cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երոշկինո (գյուղ, Մոժգինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Մոժգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ներքին աուդիտ
Ներքին աուդիտը կազմակերպության աշխատողների կողմից իրականացվող աուդիտ է՝ վերահսկողություն։
Ներքին աուդիտի հասկացությունը և պահանջները
Կազմակերպությունը պետք է անցկացնի ներքին աուդիտներ պլանավորված ժամանակ, սահմանելու համար, որ որակի կառավարման համակարգը Աուդիտների/ստուգումների/ ծրագիրը պետք է պլանավորվի՝ հաշվի առնելով աուդիտին ենթակա գործընթացների ու մասերի կարևորությունը և կարգավիճակը, ինչպես նաև նախկինում կատարված աուդիտների արդյունքները։ Աուդիտների չափանիշները, կիրառման ոլորտը, հաճախականությունը և մեթոդները պետք է սահմանված լինեն։ Աուդիտորների ընտրությունը և աուդիտի անցկացումը պետք է ապահովեն աուդիտի գործընթացի օբյեկտիվությունն ու անկողմնակալությունը։ Աուդիտորները չպետք է ստուգեն իրենց սեփական աշխատանքը։ Ամբողջ գործընթացը պետք է փաստաթղթավորվի, որպեսզի սահմանվեն պատասխանատվությունները և աուդիտների պլանավորման ու անցկացման նկատմամբ պահանջները, ինչպես նաև արդյունքների և նշումների մասին հաշվետվությունների պահանջները, որոնք պետք է գտնվեն աշխատանքային վիճակում։ Ղեկավարությունը, որը պատասխանատու է ստուգվող ոլորտներում/բաժիններում/ պետք է ապահովի, որ անհրաժեշտ ուղղումները և ուղղիչ գործողությունները ձեռնարկվեն առանց ավելորդ հետաձգման անհամապատասխանությունների և դրանց պատճառների վերացման նպատակով։ Հաջորդական գործողությունները պետք է ներառեն ձեռնարկված միջոցների ստուգումը և ստուգման արդյումքների մասին հաշվետվությունը։ Որակի աուդիտ – սիստեմատիկ և անկախ կազմակերպության որակի էքսպերտիզա/գնահատական/ Աուդիտի տեսակներն են՝ Ներքին աուդիտն անցկացվում է կազմակերպության աշխատողների կողմից, որոնք անցել են համապատասխան վերապատրաստում և ղեկավարության կողմից նշանակվել են ներքին աուիդիտորներ։ Արտաքին աուդիտն իրականացվում է սերտիֆիկատ ունեցող կազմակերպությունների աշխատողների կողմից։ Արտադրանքի որակի աուդիտը կարելի է տարանջատել որակի սերտիֆիկացված և ներքին աուդիտների, որը կարող է անց կացվել միայն վերադաս ղեկավարության կեղնից՝սերտիֆիկացված աուդիտի համար։ Ներքին աուդիտը մենեջմենթի գործիքներից մեկն է, որն ուղղված է որակի կառավարման ներդրման արդյունավետության և ֆունկցիոնալության ուսումնասիրմանն ու ստուգմանը։ Այն օբյեկտիվ գնահատական է տալիս գործունեությանը, թե ինչքանով է այն պահպանել աուդիտի կրիտերիաները։ Աուդիտորները պետք է տեղյակ լինեն որակի լորտից հատուկ մշակված պլանով ստուգում անցնելուց հետո, ղեկավարությանը ներկայացնեն աուդիտի արդյունքները՝ ներկայացնելով ուղղիչ և կանխարգելիչ գործողությունների տարբերակներ։ Աուդիտորը պետք է լինի որակավորված, շփվող, պրոֆեսիոնալ, ազնիվ, օբյեկտիվ, չպետք է լինի կոպիտ, մեծամիտ, ագրեսիվ, վատ կողմնորոշվող, ճնշող և այլն։
Կատեգորիա:Աուդիտ
Թավրալի
Թավրալի (თავრალი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4 մարդ ։
Զակրինիչնոե
Զակրինիչնոե (Закриничне), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
Թավրալի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Զակրինիչնոե
2001 թվականի տվյալներով Զակրինիչնոե գյուղում բնակվում էր 102 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,607 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,04 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեյն շրջան (Կանզաս)
Լեյն շրջան (Lane County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.857 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.155 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դայթոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Անտեսանելի մարդը
Անտեսանելի մարդը (The Invisible Man) Հերբերտ Ուելսի վեպը, գրվել է 1897 թվականին։ Իր վեպում Ուելսը հանդես է գալիս հակառակ այդ ժամանակների գերմարդու մտքերին, ով ունի իրավունք բռնանալ ավելի թույլ կամ հիմար մարդկանց և նույնիսկ ոչնչացնել նրանց։
Սյուժե
Այս վեպում նկարագրվում է անգլիացի ֆիզիկոս-գիտնական Գրիֆինի ճակատագիրը, ով հայտնագործել էր այն մեքենան, որը մարդուն կդարձներ անտեսանելի։ Ճիշտ է ամբողջովին անտեսանելի դառնալու համար մարդը պետք է լինի լսնամաշկ, որը հենց Գրիֆինն էր։ Գիրֆֆինը չէր ցանկանում շուտ ցույց տալ իր հատնագործությունը, որպեսզի հետո ստեղծեր մեծ սենսիացիա։ Բայց հանգամանքները դասավորվեցին այնպես, որ նյութերի պակասության պատճառով նա չկարողացավ շարունակել իր աշխատանքը։ Նրա մոտ առաջացավ մի միտք «անհետանալ» և սկսել ամբողջովին նոր կյանք՝ անտեսանելի ձևով։ Գրիֆինը դարձավ անտեսանելի և վառեց այն տունը, որտեղ նա ապրում էր, որպեսզի անհետացնի հետքերը։ Սկզբում նա զգում էր «լույս կույրերի քաղաքում»։ Բայց հետո պարզվեց, որ իր վիճակը այդքան էլ նախանձելի չէ, նա չէր կարողանում դարձներ անտեսանելի իր ուտելիքը և հագուստը, այդպես նա պետք է քայլեր մերկ և մրսեր ցրտից, իսկ ուտեր հազավադեպ և գաղտնի այլ մարդկանցից։ Նա նաև չկարողացավ հայտարարել իր մասին, քանի որ վտանգավոր էր, որ նա կարող էր կորցնել ազատությունը և նա կարող էր հայտնվել վանդակի մեջ։
Այս ամենը ստիպեց նրան հայտնվել վտարանդու վիճակում՝ փախնող մարդկային հասարակությունից։ Գրիֆինը սկսեց ապրել Այպինգ գյուղում և սկսեց աշխատել վերադարձնելու իր նախկին տեսքը։ Բայց որոշ ժամանակ անց նրա գումարը ավարտվեց և նա նորից սկսեց թաքնվել։ Գրիֆինը օգնություն խնդրեց գիտնական Կյեմպից ում հետ նա սովորել էր։ Գրիֆինը առաջարկեց սկսել ահաբեկչություն և վախեցնել մարդկանց, մի նպատակով, որը իշխանությունը վերցնելն էր։ Բայց Կեմպը մերժեց համագործակցել անտեսանելիի հետ և կանչեց ոստիկանություն։ Այդ ժամանակ անտեսանելին վախեցրեց Կեմպին, որ կսպանի և սկսեց հետևել նրան, բայց ի վերջո այս ամեն ինչը բերեց Գրիֆինը մահվանը։ Նրան գերի էին վերցրել և սպանել։ Մահվանից հետո նրա մարմինը նորից դարձավ տեսանելի։ Անտեսանելիության գաղտնիքը այդպես էլ հայտնի չդարձավ, քանի որ Գրիֆինը ոչնչացրել էր այն և իր գրությունները վերցրել էր թափառական Տոմաս Մարվելը, ով Գրիֆինի օգնականն էր (Մարվելը հույս ուներ, որ կարող էր ինքնուրույն բացահայտել գաղտնիքը և դառնալ անտեսանելի)։
Գրիֆֆինը դարձավ համաշխարհային գրականության չար հերոսներից մեկը։
Գիտական փաստեր
Ինչքան էլ որ անտեսանելիությունը չորոշված ապագայում է, Ուելսի տեքստը բավական մեծ քննադատության է ենթարկվում գիտնականների կողմից։ Յակովա Պերելմանի կարծիքով նույնիսկ, եթե հաջողվեր պատրաստել անտեսանելիության մեքենան այդպիսի մարդը կլիներ կույր։ Եթե անտեսանելիի մարմնի բեկումը դառնում է հավասար օդին, աչքը այդ պարագայում կորցնում է հնարավորությունը կլանել լույսը և պարզ տեսնել։ Բայց վեպի տեքստում ցույց է տրվում, որ անտեսանելին տեսնում է։ «Մոտ գալով հայլուն, որտեղ նա սափրվում էր տեսել էր դատարկություն, որտեղ շատ դժվար էր տարբերել հետքերը»։
Հայերեն թարգմանությունը
Վեպը բնագրից հայերեն է թարգմանել Հրաչ Բուջիկանյանը։ «Արկածային գրադարան» մատենաշարով հրատարակվել է 1959 թվականին՝ «Հայպետհրատ» հրատարակչության կողմից։
Ռուսերեն թարգմանությունը
Վեպը մի քանի անգամ թարգմանվել է ռուսերեն։ Ամենահայտնի թարգմանությունը Դ. Վեյսանինն է (1910), 1954 թվականին տպվեց Ն. Գալի խմբագրման ավարտից հետո։
Էկրանավորում
Արտասահմանում վեպը էկռանավորվել է լիամետրաժ։ ԽՍՀՄ-ում նկարվել է ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Զախարովի կողմից 1984 թվականին փոփոխված սյուժեյով։ Գրիֆինը ներկայացված է ինչպես տաղանդավոր, բայց անհասկանալի գյուտարար, իսկ Կեմպը չար հանճար, ով փորձում էր Գրիֆինի ձեռքերով վերցնել իշխանությունը, իսկ երբ Գրիֆինը մերժեց նարն օգնել, Կեմպը ներդրեց իր բոլոր ուժերը, որպեսզի ոչնչացնի բոլոր մարդկանց իր ձեռքերով։ Սրանից բացի խորհրդային հեռուստադիտողին ծանոթ էր 6 սերիա պարունակող էկռանավորումը BBC-ի կողմից։ Կինոնկարը նկարահանվել է 1984 թվականին։ Այս ֆիլմը սյուժեյով ամենամոտն է իրական վեպին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Կարմրան պայծառ
Կարմրան պայծառ, կարմրանազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ ծառ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
1,5-2 մ բարձրությամբ, ծիրանագույն կեղևով ոչ մեծ ծառ է։ Սաղարթը կազմված է բազմաթիվ ճիպոտանման ճյուղերից։ Փոքրիշատե ցողունագիրկ տերևները հերթադիր են, թեփանման, նստադիր։ Ծաղկաբույլը եզրային է։ Ողկույզները զարգանում են նախորդ տարվա ընձյուղների վրա և մինչև տերևների հայտնվելը, միշտ պարզ, հաճախ փնջերով։ Բաժակից երկար են ծաղկակիցները պսակաթերթերից կարճ են։ Հնգանդամ ծաղիկները մանր են, պսակաթերթերը՝ գավաթանման բացված, թափվող։ Տեսակին, կախված ծաղկման ֆազայից, բնորոշ է ծաղկակիցների ձևի փոփոխությունը՝ սուր եռանկյունուց մինչև բթավուն գծային ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Արաքս գետի ափին)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը, Իրանը, Միջին և Կենտրոնական Ասիան ։
Պահպանություն
Հայաստանում վտանգված տեսակ է համարվում։ Հայտնի է միայն մեկ ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Կարմրանազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ճառընտիր (1524)
Ճառընտիր (1524), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1524 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1401 թվականին Ավետիս սարկավագ, Հովհաննես քահանա և Հովհաննես կրոնավոր գրիչների կողմից, Վարագում։ Ստացողները եղել են Հայրապետն ու Հովհաննեսը։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է թղթի վրա (տպագիր Մաշտոց)։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ծաղկազարդ սպիտակ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 429բ, 916բ, հետագայի՝ 12ա, 345բ, 620բ, 919բ, 620բ, 919բ, 920բ (1643 թվական) ։
Բովանդակություն
Ճառք, Խրատք, Ներբողք (Ոսկեբերան, Յակ․ Տեառնեղբայր, Եփրեմ, Եպիփան, Գր․ Սքանչելագործ, Գր․ Աստուածաբան, Զաքարիա կթղ․, Պրոկղ, Պետ․ Սիւնեցի, Գր․ Նիւսացի, Եղիշէ, Եւսեբիոս, Աթանաս, Յակ․ Սրճեցի, Կիւրեղ Երուսաղէմացի, Պօղոս Տարօնացի, Սարգիս, Շնորհալի, Ներս․ Շնորհալի, Յովհ․ Մանդակունի, Վարդան, Թէոփիոլոս, Դաւիթ փիլիսոփայ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա (ֆիլմ)
«Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա» («Принцесса на горошине»), գեղարվեստական ֆիլմ-հեքիաթ, որ նկարահանվել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա» (1835), «Խոզարածը» (1841), «Ճանապարհի ընկեր» (1835), «Ամենաանհավատալին» (1870) հեքիաթների հիման վրա։ Վերջին երկու հեքիաթներն օգտագործվել են սյուժեին հակադիր վերջաբանով (օրինակ՝ «Ճանապարհի ընկեր» հեքիաթի բնօրինակում հերոսը որպես լուծում արքայադստեր մոտ է տանում տրոլի գլուխը, որը բացասական հերոս է)։
Ֆիլմում հնչում է Անտոնիո Վիվալդիի երաժշտությունը։
Մրցանակներ
1977 – Ռիգայի X համամիութենական կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ դիպլոմ «Հեքիաթի ժանրի զարգացման գործում ստեղծագործական ջանքների համար», ստացել է ռեժիսոր Բորիս Ռիցարևը «Արքայադուստրը սիսեռահատիկի վրա» ֆիլմի համար (մանկական ու պատանեկան ֆիլմերի մրցույթ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Հանս Քրիստիան Անդերսենի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:1976 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր
Անգատուբա էկոլոգիական կայան
Անգատուբա էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica de Angatuba), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Սան Պաուլու նահանգում։
Տեղագրություն
Անգատուբա էկոլոգիական կայանը գտնվում է Սան Պաուլու նահանգի Անգատուբա մունիցիպալիտետում։ Ունի 1394 հա տարածք ։ Տեղակայված է Անգատուբա պետական անտառում ։ Տեղանքը լեռնային է` 620-750 մետր բարձրությամբ ։
Պատմություն
Էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է 1985 թվականի օգոստոսի 13-ի 23.790 հրամանագրով Անգատուբայի մունիցիպալիտետի պետական սեփականություն հանդիսացող տարածքում։ Նպատակն էր պահպանել գոյություն ունեցող էկոհամակարգերը, կենդանական ու բուսական աշխարհը և աջակցել կրթական, ինչպես նաև գիտական գործունեությանը։ Կառավարվում է Սան Պաուլուի անտառային տնտեսության ինստիտուտի կողմից ։
Շրջակա միջավայր
Կայանը պարունակում է սերրադոյի բուսականության և անտառի զգալի մնացուկներն այս տեսակի բիոմի հարավային սահմանում ։ Սերրադոն կապի մեջ է Ատլանտյան անտառի հետ։ Այն ունի կենսական նշանակության բարդ էկոհամակարգ՝ որպես ապաստարան ոչնչացման վտանգի տակ գտնվող կենդանիների համար ։ Սուկցեսիայի տարբեր փուլերում բուսականությունը բաղկացած է կիսամշտադալար անտառի մնացորդներից։ Արձանագրվել է բույսի 257 տեսակ, այդ թվում՝ լոբազգիներ, դափնազգիներ, իշակաթնուկազգիներ և այլն։ Կենդանիներից են՝ հսկա մրջնակերը (Myrmecophaga tridactyla), հարավային տամանտուն (Tamandua tetradactyla) և բաշավոր գայլը (Chrysocyon brachyurus) ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Դերասանուհի Անտոնիա Սարատեի դիմանկարը (Գոյա, Էրմիտաժ)
«Դերասանուհի Անտոնիա Սարատեի դիմանկարը» (Retrato de la actriz Antonia Zárate), իսպանացի նկարիչ Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարը Պետական Էրմիտաժի հավաքածուից, Գոյայի միակ նկարը թանգարանային հավաքածուում։
Հայտնի է, որ Գոյան նկարել է Սարատեի երկու դիմանկար։ Նրա աշխատանքների հետմահու գույքագրման մեջ նշված է. «Գոյան երկու անգամ գրել է դոնա Անտոնիա Սարատեին (կոմիքս դերասան Գիլի կինը)՝ մեկ անգամ 1810 թվականին, երկրորդ անգամ 1811 թվականին։ Երկու նկարներն էլ պատկանում են նրա որդուն՝ մեր դարաշրջանի ականավոր գրող դոն Անտոնիո Գիլ-ի-Սարատեին։ Հիասքանչ դիմանկար է» ։ Ցավոք, չի հստակեցված, թե որ դիմանկարը երբ է ստեղծվել։ Երկրորդ դիմանկարում դերասանուհին պատկերված է սև զգեստով, թիկնոցով, դեղին պաստառապատմամբ բազմոցի վրա նստած։ Այս դիմանկարը Դուբլինում գտնվող Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահում է ։ Լ.Լ.Կագանեն ենթադրել  է, որ քանի որ Դուբլինի դիմանկարը ավելի պաշտոնական է, այն ստեղծվել է ավելի վաղ, այսինքն՝ 1810 թվականին, համապատասխանաբար՝ Էրմիտաժի դիմանկարը ստեղծվել է 1811-ի սկզբին (Սարատեն կյանքից հեռացավ նույն տարվա մարտի 4-ին) ։
Անտոնիո Գիլ-ի-Սարատեի մահից հետո նկարը Իսպանիայում փոխել է մի քանի տերերի։ 1907 թվականից ի վեր, ըստ Կագանեի և Կոստենևիչի, ամերիկացի արդյունաբերող Հենրի Օսբորն Հեվեմեյերի հավաքածուի մեջ էր (Հեվեմեյերի կինը՝ Լուիզինան նշում է, որ 1901 թվականին Սարատեի երկու դիմանկարները նրա ժառանգորդուհի Ադելաիդա Գիլ-ի-Սարատեից ձեռք բերելու փորձը անհաջող էր ): Կտավը մնաց նրա հավաքածուի այդ հատվածում, որը, ըստ կտակի, Մետրոպոլիտեն-թանգարան չի տեղափոխվել, այլ հայտնվել է հանրային աճուրդում։ Մի քանի տերերին կրկին փոխելուց հետո նկարը հայտնվեց Արմանդ Համմերի հավաքածույում (ըստ New York Times- ի հոդվածի, Համմերին պատկանող պատկերասրահը ձեռք է բերել նկարը Չիկագոյի Մարշալ Ֆիլդի հանրախանութների ցանցի ժառանգից ), ով 1972 թվականին այն նվիրեց Էրմիտաժին ։ Ցուցադրված է Նոր Էրմիտաժի շենքի 239 սենյակում (իսպանական լուսամուտ) ։ Խորհրդային ժողովրդի անունից ԽՍՀՄ մշակույթի նախարար Եկատերինա Ֆուրցևայի տրված փոխադարձ նվերը Համմերին` Կազիմիր Մալևիչի   «Դինամիկ գերակշռություն թիվ 38» նկարն էր, որը վերցված էր Տրետյակովյան պատկերասրահի պահեստներից։
Պետական ​​Էրմիտաժում իսպանական նկարչության պահապան L. L. Կագանեն, վերլուծելով նկարը, նշել է.
Իտալացի հայտնի արվեստաբան Լիոնելլո Վենտուրին գրել է.
1985 թվականին ԽՍՀՄ կապի նախարարությունը թողարկեց փոստային նամականիշի բլոկ` երկու նամականիշով, այս պատկերի վերարտադրմամբ և կտրոնով, բլոկի անվանական արժեքը 50 + 50 կոպեկ (թիվ 5602 ըստ CFA կատալոգի)։
Պատկերասրահ
Մամուլը տեսություններ է առաջ քաշում որոշ «ԿԳԲ-ի փորձագետների» մասին, որոնք իբր գտել են, որ նկարը կեղծ է, բայց գիտական ​​արվեստի հասարակությունում այդպիսի «լրագրողական հետաքննությունները» անտեսվում են։ Գեղարվեստական ​​գրականության մեջ տարածվում է նույն տեսությունը,
Նույն տեսությունը տարածվում է գեղարվեստական ​​գրականության մեջ, օրինակ՝ «Ճանապարհորդության անհնարինությունը» պատմվածքում Դմիտրի Բավիլսկին գրում է, որ «պարզվել է, որ Գոյայի վրձնի կանացի դիմանկարը կեղծ է» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ Կատեգորիա:Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարներ Կատեգորիա:1811 նկարներ
Աղեխորշավորներ
Աղեխորշավորներ, բազմաբջիջ, ջրային, կենդանիների տիպ, ունի 2 ենթատիպ՝ խայթողներ և ոչ խայթողներ։ Խայթողներն ունեն 3 դաս՝ հիդրոզոաներ, սցիֆոզոաներ և կորալյան պոլիպներ, ոչ խայթողները մեկ՝ սանրակիրներ։ Հայտնի է մոտ 9000 տեսակ։
Աղեխորշավորների ներկայացուցիչներից է հիդրան։ Հիդրան լինում է 1-2 սմ երկարությամբ և բազմանում է երկու եղանակավ անսեռ և սեռական եղանակով
Կառուցվածք
Մարմինը ճառագայթաձև է։ Մարմնի պատը կազմված է բջիջների 2 շերտից՝ էկտոդերմից (արտաքին) և էնդոդերմից (ներքին), որոնց միջև գտնվում է բարակ հենաթաղանթը կամ դոնդողանման մեզոգլեան։ Մարմնի մի ծայրով, ուր գտնվում է շոշափուկներով պատված բերանը, արտաթորվում են նաև չմարսված նյութերը, մյուս ծայրով՝ ներբանով ամրանում են հիմքին։ Կենդանակեր են, մարսողությունը` ներբջջային։ Աղեխորշավորների էկտոդերմի տակ գտնվում են նյարդային ցրված բջիջներ, որոնք կազմում են դիֆուզ նյարդային համակարգ։ Խայթողները որսում են խայթիչ, իսկ սանրակիրները` կպչուն բջիջներով։
Աղեխորշավորները գոյություն ունեն 2 ձևով. նստակյաց գաղութային (պոլիպային) և մենակյաց ազատ լողացող (մեդուզային)։ Բաժանասեռ են, իսկ որոշ սանրակիրներ՝ երկսեռ։ Բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհով։ Թրթուրը լողացող պլանուլան է։ Աղեխորշավորներին բնորոշ է սերունդների հաջորդականությունը։ Անսեռ սերնդին հաջորդում են ազատ լողացող սեռական ձևերը։ Բրածո մնացորդները կարևոր են երկրի կեղևի և շերտերի ուսումնասիրության համար։
Կատեգորիա:Կենդանիների տիպեր
Շիրինյան-Բաբաջանյան ժողովրդավարների դաշինք
Շիրինյան-Բաբաջանյան ժողովրդավարների դաշինք, հայկական քաղաքական դաշինք՝ «Հանուն Հանրապետության կուսակցության» և «Քրիստոնյա–դեմոկրատական վերածնունդ» կուսակցությունը միջև։
Պատմություն
2021 թվականի մայիսի 18-ին «Հանուն հանրապետության» կուսակցությունը և «Քրիստոնեա-դեմոկրատական վերածնունդ» կուսակցությունը հայտարարել են, որ մասնակցելու են 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին` որպես քաղաքական դաշինք ։
Դաշինքի առաջնորդ է ընտրվել Արման Բաբաջանյանը ։
Ընտրություններից հետո դաշինքը չանցավ Ազգային ժողով՝ հավաքելով ընտրողների ձայների ընդամենը 1,50 տոկոսը, ինչը ցածր է դաշինքների համար անհրաժեշտ 7 տոկոս նվազագույն ցուցանիշից ։
Գաղափարախոսություն
Դաշինքը դեմ է արտահայտվել, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու Ռոբերտ Քոչարյանը կրկին գան իշխանության։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի լիբերալ կուսակցություններ Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ
Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիա
Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիա կամ ԻԿՄԱ (International Association for Suicide Prevention; IASP), ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային կազմակերպություն։ 1960 թվականին Էրվին Ռինգելի և Նորման Ֆարբերոուի կողմից հիմնադրված ԻԿՄԱ-ն, որը պաշտոնական հարաբերությունների մեջ է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հետ, զբաղվում է ինքնասպանական վարքագծի կանխարգելմամբ և ֆորում է տրամադրում հոգեկան առողջության մասնագետների, ճգնաժամային աշխատողների, ինքնասպանության փորձեր վերապրածների և այլ մարդկանց համար, որոնք այսպես թե այնպես տուժել են ինքնասպանական վարքագծից։ Ներկայումս կազմակերպությունը բաղկացած է ավելի քան 50 երկրներում բնակվող մասնագետներից և կամավորներից։
ԻԿՄԱ-ի համաժողովներ
Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիան միջազգային համաժողովներ է անցկացնում յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ։ Դրա 29-րդ համաշխարհային համաժողովը Քուչինգում (Մալայզիա) կազմակերպվել է 2017 թվականին ։
Պարգևներ
Ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիան (ԻԿՄԱ) պարգևներ է շնորհում այն անձանց, որոնք զգալի ներդրում են ունեցել ասոցիացիայի նպատակներին հասնելու գործում ․
Stengel Research Award մրցանակը շնորհվում է 1977 թվականից և անվանվել է պրոֆեսոր Էրվին Շթենգելի՝ ինքնասպանությունների կանխարգելման միջազգային ասոցիացիայի հիմնադիրներից մեկի պատվին։ Այս մրցանակը շնորհվում է սուիցիդոլոգիայի ոլորտում ականավոր հետազոտությունների համար, և առաջադրում կարող է կատարել ԻԿՄԱ-ի ցանկացած անդամ։
Ringel Service Award մրցանակը հիմնվել է 1995 թվականին և  անվանվել է պրոֆեսոր Էրվին Ռինգելի՝ ասոցիացիայի հիմնադրի և նախագահի պատվին։ Այս մրցանակը շնորհվում է սուիցիդոլոգիայի ոլորտում ակնառու ծառայությունների համար, և առաջադրում կարող է կատարել ԻԿՄԱ-ի ցանկացած ներկայացուցիչ։
Farberow Award մրցանակը սահմանվել է 1997 թվականին՝ ի նշան պրոֆեսոր Նորման Ֆարբերոուի՝ ԻԿՄԱ-ի հիմնադիրներից և շարժիչ ուժերից մեկի ճանաչման։ Այս մրցանակը շնորհվում է այն անձին, որը զգալի ներդրում է ունեցել ինքնասպանություն վերապրածների հետ աշխատանքում, և առաջադրում կարող է կատարել ԻԿՄԱ-ի ցանկացած անդամ։
De Leo Fund Award մրցանակը հարգանքի տուրք է մատուցում Նիկոլային և Վիտորիոյին՝ ԻԿՄԱ-ի նախկին նախագահ պրոֆեսոր Դիեգո դե Լեոյի երեխաների հիշատակին։ Այս մրցանակը շնորհվում է ականավոր գիտնականների ճանաչման իրենց ականավոր հետազոտությունների ինքնասպանության վարքագծի անցկացված զարգացող երկրներում։
Ամսագիր
Ասոցիացիայի՝ «Crisis - The Journal of Crisis Intervention and Suicide Prevention» անվանբ ամսագիրը հրատարակվում է 1980 թվականից ի վեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնասպանություն Կատեգորիա:Հասարակական կազմակերպություններ
Ժողովածու (1711)
Ժողովածու (1711), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1711 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1463 թվականին։ Ստացողը եղել է Դավիթ քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17X12․5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 132 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգիր։ Կազմը` ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ ստացողի՝ 99ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նիկոլաևկա (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Նիկոլաևկա (Николаевка, Николаевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 871 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեգետա
Բեգետա (Бегета, Beheta), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բեգետա գյուղում բնակվում էր 274 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,88 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 311,36 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լիվենվորթ շրջան (Կանզաս)
Լիվենվորթ շրջան (Leavenworth County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.199 կմ² է, բնակչությունը՝ 68.691 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լևենվորթ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1855 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Խռնդատ հիանալի
Խռնդատ հիանալի, խլածաղկազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Սպիտակ թաղիքային թավոտությամբ մոնոկարպիկ բույս է, որն ունի 1 մ բարձրությամբ ցողուն։ Վարդակային տերևները երկարավուն են, ցողունայինները՝ ձվաձև, սեպաձև, կարճ կոթերով կամ նստադիր։ Ծաղկաբույլը երկար հասկանման ողկույզ է։ 3-6 սմ տրամագծով պսակը մեծ է և դեղին, մեջտեղում մեծ, սև, մանուշակագույն պուտով ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի (Չինչին, Կողբ, Այգեպար, Մոսես, Կալաչա, Նոյեմբերյան, Հաղթանակ գյուղերի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջանում։ Աճում է նաև Դաղստանում, Կենտրոնական և Արևելյան Անդրկովկասում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 600-1000 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ լանջերին, ժայռերի միջև, ճանապարհների մոտ, անտառներում, բացատներում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին ։
Պահպանություն
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Խլածաղկազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Վահանաշեն
Վահանաշեն, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Սյուրմենեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Երոսիմովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Երոսիմովո (Еросимово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Զակրուժցի
Զակրուժցի (Закружці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զակրուժցի գյուղում բնակվում էր 184 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,595 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 309,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սալոգուբովկա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Սալոգուբովկա (Салогубівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սալոգուբովկա գյուղում բնակվում էր 334 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թոթանի
Թոթանի (თოთანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
(4287) Տրիսով
(4287) Տրիսով (Trisov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,208087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,798 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6182 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1198,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,300386 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նեբհեպետրա Մենտուհոտեպ II
Նեբհեպետրա Մենտուհոտեպ II (Небхепетра Ментухотеп II, ), Եգիպտոսի փարավոն XI դինաստիական շրջանից, Եգիպտոսի Միջին թագավորության հիմնադիրը։
Կենսագրություն
Մենտուհոտեպ II-ը եղել է Ինիոտեֆ III-ի և երկրորդ կարգի թագուհի Յախի որդին։ Համարվում է, որ նա կառավարել է առնվազն 39 տարի։
Մ.թ.ա. 2050 թվականին կամ 2040 թվականին Մենտուհոտեպը վճռական հաղթանակ է տանում Գերակլեոպոլի դինաստիայի փարավոն Մերիկերի դեմ պատերազմում։ Կոնկրետ մարտի մասին քիչ բան է հայտնի, բայց շատ եգիպտագետները ենթադրում են, որ մարտի արդյունքում Դեյր էլ-Բահարիում հայտնաբերվել է 60 չմումիֆիկացված մարմին։ Շուտով Մերիկարան մահացավ, և Մենտուհոտեպը VI դինաստիայի ժամանակներից ի վեր առաջին անգամ կրկին միավորեց երկիրը։
Մենտուհոտեպի օրոք ընդունվեց արևի Աստծո՝ Ամոնի պաշտամունքը։ Ամոնի առաքելությունն էր համախմբել Ներքին և Վերին Եգիպտոսի բնակչությանը։ Հայտնի է, որ Մենտուհոտեպը գլխավորում էր Նուբիա ներխուժումը, որի նկատմամբ հսկողությունը կորել էր Եգիպտոսի Առաջին անցողական շրջանի ընթացքում։
Մենտուհոտեպը թաղված է Դեյր Էլ-Բահարիում Թեբեի մոտ գտնվող վանական համալիրում։ Եգիպտոսի նոր թագավորութան թագուհին` Հատշեպսուտը, կառուցելով իր հսկայական տաճարային համալիր Ջեսեր Ջեսերին, վերանորոգել է տալիս նախակարապետի դամբարանը։
Հուշարձաններ
Մենտուհոտեպի օրոք կառուցվել են բազմաթիվ հուշարձաններ, որոնք մինչև այժմ պահպանվել են. օրինակ, Աբիդոսի հուղարկավորության տաճարը, որը գտնվել է 2014 թվականին։ Մնացած հուշարձանները մեծ մասամբ գտնվում են Վերին Եգիպտոսում (Աբիդոս, Ասուան, Թոդ, Գեբելեյն, Գերմոնտիս, Էլ-Կաբ, Կառնակ և Դանդարա) ։
Զանա Մարյանովիչ
Զանա Մարյանովիչ (բոսն.` Zana Marjanović, ), բոսնիացի դերասանուհի, որն աշխատում է կինոստուդիայում, հեռուստատեսությունում և թատրոնում, Բոսնիայի խորհրդարանի պատգամավոր։ Սարաևոյում «Կամերային թատրոն 55»-ի մշտական անդամ է, ինչպես նաև ոչ առևտրային Magacin Kabarea (Սարաևո) մասնագիտական կազմակերպության հիմնադիր և նախագահ։
Կենսագրություն
Զանա Մարյանովիչը ծնվել է 1983 թվականի մայիսի 31-ին Սարաևոյում` այդ տարիներին Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության` նախկին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության (ՀՍՖՀ) 6 հանրապետություններից մեկի մայրաքաղաքը։ Նրա հայրը` Գորանը, այսօր հանդիսանում է Սարաևոյում հայտնի ռեստորատոր, իսկ մայրը` Ալիսը, մասնակցել է` 1987 թվականին ամբողջ ընտանիքով Նյու Յորք տեղափոխվելու որոշմանը։ Գոյություն ունի վարկած, ըստ որի Զանայի տաղանդը նկատել է անգլերեն լեզվի ամերիկացի ուսուցիչը և նրա պնդմամբ Զանան գնացել է Fiorello La Guardia ավագ դպրոց` երաժշտական ​​և կատարողական արվեստի դպրոց։
Զանան այնուհետև սովորել է Կատարողական արվեստի ակադեմիայում (Akademija scenskih umjentosti Sarajevo), որը նախկին Հարավսլավիայի երկրներում Սարաևոյի համալսարանի` նախկին Հարավսլավիայի ամենահին կրթական հաստատության ֆակուլտետն է։
2015 թվականից Մարյանովիչը Բոսնիայի խորհրդարանի անդամ էր և նկարահանվել է բրիտանական հեռուստատեսային լրտեսական The Game թրիլերում (BBC Two Cold War) ֆիլմում։ Նույն թվականին նա հիմնական զեկույցով ելույթ է ունեցել «Հիշելով Սրեբրենիցային» (Remembering Srebrenica) և Լոնդոնի համալսարանին ենթարկվող Royal Holloway հասարակական հետազոտական ​​համալսարանի կողմից կազմակերպված Էգհամում (Սուրրեյի կոմսություն) անցկացվող միջազգային կոնֆերանսին, որը նվիրված էր ցեղասպանությանը։
Զանա Մարիանովիչը Սարաեւոյում «Կամերային թատրոն 55»-ի մշտական ​​անդամն է, ինչպես նաև «Magacin Kabarea» (Սարաո) շահույթ չհետապնդող մասնագիտական ​​կազմակերպության հիմնադիր և նախագահ, որի շրջանակներում ճանաչված արվեստագետների մի խումբ (Stand up ելույթներ, երգիծական ներկայացումներ, հեռուստատեսությամբ ելույթներ, վեբ-սերիալներ, երաժշտական ​​տեսանյութեր և վավերագրական ֆիլմեր), սադրիչ ձևով, արձագանքում է երկրի, տարածաշրջանի և աշխարհի ներկա սոցիալական խնդիրներին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքական գործիչներ
Պետական զինանշանի շքանշան
Պետական զինանշանի շքանշան (Riigivapi teenetemärk), Էստոնիայի Հանրապետության բարձրագույն պետական պարգև։
Դարկո Միլիչիչ
Միլիչիչը լիգա է մուտք գործել 2003 թ. NBA դրաֆթով` ընտրվելով «Դետրոյթ Փիստոնսի» կողմից` 2-րդ ընտրության իրավունքով՝ Լեբրոն Ջեյմսից հետո։
Պետական զինանշանի շքանշան
Պետական զինանշանի շքանշանը պետական բարձրագույն պարգև է և շնորհվում է պետությանը մատուցած ծառայությունների դիմաց և ունի վեց աստիճան։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էստոնիայի շքանշաններ
Դարկո Միլիչիչ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Սերբ բասկետբոլիստներ
Լինկոլն շրջան (Կանզաս)
Լինկոլն շրջան (Lincoln County), ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.862 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.578 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լինկոլն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1867 թ.։
Կատեգորիա:Կանզասի շրջաններ
Ժողովածու (2012)
Ժողովածու 2012, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2012 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1631-1632 թվականներին Սահակ գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի-ի վրա, որն ունի 16×10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 126 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ոսկեզօծ կաշի։ Հիշատակարաններ՝ 86ա, գրչի՝ 118ա, կնիք՝ 9ա (1805թ․, Տէր Զաքարիա) ։
Հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշ
Հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշ (ՀՈՒՀ), արյան հիվանդությունների խումբ, որը բնութագրվում է հետևյալ եռյակով՝ հեմոլիտիկ անեմիա, սուր երիկամային անբավարարություն և թրոմբոցիտների դեֆիցիտ (թրոմբոցիտոպենիա) ։ Սկզբնական ախտանիշներն են՝ արյունային փորլուծությունը (դիարեա), տենդը, փսխումը և ընդհանուր թուլությունը ։ Երիկամային խնդիրները և թրոմբոցիտների դեֆիցիտը ի հայտ են գալիս փորլուծության դադարելուց հետո ։ Չնայած, որ ՀՈՒՀ-ն ավելի հաճախ հանդիպվում է երեխաների շրջանում, մեծահասակների մոտ ելքը կարող է ավելի անբարենպաստ լինել ։ Բարդություններն արտահայտվում են նյարդաբանական խնդիրներով ու սրտային անբավարարությամբ ։
Փերվանե
Փերվանե, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Սյուրմենեի գավառակում։
Հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշ
Դեպքերի մեծ մասում ՀՈՒՀ-ը հաջորդում է E.coli-ի սպեցիֆիկ 0157։H7 շճատիպով հարուցված ինֆեկցիոն դիարեային (փորլուծություն) ։ Այլ պատճառներից են S.pneumoniae, Shigella, Salmonella վարակները, ինչպես նաև որոշ դեղամիջոցներ ։  Ախտածագման հիմքում ընկած է այս բակտերիաների կողմից արտադրվող շիգա-տոքսինը  ։ Ատիպիկ հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշի (աՀՈՒՀ) հիմքում ընկած են գենետիկ մուտացիաներ, նրա ընթացքը մի փոքր տարբերվում է տիպիկ ՀՈՒՀ-ից  ։ Այնուամենայնիվ, երկու դեպքում էլ կարող են զարգանալ տարածուն բորբոքում և բազմաթիվ թրոմբներ փոքր անոթներում՝ մի վիճակ, որը հայտնի է որպես թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիա ։
Բուժումը բացառապես սիմպտոմատիկ է՝ դիալիզ, ստերոիդներ, արյան փոխներարկում կամ պլազմաֆերեզ ։ Հանդիպման հաճախականությունը կազմում է 1,5/100,000 դեպք ։ Մահացությունը մինչև 5% է ։ ՀՈՒՀ-ով պացիենտների մոտ 25%-ի շրջանում արձանագրվում է երիկամների մշտական ախտահարում ։ ՀՈՒՀ-ը սահմանվել է որպես համախտանիշ 1955թ․-ին ։
Փերվանե
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշ
Նշաններ և ախտանիշներ
Վարակված սնունդ ընդունելուց հետո ախտանիշները կարող են ի հայտ գալ առաջին 10 օրերի ընթացքում, բայց սովորաբար արտահայտվում են 3-4-րդ օրերին ։ Վաղ ախտանիշները ներառում են փորլուծություն (հաճախ՝ արյունային), որովայնային ցավ, մեղմ տենդ և փսխում, որոնք հանգեցնում են ջրազրկման ու մեզի քանակի նվազման (օլիգուրիա) ։ ՀՈՒՀ-ը սովորաբար զարգանում է առաջին ախտանիշների ի հայտ գալուց 5-10 օր անց, և կարող է տևել մինչև 3 շաբաթ, սակայն արտահայտվում է փորլուծության դադարելուց հետո ։ Այլ ախտանիշներն են՝ լեթարգիան, օլիգուրիան, մեզում արյան առկայությունը (հեմատուրիա), երիկամային անբավարարությունը, թրոմբոցիտոպենիան և էրիթրոցիտների քայքայումը (միկրոանգիոպաթիկ հեմոլիտիկ անեմիա)։ Կարող են նկատվել զարկերակային ճնշման բարձրացում, դեղնուկ (մաշկի և սկլերաների դեղնություն), ցնցումներ և մաշկային արյունազեղումներ ։ Որոշ դեպքերում կարող են զարգանալ տեսանելի նյարդաբանական փոփոխություններ  ։
Փերվանե
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշ
Նշաններ և ախտանիշներ
ՀՈՒՀ-ով պացիենտների մոտ առավելապես արտահայտված են թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիայի (ԹՄԱ) ախտանիշները ՝ որովայնային ցավ, թրոմբոցիտոպենիա , լակտատ դեհիդրոգենազի (ԼԴՀ) բարձրացում (քիմիական միացություն, որը ազատվում է վնասված բջիջներից և հանդիսանում է բջիջների քայքայման մարկեր) , հապտոգլոբինի ցածր մակարդակ (էրիթրոցիտների քայքայման մարկեր) , անեմիա (էրիթրոցիտների քանակի նվազում), շիստոցիտոզ (վնասված, ձևափոխված էրիթրոցիտներ) , կրեատինինի մակարդակի բարձրացում (սպիտուկուցների քայքայման արգասիք, որը նորմայում դուրս է բերվում մեզով) , սպիտակուցամիզություն (պրոտեինուրիա՝ երիկամների վնասման մարկեր) , ուշագնացություն , հոգնածություն , այտուցներ , սրտխառնոց/փսխում և փորլուծություն ։ Ավելին, աՀՈՒՀ-ով պացիենտների մոտ սովորաբար նկատվում է համակարգային նշանների և ախտանիշների հանկարծակի սրացում ՝ սուր երիկամային անբավարարություն , հիպերտենզիա (արյան ճնշման բարձրացում) , սրտամկանի ինֆարկտ , կաթված , թոքային բարդություններ , պանկրեատիտ (ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում) , լյարդի նեկրոզ (լյարդային բջիջների և հյուսվածքի մահ)  , էնցեֆալոպաթիա (գլխուղեղի վնասում) , ցնցումներ և կոմա ։ Նյարդային, սիրտ-անոթային, երիկամային և ստամոքսաղիքային համակարգերի բարդությունները, ինչպես նաև մահը, անկանխատեսելի են՝ կարող են զարգանալ ցանկացած պահին՝ թե՛ երկարատև սիմպտոմների առկայության ֆոնին, թե՛ ասիմպտոմատիկ, արտաքնապես առողջ պացիետնտների մոտ    ։
Տիպիկ ՀՈՒՀ
Տիպիկ ՀՈՒՀ-ը (STEC-ՀՈՒՀ, անգլ․՝ STEC-HUS) զարգանում է շիգա-տոքսին արտադրող բակտերիաներով վարակման ժամանակ, ինչպիսինն է էնտերոհեմոռագիկ E.coli-ն (EHEC) և նրա ամենատարածված E.coli O157։H7 շճատիպը ։
Ատիպիկ ՀՈՒՀ
Ատիպիկ ՀՈՒՀ-ի (աՀՈՒՀ) հանդիպման հաճախականությունը կազմում է 5-10% ։ Այն մի շարք գենետիկ մուտացիաների հետևանք է, որոնք բերում են կոմպլեմենտի քրոնիկ և անվերահսկելի ակտիվացման ։ Սա հանգեցնում է էնդոթելային բջիջների վնասման, որի հետևանքով ակտիվանում են թրոմբոցիտներն ու լեյկոցիտները։ Արդյունքում զարգանում է համակարգային թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիա՝ թրոմբոցիտոպենիա, հեմոլիզ (էրիթրոցիտների քայքայում), բազմաօրգանային ախտահարում և ծայրահեղ դեպքում՝ մահ  ։ Կոմպլեմենտ-միջնորդավորված ԹՄԱ-ի վաղ նշաններն են թրոմբոցիտոպենիան (թրոմբոցիտների քանակը 150,000-ից պակաս է կամ կտրուկ նվազած է առնվազն 25%-ով) և միկրոանգիոպաթիկ հեմոլիզը, որը բնորոշվում է ԼԴՀ-ի բարձրացմամբ, հապտոգլոբինի և հեմոգլոբինի մակարդակների նվազմամբ և/կամ շիստոցիտոզով   ։ Անկախ օժանդակ բուժական միջամտություններից աՀՈՒՀ-ի առաջին կլինիկական դրսևորման մոտ 33-40% դեպքերում ելքը մահացու է կամ ավարտվում է երիկամների ծանրագույն անբավարարությամբ , իսկ 65% դեպքերում առաջանում է դիալիզի կարիք կամ ախտորոշումից հետո մեկ տարվա ընթացքում զարգանում է մշտական երիկամային անբավարարություն, չնայած իրականացվող ինֆուզիոն թերապիայի ։ ԱՀՈՒՀ-ի վերոնշյալ նշաններով և ախտանիշներով ողջ մնացած պացիենտների մոտ զարգանում է քրոնիկ թրոմբոտիկ և բորբոքային վիճակ, ինչի հետևանքով մշտական առկա է հանկարծակի թրոմբագոյացման, երիկամային անբավարարության և մի շարք այլ բարդությունների, ինչպես նաև վաղաժամ մահացության բարձր ռիսկ  ։
Պատմականորեն աՀՈՒՀ-ի բուժման համար կիրառվել է պլազմայի փոխներարկում կամ ինֆուզիոն թերապիա, որը բավականին ռիսկային միջամտություն է և չունի որևէ ապացուցողական հիմք։ ԱՀՈՒՀ-ով և երիկամային ծանրագույն անբավարարությամբ պացիենտներին ցուցված է մշտական դիալիզ, որի պարագայում 5 տարվա ապրելիությունը կազմում է 34-38%  ։
Ախտածագում
ՀՈՒՀ-ը պատկանում է թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիաների խմբին։ Այս խումբը կազմում են STEC-ՀՈՒՀ-ը, աՀՈՒՀ-ը և թրոմբոտիկ թրոմբոցիտոպենիկ պուրպուրան (ԹԹՊ)։ STEC-ՀՈՒՀ-ը զարգանում է շիգա-տոքսին արտադրող բակտերիաներով վարակման հետևանքով, սովորաբար E.coli-ի վերոտոքսին (կոչվում է նաև շիգանման-տոքսին) արտադրող շտամներով։ E.coli-ն ունակ է արտադրել stx1 և/կամ stx2 շիգա-տոքսիններ, որոնցից առավել վտանգավոր է երկրորդը։ ՀՈՒՀ-ի ժամանակ առկա է այդ երկու տոքսինների որոշակի հարաբերակցությամբ համակցում։ Շիգա տոքսինը կապվում է GB3 ընկալիչների հետ (գլոբոտրիասիլցեռամիդ), որոնք առավելապես տեղակայված են երիկամներում և ավելի քիչ քանակով՝ ԿՆՀ-ում և այլ հյուսվածքներում։ Երեխաների մոտ GB3 ռեցեպտորների քանակը ավելի շատ է, ի համեմատ մեծահասակների, ուստի երեխաների շրջանում ՀՈՒՀ-ի առաջացման ռիսկը բավականին բարձր է։ Խոշոր եղջերավորների, խոզերի, եղնիկների և այլ կաթնասունների մոտ բացակայում են GB3 ռեցեպտորները, սակայն նրանք կարող են լինել շիգա-տոքսին արտադրող բակտերիաների անախտանիշ վարակակիրներ։ Մարդիկ նույնպես կարող են հանդիսանալ անախտանիշ վարակակիրներ։ Վարակվելուց հետո սովորաբար զարգանում է առանց արյան, ապա՝ արյունային փորլուծություն և հեմոռագիկ կոլիտ (հաստ աղիքի արյունահոսական բորբոքում)։ STEC-ՀՈՒՀ-ին սովորաբար նախորդում է փորլուծությունը (հաճախ՝ արյունային), որը առաջանում է շիգա-տոքսին արտադրող բակտերիաների պատճառով, ինչպիսինն է, օրինակ, էնտերոհեմոռագիկ E.coli-ն (EHEC) և նրա ամենատարածված O157:H7 շճատիպը ։ Այլ շճատիպեր նույնպես կարող են հարուցել STEC-ՀՈՒՀ և արձանագրվել որպես նոր հարուցիչ, ինչպես օրինակ 2011թ․ Գերմանիայում արձանագրված E.coli O104:H4 շճատիպով հարուցված ՀՈւՀ-ը ։
ՀՈՒՀ-ի ախտածագման հիմքում ընկած է շիգա-տոքսինի կապումը գլոբոտրիասիլցերամիդի հետ (GB3, կոչվում է նաև ցերամիդի տրիհեքսոսիդ, որը կուտակվում է Ֆաբրիի հիվանդության ժամանակ)։ Այս ընկալիչը առավելապես տեղակայված է երիկամների կծիկների էնդոթելի մակերեսին ։ Կապվելուն հաջորդում է ազդանշանային կասկադի ակտիվացումը, այն հանգեցնում է բջիջների ապոպտոզի և լեյկոցիտների կողմից էնդոթելիալ բջիջների զավթմանը։ Շիգա-տոքսինով ակտիվացած էնդոթելիալ բջիջները հետագայում դառնում են թրոմբոգենիկ (թրոմբ առաջացնող)։ Այս մեխանիզմը դեռևս վերջնականորեն ուսումնասիրված չէ, սակայն ապացուցված է, որ տեղի է ունենում թրոմբոցիտներին ակտիվացնող ցիտոկինների ու քեմոկինների ձերբազատում ։ Ավելին, շիգա-տոքսինը ինակտիվացնում է ADAMTS13 մետալոպրոտեինազը, որի դեֆիցիտը սերտ կապված է ԹԹՊ-ի առաջացման հետ։ Նորմայում, ADAMTS13-ը մասնակցում է Վիլլեբրանտի գործոնի (vWF) մուլտիմերների ճեղքմանը, ուստի նրա բացակայության պարագայում ձևավորվում են հիպերակտիվ մուլտիմերներ, որոնք ակտիվացնում են թրոմբոցիտներին՝ հանգեցնելով միկրոթրոմբների ձևավորմանը։ Արտերիոլներն ու մազանոթները խցանվում են ակտիվացած թրոմբոցիտների կոմպլեքսներով, որոնք էնդոթելի հետ ամուր կապված են մնում խոշոր, մուլտիմերային և չճեղքված Վիլլեբրանտի գործոնի շնորհիվ։ Այդ աճող թրոմբների հետևանքով առաջանում է միկրոանգիոպաթիկ հեմոլիզ՝ նեղ անոթներով անցնելիս էրիթրոցիտները «բախվում» են ձևավորված թրոմբներին, քայքայվում և «կտրատվում» ՝ ձևավորելով շիստոցիտներ և էրիթրոցիտների քայքայման այլ ֆրագմենտներ ։ Շիստոցիտների առկայությունը ՀՈՒՀ-ի ախտորոշման բանալի կետերից մեկն է։ Հեմոլիզի հետևանքով հեմոգլոբինի մակարդակը իջնում է 80 գ/լ-ից ցածր։
Շիգա-տոքսինը ուղղակիորեն ակտիվացնում է կոմպլեմենտի ալտերնատիվ ուղին և խաթարում կոմպլեմենտի համակարգի կարգավորումը՝ կապվելով կոմպլեմենտի H գործոնի հետ, որը նորմայում ընկճում է կոմպլեմենտար կասկադը։ Շիգա-տոքսինը կոմպլեմենտ-միջնորդավորված մեխանիզմով ակտիվացնում է թրոմբոցիտներին, լեյկոցիտներին և էնդոթելիալ բջիջներին՝ հանգեցնելով համակարգային հեմոլիզի, բորբոքման և թրոմբների գոյացման  ։ ԹՄԱ-ի ծանր բարդություններ առաջանում են STEC-ՀՈՒՀ-ի ախտորոշումից հետո 2 շաբաթից մինչև 44 օր եղած ժամկետներում, իսկ այս ժամկետներից դուրս նկատվում է կլինիկական պատկերի լավացում։ Սա, հավանաբար, բացատրվում է նրանով, որ կոմպլեմենտի ակտիվացումը պահպանվում է կլինիկական դրսևորումներից հետո առնվազն 4 ամիս ։
Համեմատելով դիսեմինացված (տարածուն) ներանոթային մակարդման հետ, որն առաջանում է սեպսիսի, ինչպես նաև քաղցկեղի զարգացման հետևանքով, ՀՈՒՀ-ի (ինչպես նաև ԹԹՊ-ի) դեպքում բացակայում է մակարդման գործոնների սպառումը՝ մակարդման պրոֆիլը (կոագուլոգրամա), ֆիբրինոգենի մակարդակը, ինչպես նաև ֆիբրինի քայքայման արգասիքները, օրինակ՝ D-դիմերը, չնայած առկա թրոմբոցիտոպենիային, պահպանվում են նորմալ մակարդակների սահմաններում ։
STEC-ՀՈՒՀ-ը առավելապես ախտահարում է վաղ մանկական հասակի երեխաներին, սակայն հանդիպում է նաև մեծահասակների շրջանում։ Վարակման ամենատարածված աղբյուրներն են վատ եփած միսը, չպաստերիզացված մրգերն ու հյութերը, աղտոտված մթերքը, չքլորացված ջրի օգտագործումը և ստացիոնարում կամ խնամքի կենտրոններում մարդուց մարդ փոխանցումը ։
Ի տարբերություն ՀՈՒՀ-ի, աՀՈՒՀ-ի առաջացման համար անհրաժեշտ չէ STEC ինֆեկցիա, այն մի շարք գենետիկ մուտացիաների հետևանք է, որի արդյունքում առաջանում է կոմպլեմենտի քրոնիկ և անկառավարելի ակտիվացում ։ Արդյունքում զարգանում է համակարգային թրոմբոտիկ միկրոանգիոպաթիա (ԹՄԱ)՝ թրոմբոցիտոպենիա, հեմոլիզ, բազմաօրգանային ախտահարում, ծայրահեղ դեպքում՝ մահ  ։ Կոմպլեմենտ-միջնորդավորված ԹՄԱ-ի վաղ նշաններն են թրոմբոցիտոպենիան (թրոմբոցիտների քանակը 150,000-ից պակաս է, կամ կտրուկ նվազել է առնվազն 25%-ով) և միկրոանգիոպաթիկ հեմոլիզը, որը բնորոշվում է ԼԴՀ-ի բարձրացմամբ, հապտոգլոբինի և հեմոգլոբինի մակարդակների նվազմամբ և/կամ շիստոցիտոզի առկայությամբ  ։
Ախտորոշում
Անհրաժեշտ է տարբերակիչ ախտորոշում իրականացնել ՀՈՒՀ-ի, աՀՈՒՀ-ի և ԹԹՊ-ի միջև ։ Այս երեք հիվանդություններն էլ պատկանում են համակարգային ԹՄԱ-ի խմբին, իսկ նրանց համար ընդհանուր է թրոմբոցիտոպենիան և միկրոանգիոպաթիկ հեմոլիզը , ինչպես նաև հետևյալ ախտանիշներից որևէ մեկի առկայությունը՝ նյարդաբանական նշաններ (օր․՝ ուշագնացություն  , ցնցումներ , ջղակծկումներ ), երիկամային ախտահարման նշաններ (օր․՝ կրեատինինի բարձրացում , կծիկային ֆիլտրացիայի արագության (eGFR) նվազում , մեզի քանակական փոփոխություններ ) և ստամոքսաղիքային ախտահարման նշաններ (օր․՝ փորլուծություն  , սրտխառնոց/փսխում , ցավ որովայնում , գաստրոէնտերիտ  )։ Փորլուծության առկայությունը չի բացառում աՀՈՒՀ-ի՝ որպես ԹՄԱ-ի պատճառ հանդիսանալը, քանի որ աՀՈՒՀ-ով պացիենտների 28%-ի մոտ արձանագրվում է փորլուծություն և/կամ գաստրոէնտերիտ  ։ ԱՀՈՒՀ-ի ախտորոշման հիմքում ընկած է կոմպլեմենտ-ակտիվացնող ինֆեկցիոն գործոնի հայտնաբերումը, իսկ շիգա-տոքսինը հանդիսանում է աՀՈՒՀ-ի դրսևորման տրիգգեր ։ Ավելին, համաձայն մի հետազոտության, STEC-ՀՈՒՀ-ով պացիենտների 36-ից 8-ի մոտ (22%) արձանագրվել է կոմպլեմենտի համակարգը կարգավորող մի շարք սպիտակուցներ կոդավորող գեների մուտացիաներ ։ Այնուամենայնիվ, կոմպլեմենտի համակարգը կարգավորող սպիտակուցների գեների մուտացիաների բացակայությունը չի բացառում աՀՈՒՀ-ի՝ որպես ԹՄԱ-ի պատճառ լինելը, քանի որ աՀՈՒՀ-ով պացիենտների մոտավորապես 50%-ի մոտ այդ գեներում չի արձանագրվել որևէ մուտացիա ։
Որոշ լաբորատոր տվյալներ շատ օգտակար են տարբերակիչ ախտորոշման հարցում։ Շիգա-տոքսինի/EHEC-ի դրական թեստը հաստատում է STEC-ՀՈՒՀ-ը, իսկ ADAMTS13-ի սուր դեֆիցիտը (նորմալ մակարդակից ≤5% իջեցում) հաստատում է ԹԹՊ-ի առկայությունը ։
Կանխարգելում
Հակաբիոտիկների էֆեկտիվությունը շիգա-տոքսին արտադրող բակտերիաների դեմ ապացուցված չէ ։ Չնայած ավելի վաղ հետազոտությունները արձանագրել են հակաբիոտիկների կիրառման թերություններ, նոր հետազոտությունները փաստում են կա՛մ էֆեկտի բացակայության, կա՛մ դրական լինելու մասին ։
Բուժում
Բուժումը բացառապես սիմպտոմատիկ է՝ դիալիզ, ստերոիդներ, արյան փոխներարակում կամ պլազմաֆերեզ ։
Չնայած, որ աՀՈՒՀ-ի բուժման համար լայնորեն կիրառվում է էկուլիզումաբ, 2018 թ․ դրությամբ չկա ոչ մի ապացուցողական հիմք ՀՈՒՀ-ի տիպիկ տեսակների բուժման համար այդ պրեպարատի էֆեկտիվության վերաբերյալ ։ Ներկայումս, աշխատանքներ են տարվում մարդկանց կամ կենդանիներին իմունիզացիայի էֆեկտիվությունը գնահատելու ուղղությամբ ։
Ելք
STEC-ՀՈՒՀ-ով պացիենտների 55-70% շրջանում արձանագրվում է սուր երիկամային անբավարարություն, չնայած 70-80% դեպքերում դիտվում է երիկամային ֆունկցիայի վերականգնում ։ ԱՀՈՒՀ-ի ելքը շատ ավելի անբարենպաստ է՝ 50% դեպքերում այն բարդանում է ծայրահեղ երիկամային անբավարարությամբ կամ գլխուղեղի անդարձելի ախտահարմամբ։ ԱՀՈՒՀ-ի սուր փուլում մահացության աստիճանը կազմում է 25% ։ Սակայն շտապ և ագրեսիվ բուժական միջոցառումների շնորհիվ ՀՈՒՀ-ի սուր փուլում հնարավոր է 90% դեպքերում փրկել պացիենտի կյանքը, իսկ ծայրահեղ երիկամային անբավարարության ռիսկը իջեցնել մինչև 9%։ ՀՈՒՀ-ով պացիենտների մեկ երրորդի մոտ տարիներ անց արձանագրվում է երիկամների ախտահարում, իսկ որոշներին   ցուցված է երկարատև դիալիզ։ Հիվանդների 8%-ի շրջանում արձանագրվում են նաև այլ բարդություններ՝ զարկերակային հիպերտենզիա (գերճնշում), ցնցումներ, կուրություն, կաթված և հաստ աղիքի որոշակի հատվածի հեռացման բացասական հետևանքներ։ ՀՈՒՀ-ի մահացության ընդհանուր աստիճանը կազմում է 5-15%։ Հատկապես խոցելի խումբ են երեխաները և ծերերը, նրանց մոտ հիվանդության ընթացքը ավելի ծանր է, իսկ ելքը ավելի անբարենպաստ ։
Համաճարակաբանություն
ՀՈՒՀ-ի ամենաշատ դեպքերը արձանագրվել են Արգենտինայում , սա կարևոր հանգամանք է այս ախտաբանության ուսումնասիրության համար։
ՀՈՒՀ-ը և E.coli վարակը 1990-ական թթ-ից FDA-ի (ԱՄՆ-ի Սննդի և դեղերի ադմինիստրացիա), մսային արդյունաբերության և ֆաստ-ֆուդի սրճարանների համար հանդիսանում է մեծ խնդիր։ Առավել հայտնի է «Jack in the Box» սրճարաններում աղտոտվածությամբ պայմանավորված վարակը։ 2006 թ-ին ԱՄՆ-ում արձանագրվել է E.coli-ի ծանր համաճարակ, որի աղբյուրը վարակիչ սպանախն էր։ 2009թ․ հունիսին Nestle-ի Toll House թխվածքաբլիթները պատճառ հանդիսացան ԱՄՆ-ում E. coli O157:H7 համաճարակի բռնկման, երբ ավելի քան 30 նահանգներում արձանագրվեց ՀՈՒՀ-ի 70 դեպք ։
Կարմելո Էնթոնի
Կարմելո Քիյան Էնթոնի (Carmelo Kiyan Anthony, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, թեթև հարձակվող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։
Ծնվել է Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում։ Թոուսոնի կաթոլիկ ավագ դպրոցում հաջող ելույթներ ունենալուց հետո Ուսանողական առաջնությունում ներկայացրել է Սիրաքյուսի համալսարանը, որի ուսանողական թիմի կազմում 2003 թվականին հասել է մինչև NCAA-ի ազգային առաջնություն։ Տվյալ ուսումնական տարում արժանացել է լավագույն խաղացողի տիտղոսին, ինչպես նաև նա ճանաչվել «NCAA-ի արևելյան տարածաշրջանի ամենաարժեքավոր բասկետբոլիստ»։ Մեկ մրցաշրջան Սիրաքյուսում անցկացնելուց հետո մասնակցության հայտ է ներկայացրել NBA-ի 2003 թվականի դրաֆթում, որտեղ ընտրվել է «Դենվեր Նագեթսի» կողմից՝ 3-րդ ընտրության իրավունքով՝ Լեբրոն Ջեյմսից և Դարկո Միլիչիչից հետո։ 8 տարի անց տեղափոխվել է «Նյու Յորք Նիքս»։