cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յակունչիկովայի առանձնատուն
Պատմություն
1899 թվականի ամռանը դաստակերտը կառուցապատման նպատակով ձեռք է բերել Յակով Ռեկին պատկանող Մոսկվայի առևտրի և շինարարության բաժնետիրական ընկերությունը, և տարածքը բաժանել է երեք մասի` ներկայիս Պրեչիստենսկի նրբանցքի վրա գտնվող թիվ 6, 8 և 10 տներ։ Յակով Ռեկն իր առջև նպատակ է դրել կառուցապատել քաղաքը «նորաոճ տներով, որոնք ունենալով արևմտյան Եվրոպայի քաղաքային կառույցների տեխնիկական հարմարությունները, միևնույն ժամանակ պետք է պահպանեին Մոսկվայի ազգային կոլորիտը» ։ Նույն թվականին ճարտարապետ Ուիլյամ Վալքոթը Ընկերության պատվերով ավարտել է առանձնատան (թիվ 10) կառուցման նախագիծը։ Շենքի շինարարությունը սկսվել է 1899 թվականի հոկտեմբերին և ավարտվել 1900 թվականի ամռանը, շինարարության ընթացքում առանձնատան նախնական նախագիծը զգալի փոփոխությունների է ենթարկվել ։ Ավելի ուշ Ընկերության հարակից տարածքում կառուցվել են Կ. Ա. Գուտհեյլի (No 8, 1902-1903, ճարտ. Վ. Ֆ. Վալկոտ) և Ն. Ի. Մինդովսկու (1906, թիվ 6, ճարտարապետ` Նիկիտա Լազարև) առանձնատները ։
Մարի Լաֆարժ
Կասկածներ
Մարի Լաֆարժը Լե Գլանդե հասնում է 1839 թվականի օգոստոսի 13-ին։ Հիասթափությունը մեծ էր. պարզվեց, որ «ամրոցը» մռայլ կիսավեր մենաստան է՝ մոխրագույն և վխտացող առնետներով։ Լաֆարժի ազգականները սովորական գեղջուկներ էին, իսկ հարստության փոխարեն առկա էին հսկայական պարտքեր։ Մարի Լաֆարժը փակվեց իր սենյակում և սպառնաց սպանել իրեն (մկնդեղ ընդունել), եթե Շառլ Լաֆարժը չհամաձայնի լուծարել ամուսնությունը ։ Լաֆարժը փոխհամաձայնություն առաջարկեց. մինչև գործերը չվերականգնվեն, ինքը չի ստիպի Մարիին կատարել ամուսնական պարտականությունները։
Յակունչիկովայի առանձնատուն
Պատմություն
Շինարարության ավարտից անմիջապես հետո տունը վաճառվել է Մարիա Յակունչիկովային։ Մարիա Ֆեոդորովնան սերում էր Մամոնտովների վաճառականական տոհմից, հայտնի ձեռնարկատեր և բարերար Սավվա Մամոնտովի զարմուհին էր։ Նրա ամուսինը վաճառական Վասիլի Յակունչիկովի ավագ որդին ու ժառանգն էր, ով ղեկավարում էր թղթի մանուֆակտուրան Նարո-Ֆոմինսկում, աղյուսի գործարանները, Մոսկվայի Պետրովսկու առևտրական ընկերության օբյեկտները։ Ինքը՝ Մարիա Ֆեոդորովնան, սիրում էր կիրառական արվեստը։ 1890 թվականին Սավվա Մամոնտովի կնոջ հետ միասին նա բացեց «Ռուսական ապրանքների խանութը» Պետրովկայի վրա, որտեղ նրանք ընդունում էին գեղարվեստի իրերի և տնայնագործական և գեղարվեստի իրերի պատրաստման պատվերներ։ 1908 թվականից Յակունչիկովան հորեղբոր Աբրամցևոյի կալվածքում ղեկավարում էր ատաղձագործության և ասեղնագործության արհեստանոցները ։
1907 թվականին ճարտարապետ Միխայիլ Բուգրովսկու նախագծով ավելացվել է առանձնատանը կից մուտքի տարածքը` մասամբ կրկնելով շենքի ձևը։ 1900 թվականին Վալկոտի կողմից նախապես նախագծված բակի հետնամասի ծառայողական մասնաշենքը չի կառուցվել, այն կառուցվել է 1911 թվականին՝ ճարտարապետության տեխնիկ Անդրեյ Խոմկոյի նախագծով ։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո առանձնատունը պետականացվեց։ Շենքում տեղակայված էին Կոմերիտմիության Խամովնիչեսկի շրջկոմը, Ֆրունզենսկի շրջանի «Կոմերիտմիության  տունը», Ն. Կ. Կրուպսկայայի անվան գրադարանը (ըստ այլ աղբյուրների՝ Ն. Կ. Օստրովսկու անվան գրադարան ), հետագայում առանձնատունը զբաղեցվեց Զաիրի դեսպանության կողմից ։
Ճարտարապետություն և ձևավորում
Շենքն ազատորեն տեղակայված է նրբանցքի կարմիր գծից ներս։ Առանձնատան ծավալա-տարածական կոմպոզիցիան բաղկացած է զուգահեռանիստի շուրջը խմբավորված մաքուր ուղղանկյուն ձևերից, որոնք լրացված են խիստ ձգված տանիքի քիվերով և զարդարված է մեծ պատուհանաեզրերով, առանձնացված նուրբ ապակեկալներով և երկաթակուռ թեթև զարդերով։ Շենքի արտաքին պատերը երեսպատված են ավազագույն փայլատ կերամիկական սալիկներով։ Պատուհանների միջատախտակները զարդարված են «Աբրամցևո»-ի արվեստի և խեցեգործական իրերի գործարանի նկարազարդ մայոլիկաներով, որոնք, պատրաստվել են Միխայիլ Վրուբելի էսքիզներով։ Հավանաբար, հարդարման սալիկները նախագծվել և պատրաստվել են հատուկ այս տան համար, քանի որ դրանք այլ շենքերում չեն հայտնաբերվել։
Առաջին հարկում գտնվող ընդարձակ տարածքների կոմպոզիցիայի կենտրոնը սեփականատիրոջ աշխատասենյակի ընդունարանն է, որը լայն բացվածքով տանում է դեպի կենտրոնական սրահ և սանդուղքով երկրորդ հարկ։ Առանձնատան ճակատային մասում նախասրահը լուսավորվում է պատի մեջ ընկղմված սեղանակերպ բազմանկյուն կարկառամասի միջոցով, իսկ տանիքը երկրորդ հարկում ծառայել է որպես տանտիրուհու զարդասենյակի պատշգամբ։ Առաջին երկու հարկերի տարածքները հետևի սանդուղքով կապված էր կիսանկուղային և միջնահարկի հետ։ Առանձնատան փոքր եզրագծի և կողային ցանկապատի միջև կար սանդղափուլ, որտեղից կարելի էր մուտք գործել ճաշասենյակ, որի պատուհանները նայում էին շենքի հետևի ճակատին։ Դարպասի քանդակային վերջավորությունները կանացի գլուխների տեսքով վնասվել են խորհրդային տարիներին, սակայն հետագայում վերականգնվել են ։
Արվեստագիտության դոկտոր Մարիա Նաշչոկինայի կարծիքով շինությունը համատեղում է անգլո-շոտլանդական մոդեռնի և ֆրանկո-բելգիական Ար-Նուվոյի հատկանիշները։ Միևնույն ժամանակ, Վալկոտին հաջողվեց ստեղծել առանձնատան յուրօրինակ և ամբողջական ճարտարապետական համալիր, ինչն էլ նրան դարձրեց ոճի մոսկովյան տարբերակի նորարարներից մեկը։  Վալկոտի կողմից օգտագործված ծավալային-տարածական կոմպոզիցիան և դեկորատիվ հարդարման տեխնիկան հետագայում օգտագործվել են այլ ճարտարապետների կողմից մոդեռն  ոճով շենքեր կառուցելիս։ Մասնավորապես, առանձնատունը ընդօրինակման առարկա է դարձել է Ալեքսանդր Գալեցկու, Գուստավ Գելրիխի և Անատոլի Օստրոգրադսկու անհատական նախագծերում և շենքերում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1900 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Մոսկվայի առանձնատներ Կատեգորիա:1900 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Մարի Լաֆարժ
Կասկածներ
Մարիի նամակները ընկերուհիներին և ազգականներին չեն պարունակում հիասթափության հետքեր, ավելին՝ Մարին Շառլի համար հանձնարարական նամակ է գրել Փարիզ և մեծ ճիգեր է գործադրել, որ վարկավորեն ամուսնու ձեռնարկումը։ 1839 թվականի դեկտեմբերին Շառլ Լաֆարժը մեկնում էր Փարիզ, ուղևորության նախօրեին Մարին կտակում էր նրան իր ողջ կարողությունը (90 հազար ֆրանկ) այն պայմանով, որ ամուսինը կանի նույնը իր համար ։
Փարիզում Շառլը Մարիի կողմից քաղցր կարկանդակ է ստանում, որից Լաֆարժը հիվանդանում է ։ Քանի որ ստամոքսային խանգարման ախտանշանները այդ ժամանակների համար սովորական էին, նա չի դիմում բժշկի, իսկ կարկանդակը դեն է նետում՝ մտածելով, որ այն փչացել է ճանապարհին։ Ստանալով փողը՝ Շառլ Լաֆարժը վերադառնում է Լե Գրանդե ավելի վատթար հիվանդ։ Մարին հոգ է տանում նրան, սակայն հիվանդության նշաններն ուժեղանում են. ընտանեկան բժիշկ Բարդոնը, կարծում է, որ դա խոլերա է։ Նույն կերպ ոչ ոք ոչինչ չի կասկածում, երբ Մարին Բարդոնից մկնդեղ է վերցնում, որով, ըստ նրա, պիտի սատկացներ առնետներին ։
Լաֆարժի հիվանդությունը սաստկանում է, այդ իսկ պատճառով հարազատները գիշեր-ցերեկ հերթապահություն են անում նրա մոտ։ Մարին բուժում էր նրան արաբական խեժով, որն ըստ նրա՝ օգտագործում էր ինքը ևս։ Հետազոտման կանչված բժիշկ Մասենը հաստատում է Բարդոնի ախտորոշումը և խոլերայի բուժման միջոցներ է դուրս գրում։
Մեղադրանք և հետաքննության սկիզբ
Աննա Բրյունը 1840 թվականի հունվարի սկզբին պատմեց Լաֆարժի հարազատներին իր կասկածների մասին և խնդրում էր Լաֆարժին՝ չընդունել ոչինչ կնոջ տված ուտելիքներից։ Կասկածներն ուժգնացան, երբ Լաֆարժների պարտիզպանը պատմեց, որ Մարին կրկին ուղարկել է իրեն առնետների համար մկնդեղի։ Սակայն Մարին ցույց տվեց նրանց առնետների դեմ պատրաստած թունավոր մածուկը, որով ժամանակավոր ցրեց կասկածները։ Բայց 1840 թվականի հունվարի 12-ին Աննան սպիտակ նստվածք հայտնաբերեց ջրի բաժակի տակ, որը Մարին տվել էր Լաֆարժին։ Հունվարի 13-ին կանչված բժիշկ Լեսպինասը ախտորոշեց թունավորում, սակայն Շառլ Լաֆարժը մահացավ մի քանի ժամ անց։
Մարին բացարձակապես հանգիստ էր և ամուսնու մահից անմիջապես հետո կտակով գնաց նոտարի մոտ։ Միաժամանակ Լաֆարժի եղբայրը դիմեց ոստիկանությանը։ Դատական կատարածու Մորանը ժամանեց Լե Գլանե հունվարի 15-ին, Աննա Բրյունը ներկայացրեց նրան ուտելիքի մնացորդները, ինչպես նաև ուշադրությունը հրավիրեց այն բանի վրա, որ առնետների համար մածուկը բացարձակապես անվնաս էր։ Մորանը նաև պարզեց, որ Մարի Մաֆարժը մկնդեղ է գնել նաև 1839 թվականի դեկտեմբերին՝ մինչև Փարիզ քաղցր կարկանդակ ուղարկելը ։ Շփվելով Լաֆարժի բժիշկների հետ՝ Մորանն առաջարկեց մկնդեղի թեստ անցակացնել, ինչն արդեն կիրառվել է Փարիզում։ Բժիշկ Լեսպինասը, ամաչելով իր տգիտությունից, արագ համաձայնվեց դատական կատարածուի հետ։ Չնայած փորձի բացակայությանը՝ թաղումից առաջ Լաֆարժի մարմինը հերձվեց, իսկ պարունակությունը հետազոտվեց Մարշի ինքնաշեն սարքով, որը ցույց էր տալիս թույնի առկայությունը ։
Հետազոտվեց նաև առնետների թունավոր մածուկը, որը բացարձակապես չէր պարունակում մկնդեղ, այլ ալյուրի և սոդայի խառնուրդ էր՝ ջրով բացած։ Բժիշկ Լեսպինասը քննեց նաև Մարի Լաֆարժի զարդատուփի «արաբական խեժը», որը պարզվեց մկնդեղ էր։ Մարի Լաֆարժն անմիջապես ձերբակալվեց և տարվեց Բրիվ բանտ։ Այդ ժամանակից էլ Մարի Լաֆարժի պատմությունը տարածվեց թերթերում, այդ իսկ պատճառով նրան պաշտպանելու համար հրավիրեց մի ամբողջ փաստաբանական խումբ՝ կազմված չորս անձանցից, որոնց թվում էր և Թեոդոր Բաքը (Լիմոժի ապագա քաղաքապետը)։
Դատ
Մինչ դատական գործընթացի սկսելը՝ լրատվամիջոցներում մեծ աղմուկ բարձրացավ. հրապարակվեցին տեղեկություններ, ըստ որոնց՝ իրենց տանը հյուրընկալված դերկոմսուհի դե Լետոյից Մարի Լաֆարժը հափշտակել էր թանկարժեք իրերը (դա տեղի էր ունեցել դեռևս մինչ ամուսնությունը)։ Այդ ժամանակ առաջարկվեց Մարիի նկատմամբ մեղադրանք ներկայացնել, սակայն դերկոմսը դա ծիծաղաշարժ համարեց, և գործը փակվեց։ Այնուամենայնիվ Լե Գլանդեում խուզարկության ընթացքում թանկարժեք զարդերը գտնվեցին, սակայն Մարին պնդեց, թե դրանք իրեն է տվել հենց դերկոմսուհին, որին շանտաժ էր անում գաղտնի սիրեկանը ։ Այդ ժամանակից հասարակության համակրանքն արդեն ամբողջովին Մարի Լաֆարժի կողմն էր։ Դատարանը Մարիին գողության համար երկու տարվա բանտարկության դատապարտեց։
Շառլ Լաֆարժի գործով դատաքննությունը բացվեց 1840 թվականի սեպտեմբերի 3-ին և ձեռք բերեց համաեվրոպական նշանակություն. ներկա էին թղթակիցներ Եվրոպայի և աշխարհի բազմաթիվ երկրներից։ Փաստաբան Պայեի պաշտպանությունը հիմնված էր բժիշկների տգիտության վրա, որոնք կատարել էին Մարշի հերձումը և զննումը, և պնդում էր, որ դատի փորձաքննիչ հանդես գա հայտնի քիմիկոս և թունագետ Մատյո Ժոզեֆ Օրֆիլան ։ Դատավորը, սակայն, դա ավելորդ համարեց։ Փորձագետի դերում դատի ժամանակ հանդես էին գալիս տեղի դեղավաճառները, որոնք չէին կարողանում մկնդեղ հայտնաբերել Մարշի փորձանմուշից, ինչը կատարվում էր հրապարակայնորեն ։ Քանի որ գործընթացը բաց էր, հասարակությունը բարձրաձայն արտահայտում էր իր զայրույթն ու պահանջում ամբաստանյալին արդարացնող դատավճիռ։ Դատախազը պնդեց Լաֆարժի էքսգումացիան (դիակը շիրիմից հանելը), սակայն դեղագետները կրկին չկարողացան մկնդեղի հետքեր հայտնաբերել։ Ապա դատախազը պահանջեց սննդի մնացորդները քննության ենթարկել, որով կերակրել էին Լաֆարժին, և վերջապես դեղագետները հայտնեցին, որ «այդ մկնդեղի քանակությունը կբավարարեր, որ թունավորվեին տասնյակ մարդիկ»։ Կապված այն բանի հետ, որ հակասություն է առաջանում, դատախազը պնդում է կանչել Օրֆիլային, իսկ փաստաբանները չխոչընդոտեցին դրան, քանի որ համոզված էին գործի հաջող ելքի վրա։
Օրֆիլան պահանջում էր, որ իր փորձերը անցկացվեն նույն եղանակով և նույն պայմաններում, որոնցով կատարել էին տեղի դեղագետները։ Մարշի սարքով փորձը Օրֆիլան կատարում է դատարանի շենքում, սակայն փակ դռների հետևում և պահակախմբի հսկողությամբ։ Նա մկնդեղ է հայտնաբերում Լաֆարժի մարմնի բոլոր պատրաստուկներից, նաև սննդի և խմիչքների մեջ։ Նա նաև կտրուկ հայտարարում է, որ մկնդեղը չէր կարող թափանցել աճյունի մեջ շրջակա միջավայրից (այս պնդումը կասկածի տակ դրվեց միայն 1950-ական թվականներին Մարի Բենարի գործընթացի ժամանակ)։ Օրֆիլան նաև հայտարարեց, որ դեղագետները, փորձ չունենալով Մարշի սարքով աշխատելու, մի շարք սխալներ են արել արդյունքների մեկնաբանության մեջ. թեստերը միանշանակ վկայություն էին տվել ։
Փաստաբան Պայեն, ինքը պնդած լինելով հրավիրել Օրֆիլային, փորձում էր ձգձգել գործընթացը, կանչում է նրա հին մրցակցին՝ Ֆրանսուա Վենսան Ռասպային (1794-1878), սակայն վերջինս կարողանում է հասնել դատարանի դահլիճ միայն մեղադրական վճռի հրապարակումից չորս ժամ անց ։
Դատավճիռ
1840 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Մարի Լաֆարժը դատապարտվում է ցմահ տաժանակրության։ Նույն օրը նրան ուղարկում են Մոնպելիե՝ պատիժը կրելու։ Քանի որ հասարակական արձագանքը շատ ուժեղ է լինում, թագավոր Լուի Ֆիլիպ I-ը տաժանակիր աշխատանքը փոխարինում է ցմահ բանտարկությամբ։ Բանտում Մարի Լաֆարժը գրում է հուշերի գիրք (Heures de prison), որը հրատարակվում է արդեն 1841 թվականին։ 1852 թվականին Նապոլեոն III-ը ներում է շնորհում տուբերկուլյոզով անբուժելի հիվանդ Մարի Լաֆարժին, որն ազատվում և տեղափոխվում է Յուսա , որտեղ էլ մահանում է նույն տարվա նոյեմբերի 7-ին՝ մինչև կյանքի վերջը հայտարարելով իր անմեղության մասին ։
Հասարակական արձագանք
Լաֆարժի գործը երկպառակություն մտցրեց ֆրանսիական հասարակության մեջ։ Լաֆարժի անմեղության մոլի կողմնակից էր Ժորժ Սանդը, որը դատարանի որոշումը ոչնչացնող քննադատության ենթարկեց Էժեն Դելակրուայի հետ նամակագրության ժամանակ (Մարի Լաֆարժը Ժորժ Սանդի արվեստի թունդ երկրպագու էր)։ Լաֆարժի անմեղության կողմնակիցներից էր նաև քիմիկոս Ռասպայը, որը նույնիսկ պամֆլետներ է գրում՝ ուղղված Օրֆիլի մեթոդների դեմ։ Ճշգրիտ գիտությունների հանդեպ այդ ժամանակվա հասարակության նախատրամադրվածությունը շատերին ստիպում էր մտածել, որ դատին ներկայացված փաստարկները համոզիչ չէին։
Որպես մեղադրանքների պատասխան՝ Օրֆիլան Փարիզի Բժշկական ակադեմիայում հրապարակային դասախոսություններ էր անցկացնում, որոնցում պարզաբանում է թունագիտության և Մարշի փորձի հիմունքները։ Լաֆարժի գործը բուռն քննարկվում էր Փարիզի բոլոր հասարակական սալոններում։
Արվեստում
1938 թվականին թողարկվեց «L’Affaire Lafarge» («Լաֆարժի գործը») ֆիլմը։ Ռեժիսորը Պիեռ Շենալն էր, գլխավոր դերերում՝ Մարսել Շանտել (Մարի) և Պիեռ Ռենուար (Շառլ) ։ Դա ֆրանսիական առաջին ֆիլմն էր, որի սյուժեն հիմնված էր իրական փաստերի վրա, ինչպես նաև առաջին անգամ ֆրանսիական կինեմատոգրաֆիայում կիրառվեց ֆլեշբեք։ Շառլ Լաֆարժի ծոռնակից զարմուհին ֆիլմի ստեղծողների դեմ դատական հայց ներկայացրեց։
1975 թվականին Գերմանիայում ցուցադրվեց «Sensationsprozeß Marie Lafarge» («Մարի Լաֆարժի շշմեցուցիչ գործընթացը») հեռուստատեսային ֆիլմը, դերերում՝ Վոլֆ Կայզեր, Գյունտեր Շուբերտ և Ուլրիկա Հանկե Հանշ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարդասպաններ
Իլյապել
Իլյապել (Illapel), քաղաք Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 21 826 մարդ (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Չոապա նահանգի և Կոկիմբո շրջանի կազմի մեջ։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 2 624,6 կմ², բնակչությունը՝ 30 848 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը 11,75 մարդ/կմ² է ։
Տեղագրություն
Քաղաքը գտնվում է նահանգի վարչական կենտրոն Լա Սերենա քաղաքից 193 կմ հարավ։
Կոմունան սահմանակից է․
Ժողովրդագրություն
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
1693
Մահեր
Կատեգորիա:1693 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջենիֆեր Լոպես
Ջենիֆեր Լին Լոպես (Jennifer Lynn Lopez, Jennifer Lynn López, հայտնի է նաև որպես Ջեյ Լո J.Lo, ), ամերիկացի հանրահայտ երգչուհի, երգահան, դերասանուհի, պրոդյուսեր, որը համաշխարհային ճանաչում ստացավ, երբ 1999 թվականին թողարկեց իր առաջին "On the 6" ալբոմը։ Առաջին անգամ գլխավոր դերում հանդես եկավ «Սելենա» ֆիլմում (1997) և արժանացավ Ալմայի լավագույն դերասանուհի մրցանակին։ Մինչ այսօր Ջենիֆեր Լոպեսը վաճառել է միլիոնավոր փղիկներ և սահմանել բազմաթիվ ռեկորդներ։
2011 թվականի հոկտեմբերից հանդիպում է պարող Կասպեր Սմարթի հետ ։
Վաղ կյանք
Ջենիֆեր Լին Լոպեսը ծնվել է 1969 թվականի հուլիսի 24-ին Նյու Յորքի հինգ շրջաններից մեկում՝ Բրոնքսում ։ Նրա ծնողները՝ Գուադալուպե Ռոդրիգեզն ու Դեյվիդ Լոպեսը պուերտոռիկացիներ են ։ Նա ունի ավագ քույր՝ Լեսլին, և կրտսեր քույր՝ Լինդան, որը մասնագիտությամբ լրագրող է ։ Դեյվիդը, մինչև ընկերությունում համակարգչային մասնագետ աշխատելը, գիշերային հերթափոխով աշխատանքի էր անցել ապահովագրական ընկերությունում, իսկ մայրը՝ Գուադալուպեն տնային տնտեսուհի էր։ Երբ Լոպեսը ծնվեց, ընտանիքն ապրում էր «Քասլ Հիլլ» թաղամասի մի փոքրիկ բնակարանում։ Մի քանի տարի անց ընտանիքին հաջողվեց գումար հավաքել և գնել երկու հարկանի տուն, որը, իրոք, մեծ հաջողություն էր համեմատաբար աղքատ ընտանիքի համար ։ Հինգ տարեկան հասակում Լոպեսը իր առաջին քայլերն է անում երգի և պարի ասպարեում։ Նա յոթ տարեկանում իր դպրոցի հետ մեկտեղ շրջագայություններով հանդես է եկել Նյու Յորքում։ Նրա ծնողները մեծ կարևորություն էին տալիս աշխտասիրությանն ու անգլերենի իմացությանը։ Նրանք իրենց երեք դուստրերի համար հնարավորություններ էին ստեղծում՝ միմյանց և իրենց ընկերների առջև հանդես գալու, ելույթներ ունենալու, որպեսզի հետագայում նրանք խոչընդոտների առջև չկանգնեն ։ Լոպեսն իր ողջ ակադենմիական կարիերան անցկացրել է կաթոլիկ դպրոցներում՝ ավարտելով Փրեստոնի ավագ դպրոցը ։ Դպրոցում Լոպեսը զբաղվել է մարմնամարզությամբ, հանդես է եկել իրենց դպրոցի թեթև աթլետիկայի և սոֆթբոլի կազմում ։ Նա ավելի շատ հաջողություններ է գրանցել սպորտի ասպարեզում, քան ակադեմիական կյանքում՝ մասնակցելով մի շարք ազգային մրցաշարերի ։
Ավագ դպրոցի վերջին տարում Լոպեսին հայտնի է դառնում, որ ֆիլմում դեռահաս աղջիների փոքրիկ դերերի համար քասթինգ է հայտարարված։ Նա, մասնակցելով քասթինգին, հանդես եկավ Քոնի Կեսերմանի «My Little Girl» ֆիլմում, որն այդքան էլ բարձր վարկանիշ չգրանցեց ։ Լոպեսը հանդես է եկել Միրայի՝ մի երիտասարդ կնոջ կերպարով, որը գտնվում է խնդրահարույց աղջիկների ուշադրության կենտրոնում։ Իր դերը կերտելուց հետո, Լոպեսի մեջ ցանկություն է առաջանում՝ դառնալու հայտնի աստղ ֆիլմասպարեզում։ Չնայած նրա այդ ցանկությանն՝ իր ծնողներին գոհունակություն պատճառելու համար նա հաճախում է Բարուխի քոլեջ, սակայն առաջին կիսամյակից հետո դուրս է մնում։ Նա իր ծնողների հետ կիսվել է ֆիլմասպարեզում հայտնի աստղ դառնալու իր երազանքի մասին, սակայն ծնողները գտնում էին, որ դա հիմար գաղափար է, և ոչ մի լատին երբևէ այդպիսի քայլի չի գնացել։ Այս տարաձայնությունները ստիպում են Լոպեսին լքել իր հայրենի տունը և տեղափոխվել Մանհեթան, որտեղ փոքրիկ բնակարան է վարձում։ Այս ժամանակահատվածում Լոպեսը հանդես է եկել տեղական մյուզիքլներում, որոնք էին՝ «Հիսուս Քրիստոս գերաստղը» և «Օկլահոման»։ Բրոդվեյ թատրոնը վերջինիս հնարավորություն է տվել հանդես գալու մյուզիքլների երգչախմբում, որով նա հինգ ամիս շարունակ շրջագայել է Եվրապայով մեկ։ Այս դերում նա իրեն այդքան էլ լավ չէր զգում, քանի որ խմբի անդամներից միակն էր, որ մեներգով չէր ներկայանում։ Նա հետագայում Ճապոնիայից հրավեր ստացավ՝ ներկայանալու «Synchronicity» շոուում, որտեղ նա հանդես էր գալիս և՛ պարուհու, և՛ երգչուհու, և՛ պարուսույցի կերպարով ։
1694
Մահեր
Կատեգորիա:1694 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Տիլզիտի դասական գիմնազիա
Տիլզիտի դասական գիմնազիա (Тильзитская классическая гимназия), ճարտարապետական հուշարձան Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Սովետսկ քաղաքում։ Շենքը մշակութային ժառանգության օբյեկտ է և քաղաքի հին մասի տեսարժան վայրերից մեկը։ Ռուսաստանի տարածքում գործող ամենահին դպրոցն է։ Այստեղ է գտնվում Սովետսկի թիվ 1 գիմնազիան ։
Պատմություն
Տիլզիտի գիմնազիան հիմնադրվել է 1586 թվականին որպես հատուկ դպրոց (դպրոցը, որտեղ միայն տղաներն էին սովորում), քանի որ 1544 թվականին հիմնադրված Քյոնիգսբերգի համալսարանին պետք էին դպրոցներ, որոնք դիմորդներին կնախապատրաստեին ընդունելության։ Նոր դպրոցն ուներ 3 ուսուցիչ և 3 դասարան ։
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Սերգեյ Վլադիմիրի Խաչատրյան, հայ ջութակահար։ 1993 թվականից բնակվում է Գերմանիայում։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2012)։
Տիլզիտի դասական գիմնազիա
Պատմություն
1812 թվականի հունիսի 3-ին Տիլզիտի գավառական դպրոցը, որպես համամարդկային գիտակրթական հաստատություն, կոչվում էր թագավորական գիմնազիա ։ Աշակերտները բանավոր հաղորդակցվում էին հունարեն և լատիներեն, սովորում էին պատմություն, մաթեմատիկա, մաթեմատիկական աշխարհագրություն, ֆրանսերեն, հին պատմություն և հնագիտություն։ 1824 թվականին աղետալի հրդեհը ոչնչացրեց գիմնազիայի շենքը, բայց արդեն 1829 թվականին գիմնազիան վերականգնվեց։ Շենքը պահպանվել է մինչև մեր օրեր։
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Կենսագրություն
15 տարեկանում նա դառնում է Հելսինկիի Սիբելիուսի անվան մրցույթի ամենաերիտասարդ մասնակիցն ու հաղթողը, նաև ստանում «կոնցերտի լավագույն կատարում» մրցանակը։ Նա դափնեկիր է դարձել նաև Ֆրից Կրեյսլերի և Ինդիանապոլիսի ու այլ միջազգային մրցույթներում։ 2005 թվականին, հաղթելով Բելգիայի Էլիզաբեթ թագուհու անվան մրցույթը, 4 տարով ստանում է Ստրադիվարիուսի 1704 թվականին պատրաստած «Հագգինս» ջութակը նվագելու իրավունքը։ Այժմ նվագում է Գվարներիի 1740 թվականին պատրաստած «Իզայի» ջութակը, որը նվագել են այնպիսի ջութակահարներ, ինչպիսիք են Իզաակ Ստեռնը և Էժեն Իզային։
Տիլզիտի դասական գիմնազիա
Պատմություն
1945 թվականի հոկտեմբերի 23-ին վերականգնողական աշխատանքներից հետո դպրոցը պատրաստ էր ընդունել նոր ուսանողներ, և 1945 թվականի նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցավ նրա բացման հանդիսավոր արարողությունը։ 1996 թվականին Սովետսկի թիվ 1 դպրոցը ստացավ գիմնազիայի կարգավիճակ։
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Կենսագրություն
Սերգեյը ելույթ է ունեցել Մեծ Բրիտանիայի բոլոր խոշոր նվագախմբերի հետ, ներառյալ Բիրմինգհամյան սիմֆոնիկ, BBC ֆիլհարմոնիկ, և մշտական համագործակցությամբ՝ Ֆիլհարմոնիա նվագախմբերի հետ նաև Տոկիոյի NHK Symphony, Թագավորական Կոնցերտգեբաու, Ֆրանսիայի ազգային, Ֆրանկֆուրտի Ռադիո-սիմֆոնիկ, Բալտիմուրի սիմֆոնիկ, Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ, Բամբերգի սիմֆոնիկ, Մյունխենի ֆիլհարմոնիկ, Շվեդիայի ռադիո-սիմֆոնիկ, Մարիինյան թատրոնի նվագախմբերի, Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ, Ամստերդամի սիմֆոնիետայի, Ռոտերդամի Ֆիլհարմոնիկ, Փարիզի սիմֆոնիկ, Սիատլի սիմֆոնիկ, Նյու Յորքի սիմֆոնիկ, Բոստոնի սիմֆոնիկ, Ֆիլադելֆիայի սիմֆոնիկ և այլ հեղինակավոր նվագախմբերի հետ։ Հանդես է եկել դիրիժորներ Գուստավո Դուդամելի, Կուրտ Մազուրի, Ռուդոլֆ Բարշայի, Վալերի Գերգիևի, Մայքլ Թիլսոն Թոմասի, Ջուկա-Պեկկա Սարաստեի, Յուրի Տեմիրկանովի, Դանիել Հարդինգի, Հերբերտ Բլոմսթեդի, Ջոնաթան Նոթի, Ջեյմս Գաֆիգանի, Անդրիս Նելսոնսի, Սըր Չարլզ Մակկերասի, Քրիստոֆ ֆոն Դոհնանյի, Ռաֆայել Ֆրուհբեկ դե Բորգոյի, Յուրա Վալչուհայի, Տուգան Սոխիևի և այլոց հետ։ 2013/14 համերգաշրջանում ծրագրվում է Բերգի կոնցերտի կատարումը Դավիդ Աֆքհամի հետ։ Ծրագրվում են նաև համերգներ Ռոտերդամի ֆիլհարմոնիկ, Նիդեռլանդների Ռադիոյի ֆիլհարմոնիկ, Վիեննայի սիմֆոնիկ և այլ նվագախմբերի հետ։ Հանդես է գալիս քրոջ՝ տաղանդավոր դաշնակահարուհի Լուսինե Խաչատրյանի հետ որպես դուետ։ Միասին ելույթ են ունեցել Ամստերդամի Կոնցերգեբաուում, Քարնեգի հուլում, Լոնդոնի Ուիգմոր հոլում, Մարիինյան թատրոնում, Theatre des Champs Elysees-ում, Cite de la Musique-ում (Փարիզ), Auditori Nacional Madrid-ում, Palais des Beaux Arts-ում (Բրյուսել), Լյուքսեմբուրգի ֆիլհարմունիայում, Alice Tully Hall-ում (Նյու Յորք) և այլուր։ Բրամսի բոլոր սոնատների կատարումով հանդես են եկել բազմաթիվ քաղաքներում։ Հանդես է եկել նաև տրիոյի կազմում Նարեկ Հախնազարյանի և Լուսինե Խաչատրյանի հետ։
Տիլզիտի դասական գիմնազիա
Ժամանակակից վիճակ
Ներկայումս գիմնազիայում սովորում են ավելի քան 800 աշակերտ, աշխատում է 56 ուսուցիչ։ Գիմնազիայի աշակերտները 9-րդ և 11-րդ դասարաններում պետական ​​ավարտական ​​հավաստագրման, համամիութենական օլիմպիադային մասնակցելու բարձր և կայուն արդյունքներ են ցուցաբերում։ 2008 թվականին գիմնազիան ստացել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրման համար հիմնական կրթական հաստատության կարգավիճակ։ Ամեն տարի գիմնազիան ընդգրկվում է տարածաշրջանի լավագույն դպրոցների շարքում։
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Կենսագրություն
Սերգեյի ձայնասկավառակները ներառում են Ֆրանկի և Շոստակովիչի սոնատները ջութակի և դաշնամուրի համար, Սիբելիուսի և Արամ Խաչատրյանի ջութակի կոնցերտները։
(891) Գանհիլդ
(891) Գանհիլդ (Gunhild), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1918 թվականի մայիսի 17-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Համերգներ
Վաղ տարիքից մենահամերգներով և որպես մենակատար՝ սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ հանդես է եկել աշխարհի շուրջ 50 երկրներում, այդ թվում, որպես կանոն տարեկան 1–2 համերգով հանդես է գալիս Հայաստանում։ Պարբերաբար մասնակցում է Վերադարձի փառատոնին, որի ընթացքում հանդես է գալիս հայրենիքում այլ հայազգի երաժիշտների հետ։
(891) Գանհիլդ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,863073 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7758 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9503 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Գանհիլդ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,8128 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1769,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,203449 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1918 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սերգեյ Խաչատրյան (ջութակահար)
Համերգներ
Սերգեյ Խաչատրյանը 2013 թվականին ստացել է շվեյցարական Credit Swiss բանկի ամենամյա մրցանակը՝ որպես «Աշխարհի լավագույն երիտասարդ երաժիշտ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ջութակահարներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ
Դավիթ Բեկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Դավիթ Բեկ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 19 հուշարձան (9 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
1695
Մահեր
Կատեգորիա:1695 Կատեգորիա:Տարեթվեր
1696
Մահեր
Կատեգորիա:1696 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Երաժշտական տերմիններ
Նոտաների մեջ հաճախ օգտագործվում են երաժշտական ստեղծագործության կատարման բնույթը հստակեցնող տերմիններ։ Դրանց մեծ մասը վերցված է իտալերենից։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="">
Գրականություն
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Լիամ Ֆոքս
Լիամ Ֆոքս (Liam Fox, ), Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարը 2010 թվականի մայիսից մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ը։ Մեծ Բրիտանիայի միջազգային առևտրի նախարարը 2016 թվականի հուլիսի 13-ից մինչև 2019 թվականի հուլիսի 24-ը Թերեզա Մեյի առաջին և երկրորդ կաբինետներում։
Կենսագրություն
Ավարտել է Գլազգոյի համալսարանի բժշկական դպրոցը։ 1992 թվականի ընտրություններում ընտրվել է Համայնքների պալատ, այդ ժամանակվանից պարբերաբար վերընտրվել է։ 1992-1997 թվականին տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել ներքին գործերի և արտաքին գործերի նախարարություններում, ինչպես նաև գանձապետարանում։
1999-2003 թվականներին եղել է առողջապահության ստվերային նախարար։ 2003-2005 թվականներին եղել է Պահպանողական կուսակցության երկու համանախագահներից մեկը։ 2005 թվականի մայիս-դեկտեմբերին կարճ ժամանակամիջոցում եղել է ստվերային արտաքին գործերի նախարար։ 2005 թվականի սեպտեմբերին Ֆոքսն իր թեկնածությունն էր առաջադրել Պահպանողական կուսակցության նոր առաջնորդի ընտրության համար, որը ի տարբերություն կուսակցության նախագահի տեխնիկական պաշտոնի, թույլ էր տալիս որոշել կուսակցական քաղաքականությունը։ Քվեարկության երկրորդ փուլում Ֆոքսը պարտվել է՝ ստանալով 51 ձայն՝ Դևիդ Դևիսի 57 ձայների և Դևիդ Քեմերոնի 90 ձայների դիմաց։ Դեկտեմբերի 6-ին Ֆոքսը դարձել է պաշտպանության ստվերային նախարար։
2003 թվականին քվեարկել է Իրաք ներխուժելու օգտին ։ Քվեարկել է նաև սեռական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների հավասար իրավունքների դեմ, ԵՄ-ին ինտեգրման խորացմանը դեմ և կողմ Լորդերի ընտրովի պալատին ։ Ֆոքսը Աֆղանստանում բրիտանական զորքերի ներկայության կողմնակից է։
2010 թվականի մայիսի 12-ին դարձել է պաշտպանության նոր նախարար Դևիդ Քեմերոնի կառավարությունում։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 14-ին հրաժարական է տվել պաշտոնական պատվիրակությունների կազմում իր ընկերոջն պաշտոնական պատվիրակության մեջ ընդգրկելու առիթով ծագած սկանդալի պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ
Արևմտյան Հայաստանն Օսմանյան կայսրության կազմում
Արևմտյան Հայաստանն Օսմանյան կայսրության կազմում եղել է մոտ 4-րդ դար՝ 1555-1923 թվականներին, երբ 1555 թվականին Ամասիայի հաշտության պայմանագրով՝ Հայաստանի 3-րդ բաժանումով արևմտյան մասն անցնում է Օսմանյան Թուրքիային։ 1639 թվականին Ղասրե Շիրինի պայմանագրով Հայաստանը կրկին վերաբաժանվում է և Արևմտյան Հայաստանն անցնում է Օսմանյան Թուրքիային և այս կարգավիճակը քիչ փոփոխություններով պահպանվում է մինչև 19-րդ դարի սկիզբը։
Վարչաժողովրդագրական իրավիճակը
Արևմտյան Հայաստանի սահմանները ձգվում էին մինչև պատմական Փոքր Հայք՝ Անտիտավրոսի լեռներ, հարավում՝ Հյուսիսային Միջագետք, հյուսիսում՝ Պոնտական լեռներ։ Երկիրը վարչականորեն բաժանված էր 7 փաշայությունների կամ էյալեթների (նահանգ) Սրանք իրենց հերթին բաժանված էին սանջակների (գավառ), սանջակները՝ կազաների (գավառակ), կազաները՝ գյուղախմբերի։ Կիլիկյան Հայաստանը բաժանված էր Ադանայի և Մարաշի փաշայությունների, Սասունը, Շատախը, Մոկսը, Սավուրը, Իսյանը, Խնուսը, Մանազկերտը, Զեյթունը, Ալբիստանը կիսանկախ էին։ Էրզրումի փաշան՝ վալին, որ համատեղում էր կայսրության արևելյան մարզերի զորքերի հրամանատարի՝ սերասկյարի պաշտոնը, կրում էր Հայաստանի կառավարչի տիտղոսը։ Այս նահանգի գրեթե 1000 բնակավայրերում ապրում էր ավելի քան 400 000 հայ։ Հյուսիս-արևմուտքում էր գտնվում Ախալցխայի նահանգը, որը տարածվում էր մինչև Ջավախք գավառի Փարվանա լիճը և պարսկական տերության սահմանները՝ Շորագյալի (Արթիկի) սուլթանություն։ Ախալցխայի նահանգից հարավ ընկած էր Արևմտյան Հայաստանի ամենափոքր նահանգը՝ Կարսի էլայեթը։ Վանի ընդարձակ էլայեթը հիմնականում ընդգրկում էր պատմական Վասպուրական, Մոկս և Տուրուբերան նահանգները։ Արևմտյան հայաստանի հարավ-արևմուտքում Աղձնիք և Ծոփք նահանգների տարածքն էր զբաղեցնում Դիարբեքիրի էլայեթը։ Սեբաստիան գտնվում էր Հայաստանի արևմտյան մասում։
Արևմտյան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական կյանքը
Ռուս-թուրքական պատերազմներն Արևմտյան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական կյանքում էական փոփոխություններ չեն մտցրել։ Օսմանյան Թուրքիայում հողի գերագույն սեփականատերը պետությունն էր։ Պաշտոնյաներին և զինվորական մուսուլմաններին իբրև վարձատրություն ցմահ տրամադրվել են հողատարածքներ՝ խաս, զիամեթ, թիմար։ Մզկիթներին և վանքերին տրամադրվող հողերը՝ վակֆները, տրվել են ընդմիշտ։ Եղել են նաև փոքր քանակությամբ մասնավոր սեփական հողեր՝ մուլքեր, որոնք կարող էին օտարվել։
Գյուղացիության վիճակը
Գյուղացիությունն իրավական առումով անձնապես ազատ էր, բայց քաղաքական լիակատար իրավազուրկ վիճակն ի չիք է դարձրել այդ ազատությունը։ Գյուղացիները մասնավոր օգտագործման իրավունքով համայնքից բաժնեհողեր են ստացել, իսկ հողազուրկ գյուղացիները՝ մարաբաները, հողը վերցրել ու մշակել են կիսրարության պայմանով։ Արևմտյան Հայաստանի մի շարք շրջաններում արտադրվել է մեծ քանակությամբ հացահատիկ, որը նաև արտահանվել է։ Կիլիկիայում մշակել են բամբակ և ծխախոտ, Տրապիզոնի փաշայությունում՝ ծխախոտ։ Դիարբեքիրում որոշակի զարգացման է հասել շերամապահությունը։ Աճեցվել են խաղողի, խնձորի, տանձի, ձիթապտղի և մերձարևադարձային այլ մշակաբույսեր։ Արևմտյան Հայաստանի հարավային շրջաններում վաչկատուն ցեղերի ներհոսքի հետևանքով լայնորեն տարածվել է անասնապահությունը։
Արևմտահայերից գանձվող հարկեր
Սուլթանական կառավարության գլխավոր հողահարկը տասանորդն էր, որը հաճախ գանձվել է հացահատիկի բերքի 1/7-ի, 1/5-ի, նույնիսկ 1/4-ի չափով։ Քրիստոնյաներից գանձվել է նաև գլխահարկ, իսկ անշարժ գույքից՝ տների, խանութների, ջրաղացների, ձիթհանների և այլնի համար՝ տնահարկ։ Հարկեր են գանձվել նաև ամուսնության, քրիստոնյաներին թաղելու թույլտվության, միաբաններին, գիշերապահներին վճարելու համար և այլն։ Թեև Հայ եկեղեցին և հոգևորականությունն ագատ են համարվել հարկերից, սակայն Կոստանդնուպոլսի յուրաքանչյուր նորընտիր պատրիարք հաստատման հրամանը՝ ֆերմանը, ստանալու համար վճարել է որոշակի գումար։ Փաշաներն իրենց հերթին են հարկել վանքերը։
Արևմտյան Հայաստանի քաղաքները
Երկրի տնտեսական կյանքում կարևոր դեր են խաղացել քաղաքները։ Ստվար հայ բնակչություն կար Կոստանդնուպոլսում, Ջմյուռնիայում, Կեսարիայում, Ամասիայում և այլուր։ Քաղաքներում զարգացել է արհեստագործությունը։ Արհեստավորներն ու վաճառականները միավորված էին էսնաֆությունների մեջ։ Օսմանյան կայսրության առևտուրը հիմնականում հայերի և հույների ձեռքին էր։ Հայերը տնօրինել են Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի ողջ առևտուրը։ Կարինը, Բաղեշը, Վանը, Ադանան և այլ քաղաքներ եղել են տեղական, եվրոպական և ասիական արդյունաբերական ապրանքի գնման, վաճառահանման ու կարավանայիև առևտրի կարևոր կենտրոններ։ Սուեզի ջրանցքի բացումը (1869) փոխել է առևտրական ճանապարհները, և Արևմտյան Հայաստանի քաղաքները կորցրել են իրենց առևտրական նախկին նշանակությունը։
1697
Մահեր
Կատեգորիա:1697 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Արևմտյան Հայաստանն Օսմանյան կայսրության կազմում
Օսմանյան կայսրության բարենորոգումների հրովարտակներ
«Թանզիմաթ» (բարեփոխում) անվանվող հայտնի այղ փորձերը ձեռնարկվել են 1839 թվականին և շարունակվել մինչև 1870-ական թվականների սկիզբը։ 1839 թվականի նոյեմբերի 3-ին հրապարակվել է «Հաթթը շերիֆ» (սրբազան գիր) հրովարտակը, որով հռչակվել է բոլոր հպատակների (անկախ կրոն, և ազգային պատկանելիությունից) անձի, պատվի, գույքի անձեռնմխելիություն, հարկերի կարգավորում, զինծառայության ժամկետի կրճատում, ֆինանսական, վարչական, դատական համակարգերի բարելավում և այլն։ «Հաթթը շերիֆը», առանձին դեպքերում հակասելով շարիաթին, հանդիպել է մուսուլմանների կատաղի դիմադրությանը և հաճախ վերաճել քրիստոնյաների ջարդերի։ Օգտվելով նման իրավիճակից՝ 1842-1843 թվականներին Արևմտյան Հայաստանի քուրդ բեկերն ապստամբել են։ Ապստամբությունը ճնշվել է, քրդական կիսանկախ վարչական միավորները վերացվել են, ապստամբ բեկերը՝ աքսորվել։ Սակայն, նորերի գալով, դրությունը մնացել է նույնը՝ վատթարացնելով հայ-քրդական հարաբերությունները։ «Հաթթը շերիֆը» գրեթե ոչնչով չի փոխել իրավիճակը, այլադավաններին խոստացած հավասարությունը մնացել է թղթի վրա։
Արևմտյան Հայաստանի դրությունը Արևելյան պատերազմի տարիներին
Ղրիմի կամ Արևելյան պատերազմի (1853-1856) տարիներին կտրուկ վատթարացել է կայսրության տնտեսական կացությունը։ 1854 թվականին Ռուսաստանի դեմ պայքարում Թուրքիային են միացել Անգլիան, Ֆրանսիան և Սարդինական թագավորությունը։ Ռուսաստանը ձգտում էր գրավել Արևմտյան Հայաստանը, հատկապես Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցները, Բալկանները, իսկ Թուրքիան՝ Կովկասը։ Պատերազմական գործողությունները ծավալվել են Դանուբի, Ղրիմի և Կովկասի ռազմաճակատներում։ Անցնելով հակահարձակման՝ ռուսումնական 10-հազարանոց զորամասը գեներալ Վալերիան Բեհբութովի հրամանատարությամբ 1853 թվականի նոյեմբերի 19-ին Բաշկադըքլար գյուղի մոտ պարտության է մատնել թուրքական 36-հազարանոց կորպուսին և հետ շպրտել դեպի Կարս։ 1854 թվականի հուլիսի 24-ին Քյուրուկդարայի ճակատամարտում գեներալ Վալերիան Բեհբութովի 18-հազարանոց զորամասը ջախջախել է թուրքական 60-հազարանոց զորաբանակը. այդ նույն ժամանակ Երևանյան ջոկատը գրավել է Բայազետը։ 1855 թվականի նոյեմբերի 16-ին ռուսական զորքերը Կովկասի նոր փոխարքա գեներալ Նիկոլայ Մուրավյովի հրամանատարությամբ գրավել են Կարսը։ Չնայած այդ հաջողություններին՝ Սևաստոպոլի անկումը (1855 թվականի սեպտեմբերի 8) ծանր հարված էր Ռուսաստանին։ 1856 թվականի մարտի 18-ին Փարիզում կնքված հաշտության պայմանագրով՝ Արևմտյան Հայաստանի բոլոր գրավված շրջանները վերադարձվել են Թուրքիային, փոխադարձաբար Ռուսաստանին են վերադարձվել Բեսարաբիան և այլ տարածքներ։
Հայերը Արևելյան պատերազմում
Հայերը, ինչպես նախորդ ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ, իրենց ազատագրության հույսը կապելով ռուսների հաղթանակի հետ, ռազմական և նյութական մեծ օգնություն են ցույց տվել ռուսական զորամասերին Ղրիմի և Կովկասի ռազմաճակատներում։ Իրենց ռազմական տաղանդով փայլել են հայազգի ռազմական գործիչներ գեներալ Վալերիան Բեհբութովը, ծովակալ Ղազար(Լազար) Սերեբրյակովը (Արծաթագործյան), գնդապետ Միքայել Լորիս-Մելիքովը և ուրիշներ։
Բարենորոգումների դերը արևմտահայերի կյանքում
Անգլիան, Ֆրանսիան և Ավստրիան Թուրքիայից պահանջել են կենսագործել 1839 թվականին հռչակած բարեփոխումները։ 1856 թվականին սուլթանական կառավարությունը հրատարակել է բարեփոխումների մասին նոր հրովարտակ՝ «Հաթթը Հումայուն» (կայսերական գիր), որը լրացուցիչ արտոնություններ (հոգևոր խորհուրդներ ընտրելու իրավունք և այլն) է խոստացել քրիստոնյաներին։ Վարչական ոլորտում նախատեսվել է բարեփոխում՝ նահանգային մեջլիսներում (խորհուրդ) իսլամադավան ու ոչ իսլամադավան պաշտոնյաների ներկայություն։ Խոստացել են դադարեցնել հարկերի ու տուրքերի գանձման չարաշահումները, վերացնել կապալային վարձակալումը և անցնել հարկերի ուղղակի գանձման համակարգի։ Բոլոր հպատակներին, առանց դավանանքի խտրության, թույլատրվել է նշանակվել պետական ծառայության, ընդունվել զինվորական կամ քաղաքացիական վարժարաններ և այլն։ Թանզիմաթի շրջանակներում 1858 թվականին ընդունվել է հողային օրենքը, 1867 թվականին՝ վիլայեթների մասին կանոնադրությունը, 1869 թվականին՝ քաղաքացիական օրենսգիրքը։ 1858 թվականի հողային օրենսգիրքը սահմանել է հողերի 5 կարգ՝ 1830- 1840-ական թթ-ին, երբ վերացվել են դերբեյությունները (կիսանկախ գավառներ՝ մուսուլմանների կառավարմամբ), Արևմտյան Հայաստանում նշանակալիորեն աճել է ազատ գյուղացիների թիվը։ Սակայն թե՝ իսլամադավան, և թե՝ հայ հողատերերը կամ նրանց ժառանգները, օգտվելով 1858-ի հողային օրենքից ու կառավարության հովանավորությունից, կրկին ձեռք են բերել տիրույթներ և ամրապնդել իրենց իշխանությունը գյուղացիության նկատմամբ։ Հայ գյուղացին, կորցնելով իր հողերը, կիսաճորտային կախման մեջ է ընկել հողատերերից։ Տարոնում, Վասպուրականում քուրդ բեկերը, իրենց հայտարարելով գյուղացու «պաշտպան», հարկադրել են նրանց դրա դիմաց կատարել ծանր աշխատանք։
Արևմտահայությունը 1830-1850-ական թվականներին
Տնտեսության հիմնական ճյուղը գյուղատնտեսությունն էր։ Արտահանվել են հացահատիկ, չոր մրգեր, անասուններ, բուրդ, կաթնամթերք։ 19-րդ դարի 30-50-ական թվականներին կայսրությունում եղել են քառասունից ավելի հայկական և հայաբնակ քաղաքներ, որտեղ բնակվել է շուրջ 350 000 հայ։ Զարգացած էր մանուֆակտուրային արտադրությունը։ Սակայն որոշ քաղաքներ (Բայազետ, Կարին, Բալու, Մուշ, Գյումուշխանե և այլն), կտրված լինելով առևտրական մայրուղիներից, ինչպես նաև Ադրիանապոլսի պայմանագրին (1829) հաջորդած հայերի արտագաղթի հետևանքով զրկվելով հայ բնակչության զգալի մասից, անկում են ապրել։ Արհեստագործության կարևոր կենտրոններ էին Վանը, Կարինը, Եվդոկիան, Բաղեշը, Երզնկան, Արաբկիրը, Խարբերդը և այլն։ Վանը և Բաղեշն ունեցել են տեքստիլ ձեռնարկություններ։ 19-րդ դարի կեսից հայ արհեստավորներն ու արդյունաբերողները, չդիմանալով օտարերկրյա մրցակցությանը, սնանկացել են և քայքայվել։
Կոստանդնուպոլիսը դերը արևմտահայության կյանքում
Արևմտահայերի հասարարական-քաղաքական, մշակութային կյանքում անգնահատելի դեր է խաղացել կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը, որտեղ ապրել է ավելի քան 200 հազար հայ։ Այստեղ էին Թուրքիայի հայոց պատրիարքարանը և սուլթանական արքունիքում որոշակի կշիռ ունեցող հայ մեծահարուստների ամիրայական դասը։ 1842 թվականից վերջինիս է հանձնվել հարկերի գանձման ապահովումը օսմանյան կայսրության ասիական և Եվրոպական նահանգներից։ Արքունի մանուֆակտուրաները նույնպես հիմնականում ամիրայության տնօրինության տակ էին։ 1856 թվականի «Հաթթը հումայունը» պայմաններ է ստեղծել բուրժուական միջավայրից ելած հայ էֆենդիների դասի առաջացման համար։ Նրանք պետական տարբեր պաշտոններ են վարել և նշանակալի դեր խաղացել արևմտահայության հասարակական կյանքում, օրինակ՝ Պողոս Արապյանն ստեղծել է թուրքական գրեր (Արապյան գրեր)։ Թանզիմաթից հետո ուժեղացել է էսնաֆությունների պայքարն ազգային գործերի տնօրինմանը մասնակցելու իրավունքի, պատրիարքների ու ամիրաների առանձնաշնորհումները վերացնելու համար։
«Ազգային սահմանադրություն»
1853 թվականին կազմված ուսումնական խորհուրդը Նահապետ Ռուսինյան, Գրիգոր Օտյան, Նիկողոս Պարանյան, Սերովբե Վիչենյան (Սերվիչեն) և ուրիշներ] մշակել է արևմտահայ համայնքի կյանքին վերաբերող կանոնադրություն (1857), որի շուրջ պայքար է ծավալվել առաջադիմականների ու պահպանողականների միջև։ 1860 թվականի մայիսի 24-ին կանոնադրությունն ընդունվել է «Ազգային սահմանադրություն» անվամբ։ 1863 թվականի մարտի 17-ին սուլթանական կառավարությունը վավերացրել է այն՝ 150 հոդվածից թողնելով 99-ը։ Արևմտահայերի ներքին գործերը վարելու համար կազմվել են ազգային ժողով (օրենսդիր մարմին), ազգային կենտրոնական վարչություն (գործադիր մարմին), ազգային կրոնական ժողով (հոգևոր գործերը տնօրինող մարմին), քաղաքական ժողով (աշխարհիկ գործերը տնօրինող մարմին)։ Ստեղծվել են նաև ուսումնական, տնտեսական, վանքերի, թաղային և այլ խորհուրդներ։ Սահմանադրությամբ որոշվել են ընտրության կարգը, իրավունքներն ու պարտականությունները։ Ընտրելու իրավունք ունեցել են 25, ընտրվելու իրավունք՝ 30 տարին բոլորած տղամարդիկ։ «Ազգային սահմանադրությունը», որը դրական դեր է կատարել արևմտահայ կյանքում, 1896 թվականին արգելվել է Աբդուլ Համիդ II սուլթանի (1876-1909) հրամանով։
Զեյթունի ապստամբությունները
19-րդ դարի վերջերին կայսրությունում սաստկացել են ազգային ճնշումն ու հալածանքները. կառավարությունն սկսել է վարել բացահայտ հայահալած քաղաքականություն։ Հայերին ձուլելու տարերային գործելակերպը դարձել է պետական քաղաքականություն։ Իսլամացումն իրականացվել է և՛ ուղղակի, և՛ տնտեսական հարկադրանքով։ Թուրքական կառավարությունը, չհանդուրժելով հայկական կիսանկախ իշխանությունների գոյությունը, 19-րդ դարի 20-ական թվականներից հետևողականորեն իրագործել է դրանք վերացնելու քաղաքականություն։ Մարաշի փաշայության մեջ էր մտնում Լեռնային Կիլիկիայի Զեյթուն (Ուլնիա) գավառը, որտեղ բնատնտեսության պայմաններում ապրել է 35-40 հազար հայ, որից 17 hազարը՝ Զեյթուն քաղաքում։
Մինչև 19-րդ դարի սկիզբը զեյթունցիները բազմիցս հակահարված են տվել թուրքերի հարձակումներին. 1829,1832,1841,1847,1856, 1858, 1860 թվականներին տապալել են Զեյթունն ընկճելու նրանց փորձերը։ 1862 թվականին Մարաշի Ազիզ փաշան զեյթունցիներից պահանջել է վճարել մի քանի տարվա հարկ։ Ի պատասխան իր ապօրինի պահանջի մերժման՝ հուլիսին նա 10-հազարանոց զորքով մտել է Զեյթունի գավառ, կողոպտել ու այրել մի քանի հայկական գյուղեր, օգոստոսին պաշարել Զեյթուն քաղաքը։ Զեյթունցիները 5-6 հազար հոգով, հնատիպ հրացաններով և հնարավոր այլ միջոցներով դիմել են ինքնապաշտպանության, որը գլխավորել են 4 տանուտերերը՝ Յաղուբյանը, Շովրոյանը, Սուրենյանը և Ենիտունյանը(Նորաշխարհյան)։ Օգոստոսի 2-ի առավոտյան Ազիզ փաշայի զորքերը մի քանի ուղղություններով գրոհել են քաղաքը։ Զեյթունցիները, այդ թվում՝ կանայք և ծերեր, միահամուռ ուժերով դիմադրել են թշնամուն։ Սխրանքներ են գործել Մարկոս Թաշճյանը, Մահտեսի Գրիգորը և ուրիշներ։
1865 թվականից Զեյթունում նշանակվել է թուրք կառավարիչ՝ կայմակամ։ Զեյթունցիները կորցրել են իրենց կիսանկախ վիճակը և պարտավորվել հարկ վճարել, սակայն համայնքի ներքին գործերում պահպանել են ինքնուրույնությունը։ Ջեյթունի 1862 թվականի ինքնապաշտպանությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ազգ-ազատագրական շարժման հետագա ընթացքի վրա։
Միքայել Նալբանդյանը, Հարություն Սվաճյանը, Ծերենցը (Հովսեփ Շիշմանյան) և ուրիշներ կապեր են ունեցել զեյթունցիների հետ, օգնել նրանց։ Հերոսամարտի մասին գրել են մամուլում, նաև բազմաթիվ գրողներ՝ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան, Սմբատ Շահազիզ, Նահապետ Ռուսինյան, Հարություն Չաքրյան («Զեյթունի քայլերգի» հեղինակը), Սիամանթո, Դանիել Վարուժան, Հովհաննես Թումանյան, Րաֆֆի, Մուրացան և ուրիշներ, իսկ ժողովուրդը հյուսել է երգեր («Զեյթունցիներ» և այլն)։
Հայ հասարակական-քաղաքական հոսանքները
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրություն Կատեգորիա:Հայաստանն ուշ միջնադարում Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Վոլնոե Պոլե
Վոլնոե Պոլե (Вільне Поле), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոլնոե Պոլե գյուղում բնակվում էր 402 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Դյաչենկո
Նիկոլայ Դյաչենկո (Николай Иванович Дьяченко, ), խորհրդային ​​բասկետբոլիստ, ով խաղում էր կենտրոնական դիրքում։ Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր և ԽՍՀՄ եռակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի միջազգային կարգի վարպետ ։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Դյաչենկոն ծնվել է Աշխաբադում։ Մեծացել է Նալչիկում, մանուկ հասակում զբաղվել բռնցքամարտով։ Բասկետբոլ սկսել է խաղալ 15 տարեկանից։ Իր խաղային կարիերան սկսել է Երևանի ֆիզկուլտուրայի ինստիտուտի թիմում (1967-1972) ։ 1972-1976 թվականներին Նիկոլայ Դյաչենկոն խաղացել է Մոսկվայի ԲԿՄԱ-ում, նրա կազմում երեք անգամ դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն ։ ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում 1973 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ ։ Իր խաղային կարիերան ավարտել է Գերմանիայի խորհրդային զորքերի խմբի թիմում։
Նիկոլայ Դյաչենկոն ավարտել է Լենինի շքանշանի ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ​​կենտրոնական ինստիտուտը։ 1982-1998 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի երկաթուղու №1 մանկական մարզադպրոցում՝ որպես մարզիչ։ Այնուհետև որոշ ժամանակ աշխատել է ԱՄՆ-ում։ Վերջին տարիներին նա ապրում էր Մոսկվայում, երկար ժամանակ տառապում էր կողմնային ամիոտրոֆիկ սկլերոզով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բասկետբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետներ
Եփած երշիկ
Եփած երշիկի համար որպես ֆարշ հիմնականում օգտագործվում են տավարի և խոզի միս, ինչպես նաև գառան միս և ենթամթերքներ։ Եփած երշիկների հատուկ տեսակներ պատրաստվում են ճագարի, ձիու, եղջերուի, ուղտի և հավի մսից։ Համապատասխանաբար, ըստ հումքի՝ եփած երշիկները լինում են խոզի, խոզի միս և 50 % մինչև 75 % խոզի ճարպի պարունակությամբ, տավարի, ենթաքմթերքային, գառի։ ԽՍՀՄ-ում արտադրում էին չորս տեսակի եփած երշիկ՝ բարձր որակի (սիրողական, կրասնոդարյան, մայրաքաղաքային, բելառուսական, բժշկական, հորթի), 1-ին (առանձին, մոսկովյան, մանրացված խոզապուխտով, խոզի, թբիլիսյան, նոր հատուկ պանրով), 2-րդ (թեյային, խոզի, տավարի, ոչխարի նոր պանրով, խորտկական) և 3-րդ (սխտորով) տեսակի ։
Եփած երշիկի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացը ներառում է մասնատում, ջլատում, նախնական մանրեցում, նիտրատային աղով համեմում, երկրորդային մանրացում, խառնում, թաղանթի մեջ լցնում, տապակում, եփում և սառեցում։ Նմանատիպ գործընթացներ ընթանում են լցոնած երշիկների, մսային հացերի, նրբերշիկների, սարդելկաների և դիետիկ երշիկների արտադրության մեջ։
Պտտակի վրա ջլատումից հետո ավելացնում են նիտրիտաաղային խառնուրդ և խառնելուց հետո պահում են 6-ից 72 ժամ՝ 2-4 °C ջերմաստիճանում։ նիտրիտային աղն ապահովում է աղացած մսի անհրաժեշտ մածուցիկությունը, ջրի կլանման և երշիկը եփելու ընթացքում այն պահելու կարողությունը։ Աղով համեմված և հասունացած միսը մանրեցնում են երկրորդ անգամ մսաղացով և ընկղմում են սառույցով ջրի մեջ, ինչի հաշվին ֆարշը ձեռք է բերում նուրբ կազմություն և մածուցիկություն, իսկ մկանային հյուսվածքները հավասարաչափ խառնվում են ճարպի հետ։ Խառնիչ սարքով ֆարշը խառնում են համեմունքներով ճարպի հետ, այնուհետև հատուկ ներարկիչ մեքենաների օգնությամբ ֆարշը երշիկի տեսակից կախված լցնում են տարբեր տեսակի, երկարության, տրամագծի բնական կամ արհեստական թաղանթի մեջ։ Երշիկների պատրաստի բատոնները տապակման խցերում կախելու համար կապում են լարանով։ Տապակելու ընթացքում հում երշիկը միաժամանակ ենթարկվում է ծխի և ջերմային ազդեցության. ֆարշը գույն է ստանում և ձեռք է բերում հատուկ համ ու հոտ, իսկ թաղանթը չորանում է և կոշտանում, ինչի շնորհիվ պաշտպանում է միկրոօրգանիզմների ներթափանցումից։ Այնուհետև տապակած երշիկը եփում են ջրում կամ գոլորշե խցերում, որից հետո սառեցնում են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երշիկեղեն
Համակարգչային շարժիչ
Համակարգչային շարժիչ, Խաղային շարժակ կամ շարժիչ (game engine), խաղ ստեղծելու համար նախատեսված գործիքների և մեխանիզմների ամբողջություն։ Այն օգտագործվում է խաղային բարձակների, համակարգիչների և բջջային հեռախոսների խաղեր ստեղծելու համար։ Շարժակն իր մեջ ներառում է բոլոր անհրաժեշտ գործիքները, որոնք անհրաժեշտ են խաղեր ստեղծելու համար։ Այն կազմված է մի քանի բաղադրիչներից՝ գրաֆիկական, ֆիզիկական, ձայնային, արհեստական բանականության և այլն։ Սրանցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է ինչ-որ կոնկրետ գործողության համար։
Գրաֆիկական շարժակ
Գրաֆիկան յուրաքանչյուր խաղի ամենակարևոր հատկանիշներից մեկն է։ Այն որոշում է խաղի "ճակատագիրը": Այլ կերպ անվանում են նաև վիզուալիզացիա։ Ինչու՞ է այն այդքան կարևոր։ Բանը նրանում է, որ առանց դրա դուք պարզապես ոչինչ չեք տեսնի էկրանին։ Սրա շնորհիվ է ստեղծվում խաղային աշխարհը, և էկրանին պատկերվածից ելնելով խաղացողը կարողանում է ինչ-որ որոշումներ կայացնել խաղի ընթացքում։ Եվ հենց վատ վիզուալիզացիայի պատճառով են հիմնականում խաղի ստեղծողները քննադատությունների արժանանում։ Խաղի վիզուալիզացիայի վրա հիմնականում օգտագործվում է պրոցեսորի հնարավորությունների մոտ կեսը։ Վիզուալիզատորի (այն մարդը, ով զբաղվում է խաղի գրաֆիկական աշխատանքով) խնդիրն է ստեղծել այնպիսի վիզուալ տպավորություն, որ խաղն առանձնանա մյուսներից։ Դա հեշտ չէ, հետևաբար նրանից պահանջվում են շատ մեծ ջանքեր:Այսինքն, 3D գրաֆիկան այնպիսի աշխատանք է, որի ժամանակ պետք է ստեղծել շատ բաներ՝ հնարավորինս քիչ ռեսուրսներ օգտագործելով 3D գրաֆիկա ունեցող խաղերը նախագծվում են և զարգացվում են այնպիսի 3D ծրագրերում, ինչպիսիք են՝ Blender, Maya և այնուհետև ներմուծվում են խաղային շարժակի մեջ։ Ուստի լավ շարժակը պետք է ապահովի բազմաթիվ լավ ներմուծման ֆորմատներ ։
Ֆիզիկական շարժակ
Ֆիզիկական շարժակը թույլ է տալիս մոդելավորել առարկաների շարժումները, օբյեկտների իրար հետ բախման հետևանքները, հեղուկների դինամիկան և ուժերի ազդեցությունների հետևանքով մարմինների մակերևույթների դեֆորմացիաները հնարավորինս իրական և ֆիզիկայի օրենքներին համապատասխան։ Այս շարժակն հիմնականում օգտագործվում է այնպիսի վիդեո խաղերում, որտեղ պատկերված է իրական կյանքի և իրական ժամանակի սիմուլյացիան։
Ձայնային շարժակ
Ձայնային և գրաֆիկական շարժակներն օգտագործվում են ձայնային էֆեկտները մշակելու և 3D պատկերը 2D էկրանին պատկերելու համար։ Ձայնը չափազանց կարևոր է իրական և տպավորիչ միջավայր ստեղծելու համար։ Շրջապատող միջավայրի ցածր հնչյուններից և խաղային կերպարների խոսակցություններից մինչև մեքենաների կամ զենքերի ձայները կարող են ինչպես տպավորել, այնպես էլ՝ հիասթափեցնել խաղացողին։ Ձայնային էֆեկտները ստեղծվում են ձայների ստեղծողների և մշակողների կողմից և ավելացվում է խաղին ծրագրավորողների կողմից ։