cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եկատերինյան պալատ
Պալատը կառուցվել է 1717 թվականին Եկատերինա I կայսրուհու հրամանով, որի անունով էլ կոչվում է։ XVIII դարի ընթացքում բազմիցս վերանորոգվել է և այժմյան տեսքով հանդիսանում է ուշ բարոկկոյի օրինակ։ Խորհրդային շրջանում պալատում բացվել է թանգարան։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին պալատը խիստ վնասվել է։ Նրա վերականգնումը տևել է երկար տարիներ և ընթացքի մեջ է։ Վերականգնումը խիստ գիտական հիմքով իրականացվում է Լենինգրադի ռեստավրատորների դպրոցի կողմից։
Պատմություն
Պալատի պատմության և ճարտարապետության մեջ իրենց արտացոլումն են գտել ոչ միայն պալատի վերապրած դարաշրջանների ճարտարապետական ուղղությունները, այլ նաև տվյալ ժամանակաշրջանի ռուսական տիրակալների անձնական հակումները։ Պալատի կառուցումը սկսվել է 1717 թվականին գերմանացի ճարտարապետ Յոհան Ֆրիդրիխ Բրաունշտեյնի գլխավորությամբ՝ որպես  Եկատերինա I-ի ամառային նստավայր։ 1724 թվականի օգոստոսին շինարարության ավարտի կապակցությամբ պալատում տոնակատարություն են կազմակերպում, որի ընթացքում «13 թնդանոթից երեք անգամ կրակ են արձակել»։  Հանդիսությանը ներկա էր կայսրը։ Առաջին նախագծով պալատն իրենից ներկայացնում էր  XVIII դարի սկսզբի ռուսական ճարտարապետությանը բնորոշ երկհարկանի ոչ մեծ շինություն՝ հոլանդական ոճով՝ «16 շքասրահներով»։
1743 թվականին նոր գահ բարձրացած Ելիզավետ Պետրովնան հանձնարարում է ռուս ճարտարապետ Միխայիլ Զեմցովին և Անդրեյ Վասիլևիչ Կվասովին ընդարձակել և կառուցապատել պալատը։ Կվասովի հետ միաժամանակ հրավիրվում է նաև Սավվա Չևակինսկին, որն ըդարձակում է պալատը՝ գրեթե հասցնելով ներկայիս երկարությանը։ Նրա նախագծով է իրականացվում եկեղեցու, Գահական դահլիճի ինտերիերը, բակային առանձնաշենքերը։ Այդպիսով, Ելիզավետա Պետրովնայի օրոք պալատը ստանում է այժմյան տեսքն ու ոճը։ 1752 թվականի մայիսին նա հանձնարարում է ճարտարապետ Վարֆոլոմեյ Ֆրանչեսկո Ռաստրելլիին կրկին վերակառուցել պալատը։ Չորս տարի տևած վերակառուցողական և շինարարական հսկայածավալ աշխատանքից հետո հայտնվեց այժմյան պալատը՝ կատարված Ռուսական բարոկկոյի ոճով։ Ավելի քան 100 կգ ոսկի է ծախսվել  ճակատային նոր  հարդարանքների և տանիքի բազմաթիվ քանդակների ոսկեզօծման համար։ Փառահեղ ճակատի առջև փռված էր ոչ պակաս վեհասքանչ  «ճիշտ» զբոսայգին։ 1756 թվականի հուլիսի 30-ին 325 մետրանոց պալատը ի ցույց դրվեց հիացած ռուս մեծատոհմիկներին և օտարերկրյա հյուրերին։
Ավանդաբար պալատը կապում են Եկատերինա Մեծի անվան հետ, թեև կայսրուհին համարում էր այդ  «հարած կրեմը» հնաոճ։ Հանգուցյալ Ելիզավետա կայսրուհու կամքի համաձայն՝ Եկատերինան առաջին հերթին  կարգադրեց  ոսկեզօծել զբոսայգու արձանները։ Երբ դրանց մի մասը մշակեցին, Եկատերինան, իմանալով նրանց աշխատանքի արժեքը, հրամայեց դադարեցնել աշխատանքը։ Իր հուշերում նա հանդիմանում է իր նախորդի շռայլությունը։ Իր թագավորության ընթացքում նա վերակառուցում էր պալատը և զբոսայգին իր ճաշակով՝ դարձնելով ապրելու համար հարմար և համեստ։
Վերակառուցում
Ռաստրելլին վերակառուցեց Մեծ (Եկատերինյան) պալատը (1752—1756) Ցարսկոյե Սելոյում հետևյալ կերպ։ Կառույցի երկայնակի առանցքը դարձավ նրա նախագծի գլխավոր տարածական կոորդինատը։ Հանդիսավոր շինությունների երկու զուգահեռ սենեկաշարերի (անֆիլադների) հսկայական տարածականությունը, որի մասշտաբը աճում է դեպի կենտրոն՝ Մեծ դահլիճ և Պատկերասրահ, ընգծված է շքամուտքի աստիճանները դուրս բերումով կառույցի հարավ - արևմտյան կողմ։ Ճակատի Օրդերայի համակարգի ռիթմիկ բազմազանությունը, անտաբլեմենտով պսակված սյունաշարի խոյակները, պատուհանների խորը գոգավորությունները, որոնք լուսաստվերային հարուստ խաղ են ստեղծում, դեկորատիվ քանդակների առատությունը, ճակատի բազմերանգությունը  (սպիտակ և երկնագույն գույները՝ համադրված ոսկեգույնի հետ) կառույցին հաղորդում են զգայական, հագեցած, տոնական և շատ հանդիսավոր տեսք։
Կոմս Ս. Դ. Շերեմետևի հուշերից. «Առաջին անգամ Ցարսկոսելսկյան Մեծ պալատը տեսա իր ողջ շքեղությամբ պարահանդեսի ժամանակ (1863 թվական)։ Պարում էինք մեծ դահլիճում, իսկ միջանցիկ սրահում ընթրիքի սեղան էր գցված անթիվ հյուրերի համար։ Ոսկեզօծ փայտե սյուները՝ անցած դարի ոճով հյուսված դարասանգներով, շողում էին լույսերով։ Այն ժամանակ ոչ մեկի մտքով չէր անցնում էլեկտրական լուսավորությունը, և վառվում էին անհամար մոմերը, ինչպես Եկատերինայի ժամանակ։ Հրաշալի տեսարան էր, որը հնարավոր չէ մոռանալ... Ես այն ժամանակ երիտասարդ սպա էի և պարում էի մազուրկա արքայադուստր Եկատերինա Պետրովնա Օլդենբուրգսկայայի հետ»։
Պալատը 1917 թվականից հետո
Գերմանական շրջափակման շրջանում համալիրը խիստ տուժվեց, պալատները կողոպտվեցին, շատ ցուցադրանմուշներ այրվեցին։ Այսօր պալատն ամբողջությամբ վերականգնված է ռեստավրատորներ Ն. Վ. Բարանովի, Ա.Ա. Կեդրինսկու, Ն. Ե. Թումանովի, Ի. Պ.Սաուտովի և ուրիշների կողմից։
2010թվականի մայիսի 23-ին «Ցարսկոյե Սելո» պետական արգելոց - թանգարանի տնօրեն Օլգա Տարատինովան հայտնեց լրագրողներին, որ Ցարսկոյե Սելոյի 300-ամյա հոբելյանին  կբացվեն մի քանի  վերանորոգված դահլիճներ և տաղավարներ.
«Կբացենք կրկնակի վերանորգված Գահադահլիճը Եկատերինյան պալատում։ Կբացենք Նաև մեր հյուրերի համար անհայտ դահլիճ պալատի այն հատվածից, որտեղ ապրել է եկատերինան՝ Արաբեսկյան դահլիճը։ Այժմ այնտեղ տարվում են կահույքի և վարագույրների հետ կապված աշխատանքներ»։ Կբացենք կրկնակի վերանորգված Գահադահլիճը Եկատերինյան պալատում։ Կբացենք նաև մեր հյուրերին անհայտ մի դահլիճ պալատի այն հատվածից, որտեղ ապրել է Եկատերինան՝ Արաբեսկյան դահլիճը։ Այժմ այնտեղ տարվում են կահույքի և վարագույրների հետ կապված աշխատանքներ ։
Ճարտարապետություն
Մեծ պալատի հսկա ծավալը անմիջապես նկատվում է։ Բացի դրանից, պալատի ճակատի դրվագված պորտիկների համաչափ առանցքային համակարգը համապատասխանում է զբոսայգու նախագծի հիմնական տարածական կոորդինատներին։
Սաթե սենյակ
Սաթե սենյակ կամ Սաթե առանձնասենյակ (ռուս.՝ Янтарная комната) - Եկատերինյան մեծ պալատի ամենանշանավոր սենյակներից մեկը։ Սաթե սենյակի հիմնական կահավորանքը արվել է XVIII դարի սկզբին Պրուսիայում, 1716 թվականին նվիրվել Պետրոս I-ին Ֆրիդրիխ Վիլհելմի I-ի կողմից, 1746 թվականին լրացվել և հավաքվել  Պետերբուրգի Ձմեռային պալատում, 1755 թվականին՝ Ցարսկոյե սելոյում։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Սաթե սենյակի հարդարանքը դուրս է բերվում գերմանացի շրջափակողների կողմից Քյոնիգսբերգ։ Սենյակի հետագա ճակատագիրն անհայտ է։ 1979 թվականից Սանկտ Պետերբուրգում Սաթե սենյակը վերստեղծելու աշխատանքներ են տարվում, 2003 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի 300 ամյակի առիթով այն ամբողջովին վերականգնվում է ռուս մասնագետների կողմից, այդ թվում և գերմանական ընկերությունների միջոցներով։
Պալատական եկեղեցի
Տաճարը կառուցվել է հյուսիսային կողաշենքում 1746 -1756 թվականներին։ Մի քանի անգամ վերանորոգվել է 1820 և 1863 թվականների հրդեհներից հետո։ Նրա ձևավորմանը մասնակցել են Չևակինսկին, Ռաստրելլին, Ստասովը և ուրիշներ։ Եկեղեցու ինտերիերը գրեթե ոչնչացվել է Պուշկինի շրջափակման ժամանակ և մինչ այսօր վերանորոգված չէ։ 1993 թվականից եկեղեցում հազվադեպ է արարողակարգ կատարվում։
Լիոնյան դահլիճ
Լիոնյան դահլիճ- Եկատերինյան պալատի ամենահանդիսավոր սրահներից մեկը՝ կառուցված ճարտարապետ Չարլզ Կամերոնի նախագծով 1781-1783 թվականներին։ Այդպես է կոչվում, քանի որ պատերը հարդարված են Լիոնում արտադրված մետաքսով։ Վերջին անգամ Լիոնյան դահլիճը բացվել է 1941 թվականի հունիսի 22-ին։
2019 թվականի հունիսի 6-ից, մոտ 80 տարի անց, սրահը կրկին բաց է այցելուների առջև։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին պատերի հարդարանքը և առաստաղի որմնանկարները ոչնչացվել են։ Նախկին կահավորանքից պահպանվել էր միայն լազուրիտի կիրառումով պատրաստված կահույքի 25 իր։ Բարեբախտաբար, պահպանվել է նաև փայտով և սադափով հարդարված մանրահատակը, որը ֆաշիստների կողմից տարվել է Գերմանիա և վերադարձվել 1947 թվականին։
Լիոնյան դահլիճի վերականգնումը իրականացվել է պահպանված պալատական նկարագրությունների, արխիվային փաստաթղթերի և նկարների հիման վրա։ Մետաքսե գործվածքը վերստեղծվել է լիոնյան «Փրելլ» մանուֆակտուրայում, որի արխիվում պահպանվել են 1866 թվականին ռուսական կայսերական պալատի պատվերով պատրաստված գործվածքի և թելերի նմուշներ։ Կահույքի լազուրիտե տարրերը վերստեղծվել են Ցարսկոսելսկի սաթի արհեստանոցի մասնագետների կողմից՝ օգտագործելով Աֆղանստանից բերված կիսաթանկարժեք քարերը, որոնք կիրառվել են նաև XIX դարում։ Վառարանը և մանրահատակը կվերադարձվեն ավելի ուշ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով
Արեգակնային ժամացույց
Արեգակնային ժամացույց, սարք, որի օգնությամբ որոշվում էր տեղային արեգակնային ժամանակը։ Սովորաբար կազմված է դեպի հարավ ուղղված թվատախտակից և ձողից։ Ժամանակը որոշվում է թվատախտակի վրա ձողի ստվերով և հորիզոնական գծով կազմած անկյունով։ Ձողն անշարժ է և ուղղված երկրագնդի առանցքին զուգահեռ։
Ըստ թվատախտակի դիրքի, արեգակնային ժամացույցները լինում են՝ հասարակածային, հորիզոնական և ուղղաձիգ (ստվերաչափ)։
Հասարակածային ժամացույցներում թվատախտակի հարթությունը զուգահեռ է երկնային հասարակածի հարթությանը (այն հորիզոնական հարթության հետ կազմում է 90°-\varphi անկյուն, որտեղ \varphi-ն տեղի աշխարհագրական լայնությունն է)։ Ժամագծերը նշվում են թվատախտակի թե' վերին և թե' ստորին երեսներին։ Գարնանն ու ամռանը, երբ Արեգակը գտնվում է հյուսիսային կիսագնդում, օգտվում են վերին, իսկ աշնանն ու ձմռանը՝ ստորին երեսից։ Ժամագծերը տարվում են իրարից հավասար հեռավորությունների (15°) վրա, և կեսօրվա ժամագիծը ուղղվում է դեպի հյուսիս։ Հորիզոնական ժամացույցների թվատախտակի հարթությունը հորիզոնական դիրք ունի։ Ժամագծերը կեսօրի (ժամը 12-ի) գծի նկատմամբ սիմետրիկ են և տարված ըստ բանաձևի (x-ը համապատասխան ժամագծի ու կեսօրի գծի միջև գտնվող անկյունն է, t-ն՝ Արեգակի ժամային անկյունը)։
Ուղղաձիգ ժամացույցները սովորաբար պատրաստում են շենքերի հարավային պատի վրա։ Ժամագծերը տարվում են հորիզոնականին համանման և ըստ բանաձևի։ Հին ու միջնադարյան Հայաստանում սովորաբար օգտագործվել են ուղղաձիգ ժամացույցներ։
Դրանցից մինչև այժմ էլ պահպանվել են Զվարթնոցում, Դսեղում, Ծաղկաձորում, Դիլիջանում, Նոյեմբերյանում, Լեռնային Ղարաբաղում և այլուր գտնվող վանքերի ու տաճարների պատերին։ Հայ բանահյուսությունում այս առանձնահատկությունն արտահայտվել է եկեղեցի-ն ժամ կոչելու ավանդությամբ ։
Մատենադարանի ձեռագրերում կան Արեգակնային ժամացույցների բազմաթիվ նկարագրություններ ու սխեմաներ։ Հայ հեղինակներից ոմանք առաջարկել են հորիզոնական և ուղղաձիգ արեգակնային ժամացույցների կառուցման զուտ երկրաչափական մեթոդ՝ առանց եռանկյունաչափական բանաձևերից օգտվելու։
Պատկերասրահ
Արեգակնային ժամացույցներ եկեղեցիների հարավային պատին
Գրականություն
Կատեգորիա:Ժամանակ Կատեգորիա:Ժամացույցներ Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Ափիոն
Ափիոն (կակաչի արցունքներ (անգլ․՝ poppy tears, լատ․՝ lachryma papaveris)), քնաբեր կակաչից (խաշխաշ, լատ․՝ Papaver somniferum) ստացվող կաթնահյութի (պարունակվում է քնաբեր կակաչի չհասունացած տուփիկների կաթնանոթներում) չորացրած տարբերակ ։ Այն ունի յուրահատուկ հոտ և դառը համ, պատկանում է ցավազրկող միջոցների շարքին։ Ափիոնային կաթնահյութը պարունակում է մոտավորապես 12% մորֆին անալգետիկ ալկալոիդ, որը քիմիական ճանապարհով օգտագործվում է հերոին և այլ արհեստական (սինթետիկ) ափիոնատիպ նյութեր ստանալու համար, որոնք օգտագործվում են բժշկության մեջ (որպես ցավազրկող, հազը հանգստացնող և խորխաբեր դեղամիջոցներ) և թմրամիջոցների անօրինական առևտրում։ Կաթնահյութը պարունակում է նաև ֆենանտրենի այլ ածանցյալներ՝ կոդեին և թեբաին, որոնք մորֆինի և ֆենանտրենի մյուս ածանցյալների հետ միասին ազդում են գերազանցապես կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Այն պարունակում է նաև ոչ անալգետիկ այնպիսի ալկալոիդներ, ինչպիսիք են պապավերինը և նոսկապինը (իզոխինոլինի ածանցյալներ)։ Դրանք թուլացնում են հարթ մկանները։ Կաթնահյութ ստանալու ավանդական, արդյունավետ տարբերակը դեռահաս սերմնահատիկները ձեռքով քերելն է․ կաթնահյութը դուրս է հոսում, չորանում դեղնավուն կպչուն նյութի տեսքով, որն այնուհետև քերվում և ջրազատվում է։ «Մեկոնիում» (ստացվել է հունական «ափիոնատիպ» բառից, սակայն այժմ օգտագործվում է որպես նորածնի առաջին կղանքի անվանում) բառը պատմականորեն կապվում է քնաբեր կակաչի այլ մասերից կամ կակաչի այլ տեսակներից ստացվող ավելի թույլ պատրաստուկների հետ ։
Աստերոիդների ցանկ (139401-139500)
Աստերոիդների ցանկ (139301-139400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (139501-139600)
Ափիոն
Բուն ափիոնի ստացումը որպես այդպիսին չի փոխվել դեռևս հին ժամանակներից։ Այնուամենայնիվ, քնաբեր կակաչի ընտրողական մշակման ներկայիս պայմաններում ալկալոիդներ մորֆինի, կոդեինի և ավելի փոքր քանակությամբ թեբաինի չափաբաժինն ավելացել է։ Ներկայումս հիդրոկոդոնի, հիդրոմորֆոնի և այլ կիսասինթետիկ ափիոնատիպ նյութերի սինթեզի ժամանակ որպես հումք ծառայող թեբաինի մեծ մասը ստացվում է Պապավեր օրիենտալ և Պապավեր բրակտեատում բույսերից։
Աստերոիդների ցանկ (139401-139500)
|}
Ափիոն
Պատմություն
Քնաբեր կակաչի մշակումը սննդում, ցավազրկման և ծիսակատարություններում օգտագործելու համար գալիս է դեռևս Նեոլիթի ժամանակաշրջանից (Նոր քարի դար)։ Շումերական, Ասորական, Եգիպտական, Հնդկական, Մինոսյան, Հունական, Հռոմեական, Պարսկական և Արաբական կայսրություններում ափիոնի օգտագործումը լայն տարածում ուներ հատկապես որպես ցավազրկող միջոց, որը՝ որպես այն ժամանակ հայտնի ամենաուժեղ միջոց, հին ժամանակների վիրաբույժներին թույլ էր տալիս իրականացնել երկարատև վիրահատական միջամտություններ։ Ափիոնի մասին խոսվում է հին աշխարհի ամենակարևոր բժշկական տեքստերում և հեղինակների կողմից, այդ թվում՝ Էբերսի պապիրուս, Դիոսկորիդես, Գալեն, Ավիցեննա։ Չմշակված ափիոնի լայն տարածումը շարունակվեց Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, որից հետո այն իր տեղը զիջեց մորֆինին և դրա իրավահաջորդներին, որոնք կարող էին ներարկվել հստակորեն վերահսկվող դեղաբաժիններով։
Չինաստանում ափիոնի գործածումը ժամանցի նպատակով սկսվեց 15−րդ դարում, սակայն այն սահմանափակ էր հազվագյուտ լինելու և բարձր գնի պատճառով։ Ափիոնի առևտուրն ավելի կանոնավոր դարձավ 17−րդ դարից, երբ այն սկսեցին խառնել ծխախոտի հետ և օգտագործել ծխելու միջոցով․ հենց այդ ժամանակ էլ պարզ դարձավ, որ ափիոնը կախվածություն է առաջացնում։ Չինաստանում ափիոնի արգելք սկսեց կիրառվել 1729 թվականից, որից հետո մոտ երկու դար այն ակտիվորեն օգտագործվում էր։ Բրիտանիայի հետ առևտրում Չինաստանն ուներ դրական առևտրային հաշվեկշիռ, ինչը հանգեցնում էր բրիտանական արծաթի նվազեցմանը։ Հետևաբար, բրիտանացիները ձգտում էին խրախուսել Չինաստանում ափիոնի օգտագործումը՝ հաշվեկշիռն իրենց օգտին ավելացնելու նպատակով։ Նրանք իրենց իսկ հսկողության ներքո Չինաստան ափիոն էին մատակարարում հնդկական նահանգներից։ Հնդկաստանում ափիոնի մշակումը, արտադրությունը և անօրինական տեղափոխումը Չինաստան իրականացվում էր Բրիտանական Օստ-Հնդկական ընկերության կողմից՝ որպես բրիտանական կառավարության խիստ մենաշնորհ ։ Հնդկաստանում գործում էր Օստ-Հնդկական ընկերության տարբեր գործակալությունների կողմից ափիոնի արտադրության և մատակարարման գործընթացների վերահսկման ու կառավարման խիստ բարդ համակարգ։ Չինական Դաոգուանգ կայսեր գաղտնի պատվիրակի կողմից ափիոնի զանգվածային ոչնչացումը՝ ներկրումը դադարեցնելու նպատակով, հանգեցրեց Ափիոնային առաջին պատերազմին, որում Բրիտանիան հաղթեց Չինաստանին։ 1860 թվականից հետո Չինաստանում ափիոնի գործածումը շարունակեց լայնորեն աճել։ Մինչև 1905 թվականը արական սեռի բնակչության 25%–ը այդ թմրամիջոցի կանոնավոր գործածողներ էին։ Աշխարհի մյուս հատվածներում, ըստ ափիոնի գործածման վերաբերյալ զեկույցների, դրա գործածումը հազվադեպ էր ընդհուպ մինչև 19-րդ դարի վերջը ։
Ափիոնի գլոբալ կարգավորումը սկսվեց 1870-ականներին Սան Ֆրանցիսկոյում, Կալիֆորնիայում չինացի ներգաղթյալների և ափիոնային որջերի դատապարտմամբ ու շարունակվեց մինչև 1909 թվականին Ափիոնի միջազգային հանձնածողովի ձևավորումը։ Այս ժամանակահատվածում գրականության մեջ ափիոնը սկսեց նկարագրվել բարոյալքված և բռնի կերպով, բրիտանական ափիոնի առևտուրը դուրս մղվեց չինական ներքին արտադրանքի կողմից, մաքուր մորֆինը և հերոինը հասանելի դարձան ներարկումների համար և ափիոն պարունակող արտոնագրված դեղերը հասան հանրաճանաչության գագաթնակետին։ 20-րդ դարի սկզբում ափիոնն արգելվեց բազմաթիվ երկրներում՝ հանգեցնելով ափիոնի արտադրության ժամանակակից իրավիճակին՝ անօրինական արտադրություն որպես թմրամիջոց վաճառելու նպատակով և օրինական արտադրություն խստորեն կարգավորվող իրավական դեղատոմսերով դուրս գրելու նպատակով։ Ափիոնի անօրինական արտադրությունը, որը ներկայումս գերակշռում է Աֆղանստանում, վերացվեց 2000 թվականին, երբ Թալիբանն արգելեց այն, սակայն դրա փոխարեն այն կայուն կերպով աճում է 2001 թվականին Թալիբանի անկումից հետո և Աֆղանստանում ընթացող պատերազմի ամբողջ ընթացքում ։ 2014 թվականին ափիոնի համաշխարհային արտադրության համար օգտագործվել է ավելի քան 224 000 հեկտար հողատարածք ։
Կիրառությունը հնագույն ժամանակներում
Ափիոնն ակտիվորեն օգտագործվել է դեռևս հնագույն ժամանակներից և, հնարավոր է, Ռիգվեդայում բազմաթիվ անգամ նշվող Սոմայի բույսն է։ Չնայած Արևմուտքի գիտնականներն այդ տեքստին վերագրում են մ․թ․ա․ 1500-ական թվականները, այնուամենայնիվ հնդիկ գիտնականները պնդում են, որ դրանում առկա հատվածները և պատմությունը բանավոր կերպով փոխանցվել են դրանից դեռևս մի քանի հազար տարի առաջ։ Սոման Վեդաներում լուսնի անվանումն է սանսկրիտով, որը բնորոշում է ինչպես դրա տեսքը, այնպես էլ դրա գիշերային հյութի հոսելը, որը հնագույն ժամանակներում հնարավոր էր տեսնել միայն լուսնի լույսի ներքո ։ Աֆղանստանում տղամարդու տարածված անուն է «Ռեդեյը», որ աֆղաներեն նշանակում է «կակաչ», «խաշխաշ» ։ Այս եզրույթը հնարավոր է վերցված է սանսկրիտի rddhi և hrdya բառերից, որոնք համապատասխանաբար նշանակում են «կախարդական բժշկական բույսի տեսակ» և «սրտին հաճելի» ։ Աֆղանստանի վերին հարավ-ասիական գոտին, Պակիստանը, հյուսիսային Հնդկաստանը և Մյանման առ այսօր ապահովում են ափիոնի համաշխարհային առաջարկի գերակշիռ մասը։
Հայտնի է նեոլիթյան բնակավայրերից քնաբեր կակաչի ավելի քան 17 գտածոների մասին, որոնցից մեկը Իսպանիայի Cueva de los Murciélagos կամ Bat Cave գերեզմանոցում հայտնաբերված կակաչի մեծաքանակ սերմնապատիճներն են, որոնք հավանաբար մ․թ․ա․ 4200 թվականից են։ Հայտնի են նաև քնաբեր կակաչի հայտնաբերման դեպքեր բրոնզե և երկաթե դարաշրջանների բնակավայրերից ։ Ափիոնի մշակման պատմության մեջ հայտնի առաջին վայրը Միջագետքն է, որտեղ մ․թ․ա․ 3400-ական թվականներին այդ բույսի մշակմամբ զբաղվում էին շումերները, ովքեր այն անվանում էին hul gil՝ «զվարճանքի բույս» ։ Բաղդադից հարավ գտնվող շումերական կենտրոն Նիպպուրում հայտնաբերված արձանագրություններում նկարագրվում է առավոտյան կակաչի հյութի հավաքումը և դրա օգտագործումը ափիոնի պատրաստման մեջ ։ Մշակումը շարունակվեց Միջին արևելքում ասորիների կողմից, ովքեր նույնպես առավոտյան կակաչի պատիճներից երկաթե շերեփով հյութ էին հավաքում․ նրանք այդ հյութն անվանում էին aratpa-pal՝ հավանաբար «կակաչի արմատ»։ Ափիոնի արտադրությունը շարունակվեց բաբելոնացիների և եգիպտացիների կողմից։
Ափիոնն օգտագործվում էր թունավոր մոլեխինդի հետ՝ մարդկանց արագ և անցավ սպանելու նպատակով, սակայն այն օգտագործվում էր նաև բժշկական նպատակներով։ Ափիոնի մեջ թաթախված սպունգերն օգտագործվում էին վիրահատությունների ժամանակ ։
Եգիպտոսից ափիոնն արտահանվում էր Փյունիկիա և Մինոս, ինչպես նաև Միջերկրական ծովի շրջակայքի այլ վայրեր, օրինակ՝ Հունաստան, Կարթագեն և Եվրոպա։ Մ․թ․ա․ 1100 թվականից ափիոն սկսեց մշակվել նաև Կիպրոսում, որտեղ վիրահատական դանակի որակի դանակներ էին օգտագործվում սերմնապատիճները բացելու համար։ Այդպիսով՝ ափիոնզ մշակվում, վաճառվում և գործածվում էր ծխելու նպատակով ։ Ափիոնը հիշատակվում է նաև Պարսկաստանի կողմից մ․թ․ա․ 6-րդ դարում ասորական և բաբելոնյան հողերի նվաճումից հետո ։
Դեռևս հնագույն ժամանակներից ափիոնին վերագրվել է ծիսակատարություններում օգտագործման կարևորությունը, և հնէաբանները գտնում են, որ հնում քահանաները օգտագործել են այս թմրամիջոցը՝ որպես իրենց ուժի ապացույց ։ Եգիպտոսում ափիոն կարող էին օգտագործել միայն քահանաները, մոգերը և ռազմիկները․ ըստ պատմության՝ այն Իսիդա ատվածուհու կողմից տրվել էր Ռա աստծուն՝ որպես ցավազրկող։ Մինոսյան «թմրամիջոցների աստվածուհին» ներկայացվում էր թագով, որի վրա կային երեք կակաչներ ։ Հունական աստվածներ Հիպնոսը (քուն), Նիքսը (գիշեր) և Թանատոսը (մահ) պատկերվում էին կակաչների մեջ կամ դրանք ձեռքերում բռնած։ Կակաչները հաճախ զարդարում էին Ապոլլոնի, Ասկլեպիոսի, Պլուտոնի, Դեմետրայի, Աֆրոդիտեի, Կիբելայի և Իսիդայի արձանները՝ խորհրդանշելով գիշերային ունայնություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թմրամիջոցներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Մալիննիկ (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Մալիննիկ (Малинник), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 61 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոլշոե Մոկրոե
Բոլշոե Մոկրոե (Большое Мокрое), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գանձասար (մարզադաշտ)
«Գանձասար» մարզադաշտ, բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ Կապան քաղաքում։ Մարզադաշտի նախկին անվանումը (մինչև 2008 թ.) եղել է ««Լեռնագործ»»։ 2008 թ.-ին մարզադաշտում կատարվեց վերանորոգում փոխվեց խաղադաշտի խոտածածկը և վերանորոգվեց տրիբունան։ Մարզադաշտը տեղավորում է 3500 հանդիսական։ Միջինում մարզադաշտի հաճախականությունը կազմում է 1468 հանդիսական։ Հարևանությամբ գտնվում է «Գանձասար» ֆուտբոլային ակումբի մարզաբազան։ Խոտածածկը ամենալավերից մեկն է Հայաստանում։ Գտնվում է Կապան քաղաքի կենտրոնում, Ողջի գետի ափին։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մարզադաշտեր Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Շահեն Դանիելյան
Կենսագրություն
Շահեն Դանիելյանը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Արցախի Ասկերանի շրջանի Նախիջևանիկ գյուղում ։
2013 թվականին ստաժավորվել է Ժնևի համալսարանական կլինիկայում։
Երբ 3-րդ կուրսի ուսանող էր մասնակցել է Ղարաբաղյան առաջին պատերազմին՝ որպես ռազմաբժշկության ուսանող։ 6-րդ կուրսում նա արդեն բժշկական ծառայության մայոր էր ։ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ ևս մի խումբ բժիշկների հետ, հիմնականում Մոսկվայից և ԱՄՆ-ից, մեկնել է Արցախ և օգնություն ցուցաբերել վիրավորներին՝ կատարելով բարդ վիրահատություններ ։ Շուշիի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու երկրորդ ռմբակոծության արդյունքում ծանր մարմնական վիրավորում ստացած ռուս լրագրող Յուրի Կոտենոկին Ստեփանակերտում վիրահատել է Շահեն Դանիելյանը   ։
«Eternal Nation» բարեգործական հիմնադրամի խորհրդատու-փորձագետ է, ինչպես նաև տնօրենների խորհրդի անդամ, որը պրոթեզավորման և հոգեբանական ծառայություններ է մատուցում  պատերազմից տուժած վիրավոր զինվորներին ։
Դասավանդում է Սանկտ Պետերբուրգի Ի․ Պավլովի անվան առաջին պետական բժշկական համալսարանում։
Ամուսնացած է, ունի դուստր և որդի։
Աշխատություններ
Շահեն Դանիելյանը ավելի քան 170 գիտական աշխատությունների հեղինակ է։ Ունի մենագրություններ, 58 հոդված՝ գիտական ամսագրերում, 3 ուղեցույց՝ բժիշկների համար, 4 գլուխ՝ բժշկական ձեռնարկներում և շտապ օգնության ազգային ուղեցույցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Իբաիտիի գավառ
Իբաիտի (Microrregião de Ibaiti)՝ գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարանա նահանգի մեջ։ Մտնում է Բայշու Ամազոնաս նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 76 498 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 3034,269 կմ²։ Բնակչության խտությունը 25,2 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարանա նահանգի գավառներ
Ալո (այլ կիրառումներ)
Ալո, կարող է վերաբերել՝
Ալոեուս (այլ կիրառումներ)
Ալոեուս, կարող է վերաբերել՝
Կատերինովկա (գյուղ, Գլուխովի շրջան)
Կատերինովկա (Катеринівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կատերինովկա գյուղում բնակվել է 246 մարդ ։
Աշխարհագրական դիրքը
Կատերինովկա գյուղը գտնվում է Կլևեն գետի ձախ ափին, հոսանքն ի վար 3,5 կմ հեռավորության վրա՝ Սոսնովկա գյուղը, հակառակ ափին՝ Բելոկոպիտովո գյուղը։ Գյուղի մոտ կան բազմաթիվ ոռոգման ջրանցքներ։ Մոտակայքով է անցնում E 38 (T-2502) մայրուղին։ Գյուղը սահմանակից է Ռուսաստանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գոնդափերի Վերին
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եննի Բերգրեն
Եննի Սեսիլիա Պետրեն (Jenny Berggren, ), ծննդյամբ՝ Բերգգրեն, հայտնի է նաև որպես Եննի Բերգգրեն և Եննին Ace of Base-ից, շվեդ երգչուհի, Ace of Base խմբի նախկին անդամ եղբոր Յունաս Բերգգրենի, քրոջ՝ Լինն Բերգգրենի և ընդհանուր ընկեր Ուլֆ Էկբերգի հետ միասին։ Նա խմբի բազմաթիվ երգերի և իր մեներգերի հեղինակ է։ 1995 թվականից զբաղվում է նաև մենակատարային ստեղծագործական գործունեությամբ։ Խումբը լքել է 2009 թվականին, 2010 թվականին թողարկել է իր առաջին դեբյուտային ալբոմը՝ My Story-ն։
Վաղ տարիներ
1980-ականների վերջին Բերգգրենները Եննի Լինդենի և Նիկլաս Տրունկի հետ միասին ստեղծեցին Tech Noir խումբը, որն այնուհետև դարձավ Ace of Base: Եննին այդ ժամանակ սովորում էր համալսարանում, ցանկանում էր ուսուցիչ դառնալ, բայց դանիական Mega Records դանիական ընկերության հետ պայմանագիր կնքելուց հետո նրա ծրագրերը փոխվեցին։ Ընկերությունը թողարկել է իր դեբյուտային ալբոմը, որը վաճառվել է ամբողջ աշխարհում 30 միլիոն օրինակով։
Դերը խմբում
Սկզբում խմբում Լիննի և Եննիի դերերը նույն էին, չնայած ձայնագրող ընկերություններն առաջնությունը տալիս էին Լիննին, ով կատարում էր երգերի մեծ մասը։ Իր ստեղծագործական կարիերայի սկզբում Լինն ու Եննին գործնականում չէին մասնակցում խմբի խաղացանկի ձևավորմանը, ոչ էլ զբաղվում էին պրոդյուսերական գործունեությամբ։ Ավելի ուշ Լիննը սկսեց զիջել խմբում իր ակտիվ դիրքը և աստիճանաբար Եննին ստանձնեց առաջինի դերը։
Եննին The Bridge-ի ալբոմի համար գրել է մի քանի երգեր, այդ թվում՝ Ravine-ը (երգ, որը նվիրված էր իր ընտանիքի վրա ապրիլի 27-ի հարձակմանը), Wave Wet Sand-ը և Experience Pearls-ը։ Դրանից հետո նա շարունակեց խմբի համար սինգլներ գրել և նրա երգերն ընդգրկվեցին Ace of Base-ի ալբոմներում։
Անձնական կյանք
1994 թվականի ապրիլի 27-ի լույս 2-ի գիշերը Եննին և նրա մայրը իրենց տանը հարձակման են ենթարկվել մի խելագար աղջկա կողմից, որը հետապնդում էր Եննիին ։ Եննիի մայրը դանակի հարվածներ էր ստացել ձեռքերին։ Հետագայում պարզվել էր, որ այդ աղջիկը Գերմանիայի 21-ամյա քաղաքացի Մանուելա Բեգլենդ է, որին մերժել են մուտք գործել Շվեդիա։
Որպես կամավոր՝ Եննին մասնակցել է բազմաթիվ մարդասիրական ակցիաների, կազմակերպել է քրիստոնեական համերգներ, հանդես եկել եկեղեցական երգչախմբում։ 2004 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Եննին ամուսնացել է ընկերոջ՝ շվեդ դաշնակահար Յակոբ Պետրենի հետ ։ Նրանք ունեն երկու երեխա` մեկ որդի և մեկ դուստր ։ Եննին իր ընտանիքի հետ բնակվում է Գյոթեբորգում։
Նոր ծրագրեր
2007-2009 թվականներին Եննին, Յունասը և Ուլֆը համերգներով հանդես եկան Եվրոպայի և Ասիայի բազմաթիվ երկրներում։ Շրջայցի ընթացքում նրանք ձայնագրեցին մի քանի նոր երգեր և թողարկեցին իրենց հինգերորդ ստուդիական ալբոմը ։ Խումբն արդեն սկսեց նմանվել եռյակի, բայց չկարողացավ գտնել ձայնագրման ընկերություն։ Եննին սկսեց ինքնուրույն աշխատել իր մենակատարային ալբոմի վրա ։ 2009 թվականին Եննին գրանցվեց Twitter-ում, որտեղ նա հայտնեց, որ աշխատում է իր մենահամերգների սինգլների վրա։ Ուլֆը և Յունասը խումբ հրավիրեցին երկու նոր վոկալիստների՝ Կլարա Հագմանին և Յուլիա Ուիլյամսոնին  ։
Յունասը և Եննին գրեթե միաժամանակ հայտարարեցին, որ նոր կազմը չի կոչվի Ace of Base և նախագծի համար կառաջարկվի նոր անուն ։ Արդյունքում «Ace.of.Base» այլընտրանքային անունը մասամբ փոխվեց, նոր թողարկումների շապիկների վրա ավելացվեց միայն գծապատկերային ձևավորումը։ Շվեդական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում Ուլֆը ասել է. «Բառերի միջև եղած կետերը պարզապես հանդիսանում են պատկերանշանի ձևավորման ոճը» ։
Անվանման հետ կապված տարաձայնություններ
Եննին մի քանի անգամ հարցազրույցներում ասել է, որ ինքը երբեք չի լքել թիմը, ինչպես նաև ասել է, որ բոլոր չորս կատարողները, ովքեր սկսել են աշխատել նախագծի վրա, դեռ խմբի անդամ են և կրում են Ace of Base ապրանքանիշը, ինչը հաստատվում է եղբոր` Յունասի հետ կնքված իրավական փաստաթղթերով     ։
Հետագայում Յունասը դա հաստատեց իր կողմից տրված հարցազրույցում. «Նա (Եննին) երբեք պաշտոնապես չի ասել «ես հեռանում եմ»։ Բայց ձայնագրող ընկերության համար ակնհայտ է, որ նա արդեն լքել է խումբը և դադարեցվել է նրա հետ կնքված պայմանագիրը։ Բայց նա երբեք չի ասել. «Օ ես չեմ ուզում թիմում լինել»։ Երբ ընկերությունը պնդում էր նոր կատարողի մասին. «Նրանք չէին ասում, որ պետք է լինի ավելի երիտասարդ աղջիկ, նրանք ուզում էին տեսնել նոր կատարող, նոր առաջատար վոկալիստի»։
Ինչ վերաբերում է նախագծի անվանմանը, Ուլֆը նշել է, որ «անվան հետ խնդիր չկա, նույնիսկ եթե նախկինում ներկայացված բոլոր կատարողները ներառված չեն նախագծում» ։ Իենն այս մասին մեկնաբանել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 18-ին տված հարցազրույցում, որում նա հայտարարել է, որ Յունասը և Ուլֆը իրեն թույլ չտվեցին մասնակցել նոր ալբոմի ստեղծմանը. «Ես ուզում եմ նշել, որ կան որոշակի պայմաններ, որոնցում ես կարող եմ աշխատել ... բայց այժմ դրանք չկան։ Նրանք չեն ցանկանում, որ ես լինեմ խմբում»։ Երբ հարցրին. «Կցանկանայի՞ք վերադառնալ կրկին Ace of Base»: Եննին պատասխանեց. «Հիմա չէ, ոմանք նախ պետք է ներողություն խնդրեն» ։
Մենակատարային կարիերա
2008 թվականին Եննի Բերգգրենը թողարկեց իր ինքնակենսագրությունը շվեդերեն «Vinna hela världen»: Առաջին հրատարակությունն ամբողջությամբ վաճառվել է Շվեդիայում (ըստ վիճակագրության՝ Շվեդիայում գրքերի միայն 4%-ն է ամբողջությամբ վաճառվել) և հայտարարվել է գրքի երկրորդ հրատարակության մասին։ Անգլերեն տարբերակը՝ «Նվաճել աշխարհը» (To the World), որը նախատեսվում էր թողարկել 2011 թվականին, սակայն, դեռևս չի հրապարակվել։
2010 թվականի Նոր տարվա նախաշեմին Եննին թողարկեց իր առաջին երգը՝ «Free Me» անկախ կարիերայի շրջանակներում, որը կարելի էր անվճար ներբեռնել իր նոր անձնական կայքից։ 2010 թվականի մայիսին Եննին թողարկեց իր առաջին անհատական սինգլը՝ «Here I Am», որը հասանելի էր iTunes-ում։ Սինգլը շվեդական հիթ-շքերթներում գրավեց 14-րդ տեղը ։
2010 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Եննին թողարկեց իր երկրորդ սինգլը՝ «Gotta Go»: «My Story» դեբյուտային ալբոմը թողարկվեց 2010 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։ 2011 թվականի փետրվարի 3-ին Դանիայի «Եվրատեսիլ 2011»-ի եզրափակիչի ընտրական փուլում Եննին ներկայացրեց «Թող ձեր սիրտը լինի իմը» երգը և գրավեց երկրորդ տեղը ։ 2011 թվականի փետրվարի 26-ին կայացած ազգային եզրափակչում նրա երգը դիմավորվեց բուռն օվացիայով։ Քվեարկության առաջին փուլից հետո Եննին չկարողացավ մտնել եզրափակիչ քառյակի մեջ և չմասնակցեց հետագա ընտրությանը։ Չնայած դրան, երկրպագուները կատարումը համարեցին անկասկած հաջողված, իսկ նրա երգը ՝ իր կարիերայի լավագույններից մեկը։
Վոկալ
Եննին կատարել է խմբի բոլոր սինգլները, բացառությամբ հետևյալի՝
Ստեղծագործություն
Սոլո ալբոմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ երգչուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Մեցցո-սոպրանոներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Շվեդ երաժիշտներ
(3035) Չամբերս
(3035) Չամբերս (Chambers), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի մարտի 7-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,637568 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2926 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9825 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1564,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230091 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1924 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սելիա Մարինա
Սելիա Մարինա (Sellia Marina), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5764 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 141,1 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 40,9 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 88050։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0961։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
1÷x=1 (Undivided)
1÷x=1 (Undivided), հարավկորեական բոյ բենդ Wanna One-ի առաջին ատուկ ալբոմը։ Ալբոմը թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 4-ին` Swing Entertainment և Stone Music Entertainment ընկերություններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 ալբոմներ
Ալոն (այլ կիրառումներ)
Ալոն, կարող է վերաբերել՝
Ալոս (այլ կիրառումներ)
Ալոս, կարող է վերաբերել՝
Երկիր Նաիրի (ֆիլմ)
Երկիր Նաիրի, 1930 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի նկարահանած վավերագրական ֆիլմ։ Ֆիլմը նվիրված է Հայաստանում Խորհրդային իշխանության 10-ամյակին։
Ռուբեն Մամուլյանը գովաբանել է ֆիլմը Փարիզի «Արշավ» թերթում։
Հղումներ
Կատեգորիա:1930 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Համր ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր
Մալիննիկի (գյուղ, Ստարիցկի շրջան)
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ստարիցկի շրջանի բնակավայրեր
Տոպոլի (ավան, Դվուրեչենսկի շրջան)
Տոպոլի (Тополі), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տոպոլի ավանում բնակվում էր 860 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,737 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1166,89 մարդ/կմ²։
Ավազ
Ավազ, մանրաբեկոր, փխրուն ապար՝ կազմված տարբեր միներալների և ապարների 0,1-1,0 մմ տրամաչափի կլորավուն կամ անկյունավոր հատիկներից (այլ դասակարգումով՝ 0,05 - 2 մմ, շինարարության մեջ՝ մինչև 5 մմ)։ Ծագմամբ ավազը լինում է գետային, լճային, ծովային, անապատային, ըստ միներալային կազմության՝ քվարցային, գլաուկոնիտային, արկոզային, գրաուվակային, փայլարային և այլն։ Խառնուրդների ձևով միշտ հանդիպում են կավի (ոչ ավելի, քան 3 %) և փոշու մասնիկներ։ Գույնը՝ սպիտակ, կանաչ, գորշ-կարմիր, սև։ Խտությունը՝ 2500-2900 կգ/մ³, ծավալային կշիռը՝ 1,5 - 1, 7, ծծանցման գործակիցը՝ 50 մ/օր։ Ավազները և ավազաքարերը ըստ տարածման կազմում են երկրակեղևի նստվածքային թաղանթի մոտ 20 %-ը։ Բնական և արհեստական ավազները լայնորեն կիրառվում են շինարարության և շինանյութերի արտադրության մեջ (բետոնի և շինարարական լուծույթների լցանյութ, ապակու և սիլիկատային աղյուսի արտադրության հումք, հղկանյութ), մետաղաձուլական արտադրությունում։
Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Բոլշոե Յամաշևո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Ալիկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արևելյան աստղի օրդեն
Արևելյան աստղի օրդեն (Order of the Eastern Star), պարամասոնական կազմակերպություն, որի անդամակցությունը բաց է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց համար։ Օրդենը ստեղծվել է 1850 թվականին իրավաբան և մանկավարժ Ռոբ Մորիսի կողմից, որը նույնպես մասոն էր։ Օրդենը ստեղծվել է աստվածաշնչյան ուսմունքի հիման վրա, բայց բաց է բոլոր կրոնական հավատալիքների մարդկանց համար։ Օրդենը գրեթե 20 երկրներում հաշվվում է շուրջ 10 000 կապիտուլ, իսկ Օրդենի անդամները մոտ 500 000 մարդ են։
Պատմություն
Օրդենը ստեղծել է Ռոբ Մորիսը 1850 թվականին, երբ նա դասավանդել է Ռիչլենդի (Միսսիսիպի նահանգ) «Էվրիկա» մասոնական քոլեջում։ Չնայած նրա գործունեությունը սահմանափակված էր հիվանդությամբ, նա, այնուամենայնիվ, կարողացել է ձևակերպել Օրդենի սկզբունքներն իր «Արևելյան աստղի վարդաստան» աշխատանքում։ 1855 թվականին Մորիսը Նյու Յորքում կազմակերպել է Գերագույն համաստեղություն, որը կապիտուլներ է հիմնել ԱՄՆ-ի ողջ տարածքում։
1866 թվականին Ռոբ Մորիսը սկսել է աշխատել Ռոբերտ Մակոյի հետ և նրան է հանձնարարել օրդենի ղեկավարումը։ Մորիսն ինքը մեկել է Սուրբ Երկիր։ Մակոյը կազմակերպել է օրդենը կապիտուլների բաժանելու առկա համակարգը, ինչպես նաև փոփոխություններ է մտցրել Մորիսի վարդաստանում և ծիսակարգում։
1874 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վաշինգտոնում (Կոլումբիայի շրջան) Թորթոն Էնդրյու Ջեքսոնի կողմից ստեղծման ժամանակ Արևելյան աստղի Օրդենի № 1 «Թագուհի Էսթեր» կապիտուլը Փրինս Հոլի հետ դարձել է առաջին փոխկապակցված կազմակերպչական կառույցը։
Սիմվոլիզմ և աստիճաններ
Օրդենի խորհրդանիշը՝ հնգաթև աստղը, սպիտակ ճառագայթ է, որն ուղղված է ներքև։ Կապիտուլի սենյակում աստղի դեպի ներքև ուղղված սպիտակ ճառագայթը ցույց է տալիս արևմուտքը։ Աստվածաշնչյան կերպարների վրա հիմնված բարոյական դասերը սովորեցնում են՝
Օրդենի անդամակցություն
Օրդենի անդամ կարող են դառնալ 18 տարեկանից։ Տղամարդիկ պետք է լինեն կանոնավոր մասոններ, կանայք պետք է ամուսնացած լինեն մասոնների հետ։ Սկզբում օրդենի անձնակազմում ընդունել են կանանց՝ դուստրեր, այրիներ, քույրեր կամ մասոնների մայրեր, բայց այժմ օրդենը թույլ է տալիս մյուս ազգականներին ևս լինել նրա անդամ ։ Օրդենը թույլատրվում է նաև այլ պարմասոնական շքանշնների՝ «Հոբի դուստրեր»-ի, «Ծիածան» Օրդենի (աղջիկների համար), «Եռանկյունիների կազմակերպության» (միայն Նյու Յորք) և «Աստղային երեխաների համաստեղության» (միայն Նյու Յորք) անդամներին։
Շտաբ–բնակարան
Գերագույն մեծ կապիտուլի՝ միջազգային տաճարի գլխավոր շտաբ–բնակարանը գտնվում է Դյուպոն-Սեքլում (Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան)՝ Պերրի Բելմոնտի նախկին առանձնատան տարածքում։ Առանձնատունը կառուցվել է 1909 թվականին Պերրի Բելմոնտի հյուրերի հյուրընկալության համար։ Ուելսի արքայազնը 1919 թվականին գնել է առանձնատունը, իսկ 1935 թվականին Գերագույն մեծ կապիտուլը գնել է այդ շենքը։ Կապիտուլի քարտուղարն այստեղ է ապրում իր պարտականությունների կատարման ժամանակ՝ լիազորությունների ամբողջ ժամկետի ընթացքում։ Առանձնատանը գտնվում են աշխարհի տարբեր երկրներից արվեստի գործեր, որոնց մեծ մասը Արևելյան աստղի օրդենին է նվիրվել  միջազգային տարբեր կապիտուլների կողմից։
Բարեգործություն
Օրդենն ունի բարեգործական հիմնադրամ, որի դրամական միջոցները 1986-2001 թվականներին օգտագործվել են տարբեր հետազոտությունների համար։ 513 147 դոլար ուղղվել է Ալցհայմերի հիվանդության հետազոտմանը, դիաբետի շրջանում յուվենիլ հետազոտություններին, ինչպես նաև անչափահասների մոտ ասթմայի հետազոտություններին։ Բարեգործական հանգանակությունը նաև կրթաթոշակով է ապահովում աստվածաբանության և կրոնական երաժշտության, ինչպես նաև այլ ուսանողներին։ Շատ երկրներ աջակցում են տարեց անդամների համար մասոնական և/կամ Արևելյան աստղի կենսաթոշակային կենտրոնին կամ տանը։ Ժամանակի ընթացքում մի քանի ծերանոցներ դարձել են հասարակական (ոչ միայն Օրդենի անդամների համար)։ Էլիզաբեթ Բենթլիի հիմնադրամի կրթաթոշակը սահմանվել է 1947 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մասոնականություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Քրիստոնեություն Կատեգորիա:Մասոնական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Էզոթերիզմ Կատեգորիա:Գաղտնի ընկերություններ
Լյուսի Սարոյան
Լյուսի Սարոյան (Lucy Saroyan, ), հայազգի ամերիկացի դերասանուհի և լուսանկարչուհի։
Կենսագրություն
Լյուսի Սարոյանը ծնվել է Սան Ֆրանցիսկոյում, (Կալիֆորնիա), գրող Վիլյամ Սարոյանի և դերասանուհի Քերոլ Գրեյսի դուստրն է։ Նրա եղբայրը գրող Արամ Սարոյանն է։ Ծնողների երկրորդ ամուսնալուծությունից հետո նրա մայրն ամուսնացել է դերասան Ուոլթեր Մեթյուի հետ և Լյուսի Սարոյանն սկսել է աշխատել խորթ հոր հետ՝ նկարահանվելով նրա ֆիլմերում։ Խաղացել է փոքրիկ հատվածներ «Բրոդվեյ», հեռուստատեսությունում՝ դրան զուգահեռ աշխատելով նաև ֆիլմադարանի արխիվագետ։ Նրա ամենաուշագրավ դերը Փոլ Շրեյդերի «Կապույտ օձիք» ֆիլմում է, որտեղ նա խաղում է Հարվի Քեյթելի կնոջը։
Լյուսի Սարոյանի հետմահու հայտնաբերված դիմանկարների առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Սանտա Մոնիկայի Քրեյգ Կրուլ պատկերասրահում 2010 թվականի հունվարի 16-ին։ Դենիս Հուփերի կողմից ստեղծված նրա դիմանկարը ընդգրկվեց Փարիզում և Ավստրալիայում տեղի ունեցած Հուփերի սեփական լուսանկարների հետահայաց ցուցահանդեսում։
Լյուսի Սարոյանի անձնական թղթերն այժմ գտնվում են Ֆրեզնոյի օկրուգի հանրային գրադարանի արխիվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ մոդելներ
Ալումնի (այլ կիրառումներ)
Ալումնի, կարող է վերաբերել՝
Մարկ Սենֆորդ
Մարշալ Կլեմենտ (Մարկ) Սենֆորդ կրտսեր (Marshall Clement "Mark" Sanford Jr., ), ամերիկացի հանրապետական կոնգրեսական։ 2003-2011 թվականներին Հարավային Կարոլինա նահանգի նահանգապետ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 8-ին հայտարարել է 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում Հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրվելու մասին ։
Կենսագրություն
Մարշալ Կլեմենտ Սենֆորդ կրտսերը ծնվել է Ֆլորիդա նահանգի Ֆորտ Լաուդերդեյլ քաղաքում։ Նրա ծնողները սրտանոթային վիրաբույժ Մարշալ Կլեմենտ Սենֆորդը և Պեգի Փիթսն էին։ Չնայած ընտանիքը բավականին ապահովված էր, սակայն ողջ ընտանիքը քնում էր նույն սենյակում՝ էլեկտրականությունը խնայելու համար ։
Սենֆորդը 1983 թվականին Ֆուրմանի համալսարանում ստացել է բիզնեսի բակալավրի աստիճան և բիզնեսի կառավարման մագիստրոսի կոչում ։
1989 թվականի նոյեմբերին Սենֆորդն ամուսնացել է Ջենի Սալիվիվանի հետ ։ Զույգը ունի չորս որդի ։
1992 թվականին հիմնադրել է Norton և Sanford Real Estate Investment լիզինգային և բրոքերային ընկերությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ 2020 թեկնածուներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Վանուատուի ազգային թանգարան
Վանուատուի ազգային թանգարան, գտնվում է Պորտ Վիլա քաղաքի Վանուատուի մշակութային կենտրոնում։ Թանգարանը ընդգրկում է ցուցասրահներ, որոնք ներկայացնում են Խաղաղ օվկիանոսի հարավային մասում գտնվող կզղիների մշակույթն ու պատմությունը։ Վանուատուի թանգարանը համարվում է խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի ազգային, մշակութային արժեքավոր հաստատություններից մեկը, որոնք, ի հեճուկս եվրոպական թանգարանագիտության սկզբունքներին, մշակում են աշխատանքի նոր նորմեր՝ շեշտը դնելով ավանդական պրակտիկայի վրա։
Պատմություն
Վանուատուի մշակութային կենտրոնը հիմնադրվել է 1959 թվականին և ի սկզբանե նախագծվել է այնպես, որ ընդգրկի նաև թանգարան։ 1960 թվականին ստեղծվում է Ղեկավարման խորհուրդ, որի մեջ մտնում էին անդամներ Բրիտանիայից, Ֆրանսիայից և Վանուատուից ։ Առաջին տարիներին թանգարանը կենտրոնացած էր հիմնականում գաղութատիրական շրջանը ներկայացնող ցուցասրահների ներկայացման վրա։ 1989 թվականին թանգարանի ղեկավարումը մասնագիտությամբ մարդաբան Կիրկ Հաֆմանից անցավ Ջեք Կեյթադիին ։
Պաշտոնական բացում
1995 թվականին մշակութային կենտրոնն ու թանգարանը տեղափոխվում են նոր կառուցված շենք ։ Վերջինս ուներ 45 մետր երկարություն ու 20 մետր լայնություն, նրա ճարտարապետական ոճը վերցված էր հյուսիսային կղզիների ճարտարապետական կառույցներից ։ Պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 1995 թվականի նոյեմբերի 17-ին, որին հաջորդեցին մշակութային ու ծիսական քառօրյա միջոցառումներ։ Անցկացված փառատոնը մայրաքաղաքում հավաքեց հասարակության տարբեր շերտերին և ցույց տվեց, որ թանգարանը նրանց բոլորի սեփականությունն է։ Փառատոնի շրջանակներում իրականացվեց նաև Կաստոմի (նշանակում է՝ ազգային մշակույթ) ընծայման արարողություն։ Թանգարանի բացման օրը ևս պատահական չէր ընտրվել․ նոյեմբերի 17-ը նշվում էր որպես Մշակույթի ազգային օր ։
Թանգարանի շենք
Թանգարանը տեղակայված է ընդհանուր կառույցում, որը ներառում է ցուցասրահ, որտեղ էլ ներկայացվող ցուցանմուշները պարբերաբար փոխվում են ։ 2003 թվականից թանգարանն ունի արխիվային հատված, որը հայտնի է Տաբուի սենյակ անունով, որտեղ պահպանվում են ազգային մշակույթին առնչվող առարկաներ, դրանք ցուցադրելու գործընթացը ևս իրականացվում է ազգային ավանդույթներին համապատասխան։ Վանուատուի թանգարանն ընդգրում է նաև պահեստ, որում պահվող ցուցանմուշները կամ փխրուն են ցուցադրության համար, կամ էլ վերջնականապես չեն ուսումնասիրվել ։
Հասարակական գործունեություն
Թանգարանում գործում է Կաստոմի (ազգային մշակույթի) դպրոց, որտեղ Վանուատուի երիտասարդներին դասավանդում են ազգային արվեստ ու պատմություն ։ 2020 թվականին թանգարանը կազմակերպեց Վանուատուի հնագիտական պեղումները ներկայացնող ցուցահանդես ։ 1990-ականների ցուցանմուշների թվում են ժամանակակից արվեստի նմուշներ, ազգային կենցաղը ներկայացնող սրահներ ։
Հավաքածու
Վանուատուի ազգային թանգարանի հավաքածուն ներառում է երկրի տարածքին առնչվող հնագիտական և էթնոգրաֆիկ օբյեկտներ, ինչպես նաև կենսաբանական ու երկրագիտական նմուշներ ։ Հավաքածուի մեջ ընդգրկված են դիմակներ, գոնգեր, կանոեներ, խեցեղեն, կենդանիների և թռչունների ցուցանմուշներ յուրաքանչյուր կղզուց, ինչպես նաև բնիկների նյութական մշակույթը նկարագրող հնագիտական առարկաներ ։ Երկրագիտական հավաքածուն ներառում է կրիաների մեիոլանիդ ընտանիքին պատկանող տեսակների ոսկորներ, որոնք հայտնաբերվել են Թեոումայում կատարված պեղումների արդյունքում։ Հնագիտական հավաքածուն ներառում է լուսանկարների արխիվ, այդ թվում ցեղապետ Ռոյ Մատայի գերեզմանի պեղումներից լուսանկարներ ։ Ֆոտոնկարների մեկ այլ արխիվում պահվում են կղզիներում արված ավազապատկերներ, որոնք ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում ։
Թվային հավաքածու
Թվային հավաքածում կարևոր նշանակություն ունի թանգարանի գործունեության մեջ՝ սկսած 1976 թվականից, երբ գործարկվեց Բանահյուսության ծրագիրը։ Այս ծրագրի շրջանակներում Վանուատուի բնակիչներին սովորեցնում են հավաքագրել բանավոր ավանդությունները ։ 1990 թվականին ծրագրի շրջանակներում թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց պատմած արդեն իսկ հազարավոր բանավոր ավանդություններ հավաքագրվեցին և թվայնացվեցին։
Հետազոտություններ
1994 թվականին թանգարանը սկսեց երկարատև համագործակցություն Ավստրալիայի ազգային համալսարանի հետ՝ լուծելու համար հնագիտական ցուցանմուշների հետ կապված մի շարք խնդիրներ ։ Հետազոտական գործունեության շրջանակներում պեղումներ են իրականացվել Էրրոմանգո, Մալուկու կղզիներում (1995), Էֆատեում (1996-1999), Թեոումայում (2004-2006) ։ 2002 թվականին գերմանացի նկարիչ Ինգո Կյուլը մասնակցեց Մշակութային կենտրոնի արշավին, որից հետո նրա աշխատանքները ցուցադրվեցին Վանուատուի ազգային թանգարանում, իսկ 2004-2005 թվականներին՝ Բեռլինի Էթնոգրաֆիկ թանգարանում ։ 2006 թվականին թանգարանում անցկացվեց խոշոր կոնֆերանս, որը Վանուատուի մշակութային ժառանգությանը վերաբերող, երկրում անցկացվող առաջին միջազգային կոնֆերանսն էր ։
Թանգարանագիտություն
Վանուատուի ազգային թանգարանը չի հետևում եվրոպական թանգարանային նորմերին։ Թանգարանը մեծ աշխատանք է իրականացնում կղզու տարբեր համայնքների հետ, որպեսզի արձանագրի նրանց միջև կապերն ու դրանց նշանակությունը ։ Խոսելով թանգարանի աշխատանքի մասին Կիրկ Հաֆմանը ընդգծում է թանգարանի յուրահատուկ, հոգևոր գործունեության կարևորությունը։ Նա նշում է, որ Վանուատուի մշակույթում կան շատ ասպեկտներ, որոնք համարվում են տաբու, և արտաքին աշխարհը չունի կարիք դրանք ընկալելու, անգամ իրավունք չունի ճանաչելու, և այդ սահմանափակումներին պետք է հետևել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի Կատեգորիա:Թանգարաններ
Ալուս (այլ կիրառումներ)
Ալուս, կարող է վերաբերել՝
Ալի Բաբաջան
Ալի Բաբաջան (Ali Babacan; ծնվ ապրիլի 4, 1967 թվական, Անկարա, Թուրքիա), թուրք քաղաքական և հասարակական գործիչ։
Կենսագրություն
1985 թվականին ավարտել է Անկարայի քոլեջը ։ 1989 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան Անկարայի Մերձավոր Արևելքի տեխնիկական համալսարանում ։ Այնուհետև կրթությունը շարունակել է ԱՄՆ-ում։ 1992 թվականին Բաբաջանը ստացել է գործարար կառավարման մագիստրոսի կոչում Կելոգի անվան մենեջմենթի դպրոցում ։
Երկու տարի աշխատել է Չիկագոյում «QRM, Inc» ընկերությունում, որը զբաղվում է ամերիկյան բանկերին ֆինանսական խորհրդատվության տրամադրմամբ ։ 1994 թվականին Բաբաջանը վերադարձել է Թուրքիա և նշանակվել Անկարայի քաղաքապետի խորհրդականի պաշտոնում։ 1994- 2002 թվականներին զբաղեցրել է տեքստիլով զբաղվող ընկերության ղեկավարի պաշտոն, որը պատկանում էր նրա ընտանիքին։
2002 թվականի նոյեմբերի 3-ին ընտրվել է թուրքական մեջլիսի անդամ` Անկարայից։ 2002 թվականի նոյեմբերի 18-ին նշանակվել է Թուրքիայի էկոնոմիկայի նախարար ։
Եղել է մի շարք միջազգային հանդիպումների մասնակից, այդ թվում ներկա է եղել Դավոսում տեղի ունեցող Միջազգային տնտեսական ֆորումին և Բիլդերբերգյան ակումբի աշխատանքներին։
2007 թվականի օգոստոսի 29-ից մինչ 2009 թվականի մայիսի 1-ը զբաղեցրել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։
Բազմիցս քննադատվել է կրոնական գործիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենի հետ կապեր ունենալու համար ։
ATR 72-ի ավիավթար
ATR 72-ի ավիավթար, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2014 թվականի հուլիսի 23-ին։ ATR 72 ինքնաթիռը, որը պատկանում էր TransAsia Airways ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Գաոսյունից դեպի Մագուն։ Ինքնաթիռը դուրս էր եկել թռիչքուղուց և ընկել էր մոտկա տան մոտ։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 58 մարդ։ Վթարի հետևանքով զոհվել է 48 մարդ, իսկ 10 մարդ վիրավորվել են և տեղափոխվել մոտակա հիվանդանոց։
Ավազակավ
Ավազակավ, նստվածքային ապար, մինչև 40% ավազ պարունակող կավ, խառնուրդներից սովորաբար առկա են կալցիումի կարբոնատը և երկաթի օքսիդը։ Գլխավոր միներալներն են՝ քվարցը, կալցիտը, կաոլինիտը, մոնտմորիլոնիտը։ Գույնը՝ գորշ կամ դեղնա-կարմիր։ Ըստ ծագման, ավազակավերը լինում են ծովային, լճային, ալյուվիալ, պրոլյավիալ, դելյուվիալ, մորենային, ֆլյավոգլացիալ։ Օգտագործվում են շինարարական աղյուս, կղմինդր պատրաստելու համար և հիդրոտեխնիկական կաոուցվածքներում։
Կատեգորիա:Նստվածքային ապարներ Կատեգորիա:Հող
Գևորգ Թամանյան
Գևորգ Ալեքսանդրի Թամանյան, |հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1957), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։
Ալեքսանդր Թամանյանի որդին է, Հուլիոս (Յուլի) Թամանյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։