cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նորագույն շրջանի հայկական կինո
Գործունեությունը
Հայկական կինոյի ավանդական հիմքի վրա ստեղծվել են Դավիթ Սաֆարյանի «Կորսված դրախտ» (1991 թվական), Սերգեյ Իսրայելյանի «Պատանդներ» (1991 թվական), Առնոլդ Աղաբաբյանի «Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո» (1992 թվական), Արման Մանարյանի «Ընկեր Փանջունի» (1992 թվական), Դմիտրի Կեսայանցի «Անիծվածները» (1991 թվական) և «Աղետ» (1993 թվական), Ալեքսանդր Քաջվորյանի «Հին աստվածներ» (1993 թվական), Ալբերտ Մկրտչյանի «Ուրախ ավտոբուս» (2000 թվական) և այլ ֆիլմեր։
Կատեգորիա:Կինոարվեստ Կատեգորիա:Կինոարվեստի պատմություն Կատեգորիա:Հայկական կինեմատոգրաֆիա Կատեգորիա:Կինոարտադրություն
Նոգինսկ-9
Նոգինսկ-9 (Ногинск-9), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9000 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Իգնաշկինո (այլ կիրառումներ)
Իգնաշկինո, կարող է վերաբերել՝
Ասորական փոխառությունները հայերենում
Ասորական փոխառություններ, հայերենի` ասորերենից փոխառյալ բառերը։
Գրաբարի և միջին հայերենի կատարած 205 ասորական փոխառություններից ժամանակակից հայերենում գործածվում են շուրջ 45 %-ը` 90 բառ։
Ասորերենից փոխառյալ բառերն են՝ աբեղա, ագուգա (փողրակ), առնետ, աքսոր, բուրգ, գուբ, գուռ, գուլպա, դար (հարյուրամյակ), զույգ, զուրկ, թարգման, թոհ ու բոհ, լավաշ, լոշ (լոշտակ բույս), լումա, խանձարուր, խանութ, խարտել, խավիծ, խլուրդ, խմոր, ծարիր, ծնծղա, ծոթոր (բույս), ծոմ, ծրար, կաթսա, կասկարա, կատու, կացին, կաքավ, կեղև, կթղա (բաժակ), կողով, կոմս, կուղբ (ջրշուն), կուպր, հազար (բույս), հաշիվ, հեգ (հեգել), հեթանոս, հրեա, ձեթ, ձյութ, ղեկ, մագաղաթ, մախաթ, մակաղել, մամոնտ, մանանա, մանգաղ, մանիշակ, մաշկ, մարսել, մաքս, մտրակ, նաշիե, շաբաթ, շալակ, շամփուր, շավիղ, շեղբ (դանակի), շերաս (շերամ), շեփոր, շեք, շղթա, շպար, շուկա, շուշան, պողոտա, ջայլամ, սատանա, սափրել, սյուք, սկահ (բաժակ), սվին, սուսեր, սուսր (կարմիր ներկ), սպեղանի, տառապել, տերև, տղա, ցամաք, ուրբաթ, փարատել, փիլիսոփա, փրկել, քահանա, քանքար, քարոզ, քնար, քուրա, քուրմ:
Հիշյալ բառերի մեջ կան միջնորդավորված՝ անուղղակի փոխառություներ, որոնց սկզբնաղբյուրն ասորերենը չէ, օրինակ՝ փիլիսոփա, պողոտա, կեղև, հեթանոս։
Ասորերենից կատարված փոխառությունների մեծ մասը կատարվել են մ.թ. 2-5-րդ դարերում։ Հինգերորդ դարից հետո կատարված փոխառությունները շատ քիչ են։ Ուշ շրջանում կատարված փոխառությունների առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք չեն ենթարկվել հին շրջանի հնչյունական օրենքներին։ Ավելի ուշ շրջանի ասորական փոխառություններից են ժամանակակից հայերենում լայն գործածություն ունեցող մանիշակ, մախաթ, շուկա, գուլպա բառերը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայերենի բառապաշար Կատեգորիա:Ասորիներ
Գալագանովկա (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Գալագանովկա (Галаганівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գալագանովկա գյուղում բնակվում էր 560 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,924 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աչառի ծմակ
Աչառի ծմակ, լեռ Ադրբեջանի Դաշկեսանի շրջանում, Թարգմանչաց վանքի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Արթիգապատի դաշտ
Արթիգապատ, Արդօվա, Արթիգօվա, Արթիօվա, Արթօվա, Արտիկօվա, Արտօվա, Որթոգապատ, Որթոքապատ, դաշտ (հովիտ) Սեբաստիայի գավառամ, Թոկատի և Սեբաստիայի միջև, Ալիս գետի հովտում։ Ընդարձակ ռւ հարթ դաշտ, հայանի էր ցորենի մշակությամբ։ XIX դարի վերջին այստեղ կային 100 զյուղեր, վեցը (Չիֆթլիք, Գետաղաց, Քարվանսարա, Ցարթմըշ, Պոլիս, Թախթիրզա)՝ հայաբնակ։ Դաշտն ունի համանուն ավան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սիվասի մարզի հարթավայրեր
Իգնատկովո (այլ կիրառումներ)
Իգնատկովո, կարող է վերաբերել՝
Քենեթ Ֆարիդ
Քենեթ Բերնարդ Ֆարիդ Լյուիս (անգլ.՝ Kenneth Bernard Faried Lewis, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, ծանր հարձակվող ։
Ծնվել է Նյուարկ քաղաքում (Նյու Ջերսի նահանգ)։ Հաճախել է Նյուարկի Տեխնոլոգիայի ավագ դպրոցը, որից հետո մարզական կրթաթոշակի առաջարկ է ստացել Մարիստի և Այոնայի քոլեջներից, սակայն նախընտրել է հանդես գալ Մորհեդի նահանգային համալսարանում (Կենտուկի նահանգ)։ Համալսարանի թիմում խաղացել է կենտրոնականի դիրքում։
Համալսարանի երրորդ տարում Ֆարիդը մասնակցության հայտ է ներկայացնում NBA-ի 2010 թվականի դրաֆթում, սակայն դիմումը ետ է վերցնում և վերադառնում համալսարանի հավաքական։ Ընտրվում է հաջորդ տարվա դրաֆթի առաջին ռաունդի 22-րդ ընտրությամբ՝ «Դենվեր Նագեթսի» կողմից։ Սկզբնական շրջանում Ֆարիդը չափազանց քիչ խաղաժամանակ էր ստանում թիմում, սակայն երբ վնասվածք են ստանում մի շարք առանցքային բասկետբոլիստներ, ներառյալ բրազիլացի կենտրոնական Նենեն, ակումբի ղեկավարությունը որոշում է շատացնել Ֆարիդի անցկացրած րոպեները։ Ցուցադրած լավ խաղի շնորհիվ, Ֆարիդը դառնում է թիմի մեկնարկային խաղացողը, իսկ ակումբի ղեկավարությունը 2012 թվականի մարտի 15-ին փոխանակում է Նենեին՝ Ջավալ Մաքգիի և Ռոնի Թուրիաֆի դիմաց։
Ֆարիդն իր խաղաոճի համար ստացել է Կենդանամարդ (Manimal) մականունը։
Անձնական
Ունի միասեռական մայր՝ Ուոդա Ֆարիդ անունով, ով 2007 թվականին իր զուգընկերու հետ մտել է քաղաքացիական ամուսնության մեջ։
Ունի հայր՝ Քենեթ Լյուիս անունով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 19 ծնունդներ
Բայրոնյան հերոս
Բայրոնյան հերոս, ռոմանտիկական հերոսի տիպ, որը գրավել է եվրոպական հասարակության երևակայությունը լորդ Բայրոնի «Չայլդ Հարոլդի ուխտագնացությունը» պոեմի (1812-1818) հրատարակումից հետո, որում առկա են ինքնակենսագրական մոտիվներ։ 1820-ական թվականների սահմանին հետագա զարգացում է ապրել Ջոն Պոլիդորիի «Վամպիրը» պատմվածքում, Չարլզ Ռոբերտ Մեթյուրինի «Մելմոթ թափառականը» վեպում, «Կորսարի»ի նման բայրոնյան պոեմներում։
Նկարագրություն
Ալեքսանդր Պուշկինը «Եվգենի Օնեգին» պոեմում հեգնել է նմանատիպ սյուժեների ժողովրդականությունը.
Պուշկինը պնդել է, որ 1816 թվականի «Ադոլֆ» վեպում ֆրանսիացի գրող «Կոնստանն առաջին անգամ է ներկայացրել այդ բնավորությունը, որը հետագայում ժողովրդականության է արժանացել լորդ Բայրոնի հանճարի շնորհիվ» ։ Իրականում իրենից և աշխարհից հիասթափված թափառականի նորամուտը եղել է Շատոբրիանի «Ռենե» կիսաինքնակենսագրական (1802) վիպակը, որն իր հերթին շարունակել է սեփական վշտերից հաճույք ստանալու սենտիմենտալիստական ավանդույթը, որը գալիս է Գյոթեի «Երիտասարդ Վերթերի տառապանքները» (1774) ստեղծագործությունից։ Ուշ շրջանի վիկտորյական գրականության բայրոնյան հերոսների օրինակներ են Հիտքլիֆն ու Ջեյն Էյրը Բրոնտե քույրերի վեպերից։ Բայրոնականության գծերով օժտված են նաև 19-րդ և 20-րդ դարերի բազմաթիվ արկածային վեպերի հերոսներ (օրինակ՝ Կոմս Մոնտե-Քրիստոն, կապիտան Նեմոն)։
Ռուս գրականության մեջ բայրոնյան հերոսին հատուկ է ռեֆլեքսիան. նա Համլետն ու Դոն Ժուանն է նույն մարդու մեջ։ Այդ տիպի հերոսներին հատուկ դեմոնիզմը լիակատար կերպով իր արտահայտությունն է գտել Լերմոնտովի «Դևում»։ Որպես բայրոնյան հերոս ռուս բանաստեղծների կողմից վերաիմաստավորվել է նաև հեռավոր կղզի աքսորված Նապոլեոնը ։ Եվգենի Օնեգինն ու Պեչորինը ներկայացնում են այդ տիպի հետագա զարգացումները ռուս հասարակության մեջ, այսինքն՝ ավելորդ մարդկանց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջորջ Բայրոն Կատեգորիա:Ռոմանտիզմ
Անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմա
Անապլաստիկ խոշոր բջիջների լիմֆոման ( ԱԽԲԼ ) քաղցկեղի տեսակ։ Դա ոչ-Հոջկինյան լիմֆոմայի մի տեսակ է, որն ընդգրկում է անոմալ T բջիջներ կամ զրոյական լիմֆոցիտներ ։ Տերմինը անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմայի (ԱԽԲԼ) տերմինը նույն անվան մեջ ներառում է առնվազն չորս տարբեր կլինիկաներ, որոնք հյուսվածաբանական քննություն ժամանակ դիտվում են մեծ պլեոմորֆ բջիջների առկայություն, որոնք արտահայտում CD30 և T-բջջային մարկերներ. ԱԽԲԼ-ների երկու տեսակ առկա են որպես համակարգային հիվանդություններ և համարվում են ագրեսիվ լիմֆոմաներ, մինչդեռ երկու տեսակը ներկայացված են որպես տեղայնացված հիվանդություն և կարող են զարգանալ տեղային մակարդակով։ Անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոման կապված է տարբեր տեսակի բժշկական իմպլանտների հետ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Կլինիկական արտահայտվածությունը համապատասխանում է ըստ ԱԽԲԼ տեսակին։ ԱԽԲԼ-ի ենթատիպերից երկուսը համակարգային լիմֆոմաներ են, այն պատճառով, որ նրանք սովորաբար առկա են մարմնի բազմաթիվ հատվածներում մեծացած ավիշային հանգույցների տեսքով կամ ավշային հանգույցներից դուրս (ուռուցքային) ուռուցքի տեսքով, ինչպես օրինակ դեպի ոսկր, աղիներ, մկաններ, լյարդ կամ փայծաղ։ Այս 2 ենթատեսակները սովորաբար ասոցացվում են քաշի կորստի, ջերմության և գիշերային քրտնարտադրության հետ և կարող են մահացու լինել, քիմիաթերապևտիկ բուժման բացակայության դեպքում ։ ԱԽԲԼ-ի երրորդ տիպը, այսպես կոչված, մաշկային ԱԽԲԼ-ն է, և այն ուռուցք է, որը տեղակայված է մաշկում՝ խոցերի տեսքով, որոնք կարող են երկար պահպանվել, կամ երբեմն կարող են ինքնաբերաբար հետ զարգանալ և հաճախ կրկնվել։ ԱԽԲԼ-ի այս տեսակը սովորաբար դրսևորվում է մարմնի տարբեր շրջաններում և կարող է տարածվել հարակից ավշային հանգույցների վրա, ինչպես օրինակ՝ անութային ավշային հանգույց, եթե ԱԽԲԼ-ն ներկայացված է բազկի վրա ։
ԱԽԲԼ-ի հազվադեպ ենթատեսակ հայտնաբերվում է այն կանանց մոտ, ովքեր ունեն սիլիկոնային կրծքագեղձի իմպլանտներ (պրոտեզներ)։ Սա հայտնի է որպես կրծքագեղձի իմպլանտի հետ ասոցացված անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմա կամ ԿԻԱ-ԱԽԲԼ։ Այն կարող է առաջանալ կրծքագեղձի վերականգնման արդյունքում՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի ախտորոշումից հետո կամ կոսմետիկ վիրաբուժության արդյունքում` օգտագործելով հյուսվածքային սիլիկոնային իմպլանտներ։  ԿԻԱ-ԱԽԲԼ-ի սկզբանե տեղի է ունենում իմպլանտը շրջապատող սպիի պատիճի մեջ պարունակվող հեղուկի մեջ, այլ ոչ թե հենց կրծքի հյուսվածքի մեջ։ Ուռուցքն ի սկզբանե դրսևորվում է կրծքագեղձի այտուցվածությամբ՝ իմպլանտի շուրջ հեղուկի կուտակման պատճառով։ Հիվանդությունը կարող է պրոգրեսվել՝ թափանցելով պատիճը շրջապատող հյուսվածքի մեջ և եթե չբուժվի, կարող է առաջանալ անութային ավիշ հանգույցների ախտահարման ։
Այն սովորաբար դրսևորվում է ուշ փուլերում և հաճախ կապված է համակարգային ախտանիշների հետ (« B ախտանիշներ »):
Պատճառները
ԱԽԲԼ- ի մի տեսակը կապված է իմպլանտների հետ։ Հյուսվածքային կրծքագեղձերի իմպլանտներն են առավել հաճախ հայտնաբերվում և հետազոտության ուշադրության կենտրոնում են, սակայն գրանցվել են նաև ոլոքային իմպլանտների, ատամնաբուժական իմպլանտների, ներարկման պորտային իմպլանտների, հետույքային իմպլանտների և ստամոքսային գոտու տեղադրման հետ կապված դեպքեր ։ Ամենաբարձր ռիսկը իհարկե պայմանավորված է հյուսվածքային իմպլանտներով ։
Հայտնի է, որ քրոնիկ բորբոքումն բերում է լիմֆոմայի առաջացման։ Ենթադրվում է, որ հյուսվածքային իմպլանտները շրջապատող բորբոքումն առաջացնում է T- բջիջների բազմացում և ակտիվացում ։
Ախտորոշում
ԱԽԲԼ- ի ախտորոշման համար անհրաժեշտ է ախտաբանի կողմից իրականացվող հետազոտություն՝ ցանկացած մեծացած ավշային հանգույցի կամ ցանկացած տուժած արտահանգուցային հյուսվածքի, որտեղ ուռուցք է հայտնաբերվել, ինչպես օրինակ՝ աղիները, լյարդը կամ ոսկորը համակարգային ԱԽԲԼ- ի դեպքերում։ Մաշկային ԱԽԲԼ- ի դեպքում խորհուրդ է տրվում մաշկի հատում, իսկ կրծքագեղձի իմպլանտի հետ ասոցացվող ԱԽԲԼ-ի ախտորոշման համար պահանջվում է կրծքագեղձի իմպլանտի շուրջ արտահոսքի ցիտոլոգիական հետազոտություն կամ իմպլանտի շուրջը եղած կրծքագեղձի պատիճի ամբողջական զննում ։
Դասակարգում
Նկարագրված են անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոման չորս ձևեր. Առաջնային համակարգային անապլաստիկ լիմֆոմա կինազ դրական(ԱԼԿ) ԱԽԲԼ, առաջնային համակարգային (ԱԼԿ) - բացասական ԱԽԲԼ, առաջնային մաշկային ԱԽԲԼ և կրծքագեղձի իմպլանտի հետ ասոցացված ԱԽԲԼ։
Դասակարգման ճանաչումը հաստատվում է պելոմորֆային կորիզներով և առատ ցիտոպլազմով խոշոր բջիջների հայտնաբերմամբ։ Ախտորոշման համար պահանջվում է նաև իմունոֆենոտիպային ապացույց, որ այդ բջիջները T լիմֆոցիտներ են, ինչպես օրինակ իմունոլոգիական մարկերների արտահայտությամբ՝ CD3 կամ CD4, իսկ CD30-ի արտահայտությունը պետք է լինի բոլոր նորագոյացող բջիջներում։ ԱԽԲԼ- ի 4 տեսակներից դուրս, համակարգային ԱԽԲԼ- ի ենթատեսակներից մեկն արտահայտում է սպիտակուցային անապլաստիկ լիմֆոմա կինազը (ԱԼԿ); ԱԽԲԼ- ի մյուս տեսակները չեն արտահայտում ԱԼԿ։
Հատկանշական բջիջները միջին չափի են և բնութագրվում մեծ քանակությամբ ցիտոպլազմայի առկայությամբ(որը կարող է լինել պարզ, ամֆոֆիլային կամ էոզինոֆիլային), երիկամի նման միջուկներով և հարկորիզայի էոզինոֆիլային հատվածով։ Պատահական կարող են բջիջներ հայտնաբերվել, որոնց կտրվածքի հարթությունը անցնում միջուկի միջով այնպես, որ թվում է, որ ցիտոպլազմի շրջանը պարփակված է օղակի մեջ; այդպիսի բջիջները կոչվում են «կարկանդակ» բջիջներ։
Հիստոլոգիական հետազոտության ընթացքում պետք է առկա լինեն հատկանշական բջիջներ։ Այնտեղ, որտեղ նրանք մեծ թվով առկա չեն, դրանք սովորաբար գտնվում են արյունատար անոթների շուրջ։ Մորֆոլոգիական տարբերակները ներառում են հետևյալ տեսակները.
Իմունոֆենոտիպ
Հատկանշական բջիջները (և իր տարբերակները) ցույց են տալիս CD30- ի համար իմունոդրականություն (նաև հայտնի է որպես Ki-1): Ճիշտ  դրականությունը պահանջում է բջջային թաղանթի ազդանշանի տեղայնացում կամ հարբջջային տարածքում(ցիտոպլազմիկ դրականությունը ոչ հատուկ է)։ Մեկ այլ օգտակար ցուցիչ, որն օգնում է տարբերակել այս ախտահարումը Հոջկինի լիմֆոմայից, կլաստերինն է ։ Նորագոյաց բջիջները ունեն գոլջի ներկման ձև (հետևաբար ՝  հարկորիզային ներկում), որը բնորոշ է այս լիմֆոմային։ Բջիջները, որպես կանոն, դրական են նաև T- բջիջների գծի մարկերների ենթաբազմության համար։ Այնուամենայնիվ, ինչպես T- բջջային այլ լիմֆոմաների դեպքում, դրանք սովորաբար բացասական են բոլոր T բջիջներին հատուկ  CD3 մարկերի համար։
Ժամանակ առ ժամանակ առկա է լինում զրոյական (ոչ T և ոչ B) բջիջների տեսակը։ Այս լիմֆոմաները ցույց են տալիս իմունդրականություն ԱԼԿ սպիտակուցի համար ՝ դեպքերի 70% -ում։ Դրանք, որպես կանոն, դրական են նաև EMA- ի համար։ Ի տարբերություն շատ բջջային անապլաստիկ CD30 դրական լիմֆոմաների, դրանք բացասական են Էբշտեյն Բարի վիրուսի մարկերների համար։
Մոլեկուլային կենսաբանություն
Դեպքերի 90% -ից ավելին պարունակում է T- բջիջների ընկալիչի կլոնային վերադասավորում։ Քաղցկեղածնության պոտենցիալը շնորհվել է 2-րդ քրոմոսոմի վրա գտնվող թիրոզին կինազա գենի արտահայտման շնորհիվ։ Այս գենի մասնակցությամբ մի քանի տարբեր տրանսլոկացիաներ են հայտնաբերվել այս լիմֆոմայի տեսակների դեպքում։ Ամենատարածվածը 5-րդ քրոմոսոմի նուկլեոֆոսմֆին գենը ներառող քրոմոսոմային տեղափոխությունն է։ Տեղափոխումը կարող է հայտնաբերվել ուռուցքային բջիջների գիմզա-կապված մետաֆազի (giemsa-banded metaphase) տարածման վերլուծության միջոցով և բնութագրվում է t (2;  5) (p23; q35):    Fusion գենի արգասիքը կարող է հայտնաբերվել իմունոհիստոքիմիայի կողմից՝ ԱԼԿ-ի համար։ Նուկլեֆոսմինի բաղադրիչը՝ կապված լինելով ընդհանուր տրանսլոկացիայի հետ, հանգեցնում է միջուկային դրականության, ինչպես նաև ցիտոպլազմատիկ դրականության։ Մյուս տրանսլոկացիաների դեպքում  դրականությունը կարող է սահմանափակվել ցիտոպլազմայով։
Տարբերակիչ ախտորոշում
Քանի որ հատկանշական բջիջների տեսքը, աճի օրինաչափությունը (ավշային հանգույցների մեջ բնավորվելը) և EMA- ի դրականությունը կարող են ընդօրինակել մետաստատիկ քաղցկեղին, ուստի կարևոր է ցանկացած ախտորոշիչ վահանակում ներառել ցիտոկերատինային մարկերներ (որոնք բացասական կլինեն անապլաստիկ լիմֆոմայի դեպքում)։ Այլ ընդօրինակումները ներառում են CD30 դրական B- բջջային լիմֆոմաներ՝ անապլաստիկ բջիջներով (ներառյալ Հոջկինի լիմֆոմաները)։ Դրանք որոշվում են B- բջիջների գծի մարկերների դրականության և ԷԲՎ- ի մարկերների հաճախականության առկայության դեպքում։ Առաջնային մաշկային T բջջային լիմֆոմաները կարող են նաև CD30-ով դրական լինել,  սրանք բացառվում են իրենց անատոմիական բաշխման կողմից։ ԱԼԿ-ի դրականությունը կարող է դիտվել նաև որոշ խոշոր B բջջային լիմֆոմաների և երբեմն ռաբդոմիոզարոմների դեպքում։
Բուժում
Անթրացիկլինի վրա հիմնված քիմիաթերապիան ԱԽԲԼ- ի համար առաջարկվող նախնական բուժում է։ Ամենատարածված ռեժիմը CHOP-ն է (ցիկլոֆոսֆամիդ, դոքսորուբիցին, վինկիստին և պրեդնիզոն) ։ Brentuximab vedotin- ը հաստատվում է որպես ԱԽԲԼ-ի երկրորդ գծի թերապիա։  Երկրորդ շարքի այլ թերապիաները ներառում են GDP (գեմցիտաբին, դեքսամետասոն, ցիսպլատին), DHAP (դեքսամետասոն, բարձր դեղաչափով ցիտարաբին, ցիսպլատին) և ICE (իֆոսֆամիդ, կարբոպլատին, էտապոզիդ)։
Մաշկային ԱԽԲԼ-ն սովորաբար բուժվում է վիրաբուժական հեռացմամբ և ճառագայթամամբ
Կանխատեսում
Կանխատեսումը տատանվում է ըստ ԱԽԲԼ-ի տեսակի։ Բուժման ընթացքում կարող են առաջանալ կրկնություններ, բայց դրանք սովորաբար զգայուն են մնում քիմիաթերապիայի նկատմամբ ։
Նրանք, ովքեր ունեն ԱԼԿ դրական ԱԽԲԼ, ավելի լավ կանխատեսում ունեն, քան ԱԼԿ բացասական ԱԽԲԼ-ն ։ Առաջարկվում է, որ ԱԼԿ- բացասական անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմաները ծագում են T- բջջային այլ լիմֆոմաներից, որոնք ԱԽԲԼ-ի մորֆոլոգիական նմանակներն են` հիվանդության առաջընթացի վերջնական ընդհանուր ճանապարհում։ Մինչդեռ ԱԼԿ- ի դրական ԱԽԲԼ-ները մոլեկուլային բնութագրվում են և կարող են հեշտությամբ ախտորոշվել, ԱԼԿ-բացասական ԱԽԲԼ-ն որոշելու համար հատուկ իմունոֆենոտիպային կամ գենետիկ առանձնահատկությունները բացակայում են, և դրանց տարբերությունը այլ T- բջջային ոչ-Հոջկինի լիմֆոներից, մնում է հակասական, չնայած ստեղծվել են խոստումնալից ախտորոշիչ ճանաչման գործիքներ և կարող են օգտակար լինել համապատասխան բուժական պրոտոկոները վարելու համար ։
Համակարգային ԱԼԿ+ ԱԽԲԼ-ների 5-ամյա ապրելիությունը՝ 70–80% է ։ Համակարգային ԱԼԿ-  ԱԽԲԼ 5-ամյա ապրելիությունը արդեն. 15–45% : Առաջնային մաշկային ԱԽԲԼ-ի կանխատեսումը լավ է, եթե լայն ներգրավվածություն չկա, անկախ նրանից, թե ԱԼԿ- ն դրական է, թե ոչ, ընդհանուր առմամբ, 5-ամյա ապրելիությունը մոտավորապես 90% է։  Կրծքագեղձի իմպլանտի հետ կապված ԱԽԲԼ-ն ունի գերազանց կանխատեսում, երբ լիմֆոման սահմանափակվում է հեղուկով կամ կրծքագեղձի իմպլանտը շրջապատող պատիճով։ Այս ուռուցքը կարող է պարբերաբար կրկնվել և աճել որպես իմպլանտի պատիճի շուրջը՝ որպես զանգված կամ կարող է տարածվել հարակից ավշային հանգույցների վրա, եթե պատշաճ բուժում չիրականացվի։
Համաճարակաբանություն
FDA- ն գրանցել է ԱԽԲԼ-ի ավելի քան 450 դեպք 2010-ից մինչև 2018-ը՝ կրծքագեղձի իմպլանտանտ ունեցող հիվանդների մոտ
Պատմություն
2008 թ.-ի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ կրծքագեղձի ԱԽԲԼ-ի առաջացման աճի ռիսկ, սիլիկոնային կրծքագեղձի իմպլանտանտներ(պրոտեզներ) ունեցող կանանց մոտ, չնայած ընդհանուր ռիսկը մնում էր չափազանց ցածր `ուռուցքի հազվագյուտ առաջացման պատճառով ։
A Happening in Central Park
A Happening in Central Park, ամերիկացի երգչուհի Բարբարա Ստրեյզանդի կենդանի կատարմամբ դեբյուտային ալբոմն է, ձայնագրված է Columbia Records ստուդիայում, որի պրոդյուսերն է Ջեկ Գոլդը։ Ձայնասկավառակը լույս է տեսել 1968 թվականին ԱՄՆ֊ում և վերաձայնագրվել է 1989 թվականի հուլիսի 25֊ին ԱՄՆ֊ում։ Ալբոմի ձայանգրումը տեղի է ունեցել Կենտրոնական այգում (Նյու Յորք, ԱՄՆ) 1967 թվականի հունիսի 17֊ին, որտեղ հավագված էին 135000 մարդ։ 2012 թվականին Ամերիկյան ձայնագրման ասոցիացաների ընկերության կողմից հավաստագրվել է որպես ոսկի։
Անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմա
Պատմություն
ԱԽԲԼ-ի և կրծքագեղձի իմպլանտի հնարավոր կապը առաջարկվել է FDA- ի կողմից 2011 թ.-ին ։
A Happening in Central Park
Կոմպոզիցիաների ցանկ
Կատեգորիա:1968 ալբոմներ
Անապլաստիկ խոշոր բջջային լիմֆոմա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորագոյացությունների տեսակներ Կատեգորիա:Արյան հիվանդություններ Կատեգորիա:Լիմֆոմաներ
Սթիվ Լանդ
Սթիվ Լանդ (Steve Lund,), կանադացի դերասան, որն առավել հայտնի է «Շիթս Քրիք» և «Խայթվածը» հեռուստասերիալներում համապատսխանաբար կատարած Ջեյքի և Նիք Սորենտինոյի դերերով։
Վաղ Կյանք և կարիերա
Մինչ դերասանական կարիերան սկսելը եղել է Քվեբեկի պատանեկան մեծ հոկեյի լիգայի P.E.I. Rockets (այժմ՝ Charlottetown Islanders) և Halifax Mooseheads թիմերում, 2008 թվականին ստացել է մի քանի ուղեղի ցնցում և ավարտել է սպորտային կարիերան ։ Այդ կարիերան ավարտելուց մի քանի ամիս անց՝ սկսել է Վանկուվերում հաճախել դերասանական արվեստի դասընթացների ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ
(7334) Սկիուրուս
(7334) Սկիուրուս (Sciurus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի օգոստոսի 17-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,411512 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0592 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7639 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1367,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26319 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,51° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Իգնատովկա (այլ կիրառումներ)
Իգնատովկա, կարող է վերաբերել՝
Կորյուն Ահարոնյան
Կորյուն Ահարոնյան (Coriún Aharonián, ), ուրուգվայահայ կոմպոզիտոր և երաժշտագետ, ստեղծել է հիմնականում կամերային և էլեկտրաակուստիկ աշխատանքներ, որոնք կատարվել են ամբողջ աշխարհում, ակտիվ է եղել նաև որպես գիտնական։ Մոնտեվիդեոյի պատվավոր քաղաքացի ։
Կենսագրություն
Կորյուն Ահարոնյանը եղել է Լուիջի Նոնոյի, Էկտոր Տոսարի, Լաուրո Այեստարանի, Խերարդո Գանդինիի, Վինկո Գլոբոկարի, Դյորդ Լիգետիի, Գորդոն Մումմայի, Ֆոլկե Ռաբեի, Ֆեռնանդո ֆոն Ռայխենբախի, Քրիստիան Վոլֆի և Յանիս Քսենակիսի աշակերտը ։
Կորյուն Ահարոնյանը ակտիվ է եղել տարբեր պաշտոններում։ 1971 թվականին Մոնտեվիդեոյում նա հիմնադրել է Ediciones Tacuabé շահույթ չհետապնդող լեյբլը և 1971-2017 թվականներին եղել է նրա կոլեկտիվի անդամ։ 1971-1989 թվականներին նա աշխատել է որպես Cursos Latinoamericanos de Música Contemporánea-ի գործադիր քարտուղար, 1983-1985 թվականներին եղել է Հանրաճանաչ երաժշտության ուսումնասիրության միջազգային ասոցիացիայի գործադիր կոմիտեի անդամ և 1985-1987 և 1987–1989 թվականներին՝ ISCM-ի նախագահական խորհրդի անդամ։ Ավելի ուշ նա 2009-2011 թվականներին Մոնտեվիդեոյում աշխատել է որպես Centro Nacional de Documentación Musical Lauro Ayestarán կենտրոնի երաժշտագիտական համակարգող, իսկ 2011-2017 թվականներին՝ որպես տնօրեն։ Նա կազմակերպել է երաժշտական կրթություն և համերգներ Ուրուգվայում և այլ երկրներում ։
2004 թվականին նրան շնորհվել է Գուգենհայմի կրթաթոշակ ։
2010 թվականին Մոնտեվիդեոյի կառավարությունը Կորյուն Ահարոնյանին շնորհել է պատվավոր քաղաքացու կոչում։ 2014 թվականին Ազգային հետազոտական համակարգի կողմից նա նշանակվել է Մոնտեվիդեոյի պատվավոր հետազոտող ։
Անձնական կյանք
Կորյուն Ահարոնյանն ամուսնացած էր երաժշտագետ Գրասիելա Պարասկևաիդիսի հետ ։
Նա և Գրասիելա Պարասկևաիդիսը ''Sonidos y hombres libres. Música nueva de América Latina en los siglos XX y XXI'' գրքի հերոսներն են (2014, խմբագիրներ Հանս-Վեռներ Հայստեր և Ուլրիկե Մյուլշլեգել, Iberoamericana/Vervuert) ։
Էլեկտրաակուստիկ երաժշտություն
Բացի վերևում թվարկված ստեղծագործություններից, Կորյուն Ահարոնյանը երաժշտություն է ստեղծել նաև բեմական ներկայացումների և ֆիլմերի համար ։
Աշխատություններ
Որպես գիտնական Կորյուն Ահարոնյանը գրել է մի քանի հոդվածներ և էսսեներ մշակույթի և երաժշտության վերաբերյալ, որոնք տպագրվել են Արգենտինայում, Ավստրիայում, Բոլիվիայում, Բրազիլիայում, Կանադայում, Չիլիում, Կոլումբիայում, Կուբայում, Դանիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Մեքսիկայում, Շվեդիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ուրուգվայում, ԱՄՆ-ում և Վենեսուելայում։ Այդ գործերից շատերը հայտնվել են Hacer música en América Latina ժողովածուում (2012, վերահրատարակված 2014, Ediciones Tacuabé) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուրուգվայահայ երաժիշտներ
Զահեդան
Զահեդան (زاهدان), քաղաք Իրանի տարածքում։ Սիստան և Բելուջիստան նահանգի կենտրոնն է, գտնվում է Զահեդանի գավառում, հանդիսանում է նաև համանուն շրջանի կենտրոնը։
Աշխարհրագրություն
Տեղակայված է երկրի հարավ-արևելքում, կապ է հաստատում Պակիստանի և Աֆղանստանի հետ։ Մայրաքաղաք Թեհրանից գտնվում է 1605 կմ հեռավորության վրա՝ հարավարևելյան ուղղությամբ։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1352 մ ։
Կլիման չորային է, ամառը շոգ է, ձմեռը՝ ցուրտ։ Տարեկան տեղումների քանակը 80 մմ է, գրեթե բոլոր տեղումները լինում են դեկտեմբեր-ապրիլ ամիսներին։
Թերի ՄքԼոուլին
Թերի ՄքԼոուլին (Terry McLaughlin, ), կանադացի նավաստի, որը մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին ։
Զահեդան
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2012 թվականի մարդահամարի, կազմում է 640 031 մարդ, 2006 թվականին հաշվառվել է 552 706 մարդ ։ Հիմնական էթնիկ խումբը՝ բելուջներին են, կան նաև աֆղաններ և այլ ժողովուրդներ։ Զբաղվում են գորգերի ու շինանյութի արտադրությամբ, խեցեգործությամբ, ինչպես նաև սննդի և տեքստիլ արդյունաբերությամբ։
Թերի ՄքԼոուլին
Կենսագրություն
ՄքԼոուլինը ծնվել է 1956 թվականի հուլիսի 24-ին, Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում ։ Նրա հայրը Փոլ ՄքԼոուլինն էր, որը մասնակցել է 1948 թվականի Օլիմպիական խաղերի առագաստանավերի մրցույթին։ Նրա եղբայրը Ֆրանկ ՄքԼոուլինն էր, որը բրոնզե մեդալ է հաղթել 1988 թվականի Ամառային օլիմպիադայի Թռչող հոլանդացի մրցաշարում։
Զահեդան
Բնակչություն
Քաղաքում գործում են Սիստանի և Բելուջիստանի hամալսարանը, բժշկական համալսարանը, իսլամական Ազադի համալսարանը և այլ հաստատություններ։
Թերի ՄքԼոուլին
Կենսագրություն
ՄքԼոուլինը հաճախել է Սուրբ Միքայելի քոլեջ և հետո ուսումը շարունակել է Քուինի համալսարանի տնտեսագիտության բաժնում ։
Զահեդան
Տրանսպորտ
Ավտոմայրուղի № 95-ը Զահեդենը կապում է հյուսիսից Մաշհադին և Չահբեհարին հարավից։ № 84 ավտոմայրուղին կապում է Կերմանին արևմուտքից, և պակիստանյան քաղաք Կվետային՝ արևելքից։ Քաղաքը կապված է Պակիստանի երկաթուղային ցանցի հետ։ Մոտ ժամանակներս Կերման-Զահեդան երկաթուղային գիծը միացավ Իրանի երկաթուղային ցանցին։ Նոր երկաթգծի պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 2009 թվականի հունիսի 19-ին ։ Գործում է Զահեդեն միջազգային օդանավակայանը, որը կատարում է թռիչքներ դեպի Իրանի խոշոր քաղաքներ, ինչպես նաև Դուբայ, Կարաչի և Կվետա։
Թերի ՄքԼոուլին
Կենսագրություն
ՄքԼոուլինը պետք է մասնակցեր Մոսկվայի 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին, սակայն չի մասնակցել արևմտյան երկրների կողմից այդ միջուցառումը բոյկոտելու պատճառով ։
ՄքԼոուլինը հաղթել է արծաթե մեդալ Թռչող հոլանդացի մրցաշարում` Լոս Անջելեսում անցկացվող 1984 թվականի օլիմպիական խաղերում, Էվերթ Բասթեթի հետ։
ՄքԼոուլինը հինգ անգամ հաղթել է Յորքի գավաթի մրցաշարը ։
ՄքԼոուլինը եղել է Canada One նավի նավապետը 1983 թվականի Լուի Վիտոնի գավաթում ։
Եղել է Defiant նավի նավապետը և հաղթել է 2001 և 2003 թվականների Կանադայի գավաթը։
ՄքԼոուլինը եղել է 2001 թվականի Ռոլեքսի տարվա նավաստին ։
ՄքԼոուլինը եղել է Կանադայի արքայական զբոսանավերի ակումբի Daring զբոսանավի նավապետը` հաղթելով 2011 և 2013 թվականների Նյու Յորքի զբոսանավերի ակումբի Հրավիրված գավաթը և 2013 թվականի Swan քառասուներկու ազգային առաջնությունները  ։ Արդյունքում, նա դարձել է 2013 թվականի Կանադա Ռոլեքսի տարվա նավաստին  ։
Պացիենտի իրավունքները Հայաստանում
Պացիենտի իրավունքներ, Հայաստանի Սահմանադրության 85-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի օրենքով սահմանված եղանակներով բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունք։ Յուրաքանչյուր ոք ունի անվճար հիմնական բժշկական ծառայություններ ստանալու իրավունք։ Դրանց ցանկը և մատուցման կարգը սահմանվում են օրենքով»։
1994 թ մարտի 4-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը ընդունեց «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» Հայաստանի օրենքը, որով սահմանվում են մարդու առողջության պահպանման սահմանադրական իրավունքի իրականացումն ապահովող բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման, ֆինանսական, տնտեսական և իրավական հիմունքները։
Մարդու իրավունքները բժշկական օգնության սպասարկման և իրականացման բնագավառում
Հոդված 13. Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալ անվճար կամ արտոնյալ պայմաններով` պետության կողմից երաշխավորված առողջապահական պետական նպատակային ծրագրերի շրջանակներում։
Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի այդ ծրագրերի շրջանակներից դուրս բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալ բժշկական ապահովագրական հատուցումների, անձնական վճարումների, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ նախատեսված այլ աղբյուրների հաշվին։
Հոդված 14. Բժշկական օգնության դիմելիս, ինչպես նաև բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի`
Բժշկական օգնության և սպասարկման ընթացքում հասցված վնասի փոխհատուցում ստանալու մարդու իրավունքը
Հոդված 6. Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի բժշկական օգնության և սպասարկման կազմակերպման և իրականացման ընթացքում իր առողջությանը հասցված վնասի դիմաց ստանալ փոխհատուցում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
Առողջական վիճակի մասին տեղեկություն ստանալու մարդու իրավունքը
Հոդված 15. Յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի մատչելի ձևով ստանալ տեղեկություն իր առողջական վիճակի, հետազոտությունների արդյունքների, հիվանդության ախտորոշման և բուժման մեթոդների, դրանց հետ կապված ռիսկի, բժշկական միջամտության հնարավոր տարբերակների, հետևանքների և բուժման արդյունքների մասին։
Մարդու առողջական վիճակի մասին տեղեկությունը նրա կամքին հակառակ չի կարող հաղորդվել նրան կամ այլ անձանց, բացի Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերից։
18 տարին չլրացած կամ օրենքով սահմանված կարգով անգործունակ ճանաչված պացիենտների առողջական վիճակի մասին տեղեկությունները տրվում են նրանց օրինական ներկայացուցիչներին։
Համաձայնություն բժշկական միջամտության համար
Հոդված 16. Մարդու համաձայնությունը բժշկական միջամտության համար անհրաժեշտ պայման է, բացի սույն օրենքով նախատեսված դեպքերից։
Բուժողի կամ բուժվողի պահանջով համաձայնությունը կարող է լինել նաև գրավոր։
18 տարին չլրացած կամ օրենքով սահմանված կարգով անգործունակ ճանաչված պացիենտին, ինչպես նաև այն դեպքերում, երբ պացիենտի վիճակը թույլ չի տալիս արտահայտել իր կամքը, բժշկական միջամտության համար համաձայնությունը տրվում է նրա օրինական ներկայացուցչի կողմից։
Օրինական ներկայացուցչի բացակայության դեպքում, եթե բժշկական միջամտությունը հետաձգման ենթակա չէ, բժշկական միջամտության վերաբերյալ որոշումը, ելնելով պացիենտի շահերից, կայացվում է բժշկական խորհրդակցության (կոնսիլիումի), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` բժշկի կողմից։
Մարդու վերարտադրողական իրավունքը
Հոդված 17. Յուրաքանչյուր զույգ կամ յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի`
ա) որոշել իր երեխաների թիվը և նրանց ծնվելու ժամկետները.
բ) անցանկալի հղիությունից և հղիության արհեստական ընդհատումից խուսափելու նպատակով օգտվել ընտանիքի պլանավորման արդյունավետ և անվնաս միջոցներից ու մեթոդներից, դրանց վերաբերյալ ստանալ անհրաժեշտ տեղեկություններ։
Յուրաքանչյուր ոք, ներառյալ դեռահասը, իրավունք ունի տեղեկություններ ստանալ իր սեռական առողջության պահպանման հարցերի, սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների, դրանց բարդությունների և հետևանքների մասին։
Բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու երեխայի իրավունքը
Հոդված 18. Յուրաքանչյուր երեխա առողջապահական պետական նպատակային ծրագրերի շրջանակներում իրավունք ունի ստանալ անվճար կամ արտոնյալ պայմաններով բժշկական օգնություն և սպասարկում։
Շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությամբ տառապող մարդու իրավունքը
Հոդված 19. Շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությամբ տառապող մարդն իրավունք ունի անվճար ստանալ պետության կողմից երաշխավորված կարգով բժշկական օգնություն և սպասարկում և բուժվել այդ նպատակի համար նախատեսված հատուկ մասնագիտացված բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող հաստատություններում։
Շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունների ցանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։
Հայաստանի քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով ազատությունից զրկված, ինչպես նաև ազատազրկման վայրերում պատիժ կրող անձանց բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունքները
Հոդված 20. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով արգելանքի վերցված, ձերբակալված և կալանավորված, ինչպես նաև ազատազրկման վայրերում պատիժ կրող անձինք իրավունք ունեն ստանալու բժշկական օգնություն և սպասարկում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
Զինծառայողների և զորակոչիկների բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունքը
Հոդված 21. Զինծառայողները և զորակոչիկներն իրավունք ունեն ստանալ բժշկական օգնություն և սպասարկում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
Օտարերկրյա քաղաքացիների, քաղաքացիություն չունեցող անձանց բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալու իրավունքները
Հոդված 15. Հայաստանի Հանրապետությունում գտնվող օտարերկրյա քաղաքացիները, քաղաքացիություն չունեցող անձինք իրավունք ունեն ստանալ բժշկական օգնություն և սպասարկում Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի համաձայն։
Բժշկական օգնության և սպասարկման իրականացումը առանց մարդու համաձայնության
Հոդված 24. Առանց մարդու կամ նրա օրինական ներկայացուցչի համաձայնության թույլատրվում է իրականացնել բժշկական օգնություն և սպասարկում մարդու կյանքին սպառնացող վտանգի, ինչպես նաև շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունների դեպքերում` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։
Բժշկական միջամտությունից հրաժարվելը
Հոդված 25.Յուրաքանչյուր ոք կամ նրա օրինական ներկայացուցիչն իրավունք ունի հրաժարվել բժշկական միջամտությունից կամ պահանջել ընդհատել այն, բացի սույն օրենքի 16 հոդվածով նախատեսված դեպքերից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պացիենտի իրավունքներ
Իգնատովո (այլ կիրառումներ)
Իգնատովո, կարող է վերաբերել՝
Կուլևցի (գյուղ, Զաստավնայի շրջան)
Կուլևցի (Кулівці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուլևցի գյուղում բնակվում էր 649 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Յագուարունդի
Յագուարունդի (Puma yaguarondi ) կատվազգիների ընտանիքի պումաների ցեղի կենդանատեսակ։ Նախկինում առանձնացվում էր որպես Herpailurus ցեղի կաթնասուն։
Տարածվածություն և տեսակներ
Ներկայումս հայտնի ենթատեսակներն են՝
Նոգիշկինո
Նոգիշկինո (Ногишкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Իգումնովո (այլ կիրառումներ)
Իգումնովո, կարող է վերաբերել՝
Սիբա-ինու
Սիբա-ինու, կամ սիբա-քեն (柴犬), որսորդական շների ցեղատեսակ, որը բնակվում է ճապոնական Հոնսյու կղզում ։ Ճապոնական ծագում ունեցող վեց ցեղատեսակներից ամենափոքրամարմինն է։ 1936 թվականին հայտարարվել է Ճապոնիայի ազգային սեփականություն, որտեղ այդ շների հիմնական գլխաքանակը գտնվում է գյուղերում ։
Սիբան պատկանում է հնագույն ցեղատեսակերին։ Նրա նախնիները այնպիսի շներ էին, որոնք օգտագործվում էին փետրավոր որսամիս տվող կենդանիների, ինչպես նաև արջի, եղնիկի և վարազի որսի համար ։ Խաչասերելով դրանք իրար մեջ՝ կենտրոնացել ու ամրացել են որսորդության ցանկալի որակները։
Անվանում
Սիբա-ինուն, կամ փոքր ճապոնական շունը, հայրենիքում ունի սիբա-քեն կամ ճապոնական գաճաճ անունը ։
Կան անվան ծագման վերաբերյալ մի քանի վարկածներ։ Դրանցից մեկի համաձայն՝ սիբա բառը կարող է ծագած լինել «սիբաֆու» բառից, ինչը նշանակում է խոտի փունջ, քանի որ բրդի գույնը հիշեցնում է դեղնած խոտի գույնը, մյուս կողմից՝ բխում է փոքր բառի հին տեղական նշանակությունից։
Ցեղի անունը կարող է նաև թարգմանվել որպես «թփուտներով լի անտառի շուն», որն արտացոլում է ցեղի նշանակությունը։ Սիբան բացառություն էր ճապոնական այլ ազգային ցեղատեսակների շարքում, որոնց անունները կապված էին աշխարհագրության հետ և տրվում էին իրենց առավելագույն տարածման շրջանների պատվին ։
Ցեղատեսակի պատմություն
1862 թվականին, օտարերկրացիների համար ծագող արևի երկրի բացահայտումից հետո, սկսվել է արտասահմանյան և բնիկ ճապոնական ցեղատեսակների խաչավորումը, որոնց մեծ մասը ներկրվել է 1868-1912 թվականներին, մասնավորապես Արևմտյան ցեղատեսակների շները, ներառյալ անգլիական սետտերները և պոինտերները ։
1928 թվականին Ճապոնիայի կառավարության աջակցությամբ հիմնադրվել է ճապոնական աբորիգեն ցեղատեսակների պահպանման ընկերությունը՝ Nippo-ն նիհոնկեն խոձոնկայ (日本犬保存会), իսկ կրթության նախարարությունը տեղացի շներին դասել է բնության հուշարձանների շարքին ։
Ճապոնական ծագում ունեցող զտարյուն շների ընտրության քրտնաջան աշխատանքի շնորհիվ ստեղծվել է ժամանակավոր գլխաքանակ՝ Միկավա և Սանսյու նահանգներից տարատեսակ շների օգտագործմամբ, նրանք բոլորն աչքի են ընկել չափսերով, երանգով և մարմնակազմության առանձնահատկություններով։ Նրանց հետ մեկտեղ ընտրվել է մի խումբ փոքրամարմին առանձնյակներ, որոնք ստացել են սիբա-ինու անունը ։
Ցեղային շները պատկանում էին երեք հիմնական տեսակների և ունեին փոքր ցցված ականջներ, խորը տեղակայված եռանկյունաձև աչքեր և մեջքի վրա փաթաթված պոչ․
Կատարված աշխատանքը թույլ է տվել արդեն 1934 թվականին հաստատել ցեղի չափանիշը, իսկ երկու տարի անց սիբա-ինուն հայտարարվել է ազգային սեփականություն, ինչը կարևոր դեր է խաղացել նրա հետագա զարգացման գործում։ Նույն թվականին, ակիտա-ինուի, կայի և հետագայում անհետացած կոսի-նոյի հետ միասին, սիբա-ինուն ճանաչվել է ցեղատեսակ ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը վտանգի տակ է դրել սիբա-ինուի գոյությունը՝ գրեթե ի չիք դարձնելով ճապոնացի էնտուզիաստ շնաբույծների ջանքերը, և միայն 1948 թվականին Նիպպոյի աջակցությամբ վերականգնման համար հավաքվել են անհրաժեշտ պահպանված շներ, ինչը հնարավորություն է տվել ցեղատեսակը փրկել անհետացումից ։
Հայրենիքում սիբա-ինուների բուծմամբ զբաղվում են երեք հիմնական կազմակերպություններ․ «Նիպպոն», Ճապոնական շների ակումբը (հիմնադրվել է 1949 թվականին) և «Սիբահոն» (1959) ։ Նրանք վարում են իրենց սեփական տոհմային գրքերը և տալիս են տարբեր նմուշների տոհմաբանությունը։ Առաջին երկուսի ընդունված չափանիշներով սիբա-ինուն ունի շիկակարմիր, քունջութի և սև-բծավոր գունավորում, իսկ «Սիբահոն» ընդունում է նաև սպիտակ գունավորումը ։
Ցեղատեսակը ճանաչվել է, , , , , , , , կազմակերպությունների կողմից ։
Իր հայրենիքում, որտեղ ամեն տարի գրանցվում է շուրջ 30 հազար շուն, իսկ մասնագիտացված ցուցահանդեսներում դրանք հավաքվում են մինչև 700 և ավելի, ցեղատեսակը պատկանում է ամենատարածված ցեղատեսակներին․ ճապոնական բնիկ ցեղատեսակներից գրանցված ներկայացուցիչների 80 %-ը բաժին է ընկնում սիբա-ինուին։ Շնաբուծության վերաբերյալ ամենամսյա ճապոնական հրատարակության թողարկումներից մեկը պարբերաբար նվիրվում է սիբա-ինուին, ինչը կարելի է գտնել ինչպես մայրաքաղաքի կենտրոնում, այնպես էլ մարզերում։ Բացի այդ, տեղեկություններ կան 19-30 սանտիմետր հասակով գաճաճ սիբայի չհաստատված ձևի գոյության մասին ։
Միջազգային շնաբուծական ֆեդերացիան ցեղատեսակը ճանաչել է 1964 թվականին ։ Եվրոպայում առաջին անգամ սիբան ցուցադրվել է 1969 թվականին Դանիայում կայացած ցուցահանդեսում։ 1970-ական թվականներին բազմացմամբ սկսել են զբաղվել որոշ եվրոպական բուծարաններ։ 1987 թվականին հայտնվել է Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ 1992 թվականին առաջին անգամ ցուցադրվել է «Քրաֆտում» և պահպանողական անգլիացիների կողմից ճանաչվել որպես ցեղատեսակ ։
ԱՄՆ-ում 2018 թվականին Սիբան զբաղեցրել է ճանաչված ցեղատեսակների ցանկի 44-րդ տեղը, այն նաև տարածված է Ավստրալիայում և Եվրոպայում, իսկ Ռուսաստանում սիբա-ինուն տարածվել է միայն քսաներորդ դարի վերջին ։
Գոյություն ունի սիբա-ինուի ձեմոն-սիբա տարատեսակը, որն ավելի ձգված ու նիհար է և աչքի է ընկնում գանգի կառուցվածքով և ատամների մեծությամբ ։
Նիպպո ստանդարտ
Ճապոնական Նիպպո ստանդարտի պահանջները ներառում են լավ զարգացած մկաններով համամասն մարմնակազմությունը։ Բացի այդ, ճապոնական բուծողները հատուկ ուշադրություն են դարձնում ցեղի սեռական դիմորֆիզմին. արուները և էգերը պետք է ունենան արտաքին տարբերություններ։ Ընդ որում, նույնիսկ ոչ խոշոր արուն պետք է ունենա զարգացած մկանային համակարգ, իսկ խոշոր էգը՝ չունենա կոպիտ և առնական տեսք ։
Արուների հասակը 39,5 սանտիմետր է, իսկ էգերինը՝ 36,5 սանտիմետր (1,5 սանտիմետր շեղումով), արուներն ունեն 10-13 կիլոգրամ, իսկ էգերը՝ 7-9 կիլոգրամ քաշ ։
Գլուխը պետք է լինի համաչափ և ներդաշնակ՝ քթի չափի և ձևի հետ, աչքերի և ականջների մակարդակի հետ, որի արտաքին կողմերի միջև լայնությունը պետք է լինի ավելի քիչ, քան գլխի լայնությունը։ Եռանկյունաձև աչքերը տեղակայված են խորը։ Ականջները փոքր են, եռանկյունաձև, ցցված, շատ ուժեղ, փորք-ինչ առաջ ուղղված։ Պոչը պետք է լինի բարձր տնկված, ուժեղ, հաստ, հիմքի հատվածում լայն, ունենա օղակի ձև։ Բացի այդ, կան պոչի մի քանի այլ տեսակներ․ սասիո՝ ուղիղ, նիձումակի՝ ամուր և խիտ օղակաձև, տաիկոմակի՝ ոչ ամուր, բայց ամբողջությամբ օղակաձև, նագինատո՝ կարճ, տատիո՝ ավելորդ երկար, սակայն ոչ օղակձև և այլն ։
Մարմնի առանձին մասերի իդեալական համամասնություններ և անկյուններ
Թիակի և ուսի միջև անկյունը պետք է լինի 110—120°, ուսի և նախաբազկի միջև անկյունը՝ 140-150°, առջևի վերջույթների նախաբազկի և դաստակի միջև անկյունը՝ 170°, կոնքի ոսկրային և մեջքի գծի զուգակցման անկյունը՝ 140-150°, կոնքային ոսկրի և ազդրի միջև անկյունը՝ 100-110°, ազդրի և սրունքի միջև անկյունը՝ 120-130°, հետևի վերջույթների սրունքի և դաստակի միջև անկյունը՝ 150-155° :
FCI չափանիշներ
Միջազգային շնաբուծական ֆեդերացիայի (FCI) ստանդարտով սիբա-ինուն փոքրամարմին համամասն մարմնակազմով շուն է՝ լավ զարգացած ողնաշարով և մկաններով։ Կազմվածքն ամուր է։ Վզակոթում բարձրության հարաբերակցությունը իրանի երկարությանը 10:11 հարաբերակցությամբ է։ Արուների վզակոթում բարձրությունը 39,5 սանտիմետր է, իսկ էգերինը՝ 36,5 սանտիմետր (թույլատրվում է 1,5 սանտիմետրի շեղումներ) ։
Սիբայի գլուխն ունի լայն գանգ, լավ արտահայտված այտոսկրեր՝ մի փոքր երկայնական ակոսներով և հստակ անցումով դեպի մի փոքր սուր դունչը։ Քիթը ուղիղ է, ծայրը՝ սև գույնի։ Աչքերը փոքր են, եռանկյուն, մուգ շագանակագույն, աչքերի արտաքին անկյունները թեթևակի բարձրացված են։ Ականջները փոքր են, եռանկյունաձև, ցցված, ամուր, ուղղված են առաջ։ Ականջի հետևի կողմը տեսողականորեն շարունակում է պարանոցի ճկումը ։
Շան մեջքը ուղիղ է և ամուր, ունի լայն գոտկատեղ, մկանոտ է, կրծքավանդակը՝ խորը, կողոսկրերը չափավոր կոր են, որովայնը ձիգ է։ Հաստ պոչը տնկված է բարձր, կոր է կամ օղակաձև փաթաթված մեջքի հետևում ։
Առջևի վերջույթները դիմացից նայելուց ուղիղ են, արմունկները սերտորեն սեղմված են իրանին, թիակները չափավոր թեքված են։ Հետևի վերջույթներն ունեն երկար ազդրեր, կարճ լավ զարգացած սրունքներ, ուժեղ նախագարշապարներ։ Ինչպես առջևի, այնպես էլ հետևի թաթերը ամուր սեղմված և կամարաձև են, բարձիկներն ամուր և առաձգական են, իսկ ճանկերը՝ մուգ և ամուր։ Սիբան շարժվում է հեշտությամբ և եռանդով ։
Մազածածկույթը վայրի տեսակի է և կրկնակի։ Բրդատակի աղվամազը խիտ է և փափուկ։ Պոչի վրայի բուրդը երկար է և ցից-ցից կանգնած։ Ստանդարտը թույլ է տալիս սիբա-ինույի գունավորման հիմնական երեք տեսակ՝ շիկակարմիր, սև-բծավոր, ինչպես նաև քնջութի գույն, որը գոյանում է գունակի անհավասար բաշխման արդյունքում ։ Սիբա-ինուի կարմիր գույնը շատ ավելի տարածված է, քան մյուսները, սիբա ցեղատեսակի գլխաքանակի 80%-ն ունի շիկակարմիր գունավորում։ Անկախ հիմնական գույնից, սիբա-ինուն պետք է ունենա յուրահատուկ գունավորում, որը կոչվում է ուրաձիրո (裏白, «սպիտակ մաշկ»)՝ գրեթե սպիտակ բուրդ, որը պատում է դնչի կողմերի հատվածները, այտոսկրերը, կոկորդը, պարանոցի և կրծքավանդակի ներքևի հատվածը, որովայնը, վերջույթների ներքին հատվածները, պոչի ներքևի մասը։ Ուրաձիրոյի բացակայությունը, ինչպես նաև ուրաձիրոյի չափազանց մեծ գոտին, որը շան դունչը սպիտակ է դարձնում, համարվում է թերություն ։ Ցեղում գնահատվում է շքեղ, առավել հագեցած վառ գունավորումը, սակայն հանդիպում են նաև գունաթափված շիկակարմիր երանգներ՝ ավազային և գրեթե սպիտակ։
Բնավորություն
Սիբա-ինուն շատ կարգապահ է և երեք շաբաթական տարիքից հետո՝ մաքրապահ։ Սիբան աչքի է ընկնում խելքով և սրամտությամբ, անսահմանորեն սիրում է իր տիրոջը, սակայն պարբերաբար հասկացնում է, որ կարող է ապրել առանց նրա ։ Սիբաները լավ հարաբերություններ ունեն տան բոլոր անդամների հետ, ներառյալ կատուների, բացառությամբ միայն թռչունների և կրծողների, որոնք ընկալվում են որպես որս։ Մյուս շների հետ նորմալ են շփվում, թեև հիացած չեն սերտ շփումից, ընդ որում սիբայի արուները շատ չեն շփվում այլ արուների հետ, հատկապես ցեղի ներսում ։ Նման անհատապաշտությունը շատ խնդիրներ է առաջացնում բուծման ժամանակ ։
Սիբան վաղ սոցիալականացման կարիք ունի, եթե վաղ տարիքից շունը մարդկանց չի սովորեցվում, ապա այն երբեք չի ընտելանա նրանց։ Մարդուց այս շունը չի վախենում, բայց թույլ չի տալիս իրեն շոյել, վզկապին և դնչկալին վերաբերում են բացահայտ դժգոհությամբ։ Սիբա-ինուն շատ առումներով, որքան էլ զարմանալի է, հիշեցնում է կատվի։ Նա ինքնուրույն է, համառ և անկախ, ինչի հետ կապված նա հակված է երկար ժամանակով փախչել տնից, մաքրասեր է, շնորհիվ իր խելահասություն կարող է ժամերով իրեն զբաղեցնել։ Սիբայի բնույթով շատ զգոն է, դիմացկուն, լավ կատարում է պահակի պարտականությունները։ Այս շները չափազանց հետաքրքիր են. սիբան արձագանքում է յուրաքանչյուր իրադարձության, առանց բացառության, և անպայման փորձում է մասնակցել դրան։ Մանկական խաղերում սիբա-ինուն հիանալի ընկերակից է, որսի ժամանակ՝ մեծ օգնական, և զբոսանքների ժամանակ՝ անխոնջ ուղեկից։ Սիբայի գրավիչ արտաքինը նրան դարձնում է Ճապոնական ամենահանրաճանաչ շների ցեղատեսակներից մեկը, որոնք արդեն երկար տարիներ արտահանվում են արևմուտք ։
Սովորաբար նախընտրում է հետևել, քան խաղալ այլ շների հետ։ Հաճախ, պահպանելով որոշակի հեռավորությունը ցեղակիցներից, ձգտում է մենակության, ընդ որում սիբաները շատ զգայուն են սեփականատիրոջ բարության և ջերմության հանդեպ։ Նույնիսկ հնազանդ մնալով իրեն պահում է անկախ՝ տիրոջ մոտ ստեղծելով այն զգացողությունը, որ նա չի տիրապետում իր շանը, այլ միայն իրավունք ունի նրա հետ լինել նրա բարեհաճության շնորհիվ։ Ի տարբերություն այլ ցեղատեսակների, սիբայի վարքագիծը երբեմն կարող է թվալ անսովոր և անհասկանալի ։
Արտաքին աշխարհի դիտումը սիբա-ինուին բնորոշ առանձնահատկությունն է, որը, ընկղմվելով մտորումների մեջ, կարող է ժամերով դիտել, օրինակ, պատուհանից տեսարան, գետի բնապատկեր կամ մայրամուտ ։
Ճապոնացիների կարծիքով, սիբայի դաստիարակությունը նման է օրիգամիի պատրաստման և դրա սեփականատիրոջից ցանկալի արդյունքի հասնելու համար անհրաժեշտ է լինել համբերատար, հաստատակամ, ճշգրիտ, հմուտ, զգույշ և նուրբ, որպեսզի չվնասեն փխրուն արտադրանքը։ Սիբան չի հանդուրժում կոպտություն և պարտադրանք, փոխըմբռնման և լավ շփման հասնելու համար դուք պետք է գործընկեր դառնաք շան համար։ Լավ զարգացած որսորդական բնազդի պատճառով տհաճ իրավիճակներից խուսափելու համար սեփականատերը պետք է հատկապես ուշադիր լինի քաղաքում և այն վայրերում, որտեղ կարող են հանդիպել անծանոթ կենդանիներ ։
2004 թվականին ճապոնական Տյուեցու (中越地方) պրեֆեկտուրայում տեղի ունեցած երկրաշարժի ժամանակ մեկ սիբա-ինու փրկարարներին տարել է ավերված տուն, որտեղ մնացել էին նրա տերերը։ Այդ իրադարձությունները հիմք են հանդիսացել «Մարիի և երեք շնիկների պատմություն» (2007) ֆիլմի սյուժեի համար ։
«Nippo» չափանիշի առաջին կետը վերաբերում է սիբա-ինուի էությանը և նրա արտահայտությանը։ Դրա համար ճապոնացիները հաճախ օգտագործում են երեք հասկացություն։
Օգտագործում
Սիբա-ինուն ցեղատեսակի շներն ունեն յուրահատուկ որսորդական հմտություններ, որոնք հատկապես հարմար են վայրի թռչուններ որսալու համար․ այն կայանում է նրանում, որ շներն ունակ են բարձրացնել փասիան և լեռնային թռչուն, լեռնային շրջաններում լեռնային թռչունների որսը ժամանակին սիբայի միակ մասնագիտացումն էր։ Ներկայումս, սակայն, բավական դժվար է գտնել սիբա-ինու այդպիսի ունակություններով, քանի որ, ինչպես ակիտա-ինուն, այն մեծամասմաբ բուծվում է ցուցահանդեսների համար։ Ինչի արդյունքում միայն կիսյուն, սիկոկուն և երբեմն էլ կային և հոկկադոն ճապոնական ցեղատեսակների շրջանում օգտագործվում են որպես որսորդական շներ։
Ճապոնական «Արջերի հին որսորդը» (1982) ֆիլմում պատմվում է հին որսորդի, նրա թոռան և նրանց սիբա-ինու ցեղատեսակի շների մասին ։
Գերազանց ֆիզիկական հնարավորությունների շնորհիվ սիբա-ինուն կարող է հանդես գալ այնպիսի սպորտային ճյուղերում, ինչպիսիք են աջիլիթին, քուրսինգը, թրեքինգը, ֆլայբոլը, դոգ-Ֆրիսբին, շնաբուծական ֆրիսթայլը, քարթինգը, դոկ-դայվինգը և այլն ։