cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Նիկոպոլ)
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, խաչքար-հուշակոթող Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկ մարզի Նիկոպոլ քաղաքի կենտրոնական պուրակում։
Պատմություն
Խաչքարը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին, Նիկոպոլի հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ, եղբայրներ Տիգրան և Սմբատ Սարգսյանների կողմից, հուշարձանը պատրաստել են հայաստանցի վարպետները ։ Խաչքարի օծման արարողությունը կատարել են Դնեպրոպետրովսկի եկեղեցու քահանա Տեր Համազասպը և Նիկոպոլ քաղաքի ռուսական եկեղեցու քահանա Ռոման Կացնովեցկին։ Արարողությանը ներկա են գտնվել Նիկոպոլի քաղաքագլուխ Սերգեյ Ստարունին, Ուկրաինայում ՀՀ արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար Ջիվան Մովսիսյանը, քաղաքի պետական, հասարակական, մշակութային, գիտական, այլ ազգային փոքրամասնությունների, Ուկրաինայի հայերի միության, Դնեպրոպետրովսկի մարզային հայ համանքի ներկայացուցիչներ ։
Բրիտ Ռոբերտսոն
Վաղ տարիները
Ռոբերտսոնը ծնվել է Շարլոտում, նահանգ Հյուսիսային Կարոլինա, բայց մեծացել է Գրինվիլդում, Հարավային Կարոլինա։ Նա ամենամեծն է իր 3 քույրերի և 3 եղբայրների մեջ ։ 14 տարեկան հասակում նա տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ ապրել է իր տատիկի տանը, միաժամանակ փնտրելով աշխատանք հեռուստատեսությունում ։ Արդեն 16 տարեկանում նա ստացել էր դեր մի սիտկոմում, բայց այն այդպես էլ չի հեռարձակվել ։
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Նիկոպոլ)
Խաչքարի ավերում
2011 թվականի հունվարի 4-ին անհայտ անձիք ավերել են խաչքար-հուշարձանը ։
Բրիտ Ռոբերտսոն
Կարիերա
Ռոբերտսոնի առաջին լուրջ դերը եղել է Սթիվ Քարելի պատանի աղջկա դերը «Սիրահարվել եղբոր հարսնացուին» ֆիլմից, 2007 թվական։ Հաջորդ տարում նա նկարահանվել է CBS-ի «Սվինգերների քաղաքը» սերիալում, որը փակվել է ընդամենը մի սեզոնից հետո։ Ինչպես նաև Ռոբերտսոնը խաղացել է «C.S.I.. Հանցագործության վայրը», «Օրենք և կարգ ու կանոն. Հատուկ դասակ» և «Օրենք և կարգ ու կանոն. Մտադրված հանցագործություն»։ 2010 թվականին նա ստացել է հաղորդավարի դեր The CW-ի «Կյանքը հիասքանչ է» սերիալում։ Շոուն հաճելի էր քննադատներին, բայց ուներ թույլ ռեյտինգ, այդ իսկ պատճառով այն փակվեց երկու կարճ սեզոններից հետո ։ Այն նրան տարավ գլխավոր դերի The CW-ի մի այլ սերիալում՝ «Գաղտնի շրջան», որը փակվել է մեկ սեզոն նկարահանվելուց հետո։
2012 թվականին Ռոբերտսոնը խաղացել է գլխավոր դեր «Առաջին անգամ» ֆիլմում։ Այնուհետև նա ստացել էր մի երկրորդական դեր CBS-ի «Գմբեթի տակ» սերիալում։ Նա լքել է սերիալը երկրորդ սեզոնի առաջին էպիզոդում 2014 թվականի հունիսին ։ 2013 թվականի ամռանը նա ստացել է գլխավոր դեր ռեժիսոր Բրեդ Բրդի «Ապագայի երկիրը» ֆիլմում, որը ուներ շատ մեծ բյուջե ։ Այնուհետև նա ստացավ ևս մի գլխավոր դեր «Երկարատև ճանապարհորդություն» ֆիլմում, որի սցենարը մշակվել է Նիկոլաս Սփարքսի համանուն ռոմանի հիման վրա ։ Դրանից հետո նա նկարահանվել է Բրյուս Բերեսֆորդի «Խոհարարը» ֆիլմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Լութֆիյար Իմանով
Լութֆիյար Մուսլիմ օղլի Իմանով (Lütfiyar Müslüm oğlu İmanov, ), Ադրբեջանի օպերային երգիչ (Տենոր), պրոֆեսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1977) ;
Կենսագրություն
Լութֆիյար Իմանովը ծնվել է 1929 թվականի ապրիլի 17-ին Սաբիրաբադում։ Առաջին անգամ 1943 թվականին հանդես է եկել որպես դերասան Սաբիրաբադի պետական դրամատիկական թատրոնում։ 18 տարեկանում նա թատերական ասոցիացիայի ղեկավարն էր։ 1948 թվականից աշխատել է որպես Սաբիրաբադ քաղաքի մշակույթի տան գեղարվեստական ղեկավար։ 1957 թվականին ավարտել է Ասաֆ Զեյնալլու անվան Բաքվի երաժշտական դպրոցի (ներկա Բաքվի երաժշտական ակադեմիա) վոկալ բաժինը։ 1968 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի մշակույթի և արվեստի համալսարանի թատրոնի ֆակուլտետը։ 1954-1956 թվականներին եղել է Ադրբեջանի հեռուստատեսության և ռադիոյի երգչախմբի մենակատար։ 1956-1957 թվականներին եղել է Ադրբեջանի պետական էստրադային նվագախմբի մենակատար։ 1956-1959 թվականներին աշխատել է Ադրբեջանի պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։ Առաջին անգամ գլխավոր դերն է խաղացել 1957 թվականին Մոսկվայում Ուզեիր Հաջիբեկովի «Քյոռօղլի» օպերայում։ 1958 թվականից մինչև իր կյանքի ավարտը նա եղել է Ադրբեջանի պետական ակադեմիական օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատար ։
1980 և 1985 թվականներին ընտրվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի անդամ։ Լութֆիյար Իմանովը մահացել է 2008 թվականի հունվարի 21-ին Բաքվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ Կատեգորիա:Տենորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժշտական մանկավարժներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
(6994) 1995 BV4
(6994) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հունվարի 28-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,052818 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9735 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1321 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1948,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184779 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆելիքս Պետրոսյան
Ֆելիքս Գևորգի Պետրոսյան, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, կրթական, գիտական, պետական գործիչ, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1980-1985 թվականներին և 1985 թվականին)։
Կրթություն
1950 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Երևանի թիվ 10 միջնակարգ դպրոցը, 1956 թվականին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկական ֆակուլտետը, ապա՝ Կիևի ճարտարագիտական ինստիտուտի ասպիրանտուրան։
Գործունեությունը
Մասնագիտական աշխատանքի է գործուղվել ՌԴ Գորկի քաղաք։ 1958-1964 թվականներին եղել է Երևանի էլեկտրաապարատների գործարանի ճարտարագետ, ավագ ճարտարագետ, գործիքաշինական արտադրամասի պետ, 1964-1973 թվականներին՝ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ավագ դասախոս, մետաղների տեխնոլոգիայի և մետաղաբանության ամբիոնի դոցենտ, ամբիոնի վարիչ, 1973-1975 թվականներին՝ Երևանի էլեկտրամեխանիկական գործարանի գլխավոր տնօրեն, 1975-1977 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի արդյունաբերության ու տրանսպորտի բաժնի վարիչի տեղակալի, 1977-1981 թվականներին՝ նույն բաժնի վարիչ։ 1981 թվականին նշանակվել է ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ։ 1980 թվականի փետրվարի 24-ին Երևանի թիվ 54 ընտրատարածքից ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Եղել է Գերագույն խորհրդի արդյունաբերության հանձնաժողովի անդամ։ 1985 թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ 11-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ 1981 թվականից եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ։
Թոմ Ադամս
Ջոն Մայքլ Ջեֆրի Մանինգհեմ Ադամս (Jon Michael Geoffrey Manningham Adams, ավելի հայտնի է որպես Թոմ Ադամս (Tom Adams), ), բարբադոսցի քաղաքական և պետական գործիչ, անկախ Բարբադոսի երկրորդ վարչապետը 1976-1985 թվականներին ։ Բարբադոսի Լեյբորիստական կուսակցության առաջնորդը։ Վարել է ճիշտ քաղաքական կուրս, համագործակցել է Ռոնալդ Ռեյգանի ամերիկյան վարչակազմի հետ։ Եղել է [1983|1983 թվականին]] Գրենադա ներխուժման կազմակերպիչներից մեկը։
Ծագում և կրթություն
Ծվել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Բրիջթաունում, Վեստ Ինդիայի և Բարբադոսի Ֆեդերացիայի առաջին վարչապետ Գրենթլի Հերբերտ Ադամսի ընտանիքում։ Ստացել է փիլիսոփայական, քաղաքական և տնտեսական կրթություն Բարբադոսի Հարիսոն քոլեջում և Օքսֆորդի համալսարանի Մագդալեն քոլեջում։
Վերադառնալով կղզի՝ Ադամս կրտսերը միացել է Բարբադոսի Լեյբորիստական կուսակցությանը (ԲԼԿ), ոը հիմնադրել էր իր հայրը։  Աշխատել է որպես լրագրող։ Գրենթլի Ադամսի մահից հետո գլխավորել է ԲԼԿ-ը։
Լեյբորիստ-ռեյգանիստ
ԲԼԿ-ը հաղթել է 1976 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում։ Վարչապետի պաշտոնում Թոմ Ադամսը փոխարինել է Էրրոլ Բարրոյին և դարձել է անկախ Բարբադոսի կառավարության երկրորդ ղեկավարը։ Զբաղեցրել է նաև ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։ Ադամսի շուկայական տնտեսական քաղաքականությունը արդյունավետ է եղել, 1981 թվականի ընտրություններում ընտրական հաջողություններն ամրապնդվել են։ ԲԼԿ-ին տրված ձայների քանակը զգալիորեն ավելացել է։
Թոմ Ադամսի կառավարությունը կենտրոնացած էր անգլոսաքսոնական աշխարհի պահպանողական ուժերի, առաջին հերթին՝ Մարգարետ Թետչերի բրիտանական կառավարության և Ռոնալդ Ռեյգանի ամերիկյան վարչակազմի հետ սերտ համագործակցության վրա։ Ադամսը հանդես է եկել հակամոմունիստական հիմքի վրա արևելակարիբյան կղզային պետությունների ռազմաքաղաքական ինտեգրման օգտին։ Նա առաջարկել է Արևելակարիբյան պետությունների կազմակերպության շրջանակներում միացյալ զինված ուժերի ստեղծում ։
Ճամայկայի վարչապետ Էդվարդ Սիագայի և Դոմինիկյան Հանրապետության վարչապետ Յուջինիա Չարլզի հետ միասին Թոմ Ադամսը արևելակարիբյան տարածաշրջանում ձևավորել է ամերիկամետ ռեյգանական առանցք ։
Դերը  գրենադյան իրադարձություններում
Թոմ Ադամսի կառավարությունը թշնամաբար է վերաբերվել Գրենադայում Մորենիս Բիշոփի մարքսիստական ​​կուսակցության՝ ՋՈւԵԼ նոր շարժման իշխանության գալուն։ Քաղաքական գաղթականները Ֆրենսիս Ալեքսիսի գլխավորությամբ Բարբադոսում կազմակերպել են Գրենադայի դեմոկրատական շարժումը։
Մահը պաշտոնավարման ընթացքում
Բարբադոսի կենտրոնական բանկը կոչվել է Թոմ Ադամսի ֆինանսական կենտրոն ։
Թոմ Ադամսը ամուսնացած էր, ուներ երկու որդի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիկաններ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարբադոսցի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բարբադոսցի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Բարբադոսի վարչապետներ
Էս Սուվեյրա
Էս-Սուվեյրա  (الصويرة) կամ Էսաուիրա, նախկինում Մոգադոր, նավահանգստային քաղաք է Մարոկկոյի՝ Ատլանտյան ափին, Ագադիրից 170 կմ հյուսիս և Մարաքեշից 170 կմ արևմուտք։ Քաղաքին է պատկանում ոչ մեծ Մոգադոր կղզին, որի անվամբ էր կոչվում քաղաքը, մինչ Մարոկկոյի անկախության ճանաչումը։ «Մոգադոր» անվանումը ենթադրաբար ունի պորտուգալական ծագում։ Էս-Սուվեյրա անվանումը, որն առավել  հստակորեն փոխանցում է  արաբերենի ձևաբանական առանձնահատկությունները, պահպանվել է միայն ռուսերենում։ Մնացյալ լեզուներում տեղական բարբառային արտասանությամբ հնչում է «Էսաուիրա»։
Քաղաքի կենտրոնը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների կազմում։
Պատմություն
Ձկնորսության նավահանգիստը հայտնի էր փյունիկեցիներին դեռևս մ.թ.ա. 7-րդ դարում, իսկ ավելի ուշ նաև հռոմեացիներին։ Աստիճանաբար նավահանգիստը դարձավ ոչ միայն ծովային առևտրի կետ, այլև քարավաններին ուղղորդող կայան, իսկ ժամանակ առ ժամանակ` նաև ապաստարան ծովահենների համար։ 1506 թվականին պորտուգալացիները սկսեցին ամրապնդել քաղաքը։ Սաադիտների դինաստիայից Մուլայ Աբդելմալեկի օրոք 1628 թ-ին շարունակվում էր ամրությունների շինարարությունը։ 1765 թվականին Ալաուիթների դինաստիայից Մուհամմեդ 3-րդ Բեն Աբդալլահը որոշեց Մոգադորը դարձնել Մարոկկոյի խոշորագույն նավահանգիստը։ Պլանավորման աշխատանքները հանձնարարվեցին ֆրանսիացի բանտարկյալներին։
Հետագա դարերում քաղաքն ամրապնդեց կարևոր առևտրային կետի կարգավիճակը մինչ 1893 թվականին ֆրանսիական զորքերի կողմից Տիմբուկտու քաղաքի գրավումը։ Կապված դրա հետ` բազմաթիվ առևտրային ճանապարհներ փակվեցին, և Մոգադարը կորցրեց իր երբեմնի նշանակությունը։ 1960-1970-ական թվականներին քաղաքը վերածվեց հիպիների Մեքքայի։
Այս պահին Էս-Սուվեյրան Մարոկկոյի խոշոր քաղաքների բնակիչների և եվրոպացիների համար սիրելի վայր է։ Քաղաքում զարգացած է սննդի և կաշվի արդյունաբերությունը։
Կրթություն
Էս Սուվեյրայում կա մի ֆրանսիական միջազգային դպրոց ։
Մշակույթը
Էս Սուվեյրան մշակույթով հարուստ քաղաք է։ Ամբողջ քաղաքով մեկ կան մի շարք փոքր պատկերասրահներ։ 1998 թվականից ի վեր աշխարհի երաժշտության Գնաուա փառատոնը կազմակերպվում է Էս Սուվեյրայում՝ հունիսի վերջին շաբաթում։ Այն համախմբում է ամբողջ աշխարհի արտիստներին։ Չնայած հիմնականում փառատոնը կենտրոնանում է Գնաուա երաժշտության վրա, այն ընդգրկում է նաև ռոք, ջազ և ռեգի։ Այն տևում է 4 օր և տարին մեկ անգամ համախմբում է 450000 այցելուներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկոյի քաղաքներ Կատեգորիա:Մարոկկոյի նավահանգիստներ
Արցախի երաժշտություն
ԼՂՀ երաժշտություն՝ Արցախում ժողովրդական երաժշտարվեստը զարգացել է հայ ազգային երաժշտության բազմադարյան ավանդույթներով։ Տեղի բարբառի և երաժշտական ելևէջների զուգորդումը երաժշտարվեստին, հատկապես քաղաքային ժողովրդական երգերին հաղորդել է ինքնատիպ երանգ։ Գյուղական երգերում դրսևորված են հայ ժողովրդական երգի բոլոր թեմատիկ ժանրերը։
Հայկական հորովել
Արցախը հայկական ավանդական հորովելի նշանավոր կենտրոններից է. դեռևս 1890-ական թվականների սկգբին Կոմիտասը ձայնագրել է Վանանդի «Ձիգ տոր, քաշի», իսկ 1900-ական թվականների սկգբին՝ Ջրաբերդի «Հրեն, հրեն թումբումը» հորովելները, որոնք այդ ժանրի բարձրարվեստ նմուշներից են։ Նույն շրջանում Գրիգոր Սյունին (Միրգայան) գրառել է «Մանած թիլս հաստ եկավ» ճախարակի սրտառուչ (դրսևորված են ղարաբաղցի գեղջկուհու կյանքի դժվարին պայմանները) և «Պապալ-պապալ էս տղեն» աշխույժ երգերը։
Այդ ժանրի երգեր ձայնագրվել են նաև նոր ժամանակներում։ Բանաստեղծ-երգահան Գուրգեն Գաբրիելյանի «Ղարաբաղի հորովել» երգը հաստատուն տեղ ունի պրոֆեսիոնալ և ինքնուս երգիչների երգացանկերում։ Ղարաբաղյան կյանքի ու կենցաղի բազմաբնույթ կողմերն են արտացոլված նրա «Խնեցուն երգը», «Կալին երգը», «Ըրկանքեն երգը» «Հրսընքեն կնանեքը» և այլ երգերում։ «Արցախյան նվագարան»-ում հավաքված են Գ. Գաբրիելյանի՝ տարբեր տարիների հրատարակած ստեղծագործությունների լավագույն նմուշները։
Այլ ստեղծագործություններ
Արցախը հարուստ է ոչ միայն հորովելներով, այլև նվագարանային մեղեդիներով, կենցաղային երգերով (հատկապես՝ կատակերգեր), մենապարերով, զուգապարերով և խմբապարերով, արևագալի երգերով ու իմպրովիզացիոն տիպի այլ ստեղծագործություններով։ Հանրաճանաչ է Արամ Քոչարյանի ձայնագրած «Նախշուն աքիր» սոցիալական թեմայով կատակերգը։ Արցախի ժողովրդական երգերը հավաքել են Հայաստանի ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի և Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի գիտական արշավախմբերն ու մի շարք անհատ երգահավաքներ։
ժողովրդական երգիչներ և երաժիշտներ
Արցախը հայտնի է ժողովրդական երգիչներով և երաժիշտներով, որի համար էլ 20-րդ դարի սկգբին Շուշին անվանել են «Անդրկովկասի կոնսերվատորիա»։ 20-րդ դարի կեսերին ճանաչված էր գուսան Բագրատը։
Ժողովրդապրոֆեսիոնալ կատարող, արվեստն աչքի է ընկնում երաժիշտ-կատարողներով, նաև նվագարանագործ վարպետներով, որոնք իրենց գործունեությամբ նպաստել են ոչ միայն հայկական այլև Մերձավոր Արևելքի և հարևան այլ ժողովուրդների երաժշտակատարողական արվեստի զարգացմանը։ Արցախի վարպետների նվագարանները բարձր են գնահատվել Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում և այլուր։
Օկտյաբր (գյուղ, Իշիմբայսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь, Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Արցախի երաժշտություն
ժողովրդական երգիչներ և երաժիշտներ
Արցախի մի շարք գյուղեր [Կոճոշոտ, Սխտորաշեն, Շոշ, Արանզամին (Վարազաբուն), Բերդաշեն, Քերթ, Նորշեն, Թաղավարդ] համարվել են երաժիշտների բնօրրաններ։ Տեղի վարպետները կազմակերպել են պատանի երաժիշտների խմբեր (Կոճոշոտում՝ թառահար Բախտի Հաթամյանը), անվճար սովորեցրել գեղեցիկ հնչերանգներով նվագարաններ պատրաստել։
Օկտյաբր (գյուղ, Իշիմբայսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 118 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի բնակավայրեր
Արցախի երաժշտություն
Նվագարանային արվեստ
Հանրածանոթ են արցախցի թառահարներ Միրզա Սադըղջանը (կատարելագործել է թառը և նրա տեխնիկան), Լազար Տեր-Վրթանեսյանը, Արսեն Յարամիշյանը, Լագար Գաբրիելյանը, Գրիգոր Մելիքովը և Բալա Մելիքյանը, քամանչահարներ Ավանես Ավանեսյանը, Արմենակ Սարյանը (Շուշինսկի), որոնք իրենց արվեստով հռչակվել են Կովկասում, Ռուսաստանում և այլուր։ Հայտնի էին նաև ադրբեջանցի երգիչներ Հաջի Գուսին, Բյուլբյուլը (Մուրթուզա Մամեդով), Սեյիդ և Խան Շուշինսկիները, թառահար Կուրբան Պրիմովը և ուրիշներ։
Երգչախմբեր
19-րդ դարի վերջից ԼՂ-ի և մասնավորապես Շուշիի հայ երաժշտական կյանքի աշխուժացմանը նպաստել են նաև Ստեփան Դեմուրյանի (1890-1910-ական թվականներին) և Գ. Սյունու (1895 թվական) երգչախմբերը։ Ս. Դեմուրյանի երգչախումբը հանդես է եկել համերգներով, մասնակցել Շուշիի եկեղեցու պատարագներին, բեմադրել Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ» օպերան (1916-1917 թվականներ)։ Շուշիում զինվորական նվագախումբ է ղեկավարել Հովհաննես Իոաննիսյանը։ Երաժշտարվեստի զարգացմանը նպաստել են նաև արցախցի դիրիժորներ Նիկոլայ Թեյմուրազյանը (հիմնել է փողային նվագախումբ), Ալեքսանդր Մելիք-Փաշաևը, կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Ալեքսանդրյանը, Դանիել Ղազարյանը, Եղիշե Բաղդա¬ սարյանը (Շուշիում կազմակերպել է ժողովրդական գործիքների նվագախումբ՝ հայ անվանի երաժիշտներից), Անդրեյ Բաբաևը, Մ. Չաղալյանը, Ալեքսեյ Հեքիմյանը։ Ռոմանոս Մելիքյանը և Ա. Քոչարյանը Ստեփանակերտում հիմնել են «Հայ երաժշտանոց» երաժշտական տեխնիկումը (1925-1927 թվականներ)։
Գեղարվեստական կոլեկտիվներ
1920-1930 թվականներին ստեղծվել են բազմաթիվ ինքնագործ գեղարվեստական կոլեկտիվներ։ 1925 թվականին քամանչահար Արսեն Սաղյանը Մարտունիի շրջկենտրոնի մշակույթի տանը կազմակերպել է երգի-պարի գեղարվեստական ինքնագործ խումբ (գյուղական բնակավայրերի երաժիշտներից), համերգներով ելույթներ է ունեցել մարզի բնակավայրերում, նկատելի հաջողությունների հասել մարզային և հանրապետական մրցույթներում, ժողովրդական երաժշտարվեստի փառատոներում։ Շուշիում է ծնվել անվանի պարուհի-երգչուհի, աշխարհի ժողովուրդների պարերգերի լավագույն կատարող Արև Բաղդասարյանը։ 1958 թվականից ԼՂ-ում ճանաչված է նաև երգչուհի Նաիրուհի Ալավերդյանը։
Դպրոցներ և ուսումնարաններ
Արցախի երաժշտական կյանքն աշխուժացնում են երաժշտական ու երաժշտաթատերական հանդիսությունները, բացօթյա ներկայացումները (լարախաղացների, կենդանավարժների ելույթները և այլն), փառատոները և տոնախմբությունները։
Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Ռոզալի Բրեդֆորդ
Ռոզալի Բրեդֆորդ, կին, որը երկու անգամ ընդգրկվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենագեր, իսկ հետո՝ որպես ամենաշատ նիհարած կինն աշխարհում ։
Կենսագրություն
14 տարեկանում Ռոզալին կշռում էր 202 ֆունտ (92 կգ)։ 15 տարեկանում նա կշռում էր 309 ֆունտ (140 կգ) ։
Ռոզալի Բրեդֆորդը քաշի առումով գագաթնակետին հասել է 1987 թվականի հունվարին՝ 1199 ֆունտ (544 կգ) 167,6 սմ հասակի պայմաններում։ Նրա մարմնի զանգվածի ինդեքսը կազմում էր 193,6 կգ։ 1988 թվականին նա դրանից այնքան էր ընկճվել և հուսահատվել, որ փորձել է ցավազրկող դեղամիջոցների օգնությամբ ինքնասպան լինել ։
Քաշի կորստի արդյունաբերության ոլորտում հայտնի գործիչ Ռիչարդ Սիմմոնսը կապ է հաստատել Ռոզալիի հետ։ Սիմոնսի հետ հեռախոսազանգից հետո Ռոզալին նրանից մի փաթեթ է ստացել, որում ներառված էին վարժությունների տեսանյութեր և հատուկ սննդակարգի բաղադրատոմսեր ։ Այդ ամենից հետո Ռոզալին սկսել է ֆիզիկական վարժություններ անել, այնպես, ինչպես ցուցադրված էր տեսանյութերում (ծափահարել ձեռքերը)։ Նա ասել է, որ դա միակ շարժումն էր, որ ինքը կարող էր անել ։
Ռոզալի Բրեդֆորդը մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ 63 տարեկան հասակում ավելորդ մաշկի հեռացման վիրահատությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կանայք Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ճարպակալում
Սերգեյ Բոբկով
Սերգեյ Ֆիլիպովիչ Բոբկով (Сергей Филиппович Бобков, ), ռուս և խորհրդային գրող։
Կենսագրություն
1982 թվականից եղել է «Երիտասարդ գվարդիա» («Молодая гвардия») ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։ 1985 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ Գրողների միությունում որպես արտաքին գործերի գծով քարտուղար։
Սերգեյ Բոբկովի բանաստեղծությունները տպագրվել են «Новый мир», «Юность», «Смена» ամսագրերում, «Литературная газета» թերթերում ու այլ պարբերականներում, թարգմանվել են անգլերեն, լեհերեն, չեխերեն, բուլղարերեն։ «Судьба» գրքի համար 1983 թվականին արժանացել է Լենինյան կոմսոմոլի մրցանակի։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սերջիո Պադտ
Սերջիո Պադտ (Sergio Padt,), նիդերլանդցի ֆուտբոլիստ, Բուլղարիայի «Լուդոգորեց» ակումբի դարպասապահ։
Ակումբային կարիերա
Պադտը «Պանկրատիուս», «Հոֆդորպ» և մայրաքաղաքային «Այաքս» ակումբների սան է։ 2010 թվականին խաղային պրակտիկա անցնելու համար Սերջիոն վարձակալության իրավունքով տրվել է «Հարլեմ» ակումբին։ Հունվարի 22-ին «Էկսելսիոր» ակումբի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջին դիվիզիոնում ։ Նույն տարվա ամռանը «Գոու էհեդ Իգլզ» ակումբը վարձակալել է Պադտին ։ Օգոստոսի 16-ին Ռոտերդամի «Սպարտա» ակումբի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել նոր թիմում ։ 2011 թվականի ամռանը «Այաքս»-ը Սերջիոյին վաճառել է Բելգիայի «Գենտ» ակումբին։ Նոյեմբերի 27-ին « Գենկ » ակումբի դեմ խաղում նորամուտն է նշել Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնությունում ։
2014 թվականի ամռանը Պադտը վերադարձել է հայրենիք, պայմանագիր է ստորագրել «Գրոնինգեն» ակումբի հետ։ Օգոստոսի 10-ին իր նախկին ակումբի՝ «Գոու էհեդ Իգլզ»-ի դեմ խաղում նորամուտ է ունեցել Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնությունում ։ 2015 թվականին Սերջիոն օգնել է թիմին գրավել Նիդերլանդների ֆուտբոլի գավաթը։
Միջազգաին կարիերա
2007 թվականին Նիդերլանդների պատանեկան հավաքականի կազմում Պադտը Բելգիայում մասնակցել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը։
Ձեռքբերումներ
Ակումբային
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրոնինգենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գենտի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Դավիթ Վուդարդ
Դավիթ Վուդարդը (David Woodard, ), ամերիկացի գրող և խմբավար։ 1990-ականների ընթացքում նա շրջանառության մեջ է դրել փռեքվիեմ եզրը, կանխարգելման և ռեքվիեմի պորտմենտեա՝ նկարագրելու համար նվիրական երաժշտություն ստեղծելու իր բուդայական հմտությունները, որը պետք է մատուցվի սուբյեկտի մահվանից մի փոքր առաջ ։
Լոս Անջելոսի հիշատակի ծառայությունը, որտեղ Վուդարդը աշխատել է որպես խմբավար կամ երաժշտական տնօրեն, ներառել է 2001 թ. քաղաքացիական արարողությունը, որը անցկացվել է «Հրեշտակների թռիչք» ֆունտուլյար երկաթուղիում դժբախտ պատահարի հետևանքով մահացած Լեոն Պրապորտի և իր վիրավոր այրի Լոլայի պատվին : Նա հնչեցրել է կենդանական ռեքվիեմներ, ներառյալ Կալիֆորնիական մոխրագույն հավալուսնի համար՝ լողափի այն վայրում, որտեղ հանգչել է թռչունը ։
Վուդարդը հայտնի է Երազանքի մեքենայի իր կրկնօրինակներով, մեղմ հոգեբանական մի ջահ, որը ցուցադրվել է արվեստի թանգարաններում ամբողջ աշխարհում։ Գերմանիայում և Նեպալում նա հայտնի է Der Freund գրական հանդեսում իր գործունեության շնորհիվ, որը ներառում է միջտեսակային կարմա, բույսերի գիտակցության և պարագվայական Նոր Գերմանիա բնակավայրի մասին գրվածքները ։
Նոր Գերմանիա
2003 թ.-ին Վուդարդը ընտրվել է Յուպիտեր Հիլլսի խորհրդի անդամ (Լոս Անջելես) Կալիֆորնիա։ Այդ պաշտոնում նա մտահղացել է քույր քաղաքների հարաբերություններ հաստատել Նոր Գերմանիայի հետ, Պարագվայ։ Այս ծրագիրը առաջ տանելու համար Վուդարդը ճամփորդել է երբեմնի բուսակեր / ֆեմինիստական ուտոպիաև հանդիպել նրանց քաղաքային իշխանությունների հետ։ Նախնական այցից հետո նա որոշել է չշարունակել հարաբերությունները, բայց իր հետագա գրվածքների համար թեմա է գտել։ Այն, ինչը մասնավորապես հետաքրքրել է նրան, դա սպեկուլյատիվ պլանավորող Ռիչարդ Վագների և Էլիզաբեթ Ֆորսթեր-Նիցշենի պրոտո-տրանսմուշիստական գաղափարներն էին, ով իր ամուսին Բերնարդ Ֆորսթերի հետ հիմնադրել և ապրել է գաղութում 1886-1889 թթ.-ին։
2004-2006 թթ. Վուդարդը մի քանի արշավախմբեր է կազմակերպում Նոր Գերմանիա՝ ստանալով ԱՄՆ-ի փոխնախագահ Դիկ Չեյնիի աջակցությունը ։ 2011 թ.-ին Վուդարդը թույլատրում է շվեյցարիացի գրող Քրիստիան Կրահտին հրապարակել իր մեծածավալ անձնական նամակագրությունը, որը մեծապես վերաբերում էր Նոր Գերմանիային, երկու հատորով՝ Հանովերի համալսարանի կողմից՝ Wehrhahn Verlag-ի տպագրությամբ : Իր նամակագրության մեջ, Frankfurter Allgemeine Zeitung-ը ասում էր, «[Վուդարդը և Կրահտը] վերացնում են սահմանը արվեստի և կյանքի միջև» ։ Der Spiegel-ը պնդում էր, որ առաջին հատորը, Five Years ,  «հոգևոր նախապատրաստական աշխատանք է» Կրահտի հետագա Imperium  վեպի համար ։
Համաձայն Էնդրյու Մքքեննի «Կրահտը ուղեկցում էր Վուդարդին իր ճամփորդության ընթացքում այն իմաստով, թե ինչ է մնացել այն վայրից, որտեղ ապրում են նախնական բնակիչների ժառանգները՝ ծանր պայմաններում։ Ինչպես ցույց է տալիս նամակագրությունը, Կրահտը և  Վուդարդը ցանկացել են խթանելով համայնքի մշակութային կյանքը և կառուցել Բայրոյթի օպերայի շենքի փոքր տարբերակը այն վայրում, որտեղ ժամանակին եղել է Էլիզաբեթ Ֆորսթեր-Նիցշենի ընտանեկան բնակավայրը» : Վերջին տարիներին Նոր Գերմանիան ավելի հրապուրիչ վայր է դարձել՝ մահճակալով ու նախաճաշերով և ժամանակավոր պատմական թանգարանով։
Երազանքի մեքենա
1989-2007 թթ. Վուդարդը կառուցել է Երազանքի մեքենայի կրկնօրինակներ, ստրոբոսկոպտիկ սարքավորում, մշակված Բրիոն Գիսինի և Յան Սոմերվիլի կողմից, որը ներառում է ճեղքված գլան պղնձից կամ թղթից պատրաստված՝ էլեկտրական լամպի շուրջը պտտվող: Փակ աչքերով նայելիս մեքենան կարող է առաջացնել մտավոր աբսուրդներ, ինչը համեմատելի է թմրանյութի ազդեցության կամ երազների հետ։ Երազանքի մեքենան Ուիլյամ Սյուարդ Բերրոուզ նվիրելուց հետո, 1996 LACMA տեսողական հետահայաց մուտքի պորտերով , Վուդարդը ընկերացավ հեղինակի հետ և նրան ներկայացրեց «Բոհեմյան մոդել»-ի (թղթից) Երազանքի մեքենան՝ իր 83-րդ և վերջին տարելիցին  : 2002 թ.-ին Sotheby's-ը աճուրդի է հանել նախկին մեքենան մի մասնավոր հավաքորդի, և վերջինը գտնվում է Բերրոուզ բնակավայրում՝ Սպենսերի արվեստի թանգարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Պայթյուն «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում
Պայթյուն «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում, խոշոր պայթյուն Երևանի կենտրոնում գտնվող «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում, որը տեղի է ունեցել 2022 թվականի օգոստոսի 14-ին։ Պայթյունի հետևանքով արձանագրվել են տասնյակ զոհեր և վիրավորներ, խոշորամասշտաբ ավերածություններ, հրդեհ  ։
Պայթյունից մոտ 2 ժամ անց Հայաստանի ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն տեղեկություն է ստացվել, որ Երևանի մետրոպոլիտենի բոլոր կայարաններում, զինվորական և քաղաքացիական բոլոր կարևորագույն օբյեկտներում, առևտրի բոլոր կենտրոններում, կենդանաբանական այգում, Երևանի Մարշալ Բաղրամյան պողոտայի 19 հասցեում, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում պայթուցիկ սարքեր են տեղադրված ։ Ստուգումների արդյունքում պարզվել է, որ ռումբի տեղադրման մասին տեղեկությունները կեղծ են ։
Ի հիշատակ առևտրի կենտրոնում զոհվածների՝ օգոստոսի 17-ին և 18-ին հայտարարվել է սգո օր Հայաստանի Հանրապետությունում և Արցախի Հանրապետությունում ։
Շրջանառված վարկածներ
«Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում տեղի ունեցած պայթյունի տեղի ունենալու և պատճառների կապակցությամբ շրջանառվել են մի շարք վարկածներ ։
Ըստ շրջանառվող վարկածներից մեկի՝ պայթյունը կապվում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից Հայաստանի ազգային ժողովի պատգամավոր Խաչատուր Սուքասյանի հետ։ Այս վարկածին անդրադարձել է Խաչատուր Սուքիասյանի մամլո խոսնակ Աննա Մկրտչյանը՝ կատարելով հետևյալ գրառումը. «Երեկվա ողբերգությունից ժամեր անց մի շարք հոգեկան հիվանդներ և վարձու գրչակներ, մի քանի սրբապիղծ տականքների հատուկ հրահանգով փորձում են տեղի ունեցածը կապել «ՍԻԼ գրուպ»-ի հետ» ։
Շրջանառվող մյուս վարկածը ահաբեկչությունն է ։ Պայթյունից կարճ ժամանակ անց Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարար Արմեն Փամբուխչյանը բացառել է ահաբեկչության վարկածը ։ Օգոստոսի 16-ին լրագրողների հարցին ի պատասխան Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների փոխնախարար Դավիթ Համբարձումյանը հայտարարել է, որ տվյալ պահին իմաստ չկա խոսել ահաբեկչության մասին, քանի որ իրենք տեղյակ են, թե ինչ նյութեր են եղել շենքում և որ պայթյունը դիտավորություն չի եղել ։ Օգոտսոսի 18-ին տեղի ունեցած Հայաստանի կառավարության նիստում ահաբեկչության վարկածը բացառել է նաև Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Ըստ նրա՝ դա ահաբեկչություն չէ, քանի որ ծուխ կա, փախչող մարդիկ կան, որից հետո տեղի է ունեցել պայթյունը ։
Հետևանքներ
Օգոստոսի 16-ի կեսօրի դրությամբ, ըստ պաշտոնական հայտարարության, «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհվել է 16, 8 անձ անհետ կորել է ։ Նույն օրվա դրությամբ պայթյունի հետևանքով տարբեր աստիճանի մարմնական վիրավորումներով բուժհաստատություններ են դիմել 60 անձ ։
Օգոստոսի 15-ին Հայաստանի «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնը» հայտարարել է, որ «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով առաջացած ծխի և այլ քիմիական նյութերի արտանետումները օգոստոսի 14-15-ն ընկած ժամանակահատվածում տարածվել են հիմնականում Երևանի Կենտրոն և Շենգավիթ վարչական շրջաններում։ Ըստ հայտարարության՝ Շենգավիթ վարչական շրջանի մթնոլորտային օդում գետնամերձ օզոնի, ազոտի և ծծմբի երկօքսիդի պարունակությունները չեն գերազանցել համապատասխան սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաները, իսկ փոշու կոնցենտրացիան գերազանցել է համապատասխան սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաները 4.2 անգամ՝ կազմելով 0.628 մգ/մ³: Կենտրոն համայնքի մթնոլորտային օդում որոշված գետնամերձ օզոնի և ծծմբի երկօքսիդի պարունակությունները չեն գերազանցել համապատասխան սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաները, իսկ փոշու կոնցենտրացիան գերազանցել է համապատասխան սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաները 1.4 անգամ՝ կազմելով 0.215 մգ/մ³, ազոտի երկօքսիդի կոնցենտրացիան՝ 1.1 անգամ՝ կազմելով 0.043 մգ/մ³ ։
Պաշտոնատար անձանց արձագանք
Պայթյունի հաջորդ օրը՝ օգոստոսի 15-ին, բարձրաստիճան այլ պաշտոնյաների հետ դեպքի վայր է ժամանել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որտեղ նրան դիմավորել է Երևանի քաղաքապետ Հրաչյա Սարգսյանը ։
Օգոստոսի 17-ին պայթյունի վայր է ժամանել «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ, Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը։ Վերջինը լրագրողների հետ ասուլիսի ընթացքում ասել է․ «Ես այստեղ եմ որպես «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ և որպես «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կողմից առաջադրվելիք քաղաքապետի թեկնածու»  ։
Կառույցներ և անհատներ
Պայթյունի կապակցությամբ ցավակցություններ են հայտնել Հայաստանի Հանրապետության նախկին նախագահներ Արմեն Սարգսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը ։
Այլ տեղեկություններ
Օգոստոսի 14-ին՝ «Սուրմալու» առևտրային կենտրոնի պայթյունից հետո, լրատվամիջոցներում հայտնվեցին հրապարակումներ, որ մինչև պայթյունը ՄԱԿ-ի Հայաստանյան գրասենյակն իր աշխատակիցներին ներքին կարգով էլոկտրոնային փոստով ծանուցել է խուսափել գտնվել «Սուրմալու» առևտրի կենտրոնի տարածքում։ Հրապարակումներում հարցադրում է կատարվում, թե ՄԱԿ-ի Հայաստանյան գրասենյակը որտեղի՞ց է իմացել սպասվող պայթյունի մասին ։ ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակը հերքել է պայթյունից առաջ իր աշխատակիցներին Սուրմալու առևտրային կենտրոնից հեռու մնալու ծանուցման լուրերը ։
Օգոստոսի 3-ին Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատունն իր աշխատակիցներին ծանուցել է Հայաստանում հնարավոր ահաբեկչության մասին ։ Ըստ դեսպանատան հայտարարության՝ ԱՄՆ քաղաքացիներին կոչ է արվում խուսափել Զվարթնոց միջազգային օդանավակայանի, Երևանի մետրոպոլիտենի բոլոր կայարաններից, քաղաքապետարանից և Ազգային ժողովի շինությունների տարածքներից ։
«Սուրմալու» առևտրի կենտրոնի տարածքում տեղի ունեցած պայթյունից կարճ ժամանակ անց փլատակների մոտ Մար Մարգարյան անունով աղջիկը նստած քանոն է նվագել, ինչը հայաստանյան հանրության շրջանում մեծ վրդովմունք է առաջացրել ։ Պայթյունի հաջորդ օրը նա ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է՝ ներկայացնելով իր արարքի նպատակը․ «Մենք ուզել ենք վավերագրական կադր ստանալ, որտեղ կլինեին հրշեջներ, փրկարարներ ․․․ ու մի փոքր կադր էր, որ շատ փոքր հատված էր տեղավորվելու էն վիդեոյի ու գաղափարի մեջ, որը ստանալու էինք որպես մարդկանց ազնվագույն դրսևորման մաս, մեր երկրի դժբախտությունն այն է, որ ագրեսիան ուղղվում է այն մարդկանց նկատմամբ, ովքեր ոչ մի վատ բան չեն ուզում անել, ուղղակի ծառայում են ազնվագույն արվեստին» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2022 Հայաստանում Կատեգորիա:2022 աղետներ Հայաստանում Կատեգորիա:Հրդեհներ Հայաստանում
Արթուր Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
Արթուր Հակոբյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել`
Նիկոլայ Մարգարյան
Նիկոլայ Արշակի Մարգարյան, հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
1944 թվականից Մարգարյանը ռուսաց լեզու է դասավանդել իր ծննդավայրի՝ Շինուհայրի միջնակարգ դպրոցում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի բաժինը։ Մարգարյանի մարտական ծառայությունները և հետպատերազմյան տարիների մանկավարժական գործունեությունը բարձր է գնահատվել։ Պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար», «Աշխատանքային արիության համար» մեդալներով և պատվոգրերով։ Պատերազմի վետերանը 1978 թվականին անցել է կենսաթոշակի, բայց շարունակել է դասավանդել հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ) Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա: «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Քղիմար
Քղիմար, նաև Խլոմար, Կուտմար և Կուտևմռան, հնագույն բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի Քաղ գավառում, Քաղիրթ գետի ձախ ափին։ Ենթադրաբար նույնացվում է Ասուրա-Բաբելոնական և Ուրարտական արձանագրություններում հիշատակվող Կուլլիմեր (Կալիմեր, Կուտա, Kullumeri, Kullimer, Kulimar, Khelimar) բնակավայրին։
Քղիմար բերդի շուրջ եղել է բավականին մեծ բնակավայր։ Քղիմարով է անցել Դվին-Դամասկոս ճանապարհը։
Հայաստանի 387 թվականի բաժանումից հետո, գտնվելով Պարսկա-Բյուզանդական սահմանի Պարսկական հատվածում, դարձել է Աքրա-Ափում պաշտպանական գծի կարևոր կետերից։
586 թվականին քաղաքը պաշարել է Բյուզանդական զորավար Ֆիլիպպիկը, սակայն չի կարողացել գրավել։
Գրականություն
https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/462
Կատեգորիա:Աղձնիքի քաղաքներ
Վալուևո (գյուղ, Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգ)
Վալուևո (Валуево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 435 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:14-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգի բնակավայրեր
Բերեստովեց (գյուղ, Բորզնայի շրջան)
Բերեստովեց (Берестовець), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Բերեստովեց գյուղում բնակվում էր 1 017 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 254,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քիլլիկ
Քիլլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդրա Պիվեց
Ալեքսանդրա Պիվեց (Aleksandra Pivec, ), սլովենացի կին քաղաքական գործիչ։ Քիմիական ինժեներիայի փիլիսոփայության դոկտոր ։ Յանեզ Յանշայի գլխավորած, 2020 թվականի մարտի 13-ին ձևավորված Յանշայի երրորդ կաբինետում գյուղատնտեսության, անտառային տնտեսության և սննդի նախարարն է (մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 16-ը )։ Նույն պաշտոնն է զբաղեցրել նաև նախորդ կառավարությունում ՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 13-ից վարչապետ Մարիան Շարեցի գլխավորած Շարեցի կաբինետում ։ Հունվարի 18-ից մինչև սեպտեմբերի 9-ը Սլովենիայի Թոշակառուների դեմոկրատական կուսակցության (DeSUS) նախագահն է ։
Աբիլիանի
Աբիլիանի (նաև՝ Աբիլիանե, Աբիլիանիխի), երկիր և ցեղային միություն Հնագույն Հայաստանում՝ Ուրարտուում՝ հիշատակված սեպագիր արձանագրություններում։ Նույնացնում են Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Աբեղյանք գավառի հետ։
Ալեքսանդրա Պիվեց
Կենսագրություն
Ծնվել է 1972 թվականի մարտի 26-ին Պտույ քաղաքում։
Աբիլիանի
Ուրարտացիները գրավել են Սարդուր Ա-ի օրոք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնագույն երկրներ
Ալեքսանդրա Պիվեց
Կենսագրություն
1999 թվականին ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների ֆակուլտետը։ 2005 թվականին նա նույն տեղում ստացել է քիմիական ինժեներիայի դոկտորի կոչում` գինու խմորման գործընթացները օպտիմալացնելու ուղղությամբ աշխատանքների համար։ Աշխատել է այն ֆակուլտետում, որն ավարտել է։ 17 տարի Պտույ քաղաքի Բիստրիցա գիտահետազոտական կենտրոնում աշխատել է որպես հետազոտող-փորձագետ։ Մասնակցել է տեղական, տարածաշրջանային և պետական ռազմավարական փաստաթղթերի մշակմանը, պետական և միջազգային զարգացման նախագծերի մշակմանը, կառավարմանը և համակարգմանը, ինչպես նաև գիտակիրառական նախագծերի և ձգտում է ստեղծել սիներգետիկ ազդեցություն ու գիտելիքների փոխանցում գիտահետազոտական ինստիտուտներից դեպի տնտեսություն։ Վեց տարվա ընթացքում գլխավորել է Բիստրիցա գիտահետազոտական կենտրոնը։ Շատ լավ ծանոթ է ինչպես եվրոպական, այնպես էլ պետական ինստիտուտների աշխատանքային մեթոդներին և Եվրոպական միության միջոցների յուրացմանը ։
2016 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերը նա աշխատել է արտասահմանում՝ սլովենացիների համար կառավարական հաստատությունում, որտեղ պետական քարտուղար է նշանակվել 2017 թվականի հուլիսին։ Նա պատասխանատու էր արտերկրում գտնվող սլովենացիների և նրանց հայրենիքի ու հայրենակիցների մշակույթի, կրթության, տնտեսության, երիտասարդության գործունեության և Եվրամիության հետ համագործակցության սիներգիայի զարգացման և պահպանման համար ։
2018 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ստացել է գյուղատնտեսության, անտառային տնտեսության և պարենի նախարարի պաշտոնը Շարեցի կաբինետում ։ Պահպանել է գյուղատնտեսության, անտառային տնտեսության և պարենի նախարարի պաշտոնը հաջորդ կառավարությունում՝ Յանշայի երրորդ կաբինետում, որը ձևավորվել է 2020 թվականի մարտի 13-ին  ։
2020 թվականի հունվարի 18-ին նախագահ է ընտրվել Սլովենիայի Թոշակառուների դեմոկրատական կուսակցության համագումարում ։
2020 թվականի ամռան կեսերին հրապարակային քննադատության է ենթարկվել Կարստ սարավանդում և Ադրիատիկ ծովի ափին գտնվող Իզոլայում մեկուսարան այցերի ժամանակ աշխատանքի և անձնական պարտավորությունների միահյուսման համար։ Պիվեցը հերքել է մեղադրանքները, սակայն DeSUS խորհրդարանական խմբակցությունը պահանջել է նրան հեռանալ կուսակցության նախագահի պաշտոնից։ Սեպտեմբերի 9-ին նախագահի պաշտոնակատար է նշանակվել առողջապահության նախարար Տոմաժ Գանտարը։ Սեպտեմբերի 21-ին ընդդիմությունը կոչ է արել վարչապետ Յանեզ Յանշիին ազատել Պիվեցին գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնից։ Սեպտեմբերի 26-ին DeSUS-ի խորհուրդը հեռակա նիստում աջակցել է այդ կոչին ։ Սեպտեմբերի 29-ին կառավարության նիստում Ալեքսանդր Պիվեցը վարչապետ Յանեզ Յանշային հայտարարել է, որ մտադիր չԷ հրաժարական տալ ։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 5-ին՝ ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջանի ժամանակ, քվեարկությունից առաջ վարչապետ Յանեզ Յանշայի առաջարկով գյուղատնտեսության նախարարի Ալեքսանդրա Պիվեցին պաշտոնանկ են արել։ Պիվեցը նաև հայտարարել է DeSUS-ից դուրս գալու մասին ։ Ավելի վաղ Պիվեցը հայտարարել էր DeSUS-ի նախագահի պաշտոնում նոյեմբերին կայանալիք կուսակցական ժողովում առաջադրվելու մտադրության մասին ։ Հոկտեմբերի 16-ին գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնը ստանձնել է Յոզե Պոդգորշեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փոխվարչապետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սլովենիայի կին նախարարներ
Փերսի Սլեջ
Փերսի Սլեջ (Percy Sledge, ), ամերիկացի երգիչ, ավելի հայտնի է իր «When a Man Loves a Woman» երգով, որը 1966 թվականին գլխավորել է ամերիկյան ազգային չարթը, իսկ հիմա համարվում է բոլոր ժամանակներում սոուլ ժանրի լավագույն երգերից մեկը։ 2005 թվականին հրավիրվել է «Ռոքնռոլի փառքի սրահ» ։
Լորեն Ջեյմս
Լորեն Ջեյմս (Lauren James, ), անգլիացի ֆուտբոլիստուհի, «Չելսի» կանանց ակումբի կիսապաշտպան։
Կենսագրություն
Նորամուտն «Արսենալի» կազմում նշել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ։ 2017/18 թվականների մրցաշրջանում նա 5 հանդիպում է անցկացրել «Արսենալի» կազմում ։
Անգլիայի մինչև 17 տարեկանների կանանց հավաքականում Ջեյմսն իր նորամուտը նշել 2017 թվականի ապրիլին՝ ԱՄՆ֊ի հետ խաղում։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 14-ին Լատվիայի իրենց հասակակիցների դեմ խաղում նա կրել է թիմի ավագի թևկապը։ Այդ խաղում իր թիմը 10։0 հաշվով հաղթանակ է տարել։ Ջեյմսը դարձել է 4 գոլի հեղինակ ։ Երեք օր անց նա ևս երկու գոլի հեղինակ է դարձել Սլովակիայի հավաքականի դեմ խաղում ։
Ընտանիք
Լորենի ավագ եղբայրը՝ Ռիս Ջեյմսը, «Չելսիի» երիտասարդական ակադեմիայի շրջանավարտ է ։ Նրանց հայրը՝ Նայջելը, ՈՒԵՖԱ-ի արտոնագրված մարզիչ է, որը մարզել է Ռիսին և Լորենին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կին ֆուտբոլիստներ ըստ ազգության
(6995) Մինոյամա
(6995) Մինոյամա (Minoyama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի հունվարի 24-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,531196 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0819 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9805 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1470,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244746 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,5° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օկտյաբր (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Օկտյաբր (Октябрь, Октябрь), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վալուտինո
Վալուտինո (Валутино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 635 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հարավային Հոլանդիա
Հարավային Հոլանդիան (Zuid-Holland), Նիդերլանդների տասներկու մարզերից (պրովինցիաներից) մեկն է։ Գտնվում է երկրի արևմտյան հատվածում. հարավից սահմանակցում է Նիդերլանդների Զեյլանդ մարզին, հարավ-արևելքից՝ Հյուսիսային Բրաբանտին, արևելքից՝ Խելդերլանդին, հյուսիս-արևելքից Ուտրեխտին և հյուսիսից՝ Հյուսիսային Հոլանդիա մարզին։ Ունի 3.452 հազար բնակիչ (2005 թ.), գլխավոր քաղաքը Հաագա քաղաքն է, իսկ ամենամեծ քաղաքը Ռոտերդամն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1840 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:1840 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Հարավային Հոլանդիա
Հեմֆրի Դևի
Համֆրի Դևի (Humphry Davy, ), անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս։ 1801 թվականից Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1820—1826 թթ.՝ պրեզիդենտ (նախագահ), Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան պատվավոր անդամ (1826 թ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Անգլիացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Անգլիացի երկրաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամներ
Մալայա Մեչետնյա
Մալայա Մեչետնյա (Мала Мечетня), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Մեչետնյա գյուղում բնակվում էր 760 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3437 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կրիվոե Օզերոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (229701-229800)
Աստերոիդների ցանկ (229601-229700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (229801-229900)
Գալե
Գալե, հայ ֆիդայի, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սասունի Սպաղանք գյուղում։ Սպաղանցի Մակարի քրոջ որդին, ազգակից էր նաև ֆիդայիներ Ազեին և Ազոյին։ 1892 թվականից զենք է վերցրել և պայքարել Օսմանյան կառավարության դեմ՝ մասնակցելով Սպաղանաց Մակարի և Գևորգ Չաուշի գլխավորած բոլոր մարտական գործողություններին։ 1894 թվականի Սասունի ապստամբության ժամանակ մասնակցել է Տալվորիկի և Գելիեգուզանի կռիվներին։ 1896-1900 թվականներին Գալեն դարձել է Գևորգ Չաուշի ամենահուսալի գործակիցը։ 1900 թվականին, երբ քուրդ ցեղապետ Բշարե Խալիլը կոտորում է Սպաղանքի բնակիչներին, Մակարն ու Գալեն երդվում են վրեժ լուծել իրենց հարազատների արյան համար։ Խալիլը նենգաբար սպանել էր նաև ֆիդայապետ Աղբյուր Սերոբին։ Տարոնի մյուս ֆիդայիներն էլ իրենց հերթին երդվել էին լուծել Սերոբի վրեժը։ 1900 թվականին Տարոնի հայդուկները Գևորգ Չաուշի, Սպաղանաց Մակարի, Անդրանիկի գլխավորությամբ վերջապես իրականացնում են վրեժխնդրությունը՝ գլխատելով Բշարե Խալիլին, իսկ Գալեն այդ գործողության ընթացքում դրսևորում է արտակարգ հնարամտություններ։
Սասունի 1904 թվականի ապստամբության ժամանակ Գալեն հաջողությամբ պաշտպանում էր նաև Հրայրից իրեն վստահված Գրեգոլի դիրքը։ Այնուհետև Գալեն Գևորգ Չաուշի հետ մասնակցում է Բերդակի հաղթական կռիվներին։ Գալեն զոհվում է 1907 թվականի մայիսի 25-ին Գևորգ Չաուշի հետ Սուլուխի կռվում։ Թաղված է Քուրդմեյդան գյուղում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:1907 մահեր
Քիվախ
Քիվախ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նավառա (ինքնավար համայնք)
Նավառա (Comunidad Foral de Navarra, Nafarroako Foru Erkidegoa), նախկինում, թագավորություն, այժմ ինքնավար համայնք և պրովինցիա Իսպանիայի հյուսիսային մասում, արևմտյան Պիրենեյների լանջին, Ֆրանսիայի սահմանի մոտ։
Ծանոթագրություններ
* Կատեգորիա:Իսպանիայի վարչական բաժանում
Անդրեյ Եգորչև
Անդրեյ Եգորչև, ռուսական վոլեյբոլիստ, արժանացել է սպորտի վարպետ տիտղոսին, աջակողմյան հարձակվող (կենտրոնական մեկուսացնող)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս վոլեյբոլիստներ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Որոտ
Որոտ, ամպրոպի ժամանակ կայծակին ուղեկցող ձայնը մթնոլորտում։ Առաջանում է կայծակի պայթյունի պահին ճնշման ակնթարթային բարձրացման հետևանքով օդի տատանումներից։ Որոտի դղրդոցն ու ձայնի աստիճանականությունը պայմանավորված են նրանով, որ կայծակն ունի շատ մեծ երկարություն․ նրա տարբեր մասերից ձայնն ականջին հասնում է ոչ միաժամանակ, ինչպես նաև ամպերից անդրադառնալուց հետո։
Դիդրիկ Սոլլի-Տանգեն
Դիդրիկ Սոլլի-Տանգեն (նորվեգերեն` Didrik Solli-Tangen, ), նորվեգացի երգիչ։
2010 թվականին «My heart is yours» երգով ներկայացրել է Նորվեգիան Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում և մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 20-րդ հորիզոնականը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Առափնյա լեռնաշղթաներ
Առափնյա լեռնաշղթաներ՝ լեռնաշղթաներ ծայր արևմուտքում, ձգված Հյուսիսային Ամերիկայի առափնյա շրջաններով, Ալյասկայից մինչև Կենտրոնական Մեքսիկա։ Առափնյա  լեռնաշղթաները հանդիսանում են Կոորդիլերների լեռնային համակարգի մասը։ Լեռնաշղթաները ձգվում են Խաղաղ օվկիանոսի ափով 7240  կիլոմետր ԱՄՆ-ով, 1600 կիլոմետր Կանադայով և 1300 կիլոմետր Մեքսիկայով։ Լեռնաշղթաները կազմված են 8 հիմնական մասերից՝ հյուսիս հարավ։ Առափնյա լեռնաշղթան (Բրիտանական Կոլումբիա ), Վանկուվեր կղզու և Շառլոտա Թագուհու կղզիների լեռները, Կասկադյան լեռները (բաժանված Հյուսիսային, Միջին և Հարավային), Օլիմպիկ լեռները, Վաշինգտոնի և Օրեգոնի Առափնյա լեռնաշղթաները, Կլամատ լեռները, Կալիֆոռնիայի Առափնյա լեռնաշղթաները, Լայնակի լեռնաշղթան ։ Հաճախ Առափնյա լեռնաշղթայի կազմի մեջ են մտնում նաև Սիերա - Նևադա լեռները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կղզային տարածքներ Կատեգորիա:Ալյասկայի շրջաններ Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Լեռնաշղթաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Կորդիլերներ
Իվան Վիլյար
Իվան Վիլյար (Iván Villar Martínez, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, իսպանական «Սելտա» ֆուտբոլային ակումբի դարպասապահ, որը վարձավճարով հանդես է գալիս «Լեգանեսում»։ Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր ։
Ակումբային կարիերա
Իվան Վիլյարը «Սելտա» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ Ակումբի երկրորդ կազմում նորամուտը նշել է «Կուլտուրալ Լեոնեսի» դեմ խաղում, որն ավարտել է չոր հաշվով ։ «Ալավես» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում նշել է նորամուտը հիմնական թիմում ։ Վեց տարվա ընթացքում Վիլյարը երկրորդ կազմում մասնակցել է 86 խաղի, որտեղ բաց է թողել 106 գնդակ և չոր հաշվով ավարտել 29 խաղ ։ «Էսպանյոլի» դեմ խաղում դարպասը պահել է  անառիկ ;
2018 թվականի հունվարի 25-ին վարձավճարով տեղափոխվել է «Լևանտե» ։ «Սելտա» ֆուտբոլային ակումբ է վերադարձել ոչ մի խաղ չխաղալով ։