cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հյոմին
1989-2011: Վաղ կյանք և կարիերայի սկիզբ
Պակ Սոենը ծնվել է 1989 թվականի մայիսի 30-ին Կորեայի Հանրապետության Պուսան քաղաքում և ընտանիքի միակ երեխան է։ 1997 թվականին՝ 8 տարեկանում, Հյոմինը հաղթել է «MiMi Princess» մոդելային մրցույթում։ Նա հայտնի էր որպես մոդել և նկարահանվել է առցանց խանութների համար ։ Եղել է JYP Entertainment լեյբլի ստաժյորը։ Ենթադրվում էր, որ նա 2007 թվականին կլինի Հյոնաի փոխարինողը Wonder Girls խմբում ։ Նախքան «Core Contents Media» լեյբլի՝ նրան նկատելը Հյոմինը նկարահանվել է SS501-ի «Unlock», SG Wannabe-ի «Smooth Break-Up» և FT Island «Heaven» արտիստների երաժշտական տեսահոլովակներում։
Հյոմինը մինչև իր առաջնաելույթը ընտրվել է «Core Contents Media» լեյբլի կողմից՝ լեյբլի գծով իր գործընկերների որոշ երգերին մասնակցելու համար։ Այն ներառում էր Հվան Չժոն Իմին, «Color Pink» նախագիծը՝ SeeyYa-ի, Davichi մասնակցությամբ։ Նա նաև SeeYa-ի հետ միասին մասնակցել է «Hot Girl» երգի համար երաժշտական շոուին։
Նոյեմբերին Հյոմինը նկարահանվել է «I Really Really Like You» երաժշտական արտադրության մեջ՝ հարմարեցված «Իրական սեր» հիթային դորամային։ Բորամ խմբից նրա գործընկերը, նկարահանվել է նույն մյուզիքլում 2010 թվականի դեկտեմբերին՝ հոր Չոն Յան Ռոկի կողքին ։
2010 թվականին Հյոմինը «Wonder Women» նախագծի խմբում էր` լեյբլի գործընկերներ SeeYa-ի և Davichi-ի, ինչպես նաև իր գործընկերոջ` Համ Ինչժիի հետ։ Նա 2010 թվականին հայտնվել է «Սրճարան» դորամայի սաունդթրեք ում, իսկ 2011 թվականին համագործակցել է Brave Brothers-ի հետ՝ «Beautiful Girl» թվային սինգլի համար։ Նույն թվականին երկրորդական դեր է խաղացել «Իմ ընկերուհի Կումիհոն» հեռուստասերիալում ։
2011 թվականի հունիսի 14-ին Core Contents Media-ն Հյոմինին ներկայացրել է որպես T-ara խմբի նոր առաջնորդ։ Այս ընթացքում խումբը թողարկել է «John Travolta Wannabe» մինի-ալբոմը ։ Հետագայում Հյոմինը ղեկավարությունը զիջել է խմբի մեկ այլ անդամի՝ Սոյոնին։ Հյոմինն իր առաջնաելույթը կատարել է «Սարսափելի» սարսափ ֆիլմում, որը էկրան է բարձրացել օգոստոսի 4-ին ։
2012-2013: Դերասանական կարիերա և T-ara N4
2012 թվականին Հյոմինը խաղացել է «Մեր երիտասարդությունը, Ռոլի-Պոլի» մյուզիքլում ՝ խմբի անդամներ Ջիյոնի և Սոյոնի հետ միասին։ Հյոմինը նկարահանվել է նաև «We Got Married» շոուի չինական տարբերակում, որում խաղացել է Ֆու Սինբոյի հետ։ Հունիսի 14-ին հաստատվել է, որ Հյոմինը աննշան դեր է խաղացել «Հազար տղամարդ» սիթքոմում ։
2013 թվականի փետրվարի 10-ին Հյոմինը Կենտո Յամազակիի և Կուրումի Շիմիզուի հետ միասին նկարահանվել է ճապոնական «Անիծյալ» ֆիլմի գլխավոր դերում ։ Ապրիլին T-ara խմբի անդամներ Ինչժին, Ջինյոնը և նախկին անդամ Արիմը ստեղծել են T-ara N4 անվամբ ենթախումբը ՝ թողարկելով իրենց առաջին «Jeon Won Diary» մինի ալբոմը։
2014-մեր օրեր։Սոլո առաջնաելույթ և MBK Entertainment լեյբլից հեռացում
2014 թվականի հունիսին Հյոմինը թողարկել է իր առաջնաելույթային «Make Up» մինի ալբոմը «Nice Body» գլխավոր երգով։ Նա պաշտոնապես առաջնաելույթ է ունեցել հուլիսի 3-ին M Countdown-ում։ Հուլիսի 20-ին Հյոմինը թողարկել է ևս մեկ սինգլ «Fake It»
2016 թվականի մարտի 14-ին Հյոմինը թողարկել է «Still» սինգլը։ Հյոմինի երկրորդ «Sketch» մինի-ալբոմը երկու գլխավոր «Sketch» և «Gold» սինգլներով թողարկվել է 2016 թվականի մարտի 17-ին
2018 թվականի հունվարին Հյոմինը լքել է «MBK Entertainment» լեյբլը՝ պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո ։ Նրա նպատակը եղել է շարունակել T-ara խմբում իր գործունեությունը ։ Մայիսին Հյոմինը միացել է Sublime Artist Agency-ին՝ իր մենակատար կարիերան սկսելու համար Հարավային Կորեայում և Չինաստանում  ։ Օգոստոսի 7-ին պարզվել է, որ Հյոմինը վերադառնալու է նոր նյութերով սեպտեմբերի կեսերին և աշխատել է որպես պրոդյուսեր EXO-ի «Ko Ko Bop», Twice-ի «Dance The Night Away» և այլ երգերի վրա ։ Սեպտեմբերի 12-ին Հյոմինը թողարկել է թվային «Mango» անվամբ սինգլը, որին հաջորդել է շոուքեյս ։
2019 թվականի հունվարի 20-ին՝ իր երրորդ մինի ալբոմից առաջ, որը, ինչպես սպասվում էր, թողարկվելու էր փետրվարի կեսերին Հյոմինը թողարկել է իր երկրորդ թվային «U Um U Um» սինգլը ։ Փետրվարի 20-ին Հյոմինը թողարկել է իր երրորդ «Allure» մինի ալբոմը։ Ալբոմի վերնագիրը նույնպես կոչվում է «Allure (입꼬리)» ։
Հագուստի ձևավորում
2011 թվականի հունիսին T-ARA խմբի «Roly-Poly» երգի վրա աշխատելիս Հյոմինն ինքն է մշակել է ռետրո ոճով իր բեմական զգեստները և կարճ շորտեր, որոնք այդ շրջանում հայտնի էին ։
2012 թվականի հունիսին Հյոմինը համագործակցել է հայտնի ոճաբան Քիմ Սունգ-իլի հետ` G-Market-ի համար բացառիկ հագուստի գիծ գործարկելով ։ Հյոմինը մասնակցել է 150 հագուստի մշակման և ակտիվորեն մասնակցել է հավաքածուի խթանմանը։
2016 թվականին Հյոմինը դարձել է կոսմետիկայի նոր ապրանքանիշի՝ Brave Brothers-ի դեմքը ։
Կոսմետիկ ապրանքանիշ
«MINITT» ապրանքանիշի անվանումը «MIN» и «MINUTE» Հյոմինի համադրություն է, ինչը նշանակում է «ընկղմվել MINITT-ի կախարդանքի մեջ այս պահին»։ Բրենդի կարգախոսն է «Նկարիր քո գույնը, նկարիր քո MINITT-ը»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երաժիշտներ
Կարոլ Կուրպինսկի
Կարոլ Կազիմեժ Կուրպինսկի (Karol Kazimierz Kurpiński, ), լեհ կոմպոզիտոր և դիրիժոր։
Կենսագրություն
1810 թվականից Վարշավայի «Նարոդովի թատրոնի» կոմպոզիտորը և դիրիժորն էր, 1824-1840 թվականներին՝ Վարշավայի օպերայի երգչախմբի տնօրենը և ղեկավարը։ 1835-1840 թվականներին ղեկավարել է լեհական առաջին՝ երաժշտության և դրամատիկական արվեստի դպրոցը։ Լեհական «Tygodnik muzyczny» առաջին երաժշտական ամսագրի հիմնադիրը և խմբագիրն էր (1820-1821)։
Ազգային օպերայի հիմնադիրներից է։ Գրել է նաև օպերետներ, բալետներ, նվագախմբային ու դաշնամուրային երկեր (պոլոնեզներով համարվում է Ֆրեդերիկ Շոպենի նախորդը), պատմական և հայրենասիրական երգեր, դրանց թվում՝ «1831 թվականի Վարշավյանկա»-ն՝ լեհական ապստամբության նշանավոր հիմնի երաժշտությանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Լեհ դիրիժորներ
Մարիևկա (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Մարիևկա (Марївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարիևկա գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անորոշ Ինտեգրալ AH
•F(x) ֆունկցիան կոչվում է f(x) ֆունկցիայի նախնական (a,b) միջակայքում, եթե F‘(x)=f(x)    Ɐ x Є (a,b)։
•Եթե F(x), ը f(x) ֆունկցիայի որևէ նախնական է, ապա F(x)+c (c Є R) Ֆունկցիան ևս հանդիսանում է  f(x) ֆունկցիայի նախնական, ընդ որում, F(x)+c  բանաձևով սպառվում են բոլոր նախնականները։
•f(x) ֆունկցիայի բոլոր նախնականների բազմությունը կոչվում է այդ ֆունկցիայի անորոշ ինտեգրալ և նշանակվում է հետևյալ սիմվոլով՝   ∫f(x)dx :
Սահմանումից և վերևում ասվածից հետևում է, որ ՝
Ելնելով ֆունկցիայի ածանցման բանաձևերից,որոշ տարրական ֆունկցիաների համար կստանանք անորոշ ինտեգրալների հետևյալ աղուսյակը։
•Եթե f(t) և g‘ (x) ֆունկցիաներն անըդհատ են համապատասխանաբար T  և  X միջակայքերում և  g(X) բազմությունը պարունակվում է T  -ի մեջ  (որտեղ g(X) ={z; z= g(x),x ЄX}), ապա՝
∫f(g(x))g‘ (x) dx=∫f(t)dt։
Այստեղ աջ մասի ինտեգրալը հաշվելուց հետո պետք է տեղադրել t=g(x)։
Մասերով ինտեգրում
•Եթե u և v ֆունկցիաներն անըդհատ դիֆերենցելի են X միջակայքում,ապա  ∫udv=uv-∫vdu: Այս բանաձևը կոչվում է մասերով ինտեգրման բանաձև։
Վիլաբլարեշ
Վիլաբլարեշ (Vilablareix), մունիցիպիալետը Իսպանիայում, մտնում է Ժիրոնա նահանգի մեջ և Կատալոնիա ինքնավար միության կազմի մեջ։ Մունիցիպիալետը գտնվում է Ժիրոնես կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 6,05 կմ2։ Բնակչությունը 2297 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սեիդլյար
Սեիդլյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 435 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Թրե Քուլ
Ֆրենկ Էդվին Ռայթ III, հայտնի է որպես Թրե Քուլ, ամերիկացի երաժիշտ, երգիչ և երգերի հեղինակ, առավել հայտնի է որպես Green Day փանկ ռոք խմբի թմբկահար ։ Նա խմբի նախկին թմբկահար Ջոն Քիֆմեյերին փոխարինել է 1990 թվականին   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք թմբկահարներ Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ
(8439) Ալբելուս
(8439) Ալբելուս (Albellus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,154953 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7042 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6057 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2046,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175879 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,99° անկյուն։
Մանուել Քեոսեյան
Կենսագրությունը
Հայկական արմատներով Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզիչ, որը կարիերան սկսել է որպես «Sud América»-ի ֆուտբոլիստ, սակայն կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Դանուբիոյում։ Հանդես է եկել նաև Արգենտինայի և Էկվադորի առաջնություններում։ Աշխատանքային գործունեությունը 1983 թվականին ավարտվել է Արգենտինայի «Դեպորտիվո Արմենիո»-ում։ Որպես գլխավոր մարզիչ՝ ղեկավարել է տարբեր երկրների 24 ակումբներ։ 1990 թվականին «Բելլա Վիստա» բերեց Ուրուգվայի չեմպիոնների կոչմանը։ Սա ակումբի պատմության ամենամեծ նվաճումն է։ 2000 թվականին «Defensor Sporting»-ի հետ նա հաղթեց Լիգուիլու Ուրուգվայում։ Հոնդուրասի «Մյունիսիպալ»-ի հետ Քեոսեյանը 3 անգամ հաղթել է տեղական առաջնությունում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ինդեպենդիենտեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դանուբիոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ
Շամշադ Աբուլլաև
Շամշադ Աբուլլաև (Абдуллаев, Шамшад Маджитович, ), ռուսախոս ուզբեկ գրող, արձակագիր և էսսեիստ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Ֆերգանի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրության ֆակուլտետը։ Ապրում է Ֆերգանայում։ 1991-1995 թվականները եղել է «Արևելքի աստղը» ամսագրի պոեզիայի բաժնի վարիչը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուզբեկ գրողներ Կատեգորիա:Ուզբեկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Փոթորիկ (պիես)
«Փոթորիկ» (The Tempest), Վիլյամ Շեքսպիրի պիեսներից, որ ավանդաբար համարվում է հեղինակի վերջին ստեղծագործություններից մեկը, որ նա գրել է ինքնուրույն (առաջին բեմադրությունը տեղի է ունեցել 1611 թվականին, առաջին անգամ հրատարակվել է 1623 թվականին)։ Ըստ ժանրի այն տրագիկոմեդիա է, ողբերգական տարրերով պիես, բայց ունի երջանիկ ավարտ։ Անգլիացի գրականագետներն այս և Շեքսպիրի ուշ շրջանի մի քանի այլ ստեղծագործությունների ժանրը բնորոշում են որպես «Շեքսպիրի ուշ շրջանի վեպեր» (Shakespeare's late romances):
Սյուժե
Կախարդ Պրոսպերոն՝ Միլանի օրինական հերցոգը, Նեապոլի թագավորի օգնությամբ գահընկեց է արվում իր եղբոր՝ Անտոնիոյի կողմից։ Պրոսպերոն ու իր փոքր աղջիկը՝ Միրանդան, արտաքսվում են Միլանից։ Նրանց նստեցնում են անցք ունեցող նավ և ուղարկում բաց ծով։ Նեապոլի մեծատոհմիկ Գոնզալոն Անտոնիոյից գաղտնի Պրոսպերոյին է փոխանցում ջուր, ուտելիք ու նրա կախարդական գրքերը։ Պրոսպերոն ու Միրանդան ընկնում են կղզի։ Այդտեղ կախարդն անմարմին ոգի Արիելին փրկում է տանջանքներից, որոնց նրան դատապարտել էր կախարդուհի Սիկորաքսան։ Արիելը դառնում է Պրոսպերոյի աղախինը, որը մշտապես խոստանում է ազատել նրան։ Սիկորաքսայի որդին՝ վայրենի Կալիբանը, որը կղզու միակ բնակիչն է, կատարում է սև աշխատանքը Պրոսպերոյի համար։ Ատելով իր ստրկությունը՝ Կալիբանը մտածում է, որ Պրոսպերոն գրավել է իրավամբ իրեն պատկանող կղզին։
Վրեժ լուծելու նպատակով Պրոսպերոն կախարդանքի օգնությամբ փոթորիկ է առաջացնում ծովում։ Իրեն գահընկեց արած եղբայրը՝ Անտոնիոն, Ալոնզոյի և նրա որդի Ֆերդինանդի, Սեբաստյան եղբոր և Գոնզալոյի հետ նավով վերադառնում է Ալոնզոյի դուստր Կլարիբելի ու Թունիսի թագավորի հարսանիքից։ Նավը խորտակվում է, իսկ նրա ուղևորները, բաժանվելով մի քանի խմբի, հայտնվում են կղզում։ Սլոնզոյի որդի Ֆերդինանդը կարծում է, որ միայն ինքն է փրկվել։ Նա հանդիպում է Միրանդային և սիրահարվում նրան։ Սակայն Պրոսպերոն ձևացնում է, թե չի հավատում Ֆերդինանդի զգացմունքների անկեղծությանն ու նրան ենթարկում է փորձությունների։ Միևնույն ժամանակ Անտոնիոն Սեբաստյանին համոզում է սպանել Ալոնզոյին, որ դառնա թագավոր։ Նրանց դավադրության իրականացմանը խանգարում է Արիելը Պրոսպերոյի հրամանով։
Պալատական և հարբեցող Ստեֆանոն ու ծաղրածու Տրինկուլոն հանդիպում են Կալիբանին։ Վերջինս կարծում է, թե նրանք ընկել են լուսնից, և նրանց դրդում է սպանել Պրոսպերոյին և տիրել կղզուն։ Սակայն դավադրությունն անհաջողություն է կրում. անտեսանելի ոգի Արիելը նրանց ճանապարհին կախում է գեղեցիկ հագուստներ։ Ստեֆանոն ու Տրինկուլոն տարվում են դրանցով ու հրաժարվում իրենց սկզբնական մտադրությունից։ Արիելը հարպիայի կերպարով հայտնվում է Ալոնզոյի, Անտոնիոյի ու Սեբաստյանի առաջ և Պրոսպերոյի հրամանով նրանց մեղադրում հանցանք կատարած լինելու մեջ։ Աստիճանաբար բոլոր հերոսները Պրոսպերոյի կամքով հավաքվում են նրա շուրջը։ Պրոսպերոն ներում է Ալոնզոյին և վերադարձնում նրա որդուն, որին նա մեռած էր համարում։ Ալոնզոն օրհնում է Ֆերդինանդին ու Միրանդային։ Պրոսպերոն ներում է նաև Անտոնիոյին ու Սեբաստյանին, բայց զգուշացնում է, որ գիտի Ալոնզոյի դեմ նրանց հանցավոր մտադրության մասին։ Պրոսպերոն բոլորի հետ պատրաստվում է գնալ Նեապոլ, ապա Միլան, որտեղ նա նորից պետք է կառավարեր։ Արիելին, որ վերջապես ստանում է իր երկար սպասված ազատությունը, հանձնարարվում է նախապատրաստել բարենպաստ եղանակ ծով դուրս գալու համար։
Վերջաբանում բոլորովին մենակ մնացած Պրոսպերոն, դիմելով հանդիսատեսին, հրաժարվում է կախարդանքից։
Գործող անձինք
Գործողությունները տեղի են ունենում նավի վրա, ծովում և կղզում։
Հայտնի բեմադրություններ
Գոյություն ունի գրավոր վկայություն այն մասին, որ «Փոթորիկը» խաղացել են «Թագավորի ծառաները» (Շեքսպիրի թատերախումբը) Ուայթհոլ պալատում Բոլոր սրբերի տոնի նախօրեին՝ 1611 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Հարոլդ Բլումը Shakespeare: Invention of the Human աշխատությունում պնդում է, որ այդ վկայությունը, «ինչպես հայտնի է, կեղծ է», բայց հաստատել է, որ 1611 թվականը պիեսի հրատարակման տարին է։ «Փոթորիկը» եղել է Շեքսպիրի այն ութ պիեսներից մեկը, որոնք խաղացել են արքունիքում 1612-1613 թվականների ձմեռվա ընթացքում՝ Ելիզավետա Ստյուարտի և Պֆալցի կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ V-ի ամուսնության տոնան ժամանակ։ Ընդհուպ մինչև Ռեստավրացիան տեղի ունեցած հետագա բեմադրությունների մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Սակայն Ուիլյամ Դավենանտը 1667 թվականին պիեսի՝ Ջոն Դրայդենի հետ համատեղ կատարված մշակման իր նախաբանում պնդում է, որ «Փոթորիկը» բեմադրվել է «Բլեքֆրայերս» (Blackfriars Theatre) թատրոնում։ Պիեսի ռեմարկների ուշադիր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե հնարավոր է, որ այն ստեղծվել է հատուկ «Բլեքֆրայերսի», ոչ թե «Գլոբուսի» համար ։ Մինչև 20-րդ դարը պիեսը տպագրվել է և բեմադրվել ավելի հաճախ Դրայդեն-Դավենանտի մշակմամբ և «Կախարդված կղզին» (The Enchanted Island) խորագրով։ Բեմադրությանը մասնակցել են Դևիդ Գարիկը, Թոմաս Շեդուելը, Ջ. Քեմբլն ու այլք։ Բնօրինակով մի քանի անգամ բեմադրվել է 1746 թվականին «Դրուրի Լեյնում» (Լոնդոն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շեքսպիրի պիեսներ Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Աստերոիդների ցանկ (78101-78200)
Աստերոիդների ցանկ (78001-78100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (78201-78300)
Լիբանանի ազգային գրադարան
Լիբանանի ազգային գրադարան (المكتبة الوطنية اللبنانية, Bibliothèque nationale du Liban), Բեյրութում գտնվող մշակութային օբյեկտ։ 1979 թվականից սկսած այն փակ է հանրության համար Լիբանանում տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի պատճառով, իսկ նրա պահպանված հավաքածուները զետեղված են պահոցում։ Գրադարանի հավաքածուի վերականգնումն ու նոր շենքի կառուցման պլանավորումը սկսվել են 1999 թվականին։
Պատմություն
Գրադարանը հիմնադրվել է Ֆիլիպ դը Տարազիի կողմից 1921 թվականին՝ 2000 գրքի, շատ հազվագյուտ ձեռագրերի և ազգային թերթի առաջին հրատարակումների նվիրաբերումից հետո ։ Տարազիի կարգադրման մեջ գրված է եղել, որ իր նվիրաբերությունները պետք է դառնան «բեյրութական մեծ գրադարանի հիմքը» ։ 1922 թվականին գրադարանի ղեկավարությունը հանձնվել է Կրթության ազգային նախարարությանը ։ 1937 թվականին գրադարանը տեղափոխվել է Լիբանանի Ազգային ժողովի շենք ։
Լիբանանական կառավարությունը որոշում է, որ 1924 թվականից սկսած Լիբանանում տպագրված յուրաքանչյուր գրքի պատճենը պետք է հանձնվի գրադարանին, ինչպես նաև այն, որ գրադարանին պետք է տրամադրվի ութ աշխատակից ։ Պարտադիր նմուշի մասին օրենքը, որին երբեք չեն հետևել, պաշտոնապես ընդունվել է 1949 թվականին ։  Բացի դրանից, կառավարությունն ի վիճակի չէր ապահովել գրադարանը որակավորում ստացած գրադարանավարներով կամ մշակութային կազմակերպության հստակ առաջադրանքներով ։
Գրադարանը պարբերաբար ռմբակոծվել և թալանվել է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ։ Իր ժամանակին գրադարանի հավաքածուն կազմում էր 100000 հատոր և 2000 հազվագյուտ ձեռագիր, որի անհայտ մի մասը այրվել կամ գողացվել է ։ 1979 թվականին գրադարանը փակվել է, պահպանված ձեռագրերը և փաստաթղթերը պահվում էին Ազգային արխիվում, իսկ տպագրված գրքերը 1982-1983 թվականների միջև եղած ժամանակահատվածում պահվում էին առանձին շենքում ։ Լիբանանական ազգային գրադարանը 1990-ական թվականներին գոյություն ուներ միայն թղթի վրա ։
1998 թվականին ազգային գրադարանի վերակառուցման նպատակով ձևավորվում է Լիբանանի հակաքարոզչական ասոցիացիան՝ Ժան-Պյերո Ֆատալի հավատարմագրությամբ։ Շարժումը ստանում է աջակցություն հօգուտ ծրագրի։
Հաջորդ տարի եվրոպական հանձնաժողովը, լիբանանական կառավարությանը օգնություն տրամադրելու նպատակով, որոշում է Բեյրութ ուղարկել հետազոտական առաքելություն։ Այդ ներկայացուցչությունը ուղարկվում է «հավաքական հիշողության» ցուցահանդեսից անմիջապես հետո, որը ներկայացվել է լիբանանական մայրաքաղաքում՝ Սուրսոկ թանգարանում։ Նրա նպատակն էր գրադարանի վերականգման ծրագրի կարևորության վրա կենտրոնացնել ամբողջ ուշադրությունը։ Լիբանանական կառավարությունը, համաձայն ճարտարապետ Ժան-Մարկ Բոնֆիլսի մշակած նախագծերի, որոշում է ազգային գրադարանը տեղավորել Լիբանանի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ (Սայանեխ շրջանում)։
Ազգային գրադարանի նոր շենքի կառուցման պլանավորումը սկսվել է 1999 թվականին ։ Գրադարանի առաջ նպատակ էր դրված դառնալու Լիբանանում հրատարակվող գրքերի և արաբական աշխարհում Լիբանանի մասին հրատարակվող բոլոր հրապարակումների պահոցը ։ Նախագիծը, որում հաշվի է առնվել նաև հավաքածուների վերականգնման անհրաժեշտությունը, գնահատվել է 7 միլիոն ԱՄՆ դոլլար, որից 1,5 միլիոն ԱՄՆ դոլլարը նվիրաբերվել է Եվրոպական միության կողմից, իսկ մնացածը խոստացել են առանձնացնել մյուս կառավարություններն ու մասնավոր բարերարները ։ 2006 թվականին ավելի քաղ 3000 հատորներ վերականգնվել են ։ Գրադարանի հավաքածուները կրկին վտանգված էին 2006 թվականի լիբանանյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ, երբ իզրայելացիները ռմբակոծում էին Բեյրութի նավահանգստի մոտակա պահեստները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրադարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1921 հիմնադրաված կազմակերպություններ Կատեգորիա:1921 գրականությունում Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ Կատեգորիա:Լիբանանի մշակույթ Կատեգորիա:Արաբական մշակույթ
Ռեյնհարդ գործողություն
Ռեյնհարդ կամ Ռեյնհարդտ գործողություն (Aktion/Einsatz Reinhard/Reinhardt ), Երրորդ ռայխի պետական ծրագրի կոդավորված անվանումը, որի նպատակն էր հրեաների ու գնչուների համակարգված ոչնչացումը գեներալ-նահանգապետության տարածքում։ «Ռեյնհարդ գործողության» շրջանակներում 1942 թվականի հուլիսից մինչև 1943 թվականի հոկտեմբեր երեք մահվան ճամբարներում (Բելժեց, Սոբիբոր և Տրեբլինկա) սպանվել են ավելի քան երկու միլիոն հրեաներ և շուրջ 50 000 գնչուներ գեներալ-նահանգապետության հինգ շրջաններից (Վարշավա, Լյուբլին, Ռադոմ, Կրակով և Գալիցիա)։
Նախապատմություն
Հնարավոր չէ ստույգ որոշել, թե երբ է տրվել Եվրոպայի հրեաների ոնչացման հրամանը, քանի որ դրա մասին ոչ մի գրավոր հիշատակում չկա։ Չկա նաև ապացույց, որ այդպիսի հրաման տրվել է Հիտլերի կողմից գրավոր կերպով։ «Եվրոպական հրեաների աղետը» աշխատության հեղինակների՝ հրեաների զանգվածային ոչնչացման որոշում կայացնելուն նացիստները հանգել են Լեհաստանի գրավումից հետո, որի հրեա բնակչության թվաքանակը գերազանցում էր երեք միլիոնը։ Արտագաղթի գաղափարից հրաժարվել սկսել են արդեն 1940 թվականի աշնան սկզբին ։ Պրոֆեսոր Պետեր Լոնգերիխը ենթադրում է, որ չնայած 1941 թվականին կատարված զանգվածային գնդակահարությունների՝ գլխաքանակային ոչնչացմանն անցնելն սկսվել է միայն 1942 թվականի գարնան վերջին ։
Այնզատցխմբերն ու ոստիկակնական գումարտակները սկսել են ոչնչացնել 17-45 տարեկան հրեա տղամարդկանց Գերմանիայի՝ Խորհրդային Միության վրա հարձակումից անմիջապես հետո։ 1941 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին շարժական պատժիչ զորամասերն սկսել են զանգվածային ոչնչացման ենթարկել նաև կանանց ու երեխաներին։
Հրեաների ոչնչացման կազմակերպչական խնդիրների լուծման համար Ռեյնհարդ Հեյդրիխը 1942 թվականի հունվարի 20-ին հրավիրել է Վենզեի կոնֆերանսը, որին մասնակցել են «հրեական հարցի վերջնական լուծմանը» մասնակցող բոլոր կազմակերպությունների ներկայացուցիչները։ Հանս Ֆրանկի տեղակալ Յոզեֆ Բյուլերն իր ելույթում հայտարարել է, թե լավ կիներ սկսել այդ հարցի լուծումը գեներալ-նահանգապետությունում, քանի որ բացակայում են տրանսպորտի ու այդ գործողության իրականացման հետ կապված խնդիրները։ Հրեաները գեներալ-նահանգապետության տարածքից պետք է հեռացվեին որքան հնարավոր է արագ, քանի որ հենց այդտեղ է «հրեան՝ որպես վարակի կրող», ներկայացնում հատուկ վտանգ։ Դրանից բացի այդ տարածքում ապրող երկուսուկես միլիոն հրեաների մեծ մասն անաշխատունակ էր։
Կոնֆերանսի արդյունքը եղել է միակ կարծիքը, որ հրեաները պետք է տեղափոխվեն Եվրոպայի արևելք և ոչնչացվեն։
Հիմլերի առաջադրանքը
Հայնրիխ Հիմլերը գործողության կատարումը հանձնարարել էլ Լյուբլինի շրջանի ոստիկանության և ՍՍ ղեկավար Օդիլո Գլոբոչնիկին, որն այդ պաշտոնում նշանակվել էր 1939 թվականին։ Նրա մեջ Հիմլերը տեսնում էր այն մարդուն, ով «ինչպես ուրիշ ոչ մեկն ստեղծված է Արևելքի գաղութացման համար», ինչպես նա գրել է 1943 թվականի օգոստոսի 4-ին գրված նամակում, երբ խոսքը վերաբերում էր Գլոբոչնիկի պաշտոնը թողնելուն։ 1941 թվականի հուլիսի 21-ին Հիմլերը Լյուբլինի շրջանում Գլոբոչնիկի ողջ արածն ու պլանավորածը կոչել է Հենրիխի ծրագիր։ Այդ առումով «Հենրիխի ծրագրի» մաս է կազմել նաև «Ռեյնհարդ գործողության» իրականացումը։
Գործողության անվանման հետ կապ ունեն երկու անուններ․
Կարելի է միայն անուղղակիորեն որոշել, թե երբ է Օդիլո Գլոբոչնիկը՝ «Ռեյնհարդ գործողության» ղեկավարը, ՍՍ ռայխսֆյուրերից ստացել հրեաների ոչնչացման հրամանը։ Ադոլֆ Այքմանը Երուսաղեմում անցկացված դատավարության ընթացքում ասել է, որ Խորհրդային Միության վրա հարձակումից երկու կամ երեք ամիս անց Հեյդրիխն իրեն հայտնել է, որ ֆյուրերը հրաման է տվել ոչնչացնել հրեաներին։ Այքմանն ասել է, թե Հեյդրիխն իրեն հրամայել է․
"«Գնացեք Գլոբոչնիկի մոտ։ Ռայխսֆյուրերը արդեն նրան տվել է համապատասխան հանձնարարություններ։ Նայեք, թե ինչ առաջընթաց է նա կատարել իր նախագծով» ։"
Լյուբլինում Այքմանը եղել է ճամբարներից մեկում, որտեղ Քրիստիան Վիրտը նրան բացատրել է հրեաների ոչնչացման համար նախատեսված գազի խցիկների կառուցվածքը։ Վիրտը եղել է Բելժեց համակենտրոնացման ճամբարի առաջին պարետը, իսկ հետագայում՝ «Ռեյնհարդ գործողության» բոլոր ճամբարների տեսուչ։ Դրանից առաջ նա մասնակցել է էֆտանազիայի ծրագրին (T4 գործողություն)։ Այդպիսով՝ հրեաների ոչնչացման պլանների մասին Գլոբոչնիկին տեղեկացրել են դեռ 1941 թվականի ամռանը։
Գրականության մեջ որպես Գլոբոչնիկին հրամանի տրման ամսաթիվ հաճախ հիշատակվում է 1941 թվականի հուլիսը։ Վերջին ուսումնասիրությունների համար հիմք է հանդիսանում այն, որ 1941 թվականի աշնանը Հիմլերը հրաման է տվել ոչնչացնել գեներալ-նահանգապետության բոլոր հրեաներին, որոնց հնարավոր չէ օգտագործել հարկադիր աշխատանքներում ։
Նպատակներ
«Ռեյնհարդ գործողությունն» իր ղեկավար Օդիլո Գլոբոչնիկի մտահղացմամբ ունեցել է չորս փուլ․
Երեք հավելյալ մահվան ճամբարներ
«Ռեյնհարդ գործողության» շրջանակներում հրեաների ոչնչացումը կատարվել է երեք ճամբարներում։ Բելժեց (սկսել է աշխատել 1942 թվականի մարտին), Սոբիբոր (1942 թվականի մայիսից) համակենտրոնացման ճամբարները գտնվել են Լյուբլինի շրջանում, Տրեբլինկան (1942 թվականի հուլիսից)՝ Վարշավայի շրջանում։ Ճամբարները տեղակայված են եղել մեկուսացված տարածքներում, սակայն երկաթգծի մոտ։ Չափերով նրանք եղել են ոչ մեծ, 300-400 մետր լայնությամբ, 400-500 մետր երկարությամբ։
Ճամբարները թողել են ժամանակավոր կառույցների տպավորություն։ Դրանցից յուրաքանչյուրը սկզբում ունեցել է երեքական գազի խցիկ։ Ոչնչացումը կատարվել է շմոլ գազի միջոցով։ Այդ գազն ընտրվել է այն պատճառով, որ էֆտանազիայի ծրագրի ժամանակ անձնակազմն արդեն սովորել էր սպանել դրա օգնությամբ։ Գազն արտադրվել է դիզելային շարժիչներով։ Ճամբարների գազի խցիկները ժամանակի ընթացքում սկսել են չբավականացնել դրված նպատակների իրականացմանը, այդ պատճառով էլ շուտով դրանք սկսել են մեծացնել։
Ամեն ճամբարում աշխատել է 20-30 գերմանացի։ Որպես պահակ աշխատել են 100-120 այսպես կոչված «տրավնիկներ»։
Անձնակազմ
Գեներալ-նահանգապետության երկու միլիոն հրեաների ոչնչացման համար նացիստներից պահանջվել է զարմանալիորեն քիչ անձնակազմ։ Այն կազմված է եղել «Ռեյնհարդտի գործադիր շտաբից», որ գտնվում էր Լյուբլինում և ղեկավարվում ՍՍ շտուրմբաննֆյուրեր Գերման Հյոֆլեի կողմից, և գերմանացի 92 «փորձագետներ» «էֆտանազիայի» ծրագրից։ Նրանցից առավել հայտնի են Քրիստիան Վիրտը, Ֆրանց Շտանգլը, Իրմֆրիդ Էբերլը, Ֆրանց Ռեյխլեյտները, Գոտլիբ Հերինգը և Կուրտ Հուբերտ Ֆրանցը։ Քիչ չէին Ավստրիայի բնակիչները։ Դրանից բացի եղել են շուրջ հազար կամավորներ ուկրաինացիներից ու լիտվացիներից, այսպես կոչված տրավնիկներտ։ Տրավնիկիում է գտնվել ուսուցողական ճամբարը։ Գործողությանը մասնակցել են նաև վերմախտի ու ՍՍ զինվորականները, ոստիկանները, երկաթուղագծի աշխատակիցները և վարչությունների ծառայողները, որ համագործակցել են արտաքսման հարցում։
Ճամբարների գերմանացի աշխատակիցների թիվը կազմել է 92 մարդ (նորագույն ուսումնասիրությունների համաձայն՝ շուրջ հարյուր), որոնք «Ռեյնհարդ գործողության» իրականացման ընթացքում ենթարկվում էին ֆյուրերի գրասենյակին։ Այդ բոլոր մարդիկ եղել են «T4 գործողության» մասնակիցներ։ «T4 գործողության» հետ «Ռեյնհարդի գործողության» սերտ կապը չի սահմանափակվել միայն անձնակազմով․ ճամբարների շինարարությանը նույնպես մասնակցել են մասնագետներ «T4 գործողությունից»։ Ճամբարները հաճախ ստուգվել են «T4 գործողության» առաջատար մասնագետների կողմից։ Ճամբարների ծառայողները տարբեր դիմումներ են ուղղել T4 գործողության ղեկավարությանը, որ գտնվում էր Բեռլինում։ Ամեն շաբաթ T4-ի ցրիչը Բեռլինից Վիրտի անունով բերում էր գումար ու ճամբարների փոստը։ Դրանից բացի T4-ն ուղարկում էր նաև լրացուցիչ պարենավորում և մթերաբաժին (օրինակ՝ մեծ քանակությամբ ալկոհոլ)։
Անձնակազմը ենթարկվել է Բեռլինին, օպերատիվ կերպով՝ Գլոբոչնիկին։ Նրանք համարվել են ՍՍ անդամներ և ունեցել են ՍՍ կոչումներ։ Աշխատանքի անցնելիս նրանք Գերման Հյոֆլեի բյուրոյում ստորագրել են փաստաթուղթ չբարձրաձայնելու մասին։ Նրանք պետք է լռեին նաև «Ռեյնհարդի գործողությունից» հեռանալուց հետո, նրանց չէր թույլատրվում լուսանկարել ճամբարներում և թույլ տալ իրենց կաշառել։
Ստացված վկայությունները փաստում են, որ այդ պարտականություններն ընդունվել են ոչ այնքան լուրջ։ Բացատրագրում նշված չէ ոչ մի պատժամիջոց, որին ենթակա էին այդ կանոնները խախտողները։
Գործողությանը մասնակցելը եղել է կամավոր։ Սոբիբորի ու Տրեբլինկայի պարետ Ֆրանց Շտանգլը պատմել է, որ իրեն թույլ են տվել որոշել, թե ուզում է արդյոք մեկնել Լյուբլինի մոտ։ Ըստ իր խոսքերի՝ քանի որ ինքը չի իմացել, թե ինչ է սպասվում իրեն այնտեղ, ինքը համաձայնել է։
Զանգվածային սպանություններ
Հրեաների արտաքսման կազմակերպման համար Գլոբոչնիկն ստեղծել է սեփական շտաբ Գերման Հյոֆլեի ղեկավարությամբ։ Շտաբը Լյուբլինի շրջանի ծառայությունների աշխատակիցներին արտաքսման սկսումից առաջ հայտնել է, որ անհրաժեշտ է կայարաններում հրեաներին բաժանել աշխատունակների ու անաշխատունակների։ Բոլոր անաշխատունակներն ուղարկվել են Բելժեց, որն օրական կարող էր ընդունել 4-5 տրանսպորտ՝ յուրաքանչյուրում հազարական հրեա։
1942 թվականի մարտի 17-ին սկսվել է հրեաների տեղափոխումը Բելժեց մահվան ճամբար։ Այդ փաստի մասին իմացել են ոչ միայն գործողությանը մասնակցող անձինք։ Յոզեֆ Գեբելսը 1942 թվականի մարտի 27-ին իր օրագրում գրել է․ "«Հիմա գեներալ-նահանգապետությունից, սկսած Լյուբլինից, հրեաներին ուղարկում են Արևելք։ Ընդ որում գործադրվում են բավական բարբարոսական ու նկարագրման ոչ ենթակա մեթոդներ և հրեաներից քիչ բան է մնում։ Ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ նրանց 60 %-ը պետք է լիկվիդացվեն, իսկ միևնույն ժամանակ միայն 40 %-ը կարող է օգտագործվել աշխատանքներում։ Վիեննայի նախկին գաուլյայտերը (Գլոբոչնիկ), որ անցկացնում է այդ ակցիան, դա անում է բավական զգուշորեն և այնպիսի մեթոդներով, որոնք այնքան էլ աչքի չեն ընկնում։ Ֆյուրերի կանխագուշակությունը, որով նա նրանց առաջնորդել է համաշխարհային պատերազմի, սկսում է իրականանալ ամենասարսափելի ձևով» ։"
Սակայն «Ռեյնհարդ գործողության» ընթացքում կենդանի չէր մնում հրեաների 40 %-ը։ Նրանցից շատ քչերը՝ երիտասարդներն ու ամենաուժեղները կամ ՍՍ կազմավորումներին անհրաժեշտ մասնագիտություններին տիրապետող անձինք էին որոշ ժամանակ կենդանի թողնվում որպես «աշխատող հրեաներ»։ Վերջիններս, որ ամեն ճամբարում կազմում էին մինչև հազար մարդ, հավաքում, տեսակավորում ու փաթեթավորում էին սպանվածների հագուսն ու արժեքավոր ունեցվածքը, մաքրում էին գազի խցիկները և թաղում դիակները, նախքան իրենք էլ կսպանվեին։
Շուտով ի հայտ են եկել դժվարություններ։ Ճամբարների ծավալները թույլ չեն տվել ավելացնել տեղափոխվող հրեաների թիվը, իսկ վերմախտը պահանջել է երկաթգծերի ողջ շարժական կազմը իր պահանջների համար։ 1942 թվականի մայիսին Վիրտը և մյուս գերմանացիները հեռացել են Բերժեցից՝ այդ մասին չտեղեկացնելով իրենց ենթականերին։ Մայիսի սկզբին Լյուբլին է ժամանել Վիկտոր Բրակը Հիտլերի գրասենյակից։ Նա խորհրդակցություն է անցկացրել Գլոբոչնիկի հետ հրեաների ոչնչացման հետագա ընթացքի մասին։ Բրակը բացատրել է, որ «էֆտանազիան» ավարտվել է ու «T4 գործողության» մասնակիցները կգան Լյուբլին։ Այդ հանդիպման մասին Բրակը զեկուցել է Հիմլերին 1942 թվականի հունիսի 23-ին գրած իր նամակում․
"«Արդեն վաղուց ես իմ մարդկանց մի մասին փոխանցել եմ բրիգադֆյուրեր Գլոբոչնիկի տնօրինության տակ ռայխսլյայտեր Բոուլերի հանձնարարությամբ նրա հատուկ առաջադրանքի կատարման համար։ Այդ առիթով բրիգադֆյուրեր Գլոբոչնիկը հայտնել է իր նկատառումը՝ ողջ հրեական գործողությունն անցկացնել այնքան արագ, որքան հնարավոր է, որպեսզի մի գեղեցիկ օր ամեն ինչ կանգ չառնի, եթե որոշ դժվարություններ մեզ ստիպեն դադարեցնել այդ ակցիան» ։"
Պայանջվել են հավելյայ մարդիկ, որովհետև մայիսին իր աշխատանքն է սկսել Սոբիբորը, իսկ հուլիսին՝ Տրեբլինկան։ Տրանսպորտի խնդիրը նույնպես լուծվել է։ RFSS կադրերի բաժնից Կարլ Վոլֆը ծանուցում է ստացել պետական քարտուղար Ալբերտ Գանցենմյուլլերից, որ պատասխանատու էր Ռայխի երկաթգծերի համար․ նա հայտնել է, որ 1942 թվականի հուլիսի 22-ից ամեն օր Վարշավայից Տրեբլինկա կժամանի գնացք մոտավորապես 5000 հրեաներով, դրանից բացի՝ շաբաթը երկու անգամ գնացքը 5000 հրեա կտանի Պշեմիսլից Բլեժեց։ Այդպիսով՝ գործողությունը կարող էր իրականացվել շտապ կարգով։
Հրեաների ոչնչացման «ռացիոնալացման» նպատակով 1942 թվականի օգոստոսին Քրիստիան Վիրտը նշանակվել է բոլոր երեք ճամբարների տեսուչ։ Գործնականում երեք ճամբարներ էլ պատրաստ էին օգտագործման 1942 թվականի ամռան վերջին։ Գազի խցիկների թիվն ավելացվել է, զանգվածային սպանությունների ժամանակ պարտականությունների բաժանումը՝ հստակեցված։ Ճամբարներն աշխատել են գրեթե առանց ընդհատումների ու բարձր արդյունավետությամբ։ Առավոտյան բերվել են կալանավորները, իսկ երեկոյան բոլոր մարմիններն արդեն եղել են դիակիզված, իսկ հագուստը՝ պահետավորված։ Դանդաղումների պատճառ կարող էր լինել միայն տրանսպորտի անբավարար լինելը։ Այսպես կոչված Հյոֆլեի հեռագրով 1942 թվականի վերջին հայտնել են 1 274 166 սպանված հրեաների մասին։
Գործողությանն էին վերաբերում նաև ներքին ու արտաքին քաղարկման տարբեր միջոցառումները․ դիակները նախ թաղվում էին հսկայական գերեզմաններում, ապա հանվել են ու դիակիզվել։
1943 թվականի ամռանը «Ռեյնհարդ գործողությունն» ավարտվել է։ Բելժեց ճամբարը կազմացրվել է, կենդանի մնացած հրեաներն ուղարկվել են այլ ճամբարներ։ Տրեբլինկայում ու Սոբիբորում տեղի են ունեցել կալանավորների ապստամբություններ, որոնց շնորհիվ ոմանք փրկվել են։ Բոլոր երեք ճամբարներից պատերազմի ավարտին կենդանի են մնացել 200-ից էլ քիչ կալանավորներ։ Մահվան ճամբարները հավասարեցվել են հողին, նրանց տարածքները կրկին կանաչապատվել են։ Լրացուցիչ քաղարկման համար նախկին մահվան ճամբարների տարաքծներում ստեղծվել են գյուղացիական տնտեսություններ։
Հաշվեկշիռ
«Ռեյնհարդ գործողությանն» է վերաբերում նաև «Բերքի տոն» գործողությունը։ Սակայն այն անցկացվել է ոչ «Ռեյնհարդ գործողության» նախկին անձնակազմի կողմից։ 1943 թվականի նոյեմբերի սկզբին Լյուբլինի շրջանում երեք օրվա ընթացքում գնդակահարվել են ճամբարներում կենդանի մնացած գրեթե բոլոր հրեաները։
Սպանված հրեաների թիվը կազմել է 1,7 միլիոնից ոչ պակաս։ 1945 թվականի մայիսին Օդիլո Գլոբոչնիկը իր նախկին ծանոթներից մեկին ասել է, թե երկու միլիոնի հարցը կարգավորվել է։
1943 թվականի նոյեմբերի 4-ին Գլոբոչնիկը Տրիեստից հայտնել է Հիմլերին, որ «Ռեյնհարդ գործողության» իրականացումը գեներալ-նահանգապետությունում ավարտվել է 1943 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, և բոլոր ճամբարները լիկվիդացված են։ Հիմլերն իր պատասխանում շնորհակալություն է հայտնել Գլոբոչնիկին մեծ ու անկրկնելի ծառայության համար, որ նա ցույց է տվել գերմանական ողջ ժողովրդին գործողության անցկացման ընթացքում։
Գործնականում «Ռեյնհարդ գործողությունը» Երրորդ ռայխին բերել է մեծ հարստություն։ Արդեն 1942 թվականի ամռանը ստացվել էր շուրջ 50 միլիոն ռայխսմարկա արժեթղթերի, մետաղադրամների ու զարդերի ձևով, ինչպես նաև շուրջ հազար վագոն տեքստիլ, այդ թվում՝ 300 000 նոր կոստյումներ։ Գործողության արդյունքում ստացված մյուս արժեքների, օրինակ՝ անշարժ գույքի քանակն անհայտ է։
Գլոբոչնիկին հրամայվել էր ստեղծել հրեաներից ստացված արժեքների քարտադարան։ Սակայն վերակացուները իրենց են վերցրել այն ամենը, ինչ հնարավոր էր։ Այդպես են վարվել նաև պահակներն ու պահապանները սպանվածների իրերի հետ։
1944 թվականի հունվարի 5-ին կատարված վերջնական հաշվառման արդյունքում ներկայացվել են հետևյալ թվերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստ
Պրեշենս
Պրեշենս  (Preixens), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Նոգեռա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 28,90 կմ2։ Բնակչությունը՝ 478 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Յուրիևկա (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Յուրիևկա (Юрївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յուրիևկա գյուղում բնակվում էր 205 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1763 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Որսորդ Ֆեոդորը
«Որսորդ Ֆեոդորը» (Охотник Фёдор), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ։
Ժամանակակից բուրյաթական հեքիաթի հիման վրա է։ Մուլտֆիլմը հետևում է 1930-ական թվակաների երկրորդ կեսի խորհրդային արվեստի մոտիվներին և տրամադրություններին։
Սյուժե
Ֆիլմի հիմքում ընկած է բուրյաթական խորհրդային հեքիաթը՝ «Ինչպես որսորդ Ֆեոդորը քշեց ճապոնացիներին» (տպագրվել է «Правда» թերթի 1937 թվականի սեպտեմբերի 9-ի համարում) ։
Ֆեդորը քշում է սահմանը անցնել փորձող ճապոնացիներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեքսանդր Իվանովի մուլտֆիլմեր
Արխանգելսկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ Կատեգորիա:1584 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Կապիտոլինյան եռյակ
Կապիտոլինյան եռյակը աստվածների խումբ Հին Հռոմեական դիցաբանության մեջ՝ բաղկացած երեք աստվածներից՝ Յուպիտեր, Յունոնա, Միներվա։ Նրանց երկրպագության վայրը գտնվում էր Կապիտոլիա բլրի վրա։ Նրանք հռոմեական դիցաբանության երեք գլխավոր աստվածներն էին ։
Եռյակը
Երեք դիցերը, որոնց հաճախ կոչում են նաև Կապիտոլյան եռյակ, Յուպիտերն է` աստվածների աստվածը, երկնքի և երկրի արարիչը, Յունոնան` Յուպիտերի կինը և քույրը, և Միներվան՝ Յուպիտերի դուստրը, հաղթանակի աստվածուհին։ Աստվածությունների այս խումբը՝ մեկ աստված և երկու աստվածուհի, անսովոր է հին հնդեվրոպական հավատալիքների մեջ։ Ակունքը կարելի է փնտրել Տինիայի էտրուսական եռյակից՝ գերագույն աստվածությունից, Ունիից, նրա կնոջից և Միներվայից, նրանց դստերից, որն իմաստության աստվածուհին էր ։
Կապիտոլյան անվանունը ստացել է նրա համար, որ վերոնշյալ դիցերի սրբավայրը գտնվել է Հռոմի Կապիտոլինյա բլրի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիցաբանություն Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն Կատեգորիա:Հռոմեական աստվածներ և աստվածուհիներ Կատեգորիա:Դիցաբանական կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերագույն աստվածներ
Բես (Կանտալի գավառ)
Բես (Besse), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 132 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.01 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.77 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 100 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 21 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 73 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 44-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 60,3 %։ 44 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 40 անձ (24 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (3 տղամարդ և 1 կին)։ 29 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սիրտ-Էնգիջա
Սիրտ-Էնգիջա, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 210 հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գամի արջուկների արկածները
Մուլտֆիլմը պատմում է հեքիաթային Գամմի արջուկների արկածների մասին, որոնք մարդկանցից թաքուն ապրում են Դավնին թագավորության մոտակայքում գտնվող անտառում, պաշտպանելով իրենց գաղտնիքներն ու ավանդույթները մյուս բնակիչներից։ «Գամմի» անգլալեզու երկրներում անվանում են երեխաների սիրելի քաղցրավենիքը՝ արջուկներ մարմելադից։ Մուլտֆիլմը ստեղծվել է Disney հեռուստատեսության կողմից և հեռարձակվել ԱՄՆ–ում և այլ երկրներում։ Մուլտֆիլմը բաղկացած է 65 սերիայից։ Պրեմիերան հեռարձակվել է ամերիկյան NBC հեռուստաալիքով 1985 թվականի սեպտեմբերի 14–ին։ Հեռարձակվել է նաև ABC հեռուստաընկերությամբ ։
Սյուժե
Այն ժամանակահատվածում, որի մասին կազմվում են լեգենդներ ու առասպելներ, Գամմիի արջուկերը շատ համեստ, բայց խելացի և կիրթ արարածներ էին, որոնք ապրում էին կողք կողքի մարդկանց հետ և ակտիվ մասնակցում էին նրանց առօրյա կյանքին։ Այդ ժամանակը երկար չտևեց, մարդկային նախանձը և ագահությունը իրենց գործն արեցին, մարդիկ սկսեցին խաբել Գամիի արջուկներին, որպեսզի տիրանան նրանց գաղտնիքներին։ Անվստահությունը Գամիի և մարդկանց միջև աճում էր, մինչև մի օր Գամմիները գնացին ուրիշ տարածքներ, իրենց հետ տանելով իրենց բոլոր գաղտնիքները։
Մուլտֆիլմի Գամմիները այդ ժամանակ շատ քիչ բան գիտեին, հիմնականում դա առասպելներից էր և պատմություններից։ Մարդիկ ընդհանրապես չեն հավատում դրան, համարելով Գամմի արջուկներին ընդամենը հեքիաթ երեխաների համար։ Բայց շնորհիվ Քևինի՝ սովորական տղայի և Դավնին թագավորության արքայադուստր Կալիի, Գամմիները հասկացան իրենց իրական նպատակը։
Քանի որ Գամիի թիվը զգալիորեն նվազել էր, հովտի շատ վայրեր այդպես էլ մնում են չբացահայտված։ Սերիաներից շատերում Գամմիները իրենց տանը կատարում են զարմանալի բացահայտումներ։
Գաղտնիքներից շատերը, որոնք Գամմիները բացում են՝ գտնվում են Գամմիի Հիանալի Գրքում, որը իր պատվավոր տեղն է զբաղեցնում Գամմիի հովտի գրադարանի պատվանդանի վրա։ Այդ գիրքը պատմաբանների, փիլիսոփաների և Գամմի հրաշագործների դարավոր աշխատանքի պտուղն է։ Այն իր մեջ պարունակում է Գամմիի ավանդույթները, նրանց պատմությունը, կախարդանքի օգտագործման գաղտնիքները։
Գամմիի կախարդական գիրքը հսկայական է, ամբողջը գրված է փոքր տառերով և դժվար է կարդացվում։ Իր ժամանակի մեծ մասը Կոլդունը անցկացնում է գրադարանում, աշխատելով և փորձելով հասկանալ գրքի ուղղագրությունը ու նպատակները, փորձելով վերաշարադրել այն քիչ թե շատ ընդունելի ձևով։ Շատ էջեր գրված չեն, շատերը դատարկ են, դրա համար Կոլդունը հաճախ գրքում գրում է իր դիտարկումները, Գամմի Գլանի սերունդների համար։
Գամմի հյութի գաղտնիքը գամմիի մշակույթի հիմնական տարրերից մեկն է։ Այն դեռ օգտագործվում է Գամմիի կողմից արարողակարգային նշանակումների համար, այն տալիս է ուժ և էներգիա։ Այն նաև թույլ է տալիս Գամմիին ցատկել ինչպես սուպեր գնդակներով՝ շատ բարձր և շատ արագ։ Նրանք առանց խնդրի կարող են ցատկել բարձր ծառերի, պատերի, սարերի վրայով։ Միայն թե հյութի ազդեցությունը արագ ավարտվում է։
Մարդիկ, խմելով Գամմիի հյութը, չեն կարողանում ցատկել։ Բայց շատ կարճ ժամանակահատվածում (մոտ մեկ րոպե) նրանց տրվում է գերունակություն։ Հյութի կրկնակի օգտագործումը չի տալիս ցանկալի արդյունքը, հյութը օգնում է մարդուն նորից ուժեղանալ միայն 24 ժամ հետո։ Եթե շատ հյութ խմեն, ապա դա շատ ցավալի կլինի, մարդիկ կհիվանդանան։ Դրա համար Քևինը և Կալլան (երկու մարդիկ, որոնց Գամմիները վստահում են այնքան, որ թույլ են տալիս օգտագործել հյութ) պետք է ընտրեն. երբ պետք է խմել հյութ, երբ ոչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Իտալական Լիբիա
Իտալական Լիբիա (Libia Italiana, ليبيا الإيطالية‎), Իտալիայի թագավորության գաղութային տարածքը Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Հարավում Իտալական Լիբիան սահմանակցել է Ֆրանսիայի մաս կազմող Չադին և Նիգերին, ինչպես նաև բրիտանական Սուդանին։ Արևմուտքում՝ ֆրանսիական Ալժիրին, իսկ արևելքում՝ Եգիպտոսի ինքնիշխան թագավորությանը։
Պատմություն
Թուրք-իտալական 1911-1912 թվականների պատերազմից հետո Լիբիայի այժմյան տարածը (Տրիպոլիտանիան և Կիրենաիկան) Օսմանյան կայսրությունից անցնում են միապետական Իտալիայի տիրապետության տակ։ Վերջինս է այստեղ ստեղծում է իտալական Հյուսիսային Աֆրիկա գաղութային տարածքը։ Այնուամենայնիվ, իտալական տիրապետության առաջին տարիներին այդ տարածքները շարունակում էին կախվածության մեջ մնալ թուրքական իշխանություններից ։
Օրինակ՝ 1915 թվականի մայիսի 5-ին (անգամ Իտալիան պատերազմ է հայտարարել Թուրքիային), Լիբիայի իսլամադավան ուժերի ղեկավարը, որին անվանում էին մեծ վեզիր, նշանակվել է սուլթանական կառավարության միջամտությամբ։ 1927 թվականին Կիրենաիկայի և Տրիպոլիտանիայի անկախ գաղութները, ինչպես նաև Ֆեցցանը, միավորվում են՝ ստեղծելով Լիբիայի միասնական գաղութը։ Թուրքիան Լիբիայի նկատմամբ Իտալիայի իրավունքները ճանաչում է միայն 1934 թվականին։ Տիրապետման տարիներին տեղական կառավարությունը Լիբիայում կատարում է իտալականացում։ Ֆեցցանը ի սկզբանե տաճկահպատակ Լիբիայի մաս չի կազմել։
Վերջինիս գաղութացման գործընթացը իտալացիներն սկսել են 1912 թվականին և ավարտել երկու տարի անց՝ 1914-ին։ Այնուամենայնիվ, արդեն 1930-ական թվականների սկզբին Լիբիայի հարավում վերջիններիս իշխանությունը բավականին թույլ էր։ Կիրենաիկան, կամ ինչպես տեղացի բերբերներն էին անվանում՝ Բարկան, գաղութացման առաջին տարիներին ինտենսիվորեն դիմադրում էր իտալացի զավթիչներին։ Շուտով վերջիններիս արաբ առաջնորդ Մուհամադ Իդրիս ալ-Մահդի ալ-Սենուսը համաձայնության է գալիս հակառակորդ կողմի հետ, որի արդյունքում ավելանում է իտալական ազդեցությունը երկրի կառավարման ապարատում։ Կարճ ժամանակ անց երկրամասն ամբողջովին օկուպացվում է։
1923 թվականին ֆաշիստներն Իտալիայում կատարում են ազգային հեղաշրջում և իրենց ձեռքը վերցնում երկրի ղեկը, իսկ շարժման առաջնորդ Բենիտո Մուսոլինին դառնում է դիկտատոր։ Մուսոլինիի կառավարությունը ձեռնամուխ է լինում իտալական Լիբիայի տարածքային ընդաձակմանը՝ ի վնաս Սուդանի (բրիտանական գաղութ) և Եգիպտոսի։ 1935 թվականին ստորագրվում է ֆրանս-իտալական համաձայնագիր, որի արդյունքում ի Իտալիային է անցնում Աուզուի երկրամասի տնօրինությունը։ 1911 թվականին տեղի ունեցած Տրիպոլիի պաշարումից հետո երկրի տարբեր հատվածներում բռնկվում է ապստամբություն, որը ղեկավարում է Լիբիայի ազգային հերոս Օմար Մուխթանը։ Ընդվզումներին վերջ դնելու համար Մուսոլինին գործողությունների դաշտ է ուղարկում Ռոդոլֆո Գրացիանիին, ով պետք է ճնշեր լիբիական ամբոխին։ Շուտով Լիբիայում կայանված իտալական բանակին հաջողվում է ճնել ապստամբությունը, սակայն երկրի որոշ շրջաններում այն շարունակվում է մինչև 1935 թվականը։ Ապստամբությունները ճնշելու համար իտալացիները Լիբիայում ստեղծում են համակենտրոնացման ճամբարներ։ Ընդհանուր հաշվով՝ համակենտրոնացման ճամբարներում հաշվառվել են շուրջ 125 հազար լիբիացիենրը, հիմնականում՝ տղամարդիկ։ Հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ հակաիտալական տրամադրություններով առաջ գնացող պետությունը գործող իշխանությունները կողմից վերաբնակեցվում են եվրոպացիներով։ 1940-ակկաններին Լիբիայում բնակվում էր 110 հազար իտալացի (12 %)։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Լիբիան վերածվում է դաշնակից և առանցիկ ուժերի միջև ռազմական գործողությունների թատերաբեմ։ Անգլո-ամերիկյան ուժերի հյուսիսաֆրիկյան արշավանիքց հետո 1943 թվականին իտալացիները ստիպված եղան լքել գաղութը։ Պատերազմի ավարտից հետո Իտալիան պաշտոնապես հրաժարվեց Լիբիայի նկատմամբ իր իրավունքներից և ընդունեց վերջինիս տարածքում անգլո-ֆրանսիական վարչակազմի հաստատումը։ 1951 թվականին ՄԱԿ-ի որոշմամբ Լիբիան դարձավ անկախ պետություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի պատմություն Կատեգորիա:Իտալիայի գաղութային տարածքներ Կատեգորիա:1911 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Նիկանորովկա (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Նիկանորովկա (Никанорівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկանորովկա գյուղում բնակվում էր 469 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիքս
Նիքս, Նիկտա (Νύξ, Νυκτός, «գիշեր»), աստվածություն հին հունական դիցաբանությունում (հռոմեական դիցարանում` Նոքս), գիշերվա, մթության անձնավորումը։
Հոմերոսի մոտ՝ հզոր աստվածուհի, որին հաշվի է առնում անգամ աստվածների հայր Զևսը։ Ըստ Հեսիոդոսի՝ Նիքսը Քաոսի դուստրն է, համարվում է աշխարհստեղծման առաջնային ուժերից մեկը։ Հավերժական խավարի անձնավորում Էրեբոսի քույրն է, որից ծնել է պայծառ Եթերին և Հեմերային (Օր), ինչպես նաև Թանատոսին (Մահ) , Հիպնոսին (Քուն) , Վշտին, Գերասին (Ծերություն) , Էրիսին (Տարաձայնություն) , Կերոսին (Ճակատագիր, Մահ) , Մորային, Քարոնին (ստորեկրյա աշխարհ տեղափոխողը)։ Երբեմն Նիքսի երեխաներ են համարում նաև Նեմեսիսին, Ապատեին, Օնիրին, Մոմոսին, սասպեյրներին, մոյրաներին ։
Նիքսը բնակվում է Աիդում (Հադեսի թագավորությունում)՝ Տարտարոսի խորքում և ամեն օր դուրս է գալիս այնտեղից արևմտյան դարապասների միջով, ձեռքերին՝ Հիպնոսը և Թանատոսը, որոնց երբեք չի նայում Հելիոսը։ Այնտեղ են հանդիպում Նիքս-Գիշերն ու Հեմերա-Օրը՝ փոխարինելով միմյանց և դուրս գալով երկիր։
Ըստ լեգենդի՝ Նիքսը Օլիմպոսի աստվածների կողմից մասնակցել է Տիտանների դեմ պատերազմին։ Որոշ պատմություններում Նիքսը նույնացվում է մահվան աստվածության հետ և ընդունում են նրան որպես կյանքում մրցակցության ստեղծման հիմնական պատճառ։
Աստղագիտության մեջ
Դիցաբանական կերպարի անունով են կոչված Նիքս (3908) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1980 թվականին և Պլուտոնի Նիկտա արբանյակը՝ հայտնաբերված 2005 թվականին (անվանվել է 2006 թվականին հունիսի 21-ին Միջազգային աստղագիտական միության ասամբլեայի ժամանակ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով
Մարկ Հերման
Մարկ Հերման (Mark Herman, ), բրիտանացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։ Երկու անգամ առաջադրվել է Բրիտանական կինոյի և հեռուստատեսային արվեստի մրցանակի։
Կենսագրություն
Հերմանն Անգլիայի Յորք քաղաքի Սուրբ Ջոնի համալսարանի «Film and Television Production» խորհրդի անդամ է։
1987 թվականին նրա «Կհանդիպենք Ուեմբլիում, Ֆրենկի Ուոլշ» կատակերգությունը ստացել է Միացյալ Նահանգների Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիայի հեղինակավոր «Student Academy Awards» մրցանակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Անգլիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով
Նեֆտյանիկ (մարզադաշտ, Ուֆա)
«Նեֆտյանիկ» մարզադաշտ («Нефтсе» стадионы), ֆուտբոլային մարզադաշտ Ռուսաստանի Ուֆա քաղաքում (Բաշկորտոստան), «Ուֆա» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզադաշտը։ Բաշկորտոստանի Հանրապետության ամենամեծ մարզական օբյեկտն է։