cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տոկիոյի ռմբակոծություն
Գնահատական
Տոկիոյի ռմբակոծության անհրաժեշտությունը միանշանակ չի գնահատվել և բանավեճեր է առաջացրել պատմաբանների շրջանում։ Գեներալ Քերթիս Լեմեյը ավելի ուշ հայտարարել է. «Կարծում եմ, եթե մենք տանուլ տայինք պատերազմը, ապա ինձ կդատեին որպես ռազմական հանցագործ» ։ Սակայն նա կարծում է, որ ռմբակոծությունները շատ կյանքեր են փրկել՝ Ճապոնիային դրդելով կապիտուլյացիայի։ Նա նաև կարծում է, որ ռմբակոծությունների շարունակման դեպքում ցամաքային ներխուժումն այլևս չէր պահանջվի, քանի որ այդ ժամանակ Ճապոնիային հսկայական վնաս կհասցվեր։ Պատմաբան Ցուեսի Հասեգավան աշխատանքում պնդում էր, որ կապիտուլյացիայի գլխավոր պատճառը ոչ թե ատոմային հարվածներն էին և ոչ թե ճապոնական քաղաքների հրկիզող արկերի ռմբակոծումը, այլ ԽՍՀՄ-ի հարձակումը, որը խզեց ԽՍՀՄ-ի և Ճապոնիայի միջև չեզոքության մասին պակտը և ավարտվեց Մանչուրիայում Քվանտունի բանակի, հարավային Սախալինում ճապոնական զորքերի և Կուրիլյան կղզիների վրա ճապոնական զորքերի հաղթանակով և Ճապոնիայի կապիտուլյացիայի ակտի ստորագրմամբ    ։
Հիշատակ
Տոկիոյում Կանտոյի ռմբակոծությանն ու մեծ երկրաշարժին նվիրված հուշահամալիր կա։ Համալիրը գտնվում է Իոկոամիտեի այգում (yok, yokoamich K Kenen) և ներառում է բուդդայական հիշատակի տաճար, թանգարան (երկուսն էլ ի սկզբանե կառուցվել է ի հիշատակ 1923 թվականի երկրաշարժի), ինչպես նաև մի քանի հուշարձաններ ։ Ամեն տարի ցուցասրահներում անցկացվում են ֆոտոցուցահանդեսներ։ 2005 թվականին տեղի է ունեցել զոհերի հիշատակին նվիրված արարողություն, որտեղ ներկա է եղել ռմբակոծության ականատես երկու հազար մարդ, և արքայազն Ակիսինոն՝ Հիրոհիտո կայսեր թոռը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տոկիոյի պատմություն Կատեգորիա:1940-ականների հակամարտություններ Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ
Արծաթահանք (հանքավայր)
Արծաթահանք, հանքավայր Լեռնային Ղարաբաղի Ջրաբերդի շրջանում, Մեհմանանաց գյուղատեղիից ոչ հեռու, լեռան հյուսիսային կողմում։ Հնում շահագործվել է։ 1870-ին վարձվել և արդյունահանվել է հույների կողմից։ Հանքանյութը կապարախառն և դժվարորսալի լինելու պատճառով հետո լքվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնային Ղարաբաղի հանքավայրեր
Նոզդրինկա
Նոզդրինկա (Ноздринка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Շեհզադե Բայազիդ
Շեհզադե Բայազիդ (1525, Ստամբուլ — սեպտեմբերի 25, 1561 , Ղազվին), Սուլեյման I Քանունիի հինգերորդ և Հյուրեմ Սուլթանի չորրորդ որդին։ Եղել է Կոնիայի, Քյոթահիա յի և Ամասիայի սանջաքբեյ ։
Կենսագրություն
Շեհզադե Բայազիդը ծնվել է 1525 թվականին Սուլեյման I-ի և Հյուրեմ Սուլթանի ընտանիքում։ 1541 թվականին մասնակցել է դեպի Հունգարիա արշավանքին։ 1546 թվականին նշանակվել է Կոնիայի սանջաքբեյ։ 1548 թվականին իր եղբոր Շեհզադե Մուստաֆայի հետ մասնակցել է Թուրք- պարսկական պատերազմին ։
1553 թվականին թուրք- պարսկական պատերազմի ժամանակ նենգորեն սպանվել է Շեհզադե Մուստաֆան։ Թագաժառանգ շեհզադե է դառնում Շեհզադե Սելիմը։ Բայազիդը դարձել է երկրորդը։ Միևնույն տարում Հալեպում մահանում է Բայազիդի եղբայրը՝ Շեհզադե Ջիհանգիրը։ Մուստաֆայի մահվան բոթը դարձավ խժդժությունների տեղիք ողջ Օսմանյան կայսրությունում։ Ըմբոստություններից մեկը գլխավորում էր Մեհմեդ փաշա Սոկոլլուն։ Ըմբոստությունների կազմակերպման մեջ մեղադրեցին Բայազիդին ։
Ըմբոստություն
1558 թվականին Հյուրեմ սուլթանի մահվանից հետո եղբայրների միջև պայքարը թեժանում է։ Այդ գործում մեծ դերակատարում է ունեցել Լալա Մուստաֆա փաշա, ով շեհզադեներից երկուսի դաստիարակն էր ։ Սուլթան Սուլեյման Քանունին, վախենալով հեղաշրջումից, իր որդիներին ուղարկեց ղեկավարելու ծայրամասային նահանգները։ Շեհզադե Սելիմը ուղարկվեց Մանիսայից Կոնիա, իսկ Բայազիդը՝ Ամասիա։ Բայազիդը ըմբոստացավ այս որոշման դեմ, քանի որ դեռ օսմանյան ժողովրդի հիշողության մեջ տպված էր Շեհզադե Մուստաֆայի մահը, որին հաջորդեցին բնակչության խռովությունները և ենիչերիների ապստամբությունը։ Այդ պատճառով Բայազիդը մնաց Քյոթահիայում, սակայն հոր պնդմամբ 1558 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամանեց Ամասիա։ Բայազիդը հավաքեց իր կողմնակիցներին, ինչով զբաղվում էր նաև Մուստաֆան։ Բայազիդը համարվում էր ենիչերիների սիրելի ։ Սելիմին սկսեց օգնել Սոկոլլուն։ Քանունին գնահատեց կրտսեր որդու գործողությունները որպես ըմբոստություն և օգնեց Սելիմին։ 1559 թվականի մայիսի 29-ին Բայազիդի զորերը Կոնիայի շրջանում մարտի բռնվեցին Սելիմի զորքերի հետ։ Սելիմի զորքի մեծաքանակ լինելը օգնեց վերջինիս հաղթելու։ Բայազիդը վերադարձավ Ամասիա, որտեղից էլ Մուհիդին Ջուրջանին ներման հղում ուղարկեց սուլթանին։
Մահ
Սուլեյման Քանունին մերժել է ներման դիմումը։ Հուլիսի 7-ին Բայազիդը լքեց Ամասիան իր չորս որդիների հետ։ Օգոստոսի կեսերին Բայազիդը ստիպված էր հանգրվան գտնել պարսից շահ Թահմասպ I-ի մոտ։ Սուլթանի դեսպանները բանակցություններ են վարում Թահմասպի հետ՝ շեհզադե արտահանձնման կամ գլխատման համար։ Թահմասպը փոխարենը պահանջում է «արքայական գերու» փոխարեն տարածքներ, որոնք օսմանյան թուրքերը գրավել էին Միջագետքում ։ Սուլեյման սպառնաց պատերազմով և որպես նվեր պարսից շահին ուղարկեց 400 000 ոսկեդրամ։
1561 թվականին պարսիկները Բայազիդին հանձնեցին Քանունուն, իսկ շեհզադեի կողմնակիցներին, ովքեր գտնվում էին պալատում, սպանվեցին։ 1561 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Շեհզադեն խեղդամահ արվեց ։ Դրա հետ զուգընթաց գլխատվեցին Բայազիդի հինգ որդիները ևս։ Ամենափոքրը՝ եռամյա Մուրադը, Սուլեյման I-ի հրամանով, խեղդամահ արվեց Բուրսայում։ Շեհզադեն իր երեք որդիների հետ միասին թաղվել է Սիվասում։ Բայազիդի կրտսեր որդին թաղվել է Շեհզադե Մուստաֆայի կողքին Բուրսայում։
Ընտանիք
Բայազիդը ունեցել է 9 երեխա, որոնցից հինգի մայրը եղել է Ֆաթըմա սուլթանը։
Շահեր
Շեհզադե Բայազիդը գրել է բանաստեղծություններ օսմաներեն և պարսկերեն լեզուներով՝ Շահեր անվամբ։ Ձեռագրերի կրկնօրինակները պահվում են Ստամբուլի ազգային գրադարանի Էմիր Ալի էֆենդի հավաքածուում։ Բայազիդի բանաստեղծությունները թարգմանվել են ժամանակակից թուրքերեն, սակայն որոշ թարգմանություններ բազմիցս քննադատվել են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Սուլեյման I Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ուկրաինական ծագմամբ բնակիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Իմենի Իլիչա (այլ կիրառումներ)
Իմենի Իլիչա, կարող է վերաբերել՝
Հայկական առածներ և ասացվածքներ
Հայկական առածներ և ասացվածքներ, հայկական ժողովրդական կենդանի խոսակցական բանաձևային ասույթներ են՝ բաղկացած որոշակի թեմա և իմաստ արտահայտող բառերից։ Ով աշխատի նա չուտի:Դրանք ժողովրդի դարավոր կենսափորձից բխող սեղմ ու պատկերավոր, իմաստալից ընդհանրացումներ են սոցիալական կյանքի, բարքերի, կենցաղի վերաբերյալ։ Առածը այլաբանական ստեղծագործություն է, որի բուն իմաստն արտահայտվում է անուղղակի, միջնորդավորված, մինչդեռ ասացվածքն իրականությունն արտահայտում է ուղղակի։
Հայկական առածքները ստեղծվել և պահպանվել են հայ ժողովրդի գոյության բոլոր ժամանակաշրջաններում։ Որևէ առածի ծագումնաբանությունը պարզելը բարդ է կամ անհնարին։ Առածները և ասացվածքները հայ ժողովրդական բանահյուսության ամենահին և հարուստ ժանրերից մեկն են։ Հայկական առածների առաջին բուն ժողովրդական հավաքածուն թողարկվել է 1859 թվականին՝ Թիֆլիսում, « Մեղու Հայաստանի » թերթում, որի բանահավաքն էր Գրիգոր Տեր-Հարությունյան Կիրակոսյանց Այգեհատցին։ Առածների հավաքագրման աշխատանքը ավելի ակտիվանում է 1880-1900-ական թվականներին։ 1951-ին հրատարակվեց Արամ Ղանալանյանի «Առածանի» համավահավաք ժողովածուն, որը պարունակում է շուրջ 40000 հայկական առածներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ժողովրդական բանահյուսություն Կատեգորիա:Առածներ և ասացվածքներ
Համլետ Գևորգյան (այլ կիրառումներ)
Համլետ Գևորգյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Շումեն)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Арменската църква „Света Богородица“), հայ առաքելական եկեղեցի Բուլղարիայի Շումեն քաղաքում։ Գտնվում է Շումենի հին հայկական թաղամասում, Զլատիցա 15 հասցեում։ Եկեղեցու բակում են գտնվում Հայ ժողովրդական տունը, դպրոցը և ընթերցարանը։
Պատմություն
Շումենահայ համայնքը ձևավորվել է 1605 թվականին, երբ հայ գաղթականները, փախչելով Ղրիմի Թեոդոսիա (այն ժամանակ՝ Կաֆա) քաղաքի ժանտախտի համաճարակից, հաստատվել են Շումենում և, հավանաբար, կառուցել են իրենց փայտաշեն եկեղեցին, որն այրվել է Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ։ 1834 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է քարից։ 1810 թվականին Շումենում հիմնադրվել է հայկական առաջին դպրոցը, որը ֆինանսավորվել է համայնքի հարուստ ներկայացուցիչների կողմից։ Եկեղեցին ունի խաչաձև ճարտարապետական հատակագիծ։ Կենտրոնում Մարիամ Աստվածածնի պատկերն է՝ մանուկ Հիսուսը գրկում։ 2001 թվականին եկեղեցին ամբողջովին վերանորոգվել է, վերակառուցվել է զանգակատունը։ Եկեղեցու տարածքում պահպանվել են հայերի` 18-19-րդ դարերի մարմարե գերեզմանաքարեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հայկական եկեղեցիներ
Մալի Կուչուրով
Մալի Կուչուրով (Малий Кучурів), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալի Կուչուրով գյուղում բնակվում էր 1 280 մարդ։
Արզանսու
Արզանսու, գետակ Արևմտյան Տիգրիսի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակը ։
2009, Year of Us
2009, Year of Us («2009, մեր տարին»), կորեական բոյ-բենդ SHINee խմբի երրորդ մինի-ալբոմը, թողարկվել է 2009 թվականի օգոստոսի 19-ին (Կորեա)։ Մինի-ալբոմն «Bugs chart» վարկանշային աղյուսակում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը հոկտեմբերի 2009 թվականի 15-20-ը ։
Ջոն Հարիսոն
Ջոն Հարիսոն ( John Harrison), անգլիացի գյուտարար, ինքնուս֊ժամագործ։ Հայտնագործել է ծովային ժամանակաչափը, որը թույլ տվեց լուծել երկարատև ծովային ճամփորդությունների ժամանակ աշխարհագրական երկայնության ճշգրիտ որոշման խնդիրը։ Խնդիրը համարվում էր այնքան անլուծելի և անհրաժեշտ, որ Միացյալ Թագավորության խորհրդարանը 1714 թվականին մրցանակ նշանակեց այդ խնդրի լուծման համար 20 000 ֆունտ ստերլինգ գումարի չափով, որը համարժեք է 4, 72մլն. դոլարին։ Հարիսոնը ընդունեց մարտահրավերը և 16 տարի անց կառուցեց ժամանակաչափի առաջին օրինակը և ստացավ այդ մրցանակը ու Կոպլի մեդալ։ Լուծման ապացույցը խլեց երկար տարիներ, վերջնական պարգևատրման հաշվարկը նա ստացավ 1773 թվականին, այդ ժամանակ նա արդեն 80 տարեկան էր։
2009, Year of Us
Երգեր
«Get Down» կատարում են Key-ը, Մինհոն և Լունան f(x)։
Իմենի Վորովսկոգո (այլ կիրառումներ)
Իմենի Վորովսկոգո, կարող է վերաբերել՝
2009, Year of Us
Երգեր
«내가 사랑했던 이름» (Անունը, որը սիրում եմ) երգը կատարում է Onew-ն՝ մասնակցությամբ Ryeowook-ի (Super Junior)։
Ջոն Հարիսոն
Կենսագրություն
Հարիսոնը ստացել է միայն սահմանափակ կրթություն, սակայն մանկուց ուներ մեծ հետաքրքրություն մեխանիկայի և ժամացույցների հանդեպ։ Նրա առաջին ժամացույցը, որի դետալները պատրաստված էին փայտից, նա հավաքել էր երբ 20 տարեկան էր։ Առաջին երեք ժամացույցները պահպանվել են մինչ մեր օրերը։
2009, Year of Us
Երգեր
"Ring Ding Dong" և "Jo Jo" երգերը օգտագործվում են որպես պրոմո-սինգլ։
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Արմեն Վլադիմիրի Հակոբյան, հայ քանդակագործ։
Քանդակագործ Միհրան Հակոբյանի հայրն է։
2009, Year of Us
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմ
Ջոն Հարիսոն
Կենսագրություն
Երկար ժամանակ նա աշխատում էր իր կրտսեր եղբոր`Ջեյմսի հետ։ Նրանց առաջին նախագիծը եղել է աշտարակի ժամացույցը, որը ի տարբերություն այն ժամանակվա ժամացույցների չէր պահանջում քսուկ ։
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Կենսագրություն
1947-1957 թթ. սովորել է Ստեփանակերտի Գրիբոյեդովի անվան թիվ 3 միջնակարգ դպրոցում։ 1961 թվականին մեկնել է Աշխաբադ։ 1962-1964 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1965-1968 թթ. սովորել է Դոնի Ռոստովի Գրեկովի անվան գեղարվեստական ուսումնարանի քանդակի բաժնում, միաժամանակ՝ Վորոնեժի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ 1969-1971 թթ. քանդակագործ է աշխատել Ստեփանակերտի արտադրա-ստեղծագործական կոմբինատում։ Այդ տարիներին կերտել է Հայրենական Մեծ պատերազմում զոհված արցախցիների հիշատակի հուշարձաններ Վանք և Կեմրակուճ գյուղերում։ 1971 թվականին մեկնել է Ալթայի երկրամաս, հաստատվել Բառնաուլ քաղաքում, ապրել, ստեղծագործել մինչև 1977 թվականը։ Աշխատել է երկրամասի տարբեր արվեստանոցներում, մասնակցել բազմաթիվ ցուցահանդեսների, դասավանդել Նովոալթայսկի գեղարվեստական ուսումնարանում։ Մեծ Հայրենականին նվիրված հուշարձաններ է տեղադրել Ելցովկա և Պերվոմայսկ քաղաքներում, կոթողներ՝ մի շարք բնակավայրերում։
Ջոն Հարիսոն
Կենսագրություն
Հետագայում Հարիսոնը հասավ ժամանակաչափերի կառուցման բարձր աստիճանի, ինչի համար ստացավ Կոպլի մեդալ և 20 000 ֆունտ ստերլինգ պարգևատրում, որը Բրիտանական ծովակալությունը նշանակել էր դեռ 1714 թվականին ժամացույցի հայտնագործություն համար, որը թույլ էր տալիս որոշել նավի դիրքը ծովում մինչև 1° ճշգրտությամբ։ Վերականգնված ժամանակաչափերը H1, H2, H3 և H4 կարելի է տեսնել Գրինվիչյան աստղադիտարանում։ H1, H2 և H3 մինչ այսօր աշխատում են։ H4 գտնվում է պահպանության մեջ, քանի որ ի տարբերություն առաջին երեք ժամանակաչափերի պահանջում է քսուկ աշխատելու համար
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Կենսագրություն
1977 թվականին վերադարձել է հայրենիք՝ մարզկոմի 1-ին քարտուղար Կևորկովի հրավերով։ Այդ ընթացքում տարբեր շրջաններում ղեկավարել է ԼՂ նկարիչների ստեղծագործական բաժանմունքը, այնուհետև՝ միությունը, լսելի դարձրել հայ արվեստագետի ձայնը Ադրբեջանում։ Դասավանդել է նաև Ստեփանակերտի Հակոբ Գյուրջյանի անվան արվեստի մանկական դպրոցում։ 1978 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։
Ջոն Հարիսոն
Աշխարհագրական երկայնության որոշման խնդիրը
Երկրի վրա տեղանքի երկայնությունը որոշում է զրոյական միջօրեական ի հարաբերակցությամբ։ Երկայնությունը արտահայտվում է աստիճաններով, որոնք տատանվում են գլխավոր մերիդիանում 0°ից մինչև +180° դեպի արևելք և -180° դեպի արևմուտք։ Առաջարկված էին բազում լուծումներ՝ ճամփորդության ընթացքում աշխարհագրական երկայնությունը գտնելու համար, որպեսզի որոշվեր տեղանքը աշխարհի քարտեզի վրա։ Հիմնական միջոցները հիմնվում էին ժամանակի սահմանափակ համեմատությունը ժամանակի հետ որոշակի կետում։ Օրինակ` Գրինվիչում կամ Փարիզում ։ Այս մեթոդներից շատերը հիմնվում էին երկնային մարմինների աստղագիտական հետազոտությունների վրա, որոնցով կարելի է որոշել ժամը։
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Մասնակցություն Արցախյան ազատամարտին
1988 թվականին ակտիվորեն ներգրավվել է Ղարաբաղյան շարժման մեջ, դարձել «Կռունկ» կոմիտեի հիմնադիր-անդամներից մեկը, այդ անվան և կռունկի պատկերով կրծքանշանի հեղինակը։ Նույն թվականին Արցախի մտավորականների պատվիրակության կազմում մեկնել է Մոսկվա, Կենտկոմ՝ Հայաստանի հետ Արցախի վերամիավորման պահանջով։
Զոհվել է 1990 թվականի հունվարի 2-ին, երբ բանակցելով, փորձել է ռուս-ադրբեջանական զինված սադրանքից պաշտպանել Ստեփանակերտի փողոցները ելած խաղաղ բնակչությանը ։
Ջոն Հարիսոն
Աշխարհագրական երկայնության որոշման խնդիրը
Սակայն Հարիսոնը որոշեց ուղիղ կերպով մոտենալ խնդրի լուծմանը` այնպիսի ժամացույցի ստեղծումով, որով կարելի է ճշգրիտ որոշել ժամը։ Այդպիսի ժամացույցի ստեղծման դժվարությունը կայանում էր ճշգրիտ ժամի պահպանումը ծովային երկար ճամփորդությունների, ջերմաստիճանային տարբեր պայմանների, ճնշման և խոնավության ժամանակ։ Շատ գիտնականներ, այդ թվում Նյուտոնը և Հյույգենսը կասկածում էին, որ կարելի է ստեղծել այդպիսի ժամացույց և մեծ հույսեր էին կապում աստղագիտական հետազոտությունների հետ ։ Սակայն ունենալով այդպիսի ժամացույց՝ կարելի է ցուցադրել դա կեսօրին Լոնդոնում ճամփորդության սկզբում, նաև հետագայում որոշել, թե որքան հեռու է գտնվում Լոնդոնից տվյալ տեղանքը, անկախ ճամփորդության հեռավորությունից։ Օրինակ` եթե ժամացույցը ցույց է տալիս, որ Լոնդոնում կեսգիշեր է, իսկ տեղական ժամանակով կեսօր, ապա տվյալ տեղանքը գտնվում է Երկրի հակառակ կետում 180°-ի վրա։
Դա կապված է այն բանի հետ, որ Երկիրը անընդհատ պտտվում է ու այդ պատճառով ճշգրիտ ժամը երկնային մարմնի դիրքի չափման ժամանակ այնպիսին ինչպիսին Արևն է, համարվում է անհրաժեշտություն նավի տեղանքի որոշման համար։ Այս տեղեկությունը հետագայում օգտագործվում է այդ տեղանքները հետագայում այցելելու համար երկար և միջին ճամփորդությունների ժամանակ։ Այդպիսի ճամփորդություններում պարբերաբար կուտակված սխալները նախկին չափագրումներում հաճախ բերում էին նավի խորտակմանը և նոր հայտնաբերված կղզիների և մայրցամաքների ափային գծերի ոչ ճշգրիտ անցկացմանը քարտեզի վրա։ Այդպիսի միջադեպի կանխումը այն դարաշրջանում, երբ առևտուրը և նավարկությունը աշխարհում վերելք էր ապրում, կրիտիկական էր տեխնոլոգիաների զարգացման և աշխարհագրական իրավիճակի հետևանքով։
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Քանդակներ
1988 թվականին մասնակցել է Իջևանի քանդակագործական սիմպոզիումին, կերտել «Արցախ» քանդակը, որն արժանացել է հատուկ մրցանակի։ 1989 թվականին Ստեփանակերտում տեղադրվել է Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հիշատակի հուշակոթողը։
Ջոն Հարիսոն
Հուշահամալիրներ
2008 թվականին Քեմբրիջում Սթիվեն Հոքինգ ի կողմից ներկայացված էր ժամացույց` նվիրված Ջոն Հարիսոնի հիշատակին։ Ժամացույցի մեջ օգտագործված էր «մորեխային» մեխանիզմ` կատարված հսկա մոդելի տեսքով, և կոչվում էր քրոնոֆագ ։
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Քանդակներ
«Սումգայիթ» քանդակում սեղմ արտահայտամիջոցներով քանդակագործը կարողացել է հասնել բարձր լարվածության և հուզականության, ողբերգության բացահայտմանը։ «Ղարաբաղյան տրանսպորտ» քարի վրա քանդակը հայկական օջախի, ընտանիքի սրբության պատկերումն է և արցախցու կերտվածքի բացահայտումը։ «Երաժիշտներ» քանդակն աչքի է ընկնում պլաստիկ լուծումներով։ «Պըլը Պուղին և Մելիք Շահնազարը», «Թազբեհով ծերունին», «Հնձվորները» շնչում են մեղմ հումորով ու սիրով դեպի մարդ-արարածն ու աշխարհը։ Ազգային ու համամարդկային են «Արցախցի տատիկները», «Հայուհի», «Երեք դիմակ» քանդակները ։
Ջոն Հարիսոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Արմեն Հակոբյան (քանդակագործ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոն
Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոն (ՎՏԿ), տեխնոլոգիական կենտրոն Հայաստանի Վանաձոր քաղաքում, որը ստեղծվել է Ձեռնարկությունների Ինկուբատոր հիմնադրամի, Հայաստանի կառավարության և Համաշխարհային բանկի կողմից ։
Առաքելություն
Կենտրոնը առաքելություն է հռչակել Վանաձորը վերածել տեղեկատվական և բարձր տեխնոլոգիաների տարածաշրջանային և միջազգային կենտրոնի՝ առաջիկա 2-3 տարիների ընթացքում վերապատրաստելով առնվազն 4000 մասնագետ, ստեղծելով 900 աշխատատեղ և իրականացնելով մաքուր տեխնոլոգիաների ոլորտի նախագծեր։
Կտակ
Կտակ, քաղաքացու կարգադրությունը մահվան դեպքում իր գույքային իրավունքները փոխանցելու մասին։ Կտակը միակողմանի գործարք է. արտահայտում է մեկ անձի կամքը։ ԽՍՀՄ-ում գույքը կարելի էր կտակել մեկ կամ մի քանի անձանց, այդ թվում նաև ըստ օրենքի ժառանգ չհանդիսացողներին, պետությանը, կոոպերատիվ կամ հասարակական առանձին կազմակերպությունների։ Ժառանգատուն կարող է ժառանգման իրավունքից զրկել ժառանգորդներին, բացառությամբ պարտադիր բաժնի իրավունք ունեցողների՝ անչափահաս, անաշխատունակ երեխաներ (այդ թվում՝ որդեգրվածներ), անաշխատունակ ամուսին, ծնողներ (որդեգրողներ), մահացածի խնամքի տակ գտնվողներ, որոնք ստանում են այն բաժնի 2/3-ը, որը կստանային ըստ օրենքի գույք ժառանգելու դեպքում։ Ժառանգվող գույքի մեջ չի մտնում խնայողական դրամարկղի կամ բանկի ավանդը, եթե կտակարարը կարգադրում է գումարը հանձնել որևէ անձի կամ պետությանը։ Այդ ավանդից պարտադիր բաժին նույնպես չի տրվում։ Կտակը կազմվում է գրավոր, նշվում կազմելու վայրը, ժամանակը, ստորագրվում կտակարարի ձեռքով և ենթարկվում նոտարական վավերացման։ Եթե նոտարական վավերացումը հնարավոր չէ, կտակը իրավասու են վավերացնել զինվորական մասերի, նավերի հրամանատարները, հիվանդանոցների գլխավոր բժիշկները, արշավախմբերի, ուղղիչ աշխատանքային հիմնարկների պետերը կամ այլ պաշտոնատար անձինք։ Կտակարարն իրավասու է ուզած ժամանակ փոխել կամ վերացնել կտակը կամ կազմել նորը։ Անգործունակ անձի կազմած կտակը անվավեր է։
Կատեգորիա:Ժառանգություն Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Պաղտասար Դպիր
Գրիգորյան, Կեսարյան, Կոստանդնուպոլսեցի, հայ բանաստեղծ, երաժիշտ, գիտնական, հրատարակիչ, ազգային և կրթական լուսավորման շարժման գործիչ, եղել է գրականության նորոգության ժամանակաշրջանի առաջավոր գործիչներից։
Կենսագրություն
Շատ քիչ տվյալներ են պահպանվել Պաղտասար Դպիրի կենսագրության մասին։ Որոշ չափով տեղեկություններ է հաղորդել գրականագետ, մատենագետ Գարեգին Լևոնյան։ Ըստ Լևոնյանի, Պաղտասար Դպիրի ծնողները՝ Գրիգորն ու Թուրվանդը, Կեսարիայից գաղթել են Կոստանդնուպոլիս, որտեղ էլ ծնվել է Պաղտասար Դպիրը։ Նախնական կրթությունը ստացել է Կոստանդնուպոլսի դպրոցներում ։ 1741 թվականին Հակոբ Բ Նալյանի կողմից տեսուչ է նշանակվել Գում Գափուի թաղամասի դպրոցներից մեկում, որտեղ դասավանդել է քերականություն, մայրենի լեզու, երաժշտություն և այլ առարկաներ։ 1736-1760 թվականներին կազմել և հրատարակել է հայերեն ուսուցման համար դասագրքերի շարք՝ գրաբար և աշխարհաբար լեզուներով, որոնցով շուրջ մեկ դար դասավանդել են հայկական դպրոցներում։ Դպրոցում կատարած իր գործունեության ընթացքում դպրոցը առաջխաղացում է ունեցել։ Հետագայում իր աշակերտներից շատերը դարձել են նշանավոր դեմքեր՝ Սիմեոն Ա Երևանցին, Պետրոս Ղափանցին։
XII դարից սկսած գրաբարը աստիճանաբար դուրս է եկել գործածությունից՝ զիջելով իր տեղը միջին հայերենին։ Պաղտասար Դպիրը, Սիմեոն Երևանցին, Գրիգոր Օշականցին աշխատել են վերականգնել և գործածել գրաբարը՝ որպես գրական լեզու ։
Պաղտասար Դպիրն իր բանաստեղծությունները գրել է գրաբար և չի գործածել թուրքերեն և պարսկերեն բառեր ։
Պաղտասար Դպիրի քնարերգության թեմաները եղել են ազատասիրությունն ու ազատամտությունը։ Նրա «Առ Մամօնայն» խորագրով տաղը գրավել է քննադատների ուշադրությունը։ Այդ տաղում հեղինակը ներկայացնում է փողի ու հարստության կործանարար ուժը։ Նա Մամոնայի մասին գրում է ժողովրդական բարոյականության տեսակետից՝ մերժելով նրա սարսափելի աստվածությունը։
Պաղտասար Դպիրը ստեղծագործական որոշակի վերաբերմունք է ցուցաբերել հայ հին գուսանական ու եկեղեցական, ինչպես նաև իր ժամանակների արևելեան երգարվեստի նկատմամբ։ Աշխարհիկ և սիրային երգերի համար օգտագործել է ազգային՝ հայկական ավանդական, ինչպես նաև արևելեան մեղեդիներ։
Նա գրել է նաև հայատառ թուրքերեն բանաստեղծություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Դոմինատ
Դոմինատ (dominātus՝ գերիշխանություն, ), միապետության ձև Հին Հռոմում՝ III դարի ավարտից մինչև IV դարի ավարտը։ Այն առաջացել է ստրկատիրական հասարակարգի քայքայումը կասեցնելու համար, բայց ֆեոդալական հասարակարգի զարգացման, սըրակատիրական հասարակարգի քայքայման հետևանքով թուլացել է դոմինատի հիմքերը, որն էլ IVդարի վերջում հանգեցրել է վերջինիս կործանմանը։
Դոմինատը ձևավորվել է III դարի վերջին Դիոկղետիանոսի օրոք (284-305 թվականներ)։ Դոմինատի շրջանում կայսեր իշխանությունը եղել է անսահմանափակ, բանակը վերակազմվել է, հարկերը խստացել են։ Դոմինատի ժամանակաշրջանում սենատը զրկվել է իր դերից և նշանակությունից, վերածվել է ձևական գործառույթներով հաստատության ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռոմեական կայսրության պետական կառուցվածք Կատեգորիա:Միապետության ձևեր
Ռաֆայել Ջրբաշյան
Ռաֆայել Քրիստափորի Ջրբաշյան, հայ բեմադրիչ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2008)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Թիֆլիսի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական բանասիրության բաժինը, 1949 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը պրոֆեսոր Վավիկ Վարդանյանի ղեկավարությամբ։ Դասավանդել է Երևանի դպրոցներում։ 1954-1969 թվականներին եղել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի ռեժիսոր և բեմադրիչ, 1971-1973 թվականներին՝ Վանաձորի Աբելյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, 1975-1990 թվականներին՝ Արտաշատի Ամո Խարազյանի անվան և միջշրջանային թատրոնների գեղարվեստական խորհրդատուն, բեմադրություններ է արել Օպերայի և բալետի, Պարոնյանի անվան, Պատանի հանդիսատեսի, Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան, Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան և այլ թատրոններում։ 1957 թվականից դասավանդում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, եղել է ամբիոնի վարիչ, պրոռեկտոր, 1985 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Նրա ջանքերով ինստիտուտում ստեղծվել է ռեժիսուրայի ամբիոնը և բեմանկարչության բաժինը ։
Մահացել է 2019 թվականի հունվարի 16-ին Երևանում, 95 տարեկանում։
Դիրակի հավասարում
Դիրակի հավասարում, Էլեկտրոնի շարժման քվանտային հավասարումը։ Առաջարկել է Պոլ Դիրակը, 1928 թվականին։ Դիրակի հավասարումից բխում է, որ դրանով նկարագրվող մասնիկն ունի սեփական մեխանիկական և մագնիսական մոմենտներ։ Դիրակի հավասարումով հնարավոր եղավ բացատրել ջրածնի և ջրածնանման ատոմների սպեկտրային գծերի նուրբ կառուցվածքը, Զեեմանի երևույթը և փորձնական հաստատում ստացած ֆիզիկական մի շարք այլ երևույթներ (օրինակ, Քոմփթոնի երևույթը)։ Դիրակի հիմնական կարևոր առանձնահատկությունը մասնիկի՝ բացասական էներգիայով վիճակներին համապատասխանող լուծումներն են, որոնց ֆիզիկական իմաստը պարզ դարձավ մասնիկների փոխակերպման և պոզիտրոնի հայտնագործումից հետո։ Պոզիտրոնի առաջացման և անիհիլացման պրոցեսները պայմանավորված են էլեկտրոնի բացասական էներգիայով վիճակից դրական էներգիայով վիճակին անցումներով։ Մասնիկի փոքր արագությունների դեպքում դիրակի հավասարումը վերածվում է Վ․ Պաուլիի ոչ ռելյատիվիսաական քվանտային հավասարմանը։
Իմյանովո (այլ կիրառումներ)
Իմյանովո, կարող է վերաբերել՝
Կոտորած Հելոուինին
Կոտորած Հելոուինին (Massacre do Dia das Bruxas; The Halloween Massacre),  1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ից նոյեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում զանգվածային քաղաքական սպանություններ Անգոլայում։ ՄՊԼԱ-ի իշխող կուսակցության կողմից իրականացվել են ընդդիմություն ՈւՆԻՏԱ-ի, ինչպես նաև ՖՆԼԱ-ի նկատմամբ։ Հանգեցրել են համընդհանուր ընտրությունների երկրորդ փուլի տապալմանը և քաղաքացիական պատերազմի վերսկսմանը։ Արդյունքում Ժոզե Էդուարդո դուշ Սանտուշը պահպանել է Անգոլայի նախագահի պաշտոնը, իսկ ՄՊԼԱ-ն՝ կառավարական իշխանությունը։
Կոնֆլիկտ
1991 թվականի մայիսի 31-ին Անգոլայի նախագահ Ժոզե Էդուարդու դուշ Սանտուշը և ՈւՆԻՏԱ ընդդիմադիր շարժման առաջնորդ Ժոնաս Սավիմբին Լիսաբոնում ստորագրել են Բիսեսյան համաձայնագրեր՝ Պորտուգալիայի միջնորդությամբ և ԱՄՆ-ի ու ԽՍՀՄ-ի դիտարկմամբ։ Պայմանավորվածությունները նախատեսում էին քաղաքացիական պատերազմի դադարեցում, ՈՒՆԻՏԱ-ի օրինականացում, ընդդիմության զինված ջոկատների ինտեգրում Անգոլայի բանակ, ՄԱԿ-ի վերահսկողության ներքո ազատ ընտրությունների անցկացում։
Անգոլայի Հանրապետության նախագահի և խորհրդարանի առաջին բազմակուսակցական ընտրությունները տեղի են ունեցել 1992 թվականի սեպտեմբերի 29-ից սեպտեմբերի 30-ը ։ Հրապարակված արդյունքների համաձայն՝ Ժոզե Էդուարդո դուշ Սանտուշը ստացել է ձայների 49,6 տոկոսը, իսկ Սավիմբին՝ 40,1 տոկոսը։ Խորհրդարանում 129 տեղ՝ կեսից ավելին, մնացել է ՄՊԼԱ-ի համար, 70-ը՝ մոտ մեկ երրորդի, ստացել է ՈւնԻՏԱ-ն։ (Նախագահական ընտրություններին մասնակցել են ևս ինը թեկնածուներ, այդ թվում՝ Հոլդեն Ռոբերտոն, խորհրդարան են անցել ևս տասը կուսակցությունների խմբակցություններ, այդ թվում՝ ՖՆԼԱ-ն)։
Քանի որ նախագահի թեկնածուներից ոչ մեկը բացարձակ մեծամասնություն չի ստացել, սպասվում էր երկրորդ փուլ։ Սակայն մի քանի ընդդիմադիր կուսակցություններ՝ ՈւՆԻՏԻ գլխավորությամբ, այդ թվում՝ ՖՆԼԱ-ն, չեն ճանաչել քվեարկության արդյունքները։ Նրանք տվյալներ են ներկայացրել ընտրակեղծիքների, չհաշվառված ընտրատեղամասերի, ընդդիմության մինչև կես միլիոն կողմնակիցներին ընտրությունից հեռացնելու մասին։ ՈՒՆԻՏԱ-ի ներկայացուցիչները՝ միակ ընդդիմադիր կուսակցությունը, որը զինված ուժեր ունի, պահանջել են չեղարկել առաջին փուլի հայտարարված արդյունքները և անցկացնել կրկնակի քվեարկություն։
Լուանդա է ժամանել ՈՒՆԻՏԱ-ի պատվիրակությունը։ Այն գլխավորել են Ժերիմիաս Շիտունդան (Սավիմբիի տեղակալ) և Էլիաշ Պեն (կուսակցության քարտուղար)։ Սակայն կառավարության հետ բանակցությունները փակուղի են մտել։ Կողմերը սպառնալիքներ են փոխանակել։
Կոտորած
1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ՄՊԼԱ-DOPE և BVP կուսակցական ոստիկանությունը Լուանդայում հարձակվել էր ՈՒՆԻՏԱ-ի ներկայացուցիչների վրա։ Լուանդայում ոստիկանությունը գրոհով վերցրել է ՈՒՆԻՏԱ-ի բոլոր օբյեկտները։ Ժերեմիաս Շիտունդան, Էլիաշ Պենան առևանգվել և սպանվել են նոյեմբերի 2-ին, ընդդիմության բարձրագույն ղեկավարության մի քանի այլ անդամներ զոհվել են տեղում, Արլինդո Պեն և Աբել Շիվուկուվուկուն վիրավորվել են (Արլինդո Պենա փրկվում է միայն այն պատճառով, որ այլ մարդու դիակը նրա համար են վերցրել) ։
Սպանությունները լայն մասշտաբներ են ձեռք բերել մայրաքաղաքում և տարածվել ամբողջ երկրում։ Հարվածը հանկարծակի և արդյունավետ պատրաստված էր։ ՈւՆԻՏԱ-ի հրամանատարությունը չի հասցրել պայքարել։ Զոհերի թիվը անհայտ է, տարբեր աղբյուրներ տալիս են 10 000-ից մինչև 50 000-ը թվերը ։ Զոհ են դարձել նախևառաջ ՈւՆԻՏԱ-ի ակտիվիստներն ու կողմնակիցները։ Հաշվեհարդարի են ենթարկվել նաև ՖՆԼԱ-ի անդամները։ Տեղի է ունեցել նաև էթնիկ գործոն. սպանվել են հիմնականում օվիմբունդա և բակոնգո ազգությունների ներկայացուցիչներ, որոնք աջակցում էին Սավիմբիին և Ռոբերտոյին։
Հետազոտողների մեծ մասը Հելոուինի կոտորածը դիտարկում է որպես իշխող ռեժիմի հակառակորդների, հատկապես ՈւՆԻՏԱ-ի առաջնորդների նպատակաուղղված ոչնչացում ։ Կա նաև կարծիք, որ Սավիմբին պատրաստ էր ուժային բախման և նույնիսկ կողմնորոշվում էր այդ տարբերակին։ Սակայն ՈւՆԻՏԱ-ն գերագնահատել է իր ուժերը՝ չնախատեսելով կանխարգելիչ հարվածի ուժն ու կոշտությունը ։
Հետևանքներ
Հելոուինի կոտորածն ամրապնդել է իշխող ռեժիմի դիրքերը։ Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը չեղարկվել է, նախագահ է մնացել Ժոզե Էդուարդո դուշ Սանտուշը։ Ընդդիմության ներկայացուցիչները ջախջախել են մայրաքաղաքին և երկրի զգալի հատվածին։ Միջազգային հանրությունն ընդհանուր առմամբ ճանաչել է Սանտուշի հոգիների հաղթանակը ։
ՈւՆԻՏԱ-ի կուսակցությունը վերսկսել է պարտիզանական պատերազմը։ ՖՆԼԱ-ի կուսակցությունը, որը չուներ իր զինված ուժերը, ընդունել է իշխանությունների պայմանները և դարձել պաշտոնական ընդդիմություն։
Ռազմական գործողությունները կառավարական զորքերի և ՈւՆԻՏԱ-ի ջոկատների միջև ընթացել են աճող ինտենսիվությամբ։ 1992 թվականի աշնանից մինչև 1994 թվականի գարուն Անգոլայում զոհվել է մոտ 120 հազար մարդ ։
Անգոլայում քաղաքական կարգավորման գործընթացը տեղի է ունեցել Պորտուգալիայի, ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի (որպես ԽՍՀՄ իրավահաջորդի) միջնորդությամբ։ Սակայն Ժոնաս Սավիմբին նշել է ,որ «ոչ Վաշինգտոնը, ոչ Մոսկվան, ոչ Լիսաբոնը, ոչ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը, ոչ միջազգային մամուլը չեն դատապարտել կոտորածը» ։ Օտարերկրյա գործընկերները կառավարությանը բողոք չեն ներկայացրել դոշ Սանտուշի քաղաքականության դեմ, որի հետ այդ ժամանակ սերտ գործարար կապեր են հաստատվել։ Արյունահեղության պատասխանատվությունը գերադասել են բարդել Սավիմբիի վրա ։
Կարգավորման հերթական փորձը ձեռնարկվել է 1994 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։ Լուսակի արձանագրությունը, որը կնքվել է Պորտուգալիայի, ԱՄՆ-ի և ՌԴ-ի միջնորդությամբ, ենթադրում էր կոալիցիոն կառավարության ստեղծում և իշխանության բաժանում բոլոր մակարդակներում՝ ՄՊԼԱ-ի և ՈւՆԻՏԱ-ի միջև։ Սակայն պայմանավորվածությունները կյանքի չեն կոչվել։ Երկու կողմերն էլ խաղադրույք են կատարել ռազմական որոշման վրա։ Հելոուինի կոտորածի փորձը չի նպաստել փոխադարձ վստահությանը։
Մինչև 1990-ականների վերջը մարտական գործողություններն ընթանում էին փոփոխական հաջողությամբ, 1998-1999-ից նշվում էր ՄՊԼԱ-ի ռազմական գերակշռությունը։ Պատերազմն ավարտվել է 2002 թվականի սկզբին՝ Սավիմբիի մահից հետո։ ՈւՆԻՏ-ի նոր ղեկավարությունը կրկնել է ՖՆԼԱ-ի ճանապարհը՝ ընդունելով դուշ Սանտուշի պայմանները։
1992 թվականից հետո Անգոլայում տեղի ունեցած բազմակուսակցական ընտրությունները կայացել են միայն 2008 թվականին ։ Կրկին հաղթանակ տարան դուշ Սանտուշն ու ՄՊԼԱ-ն։ 2012 թվականին դուշ Սանտուշը նախագահական պաշտոնը պահպանել է ավտոմատ կերպով՝ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով, որոնցում ՄՊԼԱ-ն կրկին մեծամասնություն է ստացել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1992 հակամարտություններ
Նոժկինո (գյուղ, Ուդոմելսկի շրջան)
Նոժկինո (Ножкино), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ուդոմելսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ուդոմելսկի շրջանի բնակավայրեր
Առաջնորդ-ձոր
Առաջնորդ-ձոր, ձոր Լեռնային Կիլիկիայում, Զեյթունի շրջանում, Զեյթուն գյուղաքաղաքից հարավ, Ջերմուկի դաշտից հարավ-արևելք։ Խոր ձոր է և Զեյթունի արևելյան միակ անցքը, որով վերջինս կապվում է Մարաշի հետ։ Երկարությունը՝ մոտ 7-8 կմ։ Թուրքերը թարգմանաբար կոչել են Ղլավուզդերե ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով
Գուլյայգորոդոկ (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Գուլյայգորոդոկ (Гуляйгородок), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1917 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գուլյայգորոդոկ գյուղում բնակվում էր 209 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
52nd Street
52nd Street, ամերիկացի երգիչ Բիլլ Ջոելի վեցերորդ ալբոմն է, թողարկվել է 1978 թվականին։ 1979 թվականին ալբոմը Գրեմմի մրցանակաբաշխությունում ստացավ «Լավագույն ալբոմ» մրցանակը, իսկ համանուն երգը ստացել է «լավագույն տղամարդու ձայն փոփ֊կատարում» մրցանակը։
Ըստ Rolling Stone ամսագրի՝ ալբոմը բոլոր ժամանակների 500 լավագույն ալբոմների մեջ զբաղեցնում է 352֊րդ տեղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Billboard 200 գլխավորած ալբոմներ Կատեգորիա:Գրեմմի մրցանակակիր ալբոմներ
Սևան մշակութային-հասարակական միություն
«Սևան» մշակութային հասարակական միություն, հիմնադրվել է 1943 թվականին, Ալեքսանդրիայում՝ գրող, հասարակական գործիչ Գառնիկ Սվազլյանի ջանքերով։ Նպատակն Էր՝ ասմունքի, թատերական, գեղանկարչական, երգ երաժշտության խմբակներում զարգացնել շնորհալի երիտասարդների ընդունակությունները, ինչպես նաև համայնքին ծանոթացնել հայրենիքի առաջընթացին, նյութապես և բարոյապես աջակցել հայրենադարձությանը։ Բարձր գնահաաելով նրա ծառայությունները՝ Եգիպտոսի կառավարությունը 1926 թվականին Արվեստի պետական թանգարանում բացել է Չրաքյանի անվան ցուցասրահ։ Փակվել է Գառնիկ Սվազլյանի և միությանանդամների հայրենադարձությամբ 1947 թվականին։
Կատեգորիա:Եգիպտահայ հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Եգիպտահայ մշակութային կազմակերպություններ
Իշիմովո (այլ կիրառումներ)
Իշիմովո, կարող է վերաբերել՝
Վիտալի Դոլգով
Վիտալի Դոլգով (Виталий Васильевич Долгов, ), խորհրդային, լատվիացի կոմպոզիտոր, ջազային վերադաշնակող, տենոր և բարիտոն–սաքսոֆոնիստ։
Կենսագրություն
1961 թվականին ավարտել է Լիեպաեի երաժշտական ուսումնարանի կոմպոզիցիայի և երգչախմբային դիրիժորության դասարանները։ Ինքնուրույն սովորել է սաքսոֆոն նվագել։ 1962-1965 թվականներին եղել է Ռիգայի էստրադային նվագախմբի, իսկ 1965-1966 թվականներին` Բորիս Ռիչկովի «Չանգի» անսամբլի սաքսոֆոնահար և վերադաշնակող։ 1967 թվականից սկսած գրել է հեղինակային կոմպոզիցիաներ ու վերադաշնակումներ Էդդի Ռոզների, Վադիմ Լյուդվիկովսկու, Օլեգ Լունդստրեմի, Լատվիայի պետական հեռուստառադիոյի նվագախմբերի համար։ 1999 թվականից սկսած` Իգոր Բուտմանի բիգ-բենդի երաժշտական ղեկավարն ու դիրիժորն է։
Ստեղծագործություններ
Ամենահայտնի գործերն են «Օլիվեր», «Շարժասանդուղքի վրա», «Սպրինտ», «Մեր ժամանակներում», «Ռետրո ոճով», «Պարոն Չիկ» ստեղծագործությունները։
Մայվանդի ճակատամարտ
Մայվանդի ճակատամարտ, Երկրորդ անգլո-աֆղանական պատերազմի գլխավոր ճակատամարտերից մեկը, որը տեղի է ունեցել 1880 թ. հուլիսի 27-ին և ավարտվել է Մուհամեդ Այուբ-Խանի ղեկավարած աֆղանական զորքերի հաղթանակով։
Նախապատմություն
1878 - 1881 թթ. անգլո-հնդկական զորքերը գեներալ-մայոր Ռոբերտս Ֆրեդերիկի հրամանատարությամբ ջախջախում են աֆղաններին մի շարք բնակավայրերում, գրավում են՝ Ջալալաբադը, Ղանդահարը և Քաբուլը։ Ամիրա Շիր-Ալին պարտություն կրելով իշխանությունը թողնում է որդուն՝ Յաղուբ-խանին և հեռանում Ռուսական տիրույթներ ։ 1879 թ. մայիսի 26-ին նորանշանակ ամիրա Յաղուբ-խանը բրիտանիացիների հետ կնքում է Գանդամակի պայմանագիրը՝ որով Բրիտանիային է հանձնում մի շարք տարածքներ, և Քաբուլ է թողնում բրիտանացի գեներալ-նահանգապետ՝ Լուի Կավանյարիին ։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 3-ին Կավանյարին իր ուղեկիցների հետ սպանվում է, ինչը հանգեցնում է նոր ռազմական գործողությունների։ Յաղուբ-խանը հրաժարական է տալիս և անգլիացիների պաշտպանության ներքո տեղափոխվում է Հնդկաստան։ Բրիտանական զորքերը իրենց վերահսկողության տակ են վերցնում Քաբուլը և Ղանդահարը, իսկ Քաբուլի բրիտանական կայազորին սպառնացող աֆղանական ապստամբությունը չեզոքացվում է Ռոբերտս Ֆրեդերիկի կողմից։ 1879 թ. վերջին երկրում սկսվում է նոր ժողովրդական ապստամբություն որին մասնակցում է շուրջ 100 հազ. մարդ։
Ճակատամարտ
1880 թվականին Հերաթից Մուհամմեդ Այուբ-խանը փոքրաթիվ ուժերով շարժվում է դեպի Ղանդահար նրա դեմ է դուրս գալիս մեկ անգլիական բրիգադ գեներալ Բառոուզի հրամանատարությամբ, սակայն ճամփի կեսից անգլիացիները ստիպված են լինում 1880 թ. հուլիսի 27-ին գրոհել Մայվանդ բնակավայրի մոտ տեղակայված աֆղաններին։ 25,000 աֆղան մարտիկներ գրոհում են Բառոուզի գլխավորած ուժերին։ Անգլիական հրետանին սպառում է ողջ զինամթերքը, իսկ Մումբայում հավաքած օտարերկրյա գունդը աֆղանների գրոհներից հյուծված հանձնվում է։ Բրիտանական զորքերը գլխովին ջախջախվում են, և միայն աֆղանների երկմտանքների շնորհիվ բրիտանացիների մի մասին հաջողվում է փրկվել և պատսպարվել Ղանդահարում։ Ճակատամարտում մասնակցած 2,476 բրիտանացիներից սպանվում է 969-ը (ներառյալ 21 սպա) և վիրավորվում 177-ը (ներառյալ 8 սպա), սակայն աֆղանների կորուստները ավելի մեծ էին միայն սպանվածների թիվը հասնում է 2750-ի, իսկ վիրավորներինը՝ 1500-ի։
Հետևանքներ
Չնայած ճակատամարտում տարած հաղթանակին՝ Այուբ-Խանը կորցնում է շատ մարտիկներ, ինչն առանցքային դեր է խաղում աֆղանների հետագա գործողություններում։ Աֆղանները պաշարում են բրիտանացիներին Ղանդահարում։ 1880 թվականին Ֆրեդերիկ Ռոբերտսի ղեկավարած օգնական ուժերին հաջողվում է դուրս շպրտել քաղաքը պաշարած աֆղաններին։
Արվեստում
Ճակատամարտում վիրավորված 8 սպաներից մեկը հանդիսանում է Արթուր Կոնան Դոյլի Շերլոկ Հոլմսի մասին պատմող դետեկտիվ պատմվածքներում Հոլմսի հավատարիմ օգնական ռազմական վիրաբույժ Ջոն Վաթսոնը. վերջինս հրաշքով փրկվում է գերեվարումից և ողջ մնացած բրիտանացիների հետ պատսպարվում է Ղանդահարում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ճակատամարտեր
Արթուր Հովհաննիսյան (մարզիկ)
Արթուր Էդուարդի Հովհաննիսյան (Арту́р Эдуа́рдович Оганесян, հանդիպում են հիշատակումներ Օգանեսյան, Օվանիսյան, Հովանիսյան տարբերակներով, ), Կյոկուսինկայ կարատեի 5-րդ դանի մարզիկ, սպորտի միջազգային վարպետ, Եվրոպայի չեմպիոն, առաջին հայն ու ռուսաստանցին, ով հաջողությամբ անցել է հյակունին-կումիտեն։ 1999 թվականից Հայաստանի Կյոկուսինկայի ֆեդերացիայի փոխնախագահ, Կյոկուսինկայ կարատեի Սո Հոմբու միջազգային կազմակերպության հրահանգիչ Կավագուտիում։
Հայաստանում
Մանկուց Արթուրը զբաղվել է սպորտով, ութ տարի՝ լողով, չորս տարի՝ բռնցքամարտով, իսկ 1990 թվականին միացել է Կարեն Մանուկյանի Կիոկուսինկայ ակումբին։ Արթուրը պատմում է, որ պարապմունքներն անցել են սարսափելի պայմաններում՝ երկրաշարժից հետո Գյումրին փլատակների տակ էր, իսկ դոդզյոում (Dōjō) ջեռուցում ու լույս չկար։ Երբ մարզումները սկսվում էին, դահլիճի հատակը ծածկված էր լինում սառցե շերտով։ Հաճախ Արթուրը մտածել է թողնել պարապելը, ինչպես իր ընկերներից շատերը, սակայն մինչ մարզումները եղած կասկածները փարատվել են կիմոնոն հագնելիս և գոտին կապելիս ։
Արդյունքում Արթուրը 1992 թվականին Հյուսիսային Կովկասի բաց մրցաշարում, Մոսկվայի առաջնությունում (1995) և Հայաստանի առաջնությունում բացարձակ քաշային կարգում (1995) գրավել է առաջին տեղը։
Ռուսաստանում
1994 թվականին Արթուրն ընդունվել է Մոսկվայի «Բուսիդո» մարզական ակումբ, որտեղ պարապել է Վ. Ֆոմինի, Կոնստանտին Բելիի, Վ. Մինկովի ղեկավարությամբ։ Պարապել է ակումբում մինչև 2001 թվականը։
Ճապոնիայում
2005 թվականին Արթուրը մեկնել է Ճապոնիա՝ որպես Հոմբու ԻԿՕ-ի աշխատակից և հրահանգիչ։ Նա միակ ոչ ճապոնացին է եղել, ով կարատե է դասավանդել ճապոնական Հոմբուում ։
Հյակունին-կումիտե
Առաջին անգամ Արթուրը փորձել է նման թեստ անցնել Կիոկուսինկայի միջազգային ֆեդերացիայի (IFK) համակարգում 1998 թվականի հունիսի 21-ին ամառային դպրոցի ժամանակ՝ Սթիվ Արնեյլի ներկայությամբ։ Արթուրը մտադիր է եղել երկու րոպե դիմանալ 30 մենամարտի, սակայն 27-րդ մենամարտում նա լիովին ուժասպառ է եղել, և Արնեյլը դադարեցրել է փորձարկումը ։
2009 թվականի մարտի 29-ին Արթուր Հովհաննիսյանը դարձել է առաջին հայն ու ռուսաստանցին, ով հաջողությամբ հանձնել է 100 մենամարտի թեստը՝ հիակունին-կումիտեում։ Փորձարկումը տեղի է ունեցել Կյոկուսինկայի միջազգային կազմակերպության (IKO-1) համակարգում Տոկիոյի Հոնբու կազմակերպությունում։ Արթուրը տարել է 49 հաղթանակ, որից երկուսը իպոնա, 22-ը վազարի և 25 հաղթանակ մրցավարների որոշմամբ։ 12 մենամարտ ավարտվել է պարտությամբ, 39-ը՝ ոչ-ոքի։ Յուրաքանչյուր մենամարտ տևել է մեկուկես րոպե ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի միջազգային կարգի վարպետներ Կատեգորիա:Մարտարվեստի վարպետներ Կատեգորիա:Կարատեիստներ Կատեգորիա:Գյումրեցիներ Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:Ռուս մարզիկներ Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ
Իշմուխամետովո (այլ կիրառումներ)
Իշմուխամետովո, կարող է վերաբերել՝
Ավտելքուհ
Ավտելքուհ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Զագրոսի լեռնահամակարգի կենտրոնական հատվածում ։
Հյուսիսային Արցախ
Հյուսիսային Արցախ, Մռավի լեռնաշղթայից հյուսիս ընկած հյուսիսային այն տարածքը, որը մտնում էր հայկական պատմական Արցախ և Ուտիք նահանգների մեջ, սակայն չէր մտնում Արցախի Հանրապետության մեջ՝ տարածքային առավելագույն մեծության ժամանակ (1994-2020)։ Պատմության տարբեր ժամանակահատվածներում Արցախն ունեցել է տարբեր սահմաններ, ուստի այս երզույթը վերաբերելի է եղել տարբեր տարածքների։ Նեղ իմաստով այն ընդգրկում է շուրջ 2000 քառակուսի կիլոմետր տարածք, սակայն երբեմն տարբեր աղբյուրներում, ելնելով քաղաքական ենթատեքստից, այդ անվան տակ են ներառում հայկական պատմական մեկ այլ նահանգի՝ Ուտիքի որոշ գավառներ ։ 1988 թվականի արցախյան շարժումից սկսած մինչև 1992 թվականի Գորանբոյ գործողությունը վերջնականապես հայաթափվել է ։
Պատմություն
Արցախը կամ փոքր Սյունիքը եղել է Մեծ Հայքի թագավորության (մ․թ․ա․ 331 - մ․թ․ 428) 10-րդ նահանգը։ Վաղ միջնադարում Արցախը ներառվել է պարսկահպատակ Աղվանից թագավորության (428-705) և արաբահպատակ Արմինիա կուսակալության «առաջին Արմինիա» նահանգի (705-885) մեջ ։ Այս ժամանակահատվածում Արցախի սահմանները գրեթե չեն ենթարկվել փոփոխության, և հյուսիսային Արցախ էին հանդիսանում հիմնականում դրա երկու գավառները՝ Կողթը և Քուստ-ի-Փառնեսը (Փառիսոս) ։
Զարգացած միջնադարում Փառիսոսի թագավորության ստեղծմամբ հյուսիսային Արցախը կարճ ժամանակով անջատվում է Արցախի մյուս գավառներից և ժամանակավորապես միանում Գարդմանին, սակայն միանում Արցախի կիսանկախ իշխանությանը (թագավորությանը, 1000-1261) և դրա իրավահաջորդ Խաչենի իշխանությանը (1261-1603) ։
Ավտելքուհ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Հյուսիսային Արցախ
Պատմություն
Ուշ միջնադարում, պայմանավորված հայկական բոլոր թագավորությունների անկմամբ և տարբեր թյուրքալեզու ցեղերի ներթափանցմամբ, Արցախում միասնական իշխանությունը տրոհվում է տարբեր մասերի, որոնց գլուխ են կանգնում Խաչենի իշխանական տոհմի ներկայացուցիչները։ Այդպես ստեղծվում է Գյուլիստանի մելիքությունը, որը ներառում է գրեթե ամբողջ հյուսիսային Արցախը, ինչպես նաև կարճակյաց Ոսկանապատի , Գետաշենի, Խաչակապի և Բարսումի մելիքությունները։ Գյուլիստանը, որպես խամսայի մելիքությունների միության մաս, անկախության կամ կիսանկախության տարբեր շրջաններով գոյատևում է մինչև Ղարաբաղի և Գանձակի խանությունների հիմնումը (1747) ։ Հյուսիսային Արցախը կիսվում է այս երկու կիսանկախ միավորների մեջ, սակայն պահպանում հայկական բնակչությունը։ Նոր շրջանում, ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում ամբողջ Արցախը միանում է Ռուսական կայսրությանը (1806) ։ Խաղաղության պայմանագիրը կնքվում է Հյուսիսային Արցախում՝ Գյուլիստան գյուղում (1813) ։ Հյուսիսային Արցախը, որը կիսված էր երկու նախկին խանությունների միջև, մի մասով անցնում է Գանձակի գավառի (Վրացա-Իմերեթական նահանգ, ապա՝ Թիֆլիսի նահանգ), մյուս մասով՝ Շուշիի կամ Ղարաբաղի գավառի (Կասպիական մարզ, ապա՝ Բաքվի նահանգ) կազմ։ 1868 թվականին, Ելիզավետպոլի նահանգի ստեղծումից հետո ամբողջ հյուսիսային Արցախը, ինչպես նաև հյուսիսային Ուտիքը ձևավորում են Ելիզավետպոլի գավառը ։ Այդպիսով, հյուսիսային Արցախը, լինելով հայաբնակ, միավորվում է հայկական դիմագիծը մասամբ պահպանած, տեղ-տեղ՝ առհասարակ չպահպանած Ուտիքի գավառներին (Գարդման, Շակաշեն)՝ հայաշատ Գանձակ (Ելիզավետպոլ) կենտրոնով ։ Գանձակի խանության ստեղծումից ի վեր, ինչպես նաև ռուսական իշխանության տարիներին հյուսիսային Արցախում սկսում են հայտնվել թյուրքալեզու ցեղերի մի քանի ամառային արոտավայրեր և փոքր գյուղեր ։ Դրանցից ամենախոշորը՝ Ամրվարը, որը հայկական էր մինչև 18-րդ դարի վերջը, 1914 թվականին ուներ 1137 բնակիչ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Անդրկովկասում ստեղծվում է Մուսավաթական Ադրբեջանը, որի մայրաքաղաքան ի սկզբանե Ելիզավետպոլն էր, ապա՝ Բաքուն ։ Ցանկանալով տիրանալ առնվազն երկու նահանգներին՝ նորաստեղծ պետության իշխանությունները ձգտում են հայկական պետությունից անջատել Ելիզավետպոլի նահանգի կազմ մտնող Զանգեզուրը, Արցախն ու Տավուշը, ինչում նրանց օժանդակում էին անգլիացիները։ Հյուսիսային Արցախը մինչդեռ ենթարկվում էր Ղարաբաղի հայկական իշխանությանը, սակայն Ադրբեջանի խորհրդայնացումից հետո իրավիճակը փոխվում է։ Խորհրդային Ադրբեջանին Արցախի բռնակցումից երկու տարի անց ստեղծվում է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը՝ առանց հյուսիսային Արցախի ։ Վերջինս հիմնականում բաժանվում է երկու շրջանի միջև՝ Շահումյան և Դաշքեսան, որոշ բնակավայրեր ներառվում են Խանլարի (10), իսկ Գարդման-Շակաշենի հայկական բնակավայրերը՝ Գետաբեկի (1) և Շամքորի (6) շրջաններում։
1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին ստեղծվում է Արցախի Հանրապետությունը, որի կազմում մտնում է միայն Շահումյանի շրջանը, իսկ 1992 թվականի Գորանբոյ գործողությունից հետո վերջնականապես հայաթափվում է, ինչպես վերոհիշյալ շրջանները, և անցնում Ադրբեջանին ։
Աշխարհագրություն
Երկրամասը հյուսիսից սահմանակցում է Ուտիքի Գարդման, արևելքից՝ Շակաշեն գավառներին, արևմուտքից՝ Հայաստանի Հանրապետությանը, հարավից՝ Արցախի Հանրապետությանը ։
Հյուսիսային Արցախը գտնվում է Փոքր Կովկասի հողմահայաց լեռնաշղթաների տարածքում, որով եզերում է Հայկական լեռնաշխարհը։ Լեռները ծալքաբեկորային են, անտառապատ, ինչպես ամբողջ Փոքր Կովկասի աղեղնաձև տարածքում՝ Բաթումից մինչև Մեղրի։ Հարավում Մռավի լեռներն են, որոնց շրջանում կա միայն մեկ լեռնանցք՝ Օմարը։ Արևմուտքում Սևանա լճին հարող տարածքներում, որտեղ վեր են խոյանում Սևանի ծալքավոր անանցանելի լեռները, կան տարբեր մետաղների՝ ոսկու, արծաթի, երկաթի, պղնձի, ալյումինի, կոբալտի, մարմարի հարուստ պաշարներ։ Հյուսիսից և արևմուտքից լեռները վերածվում են բլուրների, իսկ բուն տարածքից դուրս՝ դաշտավայրի։ Հյուսիսային Արցախն ունի ջրային հարուստ պաշարներ, որոնք գոյանում են ինչպես լեռնային ձնհալից, այնպես էլ Կասպից ծովի հողմահայաց լանջերին թափվող անձրևներից։ Առկա են սառնորակ, բուժիչ և հանքային աղբյուրներ։ Տարածքով հոսում են մի քանի գետեր (Ձեգամ, Շամքոր, Արթենաջուր, Գանձակ, Կյուրակ, Ղարաչայ և այլն), որոնք հոսում են դեպի Ուտիքի դաշտավայրային հատվածներ և թափվում Կուր գետը։ Լճերից առավել հայտնի են Գյոյգյոլը (0,78 կմ2), որի անունով ստեղծվել է նաև ազգային պարկ, Մարալգյոլը (23 կմ2) և այլն։ Դրանք դասվում են ամբարտակային կամ պատվարային լճերի շարքին։
Ջերմաստիճանը ձմռանը փոխվում է -5 C-ից մինչև -20 C, իսկ ամռանը՝ +20 C-ից մինչև +35 C: Հունվարի միջին ամսական ջերմաստիճանը -2 - -14 է, հուլիսինը՝ +5– +20։ Օդի միջին տարեկան հարաբերական խոնավությունը 75% է և փոփոխվում է տարեկան 67-82%։ Տարեկան տեղումները տարածքում 600–900 մմ են։ Անձրևների մեծ մասը լինում է գարնանը։ Հնարավոր գոլորշիացումը հողի մակերեսից 300–800 մմ է մեկ տարվա ընթացքում։
Բնակչություն
Ռուսական կայսրության 1897 թվականին անցկացված մարդահամարի արդյունքներով՝ ամբողջ Ելիզավետպոլի գավառում՝ հյուսիսային Ուտիքում ու հյուսիսային Արցախում միասին, բնակվել է 162,788 մարդ, որից 33,625-ը՝ Ելիզավետպոլ (Գանձակ) քաղաքում ։
Աղյուսակից երևում է, որ Գանձակ քաղաքը իսլամադավան էր միայն կիսով չափ, իսկ գավառի հայերի մեծ մասը բնակվում էր գյուղերում (30,985 մարդ), գերազանցապես՝ Հյուսիսային Արցախի ու Գարդմանի 34 գյուղերում (30,372 հայ), փոքր մասով՝ գավառի շուրջ երկու տասնյակ այլ հայկական փոքր գյուղերում (Աղ-Եղուշ, Ագարաջա, Բիրգեզ, Գաջալի, Գախտուտ, Գեյուկ-Պայա, Դարաբեգլի, Դամջիլի, Դանագիր, Էգլգուլիլյար, Էմուլիլյար, Կարակոյունլու, Կրզեն, Կրըխլը, Կիզիլջա, Ղազախլի, Ղարալուջախ, Ղարաբուլաղ, Ղարադաղլա, Մոլլա Վալադլու, Սարով և այլն), որոնք մտնում էին Ուտիքի մեկ այլ՝ Շակաշենի գավառի մեջ։ Դրանք, լինելով սակավ բնակչությամբ գյուղեր, որոշ ժամանակ անց դատարկվում են. բնակիչները տեղափոխվում են հիմնականում Գանձակ քաղաք։
Հետագա Դաշքեսանի շրջանում ոչ հայկական գյուղերի թիվը հասնում էր 15-ի, Շահումյանի շրջանում՝ 5-ի (1-ը՝ Ռուս Պարիս, ռուսական)։ Խանլարի շրջանի հյուսիսարցախյան մասում՝ թաթարաբնակ գյուղերը 4-ն էին, ինչպես նաև մեկ գյուղ` հայկական Հաջիշենը, ուներ նաև թաթար և գեևմանացի բնակչություն։ Թյուրքալեզու ընդհանուր բնակչությունը չէր անցնում 5000-ից։ Ինչ վերաբերում է Գարդմանի բնակավայրերին, ապա դրանցից հայաբնակ էին մնացել միայն յոթը։ Ադրբեջանական ԽՍՀ Գետաբեկի շրջանը, որն ամբողջությամբ հայաբնակ էր մինչև 1770-ական թվականները, ներառում էր միայն մեկ գյուղաքաղաք, որն ուներ որոշակի քանակության հայ բնակչություն, ինչպես նաև գյուղում բնակվում էին գերմանացիներ ու ռուսներ։ Գետաբեկը ևս հայաթափվել էր, և վերստին հայերով վերաբնակեցվել ավելի ուշ՝ 19-րդ դարի երկրորդ կեսից։ Մյուս վեց բնակավայրերը Շամքորի շրջանում էին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Արցախ
Վահրամ Բաբայան (երաժիշտ)
Վահրամ Օհանի Բաբայան, կոմպոզիտոր, դաշնակահար։ ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2014) ։
Կենսագրություն
Առաջին լուրջ ստեղծագործությունները գրել է 6 տարեկանում, 9 տարեկանում գրել է սիմֆոնիա լարային նվագախմբի համար։ 1968-1972 թվականներին սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի (պրոֆեսոր՝ Վահե Ահարոնյանի դասարան), 1973 թվականին՝ կոմպոզիցիայի (պրոֆեսոր՝ Գրիգոր Եղիազարյանի դասարան) բաժիններում։
1973 թվականից ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ է։
1998 թվականից Հայաստանում կազմակերպվում են Վահրամ Բաբայանի երաժշտության փառատոներ (1998 թվականին՝ Առաջին փառատոն, նվիրված կոմպոզիտորի ծննդյան 50-ամյակին, 2005 թվականին՝ Երկրորդ փառատոն, նվիրված նրա ստեղծագործական գործունեության 50-ամյակին)։