cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լյուստրացիան Ուկրաինայում
«Իշխանությունը մաքրելու մասին» օրենքի բովանդակություն
Օրենքով սահմանվում է օրենքի ուժի մեջ մտնելու օրվանից 10 տարվա ընթացքում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու ավտոմատ արգելք այն անձանց համար, ովքեր 2010 թվականի փետրվարի 25-ից մինչև 2014 թվականի փետրվարի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում ավելի քան 1 տարվա ընթացքում զբաղեցրել են որոշակի պետական պաշտոններ։ Նման արգելք է սահմանվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք օրենքում նշված պաշտոններն զբաղեցրել են 1 տարուց պակաս, բայց այդ թվում՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև 2014 թվականի փետրվարի 22-ն ընկած ժամանակահատվածը, որոնք իրենց ցանկությամբ չեն ազատվել (օրենքն, ի թիվս այլոց, ուժի մեջ են մտնում ներքին գործերի նախարարության, դատախազության և ՈՒԱԾ-ի աշխատակիցները, մինչդատական հետաքննության մարմինների քննիչները, հետաքննիչները, օպերատիվ աշխատողները, տեսուչները, որոնք քննչական և օպերատիվ գործողություններ են իրականացրել Եվրամայդանի մասնակիցների նկատմամբ)։
Լյուստրացիայի ենթակա են նաև այն անձինք, ովքեր ղեկավար պաշտոններ են զբաղեցրել ԽՄԿԿ-ում կամ միութենական հանրապետությունների կոմկուսներում (սկսած շրջանային կոմիտեի քարտուղարից և բարձր), կոմսոմոլական մարմիններում, ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի աշխատակիցներ։
Լյուստրացիայի ենթակա են նաև այն պետական ծառայողները, որոնք եկամուտների հայտարարագրերում սեփականության մասին ոչ հավաստի տեղեկատվություն են տրամադրել, ինչպես նաև նրանք, որոնց սեփականությունը չի համապատասխանի իրենց պաշտոնավարման ընթացքում գրանցված եկամուտների մակարդակին։
Ինքնադատաստան՝ որպես «քաղաքացիական ակտիվության» դրսևորում
Տեղի մամուլի թեթև ձեռքով ինքնադատաստանի այս լայն տարածում գտած պրակտիկան սկսել են անվանել «աղբային լյուստրացիա», քանի որ հարձակման զոհերին ծեծելուց և վիրավորանքներից հետո նվաստացնում են՝ նրանց նետելով աղբամաններ ։ Ակցիայի ընթացքը սովորաբար արձանագրվում է տեսանյութում, որից հետո նկարահանված նյութերը տեղադրվում են համացանցում։
Հետպատերազմյան իշխանությունների ներկայացուցիչները ֆորմալ առումով «աղբային լյուստրացիայի» դրսևորումների հետ կապ չունեն, թեև ակտիվիստներին, չնայած նրանց արարքների բացահայտ հակաիրավական լինելուն, որպես կանոն, ոչ ոք չի հետապնդում, ինչը ցույց է տալիս նման գործողություններում իշխանությունների շահագրգռվածությունը ։
2014 թվականի հունիսին Գորշենինի ինստիտուտի կողմից անցկացված հարցման տվյալներով՝ հարցվածների 87 %-ը պետական իշխանության մարմինների բոլոր մակարդակներում աջակցել է լյուստրացիային ։
Սոցհարցման տվյալներով, որն անցկացվել է 2014 թվականի հոկտեմբերին սոցիալական և քաղաքական հոգեբանության ինստիտուտի կողմից Ուկրաինայի քաղաքական հոգեբանների ասոցիացիայի հետ համատեղ Ուկրաինայի այն տարածքներում, որոնք վերահսկվում են Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից, հարցվածների 63,8 %-ը հավանություն է տվել «իշխանությունը մաքրելու մասին» լյուստրացիոն օրենքին։
Իրավակիրառ պրակտիկա
Օրենքի իրականացման համար ստեղծվել է Ուկրաինայի արդարադատության նախարարության լյուստրացիայի հարցերով վարչությունը։ 2017 թվականի ապրիլի 25-ին Ուկրաինայի արդարադատության նախարարության լյուստրացիայի հարցերով դեպարտամենտը, որը 2016 թվականի նոյեմբերից Տատյանա Կոզաչենկոյի հրաժարականից հետո մնացել էր առանց պաշտոնական ղեկավարի, գլխավորել է Անաստասիա Զադորոժնայան։ 2017 թվականի մայիսին նա Deutsche Welle-ին տված հարցազրույցում հայտարարել էր, որ Ուկրաինայի պետական իշխանության մարմինները 98 %-ով մաքրվել են պաշտոնյաներից, որոնք ներգրավված են Վիկտոր Յանուկովիչի նախագահության շրջանում մարդու իրավունքների խախտման մեջ։ Նրա խոսքով՝ Յանուկովիչի շրջանի պաշտոնյաներից Ուկրաինայի մաքրման գործընթացը գրեթե ավարտված ։ Կամավոր աշխատանքից ազատված պաշտոնյաների թիվը հայտնի չէ, սակայն նրանցից ոմանք պարզապես անցել են ավելի ցածր պաշտոնների։  Գերագույն Ռադայի կոռուպցիայի կանխարգելման և հակազդման հարցերով հանձնաժողովի նախագահ Եգոր Սոբոլևը 2015 թվականին հայտնել է, որ մինչև 2 հազար պաշտոնյա ինքնակամ ազատվել է աշխատանքից կամ անցել ավելի ցածր պաշտոնների ։
Լյուստրացիայի մասին օրենքի իրականացումը մի շարք դժվարությունների է հանդիպել։ Նախ՝ օրենքը տարածվում էր միայն պետական ծառայողների մի փոքր մասի վրա (1 %-ից պակաս)։ Տատյանա Կոզաչենկոյի խոսքով՝ մոտ 700 հազար պաշտոնատար անձանցից օրենքի գործողության տակ է հայտնվել շուրջ 5 հազար մարդ ։ Կոզաչենկոյի խոսքով՝ առաջին 2 տարում աշխատանքից ազատել են 934 պաշտոնյայի, որոնցից 258-ը Պետական ֆիսկալ ծառայության աշխատակիցներ են, 206-ը աշխատել են դատախազությունում և 190-ը՝ Ներքին գործերի նախարարությունում ։
Երկրորդ՝ օրենքն իր գործողության տակից հեռացրել է «հակաահաբեկչական գործողության» մասնակցի կարգավիճակ ունեցող պաշտոնյաներին։ Այդ պատճառով լյուստրացիայից խուսափել է, օրինակ՝ Ինտերպոլի Ուկրաինական բյուրոյի ղեկավար Վասիլի Նևոլան ։
Մի շարք դեպքերում իշխանությունները հրաժարվել են պաշտոնանկ անել լյուստրացիայի ենթարկված պաշտոնյաներին։ Այսպես, Տատյանա Կոզաչենկոն 2016 թվականին հայտնել է, որ լյուստրացիայի հարցերի դեպարտամենտը երկու տարի ապարդյուն ձգտում էր Կիրովոգրադի մարզի պետական վարչակազմի ղեկավար Կուզմենկոյի պաշտոնանկությանը ։
Լյուստրացված պաշտոնյաների մի մասը փորձել է դատական կարգով վիճարկել իր պաշտոնանկությունը։ Ինչպես պարզաբանել է Տատյանա Կոզաչենկոն, մեծ մասամբ դատարանները կասեցրել են մինչև Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի որոշման ընդունումը լյուստրացված գործերի վարույթը։ 2015 թվականի հունվարի 20-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի մի խումբ պատգամավորներ դիմել էին Սահմանադրական դատարան՝ ստուգելու Ուկրաինայի Լյուբլյանայի օրենքի սահմանադրականությունը։ Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարան ևս երկու ներկայացում է ներկայացրել Ուկրաինայի Գերագույն դատարանը։ Սակայն գործի քննությունը ձգձգվել է մի քանի տարով. միայն 2019 թվականի հուլիսի 4-ին Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանը սկսել է այդ գործի քննությունն ըստ էության ։ Որոշ դեպքերում դատարանները վերականգնել են լյուստրացված պաշտոնները՝ չսպասելով Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի որոշմանը։ Այսպես, վերականգնվել է լյուստրացիայի արդյունքում աշխատանքից հեռացված Կիևի պետական հարկաբյուջետային ծառայության ղեկավար Լյուդմիլա Դեմչենկոն. վերականգնման մասին որոշումը դատարանը կայացրել է երեք օրում։ 2018 թվականի ապրիլի 18-ին վերականգնվել է 295 հազար գրիվնայի չափով փոխհատուցում վճարելով Օդեսայի Պրիմորսկի շրջանի նախկին դատախազ Ալեքսանդր Կուզմենկոն (ավելի վաղ դատարանը կասեցրել Էր գործի վարույթը մինչև Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի որոշումը, բայց հետո վերսկսել էր գործը) ։
2019 թվականի մայիսին հանրային սկանդալը առաջացրեց Անդրեյ Բոգդանի նշանակումը նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Վլադիմիր Զելենսկուն. Զելենսկուն մեղադրել էին լյուստրացիայի մասին օրենքը խախտելու մեջ՝ պետական պաշտոնում նշանակելով Նիկոլայ Ազարովի կառավարությունում աշխատող մարդուն  ։
Ուկրաինայի արդարադատության նախարարությունը Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմ է ուղարկել «իշխանությունը մաքրելու մասին» օրենքի հարցում և պարզաբանում։ Ինչպես պարզաբանել է արդարադատության փոխնախարար Սերգեյ պետուխովը, այդ օրենքի համաձայն՝ ԱՊՀ-ում պետք է ինքնուրույն ստուգեն, թե արդյոք նշանակված անձանց թվում կան մարդիկ, որոնք գտնվում են լյուստրացիայի տակ։ Եթե այդպիսիք կան, դրանք ենթակա են երկրից հեռացման ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դիրքորոշում
Որոշ լյուստրովավորներ իրենց ազատումը բողոքարկել են ՄԻԵԴ։ 2018 թվականի դրությամբ ՄԻԵԴ-ում ստացվել է «իշխանությունը մաքրելու մասին» օրենքով աշխատանքը կորցրած պաշտոնյաների ավելի քան 70 բողոք»։ 2019 թվականի հոկտեմբերին մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը բավարարել է միանգամից հինգ նախկին բարձրաստիճան ուկրաինացի պաշտոնյաների հայցերը և պահանջել Ուկրաինայի բյուջեից նրանց վճարել 5300-ից մինչև 6500 եվրոյի չափով դրամական փոխհատուցում։ Որոշման մեջ նշված է ․Նշված օրենքը հաշվի չի առել դիմումատուների անձնական դերը, ինչպես նաև այն, թե արդյոք նրանք անձամբ կապված են եղել նախկին նախագահի պաշտոնավարման ընթացքում տեղի ունեցած ոչ ժողովրդավարական գործունեության հետ։ Այս առումով իշխանությունը մաքրելու մասին ուկրաինական օրենքը տարբերվում է լյուստրացիայի ընթացակարգերից, որոնք ներդրվել են Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի այլ պետություններում և որոնք ավելի նպատակային և նեղ ուղղվածություն են ունեցել
ՄԻԵԴ-ի որոշմանը արձագանք․ լյուստրացիայի մասին օրենքի չեղարկման փորձ
2019 թվականի հոկտեմբերին Ուկրաինայի Գերագույն ռադայում գրանցվել է օրինագիծ, որն առաջարկում է ուժը կորցրած ճանաչել «իշխանությունը մաքրելու մասին» օրենքը։ Այս լյուստրացիան դարձել է ՄԻԵԴ-ի՝ «իշխանությունը մաքրելու մասին» ուկրաինական օրենքը հիմնարար ժողովրդավարական սկզբունքներին չհամապատասխանող ճանաչելու որոշման առաջին գործնական արդյունքը ։
Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի դիրքորոշում
2019 թվականի նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրություններից հետո «իշխանությունը մաքրելու մասին» օրենքն ուղարկվել է Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարան, որը պետք է սահմաներ դրա համապատասխանությունը Ուկրաինայի Սահմանադրությանը։ Մի քանի ամսվա ընթացքում դատավորները չեն կարողացել որոշում կայացնել։ Վերջին անգամ այդ հարցը Սահմանադրական դատարանի օրակարգ է մտցվել 2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, սակայն արդյունքում դատավորները նախընտրել են չքվեարկել՝ ոչ մի կերպ չբացատրելով իրենց որոշումը ։
Նախագահ Զելենսկին և լյուստրացիան
2019 թվականի հուլիսի 11-ին Ուկրաինայի նոր նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին Ֆեյսբուքում տեսաուղերձ է հրապարակել, որում հայտարարել է իշխանությունը մաքրելու մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու և իշխանության այն պաշտոնների ցանկում ընդգրկելու պլանների մասին, որոնք ընկնում են լյուստրացիայի տակ, իշխանության բոլոր ներկայացուցիչների, որոնք երկիրը ղեկավարել են 2014 թվականից մինչև 2019 թվականն ընկած ժամանակաշրջանում։ «Առաջարկվում է այն պաշտոնների ցանկում, որոնք ընկնում են լյուստրացիայի տակ, ավելացնել Ուկրաինայի նախագահին, բոլոր ժողովրդական պատգամավորներին, Գերագույն, Պետական ֆիսկալ ծառայության և մաքսատան նախագահների, ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի, պաշտպանական ձեռնարկությունների ղեկավարության, որոնք պաշտոններ են զբաղեցրել 2014 թվականի փետրվարի 23-ից մինչև 2019 թվականի մայիսի 19-ը» ։
Դոկշա
Դոկշա (Докша), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 448 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1621 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Միրոն Յոլ
Միրոն Յոլ (Мирон-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Նիբել գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վեստոֆեն
Վեստոֆեն (Westhoffen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1672 մարդ, բնակչության խտությունը` 80.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20.65 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 23 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վորոնեժ (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Վորոնեժ (Вороніж), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորոնեժ քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 652 մարդ։
Կինը անցյալից
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է մի մարդու մասին, որն ունի կին և երկու աղջիկ, ունի այն ամենը, ինչ երբևէ ցանկացել է ունենալ. փող, իշխանություն և հաջողված կարիերա։ Բայց մի օր նրա կյանքը շուռ է գալիս, երբ նա հանդիպում է այն կնոջը, ում հետ սիրային հարաբերություններ էր ունեցել և ում չի տեսել բանակում իր ծառայությունից հետո։ Կինը կանչում է նրան և խնդրում հոգ տանել իր որդու մասին, քանի որ ինքը մահանում է։ Այժմ տղամարդը ռիսկի է դիմում և պայքարում է ամեն ինչի համար` համոզելու իր ներկայիս ընտանիքն և ղեկավարին` ընդունել իրեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաֆիլմեր Կատեգորիա:Դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր
Պորտու Ալեգրիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)
Պոտու Ալեգրիի ագլոմերացիա (Mesorregião Metropolitana de Porto Alegre), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում։ Մտնում է Ռիու Գրանդե դու Սուլ նահանգի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5168 հազար մարդ 2007 թվականի տվյալով։ Զբաղեցրած տարածքը՝ 29 734,982 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 173,8 մարդ/կմ²։
Մեզոշրջանի կազմ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի մեզոշրջաններ
Պոդգորինսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)
Պոդգորինսկի գյուղական խորհուրդ  (Підгорянська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Պոդգորինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 701 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Յուրակտաու (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)
Յուրակտաու (Юрактау, Йөрәктау), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Դեդովկա (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Դեդովկա (Дідівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1861 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դեդովկա գյուղում բնակվում էր 41 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,209 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 196,17 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1861 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գդինյա
Գդինյան փոքր քաղաք է։ Հիմնադրվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո՝ ձկնորսական գյուղակի տեղում։ Այստեղ կառուցեցին այդ ժամանակվա տարածաշրջանի ամենամեծ նավահանգիստը։ Առաջին նավը նավահանգիստ մտավ 1923 թ-ին։ 1923- 1926 թթ քաղաքի բնակչությունը 10000-ից դարձավ 100000։
Հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:1253 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գրիգոր Պիրլիչև
Գրիգոր Ստավրև Պիրլիչև (Григор Ставрев Пърличев, Григор Прличев, ), ծնունդով Մակեդոնիայից բուլղարացի լուսավորիչ, գրող և թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Գրիգոր Պիրլիչևը ծնվել է 1830 թվականի հունվարի 18-ին Օխրիդում՝ արհեստավորի ընտանիքում։ Սովորել է եկեղացական ուսումնարանում։ Օխրիդում եղել է հունարենի ուսուցիչ։ 1850-1951 և 1958 թվականներին սովորել է բժշկություն Աթենքում, 1960 թվականին տեղափոխվել է Աթենքի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ Այդ նույն տարի հաղթել է գրական մրցույթում՝ հանդես գալով հունարեն «Ο Αρματωλός» վիպերգությամբ, և արժանացել է «Երկրորդ Հոմերոս» մականվանը։ Օքսֆորդում և Բեռլինում հրաժարվել է կրթաթոշակից և վերադարձել է Օխրիդ, քանի որ նրա միշտ հիշեցնում էին նրա ոչ հունական ծագման մասին ։
Պիրլիչևը սկսել է եղեկեցական ծառայությունը բուլղարերենով, որի համար ենթարկվել է հունական արքեպիսկոպոս Միլետիայի ճնշումներին։ Կյանքի այդ շրջանում Պիրլիչևը ակտիվորեն բուլղարերեն էր սովորում, որը անվանում էր սլավոնական ։ Այդ պահից մինչև իր օրերի ավարտը գրել է միայն բուլղարերենով։
1869 թվականին Օխրիդում բացել է «Սուրբ Կլիմենտ» առաջին ազգային գրադարանը և դասավանդում է բուլղարերեն Օխրիդում, Ստրուգայում, Գաբրովոյում, Բիտոլայում և Սալոնական բուլղարական տղամարդկանց գիմնազիայում։ 1870 թվականի գրողը թարգմանում է իր հունական վիպերգությունը և հունարենից բուլղարերեն վաղ աշխատանքները, ինչպես նաև գրում է նոր «Սկանդերբեգ»-ը։ Պիրլիչև դարձել է առաջինը, ով Գոմերը «Իլիադա»-ն թարգմանել է բուլղարերեն, սակայն քննադատները բարձր չեն գնահատել նրա լեզվի օգտագործումը։ Նա օգտագործում էր հին եկեղեցա-սլավոնական լեզվի և իր օխրիդյան բարբառը, որը շատ հեռու էր կանոնական բուլղարերենից ։ Պիրլիչև կանգնել է նաև ազգային մակեդոնական գրականության ակունքների մոտ ։
Նրա որդի Կիրիլ Պիրչիլևը Հյուսիսային Մակեդոնիայում և Բուլղարիայում եղել է հեղափոխական շարժման գլխավոր անձ էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Հույն բանաստեղծներ Կատեգորիա:Մակեդոնացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Աթենքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ
Արթուր Մկրտչյան (ֆուտբոլիստ)
Արթուր Մկրտչյան, հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի ազգային հավաքականի նախկին պաշտպան։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է 25 հանդիպման։ Այս պահին Երևանի Փյունիկ ակումբի մարզչական շտաբում է որպես գլխավոր մարզչի օգնական։
Ակումբային կարիերա
Արթուր Մկրտչյանը 1998-1999 թվականներին հանդես է եկել Ռուսաստանի առաջնության Մոսկվայի «Տորպեդո» և Սամարայի « Կռիլյա Սովետով » ակումբներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Միկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կռիլյա Սովետովի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տորպեդո Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:1973 ծնունդներ
Արմեն Պուչինյան
Արմեն Լևոնի Պուչինյան, հայ դաշնակահար։
Կենսագրություն
Արմեն Պուչինյանը ծնվել է 2003 թվականի հունիսի 29-ին, Երևանում ։ Շեփորահար Լևոն Պուչինյանի որդին է։ 2009 թվականից սովորել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան մասնագիտական երաժշտական դպրոցում՝ պրոֆեսոր Հասմիկ Պետրոսյանի դասարանում։ Սովորել է նաև Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում՝ պրոֆեսոր Արմեն Բաբախանյանի մոտ։
2014 թվականից եղել է Հայաստանի և Արցախի երիտասարդ տաղանդավոր երաժիշտների զարգացման նպատակային ծրագրի անդամ ։ 2016 թվականին «Նոր անուններ» պատանի երաժիշտ-կատարողների 6-րդ միջազգային փառատոնի շրջանակներում հանդես է եկել Հայաստանի կամերային նվագախմբի հետ։ Հայաստանից բացի համերգներով հանդես է եկել աշխարհի մի շարք երկրներում։ 2017 թվականին որպես մենակատար հանդես է եկել Հայաստանի պետական ջազային նվագախմբի հետ (Առնո Բաբաջանյան «Նոկտյուրն») ։ 2017 թվականի և 2018 թվականի համերգային շրջագայության է մեկնել դեպի Ֆրանսիա և Շվեյցարիա։ Վարպետության դասեր է վերցրել Լիոնի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Ալեն Ժակունի, իտալացի դաշնակահար պրոֆեսոր Պ. Բագլիերի և դաշնակահար Սվետլանա Նավասարդյանի մոտ։
2018 թվականին համերգներով հանդես է եկել Վիեննայում և Զալցբուրգում, իսկ դեկտեմբեր ամսին Նյու Յորքում մասնակցել է «Հայաստանի երեխաներ» հիմնադրամի (COAF) կազմակերպած գալա-համերգին։ 2019 թվականին մասնակցել է ՌԴ Դերժինսկ քաղաքում կայացած Խվիլիվիցակայայի անվան միջազգային մրցույթին և արժանացել առաջին մրցանակին։ Սույն թվականին մասնակցել է նաև «Նոր անուններ» 9-րդ փառատոնին, որի շրջանակներում հանդես է եկել Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ՝ կատարելով հայաստանյան պրեմիերա (Վ. Լյուտոսլավսկի «Վարիացիաներ Պագանինիի թեմայով»)։ 2019 թվականին մասնակցել է Կուալա Լումպուրի «Պուտրա» դաշնակահարների միջազգային մրցույթին ու արժանացել առաջին մրցանակին  ։ Իսկ ավելի ուշ մասնակցել է նաև Ռիգայի դաշնակահարների միջազգային հեղինակավոր մրցույթին, որտեղ կրկին արժանացել է առաջին մրցանակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Եղևնու զարդարանքներ
Եղևնու զարդարանքներ գնդեր, ֆիգուրներ կամ այլ զարդարանքներ, որոնցով զարդարում են ամանորյա (կամ սուրբծննդյան) եղևնին, ինչպես նաև՝ Նոր տարվա և Սուրբ Ծննդյան տոների ժամանակ շինությունների ինտերիեր և էքստերիեր։
Հիմնական փուլերը
Ավանդույթներից մեկի համաձայն եղևնու ապակյա առաջին խաղալիքները հայտնվել են Սաքսոնիայում 16-րդ դարում, այսինքն՝ նույնիսկ ավելի վաղ, քան սուրբծննդյան ծառի առաջին փաստացի տեղադրումը։ Մեկ այլ ավանդույթ դրանց ի հայտ գալը կապում է 1848 թվականին Գերմանիայում տեղի ունեցած խնձորի անբերրիության հետ։ Այդ ժամանակ ապակի փչող բանվորները Թյուրինգիայի Լաուշա կոչվող վայրում պատրաստեցին փոխրինող ապակյա «խնձորներ» և հաջողությամբ վաճառեցին դրանք, ինչ սկիզբ դրեց տոնին ընդառաջ զարդարանքների կանոնավոր արտադրությանը։ Այդուհետ Սաքսոնիայում ևս սկսեցին ապակյա զարդարաներ փչել՝ պատրաստել։ Դժվար է դատել՝ որքանով են այս ավանդույթները առասպելական և որքանով են դրանք կապված տարբեր վայրերի ապակի փչող բանվորների հետ մրցակցության հետ։ Փաստը փաստ է մնում, որ 19-րդ դարի կեսին Լաուշայի ապակի փչելու արդյունաբերությունը մնում է եղևնու ապակյա զարդարանքների ամենահին արտադրություններից մեկը։ 1867 թվականին բացվեց գազի առաջին գործարանը, որի արհեստավորները, օգտագործելով հեշտ կարգավորելի, բարձր ջերմաստիճանի կրակ ունեցող գազային այրիչներ, արդեն սկսեցին արտադրել մեծ բարակ պատերով գնդեր (шары) :
Եղևնին վառվող մոմերով զարդարելու ավանդույթը պոտենցիալ հրդեհավտանգ է, բայց մարդիկ գնացին այդ ռիսկին հանուն ավանդույթը շարունակելուն և զարդարանքների «բնականության»:Ավելի անվտանգ էլեկտրական զարդաշղթա օգտագործելու գաղափարը առաջ բերեց ամերիկյան հեռագրիչ Ռալֆ Մորրիսը Նոր Անգլիայից, 1870-ական թվականներին։ Այնուամենայնիվ, նա առանձնապես ոչինչ չհնարեց, քանի որ փոքրիկ էլեկտրական ազդանշանային լամպիկները արդեն իսկ օգտագործվում էին հեռախոսների կառավարակետերի (пульт) վրա։ Մորրիսը միայն կռահեց դրանք տոնածառերի վրա կախելը։ Գաղափարը գնահատվեցին գործընկերները, ապա՝ յուրացրվեց արտադրողների կողմից։ 1895 թվականին ԱՄՆ-ում պատրաստվեց փողոցային առաջին էլեկտրական լուսաշղթան, որը զարդարեց Սպիտակ տան առջևի եղևնին։
Ներկայումս շատ բաներում որոշիչ են նորաձև միտումները, որոնք առաջադրում է ամանորյա-սուրբծննդյան «Սուրբծննդյան աշխարհ» (Christmasworld) տոնական զարդարանքերի ավանդական միջազգային ցուցահանդեսը, որը անց է կացվում հունվարի վերջին Ֆրանկֆուրտ-Մայնում սկսած 1996 թվականից։ Ցուցահանդեսը աչքի է ընկնում իր մասշտաբներով՝ ավելի քան 1000 մարդ ցուցադրում են իրենց ցուցանմուշները՝ եղևնու ամենատարբեր խաղալիքներ, ամանորյա բիժուտերիա ։
Անգլիայում և ԱՄՆ-ում
Սուրբ Ծննդին եղևնի զարդարալու ավանդույթը Բրիտանիա է եկել 19-րդ դարում գերմանացի ներգաղթյալների հետ, և, ինչպես մինչ այդ մայրցամաքային Եվրոպայում, շատ արագ տարածվեց կղզիներում։ Այստեղ գերմանական ավանդույթները խաչավորվեցին կելտական և դրուիդյան ավանդույթների և հավատալիքների, ավելի շուտ՝ ճագումի պաշտամունքի և նրան վերագրվող յուրահատկությունների հանդեպ եղած հավատալիքի հետ։ Ավելի վաղ ևս գոյություն ուներ ճագումից պատրաստված պսակի բացառիկ մաքրող հատկություն ունենալու հավատալիքը։ Համարվում էր, որ հակառակորդները պսակի տակ հանդիպելիս պարտավոր էին կողք դնել զենքը և չդիպչել նրան մինչ հաջորդ օրը։ Համբույրը ճագումի պսակի տակ անմեղ և անարատ էր համարվում։ Սուրբծննդյան նոր ավանդույթների հետ զուգակցվելով՝ սա հանգեցրեց սուրբծննդյան պսակի՝ որպես տների դռների (կամ մուտքերի) սովորական զարդարանքի, հայտնվելուն։
Կելտական ավանդույթ է եղևնու և բնակարանի զարդարելը փշատերև փշարմավի ալ-կարմիր պտուղներով ստեղծված պսակով։ Այն վայրերում, որտեղ այս բույսը չի աճում, օգտագործվում էին նրա մոտիկ ազգակիցները, այժմ հաճախ ձեռք է բերվում դրա գեղարվեստական նմանօրինակները։
ԱՄՆ-ում զարդարված եղևնիների ավանդույթը ևս ներմուծվել է գերմանացի ներգաղթյալների միջոցով, իսկ մասսայական գործածության մեջ մտավ 1850 թվականից։ Այդ թվականին հայտնի «Godey’s Lady’s Book» կանացի պատկերազարդ ալմանախը հրատարակեց «Թագավորական ընտանիքը Սուրբծննդյան եղևնու մոտ»փորագրանկարը։ Դա 1847 թվականի բրիտանական «Illustrated London News»-ից վերցված փորագրանկարի թեթևակի ամերիկանացված (հագուստի և սանրվածքի ոճերի առումով) տարբերակն էր։ Փորագրանկարում օրինակելիորեն զարդարված, ներքևում՝ նվերներ, եղևնու առջև՝ պատկերված էին երիտասարդ Վիկտորիա թագուհին և նրա ամուսինը՝Ալբերտը՝ իրենց երեխաների հետ։ Կարելի է ասել, որ այս չափազանց հանրահայտ փորագրանկարը ոչ միայն հիմանավորեց Սուրբ Ծննդի ավանդույթը ԱՄՆ-ում, այլ նաև տոնն անցկացնելու և զարդարանքերի ոճ թելադրեց հետագայի համար։
ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում
Ռուսական կայսրությունում հայրենական զարդարանքների արտադրությունը այդքան էլ նշանակալի չէր, բայց դրանք զանգվածաբար ներմուծում էին Եվրոպայից, մասնավորապես՝ Գերմանիայից։ Զարդարանքների հայրենական ամենահին արտադրողը համարվում էր Կլինի ապակեգործական (ապակի փչող) ձեռնարկությունը, որը հիմնադրվել էր Մենշիկովի հրամանով դեռևս 18-րդ դարի սկզբին։ Այս ավանդույթը չընդհատվեց և շարունակվում է հարևան Վիսոկովսկում գտնվող «Տոնածառ» ԲԲ Ընկերության շնորհիվ, որի անմիջապես կողքին է գտնվում տոնածառի խաղալիքների թանգարանը ։
Հեղափոխությունից հետո Սուրբծննդյան տոնակատարությունների անցկացումը սկսվեց ավելի ու ավելի հալածվել, սկզբնական շրջանում՝ անուղղակի ձևով, ապա նաև՝ պաշտոնապես։ Ի վերջո, 1929 թվականի նախօրեին տոնը նշելը և տանածառ դնելը ուղղակիորեն արգելվեցին։ Բայց քաղաքացիները չդադարեցին եղևնին գաղտնաբար զարդարել, իսկ խաղալիքներ շարունակում էին արտադրել տնայնագործական միջոցներով։ Հենց « արգելանքի շրջանին» են վերաբերում ամենահազվադեպ հանդիպող և թանկարժեք խորհրդային կոլեկցիոն տոնածառի խաղալիքները։ Իրավիճակը փոխվեց միայն 1935 թվականի նախօրեին «Պրավդա»-ում Պ.Պ. Պոստիշևի հայտնի առաջարկից՝ վերադարձնել տոնը խորհրդային երեխաներին, հետո։ Հասկանալի է՝ խոսքն արդեն ոչ թե Հիսուսի Ծննդյան տոնակատարության մասին էր, այլ՝ Նոր տարին նշելու։ Բոլոր հին ու նոր ավանդույթները մաքրազարդվում էին կրոնական երանգներից։ Դա իր ազդեցությունն ունեցավ նաև երկրում եղևնու զարդարանքների, խաղալիքների արտադրության վրա։
Տոնի հանրահայտությունը նպաստեց եղևնու զարդարանքների արտադրության վերականգնմանը, սկզբում՝ որպես տարբեր ձեռնարկություններին հարակից (կողմանակի) արտադրանք, ապա նաև՝ որպես ինքնուրույն արտադրություն։ Միևնույն ժամանակ, պատերազմից հետո Լաուշա քաղաքը հայտնվեց ԳԴՀ-ի տարածքում և շարունակեց եղևնու զարդարանքների ավանդական արտադրութունը։ Այդ պատճառով, 1970-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ը սկսեց ԳԴՀ-ից եղևնու զարդարանքների հավաքածուներ գնել, որոնք ներկայանում էին արտահանմանը բնորոշ ռուսերեն գրություն ունեցող փաթեթավորմամբ։ Ապակյա զարդարանքների հավաքածուները ներառում էին «գագաթ», 16 գունավոր գնդեր և 5 այլ ձև ունեցող զարդարանքներ։ Այս 5 զարդարանքների տարբերակները, ինչպես նաև գնդերի գույները տարբեր տարիների տարբեր էին լինում։ Հավաքածուները ԽՍՀՄ-ում դեֆիցիտ էին և ամանորյա շուկաներում ամենացանկալի գնումն էին համարվում, չնայած ԽՍՀՄ-ի չափանիշներով բավականին բարձր գին ունենալուն (1938 թվականին մեկ հավաքածուն արժեր 9 ռուբլի)։ Իրենց որակյալ լուծումներով, փաթեթավորմամբ, ամրացմամբ (առկա էին մետաղալարե կեռիկներ՝ իրենց թելերով) և ընդհանուր «արևմտյան» տեսքով դրանք առանձնանում էին ամանորյա մնացած ասորտիմենտներից։
Հետաքրքրական է նշել, որ արտահանվող տուփերի վրա ռուսերեն էր գրվում «Շնորհավոր Նոր տարի»`«С Новым годом!», այն դեպքում, երբ դեռևս 19-րդ դարից Լաուշայի գործարանների արտադրանքը ավանդաբար կոչվում էր «Զարդարանքներ Թյուրինգիայից` Քրիստոսի ծառի համար» (Thüringer Christbaumschmuck)։ Այս անվանումը առաջացել էր տուփերի վրայի նկարների տակ արվող գրադարձությամբ՝ մատնանշելու համար արտադրողին՝ «Արտադրված է Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության Թյուրինգեր Քրիստբաումշմուկ ազգային ձեռնարկությունում»։ Ներկայումս եղևնու զարդարանքների ասորտիմենտը, ընդհանուր առմամբ, նման է եվրոպականին։ Այդ տեսականու նշանակալի մասը արտադրվում է Չինաստանի ձեռնարկություններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամանորյա զարդարանքներ Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Ահմեդ Հարուն
Ահմեդ Մուհամմադ Հարուն (أحمد هارون‎‎, ), սուդանցի քաղաքական և պետական գործիչ, Միջազգային քրեական դատարանի (ՄՔԴ) կողմից Դարֆուրում պատերազմական հանցագործությունների և մարդկության դեմ հանցագործությունների համար հետախուզվող հինգ անձանցից մեկը ։ Չնայած Սուդանի կառավարության վրա միջազգային ճնշումներին՝ այն ՄՔԴ-ին փոխանցելու նպատակով, Հարունը Սուդանի հումանիտար հարցերով նախարարի պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 2009 թվականի մայիսը, երբ նշանակվել է Հարավային Կորդոֆանի նահանգապետ։ 2007 թվականի սեպտեմբերին նշանակվել է Դարֆուրում մարդու իրավունքների խախտումների հետաքննության ղեկավար։ 2013 թվականի հուլիսին նա հրաժարական տվեց Հարավային Կորդոֆանի նահանգապետի պաշտոնից և նշանակվեց Օմար ալ-Բաշիրի կողմից Հյուսիսային կորդոֆանի նահանգապետի պաշտոնում։ 2019 թվականի մարտի 1-ին նախագահ Օմար ալ-Բաշիրը նրան է փոխանցել երկրի իշխող քաղաքական կուսակցության՝ «Սուդանի ազգային կոնգրեսի» կառավարումը։ Սակայն ձերբակալվել է արդեն այս տարվա ապրիլին Սուդանում տեղի իշխանությունների կողմից հեղաշրջումից հետո  ։
Վաղ տարիներ
Հարունը ծնվել է 1964 թվականին Հյուսիսային Կորդոֆան նահանգում ։ Արևմտյան Սուդանի Բարգո ցեղից է։ Ստացել է իրավաբանի կրթություն ։
Կարիերա և մեղադրանքներ
Մի ժամանակ Հարունը Սուդանի ամենաերիտասարդ պետական նախարարն էր։ Նա նաև մեղադրվում է Հարավային Սուդանում ապստամբների դեմ պայքարի ժամանակ խաղաղ բնակիչների վրա հարձակվելու համար ցեղային զինյալների մոբիլիզացիային մասնակցելու և նախապատրաստելու մեջ։ Նա նաև մասնակցել է Մուրահիլինի միլիցիայի զորահավաքին և 1990-ականների ընթացքում Կորդոֆանում ռազմական գործողությունների իրականացմանը ։
Հարունը ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը զբաղեցնելու ժամանակահատվածում ՝ 2003 թվականի ապրիլից մինչև 2005 թվականի սեպտեմբերը, նաև ղեկավարել է Դարֆուրի անվտանգության ծառայությունը, որը համակարգում էր Դարֆուրում ապստամբների դեմ պայքարի արշավում ներգրավված տարբեր կառավարական մարմինների աշխատանքը, ինչպիսիք են Ջանջավիդի ոստիկանությունը, զինված ուժերը և հետախուզական ծառայությունը։ Այս վարչությունը նաև վերահսկում էր ՀԿ-ների և լրատվամիջոցների մուտքը Դարֆուր ։ 2006-2009 թվականներին եղել է հումանիտար հարցերով պետական նախարար։
Դարֆուրում հանցավոր գործունեության մեղադրանքներ
Նրա հրամանատարության տակ գտնվող ուժերը մեղադրվում էին 2003 և 2004 թվականների ընթացքում Կոդում, Բինդիսի, Մուկջար, Արավալա քաղաքների և հարակից շրջանների վրա հարձակումների մեջ, չնայած այն հանգամանքին, որ այդ քաղաքները զրկված էին ապստամբների ներկայությունից, և քաղաքացիական բնակչությունը չէր մասնակցում ռազմական գործողություններին։
BBC News-ի համաձայն՝ Հարունը հրամայել է աշխարհազորայիններին սպանել, բռնաբարել և խոշտանգել խաղաղ բնակիչներին ։ Հարունը հերքել է մեղադրանքները և հայտարարել, որ բռնություն «երբեք չի եղել» ։ Հաղորդվում էր, որ ելույթում Հարունը հայտարարել է, որ քանի որ «Ֆորայի երեխաները ապստամբներ են դարձել, ապա Ֆորայի ողջ ժողովուրդը ջանջավիների համար որս է դարձել»։ Նրա ելույթից հետո ջանջավիդ աշխարհազորայինները Ալի Քուշայբի հրամանատարությամբ կողոպտել են բինդիսիի և Մուկջարի միջև ընկած քաղաքները և ահաբեկել խաղաղ բնակիչներին ։
Հարունն իր ժողովներից մեկի ժամանակ հայտարարել է, որ, լինելով անվտանգության ծառայության ղեկավար, լիազորված է ինչ-որ մեկին հեռացնել կամ ներում շնորհել՝ խաղաղությունն ու անվտանգությունը պահպանելու համար ։
2003 թվականի օգոստոսին Հարունը մեղադրվեց նաև կոդում գյուղերից և հարակից շրջաններից մոտ 20,000 խաղաղ բնակիչների բռնի տեղահանման մեջ։ Նշվում է նաև, որ 2008 թվականի մարտին Հարունը և Ջանջավիդ աշխարհազորայինների առաջնորդներից Ալի Քուշայբը 34 000 քաղաքացիական անձանց ստիպել են լքել իրենց տները ։ Բացի այդ, Հարունին մեղադրել են այն բանում, որ նա ստիպել է տեղահանվածներին լքել ճամբարները և այդպիսով կանանց ու երեխաներին հարձակումների ու թերսնման վտանգի ենթարկել ։
ՄՔԴ ձերբակալման օրդերը և հետևանքները
2007 թվականի ապրիլի 27-ին Միջազգային քրեական դատարանը Ահմեդ Հարունին ձերբակալելու օրդեր Է տվել՝ նրան մեղադրելով մարդկության դեմ 20 հանցագործությունների և 22 պատերազմական հանցագործությունների մեջ։ Նրան մեղադրում են ջանջավիդ աշխարհազորայիններին հավաքագրելու, ֆինանսավորելու և զինելու մեջ։ Ջանջավիդները հարձակվեցին խաղաղ բնակիչների վրա և թալանեցին քաղաքներն ու գյուղերը ապստամբների հարձակումների ժամանակ։
2003 թվականի ապրիլից մինչև 2005 թվականի սեպտեմբերը Հարունը եղել է պետական նախարար, ինչպես նաև «Դարֆուրի անվտանգության ծառայության» ղեկավար, իսկ 2006 թվականից մինչև 2009 թվականը զբաղեցրել Է հումանիտար հարցերով պետական նախարարի պաշտոնը։ Հետագայում նա Հարավային Կորդոֆանի նահանգապետն է, որը սահմանակից է Հարավային Սուդանին, որտեղ տեղի է ունեցել ապստամբների դեմ պայքարի դաժան արշավ, հատկապես Նուբա լեռներում ։
Չնայած նրան ձերբակալելու միջազգային կոչերին, Հարունը շարունակել է կատարել հումանիտար հարցերով պետական նախարարի գործառույթները (որը նախարարների լրիվ մակարդակից ցածր պաշտոն է) ։ Այս պաշտոնում Հարունը Դարֆուրում վերահսկում էր երկու միլիոն ներքին տեղահանված մարդկանց։ Օգնության գործակալությունները նրան մեղադրել են տեղահանվածներին օգնելու իրենց ջանքերը խոչընդոտելու մեջ ։
2007 թվականի սեպտեմբերին Սուդանի կառավարությունը հայտարարեց, որ Հարունը կգլխավորի Դարֆուրում մարդու իրավունքների խախտումների հետաքննությունը ։ Հարունը նաև նշանակվել է Դարֆուրում ՄԱԿ-ի Աֆրիկյան միության առաքելության վերահսկման հանձնաժողովի անդամ (UNAMID), ինչը ազդել է Դարֆուրում խաղաղապահների տեղակայման վրա ։
2011 թվականի առաջին շաբաթվա ընթացքում Աբյեի նահանգում ճգնաժամի սրման արդյունքում ՄԱԿ-ը որոշել է Հարունին տեղափոխել նահանգ։ Նա դիտվում էր որպես այն ժամանակվա միակ հարմար միջնորդը։ ՄՔԴ-ն ՄԱԿ-ի մաս չէ, բայց ՄԱԿ-ը խոստացել է համագործակցել ՄՔԴ-ի հետ ։
Հարավային և Հյուսիսային Կորդոֆանի նահանգապետ
2011 թվականի հունիսին Հարունը հաղթեց Աբդելազիզ Ալ-Հիլուին և դարձավ Հարավային Կորդոֆանի նահանգապետ։ Նրա մրցակցի շարժումը մերժեց ընտրությունների արդյունքները՝ անվանելով դրանք կեղծված ։
2013 թվականի հուլիսի 12-ին Հարունը Հյուսիսային Կորդոֆանի նահանգապետի հետ հրաժարական է տվել։ Նախագահական հրամանագրով Օմար ալ-Բաշիրը Հարունին նշանակել է Հյուսիսային Կորդոֆանի նահանգապետ մինչև 2019 թվականի փետրվարի 23-ը ։
Իշխող կուսակցության նախագահ
2019 թվականի մարտի 1-ին Օմար ալ-Բաշիրը, որը մի քանի տասնամյակ գլխավորում էր Սուդանի ազգային կոնգրես կուսակցությունը, հրաժարական տվեց կուսակցության նախագահի պաշտոնից՝ շարունակվող զանգվածային բողոքի ցույցերից հետո։ Մինչ հաջորդ համագումարի անցկացումը պաշտոնակատար է նշանակվել նրա տեղակալ Ահմեդ Հարունը ։
Ձերբակալում և քրեական հետապնդում
2020 թվականի փետրվարին Սուդանի ինքնիշխան խորհուրդը հայտարարել էր Հաագայի միջազգային տրիբունալին Ահմեդ Հարունին արտահանձնելու պատրաստակամության մասին ։
2020 թվականի մայիսի 4-ին ներքին գործերի նախարարությունը հայտնել է, որ Ահմեդ Հարունը վարակվել է COVID-19 կորոնավիրուսային վարակով և հոսպիտալացվել։ Երկու ամիս առաջ նրա ընտանիքի անդամները նամակներ էին գրել իշխանություններին՝ խնդրելով Հարունին տնային կալանքի ենթարկել այդ հիվանդության համաշխարհային համաճարակի ֆոնին ։
Աստերոիդների ցանկ (162101-162200)
Աստերոիդների ցանկ (162001-162100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (162201-162300)
|}
Կոնգա (Նեմդայի վտակ)
Կոնգա (Коньга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում և Մարի Էլ հանրապետությունում ։ Գետաբերանը տեղակայված է Նեմդա գետի ձախ ափին՝ 63 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժողովածու (2121)
Ժողովածու (2121), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2121 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1726 թվականին Յակոբ վարդապետ գրիչի կողմից, Կեսարիայում։ Ծաղկող՝ Աստուծատուր քահանա։ Ստացողը եղել է Ղազար վարդապետը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.8X15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 407 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 286ա, 341ա, 370ա, ստացողի՝ 39ր, 365ա և ալյուր, կնիք՝ 13բ (1746 թ., Մեսրովբ վարդապետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բնապահպանական տնտեսագիտություն
Բնապահպանական տնտեսագիտությունը տնտեսագիտության ենթաճյուղ է, որը զբաղվում է բնապահպանական խնդիրներով։ Այն լայնորեն ուսումնասիրման թեմա է դարձել 21-րդ դ․ աճող բնապահպանական խնդիրների պատճառով։ Բնապահպանական տնտեսագիտությունը «․․․քողարկում է աշխարհի մակարդակով եղած ազգային կամ տեղական բնապահպանական քաղաքականությունների տնտեսական ազդեցությունների տեսական կամ էմպիրիկ ուսումնասիրությունները․․․»։ Որոշ խնդիրներ ներառում են այլընտրանքային բնապահպանական քաղաքականությունների գծով ծախսերն ու օգուտները, որոնք առնչվում են օդի աղտոտման, ջրի որակի, թունաքիմիկատների, կենցաղային աղբի և գլոբալ տաքացման հետ ։
Բնապահպանական տնտեսագիտությունը էկոլոգիական տնտեսագիտությունից տարբերվում է նրանով, որ վերջինս տնտեսությունը դիտարկում է որպես էկոհամակարգի ենթահամակարգ՝ առանցքային համարելով բնական կապիտալի կամ ռեսուրսների պահպանումը ։ Գերմանացի տնտեսագետների կողմից կատարված ուսումնասիրությունը գտել է, որ էկոլոգիական և բնապահպանական տնտեսագիտությունները տնտեսական մտածողության տարբեր դպրոցներ են, ու, որ էկոլոգիական տնտեսագետները ընդգծում են «ուժեղ» կայունությունը և ժխտում են այն պնդումը, որ բնական կապիտալը կարող է փոխարինվել մարդու կողմից ստեղծված կապիտալով ։
Շուկայի ձախողում
Բնապահպանական տնտեսագիտության մեջ առանցքային համարվողը շուկայի ձախողման հասկացությունն է։ Շուկայի ձախողում նշանակում է, որ շուկաները ձախողվում են ռեսուրսները արդյունավետ կերպով տեղաբաշխելու հարցում։ Ինչպես դիտարկվել է Հանլիի, Շոգրենի և Ուայթի (2007) կողմից ․ «Շուկայի ձախողումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ շուկան սակավ ռեսուրսները չի տեղաբաշխում առավել մեծ սոցիալական բարեկեցություն ստեղծելու համար։ Գոյություն ունի մի սեպ այն բաների մեջ, թե անհատն ինչ է անում տրված շուկայական գների պայմաններում, և հասարակությունն ինչ է ուզում, որ նա անի բնությունը պահպանելու համար։ Նման սեպն իրենից ենթադրում է վատնում կամ տնտեսական անարդյունավետություն, այսինքն՝ ռեսուրսները կարող են վերաբաշխվել այնպես, որ գոնե բարելավվի մեկի վիճակը առանց մյուսինը վատթարացնելու»։ Շուկայի ձախողման տարածված ձևերի մեջ են ընդգրկվում արտաքին ազդեցությունները, ոչ բացառելիությունն ու ոչ մրցակցայնությունը։
Արտաքին ազդեցություն
Արտաքին ազդեցությունը գոյություն ունի այն ժամանակ, երբ անհանտն որոշում է կայացնում, ու որն էլ ազդում է մյուների վրա այն կերպով, որը հաշվի առնված չի շուկայական գնի մեջ։ Արտաքին ազդեցությունը կարող է լինել դրական կամ բացասական, բայց սովորաբար այն կապված է բնապահպանական տնտեսագիտության բացասական ազդեցությունների հետ։ Օրինակ՝ բնակելի շենքերի վերին հարկերում տեղի ունեցող ջրային արտահոսքերը բացասաբար են անդրադառնում ցածր հարկերի վրա ։ Մեկ այլ օրինակ վերաբերում է նրան, թե ինչպես է Ամազոնի փայտանյութի վաճառքը անտեսում հատման ժամանակ թողարկված ածխաթթու գազի ծավալը ։ Կամ գործարանը, որն աղտոտող նյութեր է արտանետում միջավայր, սովորաբար հաշվի չի առնում այն ծախսերը, որոնք կրում են մյուսները այդ աղտոտման պատճառով։ Արդյունքում՝ աղտոտումը կարող է լինել ավելի բարձր, քան «սոցիալապես արդյունավետ» մակարդակն է, որն էլ առկա կլիներ այն ժամանակ, եթե շուկայից պահանջվեր հաշվի առնել աղտոտվածությունը։ Հելլերը և Ստարետտը (1976), տպավորված լինելով Քեննեթ Էրրոուից և Ջեյմս Միդից, տվել են հետևյալ դասական բնորոշումը, ըստ որի արտաքին ազդեցությունը «իրավիճակ է, որի պարագայում մասնավոր տնտեսությունը չունի բարիքների պոտենցիալ շուկա ստեղծելու բավարար խթաններ, որի բացակայությունն էլ հանգեցնում է Պարետոյի արդյունավետության կորուստների» ։ Տնտեսագիտական տերմինաբանությամբ արտաքին ազդեցություններն այնպիսի շուկայական ձախողումների օրինակներ են, որոնցում ազատ թողնված շուկան արդյունավետ հետևանքի չի բերում։
Հասարակ և հանրային բարիքներ
Երբ չափազանց ծախսատար է որոշ մարդկանց բնական ռեսուրսի նկատմամբ ունեցած հասանելիությունից բացառել կամ զրկել, այդ ռեսուրսը կոչվում է կա՛մ սովորական (երբ ռեսուրսի համար առկա է մրցակցություն այնպես, որ մեկի կողմից դրա օգտագործումը նվազեցնում է մյուսների կողմից դրա օգտագործման հնարավորությունը), կա՛մ հանրային բարիք (երբ ռեսուրսի օգտագործումը ոչ մրցակցային է)։ Ոչ բացառության երկու դեպքում էլ շուկայի բաշխումը հավանական է, որ անարդյունավետ կլինի։
Հիմնական խնդիրը նրանում է, որ եթե մարդիկ անտեսեն բարիքների սակավությունը, նրանք կարող են կանգնել ռեսուրսի ձեռք բերման համար չափից շատ ջանք թափելու խնդրի առջև (օր․՝ ձկնորսությունը)։ Ըստ Հարդինի տեսության՝ սահմանափակումների բացակայության դեպքում հասանելի ռեսուրսը օգտագործողները այն ավելի շատ կօգտագործեն, քան այն պարագայում, երբ ստպված լինեին վճարել դրա համար և ունենալ բացառիկ իրավունքներ։ Սա կբերի բնապահպանական դեգրադացիայի կամ քայքայման։ Այնուամենայնիվ՝ Օսթրոմի աշխատությունը (1990) այն մասին, թե ինչպես են մարդիկ իրականում, օգտագործելով ընդհանուր սեփականության ռեսուրսները, փորձել է ձևավորել բարիքների սպառման ողբերգության ռիսկը կրճատելու համար անրաժեշտ ինքնակառավարման կանոններ ։
Գնահատում
Շրջակա միջավայրի տնտեսական արժեքի գնահատումը տվյալ ոլորտի հիմնական թեման է։ Օգտագործումն ու անուղղակի օգտագործումը բնական ռեսուրսներից կամ էկոհամակարգի ծառայություններից ստացված շոշափելի արդյունքներ են (Տե՛ս էկոլոգիական տնտեսագիտություն)։ Ոչ օգտագործվող արժեքները ներառում են գոյության, ընտրության և ժառանգության արժեքները։ Օրինակ՝ որոշ մարդիկ կարող են գնահատել տարատեսակ օրգանիզմների գոյությունը՝ անկախ էկոհամակարգի ծառայությունների վրա ունեցած օրգանիզմների կորստի ազդեցությունից։ Այս օրգանիզմների գոյությունը կարող է ունենալ ընտրանքային արժեք, քանզի կարող է հավանական լինել այն, որ դրանք մարդու կողմից որևէ նպատակով կօգտագործվեն։ Օրինակ՝ որոշակի բույսեր կարող են ուսումնասիրվել դեղամիջոցներ ստանալու նպատակով։ Անհատները պիտի գնահատեն իրենց երեխաներին անաղարտ շրջակա միջավայր թողնելու իրենց ունակությունը։
Օգտագործման և անուղղակի օգտագործման արժեքները հաճախ կարող են բխել բացահայտ դրսևորված վարքագծից, ինչպիսիք են հանգստի նպատակով ուղևորության ծախսը կամ հեդոնիկ (զգայական) մեթոդների կիրառումը, որոնց դեպքում արժեքների գնահատումը հիմնված է դիտարկված գների վրա։ Չօգտագործման արժեքները սովորաբար գնահատվում են նշված նախընտրության մեթոդների կիրառմամբ, ինչպիսիք են՝ պայմանական գնահատումն ու ընտրության մոդելավորումը։ Պայմանական գնահատումը սովորաբար լինում է հարցումների տեսքով, որոնց կիրառման դեպքում մարդկանցից հարցվում է, թե նրանք ինչքան կվճարեն դիտարկելու և բնության գրկում հանգստանալու համար (վճարելու պատրաստակամություն) կամ ինչքանով են պատրաստ ընդունել (ընդունելու պատրաստակամություն) բնության բարիքի ոչնչացման դիմաց տրվող փոխհատուցումը։ Տնտեսական որոշումների վրա շրջակա միջավայրի ունեցած ազդեցությունը վերլուծվում է հեդոնիկ գնագոյացմամբ, որն էլ կատարվում է բնակարանով ապահովվելու գների, ճանապարհորդական ծախսերի և այգիներ այցելելու վճարների ուսումնասիրման ճանապարհով ։
Լուծումներ
Նմանատիպ արտաքին ազդեցությունների շտկմանը կոչված լուծումներն ընդգրկում են․
Կապը մյուս ոլորտների հետ
Բնապահպանական տնտեսագիտությունը կապված է էկոլոգիական տնտեսագիտության հետ, բայց դրանց միջև առկա են տարբերություններ։ Բնապահպանական տնտեսագետների մեծ մասը պատրաստում են ստացել են որպես տնտեսագետներ։ Բնապահպանական խնդիրները մատնանշելու համար նրանք կիրառում են տնտեսագիտության գործիքները, որորնցից շատերը կապված են այսպես կոչված շուկայական ձախողումների հետ՝ իրադրություններ, որտեղ տնտեսագիտության «անտեսանելի ձեռքը» հուսալի չէ։ Բնապահպանական տնտեսագետների մի մեծ մաս էլ ուսումնառվել են որպես էկոլոգիստներ, բայց ընդլայնել են իրենց գործունեության շրջանակը՝ էկոլոգիական համակարգերի և ծառայությունների վրա մարդկանց և նրանց տնտեսական գործունեության հետևանքները կամ հակառակ գործընթացը ուսումնասիրելու համար։ Այս ոլորտը իր համար նախադրյալ է համարում այն, որ տնտեսագիտությունը սոսկ էկոլոգիայի ենթաճյուղ է։ Էկոլոգիական տնտեսագիտությունը երբեմն բնորոշվում է բնապահպանական խնդիրների նկատմամբ ավելի բազմակարծիքային մոտեցում դրսևորելով և ակնհայտորեն ավելի շատ է կենտրոնանում բնապահպանական երկարաժամկետ կայունության և մասշտաբային խնդիրների վրա։
Բնապահպանական տնտեսագիտությունը ավելի պրագմատիկ է դիտվում գնային համակարգում, իսկ էկոլոգիական տնտեսագիտությունը ավելի իդեալիստական՝ փողը որոշումների հիմնական արբիտր չկիրառելու համար։ Մասնագետների այս երկու խմբերը երբեմն ունենում են կոնֆլիկտային տեսակետներ, որոնք կարելի է վերագրել տարբեր փիլիսոփայական հիմնավորումների։
Մեկ ուրիշ կոնտեքստ, որում կիրառվում են արտաքին ազդեցությունները, այն է, երբ գլոբալացման շուկայի մի խաղացողին, ով անտարբեր է կենսաբազմազանության նկատմամբ, թույլ է տրվում նվազեցնել մյուսի կողմից սահմանված գները, ով նորմատիվային կարգավորումների և դրանց պահպանման մեջ մրցակցություն է առաջացնում։ Սա էլ իր հերթին կարող է բնական կապիտալի կորուստ պատճառել էրոզիայի, ջրի մաքրության խնդիրների, հիվանդությունների, անապատացման և այլ հետևանքների տեսքով, որոնք տնտեսական առումով արդյունավետ չեն։ Այս մտահոգությունը կապված է կայուն զարգացման ենթաճյուղի և նրա քաղաքական կապի՝ հակագլոբալացման շարժման հետ։
Մի ժամանակ բնապահպանական տնտեսագիտությունը առանձին էր ռեսուրսների տնգտեսագիտությունից։ Բնական ռեսուրսների տնտեսագիտությունը սկսեց գործել որպես ենթաճյուղ, երբ հետազոտողների հիմնական մտահոգությունը բնական ռեսուրսների պաշարի օպտիմալ կոմերցիոն շահագործումը դարձավ։ Սակայն ռեսուրսների կառավարիչներն ու քաղաքականություն մշակողները վերջիվերջո սկսեցին ուշադրություն դարձնել բնական ռեսուրսների առավել լայն կարևորության վրա (օր․՝ ձկների և ծառերի արժեքները իրենց կոմերցիոն շահագործումից զատ)։ Ներկայումս դժվար է տարբերակել «բնապահպանական» և «բնական ռեսուրսների» տնտեսագիտություն եզրույթները որպես իրարից անջատ ճյուղեր, քանի որ դրանք կապված են դառնում կայունության հետ։ Ռադիկալ կանաչ տնտեսագետներից շատերը առանձնացել են՝ այլընտրանքային քաղաքական տնտեսության գծով գործունեություն ծավալելու համար։
Ավելի ռադիկալ կանաչ տնտեսագետները մերժում են նեոդասական տնտեսագիտությունը՝ ի հօգուտ նոր քաղաքական տնտեսությանը կապիտալիզմից կամ կոմունիզմից զատ, որը հիմնապես շեշտը դնում է մարդու տնտեսության և բնական միջավայրի փոխազդման վրա՝ ընդունելով այն, որ «տնտեսությունը էկոլոգիայի երեք հինգերորդ մասն է»-Մայք Նիկերսոն։
Նման ավելի ռադիկալ մոտեցումները փողի առաջարկի և հավանաբար նաև բիոռեգիոնալ ժողովրդավարության նկատմամբ փոփոխություններ են բովանդակում այնպես, որ քաղաքական, տնտեսական և էկոլոգիական «բնապահպանական սահմանափակումները» ամբողջովին հավասարեցված են և արբիտրաժի առարկա չեն՝ հիմնականում կապիտալիզմի առկայության պարագայում։
Բնապահպանական տնտեսագիտության ծագող մի ենթաճյուղ ուսումնասիրում է իր փոխհատումը զարգացման տնտեսագիտության հետ։ Մայքլ Գրինսթոունի և Բ․ Քելսի Ջեկի «Ինվայրոդեվոնոմիքս․ հետազոտման օրակարգ երիտասարդ ճյուղի համար» աշխատությունից ներմուծված «Ինվայրոդեվոնոմիքս» (envirodevonomics) կոչված ենթաճյուղը հիմանկանում զբաղված է այն բանի ուսումնասիրությամբ, թե «ինչու է շրջակա միջավայրի պահպանման մակարդակի որակը այդքան ցածր զարգացող երկրներում» ։ Երկրի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) և նրա բնապահպանության մակարդակի միջև եղած կապը ավելի լավ հասկանալու համար ձևավորված ռազմավարությունը վերլուծում է այն, թե ինչպես կարող են բնապահպանական տնտեսագիտության առանցքային հասկացություններից շատերը, ներառյալ՝ շուկայական ձախողումները, արտաքին ազդեցությունները և վճարելու պատրաստակամությունը, բարդանալ հատուկ խնդիրների բերումով, որոնց հանդիպում են զարգացող երկրները, ինչպիսիք են օրինակ՝ քաղաքական խնդիրները, ենթակառուցվածքների պակասը կամ ֆինանսավորման ոչ համապատասխան գործիքները և այլն ։
Մասնագիտական մարմիններ
Բնապահպանական տնտեսագիտություն ճյուղին առնչվող հիմնական ակադեմիական և մասնագիտական կազմակերպություններն են Բնապահպանական և ռեսուրսային տնտեսագետների ասոցացիան (ԲՌՏՍ) և Բնապահպանական և ռեսուրսային տնտեսագիտությունների Եվրոպական ասոցացիան (ԲՌՏԵՍ)։ Իսկ էկոլոգիական տնտեսագիտություն ճյուղին առնչվող հիմնական ակադեմիական և մասնագիտական կազմակերպությունն էլ Էկոլոգիական տնտեսագիտության միջազգային հասարակությունն (ԷՏՄՀ) է։ Կանաչ տնտեսագիտության հիմնական կազմակերպությունն էլ Կանաչ տնտեսագիտության ինստիտուտն է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բնապահպանական տնտեսություն Կատեգորիա:Բնապահպանական սոցիալական գիտություն Կատեգորիա:Արդյունաբերական էկոլոգիա Կատեգորիա:Շուկայի ձախողում
Դոկուդովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 40 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
(3982) Կաստել
(3982) Կաստել (Kastelʹ), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի մայիսի 2-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,259662 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7671 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7523 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Կաստել աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,7576 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1240,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290161 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,3° անկյուն։