cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆեռնանդո Ամորեբիետա
Ֆեռնանդո Գաբրիել Ամորեբիետա Մարդարաս (Fernando Gabriel Amorebieta Mardaras, ), բասկական ծագումով վենեսուելացի ֆուտբոլիստ, որիր վերջին ֆուտբոլային ակումբը եղել է պարագվայական «Սեռո Պորտենիո»-ն։ Մարզական կարիերայի մեծ մասն անց է կացրել Բիլբաոյի «Ատլետիկ» ակումբի թիմում՝ հադես գալով կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։ Վերջինիս կազմում մասնակցել է իսպանական Լա Լիգայի ութ տարեշրջանների 253 հանդիպումների, խփել չորս գոլ, երկու անգամ հասել Իսպանիայի գավաթի, մեկ անգամ՝ Եվրոպայի լիգայի գավաթի խաղարկության եզրափակիչին։ Խաղացել է նաև անգլիական «Ֆուլհեմ» և  «Միդլսբրո» թիմերում, Վենեսուելայի, Արգենտինայի, Պարագվայի հավաքականներում։ Պատանեկան տարիքում հանդես է եկել նաև Իսպանիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում և դարձել Եվրոպայի այդ տարիքային առաջնության չեմպիոն (2004 թ.): 2015 թվականին Վենեսուելայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Ամերիկայի գավաթի՝ Copa America-ի խաղարկության հանդիպումներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աթլետիկ Բիլբաոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բասկ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մարտի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ինդեպենդիենտեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սերո Պորտենյոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ռոժնյատովկա (գյուղ, Տոմաշպոլի շրջան)
Ռոժնյատովկա (Рожнятівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռոժնյատովկա գյուղում բնակվում էր 1 515 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,03 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 375,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մատվեևկա (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)
Մատվեևկա (Матвіївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1695 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մատվեևկա գյուղում բնակվում էր 350 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,57 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 222,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1695 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բեթվիլեր
Բեթվիլեր (Bettwiller), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 339 մարդ, բնակչության խտությունը` 83.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.06 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 214 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 168-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 46։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,5 %։ 168 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 153 անձ (97 տղամարդ և 56 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (2 տղամարդ և 13 կին)։ 46 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Շաղալան
Շաղալան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալբանիայի լեռների ցանկ
Միջին բարձրությունը 708 մետր է ծովի մակարդակից, Ալբանիան համարվում է աշխարհի ամենալեռնային երկրներից մեկը ։ Ալբանիան ունի լեռնային տեղանք, որն ընդգրկում է նրա ընդհանուր տարածքի ավելի քան 70%-ը։ Կան բազմաթիվ գագաթներ, որոնք հասնում են ավելի քան 2000 մետր բարձրության։
Ալբանիան կարելի է բաժանել չորս հիմնական տարածաշրջանների՝ Հյուսիսային լեռնային զանգված, Կենտրոնական լեռնային զանգված, Հարավային լեռնային զանգված և Արևմտյան ցածրադիր գոտիներ։ Առավել նշանավոր տեղագրական հատկանիշներ ունեն՝ Կերաունյան լեռները, Դինարյան ալպերը, Կորաբյան լեռները, Պինդոսյան լեռները և Սկանդերբեգյան լեռները ։ Ամենաբարձր գագաթը` ծովի մակերևույթից 2764 մետր բարձրության վրա գտնվող Կորաբն է, որը գտնվում է Հյուսիսային Մակեդոնիայի սահմանի վրա։ Կորաբը Եվրոպայի ընդամենը երկու գագաթներից մեկն է, որը համարվում է մեկից ավելի երկրների համար ամենաբարձր կետ ։ Այն նաև հարաբերական բարձրությամբ 18-րդ գագաթն է Եվրոպայում ։
References
Կատեգորիա:Ալբանիայի լեռներ Կատեգորիա:Ալբանիայի աշխարհագրություն
Կրետովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Կրետովո (Кретово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Էստոնիայի ճարտարապետություն
Էստոնիայի ճարտարապետություն, Էստոնիայի հնագույն ճարտարապետական հուշարձանները հողաթմբերով և գերանակապ պատերով Վիլյանդիի կենտրոնական մասը ամրացված բնակատեղիներն են, որոնց շուրջը 11—12-րդ դարերում կազմավորվել են առաջին քաղաքները (Տարտու, Տալլին)։ 13-րդ դարում զարգանում է քարի ճարտարապետությունը՝ ռոմանական և գոթական ոճերի տարրերով, իսկ 14-րդ դարից հաստատվում է գոթական ոճը։ է-ի ճարտ-յան ծաղկման շրջանին (14-րդ դարի երկրորդ կես - 16-րդ դարի առաջին քառորդ) բնորոշ ուշ գոթականի հուշարձաններից են՝ Տալլինի քաղաքապետարանը, կաթողիկեն, Սուրբ Օլա, Նիգուլիստե, Սուրբ Ոգի եկեղեցիները, դոմինիկյանների մենաստանը։ Քանդակների հարստությամբ աչքի են ընկնում Տարտուի Ցաանի և Սաարեմաա կղզու Կարյա եկեղեցիները (երկուսն էլ 14-րդ դար)։ Վերածննդի ոճի կառույցներից ամենանշանավորը «սևգլխանիների» տունն է Տալլինում (1597, հոլանդական ճարտարապետ-քանդակագործ՝ Ա. Պասսեր)։ 17-րդ դարից Նարվայի կառույցներում իշխողը բարոկկոն էր։ 18-րդ դարի վերջին էստոնական ճարտարապետության մեջ իշխող է դառնում կլասիցիզմը։
Կատեգորիա:Էստոնիայի ճարտարապետություն
Սավինոնե
Սավինոնե  (Savignone), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզում։ Գտնվում է Ջենովա գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 3177 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Բնակչության խտությունը կազմում է 146 մարդ/ կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 22 կմ² ։ Հեռախոսի կոդ՝ +39 010։ Փոստային ինդեքս՝ 16010։
Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթ
«Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթը» Եվրատեսիլի պատմության մեջ 4-րդն էր։ Այն տեղի ունեցավ Ֆրանսիական Կանն քաղաքում։ Մասնակցում էին 11 երկրներ։
Սավինոնե
Քաղաքի հովանավոր սուրբը Սանտ Ագոստինոն է (Sant’Agostino)։
Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1959 երգի մրցույթ Կատեգորիա:1959 Ֆրանսիայում
Սավինոնե
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Չեշիրյան կատու
Չեշիրյան կատու (Cheshire Cat), հորինված կատու, որը հանրաճանաչ է դարձել Լուիս Քերոլի «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» գրքի շնորհիվ (1865) և հայտնի է իր յուրօրինակ չարախինդ ժպիտի համար։ Չեշիրյան կատուն առաջին հերթին կապվում է Ալիսին առնչվող թեմաների հետ, բայց վաղուց դուրս է եկել գրականության սահմաններից և ներխուժել զանգվածային մշակույթ՝ հայտնվելով մեդիայում՝ քաղաքական մուլտֆիլմերից մինչև հեռուստատեսություն, ինչպես նաև միջբնագավառային հետազոտություններում՝ բիզնեսից գիտություն։ Կատվի հիմնական առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ ժամանակ առ ժամանակ նրա մարմինն անհետանում է. մարմնի վերջին տեսանելի հատվածը մնում է ժպիտը։
Ծագում
«Ժպտալ ինչպես Չեշիրյան կատուն» անգլերեն արտահայտության ծագման վերաբերյալ կան մի շարք տեսություններ։ Արտահայտության հնարավոր ծագումը կապվում է Անգլիայի Չեշիր բնակավայրի հետ, որտեղ եղել են բազմաթիվ ֆերմաներ։ Կատուն ժպտում է կաթի ու կաթնամթերքի առատության պատճառով ։ Գարեջրագործի բառարանի համաձայն՝ «Արտահայտության ծագումը բավարար հետազոտված չէ, բայց հայտնի է, որ նախկինում պանիրը Չեշիրում պատրաստվել է կատվի տեսքով, որը կարծես թե ժպտացել է ։ Պանիրը կտրտել սկսել են պոչից, իսկ վերջում մնացել է գլուխը՝ ժպտացող դեմքով» ։ Առաջին անգամ արտահայտությունը գրականության մեջ հայտնվել է 18-րդ դարում Ֆրանսիս Գրոսի հեղինակած «Գռեհիկ լեզվի դասական բառարանում» (1788, երկրորդ հրատակչություն, Լոնդոն), որը պարունակում է հետևյալ տողը՝ «Չեշիրյան կատու։ Նա ժպտում է ինչպես Չեշիյան կատուն - ասում են նրանց մասին, ովքեր ծիծաղելիս ցույց են տալիս իրենց ատամներն ու լնդերը»։ Արտահայտությունը հայտնվում է նաև Ջոն Վոլքոթի «Մի քանի չափածո նամակներ» գրքում (1792)՝ «Եվ ահա, մեր դատարանն ինչպես Չեշիրյան կատուն կժպտա»։ Չեշիրյան կատուն նաև հիշատակվել է Ուիլիամ Մեյքփիս Սաքերեի «Նորելուկները» գրքում (1855)՝ «Այդ կինը ժպտում է ինչպես Չեշիրյան կատուն»։
Լուիս Քերոլի կերպարը
Չեշիրյան կատուն այժմ նույնացվում է Լուիս Քերոլի «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» գրքի նույնանուն կերպարի հետ։ Ալիսը առաջին անգամ Չեշիրյան կատվին հանդիպում է Դքսուհու տան խոհանոցում և ապա՝ ծառի ճյուղերի վրա, որտեղ կատուն անընդհատ հայտնվում և անհետանում էր՝ Ալիսի հետ վարելով հակասական խոսակցություն։ Կատուն հաճախ բարձրացնում էր փիլիսոփայական հարցեր, որոնք Ալիսին ձանձրացնում էին և զայրացնում։ Սակայն, Ալիսը կարծես ուրախանում է, երբ Չեշիրյան կատուն կրկին հայտնվում է Սրտերի թագուհու կրոկետի դաշտում և երբ մահվան դատապարտվելիս կիսով չափ անհետանում է ու միայն տեսանելի գլխով վիճում դահիճի, Թագուհու և Թագավորի հետ այն բանի շուրջ, թե արդյոք առանց մարմին գլուխը կարող է կրկին գլխատվել։ Մի անգամ կատուն անհետանում է աստիճանաբար՝ թողնելով միայն ժպիտը, որի ժամանակ Ալիսը մտածում է, թե անընդհատ տեսել է առանց ժպիտի կատուներ, բայց առանց կատվի ժպիտ երբեք չի տեսել։
Պատկերի ծագումը
Կան տեսակետներ, որ Քերոլը ներշնչվել է 16-րդ դարի Ուիլֆրիդսի եկեղեցու աշտարակի արևմտյան պատի ժպտացող կատվի քանդակից։ Լուիս Քերոլի հայրը՝ Չարլզ Դոգսոնը, Քրոֆթի ռեկտորն էր և Ռիչմոնդի արքդեկոնը (Հյուսիսային Յորքշիր, Անգլիա) 1843-1868 թվականներին ։ Պատմաբանները գտնում են, որ Լուիս Քերոլի Չեշիրյան կատվի կերպարը ներշնչված է Քրոֆթի եկեղեցու քանդակներից ։
Մշակույթ
Չեշիրյան կատուն վերապատկերվել և օգտագործվել է տարբեր հեղինակների կողմից՝ ներշնչելով նոր կերպարների առաջացման, գլխավորապես՝ մեդիայում (ֆիլմ, հեռուստատեսություն և համակարգչային խաղեր) և տպագիր մեդիայում (գրականություն, կոմիքսներ և արվեստ)։ Այլ ոչ մեդիա բնագավառներից են երաժշտությունը, բիզնեսը և գիտությունը։
Մինչ 1951 թվականը, երբ Ուոլթ Դիսնեյը թողարկեց Ալիսի ադապտացված մուլտֆիլմը Մարտին Գարդները՝ «Ալիսը նշումներով» գրքի հեղինակը, մտածում էր, թե արդյուք Տ.Ս. Էլիոտը իր մտքում ունեցել է Չեշիրյան կատվի պատկերը, երբ գրել է «Առավոտը պատուհանի մոտ» ստեղծագործությունը ։
Չեշիրյան կատուն ավելի ու ավելի հանրաճանաչ է դառնում է 1960-70-ականներին՝ Քերոլի ստեղծագործությունների հղումների քանակի մեծացման հետ ։ Չեշիրյան կատուն հայտնվում է ԼՍԴ-ի տարաների վրա, երգերի բառերում և զանգվածային գեղարվեստական գրականության մեջ  և ապա նաև մուլտֆիլմերում ու ֆիլմերում։
Օգտագործված գրականություն
Կատեգորիա:Հորինված կատուներ Կատեգորիա:Գրական կերպարներ
Air Tractor AT-400
Air Tractor AT-400 գյուղատնտեսական ավիացիա, արտադրվում է ամերիկյան ընկերությունում Air Tractor։ Առաջին չվերթը եղավ 1979 թվականի, սեպտեմբերին։ Վկայականը ստացված FAA-ի կողմից, 1980 թվականի ապրիլին։ Ինքնաթիռը ցածր թևեր ունի։ Կարողանում է Պրոֆիլակտիկ սարքով տեղափոխել պարարտանյութեր և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական ավիացիա
Սեդա Գպրանյան-Մելքոնյան
Սեդա Պետրոսի Գպրանյան-Մելքոնյան, սփյուռքահայ գրականագետ, Հայաստանի ազգային հերոս Մոնթե Մելքոնյանի այրին։
Կենսագրություն
Սեդա Գպրանյանը ծնվել է 1963 թվականին Լիբանանում։ 15 տարեկանում ծանոթացել է Մոնթե Մելքոնյանի հետ։ Համալսարանական կրթությունը Սեդան շարունակել է Երևանի պետական համալսարանում ։ Փարիզում Մոնթեի ձերբակալումից հետո Սեդան նամակագրական կապ է ունեցել ապագա ամուսնու հետ և հետագայում՝ 1987 թվականի փետրվարի 9-ին այցելել նրան։
Արցախյան շարժման առաջին օրերին Սեդան Երևանում մասնակցել է ցույցերին, որի ընթացքի մասին նամակագրությամբ տեղեկացրել բանտում գտնվող Մոնթեին։
Բանտից ազատվելուց հետո Մոնթեն մեկնել է Եմեն, որտեղ նրան այցելել է Սեդան։ Որոշ ժամանակ հետո նրանք մեկնել են Պրահա, այնտեղից էլ՝ Բելգրադ։ Որոշ ժամանակ անց Սեդան վերադարձել է Հայաստան և զբաղվել Մոնթեի Հայաստան վերադառնալու գործընթացով։ Սեդայի ջանքերով Մոնթեն 1990 թվականի հոկտեմբերի 6-ին առաջին անգամ այցելել է Հայաստան։
Սեդան և Մոնթեն ամուսնացել են 1991 թվականի օգոստոսի 3-ին, հարսանեկան արարողությունը տեղի է ունեցել Գեղարդի վանքում։
1992 թվականի ՍԵդան Մենթեի հետ մեկնել է Արցախի Մարտունի քաղաք, որտեղ Մոնթեն նշանակվել է Մարտունու շտաբի պետ։
Մոնթեի մահից որոշ ժամանակ հետո Մոնթեի ծնողների հորդորով Սեդան ամուսնացել է։ Նրա երկրորդ ամուսինը Մոնթեի մանկության ընկերն է՝ իռլանդա-գերմանական ծագումով Հովել Կընդընը։ Երկրորդ ամուսնությունից հետո Սեդան կրում է Սեդա Գպրանյան-Մելքոնյան-Կընդընը անուն ազգանունը։ Հովելի և Սեդայի որդին կրում է Մոնթե-Սարո անունը։
Աշխատություններ
Սեդան սփյուռքահայ գրականության մասնագետ է, ուսումնասիրել է Հայոց ցեղասպանությունից հետո ստեղծված արձակը ։ Համահեղինակ է «Իրականությունը։ ՀԱՀԳԲ-հեղափոխական շարժան փաստաթղթերը», «Ավո։ Մոնթե Մելքոնյանի կյանքն ու մահը» գրքերի։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սփյուռքահայ գրականագետներ
Ակ-Կոյունլուներ
Աղ-Ղոյունլուներ (հայկական աղբյուրներում Աղ–Օղլու, թուրքական սպիտակախոյեր, «աղ»–«սպիտակ» և «ղոյուն»–«ոչխար» բառերից), թուրքմեն–օղուզների քոչվոր ցեղախումբ, որ հաստատվել էր Տիգրիսի վերին հոսանքում, XIV-XV դարերում։
Ազգատոհմ
Ցեղախմբի տիրող ազգատոհմը Բայանդուրի հարստությունն էր, որը իշխանություն էր հաստատել Հայաստանի Ամիդ քաղաքից մինչև Սեբաստիա ընկած ընդարձակ տարածքի վրա։ Երկարատև պայքարում Ակ-կոյունլուների առաջնորդ Ուզուն–Հասանը հաղթեց (1467) Կարա–Կոյունլուներին և իշխանությունը տարածեց Հայաստանի, Ատրպատականի, Իրանի և Իրաքի վրա՝ կենտրոն ունենալով Թավրիզը։ Նրա գահակալության վերջին տարիներին և հաջորդների ժամանակ հպատակ ժողովուրդների կեղեքումը մեծ չափերի հասավ։
1473 թվականին Ուզուն–Հասանը պարտություն կրեց օսմանյան թուրքերից և կորցրեց իր տիրապետության տակ գտնվող Արևմտյան Հայաստանի մեծ մասը։ Ուզուն–Հասանին հաջորդեց որդին՝ Յաղուբ–բեկը, որի օրոք (1478–1490) իշխանությունը փաստորեն անցավ քոչվոր ցեղերի զորեղ առաջնորդներին, որոնք պատերազմներ մղեցին Վրաստանի (1484) և Ղզլբաշ ցեղերի դեմ (1488)։
Նրա ժամանակ ծանրացավ հատկապես հարկային լուծը և ուժեղացավ կրոնական անհանդուրժողականությունը քրիստոնյաների նկատմամբ։ Նրա մահից հետո երկրում ծայր առան գահակալական արյունահեղ պատերազմներ, որոնք տևեցին մինչև Ակ-կոյունլուների վերջնական պարտությունը։ 1502 թվականին Սեֆեյան շահ Իսմայիլ I գրավեց Ակ-կոյունլուների տիրապետությանը ենթարկված երկրամասերը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Թյուրքական ազգեր Կատեգորիա:Թուրքական տոհմեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Միկել-Անջելո Վաննի
Միկել-Անջելո Վաննի (Michel-Angelo Vanni, ), իտալացի նկարիչ։
Ֆրանչեսկո Վաննիի ավագ որդին։
Նրա նկարներից հայտնի է միայն «Եկատերինա»-ն։ Ճանաչում է ձեռք բերել իր՝ մարմարի վրա հատուկ, քարի մեջ խորը ներթափանցող ներկերով նկարելու գյուտով։ Վաննին իր եղբոր Ռաֆաելլոյի հետ հոր համար մարմարից գերեզմանաքար կանգնեցրին՝ ներկված այդպիսի ներկերով։ Գերեզմանաքարի գրվածքը ապացուցում է, որ ներկերի հայտնագործողը եղել է Վաննին։ Դրանց բաղադրության գաղտնիքը պահել է 1640 թվականին Նիկոլո Տորնիոլին, ինչպես ենթադրվում է, Վանիի նախկին աշակերտը։
Բոբրովկա (գյուղ, Կինելսկի շրջան)
Բոբրովկա (Бобровка), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կինելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3300 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1736 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Կինելսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոսթոնյան տերիեր
Բոսթոնյան տերիեր, շան ցեղատեսակ։ Բուծվել է 19-րդ դարում՝ ԱՄՆ-ում, անգլիական տերիերի և անգլիական բուլդոգի միջտեսակային խաչասերման մեթոդով, որին հաջորդել է այլ ցեղատեսակների հետ խաչասերումը։ 1893 թվականին բոսթոնյան տերիերը ճանաչվել է որպես բուլտերիերի առանձին ցեղատեսակ։ 1979 թվականից այն հանդիսանում է Մասաչուսեթս նահանգի պաշտոնական խորհրդանիշ։
Ցեղատեսակի պատմություն
Ցեղատեսակի ծագումը տեղի է ունեցել Բոսթոնում։ 1890 թվականին Չարլզ Լիլանդը ստեղծել է ակումբ՝ նոր ցեղատեսակի սիրահարների համար, և ակումբի անդամները համաձայնել և հաստատել են դրա չափանիշները։ Մինչ այժմ չափանիշները ենթարկվել են նվազագույն փոփոխությունների։ Նոր ցեղատեսակը բավական շատ անուններ է ունեցել, այդ թվում՝ «կլորագլուխ բուլդոգ», «ամերիկյան բուլտերեր» և «բոսթոնյան մետիս»։ Ցեղատեսակի ճանաչումը դժվար է եղել, բայց այնուամենայնիվ  AKC (Amerikan Kenel Club),  այն ճանաչել է 1893 թվականին։
Առաջին անգամ արու բոստոնյան տերերը գրանցվել է Հեկտոր մականունով։ Առաջին ցուցահանդեսը կայացել է 1896 թվականին, հաղթել է Թոփսի անունով շունը։ Ցեղատեցակը արագորեն հայտնի է դարձել, 1920-1963 թվականներին՝ AKC-ի կողմից գրանցված ցեղատեսակների շարքում, առաջին տասնյակում էր։
Ցեղատեսակի կշիռ
FCI-ի չափանիշներով, բոստոն տերիերը, տարբերակվում է 3 դասի չափերով ։
Սորոկինո (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Սորոկինո (Сорокине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պուրլա
Պուրլա  (Пурла), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պիզաս գետի ձախ ափին՝ 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։ Գետաբերանից 4 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Կիչի։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Անատոլի Կլիմենկո
Անատոլի Կլիմենկո (Анато́лий Ива́нович Климе́нко, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1971)։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1971 թվականից։ Տիրապետում է անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մարյինո (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)
Մարյինո (Марїне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մարյինո գյուղում բնակվում էր 220 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 167,94 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տիեզերական տարածություն
Տիեզերական տարածություն (կոսմոս), Տիեզերքի համեմատաբար դատարկ տարածություններ, որոնք ընկած են երկնային մարմինների մթնոլորտների սահմաններից դուրս։ Հակառակ լայնորեն տարածված կարծիքի, տիեզերական տարածությունը բացարձակ դատարկ տարածություն չէ, այնտեղ գոյություն ունեն ցածր խտությամբ մասնիկներ (առավելապես ջրածնի), ինչպես նաև էլեկտրամագնիսական ճառագայթում և միջաստղային նյութ։
Երբեմն, տիեզերական տարածություն եզրը օգտագործում են Երկիր մոլորակից դուրս գտնվող ամեն ինչի մասին, ներառյալ նաև երկնային մարմինները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիեզերք Կատեգորիա:Վակուում Կատեգորիա:Ոչինչ
Էնֆիլդ (Լոնդոնի շրջան)
Էնֆիլդը (Enfield), Լոնդոնի ամենահյուսիսային բորոն է։ Բորոյի արևելյան մասով հոսում է Լի գետը։ Տարածքը 82,20 կմ², իսկ բնակչությունը՝ 294 900 մարդ։ Բորոն բաժանված է 21 ընտրական շրջանների։ Այստեղ են ծնվել Ադելը, Էմի Ուայնհաուզը, Լի Հանտը, Միշել Ռայանը
Հռոմեական կայսրության ժամանակ Էնֆիլդը միացած է եղել Լոնդինիումին և գտնվել է «հռոմեական ճանապարհի» վրա, որը միացրել է Լոնդոնը Յորքին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
(2873) Բինզել
(2873) Բինզել (Binzel), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի մարտի 28-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,250819 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8925 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6091 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1233,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291873 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արևմտյան Նարբոննա (կանտոն)
Արևմտյան Նարբոննա (Narbonne-Ouest), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լանգըդոկ-Ռուսիլյոն շրջանում։ Օդ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Նարբոնա օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 21459 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1133 է։ Կանտոնում կա 9 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Օդ դեպարտամենտի կանտոններ
Ֆրեդ Սերսեն
Ֆրեդ Սերսեն (Fred Sersen. ), չեխական ծագումով ամերիկացի նկարիչ և կինոյում հատուկ էֆեկտներ ստեղծող մասնագետ, ով հիմնականում աշխատել է 20th Century Fox ստուդիայում (1930-ականներից 1950-ական թվականներին)՝ մասնակցելով 200-ից ավելի ֆիլմերի ստեղծմանը։ Երկու անգամ արժանացել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» հեղինակավոր մրցանակի լուսանկարչական էֆեկտների ու հատուկ էֆեկտների համար (1940 թվականին՝ The Rains Came, 1944 թվականին՝ Crash Dive ֆիլմերում)։ Ֆիլմերից մեկի նկարահանման նպատակով Ֆրեդ Սերսենի ստեղծած արհեստական լիճը կոչվել է նրա անունով ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1890 թվականի փետրվարի 24-ին չեխական Վեսելի նադ Մորավոու քաղաքում, որն այն ժամանակ գտնվել է Ավստրո-Հունգարիայի կազմում։ Ծննդյան անուն-ազգանունն էր Ֆերդինանդ Մեթոդեյ Սրշեն ։ 17 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ։ Ուսանել է Լոս Անջելեսի արվեստի ու դիզայնի դպրոցում, Պորտլենդի արվեստի ակադեմիայում, Սան Ֆրանցիսկոյի արվեստի ինստիտուտում։ Կինոյում նրա առաջին աշխատանքը եղել է «Կոնեկտիկուտցի յանկին» ֆիլմի նկարահանումներում (1931)։ 1937 թվականին Սերսենը «վերստեղծել» է Չիկագոյի 1871 թվականի Մեծ հրդեհը՝ «Հին Չիկագոյում» ֆիլմի նկարահանումների համար։ Նրա հիշարժան աշխատանքներից են նաև թռչող ափսեն՝ The Day the Earth Stood Still կինոնկարի, խորտակվող նավը՝ 1953 թվականին նկարահանված «Տիտանիկ» ֆիլմի նկարահանումների համար ։
Մահացել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Կալիֆոռնիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ
Սարցանա
Բնակչությունը կազմում է 21 591 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 631 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 34 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 19038։ Հեռախոսային կոդ՝ 0187։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.
Ելենա Բեգլովա
Ելենա Նիկոլաևնա Բեգլովա (Елена Николаевна Беглова, ), ռուս պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստուհի, խաղարկող։ Հանդես է եկել «Նադեժդա» ակումբում, Եկատրինբուրգի «УГМК»-ում, Ռուսաստանի կանանց ազգային հավաքականում, որի կազմում 2017 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի առաջնությանը ։
2016 թվականին «Նադեժդա» ակումբի կազմում դարձել է Եվրոպայի ակումբային առաջնության և Ռուսաստանի բարձրագույն խմբի առաջնության արծաթե մեդալակիր, ինչպես նաև Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության բրոնզե մրցանակակիր, ճանաչվել է լավագույն խաղարկող մարզուհի, հաջորդ տարում Ռուսաստանի առաջնությունում գրավել մրցանակային երրորդ տեղը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուս բասկետբոլիստուհիներ
Լիբոր
2022 թվականի վերջի դրությամբ դրա մի մասը դադարեցվել է, իսկ մնացած մասը նախատեսվում է ավարտել 2023 թվականին։ Ապահովված մեկ գիշերվա ֆինանսավորման տոկոսադրույքը (SOFR) դրա փոխարինումն է ։
Libor-ի տոկոսադրույքները հաշվարկվում են հինգ արժույթների և փոխառության յոթ ժամանակաշրջանների համար, որոնք տատանվում են մեկ գիշերից մինչև մեկ տարի և հրապարակվում են ամեն աշխատանքային օր Thomson Reuters-ի կողմից ։ Շատ ֆինանսական հաստատություններ, հիփոթեքային վարկատուներ և վարկային քարտերի գործակալություններ սահմանում են իրենց տոկոսադրույքները դրա համեմատ։ Առնվազն 350 տրիլիոն դոլար ածանցյալ գործիքներ և այլ ֆինանսական ապրանքներ կապված են Libor-ի հետ ։
2012 թվականի հունիսին Barclays Bank-ի կողմից բազմաթիվ հանցավոր գործարքները բացահայտեցին զգալի խարդախություն և դավադրություն անդամ բանկերի կողմից՝ կապված տոկոսադրույքների ներկայացման հետ, ինչը հանգեցրեց Libor սկանդալի  ։  Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիան 2012 թվականի սեպտեմբերի 25-ին հայտարարել է, որ Libor-ի վերահսկողությունը կփոխանցի Մեծ Բրիտանիայի կարգավորող մարմիններին, ինչպես առաջարկվում է Ֆինանսական ծառայությունների մարմնի կառավարիչ տնօրեն Մարտին Ուիթլիի անկախ վերանայման առաջարկներով ։ Wheatley-ի վերանայումը խորհուրդ է տվել, որ Libor-ին տոկոսադրույքներ ներկայացնող բանկերը պետք է հիմնվեն միջբանկային ավանդային շուկայի իրական գործարքների վրա և պահեն այդ գործարքների գրանցումները, որ առանձին բանկերի Libor-ի ներկայացումները հրապարակվեն երեք ամիս հետո, և առաջարկեց քրեական պատժամիջոցներ՝ հատուկ ելակետային տոկոսադրույքների մանիպուլյացիայի համար ։ Ֆինանսական հաստատությունների հաճախորդները կարող են զգալ ավելի բարձր և ավելի անկայուն փոխառության և հեջավորման ծախսեր առաջարկվող բարեփոխումների իրականացումից հետո ։  Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը համաձայնել է ընդունել Wheatley Review-ի բոլոր առաջարկությունները և ճնշում գործադրել դրանք կիրարկող օրենսդրության վրա ։
Wheatley Review-ին համապատասխան զգալի բարեփոխումները ուժի մեջ են մտել 2013 թվականին, իսկ 2014 թվականի սկզբին նոր ադմինիստրատորը ստանձնել է պաշտոնը ։ Բրիտանական կառավարությունը կարգավորում է Libor-ը խորհրդարանի կողմից ընդունված քրեական և կարգավորող օրենքների միջոցով ։ Մասնավորապես, 2012 թվականի Ֆինանսական ծառայությունների մասին օրենքը Libor-ին դնում է Մեծ Բրիտանիայի կարգավորող վերահսկողության ներքո և քրեական հանցագործություն է ստեղծում՝ գիտակցաբար կամ միտումնավոր կեղծ կամ ապակողմնորոշիչ հայտարարություններ կատարելու համար՝ կապված հենանիշերի սահմանման հետ ։
Ներածություն
Լոնդոնի միջբանկային առաջարկվող տոկոսադրույքը (LIBOR) լայն տարածում գտավ 1970-ականներին՝ որպես եվրոդոլար օֆշորային շուկաներում գործարքների համար հղման տոկոսադրույք  ։ 1984 թվականին ակնհայտ դարձավ, որ աճող թվով բանկեր ակտիվորեն առևտուր են անում շուկայական մի շարք համեմատաբար նոր գործիքներով, մասնավորապես տոկոսադրույքների սվոպներով, արտարժույթի օպցիոններով և ֆորվարդային փոխարժեքի պայմանագրերով։ Գիտակցելով, որ նման գործիքներն ավելի շատ բիզնես և ավելի խորություն են բերում Լոնդոնի միջբանկային շուկային, բանկիրները անհանգստանում էին, որ ապագա աճը կարող է արգելակվել, եթե չներդրվի միատեսակության չափանիշ։  1984 թվականի հոկտեմբերին Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիան (BBA)՝ աշխատելով այլ կողմերի հետ, օրինակ՝ Անգլիայի Բանկի հետ, ստեղծեց տարբեր աշխատանքային խմբեր, որոնք ի վերջո ավարտվեցին տոկոսադրույքների սվոպների համար BBA ստանդարտի կամ « BBAIRS » պայմանների մշակմամբ։ Այս ստանդարտի մի մասը ներառում էր BBA տոկոսադրույքների սահմանումը, որը նախորդում էր BBA Libor-ին։ 1985 թվականի սեպտեմբերի 2-ից BBAIRS-ի պայմանները դարձան ստանդարտ շուկայական պրակտիկա։  BBA Libor-ի ամրագրումները պաշտոնապես չեն սկսվել 1986 թվականի հունվարի 1-ից առաջ։ Այնուամենայնիվ, մինչ այդ ամսաթիվը՝ որոշ դրույքաչափեր սահմանվել էին 1984 թվականի դեկտեմբերին սկսվող փորձաշրջանի համար։
Հիլինգդոն (Լոնդոնի շրջան)
Հիլինգդոնը (Hillingdon), Լոնդոնի շրջաններից ամենաարևմտյանն է՝ այսպես ասած «Ներքին Լոնդոնի» տարածքներից մեկը, որը Լոնդոնի կազմի մեջ մտավ միայն 1965 թ-ին։ Բորոն զբաղեցնում է 115,70 կմ² տարածք, իսկ բնակչությունը՝ 243,0 հազար մարդ (2001 թ-ի տվյալներով)։ Բորոն բաժանված է 22 ընտրական շրջանների։ Բորոյի տարածքով անցնում են Լոնդոնի մետրոպոլիտենի Մետրոպոլիտեն և Պիկադիլի գծերը։ Բորոյի արևմտյան մասում գտնվում է Հիթրոու օդանավակայանը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
Լիբոր
Ներածություն
Անդամ բանկերը միջազգային են, 2008 թվականի դրությամբ ավելի քան վաթսուն երկիր ներկայացված է իր 223 անդամների և 37 ասոցիացված մասնագիտական ընկերությունների մեջ։ Տասնյոթ բանկեր, օրինակ, ներկայումս նպաստում են ԱՄՆ դոլարի Libor-ի ամրագրմանը։ Վահանակը պարունակում է հետևյալ անդամ բանկերը ։
Շրջանակ
Libor-ը լայնորեն օգտագործվում է որպես բազմաթիվ ֆինանսական գործիքների հղման դրույքաչափ ինչպես ֆինանսական շուկաներում, այնպես էլ առևտրային ոլորտներում։ Գոյություն ունեն տոկոսադրույքների ամրագրման գործիքների երեք հիմնական դասակարգում, ներառյալ ստանդարտ միջբանկային ապրանքները, առևտրային ոլորտի արտադրանքները և հիբրիդային արտադրանքները, որոնք հաճախ օգտագործում են Libor-ը որպես իրենց հղման տոկոսադրույքը ։
Շամցիք
Շամցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում ։ Գտնվում էր Բերրի գյուղաքաղաքից հյուսիս-արևմուտք, Մնձուր գետի աջ ափից 2-2.5 կմ հեռու։
Ռաֆաելլո Վաննի
Ռաֆաելլո Վաննի (Raffaello Vanni, ), իտալացի նկարիչ Սիենայի դպրոցից, ով գեղանկարչության մեջ գերազանցել է իր ավագ եղբորը։
Լիբոր
Շրջանակ
Առևտրային ոլորտի արտադրանք՝
Ռաֆաելլո Վաննի
Ռաֆաելլո Վաննին ծնվել է Սիենայում 1590 թվականին։ Սովորել է հոր՝ Ֆրանչեսկո Վաննիի մոտ, որբանալով՝ 13 տարեկանում (1603 թվականին) նրան ուղղարկում են Հռոմ, որտեղ նրա ուսուցիչն է դառնում Անտոնիո Կարաչչին (Antonio Carracci): Վաննին չշտապեց ենթարկվել հոր և ուսուցչի գեղանկարչական ձևերին։ Նա դարձավ Պիետրո դա Կորտոնայի ոճի հետևորդ։ Նա 1655 թվականին մտավ Սուրբ Լուկայի Ակադեմիայի կազմ։ Նրա աշակերտներից մեկը եղել է Դեյֆեբո Բուրբարինին։
Շամցիք
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 9 տուն, որից 7-ը հայկական։ 1893 թվականին զուտ հայաբնակ էր և ուներ 10 տուն բնակիչ։
Ռաֆաելլո Վաննի
Նրա լավագույն գործերն են՝
Շամցիք
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն էր։
Ռաֆաելլո Վաննի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ
Շամցիք
Պատմամշակութային կառույցներ
Շամցիքն ուներ ավերակ եկեղեցի ։
Լիբոր
Շրջանակ
Հիբրիդային արտադրանք՝
Շամցիք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիբոր
Շրջանակ
Միացյալ Նահանգներում 2008 թվականին հիմնական կարգավորվող տոկոսադրույքով հիփոթեքային վարկերի մոտ վաթսուն տոկոսը և գրեթե բոլոր ենթապրայմ հիփոթեքային վարկերը ինդեքսավորվել են ԱՄՆ դոլարի Libor-ով ։ 2012 թվականին հիմնական կարգավորվող տոկոսադրույքով հիփոթեքային վարկերի շուրջ 45 տոկոսը և ենթավճարների ավելի քան 80 տոկոսը ինդեքսավորվել են Libor-ում ։  Ամերիկյան համայնքները նաև փոխառել են իրենց գումարի մոտ 75 տոկոսը ֆինանսական ապրանքների միջոցով, որոնք կապված են Libor-ի հետ ։  Մեծ Բրիտանիայում եռամսյա բրիտանական Libor ֆունտը օգտագործվում է որոշ հիփոթեքային վարկերի համար, հատկապես անբարենպաստ վարկային պատմություն ունեցողների համար։ Շվեյցարական ֆրանկ Libor-ն օգտագործվում է նաև Շվեյցարիայի Ազգային բանկի կողմից որպես դրամավարկային քաղաքականության իրենց հենակետային դրույքաչափ ։
Այնուամենայնիվ, եվրոյով արտահայտված տոկոսադրույքով ապրանքների համար սովորական հղման դրույքը Euribor-ն է, որը կազմվել է Եվրոպական բանկային ֆեդերացիայի կողմից ավելի մեծ բանկային վահանակից։ Եվրո Լիբոր գոյություն ունի, բայց հիմնականում՝ սվոպ պայմանագրերում շարունակականության նպատակով, որոնք սկսվում են մինչ ԵՄՄ ժամանակներից։ Libor-ը գնահատական է և նախատեսված չէ ընկերության պարտադիր պայմանագրերում։ Այնուամենայնիվ, այն հատուկ նշվում է որպես հղման տոկոսադրույք շուկայական ստանդարտ Միջազգային սվոպների և ածանցյալ գործիքների ասոցիացիայի փաստաթղթերում, որոնք օգտագործվում են այն կողմերի կողմից, ովքեր ցանկանում են գործարքներ կատարել արտաբորսային տոկոսադրույքով ածանցյալ գործիքներով։
Սահմանում
Libor-ը սահմանվում է հետևյալ կերպ.
"«Այն տոկոսադրույքը, որով անհատ ներդրող խմբի բանկը կարող էր միջոցներ վերցնել, եթե դա աներ՝ խնդրելով և այնուհետև ընդունելով միջբանկային առաջարկներ շուկայական ողջամիտ չափով, Լոնդոնի ժամանակով ժամը 11.00-ից անմիջապես առաջ»։"
Այս սահմանումը ընդլայնվում է հետևյալ կերպ.
Հաշվարկ
Libor-ը հաշվարկվում է Intercontinental Exchange-ի (ICE) կողմից և հրապարակվում է Refinitiv-ի կողմից։ Դա ինդեքս է, որը չափում է ֆինանսական ծախսերը համաշխարհային խոշոր բանկերի համար, որոնք գործում են Լոնդոնի ֆինանսական շուկաներում կամ Լոնդոնում գործող գործընկերների հետ։ Ամեն օր BBA-ն ուսումնասիրում է բանկերի վահանակը (18 խոշոր համաշխարհային բանկ՝ USD Libor-ի դիմաց)՝ հարցնելով՝ «Ի՞նչ տոկոսադրույքով կարող էիք վարկ վերցնել, արդյոք դուք դա կանեիք՝ խնդրելով և այնուհետև ընդունելով միջբանկային առաջարկներ ողջամիտ շուկայական չափով հենց առավոտյան ժամը 11-ից առաջ»։ BBA-ն դուրս է նետում ամենաբարձր չորս և ամենացածր չորս պատասխանները և միջինում է մնացած միջին տասնյակը՝ ստանալով 22% կրճատված միջին։ Միջինը հաղորդվում է ժամը 11:30 -ին ։
Libor-ը իրականում ինդեքսների մի շարք է։ Հինգ արժույթներից յ ուրաքանչյուրի համար կան յոթ տարբեր մարման ժամկետների (պարտքի մարման ժամկետի) առանձին Libor դրույքաչափեր ։ Ամենակարճ ժամկետը մեկ գիշերն է, ամենաերկարը՝ մեկ տարի: Միացյալ Նահանգներում մասնավոր պայմանագրերից շատերը վկայակոչում են եռամսյա դոլարային Libor-ը, որն այն ցուցանիշն է, որն առաջանում է այն բանից հետո, երբ հանձնաժողովին հարցնում են, թե ինչ տոկոսադրույք են նրանք վճարելու երեք ամսով դոլար փոխառելու համար ։
Արժույթ
1986 թվականին Libor-ը սկզբում սահմանեց փոխարժեքներ երեք արժույթների համար։ Դրանք էին ԱՄՆ դոլարը, բրիտանական ֆունտ ստեռլինգը և գերմանական մարկը։ Ժամանակի ընթացքում այն աճեց մինչև տասնվեց արժույթի։ Այն բանից հետո, երբ 2000 թվականին այս արժույթներից մի քանիսը միավորվեցին եվրոյին, մնացին տասը արժույթ ։ 2013 թվականի բարեփոխումներից հետո Libor-ի տոկոսադրույքները հաշվարկվել են հինգ արժույթների համար   ։
Գործում է մինչև 2023 թվականի հունիս՝
Անգործուն է 2021 թվականի դեկտեմբերից՝
Անգործուն է 2013 թվականից՝
Նշենք, որ Euro LIBOR-ը չպետք է շփոթել EURIBOR-ի հետ։
Մարման ժամկետները
Մինչև 1998 թվականը ամենակարճ ժամկետը եղել է մեկ ամիս, որից հետո ավելացվել է մեկ շաբաթվա դրույքաչափը։ 2001 թվականին սահմանվեցին մեկ օրվա և երկու շաբաթվա դրույքաչափեր ։ 2013 թվականի բարեփոխումներից հետո Libor-ի տոկոսադրույքները հաշվարկվել են 7 մարման ժամկետների համար   ։
Գործում է մինչև 2023 թվականի հունիս
Անգործուն է 2021 թվականի դեկտեմբերից
Անգործուն է 2013 թվականից
Libor ֆյուչերսներ
GBP և CHF LIBOR ֆյուչերսները վաճառվում են Intercontinental Exchange-ում (ICE) և CurveGlobal-ում, որը հանդիսանում է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայի խմբի մաս ։ ԱՄՆ դոլարի LIBOR ֆյուչերսները (նույնն է՝ Eurodollar ֆյուչերսները) վաճառվում են Չիկագոյի ապրանքային բորսայում։ JPY LIBOR ֆյուչերսները (նույնը` Եվրոյեն ֆյուչերսներ) վաճառվում են Տոկիոյի ֆինանսական բորսայում և Չիկագոյի ապրանքային բորսայում։
Տոկոսադրույքի սվոպներ
Տոկոսադրույքների սվոպները, որոնք հիմնված են Libor-ի կարճ տոկոսադրույքների վրա, ներկայումս միջբանկային շուկայում առևտուր են անում մինչև 50 տարի մարման ժամկետով։ Սվոպ շուկայում «հնգամյա Libor» տոկոսադրույքը վերաբերում է հնգամյա սվոփի տոկոսադրույքին, որտեղ սվոպի լողացող հատվածը վերաբերում է երեք կամ վեցամսյա Libor-ին (սա կարող է ավելի ճշգրիտ արտահայտվել որպես օրինակ՝ «5 տարվա տոկոսադրույք ընդդեմ 6-ամսյա Libor»)։ Libor + «բազիսային միավորներ», երբ խոսում ենք պարտատոմսի մասին, նշանակում է, որ պարտատոմսի դրամական հոսքերը պետք է զեղչվեն սվոպների զրոյական արժեկտրոնային եկամտաբերության կորի հիման վրա, որը տեղափոխվում է բազային կետերով՝ հավասարեցնելու պարտատոմսի փաստացի շուկայական գնին։ Տոկոսադրույքների սվոպներում Libor-ի տոկոսադրույքների օրվա հաշվարկի պայմանը Actual/360 է, բացառությամբ GBP արժույթի, որի համար այն Actual/365 է (ֆիքսված) ։
Հուսալիություն և սկանդալ
Հինգշաբթի օրը՝ 2008 թվականի մայիսի 29-ին, The Wall Street Journal-ը (WSJ) հրապարակեց հակասական ուսումնասիրություն, որը ենթադրում է, որ բանկերը կարող էին թերագնահատել փոխառության ծախսերը, որոնք նրանք հայտնել էին Libor-ի համար 2008 թվականի վարկային ճգնաժամի ժամանակ ։ Նման թերհաշվետվությունը կարող էր տպավորություն ստեղծել, որ բանկերը կարող են այլ բանկերից ավելի էժան վարկ վերցնել, քան իրականում։  Դա կարող էր նաև ստիպել բանկային համակարգին կամ կոնկրետ ներդրող բանկին ավելի առողջ թվալ, քան 2008 թվականի վարկային ճգնաժամի ժամանակ էր։ Օրինակ՝  ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ այն տոկոսադրույքները, որոնցով խոշոր բանկերից մեկը (Citigroup) ասել է, որ «կարող է դոլար պարտք վերցնել երեք ամսով, մոտավորապես 0,87 տոկոսային կետով ցածր է, քան հաշվարկված տոկոսադրույքը` որը հաշվարկվել է դեֆոլտի ապահովագրության տվյալների հիման վրա»։
Այս դեպքը հետագայում բացահայտելու համար The Wall Street Journal-ը 2011 թվականի մարտին զեկուցեց, որ կարգավորիչները կենտրոնացել են Bank of America Corp.-ի, Citigroup Inc.-ի և UBS AG- ի վրա ։ Գործ հարուցելը շատ դժվար կլինի, քանի որ Libor-ի փոխարժեքի որոշումը բաց բորսայում չի լինում։ Իրավիճակին ծանոթ մարդկանց խոսքով, երեք բանկերին տրվել են ծանուցագրեր։
Բացի այդ, որոշ այլ իշխանություններ հակասում էին Wall Street Journal-ի հոդվածին։ Միջազգային հաշվարկների բանկը 2008 թվականի մարտի իր եռամսյակային ակնարկում նշել է, որ «առկա տվյալները չեն հաստատում այն վարկածը, որ ներդրող բանկերը շահարկել են իրենց գնանշումները՝ ամրագրումների հիման վրա դիրքերից շահույթ ստանալու համար» ։ Այնուհետև, 2008 թվականի հոկտեմբերին Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հրապարակեց իր հերթական «Գլոբալ ֆինանսական կայունության» ակնարկը, որը նաև պարզեց, որ «Չնայած ԱՄՆ դոլարի Libor-ի ֆիքսման գործընթացի ամբողջականությունը կասկածի տակ է դրվել շուկայի որոշ մասնակիցների և ֆինանսական մամուլի կողմից, թվում է, որ ԱՄՆ դոլարի Libor-ը շարունակում է ճշգրիտ չափել տիպիկ վարկունակ բանկի կողմից չապահովված ԱՄՆ դոլարով ժամկետային ֆինանսավորման սահմանային արժեքը» ։
2012 թվականի հուլիսի 27-ին Financial Times-ը հրապարակեց նախկին վաճառողի հոդվածը, որում ասվում էր, որ Libor-ի մանիպուլյացիաները սովորական են եղել առնվազն 1991 թվականից ։ Այս մասին լրացուցիչ հաղորդումներ են ստացվել BBC-ից և Reuters-ից ։ 2012 թվականի նոյեմբերի 28-ին Բունդեսթագի ֆինանսական հանձնաժողովը լսումներ է անցկացրել՝ խնդրի մասին ավելին իմանալու համար ։
2012 թվականի սեպտեմբերի վերջին Barclays-ը տուգանվեց 290 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով՝ Libor-ը մանիպուլյացիայի ենթարկելու փորձերի պատճառով, և այլ բանկերի նկատմամբ հետաքննություն է սկսվել՝ նման կերպ վարվելու համար։ Ուիթլին կոչ է արել, որ Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիան կորցնի Libor-ը որոշելու իր լիազորությունը, և որ FSA-ն կարողանա քրեական պատժամիջոցներ կիրառել, ինչպես նաև տասը կետից բաղկացած հիմնանորոգման ծրագրում այլ փոփոխություններ կիրառել  ։
Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիան սեպտեմբերի 25-ին հայտարարել է, որ LIBOR-ի վերահսկողությունը կփոխանցի Մեծ Բրիտանիայի կարգավորող մարմիններին, ինչպես առաջարկել են Financial Services Authority-ի գործադիր տնօրեն Մարտին Ուիթլին և Ֆինանսական վարքագծի նոր մարմնի գործադիր տնօրեն նշանակվածը ։
Սեպտեմբերի 28-ին հրապարակվեց Ուիթլիի անկախ ակնարկը՝ առաջարկելով, որ կառավարությունն ու կարգավորող մարմինները ներկայացնող անկախ կազմակերպություն, որը կոչվում է Մրցութային կոմիտե, կառավարի LIBOR-ի ներդրման գործընթացը արտաքին վերահսկողության նոր գործընթացի ներքո՝ թափանցիկության և հաշվետվողականության համար։ Բանկերը, որոնք ներկայացնում են LIBOR-ին, պետք է դրանք հիմնվեն ավանդների շուկայի միջբանկային իրական գործարքների վրա և պահեն իրենց գործարքների գրառումները, որոնք աջակցում են այդ ներկայացումներին։ Վերանայումը նաև առաջարկեց, որ առանձին բանկերի LIBOR-ի հայտերը հրապարակվեն, բայց միայն երեք ամիս հետո, որպեսզի նվազեցնեն ռիսկը, որ դրանք օգտագործվեն որպես ներկայացնող բանկերի վարկունակության չափանիշ։ Վերանայումը բաց թողեց այն հնարավորությունը, որ կարգավորիչները կարող են պարտադրել լրացուցիչ բանկերի մասնակցել հայտերին, եթե դրանց թիվը կամավոր լինի։ Վերանայումը առաջարկել է քրեական պատժամիջոցներ՝ հատուկ հենանիշային տոկոսադրույքների մանիպուլյացիայի համար, ինչպիսին է LIBOR-ը, նշելով, որ ֆինանսական գործիքների մանիպուլյացիայի գործող քրեական կանոնակարգերը անբավարար են ։ LIBOR-ի տոկոսադրույքները կարող են լինել ավելի բարձր և ավելի անկայուն այս բարեփոխումների իրականացումից հետո, ուստի ֆինանսական հաստատությունների հաճախորդները կարող են զգալ ավելի ու ավելի անկայուն փոխառությունների և հեջավորման ծախսեր ։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը համաձայնել է ընդունել Wheatley Review-ի բոլոր առաջարկությունները և ճնշում գործադրել դրանք կիրարկող օրենսդրության վրա ։
Bloomberg LP-ի գործադիր տնօրեն Դեն Դոկտորոֆը Եվրախորհրդարանին ասել է, որ Bloomberg LP-ն կարող է մշակել այլընտրանքային ինդեքս, որը կոչվում է Bloomberg միջբանկային առաջարկվող տոկոսադրույք, որը կօգտագործի այնպիսի գործարքների տվյալներ, ինչպիսիք են շուկայական գնանշումները վարկային դեֆոլտի սվոպ գործարքները և կորպորատիվ պարտատոմսերը ։
Քրեական հետաքննություններ
2012 թվականի փետրվարի 28-ին պարզվեց, որ ԱՄՆ Արդարադատության նախարարությունը քրեական հետաքննություն էր վարում Լիբորի չարաշահումների վերաբերյալ ։ Հետաքննվող չարաշահումների թվում էր նաև այն հնարավորությունը, որ առևտրականները ուղղակիորեն շփվում էին բանկիրների հետ նախքան տոկոսադրույքների սահմանումը, ինչը նրանց առավելություն էր տալիս այդ օրվա ամրագրումը կանխատեսելու հարցում։ Libor-ն ունի մոտավորապես 350 տրիլիոն դոլար ածանցյալ գործիքներ։ Առևտրականներից մեկի հաղորդագրությունները ցույց էին տալիս, որ յուրաքանչյուր բազային կետի համար (0,01%), որը տեղափոխվել է Libor, ներգրավվածները կարող էին զուտ «մոտ մի քանի միլիոն դոլար» ։
2012 թվականի հուլիսի 4-ին սկանդալի լայնությունն ակնհայտ էր և դարձավ նորությունների և ֆինանսական հաղորդումների վերլուծության թեմա, որոնք փորձում էին բացատրել սկանդալի կարևորությունը ։ Հուլիսի 6-ին հայտարարվեց, որ Մեծ Բրիտանիայի Լուրջ Խարդախության գրասենյակը նույնպես քրեական հետաքննություն է սկսել տոկոսադրույքների մանիպուլյացիայի փորձի առնչությամբ ։
2012 թվականի հոկտեմբերի 4-ին ԱՄՆ հանրապետական սենատորներ Չակ Գրասլին և Մարկ Քըրքը հայտարարեցին, որ իրենք հետաքննում են ֆինանսների նախարար Թիմոթի Գեյթներին՝ տոկոսադրույքների մանիպուլյացիայի սկանդալին մեղսակցության համար։ Նրանք Գեյթներին մեղադրեցին տոկոսադրույքների ամրագրման մասին իմացության և անգործության մեջ, ինչը նպաստեց դատավարությանը, որը «սպառնում է խցանել մեր դատարանները բազմամիլիարդանոց խմբակային հայցերով», պնդելով, որ շահարկված դրույքաչափերը վնաս են հասցրել նահանգին, մունիցիպալ և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին։ Սենատորներն ասացին, որ ամերիկյանի վրա հիմնված տոկոսադրույքի ինդեքսն ավելի լավ այլընտրանք է, որի ստեղծման ուղղությամբ իրենք քայլեր կձեռնարկեն ։
Բարեփոխումներ
Դանիայի, Շվեդիայի, Կանադայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի Libor դրույքաչափերը դադարեցվել են ։
2013 թվականի հուլիսի վերջից ամեն օր կգնանշվեն ընդամենը հինգ արժույթ և յոթ մարման ժամկետներ (35 տոկոսադրույքներ), որոնք նվազեցված են 150 տարբեր Libor փոխարժեքից՝ 15 մարման ժամկետ տասը արժույթից յուրաքանչյուրի համար, ինչը ավելի հավանական է դարձնում, որ ներկայացված տոկոսադրույքները հիմնված են իրական առևտրի վրա ։
2013 թվականի հուլիսի սկզբից բանկերից ստացվող յուրաքանչյուր առանձին ներկայացման արգելանք է դրվում երեք ամսով` նվազեցնելու վարկունակության շողոքորթ պատկեր ներկայացնելու համար կեղծ տոկոսադրույք ներկայացնելու մոտիվացիան ։
Նոր վարքականոնը, որը ներկայացվել է նոր ժամանակավոր վերահսկիչ հանձնաժողովի կողմից, հիմնված է դրա վրա՝ ուրվագծելով այն համակարգերը և վերահսկումները, որոնք ընկերությունները պետք է ունենան Libor-ի շուրջ։ Օրինակ, այժմ յուրաքանչյուր բանկ պետք է ունենա Libor-ի համար պատասխանատու անձ, որը պետք է հաշվետու լինի, եթե կա որևէ ապօրինություն։ Բանկերը պետք է պահեն հաշվառումներ, որպեսզի անհրաժեշտության դեպքում դրանք կարողանան ստուգել կարգավորող մարմինները ։
2014 թվականի սկզբին NYSE Euronext-ը ստանձնեց Libor-ի կառավարումը Բրիտանական բանկիրների ասոցիացիայից ։ Նոր ադմինիստրատորը NYSE Euronext Rates Administration Limited-ն էր ՝ Լոնդոնում տեղակայված, Մեծ Բրիտանիայում գրանցված ընկերություն, որը կարգավորվում է Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական վարքագծի մարմնի կողմից ։
Սկանդալը նաև հանգեցրեց Եվրահանձնաժողովի առաջարկին ԵՄ-ի ողջ չափանիշի կարգավորման վերաբերյալ, որը կարող է ազդել նաև Libor-ի վրա։
LIBOR-ի դադարեցումը և առկա այլընտրանքները
2021 թվականի մարտի հաշվարկների համաձայն՝ խոշոր բանկերը կծախսեն ավելի քան 100 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ LIBOR-ից հեռանալու համար ։ 2022 թվականի հունվարից վարկավորման տոկոսադրույքը չի կարող օգտագործվել որպես ելակետային դրույքաչափ ցանկացած նոր ածանցյալ պայմանագրերում, վարկերի և վարկային քարտերի առաջարկներում ։
Առաջարկվել են LIBOR-ի մի շարք փոխարինումներ ։ Որոշ դեպքերում բանկերը թույլ են տալիս իրենց հաճախորդներին ընտրել, թե որ տոկոսադրույքին հետևեն ։
Այլընտրանքային հղման դրույքաչափերի հանձնաժողով
2014 թվականին ԱՄՆ Դաշնային պահուստային խորհուրդը և Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկը հայտարարեցին Այլընտրանքային դրույքաչափերի հղումների կոմիտեի (ARRC) ստեղծման մասին՝ LIBOR-ի կենսունակ այլընտրանքները գնահատելու համար ։
2016 թվականին ARRC-ն հրապարակեց իր առաջին զեկույցը հնարավոր ցուցանիշների վերաբերյալ, որոնք կարող են փոխարինել LIBOR-ին։
2018 թվականի մարտի 7-ին ՀՌԱԿ-ը հայտարարեց, որ կոմիտեն վերակազմավորվել է և մասնակցում են հետևյալ խմբերը ։
ARRC-ն բաղկացած կլինի հետևյալ հաստատություններից.
Ապահովված մեկ գիշերվա ֆինանսավորման տոկոսադրույք
2017 թվականի հունիսին ARRC-ը հայտարարեց գանձապետական ռեպո ֆինանսավորման լայն տոկոսադրույք՝ SOFR, որպես ԱՄՆ դոլարի LIBOR-ի առաջարկվող այլընտրանք։ Այս ընտրության հիմնավորման մեջ ARRC-ն ասել է.
SOFR-ը լիովին գործարքների վրա հիմնված տոկոսադրույք է, որը կունենա ամենալայն ծածկույթը գանձապետական ռեպո հասանելի ցանկացած տոկոսադրույքից և այն     կհրապարակվի ամեն օր Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկի կողմից 2018 թվականի ապրիլի 3-ից սկսած։ Իր ծածկույթի շրջանակի պատճառով SOFR-ը լավ ներկայացնում է Գանձապետական ռեպո շուկայի մեկ գիշերվա ֆինանսավորման ընդհանուր պայմանները։ Որպես այդպիսին, այն կարտացոլի վարկավորման և փոխառության տնտեսական ծախսերը, որոնք վերաբերում են այս շուկաներում ակտիվ շուկայի մասնակիցների լայն շրջանակին, ներառյալ բրոքեր դիլերներին, դրամական շուկայի հիմնադրամներին, ակտիվների կառավարիչներին, ապահովագրական ընկերություններին, արժեթղթերի փոխատուներին և կենսաթոշակային հիմնադրամներին:
Ամերիբոր
Ամերիբորը հենանիշային տոկոսադրույք է, որը ստեղծվել է Ամերիկյան ֆինանսական բորսայի կողմից։ Ameribor-ն արտացոլում է հազարավոր փոքր, միջին և տարածաշրջանային բանկերի փոխառության իրական ծախսերը ամբողջ Ամերիկայում, բայց այն նաև օգտակար է ավելի մեծ բանկերի և ֆինանսական հաստատությունների համար, որոնք բիզնես են անում այս բանկերի հետ, ինչպես նաև փոքր և միջին շուկայի ընկերությունների համար։ Ameribor-ը 2015 թվականի սկզբից ի վեր վաճառել է ավելի քան 550 միլիարդ դոլար։ Բացի այդ, AFX-ը թողարկել է Ameribor ֆյուչերսները 2019 թվականի օգոստոսի 16-ին ։
ԱՄՆ դոլար ICE Bank-ի եկամտաբերության ինդեքս
ԱՄՆ դոլարի ICE բանկի եկամտաբերության ինդեքսը ինդեքս է, որն առաջարկվել է Intercontinental Exchange Benchmark Administration-ի (IBA) կողմից 2019 թվականի հունվարին՝ չափելու եկամտաբերությունը, որով ներդրողները պատրաստ են ԱՄՆ դոլարով վարկ տրամադրել խոշոր, միջազգային ակտիվ բանկերին մեծածախ, չապահովված հիմունքներով մեկամսյա, եռամսյա և վեցամսյա ժամկետներում ։ Դրա օգտագործումը նախատեսված է նման լինել Libor-ի ներկայիս օգտագործմանը ։
Այլընտրանք Յեն LIBOR-ի համար
Տոկիոյի գիշերվա միջին փոխարժեքը (TONAR):
Արտաքին հղումներ
<references group="Ն" />
Կատեգորիա:Բանկ Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Բանկային հաշիվներ Կատեգորիա:Բանկային գործ ըստ երկրի Կատեգորիա:Տոկոս Կատեգորիա:Տոկոսադրույք Կատեգորիա:Միացյալ Նահանգներ Կատեգորիա:Միացյալ Նահանգների ֆինանսական պատմություն Կատեգորիա:Միացյալ Նահանգների բնակարանային փուչիկ Կատեգորիա:1984 introductions Կատեգորիա:Դրույքաչափ Կատեգորիա:Հղման դրույքաչափեր Կատեգորիա:Փոխանակումներ Կատեգորիա:Ֆինանսական խնդիրներ Կատեգորիա:Ֆինանս
Մթնշաղ։ Նորալուսին
«Մթնշաղ։ Նորալուսին» («The Twilight Saga: New Moon»), ռեժիսոր Քրիս Վայցի գեղարվեստական ֆիլմ Ստեֆանի Մայերի համանուն վեպի սյուժեով։
Ֆիլմը չնայած կինոքննադատների կողմից արժանացել է բացասական կարծիքների (առաջադրվել է 4 Razzie մրցանակի, որպես տարվա լավագույն ֆիլմերից մեկը), սակայն կինոյի պատմության ամենաշահութաբեր ֆիլմերից է։