cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
KARD
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:2016 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր
Ռոստովն ազատագրողներին (ստելա)
«Գերմանաֆաշիստական զավթիչներից Դոնի Ռոստով քաղաքն ազատագրող զինվորներին» (Памятник-стела «Воинам-освободителям г. Ростова-на-Дону от немецко-фашистских захватчиков»), հուշարձան Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Տեղադրվել է քաղաքի կենտրոնական՝ Թատերական հրապարակում ի պատիվ նացիստական զորքերից քաղաքի ազատագրման։ Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1983 թվականի մայիսի 8-ին ։ Այս հուշարձանը տեղադրվել է Դոնի Ռոստով քաղաքի ազատագրման 40-ամյակի կապակցությամբ և քաղաքի բնակիչներին ու նրա հյուրերին հիշեցնում է պատերազմի տարիների ողբերգության մասին։
Պատմություն
Ռոստովում ազատարար զինվորների հուշարձան տեղադրելու որոշումը կայացվել է 1943 թվականին, քաղաքի ազատագրումից անմիջապես հետո, Թատերական հրապարակում բնակիչների հանդիպման արդյունքներով։ Հուշարձանի և նրա հարակից պուրակի շինարարության նախագիծը բազմիցս մշակվել է, սակայն քաղաքային բյուջեում ամեն անգամ գումար չի գտնվել։ Նախագիծը սառեցվել է, բայց 1980-ական թվականներին հուշարձանի հարցը արծարծվել է նորից։ Այս անգամ հաղթել է ճարտարապետներ Ի. Մ. Ռուկավիշնիկովի, Ա. Ն. Ֆիլիպովայի և Ն. Ն. Միլովիդովայի նախագիծը, որն ավարտել էր 1980 թվականին։
Շինարարություն
Շատ փորձագետների կարծիքով՝ Ռոստովում մինչ այդ երբեք չէին կառուցվել նման մասշտաբի հուշարձաններ։
2015 թվականի սեպտեմբերին Դոնի Ռոստովի ամենահայտնի հուշարձանները հագեցվել են գիշերային լուսավորությամբ։ Այդ հուշարձանների շարքում է եղել նաև «Ռոստովն ազատագրողներին» հուշարձանը ։
Նկարագրություն
Վեր խոյացող 72-մետրանոց կրկնակի ստելան պսակում է 100 տոննա զանգվածով նավացռուկի տեսքով գագաթը։ Դոնի կողմից ստելան զարդարում է հաղթանակի Նիկե թևավոր աստվածուհու քանդակը (խորհրդային ժամանակներում պնդում էին, որ դա Մայր Հայրենիքն է), Թատերական հրապարակի կողմից՝ Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշանի մակետը։
Ստելայի հիմքի մոտ գտնվում են ջրով լի թասը և հավերժական կրակը, ստելայի հիմքը գոտևորում է տուֆե ռելիեֆը, որի վրա ներկայացված են «Ռազմաճակատ», «Թիկունք», «Խաղաղություն» թեմաները։ Ռելիեֆն իր հերթին ձևավորում է ուրվագիծ, որի մեջ կախված է տասներկու զանգ։ Ճարտարապետի մտահղացմամբ՝ այս ձևով հուշահամալիրում համատեղվում են բարձրությունը, ջուրը, կրակը, լույսը և ձայնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1983 հիմնադրումներ
Իսկ դուք, ընկերներ, ոնց էլ նստեք․․․
«Իսկ դուք ընկերներ, ոնց էլ նստեք…» («А вы, друзья, как ни садитесь…»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ է, Ի. Ա. Կռիլովի «Կվարտետ» առակի մոտիվներով։ Ստեղծվել է 1972 թվականին՝ ռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր Ցեզար Օրշանսկու կողմից ։ Ֆիլմը ստեղծվել է Արտասահմանի հետ մշակութային կապերի համամիութենական ընկերության պատվերով։
Սյուժե
Նստելով «Իսկ դուք ընկերներ, ոնց էլ նստեք…» ալբոմի առջև՝ տղան ներկերով վերակենդանացրեց առակի կերպարներին։ Լսելով նապաստակների կվարտետի ելույթը՝ նախանձ կապիկը ավանակին, այծին և արջին առաջարկեց  ստեղծել երաժշտական կոլեկտիվ։ Դրա համար կապիկը նապաստակներից վերցրեց երաժշտական գործիքները և նրանց դուրս շպրտեց այդ ալբոմից։
Բաժանելով գործիքները ավանակին՝ այծին և արջին, կապիկը տեղավորեց իր ընկերներին և հնչեց երաժշտական կակոֆոնիան։ Բայց, չկարողանալով նվագել գործիքների վրա, ինքնավստահ կենդանիները, ինչպես էլ կանգնում էին, միշտ միմիյանց հրում էին, խանգարում մեկը մյուսին և ստեղծում կոնֆլիկտային իրավիճակներ, որոնք արդյունքում ավարտվում էին կռվով։
Տղան ավարտեց այս խայտառակությունը փակելով ալբոմը, ինչի արդյունքում բոլոր կենդանիները վերադարձան իրենց տեղերը, իսկ նապաստակների կվարտետը նորից հնչեցրեց հրաշալի մեղեդի։
Մուլտֆիլմում որևէ խոսք չի արտասանվում, միայն երաժշտություն է հնչում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Իվան Կռիլովի առակների էկրանավորումներ Կատեգորիա:«Կիևնաուչֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Անժել Էտունդի Էսամբա
Կենսագրություն
Անժել Էտունդի Էսամբան ծնվել է 1963 թվականին և մեծացել է Յաունդեում ։ Տասը տարեկանում տեղափոխվել է Փարիզ։ Դասեր է անցել Հաագայի Հոլանդական պրոֆեսիոնալ լուսանկարչական դպրոցում։ Հետագայում տեղափոխվել է Ամստերդամ (Նիդերլանդներ), որտեղ 1982 թվականին սկսել է սովորել Nederlandse Fotovak դպրոցում (Հոլանդական պրոֆեսիոնալ լուսանկարչական դպրոց) Essamba attended the Lyceum in Paris, where she studied philosophy, dance, and photography. :
Լուսանկարչական կարիերա
Էսսաամբայի հիմնական աշխատանքները կենտրոնացած են սև ու սպիտակ լուսանկարչության վրա։ Նրա առաջին ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 1984 թվականին, Ամստերդամի Gallerie Art Collective պատկերասրահում։ Նրա սև ու սպիտակ լուսանկարների «Սպիտակ գիծ» շարքը 1996 թվականին Նանտում կայացած Festival des Trois Continents փառատոնում արժանացել է Prix Spécial Afrique մրցանակի։ Նա ցանկանում է, որ իր աշխատանքները քննարկում առաջացնեն մարդկանց ու մշակույթների միջև։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են կրում իր աֆրիկյան ծագումից, ինչպես նաև` նրա բազմազան մշակութային միջավայրից ։ Պատկերելով իր անձնական փորձն ու պատմությունը, մշակույթը, միջավայրի ազդեցությունները` Էսամբայի լուսանկարները տեխնիկան համադրում են մեծ զգացմունքայնության հետ ։ Նա իր աշխատանքները ցուցադրել է Աֆրիկայում, Ասիայում, Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում, Արաբական Միացյալ Էմիրություններում և ԱՄՆ-ում կայացած մի շարք ցուցահանդեսներում, որոնցից են Հավանայի բիենալեն (1994), Վենետիկի Բիենալեն (1994), յոհանեսբուրգի Բիենալեն (1995), Երեք մայրցամաքների փառատոնը (1996). Էսեմբան մեծ հետաքրքրությամբ է ներկայացնում սևամորթ կանանց լուսանկարներ, և իր մատուցման ձևով մարդահրավեր է նետում աֆրիկացի կանանց պատկերելու եվրոպակենտրոն մոտեցմանը։ Նրա աշխատանքները մարմնավորում են խորհրդավորություն և էրոտիզմ` պատկերելով բարձր զգացմունքայնությամբ կանանց մարմիններ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կամերունցի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Կին լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Կամերունցի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Կամերունցի արվեստագետներ
Պաշեն-Բակի երևույթ
Պաշեն-Բակի երևույթ, ուժեղ մագնիսական դաշտերում սպեկտրային գծերի զեեմանյան բարդ տրոհման անցումը պարզ տրոհման։ Ուժեղ են համարվում այն մագնիսական դաշտերը, որոնք առաջ են բերում էներգիական մակարդակների մուլտիպլետային տրոհման հետ համեմատելի և այն գերազանցող զեեմանյան տրոհում։ Այդպիսի դաշտերում էլ հենց տեղի է ունենում տրոհման պատկերի պարզեցում՝ բարդ պատկերի փոխարեն դիտվում է եռաբաղադրիչ տրոհում։ Երևույթն առաջինը հայտնաբերել են գերմանացի ֆիզիկոսներ Ֆրիդրիխ Պաշենը (Friedrich Paschen) և Էռնստ Բակը (Ernst Back), 1912 թվականին։
Կատեգորիա:Մագնիսաօպտիկական երևույթներ Կատեգորիա:1912 գիտությունում
Անակոստիա (գետ)
Անակոստիա (англ. Anacostia), գետ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևելքում, Պոտոմակ գետի ձախ վտակը։ Հոսում է Մերիլենդ նահանգի Փրինս-Ջորջես օկրուգում և Վաշինգտոն քաղաքի տարածքում թափվում է Պոտոմակ գետը։ Գետի երկարությունը կազմում է մոտ 13,5 կիլոմետր։ Գետի ուժեղ ախտոտումը և թույլ մաքրումը հանգեցրել է նրան, որ շատ ամերիկացիներ գետը կոչում են՝ «Գետ Կոլումբիայի օկրուգում, որի մասին մոռացել են»։ Սակայն, վերջին տարիներին մասնավոր կազմակերպություններն ու ընկերությունները Վաշինգտոնում և Մերիլենդում, ինչպես նաև Դաշնային կառավարության համատեղ ուժերով իջեցվել է աղտոտվածության մակարդակը և էկոլոգիապես պաշտպանել են Անաքոստիի արժեքավոր ջրային բնությունը։
Աշխարհագրական դիրք
Գետը առաջացել է Մերիլենդի Բլանդենսբուրգ քաղաքում մի քանի տասնյակ փոքր գետերի և վտակների միախառնումից։ Գետի ավազանը կազմում է մոտ 456 կմ²։ Այս տարածքի մեջ են մտնում բոլոր վտակները, որոնք գտնվում են Մոտգոմերի շրջանի արևելքում, Փրինս-Ջորջեսի օկրուգում, ինչպես նաև Վաշինգտոնում։
Պատմություն
Կապիտան Ջոն Սմիթը իր ամսագրում կատարել է գրառում, որ 1608 թվականին լողալով հասել է Անակոստիա և գետի տեղի բնակչությունը նրան շատ ջերմ է ընդունել։ Վաշինգտոն քաղաքի ստեղծման օրից գետը սկսվել է ակտիվորեն շահագործվել։ 1815 թվականին կառուցվել է Վաշինգտոնի քաղաքային ուղին, որը կապում էր Անակոստիան Թայբեր-Կրիկի հետ։ 1850-ական թվականներին Վաշինգտոնյան քաղաքային ալիքը արդեն սկսվել է օգտագործվել ։
Աղտոտվածություն
Անակոստիա գետի աղտոտման առավել լուրջ խնդիրներից մեկը կեղտաջրերի արտանետումն է կոյուղու համակարգերից։ Կեղտաջրերը սպառնալիք են ստեղծում առողջապահության, տարբեր վնասակար նյութերի և միկրոօրգանիզմների նկատմամբ, որը հանգեցնում ջրի որակի իջեցման և ձկների կորստի։
Աստղագիտության մեջ
Ի պատիվ Անակոստիա գետի անվանվել է 1921 թվականին հայտնաբերված (980) Անակոստիա աստերոիդը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Իրինա Զոլոտովա
Իրինա Լեոնիդովնա Զոլոտովա (Ирина Леонидовна Золотова, ), երաժշտագետ, երաժշտաքննադատ։ Արվեստագիտության դոկտոր-պրոֆեսոր։ ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության, Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության, ՀՀ մշակութային նախարարության զարգացման և կրթության խթանման հիմնադրամի հիմնադիրների խորհրդի անդամ։ Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2022)։
Կենսագրություն
Իրինա Զոլոտովան ծնվել է 1947 թվականին Դնեպրոպետրովսկում։ Ավարտել է Օդեսայի Ա. Վ. Նեժդանովայի անվան ազգային երաժշտական ակադեմիայի դաշնամուրային բաժինը, ինչպես նաև Սանկտ Պետերբուրգի Ռիմսկի-Կորսակովի անվան կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան «Դաշնամուրային արվեստի պատմություն» մասնագիտությամբ։ Արվեստի դոկտոր, պրոֆեսոր է, 1989-2019 թվականներին զբաղեցրել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի կատարողական արվեստի պատմության, տեսության և մանկավարժության ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։
Զոլոտովան ավելի քան 70 գիտական և մեթոդական աշխատանքների հեղինակ է, իրենց թվում՝ «Դաշնամուրային արվեստի պատմություն», «Դաշնամուրային արվեստի զարգացման ուղիները Հայաստանում», «Հայ ստեղծագործողների մանկական երաժշտությունը», «Ռուբեն Ահարոնյան», «Քեթի Մալխասյան» մենագրությունները, և այլն։ Զոլոտովան մասնակցել է Մոսկվայում, Սանկտ-Պետերբուրգում, Քեմբրիջում, Աթլանտայում, Թբիլիսիում, Երևանում անցկացվող միջազգային և հանրապետական գիտաժողովներին և սիմպոզիումներին, իր գիտական հոդվածները շարունակաբար հրատարակվում են Մոսկվայի, Սանկտ Պետերբուրգի, Երևանի ամսագրերում:
Իրինա Զոլոտովայի հետազոտությունների խնդիրները բավականին լայն են՝ կատարողական արվեստ, դաշնամուրային մանկավարժություն, ժամանակակից կոմպոզիտորական ստեղծագործություն, ընդհանուր երաժշտական կրթություն, երաժշտական իմպրովիզացիայի արվեստ։
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ, ի ծնե՝ Մեյբլ Օսգուդ (Mabel Osgood Wright, ), ամերիկացի կին գրող, որի՝ երեխաների և մեծահասակների համար նախատեսված գրքերը նվիրված են բնությանը և այգեգործությանը։ Ազգային Օդյուբոնի ընկերության անդամ է։ Օսգուդ Ռայթը Ֆերֆիլդում հիմնադրել է թռչունների համար նախատեսված արգելոց։
Իրինա Զոլոտովա
Կենսագրություն
2017 թվականին Երևանի քաղաքապետարանը պարգևատրել է արվեստագիտության դոկտոր-պրոֆեսոր Իրինա Զոլոտովային Ոսկե մեդալով՝ Հայ երաժշտարվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի համար։
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ
Կենսագրություն
Մեյբլ Օսգուդը ծնվել է 1859 թվականին Նյու Յորքում։ Սեմյուել և Էլեն Օսգուդների երեք դուստրերից կրտսերն էր։ Քահանա հայրը մեծ ազդեցություն է ունեցել Մեյբլի վրա։ Լինելով գրական շրջանակներին մոտ՝ նա դուստրերին հնարավորություն էր տալիս շփվել գրողների, նկարիչների և մտածողների հետ։ Նախքան Մեյբլի ծնունդը Ֆերֆիլդում կառուցել է Մոսվուդ (Mosswood) քաղաքամերձ դաստակերտը, որտեղ աղջիկը հնարավորություն է ունեցել ծանոթանալ շրջակա բնությանը և հետազոտություններ կատարել։ Արդեն 16 տարեկան հասակում նա «New York Evening Post»-ում հրատարակել է բնության մասին իր առաջին էսսեն։ Այնուամենայնիվ հայրը, թեև կարծում էր, որ կանայք պետք է կրթված լինեն, ընդդիմացել է Մեյբլի՝ բժշկությունն ուսումնասիրելու ցանկությանը։
Իրինա Զոլոտովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս երաժշտագետներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս երաժիշտներ
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ
Կենսագրություն
1884 թվականին Մեյբլ Օսգուդն ամուսնացել է հնատիպ գրքերի առևտրական Ջեյմս Օսբոռն Ռայթի հետ։ Մի քանի տարի Եվրոպայում անցկացնելուց հետո ամուսինները վերադարձել են Միացյալ Նահանգներ և միաժամանակ ապրել Նյու Յորքում և Ֆերֆիլդում։ 1890-ական թվականներին Մեյբլ Օսգուդ Ռայթն սկսել է անանուն «New York Evening Post»-ում և «New York Times»-ում հրատարակել բնության մասին էսսեներ։ 1894 թվականին այդ էսսեները հավաքվել են «Բնության հետ բարեկամությունը» խորագրով գրքում (The Friendship of Nature): Այնուհետև հաջորդել են «Birdcraft»-ը (1895) и «Flowers and Ferns in Their Haunts»-ը (1901)։ Օսգուդ-Ռայթը կարծում էր, որ քաղաքային միջավայրում աճող երիտասարդ սերունդներին անհրաժեշտ է սեր սերմանել բնության հանդեպ, ուստի շատ է ստեղծագործել երեխաների համար։ Իր գրքերից շատերը գրողը նկարազարդել է սեփական լուսանկարներով։ 1926 թվականին լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրությունը՝ «Իմ Նյու Յորք»։ Ընդհանուր առմամբ՝ նա գրել է ավելի քան 25 գիրք, առաջին հերթին բույսերի, թռչունների և այգեգործության մասին։ Դրանցից մի քանիսը լույս են տեսել «Բարբարա» կեղծանվամբ։
Բացի գրական գործունեությունից Օսգուդ-Ռայթը փորձեր է ձեռնարկել վերակենդանացնել Օդյուբոնովի ազգային ընկերությունը, որը հիմնադրվել էր 1886 թվականին, իսկ 1896 թվականին այն փաստացի լուծարվել է։ 1896 թվականին հիմնադրել է Կոնեկտիկուտի Օդյուբոնովի ընկերությունը (երկրորդը, որը կազմակերպվել է առանձին նահանգում) և ակտիվորեն համագործակցել է «Audubon» ամսագրի նախորդ «Bird-Lore» ամսագրի հետ, որը հրատարակվել է Օդյուբոնովի ընկերության կողմից։ Բացի այդ, Կոնեկտիկուտի Օդյուբոնովի ընկերությանը պատկանող տարածքում Մեյբլը 1914 թվականին ստեղծել է թռչունների համար նախատեսված արգելոցը, որը կոչվել է Բյորդքրաֆթ (Birdcraft): Արդեն տասը տարի անց նրա տարածքում բույն են դրել 32 տեսակի թռչուն, իսկ 1940-ական թվականներին դրանց քանակը դարձել է 150։ Օսգուդ Ռայթը նաև Ֆերֆիլդի այգեպանների ընկերության հիմնադիրն էր, որը նպաստել է նահանգի վայրի բույսերի պաշտպանությանը։
Մոսկվայի Ա. Ն. Օստրովսկու անվան մարզային դրամատիկական թատրոն
Պատմություն
1935 թվականի հունվարի 18-ին Մոսկվայի մարզի Միխայլովո քաղաքում բացվել է Մոսկվայի մարզի չորրորդ կոլտնտեսական թատրոնը` Շապովալենկոյի «Ալբինա Մեգուրսկայա» պիեսի բեմադրությամբ։ Թատրոնը հիմնադրվել է Ֆրունզենյան աշխատավորների լուսավորության տան թատերախմբի հիման վրա, որը ղեկավարում էր Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի արտիստ Սերգեյ Նիկոլայի Սվերչկովը։ Թատրոնի կոչվել է ռուս դրամատուրգ Ա. Ն. Օստրովսկու անունով, քանի որ թատրոնի հիմքում կանգնած է եղել «Օստրովսկու տան» թատերախմբի վարպետ, դերասանուհի և մանկավարժ Վերա Նիկոլայի Պաշեննայան։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 12-ից թատրոնը անվանափոխվել է` դառնալով Մոսկվայի մարզային Ա. Օստրովսկու անվան կոլտնտեսական դրամատիկական թատրոն։ 1993 թվականին Ա. Օստրովսկու անվան թատրոնը տեղափոխվել է Մոսկվայի մարզային արվեստի տան շենք, որը գտնվում է այժմյան Հարավ-արևելյան շրջանի վարչական տարածքում։ 2013 թվականին երկու մարզային թատրոններ` Մոսկվայի մարզային Ա. Ն. Օստրովսկու անվան դրամատիկական թատրոնն ու Մոսկվայի մարզային դրամատիկական կամերային թատրոնը միավորվել են։ Նորաստեղծ թատրոնը կոչվել է Մոսկվայի շրջանային թատրոն, գեղարվեստական ղեկավարը Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ Սերգեյ Բեզռուկովն է ։
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ
Կենսագրություն
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթը մահացել է 1935 թվականին Ֆերֆիլդում։
Մոսկվայի Ա. Ն. Օստրովսկու անվան մարզային դրամատիկական թատրոն
Թատերախումբ
2013 թվականից հետո Մոսկվայի մարզային Ա. Ն. Օստրովսկու անվան դրամատիկական թատրոնի թատերախումբն այլևս գոյություն չունի։
Մեյբլ Օսգուդ Ռայթ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի թռչնաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ
Մոսկվայի Ա. Ն. Օստրովսկու անվան մարզային դրամատիկական թատրոն
Թատերախումբ
Մինչև այդ թատրոնն աշխատել է հետևյալ կազմով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1935 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:1935 հիմնադրված թատրոններ
Պոնտ Կանավեզե
Պոնտ Կանավեզե (Pont-Canavese), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 3.822 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 199 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10085։ Հեռախոսային կոդը՝ 0124։ Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է հանդիսանում San Costanzo di Niardo-ն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Շահին Ֆերմանյան
Շահին Կարապետի Ֆերմանյան (1884, Սիս, Կոզանի գավառ, Ադանայի նահանգ- 1937), հայ ատամնաբույժ։
Կենսագրություն
Մահացել է 1937 թվականին՝ 53 տարեկանում։ Թաղվել է Լիբանանի Բեքաայի նահանգի կենտրոն Զահլե քաղաքում։ 1948 թվականի դրությամբ որդին՝ Բյու­զանդ Ֆեր­մա­նյա­նը, անվանի ատամնաբույժ էր։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ Կատեգորիա:1884 ծնունդներ Կատեգորիա:Սիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1937 մահեր
Բաղդասար Պարսամյան
Բաղդասար Պարսամյան, հայ բժիշկ, դեղագործ։
Կենսագրություն
1889/1899 թվականներին ավարտել է Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետի դեղագործական բաժինը։ Մասնագիտությամբ եղել է դեղագործ և աշխատել Այնթապում։
Սպանվել է Թուր­քի­այում իրագործված Մեծ եղեռ­նի ընթացքում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր Կատեգորիա:Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)
Ֆուտբոլի ազգային լիգա (National Football League, կրճատ NFL), ամերիկյան ֆուտբոլի բարձրագույն առաջնություն, Հյուսիսային Ամերիկայի 4 խոշորագույն լիգաներից մեկը։ Բաղկացած է 32 ակումբներից, որոնք հանդես են գալիս երկու խոշոր ստորաբաժանումներում՝ Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիա (NFC) և Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիա (AFC)։ Հանդիսանում է տվյալ սպորտաձևի խոշորագույն մասնագիտական լիգան աշխարհում ։
Հեռուստատեսային դիտելիությամբ և այցելիությամբ համարվում է Միացյալ Նահանգների լավագույն պրոֆեսիոնալ լիգան. 2011 թվականի դրությամբ NFL-ի կոնավոր առաջնության հանդիպումը միջինում հավաքել է 67 000 հանդիսատես։
Մեծ ժողովրդայնություն ունի NFL-ի գերեզրափակիչ հանդիպումը՝ «Սուպերբոուլը» (Superbowl), որն հաղթանակած թիմը պարգևատրվում է Վինս Լոմբարդիի գավաթով։
Պիեռ Լե Գրո Մեծ
Պիեռ Լե Գրո Մեծ (Pierre Le Gros l'aîné), ֆրանսիացի քանդակագործ, աշխատել է հիմնականում պալատների ձևավորման վրա և Վերսալի այգիներում, հաճախ ըստ Չարլզ Լեբրենի նկարների և նախագծերի (օրինակ Вода)` «Ջուրը»)։ Նա նաև համագործակցել է թագավորական պալատների այլ քանդակացործների հետ։ Նրա որդի Պիեռ Լե Գրավ Կրտսերը, աշխատել է Հռոմում ` գրեթե ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Լե Գրո Մեծը ծնվել է Շարտրեում, նպարավաճառ Լյուբեն Լե Գրոյի ընտանիքում և եղել է Ժակ Շարազենի սանը։ 1666 թվականին նա ընդունվել է Ակադեմիա, կատարել է շատ պատվերներ Վերսալի համար, այդ թվում բրոնզե և մարմարե արձաններ, հարթաքանդակներ և շատրվաններ։ Նրա ջրվեժը (աղբյուր) բրոնզե քանդակը cupid «արքայական իշխանության ոգին», որը նստած էր արծիվի վրա և ջուր լցնելով, փորագրված էր 1670 թվականին Ժան Լեպոտրոմ «Le Gros the Elder» - ի փորձարկումը :, որպես Եվրոպայում տարածման համար ստեղծված մի շարք նկարազարդումների մաս։
Եվս մեկ ջրային քանդակ «Հրեշտակները, որոնք զվարճացնում են իրենց քնարով», կատարել է Վերսալի համար 1672-1673 թվականներին։ Այն հեռացվել էր Վերսալի այգիներից 18-րդ դարի կեսերին և այժմ գտնվում է Վաշինգտոնի արվեստի ազգային պատկերասրահում ։
Թագավորական բնակավայրերի նախագծերը ակնհայտորեն արհեստագործների կոլեկտիվ աշխատանքներ էին։ Նման կոլեկտիվ աշխատանքների լավ օրինակ է Փարիզի Սեն-Մարտինի դարպասը(Porte Saint-Martin):Այն նախագծել է Պիեռ Լե Բուլլը և կառուցվել է 1672 թվականից մինչև 1674 թվականը։ Հարթաքանդակների շուրջ, այս գեղջուկ հուշարձանի քողերին, աշխատել են մի խումբ քանդակագործներ՝ Գասպար Մարսի, Պիեռ Լե Գրո, Էյթեն Լե Օգրան և Մարտին Դեժարդին, ինչպես նաև նրանց օգնականներից։ Մասնավորապես Լե Գրոն աշխատել է 1675 թվականին Լիմբուրգի կազմի վրա։ Այդ մասին է իր աշխատությունը՝ «Կինը նստած առյուծի վրա» և այդպես այն անվանվեց Լե Գրո։
«Չորս եղանակները» ներկայացնող Լե Գրոյի ստեղծագործությունները այժմ գտնվում են Լուվրի հավաքածուի մեջ։
Լե Գրոյի առաջին կինը՝ Ժանն ( հարսանիքը 1663 թվականին, մահացել է 1668 թվականին) եղել է քանդակագործներ Մարս եղբայրների քույրը։ Նրա երկրորդ կինը՝ Մարին ( հարսանիքը 1669 թվականին ) գրաֆիկական նկարիչի դուստր էր ։
Պիեռ Լե Գրո Մեծը մահացել է Փարիզում, Սեն-Մարկփողոցի տանը, մայիսի 11-ին 1714 թվականին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կոլորիզմ
Կոլորիզմ (colorism), մաշկի մուգ երանգով անձանց նկատմամբ խտրականություն, որը հիմնականում դրսևորվում է միևնույն էթնիկ կամ ռասայական խմբի մարդկանց շրջանում ։ Որպես կանոն՝ ավելի բաց մաշկ ունեցող մարդիկ ունենում են էական արտոնություններ, որոնք նախկինի պես անհասանելի են մուգ մաշկ ունեցող մարդկանց ։ Կոլորիզմը տարածված է Հարավային Ասիայում, Աֆրիկայում, Չինաստանում, Միացյալ Նահանգներում և Լատինական Ամերիկայում ։
Ծագում
Արևմտյան կոլորիզմի արմատները ձգվում են մինչև գաղութացման շրջան, երբ իշխում էր սպիտակամորթների ռասայական գերակշռության գաղափարը։ Մուգ մաշկն ասոցացվել է իռացիոնալության, վայրենության, թերարժեքության և այլանդակության հետ, իսկ եվրոպական արտաքինը (սպիտակ մաշկ, ուղիղ և բաց գույնի մազեր և աչքեր)՝ վեհանձնության, գեղեցկության, գերազանցության հետ։ Այս մտածելակերպն էլ դարձել է կոլորիզմի հիմքը։
Մաշկի գույնի խտրականությունը Միացյալ Նահանգներում առաջին անգամ ի հայտ է եկել լատինամերիկացիների և աֆրոամերիկացիների շրջանում՝ գաղութացման և ստրկատիրության ժամանակ՝ մինչև Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմը։ Սպիտակամորթ ստրկատերերն ավելի բաց մաշկ ունեցող ստրուկներին (նրանք երբեմն ստրկատերերի և նրանց ստրուկների ապօրինի զավակներ էին) տալիս էին մեծ արտոնություններ, ինչպիսիք են ոչ թե դաշտային, այլ տնային աշխատանք կատարելու, սովորելու, կարդալու և հազվադեպ նույնիսկ ստրկությունից ազատվելու հնարավորությունները։ Ստրկության վերացումից հետո նույնպես շարունակվել է մարդկանց առանձնացումն արտոնյալ և ոչ արտոնյալ խմբերի՝ ըստ մաշկի երանգի ։
Կա վարկած, որ կոլորիզմն առաջացել է դեռևս մինչև գաղութացումը։ «Շեյդիզմ» վավերագրական ֆիլմի (shade-երանգ) հերոսուհիներից մեկը՝ Շրի Լանկա կղզու բնակիչ երիտասարդ կինը, պարզաբանում է, որ կոլորիզմն առաջացել է Հնդկաստանում։ Հին հնդկական էպոսի՝ Ռամայանայի տեսարաններից մեկում ներկայացված է Հյուսիսի ազնվական տոհմից սերող սպիտակամորթ արքայի մենամարտը Հարավի սևամորթ թագավորի հետ, որն ասոցացվում է չար ուժերի հետ։
«Կոլորիզմ» եզրույթը նույն ռասայի մարդկանց ուղղված կանխակալ վերաբերմունք է, որը հիմնված է բացառապես նրանց մաշկի գույնի վրա։ Այն ի հայտ է եկել աֆրոամերիկացի գրող և հասարակական գործիչ Էլիս Ուոկերի շնորհիվ, որն առաջին անգամ այն օգտագործել է 1983 թվականին հրատարակված «Մայրական այգիների փնտրտուքում. Կնոջ արձակը» հրապարակախոսությունում։ Նա կոլորիզմը բնորոշել է որպես չարիք, հիվանդություն, որը պետք է կանգնեցնել և աֆրոամերիկացիներին հնարավորություն տալ ապրել ու զարգանալ նախապաշարմունքներից դուրս։
Կոլորիզմը ժամանակակից աշխարհում
Կոլորիզմը դրսևորվում է կյանքի տարբեր ոլորտներում. գործատուները նախընտրում են սպիտակամորթ դիմորդներին՝ անկախ նրանց որակավորումից ։ Զանգվածային մշակույթում դերասանների, երաժիշտների, հումորիստների մեծ մասը բաց մաշկ ունի, Բոլիվուդում նախապատվությունը տրվում է ավելի բաց մաշկ ունեցող դերասանուհիներին , իսկ մուգ մաշկ ունեցողներին տրվում են պակաս հետաքրքիր դերեր, և նրանց աշխատավարձը շատ ավելի ցածր է։ Մոդելային բիզնեսում սևամորթ աղջիկներ հազվադեպ են հանդիպում ։ Բաց մաշկ ունեցող մարդկանց համար ավելի հեշտ է որակյալ կրթություն ստանալը, բարեկեցիկ շրջանում բնակարան վարձելը կամ ձեռք բերելը։ Մաշկի ավելի բաց երանգ ունեցող կանայք ավելի բարձր սոցիալական կարգավիճակ ունեցող տղամարդկանց հետ ամուսնանալու ավելի մեծ հավանականություն ունեն, քան նույն էթնիկ խմբի սևամորթ կանայք ։ 2013 թվականին Լանս Հենոնը, Ռոբերտ ԴեՖինան և Սառա Բրուչը հետազոտություն են անցկացրել , որի արդյունքում պարզել են, որ ավելի մուգ մաշկ ունեցող ուսանողուհիները երեք անգամ ավելի շատ են հեռացվում դպրոցից։ Աֆրիկայում, Ասիայում և ԱՄՆ-ում սպիտակեցնող կոսմետիկ միջոցների հայտնիության աճը, ինչպես նաև պլաստիկ վիրաբուժության արագ զարգացումը վկայում է կոլորմիզմի՝ գլոբալ խնդիր լինելու մասին ։
Հնդկաստան
Հնդկաստանը, որն ունի մաշկի երանգների մեծ բազմազանությամբ աչքի ընկնող հասարակություն, վառ օրինակ է առ այն, թե ինչպես են հասարակության ներսում գերիշխում կոլորիզմի գաղափարները, մասնավորապես՝ բաց գույն ունեցող մաշկն ասոցացնում իշխանության, հարստության, հաջողության և գեղեցկության հետ։ Դա դրսևորվում է նույնիսկ կրոնական արվեստում․ օրինակ՝ Շիվան, Կրիշնան և Ռաման երբեք չեն պատկերվել մուգ մաշկով, ընդհակառակը՝ նրանք միշտ պատկերվել են կապույտ կամ սպիտակ մաշկով  ։
Քանի որ ազնվականները հնարավորություն են ունեցել թաքնվել արևից, այդ պատճառով նրանց մաշկն անհամեմատ ավելի բաց գույն է ունեցել։ Նույնն է տեղի ունեցել նաև բրիտանական գաղութային ժամանակաշրջանում, երբ անգլիացի գաղութարարներն ավելի հաճախ նվաստացնում էին թուխ հնդիկներին և նախընտրում աշխատանքի վերցնել մաշկի ավելի բաց գույն ունեցող կանանց ։ Մեծ Բրիտանիայի իշխանության ժամանակաշրջանն ավելի է նպաստել մաշկի գույնի հետ կապված նախապաշարմունքների արմատավորմանը, որոնք մինչ օրս ուժեղ են հասարակության մեջ ։
Հնդկաստանում մեծ տարածում են ունեցել սպիտակեցնող քսուքները ։ Կոլորիզմի հետևանքով ավելի շատ տառապում են այն կանայք, որոնք մաշկի բաց գույնը կապում են գեղեցկության հետ։ Հնդկաստանում մինչ օրս տարածված են դեպքեր, երբ մաշկի չափազանց մուգ երանգի պատճառով կանանց մերժել են աշխատանքի տեղավորվելու հարցում։ Երկրում կան կանանց իրավունքները պաշտպանող կազմակերպություններ, որոնք օգնում են նման կանանց ։ Գովազդի համար օգտագործվում են սպիտակամաշկ մոդելներ, դերասանների շրջանում նախապատվությունը նույնպես տալիս են սպիտակամորթներին, արդյունքում՝ դերասանների արտաքինը բոլիվուդյան ֆիլմերի մեծ մասում չի համապատասխանում միջին վիճակագրական հնդիկների արտաքինին ։ Ընդ որում՝ տղամարդկանց համար արտաքին հատկանիշների ընտրությունն այնքան էլ կարևոր չէ, որքան կանանց համար։ Այդ իսկ պատճառով աղջիկը, որն ունի մաշկի ոչ բավարար բաց երանգ, գրեթե զրոյական շանսեր ունի Հնդկաստանում դերասանական ոլորտում կայանալու համար ։ Այնուամենայնիվ, նման կանանց մի փոքր մասին հաջողվում է մտնել ֆիլմարտադրության ոլորտ, ինչի վառ օրինակ է դերասանուհի Նանդիտա Դասը։ Դերասանուհին դարձել է սևամորթ կանանց իրավունքների պաշտպանության ակտիվիստ մի տհաճ միջադեպից հետո, երբ նրան մաշկի «սխալ» գույնի պատճառով թույլ չէին տվել հանդես գալ ազնվական կնոջ դերում։ Նանդիտան հետագայում դարձել է ռեժիսոր և փորձում է դերերի համար հրավիրել մաշկի տարբեր գույներով կանանց։ Ֆրիդա Պինտոն հնդկական ծագում ունեցող ամենահայտնի դերասանուհիներից է, որը նկարահանվում է արտասահմանյան ֆիլմերում ։ Այնուամենայնիվ, նա շատ հայտնի չէ Հնդկաստանում, իսկ Բոլիվուդը հետաքրքրված չէ հնդկական կինոյում նրան դեր տալով, քանի որ բոլիվուդյան չափանիշներով՝ դերասանուհու մաշկն ունի չափազանց մուգ երանգ ։
Կոլորիզմի դեմ պայքարում է նաև Սաբայասաչի Մուկհերջին՝ երկրի միակ հնդիկ մոդելավորողը, որը հրավիրում է մաշկի ցանկացած գույն ունեցող մոդելների ։ Հնդիկ հայտնի բլոգեր Մայուրա Այերը «The Huffington Post»-ին տված հարցազրույցի ժամանակ պատմել է, թե ինչպես է անձամբ առնչվել հնդկական հասարակությունում կոլորիզմի դրսևորումներին։ Նա նշել է, որ փոքր տարիքում շրջապատի համեմատ ավելի բաց մաշկ ուներ, նրան մշտապես հաճոյախոսություններ էին հղում և խորհուրդ տալիս խուսափել փողոցում զբոսնելուց։ Երբ Մայուրան մեծացել է, իսկ մաշկը՝ մգացել, հաճոյախոսությունները վերափոխվել են կշտամբանքների և մաշկը սպիտակեցնելու վերաբերյալ խորհուրդների։ Այդ ամենի արդյունքում Մայուրայի մեջ սկսել է ձևավորվել թերարժեքության բարդույթ։ Ամսագրի խմբագրությունը նկատել է, որ, օրինակ, հնդկական ծագում ունեցող Նինա Դավալուրին՝ 2014 թվականի Միսս Ամերիկան, իր մաշկի գույնով ոչ մի շանս չէր ունենա Միսս Հնդկաստան դառնալու համար ։
Հեռավոր Արևելք
Կոլորիզմի գաղափարները վառ արտահայտված են Հեռավոր Արևելքի երկրներում։ Դրանք գոյություն ունեն դարեր ի վեր, քանի որ սպիտակ մաշկն ասոցացվում էր ազնվականության հետ, իսկ այսօր՝ ժամանակակից մեդիայի ազդեցության տակ, այդ գաղափարներն ամրապնդվում են գեղեցկության չափանիշների մասին արևմտյան պատկերացումներով։ Արևելյան ավանդական հեքիաթները բաց գույնի մաշկ ունեցող կերպարներին օժտում են գեղեցկությամբ, իշխանությամբ կամ աստվածականությամբ։
Օրինակ՝ Ճապոնիայում քանի որ փողոցում աշխատող բանվորների ու գյուղացիների մաշկն արևահարվում է, իսկ բնիկ և արդեն մահացած լեռնային ժողովուրդներն ունեին մաշկի ավելի մուգ գույն, դա սկսել է ասոցացվել պարզունակության և աղքատության հետ ։ Սպիտակ մաշկն առաջին հերթին ասոցացվել է կանացի գեղեցկության հետ։ Կինը, որն ունի ֆիզիկական թերություններ, սակայն սպիտակ մաշկով է և առանց խալերի, համարվում էր ավելի գեղեցիկ, քան ցանկացած թուխ կին։ Ճապոնիայում մինչ օրս հայտնի է «սպիտակ մաշկ ունեցող մարդուն ներում են մյուս յոթ թերությունները» ասույթը։ Ճապոնական գեղանկարչության մեջ մարդիկ, հատկապես կանայք, որպես կանոն, պատկերվում են բացարձակապես սպիտակ մաշկով։ Արդեն 12-րդ դարից սկսած՝ պալատական կանայք դեմքին մեծ քանակությամբ սպիտակ դիմափոշի էին քսում՝ դեմքին ձյունոտ ճերմակություն հաղորդելու համար։ Գեղեցկության այդ չափանիշը պահպանվել է մինչև 19-րդ դարը։ Կորեայում, սկսած Քոչոսոնի դարաշրջանից, մաշկի սպիտակ գույնը կնոջ համար համարվել է իդեալական։
Ժամանակակից Ճապոնիայում մաշկի բաց երանգը դեռևս համարվում է գեղեցկության, բարձր ինտելեկտի չափանիշ և ազդում է կնոջ հաջող ամուսնության հնարավորության վրա։ Երկրում նախկինի պես լինում են դեպքեր, երբ զուգընկերը հրաժարվում է հնարավոր ամուսնությունից զուգընկերոջ, առավել հաճախ՝ կնոջ մաշկի չափազանց մուգ գույնի պատճառով ։ 2000 թվականից հետո Ճապոնիայում մեծ հայտնիություն է ձեռք բերել գանգուրոյի ենթամշակույթը, որը պայքարում է սպիտակի՝ որպես գեղեցկության չափանիշ լինելու դեմ ։ Նրա ներկայացուցիչներն իրենց համար առաջադրել են գեղեցկության այլընտրանքային իդեալ, որը եկել է ԱՄՆ-ի՝ Կալիֆոռնիայի ժամանակակից մշակույթից։ Նոր իդեալը «արևայրուքով շիկահերներն» են, ինչից հետո գանգուրոն ձգտում է ձեռք բերել շագանակագույն արևայրուք, ինչպես նաև ներկում է մազերը սպիտակ ։
Կոլորիզմի գաղափարները վառ արտահայտված են նաև Չինաստանում և Կորեայում, որտեղ բաց երանգի մաշկը համարվում է ազնվական ծագման, իշխանության և առողջության նշան, իսկ սպիտակամաշկ ասիացիները հիացմունքի են արժանանում։ Շատ մարդիկ, ավելի հաճախ՝ կանայք, արևից հատուկ պաշտպանվում են հովանոցներով կամ դիմակներով, որպեսզի արևայրուք չստանան։ Ավելի թուխ ասիացիները բախվում են միկրոագրեսիայի կամ դառնում դպրոցում հալածանքների զոհ ։ Հոնկոնգի, Մալայզիայի, Ֆիլիպինների և Հարավային Կորեայի յուրաքանչյուր 10 կնոջից 4-ը պարբերաբար օգտագործում է սպիտակեցնող քսուքներ ։
Մալայզիայում ժամանակակից կոլորիզմը ձևավորվել է հիմնականում սպիտակների գերազանցության մասին արևմտյան պատկերացման ազդեցության ներքո։ Այն ենթադրում է, որ եվրասիական կամ «պանասիական» արտաքինը (խառը եվրոպա-մալայզիական ծագում ունեցող) գեղեցիկ է ։ Այդ խառը ծագում ունեցողները հետագայում դառնում են գովազդային մոդելներ կամ դերասաններ ։
Հյուսիսային Աֆրիկա և Մերձավոր Արևելք
Ժամանակակից արաբները և մերձավորարևելյան բեդուինական այլ ժողովուրդները տարաբնակեցման լայն շրջանակի պատճառով առանձնանում են սեփական մշակույթով և արտաքին բազմազանությամբ։ Արաբներն իրենց համեմատաբար բաց մաշկով տարբերվում են թունիսցիներից, ալժիրցիներից, սոմալիացիներից և եմենցիներից ։ Արաբների շրջանում ժամանակակից կոլորիզմն ամրապնդվել է դեռևս վաղ ժամանակներից, երբ նրանք սևամորթներին օգտագործում էին որպես ստրուկներ, նրանցից շատերը ձուլվել և ընդունել են արաբական մշակույթը, կրոնը, լեզուն, սակայն մյուս արաբները նրանց առաջվա պես անվանում են «աբդ» նսեմացուցիչ բառով, ինչը նշանակում է «ստրուկ», և նրանց հետ շփվում են որպես ոչ լիարժեք մարդ։ Սևամորթների (աֆրիկացիների, եմենցիների, սոմալիացիների) ստրկությունը մինչ օրս բարգավաճում է արաբական այնպիսի հարուստ երկրներում, ինչպիսիք են ԱՄԷ-ը ։
Այն հարցը, որ բաց մաշկ ունեցող արաբները սևամորթ արաբներին՝ հիմնականում սոմալիացիներին կամ եմենցիներին, համարում են ոչ թե իրենց ազգի իսկական ներկայացուցիչներ, այլ ստրուկների ձուլված սերունդներ, քննարկվում է ոչ միայն որպես կոլորիզմին հատուկ երևույթ, այլ նաև որպես լիարժեք ռասիզմ։ Ընդ որում, ժամանակակից արաբական պետություններից ոչ մեկը չի փորձում պայքարել ստրկության և մաշկի գույնով պայմանավորված խտրականության դեմ՝ նախընտրելով կենտրոնանալ ահաբեկչության խնդրի վրա կամ արդարանալով ավանդական արժեքների պաշտպանությամբ ։ Նույն կերպ արաբների շրջանում կոլորիզմի և ռասիզմի խնդիրների քննարկումը սևամորթների դեմ արաբական հասարակության մեջ շարունակում է տաբուացված մնալ ։ Ժամանակակից 22 արաբական երկրներից 8-ը սևամորթ բնակչությամբ գերակշռող երկրներ են։ Եթե արաբն արտահայտված «նուբիական կամ եթովպական» արտաքին ունի և հայտնվում է մյուս բաց մաշկ ունեցող արաբների շարքում, հանդիպում է մշտական դժվարությունների շփման և աշխատանքի ընդունման հարցերում։ Նրանց շրջապատի մարդիկ մշտապես կասկածում կամ վիճարկում են նրանց պատկանելիությունն արաբ ազգին ։ Այդպիսի մարդը, անկախ սեռից և տարիքից, կարող է նույնիսկ փողոցում դառնալ ագրեսիայի կամ ծաղրի զոհ, և նրան, որպես կանոն, ոչ ոք չի պաշտպանի։ Պարադոքսալ իրավիճակ է ստեղծվում, օրինակ, Եմենի սևամորթ համայնքների համար, որոնք, չնայած իրենց մաշկի գույնին, շարունակում են մաշկի սև գույնը կապել աղքատության և ստրկության հետ։ Եմենցին կարող է նվաստացնել նույնիսկ իրենից մի փոքր ավելի մուգ մաշկ ունեցողին։ Չամուսնացած կանանց շրջանում մեծ ժողովրդականություն են վայելում սպիտակեցնող միջոցները, քանի որ կանացի գեղեցկությունն ասոցացվում է ճերմակ մաշկի հետ․ այդ երևույթին է աջակցում նաև տեղական գովազդը։ Աղջկա մաշկը հատկապես ջանասիրաբար ճերմակեցնում են հարսանիքից առաջ ։ Աղջկա մաշկի չափազանց մուգ գույնը փեսացուի ծնողների համար դառնում է հարսանիքից հրաժարվելու տարածված պատճառ ։
Արաբական կոլորիզմի գաղափարները որոշ չափով առաջ են մղում գերակշռող սևամորթ արաբներով բնակեցված երկրները, որոնք միաժամանակ ձգտում են նոր, արաբականից տարբերվող ինքնություն գտնել։ Այնուամենայնիվ, բնիկ աֆրիկացիների տեսանկյունից նման մարդիկ շարունակում են մնալ «օտար» արաբներ։ Նմանատիպ խնդրի են բախվում նաև սևամորթ արաբները Եվրոպայում կամ ԱՄՆ-ում, որոնց արաբական մնացած սփյուռքն օտար է ճանաչում ։
Առանձին իրավիճակ է ստեղծվում Իսրայելի տարբեր հրեական խմբերի շրջանում։ Սիոնիստական շարժման հիմնական գաղափարը ենթադրում է տարբեր հրեական խմբերի միավորում Իսրայելի միասնական պետության մեջ։ Սակայն իրավիճակը բարդանում է այն պատճառով, որ հրեաների տարբեր խմբեր միմյանցից մեկուսացման մեջ են հայտնվել գրեթե երկու հազար տարի շարունակ, ինչն այդ խմբերի միջև ոչ միայն մշակութային և լեզվական, այլև ռասայական պատկանելության հարցում հսկայական տարբերության է հանգեցրել։ Ժամանակակից հրեական ազգի մեջ են մտնում աշքենազները, որոնք կոչվում են «սպիտակ հրեաներ» և եկել են նախկին ԽՍՀՄ երկրներից, ավելի քիչ չափով՝ Ֆրանսիայի և Գերմանիայի հրեա միգրանտների սերունդները (մինչև Հոլոքոստ) , «մոլեռանդ հրեաներ»՝ սեֆարդներ, որոնք եկել են Իսպանիայից, «միզրահիմներ»՝ արաբական և մուսուլման երկրներից եկածներ, և վերջապես եթովպացի հրեաներ (կամ «սև հրեաներ»)։ Չնայած միասնական ազգի երևակայական ձևավորմանը՝ այդ խմբերի միջև անմիջապես ձևավորվել է սոցիալական հիերարխիա՝ կոլորիզմի հիման վրա։ Աշքենազները կամ «սպիտակ հրեաները» դարձան արտոնյալ և հարուստ իշխող դաս, իսկ եթովպացի հրեաները՝ առավել մարգինալ խումբ, նույնիսկ հայտնվեցին ավելի խոցելի վիճակում, քան պաղեստինյան արաբները։ Մի կողմից աշքենազներն են առավելություն զգում մյուս հրեաների նկատմամբ, մյուս կողմից՝ սեֆարդներն ու միզրախիմներն են իրենց համարում իսկական հրեաներ և մշտապես կասկածի տակ դնում աշքենազների պատկանելությունը հրեական ազգին՝ նրանց համարելով չափազանց սպիտակ, եվրոպականացված, նաև՝ «ռուս այլմոլորակայիններ»։ Իսրայելում մաշկի գույնը հավասարեցվում է նաև սոցիալական կարգավիճակին, բաց մաշկ ունեցող մարդը համարվում է բարեկեցիկ ընտանիքից և կրթությամբ, իսկ սև մաշկը «հուշում է» աղքատության և անկայունության մասին։ Հնարավոր է, որ սևամորթ հրեան հաճախ դառնա ոստիկանության դաժանության զոհ ։
Եվրոպա և ԱՄՆ
Պատմականորեն կոլորիզմը Եվրոպայում և ԱՄՆ-ի սպիտակամորթ բնակչության շրջանում արտահայտվել է կանանց գեղեցկության ավանդական իդեալներում  , որոնք կնոջից պահանջում էին ունենալ բաց գույնի մաշկ՝ որպես ազնվական ծագման նշան։ Մինչև քսաներորդ դարի առաջին կեսը միջին խավի և ազնվական կանայք օգտագործել են մաշկը սպիտակեցնելու տարբեր եղանակներ։ Մաշկին անբնական բաց երանգ հաղորդելու ձգտման մեջ կանայք դիմել են վտանգավոր նյութերի օգտագործմանը, որոնք կարող էին քիմիական այրվածքներ թողնել մաշկի վրա կամ նույնիսկ քաղցկեղի կամ մահվան պատճառ դառնալ։ 19-րդ դարում արևայրուքն ընկալվում էր որպես «կանացի գեղեցկության թշնամի», այդ պատճառով կանայք ամեն կերպ փորձում էին խուսափել արևի լույսի հետ անմիջական շփումից՝ լայն գլխարկներ կամ անձրևանոց կրելով։ 1970-ական թվականներին Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում սպիտակեցնող միջոցների մեծ մասն արգելվել էր մաշկի համար վնասակար նյութերի պարունակության պատճառով ։
Այսօր կոլորիզմը դրսևորվում է Եվրոպայում, եթե խոսքը վերաբերում է ոչ եվրոպական ծագում ունեցող միգրանտներին, որոնք մաշկի տարբեր երանգներ ունեն  , մասնավորապես Բրիտանիայում, Շվեդիայում և Իտալիայում անցկացված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ մարդիկ հակված են կապ փնտրել օտարերկրացիների մաշկի երանգի և հանցավորության միջև։ Բացի այդ, նշվել է, որ դատական համակարգն Արևմտյան Եվրոպայի մի շարք երկրներում միգրանտների նկատմամբ ավելի խիստ էր, հատկապես, եթե նրանք սևամորթ էին     ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել նաև, որ Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում աշխատանք գտնելու դժվարությունը կապված է մաշկի երանգի հետ, որքան այն մուգ է, այնքան քիչ է գործատուն վստահում մարդուն  ։
ԱՄՆ-ում կոլորիզմն ուղղակիորեն կապված է սպիտակ գերազանցության գաղափարի հետ ։ Հյուսիսային Ամերիկայում պատմականորեն ոչ սպիտակ ժողովուրդները՝ աֆրիկացիները և հնդիկները, դիտվում էին որպես ոչ լիարժեք մարդիկ, սակայն խառը, մասամբ սպիտակ ծագում ունեցող մարդիկ մի կողմից դեռևս դիտվում էին որպես «գույնի մարդիկ», սակայն համարվում էին «ավելի խելամիտ» և արդեն ավելի մեծ հնարավորություն ունեին դառնալու հասարակության լիարժեք անդամ ։ Գաղութարարները ձևավորել են այն գաղափարը, որ որքան մարդու մաշկի գույնը մոտ է սպիտակին, այնքան նա կատարյալ է։ Սպիտակ ստրկատերերը մուլատներին ավելի հեշտ աշխատանք են տվել, նրանք աշխատել են որպես հավաքարարներ, ծառաներ և խոհարարներ։ Զտարյուն սևամորթ-ստրուկներն աշխատել են պլանտացիաներում և այլ ամենակեղտոտ/ծանր աշխատանքներում ։ Ժամանակի ընթացքում գաղութարարները սկսել են օգտագործել «շագանակագույն թղթի թեստ»։ Եթե ստրուկի մաշկի գույնը թղթի գույնից բաց է եղել, նրան թույլ են տրվել աշխատել տանը ։ Շագանակագույն թղթի թեստն օգտագործվել է ոչ միայն սպիտակամորթ գաղութարարների, այլև այլ սևամորթ գործատերերի կողմից։ Նաև հայտնի էր «դռան թեստը», ըստ որի՝ եթե մաշկի գույնը մուգ էր դռան գույնից, ապա մարդուն թույլ չէր տրվում տան դռնից ներս մտնել։ Նման թեստեր կիրառվել են նաև որոշ աֆրիկյան և ամերիկյան ակումբներում և եկեղեցիներում ։
Լատինական Ամերիկա
Կոլորիզմի յուրօրինակ դրսևորում գոյություն ուներ դեռևս նախակոլումբյան հնդկական քաղաքակրթություններում այն նույն ձևով, ինչպես դա դրսևորվում էր Ասիայի երկրներում։ Մաշկի ավելի բաց երանգը կապված էր ազնվական ծագման հետ։ Չնայած մաշկի մուգ երանգը բնական է Կենտրոնական Ամերիկայի հնդիկների համար, մաշկի «դեղին» գույնը համարվում էր կանացի գեղեցկության իդեալ։ Օրինակ, հարուստ և ազնիվ ընտանիքների ացտեկ կանայք իրենց մաշկը ներկում էին դեղին ներկով ։
Ժամանակակից կոլորիզմը կենտրոնական և հարավային Ամերիկայի երկրներում ձևավորվել է այնպես, ինչպես ԱՄՆ-ում կամ Աֆրիկայում՝ արևմտյան տերությունների գաղութային քաղաքականության ֆոնին, որոնք առաջ էին քաշում սպիտակ ռասայի առավելությունը մյուսների նկատմամբ։ Սպիտակ ստրկատեր տղամարդիկ սև ստրուկներ էին բերում պլանտացիաներում ծանր աշխատանքների համար կամ աշխատանքի էին հարկադրում տեղի հնդիկ բնակչությանը ։ Սպիտակամաշկ տղամարդկանց և նեգրիգինոուից/հնդկացիների միությունից ծնվել են կիսասևամորթ երեխաներ, որոնք ստացել են բազմաթիվ արտոնություններ, ինչպիսիք են ազատությունը, գույքը, հողը և կրթությունը։ Այնուամենայնիվ, սպիտակամորթների, մուլատների և մետիսների իրավունքները չեն ունեցել ։ Ժամանակի ընթացքում՝ բնակչության հետագա մետիսացիայով պայմանավորված, ավելի բաց մաշկը և եվրոպական արտաքինը մարդուն արտոնություններ, բարձրագույն սոցիալական կարգավիճակ և ինքնադրսևորվելու հնարավորություն էին տալիս ։ Այսօր չնայած կենտրոնական և հարավային Ամերիկաների բնակչությունը բաղկացած է մետիսներից և մուլատներից, նրանց ժամանակակից մշակույթը, որը դարեր շարունակ զարգանում էր սպիտակամաշկների գերազանցության և սևամորթների թերարժեքության պայմաններում, հանգեցրել է այն համոզմունքին, որ ավելի բաց մաշկը կապված է իշխանության, հաջողության և գրավչության հետ։ Մուլատները հակված են արհամարհանքով վերաբերվելու սևամորթ բնակչությանը ։ Մաշկի և ռասայի նկատմամբ հարաբերությունների վառ օրինակ կարելի է համարել Դոմինիկյան Հանրապետությունը, որի բնակչությունը հիմնականում բաղկացած է մուլատներից ։ Գովազդում և կինոյում դրսևորվող գեղեցկության չափանիշներն ավելի շատ նման են մուլատի գեղեցկության իդեալին, այսինքն՝ բաց գույնի ուղիղ մազեր և նեղ քիթ ։ Միևնույն ժամանակ, աֆրիկյան հատկանիշները, ինչպիսիք են գանգուր մազերը, լայն քիթը, հակադրվում են գեղեցկության իդեալներին   ։
Բրազիլիան Աֆրիկայի սահմաններից դուրս աշխարհի ամենախոշոր սևամորթ բնակչություն ունեցող երկիրն է, այնուամենայնիվ, մուլատները սոցիալապես ավելի ճկուն են, քան սևամորթները ։ Էլիտայի և քաղաքական գործիչների շրջանում բացարձակ գերակշռում են սպիտակամորթ կամ առավելապես սպիտակ մաշկի ծագում ունեցող մարդիկ։ Մաշկի երանգն ուղղակիորեն կապված է առողջապահության, կրթության և եկամուտների ոլորտներում անհավասարության հետ ։ Վերջին հետազոտությունը նույնիսկ բացահայտում է, որ մաշկի գույնը Բրազիլիայում սոցիալական անհավասարության ավելի ուժեղ նշան է, քան իրեն որոշակի ռասայի դասելը (մարդահամարի արդյունքներով) ։ Այսպիսով, ռասիզմը և կոլորիզմը երկրի ներսում տարբեր երևույթներ են, և երկրորդն ավելի շատ հետևանքներ է ունենում մարդու վրա, քան առաջինը։ Չնայած Աֆրիկայի գերակշռող մասը՝ արմատներով սևամորթներն ու մուլատները, կազմում են բնակչության ավելի քան 50 տոկոսը, սակայն ընտրված քաղաքական գործիչների շրջանում նրանց բաժինը 25 տոկոս է ։
2016 թվականին անցկացված եզակի հետազոտությունը վերաբերում էր մաշկի տարբեր գույն և դպրոցական առարկաներից մոտավորապես նույն գիտելիքներ ունեցող երկվորյակներին ։ 2015 թվականին անցկացված նմանատիպ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ուսուցիչները հակված են ավելի բաց մաշկ ունեցող աշակերտներին լավ գնահատականներ նշանակելու, իսկ սևամորթ երեխաներին՝ հակառակը ։
Ժամանակակից լատինամերիկյան երկրներում կոլորիզմի դեմ պայքարը զգալիորեն բարդանում է, քանի որ հասարակության մեջ այս թեման նախկինի պես տաբուացված է։ Ըստ դանիացի Սանտանայի՝ իրավապաշտպաններն ու գրողները Հարավային Ամերիկայում նախկինի պես ամաչում են այն խոսակցություններից, թե սևամորթ մարդիկ թերի են, հիմար ու ագրեսիվ ։
Աֆրիկա
Կոլորիզմն Աֆրիկայում ձևավորվել է գաղութային ժամանակաշրջանից հետո՝ սպիտակամորթների ռասայական գերազանցության գաղափարներով ։ Խառը ծագում ունեցող մարդիկ (որոնք սպիտակամորթ հայր ունեին) որոշակի սոցիալական արտոնություններ էին ստանում, որոնցից զուրկ էին նեգրերը։ Սա ամրապնդել է աֆրիկյան երկրներում այն համոզմունքը, որ մաշկի ճերմակ երանգը կապված է հաջողության և գեղեցկության հետ։ Օրինակ՝ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում մեծ ժողովրդականություն են վայելում սպիտակեցնող քսուքները։ Դրանց միջոցով սևամորթները սպիտակեցնում են իրենց դեմքը, որպեսզի «գեղեցիկ» դառնան և ամուսնանալու ավելի մեծ շանսեր ունենան։ Վերջերս սպիտակեցնող քսուքները սկսեցին ավելի տարածված դառնալ նաև տղամարդկանց շրջանում։ Շատ քաղաքներում կարելի է հանդիպել բազմաթիվ կանանց, որոնց դեմքի երանգը խիստ տարբերվում է մարմնի մնացած մաշկի գույնից։ Քանի որ բնակչությունը չունի որակյալ և թանկարժեք քսուքներ գնելու հնարավորություն, նրանք գնումներ են կատարում սև շուկայից, ինչն առողջության համար ռիսկեր է պարունակում։
Նիգերիայում սպիտակեցնող միջոցներ օգտագործող մարդկանց թիվը հասնում է 77 %-ի, Տոգոյում՝ 59 %-ի, ՀԱՀ-ում՝ 35 %-ի, իսկ Մալիում՝ 25 %-ի։ Սևամորթ համայնքի շրջանում ավելի մուգ մաշկը համարվում է աղքատության և վտանգավորության նշան ։
Մաշկի սպիտակեցումը հասարակության աչքում բարձրացնում է այդ քայլին դիմած կնոջ սոցիալական կարգավիճակը։ Այդ իրավիճակը ստեղծվել է հիմնականում այն պատճառով, որ տեղական գովազդն օգտագործում է զգալիորեն բաց մաշկ ունեցող մոդելների, իսկ հեռուստատեսության տեղական ծրագրերին կամ ֆիլմերին մասնակցում են մաշկի անբնական բաց գույն ունեցող կանայք։ Մյուս պատճառն այն է, որ տղամարդիկ ցանկանում են հանդիպել կամ ամուսնանալ ավելի բաց մաշկ ունեցող կանանց հետ, որի արդյունքում շատ մուգ մաշկ ունեցող աղջկա համար դժվար է գտնել կողակից, հնարավոր չէ դառնալ հեռուստահաղորդավար, դերասանուհի կամ մոդել։ Մինչև անգամ կարող է դառնալ հետապնդումների զոհ, նամանավանդ դպրոցում։ Սպիտակեցնող միջոցների անընդհատ օգտագործումը մեծ ռիսկեր է պարունակում, քանի որ հաճախ սև շուկայում վաճառվող էժան քսուքը պարունակում է կապար և այլ թունավոր նյութեր, որոնք լավագույն դեպքում դառնում են մուգ բծերի սնման պատճառ, իսկ վատագույն դեպքում մաշկի վրա առաջացնում են քիմիական այրվածքներ և թողնում սպիներ, նույնիսկ առաջացնում մաշկի քաղցկեղ։ Սենեգալում, օրինակ, գոյություն ունեն բժշկության այնպիսի ճյուղեր, որոնք զբաղվում են սպիտակեցնող միջոցների օգտագործման պատճառով այրվածքներ ստացած մարդկանց բուժմամբ ։
Կոլորիզմ և ռասիզմ
Ռասայական խտրականությունն ու կոլորիզմը միմյանց հետ անքակտելիորեն կապված են։ Ռասիզմն ավելի մասշտաբային համակարգային սոցիալական գործընթաց է։ Կոլորիզմը դրա դրսևորումներից մեկն է ։
Տարբեր ցեղերի մարդիկ կարող են ունենալ մաշկի նույն երանգը, և հակառակը, մեկ էթնիկ խմբի մարդիկ կարող են ունենալ մաշկի տարբեր գույն։ Ռասիզմը դրսևորվում է մարդու նկատմամբ կողմնակալ վերաբերմունքի մեջ՝ կախված այս կամ այն էթնիկ խմբին պատկանելությունից։ Կոլորիզմի դեպքում մարդու հանդեպ վերաբերմունքը որոշվում է միայն նրա մաշկի գույնով։ Անկախ արտաքին տեսքից և մաշկի գույնից՝ աֆրոամերիկացիները ենթարկվում են որոշակի խտրականության, նվաստացման, քանի որ նրանք աֆրոամերիկացիներ են։ Սակայն մեքսիկական ծագմամբ վառ մաշկ ունեցող ամերիկացին կարող է նախկինի պես ենթարկվել ռասիզմի (չնայած մաշկի պայծառ երանգին), իսկ սևամորթ մեքսիկական ծագմամբ ամերիկացին կարող է միաժամանակ ռասիզմի և կոլորիզմի զոհ դառնալ ։
Կոլորիզմ և մեդիա
Մարդկանց մեծ մասը նույնիսկ չի էլ գիտակցում իր նախապատվությունը մաշկի ավելի բաց երանգներին։ Այս գերիշխող էսթետիկան այնքան խորն է արմատավորվել մեր մշակույթում, որ դարձել է ստանդարտ, իդեալ, որը տարածում են նաև ԶԼՄ-ները։ Համացանցում կան տնային պայմաններում մաշկի սպիտակեցման գործնական խորհուրդներով բազմաթիվ հոդվածներ։ Սևամորթ աղջիկները YouTube-ում տեղադրում են տեսադասընթացներ, որտեղ սպիտակեցնում են մաշկի երանգը։
Սակայն իրավիճակը փոխվել է նոր մեդիայի շնորհիվ. սոցիալական ցանցերում անցկացնում են կոլորիզմի դեմ պայքարի բազմաթիվ արշավներ։ Տեխասի համալսարանի երեք ուսանողուհի՝ երկուսը Հարավային Ասիայից, մեկը՝ Աֆրիկայից, ստեղծել են «Unfair and lovely» ֆոտոնախագիծը՝ մաշկի մուգ գույն ունեցող կանանց գեղեցկությունը ցուցադրելու նպատակով։ Նրանց քարոզարշավը Թվիթթերում և Ինստագրամում սատարել են մաշկի մուգ գույն ունեցող կանայք և տղամարդիկ, որոնք կիսվել են իրենց սելֆիներով՝ օգտագործելով #UnfairAndLovely հեշթեգը։
«The Colored Girl Project»-ը նախագիծ է, որի նպատակն էր կոտրել այն կարծրատիպը, որ բաց մաշկն ավելի գեղեցիկ է, քան մուգը։ Մուգ մաշկի տարբեր երանգներով աֆրոամերիկացի աղջիկների 10 լուսանկարից բաղկացած շարքն ապացուցում է, որ նրանք բոլորը գեղեցիկ են յուրովի։
Այլընտրանքային տեսակետ
Մյուս կողմից, շատ բաց մաշկ ունեցող մարդկանց համարում են ավելի ձուլված և իրենց ռասայի հետ պակաս նույնականացված։ Ավելի բաց մաշկը կասկածի տակ է դնում նրանց էթնիկ պատկանելությունը, ինքնությունը, ինչը նրանց համար վիրավորական է, նույնիսկ՝ խտրական։ Նրանք լիովին միավորված չեն իրենց էթնիկ խմբի հետ։ Սա է կոլորիզմի պարադոքսը․ մի կողմից մուգ մաշկը նույնացվում է ցածր սոցիալական կարգավիճակի և մերժման հետ, իսկ մյուս կողմից վկայում է էթնիկ մաքրության և «իսկության» մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խտրականություն Կատեգորիա:Քաղաքականություն և ռասա Կատեգորիա:Մշակութաբանություն Կատեգորիա:Ռասիզմ Կատեգորիա:Հասարակագիտություն
Ամեթրին
Ամեթրին (բոլիվիանիտ, ամեթիստ-ցիտրին, երկգույն ամեթիստ), իր գույնով աչքի ընկնող քվարցի տարատեսակներից մեկը։ Հազվագյուտ գեղեցիկ գունավորմամբ, որը բյուրեղի մեջ բաշխված է անհամաչափ, կամ ամեթիստի ու ցիտրինի իրար հաջորդող գունային հատվածներով։ Թափանցիկ, խոշոր, դրա հետ մեկտեղ տարբեր գունավորումներով բյուրեղները բավականին հազվագյուտ են, և ամեթրինը հանդիսանում է այդ դեպքերից մեկը։ Դրանք գունավորված են մանուշակագույն, բաց մանուշակագույն, եղրևանագույն կամ դեղնագույն երանգներով։
Հանքավայրեր
Բարձր որակի գրեթե բոլոր ամեթրինները արդյունահանում են Բոլիվիայում, Անահայի հանքավայրում։ Դա հենց այն հանքավայրն է, որի մասին խոսվում է վերոնշյալ ավանդազրույցում։ Այստեղից էլ առաջացել է հանքատեսակի երկրորդ անվանումը՝ բոլիվիանիտ։ Քիչ քանակությամբ և ավելի քիչ հագեցած գույներով ամեթրին կա Բրազիլիայում։ Ամեթրին երբեմն հանդիպում է Սիբիրում։
Ամեթրինը արտադրության մեջ
Ամեթրինը հարմար հումք է քանդակելու համար, դրա համար էլ օգտագործվում է մատանիներ, կախազարդեր, ուլունքներ պատրաստելու համար։ Գոյություն ունեն նաև արհեստական ամեթրիններ, որոնք ստացվում են ամեթիստը ճառագայթելու ու տաքացնելու արդյունքում։ Բայց այդ՝ քարերի գինը մի քանի անգամ ավելի ցածր է, քան իսկական բոլիվիական քարերինը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Պատետ Լաո
Պատետ Լաո (լաո լեզվով՝ Լաո երկիր), անվանում, որ տրվել է Լաոսին 1945 թվականի հոկտեմբերին նրա անկախության հռչակումից հետո։ Պատետ Լաոն է հաճախ անվանվել նաև 1950 թվականին ստեղծված Լաոսի միացյալ ազգային ճակատը։ Ավելի լայն առումով Պատետ Լաո է կոչվել ճակատի գլխավորած ազգային-ազատագրական շարժումը։ Պատետ Լաոն օգտագործվել է նաև որպես 1956 թվականին կազմավորված Լաոսի հայրենասիրական ճակատի այլ անվանում։
Կատեգորիա:Լաոսի պատմություն Կատեգորիա:Պարտիզանական շարժումներ