cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կլանման սպեկտր
Կիսահաղորդիչներ
Կիսահաղորդիչների մեջ կարելի է դիտել լույսի կլանման հետևյալ տեսակները, որոնք ամենակարևոր դերն են խաղում պինդ նյութի հատկությունների և մասնիկների ուսումնասիրության մեջ.
Մատտեո Ռենցի
Մատտեո Ռենցին (Matteo Renzi, ), ), Իտալիայի վարչապետ։ Ծնվել է՝ 1975 թվականի հունվարի 11-ին՝ Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում։ 2009 թվականի հունվարի 22-ից մինչ 2014 թվականի մարտի 24-ը եղել է Ֆլորենցիայի քաղաքապետը։ 2014 թվականի փետրվարի 22-ից մինչև 2016 թվականի դեկտեմբերը եղել է Իտալիայի վարչապետը ։ Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։
Հակիրճ տեղեկատվություն
Մատտեո Ռենցին վարչապետի պաշտոնից հրաժարական է տվել այն բանից հետո, երբ իր ներկայացրած սահնանադրական բարեփոխումների նախագիծը մերժվել է 2016 թվականի դեկտեմբերին անցկացված համաժողովրդական հանրաքվեի արդյունքներով։ 2013-2018 թթ., կարճատև ընդմիջումներով, նա եղել է Իտալիայի ժողովրդավարական կուսակցության քարտուղարը։ 2018 թվականին Իտալիայում անցկացված համընդհանուր ընտրություններում կուսակցության կրած պարտությունից հետո հրաժարվել է նաև կուսակցության քարտուղարի պաշտոնից։ Մինչ այդ՝ 2004-2009 թթ. եղել է Ֆլորենցիայի մարզի նախագահը, իսկ 2009-2014 թթ.՝ Ֆլորենցիայի քաղաքապետը ։ 2018 թվականի մարտ ամսից դարձել է Իտալիայի սենատի անդամ ։
Իտալիայի կառավարության ղեկավար նշանակվելով 39 տարեկան և 42 օրական հասակում՝ Ռենցին փաստորեն եղել է Իտալիայի ամենաերտասարդ վարչապետը (52 օրով ավելի երիտասարդ է եղել, քան Բենիտո Մուսոլինին, ով այդ բարձր պաշտոնն ստանձնել է 1922 թվականին), ինչպես նաև՝ եղել է G7-ի՝ Յոթնյակի երկրների ամենաջահել ղեկավարը։ Իտալիայում առաջինն է եղել, ով քաղաքապետի պաշտոնից միանգամից նշանակվել է վարչապետի պաշտոնին։ Հաճախ նրան անվանում են Եվրոպայի սոցիալիստական կուսակցության de facto առաջնորդ՝ հակադրված Եվրոպայի ժողովրդական կուսակցությանն ու Անգելա Մերկելին (այս երկու առաջնորդներին հաճախ անվանում են Merkenzi)   : 2014 թվականին ամերիկյան Fortune ամսագիրը 40-ից ցածր տարիք ունեցող աշխարհի ամենաազդեցիկ անձանց ցանկում Ռենցիին հատկացրել է երրորդ տեղը, իսկ Foreign Policy-ն նրան ներառել է Top 100 Global Thinkers ցուցակում  ։  Ավելին պետք է ասել. Ռենցին հայտնի է il Rottamatore (մենամարտող, մարտնչող) մականունով, որին արժանացել է Իտալիայի քաղաքական ողջ հաստատությունը՝ իսթաբլիշմենթը նորացնելու իր հավակնոտ (ամբիցիոզ) ձգտումների համար ։
Քաղաքական դիտորդները Ռենցիին համարում են կենտրոնամետ և ազատական՝ centrist և liberal : Վարչապետի պաշտոնում Ռենցիի գտնված տարիների նրա ղեկավարած կաբինետը մի շարք բարեփոխումներ է նախաձեռնել՝ երկրի ընտրական համակարգը փոփոխելու, աշխատանքային օրենսդրությունը բարելավելու և տնտեսության խթանմանը առավելագույն արդյունավետությամբ ծառայեցնելու, քաղաքացիական դատավարության համակարգը պարզեցնելու, վարչարարությունն ընդհանրապես բարեփոխելու նպատակներով, ինչպես նաև վերացրել է մի շարք մանր հարկեր ։
Տեսանյութեր
Կատեգորիա:Իտալիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Ֆլորենցիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
(5703) Հևելիուս
(5703) Հևելիուս (Hevelius), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի նոյեմբերի 15-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,584209 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1332 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0352 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1517,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237253 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,26° անկյուն։
Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 1978
1978 թ. Աֆրիկայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիան անցկացրեց աֆրիկյան ազգերի գավաթի 11-րդ խաղարկությունը։ Գանան երկրորդ անգամ ընդունեց մրցաշարը։ Հանդիպումները տեղի ունեցան մարտի 5-ից մինչև մարտի 16-ը Ակրա և Կումասի քաղաքներում։ Այս խաղարկության ձևաչափը նախորդի համեմատ փոփոխություն կրեց։ Վերադարձվեց 1970-1976 թթ. ընթացքում անցկացված չորս խաղարկությունների ձևաչափը, ըստ որի՝ 4-ական հավաքականներից կազմված երկու խմբերից յուրաքանչյուրում հաղթող երկու հավաքականներ շարունակում էին պայքարը կիսաեզրափակիչում, որի արդյունքում էլ որոշվում էին երրորդ տեղի համար հանդիպման և եզրափակիչի մասնակիցները։
Խումբ A
Հանդիպումների արդյունքները
Խումբ B
Հանդիպումների արդյունքները
Սաղմոսարան (1923)
Սաղմոսարան (1923), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1923 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1576 թվականին։ Ծաղկող՝ Աթանաս։ Ստացողը եղել է Հովհաննես կաթողիկոս Աղվանիցը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 28,7X20 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 178 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ (նկար՝ Դավիթ մարգարե)։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի 173ա, 173բ, ծաղկողի՝ 7ա, հետագայի՝ 45բ (1597 թ.), 45բ, 56բ, 167բ, 178 (1604 թ.), 1ա (1611 թ.), 178ա (1623 թ.), պահպանակ Ա (1624 թ.), 1ա (1639 թ.), 177բ (1641 թ.), նորոգողի՝ 142ա (1662թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Յումկա
Յումկա (Юмка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սվեչինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յումա գետի ձախ ափին՝ 57 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է հարավ Պլոտնիկի գյուղում, Սվեչա գյուղից 14 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևելք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Սան Ֆրանցիսկո (ծովախորշ)
Սան Ֆրանցիսկո (San Francisco Bay), ծովախորշ Խաղաղ օվկիանոսում, ԱՄՆ-ի ափերին։ Օվկիանոսի հետ կապված է Ոսկե դարպաս նեղուցով։ Երկարությունը 88 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 20 կմ, խորությունը՝ 2-5 մետրից մինչև 19 մ։ Խորշի մեծ մասը ծանծաղ է։ Սան Ֆրանցիսկո են թափվում Սակրամենտո և Աան Խոակին գետերը։ Խորշի արևմտյան ափին է գտնվում Սան Ֆրանցիսկոն, արևելյան ափին՝ Օքլենդ, Բերքլի, Ռիչմոնդ քաղաքները։ Սան Ֆրանցիսկո խորշի վրա գցված են կամուրջներ։
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով
Այսքան բան
«Այսքան բան», 2017 թվականին «Դարակ» հրատարակչության հրատարակած Զորայր Խալափյանի անտիպ ստեղծագործությունների ժողովածուն։ 352 էջ։ Խմբագիր՝ Աշոտ Գաբրիելյան, նկարչական ձևավորումը՝ Թեմիկ Խալափյանի, համակարգչային ձևավորումը՝ Աշոտ Խալափյանի, սրբագրիչ՝ Հերիքնազ Հարությունյան։ Գիրքը կազմել է Թեմիկ Խալափյանը։
Գրքի հանձնարարականը
Զորայր Խալափյանի հոդվածների և էսսեների այս ժողովածուն ընդգրկում է հեղինակի ինչպես մամուլում տպագրված հրապարակումները, այնպես էլ անտիպ ստեղծագործությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 գրքեր Կատեգորիա:Դարակ հրատարակչության գրքեր
Սան Վիտորե Օլոնա
Սան Վիտորե Օլոնա (San Vittore Olona), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում ։
Բնակչությունը 7440 մարդ է։ Բնակչության խտությունը՝ 2480 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 28028, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0331։ Բնակավայրում անց է կացվում միջազգային «Հինգ ջրաղացներ» (Cinque Mulini) կրոսի մրցությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Փորոքային ֆիբրիլյացիա
Փորոքային ֆիբրիլյացիա (ՓՖ), երբ սիրտը նորմալ արտամղելու փոխարեն քաոտիկ կծկվում է՝ փորոքներում էլեկտրական ակտիվության խանգարման հետևանքով ։ Դա սրտի ռիթմի խանգարման տարատեսակ է ։ Փորոքային ֆիբրիլյացիան հանգեցնում է սրտի կանգի, որն ուղեկցվում է գիտակցության կորստով և պուլսի բացակայությամբ ։ Բուժման բացակայության դեպքում բերում է մահվան ։ ՓՖ-ն հանդիպում է սրտի կանգով հիվանդների 10 %-ի մոտ ։
ՓՖ-ն կարող է առաջանալ հետևյալ պատճառներից՝ սրտի իշեմիկ հիվանդության, սրտի փականային հիվանդություններ, կարդիոմիոպաթիա, Բրուգադա համախտանիշ, երկար QT համախտանիշ, էլեկտրահարություն կամ ներգանգային արնահոսություն ։ Ախտորոշումը կատարվում է էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ) միջոցով, որը ցույց է տալիս անկանոն չձևավորված QRS կոմպլեքսներ՝ առանց որևէ հստակ P ատամիկների ։ Կարևոր է տարբերակիչ ախտորոշում անցկացնել torsades de pointes-ի հետ ։
Բուժումն իրականացվում է սիրտ-թոքային վերակենդանացման (CPR) և դեֆիբրիլյացիայի միջոցով ։ Երկֆազ դեֆիբրիլյացիան կարող է լինել ավելի արդյունավետ քան մոնոֆազը ։ Ադրենալին կամ ամիոդարոն կարող է տրվել, եթե նախնական բուժումը արդյունավետ չէ ։ Գոյատևման տոկոսը այն անձանց մոտ, ովքեր չեն գտնվել հիվանդանոցում, երբ սկսվել է ՓՖ, կազմում է մոտ 17 %, իսկ հիվանդանոցում գտնվելու դեպքում՝ 46 % ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Փորոքային ֆիբրիլյացիան պատճառ է հանդիսանում սրտի կանգի և հանկարծակի սրտային մահվան։ Փորքների մկանները համաձայնեցված գագաթից դեպի արտատար ուղի կծկվելու փոխարեն կատարում են քաոտիկ կծկումներ, այդ պատճառով փորոքները չեն կարողանում արդյունավետ արտամղել արյուն, և, հետևաբար, ՓՖ-ն որակվում է որպես սրտի կանգ։ Առանց բուժման՝ փորոքային ֆիբրիլյացիան արագ բերում է մահվան, քանի որ կենսական կարևոր օրգանները, այդ թվում և սիրտը, չեն ստանում անհրաժեշտ քանակի թթվածին, ինչի հետևանքով հիվանդների մոտ առկա է գիտակցության բացակայություն։ Մինչև սրտի կանգը հիվանդները կարող են գանգատվել տարբեր ախտանշաններից՝ կախված հիմնական պատճառից։
Պատճառներ
ՓՖ-ն նկարագրվել է որպես ստի քաոտիկ չհամաձայնեցված էլեկտրական ակտիվություն։ Ավելի ամբողջական սահմանումը այն է, որ ՓՖ-ն սրտի չհամաձայնեցված, քաոտիկ էլեկտրական ակտիվությունն է, որն արտահայտվում է ԷՍԳ-ի վրա ալիքների՝ ձևի, չափի և ուղղվածության անընդհատ փոփոխությամբ ։
ՓՖ-ն ամենից հաճախ ծագում է հիվանդ սրտում և ճնշող մեծամասնությունում սրտի իշեմիկ հիվանդության դրսևորում է։ Փորոքների ֆիբրիլյացիան դրսևորվում է նաև կարդիոմիոպաթիա, միոկարդիտ և այլ սրտային հիվանդություններ ունեցող անձանց մոտ։ Բացի այդ, պատճառ կարող են հանդիսանալ էլեկտրոլիտային դիսբալանսը, կարդիոտոսքիկ դեղորայքով գերդոզավորումը, ջրահեղձությունը և զանգվածային վնասվածքները ։ Հարկ է նաև նշել, որ ՓՖ-ն կարող է առաջանալ ակնհայտ ախտաբանություն չունեցող սրտում և այս դեպքում կոչվում է իդիպաթիկ։
Իդիոպաթիկ ՓՖ-ն հանդիպում է արտահիվանդանոցային սրտի կանգի ժամանակ՝ մոտավորապես 1 % դեպքերում, ինչպես նաև ինֆարկտի հետ չկապված ֆիբրիլյացիաների 3-9 % դեպքերում և 40 տարեկանից երիտասարդ ՍԹՎ-ի ենթարկված մարդկանց 14 % դեպքերում ։ Վերջերս նկարագրված այնպիսի համախտանիշներ, ինչպիսին է Բրուգադա համախտանիշը, կարող է պատկերացում տալ իդիոպաթիկ ՓՖ-ի առաջացման մեխանիզմի մասին։ Բրուգադա համախտանիշին բնորոշ է հանգստի ԷՍԳ-ում Հիսի խրձի աջ ոտիկի պաշարման (RBBB) և V1-V3 արտածումներում ST սեգմենտի էլևացիա պատկեր ։ Այս համախտանիշի ժամանակ մեծանում է հանկարծակի սրտային մահվան ռիսկը։
Ակնհայտ է, որ գոյություն ունեն ֆիբրիլյացիայի առաջացման մեխանիզմներ, որոնք մենք չենք կարող լիովին գնահատել և հասկանալ։ Հետազոտողները ուսումնասիրում են հանկարծակի սրտային մահվան հիմքում ընկած մեխանիզմների հայտնաբերման և հասկանալու նոր մեթոդներ՝ սրտային հիվանդության նշաններ չունեցող մարդկանց շրջանում ։
Ավտոմատիզմ
Ավտոմատիզմը մկանաթելի ինքնաբուխ գրգիռ առաջացնելու հատկությունն է։ Հիպօքսիայի արդյունք կարող է դառնալ սրտամկանի բջիջների գերդրդվածությունը։ Այնուհետև նրանք կարող են գործել որպես ռիթմավարներ։ Փորոքներն այս դեպքում սկսում են խթանվել տարբեր օջախներից։ Սպիացած և մահացող հյուսվածքները ունակ չեն դրդվել, սակայն դրանք սովորաբար շրջապատված են դրդունակությամբ օժտված հիպօքսիկ հատվածով։ Այս ամենը կարող է բերել ռե-էնթրի առիթմիայի առաջացման։
Առիթմիայի զարգացման մեծ հավանականությամբ բջիջները սովորաբար ունենում են թաղանթային պոտենցիալի կորուստ։ Այսինքն՝ առավելագույն դիաստոլիկ պոտենցիալը ավելի քիչ բացասական է և, հետևաբար, ավելի մոտ է շեմային պոտենցիալին։ Բջջային ապաբևեռացումը կարող է լինել կալիումի իոնների բարձր արտաքին խտությամբ, նատրիումի իոնների ներբջջային խտության նվազումով, նատրիումի հանդեպ թափանցելիության բարձրացմամբ կամ կալիումի թափանցելիության նվազեցմամբ։
Սրտամկանի բջիջները կարող են հայտնվել տարբեր միջավայրերում։ Նորմալ բջիջները կարող են լինել հիպերկալիեմիայի պայմաններում, ոչ նորմալ բջիջները կարող են լինել նորմալ միջավայրում։ Օրինակ՝ բուժված սրտամկանի ինֆարկտի դեպքում ոչ նորմալ բջիջները կարող են ենթարկվել ոչ նորմալ միջավայրի ազդեցության (թթվածնաքաղց)։ Այնպիսի պայմաններում, ինչպիսին է սրտամկանի իշեմիան, առիթմիայի հնարավոր մեխանիզմներից է K+ ներքին խտության իջեցումը, արտաքին խտության բարձրացումը, նորադրենալինի արտազատումը և ացիդոզը ։ Հիպերկալիեմիայի պայմաններում Ik1 կալիումական հոսանքի փոփոխության պատճառով առավելագույն դիաստոլիկ պոտենցիալը ապաբևեռացված է։
Ռե-էնթրի
Ռե-էնթիի կամ շրջանաձև շարժման դերը իրարից անկախ նկարագրել են Մայնսը և Գերրին ։ Մայնսը ստեղծեց դրդունակ հյուսվածքի օղ՝ հեռացնելով կատվաձկան նախասիրտը։ Գերրին ստեղծեց նմանատիպ օղ՝ կրիայի փորոքից։ Նրանք երկուսն էլ ցույց տվեցին, որ դրդունակ հյուսվածքի օղը ցանկացած հատվածում գրգռելիս, ապաբևեռացման ալիքները շարունակում են շարԺվել օղի ներսում։ Ալիքները վերջիվերջո հանդիպում են և չեզոքացնում են միմյանց, բայց, եթե առկա է ռեֆրակտեր շրջանով անցողիկ պաշարման հատված, որը արգելակել է մի ալիքի անցումը, բայց թույլ տվել մյուսի անցումը հետադարձ ճանապարհով, ապա առաջանում է շրջանաձև շարժում։ Դրա համար, սակայն, անհրաժեշտ է, որ լինի ինչ-որ տիպի անհամասեռություն։ Գործնականում դա կարող է լինել իշեմիկ կամ ինֆարկտի գոտի կամ սպիական հյուսվածք։
Ապաբևեռացման զարգացող ալիքը կարելի է պատկերացնել որպես երկբևեռ գլխով և պոչով։ Ռեֆրակտեր շրջանի տևողությունը և երկբևեռի որոշակի տարածք անցնելու համար անհրաժեշտ ժամանակը՝ տարածման արագությունը, որոշիչ է ռե-էնթրիի առաջացման մեխանիզմում։ Ռե-էնթրիի առաջացմանը նպաստող գործոններից են տարածման փոքր արագությունը և կարճ ռեֆրակտեր շրջանով հաղորդչական հյուսվածքի բավարար քանակ։ Սա թույլ կտա երկբևեռին հասնել ռեֆրակտեր հատվածին այն ժամանակ, երբ վերջինս արդեն ի վիճակի է ապաբևեռացման։
Այսպիսով՝ կլինիկական պրակտիկայում գործոնները, որոնք կարող են հանգեցնել ռե-էնթրի մեխանիզմի առաջացմանը, ներառում են հիպերտրիֆիայի կամ լայնացման միջոցով սրտի մեծացումը, դեղեր, որոնք փոփոխում են ռեֆրակտեր շրջանի երկարությունը և սրտի հիվանդությունների հատվածները։ Հետևաբար, փորոքային ֆիբրիլյացիայի հիմք կարող է լինել անցողիկ կամ մշտական պաշարումը։
Տրիգերային ակտիվություն
Տրիգերային ակտիվությունը կարող է առաջանալ հետապաբևեռացման հետևանքով։ Սրանք թաղանթների ապաբևեռացման տատանումներ են, որոնք առաջանում են նախորդող գործողության պոտենցիալներից։ Դրանք կարող են առաջանալ վերաբևեռացումից հետո և կոչվել վաղ կամ ուշ հետապաբևեռացում։ Ոչ բոլոր հետապաբևեռացումները կարող են հասնել պոտենցիալի շեմին, բայց եթե հասնում են, ապա բերում են մյուսների առաջացմանը և ինքնաբուխ շարունակմանը։
Հզորության սպեկտր
Ալիքների հաճախականությունը և հզորությունը (մեծությունը) կարող են արտահայտվել որպես հզորության սպեկտր։ Սա կարելի է արտահայտել որպես գերիշխող կամ գագաթնակետային հաճախականություն, այսինքն՝ մեծ ուժով հաճախականությունը կամ միջին հաճախականությունը, որը բաժանում է սպեկտրը երկու կեսի։
Հաճախականության վերլուծությունը ունի շատ այլ կիրառումներ բժշկության և սրտաբանության մեջ՝ ներառյալ սրտի ռիթմի փոփոխականության վերլուծությունը և սրտային ֆունկցիայի գնահատումը, ինչպես նաև տեսա- և ձայնային հետազոտությունների մեջ ։
Բուժում
Դեֆիբրիլյացիան հանդիսանում է փորոքային ֆիբրիլյացիայի հիմնական բուժումը, որի շնորհիվ էլեկտրական հոսանքը կիրառվում է ուղղակիորեն կամ արտաքին էլեկտրոդների միջոցով՝ նպատակ ունենալով ապաբևեռացնել բավարար քանակությամբ սրտամկան՝ փոխհամաձայնեցված կծկումների առաջացման համար։ Դրա օգտագործումը հաճախ թելադրվում է ամբողջ աշխարհում՝ մասնագիտացված կենսաապահովման միջոցառումների ալգորիթմների միջոցով, որը դասավանդվում է բժիշկների, բուժքույրերի և շտապ բուժօգնության աշխատակիցների համար, ինչպես նաև ամփոփում է դեղերի օգտագործումը՝ հիմնականում էպինեֆրին, դեֆիբրիլյացիայի ամեն երկրորդ անհաջող փորձից հետո, ինչպես նաեւ ՍԹՎ դեֆիբրիլյացիայի փորձերի միջև։ Չնայած մասնագիտացված կենսաապահովման միջոցառումների ալգորիթմները խրախուսում են դեղամիջոցների օգտագործումը, նրանք առաջին հերթին նշում են, որ դեֆիբրիլյացիան չպետք է հետաձգվի որևէ այլ միջամտության համար, և որ համապատասխան սիրտ-թոքային վերակենդանացումը պետք է մատուցվի նվազագույն ընդհատումով։
Որպես դեֆիբրիլյացիայի այլընտրանք՝ կարող է ծառայել բռունցքով պրեկորդիալ հարվածը։ Որոշ մասնագիտացած կենսապահովման ալգորիթմներ առաջ են քաշում դրա օգտագործումը մեկ անգամ և միայն այն դեպքերում, երբ վկա եք եղել ՓՖ-ի առաջացմանը, քանզի այս մեթոդի հաջողության հավանականությունը քիչ է և արագ նվազում է առաջին րոպեի ընթացքում։
Հիվանդները, ովքեր գոյատևում են փորոքային ֆիբրիլյացիայից և դրանից հետո լավ վերականգնվում են, հաճախ կարիք են ունենում իմպլանտացվող կարդիովերտեր-դեֆիբրիլյատորի տեղադրման, որը կարող է արագ իրականացնել այս նույն կյանքը փրկող դեֆիբրիլյացիան, եթե մեկ այլ դրվագ առաջանա հիվանդանոցից դուրս գտնվելու ժամանակ։
Համաճարակաբանություն
Հանկարծակի սրտային մահը աշխարհում մահվան ամենատարածված պատճառն է։ Միացյալ Թագավորությունում տարեկան լինում է ՀՍՄ-ի 70,000-90,000 դեպք՝ ընդամենը 2 % ապրելիությամբ ։ Այս մահերի մեծ մասի պատճառը սրտամկանի ինֆարկտի հետևանքով առաջացող փորոքային ֆիբրիլյացիան է ։ Փորոքային ֆիբրիլյացիայի ընթացքում սրտային արտամղումը զրոյանում է և անհապաղ միջոցառումների բացակայության պայմաններում՝ րոպեների ընթացքում է բերում է մահվան։
Պատմություն
Թե արդյոք դա փորոքային ֆիբրիլյացիայի նկարագրությունն է՝ դեռ վիճելի է ։ Հաջորդ արձանագրությունը գրանցվել է 3000 տարի անց՝ Վեզալիուսի կողմից, ով նկարագրել է կենդանիների մոտ մահվանից առաջ սրտի թրթռացող շարժումներ։
Այս դիտարկումների և նկարագրությունների կարևորությունը և կլինիկական նշանակությունը չէին ճանաչվում՝ մինչև 1842 թվականին Ջոն Էրիխսենի կողմից պսակային զարկերակի կապումից հետո բնութագրվեց փորոքային ֆիբրիլյացիա (Erichsen JE 1842)։ Դրանից հետո՝ 1850 թվականին, ֆիբրիլյացիան նկարագրվեց Լյուդվիգի և Հոֆայի կողմից, երբ նրանք ցույց տվեցին կենդանիների մոտ փորոքային ֆիբրիլացիայի սառաջացում սրտի վրա «Ֆարադի» (էլեկտրական) հոսանքի ազդեցությունից ։
1874 թվականին Էդմե Ֆելիքս Ալֆրեդ Վուլպիանը կիրառել է «թելիկային շարժում» տերմինը, որն օգտագործվել է նախասրտերի և փորոքների ֆիբրիլյացիան նկարագրելու համար ։ Ջոն Ա. Մակվիլիամը, ֆիզիոլոգ, ով եղել է Լյուդվիգի աշակերտը և հետագայում դարձել է Աբերդենի համալսարանի ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր, 1887 թվականին տվել է այս առիթմիայի ճշգրիտ նկարագրություն։ Այս սահմանումը կիրառվում է մինչ օրս և հետաքրքիր է նրանով, որ նախորդում է ԷՍԳ-ի օգտագործմանը։ Դրա նկարագրությունը հետևյալն է. «Փորոքների սրտամկանը ընկնում է առիթմիկ, անկանոն կծկման մեջ, որի ընթացքում լինում է արյան ճնշման մեծ անկում, փորոքները մեծանում են և լցվում արյամբ, քանի որ պատերի արագ, անկանոն շարժումը բավարար չէ պարունակությունը արտամղելու համար։ Սրտային պոմպը դադարում է բնականոն աշխատել, իսկ վերջին կենսական էներգիան սպառվում է նրա պատերի անկանոն, երկարատև և անօգուտ կծկումների վրա»։ Մակուիլլիամը երկար տարիներ ուսումնասիրել է ՓՖ-ն և առաջիններից մեկն է, ով ցույց է տվել, որ փորոքային ֆիբրիլյացիան կարող է դադարեցվել հոսանքի հարվածով ։
Այնուհետև՝ 1922 թվականին, Ջ․ Քերրը և Լ․ Բենդերը ԷՍԳ-ում ցույց են տվել փորոքային հաճախասրտություն, որը վերածվում է ՓՖ-ի ։ Ռե-էնթրի մեխանիզմը նկարագրվել է նաև ԴեԲոերի կողմից, ով ցույց է տվել, որ ՓՖ կարող է առաջանալ ուշ սիստոլայի ընթացքում գորտի սրտին հասցված էլեկտրական հարվածով ։ 1928 թվականին Կացցի կողմից բերվեց «R-ը T-ի վրա» տարբերակը ։ Սա 1940 թվականին Ուիգգերսի և Ուեգրիայի կողմից «խոցելի ժամանակաշրջան» է անվանվել՝ ուշադրություն սևեռելով T ատամիկի վրա առաջացող վաղաժամ փորոքային կծկումների վտանգավորության վրա։
ՓՖ-ի մեկ այլ սահմանում տրվել է 1940 թվականին Ուիգգերսի կողմից։ Նա նկարագրել է ՓՖ-ն՝ որպես «չհամաձայնեցված կծկում, որը, չնայած սրտամկանի բարձր նյութափոխանակությանը, անարդյունավետ է»։ Արդյունքում՝ արյան ճնշումը կտրուկ ընկնում է շատ ցածր մակարդակի, իսկ մահը վրա է հասնում 6-8 րոպեի ընթացքում՝ ուղեղի և ողնաշարի սակավարյունության (իշեմիայի) հետևանքով ։
ՓՖ-ի ինքնուրույն վերացումը շատ հազվադեպ է հանդիպում։ Դեֆիբրիլյացիան ՓՖ-ն ավելի բարորակ ռիթմի վեածելու միջոց է։ Դա սովորաբար կատարվում է՝ սրտամկանին էլեկտրական հարված հասցնելով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մահվան պատճառներ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բժշկական վիճակներ Կատեգորիա:Սրտային հիվանդություններ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Կազիյուրտ
Կազիյուրտ (Казиюрт), գյուղ Ռուսաստանի, Դաղստան հանրապետության Բաբայուրտովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1962 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Բաբայուրտովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոլու (գյուղ, Տյուռի շրջան)
Կոլու (Kolu), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 118 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Տյուռի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Riva
1986-ին կազմավորվելուց հետո խումբը մասնակցեցին 1988 թվականին «Zagrebfest»-ին։ Նրանց «Rock Me» երգը հաղթել է 1989 թվականին Շվեյցարիայում կայացած Եվրատեսիլ երգի մրցույթում 137 միավորով։ ''«Եվրատեսիլ երգի մրցույթ. Պաշտոնական պատմություն>> գրքի'' հեղինակ Ջոն Քենեդի Օ'Կոնորի կարծիքով` դա անսպասելի հաղթանակ էր ։ Խումբը ապացուցեց, որ թերահավատները սխալ են` բերելով Հարավսլավիայի առաջին եւ միակ հաղթանակը։ Մրցույթը կազմակերպվել է Զագրեբում 1990 թվականին։ Խմբի անդամները 1991 թ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Ջուզեպպե Մոսկատի
Ջուզեպպե Մոսկատի (Giuseppe Moscati, ), իտալացի բժիշկ, կենսաքիմիկոս, գիտական աշխատակից, համալսարանի պրոֆեսոր։ 1987 թվականի հոկտեմբերի 25-ից Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ։
Կենսագրություն
Ջուզեպպե Մոսկատին ծնվել է 1880 թվականի հուլիսի 25-ին իտալական Բենևենտո քաղաքում։ Նա ունևոր ընտանիքի ինը երեխաներից թվով վեցերորդն էր։ Հայրը ականավոր իրավաբան էր։ Ջուզեպպեն 4 տարեկան էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվեց Նեապոլ. իր ամբողջ հետագա կյանքը Մոսկատին անցկացրեց այստեղ։ Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո, 1889 թվականին նա ընդունվում է Վիկտոր Էմանուիլի լիցեյը, որից հետո Ջուզեպպեն ընդունվում է Նեապոլի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Այն ավարտում է 1903 թվականին բժշկական գիտությունների դոկտորի որակավորումով։
Համալսարանն ավարտելուց հետո Մոսկատին նեապոլիտանական հիվանդանոցներից մեկում աշխատեց որպես արտահաստիքային ադյունկտ։ 1906 թվականին Վեզուվի ժայթքման ժամանակ նրան հանձնանարավեց ղեկավարել Տորե դել Գրեկոյի հիվանդանոցի տարհանումը. նա փրկեց մեծ թվով մարդկային կյանքեր՝ բազմիցս վտանգի ենթարկելով սեփական կյանքը։ 1908 թվականին Ջուզեպպե Մոսկատին դարձավ Նեապոլիտանական բժշկական ինստիտուտի ֆիզիոլոգիական քիմիայի կաֆեդրայի հաստիքային աշխատակիցը։ 1911 թվականին նա մեծ ներդրում ունեցավ Նեապոլում խոլերայի համաճարակի նահանջման գործում։ Նույն թվականին Մոսկատիին ընտրեցին Իտալիայի թագավորական բժշկակավիրաբուժական ակադեմիայի անդամ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ փորձեց կամավոր գրվել, սակայն նրան մերժեցին այն բացատրությամբ, որ իր բժշկական ունակություններն առավել կարևոր են, քան կռվելը։ Այն հոսպիտալում, ուր աշխատում էր Մոսկատին պատերազմի ժամանակ, շուրջ երեք հազար վիրավոր զինվորներ իրենց բուժումն էին ստանում անձամբ Մոսկատիից։
1919 թվականին Մոսկատին Նեապոլի հիվանդանոցներից մեկում նշանակվեց որպես գլխավոր բժիշկ. նրա ենթակայության տակ էին գտնվում անբուժելի հիվանդները։ 1922 թվականին Իտալիայի կրթության նախարարության հանձնաժողովը նրան արտոնեց, որպեսզի ազատորեն դասավանդի կլինիկայում։ Իսկ 1923 թվականին իտալական կառավարությունը նրան գործուղեց Էդինբուրգ, որտեղ ընթանում էր միջազգային ֆիզիոլոգիական կոնգրեսը։ Մոսկատին մեծ ավանդ է թողել դիաբետի առաջացման խնդիրների ուսումնասիրման գործում։ Նրա ջանքերը հիմք դարձան, որպեսզի հայտնաբերվի ինսուլինը։ Մոսկատին բժշկական «Ռեֆորմա մեդիկա» ամսագրի գլխավոր խմբագիրն էր։
Ըստ Ջուզեպպե Մոսկատիի գործընկերների, նա հայտնի էր իր անձնուրացությամբ, անշահախնդրությամբ և խորը բարեպաշտությամբ։ Գրեթե միշտ գումար չէր վերցնում աղքատների բուժման համար իսկ հատուկ կարիքավորներին օգնում էր անձամբ՝ դեղատոմսի մեջ դնելով արժեթղթեր։ Մոսկատին մոլեռանդ հավատացյալ էր, ամեն օր սուրբ հաղորդություն էր ստանում։ Նա ուղորդում էր հիվանդներին դեպի եկեղեցի և փորձում էր նրանց մասնակից դարձնել եկեղեցական ծիսակարգերին։ Դրա պատճառով ձեռք բերեց բազմաթիվ թշնամիներ բժշկական ասպարեզում մատերիալիստներից և հակաքրիստոսներից։
Ջուզեպպե Մոսկատին իր մահկանացուն կնքեց 1927 թվականին՝ 46 տարեկան հասակում հանկարծահաս հիվանդությունից՝ Նեապոլում։
Սրբադասում
Մահվանից երեք տարի անց՝ 1930 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Մոսկատիի աճյունը վերահուղարկավորեցին նեապոլիտանական Ջեզու Նուովո եկեղեցում։ Եվս 45 տարի անց՝ 1975 թվականի նոյեմբերի 16-ին եկեղեցին Մոսկատիին դասեց երանելիների շարքին։ Երբ պապական եկեղեցու հանձնախումբը ուսումնասիրում էր Մոսկատիի կյանքը, արձանագրեց, որ նա հրաշքով բժշկել է նեապոլիտանացի Ջուզեպպե Ֆուսկոյին, ով տառապում էր քաղցկեղից։ Դրանից հետո սկսվեց կանոնականացման գործընթացի, քանի որ, ըստ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու, սրբերի շարքին կարող են դասվել այն մարդիկ, ովքեր հրաշքով բուժումներ են կատարել։
Ջուզեպպե Մոսկատին սրբացվեց 1987 թվականի հոկտեմբերի 25-ին՝ ձեռամբ Հովհաննես Պողոս Երկրորդ պապի, որպես բարեպաշտ եկեղեցական անդամ, ով օգտագործել է իր բժշկական մասնագիտությունը վասն քրիստոնեության տարածման, որպես գթասիրտ բժիշկ է ծառայել հիվանդների համար և բազմիցս օգնել է կարիքավորներին։ Եպիսկոպոսների գերագույն սինոդի ավարտից հետո Հովհաննես Պողոսը այսպես խոսեց.
Ջուզեպպե Մոսկատիի պաշտամունքի վայրը Նեապոլի Ջեզու Նուովո եկեղեցին է, որտեղ տեղափոխվել է նրա աճյունը մահվանից երեք տարի անց։ Արդյունքում սրբի մասունքները տեղադրվել են եկեղեցու կողմային ժամատան խորանի տակ։ Նախկին ավանդատունն էլ վերածվել է Ջուզեպպե Մոսկատիի թանգարանի։ Ավանդատան պատերն այսօր զարդարված են հավատացյալների կողմից Մոսկատիին ընծայաբերված նվիրատվություններով։ Վերականգնված է Մոսկատիի սենյակ ամբողջական տեսքը։ Այստեղ պահպանվում են նրա անձնական բժշկական գործիքներն ու հանդերձանքը։
Ջուզեպպե Մոսկատիի հիշատակության օրը ամեն տարվա նոյեմբերի 16 է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ եկեղեցու սրբեր Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ Կատեգորիա:Նեապոլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի իտալացիներ
Շչերբատովկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)
Շչերբատովկա (Щербатівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շչերբատովկա գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեռնային այծեր
Լեռնային այծեր (Capra), սնամեջ եղջերավորների ընտանիքի երկսմբակավոր կաթնասուններ, որոճող կենդանիներ։ Որոշ տեսակներին անվանում են նաև այծեղջյուրներ ու քարայծեր։
Լեռնային այծերն ապրում են լեռնային շրջաններում։ Արագաշարժ և ճկուն կենդանիները, որոնք հեշտությամբ տեղաշարժվում են լեռներով ու ժայռերով` հաղթահարելով տարատեսակ բարձրություններ, կարողանում են ապրել նոսր բուսականությամբ միջավայրում։ Կենդանաբանական հատկանիշներով նման են խոյերին (խոյերը ընտանի ոչխարի նախահայրերն են), սակայն ի տարբերություն խոյերի, չունեն արցունքային փոս, միջկճղակային գեղձ, եղջյուրները հիմքում իրար ավելի մոտ են, նոխազների (արուների) պոչի հիմքում կան մաշկային գեղձեր ։ Ընտանի այծը  այս ցեղի ընտանի ներկայացուցիչն է, որն առաջացել է վայրի բեզոարյան այծից  : ներկայումս  այն առանձնանում է որպես անկախ կենսաբանական տեսակ։ Ապացուցված է, որ ընտելացվել է ավելի քան 8500 տարի առաջ։
Մորֆոլոգիական առանձնահատկություններ
Միջին չափերի կենդանիներ են, ունեն ճկուն մարմին, պարանոցը հաստ է, գլուխը՝ համեմատաբար կարճ, ճակատը՝ ուռուցիկ և լայն։ Արուների եղջյուրները խոշոր են, տարբեր տեսակների մոտ դրանք ձևով և կառուցվածքով տարբեր են, իսկ էգերի մոտ փոքր են ու գրեթե միատեսակ:Պոչը կարճ է, եռանկյունաձև, ստորին մակերևույթը զուրկ է մազերից։ Ականջները բավականին մեծ են, շատ շարժուն։
Արուների պոչի հիմքում կան մաշկային հատուկ գեղձեր՝ արտազատուկի տհաճ ու սուր հոտով։ Այն հատկապես ուժեղ է էստրուսի ժամանակ։ Մազածածկույթը բաղկացած է երկար և կոշտ մազերից ու խիտ աղվամազից։ Մազերը պարանոցի և կրծքի վրա ավելի երկար են, իսկ կզակի մասում կազմում են մորուք։ Էգերն ունեն 2–ական պտուկ, որոնց ներսում կա ընդհանուր արտատար ծորան։
Բնական միջավայր
Բոլոր այծերը, որպես կանոն, լեռնային կենդանիներ են։ Նրանք խուսափում են հսկայական բաց և հարթ տարածություններից՝ նախընտրելով բնակվել լեռնաշղթաների կտրուկ լանջերին, կիրճերում և դժվարանցանելի լեռներում՝ ծովի մակարդակից  5,5 հազ. մետր բարձրության վրա։ Լիովին հարմարվել են լեռնային կյանքին. բացառիկ արագությամբ և ճարպկությամբ մագլցում են անհասանելի ժայռերի վրայով։
Տարածված են Եվրոպայի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Կենտրոնական և Հարավային Ասիայի լեռներում։
Կենսակերպ
Մեծահասակ արուները տարվա մեծ մասը առանձին են ապրում՝ միանալով էգերին միայն զուգավորման համար։ Այծերն ապրում են ընտանիքներում՝ կազմելով փոքր նախիրներ, հազվադեպ են միանում մեծ նախիրներին։ Սովորաբար նախիրները մեծանում են ձմռան ամիսներին։ Այն վայրերում, որտեղ այծերը բազմաթիվ են, նրանց նախիրները կարող են բաղկացած լինել մի քանի հարյուր գլխից։
Այնտեղ, որտեղ ինտենսիվորեն իրականացվում է այծի որս, այծերը գիշերն են արոտավայրեր դուրս գալիս՝ ցերեկը թաքնվելով անհասանելի վայրերում։
Այծերը հեշտությամբ հարմարվում են վայրի բնությանը։ Այդպիսի վայրի այծերը տարածված են Միջերկրական ծովի որոշ կղզիներում, Հարավային Ասիայում, Խուան Ֆեռնանդես կղզում և այլն։ Ընտանի այծերն այժմ տարածված են ամբողջ Երկրի վրա, հատկապես մշակության համար ոչ պիտանի լեռնային շրջաններում։
Սննդառություն
Սնվում են բազմազան խոտաբույսերով, ծառերի և թփերի տերևներով, մամուռներով, քարաքոսերով։
Կեղևը կչծելով՝ այծերը վնասում են երիտասարդ ծառերը՝ ծառահատումներից հետո մեծապես խոչընդոտելով անտառների վերականգնումը։
Նշանակություն
Որսի արժեքավոր տեսակներն ունեն արդյունագործական նշանակություն (օգտագործում են կաթը, միսը, մորթին, եղջյուրները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Այծեր Կատեգորիա:Կաթնասուններ Կատեգորիա:Որոճողներ Կատեգորիա:Երկկճղակավորներ
Լայման Ֆրենք Բաում
Լա՛յման Ֆրենք Բա՛ում կամ '''Լ. Ֆրենք Բաում''', ամերիկացի գրող, կախարդական Օզ երկրի «ստեղծողը»։ Մանկական գրականության աշխարհահռչակ դասական, ում գրքերը բազում անգամներ էկրանավորվել են և որից սերվել են շատ ընդօրինակումներ և ծաղրանմանակումներ։
Ընտանիքը։ Մանկությունն ու պատանեկությունը
Լայման Ֆրենք Բաումը ծնվել է 1856 թ. Նյու Յորքում, գերմանական, շոտլանդա-իռլանդական, անգլիական արմատներ ունեցող ընտանիքում։ Հայրը՝ Բենջամին Բաումը կայացած հարուստ նավթային գործիչ էր, որը հաջողության էր հասել Փենսիլվանիայի «նավթային տենդի» ժամանակ։ Ֆրենքը մեծացել է հայրական կալվածքում՝ Ռոզա Լոունում, որի մասին սիրով է հիշում հետագա տարիներին։ Մինչև 12 տարեկանը կրթություն ստացել է տանը՝ մասնավոր ուսուցիչների միջոցով, իսկ 12 տարեկանում ուղարկվում է Նյու Յորքի Փիքսքիլի ռազմական ակադեմիա։ Բայց քանի որ նա երազկոտ ու զգայուն երեխա էր, կարգապահական խստության պատճառով ընդամենը երկու տարի այնտեղ մնալուց հետո հետ է ուղարկվում տուն։
Ստեղծագործական կյանք
Վաղ հասակից է սկսել գրել։ Նկատելով որդու ձգտումները՝ հայրը գնել է տպագրական մեքենա, որով հետագայում Ֆրենքը և նրա եղբայր Հենրին տպագրում են «Ռոզա Լոուն ընտանեկան ամսագիրը» Մինչև 17 տարեկանը տպագրում է ևս մեկ սիրողական ամսագիր։ 20 տարեկանում տարվում է նոր զբաղմունքով՝ ընտանի թռչունների բուծմամբ։ 1880 թվականի մարտից սկսում է հրատարակել թռչնաբուծության մասին ամսագիր, իսկ 1886 թվականին գրում է իր առաջին գիրքը համբուրգյան հավերի մասին։ Տարվել է նաև թատրոնով, բայց շուտով թողել այն։
Անձնական կյանք
Հոր մահը, ընտանիքի սնանկացումը, դրան հաջորդած հրդեհը (որի արդյունքում նա կորցրել է թատերական ողջ գույքը) ստիպում են Ֆրենք Բաումին ընտանիքի հետ 1880 թվականին տեղափոխվել Դակոտա, իսկ ապա հաստատվում են Չիկագոյում։ 1882 թ. Բաումը ամուսնանում է և ունենում է երեք զավակ։
Ստեղծագործական վերելք
1897 թվականից միտք է հղանում ստեղծել պատմություններ երեխաների համար, ինչը հետագայում դառնում է նրա ստեղծագործության առանցքը։ 1897 թվականից մեկը մյուսի հետևից գրվում են հետաքրքիր հեքիաթներ, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում հեքիաթային մի երկրում, որը հետո պիտի անվանվեր Օզ երկիր։ 1900 թվականին լույս է տեսնում հանրահայտ «Օզի կախարդը»։ «Օզի կախարդը» գրքից հետո գրել է 13 շարունակություն-վեպ, 9 այլ ֆենթեզի վեպեր, ինչպես նաև մի շարք այլ աշխատանքներ (ընդհանուր հաշվով 55 վեպ, գումարած 4 «կորած» վեպեր, 83 պատմվածքներ, ավելի քան 200 բանաստեղծություններ, անորոշ քանակի սցենարներ և բազմաթիվ տարբեր գրույթներ)։ Լայման Ֆրենք Բաումի «Օզի կախարդը» թարգմանվել է նաև հայերեն, 2013-ին հրատարակվել է «Զանգակ» հրատարակչության կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ‎ Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտաֆանստաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կ. Ե. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարան
'''Կ. Ե. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարան''' (Госуда́рственный музе́й исто́рии космона́втики имени К. Э. Циолковского), թանգարան Կալուգա քաղաքում։ Աշխարհում առաջին և Ռուսաստանում ամենամեծ տիեզերական թանգարանը, որը ստեղծվել է Սերգեյ Կորոլյովի և Յուրի Գագարինի անմիջական մասնակցությամբ։
Պատմություն
1960 թվականին թանգարանը դարձել է ԽՍՀՄ տիեզերական թանգարանների գործունեությունը համակարգող գիտամեթոդական կենտրոն, իսկ 1979 թվականին ստացել է գիտահետազոտական հաստատության կարգավիճակ։ 1993 թվականից Կ. Ե. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարանը դասվել է առանձնահատուկ սոցիալական նշանակության խոշորագույն մշակութային և կրթական հաստատությունների շարքին։
1973 թվականի հունիսի 21-ից Կալուգայի տիեզերագնացության թանգարանի տարածքում ցուցադրվում է «Վոստոկ» հրթիռային և տիեզերական համալիրի իսկական օրինակը, որը պահվել է Գագարինի «Վոստոկ-1»-ի արձակման ժամանակ որպես ռեզերվ։ Թանգարանի ցուցադրությունները ներկայացնում են տիեզերագնացության, ավիացիայի, հրթիռային և տիեզերական տեխնոլոգիաների պատմությունը։ Թանգարանում ներկայացված է տեսական տիեզերագնացության հիմնադիր, խոշոր գյուտարար, փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի վերաբերյալ աշխատությունների հեղինակ Կոնստանտին Էդուարդովիչ Ցիոլկովսկու գիտական ժառանգությունը։ Ներկայացված են գիտնականի կողմից նախագծված ապագայի տեխնոլոգիաների նմուշներ (ինքնաթիռ, դիրիժաբլ, հրթիռ, կոսմիկական բնակատեղիներ)։
1966 թվականից թանգարանում անց են կացվում Գիտական ընթերցումներ նվիրված Կոնստանտին Ցիոլկովսկու հիշատակին։ Թանգարանի ցուցասրահներում կարելի է ծանոթանալ գործնական տիեզերագնացության հայրենական պատմությանը՝ սկսած Երկրի առաջին արհեստական արբանյակից մինչև ժամանակակից երկարաժամկետ ուղեծրային կայաններ։ Դա ԽՍՀՄ-ում հրթիռային տեխնիկայի կազմավորման պատմությունն է սկսած 1920-ականներից, ականավոր գլխավոր կոնստրուկտորների գործունեությունը (Սերգեյ Կորոլյով, Վալենտին Գլուշկո, Վլադիմիր Չելոմեյ, Սեմյոն Կոսբերգ, Գեորգի Բաբակին, Ալեքսեյ Իսաև և ուրիշներ)։ Դա Լուսնի և Արեգակնային համակարգի մոլորակների ուսումնասիրությունն է ավտոմատ միջմոլորակային կայանների օգնությամբ։ Դա կառավարվող տիեզերագնացություն է սկսած Վոստոկից մինչև Բուրան։ Դա մեկնարկային կրող հրթիռների և հրթիռային շարժիչների հավաքածուի պատմությունն է։
Թանգարանում տեղադրված է Միր ուղեծրային կայանի բազային բլոկի մակետը, որը բաց է հանրության համար։
2021 թվականի ապրիլի 17-ին «Կ. Է. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարան» Մշակույթի Դաշնային պետական բյուջետային հաստատությունը սկսել է այցելուներ ընդունել։ Նոր համալիրի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 12,5 հազար քառակուսի մետր։ Դա գրեթե չորս անգամ գերազանցում է հին թանգարանի շենքի տարածքը։ Ցուցահանդեսային տարածքներն ավելացել են հինգ անգամ։ Թանգարանի երկրորդ փուլի էքսպոզիցիայի տարածքները և արտաքին տարածքը հասանելի են այցելության համար, պայմաններ են ստեղծվել սահմանափակ հնարավորություններով այցելուների համար։
Նոր թանգարանային համալիրում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում «Հրթիռներ։ Նավեր։ Մարդիկ» էքսպոզիցիան, որտեղ ցուցադրվում են ավելի քան 500 օբյեկտներ, որոնք պատմում են տիեզերական հետազոտության հիմնական ծրագրերի մասին, այդ թվում հրթիռների և տիեզերական տեխնոլոգիաների բնօրինակ նմուշները։ Թեման լրացվում է տեսաբովանդակությամբ, որի ցուցադրությունը իրականացվում է եզակի 80 մետրանոց էկրանի վրա։ Մուլտիմեդիական կայանքները հնարավորություն են տալիս իրականությանը մոտ պայմաններում այցելուներին կառավարել տիեզերագնացին բաց տիեզերքում, նախապատրաստել և արձակել հրթիռներ, ինչպես նաև իրականացնել «Սոյուզ» տիեզերանավի կցումը միջազգային տիեզերական կայանին ։
Թանգարանային բաժիններ
Կ. Ե. Ցիոլկովսկու անվան տիեզերագնացության պատմության պետական թանգարանի կազմում ներառված են նաև՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1961 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Կալուգայի թանգարաններ
Ջեք Հյուսթոն
Ջեք Ալեքսանդր Հյուսթոն (Jack Alexander Huston, ), կինոյի և հեռուստատեսության բրիտանացի դերասան։ Առավել հայտնի է Ռիչարդ Հերոուի դերով Ընդհատակյա կայսրություն  հեռուստասերիալում։
Կենսագրություն
Հյուսթոնը ծնվել է Լոնդոնում՝  լեդի Մարգո Լավինիա Չոլմոնդելիի (Lady Margot Lavinia Cholmondeley) և Ուոլթեր Էնթոնի Հյուսթոնի ընտանիքում։ Վեց տարեկանում Ջեքը որոշում է դառնալ դերասան՝ խաղալով գլխավոր դերը Փիթեր Պենի դպրոցական բեմադրության մեջ ։ Ավելի ուշ նա ընդունվեց Հարթվուդ Հաուզ հայտնի դրամատիկական ուսումնարան ։
Անձնական կյանք
Նրա մայրը անգլուհի էր, հայրը՝ ամերիկացի։ Հայրական կողմից նրա պապն ու տատը ռեժիսոր Ջոն Հյուսթոնը և Էնրիկան (Սոմա) էին, մայրական կողմից՝ Հյու Չոլմոնդելին, Չոլմոնդելի 6-րդ մարկիզը և Լավինիա Մարգարետն (Լեսլի) էին։ Հյուսթոնը դերասաններ Անժելիկա Հյուսթոնի և Դենի Հյուսթոնի, ինչպես նաև Դևիդ Չոլմոնդելիի, Չոլմոնդելիի 7-րդ մարկիզի զարմիկն է։ Հայրական կողմից Ջեքը դերասան Ուոլթեր Հյուսթոնի ծոռն է ։ Շնորհիվ մորական կողմի պապի՝ Ջեքի նախնիների մեջ էին Ռոբերտ Ուոլփոլը՝ Մեծ Բրիտանիայի առաջին վարչապետ, Դեյվիդ Սեսուն ՝Բաղդադի գանձապետը, եւ Մայեր Ամշել Ռոտշիլդը՝  Ռոտշիլդների գերդաստանի՝ միջազգային բանկային դինաստիայի հիմնադիրը ։
Հյուսթոնը 2011 թվականին սկսել է հանդիպել ամերիկացի մոդել Շենան Քլիքի հետ ։ 2013 թվականի ապրիլի 6-ին ունեցել է աղջիկ՝ Սեյջ Լավինիա Հյուսթոն ։
Կիլունիմմե
Կիլունիմմե (Kõlunõmme), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Պյուհալեպա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։
Դեղին մամուլ
Դեղին մամուլ - այս անունով բնորոշվում է տպագիր մամուլի այն տիպը, որն ունի լրագրողական պարզունակ լեզու, ժարգոնային արտահայտություններ, տուրք է տալիս սենսացիաներին, մերկարպարանոց փաստերին, իսկ մեկնաբանությունները՝ անլուրջ, մակերեսային միտումնավոր։
Պատմություն
1883-ին ԱՄՆ-ում Ջոզեֆ Պուլիտցերը (1847-1931) ձեռք բերեց «Նյու Յորք ուորլդ» («Նյու Յորք աշխարհը») թերթը, որով ստեղծեց «նոր լրագրության» մոդել. պարզեցված անգլերեն, սենսացիաներ, աղմկալի միջադեպեր, նկարներ ու ծաղրանկարներ։ Ամենը նպատակաուղղված էր ընթերցողների քանակի մեծացմանը։ Նոր հրատարակիչը թերթի տպաքանակը մեկ տարում 15 հազարից հասցրեց 100 հազարի, իսկ երեք տարի անց՝ մինչև 4 միլիոնի։ Նա թերթում զետեղում էր մեծ, անսովոր վերնագրեր, նույնպես առաջին անգամ տեղ տվեց գունավոր ներդիրներին։ 1889-ից «Զվարճությունների բաժնում» տպագրվում էին նկարաշարեր «Դեղին մանչուկ» մականունով կատակերգական գործող անձի մասին։ Այստեղից էլ առաջացել է «դեղին մամուլ» հասկացությունը ։ Մի այլ վարկածի համաձայն, դեղին էր կոչվում, որովհետև թերթը տպագրվում էր ցածրորակ ու էժանագին թղթի վրա, որն ուներ դեղին գույն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մամուլ
Նշանագիտություն
Սեմիոտիկա (σημειωτική, հուներենից σημεῖον - «նշան, խորհրդանիշ»), որ նաև անվանում են գիտություն նշանների մասին կամ (համաձայն Սոսյուրի տեսությանը) սեմիոլոգիան, գիտություն է նշանների և նշանային համակարգերի (սեմիոզիս), ցուցման, նշանակման, նմանության, անալոգների, փոխաբերության սիմվոլիզմի, նշանակության և հաղորդակցության մասին։ Նշանագիտությունը սերտորեն կապված է լեզվաբանության հետ, որը իր հերթին ավելի հանգամանորեն ուսումնասիրում է լեզվի կառուցվածքն ու նշանակությունը։ Սովորաբար նշանագիտությունը բաժանվում է երեք ճյուղերի՝
Շարահյուսությունը նշանագիտության այս ճյուղն է, որը գործ ունի նշանների և սիմվոլների ^([2]) ձևական հատկությունների հետ։ Այսինքն, շարահյուսությունը գործ ունի «այն կանոնների հետ, որոնց համաձայն բառերը կապակցվում են այնպես, որ կազմեն բառակապակցություններ և նախադասություններ^([3])»։ Չարլզ Մորիս ը ավելացնում է, որ շարահյուսությունը գործ ունի նշանի ու իր դեսիգնատի և այն առարկաների միջև եզած հարաբերություննեի հետ, որ նա նշանակում է կամ կարող է նշանակել, իսկ գործաբանությունը առնչվում է սեմիոզիսի բիոտիկ կողմերի հետ, այսինքն, բոլոր այն հոգեբանական, բիոլոգիական և սոցիոլոգիական երևույթների հետ, որոնք տեղի են ունենում նշանների գործունեության ժամանակ։
Տերմինի ծագումը (տերմինաբանություն)
Տերմինը, որը կարդացվում էր semeiotics առաջացել է հունարեն σημειωτικός, (sēmeiōtikos) բառից և բառացի թարգմանվում է « նշանային դիտորդ», (σημεῖον – sēmeion- հունարեն «նշան» բառից) առաջին անգամ անգլերեն լեզվում կիրառվել է Հենրի Ստյուբսի կողմից ճշգրիտ իմաստով ցույց տալու նշանների մեկնաբանության կապը բժշկագիտության հետ։ Ջոն Լոքն իր 4-րդ գրքի 21-րդ գլխում՝ «Մարդկային հասկացողության մասին» ակնարկում (1690) օգտագործել է semeiotike և semeiotics տերմինները։ Այդտեղ նա բացատրում է, թե ինչպես գիտությունը կարող է բաժանվել 3 մասի.
Լոկն այնուհետև մշակում է այս երրորդ կարգի բնույթը, անվանելով այն Σημειωτικη (Semeiotike) տերմիններով բացատրելով այն, որպես «նշանների ուսմունք».
Տասնիններորդ դարում Չարլզ Սանդերս Պերսը սահմանեց, թե ինչն է ինքն անվանում սեմիոտիկա, «semiotics» (որը նա երբեմն արտաբերում էր «semeiotic») որպես «նշանների կիսաանհրաժեշտ կամ ձևական ուսմունք», որը վերացարկում է, այն ամենը, ինչը պիտի լինի բոլոր նշանների գրելաձևերը, … փորձի միջոցով սովորելու ընդունակ ինտելեկտ, որն էլ հանդիսանում է փիլիսոփայական տրամաբանություն, որին հետևում են նշանները և նշանային գործընթացները։ Չարլզ Մորիսը հետևեց Չ. Պիրսին օգտագործելով սեմիոտիկա «semeiotic» տերմինը մարդկային հաղորդակցման սահմաններից դուրս կենդանիների սովորելու և ազդանշանների շրջանակներում։
Ձևակերպումներ
Լեզվաբանները նշաններն ու նշանային համակարգերը դասակարգում են համաձայն այն բանի, թե ինչպես են նրանք փոխանցվում։ Այս գործընթացը կախված է կոդերի օգտագործումից, որոնք կարող են լինել հնչյուններ կամ տառեր, որ մարդիկ օգտագործում են բառեր կազմելու համար, շարժումներ, որոնք արտահայտում են վերաբերմունք կամ էմոցիա և նույնիսկ այնպիսի մի ընդհանուր բան, ինչպիսին է հագուստը։ Որևէ բանի վերաբերող բառ ստեղծելու համար հասարակությունը պետք է համաձայնությանգա լեզվի ներսում մեկ հիմնական նշանակության շուրջ։ Բայց այդ բառը կարող է փոխանցել իր նշանակությունը միայն լեզվի քերականական կառույցներում և կոդերում։ Կոդերը ներկայացնում են նաև մշակութային արժեքներ և կարող են նոր իմաստային երանգներ ավելացնել կյանքի յուրաքանչյուր ոլորտին։
Նշանագիտության և հաղորդակցման ուսումնասիրությունների միջև կապը բացատրելու համար հաղորդակցությունը սահմանում են որպես տվյալների փոխանցման գործընթաց։ Ուստի, հաղորդակցության տեսաբանները կառուցում են կոդերի, մեդիայի և կոնտեքստի վրա հիմնված մոդելներ՝ ներառված մեխանիկան, հոգեբանությունը և կենսաբանությունը բացատրելու համար։ Երկու առարկաներն էլ ընդունում են, որ տեխնիկականգործընթացը չի կարող առանձնացվել այն փաստից, որ ստացողը պետք է վերծանի տվյալները, այսինքն՝ կարողանա հասկանալ դրա նշանակությունը։ Սա նշանակում է, որ կա մասնակի համընկնում նշանագիտության և հաղորդակցության միջև։ Շատ սահմանումներ են առաջադրվել, սակայն յուրաքանչյուրն ունի տարբեր շեշտադրություն։ Օր.` 1994 թվականին Մարսել Դանեսին առաջարկել է, որ առաջնային պետք է ուսումնասիրել միտքը, ապա հաղորդակցությունը։ Սեմիոզիսը միգործընթաց է, որը նշանների միջոցով սահմանում է աշխարհի ցանկացած օր*անիզմի հասկացողության իմաստը։ Սեմիոզիսի մասին իրենց նշանագիտության ենթաբաժիններում ուսումնասիրություն կատարածգիտնականներն են`Չարլզ Պիրսը, Ջոն Դիլին և Ումբերտո Էկոն։
Այս ոլորտի ավելի վաղ շրջանի տեսաբաններից է Չարլզ Մորիսը։ Հետագայում Մաքս Բլեքը զարգացնում է Բերթրան Ռուսսելի աշխատանքները։ Նշանագիտությունը տարբերվում է լեզվաբանությունից նրանով, որ այն ցանկացած իրադրությունում ընդհանրացնում է նշանի սահմանումը։ Այսպիսով, այն ընդլայնում է նշանային համակարգերի և նշանային հարաբերությունների շրջանակը, ինչպես նաև ընդլայնում է լեզվի հասկացության սահմանումն ընդհուպ մինչև իր ամենալայն համանման (անալոգիայի) կամ փոխաբերական առումով։ Պիրսի կողմից առաջարկած ‹‹նշանագիտության›› տերմինի սահմանումը` որպես նշանների անհրաժեշտ հատկանիշների ուսումնասիրություն, նույնպես լեզվաբանությունից զատ գիտության առանձին ճյուղ առանձնացնելու միտում ունի՝ իբրև հնարավոր գործառույթների ուսումնասիրություն այն մասին, որ աշխարհի լեզուները առաջանում են մարդկային էվոլյուցիայի ընթացքում։
Պատմություն
Թեև դեռևս անտիկ ժամանակներից խոսվել է նշանագիտության մասին, այդուհանդերձ, որպես գիտության առանձին ճյուղ, այն զարգացում ապրեց 19-րդ դարում Չարլզ Սանդերս Պիրսի շնորհիվ։ Նշանագիտության հիմնադիրներ են համարվում կառուցողական լեզվաբանության և փիլիսոփայության առաջատար գործիչներ Ֆերդինանդ դե Սոսյուրը և Ռոլանդ Բարթեսը։ Նրանք իրենց նշանագիտական տեսությունները ներկայացնում էին նաև որպես «Սեմիլոգիա»։
Նախապատմություն. անտիկ ժամանակներ, միջնադար և նոր ժամանակներ
Դեռևս նախասոկրատեսների, սոֆիստների և Պլատոնի մոտ կարելի է հանդիպել նշանագիտական հետազոտությունների։ Արիստոտելն իր տրամաբանական և հռետորական գրվածքներում ուսումնասիրում է նշանների կապը եռանկյան տեսքով. նշանն անձամբ (արտասանված բառը), առարկան և դրա պատկերացումը մեր հոգու մեջ։ Ըստ Արիստոտելի՝ օրինակ, երբ արտասանում ենք «սեղան» բառը, մեր հոգու մեջ առաջանում է սեղանի մասին պատկերացում։ Բանավոր նշանները (բառերը), համաձայն Արիստոտելի, ավելի առաջնային և կարևոր են, քան գրավոր նշանները, քանի որ վերջիններս միայն բանավոր նշանների միջոցով են նշանակություն ձեռք բերում։ «Արտասանված բառերը մեր հոգում առկա պատկերացումների նշաններն են, իսկ գրված բառերը արտասանված բառերի նշաններն են։ ԱՐԻՍՏՈՏԵԼ, ՊԵՐԻ ՀԵՌՄԵՆԱՅՍ, ԳԼՈւԽ ԱՌԱՋԻՆ
Semeiotikon meros -ը (նշանագիտության մաս) անտիկ բժշկության մեջ մատնանշում էր ախտանիշների և ախտորոշման մասին գիտությունը։ Գալենի լատիներեն թարգմանությունների մեջ այն վերարտադրված է որպես pars semiotic: Հենրի Շթեֆանուսի Thesaurus graecae linguae -ում օգտագործվում է Semeiotiké և լուսաբանվում որպես բժշկության այն մասը, որ նշանների տարբերությունն է ուսումնասիրում։
Նշանի վերաբերյալ տեսությունը առաջ են քաշել ստոիկները։ Նրանց ուսումնասիրության առարկան միտքն էր, իսկ նշանի մասին խոսում էին լոգիկայի հետ կապված` որպես մտքի ստեղծած իրողություն։ Նշանների օրինակ նրանք բերում էին բառերը։ Նշանագիտությունը ստոիկների համար ինքնաբերաբար դառնում էր լեզվանշանագիտություն։ Հետևաբար այն, ինչ կատարվեց 20-րդ դարում, ստոիկները արդեն ներկայացրել էին առանց գիտակցելու։ Նաև էպիկուրյան փիլիսոփաները, ինչպես Ֆիլոդեմոս Գադարան (շուրջ 110-40 մ.թ.ա.) քննարկում էին նշանների ասպեկտները, նշանակությունը և դրանց հարաբերությունը՝ հատկապես վերլուծական և ինդուկտիվ հարաբերությունները։
Միջնադարում հատկապես հետաքրքրական է Պետրուս Հիսպանուսի նշանների մասին տեսությունը։ Լսողը ընդունում է հնչյունները։ Կենդանի էակի կողմից արտահայտած հնչյունը ձայնն է, զանգի ղողանջները ընդհակառակը ձայն չեն։ Արտասանած ձայնը (օրինակ՝ «մարդ»), ի տարբերություն չարտասանված ձայնի, կարող է գրի առնվել։ Արտասանված ձայնը կարող է կա′մ իմաստ արտահայտել (օրինակ՝ «մարդ»), կա′մ՝ ոչ (օրինակ՝ «բու», «բա»)։ Իմաստ արտահայտող ձայնը ունի պայմանական (օրինակ՝ «մարդ») կամ բնական նշանակություն (օրինակ՝ «երեխայի լացի ձայնը»)։ Պայմանական նշանակությունը իր հերթին կարող է արտահայտված լինել առանձին բառերի և նախադասությունների միջոցով։