cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հակոբ Անասյան
Կենսագրություն
Հայագիտության նվաճումներից է Անասյանի «Հայկական մատենագիտություն. Ե-ԺԸ դդ» կոթողային աշխատությունը։ Հրատարակվել են բազմահատոր այս աշխատության միայն առաջին երեք հատորները (1959, 1976, 2002)։ Գիրքն ունի աղբյուրագիտական, բնագրագիտական, ձեռագրագիտական, պատմագիտական, բանասիրական արժեք և հայ մատենագրության համապարփակ մի հանրագիտարան է։ Այստեղ ներկայացվել է հայկական մատենագրության շուրջ 1500-ամյա ձեռագիր և տպագիր ժառանգությունը, հանրագումարի են բերվել ու գնահատվել հայ մատենագրության անցած բազմամյա ուղու արդյունքները։ Անասյանը գիտականորեն դասակարգել է հայկական բնագրերը, բացահայտել խմբագրությունների ժամանակային սահմանները, փոխադարձ աղերսն ու առնչությունները, նշել հիմնական ու օժանդակ գրականությունը, աշխատությունների մասին գրված գրախոսականները։ Նա կազմել է նաև Ագաթանգեղոսի, Փավստոս Բուզանդի (1953), Մխիթար Գոշի (1954), Եղիշեի (1957), Կիրակոս Գանձակեցու (1961), Կոստանդին Երզընկացու (1962), Արիստակես Լաստիվերցու (1963), Սայաթ-Նովայի (1963) երկերի մատենագիտությունները։
Մեծ է Անասյանի դերը Հայ եկեղեցու պատմության, դավանանքի, աստվածաբանական գրականության ուսումնասիրման ասպարեզում։ Արժեքավոր են հատկապես Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանության և նրան աղերսվող «Աստվածաշունչ մատյանի հայկական բնագիրը» (1966, 1972), «Էջմիածնի տպարանի սուրբ գրային հրատարակությունները» (1972), «Հայ համաբարբառային գրականությունը և հայ մատենագրության համաբարբառը» (1972) հետազոտությունները։ Անասյանը հանգել է այն եզրակացության, որ Աստվածաշնչի հայերեն հնագույն թարգմանությունը կատարվել է մինչև 431-ը, ասորական Պեշիտտայից։ Առանձին ուսումնասիրման նյութ է դարձրել «Ներսես Շնորհալին և Արմատ հաւատոյ» ժողովածուն, բացահայտել այդ ժողովածուի աղբյուրները՝ հանձինս Իրենեոս Լուգդոնացու, Բիտալիոս Անտիոքացու, Գրիգոր Սքանչելագործի, Հակոբ Սրճեցու, Զենոբ Եդեսացու, Դահեղա Եդեսացու, Կղեստինոս Հռոմայեցու և Բարսումա Անտիոքացու ստեղծագործությունների։
Բովանդակութիւն
Յաւելուած
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանասերներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայից Հայաստան արտագաղթածներ Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ Կատեգորիա:Հայ աղբյուրագետներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ ձեռագրագետներ
Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբեն
Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբեն (Heinrich Adolf von Bardeleben, ), գերմանացի ռազմական վիրաբույժ և մանկավարժ։ Համարվում է գերմանական ռազմական վիրաբուժության հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբենն ավարտել է գիմնազիա իր հայրենի քաղաքում, 1837-1843 թվականներին սովորել է բժշկություն Բեռլինում, Հայդելբերգում, Գիգսենում և Փարիզում, ստացել է դոկտորի աստիճան 1841 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ներզատիչ գեղձերի ուսումնասիրության համար։ 1840 թվականին՝ ուսումն ավարտելուց առաջ, եղել է Հայդելբերգի ֆիզիոլոգիական ինստիտուտի ասիստենտ։ 1843 թվականին նրան հրավիրել են Գիսեն`որպես ֆիզիոլոգիայի գծով օգնական, ապա` դիահերձ։ 1844 թվականին նշանակվել է մասնավոր-դոցենտ, 1848 թվականից եղել է արտակարգ պրոֆեսոր, 1849 թվականին նշանակվել է Գրեյֆսվալդի վիրաբուժական և ակնաբուժական կլինիկայի վիրաբուժության իսկական պրոֆեսորի և տնօրենի պաշտոնում, ինչպես նաև դարձել է բժշկական քննական հանձնաժողովի նախագահ։
1866 թվականին ավստրո-պրուսա-իտալական պատերազմի սկսվելուց հետո Բարդելեբենը նշանակվել է գլխավոր բժիշկ և վիրաբույժ-խորհրդատու ռազմաճակատի Գիչինսկու հատվածի դաշտային հիվանդանոցներում։ 1868 թվականի աշնանը նա նշանակվել է Բեռլինի համալսարանի վիրաբուժության իսկական պրոֆեսոր և «Շարիտե» թագավորական հիվանդանոցին առընթեր վիրաբուժական կլինիկայի տնօրեն։ 1870 թվականին ուղարկվել է առաջին բանակ որպես խորհրդատու վիրաբույժ և 1872 թվականին նշանակվել է սանիտարական կորպուսի գլխավոր բժիշկ։ Նույն թվականին նա դարձել է Գերմանական վիրաբուժական ընկերության հիմնադիր։ 1876-1877 թվականներին եղել է Բեռլինի համալսարանի ռեկտոր, 1882 թվականին նշանակվել է կայսր Վիլհելմ Առաջինի գաղտնի խորհրդական։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Կիսովկա (այլ կիրառումներ)
Կիսովկա, կարող է վերաբերել՝
Դուբնիում
Դուբնիում, քիմիական տարր է, որի նշանն է Db և ատոմային թիվը՝ 105
Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Նիլս Բոր Կատեգորիա:Դուբնիում
Երնջառու (գետակ)
Երնջառու, Ղարաբուլաղ, գետակ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Սկիզբ է առնում Թեղենյաց լեռների արևմտյան լանջերից և Երնջատափ գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտքում ձախից միախառնվում Քասախ գետին։ Երկարությունը 8 կմ է  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գետեր Կատեգորիա:Քասաղ գետի վտակներ
Կիվ (այլ կիրառումներ)
Կիվ, կարող է վերաբերել՝
Կիվա (այլ կիրառումներ)
Կիվա, կարող է վերաբերել՝
Սիբորգիում
Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Տրանսուրան տարրեր Կատեգորիա:Սիբորգիում
Կիվի (այլ կիրառումներ)
Կիվի, կարող է վերաբերել՝
Ռադոն
Ռադոն (, ռադիումի անվանումից), տարրերի պարբերական համակարգի 6-րդ պարբերության, 8-րդ խմբի ռադիոակտիվ տարր։ Պատկանում է իներտ գազերի խմբին։ Ատոմային համարը՝ 86։ p տարր է, ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է 5s2 5p6 5d10 6s2 6p6, К, L, М և N թաղանթները լրացված են։ Նորմալ պայմաններում անգույն իներտ գազ է, կայուն իզոտոպներ չունի, վտանգավոր է առողջության և կյանքի համար։ Սենյակային ջերմաստիճանում հանդիսանում է ամենածանր գազերից մեկը։ Առավել կայուն է 222Rn իզոտոպը։
Բացահայտման պատմություն
1899 թվականին ամերիկացի ֆիզիկոս Ռ․ Օուենսը հայտնաբերեց, որ Th-ի քայքայման հետևանքով առաջանում է օդի հոսանքով հեռացվող նյութ ։ Է․ Ռեզերֆորդը ցույց տվեց, որ այն ռադիոակտիվ գազ է և անվանեց էմանացիա ( - արտահոսում եմ)։
Նույն թվականին հայտնաբերվեցին ռադիումը (Է․ Դոռն, Գերմանիա և Ա․ Դեբիեռն, Ֆրանսիա), ուրանը, թորիումը, ռադիումը և պոլոնիումը  , իսկ 1903 թվականին ակտինիումի էմանացիաները ՝ «ռադոնը» և «ակտինոնը»։ 1908 թվականին Ուլիամ Ռամսելը և Ռոբերթ Գրեյը այն անվանեցին նիտոն (Nt) ։ Այն ռադոն անվամբ սկսել է կոչվել 1923 թվականից սկսած։
Առաջին անգամ հայտնաբերվեցին միևնույն՝ քիմիական տարրի ատոմների տարատեսակները, որոնք հետագայում անվանվեցին իզոտոպներ (Ֆ․ Սոդդի, 1910)։ Է․ Ռեզերֆորղը, Ու․ Ռամզայը, Ֆ․ Սոդդին և ուրիշներ ցույց տվեցին, որ ռադիումի էմանացիան իներտ գազերի շարքին պատկանող նոր քիմիական տարր է։ Առաջարկվեց 86-րդ տարրն անվանել նիտոն (հեղուկ վիճակում այն լուսարձակում է, - շողացող)։ Ռադոն անվանումը ընդունվեց 1923 թվականին։
Ռադոնի հայտնաբերման պատմության առաջնահերթ հարցերը դիտարկվել են Ջեյմս և Վիրջինի Մարշալի աշխատանքներում ։ 1900 թվականին Դոռնը բացահայտեց 222Rn ռադոնի իզոտոպը, որի կիստրոհման պարբերությունը 3,823 օր է, և հրատարակեց հոդված այդ մասին ։
Բնության մեջ
Ռադոնի պարունակությունը երկրակեղևում 7 -10−16 զանգված % է (տարածվածությամբ 84-րդ տարրն է), մթնոլորտում՝ 6• 10−17։ Աննշան քանակներով պարունակվում է բնական ջրերում (ծովաջրում 10−3 պկյուրի/լ)։
Ռադոնի պարունակությունը համեմատաբար մեծ է ռադիոակտիվ հանքանյութերով հարուստ շրջաններում։
Ռադոնը՝ 222Rn առաջանում է ուրան 238U–ի ռադիոակտիվ ընտանիքում, ռադիումի 226Ra տրոհման արդյունքում։ Նրա կիստրոհման պարբերությունը համեմատած իր "քույր" իզոտոպների հետ ամենամեծն է՝ 3.825 օր։ Հայտնի է ռադոնի վնասակար ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա, այն կարող է թափանցել մարդու օրգանիզմ շնչառական ուղիներով, որից հետո նրա տրոհման արդյունքում առաջացած տարրերը կարող են հանդիսանալ ուռուցքահարուցիչ («ռակ») միջոց։
Ռադոնի առկայությունը մեր բնակարաններում բացատրվում է նրանով, որ ցանկացած նյութ իր մեջ պարունակում է ռադիոակտիվ մասնիկներ, հետևաբար այն շինարարական նյութերը, որոնք չեն անցել համապատասխան հետազոտությունները, կարող են շատ դեպքերում իրենց մեջ պարունակել անթույլատրելի բարձր աստիճանի ռադիոակտիվ նյութեր (226Ra), որոնք էլ կհանդիսանան ռադոնի «անսպառ» աղբյուր։ Եվրոպայի շատ երկրներում ռադոնի թույլատրելի քանակությունը բնակարաններում ընդունված է մինչև 200 Bq/m³ ։ Ռադոնի և տորոնի գլխավոր աղբյուր են հանդիսանում ապարները և գրունտերը ինչպես նաև շինանյութերը։
Ֆիզիկական հատկություններ
Սովորական պայմաններում ռադոնն իրենից ներկայացնում է անհոտ, անհամ, անգույն անտեսանելի իներտ գազ, մոտ 7,6 անգամ ծանր է օդից, որի խտությունը զերո աստիճանում (ըստ Ցելսիուսի) մոտ ութ անգամ մեծ է օդի խտությունից։
Խտությունը՝ 9,73 կգ/մ3, 0 °C 1 մթն)։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 71 °С, եռմանը՝ -61,8 °C։ Լավ է լուծվում ջրում (510 սմ3/լ, 0 °C, 1 մթն),ավելի լավ՝ սպիրտներում, կարբոնաթթուներում։ Հեղուկ ռադոնը անգույն է, խտությունը՝ 4400 կգ/մ3։ Պինդ ռադոնը ունի վառ երկնագույն լուսարձակում։
Քիմիական հատկություններ
Քիմիապես պասսիվ է։ Առաջացնում է ֆտորիդ (հավանորեն՝ RnF2 ), որը վերականգնվում է ջրածնով (500 °C-ում)։ Բացի ֆտորից, ռադոնը թթվածնի ։
Առաջացնում է կլատրատներ՝ Rn•6H2O, Rn•2C6H5OH, Rn•3C6H5OH, Rn•C5H4ClOH և այլն։
Ռադոնը խիստ թունավոր է՝ հիմնականում ռադիոակտիվության պատճառով։ Նրա քայքայումից ստացվում են չցնդող ռադիոակտիվ իզոտոպներ (Po, Bi, Те, Pb), որոնք կուտակվում են օրգանիզմում։ Ռադոնի հետ աշխատելիս պահանջվում է անվտանգության կանոնների խստագույն պահպանում։
Իզոտոպներ
Հայտնի են ռադոնի 201-222 զանգվածային թվերով ռադիոակտիվ իզոտոպները։ Կայուն իզոտոպները հայտնի չեն։ Բնության մեջ հանդիպում են 219Rn («ակտինոն»
1/2 = 3,92 վրկ, ակտինաուրանի շարք), 220Rn («թորոն», T1/2 = 54,5 վրկ, թորիումի շարք) և 222Rn («ռադոն», ամենաերկարակյաց իզոտոպն է, T1/2 = 3,8229 օր, ուրան-ռադիումի շարք) իզոտոպները, որոնք առաջանում են որպես բնական ռադիոակաիվ շարքերի անդամներ։
Ակտինոն
Ակտինոնը՝ 219Rn առաջանում է ուրան 235U–ի ռադիոակտիվ ընտանիքում։ Նրա կիստրոհման պարբերությունը 3,96 վայրկյան է։ Համարյա հետաքրքրություն չի ներկայացնում՝ կարճ կյանք ունենալու պատճառով։
Կիրառություն
Ռաոնը օգտագործվում է բժշկության մեջ։ Օդի մերձերկրյա շերտում ռադոնի կոնցենտրացիայի որոշումը երկրաբանության մեջ օգտագործվում է ընդերքում գտնվող Ս-ը և Th-ը հայտնաբերելու, նրանց պարունակությունը որոշելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազնիվ գազեր Կատեգորիա:Ոչ մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Ռադիոկենսաբանություն Կատեգորիա:Ռադոն
Յակոբ Բրյուեր
Յակոբ Բրյուեր (Jacobus Albertus Bruwer, ? - ?), հարավաֆրիկացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։
Համաձայն Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալների 1953-ից 1970 թվականները հայտնաբերել է 4 աստերոիդ ։
Նրա պատվին է անվանվել (1811) Բրյուեր աստերոիդը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ
Կիտի (այլ կիրառումներ)
Կիտի, կարող է վերաբերել՝
Իքս-Ֆակտոր 3 (Հայաստան)
Իքս-ֆակտոր մրցույթի 3-րդ եթերաշրջանը եթեր բարձացավ 2014 թվականի ապրիլի 26-ին Շանթ հեռուստաընկերությամբ ։ Ներկայացվեցին հազարավոր հայտեր։ Մասնակիցերն առաջին հերթին մասնակցեցին լսումներ փուլին, հետո այդ փուլը հաղթահարած մասնակիցների յուրաքանչյուր խմբից ժյուրիիի 4 անդամները ընտրեցին 10 մասնակցի։ Այնուհետև յուրաքանչյուր թիմի 10 մասնակիցների միջև անցկացվեց «4 աթոռի մենամարտեր» փուլը ։
Չորս աթոռի մարտահրավեր
Լսումների փուլից հետո յուրաքանչյուր խմբից ընտրվեցին 10 լավագույնները։ Այնուհետև անցկացվեց «4 աթոռի մարտահրավեր» փուլը։ Չորս աթոռի մարտահրավերը նոր ձևաչափ է, որը փոխարինում է թատրոնի և ժյուրիի տան փուլերին։ Խումբ առ խումբ, մեկ առ մեկ, մասնակիցները պայքարելու են աթոռին նստելու համար, այդ աթոռը նրանց անցաթուղթն է, գալահամերգների փուլ։ 10-ից միայն չորսին կհաջողվի հաղթահարել այս փուլը։ Կնստի մասնակիցն աթոռին ելույթից հետո, թե ոչ, կորոշի ներկայացող տասնյակի ղեկավարը (պրոդյուսերը)։ Չնայած անգամ աթոռին նստել չի նշանակում լինել քառյակում։ Տասնյակի ելույթի ընթացքում խմբի ղեկավարը կորոշի՝ ում տալ աթոռ և ում փոխարինել։ Քառյակը վերջնական չէ, քանի դեռ տասնյակի վերջին մասնակիցը չի երգել։ Միայն աթոռին արժանացածները կկարողանան շարունակել պայքարը և ներկայանալ գալա համերգներին ։
12 ֆինալիստների ընտրություն
Այս փուլում ժյուրիի անդամները իրենց 4 մասնակիցներից ընտրում են ընդամենը 3–ին, ովքեր կշարունակեն պայքարը գալա համերգներում։
Գլումովի որոշումից հետո Գագիկը հայտնեց, որ ինքը լքում է նախագիծը, և իր փոխարեն այն կարող է շարունակել Անահիտը։
Ալկանո
Ալկանո  (Alcanó, Alcano), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեյդա նահանգի մեջ և Կատալոնիա ինքնավար միության կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեգռիա համայնքի մեջ։ Տարածքը զբաղեցնում է 21 կմ2։ Բնակչությունը ՝ 235 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բորիում
Կատեգորիա:Մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Նիլս Բոր Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Բորիում
Հասիում
Հասիում - քիմիական տարր է որի նշանն է Hs և ատոմային թիվը՝ 108
Դեգեներացում
Դեգեներացում (կենսաբանական կազմափոխություն) (՝ այլասերվել), սերնդից սերունդ բուսական և կենդանական օրգանիզմների արժեքավոր հարմարվող կամ տնտեսական հատկությունների վատթարացում, ինչպես նաև էվոլյուցիայի ընթացքում որոշ օրգանների պարզեցում, ֆունկցիայի թուլացում կամ գրեթե լրիվ անհետացում (օրինակ՝ խռիկների անհետացումը ցամաքային կենդանիների մոտ կամ օրինակ՝ ժապավենաձև որդերը չունեն մարսողության օրգաններ)։ Մարմնի հյուսվածքների խոր կառուցվածքային փոփոխություններ են, որոնք սովորաբար ուղեկցվում են տվյալ հյուսվածքի համար օտար նյութերի առաջացմամբ, սոցիալ-մշակութայիև կամ կենսաբանական այլասերումն է մարդկային սերնդի շղթայում, որը բնութագրվում է ֆիզիոլոգիական և ձևաբանական շեղումներով, թուլամտությամբ, հոգեկան խանգարումներով։ Դեգեներացումի բոլոր տեսակներն առաջանում են սոցիալական և բնական անբարենպաստ պայմանների հետևանքով։
Հասիում
Կատեգորիա:Քիմիական տարրեր Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Հասիում
Դեգեներացում
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
Կալիֆոռնիական համալսարան Սանտա Կրուսում
Կալիֆոռնիական համալսարան Սանտա Կրուսում (University of California, Santa Cruz, UCSC),  Կալիֆոռնիայի համալսարանական համակարգի համալսարաններից մեկը։ Գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյից 120 կմ դեպի հարավ, Խաղաղօվկյանոսյան և Մոնոտերե ծովածոցյան տեսարանով՝ Սանտա Կրուս քաղաքում։ Համալսարանն անցկացնում է բակալավրի 63 ծրագիր, 35 ծրագիր մագիստրատուրայի ուղղությամբ և 33՝ ասպիրանտուրայի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ Կատեգորիա:1965 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Կիրխդորֆ (այլ կիրառումներ)
Կիրխդորֆ, կարող է վերաբերել՝
Արցախի Հանրապետության «Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշան
«Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշան, Արցախի Հանրապետության պետական պարգև, որով պարգևատրվում են մատուցած այնպիսի բացառիկ ծառայությունների համար, որոնք նպատակաուղղված են Արցախի Հանրապետության բարօրությանը ։
Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն
Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն (ԱՀՀՔՄ), կաթոլիկական ուսումնակրթական հաստատություն։ Հիմնադրվել է 1843 թվականին, Կ.Պոլսում՝ Սրբուհի Հաջի-Անտոնյանի առաջնորդությամբ։ Պաշտոնապես վավերացվել է 1847 թվականին՝ Հայ կաթողիկե եկեղեցու կաթողիկոս-պատրիարք Անտոն Պետրոս Թ-ի (Անտոն արք. Հասունյան) կոնդակով։ Ստեղծման օրից իր հիմնական նպատակն է հռչակել հայուհիների կրթությունն ու դաստիարակությունը քրիստ. և ազգ. արժեքներով։ Մինչև 1914-ը միաբանությունը Թուրքիայի հայաբնակ վայրերում հիմնել է 30-ից ավելի օրիորդաց դպրոցներ, որբանոցներ, արհեստանոցներ, որոնք փակվել են Մեծ եղեռնի օրերին։
Հայ քույրերից շատերը զոհվել են Դեյր էզ Զորի ճանապարհին։ Ողջ մնացածները շարունակել են իրենց առաքելությունը՝ պատսպարելով և խնամելով հարյուրավոր հայ որբերի՝ Կոստանդնուպոլսում, Հալեպում, Բեյրութում, Հռոմում բացված որբանոցներում։ Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանության Մայրավանքն ու Ընծայարանը 1922-ից փոխադրվել են Հռոմ։ Միաբանությունը, իր շուրջ հարյուր միանձնուհիներով, գործում է սփյուռքի բոլոր մեծ համայնքներում, ունի դպրոցներ, մանկամսուրներ, վարժարաններ, երկսեռ որբանոցներ։ 1965-ից գործում է ԱՄՆ-ում, 1992-ից՝ Հայաստանի և Վրաստանի հայ կաթոլիկներով բնակեցված շրջաններում։ ՀՀ-ում գործում է Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանության մասնաճյուղը՝ Տիրամայր Հայաստանի Կուսաստան անունով։ Պատասխանատուն է մեծավորուհի քույր Արուսյակ Սաճոնյանը։ 1998-ի սեպտեմբերին բացվել է Կուսաստանին կից Գյումրու Տիրամայր Հայաստանի Պողոսյան կրթական համալիրը, որտեղ ներկայումս (2000) ուսանում են 52 ծնողազուրկ և կարիքավոր երեխաներ, սովորում արհեստներ, պարապում անգլ-ի, համակարգչային և երգի խմբերում։ Շիրակի մարզի Արևիկ, Փանիկ, Լանջիկ գյուղերում, Տաշիրի (Լոռու մարզում) մի քանի դպրոցներում մայրապետները դասավանդում են կրոնի պատմություն, աշակերտուհիներին սովորեցնում կարուձև և ժանյակագործություն։ Շուրջ 800 ծնողազուրկ և կարիքավոր երեխաների համար ամեն տարի Ծաղկաձորում կազմակերպվում է ամառային ճամբար։ Կուսաստանը, նյութական աջակցություն ստանալով Պողոսյան եղբայրներից (Շվեյցարիա, Բելգիա), Ջինիշյան Հիշատակի հիմնադրամից, տեր և տիկին Բաղչյաններից (Ֆրանսիա), ԱՄՆ-ի CNEWP կազմակերպությունից, ինչպես նաև այլ անհատ բարերարներից ու հաստատություններից, բազմաթիվ բարեգործ. և կրթական ծրագրեր է իրագործում Հայաստանի և Վրաստանի հայ կաթոլիկներով բնակեցված գյուղերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ միաբանություններ Կատեգորիա:Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում
Մայտներիում
Մայտներիում, քիմիական տարր է, որի նշանն է Mt և ատոմային թիվը՝ 109
Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Մայտներիում
Ռեզերֆորդիում
Ռեզերֆորդիում նաև՝ Կուրչատովիում Ku, պարբերական համակարգի IV խմբի արհեսաականորեն ստացված ռադիոակտիվ քիմիական տարր։ Կարգահամարը 104 է։ Հայտնի են կուրչատովիումի ռադիոակտիվ 9 իզոտոպները՝ 253-261 զանգվածային թվերով։ ^{260} Ku և ^{259} Ku (կիսաքայքայման պարբերությունները՝ 0, 1 և 4, 5 վրկ) առաջինը (1964 և 1966) հայտնաբերել են Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստուտում (Դ.Ն.Ֆլյորով, Յ.Հովհաննիսյան և ուրիշներ)՝ միջուկների ինքնաբերաբար քայքայմամբ, իսկ ^{261} Ku և ^{257} Ku (T½ 4, 5 և 65 վրկ) Բերկլիում (ԱՄՆ)՝ ալֆա-ճառագայթմամբ։ Կուրչատովիումը Դուբնայում սինթեզվել է միջուկների միաձուլման ռեակցիայի հաշվին՝ իզոտոպը -ի արագացած իոններով ռմբակոծելով։ 104-րդ տարրի անվանումն առաջարկել է ակադեմիկոս Գ.Ն.Ֆլյորովը՝ ի պատիվ Կուրչատովի։ Ամերիկացի հետազոտոդներն առաջարկել են (1969) այդ տարրի իրենց անվանումը՝ ռեզերֆորդիում (նշանը՝ Rf)։ Սակայն ամերիկացիներին չի հաջողվել գրանցել ^{260} Ku-ի ինքնաբերաբար բաժանումը։ 1976 թվականին Դուբնայում կրկին գրանցվեց ^{260} Ku, ըստ ^{249} Bk (^{15}N, 4n) ^{260} Ku միջուկային ռեակցիայի՝ Բերկլիի աշխատակցի ներկայությամբ։ Այդ աշխատանքում քննարկվեց և բացատրվեց նաև Բերկլիում կատարված փորձերի անճշտությունը։ Կուրչատովիումը առաջին «տրանսակտինոիդային» տարրն է։ Ku-ի ատոմների էլեկտրոնային կառուցվածքը գազային ֆազում  է և նման է առաջին «տրանսլանթանոիդային» հաֆնիում տարրին ։ Դա հաստատվում է Ku-ի և Hf-ի քիմիական հատկությունների նմանությամբ։ Այսպես, կուրչատովիումի անջուր քլորիդը ցնդելիությամբ մոտ է հաֆնիումի քառաքլորիդին (գոլորշիացման ջերմաստիճանը՝ 313°C) և քիչ ավելի ցնդող է, քան ակտինոիդային տարրերի քլորիդները (եռման ջերմաստիճանը բարձր է 1500°C-ից)։ Օգտվելով այդ հատկություններից՝ չեխոսլովակյան գիտնական Ի. Զվարան և ուրիշներ Դուբնայում իրականացրին (1966) Ku-ի ատոմների քիմիական բաժանումը դրան ուղեկցող ակտինոիդային տարրերից։ Այսպիսով, հաստատվեց, որ կուրչատովիումը պատկանում է տարրերի պարբերական համակարգի IV խմբի երկրորդական ենթախմբին։
Երկու քայլ մինչև դրախտ
«Երկու քայլ մինչև դրախտ», Միխայիլ Եվստաֆիևի վեպը աֆղանական պատերազմի մասին։ Հեղինակը՝ խորհրդային զորքերի պահեստային սպա, Աֆղանստանում խորհրդային զորքերի դրամատիկական տարիների ականատեսը վեպն ավարտեց 1990-ական թվականների կեսերին, բայց ձեռագիրը մնաց թղթապանակում և լույս տեսավ միայն այդ պատերազմի մասին նոր հետաքրքրությունների ալիքի վրա։
Ամսագրային տարբերակով վեպը հայտնվեց 1997 թվականին, Տաջիկստանի 201-րդ մոտոհրաձգային դիվիզիայի «Ռուսական զինվոր» թերթի էջերում։ 2006 թվականին վեպը տպագրվեց «Աֆղան» հրատարակչության կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2006 վեպեր Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր
Նիկոլայ Գրիցենկո
Նիկոլայ Օլիմպիևիչ Գրիցենկո (Никола́й Оли́мпиевич Грице́нко, ), խորհրդային և ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1964) ։ Ստալինյան 1-ին աստիճանի մրցանակի դափնեկիր (1952), Կ. Ստանիսլավսկու անվան ՌԽՖՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1970)։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Գրիցենկոն ծնվել է 1912 թվականի հուլիսի 24-ին Ռուսական կայսրության Եկատերինոսլավ նահանգի Բախմուտսկի գավառի Յասինովատայա կայարանում։
1926 թվականին ավարտել է Յասինովատայայի տարրական դպրոցի յոթ դասարանը, 1927-1931 թվականներին սովորել է Դնեպրոպետրովսկի երկաթուղային տրանսպորտի պոլիտեխնիկում (այժմ՝ Դնեպրի երկաթուղային տրանսպորտի ազգային համալսարան)։ 1931-1932 թվականներին Մուշկետովո երկաթուղային կայարանում աշխատել է որպես ԽՍՀՄ հաղորդակցության ուղիների ժողովրդական կոմիսարիատի 2-րդ ուղեմասի շինությունների տեխնիկ։ 1932-1934 թվականներին սովորել է երաժշտա-դրամատիկական բանվորական ֆակուլտետում և միաժամանակ որպես կոնստրուկտոր աշխատել «Ստալ» մետաղագործական գործարանի (այժմ՝ Մակեևկայի մետաղագործական կոմբինատ) տեխնիկական բաժնում։
1934-1935 թվականներին սովորել է Ն. Լիսենկոյի անվան երաժշտա-դրամատիկական ինստիտուտին կից գործող Կիևի դրամատիկական տեխնիկումում, 1935-1936 թվականներին՝ Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական երկրորդ թատրոնում, 1936-1937 թվականներին՝ Կարմիր բանակի կենտրոնական թատրոնի թատերական դպրոցում, իսկ 1937-1940 թվականներին՝ Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնին կից գործող Բ. Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանում։
1937-1941 և 1942-1979 թվականներին աշխատել է Ե. Վախթանգովի անվան թատրոնում, որտեղ դարձել է բեմի առաջատար վարպետներից մեկը։
1941-1942 թվականներին ծառայել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում, հրամանատարական դասընթացների հաճախել Արխանգելսկում, իսկ վիրավորվելուց հետո՝ զորացրվել։
Կյանքի վերջում տառապել է ծերունական թուլամտությունից։ Կնոջ խնդրանքով հոսպիտալացվել է հոգեբուժական կլինիկայում։ Նույն կլինիկայի հիվանդների հետ ունեցած վիճաբանության ժամանակ ծեծի է ենթարկվել, որից հետո մահացել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2)։
Ընտանիք և անձնական կյանք
Նիկոլայ Գրիցենկոյի քույրը՝ Լիլիա Գրիցենկոն (1917-1989), դերասանուհի էր, օպերային երգչուհի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1957)։
Կինը՝ դերասանուհի Իրինա Բունինան էր։
Ունեցել է նաև արտամուսնական որդի` Դենիս Կմիտը (1959-2019), դերասան, լուսանկարիչ, ֆոտոնկարիչ, ֆոտոլրագրող, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (մայրը՝ Գալինա Կմիտ (1921-2019)։ Խորթ հայրը եղել է դերասան, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ Լեոնիդ (Ալեքսեյ) Կմիտը։ Նիկոլայ Գուցենկոն որդու հետ երբեք չի հանդիպել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի անձինք Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Փիթեր Օնջյան
Փիթեր Օնջյան, կանադահայ ջութակահար և դիրիժոր։
Վաղ կյանք
Ծնվել է Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում։ Նրա հայրը հայ է եղել, իսկ մայրը՝ անգլիացի, սակայն ըստ Օնջյանի՝ մորական պապիկից նա ունի նաև շոտլանդական ծագում։ Ընտանիքում նրանք չորս երեխա են եղել, որոնցից ամենափոքրը Օնջյանն է։
Օնջյանը իր կթությունը ստացել է Անգլիայում, որտեղ 7 տարեկանում սկսել է ջութակ նվագել սովորել Մանուկ Բարիքյանի մոտ։ Նա սովորել է Գոդալմինգի Չարթերհաուս (Charterhouse) քոլեջում, իսկ ջութակի դասերը շարունակել է ստանալ Բել Կատոնայից։ Ավարտելուց հետո Օնջյանը շարունակել է կրթությունը Երաժշտության թագավորական քոլեջում։
Օնջյանը շարունակել է կրթությունը Ջուլիարդի դպրոցում այնպիսի անձնավորությունների հետ, ինչպիսիք են Իվան Ղալամյանը, Իցհակ Պերլմանը և Դորոթի դե Լեյը։ Այս ընթացքում նա զբաղվել է դիրիժությամբ, իսկ հետագայում հաճախել է Հերբերտ ֆոն Կարայանի դիրիժորության դասերին և կատարելագործել է իր գիտելիքները ։
Կարիերա
1980 թվականին Օնջյանը Չիլիի Վինյա դել Մար քաղաքում կայացած ջութակահարների միջազգային մրցույթում արժանացել է իր առաջին մրցանակին։ Օնջյանը դարձել է Տոկիոյի լարային կվարտետում, որտեղ նվագել է շուրջ 14 տարի։ Շարունակական բնույթ կրող սթրեսի և լարվածության պատճառով նա ստիպված է եղել կրճատել իր գործիքային կարիերան ։ Ավելի ուշ ամբողջությամբ կենտրոնացել է դիրիժորության վրա։
2003 թվականի հունվարին Օնջյանը նշանակվել է Տորոնտոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի երաժշտական ղեկավար, իսկ 2004 թվականին ստանձնել է պաշտոնը։ Նախքան Օնջյանի նշանակվելը նվագախումբը ունեցել է մի շարք ֆինանսական խնդիրներ, սակայն նա իր պաշտոնավարման սկզբից նպաստել է նվագախմբի բարելավմանը ։ 2005 թվականի «Five Days in September: The Rebirth of an Orchestra» վավերագրական ֆիլմում պատկերված է Օնջյանի պաշտոնավարման սկզբնական շրջանը՝ որպես Տորոնտոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր ։ 2007 թվականի փետրվարին նա երկարացրել է նվագախմբի հետ կնքած պայմանագիրը մինչև 2012 թվական ։ Հաջորդ պայմանագիրը մինչև 2013-2014 թվական երկարացնելուց հետո, նա 2013 թվականի ապրիլին իր պայմանագիրը երկարացրել է ևս մի քանի տարով՝ մինչև 2016-2017 թվական  ։ Վերջինս երկարացրել է մինչև 2017-2018 թվական և ավարտել է երաժշտական ղեկավարությունը Տորոնտոյի նվագախմբում և ճանաչվել է ՏՍՆ-ի պատվավոր դիրիժոր ։ Նա ստացել է Քաղաքի բանալի խորհրդանիշը Տորոնտոյի քաղաքապետ Ջոն Թորիի կողմից ։
1981 թվականից սկսած Օնջյանը դասավանդել է Եյլի երաժշտական դպրոցում՝ որպես ջութակի պրոֆեսոր ։ 2011 թվականի հունվարին Շոտլանդիայի ազգային թագավորական նվագախումբը Օնջյանին նշանակել է իր հաջորդ երաժշտական ղեկավարը՝ 2012-2013 թվականների դրությամբ՝ 4 տարի նախնական պայմանագրային ժամկետով ։ ՇԱԹՆ-ում նա պաշտոնավարել է մինչև 2017-2018 թվականները ։
2007 թվականի հունիսին Օնջյանը Տորոնտոյի Luminato փառատոնին վարել է Էրիկ Այդլի և Ջոն դու Փրեզի օրատորիայի համաշխարհային պրեմիերան, որը հիմնված է Մոնտի Պայտոնի Life of Brian ֆիլմի վրա ։ 2019 թվականի հունվարին Կոլորադոյի երաժշտական փառատոնը հայտարարել է, որ Օնջյանը լինելու է իրենց հաջորդ փառատոնի երաժշտական ղեկավարը ։
2022 թվականի փետրվարին Օնջյանը հայտարարվել է Կոլորադոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր։ Որպես Կոլորադոյի նվագախմբի դիրիժոր՝ առաջին անգամ մարտին բեմադրել է Գուստավ Հոլսթի «Մոլորակներ» սիմֆոնիկ սյուիտը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տղամարդիկ Կատեգորիա:Հայ դիրիժորներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտ կատարողներ Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ ըստ գործիքի Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայեր Կատեգորիա:Հայեր ըստ աշխարհամասի Կատեգորիա:Հայեր ըստ բնակության վայրի Կատեգորիա:Հայեր ըստ ծագման էթնոսի կամ երկրի Կատեգորիա:Դիրիժորներ Կատեգորիա:Դիրիժորներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Ջութակահարներ Կատեգորիա:Ջութակահարներ ըստ ազգության
Ացանո Դեչիմո
Ացցանո Դեչիմո (Azzano Decimo, կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պարդենոնե գավառում։
Ացցանո Դեչիմոն սահմանակից է, Ֆիումե Վենետո, Պազիանո դի Պորդենոնե, Պորդենոնե, Պրավիզդոմինի համայնքներին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Պետրոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է հունիսի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ջերմափոխանցում
Ջերմափոխանցում, ջերմափոխանակության պրոցես՝ պինդ մարմնով բաժանված երկու ջերմակիրների միջև։ Ընդհանուր դեպքում ջերմափոխանցման պրոցեսը կատարվում է ջերմափոխանակության իրար հաջորդող երեք ձևերով, օրինակ, ռադիացիոն-կոնվեկտիվ ջերմափոխանակություն տաք ջերմակրից (հեղուկից) պատին, ջերմահաղորդականություն պատով և ռադիացիոն-կոնվեկտիվ ջերմափոխանակություն պատից սառը ջերմակրին (հեղուկին)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ Կատեգորիա:Թերմոդինամիկա
Մեծ Հայք (նահանգ)
Մեծ Հայք (Մեծ Հայք), կոչվում է Հայկական նահանգը, որն առաջացել է Հայկական լեռնաշխարհում Արտաշես Ա թագավորի օրոք՝ Ք․ա. 2-րդ դարի վերջին։ Այս տերմինը հիմնականում օգտագործվում էր ժամանակակից հայ և օտարազգի հեղինակների կողմից՝ մատնանշելու տասնհինգ գավառները, որոնք կազմում էին հայկական թագավորությունները անտիկ, ուշ անտիկ և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում ։
Տարածք
Թեև նրա սահմանները երբեք հստակ սահմանված չէին, Մեծ Հայքը սովորաբար վերագրվում էր Եփրատ գետից դեպի արևմուտք սկսվող ցամաքային հատվածին, Արցախի շրջանին և ներկայիս Ադրբեջանի և արևելքում՝ Իրանական Ադրբեջանի մասերին, Վրաստանի հյուսիսային մասին, որը կլորացնում է Միջագետքի հյուսիսային մասը։
Հռոմեացիներն այն լատիներեն անվանում էին Armenia Maior, իսկ հույները այն անվանում էին Armenia Megale (Ἀρμενία Μεγάλη)՝ տարբերելու Փոքր Հայքից (Pok'r Hayk′, լատիներեն՝ Armenia Minor) ։ Հետագայում այն պիտի օգտագործվեր այն միջնադարյան թագավորության համար, որը հաստատվել էր Կիլիկիայում, որը երբեմն անվանում էին Փոքր Հայք (չշփոթել Փոքր Հայքի հետ)։
Փրինսթոնի համալսարանական մատուռ
Փրինսթոնի համալսարանական մատուռ (Princeton University Chapel), տաճար Փրինսթոնի համալսարանի շրջակայքում՝ Կամպուսի տարածքում, ԱՄՆ-ի Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոն քաղաքում։ Աշխարհի մակարդակով երրորդ խոշորագույն համալսարանական տաճարն է, զիջում է միայն ԱՄՆ-ի Քեմբրիջի համալսարանում գտնվող Քեմբրիջի արքայական քոլեջի և Վալպարաիսոյի համալսարանների տաճարներին։ Հայտնի է իր գոթական ճարտարապետությամբ, նաև համարվում է ԱՄՆ-ում վիտրաժների ամենախոշոր հավաքավայրերից մեկը։ Համալսարանական մատուռում անցկացվում են ինչպես ընդունելության թեստեր առաջին կուրսեցիների համար, այնպես էլ բակալավրի ծառայություն բարձր կուրսեցիների համար։
Արտաքին տեսք
Մատուռը խաչաձև կառուցվածքով, նեոգոտիական ոճով հնեցված եկեղեցի է, ունի 82 մ լայնություն 23 մ երկարություն։ Կառուցված է փենսիլվանիական ավազաքարից և հնդկական կրաքարից։ Մատուռում տեղավորվում է 2000 մարդ, ովքեր կարող են նստել մատուռի նստարաններին, որոնց պատրաստման համար օգտագործվել է Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ օգտագործված հրասայլերի փայտակտորները։ Խորանի բազկաթոռները պատրաստված են Շերվուդյան անտառի փայտերից։ Ամբիոնը արտադրվել է 16-րդ դարում Ֆրանսիայում, որտեղից էլ բերվել է։
Հետաքրքիր փաստեր
Մատուռում պահպանվում է «Փրինսթոն» ավիակիրի դրոշը։ «Ինդիփենդենս» տիպի այս թեթև ավիակիրը ջրասույզ է եղել ճապոնական ավիացիայից 1944 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Լեյթ ծոցում տեղի ունեցած պատերազմի ընթացքում (որը նաև հայտնի է որպես երկրորդ ճակատամարտ Ֆիլիպինյան ծովում) Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ի ժամանակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տաճարներ Կատեգորիա:Մատուռներ
9TP
9TP, լեհական թեթև տանկ, որը 1939 թվականին հայտնվել էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ։ Իր հատկանիշներով նման էր լեհական 7TP տանկին (հատկապես սպառազինությամբ), սակայն այն զգալիորեն ավելի ծանր էր ամրագրվել (որոշ դեպքերում զրահը 40 մմ էր)։
Պատմություն
Լեհաստանի կոնստրուկտորական բյուրոն 1935-1939 թվականներին մշակել է 7TP տանկերի տարատեսակ վերափոխումներ։ Տարբերակներից մեկը «Կրիստի» 10TP տանկն էր, ինչպես նաև 4TP-ը (TKS տանկերի ձևափոխված տարբերակը)։ Ինժեներները ձգտում են ամրապնդել 7TP ամրագրում, ինչպես նաև բարելավել շարժիչը։ 1938 թվականին առաջարկվել է տեղադրել նորագույն դիզելային Saurer CT1D (լեհական փաստաթղթերում դա նշանակում է որպես PZInż. 155) փոխարինել բենզինի PZInż. 725-ով։
Մայիսին 1938 տարի PZInż.-ին արտոնագրվել է CT1D շարժիչը, որը նախատեսված էր տանկերի տեղադրման համար։ Հզոր, բայց թեթև շարժիչի զանգվածով նախատեսված տանկի զանգվածը նվազել է ավելի քան 210 կիլոգրամով։ Էդվարդ Գաբիչի ղեկավարությամբ սկսվել է տանկի մոդիֆիկացիան։ Կլիրենսը ավելացել է մինչև 320 մմ, ավելի հզոր զենք ու զրահ է տեղադրվել։ Զրահամեքենաների տեխնիկական հետազոտական Բյուրոյի որոշմամբ, տանկային փորձարկումները պլանավորվում էր անցկացնել աշնանը։
Փորձարկումներ
1939 թվականի հուլիսին արդեն պատրաստ էին CT1D շարժիչով և բալաստով տանկերի երկու նախատիպեր, որոնք փորձարկվում էին հուլիսի 28-ից կամ 31-ից մինչև օգոստոսի 3-ը։ Փորձարկումները ցույց են տվել, որ արագությունը նախատեսվածից շատ ավելի ցածր էր։ Օրինակ, մայրուղու 35 կմ/ժ-ի փոխարեն տանկերը ցույց են տվել ընդամենը 26,6 կմ/ժ, իսկ կտրտված տեղանքում արագությունը կազմել է ընդամենը 11 կմ/ժ ՝ պլանավորվող 27 կմ/ժ-ի դեպքում։ Այնուամենայնիվ, նախատեսվում էր 1939 թվականի սեպտեմբերին թողարկել 100 տանկից բաղկացած խմբաքանակ։ Սակայն պատերազմը խախտել է այդ ծրագրերը։
Թողարկում
Մոտ 11 մեքենա (գումարած 2 նախատիպը) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թեթև տանկեր
Չինական թաղամաս
«Չինական թաղամաս» (Chinatown), ռեժիսոր Ռոման Պոլանսկու ֆիլմը, որ նկարահանվել է 1974 թվականին ։ Արժանացել է «Օսկար» մրցանակի 1975 թվականին։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1974 թվականի հունիսի 20-ին Միացյալ Նահանգներում։ Այն զբաղեցրել է 13-րդ հորիզոնականը 500 լավագույն ֆիլմերի ցանկում, որ կազմել է Empire ամսագիրը ։ 1991 թվականին ֆիլմն ընդգրկվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ֆիլմերի ազգային ռեեստրում։
1990 թվականին թողարկվել է «Երկու Ջեյք» սիքվելը, որ բեմադրել է Ջեք Նիկոլսոնը, որը կատարել է գլխավոր դերերը երկու ֆիլմերում ։
Սյուժե
Ջեք Նիկոլսոնը մարմնավորում է մասնավոր դետեկտիվ Ջեյք Գիտեսին նախապատերազմյան Լոս Անջելեսում։ Գիտեսն ընդունում է խորհրդավոր հարուստ գեղեցկուհու առաջարկը՝ զբաղվել իր ինժեներ ամուսնու (որի համար նախատիպ է ծառայել Ուիլյամ Մալհոլանդը) գաղտնի սիրավեպի քննությամբ։
Համաձայնելով կատարել այդ գործը՝ Գիտեսը չի էլ կասկածում, որ հայտնվելու է գաղտնի սկանդալների, անօրինության, կաշառակերության ու գաղտնի մեքենայությունների կենտրոնում, որոնց մասին ճշմարտությունը մի գիշեր ջրի երես է դուրս գալու դժբախտ ինժեների մարմնի հետ միասին։
Մրցանակներ
«Օսկար»
«Ոսկե գլոբուս»
«BAFTA»
Անվանակարգեր
«Օսկար»
«BAFTA»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոման Պոլանսկու ֆիլմեր Կատեգորիա:1974 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր
Իդրիսա Գեյե
Իդրիսա Գանա Գեյե (ֆր.՝ Idrissa Gana Gueye, ), սենեգալցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական «Էվերթոն»-ի և Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում։
Կարիերայի սկիզբը
Իդրիսա Գեյեն իր կարիերան սկսել է սենեգալական «Դիամբարս»-ի կազմում։
2008 թվականին Գեյեն միացել է ֆրանսիական «Լիլ»-ի երիտասարդական թիմին ։ 2010-11 մրցաշրջանից սկսած նա հանդես է եկել թիմի հիմնական կազմում և մասնակցել է Լիգա 1-ի հանդիպումներին։
«Աստոն Վիլա»
Անգլիական թիմի կազմում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ «Բորնմութ»-ի դեմ խաղում ։ Թիմի կազմում իր առաջին և միակ գոլը նա խփել է «Վիկոմբ Վանդերս»-ի դեմ խաղում :
Միջազգային կարիերա
Գեյերն Սենեգալի ազգային հավաքականում սկսել է հանդես գալ 2011 թվականին։ Նա մասնակցել է 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերին, 2015 և 2017 թվականների Աֆրիկայի գավաթի խաղարկություններին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Մոսա
Մոսա  (Mossa), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Գորիցիա գավառում։
Բնակչությունը՝ 1708 մարդ, բնակչության խտություն՝ 280 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 34070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0481։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Այզայա Բրաուն
Այզայա Ջեյ Բրաուն (Isaiah Jay Brown, ՄՀԱ՝, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, Լոնդոնի «Չելսիի» և Անգլիայի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի կիսապաշտպան և հարձակվող։ Բրաունը խաղացել է Անգլիայի մինչև 16 և 17 տարեկանների հավաքականներում ։
Ակումբային կարիերա
2013 թվականի հունիսի 8-ին «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնը» մերժել է Բրաունի վերաբերյալ «Չելսիի» առաջարկը ։ Ավելի ուշ՝ նույն ամսում, «Չելսին» հաստատել է Բրաունի պայմանագիրը ։ Երկու ակումբների միջև փոխահատուցման հարցը, ինչպես հետագայում հայտարարվել է, հարթվել է դատական կարգով ։
2015 թվականի հուլիսի 10-ին Բրաունը մեկ տարի ժամկետով վարձավճարով տեղափոխվել է «Վիտես», որը հանդես էր գալիս Էրեդիվիզիում ։ Հուլիսի 30-ին կատարել է նորամուտը «Վիտեսի» կազմում՝ դուրս գալով խաղադաշտ թիմի հիմնական կազմում ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի որակավորման երրորդ փուլի առաջին խաղում ընդդեմ «Սաութհեմփթոնի» (0:3) ։ Օգոստոսի 9-ին կատարել է նորամուտը Էրդիվիզիում՝ դուրս գալով խաղադաշտ 1-ին տուրի «Վիլլեմ II» ակումբի դեմ խաղում (1:1) և խաղադաշտում անցկացնելով 65 րոպե ։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նոր քառամյա պայմանագիր է կնքել «Չելսիի» հետ ։ 2016 թվականի մարտի 6-ին խփել է իր առաջին գոլը «Վիտեսի» կազմում, «Ռոդայի» դեմ խաղի 34-րդ րոպեին (2:1) ։
Ձեռքբերումներ
Թիմային
«Չելսի»
Անգլիայի հավաքական
Անձնական
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հադերսֆիլդ Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի հայոց թեմ
Անգլիայի թեմ, Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու գործող թեմ։ Առաջնորդանիստը՝ Լոնդոնի Սբբ․ Սարգիս եկեղեցի։
Պատմություն
Անգլիայի թեմը կազմավորվել է 1974 թ.-ին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի կոնդակով։ Թեմի անդրանիկ առաջնորդ է նշանակվել Ներսես արք․ Պոզապալյանը (1974–1982)։
Բրիտանահայ համայնքը՝ որպես հոգևոր հովվություն, XIX դ․ վերջից մինչև 1965 թ.-ը եղել է Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության կազմում (տես Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակություն)։ 1965–1974 թթ.-ին, մնալով հոգևոր հովվություն, եղել է Մայր աթոռ Սբ․ Էջմիածնի ներկայացուցչություն Քենթրբերիի և Համայն Անգլիո արքեպիսկոպոսության մոտ։
Լոնդոնի առաջին հայկական մատուռը (վարձու) Եսայի վրդ․ Աստվածատրյանի նախաձեռնությամբ բացվել է 1885 թ.-ին և գործել մինչև 1901 թ.-ը։ 1922 թ.-ին Գալուստ Կյուլպենկյանի բարերարությամբ կառուցվել է Սբ․ Սարգիս եկեղեցին (օծվել է 1923 թ.-ի հունվ․, գտնվում է Լոնդոնի կենտրոնական թաղամասերից մեկում՝ Քենսինգթոնում)։
1975 թ.-ից Լոնդոնի հայերի վարձակալած Սբ․ Պետրոս եկեղեցին Վաչե Մանուկյանի բարերարությամբ 2000 թ.-ին գնվել է և վերանվանվել Սբ․ Եղիշե եկեղեցի (օծվել է 2001 թ.-ի հունիսի 11-ին՝ ձեռամբ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի)։ Կից գործում է կիրակնօրյա դպրոց (1978 թ.-ից)։ Սբ․ Եղիշե եկեղեցու հովիվն է Նշան քհն․ Ալավերտյանը (2018 թ.-ից)։ 1967–1978 թթ.-ին գործել է Սբ․ Սահակ-Մեսրոպ կիրակնօրյա ազգային վարժարանը։
Անգլիայի թեմի առաջնորդն է Հովակիմ եպս․ Մանուկյանը (2017 թ.-ից)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բրիտանահայ կրոնական հաստատություններ
Ամրոցային կղզի (Վիբորգ)
Ամրոցային կղզի, կղզի Վիբորգի ծոցում (նախկինում՝ Վուոկսայի գետաբերանում), որի վրա 1293 թվականին կառուցվել է Վիբորգի ամրոցը։ Մինչ ամրոցի կառուցումը այն կոչվել է Վոլովի ։ Հետագայում կղզին երկար ժամանակ չի ունեցել պաշտոնական անվանում։
Աշխարհագրական դիրք
Կղզին գտնվում է Ամրոցի նեղուցում հարավ-արևելքից բաժանելով Տվերդիշ կղզին մայրցամաքից, ընդ որում Ամրոցային կղզու և ցամաքի միջև նեղուցի լայնությունը մոտ 25 մ է, իսկ Ամրոցային և Տվերդիշ կղզիների միջև՝ մոտ 100 մ։ Երկու կղզիներն էլ մայրցամաքին միացված են Ամրոցային կամրջի միջոցով, որն իրականում համարվում է երկու կամուրջ և պատնեշ։ Ամրոցի կղզու երկարությունը 170 մ է, լայնությունը՝ 122 մ ։ Աշխարհագրական տեսանկյունից կղզին գտնվում է Վիբորգ քաղաքի Պետրովսկի միկրոշրջանում։
Պատմություն
Մինչև 16-17-րդ դարերը Ամրոցային կղզին գտնվել է Վուոկսա գետի արևմտյան գետաբերանում։ Տեղակայված լինելով նեղուցի նեղ մասում՝ Վուոկսինսկի առևտրային ճանապարհի հատվածում, որը տանում էր Լադոգա լճի տարածքից դեպի Բալթյան ջրեր, կղզին համարվել է կարևոր ռազմավարական կետ։ Բացի այդ, կղզին հարմար է եղել պաշտպանական կառույցների կառուցման համար, նրա արևելյան մասը ժայռոտ սարահարթ է եղել, իսկ հյուսիսային մասը՝ ցածրադիր, որը հարմար է եղել տնտեսական շինությունների համար։ Այս գործոնների համադրության արդյունքում կղզին 1293 թվականին ընտրվել է որպես Վիբորգի ամրոցի հիմնադրման վայր ։
Հետաքրքիր փաստեր
Տարածված է լեգենդ Վեկրուտի տան տարածքում Ամրոցային կղզին Վիբորգի մայր ցամաքի հետ կապող ստորգետնյա անցումի գոյության մասին։ Լեգենդի համաձայն՝ անցումը կամ «Մատվեևի անցքը» կառուցվել է 16-րդ դարում և փակվել 1930-ականներին։ 1910 թվականին այն ուսումնասիրելու փորձերն անհաջողության են մատնվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:Վիբորգի աշխարագրություն Կատեգորիա:Վիբորգի ամրոց
Դոկտոր Սթրենջ։ Խելագարության բազմատիեզերքում
«Դոկտոր Սթրենջ։ Խելագարության բազմատիեզերքում» (Doctor Strange in the Multiverse of Madness), Marvel Comics-ի կերպար Դոկտոր Սթրենջի մասին սպասվող ամերիկյան սուպերհերոսային ֆիլմ։ Ֆիլմի ստեղծմամբ զբաղվում է Marvel Studios-ը։ Տարածման իրավունքը պատկանում է Walt Disney Studios Motion Pictures ընկերությանը։ Ֆիլմը հանդիսանում է 2016 թվականին թողարկված ֆիլմի շարունակությունը և Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի քանակով 27-րդ ֆիլմը։ Գլխավոր դերակատարն է Բենեդիկտ Քամբերբեչը։ Նաև իրենց դերերին են վերադառնալու Էլիզաբեթ Օլսենը, Ռեյչել Մաքադամսը և Բենեդիկտ Վոնգը։
2018 թվականի դեկտեմբերին Սքոթ Դերիքսոնը պայմանագիր է կնքել Marvel Studios-ի հետ «Դոկտոր Սթրենջ» ֆիլմի շարունակության համար ։ Բայց 2020 թվականի հունվարին Դերիքսոնը թողել է ռեժիսորի պաշտոնը ստեղծագործական խնդիրների պատճառով, բայց մնացել է որպես ֆիլմի գործադիր պրոդյուսեր ։ Քամբերբեչը, Մաքադամսը և Վոնգը հաստատել են իրենց կերպարներին վերադառնալու մասին։ Էլիզաբեթ Օլսենը նույնպես կհայտնվի ֆիլմում՝ կատարելով Վանդա Մաքսիմոֆի (Ալ կախարդուհի) կերպարը ։ 2019 թվականի San Diego Comic-Con International-ի ժամանակ հայտարարվել է, որ ֆիլմը նկարահանվելու է որպես սարսափ, ինչը նմանօրինակ առաջին ֆիլմն է Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում ։ Նկարահանումները պետք է սկսվեն 2020 թվականի մայիսին։
«Դոկտոր Սթրենջ։ Խելագարության բազմատիեզերքում» ֆիլմն ԱՄՆ-ի վարձույթում պետք է հայտնվի 2021 թվականի մայիսի 7-ին ։
Սցենար
2016 թվականի ապրիլին ֆիլմի համահեղինակ Քարգիլը հայտարարել է, որ նա և Դերիքսոնն ունեն «տարօրինակ մտքեր», որոնք կարող են իրականություն դառնալ ֆիլմի հետագա սիքվելներում ։ 2016 թվականի հոկտեմբերին Դերիքսոնը հաստատել է, որ նա ունի շարունակության մասին ծրագրեր, որ. «Ինձ դուր է գալիս կերպարը, ինձ դուր է գալիս վիզուալ հնարավորությունները և ես լավ գիտեմ կոմիքսները, առաջին ֆիլմը՝ այսբերգի գագաթն է։ Կան բազմաթիվ հնարավորություններ, որոնք կարող են իրագործվել»։ Ռեժիսորը ցանկացել է հետևել 2008 թվականի «Մռայլ ասպետ» ֆիլմի օրինակին և «ստեղծել խորաթափանց չարագործ»։ Գլխավոր դերակատար Բենեդիկտ Քամբերբեչը ավելացրել է, որ պայմանագիր է կնքել Դոկտոր Սթրենջի մասին պատմող ամենաքիչը մեկ ֆիլմում նկարահանվելու մասին ։ Դերիքսոնը հետաքրքրություն է ցուցաբերել Մղձավանջ սիքվելի նկատմամբ որպես գլխավոր անտագոնիստ, նաև պատմել է Ջոնաթան Փենգբորնի և Համիրայի կերպարները բացահայտելու վերաբերյալ, որոնք ունեցել են շատ քիչ էկրանային ժամանակ։ Դերիքսոնի խոսքերով՝ իր և Marvel Studios-ի ղեկավար Քևին Ֆայգիի և Ջո Ռուսոյի սերտ փոխկապակցվածության շնորհիվ, 2018 թվականի «Վրիժառուները։ Անվերջության պատերազմ» և 2019 թվականի «Վրիժառուները. Վերջնախաղ» ֆիլմերի ռեժիսորներից մեկը, նա «տեղյակ է եղել», որ ներկայացվելու է նաև Դոկտոր Սթրենջի քրոսովեր ֆիլմը ։ Առաջին մասի սցենարիստներից մեկը՝ Ջոն Սթեյթսը հայտարարել է, որ նա կցանկանար տեսնել Քլեային՝ ֆիլմի շարունակությունում ։
2017 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, որ Սքոթ Դերիքսոնը վերադառնալու է ֆիլմի շարունակության աշխատանքներին, այն բանից հետո, երբ կավարտի «Լոքքերի բանալիները» հեռուստասերիալում իր պարտականությունները ։ 2018 թվականի դեկտեմբերին Դերիքսոնը «աննկատելիորեն» պայմանագիր է կնքել ստուդիայի հետ, սիքվելում ռեժիսորի պաշտոնը ստանձնելու վերաբերյալ ։ Marvel-ը հայտարարել է ֆիլմի ռեժիսորի որոնումների մասին, այն ժամանակ, երբ Քամբերբեչը, Մաքադամսը և Վոնգը հաստատել են, որ վերադառնալու են Սթիվեն Սթրենջի, Քրիստին Փալմերի և Վոնգի դերերին ։ The Hollywood Reporter-ը հայտարարել է, որ ֆիլմի սցենարը գրվելու է 2019 թվականի ընթացքում, այն ժամանակ, երբ ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2020 թվականի սկզբին, ավելացնելով, որ ֆիլմը մեծ էկրաններին է բարձրանալու 2021 թվականի մայիսին։ 2019 թվականի San Diego Comic-Con International-ի ժամանակ հայտարարվել է, որ ֆիլմի պրեմիերան նշանակվել է 2021 թվականի մայիսի 7-ին, նաև հաստատվել է Ալ կախարդուհու դերում Էլիզաբեթ Օլսենի դերակատարման մասին։ Ֆայգիի խոսքերով ֆիլմը կապված է լինելու Disney+ հեռուստաալիքի «ՎանդաՎիժեն» հեռուստասերիալի հետ, որը դարձնում է ֆիլմը՝ միակը Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք-ում, որը կապ ունի հեռուստասերիալի հետ ։ Դերիքսոնը մտադրություն ունի, որ կոմիքսներից ֆիլմի մեջ ներառի մի շարք «գոթական» տարրեր՝ առաջին ֆիլմի համեմատ ։
Նախապատրաստում
2020 թվականի հունվարին Դերիքսոնը լքել է ֆիլմի ռեժիսորի պաշտոնը՝ Marvel-ի հետ ունեցած ստեղծագործական տարաձայնությունների պատճառով, բայց համաձայնել է զբաղեցնել գործադիր պրոդյուսերի պաշտոնը ։
Նկարահանումներ
Նկարահանումների սկիզբը կայանալու է 2020 թվականի մայիսին։ Որպես բեմադրող օպերատոր հրավիրվել է Յարոն Օրբախը ։
Վարձույթ
Ֆիլմն ԱՄՆ-ում վարձույթի մեջ հայտնվելու է 2021 թվականի մայիսի 7-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Marvel Comics Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք Կատեգորիա:Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի ֆիլմեր Կատեգորիա:Marvel-ի կոմիքսների էկրանավորումներ Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր սուպերհերոսների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2022 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դևերի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր
Պրեմիեր Լիգա 2019-20 (Անգլիա)
Պրեմիեր Լիգա 2019-2020 մրցաշրջան - Պրեմիեր Լիգայի 28-րդ խաղարկությունը, որը հիմնվել է 1992 թվականին։ Մրցաշրջանը մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսի 9-ին և կավարտվի 2020 թվականի մայիսի 17-ին ։ Գործող չեմպիոնը Մանչեսթեր Սիթին է։ Այս մրցաշրջանում առաջին անգամ Պրեմիեր Լիգայում կիրառվել է մրցավարների տեսաօգնության համակարգը (VAR)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի մրցաշրջաններ Կատեգորիա:2018-19 եվրոպական ֆուտբոլային լիգաներում Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգա 2018-19
Անտիոքի դքսություն
Անտիոքի դքսություն (Principatus Antiochiae), միջնադարյան պետություն հյուսիսարևմտային Սիրիայում 1098-1268 թվականներին։ Հիմնադրել է Բոհեմունդ Տարենտցին 1098 թվականին՝ խաչակրաց առաջին արշավանքի ժամանակ։ Երկիրը կառավարել են ֆրանսիական ու նորմանդական ծագում ունեցող ազնվական ընտանիքներ։ Տարածքը կազմել է առավելագույնը 20 000 քառ. կմ՝ Բոհեմունդ II կոմսի օրոք (1112-1131)։
1268 թվականի Անտիոքի անկումից հետո տիրույթների մեծ մասն անցնում է Մամլուքների սուլթանությանը, մամլուքների սուլթան Բեյբարս I-ի կողմից այն գրավելուց հետո և դադարում է գոլություն ունենալ, սակայն «Անտիոքի կոմս» տիտղոսը շարունակում էին կրել Տրիպոլիի կոմսերը, մինչ նրա գրավումը 1287 թվականին։
Անտիոքի դքսությունը երկրորդ խաչակրաց պետությունն էր, որը հիմնադրվել էր առաջին խաչակրաց արշավանքի ընթացքում, ժամանակակից Սիրիայի և Թուրքիայի տարածքում։ Այն թեև կոչվում էր իշխանություն, սակայն վասալական կախման մեջ չէր գտնվում որևէ թագավորությունից կամ կայսրութունից։ Նրա բնակչության հիմնական մասը կազմել էին հայերը և հույները, մասամբ՝ ասորիները։ Հետագայում այստեղ հաստատվում են քրիստոնեադավան ու իսլամադավան արաբներ։ Բնակչության այս կազմը շարունակում էր մնալ այսպիսին մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը, որի ընթացքում տեղի ունեցավ Հայոց ցեղասպանությունը։ Տարածաշրջանն անցավ Ֆրանսիայի ազդեցության տակ, որի որոշմամբ ամբողջ Կիլիկիան և Անտիոքի սանջակը մտան նորաստեղծ Թուրքիայի հանրապետության կազմի մեջ։ Անտիոքն անվանափոխվեց «Անթաքյա»։
XII դարի սկզբին դքսությունը վասալային կախման մեջ էր գտնվում Բյուզանդիայից, իսկ 1119 թվականից՝ Երուսաղեմի թագավորությունից։ Դքսության կազմի մեջ էին մտնում տարածքներ, որոնք գտնվում էին ժամանակակից Սիրիայի միջերկրածովյան ափի և Եփրատ գետի միջև, XII դարի առաջին կեսում նրա կազմի մեջ էր մտնում նաև Դաշտային Կիլիկիան ։ Անտիոքի դուքսը ավատատեր էր հանդիսանում Եդեսիայի կոմսության համար (մինչև 1144 թվականը), իսկ 1163 թվականից՝ Տրիպոլիի կոմսության, որի հետ Անտիոքը միավորվում է 1207 թվականին, Բոհեմունդ IV-ի կողմից։
Կազմավորում
Մինչ Բալդուին I-ը և Թանկրեդ դ'Օտվիլը գտնվում էին Կիլիկիայում և Միջագետքում, որտեղ Բալդուինի կողմից հիմնադրվել էր Եդեսիայի կոմսությունը, մնացած խաչակիրները շարունակում էին հարձակումը դեպի հարավ և 1097 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, Բոհեմունդ I-ի հրամանատարությամբ պաշարում են Անտիոքը։ Քաղաքը, որի հաստ պատերը հուսալիորեն ամրացված էին չորս հարյուրյակ աշտարակներով, իրականում պարզվում է անմատչելի և պաշարումը շարունակվում է 1098 թվականի ամբողջ ձմռան ընթացքում։