cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խըրթ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վալի դու Մուկուրիի մարզ
Վալի դու Մուկուրիի ագլոմերացիա (Mesorregião do Vale do Mucuri) վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս ժառեիս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 370 203 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 20 080,657 կմ²։ Բնակչության խտությունը 18.4 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Վոլվոքս
Վոլոքս, կանաչ ջրիմուռների ցեղ։ Հայտնի է 20, ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝
Բնակվում է ջրամբարներում, լճերում և այլն։ Զանգվածային բազմացման ժամանակ առաջացնում է ջրի «ծաղկում»։
Բազմացում
Գաղութը շարժուն է, գնդաձև, 2-3 մմ տրամագծով՝ պատված խիտ, բարակ թաղանթով, որի արտաքին շերտը կազմված է պրոտոպլազմատիկ թելիկներով միմյանց միացած երկմտրակ, հիմնականում՝ վեգետատիվ բջիջներից (մինչև 50 հազար), որոնց մեջ ցրված են անսեռ բազմացման ավելի խոշոր բջիջները՝ պարթենոգոնիդիումևերը։ Վերջինները, մայր, գաղութի ներսում բազմաթիվ անգամ կիսվելով, սկզբնավորում են դուստր գաղութներ։
Բազմանում են նաև սեռական ճանապարհով (օօգամիա)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կանաչ ջրիմուռներ
Էլլամաա (գյուղ, Նիսսի շրջան)
Էլլամաա (Ellamaa), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 172 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1993
1993 ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ, ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի 1-ին խաղարկությունն է, իսկ ընդհանուր 38-րդ խաղարկությունն է։ Որում հաղթեց «Օլիմպիկ Մարսել» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Միլանին»։ Խաղը կայացել է Օլիմպիաստադիոն մարզադաշտում, Մյունխեն, Գերմանիա։
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ Կատեգորիա:1993 ֆուտբոլում
Անժերվիլ (Կալվադոսի գավառ)
Անժերվիլ (Angerville), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 26 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 92 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 70-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 22։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,1 %։ 70 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 66 անձ (35 տղամարդ և 31 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (2 տղամարդ և 2 կին)։ 22 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ակն (գետակ)
Ակն, Ակնաղբյուր, Ակնաջուր, Ակնո վտակ, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Եփրատի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Ակն գյուղաքաղաքից, բարձրադիր մի քարաժայռից և, իր մեջ առնելով Խնկաձոր առվակը՝ թափվում է Եփրատ։ Ոմանք Ակնը սխալմամբ նույնացնում են Սարըչիչագ լեռներից սկիզբ առնող Ոսկեգետակին և անվանում են նաև Սև ջուր։ Կառուցված լինելով այս գետակի ակունքների վրա՝ գյուղաքաղաքը կոչվել է Ակն, սրանից էլ իր անունն է ստացել գետակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Եփրատ գետի վտակներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Սպանություն-ինքնասպանություն
Սպանություն-ինքնասպանություն, սպանության և ինքնասպանության համատեղում, երբ անձը սպանում է մեկ կամ մի քանի մարդու, որից հետո ինքնասպան է լինում։
Պատճառներ
Ըստ հոգեբույժների, որպես կանոն, կա երկու պատճառ, որը գործում է սպանություն-ինքնասպանության դեպքում․
«Սպանություն-ինքնասպանություն» դեպքերի 92%-ը կատարում են տղամարդիկ։ Շատ դեպքերում դրան նախորդում է կյանքի նկատմամբ հետաքրքրության կորստի երկարատև ժամանակահատվածը և դեպրեսիան, կամ ինչ-որ ուժեղ հուզական հարված, որը կապված է, որպես կանոն, անձնական խնդիրների հետ (լավ աշխատանքի կորուստ, ամուսնալուծություն, մտերիմներից և թանկ մարդկանցից մեկի մահ) ։
ԱՄՆ-ում սպանություն-ինքնասպանությունների թիվը հասնում է 1000-ից մինչև 1500-ի ։ Համեմատության համար նշենք, որ ԱՄՆ-ում ամեն տարի տեղի է ունենում 38 000 ինքնասպանություն և 16 000 սպանություն ։ Հիմնականում (89 %) զոհ են դառնում ընտանիքի անդամները կամ պարզապես մտերիմ մարդիկ։ Զոհերի միայն 11 %-ը դառնում են պետերը, անձնական թշնամիները և այլք։ Սպանություն-ինքնասպանության դեպքերի 90%-ը կատարվում է հրաձգային զենքի օգնությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպանություններ ըստ ձևի Կատեգորիա:Ինքնասպանություն
Հան Պեսակ (համայնք)
Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 3844 մարդ ։
Բնակավայրեր
Համայնքի կազմի մեջ են մտնում 26 բնակավայրեր, որոնց թվում է Հան Պեսակ քաղաքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբական Հանրապետության համայնքներ
Գեորգի Սարգիսով
Գեորգի Ստեփանի Սարգիսով, հայ իրավաբան։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1991):
Կենսագրություն
Գեորգի Սարգիսովը ծնվել է 1924 թվականի օգոստոսի 8-ին, Բաքու քաղաքում։ 1951 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանը։ 1952-1972 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ դատախազությունում, 1972-1992 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտում (1982 թվականից՝ խմբի ղեկավար) ։
Աշխատությունները վերաբերում են հանցագործությունների պատճառների ուսումնասիրմանը և դրանց կանխարգելման ուղիների գիտական մշակմանը։ ՀՀ-ում քրեագիտության հիմնադիրներից է։
Մահացել է 1992 թվականի հունվարի 18-ին, Երևան քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Իրավաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Աղսու (գետ, Եշիլիրմաքի ավազան)
Աղսու, գետ Թուրքիայի Սեբաստիայի նահանգում, Գայլ գետի ձախ օժանդակը։ Հոսում է Սեբաստիայի նահանգի Կելկիտ-Չիֆտլիկի գավառով և Գայլ (Կելկիթ) գետին է միանում գավառի կենտրոնից 2 կմ արևելք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Պեչորա (գետ)
Պեչորա (Печо́ра Печӧра, Санэро’’ яха), գետ ՌԴ-ում Կոմի Հանրապետությունում և Նենեցյան ինքնավար օկրուգում։
Գետի երկարությունը կազմում է 1809 կմ, ավազանի մակերեսը 322 հազար քկմ, սկիզբ է առնում Հյուսիսային Ուրալից և հոսում է դեպի հարավ-արևմուտք։ Սկզբնաղբյուրի բարձրությունը կազմում է ծովի մակարդակից 675 մետր։ 1981 թվականի սկզբնաղբյուրի մոտ Իվան Պրովիրնինի արշավախումբը տեղադրել է չուգունից հուշատախտակ «Այստեղից սկիզբ է առնում մեծ գետ Պեչորան» ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պոսյոլոկ № 13
Պոսյոլոկ № 13 (Посёлок № 13), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Գալինովկա (այլ կիրառումներ)
Գալինովկա, կարող է վերաբերել՝
Կրուգլիկի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)
Կրուգլիկի (Круглики), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
(4923) Կլարկ
(4923) Կլարկ (Clarke), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,144715 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7109 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5786 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1147,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,313798 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կրուգլիկի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գալչին (այլ կիրառումներ)
Գալչին, կարող է վերաբերել՝
Գրիգոր Գաբրիելյանց
Գրիգոր Արկադիի Գաբրիելյանց, հայ երկրաբան, բարեգործ, երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1979), ՌԴ բնական ԳԱ անդամ (1996), ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր դոկտոր (2002)։
Կենսագրություն
1956 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի գազի և նավթի ինստիտուտը։ 1965-1989 թվականներին եղել է Համամիութենական 70 նավթային երկրաբանահետախուզական գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչի, «Սոյուզգեոֆիզիկա» և «Նեֆտեգեոֆիզիկա» միավորումների գլխավոր տնօրենի տեղակալի, 1987-1989 թվականներին` ԽՍՀՄ համամիութենական նավթային երկրաբանահետախուզական ինստիտուտի տնօրեն, 1989-1991 թվականներին՝ ԽՍՀՄ երկրաբանության նախարար, 1992 թվականից գլխավորում է «Գեոսերվիս» միջազգային գիտատեխնիկական-խորհրդատվական ընկերությունը։ 2010 թվականից՝ ԱՀ Նախագահի խորհրդական ։
Գործունեություն
Գաբրիելյանցը զբաղվել է նաև մանկավարժական գործունեությամբ Մոսկվայի տարբեր առաջատար բուհերում, ապա լայնածավալ գիտական հետազոտություններով և գիտակազմակերպչական աշխատանքով։
Գաբրիելյանցի գործունեության զգալի մի հատված նվիրված է լայնածավալ խորհրդատվական գործունեությանը, կապված տասնյակից ավելի երկրներում՝ Հնդկաստանում, Կուբայում, Մոնղոլիայում, Մոզամբիկում, Լեհաստանում, Եթովպիայում և այլուր, իրականացվող նավթի և գազի որոնողական և հետախուզական աշխատանքների կազմակերպման խնդիրներին։ Նա համարվում է Կարակումի և Աստրախանի գազի խոշոր հանքավայրերի հայտնաբերող։
Հեղինակ է շուրջ 160 գիտական հոդվածների, 8 մենագրությունների ու 2 դասագրքերի, նվիրված նավթի և գազի երկրաբանության գիտական հիմունքների մշակման, պաշարների որոնման և հետախուզման հարցերին։
Գաբրիելյանցի ջանքերով Արցախում ստեղծվել է պատկերասրահ, որտեղ ցուցադրված են հայ, ռուս և եվրոպացի մեծանուն վարպետների նշանավոր գործեր, երկրաբանական թանգարան, որի հիմքում դրված է տարբեր միներալների և ապարների նրա անձնական հարուստ հավաքածուն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երկրաբաններ Կատեգորիա:Հայ բարերարներ Կատեգորիա:1934 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Իվանգորոդ (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)
Իվանգորոդ (Ивангород, Ивангород), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 381 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Համաճարակ (ֆիլմ, 1995)
Սյուժե
Մոտաբա անունով վիրուսը հայտնվում է Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում կենտրոնական Աֆրիկայից՝ Զաիրից բերված վարակված (հայերեն՝ Կապուցին կամ Մորվածնոտ սովորական ) տեսակի կապիկից։
Կապիկը կծում է իր տիրոջը, ով էլ հանդիսանում է համաճարակի տարածման պատճառ, որը շատ արագ տարածվում է։ Համաճարակի դեմ պայքարը սկսում են ռազմական բժիշկները։ Խմբի անդամ գնդապետ Սեմ Դենիելսը, ում մարմնավորել է Դասթին Հոֆմանը, պարզում է, որ այդ վարակակիր մանրէի մասին իշխանությունները վաղուց գիտեին, բայց այդ տեղեկությունը գաղտնի էր պահվում։
Պարզվում է նույնիսկ, որ կա դրա դեմ դեղամիջոցը նախնական տարբերակը, սակայն դեղամիջոցի վերջնական տարբերակի համար պետք է այդ մանրէի առաջին վարակակիրը՝ այդ կապիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1995 ֆիլմեր Կատեգորիա:Էբոլա Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Վաշինգտոն ԿՇ-ում Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր կապիկների մասին Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր ապոկալիպսիսի մասին
Նագասակի
Նագասակի (ճապ.` 長崎 ), կենտրոնական նավահանգստային քաղաք Ճապոնիայում, գտնվում է Կյուսյու կղզու արևմուտքում, Նագասակիի ծոցում։ Քաղաքի մակերեսը 406.40 կմ² է, բնակչությունը` 441 810 մարդ, խտություն	1087,13 մարդ/կմ²։
Քաղաքում տեղակայված են ռազմածովային զինանոցը, համալսարանը, Առևտրի և արդյունաբերության և Արվեստի թանգարանները։ Տեսարժան վայրերն են՝ Օուրա եկեղեցին, Սուվայի սանտոյական դամբարանը (16-րդ դար), Սոֆուկուձի բուդդայական տաճարային համալիրը, Կոֆկուձին, Մեգանեբասի կամուրջը (բոլորը՝ 18-րդ դար)։
Համաշխարհային երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ Ամերիկյան ատոմային ռմբակոծությունների արդյունքում Հորսիմայում և Նագասակիում, Նագասակին դարձավ երկրորդ և, ըստ ամսաթվի, վերջին քաղաքը, որն անցավ միջուկային հարձակման միջով (օգոստոսի 9,1945,ժամը 11.02 առավոտյան, ըստ Ճապոնիայի տեղական ժամի) ։
,քաղաքն ունի 425,723 բնակչություն և բնակչության խտոթյունը 1,000 մարդ/կմ²:Ամբողջական տարածքը՝ ։
Քրիստոնյա Նագասակի
Փոքրիկ ձկնորսական մեկուսացված գյուղը նավահանգստում՝ Նագասակին, ուներ կարճ պատմական նշանակություն մինչև պորտուգալացի գրավիչների հետ 1543-ից։ Ամենաառաջին այցելողներից էր Ֆեռնաո Մենդես Պինտոն,ով եկել էր Սագրեսից պորտուգալական նավով, որը ժամանել էր Տանեգաշիմայի մոտակայքում։
Շուտով պորտուգալական նավերը սկսեցին նավարկել դեպի Ճապոնիա որպես մշտական առևտրային բեռնատարներ՝ այդպիսով աճեցնելով կապն ու առևտրային փոխհարաբերութունները Ճապոնիայի և մնացած աշխարհի հետ, մասնավորապես՝ Հոնկոնգյան Չինաստանի, որի հետ Ճապոնիան նախկինում խզել էր իր առևտրաին և քաղաքական կապերը, հիմնականում մի շարք միջադեպերի պատճառով, այդ թվում՝  Վոկուի ծովահենությունը Հարավային Չինական ծովում։
Փոքրիկ նավահանգստային այս գյուղը վերաճեց նավահանգստային քաղաքի և պորտուգալական ապրանքները անցնում էին Նագասակիով (ինչպիսիք են տոբակո, հաց, տեքստիլ ապրանքներ և պորտուգալական սպունգ-տորթ, անվանված կաստելլա) անցկացվեցին ճապոնական հայտնի մշակույթ:Տեմպուրան ստացվել է հանրահայտ պորտուգալական բաղադրատոմսից, պաշտոնապես ճանաչված որպես peixinho-da-horta և անվանված է պորտուգալերեն 'tempero' բառից, մեկ այլ օրինակ այս մշակութային փոխանակումից։ Պորտուգալացիներն իրենց հետ նաև բերեցին ապրանքներ Չինաստանից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի նավահանգստային բնակավայրեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աղսու (գետակ, Արփայի վտակ)
Աղսու, գետակ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփայի աջակողմյան վտակը, հոսում է հյուսիս-արևմուտք-հարավ-արևելք ուղղությամբ և մայր գետին է միանում վերին հոսանքի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արփա գետի վտակներ
Գամալիևկա (այլ կիրառումներ)
Գամալիևկա, կարող է վերաբերել՝
Երաժշտական կատարում
Երաժշտական կատարում, կատարողական միջոցներով երաժշտական երկի վերարտադրության ստեղծագործական գործընթաց։ Երաժշտական երկն իրականությունն արտահայտում է հնչյունների գեղարվեստական կերպարներով և ունի վերարտադրման անհրաժեշտություն։ Նոտագրված երաժշտական երկն իրական հնչողություն է ձեռք բերում և մարմնավորվում կատարման ու գեղարվեստական մեկնաբանման միջոցով։ Նոտային տեքստի ինտոնավորումն ու մեկնաբանումը նույնպես ստեղծագործական գործընթաց է։ Կատարման ինտոնավորումն իմպրովիզացիոն բնույթով տարբերվում է կոմպոզիտորականից։ Նոտագրության մեջ կատարման չնշված արտահայտչամիջոցները (ինտոնացիոն նրբերանգները, ագոգիկ, դինամիկ ու տեմպային շեղումները և այլն) լրացնում են կոմպոզիտորի երաժշտալեզվի տարրերի համալիրը։ Պայմանավորված կատարողի ինտոնավորման ձևերով, ստեղծագործական անհատականությամբ, երաժշտական ընկալման զգայունությամբ՝ հնարավոր են կերպարային բովանդակության և հուզական կառույցի զանազան բացահայտումներ, որոնք հանգեցնում են երաժշտական երկի բովանդակության բազմազանությանը։
Երաժշտական կատարումը՝ որպես պրոֆեսիոնալ արվեստ, իր առանձնահատկություններով, գեղարվեստական և տեխնիկական խնդիրներով պայմանավորված է երաժշտական ժանրերի և ոճերի, նոտագրման, երաժշտական գործիքների կատարելագործման փուլային զարգացմամբ։ Երաժշտական կատարողական արվեստը միջնադարում կայացել է առավելապես ժամանակի գերիշխող պաշտամունքային երաժշտության շրջանակներում։ Եկեղեցական գաղափարախոսությունը սահմանափակել է երաժշտության արտահայտման հնարավորությունները՝ նպաստելով երգչական և գործիքային «ընդհանրացված» հնչողության մշակմանը, պայմանավորել երաժշտական արտահայտչամիջոցների, կատարման հնարքների, ստատիկ ոճի առանձնահատուկ ընտրությունը։ Պաշտամունքային երաժշտության բազմաձայն պոլիֆոնիկ շարադրանքը և նրա գրառման մոտավոր ձևերը (նախ՝ նևմային, խազային, ապա՝ մենզուրային) սահմանել են մասնավորապես խմբային կատարման (ա կապելլա) գերակայությունը և գործնականում կատարողական արվեստի առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված արձանագրված կանոններով ու պայմաններով։
17-18-րդ դարերում գերակշռել են երաժշտության ոչ լրիվ ձևերի արձանագրումը (թեև հնգագծի նոտագրումը կամ նոր հայկական ձայնագրությունն ամրագրել են հնչյունի ճշգրիտ բարձրությունն ու տևողությունը), իմպրովիզացիոն վերարտադրման ավանդույթը գեներալ-բասում և զարդհնչյունները (օռնամենտիկա)։
18-րդ դարի վերջին դասական սիմֆոնիկ նվագախմբի ձևավորումը պայմանավորված էր սիմֆոնիայի ժանրի կայացմամբ, ավելի ուշ՝ նոր մենանվագ գործիքով՝ մուրճիկներով դաշնամուրով, որը նպաստել է դասական սոնատի և կոնցերտի ձևերի զարգացմանը։ Գեներալ-բասի համակարգի գեղարվեստական իմպրովիզացիայի անկումից հետո, սենտիմենտալիզմի ազդեցությամբ, զարգացել է քնարական մեներգեցողությունը, գործիքային երաժշտությունը ձեռք է բերել հուզական մեծ հագեցվածություն, դինամիզմ, հակադրություն, ձևավորվել է նվագախմբային կատարողական արվեստի նոր ոճ՝ նշանավորելով շրջադարձ կատարողական դինամիկայում։ Բարոկկոյի դարաշրջանում գերիշխող, հիմնականում արխիտեկտոնիկ սկզբունքներով պայմանավորված դինամիկան փոխարինվել է սահուն, աստիճանական դինամիկ անցումներով, նուրբ «դինամիկ զգացումներով»։ Բարոկկոյի, ռոկոկոյի և սենտիմենտալիզմի ոճական ազդեցություններից հետո երաժշտական կատարողական արվեստի վրա 18-րդ դարի վերջին ազդել են լարված սոցիալական փոփոխությունները, որի շրջանում էլ ավարտվել են ազգային կատարողական դպրոցների կազմավորման գործընթացները։
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ազդեցությամբ դուրս են մղվել երաժշտական կյանքի հին՝ «ներփակված» ձևերը, առաջացել նորերը։ Նոր ձևերից էր հասարակական համերգը (վճարման կարգով և նախապես պատրաստված ծրագրով)՝ լսարանի սոցիալական արմատական փոփոխություններին համապատասխան։ Համերգասրահում երևան է եկել բեմը՝ էստրադան՝ հռետորական ամբիոն, որն արտիստին առանձնացրել է ունկնդրից։ Սիմֆոնիկ և օպերային նվագախմբերի տարածումն առաջացրել է մասնագետ կատարողների մեծ պահանջարկ։ Նոր հասարակական հարաբերությունների շնորհիվ ձևավորվել է երաժշտի՝ «վիրտուոզ ստեղծագործողի» տեսակը։ Տարբեր երկրների միջև առևտրային և մշակութային կապերի զարգացումը փոխել է կատարողների գործունեության բնույթը. նրանց առավելապես հետաքրքրել է մեկենասի կամ եկեղեցական կուրիաների մասնագիտական համերգային գործունեությունը։ Օպերայի նկատմամբ առավել հետաքրքրությունն իր տեղը զիջել է սիմֆ. երաժշտությանը, որը ձևավորել է ունկնդրի նոր տեսակ։ Կատարող. գործունեության ծավալների ընդլայնումն առաջացրել է նոր մասնագետների՝ իմպրեսարիոների պահանջարկ, որոնք, ըստ պայմանագրի, կազմակերպել են արտիստների ելույթները (առաջինը՝ Ն. Պագանինի)։ Ձևավորվել է երաժշտական կատարման գեղագիտություն, որն ամբողջացել է «վիրտուոզ ստեղծագործողի» արվեստում։
17-18-րդ դարերում վերջինիս և «կատարող կոմպոզիտորի» միջև կային խորքային տարբերություններ. երկրորդի համար կատարողական արվեստը միայն իր ստեղծագործական ձգտումների արտահայտման միջոց էր, իսկ «վիրտուոզ ստեղծագործողի» համար՝ կոմպոզիտորական արվեստի միջոցով իր կատարման վարպետությունը ցուցադրելու հնարավորություն։ Մեծ համերգասրահների ակուստիկան պահանջում էր երաժշտական նոր արտահայտչաձևեր և տեխնիկական միջոցներ։
Երաժշտական մեկնաբանման հիմնավորումը մեծապես ազդել է մի շարք նշանավոր երաժիշտների գործունեության վրա (Ֆ. Դավիդ, Յ. Յոախիմ, Ֆ. Ա. Հաբենեկ, Ֆ. Լիստ, Ա. Գ. Ռուբինշտեյն, Ս. Վ. Ռախմանինով, Հ. Բեռլիոզ, Ռ. Վագներ, Ա. Սպենդիարյան, Ա. Բաբաջանյան և ուրիշներ)։ Մեկնաբանության արվեստի զարգացմանը զուգահեռ ձևավորվել են երաժշտական կատարողական դպրոցներ, ուղղություններ և ոճեր։ Պայմանավորված կատարման խնդիրների ու մեթոդների տարբերություններով՝ առաջացել են հնագույն երաժշտության կատարման հիմնախնդիրներ, ստեղծվել մեկնաբանությունն ամրագրող ձևեր՝ կատարման խմբագրում և տրանսկրիպցիա։
1920-1930-ական թվականներին կատարողական արվեստում ձևավորվել է ուրբանիստական ոճը, որտեղ բացակայել է հուզականությունը, հոգեբանությունը, աչքի է ընկել տեխնիկայի ֆետիշացմամբ, կառուցվածքային չորությամբ և այլ հատկանիշներով։ 1950-ական թվականներից մեծացել է բուրժուական և կոմունիստական «զանգվածային» մշակույթների ու երաժշտական ավանգարդիզմի ազդեցությունը, որն իրարից հեռացրել է կատարողին և ունկնդրին։ Այդ միտումներին հակազդել են խորհրդային շրջանի կատարողական արվեստի առաջադեմ ներկայացուցիչները, նաև ժամանակի խոշոր արտիստների (Բ. Վալտեր, Վ. Ֆուրտվենգլեր, Յ. Սիգետ, Պ. Կազալս, Դ. Դավիդյան, Հ. Նալբանդյան, Ա. Գաբրիելյան, Ժ. Տեր-Մերգերյան և ուրիշներ) գործունեությունը. նրանք առաջնորդվել են ռեալիստական և ռոմանտիկական կատարողական արվեստի ավանդույթներով։ Բարդ ինտոնացիոն և ռիթմիկ կառուցվածքով ժամանակակից երաժշտական լավագույն նմուշները մեծապես նպաստել են կատարողական արտահայտչամիջոցների, համերգայնության սկզբունքների զարգացմանը։
Ժամանակակից երաժշտության մեջ մեծ դեր ունեն նաև գործիքային և վոկալ վիրտուոզ կատարման արտահայտչամիջոցները (ռիթմ, տեմբր և այլն), որոնց շնորհիվ ունկնդիրը նորովի է ընկալում դասական երաժշտությունը, «վերաինտոնավորում» նրա կերպարները։
Երաժշտական կատարողական արվեստի հիմնախնդիրներին իրենց աշխատանքներում անդրադարձել են Դ. Դիդրոն, Գ. Վ. Ֆ. Հեգելը, Դավիթ Անհաղթը, Ստեփանոս Սյունեցին, Գրիգոր Մագիստրոսը և ուրիշներ։ Երաժշտական մշակույթի տարածուն զարգացումը հստակեցրել է կատարողական արվեստի կարևորագույն դերը ժամանակակից հասարակական կյանքում, նրա նշանակությունը՝ որպես գեղարվեստական բարոյական հզոր ուժ, որը ներգործում է մարդու հոգևոր աշխարհի վրա։ Երաժշտական կատարման գլխավոր գեղագիտական հիմնախնդիրներին զուգահեռ սկսվել է նրա համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հիմնված ձայնագրության վրա, որի շնորհիվ հնարավոր են նույն ստեղծագործության մեկնաբանությունների համադրումն ու վերլուծությունը։ Ուսումնասիրվում են երաժշտական կատարման ազդեցությունը և ընկալումը ձայնագրությամբ, ռադիոյով, հեռուստատեսությամբ և այլն։ Ժամանակակից երաժշտագիտությունն զբաղվում է կատարողական արվեստի տարաբնույթ խնդիրներով (վերահնչեցում, նվագելու տեխնիկայի և այլ միջոցների կիրառում ևն)։ Կատարողական արվեստի պատմությանը, տեսությանն ու գեղագիտությանը վերաբերող աշխատանքներում երաժշտագետները ձգտում են բացահայտել երաժշտական կատարման՝ որպես կենդանի խոսքի ռեալիստական արվեստի հումանիստական և բարոյագիտական նշանակությունը («Երաժշտական կատարողականություն», պր. 1–13, 1954–2009, «Արտասահմանյան երաժշտական կատարողական արվեստ», պր. 1–10, 1962–2010, Շ. Ափոյանի «Խորհրդային Հայաստանի դաշնամուրային երաժշտությունը», 1968, բոլորը՝ ռուս.): Հրատարակվել են նաև Յ. Զարգարյանի, Վ. Սարգսյանի, Ի. Զոլոտովայի և ուրիշների աշխատանքները։ Կոնսերվատորիաներում հատուկ դասընթացներ են վարում երաժշտական կատարողական արվեստի պատմության և տեսության վերաբերյալ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Պոսյոլոկ № 2
Պոսյոլոկ № 2 (Посёлок № 2), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Իվան Օրդեց
Իվան Օրդեց (Іван Ордець, ), ուկրաինացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Շախտյոր Դոնեցկի և Ուկրաինայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում ։
Շախտյոր Դոնեցկ
Շախտյորի կազմում իր դեբյուտը Օրդեցը նշեց 2014 թվականի հուլիսի 27-ին՝ Մետալուրգ Զապորոժիեի դեմ խաղում ։ Եվրոպական առաջնություններում իր դեբյուտը նշեց 2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին՝ ԲԱՏԷ Բորիսովի դեմ Չեմպիոնների Լիգայի խաղում ։ Իր առաջին գոլը Շախտյորի կազմում խփեց 2016 թվականի օգոստոսի 21-ին՝ Դնեպրի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Օրդեցը ներկայացրել է Ուկրաինան երիտասարդական հավաքականներում։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի մարտի 17-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի մարտի 17-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մարիուպոլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շախտյոր Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Իվանիխա (գյուղ, Պերելյուբինսկի շրջան)
Իվանիխա (Иваниха), գյուղ Ռուսաստանի, Սարատովի մարզի Պերելյուբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 729 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Պերելյուբինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1910 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գծային հանրահաշիվ
Գծային հանրահաշիվ, մաթեմատիկայի ճյուղ, որ վերաբերում է գծային հավասարումների, ինչպիսիք են գծային ֆունկցիաները, ինչպիսիք են և դրանց ներկայացումը մատրիցների և վեկտորական տարածության միջոցով  ։
Գծային հանրահաշիվը կենտրոնական տեղ է գրավում մաթեմատիկայի համարյա բոլոր ճյուղերում։ Օրինակ, գծային հանրահաշիվը հիմնարար է երկրաչափության ժամանակակից ձևակերպումներում, ներառյալ հիմնական օբյեկտների, ինչպիսիք են ուղիղները, հարթությունները և պտույտները, սահմանումները։ Բացի այդ ֆունկցիոնալ անալիզը հիմնականում կարող է դիտարկվել որպես գծային հանրահաշվի կիրառություն ֆունկցիաների տարածությունների նկատմամբ։ Գծային հանրահաշիվը նաև օգտագործվում է բազմաթիվ գիտական և ճարտարագիտական բնագավառներում, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս մոդելավորել շատ բնական երևույթներ և այդ մոդելների օգնությամբ արդյունավետ հաշվարկներ իրականացնել։ Ոչ գծային համակարգերի համար, որոնք հնարավոր չէ մոդելավորել գծային հանրահաշվի օգնությամբ, գծային հանրահաշիվը հաճախ օգտագործվում է որպես առաջին կարգի մոտարկում։
Պատմություն
Միաժամանակյա գծային հավասարումների լուծման եղանակը, որն այժմ կոչվում է Գաուսյան մեթոդ, առկա է չինական Մաթեմատիկայի ինը գրքեր մաթեմատիկական տեքստում։ Դրա օգտագործումը ներկայացված է տասնութ խնդիրներում, երկուսից հինգ հավասարումներով ։
Գծային համակարգերի լուծման առաջին համակարգված մեթոդները օգտագործում էին դետերմինանտներ, որ 1693 թվականին առաջինը դիտարկել էր Լայբնիցը։ 1750 թվականին Գաբրիել Կրամերը դրանք օգտագործեց գծային հավասարումների բացահայտ լուծումները ստանալու համար, որն այժմ կոչվում է Կրամերի կանոն։ Հետագայում, Գաուսը նկարագրեց բացառման մեթոդը, որը նախապես թվարկված էր որպես առաջընթաց գեոդեզիայում ։
1844 թվականին Հերման Գրասմանը հրատարակեց իր "Ընդլայնման տեսությունը", որը ներառում էր հիմնարար նոր թեմաներ, որոնք այժմ միավորվում են գծային հանրահաշիվ անվան տակ։ 1848 թվականին Ջեյմս Ջոզեֆ Սիլվեստերը առաջարկեց matrix մատրիցա տերմինը, որը լատիներենից թարգմանվում է արգանդ։
Կոմպլեքս հարթության գաղափարներով գծային հանրահաշիվը զարգացում ապրեց։ Օրինակ, ℂ-ի թվերը w և z երկու թվերի տարբերությունը w – z, և ուղղի հատվածը նույն երկարությունը և ուղղությունն ունեն։ Սեգմենտները համարժեք են։ Քվատերնիոնների քառաչափ ℍ համակարգը սկիզբ է առել 1843 թվականին։ Վեկտոր տերմինը առաջադրվել է որպես v = x i + y j + z k ներկայացնում է կետ տարածության մեջ։ p – q քվատերիոնային տարբերությունը ստեղծում է -ին համարժեք սեգմենտ։ Այլ հիպերկոմպլեքս թվային համակարգեր նույնպես որպես բազիս օգտագործում են գծային տարածության գաղափարը։
Բենջամին Պիրսը հրապարակեց իր Գծային ասոցիատիվ հանրահաշիվ աշխատությունը (1872), իսկ նրա որդին՝ Չարլզ Սանդերս Պիրսը, հետագայում զարգացրեց այն ։
Հեռագրական կապը պահանջում էր բացատրական համակարգ և 1873 թվականի Էլեկտրականության և մագնետիզմի ձեռնարկը սահմանել էր ուժերի դաշտի տեսությունը և ներկայացնելու համար պահանջվող դիֆերենցիալ երկրաչափությունը։ Գծային հանրահաշիվը հարթ դիֆերենցիալ երկրաչափություն է և օգտագործվում է բազմազանություններին հարող տարածքներում։ Տարածություն-ժամանակ սիմետրիաները արտահայտված են Լորենցի ձևափոխություններով, և գծային հանրահաշվի պատմության մեծ մասը Լորենցի ձևափոխությունների պատմությունն է։
Խժիշկ
Խժիշկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Թիմարի գավառում ։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 36 կմ հյուսիս-արևմուտք, Վանա լճի արևելյան այգեվետ ափին։
Գծային հանրահաշիվ
Պատմություն
Վեկտորական տարածության ժամանակակից և ավելի ճշգրիտ առաջին սահմանումը տվել է Պեանոն 1888 թվականին ։ 1900 թվականին ի հայտ եկավ վերջավոր չափանի վեկտորական տարածության գծային ձևափոխությունների տեսությունը։ Գծային հանրահաշիվն իր ժամանակակից տեսքը ստացել է քսաներորդ դարի առաջին կեսում, երբ շատ նախորդ դարերի շատ գաղափարներ և մեթոդներ ընդհանրացվեցին որպես աբստրակտ հանրահաշիվ։ Կոմպյուտերների զարգացումը տարավ Գաուսյան բացառման և մատրիցաների տարանջատման արդյունավետ ալգորիթմների հետազոտությանը, և գծային հանրահաշիվը դարձավ մոդելավորման և նմանակման էական գործիք ։
Խժիշկ
Պատմություն
Խժիշկում պաշտոնավարել է գրիչ, նկարիչ, տաղասաց եպիսկոպոս Զաքարիա Գնունյանցը (XVI դար)։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել և բնաջնջվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 110 տուն հայ բնակիչ։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
F
դաշտի վրա (հաճախ իրական թվերի դաշտ) վեկտորական տարածությունը, դա երկու բինար գործողություններով հագեցած
Խժիշկ
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Խժիշկն ուներ Ս. Ստեփանոս անունով եկեղեցի։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
V
բազմությունն է, որ բավարարում է հետևյալ աքսիոմներին։
Խժիշկ
Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
v
Միքայել Արզումանյան
Միքայել Ալբերտի Արզումանյան (հուլիսի 12, 1973, Ստեփանակերտ), հայ ռազմական գործիչ, Արցախի պաշտպանության բանակի գեներալ-լեյտենանտ, Արցախի Հանրապետության պաշտպանության նախարար–Պաշտպանության բանակի հրամանատար ։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
և
w
Միքայել Արզումանյան
Գործունեությունը
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1999)։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
գումարման արդյունքում ստանում ենք երրորդ
Միքայել Արզումանյան
Գործունեությունը
2000-2004 թվականներին՝ զորամասի հրամանատար, 2004 թվականից՝ ՌԴ ՊՆ ռազմական ակադեմիայի ունկնդիր։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
v + w
վեկտորը։ Երկրորդ, սկալյար արտադրյալ գործողությունը, կամայական սկալյարի
Միքայել Արզումանյան
Գործունեությունը
Արզումանյանը մասնակցել է Մարտակերտի, Ֆիզուլիի, Ասկերանի, Քելբաջարի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
a
սկալյարի և կամայական
Միքայել Արզումանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
կամայական վեկտորներ են
-ից, իսկ
b
կամայական սկալյարներ
դաշտից ։
Առաջին չորս աքսիոմները նշանակում են, որ
-ն գումարման նկատմամբ աբելյան խումբ է։
Հացավան
Հացավան (նախկին անվանումը՝ Սիսիան), գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիան քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևմուտք։ Գյուղը գտնվում է Որոտանի ավազանի Զոհաջուր գետի ձախ ափին, մարզկենտրոնից 112 կմ հյուսիս–արևմուտք, ծովի մակերևույթից 1775 մետր բարձրության վրա։
Գծային հանրահաշիվ
Վեկտորական տարածություն
Վեկտորական տարածության տարրերը տարբեր բնույթ ունեն։ Օրինակ, դրանք կարող են լինել հաջորդականություններ, ֆունկցիաներ, բազմանդամային օղակներ կամ մատրիցաներ։ Գծային հանրահաշիվը վերաբերում է հատկություններին, որոնք ընդհանուր են բոլոր վեկտորական տարածությունների համար։
Հացավան
Նախկինում Սիսիան անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից՝ Սիսիանի շրջանի։ Վերանվանվել է Հացավան 1940 թ. մարտի 2-ին ։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի մեջ։
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային կուլտուրաների, ծխախոտի մշակությամբ և անասնապահությամբ։ Այստեղ պահպանվել են «Սիրունքար» գյուղատեղին, հին կամուրջը, «Բերդ» գյուղի ավերակները։ Հացավանի շրջակայքում են գտնվում Վասակաբերդ կոչվող ամրոցի ավերակները, ինչպես նաև հին գերեզմանոց։
Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Հացավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 253, առկա բնակչությունը՝ 185 մարդ ։ Մինչև 1918 թ. գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ՝ հայերով ։ Հացավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Գծային հանրահաշիվ
Գծային արտապատկերումներ
V
W
երկու վեկտորական տարածություններ են F դաշտի վրա, գծային արտապատկերումը այն արտապատկերումն է, որ
որը համատեղելի է գումարման և սկալյար արտադրյալի հետ, այսինքն
տարածության կամայական վեկտորների
u,v
և F դաշտի
a
սկալյարի համար։
Սա ենթադրում է
-ի ցանկացած
u, v
a, b
սկալյարների համար, տեղի ունի
Երբ երկու վեկտորական տարածությունների միջև բիյեկտիվ գծային արտապատկերում գոյություն ունի (այսինքն երկրորդ տարածության կամայական վեկտոր կապված է առաջին տարածության ճիշտ մեկ վեկտորի հետ), ապա երկու տարածություններն իզոմորֆիկ են։ Քանի որ իզոմորֆիզմը պահպանում է գծային կառուցվածքը, ուստի երկու վեկտորական տարածությունները գծային հանրահաշվի տեսանկյունից "ըստ էության նույնն են"․ այն իմաստով որ վեկտորական տարածության հատկությունների միջոցով դրանք չեն կարող տարբերակվել։ Գծային հանրահաշվի էական հարցն է, արդյոք գծային արտապատկերումը իզոմորֆ է, թե ոչ, և եթե այն իզոմորֆիզմ չէ, ապա դրա արժեքների բազմության և զրոյի արտապատկերվող տարրերի բազմության գտնելը, կոչվում է արտապատկերման կեռնել։ Բոլոր այս հարցերը կարելի է լուծել Գաուսի մեթոդով կամ այս ալգորիթմի այլ տարբերակով։
Ենթատարածություններ, ինտերվալ և բազիս
Վեկտորական ենթաբազմությունների ուսումնասիրությունը, որոնք իրենք էլ վեկտորական տարածություններ են կիրառվող գործողությունների համար, հիմնարար է, ինչպես բազմաթիվ մաթեմատիկական կառուցվածքների համար։ Այս ենթաբազմությունները կոչվում են գծային ենթատարածություններ։ Ավելի ճշգրիտ, V վեկտորական տարածության գծային ենթատարածությունը F դաշտի նկատմամբ V-ի W ենթաբազմությունն է, այնպես որ կամայական u, v վեկտորների համար W-ից, և կամայական a սկալյարի համար F-ից,
u + v
,
au
վեկտորներ են W-ից։ (Այս պայմանները բավարար են ենթադրելու, որ W-ն վեկտորական տարածություն է։)
Օրինակ, գծային արտապատկերման պատկերը և 0-ի հակադարձ պատկերը, արտապատկերմամբ, գծային ենթատարածություններ են։
Ենթատարածություններ ձևավորելու մեկ այլ կարևոր եղանակ է դիտարկել S վեկտորների բազմության բոլոր գծային կոմբինացիաները՝ բոլոր գումարների բազմությունը որտեղ
v1, v2, ..., vk
a1, a2, ..., ak
պատկանում են F-ին, ձևավորում է գծային ենթատարածություն, որ կոչվում է S-ի գծային ծածկույթ։ The span of S-ի սպանը նաև այն պարունակող գծային ենթատարածությունների հատումն է։ Այլ կերպ ասած այն (ամենափոքրը ներառման հարաբերության համար) S-ը պարունակող գծային տարածություն է։
Վեկտորների բազմությունը, որ ընդգրկում է վեկտորական տարածություն, կոչվում է ընդգրկող բազմություն, կամ գեներացնող բազմություն։ Եթե If a spanning set S գեներացնող բազմությունը գծային կախյալ է (այսինքն գծային անկախ չէ), ապա S-ի որևէ w տարր, S-ի այլ տարրերի ընդլայնման մեջ է, եթե w-ն S-ից հեռացնենք, ապա ընդլայնումը չի փոխվի։ Կարելի է S-ից այնքան տարր հեռացնել, մինչև ստանանք գծային անկախ ընդլայնված բազմություն։ Գծային անկախ բազմությունը, որ ծնում է V վեկտորական տարածությունը, կոչվում է
S
-ը գծային անկախ բազմություն է, իսկ T-ն ընդգրկող բազմություն է, այնպես որ, ապա գոյություն ունի B բազիս, որ
V
վեկտորական տարածության ցանկացած երկու բազիս ունեն միևնույն հզորությունը, որը կոչվում է
վեկտորական տարածության չափ։ Սա վեկտորական տարածության չափի թեորեմն է։ Ավելին, միևնույն F դաշտի վրա, երկու վեկտորական տարածություններ իզոմորֆ են, միայն և միայն այն դեպքում, եթե նրանք միևնույն չափն ունեն ։
Եթե
-ի որևէ բազիս (հետևաբար և յուրաքանչյուր բազիս) վերջավոր թվով տարրեր ունի, ապա
-ն վերջավոր չափանի վեկտորական տարածություն է։ Եթե
U
-ն
-ի ենթաբազմություն է, ապա
dim U ≤ dim V
։
U = V
Եթե U1-ն և U2-ն V-ի ենթաբազմություններ են, ապա
որտեղ U_1+U_2 նշանակում է -ի ընդլայնում ։
Մատրիցաներ
Մատրիցաները հնարավորություն են ընձեռնում գործողություններ իրականացնել վերջավոր վեկտորական տարածությունների և գծային արտապատկերումների հետ։ Մատրիցաների տեսությունը, հետևաբար, գծային հանրահաշվի կարևոր մասն է։
Ենթադրենք V-ն վերջավոր չափանի վեկտորական տարածություն է
F
դաշտի վրա,
(v1, v2, ..., vm)
-ն
V
-ի բազիսն է (այսպիսով m-ը
-ի չափն է)։ Համաձայն բազիսի սահմանման F^m, բիյեկցիան է, F-ի m տարրերի հաջորդականությունների բազմության արտապատկերումը V-ի վրա։ Սա վեկտորական տարածությունների իզոմորֆիզմ է, եթե F^m պահպանում է վեկտորական տարածության ստանդարտ կառուցվածքը, որտեղ վեկտորների գումարման և սկալյարով բազմապատկման գործողությունները իրականացվել են կոմպոնենտ առ կոմպոնենտ։
Այս իզոմորֆիզմը թույլ է տալիս վեկտորը ներկայացնել այդ իզոմորֆիզմի նկադմամբ իր ինվերս պատկերով, այսինքն կամ կոորդինատային վեկտորով, կամ սյուն մատրիցայով։ Ենթադրենք W-ն մեկ այլ վերջավոր չափանի վեկտորական տարածություն է (հնարավոր է նույն), բազիսով, W-ից V f գծային արտապատկերումը լավ  ներկայացվում է բազիսային տարրերի վրա, այսինքն  Այսպիսով f արտապատկերումը ներկայացվում է սյունակ մատրիցների տողով։ Այսինքն, եթե for
j = 1, ..., n
Մատրիցաների բազմապատկումը սահմանվում է հետևյալ կերպ․ երկու մատրիցաների արտադրյալը մատրիցա է, որը համապատասխան արտապատկերման ֆունկցիաների սուպերպոզիցիայի միջոցով ստացված ֆունկցիայի մատրիցան է։ Մատրիցայի և սյուն մատրիցայի արտադրյալը սյուն մատրիցա է, որ ներկայացնում է արտապատկերման արդյունքը տված վեկտորի վրա։ Դրանից հետևում է, որ վերջավոր չափանի վեկտորական տարածության տեսությունը և մատրիցաների տեսությունը միևնույն հասկացության ներկայացման երկու տարբեր լեզուներ են։
Երկու մատրիցաներ, որոնք միևնույն գծային ձևափոխությունները ներկայացնում են տարբեր բազիսների օգնությամբ, կոչվում են նման։ Համապատասխանաբար, երկու մատրիցաներ նման են, եթե մեկը կարելի է ձևափոխել մյուսին տարրական տող և սյուն գործողությունների միջոցով։ W-ից V գծային արտապատկերումը ներկայացնող մատրիցայի համար, տողի գործողությանը համապատասխանում է V-ի բազիսի փոփոխությանը, իսկ սյան գործողությունը W-ի բազիսի փոփոխությանը։ Միավոր մատրիցային նման յուրաքանչյուր մատրիցա, հնարավոր է սահմանակից է զրո տողերի և զրո սյուների։ Վեկտորական տարածության տերմիններով, սա նշանակում է, որ ցանկացած W-ից V գծային արտապատկերման համար, գոյություն ունի բազիս, W-ի բազիսի մասն է, բիյեկտիվորեն արտապատկերվում է V-ի բազիսի մի մասի վրա, և and that the remaining basis elements of W-ի մնացած բազիսի տարրերը, եթե մնացել են, արտապատկերվում են զրոյի (սա գծային հանրահաշվի ֆունդամենտալ թեորեմի արտահայտման ձևն է)։ գաուսի մեթոդը այս տարրական գործողությունները գտնելու հիմնական ալգորիթմն է և այս թեորեմի ապացույցը։
Գծային համակարգեր
Գծային հավասարումների համակարգերը գծային հանրահաշվի հիմնարար մաս են կազմում։ Պատմականորեն գծային հանրահաշիվը և մատրիցաների տեսությունը ստեղծվել են այսպիսի համակարգեր լուծելու համար։ Գծային հանրահաշվի ժամանակակից՝ վեկտորական տարածությունների և մատրիցաների միջոցով ներկայացման մեջ, շատ խնդիրներ կարող են ներկայացվել գծային համակարգերի տերմիններով։ Օրինակ, ենթադրենք գծային համակարգ է։ Այսպիսի համակարգին համապատասխան մատրիցան և իր աջ անդամ վեկտորը
Ենթադրենք T-ն M մատրիցային համապատասխանող գծային ձևափոխությունն է։
(S)
համակարգի լուծումը վեկտորն է, այնպես որ այսինքն v-ի նախապատկերի տարրը ըստ T-ի։
Ենթադրենք
(S')
-ը ասոցիատիվ համասեռ համակարգ է, որտեղ հավասարումների աջ մասերը զրոյացվել են։
T
-ի կեռնելի տարրերն են, կամ համարժեքորեն M։
Գաուսի մեթոդը բաղկացած է ընդլայնված մատրիցայի նկատմամբ տողերի տարրական գործողություններից այն տեղավորելու նվազեցված տողերի մեջ։ Այս տողային գործողությունները հավասարումների համակարգի լուծումների բազմությունը չեն փոխում։ Օրինակում նվազեցված էշելոնի ձևն է որ ցույց է տալիս
-ի եզակի լուծում ունենալը։
Գծային համակարգերի այս մատրիցային ինտերպրետացիայից հետևում է, որ նույն մեթոդը կարելի է կիրառել գծային համակարգերի լուծման, մատրիցաների նկատմամբ շատ գործողությունների և գծային ձևափոխությունների համար, որոնք ներառում են մատրիցաների ռանգերի, կեռնելների, հակադարձ մատրիցաների հաշվարկը։
Էնդոմորֆիզմներ և քառակուսային մատրիցաներ
Գծային էնդոմորֆիզմը դա գծային ձևափոխություն է, որը V վեկտորական տարածությունն արտապատկերում է ինքն իր վրա։ Եթե V-ը n տարրերից կազմված բազիս ունի, այդպիսի էնդոմորֆիզմը ներկայացվում է n չափանի քառակուսի մատրիցայով։
Ընդհանուր գծային արտապատկերումների համեմատ, գծային էնդոմորֆիզմները և քառակուսի մատրիցաները որոշ առանձնահատկություններ ունեն, որոնք դրանց ուսումնասիրությունը դարձնում են գծային հանրահաշվի կարևոր մաս։ Այն օգտագործվում է մաթեմատիկայի տարբեր ճյուղերում, ներառյալ երկրաչափական ձևափոխությունները, կոորդինատների փոփոխությունները, քառակուսային ձևերը և այլն։
Դետերմինանտ
Քառակուսի մատրիցայի դետերմինանտը բազմանդամային ֆունկցիա է, այն և միայն այն ժամանակ, երբ հակադարձ մատրիցայի դետերմինանտը զրո չէ։ Սա բխում է նրանից, որ մատրիցաների արտադրյալի դետերմինանտը դետերմինանտների արտադրյալն է և հետևաբար մատրիցան հակադարձելի է այն և միայն այն դեպքում, եթե նրա դետերմինանտը հակադարձելի է։ Կրամերի մեթոդը, n անհայտով n գծային հավասարումների համակարգի լուծումը դետերմինանտների տերմիններով արտահայտում է փակ ձևով։ Կրամերի մեթոդը օգտակար է լուծման մասին դատողություններ անելու համար, սակայն, բացի
n = 2
կամ
, այն հազվադեպ է օգտագործվում լուծումը գտնելու համար, քանի որ Գաուսի մեթոդն ավելի արագ ալգորիթմ է տալիս։
The Էնդոմորֆիզմի դետերմինանտը էնդոմորֆիզմը որոշ կարգավորված բազիսի տերմիններով ներկայացվող մատրիցայի դետերմինանտն է։ Այս սահմանումն իմաստ ունի քանի որ այս դետերմինանտն անկախ է բազիսի ընտրությունից։
Իրական արժեքներ և իրական վեկտորներ
Եթե f-ը V վեկտորական տարածության գծային էնդոմորֆիզմ է F դաշտի վրա, ապա f-ի իրական վեկտորը դա v ոչ զրոյական վեկտորն է V-ից, այնպես որ
f(v) = av
որևէ a սկալյարի համար F-ից։ a սկալյարը f-ի ինքնարժեքն է։
Եթե V-ն վերջավոր վեկտորական տարածություն է և բազիսն էլ ընտրված է is finite, and a basis has been chosen, f ֆունկցիան և v վեկտորը համապատասխանաբար կարող են ներկայացվել M քառակուսի մատրիցայով և z սյուն մատրիցայով։ Իրական վեկտորներ և իրական արժեքներ ներկայացնող հավասարումը հետևյալ տեսքն է ընդունում։ I միավոր մատրիցան օգտագործելով, որի բոլոր տարրերը զրո են, բացառությամբ գլխավոր անկյունագծի, որոնք հավասար են մեկի, հավասարաումը կարող է ներկայացվել Քանի որ z-ը ենթադրվում է, որ զրո չէ, ինչը նշանակում է, որ
M – aI
-ը եզակի մատրիցա է և հետևաբար \det(M-aI) հավասար է զրոյի։ Այսպիսով իրական արժեքները բազմանդամի արմատներն են։ Եթե V-ն n չափանի վեկտորական տարածություն է, այն n աստիճանի մոնիկ բազմանդամ է, որ կոչվում է մատրիցան (կամ էնդոմորֆիզմը) բնութագրող բազմանդամ, և ամենաշատը գոյություն ունեն n իրական արժեքներ։
Եթե f-ի մատրիցայի համար գոյություն ունի միայն իսկական վեկտորներից կազմված բազիս, ապա մատրիցան այդ բազիսի վրա շատ պարզ կառուցվածք ունի, այն անկյունագծային մատրիցա է, որի գլխավոր անկյունագծի գրառումներն իսկական արժեքներ են, իսկ մյուս գրառումները՝ զրո։ Այս դեպքում էնդոմորֆիզմն ու մատրիցան կոչվում են անկյունագծային։ Ավելի ընդհանուր, էնդոմորֆիզմն ու մատրիցան կոչվում են անկյունագծային, եթե դրանք անկյունագծայինեն դառնում սկալյարների դաշտն ընդլայնելուց հետո։ Այս ընդլայնման տեսանկյունից եթե բնութագրող բազմանդամը քառակուսի մատրիցա չէ, ապա մատրիցան անկյունագծային է։
Երկակիություն
Գծային ձևը V վեկտորական տարածության գծային արտապատկերումն է F դաշտի վրա F-ի սկալյարների դաշտին, որ ինքնին դիտարկվում է որպես վեկտորական տարածություն։ Equipped by pointwise addition and multiplication by a scalar, the linear forms form a vector space, called the dual space of V, and usually denoted V^*.
If is a basis of V (this implies that V is finite-dimensional), then one can define, for
i = 1, ..., n
j ≠ i
. These linear maps form a basis of V^*, called the dual basis of (If V is not finite-dimensional, the v^*_i may be defined similarly; they are linearly independent, but do not form a basis.)
For v in V, the map is a linear form on V^*. This defines the canonical linear map from V into V^{**}, the dual of V^*, called the bidual of V. This canonical map is an isomorphism if V is finite-dimensional, and this allows identifying V with its bidual. (In the infinite dimensional case, the canonical map is injective, but not surjective.)
There is thus a complete symmetry between a finite-dimensional vector space and its dual. This motivates the frequent use, in this context, of the bra–ket notation for denoting
f(x)
.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գծային հանրահաշիվ
Սոլ Կրիպկե
Սոլ Կրիպկե (Saul Aaron Kripke, ), ամերիկացի փիլիսոփա և տրամաբան, Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանի բարձրագույն դպրոցի և համալսարանական կենտրոնի վաստակավոր պրոֆեսոր։ Փիլիսոփայության և տրամաբանության համար Ռոլֆ շոկի մրցանակի դափնեկիրը (2001)` Կրիպկեն, ըստ հարցումներից մեկի, մտնում է վերջին 200 տարվա մեծ ներդրում ունեցած փիլիսոփաների տասնյակի մեջ։
Հիմնական աշխատանքները մաթեմատիկական տրամաբանության, լեզվի փիլիսոփայության, մաթեմատիկայի փիլիսոփայության, մետաֆիզիկայի, իմացաբանության, բազմությունների տեսության վերաբերյալ են։