cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դարյա Դուգինայի սպանություն
Ոչ պաշտոնական վարկածներ
Կիևում բնակվող Պետդումայի նախկին պատգամավոր Իլյա Պոնոմարյովի խոսքով՝ Դուգինայի սպանությունը դիվերսանտների ընդհատակյա խմբի ձեռքի գործն է, որոնք պայքարում են Վլադիմիր Պուտինի ռեժիմի դեմ, իսկ նրա սպանության հետևում կանգնած է ինչ-որ «Ազգային հանրապետական բանակ» ։ Նրա խոսքով՝ ինքը կապ է պահպանել խմբավորման հետ, որն իր վրա է վերցրել պատասխանատվությունը ։ Պոնոմարյովը նշել է, որ պարտիզանները սպասում էին, որ պայթեցված մեքենայում կլինի ոչ միայն Դարյա Դուգինան, այլև նրա հայրը, և որ մեքենայի պայթեցման ամսաթիվը պատահական չի ընտրվել. դրանից ուղիղ մեկ տարի առաջ Դուգինը թվիթ էր գրել՝ «այն, ինչ ինձ չի սպանում, սպանում է մեկ ուրիշին» արտահայտությամբ ։
Ըստ The New York Times-ի, վկայակոչելով ԱՄՆ հետախուզական ծառայությունների աղբյուրներին, Դուգինայի մահվան մեջ ներգրավված են ուկրաինական իշխանությունները։ Թերթի աղբյուրները համաձայնել են այն ենթադրությանը, որ հանցագործների իրական թիրախը կարող է լինել մահացածի հայրը, բայց նրանք չեն կարողացել նշել, թե ով է Ուկրաինայի կառավարությունում պատասխանատու գործողության իրականացման համար և արդյոք այն հաստատվել է նախագահ Զելենսկու կողմից։ Դրա հետ մեկտեղ նշվում է, որ ԱՄՆ-ը ոչ մի կերպ մասնակից չէ տեղի ունեցածին և չի նպաստել դրան, այդ թվում՝ առաջատար տեղեկատվության միջոցներով։ Տեղեկացվել է նաև, որ ԱՄՆ իշխանությունները նախապես նույնիսկ չգիտեին այդ գործողության մասին, իսկ եթե իմանային, ապա դեմ կլինեին դրա անցկացմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լրագրողներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ Կատեգորիա:Հանցագործությունը Ռուսաստանում Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս-ուկրաինական պատերազմ Կատեգորիա:Սպանություններ Ռուսաստանում
Ագարա (Ամբրոլաուրի շրջան)
Ագարա (აგარა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1040 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 10 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 101 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ամբրոլաուրի շրջան
Կոզլովշչինա (գյուղ, Կոտելվայի շրջան)
Կոզլովշչինա (Козлівщина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոզլովշչինա գյուղում բնակվում էր 518 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պուդուկյուլա
Պուդուկյուլա (Puduküla), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պիլտսամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։
Մա
Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աստվածուհիներ Կատեգորիա:Դիցամայր Կատեգորիա:Շումեր
Ուրուբոկ
Ուրուբոկ (Урубок), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Յարասար (Ղանղալի գավառ)
Յարասար, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ղանղալի գավառակում ։
Պատմություն
Գյուղը թուրքերի ավերվել, իսկ բնակչությունը կոտորվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
Մինչև 1915 թվականն ուներ 200 տուն՝ 1750 հայ բնակչով։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր հայկական ուսումնարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (97401-97500)
Աստերոիդների ցանկ (97301-97400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (97501-97600)
Վերմիկուլիտաբետոն
Վերմիկուլիտաբետոն, թեթև բետոնի տարատեսակ, որում որպես լցանյութ օգտագործվում է փքած վերմիկուլիտը։ 250-400 կգ/մ³ միջին (ըստ ծավալի) խտությամբ վերմիկուլիտաբետոն օգտագործում են արդյունաբերական սարքավորման ջերմամեկուսացման և շենքերի պատող կոնստրուկցիաների տաքացման համար։ Առավել ծանր կոնստրուկտիվ-ջերմամեկուսիչ վերմիկուլիտաբետոն (միջին խտությունը՝ 600-1000 կգ/մ³) օգտագործում են որմնապանելներ, բլոկներ և այլ պատող կոնստրուկցիաներ պատրաստելու համար։
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Вермикулит
Նիկոլայ Ակիմով
Նիկոլայ Պավլովիչ Ակիմով, ռուս խորհրդային թատերական ռեժիսոր և նկարիչ, մանկավարժ, բեմանկարիչ, հրապարակախոս։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1960) ։
Կենսագրություն
1914 թվականից Սանկտ Պետերբուրգի Կերպարվեստի խրախուսման միության նկարչական երեկոյան դասընթացներին սովորել է կերպարվեստ։ 1915 թվականին հաճախել է Գովելի Շոել Մոշկով Զեյդենբերգի մասնավոր ստուդիա, 1916-1918 թվականներին պարապել է Նոր գեղարվեստական արհեստանոցում՝ Մստիսլավ Դոբուժինսկու, Ալեքսանդր Յակովլևի և Վասիլի Շուխաևի գլխավորությամբ ։ 1918 թվականին ընդհատելով ուսումը՝ աշխատանքի է անցել Պետրոգրադի Պրոլետկուլտի արհեստանոցում, սակայն շուտով կարիքից դրդված մեկնում է Խարկով։
1919 թվականի գարնանը Խարկովում մասնակցում է Առաջին համատեղ ցուցահանդես-վաճառքին, որտեղ ներկայացված էին պրոֆեսիոնալ նկարիչների (Մարիա Սինյակովա-Ուրեչինա, Վասիլի Երմիլով, Մանե Կաց, Ալեքսեյ Կոկել, Ալեքսանդր Լյուբիմով, Զինաիդա Սերեբրյակովա)և ինքնուս նկարիչների աշխատանքներ։
1920-1922 թվականներին Ակիմովը Խարկովի քաղաքական լուսավորչության աշխատակիցների բարձրագույն դասընթացներին դասավանդել է նկարչություն։
Բեմանկարիչ
1921 թվականին սկսել է աշխատել Առաջին պետական մանկական թատրոնում որպես նկարիչ (ներկայումս՝ Խարկովի երեխաների և պատանիների համար թատրոն)։ Նրա առաջին թատերական աշխատանքն Ալեքսանդր Բելեցկու «Հերկուլեսի սխրանքները» ներկայացման ձևավորումն էր։ Սկսել է աշխատել նաև «Ալի-Նուր» ներկայացման վրա (բեմադրությունը՝ Վսևոլոդ Մեյերխոլդի և Յուրի Բոնդիի՝ ըստ Օսկար Ուայլդի «Աստղային տղան» հեքիաթի), սակայն աշխատանքի թեժ պահին մեկնել է Խարկովից և ներկայացման ձևավորումն ավարտել է Բորիս Կոսարևը ։
1922 թվականի աշնանն Ակիմովը վերադառնում է Պետրոգրադ, ընդունվում Վխուտեմաս, ընկերանում դրամատուրգ, ռեժիսոր և տեսաբան Նիկոլայ Եվրեինովի հետ ։ Եվրեինովը Ակիմովին ծանոթացնում է ռեժիսոր Գեորգի Կրիժիցկու հետ․ ավանդական հոգեբանական թատրոնի կործանողը երիտասարդ նկարչի մեջ հոգեհարազատ բան է զգում, և 1923/1924 խաղաշրջանում Ակիմովը ձևավորում է Կրիժիցկու բեմադրած «Կրեոլուհին» (Ժակ Օֆենբախ) և Ժ․ Ժիլբերի «Խեղկատակների արքան» ներկայացումները Ժամանակակից սինթետիկ թատրոնում։
Եվրեինովն Ակիմովին ներկայացնում է Նիկոլայ Պետրովին, որն այն ժամանակ «Վոլնայա կոմեդիա»-ի ռեժիսորն էր։ «Բալագանչիկ» գիշերային կաբարեի «Վոլնայա կոմեդիա» մասնաճյուղի բեմին Սեմյոն Տիմոշենկոյի «Ժամանակի խռովություն» էքսցենտրիկ ներկայացման ձևավորմամբ սկիզբ դրվեց Ակիմովի և Պետրովի երկարատև համագործակցությանը։ Նկարչի աշխատանքն այդ ներկայացման մեջ արժանացավ Պետրոգրադի «Տեատր» շաբաթաթերթի հատուկ ուշադրությանը։
Որպես բեմանկարիչ՝ Ակիմովը համագործակցել է «Կրիվոյե զեռկալո» թատրոնի և «Կարուսել» կաբարեի հետ․ 1924-1925 թվականներին աշխատել է Դրամատիկական մեծ թատրոնում (ներկայումս՝ Գեորգի Տովստոնոգովի անվան)։ Թատրոնի հետ համագործակցությունը շարունակվել է մինչև 30-ականների վերջ ։
Միևնույն ժամանակ Եվրեինովը Ակիմովին ներկայացնում է «Academia» հրատարակչատան տնօրեն Ալեքսանդր Կրոլենկոյին․ այս հրատարակչատան պատվերներով վերջինս Ժյուլ Ռոմենի, Անրի դե Ռենիեի, Պիեռ Բոստի ստեղծագործությունների համար ստեղծում է կազմեր և պատկերազարդումներ։ «Ակիմովի հնարամտությունը,- գրում է Վ․ Միրոնովան,- խիստ տպավորություն էր թողնում Պետրոգրադի գեղարվեստաթատերական աշխարհի վրա․ «սրամիտ», «հնարամիտ» մակդիրները աներկբա առկա էին նրա ստեղծագործական գործունեության մասին զրույցներում»։ 1927 թվականին «Academia» հրատարակչատունը լույս ընծայեց ոչ մեծ ժողովածու՝ նվիրված Ակիմովին․ նկարիչն այդ ժամանակ ընդամենը 26 տարեկան էր։ Հրատարկվելով «Ժամանակակից թատերական նկարիչներ» շարքում՝ ժողովածուում ընդգրկվել են Նիկիտա Պետրովի, թատերական քննադատ Ադրիան Պիոտրովսկու և արվետագետ Բ․ Բրյուլովի հոդվածները։ Նույն թվականին տեղի է ունենում Ակիմովի առաջին անհատական ցուցահանդեսը ։ Նրա աշխատանքները ներկայացվում են Գեղարվեստի ակադեմիայում ընթացող թատերական ձևավորման արվեստի ցուցահանդեսում՝ Լենինգրադի ականավոր նկարիչների աշխատանքների կողքին։ 1926 թվականին Ա․ Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոնում բեմադրված «Կրիվորիլսկի վերջը» ներկայացման մանրատիպարն ուղարկվում է Միլան՝ միջազգային ցուցահանդեսի ։
1926 թվականին Նիկոլայ Ակիմովը մասնակցում է Լենինգրադի երգիծաական թատրոնի՝ էստրադային տեսությունների թատրոնի ստեղծմանը՝ Դավիդ Գուտմանի ղեկավարությամբ։
Թատերական ռեժիսոր
1951-1956 թվականներին դառնում է Լենինգրադի Նոր թատրոնի գլխավոր ռեժիսորն ու նկարիչը (1953 թվականից՝ Լենսովետի անվան թատրոն)։
1954 թվականից դասավանդել է Լենինգրադի Ա․ Օստրովսկու անվան թատերական ինստիտուտում (ներկայումս Ռուսաստանի բեմական արվեստների պետական ինստիտուտ), 1960 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Ինստիտուտի գեղարվեստական բեմադրման բաժնի հիմնադիր ։
1945-1967 թվականներին ապրել է Լենինգրադում՝ Գոգոլի փողոցի վրա (նեկայումս՝ Մալայա Մորսկայա), № 4 տանը ։
Նիկոլայ Ակիմովը մահացել է 1968 թվականի սեպտեմբերի 6-ին սրտամկանի ինֆարկտից Մոսկվայում թատրոնի հյուրախաղերի ժամանակ։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Վոլկովո գերեզմանատանը (Թատերական գործիչների կենտրոնական հրապարակ) ։ Շիրմաքարը կառուցվել է 1974 թվականին (քանդակագործ՝ Գերման Խոնին, ճարտարապետ Վ․ Չերկասկի)։
Ընտանիք
Առաջին կինը կինոռեժիսոր Նադեժդա Կոշևերովան է, ում հետ ամուսնալուծվել է 1934 թվականին։
Երկրորդ կինը դերասանուհի Ելենա Յունգերն է (1910֊1999)։ Ավագ դուստրը՝ Աննան, ծնվել է 1934 թվականին, կրտսերը՝ Նինան՝ 1945 թվականին։ Վերջինս այժմ Ռուսաստանի երիտասարդական ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի է ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Ակիմովը կատարել է հաստոցավոր գեղարվեստական և գրաֆիկական աշխատանքներ, թատերական աֆիշաներ, գրքերի պատկերազարդումներ։ Ստեղծել է խորհրդային մշակույթի գործիչների դիմանկարների շարք (Նիկոլայ Չերկասով, Բորիս Տենին, Նիկոլայ Օխլոպկով)։ Լենինգրադում անհատական ցուցահանդեսները կազմակերպվել են 1927, 1933, 1947, 1958, 1963, 1968, 1979, 1987, 1988 թվականներին, իսկ 1965 թվականին՝ Մոսկվայում։ 1956 թվականին Մոսկվայի Արվեստի գործիչների կենտրոնական տանը տեղի է ունեցել Ակիմովի թատերական պաստառների ցուցահանդեսը։ 1958 թվականին Բրյուսելի համաշխարհային ցուցահանդեսին արժանացել է արծաթե մեդալի։ Ակիմովի աշակերտներից են Միխայիլ Կուլակովը, Օլեգ Ցելկովը, Եվգենի Միխնով-Վոյտենկոն, Յուրի Դիշլենկոն, Ալեք Ռապոպորտը։
Տուվացիներ
Տուվացիներ (Тывалар), թյուրքամոնղոլական ազգություն, որը Տուվայի հիմնական բնակչություն է։ Թիվը՝ 420 հազար (2020)։ Խոսում են տուվիներեն։ Հավատացյալները լամայականներ, շամանականներ են։ Ռասայական գենետիկայով մարդաբանական դեմքով Հյուսիսարևելյան բայկալոիդ տեսակի Հյուսիսային մոնղոլոիդ ռասա են։ Երկար ժամանակ լեռնային ու լեռնատափաստանային շրջաններում տուվացիների թափառակեցիկ անասնապահությունը զուգակցել են պարզունակ երկրագործության հետ բուծել են մանր ու խոշոր եղջերավոր անասուններ, ձիեր, ինչպես նաև ուղտեր, եղնայծեր։ Հյուսիս–արևելքում տուվացիներ եղել են եղջերվաբույծներ և որսորղներ։ Տափաստանային տուվիացիների էթնոգենեզին մասնակցել են գլխավորապես հեռավորարևելյան թյուրքալեզու տուվինական ու մոնղոլական հին ցեղերը և դրանց միաձուլված այլ մոնղոլալեզու մոնղոլական ցեղեր։ Տայգայի տուվիացիներ ձևավորվել են թյուրքալեզու և մոնղոլալեզու բնակչության մեջ սամոդիական ու կետական ցեղերի ձուլմամբ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Թյուրքական ազգեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր Կատեգորիա:Մոնղոլիայի ազգեր Կատեգորիա:Չինաստանի ազգեր Կատեգորիա:Եվրասիայի քոչվոր խմբեր Կատեգորիա:Ասիայի թյուրքական ժողովուրդներ
Բրիտանիկ (ֆիլմ)
Բրիտանիկ (Britannic), ռեժիսոր Բրայան Թրենչարդ-Սմիթի կողմից 2000 թվականին նկարահանված աղետ ֆիլմ, որտեղ նկարագրվում է լեգենդար Բրիտանիկ լայների կործանումը։ Գլխավոր դերակատարներն են Էդվարդ Ատտերթոնը և Ամանդա Ռայանը։
Ղազախերեն
Ղազախերեն (қазақ тілі, قازاق ٴتىلى, qazaq tili), Ղազախստանի Հանրապետության հիմնական բնակչության պետական լեզուն է։ Պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքի արևմտախունական ճյուղի ղփչազական խմբին։ Ղազախերենը օգտագործում են Ղազախստանում, ինչպես նաև ՉԺՀ-ում և Աֆղանստանում։
Պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքի ղփչաղյան խմբին։ Խոսվում է Ղազախստանում, ինչպես նաև Չինաստանում, Մոնղոլիայում և Աֆղանստանում։
Ժամանակակից ղազախերեն
Ժամանակակից ղազախերենում առկա է 3 բարբառ՝
Ժամանակակից գրական լեզվի հիմքում ընկած է հյուսիսարևելյան բարբառը։ Ղազախերենի հիմնական առանձնահատկությունը շ հնչյունի համապատասխանությունն է չ-ին և ս հնչյունի համապատասխանությունը՝ շ-ին։ Գրական ղազախերենը ձևավորվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ ղազախ լուսավորիչներ Կունանբաևի և Ալթընսարինի ջանքերով։ Այբուբենը սկզբնական շրջանում արաբագիր էր, ապա՝ լատինագիր, 1940 թվականից ռուսագիր (դիակրիտիկ նշանների գործածությամբ)։ Մոտ 8-8.5 միլիոն մարդկանց համար համարվում է մայրենի լեզու։
Գրականություն
Առավել հին հերոսական պոեմներում («Կոբլանդը», «Ալփամըս») երգվել են ժողովրդի անկախության համար մարտնչող դյուցազունների քաջագործությունը։ 18-19րդ դարերում ղազախական մշակույթի զարգացմեն նոր փուլ սկսվեց՝ կապված Ղազախստանի մեծ մասի Ռուսաստանին միանալու հետ։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Ասետ Նյամբաևը, բանաստեղծուհի Սառա Տսանբեկովան, Ջամբուլ Ջաբաևը և ուրիշներ զարգացրին այտըսը (ժողովրդական երգերի մրցույթներ)՝ ոչ միայն որպես բանաստեղծական մրցության ձև, այլև ճնշումների դեմ ուղղված միջոց։ Ղազախական խորհրդային գրականության (սոցիալիստական ռեալիզմի) հիմնադիրներն են բանաստեղծ-հեղափոխական Սակեն Սեյֆուլլինը, բանաստեղծներ Բայմագամետ Իզտոլինը, Իլիաս Ջանսուգուրովը, Սաբիթ Մուքանովը և այլն։ 1941-1945 թթ Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին ղազախական գրականությունը նույնպես արտացոլեց խորհրդային պետությունների մարտական, աշխատանքային սխրանքները։ Զարգացած է հայ-ղազախական գրական կապը։ Հայերեն են թարգմանվել Ալիմժանովի, Կունանբաևի, Մուքանովի և ալոց մի շարք գործեր։ Ղազախերեն են թարգմանվել Խ. Աբովյանի, Շիրվանզադեի, Ս. Զորյանի, Ե. Չարենցի, Գ. Էմինի, Հ. Թումանյանի և ալոց ստեղծագործությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղազախստանի լեզուներ Կատեգորիա:Չինաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Մոնղոլիայի լեզուներ Կատեգորիա:Ուզբեկստանի լեզուներ
Կարեն Սիմոնյան (քաղաքական գործիչ)
Կարեն Մանվելի Սիմոնյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր ։ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։
Կենսագրություն
Կարեն Սիմոնյանը ծնվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Վանաձորում ։
Կրթություն
2009 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերություններ ֆակուլտետի քաղաքագիտության բաժինը։ 2011 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան՝ որպես քաղաքագետ։ 2011 թվականին ավարտել է «Մխիթար Գոշ» հայ-ռուսական միջազգային համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի կառավարման բաժնի մագիստրատուրան։ 2012 թվականին սովորել է Երիտասարդ առաջնորդների դպրոցում։ 2011 թվականից ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի քաղաքական գործընթացների և ինստիտուտների ամբիոնի հայցորդ է։
Աշխատանք
2011 թվականից «Մխիթար Գոշ» հայ-ռուսական միջազգային համալսարանի դասախոս է, 2012-2013 թվականներին եղել է Երևանի պետական պոլիտեխնիկական քոլեջի դասախոս, 2013-2015 թվականներին եղել է Հայաստանի ագրարային համալսարանի դասախոս։ 2013-2019 թվականներին եղել է «Արմաուդիոբուքս» ընկերության հիմնադիր տնօրեն։
2017 թվականին առաջադրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավորի թեկնածու՝ «Ելք» դաշինքի համապետական ցուցակով։ 2017-2018 թվականներին եղել է ԱԺ պատգամավոր Գևորգ Գորգիսյանի օգնականը։ 2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր՝ Լուսավոր Հայաստան կուսակցության համապետական ցուցակով։
Ընտանեկան կարգավիճակ
Ամուսնացած է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Վանաձոր քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:«Ելք» դաշինքի անդամներ
Գիլբերտ Ստյուարտ
Գիլբերտ Չարլզ Ստյուարտ (Gilbert Charles Stuart, ), ամերիկացի գեղանկարիչ։ Սովորել է Կոսմո Ալեքսանդերի մոտ (1769 թվականից)։ 1773-1792 թվականներին ապրել և ստեղծագործել է Մեծ Բրիտանիայում և Իռլանդիայում։
Ստյուարտն ամերիկյան դիմանկարչության հիմնադիրներից է։ Նրա լավագույն դիմանկարներին («Չմշկասահորդ» (Ու. Դրանտի դիմանկարը), 1782, «Ջ․ Վաշինգտոն», 1795, երկուսն էլ՝ Ազգային պատկերասրահ, Վաշինգտոն) բնորոշ են հոգեբանական խոր վերլուծությունը, խստորոշ ճշմարտացիությունը և բնութագրման բնականությունը։
Կյանք և գործունեություն
Գիլբերտ Ստյուարտը եղել է ընտանիքի երրորդ երեխան։ Հայրը, նույնպես Գիլբերտ Ստյուարտ, շոտլանդացի ներգաղթյալ էր, աշխատում էր քթախոտի արտադրման աղացում, իսկ մայրը՝ Էլիզաբեթ Էնթոնի Ստյուարտը, Ռոդ Այլենդի հողատերերի ընտանիքից էր։ Յոթ տարեկանում ապագա նկարիչն ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Նյուպորտ։
Վաղ տարիքից նրա մոտ հակում է նկատվում դեպի գեղարվեստը, սովորել է շոտլանդացի նկարիչ Կոսմո Ալեքսանդրի մոտ, իսկ 1771 թվականին 14 տարեկան հասակում նրա հետ ուղևորվել է Էդինբուրգ, որպեսզի ավարտի նկարչական կրթությունը։ Սակայն հաջորդ տարի Ալեքսանդրը մահանում է, և ապրելու համար նկարչությամբ վաստակելու կարճ ու անհաջող փորձերից հետո Գիլբերտը վերադառնում է Նյուպորտ։ Քանի որ Ամերիկայում ուսանելու հեռանկարները անբարենպաստ էին պատերազմի պատճառով, իսկ Ստուարտի ընտանիքը գաղթել էր Նոր Շոտլանդիա, 1775 թվականին նա կրկին ուղևորվում է Անգլիա։ Շուտով նա սկսում է սովորել Բենջամին Ուեսթի մոտ, և արդեն 1777 թվականին ցուցադրություն է ունենում Նկարիչների թագավորական ակադեմիայում։ Նրա հետագա գործունեությունը շատ արագ է զարգանում՝ շնորհիվ նաև «Չմշկասահորդ» նկարի հաջողության, և ինչ-որ պահի Ստյուարտի նկարների գները գերազանցում էին անգլիացի ամենահայտնի նկարիչների կտավներին, ներառյալ Թոմաս Գեյնսբորոյի և Ջոշուա Ռեյնոլդսի։ Սակայն Ստյուարտը փողի հարցում չափազանց անփույթ էր, և անգամ քիչ էր մնում բանտ ընկներ պարտքերի պատճառով։ 1787 թվականին նա փախչում է Դուբլին, իսկ 1793 թվականին վերադառնում ԱՄՆ՝ բնակվելով Նյու Յորքում։
1803 թվականին Ստյուարտը Վաշինգտոնում արվեստանոց է բացում, իսկ 1805 թվականին ֆինանսական դժվարությունների պատճառով տեղափոխվում Բոստոն։ 1824 թվականին կաթված է ստանում, որի պատճառով մինչև կյանքի վերջը մնում է անդամալույծ։ Չնայած դրան՝ նա շարունակում էր ստեղծագործել նաև իր կյանքի վերջին երկու տարիներին։
Ստյուարտը մահացել է Բոստոնում 72 տարեկան հասակում։ Պարտքերի պատճառով նրա կինը և դուստրը չկարողացան տեղ գնել գերեզմանատանը, և Ստյուարտը թաղվեց Բոստոն Կոմոնի ընդհանուր գերեզմանոցում։ Տասը տարի անց նրա ընտանիքը հաղթահարեց ֆինանսական ճգնաժամը և նախատեսում էր նկարչի մարմինը տեղափոխել Նյուպորտ, սակայն չկարողացան նույնականացնել այն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի ամերիկացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիմանկարիչներ
Ժողովրդավարություն
Ժողովրդավարություն (Հին հունարեն. δη μοκρατία՝ ժողովրդի իշխանություն, δῆμος- ժողովուրդ և κράτος իշխանություն), քաղաքական ռեժիմ, որի հիմքում ընկած է  գործընթացի կամ նրա որևէ մակարդակի վրա մասնակիցների  հավասար մասնակցությամբ  խմբային որոշումների կայացման ընթացակարգը ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ  տվյալ ընթացակարգն ընդունելի է առկա յուրաքանչյուր հասարակական կառուցվածքի համար,  այնուամենայնիվ այսօր  վերջինիս գոյության  բաղադրիչը հանդիսանում է հենց պետության առկայությունը,  քանի որ այն ենթադրում է իշխանության առկայություն; Այս դեպքում  ժողովրդավարության  սահմանումը  հիմնականում սահմանափակվում է հետևյալ հատկանիշներով. Ժողովրդավարությունը հասարակության յուրաքանչյուր անդամի համար պահանջում է մի շարք իրավունքների ապահովում։
Երկրներ
. Հնդկաստան
. Բանգլադեշ
. Ալժիր
. Նեպալ
, Լաոս
Ժողովրդի կառավարման հետ փոխկապակցված են մի շարք այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են՝ օրինականություն, քաղաքական և սոցիալական հավասարություն, ազատություն, ինքնորոշման իրավունք, մարդու հիմնարար իրավունքներ և այլն։
Քանի որ ժողովրդի իշխանության իդեալը դժվարհասանելի է և ենթակա է բազմաթիվ սահմանումների, առաջարկվում էին բազմաթիվ պրակտիկ ընթացկարգեր։ Մինչև XVIII դարն ամենատարածված ընթացակարգը եղել է ուղիղ ժողովրդավարությունը, երբ քաղաքացիներն իրենց որոշումների կայացման իրավունքն իրականացրել են ամիջականորեն՝ փոխհամաձայնեցման (կոնսենսուս) կամ փոքրամասնությանը մեծամասնությանը ենթարվելու ճանապարհով։ Ներակայցուցչական  ժողովրդավարության պայմաններում նույն իրավունքն իրականացվում է  իրենց կողմից ընտրված պատգամավորների կամ այլ պաշտոնատար անձանց միջոցով, որտեղ ընտրված կառավարողները  կայացնում են որոշումներ՝ հաշվի առնելով կառավարվողների  նախասիրությունները, վերջիններիս հաշվետու լինելով իրենց գործողությունների համար ։
Ժողովրդավարության հիմնական նպատակներից մեկը հանդիսանում է կամայականության և չարաշահման սահմանափակումը, որը հաճախ չի հաջողվում հաստատել այն պետություններում, որտեղ բացակայել են մարդու իրավունքները և այլ ժողովրդավարական արժեքները, համընդհանուր ճանաչված կամ իրավական համակարգի կողմից բացակայել է արդյունավետ պաշտպանության ինստիտուտը։ Այսօր մի շարք պետություններում ժողովրդավարությունը նույնականացվում է լիբերալ (ազատական)  ժողովրդավարության հետ, որը բարձրադիր իշխանությամբ օժտված անձանց ազնիվ, պարբերաբար և համընդհանուր ընտրությունների միջոցով ձևավորված կառավարում է, երբ թեկնածուներն  ազատ մրցակցում են ընտրողների ձայնի համար, այն նաև ներառում է իրավունքի գերակայություն, իշխանության տարանջատում և սահմանադրական սահմանափակումներ, որոնց հնարավոր է հասնել միայն  հստակ խմբերի կամ անձանց որոշակի երաշխիքների ճանապարհով։ Մյուս կողմից էլ կաևորվում են ձախակողմյա շարժումները, տեսանելի տնտեսագետները, ինչպես նաև  արևմտյան ընտրանու այնպիսի ներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ի նախկին նախագահ Բարաք Օբաման, Արժույթի միջազգային ֆոնդի գործադիր տնօրեն  Քրիստին Լագարդը պնդում են, որ քաղաքական որոշումների կայացումը, շարքային քաղաքացիների ազդեցությունը պետության քաղաքականության վրա հնարավոր է իրականացնել միայն սոցիալական իրավունքների ապահովման, հավասարության հնարավորության և սոցիալ-տնտեսական անհավասարության ցածր մակարդակի առկայության պարագայում ։
Մի շարք ավտորիտար վարչակարգերն ունեցել են ժողովրդավարական կառավարման արտաքին հատանիշներ, սակյան այնտեղ իշխանության կրողը եղել է միայն մեկ կուսակցություն, իսկ վարվող քաղաքականությունը կախված չի եղել ընտրողների նախասիրություններից։ XXI դարի վերջին քառորդում նկատվել է ժողովրդավարության տարածման միտում, որի խոչընդոտներից են եղել անջատողականությունը, ահաբեկչությունը, բնակչության արտագաղթը, սոցիալական անհավասարության աճը։ Այնպիսի միջազգային կազմաերպություններ, ինչպիսիք են ՄԱԿ, ՀԱՊԿ և ԵՄ ենթադրում են, որ պետության ներքին գործերի վերահսկումը, այդ թվում նաև ժողովրդավարության հարցերը և մարդու իրավունքների իրականացումը, մասնակիորեն պետք է լինեն միջազգային հանրության ազդեցության ոլորտում։
Ժողովրդավարության պատմություն
Պատմականորեն առաջինն անվանում են հենց նախնադարյան-համայնական ժողովրդավարությունը։ Ժողովրդավարութունն առաջացել է Հին Հունաստանում և Հին Հռոմում,որի որոշակի տարրերն առկա են եղել միջնադարյան քաղաք-պետությունների ավանդույթներում և Եվրոպայի իշխանական ներկայացուցչական մարմիններոմ, ինչպես նաև  նոր ժամանակի բրիտանական գաղութներում։ Հնագույն քաղաք-պետությունների  օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանության կրողը եղել է ժողովը, որի մեջ ընդգրկված են եղել բոլոր քաղաքացիները։ Այն հնարավոր էր, քանի որ այդ քաղաքների բնակչությունը հիմնականում չէր գերազանցում 10000 հոգի, իսկ կանայք և ստրուկները զուրկ էին քաղաքական իրավունքից։ Քաղաքացիներն ունեին գործադիր և դատական ոլորտներում պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունք, որոնք  ընտրվելու սկզբունքով էին, իսկ մյուսները նշանակվում էին վիճակահանության սկզբունքով։ Սակայն Հռոմեական Հանրապետության  հնագույն ժողովրդավարական ինստիտուտները դադարեցրեցին իրենց գործունեությունը։
Հարկ է նաև նշել, որ ժողովրդավարությունը հնագույն ժամանակներում համարվել է փիլիսոփայական մտորումների առարկա և   հասկացուցությունը  կարող էր ունենալ այնպիսի նշանակություն, որը բավականին տարբեր էր տվյալ բառի ժամանակակից նշանակությունից։ Պլատոնը նշել է, որ ժողովրդավարությունը նախանձող աղքատների իշխանություն է։ Իր ութերորդ  «Պետություն» գրքում նա պնդում էր, որ  ավելորդ ժողովրդավարությունը հանգեցնում է բռնությանը։ Նմանատիպ կարծիքի էր նաև Արիստոտելը՝ նշելով, որ ժողովրդավարությունը մեծամասնություն կազմող  աղքատ քաղաքացիների կառավարում է՝  որոնք ցանկանում էին բավարարել իրենց անձնական շահերը։ Նա նշում էր, որ նմանատիպ կառավարման ձևը հանգեցնում է ժողովրդավարության, քաղաքականության կատարյալ ձևի խեղաթյուրմանը ։
Իսկ միջնադարյան Եվրոպայում ժողովրդավարական կառավարման հիմքում ընկած է եղել կրոնի գործոնը, մեծ նշանակություն է ունեցել նաև փորձի փոխանակումը, երբ միապետը փորձում էր  արժանանալ տարբեր խավերի կողմից իր հանձնարարականների հավանությանը։
Լուսավորության դարաշրջանը, Ամերիկյան և Ֆրանսիական հեղափոխությունները խթանեցին մտավոր և հասարակական զարգացումը, հատկապես քաղաքացիական և քաղաքական հավասարության մասին պատերացումները։ XIX դարից սկսած, ազատ ընտրությունների  ճանապարհով ընտրված պատգամավորների ժողովները դարձան  ժողովրդավարական կառավարման  կենտրոնական ինստիտուտները։ Մի շարք պետություններում  ժողովրդավարությունը սկսեց ընդգրկել նաև  ընտրական գործընթացի, խոսքի ազատության և իրավունքի գերակայության ոլորտներում, նշելով, որ այն հաստատում է մրցունակություն այն պետություններում, որտեղ հաստատված  էր կոմունիստական կառավարման ձևը, որտեղ և հռչավում էր ժողովրդահավասարության գաղափարը, որը ենթադրում էր դասահավասարություն։ Մինչև XX դարը ժողովրդավարությունը ենթադրում էր, որ լիիրավ քաղաքացիության կրողները կազմում են հասարակության մեծամասնությունը՝ սեփականատիրական արտոնակարգով, ռասայական, գենդերային /սեռական/ և ազգային հատկանիշներով,  երբ մյուսները դուրս էին քաղաքական որոշումներ ընդունելու գործընթացից։ Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում XVIII դարի վերջում ընտրական իրավունքից օգտվողների թիվը կազմում էր ընդհանուր բնակչության  2-5 %-ը, իսկ Մեծ Բրիտանիայում, ժամանակակից  ժողովրդավարության հայրենիքում, կանայք միայն 1928 թվականից ունեին տղամարդկանց հետ հավասար ընտրական իրավունք, չեղարվեց բազմակի ընտրությունը, երբ ընտրողը ուներ մի քանի ձայնի իրավունք, իսկ ԱՄՆ-ում  ԱՄՆ սեփականատիրական արտոնակարգը հիմնարար վերացավ 1964 թվականաին։ XXI դարի սզբից ընտրությունների համընդհանրությունը ստացավ աշխարհահնչեղություն իբրև ժողովրդավարության կարևորագույն չափորոշիչ։
Չնայած ժողովրդավարության զարգացման միտմանը, այն այսօր էլ հանդիսանում է բազմաթիվ բանավեճերի առարկա։ Քննարկումները տարվում են լիիրավ քաղաքացիների, ժողովրդավարական ներկայացուցչական ընթացակարգերի, ժողովրդավարության համար անհրաժեշտ պայմանների, ժողովրդավարական քաղաքականության թույլատրելի սահմանների, էթնիկ և մշակութային փոքրամասնությունների պաշտպանությամբ զբաղվող տարբեր հասարակակաան կազմակերպությունների և սոցիալական խմբերի վրա ժողովրդավարական սկզբունքների տարածման, ժողովրդավարության մեթոդաբանության շուրջ։ Այսօր ժողովրդավարական ռեժիմի հրամայականներն են  սոցիալական անհավասարությունը, ահաբեկչությունը, անջատողականությունը և բնակչության արտագաղթը։ Այնպիսի միջազգային կազմակերպություններ, ինչպիսիք են ՄԱԿ, ՀԱՊԿ, ԵՄ և այլն,  ենթադրում են մասնակից պետությունների ինքնիշխանության մասնակի  սահմանափակում, որպեսզի միջազգային հանրությունը կարողանա ազդեցություն ունենալ առանձին պետությունների կողմից վարվող քաղաքականության վրա, հատկապես մարդու իրավունքների պաշտպանության ասպարեզում, սակայն հարկ է նաև նշել, որ վերոնշյալ միջազգային կազմակերպությունն ունեն համամատաբար  ավելի քիչ ժողովրդավարաան ինստիտուտներ  ։
Նազիմ Մամեդով
Նազիմ Մամեդով (Назим Мамедов ), ռեժիսոր և նկարիչ-մուլտիպլիկատոր։
Ժողովրդավարություն
«Կատարյալ ժողովրդավարություն»
«Կատարյալ ժողովրդավարություն» հասկացությունն ունի երկու նշանակություն։ Համաձայն առաջինի` գաղափարն ընդունվում է որպես հնարավոր համակարգերից ամենակատարյալը։ Երկրորդ նշնանակությունը ենթադրում է ազատական ժողովրդավարության ինստիտուտների առկայությունը։ Առաջինի դեպքում անհրաժեշտ է դառնում պատասխանել մի շարք հարցերի. Այդ բոլոր հարցերը ենթադրում են պատասխանների լայն շրջանակ։ Օրինակ, համաձայն Ռոբերտ Դալի, ժողովրդավարության գաղափարը ենթադրում է որոշակի հանրության առկայություն (դեմոս), որտեղ յուրաքանչյուր անդամ հավասարաչափ իրավասու է  լինել մասնակից այդ հասարակության կառավարման գործընթացին, ունի անհրաժեշտ գիտելիքներ այն մասին, թե ինչպիսի  քաղաքական ընտրությունն է թույլատրում լավագույնս պաշտպանել իր շահը ։ Քաղաքական որոշումների կայացումը՝  ելնելով վերոնշյալ սկզբունքներից, պահանջում է տվյալ հասարակության բոլոր քաղաքացիների հավասար և արդյունավետ հնարավորությունների առկայություն։ ներկայացված չափանիշները բնորոշում են ոչ միայն քաղաքական գործընթացը, այլ նաև այդ գործընթացի հետ կապված հասարակության յուրաքանչյուր անդամի իրավունքը ։ Հիմնականում ժողովրդավարական պետությունը պետք է ապահովի անձնական ազատությունների պաշտպանություն, որը անհրաժեշտ  է ընտրական գործընթացի  թափանցիկության և մրցակցության համար։ Ամենակարևորը նաև ընտրություններին մասնակցության, ազատ ընտրության, թեկնածության առաջադրման, ԶԼՄ-ներով անձնական քաղաքական հայացքների արտահայտման, քաղաքական խմբերի ստեղծման և նրանց գործունեությանը մասնակից լինելու  իրավունքն է։
Նազիմ Մամեդով
Կյանք
Նազիմ Մամեդովը ծնվել է 1934 թվականին Բաքվում ։
Ժողովրդավարություն
«Կատարյալ ժողովրդավարություն»
Ժողովրդավարական հիմնարար մոդելների խնդիրը քաղաքացիների գործունեության որոշման շրջանակի որոշումն է, որոնց վրա տարածվում է  քաղաքական հավասարությունը, բայց նման դեպքում խոսքն այն հասարակության մասին է, որտեղ յուրաքանչյուր քաղաքացի ունի պետությամբ կառավարելու  հավասար հնարավորություններ, սակայն համաձայն ժամանակակից մետեցումների, բոլորը կամ մեծամասնությունը պետք է լինեն լիրավ քաղաքացիներ ։
Նազիմ Մամեդով
Կյանք
1957 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի Ազիմ Ազիմզադեի անվան պետական գեղարվեստական ուսումնարանը։ 1961 թվականին Մոսկվայում ավարտել է «Սոյուզմուլտֆիլմին» կից նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ դասընթացները։ 1961 թվականին նա աշխատել է որպես անիմատոր «Ադրբեջանֆիլմ» ստուդիայում, իսկ 1970 թվականից սկսել է աշխատել նաև որպես ռեժիսոր։ Նկարահանել է «Արջն ու մուկը» առաջին ադրբեջանական լիարժեք մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը 1970 թվականին։ 1988 թվականին ստեղծել է Ադրբեջանի Հանրապետության՝ հինգ մասից բաղկացած առաջին մուլտֆիլմը՝ «Գեղեցկուհի ֆատման» (ադրբեջաներեն` Гёйчак Фатма):
Ժողովրդավարություն
«Կատարյալ ժողովրդավարություն»
Համաձայն Կարլ Փոփերի, ժողովրդավարությունն իրենից ներկայացնում է բաց հասարակություն, որտեղ բոլոր անդամները քննադատորեն են տրամադրված թաբի հանդեպ՝ հիմնվելով անձնական մտավոր ունակությունների և քննադատական մտածողության վրա, ինչպես նաև ելնելով այն պայմանավորվածություններից, որոնք ձեռք են բերվել համատեղ քննարկումների արդյունքում ։
Նազիմ Մամեդով
Կյանք
Նազիմ Մամեդովը մահացել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Բաքվում ։
Ժողովրդավարություն
«Կատարյալ ժողովրդավարություն»
Դենիել Բելլի պնդմամբ, որպես ժողովրդավարական հասարակության հիմնական չափորոշիչ և ժողովրդավարության թափանցիկության ցուցանիշ ծառայում է սոցիալական վերելակի առկայությունը՝ անկախ սոցիալական ծագումից, որին հնարավոր է հասնել միայն սոցիալական աստիճանի գագաթին բարձրանալու  գձտումների միջոցով, նպատակ ունենալով ընդգրկվել հասարակության ընրանու շարքերը ։
Նազիմ Մամեդով
Կյանք
2016 թվականի սեպտեմբերին Պորտ Բաքու առևտրա-ժամանցային կենտրոնում բացվել է Նազիմ Մամեդովի հիշատակին նվիրված ցուցահանդես։ Ցուցահանդեսում ներկայացվել է Նազիմ Մամեդովի ավելի քան 50 աշխատանք ։
Ժողովրդավարություն
Ժողովրդավարության ինստիտուտները
Տարբեր պետությունների ժողովրդավարության իրականացման մոտեցումների համեմատությունն ինքնին յուրօրինակ է։ Դրա հետ մեկ տեղ հնարավոր է նաև իրականացնել բազմաթիվ դասակարգումներ՝ ելնելով իշխանության գերիխող ճյուղից, իշխանության տարածքային աստիճանակարգից, գործող կուսակցությունների քանակից և այլն։ Հետագա ընդհանրացումը հնարավորություն է տալից բացահայտել այն հիմնարար քաղաքական ինստիտուտները, որոնք անհրաժեշտ են կատարյալ ժողովրդավարության հաստատման համար։
Նազիմ Մամեդով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի նկարիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի մուլտիպլիկատորներ
Ժողովրդավարություն
Ժողովրդավարության ինստիտուտները
Ժողովրդավարության պրատիկ իրականացումը կախված է մի շարք պայմաններից, հատկապես բնակչության թվաքանակից և տարածքի չափից։ Օրինակ, խոշոր վարչական միավորումներն ի տարբերություն փոքր  միավորների իրենց կազմով առավել միատարր են և քաղաքաան կյանքին մասնակցելու համար ունենում են լավագույն հնարավորություններ ։ Առավել սեղմ հանրություններում հնարավոր է կազմակերպել արյունավետ բանավեճեր և  ներայացնել այնպիսի հնարավորություններ, որոնց միջոցով քաղաքացին կարող է  անմիջականորեն ազդել վարվող քաղաքականության վրա։ Դրա համար, իրենց չափերով փոքր կառույցներին առավել հեշտ է բավարարել ժողովրդավարացման չափանիշներով։ Սակայն հարկ է նաև նշել, որ բնակչության թվաքանակի նվազմամբ ցածրանում է նաև իշխանության իրական ծավալը և  որոշումների կայացման հնարավորությունները, հատկապես այն հարցերի շուրջ, որոնք առնչվում են պաշտպանության և տնտեսական ոլորտների հետ։ Այս հակասության լուծման ճանապարհներից մեկի հիմքում ընկած է տարբեր մակարդակների միավորներում վարչական և հասարակական ուղղություններում ազդեցության ոլորտների բաժանման սկզբունքը՝ քաղաքների և շրջանների բաժանման ճանապարհով, որը հնարավոր է հաստատել կառավարման ներկայացուցչական ձևերի ներդրման արդյունքում։
Ժողովրդավարական համակարգերի տիպաբանությունը
Տարբեր ժողովրդավարական պետությունների քաղաքական համակարգերի միջև  գոյություն ունեն մի շարք տարբերություններ։ Ստորև ներկայացվում են ժողովրդավարական համակարգերի հիմնական տեսակները ․
Ազատական (լիբերալ) ժողովրդավարության հիմնական ինստիտուտները
Ամբողջ XX դարի ընթացքում քաղաքագետներն այն կարծիքին էին, որ պետությունների մեծամասնության համար ընդունելի են վերոնշյալ ինստիտուտները և պրակտիկայում կարող են համարվել ժողովրդավարական ։ Նաև երկիրը կարող է համապատասխանել պոլիարխիային նույնիսկ համամասնական կառավարության, հանրաքվեների, կուսացության նախնական ընտրության, սոցիալաան հավասարության կամ տեղական ինքնաառավարման մակարդակում ժողորդավարության բացակայության դեպքում ։
Ժան Բոդրիյարը ենթադրում է, որ ժամանակակից ժողովրդավարական հասարակությունն իրենից ներկայացնոմ է սպառողի հասարակություն, որտեղ հավանական է  իրական զգացողությունների, մշակույթի, իրական արժեքների բացակայություն, որտեղ մարդկային կյանքի իմաստավորումը  գնում է դեպի յուրաքանչյուր գնով կապիտալիստական տնտեսության  աճի որոշմանը և գլոբալացման արդյունքում առաջացած ժողովրդավարությունը վերածվում է ապրանքի տեսականու, որը որպես խնդիրների լուծման միջոց բարիությամբ փաթեթավորված վաճառվում է այլ մշակույթներին, որի պարտադրված լինելու դեպքում առաջացնում է մերժողական դիրքորոշում։ Որոշ հետազոտողներ պնդում են, որ ժողովրդավարույան առաջխաղացումը միջազգային տնտեսական գլոբալիզացիայի հետևանք է, որը ևս հանգեցնում է միջազգային մրցացուցյանը, արտագաղթի ուժեղացմանը, ինպչպես նաև զարգացած պետություններում աշխատավորների  սոցիալական իրավունքների  ուժեղացմանը ։
Նոամ Չոմսկիի կարծիքով, նեղ խմբերի շահերից ելնելով ԶԼՄ-ների հանդեպ վերահսկումը նպաստում է մասայական գիտակցության շահադրդմանը, երբ զանգվածին ներշնչում են այս կամ այն պատկերացումը կամ կարծիքը, որը նա ընկալում է ինչպես իր անձնականը կամ ստեղծվում է այնպիսի ազգային պատրանք, որի հիմքում ընած է ժողովրդավարական հայեցակարգը։
Տնտեսական ժողովրդավարություն
Մի շարք հեղինակներ այն կարծիքին են, որ ժողովրդավարական սկզբունքներն անհրաժեշտ է զարգացնել ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական դաշտում։
Ժողովրդավարության տեսություն
Ժողովրդավարության ժամանակակից տեսության մեջ առկա են երեք հիմնական ուղղություններ՝ ֆենոմենոլոգիական, բացատրական և նորմատիվ։ Ֆենոմենոլոգիական տեսությունը բնութագրում և դասակարգում է առա ժողովրդավարական համակարգերը։ Բացատրական տեսությունը հաստատման ժամանակ փորձում է հաստատել թե ում նախասիրություններն են ժողովրդավարության հաստատման ժամանակ որևէ դեր խաղալու։, ինչպիսին են լինելու որոշումների կայաման մեխանիզմերը, ինչպես խուսափել անցանալի հետևանքներից։ Իսկ նորմատիվ  տեսության ժամանակ առարկա է հանդիսանում ժողովրդի իշխանության  էթիկական կողմը՝ երբ և ինչու  է ժողովրդավարությունը ցանկալի հենց բարոյականության տեսակետից, ինչպիսի սկզբունքներ պետք է լինեն ժողովրդավարության ինստիտուտների հիմքում, ինչպիսիք են ժողովրդավարական հասարակություններում քաղաքացիներից ողջամիտ սպասումները։
Այս տեսության մեջ կարևոր ներդրում են ունեցել Արիստոտելը, Ջոն Լոքը, Դեվիդ Յումը, Շառլ Լուի Մոնտեսքյոն, Ժան-Ժակ Ռուսոն, Ջոն Ստյուարդ Միլլը, Ջոն Դյուին, Յուրգեն Հաբերմասը, Ջոն Րոլզը, Հանա Արենդտը և այլ մտածողները։
Ժողովրդավարությունն իրենից ոչ միայն ժողովրդական կառավարում է ներկայացնում, այլ նաև մարդու իրավունքների համակարգ։ Այդ իրավունքների խախտումը կասկածի տակ է դնում կառավարման ժողովրդավարությունը։ Ժողովրդավարությունը պահանջում է  կայուն պետության առկայություն որպես լեգիտիմ ուժի օգտագործման  միակ աղբյուր։
Համեմատական քաղաքականության շրջանակներում գոյություն ունեն նախագծեր, որոնք ձգտում են աշխարհում չափել ժողովրդավարության մակարդակը՝ «Freedom House», «Cross-National Time-Series Data Archive», «Polity IV», «The Economist», «Democracy Barometer»։
Ժողովրդավարության արժեքաբանությունը
Ժողովրդավարությունը որպես ինքնուրույն արեքաբանություն եղել է այլ արժեքների վրա ազդելու վերլուծության առարկա։ Վերոնշյալ պնդումները շատ հաճախ հակառակորդների կողմից ընկալվում են իբրև ժողովրդավարության բացասական կողմեր։ Այսպիսով ժողովրդավարության դեմ առաջ են քաշվում հետևյալ փաստարկները. Վ. Ռայկերը քննադատում էր այն ինչը նա անվանում էր  «ժողովրդավարության պոպուլիստական տեսությաուն», որի ակունքններն ըստ նրա դեռ Ժ. Ժ. Ռուսսոի ժամանակաշրջանում էին նկատելի դառնում, վերջինս հիմնված էր այն գաղափարի վրա, որ առկա է ժողովրդի կամք, որը հիմնված է ժողովրդի որոշակի վերացական երևույթի վրա և ժողովրդավարությունն  այդ կամքի որոշման լավագույն գործիքն է։ Վերջինիս կարծիքով  ընտրական բոլոր համակարգերը կրում են շահադրդական բնույթ և դրդում են մարդկանց լինել ոչ ազնիվ։ Քանի որ հնարավոր չէ բացահայտել ընտրողների ոչ ազնիվ լինելը և այն թե ինչ մակարդակներում է դրսևորվել այդ վարքագիծն ընտրությունների ժամանակ, ապա հնարավոր չէ ստեղծել այնպիսի ժողովրդավարական ինստիտուտներ, որոնք կկարողանային արտացոլել  բոլոր քաղաքացիների նախասիրությունները ։
Մեծամասնության բռնատիրություն
Եթե նույնիսկ կայացված որոշումը հաշվի է առնում քաղաքացիների մեծամասնության նախասիրությունները, այն իրավունքի և բարոյականության տեսակետից կարող է հասարակության մի մասի համար ունենալ անընդունելի հետևանքեր։ Մի շարք տեսություններում նմանատիպ որոշումները համարվում են ոչ լեգիտիմ։ Համընդհանուր ընտրական իրավունքի իրականացումը և համամասնական ընտրական համակարգը նպաստում են  շահերի առավել հստակ պատկերացմանը, սակայն այն չի նպաստում խնդրի լուծմանը։ Եվ ելքի հիմքում նմանատիպ դեպքերում անհրաժեշտություն է  առաջանում  ստեղծել  հակակշռի և զսպվածության այնպիսի համակարգեր, որոնք  կպաշտպանեն փոքրամասնությանը մեծամասնության կողմից իրականացվող անօրինակությունից՝ չհակազդելով ժողովրդավարության սկզբունքներին։
Ենթադրվում էին հետևյալ մոտեցումները. Հարկ է նաև նշել, որ վերոշարադրյալ չափորոշիչները կարող են ունենալ  նաև  բացասական ազդեցություն, օրինակ՝  քաղաքական լճացում կամ ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության ոլորտի կրճատում։
Ժողովրդավարության կայունություն
Պետության կայունության համար անհրաժեշտ է որպեսզի քաղաքացիները կատարեն իշխանության կողմից այն բոլոր որոշումները, որոնք նույնիսկ անընդունելի են հենց իրենց կողմից։ Այն նշանակում է, որ փոքրամասնությունը ենթարկվում է մեծամասնությանը, իշխանության փոփոխությունը հանգիստ է ընթանում, իսկ ընդդիմությունն  իրավասու է արտահայտել իր անհամաձայնությունը,սակայն միայն օրենքի շրջանակում։ Հետևաբար կայուն ժողովրդավարության համար  կարևորագույն պայմանը քաղաքացիների մոտ ժողովրդավարական լեգիտիմության առկայությունն է։ Այս պարագայում կարևոր է հիմնարար արժեքների առկայությունը, ինչը հնարավոր է դարձնում  քաղաքական վարքագծի սկզբունքային դրսևորումների վերաբերյալ համաձայնության հաստատմանը ։  Այն նպաստում է  քաղաքացիների շրջանակներում վստահության հաստատմանը և արդարացնում է  այդ իրավունքների պաշտպանության համար ուժի կիրառումը ։
Մի շարք հեղինակներ ենթադրում են, որ հասարակության կողմից ժողովրդավարական սկզբունքների  և  սահմանադրական իրավունքների ընդունումն իբրև մշակութային արժեքներ պետությանը ճգնաժամի ժամանակ տալիս է կայունություն ։ Միևնույն ժամանակ արդյունավետ իրավական համակարգի  բացակայությունը ժողովրդավարական  հասարակությունը թողում է առանց պաշտպանության և չարաշահումների համար հիմք է առաջացնում իշխանության, քաղաքական ընտրանու և հանցավոր խմբավորումների  կողմից։
Ավտորիտարիզմ և ժողովրդավարություն
Նմանատիպ մոդելը սկզբունքորեն տարբերվում է այն համակարգից, որտեղ իշխանությունն ինքն է հաստատում սուբյեկտների /դերակատարների/ փոխհամագործակցությունը՝ միաժամանակ ձևավորելով այդ ամենի համար անհրաժեշտ կառավարման մեխանիզմեր ։ Ոչ իրավական պետություններում  իշխանության առանձին մամինները կարող են  չեղարկել կամ շրջանցել օրենքները, որոնք կարգավորում են այդ մարմինների լիազորությունները ։ Այս ամենը հնարարվորություն է ընձեռնում ԶԼՄ-Ների և դատական մարմինների շահադրդման (մոնիպուլյացիայի) համար, հիմնականում ընդիմադիր ուժերին պատժելու նկատառումներից ելնելով ։
Freedom House-ի и Радио «Свобода»-ի քաղաքագետների կարծիքով, ժամանակակից ավտորիտար ռեժիմները ևս սղացնում են ժամանակակից ժողովրդավարության իմաստը, այն ներկայացնելով որպես Արևմուտքի կողմից օտար արժեքների պարտադրանք՝ խոչընդոտելով այնպիսի միջազգային կազմակերպությունների գործունեությանը, ինչպիսիք են ՄԱԿ, ՀԱՊԿ և ԵՏՄ, երիտասարդությանը դաստիարակելով ժողովրդավարության հանդեպ  թշնամական տրամադրություններով։
Որոշակի քաղաքագետների կողմից առանձնացվում է նաև դելեգատիվ ժողովրդավարություն, որտեղ օրենսդիր իշխանությունն իրեն է ենթարկում գործադիրին և ընտրողների կամքը նմանատիպ դեպքերում սկսում է կրել երկրորդական բնույթ, սակայն իշխանափոխությունն իրական է դառնում, իսկ քաղաքացիական իրավունքները՝ պաշպանված ։
Քաղաքական ռեժիմ
Ժողովրդավարության պատմական հիշողության մեջ առկա են 2 մոդել։ Ուղիղ ժողովրդավարության պայմաններում լիրավ քաղաքացիներն ընտրությունների միջոցով ընդունում են քաղաքական որոշումներ, երբ հետագայում փոքրամասնությունը սկսում է ենթարկվել մեծամասնության կամքին։ Ներկայացուցչական ժողովրդավարության պայմաններում տեղի է ունենում դելեգիրացման գործընթաց և ընտրվողներն ընտրողների առջև պատասխան են տալիս իրենց գործողությունների համար ։
Օլիգարխիկ ժողովրդավարությունը հնարավորություն է տալիս խոշոր սեփականատերերին անմիջական մասնակցուցուն ունենալ  պետական կառավարման գործընթացում։ Ընտրական իրավունքը ենթարկվում է սեփականության սահմանափակմանը։ Նունյն հնարավոր է ասել նաև պլուտոկրատիայի վերաբերյալ, որտեղ ղեկավարող խավի կողմից իրականացվող քաղաքականության հիմքում ընկած է խոշոր կապիտալի շահը։
էգալիտար ժողովրդավարության հիմքում ընկած է քաղաքական հավասարության հաստատման գաղափարը։ Այն ենթադրում է  քաղաքական գործընթացում հավասար մասնակցություն, հավասար ներկայացուցչություն, իրավունքի և ազատության հավասար պաշտպանություն և քաղաքական  նշանավոր ռեսուրսների  նկատմամբ հավասար հասանելիություն։ Նման մոտեցման կողմնակիցները հիմնականում կոչ են անում իրականացնել այնպիսի քաղաքականություն, որտեղ առաջնայինը կլինի հենց ազգային շահը, այն վեր համարելով փոքրամասնությունների  կամ առանձին քաղաքացիների շահից։ Նման մոտեցման պայմաններում ազգն ընկալվում է էթնիկական իմաստով, այլ ոչ թե քաղաքական, որտեղ իրավունքի կրողներ էին  դառնում միայն որոշակի ազգության ներկայացուցիչները։
Սոցիալիստական ժողովրդավարությունը նման է էգալիտար ժողովրդավարությանը, սակայն այն կենտրոնացած է հասարակ ժողովրդի կամքի վրա։ Այն ենթադրում է  դասակարգային հասարակության աստիճանակարգային չեզոքացում։ «Սոցիալական ժողովրդավարություն» հասկացությունն ամրապնդվել է 1919 թ. Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցության ծրագրի իրականացման արդյունքում։ 1940-ական թթ. կոմունիստական կուսակցությունների կողմից ներկայացվեց նաև մեկ այլ հասկացություն «ժողովրդական ժողովրդավարույուն» որպես սոցիալիստական ժողովրդավարության բազմազանություն։
Լիբերալ /ազատական/, ինչպես նաև հաճախակի օգտագործվող բուրժուական կամ սահմանադրական ժողովրդավարությունը հիմնված է մի շարք սկզբունքների վրա։ Իմիտացիոն ժողովրդավարությունը ևս ենթադրում է ժողովրդի իշխանություն, սակայն բավականին քիչ է մարդկանց ազդեցությունը որոշումների կայացման գործընթացի վրա, քանի որ մարդկանց մի մասը կարող է զրկված լինել ընտրական իրավունքից կամ ընտրված ներկայացուցիչները չեն սահմանում կառավարության ամբողջ քաղաքականությունը,  կամ օրենսդիր իշխանությունն իրեն է ենթարկում գործադիր կամ դատական իշխանությունը, կամ դատական համարկարգը ի վիճակի չի լինում ապահովել  սահմանադրության մեջ ամրագրված սկզբունքները ։ Այդ մոդելի բազմազանությունը հանդիսանում է  գերիշխող կուսակցության համակարգով։
Տեսություն
Ագրեգատիվ մոդելը դիտարկում է ժողովրդավարրությունը որպես իրավական մեխանիզմերի հավաքածու, որոնք փոխզիջման հաստատման միջոցով հասարակության տարբեր շրջանակներում ապահովում են  կայուն հավասարակշռություն։
Դելիբերատիվ /խորհրդատվական/ տեսությունը ենթադրում է որոշումների կայացում՝ հասարակական քննարկումների միջոցով։
Համակարգային տեսությունը ժողովրդավարական պետության դերը տեսնում է քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների մասին հասարակական պատկերացումների պաշտպանության և իրականացման մեջ։
Փոխհամաձայնեցված /կոնսենսուսային/ ժողովրդավարությունը ձգտում է կայացնել այնպիսի որոշումներ, որոնք հաշվի են առնում նախասիրությունների ավելի լայն շրջանակ և ենթադրում են ոչ միայն մեծամասնության հետաքրքրությունները։
Մեծամասնական հայեցակարգն ներառում է ընտրապայքարի պահանջները՝ հաշվի առնելով մեծամասնության կամքը, որի համար էլ քաղաքական ինստիտուտները պետք է նպաստեն  իշխանության համակենտրոնացմանը, այլ ոչ թե վերջինիս ապակենտրոնացմանը։
Մինիմալիստական հայեցակարգը ընկալում է ժողովրդավարությունը որպես կառավարման համակարգ, որտեղ քաղաքացիներն օրինկանացնում են իրենց այն իրավունքները, որոնց հիմքում ընկած է ընտրությունների միջոցով  իշխանության իրականացման գործընթացը, այն պատճառով, որ վերջիննեի մոտ բացակայում է անհրաժեշտ ժամանակի և գիտելիքների պաշարը։ Նմանատիպ պայմաններում առաջնային է դառնում ընտրվողի պայքարը՝ ընտրողների ձայների համար։
Մասնակցային ժողովրդավարությունը ենթադրում է իրավական նորմերի մշակմանը քաղաքացիների մասնակցությունը՝ կարևորելով քաղաքական ակտիվությունը և իրենց կողմից կայացված որոշումների համար քաղաքացիների պատասխանատու լինելը։
Տնտեսական ժողովրդավարությունը պնդում է, որ քաղաքացիների մասնակցությունը քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացում անհրաժեշտ է տարանջատել անձնական և պետական սեփականությունը։
Հասարակական շարժումներ
«Ժողովրդավարություն» հասկացությունը երբեմն օգտագործվում է հասարական շարժումների անվանումների մեջ։
Սոցիալ-ժողովրդավարությունը հանդես է գալիս ժողովրդավարության շրջանակներում հավասարության հաստատման օգտին։
Ժողովրդավարությունը և հանրապետությունը
Մինչև XVIII դարը «Ժողովրդավարություն» հասկացությունը ենթադրել է ուղիղ ժողովրդավարություն՝ փոքր քաղաքներում, որտեղ ամբողջ բնակչությունն ի վիճակի է համատեղ հավաքվել։ Նույն իմաստով  այս հասկացությունն օգտագործել է ԱՄՆ-ի մտածողներից մեկը՝ Ջեյմս Մեդիսոնը՝ «ժողովրդավարություն» անվանելով ներկայացուցչական կառավարման համակարգը ։ Մի շարք այլ առաջնորդներ /Ջեյմս Ուիլսոն, Ջոն Մարշալ, Թոմաս Ջեֆերսոն/ սկսեցին ամերիկյան համակարգն անվանել «ժողովրդավարություն», քանի որ  վերջնական արդյունքում իշխանության աղբյուրը եղել է հասարակությունը, դրա համար էլ երկու հասկացություններն էլ օգտագործվել են փոխանակաբար իմաստով։
Դեստյութ դե Թրասին և Ջեյմս Միլլը ներկայացուցչական կառավարման մասին արտահայտվել են որպես հեղափոխական հայտնագործության մասին, որը հնարավորություն է ընձեռնում ժողովրդավարության  կառուցման համար՝ ավելի լայն տարածքում։ 1831-1832 թթ. ԱՄՆ կատարած այցից հետո Ալեքսիս դե Թոկվիլը նույնպես այն անվանեց ժողովրդավարություն, որտեղ կառավարման հիմքում ընկած է ինքնորոշման գաղափարը։
Իմմանուիլ Կանտը «հանրապետություն» էր անվանում իրավական պետությունը՝ իշխանության, հակակշռի և զսպվածության համակարգի, անձնական իրավունքների պաշտպանության և կառավարությունում որոշակի ներկայացուցչական մակարդակի տարանջատմամբ։ Հանրապետությունը նա հակադրում էր ժողովրդավարությանը որպես համընդհանուր ընտրական իրավուքնի և մեծամասնության անսահմանափակ իշխանությամբ օժտված համակարգ։ Մարդկության պատմության նպտակը նա  համարում էր համընդհանուր իրավական քաղաքացիական հասարակության  հաստատումը, որտեղ յուրաքանչյուրի ազատությունը լինելու է համատեղելի ուրիշների ազատության  հետ ։
Մի շարք ժամանակակից քաղաքագներ այն կարծիքին են, որ «ժողովրդավարություն» և «հանրապետություն» հասկացությունները չունեն որևէ տարբերություն։
Ժովրդավարություն և կրոն
Քրիստոնեական եկեղեցին, իր առաջացման պահից հիմնվել է կրևորագույն ժողովրդավարական սկզբունքների վրա՝ եկեղեցական հիերարխիայի գաղտնի ընտրություն, որտեղ բարձրագույն պաշտոնները կարող էին զբաղեցնել միայն եկեղեցականները՝ անկախ իրենց ազգային և դասային պատկանելիությունից ։ Իսլամը նույնպես հիմնվում է որոշակի ժողովրդավարական սկզբունքների վրա, համաձայն շարիաթի իշխանափոխության ամենաճիշտ միջոցը  ընտրություն է և բարձրագույն հոգևոր  հեղինակություն կարող է դառնալ  յուրաքանչյուր մուսուլման՝ անկախ իր ծագումից ։