cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էդդի Ժերեմիա
Հոկեյ
1949 թվականից հետո Դորտմունդը իր բարձունքից սկսեց դանդաղ անկում ապրել՝ գրանցելով միայն չորս հաղթական սեզոն հաջորդ 12 տարիների ընթացքում։ Ամեն ինչ այդքան չէր վատանա, եթե հնդկացիները 1961 թվականին չդառնային Արևելյան Քոլեջի Մարզական Համաժողովի հիմնադիր անդամ․ բացի այդ սեզոնից նա 1963-1964 թվականներին դադար վերցրեց։ Ժերեմիան միայն մեկ հաղթական սեզոն գրանցեց մինչև 1967 թվականին թոշակի անցնելը՝ հանձնելով թիմը Աբներ Օակեսին։ Չնայած իր 18 տարիների մարզչական գործունեության ընթացքում գրանցած քիչ հաջողություններին, Ժերեմիան Ամերիկայի հոկեյի մարզչական ասոցացիայի կողմից երկու անգամ ստացել է «Տարվա Մարզիչ» կոչումը՝ ստանալով «Սփենսեր Փենռոզ» մրցանակ 1951 և 1967 թվականներին։ Թոշակի անցնելուց երեք ամիս հետո Ժերեմիան 61 տարեկանում մահացավ քաղցկեղից։ Հիվանդությունը չխանգարեց շնորհակալագրերի հանձնմանը, քանի որ Ամերիկայի հոկեյի մարզչական ասոցացիան իր 3-դ ստորաբաժանման Տարվա Մարզիչ մրցանակաբաշխությունը կատարել է նրա պատվին ։ Ժերեմիան տեղ գտավ Միացյալ Նահանգների հոկեյի փառքի սրահում 1973 թվականին, 2002 թվականին Մյու Հեմփշիրի «Հոկեյի Լեգենդներ»-ում, իսկ 2008 թվականին մի շարք այլ մրցանակների հետ միասին հետմահու պարգևատրվել է նաև «Հոբեյ Բեյքեր Քոլեջի Լեգենդար Հոկեյ» մրցանակով  ։
Այլ մարզաձևեր
Հոկեյի իր պարտականություններից բացի, Էդդի Ժերեմիան եղել է նաև գլխավոր մարզիչ Դորտմունդի թե՛ սկսնակների բեյսբոլի և թե՛ սկսնակների ֆուտբոլի թիմերում, անգամ մի քանի տարի եղել է նաև բարձր դասի բեյսբոլի թիմի գլխավոր մարզիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հոկեյիստներ
Կիպահղկում
Կիպահղկում, մակերևույթի մաքուր մշակում. օգտագործվում է ճշգրիտ չափեր ստանալու և մակերևութային անհարթությունները փոքրացնելու նպատակով (հիմնականում զույգ աշխատող դետալների չափաբերման համար)։ Պրոցեսն իրականացվում է համապատասխան երկրաչափական ձև ունեցող գործիքի՝ կիպահղկիչի օգնությամբ։ Վերջինս պատրաստվում է թուջից, պողպատից, պղնձից, հաստոցի վրա դետալների կիպահղկման սխեմայով։
Կիպահղկիչի վրա նախապես քսում են մածուկ կամ կապակցող հեղուկով նուրբ հղկափոշի, որոնք ներխրվում են կիպահղկիչի մակերևույթի մեջ։ Հարաբերական շարժման դեպքում մածուկի կամ հղկափոշու յուրաքանչյուր հատիկ հեռացնում է մանրագույն տաշեղներ։ Կիպահղկիչը իրականացվում է ձեռքով կամ կիպահղկիչ հաստոցի վրա։ Ուղղաձիգ, կիպահղկիչ հաստոցն ունի մեկ կամ երկու կիպահղկիչ մետաղական սկավառակ, որոնց միջև ապակենտրոն տեղադրված զատիչում դրվում են կիպահղկվող դետալները։ Կիպահղկիչները պտտվում են տարբեր արագություններով՝ նույն կամ հակառակ ուղղություններով։ Զատիչը կատարում է տատանողական շարժում հորիզոնական հարթության մեջ։
Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա
Միխալևո (այլ կիրառումներ)
Միխալևո, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլաևկա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Նիկոլաևկա (Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1809 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 616 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1076 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1809 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նովիե Եկիմովիչի
Նովիե Եկիմովիչի (Новые Екимовичи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Մամզեցիք
Մամզեցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խամուրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Միխալի (այլ կիրառումներ)
Միխալի, կարող է վերաբերել՝
Անաստասիա Պետրիկ
Անաստասիա Պետրիկ (Анастасія Петрик, ), ուկրաինացի երգչուհի, ով 2012 թվականին "Nebo" երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթում և 138 միավորով ճանաչվել հաղթող։
2010 թվականին ճանաչվել է Մանկական Նոր Ալիք երգի մրցույթի հաղթող։ Անաստասիան մասնակցել է նաև Սև ծովյան խաղեր և մի քանի այլ մրցույթների ։
Որովայնամիզ
Որովայնամիզ, փակ շճային պարկ է, բաղկացած է երկու թերթիկներից՝ առպատային և ընդերային որովայնամզից։ Առպատային թերթիկը ծածկում է որովայնի խոռոչի պատերը, իսկ ընդերայինը՝ օրգանները։ Ընդ որում օրգանները ծածկվում են երեք ձևով՝ ներորովայնամզային (ինտրապերիտոնեալ), միջորովայնամզային (մեզոպերիտոնեալ) և արտաորովայնամզային (էքստրապերիտոնեալ)։ Երկու թերթիկների միջև եղած տարածությունը կոչվում է որովայնամզի խոռոչ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Որովայնի խոռոչ
Խիդիսկուր (Խաշուրի մունիցիպալիտետ)
Խիդիսկուր (ხიდისყური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 670 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 12 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 55 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Գիշերը պատմած հեքիաթը
«Գիշերը պատմած հեքիաթը» («Сказка, рассказанная ночью»), գեղարվեստական ֆիլմ-հեքիաթ, որ թողարկվել է 1981 թվականին Գորկու անվան կինոստուդիայում։ Նկարահանել է Իրմա Ռաուշը Վիլհելմ Հաուֆի «Շպեսարտի պանդոկը» ստեղծագործությունների շարքի հիման վրա։
Սյուժե
Գիշերային անտառով գնացող երկու ենթավարպետներ՝ Հյուգոն ու Էդվինը չգիտեն, թե ինչ անեն վախից, որովհետև անտառում, ըստ լուրերի, տիրում են ավազակները։ Հանկարծ նրանք լույս են տեսնում տան պատուհաններում։ Ենթավարպետները խնդրում են, որ իրենց թույլ տան գիշերելու ներսում։ Պարզվում է, որ ներսում գտնվում են ուսանողն ու դեղագործը, որոնք իրենք էլ չգիտեն, թե որտեղ են տանտերերը, որոնք հավանաբար փախել են ավազակներից։ Որպեսզի գիշերն արագ անցնի, նրանք որոշում են միմյանց համար հեքիաթներ պատմել։ Ավելի ուշ տանը կանգ է առնում կոմսուհին, որին նույնպես ներս են թողնում գիշերելու։
Հանկարծ հայտնվում են ավազակները, որ պահանջում են իրեն հանձնել կոմսուհուն։ Սակայն ենթավարպետներն ու ուսանողը, դիմելով խորամանկության, իրենք են գնում նրանց որջը։ Առաջնորդը, ազդվելով ուսանողի պատմած հեքիաթից, նրան օգնում է փախչել, իսկ գեղեցկուհի կոմսուհին սիրահարվում է ուսանողին։
Ֆիլմում օգտագործվել է Վիլհելմ Հաուֆի «Սառը սիրտ» հեքիաթն ածխագործ Պետեր Մունկի մասին, որը վաճառում է սիրտը մի պարկ ոսկով, որի վերապատմումն էլ ֆիլմի երկրորդ սյուժետային գիծն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրմա Ռաուշի ֆիլմեր
Միխալյովո (այլ կիրառումներ)
Միխալյովո, կարող է վերաբերել՝
Լևինցի (գյուղ, Կելմենցիի շրջան)
Լևինցի (Лівинці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լևինցի գյուղում բնակվում էր 1 452 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կտուց անապատի գրչության կենտրոն
Կտուց անապատի գրչության կենտրոն, գործել է Վանա լճի Կտուց կղզում։ Որպես գրչության կենտրոն հիշվում է XV դարի սկզբից։ Հովսեփ և Ծերուկ գրիչներից մեկական ձեռագիր է հասել մեզ՝ ընդօրինակված 1414 թվականին և 1415 թվականին։ Կտուցի գրչության կենտրոնի ծաղկումը կապվում է նշանավոր գրիչներ Խաչատուրի և Հովհաննեսի գործունեության հետ։ 1462 թվականին Խաչատուրը ավարտում է մի Հայսմավուրք, որտեղ հիշում է իրեն օգնություն ցույց տված բազմաթիվ միաբանների։ Ձեռագիրը նկարազարդել է այն ժամանակ Վասպուրականում հռչակված Մինաս ծաղկողը։ Հաջորդ թվականից հայտնի է մի Ավետարան։ 1482 թվականից Կտուց անապատի եկեղեցու ինտերիերը Կտուց անապատի համալիրի հատակագիծը չատուրի անվանը այլևս չենք հանդիպում։ Նրա գործը շարունակում է Հովհաննեսը, որի մեզ հայտնի ամենահին ձեռագիրը 1470 թվականից է։ Հայտնի են նաև Մինաս և Բարսեղ գրիչները (XV դ. 70—80-ական թթ.)։ Հաջորդ դարից Կտուցի մասին ոչ մի տեղեկություն չկա։ Այն նորից աշխուժացել է XVII դարի, այնտեղ հավաքել են նաև ձեռագրեր։
Ժան-Ժակ Գոլդման
Ժան-Ժակ Գոլդման (Jean-Jacques Goldman, ), Գրեմմիի մրցանակակիր ֆրանսիացի երգիչ, երգերի հեղինակ։ Առավել հայտնի է ֆրանսախոս աշխարհում։ 2003 թվականից երկրորդ ֆրանսիացի փոփ-ռոք երգիչն է համարվում Ջոնի Հալիդեյից հետո։ 1990-ականներին նա Ֆրեդերիկս Գոլդման Ջոնսի տրիոյի մի մասն էր, որոնք բազում հիթեր ձայնագրեցին։
Կենսագրություն
Ժան Ժակ Գոլդմանը ծնվել է ներգաղթյալ լեհ հրեա Ալտեր Մոշե Գոլդմանի և գերմանացի հրեա Ռութ Ամբրունի ընտանիքում ։ Գոլդմանը 4 երեխաներից երրորդն էր ։ Մանուկ ժամանակ սկսեց ջութակ, այնուհետև դաշնամուր նվագել սովորել։ 1968 թվականին նա թողեց դասական երաժշտության պարապմունքները հանուն «ամերիկյան ռոքնռոլի» և ֆոլկ երաժշտության․ լսում էր Բիթլզ, Ջիմի Հենդրիքս կամ Արեթա Ֆրանկլին։ Բիզնեսի որակավորում է ստացել Լիլի École Des Hautes Études Commerciales-ի բիզնես դպրոցում։ 1972 թվականին նա ծանոթացավ Քեթրինի՝ իր առաջին կնոջ հետ, ում հետ 3 երեխա ունեցավ։ Առաջին անգամ ֆրանսիական երաժշտական աշխարհ մտավ որպես Taï Phong (վիետնամերեն՝ «մեծ քամի, թայֆուն») պրոգրեսիվ ռոք խմբի անդամ, որն իր առաջին ալբոմը թողարկեց 1975 թվականին։ Նրանց առաջին հիթը «Sister Jane»-ն էր։ «Taï Phong»-ի կազմում 4 տարի և 3 ալբոմ անգլերեն երգելուց հետո Գոլդմանը որոշեց միայնակ հանդես գալ, գրել և երգել ֆրանսերեն։
1981 թվականին Մարկ Լամբրոսոն լսեց նրա «Démodé» ալբոմի «Il suffira d'un signe» ձայնագրությունը և վերջինիս ու «Epic Records»-ի հետ 5 տարվա պայմանագիր կնքեց։ 1982 թվականին թղարկվեց նրա առաջին հիթային ալբոմը՝ «Minoritaire»-ը, որտեղ ընդգրկված էր նաև «Quand la musique est bonne» հիթային երգը․ հետագա ալբոմները բոլորն էլ հաջողություն ունեցան։ 1987 թվականին Սիրիմայի հետ ձայնագրեց «Là-bas» հիթը, որը տարիներ շարունակ մնաց հանրահայտ։ 1990-1995 թվականներին նա ձայնագրեց 2 ստուդիական ալբոմ, 1 կենդանի ալբոմ, Քերոլ Ֆրեդերիկսի և Մայքլ Ջոնսի հետ մի քանի սինգլ թողարկեց (օրինակ՝ «Nuit», «À nos actes manqués», «Né en 17 à Leidenstadt» և «Tu manques»), որոնք հաջողություն ունեցան։ Այս երգերից մի քանիսը ձայնագրվեցին անգլերեն, սակայն այդքան էլ հաջողություն չունեցան Անգլիայում կամ ԱՄՆ-ում։ 2007 թվականին նա Պատրիկ Ֆիորիի և Քրիստին Ռիկոլի հետ ձայնագրեց «4 Mots sur un piano» հիթը։
Ջոնսը ուելսցի երգիչ է, որը բնակվում էր մոր հայրենի Ֆրանսիայում։ Նա և Գոլդմանը 1980-ականների սկզբին հիթ ձայնագրեցին՝ «Je te donne» («Ես տալիս եմ քեզ»), որը երկլեզու երգ էր․ Ջոնսը երգում էր անգլերեն, իսկ Գոլդմանը՝ ֆրանսերեն։ Ֆրեդերիկսն ամերիկացի երգիչ էր՝ Թաջ Մահալի քույրը, որը բնակություն էր հաստատեկ Ֆրանսիայում 1970-ական թվականներին։
Ժան ժակ Գոլդմանը գրեց «Restos du Coeur»-ի համանուն երգի թեման, որը կատարում էին «les Enfoirés»-ը։ Իր կարիերայի ընթացքում նա հաճախ է երգեր գրել այլ երգիչների համար, օրինակ՝ Սելին Դիոնի համար։ Նա գրեց Դիոնի «S'il suffisait d'aimer» և «D'eux» ալբոմների (թողարկված ԱՄՆ-ում որպես ֆրանսիական ալբոմ) երգերը․ վերջինս պատմության մեջ ամենալավ վաճառված ֆրանսիական ալբոմն է՝ 10 մլն օրինակով ամբողջ աշխարհում։ Նա Դիոնի, Ժիլդա Արզելի, Ժակ Վեներուսոյի և Էրիկ Բենզիի հետ աշխատել է նաև Դիոնի «1 fille & 4 types» ալբոմի վրա։ «Falling into You» ալբոմի «If That's What It Takes», «I Don't Know» և «Fly» երգերը և «Let's Talk About Love» ալբոմի համանուն երգը Գոլդմանի՝ Սելինի համար գրած երգերի անգլերեն ադապտացիաներն են ։ Նա համագործակցել է նաև Ջոնի Հալիդեյի, Պատրիսիա Կաասի, Գարուի, Մարկ Լավուանի, Ջերալդ դե Պալմասի, Պատրիկ Ֆիորիի, Խալեդի (Աիշա), Լորիի, Ֆլորան Պանյիի և հայտնի ջազմեն Չեթ Բեյքերի, «Supertramp»-ի սաքսոֆոնահար Ջոն Հելիուելի, Ջո Քոքերի, սոուլի ամերիկյան արքա Ռեյ Չարլզի և ամերիկյան երգերի հեղինակ Դայան Ուորենի հետ։
2012 թվականի նոյեմբերի 19-ին թողարկվեց «Génération Goldman» ալբոմը՝ նվիրված Գոլդմանին, որտեղ մի շարք երգիչներ կատարում են նրա երգերը։
Անձնական կյանք
Խորթ եղբայրը՝ Պիեռ Գոլդմանը, դատապարտված գող էր (թեև հետագայում արդարացվեց), ում 1979 թվականին առեղծվածային հանգամանքներում սպանել են Փարիզում։ Կրտսեր եղբայրը՝ Ռոբերտ Գոլդմանը, նույնպես երգերի հեղինակ է (հաճախ հայտնի է որպես J Kapler)։ Որդին՝ Միխայել Գոլդմանը, «My Major Company France»-ի համահիմնադիրներից է, որը երկրպագուների կողմից հիմնադրված երաժշտական խոշոր լեյբլ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կիթառահարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ջութակահարներ Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգահաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ
Նյանդա
Նյանդա (Нянда), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Լուպիա գետի աջ ափին՝ 81 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մարիուս Յուզբաշյան
Մարիուս Յուզբաշյան, խորհրդային պետական աշխատող, գեներալ-լեյտենանտ, ԽՄԿԿ անդամ (1948)։
Կրթությունը
Ծնվել է 1924 թվականին Վրաստանի ՍՍՀ Բաթում քաղաքում (ըստ այլ աղբյուրների՝ Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանի Մեծշեն գյուղում )։ 1941-1943 թվականնեին սովորել ու ավարտել է Երևանի հատուկ հրետանային դպրոցը։ 1954-1955 թվականներին ուսում է ստացել ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի Բարձրագույն հետախուզական դպրոցում՝ զուգահեռ 1951-1957 թվականներին սովորելով Ուժգորոդի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետում։
Ծառայությունը
1985 թվականին Մարիուս Յուզբաշյանը այցելում է Լեռնային Ղարաբաղ, որտեղ բացի պաշտոնական հանդիպումներից այցելում է նաև հորական տուն Մեծշեն գյուղում։ Ըստ ականատեսների՝ մի ճաշկերույթի ժամանակ, որին ներկա էին նաև ԼՂԻՄ բարձրագույն իշխանությունները, Յուզբաշյանը բաժակ է բարձրացնում՝ նշելով․ «Լինելով հինավուրձ հայկական հողում՝ խմում եմ ղարաբաղցիների ու ողջ հայության կենացը…»։ Յուզբաշյանին կոպիտ կերպով ընդհատել է ԼՂԻՄ առաջին քարտուղար Բորիս Կևորկովը։ Սկսվում է վիճաբանություն, որն ավարտվում է քաշքշուքով ։
Արցախյան շարժումը
Մարիուս Յուզբաշյանը Հայաստանի Պետական անվտանգության ղեկավարն էր այն շրջանում, երբ թափ առավ Արցախյան շարժումը։
1988 թվականին՝ Արցախյան շարժման սկզբնական շրջանում Խորհրդային ՊԱԿ նախագահ Վիկտոր Չեբրիկովը մեղադրում էր Յուզբաշյանին Հայաստանում իրավիճակը նախապես չկանխատեսելու ու չկասեցնելու մեջ, ինչին ի պատասխան վերջինս արձագանքում է․ «Իսկ Պերեստրոյկայի հռչակումից առաջ հանրահավաքնե՞ր էին լինում» ։
Արցախյան շարժման ընթացքում շրջանառության մեջ է դրվում մի թեզ, թե ի սկզբանե շարժումը նախաձեռնվել է պահպանողական ղեկավարներ Լիգաչովի, Կրյուչկովի ու այլով կողմից խորհրդային ՊԱԿ միջոցով՝ վարկաբեկելու ԽՍՀՄ նախագահ Միխայիլ Գորբաչովին ու խորհրդային վերակառուցումը։ Այս մասին մասնավորապես հանրահավաքներից մեկի ժամանակ հայտարարել է հենց շարժման ակտիվ մասնակից Աշոտ Մանուչարյանը։ Այս թեզի օգտին է խոսում այն փաստը, որ 1988 թվականին քաղաքական դրդապատճառներով Յուզբաշյանի ղեկավարած ՊԱԿ-ը ձերբակալել է միայն մեկ անձի, շարժումը գլոբալ առումով չի ճնշվել։ Ըստ Թաթուլ Հակոբյանի՝ առկա են փաստեր նաև Յուզբաշյանի կողմից Մոսկվա հեռագրվող տվյալների մասին, որոնք փոխանցվում էին Ղարաբաղ կոմիտեի ղեկավարների շրջանից ։
Նույն թվականին՝ հոկտեմբերի 24-ին նրան ազատում են աշխատանքից՝ իր փոխարեն նշանակելով գեներալ-մայոր Վալերի Բադամյանցին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայաստանում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի անվտանգության մարմինների ղեկավարներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Միխայլովո (այլ կիրառումներ)
Միխայլովո, կարող է վերաբերել՝
(7417) 1990 YE
(7417) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Մասարու Արաիի և Հիրոսի Մորիի կողմից Յորիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,121461 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5947 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6482 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2014,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178718 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,91° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մասարու Արաիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Մորիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հուշարձան օդանավորդին (Ստոկհոլմ)
Հուշարձան օդանավորդին (Flygarmonumentet), հուշարձան, որը կառուցվել է ի պատիվ շվեդ օդանավորդների, օդագնացության ռահվիրանների, որոնք զոհվել են 1898-1917 թվականներին Հյուսիսային բևեռի արշավախմբերում։
Տեղադրված է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմի կենտրոնում՝ Կարլապլան հրապարակում։ Հուշարձանի հեղինակը հայտնի շվեդ քանդակագործ Կարլ Միլլեսն է։ «Օդանավորդ» հուշարձանը տեղադրվել է 1931 թվականին Շվեդական թագավորական աէրոակումբի նախաձեռնությամբ։
Նկարագրություն
Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է տարածված թևերով մեծ արծվի քանդակ, որը պատրաստվում է թռչել։ Հուշարձանի բարձրությունը 1,85 մետր է, լայնությունը թևերի բացվածքով՝ շուրջ մեկ մետր։ Բրոնզե արձանի պատվանդանի մակերևույթին պատկերված է Իկարոսի, առաջին մարտական ինքնաթիռի ուրվանկարներ, երկու տեղեկատվական աղյուսակներ։ Հուշարձանի ներսում գտնվում է աճյունասափոր, որի մեջ զետեղված են զոհված շվեդ օդաչուների մեդալները։ Հիմքը և պատվանդանը կառուցված են հղկված դիաբազից, սպիտակ մարմարի վրայի տեղեկատվությունը ստեղծվել է 1927-1931 թվականներին ։
Պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1931 թվականի մայիսի 15-ին, Շվեդիայի արքայազն Կարլ դուքս Վեստերգյոթլանդսկու կողմից։ Սկզբում հուշարձանը նախատեսված էր կառուցել շվեդական ավիացիայի այնպիսի ռահվիրանների հիշատակը հավերժացնելու նպատակով, ինչպիսիք են` Սալոմոն Անդրեն, կին օդաչու Էլզա Անդերսոնը, Կնուտ Ֆրենկելը, Նիլս Ստրինդբերգը, որպեսզի մարդիկ հիշեին նրանց մասին, հիշեին ռազմական ավիացիոն ուժերի զարգացման գործում ունեցած նրանց ներդրումների մասին։ Այսօր քարե արծիվը ընկալվում է այլ կերպ, ավելի շատ որպես հարգանքի տուրք բոլոր նրանց, ովքեր զոհվել են երկնքում։ Հուշարձանը միշտ եղել է աղմկոտ վիճաբանությունների կենտրոնում։
Օդանավորդի հուշարձանի բացումից հետո, որոշ մարդիկ կարծում էին, որ հուշարձանը հարգանքի տուրք է Կարլ Միլեսի նացիզմի գաղափարներով հրապուրվածությանը։ Արծվի թևերի տարածվածությունը և կոպիտ արտաքին տեսքը շատ էին նմանվում Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցության խորհրդանիշին։ Սակայն ինքը՝ հուշարձանի հեղինակը, չէր հերքում իր համակրանքը Ադոլֆ Հիտլերի նկատմամբ։ Կնոջն ուղղված նամակներից մեկում նա նույնիսկ հույս էր հայտնում, որ Հիտլերը կունենա բավականին առողջություն և ուժ իր սկսած «գեղեցիկ» գործն ավարտելու համար ։
1940-ական թվականներին շվեդ երիտասարդ նացիստները հուշարձանը օգտագործում էին որպես իրենց հանդիպումների և հավաքույթների վայր, այստեղ էին նշում նացիստական տոները։ Միաժամանակ երիտասարդ սոցիալիստները, բողոքելով նացիստների դեմ, ծածկում էին գրաքարե հուշարձանը, և անցյալում հաճախ էին հնչում հրապարակը հրկիզելու սպառնալիքներ։ Շվեդական ռազմաօդային ուժերը արարողությունների ժամանակ հուշարձանն օգտագործում էին որպես ծաղկեպսակներ դնելու վայր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:1931 հիմնադրումներ
Հենրի I (Ֆրանսիայի թագավոր)
Հենրի I, 1031 թվականից Ֆրանսիայի թագավոր, 1016-1032 թվականներին Բուրգունդիայի դուքս, Կապետինգներ դինաստիայի ներկայացուցիչ։
Չնայած բավականին երկար կառավարմանը՝ Հենրի I-ը միջնադարյան Ֆրանսիայի պատմության մեջ պակաս հայտնի թագավորներից մեկն է թե՛ իր ժամանակակից կենսագիրների բացակայության պատճառով և թե՛ նրա կառավարման թագավորական իշխանության օրոք շարունակվող և նույնիսկ խորացող անկման պատճառով, քանի որ պարտվել էր մեծ և միջին ավատատիրական ազնվականության պայքարում։ Այդ պայքարը դարձել էր Հենրի թագավորի հիմնական գործը, որն արտացոլում էր իր կյանքի ընթացքում ստացած լատինական Municeps («Նվաճող») մականունը, որն արդեն երկար ժամանակ չի օգտագործվում։ Քրոնիկոսը այս մականունի առաջացումը կապում է ամրոցների անընդհատ պաշարման հետ, որով էլ թագավորը զբաղված էր իր կյանքի ամբողջ ընթացքում ։
Ծագում և պատանեկություն
Հենրին Ռոբերտ II արքայի և նրա երրորդ կնոջ՝ Կոնստանցիա Արլեսի երկրորդ որդին էր, և ըստ այդմ, երկար ժամանակ չէր համարվում թագի հավակնորդը։ Արդեն 1016 թվականին, երբ Հենրին ընդամենը ութ տարեկան էր, դարձավ Բուրգունդիայի անվանական դուքսը որպես կոմպրոմիսայինային գործիչ, որը հարմար էր հակամարտության երկու կողմերի համար․ Ռոբերտին, որն ի սկզբանե փորձել էր Բուրգունդիան դարձնել թագավորական դոմենի մի մասը և տեղական ազնվականությանը, որը ձգտում էր պահպանել անկախությունը (սկզբում՝ կոմս Օտտո Հիլյոմի տիրապետության տակ)։ Հենրիի ավագ եղբայր Գուգո Մագնուսը 1017 թվականին թագադրվում է և դառնում նրա պաշտոնական ղեկավարը, սակայն ութ տարի անց նա մահանում է՝ չհասցնելով ամուսնանալ։ Կոնստանցիա թագուհու սիրելին նրա երրորդ որդի Ռոբերտն էր, և հենց նրան էր ցանկանում տեսնել գահին։ Թագավորը ստիպված էր հաղթահարել իր կնոջ և վասալների մի մասի լուրջ դիմադրությունը, որպեսզի Հենրիին հայտարարի իր ժառանգ։
Թագուհին շարունակում էր իր դավը։ Ըստ երևույթին, նրա պատճառով էր, որ 1030 թվականին Հենրին և Ռոբերտը համատեղ ապստամբություն բարձրացրին իրենց հոր դեմ։ Նրանք փախան Բուրգունդիա և դաշինք կնքեցին իրենց քրոջ ամուսնու՝ Նեվեր Ռենոյի հետ, բայց շուտով հաշտվեցին արքայի հետ։
Պայքար գահի համար
1031 թվականի հուլիսի 20-ին Ռոբերտ II-ի մահից հետո Կոնստանցիա թագուհին բաց պայքար է սկսում Ռոբերտի գահի հաստատման համար։ Նրան աջակցում էին Էդ II դե Բլուա հզոր դուքսը, որի հսկայական տիրությունը ընդգրկում էր թագավորական դոմենը երկու կողմից՝  Հենրիի դաշնակիցները Նորմանդիայի դուքս Ռոբերտ Հրեշն էր և Անջուի կոմս Ֆուլկ Ներան։ Սկզբում Հենրին պարտություն է կրում և փախչում Նորմանդիա։ Նա ընդամենը մի քանի մտերիմների ուղեկցությամբ է ժամանում Ֆեկան, բայց դուքս Ռոբերտը նրան պատվով է ընդունում։ Նորմանյան բանակի միջոցով թագավորը կարողանում է վերադառնալ Փարիզ, որտեղ համաձայնում է հաշտվել իր կրտսեր եղբոր հետ. Ռոբերտը հրաժարվում է թագը հավակնելուց, իսկ դրա դիմաց ստանում է Բուրգունդիայի Դքսությունը։ Շուտով Մելյոնի աքսորավայրում մահանում է Կոնստանցիա թագուհին (1032 թվական)։
Սանսին հավանկող կոմս Բուլի և Շամպանիի հետ շարունակվող պատերազմում Հենրիի դիրքերը լավացել էին՝ շնորհիվ 1032 թվականին բուրգունդական անզավակ թագավոր Ռուդոլֆ III-ի մահվան։ Էդ II Բլուան հավակնում էր ժառանգությանը՝ որպես հանգուցյալի բարեկամ, բայց Ռուդոլֆը իր մահից մի քանի տարի առաջ կայսր Կոնրադ II-ի հետ պայմանագիր էր ստուրագրել։ Այս իրավիճակում Կոնրադը և Հենրի I-ը դարձան իրական դաշնակիցներ։ 1033 թվականի մայիսին նրանք հանդիպեցին Լորան Դևիլում և պայմանավորվեցին համատեղ գործողություններ ձեռնարկել Էդի դեմ։ 1034 թվականին կայսրի ներխուժումը Շամպան՝ ստիպեց կոմսին հրաժարվել ինչպես Սանսի, այնպես էլ Բուրգունդիայի իր պահանջներից։
Այսպիսով, Հենրին իշխանների լուրջ զիջումների գնով կարողացավ հաղթել գահի համար պատերազմը։ Նա կորցրեց Բուրգունդիայի հսկայական Դքսությունը, Նորման դքսին իր օգնության համար հանձնեց Վեքսենի հարավային հատվածը, որը զբաղեցնում էր չափազանց կարևոր ռազմավարական դիրք, և անփոփոխ թողեց Բլուասի պալատին պատկանող հսկայական տարածքային համալիրը։ Պատերազմի այսպիսի արդյունքներով նա կարող էր լինել միայն «առաջինը հավասարների մեջ», որը շրջապատված էր իր անվանական վասալներով։
Նորմանյան քաղաքականություն
1035 թվականին իր փոքրահասակ որդուն՝ Վիլհելմին անվանական իշխանությունը թողած Ռոբերտ Սատանայի մահից հետո Նորմանդիայում սկսվեց ֆեոդալական անիշխանություն։ Սա մեծ հնարավորություններ բացեց Հենրի թագավորի համար, որը կարող էր ուժեղացնել իր դիրքերը՝ պաշտպանելով երիտասարդ վասալին ապստամբ բարոններից։ Այսպիսով, 1047 թվականին նա բանակը տարավ Նորմանդիա՝ օգնելու Վիլհելմին հաղթել ապստամբներին Վալ-էս-Դունի ճակատամարտում։ Թագավորն ու դուքսը Մենում համատեղ պայքարեցին Անջուի կոմս Ջոֆրոյ Մարտելի ընդարձակման դեմ, ինչը նրանց երկուսին էլ սպառնում էր։
1052 թվականին տեղի ունեցավ արմատական ​​շրջադարձ։ Դուքս Վիլհելմն ամուսնացավ Ֆլանդրս կոմսի դստեր հետ՝ այդպիսով ստեղծելով երկու իշխանությունների դաշինք՝ ծայրահեղ վտանգավոր թագավորական հողերի համար և խախտելով 1049 թվականին Ռեյմի տաճարի և նրա հետևում կանգնած կայսր՝ ֆրանսիական թագավորի դաշնակցի ուղղակի արգելքը։ Այս իրավիճակում Հենրին դաշինք կնքեց Ջոֆրո Մարթելի հետ և սկսեց աջակցել Վերին Նորմանդիայի ապստամբներին։ 1053 թվականին Վիլհելմը պաշարում է Արկեսի ապստամբներին. Հենրին գնում է օգնելու պաշարվածներին, բայց նրա բանակի մի մասը պարտվում է Սենթ-Օբինում։ Այնուհետև թագավորը նահանջում է՝ Վիլհելմին հնարավորություն տալով ճնշել ապստամբությունը։
Հաջորդ տարում Հենրին կրկին ներխուժում է Նորմանդիա, բայց այս անգամ Բուրգունդիայից, Ակվիտանիայից և Անժուից ուղարկված դաշնակից զորքերով, և կրկին նահանջեց Մորտեմերում իր եղբոր՝ Էդի հրամանատարությամբ բանակի մի մասի կրած պարտությունից հետո։ 1057 թվականին Հենրին և Ջոֆրոյը Օրն գետի արևմուտքից կողոպտում են Նորմանդիան․ Վիլհելմը պարտության է մատնում Վարավիլում նրանց վերջապահ զորքին։ Վերջապես, 1059 թվականին, Հենրին երկրորդ պարտությունն է կրում Մորտեմերում ։
Գերմանիայի հետ հարբերություններ
Իր կառավարման առաջին 20 տարիները Հենրին կայսրերի դաշնակիցն էր։ Նրա առաջին կինը, հավանաբար, Հենրի III-ի զարմուհին էր։ Այնուամենայնիվ, 1051 թվականին Հենրի I-ն ամուսնանում է Կիևի արքայազն Յարոսլավ Իմաստունի դստեր՝ Աննայի հետ՝ այդպիսով մտնելով հակա գերմանական միությունների համակարգ։ Հարաբերություններն էլ ավելի են սրվում 1052 թվականին, երբ Ռեգենսբուրգի Սուրբ Էմերամի վանքի վանականները հայտարարեցին, որ իրենք ստացել են Ֆրանսիայի երկնային հովանավորներից մեկի՝ Դիոնիսիսի մասունքները։ Այդ մասունքներն իբր թե հանվել են արևմտյան ֆրանկների երկրներից՝ կայսր Առնուլֆի կողմից իր արշավներից մեկի ժամանակ։ Հենրի III-ը, ճանաչելով այդ գտածոն, կարող էր համարվել Արևմտյան Ֆրանկյան թագավորության հովանավոր, ինչը լուրջ հարված էր Կապետինգների հեղինակությանը։
Ապացուցելու համար, որ Ռեգենսբուրգի մասունքները կեղծ էին, Հենրի I-ը հրամայեց Սեն Դենի աբբայությունում բացել սրբ. Դիոնիսոսի գերեզմանոցը, այնուհետև նա մեկնում է Բավարիա։ Մասունքների շուրջ վեճը լուծվում է Հռոմի պապ Լև IX-ի կողմից, որը փոխզիջումային լուծում է առաջարկում. Փարիզի Դիոնիսի մասունքների մասին հայտարարում են, որ դրանք Ֆրանսիայում են, իսկ Սուրբ Էմերամի վանքը «ստանում է» երկու նոր սրբերի՝ Ռեգենսբուրգի հանգուցյալ եպիսկոպոսներ Էրհարդի և Վոլֆգանգի դիերը։
Բայց Ֆրանսիայի և կայսրության միջև հարաբերությունները շարունակում էին լարվել։ 1056 թվականին կայացած անձնական հանդիպման ընթացքում Հենրի I-ը նույնիսկ մեղադրեց Հենրի III-ին՝ պայմանագրի պայմանները խախտելու մեջ (հավանաբար, դա ավատական երդում էր, որը Թիբո III դե Բլուան բերել էր Հենրի III-ին մի քանի տարի առաջ, չնայած նա ֆրանսիական թագի ավատառու էր)։
Թերևս 1055 թվականին Հենրին կազմակերպել էր իր ավագ որդու՝ Ֆիլիպի և Հենրի III կայսրի դստեր՝ Յուդիտի հետ նշանդրություն, բայց այդ մասին հայտնում են միայն հունգարական աղբյուրները ։ Ավելի ուշ նա ամուսնացել է Շալամոն Վենգերի հետ։
Հայրենական կալվածքի իրավիճակ
Հենրի I-ի օրոք գործում էին Իլ-դե Ֆրանսի բարոնները, որոնք կառուցում էին քարե ամրոցներ, որոնց պատերի ետևում նրանք կարող էին իրենց զգալ որպես լիովին անկախ կառավարիչներ։ Բարոնները պատերազմում էին միմյանց հետ, ոտնձգություններ անում հարևան եկեղեցական համայնքներում և քաղաքներում և նույնիսկ թալանում ճանապարհորդներին, ինչի արդյունքում առևտրային ուղիներն անապահով էին դառնում նաև Փարիզի հարևանությամբ։ Թագավորը, իր տիրապետության առաջին կեսի ընթացքում դիմանալով մի շարք ձախողումների, վերջին տասը տարիների ընթացքում ոչ մի բան չձեռնարկեց այդ վասալների դեմ, առանց նաև միջամտելու քաղաքների տարածված պայքարին իրենց տերերի հետ կոմունալ իրավունքների համար։
Հենրիի միակ հաջողությունը ավագ որդու՝ Ֆիլիպի թագադրումն էր՝ իշխանությունը փոխանցելու ավանդական Կապետինգյան ​​միջոց՝ առանց խոշոր վասալների թագի մասնակցության։ Արարողությունը տեղի է ունեցել 1059 թվականին մայիսի 23-ին Ռեյմսում`Ֆրանսիայի բոլոր իշխանների ներկայությամբ, բացառությամբ Նորմանդիայի դքսի․ Ֆիլիպն այդ ժամանակ ընդամենը 7 տարեկան էր։
Հենրին I-ը մահացել է 1060 թվականին։
Ամուսնություն և երեխաներ
Սկզբում Հենրին նշանադրված էր Մատիլդա Ֆրանկոնիայի հետ՝ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Կոնրադ Երկրորդի դստեր հետ, բայց ամուսնությունը չի կայացել 1034 թվականին հարսնացուի վաղաժամ մահվան պատճառով։
1043 թվականին Հենրին ամուսնանցավ Մաթիլդա ֆրիզի՝ հավանաբար, Բրունոնի տոհմի Մարկգրավ Լյուդոլֆ Ֆրիզլանդի դստեր հետ։ Լյուդոլֆ Ֆրիզլանդը կայսր Հենրի III-ի համամայր եղբայրն էր։ Մեկ տարի անց Մատիլդան մահացավ անհաջող կեսարյան հատման արդյունքում։
1051 թվականի մայիսի 19-ին, քառասուներեք տարեկան հասակում, Անրին երկրորդ անգամ ամուսնացավ`Յարոսլավ Իմաստունի կրտսեր դստեր` Աննայի հետ (նա Ֆրանսիայում հայտնի էր որպես Աննա Ռուսկայա կամ Աննա Կիևսկայա)։ Նոր թագուհուն բերեցին հեռավոր երկրներից, քանի որ Ֆրանսիայի մերձակայքում չկար թագավորական արյուն ունեցող արքայադուստրեր, որոնք սերտ կապված չլինեին Հենրիի հետ, իսկ եկեղեցիները պայքարում էին արյունապղծական ամուսնություններ դեմ ։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել Ռեյմսի տաճարում։ Այս ամուսնությունից ծնվել է չորս երեխա։
Պատմության մեջ դեր
Հենրի I-ի ամբողջ կյանքը անցնում էր անվերջ արշավների և պաշարման մեջ։ Նա համարձակ և համառ մարտիկ էր, բայց միշտ չէ, որ հաջողակ էր։ Նրա տակ գտնվող թագավորական իշխանությունը շարունակում էր թուլանալ մի շարք վասալների՝ առաջին հերթին Նորմանդիայի դուքսի ուժեղացման ֆոնին։ Միևնույն ժամանակ, Հենրին շարունակում էր հստակ անիրական արտաքին քաղաքականություն վարել։
Հենրի I գեղարվեստական գրականությունում
Հենրի I- ը Անտոնին Լադինսկու «Աննա Յարոսլավնա» (Ֆրանսիայի թագուհի) վեպի կարևոր կերպարներից մեկն է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թագավորներ
Միխեևո (այլ կիրառումներ)
Միխեևո, կարող է վերաբերել՝
Աղջաքենդ (այլ կիրառումներ)
Աղջաքենդ կարող է վերաբերել՝
Պետրոս Դյու-Ֆուր
Դյու-Ֆուր Պետրոս (ծննդյան թիվն անհայտ - 1789) ( Du Four Pierre ), ֆրանսիացի հայագետ, աստվածաբան։ Եղել է Թուլուզի համալսարանի աստվածաբանական դասախոս։ Հայագետ Վիլֆրուայի մոտ սովորել է հայերեն, զբաղվել է հայ մատենագրության նմուշների թարգմանությամբ։
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հայագետներ Կատեգորիա:1789 մահեր Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստվածաբաններ
Մարղա
Մարղա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խամուրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ազիլ-տարդենուազյան մշակույթ
Ազիլ-տարդենուազյան մշակույթ, միջին քարի դարին բնորոշ մշակույթ։ Այս ժամանակաշրջանը բաժանվում է իրար հաջորդող ազիլյան ու տարդենուազյան ժամանակների։
Մեզոլիթի տարդենուազյան փուլ
Ազիլյան մշակույթը հետագայում փոխարինվում է նոր, ավելի միակերպ՝ տարդենուազյան (Ֆրանսիայի Ֆերան-Տարդենուազ վայրի անունից) մշակույթով։ Տարդենուազյան հուշարձանների կապը ազիլյանի հետ այնքան պարզ ու անվիճելի է, որ այն անվանում են ազիլ-տարդենուազյան մշակույթ։ Վանակատի շինվածքները այժմ ավելի են փոքրանում և ստանում առավել բնորոշ երկրաչափական միկրոլիթյան բնույթ։ Տարդենուազյան բնակավայրերի տարածման բնորոշ գիծն է նրանց կապը գետերի երկայնքով ձգվող տերիտորիաների հետ, որտեղ հայտնաբերվել են տարդենուազցիների տևական բնակեցման հետքեր՝ կակղամորթների մեծ թվով խեցիներ, կենդա­նիների ոսկորներ և քարե, ոսկրե շինվածքներ, ձկների ոսկորների հետ միասին ։ Հանդիպում են ոչ մեծ բնակավայր կացարաններ (գետնափոր տներ), որտեղ կան ոչ խորը կլոր փոսեր՝ հատուկ օջախներով ։ Հարթավայրերում մշտական բնակավայրերը տարդենուազյան ժամանակի մարդիկ օգտագործել են միայն ձմռանը, իսկ ամռանը տեղափոխվել են բարձրադիր վայրեր (լեռներ)։ Դրանով կարելի Է բացատրել այն հետաքրքիր փաստը, որ տարդենուազյան բնակավայրերը գտնվում են բարձր տեղերում։ Մարդիկ բնակվել են գետերի ափերին, քարայրներում, անտառներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախնադար Կատեգորիա:Եվրոպայի հնագիտական մշակույթներ
Ռոժեր Իբանյես
Ռոժեր Իբանյես դա Սիլվա (Roger Ibañez da Silva), առավել հայտնի որպես Ռոժեր Իբանյես, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Իտալական Ռոմա ֆուտբոլային ակումբի կենտրոնական պաշտպան։
Նովիե Իշլի
Նովիե Իշլի (Новые Ишлы, Яңы Ишле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Ռոժեր Իբանյես
Կարիերայի վիճակագրություն
2022 թվականի օգոստոսի 30-ի դրությամբ
Ակումբային
Ռոմա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Նովիե Իշլի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խանձաձոր
Խանձաձոր, գյուղ Արցախի Հադրութի շրջանում, հանրապետության հարավային հատվածում, Հադրութ շրջկենտրոնից՝ 52 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 124 կմ հեռավորության վրա։
Խանձաձոր համայնքի կազմի մեջ ընդգրկված է նաև Հայկավան գյուղը։ Հայկավան գյուղում բնակվում է 70 մարդ, կա 15 տնտեսություն։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 3751,92 հա տարածք, որից 983,1 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 2725,4 հա անտառային հողեր։ Համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Չախմախ գետը։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 11 աղբյուրներ` «Արզուման», «Հորդ», «Քար», «Ակնեն», «Համբարձումեն», «Տանձուտեն», «Շրոտտանեն», «Թթոտեն», «Կիզապատեն», «Ցուլ» և «Սնախի»։
Բնակչություն
Խանձաձոր համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 122 մարդ, կա 33 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` անասնապահությամբ և հողագործությամբ։ Անասնապահությունից բացի, գյուղացիների մեծ մասը զբաղվում է մեղվաբուծությամբ։
Պատմություն
Մակար եպիսկոպոս Բարխուտարյանցը վկայում է՝
Արցախյան պատերազմ
«Օղակ» գործողության ժամանակ գյուղի բնակչությունը ամբողջապես տեղահանման է ենթարկվել Հայաստան Ադրբեջանի ՕՄՕՆ-ի և խորհրդային բանակի կողմից, առաջին անգամ 1991 թվականի մայիսի 13-ից 16-ը, բնակիչների մի մասը կրկին վերադարձել է գյուղ, սակայն 1991 թվականի հունիսի 3-ից 4-ը նորից տեղահանման է ենթակրվել ։
Պատերազմից հետո
Ներկայիս գյուղը վերահիմնվել է նախկին գյուղի հարևանությամբ, քանի որ պատերազմի ժամանակ գյուղն ամբողջովին ավերվել էր։ Գյուղում գործում է հիմնական դպրոց 15 աշակերտներով և 9 ուսուցիչներով։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո  ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են` Սբ. Աստվածածին եկեղեցի (1698 թ.), Կատարովանք եկեղեցի (XVII դ.), գերեզմանոց (XVIII-XIX դդ.), խաչքար (XVII դ.), հաշվառված է 11 հուշարձան։
Հասարարակական կառույցներ
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, հիմնական դպրոց, որտեղ սովորում են 30 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Չանակյա
Չանակյա ( Cāṇakya, մոտ  ), հայտնի է նաև Կաուտիլյա (Kauṭilya), Վիշնու Գուպտա (Vishnu Gupta), Վաթսյայանա անուններով, հնդիկ ուսուցիչ, փիլիսոփա, տնտեսագետ, իրավաբան, արքունի խորհրդական, ռազմական նախարար, աստղագուշակ, Հնդկաստանի պատմության մեջ հայտնի բրահման։ Երբեմն նրան անվանում են Չանդրագուպտայի կանցլեր կամ վարչապետ՝ Բիսմարկին նմանացնելով ։ Խորամանկության և նուրբ քաղաքական մտքի շնորհիվ Հնդկաստանի պատմաբանները նրան համեմատել են Մաքիավելիի հետ, որի աշխատությունները լույս են տեսել 1800 տարի հետո։
Չանակյայի ստեղծագործությունները կորած էին համարվում Գուպտա կայսրության մայրամուտին, և չէին գտնվում մինչև 1915 թվականը ։ Չանակյայի գրչին է վերագրվում քաղաքականության և բարոյականության մասին «Չանակյա սուտրա» անվամբ հայտնի տրակտատը, ինչպես նաև «Չանակյա ռաջանի շաստրա» տրակտատը։ Նա համարվում է «Արտհաշաստրա» (սանսկրիտերեն նշանակում է «Գիտություն օգուտի մասին») քաղաքական տրակտատի հեղինակը (գրված Կաուտիլյա և Վիշնու Գուպտա անուններով) ։ Այս աշխատությունը ձևավորվել է մ․ թ․ ա․ IV դարի ընթացքում և աշխարհում առաջին գիրքն է, որում ձևակերպվել են հատուկ ծառայությունների գործունեության հիմնական սկզբունքները։ Չանակյան տնտեսագիտության և քաղաքագիտության Թաքսիլա հնագույն համալսարանի իսկական պրոֆեսոր էր, և պատահական չէ, որ նրան հաջողվել է ստեղծել Հնդկաստանի ենթամայրցամաքում իր տեսակի մեջ առաջին կայսրությունը՝ Մաուրյաների միասնական պետությունը։ Չանակյան համարվում է տնտեսագիտության և քաղաքագիտության ոլորտների պիոներ։ Նրա հիմնական աշխատությունը դասական քաղաքատնտեսության կարևոր նախորդն է  ։
Չանակյան գլխավոր գործող անձն է Վիշակհադատտիի «Մուդրառակշասա» («Ռակշասայի թանկարժեք մատանին») հայտնի դրամայում։
Պատմական աղբյուրներ
Նշանավոր հնդիկ բրահմանի կյանքի իրադարձությունների և իրական կերպարի վերականգնումը որոշակի խնդիրներ են առաջացրել։ Օրինակ, այն դեպքում, երբ նրա տիրակալ արքա Չանդրագուպտա Մաուրիայի մասին հիշատակվում է բազմաթիվ անտիկ հեղինակների կողմից, սկսած Հին Հունաստանի ճանապարհորդներից Մեգասթենեսից («Ինդիկա» աշխատություն), ներառյալ Յուստինոսի և Պոմպեոս Տրոգոսի, Չանակյայի մասին որևէ հիշատակում չկա անտիկ գրականության մեջ։ Նաև պետք է նշել, որ առ այսօր չի գտնվել Չանդրագուպտայի իշխանության ժամանակաշրջանի հատկապես հնդկական ծագման որևէ աղբյուր։ Այդ առումով այդ անհատի գոյության պատմական իրականությունը որպես իմաստուն բրահմանի, որն իրականացնում էր իր ժամանակի խոշոր քաղաքական խաղերը, որոշակի կասկածի տեղիք է տալիս։ Ընդ որում պետք է նշել, որ այդ անվստահությունը ոչ թե անմիջապես Չանակյայի գոյության փաստի նկատմամբ է, այլ նրան վերաբերվող մանրամասների։ Այսպես, օրինակ, տեսակետ կա, որ Չանակյան և Կաուտիլիան տարբեր մարդիկ են կամ Չանակյան Չանդրագուպտայի ժամանակակիցը չէ և հետագայում ձևավորված լեգենդների հաշվին է կապվել նրա անվան հետ՝ նպատակ ունենալով գունավորել հզոր արքայի մասին պատմությունները։ Չանակյայի գոյությունը հիմնավորվում է աղբյուրների շատ լայն սպեկտրով, որտեղ նա առկա է արքայի հետ՝ որպես հանրաճանաչ պատմական դեմք։ Այդ լեգենդների թվագրումը հավաստում է Չանդրագուպտայի իշխանության ժամանակներից դրանց ավելի ուշ ծագման մասին։ Սակայն դրանք գոյություն ունեն հնդկական ավանդույթում և վերաբերվում են ջայնիզմին, ինչպես նաև հինդուիզմին և բուդդիզմին, և տարածված են եղել ոչ միայն Հնդկաստանի սահմաններում, այլև նրա սահմաններից դուրս։
Արքայի և նրա կյանքի մասին պահպանված աղբյուրներին է անդրադառնում նաև դրամատուրգ Վիշակհադատտայի (, Vishakhadatta) «Մուդրառակշասա» (Mudrarakshasa) պիեսը, ինչպես նաև՝ Շրի Լանկայի (Ցեյլոնի) արքաների մասին պալիերեն (Pāḷi, սինհալերեն පාලි, դևանագարի पालि) «Մահավամսա» պատմական տարեգրությունները (պալիերեն Mahāvaṃsa, «Մեծ տարեգրություն»), պուրանների ժողովածուները, Աչարյա Հեմաչանդրայի (Acharya Hemachandra) ստեղծագործությունները։ Չանդրագուպտայի մասին հնդկական լեգենդների և անտիկ աղբյուրների վկայությունները համապատասխանում են Չանակյայի մասին նմանատիպ բուդդայական և ջայնիստական լեգենդների դրվագներին ։
Նույնականացում Կաուտիլյա կամ Վիշնուգուպտա անունների հետ
Հնագույն Արտհաշաստրայում Չանայան ավանդաբար դասվում է մի շարք գիտունների թվին։ Արտհաշաստրայում հեղինակի մասին հիշատակվում է Կաուտիլյա անունով, բացառությամբ մի չափածո հատվածի, որտեղ Վիշնուգուպտա է հիշատակվում, որը հավանաբար Կաուտիլյայի գոթրայի (gotra – էկզոգամ կլան) անունն է ։
Չանակյան նույնականացվել է Վիշնուգուպտայի հետ սանսկրիտ գրականության ամենահնագույն արձակ ձեռագրերից մեկում՝ հայտնի առակագիր Վիշնուշարմանի Պանչատանտրայում (մ․թ․ 3-րդ դար) ։
Մեկ այլ տեսակետի համաձայն (K․C․ Ojha) Վիշնուգոուպտայի և Կաուտիլյայի ավանդական նույնականացումը առաջացրել է խմբագրին հեղինակի հետ շփոթելու հետևանքով։ Նա առաջարկում է ընդունել, որ Վիշնուգուպտան Կաուտիլյայի գրած բնօրինակի խմբագիրն է ։ Թոմաս Բարոուն ավելի առաջ գնալով համարում է, որ Չանակյան և Կաուտիլյան կարող են տարբեր մարդիկ լինել։ Չանակյան գոթրայի անունն է, Չանակյա նախարարը լեգենդ է, Կաուտիլյան «Արտհաշաստրայի» կազմողն է …
Կենսագրություն
Չանակյան ծնվել է բրահմանի ընտանիքում։ Ծննդավայրը ստույգ հայտնի չէ ։ Ըստ «Մախավամսա Տիկա» բուդդայական տեքստի, Չանակյան ծնվել է Թաքսիլայում ։ Ջայնիստական ձեռագրերում, օրինակ «Աբհիդհանա Չինտամանիում» նա հիշատակվում է որպես Դրամիլա (նույն Դրավիդա կամ Հարավային Հնդկաստան, որտեղ խոսում են դրավիդյան լեզուներով)։ Հեմաչանդրան ենթադրում է, որ Դրամիլան Վաթսյայանայի մյուս անունն է, և նա ծնունդով Դրամիլայից չէ, այլ՝ Վաթսայից (Vatsa), որը եղել է Կաուշամբիի (Kaushambi) մայրաքաղաքը, գտնվում է Ալլահաբադից 56 կմ հարավ-արևմուտք ։
Համաձայն ջայնիստ, պոլիմատ՝ բազմակողմանի զարգացած Աչարյա Հեմաչանդրայի «Պարիշիշտապարվա» (Hemachandra «Չանակյայի մասին պատմություն») տեքստի, Չանակյան ծնվել է Գոլլա շրջանի Չանակա գյուղում, բրահման Չանինի և նրա կնոջ՝ Չանեսվարիի ընտանիքում ։ Այլ աղբյուրներով նրա հայրանունը Չանակ էր, որից էլ առաջացել է «Չանակյա» անունը ։
Ըստ որոշ աղբյուրների, Չանակյան քուրմ էր Հյուսիսային Հնդկաստանից, գիտնական, վեդաների գիտակ և Վիշնուի նվիրյալ։ Ըստ ջայնական աղբյուրների, նա ջայնիստ դարձել է ծեր տարիքում, ինչպես Չանդրագուպտա Մաուրյան  ։
Չանակյան կրթությունը ստացել է Թաքսիլայում, Հնդկաստանի հյուսիս–արևմուտքում գտնվող հնագույն ուսումնական կենտրոնում (ներկայումս Պակիստանի տարածքում), որտեղ հետագայում դասավանդել է (սանսկր․ आचार्य, Ācārya - աչարյա) ։ Չանակյայի կյանքը կապված է երկու քաղաքների հետ․ Թաքշասիլա և Պատալիպուտրա (ներկայումս Պատնա՝ Հնդկաստանի Բիհար նահանգի վարչական կենտրոն)։ Պատալիպուտրան Մագաթհա թագավորության մայրաքաղաքն էր, որը Պատալապուտրայի հետ միանում էր Ուտարապատհա (Uttarapatha) հնագույն առևտրական ճանապարհով ։
Ծառայություններ
Չանակյայի անմիջական օժանդակությամբ․ Հայտնի լեգենդը վկայում է, որ Չանակյան մասամբ մեղավոր է թագաժառանգին ծննդաբերելու ժամանակ Չանդրագուպտայի կնոջ մահվան մեջ ։ Բինդուսարա անունը առաջացել է բինդու՝ կաթիլ բառից (ծնվելիս նրա վրա թունավորված արյան կաթիլ է թափվել) ։
Երբ Բինդուսարան սկսեց մեծանալ, Չանդրագուպտան գահը թողեց և հետևեց սուրբ Աչարյա Բհադրաբահուին կանգ առնելով Շրավանաբելագոլա քաղաքում (կաննադա ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, Śravaṇa Beḷagoḷa, ներկայիս Կառնատակայի նահանգ)։ Ասկետիզմին հետևելով ապրեց մի քանի տարի, մինչև մահացավ ջայնիզմի ավանդույթների համաձայն՝ ինքնահոժար հացադուլից։ Չանակյան այդ ընթացքում պալատում ծառայում էր երիտասարդ Բինդուսարային որպես խորհրդական և դաստիարակ։
Մահ
Չանակյայի իրական մահվան պատճառը հայտնի չէ և վիճաբանության առարկա է։ Համաձայն ավանդապատումներից մեկի՝ նա հեռացել է ջունգլիներ և սովից մահանալ է ։
Աչարյա Հեմաչանդրայի հիշատակած լեգենդի համաձայն Բինդուսարայի նախարարներից մեկը՝ Սուբանդխուն, Չանակիայի թշնամին էր։ Մի անգամ Սուբանդխուն Բինդուսարային հայտնում է, որ նրա մայրը Չանակյայի պատճառով է մահացել։ Բինդուսարան հարցնում է իր ծննդյան ժամանակ ներկա եղած կանանց և համոզվելով, որ ճիշտ է, ցասում է ապրում։ Իմանալով այդ մասին, ծերունի Չանակյան որոշում է ինքնասպան լինել։ Համաձայն ջայնիստական ավանդույթի, նա սովի է մատնում իրեն, որ կյանքին վերջ տա։ Այդ ընթացքում արքան իմանում է ամբողջ իրականությունը, որ իր մոր մահը դժբախտ պատահարի արդյունք է եղել, և Սուբանդխուին խնդրում է Չանակյային փոխանցել, որ իր բարկությունը անցել է։ Սակայն Սուբանդխուն հակառակն է ասում և սպանում է Չանակյային՝ նրան կենդանի այրելով ։
Լեգենդներ
Պատմաբան Թոմաս Թրաութմանը Չանակյայի մասին տարբեր լեգենդներից առանձնացնում է ընդհանրություն ներկայացնող հետևյալ էլեմենտները.
Աշխատություններ
Չանակյայի «Արտհաշաստրա» (Arthaśāstra) գիրքը մանրամասն դիտարկում է դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության, սոցիալական ապահովության, միջազգային հարաբերությունների, ռազմավարական հարցեր։ Մյուս աշխատությունը՝ Նիտիշաստրա (Էթիկայի ցուցումներ) իրենից ներկայացնում է իդեալական ապրելակերպի մասին տրակտատ և ցույց է տալիս հնդկական ապրելակերպի մասին հեղինալի խորը իմացությունը։ Չանակյան մշակել է նաև Նիտի–սուտրաների աֆորիզմներ (կամ Չանակյա սուտրա), որոնք պատմում եմ ճիշտ վարվեցողության մասին։ Հայտնի 455 սուտրաներից գրեթե 216–ը «Չանակյա–ռաջանիշաստրա» է (ինչ չի կարելի անել թագավորելու ընթացքում)։ Ակնհայտ է, որ Չանակյան այդ սուտրաները կիրառել է երիտասարդ Չանդրագուպտային և այլ ընտրյալ աշակերտներին պետության ղեկավարման արվեստը ուսուցանելիս։ Նա անսահման գիտուն մարդ էր, ջյոտիշա (սանսկր․ ज्योतिष - jyotiṣa, «աստղագիտություն, աստղաբանություն, աստղագուշակություն», jyotis – «լույս, երկնային լուսատու» բառից) — հինդուիզմի ասղագուշակության կամ վեդայական աստղագուշակության, աստղաբանության գիտակ։ Աստղագիտության մասին Չանակյայի մտքերը կարելի է գտնել «Սարավալի» կոչվող տեքստում։
«Արտհաշաստրա»։ Իրավա-քաղաքական ուսմունք
Մ․թ․ա․ I հազարամյակի երկրորդ կեսը Հին Հնդկաստանի քաղաքական կազմակերպման և պետականության զարգացման համար անչափ կարևոր ժամանակաշրջան էր։ Այդ ժամանակ ձևավորվեց առաջին հզոր պետությունը Գանգեսի հովտում, իսկ հետագայում միավորված կայսրությունը։ Հին Հնդկաստանի քաղաքական կազմակերպման և պետականության զարգացմանը զուգընթաց մանրամասնորեն մշակվում էին պետությունների միջև փոխհարաբերությունների տարբեր մեթոդներ, պատերազմը վարելու և խաղաղ երկխոսությունների միջոցներ։ Կարևոր էին դառնում արտաքին քաղաքականության հարցերը։ Մշակվում էին ղեկավարման սկզբունքներ, պետական իշխանության տեսություններ, ի հայտ էին գալիս քաղաքական դպրոցներ և քաղաքական տրակտատներ։
Այս ժամանակաշրջանում առավել հետաքրքրական է «Արտհաշաստրա» տրակտատը, որի հեղինակ համարվում է բարձրաստիճան պաշտոնյա Կաուտիլյան՝ Չանդրագուպտա արքայի գլխավոր խորհրդականը։ Այս քաղաքական ստեղծագործությունը ձևավորվել է մ․թ․ սկզբում կիրառելով այդ ժանրի ավելի վաղ շրջանի ստեղծագործությունները ։ Նրանում շարադրված պետական քաղաքականության գաղափարներն ու սկզբունքները անրադարձն են մաուրիական դարաշրջանի։
Մի շարք քաղաքական խնդիրներ են բարձրացված «Արտհաշաստրա» տրակտատում («Գիրք օգուտի մասին»)։ Այն պարունակում է արքային ուղղված խորհուրդներ վարչակազմի և դատարանի, օրենսդրության և ղեկավարման, արտաքին և ներքին քաղաքականության վերաբերյալ։ Հենց սկզբում ասվում է, որ արքան պետք է տիրապետի չորս «գիտության»․
Կաուտիլյան կարևորում է գործնական, կիրառական հետաքրքրությունները։ Դրանից ելնելով, նա նույնիսկ թույլատրելի է համարում բրահմանական Շաստրայի սահմանված նորմերից շեղումը։ Ըստ նրա, օրենքի և կառավարության հրահանգների միջև հակասության դեպքում առավելությունը պետք է տրվի վերջինին։ Բարդ ֆինանսական իրադրության դեպքում Կաուտիլյան արքային խորհուրդ է տալիս եկեղեցիների կարողությունը բռնագրավել և լցնել թագավորական գանձարանը։
«Արտհաշաստրան» հիմնավորում է արտաքին քաղաքականության վեց հիմնական մեթոդներ․ Կաուտիլյան հատուկ ուշադրության է արժանացնում դեսպանների գործունեությանը, որոնց պարտականությունների շրջանակը շատ լայն էր։ Կաուտիլյան դեսպանի պարտականությունն էր համարում ոչ միայն պարտավորությունների կատարումը և սեփական պետության հեղինակության աջակցությունը, այլ նաև դաշնակիցներին վեճերի հրահրելը, գաղտնի երկխոսություններ իրականացնելը, զորքերը գաղտնի տեղաշարժելը, ամենատարբեր միջոցներով գործելը․ մանրակրկիտ մշակվում էին հարևանների հետ պայքարի մեթոդները, որոնք սովորաբար թշնամի էին համարվում։ Կաուտիլյան, խոսելով հարձակման առավել հարմար իրադրության մասին, խորհուրդ է տալիս նկատի ունենալ ապագա հակառակորդի ֆինանսական վիճակը և իր հպատակների հետ փոխհարաբերությունները․
Համաձայն «Մանու գրքի» և Կաուտիլյայի արտահայտությունների, պետությունը կազմված է յոթ տարրերից․ Պետական կազմակերպության ծագումը կապված է ժողովրդի մեջ բարքերի անկման հետ, քանի որ եղել են ժամանակներ, երբ մարդիկ ենթարկվել են միայն օրենքներին և երբ որևէ իշխանություն չի եղել։ Եվ ըստ էության իշխանությունը «վստահեցնում է և՛ փիլիսոփայության, և՛ սուրբ Վեդաների, և տնտեսական կյանքի խաղաղ գոյությունը։ Քանի որ այնտեղ, որտեղ չկա իշխանություն, ուժեղը խժռում է թույլին»։ «Արտհաշաստրայում» ընդգծվում է, որ իշխանությունը կարևոր տարր է, առանց որի հասարակությունը գոյություն ունենալ չի կարող։
Կաուտիլյան մշակել էր մի շարք մեթոդներ, որոնք արքան կարող էր կիրառել, որպեսզի օգտվելով ժողովրդի նախապաշարմունքներից հավատացներ, որ արքան մոգական ուժով է օժտված։