cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հիպոգլիկեմիա
Կենտրոնական նյարդային համակարգ
Ինսուլին-կախյալ դիաբետիկների մոտ(շաքարային դիաբետով հիվանդներ) այս երևույթը կոչվում է չգիտակցված հիպոգլիկեմիա,ներկայացնում է վտանգավոր կլինիկական վիճակ;Այս դեպքում անհրաժեշտ է պարբերաբար վերահսկել գլիկեմիան(գլյուկոզի ստուգում օրվա ընթացքում մի քանի անգամ)։ Այս երևույթի մեկ այլ տարբերակ է տիպ 1 գլիկոգենոզը (գլիկոգենի պահեստավորման խանգարում),երբ խրոնիկական(մշտական) հիպոգլիկեմիան մինչ ախտորոշման հաստատումը ավելի հեշտ է տարվում հիվանդի կողմից,քան սուր հիպոգլիկեմիան բուժումից հետո։
Հիպոգլիկեմիայի նշանները կարող են արտահայտվել նաև քնած ժամանակ գիշերային ժամերին։ Առատ քրտինքի հետևանքով հիվանդի հագուստը,անկողնային պարագաները թրջվում են,դիտվում են գիշերային մղձավանջներ,հիվանդը կարող է ճչալ։ Եթե հիվանդը քնած չէ,զգում է հոգնածություն,անհանգստություն,շփոթվածություն ։
Գրեթե բոլոր դեպքերում հիպոգլիկեմիայի ծանր դրվագը,որն առաջացրել է ցնցումեր կամ գիտակցության խանգարում,ուղեղին ակնհայտ վնաս չի պատճառում։ Հիպոգլիկեմիայի միայնակ դրվագով հարուցված անդարձելի նյարդաբանական խանգարումը կամ մահը պայմանավորված է երկարատև չբուժված անգիտակից վիճակով,ուղեկցող ծանր հիվանդություններով,շնչառական համակարգի հետ կապված միջամտություններով,այլ խոցելի իրավիճակներով։ Այնուամենայնիվ,ուղեղի վնասումը,մահը երբեմն պայմանավորված են ծանր հիպոգլիկեմիայով։
Հետազոտությունները ցույց են տվել,որ մտավոր ունակությունները չնչին քանակով նվազում են,երբ գլյուկոզի մակարդակը ≤3,6 մմոլ/լ-ից։ Հորմոնալ փոփոխությունները,պայմանավորված գլյուկագոնի և ադրենալինի ակտիվացումով,արտահայտվում են,երբ գլյուկոզի մակարդակը ≤3 (55 մգ/դլ)մմոլ/լ-ից ։ Որոշ դեպքերում ախտանշաններն արտահայտվում են միայն այն ժամանակ,երբ գլյուկոզի մակարդակը≤ 2,2 մմոլ/լից։ Բազմաթիվ առողջ մարդկանց մոտ առավոտյան,երբ գլյուկոզը ≤ 65 մգ/դլ,որևէ նշան չի դիտվում։ Շատ բժիշկներ հիպոգլիկեմիա են համարում այն վիճակները, երբ գլյուկոզի արտահայտված ցածր մակարդակը զուգակցվում է «ուղեղային»նշաններով՝ նեյրոգլյուկոպենիայով։ Հենց նեյրոգլյուկոպենիան է ցույց տալիս տվյալ անհատի մոտ գլյուկոզի ցածր մակարդակի վտանգավորության աստիճանը։
Ծանր,ցնցումներով և գիտակցության կորուստով զուգակցված հիպոգլիկեմիայի նոպայից հետո ապաքինվելու համար երկար ժամանակ է պահանջվում,անգամ գլյուկոզի նորմալ մակարդակի վերականգնումից հետո։ Երբ հիվանդը գիտակցությունը չի կորցրել և ածխաջրերի ընդունումից 10-15 րոպե անց ախտանշանները չեն վերանում,ամենայն հավանականությամբ ախտանշանների պատճառը հիպոգլիկեմիան չէ։ Երբ ծանր հիպոգլիկեմիայով հիվանդը հոսպիտալացվում է,գլյուկոզի նորմալ մակարդակը վերականգնելու համար պահանջվող գլյուկոզի քանակը հիպոգլիկեմիայի պատճառագիտության (էթիոլոգիա) որոշման կարևոր ցուցիչ է։ Եթե պահանջվող գլյուկոզի քանակը նորածինների համար    ≥ 10 մգ/կգ/ր,իսկ երեխաների և մեծահասակների համար՝≥ 6 մգ/կգ/ր,հիպերինսուլինիզմը վստահորեն ապացուցվում է։ Սա կոչվում է գլյուկոզի ներմուծման (ինֆուզիա)արագություն(GIR)։ Գլյուկագոնի ներմուծմանն ի պատասխան գլյուկոզի ռեակցիան օգնում է տարբերակել հիպոգլիկեմիայի տարբեր տեսակները։ Գլյուկոզի մակարդակի բարձրացումը ≥ 30 մգ/դլ(1,7 մմոլ/լ) վկայում է ինսուլինի ավելցուկի մասին,որն էլ հանգեցրել է հիպոգլիկեմիային։
Երկարատև ազդեցության հետևանքներ
Արտահայտված հիպոգլիկեմիան բարձրացնում է սիրտ-անոթային կարդիովասկուլյար) հիվանդությունների առաջացման հավանականությունը
Պատճառագիտություն
Հիպոգլիկեմիայի հիմնական պատճառներն են շաքարային դիաբետի բուժման ժամանակ կիրառվող դեղորայքի՝ինսուլինի,սուլֆանիլմիզաթթվի ածանցյալների(օրինակ՝դիաբետոն) գերդոզավորումը բժշկի սխալի,հիվանդի կողմից դոզայի ինքնուրույն բաձրացման հաշվին,ներարկման սխալ տեխնիկան,դեղորայքային փոխազդեցությունը։ Հիպոգլիկեմիայի հավանականությունը բարձր է այն դիաբետիկների շրջանում,ովքեր սովորականից քիչ քանակությամբ սնունդ են ընդունել, նորմայից բարձր ֆիզիկական ակտիվություն են ունեցել կամ օգտագործել են ալկոհոլ Այլ ռիսկի գործոններ են երիկամային անբավարարությունը,ուռուցքային որոշ հիվանդությունները(ինսուլինոմա),լյարդային անբավարարությունը,հիպոթիրեոզը,քաղցը,նյութափոխանակության բնածին խանգարումները,ծանր ինֆեկցիաները,ռեակտիվ հիպոգլիկեմիան,որոշ դեղորայքային միջոցները։ Գլյուկոզի ցածր մակարդակ է դիտվում մի քանի ժամ քաղցած մնացած առողջ երեխաների շրջանում ։ Նյութափոխանակության բնածին խանգարումներից է գլիկոգենի պահեստավորման համար անհրաժեշտ ֆերմենտի բացակայությունը։
Ծանր հիվանդություններ
Հիպոգլիկեմիան կարող է առաջանալ մի շարք ծանր հիվանդությյունների հետևանքով ։ Գրեթե բոլոր օրգան համակարգերի ծանր հիվանդությունները երկրորդային կերպով առաջացնում են հիպոգլիկեմիա։ Հոսպիտալացված հիվանդների,հատկապես ՝ ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքում գտնվողների կամ ուտել չկարողացողների մոտ հիպոգլիկեմիայի առաջացումը պայմանավորված է մի շարք հանգամանքներով։ Այս դեպքում հիպոգլիկեմիան բազմապատճառային է ՝հարուցված հիմնական հիվանդությամբ կամ դեղորայքային բուժմամբ։ Հիպոգլիկեմիայի այս ձևերը հեշտությամբ բուժվում և կանխարգելվում են,առաջնային խնդիր համարվում է հիմնական հիվանդության հայտնաբերումն ու բուժումը։
Հորմոնների բացակայություն(դեֆիցիտ)
Գլյուկագոնի,էպինեֆրինի ցածր մակարդակը,կորտիզոլի ոչ բավարար քանակը Ադիսոնի հիվանդության ժամանակ հանգեցնում են արյան մեջ գլյուկոզի ցածր մակարդակին ։ Այս պատճառները գլխավորապես հանդիպում են երեխաների շրջանում ։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ինչպես այլ հյուսվածքների,այնպես էլ ուղեղի նյութափոխանակությունը կախված է գլյուկոզից։ Գլյուկոզի սահմանափակ քանակ ստացվում է աստրոցիտներում պահեստավորված գլիկոգենից,որը սպառվում է մի քանի րոպերի ընթացքում։ Դեպի ուղեղ գլյուկոզը թափանցում է դիֆուզիայի ճանապարհով (դեպի ինտերստիցիալ հյուսվածք՝ ԿՆՀ-ի միջոցով և դեպի նեյրոններ՝ինքնուրույն)։ Արյան մեջ գլյուկոզի ցածր մակարդակի պարագայում ուղեղը արագ վնասվող օրգաններից մեկն է համարվում։ Մտավոր ունակության աննշան նվազում դիտվում է, երբ գլյուկոզը ≤ 3,6 մմոլ/լ, չափավոր նվազում,երբ գլյուկոզը՝ ≤2,2։ Երբ գլյուկոզը ≤ 10 մգ/ դլ, նեյրոնների մեծամասնությունը կորցնում է իր գործառույթը՝ հանգեցնելով կոմայի։ Ուղեղային այս երևույթներն էլ համակարգված են նեյրոգլյուկոպենիա անվան տակ։
Գլյուկոզի բավարար մուտքը դեպի ուղեղ կարևոր է մետաբոլիկ, հորմոնալ և նյարդային ռեակցիաների իրականացման տեսակետից։ Նրանցից շատերն ունեն պահպանողական, հարմարվողական ազդեցություն, բարձրացնում են արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակը գլյուկոնեոգենեզի և գլիկոգենոլիզի ճանապարհներով։ Երբ գլյուկոզի մակարդակը շատ ցածր է, լյարդում գլիկոգենը քայքայվում է ՝ վերածվելով գլյուկոզի, վերջինս էլ կանխում է դիաբետիկ կոման։ Երկարատև ծանր հիպոգլիկեմիան հանգեցնում է ուղեղի լայն շրջանակներով երկարատև վնասման։ Որպես հետևանք դիտվում են կոգնիտիվ,շարժողական,գիտակցության խանգարման նշաններ։
Դժվար է գնահատել ցանկացած ծանր հիպոգլիկեմիայի հետևանքով զարգացած ուղեղի մշտական վնասման հավանականությունը։ Այն կախված է բազմաթիվ գործոններից՝տարիքից,արյան և գլյուկոզի մակարդակից,ուղեկցող խնդիրներից(օրինակ՝հիպօքսիա)։ Նախկին հիպոգլիկեմիան նվազեցնում է հաջորդող հիպոգլիկեմիային ի պատասխան կոնտրռեգուլյար պատասխանը Վերջինիս մեխանիզմը բացահայտված չէ։ ։
Հայտնաբերվել է,որ ենթադրյալ հիպոգլիկեմիայի նոպայից հետո առավոտյան անկողնում մահացած գտած տիպ 1 դիաբետով հիվանդներն ունեն պսակաձև անոթների հետ կապված խնդիրներ․վերջինս էլ հանգեցնում է սրտի կաթվածի։. ։ 2010 թվականին առաջին անգամ նկարագրվեց հայտնի դեպքը,երբ անկողնում մահացած էին գտել գլյուկոզի մակարդակը անդադար հսկող մոնիտոր կրող (CGM) հիվանդին.մոնիտորինգը դադարել էր՝հանգեցնելով ծանր հիպոգլիկեմիայից առաջացած մահվան։
Հեղինակները նշում են,որ դիտվել է նվազագույն կոնտրռեգուլյար պատասխան,իսկ աուտոպսիայով անոթային պաթոլոգիա չի հայտնաբերվել ։
Ախտորոշում
Հիպոգլիկեմիայի համար ախտորոշիչ համարվող գլյուկոզի ցուցանիշը փոփոխական է։ Դիաբետով հիվանդների համար ախտորոշիչ է գլյուկոզի 3,9 մմոլ/լ(70 մգ/դլ)-ից ցածր մակարդակը։ Առողջ չափահաս անձանց մոտ ախտորոշումը հաստատում են հիպոգլիկեմիայի հետ կապված ախտանշանները և արյան մեջ գլյուկոզի նորմալ մակարդակի վերականգնումից հետո դրանց վերացումը  կամ գլյուկոզի 2,8 մմոլ/լ(50 մգ/դլ)ից ցածր մակարդակը քաղցած վիճակում։ Սա հայտնի է որպես Ուփլի տրիադա ։ Նորածինների մոտ ախտորոշիչ է գլյուկոզի 2,2 մմոլ/լ-ից(40 մգ/դլ) ցածր մակարդակը՝անկախ ախտանշանների առկայությունից, կամ 3,3 մմոլ/լից(60 մգ/դլ) ցածր մակարդակը ախտանշանների առկայության պարագայում։ Որպես լաբորատոր հետազոտության լրացուցիչ եղանակ՝ որոշում են ինսուլինի և C պեպտիդի մակարդակը։
24 ժամվա ընթացքում գլյուկոզի մակարդակը պահպանվում է 4-8 մմոլ/լ-ի սահմաններում։ Չնայած 3,3-3,5 մմոլ/լ-ը համարվում է գլյուկոզի նորմալ մակարդակի ստորին սահման, հիպոգլիկեմիայի նշանները գլյուկոզի նույնիսկ 2,8-3 մմոլ/լ մակարդակի պարագայում չեն դիտվում
Ռեցիդիվող (կրկնվող) հիպոգլիկեմիայի դեպքում վտանգավոր վիճակները ժխտելու հիմնական մեթոդը «արագ ախտորոոշումն» է ՝ diagnostic fast։ Սա իրականացվում է հիվանդանոցում և տևողությունը կախված է հիվանդի տարիքից և ռեակցիայից տվյալ մեթոդի նկատմամբ։ Առողջ մեծահասակը գլյուկոզի մակարդակը ≥ 50 մգ/դլ մակարդակի վրա կարող է պահպանել 72 ժամ,երեխան՝36,իսկ նորածինը՝24ժ։ Այս մեթոդի նպատակն է որոշել,թե արդյոք կարող է անհատը գլյուկոզի մակարդակը պահպանել այնքան երկար,ինչքան նորմայում և գործում են արդյոք սոված ժամանակ դիտվող մետաբոլիկ փոփոխությունները։ Մեթոդի վերջում ինսուլինը պետք է աննշան լինի,իսկ կետոզը պետք է բացակայի։ Այս մեթոդը հիպոգլիկեմիայի ծանր տեսակների,մասնավորապես՝ինսուլինի գերդոզավորման,հայտնաբերման արդյունավետ մեթոդ է։
Գլյուկոզի հստակ մակարդակը,որն անհրաժեշտ է հիպոգլիկեմիա ախտորոշումը հաստատելու համար, տատանվում է՝կախված գլյուկոզի որոշման մեթոդից,հիվանդի տարիքից,որոշման նպատակից։ Քննարկումները կապված նրա հետ,թե գլյուկոզի որ մակարդակն է համարվում նորմալ,երբ է անհրաժեշտ բուժում կամ որ մակարդակն է համարվում վտանգավոր, դեռևս շարունակվում են. ։
Կապված առկա տարաձայնությունների հետ՝ Էնդոկրինոլոգների միությունը խորհուրդ է տալիս հիպոգլիկեմիան խնդիր համարել այն դեպքում,երբ զուգակցվում են գլյուկոզի ցածր մակարդակը ախտանշանների հետ։
Հիպոգլիկեմիային ուղեկցող հանգամանքները ախտորոշման կարևոր գործոններ են։ Հանգամանքները ներառում են մարդու տարիքը,օրվա ժամանակահատվածը, սննդի վերջին ըմդունումից հետո անցած ժամանակը, սնուցման վիճակը, ֆիզիկական և մտավոր զարգացումը, դեղորայքն ու տոքսինները,այլ օրգան համակարգերի հիվանդությունները, ընտանեկան անամնեզն ու պատասխանը բուժման նկատմամբ։ Երբ հիպոգլիկեմիան բազմիցս կրկնվում է, օգտակար կարող է լինել օրագրի պահումը, որտեղ մի քանի ամսվա ընթացքում գրի են առնվում հիպոգլիկեմիայի յուրաքանչյուր դրվագին ուղեկցող հանգամանքները (օրվա ժամանակահատվածը, ածխաջրերի նկատմամբ պատասխանը, կերած սննդի բնույթը,վերջին անգամ սնվելու և հիպոգլիկեմիայի դրվագի միջև ընկած ժամանակահատվածը)։ Այս ամենը օգնում է հասկանալ հիպոգլիկեմիայի բնույթն ու պատճառագիտությունը։
Չափման եղանակներ
Այս հոդվածում քննարկված արյան գլյուկոզի մակարդակները չափվում են բժշկական լաբորատորիաներում երակային պլազմայի կամ շիճուկի մեջ գլյուկոզօքսիդազի ստանդարտ ավտոմատիկ եղանակով։ Երակային արյան և պլազմայի գլյուկոզի ցուցանիշները գրեթե չեն տարբերվում միմյանցից։ Զարկերակային արյան գլյուկոզը երակայինի համեմատ ավելի բարձր է,իսկ մազանոթային արյան ցուցանիշները գտնվում են երակայինի և զարկերակայինի միջև։. Երակային և զարկերակային արյան միջև առկա տարբերությունը սոված ժամանակ չնչին է արտահայտված,իսկ ուտելուց հետո (պոստպրանդիալ) գերազանցում է 10 %-ը։ Մեկ այլ տեսակետից,ամբողջ արյան գլյուկոզի մակարդակը 10-15 % -ով ցածր է երակային պլազմայի ցուցանիշից. Մազանոթային արյան մեջ գլյուկոզի չափման մատչելի եղանակներով ՝գլյուկոմետրերով,ստացված գլյուկոզի տվյալները կարող են 15 %-ի սահմաններում տատանվել լաբորատորիայում օպտիմալ կերպով որոշված գլյուկոզի մակարդակի համեմատ .այս դեպքում հնարավոր է «ուռճացված » հիպոգլիկեմիայի պատկեր։
Երբ արյան նմուշարկումից հետո արյունը մի քանի ժամ պահվում է մինչև կենտրոնական լաբորատորիա տանելը,դիտվում է չափավոր արտահայտված հիպոգլիկեմիայի պատկեր։
Տարիք
Երեխաների մոտ մեծահասակների համեմատ գլյուկոզի մակարդակն ավելի ցածր է։ 5% առողջ մեծահասակների մոտ առավոտյան սոված ժամանակ գլյուկոզի մակարդակը≤ 3,9 մմոլ/լ, 5% առողջ երեխաների մոտ ՝≤ 3,3 մմոլ/լ։ Երկարատև քաղցած մնացած երեխաների մոտ գլյուկոզը կարող է նվազել առանց որևէ ախտանշանի առկայության։ Նորածնի գլյուկոզի նորմալ դիապազոնի որոշում հստակ որոշված չէ։. Փորձագետները խորհուրդ են տալիս ծնված առաջին օրը գլյուկոզը պահպանել ≥60-70 մգ/դլի սահմաններում։
Դիաբետիկ հիպոգլիկեմիան հատուկ վիճակ է ՝ պայմանավորված հիպոգլիկեմիային ուղեկցող ախտանշանների և չափված գլյուկոզի փոխկապակցվածությամբ։ Եթե ինսուլին ստացող դիաբետիկի մոտ գլյուկոմետրով առկա է գլյուկոզի ցածր ցուցանիշ, անկախ ախտանշանների առկայությունից, իրական հիպոգլիկեմիայի հավանականությունն ավելի բարձր է, քան ցանկացած այլ պարագայում (չնայած նրան,որ գլյուկոմետրերը հաճախ գլյուկոզի ճշգրիտ ցուցանիշը չեն արտացոլում ՝ բերելով մոլորության)։
Հետազոտման այլ եղանակներ
Որոշ դեպքերում կիրառվում են հետազոտման լրացուցիչ մեթոդներ,որոնց նպատակն է հստակ որոշել հիպոգլիկեմիայի պատճառը։ Յուրաքանչյուր հիվանդի պարագայում հետազոտման բոլոր եղանակները չեն կիրառվում։ Սովորաբար մեծահասակների մոտ որոշվում են ինսուլինը,կորտիզոլը,C պեպտիդը,կատարվում է դեղորայքային սքրինինգ,իսկ երեխաների մոտ՝աճի հորմոնը։ Լրացուցիչ թեստերի կարևորությունը կախված է հիպոգլիկեմիային ուղեկցող հանգամամքներից և հավանական ախտորոշումից։ Մի շարք անալիզներ վերցվում են մի քանի րոպեի ընթացքում գլյուկոզի ներմուծման ժամանակ և գլյուկոզի մակարդակի փոփոխությունից հետո կրկնելու անհրաժեշտություն չի լինում։ Որոշ անալիզների պատասխանները, հատկապես՝ ցուցակի վերջում թվարկածների, նույնիսկ հիպոգլիկեմիայի վերացումից հետո մնում են ոչ նորմալ։
Հորմոնների,մետաբոլիտների որոշումը օգնում է հասկանալ՝ արդյոք ախտանշանները պայմանավորված են հենց հիպոգլիկեմիայով, հիպոգլիկեմիայի ժամանակ ցույց է տալիս տարբեր օրգան համակարգերի ադեկվատ ռեակցիան։ Օրինակ՝ երբ գլյուկոզի մակարդակը ցածր է, գլյուկոզի մակարդակը բարձրացնող հորմոնների մակարդակը պետք է բարձր լինի, իսկ ինսուլինինը ՝ ցածր։
Կանխարգելում
Կանխարգելման եղանակը կախված է հիպոգլիկեմիայի պատճառից։
Նյութափոխանակության խանգարումների ժամանակ անհրաժեշտ է խուսափել երկար ժամանակ քաղցած մնալուց,չսահմանափակել հավելյալ ածխաջրերի ընդունումը։ Տիպ 1 գլիկոգենոզի ժամանակ մի քանի ժամը մեկ տալիս են ընդունելու եգիպտացորենի օսլա կամ կատարվում է ստամոքսային անդադար ինֆուզիա։
Հիպերինսուլինիզմի բուժման եղանակը կախված է նրա ձևից և ծանրության աստիճանից։ Որոշ ձևեր բուժվում են դիազօքսիդով կամ օկտրեոիդով։ Եթե առկա է օջախային կամ ինսուլին արտադրող բարորակ ուռուցքով պայմանավորված հիպերինսուլինիզմ,կատարվում է ենթաստամոքսային գեղձի հիպերակտիվ հատվածի վիրահատական հեռացում։ Եթե հիպերինսուլիզմը տարածուն է կամ կայուն դեղորայքային բուժման հանդեպ կայուն,որպես բուժման վերջնական եղանակ կիրառվում է պանկրեատէկտոմիան(գեղձի հեռացում),որը հղի է բազմաթիվ վտանգներով և նվազ արդհունավետ է։
Հորմոնալ բացակայությամբ պայմանավորված հիպոգլիկեմիայի ժամանակ կիրառվում է փոխարինական հորմոնալ թերապիա։
Դեմպինգ համախտանիշի,այլ հետվիրահատական վիճակների ժամանակ սահմանվում է դիետա(սննդակարգ)։ Ածխաջրերի ընդունումը զուգակցվում է սպիտակուցների և ճարպերի հետ,որը դանդաղեցնում է մարսողությունը և կանխում ինսուլինի վաղ սեկրեցիան։
Ռեակտիվ հիպոգլիկեմիան,որը կանխատեսելի անհարմարություն է,կանխվում է՝ կիրառելով ճարպեր և սպիտակուցներ ածխաջրերի հետ,նվազեցնելով ալկոհոլի օգտագործումը,ավելացնելով առավոտյան և երեկոյան աղանդերի քանակը։
Իդիոպաթիկ պոստպրանդիալ համախտանիշը դժվարությամբ է ենթարկվում բուժման։ Շատերը փոխում են սննդային վարքը՝քչացնելով գլյուկոզի,սննդային խառնուրդների կիրառումը,նվազեցնելով խթանիչների՝կոֆեինի կիրառումը,փոխում են ապրելակերպը։
Բուժում
Շաքարային դիաբետով պայմանավորված հիպոգլիկեմիայի դեպքում օգտագործում են պարզ ածխաջրեր մինչև գլյուկոզի մակարդակի նորմալացումը։ Գլյուկոզի մակարդակը բարձրանում է 10-20 գ ածխաջուր ընդունելուց մի քանի րոպե հետո ։ Եթե հիվանդի կլման ակտը պահպանված է,տրվում է սնունդ կամ ըմպելիք՝ 3-4 ունցիա(28,4 գ) նարնջի,խնձորի կամ խաղողի հյութ(100-120 մլ),1 չափաբաժին հաց,4կրեկեր,100-150 մլ Coca-cola, 1 չափաբաժին օսլայից պատրաստված սնունդ։ Ֆրուկտոզը դեքստրոզի համեմատ դանդաղ է մետաբոլիզվում։։ Օսլան արագ վերափոխվում է գլյուկոզի,սակայն ճարպերի ու սպիտակուցների ավելացումը մարսողությունը դանդաղեցնում է։ Վիճակի փոփոխություն դիտվում է 5 րոպե հետո,սակայն վերջնական ապաքինումը տևում է 10-20 րոպե։ Ամերիկայի դիաբետոլոգների միությունը խորհուրդ է տալիս կիրառել 15-երի կանոնը,այն է՝15 գ ածխաջուր տալուց հետո սպասել 15 րոպե,գլյուկոզի ցածր մակարդակի(70 մգ/դլ) պահպանման դեպքում կրկնել գործողությունը
Ակարբոզայի կիրառման դեպքում օսլան արդյունավետ չէ,քանզի ակարբոզան կանխում է օսլայի տրոհումը պարզ ածխաջրերի։ Այս դեպքում կիրառվում են պարզ ածխաջրեր՝գլյուկոզի հաբ,մեղր,հյութ։
Պատմագրություն
Հիպոգլիկեմիան հայտնաբերվել է Ջեյմս Քոլիպի կողմից,որը Ֆրեդերիկ Բանտինգի հետ մեկտեղ աշխատում էր ինսուլինի մաքրման վրա 1922 թվականին։ Քոլիպը ցանկանում էր որոշել ինսուլինի ակտիվությունը,որի նպատակով ճագարներին ներարկում էր ինսուլին։ նա հայտնաբերեց,որ մեծ քանակությամբ ինսուլինի ներարկման հետևանքով ճագարները սատկում են կամ նրանց մոտ ցնցումներ են առաջանում։ Քոլիպը բացահայտեց,որ ինսուլինի մեկ միավորը բավարար է այս ռեակցիաներն առաջացնելու համար,իսկ դրանք կարելի է կանխել՝ճագարներին գլյուկոզ տալով ։
Անվան ստուգաբանություն
Հիպոգլիկեմիա (hypoglycaemia)տերմինը փոխառնված է հունարենից,նշանակում է ցածր գլյուկոզ արյան մեջ։ (hypo՝քիչ,glyc՝գլյուկոզ,aemia՝արյուն)
Նատրիումի օքսալատ
Նատրիումի օքսալատ, քիմիական միացություն, կազմված նատրիումական աղից և թրթնջկաթթվից։ Ընդհանուր բանաձևը՝ Na2C2O4, ունի բաց մանուշակագույն բյուրեղիկների տեսք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Տալվորիկ (այլ կիրառումներ)
Տալվորիկ, կարող է վերաբերել՝
Տալովկա (այլ կիրառումներ)
Տալովկա, կարող է վերաբերել՝
Արուշա
Արուշա, քաղաք Տանզանիայի հյուսիսում։ Հանդիսանում է Արուշա շրջանի վարչական կենտրոնը, որի բնակչությունը 1 288 088 մարդ է, այդ թվում Արուշա շրջանում բնակվում է 341 155 մարդ (ըստ 2005 թվականի մարդահամարի)։ 20-րդ դարի 70-ական թվականներից սկսած քաղաքի բնակչությունը ավելացել է 7 անգամ։ Արուշան գտնվում է ամենահայտնի բնապատկերների և Աֆրիկայի ազգային պարկերի շրջակայքում։ Տեղակայված է Մերու լեռների արևելյան ճյուղի Խզվածքային մեծ հովտի ստորին մասում։ Արուշան ունի մեղմ կլիմա։ Քաղաքը մոտ է տարածաշրջանային մի շարք տեսարժան վայրերի՝ Սերենգետի այգուն, Նգորոնգորո խառնարանին, Մանյարա լճին, Օլդուվայի կիրճին, Տարանգիրեի ազգային պարկին և Կիլիմանջարո լեռանը, ունի նաև Մերու լեռան վրա գտնվող իր սեփական Արուշա ազգային պարկը։
Արուշան հանդիսանում է համաշխարհային դիվանագիտության մեծ կենտրոն։ Փաստացի քաղաքում է գտնվում Արևելաֆրիկյան միավորման մայրաքաղաքը։ 1994 թվականից սկսած քաղաքում կայանում է նաև Ռուանդայի Միջազգային տրիբունալը։ Արուշան բազմազգ քաղաք է, որի բնակիչների մեծ մասը աֆրիկացիներ են, բացի այդ կան արաբական և հնդկական մեծաթիվ փոքրամասնություններ, ինչպես նաև եվրոպական և ամերիկյան շատ համայնքներ, որոնք զբաղվում են դիվանագիտական գործունեությամբ և արագ զարգացող տեղական զբոսաշրջությամբ։ Արուշայում կան կաթոլիկ, անգլիկան, հուդայականության, իսլամի և հինդուիզմի դավանանքների ներկայացուցիչներ։ Տանզանիայի ամենաբարձրադիր բնակավայրն է։
Աշխարհագրությունը և կլիման
Արուշան գտնվում է Տանզանիայի հյուսիս-արևելքում, Քենիայի սահմանի մոտ, Կիլիմանջարոյից 90 կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք։ Չնայած հարևանությունը հասարակածին՝ Մերու լեռան հարավային լանջի մոտ Արուշայի բարձր դիրքը (ծովի մակարդակից 1400 մ բարձրության վրա) որոշիչ է եղել քաղաքում համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանի համար և նվազեցրել է օդի խոնավությունը։ Սառը և չոր օդը գերակշռում է տարվա մեծ մասը։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 13-ից մինչև 30 աստիճանի ըստ Ցելսիուսի, միջին հաշվով կազմում է 25 աստիճան։ Արուշայի եղանակը արտահայտվում է խոնավ և չոր եղանակներով, գերակշռում են Հնդկական օվկիանոսի հարավային քամիները, որը գտնվում է երկու հարյուր մղոն դեպի արևելք։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1900 թվականին գերմանացի գաղութարարների կողմից, երբ այդ տարածքը ընդգրկված էր գերմանական Արևելյան Աֆրիկայի կազմում։ Կայազորային քաղաքն անվանվել է տեղական վա-արուշա ցեղի պատվին։
Գերմանական ռազմական ամրոցները, որոնց անվանել են «Բոմա», շրջապատված էին Մաքսիմա գնդացիրներով, ավարտին են հասցվել 1901 թվականին։ Առաջին հրամանատարը եղել է ավագ լեյտենանտ Գեորգ Կաստերը, որին սվահիլի լեզվով նվաստացուցիչ կերպով անվանում էին «Bwana Fisi», ինչը նշանակում է «պարոն Գիենա»։ 1903 թվականից հետո Արուշան արագ վերածվել է առևտրական և վարչական մեծ կենտրոնի ։ 1904 թվականին գերմանական կայսերական իշխանությունները այստեղ հաստատել են եվրոպական գաղութ, որը հովանավորվում էր բուր փախստականների ընտանիքների կողմից, հիմնականում գերմանական ծագմամբ, կապված Հարավային Աֆրիկայում անգլո-բուրական պատերազմի հետևանքների հետ։
1906 թվականից հետո կառավարությունը հովանավորել է գերմանացի գյուղացիներին՝ տնտեսության զարգացման համար։ Մի քանի Ավետարանչական լյութերական վերաբնակներ արդեն հասցրել էին հաստատվել Արուշա քաղաքից դեպի արևմուտք, երբ կառավարությունը որոշել էր Ռուսաստանի հարավից բնակեցնել գերմանացի փախստականներին։ 40 մարդ էր հավաքվել յուրաքանչյուրը 7000 նամականիշով և յուրաքանչյուր ընտանիք ստացել է հիսուն հեկտար՝ ցորենի, եգիպտացորենի և բանջարեղենի աճեցման համար ։ 1907 թվականին Թրափ ընտանիքներն իրենց տները կառուցել են Մերու լեռան լանջերին և նրանց «Momella» ագարակը վերջո դարձավ Արուշայի ազգային պարկի մի մասը։ Քենյոն Փոինթերը հետագայում դարձել է քաղաքի ամենանշանակալի ներդրողներից մեկը՝ ներդնելով ավելի քան մեկ միլիոն դոլար այդ շրջանում։ Նա կառուցել է Արուշայի առաջին պահակակետը, գրասենյակները, եկեղեցիները և այլ տեսարժան վայրեր ։ 1960-ականներին Ջոն Ուեյնի մասնակցությամբ «Hatari!» ֆիլմից հատվածներ նկարահանվել են Momella ֆերմայում։
1916 թվականի մարտին Արուշան բռնազավթվել է անգլիացիների կողմից։
1956 թվականին Արուշա է այցելել արքայադուստր Մարգրեթը։ 1961 թվականին քաղաքում ստորագրվել են պաշտոնական փաստաթղթեր՝ հռչակելով Տանզանիայի անկախությունը։
1993 թվականի օգոստոսի 4-ին Արուշայում Ռուանդայի քաղաքացիական պատերազմի պայքարող խմբակցությունների ներկայացուցիչները ստորագրել են Արուշայի համաձայնագիրը։ 1994 թվականին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը 1994 թվականի նոյեմբերի 8-ի իր 955 բանաձևում որոշել է, որ պետք է Արուշում անցկացնել Ռուանդայի հարցով միջազգային տրիբունալը։ Տրիբունալի ստեղծումը դրական է անդրադարձել Արուշայի տնտեսության վրա։
2006 թվականի հուլիսի 1-ին Արուշան պաշտոնապես դարձել է քաղաք (city) :
Տնտեսություն և արդյունաբերություն
Արուշան հանդիսանում է խոշոր արդյունաբերական կենտրոն, առաջին հերթին գյուտնտեսական արտադրանքի վերամշակմամբ՝ ցորեն, սուրճ, սիսալ, ջուտ, կոկոսի մանրաթել և այլն։ Վերջին տարիներին այստեղ աճեցնում են նաև արտահանման համար էկզոտիկ ծաղիկներ։ Տասնամյակի ընթացքում քաղաքը մնում է եկող զբոսաշրջիկների քանակով առաջատարներից մեկը։ Բազմաթիվ սաֆարի զբոսաշրջիկների հետ կապված՝ Արուշան տեղի բնակիչների շրջանում ստացել է հեգնական Դար-էս-Սալֆարի անվանումը (Դար-էս-Սալամի նմանությամբ)։ Արուշայում կա օդանավակայան, այստեղ է գտնվում Դար-էս-Սալամից եկող երկաթուղու վերջին կայանը։ Փոքր տնտեսությունները ուժգին տուժել են վերջին տարիների ճգնաժամից և այժմ հիմնականում զբաղված են բնական տնտեսությամբ։ Արուշայում կան մի քանի գործարաններ, այդ թվում՝ գարեջրագործության, անվադողերի և մանրաթելային բույսերի գործարան, նաև հանդիսանում է դեղագործական խոշոր արտադրող։
Արուշայի շրջակայքը հանդիսանում է միակ ոսկերչական որակի տանզանիտային հանքանյութի միակ աղբյուրը, որը ներկայումս արտադրվում է մեծ քանակությամբ։
Տուրիզմը ևս հանդիսանում է Արուշայի տնտեսության հիմնական ոլորտներից, ըստ եկամտի Տանզանիայում հանդիսանում է երկրորդը։ Հաշվի առնելով, որ քաղաքը գտնվում է Աֆրիկայի ամենատարածված ազգային պարկերի և արգելոցների մոտակայքում, որոնց թվում է Սելուս ազգային պարկը (աշխարհի խոշորագույն ազգային պարկերից մեկը), Սերենգետի, Կիլիմանջարո, Նգորոնգորո ազգային պարկերը, Արուշան դարձել է զբոսաշրջիկների համար հայտնի փոխադրման կետ, որոնք այցելում են Տանզանիա և Արևելյան Աֆրիկա՝ սաֆարի լուսանկարների և Կիլիմանջարո լեռ բարձրանալու համար։ Բազմաթիվ վավերագրական և գեղարվեստական ֆիլմեր են նկարվել Արուշայի շրջանում, այդ թվում նաև 1962 թվականին Հովարդ Հոուքսի Hatari ֆիլմը՝ Ջոն Ուեյնի մասնակցությամբ։
Արուշայում է տեղակայված Հարավաֆրիկյան միությունը, Ռուանդայում Միջազգային քրեական տրիբունալը, մարդու իրավունքների և շահերի պաշտպանության աֆրիկյան դատարանը, դրանցից յուրաքանչյուրը իր ներդրումն է ունեցել տեղական տնտեսության մեջ։ Արուշայում է գտնվում Միջազգային գիտաժողովների հայտնի կենտրոնը, որն անցկացնում է բազում միջազգային հանդիպումներ։
Վարչական բաժանում
Արուշայի առավել նշանակալից տարածքները ներառում են բիզնեսի կենտրոնական շրջանը, որը գտնվում է ժամացույցի աշտարակի հարևանությամբ, հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Սեքեյի շրջանը, որը հիմնականում ակտիվ է աշխույժ գիշերային կյանքով, Նժիրո թաղամասը՝ հարավում գտնվող միջին խավի համար արագ զարգացող արվարձան, և Տենգերու շրջանը, որը արևելքում գտնվող ակտիվ շուկայով արվարձան է։
Արուշայից դեպի հյուսիս գտնվում է Կարատու, Նգորոնգորո, Մոնդուլի, Արումեր և Լոնգիդո շրջանները։ Այս տարածքներից մեքենայով 90 րոպե հեռավորություն է դեպի Արուշայի հյուսիսի դալա-դալա՝ Արուշա-Նաիրոբի ճանապարհի երկայնքով։ Ռուբանդա Սաֆարիի ճամբարը Սաֆարիի ամենահայտնի ճամբարներից մեկն է։ Ռուբանդա-Սաֆարի-Կամպը գտնվում է Սերենգետի հարևանությամբ Իկոմի դարպասի մոտ։ Այս վայրը խնամքով ընտրվել է, որպեսզի գտնվի գնու այծքաղի դեպի վայրի բնություն միգրացիոն ճանապարհին մոտ։ Այդ գաղթը դիտարկելու լավագույն ժամանակը մայիսից օգոստոս և հոկտեմբերից դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածներն են։ Ամբողջ տարվա ընթացքում այստեղ կան մեծ թվով կենդանիներ՝ գնու այծքաղների և զեբրերի մեծ հոտ, փղերի և ընձուղտերի մեծ նախիրներ։ Կենդանիների այլ տեսակներից կան առյուծներ, բորենիներ, վիթեր և գոմեշներ։
Ժամացույցով աշտարակը գտնվում էր Արուշայից Կահիրե և Քեյփթաուն գնացող ճանապարհի կեսին՝ ներկայացնելով Աֆրիկաում նախկին Բրիտանական կայսրության երկու ծայրերի միջև ընկած կես ճանապարհը։ Սակայն փաստացի այս երկու քաղաքների միջև ընկած ճանապարհի կեսը գտնվում է Կոնգոյի կենտրոնում։ Ներկայումս ժամացույցով աշտարակը զարդարված է «Կոկա-Կոլա» ընկերության պատկերանշանով։
Տրանսպորտ
Արուշային հիմնականում սպասարկում է Կիլիմանջարոյի միջազգային օդանավակայանը, որը գտնվում է արևելքից 60 կիլոմետր (37 մղոն) հեռավորության վրա, Մոշի քաղաքի կես ճանապարհին։ Օդանավակայանում իրականացվում են միջազգային և ներքին չվերթներ։ Արուշայի օդանավակայանը ավելի փոքր է, հանդիսանում է քաղաքի արևմտյան մասի ներքին օդանավակայանը, ներկայումս ընթանում է դրա ընդլայնումը։ Արուշայի օդանավակայանը տարեկան սպասարկում է ավելի քան 87 հազար ուղևորի։ Ուղևորատար գնացքները դեպի Արուշա չեն գնում, բայց կանոնավոր ավտոբուսային սպասարկում կա դեպի Նայրոբի, Դոդոմա և Դար-էս-Սալաամ, ինչպես նաև տեղական այլ քաղաքներ։
Մշակույթ
Արուշան ունի բարեխառն կլիմա, տեղակայված է գեղատեսիլ տեղանքի հարևանությամբ։ Տանզանիայի հիփ հոփը ներկայումս տարածված է երիտասարդների շրջանում։ Այն հիմնականում կատարվում է սուահիլիով, աֆրո-ամերիկյան երաժշտական զանազան ժանրերի ազդեցություններով, տեղականն ձևով հայտնի է որպես Բոնգո Ֆլավա։ Այս ժանրի որոշ ներկայացուցիչներ են X Plastaz խումբը, երգիչներ Nakaaya, Nako 2 Nako, Watengwa և Waturutumbi:
Արուշայում են անցկացնում Տանզանիայի բազմաթիվ փառատոններ, նաև տանզանական մի շարք կորպորատիվ հովանավորներ ունեցող ամենամյա փառատոն, որին մասնակցում են ամբողջ աշխարհից տարբեր արվեստագետներ։ Արուշա այցելել են այնպիսի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Շեգին և Ջեֆրի Աթքինսը։
Արուշայում անցկացվում է նաև Նանե Նանե գյուղատնտեսական ամենամյա ցուցահանդեսը։ Նանե Նանեն Տանզանիայում անցկացվող շատ պայծառ տոներից է, որը տեղի է ունենում օգոստոսի 8-ին (ութերորդ ամիս, Նանե Նանեն սուահիլի լեզվով նշանակում է «ութ-ութ»։ Ֆերմերները և հետաքրքրվող այլ անձինք կիսվում են գիտելիքներով ու բիզնեսով։ Այն տարեկան իր շուրջն է գրավում մինչև կես միլիոն մարդ։
Արուշան հայտնի է նաև իր աշխույժ գիշերային կյանքով, այնտեղ տեղակայված են տեղական հայտնի գիշերային ակումբներ, ինչպիսիք են Velocity, Colobus Club և Blue Triple 'A':
Արուշայում է տեղակայված նաև հին գերմանական Բոմի Բնության պատմության ազգային թանգարանը։ Թանգարանը փոքր է և բաղկացած է Արուշայի շրջանի հնագույն մարդու, բույսերի և կենդանիների երեք ցուցադրություններից և Արուշայի գաղութատիրական շրջանի պատմության մշակույթից .։
Կրթություն
Արուշայի և նրա շրջակայքում կան չորս միջազգային դպրոցներ՝ Մոշիի միջազգային դպրոցը (համալսարան), Արուշայի միջազգային դպրոցը, Բրեբերնի դպրոցը և Սուրբ Կոնստանտինի միջազգային դպրոցը։
Սուրբ Յուդի դպրոցը անվճար կրթություն է տրամադրում աղքատ ընտանիքների երեխաներին։
Մոշիի միջազգային դպրոցը հիմնադրվել է 1969 թվականին և ներկայումս 46 ազգությունների 460 աշակերտ սովորում է Մոշի և Արուշայի երկու դպրոցներում։ Արուշայի դպրոցը հիմնադրվել է 1986 թվականին և ներկայումս այնտեղ հաճախում է 200 ուսանող, դպրոցը առաջարկում է դասընթացներ նախադպրոցական մանկապարտեզից մինչև 10-րդ դասարան։ 10-րդ դասարանից հետո ուսումը շարունակվում է Միջազգային բակալավրիատում՝ նախնական PYP նախապատրաստական ծրագրով և MYP-ի հիմնական ծրագրի համաձայն, աֆրիկյան և միջազգային հեռանկար ունեցող ուսումնական պլանով ։
Կան նաև մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ՝ Զբոսաշրջության ազգային քոլեջ Արուշայում, Արուշայիի տեխնիկական քոլեջ, Համայնքների զարգացման ինստիտուտ Տենգերուում, Նելսոն Մանդելայի անվան Աֆրիկայի գիտության և տեխնիկայի ինստիտուտ, Արևելքի և Հարավային Աֆրիկայի կառավարման ինստիտուտ, Զարգացման համագործակցության ուսուցման կենտրոն (MS-TCDC), Արուշայի հաշվապահության ինստիտուտ, Օլմոտոնյի անտառտնտեսության ինստիտուտ, Տանզանիայի վայրի բնության գիտահետազոտական ինստիտուտ, Մակումիրի համալսարանական քոլեջը, Արուշայի համալսարանը և Մերու լեռան համալսարան։ Ընթանում են Աղա Խան-Արուշի համալսարանի շինարարության նախապատրաստությունները։
Մշակույթում
Արուշայում 1962 թվականին նկարահանվել է Hatari ֆիլմը, ռեժիսոր` Հովարդ Հոուքս, գլխավոր դերում՝ Ջոն Ուեյն։
Միջազգային նշանակություն
Արուշան բազմիցս եղել է համաաֆրիկյան և միջպետական խորհրդաժողովների և հանդիպումների անցկացման վայր։ 1967 թվականից մինչև 1977 թվականը այս քաղաքում տեղակայված էր Արևելաֆրիկյան միավորման շտաբակայանը։ 1967 թվականին Տանզանիայի նախագահ Ջուլիուս Նյերերը հրապարակել է «Արուշայի հռչակագիրը», որում նա հռչակել է Տանզանիայի զարգացման սոցիալիստական ուղին։ 1995 թվականից ի վեր այստեղ տեղակայված է Ռուանդայի միջազգային տրիբունալը։ Արուշայում գտնվում են կաթոլիկ և բողոքական եպիսկոպոսական կենտրոններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տանզանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:1948 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դանո (Վրաստան)
Դանո, (დანო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։
Տարածքը գտնվում է Թուշետի լեռնային շրջանում, ծովի մակարդակից բարձր է 2040 մետր, Պիրիքիթյան Ալազանյան գետի մոտ։ Համաձայն 2014 թ. Վրաստանում տեղի ունեցած մարդահամարի ՝ ներկայումս գյուղը չունի մշտական բնակիչ։ Գյուղը գտնվում է պատմա-աշխարհագրական Թուշետի լեռնային շրջանում ՝ Վրաստանի հյուսիս-արևելքում, մարզը ներկայացվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության մեջ ներառվելու համար։ Գյուղի միջով անցնում է Թուշետի Ազգային զբոսայգու զբոսաշրջային երթուղին ՝ Դարտլո գյուղից Կվավլոյի ամրոց։ Ուշ միջնադարում Դանոյով էր անցնում այն ճանապարհը, որը կապում էր Թուշետը Ինգուշետին։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Ազատ Ղարիբյան
Ազատ Ղարիբյան, հայ պարուսույց, բալետի արտիստ, բալետմայստեր։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956), ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1980)։
Սաչալե
Սաչալե  (საჩალე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։
Ազատ Ղարիբյան
Պարուհի Թերեզա Գրիգորյանի ամուսինն է։
Սաչալե
Դիրք
Գյուղը գտնվում է շրջկենտրոն Ախմետայից 3 կմ հեռավորության վրա։ Ծովի մակարդակից բարձր է 520 մ։
Ազատ Ղարիբյան
Կենսագրություն
1940 թվականին ավարտել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանը։ Մեկ տարի սովորել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աշխատել է Անդրկովկասի զինվորական օկրուգի պարի անսամբլում՝ ելույթներ ունենալով զինվորների համար։ 1948 թվականին ավարտել է Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանը։ Եղել է Երևանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մենակատար, պարուսույց, բալետմեյստեր։ 1962 թվականին եղել է Հայաստանի Պարի պետական անսամբլի գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր բալետմայստերը, 1963-1983 թվականներին՝ Երևանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան երգի-պարի պետական անսամբլի գլխավոր բալետմայստերը։ 1959 թվականին նրա նախաձեռնությամբ Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում բացվել է ժողովրդական պարի բաժին, որը ղեկավարել է երկար տարիներ՝ ստեղծելով հայկական պարի ուսուցման ծրագիր։ Մասնակցել է նաև Կիրովականի և Ղարաբաղի պարի պետական անսամբլների ստեղծմանը, Կանադայում կազմակերպել է պարային համույթ։ 1976 թվականին հանդիսացել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի բաժնի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը։ 1986 թվականին ստեղծել է «Կռունկ» պարային համույթը, որի համար բեմադրել է լավագույն պարային համարներ՝ Առնո Բաբաջանյանի երաժշտությամբ «Էլեգիա», Կոմիտասի «Մոկաց հարսներ», Խաչատուր Ավետիսյանի «Հուշեր», Մ. Փրիդոնյանի «Հայոց աղջիկներ», ժողովրդական երաժշտությամբ «Հարսանիք», մեկ գործողությամբ «Քաջ Նազար» բալետը, Սայաթ-Նովայի երաժշտությամբ զուգապար, ազգագրական պարերի շարաններ ։
Սաչալե
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 35 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Ազատ Ղարիբյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պարուսույցներ Կատեգորիա:Հայ բալետի արտիստներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Հայ բալետմայստերներ
Քորեթ
Քորեթ (ქორეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 460 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ախմետայից հեռու է 12 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 238 մարդ ։
Վալոն Պոն դ'Արկ
Վալոն Պոն դ'Արկ (Vallon-Pont-d'Arc), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Լանդսատ
Լանդսատ, ամենաերկար գործող արբանյակային պատկերների ստացման ծրագիրն է։ 1972 թվականի հուլիսի 23-ին մեկնարկեց Երկրի ռեսուրսների տեխնոլոգիական արբանյակը, որը հետագայում վերանվանվեց Լանդսատ ։ Ամենավերջին Լանդսատ արբանյակը սկսել է իր աշխատանքը 2013 թվականի փետրվարի 11-ից։ Լանդսատ արբանյակների վրա տեղադրված գործիքները հավաքագրել են միլիոնավոր պատկերներ։ Այդ պատկերները եզակի աղբյուր են գլոբալ փոփոխությունների ուսումնասիրություների համար և օգտագործվում են գյուղատնտեսության, քարտեզագրության, երկրաբանության և այլ ոլորտներում։ Լանդսատ սենսորները ունեն չափավոր տարածական լուծաչափ։ Սա նշանակում է, որ Լանդսատ պատկերով տեսանելի չեն անհատական տները, սակայն հնարավոր է առանձնացնել մեծ տեխնածին օբյեկտներ, ինչպիսիք են մայրուղիները։ Սա բավարար է մարդկային լայնածավալ գործընթացները բնութագրելու համար, ինչպիսիք են քաղաքային աճը, անտառահատումները և լայնածավալ անտառային հրդեհները։
Հասանելիություն
2008 թվականին U.S.Geological Survey (USGS) արխիվի բացումից հետո Լանդսատ պատկերները հասանելի են և կարող են ներբեռնվել վեբ-պորտալի միջոցով (glovis.usgs.gov) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՆԱՍԱ Կատեգորիա:Հետախուզական արբանյակներ
Վալոն Պոն դ'Արկ
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 2343 մարդ, բնակչության խտությունը` 81.87 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 28.62 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 155 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 40 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1334 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 928-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 406։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %։ 928 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 729 անձ (407 տղամարդ և 322 կին)։ Գործազուրկ են եղել 199 անձ (98 տղամարդ և 101 կին)։ 406 անաշխատունակներից 94-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 177-ը` թոշակառուներ, իսկ 135-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գամբո (ուտեստ)
Գումբո կամ Գամբո (gumbo), ամերիկյան խոհանոցի ուտեստ՝ տարածված Լուիզիանա նահանգում։ Ուտեստը համեմունքներով թանձր ապուր է, որի խտությունը նման է ռագուին։ Ուտեստը համարվում է քաջունովների խոհանոցի ժառանգությունը, ովքեր 18-րդ դարում Կանադա արտագաղթած ֆրանսիացիներն են։ Նոր աշխարհի ուտեստների մեծ մասը հայտնվել է աֆրիկացի ստրուկների շնորհիվ, ովքեր իրենց հետ բերել էին ապուրի գլխավոր բաղադրիչը՝ բամիան ։ Իրականում բույսի մեկ այլ անվանումից էլ (գոմբո) ուտեստը ստացել է ներկայիս անվանումը։ Այն երկրներում, որտեղ դժվար է ստանալ բամիա, այն փոխարինում են նեխուրի ցողունով։ Գամբոյի կազմի մեջ են մտնում բանջարեղեն՝ լոլիկ, սոխ, քաղցր պղպեղ, միս, հավի միս, երշիկ, խոզապուխտ կամ ծովամթերք (ծովախեցգետին, ոստրե)։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Սիսոյ Բորոդին
Սիսոյ Բորոդին (Сысо́й Капито́нович Бороди́н, ), ռուսական բանակի և Ռուսաստանի ժողովուրդների ազատագրման կոմիտեի գեներալ-մայոր։
Կենսագրություն
Սիսոյ Բորոդինը ծնվել է 1883 թվականին Նիժնե Կուրմոյարսկի ստանիցայում։ 1904 թվականին ավարտել է Նովոչերկասսկի կազակական ուսումնարանը, այնուհետև ծառայել է 6-րդ և 14-րդ Դոնի կազակական գնդերում։   1913 թվականին ավարտել է Նիկոլաևի ռազմական ակադեմիան։
Ռազմական ծառայություն
Բորոդինն Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցել է Դոնի 1-ին կազակական դիվիզիայի կազմում։ 1914 թվականի մարտին ստացել է կապիտանի, 1916 թվականի օգոստոսի 15-ին փոխգնդապետի կոչումներ։ 1916 թվականի նոյեմբերի 27-ին նշանակվում է  14-րդ բանակային կորպուսի շտաբի հանձնարարությունների շտաբ-սպա, որտեղ փոխադրվել էր  1915 թվականի հոկտեմբերին։ 1917 թվականի նոյեմբերի 25-ին Բորոդինը Թուրքեստանյան հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետն էր, բայց մինչև տարեվերջ տեղափոխվում է Դոնի Նիժնե-Կուրմոյարսկի ստանիցա, որտեղ էլ ղեկավարում է ստանիցայի գունդը, որի հետ էլ 1918 թվականի գարնանը  մասնակցում է Ընդհանուրդոնյան խռովությանը, ղեկավարում է Վերին- Կուրմոյարսկի, Ներքին- Կուրմոյարսկի, Նագավսկի, Եսաուլովսկի և Պոտեմկինսկի ստանիցաները։ Նույն գարնանը գնդապետի կոչումով նշանակվում է Կ. Կ. Մամոնտովի ջոկատի շտաբի պետ։ Դոնի ազատագրումից հետո ընտրվում է Զորական Շրջանի անդամ, որտեղ դառնում է Ռազմական հանձնաժողովի նախագահ։ Դրա հետ միաժամանակ Դոնի 8-րդ կորպուսում կատարում էր շտաբի պետի պարտականությունները։ 1919 թվականի փետրվարին, ստանալով գեներալ-մայորի կոչում դառնում է Դոնի Զորական շտաբի պետը և 1920 թվականի մարտին, նահանջի ժամանակ, Նովոռոսիյսկից մեկնում է Ղրիմ։ Վրանգելի Ռուսական բանակի Դոնի 3-րդ դիվիզիայի շտաբի պետն է ։
Էմիգրացիա
1920 թվականի նոյեմբերին ռուսական զորքերը էվակուացվում են Ղրիմից և Բորոդինը ընկնում է Լեմնոս կղզի (Հունաստան)։ Այնուհետև  նա մեկնում է Բուլղարիա, աշխատում է տաքսու վարորդ, 20-ականների սկզբին Սոֆիայում կատարում է Դոնի, Գեորգիևյան, Գունդերովսկու գնդի հրամանատարի պարտականությունները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գեներալ-մայոր Ա. Վ. Տուրկուլայի կորպուսի Դոնի առանձնակի կազակական գնդի հրամանատարն էր։ Այդ կորպուսը մտնում էր Ռուսաստանի ժողովուրդների ազատագրության Կոմիտեի Զինված Ուժերի կազմի մեջ, որը սկսել էր ձևավորվել 1944 թվականին Զալցբուրգի շրջանում (Ավստրիա) Վերմախտի և ԷսԷս-ի կազմի ռուսական ստորաբաժանումների անձնակազմից, որի ընդհանուր թվաքանակը 5200 մարդ էր .: Գերի է ընկել անգլո-ամերիկյան դաշնակիցների մոտ, բայց խուսափում է ԽՍՀՄ-ին բռնի արտահանձնումից։ 1948 թվականին ընտրվում է  СВОД-ի Ռազմական Խորհրդի անդամ ։ 1953 թվականին հանդես է գալիս որպես Արտասահմանում Դոնի ատամանի թեկնածու, բայց հանում է իր թեկնածությունը հօգուտ գեներալ Պ. Կ. Պիսարևի։ Կյանքի վերջին տարիներն անցկացնում է Գանում (Փարիզի արվարձան), որտեղ մահանում է 1961 թվականի փետրվարի 20-ին։ Թաղված է տեղի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Դեդիսփերուլ
Դեդիսփերուլ (დედისფერული), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 31 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ախմետայի շրջան
Աննա Յարոսլավնա
Աննա Յարոսլավնա, Կիևյան Աննա կամ Ռուսիո Ագնեսա (Анна Ярославна կամ Anne de Kiev,  կամ ըստ այլ աղբյուրների ծնվել է մոտ 1032-1082 կամ 1036 - 1075/1089 ), Կիևյան իշխան Յարոսլավ Իմաստունի և նրա կնոջ` Ինգեգերդա Շվեդացու երեք դուստրերից կրտսերը, ֆրանսիական թագավոր Հենրի I-ի երկրորդ կինը և Ֆրանսիայի թագուհի ։
Մանկություն և պատանեկություն
Ռուսական աղբյուրներում Աննայի վերաբերյալ որևէ տեղեկություն (ինչպես և Յարոսլավի այլ դուստրերի մասին) չի պահպանվել ։ Համապատասխանաբար, նրա մանկության և պատանեկության մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Կարծիքն այն մասին, որ Կիևի Սոֆիայի տաճարի որմնանկարներից մեկի վրա պատկերված է Յարոսլավ Իմաստունի դուստրը, դեռևս 1980-ական թվականներին էր վիճարկվել մասնագետների կողմից, քանի որ նրա գտնվելու վայրը չի համապատասխանում բյուզանդական ավանդույթներին ։ Աննայի ծննդյան մոտավոր ժամկետը (1024 և 1036 թվականների միջև) տրամաբանորեն է որոշվում, քանի որ հնարավոր է, որ նա ամուսնացել է 15-25 տարեկանում։ Ֆրանսիայում համարում են, որ նա ծնվել է մոտ 1025 թվականին և գրականության մեջ հանդիպում է 1032  թվականը, որը հիմնվում է «Տատիշչևյան նորությունների» վրա ։ Ենթադրվում է, որ Յարոսլավի դստրերը լավ կրթություն են ստացել, և Աննան կարդալ և գրել իմանալուց բացի, կարող էր իմանալ հունարեն և լատիներեն ։
Ֆրանսիայի թագավորի հետ խնամիություն
XVII դարի պատմաբան Ֆրանսուա դե Մեզերը գրել է, որ Հենրիխ I Ֆրանսիացուն են «հասել արքայադստեր արժանիքների մասին փառքը, և հենց Աննայի` Գեորգի դստեր, Ռուսիայի թագավորի, ներկայումս Մոսկովիայի, և նա հիացած է մնացել նրա կատարելության մասին պատմություններով» ։
Քաղաքական նպատակների մասին ենթադրությունները, որոնք կարող էր հետապնդել այդ ամուսնությունը, հանգում է հետևյալին. 1040-ական թվականների երկրորդ կեսին Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև հարաբերությունները վատացել էին, Հենրիխ I-ը վերսկսել էր Լոթարինգիայի նկատմամբ ֆրանսիական հայցը և ամենայն հավանականության կայսեր դեմ դաշնակիցներ էր փնտրում, իսկ Յարոսլավ Իմաստունը Բյուզանդիայի հետ պատերազմի նախաշեմին փորձել է Գերմանիայի հետ միություն ստանալ։ Ըստ ժամանակագիր Լամբերտ Աշաֆենբուրգցու, 1043 թվականի սկզբին Յարոսլավի դեսպանությունը հարուստ նվերներով ժամանել է Գերմանիայի Գոսլար քաղաք և գերմանական կայսրին առաջարկել է իր դստեր ձեռքը (Անաստասիայի կամ Աննայի) ։
Հենրիխ III-ը դրանով չի գայթակղվել, նա նախընտրել է ամուսնանալ Ագնեսա Աքվիտանացու հետ, որը հզոր տիրակալ Գիլյոմ V-ի դուստրն էր և որը կարող էր օգնել դիմակայել և՛ Ֆրանսիայի թագավորին, և՛ բուրգունդացի անհանգիստ ֆեոդալներին։ Այդ ժամանակ էր, որ Յարոսլավ Իմաստունը Լեհաստանի և Հունգարիայի հետ կապերն ամրապնդեց։ 1040-ական թվականների վերջում Յարոսլավի երեխաների հետ ամուսնական միություններով երկրների շղթան Սկանդինավիայից մինչև Բյուզանդիա ձգվեց, ընդգրկելով կայսրության ողջ արևելյան սահմանը ։ Կա ենթադրություն, որ Աննայի հետ ամուսնությանը նպաստել է Հունգարիայի թագավոր Անդրաշ I-ը, ով թշնամական հարաբերությունների մեջ էր Գերմանիայի հետ և հետաքրքրված էր Ֆրանսիայի հետ միությամբ ։
Սանսի Սեն Պիեռ լե Վիֆ աբբայության Ժամանակագրությունում առանց ամսաթիվը նշելու ասված է, որ արքան իր դեսպաններին ուղարկեց «հունական սահմանների» մոտ ինչ-որ տեղ գտնվող «ռուսիո երկիր» Գոթյեի, Մո քաղաքի եպիսկոպոսի և իր վասալներից մեկի` Գասլեն դե Շոնիի գլխավորությամբ ։ Մեկ այլ աղբյուր, այսպես կոչված, «Գլոսա Ռեմենսիս» կամ «Ռեյմսկիե գլոսսա» («Glossa Remensis», Ռեյմսի փայլեր), դեսպանությունը 1048 կամ 1049 թվականներին է վերագրում և նշում է, որ առաքելության գլուխ կանգնած է եղել Շալոն քաղաքի եպիսկոպոս Ռոժեն։ Վերջինս Հենրիխ I-ի դեսպանն էր Հռոմում և Նորմանդիայում և գերմանական կայսրը նրան համարում էր հմուտ դիվանագետ։
Ըստ այդմ որոշ պատմաբաններ եզրակացնում են, որ եղել են երկու ֆրանսիական դեսպանություններ. առաջինը նախնական պայմանավորվածություն է ձեռք բերել, իսկ երկրորդը հարսնացուին Ֆրանսիա է բերել ։ Այլ տեսակետով նման ենթադրության կարիք չկա. Օդալրիկի պատմության գրառումների բովանդակությունը հիմնականում սուրբ Կլեմենտ Հռոմի պապի մասունքների վրա է կենտրոնացած, ուստի դեսպանության բոլոր մասնակիցներից նա նշում է միայն Ռոժե Շալոնացուն։ Այնուամենայնիվ, եթե որպես ամուսնության ամսաթիվ ընդունենք 1051 թվականը, ապա կստացվի, որ առաքելությունը չափից ավելի երկարել է։
Հարսանիք
Հարսանիքը կայացել է 1051 թվականի Հոգեգալուստին (մայիսի 19-ին)։ Ըստ Մորիս Պրուի 1908 թվականի պնդման այս ամսաթիվը բավարար հիմնավորված է համարվում։ 1049 թվականի Հոգեգալուստին (մայիսի 14-ին) նախկին թվագրումը, որը պնդել է Կե դե Սենտ Էմուրը, ներկայումս սխալ է համարվում, թեև որոշ պատմաբաններ մինչ օրս այն ընդունում են, վկայակոչելով լանյան եպիսկոպոս Էլինանի 1059 թվականի դեկտեմբերի 3-ի խարտիան, որտեղ նշված է Հենրիխ I-ի կառավարման 29-րդ տարին և նրա որդի Ֆիլիպի տասը տարեկան լիելը ։ Սակայն այդ երկու թվագրումներն էլ ակնհայտ սխալ են և առաջացել են, ինչպես ենթադրվում է, փաստաթղթերը կազմողների սխալ հաշվարկների վրա, այն էլ միայն XVII և XVIII դարերի պատճեններում։
Այս ամուսնությունն, իհարկե, չէր կարող ոչ մի տարածքային ձեռքբերումներ բերել Ֆրանսիային։ Այն մասամբ կոմպենսացվել է հարուստ օժիտով, որը պետք է զգալի գումարի փող և թանկարժեք իրեր կազմեին։ Հետագայում Աննայի թոռը` Ֆիլիպ I-ի որդի Լյուդովիկոս VI-ը, զոհաբերել է Սեն Դենի աբբայությունը` «թանկարժեք հակինթը տատիկի, Ռուսիայի թագավորի դստեր» (preciosissimum jacinctum atavae, regis Ruthenorum filiae) ։
Ֆրանսիայի թագուհի
1052 թվականին Աննան թագավորին ժառանգ է պարգևել` Ֆիլիպին, իսկ հետո ևս երեք երեխա։ Ընդ որում, ամուսնու հետ նրա հարաբերությունների մասին դժվար է որոշակի բան ասել, բայց անուղղակի տվյալների հիման վրա (1054 թվականից հետո Աննայի անունը հազվադեպ է հանդիպում թագավորական խարտիաներում, որտեղ նշված են նրա երեխաները, իսկ 1059 թվականին Ֆիլիպի թագադրման մանրամասն հաշվետվությունում թագուհու մասին ոչ մի խոսք չկա), կարելի է ենթադրել, որ թագավորը հիասթափվել էր իր ռուսական ամուսնությունից։ Պատճառը կարող էր լինել, ինչպես Հենրիխին, իբր, բնորոշ կնատյացությունը, այնպես էլ դժգոհությունը, որ միությունը Արևելքի հետ չէին արդարացրել նրա հույսերը։ Միայն Հենրիխի կյանքի վերջին ամիսներին, երբ նա արդեն կառավարման մեջ մեծ մասնակցություն չուներ, թագավորական գրասենյակը փաստաթղթերում կրկին սկսել է հիշատակել Աննային ։
Հետազոտողները հավանական են համարում 1059 թվականին Հռոմի պապ Նիկոլայ II - ի կողմից Ֆրանսիայի թագուհուն ուղղված հայտնի նամակի իսկությունը, և որը պարունակում է գովասանքի խոսքեր Աննայի արժանիքների վերաբերյալ։
Ոմանք, սակայն, պնդում են, որ այդտեղ առկա է կարդինալ Դամիանիի ձեռքը և նշում, որ էքսպրեսիվ արտահայտությունները, որոնցով գրված է նամակը, թույլ են տալիս ենթադրել, որ Աննայի ընդունակությունները, կարծես, չափազանց են (հետևաբար, անհարիր) կնոջ համար և նրան մեղմորեն խորհուրդ են տալիս իրեն համեստ պահել ։
Մյուս կողմից, ֆրանսիացի պատմաբանները նշում են, որ Հենրիխի շատ փաստաթղթեր պարունակում են արձանագրություններ «իմ կին Աննայի համաձայնությամբ» և «Թագուհի Աննայի ներկայությամբ», ինչն աննախադեպ երևույթ է Ֆրանսիայի պատմության մեջ և ցույց է տալիս թագավորի վրա նրա ունեցած մեծ ազդեցությունը։
Աննայի երկրորդ ամուսնություն
Հենրիխի մահից հետո Աննան Ֆիլիպ I-ի խնամքը կիսել է Բոդուեն Ֆլանդրիացու հետ։ 1060 թվականի վերջից 1061 թվականի սկիզբը նա մասնակցել է դոմենական տուրույթներով արքունիքի ուղևորությանը, բայց շուտով նրա անունը կրկին դադարել է երևալ հաշվետվություններում ։ Ըստ երևույթին, 1061 թվականին նա արդեն ամուսնացել էր կոմս Ռաուլ դե Կրեպի հետ։ Այդ սենյորը արդեն մի քանի տարի անընդհատ արքունիքում էր, որտեղ իր ուրույն տեղն ուներ Ֆրանսիայի պերից և բարձրագույն հոգևոր անձանցից անմիջապես հետո։ Նա, որ արդեն երկրորդ անգամ ամուսնացած էր, կնոջը մեղադրելով դավաճանության մեջ, վռնդել է նրան և ամուսնացել է Աննայի հետ ։
1063 թվականին Ռաուլը իր ձեռքում է կենտրոնացրել Սենայի, Սոնի, Էնայի և Ուազայի հողային տարածքները, որի մեջ մտնում էին Ամյենը, Վեկսեն Վալուան և Վերմանդան։ Նրա տիրույթները  հյուսիսից և արևմուտքից կիսով չափ շրջապատել էին թագավորական տիրույթները, կտրելով շփման եզրը Ֆլանդրիայի հետ։ Բացի այդ, Ռաուլին էր պատկանում Շամպայնի զգալի տարածքները` Բար և Վիտրի կոմսությունների հետ։ Աննային առաջին ամուսնուց մնացել էր Սանլիսը, Մելյոնի մարզը և Լանի և Շալոնի միջև մի շարք տնտեսություններ։ Հասնելով այդպիսի հզորության, այս զույգը կարող էր մեծ ուշադրություն չդարձնել ֆրանսիական արքունիքի դժգոհությանը ։ Այս ամուսնությունը սկանդալային է եղել մի քանի պատճառներով։ Նախ, Ռաուլը Հենրիխ թագավորի ազգականներից էր, բացի այդ, նրա նախորդ ամուսնությունը լուծարված չէր, և այդպիսով նա երկկին էր դարձել, երրորդ` հանուն այդ տղամարդու Աննան լքել էր իր երեխաներին, որոնցից փոքրը մոտ յոթ տարեկան էր։ Եկեղեցական իշխանություններն անմիջապես արձագանքել են դրան, որը ժամանակագիրն անվանել է  մարդու իրավունքների և աստծո օրենքի (contre jus et fas) խախտում։ Ռեյմսի արքեպիսկոպոս Ժերվեն 1061 թվականի աշնանը հայտնել է Հռոմի պապ Ալեքսանդր II -ին, որ «մեր թագուհին նորից ամուսնացել է, ամուսինը Ռաուլ կոմսն է», ինչի համար թագավորը և ամբողջ արքունիքը խիստ վշտացած են։ Ռաուլի օրինական կինը` Ալիենորան նույնպես բողոք է ուղղել Հռոմ ։