cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անձնական հիգիենա
Հասուն կնոջ հիգիենա
Հասուն կնոջ հիգիենային կանոնները նույնն են։ Սեռական կյանքն սկսելիս հարկավոր է պահպանել հետևյալ հիգիենային կանոնները. առաջին սեռական հարաբերությունից հետո անհրաժեշտ է 2-3 օր խուսափել դրանից, որպեսզի կուսաթադանթի պատռվածքներն ապաքինվեն։ Դաշտանի օրերին նույնպես խորհուրդ չի տրվում սեռական հարաբերություն ունենալ, որպեսզի վարակի հարուցիչները սեռական ուղիներ չթափանցեն և արյունահոսություն չառաջանա։
Հղիության առաջին 2-3 ամիսներին հարկավոր է սահմանափակել սեռական կյանքը, իսկ վերջին 2 ամսում՝ լրիվ բացառել։ Սեռական կյանքն արգելվում է նաև ծննդաբերությունից հետո՝ 6-8 շաբաթ։ Եթե կնոջը որևէ պատճառով հակացուցված է ծննդաբերելը, ապա անհրաժեշտ է խորհրդակցել բժշկի հետ՝ հղիության կանխարգելիչ միջոցառումների մասին, որպեսզի կանխվեն առողջությանը վնասող վիժումները։
Կլիմաքսի շրջանում, ընդհանուր հիգիենային միջոցառումներից և սեռական օրգանների մանրակրկիտ խնամքից բացի, խորհուրդ են տրվում մարմնի ամենօրյա ջրային (36-22 °C) շփումները, ֆիզկուլտուրայով զբաղվելը, մաքուր օդում զբոսանքները, ճիշտ սնունդը։ Այս բոլորը նպաստում են ներզատիչ համակարգի տարիքային փոփոխությունների հետ կապված որոշ խանգարումների թուլացմանը։ Հարկավոր է տարին 2 անգամ կանոնավոր այցելել, իսկ սեռական օրգաններից նույնիսկ չնչին արտազատուկի դեպքում՝ անմիջապես դիմել գինեկոլոգի։
Տղամարդու հիգիենա
Դեռահասության տարիքում տղաներն արդեն պետք է վարժվեն անձնական հիգիենայի կանոններին՝ պահպանեն մարմնի, մազերի, հագուստի մաքրությունը։ Դեռահասների գիշերային ակամա սերմնավիժության ժամանակ մեծահասակները պետք է նախազգուշացնեն տղային, բացատրեն, որ երազախաբությունը սեռական հասունության բնականոն դրսևորում է։ Այդ տարիքում սեռական դաստիարակության հիմնական նպատակը տղային՝ իր զգացմունքները ղեկավարելու ունակություն սովորեցնելն է, սեռերի փոխհարաբերության հանդեպ ճիշտ կարծիք զարգացնելը, ապագա սեռական կյանքի հանդեպ նրան նախապատրաստելը (ոչ միայն բարոյական, այլև հիգիենայի տեսակետից)։ Հարկավոր է դեռահասին նախազգուշացնել պատահական սեռական կապից, նրբանկատորեն տեղյակ պահել հնարավոր կործանարար հետևանքների մասին։
Տարեցների հիգիենա
Անձնական հիգիենայի կանոնների պահպանումը տարեց կանանց և տղամարդկանց համար ունի հատուկ նշանակություն։ Ընդհանուր հիգիենային միջոցառումները, բավարար սնունդը, ակտիվ հանգիստը, ֆիզկուլտուրան խթանում են ծերացող օրգանիզմի փոխհատուցող, գործընթացները, բարձրացնում հիվանդությունների հանդեպ կայունությունը։ Խորհուրդ է տրվում տարիքին և առողջական վիճակին համապատասխան ֆիզիկական բեռնվածություն և սննդակարգ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձնական հիգիենա
Համաշխարհային խաղեր
Համաշխարհային խաղեր, առաջին անգամ տեղի են ունեցել 1981 թվականին։ Միջազգային են բազմասպորտային իրադարձություններ, վերաբերվում են թե առանձին սպորտաձևերին, թե որոշ սպորտաձևերի առանձին մրցույթներին, որոնք ընդգրկված չեն Օլիմպիական խաղերում։ Աշխարհի խաղերը կազմակերպվում և կառավարվում են Համաշխարհային Խաղերի Ասոցիացիայի (ՀԽԱ) կողմից, որը ճանաչվել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից (ՄՕԿ)։ Աշխարհի խաղերը անց են կացվում յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ, ամառային օլիմպիական խաղերից մեկ տարի հետո։ Հաջորդ հյուրընկալ քաղաքը կլինի ԱՄՆ-ի Բիրմինգհեմ քաղաքում 2021 թվականին, հետո՝ Չենդու՝ Չինասան 2025 թվականին։
Համաշխարհային խաղերի ծրագրում ընդգրկված են մի շարք մարզաձևեր ընդհատվել են, որովհետև դրանք ըդգրկված են, Օլիմպիական խաղերի ծրագրում, օրինակ՝ բադմինտոն, լողափնյա վոլեյբոլ, թրամփոլինգ, ռեգբի յոթանասուն, թեկվոնդո, բազմամամարտ և կանացի ծանրամարտ։ Այլ սպորտային ձևեր անցյալում եղել են օլիմպիական սպորտաձևեր (Պարանի ձգում)։
Որոշ մարզաձևերում, որոնք տեղի են ունենում Համաշխարհային խաղերում՝ ակրոբատիկ մարմնամարզություն, ալիմիտ, օրիթերինգ, կարատե, ուժի բարձրացում, արագ լող, սքվոշ, կորֆբոլ, բիլիարդ, ջրային դահուկավազք, և պարային սպորտ։ Մարզաձևերը, որոնք ընդգրկված են Համաշխարհային խաղերում, սահմանափակվում են հյուրընկալող քաղաքում գտնվող օբյեկտներով՝ խաղերի համար ոչ մի նոր օբյեկտ չի կարող կառուցվել։ Համաշխարհային խաղեր պաշտոնական ծրագրի մեջ ընդգրկվել են 25-30 սպորտաձև։ Բացի այդ, ՄԽՄԱ, հյուրընկալ քաղաքի հետ համաձայնեցնելով, կարող է հրավիրել որոշ մարզաձևեր` մասնակցելու «հրավեր» ծրագրին։ Հաղթող մարզաձևերի համար մեդալներ չեն շնորհվում։
Համաշխարհային խաղերի ծրագրի մաս կազմելու համար սպորտը պետք է լայնորեն տարածվի աշխարհում, և հատուկ միջազգային սպորտային ֆեդերացիան պետք է լինի ՄԽՄԱ-ի անդամ։ Յուրաքանչյուր մարզաձևում կարող են մասնակցել միայն լավագույն մարզիկները կամ թիմերը, ինչպես սահմանված է միջազգային սպորտային ֆեդերացիաների կողմից։
Տեղաբաշխում
1 Չինաստանի Հանրապետությունը(Թայվան) ճանաչված է որպես Չինական Թայբեյ Համաշխարհային Խաղերի Ասոցիացիայի և միջազգային կազմակերպությունների մեծ մասի կողմից, որին մասնակցում է քաղաքական նկատառումներից ելնելով և ունի ջրատարածքային հարաբերություններ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հետ:
Սպորտ/Սպորտաձևեր
Սրանք պաշտոնական մարզաձևեր/մարզանք են Համաշխարհային խաղեր ծրագրում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բազմասպորտային իրադարձություններ Կատեգորիա:Աշխարհի խաղեր
TYPO3
TYPO3, ազատ և բաց ծրագրային կոդով վեբ բովանդակության կառավարման համակարգ՝ գրված PHP-ով։ Այն թողարկվել է ԳՆՈՒ ՋիՓիԷլ-ի ներքո (GNU General Public License)։ Կարող է աշխատել տարբեր վեբ սերվերների հետ, ինչպիսիք են «Apache»-ն կամ «IIS», բազմաթիվ ՕՀ-ների վրա՝ այդ թվում Լինուքս, Վինդոուզ, ՖրիԲիԷսԴի, Մաք ՕԷՍ տաս և OS/2։
TYPO3-ը մի գծի վրա է Դրուփալի, Ջումլայի և ՎորդՊրես-ի հետ՝ աշխարհում ամանահայտնի բովանդակության կառավարման համակարգերից, այնուամենայնիվ այն ավելի տարածված է Եվրոպայում քան որևիցե այլ շրջանում։ Ամենամեծ շուկայական բաժնեմասն ունեն գերմանախոս երկրները ։
TYPO3-ը հավաստիացնում են, որ գերճկուն է։ Այն կարող է ընդլայնվել նոր հնարավորություններով առանց ծրագրային կոդ գրելու։ Ծրագիրը նույնպես առկա էավելի քան լեզվով և ունի ներկառուցված լոկալիզացիայի համակարգ, ուստի աջակցում է բազմաթիվ լեզուներով պարունակության առցանց հրատարակումը։ Իր հատկանիշների շնորհիվ՝ ընդլայնելիության և զարգացվածության, TYPO3-ն օգտագործվում է տարբեր տեսակների և չափերի կայքերի շարքեր կառուցելու և կառավարելու համար՝ լինեն դրանք թե՛ անհատների կամ շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների փոքր կայքեր, թե՛ մեծ կորպորացիաների բազմալեզու ձեռնարկատիրային լուծումներ։ Համաձայն իր հնարավորության՝ ծառայելու կորպարատիվ միջավայրին, այն դասվում է ձեռնարկատիրային մակարդակի բավանդակության կառավարման համակարգերի շարքին ։
Պատմություն և կիրառություն
TYPO3-ն ի սկզբանե՝ 1997 թ.-ին, հեղինակել է դանիացի Kasper Skårhøj-ը ։ Այն հիմա մշակվում է երկու թիմերի կողմից։ Սպասարկվող ճյուղի (տարբերակներ՝ 4.x, 6 և ավելի նոր) թիմի ավագն է Oliver։ Մշակվող ճյուղի (TYPO3 Neos) թիմի ավագն է Robert Lemke :
«TYPO3» ասոցիացիայի վերջին հաշվարկների համաձայն TYPO3 բովանդակության կառավարման համակարգն օգտագործվում է ավելի քան 500,000 տեղակայումների մեջ։ Այնուամենայնիվ թիվը ցույց տրված «CMS Crawler» հանրային հաշվիչ-վեբկյաքի կողմից 2013 թվականի հուլիսին եղել է 270,000-ի կողմերը ։
Ադվոկատովկա
Ադվոկատովկա (Адвокатовка, Адвокатовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կախարդական վրձինը
Կախարդական վրձինը (Волшебная кисточка), 1997 թվականին «Christmas Films» ստուդիայի կողմից նկարահանված մուլտֆիլմ։ Պատվիրատուն բրիտանական BBC հեռուստաընկերության 4-րդ ալիքն է։ Ռեժիսոր Վալերի Ուգարովը մուլտֆիլմն ստեղծել է «Աշխարհի ժողովուրդների հեքիաթներ» նախագծի շրջանակներում` ըստ չինական հեքիաթի մոտիվների։
Սյուժե
Շատ վաղուց կայսեր տիրապետության տակ գտնվող երկրում ապրում էր Մալյան անունով մի որբ տղա։ Նա երազում էր դառնալ հայտնի նկարիչ։ Բայց նա նույնիսկ վրձին չուներ։ Նա հարթ քարերի վրա նկարում էր ածուխի կտորներով, և նրա նկարներն ասես կենդանի լինեին։ Մի անգամ երազում նրա մոտ է գալիս մի անիրական ծերունի և ասում. «Մալյա՛ն. ես կախարդական վրձին ունեմ քեզ համար, միայն քեզ համար։ Բայց հիշի՛ր, կարևոր է միայն այն, ինչ դու ունես քո ներսում։ Նկարի՛ր սրտով»։ Ծերունին վրձինը թողնում է և անհետանում։ Առավոտյան Մալյանը տեսնում է վրձինը, վազում լճի մոտ, քարի վրա ծածան նկարում, և վերջինս կենդանանում ու սուզվում է լճակի մեջ։ Ծանոթ աղջկա համար Մալյանը այծիկ է նկարում, և այն կենդանանում է։ Ծառաները պատմում են կալվածատիրոջն այս մասին և տղային նրա մոտ են բերում։ Կալվածատերը պատվիրում է սուր նկարել, Մալյանը հրաժարվում է և ստիպված է լինում փախչել։ Կալվածատերը տեղեկացնում է կայսրին, և պահակախումբը փնտրում ու բռնում է Մալյանին։ Տղային բերում են կայսեր մոտ, և վերջինս հրամայում է նկարել։ Մալյանը ճպուռ է պատկերում, և այն թռչում է։ Այդ ժամանակ կայսրը վերցնում է վրձինը և նկարում ոսկու կույտ, սակայն դրա փոխարեն հայտնվում է մեծ օձ։ Այդ ժամանակ կայսրը վերադարձնում է վրձինը և պատվիրում նկարել շատ ոսկի։ Մալյանն առաջարկում է ոսկե ծառ` կղզու վրա և նկարում է այն վարագույրին։ Պատկերը կենդանանում է, վարագույրը դառնում է ծովի ափ տանող պորտալ` առագաստանավով։ Կայսրը քայլ է անում նավի վրա և լողում է դեպի ոսկե ծառը, և միայն քամի է պահանջում արագության համար։ Քամին ուժեղանում է և ջարդում առագաստանավը ոսկե ծառի մոտ։ Մալյանը նույնպես քայլ է անում և գնում է դեպի ծովափ։ Նա ցանկանում էր ազատ նկարիչ լինել։
Վերաթողարկում
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով թողարկվել է «Կախարդական վրձինը» մուլտֆիլմերի հավաքածուի 1-ին թողարկման մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1997 մուլտֆիլմեր
Վոտչինա
Վոտչինա (отец՝ հայր բառից, որը նշանակում է հայրական սեփականություն), ժառանգական փոխանցվող հողատարածք, հայրենակալվածք, ֆեոդալական հողատիրության ձև Ռուսաստանում (8-9-րդ դարերում)։
Պատմություն
Վոտչինան համալիր էր, որը կազմված էր հողային սեփականությունից (հողեր, շինություններ և ունեցվածք) և ճորտ պահելու իրավունքից։ 8-9-րդ դարերում վոտչինան համարվում էր կալվածատիրության գերակշռող ձևը Արևմտյան Եվրոպայի բազմաթիվ երկներում։ Վոտչինայի ձևավորման ընթացքում ստեղծվում էր իշխանական կառավարման ապարատ (դատարան, վարչություն և այլն), ինչը ժառանգաբար փոխանցվող կալվածքներից առանձնացնում էր վոտչինային բենեֆիցիայից, մանորից և կալվածքից։
Վոտչինան տարբերվում էր տնտեսական կառուցվածքով (կախված դոմենի դերից, գյուղացիների ֆեոդալական պարհակներից), մեծությամբ, վոտչիատերերի սոցիալական պատկանելիությամբ (ազնվական, այդ թվում նաև թագավորական, եկեղեցական)։
Վոտչինայի տերը իրավունք ուներ այն որպես ժառանգություն կտակելու, վաճառելու, գրավ դնելու և այլն։ Համապատասխանում է միջնադարյան Հայաստանի «հայրենիքին»։ Մինչև XV դարի վերջը վոտչինա ֆեոդալական հողատիրության ամենատարածված ձևն էր։ Վոտչինան բաղկացած էր մեծ տարածություններում ցրված և միմյանց հետ թույլ կապերով կապված մի քանի տիրույթներից։ Վոտչինաների տերերն էին գլխավորապես բոյարները և իշխանները, ինչպես նաև նրանց դրուժինաների անդամները, վանքերը, բարձրաստիճան հոգևորականությունը։ XYI դարի սկզբին, երբ Մոսկովյան իշխանությանը միացվեցին Նովգորոդը, Տվերը և Պսկովը, այդ հողերի շատ բոյարներ զրկվեցին իրենց վոտչինաներից, իսկ նրանց հողերում բնակեցվեցին ազնվականները, որոնց վրա էր հենվում մեծապետական իշխանությունը։ XYI դարի 50-ական թվականներին վոտչինայի տերերը զինվորական ծառայության առումով հավասարվեցին ազնվականներին։ Հետադեմ բոյարության դեմ պայքարում վճռական նշանակություն ունեցավ Իվան IV Ահեղի կիրառած օպրիչնինայի քաղաքականությունը։ XVI դարի վերջին արդեն ֆեոդալական հողատիրության առավել տարածված ձևը ոչ թե վոտչինան  էր, այլ՝ կալվածքը։ XVII դարի սկզբից վոտչինային հողատիրությունը կրկին սկսեց աճել։ Կառավարությունը պարգևատրելով ազնվականներին հավատարիմ ծառայության համար, առատորեն նրանց էր բաժանում վոտչինային հողերը։ XVII դարի վերջին պետության կենտրոնական շրջաններում վոտչինային հողատիրությունը նշանակալիորեն գերազանցում էր կալվածայինին։ Կալվածքի միաժառանգության մասին 1714 թվականի մարտի 28-ի հրամանագիրը իրավաբանորեն հավասարեցրեց կալվածքը վոտչինային։ Հետագայում «վոտչինա» տերմինը գործածվում էր ֆեոդալական հողային սեփականության իմաստով։
Ջանխոշի
Ջանխոշի (ჯანხოში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 40 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մառնեուլի շրջան
Շելաբոլիխա (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Օբ գետի վտակներ Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Միրտո
Միրտո  (Mirto), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1073 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 119 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98070։ Հեռախոսային կոդը՝ 0941։
Միրտոն սահմանակից է Կապո դ'Օռլանդո, Կապրի Լեոնե, Ֆրաձանո, Նասո, Սան Սալվատորե դի Ֆիտալիա մունիցիպալիտետներին։
Իկոնիայի Սուրբ Ֆեոկլան հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի 24-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Օբուխովկա (Միլլերովսկի շրջան)
Օբուխովկա (Обуховка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Պերվոմայսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
ВС-121
ВС-121, ռուսական դիպուկահար հրացան, բուլ-պապ դասավորությամբ։ Մշակված է Իժևսկի ինժեներական գործարանի կողմից, Դրագունովի դիպուկահար հրացանի հիման վրա ։
Կառուցվածք
Բուլ-պապ դասավորությունը հնարավորություն է տվել կրճատել զենքի երկարությունն ու քաշը, երկարությունը դարձնելով 620 մմ, իսկ քաշը ոչ ավել 4,5 կգ։ Փողը պատրաստվում է էլեկտրաքիմիական մշակման միջոցով։ Նախատեսվում է նաև հղկման մեթոդը և ռեդուկցայի միջոցով փողի պատրաստումը։ Ի տարբերություն նախորդի, հրացանը հագեցած է ձգման նոր մեխանիզմով։ ВС-121-ը հագեցած է տակտիկական խլացուցիչով։ Հնարավոր է տեղադրել Պիկատինի 4 նշանաձողիկի վրա դիպուկահարային ցանկացած օպտիկաէլեկտրոնային սարքավորումների օգտագործմամբ։ Բաց նշանոցային սարքավորումներ չունի։ Ավտոմատիկան գործում է փողի մեջ վառոդային գազերի հետմղման սկզբունքով։ Չկարգավորվող զարկանաձգանային մեխանիզմը ձգանային տիպի է։ Նախատեսվում է մշակել նոր տիպի զարկանաձգանային մեխանիզմ ։
ВС-121 ռուսական դիպուկահար հրացանում օգտագործվում են նույն 7,62 մմ-անոց տրամաչափի փամփուշտները, ինչը որ դրագունովի դիպուկահար հրացանում, բայց «Իժմաշ»-ը մշակում է նոր հեռանկարային զինամթերքներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ
Անհպում վճարումներ
Անկոնտակտ վճարային համակարգերը կրեդիտ քարտերն ու դեբետային քարտերն են, բանալիները, խելացի քարտերը կամ այլ սարքեր, ներառյալ սմարթֆոնները և այլ շարժական սարքեր, որոնք օգտագործում են ռադիոհաճախականության նույնականացում (RFID) կամ մոտ դաշտային հաղորդակցություն (NFC, օրինակ՝ Samsung Pay, Apple Pay, Google Pay-ը, Fitbit Pay-ը կամ ցանկացած բանկային բջջային հավելված, որն աջակցում է անհպում) անվտանգ վճարումներ կատարելու համար։ Ներկառուցված ինտեգրված միացում չիպը և ալեհավաքը սպառողներին հնարավորություն են տալիս իրենց քարտից վճարումներ կատարել։
Apple Pay-ի վճարման ապահովությունը
Apple Pay-ն ավելի ապահով է, քան ֆիզիկական վարկային, դեբետային կամ կանխավճարային քարտ օգտագործելը։ Face ID-ն, Touch ID-ն կամ ձեր ծածկագիրը պահանջվում են ձեր iPhone-ի, Apple Watch-ի, Mac-ի կամ iPad-ի միջոցով գնումներ կատարելու համար։ Ձեր քարտի համարը և ինքնությունը չեն տրամադրվում առևտրականներին, և ձեր իրական քարտի համարները չեն պահվում ձեր սարքում կամ Apple սերվերներում:
== Google Pay-ը հավելված == Google Pay-ը հավելված է Google-ի Android ՕՀ-ով աշխատող սարքերի համար, որը թույլ է տալիս օգտատերերին գնումներ կատարել NFC-ի միջոցով։ Միացված բջջային հեռախոսներով անհպում վճարումներ դեռևս տեղի են ունենում փոքր մասշտաբով, սակայն ամեն ամիս ավելի ու ավելի շատ բջջային հեռախոսներ են հավաստագրվում։
Նպատակ
Գործարքները երկու անգամ ավելի արագ են քան սովորական կանխիկ, վարկային կամ դեբետային քարտով գնումը։ Խոշոր ֆինանսական հաստատությունները և կորպորացիաներն այժմ հաճախորդներին առաջարկում են անհպում վճարային համակարգեր, քանի որ անհպում վարկային քարտերը լայն տարածում է գտել Հայաստանում։ ՀՀ տարածքում վճարային քարտերի թողարկումը և սպասարկումը հիմնականում իրականացվում է Արքա քարտերով վճարումների միասնական համակարգի միջոցով որը ստեղծվել և ներդրվել է ՀՀ կենտրոնական բանկի և ՀՀ տարածքում գործող առևտրային բանկերի նախաձեռնությամբ:
Խեցգետին (համաստեղություն)
Խեցգետին, կենդանակերպի տասներեք համաստեղություններից մեկը։ Իր սիմվոլն է Յունիկոդ՝ ♋։ Խեցգետինը փոքր է, և իր աստղերը նվաղ են։ Այն գտնվում է Երկվորյակների արևելքում, Առյուծի արևմուտքում, Լուսանի հարավում և Փոքր Շան և Հիդրայի հյուսիսում։ Արեգակն այստեղ է ժամանում հուլիսի 19-ին և մեկնում օգոստոսի 9-ին։
Խեցգետնում են գտնվում երկու Մեսյե առարկա՝ M44 և M67 բաց աստղաբույլերը, ինչպես նաև NGC 2775 գալակտիկան ։
Դիրքը
Երկնքում Խեցգետին համաստեղությունն առաջին փորձից հեշտ չէ գտնել, քանի որ դրա կազմում 4m-ից պայծառ աստղ չկա։ Դա կարելի է անել «հարևանների» օգնությամբ։ Այսպես, եթե ուղիղ գծով իրար միացնենք Ռեգուլ (α Leo), Պրոցիոն (α CMi) և (β Gem) աստղերը, ապա կստացվի մի հավասարասրուն եռանկյուն, որի ներսում համարյա ամբողջովին «տեղավորվում է» Խեցգետնի մարմինը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Էդվարդ Բարի Օ'Միրա
Էդվարդ Բարի Օ'Միրա (Barry Edward O'Meara, ), իռլանդացի բժիշկ, վիրաբույժ, Լոնդոնի Բարեփոխումների ակումբի (Reform Club) հիմնադիրներից մեկը։ Նապոլեոն Բոնապարտին ուղեկցել է Սուրբ Հեղինեի կղզի, որտեղ երեք տարի եղել է նրա բժիշկը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1786 թվականին Քորք կոմսության Մալոու քաղաքում։
Եղել է Նապոլեոն Բոնապարտի բժիշկը, հետևել է նրա առողջությանը «Բելերոֆոն» նավի վրա և Սուրբ Հեղինեի կղզում աքսորի ժամանակ։ 1817 թվականի աշնանը նա հեռացրել է Նապոլեոնի իմաստության ատամներից մեկը ։
1818 թվականին նա վերադարձել է Լոնդոն։ 1821 թվականին Նապոլեոնի մահից հետո, 1822 թվականին Օ'Միրան հրատարակել է իր հուշերը՝ «Ձայն Սուրբ Հեղինե կղզուց» («Napoleon in Exile, or A Voice From St. Helena»)։
Օ'Միրայի թոռնուհին՝ Քեթլինը, կաթոլիկական գրող էր, որն ապրել և մահացել է Փարիզում ։
Էդվարդ Օ'Միրայի դերը «Արծիվը վանդակում» ֆիլմում կատարել է անգլիացի դերասան Մայքլ Ուիլյամսը։
Մահացել է 1836 թվականին Լոնդոնում։ Թաղվել է Իռլանդիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիդատայի հայերեն չթարգմանված տարրեր պարունակող հոդվածներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով
Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)
«Օլիմպիկ Մարսել» (Olympique de Marseille, ɔlɛ̃pik də maʁsɛj, ավելի հաճախ անվանվում է «Մարսել»), ֆրանսիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Մարսել քաղաքից։ Հանդես է գալիս Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության բարձրագույն խմբում՝ Լիգա 1-ում։ Հիմնադրվել է 1899 թվականի օգոստոսի 31-ին և իր պատմության ընթացքում մրցաշրջանների մեծագույն մասն անցկացրել բարձրագույն խմբում։ Առավել շատ տիտղոսներ նվաճած ֆրանսիական ակումբներից է. 9 անգամ դարձել է Ֆրանսիայի չեմպիոն։ 1993 թվականին, լինելով առաջինը ֆրանսիական թիմերից, նվաճել է Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի գավաթը։ 1994 թվականին մրցակիցներին կաշառելու փորձի պատճառով՝ որպես պատիժ՝ զրկվել է երկրի չեմպիոնի տիտղոսից և ուղարկվել երկրորդ դիվիզիոն։ 2010 թվականին «Օլիմպիկ»-ը կրկին հռչակվել է Ֆրանսիայի չեմպիոն. այս անգամ այդ բարձր տիտղոսին արժանացել է իր նախկին խաղացողի՝ Դիդիե Դեշամի գլխավորությամբ ։
Մարսելցիների «տնային» մրցասպարեզը, որտեղ թիմն իր հանդիպումներն անց է կացնում 1937 թվականից, քաղաքի հարավային մասում գտնվող, 67.394 նստատեղ ունեցող Stade Vélodrome մարզադաշտն է ։ Այն համարվում է ամենաշատ հաճախվող մարզադաշտը Ֆրանսիայում. 2018/19 մրցաշրջանում «Օլիմպիկ»-ի «տնային» յուրաքանչյուր խաղին հաճախել է միջին հաշվով 50.361 ֆուտբոլասեր, իսկ դա ռեկորդային ցուցանիշ է ֆրանսիական ֆուտբոլում ։ 2015 թվականին ակումբը եկամուտների €130.5 միլիոն ծավալով 23-րդ տեղն է զբաղեցրել աշխարհում ։
2016 թվականին ակումբի սեփականատեր է դարձել ամերիկացի գործարար, «Լոս Անջելես Դոջերս» բեյսբոլային ակումբի նախկին սեփականատեր Ֆրենկ ՄըքՔորթը ։ Վերջինս 2021 թվականին ակումբի նախագահ է նշանակել Պաբլո Լոնգորիային ։
Մարզական նվաճումներ
Մարսելի «Օլիմպիկ»-ը 9 անգամ նվաճել է Ֆրանսիայի չեմպիոնի տիտղոսը՝ այդ ցուցանիշով զիջելով միայն «Սենտ Էտիեն»-ին ու «Պարի Սեն Ժերմեն»-ին, որոնք այդպիսի հաջողության հասել են 10-ական անգամ։ Ընդ որում՝ մարսելցիները չեմպիոնական առաջին կոչումը ձեռք են բերել 1929 թվականին՝ ֆրանսիական ֆուտբոլում պրոֆեսիոնալ մակարդակի ներդրումից առաջ ։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլային գավաթին մարսելցիները տիրացել են 10 անգամ. դա երկրորդ ցուցանիշն է այդ երկրում ։ Մարսելյան թիմը 1972 և 1989 թվականներին կրկնակի նվաճման է հասել՝ դառնալով միաժամանակ և՛երկրի չեմպիոն, և՛ գավաթակիր ։ Հիշարժան է հատկապես այն փաստը, որ Մարսելի «Օլիմպիկ»-ը ֆրանսիական միակ ֆուտբոլային ակումբն է, որին հաջողվել է նվաճել Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի գավաթը (1993 թ.) :
«Ոսկե գնդակ» մրցանակ
Ժան-Պիեռ Պապենը 1991 թվականին, երբ Մարսելի «Օլիմպիկ»-ի խաղացող էր, արժանացել է «Ոսկե գնդակ» մրցանակի։
Այդ հեղինակավոր մրցանակին այլ ակումբներում խաղալիս արժանացած ևս երկու ֆուտբոլիստ ՝ Ջորջ Վեան և Ֆրանց Բեկենբաուերը, իրենց ավանդն են ներդրել թիմի հաջողություններում. առաջինը 2000–01 մրցաշրջանում խաղացել է «Օլիմպիկ»-ի կազմում, երկրորդը 1990 թվականին վեց ամիս մարզել է թիմը։
Եվրոպական «Ոսկե խաղակոշիկ» մրցանակ
Հարավսլավացի (խորվաթ) ֆուտբոլիստ Յոսիպ Սկոբլարը 1971 թվականին, երբ Մարսելի «Օլիմպիկ»-ի խաղացող էր, խփելով 44 գոլ՝ արժանացել է եվրոպական «Ոսկե խաղակոշիկ» մրցանակի։
UNFP-ի «Տարվա խաղացող» մրցանակ
Դիդիե Դրոգբան 2004 թվականին, երբ Մարսելի «Օլիմպիկ»-ի խաղացող էր, արժանացել է UNFP-ի «Տարվա խաղացող» մրցանակի։
UNFP-ի «Տարվա երիտասարդ խաղացող» մրցանակ
Հետևյալ ֆուտբոլիստները Մարսելի «Օլիմպիկ»-ի կազմում հանդես գալու ժամանակաշրջանում արժանացել են UNFP-ի «Տարվա երիտասարդ խաղացող» մրցանակի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1899 հիմնադրումներ
Վլադիմիր Վորոբյով
Վորոբյով Վլադիմիր Պետրովիչ, խորհրդային անատոմ, Ուկրաինական ԽՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1934)։
1903 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, 1917 թվականից՝ նույն ֆակուլտետի (1921 թվականից՝ Խարկովի բժշկական ինստիտուտի) պրոֆեսոր, միաժամանակ եղել է Ուկրաինական փորձառական բժշկագիտության ինստիտուտի գիտական ղեկավար։ 1919 թվականից 1921 թվականներին աշխատել է Բուլղարիայում։ Սոֆիայի բժշկական ակադեմիայում նրա նախաձեռնությամբ կազմակերպվել է անատոմիայի ամբիոն (որն այժմ կոչվում է Վորոբյովի անվամբ)։ Զբաղվել է հիմնականում նյարդային համակարգի անատոմիայի հարցերով։ Բ․ Զբարսկու հետ առաջարկել են զմռսման նոր մեթոդ, 1924 թվականին զմռսել են Վ. Ի․ Լենինի մարմինը։ Խարկովում Վորոբյովը կազմակերպել է մարդու ձևավորման (կազմավորման) աշխարհում միակ թանգարանը։ Հեղինակ է «Մարդու անատոմիայի ատլաս»-ի (հրատարակվել է 1938 թվականից 1942 թվականներին)։ Սահմանվել է Վորոբյովի անվան մրցանակ նորմալ անատոմիայի բնագավառի լավագույն աշխատանքի համար։ Վ․ Ի․ Լենինի անվան մրցանակ (1927)։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։
U-KISS (Խումբ)
U-KISS (հանգըլ՝ 유키스, ユーキス) - հարավկորեական խումբ, որը ստեղծել է NH Media-ն 2008 թվականին։ U-KISS-ը վերծանվում է՝ Համատարած (Ubiquitous) կորեական (Korean) միջազգային (International) կուռք, առաջնակարգ (Super) աստղ (Star)։ Խմբի կազմում մտնում են՝ Սու Հյոնը, Կիս Ոփը, Իլայը, Քևինը, Հունը և AJ-ին (այս երկուսը խմբին են միացել 2011 թվականին), նոր անդամը Ջունը խմբին է միացել Դոն Հոյի հեռանալուց հետո, 2014 թվականին։ Իրենց դեբյուտային երգը եղել է « Not Young» (2008), NEW GENERATION ալբոմից։ Նրանք իրենց առաջին ամբողջական «Only One» ալբոմը թողարկել են 2010 թվականի փետրվարի 3-ին։ 2011 թվականի սեպտեմբերին U-Kiss թողարկել է իրենց երկրորդ ամբողջական «Neverland» ալբոմը։ Նրանց դեբյուտը Ճապոնիայում եղել է 2011 թվականին «Tick Tack» երգով։ Երկրորդ երգը «Forbidden Love», և իրենց ամբողջական «A Shared Dream» (2012) ալբոմը։ Իրենց դեբյուտի պահից, խումբը թողարկել է երեք ամբողջական ալբոմ, 10 մինի ալբոմ և տարբեր երգեր։ Խումբը նաև մասնակցել է մի շարք ռեալիթի-շոուների և ֆիլմերի։
Կյանք և կարիերա
2008 թվական։ Ձևավորում և դեբյուտ
2009-2010 թվականներ։ Only One, տարբեր հաղորդումներ և առաջին մեծ համերգ
2011-2012 թվականներ։ Կարիերա Ճապոնիայում, Neverland, Тур և DoraDora
2013- ներկա ժամանակ։ Չորրորդ այցելությունը Մանիլա և «Collage»
U-KISS մասնակցել է Dream KPOP Fantasy Concert-ին, որը անցկացվել է Մանիլայում (Ֆիլիպիններ) 2013 թվականի հունվարի 19-ին։ AJ, ով նախկինում սովորում էր, վերադարձել է U-KISS փետրվարի 16-ին Valentines Day Event-ին մասնակցելու համար։ U-KISS-ը թողարկել է իր երրորդ ամբողջական «Collage» ալբոմը AJ -ի հետ միասին, մարտի 7-ին, այն ժամանակ, որ «Standing Still» երգը, որի պրոդյուսերն էր Ռյան Հունգը թողարկվել է մարտի 6-ին։ Նաև ալբոմում կա Քևինի «My Reason» միանձնյա երգը, Իլայ- AJ «Party All The Time» դուետը, և Սուհյոն- Հուն «More Painful than Pain» դուետը։ «Standing Still» երգը առաջին անգամ կատարել են Show Champion ժամանակ մարտի 6-ին, թողարկումից մի օր առաջ։ Ալբոմի թողարկման հետ մեկտեղ, U-KISS-ը պլանավորում է Zepp շրջագայություն «U-KISS Zepp Tour 2013» անվանմամբ ամռանը։ Հոկտեմբերի խմբի մակնե Դոն Հոն լքում է խումբը, առողջական խնդիրների պատճառով։
Մասնակիցներ
Նախկին անդամներ
Բարեգործություն
2011 թվականի հունիսի 7- ին U-KISS, այլ քեյ փոփ խմբերի հետ միասին, ինչպիսիք են 2NE1-ը, MBLAQ-ը, 4Minute-ը, FT Island-ը և BEAST-ը, անկացրել են հատուկ շոու Seoul-Osaka Music of Hearts անվանումով, որպեսզի հավաքեն միջոցներ Ճապոնիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ տուժածների համար։ Բացի այդ, խումբը դարձել է առաջինը, ովքեր անցկացրել են երկրպագուների հանդիպում Կամբոջայում 2012 թվականի հունիսի 18-ին Share The Love Charity Concert անվանումով։ Հանդիպումը անցկացվել է դպրոցում։ Խումբը վերցրել է իր հետ բեյսբոլի գնդակներ, և այլ հարմարանքներ բեյսբոլի համար, և բաժանել են երեխաներին։ Շոուն հովանավորել են կամբոջական հայտնի մարդիկ և այն այցելել է նաև Կամբոջայի վարչապետը։ 2013 թվականի փետրվարի 1-ին Սուհյոնը և Քևինը անցկացրել են բարեգործական ակցիա Ջակարտայի համար ուժեղ ջրհեղեղից հետո։
Կորեական սկավառակագրություն
Ամբողջական ալբոմներ
Մինի ալբոմներ
Համատեղ աշխատանք
Միանձնյա ծրագրեր և ենթածրագրեր
Ճապոնակակն սկավառակագրություն
Ամբողջական ալբոմներ
Մինի ալբոմներ
Սինգլներ
Համատեղ աշխատանք
Ֆիլմագրություն
Ռեալիթի շոուներ Դրամաներ Ֆիլմեր Մյուզիքլներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:2008 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
(1800) Ագուիլար
(1800) Ագուիլար (Aguilar), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1950 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Միգել Իցիգսոնի կողմից Լա Պլատայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,358172 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0392 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6771 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1322,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27217 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,79° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1950 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Միգել Իցիգսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մայնա Թրեանոր Ավենտ
Մայնա Թրեանոր Ավենտ (Mayna Treanor Avent, ), ամերիկացի նկարչուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1868 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքում՝ Թոմաս Թրեանորի (Thomas O. Treanor) և նրա կնոջ՝ Մերի Էնդրյուս Թրեանորի (Mary Andrews Treanor) ընտանիքում ։
Մեծացել է Tulip Grove առանձնատանը, որը կառուցվել է 1836 թվականին Էնդրյու Ջեքսոն Դոնելսոնի համար, որն ԱՄՆ 7-րդ նախագահ Էնդրյու Ջեքսոնի եղբորորդին էր ։
Երկու տարի Մայնան նկարչություն է սովորել Օհայո նահանգում՝ Ցինցինատիի արվեստի ակադեմիայում և Փարիզի Ժյուլիան ակադեմիայում։ Այնուհետև Ավենտն նկարչություն է դասավանդել Նեշվիլում, Մասաչուսեթսում, Հարավային Կարոլինայում և Թենեսիում ցուցադրել է յուղաներկով և ջրաներկով նկարած իր կտավները։ Նա հաճախ աշխատել է այսպես կոչված Mayna Treanor Avent ստուդիայում, որը գտնվել է Թենեսի նահանգի Էլկմոնտ քաղաքում գտնվող Գրեյթ Սմոքի Մաունթիս ազգային պարկի Jake's Creek Trail արահետի վրա ։ Եղել է Nashville Studio Club-ի և Centennial Club-ի, ինչպես նաև Nashville Artists Guild գիլդիայի անդամ։
Անձնական կյանք
1891 թվականին նկարչուհին ամուսնացել է Ֆրենկ Ավենտի հետ (Frank Avent) ։ Վերջինս եղել է փաստաբան Մերֆրիսբորոյից, որն աշխատել է Թենեսիի State Railroad Commissioner ընկերությունում։ Նրանք ունեցել են որդի՝ Ջեյմս Ավենտը, որը 1919-1949 թվականներին աշխատել է որպես Standard Oil գրասենյակի ղեկավար, որը գտնվել է Չինաստանում։ 1949 թվականին Ջեյմս Ավենտն իր ընտանիքի հետ առանձնացել է Թենեսի նահանգ Սևանի բնակավայրում, որտեղ Մայնա Թրեանոր Ավենտն անցկացրել է իր կյանքի վերջին երեք տարիները։
Մահացել է Սևանիում 1959 թվականի հունվարի 2-ին։ Թաղվել է Մերֆրիսբորոյի Evergreen Cemetery գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ
Գենոմիկա
Գենոմիկա, մոլեկուլային գենետիկայի բաժին, որը նվիրված է կենդանի օրգանիզմների գեների և գենոմի ուսումնասիրմանը։
Պատմություն
Գենոմիկան որպես հատուկ ուղղություն ձևավորվել է 1980-1990- ական թվականներին որոշ կենդանի օրգանիզմների գենոմների սեկվենավորման առաջին պրոյեկտների հետ։ Առաջին անգամ ամբողջությամբ սեկվենավորվեց Φ-X174 բակտերիոֆագի գենոմը, որը պարունակում էր 5368 նուկլեոտիդներ։ Հաջորդ էտապային իրադարձություն հանդիսացավ 1995 թվականին Haemophilus influenzae բակտերիայի գենոմի սեկվենավորումը (1.8 մեգաբայթ)։ Դրանից հետո ամբողջությամբ սեկվնավորվեցին մի շարք օրգանիզմների այդ թվում և մարդու գենոմը (2001 թվականին առաջին սևագրային տարբերակը և 2003 թվականին պրոեկտը հասցվեց իր վերջնական ավարտին)։ Նրա զարգացումը հնարավոր դարձավ ոչ միայն բիոքիմիական մեթոդների զարգացումով, այլ նաև նոր և հզոր հաշվարկային տեխնիկաների ստեղծումով, որը թույլ էր տալիս աշխատել մեծ ծավալով տեղեկատվության հետ։ Կենդանի օրգանիզմների գենոմի երկարությունը շատ հաճախ չափվում է միլիարդավոր նուկլեոտիդային զույգերով։ Օրինակ՝ մարդու գենոմի երկարությունը հաշվվում է 3 միլիարդ նուկլեոտիդային զույգ։ Ներկայումս հայտնի և ամենաերկար գենոմը պատկանում է երկշունչ ձկների տեսակներից մեկին՝ մոտ 110 միլիարդ զույգ։
Կառուցվածքային գենոմիկա
Կառուցվածքային գենոմիկա - գենոմային ինֆորմացիայի պահպանում և մշակում։ Ուսումնասիրում է հայտնի կառուցվածքով գեները՝ նրանց ֆուկցիաները պարզաբանելու համար, ինչպես նաև տարածական կառուցվածք ունեցող հիմնական սպիտակուցային մոլեկուլների մաքսիմալ քանակը և նրա ազդեցությունը փոխազդեցությունների վրա ։
Ֆունկցիոնալ գենոմիկա
Ֆունկցիոնալ գենոմիկա - գենոմում կոդավորված ինֆորմացիայի իրականացում գենից մինչև հատկանիշ։
Գենոմիկայի կիրառման օրինակներ բժշկությունում
Վիսկոնսինի հիվանդանոցում երեք տարեկան մի երեխայի հիվանդություն բժիշկներին երկար ժամանակ փակուղի էր մտցրել։ Նրա աղիները ուռչել էին և ամբողջությամբ աբսցեսներով էին պատված։ Այդ տարիքում նրան արդեն վիրահատել էին մոտ հարյուր անգամ։ Նրա համար պատվիրվել էր ԴՆԹ-ի կոդավորող հատվածների ամբողջական սիքվենս, և ըստ հետազոտությունների արդյունքների հայտնաբերվեց հիվանդության պատճառը՝ XIAP սպիտակուցը, որը մասնակցում էր ապոպտոզի ազդանշանային շղթաներում։ Նորմալ աշխատանքի ժամանակ այն շատ մեծ դեր ունի իմունային համակարգում։ Այդպիսի ախտորոշումից ելնելով ֆիզիոլոգների կեղմից առաջարկվեց ոսկրածուծի փողպատվաստում, որը իրականացվեց 2010 թվականի հունիս ամսին և արդեն նույն ամսի կեսերին երեխան կարողացավ իր կյանքում առաջին անգամ սնվել։ Մեկ այլ դեպք կապ ունի 39-տարեկան մի կնոջ մոտ ոչ տիպիկ քաղցկեղային հիվանդության հետ, ով տառապում էր պրոմելիոցիտարային լեյկեմիայով։ Ստանդարտ դիագնոստիկ մեթոդներով հիվանդությունը չէր հայտնաբերվում, որ 15-րդ քրոմոսոմի մի մեծ մաս տեղափոխվել էր 17-երորդի վրա, որը և իր հերթին առաջացրել է որոշակի գենային փոխազդեցություն։ Արդյունքում այդ կինը ատացավ անհրաժեշտ բուժում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գենոմիկա
(9685) Կորտեվիգ
(9685) Կորտեվիգ (Korteweg), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,422842 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1017 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,744 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1377,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261346 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հին Հռոմ
Հին Հռոմ (, կարգախոսը՝ «Senatus Populus Que Romanus», հապավմամբ՝ «S.P.Q.R.», թարգմանվում է որպես «Հին Հռոմի Սենատ և Ժողովուրդ»), հռոմեական քաղաքակրթության ընդհանուր անվանում, որը տևել է մ․թ․ա․ 8-րդ դարում նույնանուն քաղաքի հիմնադրումից մինչև Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումն ընկած ժամանակաշրջանը՝ բաժանվելով երեք հիմնական շրջափուլերի՝ թագավորական (մ․թ․ա․ 753 -509), հանրապետական (մ․թ․ա․ 509-27) և կայսերական (մ․թ․ա․ 27-մ․թ․ 476): Հռոմուլոս և Հռեմոս եղբայրների կողմից հիմնադրված Հռոմը կարճ ժամանակահատվածում վերաճել է ընդարձակ թագավորության, որն էլ հաջորդ տասնամյակներում՝ նվաճողական արշավանքների արդյունքում, դարձել է այդ ժամանակաշրջանի աշխարհի կարևորագույն քաղաքական ուժն ու հին աշխարհի ամենաընդարձակ կայսրություններից մեկը։
Հռոմի՝ որպես համաշխարհային գերտերության ձևավորման գործընթացի կարևորագույն մասն է կազմում Պունիկյան պատերազմներում տարած հաղթանակը։ Իր տիրապետության ներքո ունենալով Ապենինյան թերակղզին՝ իր հարակից Կորսիկա, Սարդինիա, Սիցիլիա կղզիներով, հռոմեացիները արշավում և նվաճում են Հիսպանիան։ Մ․թ․ա․ 146 թվականին վերջիններս ավարտում են Կարթագենի կործանումը և գերակայություն հաստատում Միջերկրական ծովում։ Մ․թ․ա․ 27 թվականին Գայոս Օկտավիանոսն իրեն հռչակում է «Օգոստոս» և սկսվում է Հռոմի պատմության կայսերական շրջանը։ Հաջորդ տասնամյակում բորբոքված հռոմեա-պարթևական հակամարտությունը դառնում է մարդկության պատմության ընթացքում եղած հակամարտություններից ամենաերկարատևը, որն իր հերթին ազդեցություն է ունենում Հռոմի՝ դեպի Արևելք ունեցած կայսերապաշտական նկրտումների և նվաճողական քաղաքականության վրա։ Կայսրության տարածքն աննախադեպ ընդարձակվում է Մարկոս Տրայանոս կայսեր օրոք՝ ձգվելով Միջերկրական ավազանից մինչև ծայր հյուսիս՝ Բրիտանիա կղզի, Պիրենեյներից մինչև Հայկական լեռնաշխարհ և Միջագետք՝ ընդգրկելով հյուսիսային Աֆրիկան։ 3-րդ դարի վերջում, երկրի սահմանների պաշտպանությունն առավել արդյունավետ կազմակերպելու նպատակով, Դիոկղետիանոսը հսկա կայսրության տարածքը տրոհում է երկու մասերի՝ այդպիսով վերջ դնելով Երրորդ դարի ճգնաժամին։ 5-րդ դարում կայսրության տարածքը ենթարկվում է բարբարոսական ցեղերի ներխուժմանը, որի արդյունքում էլ 476 թվականին վեստգոթերի առաջնորդ Օդոակրը գահընկեց է անում Հռոմի վերջին միապետ Հռոմուլոս Օգոստուլոսին։ Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկմամբ փակվում է Հին Հռոմի պատմություն վերջին էջը, մինչդեռ արևելքում մինչև օղուզ-թուրքերի ներխուժումը (մինչև 1054 թվականի Կոստանդնուպոլսի անկումը) իր գոյությունը պահպանել է Արևելահռոմեական կամ Բյուզանդական կայսրությունը։
Հռոմի հիմնադրման մասին առասպել
Ըստ Հռոմի ստեղծման վերաբերյալ լատինական առասպելի՝ քաղաքը հիմնադրվել է մ․թ․ա․ 753 թվականի ապրիլի 21-ին Իտալիայի կենտրոնական հատվածում՝ Տիբեր գետի ափին։ Քաղաքի սկզբնադիրներն էին Տրոյայի արքայազն Էնեասից սերող Հռոմուլոս և Հռեմոս եղբայրները, ովքեր Ալբա Լոնգայի թագավոր Նումիտոր Սիլվիուսի թոռներն էին։ Նումիտորը գահընկեց է արվում հարազատ եղբոր՝ Ամուլիոսի կողմից, մինչդեռ վերջինիս դուստրը՝ Ռեա Սիլվիան, ծնում է երկվորյակ տղաների։ Տղաները Ռեա Սիլվայի և հռոմեացիների ռազմի աստված Մարսի սիրո պտուղն էին, ուստի, հայրական կողմից ժառանգել էին աստվածային գեներ՝ դառնալով կիսաստված։ Նոր արքան՝ Ամուլիոսը, վախենում էր, որ Մարսի որդիները հասակ առնելով կարող էին տապալել իր իշխանությունը, դրա համար էլ հրամայում է վերջիններիս գցել Տիբեր գետը։ Ողջ մնացած Հռոմուլոսին և Հռեմոսին գետեզրին գտնում և կերակրում է էգ գայլը։ Մեծանալով, երկվորյակ եղբայրները Տիբերի ափին հիմնում են բնակատեղի։ Սակայն, քաղաքի գտնվելու վայրի և անվանակոչության շուրջ ծագած վիճաբանության արդյունքում Հռոմուլոսը սպանում է եղբորը և նոր հիմնադրված բնակավայրը վերջինիս անունով կոչվում է Հռոմ։ Քաղաքի հիմնադրման մասին մեկ այլ լեգենդ, որը շարադրել է Դիոնիսիոս Հալիկառնասցին, պատմում է, որ Տրոյական պատերազմի հերոս Էնեասը ավերված քաղաքից հեռացածների մի խմբի հետ դուրս է գալիս ծովային ճանապարհորդության, որպեսզի գտնի «Նոր Տրոյան»։
Շարունակական նավարկումներից հետո ծովագնացները ապաստանում են Իտալիայում՝ Տիբերի ափին։ Վայրէջքից շատ չանցած՝ տղամարդիկ կրկին ծով մեկնելու ցանկություն են հայտնում, սակայն կանայք հրաժարվում են շարունակել երթուղին։ Կանանցից մեկը, որի անումը Ռոմա (հայկական իրականության մեջ՝ «Հռոմ») էր, իր համախոհներին առաջարկում է հրկիզել Ապենինյան թերակղզու ափերի մոտ կայանված հելլենների նավերը՝ Իտալիայում մնալու համար։ Սկզբում տղամարդիկ զայրանում են Ռոմայի վրա, սակայն, որոշ ժամանակ անց հասկանալով, որ նոր տարածքը բնակության համար կատարյալ վայր է՝ սկսում են փառաբանել վերջինիս։ Արդյունքում՝ նոր առաջացած բնակավայրը հնարամիտ կնոջ պատվին անվանակոչվում է «Հռոմ»։ Հռոմեացի բանաստեղծ Վերգիլիոսը իր դասական էպիկական ստեղծագործության՝ «Էնեական»-ի շրջանակներում ևս անդրադառնում է Հռոմ քաղաքի հիմնադրմանը։ Ըստ Վերգիլիոսի՝ Տրոյական պատերազմի հերոս Էնեասին վիճակված էր հունական աշխարհից դուրս հիմնել «Նոր Տրոյա»-ն։ Այս աշխատությունում ևս շարադրվում է Դիոնիսոս Հալիկառնասցու բովանդակությունը, այն մասին, որ կանայք հրաժարվում են լքել Տիբերի ավազանը։ Իտալիա հասնելուց հետո, Էնեասը, որը ցանկանում էր ամուսնանալ Լատինոսի դուստր Լավինիայի հետ, ստիպված է լինում կռվի բռնկվել մեկ այլ երիտասարդի՝ Տուրնոսի հետ։
Պատմություն
Պայմանականորեն, Հին Հռոմի պատմությունը բաժանված է երեք հիմնական պարբերափուլերի, որոնք ընդգրկում են քաղաքի հիմնադրումից մինչև Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումն ընկած ժամանակահատվածը։ Ստորև նշված են Հռոմի պատմության երեք հիմնական պարբերափուլերը․
Վաղ շրջանի հանրապետություն
alt=|մինի|[[Ապենինյան թերակղզի|Ապենինյան թերակղզու պատմական բնակչությունը։
]] Ըստ ավանդույթի և տարածված վարկածի (հիմնված է Տիտոս Լիվիոսի «Հռոմի պատմություն» աշխատության վրա)՝ հանրապետական Հռոմը հիմնադրվել է [[Մ.թ.ա. 509|մ․թ․ա․ մոտ 509 թվականին]]՝ Լուկիոս Տարքվինիոս Գոռոզի մահվանից հետո։ Վերջին արքայի գահազրկումից հետո Հռոմում անկում է ապրում թագավորությունը և հաստատվում է երկու կոնսուլների համասարազոր իշխանությունը։ Կոնսուլներն ընտրվում էին ցենտուրիական կոմիտիաներում՝ պատրիկների դասից, և իրենց լիազորությունները ստանձնում էին մեկ տարով։ Յուրաքանչյուր կոնսուլ իրավունք ուներ ստուգել իր կոլեգայի գործունեությունը և կիրառել վետո (արգելանք)։ Կոնսուլները ձևավորում էին Հին Հռոմի գործադիր իշխանությունը, որն իրենից ենթադրում էր քաղաքական ու զինվորական բարձրագույն լիազորություններ։ Հռոմեական հանրապետության կառավարմանը մասնակցող մյուս կարևորագույն պաշտոններն էին (առավել հայտնի էին որպես մագիստրատուրաներ) տրիբունը, քվեստորը, էդիլը, պրետորը և ցենզորը։ Ի սկզբանե, մագիստրատուրայի պաշտոնը կարող էին զբաղեցնել միայն պատրիկները, իսկ մ․թ․ ա․ 351-ից՝ նաև պլեյբեյները։ Պետական մարմիններից հայտնի է ցենտուրիոնական ժողովը, որտեղ քննարկվում էր պատերազմի և խաղաղության հարցերը։
Մ․թ․ա․ 4-րդ դարում Հռոմը ենթարկվում է դրակից գալլական ցեղերի հարձակմանը։ Վերջիններիս իշխանությունը Ապենինյան (Իտալական) թերակղզում ձգվում էր մինչև Պադանի հարթավայր և Էտրուրիա։ Մ․թ․ա․ 390 թվականի հուլիսի 16-ին գալլական բանակը՝ ցեղապետ Բրեննուսի գլխավորությամբ, Ալլիա գետի հովտում բախվում է հռոմեական ուժերին։ Ճակատամարտն ավարտվում է գալլերի հաղթանակով, որն էլ ստիպում է վերջիններիս զարգացնել ռազմավարական հաջողությունները և ներթափանցել մայրաքաղաք։ Նվաճողներն ավերում և թալանում են քաղաքը, անառիկ է մնում միայն Կապիտոլիումի բլուրը։ Պաշարումը տևում է յոթ ամիս, որից հետո կնքվում է գալլա-հռոմեական հաշտության պայմանագիր՝ 1000 ֆունտ (շուրջ 450 կգ) ոսկու դիմաց։ Չհաշտվելով պարտվողական դիրքերի հետ՝ հռոմեացիները նոր արշավանք են սկսում գալլերի դեմ և կարճ ժամանակամիջոցում դառնում նախաձեռնության տերը։ Շուտով հռոմեական բանակը ետ է վերադարձնում գալլերի կողմից զավթված իտալական հողերը և ջլատում թշնամու հիմնական ուժերը։ Գեներալ Մարկոս Ֆուրիոս Կամիլոսը այս հաղթանակը մեկնաբանում է հետևյալ կերպ․ «ոչ թե ոսկով, ա՛յլ երկաթով․․․ հենց այսպես էլ Հռոմը գնում է իր ազատությունը»։
Այսպիսով, ժամանակի ընթացքում հռոմեացիները գերիշխող դիրք են գրավում Ապենինյան թերակղզու մյուս ժողովուրդների նկատմամբ (այդ թվում և էտրուսկների)։ Մ․թ․ա․ 281 թվականին պատերազմի կիզանուտում է հայտնվում Տարանտոյի հունական գաղութը, որը լատինական զավթողական քաղաքականության դեմ պայքարի համար օգնություն է խնդրում հելլեն Պյուռոս զորավարից։ Սկզբում Պյուռոսի վարձկան բանակը մի քանի վճռական հաղթանակ է տանում հռոմեացիների նկատմամբ, սակայն պատերազմի ելքը լինում է հօգուտ հանրապետության։ Այսպիսով, հռոմեացիներն ապահովում են իրենց նվաճումները՝ դառնալով Իտալիայի գերիշխանը։
Պունիկյան պատերազմներ
Կարթագենն ուներ հզոր նավատորմ և ուժերի նման հարաբերակցությունը շարունակաբար երկարաձգում է պատերազմի ելքը։ Ի վերջո, 20 տարի անց Հռոմը հաղթում է Կարթագենին և ստիպում կնքել խաղաղության պայմանագիր։ Հենց այս պայմանագրի պահանջներն էլ Կարթագենին ստիպում են վերստին անցնել ռազմական գործողությունների և սկսվում է Պունիկյան երկրորդ պատերազմը։ Պունիկյան երկրորդ պատերազմը սանձազերծվում է մ․թ․ա․ 218 թվականին՝ մի կողմից կարթագենացի զորավար Հաննիբալ Բարկայի, մյուս կողմից Սկիպիոն Աֆրիկացու և դաշնակիցների (Մարկոս Մարցելիոս, Կվինտոս Կունկտատոր) միջև։ Հընթացս, արևմուտքում հռոմեական բանակը պատերազմում էր նաև Մակեդոնիայի դեմ։ Պունիկյան երկրորդ պատերազմի բռնկման պատճառը կարթագենական զորքերի ներխուժումն էր Հիսպանիա, որի նկատմամբ իր հետաքրքրություններն ուներ հանրապետական Հռոմը։ Հաննիբալի բանակը պատերազմի սկզբում հասնում է շեշտակի հաջողությունների՝ կտրուկ առաջխաղալով դեպի Իտալիայի խորքերը։ Միևնույն ժամանակ, սակայն, հռոմեացի զորավար Սկիպիոն Աֆրիկացին ջախջախում է Հիսպանիայում կենտրոնացած կարթագենյան ուժերը և վճռական մարտերում ետ մղում Հռոմ սլացող Հանիբալին։ Բարկան ետ է կանչվում Աֆրիկա և մ․թ․ա․ 202 թվականի Զամայի ճակատամարտում վերջնականապես պարտություն կրում։ Մ․թ․ա․ 201 թվականին կնքվում է հաշտություն, որով Կարթագենը հրաժարվում է իր իսպանական տիրույթներից, զրկվում Աֆրիկայում պատերազմ վարելու և նավատորմ պահելու իրավունքներիից, ինչպես նաև վճարում չափազանց մեծ ռազմատուգանք։ Կարթագենի կապիտուլյացիայից հետո Հաննիբալը զորակցում է Բյութանիայի արքա Պրուսիոս I-ին՝ Հռոմի դաշնակից Եվմենոս II-ի դեմ մարտերում, որի ընթացքում էլ գերությունից խուսափելու համար ինքնասպան է լինում։ Առաջիկա կես դարում աֆրիկյան սպառնալիքը Հռոմեական հանրապետություն համար փաստացիորեն վերանում է։ Այդ ընթացքում հռոմեացիները կարողանում են ամրապնդել իրենց դիրքերը Հունաստանում և ճնշել Հիսպանիայում մոլեգնող ապստամբությունները։ Մ․թ․ա․ 151 թվականին Նումիդիայի թագավորության բանակն ասպատակում է Կարթագենի սահմանները, իսկ տեղի ավագանին զավթիչներին դիմակայելու նպատակով դիմում է Հռոմի սենատին։ Հռոմեական բանագնացների պատվիրակությունը՝ հռետոր Մարկոս Պորկիոս Ավագի գլխավորությամբ, մեկնում է Կարթագեն։ Պորկիոս Ավագը Կարթագենը դիտարկում էր որպես Հռոմի գլխավոր առևտրական մրցակից և տագնապում էր, որ այդօրինակ պայմաններում աֆրիկյան երկիրը կարող էր վերստին խարխլել հանրապետության դիրքերը ռեգիոնում, ուստի, վերջինս հրապարակայնորեն արտաբերում է հետևյալը․ «Ceterum censeo Carthaginem esse delendam» ( «․․․Ես կարծում եմ, որ Կարթագենը պետք է կործանվի»)։ Ավելին, մ․թ․ա․ 149 թվականին Հռոմը պատերազմ է հայտարարում Կարթագենին և սկսում Պունիկյան երրորդ պատերազմը։ Առաջին գրոհի ժամանակ ողջ Կարթագենի բնակչությունը միասնաբար կարողանում է կասեցնել ինտերվիստների առաջխաղացումը, սակայն, երկրորդ անգամ դա անել կարթագենացիներին չի հաջողվում։ Սկիպիոն Էմիլիանոսի բանակը հողին է հավասարեցնում քաղաքն ու նրա դարպասները, ստրկացնում և սրի մատնում տեղի բնակչությանը։ Կարթագենի օկուպացիայից հետո հռոմեացիները նվաճյալ տարածքի մի մասը տալիս են Նումիդիային և մնացյալ հատվածում ստեղծում իրենց Աֆրիկա պրովինցիան։ Շարունակական պատերազմների արդյունքում Հռոմեական հանրապետությունը ազդեցիկ դիրք է ձեռք բերում տարածաշրջանում։
Հանրապետության մայրամուտ
Հռոմի նվաճողական քաղաքականությունն արգելակող գործոններից էր նաև ժամանակին հելլենիստական գերտերություն համարվող Սելևկյան պետության վերազարթոնքը։ Մ․թ․ա․ 223 թվականին այդ երկրի գահն անցնում է Անտիոքոս III-ին, որի նվաճողական արշավանքների արդյունքում վերականգնվում է տերության երբեմնի փառքը։ Հռոմի և Սելևկյան կայսրության միջև հարաբերությունները սրվում են այն ժամանակ, երբ Անտիոքոս Մեծը թագավորանիստ Անտիոքում քաղաքական ապաստան է տրամադրում հռոմեացիների երդվյալ թշնամի Հաննիբալ Բարկային։ Այս դեպքից շատ չանցած Սելևկյան տերության հովանավորչությամբ հունական մի շարք պոլիսներ սկսում են հանդես գալ հակահռոմեական որկոչներով։ Արդյունքում՝ հանրապետության դաշնակիցներ Պերգամոնն ու Հռոդոսը պատերազմ են հայտարարում Անտիոքոս Մեծի տերությանը․ հռոմեական կայազորները դաշնակից պոլիսներին զինակցելու մտայնությամբ ներխուժում են Պելոպոնեսյան թերակղզի։ Հռոմեա-սելևկյան պատերազմի ելքը վիճակվում է մ․թ․ա․ 190 թվականին, երբ Մագնեսիայի ճակատամարտում (Լիդիայի տարածքում) Անտիոքոսի բանակը ջլատվում է հակառակորդի կողմից։ Հաջորդիվ հռոմեական բանակը հաջող մարտեր է մղում նաև մայրցամաքային Հունաստանում՝ հիմնովին կործանելով Մակեդոնիան։
Առաջին եռապետություն և Կեսարի դիկտատուրա
Մ․թ․ա․ 1-ին դարի կեսերին քաղաքական անկայունությունը և ներքին պառակտվածությունը շարունակում էին մնալ Հռոմեական պետականության առանցքային խնդիրները։ Աննախադեպ ծավալների էին հասել պոպուլյարների (վայելում էին ժողովրդի աջակցությունը) և պահպանողական ավագանու (ցանկանում էին վերականգնել օլիգարխիան) հակասությունները։ Հռոմը վերածվել էր անվերջ թվացող սոցիալական խնդիրներով հղի մետրոպոլիսի, որտեղ արիստոկրատիան չարաշահումների արդյունքում ձեռք էր բերել զգալի ունեցվածք, իսկ պլորետարիատը՝ մեծապես կազմված լինելով գյուղացիական դասից, տառապում էր չքավորությունից։ Մ․թ․ա․ 63-ին իշխանությունը զավթելու մտադրությամբ ապստամբություն է բարձրացնում Լուկիոս Սերգիոս Կատիլինան, սակայն ձախողվում է և սպանվում։ Հայտնի մտածող Ցիցերոնն իր ճառերում դատապարտում է Կատիլինայի ազգադավ գործողությունները։
Մ․թ․ա․ 60 թվականին Գնեոս Պոմպեոսը, Մարկոս Կրասոսը և Հուլիոս Կեսարը գալիս են իշխանությունը կիսելու վերաբերյալ համաձայնության։ Արդյունքում՝ Հռոմեական հանրապետությունում ստեղծվում է առաջին եռապետությունը, որը, ինքնին, բավարարում էր Հռոմի երեք ամենաազդեցիկ անձանց հետաքրքրությունները․ ամենահարուստ մարդը հանդիսացող Կրասոսը փաստացիորեն դառնում էր ավելի հարուստ՝ ձեռք բերելով ռազմական բարձր ձիրք, Պոմպեոսն ավելի մեծ ազդեցություն էր ձեռք բերում սենատում, իսկ Կեսարը ստանում էր Գալլիայի զինվորական հրամանատարության իրավունքը։ Մ․թ․ա․ 55 թվականին եռապետության անդամներն ընտրվում են կոնսուլներ․ Կեսարը ժառանգում է Գալլիան (ներկայիս Ֆրանսիան), Պոմպեոսը՝ Իսպանիան, իսկ Կրասոսը՝ Սիրիան։ Սակայն ի սկզբանե դաշինքի գործունեությունը մատնված էր անհաջողության։ Նախ, մ․թ․ա․ 54 թվականին Պոմպեոսի որդուն ծննդաբերելիս մահանում է Կեսարի դուստրը, այնուհետև Խառանի ճակատամարտում (Կրասոսի արևելյան արշավանքի շրջանակներում՝ ընդդեմ Պարթևստանի), սպանվում է տրիումվիր Մարկոս Կրասոսը։ Կրասոսի կոկորդի մեջ պարթևները հալեցված ոսկի են լցնում, իսկ սպանված զորավարի գլուխը բերվում է Մեծ Հայքի մայրաքաղաք Արտաշատ՝ նետվելով Արտավազդ Բ Աստվածային և Որոդես Պարթև արքաների առջև։ Քաղաքական իրադրության կայունացման շուրջ սենատի պատկերացումների հիմքում ընկած էր մեկ անձի դիկտատուրայի հաստատման գաղափարը, իսկ այդ ընտրյալը, մեծամասնության որոշմամբ, Գնեոս Պոմպեոսն էր։ Մ․թ․ա․ 49 թվականին Գալլիական պատերազմում հաղթանակած Հուլիոս Կեսարի լեգեոններն անցնում են Ռուբիկոնը ըստ ավանդության՝ գետն անցնելուց առաջ Կեսարն ասել է՝ «Վիճակը նետված է», որ մեջբերում է Մենանդրոսի կատակերգությունից) և իր ազդեցությունը տարածում Ադրիատիկ ծովի ավազանում։ Դիկտատոր հռչակված Գնեոս Պոմպեոսը ստիպված է լինում իր կողմնակիցների հետ փախչել Հունաստան՝ փորձելով ստանալ արևելյան պրովինցիաների օժանդակությունը։ Կեսար-Պոմպեոս հակամարտության ընթացքում Իտալիայի բնակչությունը գլխավորապես աջակցում էր Հուլիոսին՝ նրան տեսնելով որպես Գայոս Մարիոսի գործի շարունակող։