cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ
2014-2019
2017 թվականի դեկտեմբերին ելույթ ունենալով Ատլանտյան խորհրդում՝ ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն ուժի մեջ կթողնի հակառուսական պատժամիջոցների գործող ռեժիմը «այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի դադարել Ռուսական ներխուժումն Ուկրաինա և մինչև նրա տարածքային ամբողջականությունը վերականգնվի» ։
Ռազդոլնոե (գյուղ, Մոզդոկսկի շրջան)
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1500 մարդ։
Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ
2014-2019
2017 թվականի դեկտեմբերի վերջին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հաստատել է Ուկրաինային մահաբեր զենքի մատակարարումներ սկսելու ամերիկյան վարչակազմի մտադրությունը։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփն այդպիսով, ի տարբերություն իր նախորդի, զիջել Է Կոնգրեսի ճնշմանը, որը 2014 թվականից հանդես է եկել Ուկրաինային «մահացու ռազմական օգնություն» ցուցաբերելու օգտին։ Ընդ որում, մատակարարվող զենքը «զուտ պաշտպանական» անվանելով՝ ԱՄՆ-ում այդ քայլը չեն համարում Մինսկի պայմանավորվածությունների խախտում։ Մահաբեր զենքը, որի մատակարարումները սկսվում են 2018 թվականին, ներառում է Barrett M107A1 խոշոր տրամաչափի դիպուկահար հրացաններ, ռազմամթերք և դրանց մասեր, ինչպես նաև FGM-148 Javelin (210 հակատանկային հրթիռներ և 47 միլիոն դոլար արժողությամբ 35 կայանքներ) ։ Ռուսաստանի արձագանքը Ուկրաինային ամերիկյան զենք մատակարարելու որոշմանը կանխատեսելի բացասական էր։ ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ 2014 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ն ավելի քան 1 միլիարդ դոլար է ուղարկել անվտանգության ոլորտում Ուկրաինային աջակցելու (զինծառայողների պատրաստման և ռազմական տեխնիկայի գնման համար) ։
Ռազդոլնոե (գյուղ, Մոզդոկսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1888 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Մոզդոկսկի շրջանի բնակավայրեր
Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ
2014-2019
2018 թվականի մարտին Կուրտ Վոլքերը հայտարարել էր, որ Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետությունները պետք է վերացվեն, քանի որ չեն համապատասխանում Ուկրաինայի Սահմանադրությանը։ Նրա խոսքով՝ այդ հանրապետությունները «կազմավորումներ են, որոնք ստեղծվել են Ռուսաստանի կողմից, որպեսզի օգնեն քողարկել ՌԴ-ի դերը և ամրապնդեն շարունակվող հակամարտությունը» ։ Այս հայտարարությունը կոշտ արձագանք է առաջացրել Ռուսաստանում ։
2018 թվականի հուլիսի 25-ին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը տարածել է պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի հայտարարությունը՝ այսպես կոչված «Ղրիմի հռչակագիրը», որում ասվում էր, որ ԱՄՆ-ն այսուհետ ևս պնդելու Է Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության վերականգնումը։ Պոմպեոն ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ն «հավատարիմ է իր վաղեմի սկզբունքին՝ հրաժարվել միջազգային իրավունքի խախտմամբ ուժով բռնազավթված տարածքի նկատմամբ Կրեմլի հավակնությունները ճանաչելու հարցում» և կոչ Է արել Ռուսաստանին «դադարեցնել Ղրիմի օկուպացիան»։ «Դաշնակիցների, գործընկերների և միջազգային հանրության հետ համատեղ ԱՄՆ-ն մերժում է Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի անեքսիայի փորձը և պարտավորվում է աջակցել այդ քաղաքականությանը մինչև Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության վերականգնումը»,- ասված էր Պոմպեոյի հայտարարության մեջ ։
2019-2024
2019 թվականի գարնանը կայացած նախագահական ընտրություններում Վլադիմիր Զելենսկիի հաղթանակից հետո Կուրտ Վոլքերը հունգարական Valasz Online ինտերնետ-լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում նախազգուշացում է արել ընտրված նախագահի հասցեին՝ նշելով, որ եթե նա փորձի կարգավորել հակամարտությունը Դոնբասում՝ տարածքների մի մասից Ռուսաստանի օգտին հրաժարվելու ճանապարհով, նա հայրենակիցներին շատ արագ կմոտեցնի իր դեմ։ Վոլքերը համոզմունք է հայտնել, որ հակամարտության կարգավորման լավագույն ուղին ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելության Դոնբաս ուղարկելու առաջարկի զարգացումն է, ինչպես նաև Կիևի կողմից իրականացվող բարեփոխումների շարունակումը ։
Մայիսի 20-ին Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի երդմնակալության արարողությանը ԱՄՆ-ը ներկայացրել են ԱՄՆ-ի Էներգետիկայի նախարար Ռիկ Փերին, ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտի Ուկրաինայի հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Կուրտ Վոլքերը, ԵՄ-ում ԱՄՆ-ի դեսպան Գորդոն Սոնդլանդը, ԱՄՆ-ի ազգային Անվտանգության խորհրդում Եվրոպական գործերի դեպարտամենտի տնօրեն Ալեքսանդր Վիդմանը, ինչպես նաև Ուկրաինայում ԱՄՆ-ի դիվանագիտական առաքելության ղեկավարի պաշտոնակատար Ջոզեֆ Փենինգթոնը ։ Երդմնակալության արարողությանը մասնակցող ամերիկյան պատվիրակության հետ հանդիպմանը Զելենսկին կոչ է արել ԱՄՆ-ին խստացնել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները, որպեսզի օգնի Ուկրաինային հաղթահարել «ռուսական ագրեսիան»։ «ԱՄՆ-ն հզոր և շատ լուրջ գործընկեր է Ուկրաինայի համար, առաջին հերթին՝ Ռուսաստանի ագրեսիայի հաղթահարման գործում»,- ասել է Զելենսկին։ «Մենք չենք կարող ինքնուրույն հաղթահարել ռուսական ագրեսիան Դոնբասում և Ղրիմում։ Դրա համար էլ մեզ անհրաժեշտ է ձեր օգնությունը»,- ասել է Զելենսկին ։
Մայիսի 28-ին՝ Վլադիմիր Զելենսկիի պաշտոնն ստանձնելուց մեկ շաբաթ անց, Կուրտ Վոլքերը պատասխանել է համաշխարհային ԶԼՄ-ների հարցերին՝ բացատրելով ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Ուկրաինայի նկատմամբ այնտեղ կայացած նախագահական ընտրություններից հետո և Դոնբասի կարգավորման ամերիկյան տեսլականը։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարը համարելով Ուկրաինայի նոր ղեկավարության գլխավոր խնդիրներից մեկը՝ Վոլքերը խուսափել է նախկին ղեկավարության գործունեության գնահատականներից և ընտրություններում Պորոշենկոյի պարտության պատճառներից և հայտարարել է, որ նա «հսկայական աշխատանք է կատարել՝ ուղղված Ուկրաինայում բարեփոխումներ անցկացնելուն»։ Այնուհետև Վոլկերն իր պատասխաններում փաստացի Վլադիմիր Զելենսկուն ներկայացրել է Պետրո Պորոշենկոյի սկսած բարեփոխումների շարունակողի կողմից, բայց կոչ է արել դրանք ավելի վճռական անցկացնել։ Կուրտ Վոլքերի արտահայտությունների զգալի մասը վերաբերում էր Դոնբասի հակամարտությանը և դրա կարգավորման ուղիներին։ Վոլքերը հայտարարել է, որ Մինսկի համաձայնությունների կատարման տեսանկյունից «Ուկրաինան չի կարող ավելին անել, քան նա արդեն արել է», և հակամարտության պատճառ է համարել «ռուսական օկուպացիան» ։
Մայիսի վերջին ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատ է ներկայացվել «Ուկրաինային աջակցություն տրամադրելու մասին օրինագիծը՝ նրա անկախության, ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության համար»։ Օրինագծի առանցքային կետը դարձել Է ՆԱՏՕ-ից դուրս հիմնական դաշնակցի (major non-NATO ally) Ուկրաինային արտոնյալ կարգավիճակ տրամադրելու հնարավորության մասին դրույթը, որը կգործի մինչև ՆԱՏՕ-ին Ուկրաինայի հնարավոր անդամակցումը։ Ներկայումս նման կարգավիճակ ունեն 16 պետություններ, այդ թվում՝ Ավստրալիան, Իսրայելը, Ճապոնիան, Հարավային Կորեան, Պակիստանը։  Օրինագծին հավանություն տալու դեպքում Ուկրաինային տրամադրվող ամերիկյան սպառազինությունների ցուցակում կարող են ընդգրկվել հակատանկային, հակաքաղցկեղային և հակաօդային համակարգեր ։
Մինչդեռ Դոնալդ Թրամփը Վլադիմիր Զելենսկուն հրավիրել է այցելել Վաշինգտոն։ Ամերիկյան վարչակազմի ցանկության ևս մեկ հաստատում է ուկրաինական ուղղությամբ աշխատանքը կտրուկ ակտիվացնելու ցանկությունը և դրա նկատմամբ վերահսկողությունն ուժեղացնելու փաստը դարձել է ամերիկյան դիվանագիտական առաքելության նոր ղեկավարի այցը Կիև։ Ժամկետից շուտ հետ կանչված դեսպան Մարի Յովանովիչի տեղը, որը համարվում էր «Օբամայի մարդը» և ժամանակին բացեիբաց կոչ էր անում ուկրաինացի պաշտոնյաներին անտեսել Դոնալդ Թրամփին, զբաղեցրել է Քրիստինա Կվինը, որն ավելի վաղ Ֆրանսիայում ԱՄՆ դեսպանատանը աշխատել է տնտեսական հարցերով խորհրդական-նախարար ։
Հուլիսի սկզբին Զելենսկին առաջ է քաշել ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի՝ Ուկրաինայի արևելքում հակամարտության կարգավորման նորմանդական գործընթացին միանալու նպատակահարմարության գաղափարը ։ ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտը, սակայն, չի պաշտպանել Վլադիմիր Զելենսկիի առաջարկը Դոնբասի իրադրության շուրջ բանակցությունների ձևաչափի փոփոխման վերաբերյալ ։
Դոնալդ Թրամփի՝ «Մեծ ութնյակը» վերականգնելու և համաշխարհային տերությունների այդ ոչ պաշտոնական քաղաքական ակումբ վերադառնալու մտադրության մասին տեղեկություններ հայտնելիս Զելենսկին ակտիվություն է ծավալել դրան խանգարելու նպատակով։ Զելենսկին նշել է այն պայմանները, որոնց դեպքում, նրա կարծիքով, Ռուսաստանը կարող է հույս ունենալ կրկին զբաղեցնել իր տեղը «բարձր դիվանագիտության օրակարգում» և վերականգնվել G8-ում. դա «գրավյալ Ղրիմի վերադարձն է, Դոնբասում մարտական գործողությունների դադարեցումը և ավելի քան հարյուր քաղաքական բանտարկյալների և ուկրաինացի նավաստիների ազատ արձակումը, որոնց պահում է Կրեմլը» ։
2019 թվականի օգոստոսի սկզբին ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն «Վաշինգտոնի տնտեսական ակումբ» ոչ կառավարական կազմակերպության նիստում հայտարարել էր, որ Ղրիմը պետք է վերադառնա Ուկրաինայի կազմ, ԱՄՆ-ի դիրքորոշումն այն է, որ թերակղզու գտնվելը Ռուսաստանի կազմում «անընդունելի է»։ Նա նաև հույս է հայտնել, որ Ուկրաինայի նոր նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին «խնդրի նկատմամբ ավելի կրեատիվ մոտեցում կգտնի» ։
Օգոստոսի 28-ին Կիև է այցելել ԱՄՆ նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջոն Բոլթոնը։ Բոլթոնի և Զելենսկու բանակցություններում քննարկվել են պետությունների միջև ռազմավարական գործընկերության ամրապնդման առաջնահերթ միջոցառումները, անվտանգության և պաշտպանության, էներգետիկ անվտանգության ոլորտներում համագործակցության խորացման հնարավորությունները, ինչպես նաև ԶՈՒ և Ուկրաինական պաշտպանական արդյունաբերության բարեփոխման հարցերում։ Զելենսկին շնորհակալություն է հայտնել ամերիկյան կողմին «Ուկրաինայի ինքնիշխանությանն ու տարածքային ամբողջականությանը հզոր աջակցության, Ղրիմի նկատմամբ հետևողական պաշտոնական քաղաքականության և Դոնբասի խաղաղ կարգավորման գործում առաջընթացի հասնելու ջանքերի համար» ։
Ավելի վաղ The Wall Street Journal թերթը հայտնել էր, որ Բոլթոնի և Զելենսկու Հանդիպման հիմնական թեմաներից մեկը պետք է դառնար չինական Skyrizon Aircraft և Xinwei Group ընկերությունների կողմից «Մոթոր Սիչ» ավիացիոն շարժիչների արտադրության Ուկրաինական գործարանի բաժնետոմսերի ավելի քան 50 %-ը գնելու պատրաստվող գործարքը, որին ԱՄՆ-ը մտադիր է խանգարել, քանի որ այն կարող է զգալիորեն բարձրացնել Չինաստանի ռազմարդյունաբերական ներուժը  ։ Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպանատան մամուլի ծառայությունից հայտնել են, որ օգոստոսի 27-ին Ջոն Բոլթոնը Ուկրաինայի ԱԱՊԽ քարտուղար Ալեքսանդր Դանիլյուկի հետ քննարկել է «Ուկրաինայի արդյունաբերությունը Չինաստանի անբարեխիղճ տնտեսական վարքագծից պաշտպանելու» հարցը ։
Թուլ շրջան (Մոնտանա)
Թուլ շրջան (Toole County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.949 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.267 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շելբի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1914 թ.։
Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ
2019-2024
Օգոստոսի 29-ին հայտնի է դարձել, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարգադրել է ստուգել Ուկրաինային ռազմական օգնության ծախսերը, որպեսզի համոզվի, որ փողը լավագույնս է ծախսվում ԱՄՆ շահերի տեսանկյունից։ Ստուգմամբ զբաղվում են պաշտպանության նախարար Մարկ Էսպերը և նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով օգնական Ջոն Բոլթոնը։ 2019 թվականին այդ նպատակների համար հատկացված 250 միլիոն դոլարի գումարը ժամանակավորապես սառեցվել է։ Պենտագոնի տեղեկատվության համաձայն՝ 2014 թվականից Ուկրաինային ամերիկյան ռազմական օգնության ծավալը կազմել է 1,5 միլիարդ դոլար ։
Թուլ շրջան (Մոնտանա)
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ
2019-2024
Արդյունքում, սակայն, ԱՄՆ նախագահի վարչակազմը որոշում է կայացրել ապաշրջափակել 250 միլիոն դոլարը, որը հատկացվում է Ուկրաինայի ռազմական կարիքների համար։ ԱՄՆ-ում Ուկրաինայի դեսպանատանը ողջունել են այդ որոշումը և պարզաբանել, որ խոսքը Պենտագոնի բյուջեից 250 միլիոն դոլարի մասին է «անվտանգության բնագավառում Ուկրաինային օգնության նախաձեռնություն» ծրագրի շրջանակներում, պետդեպարտամենտի 2019 թվականի բյուջեից 115 միլիոն դոլարի «միջազգային ռազմական ֆինանսավորում» ծրագրի շրջանակներում, ինչպես նաև նույն ծրագրից 26,5 միլիոն դոլարի մասին՝ 2018 թվականի բյուջեից ընդամենը 391,5 միլիոն դոլար ։ Ընդ որում, Թրամփը Եվրոպայի երկրներին կոչ է արել ավելի շատ գումար հատկացնել Ուկրաինային աջակցելու համար և նախազգուշացրել է, որ Վաշինգտոնը կարող է դադարեցնել գումարի հատկացումը, եթե Եվրոպայի երկրները չբարձրացնեն իրենց ծախսերը ։
Սեպտեմբերի 5-ին ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Մայքլ Պոմպեոն The Daily Signal-ին տված հարցազրույցում հույս է հայտնել, որ Ուկրաինայի նոր ղեկավարությունը, որը կոչ է անում վերսկսել բանակցությունները նախագահ Պուտինի հետ նորմանդական ձևաչափի շրջանակներում, կկարողանա նոր կյանք հաղորդել այդ հին գործընթացին։ Պոմպեոն հիշեցրել է, որ ԱՄՆ-ի ներկայիս քաղաքականությունն այն է, որ Կանաչների վարչակազմին հնարավորություն տրվի դուրս գալ Մոսկվայի հետ հարաբերություններում առկա բանակցային շրջանակներում ստեղծված փակուղուց։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանի հետ երկխոսության աջակցությունն անհրաժեշտ է և Ուկրաինայում պատերազմի դադարեցման, և ահաբեկչության դեմ պայքարում Ռուսաստանի հետ համագործակցության համար ։ Պոմպեոն հայտարարել Է, որ ԱՄՆ-ն հավատարիմ է մնում իր մոտեցմանը, որը շարադրված է 2018 թվականի հուլիսին «Ղրիմի հռչակագրում» ։
Կիսանգանի
Կիսանգանի (մինչև 1966 թվականը՝ Ատենլիվիլ, Kisangani), քաղաք Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, Վերին Զաիր նահանգի վարչական կենտրոնը, 935 977 բնակչություն (2012)։
Նավահանգիստ է Կոնգո գետի վրա, ավտոճանաբարհների հանգույց է, կարևոր առևտրաբաշխիչ և արդյունաբերական կենտրոն։
Անվանում
Հիմնադրվել է 1883 թվականին Աֆրիկայի հետազոտող Հենրի Ստենլիի կողմից, որի անունով էլ այն սկզբում կոչվել է Ստենլեվիլ (Stanleyville. ville ― «քաղաք»)։
Կիսանգանի է վերանվանվել 1966 թվականին ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության քաղաքներ
Սոփերք հայկականք
«Սոփերք հայկականք» (գրաբար՝ սոփերք - փոքր մատյան), մատենաշար, որը կազմել և հրատարակել է Ղևոնդ Ալիշանը։
Պատմություն
Լույս է տեսել 22 հատոր (1853-1861, Վենետիկ, Սբ Ղազարի տպարանում)։
1933-1934 թվականներին Վենետիկի Մխիթարյանները «Սոփերք հայկականք» մատենաշարով հրատարակել են Մխիթար Գոշի «Խրատք ոգեշահք» և Եփրեմ Խուրի Ասորու «Կցուրդք» գործերը, որոնցով էլ եզրափակվել է մատենաշարը։
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Արջուկ
Արջուկ, հայկական արական անուն։ Հայերեն արջ բառի փաղաքշական ձևն է։ Լատիներենում կա Ursula անձնանունը, որը նույնպես նշանակում է «փոքր արջ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Իգոր Սապրիկին
Իգոր Սապրիկին (И́горь Алекса́ндрович Сапры́кин, ), ռուս և խորհրդային դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ռոման Կոլոդկինը ծնվել է 1949 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Մոսկվայում։
1961 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիայի դիվանագիտական ղեկավար աշխատողների կատարելագործման դասընթացներ։ Տիրապետում է ֆրանսերենին և անգլերենին։
1961 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
2003 թվականից հանդիսանում է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության հատուկ հանձնարարությունների դեսպան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Հոուփ Սոլո
Հոուփ Ամելիա Սոլո (Hope Amelia Solo, ), ամերիկացի նախկին ֆուտբոլիստուհի, դարպասապահ, Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն։ 2000-2016 թվականներին հանդես է եկել Միացյալ Նահանգների կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականում ( թվականից)։
Համալսարանային առաջնություններում ներկայացրել է Վաշինգտոնի համալսարանը, որից հետո մասնագիտական նորամուտը կատարել Կանանց ֆուտբոլի միացյալ ասոցիացիայի (WUSA) «Ֆիլադելֆիա Չարջ» ակումբում։ Առաջին մրցաշրջանում մարզական կառույցի լուծարվելուց հետո սկսել է ելույթներ ունենալ եվրոպական ակումբներում։ 2009-2011 թվականներին հանդես է եկել Կանանց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի առաջնության (WPS) մի շարք ակումբներում։ Հերթական լուծարումից հետո (2012) սկսել է հանդես գալ Կանանց ազգային ֆուտբոլային լիգայում (NWSL)։
Մասնակցություն է ունեցել «Երբ պարում են աստղերը» հեռուստաշոուում, ինչպես նաև նկարահանվել «ESPN The Magazine» ամսագրի «Body Issue» ֆոտոշարքում։
Իսայա Շարֆման
Իսայա Լեո Շարֆման (Isaiah Leo Sharfman, ), ամերիկացի տնտեսագետ, Միչիգանի համալսարանի տնտեսագիտության վաստակավոր պրոֆեսոր, 1945 թվականին Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։
Կենսագրություն
Իսայան ծնվել է 1886 թվականի փետրվարի 19-ին Վոլինի նահանգի Նովոգրադ քաղաքում, իսկ 1894 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ Բոստոն, իսկ 1903 թվականին Շարֆմանը ստացել է Ամերիկայի քաղաքացիություն ։
1898-1904 թվականներին սովորել է Բոստոնի լատինական դպրոցում, 1904-1907 թվականներին սովորել է Հարվարդի քոլեջում, որտեղ 1907 թվականին ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան։ 1907-1910 թվականներին սովորել և 1910 թվականին ավարտել է Հարվարդի իրավաբանական դպրոցը՝ ստանալով իրավունքի բակալավրի աստիճան ։
Զուգահեռաբար, 1905-1906 թվականներին աշխատել է Բոստոնի Բերդեթ քոլեջում, և 1908-1910 թվականներին եղել է Հարվարդի քոլեջում որպես տնտեսագիտության պրոֆեսորի ասիստենտ։ 1909 թվականին ընդունվել Է Մասաչուսեթս նահանգի փաստաբանների կոլեգիա, և 1909-1910 թվականներին Բոստոնում զբաղվել է ընդհանուր իրավագիտությամբ։ 1912 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ՝ դառնալով Հանրային ծառայությունների շուկայի կարգավորման հանձնաժողովում Ազգային քաղաքացիական հիմնադրամի համար գլխավոր քննիչ։
1912-1913 թվականներին դասախոսություններ է կարդացել տնտեսության վերաբերյալ, 1913-1914 թվականներին եղել է պրոֆեսորի ասիստենտի պաշտոնում, իսկ 1914-1955 թվականներին՝ Միչիգանի համալսարանում որպես լրիվ պրոֆեսոր, 1927-1954 թվականներին՝ տնտեսագիտության ամբիոնի վարիչ, իսկ 1947-1955 թվականներին արժանացել է պրոֆեսոր Հենրի Ադամսի պատվավոր կոչմանը։ 1939 թվականին եղել է Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1955 թվականին թոշակի է անցել և դարձել Բրանդեյի համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ ։
1923-1924 թվականներին Ազգային արդյունաբերական խորհրդաժողովի խորհրդի համար եղել է հակամենաշնորհային քաղաքականության հետաքննության տնօրեն, 1929-1931 թվականներին՝ The American Economic Review խմբագրական խորհրդի անդամ, 1933-1935 թվականներին՝ երկաթուղու զբաղվածության հարցերով խորհրդատվական կոմիտեի անդամ, 1939 թվականին՝ Տնտեսագետների և սոցիոլոգների խորհրդատվական կոմիտեի անդամ, Քաղաքացիական բարեկարգման հարցերով նախագահական կոմիտեի անդամ, 1942-1944 թվականներին՝ Աշխատանքի վետերանների խորհրդի ասոցացված անդամ, 1943-1946 թվականներին՝ Աշխատանքի ազգային խմբի ասոցացված անդամ, 1949-1959 թվականներին՝ նավթային ոլորտի մենագրությունների խմբագրական խորհրդի անդամ։ 1954 թվականին եղել է Միչիգանի գիտությունների, արվեստի և գրականության ակադեմիայի նախագահը։ 1945 թվականին եղել է Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ, իսկ 1965 թվականին՝ պատվավոր անդամ, 1964 թվականին՝ Բրանդեյ համալսարանի իրավունքի պատվավոր դոկտոր։ 1967 թվականին Շարֆմանի ընտանիքը տեղափոխվել է Վաշինգտոն ։
Ընտանիք
Իսայա Շարֆմանն ամուսնացել է 1910 թվականի հուլիսի 7-ին Մինի Շիկեսի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Նելսոն Էյմեսը և Ուորեն Լեոնարդը ։
Մրցանակներ
Շարֆմանն իր նվաճումների համար պարգևատրվել է ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Յոոսու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 90 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Լահեդա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(5237) Յոշիկավա
(5237) Յոշիկավա (Yoshikawa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,240547 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0269 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4542 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1224,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293882 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,14° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պոդլեսնոե (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Պոդլեսնոե (Підлісне), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդլեսնոե գյուղում բնակվում էր 1 022 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բուժի
Բուժի (Bougy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 424 մարդ, բնակչության խտությունը` 139.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.03 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 14 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 284 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 228-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 56։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,3 %։ 228 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 213 անձ (103 տղամարդ և 110 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (12 տղամարդ և 3 կին)։ 56 անաշխատունակներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մալաթիայի դաշտ
Մալաթիայի դաշտ, միջլեռնային հարթավայր փոքրասիական բարձրավանդակի արևելյան մասում, Նուրհակ, Ենգիզեկ, Մալաթիա լեռների միջև, Եփրատ գետի աջ ափին։ Երկարությունը մոտ 68 կմ է, լայնությունը՝ մոտ 34 կմ։ Ձգվում է հյուսիսից հարավարևմտյան ուղղությամբ։ Ունի հարավարևելյան թույլ թեքություն, 600-1000 մ բարձրություն։ Ծածկված է ջրաբերուկներով։ Օգտակար հանածոներից կան երկաթ, պղինձ, քարածուխ, շինանյութեր, կերակրի աղ։ Ունի բարեխառն կլիմա՝ տաք ամառ, ցուրա ձմեռ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը մոտ -4 °C է, հուլիսինը՝ 20-22 °C, տարեկան տեղումները՝ 400-600 մմ։ Գլխավոր գետը Թոխման (Մելաս) է։ Տարածված են շագանակագույն և լեռնամարգագետնային հողերը՝ իրենց բնորոշ բուսածածկույթով։ Լեռնաշղթաների ստորոտներում տեղ-տեղ կան անտառային պուրակներ։ Ոռոգվող հողերում մշակում են հացահատիկ, բանջարեղեն, բամբակ, ծխախոտ, զբաղվում՝ խաղողագործությամբ և պտղաբուծությամբ։
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մալաթիայի մարզի հարթավայրեր
Սուլուխ
Սուլուխ կամ Սլուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 12 կմ հյուսիս-արևելք՝ Մուշ-Խնուս ճանապարհի վրա՝ Արածանի գետի ձախ ափին։
Պատմություն
1907 թվականի մայիսի 27-ին թուրքերը շրջափակում են Սուլուխ գյուղը և սկսվում է անհավասար կռիվ թուրքերի և հայ ֆիդայիների միջև։ Ֆիդայիներին գլխավորում էր Գևորգ Չաուշը։
Թուրքերը այդ օրը 150 սպանված և 250 վիրավոր տվեցին։ Նրանք Մուշից թնդանոթ ուզեցին։ Հայերը հեռացան Սուլուխից։ Կռվում մահացել էին Գևորգի երկու զինակիցները՝ Հագեն և Գալեն։ Գալեի և Հագոյի դիակներն իջեցրեցին Մուրադ գետի մեջ։ Իսկ Գևորգին թողեցին Արածանիի ափին՝ կամրջի մոտ և երկու սուլուխցու կարգադրեցին հսկել։ Հաջորդ օրը՝ մայիսի 28-ին Գևորգին մահամերձ վիճակում գտնում է քուրդ ցեղապետ Զայնալ բեյը։ Գևորգը ջուր է խնդրում և ջուր խմելուց հետո մահանում է բեկի ձեռքերի վրա ։
Գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915-1916 թվականներին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբներին ուներ 160 տուն՝ 1000 հայ բնակչով։
Տնտեսություն
Սուլուխն հայտնի էր իր բարձրորակ հացահատիկներով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Սուլուխում է գտնվում գյուղի նշանավոր կամուրջը, որը պահպանվում է մինչև այժմ։ Գյուղի մոտակայքում կար '''Ս. Գևորգ''' անունով մատուռ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մուշի շրջանի համայնքներ
Կրասնոգորկա (այլ կիրառումներ)
Կրասնոգորկա, կարող է վերաբերել՝
Արցախի Հանրապետության Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի շքանշան
Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2–րդ աստիճանի շքանշան, Արցախի Հանրապետության պետական պարգև, որով պարգևատրվում են ԻՊՈՒ մարտիկներն ու ՊԲ–ի զինծառայողները հայրենիքի պաշտպանության գործում ցուցաբերած ակնառու խիզախության և արիության համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության պետական պարգևներ
Փերկինս շրջան (Նեբրասկա)
Փերկինս շրջան (Perkins County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.287 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.200 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գրանտ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1887 թ.։
Ժողովածու (580)
Ժողովածու (580), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 580 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1618 թվականին Անդրէաս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5X12.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 351 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի մագաղաթ 2 էջ, գրված է՝ ուղղագիծ և բոլորգիծ երկաթագիր, Եկեղեցական պատմություն։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 86բ, 270բ, 351ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Լիպկի (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Լիպկի (Липки), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բանիկ (այլ կիրառումներ)
Բանիկ, կարող է վերաբերել՝
Ավագ Ալեքսանյան
Ավագ Ալեքսանի Ալեքսանյան, օդաչու-հրամանատար։ Ավարտել է Ստավրոպոլի (Ռուսաստան) ռազմաօդային ուժերի (1979), Ակտյուբինսկի (Ղազախստան) բարձրագույն օդաչուական (1984) ուսումնարանները։ 1984–1998 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի», ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայաններում։ 1990–1992 թվականներին ՅԱԿ-40 ինքնաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու) մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 160 ժամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 22 ծնունդներ
Արտույտ (անձնանուն)
Արտույտ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն համանուն թռչունի անունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Ֆիլադելֆիա (Իտալիա)
Ֆիլադելֆիա  (Filadelfia)՝ կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5810 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 30 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 193 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 89814։ Հեռախոսային կոդը՝ 0968։
Սուրբ Մեծ նահատակ Վարվառան հարգվում է որպես համայնքի հովանավոր։ Տոնակատարությունը դեկտեմբերի 4-ին է։
Աստերոիդների ցանկ (190301-190400)
Աստերոիդների ցանկ (190201-190300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (190401-190500)
Ֆիլադելֆիա (Իտալիա)
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վանի վիլայեթ
Վանի վիլայեթ, Վանի էլայեթ, Վանի փաշայություն, հայկական աղբյուրներում՝ Վանի կուսակալություն, Վանի նահանգ, Oսմանյան կայսրության վարչատարածքային միավոր Արևմտյան Հայաստանում, Վան կենտրոնով։
Պատմություն
Ստեղծվել է Թուրքիայի և Իրանի միջև կնքված Ամասիայի հաշտության պայմանագրից (1555) հետո։ Հիմնականում ընդգրկել է հին Վասպուրական նահանգի տարածքը։ Մինչև XVII դարը էյալեթի մեջ էին մտնում նաև Բայա գետի, Դիադինի և Ալաշկերտի գավառները, որոնք հետագայում միացվեցին Էրզրումի վիլայեթին, իսկ XVIII դարի վերջին կազմեցին առանձին փաշայություն։
Տարածք
Վանի վիլայեթի հիշյալ տարածքը 39 300 կմ2 էր, որն ընդգրկում էր Հին Վասպուրական, Մոկք և Կորճայք նահանգների մեծ մասը, Տուրոլբերանի հյուսիսարևելյան որոշ շրջաններ։ Սահմանակից էր հյուսիսից՝ Էրզրում, արևմուտքից՝ Բիթլիս (Բաղեշի) և Դիարբեքիրի, հարավից՝ Մոսուլի վիլայեթներին, արևելքից՝ Պարսկաստանին։ Վանի վիլայեթը հյուսիսից եզերվում է Ծաղկանց լեռներով, արևելքից՝ Կոտուր-Զագրոսյան լեռնաշղթայով, հարավից ձգվում են Հայկական Տավրոսի Ռշտունյաց (Կապարհատաց), Կանգվար, Ագարակի, Զողա, Աղբակի լեռնաբազուկները։ Վանա լիճը հյուսիս-արևելքից եզերում են կաղնու անտառներով պատած Ս․ Սահակ կամ Էրերնա լեռները։
Խոշաբի հյուսիսայի մասով տարածվում է Կուխ լեռնաշղթան։ Վանի վիլայեթի աչքի ընկնող լեռնագագաթներն են՝ Նեխ Մասիքը կամ Սիփանը (4434 մ), Զողան (4168 մ), Առնոսը (3550 մ), Թոնդրակը (3542 մ), Արտոսը (3475 մ), Վարագը (3250 մ)։
Վանի վիլայեթը հատկապես Վանա լճի ավազանը, ջրառատ է։ Հյուսիսում հոսում են Աղի, Առեստ (Բանդիմահի), Մարմետ (Կարասու), Հայոց ձոր (Խոշաբ) գետերը։ Վերջինիս ակունքներից սկիզբ է առնում նշանավոր Մենուայի ջրանցքը։ Վանի վիլայեթի տարածքից են սկիզբ առնում Զերմ (Արևելյան Տիգրիս) և Մեծ Զավ գետերը։ Վանա լճից բացի, կան մի քանի փոքր լճակներ, որոնցից ամենամեծն է Արճակը (Արճիշակ), որի մեջ է թափվում համանուն գետը (այժմ՝ Մահմուդիկ)։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին Վանի վիլայեթն ուներ շուրջ 425 000 բնակիչ։ 1 կմ2-ու վրա ապրում էր շուրջ 10—11 մարդ։ Ավելի խիտ էին բնակեցված լճափնյա հայաբնակ գավառները (Վան-Տոսպ, Թիմար, Ականցի հովիտ և այլն), Մեծ Զավի վերին հոսանքի ասորաբնակ շրջանները։ Վիլայեթն ուներ խայտաբղետ ազգային կազմ (հայեր, քրդեր, ասորիներ, թուրքեր, չերքեզներ, հրեաներ, գնչուներ)։
Երկրամասը միշտ ունեցել է հոծ հայ բնակչություն, սակայն թուրքական, կառավարության հալածանքների և քրդական ցեղերի ասպատակությունների հետևանքով նրանց թիվը պարբերաբար նվազել է։ Վարչական նենգ ձևափոխությունները (մուսուլմաններներով բնակեցված շրջանների կցում հայկական գավառներին) լրացվում էին զանգվածային ջարդերով։ 1895—1896 թ թվականին Վանի վիլայեթում կոտորվեց շուրջ 20 000 հայ, գրեթե նույնքան էլ արտագաղթեց, շատերը բռնությամբ մուսուլմանացվեցին։ Ավերվեցին և ամայացան հարյուրավոր բնակավայրեր։
Կ․ Պոլսի պատրիարքարանի հաշվումներով՝ 1912 թվականին միայն Վանի սանջակում ապրում էր 185 000 հայ, մինչդեռ 1880-ական թթ․ սկզբին նույն տարածքում նրանց թիվն ավելի քան 300 000 էր։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին հայերի թիվը վիլայեթում հասնում էր 215 000 - 220 000։ Վանի սանջակում հայերն ունեին բացարձակ մեծամասնություն (65%)։
Վանի վիլայեթում հայաբնակ էին 500-ից ավելի քաղաքներ, ավաններ և գյուղեր։ Վանից հետո առավել նշանավոր հայկ․ բնակավայրերն էին․ Ավանց, Արտամետ, Բերդակ, Լեզք, Շահբաղի (Վան-Տոսպ), Ալյուր, Ավերակ կամ Ավերակի, Էրերին, Խժիշկ, Կյուսնենց, Ւաւվենց, Զանիկ, Քյոչանի (Թիմար), Արճակ, Ւոսռակոնիս, Աեան (Արճակ), Անգղ, Մեծ Նորգյուղ, Քերծ (Հայոց ձոր),, Բերկրի, Գործութ, Ւաւչան (Բերկրի-Աբաղա), Ականց, Ասրաֆ կամ Աղսարայ (Արճեշ), Արծկե, Աիփաններ (Արծկե-Ալջավազ), Բելու, Նարեկ, Նորգյուղ, Մոխրաբերդ, Փայխներ (Գյավաշ-Ռշտունիք), Եղեգիս կամ Գյոլլու, Կորտկանց, Ուրանց, Օղվանց (Կարճկան), Մոկս (5 հայաբնակ թաղերով՝ Աբրահամենց, Անջղունց, Դաշտ, Ջրաղացի, Քաղաքի), Թաղ, Արմշատ, Կաղպի, Կաճետ (Շատախ), Քռել (Խոշաբ), Բաշկալե (Աղբակ), Փական (Զուլամերկ), Դիզա (Գյավառ)։ Սրանցից յուրաքանչյուրն ուներ 100—400 տուն հայ բնակիչ։
Հաքյարիում մեծամասնություն էին կազմում ասորիները (50%-ից ավելին)։ Վիլայեթում նրանց թիվը ավելի քան 80 000 էր։ Շուրջ 50 000 ասորիներ («աշիրեթային» կամ «ջուլո») ապրում էին Մեծ Զավի վերին հոսանքի շրջանում գտնվող Թիարի, Թխում, Զիլու, Բազ և Դեզ գավառակներում, որոնք կազմում էին ինքնավար ասորիների մարզը։ Այն թեև մտնում էր Զուլամերկի կազայի մեջ, սակայն փաստական անկախություն ուներ։ Ասորիների հոգևոր և զինվ․ պետի՝ մարշըմունի, նստավայրը Զուլամերկի Քոչանիս կամ Կոջանիս ավանն էր։
Քրդերը մեծամասնություն էին կազմում Աբաղայում, Նորդուզում, Խոշաբում, Մահմուդիեում և Հաքյարիի որոշ մասերում (Չալ, Օրամար, Բեյթ ուլ Շաբաբ, Շամդինան ևն), որոնք վիլայեթի առավել նոսր բնակեցված շրջաններն էին։ Քրդերի մեծ մասը բաժանված էր ցեղերի (աշիրեթների), որոնցից էին հայդարանցիները, փինյանիշները, արտուշիները են։ Սարայ գյուղաքաղաքի շրջանում կային 10 եզդիաբնակ գյուղեր։ Եզդիներ բնակվում էին նաև Թիմարում և Աբաղայում։ 1914 թվականին նրանց թիվը շուրջ 5 000 էր։
Թուրքերի թիվը վիլայեթում 30 000 էր (բնակչության 6-7%-ը), որոնք ապրում էին Վանում, շրջակա որոշ գյուղերում, Ականցում, Արծկեում․ նրանց զգալի մասը քրդ․ ծագում ուներ։
Վանի վիլայեթում ապրող մյուս ազգությունները շատ փոքրաթիվ էին և բնակվում էին մեկ կամ մի քանի բնակավայրերում, հրեաները՝ Բաշկալեում և Շամդինանում, կովկասցիները՝ Ալջավազի ու Թիմարի որոշ գյուղերում, գնչուները՝ Վանում։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Վանի վիլայեթի հայերը դիմեցին հերոսական ինքնապաշտպանության և մեծ մասամբ կարողացան փրկվել կոտորածից (տես Վանի հերոսամարտ 1915)։ Մայիսին, երբ ռուս զորքերը և հայկական կամավորական ջոկատները ազատագրեցին Վանի վիլայեթը, այնտեղ ստեղծվեց հայկական կառավարություն, տնտեսական կյանքն սկսեց հունի մեջ ընկնել։ Սակայն հուլիսին, ռուսական զորքերի անսպասելի նահանջի հետևանքով, վիլայեթի ավելի քան 200 000 հայերը ստիպված գաղթեցին։ Նրանց մեծ մասը վերաբնակվեց Արևելյան Հայաստանում։ Հայերի հետ հեռացան նաև ասորիներն ու եզդիները։ Երկրամասն ամայացավ, ավերվեցին նախկին շեն ու մարդաշատ բնակավայրերը։ 1927 թվականին նախկին Վանի վիլայեթի տարածքում այլևս հայեր չէին բնակվում։ Բնակիչների թիվը 100 000 էր (հիմնականում՝ քրդեր)։
Գյուղատնտեսություն և արդյունաբերություն
Վանա լճի գոգավորությունը հացահատիկի արտադրության հնագույն կենտրոններից է։ Արգավանդ Տոսպյան հովտի, Հայոց ձորի, Կարճկանի և Փեսան դաշտի հայ բնակիչներն զբաղվում էին գերազանցապես երկրագործությամբ և այգեգործությամբ։ Ընտիր ցորենով հռչակված էր Արծկե-Ալջավազի շրջանը՝ Վանի հացի շտեմարանը։
Այգեգործական կենտրոններ էին Այգեստանը (Վանի թաղամասը), Տոսպը, Ոստանի հովիտը։ Հռչակված էին Արտամետի խնձորը, Վանի դեղձն ու ծիրանը, Մոկսի և Շատախի ընկույզը, Կարկառի տանձը, Շահբաղիի խաղողն ու գինին։
Հարավում՝ Հաքյարիի սանջակում, Վանի սանջակի հարավարևմտյան լեռնային ու անտառապատ գավառներում ևս կային երկրագործական շրջաններ (օրինակ, Աղբակը, Ջուլամերկի և Նեհրիի կամ Գյավառի գետահովիտները)։ Սակայն վիլայեթի հարավային շրջանների բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր անասնապահությամբ։ Լայն կիրառում ունեին «չուռ» կամ «ֆիլիկ» այծի մազից պատրաստված գործվածքները։ Շամդինանում (գավառակ Հաքյարիում) զարգացած էր ծխախոտագործությունը։
Վիլայեթի առևտրի և արհեստագործության գլխավոր կենտրոնը Վանն էր։ Արհեստներով զբաղվում էին նաև գյուղերում։ Թիմարի Կիրաշեն (Զիրաշեն) գյուղը հայտնի էր իր հմուտ բրուտներով։ Ավանցի և Արճակի հայերը բորակ էին ստանում Վանա և Արճակ լճերից։ Շատախի թաղը և Մոկսի որոշ գյուղեր (Հաոնանց, Սըպկանց, Լուլենց և այլն) շալագործության և ջուլհակագործության կենտրոններ էին։ Կարճկանցիները հմուտ պղնձագործներ էին։ Կեցանի գյուղերում պատրաստում էին դիմացկուն ջրաղացքարեր։ Լճափնյա գյուղերում զբաղվում էին նաև նավավարությամբ և տառեխ ձկան որսով։
Օգտակար հանածոներ
Վանի վիլայեթի ընդերքը հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Հանդիպում են կապար (Ռշտունյաց կամ Ընձաքիարս լեռներ), պղինձ (Կարճկան, Շատախ, Ջուլամերկ), ոսկի և արծաթ (Զուլամերկ), երկաթ (Ռշտունյաց և Զողա լեռներ), կավճահանքեր (Աղբակ), նավթ և ծծումբ (Թոնդրակի մոտ), քարածուխ (Կարճկան, Նորդուզ, Բերկրի), աղահանքեր (Արտոսի մոտ, Ջանիկ) և այլն։ Հռչակված էին Զեռնախ-մադենի գարիկի (զռնըխի) հանքերը։
Լեռնային շրջաններում շատ են հանքային աղբյուրները։ Փայտանյութով հարուստ են վիլայեթի հարավային և հարավարևմտյան գավառները։ Վանին ու Բաղեշին ածուխ և փայտ էին մատակարարում հիմնականում Կարճկանը և Գյավաշը։
Վարչական բաժանումներ
Էյալեթը բաժանված էր լիվաների կամ սանջակների (գավառների), որոնցից մի քանիսն էլ՝ կազաների (գավառակների)։ XVII — XIX դարի 1-ին կեսը էյալեթի կազմում էին Վան, Ադիլջևազ (Արծկե), Արճեշ, Բերկրի, Խլաթ (Ախլաթ), Մուշ, Կարկառ, Աղաքիս, Կեցան (Քեսանի), Խիզան, Սպարկերտ (Իսփայիրա), Շիրվան (Շերվի), Զռըկան (Զրըգան կամ Զրիկի), Էքրատի-բին-Կոթուր սանջակները, մի քանի քրդական կիսաանկախ հյուքյումեթություններ (իշխանություններ)՝ Բիթլիսի (Բաղեշ) խանությունը, որին էին ենթարկվում Վանա լճից արևմուտք և հարավ-արևմուտք ընկած շրջանները (Մոտկան, Ռահվա կամ Գավառ, Կարճկան, Վերին Չուխուր, Մուսան, Բայգան, երբեմն՝ Մուշ, Խիզան, Շիրվան և այլն), Հաքյարին (Հեքյարի) կամ Ջուլամերկը, Մահմուդիեն կամ Խոշաբը, Փինյանիշը (XVIII դարում մտնում էր Հաքյարիի մեջ), ինչպես նաև մի քանի հայկական լեռնային ինքնավար շրջաններ (Շատախ, Մոկս, Սասուն)։
1834 թվականին էյալեթի զգալի մասը միացվեց Էրզրումի, իսկ Մոկսն ու Հաքյարին՝ Դիարբեքիրի վիլայեթներին։ 1840-ական թթ․ վերջին, քրդական հյուքյումեթությունների վերացումից հետո, հարավարևմտյան որոշ շրջաններ մտցվեցին նորաստեղծ Բիթլիսի վիլայեթի մեջ։ Վանը, Հաքյարին, Զեզիրեն, Մարդինը կազմեցին առանձին վիլայեթ։ 1867—1876 թ թվականին Վանի վիլայեթի տարածքը մտել է Էրզրումի կամ «էրմանիստան» վիլայեթի մեջ։
1876 թվականի նոր վարչական բաժանմամբ ստեղծվեց Վանի վիլայեթ, որից դարձյալ առանձնացվեց Բիթլիսը։ 1877—1878 թ թվականի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո վիլայեթին միացվեց Հաքյարին, իսկ 1880 թվականին անջատվեց։ 1880-ական թթ․ սկզբին Բիթլիսի վիլայեթին տրվեցին Մուշ-Բուլանըխը, Խլաթը, Մանազկերտն ու Վարդոն։ 1888 թվականին Հաքյարին, Կարճկանն ու Կեցանը դարձյալ միացվեցին Վանի վիլայեթին։ Վարչական նոր փոփոխություններ կատարվեցին նաև 1897 և 1902 թ թվականին։
Վարչական բաժանումը XX դարում
XX դարի սկզբին Վանի վիլայեթը բաղկացած էր 3 սանջակից՝
Թիմարի սանջակ
Կազաներն էին՝
Վանի սանջակ
Վանի սանջակը զբաղեցնում էր վիլայեթի հյուսիսային և արևելյան, ինչպես նաև Արևելյան Տիգրիսի (Զերմ) վերին հոսանքի շրջանները։ Կազաներն էին՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան Կատեգորիա:Վանի վիլայեթ Կատեգորիա:1875 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Թրեժր շրջան (Մոնտանա)
Թրեժր շրջան (Treasure County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.536 կմ² է, բնակչությունը՝ 861 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հայշեմ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1919 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Boeing 747-ի ավիավթար Բիշքեկի մոտ
Ինքնաթիռ
Ինքնաթիռը՝ Boeing 747-400F, գրանցված էր որպես TC-MCL, սերիական համարը՝ 32897 ։ Կառուցվել է 2003 թվականին և սկզբնապես գործարկվել Singapore Airlines Cargo ավիաընկերության կողմից։ 2015 թվականին այն ձեռք բերեց MyCargo Airlines-ը և սկսեց շահագործել Թուրքական ավիաընկերության կողմից։
Իրադարձությունների ժամանակագրություն
Ավիավթարը տեղի է ունեցել տեղի ժամանակով 7։31-ին։ Ինքնաթիռն ընկել է ամառանոցային ավանի բնակելի տների վրա՝ Մանաս օդանավակայանից ոչ հեռու։ Ավերվել է 32 տուն, ինքնաթիռի ընկնման վայրում հրդեհ է բռնկվել։ Ավիավթարի արդյունքում մահացել է 37 մարդ, այդ թվում՝ 6 երեխա ։ Ինքնաթիռի 4 օդաչուները մահացել են անմիջապես, հինգերորդը՝ մահացել է հիվանդանոցի ճանապարհին ։ Եվս 11 անձ բազմաթիվ ծանր վնասվածքներով տեղափոխվել է Բիշքեկի հիվանդանոցներ ։
Արձագանք
2017 թվականի հունվարի 17-ը Ղրղզստանում հայտարարվել է սգո օր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017
Դմիտրի Սաֆոնով
Դմիտրի Սաֆոնով (Дми́трий Фёдорович Сафо́нов, ), ռուս դիվանագետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան ։ Ռուսաստանի Դաշնության դիվանագիտական ծառայության վաստակավոր աշխատող (2009)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1941) և ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցի (1950) որակավորման բարձրացման դասընթացները։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։
1945 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել, ունեցել երկու դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Կիսահաղորդչային ֆոտոէլեմենտ
Կիսահաղորդչային ֆոտոէլեմենտ, ֆոտոէֆեկտի շնորհիվ կլանված լուսային էներգիան էլեկտրական ազդանշանի փոխակերպող կիսահաղորդչային սարք։
Ներքին ֆոտոէֆեկտով պայմանավորված ֆոտոհաղորդականության կիսահաղորդչային ֆոտոէլեմենտ կոչվում է ֆոտոդիմադրություն, իսկ վենտիլային ֆոտոէֆեկտի հիման վրա աշխատող կիսահաղորդչային ֆոտոէլեմենտը՝ վենտիլային կամ փակող շերտով ֆոտոէլեմենտ։
Արտաքին էլեկտրական լարման կիրառմամբ աշխատող վենտիլային ֆոտոէլեմենտը կոչվում է ֆոտոդիոդ, իսկ ֆոտոհոսանքի ներքին ուժեղացման հատկություն ունեցող ո-p-ո կամ p-ո-p անցումով համակարգը՝ ֆոտոտրիոդ կամ ֆոտոտրանզիստոր։
Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Յոոտմե (գյուղ, Տապա շրջան)
Յոոտմե (Jootme), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արդյունաբերականացման պատմություն
Նախապատմություն
Նախաարդյունաբերական տնտեսությունների մեծ մասը ունեին կենսամակարդակները, որոնք շատ ավելի բարձր չէին կենսապահովման մակարդակից, այդ թվում՝ բնակչության մեծամասնությունը կենտրոնացած էր գոյատևման իր միջոցների արտադրության վրա։ Օրինակ՝ միջնադարյան Եվրոպայում աշխատուժի 80%-ն աշխատում էր կենսապահովման գյուղատնտեսության մեջ։
Որոշ նախաինդուստրիալ տնտեսություններ, ինչպիսիք են դասական Աթենքը, առևտուրն ու առևտուրն ունեին որպես կարևոր գործոններ, ուստի բնիկ հույները կարող էին ստրկության կիրառմամբ ապրուստի մակարդակից շատ ավելի հարստություն վայելել ։ Սովը հաճախակի էր նախաարդյունաբերական հասարակությունների մեծ մասում, թեև որոշները, ինչպիսիք են 17-րդ և 18-րդ դարերի Նիդեռլանդները և Անգլիան, 15-րդ դարի իտալական քաղաք-պետությունները, միջնադարյան իսլամական խալիֆայությունը և հին հունական և հռոմեական քաղաքակրթությունները, կարողացան։ խուսափել սովի ցիկլից՝ աճող առևտրի և գյուղատնտեսության ոլորտի առևտրայնացման միջոցով։ Ենթադրվում է, որ 17-րդ դարում Նիդեռլանդները ներմուծել է իր հացահատիկի մատակարարման գրեթե 70%-ը. իսկ մ.թ.ա 5-րդ դարում Աթենքը ներմուծում էր իր սննդամթերքի ընդհանուր պաշարի երեք քառորդը։
Եվրոպայում, ինչպես նաև Մուղալ Հնդկաստանում տեղի ունեցավ պրո-ինդուստրիալացում կոչվող գործընթաց, որը առաջին փուլն էր արդյունաբերական հեղափոխությունից առաջ ։
1728 թվականին Անգլիայի տնտեսության վերաբերյալ իր աշխատության մեջ՝ «Անգլերեն առևտրի պլան», Դենիել Դեֆոն նկարագրում է, թե ինչպես է Անգլիան զարգացել հում բուրդ արտադրող լինելուց մինչև պատրաստի բրդյա գործվածքների արտադրություն։ Դեֆոն գրում է, որ Թուդորի միապետները, հատկապես Անգլիայի Հենրի VII-ը և Էլիզաբեթ I-ը, իրականացրել են այնպիսի քաղաքականություններ, որոնք այսօր կբնութագրվեն որպես պաշտպանողական, ինչպիսիք են պատրաստի բրդյա ապրանքների ներմուծման համար բարձր մաքսատուրքեր սահմանելը, Անգլիայից դուրս եկող հում բուրդի արտահանման վրա բարձր հարկեր սահմանելը, Ցածր երկրներից բրդի տեքստիլի արտադրության մեջ հմուտ արհեստավորներ, կառավարության կողմից տրված ընտրովի մենաշնորհային իրավունքներ շնորհելով Անգլիայի աշխարհագրական տարածքներում, որոնք հարմար են համարվում տեքստիլ արդյունաբերական արտադրության համար, և տրամադրելով կառավարության կողմից հովանավորվող արդյունաբերական լրտեսություն՝ վաղ անգլիական տեքստիլ արդյունաբերությունը զարգացնելու համար ։
Բենգալյան Սուբահի կառավարիչների նկատմամբ Պլասեյի ճակատամարտում Արևելյան Հնդկաստանի ընկերության հաղթանակից հետո, արդյունաբերականացումը արտադրական գործընթացներում նորարարությունների միջոցով առաջին անգամ սկսվեց արդյունաբերական հեղափոխությամբ հյուսիս-արևմուտքում և Անգլիայի Միդլենդում 18-րդ դարում ։ Այն տարածվել է Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում 19-րդ դարում։
Արդյունաբերական հեղափոխությունը Եվրոպայում
Միացյալ Թագավորությունն աշխարհում առաջին երկիրն էր, որը արդյունաբերական դարձավ ։ 18-րդ և 19-րդ դարերում Մեծ Բրիտանիան ունեցավ գյուղատնտեսության արտադրողականության զգալի աճ, որը հայտնի է որպես Բրիտանական գյուղատնտեսական հեղափոխություն, որը հնարավորություն տվեց բնակչության աննախադեպ աճին, ազատելով աշխատուժի զգալի տոկոսը հողագործությունից և նպաստելով Արդյունաբերական հեղափոխությանը։
Վարելահողերի սահմանափակ քանակի և մեքենայացված հողագործության ճնշող արդյունավետության պատճառով աճող բնակչությունը չէր կարող հատկացվել գյուղատնտեսությանը։ Գյուղատնտեսական նոր տեխնիկան թույլ էր տալիս միայնակ գյուղացուն կերակրել ավելի շատ աշխատողների, քան նախկինում. Այնուամենայնիվ, այս տեխնիկան նաև մեծացրեց մեքենաների և այլ սարքավորումների պահանջարկը, որոնք ավանդաբար տրամադրվում էին քաղաքային արհեստավորների կողմից։ Արհեստավորները, որոնք հավաքականորեն կոչվում էին բուրժուազիա, աշխատում էին գյուղական արտագաղթի աշխատողների՝ իրենց արտադրանքը մեծացնելու և երկրի կարիքները բավարարելու համար։
Բրիտանական արդյունաբերականացումը զգալի փոփոխություններ էր ներառում այդ աշխատանքների կատարման ձևի մեջ։ Ապրանքի ստեղծման գործընթացը բաժանված էր պարզ առաջադրանքների, որոնցից յուրաքանչյուրը աստիճանաբար մեքենայացվում էր՝ արտադրողականությունը բարձրացնելու և այդպիսով եկամուտը բարձրացնելու նպատակով։ Նոր մեքենաներն օգնեցին բարելավել յուրաքանչյուր աշխատողի արտադրողականությունը։ Այնուամենայնիվ, արդյունաբերականացումը ներառում էր նաև էներգիայի նոր ձևերի շահագործում։ Նախաարդյունաբերական տնտեսության մեջ մեքենաների մեծ մասը սնուցվում էր մարդու մկանների, կենդանիների, փայտի այրման կամ ջրի էներգիայի միջոցով։ Արդյունաբերականացման արդյունքում վառելիքի այս աղբյուրները փոխարինվեցին ածուխով, որը կարող էր զգալիորեն ավելի շատ էներգիա մատակարարել, քան այլընտրանքները։ Արդյունաբերական հեղափոխությանը ուղեկցող նոր տեխնոլոգիաների մեծ մասը նախատեսված էր մեքենաների համար, որոնք կարող էին սնուցվել ածուխով։ Դրա հետևանքներից մեկը տնտեսության մեջ սպառվող էներգիայի ընդհանուր քանակի ավելացումն էր. միտում, որը շարունակվում է բոլոր արդյունաբերական երկրներում մինչև մեր օրերը ։
Արտադրության մեքենայացումը տարածվեց Անգլիային շրջապատող երկրներում՝ աշխարհագրորեն Եվրոպայում, ինչպիսիք են Ֆրանսիան և բրիտանական վերաբնակիչների գաղութները՝ օգնելով այդ տարածքները դարձնել ամենահարուստը և ձևավորելով այն, ինչ այժմ հայտնի է որպես արևմտյան աշխարհ։
Որոշ տնտեսական պատմաբաններ պնդում են, որ այսպես կոչված «շահագործման գաղութը» տիրապետում էր թեթևացրել է կապիտալի կուտակումն այն երկրներին, որոնք տիրապետում էին դրանց՝ արագացնելով դրանց զարգացումը ։ Հետևանքն այն էր, որ պետք է երկիրը ինտեգրվի ավելի մեծ տնտեսական համակարգին, որը պահանջում է արտադրական ապրանքներ և առաջարկում է հումք, մինչդեռ գաղութատիրական ուժը շեշտում է իր քաղաքային ապրանքները., որը ներառում է նաև Անգլիան, Միացյալ Նահանգների հարավը և արևմտյան Աֆրիկան.
Այս փաստարկները դեռևս որոշ բարեհաճություն են գտնում գաղութների պատմաբանների կողմից, բրիտանական արդյունաբերական հեղափոխության պատմաբանների մեծամասնությունը համարվում է, որ գաղութային ունեցվածքը նշանակալի դեր ունի երկրի արդյունաբերականացման գործում. հետ կամ առանց դրա ։
Վաղ արդյունաբերականացում այլ երկրներում
Արդյունաբերական հեղափոխությունը տարածվեց դեպի հարավ և արևելք՝ իր ակունքներից հյուսիս-արևմտյան Եվրոպայում.
Այն բանից հետո, երբ Կոմոդոր Մեթյու Ք. Փերիի կողմից հրապարակված Կանագավայի կոնվենցիան ստիպեց Ճապոնիային բացել Շիմոդա և Հակոդատ նավաիստները ամերիկյան առևտրի համար, ճապոնական հանգուցալուծում, որն անհրաժեշտ է կտրուկ փոխել արևմտյան ազդեցությունից խուսափելու համար. Կառավարությունը ռազմական բարեփոխումներ իրականացրեց ճապոնական բանակի արդիականացման համար, ինչպես նաև կառուցեց արդյունաբերականացման բազան։
Խորհրդային Միության կենտրոնական հսկողության տակ գտնվող տնտեսությունը որոշեց իր ռեսուրսների մեծ մասը ներդնել իր արդյունաբերական արտադրությունն ու ենթակառուցվածքները ։ Մյուս երկրները, որոնք կազմակերպվել էին Comecon-ի շրջանակներում, հետևեցին նույն զարգացող սխեմային, թեև ավելի քիչ շեշտադրումով ծանր արդյունաբերությունը։
Հարավային Եվրոպայի երկրները, ինչպիսիք են Իսպանիան կամ Իտալիան, չափավոր արդյունաբերական զարգացում ապրեցին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին, իսկ հետո Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո տնտեսական վերելք ապրեցին, ինչը պայմանավորված էր եվրոպական տնտեսության առողջ ինտեգրմամբ ։
Երրորդ աշխարհ
Պետության կողմից ղեկավարվող նմանատիպ զարգացող ծրագիր իրականացվել է գրեթե բոլոր Երրորդ աշխարհի երկրներում Սառը պատերազմի ժամանակ, ներառյալ սոցիալիստականները, բայց հատկապես Սահարայի Սահարյան Աֆրիկայում ապագաղութացման շրջանից հետո։ ինքնաբավության հասնել նախկինում ներմուծվող ապրանքների տեղական արտադրության, գյուղատնտեսության մեքենայացման և կրթության ու առողջապահության տարածման միջոցով։ Այնուամենայնիվ, բոլոր այդ փորձառությունները դառնորեն ձախողվեցին իրատեսության բացակայության պատճառով. երկրների մեծ մասը չուներ նախաարդյունաբերական բուրժուազիա, որը կարող էր իրականացնել կապիտալիստական ​​զարգացում կամ նույնիսկ կայուն և խաղաղ պետություն։ Այդ վիժեցված փորձառությունները հսկայական պարտքեր թողեցին արևմտյան երկրներին և խթանեցին հանրային կոռուպցիան։