cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիա
Նմուշների նախապատրաստում
Մատրիցայի փոխարինիչ հումք կարող է ծառայել վազելինային յուղը։ Այս դեպքում նմուշը պատրաստվում է հավանգի մեջ մի քանի կաթիլ յուղի հետ։ Ստացված խառնուրդը տեղավորվում է քանդովի կուվեյտում, որից հետո գրանցվում է սպեկտրը։ CH3- և CH2-խմբի ազդանշանները հանդիսանում են խառնուրդային ազդանշաններ մատրիցայից։ 3000 սմ−1-ի տիրույթում ազդանշաններ դիտելը թույլ են տալիս ֆտորացված ածխածնի մատրիցաները(fluorolube):
Եթե նմուշը իրենից ներկայացնում է բարակ համասեռ նյութ, ապա սպեկտրե գրանցում են ենթակարմիր ճառագայթումով, նախօրորք նմուշը ամրացնելով հատուկ բռնիչով։ Այն ուղղանկյուն ճեղքով թիթեղ է, որի կենտրոնում սեղմվում է մագնիսական շերտով պատված նմուշը։
Գազային նյութերի ԵԿ-չափման համար պահանջվում է ավելի երկար օպտիկական ուղիներ, սովորաբար 10 սմ-ի կարգի բարձր խտության դեպքում։ Ընթացիկ խտությունների դեպքում կիրառվում են բազմաթիվ անդրադարձումներով համակարգեր, որոնք ապահովում են մի քանի մետրի կարգի օպտիկական ուղիները ոչմեծ չափերի սարքերի համար։ Այս դեպքում հայտնաբերման սահմանը կազմում է 1 մ.բ.-ից ցածր։ գազյին նյութերի սպեկտրոսկոպիայի առանձնահատկություններից է մոլեկուլների պտտական շարժումը, ինչպես նաև սպեկտրալ գծերի լայնացումը ջերմային շարժման և մասնիկների հարվածների հետևանքով։ Սպեկտրոսկոպիայի տրված եղանակի հետ կապված են մի շարք այլ պրոբլեմներ, օրինակ, օպտիկական ուղու շատ մեծ երկարության պատճառով էական գործոն է հանդիսանում լուսային փնջի ցրումը, որի հետևանքով կենտրոնական և ծարային ճառագայթների մեջ ծագում է լրացուցիչ ընթացքի տարբերություն։
Անդրադարձման ԵԿ-սպեկտրոսկոպիա
Ավանդական ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիայում ուսումնասիրվում է նմուշի մջով անցած ճառագայթման սպեկտրը։ Գոյություն ունեն նաև նմուշի մակերևույթից անդրադարձած ենթակարմիր ճառագայթման ուսումնասիրման մեթոդներ։ Դրանք հիմնված են՝ Այդպիսի մեթոդների էական առվելությունը կայանում է նրանում, որ հնարավոր է դառնում ուսումնասիրել այնպիսի նմուշներ, որոնք անթափանց են Եկ-ճառագայթման համար, ինչպես նաև բավարարվել առանց նախապատրաստման պրոցեսի և վերլուծությունը կատարել անմիջական դաշտային պայմաններում։ Բացի դրանից, այդպիսի վերլուծությունները կործանարար չեն։
ԼՆԱԽ սպեկտրոսկոպիա
Մեթոդը հիմնված է երկու փուլերի սահմանին փնջի բաժանման անդրադարձման վրա՝ մեծ բեկման ցուցչով ԼՆԱԽ բյուրեղի և ավելի փոքր բեկման ցուցչով հետազոտվող նմուշի փուլերն են։ Եթե ճառագայթման փունջը ընկնում է նմուշի մակերևույթին կրիտիկականից մեծ անկման անկյան տակ, ապա դիտվում է փնջի լրիվ անդրադարձում մակերևույթից։ Իրականում ճառագայթումը թափանցում է նմուշի փուլի ոչ մեծ խորության մեջ, որտեղ մասամբ կլանվում է։ Միևնույն փնջի մակերևույթին հաջորդ հերթական անկումների ժամանակ դիտվում է նույն երևույթը։ Կլանվող ճառագայթման դիտվող հաճախությունները կհամընկնեն թափանցման ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայով ստացված հաճախություններին։ ԼՆԱԽ սպեկտրոսկոպիայի անցկացման համար ենթակարմիր սպեկտրոմետրերը համալրվում են հատուկ տակդիրով։ Նրանում վերլուծվող նյութը մտնում է անմիջական կոնտակտի մեջ բյուրեղի հետ և ֆիքսվում է սեղմող հարմարանքով։ Հետո հատուկ ընտրված անկյունով բյուրեղի միջով ընկնում է ենթակարմիր ճառագայթում, որի ինտենսիվությունը բյուրեղից դուրս գալուց ֆիքսվում է։ Սովորաբար դիսպերսիոն սարքերում իրականցվում է ավելի քան 25 անդրադարձում, իսկ Ֆուրյեյի ձևափոխման սպեկտրոմետրերում՝ մոտ վեց անդրադարձում։
ԼՆԱԽ սպեկտրոսկոպիան թույլ է տալիս վերլուծել ինչպես սովորական հեղուկ նմուշները, այնպես էլ «բարդերը», օրինակ ջրային լուծույթները, քսուքներն ու գելերը։ Քանի որ ԼՆԱԽ բյուրեղը հեշտությամբ դուրս է գալիս կուվեյտի միջից, ապա նմուշի քսումն ու հեռացումը իրենից դժվարություն չի ներկայացնում։ Վերլուծության են ենթարկվում նաև փոշիներն ու պոլիմերները, որորնք բյուրեղին սեղմվում են հատուկ հարմարանքով։ Գոյություն ունեն հատուկ կուվեյտներ մաշկի անալիզի համար, որոնք իրենց կիրառությունն են գտնում մարդու մաշկի վրա կոսմետիկայի և դեղերի ազդեցության ուսումնասիրման ժամանակ։
Արտաքին անդրադարձման սպեկտրոսկոպիա
Արտաքին անդրադարձման ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիայի գրանցող պարամետր է հանդիսանում անդրադարձած լույսի ինտենսիվությունը։ Եթե նրա մեծությունը բաժանենք ընկնող ճառագայթման ինտենսիվությանը, կստացվի անդրադարձման գործակից կոչվող մեծությունը։ Անդրադարձման գործակցի ալիքի երկարությունից (կամ ճառագայթման հաճախությունից) ունեցած կախման գրաֆիկը պարունակում է նույն ինֆորմացիան, ինչ որ բացթողման ԵԿ-սպեկտրը։
Հայելային անդրադարձման սպեկտրոսկոպիան կիրառվում է անդրադարձնող մետաղական կամ այլ մակերևույթներին քսված այնպիսի նյութերի համար, որոնք անդրադարձնում են ենթակարմիր ճառագայթումը։ Մեթոդի էությունը կայանում է նրանում, որ ԵԿ-սպեկտտրոմետրից ճառագայթման փունջը ընկնում է ուսումնասիրվող մակերևույթ, որտեղ այն թափանցում է ծածկույթի միջով, անդրադառնում է ներսից, հետո նորից անցնում է ծածկույթով և ընկնում սարքի դետեկտորի վրա։ Ծածկույթի նյութի միջով երկակի անցումը բերում է ենթակարմիր ճառագայթման մասնակի կլանմանը, որը և տվյալ նյութի համար տալիս է կլանման սպեկտրը։ Ընդ որում, ի տարբերություն ԼՆԱԽ մեթոդի, նմուշը կարող է ունենալ խորդուբորդ մակերևույթ և բյուրեղի հետ չշփվել։ 1-ից 100 մկմ հաստությամբ մակերևույթներըը ենթարկվում են վերլուծության։
Ողորկ անդրադարձման սպեկտրոսկոպիան կիրառում են անդրադարձնող մակերևույթներից շատ բարակ թաղանթների ուսումնասիրման համար։ Շատ մեծ անկման անկյան տակ նյութի շերտի միջով անկման օպտիկական ուղին արագորեն մեծանում է, որը և տալիս է այդպիսի նյութերի կլանման սպեկտրների ստացման հնարավորություն։ Եթե որպես անդրադրձիչ վերցնենք ջուրը, ապա այսպիսի մեթոդով կարելի է ուսումնասիրել յուղի, ճարպի, լիպիդների և այլնի մոնոմոլեկուլային շերտերը, ընդ որում թաղանթների և կառուցվածքի մասին ինֆորմացիա ստանալով։ Նշված կերպով ուսումնասիրվում են բնական պայմաններում բիոլոգիական մեմբրանները։
Դիֆուզ անդրադարձումը ծագում է խորդուբորդ մակերևույթից և որոշակի կետում չի կիզակետվում, դրա համար էլ նրա հետ աշխատելիս օգտագործվում է էլիպսոիդ հայելիներ, մեկը որոնցից կիզակիտում է ԵԿ-ճառագայթումը նմուշի վրա, իսկ երկրորդը «հավաքում է» րադանդրադարձած լույսը և ուղարկում դետեկտորին։ Դիֆուզ անդրադարձման սպեկտրոսկոպիան փոշիների, ինչպես և թելքային նյութերի (թուղթ, գործվացք) անալիզի մեջ իր կիրառություն է գտել։
Արտաքին անդրադարձումն օգտագործող մեթոդների թերություն է համարվում ստացված սպեկտրների բարդությունը։ Սովորական բացթողնման սպեկտրները իրենց վրա կրում են միայն այս կամ այն ալիքի էքստինկցիայի գործակցի մասին ինֆորմացիա, այն ժամանակ, երբ անդրադարձման սպեկտրոսկոպիայում անդրադարձած լույսի ինտենսիվությունը կախված է նաև բեկման ցուցչից։ Ի հավելումն այս ամենին հարկավոր է հաշվի առնել անդրադարձնող մակերևույթի կլանման գործակիցը։ Փորձնական սպեկտրները դասական բացթողնման սպեկտրներով ձևափոխելու համար օգտագործում են Կրամերս- Կրոնիգի ձևափոխությունները։
Արձակման ԵԿ-սպեկտրոսկոպիա
Չնայած նրան, որ ենթակարմիր սպեկտրոմետրերից շատերը նախատեսված են ԵԿ-ճառագայթման կլանման փորձերի համար, մշակված են նաև արձակման ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիայի մեթոդներ, որոնցում գրանցվում են նյութից ճառագայթված ենթակարմիր ալիքներ։ Արձակման ԵԿ-սպեկտրոսկոպիան ցուցադրում է ավելի մեծ զգայունություն քան կլանման սպեկտրոսկոպիան, քանի որ այն ունի աղմուկի զրոյական մակարդակ։ Դա նշանակում է, որ դետեկտորի կողմից ընկալվում է բացառապես ճառագայթվող նմուշից եկող ալիքի երկարությունները, այն ժամանակ երբ կլանման սպեկտրոսկոպիայում լույսի աղբյուրը ճառագայթում է անընդհատ տիրույթում ալիքներ։ Այդպիսի փորձերի իրականացման համար հատուկ պայմաններ են հարկավոր։ Հետազոտվող նմուշը պետք է ունենա սպեկտրոմետրի ջերմաստիճանից տարբեր ջերմաստիճան, հակառակ դեպքում նմուշի և դետեկտորի միջև ճառագայթման հոսքը կբացակայի։ Ցանկալի է, որ նմուշի ջերմաստիճանը ավելի բարձր լինի, քանի որ ջերմաստիճանի բարձրացման հետ զգալիորեն աճում է նմուշից Եկ-ճառագայթման ինտենսիվությունը։ Հարկավոր է նաև հաշվի առնել, որ ինքը սպեկտրոմետրը կամ տաքացված տարրը կարող է հանդիսանալ ֆոնային խանգարող ենթակարմիր ճառագայթման աղբյուր։ Երկու պրոբլեմները շրջանցելը թույլ է տալիս, օրինակ, InSbից դետեկտորը, որը սառեցված է հեղուկ ազոտի (77 Կ) ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճանով և այլ դետեկտորներ, որոնք նույնպես սառեցվում են հեղուկ ազոտով կամ հեղուկ հելիումով (4 Կ), որոնց ճառագայթումը կարելի է բացառել։
Արձակման ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի կիրառման տիպիկ բնագավառ է հանդիսանում մթնոլորտի ուսումնասիրումը՝ Երկրի, մթնոլորտի շերտի միջով անցնող ԵԿ-ճառագայթումը, նադիրի ուղղությամբ դետեկտվում է արբանյակի կողմից։ Ընդ որում Երկրի ճառագայթումը ունի բացարձակ սև մարմնի սպեկտրը, որում առկա են մթնոլորտի մոլեկուլների կլանման շերտերը։ Գոյություն ունեն նաև հեղուկների (օրինակ, ազերի հալույթների բարակ թաղանթների), մակերևույթների և ոչ մեծ հաստության (մի քանի մկմ) պինդ մարմինների արձակման ԵԿ-սպեկտրների գրանցման մեթոդներ։ Արձակման սպեկտրոսկոպիայի կիրառման կարևոր բնագավառ է հանդիսանում ենթակարմիր աստղագիտությունը։ Չնայած երկնային մարմիններից շատերը տալիս են կլանման ԵԿ-սպեկտրներ աստղերի կամ փոշու ֆոնի վրա, որոշ բյեկտներ, օրինակ, գիսավորները, ունեն արձակման էական սպեկտրներ։ Նրանցում արտահայտվում են գոլորշիացող ջերմ մոլեկուլներ և նրանց Լուսադիսոցումից ստացված նյութեր։ Այսպես, տվյալ մեթոդով հայտնաբերված մասնիկների շարքում են H2O, CO, CO2, C2, CN, CH4, C2H2, C2H, CH3OH, HCN, OCS և СН-ը։ Արձակման սպեկտրներ ունեն նաև որոշ հսկա մոլորակներ։ Յուպտերի ստատոսֆերան ցույց է տալիս էթանի առկայությունը, իսկ Յուպիտերի, Սատուռնի և Ուրանի բևեռափայլում հայտնաբերված է H մասնիկի ճառագայթում։ Այս սպեկտրների մեծամասնությունը գրանցված են կրիոգեն սպեկտրոմետրերով, իսկ որոշները լուսանկարված են Տիեզերական Ենթակարմիր լաբորատորիայի կողմից։
Գազային խրոմոգրաֆիայի հետ
Շնորհիվ իր ինֆորմացիայի ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիան կիրառվում է համադրվելով գազային խրոմոգրաֆիայի հետ։ Այս դեպքում, և նյութի խառնուրդի բաժանումը, և Եկ-սպեկտրի գրանցումը իրականացվում է գազանման փուլում։ Խրոմոգրաֆիկ կոլոնկայից դուրս եկած նյութերը ընկնում են այսպես կոչված «լուսախողովակի»՝ տաքացված ոսկեջրած սյան մեջ, որը չի թողնում վերլուծվող նյութին խտանալ։ Այդ խողովակի երկայնքով անցնում է ենթակարմիր ճառագայթում, որի ինտենսիվությունը դետեկտվում է ելքում։ Ֆուրյեյի ձևափոխիչներով ԵԿ-սպեկտրների արագ գրանցման շնորհիվ հնարավոր է դառնում բաժանված խառնուդի յուրաքանչյուր կոմպոնենտի սպեկտրի գրանցում։
Հարկավոր է հաշվի առնել, որ գազային փուլում նյութերի սպեկտրները սովորաբար տարբերվում են խտացված նյութերի սպեկտրներից։ Սենյակային ջերմաստիճանի միացությունների, պինդ կամ հեղուկ ԵԿ-սպեկտրների ստացման համար օգտագործվում է սառեցման տեխնիկան։ Կոլոնկայից դուրս եկած նյութերը ընկնում են հեղուկ ազոտով սառեցված թիթեղի վրա, որից հետո տեղի է ունենում թիթեղից սպեկտրի գրանցում։
Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում գազային խրոմոգրաֆիայի կոմբինացիան, ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիայի և Մասս-սպեկտրոսկոպիայի հետ։ Քանի որ ԵԿ-անալիզի ընթացքում նյութը չի ոչնչանում, այն կարելի է վերավերլուծել և մասս-սպեկտրոմետրով։ Այսպիսի վերլուծությունը տալիս է անալիտիկ ինֆորմացիայի բավականին ահագին ծավալ, որը անհրաժեշտ է քիմիական միացությունների իդենտիֆիկացիայի համար։
Թերմոգրավիմետրիկ անալիզի հետ
Թերմոգրավիմետրիկ վերլուծությունը հանդիսանում է անգնահատելի գործիք պոլիմերային նյութերի բնութագրման և ուսումնասիրման համար։ Այս վերլուծության ընթացքում ոչ մեծ քանակությամբ պոլիմերը տաքացնում են իներտ մթնոլորտում և հետևում են ջերմաստիճանից և փորձի ժամանակից նրա զանգվածի փոքրացմանը։ Ընդ որում սովորաբար տեղի է ունենում տարբեր պլաստիֆիկատների և այլ հավելումների ցնդում։ Եթե ցնդող բաղադրիչները հայտնի չեն, ապա նրանց կառուցվածքը կարելի է վերականգնել ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի միջոցով իրական ժամանակի ռեժիմում։ Դրա համար իներտ գազով գազանման նյութերը տարվում են հատուկ խցիկ, որի միջով անցկացվում է ենթակարմիր -ճառագայթումը։
Երբեմն պոլիմերների տաքացման ժամանակ անջատվում են ոչ թե բուն նյութերը, այլ նրանց խառնուրդները։ Չնայած նյութերի խառնուրդների ԵԿ-սպեկտրների որոշ ինֆորմատիվությանը, կիրառվում են նաև նրանց առանձին անալիզի համար մեթոդներ։ Դրա համար ցնդող բաղադրիչները հավաքվում է ակտիվացված ածուխի վրա, հետո դեսորբիացնում են և դետեկցիացված ԵԿ-սպեկտրոմետրով վերլուծվում գազային խրոմոգրաֆի վրա։
Երկչափ ԵԿ-սպեկտրոսկոպիա
Երկչափ ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիան հանդիսանում է համեմատաբար նոր մեթոդ, որը թույլատրում է ստնդարտ ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի հնարավորությունները ընդլայնել։ Երկչափ ԵԿ-սպեկտրը ստացվում է ազդանշանների դինամիկ ֆլյուկտուացիայի կոռելյացիոն անալիզով, որը առաջանում է տարբեր բնույթի արտաքին պղտորման հետևանքով։ Այսպիսի սպեկտրները իրենց հիմնական կիրառությունն են գտնում ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությունների ուսումնասիրման ժամանակ։ Երկչափ սպեկտրի հանումը թույլ է տալիս միաչափ սպեկտրների ազդանշանների գերբեռնվածությունը պարզոցնել, երկրորդ չափման հայտնվելով թույատվության շրջանակը լավացնել և հայտնաբերե մոլեկուլների մասնիկների միջև կոռելյացիան։ Երկչափ ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի հիմքում չի կարող ընկած լինել մոլեկուլների սովորական տատանողական անցումների դիտումները, քանի որ նրանք տեղի են ունենում ոչ արագ (կեսվայրկյանի կարգի ընթացքում), համեմատելով, օրինակ, ЯМР սպեկտրոսկոպիայի հետ, որտեղ ռելակսացիայի ժամանակը կազմում է միլի վայրկյաններ, որը թույլ է տալիս գրանցել ինչպես երկչափ ЯМР-սպեկտրներ նրանց անցումների հիման վրա, այնպես էլ միաչափ։ Երկչափ սպեկտրոսկոպիայում անհրաժեշտ է լինում կատարել այլ ռելակսացիոն պրոցեսների դիտումներ, որոնք ինդուկտվում են արտաքին փոխազդեցություններով։ Արդյունքում ստացվում է այսպես կոչված դինամիկ ԵԿ-սպեկտր, որում ժամանակի մեջ շերտերի ինտենսիվությունները, նրանց դիրքը (ալիքային թվերը) և կլանման ուղղությունները (դիքրոմիզմի երևույթ) փոխակերպվում են։ Արտաքին փոխազդեցությունների աղբյուրների դերում կարող են հանդես գալ էլեկտրական, ջերմային, մագնիսական, քիմիական, ակուստիկ կամ մեխանիկական ֆակտորները, ընդ որում այս ֆակտորներից յուրաքանչյուրը համակարգի վրա գործում սեփական ունիկալ ազդեցությամբ։ Արդյունքում կարելի է ստանալ երկչափ սպեկտրներ, որոնք պարունակում են տարբեր ինֆորմացիաներ։
Արվեստի հուշարձանների հետազոտում
Կոմբինացված ցրման սպեկտրոսկոպիայի հետ համատեղ, ԵԿ-սպեկտրոսկոպիան իր կիրառություն է գտնում արվեստի տարբեր առարկաների հետազոտման մեջ։ Այդպիսի կիրառումների էական մասը կազմում է ոչ օրգանական և օրգանական պիգմենտների և ներկանյութերի անալիզը։ Քանի որ ենթակարմիր սպեկտրոսկոպիան թույլատրում է իդենտիֆիկացնել պիգմենտի կառուցվածքն ու քիմիական բաղադրությունը, հնարավոր է դառնում մի շարք իրարամերժ հետևություններ անել, օրինակ, կտավի ռեստավրացիայի ժամանակի կամ իսկության մասին։ Այսպես, եթե սպիտակ պիգմենտը Ռենեսանսի շրջանի կտավի վրա, համաձայն անալիզի տվյալների, իրենից ներկայացնում է 1923-ից 1947 թվականներից արվեստում օգտագործվող տիտանի դիօքսիդ անաթազ կամ ռուտիլ, ապա կտավը կամ կեղծ է կամ մոտ ժամանակներում ենթարկվել է ռեստավրացիայի։ Այնպիսի նյութերը, ինչպիսիք են վուշը և բամբակը, հնարավոր չէ վերլուծել ենթակարմիր ճառագայթման միջոցով ջրի մոլեկուլների կողմից ուժեղ կլանման հետևանքով։ Դա վերաբերում է նաև ոչ օրգանական պիգմենտներին՝ նրանք ունեն ոչ մեծ ալիքային թվեր և պարունակում են հիդրատացված բյուրեղներում հիդօքսիլ խմբեր։ Դրա համար ԵԿ-սպեկտրոսկոպիան ունի ավելի լայն կիրառություն օրգանական պիգմենտների, կապակցությունների ու խյուսերի իդենտիֆիկացման մեջ։ Հատկապես կարևոր է ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի դերը ֆլուորեսցենտային ծածկույթ կամ ֆլուորեսցենտային խառնուրդներ ունեցող առարկաների հետազոտման մեջ, քանի որ այդպիսի դեպքերում ֆլուորեսցենցիան խանգարում է КР-սպեկտրոսկոպիայի ազդանշանների հայտնվելուն։
Արվեստի նմուշների ուսումնասիրումը ԵԿ-ճառագայթումով սկսեցին կիրառել ավելի վաղ, քան КР-սպեկտրոսկոպիկան ուսումնասիրությունները, և արդեն պիգմենտների, ինչպես նաև սինթետիկ և բնական նյութերի համար հավաքված են բավարար քանակի ԵԿ-սպեկտրների բազներ։ Նշված անալիզները նպաստեցին դյուրակիր սարքերի ստեղծմանը, որոնք թույլատրում էին իրենց դրված տեղում, րինակ, թանգարաններում ուսումնասիրել առարկաները։
Կիրառությունը բժշկության մեջ
Այսպիսի հետազոտման մեթոդի առավելությունը հանդիսանում է սարքի համապարփակությունը՝ խաթարումների լայն սպեկտրի ուսումնասիրման համար առանձին հյուսվածքներում հարկավոր չէ կոնֆիգուրացիայի լուրջ վերադասավորություն կամ հատուկ դետեկտորներ ու ռեագենտներ։
Կիրառությունը դատաբժշկական փորձաքննության մեջ
Դատական փորձաքննության մեջ ԵԿ-սպեկտրոսկոպիայի առանձնահատուկ խնդիրներից է ավտոմեքենաների մակնիշի և ներկի ծագման որոշումը, հանցագործության վայրից նրբաթելերի վերլուծությունը, փաստաթղթերի վրայի տոներների կամ թանաքի տիպերի համեմատումը, բնական և արհեստական քարերի տարբերակումը, ինչպես նաև սննդային և ֆիզիոլոգիական նմուշների վերլուծությունը։
Փամբակ (գետ, Գեղարքունիքի մարզ)
Փամբակ, Գուշճի տերեսի, Կուչ, Ղուշչի դարասի, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Սևանի լեռնաշղթայի հարավարևմտյան լանջերից՝ 2880 մ բարձրությունից, հոսում հարավ-արևմտյան ուղղությամբ և Վարղենիս քաղաքից մոտ 28 կմ հյուսիս-արևմուտք, Փամբակ գյուղից հարավ, թափվում Սևանա լիճը ։ Երկարությունը 10 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 26 (21 ) կմ², ավազանի միջին բարձրությունը 2540 մ։ Գետահովիտը վերին հոսանքում V-աձև է, ստորինում՝ լայնացած։ Սնումը հիմնականում ձնաանձրևային է։ Տարեկան միջին ծախսը 0,19 մ³ է (Փամբակ գյուղ), հոսքը՝ 6 միլիոն մ³։ Սելավային գետ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։ Սակավաջուր, բայց արագահոս գետ է։ Աչքի է ընկնում մեծ անկումով։ Ամռանը ցամաքում է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Սևանա լճի ավազանի գետեր
Գաղտնի քաղաքը
«Գաղտնի քաղաքը» («Засекреченный город»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Միխայիլ Յուզովսկին 1974 թվականին Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում (Յալթայի մասնաճյուղ)։ Ֆիլմը նկարահանվել է Անդրեյ Կուչաևի «Առաջին հերթափոխը» («Первая смена») պիեսի հիման վրա։
Սյուժե
Պիոներական շեփորն ամբողջ պիոներական ճամբարի «դիրիժորական փայտիկն» է։ Այն վստահում են պիոներ Անդրեյ Բելովին, և տղան ինքնաբերաբար դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, սկսնակ գրողների, կիթառահարների շրջանում թիվ 7 «արտոնյալ» պալատի առաջնորդը... Նույն պալատում տեղավորում են Բորյա Սոկոլովին՝ հայտնի ֆուտբոլիստի անվանակցին, որի անունը չի իջնում մարզասերների շուրթերից։ Նա դառնում է ճամբարի ամենահարգված մարդկանցից մեկը, քանի որ նրան սխալմամբ համարում են հայտնի ֆուտբոլիստի որդին, ինչին նպաստում են Բորիսի նոր մարզակոշիկներին։ Ընկնելով սեփական երևակայության թակարդը՝ շեփորահար Անդրեյ Բելովը և կիթառահար Վասնեցովը բոյկոտում են Բորիսին։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Սև ծովի ափին գտնվող պիոներական ճամբարում՝ «Գաղտնի քաղաքը» ավանդական ռազմական խաղի նախօրեին։ Առավոտյան արթնանալով՝ Անդրեյը հայտնաբերում է շեփորի կորուստը, ինչը էական փոփոխություններ է մտցնում մտածված պլանում։
Դերերում
Զանգվածային տեսարաններում նկարահանվել են «Լասպի» պիոներական ճամբարի երեխաները։
Արձագանքներ
Ֆիլմը պիոներական ճամբարի կյանքի մասին է։ Հնարավոր է, որ այն ծանրաբեռնված է իրադարձություններով․ այստեղ մանրամասն ներկայացված է դեռահասների անհիմն վիճաբանություն, որն ավարտվում է ամուր բարեկամության ծնունդով, և «գաղտնի քաղաքում» ռազմական խաղ (որտեղից էլ ֆիլմի անվանումն է) և շատ ավելին։ Եվ գուցե կոնֆլիկտը, որն առաջանում է այն հիմքով, որ տղաներից մեկի հայրը կոշկակար է, ոչ ոք հաջողակ չի անվանի։ Բայց այդ ցավալի կորուստները ոչ մի կերպ չեն նվազեցնում ֆիլմի բարձր մշակույթը և չեն անդրադառնում դրա արժանիքների վրա։ Դրանք երեխաների հոգեբանության նուրբ դիտարկումների մեջ են, և ուրախության ընդհանուր մթնոլորտում, որում ապրում են տղաները, և լավ հումորի մեջ, և երաժշտության ու երգերի առատության մեջ, որոնք կատարում է Վ. Լոկտևի անվան հայտնի պիոներական երգչախումբը։ Բայց նրա հիմնական արժանիքը, մեր կարծիքով, այն է, որ այն երեխաների մոտ դաստիարակում է բարեկամության և կոլեկտիվիզմի զգացումներ, ազնվություն, դիմացկունություն և այլ մարդկանց տեսակետները հարգելու ունակություն՝ առանց երիտասարդ հանդիսատեսի համար ֆիլմերում բավականին տարածված խրատականության։ Յուզովսկուն լավ է հաջողվել այն հնարքը, որի վրա, հնարավոր է, պետք է կառուցվի մանկական ողջ արվեստը՝ «սովորեցնել՝ զվարճացնելով»։ Եվ շատ կարևոր է նաև երեխաների հետ զրույցի ընթացքում կեղծ չլինել, քանի որ նրանք ավելին են, քան մեծահասակ հեռուստադիտողները, զգայուն են կյանքի ճշմարտության նկատմամբ։ Կարելի է ենթադրել, որ տղաները տարակուսանքով կանդրադառնան ինչ-ինչ պատճառներով «գաղտնի քաղաք» ներմուծված իսկական նավաստիներին և հետևակայիններին։ Նրանք այս ֆիլմում անելիք չունեն, և այդ պատճառով նրանք այստեղ ակնհայտ կեղծիք են։ Եվ դա շատ ցավալի է, քանի որ, ընդհանուր առմամբ, տղաները այստեղ ցույց են տալիս իրենց սեփական կյանքը հազվագյուտ ճշմարտականությամբ և հետաքրքրաշարժությամբ։ Պետք է նշել նաև օպերատոր Վ. Գրիշինի աշխատանքը, որը ոչ միայն տպավորիչ կերպով նկարահանել է Ղրիմի լանդշաֆտները, այլև շատ ուշադիր դիտել և լավ ցույց տվել երեխաների դեմքերն ու նրանց բնավորությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ասաֆ Հանուկա
Ասաֆ Հանուկա (אסף חנוכה, Asaf Hanuka, ), իսրայելցի գրքի ձևավորող և ծաղրանկարիչ, որը իր երկվորյակ եղբոր՝ Թոմեր Հանուկայի (Tomer Hanuka) հետ ստեղծել է Bipolar կոմիքսը, որը առաջարկվել է The Will Eisner Comic Industry Awards, Harvey Awards և Ignatz Awards մրցանակների ։ Աշխատում է Vibe, Նյու Յորք Թայմս, Harvard Business Review և Wall Street Journal խոշոր լրագիրների հետ։ Իր լավագույն աշխատանքն է համարում 2006 թվականին Էդգար Քերետի ստեղծագործության հիման վրա ստեղծած «Կամիկաձե պիցերիան» գրաֆիկական վեպը։
Ժամկետային զինվորական ծառայության ժամանակ սկսել է համագործակցել իսրաելացի գրող Էդգար Քերետի հետ։ 1997 թվականին Էդգարի պատմվածքների «Զայրույթի փողոցները» ժողովածուն ձևավորել է Ասաֆը։ Նրանց հաջորդ համատեղ աշխատանքը «Կամիկաձե պիցերիան» էր, որը 2007 թվականին առաջադրվել է Էյսեր մրցանակին, թարգմանվել է անգլերեն և իսպաներեն։
Նա 2010 թվականի հունվարից ինքնակենսագրական կոմիքսներ է թողարկում, որոնք հրատարակվում են իսրաելական Calcalist բիզնես-ամսագրում։ Ասաֆ Հանուկան շահել է Illustrator ընկերության 2010 թվականի ոսկե մեդալը և տարեկան Communication Arts կատարելության մրցանակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրեա նկարիչներ
Բադյա (Նեմայի վտակ)
Բադյա (Бадья), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Նեմա գետի աջ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկ-Պեչորյան ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Կալիկե (արբանյակ)
Կալիկեն ունի մոտ 5,2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23 583 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 743,0 օրվա ընթացքում ։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 166° խավարածրի հարթության նկատմամբ (165° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,214 է ։
Կալիկեն պատկանում է Կարմեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 23 - 24 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 165° է։
Պեյրուս
Պեյրուս (Peyrusse), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Կալիկե (արբանյակ)
Արբանյակի անունը տրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության կերպար Կալիկեի անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Պեյրուս
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 168 մարդ, բնակչության խտությունը` 5.74 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 29.26 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 65 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 100 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 79-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,0 %։ 79 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 78 անձ (42 տղամարդ և 36 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 21 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
(8853) Գերդլեման
(8853) Գերդլեման (Gerdlehmann), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի ապրիլի 9-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,273121 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0653 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4809 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1251,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287588 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բելից
Բելից (Beelitz), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 11 900 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 180,08 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 69 017։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սորվաժ (Ստորին Լուպյայի վտակ)
Սորվաժ (Сорваж), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստորին Լուպյայի գետի ձախ ափին՝ 77 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 22 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(423) Դիոտիմա
(423) Դիոտիմա (Diotima), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1896 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,068523 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9493 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1877 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Դիոտիմա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9373 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1963,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,183362 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,23° անկյուն։
Դիոտիմա աստերոիդը պատկանում է Էոսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 4400 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,99 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 7:3 ուղեծրային ռեզոնանսին, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,03, որը համապատասխանում է 9:4 ռեզոնանսին։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1896 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հուլիսի 3
Հուլիսի 3, տարվա 184-րդ (նահանջ տարիներին՝ 185-րդ) օրն է։
Փարվանա (գետ)
Փարվանա նաև Թափարվան (վրաց.` ფარავანი), գետ Վրաստանում, Ջավախքի բարձրավանդակի հյուսիսում, ծովի մակարդակից 2073 մ բարձրության վրա։ Կուր գետի աջ վտակն է։
Նկարագիրը
Սկիզբ է առնում Փարվանա լճից և սկզբնապես հոսում դեպի հարավ, իսկ հետո թեքվելով դեպի հյուսիս, Ախալքալաքի միջով հոսելով, Խերթվիս գյուղի մոտ միախառնվում է Կուրին։
Վարարում է գարնանը, հիմնականում ձնհալից և անձրևաջրերից։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։ Գետահովիտն ունի ռեկրեացիոն մեծ հնարավորություններ։ Գետի վրա կառուցվել է հիդրոէլեկտրակայան։
Կատեգորիա:Կուր գետի վտակներ Կատեգորիա:Ջավախք Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Բաոնե
Բնակչությունը՝ 3137 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 131 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 24 կմ² տարածք ։ Փոստային ինդեքս՝ 35030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0429։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Թալեաթ փաշայի սև նոթատետր
Թալեաթ փաշայի սև նոթատետր (Talat Paşa'nın Evrak-ı Metrukesi), Թուրքիայում հայտնի է նաև որպես Թալեաթ փաշայի լքված փաստաթղթերը կամ Թալեաթ փաշայի պահպանված փաստաթղթերը, 2008 թվականի թուրք լրագրող Մուրատ Բարդաքչիի կողմից հրատարակված գիրք։ Նա ժամանակակից թուրքական տառերով վերարտադրում է Մեհմեդ Թալեաթ փաշայի՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի փաստաթղթերը․ Թալեաթը Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիրը և ներքին գործերի նախարարն էր, որին են վերագրվում ինչպես մուսուլման թուրքերի, այնպես էլ հայերի վերաբնակեցման հարցերը, ինչպես նաև լքված հայկական ու հունական սեփականության բռնգրավման հարցը։ Անգլերեն թարգմանության ամբողջական անվանումն է «Թալեաթ փաշայի փաստաթղթերը։ Հայկական տեղահանությունների մասին փաստաթղթեր և կարևոր նամակագրություն, որոնք հայտնաբերվել են Սադրազամ Թալեաթ փաշայի մասնավոր արխիվներում»։
Նոթատետրը Բարդաքչիին է հանձնվել Թալաթ փաշայի այրու՝ Հայրիե Թալաթ Բաֆրալիի կողմից․ դրա հետ միասին նա ստացել է մի կապոց այլ փաստաթղթեր, որոնք ներառում էին նրա ուղարկած նամակները և հեռագրերը, որոնցով փոխանակվում էին Միության և Առաջադիմության Կոմիտեի անդամները։ Գրքում տեղեկություններ են բերվում 1915-1916 թվականներին ռուսական զորքերի կողմից օկուպացիայի սպառնալիքի տակ գտնվող շրջաններից 702,905 թուրքերի վերաբնակեցման և 1915 թվականի մայիսի 27-ի տեղահանության մասին օրենքի համապատասխան 924,158 հայերի արտաքսման մասին։
Փաստաթղթերի բնօրինակների գոյությունը բացահայտվել է 2005 թվականին Բարդաքչիի կողմից թուրքական «Հուրիեթ» թերթում դրանց բովանդակությունը վերարտադրող առաջին հոդվածների տպագրումով։ Առաջին հոդվածը հրապարակվել է 2005 թվականի ապրիլին, երկրորդը՝ 2005 թվականի սեպտեմբերին, երրորդը ամբողջությամբ վերամշակվել է 2006 թվականի ապրիլին, իսկ չորրորդը թուրքական «Սաբահ» թերթում հայտնվել է 2007 թվականի փետրվարին ։
Նոթեր
1915-1916 թվականների ընթացքում, ըստ Թալեաթ փաշայի սև նոթատետրի, ռուսական օկուպացիայի վտանգի ներքո գտնվող 702,905 թուրքեր և 924,158 հայեր են տեղահանվել։ Նշված թվերը չեն հակասում 1916 թվականի փետրվարի 29-ի՝ Կոստանդնուպոլսում (Ստամբուլ) ԱՄՆ պետքարտուղարին ուղղված նամակում հայ ներգաղթյալների թվի մասին հաղորդմանը (միայն Սիրիայի համար) ։
Բարդաքչին հերքում է, որ նոթատետրում տեղ գտած տվյալները վկայում են Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության ցեղասպանության մասին ։
Մի հայկական աղբյուրի կողմից 1915 թվականի մայիսի 27-ին ընդունված տեղահանության մասին օրենքը որակվում է որպես ցեղասպանության, որը շարունակում է վկայակոչել ՄԱԿ-ի՝ 1948 թվականի ցեղասպանության մասին կոնվենցիայի դրույթները ։
2011 թվականին Հոմիդասի համալսարանը հրատարակել է Արա Սարաֆյանի 70-էջանոց անգլալեզու գիրքը՝ «Թալեաթ փաշայի զեկույցը Հայոց ցեղասպանության մասին» վերնագրով։ Այն պարունակում էր ժողովրդագրական վիճակագրություն և այլ տվյալներ Թալեաթ փաշայի այն փաստաթղթերից, որոնք հրապարակվել էին Բարդաքչիի գրքում՝ լրացուցիչ վերլուծությամբ, որը ներառում էր ուսումնասիրություն, թե Թալեաթ փաշան ինչ աղբյուրներ կարող էր օգտագործել իր ժողովրդագրական ցուցանիշների համար։ Խոսելով «Սև նոթատետրի» մասին՝ Սարաֆյանը եկել է այն եզրակացության, որ դրա տերմինաբանությունն ու տվյալները չպետք է զուտ մակերեսորեն ուսումնասիրել, բայց որ դրա գոյությունը պատկերացում է տալիս օսմանյան կառավարության ներաշխարհի մասին ուշագրավ է։
Մուրատ Բարդաքչին բողոքել է, որ 2011 թվականին Սարաֆյանի կողմից Թալեաթ փաշայի պահպանված փաստաթղթերից ստացված բովանդակության անգլերեն թարգմանությունը հեղինակային իրավունքի գողություն է եղել, որ նա խեղաթյուրել է իր գիրքը։ 2011 թվականի օգոստոսի 9-ին Everest հրատարակչությունը դատի է տվել Հոմիդասի համալսարանին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Նիկոլայ Աբուտկով
Նիկոլայ Գրիգորևիչ Աբուտկով (Николай Григорьевич Абутков, ), 19-րդ դարի ռուս նկարիչ։
Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում՝ Սոկրատ Վորոբյովի արվեստանոցում ։ Հայտնի է որպես տաղանդավոր բնանկարիչ, սովորում էր նաև վիմագրություն։ Մահացել է 26 տարեկանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Պոլ Անրի Հոլբախ
Կենսագրություն
Ծնվել է Էդեսհեյմ քաղաքում, սակայն իր կյանքն անցկացրել է Փարիզում։ 12 տարեկան հասակում փոխադրվել է Փարիզ և դաստիարակվել քեռու ընտանիքում՝ նրանից ժառանգելով մեծ հարստություն և բարոնի տիտղոս։ Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Լեյդեն Հոլանդիա համալսարանում։ Հոլբախը ևս եղել է հանրագիտարանի աշխատակից, ինչի համար հաճախ հանդիպումներ է ունեցել Դենի Դիդրոյի, Հելվեցիուսի, Դալամբերի, Բյուֆոնի և ուրիշների հետ։ Հոլբախը գտնում էր, որ փիլիսոփայական հեղափոխությունը հանդիսանում է քաղաքական հեղաշրջման սկիզբ։ Նա իր կոնցեպցիայում տեսականորեն հիմնավորում է ֆեոդալական կարգերը նորով փոխարինելու անհրաժեշտությունը։
Գործունեություն
Դ. Դիդրոյի և ժ. դ’Ալամբերի հետ կազմակերպել է «Հանրագիտարանի» հրատարակությունը, խմբագրել քիմիայի, դեղաբանության, ֆիզիոլոգիայի, բժշկության բաժինները։ Թարգմանել է գերմանացի և շվեդ, բնագետների, անգլիացի մատերիալիստների աշխատությունները, հրատարակել է 18-րդ դար 1-ին կեսի դեիստների անանուն ձեռագրերը և իր աշխատությունները (մոտ 60 հատոր)։ XVIII դ. ամենանշանավոր փիլիսոփայական սալոնը Հոլբախինն էր, ուր հաճախում էին Դ. Դիդրոն, Կ. Ա. Հելվեցիուսը, ժ. դ’Ալամբերը, ժ. Լ, Բյուֆոնը, ժ. Ա. Նեժոնը, Բ. Ֆրանկլինը, Դ. Հյումը, Ա. Մմիթը և ուրիշներ։ Հոլբախը փիլիսոփայության պատմության մեջ հայտնի է «Բնության համակարգը» (հրտ. 1770) աշխատությամբ։ Այդ աշխատության մեջ նա իմի բերեց և համակարգեց ֆրանսիացի մատերիալիստների փիլիսոփայությունը, աթեիստական, բարոյագիտական և սոցիալ-քաղաքական հայացքները։
Ուսմունք
Հոլբախը հանդես եկավ կրոնի և իդեալիստական փիլիսոփայության, հատկապես Թովմա Աքվինացու, Մալբրանշի, Բերկլիի ուսմունքների քննադատությամբ, դրանք համարեց պատրանք, որը հակասում է առողջ բանականությանը։ Նա իր մատերիալիզմը մշակեց դարի բնական գիտությունների զարգացման մակարդակով։ Մատերիան, ըստ նրա, մշտապես գոյություն ունեցող միակ նախահիմքն է, բնության երևույթների բազմազանության պատճառը։ Նա ընդհուպ մոտեցավ մատերիայի փիլիսոփայական ըմբռնմանը, գտնելով, որ «Մատերիան այն ամենն է, ինչ որևէ ձևով ներգործում է մեր զգայարանների վրա», գոյություն ունենալով օբյեկտիվորեն։ Շարժումը, ժամանակը և տարածությունը նրա գոյության օբյեկտիվ ձևերն են։ Մարդը, ըստ Հոլբախի, բնության մի մասն է և ենթակա է նրա օրենքներին։ Հոլբախը պաշտպանում էր դետերմինիզմը, սակայն պատճառականությունն ըմբռնում էր մեխանիստորեն և ժխտում էր պատահականությունների օբյեկտիվ բնույթը։ Իմացաբանության մեջ Հոլբախը հարում էր սենսուաուիզմին, հանդես գալիս ագնոստիցիզմի դեմ։ Հոլբախը աստվածաբանության անողոք քննադատն էր։ Մարտնչող աթեիստական հետևություններ անելով մատերիալիզմից՝ նա առողջ բանականության դատին հանձնեց կրոնի գրեթե բոլոր դոգմաները և վճռական պայքար ծավալեց կղերա-ֆեոդալական գաղափարախոսության դեմ։ Հասարակության վերաբերյալ հայացքներում իդեալիստ էր. գտնում էր, որ հասարակության ծագման հիմքը հասարակական դաշինքն է, որ «կարծիքներն են կառավարում աշխարհը»։ Մարդկության ազատագրության ուղին նա տեսնում էր լուսավորության մեջ, այդ պատճառով պատմության մեջ վճռական դեր էր հատկացնում օրենսդիրների, լուսավորյալ միապետների գործունեությանը։ Քննադատելով ֆեոդալիզմը՝ նա գալիք հասարակությունն ըմբռնում էր իբրև բանականության թագավորություն զերծ ֆեոդալիզմի սոցիալ-տնտեսական և հոգևոր բարոյական արատներից։ Հելվեցիուսի հետ նա որոշակի դեր է կատարել ուտոպիական սոցիալիզմի գաղափարական նախապատրաստման համար։ 19-րդ դար հայ առաջադեմ մտածողները հաճախ անդրադարձել են նրա փիլիսոփայությանը՝ այն դարձնելով առաջադիմական-լուսավորական գաղափարների մշակման նախադրյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Աթեիզմ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի աթեիստներ Կատեգորիա:18-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Աթեիստ ակտիվիստներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Քրիստոնեության քննադատներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Սակվիրեթի
Սակվիրեթի (საკვირეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 960 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 37 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է
Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է (17 Again) 2009 թվականին ռեժիսոր Բեր Ստիրսի կողմից նկարահանված կատակերգություն։ Ֆիլմի տեսլականն է՝ «Ո՞վ է ասել, որ դու միայն մեկ անգամ կարող ես երիտասարդ լինել» (Who says you’re only young once)։ Ֆիլմը պատմում է 37-ամյա Մայքի (Մեթյու Փերի) մասին, ով հանկարծ դառնում է 17 տարեկան ավագ դպրոցի աշակերտ (Զաք Էֆրոն)։ Երկորդական դերերում հանդես են եկել Լեսլի Մանը, Թոմաս Լենոնը և Միշել Տրախտենբերգը։ Ֆիլմն ԱՄՆ-ում էկրան է բարձրացել 2009 թվականի ապրիլի 17-ին։
Color Line
Color Line, բեռնափոխադրող ընկերություն Նորվեգիայում, որը մտնում է Color Group AS կորպորացիայի մեջ։ Այն մատուցում է բեռնափոխադրման նավագնացային ծառայություններ՝ տեղափոխելով բեռներ, ինչպես նաև ավտոմքենաներ, ավտոբուսներ Նորվեգիայից դեպի Շվեդիա, Դանիա և Գերմանիա։
Հայրիկը կրկին 17 տարեկան է
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր հասունացման տարիքի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր բասկետբոլի մասին
Color Line
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1990 թվականին, սակայն հիմնաքար հանդիսացող կազմակերպությունը ստեղծվել է դեռևս 100 տարի առաջ։ Color Line ընկերությունում աշխատում են ավելի քան 3500 աշխատակից չորս երկրներում։ Նավերի վրա աշխատում է ավելի քան 2000 մարդ։ Color Line ընկերության նավատորմը բաղկացած է 6 նավերից։
Գրասենյակներ
Ընկերության գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Օսլոյում։ Մարզային գրասենյակներ կան նաև Բերգեն, Ստավանգեր, Քրիստիանսիան, Սանեֆյորդ և Լարվիկ քաղաքներում։ Միջազգային գրասենյակները գտնվում են Քիլ, Հիրթսհալս և Սթրյոմսթադ քաղաքներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տրանսպորտն Օսլոյում Կատեգորիա:Նորվեգական ընկերություններ
Նովոդմիտրովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Նովոդմիտրովկա (Новодмитрівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
Վաշինգտոնի կոնֆերանս (1921-1922)
Վաշինգտոնի ռազմածովային կոնֆերանս (Washington Naval Conference), 1921–1922, ԱՄՆ-ի, Բրիտանական կայսրության (Մեծ Բրիտանիա, Դոմինիոններ, Հնդկաստան), Բելգիայի, Իտալիայի, Նիդերլանդների, Ճապոնիայի, Չինաստանի, Պորտուգալիայի և Ֆրանսիայի ներկայացուցիչների կոնֆերանս, որը փաստագրեց Առաջին համաշխարհային պատերազմից (1914-1918) հետո գերտերությունների միջև ստեղծված ուժերի հարաբերակցությունը Խաղաղ օվկիանոսում և Հեռավոր Արևելքում։
Նովոդմիտրովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նովոդմիտրովկա գյուղում բնակվում էր 199 մարդ։
Վաշինգտոնի կոնֆերանս (1921-1922)
Գումարվել է ԱՄՆ դաշնային կառավարության նախաձեռնությամբ։ Տեղի է ունեցել մայրաքաղաք Վաշինգտոնում, 1921 թվականի նոյեմբերի 12-ից 1922 թվականի փետրվարի 6-ը։ Կոնֆերանսին չէին հրավիրվել Գերմանիան (որն արդեն զինաթափվել էր Վերսալյան պայմանագրի պայմանների համաձայն) և Խորհրդային Ռուսաստանը։ Վաշինգտոնի կոնֆերանսից հետո ձևավորվեց Վերսալ-Վաշինգտոնյան համակարգը։
Նովոդմիտրովկա (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վաշինգտոնի կոնֆերանս (1921-1922)
Կոնֆերանսի կարևոր փաստաթղթեր էին համարվում․ 1․ Չորս տերությունների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ճապոնիա, Ֆրանսիա) պայմանագիրը (ստորագրվեց 1921 թվականի դեկտեմբերի 13-ին) Խաղաղ օվկիանոսի շրջանում իրենց տարածքային հետաքրքրությունների համատեղ պաշտպանության մասին։ 2․ Հինգ տերությունների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ճապոնիա, Ֆրանսիա և Իտալիա) պայմանագիրը (ստորագրվեց 1922 թվականի փետրվարի 6-ին)՝ ծովային սպառազինությունների սահմանափակման վերաբերյալ, որը փոխելու էր սպառազինությունների հարաբերակցությունը հօգուտ ԱՄՆ-ի (գործնական հետևանք չի ունեել)։ 3․ Ինը տերությունների (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ճապոնիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդերլանդներ, Պորտուգալիա և Չինաստան) պայմանագիրը համապատասխանում էր ԱՄՆ-ի «բաց դոների» քաղաքականությանը, որով այն ձգտում էր սահմանափակել ճապոնիայի ազդեցությունը Չինաստանում և ենթադրաբար տիրապետող դիրք գրավել այնտեղ։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականություն Կատեգորիա:Ռազմածովային պատմություն
Գալատեայի հաղթանակը
«Գալատեայի հաղթանակը» (Trionfo di Galatea)  որմնանկարը ստեղծվել է 1512 թվականին՝ իտալացի նկարիչ Ռաֆայելի կողմից՝  Հռոմում գտնվող  Ֆարնեզինայի ամառանոցի համար։ Ամառանոցը կառուցվել է սիենացի դրամատան բանկիր Ագոստինո Կիջիի համար, որը այդ դարաշրջանի հարուստ մարդկանցից մեկն է եղել ։
Հին հունական դիցաբանության մեջ գեղեցկուհի ծովահարս Գալատեան սիրահարվել է Ակիդ անունով մի հովվի։ Պոլիֆեմ անունով կիկլոպը, որը  նույնպես սիրահարված  էր Գալատեային, մտրակել է Ակիդին և  ժայռով խեղդել նրան։ Գալատեան իր դժբախտ սիրեցյալին վեր է ածել մի հրաշալի թափանցիկ գետակի ։ Իր որմնանկարում Ռաֆայելը մի փոքր շեղվել է պատմության ճշգրիտ բովանդակային մասից և նկարել է մի  տեսարան, որը հայտնի է  որպես «Գալատեայի առևանգումը»։
Ռաֆայելի «Գալատեայի հաղթանակը» որմնանկարը  համակված է հունական դիցաբանության և անտիկ դասականության ոգով։
Ջորջ IV
Ջորջ IV (George IV), Անգլիայում ,   (օգոստոսի 12, 1762, Լոնդոն—հունիսի 26 1838, Վինձոր), թագավոր 1820 թվականից (միաժամանակ Հաննովերի թագավոր, 1811–1820 թվականներին՝ խնամակալ-թագաժառանգ)։ Աջակցել է Լիվերպուլի տորիական կառավարության հակադեմոկրատական քաղաքականությանը, եղել Սրբազան դաշինք ի հետադիմական քաղաքականության եռանդուն կողմնակից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ուելսի արքայազններ Կատեգորիա:Բողոքական միապետներ Կատեգորիա:Ռեգենտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Սուրբ Պատրիկի շքանշանի ասպետներ
Աստերոիդների ցանկ (86801-86900)
Աստերոիդների ցանկ (86701-86800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (86901-87000)
Ալարիկ (գետ)
Ալարիկ, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտյան Եփրատի ձախակողմյան վտակ Թուզլուսուի ձախակողմյան օժանդակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Թուզլուսու գետի վտակներ
Լեռա Կուդրյավցևա
Լեռա Կուդրյավցևա (Лера Кудрявцева, ), ռուս հայտնի դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար և երգչուհի։
Կենսագրություն
Լեռան ծնվել է 1961 թ. մայիսի 19-ին Ղազախստանի Ուստ-Կամենոգորսկ քաղաքում ։ Նրա հայրը հայտնի մաթեմատիկոս Լև Կուդրյավցևն է ։ Ավարտել է Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի (ԳԻՏԻՍ) դերասանական բաժինը։ Պարել է Եվգենի Օսինի, Բոգդան Տիտոմիրի, Իգոր Սարուխանովի համույթներում։ 1995 թվականից աշխատում է հեռուստատեսությունում՝ TV6, Muz TV, ՏՆՏ ալիքներում։ 2010 թվականից վարում է ՏՆՏ հեռուստաալիքի «Կեր և նիհարիր» հաղորդումը։
Անձնական կյանք
1990-1992 թթ. ամուսնացած էր երաժիշտ, «Լասկովիյ մայ» խմբի անդամ Սերգեյ Լենյուկի (ծնվ. 1967 թ.) հետ ։ Ունեն ընդհանուր զավակ՝ Ժան Լենյուկ։
2004-2007 թթ. երկրորդ ամուսնությունը գործարար Մատվեյ Մորոզովի (ծնվ. 1972 թ .) հետ ) :
2008-2012 թթ. հանդիպել է երգիչ Սերգեյ Լազարևի հետ  ։ 2012 թվականին զույգը բաժանվել է, որից հետո Լեռան սկսել է հանդիպել հոկեյիստ Իգոր Մկարովի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:1971 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՏԷՖԻ մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Հուլիսի 4
Հուլիսի 4, տարվա 185-րդ (նահանջ տարիներին՝ 186-րդ) օրն է։
Իդա (փոթորիկ, 2021)
Փոթորիկ Իդա ( Hurricane Ida), 4 -րդ կարգի ատլանտյան ցիկլոն, որը 2021 թվականի օգոստոս-սեպտեմբերին խոցել է ԱՄՆ-ի հարավ-արևելյան մասը։ Փոթորկի հետևանքները տարածվել են նաև երկրի հյուսիս-արևելքում ։ Տարերային աղետի զոհ է դարձել մոտ 82 մարդ ։
Պատմություն
Առաջին անգամ օգոստոսի 23-ին սկսել է հետևել Փոթորիկների ազգային կենտրոնը։ 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին Իդան դարձավ առաջին կարգի փոթորիկ։ Օգոստոսի 29-ին Իդան սկսեց որակվել որպես չորրորդ կարգի փոթորիկ։ Օգոստոսի 29-ի ժամը 19:00-ի դրությամբ փոթորիկը մոտենում է Լուիզիանա և Միսսիսիպի նահանգներին։ Երկու նահանգներում էլ հայտարարվել է արտակարգ դրության ռեժիմ և բնակչության հարկադիր տարհանում։
Իդայի ուժեղ հարվածը Նոր Օռլեանին (Լուիզիանա նահանգ) տեղի ժամանակով եղել է 19։00-ին։ Մոտ 250 կմ/ժ արագությամբ քամին հարվածել Է Լուիզիանայի ափերին,սկսվել են հեղեղումներն ու ջրհեղեղներ ափամերձ գոտիներում։ Սակայն երբ փոթորիկը եկավ մայրցամաք, այն անմիջապես ընկավ 2-րդ կարգի։
Հետևանքներ
Լուիզիանայի նահանգի ավելի քան 70 %-ը հոսանքազրկվել է։ Առանց Էլեկտրականության է մնացել ավելի քան մեկ միլիոն տուն ։ Փոթորիկը ստիպել է Միսիսիպի գետին փոխել հոսքի ուղղությունը ։ Փոթորկի արդյունքում զոհվել է 1 մարդ ։ Օգոստոսի 31-ին զոհերի թիվը հասել է 4-ի (2-ը Միսիսիպիում և 2-ը Լուիզիանայում), տուժել է գրեթե 10 մարդ ։ Սեպտեմբերի 3-ի դրությամբ զոհերի թիվը հասել է 59-ի ։ Մի քանի մարդ զոհվել է շմոլ գազից թունավորման հետևանքով, առնվազն մեկ մարդ զոհվել է կոկորդիլոսի հարձակումից հետո ։ Լուիզիանայում մահացել է ծերանոցի 7 բնակիչ ։ Մեքսիկական ծոցում փոթորկի պատճառով գրանցվել է նավթի արտահոսք ։
Արձագանք
Նախագահ Ջո Բայդենը հայտարարել է երկրին մոտեցող «կլիմայական ճգնաժամի» մասին ։ ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցությունը պահանջել է անհապաղ ընդունել կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարին ուղղված օրինագծերը ։
Սեպտեմբերի 4-ին Բայդենն այցելել է փոթորկից տուժած Նոր Օռլեան և հայտարարել Լուիզիանայի բնակիչներին 100 մլն դոլար օգնություն տրամադրելու մասին ։
Քաշունի (գետ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության գետեր
Բակտերիաբանություն
Բակտերիաբանություն, մանրէաբանության բաժին։
Ընդհանուր բակտերիաբանությունը ուսումնասիրում է բակտերիաների կարգաբանությունը, ձևաբանությունը, կենսաքիմիան, գենետիկան, տարբեր սննդամիջավայրերում դրանց զարգանալու ունակությունները, սննդարար հիմնանյութերում առաջացած փոփոխությունները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բակտերիաների վրա։
Բժշկական բակտերիաբանությունն ուսումնասիրում է մարդու ախտածին բակտերիաների հատկությունները՝ որպես վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչներ, փոխազդեցությունները մակրոօրգանիզմների հետ, անջատման և որոշման մեթոդները։ Տարբերում են նաև անասնաբուժական կենդանիների վարակիչ հիվանդություններն ուսումնասիրող, սանիտարական, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական բակտերիաբանություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կենսաբանության բաժիններ
Կարմրաթառ
Վերտողային տեքստ Կարմրաթառ, Ղզըլ Առաջին, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի և Արմավիրի մարզերի սահմանագլխին, Արագած լեռնազանգվածի հարավային ստորոտին, Արագածոտն գյողից 3,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարծրությունը 1286 մ  ։ Հրաբխային ծագում ունեցող կոնաձև բարձրություն է  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռներ
(8854) 1991 HC
(8854) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի ապրիլի 16-ին Նոբուհիրո Կավասատոյի կողմից Ուենոհարայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,268171 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9418 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5946 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1247,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28853 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,66° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նոբուհիրո Կավասատոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մեգակլիտե (արբանյակ)
Մեգակլիտե (, Μεγακλείτη), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2000 թվականին, սկզբում ստանալով S/2000 J 8 ժամանակավոր անվանումը  ։
Արբանյակի անունը տրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության աստված Զևսի (Յուպիտերի հունական տարբերակը) սիրուհի Մեգակլիտեյի անունով ։