cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուզբեկստանի պատմություն
Միջնադար և Նոր դարաշրջան
Կոկանդի ապստամբություն 1813-1876 թվականների ճնշումից հետո Կոկանդի խանությունը վերացվեց, նրա տարածքը մտավ Ֆերգանայի մարզի մեջ։ Նվաճված վայրերում ցարիզմը անց էր կացնում ազգային ճնշման, գաղութային քաղաքականություն։ Միավորումով վերջ տրվեց ֆեոդալական մասնատվածությանը, վերացավ երկրամասի տնտեսական մեկուսացվածությունը։ Ռուսական շուկայի մեջ Ուզբեկստանի ներգրավումը նպաստեց տնտեսության զարգացմանը, կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորմանը, արդյունաբերական պրոլետարիատի առաջացմանը։
Տնտեսություն
Տեղական բնակչության շրջանում տարածվեցին ռուսական առաջավոր մշակույթը, գիտությունը, պայմաններ ստեղծվեցին Ուզբեկստանի ժողովուրդների համար՝ ներգրավվելու ազգային և սոցիալական ազատագրության հեղափոխական պայքարի մեջ։ Ուզբեկստանը դարձավ ռուսական արդյունաբերության համար բամբակի հիմնական մատակարարողներից։ Կապիտալիզմի զարգացմանը նպաստում է երկաթուղիների կառուցումը։
Գործարանների և ֆաբրիկաների մեծ մասը պատկանում էր ռուս կապիտալիստներին։ 1880-1890-ական թվականների սկսվեցին բանվորական ելույթներ։ Ձևավորվում էր ազգային բուրժուազիան։ 20-րդ դարի սկզբին Ուզբեկստանի տարածքում հայտնաբերվեցին և շահագործման հանձնվեցին օգտակար հանածոների (նավթ, պղինձ և այլն) պաշարներ։ Համեմատաբար արագ էր աճում կապիտիտալիստական ձեռնարկությունների թիվը։ 1914 թվականին բամբակի արտահանությունը կազմեց ամբողջ Միջին Ասիայից Ռուսաստան արտահանվող ապրանքների 80%–ը։ Սակայն բուրժուական հարաբերությունները Ուզբեկստանում, ինչպես և ամբողջ Միջին Ասիայում, թույլ էին զարգացած։ Ուզբեկստանի գյուղերում տիրապետողը ֆեոդալալական հարաբերություններն էին։
Տնտեսական և քաղաքական կյանք
Երկրի տնտեսական և քաղաքական կյանքում նշանակալի դեր էր խաղում իսլամական հոգևորականությունը։ Առաջին ս–դեմոկրատների խմբակները Ուզբեկստանում հիմնել են Ռուսաստանից աքսորվածները 1904-1905 թվականներին։ 1905-1907 թվականներին Ուզբեկստանում հեղափոխական շարժման կենտրոն դարձավ Տաշքենդը։
Ռեակցիայի տարիներին (1907-1910) ազգային ճնշման աճի հետ ուժեղացավ ուզբեկ բուրժուա-ազգայնականների գործունեությունը։ 1912 թվականի հուլիսին Տաշքենդում ապստամբեցին սակրավորները։ Ուզբեկստանում, ինչպես և ամբողջ Թուրքեստանում, հասունանում էր հեղափոխական ճգնաժամը, որի արտահայտությունը եղավ 1916 թվականի միջինասիական հակագաղութատիրական, ազգային-ազատագրական ապստամբությունը։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո երկրամասում առաջացան Բանվորների և զինվորների դեպուտատների խորհուրդներ՝ մենշևիկների և էսէռների գլխավորությամբ։ Ուզբ․ բուրժուազիան, ֆեոդալները և հոգևորականությունը սկսեցին միավորվել հակահեղափոխական կազմակերպությունների մեջ։ Ակտիվացավ բուրժուա-ազգայնականների (երիտբուխարականներ) գործունեությունը։
Ամբողջ իշխանությունն անցավ ժամանակավոր կառավարության Թուրքեստանյան կոմիտեին (կազմվել էր 1917 թվականի ապրիլի 20-ին)։ 1917 թվականի ամռան ընթացքում երկրամասում տեղի ունեցան բանվորների գործադուլներ, գյուղացիների (դեհկանների) շարժումներ հանուն հողի և ջրի, Թուրքեստանյան օկրուգի զորամասերում՝ խռովություններ։
Պետրոգրադում Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից (նոյեմբերի 7) հետո, նոյեմբերի 10-ին Տաշքենդում բռնկվեց զինված ապստամբություն, որը ղեկավարում էր Հեղափոխական կոմիտեն (նախագահ՝ բոլշևիկ Վ․ Ա․ Լյապին)։ Ապստամբության հաղթանակից հետո նոյեմբերի 14-ին հռչակվեց խորհրդային իշխանություն։ Խորհրդային երկրային 3-րդ համագումարը, որը կայացավ Տաշքենդում նոյեմբերի 15-22-ին, խորհրդային իշխանություն հռչակեց ամբողջ Թուրքեստանում և ընտրեց երկրամասի ժողկոմխորհ (նախագահ՝ բոլշևիկ Ֆ․ Ի․ Կոլեսով)։
Մինչև 1918 թվականի մարտը խորհրդային իշխանություն հաստատվեց Ուզբեկստանի բոլոր շրջաններում։ Ուզբեկստանի բուրժուազիան և իսլամական հոգևորականությունը, միավորվելով ռուս սպիտակգվարդիականների հետ, անգլիական իմպերիալիստների աջակցությամբ սկսեցին պայքար սովետական իշխանության դեմ։ 1917 թվականի դեկտեմբերին Կոկանդում ազգայնականները Թուրքեստանը հայտարարեցին ինքնավար երկրամաս, և ստեղծվեց բուրժուական կառավարություն, այսպես կոչված, «Կոկանդի ինքնավարությունը»։ 1918 թվականի փետրվարի 19-22-ին կարմիր գվարդիայի ջոկատները ջախջախեցին հակահեղափոխական ուժերին։ 1918 թվականի ապրիլի 20-ին Տաշքենդում գումարվեց խորհուրդների երկրային 5-րդ համագումարը, որը հռչակեց ՌՍՖՍՀ-ի կազմում Թուբքեսաանի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության (որի մեջ մտնում էր նաև Ուզբեկստանի տարածքը) ստեղծումը։
Ընտրվեց կենտգործկոմ (նախագահ՝ Պ․ Ա․ Կոբոզե) և Ժողկոմխորհ (նախագահ՝ Ֆ․ Ի․ Կոլեսով)։ Խորհրդային իշխանության տնտեսական և քաղաքական միջոցառումները հանդիպեցին տապալված շահագործողների դիմադրությանը։ Սոցիալիստական վերափոխումների դեմ պայքարի համար Տաշքենդում ստեղծվեց ընդհատակյա «Թուրքեստանի ռազմական կազմակերպությունը»։
Հակահեղափոխության գլխավոր ուժը բասմաչությունն էր, որի հիմնական կենտրոնը Ֆերգանայի հովիտն էր։ Խռովարարները Պ․ Դուտովի գլխավորությամբ գրավեցին Օրենբուրգը, և Թուրքեստանը կտրվեց ՌՍՖՍՀ Կենտրոնական շրջաններից։ Խորհրդային Թուրքեստանի դեմ իրենց գործողություններն ակտիվացրին Բուխարայի և Ւփվայի խանությունները։ Թուրքեստանի կոմկուսը կենտրոնացրեց բոլոր ուժերը հակահեղափոխության դեմ պայքարի համար։ 1919 թվականի հունվարի 19-21-ին ճնշվեց Տաշքենդի հակախորհրդային խռովությունը։ Թուրքեստանյան ռազմաճակատի (որ ստեղծվել էր 1918 թվականի օգոստոսին) զորքերը Մ․ Վ․ Ֆրունզեի հրամանատարությամբ ջախջախեցին Ա․ Կոլչակի զորքերի հարավային խումբը և սեպտեմբերի 13-ին միացան Թուրքեստանյան ԻԽՍՀ կարմիր բանակի զորամասերին։ Խորհրդային իշխանության ամրապնդման համար պայքարում Թուրքեստանի կոմունիստներին մեծ օգնություն ցույց տվեց ՌՍՖՍՀ ԿԴԿ և ԺԿԽ-ի Թուրքեստանյան հանձնաժողովը (նախագահ՝ Շ․ էլիավա)։
Ուզբեկստանի խանություն
1920 թվականի գարնանը ազատագրվեց գրեթե ամբողջ Ֆերգանայի հովիտը։ 1920-ի փետրվարին Ւփվայի բնակ– չությունը կարմիր բանակի զորամասերի աջակցությամբ տապալեց խանական իշխանությունը և 1920 թվականի ապրիլին խանության տարածքում ստեղծվեց Իորեզմի ժողովրդական խորհրդային հանրապետությունը՝ 1920 թվականի հոկտեմբերին հռչակվեց Բուխարայի ժողովրդական խորհրդային հանրապետությունը։
Քաղաքացիական պատերազմ
Քաղաքացիական պատերազմը մեծ վնաս հասցրեց Ուզբեկստանի տնտեսությանը, որի վերականգնմանը մեծապես օգնեց ՌՍՖՍՀ կառավարությունը։ Ժողովրդական տնտեսության վերականգնումը դժվար էր տնտեսական և կուլտուրական հետամնացության, դասակարգային սուր պայքարի և հակահեղափոխական ուժերի ակտիվացման պայմաններում։ 1922 թվականի սկզբին բասմաչները գրավեցին Բուխարայի ժողովրդական հանրապետության տարածքի զգալի մասը։ 1922 թվականի ամռանը կարմիր բանակի ջոկատները ջախջախեցին բասմաչներին (ամբողջությամբ 1926 թվականին)։ 1921-1922 թվականներին Ուզբեկստանի և Թուրքեստանի ամբողջ տարածքում իրագործվեց հողաջրային ռեֆորմի 1-ին փուլը, բնակչությանը վերադարձվեց հողը, ջուրը, այլ ունեցվածք։ ԽՍՀՄ կազմավորումը (1922), Միջին Ասիայի ազգային պետական բաժանումը (1924-1925) նպաստեցին ուզբեկ ժողովրդի պետականության ամրապնդմանը և որպես սոցիալիստական ազգի ձևավորմանը։ 1924 թվականի հոկտեմբերի 27-ին կազմավորվեց Ուզբեկստանի ԽՍՀ, որի մե£ մտան Ֆերգանայի, Սամարղանդի և Սիրդարյայի մարզերի, գավառների մեծ մասը, Խորեզմի և Բուխարայի սովետական հանրապետությունների մի շարք շրջաններ (մինչև 1928 թվականը նրա մեջ մտնում էր Տաջիկստանի ԻԽՍՀ)։
Նախապատերազմյան հնգամյակների տարիներ
1925 թվականի մայիսին Ուզբեկստանի ԽՍՀ մտավ ԽՍՀՄ-ի մեջ, որն արագացրեց ուզբեկ ժողովրդի տնտեսական և մշակութային զարգացումը։ Նախապատերազմյան հնգամյակների տարիներին հանրապետությունում կառուցվեց ավելի քան 500 արդյունաբերական ձեռնարկություն, աճեց նավթի հանույթը (1913 թվականին՝ 13 հազար տ, 1940 թվականին՝ 119 հազար տ)։ Կառուցվե– ցին նոր և վերականգնվեցին հին քաղաք– ները։ Ագրարային ռեֆորմի 2-րդ փուլի ընթացքում (1926-1929) լիկվիդացվեցին ֆեոդական հարաբերությունները։ Մոտ 90 հազար գյուղացի ստացավ հող։ 1929-1937 թվականների կոլեկտիվացման ընթացքում կոլտնտեսությունների մեջ միավորվեց գյուղացիական տնտեսությունների մոտ 95%-ը։ Ժողովրադկան տնտեսության առաջատար ճյուղ դարձավ բամբակագործությունը։ Ուզբեկստանի ԽՍՀ մետաքսաթելի արտադրությամբ ևս ԽՍՀՄում գրավեց առաջին տեղը։
1939 թվականին գործարկվեց Ֆերգանայի մեծ ջրանցքը։ Սոցիալիստական շինարարության ընթացքում ոչնչացվեց կուլակությունը, կազմավորվեց կոլտնտեսային գյուղացիությունը։ Տնտեսության մեջ ամրապնդվեց սոցիալիստական կացութաձևը։ Ուզբեկստանի դարձավ ինդուստրիալ-ագրարային երկիր։ Իրականացավ կուլտուրական հեղափոխությունը, վերացավ անգրագիտությունը։ Ուզբեկ ժողովուրդը համախմբվեց որպես սոցիալիստական ազգ։ 1936 թվականին Ուզբեկստանի ԽՍՀ-ի մեջ մտավ Կարակալպակյան ԻԽՍՀ։
Մշակույթ
Ընդլայնվեցին հացահատիկային կուլտուրաների ցանքատարածությունները։ 1944 թվականին շահագործման հանձնվեց ոռոգման 10 խոշոր կառույց։ Հանրապետությունում ձևավորվեցին կարմիր բանակի մի շարք միավորումներ, այդ թվում և ուզբեկականը։ Շուրջ 1 մլն զինվոր Ուզբեկստանից մարտնչում էր ռազմաճակատում, շուրջ 120 հազար մարդ պարգևատրվեց շքանշաններով և մեդալներով, 282-ը արժանացավ Սովետական Միության հերոսի կոչման։ Ուզբեկստանի աշխատավորները մեծ օգնություն ցույց տվեցին ազատագրված շրջանների բնակչությանը քայքայված տնտեսության վերականգնման գործում։ Ետպատերազմյան տարիներին Ուզբեկստանի տնտեսությունն հետագա զարգացում ապրեց։ 1956 թվականին Ուզբեկստանը տվեց 2 անգամ ավելի էլեկտրաէներգիա, քան ամբողջ Ռուսական կայսրությունը 1913 թվականին։ Ստեղծվեց հզոր քիմիական արդյունաբերություն։ Ուզբեսկտանի տարածքով անցկացվեցին գազամուղներ՝ Բուխարա-Ուրալ, Միջին Ասիա-Կենտրոն։ 1961 թվականին արդյունաբերության համախառն արտադրանքը 1940 թվականի համեմատ աճեց 17 անգամ, գյուղատնտեսությանը՝ ավելի քան 5 անգամ։ Ուզբեկստանի ԽՍՀ բամբակի և մետաքսի ԽՍՀՄ հիմնական բազան է։ Արդյունաբերության հիմն, ճյուղերն են մեքենաշինությունը, ջերմաէներգետիկակն, քիմիական, թեթև, սննդի արդյունաբերությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուզբեկստան
Ֆիզիկական կուլտուրա
Մշակույթի այս ճյուղը գիտելիքի ու արժեքների ամբողջություն է, որն ստեղծվում և օգտագործվում է հասարակության կողմից։ Չարժե շփոթել երկու՝ սպորտ և ֆիզկուլտուրա, տարբեր հասկացությունները։ Ֆիզկուլտուրան նպատակ ունի ամրապնդել մարդկանց առողջությունը, իսկ սպորտը՝ հասնել առավելագույն արդյունքների և սպորտային պարգևների։
Ֆիզիկական կուլտուրայի բաղկացուցիչ մասերը
Ֆիզիկական կուլտուրայի յուրաքանչյուր բաղադրիչ ունի զարգացման տարբեր մակարդակ։
Ֆիզիկական դաստիարակություն
«Ֆիզիկական դաստիարակությունը» հսկայական հասկացության տակ հասկացվում է ընդհանուր դաստիարակության հիմնական մասը՝ հանրակրթական, գիտական, կրթական դասընթացներ, որոնք ուղղված են մարդու կողմից իր ֆիզիկական արժեքների արժեորմանը։ Այլ կերպ ասած ֆիզիկական դաստիարակության հիմնական նպատակն անձի ֆիզիկական կուլտուրայի ձևավորումն է, այսինքն՝ մարդու ընդհանուր մշակույթի այն կողմը, որն օգնում է գործի դնել իր բիոլոգիական և հոգեբանական հնարավորությունները։ Ֆիզիկական դաստիարակությունը, հասկանում ենք մենք դա, թե ոչ, սկսվում է հենց մարդու ծննդյան օրվանից։
Պետք է տարբերել «ֆիզկուլտուրային կրթությունը» «ֆիզիկական կրթությունից»։ Ֆիզկուլտուրային կրթությունը մասնագիտացված պարապմունքներն են հատուկ ուսումնական հաստատություններում, իսկ ֆիզիկական կրթությունը ֆիզիկական դաստիարակության նախնական էտապն է։ Ֆիզիկական դաստիարակությունը մտավոր, բարոյական, գեղագիտական և աշխատանքային դաստիարակությունների հետ ապահովում է անձի բազմակողմանի զարգացումը։ Ֆիզիկական դաստիարակության հիմնական նպատակը առողջացնող, զարգացնող, կրթող և դաստիարակող խնդիրների լուծման մեջ է։ Ֆիզիկական դաստիարակության առողջացման և զարգացման խնդիրների մեջ են դասվում.
Բուժական ֆիզկուլտուրա
Այլ, նույնպես ոչ սպորտային նպատակների է ուղղված բուժական ֆիզկուլտուրան, որն իրականացվում է՝ օգտագործելով հատուկ նշանակության ֆիզիկական վարժություններ և որոշ սպորտային միջոցառումներ՝ օրգանիզմի բուժման և վերականգնման, հիվանդությունների, վնասվածքների ու գերհոգնածության և այլ պատճառների արդյունքում առաջացած խախտումների վերականգնման համար։
Սպորտ
Սպորտը «ֆիզկուլտուրա և սպորտ» ավանդական արտահայտության մեջ դուրս է գալիս ոչ միայն ֆիզկուլտուրայի՝ նեղ ընկալման սահմաններից,այլև ֆիզկուլտուրա տերմինի լայն հասկացության շրջանակներից, քանի որ ներառում է նաև անմիջականորեն ֆիզկուլտուրայի հետ չկապվող գործունեություն, օրինակ շախմատ, շաշկի, բրիջ, բիլիարդ, կրակային և մի շարք այլ տեխնիկական սպորտաձևեր, որոնք համապատասխանում են անգլերեն «սպորտ» բառի նախնական նշանակությանը, որպես խաղ, հոբբի, զբաղմունք։ Ֆիզիկական կուլտուրան ժամանակակից ընկալման լայն իմաստով ներառում է սպորտաձևեր, որոնք իրենց մեջ ներառում են բարձր ակտիվության շարժողական վարժություններ։Սպորտի անբաժանելի առանձնահատկություններից են վառ արտահայտված մրցակցությունը,հաղթանակի և բարձր արդյունքների ձգտումը,որը պահանջում է ֆիզիկական, հոգեբանական և բարոյական որակների հավաքագրում,որն իրականացվում է մարզումների և մրցումներին մասնակցելու գործընթացում։ Մասսայական ֆիզկուլտուրայի և սպորտի նկատմամբ մարդու հնարավորությունների և ձգտումների քանակական և որակական դրսևորումների մակարդակը հետխորհրդային տարածքում առավել հաճախ անվանում են «կուլտուրնիկ» և «սպորտսմեն»։
Ֆիզիկական դաստիարակություն
Ժամանակակից «ֆիզիկական դաստիարակություն» լայն հասկացության ներքո ենթադրում է ընդհանուր դաստիարակության այն բաղադրիչը, որը մարդու կողմից ֆիզիզկական կուլտուրայի անհատական արժեքների ընկալմանն ուղղված ուսումնական և մանկավարժական գործընթացն է։ Այլ խոսքերով՝ ֆիզիկական դաստիարակության նպատակն է անհատի մոտ ֆիզիկական կուլտուրայի ձևավորում, այսինքն՝ մարդու ողջ կենսաբանական և հոգևոր ներուժն օգտագործելու ընդհանուր տեսանկյունից։ Հասկականք մենք դա թե ոչ, ֆիզիկական կուլտուրան սկսվում է մարդու ծնվելու առաջին օրվանից։ Երիտասարդի մտավոր զարգացումը և բարոյական դաստիարակությունը խթանող ֆիզիկական դաստիարակության գիտական համակարգի հիմնադիրը (ի սկզբանե՝ կրթություն) ռուս մանկավարժ, մարդաբան և բժիշկ Պյոտր Ֆրանցևիչ Լեսգաֆտն է(1837֊1909)։ 1896 թվականին նրա կողմից ստեղծված «Ֆիզիկական կրթության դասընթացներ դասղեկների և դաստիարակների համար» ձեռնարկն առաջինն էր, որ կիրառվեց Ռուսաստանի բարձրագույն կրթական հաստատություններում ֆիզիկական կրթության ոլորտում մասնագետների վերապատրաստման նպատակով՝ հանդիսանալով ժամանակակից Սանկտ֊Պետերբուրգի Պ․Ֆ․ Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական դաստիարակության ակադեմիայի նախատիպը։ Ֆիզիկական դաստիարակությունը մտավոր, բարոյական, գեղագիտական և աշխատանքային դաստիարակության հետ համատեղ ապահովում է անհատի համակողմանի զարգացմումը։ Միևնույն ժամանակ, ընդհանուր դաստիարակության գործընթացի այս կողմերը նշանակալիորեն հանդիպում են և ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպման պրոսեց։Բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ուսանողների ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացը իրականանում է ֆիզդաստիարակության ֆակուլտետում՝ «ֆիզիկական կուլտուրա» առարկայի միջոցով։ Ֆիզիկակական դաստիարակության նպատակն է հասնել վերականգնողական, կրթական և դաստիարակչական խնդիրների լուծման։ Վերականգնողական ֆիզիկական խնդիրներն են՝
Մինչդպրոցականների ֆիզիկական դաստիարակությունը
Ֆիզիկական դաստիարակության հիմնական միջոցները.
Ամբողջական ֆիզիկական դաստիարակությունը ներառում է բոլոր միջոցների միաժամանակյա օգտագործում, քանի որ նրանցից յուրաքանչյուրը յուրովի է ազդում մարդու օրգանիզմի վրա։
Տես նաև
Բուժական մարմնամարզություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրա
403
Մահեր
Կատեգորիա:403 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Շումիխա (Տոմի վերին վտակ)
Շումիխա (Шумиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում և Կեմերովոյի մարզում։ Թափվում է Տոմ գետի ձախ ափին՝ 312 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Բրոդի (քաղաք, Ուկրաինա)
Բրոդի (Броди), քաղաք Ուկրաինայի Լվովի մարզի Բրոդիի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Լյուբիչ։
2001 թվականի տվյալներով Բրոդի քաղաքում բնակվում էր մոտ 23 200 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Բելի Յար (գյուղ, Ալթայսկի շրջան)
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9089 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ալթայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1848 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խուխրա
Խուխրա (Хухра), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խուխրա գյուղում բնակվում էր 2 069 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ծերացած Աստվածն ու Սատանան
«Ծերացած Աստվածն ու Սատանան», 2020 թվականին «Դարակ» հրատարակչության «Վերադարձ» մատենաշարով հրատարակած Ռենի (1893-1958) վիպակը։ Խմբագիր` Հովիկ Չարխչյան։ Գրքում տեղ է գտել խմբագրի «Ռեն. մոռացված հիշողությունը» առաջաբանը։
Վիպակն առաջին անգամ որպես թերթոն լույս է տեսել 1924 թվականին Բոստոնում հրապարակվող «Հայրենիք» ամսագրում և նույն տարի արժանացել է գրական մրցանակի։
498
Մահեր
Կատեգորիա:498 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ծերացած Աստվածն ու Սատանան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2020 գրքեր Կատեգորիա:1924 վեպեր Կատեգորիա:Դարակ հրատարակչության գրքեր
Կուրբատովո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Կուրբատովո (Курбатово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տիխի Լիման
Տիխի Լիման (Тихий Лиман), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ռեմոնտնենսկի շրջանում։ Մտնում է Կորմովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Քարտեզագրություն
Քարտեզագրություն գիտություն է աշխարհագրական քարտեզների, դրանց կազմելու և օգտագործելու մեթոդների մասին։ Այս բնորոշումն արտահայտում է նաև քարտեզագրության տեխնիկական կողմերը։ Ժամանակակից առումով քարտեզագրությունը գիտություն է քարտեզագրական պատկերներով տարածության արտացոլման և ուսումնասիրման, բնության ու հասարակական երևույթների զուգակցման, փոխադարձ կապերի և ժամանակի ընթացքում դրանց փոփոխությունների մասին։ Այդ բնորոշումը քարտեզագրության հետաքրքրությունների շրջանակում ներառնում է երկնային մարմինների և աստղային երկնքի քարտեզները, ինչպես նաև գլոբուսները, ռելիեֆ քարտեզներն ու քարտեզագրական գիտության մյուս տարածական մոդելները։ Քարտեզագրության մեջ առանձնացվում են մաթեմատիկական քարտեզագրություն, քարտեզաչափություն, քարտեզագիտություն, քարտեզների կազմում և խմբագրում, քարտեզների ձևավորման և հրատարակման բաժինները։
Ժամանակակից քարտեզագրությունը ներառնում է՝
Հնագույն քարտեզներից պահպանվել են մ․թ․ա․ 14-11 հազար տարի առաջ փորագրված քարտեզները։ Դրանք թե կենդանիների ոսկոռների վրա էին թե քարերի։ Մ․թ․ա 6-4 դարերում ընդլայնվում է մարդկանց պատկերացումը աշխարհի մասին, որոնք արտահայտվում են քարտեզների մեջ։ Դրան նպաստում է Ալեքսանդրիայի թանգարանը, որը այլևս գոյություն չունի։ Թանգարանը տնօրինել է Էրատոսթենեսը շուրջ 40 տարի։ Նրա աշխատությունն է եղել «Գեոգրաֆիան», որն էլ դարձավ երկիրը պատմող գիտության անվանումը։ Նա ծնվել է մոտավորապես մ․թ․ա 278-194 թթ․։ Երկրագնդի մասին բավականին լուրջ աշխատություններ են կազմել Պտղոմեոսը, Ստրաբոնը և այլ աշխարհագետներ։ Աշխարհագետները բնականաբար չէին կարող միանգամայն ուսումնասիրել երկրի տարածքները և այն տարածքները՝ որոնք դեռ ուսումնասիրված չէին, կոչվել են լատիներեն տերրա ինկոգնիտա (անծանոթ երկիր)։ Հիշարժան են բաբելոնյան քարտեզը, որը կազմվել է մ․թ․ա 6-րդ դարում։ Քարտեզագրությունը զարգացման նոր փուլ է թևակոխում խաչակրաց նոր արշավանքների ժամանակ։ Եթե մինչև այդ քարտեզի կենտրոնում նշվում էր այն պետությունը, ով կազմել էր, ապա խաչակիրների ժամանակ քարտեզի կենտրոնում Երուսաղեմն էր։ Դարեր հետո Մարտին Բեհայմի կողմից ստեղծվեց միջնադարյան առաջին գլոբուսը։ Բայց ենթադրվում է, որ այն ստեղծվել է Կրատոսի կողմից մոտավորապես մ․թ․ա 150 թ-ին։ Աշխարհագրական բացահայտումներից հետո աշխարհամասերն աստիճանաբար սկսեցին ճիշտ ուրվագծվել քարտեզների վրա։ Երկրագնդի մասին իրական տեղեկատվություն հավաքող ամբողջաական քարտեզները բավականին երիտասարդ են։
Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
404
Դեպքեր
Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունում գլադիատորական խաղերն արգելվեցին։
Մահեր
Կատեգորիա:404 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Արմեն Տեր-Ստեփանյան
Արմեն Գառնիկի Տեր-Ստեփանյան, հայ բանասեր, աղբյուրագետ, մատենագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1986)։ Գառնիկ Ստեփանյանի որդին է և Պերճ Ստեփանյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Արմեն Տեր-Ստեփանյանը ծնվել է 1946 թվականի հունվարի 14-ին Երևանում։ 1969 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1969-1980 թվականներին աշխատել է ԵՊՀ հայագիտական կենտրոնում, 1980 թվականին դարձել է Մատենադարանի գիտաշխատող (1985-1992 թվականներին վարել է Մատենադարանի գիտքարտուղարի պաշտոնը), 1985-1989 թվականներին դրա հետ միաժամանակ դասավանդել է Գևորգյան ճեմարանում, 1991-1995 թվականներին՝ ԵՊՀ-ում։ 1992 թվականին դարձել է «Աստվածաշնչային մեկնություններ» մատենաշարի գլխավոր խմբագիր։
Հրատարակության է պատրաստել Կորյունի «Վարք Մաշտոցի» (6 լեզվով, 2005) երկը, Հ. Աճառյանի «Բանասիրական ուսումնասիրություններ» (1976, Ա. Մադոյանի հետ) աշխատությունը, կազմել է «Մայր ցուցակ Փարիզի Ազգային գրադարանի հայերեն ձեռագրերի» (ֆրանսերեն, 1998, համահեղինակ), «Սբ Գրքի հայերեն մեկնությունների մատենագիտությունը» (2002, Ե. Պետրոսյանի հետ)։ Արմեն Տեր-Ստեփանյանի աշխատասիրությամբ լույս են տեսել Հովհաննես Մուշի Որդու «Մեկնութիւն Եսայեայ» (համահեղինակ, 2009), «Յովհաննէս եպս. Շահխաթունեանց։ Ստորագրութիւն Կաթողիկէ Էջմիածնի եւ գաւառացն Արարատայ» (2014) երկերը։
Արմեն Տեր-Ստեփանյանը մահացել է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ։
Վալկերտսհոֆեն
Վալկերտսհոֆեն (Walkertshofen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում, Շվաբիա կառավարական շրջանի Աուգսբուրգի ենթաշրջանում։
Բնակչությունը կազմում է 1125 մարդ (2010) ։ Տարածքը կազմում է 12,68 կմ²։ Պաշտոնական կոդ 09 7 72 214։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բալի համը
Բալի համը, ռեժիսոր Աբաս Քիառոստամիի 1997 թվականին նկարահանած ֆիլմը։
Սյուժե
Պարոն Բադին (Հոմայուն Էրշադի)՝ միջին տարիքի մի մարդ, Թեհրանում վարելով իր մեքենան՝ փնտրում է մեկին, ով կհամաձայնի մեծ գումարի դիմաց իր համար մի գործ անել։ Ընթացքում նա բացահայտում է, որ մտադիր է սպանել իրեն և արդեն փորել է գերեզմանը։ Նրան պետք է մեկը, ով իր մահից հետո մարմինը հողին կհանձնի։ Նա չի քննարկում, թե ինչու է ուզում ինքնասպան լինել։
Սկզբում նա հանդիպում է մի երիտասարդ, ամաչկոտ զինվորի, ով հրաժարվում է անել այդ աշխատանքը և դուրս է փախչում Բադիի մեքենայից։ Այնուհետև նրան է հանդիպում մի սեմինարիստ, ով նույնպես հրաժարվում է, քանի որ կրոնական առարկություններ ունի ինքնասպանության հանդեպ։ Երրորդ անձը, ում Բադին հանդիպում է, մի խրտվիլակագործ է։ Նա պատրաստ է օգնել Բադիին, քանի որ նրան գումար է անհրաժեշտ իր հիվանդ երեխայի համար, բայց նա փորձում է խոսել ու հետ համոզել Բադիին՝ բացահայտելով, որ որոշ ժամանակ առաջ ինքն էլ է ցանկացել ինքնասպան լինել, բայց ընտրել է ապրելու տարբերակը, երբ ճաշակել է բալի համը։ Նա խոստանում է Բադիին հողին հանձնել, եթե առավոտյան նրան մեռած գտնի։
Ֆիլմի վերջում գլխավոր հերոսը խմում է բոլոր դեղահաբերը և գալիս նշանակված վայր և քնում։ Պարզ չէ՝ արդյոք նա մահացել է։ Ֆիլմի վերջին րոպեները փաստագրական են և ցույց են տալիս նկարահանող անձնակազմի և դերասանների աշխատանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աբաս Քիառոստամիի ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրանական ֆիլմեր Կատեգորիա:1997 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Պարսկերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ինքնասպանության մասին ֆիլմեր
Կապելա (Սերժիպի)
Կապելա (Capela), համայնք Բրազիլիայում՝ Սերժիպի նահանգի կազմում։ Գտնվում է Սերժիպի նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Կոտինգիբաի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 27 562 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով ։ Գրավում է 167,1 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 164,94 մարդ/կմ2։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սերժիպի նահանգի բնակավայրեր
(2637) Բոբրովնիկով
(2637) Բոբրովնիկով (Bobrovnikoff), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,254194 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7232 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7851 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1236,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291217 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,93° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1919 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խմելևկա (Մեծ Պոդիկովայի վտակ)
Խմելևկա (Хмелевка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Պոդիկովա գետի ձախ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է սկսած Կեմերովո քաղաքից և մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Օքսիտանիա
Օքսիտանիա (Occitanie), երկրամաս և պատմական մարզ Ֆրանսիայի հարավում։ Ստեղծվել է 2014 թվականի ֆրանսիական շրջանների տարածքային բարեփոխումների շրջանակում, Լանգըդոկ-Ռուսիլյոն և Հարավ-Պիրենեյներ երկրամասերի միավորման արդյունքում: Նոր երկրամասի ստեղծման ամսաթիվն է համարվում 2016 թվականի հունվարի 1-ը :
Վարչական բաժանում
Երկրամասը ունի ավելին քան 72 724 կմ² տարածք, որի վրա ապրում են 5 683 878 մարդ : Բնակչության խտությունը կազմում է (2013 թվականի դրությամբ) 76,64 մարդ/կմ²: Վարչական կենտրոնն է Թուլուզ քաղաքը:
Խոշոր քաղաքներ
Երկրամասի խոշորագույն քաղաքներն են (30 հազար բնակչությունից ավելին)՝
Ծանոթագրություններ
* *
406
Մահեր
Կատեգորիա:406 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ցվետնոյ (Ռեմոնտնենսկի շրջան)
Ցվետնոյ (Цветной), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ռեմոնտնենսկի շրջանում։ Մտնում է Պոդգորնենսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ռեմոնտնենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Բելի Յար (քաղաքատիպ ավան, Սուրգուտսկի շրջան)
Բելի Յար (Белый Яр), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Սուրգուտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14656 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգի Սուրգուտսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
497
Մահեր
Կատեգորիա:497 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վեզեն դը Լևեզու
Վեզեն դը Լևեզու (Vézins-de-Lévézou), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 645 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 78.96 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 32 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 383 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 297-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 86։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,5 %։ 297 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 290 անձ (175 տղամարդ և 115 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (1 տղամարդ և 6 կին)։ 86 անաշխատունակներից 23-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 33-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Խոլմոգորյան տավարի ցեղ
Կատեգորիա:Տավարի ցեղեր
Ակնի կիրճ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
41-ի հունիսին (ֆիլմ, 2003)
«41-ի հունիսին» («В июне 41-го») կամ «Վարդի երգը» («Песня Розы», անգլ․՝ «The Burning Land» կամ «The Song of Rose»), գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին ։ Ռեժիսոր Միխայիլ Պտաշուկի վերջին ֆիլմը, որը զոհվել է նկարահանումների ավարտից կարճ ժամանակ հետո։
Գորոդոկ (քաղաք, Լվովի մարզ)
Գորոդոկ (Городок), քաղաք Ուկրաինայի Լվովի մարզի Գորոդոկի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Գրուդեկ Յագելոնսկի։ Հիմնադրվել է 1213 թվականին։
41-ի հունիսին (ֆիլմ, 2003)
Սյուժե
1941 թվականի հունիսին երիտասարդ ամերիկուհի Ռոզա Աշկենազին գալիս է իր ծնողների հայրենիք՝ բելառուսական մի փոքրիկ գյուղ, նոր մյուզիքլի համար նյութ հավաքելու նպատակով։ Մի քանի օրից սկսվում է պատերազմը։ Նացիստները ողջ-ողջ այրում են գյուղի բնակչությանը, և Ռոզան միակն է, ում հաջողվում է փրկվել։ Շրջափակման մեջ ընկած կարմիրբանակային լեյտենանտ Իվան Անտոնովի հետ, որը փրկել է գնդի դրոշը, նրանք փորձում են հասնել նահանջողխորհրդային զորքերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2003 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Գորոդոկ (քաղաք, Լվովի մարզ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1213 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմեն Վահրամյան
Արմեն Արմենակի Վահրամյան, հայ նկարիչ։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ (2016) ։
Կենսագրություն
Արմեն Վահրամյանը ծնվել է 1968 թվականին, Արդվի գյուղում։ 1978 թվականից սովորել է Ալավերդու գեղարվեստի դպրոցում։ 1989 թվականին ավարտել է Մարտիրոս Սարյանի անվան գեղարվեստի քոլեջի մանրանկարչության բաժինը, 1994 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գրաֆիկայի բաժինը։ 2000 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Վահրամյաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր նկարիչներ
Խոլինէսթերազ
Ընդհանուր բնութագիր
Համաձայն Միջազգային կենսաքիմիական միության ֆերմենտների հանձնաժողովի, տարբերում են խոլինէսթերազների 2 տեսակ. ացետիլխոլինէսթերազ (EC 3.1.1.7), որը մեծ արագությամբ հիդրոլիզի է ենթարկում իր բնական սուբստրատ ացետիլխոլինը և խոլինէսթերազ (EC 3.1.1.8)` ֆերմենտների խումբ, որոնք առավելագույն արագությամբ հիդրոլիզի են ենթարկում այլ կարբոնաթթուների խոլինային էսթերները։ Այդ խմբին է պատկանում նաև բութիրիլխոլինէսթերազը, որը հայտնի է նաև պսևդոխոլինսթերազ (կեղծ խոլինսթերազ) անվամբ [1]: Ացետիլխոլինէսթերազը և բութիրիլխոլինէսթերազը հանդիսանում են խոլիներգիկ համակարգի ֆերմենտներ [2]: Ապացուցված է, որ ԱԽԷ կարևորագույն ֆիզիոլոգիական դերը` խոլիներգիկ սինասպսում նեյրոմեդիատոր հանդիսացող ացետիլխոլինի (ԱԽ) հիդրոլիզն է [3, 4]։ Սակայն, օրինակ՝ զանազան պատճառներով ԱԽԷ դեֆիցիտի պատճառով, ԱԽ հիդրոլիզ իրականացվում է ԲուԽԷ ներգործությամբ։ Բացի նյարդային վերջույթներից, կենդանիների օրգանիզմում ԱԽԷ-ն հայտնաբերված է նաև գլխուղեղի հյուսվածքներում, մկաններում և էրիթրոցիտներում։ ԲուԽԷ-ն առկա է արյան պլազմայում, ինչպես նաև լյարդի, սրտի, երիկամների հյուսվածքներում, աղեստամոքսային համակարգում [5, 6]։
Խոլինէսթերազների ֆունկցիաներ
Տարբերում են ԱԽԷ-ի երկու հիմնական (դասական) ֆունկցիաներ, որոնք պայմանավորված են այս ֆերմենտի կատալիտիկ ներգործությամբ։ Հայտնի է, որ նեյրոմեդիատոր ԱԽ-ի ազդեցությունը պոստսինապտիկ մեմբրանների վրա ցիկլիկ բնույթ ունի։ Սինապտիկ բշտիկներից անջատված ԱԽ-ի մոլեկուլները, որոնք միանում են պոստսինապտիկ մեմբրանի կառուցվածքի մեջ մտնող խոլինոռեցեպտորներին, ի վերջո կատալիտիկ հիդրոլիզի են ենթարկվում ԱԽԷ-ի ներգործությամբ, որով և ավարտվում է հերթական իմպուլսի հաղորդումը։ Ցիկլի խանգարումը հանգեցնում է ացետիլխոլինի կուտակմանը սինապտիկ ճեղքում։ Որպես հետևանք, առաջ է գալիս արտահայտված խոլիներգիկ հիպերակտիվություն, ինչը կարող է հանգեցնել օրգանիզմի մահվան։ Մյուս կողմից նույն կատալիտիկ ռեակցիայի շնորհիվ անջատված խոլինը դիֆուզվում է նյարդային վերջույթի պրեսինապտիկ հատված, որտեղ այն օգտագործվում է ԱԽ-ի պաշարների վերականգման համար։ Խոլինի պակասորդի պայմաններում, սինապսի բնականոն աշխատանքը նույնպես խաթարվում է [2]։ Հայտնի են նաև ԱԽԷ-ի ոչ դասական ֆունկցիաներ, որոնց խանգարումները հանգեցնում են օրգանիզմի նորմալ կենսագործունեության խաթարման։ Ներկայումս այս ֆունկցիաների ուսումնասիրությունների հիման վրա մշակվում են նոր մոտեցումներ Ալցհեիմեր (ԱՀ) և հարակից հիվանդությունների ախտորոշման և կանխարգելման համար [7, 8]։ Ի տարբերություն ԱԽԷ-ի, ԲուԽԷ-ի ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաների շուրջ դիսկուսիաները շարունակվում են։ Չնայած այս հանգամանքին ԲուԽԷ-ի դերը անհերքելի է կենդանի օրգանիզմի նորմալ կենսագործունեության ապահովման գործում։
Գրականություն
Կատեգորիա:ՖՀ 3.1.1 Կատեգորիա:Ֆերմենտներ
Bugün TV
Bugün TV, թուրքական մասնավոր լրատվական հեռուստաալիք, պատկանում է «Իփեք» մեդիախմբին։ Հեռարձակվում է 2009 թվականի մայիսի 1-ից։ Ներկայացնում է մասնավորապես քաղաքական, մարզական և գործնական աշխարհի լրատվություն։ Ալիքը փակվել է 2016 թվականի փետրվարի 29-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Թուրքալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ
Հոմեր Փրայսի արկածները
Հոմեր Փրայսի արկածները (Homer Price), Ռոբերտ Մաքլոսկու գրած մանկական գրքերի երկերգություն է։ «Հոմեր Փրայսի արկածները» գիրքը հրատարակվել է 1943 թվականին, իսկ «Սենտերբուրգյան հեքիաթները» 1951 թվականին։
Կերպարներ
Հոմերը ապրում է Սենտերբուրգ (Centerburg) հորինված քաղաքում՝ Օգայո նահանգում (թեպետ կենտրոնական Օգայոում իսկապես կա քաղաք այդ նույն անունով)։ Նա մի հիանալի փոքրիկ տղա է, ով զբաղվում է ռադիոընդունիչների հավաքումով, նաև նա անընդհատ ընկնում է մի շարք հետաքրքիր արկածների մեջ։ Նա պատահական վաստակներով է գումար աշխատում,
ինչպիսիք են՝ տերևների հավաքելը, խորտկարանի կամ մոտիկ վարսավիրանոցի հատակը ավլելը։ Իր հիմնական խնդիրը՝ օգնել իր հոր բիզնեսի բարելավմանը, ինչով նա և զբաղվում է։ Ջեյմս Դոգերտին ասել է Հոմեր Փրայսի մասին՝
Սենտերբերգի արական բնակչության շրջանում դասական անունների հավանակայությունը մեծ է՝ «պապիկ Հերկուլես», «հորեղբայր Ուլիսս», «հորեղբայր Թելեմախ» և իհարկե, ինքը Հոմերը։
Գրքերում հանդիպող աֆրո–ամերիկյան կերպարները որպես հասարակ քաղաքացիներ դրական են պատկերվում։ Սենտերբերգի հարյուրամյակի տոնակատարության ժամանակ, երաժշտությունը ապահովում է Աֆրիկյան բապտիստական եկեղեցու երգչախումբը․ տղան, ով գտնում է փթաբլիթի վրայի արծաթե ապարանջանը, նկարված էր ակնհայտորեն խղճուկ և փխրուն հագուստով։
Հոմեր Փրայսի արկածները և Սենտերբուրգյան հեքիաթները
Սովետական հրատարակության («Հոմեր Փրայսի արկածները» 1969 թվական ) չեն մտել գլուխ՝
"Ինչ-որ բան արժի միայն մեկ պապիկ Հերկուլեսը և նրա պատմությունները ոսկու արդյունահանման մասին։"
Քննադատություն
Ռոբերտ Մաքլոնսկին այնպես է թաքցրել Սենտերբուրգ քաղաքը, որ անհանգիստ համաշխարհային քաղաքականությունը չխախտի կյանքի հանգիստ ընթացքը։ Նա բնակեցրել է Սենտերբուրգը բարի տարավարքորդներով, ճարպիկ երեխաներով, կարգին քաղաքացիներով և խելամիտ դեռահասներով։ 1942 թվականն է, բայց Սենտերբուրգի բնակիչներին ոչինչ փույթ չէ։ Նրանք թխում են փքաբլիթներ, հավաքվում են սրճարանում զրուցում են կյանքից, հիշում են երիտասարդությունը։"Յուրաքանչյուր Սենտերբուրգի բնակիչ գոնե մեկ անգամ ընկնում է ինչ–որ ոչ սարսափելի պատմության մեջ։ Որից Հոմերը իր մտերիմ ընկեր Ֆրեդիի՝ հանգիստ տղայի հետ, հաճախ գտնում են հետաքրքիր ելք։ Նա ունի հետաքրքիր կյանք, կատարյալ մանկություն և արտակարգ ազգականներ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Գավրիշովկա (գյուղ, Վիննիցայի շրջան)
Գավրիշովկա (Гавришівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1790 թվականին։
26-րդ հյուսիսային զուգահեռական
26-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 26°-ի անկյուն։
Գավրիշովկա (գյուղ, Վիննիցայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գավրիշովկա գյուղում բնակվում էր 1 712 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2729 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 627,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
26-րդ հյուսիսային զուգահեռական
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
Սահմաններ
Արևմտյան Սահարան և Մավրիտանիան իրարից բաժանող սահմանի մի մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
407
Մահեր
Կատեգորիա:407 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սթիվեն Զաիլյան
Սթիվեն Զաիլյան, հայկական ծագումով, ամերիկացի սցենարիստ, կինոռեժիսոր և պրոդյուսեր։ Ստեղծել է պրոդյուսերական ընկերություն։ Արժանացել է Օսկարի, Ոսկե Գլոբուսի և Բաֆտայի «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմի իր սցենարի համար և առաջադրվել է «Արթնացումներ», «Նյու Յորքի ավազակախմբերը» և «Մարդ, ով փոխեց ամեն ինչ» ֆիլմերի համար։
Կենսագրություն
Զաիլյանը ծնվել է Ֆրեզնոյում, Կալիֆորնիա։ Նրա հայրը՝ Ջիմ Զաիլյանը, եղել է ռադիո լրագրող ։ Մեծացել է հայոց ցեղասպանության մասին պատմությունների ներքո ։ Հաճախել է Սոնոմայի համալսարանը։ Ավարտել է Սան Ֆրանցիսկոյի պետական համալսարանը (1975) :
Ապրում է Լոս Անջելեսում իր կնոջ՝ Էլիզաբեթի, և երկու երեխաների հետ ։
Կարիերա
Հեղինակ է «Բազեն և Ձնեմարդը» (1985), «Արթնացումներ» (1990), «Փնտրել Բոբի Ֆիշերին» (1993, նաև՝ ռեժիսոր), «Շինդլերի ցուցակը» (1994, Օսկար մրցանակ), «Անհնարին առաքելություն» (1996, նաև՝ ռեժիսոր), «Հաննիբալ» (2001), «Նյու Յորքի ավազակախմբերը» (2002), «Թարգմանիչը» (2005), «Թագավորի ողջ թիկնազորը» (2006) և այլ ֆիլմերի սցենարների ։
Մրցանակներ, անվանակարգեր
1994 թվականին արժանացել է «Օսկար» մրցանակի «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմի սցենարի համար։ «Օսկար» մրցանակի է առաջադրվել «Արթնացումներ» (1990), «Նյու Յորքի ավազակախմբերը» (2002) և «Moneyball» (2006) ֆիլմերի սցենարների համար։ 2020 թվականին առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի՝ «Լավագույն ադապտացված սցենարի համար» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ կինոռեժիսորներ
Դանիլո Մեսկիտա
Դանիլո Մեսկիտա Սանտուս դե Օլիվեյրա (Danilo Mesquita Santos de Oliveira, ), բրազիլացի դերասան և երգիչ ։
Կարիերա
Մինչ դերասան դառնալը, Դանիլոն 7 տարի զբաղվել է ֆուտբոլով ։ 18 տարեկանում սկսել է զբաղվել մոդելային կարիերայով, սակայն 2012 թվականին դարձել է թատերական դերասան՝ խաղալով Էսպաչո Նու թատրոնում։ Նույն 2012 թվականին, մասնակցելով թատերական կուրսերի, սկսել է խաղալ «Քրիստոսի չարչարանքները» ներկայացման մեջ։ 2014 թվականին էլ խաղաղել է «Վենետիկի վաճառականը» ներկայացման մեջ ։ 2015 թվականից սկսել է նկարահանվել հեռուստասերիալներում՝ իր առաջին դերն ստանալով «Ես սիրում եմ Պարաիսոպոլիսը» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Մաքսիմոյի դերը ։ 2016 թվականին միացել է «Տասը պատվիրանները» հեռուստասերիալի նոր եթերաշրջանին, որտեղ ստացել է Թալեսի դերը ։ Նույն 2016 թվականին նա նկարահանվել է Netflix-ի 3% հեռուստասերիալի երկու սերիաներում, որտեղ մարմնավորել է Ալեքսանդրի դերը ։ 2017 թվականին, նկարահանվելով «Rock Story» հեռուստասերիալում, մարմնավորել է քաղցկեղով հիվանդ երիտասարդ Նիկոլաուի դերը ։ Բացի դերասանական կարիերայից, Դանիլոն նաև երգիչ է։ Սկսած 2018 թվականից նա և դերասան Ռավել Անդրադեն նվագում և երգում են Beraderos երաժշտական խմբում ։
2018 թվականին Դանիլո Մեսկիտան նկահանվել է «Երկրորդ շանս» հեռուստասերիալում, որտեղ մարմնավորել է Վալենտիմի դերը ։ 2019 թվականին պայմանագիր է ստորագրել Netflix-ի հետ և նկարահանվել Սպեկտրոս հեռուստասերիալում, որի պրեմիերան կայացել է 2020 թվականին ։ 2019 թվականին, նրա Beraderos երաժշտական խումբը պայմանագիր է ստորագրել A Nascimento Música ընկերության տակ։ Արդյունքում Միլթոն Նասկիմենտոյի և նրա որդուն՝ Ավգուստոյին պատկանող լեյբլը սկսում է ձայնագրել խմբի առաջին ալբոմը ։ 2020 թվականին նկարահանվել է Netflix-ի « Հարստությունը սիրո մեջ է » սիրային կատակերգությունում, որտեղ մարմնավորել է Տետոյի դերը` երիտասարդ հարուստ տղայի, որի հայրն ունի լոլիկի արտադրության խոշոր գործարան։ Տետոն հանդիպում է Պաուլային, որի սիրտը գրավելու համար ձևացնում է, թե աղքատ ընտանիքից է, ինչը, սակայն, նրա համար ստեղծում է մի շարք խնդիրներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրազիլացի երգիչներ
Վառոդի աշտարակ
Վառոդի աշտարակ (Prašná brána), գոթական ոճով աշտարակ Պրահայում, 15-րդ դարի հուշարձան։ Գտնվում է Հանրապետության հրապարակում` Հասարակական տան հարևանությամբ, որի հետ կապված է ծածկած կամրջով։ Աշտարակի դարպասներից սկսվում է Ցելետնա (Celetná) փողոցը, որտեղից սկիզբ է առնում Պրահայի ամրոց տանող Արքայական ճանապարհի առաջին հատվածը։
Պատմություն
Աշտարակի առաջին քարը դրվել է 1475 թվականին քարագործ վարպետ Վացլավի կողմից։ Դարպասը պետք է Հին քաղաք մտնող 13 դարպասներից մեկը լիներ, սակայն այս ծրագիրը չի իրագործվել։ Շինարարության սկզբից քիչ անց Վլադիսլավ 2-րդ արքան, անհանգստանալով սեփական անվտանգության համար, վերադառնում է Պրահայի ամրոց, իսկ հին պալատը իր շրջակայքով կորցնում է երբեմնի նշանակությունը ։ Աշտարակը այդպես էլ մնում է անավարտ` հետագայում ծածկվելով ժամանակավոր տանիքով։ Կառույցը շուտով դառնում է վառոդի պահեստ։ Հենց այդ ժամանակվանից էլ այն կոչվել է «Վառոդի աշտարակ»։ Պրուսական զորքի կողմից Պրահայի պաշարման ժամանակ 1757 թվականին դարպասները խիստ տուժում են. 1799 թվականին ստիպված հեռացնում են նրա վնասված զարդարանքները։ 19-րդ դարի սկզբին աշտարակը վերանորոգվում է ուշ գոթիկայի ոճով։ Ներկայիս տեսքը աշտարակը ձեռք է բերել ճարտարապետ Յոզեֆ Մոցկերի գլխավորությամբ 1878-1886 թվականներին կատարված վերանորոգման աշխատանքների արդյունքում։
Բնութագիր
Վառոդի աշտարակի բարձրությունը 65 մ է։ Ներսում գործում է լուսանկարների ցուցահանդես։ 44 մ բարձրության վրա ունի դիտահրապարակ, որտեղ կարելի է բարձրանալ 186 հարթակ ունեցող պարուրաձև աստիճանաշարով։
Վեստենդորֆ (Աուգսբուրգ)
Վեստենդորֆ (Westendorf), կոմունա Գերմանիայում, գտնվում է Բավարիա երկրամասում։ Գտնվում է Շվաբիա վարչական կենտրոնում։ Աուգսբուրգ շրջանում։
Բնակչությունը կազմում է 1492 մարդ (31 դեկտեմբեր 2010 թվական) ։ Տարածքը կազմում է 6,32 կմ²։ Պաշտոնական կոդ 09 7 72 217։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բելիշևո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Բելիշևո (Белышево), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։
Կուրգակ
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 222 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ադդա-Դուենի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Կոմորյան կղզիների քաղաքներ
Հայաստանի երկրորդ բաժանում
Հայաստանի երկրորդ բաժանում, 591 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Բյուզանդական կայսրության միջև տեղի ունեցած միջքաղաքական պայմանավորվածություն, որի արդյունքում պատմական Հայաստանը երկրորդ անգամ կիսվեց երկու մասի։ Բաժանման ընթացքում վճռորոշ դեր են խաղացել ժամանակի հայ նախարարները, որոնց մեծ մասը պաշտպանել է բյուզանդացիներին։
Կարմիր Վարդանի ապստամբություն
Հայերի հերթական ապստամբությունը պարսկական տիրապետության դեմ տեղի է ունեցել Խոսրով Անուշիրվանի թագավորության (531-578) ժամանակ։ Ապստամբությունը ղեկավարել են Կրտսեր Վարդան Մամիկոնյանը (Կարմիր Վարդան) և հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Բ-ն ։ Նրանց հաջողվեց հավաքել 10 000-անոց բանակ։ Այս անգամ ևս հայերին միացան շահական Պասրկաստանի քաղաքականությունից դժգոհ վրացիներն ու աղվանները։ Հուսադրող էր նաև պարսիկների դարավոր հակառակորդ Բյուզանդիայի դիրքորոշումը։ Երկու աշխարհակալ տերությունների միջև հակասությունները խիստ սրվել էին, և Բյուզանդիան նպատակ ուներ օգտագործել հարմար պահը՝ պատերազմելու Պարսկաստանի դեմ ։ Հայերի պատվիրակությունն այս անգամ Կոստանդնուպոլսում ջերմ ընդունելություն գտավ։
Խոսրով շահնշահին եղելությունը զեկուցելու համար 571 թվականին Տիզբոն է մեկնել Հայաստանի պարսիկ մարզպան Սուրենը։ 15 000-անոց զորաբանակ ստանալով՝ նա վերադարձավ Դվին և հրամայեց այրել սուրբ Գրիգոր եկեղեցին ։ Այդ ժամանակ հայ մարտիկների թիվն արդեն կրկնապատկվել էր. նրանք Դվինում հաղթեցին մարզպանի բանակը։ Սպանված մարզպանի գլուխն ուղարկվեց բյուզանդական զորքերի հրամանատարին։ Հայերի զինված ելույթից հետո ակտիվացավ Բյուզանդիան։ Կայսրությունը պատերազմ սկսեց պարսիկների դեմ և զորքեր ուղարկեց Հայաստան։ Պարսիկների դեմ ապստամբած դրացի ժողովուրդների և բյուզանդացիների օգնությամբ հայերը պարտության մատնեցին պարսից նոր զորավար Միհրանին։ Շուտով պարսկական տիրապետության դեմ ուղղված ապստամբությունը վերաճեց պարսկա-բյուզանդական երկարատև պատերազմի ։
Հայաստանի բաժանում
Սասանյան Պարսկաստանի ու Բյուզանդական կայսրության միջև սկսված պատերազմը կատարյալ արհավիրք էր հայ ժողովրդի համար։ Ռազմական գործողությունները հիմնականում մղվել են Հայաստանում՝ ավերածության ենթարկելով երկիրը։ Պատերազմը փոփոխակի հաջողություններով շարունակվեց մոտ 20 տարի (572-591)։ 575 թվականին պարսիկներն ու բյուզանդացիները համաձայնության եկան և զինադադար կնքեցին. մեկ տարի անց ռազմական գործողությունները վերսկսվեցին։ 580 թվականին բյուզանդական զորաբանակի հրամանատարներն են նշանակվել Մորիկը (երկու տարի անց՝ կայսր, 582-602) և ծագումով հայ Ներսես զորավարը։ 589 թվականին Վահրամ Չուբինի գլխավորությամբ ապստամ­բություն է բռնկվել Որմիզդ շահի դեմ։ Նրանք կուրացրել են պարսից արքային և գահ բարձրացրել նրա որդի Խոսրովին։ Դժգոհ լինելով նաև նրանից՝ ապստամբները փորձել են ասպարեզից հեռացնել նրան։ Խոսրովը բյուզանդացիներին խոստացավ է գահին հաստատվելուց հետո հրաժարվել Միջագետքի և Հայկական լեռնաշխարհի մի շարք տարածքներից։ Մորիկն ընդունեց Խոսրովի առաջարկը և նոր զորամասեր ուղարկեց արևելք։ Պարսից իշխանության դեմ ապստամբեցին նաև Տուրուբերանի բնակիչները. 15 հազարանոց հայկական բանակը Մուշեղ Մամիկոնյանի և Սմբատ Բագրատունու գլխավորությամբ ոտքի կանգնեց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական մարզպանություն Կատեգորիա:Բյուզանդական Հայաստան Կատեգորիա:591
408
Մահեր
Կատեգորիա:408 Կատեգորիա:Տարեթվեր
496
Մահեր
Կատեգորիա:496 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ֆաբադա
Ֆաբադա (իսպ.՝ fabada կամ fabada asturiana), թանձր ապուր, իսպանական խոհանոցի ավանդական ուտեստներից մեկը։ Անվանումը ծագել է աստուրիական fabes բառից, որը նշանակում է լոբի (ուտեստի հիմնական բաղկացուցիչը)։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Ապուրներ Կատեգորիա:Աստուրիական խոհանոց
Սի Էմ Փանք
Ֆիլիպ Ջեք Բրուքս (Phillip Jack Brooks, ), առավել հայտնի Սի Էմ Փանք (CM Punk) ռինգային անվամբ, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), դերասան, սպորտային մեկնաբան և նախկին խառնամարտիկ (MMA)։ Հանդես է գալիս «All Elite Wrestling» (AEW) կազմակերպությունում
Պրոֆեսիոնալ ​​ռեստլինգում Փանքը աշխարհի չեմպիոն եղել է յոթ անգամ՝ արժանանալով ROH աշխարհի չեմպիոնական տիտղոսին մեկ անգամ, ECW ծանրքաշային տիտղոսին մեկ անգամ, WWE չեմպիոնական տիտղոսին երկու անգամ և աշխարհի ծանրքաշային տիտղոսին՝ երեք անգամ՝ համարվելով երկրորդ ռեստլերը պատմության մեջ (Քեյնից հետո), ով նվաճել է կազմակերպության բոլոր ծանրքաշային տիտղոսները։ Ծանրքաշային տիտղոսներից զատ, մեկական անգամ նվաճել է WWE աշխարհի թիմային (Քոֆի Քինգստոնի հետ) և WWE միջմայրցամաքային չեմպիոնական տիտղոսները։ 2008 և 2009 թվականներին հաղթել է «Փողը բանկում» (Money in the Bank) կոչվող մրցույթը։
Մասնագիտական նորամուտը Բրուքսն սկսել է «Ring of Honor» (ROH) կազմակերպությունում, որտեղ նվաճել է բազմաթիվ չեմպիոնական տիտղոսներ, ինչպես նաև եղել է կազմակերպությանը պատկանող ռեստլինգ-դպրոցի գլխավոր մարզիչը։ 2005 թվականին պայմանագիր է քնքել «WWE»-ի հետ։
Մասնագիտական ողջ կարիերայի ընթացքում Փանքն հետևողականորեն օգտագործել է «Սթրեյթ էդջ» (Straight Edge, բառացի՝ ուղիղ եզր) ռինգային գիմիկը (կերպար), ինչը ծխախոտի, ալկոհոլի և/կամ թմրանյութերի օգտագործումը բացառող ենթամշակութային ապրելակերպ է։ Բրուքսը երդևյալ «սթրեյթ էդջ» է նաև իրական կյանքում։
Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկի կարիերայից հեռանալուց հետո Փանքը մարզական պայմանագիր է կնքում «Ultimate Fighting Championship» (UFC) խառնամարտի առաջնության հետ՝ նորամուտը կատարելով «UFC 203» մրցույթում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ
Աստերոիդների ցանկ (129001-129100)
Աստերոիդների ցանկ (128901-129000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (129101-129200)
Արտաշես Առաքելյան (տնտեսագետ)
Արտաշես Արկադիի (Արշակի) Առաքելյան, հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր (1955 թ.), Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1960 թ.) ։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970 թ.)։