cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ոսկրի հանքային խտություն
Հետազոտություններ
Ոսկային խտության հետազոտություններն անհրաժեշտ են միայն ռիսկային խմբում գտնվողներին ։
Հետազոտման ցուցումներ
Սրանք այն ռիսկային խմբերն են, որոնք կարիք ունեն ոսկրային խտության հետազոտության՝
Ոսկրերի հանքայնացման խտությունը պետք է որոշել նաև ծխախոտամոլության, ալկոհոլիզմի, կորտիկոստերոիդների երկարատև կիրառման և D վիտամինային անբավարարության դեպքում ։
Ոսկրերի հանքային խտության թեստերը հայտնաբերում են օստեոպորոզ և օստեոպենիա ։ Թեստի նման պատասխանի դեպքում անհրաժեշտ է անցնել բժշկական խորհրդատվություն ։
Հետազոտման տեսակները
Չնայած ոսկրերի հանքային խտության բազում հետազոտման մեթոդներին, դրանք բոլորն էլ ոչ ինվազիվ են։
Հետազոտման տեսակները ներառում են՝
Դենսիտոմետրիան (DXA) ներկայումս ամենատարածված մեթոդն է, բայց քանակական ուլտրաձայնային հետազոտությունը համարվում է ոսկրային խտության չափման ավելի արդյունավետ մեթոդ ։ Դենսիտոմետրիայի ժամանակ հետազոտվում են սովորաբար՝ ողնաշարը, ազդրն ու դաստակը։ Այս ոսկրերի խտությունն այնուհետև համեմատվում է միջին ցուցանիշի հետ՝ հիմնվելով տարիքի, սեռի և քաշի վրա։ Արդյունքում համեմատությունն օգտագործվում է կոտրվածքների և օստեոպորոզի փուլը (առկայության դեպքում) որոշելու համար։
Ոսկրերի առավելագույն հանքային խտություն = BMC / W [գ/սմ2]
Մեկնաբանություն
Արդյունքները, ընդհանուր առմամբ, գնահատվում են երկու ձևով՝ T- միավորով և Z- միավորով։ Միավորները որոշում են ոսկորի հանքային խտության տատանումը միջինից։ Բացասական տվյալներն արտացոլում են ոսկրային ցածր խտություն, իսկ դրական տվյալներն` բարձր։
T-միավոր
T-միավորը ճշգրիտ ցուցիչ է օստեոպորոզի գնահատման ժամանակ։ Այն ոսկրի հանքային խտության համեմատությունն է առողջ 30-ամյա մեծահասակի նորմալ ոսկրային խտության միջին ցուցանիշին։ ԱՄՆ-ն ստանդարտի համար օգտագործում է նույն սեռի և էթնիկ պատկանելիության 30-ամյա մեծահասակներից ստացված տվյալներ, բայց ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս բոլորի համար օգտագործել 30-ամյա սպիտակամորթ կանանցից ստացված տվյալներ ։ 30-ամյա մեծահասակի տվյալներն օգտագործվում են հետդաշտանադադարային շրջանում գտնվող կանանց և 50 տարեկանից մեծ տղամարդկանց դեպքում, քանի որ նրանց մոտ ազդրոսկրի կոտրվածքի ռիսկն ավելի բարձր է ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության չափանիշներն են ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ոսկրային համակարգ
Վիսոչնոե
Վիսոչնոե (Височне), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիսոչնոե գյուղում բնակվում էր 421 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1309 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 321,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նեֆեդկովո (գյուղ, Դանիլովսկի շրջան)
Նեֆեդկովո (Нефедково), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Դանիլովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Դանիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աբել Ֆիգեյրեդու
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1890 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարա նահանգի բնակավայրեր
Լիխտենշտայն
Լիխտենշտայն (միջազգային հնչյունական այբուբեն՝ [ˈlɪçtn̩ʃtaɪn]), պաշտոնապես՝ Լիխտենշտայնի իշխանություն (Fürstentum Liechtenstein), պետություն Եվրոպայի կենտրոնում՝ Ավստրիայի և Շվեյցարիայի միջև՝ Հռենոս գետի աջ ափին։ 1699-1712 թվականներին Վադուց կոմսության և Շելենբերգ տիրույթի (Սրբազան հռոմեական կայսրության կազմում) հողերը ձեռք է բերել Լիխտենշտայն տոհմի ավստրիական իշխանը և 1719 թվականին դրանք միավորել Լիխտենշտայն իշխանության մեջ։ Այն 1805 թվականի դեկտեմբերի 26-ին հռչակել է իր անկախությունն Ավստրիայից։ Հետագայում եղել է տարբեր երկրների կազմերում։ 1921 թվականին պաշտոնապես լինելով ինքնուրույն պետություն՝ անցել է Շվեյցարիայի հովանավորության տակ։ Վերջինս էլ իրականացնում է Լիխտենշտայնի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը։
Անվանում
Անվանումն առաջացել է իշխող դինաստիայի ազգանունից, որն իր հերթին ծագել է աշխարհագրական անվանումից՝ Վիեննայի մոտ գտնվող Լիխտենշտայն ամրոցի անվանումից։ Վերջինս առաջացել է գերմաներեն Lichten «պարզել, մաքրել» և Stein «քար» բառերից ։
Հետաքրքիր փաստեր
Այս պետությունը առանձնանում է իր չափերով։ Շատ փոքր լինելով՝ այն դեպի իրեն է ձգում բազմաթիվ տուրիստների։ Փոքր լինելու պատճառով է նաև, որ այն շատ հեշտ անկախացավ Ավստրիայից։ Այս պետությունը բանակ չունի, իսկ ոստիկանության համակարգում աշխատում է ընդամենը 120 մարդ։ Ուզբեկստանի հետ մեկտեղ այն հանդիսանում է ողջ աշխարհում այն երկու պետություններից մեկը, որ դեպի ծով հասնում է անցնելով 2 պետության տարածք։
Պետական կառուցվածք
Լիխտենշտայնը սահմանադրական միապետություն է։ Պետության ղեկավարը իշխան Հանս-Ադամ II-ն է, ով գահին է նստել 1989 թվականի նոյեմբերի 13-ին, սակայն փաստացի սկսել է կառավարել 1984 թվականից։ Իշխանն իրականացնում է պետության կառավարումը՝ նրան է պատկանում պետական երեք մարմիններից մեկի՝ գործադիրի կառավարումը, հետևում է օրենսդիր մարմնի՝ լանդտագի աշխատանքին։ Նա իրավունք ունի վետո դնել լանդտագի կողմից ընդունված ցանկացած օրենքի վրա, ցրել այն և կառավարությունն ամբողջությամբ, միանձնյա ընդունել առավել կարևոր օրենքները, նշանակել դատական կազմին։ Այս ամենից բացի՝ նա համաներում շնորհելու իրավունք ունի։ Ներկա դրությամբ Լիխտենշտայնի իշխանն ունի Եվրոպայում ամենից առավել լայն իրավասությունները։
Օրենսդիր մարմնի կառուցվածք
Օրենսդիր մարմինը Լանդտագն է, որը բաղկացած է 25 պատգամավորից՝ ընտրված գաղտնի համամասնական ընտրակարգով և չորս տարի ժամկետով։ Պատգամավորներից տասնհինգը Օբերլանդից են, տասը՝ Ունտերլանդից։ Լանդտագի համաձայնությամբ իշխանը նշանակում է կառավարություն՝ բաղկացած իրենից և չորս օգնականներից։ Կառավարության ներկայացուցիչներից երեքը պետք է լինեն լանդտագի մեծամասնություն կազմող կուսակցությունից, իսկ մեկը՝ փոքրամասնականից։
Քաղաքական կառուցվածք
Հասարակական և քաղաքական կյանքը երկրում հաստատված է սահմանադրությամբ։ Քաղաքական կուսակցությունները և նրանց միջև ակտիվ փոխհարաբերությունները հանդիսանում են օրենսդիր մարմնի միջուկը։ Երկրում գործում են 4 կուսակցություններ՝ Պրոգրեսիվ Քաղաքացիական Կուսակցություն (աջակողմյան), Հայրենական Միություն (ժողլիբերալ), Ազատ Ցուցակ (էկոլոգիական), Քրիստոնյա-սոցիալական Կուսակցություն(ձախ ժողովրդավարական)։
Դատական մարմնի կառուցվածք
Դատական մարմինը Պետական դատարանն է, որն ընդգրկում է մի քանի աստիճաններ՝ Բարձրագույն դատարան, բարձր աստիճանի դատարաններ, վարչական իրավասության դատարաններ և առաջին ատյանի դատարաններ։
Պետական խորհրդանիշներ
Լիխտենշտայնի դրոշը, զինանշանը և օրհներգը համարվում են այդ պետության 3 խորհրդանիշները։
Դրոշ
Սկզբնապես դրոշը բաղկացած էր դեղին և կարմիր երկու հորիզոնական և հավասար գույներից, որը իշխանների տոհմական զինանշանն էր։ 19-րդ դարավերջին դրոշի այդ ձևը սկսեց հիշեցնել պալատական տան ծառաներին ու դրա պատճառով 1921 թվականի նոյեմբերի 5-ին այն ձևափոխվեց կապտա-կարմիրի։ 1930-ականների սկզբից առաջացավ մի նոր խնդիր՝ այն միջպետական համաժողովների ընթացքում կարելի էր շփոթել Բահրեյնի այն ժամանակվա դրոշի հետ։ 1937 թվականին կապույտ մասի վրա ձախից ավելացվեց ոսկեգույն իշխանական թագի պատկեր, որի դիզայնը փոխվեց երկու անգամ՝ 1957 և 1982 թվականներին։
Դրոշի գույները ունեն հետևյալ նշանակությունը. կապույտ- երկնքի գույն, կարմիր- մայրամուտի արևի և բուխարիներում բոցկլտացող ածուխների գույնը, ոսկեգույն- իշխանական ընտանիքի և երկրի միջև կապվածությունը։
Զինանշան
Լիխտենշտայնի պետական զինանշանը իրենից ներկայացնում է մի վահան, որի վրա պատկերված են պետության հետ կապված բոլոր իշխանական տոհմերի զինանշանները։ Եթե հերթականությամբ իրար միացնենք իշխանի տոհմի, Սիլեզիայի, Քվենրինգ տոհմի, Տրոպաու և Յանգենդորֆ դքսությունների, Րիտբերգ կոմսության զինանշանները՝ ապա կստանանք Լիխտենշտայնի զինանշանը։
Վազգեն Չալոյան
Կենսագրություն
Վազգեն Չալոյանը ծնվել է 1905 թվականի հունվարի 7-ին, Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի), բանվորի ընտանիքում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը (1926) և անցել մանկավարժական աշխատանքի, դասավանդել հանրապետության միջնակարգ և բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում։ 1930-1934 թվականներին եղել է Հայաստանի պատմության և արվեստի թանգարանի տնօրենը։ 1938 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտում, որպես ավագ գիտաշխատող։
Լիխտենշտայն
Կլիմա և ֆիզիկա-աշխարհագրական տվյալներ
Աշխարհագրական լայնությունը՝ 47 աստիճան և 10 րոպե (հյուսիսային), աշխարհագրական երկայնությունը՝ 9 աստիճան և 32 րոպե (արևելյան)։ Փոքր-ինչ եռանկյան նմանվող այս պետության տարածքը գտնվում է Վերին-հռենոսյան հարթավայրի և Ալպյան լեռների վրա։ Ամբողջ արևմտյան սահմանով անցնում է հռենոս գետը։ Շվեյցարիայի և Լիխտենշտայնի սահմանի վրա գտնվող Գրաուշպից (2599 մ) լեռը համարվում է Լիխտենշտայնի ամենաբարձր կետը։ Երկրի ձգվածությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 24 կմ։ Տարածքի մակերեսը 160 քառ. կմ է, իսկ սահմանի երկարությունը՝ 77.9 կմ։ Մեղմ ալպյան կլիմա ունեցող երկրում տեղումների քանակը տատանվում է 700-ից 1200 մմ սահմաններում։ Հիմնականում եղևնիներով, կաղնիներով և հաճարենիներով ծածկված անտառները կազմում են երկրի տարածքի ավելի քան երրորդ մասը (35 տոկոսը)։ Թեև մշակվող հողերը կազմում են 24 տոկոս, այնուամենայնիվ հացահատիկի մշտական մշակման հողատարածքներ չկան։
Վազգեն Չալոյան
Կենսագրություն
1939 թվականին «V դարի հայ փիլիսոփա Եզնիկ Կողբացու ուսմունքի հարցի շուրջը» աշխատության համար նրան շնորհվում է փիլիսոփայակն գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, իսկ 1946 թվականին «Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայությունը» աշխատության համար՝ փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան։
Լիխտենշտայն
Բնակչություն
2011 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ բնակչությունը կազմում է 36 476 մարդ։ Տարեկան կտրվածքով ծնելիությունը կազմում է 0.975 %, մահացությունը՝ 0.739 %, որից մանուկ հասակում մահացությունը՝ 0.426, ներգաղթը՝ 0.466 %։ Փաստորեն, բնակչության տարեկան աճը կազմում է 0.7 %, իսկ բնական աճը՝ 0.236 %։ Տղամարդկանց միջին տարիք է համարվում 76.6-ը, իսկ կանանց մոտ՝ 83.5-ը։ Լիխտենշտայնի էթնոսին անվանում են ալեմաններ, որոնք կազմում են բնակչության 65.6։ Կան նաև իտալացիներ, շվեյցարացիներ և ավստրիացիներ։ Պաշտոնական լեզուն գերմաներենն է, բայց հիմնականում օգտագործում են նրա ալեմանյան բարբառը։ Ամենախոշոր քաղաքը Շանն է (5 765 մարդ), այնուհետև մայրաքաղաք Վադուցը (5 088 մարդ)։
Վազգեն Չալոյան
Կենսագրություն
1965 թվականին Վազգեն Չալոյանը ընտրվել է ՀՍՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ, իսկ 1967 թվականին արժանացել է ՀՍՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչման։
Աշխատություններ
Չալոյանի աշխատությունները նվիրված են հին և միջնադարյան շրջանի հայ մտածողների աշխարհայացքի վերլուծությանը և հայ փիլիսոփայության պատմության ամբողջական ուսումնասիրությանը («Հայոց փիլիսոփայության պատմություն», 1959), միջնադարի գաղափարախոսության և մշակույթի ընդհանուր տեսական և մշակութաբանական խնդիրների հետազոտությանը («Վերածնության շրջանի հայ փիլիսոփայության պատմություն»)։ Նա Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայության առաջին ուսումնասիրության հեղինակ է («Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայությունը», 1946)։ Արևելքի և Արևմուտքի ժողովուրդների փիլիսոփայական մտքի կապերի և փոխներթափանցման հարցերն են լուսաբանված «Արևելք - Արևմուտք» գրքում։ Հրատարակել է Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» («Գիրք հերքմանց») և Հովհան Որոտնեցու «Վերլուծութիւն «Ստորոգրութեանց» Արիստոտէլի» երկերի բնագրերը։
Լիխտենշտայն
Վարչատարածքային բաժանում
Լիխտենշտայնի իշխանությունը բաժանվում է 11 համայնքների։ Դրանք հիմնականում բաղկացած են միակ քաղաքից։ Համայնքներից հինգը ընդգրկված են Ստորին Լիխտենշտայնի ընտրական օկրուգի սահմաններում, իսկ վեց համայնքներ տեղակայված են Վերին Լիխտենշտայնում։ Չնայած իրենց փոքր չափերին՝ համայնքներն ունեն բավականին արտառոց սահմանագծեր։ Յոթ համայնքներ, իրենց հիմնական տարածքից բացի, ունեն առնվազն մեկ էքսկլավ։
Էլկ
Էլկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։ Գտնվում էր գավառի արևմտյան կողմում, Խաբուր գետի ձախ ափին։
Վազգեն Չալոյան
Աշխատություններ
Չալոյանը հարյուրից ավելի գիտական աշխատությունների հեղինակ է։
Էլկ
Ոմանք բնակավայրը նույնացնում են հայտնի Ալկի ամրոցի հետ։
Լիխտենշտայն
Տնտեսություն
Լիխտենշտայնը զարգացող արդյունաբերական երկիր է, որտեղ մեծ դեր է խաղում ֆինանսական համակարգը։ 2007 թվականին այս երկրի ՀՆԱ-ն կազմել է 134 հազար ԱՄՆ դոլար, իսկ 2012 թվականին՝ 141 հազար ԱՄՆ դոլար, և այս ցուցանիշներով զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։ Տնտեեսության գլխավոր ճյուղերն են՝ մետաղների մշակումը, օպտիկան, միկրոպրոցեսորների, էլեկտրոնային համակարգերի, վակուումային տեխնիկայի արտադրությունը։ Արտահանումից ստացված եկամուտը 2008 թվականին կազմել է 2.47 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, իսկ ներմուծման վրա ծախսված գումարը կազմել է 0.9 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։
Վազգեն Չալոյան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Լիխտենշտայն
Արտաքին տնտեսական կապեր
Ավելի քան 74 հազար միջազգային ընկերություններ կան այս երկրի տարածքում, որը հետևանք է ցածր հարկերի և գրանցման դյուրին պայմանների։
Էլկ
Բնակչություն
Եղել է հայաբնակ մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Երկբեկում
Երկբեկում, կրկնակի ճառագայթաբեկում, անիզոտրոպ միջավայրով անցնելիս լուսային ճառագայթի տրոհումը երկու բաղադրիչի։ Այդ միջավայրի բեկման ցուցիչը կախված է լուսային ալիքի էլեկտրական վեկտորի (\vec E) ուղղությունից։ Դա է պատճառը, որ երկբեկումից առաջացած երկու ճառագայթներն ունեն (\vec E)-ի տատանման տարբեր կողմնորոշումներ (բևեռացած են փոխուղղահայաց հարթություններում) և տարածման տարբեր արագություններ։ Միառանցք բյուրեղներում ճառագայթներից մեկի (սովորական ճառագայթ) բևեռացման հարթությունն ուղղահայաց է գլխավոր հատույթին (տարածման ուղղությամբ և օպտիկական առանցքով տարված հարթություն), իսկ մյուսինը (ոչ սովորական ճառագայթ) զուգահեռ է այդ հատույթին։ Սովորական ճառագայթի համար բեկման ցուցիչը (Ոս ) անկախ է ուղղությունից, իսկ ոչ սովորական ճառագայթի համար (Ոոչ ս) տարբեր ուղղություններով տարբեր է։ Եթե լույսը տարածվում է օպտիկական առանցքի ուղղությամբ, Ոս = Ոոչ ս, մյուս բոլոր դեպքերում Ոս\neqՈոչ ս։ Երկբեկումը բնութագրվում է \Delta= Ոոչ ս–Ոս մեծությամբ։ Բյուրեղը համարվում է դրական, երբ \Delta >0 և բացասական, երբ \Delta<0։
О կետից (նկ․) տարբեր ուղղություններով տարված վեկտորների (Ոս և Ոոչ ս–ի արժեքներին հավասար երկարություններով) ծայրակետերի երկրաչափական տեղը սովորական ալիքի համար գնդային, իսկ ոչ սովորականի համար էլիպսոիդային մակերևույթ է։ Երկառանցք բյուրեղներում երկու ճառագայթներն էլ սովորական են, այսինքն՝ բեկման ցուցիչները կախված են ուղղությունից։ Երկբեկումը որոշ դեպքերում (օրինակ, իսլանդական սպաթի բավական հաստ բյուրեղում) հայտնաբերվում է ճառագայթների տարածական բաժանմամբ, իսկ բարակ թիթեղներում՝ բևեռացած լույսի ինտերֆերենցիայով։ Երկբեկումը դիտվում է ոչ միայն բյուրեղներում, այլև արհեստական անիզոտրոպ միջավայրերում՝ շնորհիվ էլեկտրական, մագնիսական դաշտի կամ մեխանիկական լարումների (տես Ֆոտոառաձգականության) ազդեցության։
Երկբեկումը կիրառվում է բյուրեղի կառուցվածքի ուսումնասիրման, ինչպես նաև բևեռացած լույս ստանալու համար։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օպտիկա
Դվուգլինկովո
Դվուգլինկովո (Двуглинково), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 180 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Լուխովիցկի շրջանի բնակավայրեր
Բերեզովորուդսկի գյուղական խորհուրդ (Պիրյատինսկի շրջան)
Բերեզովորուդսկի գյուղական խորհուրդ  (Березоворудська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պիրյատինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Բերեզովորուդսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 2907 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 107,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 27,16 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Վեսնյանոե (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
Վեսնյանոե (Весняне), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսնյանոե գյուղում բնակվում էր 284 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,093 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3053,76 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1565 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ցայ Մինլյան
Ծնվել է 1957 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մալազիայի Կուչինգ քաղաքում։ 20 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Թայվան։ 1998 թվականին ավարտել է Թայվանի Չինական մշակույթի համալսարանի դրամատուրգիայի և կինեմատոգրաֆիայի ֆակուլտետը, որից հետո Հոնկոնգում աշխատել է որպես պրոդյուսեր, սցենարիստ և հեռուստառեժիսոր։
Օրալ սեքս
Օրալ սեքս, բերանային սեքս կամ օրալ սեռական հարաբերություն, սեռական հարաբերության եղանակ, երբ մի անձը բերանով (այդ թվում՝ շուրթերով, լեզվով և ատամներով) և կոկորդով գրգռում է մյուս անձի սեռական օրգանները։ Կունիլինգուսը վուլվայի (ամոթույքի) կամ հեշտոցի բերանային սեքսն է։ Ֆելյացիան (մինետը) առնանդամի գրգռումն է բերանով ։ Անիլինգուսը բերանային սեքսի տարատեսակ է, երբ բերանով գրգռվում է հետանցքը ։ Մարմնի այլ հատվածների բերանային գրգռումը, օրինակ՝ համբուրելը կամ լիզելը, չեն համարվում բերանային սեքսի տարատեսակներ։
Բերանային սեքսը կարող է լինել նախախաղի մի մաս, որը իրականացվում է սեռական գրգռման հասնելու համար և նախորդի սեռական գործողությունների այլ եղանակներին (հեշտոցային կամ հետանցքային սեքսին)։ Այն կարող է նաև արտահայտվել ինքնուրույն՝ որպես էրոտիկ կամ ֆիզիկական մտերմության մի մաս ։ Ինչպես սեռական գործողությունների այլ տեսակների դեպքում, այնպես էլ բերանային սեքսի ժամանակ կարող են փոխանցվել սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ (ՍՃՓՎ)։ Բայց որոշ վարակների, հատկապես՝ ՄԻԱՎ-ի դեպքում, փոխանցման ռիսկը զգալիորեն ցածր է հեշտոցային կամ հետանցքային սեքսի համեմատ  ։
Օրալ սեքսը հաճախ տաբու է, չնայած որ շատ պետություններ չունեն սեռական այս գործողությունն արգելող օրենքներ։ Մարդիկ հիմնականում համարում են, որ բերանային սեռական հարաբերությունը չի ազդում զուգընկերներից և ոչ մեկի կուսության վրա։ Այս առումով, կարծիքները կարող են, սակայն, տարբեր լինել   ։ Օրալ սեքսով զբաղվելու (անելու կամ ստանալու) հանդեպ մարդիկ կարող են ունենալ բացասական զգացումներ կամ արգելքներ, որի պատճառով կարող են խուսափել կամ մերժել այս սեռական գործողությամբ զբաղվելուց ։
Ջոնի Այզաքսոն
Ջոն (Ջոննի) Հարդի Այզաքսոնը (John Hardy "Johnny" Isakson, ), ԱՄՆ սենատոր Ջորջիա նահանգից։
Օրալ սեքս
Իրականացում
Բերանային սեքսով զբաղվում են ցանկացած սեռական կողմնորոշում ունեցող մարդիկ։
Տարատեսակներ
Ֆեյսսիթինգը (facesitting), բերանային սեռական հարաբերության տարատեսակ է, երբ բերանով սեռական գործողություն ստացողը նստում է անողի դեմքին և դեմքին սեղմում (հրում) սեռական օրգանները։ Բերանային սեքս կարող են իրականացնել երկու զուգընկերները միաժամանակ, այսպես կոչված «վաթսունինը» սեռական դիրքում։ Սերմնաժայթքման հեղուկների կլլումը կամ թքումը, ինչպես նաև մարմնի վրա սերմնաժայթքումը կարող են առաջացնել տարբեր սեռական գրգռումներ։ Աուտոֆելյացիան (տղամարդը գրգռում է ինքն իր առնանդամը) բերանային սեքսի հնարավոր, բայց հազվադեպ տեսակ է։ Աուտոկունիլինգուսը (կինը գրգռում է ինքն իր հեշտոցը կամ վուլվան) շատ հազվադեպ է հանդիպում և կարող է իրականացվել շատ ճկուն ողնաշար ունեցող կանանց կողմից։
Խմբային սեքսի այն տարատեսակը, երբ մեկ կինը բերանով գրգռում է մեկից ավելի տղամարդկանց սեռական օրգանները, հայտնի է գանգսաք, բլոուբենգ կամ լայնափ անվանումներով (gangsuck, blowbang, lineup)։ Բուկակեն և գոկունը նույնպես կարող են ներառել օրալ սեքս։
Կուսության պահպանություն
Բերանային սեքսը, հատկապես հետերոսեքսուալ զույգերի կողմից, կարող է օգտագործվել որպես կուսությունը պահպանելու միջոց։ Նմանօրինակ սեռական գործողություններին են պատկանում նաև հետանցքային սեքսը, փոխադարձ ձեռնաշարժությունը կամ այլ ոչ ներթափանցողական սեռական հարաբերությունները, որոնք բացառում են առնանդամ-հեշտոցային սեքսը  ։ Սեռական ժուժկալության և կուսությունը նման ձևով պահպանելու պատկերացումները տարածված են պատանիների և երիտասարդների մոտ  ։
Գեյ տղամարդիկ առնանդամ-հետանցքային ներթափանցումն են համարում «կուսությունը կորցնելու» սեռական գործողության տարատեսակը, այն դեպքում, երբ բերանային սեքսը գեյ տղամարդկանց սեռական հարաբերության հիմնական եղանակն է ։ Լեսբիների դեպքում, բերանային սեքսը և ֆինգերինգն են դիտվում որպես «կուսությունը կորցնելու» սեռական հիմնական գործողությունները, չնայած որ լեսբիների մոտ նույնպես «կուսությունը կորցնելը» կարող է սահմանվել տարբեր կերպ ։
Բեղմնականխում և անվտանգ սեքս
Օրալ սեքսը չի կարող բերել հղիության և հետերոսեքսուալ զույգերը կարող են զբաղվել օրալ սեքսով բեղմնականխման նպատակով ։ Բեղմնավորման համար անհրաժեշտ է, որ սերմնահեղուկը առնանդամից ներթափանցի արգանդ և ֆալոպյան փողեր՝ բեղմնավորելով իգական ձվաբջիջը։ Մարդու մոտ ստամոսաղիքային ուղին որևէ կապ չունի վերարտադրողական համակարգի հետ. կնոջ կողմից կուլ տված սերմնահեղուկի սպերմատոզոիդները նախ քայքայվում են ստամոքսի թթվային միջավայրում, ապա սպիտակուցները ճեղքվում են բարակ աղիներում։ Ճեղքման արդյունքում առաջացած քիչ քանակով սննդանյութերը հետագայում ներծծվում են։ Այնուամենայնիվ, հղիության որոշակի ռիսկ կա, եթե սերմնահեղուկը որևէ կերպ շփվի հեշտոցային հատվածի հետ, ինչպես օրինակ՝ մատների, ձեռքի կամ մարմնի այլ մասերի միջոցով, որոնք նախ շփվում են սպերմայի, ապա հեշտոցային հատվածի հետ։
Օրալ սեքսը սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների (ՍՃՓՎ) կանխարգելման արդյունավետ եղանակ չէ, չնայած համարվում է, որ որոշ ՍՃՓՎ-եր բերանային սեքսի միջոցով ավելի քիչ են տարածվում։ Սրա պատճառով, բերանային սեքսը համարվում է սեռական հարաբերության ավելի անվտանգ եղանակ  ։ Պահպանակը՝ մինետի և ռաբերդամը (դենտալդամ, կոֆերդամ)՝ կունիլինգուսի ժամանակ կարող են ապահովել որոշակի պաշտպանվածություն ։
Տարածվածություն
ԱՄՆ-ի Առողջապահական վիճակագրության ազգային կենտրոնի կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերին իրականացրած հարցումը սեպտեմբերի 26-ին հոդվածի տեսքով հրապարակվել է Թայմզ ամսագրում։ Հարցումն իրականացվել է համակարգչի օգնությամբ 15-44 տարեկան 12,000 ամերիկացիների շրջանում։ Համաձայն հարցման արդյունքների՝ 15-19 տարեկանների շուրջ կեսը զբաղվել է բերանային սեքսով ։ ԱՄՆ-ի Հիվանդությունների կառավարման և կանխարգելման կենտրոնը 2009-ին գրել է. «Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ օրալ սեքսը լայնորեն տարածված է տարբեր տարիքի (այդ թվում՝ պատանիների) սեռականորեն ակտիվ տղամարդ-կին և նույնասեռ զույգերի մոտ» ։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս նաև, որ «տղամարդիկ ավելի հաճախ են ստացել բերանային սեքս, այն դեպքում, երբ տղամարդիկ և կանայք հավասարապես են արել օրալ սեքս» ։
Մինետ
Մինետ կամ ֆելյացիա (faire des minettes - խսկց. շոյել, խուտուտ տալ), օրալ սեքսի հավաքական անվանումը, որի դեպքում սեռական անդամը պասիվ կերպով գրգռվում է բերանով, լեզվով, ատամներով կամ զուգընկերոջ կոկորդով ։
Աուտոֆելյացիա
Աուտոֆելյացիան (հունարեն՝ αὐτός - իրեն և լատիներեն՝ fello - ծծել), ինքնաբավարարման ձև, որի ժամանակ տղամարդը իր սեփական առնանդամը տանում է բերանը։ Այն անելը հաջողվում է շատ քիչ տղամարդկանց, քանի որ դրա համար պահանջվում է ունենալ երկար առնանդամ և շատ ճկուն մարմին ։
Կունիլինգուս
Կունիլինգուս (cunnus - կանացի արտաքին սեռական օրգաններ + lingo - լիզել), օրալ սեքսի տեսակ, կնոջ վուլվայի և կլիտորի սեռական գրգռում՝ բերանով, լեզվով կամ/և ատամներով։ Կունիլինգուսի առավել տարածված ձևերը՝ համբուրելը, ծծելը, լիզելը կամ թեթև կծելն են։
Սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ
Օրալ սեքսի միջոցով կարող են տարածվել քլամիդիոզը, մարդու պապիլոմավիրուսը, սիֆիլիսը, գոնորեան, հերպեսը, հեպատիտը և սեռական ճանապարհով փոխանցվող այլ վարակներ (ՍՃՓՎ)  ։ ՄԻԱՎ-ով վարակված մարդու մարմնական հեղուկների սեռական ճանապարհով փոխանցման ցանկացած ձև առաջ է բերում ՁԻԱՀ-ով վարակվելու ռիսկ։ Բերանային սեքսի ժամանակ ՍՃՓՎ-երով վարակվելու ռիսկը զգալիորեն ավելի ցածր է քան հեշտոցային կամ հետանցքային սեքսի ժամանակ   ։
ՍՃՓՎ-երի փոխանցման ռիսկը մեծանում է, երբ օրալ սեքս ստացող զուգընկերը սեռական օրգանների վրա ունի վերքեր կամ եթե բերանային սեքս անող զուգընկերը ունի արյունահոսող լնդեր կամ վերքեր, այտուցներ բերանում ։ Ատամները լվալը, ատամնաթելով ատամները մաքրելը, ատամների բուժումը օրալ սեքսից անմիջապես առաջ կամ հետո նույնպես մեծացնում է հիվանդությունների փոխանցման ռիսկը, քանի որ բերանում առաջանում են փոքր քերծվածքներ  ։ Այս վերքերը, նույնիսկ երբ ունեն մանրադիտակային չափսեր, մեծացնում են ՍՃՓՎ-երի փոխանցման ռիսկը  ։ Այսպիսի պայմաններում կարող են փոխանցվել նաև այլ հիվանդություններ հարուցող բակտերիաներ և վիրուսներ։ Վերոնիշյալ գործոնների պատճառով բժշկական տարբեր աղբյուրներ խորհուրդ են տալիս անհայտ ՍՃՓՎ կարգավիճակ ունեցող անձի հետ բերանային սեքսով զբաղվելիս օգտագործել պահպանակներ կամ պատնեշային այլ արդյունավետ մեթոդներ    ։
ՄՊՎ և բերանի քաղցկեղ
Մարդու պապիլոմավիրուսով (ՄՎՊ) պայմանավորված բերանի քաղցկեղ ունեցող մարդկանց մոտ հայտնաբերվել է կապ բերանային սեքսի հետ։ 2005 թվականին Մալմիոյի համալսարանի ատամնաբանության ֆակուլտետի կատարած հետազոտության համաձայն՝ ՄՊՎ-ով վարակված անձի հետ բերանային սեքսով զբաղվելը կարող է մեծացնել բերանի քաղցկեղ ունենալու ռիսկը։ Հետազոտությունը պարզել է, որ բերանի քաղցկեղ ունեցող անձանց 36 տոկոսը ունեցել է ՄՊՎ, այն դեպքում, երբ ստուգիչ խմբի մոտ այն 1 տոկոս էր։
«The New England Journal of Medicine»-ում հրապարակված մեկ այլ հոդված ենթադրել է, որ ուղղակի կապ կա բերանային սեքսի և կոկորդի քաղցկեղի միջև։ Հեղինակները կարծում են, որ կոկորդի քաղցկեղը այս դեպքում նույնպես պայմանավորված է ՄՊՎ-ի փոխանցմամբ։ Հետազոտողները եզրակացնում են, որ այն մարդկանց մոտ, որոնք իրենց կյանքում ունեցել են օրալ սեքսի մեկից հինգ զուգընկեր, կոկորդի քաղցկեղ ունենալու ռիսկը կրկնակի անգամ ավելին է բերանային սեքսով չզբաղված անձանց համեմատ, իսկ հինգից ավելի զուգընկեր ունեցողների մոտ՝ ռիսկի գործոնը աճում է 250 տոկոսով ։
Վիժման կրճատում
Ֆելյացիան կարող է նվազեցնել վիժման ռիսկը՝ կնոջ մոտ հղիության ժամանակ առաջացնելով իմունոլոգիական տոլերանտություն։ Պատճառն այն է, որ կնոջ իմունային համակարգը «ճանաչում է» տղամադրու սերմնահեղուկի սպիտակուցները. այս գործընթացը հայտնի է ծնողական տոլերանտություն (անգլ.՝ paternal tolerance) անվանումով։ Հղիության ժամանակ առաջացող տարբեր իմունոլոգիական խնդիրների ռիսկը ամենաշատը նվազում է, երբ կնոջ ստամոքսաղիքային ուղին ներծծում է տղամարդու սերմնահեղուկի սպիտակուցները ։
Մշակույթ և օրալ սեքս
Հին Հռոմում ֆելյացիան համարվել է տաբու ։ Սեռական հարաբերությունները Հին Հռոմում դիտվում էին հիմնականում ղեկավարման և հնազանդման պրիզմայով։ Սա պարզ երևում է լատիներեն երկու բառերի առկայությամբ՝ irrumare (ներթափանցել բերանային եղանակով) և fellare (ներթափանցվել բերանով)։ Այս համակարգում, տղամարդու համար զզվելի և նվաստացուցիչ էր մինետ անելը, քանի որ դա կնշանակեր, որ նա ներթափանցվել կամ ղեկավարվել է։ Չնայած դրան, ավելի ցածր սոցիալական կարգավիճակ ունեցող կնոջ կամ տղամարդու (ծառա, պարտապան կամ ստրուկ) կողմից բերանային սեքս ստանալը նվաստացնող չէր։ Հռոմեացիները բերանային սեքսը ավելի ամոթալի էին համարում, քան անալ սեքսը. դա անողները ենթադրվում էր, որ ունեին բերանի տհաճ հոտ և անցանկալի հյուրեր էին սեղանի շուրջ ։
Չինական դաոսիզմում կունիլինգուս անելը համարվում էր հոգևոր բավարարվածություն պատճառող գործողություն, որը կարող էր ապահովել երկարակեցություն ։ Ժամանակակից արևմտյան մշակույթում օրալ սեքսը լայնորեն տարածված է պատանիների, երիտասարդների և մեծահասակների շրջանում ։
Ջոնի Այզաքսոն
Ջոն Հարդի Այզաքսոնը ծնվել է 1944 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Ատլանտայում, Ջորջիա նահանգ, ԱՄՆ։ Ամերիկացի սենատոր է 2005 թվականից Ջորջիա նահանգից։ Հանդիսանում է Հանրապետական կուսակցության անդամ։ Հայրը եղել է ավտոբուսի վարորդ, հետագայում հիմնել է անշարժ գույքի առուվաճառքի ֆիրմա ։
Օրալ սեքս
Կրոն
Իսլամը չի արգելում սեռական օրգանների բերանային գրգռումը, բայց որոշ հեղինակավոր իսլամիստ հետազոտողներ այն խորհուրդ չեն տալիս, համարելով, որ բերանի մեջ սերմնաժայթքումը անցանկալի է ։
Քրիստոնեության ավանդական ուղղությունների մի մասը ագելում է բերանային սեքսը ։ Աստվածաշնչում, սակայն, ուղղակի արգելք նշված չէ։ Այս պատճառով, որոշ ուղղություններ ներկայումս չեն արգելում սեռական օրգանների բերանային գրգռումը։
Ջոնի Այզաքսոն
Անձնական կյանք
1968 թվականին Ջոնի Այզաքսոնն ամուսնացել է Դայանա Դևիդսոնի հետ։ Ունեն երեք զավակ, ութ թոռ ։
Հղում
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կոնգրեսմեններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ
Օրալ սեքս
Կրոն
Եհովայի վկաները ամուսնության ժամանակ իրականացված բերանային սեքսին բացասաբար են վերաբերվում՝ համարելով այն վավաշոտության արտահայտման ձև։ Ամուսնությունից դուրս իրականացված սեռական հարաբերությունների բոլոր ձևերը Եհովայի վկաների կողմից դատապարտվում են ։
Բուդդայականության ուղղությունների մի մասում արգելված են ոչ հեշտոցային սեռական գործողությունները ։
Հասարակություն
Դերյագինը նշում է, որ հասարակության ավելի ցածր շերտերում և հատկապես քրեական ենթամշակույթում, բերանային սեքսը դիտում է որպես ոչ միայն օրգազմի հասնելու, այլ դիմացինին նվաստացնելու միջոց ։ Քրեական միջավայրում ֆելյացիա իրականացնող անձինք գրավում են ցածր դիրք. նրանց վրա ստիպողաբար դաջում են հատուկ դաջվածքներ։
Տերմինաբանություն և գռեհկաբանություն
Հայերենում կան մի շարք բառեր և մեղմասություններ, որոնք վերաբերվում են բերանային սեքսին և սեռական այլ գործողություններին։ Օրալ սեքսին վերաբերվող ամենատարածվածը գռեհկաբանությունը «ծծել» բայն է, որը օգտագործվում է առավելապես ֆելյացիան (մինետը), բայց նաև կունիլինգուս անելը նկարագրելու համար։
Այլ կենդանիներ
Բերանային սեքսը տարածված է կենդանական աշխարհի շատ տեսակների մոտ ։ Ենթադրվել է, որ բերանային սեքսով զբաղվելը պրիմատների, ոչ պրիմատների և մարդու մոտ էվոլյուցիոն առավելություն է ։ Օրինակ՝ ֆելյացիան հանդիպում է թևոտուկ չղջիկ Cynopterus sphinx-ի մոտ՝ խաչասերման ժամանակ։ Այս կենդանիների զույգերը ավելի երկար ժամանակ են խաչասերվում, եթե էգը լիզում է արուի սեռական օրգանները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սեռականություն
Աշոտ Սմբատյան (դիվանագետ)
Աշոտ Գվիդոնի Սմբատյան, հայ մաթեմատիկոս, դիվանագետ։ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2015-2021)։
Սմբատյանի պաշտոնավարման առաջին տարում Բունդեսթագը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը ։
Կենսագրություն
վ1985-1991 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը, 1990-1991 թվականներին՝ Դրեզդենի տեխնիկական համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը, 1991-1993 թվականներին՝ Լայպցիգի համալսարան (ասպիրանտուրա), 1993-1997 թվականներին՝ Բեռլինի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ Ծառայել է խորհրդային բանակում ։
1991-1993 թվականներին աշխատել է Գերմանական AVX/SIEMENS ընկերության գիտահետազոտական բաժնում, 1994-1996 թվականներին եղել Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետի գիտաշխատող, 1996-1997 թվականներին դասավանդել է Բեռլինի գիտության և կրթության սենատին առընթեր համալսարանի մաթեմատիկական քոլեջում։ 1997-2008 թվականներին եղել է Գերմանիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանության գրասենյակի վարիչ, 2005-2009 թվականներին՝ Գիտության և կրթության սենատին կից արտերկրի ավարտական վկայականների գնահատման և ատեստավորման փորձագիտական խորհրդի անդամ, 2009 թվականին՝ Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության խորհրդատու, փորձագետ։ 2010-2011 թվականներին զբաղվել է դասախոսական և խորհրդատվական գործունեությամբ։ 2011–2013 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչության առաջին քարտուղար, 2014–2015 թվականներին՝ Գերմանիայում ՀՀ դեսպանության խորհրդական, փոխդեսպան։ 2015 թվականին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը` Բեռլին) ։ 2022 թվականին նշանակվել է Վրաստանում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Թբիլիսի) ։ 2023 թվականի մայիսի 19, համատեղության կարգով, նշանակվել է Հունգարիայում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Թբիլիսի) ։
Գերմանիայում հայկական մաֆիայի հետ առնչության մեղադրանքներ
2008 թվականին Գերմանիայի դաշնային հետախուզությունը կասկածներ է ունեցել, որ Սմբատյանը առնչություն ունի հայկական մաֆիայի հետ, սակայն քրեական ոստիկանությունը դրանք չի հաստատել ։ 2018 թվականի նոյեմբերին Սմբատյանի փաստաբանների միջնորդությամբ Բեռլինի շրջանային դատարանը արգելել է «Mitteldeutscher Rundfunk» հեռուստաընկերությանը հեռարձակել փաստագրական ֆիլմ՝ Գերմանիայում հայկական մաֆիայի վերաբերյալ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բեռլինի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Հրանտ Շահինյան
Հրանտ Համազասպի Շահինյան, hայ խորհրդային մարմնամարզիկ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1951), ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1961), ՀԽՍՀ ֆիզկուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (1966)։ ԽՍՀՄ յոթակի չեմպիոն, բացարձակ չեմպիոն, աշխարհի կրկնակի ոսկե դափնեկիր, Օլիմպիական խաղերի (Հելսինկի 1952) կրկնակի ոսկե մեդալակիր և կրկնակի արծաթե մեդալակիր  ։
Կենսագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին իսկ օրերից կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, 1943 թվականին վիրավորվել ոտքից և միայն 1946 թվականից է կարողացել վերսկսել մարմնամարզության մարզումները։
Գրականություն
Шагинян Грант Амазаспович // Олимпийская энциклопедия / Павлов С. П.. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 415 с.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1923 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյուլագարակ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1996 մահեր Կատեգորիա:Հայ օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտային մարմնամարզության չեմպիոններ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հայ մարմնամարզիկներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Մատուշ Կոզաչիկ
Մատուշ Կոզաչիկ (Matúš Kozáčik, ), սլովակ ֆուտբոլիստ, Սլովակիայի հավաքականի և «Վիկտորիա Պլզեն» ակումբի դարպասապահ։
Կարիերա
Ֆուտբոլ սկսել է խաղալ 10 տարեկանում՝ «Դոլնի-Կուբինի» մանկական թիմում։ Հետո տեաղափոխվել է «Կոշիցեի» մանկական թիմ, որտեղ խաղացել է 5 տարի։ 19 տարեկանում տեղափոխվել է Պրահայի «Սլավիա» ակումբը։ Ակումբի հիմնական դարպասապահ Ռադեկ Չերնիի տեղափոխությունից հետո՝ 2005 թվականին դարձել է ակումբի հիմնական դարպասապահը։ 2007 թվականի ամռանը տեղափոխվեց Պրահայի «Սպարտա», որտեղ դարպասապահների դուետ կազմեց Թոմաս Պոշտուլկի հետ։ «Սպարտայում» խաղաց 3 տարի և տեղափոխվեց Կիպրոսի «Անորտոսիս» ակումբ։
«Վիկտորիա» Պլզեն
2012-13 մրցաշրջանի սկսելուց առաջ 3-ամյա պայմանագիր կնքեց «Վիկտորիա» Պլզենի հետ ։
Նվաճումներ
Ակումբային
Սլավիա Պրահա
Վիկտորիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ
Համացանցի սոցիոլոգիա
Համացանցի սոցիոլոգիա, սոցոլոգիայի զարգացման ուղղություն, որի ուսումնասիրության օբյեկտը հասարակության մեջ առկա տեղեկատվական միջավայրի վերլուծությունն է, իսկ ուսումնասիրության առարկան՝ համացանցի լսարանը և տեղեկատվության փոխանակման ժամանակ մարդկանց միջև սոցիալ-մշակութային փոխազդեցության ձևերը։
Համացանցի սոցիոլոգիան ենթադրում է սոցիոլոգիական տեսության և մեթոդաբանության կիրառում համացանցում՝ որպես ժամանակակից աշխարհում տեղեկատվության և հաղորդակցության հիմնական աղբյուրներից մեկը։ Սոցիոլոգներն ուսումնասիրում են տեխնոլոգիաների սոցիալական նշանակությունն ու ազդեցությունը՝ սոցիալական ցանցեր, վիրտուալ համայնքներ և մարդկանց միջև փոխգործակցության նոր եղանակներ, որոնք առաջանում են համացանցի զարգացման արդյունքում։
Լինելով տեղեկատվության ոլորտում հիմնական տեխնոլոգիական հայտնագործություններից վերջինը՝ համացանցը մեծ հետաքրքություն է ներկայացնում սոցիոլոգների համար՝ որպես հետազոտական գործիք (օգտագործելով առցանց հարցումներ՝ թղթային հարցաթերթիկների փոխարեն), որպես քննարկման և գիտելիքների փոխանակման հարթակ, և որպես թեմա, որը պահանջում է մանրակրկիտ ուսումնասիրություն և վերլուծություն։
Համացանցի սոցիոլոգիան զբաղվում է առցանց համայնքների, վիրտուալ համայնքների և վիրտուալ խաղերի ուսումնասիրությամբ, նորագույն լրատվամիջոցներում կազմակերպչական փոփոխություններով, որոնցից գլխավորը համարվում է համացանցը, ինչպես նաև սոցիալական փոփոխություններով՝ կապված արդյունաբերական հասարակությունից հետինդուստրիալ (կամ տեղեկատվական) հասարակությանն անցնելու հետ։
Պատմություն
1990-ականների կեսերից սովորական օգտատերերի շրջանում ինտերնետի ժողովրդականության կտրուկ թռիչք է նկատվել. այդ պահից ի վեր նրանց թիվը կայուն աճում է, ինչը հանգեցնում է ամենօրյա օգտագործման տարբեր ծառայությունների աճող թվի, որոնք այսօր մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում համացանցի սոցիոլոգիայի համար։ Internet Explorer-ն առաջին անգամ թողարկվել է 1995 թվականին։ Google-ը հիմնադրվել է 1998 թվականին ։ 2001 թվականին ստեղծվել է Վիքիպեդիան։ Facebook-ը, MySpace-ը և YouTube-ը ստեղծվել են 2000-ականների կեսերին։ Այսօր Web 2.0-ը շարունակում է արագ զարգանալ, անընդհատ աճում են նաև համացանցում հասանելի տեղեկատվության քանակը, համացանցին միացած օգտատերերի թիվն ամբողջ աշխարհում ։ Թվային սոցիոլոգիա տերմինն այժմ ավելի հաճախ է օգտագործվում թվային տեխնոլոգիաների վերաբերյալ սոցիոլոգիական հետազոտությունների նոր ոլորտներ սահմանելու համար, որոնք զարգանում են համացանցին զուգահեռ։
Հիմնական խնդիրներ
Համացանցի սոցիոլոգիան զբաղվում է մեր ժամանակի արդիական խնդիրների լայն շրջանակի վերլուծությամբ։
Անձնային մակարդակ
Այս խնդիրը լայն տարածում է գտել համացանցի զարգացման հետ մեկտեղ, քանի որ այսօր լուրջ վերլուծական կամ գեղարվեստական նյութերի թողարկումով զբաղվող համացանցային լրատվամիջոցները կարող են ավելի փոքր լսարան ունենալ, քան բլոգերները, որոնք զբաղվում են բլոգներ նկարահանելով, գեղեցկության բլոգերով կամ համացանցային բամբասանքների քննարկմամբ։
Սրա հետ կապված՝ առաջանում են տարաբնույթ հարցեր՝ ում համար է առաջին հերթին նախատեսված համացանցը՝ քաղաքացիների, թե սպառողների, արդյոք համացանցը մեծացնում է հասարակության համար կենսական նշանակություն ունեցող տեղեկատվության հասանելիությունը և հասարակական կյանքում ակտիվ մասնակցության հնարավորությունները, թե այն պարզապես գովազդի, մարքեթինգի և քաղաքական կողմնակալ լրատվամիջոցների նոր ալիք է ։
Խմբային մակարդակ
Խմբային մակարդակում առաջացող մեկ այլ խնդիր է համացանցի ազդեցությունն ընտանիքի և սերունդների կապի վրա։ Գոյություն ունեն տարբեր տեսակետեր։ Ոմանք կարծում են, որ համացանցի համատեղ օգտագործումը մտերմացնում է ընտանիքի անդամներին, տեղի է ունենում նոր տեխնոլոգիաների յուրացման փորձի արագ փոխանակում, վերածնվում է ընտանեկան նամակագրության պրակտիկան։ Կան նաև հակառակ տեսակետի կողմնակիցներ, ըստ որոնց՝ համացանցի չափից ավելի օգտագործումը հանգեցնում է երիտասարդ սերունդների օտարմանը, սրում հարաբերությունները ընտանիքում ։
Հասարակական մակարդակ
Խնդիրների հասարակական մակարդակն առավելապես դրսևորվում է գլոբալացման գործընթացի հակասության մեջ, որին մասնակցում է նաև համացանցը, և ազգային համախմբվածության, համազգային նույնականացման անհրաժեշտության միջև։ Ինտերնետը անդրսահմանային է, այն իրար մոտ չգտնվող մարդկանց ներառում է որոշակի համայնքներում։ Միևնույն ժամանակ, վերջին շրջանում գլոբալացման գործընթացը հաճախ հանգեցնում է մի շարք դժվարությունների։ Ամբողջ աշխարհում նկատելի է ազգամիջյան և միջկրոնական հողի վրա հակամարտությունների աճը, մի շարք երկրներում ազգայնական գաղափարախոսությամբ ծայրահեղ քաղաքական կուսակցությունները գնալով ավելի տարածված են դառնում, ինտեգրացիոն գործընթացը դանդաղում է, և երկրների միջև սահմանները դառնում են ավելի «կոշտ»։
Քննադատություն
Շատ բանավեճեր կան այն մասին, թե արդյոք համացանցի օգտագործումը հանգեցնում է սոցիալական կապերի ամրապնդմանը կամ թուլացմանը, համացանցի ազդեցությունը սոցիալական կապիտալի վրա, ինչպես նաև համացանցի դերը սոցիալական մեկուսացման հետ կապված ընթացիկ միտումներում ։ Բացի այդ, չկա միանշանակ տեսակետ, թե արդյոք համացանցի օգտագործումը հանգեցնում է սոցիալական միջավայրի հարստացման, թե աղքատացման։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն ըստ թեմայի Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ Կատեգորիա:Համացանց Կատեգորիա:Հասարակագիտություն Կատեգորիա:Սոցիալական հոգեբանություն Կատեգորիա:Սոցիալական ցանցեր Կատեգորիա:Հասարակական գիտություններ Կատեգորիա:Անավարտ հոդվածներ հասարակագիտության մասին Կատեգորիա:Կիբեռտարածություն Կատեգորիա:Կապ
Աբուլջա
Աբուլջա, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Հիմնադրվել է XIX դարի երկրորդ կեսին։
1886 թ.-ին ուներ 123 ադրբեջանցի բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղվածությունը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր ։
Սքելիգ Մայքլ
Սքելիգ Մայքլ, նաև հայտնի է որպես «Մեծ Սքելիգ» (Sceilig Mhichíl, թարգ. «Միխայիլի ժայռը»), մեծ կղզի-քարաժառ է մոտ 15 կմ դեպի արևմուտք իռլանդական Քեռի կոմսությունից։ Ամենամեծն է Սքելիգյան կղզիներից։
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իռլանդիայում Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
Նեֆորոշչանկա
Նեֆորոշչանկա (Нефорощанка, Нефороща), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 205 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ազգագրություն
Ազգագրություն (Էթնոգրաֆիա՝ հունարեն «ἔθνος» (ժողովուրդ) և «γράφω» (գրում եմ)), պատմագիտական գիտություն, որն ուսումնասիրում է ժողովուրդներին, նրանց ծագումնաբանությունը, վերաբնակեցման կազմը, նյութական և հոգևոր մշակույթը, համայնքային առանձնահատկությունները, այդ թվում նաև կենցաղը, սովորույթները, տեղաշարժերը, ազգային առանձնահատկությունները և դրանց պատմամշակութային առնչությունները։ Այն սերտորեն կապված է պատմության, հնագիտության, սոցիոլոգիայի, լեզվաբանության, մարդաբանության, բնագիտության, աշխարհագրության, երաժշտության հետ։
Ուսումնասիրության առարկա
Ազգագրության ուսումնասիրության հիմնական առարկան աշխարհի ժողովուրդների, նրանց հոգևոր և նյութական մշակույթի, պատմական զարգացման ուսումնասիրությունն է։ Կարևոր նշանակություն ունի էթնոգենեզի՝ այս կամ այն էթնոսի ծագման պատմության, սոցիալական ինստիտուտների կայացման ուսումնասիրությունը։ Մեծ ուշադրություն է դարձրվում նաև միջէթնիկ հարաբերություններին։
Ազգագրություն և ազգաբանություն
Այս երկու հասկացությունների ճակատագիրը հիմնականում ուղեկցվել է որոշակի պատմական պայմաններով։ Այսպիսով, XVIII-XIX դարերում հիմնականում կիրառվել է «ազգագրություն» («Էթնոգրաֆիա») հասկացությունը, այն դեպքում, երբ արևմտյան Եվրոպայում կիրառվում էր «Մարդաբանություն» («Անթրոպոլոգիա») և ազգաբանություն («էթնոլոգիա») հասկացությունները ։
Նիկոլայ Խարուզինը (1865—1900 թթ.) ազգագրությունը սահմանել է որպես գիտություն, «որն ուսումնասիրում է առանձին ցեղերի և ժողովուրդների կենցաղը, ձգտում է հայտնաբերել այն կանոնները, որոնցով ընթացել է մարդկության զարգացումը՝ մշակույթի ստորին աստիճաններից սկսած» ։ Տերմինը լայնորեն սկսել է օգտագործվել 1920-1930-ական թվականներին՝ հանդես գալով որպես ժողովուրդների մասին գիտություն և պատմագիտական օժանդակ գիտակարգ։
«Էթնոս» հասկացությունն ազգագրության մեջ
Դեռևս XIX դարում առաջ են գալիս առաջին փորձերը բացատրելու համար, թե ինչ են նշանակում «էթնոս», «ժողովուրդ» հասկացությունները։ Առաջիններից մեկը փորձեց Ադոլֆ Բաստիանին։ Նա եկավ այն եզրակացությանը, որ էթնոսի գոյության տեսակներ են ցեղը, ազգը, էթնիկ խմբերը՝ որպես ինքնաբավ, ինքնաստեղծ կազմավորումներ՝ ստեղծված էթնիկական ինքնագիտակցության վերարտադրման և էթնիկական միասեռ ամուսնությունների ճանապարհով ։ Այսպիսի բացատրությունը չէր կարող բավարարել հետազոտողներին, քանի որ հաշվի չէին առնվում տարբեր գործոններ, ինչպես օրինակ՝ էթնոմշակութային և լեզվական ասիմիլացիաները։ Էվոլյուցիանիստների, ինչպես նաև Կառլ Մարքսի և Ֆրիդրիխ Էնգելսի ազդեցությամբ առաջ է գալիս նոր տեսություն. էթնոսները՝ որպես պատմության ընթացքում առաջացած սոցիալական խմբեր։ Խորհրդային Միությունում նույնպես անցկացվել են հետազոտությունները «էթնոս» հասկացության բնույթի վերաբերյալ։ Տեսական հիմնական դրույթներից մեկը առաջադրել է Յուլիան Բրոմլեյը՝ առանձնացնելով «էթնիկոս» հասկացությունը՝ որպես էթնոս լոկալ իմաստով և էթնոսը՝ որպես էթնոսոցիալական օրգանիզմ ։ Ըստ նրա՝ «էթնիկոսները և էթնոսոցիալական օրգանիզմները էթնիկական հանրույթների հիմնական տեսակներն են։ Բայց դրանցով մարդկության էթնիկական կառուցվածքը չի սպառվում։ Շատ էթնոսներ, հատկապես խոշորները, հաճախ իրենք են կազմված լինում, այսպես կոչված ենթաէթնոսներից կամ ազգագրական խմբերից։ Այս տերմիններով ընդունված է անվանել էթնոսի այն տարածական մասերը, որոնք առանձնանում են խոսակցական լեզվի, մշակույթի, կենցաղի լոկալ առանձնահատկությամբ, ունեն իրենց ինքնաանվանումը և այսպես կոչված երկակի ինքնագիտակցությունը։ Ազգագրական խմբերը երբեմն ծագում են էթնոսի սոցիալ-կրոնական տարբերակման արդյունքում, ինչպես նաև էթնիկական տարածքի խոշոր ընդլայնման դեպքում, երբ էթնոսի գաղթող մասերն ընկնում են բնական տարբեր միջավայր, փոխազդում հարևան տարբեր էթնոսների հետ և այլն»
Հետազոտական մեթոդներ
Յուրաքանչյուր գիտություն, այդ թվում՝ ազգագրությունը հետազոտություն իրականացնելու համար մշակված հետազոտական միջոցների, գործիքների կիրառման կարիք ունի. խոսքը մեթոդների մասին է։ Ճիշտ ընտրված մեթոդը հանդես է գալիս որպես ինքնատիպ կողմնացույց, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ճշմարիտ լուծման՝ խուսափելով հնարավոր սխալներից։ Ֆրենսիս Բեկոնը մեթոդը համեմատում էր «ջահի հետ, որը մթության մեջ լուսավորում է ճանապարհը», իսկ օրինակ հոգեբան Լև Վիգոտսկին «մեթոդը համեմատում էր կենդանի օրգանիզմում եղած ոսկորների հետ, որի վրա պահվում է ողջ օրգանիզմը»։
Հարկ է շեշտել, որ սկզբնական շրջանում գիտնականները օգտագործում էին դաշտային դիտման, նկարագրման, քարտեզագրման մեթոդները և այլն։ Ազգագրություն գիտության ձևավորման և զարգացման հարցում կարևոր ներդրում ունեն էվոլյուցիոնիստական, դիֆուզիոնիստական, ֆունկցիոնալիստական, ամերիկյան մարդաբանական դպրոցները, որոնց շնորհիվ մշակվեցին մի շարք մեթոդներ և գիտական մոտեցումներ։ Այսպես օրինակ էվոլյուցիոնիստական և դիֆուզիոնիստական դպրոցների կողմից մշակվեց պատմահամեմատական մեթոդը, որը չնայած այսօր գրեթե չի կիրառվում։ Մշակվեցին մշակույթի ուսումնասիրության մոտեցումներ և օրինաչափություններ, առաջ քաշվեց վերապրման մեթոդը, իսկ ավելի ուշ ի հայտ եկան համալիր հեետազոտության մեթոդները և մշակութային անհատականացման մոտեցումները։ Խորհրդային ազգագրությունում մեծ տեղ էր հատկացվում դաշտային ազգագրական նյութերի՝ ԴԱՆ-ի հավաքմանը և նկարագրմանը, որոնք սահմանվում էին հետևյալ կերպ. ԴԱՆ-ը ռեալ իրականությունից, կոնկրետ բանասացների գրառած նյութերն են, որոնք ազգագրագետների մոտ հայտնի է նաև «աշխատանք դաշտում» անունով ։
Ժամանակակից ազգագրության գիտական վերլուծության համար օգտագործվում են վաղ շրջանի ազգագրագետների հետազոտությունները, նկարագրությունները, ճանապարհորդական նամակները, բանահյուսական և գեղարվեստական տեքստերը, էթնոհոգեբանական և էթնոսոցիոլոգիական հետազոտությունները, պաշտոնական, պատմա-քաղաքական նշանակության փաստաթղթերը։ Առավել կարևոր են իրականացված դիտարկումները։ Նման բազմազան նյութերի մշակումը և վերլուծությունը պահանջում է տարբեր մեթոդների կիրառում ։
Ազգագրության հիմնական մեթոդը հանդիսանում է ժողովուրդների և կյանքի ուղղակի դիտարկումը, նրանց վերաբնակեցումը, մշակութային և պատմական փոխհարաբերությունները և դրանց հետագա վերլուծությունը։ Քանի որ ազգագրությունն ուսումնասիրում է ոչ միայն ժամանակակից ազգերի գոյություն ունենալը, այլև նրանց պատմական և մշակութային զարգացումը, էթնոգենեզում և պատմության մեջ նրանց սոցիալական ինստիտուտ դառնալը, ապա պետք է ասել, որ օգտագործվում է նաև գրավոր և նյութական աղբյուրները։ Ազգագրական հետազոտությունների կարևորությունը նրանում է, որ իրականացվում են հետազոտական տարածքում և անվանում են ազգագրական դաշտային հետազոտություններ ։
Դաշտային ազգագրություն – հետազոտություն է, որն իրականանում է գոյություն ունեցող ազգերի շրջանում՝ նպատակ ունենալով՝ հավաքագրելու ազգագրական առաջնային տվյալներ ավանդական-կենցաղային մշակույթի և նրա՝ որպես որոշակի համակարգի, գործառնության առանձին կառուցվածքային բաղադրիչների մասին ։
Առանձնացվում են դաշտային ազգագրական հետազոտությունների երկու տեսակներ.
Դաշտային ազգագրական հետազոտություններում մեջ օգտագործվում են ազգագրական մեթոդների մեկ ամբողջական համալիր, ինչպես օրինակ՝ դիտման, հարցազրույցի, հարցմա, հարցաթերթային մեթոդները ։
Կարելի է առանձնացնել ազգագրական հետազոտության երեք հիմնական կատեգորիաներ.
Հետազոտության ընթացակարգ
Ազգագրական հետազոտությունն ընթանում է նախապես սահմանված փուլերով։ Առաջին փուլում սահմանվում է հետազոտական խնդիրը։ Երկրորդ փուլում որոշվում են հետազոտական գործիքները և մեթոդները։ Երրորդ փուլում արդեն սահմանված մեթոդներով իրականացվում է բուն հետազոտությունը։ Ազգագրական հարցազրույցների ժամանակ տրվում են երեք տեսակի հարցեր՝ նկարագրական, կառուցվածքային և հակադիր։ Չորրորդ փուլում հավաքված նյութերը և կատարված դիտարկումները ենթարկվում են վերլուծության։
Արդյունքների վերլուծություն
Ազգագրական հետազոտությունների արդյունքների վերլուծության համար անհրաժեշտ է ունենալ մանրամասնված գրառումներ կամ սղագրություններ։ Գրառումները որպես կանոն պետք է պարունակեն տեղեկություններ.
Ըստ Հ. Ուոլքոթի՝ ազգագրական հետազոտությունը պետք է անցնի վերլուծության երեք մակարդակներ.
Մինչգիտական շրջան
Դեռևս Հին Եգիպտոսում գոյություն ունեին ազգագրական հետազոտություններ, որոնցում նկարագրվում էին հարևան ազգերը։ Ավելի ուշ ի հայտ են գալիս դիտարկումներ Միջագետքից և վաղ աստվածաշնչյան տեքստերի հետազոտություններ ։
Շատ կարևոր աշխատանք է կատարել Հուլիոս Կեսարը, ինչպես օրինակ՝ Գալլական պատերազմի մասին գրառումներում զորավարը, դիտարկելով կելտերի ռազմական պոտենցիալը, համեմատում է գերմանական ցեղերի հետ ։