cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մանչեսթեր Յունայթեդ
Հովանավորներ
Ակումբի ողջ պատմության մեջ եղել է սպորտային հագուստի 4 պաշտոնական մատակարար։ Նրանցից առաջինը դարձավ տեղական Umbro ընկերությունը, իսկ 1975 թվականին մատակարար դարձավ Admiral ընկերությունը։ Այն 1976 թվականին առաջին անգամ իր լոգոտիպը զետեղեց «Մանչեսթեր Յունայթեդի» մարզաշապիկի վրա ։ 1980 թվականին թիմի համար հագուստի և կոշիկների մատակարար դարձավ Adidas ընկերությունը, իսկ 1992 թվականին Umbro ընկերությունը նոր պայմանագիր կնքեց ակումբի հետ ։ Umbro-ի հետ պայմանագիրը տևեց ևս տասը տարի, մինչ ակումբը ռեկորդային 302,9 միլիոն ֆունտ արժողությամբ պայմանագիր կնքեց Nike ընկերության հետ։ Nike-ի հետ համաձայնությունը կնքվեց 13 տարի ժամկետով ։ Սկսած 2015-16 մրցաշրջանից՝ ակումբի մարզահագուստի պաշտոնական մատակարարը սպորտային իրերի գերմանական արտադրող Adidas-ն է, որի հետ պայմանագիրը կնքվել է 10 տարի ժամկետով։ Պայմանագրի արժողությունը կազմել է £750 միլիոն ։
Ներկա կազմ
(Ավագ)
Ակումբի պաշտոնատար անձիք
«Մանչեսթեր Յունայթեդ» Լիմիթեդ
«Մանչեսթեր Յունայթեդ» ֆուտբոլային ակումբ
Գլխավոր մարզիչներ
Մանչեսթեր Յունայթեդը իր պատմության մեջ ունեցել է 22 մարզիչ։ Ստորև աղյուսակով ներկայացված է մարզիչների վերաբերյալ վիճակագրություն.
Մրցանակակիր մարզիչներ
Ստորև ներկայացվող բոլոր մարզիչները «Մանչեսթեր Յունայթեդի» հետ հաղթել են գոնե մեկ մրցաշարում։
Նվաճումներ
«Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբին է պատկանում Անգլիայի առաջնությունում ամենաշատ հաղթանակների ռեկորդը (20 տիտղոս) ։ Բացի այդ՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբը իր պատմության մեջ երեք անգամ հաղթել է «դուբլը» (մեկ մրցաշրջանի ընթացքում թե՛ առաջնությունում, թե՛ գավաթի խաղարկությունում հաղթանակ տանելով)։
Դուբլներ և տրեբլներ
Կարճ մրցաշարերը՝ ներառյալ Անգլիայի սուպերգավաթը, Միջմայրցամաքային գավաթը, Աշխարհի ակումբային առաջնությունը և ՈՒԵՖԱ Սուպեր Գավաթը, չեն հաշվվում դուբլի կամ տրեբլի որոշման ժամանակ ։
Թիմային ռեկորդներ
2015 թվականի հուլիսի 30-ի դրությամբ «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբը բոլոր պաշտոնական մրցաշարերում անցկացրել է 5434 խաղ, որոնցից՝ 2668 հաղթանակ, 1284 ոչ-ոքի և 1482 պարտություն ։
«Ոսկե գնդակի» հաղթողներ
Այս ֆուտբոլիստները «Ոսկե գնդակ» են ստացել՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» կազմում.
«Ոսկե խաղակոշիկի» հաղթողներ
Այս ֆուտբոլիստները արժանացել են «Ոսկե խաղակոշիկի»՝հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».
ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ
Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՈՒԵՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».
ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն խաղացողներ
Այս ֆուտբոլիստները դարձել են ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».
Աշխարհի չեմպիոններ
Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Աշխարհի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».
Եվրոպայի չեմպիոններ
Այս ֆուտբոլիստները դարձել են Եվրոպայի չեմպիոն՝ հանդես գալով «Մանչեսթեր Յունայթեդում».
Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդներ
''«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Ֆուտբոլային լիգայի 100 լեգենդների ցանկի մեջ.
Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամներ
''«Մանչեսթեր Յունայթեդի» այս ֆուտբոլիստները ներառվել են Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահի կազմի մեջ.
Կենդանի թաղվելու վախ
Կենդանի թաղվելու վախ, վախ սխալ մահվան սահմանման պատճառով գերեզմանում կենդանի հայտնվելու հանդեպ։ Այս վախի ոչ նորմալ հոգախտաբանական տեսակն անվանվում է տաֆոֆոբիա (հունարեն՝ τάφος, տաֆոս՝ գերեզման և φόβος, phobos՝ վախ ), որը թարգմանվում է որպես վախ գերեզմաններից ։
Մինչ ժամանակակից բժշկության ձևավորումը, կենդանի թաղման վախը ամբողջությամբ իռացիոնալ չէր։ Պատմության ընթացքում հանդիպել են մարդկանց կենդանի թաղման դեպքեր։ 1905 թվականին անգլիացի հեղափոխական Ռոբերտ Տեբը հավաքել է կենդանի թաղման դեպքերը։ Նա հաշվել է կենդանիին մոտ թաղման՝ 219, կենդանի թաղման՝ 149, կենդանի հերձման՝ 10 և խնկման ժամանակ զարթման՝ 2 դեպք ։
18-րդ դարում մեռած համարվող մարդկանց համար կիրառվել են արհեստական շնչառության բերան-բերանային և դեֆիբրիլյացիայի տեխնիկաները ։ 1896 թվականին Ամերիկայի թաղումների ղեկավար Տ․Մ․ Մոնտգոմերին նշել է, որ կենդանի թաղման դեպքերը կազմում են շուրջ 2%, Պաուլ Բարբերը համարում է, որ այդ թիվը չափազանցված է ։
Կենդանի թաղման բազմաթիվ քաղաքային լեգենդներ կան ։
Գրականության մեջ կենդանի թաղման վախը նույնպես օգտագործվել է։ Էդգար Ալան Պոյի սարսափ պատմություններից մեկը՝ «Կանխաժամ թաղումը», տաֆոֆոբիայով տառապող մի անձի մասին է։ Պոյի կանխաժամ թաղման մասին այլ պատմվածքներից են՝ «Աշերի տան անկումը», «Ամոնտիլյադոյի տակառը» և ավելի քիչ՝ «Սև կատուն»։
(8588) Ավոսետա
(8588) Ավոսետա (Avosetta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,212765 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,068 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3575 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1202,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,299434 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չիչոլինա
Աննա Իլոնա Շտալեր (Staller Ilona Anna) կամ Աննա Ելենա Ստալեր (Elena Anna Staller, ), առավել հայտնի է բեմական անունով՝ Չիչոլինա (Cicciolina), իտալա-հունգարական պոռնոաստղ և քաղաքական գործիչ, «կոշտ» պոռնոյի առաջին աստղ, ով, հաղթելով ընտրություններում, դարձել է Իտալիայի խորհրդարանի պատգամավոր։
Կենսագրություն
Չիչոլինան ծնվել է Բուդապեշտում։ Հայրը շուտ է լքել ընտանիքը։ Խորթ հայրը Հունգարիայի Ներքին գործերի նախարարության աշխատակից էր, մայրը՝ մանկաբարձ։ 1964 թվականին Իլոնան սկսում է աշխատել մոդելային գործակալությունում։ Մի հեռուստահաղորդման ժամանակ նա խոստովանել է, որ 1960-ական թվականներին հունգարական հետախուզությանը տրամադրել է տեղեկություններ ամերիկյան դիվանագետների մասին, ովքեր հյուրընկալվում էին «Ինտերկոնտինենտալ» հյուրանոցում, որտեղ նա մատուցող էր աշխատում (ըստ այլ տվյալի՝ աղախին)։
25 տարեկան հասակում հյուրանոցում ծանոթանում է տարեց իտալացու հետ և ամուսնանալով նրա հետ ՝ ստանում է իտալական քաղաքացիություն և տեղափոխվում Իտալիա։ 1970-ական թվականների սկզբին ծանոթանում է պոռնոֆիլմերի ռեժիսոր Ռիկարդո Սկիկիի հետ։
1973 թվականին մասնակցում է «Ռադիո լունայ»-ի «Ուզո՞ւմ եք քնել իմ հետ» (Voulez vous coucher avec moi?) ռադիո-շոուին, հասնում է առաջին հաջողությանը։ Այստեղ նա առաջին անգամ օգտագործում է Չիչոլինա անունը։
Չնայած, որ 1970 թվականից Չիչոլինան մի քանի անգամ հայտնվել է ֆիլմերում, բայց նրա առաջին լիարժեք կինոելույթը սեփական անունով կարելի է համարել 1975 թվականին նկարահանված La liceale կինոնկարը, որտեղ նա խաղում էր կինոնկարի հերոսուհու լեսբուհի համադասարանցուն։ 1978 թվականին իտալական հեռուստատեսության C’era due Volte հեռուստաշոուի ժամանակ Չիչոլինան ցուցադրեց իր մերկ կուրծքը։
Չիչոլինայի բացառապես պոռնոգրաֆիական Կարմիր հեռախոս (Il telefono rosso) ֆիլմը նկարահանվել է 1983 թվականին
Confessioni erotiche di Cicciolina վերնագրով նրա հուշանոթերը լույս են տեսել Միլանում 1987 թվականին; Նույն թվականին նա նկարահանվել է Carne bollente կինոնկարում։ Որտեղ նրա խաղընկերը Ջոն Հոլմսն էր։ Չիչոլինան վերջին անգամ 1992 թվականին է նկարահանվել պոռնոգրաֆիկական ֆիլմում։
1991 թվականին Չիչոլինան ամուսնացել է ամերիկյան քանդակագործ Ջեֆ Կունսի հետ։ Կունսը ցուցադրում էր քանդակներ և լուսանկարներ, որոնք պատկերում էին նրա և Իլոնայի սեքսով զբաղվելը ։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1992 թվականին, և ամուսնալուծությունից հետո ծնվել է նրանց որդին՝ Լյուդվիգը։ Իլոնան լքել է ԱՄՆ-ն որդու հետ, բայց դրան հետևել է ամուսնու հետ երկար դատավարությունը որդուն դաստիարակելու իրավունքը ստանալու համար։ Դատավարությունը հաղթել է ամուսինը, բայց երեխան շարունակել է մնալ Իլոնայի մոտ՝ Իտալիայում ։
Բացի Ջեֆ Կունսին կեցվածք ընդունելուց, Չիչոլինան նաև համագործակցում է Փլեյբոյ ամսագրի հետ տարբեր երկրներում, որոնց համար նա մերկ նկարվում էր։ Նման նկարներից առաջինները հայտնվել են 1988 թվականի մարտի 1-ին. 1990 թվականին նա կրին նկարահանվել է այս ամսագրի համար։ Հետագայում՝ 2005 թվականի հունիսի 1-ին, նա նկարվել է Հունգարական Փլեյբոյի համար, Սերբիայում՝ 2005 թվականի հուլիսի 1-ին և Մեքսիկայում՝ սեպտեմբեր ամսին։
1994 թվականին նա նկարահանվել է Replikator կինոնկարում, իսկ 1996 թվականին բրազիլական աղմուկ հանած Xica da Silva հեռուստանովելում ։
Քաղաքական կարիերա
1979 թվականին Իլոնան թեկնածու է առաջադրվել իտալական կանաչների Lista del Sole կուսակցության կողմից։ 1985 թվականին նա մտել է Partito Radicale արմատական կուսակցության շարքերը։ Հանդես է եկել ատոմային էներգիայի տարածման, ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու դեմ։ Ելույթներ է ունեցել հօգուտ մարդու իրավունքների պաշտպանության և կոչ արել օգնել սովյալերին ողջ աշխարհում։ 1987 թվականին դարձել է իտալական խորհրդարանի պատգամավոր Հռոմի Լացիո շրջանի կողմից։ Ընտրության արդյունքում հավաքելով մոտ 20000 ձայն՝ կուսակցության կողմից գրավել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով միայն կուսակցության առաջնորդ Մարկո Լացիոյին։ Հաջորդ ընտրությունների ժամանակ չի ընտրվել ։ 1991 թվականին եղել է «Սիրո կուսակցություն» (Partito dell’Amore) քաղաքական շարժման կազմակերպիչներից մեկը։
Պարսկական ծոցի կոնֆլիկտի ժամանակ Իլոնան հայտարարել է, որ պատրաստ է սիրով զբաղվել Սադդամ Հուսեյնի հետ, միայն թե Միջին Արևելքում խաղաղություն լինի ։ Նույնը առաջարկը նա արել է նաև 2006 թվականին Ուսամա բեն Լադենին ։
Իլոնա Շտալերը շարունակում է զբաղվել քաղաքականությամբ։ Հանդես է գալիս հանուն առանց ատոմային զենքի ապագայի և պահանջում լրիվ սեքսուալ ազատություն՝ ներառելով նաև սեքսը բանտերում։ Հանդես է գալիս ցանկացած տեսակի բռնության դեմ, ներառյալ մահապատիժը։ Դեմ է հանուն մորթու կենդանիներին ոչնչացնելուն և նրանց փորձերի համար օգտագործմանը։ Պահանջում է թմրանյութերի օրինականացում, սեքսուալ դաստիարակություն դպրոցներում, դեմ է գրաքննության ցանկացած ձևին։ Պահանջում է բարձրացնել ավտոմեքենաների հարկերը, որ քչանա շրջակա միջավայրի աղտոտվածութունը։
Սատարում է ներկայիս Բրազիլական կառավարության քաղաքականությանը։ Ռիո դե Ժանեյրո այցի ժամանակ մասնակցել է համասեռամոլների չարտոնագրված ցույցին։
Երաժշտական կարիերա
Իր կարիերայի ընթացքում Իլոնան ձայնագրել է մի քանի երգ։ Հիմնականում բոլոր երգերն էլ, այսպես թե այնպես, շոշափել են սեքսի թեման, քանի որ Իլոնայի նպատակն էր պոռնոգրաֆիան բերել երաժշտություն։ Արդյունքը ավելի շատ երգիծական է ստացվել, քանի որ տեքստերը շատ բաց էին, բայց մանկական երաժշտությամբ։ Նրա ամենահայտնի «Muscolo Rosso» երգը նվիրված էր առնանդամին, որն իր բաց տեքստի պատճառով հնարավոր չեղավ Իտալիայում ձայնագրել,․ և ստիպված ձայնագրեցին Ֆրանսիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Շամ սյուր Տարանտեն Մարշալ
Շամ սյուր Տարանտեն Մարշալ (Champs-sur-Tarentaine-Marchal), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1033 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 60.32 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 60 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս։
Շաֆհաուզեն (կանտոն)
Աշխարհագրություն
Կանտոնը տարածվում է Հռենոս գետի երկու ափերին (հիմնականում աջ ափին. ձախ ափին միայն մի փոքր մասն է ընկած), Կոնստանս լճից արևմոտք; Զբաղեցնում է 298 քառակուսի կիլոմետր տարածք ։ Ընդ որում՝ 134.4 քառակուսի կիլոմետրը (կամ՝ շուրջ 45%-ը) օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով, դրանից մի փոքր պակաս տարածք՝ 128.7 քառակուսի կիլոմետր (մոտավորապես 43%) անտառապատ է։ Արտադրական նպատակներով օգտագործվում է 31.8 քառակուսի կիլոմետրը (կամ՝ շուրջ 10%-ը), և միայն 3,8 քառակուսի կիլոմետր (1.3%) են կազմում ոչ արտադրական տարածքները (գետեր, լճեր, լեռներ) ։
Շամ սյուր Տարանտեն Մարշալ
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Շաֆհաուզեն (կանտոն)
Պատմություն
Միջին դարերում Շաֆհուզենը եղել է քաղաք-պետություն, որը 1045 թվականից իր դրամն է հատել, 1501 թվականից էլ շվեյցարական համադաշնության մաս է կազմել։
Վարչական բաժանում
Կանտոնը վարչականորեն բաժանված է հետևյալ 27 համայնքների. • 3
Ժողովրդագրություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կանտոնի բնակիչների թվաքանակը եղել է 81,991։ Նրանցից 16,323-ը կամ ամբողջ բնակչության շուրջ 21,9 %-ը օտարերկրացիներ էին ։ Գերմաներեն խոսվածքը և բողոքական դավանանքը գերակշռում են. բողոքականներ են բնակիչների շուրջ 50, կաթոլիկներ՝ 24 տոկոսը ։
Կանտոնի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները.
Շամ սյուր Տարանտեն Մարշալ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ժան-Շառլ Տերրասյե
Ժան-Շառլ Տերրասյե (Jean-Charles Terrassier, ), ֆրանսիացի հոգեբան ։ Նա մասնագիտացել է մանկական ինտելեկտուալ օժտվածության մեջ և հիմնել է «Ինտելեկտուալ օժտվածությամբ երեխաների ֆրանսիական ասոցիացիան» (ANPEIP):
Շաֆհաուզեն (կանտոն)
Տնտեսություն
Կանտոնի գյուղատնտեսության կարևոր ճյուղերից է խաղողագործությունը. այստեղ աճեցվում են հանրաճանաչ ռիսլինգ և այլ խաղողատեսակներ ։ Արդյունաբերության բնագավառում կարևոր դեր են խաղում մետաղագործությունը, մեքենաշինությունը, ժամացույցագործությունը, ոսկերչությունը։ Համեմատաբար փոքր են տեքստիլի, կաշվեղենի,  ցեմենտի, թղթի,ապակեգործական արտադրությունների, քիմիական արդյունաբերության ծավալները ։ Կանտոնում կա նաև գարեջրի գործարան։
Ժան-Շառլ Տերրասյե
Կենսագրություն
Տերրասյեն սովորել է Կաննի միջնակարգ դպրոցում, իսկ 1967 թվականին Փարիզ-Սորբոնի համալսարանում ստացել է հոգեբանության աստիճան։ Կրթությունից հետո, որպես կլինիկական հոգեբան է աշխատել Նիսում ։ Նա նաև աշխատել է Փարիզում գտնվող Mensa International-ում, նախքան 1968 թվականին Նիսում տեղական մասնաճյուղ ստեղծելը։ 1971 թվականին նա հիմնադրել է «Օժտված երեխաների ազգային ասոցիացիան» (ANPES), որը նվիրված է այն երեխաներին, ովքեր բարձր մակարդակի ինտելեկտ են ցուցաբերել՝ չափված հոգեմետրիկ թեստերով։ Ասոցիացիան փոխել է իր անունը 1987 թվականին՝ դառնալով «Ինտելեկտուալ օժտվածությամբ երեխաների ֆրանսիական ասոցիացիան» (ANPEIP), որն այսօր ունի 25 տարածաշրջանային մասնաճյուղ և գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Նիսում։ 1977 թվականին մասնակցել է Շնորհալի և տաղանդավոր երեխաների համաշխարհային խորհրդի հիմնադրմանը Սան Ֆրանցիսկոյում և Լոնդոնում ։ 1981 թվականին ընտրվել է տնօրենների խորհրդի անդամ։ Նա նաև համահիմնել է EUROTALENT-ը Փարիզում։
Շաֆհաուզեն (կանտոն)
Տնտեսություն
Ռայնաուում գործում է հիդրոէլեկտրակայան, որի արտադրանքը սպառվում է ոչ միայն կանտոնում, այլև նրա սահմաններից դուրս։ Էլեկտրաէներգիայի խոշոր սպառողներ են Ռայնֆելդենի քիմիական ձեռնարկությունները, Նոյհաուզեն ամ Ռայնֆալի ալյումինի գործարանը, կանտոնի վարչական կենտրոնը՝ Շաֆհաուզեն քաղաքը։ Կանտոնում իրենց գործունեությունն են ծավալել այնպիսի խոշոր ընկերություններ, ինչպես՝ Tyco International-ը, Tyco Electronics-ը, SIG-ը, Georg Fischer AG-ը, International Watch Company-ն, Cilag AG-ը...
Շաֆհաուզենի տարածքով է անցնում Միլան-Ցյուրիխ-Շտուտգարտ անչափ բանուկ երկաթուղին, որն սպասարկում են Շվեյցարիայի Համադաշնության և Գերմանիայի Դաշնության գնացքներն ու երկաթուղայինները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Շվեյցարիայի կանտոններ
Ժան-Շառլ Տերրասյե
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ
Փհենյան
Փհենյան համարվում է երկրի վարչական, մշակութային և պատմական կենտրոնը։ Քաղաքի անվանումը կորեերենից թարգմանաբար նշանակում է «լայնատարած երկիր» կամ «հարմարավետ տարածք»։
1946 թվականից վարչականորեն մտնում է Հյուսիսային Կորեայի Փհենան Նամդոյի մարզի մեջ, որի կազմում էլ ունի մայրաքաղաքային ինքնավարություն և քաղաքային անմիջական ենթակայություն։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Տեդոնգան գետի ափին՝ գետի և Դեղին ծովի միախառնման տեղում։
Ըստ Հյուսիսային Կորեայի վարչա-տարածքային բաժանման, Փհենյանը հանդես է գալիս որպես առանձին տարածքային միավոր՝ մարզի կարգավիճակով։
Փհենյան քաղաքի և հարակից արվարձանների միացյալ բնակչությունը գերազանցում է 4 մլն մարդը։ Բնակչության բացարձակ մեծամասնությունը կազմում են կորեացիները։ Բնակչության հիմնական լեզուն համարվում է կորեերենը։
Կլիմա
Քաղաքի կլիման մուսսոնային է, անձրևառատ։ Թեև Կորեական թերակղզին գտնվում է ցածր լայնություններում և երեք կողմերից շրջապատված է ծովային ավազաններով, այնուհանդերձ նրա կլիման ավելի խիստ է՝ մի շարք այլ պետությունների համեմատությամբ, որոնք գտնվում են նույն աշխարհագրական լայնություններում։
Ձմռան ամիսներին սառը օդի հզոր հոսքեր անցնում են Անդրբայկալով և Մոնղոլիայով՝ Կորեական թերակղզի բերելով չոր օդային զանգվածներ, որի արդյունքում էլ ձևավորվում է քաղաքի խոնավ կլիման։
Ամառային կլիման ձևավորվում է օվկիանոսային տաք և սառը ծովային հոսանքների ազդեցությամբ։ Ամառային երեք ամիսներին տեղումների քանակը կազմում է 50-60 % (933 մմ)։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10,6 °C: Տարվա ամենացուրտ եղանակը հունվարն է (-6 °C), իսկ ամենատաքը՝ օգոստոսը +25 °C:
Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլի համեմատ Փհենյանի կլիման ավելի զով է, իսկ տեղումները՝ ավելի քիչ։
Քույր քաղաքներ
2013 թվականի սեպտեմբերի 8-ի դրությամբ Փհենյան քաղաքը ունի 10 քույր քաղաքներ, որոնք բացառությամբ Մոսկվայի և Ջորջթաունի ասիական քաղաքներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի քաղաքներ
Յան Հյորսթադ
Յան Հյորսթադ  (Jan Kjærstad, ), նորվեգացի գրող, լրագրող։
Կենսագրություն և կարիերա
Սովորել է Օսլոյի համալսարանում։ Յան Հյորսթադը ստացել է աստվածաբանության մասնագիտություն։
Աշխատել է «Պինդուետ» ամսագրում որպես խմբագիր։ 1989 թվականից Յան Հյորսթադը ազատ բանաստեղծ է, բազմաթիվ վեպերի ու էսսեների հեղինակ է։
Ունի միջազգային գրական բազմաթիվ մրցանակներ ու պարգևներ։
Հյորթադի գրվածքները տարբերվում են իրենց բարդությամբ. սյուժեն բազմազան է, պոլիֆոնիկ՝ համեմված հումորով և սուր էրոտիզմով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նորվեգացի լրագրողներ Կատեգորիա:Աստվածաբաններ Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Пыльная быль (ալբոմ)
«Пыльная быль», ռուսական Սպլին ռոք-խմբի առաջին ստուդիո ալբոմը։ Աշխատանքային անվանումը՝ «Репетиции на сердце»։ Սկզբնական շրջանում աուդիոսկավառակի վրա ձայնագրվել էր «թատրոններից մեկի ստուդիայում, խստագույն գաղտնիության պայմաններում» (ինչպես գրված էր ալբեմի նախաբանում)։ Ընդհանուր առմամբ ձայնագրվել է պետերբուրգյան «Բուֆֆ» թատրոնի ստուդիայում, արտեղ այդ ժամանակ աշխատում էին Ալեքսանդր Վասիլյեվն ու Ալեքսանդր Մորոզովը։
Ալբոմն անսպասելիորեն հայտնի դարձավ ու արագորեն տարածվեց ամբողջ Սանկտ-Պետերբուրգում անհավանական մեծ քանակով՝ 10 000 օրինակով։
Հրապարակվել է չորս անգամ տարբեր լեյբլներով. 1994 (Frost Records), 1997 (Sound Product), 2002 (Мистерия звука) и 2008 (Navigator Records)։
Այդ ալբոմում ձայնագրված բոլոր երգերը գրվել են խմբի սոլիստի՝ Ալեքսանդր Վասիլյևի կողմից, բացառությամբ «Под Сурдинку» երգի, որի բառերի հեղինակը ռուս գրող Սաշա Չյոռնին։ Հնեց այդ բանաստեղծությամբ տողերի շնորհիվ առաջացավ խմբի «Сплин» անվանումը.
Ստեղծման պատմությունը
1986 թվականին Ալեքսանդր Վասիլևը ծանոթացել էր Ալեքսանդր Մորոզովի հետ (Մորրիս մականունով), ով բաս-կիթառ էր նվագում ու սովորում էր Լենինգրադյան համալսարանի ավիացիոն պահեստամասերի պատրաստման բաժնում ։ Ավելի ուշ Վասիլևը հիշում էր. «Ամեն ինչ տարերայնորեն տեղի ունեցավ. ընկերներիցս մեկը ինձ կանչեց խմբի փորձերին, որտեղ նվագում էր մեր այժմյան բասիստ Սաշա Մորոզովը։ Հենց այնտեղ էլ ծանոթացանք։ Մենք ոչ մի ռոք-համերգ բաց չէինք թողնում ու դա այնքան էր լիցքավորում, որ մենք ինքներս էլ ուզում էինք նմանատիպ ինչ-որ բան անել։ Մենք 16-17 տարեկան էինք, երբ հավաքեցինք առաջին խումբը» ։
Հենց այդ երաժշտական դուետը (դպրոցա-համալսարանական խումբ),«Միտրա» անվանմամբ, դարձավ «Սպլին» խմբի նախատիպը։ Վասիլևի առաջին երգերը ձայնագրվեցն տնային պայմաններում, Մորոզովի բնակարանում, ով «Ռեկորդ» նվագարկիչ ու բարձրախոս ուներ։ «Միտրա»-ի կոլլեկտիվի կազմում էլի մի քանի հոգի կային։ «Միտրա»-ն փորձում էր ելույթներ ունենալ պետերբևրգյան ռոք-խմբերում, բայց փարձնական լսումները չէին կարողանում անցնել ։ Վասիլևը մեկնում է ծառայության, որտեղ գրագրությամբ էր զբաղվում։ Այնտեղ նա սկսում է երգեր գրել, որոնց մի մասը հետագայում տեղ է գտնում «Пыльная быль» ալբոմում։ Դեմոբիլիզացիայից հետո, 1992 թվականին, Լենինգրադյան Կոմեդիայի Ակադեմիական բեմի տեխնիկական աշխատող էր աշխատում։ Ավելի ուշ ընդունվում է Թատերական համալսարան։ Նա ուսումը համատեղում էր տեխնիկական աշխատողի, գիշերային հսկիչի, արտադրական ֆաբրիկայի աշխատանքների հետ։ 1993 թվականին նա հանդիպում է Մորոզովին և նրանք աշխատանքի են տեղավորվում «Բուֆֆ» թատրոնում, որտեղ էլ ծանոթանում են ստեղնաշարային Նիկոլայ Ռոստովսկու հետ ։
Երաժիշտները դեբյուտային ալբոմի ձայնագրման համար անհրաժեշտ գումարը տարբեր ձևերով էին վաստակում։ Նրանք, գումար վաստակելու համար նույնիսկ գովազդում են նկարահանվել. «Իսկ դա այսպես եղավ. 1994 թվականին, երբ նույնիսկ գոյատևելու գումար չունեինք, „Союз — контракт“ ընկերությունը ինձ առաջարկեց երգել գովազդային հոլովակում Փոլ Մաքքարթնիի „Who is developed“։ Իմ մոտ չստացվեց, Ստասը երգեց՝ մեր կիթառահարը։ Դա „Հերշի — կոլա“-ի գովազդն էր» - հիշում էր Վասիլևը այդ աշխատանքի մասին ։ Ինքը՝ «Пыльная быль» ալբոմը ձայնագրվել է սեսիոնային երաժիշտների օգնությամբ։
Քննադատությունը
Ալեքսանդր Խլուպինը նշում էր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ Կատեգորիա:Սպլին Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ
Ալբոնս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հայերը Բարսելոնայում
Հայերը Բարսելոնայում կամ Բարսելոնահայեր (Els armenis de Barcelona, Los armenios de Barcelona), Կատալոնիայի մայրաքաղաք Բարսելոնայում և դրա մերձակայքում բնակվող հայերը։
Հայերը համարվում են Բարսելոնա քաղաքում ապրող խոշոր ազգային փոքրամասնություններից մեկը։
Պատմություն
Կատալոնիայի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները սկիզբ են առնում Կիլիկյան Հայաստանի արքա Լևոն Զ-ի կնոջ՝ Կոնստանցա Սիցիլիացու ժամանակներից ։
Բարսելոնան Իսպանիայի երկրորդ ամենահայաշատ քաղաքն է՝ մայրաքաղաք Մադրիդից հետո։ Ըստ 2012 թվականի տվյալների՝ Բարսելոնա քաղաքում ապրում է շուրջ 2200 հայկական ընտանիք՝ 15 հազար բնակչով ։
Հայերի ճնշող մեծամասնությունն ապրում է մայրաքաղաքում և միայն մի ստվար զանգվածն է բնակվում Բարսելոնայի արվարձաններում։ Բարսելոնահայ համայնքը այժմ գտնվում է հասարակամշակութային կազմավորման շրջանում և ակտիվորեն մասնակցում է Բարսելոնայի քաղաքային կյանքին։
Իսպանիայի Թագավորության տարածքում չկա որևէ հայկական եկեղեցի, սակայն քննարկվում է Բարսելոնայում, ինչպես նաև Իսպանիայի մյուս հայաշատ քաղաքներում հայկական եկեղեցի կառուցելու հարցը։ Բարսելոնահայերի, ինչպես և Իսպանիայի տարածքում ապրող մյուս հայերի շահերը ներկայացնում է Մադրիդում գործող Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը։
Բարսելոնայում գործում են հայկական կիրակնօրյա դպրոցներ, որտեղ ուսուցանվում է նաև հայոց լեզու և հայ ժողովրդի պատմություն։ Բարսելանահայերը խոսում են հայերեն և իսպաներեն, ինչպես նաև կատալոներեն լեզուներով։ Մեծ մասամբ նրանք հարում են հայ առաքելական եկեղեցուն։ Բարսելոնայում գործում են  իսպանահայերի համայնքային կազմակերպություններ։
Արտաքին հղումներ
բ բ Կատեգորիա:Բարսելոնա
Քրիստիան Լասեն
Քրիստիան Լասեն (Christian Lassen, ), նորվեգացի և գերմանացի արևելագետ։
Կենսագրություն
Քրիստիան Լասենը ծնվել է Բերգենում Նիկոլայ Լասենի ընտանիքում, որտեղ էլ ստացել է սկզբնական կրթությունը ։ Օսլոյում ստանալով համալսարանական կրթություն՝ նա գնաց Գերմանիա և շարունակեց կրթությունը Հայդելբերգի (1822) և Բոննի համալսարաններում ։ Բոննում Լասենը գերազանց սովորեց սանսկրիտ։ Նա երեք տարի անցկացրեց Փարիզում և Լոնդոնում՝ ապրելով կառավարության հաշվին և զբաղվելով ձեռագրերի ընդօրինակմամբ ու համեմատությամբ, նյութեր հավաքելով առաջին հերթին հնդկական դրամային և փիլիսոփայությանը վերաբերող հետագա հետազոտությունների համար։ Այդ շրջանում Լասենը Էժեն Բյուրնուֆի հետ համատեղ տպագրեց «Էսսե պալիի մասին» աշխատությունը (Essai sur le Pâli, Փարիզ, 1826) ։
Բոնն վերադառնալով՝ նա զբաղվեց արաբերեն սովորելով և ստացավ փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան։ Նրա դիսերտացիան վերաբերում էր Փանջաբի աշխարհագրության վերաբերյալ արաբերեն գրություններին (Commentario geographica historica de Pentapotamia Indica, Բոնն, 1827) ։ Դրանից անմիջապես հետո նա պրիվատ-դոցենտի պաշտոն ստացավ և 1830 թվականին նշանակվեց արտահաստիքային, իսկ 1840 թվականին՝ հին հնդկական լեզվի և գրականության հաստիքային պրոֆեսոր։ 1841 թվականին Կոպենհագենից գայթակղիչ առաջարկն ընդունելու փոխարեն Լասենը հավատարմորեն մնաց Բոննի համալսարանում մինչև իր կյանքի վերջը։ 1864 թվականին նրան թույլատրվեց դասախոսություններ կարդալ։ Մահացել է Բոննում՝ երկար տարիներով տառապելով գրեթե ամբողջական կուրությամբ։
Գիտական գործունեություն
1829—1831 թվականներին Լասենը Ավգուստ Վիլհելմ ֆոն Շլեգելի հետ համատեղ լույս է ընծայել «Հիտոպադեշի» քննադատական մեկնաբանություններով հանդեսը։ Այդ ժամանակ Լասենը օգնում է Շլեգելին՝ հրատարակելու «Ռամայանայի» առաջին երկու գրքերի թարգմանությունը (1829—1838)։ 1832 թվականին նա լույս ընծայեց Բհավաբհութիի դրամայի առաջին արարվածի տեքստը «Մալաթիմադհավա» անվանումով և «Սանկխյա կարիկայի» լատիներեն թարգմանության ամբողջական տեքստը։ 1837 թվականին դրանց հաջորդեց Ջայադևայի «Գիտագովինդա» քնարական դրամայի թարգմանությունը և հրատարակությունը, ինչպես նաև լույս տեսավ նրա «Institutiones linguae Pracriticae»։
Նրա «Anthologia Sanscritica», որը լույս ընծայվեց 1838 թվականին, պարունակում էր մինչ այդ չհրատարակված տեքստեր։ Նա շատ բան է արել, որ խթանի սանսկրիտի ուսուցումը Գերմանիայի համալսարաններում։ 1846 թվականին Լասենը հրատարակեց «Բհագավադգիտայի» Շլեգելի թարգմանության բարելավված տարբերակը։ Շլեգելի հետ նա Գերմանիայում հիմնադրեց սանսկրիտագիտության քննադատական և պատմական դպրոցներ ։
Հնդկական լեզուներ ուսանելուն զուգահեռ Լասենը նշանակալի ավանդ է ունեցել նաև բանասիրական գիտությունների այլ ոլորտներում ևս։ Իր «Beiträge zur Deutung der Eugubinischen Tafeln» (1833) աշխատության մեջ նա հիմքի ստեղծեց ումբրիական գրությունների ստույգ մեկնության համար։ «Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes» (7 հրատարակություն, 1837—1850), որի հիմնադիրը և խմբագիրն էր ինքը, իր մի շարք այլ արժեքավոր հոդվածների կողքին պարունակում էր բելուջերենի և բրաուի լեզուների ուղղագրական ակնարկներ, ինչպես նաև աշխատանքներ լիկիերեն արձանագրությունների վերաբերյալ։ Այդ պարբերական հրատարակության միջոցով լույս տեսավ Լասենի «Beiträge zur Kunde des Indischen Alterthums aus dem Mahabharata» աշխատանքը ։
Բյուրնուֆի «Մեկնաբանություններ Յասնայի վերաբերյալ» (Commentaire sur le Yacna, 1833) աշխատության հրատարակությունից հետո Լասենը ևս իր ուշադրությունը կենտրոնացրեց իրանագիտության, մասնավորապես՝ ավեստերենի վրա։ «Die altpersischen Keilinschriften von Persepolis» (1836) աշխատանքում նա առաջին անգամ բացատրեց հին պարսկական սեպագիր արձանագրությունների նշանակությունը։
Հետագայում Լասենը իր ամսագրի վեցերորդ համարում հրատարակեց այդ ժամանակ հայտնի բոլոր հին պարսկական սեպագիր արձանագրությունների ժողովածու։ Նա նաև Եվրոպայի առաջին գիտնականն էր, որ մեծ հաջողությունների էր հասել նոր բացահայտված բակտրիական դրամների վերծանման մեջ՝ նյութը ներառելով «Zur Geschichte der griechischen und indoskythsschen Könige in Bakterien, Kabul, und Indien» (1838) աշխատության մեջ։
Եղել է Ֆրանսիայի ինստիտուտի և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Նորվեգացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի արևելագետներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հնդկաբաններ Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ
Կալամարիա
Կալամարիա (Καλαμαριά, Port Side), քաղաք Հունաստանում՝ Էգեյան ծովի Թերմաիկոս ծոցի Սալոնիկի ծովախորշի ափին, Միկրո Էմվոլո հրվանդանում, ծովի մակերևույթից մոտավորապես 35 մետր բարձրության վրա։ նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է, Սալոնիկի հարավային արվարձանը. ընկած է այդ քաղաքի գործարար կենտրոնից 7 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք։ Ամենախտաբնակ արվարձաններից մեկն է Հունաստանում. բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 91.518 : Զբաղեցնում է 6,401 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության միջին խտությունը կազմել է 14 260,12 մարդ/կմ2 ։
Պատմություն
Կալամարիա անվանումով բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1083 թվականին։ Բյուզանդական և օտտոմանյան կայսրությունների ժամանակներում տարածքը գերազանցապես անմարդաբնակ է եղել։
Առաջին բնակավայրը հիմնել են 1920-ական թվականների սկզբներին՝ ապաստաններ ստեղծելով թուրքական բռնությունների հետևանքով Վրաստանից ու Փոքր Ասիայից գաղթած հույների համար։ Շուրջ 100 հազար փախստական է տեղավորվել Սալոնիկում ու նրա արվարձաններում ։ 1931 թվականին Հունաստանի ազգային միության գլխավորությամբ հակասեմական խռովություն է բռնկվել ներկայիս Կալամարիայի տարածքում գտնված Քեմփ Քեմփբելում, որտեղ հրեական կացարանները լրիվ հրդեհվել են, հրեաների շուրջ 500 ընտանիք մնացել է անտուն, մի հրեա էլ զոհվել է ։
Քույր քաղաքներ
Ի համալրումն վերոնշյալի՝ Կալամարիան գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Հունաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սալոնիկ Կատեգորիա:Առափնյա բնակավայրեր
Մաթեմատիկական լեզվաբանություն
Մաթեմատիկական լեզվաբանություն, լայն առումով՝ լեզվաբանական մեթոդների համակարգ (լեզվամաթեմատիկա), որի օգնությամբ ուսումնասիրվում են լեզվական առարկաներն (օբյեկտները) ու երևույթները՝ լեզվական, լեզվաբանական ու անդրլեզվաբանական կաղապարների կիրառմամբ, նեղ առումով՝ մաթեմատիկայի հատուկ բնագավառ, որը զբաղվում է այդ կաղապարների կառուցման ու նկարագրման համար ձևային մեթոդների մշակմամբ։
Մաթեմատիկական լեզվաբանության ծնունդը (20-րդ դարի 50-ական թվականներ) պայմանավորված է լեզվաբանական նորագույն ուղղությունների (մասնավորապես, կառուցվածքային լեզվաբանության) առաջացմամբ, որոնք, հիմք ընդունելով լեզվի համակարգ լինելու գաղափարը, խնդիր դրեցին հասնելու նրա ճշգրիտ նկարագրությանը։ Ամեն մի համակարգի ուսումնասիրություն պահանջում է պարզել՝
Մաթեմատիկական լեզվաբանության մեջ օգտագործվում են երեք կարգի կաղապարներ
Այս առումով անդրլեզվաբանական կաղապարը տեսության տեսություն է կամ անդրտեսություն. սա հնարավորություն է տալիս նախօրոք մշակված հայտանիշերի ու տեսական ապացույցների (անդրլեզու կամ մետալեզու) հիման վրա տրված կաղապարներից ընտրել լավագույնը։ Կաղապարման էությունը պարզաբանենք ամենից ավելի տարածված լեզվաբանական կաղապարների հիման վրա։ Սրանք բաժանվում են երկու խմբի՝ Յուրաքանչյուր կաղապարի հիմքում ընկած է որևէ ձևային քերականություն, որը վերջավոր թվով օբյեկտների և այդ օբյեկտների նկատմամբ վերջավոր թվով գործողությունների, մասնավորապես, արտածման կանոնների հավաքածու է։
Վերլուծության կաղապարներ
Վերլուծության կաղապարները հենվում են առաջին հերթին անմիջական բաղադրիչների կամ շարահյուսական կախումների, իսկ համադրության կաղապարները՝ սերող ձևային քերականությունների վրա։ Անմիջական բաղադրիչների ձևային քերականությունը նկատի ունի այն փաստը, որ նախադասության մեջ կարելի է անջատել բառախմբեր, որոնք կատարում են մեկ բառի շարահյուսական ֆունկցիա։ Այսպես, նախադասության անմիջական բաղադրիչներն են անվանական ու բայական բառախմբերը, որոնց շարահյուսական ֆունկցիաները, համապատասխանաբար, համընկնում են ենթակայի ու ստորոգյալի շարահյուսական ֆունկցիաների հետ։ Անվանական բառախմբի մեջ կարելի է առանձնացնել բաղադրիչներ, որոնց շարահյուսական ֆունկցիաները կհամընկնեն ենթակայի (գոյականի) ոչ որոշիչի շարահյուսական ֆունկցիաների հետ և այլն։
Շարահյուսական կախումների ձևային քերականության համար հիմք է ծառայում նախադասության մեջ բառերի անմիջական շարահյուսական կախման առկայությունը։
Թե՝ անմիջական բաղադրիչների և թե՝ շարահյուսական կախումների քերականության միջոցով կատարված վերլուծությունը կարելի է պատկերել լեզվական տարբեր կարգի միավորների ծառաձև միացությունների տեսքով։ Առաջին դեպքում այն կոչվում է անմիջական բաղադրիչների ծառ, իսկ երկրորդ դեպքում՝ կախումների ծառ։ Օրինակ, երիտասարդ երկրաբանները գնացին դեպի հանքերը նախադասության անմիջական բաղադրիչների և կախումների ծառերը կունենան հետևյալ տեսքը՝
Անմիջական բաղադրիչների ծառի վրա (տես գծ. 1) պարզ երևում է, որ նախադասությունը կազմում են երկու բաղադրիչներ՝ անվանական բառախումբը (երիտասարդ երկրաբանները) և բայական բառախումբը (գնացին դեպի հանքերը). անվանական բառախումբը կազմված է երիտասարդ և երկրաբանները բառերից, իսկ բայական բառախումբը՝ գնացին բայից և անվանական բառախմբից (դեպի հանքերը), որն իր հերթին կազմված է դեպի և հանքերը բառերից։
Կախվածությունների ծառի սկզբնակետը համապատասխանում է նախադասության ստորոգյալին։ Երկրորդ գծագրից երևում է, որ տրված նախադասության ստորոգյալից անմիջական շարահյուսական կախման մեջ են գտնվում ենթական (երկրաբանները) և կապը (դեպի), ենթակայից անմիջական կախման մեջ է գտնըվում նրա լրացումը (երիտասարդ), իսկ կապից՝ պարագան (հանքերը)։
Սերող քերականությունը, որի հիման վրա կառուցվում են համադրության կաղապարներ, հնարավորություն է ընձեռում միակերպ ընթացակարգերի օգնությամբ կազմելու տվյալ լեզկփն հատուկ նախադասություններ։ Ընդհանուր տեսքով սերող քերականությունը դիտարկվում է որպես համակարգ, որտեղ \Sigma-ն լեզվական միավորների վերջավոր բազմություն է, իսկ \Digamma-ը՝  տեսքի արտածման կանոնների վերջավոր բազմություն։ Արտածման կանոնների տեսքը ցույց է տալիս, որ սերման ընթացքում սլաքի ձախակողմյան միավորը փոխարինվում է աջակողմյան միավորով։ Քանի որ \Sigma բազմության մեջ ներառվում են ոչ ծայրագույն միավորներ (որոնք համապատասխանում են բառախմբերին) և ծայրագույն միավորներ (որոնք համապատասխանում են առանձին բառերին), ապա նախադասության սերման պրոցեսը կավարտվի, եթե սերված բառաշղթան բաղկացած լինի միայն ծայրագույն միավորներից, այսինքն՝ առանձին բառերից
Եթե որպես \Sigma բազմության տարրեր ընտրենք S (նախադասություն), VP (բայական բառախումբ), NP (անվանական բառախումբ), N (գոյական), V (բայ), A (ածական), C (կապ), երկրաբանները, հանքերը, գնացին, երիտասարդ, դեպի միավորները, իսկ որպես \Digamma բազմության տարրեր՝ N-երկրաբանները, N-հանքերը, A-երիտասարդ, C-դեպի արտածման կանոնները, ապա «Երիտասարդ երկրաբանները գնացին դեպի հանքերը» նախադասությունը կարելի է ներկայացնել Գծագիր 3-ով։
Հաշվողական լեզվաբանություն
Գիտության զարգացման յուրաքանչյուր փուլում գոյություն ունեն լեզվի տարբեր ըմբռնումներ, որոնք հանդես են գալիս լեզվաբանական հոսանքների ու հայեցակարգերի ձևով։
Լեզվաբանությունը, ինչպես գիտության մյուս բնագավառները, հասարակության որոշ կարգի պահանջմունքները (լեզու սովորելու, կիրառելու, ուսումնասիրելու և այլն) բավարարելու նպատակ ունի։ Լեզվաբանության ուսումնասիրության առարկան մարդկային լեզուն է։ Եվ ինչպես գիտենք, մարդկային գիտելիքներն առաջին հերթին դրսևորվում են լեզվի միջոցով, բացի այդ՝ տրամաբանական և հոգեկան երևույթներն էլ իրենց նյութական արտահայտությունն են ստանում լեզվի մեջ, այսինքն՝ պետք է նկատի ունենալ, որ հասարակության պահանջմունքները միայն գործնական բնույթ չունեն. եթե սկզբնապես գիտության զարգացումը նպատակ ուներ բավարարելու հասարակության գործնական պահանջմունքները, ապա աստիճանաբար առաջ են գալիս նաև տեսական հետաքրքրություններ։ Հետևաբար՝ լեզվաբանների առաջնային խնդիրն է այդ պահանջմունքների բավարարումը ։
Գիտության զարգացման յուրաքանչյուր փուլում գոյություն ունեն լեզվի տարբեր ըմբռնումներ, որոնք հանդես են գալիս լեզվաբանական հոսանքների ու հայեցակարգերի ձևով։ Լեզվաբանները լեզվի բնույթի, ծագման, զարգացման ու գործառման հարցերը քննելիս ելնում են գոյություն ունեցող ընդհանուր ըմբռնումներից կամ առաջ են քաշում սեփական ըմբռնումներ, որոնք լեզվաբանության զարգացման տարբեր փուլերում տարբեր կերպ են դրսևորվում։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին գործոնների ազդեցությամբ սկսվեց և 21-րդ դարում արդեն հաղթահարվեց լեզվի միակողմանի ուսումնասիրությունը ։
Լեզվաբանները սկսեցին գիտակցել, որ լեզվաբանությունը մեծ հաջողությունների կարող է հասնել այն դեպքում, եթե մի ուղղության ձեռքբերումները կիրառվեն մյուս ուղղության ներկայացուցիչների կողմից։ Լեզվաբանության պատմության նորագույն շրջանը բնորոշվեց ուսումնասիրության նոր բնագավառների և գիտակարգերի առաջացմամբ։ Մի կողմից ի հայտ եկան հիմնական և հարակից գիտակարգեր, մյուս կողմից՝ սկսեցին սահմանազատվել տեսական և կիրառական լեզվաբանության ուսումնասիրության բնագավառները, մեծացավ անդրտեսության և անդրլեզվաբանության դերը. դա նաև մի բնագավառի կարևոր ձեռքբերումները դարձրեց մյուսների ձեռքբերումները։ Եվ այսպես, լեզվաբանության մեջ ի հայտ եկան նոր միտումներ, իսկ դրան զուգընթաց՝ արվեցին լեզվաբանական գիտակարգերի դասակարգման առաջին փորձերը ։
Ներկայումս լեզվաբանությունը ազատ փոխգործակցում է այլ գիտությունների հետ։ Հետևաբար կարելի է ենթադրել, որ ներփակ լեզվաբանությունը վերածվում է միջգիտակարգային, մարդաբանական լեզվաբանության։ Լեզվի ուսումնասիրության մեջ ավելի ու ավելի գերիշխող է դառնում քանակական մոտեցումը։ Կորպուսային լեզվաբանությունը սկսում է կենտրոնական դեր գրավել լեզվաբանական հետազոտությունների բնագավառում, ինչպես նաև աճում է փորձարարական հետազոտությունների դերը թե՛ քերականության բոլոր բնագավառներում, թե՛ հնչյունաբանությունից մինչև պրագմատիզմ։ Լեզվի տիպաբանությունը նույնպես ավելի քանակական է դառնում, կարևորվում է բարդ վիճակագրության կիրառումը ։
Ինչպես գիտենք, «կիրառական լեզվաբանություն» տերմինն առաջին անգամ պաշտոնապես հանդես է եկել Միչիգանի համալսարանում 1946 թվականին։ Սկզբնական շրջանում, կիրառական լեզվաբանություն ասելով, հասկանում էին մի բնագավառ, որը զբաղվում է օտար լեզուների ուսուցման, անգլերենը օտարախոսներին սովորեցնելու մեթոդաբանության հարցերով։ 1950-ականների վերջերին և 1960-ականների սկզբին տերմինի կիրառության ոլորտն աստիճանաբար ընդլայնվեց՝ ընդգրկելով այնպիսի բնագավառ, ինչպիսին «ավտոմատ թարգմանությունն» է։ Շուտով ձևավորվեց Կիրառական լեզվաբանության միջազգային ասոցիացիան, որը սովորաբար կոչվում է ֆրանսերեն հապավումով՝ AILA: Այդ շրջանում կիրառական լեզվաբանության ուսումնասիրությունն ընդգրկում էր երկու հիմնական ուղղություն՝ օտար լեզվի ուսուցում և ավտոմատ թարգմանություն։ Այժմ կիրառական լեզվաբանությունը բավական լայն ընդգրկում ունի։ Կիրառական լեզվաբանության միջազգային ասոցիացիան՝ AILA-ն նշում է. «Որպես հասարակական կյանքի հատուկ խնդիրները լուծելու բնագավառ՝ կիրառական լեզվաբանությունը հետաքրքրվում է հասարակության բազմաթիվ և բարդ այն ոլորտներով, որոնցում լեզուն կարևոր դեր ունի»։ Այսինքն՝  կիրառական լեզվաբանության ոլորտին են վերագրվում թե՛ լեզվի ուսուցման հարցերը, թե՛ լեզվաբանության մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, թե՛ լեզվի գործառման հարցերի քննությունը ։
Էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների ստեղծումից հետո մաթեմատիկական լեզվաբանության հիմքի վրա ծագեց ու զարգացավ, այսպես կոչված, հաշվողական լեզվաբանությունը։ Հաշվողական լեզվաբանության ուսումնասիրության հիմնական օբյեկտը արհեստական լեզուներն են, որոնք լայնորեն օգտագործվում են խնդիրների ծրագրավորման համար, ապահովում մարդու և հաշվողական մեքենայի երկխոսությունը։ Հաշվողական լեզվաբանությունը նոր հեռանկարներ է բացում հաշվողական մեքենաների արդյունավետության բարձրացման ու կիրառման ոլորտի ընդարձակման համար ։
20-րդ դարի վերջում տեղեկատվական տեխնոլոգիաները դիտարկվում էին որպես օրենքների, մեթոդների, տեղեկույթի պահպանման, փոխանցման, մշակման, տարածման միջոց համակարգիչների օգնությամբ։ Նկատելով տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և լեզաբանության կապը, կարելի է ասել, որ լեզվաբանության մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները մեթոդների ամբողջություն են, որոնք օգնում են պահպանել, փոփոխել, տարածել այն տեղեկույթը, որը կապված է հենց լեզվաբանության, լեզվի գորխախաման օրենքների և ձևերի հետ՝ համակարգիչների օգնությամբ ։
Ըստ հետազոտողների տեղեկատվական տեխնոլոգիաները լեզվաբանության մեջ հիմնականում առնչվում են կիրառական լեզվաբանության խնդիրների հետ։ Դրանց թվին են դասվում
Մեքենական թարգմանության խնդիրներ
Մեքենական թարգմանության խնդիրները լայն են ու բազմազան։ Մեքենական թարգմանության ծննդյան թիվը համարվում է 1947թ. մարտը, իսկ հեղինակները՝ Ուորեն Ուիվերը և Նորբերտ Վիները։ Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների հայտնվելուց հետո բնական լեզուների թարգմանության համար սկսեցին կիրառել համակարգիչներ ։
ՄԹ սկզբնական համակարգերը ունեին միայն ընդարձակ երկլեզվյան բառարաններ, որտեղ տրված էին մուտքային լեզվի զլխաբառերը, իսկ դրանց դիմաց ելքային լեզվի համապատասխան բառերը, տրված էին նաև քերականական որոշ կանոններ, հիմնականում շարադասության վերաբերյալ։ Շատ շուտով պարզ դարձավ, որ շարադասության մասին տրված կանոնները խիստ անմշակ են, և կարիք կա շարահյուսական վերլուծության համակարգված մեթոդի։ Ստեղծվեցին բազմաթիվ ծրագրեր ժամանակակից լեզվաբանության հնարավորություններով, հատկապես ձևային քերականության օրինակներով կատարյալ թարգմանության համար։ Ուսումնասիրության առաջին տասնամյակում մասնագետները լավատեսությամբ էին լցված, մինչ կհանդիպեին անլուծելի թվացող իմաստաբանական խնդիրների ։
Նշված ժամանակահատվածում կային երկու համակարգեր՝ Մարկ II համակարգը, որը ստեղծվել էր IBM ֊ի և Վաշինգտոնի համալսարանի կողմից, և Ջորջթաունի համալսարանի ստեղծած համակարգը, սակայն այդ երկուսի արդյունքներն էլ հիասթափեցնող էին, որոնք հիմնականում վերաբերում էին քիմիային։ 1964 թվականին ԱՄՆ ծրագրի հովանավորները սկսեցին մտահոգվել համակարգերի անհաջողությամբ։ Նրանք հիմնեցին ALPAC-ը (Automatic Language Processing Advisory Committee), որը 1966 թվականի զեկույցով եկավ այն եզրակացության, որ ՄԹ ավելի դանդաղ է, պակաս ճշգրիտ և կրկնակի թանկ, քան մարդու կատարած թարգմանությունը, և որ ՄԹ հեռանակար չունի, և հարկ չկա ներդրում անել մեքենական թարգմանության ոլորտում, և դրա փոխարեն նրանք առաջարկեցին ներդրումներ անել մարդ-թարգմանչի աշխատանքին օժանդակող միջոցներ՝ ավտոմատ բառարաններ, ստեղծելու համար, ինչպես նաև համակարգչային լեզվաբանության, զարգացման համար։ ALPAC-ի զեկույցի պատճառով ԱՄՆ-ում շուրջ մեկ տասնամյակ դադարեց մեքենական թարգմանության աշխատանքը ։
Մեքենական թարգմանության անհաջողությունը ուներ մի շարք պատճառներ։ Այդ տարիներին խիստ սահմանափակ էին սարքավորումների հնարավորությունները, հիշողության, արագագործության և ծրագրային միջոցները, ինչպես նաև լեզվաբանական խնդիրների լուծման տեսական հիմունքները։ Այս ամենի արդյունքում մեքենական թարգմանության համակարգը տեքստը թարգմանում էր բառացի և չէր պահպանում դրա շարահյուսական և իմաստային ամբողջությունը։ Հարկ է նշել, որ մեքենական թարգմանության առաջին համակարգերը կատարում էին թարգմանություն միայն զույգ լեզուների միջև /բինար թարգմանություն/ և մշակված ձևաբանական ու շարահյուսական սահմւսնափակ կանոններ ունեին։ Հետագայում մեքենական թարգմանության համակարգերի մշակման համար սկսեցին կիրառել կառուցվածքային և մաթեմատիկական լեզվաբանության արդյունքները։ Ուշադրությունը կենտրոնացվեց ՄԹ ընդհանուր կաղապարների մշակման և կատարելագործման վրա, որպեսզի հնարավոր լինի դրանք կիրառել տարբեր լեզուների համար։ Այդ ժամանակահատվածում ՄԹ զարկ ստացավ նաև ԽՍՀՄ-ում, Եվրոպայում և Ճապոնիայում։ ՄԻ քանի տարվա ընթացքում գործի դրվեց SISTRAN համակարգը USAF-ի (1970) կողմից, որը նախասահմանված է Եվրոխորհուրդի օրենսդրական և վարչական փաստաթղթերը թարգմանելու համար։ Ներկայումս համակարգը աշխատում է տասնյոթ զույգ լեզուներով։ Թեև սկզբնական շրջանում համակարգի մեջ եղած անհաջող թարգմանության պատճառով համակարգին թերահավատորեն էին վերաբերվում, սակայն այժմ ոչ ոք չի կարող ժխտել դրա կարևորությունը և օգուտը, փաստաթղթերի արագ նախնական թարգմանությունը, պատվիրատուի մեկ հարցման թարգմանության արագությունը մոտավորապես տաս րոպե է։ Այժմ SISTRAN-ը կիրառվում է երեք գլխավոր գործողությունների համար՝ ինֆորմացիային ծանոթանալու, տարբեր լեզուներով փաստաթղթեր կազմելու և թարգմանության նախնական մշակման ։
1970 թվականին Կանադայի Մոնրեալ համալսարանը ստեղծեց METEO համակարգը եղանակի տեսության թարգմանության համար։ 1960-ական թվականներին ԱՄՆ-ում և ԽՍՀՄ-ում ՄԹ հիմնականում կապված էր գիտական և տեխնիկական փաստաթղթերի ռուս-անգլերեն և անգլերեն-ռուսերեն թարգմանությունների հետ։ 1970-ական թվականների կեսերին մեծացավ ՄԹ պահանջարկը՝ պայմանավորված բազմալեզու համայնքներով և բազմազգ առևտրով Եվրոպայում, Կանադայում և Ճապոնիայում։ 1980-ական թվականներին ՄԹ համակարգերը շատացան, շատ ավելի երկրներ ընդգրկվեցին ՄԹ ստեղծման գործում։ SISTRAN-ից բացի սկսեցին ստեդծվեցին այլ համակարգեր ևս՝ Լոգոս համակարգը /գերմաներեն-անգլերեն և անգլերենֆրանսերեն/, METAL համակարգը /գերմաներեն-անգլերեն/: Անգլերեն-ճապոներեն և ճապոներեն-անգլերեն թարգմանությունների համար ճապոնական համակարգչային կազմակերպությունները ևս ստեղծեցին համակարգեր ։
1978 թվականին ՀՊՃՀ-ի պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի և գիտական աշխատողների միջոցով ստեղծվե[ է ISMA համակարգը, որի ղեկավարներն են է. Մանուկյանը և Ս. Մանուկյանը։ Համակարգի նպատակն Է մշակել տվյալների և գիտելիքների բազաների կառավարման և արհեստական բանականության համակարգեր։ 2000 թվականից ծրագրի անձնակազմը հիմականում զբաղվել է տեքստային ինտելեկտուալ վերլուծիչների մշակմամբ ։
UNL-ը Universal Networking Language «Համընդհանուր ցանցային լեզու» արտահայտության հապավումն է։ UNL-ը համակարգչային լեզու է, որի միջոցով հնարավոր Է մշակել տեղեկատվություն և գիտելիք հաղթահարելով լեզվական պատնեշները։ Այն արհեստական լեզու է, որն ընդօրինակում է բնական լեզուների հաղորդակցման գործառույթները և հնարավորություն է ընդձեռում արտահայտելու բնական լեզուների հաղորդած ամբողջ գիտելիքը։ Այն համակարգչին ընձեռում է փոխհաղորդակցվելու հնարավորություն՝ մարդկանց տրամադրելով լեզվական ենթակաոուցվածք՝ բազմալեզու տեղեկատվություն ստանալու, հասկանալու և հաղորդելու համար։ UNL-ը բնական լեզուներից անկախ և համընդհանուր կառուցվածք է։ Բնական լեզուներով արտահայտված գիտելիքը և տեղեկատվությունը փոխարկման կանոններով կարելի Է արտահայտել UNL համակարգով և հակառակը, UNL-ով ներկայացված գիտելիքը և տեղեկատվությունը կարելի Է վերարտադրել բնական լեզուներով։ Սրա համար անհրաժեշտ նախապայման է ունենալ համակարգիչների համար մատչելի բնական լեզվի ձևային նկարագրություն և փոխարկման համապատասխան կանոններ։ UNL-ն ունի բնական լեզվին համապատասխանող բոլոր բաղադրիչները։ Այն կազմված Է հասկացություններ արտահայտող բառերից, որոնք կոչվում են «համընդհանուր բառեր»։ Համընդհանուր բառերից Է կազմված UNL-ի բառարանը։ Այն ոչ միայն իմաստաբանական և շարահյուսական միավոր Է հասկացություն արտահայտելու համար, այլև նախադասության և պարբերության UNL արտահայտությունը կառուցող հիմնական բաղադրիչ։ UNL նախադասությունը կազմվում է «համընդհանուր բառերի» փոխկապակցումներով, որոնք կոչվում են «հարաբերություններ»։ Իսկ հեղինակի կողմից UNL ներմուծված սուբյեկտիվ նշանակություններն արտայտվում են «բնութագրերի» միջոցով, որոնք ցույց են տափս խոսքային գործողություն, դատողական վերաբերմունք և այլն։ «Բնութագրեր»-ն օգտագործվում են նաև մի շարք հասկացական կարգեր արտահայտելու համար, օրինակ՝ սեռի քերականական կարգը ։
Այսպիսով, «համընդհանուր բառեր»-ն ու «հարաբերություններ» օգտագործվում են նախադասության օբյեկտիվ ինֆորմացիան նկարագրելու համար, իսկ «բնութագրեր»-ը բնորոշում են «համընդհանուր բառեր»-ը կամ իմաստային ցանցերը՝ սուբյեկտիվ տեղեկություն արտահայտելու համար։ UNL համակարգը կազմված է երեք հիմնական մասերից' լեզվական ռեսուրսներից, լեզվական ռեսուրսները աշխատեցնող համակարգչային ծրագրերից, լեզուն աշխատեցնող համակարգչային ծրագրերը և լեզվական ռեսուրսները պահպանող և կիրառող միջոցներից ու համակարգերից ։