cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կրոմվելի պրոտեկտորատ
Ներքին քաղաքականություն
Գանձարանը համալրելու համար իրականացվեց եկեղեցու և հայտնի միապետականների հողերի և թագերի վաճառք։ Եկեղեցու տասանորդը, չնայած ժողովրդական դժգոհությանը, պահպանվեց։ Տնտեսության աշխուժացման համար դե ֆակտո հանվեց նաև դեռևս 1290 թվականից երկրում հրեաների բնակության արգելքը (հավանաբար, Կրոմվելը գնահատում էր հրեական ներդրումը հարևան Հոլանդիայի բարգավաճման գործում) ։ Արգելքի վերջնական չեղարկումը տեղի ունեցավ ութ տարի անց՝ արդեն միապետության վերականգնումից հետո ։
Արտաքին քաղաքականություն
Պրոտեկտորատի շրջանում արտաքին քաղաքականությունն ուղղված էր երկրի ռազմական և տնտեսական հզորության ամրապնդմանը և բրիտանական հովանու ներքո Եվրոպայի բոլոր բողոքական երկրների միավորմանը։ Անգլիական նավատորմը հասավ նախկին ծովային հեգեմոնիային՝ Իսպանիայի նկատմամբ գերազանցությանը, Միջերկրական ծովը մաքրվեց ծովահեններից, Ամերիկայում գրավվեց Ճամայկան (1654 թվական)։ Սրընթաց ընդլայնվեց անգլիական առևտուրը, որի համար Կրոմվելը սահմանել էր առավելագույն արտոնություններ («Նավիգացիոն ակտ»)։
Գոշմ
Գոշմ, լեռ Թուրքիայում, Տավրոս լեռնահամակարգում, Խութում։ Բարձրությունը 2200 մ է ։
Կրոմվելի պրոտեկտորատ
Արտաքին քաղաքականություն
Իր օրոք Կրոմվելը խաղաղություն կնքեց Դանիայի, Շվեդիայի, Նիդեռլանդների, Ֆրանսիայի, Պորտուգալիայի հետ, սակայն Անգլիան ներքաշվեց Իսպանիայի դեմ երկարատև և կործանարար պատերազմի մեջ։ Իսպանիայից Վեստ Ինդիական կղզիները խլելու արկածախնդիր փորձը, որի համար հատկացվեց 30 նավ և 3000 զինվոր, ավարտվեց արշավախմբի մասնակիցների մեծ մասի լիակատար ձախողմամբ և մահով (1654 թվական)։ Որոշակի մխիթարություն դարձավ բրիտանական նավատորմի կողմից Կանարյան կղզիների մոտ գանձերի մեծ բեռով իսպանական էսկադրայի գրավումը (1656 թվական)։
Գոշմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Կրոմվելի պրոտեկտորատ
Արտաքին քաղաքականություն
Պետական պարտքը 1658 թվականին հսկայական գումար կազմեց՝ ավելի քան մեկուկես միլիոն ֆունտ։ Ընդհանուր առմամբ բնակչության տնտեսական վիճակը վատացավ, բանակը աշխատավարձ չէր ստանում, միապետության վերականգնման կողմնակիցների թիվը սկսեց արագ աճել ։
Պրոտեկտորատի վերջ
Օլիվեր Կրոմվելը մահացավ 1658 թվականի սեպտեմբերին, և լորդ-պրոտեկտորի պաշտոնն անցավ նրա որդուն՝ Ռիչարդին, ով անհապաղ նոր խորհրդարան հրավիրեց։ Պատգամավորներն անմիջապես ձեռնամուխ եղան պրոտեկտորատի համակարգի ապամոնտաժմանը՝ փորձելով վերականգնել խորհրդարանական հանրապետության սկզբունքները, և առաջին հերթին՝ բանակը դնել իրենց վերահսկողության տակ։ Բանակն ընդդիմացավ և Ռիչարդից պահանջեց ցրել խորհրդարանը։ 1659 թվականի ապրիլի 22-ին Ռիչարդ Կրոմվելը ստիպված եղավ ենթարկվել։
Այնուամենայնիվ, պրոտեկտորատի ապամոնտաժումը, որն այլևս կողմնակիցներ չուներ, շարունակվեց։ Ցրված խորհրդարանի փոխարեն Երկարատև խորհրդարանի (մինչև պրոտեկտորատի շրջանն ընտրված) բարձրաստիճան գեներալներից և ողջ մնացած պատգամավորներից հրավիրվեց Պետական խորհուրդ։ Լորդ-պրոտեկտորի պաշտոնը վերացվեց․ Ռիչարդ Կրոմվելին և նրա եղբայրներին, որպես փոխհատուցում, հատկացվեց անշարժ գույքը, դրամական եկամուտ և վճարվեցին նրանց պարտքերը։ Նրանք այլևս չեն մասնակցել քաղաքականությանը և Վերականգնումից հետո չեն ենթարկվել ճնշումների։
Այդ ժամանակ երկրում ակտիվացան միապետականները, որոնց միացել էին պրեսբիտերականները, խորհրդարանի պատգամավորների մի մասը և հասարակ ժողովուրդը, ովքեր հոգնել էին քաղաքացիական պատերազմներից, քաղաքական պայքարից և պրոտեկտորատի ավտորիտար քաղաքականությունից։ 1659 թվականի օգոստոսին միապետականների լուրջ ապստամբություն տեղի ունեցավ, որը հաջողությամբ ճնշեց գեներալ Ջոն Լամբերտը։ Երկու ամիս անց Լամբերտի զորքերը ցրեցին պառլամենտը, սակայն մյուս գեներալները չաջակցեցին նրա գործողություններին ։
Կոնֆլիկտը լուծվեց անակնկալ կերպով։ Բանակում մեծ ժողովրդականություն վայելող գեներալ Ջորջ Մոնկը, ով չէր հայտնվել իշխող ռազմական խմբում, իր զորքերը Շոտլանդիայից տեղափոխեց Լոնդոն և 1660 թվականի փետրվարին պետական հեղաշրջում կատարեց։ Լամբերտը ձերբակալվեց և նետվեց Թաուեր։ Մոնկը հաստատվեց երկրի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնում, որից հետո նշանակվեցին նոր խորհրդարանի ընտրություններ (1660 թվականի մարտ)։ Նոր իրադրությունում պատգամավորների զգալի մասը կողմ էր միապետության վերականգնմանը, և Մոնկը բանակցություններ սկսեց արքայազն Չարլզի հետ (նրա կանցլեր Էդուարդ Հայդի միջոցով) ։ Ապրիլի 25-ին նորընտիր խորհրդարանը, որում պրեսբիտերականները և ռոյալիստները մեծամասնություն էին ստացել, Չարլզին հրավիրեց զբաղեցնել երեք թագավորությունների գահը։ 1660 թվականի մայիսի 29-ին, իր 30-ամյա հոբելյանի օրը, Չարլզ II-ը հաղթական վերադարձավ Լոնդոն և հռչակվեց թագավոր ։
Վերականգնումից հետո Անգլիան, Շոտլանդիան և Իռլանդիան նորից սկսեցին դիտվել որպես ընդհանուր թագավոր ունեցող առանձին պետություններ։ Անգլիկան եկեղեցին վերականգնեց իր առանձնաշնորհյալ դիրքն Անգլիայում (հատկապես պետական ծառայողների համար), իսկ պուրիտանական դավանանքները ենթարկվեցին տարբեր տեսակի ոտնահարումների ընդհուպ մինչև 1688 թվականի Պանծալի հեղափոխությունը։ Անգլիայի և Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ «լորդ-պրոտեկտորի» տիտղոսն այլևս չի օգտագործվել։
Գնահատականներ և հիշողություն
Պատմաբանները և քաղաքական գործիչները մեծ փոփոխություններ են հայտնաբերել ինչպես Պրոտեկտորատի ժամանակահատվածի, այնպես էլ Օլիվեր Կրոմվելի անձի վերաբերյալ կարծիքների գնահատականներում։ Միապետության վերականգնումից կարճ ժամանակ անց Կրոմվելն ու մյուս, արդեն մահացած, «թագավորասպանները» հանվեցին գերեզմաններից և «հետմահու մահապատժի» ընթացակարգի ենթարկվեցին ։
Հետագայում Կրոմվելի նկատմամբ վերաբերմունքն ավելի հանդուրժող դարձավ։ Մեծ Բրիտանիայում նրա պատվին չորս հուշարձան է կանգնեցվել։ Դրանցից առաջինը Մանչեսթերի տաճարի մոտ հայտնվել է 1875 թվականին, և այդ իրադարձությունը իռլանդացիների բուռն բողոքներ է առաջացրել ։ Կրոմվելի գլխի հանգչելու վայրում հիշատակի ցուցանակ է տեղադրվել ։ Կրոմվելի անունով կոչվում են տարբեր կառույցներ և վայրեր՝ Կրոմվելի կամուրջ, Կրոմվելի ամրոց և այլն։
Ուինսթոն Չերչիլը, լինելով ռազմածովային նախարար («ծովակալության առաջին լորդը»), երկու անգամ փորձել է Կրոմվելի պատվին անվանակոչել ռազմանավերից մեկը, սակայն թագավորը, վախենալով իռլանդական նոր խռովությունից, արգելել է դա։ Նման անունով նավ հայտնվել է միայն 1993 թվականին ։ 1944 թվականին Կրոմվելի անունը ստացել է անգլիական միջին մի տանկ, 1951 թվականին՝ անգլիական շոգեքարշի տեսակներից մեկը ։
Արտացոլում գրականության մեջ
Անգլիական հեղափոխության դրամատիկ իրադարձությունները արտացոլվել են գրականության և արվեստի բազմաթիվ ստեղծագործություններում։ Օրինակ՝
Հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիայի պատմություն Կատեգորիա:Քաղաքացիական պատերազմներ Կատեգորիա:1650-ականներ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ
Ռադիկոնդոլի
Ռադիկոնդոլի (Radicondoli), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Սիենա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1019 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 8 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 132 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 53030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0577։
Կոմունայի հովանավորներն են Սուրբ Սիմոն Կանանացին և Սուրբ Թադեոս Առաքյալը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Թիմ Բերներս-Լի
Թիմոթի Ջոն Բերներս-Լի (Sir Timothy John «Tim» Berners-Lee, ), բրիտանացի գիտնական, URI-ի, URL-ի, HTTP-ի, HTML-ի գյուտարար, Համաշխարհային սարդոստայնի ստեղծող (Ռոբերտ Քայոյի հետ համատեղ) և Համաշխարհային սարդոստայնի կոնսորցիումի գործադիր տնօրեն։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ոլորտում հեղինակ է մի շարք այլ մշակումների, ինչպես նաև Համաշխարհային սարդոստայնի հիմնադրույթի (կոնցեպցիայի) հեղինակն է։ Ներկայումս համակարգչային գիտությունների պրոֆեսոր է Օքսֆորդի համալսարանում և Մասաչուսեթսի տեխպնոլոգիական ինստիտուտում ։ Տեղեկատվության համակարգի կառավարման վերաբերյալ իր առաջարկն արել է 1989 թվականի մարտ ամսին, այդ նույն տարվա նոյեմբերին իրականացրել առաջին հաջողված հաղորդակցումը հաճախորդի և հիպերտեքստային արձանագրության սերվերի միջև՝ համացանցի միջոցով   ։
Բերներս-Լիի ղեկավարած World Wide Web կոնսորցիումի հսկողության ներքո է ընթանում համացանցի հետագա զարգացումը։ Նա Համաշխարհային սարդոստայնի հիմնադրամի հիմնադիրն է, գլխավոր հետազոտող է և 3Com-ի հիմնադիրների ղեկավար Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համակարգչային գիտությունների և արհեստական ինտելեկտի լաբորատորիայում (CSAIL-ում) ։ Այդ նույն ինստիտուտում կոլեկտիվ ինտելեկտի կենտրոնի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է, ինչպես նաև՝ վեբ-գիտության գծով հետազոտական նախաձեռնության տնօրեն. : 2011 թվականին նշանակվել է Ֆորդի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ ։ Այս ամենից բացի, Բերներս-Լին հանդիսանում է Բաց տվյալների ինստիտուտի հիմնադիրն ու ղեկավարը։
Նորարարական իր աշխատանքների համար նա 2004 թվականին Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհու կողմից արժանացել է ասպետի տիտղոսի ։ 2009 թվականի ապրիլին ընտրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան գործընկեր  ։ «Թայմ» ամսագիրը նրան ընդգրկել է քսաներորդ դարի հարյուր ամենակարևոր անձանց ցանկի մեջ ։ Իր հայտնագործությունների համար Բերներս-Լին արժանացել է մի շարք պարգևների , այդ թվում՝ ինֆորմատիկայի բնագավառում բարձրագույնը համարվող Թյուրինգի 2016 թվականի մրցանակին։
Կենսագրություն
Թիմ Բերներս Լին ծնվել է 1955 թվականի հունիսի 8-ին, Լոնդոնում (Անգլիա)։ Նրա ծնողները` Քոնուեյ Բերներս-Լին և Մերի Լի Վուդսը, եղել են մաթեմատիկոսներ, ովքեր աշխատել են առաջին լիովին էլեկտրոնացված «Մարկ I» համակարգչի ստեղծման վրա։ Սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում։
Գյուտը
1989 թվականին, երբ աշխատում էր CERN-ում, նա առաջարկում է մի նախագիծ, հայտնի որպես՝ Համաշխարհային սարդոստայն (անգլ.  World Wide Web )։ Այն իր մեջ կիրառում էր հիպերտեքստային փաստաթղթեր, միմյանց հետ կապված հիպերհղումներով, որի միջոցով հնարավոր էր հեշտացնել տեղեկատվության որոնումը և համախմբումը։ Ի սկզբանե նախագիծը նախատեսված էր CERN-ի գիտնականների համար և օգտագործվում էր ներքին ցանցում։ Նախագծի իրականացման համար Թիմ Բերներսը, իր օգնականների հետ համատեղ, հորինել է՝ URI (և URL), HTTP հաղորդակարգը և HTML տեխնոլոգիան։ Այդ տեխնոլոգիան դարձել է ժամանակակից Համաշխարհային սարդոստայնի հիմքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Պիտալովսկի շրջան
Պիտալովսկի շրջան (Пыталовский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1945 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պիտալովո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1111,1 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 12083 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Գլինա Բելայա
Գլինա Բելայա, լեռ Թիֆլիսի նահանգի Բորչալուի գավառում, Փոքր Կովկասի լեռնահամակարգում։ Բարձրությունը 2114 մ է ։
Գայմաս
Գայմաս, գետակ Ճորոխ գետի ավազանում։ Անցնելով համանուն գյուղով, ձախից միանում է Բարղուզ վտակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Բարղուզ գետի վտակներ
Գլինա Բելայա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Գյուդեկ Սելբի
Գյուդեկ Սելբի, լեռներ Վրաստանի Դմանիսի շրջանում, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Վիրահայոց լեռներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վրաստանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Դմանիսի շրջան
Պլյուսայի շրջան
Պլյուսայի շրջան (Плюсский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պլյուսա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2767,4 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9178 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Գեղարդ (գետակ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Ազատ գետի վտակներ
Կիթառի թանգարան
Կիթառի թանգարան (Gitarrmuseet), թանգարան, որը գտնվում է Շվեդիայի Ումեո քաղաքի կենտրոնում։
Պատմություն
Թանգարանը տեղակայված է աղյուսից կառուցված տան մեջ, որը նախկինում զբաղեցնում էր Բերցելիուսի անվան վասակոլանյան դպրոցը։ Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1904 թվականին ։ Շենքում  տեղակայված են նաև ռոք ակումբ, ռեստորան և երաժշտական խանութ։ Թանգարանը բացվել է 2014 թվականի հունվարի վերջին` Ումեո քաղաքը 2014 թվականին եվրոպական մշակութային մայրաքաղաք հայտարարելու կապակցությամբ։ Թանգարանի շենքը համասեփականատիրական իրավունքներով օգտագործվում է 4Sound երաժշտական խանութի և Շարինսկի ռոք ակումբի կողմից (որոնք պահպանել են այս անունը նույնիսկ Շարինսկի վիլլայից Վասակոլան տեղափոխվելուց հետո), ովքեր նույնպես գումարներ են ներդրել թանգարանում  ։ Ումեոյի քաղաքապետարանը աջակցում է թանգարանին` նորոգելով և կատարելագործելով տարածքները, 2014-2015 թվականներին համաֆինանսավորման գումարը կազմել է 2,400,000 շվեդական կրոն ։
Հավաքածու
Թանգարանի հավաքածուները հիմնականում բաղկացած են 1950-1960-ական թվականներին թողարկված էլեկտրակիթառներից, ինչպես նաև ներկայացված է էլեկտրական բաս կիթառների, ուժեղացուցիչների և էլեկտրակիթառների պատմության հետ կապված ավելի փոքր հավաքածու։ Հավաքածուն հավաքվել է 1970 թվականից եղբայրներ Միքայել և Սեմյուել Ադենների կողմից, բայց դրանք  ամբողջական տեսքով չեն ներկայացվել հանրային ցուցադրման համար մինչև թանգարանի բացումը ։
Հավաքածուի առավել բացառիկ նմուշներից են 1958 Gibson Flying V, 1960 Les Paul և Fender Broadcaster 1950 կիթառները։ Ընդհանուր առմամբ, այնտեղ ներկայացված են ավելի քան 500 կիթառ։ Թանգարանը գրավել է միջազգային հանրության ուշադրությունը և ներկայացվել է որպես իր տեսակի մեջ ամենամեծը աշխարհում ։
Բացի թանգարանի սեփական հավաքածուն, առանձին տեղ է հատկացված նաև ժամանակավոր ցուցահանդեսների անցկացման համար։ «Ումո - եվրոպական հարդկորի մայրաքաղաք 1989-2000» ցուցահանդեսի բացման ժամանակ թանգարանը ներկայացրել է ժողովրդական շարժման արխիվների փաստաթղթերի հավաքածու ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:2014 հիմնադրումներ Շվեդիայում Կատեգորիա:Ումեոյի թանգարաններ Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների թանգարաններ
Ռադիկոֆանի
Ռադիկոֆանի (Radicofani), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Սիենա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1019 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 9 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 118 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 53040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0578։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Պյոտրը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մարկոմիր
Մարկոմիր (Marcomer), ֆրանկների առաջնորդ, որն ապրել է 4-րդ դարում։ Ըստ «Ֆրանկների պատմություն» (Liber Historiae Francorum) գրքի՝ նա եղել է Պրիամի տղան և Ֆարամոնդի հայրը։
Բիլան (լեռ)
Բիլան, լեռ Հյուսիսային Միջագետքում, Տիգրիսի ափին, Արղանայի դիմաց։ Բիլանը նույնացնում են հետագայի Մալանու լեռան հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Պորխովի շրջան
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պորխով ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3190 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 21568 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,76 մարդ/կմ²։
Նիկոլաոս Գիզիս
Նիկոլաոս Գիզիս (Νικόλαος Γύζης, 1 մարտի, 1842, Սկլավոխորիո, Թինոս կղզի - 4 հունվարի, 1901, Մյունխեն), 19-րդ դարի հույն ամենահայտնի նկարիչներից ու գծանկարիչներից մեկը։
Կենսագրություն
1872 թվականին Նիկոլաոս Գիզիսը վերադարձել է Հունաստան, ապրել է Աթենքում, որտեղ ունեցել է ճանաչված վարպետի համբավ։ 1873 թվականին նա ընկերոջ հետ ճանապարհորդել է Փոքր Ասիայում, ինչից հետո կրկին մեկնել է Մյունխեն։ Այնտեղ Նիկոլաոս Գիզիսը 1882 թվականից մինչև իր մահը աշխատել է Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Գիզիսը ևս երկու անգամ այցելել է հայրենիք, սակայն նրա հիմնական բնակության վայրը եղել է Մյունխենը։ 1878 թվականին Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում նա արժանացել է երրորդ աստիճանի մեդալի «Երեխաների նշանադրություն Հունաստանում» կտավի համար։ 1888 թվականին Նիկոլաոս Գիզիսին շնորհվել է Գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսորի կոչում։ Նրա աշակերտներից են եղել հույն հայտնի նկարիչներ Նիկոլաոս Վոկոսը և Տալիա Ֆլորա-Կարավիան, ինչպես նաև Աննա Մեյ-Ռիխտերը ։
Նիկոլաոս Գիզիսը ստեղծել է բնանկարներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, պատի թերթեր, ծաղրանկարներ, նկարազարդել է գրքեր, նկարել է դիցաբանական, պատմական, կրոնական ու ալեգորիկ թեմատիկաներով։ Դեռ իր կենդանության օրոք հայտնի է եղել որպես հունական գեղանկարչության մյունխենյան դպրոցի կենցաղանկարչության վարպետ։ Նրա աշխատանքները մեծ պահանջարկ են ունեցել ոչ միայն Գերմանիայում, այլև ԱՄՆ-ում, Անգլիայում ու Հունաստանում։
Նիկոլաոս Գիզիսը մահացել է 1901 թվականի հունվարի 4-ին Մյունխենում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ Կատեգորիա:Հույն պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հույն արվեստագետներ
Լեդի Մյոյի դիմանկար
Լեդի Մյոյի դիմանկար (Portrait of Lady Meux), անվանում, որը տրվել է Վալերի Սյուզեն Մյոյի ամբողջական հասակով մի քանի դիմանկարների։ Նկարն ստեղծել է ամերիկացի նկարիչ Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը։
Մոդել
Վալերի Սյուզեն Մյոն (ի ծնե՝ Լենգդոն, 1847-1910) եղել է վիկտորյական դարաշրջանի աշխարհիկ տիկին և Լոնդոնի գարեջրագործ սըր Հենրի Մյոյի կինը։ Ապացուցվել է, որ եղել է դերասանուհի, սակայն հավանաբար բեմում հանդես է եկել միայն մի որոշ ժամանակահատված ։ Համարվում է, որ նա հանդիպել է սըր Հենրիի հետ Հոլբերնի Casino de Venise-ում, որտեղ աշխատել է բարմեն և բանջո նվագող մարմնավաճառ՝ Val Reece անունով ։
Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերը, որը սնանկացել էր 1879 թվականի Ջոն Ռասկինի դատական գործընթացից հետո, խիստ կարիք է ունեցել գումարի ։ Դատից հետո նրա նկարների արժեքը խիստ ընկել էր։
Հարմարեցում սևին № 5։ Լեդի Մյոյի դիմանկար
1881 թվականին լեդի Մյոն առաջարկել է Ուիսթլերին սնանկացումից հետո նկարչական առաջին նշանակալի հանձնարարականը։ Նրա ամբողջ հասակով դիմանկարը հայտնի է «Հարմարեցում սևին № 5։ Լեդի Մյոյի դիմանկար» անունով, որը հիմա գտնվում է Հոնոլուլուի արվեստի թանգարանում։
Նկարում նա պատկերված է սև զգեստով և երկար սպիտակ մուշտակով, ադամանդե պսակաթագով, ադամանդե մանյակով և ադամանդե ապարանջանով։ Ըստ տվյալների՝ նկարն արժանացել է Էդուարդ VII-ի (այդ ժամանակ Ուելսի արքայազն) և արքայադուստր Ալեքսանդրայի բարձր գնահատանքին, որոնք այդտեղ նկատել են նկարչի վարպետությունը ։ Նկարը 1882 թվականին ցուցադրվել է նաև փարիզյան սալոնում, որտեղ դրական ընդունելություն է ունեցել ։
Վարդագույնի և մոխրագույնի ներդաշնակություն։ Լեդի Մյոյի դիմանկար
Ուիսթլերը լեդի Մյոյի երկրորդ դիմանկարն ստեղծել է 1881 թվականին՝ «Վարդագույնի և մոխրագույնի ներդաշնակություն։ Լեդի Մյոյի դիմանկար» անունով։ Նկարը պահվում է Նյու Յորքի Ֆրիկի հավաքածուում։ Այս կտավում Մյոն բեմում կանգնած է վարդագույնամոխրագույն վարագույրի առաջ, ինչը հստակ ցույց է տալիս նրա ենթադրյալ բեմական գործունեությունը։ Նրա հագին բաց մոխրագույն զգեստ է՝ զարդարված վարդագույն կերպասով։ Թիթեռի խորհրդանշանը, որը Ուիսթլերն օգտագործել է որպես ստորագրություն, գտնվում է նկարի աջ կողմում՝ կենտրոնից փոքր-ինչ ներքև։
Գրականություն
Կատեգորիա:1881 նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Ռապոլանո Տերմե
Ռապոլանո Տերմե (Rapolano Terme), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Սիենա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4771 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 57 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 83 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 53040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0577։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում հատկապես նշվում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նևիլ Դե
Նևիլ Դե (Neuville-Day), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 163 մարդ, բնակչության խտությունը` 21.22 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.68 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 65 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 31 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 109 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 71-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 65,1 %։ 71 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 63 անձ (38 տղամարդ և 25 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (3 տղամարդ և 5 կին)։ 38 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Լանսդաունյան դիմանկար
«Ջորջ Վաշինգտոն» (George Washington) կամ «Լանսդաունյան դիմանկար» (Lansdowne Portrait), ամերիկյան նկարիչ Գիլբերտ Ստյուարտի դիմանկար, որը նա ստեղծել է 1796 թվականին։
Դիմանկարի բնօրինակը գտնվում է ԱՄՆ-ի ազգային դիմանկարային պատկերասրահում, իսկ հեղինակային պատճենները գտնվում են Սպիտակ տանը , Բրուքլինի թանգարանում և Փենսիլվանիայի գեղարվեստի ակադեմիայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դիմանկարներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչների մշակութային պատկերում
Ջեյմս Ուիթմոր
Կենսագրություն
Ջեյմս Ալեն Ուիթմորը ծնվել է 1921 թվականի հոկտեմբերի 1–ին, Նյու Յորք նահանգի Ուայտ Պլեյնս քաղաքում, հանձնաժողովի անդամ Ջեյմս Ալեն Ուիթմորի և նրա կնոջ Ֆլորենս Բելլի ընտանիքում ։ Նա ավարտել է Ամհերստ քաղաքի միջնակարգ դպրոցը, իսկ հետո ընդունվել է Եյլի համալսարան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ջեյմսը մտավ ԱՄՆ–ի ծովային հետևակի կորպուս։
Պատերազմի ավարտից հետո սկսվեց նրա դերասանական կարիերան Բրոդվեյում։ Նրա համար առաջինը դարձավ «Թիմային որոշում» բեմադրության մեջ սերժանտի դերը, որի համար արժանացել է «Թոնի» մրցանակին՝ սկսնակ լավագույն դերասան անվանակարգում։ Ուիթմորի առաջին մեծ դերը եղել է 1949 թվականի «Մարտադաշտ» ֆիլմում, որտեղ նա խաղացել է որպես սերժանտ Կիննի։ Այս դերը նրան բերեց «Ոսկե գլոբուս» մրցանակը, ինչպես նաև երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում ներկայացվեց «Օսկար» մրցանակի։ Ֆիլմը դարձավ Ջեյմսի մեծ հաջողությունը, ինչից հետո սկսեց նրա ակտիվ կարիերան կինոյում։ Հետագա տարիներին նա հայտնվեց այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Ասֆալտապատ ջունգլի» (1950), «Համբուրիր ինձ Քեթ» (1953), «Նրանք» (1954), «Օկլահոմա» (1955), «Հիասքանչ յոթի զենքեր» (1969), ինչպես նաև «Տուր նրանց ջերմություն, Հարրի» (1975), որում կատարած դերի շնորհիվ երկրորդ անգամ ներկայացվեց «Օսկար»–ի։
Ջեյմս Ուիթմորը նաև հաճախ հայտնվել է հեռուստատեսությունում։ Հատկապես շատ է նկարահանվել 1960-ական թվականներին, երբ հայտնվեց «Անաբիծ մտրակ» սերիալում որպես հյուր, «Մթնշաղային գոտի», «Բժիշկ Կիլդեր», «Բեն Կեյսի», «Երկրագնդի մեծագույն շոուն», «Բերկի արդարադատությունը» և շատ ուրիշներում։ Դրանից բացի նրա կարիերան շարունակվեց նաև թատերական բեմում, որտեղ նա հասավ մեծ հաջողությունների և ճանաչվածության։
Ջեյմսի վերջին հիմնական դերերից մեկը եղավ 1994 թվականի «Փախուստ Շոուշենկից» ֆիլմում գրադարանավար Բրուկս Հատլեն։ 1999 թվականին նա խաղացել էՌայմոնդ Օզի դերը «Պրակտիկա» սերիալի երկու էպիզոդում, որի համար ստացավ «Էմմի»։
Ջեյմս Ուիթմորը չորս անգամ եղել է ամուսնացած։ Նրա առաջին կինը, ում հետ ամուսնացել էր 1947 թվականին, եղել է Նենսի Միգանտը։ Այս ամուսնությունից ունեցել է երեք որդի, բայց նրանք բաժանվել են 1971 թվականին։ 1972 թվականից մինչև 1979 թվականը ամուսնացած է եղել դերասանուհի Օրդե Լինդլիի հետ։ Բաժանումից հետո նա նորից ամուսնացավ Նենսի Մագատի հետ, բայց ամուսնությունը ևս մեկ անգամ փլուզվեց երկու տարի անց։ 2001 թվականին նրա չորրորդ կինը եղավ դերասանուհի և գրող Նորին Նեշը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Բաստիա Ումբրա
Բաստիա Ումբրա (Bastia Umbra), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ումբրիա մարզի Պերուջա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 19 471 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 705 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 27,62 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 6083։ Հեռախոսային կոդ՝ 075։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պուշկինոգորսկի շրջան
Ստեղծվել է1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պուշկինսկիե Գորի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1059,2 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9253 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Շախմատային օլիմպիադա 1966
17-րդ շախմատային օլիմպիադան տեղի է ունեցել Հավանայում 1966 թվականի հոկտեմբերի 23-ից նոյեմբերի 20-ը։ Օլիմպիադային մասնակցել են 52 երկրներ։
Հաղթող թիմերի անդամների միավորներ
ԽՍՀՄ
ԱՄՆ
Հունգարիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1966 սպորտում
Մեզոամերիկա
Մեզոամերիկա (μέσος՝ միջին), Միջին Ամերիկա, պատմամշակութային շրջաններ, որոնք տարածվում են մոտավորապես Մեքսիկայի տարածքներից մինչև Հոնդուրաս և Նիկարագուա։ Տերմինը շրջանառության մեջ մտցվեց 1943 թվականին գերմանացի փիլիսոփա և մարդաբան Պաուլ Կիրգխոֆի կողմից ։
Հիմնական տեղեկություններ
Միջին Ամերիկայի բնակչությունը մինչկոլումբոսյան դարաշրջանում առանձնանում էր հետևյալ հատկանիշներով՝
Միջին Ամերիկան համարվում էր բազմաթիվ բարձր զարգացվածությամբ մշակույթների հայրենիքը՝
Միջին Ամերիկայի հնդկացիների լեզուն պատկանում է մոտ 10 տարբեր լեզվաընտանիքների (ներառյալ մի քանի մեկուսացված լեզուներ), սերտ փոխհարաբերվել են և միանման հատկանիշներ են ձեռք բերել, որոնք մեր օրերում բնութագրվում են որպես Միջին Ամերիկյան լեզվային միություն։ Թեպետ ներկայում Միջին Ամերիկայում գերակշռում է իսպաներեն լեզուն, իսկ տեղի լեզուների կրողների թիվը (Յուկատանի մայաներ, նահուաթլ, սապոտեկերեն, միշտեկերեն և այլն) շարունակում է դանդաղորեն աճե լ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեզոամերիկա Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Գևորգ Դևրիկյան
Գևորգ Խաչատուրի Դևրիկյան (1937, հոկտեմբերի 1, Դոնի Ռոստով - 1996, սեպտեմբերի 5, Երևան), հայ արձակագիր, հրապարակախոս։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1977 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1965 թվականից։
Կենսագրություն
1961 թվականին ավարտել է Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը։ 1961-1962 թվականներին աշխատել է «Երևան» թերթի խմբագրությունում որպես սրբագրիչ, 1962-1965 թվականներին՝ «Կոմունիզմի ուղիով» (Էջմիածին) որպես պատասխանատու քարտուղար, 1965-1967 թվականներին՝ նույն թերթում խմբագրի տեղակալ, 1967-1970 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի մամուլի պետական կոմիտեում որպես ավագ խմբագիր 1970-1974 թվականներին՝ նույն կոմիտեում խմբագրական բաժնի պետ։ 1974-1982 թվականներին եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության բաժնի վարիչ, 1986 թվականից՝ «Արևիկ» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր ։
Դևրիկյանի ստեղծագործության թեմատիկան արդիականությունն է, հայոց պատմությունը, ազգային լավագույն ավանդույթների ժառանգման խնդիրները։
Դևրիկյան ընտանիքի և ավագ որդու՝ Վարդան Դևրիկյանի նախաձեռնությամբ Գևորգ Դևրիկյանի ծննդյան 75-րդ տարեդարձին լույս է տեսել «Հայոց մեծերը» գիրքը, որը հեղինակի վերջին գիրքն է և հանդիսանում է նրա ստեղծագործական կյանքի հանրագումարը ։
Ստեղծագործություններ
Վեպեր Վիպակ Պատմվածքներ Հրապարակախոսական հոդվածների ժողովածուներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ
Լու Ամունդսոն
Լուիս Գաբրիել «Լու» Ամունդսոն (Louis Gabriel "Lou" Amundson; ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, ով վերջին ժամանակներում հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Նյու Յորք Նիքս» ակումբում։ Խաղում է ծանր հարձակվողի և կենտրոնականի դիրքերում։
Կարիերա
Լու Ամունդսոնը 2006 թվականի ԲԱԱ դրաֆթի ժամանակ իր թեկնածությունն էր առաջարկել, բայց այդպես էլ ոչ մի ակումբի կողմից չի ընտրվել։ 2006-2007 մրցաշրջանին պայմանագիր է կնքել ԲԱԱ զարգացման լիգայի «Թեքզաս Լեջենդս» ակումբի հետ։ 2007 թվականին Ամունդոնը դարձել է ԲԱԱ զարգացման լիգայի տարվա ծագող աստղը։
2007 թվականի մարտի 8-ին Լուն 10-օրյա պայմանագիր է կնքել «Ֆիլադելֆիա» ակումբի հետ ։
2008 թվականի օգոստոսի 14-ին Ամունդսոնը երկամյա պայմանագիր է կնքել «Ֆինիքս Սանս» ակումբի հետ ։
2010 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Լու Ամունդսոնը 4,7 միլիոնանոց երկամյա պայամանագիր է կնքել «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս»-ի հետ ։ 46 խաղերում նա 15 րոպեի ընթացքում միջինը հավաքում էր 4,3 միավոր և 4 անդրադարձ։
2012 թվականի դեկտեմբերի 24-ին նա պայմանագիր է կնքել «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» ակումբի հետ ։
2013 թվականի փետրվարի 8-ին «Մինեսոտան» հեռացրել է Ամունդսոնին։ 30-ամյա Լուն 2012-2013 մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրել է 20 խաղ։ Այդ խաղերի ընթացքում նա միջինը հավաքում էր 1,6 միավոր և 2,4 անդրադարձ ։
2013 թվականի մարտի 2-ին Լու Ամունդսոնը 10-օրյա պայամանագիր է կնքել «Չիկագո Բուլս» ակումբի հետ ։
2013 թվականի մարտի 12-ին Ամունդսոնը պայմանագիր է կնքել «Նյու Օռլեանս Պելիկանս»-ի հետ, մինչև մրցաշրջանի ավարտ ։
Նոր BIG3 լիգայում, որը մեկնարկել էր 2017 թվականի ամռանը, հանդես է գալիս «Tri State» ակումբի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Օռլեանս Պելիկանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆինիքս Սանսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ
Գանձակի պայմանագիր (այլ կիրառումներ)
Գանձակի պայմանագիր կարող է վերաբերվել.
Ռազմիկ Մադոյան
Ռազմիկ Մելիքսեթի Մադոյան, հայ թատերագետ։ ՀԽՍՀ թատերական գործիչների, կինեմատոգրաֆիստների, ժուռնալիստների միությունների անդամ ։
Կենսագրություն
Ռազմիկ Մադոյանը ծնվել է Լենինականում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Երևանի Թատերական ինստիտուտի թատերագիտական բաժնում։ 1951 թվականից աշխատել է Լենինականի քաղաքային «Բանվոր» թերթում։ 1960-1962 թթ. ուսանել է Մոսկվայի Ա. Վ. Լունաչարսկու անվան Թատերարվեստի ակադեմիայի ասպիրանտուրայում։ 1960-ական թվականներին աշխատել է Լենինականի Քաղաքային կոմիտեում որպես վերահսկողության բաժնի վարիչ։ Աշխատել է Լենինականի մանկավարժական ինստիտուտի ուսումնագիտական գծով պրոռեկտոր, ապա նշանակվել ՀՀ Կինեմատոգրաֆիայի նախարարի առաջին տեղակալ, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի տնօրեն։ 1984-1994 թթ. եղել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ամբիոնի վարիչ։ 1963 թվականին պաշտպանել է գիտական թեզ ՝ «Լենինականի թատրոնի 100-ամյա ուղին» թեմայով։
Ընտրվել է Լենինականի և Երևանի քաղխորհրդի պատգամավոր, երկու անգամ պարգևատրվել է ՀՀ Գերագույն Խորհրդի Պատվոգրով։
Հեղինակ է 15 գրքերի. Ռազմիկ Մադոյանը մահացել է 2005 թվականի հոկտեմբերին։
Հատված Ռազմիկ Մադոյանի «Յուշերիս Հետ» գրքից
Հեղինակի Կողմից
Երկար ժամանակ չէի կարողանում ինքս ինձ համոզել՝ անդրադառնալ յուշերիս։
Մտերիմ բարեկամներիցս մէկ-երկուսը, սակայն, հակառակն էին պնդում։
Ու գրիչ վերցրի, հետևեալ կռուանով.
ա) Ապրածս կեանքի մէջ, ինչպես ջրի վճիտ հայելում, տեսանելի են սերրնդակիցներից անցած ճանապարհի լոյսն ու խաւարը։ Հակասական ու բարդ այն ժամանակները, որ վայրի պրագմատիզմով էին նշանաւորուած։
Ես նույնպէս այդ իրադարձութիւնների խառնարանում եմ եղել, մասնակցել մեր ազգային մշակոյթի նոր զարթօնքին։
բ) Ճակատագրի բերումով, բախտ եմ ունեցել առընչւելու անցեալ հազարամեակի վերջին 50-55 տարիների հայ և որ միայն հայ, ականաւր արուեստագէտների, գրողների, գիտնականների հետ։
գ) Ծերութեան շեմին դարձայ... գաղթական և յայտնուեցի Սփիւռքում, կիսեցի իմ միլիոնաւոր ազգակիցների ճակատագիրը։ Ունեցայ նոր, հիանալի մտաւորական բարեկամներ, որոնց օգնութեամն էլ Սփիւռքի հոգու խորքը թափանցելու հնարաւորութիւն ստացայ։
Բնականաբար, պարտաւորուած եմ գալիք սերունդին փոխանցել կեանքիս այն էջերը, որոնք իմաստաւորուած են յատկապէս ազգիս մեծերի հետ ունեցած առընչութիւններով։
Աստծով առաջ։
Հատված Գագիկ Վարդանյանի «Գյումրի» գրքից
Գործն է անմահ, լա՛վ իմացեք, Որ խոսվում է դարեդար, Երնե՜կ նրան, որ իր գործով Կապրի անվերջ, անդադար։ Անվանի գյումրեցի, թատերագետ, պրոֆեսոր ՌԱԶՄԻԿ ՄԱԴՈՅԱՆԸ բոլորանվեր սիրով էր կապված հարազատ ծննդավայրի հետ։ Գյումրին նրա համար ամեն ինչ էր, ավելին՝ արվեստների և արհեստների մայրաքաղաք։ Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին, որ ծառայել է որպես եկեղեցի մինչև 1921 թ, որից հետո մինչև 1950 թ. ՝որպես պահեստ։ 30-ականների համատարած եկեղեցակործանմանը դիմագրաված զանգակատունը 1964 թ. հենց Ռազմիկ Մադոյանի մտահղացմամբ է վերակառուցվել և ծառայել է որպես դասական երաժշտության սրահ։ Նա նաև սատարել է Անիի Մայր տաճարը պատճենող մշակույթի օջախին՝ գործուն մասնակցություն ունենալով Լոս Անջելեսում հայրենակցական միության հիմնադրման գործում՝ընտրվելով վարչության անդամ։ Ռազմիկ Մադոյանի «Հայֆիլմ» կինոստուդիան ղեկավարելու տարիները Հայկական կինոյի համար իսկակապես ծաղկունքի շրջան էր։ Մեկը մյուսի հետևից էկրան էին դուրս գալիս Ս. Փարաջանովի«Նռան գույնը»,Հ. Մալյանի «Մենք ենք, մեր սարերը» «Նահապետ», «Հայրիկ», «Կտոր մը  երկինք», Ա. Մկրտչյանի «Հին օրերի երգը» Էդմոնդ Քեոսայանի «Տղամարդիկ», Ա. Մանարյանի «Հեղնար աղբյուր» և այլ ֆիլմեր։ Գյումրեցիներիս համար մեծ պատիվ է ունենալու Ռազմիկ Մադոյանի նման համաքաղաքացու, ով մնայուն հետք է թողել հայ արվեստի պատմության էջերում։
Հատված Ռազմիկ Մադոյանի «Ժամանակը ժապավենի վրա» գրքից
Արվեստագիտության թեկնածու Ռազմիկ Մադոյանի գիրքը ընթերցողին տանում է կինոյի գրավիչ ու կախարդական աշխարհը։ Հեղինակն անմիջական զրույցի ձևով հաղորդակից է դարձնում հայ կինոարվեստին, ծանոթացնում նրա առավել անվանի գործիչների անցած ստեղծագործական ճանապարհին, անդրադառնում նաև խորհրդային ու արտասահմանյան մի քանի մեծահամբավ կինոգործիչների կյանքին ու ստեղծագործությանը։
Գիրքը նվիրվում է՝ բոլոր այն զավակներին և նրանց թվում իմ դստեր ` ՀՐԱՆՈՒՇ ՄԱԴՈՅԱՆԻ հիշատակին, որոնք 1988 թ. դեկտեմբերի 7-ի նահատակներ եղան...
ՀԵՂԻՆԱԿ
ԿԻՆՈՆ ՄՈՒՏՔ Է ԳՈՐԾՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
-Ինչՙու նոր արվեստն այդպես ուշացումով ոտք դրեց Հայաստան։ Չէ որ Հայաստանն արվեստների օրրան է եղել և 2000 տարվա թատրոնի պատմություն ունի...
Կինոյի ուշացած մուտքը Հայաստան աշխարհ, իմ պատանի բարեկամ, ունի արդարացուցիչ պատճառներ։ Առաջինը այն է, որ մեր երկիրը երկար ժամանակ զրկված է եղել պետականությունից։ Մինչդեռ կինոն արվեստի այն տեսակն է, որ պետական հովանավորության կարիք ունի։ Նյութական հսկայական միջոցներ պետք է ներդրվեն կինոստուդիա ստեղծելու և ֆիլմեր նկարահանելու համար։
Եվ երկրորդ, մեր մտավորականների ճնշող մեծամասնությունը, եթե չասեմ բոլորը, նրանք, ովքեր ֆիլմեր կարող էին ստեղծել, սփռված էին աշխարհով մեկ։
Եվ այսուհանդերձ, մշակույթի մի քանի հայ գործիչներ դարասկզբի առաջին տասնամյակում կինոյի առնչվելու գործնական քայլեր կատարեցին։
Այդ իմաստով ուշագրավ է դերասանուհի Սաթենիկ Ադամյանի նամակը դերասան և գրող Միքայել Մանվելյանին։
Նամակից պարզվում է, որ հայ մտավորականները մտադրվել են ստեղծել ազգային առաջին կինոնկարը։ Եվ նրա գրական հիմքը, Սաթենիկ Ադամյանի առաջարկությամբ, լինելու էր Մանվելյանի «Հեքիաթ» պիեսը։
Սա էլ թերևս պետք է համարել մեր հայկական անդրանիկ կինոսցենարը, որին, ցավոք վիճակված չէր ֆիլմ դառնալ։
Բայց հիմա լավ կլինի լսենք, թե ինչ է խորհուրդ տալիս Սաթենիկ Ադամյանը իր բարեկամ գործընկերոջը։
«Հարգելի Միշո,-գրում էր նա,-ուզում եմ ավելի մոտ ծանոթացնել Ձեզ այս սինեմայի (Այն ժամանակ «կինո» բառը դեռ տարածում չուներ, ավելի ուշ արևմտահայերը սկսեցին օգտագործել «շարժանկար» անվանումը՝ Ռ. Մ.) պայմանների հետ, որ դուք իմանաք, թե ինչումն է բանը։ Նախ և առաջ սա այն ֆիրման չէ, որտեղ խաղում էր Արշոն (Արշավիր Շահխաթունի՝ Ռ. Մ.), սա բոլորովին...նոր գործ է։ Ձեռնարկողը մի հայ է, ունի իր սեփական մեքենաները (նկատի ունի հատկապես օպերատորական խցիկը՝ Ռ. Մ.) և գործելու է անկախ այն մեծ ֆիրմայից։
Ուզում է ձեռնարկել մի շարք պատկերների /նկարահանում/ հայկական կյանքից, հայկական գրականությունից։ Առաջարկեց ինձ մասնակցել և իմ կողմից դերակատարներ հրավիրել և որոշել պիեսը։ Իբրև առաջին փորձ ինձ հարմար երևաց Ձեր «Հեքիաթը»։ Խոսեցի արդեն Զարիֆյանի (Հովհաննես Զարիֆյան՝ Ռ. Մ.) հետ, որը կմասնակցի և իբրև ընկեր՝ որոշ տոկոսով... Մոսկվայից այս օրերս գալու է մեքենայատերը, մանրամասն խոսելու իմ հետ...Նկարներ (Նկարահանումներ՝ Ռ. Մ.) կկատարենք մեր տանը ՝ Թիֆլիսում։ Մեր տունը գտնվում է Քռի ափին, ունենք պատշգամբ ժայռի գլխին, կարելի է հարմարեցնել տեսարանները...Առաջարկում եմ և խնդրում եմ լարեք Ձեր ֆանտազիան և մի քանի տեսարաններ ավելացնեք «Հեքիաթի» վրա։ Այդ հավելվածը Ձեզանից ստանալուց հետո միայն մենք այստեղ կձեռնարկենք փորձերը, կգրեմ Զարիֆյանին, Ազնիվին (Ազնիվ Հրաչյա՝ Ռ. Մ.) և մյուս դերակատարներին, որ հավաքվեն գան Թիֆլիս»։
Այս նամակում դժվար չէ նկատել (մանավանդ եթե նկատի ենք առնում Սաթենիկ Ադամյանի կազմած լիբրետոսցենարը) կինոբեմադրիչի մտածողությունը և նվիրվածությունը հայ կինեմատոգրաֆի հիմնադրման գաղափարին։
Արշոն, որի անունը հիշատակում է դերասանուհին, ժամանակի ճանաչված արտիստներից մեկն էր, Արշավիր Շախաթունին։ Նա մեր բեմի առաջին վարպետներից էր, որ 1923-13 թվականներից սկսած անընդմեջ նկարահանվում էր ռուսական ֆիլմերում։
Լինելով Մոսկվայի Գեղարվեստական թատրոնի ստաժյոր, նա արժանանում է ռուս ճանաչված կինոպրոդյուսեր Ա. Ա. Խանժոնկովի ուշադրությանը։ Շահխաթունին «Կովկասի նվաճումը» ֆիլմում խաղում է գլխավոր հերոսի՝ Շամիլի դերը։ Եվ անշուշտ, նրա տպավորիչ խաղին պետք է վերագրել այն իրողությունը, կինոնկարը հաջողություն է գտնում։
Ահա այս նույն տարիներին կինոյում իրենց առաջին քայլերն են կատարում հայ թատրոնի ճանաչված դերասանուհիներ Ժասմենը և Եկատիրինա Դուրյան-Արմենյանը։
Դու, ընթերցող, անշուշտ քիչ բան չես կարդացել 1915 թվականի Մեծ եղեռնի մասին։ Բայց ֆիլմ չես դիտելու։ Մինչդեռ 1915 թվականին նկարահանվել է «Թուրքական Հայաստանի ողբերգությունը» ժապավենը, որը, ցավոք, մինչև օրս չի հայտնաբերված։ Սակայն ֆիլմի բովանդակությունը մոտավոր գծերով մեզ հայտնի է. այն պատմում է հայկական տարագիր մի ընտանիքի ողբերգությանը և Անդրանիկ զորավարի գերմարդկային ջանքերի մասին՝ թուրքի յաթաղանից փրկելու անմեղ ու անզեն մարդկանց։
Հանրապետության պետական արխիվում կան փաստագրական ժապավենի որոշ պատառիկներ, որոնք ներկայացնում են Մեծ եղեռնի սարսափելի մի քանի դրվագներ...
Օպերատորական խցիկի աչքը ժապավենի վրա դրոշմել է նաև կադրեր, որոնք ներկայացնում են Երևանը 1920 թվականի նոյեմբերին։
Ընտանիք
Կինը՝ Ռոզան, մահացել է 2013 թվականին։ Նա Երևանում աշխատում էր Լուսավորության Մինիստրությունում (այն ժամանակ այդպես էր կոչվում), տեսուչ էր։
Ավագ դուստրը՝ Հրանուշը, ով բժշկուհի էր, զոհվել է երկրաշարժի ժամանակ։ Միջնեկ դուստրը՝ Արմինեն թատերականն է ավարտել։ Կրտսերը՝ Մարո Մադոյան-Ալաջաջյանը, գրող է, թարգմանիչ, մի շարք գրքերի և թարգմանությունների հեղինակ։ 1980 թվականից նա ընտանիքի հետ բնակվում է ԱՄՆ-ում։ Բարեգործական տարբեր ծրագրեր իրականացնելու համար հաճախ լինում է Հայաստանում, հատկապես ծննդավայր Գյումրիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թատերագետներ Կատեգորիա:1927 ծնունդներ
Իմ կյանքը (ֆիլմ)
«Իմ կյանքը» (My Life), Բրյուս Ջոել Ռուբինի դրաման Մայքլ Քիթոնի և Նիկոլ Քիդմանի գլխավոր դերակատարումներով ։
Սյուժե
Աշխատանքով տարված տղամարդը (Քիթոն) ուժերի ծաղկման շրջանում իմանում է, որ երիկամների քաղցկեղ ունի և ապրելու շատ քիչ ժամանակ։ Իսկ նրա կինը (Քիդման) հղի է։ Նա այնքան է ուզում տեսնել իր երեխային, բայց համոզված չէ, որ կապրի մինչ այդ։ Այդժամ իր ապագա դստեր կամ որդու համար նա ինքը իրեն սկսում է տեսանկարահանել։ Միաժամանակ սկսում է հարաբերությունները հարթել իր ծնողների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Դայան Վարսի
Դայան Վարսի (Diane Varsi, ), ամերիկացի դերասանուհի, 1957 թվականին առաջադրվել է Օսկարի։
Կարիերա
Դայան Մարի Անտոնիա Վարսին (Diane Marie Antonia Varsi) ծնվել է 1938 թվականի փետրվարի 23-ին կալիֆոռնիական Սան Մատեո քաղաքում ծաղիկներ վաճառող Ռասել Վարսիի և իր կնոջ՝ Բեատրիս ԴեՄարշանի ընտանիքում ։ Միջնակարգ դպրոցում սովորելուց հետո Դայան Վարսին մի քանի մասնագիտություն է փոխել, մինչ դարձել է դերասանուհի։ Նա աշխատել է որպես մատուցողուհի, մոդել խանութում, մրգեր հավաքող, ինչպես նաև մի շարք այլ մասնագիտություններով ։
Կինոյում իր առաջնելույթը կայացել է 1957 թվականին «Փեյթոն Փլեյս» ֆիլմում, որտեղ խաղացել է Էլիսոն Մաքքենզիի դերը։ Այդ դերը Դայան Վարսիին «Օսկարի» մրցանակ է բերել որպես «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի»։ Հաջորդ տարի դերասանուհին դարձել է «Ոսկե գլոբուսի» դափնեկիր «Կանանց շրջանում տարվա հայտնություն» անվանակարգում՝ Դի Սանդրայի և Քերոլին Ջոնսի հետ միասին։
Հետագա տարիներին նա հայտնվել է «Դժոխքից Տեխաս» (1958) և «Ժառանգություն» (1959) ֆիլմերում, որից հետո դադարել է նկարահանվել։
Անձնական կյանք
Դայան Վարսին ամուսնացած է եղել երեք անգամ։ Առաջին ամուսնությունը 1953 թվականին չեղյալ է հայտարարվել։ Ապա 1955 թվականից մինչև 1958 թվականը նա ամուսնացած է եղել պրոդյուսեր Ջեյմս Դիքսոնի հետ, որի հետ ունեցել են որդի՝ Շոնը։ 1961 թվականին նա ամուսնացել է Մայքլ Հաուսմենի հետ, որը դարձել է նրա դստեր՝ Ուիլլայի հայրը։
1968 թվականին՝ «Վտանգավորը փողոցներում» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ, Դայան Վարսին վնասել էր ողնաշարը, ինչի արդյունքում ենթարկվել էր մի շարք վիրահատությունների։ 1977 թվականին նա վարակվել է Լայմի հիվանդությամբ, որի կոնկրետ ախտորոշումը տրվել է միայն 1989 թվականին։ Այդ հիվանդությունը բերել է դերասանուհու մահվանը շնչառական անբավարարության պատճառով 1992 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Դայան Վարսին մահացել է Հոլիվուդում 54 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Կաշանա Տերմե
Կաշանա Տերմե (Casciana Terme), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Պիզա գավառում։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Պուենտե Խենիլ
Պուենտե Խենիլ (Puente Genil, «Խենիլյան կամուրջ»՝ բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Կորդովայի պրովինցիայում, Անդալուսիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Կամպանիա Սուր շրջանում։Տարածքը կազմում է 170 կմ2։ Բնակչությունը՝ 30 245 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 68 կմ։ Քաղաքի անվանումը կապված է Խենիլ գետի վրա գտնվող կամրջի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Պուստոշկայի շրջան
Պուստոշկայի շրջան (Пустошкинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պուստոշկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1873,8 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 9379 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 5,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պսկովի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Ռեյտերի համախտանիշ
Ռեյտերի համախտանիշ (Reiter's syndrome), գրականության մեջ հայտնի է նաև որպես միզակնաձուսպային (ուրոօկուլո-սինովիալ) համախտանիշ։ Բնորոշվում է ախտանիշների եռյակով՝ հոդերի, միզատար ուղիների և աչքերի ախտահարումներով։
Առաջացման պատճառ և ախտածագում
Առաջացման պատճառը և ախտածագումը բացահայտված չեն։ Ռեյտերը (Hans Conrad Julius Reiter) այն նկարագրել է դիզինտերիա կրած հիվանդի մոտ, իսկ այլ հեղինակներ՝ ռևմատիզմի, պալարախտի, սիֆիլիսի, ոչ սպիցիֆիկ խոցային կոլիտի ժամանակ։
Միզատար ուղիների ախտահարումներն արտահայտվում են միզուկի, միզապարկի, երիկամի ավազանի բորբոքումներով։ Նկարագրված են պիելոնեֆրիտներ՝ խրոնիկական երիկամային անբավարարության զարգացումով։
Տեսողական օրգաններում կարող են նկատվել շաղկապենու թեթև բորբոքումներից մինչև կուրության հասնող ախտահարումներ։
Հնարավոր են նաև կպչուն պլևրիտ, միոկարդիտ, պերիկարդիտ, քթի և բերանի լորձաթաղանթի բորբոքումներ՝ անցավ խոցոտումներ, մաշկի բշտիկային ցանավորումներ և այլն։
Հիվանդության սուր շրջանում ջերմությունը բարձր է (38-39 աստիճան), ուղեկցվում է լեյկոցիտոզով և ԷՆԱ-ի նշանակալի բարձրացմամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոդերի հիվանդություններ
Եղնար (անձնանուն)
Եղնար, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն ժողովրդական եղնար՝ «էգ եղնիկ» բառից։ Գործածվել է 15-րդ դարում, իսկ այժմ գործածվում է Հեղնար ձևով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Նադեժդա Աբլովա
Նադեժդա Աբլովա (Надзея Яўгеньеўна Аблова, ), խորհրդային և բելառուս պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (2005), Բելառուսի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (2008)։
Կենսագրություն
Նադեժդա Աբլովան ծնվել է 1953 թվականի ապրիլի 18-ին, Մինսկում, զինծառայողների ընտանիքում։ 1978 թվականին ավարտել է Վլադիմիր Լենինի անվան Բելառուսի պետական համալսարանի պատմական ֆակուլտետը։ 1978-1980 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում, 1982 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան՝ «Ռուսաստանի և Անգլիայի քաղաքականությունը Իրանում Ղրիմի պատերազմից հետո։ 1856-1881 թթ.» թեմայով (գիտական ղեկավար՝ Նինա Կինյապինա)։
1982-1994 թվականներին եղել է Բելառուսի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի Ռուսաստանի պատմության ամբիոնի դոցենտ, ֆակուլտետի գիտական քարտուղար և երիտասարդ գիտնականների խորհրդի նախագահ, 1988-1991 թվականներին՝ երիտասարդ պատմաբանների խորհրդային ասոցիացիայի վարչության անդամ, 1994-2000 թվականներին՝ Բելառուսի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի դոցենտ և գիտական աշխատանքների գծով դեկանի տեղակալ, դիսերտացիաների պաշտպանության խորհրդի գիտական քարտուղար՝ «միջազգային հարաբերությունների և արտաքին քաղաքականության պատմություն» մասնագիտությամբ։
2005 թվականին պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան՝ «Չին-արևելական երկաթուղին և ռուսական արտագաղթը Չինաստանում, պատմության միջազգային և քաղաքական ասպեկտները (20-րդ դարի առաջին կես)», նույն տարվանից եղել է Բելառուսի պետական տնտեսագիտական համալսարանի քաղաքագիտության ինստիտուտի սոցիալ-հումանիտար կրթության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2006 թվականից համարվում է Բելառուսի ԲՈՀ-ի փորձագիտական խորհրդի անդամ՝ պատմական գիտությունների գծով։ Աբլովայի գիտական հետաքրքրությունների մեջ են մտնում ռուսական արտասահմանի պատմությունը, Ռուսաստանի միջազգային հարաբերությունների և արտաքին քաղաքականության զարգացման խնդիրները, ինչպես նաև` դիվանագիտության և քաղաքականության պատմությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ Կատեգորիա:Բելառուսի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բելառուս գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ