cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիեզերական աղբ
Երկրի ուղեծրից 2000 կմ ներքև աստղաքարերը ավելի պինդ են քան տիեզերական թափոնները։ Այդտեղ գտնվող տիեզերական աղբի մեծամասնությունը կազմում է հրթիռների հարթակների փոշին, մակերևույթային էրոզիայի ենթարկված բեկորներ՝ միջուկային հզորությամբ արբանյակներ։ Համեմատության համար նշենք, որ Միջազգային տիեզերական կայանը գտնվում է 300-400 կմ բարձրության վրա, իսկ 2009 թվականի արբանյակների բախումը և 2007 թվականի հակաթույնային թեստի փորձարկումը տեղի է ունեցել 800-900 կմ բարձրության վրա ։ Միջազգային տիեզերական կայանը (ՄՏԿ-ն) ունի պաշտպանիչ շերտեր, սակայն մանևրելու միջոցով  1/10,000-ի հավանականությամբ կարելի է խուսափել բախումներից։
Կեսլերյան սինդրոմը բնութագրում է բախումների շղթայական ռեակցիան, որի պատճառով բեկորների քանակը մեծանում է։ Դա կարող է բերել նրան, որ արդեն շահագործման չենթակա արբանյակները կամ նրանց մնացորդները շարքից դուրս կբերեն շահագործման ենթակա տարբեր սարքավորումներ ։ Տիեզերական ոլորտում որոշ մասնագետներ իրականացնում են ինչ-որ միջոցներ տիեզերական աղբի նվազեցման կամ հեռացման համար։
Տիեզերքի տեխնածին աղտոտման ինտենսիվության նվազեցման անհրաժեշտությունը հասկանալի է դառնում ապագայում տիեզերքի նվաճման հնարավոր սցենարները դիտարկելիս։ Գոյություն ունեն գնահատականներ, այսպես կոչված «կասկադային ազդեցություն», որը միջնաժամկետ հեռանկարում կարող է առաջանալ երկու օբյեկտների կամ տիեզերական աղբի մասնիկների միջև բախման ժամանակ։ Ցածր ուղեծրային միջավայրում գոյություն ունեցող խցանումների էքստրոպոլյացիայի ժամանակ, նույնիսկ հաշվի առնելով ուղեծրային պայթյունների նվազեցման (42% ամբողջ տիեզերական աղբի) և այլ միջոցառումներ, որոնք կիջեցնեն տեխնոգեն խցանումները, այդ ազդեցությունը կարող է երկարաժամկետ հեռանկարում բերել աղետալի տիեզերական աղբի մեծացմանը ցածր ուղեծրային մակարդակում։ Ենթադրվում է, որ «2055 թվականից հետո մարդկության տիեզերական գործունեության մնացորդների ինքնաբազմացման գործընթացը կդառնա լուրջ խնդիր» ։ Այդ բեկորները կարող են վնասել տիեզերանավի այնպիսի կարևոր սարքավորումներ, որոնք չեն կարող ծածկվել բալիստիկ վահանով (արեգակնային վահանակները, օպտիկայի վահանակենրը, աստղադիտակները և այլն) ։
Տիեզերական աղբի նկարագրություններ
Ներկայում ցածր ուղեծրային մակարդակներում (մինչև 2000 կմ բարձրության վրա) գտնվում են, տարբեր գնահատումներով, 220 հազար (ըստ ՄԱԿ-ի տիեզերական տարածությունների հարցերով գրասենյակի՝ 300 հազար 2009 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ ) տեխնոգեն օբյեկտներ 5000 տոննա ընդհանուր քաշով։ Վիճակագրական գնահատականների հիման վրա հետևություններ են կատարում, որ 1 սմ-ից մեծ տրամագիծ ունեցող նման օբյեկտների ընդհանուր թիվը որոշակի չէ և կարող է հասնել 60 000-100 000։ Դրանց ընդամենը շատ փոքր մասն է (մոտ 10%) հայտնաբերված և գրանցված կատալոգներում վերգետնյա ռադիոլոկացիոն և օպտիկական սարքավորումների միջոցով։ Օրինակ՝ 2013 թվականին ԱՄՆ ռազմավարական հրամանատարության կատալոգում կար 16 600 օբյեկտ (հիմնականում 10 սմ-ից մեծ չափերով ), որոնց մեծ մասը ստեղծված էր ԽՍՀՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի կողմից ։ Ռուսական կատալոգը ներառում է տիեզերական աղբի 15,8 հազար օբյեկտ 2014 թվականի օգոստոսի հաշվարկներով, իսկ ընդհանուր առմամբ երկրամերձ ուղեծրերում կար 17,1 հազար օբյեկտ (ներառյալ գործող արբանյակները), որոնցից ցանկացածի հետ բախումը կարող է հանգեցնել տիեզերական սարքավորման լիակատար ոչնչացման ։
Դիտարկվող օբյեկտների մոտ 6 տոկոսն են գործող։ Օբյեկտները մոտ 22%-ը դադարեցրել են իրենց գործունեությունը, 17%-ը աշխատեցրած կրող հրթիռների թափառքի բլոկներ են կամ վերին աստիճաններ, իսկ մոտ 55%-ը՝ թափոններ, հրթիռների արձակմանն ուղեկցող տեխնոլոգիական տարրեր և պայթյունների, մասնատման բեկորներ։
Այս օբյեկտների մեծամասնությունը գտնվում է բարձր թեքում ունեցող ուղեծրերում, որոնց հարթությունները հատվում են։ Ուստի միջին հարաբերական արագությունը նրանց փոխադարձ թռիչքի ժամանակ կազմում է 10 կմ/վ։ Հետևաբար կինետիկ էներգիայի մեծ պաշարի պատճառով այդ օբյեկտը գործող տիեզերական սարքավորման հետ բախվելիս մեծ վնաս կարող է հասցնել կամ ընդհանրապես շարքից հանել տվյալ սարքավորումը։ Օրինակ կարող է ծառայել արհեստական արբանյակների բախման առաջին դեպքը. Կոսմոս-2251 և Իրիդիում 33 արբանյակները 2009 թվականի փետրվարի 10-ին բախվեցին, և երկուսն էլ ամբողջովին կործանվեցին՝ առաջացնելով 600 և ավելի բեկորներ։
Առավել աղտոտված են ուղեծրերի այն տարածքները, որոնք հաճախ օգտագործվում են տիեզերական սարքավորումների աշխատանքների համար։ Այդպիսի ուղեծրեր են Ցածր շուրջերկրյա ուղեծիրը, գեոստանցիոնար ուղեծիրը և արևային-համաժամ ուղեծիրը։
Երկրների «ավանդը» տիեզերական աղբի առաջացման մեջ. Չինաստան՝ 40%, ԱՄՆ՝ 27,5%, Ռուսաստան՝ 25,5%, մյուս երկրներ՝ 7% : Ուրիշ գնահատումներով (2014 թվական). Ռուսաստան՝ 39,7%, ԱՄՆ՝ 28,9%, Չինաստան՝ 22,8%, մյուս երկրներ՝ 8,6% :
Տիեզերական սարքավորումների և տիեզերական աղբի բախումից խուսափելու մեթոդներ
Արդյունավետ պաշտպանման մեթոդ 1 սմ չափերով տիեզերական աղբի դեմ գրեթե չկա (ցածր և միջին մակարդակի վրա գտնվող ուղեծրերում) ։
Տիեզերական աղբի ոչնչացման և մաքրման մեթոդներ
Արդյունավետ գործնական մեթոդներ 600 կմ-ից ավելի բարձրության վրա տիեզերական աղբի ոչնչացման համար (որտեղ չի անդրադառնում այդ մաքրման արդյունավետությունը մթնոլորտի արգելափակման պատճառով) ներկայիս տեխնոլոգիաների զարգացման մակարդակում չկան։ Չնայած առաջարկվել են արբանյակների նախագծեր, որոնցից մեկը կարող է վերացնել տիեզերական աղբը լազերային ճառագայթով, փոխել դրանց ուղեծիրը իոնային փնջերով, կամ Երկրի վրա գտնվող լազերների միջոցով պիտի կանգնեցնեն կամ ոչնչացնեն տիեզերական աղբը  ։ Կամ էլ մի սարքավորում, որը հավաքում է աղբը հետագայում վերամշակման համար։ Սրա հետ միասին արդիական է անվնաս թռիչքների իրականացման խնդիրը, տեխնոգեն աղտոտման և տիեզերական աղբի անկանոն կառավարմամբ Երկրի մթնոլորտային շերտ ներխուժման պայմաններում։ Ուստի խնդրին լուծում տալու համար միջազգային գործընկերությունը զարգացնում է հետևյալ ուղղությունները.
Քանի որ տնտեսապես ընդունելի տիեզերական աղբի ոչնչացման մեթոդներ գոյություն չունեն, հիմանականում ուշադրություն է դարձվում տիեզերական աղբի կառավարման մեթոդներին, ուղեծրային պայթյուններից խուսափելու համար։
Ռուսաստան (ԽՍՀՄ)
Խորհրդային միությունում ձևավորվել է տիեզերական տարածությունների վերահսկողության համակարգ։ Այդ համակարգը ներկա պահին վարում է սեփական ցուցակ, օրբիտալային օբյեկտների վերաբերյալ։ Ցուցակը հիմնված է ՀՀՆՀ-ի (հրթիռային հարձակման նախազգուշացման համակարգ) և մերձերկրյա տարածություններին հետևող կայանների տվյալների վրա։ Տիեզերական աղտոտվածությամբ սկսեցին զբաղվել երկրի Պաշտպանության նախարարությունը և Գիտությունների ակադեմիան 1985 թվականից սկսած։ Արդեն 1990 թվականին ստացվեցին առաջին գործնական գնահատականները և կազմվեց մերձերկրյա տիեզերական տարածության աղտոտվածության մաթեմատիկական մոդելը։ Առաջին անգամ 1992 թվականին երկրում ստեղծվեց ստանդարտ ելակետային տվյալների նախագիծը (ՍԻՏ) տիեզերական ուղեծրային միջոցների ստեղծման համար։ Ռուսաստանի դաշնային տիեզերական ծրագիրը 2016-2025 թվականների համար նախագծում է տիեզերական աղբի հավաքման սարքավորում։ Ծրագրվում է, որ կես տարվա ընթացքում յուրաքանչյուր «Լիկվիդացնող» կբերի ավելի քան 10 օբյեկտ "գերեզմանային ուղեծիր" ։
Ռուսական համակարգի տվյալներով 2015 թվականի մերձերկրյա ուղեծրում վտանգավոր իրավիճակում գտնվում են ավելի քան 17 000 տիեզերական օբյեկտներ արհեստական բնույթի։ Այդ օբյեկտներից գործում են միայն 1336-ը, մնացածը տիեզերական աղբ են ։
ԱՄՆ
ԱՄՆ տիեզերական տարածության դիտման ցանցը ծառայություն է, որը հետևում է մերձերկրյա ուղեծրի վրա գտնվող օբյեկտների հետագիծը։
Միջազգային համագործակցություն
Ընդհանուր առմամբ տիեզերական աղբի խնդիրը, ինչպես և ցանկացած ուրիշ բարդ և արդիական խնդիր ունի մի քանի չափանիշներ՝ գիտական, տեխնիկական, իրավական և էկոլոգիական։ Տիեզերական աղբի խնդրին ուշադրություն են դարձրել բազմաթիվ ազգային հետազոտական կենտրոններ, տիեզերական գործակալություններ և մի շարք հանձնաժողովներում տարբեր խորությամբ քննարկվել է այս հարցը։
Տիեզերական սարքավորումների բախումը տիեզերական աղբի հետ
1983 թվականին տիեզերական աղբի փոքր մի մասնիկ (0,2 մմ դիամետրում) շատ մեծ վնաս պատճառեց շաթլ իլյումինատրին ։ Շաթլի թռիչքների ժամանակ հայտնաբերվել է ավելի քան 170 բախման հետքեր և անհրաժեշտ է եղել 70 փոխարինող իլյումինատոր թռիչքների միջև ։
1996 թվականի հուլիսին 660 կմ բարձրության վրա ֆրանսիական արբանյակ բախվել է ֆրանսիական Arian հրթիռի երրորդ հարթակի հետ ։
2006 թվականի մարտի 29-ին ժամը 03։41-ին (Մոսկվայի ժամանակով) «Էքսպրեսս-AM11» արբանյակը ենթարկվեց վթարի։ Տիեզերական սարքավորումը ստացել էր մեծ դինամիկ իմպուլս, այնուհետև, կորցնելով կողմնորոշումը տարածության մեջ, սկսել էր անվերահսկելի պտույտներ կատարել ։ Նախնական տվյալներով վթարի պատճառ էր դարձել տիեզերական աղբը։ Հանձնաժողովը հաստատել է վթարի սկզբնական տարբերակը ։
2009 թվականի փետրվարի 10-ին ամերիկյան ընկերության կոմերցիոն արբանյակը (Indium անունով), որը ուղեծիր դուրս էր եկել 1997 թվականին, բախվել էր ռուսական ռազմական արբանյակի («Космос-2251») հետ, որը դուրս էր եկել ուղեծիր 1993 թվականին։
Արբանյակի և տիեզերական աղբի բախումից հաճախ առաջանում է ևս մեկ տիեզերական աղբ (Կեսլերի սինդրոմ)։ Ինչը հանգեցնում է տիեզերական աղբի անվերահսկելի աճին։ Ըստ ՆԱՍԱ-ի 2007 թվականից ցածր մերձերկրյա ուղեծրի վրա (200-2000 կմ) արդեն գոյություն ուներ բավական խոշոր տիեզերական աղբը, սինդրոմը սկսելու համար։ Հաշվարկների համաձայն՝ միջինում ամեն հինգ տարին մեկ կկատարվեն խոշոր բախումներ, նույնիսկ այն պայմանի դեպքում երբ տիեզերական թռիչքները դադարեցվեն, իսկ աղբի քանակը այդպես էլ կաճի ։
Կարևոր իրադարձություններ, որոնք ավելացրել են տիեզերքի աղտոտվածությունը
1968-ից մինչև 1985 թվականը ԱՄՆ-ն և ԽՍՀՄ-ը փորձեր էին իրականացնում ստեղծելու հակաարբանյակային զենք։ 1990 թվականին վերահսկվող տիեզերական աղբի 7%-ի չափ աղբ ստեղծվեց 12 այդպիսի փորձերի ընթացքում։
Չինաստանի հակաարբանյակային հրթիռ ստեղծելու փորձերը
2007 թվականի հունվարի 11-ին 865 կմ բարձրության վրա չինական հակաարբանյակային հրթիռը ոչնչացրեց «Фэнъюнь-1C» չինական արբանյակը։ Արդյունքում առաջացան բազմաթիվ նոր բեկորներ։ «Space Surveillance Network»-ը կարողացավ հայտնաբերել և իր ցուցակի մեջ մտցնել մոտ 2,8 հազար բեկորներ՝ ավելացնելով նրանց ցածր մերձերկրյա ուղեծրի վրա գտնվող տիեզերական աղբի կատալոգը մինչև 7 հազար ։
ԱՄՆ-ի կողմից վնասված արբանյակի լիկվիդացումը
2008 թվականի փետրվարի 20-ին 250 կմ բարձրության վրա SM-3 հրթիռը ոչնչացրեց վնասված լրտես-արբանյակի, որը պարունակում էր 400 կգ թունավոր հիդրազին (նաև ոչնչացման պատճառ դարձավ հնարավոր գաղտնազերծումը)։ Փոքր բարձրության պատճառով  բեկորների մեծամասնությունը ներթափանցեց Երկրի մթնոլորտ։
Ռուսական և ամերիկական արբանյակների բախումը
2009 թվականի փետրվարի 10-ին 790 կմ բարձրության վրա Սիբիրի հյուսիսային մասում առաջին անգամ գրանցվել է երկու արհեստական արբանյակների բախում։ Կապի արբանյակ «Космос-2251»-ը (որը դուրս էր եկել ուղեծիր 1993 թվականին) բախվել էր ամերիկյան ընկերության կոմերցիոն արբանյակին՝ Իրիդիումին։ Բախման արդյունքում առաջացան 600 խոշոր բեկորներ, որոնց մեծամասնությունը կմնան նախկին ուղեծրում ։ ԱՄՆ-ի ծառայություններին հաջողվեց ցուցակի մեջ ներառել մոտ 1,8 հազար բեկորներ։
Տիեզերական աղբի անկումը Երկրի վրա
Խոշոր օբյեկտները, որոնք գտնվում են ցածր մերձերկրյա ուղեծրում աստիճանաբար դանդաղում են և որոշ ժամանակ անց մտնում են Երկրի մթնոլորտ ։ Որոշ բեկորներ հասնում են Երկրի մակերեսին։ Տիեզերական աղբի փոքր օբյեկտները մտնում են Երկրի մթնոլորտի խիտ շերտեր գրեթե ամեն օր, ավելի խոշորները ամսվա ընթացքում մի քանի անգամ։ Նիկոլաս Ջոնսոնի (NASA) տվյալներում գրեթե ամեն տարի արբանյակների կամ հրթիռի բեկորները հասնում են Երկրի մթնոլորտ ։
WT1190F օբյեկտի անկումը
Ենթադրվում էր, որ 2015 թվականի նոյեմբերի 13-ին տեղի կունենա հրթիռի հատվածներից մեկի անկումը, որը ավելի վաղ մասնակցել էր լուսնային ծրագրում։ Ինչպես սպասվում էր հատվածը 1-2 մետր չափերով և 0,1 գ/սմ3  պետք է մուտք գործեր մթնոլորտ Հնդկական օվկիանոսի շրջանում, մոտավորապես 60 կիլոմետր Շրի Լանկայի ափից հեռու։ Ենթադրվում էր նրա այրումը մթնոլորտում։ Ըստ որոշ կարծիքների սա կլինի առաջին գրանցված դեպքը, որի ժամանակ տիեզերական աղբը վերադառնում է Երկիր այդքան հեռու ուղեծրից։ Այդ ուղեծրի երկարությունը գերազանցում է երկու անգամ Երկիր Լուսին հեռավորությունը   ։ WT1190F օբյեկտը նոյեմբերի 13-ին մտնում է մթնոլորտ և բարեհաջող այրվում ։
Օրբիտալային աղբի պատմական նշանակությունը
Գիտության պատմաբանները մատնանշում են, որ ուղեծրում գտնվող մի քանի օբյեկտներ, որոնք դիտարկվում են որպես տիեզերական աղբ, կարող են հետաքրքրել ապագա տիեզերական հնագետներին, այդ պատճառով էլ նրանք պետք է պահպանվեն ։ Միևնույն ժամանակ տիեզերական ժամանակի մասշտաբով այդ օբյեկտները համեմատաբար արագ (հազար տարվա ընթացքում ) կլքեն Երկրի ուղեծիրը։
Համակարգչային խաղերում
Սփեյս Քուեսթ (Space Quest) համակարգչային խաղերի սերիան նվիրված է տիեզերական աղբ հավաքող Ռոդջեռ Վիլկոին։ Չնայած հումորային ուղղվածությանը, խաղում շոշափվում է տիեզերական աղբի վտանգավորության խնդիրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացություն Կատեգորիա:Տիեզերական աղբ Կատեգորիա:Երկրի արհեստական արբանյակներ
Բազելիչե
Բազելիչե (Baselice), քաղաք Իտալիայի Կամպանիա մարզի Բենևենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2841 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 60 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 47 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 82020, հեռախոսային կոդ՝ 00824։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լեոնարդ Նոբլացին։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 6-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
The Connect: Dejavu
The Connect: Dejavu, հարավկորեական բոյ բենդ Monsta X-ի վեցերորդ մինի ալբոմը։ Այն թողարկվել է 2018 թվականին` Starship Entertainment լեյբլով և տարածվել է Kakao M-ով։ Ալբոմը աղկացած է յոթ երերից, ներառյալ գլխավոր «Jealousy» երգը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 ալբոմներ
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Միխայիլ Իվանովիչ Տուգան-Բարանովսկի (Михаил Иванович Туган-Барановский, ), ռուս տնտեսագետ, պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս, «լեգալ մարքսիզմի» ներկայացուցիչ (համարվում է գաղափարական այդ հոսանքի առաջատար տնտեսագետ-տեսաբաններից մեկը)։ 1905-1907 թվականների հեղափոխության շրջանում անդամագրվել է կադետների կուսակցությանը։ 1917 թվականի վերջից-1918 թվականի հունվարը՝ ուկրաինական հակաբոլշևիկյան կենտրոնական ռադայի ֆինանսների նախարար ։
Մերի Էստել
Մերի Էստել (Mary Astell, ), անգլիացի ֆեմինիստ գրող և հռետոր։ Կանանց կրթության հավասար իրավունքների պաշտպանության համար արժանացել է «անգլիացի առաջին ֆեմինիստուհի» տիտղոսին ։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Կենսագրություն
Ծնվել է 1865 թվականի հունվարի 8-ին ցարական Ռուսաստանի Խարկովի նահանգի Կուպյանսկի շրջանի Սոլյանոյե գյուղում (ներկայումս գտնվում է Ուկրաինայի Հանրապետությունում)։ Նրա հեռավոր նախնիները լիպկա թաթարներ էին, որոնք 14-րդ դարում տեղափոխվել էին Լիտվա։ Տոհմական լրիվ ազգանունը Տուգան Միրզա Բարանովսկի էր ։
Մերի Էստել
Վաղ տարիներ
Մերի Էստելի կյանքի մասին պահպանվել են միայն որոշ գրառումներ։ Ըստ կենսագիր Ռուտ Պերրի մեկնաբանության՝ «որպես կին նա առևտրի, քաղաքականության կամ օրենքի աշխարհի հետ ընդհանրապես կամ շատ քիչ է գործ ունեցել։ Նա ծնվել է, մահացել է. մի քանի տարի նա ուներ մի փոքրիկ տուն, նա ուներ բանկային հաշիվ. նա օգնել է բարեգործական դպրոց բացել Չելսիում. այս փաստերը կարելի է պարզել հանրային գրառումներից» ։ Պահպանվել են նրա նամակներից միայն չորսը, որոնք հասցեագրված են եղել այդ ժամանակի ազդեցիկ տղամարդկանց։ Նրա կենսագրության ուսումնասիրության ընթացքում Պերրին հայտնաբերել է ավելի շատ նամակներ և ձեռագրերի պատառիկներ, բայց նա նշում է, որ եթե Էստելը չգրեր հարուստ ազնվականներին, որոնք կարող էին իրենց թույլ տալ ժառանգաբար փոխանցել ամբողջական կալվածքներ, ապա նրա կյանքից չափազանց քիչ վկայություններ կմնային ։
Մերի Էստելը ծնվել է Նյուքասլում, 1666 թվականի նոյեմբերի 12-ին Պիտեր և Մերի (Էրինգթոն) Էստելների ընտանիքում ։ Ծնողներն ունեցել են ևս երկու երեխաներ՝ Ուիլյամը, որը մահացել է վաղ հասակում, և Պիտերը՝ Մերիի կրտսեր եղբայրը ։ Մերիին կնքել են Նյուքասլի Սբ․ Հովհաննես եկեղեցում ։ Ընտանիքը պատկանել է վերին միջին դասին։ Մերիի հայրը պահպանողական ռոյալիստ էր և անգլիկանյան։ Նա ղեկավարում էր տեղի ածխային ընկերությունը ։ Էստելը, որպես իգական սեռի ներկայացուցիչ, որևէ պաշտոնական կրթություն չէր ստացել, բայց նրան տանը կրթել է հորեղբայրը՝ Ռալֆ Էստելը, որը նախկինում հոգևորական էր և նեոպլատոնիստ, Քեմբրիջում հիմնադրված փիլիսոփայական դպրոցի անդամ, որը Պլատոնի Արիստոտելի և Պյութագորասի ուսմունքների կողմնակից էր ։ Մերիի հայրը մահացավ, երբ աղջիկը տասներկու տարեկան էր ՝ ժառանգություն չթողելով։ Ընտանեկան միջոցների մնացորդները ներդրվեցին եղբոր կրթության վրա, և Մերին ստիպված էր մոր հետ միասին տեղափոխվել մորաքրոջ տուն։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Կենսագրություն
Միխայիլը դպրոց է հաճախել Խարկովում ու Կիևում և դեռ դպրոցական տարիներին հրապուրվել է փիլիսոփայությամբ, մասնավորապես՝ Իմանուիլ Կանտի աշխատություններով։ 1884 թվականին նա ընդունվել է Խարկովի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետ, չորս տարի անց ավարտել է, ստացել գիտությունների թեկնածուի աստճան, սակայն հետաքրքրված լինելով քաղաքատնտեսությամբ՝ էքստեռն կարգով շարունակել է ուսումը և 1890 թվականին ավարտել իրավագիտական ու տնտեսագիտական բարձրագույն դպրոցը։ Ուսանողության տարիներին կարճատև ծանոթություն ու շփում է ունեցել Վլադիմիր Լենինի ավագ եղբոր՝ Ալեքսանդր Ուլյանովի հետ, որը 1887 թվականին մահապատժի է ենթարկվել Ալեքսանդր Երրորդ ցարի նկատմամբ իրականացված մահափորձին մասնակցելու պատճառով ։
Մերի Էստել
Գործունեություն
Մոր և մորաքրոջ մահից հետո՝ 1688 թվականին, Էստելը տեղափոխվեց Չելսի (Լոնդոն), որտեղ նրան բախտ վիճակվեց ծանոթանալ գրական շրջանակի այնպիսի ազդեցիկ կանանց հետ, ինչպիսիք էին Լեդի Մարի Չուդլեջը (Lady Mary Chudleigh), բանաստեղծ Էլիզաբեթ Թոմասը (Elizabeth Thomas), Ջուդի Դրաքը (Judith Drake), Էլիզաբեթ Էլսթոբը (Elizabeth Elstob) և [[Մերի Մոնտեգյուն ։ Նրանք Մերիին օգնեցին մշակել և հրապարակել իր աշխատանքները։ Նա ծանոթացավ նաև հայտնի բարերար Ուիլյամ Սենկրոֆտի (William Sancroft) հետ, որը նախկինում եղել էր Քենթրբերիի արքեպիսկոպոսը։ Վերջինս ցուցաբերեց ֆինանսական աջակցություն, և Մերիին ներկայացրեց նրա ապագա հրատարակչին։ Էստելը հետագայում նրան է նվիրել իր բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Նրա առաջին գիրքը լույս տեսավ 1694 թվականին ։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Կենսագրություն
1886 թվականի նոյեմբերին Տուգան-Բարանովսկին ձերբակալվել է ռուս հեղափոխական-դեմոկրատ գրաքննադատ և հրապարակախոս Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի մահվան 25-րդ տարելիցի կապակցությամբ կազմակերպված ցույցին մասնակցելու պատճառով։ Որպես պատիժ՝ նրան արգելել են ապրել մայրաքաղաքում։ 1889 թվականին նա ամուսնացել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի տնօրենի դստեր՝ Լիդիա Դավիդովայի հետ :Մոսկվայի համալսարանում 1894 թվականին պաշտպանել է մագիստրոսական ատենախոսություն «Արդյունաբերական ճգնաժամերը ժամանակակից Անգլիայում» («Промышленные кризисы в современной Англии») թեմայով ։ 1898 թվականին քաղաքատնտեսության դոկտորի գիտական աստիճան է ստացել «Ռուսական ֆաբրիկան անցյալում և ներկայում. պատմա-տնտեսագիտական ուսումնասիրություն» («Русская фабрика в прошлом и настоящем. Историко-экономическое исследование») աշխատության համար, որը համարվում է նրա գլուխգործոցը ։ 1895-1899 թվականներին և 1905-1913 թվականներին եղել է Պետերբուրգի համալսարանի քաղաքատնտեսության ամբիոնի պրիվատ դոցենտ (դասախոս), 1913 թվականից Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի պրոֆեսոր։
Մերի Էստել
Գործունեություն
1700 թվականին Մերի Էստելը հրապարակեց իր Ամուսնության վերաբերյալ որոշ մտորումներ (Some Reflections upon Marriage) էսսեն։ Այդ աշխատանքում նա պնդում էր, որ առողջ ընտանիքի ապագայի համար կնոջը նախ և առաջ անհրաժեշտ է կրթություն ստանալ։ Փողի, իշխանության կամ իրենց կողքին հմայիչ կին ունենալու գայթակղիչ ցանկության համար ամուսնացող տղամարդկանց քննադատելով, Էստելը գրում է, որ կանանց մեծ մասը այդպիսի ամուսնությունը չի ընդունում որպես առողջ վիճակ, և կրթությունը կարող է նրանց զինել հմտություններով, որոնք անհրաժեշտ են իրավիճակը իրենց օգտին շրջելու համար։ 1706 թվականին այդ աշխատության երրորդ հրատարակման մեջ Էստելը պատասխանում է քննադատությանը և անգլիացի կանանց համոզում է ձգտել իրական ընկերության վրա հենված ամուսնության և ոչ թե անհրաժեշտությունից կամ հպարտությունից ելնելով ։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Կենսագրություն
1900 թվականի ապրիլին Վ. Լենինի, Պ. Ստրուվեի, Յ. Մարտովի և այլոց հետ Պսկովում մասնակցել է «Իսկրա» թերթի թողարկումը նախապատրաստելու նպատակով անցկացված կազմակերպական խորհրդակցությանը ։ 1905-1907 թվականների հեղափոխության շրջանում գործել է սահմանադրական կուսակցության (կադետների) շարքերում։
Մերի Էստել
Գործունեություն
Հասարակական կյանքից հեռանալով՝ 1709 թվականին Էստելը աղջիկների համար բարեգործական դպրոց հիմնեց Չելսիում, որտեղ անձամբ էր զբաղվում կրթական պրոցեսի կազմակերպման հարցերով։ Այդ գործում ֆինանսական օգնություն ստանում էր իր հովանավորներից՝ տիկին Քեթրի Ջոնսոնից և տիկին Էլիզաբեթ Հասթինգսից։ Երբ Էստելը վաթսուն տարեկան էր, տիկին Ջոնսի առաջարկով տեղափոխվեց նրա հետ բնակվելու ։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Կենսագրություն
1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխությունից հետո տեղափոխվել է Ուկրաինա, դարձել ուկրաինական ազգայնական շարժման ականավոր գործիչներից մեկը, մասնակցել «Ուկրաինական ժողովուրդը անցյալում և ներկայում» («Украинскій народъ в его прошломъ и настоящемъ») համապարփակ ժողովածուի պատրաստմանն ու հրատարակմանը, ժողովածու, որ համարվում է ռուսերեն լույս ընծայված ուկրաինագիտական առաջին խոշոր, կոթողային աշխատանքներից մեկը։ 1917 թվականի օգոստոսի 13-ից մինչև այդ նույն տարվա նոյեմբերի 20-ը պաշտոնավարել է որպես ուկրաինական հակաբոլշևիկյան հանրապետության կենտրոնական ռադայի գլխավոր քարտուղարության ֆինանսների քարտուղար (նախարար)։ 1919 թվականին մասնակցել է Ուկրաինայի գիտուիթյունների ակադեմիայի հիմնադրման աշխատանքներին, ընտրվել այդ ակադեմիայի առաջին անդամներից մեկը։ 1917-ից մինչև 1919 թվականը ներառյալ՝ պրոֆեսորի կոչումով դասախոսել է Կիևի համալսարանում, միաժամանակ պաշտոնավարել որպես այդ համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի դեկան։ Տուգան-Բարանովսկին եղել է նաև Ուկրաինական տնտեսագիտական ընկերության առաջին անդամների շարքում։
Մասնակցել է կոոպերատիվ շարժմանը, խմբագրել մի շարք ամսագրեր։ Հեղինակել է բազմաթիվ աշխատություններ, որոնցում անդրադարձել է արժեքի տեսության, հասարակական եկամտի բաշխման, կոոպերատիվների կառավարման հիմնախնդիրներին։
Մերի Էստել
Գրքեր
Մերի Էստելն իր առավել հայտնի գրքերում՝ «A Serious Proposal to the Ladies, for the Advancement of Their True and Greatest Interest» (1694) և «A Serious Proposal, Part II» (1697), նկարագրել է կանանց համար նոր տեսակի կրթական հաստատության իր տեսլական պլանը։ Այն կանանց հնարավորություն կընձեռեր ստանալ թե՛ հոգևոր, և թե՛ աշխարհիկ կրթություն։ Էստելն առաջարկում էր միայն մայր կամ միանձնուհի լինելու հնարավորությունով չսահմանափակել կնոջը և առավել ընդարձակել կանանց գործունեություն ծավալելու հնարավորությունները։ Նա ցանկանում էր, որ բոլոր կանայք տղամարդկանց նման հավասար հնարավորություն ունենան՝ դրախտում Աստծո հետ հավերժության մեջ անցկացնելու։ Նա համարում էր, որ դրա համար նրանց անհրաժեշտ կլինի բավարար կրթական մակարդակ և ինքնագիտակցություն ունենալ։ Նրա առաջարկած կրթության վանական ոճը պետք է թույլ տար, որ կանայք ապրեն պաշտպանված միջավայրում, առանց արտաքին հայրապետական հասարակության ազդեցության։
Նրա առաջարկությունն այդպես էլ չընդունվեց, քննադատները այն համարեցին անգլիացիների համար խիստ կաթոլիկական։ Ավելի ուշ Ջոնաթան Սվիֆթը և Ռիչարդ Ստիլը (Sir Richard Steele) ծաղրել են Էստելի գաղափարները Տատլեր (Tatler) գրական և սոցիալական ամսագրում ։ Դանիել Դեֆոն իր հիացմունքն է արտահայտել Էստելի առաջարկի առաջին մասի վերաբերյալ, բայց նրա պլանը համարում էր «անիրագործելի»։ Այդուհանդերձ, Պարտիսիա Սպրինբորգը նկատել է, որ Կանանց ակադեմիայի մասին հենց Դեֆոյի գաղափարները, որոնք նկարագրված են նրա Էսսե նախագծերի շուրջ (An Essay Upon Projects) ակնարկում, այդքան էլ չեն տարբերվում Էստելի յուրահատուկ առաջարկից ։ Թեև Էստելին քննադատում էին, բայց նա ինտելեկտուալ հեղինակություն էր վայելում Լոնդոնի կրթված դասակարգերի շրջանում։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Հայացքները
Մասնագետներից շատերի կարծիքով Տուգան-Բարանովսկուն լայն ճանաչում ու համբավ է բերել կապիտալիզմի ժամանակ անսահմանափակ կուտակման հնարավորության վերաբերյալ նրա առաջ քաշած գաղափարը, ըստ որի՝ արտադրությունը զարգանում է սպառումից անկախ, և որևէ կապ չկա ճգնաժամերի ու այսպես կոչված՝ «իրացման հիմնախնդրի» միջև։ Կապիտալիստական ճգնաժամերի պատճառն առավելապես թաքնված է ներդրվող կապիտալի անհամաչափության ու շարժի մեջ։
Մերի Էստել
Գրքեր
Մի քանի տարի անց Էստելը հրապարակեց A Serious Proposal-ի երկրորդ մասը, որտեղ ավելի մանրամասն նկարագրել է լեդի լինելու համար կանաց կրթության իր տեսլականը։ Նա դեն էր նետել ժամանակին համահունչ հռետորական ոճը, երբ բանախոսները ունկնդրի առաջ ելույթ էին ունենում դաստիարակչական հրահանգներով, և դրա փոխարեն ներկայացրեց խոսակցական ոճը, որով հարևաններին պատմվում է գործողությունների պատշաճ ձևի մասին։ Նա հղում էր միայն ժամանակակիցների համար ազդեցիկ աղբյուր համարվող «Port-Royal Logic», սակայն իր գաղափարները ներկայացնելիս, այնուամենայնիվ, դեռ շարունակում էր հենվել դասական հռետորաբանության տեսության վրա։ Էստելը համարում էր, որ հռետորությունը որպես արվեստ վարպետության համար չի պահանջում տղամարդու կրթություն, և կինը կարող է անհրաժեշտ հմտություններ ունենալ հենվելով սեփական տրամաբանության վրա ։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Հայացքները
Յոզեֆ Շումպետերի գնահատմամբ՝ Տուգան-Բարանովսկին Մարքսի «կիսամարքսիստական» քննադատներից առավել տաղանդավորն է և ժամանակի ռուս տնտեսագետներից առավել ականավորը, ով կարողացել է իր մեջ միավորել տնտեսագետ պատմաբանի ու տեսաբանի որակները։ Նրա տեսական աշխատությունները դարձել են մարքսիզմի, անգլիական տնտեսագիտական դպրոցի դասականների և ավստրիականի «քննադատաբար ի մի բերված համաձուլվածք»։ Շումպետերը նրա ամենակարևոր և առավել մեծ ազդեցություն գործած աշխատանքը համարել է «Արդյունաբերական ճգնաժամերը ժամանակակից Անգլիայում» երկը ։
Մերի Էստել
Գրքեր
1690-ական թվականներին Էստելը, կարդալով փիլիսոփա և աստվածաբան Ջոն Նորիսի Գործնական քննարկումներ մի քանի աստվածային թեմաների շուրջը (Practical Discourses, upon several Divine subjects), նամակագրական կապ հաստատեց նրա հետ։ Նամկները լույս են սփռել Աստծո և թեոլոգիայի մասին Էստելի մտքերի վրա։ Նորիսը նամակները հրապարակելու արժանի համարելով և ստանալով Էստելի համաձայնությունը, դրանք հրապարակեց 1695 թվականին Նամակներ Աստծո նկատմամբ սիրո մասին (Letters Concerning the Love of God) վերնագրով։ Մերի Էստելի անունը գրքում չի հիշատակվում, բայց նրա ինքնությունը շուտով բացահայտվեց, և Էստելի հռետորական ոճը բազմաթիվ գովեստների է արժանացել իր ժամանակակիցների կողմից։
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Հայացքները
1917 թվականին Տուգան-Բարանովսկին հրատարակել է «Թղթադրամներն ու մետաղը» («Бумажные деньги и металл») գիրքը, որտեղ ներկայացրել է թղթադրամների իր տեսությունը, առաջ քաշել այն տեսակետը, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո դրամաշրջանառության պատմության մեջ մի նոր փուլ է սկսվելու, ակտիվ դրամավարկային քաղաքականություն է վարվելու՝ հիմնականում փոխանակման կուրսի նկատմամբ հսկողություն սահմանելու միջոցով։ Բազմաթիվ առումներով նրան կարելի է համարել էնդոգեն փողերի տեսության նախակարապետ ։
Մերի Էստել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ Կատեգորիա:Հռետորներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ
Միխայիլ Տուգան-Բարանովսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Խարկովի ազգային համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ուկրաինացի գիտնականներ
Ռիբնայա (գետ, թափվում է Կուրշի ծոց)
Ռիբնայա (Рыбная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում և Կրասնոզնամենսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուրշի ծոցի ափին։ Գետի երկարությունը 9 կմ է, ավազանի տարածքը 68 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բալթիկ ծովի ավազանն է Կալինինգրադի մարզում՝ առանց Նեման և Պրեգոլյա գետերի, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վարդածառ
Վարդածառ, նրբագեղ ծառ է, այգու իսկական զարդ, որը զարմացնում է ոչ միայն իր անսովոր փարթամ ծաղկունությամբ, այլև ձևով։ Բույսեր են մեկ կոճղով, առանց կողային ճյուղերի, բարձրում կենտրոնացած անսովոր ձևի պսակով։ Դա վարդի թուփ է, որը պատվաստված է ձմռան դիմացկուն մասուրի սորտի վրա և մշակվում է որպես դեկորատիվ բույս։ Կենտրոնական Ռուսաստանում վարդածառը պահանջում է ավելի մեծ ուշադրություն և խնամք։ Ընդգծում է լանդշաֆտային դիզայնի գեղեցկությունը ։ Վարդածառը կարող է լինել տարբեր բարձրության, ուստի դրա համար տեղ կա ինչպես մեծ այգում, այնպես էլ ալպյան բլրի վրա ։ Տնկարանում վարդը ոչ միայն պատվաստվում է մասնագետների կողմից, այլև պահանջում է ավելի երկար ադապտացիոն շրջան՝ համեմատած մյուս տեսակների հետ՝ (մինչև 5 տարի)։
Տնկում և խնամք
Տնկումը կատարվում է բաց, ջրհեղեղից պաշտպանված վայրում՝ մայիսին կամ ամռան առաջին կեսին։ Քանի որ աշնանը ծառը պետք է թեքվի գետնին և ծածկվի, պետք է խուսափել մոտակա թփերից և այլ տնկիներից։ Տնկման փոսի խորությունը մոտ 60 սմ է, լայնությունը մի փոքր ավելի մեծ։ Փոսի մոտ մեկ երրորդը լցված է սննդարար հողով, այնտեղ նախօրոք տեղադրվում է կոճղի բարձրությանը հավասար հենարան։
Բույսը է բերրի հողի սիրահար է։ Եթե այն տնկվում է մի վայրում, որտեղ արդեն աճում են ցողունային վարդեր, ապա անհրաժեշտ է հեռացնել հին հողի վերին մասը՝ այն փոխարինելով ավելի սննդարարով։ Այս տեսակը նախընտրում է թեթևակի թթվայնության կավային հողերը։ Այնտեղ ավելացվում են նաև ավազ, տորֆ, կավ, ոսկրային ալյուր, սուպերֆոսֆատ։
Տնկման ժամանակ սածիլը տեղադրվում է փոսի մեջ մոտ 30° անկյան տակ,(աշնանը ծառը դնելու և պատսպարելու համար անհրաժեշտ կլինի թեքություն)։ Տնկարանում հողը խտացված է, ցանքածածկված տորֆով կամ թեփով։ Տնկելուց հետո պետք է վերահսկել հողի խոնավությունը. այս տեսակը չի սիրում չորանալ։ Այն ժամանակահատվածը, մինչև սածիլը լիովին արմատավորվի, անհրաժեշտ է սաղարթը պաշտպանել արևից։ Պաշտպանությունն օգնում է բույսը պաշտպանել արևի ուղիղ ճառագայթներից, հեշտացնում հարմարվողականության գործընթացը։ Տևական ժամանակ հետո, բողբոջները հայտնվելուն պես՝ (մոտ 7-14 օր),այն պետք է հեռացվի։
Ջրում
Վարդածառը նախընտրում է լավ ցամաքեցված հողերը։ Մեկ մեծահասակ ծառ պահանջում է մեկ դույլ ջուր։
Պարարտացում
Գարնանը կամ ամռանը, ծաղկումից առաջ և հետո իրականացվում է ազոտական պարարտանյութերով սնուցում, աշնանը՝ ֆոսֆորային և պոտաշային պարարտանյութեր։ Նախընտրելի է նաև սաղարթային սնուցումը, որի շնորհիվ պարարտանյութը անմիջապես մտնում է տերևների մեջ՝ նպաստելով ծաղկմանը։
Էտում և պսակի ձևավորում
Սածիլը կամ չափահաս ծառը հետազոտելիս պարտադիր է հեռացնել կոճղի վրա կամ արմատից աճող արմատային կտրոնները, կտրված են հին ճյուղերը։ Վարդերը թեթև էտվում են՝ թողնելով վեց բողբոջ յուրաքանչյուր ցողունին։ Կարևոր է կտրել երկարությամբ, որպեսզի պսակը դառնա ավելի գեղեցիկ, և առատ ծաղկի։ Խիտ ճյուղերն էտելիս վնասված հատվածներըը մշակվում է այգու սկիպիդարով ։
Տեղադրում հենարանին
Տնկելիս սածիլը պետք է ամուր ամրացնել հենարանին, որը պարբերաբար փոփոխվում է ծառի աճի հետ մեկտեղ։ Հենարանի բարձրությունը համապատասխանում է բույսի բնի երկարությանը։ Բունը կապվում է անմիջապես սաղարթի տակ և մոտավորապես հողի բարձրության մեկ երրորդում։ Հետաքրքրություն են ներկայացնում տարբեր նյութերից պատրաստած հատուկ հենարաններ՝ սաղարթը ձևավորելու և կապելու հնարավորությամբ :։
Նախապատրաստում ձմռանը
Կարևոր քայլ է ձմեռման նախապատրաստությունը։ Այն սկսվում է աշնան կեսերին՝ առաջին ցրտահարությունից առաջ։ Ծառը ուշադիր զննում են, բոլոր կանաչ ճյուղերը, բողբոջներն ու ծաղիկները հանվում են՝ անկախ նրանց վիճակից, չոր ու տգեղ ճյուղեր հեռացվում։ Բունը լավ ցողվում է հողով, հենարանից հանվում, ապա սոճու կամ եղևնու ճյուղերի վրա թեքվում է դեպի հողը։ Ծածկույթի նյութը խնամքով ամրացվում է եղևնու ճյուղերի վերևում։ Առաջին ձյան տեղումների ժամանակ կացարանը ծածկվում է ձյունով։
Վնասատուներ և հիվանդություն
Բուսատեսակը՝ հողից բարձր դիրքի պատճառով ավելի քիչ է ենթարկվում հիվանդությունների և վնասատուների, քան սովորական վարդերը։ Հաճախականությունը որոշվում է նաև ցողունի վրա պատվաստի բազմազանությամբ։ Բույսի վրա կարող են հայտնվել աֆիդներ, տրիպսներ, սարդի տիզեր՝ ազդելով սաղարթի որակի, ծաղկման տևողության և արտաքին տեսքի վրա։ Ծաղկաբույծները խորհուրդ են տալիս այս դեպքերում թուփը բուժել հատուկ պատրաստուկներով՝ Ինտավիր, Ֆուֆանոն և այլ դեղամիջոցներով։
Վարդածառը պարտեզի իսկական զարդարանք է, որը պահանջում է մշտական ուշադրություն և խնամք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատվաստ Կատեգորիա:Վարդ Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:Մասրենի Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր Կատեգորիա:Լանդշաֆտ
Առևանգված
«Առևանգված» (Snatched), ռեժիսոր Ջոնաթան Լիվայնի ամերիկյան կինոկատակերգություն։ Այն մոր և դստեր մասին է, որոնց առևանգում են Հարավային Ամերիկայում հանգստանալու ժամանակ։ Գլխավոր դերակատարներն են Էմի Շումերը և Գոլդի Հոունը։ Պրեմիերան ԱՄՆ-ում կայացել է 2017 թվականի մայիսի 12-ին։
Սյուժե
Էմիլի Միդլտոնի կյանքում «սև գիծ» է սկսվել. նրան լքել է ընկերը, ի լրումն դրան՝ ազատել են աշխատանքից։ Չնայած այդ ամենին, նա վճռականորեն մեկնում է Էկվադոր՝ պլանավորված հանգստի։ Նրա նախկին ընկերոջ փոխարեն երկար համոզելուց հետո նրան է միանում մայրը՝ Լինդան։ Սակայն հանգիստը չի հաջողվում. կանանց առևանգում են։ Որպեսզի կենդանի մնան, նրանք պետք է հասկանան, թե ինչքան ամուր է իրենց կապը։
Ստեղծում
2015 թվականի մայիսի 22-ին հայտարարվել է, որ Էմի Շումերը նկարահանվելու է կատակերգական մարտաֆիլմում և քրոջ՝ Կիմ Քարամելի հետ փոխադրում է սցենարը, որը գրել էր Քեթի Դիպոլդը ։ Դիպոլդը պատմել է, որ սցենարը գրելու համար իրեն ոգեշնչել են իր և մոր հարաբերությունները ։ Որպես ֆիլմի պրոդյուսերներ հանդես են եկել Պոլ Ֆեյգը Feigco Entertainment ընկերությունից և Ջեսսի Հանդերսոնն ու Պիտեր Չերնինը Chernin Entertainment ընկերությունից ։ Ամբողջ աշխարհում ֆիլմի տարածման իրավունքը ձեռք է բերել 20th Century Fox ստուդիան ։ 2015 թվականի օգոստոսի 18-ին հաղորդվել է, որ Ջոնաթան Լևինը բանակցություններ է վարում ֆիլմի ռեժիսորը լինելու համար ։
2016 թվականի փետրվարի 8-ին հայտնի է դարձել, որ Գոլդի Հոունը բանակցություններ է վարում հերոսու մոր դերը կատարելու համար։ Դա նրա առաջին դերն էր 2002 թվականին «Բենգեր քույրիկները» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո ։ 2016 թվականի մայիսին դերասանական կազմին են միացել Քրիստոֆեր Մելոնին, Այկ Բարինհոլցը, Օսկար Խաենադան և Վանդա Սայքսը ։ Մայիսին ֆիլմն ուներ «Մայր / դուստր» (Mother / Daughter) աշխատանքային վերնագիրը  ։
Նկարահանման շրջանն սկսվել է 2016 թվականի հունիսի 15-ին Հավայիում և ավարտվել 2016 թվականի օգոստոսի 12-ին։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Էմի Շումերը հաղորդել է, որ ֆիլմն ստացել է «Snatched» անվանումը ։
Քննադատություն
Ֆիլմը կինոքննադատների կողմից ստացել է խառն արձագանքներ։ Rotten Tomatoes կայքում այն 189 գրախոսականների ու 10 հնարավորից 5,1 միջին միավորի հիման վրա ունի 36 % վարկանիշ ։ Metacritic կայքում 41 գրախոսականների հիման վրա ֆիլմն ունի 45 միավոր 100 հնարավորից, ինչը համապատասխանում է «խառը կամ միջին արձագանքներ» կարգավիճակին ։ CinemaScore կայքում հանդիսատեսը ֆիլմին տվել է B գնահատական (A+-ից մինչև F սանդղակով) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Օվաջիկի գավառակ
Օվաջիկ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։ Կենտրոնը սկզբում Զեռնակ գյուղն էր, իսկ ապա Օվաջիկ գյուղաքաղաքը։
Տարածքով համապատասխանում է Բարձր Հայքի Մնձուր գավառին։
Աշխարհագրություն
Հարավից սահմանակից է Խոզաթի, արևելքից` Խուզիչան, արևմուտքից Չմշկածագի գավառակներին, իսկ հյուսիսից սահմանափակվում է Մարջան լեռնաշղթայով։
Ունի խիստ լեռնային և անտառապատ տարածք։
Գավառակում է գտնվում Օվաջիկի դաշտը, որտեղ սկիզբ է առնում Մնձուր գետն իր Մերջան և Խաղաջուր վտակներով։
Բնակչություն
Մշակում էին ցորեն, գարի, կորեկ:
Վարչական բաժանում
XX դարի սկզբին ուներ 43 գյուղ, որից 26-ը քրդաբնակ էին, իսկ 16-ը` հայ և քուրդ խառը բնակչությամբ։ Կաղնուտ գյուղը զուտ հայաբնակ էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Բրեկ Բասինգեր
Բրեկ Բասինգեր, ամերիկացի դերասանուհի: Նա հայտնի է Nickelodeon-ի Բելլան և Բուլդոգները սերիալում գլխավոր՝ Բելլա Դոուսոնի դերով, երկրորդական՝ Էմմայի դերով Հեթուեյների տան ուրվականը սերիալում, Ռոնիի դերով Ամբողջ գիշեր Hulu շոուում և 2018 թվականիԿարգավիճակը թարմացված է ֆիլմում Մաքսիի դերով։ 2020 թվականին Բեսինգերը պատրաստվում է տիտղոսային դեր մարմնավորել The CW-ի Աղջիկ աստղ սերիալում, որը հիմնված է DC Comics-ի ստեղծած կերպարի վրա։
Վաղ կյանք
Բասինգերը ապրում է մոր հետ, այն ինչ ընտանիքի մյուս անդամները ապրում են Տեխասում ։ Նա սիրում է բասկետբոլ և վոլեյբոլ խաղալ, զբաղվել թեթև աթլետիկայով ։ Բասինջերը մասնակցել է գեղեցկության մրցույթներին և եղել է Մեր Փոքրիկ Միսս Աշխարհի հաղթողը։ Նա ունի երկու ավագ եղբայր․ Բերիկը և Բրայսը ։ Նա ունի 1-ին տիպի շաքարային դիաբետ։ Մինչ դերասանուհի դառնալը, նա եղել է չերլիդեր ։
Կարիերա
2014 թվականին Բասինգերը նկարահանվել է Nickelodeon-ի Բելլան և Բուլդոգները կատակերգական սերիալում, որը ունի երկու եթերաշրջան (2015-2016)։ 2016 թվականին նա միացավ 2018 թվականի Կարգավիճակը թարմացված է երիտասարդական կատակերգության դերասանական կազմին ։ 2018 թվականին Բասինգերը նաև խաղացել է Ռոնիի դերը AwesomenessTV-ի Ամբողջ գիշեր Hulu շոուում ։ 2019 թվականին նա նկարահանվել էԿապույտ անդունդ 2 թրիլլերում ։
2019 թվականին Բասինգերը նշանակվեց DC Universe-ի Աղջիկ աստղ գալիք հեռուստասերիալում Քորթնի Ուիթմորի (Աղջիկ աստղ) դերում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայիսի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:1999 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Աննամի լեռներ
Աննամի լեռներ (ພູຫລວງ, Dãy núi Trường Sơn) կամ Չիոնգշոնի լեռներ, բարձրավանդակ Վիետնամում և Լաոսում, Հնդկաչին թերակղզու արևելյան եզրին։
Աշխարհագրություն
Երկարությունը մոտ 1300 կմ է, լայնությունը մինչև 300 կմ, բարձրությունը 2820 մ ։ Ծալքավորվել, ապա խզումների հետևանքով վերածվել է բեկորային խոշոր զանգվածների, սարավանդների ու գոգավորությունների գոտու։
Կազմված է բազալտներից, գրանիտներից, կրաքարերից, ավազաքարերից և այլն։ Արևելյան թեք լանջերին աճում են խոնավ արևադարձային անտառներ, արևմտյան աստիճանաձև լանջերին՝ արևադարձային տերևաթափ անտառներ և սավաննաներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լաոսի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Վիետնամի աշխարհագրություն
Լույեռ
Լույեռ (Luyères), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 437 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.37 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 65 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 14 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 267 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 203-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 64։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,0 %։ 203 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 188 անձ (98 տղամարդ և 90 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (9 տղամարդ և 6 կին)։ 64 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Յանիտո
Յանիտո (ինչպես նաև լյանիտո, ժանիռտո, Llanito կամ Yanito) ՝ խոսակցական խառը լեզու Ջիբրալթարում, Մեծ Բրիտանիային պատկանող որոշ տարածքներում, որը հիմնված է իսպաներեն լեզվի անդալուզյան բարբառի հիման վրա։ Տեղի խոսակցական «ժարգոն», որը միավորում է իր մեջ անգլերեն ու իսպաներեն լեզվին բնորոշ արտահայտություններ, բառեր և այլն։ Այս լեզվով խոսողերի ընդհանուր թիվը մոտ 30 հզ է։
Պատմություն
Յանիտոն դարձավ զանգվածային խոսքի միջոց Ջիբլարթարում 1704 թվականին, երբ իսպանացիների հիմնական զանգվածը լքեց բրիտանացիների կողմից օկուպացված այդ տարածքը։ 1785 թվականին այնտեղ կային ընդամենը 185 իսպանացի, իսկ 1777 թվականին՝ 134։ Դրան զուգահեռ այդտեղ էին ձգտում վերաբնակվել Միկրերկրական ավազանի տարբեր մասերի ծագում ունեցող բնակիչները։ Չնայած նրան, որ անգլերենը դուրս մղեց իսպաներենին պաշտոնական ոլորտից, այն չգտավ մեծ տարածում խոսակցական լեզվում, քանի որ Ջիբլարթարը մոտ էր իսպանական խոշոր քաղաքներից մեկին։ Բացի իսպանական ազդեցությունից, յանիտոն ունի 500-ից ավելի ազդեցություն իվրիտ լեզվից։ Վերջին շրջանում Ջիբլարթարի բնակիչները, հատկապես բարձրագույն կրթություն ստացածները, շատ լավ տիրապետում են իսպաներեն ու անգլերեն լեզուներին։
Օրինակներ
Յանիտո։ Hombre, I’m telling you que no puedes…
Իսպաներեն։ Hombre, te digo que no puedes…
Անգլերեն։ Man, I’m telling you (that) you can’t…
Յանիտո։ Hay call para ti.
Անգլերեն։ There’s a call for you.
Թարգմանություն։ Զանգ կա քեզ համար։
Իսպաներեն։ Sí, pero a fin de cuentas…
Անգլերեն։ Yes, but at the end of the day…
Յանիտո։ Te llamo p’atrás anyway
Իսպաներեն։ Te devuelvo la llamada de todas maneras
Անգլերեն։ I’ll call you back anyway
Թարգմանություն։ Ես ամեն դեպքում քեզ հետ կզանգեմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջիբրալթարի լեզուներ Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության լեզուներ Կատեգորիա:Ռոմանական լեզուներ
Cuz I Love You (երգ)
«Cuz I Love You», ամերիկացի երգչուհի և ռեփեր Լիզզոյի երգը։ Թողարկվել է 2019 թվականի փետրվարի 14-ին․ որպես նրա նույնանուն ստուդիական ալբոմի առաջին գովազդային սինգլ։ Լիզզոն այս երգով ելույթ է ունեցել 2020 թվականի հունվարի 26-ին Գրեմմիի 62-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակի ռեժիսորը Քուին Ուիլսոնն է  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 երգեր
Բրիտանական Վիրջինյան կղզիների զինանշան
Տես նաև
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի զինանշաններ Կատեգորիա:1960 զինանշաններ Կատեգորիա:Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ
Բրազիլիայի ազգային գրադարան
Բրազիլիայի ազգային գրադարան, (Biblioteca Nacional do Brasil), Բրազիլիայի մատենագիտական և վավերագրական ժառանգության գանձարանը, որը գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքի Սինելանդիա հրապարակում։
Այն համարվում է Լատինական Ամերիկայի ամենամեծ և աշխարհի 7-րդ ամենամեծ գրադարանը, որի հավաքածուն կազմում է շուրջ 9 միլիոն նմուշ ։ Գրադարանում կազմակերպվել են Լատինական Ամերիկայում առաջին գրադարանային գիտական դասընթացները, արդիականացվել են գրադարանայի ծառայությունները, այդ թվում և առցանց տվյալների բազան ։
Պատմություն
Բրազիլիայի ազգային գրադարանի պատմությունն սկսվում է 1755 թվականի նոյեմբերի 1-ից, երբ Լիսաբոնում տեղի է ունենում ահավոր երկրաշարժ։ Այդ ժամանակ արքայական գրադարանը համարվում էր Եվրոպայի ամենակարևոր գրադարաններից մեկը։ Այս անդառնալի կորուստի պատճառով պորտուգալացիները շատ բաներ տեղափոխեցին Բրազիլիա։
Հավաքածուն Բրազիլիա բերվեց 3 փուլով, առաջինը՝ 1810 թվականին, մյուս երկուսը՝ 1811 թվականին։ 60,000 կտոր գրականությունը նախնական տեղավորվեց 3-րդ կարգի հիվանդանոցի վերևի հարկում, Կարմել փողոցի վրա՝ արքայական պալատի հարևանությամբ։ Պայմաններն անբավարար էին և հավաքածուն վտանգված էր։ Ուստի գրադարանի հիմնադրման ամսաթիվ է դիտարկվում 1810 թվականի հոկտեմբերի 29-ը, երբ գահակալ արքայազնը հրովարտակ ստորագրեց, ըստ որի արքայական գրադարանը պետք է հիմնվեր արքայական գանձարանի ֆոնդերից ։
1911 թվականին Մանուել Ցիցերո Պերեգրինո դե Սիլվան բոլոր բրազիլական գրադարանների համար սկսեց ազգային կատալոգներ հիմնել։ Նա սկսեց առաջին գիտական դասընթացները Հարավային Ամերիկայում։ Շատ գրադարաններ դեռևս շարունակում են վերապատրաստվել եվրոպական և հյուսիս ամերիկյան համալսարաններում ։
Լեգալ դեպոզիտ
1907 թվականին N 1825 նախագահական հրամանագրով բոլոր հրատարակիչները իրենց յուրաքանչյուր հրատարակությունից մեկ օրինակ ուղարկում էին այն ժամանակ Bibliotheca Nacional անունը կրող գրադարն։ 2004 թվականին այս հրամանագիրը ուժը կորցրած ճանաչվեց Կոնգրեսի N 10,994 օրենքով, որը գործում է մինչ օրս և աջակցում է նույն մանտադին՝ նորացված դրույթներով։
Ըստ N 10,994 օրենքի 1-ին հոդվածի՝ լեգալ դեպոզիտի նպատակն է ապահովել ազգային մտավոր արտադրանքի գրանցումը և պահպանումը, թույլատրում է բրազիլական ներկայիս մատենագիտության վերահսկումը, զարգացումը և տարածումը՝ պահպանելով ազգային լեզուն և մշակույթը։
Առանցքային հավաքածուներ
Գրադարանի առանձնահատուկ հավաքածուների մեջ է դասվում Թերեզա Քրիստինա Մարիայի լուսանկարների հավաքածուն, որը պարունակում է 19-րդ դարի 21,742 լուսանկարներ։ Այս լուսանկարները գրադարանին է հանձնել Բրազիլիայի Պեդրո II կայսրը 1891 թվականին ։ Այս հավաքածուն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի Աշխարհի հիշողության ցանկում 2003 թվականին՝ իր համաշխարհային կարևորության համար ։ Հավաքածուում կան պատկերներ Բրազիլիայի պատմությունից, 19-րդ դարի մարդկանց մասին, կան նաև Մորից Լամբերգի լուսանկարներից։ Լուսանկարներ կան նաև Աֆրիկայից, Հյուսիսային Ամերիկայից և Եվրոպայից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գրադարաններ Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ
Բոնեա
Բազելիչե (Bonea), քաղաք Իտալիայի Կամպանիա մարզի Բենևենտո գավառում ։
Բնակչությունը՝ 1.475 (2014 թ. տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 137 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 82013, հեռախոսային կոդ՝ 00824։
Կոմունայի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Նիկոլաս Միրլիցկին։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 6-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կայմանյան կղզիների զինանշան
Վահանի վրա պատկերված է առյուծ, որը խորհրդանշում է Մեծ Բրիտանիան և 3 աստղ, որոնք խորհրդանշում են 3 բնակեցված կղզիները (Մեծ Կայման, Փոքր Կայման և Կայման Բրակ)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի զինանշաններ Կատեգորիա:1958 զինանշաններ
Անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում
Անհատականության դիսոցիատիվ խանգարում (առօրյա, ոչ մասնագիտական բառապաշարում առավել հայտնի որպես անձի երկատում, անձի երկվություն) - հազվադեպ հանդիպող հոգեկան խանգարում, որի դեպքում մարդու անհատականությունը կիսվում է, և ստեղծվում է տպավորություն, որ մի մարմնում «ապրում են» տարբեր եսեր, որոնք ժամանակ առ ժամանակ փոխարինում են միմյանց։ Եսերը կարող են ունենալ տարբեր սեռ, տարիք, ազգություն, խառնվածք, մտավոր կարողություններ, աշխարհընկալում, տարբեր կերպ արձագանքել միևնույն իրավիճակին։ Այսպես կոչված «հերթափոխից» հետո տվյալ պահին ակտիվ եսը չի կարող հիշել, թե ինչ է կատարվել մինչդեռ ակտիվ են եղել մյուսները։
Նման խանգարման պատճառ են հանդիսանում վաղ մանկությունում ունեցած ծանր հուզական տրավմաները, պարբերաբար կրկնվող ֆիզիկական, սեքսուալ կամ հուզական բնույթի բռնությունները, ինչպես նաև այլ հոգեկան խանգարումներ, որոնք ավելի վաղ չեն դրսևորվել։ Խանգարման այս տեսակն իրենից ներկայացնում է պաշտպանական մեխանիզմ, որի ժամանակ մարդն իր հետ կատարվածը ընկալում է այնպես, ասես դա կատարվել է մեկ ուրիշի հետ։ Այս մեխանիզմն օգտակար է այնքանով, որ թույլ է տալիս մարդուն պաշտպանվել զգացմունքային ծանրաբեռնվածությունից, սակայն դրա ծայրահեղ ակտիվացման դեպքում ի հայտ են գալիս դիսոցիատիվ խանգարումներ։ Ի հեճուկս տարածված մոլորությանը՝ դիսոցիատիվ խանգարումները չեն առնչվում շիզոֆրենիայի հետ։
Անհատականության դիսոցիատիվ խանգարման գոյությունը՝ ծայրահեղ հազվադեպ լինելու պատճառով, երկար ժամանակ կասկածի տակ է դրվել։
Բուոնալբերգո
Բուոնալբերգո (Buonalbergo), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Բենևենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1935 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 77 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 25 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 82020, հեռախոսային կոդ՝ 00824։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սանասար Գևորգյան
Կենսագրություն
Սանասար Գևորգյանը ծնվել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Երևանում ։ Ֆուտբոլի հանրապետական դպրոցի սան է ։
1968 թվականին ընդգրկվել է Հայաստանի դրոշակակիր Երևանի «Արարատի» կազմում։ Խաղացել է աջ պաշտպանի դիրքում ։ ԽՍՀՄ առաջնությունում առաջին հանդիպումն անցկացրել է 1970 թվականի ապրիլի 25-ին Օդեսայի «Չեռնոմորեցի» դեմ ։ Ընդհանուր առմամբ «Արարատի» կազմում անցկացրել է 206 խաղ, որոնցից 160-ը ԽՍՀՄ առաջնություններում, 32-ը` ԽՍՀՄ գավաթի խաղարկությունում, 14-ը` եվրոպական գավաթներում ։ Եվս մեկ խաղ Սանասար Գևորգյանն անցկացրել է ԽՍՀՄ երիտասարդական հավաքականի կազմում (ֆրանսիացի հասակակիցների դեմ, 25.05.1973) ։
Կարիերայի ընթացքում նա խփել է 5 գոլ. 4-ը` ԽՍՀՄ առաջնությունում, 1-ը` գավաթի խաղարկությունում ։
Սանասար Գևորգյանը «Արարատ» թիմի կազմում դարձել է Խորհրդային Միության 1973 թվականի չեմպիոն և կրկնակի գավաթակիր (1973, 1975)։ Նա նաև 1976 թվականի գարնանային առաջնության երկրորդ մրցանակակիր է ։
Վախճանվել է 1989 թվականին 37 տարեկանում։
Նվաճումներ
Արարատ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արարատի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ֆուտբոլի չեմպիոններ