cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դվինի երկրաշարժ (893)
Դվինի 893 թվականի երկրաշարժը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 28-ին, կեսգիշերին մոտ։ Այն ունեցել է մոտավորապես 6 բալ ուժգնություն, իսկ Մերկալիի ինտենսիվության սանդղակով երկրաշարժի առավելագույն ինտենսիվությունը եղել է IX մակարդակի։ Այն ավերել է Հայաստանի Դվին քաղաքը, որին զոհ է գնացել մոտ 30'000 մարդ։ Դվինի արաբական «Դաբիլ» անվանման նմանությունը Իրանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Արդաբիլ քաղաքի անվան հետ գրավոր որոշ աղբյուրներում շփոթություն է առաջացրել և մի քանի կատալոգներում հայտնվել է նաև 893 թվականի Արդաբիլի երկրաշարժը, թեև այն ընդհանուր առմամբ համարվում է կեղծ իրադարձություն։
Տեկտոնիկա
Հարավային Հայաստանը ընկած է Արաբական սալի և Եվրասիական սալի միջև մայրցամաքային բախման բարդ գոտում, որը ձգվում է հարավում Բիթլիս-Զագրոս գոտուց մինչև Մեծ Կովկասի լեռները, և հյուսիսում՝ Ապշերոն-Բալկանյան լեռներից մինչև Կոպետդաղ լեռներ ։ Սարդարապատ-Նախիջևան խզվածքային գոտին կազմված է ձախակողմյան խզվածքի չորս հատվածներից՝ Կաղզվանի, Սարդարապատի, Փարաքար-Դվինի և Նախիջևանի խզվածքներից։ Այս խզվածքային համակարգի Փարաքար-Դվին հատվածում տեղաշարժը կապված է եղել 9-րդ դարի երկրորդ կեսի մի շարք խոշոր երկրաշարժերի հետ ։
Երկրաշարժի բնութագրեր
Այս երկրաշարժի ուժգնությունը տրվել է 5,3 և 6 բալ, թեև առաջարկվել է 7 և ավելի բալ ։ Հիմնական ցնցմանը հաջորդել են հինգ օր տևած ավերիչ հետցնցումները։ Մերկալիի սանդղակով ինտենսիվությունը գնահատվում է IX մակարդակի, չնայած որոշ սեյսմոլոգներ ենթադրում են, որ X-ն ավելի համապատասխան արժեք կլինի ։
Վնաս
Պատմական աղբյուրների վկայությամբ՝ քաղաքն ավերված էր, ավերվել էին նրա շինությունների մեծ մասը, այդ թվում՝ պաշտպանական պարիսպները, կաթողիկոսի նստավայրը և մնացած բոլոր հուշարձան շենքերը. ընդամենը 100 տուն էր մնացել կանգուն ։ Վնասված տարածքը ներառում էր Արտաշատի բարձրավանդակը, որտեղ առաջացել են սողանքներ։ Ռշտունյաց Գրիգոր եպիսկոպոսը, ով գտնվում էր վիմափոր ճգնարանում, զոհվեց իր մի քանի հետևորդների հետ։ Պատմական աղբյուրներում զոհերի թիվը տարբեր կերպ է հաղորդվում՝ 20,000-ից մինչև 180,000 ։
Հետևանք
Երկրաշարժն ավերել էր քաղաքի պաշտպանությունը, և Ատրպատականի Սաջյան ամիրայության էմիր Մուհամմադ իբն Աբիալ-Սաջը գրավեց Դվինը և այն վերածեց ռազմական բազայի։ Թեև 961 թվականին Հայաստանի մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Անի, սակայն Դվինը վերակառուցումից հետո կրկին բարգավաճեց 10-րդ դարում ։
Տեղանքի և ամսաթվի շուրջ շփոթություն
Այս երկրաշարժի վայրի և ամսաթվի շուրջ շատ շփոթություն է եղել։ Հայկական մի քանի աղբյուրներ հստակորեն այն դնում են Հայաստանի Դվին քաղաքում, 893 թվականի դեկտեմբերի 27-ին տեղի ունեցած լուսնի խավարման հաջորդ գիշերը։ Այնուամենայնիվ, մի քանի աղբյուրներում գտնվելու վայրը տրվել է որպես Արդաբիլ, որը ենթադրվում է, որ Դվինի արաբական անվան՝ «Դաբիլ» սխալ ընթերցում է։ Դվինի երկրաշարժի գրեթե բոլոր մանրամասները կրկնվում են այս աղբյուրներում, թեև շատ դեպքերում դիտված լուսնի խավարումը դարձել է արևի խավարում։ Մեկ այլ աղբյուր երկրաշարժը տեղադրում է Հնդկաստանի անանուն մայրաքաղաքում (Դայբուլ), չնայած այժմ համարվում է, որ նման երկրաշարժ տեղի չի ունեցել Հնդկաստանում կամ Պակիստանում և որ «լավ հայտնի» 893 թվականի Արդաբիլի կամ Դայբուլի ենթադրյալ երկրաշարժը ուրվական է, չնայած այն հայտնվել է բազմաթիվ ժամանակակից կատալոգներում և տեղեկատու գրքերում ։
Երկրաֆիզիկական տվյալների ազգային կենտրոնի բազայում այս իրադարձության համար երկրաշարժի ամսաթիվը տարբեր կերպ է տրված։ Նշված է մարտի 23, մարտի 27, դեկտեմբերի 24 դեկտեմբերի 14 ամսաթվերը, իսկ թվականը մեջբերված աղբյուրներում 893, 894 կամ 895 թվականը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բագրատունիների թագավորություն Կատեգորիա:893 Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Հայաստանում
Նադվա (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Նադվա (Надва), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բիֆերնո
Բիֆերնո (Biferno), գետ Իտալիայի հարավում։
Նադվա (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Բիֆերնո
Հին Հռոմի ժամանակաշրջանում անվանվել է Տիֆերն (Tifernus) :
Մոլիզեի մարզում արտադրվող կարմիր գինին իր անվանումը ստացել է Բիֆերնո գետից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գետեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ադրիատիկ ծովի ավազանի գետեր
Դարբինյան
Դարբինյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Քնարիկ Գինոսյան
Քնարիկ Վարդանի Գինոսյան (հուլիսի 18, 1980, Երևան, Հայաստան), հայ բժիշկ-ռևմատոլոգ, բժշկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ «Հերացի թիվ 1» համալսարանական հիվանդանոցային համալիրի ռևմատոլոգիայի ծառայության ղեկավար։ Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ներքին հիվանդությունների (ռևմատոլոգիա) ամբիոնի վարիչ։
Կենսագրություն
Քնարիկ Գինոսյանը ծնվել է 1980 թվականի հուլիսի 18-ին Երևանում։ 1987-1997 թվականներին սովորել է Երևանի թիվ 121 միջնակարգ դպրոցում՝ ստանալով գերազանցության ատեստատ։ 1997 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի բուժական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 2003 թվականին՝ գերազանցությամբ։ 2003-2005 թվականներին ՀՀ առողջապահության ազգային ինստիտուտում անցել է կլինիկական օրդինատուրա՝ «Ռևմատոլոգիա» մասնագիտությամբ։ 2014 թվականին շնորհվել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան ։
2007-2008 թթ. ԵՊԲՀ, թերապիայի թիվ 1 ամբիոն, որպես ավագ լաբորանտ,
2008-2014 թթ. ԵՊԲՀ, թերապիայի թիվ 1 ամբիոն, որպես ասիստենտ,
2009-2015թթ․ «Վարդանանց» ԲԿ, բժիշկ-ռևմատոլոգ
2014 -2016 թթ. ԵՊԲՀ, թերապիայի թիվ 2 ամբիոն, որպես ավագ դասախոս,
2016-2018 թթ ԵՊԲՀ, ներքին հիվանդությունների պրոպեդևտիկայի ամբիոն որպես դոցենտ,
2006 թ. առ այսօր ԵՊԲՀ, համալսարանական թիվ 1 հիվանդանոց, որպես բժիշկ- ռևմատոլոգ,
2018 թ.-ից առ այսօր ԵՊԲՀ, ներքին հիվանդությունների (ռևմատոլոգիա)  ամբիոնի վարիչ
2019 թ․-ից «Ուիգմոր Քլինիք», բժիշկ-ռևմատոլոգ
Վերապատրաստում
2006 թ. “9րդ EULAR հետդիպլոմային ռևմատոլոգիայի կուրս”  23-27 հոկտեմբեր, Վարշավա
2008 թ. Զալցբուրգ-Կոլումբիա “Ներքին Հիվանդությունների Սեմինար”, 17-23 փետրվար, Զալցբուրգ
2011 թ. “ Հոդային հիվանդությունների ուլտրաձայնային ախտորոշում”,
Ուելս (այլ կիրառումներ)
Ուելս, կարող է վերաբերել՝
Քնարիկ Գինոսյան
Վերապատրաստում
2014 թ. EULAR ամենամյա ռևմատոլոգիայի կոնգրես, 11-15 հունիս, Փարիզ
2015 թ. Կլինիկական հետազոտությունների հետազոտողների հանդիպում  (PsOsim Study), սեպտեմբեր 18-19, Պրահա
2015 թ. Դասախոսների որակավորման բարձրացում, 11-22 հունվար, ԵՊԲՀ,  Երևան
2015 թ. GCP training, on-line կուրս
2016 թ. EULAR ամենամյա ռևմատոլոգիայի կոնգրես, հունիս 8-11, Լոնդոն
2017 թ. EULAR դասընթաց “Համակարգային կարմիր գայլախտ”, 21-26 մայիս,  Պիզա
2017 թ. EULAR / Եվրոպական Հակառևմատիկ Լիգա/ ամենամյա  ռևմատոլոգիայի կոնգրես, 14-17 հունիս, Մադրիդ
2017 թ. ԱՊՀ երկրների ռևմատոլոգների հանդիպում, 16-19 օգոստոս,  Հելսինկի, Ֆինլյանդիա
2018 EULAR ամենամյա ռևմատոլոգիայի կոնգրես, հունիս 13-16,  Ամստերդամ
== Գիտական աշխատանքներ ==
8. Ginosyan, V. Vardanyan, A. Beglaryan, A. Ayvazyan.Systemic lupus erythematosus with coexisting familial Mediterranean fever.Annals of Rheumatic Diseases 2014; 73 (Suppl.2)։ EULAR Congress 2014 (11-14 June, Paris).DOI։10.1136/annrheumdis-2014-eular.3549
9. Vardanyan, K. Ginosyan, A. Simonyan, G. Matsakyan.Efficacy of strontium ranelate in the treatment of glucocorticoid-induced osteoporosis.Annals of Rheumatic Diseases 2014;73(Suppl2)։ 772. DOI։ 10.1136/annrheumdis-2014-eular.2387
10. Ginosyan K., Ayvazyan A., Beglaryan A. Systemic lupus erythematosus and familial Mediterranean fever։ a possible association. The New Armenian Medical Journal 2013, 7(3)։ 9-17
11. Гиносян К.В. Системные проявления периодической болезни илиассоциация с аутоиммунными заболеваниями? Медицина, наука, образование 2013,15։77-81
12.Гиносян К.В. Сравнительнаяклинико-генетическая характеристика суставного синдромаприпериодической болезни. Вопросы теоретической и клинической медицины 2013, 5 (81)։ 52-57
13.Ginosyan K., Ayvazyan A., Beglaryan A. Uncommon manifestations of Familial Mediterranean fever. 7th International Congress of FMF and Autoimmune Diseases.Autoinflammation 2013
(22-26 May, Lausanne).Pediatric Rheumatology 2013, 11(Suppl 1)։A47.doi։ 10.1186/1546-0096-11-S1-A47Pubmed։PMCID։ PMC3953156։
Ափշեր շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)
Ափշեր շրջան (Upshur County), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 919 կմ² է, բնակչությունը՝ 24, 254 մարդ (2010 թ. տվյալներով) ։ Շրջկենտրոնն է Բաքհենոն բնակավայրը ։ Կազմավորվել է 1851 թ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Իսկովեցկի գյուղական խորհուրդ (Լոխվիցկի շրջան)
Իսկովեցկի գյուղական խորհուրդ  (Ісковецька сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխվիցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Իսկովեցկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1562 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 80,63 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,37 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արարատ Մալխասյան
Արարատ Ցոլակի Մալխասյան, հայ քիմիկոս, քաղաքական գործիչ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1983), պրոֆեսոր (1985): Հայաստանի ճարտարագիտության ակադեմիայի ակադեմիկոս (1999): ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավոր (2003-2007):
Կենսագրություն
Արարատ Մալխասյանը ծնվել է 1948 թվականի մարտի 29-ին Արմավիր քաղաքում։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1969-1970 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ օրգանական քիմիայի ինստիտուտի ավագ լաբորանտ, 1974 թվականին՝ կրտսեր գիտաշխատող։ 1970-1973 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ապիրանտուրայում։ 1974-1993 թվականներին եղել է «Նաիրիտ» գիտաարտադրական միավորման ավագ գիտաշխատող, լաբորատորիայի վարիչ, ապա՝ բաժնի պետ։ 1993-2000 թվականներին աշխատել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունում, եղել «Պարեն» գիտաարտադրական և նախագծային պետական ձեռնարկության տնօրեն, 2000-2002 թվականներին՝ ՀՀ կառավարությանն առընթեր ստանդարտացման, չափագիտության և սերտիֆիկացման վարչության պետ, 2002-2003 թվականներին ՀՀ տնտեսական զարգացման նախարարի տեղակալ։ 2006 թվականի հունիսի 13-ին նշանակվել է ԵՊՀ պրոռեկտոր։ 2003-2007 թվականներին եղել է պատգամավոր, գիտության և կրթության մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2007 թվականից զբաղեցրել է ՀՀ ԳԱԱ օրգանական և դեղագործական քիմիայի գիտատեխնոլոգիական կենտրոնի տնօրենի պաշտոնը, միաժամանակ՝ ԵՊՀ պրոռեկտոր՝ ընդհանուր հարցերի գծով  ։
Գիտական գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են քլորոպրենային կաուչուկների արտադրության տեխնոլոգիայի բարելավմանը, շրջակա միջավայրի պահպանության, սննդամթերքի մշակման և հացաթխման տեխնոլոգիաներին ։ Բազմաթիվ գիտական աշխատությունների հեղինակ է («Ստանդարտացում, չափագիտություն, համապատասխանության հավաստում և որակի կառավարում»)։
Քաղաքական գործունեություն
2003 թվականին ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր՝ ՀՀԿ համամասնական ընտրացուցակով։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի, Եվրոպական կառույցներին ինտեգրման հարցերի ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։ ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության անդամ ։
Կուսակցություն
1998 թվականի սեպտեմբերի 10-ին դարձել է ՀՀԿ անդամ։ 1999 թվականի հունվարի 30-ին (ՀՀԿ 5-րդ համագումար), 2001 թվականի հունիսի 9-ին (ՀՀԿ 6-րդ համագումար), 2003 թվականի հուլիսի 12-ին (ՀՀԿ 8-րդ համագումար), 2005 թվականի դեկտեմբերի 17-ին (ՀՀԿ 9-րդ համագումար), 2006 թվականի հուլիսի 22-ին (ՀՀԿ 10-րդ համագումար), 2007 թվականի նոյեմբերի 10-ին (ՀՀԿ 11-րդ համագումար) ընտրվել է ՀՀԿ խորհրդի անդամ։ 2009 թվականի նոյեմբերի 28-ին (ՀՀԿ 12-րդ համագումար) դարձել է ՀՀԿ խորհրդի անդամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Պերկովկա
Պերկովկա (Перківка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1670 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոխի
Կոխի (კოხი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քոբուլեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 160 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 599 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քոբուլեթի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Շուշվե
Շուշվե  (Šušvė), գետ կենտրոնական Լիտվայում, Նյավեժիս գետի աջ վտակը։ Սկսվում է Կելմե շրջանից, Տիտուվենայ քաղաքից գտնվում է 6 կմ հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևելք։ Հոսում է հարավարևելյան ուղղությամբ։ Գրաուժայ գյուղից ոչ հեռու թափվում է Նյավեժիս գետը ։
Լայնությունը 2-3 կմ վերին հոսանքում և 350-450 մ ստորին հոսանքում։ Թեքությունը 6-15 մ։ Սառչում է դեկտեմբերին և վարարում է մարտին։
Գլխավոր վտակներ՝
Շուշվե գետի վրա տեղակայված են Շյաուլենայ, Պաշուշվիս, Գրինկիշկիս, Վայտեկունայ գյուղերը։
Բնութագիր
Գետի երկարությունը 134,6 կմ է, ավազանի մակերեսը 1165,4 կմ², իսկ ջրի ծախսը՝ 6,22 մ3/վ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Լիտվայի գետեր
Գամողմա Պիրվելի Խորգա
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 11 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 8 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 601 մարդ ։
Վոլիցա (գյուղ, Շացկի շրջան)
Վոլիցա (Вілиця, Wilica), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Շացկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Շացկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջեյմս Մեդիսոն (քաղաքական գործիչ)
Ջեյմս Մեդիսոն (James Madison, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, ԱՄՆ-ի չորրորդ նախագահը, «ամերիկյան Սահմանադրության ճարտարապետ»։
Կենսագրություն
1771 թ. ավարտել է Նյու-Ջերսիի քոլեջը։ Ընտրվել է Վիրջինիայի կոնվենտի պատգամավոր, ակտիվորեն մասնակցել է նահանգի սահմանադրության մշակմանը։ 1787 թ. Մեդիսոնը ընտրվել է Սահմանադրական կոնվենտի անդամ։ 90-ականների սկզբից նա աստիճանաբար անցել է հանրապետականության դիրքորոշմանը։ Ջեֆերսոնի կառավարությունում զբաղեցրել է պետական քարտուղարի պաշտոնը, իսկ 1808 և 1812 թթ. ընտրվել է ԱՄՆ նախագահ։ Պաշտոնաթողությունից հետո Մեդիսոնը հիմնել է գաղութաբնակեցման Ամերիկյան ընկերակցությունը, մասնակցել երկրի հարավում ստրկության հիմնահարցի փուլային լուծմանը, իսկ Թոմաս Ջեֆերսոնի մահից հետո՝ դարձել Վիրջինիայի համալսարանի ռեկտոր։ Կյանքի վերջին տարիներին նա նվիրվել է Հարավի ստրկատերերի դեմ պայքարին, ովքեր կոչ էին անում բոյկոտել իրենց համար անընդունելի դաշնային օրենքները։ Մեդիսոնը կարևոր դեր է ունեցել ԱՄՆ Սահմանադրության հայեցակարգային հիմքերի և Սահմանադրության բուն տեքստի մշակման գործում։ Նրան է պատկանում նաև 1791 թ. իրավունքների մասին Բիլլը։ Քաղաքական ուսմունքի գլխավոր գաղափարները նա շարադրել է "Ֆեդերալիստ" հանդեսի հոդվածաշարում։
Մեդիսոնի քաղաքական հայացքները հիմնված են մարդու՝ որպես սոցիալական շփման ունակ, բայց և սեփական շահերով առաջնորդվող էակի մասին պատկերացման վրա։ Ի բնե օժտված լինելով բանականությամբ և անկապտելի իրավունքներով՝ մարդիկ ինքնին կարող են որոշել պետության ձևը։ Նրա, ինչպես նաև ամերիկյան հեղափոխության այլ գործիչների համար, անգլիական և հատկապես շոտլանդական լուսավորիչների գաղափարները քաղաքական աքսիոմներ էին։ Սակայն, նրան հետաքրքրում էին ոչ այնքան տեսական, որքան պետականության գործնական հիմնահարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչպես հաստատել հանրապետություն ամերիկյան իրականության մեջ։ Կառավարման հանրապետական ձևի հայեցակարգում Մեդիսոնը ստեղծագործաբար միավորում է Հարինգտոնի և Դեյվիդ Հյումի գաղափարները։ Նրա նպատակը նահանգների ամուր միության ձևավորումն է, որն ունակ լինի ապահովել և ժողովրդի մեծամասնության կայուն կառավորումը, և փոքրամասնության օրինական իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունը։ Քանզի թե մեծամասնությունը, թե փոքրամասնությունը ժողովրդի մասն են կազմում, իսկ արդարությունը պետք է ապահովված լինի ողջ ժողովրդի համար։ Արդարության նվաճման գլխավոր խոչընդոտ նա համարում է մեծամասնության բռնատիրությունը։ Նման հնարավորությունը կանխելու համար անհրաժեշտ է ստեղծել մի շարք արգելքներ։ Առաջին արգելքը պետական կառույցի ձևն է, որը Մեդիսոնն անվանել է խառը. ունիտար պետությունները՝ նահանգները, միավորվել են միության՝ դաշնության մեջ։ Այն թույլ է տալիս ապահովել ողջ երկրի և առանձին նահանգների շահերի ներկայացուցչություն, ինչպես նաև կանխել մեծամասնության բռնատիրության հաստատումը շրջաններում։ Երկրորդը ներկայացուցչական ժողովրդավարության ինստիտուտն է։ Երրորդը ներկայացուցչական մարմինների և պաշտոնատար անձանց լիազորությունների սահմանափակումն է որոշակի ժամկետներով։ Սա է հանրապետության և մեծամասնության կառավարման պայմաններում փոքրամասնության իրավունքների ապահովման նրա հայեցակարգի էությունը։
Մեդիսոնը կարևոր ներդրում ունի զսպումների և հակակշիռների մեխանիզմի մշակման գործում։ Նահանգների սահմանադրությունների մեծ մասում առկա էր իրավունքների մասին Բիլլը, սակայն չկար դրանք կենսագործելու մեխանիզմը։ Դա վերաբերում է նաև իշխանությունների բաժանման սկզբունքին։
Մեդիսոնը բավական վատատեսորեն է վերաբերվում իրավունքների մասին Բիլլի գաղափարին, բայց միաժամանակ հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ ամերիկացիների մեծամասնության համար այդ գաղափարն ազատության խորհրդանիշ է։ Ուստի, զիջելով հանրապետականներին, նա ինքը կազմեց Բիլլի տեքստը։ Բայց իշխանությունների բաժանման հարցում, ի տարբերություն հանրապետականների, ովքեր իշխանությունների հավասարակշռությունը պահպանելու նպատակով անհրաժեշտ էին համարում կոնվենտի պարբերական գումարումը, Մեդիսոնը առաջադրում է զսպումների և հակակշիռների մեխանիզմի միջոցով ներքին հսկողության գաղափարը։ Մեդիսոնի կարծիքով՝ գործադիր իշխանությունն իր էությամբ պարզ է, և լիազորությունների շրջանակը՝ նեղ։ Առավել քիչ են դատական իշխանության գործառույթները։ Նա տիրապետող է համարում օրենսդիր իշխանությունը, որը ոչ միայն օրենքներ է ընդունում, այլև մուտք ունի գանձարան։ Այդ պատճառով էլ հենց նրանից է բխում գլխավոր սպառնալիքն իշխանության այլ ճյուղերին։
Հետևաբար՝ հանրապետության պայմաններում գլխավոր խնդիրը օրենսդիր իշխանությունից բխող սպառնալիքի վերացումն է։ Հիմնահարցի լուծումը Մեդիսոնը համարում է բիկամերալիզմը` երկպալատ համակարգը, այսինքն` օրենսդիր մարմինը 2 պալատի բաժանելը։ Հիմնականը նա համարում է ստորին պալատը՝ որպես ամերիկյան ողջ ժողովրդին ներկայացնող մարմին։ Ներկայացուցչական պալատի անդամները պետք է ընտրվեն հավասար և ուղղակի ընտրական իրավունքի հիման վրա՝ ձայների գաղտնի քվեարկությամբ։ Վերին պալատը՝ Սենատը, կոչված է հակակշռի դեր խաղալու ստորինի նկատմամբ։ Նրա կարծիքով, Սենատը իշխանության ամենաուժեղ մարմնից ժողովրդին պաշտպանելու միջոց է, այսինքն՝ ժողովրդի պաշտպանությունն իր իսկ սխալներից։ Սակայն, իր կյանքի վերջին, Մեդիսոնը հանգեց այն մտքին, որ սենատորները ևս պետք է ընտրվեն այն նույն կանոններով, ինչ Ներկայացուցիչների պալատի անդամները։ Սահմանադրական կոնվենտում ընդունվեց այլ տեսակետ. սենատորներն ընտրվում են նահանգների օրենսդրական ասամբլեաներում, որը գործեց ընդհուպ Սահմանդրության 17-րդ փոփոխության ընդունումը 1913 թ.։ Այնուամենայնիվ, Մեդիսոնի կարծիքով, երկպալատ օրենսդիր մարմինը շատ ուժեղ էր։ Ուստի կոնվենտում նա առաջարկեց "վերահսկիչ խորհրդի"` իշխանության գործադիր ու դատական ճյուղերի միացյալ մարմնի գաղափարը` օժտված դեռևս օրինագծի քննարկման փուլում Կոնգրեսին հակազդելու իրավունքով։ Սակայն կոնվենտում ընդունվեց դատական սահմանադրական հսկողության մասին Համիլտոնի գաղափարը։ Զսպումների ու հակակշիռների երրորդ միջոցը, ըստ Մեդիսոնի, դատական համակարգի բարձրագույն մարմնի հատուկ դերն է։ Այս գաղափարը խիստ քննադատեցին հանրապետականները՝ որպես ժողովրդավարությանն առավել սպառնացող վտանգավոր իշխանության ինստիտուտ։ Իսկ Մեդիսոնը կարծում էր, որ պատշաճ կազմ հավաքելու դեպքում Գերագույն Դատարանը կարող է դառնալ Սահմանադրության հուսալի երաշխավոր։ Մեդիսոնի գաղափարը, որ պաշտպանեց նաև Համիլտոնը, դարձավ դատական սահմանադրական վերահսկողության հիմքը ԱՄՆ-ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրեր Կատեգորիա:Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ
Դոն Կիխոտ (բալետ)
«Դոն Կիխոտ», Լյուդվիգ Մինկուսի բալետ՝ 4 գործողությամբ, ստեղծված՝ Միգել դե Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ» վեպի (իսպ։ El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha) հիման վրա։
Պատմություն
Առաջին ներկայացումը տեղի է ունեցել 1869 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Մոսկվայի Մեծ թատրոնում, բալետմեյստեր Մարիուս Պետիպա։ Հայաստանում առաջին անգամ բեմադրվել է 1954 թվականին, բալետմայստեր՝ Զ. Մուրադյան։ 2002 թվականին բեմադրիչ-բալետմայստեր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վիլեն Գալստյանը Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում բեմադրել է «Դոն Կիխոտ» բալետը՝ 3 գործողությամբ ։
Նախաբան
Դոն Կիխոտը` բազմաթիվ ռոմանտիկ-ասպետական պատմություններով հրապուրված, երազներով տարված, ճամփա է ընկնում անսովոր արկածներին ընդառաջ, որպեսզի անօրինակ սխրանքներով պանծացնի իր անունը։ Նա իրեն զինակիր է կարգում Սանչո Պանսային` պարզամիտ ու երազանքների որևէ հակում չունեցող մի գեղջուկի։
Առաջին գործողություն
Բարսելոնայում տոնախմբություն է։ Պանդոկապան Լորենցոյի դուստրը` Կիտրին, սեթևեթում է իր սիրած տղայի` Բազիլի հետ, բայց հասարակ սափրիչը աղջկա հոր համար պատշաճ փեսացու չէ։ Մանավանդ, որ հարուստ ազնվական Գումաշը խնդրում է Կիտրիի ձեռքը ։ Սակայն սրան էլ աղջիկն է դեմ։ Տոնը ծավալվում է։ Կրակոտ պարի պահին հայտնվում են Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Ասպետը հարգալից ողջունում է պանդոկապանին, որը նրան հյուրասիրության է հրավիրում։ Կատակասեր երիտասարդներն իրենց խաղի մեջ են գրավում Սանչոյին` ծափ ու ծիծաղով  վեր-վեր թռցնելով նրան։ Դոն Կիխոտն օգնության է շտապում իր զինակրին։ Նկատելով Կիտրիին, որն ասպետին պատկերանում է որպես իր երազներում հայտնված «սրտի դիցուհի»` գեղեցկուհի Դուլսինեա։ Բայց հակառակ նրա պաշտամունքի նշանների` Կիտրին ծլկում է Բազիլի հետ։
Երկրորդ գործողություն
Կիտրին ու Բազիլը պատսպարվել են պանդոկում։ Նրանք անհոգ զվարճանում են ընկերների հետ։ Հայտնվում են հետապնդողները և նրանց հետ նաև Դոն Կիխոտն ու Սանչոն։ Լորենցոն ուզում է տեղնուտեղը հայտարարել Գումաշի ու Կիտրիի նշանադրության մասին։ Բայց Բազիլը` Կիտրիի հետ նախապես պայմանավորված, իբր ինքնասպան է լինում։ Կիտրին «ողբում է» սիրեցյալի «մահը»։ Դոն Կիխոտն էլ` անչափ վշտացած, խիստ նախատում է անսիրտ պանդոկապանին և վռնդում Գումաշին։ Բազիլն էլ «վերակենդանանում է», իսկ Դոն Կիխոտն էլ ստիպում, որ պանդոկապանը զիջի։ Սակայն` ապարդյուն։ Երիտասարդ զույգին ոչինչ չի մնում, քան նորից ծլկել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բալետներ ըստ հեղինակի Կատեգորիա:Մարիինյան թատրոն Կատեգորիա:Լիբրետիստներ Կատեգորիա:Դոն Կիխոտ Կատեգորիա:1869 բալետներ
Աղասի Դարբինյան (հասարակական գործիչ)
Աղասի Արտակի Դարբինյան, հայ հասարակական գործիչ։ Հայ ազգային-ազատագրական գործիչ, լրագրող, հրապարակախոս Արտակ Դարբինյանի որդին։
Ծնվել է Վանում։ 1950 թվականից եղել է Ֆրանսահայ մշակութային միության (1949, Փարիզ) վարչության անդամ։ Նախաձեռնել և հայրենիք է ուղարկել հայ մշակույթի բազմաթիվ արժեքներ՝ Հովհաննես Այվազովսկու, Հ. Գյուրջյանի, Հ. Ալխազյանի գեղարվեստական գործերը, Արշակ Չոպանյանի, Վ. Մալեզյանի, Սիամանթոյի, Սեմայի արխիվները, ձեռագրերը և այլն ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ժողովածու (1393)
Ժողովածու (1393), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1393 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1641 թվականից առաջ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15 X 9,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 208 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկար։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ 170ա (1641 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ուզկայա (այլ կիրառումներ)
Ուզկայա, կարող է վերաբերել՝
Ուեյն շրջան (այլ կիրառումներ)
Ուեյն շրջան, կարող է վերաբերել՝
Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)
Կարմիր վանք եզրը կարող է վերաբերել.
Ուսումասինտա
Ուսումասինտա (Usumacinta), գետ Հարավային Ամերիկայում։ Հոսում է Գվատեմալայի հյուսիսարևմտյան հատվածով և Մեքսիկայի հարավ-արևելքով։ Ընդհանուր երկարությունը կազմում է 560 կմ, իսկ ավազանի տարածքը կազմում է 106000 կմ²։ Համարվում է Հարավային Ամերիկայի ամենաջրառատ գետերից մեկը։
Ուսումասինտա գետը ձևավորվել է գվատեմալական Լա Պասիոն և Սալինա գետերի միաձուլման տեղում։ Գվատեմալայի տարածքում գետը հոսում է 198.25 կմ երկարությամբ ։ Դրա ջրհավաք մակերեսը կազմում է 2638 կմ քառ.: Մեքսիկայի տարածքում տարեկան միջին մուտքը կազմում է 150 մ³/վրկ։
Ուսումասինտան ձևավորվում է Գվատեմալայի և մեքսիկական Չյապաս նահանգների միջև ընկած բաժանարար սահմանում։ Այն հոսելով թափվում է Գրիհալվա գետը։ Ուսումասինտան ունի երկու աջակողմյան վտակ՝ Էլ-Վապորն ու Սան Պադրոս ի Սան Պաբլոն, որն էլ իր հերթին թափվում է Մեքսիկական ծոց։
Գետափին պահպանվել են Յաշչիլանա և Պյեդրոս Նեգրաս հնագույն քաղաքների ավերակները, որոնք համարվում են մայաների քաղաքակրթության օջախներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մեքսիկայի գետեր Կատեգորիա:Գվատեմալայի գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Ութ (այլ կիրառումներ)
Ութ, կարող է վերաբերել՝
Ժիրայր Դանիելյան
Ժիրայր Կարապետի Դանիելյան, հայ խմբագիր, մատենագետ, հրատարակիչ։
Կենսագրություն
Ժիրայր Դանիելյանը սովորել է Բեյրութի Հայկազյան քոլեջում (այժմ՝ համալսարան)։ Շուրջ 23 տարի պաշտոնավարել է նույն տեղում՝ որպես հայագիտական գրադարանի վարիչ, ապա՝ ընդհանուր գրադարանապետ։ Եղել է Բեյրութի Հովակիմյան Մանուկյան, Դարուհի Հակոբյան երկրորդական վարժարանների տնօրեն ։
Դասավանդում է Հայկազյան համալսարանում և ՀԲԸՄ Երվանդ Հյուսիսյան հայագիտական հաստատությունում։ Աշխատել է «Հայկազեան հայագիտական հանդէս», «Հիւսիսեան հայագիտական տարեգիրք», «Հասկ հայագիտական տարեգիրք», «Երիտասարդ հայ», ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ», «Շիրակ» (1990-1997 թվականներին՝ պատասխանատու խմբագիր) և այլ պարբերականների խմբագրություններում։ 2005 թվականից «Կամար» գրական պարբերականի հիմնադիր-խմբագիրն է ։
Բեյրութի նավահանգստի պայթյունից վնասվել են Ժիրայր Դանիելյանի աչքերը։ Վիրահատության նպատակով մեկնել էր ԱՄՆ, որտեղ էլ մահացել է քաղցկեղից 2022 թվականի նոյեմբերի 25-ին ։
Աշիկ Ղազարյան
Աշիկ (Արշավիր) Մեսրոպի Ղազարյան, հայ լրագրող, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1928 թվականից։
Ժիրայր Դանիելյան
Աշխատություններ
Լույս են տեսել Ժիրայր Դանիելյանի «Ակնարկ լիբանանահայ մամուլի պատմութեան» (1973), «Հայ մամուլի հաւաքածոյ» (1974), «Սփիւռքահայ նոր պարբերական մամուլը 1967–1980 թուականներուն» (1981), «Հայ նոր պարբերական մամուլը. 1967–1981» (1984), «Լիբանանահայ տպագրութիւնը պատերազմի տարիներուն. 1975–1984» (1986), «Բանասիրական որոնումներ» (1996), «Գրական որոնումներ» (2007), «Բանասիրութեան բաւիղներուն մէջ» (2011) մատենագիտական և բանասիրական աշխատությունները ։
Աշիկ Ղազարյան
Կենսագրություն
Աշիկ Ղազարյանը ծնվել է 1904 թվականի նոյեմբերի 7-ին Արևմտյան Հայաստանի Կաղզվանի մարզի Կաղզվան քաղաքում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է տեղում, ապա 1931 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան կոմունիստական համալսարանը։ Աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 1921 թվականին։ Եղել է «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթի, «Կոմունիստ» թերթի գլխավոր խմբագիր, ՀԿԿ կենտկոմի բաժնի վարիչ, Հայկական հեռագրական գործակալության (այժմ՝ Արմենպրես) և Հայպետհրատի տնօրեն, «Լիտերատուրնայա գազետա» թերթի թղթակից։ Մահացել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։
Ժիրայր Դանիելյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ մատենագետներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ
Աշիկ Ղազարյան
Թարգմանություններ
Թարգմանություններ է կատարել ռուսերենից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Նադվոիցի
Նադվոիցի (Надвоицы, Vojatsu), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Սեգեժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8380 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:16-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Սեգեժսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուեյն շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)
Ուեյն շրջան (Wayne County), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1, 311 կմ² է, բնակչությունը՝ 42, 481 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ուեյն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1842 թ.։
Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Գայանե Թերզյան
Գայանե Հարությունի Թերզյան, հայ բանասեր, լրագրող, Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ։
Կենսագրություն
Գայանե Թերզյանը ծնվել է 1955 թվականի հուլիսի 27-ին, Երևան քաղաքում ։
1973-1978 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։  1980-1992 թվականներին եղել է «Պիոներ կանչ», «Կանչ» թերթի բաժնի վարիչը, որից հետո՝ մինչև 1994 թվականը՝  «…21…» երիտասարդական-ուսանողական թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1994-1999 թվականներին ղեկավարել է «Գայանե» հրատարակչությունը։ 1998-2000 թվականներին Գայանե Թերզյանը եղել է «Երևանի մամուլի ակումբ» տեղեկագրի հայերեն տարբերակի խմբագիրը, 2006-2013 թվականներին դասախոսել է Երևանի Վ․ Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի մանկավարժության և դասավանդման մեթոդաբանության ամբիոնում, իսկ 2013-2017 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում։ Գայանե Թերզյանը  1998 թվականից եղել է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի մանկավարժության դասախոս ։
Գայանե Թերզյանը մահացել է 2023 թվականի մայիսի 29-ին ։
Պլետենևկա (ավան, Վոլչանսկի շրջան)
Պլետենևկա (Плетенівка), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պլետենևկա ավանում բնակվում էր 124 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,26 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12,09 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կորսունովսկի գյուղական խորհուրդ (Լոխվիցկի շրջան)
Կորսունովսկի գյուղական խորհուրդ  (Корсунівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխվիցկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կորսունովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 962 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 42,31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 22,74 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սալո (Իտալիա)
Սալո (, (Pagus) Salodium), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 10316 մարդ։ Բնակչությունը կազմում է 347 մարդ, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 29 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25087։ Հեռախոսային կոդ՝ 0365։
Ժողովրդգրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գամողմա Քարիատա
Գամողմա Քարիատա (გამოღმა ქარიატა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 8 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 27 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 268 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
(4014) Հեյզման
(4014) Հեյզման (Heizman), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,423861 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,3156 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5321 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2314,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,155571 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,11° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Ժողովածու (1888)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ուեբստեր շրջան (Արևմտյան Վիրջինիա)
Ուեբստեր շրջան (Webster County), ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1, 440 կմ² է, բնակչությունը՝ 9, 154 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ուեբսթեր Սփրինգս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1860 թ.։
Կատեգորիա:Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի շրջաններ
Նազարկինո (գյուղ, Կուգարչինսկի շրջան)
Նազարկինո (Назаркино, Назаркин), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 196 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիթերնայմ
Վիթերնայմ (Witternheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 504 մարդ, բնակչության խտությունը` 101.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.99 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 32 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 344 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 264-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 80։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,7 %։ 264 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 244 անձ (130 տղամարդ և 114 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (5 տղամարդ և 15 կին)։ 80 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Դորոխովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Դորոխովո (Дорохово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։ Մտնում է Օտնոսովսկոե գյուղական բնակավայրի կազմի մեջ։
2012 թվականի դրությամբ բնակչությունը կազմել է 0 մարդ։ Բնակելի տները բացակայում են։ Բնակավայրը դադարել է գոյություն ունենալ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Վյազեմսկի շրջանի արևելյան հատվածում, Վյազմա քաղաքից 9 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, M1 «Բելառուս» ավտոճանապարհից 8 կմ դեպի հյուսիս, Բեբրյա գետի ափին։ Գյուղից 12 կմ դեպի հարավ գտնվում է Մոսկվա – Մինսկ գծով անցնող Գրեդյակինո երկաթուղային կայարանը։
Ներկայումս գյուղում բնակելի տներ և բնակիչներ չկան։ Գյուղը մասամբ այրվել է 2004 թվականի հրդեհի ժամանակ։ Այնուհետև ևս մեկ հրդեհի արդյունքում այրվել է գյուղի մնացած մասը։ Հրդեհից մարդիկ չեն տուժել, սակայն գյուղը չեն վերականգնել։ Վերջին բնակիչը Վ. Տարելկինն էր։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին գյուղն օկուպացված է եղել հիտլերյան զորքերի կողմից, այնուհետև ազատագրվել է 1943 թվականի մարտին ։
Կլիմա
Դորոխովո գյուղը գտնվում է չափավոր ցամաքային կլիմայական գոտում, որտեղ ձմեռը չափավոր ցուրտ է, գարունը տևական, բարեխառն, ամառը չափավոր շոգ, իսկ աշնանը գերակշռում են տաք, արևոտ եղանակները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Թուրա Բերգեր
Թուրա Բերգեր (Tora Berger, ), նորվեգացի բիաթլոնիստուհի, օլիմպիական կրկնակի չեմպիոնուհի, աշխարհի ութակի չեմպիոնուհի, աշխարհի առաջնության բազմակի մրցանակակիր, բիաթլոնի աշխարհի գավաթակիր  (2012/2013):
Մարզական կարիերա
Թուրա Բերգերը սկսեց զբաղվել դահուկավազքով 8 տարեկանից սկսած, բայց այնուհետև տեղափոխվեց բիաթլոն։ 1999/2000 մրցաշրջանում երիտասարդ Բերգերը նվաճեց իր առաջին մեդալը Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում, իսկ այնուհետև՝ Աշխարհի պատանիների առաջնությունում։ Հաջորդ մրցաշրջանում նրա արդյունքները փոքր-ինչ նվազեցին, այդ պատճռով էլ պատանիների շրջանակում ելույթները ավարտելուց հետո տեղափոխվեց Եվրոպայի գավաթի առաջնություն։ Փորձ հավաքելով, Բերգերը 2001/2002 մրցաշրջանում նորամուտն է տոնում Աշխարհի գավաթում։ Սակայն ոչ արագությունը, ոչ էլ հրաձգությունը թույլ չեն տալիս Բերգերին հավակնել բարձր հորիզոնականների։ Համառորեն աշխատելով հրաձգության վրա, 2004/2005 մրցաշրջանում նա հասնում է հաջողությունների, որոնց շարքում կարելի է նշել նրա պարբերական հայտնվելը Աշխարհի գավաթի քսանյակում, երկու անագամ բարձրացավ պատվո հարթակ Թուրինի մրցափուլում, և ընդհանուր առմամբ զբաղեցրեց 17-րդ հորիզոնականը Բիաթլոնի Աշխարհի գավաթի ընդհանուր հաշվարկում։ 2006 թվականին Թուրա Բերգերը առաջին անագամ նվաճում է մեդալ Աշխարհի առաջնությունում, և ևս երկու մեդալ մեկ տարի անց։
Վանկուվերի Օլիմպիական խաղերում նվաճում է ոսկե մեդալ անհատական մրցավազքում։ Սա դարձավ առաջին օլիմպիական ոսկե մեդալը Նորվեգիայի կանանց բիաթլոնի հավաքականում։ Բացի այդ, այս մեդալը 100-րդ ոսկե մեդալն էր Նորվեգիայի օլիմպիական հավաքականի պատմության մեջ։
2012 թվականին Ռուփոլդինգում հաղթեց իր առաջին ոսկե մեդալը անհատական մրցավազքում։ Բերգերի դիրքերը Աշխարհի գավաթի ընդհանուր հաշվարկում Վանկուվերից հետո բարելավվում էին տարեց տարի։
2013/2014 մրցաշրջանի ավարտին ավարտեց իր կարիերան, դառնալով երկրորդը Աշխարհի գավաթի ընդհանուր հաշվարկում, և առաջին տեղից զիջում էր միայն 19 միավոր։
2014 թվականի ապրիլի 5-ին Մոսկվայում անցկացված «Չեմպիոնների մրցավազքում» Բերգերը դարձավ երկրորդը մասս-մեկնարկում և հինգերորդը խառը էստաֆետում (սլովենացի Յակով Ֆակի հետ դուետում)։
Նվաճումներ
Թուրա Բերգերը ունի ոսկե մեդալներ Աշխարհի առաջնության բոլոր մրցաձևերում, բացառությամբ սպրինտի, որտեղ նա չի կարողացել ոսկե մեդալ նվաճել։ 2012 թվականին Նորվեգիայի սպորտային լրագրողների ասոցացիայի կողմից ճանաչվել է «Տարվա մարզուհի», դառնալով երկրում առաջին կին-բիաթլոնիստուհին, որն արժանացավ նման մրցանակի ։
2013 թվականին չեխական Նովե Մեստոյում անցկացվող Աշխարհի առաջնությանը կրկնեց իր հայրենակից Լիվ-Գրեթե Շյելբրեյդի հաջողությունները, հաղթելով 4 ոսկե մեդալ մեկ առաջնությունում, դառնլով աշխարհի ութակի չեմպիոն։
2013 թվականին Սոչիյում Աշխարհի գավաթի մրցափուլին կրկնեց Մագդալենա Ֆորսբերգի համաշխարհային ռեկորդը պատվո հարթակին անհատական մրցավազքերում 10 անգամ բարձրանալով։ Իսկ եթե հաշվի առնենք էստաֆետը (12 պատվո հարթակ), ապա գերազանցում է Ֆորսբերգին։
Հանդիսանում է աշխարհում միակ բիաթլոնիստուհին, որը նվաճել է բոլոր Բյուրեղյա գլոբուսները մեկ մրցաշրջանում։ 2012/2013 մրցաշրջանում նվաճեց՝ Մեծ բյուրեղյա գլոբուսը, չորս փոքր բյուրեղներ անհատական մրցավազքերում և երկու փոքր բյուրեղներ հավաքականի կազմում։ Նույն տարում Նորվեգիայի կանանց հավաքականը Բերգերի գլխավորությամբ նաճեց Ազգերի գավաթը, բայց տղամարդկանց հավաքականը չկարողացավ հաղթել, և կրկնել նախկինում Նորվեգիայի հավաքականի կողմից գրանցած ռեկորդը չհաջողվեց։
Բերգերին է պատկանում կանանց շրջանում մեկ գավաթային մրցաշրջանում հավաքած միավորների ռեկորդը։ 2012/2013 մրցաշրջանում նա հավաքել էր 1234 միավոր։
Անձնական կյանք
Թուրա Բերգերը նորվեգացի դահուկորդ և բիաթլոնիստ Լարս Բերգերի փոքր քույրն է։
2010 թվականի հունիսի 19-ին տեղի ունեցավ նրա ամուսնությունը Թրոնդ Թեվդալի հետ, որի հետ նա ծանոթ էր 10 տարի։ Ամուսնությունը տեղի ունեցավ Լեշայի եկեղեցում։
2009 թվականին նրա մոտ աղտորոշվեց մաշկի քաղցկեղ ։ Նրան վիրահատություն կատարեցին և նրա շնորհիվ, որ հիվանդությունը վաղ շրջանում էր հայտնաբերվել, Թուրա Բերգերը առողջացավ։ Ավելին, այսպիսի աղտորոշմամբ նա ոչ միայն չավարտեց իր մարզական կարիերան, այլև հաջող հանդես եկավ Վանկուվերի Օլիմպիական խաղերում ։
2015 թվականի ապրիլի 14 Բերգերը մայր դարձավ։ Նա լույս աշխարհ բերեց որդուն։
Անհատական հաղթանակներ
28 հաղթանակ (7 Սպր, 9 Հետ, 5 Անհ, 7 ՄՄ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դահուկավազորդուհիներ Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Ժխտման դերբայ
Ժխտման դերբայ, կոչվում է նաև ժխտական դերբայ, դերբայի տեսակ, արտահայտում է նաև գործողության գաղափար՝ առանց դեմքի, թվի ժամանակի իմաստների, հարացուցային շարքում նա գործառում է կատարելիության կերպային երանգավորումով։ Պատմականորեն սերում է անորոշ դերբայից և իմաստաբանական պլանում դեռևս նրանից շատ չի հեռացել։ Հայերենի որոշ վիճակներում կազմվում են դիմավոր այսպես կոչված պայմանականի կամ ենթադրականի ժխտականի շարքեր։ Այդպիսի վիճակ էր տիրում նաև արևելահայ գրական աշխարհաբարի համեմատաբար վաղ շրջանում (գրեթե մինչև անցյալ դարի վերջերը)․ համեմատել․կգրեմ–չեմ գրիլ, կկարդամ–չեմ կարդալ, լ վերջավորության անկումով սրանք դարձել են չեմ գրի, չեմ կարդա ձևերը, որոնք էլ գործածական են արդի գրական հայերենում։ Եվ ժամանակակից փուլում  ի, ա լծորդները (խոնարհիչներ) արդեն գիտակցվում են որպես ժխտական դերբայի վերջավորություններ։
Ժխտական դերբայը միակ ախյալ դերբայն է, որը օժանդակ բայի հաստատական ձևերի հետ չի զուգորդվում։ Այդ զուգորդումը բացառված է և՛ ստորոգական (շարահյուսական), և՛ հարացուցային պլաններում։
Ժխտման դերբայի յուրահատկությունները
Ձևով նման է անկատար ապառնիի եզակի երրորդ դեմքին, ու խոնարհման դեպքում՝ նաև հրամայականի եզակիին (այդ պատճառով նախապես այն կոչվել է ըղձական դերբայ)։ Նրա գործառական պլանը շատ նեղ է․ զուգորդվելով եմ/էի օժանդակ բայի ժխտական ձևերի հետ՝ կազմում է ժխտական հարացույց «պայմանական կամ ենթադրական» եղանակում (այլ է ու դերբային նախահար՝ չեմ գրի, չեմ կարդա, չեմ գտնի, չեմ թռչի, չեմ խոսեցնի։ Սաղմերը երևում են դեռևս միջին հայերենյան փուլում։ Որոշ դերբայներում անորոշը դեռևս գործածվում է ուղիղ ձևով, օրինակ, ասել չըմ, խօսել չըմ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարահյուսություն Կատեգորիա:Ձևաբանություն Կատեգորիա:Ուղղագրություն
Դորոշևկա
Դորոշևկա (Дорошевка, Дорошевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 174 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կովախեղդի վանք
Կովախեղդի վանք, հայկական եկեղեցի, ներկայումս՝ Ադրբեջանի Հանրապետության Գետաբեկի շրջանում, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում։ Գտնվում է Կովախեղդ գյուղի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գետաբեկի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ
Ադամ Զագաևսկի
Ադամ Զագաևսկի (Adam Zagajewski, ծնվ. ), լեհ գրող, բանաստեղծ, ակնարկագիր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լեհ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Վիպասաններ Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ
Պոգորելոե (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Պոգորելոե (Погоріле), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1710 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոգորելոե գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,338 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 79,88 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1710 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դասնո վանք
Դասնո վանք, Կարմիր վանք, Հոռոմաշեն, Հայ առաքելական եկեղեցու վանական համալիր Արևելյան Հայաստանում, ներկայումս՝ Ադրբեջանական Հանրապետության Շամքորի շրջանի տարածքում գտնվող Գյուլամբար (en) գյուղի հյուսիսարևմտյան եզրին՝ Շամքոր գետի աջ ափին ։
Պատմություն
Դասնո վանքը իր խաչաձև հորինվածքով բացառիկ տեղ է գրավում երկրամասի պաշտամունքային հուշարձանների շարքում (նույնպիսի հորինվածք ունի Գետաբակի Սբ. Սարգիս եկեղեցին) ։ Ս. Ջալալյանցը վկայում է, որ վանքը կառուցել են 751 թվականին Հունաստանից տեղափոխված հայերը ։
Հետագայում վանքը հիշատակվում է 1184 թվականին միջնադարի նշանավոր օրենսգիր Մխիթար Գոշի կողմից «Գիրք Դատաստանի» աշխատությունը տեղում ստեղծելու առնչությամբ.
Այնուհետև, առնվազն մինչև 1804 թվականը աղբյուրները լռում են և ոչ մի տեղեկություն չեն հաղորդում Կարմիր վանքի վերաբերյալ։ Այս թվականին հիշվում է որպես Նուկզարի Սբ. Ամենափրկիչ վանքի ենթակայության տակ գտնվող անապատ.
1853 թվականին սեպտեմբերի 28-ին կազմված մի վկայագրում նշվում է.
Դասնո վանքը լքվել է 1840-ականերին, սակայն շինությունները կանգուն էին դեռևս մի քանի տասնամյակ ։
19-րդ դարի վերջին Դասնո վանքը այցելած Մակար Բարխուտարյանցը իր «Արցախ» գրքում գրում է.
Ինչպես վկայում է «Արձագանք» պարբերականը 1886 թվականին, այդ ժամանակ Դասնո վանքը արդեն գտնվում էր հետևյալ վիճակում.
Վանքի եկեղեցին հիմնովին ավերել են 1930-ականներին՝ քարերն օգտագործելով վանքից մոտ 100 մ հյուսիս գտնվող անասնագոմի պատերի շարվածքում ։
1980 թվականին նշմարվում էին միայն հիմնապատերի առանձին հատվածները։ Ըստ պահպանված մնացորդների՝ կարելի է ենթադրել, որ եկեղեցին ունեցել է կա՛մ եռախորան, կա՛մ քառախորան հորինվածք և, ամենայն հավանականությամբ, եղել է վաղ միջնադարի հուշարձան՝ 6-8-րդ դարերի կառույց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շամքորի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:8-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Սուրբ Պողոս-Պետրոս տաճար
Սուրբ Պողոս-Պետրոս տաճար (Պողոս և Պետրոս սուրբ առաքյալները), Տաթևի վանական համալիրի ամենամեծ շինությունը։ Եկեղեցին կառուցվել է 895-906 թվականներին Տեր Հովհաննես եպիսկոպոսի նախաձեռնությանբ, ավերված հին եկեղեցու տեղում ։
Պատմություն
Նոր տաճարը պետք է համապատասխանեցվեր Սյունիքի եպիսկոպոսության Մայր տաճարի կարգավիճակին և հուսալիորեն պահպաներ Պողոս և Պետրոս առաքյալների սուրբ մասունքները։  Կառուցումը տևել է մոտ 10 տարի, և 906 թվականին օծվել է տաճարը։ Օծման  արարողությանը ներկա էին կաթողիկոս Հովհաննես Ե Դրասխանակերտցին և Սմբատ Ա Բագրատունիի թագավորը։ Լինելով կառուցված արաբական տիրապետության «մայրամուտին», տաճարը հանդիսացել է վերածնված  Հայկական թագավորության հզորության և հավակնությունների վկան, որին հասնելու նշաձողը այդ ժամանակաշրջանում սահմանվել էր հայկական բարձրագույն տաճարի մակարդակում։ Տաճարի գմբեթի և արևելյան պատի ներքևի հատվածում փորագրված են երեցփոխների անունները` սյունիքի իշխան Աշոտի և նրա կնոջ Շուշանի, Գեղարքունիքից իշխան Գրիգոր Սուփան Ա-ի, նրա որդու Վասակ Գաբուռի և Բաղիքից իշխան Ձագիկը ։
Որմնանկարներ
Շինարարները հատուկ ուշադրություն են արժանացրել եկեղեցու հարդարանքին, որը հանդիսանում էր Սյունաց իշխանության գլխավոր տաճարը։ Հակոբ Դվինեցի եպիսկոպոսի նախաձեռնությամբ 930 թվականին տաճարի ներքին պատերը զարդարվել են որմնանկարներով։ Ստեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ եկեղեցին նկարազարդելու համար Եվրոպայից «ֆռանգ» նկարիչներ են հրավիրել ,բայց Լիդիա Դուռնովոն գտել է, որ որմնանկարների ստեղծմանը մասնակցել են նաև տեղացի նկարիչներ ։ Որմնանկարները այսօր գրեթե ամբողջությամբ անհետացել են։ Գլխավոր ապսիդայում պատկերված էր գահին նստած Հիսուսը, շրջապատված մարգարեներով և սրբերով։ Արևմտյան պատին պատկերված է «Ահեղ դատաստանի» հսկայական կոմպոզիցիան, իսկ հյուսիսային  պատին` «Սուրբ Ծննդյան» տեսարանը ։
Ճարտարապետություն
Սուրբ Պողոս-Պետրոսը վանքի գլխավոր տաճարն է, կառուցվել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուն կից։ Շինությունը հատակագծում ուղղանկյուն է (16,4 X 27,2 մ), արևելյան և արևմտյան կողմից ավանդատներ կան՝ արևելյան կողմից կիսաշրջանխորաններով ։ Ավանդատները կրկնահարկ չեն, բայց վերևում կան թաքստոց ծառայած դատարկություններ ։
Հորինվածքով, բայց որոշ տարբերությամբ նման է վաղ միջնադարյան գմբեթավոր բազիլիկ՝ Սուրբ Գայանե եկեղեցուն, Օձունի, Մրենի և Բագավանի տաճարներին։ Քառանկյունի աղոթասրահում, արևելյան կողմից ավագ խորանից երեք մետր հետ միայն մեկ զույգ մույթեր են տեղադրված։ Արևմտյան կողմից նույն դերը կատարում են ավանդատան աղոթասրահի անկյունները։ Գմբեթատակ քառակուսուց անցումը կատարված է առագաստների օգնությամբ, որոնք եռաստիճան գմբեթակիր կամարների հետ հասնում են մինչև գմբեթի թմբուկի օղակաջև  հիմքի քիվը։ Սկզբնական գմբեթը կործանվել է 1138 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ Թմբուկը և հովհարաձև վեղարով գմբեթը վերականգնվել են 1274 թվականին, որն էլ իր հերթին ավեչվել է 1931 թվականի երկրաշարժից ։
Տաճարի գլխավոր մուտքը արևմուտքից է։ Մի մուտք է կա հարավային կողմից, որին հետագայում մատուռ է կցակառուցվել։ Եկեղեցին ունի բավականին մեծ լուսամուտներ՝ մեկը ավագ խորանում, երեքը արևմտյան ճակատին, չորսական էլ երկայնական ճակատներին։ Ավերված հին զանգակատան փոխարեն արևմտյան կողմից, եկեղեցուն կից կառուցվել է նորը ։