համար։ Ավանդների մեծ մասը պատկանում է ռանտյեներին, մանր ու միջին ձեռնարկատերերին։
Շառլ Դյուֆրեն
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ
Խնայողական դրամարկղներ
Կատեգորիա:Վարկային կազմակերպություններ
Սելիա (քաղաք)
Սելիա (Cella), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ արագոնական Տերուել պրովինցիայի Մեծ Տերուել շրջանում։ Տարածքը՝ 124,30 կմ2։ Բնակչությունը՝ 2951 մարդ (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 22 կմ։
Չերվոնայա Սլոբոդա (այլ կիրառումներ)
Չերվոնայա Սլոբոդա, կարող է վերաբերել՝
Լանգենհագեն
Լանգենհագեն (գերմ. Langenhagen), քաղաք Գերմանիայում, Ներքին Սաքսոնիայի տարածքում։
Քաղաքը բաժանված է 6 քաղաքային գոտիների։
Պատմություն
Լանգենխագեն քաղաքի առաջին փաստացի հիշատակումը եղել է 1312 թվականի փետրվարի 15-ին Նինհագեն անվանումով (Nienhagen):
1862 թվականին քաղաքում հիմնվել է հոգեբուժական հիվանդանոց թերզարգացածների համար, որտեղ 1866-1868 թվականներին աշխատել է Նոբելյան մրցանակակիր Ռոբերտ Կոխը։ Այսօր նրան հիշում են Լանգենհագենի փողոցների և դպրոցների անվամբ։
Կլինիկայի ամենահայտնի հաճախորդը սերիական մարդասպան Ֆրից Հարմանն էր։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո քաղաքը ռմբակոծության հետևանքով գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվեց։
Քաղաքում գտնվում է Զիբեր Զեեն (գերմ. Silbersee), որը առաջացել է Ա2 մայրուղու շինարարության ժամանակ։ Լճի անվանումը ըստ վարկածներից մեկի տրվել է Լյուֆտվաֆեի օդաչուների կողմից, որոնք Բեռլինում թռիչքների ժամանակ կողմնորոշվում էին դրանով։
Այլ
Լանգենհագենում գտնվում է Հանովեր-Լանգենհագեն (HAJ) միջազգային օդանավակայանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ներքին Սաքսոնիայի քաղաքներ
Ռյասինո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Ռյասինո (Рясино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 161 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Կամբյա
Կամբյա (Kambja), գյուղական ավան Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կամբյա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կամբյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
Ժողովածու (1974)
Ձեռագրի անվանումը (1826), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1826 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1772-1773 թվականներին Վարդան աբեղա գրիչի կողմից Էջմիածնում։ Ստացողը եղել է Վարդան աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21x41 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 335 թերթից։ Գրված է միասյուն,նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 101բ, 263ա, 298ա, հետագայի՝ 101բ (1788 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ասիայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ
Ասիայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ, ստորև ներկայացված է Ասիայի 300 մետր բարձրությամբ շինությունների ցանկը։ 2017 թվականի փետրվարի դրությամբ դրանց թիվը 91 էր (4 իրենցից ներկայացնում են աշտարակ երվորյակներ և ներկայացված են մեկ կետով)։ Ասիայի ամենաբարձր շինությունը (և ողջ աշխարհի)՝ Բուրջ Խալիֆան է (828 մետր, Դուբայ, ԱՄԷ)։ Աշխարհի ամենաբարձր 90 շինություններից 43 գտնվում են Չինաստանում (չհաշված Թայվանը և Հոնկոնգը) և 25-ը՝ Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, մյուս ասիական երկրներում բարձր շինությունները մեկն են։ Հետևյալ ցուցակը ցույց է տալիս միայն այն երկրների շինությունները, որոնք ամբողջությամբ գտնվում են Ասիայում, դրա համար էլ այստեղ բացակայում են երկնաքերերը, ինչպես օրինակ Ռուսաստանի երկնաքերերը, որոնք գտնվում են ինչպես Ասիայում, այնպես էլ Եվրոպայում (տես՝ Եվրոպայի և Ասիայի սահման)։
Բարձրահարկ շենքերի կառուցման լայնածավալ ընթացքը Ասիայում սկսվել է 1990-ական թվականներից, դրա համար էլ Ասիայի 91 բարձրահարկ շենքերից միայն երեքն է կառուցվել 1997 թվականից շուտ։
Ստորև ներկայացած ցուցակում ընդգրկված են նաև այն շինությունները, որոնց շինարարությունը դեռևս ավարտին չի հասցվել, սակայն նրանք արդեն հասել են իրենց առավելագույն բարձրությանը և շարունակում են ակտիվորեն կառուցվել։ Կարելի է նշել, որ 300 մետրը գերազանցող բարձրությամբ շենքեր չկան ասիայի տնտեսապես զարգացած երկրներում, ինչպիսիք են Ճապոնիան և Սինգապուրը։ Ճապոնիային դեպքում սա կապված է բարձր սեյսմիկ շրջան լինելու հետ, իսկ երկրորդինը՝ երկրի ավիացիայի վարչութան կողմից արգելված է 280 մետր բարձրությամբ շենքերի շինարարությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարձր կառույցների ցանկ Կատեգորիա:Ամենաբարձր կառույցների ցանկեր Կատեգորիա:Ասիայի ամեաբարձր շենքերի և շինությունների ցանկ
149 (թիվ)
149 (հարյուր քառասունինը), բնական թիվ է։
Ոսկե ատրճանակով մարդը (վեպ)
«Ոսկե ատրճանակով մարդը» (The Man with the Golden Gun) - Յան Ֆլեմինգի տասներկուերորդ վեպը Ջեյմս Բոնդի մասին։
Ջեյմս Բոնդի առջև խնդիր է դրված ոչնչացնել ամենավտանգավոր վարձու մարդասպան և Ինթելիջենթ Սերվիսի թշնամի թշնամի Ֆրանցիսկո (Պակո) Սկրամագային, որը բազմաթիվ բրիտանական գործակալների է սպանել։ Սկրամագան հոյակապ հրաձիգ է, որը երբեք չի բաժանավում զենքից, որի համար էլ ստացել է «ատրճանակ» մականունը։ Առաջադրանքը կատարելու համար 007 գործակալը մեկնում է Ճամայկա, որտեղ ըստ նախնական տեղեկատվության գտնվում է հանցագործը։ Պատահաբար ընկնելով հետքի վրա՝ Ջեյմս Բոնդն իմանում է նրա ծրագրերի մասին և կանի իրենից կախված ամեն ինչ, որպեսզի խանգարի հանցագործին։ Արդյունքում ԱԱՀ-ի և մաֆիայի հետ դաժանագույն պայքարում 007 գործակալը հաղթող է դուրս գալիս՝ փայլուն կատարելով իր առջև դրված խնդիրը։
Համառոտ ակնարկ
Գործողությունները տեղի են ունենում «Ապրում ես միայն երկու անգամ» վեպում նկարագրող իրադարձություններից մեկ տարի անց, որտեղ Ջեյմս Բոնդը հաշվեհարդար տեսավ Բլոֆելդի հետ։ 007-ը, որին Հեռավոր Արևելքում մեռած են համարվում, հանկարծակի հայտնվում է Լոնդոնում և Մ-ի հետ շուտափույթ հանդիպում է պահանջում՝ զեկուցման համար։ Գաղտնի ծառայությունը կասկածում է, որ այստեղ ինչ որ բան այն չէ, բայց հենց Մ-ի պնդմամբ հանդիպումն այնուամենայնիվ կայանում է։ Ղեկավարի առանձնասենյակում Բոնդը սպանության փորձ է կատարում Մ-ի դեմ, բայց ամեն ինչ բարեհաջող է ավարտվում և՛ Բոնդի, և՛ Մ-ի համար։ Բոնդին, որի ուղեղը լվացել էին ԽՍՀՄ-ում, ուղարկում են հիվանդանոց վերականգնման։ Իսկ որպեսզի ամբողջովին վերականգնվի, նա պետք է վերացնի վարձու մարդասպան Ֆրանցիսկո Սկրամանգային։ Շատերը Գաղտնի ծառայությունում գտնում են, որ առաջադրանքն անհնար է…
Վեպի համանուն էկրանավորումը (1974)
Ոսկե ատրճանակով մարդը ֆիլմը երկրորդն է Ռոջեր Մուրի մասնակցությամբ։ Այս ֆիլմը եզրափակիչն էր վեպերի էկրանավորման մեջ, քանի որ հաջորդ ֆիլմը նկարահանվեց ըստ Յան Ֆլեմինգի կերպարների։
Կապը ֆիլմի հետ
Սցենարի հեղինակ Թոմ Մանկևիցը կրկին ստեղծել է սեփական սյուժեն՝ օգտագործելով գրքի նվազագույն նյութը։ Նախևառաջ, ֆիլմը նկարահանված է ավելի կատակերգական տեսանկյունից՝ ի տարբերություն բավականին լուրջ գրված գրքի։ Գործողությունները Ճամայկայից տեղափոխված են Արևելյան Ասիա, իսկ սյուժեն ծավալվում է մի սարքի շուրջ, որն ունակ է կանգնեցնել էներգետիկ ճգնաժամը։ Հայտնվել են նոր կերպարներ՝ Սկրամանգայի սիրուհի Անդրեա Անդերսը, նրա բարեկազմ աղախին Նիկ-Նակը, լեյտենանտ Հիփը, միլիոնատեր Հայ Ֆաթը, ծածուկ զինագործ Ղազարը և նախորդ ֆիլմից վերադարձած շերիֆ Փեփփերը։ Ֆելիքս Լայթերը, ընդհակառակը, ֆիլմում չկա։ Գրքում Սկրամանգան գործածում է ոսկեզօծված ատրճանակ, իսկ ֆիլմում նա ունի յուրահատուկ, իր համար պատրաստված ոսկեձույլ, գրիչի (փող), կրակայրիչի (հիմնական մեխանիզմ), ծխախոտատուփի (բռնակ) և ճարմանդի (ձգան) բաժանվող ատրճանակ։ Բայց փղի մասին Սկրամանգայի պատմածը վերցված է հենց գրքից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յան Ֆլեմինգի վեպեր Կատեգորիա:Ջեյմս Բոնդ Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Գրքեր Ջեյմս Բոնդի մասին Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Չերվոնայա Ստեպ (այլ կիրառումներ)
Չերվոնայա Ստեպ, կարող է վերաբերել՝
Չերվոնի Դոնեց (այլ կիրառումներ)
Չերվոնի Դոնեց, կարող է վերաբերել՝
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «V»
V
-->
Locució llatina Liste de locutions latines Daftar frasa Latin Lijst van Latijnse spreekwoorden en uitdrukkingen Listă de locuțiuni în limba latină
Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Աբուլ)
Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալքալաքի շրջանում, Աբուլ լեռան հարավարևմտյան ստորոտում, Ախալքալաք քաղաքից 10 կմ դեպի արևելք, հայաբնակ Աբուլ գյուղում, կառուցվել է 10-ից 11-րդ դարերում։
Ըստ որոշ տեղեկությունների եկեղեցին գործել է նաև որպես բյուզանդածես, սակայն հայտնի չէ որքան ժամանակ։
Շրջակայքի գերեզմանների վկայություններից պարզ է դառնու որ 15-17-րդ դարերի ընթացքում արդեն գործել է որպես Հայ առաքելական եկեղեցի։
19-րդ դարի 30-ականներին եկեղեցին օծվել է որպես Սուրբ Հարություն, եկեղեցու ներսում ավելացվել է մկրտության ավազան։
Նաև պահպանվել է բնիկների մշակույթային որոշ հետքեր՝ կոթողներ, խաչքարեր և տապանաքարեր։
Եկեղեցու արևմտյան ճակատին պահպանվել է վրաց մեսրոպատառ արրձանագրություն, որը թարգմանաբար նշանակում է ՝ «Խաչ Քրիստոսի։ Քրիստոս ողորմիր Գուզան քարագործներին»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի Կատեգորիա:Վրաստանի հայոց թեմ Կատեգորիա:Ախալքալաքի շրջան
Նովոպետրովկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)
Նովոպետրովկա (Новопетрівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպետրովկա գյուղում բնակվում էր 218 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,743 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 293,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուժիցի (գյուղ, Կինգիսեպսկի շրջան)
Լուժիցի (Лужицы, Luutsa), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Կինգիսեպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 84 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կինգիսեպսկի շրջանի բնակավայրեր
Արշավիր Հայրապետյան
Արշավիր Հայրապետյան, հայ խորհրդային ագրոնոմ, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1976), Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ագրոնոմ։
Կենսագրություն
Արշավիր Ավագի Հայրապետյանը ծնվել է 1916 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ռուսաստանի կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի Ագարակ գյուղում (այժմ՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաք)։ Ծնողազուրկ լինելով վաղ տարիքում Հայրապետյանը հայտնվել է մանկատանը, որտեղ էլ ստացել է տարրական կրթություն։ 1934 թվականին նա աշխատանքի է անցել Մեղրու շրջանի Ագարակ գյուղի կոլխոզում, որտեղ աշխատել է մինչև 1936 թվականը։
Լինելով կոլտնտեսական, Արշավիր Հայրապետյանն ուղարկվել է Երևանի հիդրոմելիորատիվ տեխնիկում՝ կրթություն ստանալու նպատակով։ 1936 թվականին ավարտելով տեխնիկումը՝ Հայրապետյանն ընդունվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան։
1941 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական շրջափուլի («Հայրենական մեծ պատերազմ») սկսվելուց հետո Արշավիր Հայրապետյանը, ով Հայաստանի գյուղատնտեսական համալսարանի 3-րդ կուրսի ուսանող էր, զորակոչվել է Կարմիր բանակի շարքերը։ Ռազմաճակատում եղել է 1942 թվականից։ Ծառայել է Հարավ-արևմտյան, 4-րդ ուկրաինական և 1-ին Մերձբալթյան ռազմաճակատներում՝ որպես 1-ին գնդացրային վաշտի 1164-րդ հրաձգային գումարտակի 346-րդ Դեբալցևյան Կարմիր նշանային հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Առաջին վնասվածքը ստացել է 1943 թվականին գերմանացի զավթիչների դեմ մարտերում։ 1944 թվականին անդամակցել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցությանը։
1944 թվականի ապրիլի 9-ին հակառակորդի մշտական գնդակոծության տակ ավագ լեյտենանտ Հայրապետյանն իր վաշտով գերեվարել է Այգուլսկի լիճը։ 30,3 մետր բարձրության գրավման ժամանակ վաշտի հաստոցային գնդացիրներն աշխատել են առանց ուշացման։ Ապրիլի 11-ին Մագազինկա գյուղի մոտ տեղի ունեցած մարտում Հայրապետյանը ծանր վնասվածք է ստացել, սակայն չի թողել ռազմի դաշտը, քանի դեռ հակառակորդը գյուղի տարածքում էր։ 1944 թվականի ապրիլի 26-ին Հայրապետյանը պարգևատրվել է Կարմիր Աստղի շքանշանով։
1944 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, այն բանից հետո, երբ կապիտան Հայրապետյանի հրամանատարությամբ գնդացրային վաշտը տիրացավ Յեչիի երկաթուղային կայարանին և նրա շրջակայքում երկաթուղուն, հակառակորդը յոթ հարձակում ձեռնարկեց։ Բարդ իրավիճակում, երբ գնդում ռազմամթերքը դուրս էր գալիս, Հայրապետյանն անձամբ թիրախավորված կրակով ոչնչացրել է հակառակորդի գնդացիրներն ու հաշվարկները, ինչի համար 1944 թվականի հոկտեմբերի 22-ին պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
Արշավիր Հայրապետյանը զորացրվել է 1946 թվականին։ Շարունակելով ուսումը Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում Հայրապետյանն ավարտել է այն 1947 թվականին։ Նույն թվականին ուղարկվել է Հայկական ԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Լուկաշինի անվան սովխոզ` որպես տեղի ագրոնոմ, որտեղ աշխատել է մինչև 1949 թվականը։ 1949 թվականին Արշավիր Հայրապետյանը նշանակվել է Հայկական ԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանի «Հաղթանակ» սովխոզի տնօրեն։ Հայրապետյանի ղեկավարման տարիներին «Հաղթանակ» սովխոզը Խորհրդային Միության առաջավոր սովխոզներից էր։ Հայրապետյանին հաջողվել է սովխոզում բերքատվությունը բարձրացնել 12 անգամ, իսկ աշխատանքի արտադրողականությունը՝ 15 տոկոսով ։
1976 թվականի դեկտեմբերի 27-ի ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության հրամանագրով համամիութենական սոցիալիստական մրցույթում ձեռք բերված ակնառու հաջողությունների, աշխատանքային խիզախության, 1976 թվականի գյուղատնտեսական մթերքների արտադրության և պետության վաճառքի մեծացման պլաններում և սոցիալիստական պարտավորությունների կատարման գործում ցուցաբերած աշխատանքային խիզախության համար Արշավիր Ավագի Հայրապետյանին շնորհվել Է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում Լենինի շքանշանի և «Մանգաղ և մուրճ» ոսկե մեդալի շնորհմամբ ։
Արշավիր Հայրապետյանը նույնպես զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։ Նա Նոյեմբերյանի շրջանի թիվ 290 ընտրատարածքից ընտրվել է Հայկական ԽՍՀ IX գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 9-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Կեննետ Օմերուո
Կեննետ Դժոսայա Օմերուո (Kenneth Josiah Omeruo, ) Նիգերացի ֆուտբոլիստ, Անգլիական Չելսի և Նիգերիայի հավաքականի պաշտպան, վարձավճարով հանդես է եկել Թուրքիական «Կասիմպաշա» ակումբում։ 2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթակիր։
Ակումբային կարիերա
Կաննետ Օմերուն իր կարիերան սկսել է 13 տարեկանում Ստանդարտ Լեժ ակումբի երիտասարդական թիմերում։ 2012 թվականիին տեղափոխվել է Չելսի ակումբ և 2012/13 թվականների մրցաշրջանի ավարտին անմիջապես վարձակալել է Ադո Դեն Հաագ ակումբ   ։ 2012 թվականի ապրիլի 19-ին Գրոնինգենա ակումբի դեմ խաղում նա առաջին գոլը խփեց Ադո Դեն Հագ ակումբի կազմում ։
2014 թվականի ունվարի 7-ին նա մինչև մրցաջրջանի ավարտը վարձավճարով տեղափոխվեց Միդլսբրո ակումբ ։ Փետրվարի 1-ին իր դեբյուտը կատարեց Ռեչնիկով ակումբի կազմում ընդեմ Դոնկաստրի Ռովերս ակումբի  դեմ խաղում, արտեղ խաղը ավարտվել է (0։ 0) հաշվով ։
2015 թվականի Օմերուն տեղափոխվել է Կասիմպաշա ակումբ, որը հանդես է գալիս Թուրքիայի առաջնությունում, մեկ մրցաշրջանում վարձավճարով խաղալու համար ։ Օգոստոսի 16-ին Սուպեր Լիգայում ելույթ ունեցավ, առաջին կազմում՝ հանդես եկավ ընդեմ Գազիանտեպոսպորա ակումբի հետ խաղում, իսկ այդ խաքը ավարտվել է (3։ 0) հաշվով ։
Միջազգային կարիերա
Օմերուոն Նիգերիայի ազգային հավաքականի խաղացող է, նախկինում նա իր երկիրը ներկայացրեց մինչև 17 և 21 տարեկան ազգային թիմերում։ 17 տարեկանից առաջ թիմում Կեննետը խաղացել է 2009 թվականի Աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում։  Նա անմիջապես դարձավ հիմնական կազմի խաղացող, խաղալով 2009 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Գերմանիայի ազգային հավաքականի դեմ խաղում։  Այս խաղը ավարտվեց 3:3 հաշվով, իսկ Օմերուոն իր միակ գոլն է խփել խաղում ։ Կաննետը խաղացել է մրցաշրջանի բոլոր յոթ խաղերում, թիմը դուրս բերելով եզրախակիչ, կիսաեզրափակչում հաչթելով Իսպանիայի ազգային հավաքականին, այդ խաղը ավարտվել է 3։1 հաշվով ։ Եզրափակիչում Նիգերիայի հավաքականը պարտվեց Շվեյցարիային՝ 1: 0 հաշվով ։
Հաջորդ մարտահրավերը Կանետաի թիմի համար տեղի է ունեցել 2011 թվականին, արդեն երիտասարդների համար աշխարհի առաջնության մեջ երիտասարդական ակումբների համար 2011 թվականում ։Այս երիտասարդական մրցաշարում Օմերուոն հիմնական խաղացող կազմի էր և խաղացել է բոլոր հինգ խաղերը, որի արդյունքում թիմը հասավ չորրորդ եզրափակիչ 2:3 հաշվով առավելության հասնելով Ֆրանսիայն ։
2013 թվականի սկզբին Օմերուոին հրավիրվել է Նիգերիայի ազգային հավաքականին 23 այլ խաղացողների հետ՝ մասնակցելու 2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ խաղերին ։ Նա իր ն որամուտը ազգային թիմի կազմում կատարել է 2013 թվականի հունվարի 10-ին ընդեմ Կաբո Վորդեյի, փոխարինվելով 46-րդ րոպեին Էֆե Ամբրոուզայի հետ ։ Աֆրիկայի գավաթում նրա նորամուտը տեղի է ունեցել 2013 թվականի հունվարի 21-ին, Բուրկինա Ֆասոյի ազգային հավաքականի հետ խմբային խաղում, որն ավարտվեց ոչ ոքի 1։ 1 հաշվով ։ Օմերուո մրցաշարի բոլոր խաղերում, այդ թվում Մալիի ազգային հավաքականի կիսաեզրափակչի հանդիպման ժամանակ, որտեղ նրա թիմը հաղթանակ է տարել 4:1 հաշվով ։ 2013 թվականի փետրվարի 10-ին, եզրափակիչում Նիգերիայի հավաքականը կրկին հանդիպեց Բուրկինա Ֆասոյի հետ, սակայն այս անգամ 1:0  հաշվով հաղթեց Սանդեյ Մբի գոլի շնորհիվ։  Կաննետը 90 րոպե անցկացրեց դաշտում և դարձավ Աֆրիկյան երկրների գավաթի խաղարկության գավաթակիր ։
Խաղերը և գոլերը հավաքականում
Ընդհանուր։ 29 խաղեր/ 0 գոլեր; 10 հաղթանակ, 12 ոչ ոքի, 7 պարտություն
Ձեռքբերումներ
Նիգերիայի հավաքական
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կոստանդին Ա
Կոստանդին Ա Ռուբինյան, Ռուբինյան, Կիլիկիայի Հայոց իշխան 1095 թ.–ից։
Ռուբեն Ա–ի որդին և հաջորդը։
Սելջուկյան թուրքերից ու բյուզանդացիներից ազատագրեց Կիլիկիայի մի շարք գավառներ, 1098 թ.–ին՝ Լեռնային Կիլիկիայում ռազմական կարևորություն ունեցող Վահկա բերդը և դարձրեց իշխանանիստ։ Օգնեց խաչակիր ասպետներին Անտիոքի, Եդեսիայի և Երուսաղեմի գրավման ժամանակ, որի համար ստացավ դքսի և մարկիզի տիտղոսներ։ Դստերը կնության տվեց Եդեսիայի կոմս Ժոսլինին (Ջոսլին) և փոխօգնության դաշինք հաստատեց նրա հետ։ Կոստանդինի շիրիմն ամփոփվել է Կաստալոն վանքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուբինյաններ Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի իշխաններ Կատեգորիա:11-րդ դարի հայեր Կատեգորիա:Ռուբինյան արքայատոհմի ներկայացուցիչներ Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստան
Սանյա Վուչիչ
Սանյա Վուչիչ (Сања Вучић/Sanja Vučić, օգոստոսի 8, 1993, Սերբիա), սերբիացի երգչուհի, փանկ ռոք ժանրի ZAA խմբի մենակատար։ Եվրատեսիլ երգի մրցույթ 2016–ում ներայացրել է Սերբիան իր «Goodbye» երգով և գրավել 18–րդ հորիզոնականը ։
Կենսագրություն
Սանյա Վուչիչը ծնվել է 1993 թվականի օգոստոսի 8–ին Սերբիայի Կրուշևաց քաղաքում։ Նա ավարտել է Կրուշևացի երաժշտական դպրոցի օպերայի բաժինը։ Սովորելուց հետո նա երգել է քաղաքի տարբեր երաժշտական խմբերում։
«ZAA» խումբը ստեղծվել է 2008 թվականին Կրուշևաց քաղաքում։ Սանյան խմբին միացել է 2012 թվականին։ Խմբի հետ միասին նա մոտ 200 համերգներ է ունեցել տարբեր երկրներում՝ Հարավսլավիայում, Չեխիայում, Ավստրիայում և Հունգարիայում։ 2014 թվականին խումբը հրատարակում է «What About» ալբոմը։
Հիմա Սանյան հիմնականում ապրում է Բելգրադում, որտեղ էլ նա սովորել է բանասիրական ֆակուլտետի արաբերեն լեզվի և մշակույթի բաժնում։ Վուչիչը խոսում է իսպաներեն, անգլերեն, իտալերեն և արաբերեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբ երգիչներ 1993 ծնունդներ | Ապրող անձինք | Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ
Կոտորած Խարթումում
Կոտորած Խարթումում, տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունիսի 3-ին, երբ Անցումային ռազմական խորհրդի զինվորականները արագ աջակցության ուժերի ղեկավարությամբ, որոնք ջանջավիդների աշխարհազորի անմիջական հետնորդներն են, հրազեն և արցունքաբեր գազ են կիրառել Խարթումում ցուցարարների ճամբարը ցրելու նպատակով՝ սպանելով ավելի քան 100 մարդ ։ Պարզվել է, որ դժվար է պարզել զոհերի ճշգրիտ թիվը  ։ Առնվազն քառասուն մարմիններ նետվել են Նեղոս գետը ։ Հարյուրավոր անզեն քաղաքացիական անձինք վիրավորվել են, ևս հարյուրավոր խաղաղ ցուցարարներ ձերբակալվել են, շատ ընտանիքներ ահաբեկչության են ենթարկվել Սուդանի իրենց տներում ։ Արագ աջակցության ուժերի հատուկ ջոկատայինները բռնաբարել են 70 կանանց և տղամարդկանց ։ Սպանդին հաջորդած օրերին համացանցը գրեթե ամբողջությամբ արգելափակվել է Սուդանում, ինչն էլ դժվարացրել է զոհերի թիվը գնահատելը  ։
Նախապատմություն
Սուդանում բողոքի ցույցերը սկսվել են 2018 թվականի դեկտեմբերին, որից հետո հաջորդ տարվա ապրիլին զինվորականները հեռացրել և ձերբակալել են նախագահ Օմար ալ-Բաշիրին և ստեղծել Անցումային ռազմական խորհուրդ, որը գլխավորել է գեներալ-լեյտենանտ Ահմեդ Ավադ իբն Աուֆը։
Չդադարող բողոքներից հետո Ավադ Իբն Աուֆը հայտարարել է իր հրաժարականի մասին և ասել, որ գեներալ-լեյտենանտ Աբդել Ֆաթահ ալ-Բուրհանին ընտրել է իր հետնորդ ։ Սուդանի արհմիությունների ասոցիացիայի և ժողովրդավարական ընդդիմադիր խմբերի կողմից աջակցվող ցուցարարները մասնակցել են փողոցային ցույցերին՝ կոչ անելով իշխող Անցումային ռազմական խորհրդին «անհապաղ և անվերապահորեն» հեռանալ պետության կառավարումից՝ հօգուտ անցումային քաղաքացիական կառավարության, որը բարեփոխումներ կանցկացնի Սուդանում ։ Մոտ երկու ամսվա ընթացքում Ռազմական խորհուրդը «Սուդանի արհմիությունների ասոցիացիայի» և ժողովրդավարական ուժերի կազմած ազատության և փոփոխությունների դաշինքը ներառել է երկխոսության և բանավեճի մեջ այն մասին, թե ինչպես ստեղծել անցումային կառավարություն։ Վիճաբանությունը ծագել է այն բանի շուրջ, թե արդյունքում որ ուժը պետք է դառնա առաջատար՝ քաղաքացիական, թե ռազմական ։ Շատ փորձեր են եղել ցրել ցուցարարներին և դադարեցնել նստացույցը Խարթումի ռազմական շտաբի առջև   ։
Մայիսի 30-ին «Սուդանի արհմիությունների ասոցիացիան» (ՍԱԱ) անհանգստություն է հայտնել Վոենսովետի կողմից (ԱՌԽ) կատարված հարձակման կապակցությամբ, որը մայիսի 29-ին հանգեցրել է երկու քաղաքացիների, այդ թվում՝ հղի կնոջ մահվան։ ՍԱԱ-ն նախազգուշացրել է, որ պետական անվտանգության ուժերի ռազմական մեքենաները կուտակվում են նստացույցի գոտու շուրջ ։ Հունիսի 1-ին ՍԱԱ-ն հայտարարել է, որ հիմքեր ունի ենթադրելու, որ ԱՌԽ-ն «պլանավորում և աշխատում է, որպեսզի վերջ դնի կենտրոնակայանի մոտ խաղաղ նստացույցին՝ չափազանց ուժի և բռնության կիրառմամբ» այն բանից հետո, երբ երեք մարդ է սպանվել նախորդ շաբաթվա ընթացքում ցուցարարների գոտու ծայրամասում տեղի ունեցած միջադեպերի ընթացքում ։
Հունիսի 3-ի կոտորած
2019 թվականի հունիսի 3-ին ԱՌԽ-ի զինված ուժերը, որոնք գլխավորում են արագ աջակցության ուժերը, այլ ստորաբաժանումների հետ միասին կիրառել են հրազեն և արցունքաբեր գազ, ինչպես նաև ձայնային ռումբեր՝ նստացույցը ցրելու նպատակով։ Ավելի քան 100 խաղաղ ցուցարարներ են զոհվել ։
Զոհերի թիվը գնահատելը բարդ էր համացանցի արգելափակման և փողոցներում անվտանգության ուժերի ներկայության պատճառով արյունալի հաշվեհարդարից հետո հետագա օրերին։ Սուդանում համացանցը գրեթե ամբողջությամբ արգելափակվել է արյունալի հաշվեհարդարից հետո և ժամանակ առ ժամանակ, իսկ ջանջավիդ աշխարհազորայինները լայն ներկայություն են ունեցել հարթում և խոչընդոտել են զոհերի թիվը փաստագրելուն ։
2019 թվականի հունիսի 4-ի երեկոյան հաղորդագրություններ էին ստացվել նստացույցի գոտում մեծ թվով տուժածների մասին, որոնց դժվար էր տարհանել։ Եղել են մի քանի հաղորդումներ Նեղոսի մեջ նետված մարմինների մասին ։ Հարյուրավոր անզեն քաղաքացիական անձինք վիրավորվել են, ևս հարյուրավոր ձերբակալվածներ կան։ Շատ ընտանիքներ ահաբեկչության և խոշտանգումների են ենթարկվել Սուդանի իրենց տներում ։ Խարթումի հիվանդանոցներում բժիշկների խոսքով՝ արագ աջակցության ուժերի հատուկ ջոկատայինները բռնաբարել են 70 կանանց և տղամարդկանց։
Հունիսի 9-ին վկաները հայտնել էին ցամաքուրդային խողովակներից դուրս եկող փտած դիակների հոտի մասին և կասկածում էին, որ զինվորներն այնտեղ են նետել զոհերին։ Ընդհանուր առմամբ, ավելի քան 200 ռազմական տրանսպորտային միջոցներ են օգտագործվել հարձակման, որին մասնակցել է ավելի քան 10 000 զինվոր և այլ անհայտ ուժեր ոստիկանական համազգեստով։
Ժամանակագրություն
Ստորև ներկայացվում է նստացույցի ժամանակագրությունը՝
Հետևանքներ
Հաջորդ օրը՝ հունիսի 4-ին, ԱՌԽ-ն չեղարկել է անցումային վարչակազմի ստեղծման շուրջ ընդդիմադիր դաշինքի հետ բանակցությունների ընթացքում ձեռք բերված բոլոր պայմանավորվածությունները։ Ավելի վաղ կողմերը պայմանավորվել էին խորհրդարանի և կառավարության ձևավորման մասին, որոնք համակարգը կպատրաստեն ընտրությունների համար երեք տարի անց ։ Ընդդիմադիր դաշինքի առաջնորդները հայտարարել են, որ քաղաքացիական անհնազանդության բաց քարոզարշավն այսուհետ ևս փորձելու է հեռացնել խորհուրդը իշխանությունից։ Առաջնորդները նաև հավելել են, որ բանակցություններն այլևս տեղին չեն ։
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հավաքվել է Մեծ Բրիտանիայի և Գերմանիայի խնդրանքով՝ լսելու ՄԱԿ-ի դեսպանորդ Նիկոլաս Հեյսոմի ճեպազրույցը, որն աշխատել է Սուդանի ճգնաժամի կարգավորման Աֆրիկյան միության հետ։ Սակայն Չինաստանը Ռուսաստանի աջակցությամբ արգելափակել է խաղաղ բնակիչների սպանությունները դատապարտելու և անմիջապես համաշխարհային տերություններին կոչ անելու դատապարտել բռնությունը ։
Հունիսի 9-ին՝ Սուդանում աշխատանքային օրը, ցուցարարները քաղաքացիական անհնազանդության արշավ են սկսել՝ ուղղված ԱՌԽ-ի հեռացմանը։ Խարթումում չորս մարդ է սպանվել Խորհրդի ուժերի կողմից ։ Քանի որ ճանապարհները արգելափակված են եղել, փակ էին գրեթե բոլոր ձեռնարկությունները, այդ թվում՝ բանկերը, հասարակական տրանսպորտը և Խարթումի միջազգային օդանավակայանը, որտեղ մի քանի ավիաընկերություններ չեղյալ էին հայտարարել իրենց չվերթները Սուդան արյունալի հաշվեհարդարից հետո։ Ուղևորները մնացել են սպասասրահ օդանավակայանի մեկնման տերմինալի մոտ   ։ Ընդհանուր գործադուլին հաջորդել է աշխատողների մոտ 60-100 տոկոսը՝ կախված հատվածից, որն ընդհանուր առմամբ տևել է 3 օր, իսկ հունիսի 12-ին դրան հաջորդել է քաղաքական բանտարկյալներին ազատ արձակելու, գործադուլի կասեցման և բանակցությունների վերսկսման մասին համաձայնագիրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սուդանի պատմություն Կատեգորիա:2019 Սուդանում Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն Կատեգորիա:2019 հանցագործություններ
150 (թիվ)
150 (հարյուր հիսուն), բնական թիվ է։
Ամանդա Բլեյք
Ամանդա Բլեյք (Amanda Blake, իսկական անուն-ազգանունը՝ Բևերլի Լյուիս Նիլ (Beverly Louise Neill, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է «Ծուխ գնդացրի փողից» սերիալում և «Աստղ է ծնվել», «Լիլի», «Ծուխ գնդացրի փողից։ Դոջի վերադարձը» ֆիլմերում խաղացած դերերով։ Երեք անգամ առաջադրվել է «Ոսկե Գլոբուս» մրցանակի։
Կենսագրություն
Ամանդան ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքում։ Նախքան դերասանական վարպետության դասեր սկսելը աշխատել է որպես հեռախոսավարուհի։
Վերցնելով Յանգ Գրիր Գարսոն կեղծանունը՝ նա ճանաչում է ստացել 1955-1974 թվականներին «Ծուխ գնդացրի փողից» հեռուստասերիալում 19-ամյա Միս Քիթի անունով խորտկարանի տիրուհու դերի շնորհիվ։ 1968 թվականին Բլեյքը հրավիրվել էր արևմտյան մեծ կատարողների համերգին, որն անցկացվում էր Օկլահոմայի National Cowboy & Western Heritage Museum-ում։ Նա երրորդ հրավիրված կատարողն էր Թոմ Միքսից և Գարի Կուպերից հետո, որոնք այդ պատվին էին արժանացել 1958 և 1966 թվականներին։
Հեռուստատեսությունում տևական դերերի պատճառով Ամանդան հազվադեպ է նկարահանվել մեծ կինոյում։ Հեռուստատեսային կատակերգությունում հայտնվել է Ռեդ Սքելթոնի հետ, ինչպես նաև Hollywood Squares և Match Game 74 հանրային քննարկումների և շոու-վիկտորինաների մասնակից է։ 1957 թվականին Ամանդան նկարահանվել է «Coate of Many Colors» հեռուստասերիալում՝ Բեթի Լեյվոն Կոատի դերում։
Վերջին անգամ Ջեյմս Վուդսի և Շոն Յանգի հետ միասին էկրանին է հայտնվել 1988 թվականին «Դոպինգ» դրամայում։
Մահ
Ամանդան եղել է մոլի ծխող և 1977 թվականին տարել է բերանի խոռոչի վիրահատություն։ Հետագայում Բլեյքը դարձել է քաղցկեղի դեմ ամերիկյան ընկերության անդամ և 1984 թվականին դարձել է արիության համար մրցանակի դափնեկիր։
Ըստ Նյու Յորք Թայմս թերթի՝ Ամանդա Բլեյքը մահացել է 1989 թվականի օգոստոսի 16-ին ՁԻԱՀ-ի հետ կապված բարդություններից ։ Մահվան պատճառի մասին շփոթություն կա. Ամանդայի որոշ ընկերներ հայտնել են, որ նա մահացել է քաղցկեղից, սակայն մահվան վկայագրում նշված պատճառները բնորոշ են ՁԻԱՀ-ի հետևանքով առաջացած բարդություններին։ Այս մասին ավելի ուշ հաստատել են նրա մնացած ընկերներն ու բուժող բժիշկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:1929 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 16 մահեր Կատեգորիա:1989 մահեր Կատեգորիա:ՁԻԱՀ-ի հետ կապված հիվանդություններից մահացածներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Լուժկի (գյուղ, Պալեխսկի շրջան)
Լուժկի (Лужки), գյուղ Ռուսաստանի, Իվանովոյի մարզի Պալեխսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Պալեխսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռյասնյա
Ռյասնյա (Рясня), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ստարիցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 190 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ստարիցկի շրջանի բնակավայրեր
Գուրգեն Մովսիսյան
Գուրգեն Գարեգինի Մովսիսյան, հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Գուրգեն Մովսիսյանը ծնվել է 1915 թվականին, Էջմիածնի շրջանի Արշալույս գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Էջմիածնի միջնակարգ դպրոց և զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։ Աշխատանքի է նշանակվել Եղեգնաձորի շրջանում, Ագարակաձոր, Շատին գյուղերի դպրոցներում եղել է ուսմասվար, դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ 1935-1939 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը և զորակոչվել է բանակ ։
1942 թվականին Մովսիսյանը մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար» և «Ստալինգրադի պաշտպանության համար մեդալներով։ Մասնակցել է նաև 87-րդ գվարդիական հրետանային դիվիզիայի 192-րդ գվարդիական հրետգնդում Քյոնիգսբերգի գրավմանը։ Պարգևատրվել է «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և «1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով և շնորհակալագրերով։ 1944 թվականին, մարտի դաշտում ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1945 թվականի ամռանը զորամասի կազմում տեղափոխվել է Հեռավոր Արևելք, մասնակցել իմպերիալիստական Ճապոնիայի ջախջախմանը։ Պարգևատրվել է «Ճապոնիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալով ։
Պատերազմի ավարտից հետո զորացրվել է և Երևանի№ 37 և 54 միջնակարգ դպրոցներում դասավանդել հայոց լեզու և գրականություն։ Աշխատել է նաև «Խորհրդային դպրոց», «Ավանգարդ» թերթերում և «Խորհրդային գրականություն» ամսագրում ։
Մովսիսյանը եղել է անհատական թոշակառու, Մեծ հայրենականի և աշխատանքի վետերան, 21-րդ բանակի վետերանների խորհրդի անդամ։