cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միջուկի ճեղքում
Թաղանթային ուղղումներ։ Տրոհման երկուռուցիկ խոչընդոտ
Կաթիլային մոդելի հիման վրա նկարագրությունը ի վիճակի չէ բացատրել տրոհման մի քանի առանձնահատկություններ, մասնավորապես, բեկորների զանգվածների անհամաչափությունը։ բացի դրանից, ինքնակամորեն տրոհվող միջուկային իզոմերների պարամետրերի և տրոհման ռեակցիայի ճեղքման բնույթի կախվածությունը այն առաջացնող նեյտրոններից, վկայում է այն մասին, որ ծանր միջուկների կապի էներգիան ունի ոչ թե մեկ, այլ երկու մաքսիմում (տրոհման երկուռուցիկ խոչընդոտ), որոնց միջև գտնվում է երկրորդ պոտենցիալային փոսը։ Հիշատակված իզոմերները (նրանցից առաջինը հայտնաբերվել է 242mAm–ը) համապատասխանում են երկրորդ փոսում միջուկի ցածր էներգիական մակարդակին։ Տրոհման այս առանձնահատկությունները իրենց բացատրությունը ստացան էներգիայի՝ կաթիլային մոդելի օգնությամբ հաշվվող թաղանթային ուղղումները հաշվի առնելուց հետո։ Համապատասխան մեթոդը առաջարկվել է 1966 թվականին Վիլեն Ստրուտինսկու կողմից. Թաղանթային էֆեկտները արտահայտվում են միջուկի էներգիայի մակարդակների խտության մեծացման կամ փոքրացման մեջ, հատուկ ինչպես գնդաձև համաչափ ձևով, այնպես էլ միջուկի դեֆորմացված վիճակների դեպքում ։ Այս փաստերի հաշվի առնելը դժվարացնում է էներգիայի կախումը դեֆորմացիայի պարամետրից համեմատած կաթիլային մոդելի հետ։ Ակտինոիդների միջուկների մեծ մասի համար այդ կախման մեջ առաջանում է միջուկի ուժեղ դեֆորմացիային համապատասխանող երկրորդ էներգետիկ փոսը։ Այս փոսի խորությունը 2—4 ՄէՎ–ով քիչ է առաջինից, որը համապատասխանում է միջուկի հիմնական վիճակին ։ ԸՆդհանուր դեպքում տրոհվող միջուկի դեֆորմացիան բնութագրվում է ոչ թե մեկ, այլ մի քանի պարամետրերով։ Այսպիսի բազմապարամետր տարածության մեջ միջուկը կարող է շարժվել սկզբնական վիճակից պայթյունի վիճակի տարբեր ճանապարհներով։ Այդ ճանապարհները կոչվում են տրոհման մոդեր կամ ուղիներ ։ Այսպես, 235U–ի ջերմային նեյտրոններով տրոհման ժամանակ առաջանումն են երեք մոդեր ։ Տրոհման յուրաքանչյուր մոդ բնութագրվում է տրոհման բեկորների զանգվածի անհամաչափության իր արժեքներով և նրանց լրիվ կինետիկ էներգիայով։
Ինքնակամ տրոհում
Որոշ դեպքերում միջուկը կարող է տրոհվել ինքնաբերաբար, առանց այլ մասնիկների հետ փոխազդեցության։ Այս պրոցեսը կոչվում է ինքնակամ տրոհում։ Ինքնակամ տրոհումը գերծանր միջուկների ճեղման հիմնական տեսակներից է։
Միջուկների ինքնակամ տրոհում հիմնական վիճակում
Հիմնական վիճակում գտնվող տրոհվող միջուկներին խոչընդոտում է տրոհման արգելքը։ Տրոհման մեխանիզմից հետևում է, որ տրոհման առավելագույն հավանականությունը (միջուկի և նեյտրոնների փոխազդեցության հավանականության հետ համեմատած), կարելի է գրել հետևյալ տեսքով՝ E^* \ge W_f, այսինքն, նախնական միջուկի գրգռման էներգիան պետք է փոքր չլինի միջուկի կապի էներգիայից։ Տրոհումը հնարավոր է, եթե E^* < W_f, բայց հավանականությունը այսպիսի պրոցեսի կտրուկ փոքրանում է գրգռման էներգիայի փոքրացման հետ զուգընթաց։ Այս պրոցեսի մեխանիզմը բացատրվում է քվանտային մեխանիկայի տեսանկյումից և համանման է պոտենցիալային խոչընդոտով անցնող α–մասնիկի ճառագայթման մեխանիզմին։ Դա այսպես կոչվող թունելային էֆեկտն է, որի բացատրությունից հետևում է, որ ցանկացած էներգետիկ խոչընդոտի թափանցելիությունը զրոյից տարբեր է, չնայած որ այն փոքրանում է խոչընդոտի լայնքի և բարձրության մեծացումից։ Ինքնակամ տրոհման հավանականությունը որոշվում է առաջին հերթին տրոհման խոչընդոտի թափանցելիությամբ։ առաջին մոտավորության դեպքում (կաթիլային մոդելի շրջանականերում) խոչընդոտը փոքրանում է տրոհման պարամետրի աճի հետ, անհետանալով –ի  դեպքում։ Այսպիսով, ինքնակամ տրոհման հավանականությունը աճում է միջուկի լիցքի աճի հետ։ Բնության մեջ գոյություն ունեցող բոլոր միջուկների համար ինքնակամ ճառագայթման հավանականությունը և համապատասխան արագությունը շատ փոքր են։ Միայն ամենածանրների՝ (Z \ge 90) համար արագությունը աճում է այնքան, որ նրանք կարող են որոշվել փորձնականորեն։ Օրինակ, 238U և 239Pu–ի ինքնակամ տրոհման համար  կիսատրոհման պարբերությունը ունի 1016 տարի կարգի մեծություն, իսկ 235U–ի համար՝ ավելի մեծ։ Աղյուսակից հետևում է, որ ինքնակամ տրոհման ինտենսիվությունը շատ արագ աճում է միջուկի զանգվածի մեծացման հետ։ Ինքնակամ տրոհումները էական նշանակություն ունեն 238U պարունակող և տրանսուրանի նշանակալից քանակությամբ ռեակտորներում, նեյտրոնների ֆոնային հոսքի համար, օրինակ, արագ նեյտրոններով ռեակտորներում։ Ինքնակամ տրոհման առանձահատկությունների ուսումնասիրման համար օգտագործվում են առավել ծանր նուկլոններ, առաջին հերթին 252Cf։ նուկլիդներ ինքնակամ ճառագայթման ժամանակ, ի տարբերություն ավելի թեթև միջուկների, գերակշռում է համաչափ մոդը (տրոհման հավասար զանգվածներ ունեցող բեկորներով) ։
Կառուցվածքային իզոմերներ
92–ից մինչև 97 լիցքային թվով որոշ նուկլիդների համար (ուրանից բերկլիում) հայտնաբերվել են փոքր կիսատրոհման պարբերությունով գրգռված վիճակներ։ Այդ վիճակների համար ինքնակամ ճառագայթման հավանականությունը միջինում 1026 անգամ գերազանցում է համապատասխան միջուկների հիմնական վիճակների ինքնակամ ճառագայթման հավանականությանը։ Այս վիճակները համապատասխանում են, երկրորդ պոտենցիալային փոսում, միջուկի ցածր էներգետիկ մակարդակներին։ Նրանք բնութագրվում են դեֆորմացիայի բարձր աստիչանով և կոչվում են կառուցվածքային իզոմերներ։ Կառուցվածքային իզոմերների ինքնակամ ճառագայթման բարձր հավանականությունը բացատրվում է տրոհման խոչընդոտի նշանակալի փոքր լայնքով, երկրորդ պոտենցիալային փոսից տրոհմանը նպաստում է հիմնականում տրոհման խոչընդոտի արտաքին պիկը։ Իր հերթին, ներքին պիկը նպաստում է միջուկի հիմնական վիճակի գամմա–անցմանը։ Այդ պատճառով կառուցվածքային իզոմերների ճեղքման հիմնական մոդը հանդիսանում է ինքնակամ տրոհումը, այս իզոմերները հայտնի են ակտինոիդների 35 նուկլիդներ համար (ներառյալ 1994 թվականին հայտնաբերված 233mTh–ի), և միայն նրանցից երկուսի (236mU և 238mU) համար դիտվում է իզոմերային գամմա–անցում։ Կառուցվածքային իզոմերների էներգան կազմում է 2–ից 4 ՄէՎ, համապատասխանելով երկրորդ պոտենցիալային փոսի մինիմալ էներգիային։ Կիսատրոհման պարբերությունները՝ նանովայրկյանից մինչև միլիվայրկյաններ։ Ամենամեծ կիսատրոհման պարբերությունը հասնում է 14 մվ–ի, և դիտվում է 242mAm–ի մոտ, որը առաջիին կառուցվածքային իզոմերն է ։
Տրոհվող նուկլիդներ
Հավաքական միջուկի տեսությունից հետևում է, որ նրա էներգիայի մինիմալ E^* արժեքը հավասար է նեյտրոնի կապի էներգիային միջուկում, որը էականորեն կախված է միջուկի զույգ նեյտրոնների թվից՝ զույգ նեյտրոնների կապի էներգիան նշանակաի չափով գերակշռում է կենտ նեյտրոնների կապի էներգիան՝ միջուկի համարյա հավասար զանգվածային թվերի դեպքում։ Համեմատենք ծանր միջուկի տրոհման էներգիայի արժեքը և ծանր միջուկներում նեյտրոնի կապի էներգիան (գործնական տեսանկյունից առավել կարևոր դեպքերում)՝ Հարկ է նշել, որ աղյուսակում կապի էներգիայի համար բերված են նեյտրոնի և տրոհման շեմի աղյուսակին համապատաասխանող միջուկի միավորումից միջուկներ, սակայն տրոհման շեմի մեծությունը թույլ է կախված միջուկի բաղադրությունից և զանգվածային թվից, դրա համար այդպիսի որակական համեմատությունը թույլատրելի է։ Աղյուսակում չնշված այլ միջուկների համար պատկերը համանման է՝ կենտ նեյտրոններով միջուկները տրոհվում են, զույգերովը՝ շեմային են։ Շեմային միջուկները չեն կարող շղթայական ռեակցիաների համար հիմք ծառայել։ Վերը քննարկված հինգ միջուկներից միայն երեքը կան բնության մեջ՝ 232Th–ը, 235U–ը, 238U–ը։ Բնական ուրանը պարունակում է մոտավորապես 99,3 % 238U և միայն 0,7 % 235U։ Այլ տրոհվող միջուկները, 233U–ը և 239Pu–ը, կարող են ստացվել արհեստական ճանապարհով։ Նրանց ստացման պրակտիկ մեթոդները հիմնված են 232Th–ի և 238U–ի շեմային միջուկների օգտագործման վրա հետևյալ սխեմաներով՝
Երկու դեպում էլ ռադիացիոն զավթման պրոցեսը բերում է միջուկների ռադիոակտիվ ճառագայթմանը։ Երկու հաջորդական β−– ճառագայթումից հետո առաջանում են տրոհվող նուկլիդներ։ Միջանկյալ միջուկները բավականաչափ փոքր կիսատրոհման պարբերություն ունեն, որը թույլ է տալիս պրակտիկայում այս մեթոդները օգտագործել։ Առաջացած տրոհվող միջուկները նույնպես ռադիոակտիվ են, սակայն նրանց կիսատրոհման պարբերությունները այնքան մեծ են, որ նրանց կարելի է որպես կայուն միջուկ օգտագործել միջուկային ռեակտորներում։ Բնության մեջ հանդիպող, շեմային 232Th и 238U տրոհվող միջուկների ստացման համար, վրջինը ընդունված է անվանել վերարտադրվող։ Նուկլիդների մասին ժամանակակից գիտելիքները թույլ են տալիս, որ միջուկային էներգետիկայի ապագան կապված է հենց վերարտադրվող նյութերի տրոհվողների վերածմանը։
Տրոհման էներգիա
Ծանր միջուկի տրոհման ժամանակ անջատվում է մոտավորապես 200 ՄէՎ էներգիա և այդ էներգիայի համարյա 80 %–ը կազմում է բեկորների կինետիկ էներգիան։ Մնացած մասը բաշխվում է նեյտրոնների, գամմա–քվանտների, β–մասնիկների և հականեյտրինոյի միջև։ Այսպիսի հարաբերակցության դեպքում էներգիայի այլ բաղադրիչները թույլ են կախված տրոհվող միջուկից և տրոհման պրոցեսը առաջացնող նեյտրոնի էներգիայից։ Տրոհման մեկ ակտի ժամանակ (200 ՄէՎ) ջերմության վերածվող էներգիան 1 գ ռեակցիայի մեջ մտած 235U–ի հաշվարկի համար՝
5ՄէՎ = 1,94կալ = 8,1Ջ = 22,5 ՄՎտ·ժ ≈ 1 ՄՎտ·օր
Հետաքրքիր է, որ տրոհման ամբողջ էներգիայի մոտ 5 %–ը տարվում է հականեյտրինոյի հետ և չի օգտագործվում։ Տրոհման բեկորների՝ ակնթարթային գամմա–քվանտների և նեյտրոնների էներգիան փաստացիորեն ակնթարթորեն վերածվում է ջերմության։ Տրոհման էներգիայի մոտավորապես 7 %–ը կազմող β–ճառագայթման էներգիան դանդաղորեն է անջատվում, քան որ β–ճառագայթումը տեղի է ունենում միջուկի տրոհումից հետո։ Այդ ուշացումը դադարեցված միջուկային ռեակտորում բերում է այսպես կոչված մնացորդային էներգիաանջատմանը, որը (մեծ հզորությամբ աշխատանքի ժամանակ) դադարից հետո այնքան մեծ է, որ անհրաժեշտ է ռեակտորի սառեցման համար միջոցներ ձեռք առնել։ Ընդ որում սկզբում մնացորդային էներգիաանջատումը փոքրանում է շատ արագորեն՝ մեկ րոպեի ընթացքում մեկ երրորդը, համարյա 75 %–ը մեկ օրվա ընթացքում։ Հետո էներգիան անջատվում է գնալով ավելի դանդաղ, որի հետևանքով միջուկային վառելիքը ռեակտորում օժտվում է մնացորդային էներգիաանջատմանը համապատասխան բարձր ռադիոակտիվությամբ, որը, հատուկ սառեցումով ավազաններում, պահանջում է երկարատև (մի քանի տարի) պահպանում։ Տրոհման էներգիայի բաշխում, ՄէՎ՝
Տրոհման բեկորներ
235U–ի ջերմային նեյտրոններով տրոհման ժամանակ առաջանում են, գերազանցապես անհավասար զանգվածով, մոտ 30 զույգ տարբեր բեկորներ։ Նրանցից ամենաթեթևը ունի 72 զանգվածային թիվ, իսկ ամենածանրը՝ 161։ ամենից հավանական է զանգվածի 3/2 հարաբերակցությամբ տրոհումը։ Այդպիսի բեկորների ելքը հասնում է մոտավորապես 6 %–ի, այն ժամանակ երբ, հավասար զանգվածներով բեկորները համարյա 10−2 % են։ Բեկորների տրոհման այսպիսի բաշխումը դիտվում է բոլոր տրոհվող նուկլիդների համար, ինչպես ինքնակամ, այնպես էլ անկախ մասնիկներից հավաքական միջուկների գրգռված տրոհումների ժամանակ։ բեկորների ելքի կորերը շատ քիչ են տարբերվում տրոհվող այլ միջուկների համար, դա խոսում է այն մասին, որ բեկորների բաշխման անհամաչափությունը հատուկ է հենց միջուկի տրոհման մեխանիզմին։ Այսպիսի անհամաչափությունը հակասում է միջուկի կաթիլային մոդելին, քանի որ անկանոն կաթիլը ոչ մեծ հավանականությամբ պետք է տրոհվի հենց երկու մասի։ Հավասար մասերի բաժանումը բացատրվում է միջուկի թաղանթային տեսության շրջանակներում, ինչպես լցված թաղանթներով միջուկների առաջացման գերազանցող արդյունք, որոնք պարունակում են 50 և 82 մոգական թվերով նեյտրոններ։ Սակայն անհամաչափությունը փոքրանում է տրոհվող միջուկի գրգռման էներգիայի աճի հետ և նրա մեծ արժեքների դեպքում անհետանում է։ Օրինակ, 235U–ի արագացված նեյտրոններով տրոհման ժամանակ համաչափ տրոհման հավանականությունը կազմում է մոտավորապես 0,01 %, 14 ՄէՎ էներգիայով նեյտրոնների դեպքում՝ 1 %, իսկ ավելի քան 100 ՄէՎ էներգիայով նեյտրոնների ժամանակ բաշխումը ըստ զանգվածների ունի մեկ մաքսիմում, որը համապատասխանում է միջուկի համաչափ տրոհմանը։ Այսպիսի տենդեցը համաձայնության մեջ է գտնվում միջուկային մոդելների կիրառության ենթադրությունների հետ։
Տրոհման արգասիքներ
Տրոհման արգասիքների զանգվածային թիվը, որպես օրենք, չի փոխվում β−–փոխակերպումների պրոցեսում, դրա համար էլ որոշակի զանգվածով տրոհման բեկորների ելքը կարելի է դիտարկել ինչպես նույնպիսի զանգվածով տրոհման բոլոր արգասիքների ելք։ Այսպիսով, տրոհման արգասիքների մեջ գտնվում են հիմնականում 90—105 և 130—145 միջակայքերով զանգվածային թվերով ատոմներ։ Ընդհանուր դեպքում տրոհման արգասիքների բաղադրությունը միշտ փոփոխվում է, սակայն տրոհման պրոցեսը, հաստատուն արագությունով, բավականաչափ երկար շարունակվում է, այսպես β− ճառագայթների շղթայում հասնում է հավասարակշռության և արգասիքների քիմիական բաղադրությունը դառնում է անփոփոխ։ Ընդ որում յուրաքանչյուր տարր ներկայացված է բազմաթիվ իզոտոպերով։ Հավասարակշռության վիճակում բոլոր արգասիքներից կան մոտավորապես՝ Տրոհման արգասիքների քանակը գրեթե երկու անգամ գերազանցում է ճեղքված միջուկների քանակը։ Քանի որ բոլոր ատոմների չափերը մոտավորապես նույնն են, ապա տրոհման արգասիքները զբաղեցնում են ավելի մեծ ծավալ, քան տրոհվող նյութի ատոմները, որը բերում է միջուկային վառելիքի ռադիոակտիվ փքմանը, այսինքն նրանում տրոհման գազանման արգասիքներով լցված ծակոտիների առաջացմանը։
Տրոհման նեյտրոններ
Տրոհման բեկորներից նեյտրոնների արձակումը ծանր միջուկների տրոհման պրոցեսի կարևոր առանձնահատկություններից է։ Հենց նա է թույլ տալիս որոշակի պայմաններում ստեղծել տրոհման շղթայական ռեակցիաներ։
Ակնթարթային նեյտրոններ
Սրանք այն նեյտրոններ են, որոնք արձակվում են տրոհումից փաստացիորեն անմիջապես տրոհման բեկորներից, ի տարբերություն տրոհման բեկորներից մի որոշակի ժամանակամիջոց հետո արձակված ուշացած նեյտրոնների։ Մեկ ցիկլի ընթացքում արձակված նեյտրոնների քանակը, միջին արժեքով, Գաուսի թեորեմով բաշխված պատահական մեծություն է (մեկ ատոմի տրոհվող միջուկին բաժին ընկնող 2-3 նեյտրոնով)։ Ակնթարթային նեյտրոնները կազմում են տրոհվող նեյտրոնների 99 %–ը։ Նեյտրոնների միջին քանակը \nu_{f}^{i}, որը առաջանում է տրոհումից, կախված է թիրախ–միջուկի բնույթից և ռմբակոծող նեյտրոնի էներգիայից։ Դիտվում է \nu_{f}^{i} էական աճ տրոհվող միջուկի գրգռման էներգիայի մեծացման հետ։ Փորձնական տվյալները լավ նկարագրվում են տեսակի գծային կախվածությա կորով՝
որտեղ \nu_{f}^{i}–ի արժեքը՝ –ն է E=0,025 էՎ–ի համար։
Ուշացած նեյտրոններ
Սրանք տրոհվող ծանր միջուկների բեկորներից մի որոշ ժամանակ անց արձակված նեյտրոններ են (միլիվայրկյանից մինչև մի քանի վայրկյան), ի տարբերություն ակնթարթային նեյտրոնների, որոնք արձակվում են անմիջապես ելքային միջուկի տրոհումից հետո։ Շատ հազվադեպ դեպքերում β−–փոխակերպման շղթայում առաջանում են գրգռման էներգիայով միջուկներ, որոնք գերազանցում են այդ միջուկում նեյտրոնի կապի էներգիան։ Այսպիսի միջուկները կարող են նեյտրոններ արձակել, որոնք կոչվում են ուշացած։ Ուշացած նեյտրոնների արձակումը մրցակցում է գամմա–քվանտների հետ, սակայն միջուկի նեյտրոններով ծանրաբեռնվածության հետ ավելի հավանական է նեյտրոնների արձակումը։ Չնայած փոքր ելքին, ուշացած նեյտրոնները մեծ դեր են խաղում միջուկային ռեակտորներում։ Շնորհիվ երկար ուշացմանը, այս նեյտրոնները էականորեն, համարյա երկու և ավելի կարգով, մեծացնում են մի սերնդի նեյտրոնների կյանքի տևողությունը, դրանով իսկ ստեղծելով ինքնաուշացած շղթայական ռեակցիայի կառավարման հնարավորությունը։ Արձակված ուշացած նեյտրոնով կազմավորված միջուկը կարող է գտնվել կամ հիմնական, կամ գրգռված վիճակում։ Վերջին դեպքում գրգռված վիճակից անցումը հիմնականի տեղի է ունենում գամմա ճառագայթմամաբ։
Կիրառություններ
Միջուկների տրոհումը էներգիայի հզոր աղբյուր է, որը մարդկությունը լայն մասշտաբով օգտագործում է շուրջ 50 տարի։ Տրոհման հատկության կիրառումը, որը կայանում է նրանում, որ որոշակի պայմաններում տրոհման ռեակցիան կարող է շղթայական դառնալ, բերում է միջուկային ռեակտորների, որտեղ շղթայական ռեակցիան զանազան նպատակներով օգտագործվում է և միջուկային զենքի ստեղծմանը, որը օգտագործում է չկառավարվող շղթայական ռեակցիան։ Ջերմամիջուկային զենքի հետ, միջուկային զենքը հանդիսանում է սպառազինության ամենակործանարար տեսակը։ Միջուկային էներգիայի կիրառման բնագավառում ԱԷՄԳ–ը և ԱԷՕ ՀԱ–ն հանդիսանում են Խոշոր միջազգային կազմակերպությունները։
Միջուկային ռեակտորներ
Միջուկային ռեակտորը մի սարք է, որում իրականցվում է, էներգիայի անջատումով ուղեկցվող, կառավարվող շղթայական ռեակցիան։ Աշխարհում առաջին, «Չիկագոյի պատշար-1» (Chicago Pile-1) միջուկային ռեակտորը, գործարկել են 1942 թվականին, Էնրիկո Ֆերմիի ղեկավարությամբ, Չիկագոյի համալասարանի աշխատակիցները՝ միջուկային զենքի մշակման Մանհեթենյան նախագծի շրջանակում ։ 4 տարի անց Իգոր Վասիլևիչ Կուրչատովի ղեկավարությամբ ԽՍՀՄ ԳԻտությունների Ակադեմիայի № 2 լաբորատորիան նույն նպատակներով թողարկեց Եվրոպայում առաջին Ֆ1 ռեակտորը ։ ԱՄ—1 էներգետիկ ռեակտորով աշխարհում առաջին ատոմային էլեկտրակայանը Օբնինսկում գործարկվել է 1954 թվականին ։ Միջուկային ռեակտորները իրենց կոնստրուկցիայով և կիրառության բնագավառներով խիստ տարբեր են։ Ռեակտորները կիրառման բնույթով կարելի է բաժանել հետևյալ տիպերի՝ Այսպիսի բաժանումը հանդիսանում է շատ պայմանական, քանի որ ռեակտորների կիրառումը հաճախ չի սահմանափակվում միայն մեկ գործառույթով։ Ամենից տարատեսակ և նեղմասնագիտական են հանդիսանում հետազոտական ռեակտորները, որը պայմանավորվախ է նրանցով լուծվող խնդիրների լայն սպեկտրով։ Էներգետիկ ռեակտորները բացի իրենց հիմնական գործառույթներից կարող են կատարել և այլ գործառույթներ, օրինակ Օբնինսկի առաջին ԱԷԿ–ի էներգետիկ ռեակտորը հիմնականում նախատեսված էր փորձարկումների համար, իսկ արագ նեյտրոններով ռեակտորները կարող են միաժամանակ լինել և էներգետիկ և իզոտոպներ մատակարարող, որոնք հետագայում օգտագործվում են որպես վառելիք կամ զենքի հումք։ Զենքի համար նախատեսված ռեակտորները բացի իրենց հիմնական խնդրից հաճախ իրենց բանվորական ավանները մատակարարում են վառելիքով ու էլեկտրաէներգիայով ։ Միջուկային էներգետիկայի պատմությունը ընդգրկում է ավելի քան կեսդարյա ժամանակաշրջան, և այդ ընթացքում այն արդեն դարձել է էներգետիկայի ավանդական ճյուղերից, իսկ ներկայումս ԱԷԿ–ում էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար շատ երկրներում հասնում է բավականին մեճ չափերի։ Այժմ աշխարհում հաշվարկված է 433 ռեակտորներ ընդհանուր 366,590 ԳՎտ հզորությամբ և 65–ը՝ կառուցման փուլում ։ ԱԷԿ–ի հաստատված հզորության համաշխարհային լիդեր են հանդիսանում ԱՄՆ–ն (մոտ 100 միլիոն կՎտ) և Ֆրանսիան (համարյա 63 կՎտ), ԱԷԿ–ում էլեկտրաէներգիայի արտադրության մասով առաջին գծում է Ֆրանսիան, իսկ ԱՄՆ–ը միայն 18–րդ հորիզոնականում է։ Արտադրության բաժնի և հզորության մեծության հնգյակ երկրներն են ՝
Սուպրունովկա (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Սուպրունովկա (Супрунівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սուպրունովկա գյուղում բնակվում էր 163 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,99 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 164,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կալիմնոս (կղզի)
Կալիմնոս (կղզի) (Κάλυμνος), հունական կղզի Եգեյան ծովի հարավարևմտյան հատվածում։
Նույնանուն՝ Կալիմնոսի մունիցիպալիտետն իր մեջ ներառում է նաև Պսերիմոս (130 մարդ), Տելենդոս (54), Կաոլիմնոս (20), Պլատի (2) և մի քանի այլ անմարդաբնակ կղզյակներ (Գլարոնիսիա, Կալավրոս, Ներա, Սբ․Նիկոլայ, Սբ․ Անդրեյ, Պիտտա)։ Ընդհանուր մունիցիպալիտետի տարածքը կազմում է 134,544 կմ², իսկ ընդհանուր բնակչությունը կազմում է 16441 մարդ։
Աշխարագրություն
Կալիմնոսը մտնում է Դոդեկանեսյան կղզիախմբի (Հարավային Սպորադներ) մեջ։ Այն տեղակայված է Բոդրումի թերակղզուց արևմուտք (Հին Հալիկառնաս)՝ Կոս և Լերոս կղզիների միջև։ Կղզին մոտավոր ունի ուղղանկյան տեսք, ունի 21 կմ երկարություն, 13 կմ լայնություն, և ընդգրկում է 109 կմ² տարածք։ Տարածքով՝ Հունաստանի 26-րդ խոշոր կղզին է։ Ափերը կտրտված են և առաջացել են ծովախորշեր։ Ռելիեֆը լեռնային է՝ ամենաբարձր գագաթը Կիրա Պսիլին է (700մ)։ Կղզու վրա չկա խմելու ջուրը, այն ներկրվում է մայրցամաքային Հունաստանից և Հռոդոս կղզուց։
Պատմություն
Կղզու առաջին բնակիչները եղել են կարիացիները։ Հնում Կալիմնոսի պատմությունը կապված է եղել հարևան կղզու՝ Կոսի պատմության հետ։ Միջնադարում կղզին պատկանում էր Բյուզանդիային, իսկ 13-րդ դարում կղզին Վենետիկի համար ծառայում էր որպես ռազմածովային բազա։ 15-րդ դարի երկրորդ կեսին Օսմանյան կայսրությունը սկսեց հավակնել կղզին նվաճելուն և 1522 թվականին գրավեց այն։ Սակայն, ի տարբերություն Ռոդեսի և Կոսի, Օսմայնան կայսրության ժամանակաշրջանում թուրքերը Կալիմնոս կղզի չեն ներգաղթել։
1912 թվականի մայիսի 12-ին կղզին բռնազավթվեց Իտալիայի թագավորական ռազմածովային ուժերի կողմից իտալա-թուրքական պատերազմի ժամանակ։ Կալիմնոսն՝ այլ կղզիախմբերի հետ միասին, իտալական վերահսկողության տակ էր մինչև 1947 թվականը, երբ տեղի ունեցավ Դոդեկանեսի կղզիների վերամիավորումը Հունաստանի հետ։
1943 թվականի հոկտոմբորի 22-ին Կալիմնոսի մոտակայքում գտնվող կղզեխմբում տեղի ունեցած մարտական գործողությունների ժամանակ ականների վրա պայթեցին հունական «Անդրիաս» և բրիտանական HMS Hurworth (L28) ականակիրները։
Բնակչություն և տնտեսություն
Համաձայն 2004 թվականին անցկացրած մարդահամարի տվյալներով՝ Կալիմնոս կղզում ապրում է 16 441 մարդ։ Կալիմնոսը Հունաստանի ամենաբնակեցված կղզիներից մեկն է՝ շնորհիվ ժամանակակից Հունաստանում հազվադեպ հանդիպող մեծ ընտանիքի շարունակական ավանդույթի։ Կղզու տնտեսության հիմքն է հանդիսանում սպունգավորսությունը։ Ներկայումս կղզում գործում է ձկնորսական 3 թանգարան։ Նշանակալի են առևտրական նավատորմի վրա աշխատող կղզիացիների ներդրումները և արտագաղթողների դրամային փոխանցումները։ Վերջին տասնամյակի ընթացքում տնտեսության մեջ զբոսաշրջության բաժինը նկատելիորեն աճել է (2006 թվականից ի վեր կղզում գործում է օդանավակայան), բայց զբոսաշրջությունը չի հանդիսանում կղզու տնտեսության հիմնական ճյուղը։ Պետք է նշել, որ վերջին տասնամյակի ընթացքում կղզին դարձել է համաշխարհային լեռնագնացության կենտրոններից մեկը՝ տարեկան ընդունելով 8000 ալպինիստի  ։ Կալիմնոսում տարին երկու անգամ անց է կացվում Կալիմնոսի ժայռամագլցում համաշխարհային փառատոնը, որը ոչ մրցութային է և տեղի է ունենում ամեն ամառ։
19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբում կալիմնոսցիները առևտուր էին անում Եգեյան ծովում նաև Լիբիայի, Թունիսի և Ալժիրի մոտակայքում։ Հետպատերազմյան տարիներին Հյուսիսային Աֆրիկայի անկախ պետությունների կողմից կիրառված սահմանափակումներով՝ բնակիչների առևտրական գործունեությունը տեղափոխվեց Ֆրանսիա, իսկ կենտրոնը դարձավ Մարսել քաղաքը։ Բայց գոյություն ուներ երկու պետություն, որոնց հետ հարաբերությունները, բնակչության տեղափոխումը, կարելի է համեմատել միայն հունական մետրոպոլիտների և նրանց գաղութների հետ։ Դրանք են Թարպոն-Սպրինգսը, ԱՄՆ, Ֆլորիդա և Դարվինը, Ավստալիա։ Թարպոն-Սպրինգսը ամերիկյան քաղաք է, որտեղ գտնվում է ամենամեծ հունական բնակավայրը, շուրջ 6000 մարդ։ Հույները հաստատվել են այստեղ 1880 թվականին և նրանք այստեղից Կալիմնոս են բերել սպունգավորսության արհեստը ։ Կան նաև փոքր գաղութներ, որոնք ավելի երիտասարդ են, այնտեղ բնակվում է շուրջ 8000 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Դոդեկանեսյան կղզիներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Հունաստանում Կատեգորիա:Աթենական ծովային միության անդամներ
Արման (քաղաքատիպ ավան, Օլսկի շրջան)
Արման (Армань), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Օլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Օլսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոտովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Կոտովո (Котово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 124 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆեռնանդո Գագո
Ֆեռնանդո Գագո (Vardanyan Kareni Gago, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս «Ռոմայում» և Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
Ակումբային կարիերա
Գագոն, որը պատանեկան տարիքում տեղափոխվեց «Բոկա Խունիորս» ակումբի երիտասարդական թիմ, հիմնական կազմում առաջին անգամ խաղացել է 2004 թվականի դեկտեմբերի 5-ին «Կիլմենսոմի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-0՝ «Խունիոսի» օգտին։ Չնայած երիտասարդ տարիքին՝ նա արագ դարձավ ակումբի հիմնական կիսապաշտպաներից մեկը, և նրան սկսեցին համեմատել Ֆեռնանդո Ռեդոնդոյի հետ։ Նրա վստահ խաղը սկսեց հետաքրքրել այնպիսի իսպանական ակումբների, ինչպիսիք էին «Ռեալ Մադրիդը» և «Բարսելոնան»։
2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին «Ռեալ Մադրիդի» նախագահ Ռամոն Կալդերոնը հավանություն է տալիս Գագոյին ու նրա հայրենակից Գոնսալո Իգուաինին։ Գագոն «Ռեալ Մադրիդի» հետ պայմանագիր է ստորագրել 2006 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, տրանսֆերի գումարը կազմում էր 20 400 000 եվրո։
Գագոյի դեբրյուտը «Ռեալի» կազմում տեղի է ունեցել 2007 թվականի հունվարի 7-ին իսպանական «Դեպորտիվոյի» դեմ, որում «Ռեալը» հաղթեց 2-0 հաշվով։ Խաղադաշտում խաղի ժամանակ նրանց արած մի շարք սխալներից հետո Գագոյին իր առաջին խաղում փոխարինում է Ռոնալդոն։ Մեկ շաբաթ անց հաջորդ՝ «Սարագոսայի» դեմ խաղում Գագոն հաստատեց իր կարևորությունը խաղադաշտում։ Նրա խաղը անհարմարություն էր հասցնում մրցակիցներին, նա խաղադաշտում ցուցադրում էր հրաշալի հնարքներ և սրում է իր թիմի գրոհները։ «Ռեալը» հաղթում է «Սարագոսային» 1-0 հաշվով Ռուդ վան Նիստելռոյի գոլի շնորհիվ։
2007 թվականի մայիսի 20-ին «Ռեկրեատիվոյի» դեմ խաղում 2-2 հաշվի ժամանակ «Ռեալն» առաջ անցավ հաշվի մեջ Ռոբերտո Կառլոսին Գագոյի գոլային փոխանցման շնորհիվ և ի վերջո հաղթեց 3-2 հաշվով, ինչն էլ նրանց թույլ տվեց միավորներով հասնել «Բարսելոնային» ու հաղթել մրցաշրջանը։
2011 թվականի օգոստոսի 31-ին Գագոն մեկ տարվա վարձակալությամբ տեղափոխվեց իտալական «Ռոմա»։ Մրցաշրջանի ավարտին Գագոն հայտարարեց որ ուզում է մնալ «Ռոմայում» ։
2012 թվականի հուլիսի 19-ին կիսապաշպանը պայմանագիր է կնքում «Վալենսիայի» հետ մինչև 2016 թվականի հունիսի 30-ը  ։
2013 թվականի հունվարի 31-ին ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվում է «Վելես Սարսֆիլդ» ակումբ մինչև 2012/2013 մրցաշրջանի ավարտը  ։
Միջազգային
Գագոն Պեկինի օլիմպիական խաղերում Արգենտինայի հավաքականի հետ դարձել է չեմպիոն։ Մշտապես կանչվում է երկրի ազգային հիմնական հավաքական։
Անձնական կյանք
2011 թվականի հուլիսի 27-ին Ֆեռնանդոն ամուսնացել է թենիսիստուհի Խիսելե Դուլկոյի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կվարս Ներքին
Կվարս Ներքին, գյուղ, ավան Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում է Մուշի դաշտի հյուսիսարևմտյան սահմանը եզերող Ինսակնյան (Մերգեմեր) լեռներից հյուսիս-արևմուտք՝ Քարքե լեռան փեշերին, Մուշի ս. Կարապետ վանքից 6-7 կմ արևմուտք։ Կվարս Վերին գյուղից գտնվում է 3,5 կմ հյուսիս-արևելք։
Գյուղի մասին առաջին հիշատակությունները վերաբերվում են VII դարին։ Այն Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհում եղել է Կվառս անունով մեծ ավան՝ Պալունիք գավառի կենտրոնը։
Անվանումներ
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Գիվարս, Գիվերս, Գիրվազ Ներքին, Գվարս, Գվարս Ներքին, Գուվարս, Կվարս, Կրվարս, Կիվարս, Կվառաց ավան, Կվարս Ներքին։
Պատմություն
Ավանդության համաձայն հնդիկ իշխան Դեմետրե և Գիսանե եղբայրները իրենց թագավորից հալածվելով գալիս են Հայաստան` Վաղարշակ Ա թագավորի մոտ։ Վաղարշակը նրանց տալիս է Տարոնի իշխանությունը։ Իշխանների սպանվելուց հետո իշխանությունն անցնում է վերջիններիս 3 որդիներին, որոնք իրենց անուններով` Կվառս (Կուարս), Մեղտի և Հոռյան, շինում են երեք ավան։
Բնակչություն
Ըստ Հոհվ. Մամիկոնյանի Կվարսը եղել է բազմամարդ ավան և ունեցել է 3012 ծուխ, 3700 հեծյալ և 150 հեծյալ զինվոր։
1880 թվականին ունեցել է 120 տուն՝ 1200 հայ բնակչով և 80 տուն քուրդ բնակիչ։ XX դարի սկզբին ուներ 100 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։ Գյուղի բնակչությունը բռնագաղթի է ենթարկվել 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Կվարսն ուներ եկեղեցի և վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Իրավաբան
Իրավաբան (Jurist, Jurist), իրավական փորձագետ, իրավաբանորեն գիտություն, գործնական գործիչ իրավունքի ոլորտում։
Իրավաբանական մասնագիտություններ
«Իրավաբան» հասկացությունը միավորում է բոլոր այն մարդկանց, ովքեր զբաղվում են տարբեր մասնագիտական իրավական գործունեությամբ-դատավորներ, դատախազներ, քննիչներ, իրավաբաններ, նոտարներ, իրավաբաններ կազմակերպություններում, իրավաբաններ, որոնք զբաղվում են մասնավոր գործունեությամբ և ուրիշների։
Ռուսաստան
Ռուսաստանի Դաշնությունում իրավաբան կարող է լինել այն անձը, որը ստացել է միջին կամ բարձրագույն մասնագիտական իրավաբանական կրթություն։ Իրավաբանը կարող է ցուցաբերել իրավական օգնություն և ծառայություններ քրեական, քաղաքացիական, հարկային, աշխատանքային, ընտանեկան, ժառանգական, բնակարանային, կորպորատիվ, վարչական և այլ գործերով իրավունքի ոլորտում ։ Իրավապաշտպանի կարգավիճակը անհրաժեշտ է միայն փաստաբանի համար քրեական գործով պաշտպանություն իրականացնելիս։ Ռազմական փաստաբան` սպա ռազմական-իրավական հաշվառման մասնագիտությամբ։ Ռուսաստանի Զինված Ուժերում ռազմական իրավաբանները փոխարինվում են զինվորական դատախազության մարմիններում, ռազմական դատարաններում, ռազմական արդարադատության մարմիններում (ռազմա-իրավաբանական ծառայության միությունները, միավորումները և զորամասերը), ռազմական ВУЗов պրոֆեսորական-ուսուցչական կազմի մեջ ։ Ռազմական իրավաբանների համար կարգվել են ռազմական կոչումներ «արդարադատություն» նախածանցով, օրինակ` «Արդարության կապիտան»։ Ներկայումս զինվորական ծառայության ինստիտուտը պահպանվում է Ռուսաստանի Դաշնության քննչական կոմիտեի զինվորական դատախազությունում և ռազմական հետաքննության մարմիններում։
Մասնագիտական տոն
Շատ երկրներում կան փաստաբանների մասնագիտական տոներ։ Օրինակ` Ռուսաստանում 2008 թվականից ստեղծվել է «Իրավաբանների օր» դեկտեմբերի 3-ին։ Կան նաև փաստաբանների որոշ կատեգորիայի տոներ։
Գրականություն
Նաչաև Վ. Մ.,. Իրավագիտություն // Բրոքկաուզի և Էֆրոնի հանրագիտարանային բառարան` 86 տ. (82 տ. և 4 մաս)- Սանկտ Պետերբուրգ, 1890-1907։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրավաբանական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Իրավաբանություն
(2318) Լյուբարսկի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,251815 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9547 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,549 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1234,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291679 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,6° անկյուն։
Աբրահամ Խտշյան
Աբրահամ Խտշյան (1905 - ), հայ դերասան։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ Երիտասարդ հասակից նվիրվել է բեմական ասպարեզին։ 1940-ականների վերջերից խաղացել է Ա. Մատաթյանի «Ստուդիո» խմբում։ Նկատելի դեր է կատարել պոլսահայ թատրոնի վերականգնման գործում։ Եղել է Պոլսի հայ «Եևտասարդաց» թատերախմբի ստեղծողներից, որի ռեժիսորը սկզբում եղել է Մատաթյանը։
Լավագույն դերերից են՝ Կույր Վանական («Հին աստվածներ»), Թովմաս Բեկըտ («Տրիլբի»), Ագրիպաս («Չարշըրը Արթին աղա»), Սաղաթել («Պատվի համար») և այլն ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:1905 ծնունդներ Կատեգորիա:Ստամբուլ քաղաքում ծնվածներ
Պետրովկա (Խլեբորոբնոյե գյուղական համայնք)
Պետրովկա (Петровка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Խլեբորոբնոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սերգեյ Բուզուլուկով
Սերգեյ Բուզուլուկով (Бузулуков Сергей Александрович, ), խորհրդային գեղանկարիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի մայիսի 9-ին, Սարատովում։ 1941-1947 թվականներին սովորել է Սարատովի գեղարվեստական ուսումնարանում, իսկ 1947-1953 թվականներին սովորել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում։ Սովորել է Պյոտր Բելոուսովի, Իվան Ստեպաշկինի և Ալեքսանդր Զայցևի մոտ։ Ավարտել է ինստիտուտը Բորիս Իոգանսոնի արվեստանոցում` որակավորված գեղանկարչի կոչումով։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Վլադիմիր Մայակովսկու ելույթը գործարանում» նկարը ։
Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին ։ Կռվել է Բելառուսի առաջին ճակատում, եղել է կրտսեր լեյտենանտ։ Ծանր վիրավորվել է ։ 1951 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ և թեմատիկ կոմպոզիցիաներ։ Նրա ստեղծագործություններից են «Պուգաչովը Սարատովում» (1951 թվական), «Գարունը Վոլգայում» (1954 թվական), «Նկարիչ Ի. Շչեգլովայի դիմանկարը» (1956 թվական), «Վլադիմիր Մայակովսկի», «Սմոլնի` Հոկտեմբերի շտաբ» (երկուսն էլ` 1957 թվական), «Բոլշևիկ» ցեմենտի գործարան» , «Կավարտվեն մենամարտերը» (երկուսն էլ` 1960 թվական), «Խաղաղ աշխատանքին» (1961 թվական), «Վլադիմիր Մայակովսկու դիմանկարը» (1962 թվական), «Լենինգրադ. 1941 թվական» (1964 թվական), «Աշխարհազորականները», «Ցեմենտի գործարանը Վոլսկում» (1960-ական թվականներ) և այլ նկարներ։
Մահացել է 1978 թվականին, Լենինգրադում։
Սերգեյ Բուզուլուկովի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսաստանի և արտասահմանյան երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Նավահանգիստ
Նավահանգիստ, ափի տեղամաս՝ դրան հարող ջրային տարածությամբ, կառույցների ու հարմարանքների համալիրով, որը նախատեսված է նավերի կայանման, սպասարկման, բեռնման-բեռնաթափման և այլ գործողությունների համար։ Տարբերում են ծովային (սպասարկում է ծովային նավագնացությունը) և գետային (ներքին ջրային ուղիների) նավահանգիստներ։ Հիմնական տարրերն են աքվատորիան (ջրային մաս) և տարածքը (ափամաս)։
Աքվատորիա
Աքվատորիայի կազմի մեջ սովորաբար մտնում են նավահանգստի ջրային մատույցները, խարսխակայանները և ներքին ջրավազանները։ Ջրային մատույցները կարող են լինել բնական (ծովի կամ գետի տեղամաս) և արհեստական (նավահանգիստները․ բնական խորությունների հետ կապող առբերիչ ջրանցքների հարմարանքով)։
Խարսխակայան
Խարսխակայանները աքվատորիայի ուժեղ ալեկոծումներից պաշտպանված տեղամասերն են, որտեղ նավերը խարիսխ ձգած կարող են կանգնել կառամատույց մտնելու կամ նավահանգստից դուրս գալու թույլտվության սպասելիս։
Ներքին ջրավազաններ
Ներքին ջրավազանները (երբեմն անվանում են նավակայաններ կամ նավահանգստային ջրավազաններ) նախատեսված են կառամատույցներում նավերի կայանման համար։ Նավարկելի ուղեգիծը սարքավորվում է նավարկման իրադրությունը ցույց տվող նշաններով։ Նավահանգստի տարածքը ընդգրկում է նավահանգստի ցամաքային մատույցները (երկաթուղիներ, ավտոմոբիլային ճանապարհներ, տրանսպորտային խողովակաշարեր), կառամատույցի գիծը հարող մերձկորդոնային մասը (որտեղ տեղավորվում են, այսպես կոչված, մերձկորդոնային երկաթուղագծերն ու ավտոմոբիլային կառանցները, բեռնավորման սարքավորումներն ու մեխանիզմները, պահեստները, բեռների կարճատև պահման հարթակները, ուղևորակայանը), ետնամասը (սովորաբար զբաղեցնում են ներնավահանգստային երկաթուղիները, ավտոմոբիլային ճանապարհները, բեռների երկարատև պահման պահեստները, նավահանգստի օժանդակ ձեռնարկությունները, ծառայողական և ադմինիստրատիվ շենքերը)։
Նավահանգստի տեխնիկական բնութագրեր
Նավահանգստի հիմնական տեխնիկական բնութագրերն են խորությունը կառամատույցի մոտ, կառամատույցի գծի երկարությունը և նավահանգստի տարածքի նշագիծը։ Ժամանակակից ծովային նավահանգիստներում չորաբեռների նավերի համար կառամատույցի մոտ խորությունը 10-15 մ է, նավթատար նավերի համար՝ 15-20 մ։ Կառամատույցների թիվը բեռների յուրաքանչյուր կատեգորիայի համար որոշվում է առանձին։ Նավահանգստի տարածքի կորդոնամերձ մասի նշագիծը, որպես կանոն, հաստատուն է, որը հեշտացնում է երկաթուղային տրանսպորտի շարժումը։ Նավահանգստի պլանը (նրա բոլոր մասերի ընդհանուր, շաղկապված տեղադրումը) կազմվում է՝ հաշվի առնելով ռելիեֆը, օդերևութաբանական, հիդրոլոգիական ու տեղական այլ պայմանները, և համաձայնեցվում է նավահանգստին հարող քաղաքի պլանի հետ։ Այսպես, օրինակ, նավահանգիստը չպետք է քաղաքը «կտրի» ծովից և միաժամանակ քաղաքն ազատ տարածություն պիտի ունենա՝ նավահանգստի հետագա զարգացման համար։ Մարդատար հատվածը, որպես կանոն, տեղադրում է քաղաքի կենտրոնական մասին մոտ և պետք է ապահովի քաղաքային տրանսպորտի հարմար մուտքը ծովային (կամ գետային) կայարան։ Կառամատույցի գծերը կարող են տեղադրվել ճակատային (ափի երկայնքով), ծովապատնեշների երկայնքով, պիրսերում, ինչպես նաև ափի ներքին ջրավազանների երկայնքով։ Նավահանգստի հիմնական տրանսպորտատնտեսական բնութագրերն են բեռնաշրջանառությունը, թողունակությունը, նավաշրջանառությունը։
Ժամանակակից նավահանգիստների դասակարգում
Ծովային նավահանգիստները հիմնականում լինում են քաղաքացիական (առևտրական, ձկնորսական) և ռազմական։ Առևտրական նավահանգիստները սովորաբար ծառայում են որպես սկզբնակետ՝ բեռները ծովային ուղիներով արտասահման ուղարկելու (էքսպորտ) և ստանալու (իմպորտ), ինչպես նաև մի երկրի նավահանգիստների միջև բեռներ փոխադրելու (մերձափնյա նավագնացության) համար։ Առևտրական նավահանգիստները լինում են ընդհանուր նշանակության (միջազգային առևտրի խոշոր նավահանգիստներ՝ Սանկտ Պետերբուրգ, Վլադիվոստոկ, Լոնդոն, Մարսել, Նյու Յորք և այլն), որոնք կատարում են տարբեր բեռնային գործողություններ և մասնագիտացված՝ նախատեսված միատեսակ բեռնային գործողությունների համար։ Մասնագիտացված են նաև մարդատար նավահանգիստները (Յալթա, Սոչի), որոնց համար բեռնային գործողություններն ունեն երկրորդական նշանակություն։ Ծովային նավահանգիստների հատուկ տեսակ են ծովային կայարանները, որոնք անցնող նավերին մատակարարում են վառելիք, խմելու ջուր, պարեն։
Ձկնորսական նավահանգիստներ
Ձկնորսական նավահանգիստները (օրինակ, Կալինինգրադի, Մուրմանսկի) ձկնորսական նավատորմի բազաներ են, այնտեղ պահեստսառնարաններից բացի, երբեմն տեղավորվում են ձկնամշակման ձեռնարկություններ։
Ապաստարան նավահանգիստներ
Ապաստարան նավահանգիստները խարսխակայաններ են, որտեղ փոթորիկների ժամանակ մերձափնյա նավարկության նավերը, ձկնորսանավերը, երկկայմ առագաստանավերը, մոտորավոր միակայմանավերը կարող են խարիսխ ձգել կամ կանգնել հատուկ տակառների վրա։ Ապաստարան նավահանգիստներում սովորաբար կան նավանորոգման արհեստանոցներ և նավամբարձիչ միջոցներ՝ վնասված նավերին օգնություն ցույց տալու համար։
Ռազմական նավահանգիստներ
Ռազմական նավահանգիստները ծառայում են ռազմական նավատորմի նավերի միավորումների խարսխման համար և ռազմածովային բազաների բաղկացուցիչ մասերն են։
Նավահանգիստներ` ըստ տեղադրման դիրքի
Արխանգելսկ, Համբուրգ և այլ նավահանգիստներ), ծովալճակի (օրինակ, Իլյիչովսկ՝ նավահանգիստ Օդեսայի մոտ, Իրանի Էնգելի նավահանգիստ), ափային (օրինակ, Մարսելի, Օդեսայի, Սևաստոպոլի, Վլադիվոստոկի, Ռիո դե ժանեյրոյի և այլն) և ներքին (օրինակ, Խերսոնի, Նիկոլաևի, Ռուանի և այլն)։
Նավահանգիստներ` ըստ տրանսպորտային նշանակության
Ըստ տրանսպորտային նշանակության՝ տարբերում են համաշխարհային (համաշխարհային առևտրի կենտրոններ), միջազգային (տարբեր երկրների միջև բեռնափոխանակությունն ապահովող), տեղական (մերձափնյա նավագնացության կամ էլ փոքր նավերի պատսպարման համար)։
Գետային նավահանգիստներ
Գետային նավահանգիստները ըստ նշանակության լինում են ընդհանուր, հատուկ, նախակայաններ, ապաստարան նավահանգիստներ։ Ըստ տեղադրման տարբերում են ազատ գետերի, նավարկելի ջրանցքների, ջրամբարների և լճերի մոտ տեղադրված նավահանգիստներ (վերջին երկուսը նման են ծովային նավահանգիստներին)։ Ծովային և գետային նավահանգիստների հիմնական տարրերը, հիդրոտեխնիկական կառույցները և տեխնիկական բնութագրերը նույնն են։
Նավահանգիստները հին աշխարհում
Նավահանգիստներ կառուցել են դեռևս հին դարերում։ Հայտնի են Կրետե կղզու (մ․ թ․ ա․ 3400 թվականին)՝ Մեսարա քաղաքի մոտ, Միջերկրական ծովի՝ Սիդոն և Տյուրոս քաղաքների մոտ կառուցված ծովային նավահանգիստները։ Հռոմեական կայսրության շրջանում նավահանգիստներ հիմնադրվեցին Սիցիլիա և Սարդինիա կղզիներում։ Միջին դարերում խոշոր նավահանգիստներ կառուցվեցին Նիդերլանդներում, Իսպանիայում, ավելի ուշ՝ Անգլիայում։ ԽՍՀՄ տարածքում առաջին նավահանգիստները կառուցվել են 11—12-րդ դարերի, այժմյան Տալլին և Ռիգա քաղաքների տեղերում։ Մի շարք խոշոր նավահանգիստներ (Տագանրոգի, Պետրովսկի՝ այժմ Մախաչկալայի, Պետերբուրգի՝ այժմ Լենինգրադի, Կրոնշտադտի, Կամչատկայի Պետրոպավլովսկի) կառուցվել են Պետրոս Առաջինի օրոք։ Նավահանգիստների կառուցումը (ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ մյուս երկրներում) որոշակի զարգացում է ստացել 19 դարի սկզբից։
Կատեգորիա:Նավեր Կատեգորիա:Ծոցեր
Ամնիոտներ
Ամնիոտներ (լատ․՝ Amniota) չորքոտանիների կլադ, որը բնութագրվում է սաղմնային թաղանթների առկայությամբ։ Առաջին ամնիոտներն առաջացել են քարածխային ժամանակաշրջանում՝ մոտ 320 միլիոն տարի առաջ ։ Խումբը մտնում է տետրապոդների գերդասակարգի մեջ և բաժանված է երկու դուստր կլադների՝ սաուրոպսիդներ (սողուններ և թռչուններ) և սինապսիդներ (կաթնասուններ և անհետացած հարազատներ)։ [[Image:Anatomy of an amiotic egg.svg|thumb|left|250px|Ամնիոտիկ ձվի անատոմիա` 1. Ձվի կճեպ
2. Արտաքին թաղանթ
3. Ներքին թաղանթ
4. Հալազա
5. Արտաքին սպիտակուց
6. Ներքին սպիտակուց
7. Վիթելին ներբաններ
8. Պանդերի միջուկ
9. Հերմինալ սկավառակ
10. Դեղնուց
11. Սպիտակուց
12. Ներքին սպիտակուց
13. Հալազա
14. Օդային բջիջ
15. Կուտիկուլ]]
Մորֆոլոգիա և ֆիզիոլոգիա
Բոլոր ամնիոտներն ունեն ներքին բեղմնավորման հնարավորություն (ի տարբերություն անամնիայի, որոնք ունեն կամ արտաքին կամ ներքին բեղմնավորման հնարավորություններ)։ Այս տեսակների վերարտադրությունը սովորաբար տեղի է ունենում ցամաքում․ միայն մի քանի տեսակներ (ինչպես կետանմանները) վերադարձել են ջրում բազմացմանը։ Ամնիոտների սաղմնային զարգացման ընթացքում զարգանում են երկու սաղմնային թաղանթ՝ ամնիոնը և սերոզը, որոնք կազմում են ամնիոտիկ խոռոչը, որտեղից էլ առաջացել է տաքսոնի անվանումը (անվանումն առաջին անգամ օգտագործել է գերմանացի բնագետ՝ Գ. Հեկկելը 1866 թվականին)։
Ամնիոտիկ խոռոչը լցված է հեղուկով, իսկ սաղմը՝ փոքր ջրամբար է հիշեցնում, որի շրջակա միջավայրի պայմանները համեմատաբար հաստատուն են։ Էվոլյուցիոն սաղմնային թաղանթների էվոլյուցիան հնարավորություն է տվել սաղմի զարգացումը օդում իրականացնելու հնարավորություն ստեղծելու համար։
Ամնիոնին զուգահեռ սաղմնային միզապարկը՝ ալանտոիսը, առաջանում է սաղմի հետին աղիքի փորային պատից՝ հեղուկ նյութափոխանակության արտադրանք հավաքելու համար։ Ալանտոիսի պատերը հարուստ են արյունատար անոթներով, որոնց միջոցով տեղի է ունենում գազափոխանակություն։
Ամնիոտների մեծ մասը բնորոշ ձվեր է դնում։ Միևնույն ժամանակ, ձկների և երկկենցաղների ձվերի դոնդողանման թաղանթը ամնիոտների մեջ փոխարինվում է մագաղաթանման կեղևով, որի միջով օդը կարող է ազատ թափանցել, նման ձվերը հարուստ են դեղնուցով (պոլիլեցիտալ)։ Բացառություն են կազմում մի քանի թեփուկավոր, անհետացած իխտիոզավրեր և պլեզիոզավրեր, իսկ կաթնասուններից՝ մարսուալները և պլասենտալներն որոնց խմբերին բնորոշ է ծննդաբերությունը։ Այս տեսակների ձվերը դեղնուց չեն պարունակում (այսինքն՝ ալեցիտալ են)։ Համապատասխանաբար, ամնիոտների զարգացումը տիպիկ ցամաքային ձևի է տեղի ունենում կամ ձվի մեջ կամ արգանդում սաղմնային թաղանթների պաշտպանության տակ, իսկ ջրային թրթուրների (շերեփուկ) փուլը իսպառ բացակայում է։
Ներքին դասակարգում
Ժամանակակից սաուրոպսիդները ներկայացված են լեպիդոզավրերով (հատերիա, մողեսներ, օձեր), կրիաներով, կոկորդիլոսներով և թռչուններով։ Առաջին երեք տաքսոնները պատկանում են սողունների պարաֆիլետիկ դասին։ Կլադիստական դասակարգման կողմնակիցները, որոնք մերժում են պարաֆիլետիկ տաքսոնները կա՛մ ընդհանրապես չեն առանձնացնում սողուններին տաքսոններից, կա՛մ էլ թռչուններին դասակարգում են այդ կազմի մեջ. դրանով իսկ արդյունքում ստացված կլադը դարձնելով սաուրոպսիդին համարժեք (ամբողջական կամ հավասարացնում են ժամանակակից տաքսոնների մակարդակին)։
Ներկայումս սինապսիդներին, որպես կանոն, համարում են կաթնասուններ և դրանց ցողունային խմբին՝ անհետացած տաքսոններին, որոնք ավելի մոտ են կաթնասուններին, քան սաուրոպսիդներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քորդավորներ
Սինյավա (գյուղ, Ռոմանովսկի շրջան)
Սինյավա (Синява), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սինյավա գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 30,6 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,78 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շախմատային օլիմպիադա 1980
24-րդ շախմատային օլիմպիադան կայացել է 1980 թ. նոյեմբերի 20-ից դեկտեմբերի 6-ը Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայում։
Չնայած, որ Մալթայի շախմատի ֆեդերացիան այնքան էլ մեծ չէ (200 անդամ) և չունի առանձնահատուկ շախմատային ավանդույթներ, Շախմատի միջազգային ֆեդերացիան ստիպված էր ընդունելու Մալթայի առաջարկն այն դեպքում, երբ այլ հավակնորդներ չկային։
Կազմակերպում
Մալթայի շախմատի ֆեդերացիան (նախագահ՝ Ժ. Պիսսանո-Ռոսսի) ստիպված եղավ լուծելու բավական բարդ կազմակերպական խնդիրներ, քանի որ մասնակից թիմերի քանակը ռեկորդային էր։ Այս հարցում օգնություն ցուցաբերեցին շատ երկրների շախմատի ֆեդերացիաներ. Անգլիան տրամադրեց շախմատային ռեկվիզիտ, տեխնիկական ղեկավարի, նաև մի քանի մրցավարների Հարրի Գոլոմբեկի գլխավորությամբ։ Մրցավարների բավական մեծ խումբ ուղարկեցին Հարավսլավիայի, ԽՍՀՄ-ի, Հունգարիայի, Ավստրիայի և այլ երկրների շախմատային ֆեդերացիաներ։ Մեծաքանակ մրցավարական մի խումբ գլխավորում էր Լոթար Շմիդը (ԳՖՀ)։ Տղամարդկանց մրցաշարում Շմիդի տեղակալներն էին Լև Աբրամովը (ԽՍՀՄ), Հարրի Գոլոմբեկը և Վլադիսլավ Լիտմանովիչը (Լեհաստան)։
Մրցությունն անցկացվում էր Միջերկրածովյան կոնֆերանս-սրահում։ Խաղային սրահը իրենից ներկայացնում էր մի պատկերասրահ, որի երկարությունը 180 մետր էր, իսկ լայնությունը՝ 12 մետր։ Պատերի երկու կողմում տեղադրված էին 227 շախմատային սեղաններ, կենտրոնում հանդիսատեսների համար առանձնացված էր երեքմետրանոց միջանցք։ Օլիմպիադայի մշակութային կենտրոնում կազմակերպվեց շախմատային գրականության ցուցահանդես-վաճառք։
Շախմատիստները տեղավորվեցին տարբեր փոքրիկ բնակավայրերի հյուրանոցներում։ Անլուծելի խնդիր էր մնում տրանսպորտը, որը կմիացներ մասնակիցների բնակության վայրը մրցության անցկացման վայրին։ Մրցության մեջ տեղ գտան մասնակիցների հաճախակի ուշացումները մրցաշարերին։ Մի քանի թիմեր ստիպված եղան հրաժարվել կազմակերպիչների ծառայություններից և իրենց հաշվին տեղավորվել ավելի հարմարավետ հյուրանոցներում։
Թիմերի կազմեր
ԽՍՀՄ թիմը ամբողջապես ելույթ ունեցավ գրոսմայստերական կազմով, որը գլխավորում էր աշխարհի չեմպիոն Անատոլի Կարպովը։ Հունգարիայի և Հարավսլավիայի կազմերում կային 5 գրոսմայստերներ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Չեխոսլովակիայի կազմերում՝ 4 գրոսմայստեր։ ԽՍՀՄ թիմի կազմում հանդես չեկան Տիգրան Պետրոսյանը, Բորիս Սպասկին։ Վիրջինյան Կղզիների (ԱՄՆ) կազմում 2-րդ խաղատախտակին խաղում էր 10 ամյա Յարեցկին, ով ամենաերիտասարդ մասնակիցն էր օլիմպիադաների պատմության մեջ։
Մրցակարգ
Նոյեմբերի 20-ին թիմերի ավագների ներկայությամբ գլխավոր մրցավարը հայտարարեց մրցակարգի մասին. կանանց և տղամարդկանց մրցաշարերը անցկացվելու են 14 տուրերով, 3 հանգստյան օրով։ Վիճակահանությունն անցկացվում էր համակարգչով։ Ուժեղագույն հավաքականների միջին վարկանիշը ներկայացվում էր այսպես (փակագծերում նշված է թիմերի զբաղեցրած տեղերը օլիմպիադայում).
1. ԽՍՀՄ — 2666 (1); 2. Հունգարիա — 2593 (2); 3. Հարավսլավիա −2541 (3); 4. Հոլանդիա — 2533 (10); 5. Չեխոսլովակիա — 2530 (5); 6. Անգլիա — 2520 (6); 7. ԱՄՆ — 2519 (4); 8. Ռումինիա — 2503 (11); 9. Իսրայել — 2474 (8); 10. Շվեդիա — 2473 (12); 11. Բուլղարիա — 2470 (19); 12. Կուբա — 2468 (13).
Մրցաշարային աղյուսակ
Մրցաշարի գլխավոր ֆավորիտը համարվում էր ԽՍՀՄ հավաքականը։ Բարձր էին գնահատվում հունգարացիների հնարավորությունները։ 3-րդ տեղի համար հավակնորդ էին համարվում Հարավսլավիայի և Անգլիայի թիմերը։ Արդյունքում ԽՍՀՄ և Հունգարիայի հավաքականները ցույց տվեցին միևնույն արդյունքը։ Պատմության մեջ օլիմպիադան առանձնացավ նրանով, որ հաղթողը որոշվեց Բուխհոլցի գործակիցների աղյուսակով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1980 սպորտում
Ազգային մարզադաշտ (Սանտյագո)
Ազգային մարզադաշտ «Խուլիո Մարտինես Պրադանոս» կամ «Նասիոն դե Չիլի», Սանտիագո ազգային մարզադաշտ, Չիլի։ Չիլիի ամենամեծ մարզադաշտը, 63.649 հանդիսատեսի հզորությամբ, հանդիսանում է մեծ սպորտային համալիր, որը ներառում է թենիսի կորտեր, լողավազաններ և ժամանակակից մարզադահլիճ։ Դա Համաշխարհային համալսարանի Չիլիի և Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքականների տան խաղերի անցկացման վայրն է։ 2008 թվականին մարզադաշտը կոչվեց Չիլիի ֆուտբոլի մեկնաբան Խուլիո Մարտինես Պրադանոսի անունով։
Արենայում 1962 թվականին ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հանդիպումներ էին, այդ թվում` եզրափակիչ։
Պատմություն
Մարզադաշտը 1973 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին օգտագործվել է Ավգուստո Պինոչետի 40 000 ձերբակալված հակառակորդների ռազմական ռեժիմի ժամանակ։ Մարզադաշտի դաշտում եղել են տղամարդիկ, կանայք, լողավազանների և հարակից շենքերի դարակասենյակներում, հարցաքննություններ են անցկացվել ավտոճանապարհի վրա։
Մինչդեռ, 1940-ականների երկրորդ կեսին, երբ մարզադաշտը օգտագործվեց որպես համակենտրոնացման ճամբար, երբ Լատինական Ամերիկայի երկրներին արտագաղթի ալիքը ոչ միայն նացիստները սկսեցին ավերված Եվրոպայից։ НТС-ի անդամ Բորիս Միլլերը հայտարարել է, որ նրանք, ովքեր ցանկանում էին գալ Չիլի, տեղափոխվեցին այս մարզադաշտը, որտեղ նրանք մի քանի ամիս անցկացրեցին, չսահմանելով իրենց ապագա ճակատագիրը։ Նրա խոսքով, այն ժամանակ երբ նա երիտասարդ էր, նա դուրս եկավ միջանցք, որտեղ նրան իսպաներենով կանչեց ինչ-որ մարդ։ Ի պատասխան դրան, Միլլերը, ամուսնանում է չիլիացի գործարարի հետ և փախչում։ Հետո հետևում էին Չիլիի ժողովրդին, բայց չէին հեռանում։ Միլլերի խոսքերով, մարդը հայտնվել է Ներգաղթի հարցերով նախարար։  Այս միջադեպից հետո մարզադաշտի բոլոր մարդիկ վերջնականապես կարգավորվեցին։
Մարզադաշտը, որը հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի անցկացման համար և մեկն էր այն չորս մարզադաշտերի աշխարհի առաջնության 1962 թվականին ընդունելով իր դաշտում բացման խաղը, քառորդ եզրափակիչ, կիսաեզրափակիչ, երրորդ տեղի համար խաղը և եզրափակիչը։ Այս մարզադաշտում Չիլիի ազգային թիմը հասել է մեծ իր հաջողության, աշխարհի առաջնություններում հաղթելով, 1962 թվականի հունիսի 16-ին  հավաքականը Հարավսլավիային հաղթել է 1-0 հաշվով։ Այսօր Նացիոնալն հանդիսանում է ազգային հավաքականի գլխավոր մարզադաշտ և «Ունիվերսիդադ դե Չիլի» ակումբի համար։ Նաև այստեղ անցկացվում են քաղաքական ցույցերը, տոնակատարությունն և բարեգործական միջոցառումները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Չիլիում