cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երվանդ Սիմոնյան
Կենսագրություն
1952-1961 թվականներին՝ ՄՖԻ-ի մարքսիզմ-լենինիզմի ամբիոնի դոցենտ։ 1961-1988 թվականներին՝ ֆինանսական ինստիտուտի փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ (1981-1984 թվականներին՝ Միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկան), 1989 թվականից մինչև կյանքի վերջ՝ փիլիսոփայության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1975 թվականին, լինելով պրոֆեսորի պաշտոնակատարի պաշտոնում, պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն, և նրան շնորհվել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան ։
Սիմոնյանը ղեկավարել է ասպիրանտների փիլիսոփայության և գիտական կոմունիզմի դասընթացները։ Եղել է «Փիլիսոփայություն և գիտական կոմունիզմ» մասնագիտության ատենախոսության խորհրդի մշտական անդամ։ Կատարելագործել է ուսումնամեթոդական աշխատանքը՝ նախապատրաստելով մեթոդական առաջարկություններ և փիլիսոփայության մշակումներ ուսանողների և ասպիրանտների համար, այդ թվում ՝ փիլիսոփայության դասընթացներին վերաբերող ծրագրեր և պլաններ ։
Երվանդ Հարությունովիչը եղել է «Գիտելիք» ընկերության փիլիսոփայության մեթոդական խորհրդի անդամ և համամիութենական փիլիսոփայական ընկերության մոսկովյան բաժանմունքի բյուրոյի անդամ։ ԽՍՀՄ Մինվուզի հանձնարարությամբ փիլիսոփայության վերաբերյալ դասախոսություններ է կարդացել արտասահմանյան բուհերում ։
2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ֆինանսական համալսարանում տեղի ունեցավ փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Երվանդ Սիմոնյանի անվան լսարանի հանդիսավոր բացումը ։
Մրցանակներ
Պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանների շքանշաններով, Կարմիր աստղի շքանշանով և մեդալներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)
Չոքան Վալիխանով
Չոքան Չինգիսովիչ Վալիխանով (Шоқан Шыңғысұлы Уәлихан, իսկական անունը՝ Մուհամեդ Խանաֆյա `Mwuhamed {anafja Мухамме́д-Хана́фия (Мұхаммедқанафия), ), առաջին ղազախ գիտնականը, լուսավորիչ-դեմոկրատ, պատմաբան, ազգագրագետ, բանագետ։
Ծնվել է 1835 թվականի նոյեմբերին, Կուտիմես անվանումը կրող ձմեռոց-ուրթում ։ Ավարտել է Օմսկի կադետական դպրոցը (1853 թ.), ծառայել Արևմտասիբիրյան նահանգապետությունում, ռուսական կայսրության ռազմական նախարարության գլխավոր շտաբի ռազմա-գիտական կոմիտեում, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության ասիական դեպարտամենտում ։ Մասնակցել է Միջին Ասիա և Չինաստան մեկնած մի շարք արշավախմբերի։ 1858 թվականին մուսուլման վաճառականի անվան տակ անցել է Տյան Շանը և ապրել Կաշգարում, որտեղ Արևելյան Թուրքեստանի ազգագրության և Ալթըշարի պատմության վերաբերյալ նյութեր է հավաքել։ 1860-1861 թվականներին ապրելով Պետերբուրգում, մոտիկից ծանոթացել է ռուս հեղափոխական-դեմոկրատների գաղափարներին, հաղորդակցվել առաջադեմ մտավորականների հետ։ Վալիխանովը եղել է առաջին ղազախ նկարիչը, ազգագրական ճշգրտությամբ պատկերազարդել իր գիտական ու ճամփորդական օրագրերը։ Ստեղծել է նաև հաստոցային գծանկարներ ու ջրանկարներ («Մեծ Հորդայի ղազախները», «Սարտայը՝ Սարը Բաղիշի տոհմից» և այլն)։ Ունեցել է բազմակողմանի գիտական հետաքրքրություններ։ Թողել է Միջին Ասիայի, Ղազախստանի, Արևմտյան Չինաստանի ժողովուրդների մշակույթին ու պատմությանը վերաբերող արժեքավոր ուսումնասիրություններ․ «Ջունգարիայի ակնարկներ» (1861 թ.), «Կիրգիզներ» (այդպես են այն ժամանակ կոչել ղազախներին, հրատարակավել է՝ 1958 թվականին), «Աբլայ» (1861 թ.), «Չինական կայսրության արևմտյան երկրամասը և քաղաք Կուլջան» (հրատարակվել է՝ 1958 թվականին) և այլն։ Վալիխանովը առաջինն է գրառել և ռուսերեն թարգմանել կիրգիզական «Մանաս» հերոսական էպոսից մի հատված, գրառել է նաև ժողովրդական էպիկական «Կոզը-Կորպեշ և Բայանսլու» պոեմը։ Վալիխանովը դատապարտել է ղազախ ֆեոդալների կամայականությունները, ցարիզմի գաղութարարական քաղաքականությունը։ Հասարակական կյանքի իր ըմբռնումներով մնալով իդեալիստ՝ այնուհանդերձ գտել է, որ պատմական առաջընթացի վերջնական նպատակը «նյութական վիճակի․․․ բարելավումն է», որ «մարդկային բոլոր մղումներն ու մոտիվները պայմանավորված են ֆիզիկական ու սոցիալական պայմանների միագումար ներգործությամբ»։
Վալիխանովի ուսումնասիրությունները հրատարակվել են ռուսական կայսերական աշխարհագրական ընկերության աշխատություններն ամփոփող ժողովածուներում, (1865 թվականին Լոնդոնում), («La Nouvelle géographie universelle»)-ում... Նրա գրվածքներն առանձին գրքով առաջին անգամ լույս են տեսել 1904 թվականին՝ որպես ռուսական աշխարհագրական ընկերության ազգագրական մատենաշարի իններորդ հատորը։ 1961—1972 թթ. Ղազախստանի գիտությունների ակադեմիան հրատարակել է նրա աշխատությունների հինգհատորյակը, որը վերահրատարակվել է 1984—1985 թվականներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ղազախ գիտնականներ Կատեգորիա:Ղազախ պատմաբաններ Կատեգորիա:Ղազախ ազգագրագետներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Կրուգեյ (Ազովի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Աշոտ Սյունի
Կենսագրություն
Սյունիների դինաստիայից, Վասակ Իշխանիկի եղբայրը և իրավահաջորդը ։ 891 թվականին մասնակցել է Հայոց Սմբատ արքայի թագադրմանը։ 895-906 թվականներին Գրիգոր Սուփան 2-րդի և Ձագիկ իշխանների հետ կառուցել է Տաթևի վանքի Սուրբ Պողոս-Պետրոս տաճարը ։ Ունեցել է չորս որդի` Սմբատ, Սահակ, Վասակ և Բաբկեն։ Մոտավորապես 909 թվականին գերապետությունն անցել է իր որդի Սմբատին։ Սմբատի թոռը՝ Սահակի որդին, հետագայում Սյունիքի թագավոր դարձավ։ Մահացել է մոտավորապես 909 թվականին ։ Թաղված է Տաթևում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիներ Կատեգորիա:Հայոց իշխաններ
Կապույտ դրոշ
Կապույտ դրոշ, միջազգային պարգև, որը սկսած 1987 թվականից ամեն տարի տրվում է այն լողափերին և նավահանգիստներին, որոնց ջուրը համապատասխանում է որակի բարձր չափանիշներին և պիտանի է անվտանգ լողալու համար։ Կապույտ դրոշի հայրենիքն է համարվում Ֆրանսիան, որտեղ 1985 թվականին տեղի է ունեցել առաջին պարգևատրումը։
Կապույտ դրոշ անվանակարգը գտնվում է Էկոլոգիական կրթության ֆոնդի (FEE) ղեկավարության տակ, որը ոչ առևտրային ոչ պետական կազմակերպություն է հանդիսանում։ Ֆոնդը կազմված է Եվրոպան, Աֆրիկան, Օվկիանիան, Ասիան, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկան ներկայացնող և աշխարհի 60 երկրներում գտնվող  65 կազմակերպություններից։
Կապույտ դրոշին համապատասխանող չափանիշները պահանջում են ջրի որակի, անվտանգության և էկոլոգիական կրթության խիստ ստանդարտներ։ Եվրամիության կազմի մեջ մտնող երկրներում այդ վայրերի համար անհրաժեշտ է նաև ընդունված հրահանգների լիովին պահպանումը։
Ամենամյա պարգևատրությունը կատարվում է հունիսի 5-ին (Եվրոպայի, Կանադայի, Մարոկկոյի, Թունիսի և նմանատիպ աշխարհագրական տեղանքով երկրների համար) և նոյեմբերի 1-ին (Կարիբյան ավազանի, Նոր Զելանդիայի, Հարավային Աֆրիկայի և Հարավային կիսագնդում գտնվող նմանատիպ երկրների համար)։
2009 թվականին ավելի քան 3450 լողափերի և նավահանգիստների տրվել է Կապույտ դրոշ։
Այժմ Կապույտ դրոշի ծրագրին մասնակցում են աշխարհի հետևյալ երկրները. Բահամյան կղզիներ, Բելգիա, Բուլղարիա, Բրազիլիա, Կանադա, Խորվաթիա, Կիպրոս, Դանիա, Դոմինիկյան Հանրապետություն, Անգլիա, Էստոնիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Հունաստան, Իսլանդիա, Իռլանդիա, Իսրայել, Իտալիա, Հորդանան, Լատվիա, Լիտվա, Մեքսիկա, Մալթա, Չերնոգորիա, Նիդերլանդներ, Նոր Զելանդիա, Նորվեգիա, Լեհաստան, Պորտուգալիա, Պուերտո Ռիկո, Ռումինիա, Շոտլանդիա, Սերբիա, Սլովենիա, Հարավային Աֆրիկա, Իսպանիա, Շվեդիա, Տրինիդադ և Տոբագո, Թունիս, Թուրքիա, Ուկրաինա, Ուելս, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ։ Արուբայում ծրագիրն աշխատում է փորձնական մակարդակով։
Շատ երկրների հանգստացողներ իրենց հանգիստը պլանավորելիս ղեկավարվում են տվյալ վայրին Կապույտ դրոշի տրված գնահատականով։
Ռուսաստանում միակ լողափը, որը պարգևատրվել է Կապույտ դրոշով գտնվում է Կալինինգրադի շրջանի Յանտարնի ավանում ։
Էրսե (Ֆրանսիա)
Էրսե (Ercé), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ուսթ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09113։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 550 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 287 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 193-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 94-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 67,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 63,5 %)։ 193 աշխատունակ բնակիչներից 164-ը աշխատում էին (95 տղամարդ և 69 կին), անաշխատանք էին 29-ը (15 տղամարդ և 14 կին)։ 94 անգործ մարդկանցից 14-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 45-ը թոշակառու, 35-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կարլիս Սունինշ
Կարլիս Սունինշ (Kārlis Sūniņš, ), խորհրդային և լատվիացի նկարիչ։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1907 թվականի փետրվարի 27-ին, Նուրմույժում, Տալսենի գավառում (այժմ` Լատվիայի Տալսիի շրջան), սպասավորների ընտանիքում։
Աշխատել է Ռիգայի կիրառական արվեստի միջնակարգ դպրոցում որպես ուսուցիչ (1944-1967)։
Եղել է Անկախ նկարիչների միության (1932), Լատվիայի նկարիչների միության (1944) անդամ, ջրանկարիչների բաժնի նախագահ (1960-1966)։ Լատվիական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967)։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1972) ։
Մահացել է 1979 թվականի փետրվարի 13-ին, Ռիգայում։ Թաղված է Լեսնոյ գերեզմանատանը ։
Ստեղծագործություն
Ցուցահանդեսների սկսել է մասնկացել 1929 թվականից։ Լատվիայի նախագայի նստավայրի, Ռիգայի պետական մարզային բանկի (1935, 1937), Ցեսիսի առողջարանի, Սիգուլդսկի գրողների պալատի (երկուսն էլ` 1937 թվական), Ցեսիսում և Տալսիում որոշ մասնավոր առանձնատների դեկորատիվ-գեղարվեստական ձևավորման հեղինակն է։
Նա հիմնականում նկարել է բնանկարներ` դիմելով ոճավորված ձևերի։ Աշխատել է ջրաներկով, յուղաներկով և տեմպերայով։ Պատկերազարդել է գրքեր, պատրաստել էքսլիբրիսներ, ապակենախշ էսքիզներ և պաստառներ։
Առավել հայտնի աշխատանքներից են «Դաուգավ» շարքը (1950-ականների վերջերին), «Գիհ» (1967), «Հիրիկ» (1968), «Ձմեռ», «Մեժեզերս» (երկուսն էլ` 1977 թվական) կտավները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ նկարիչներ
Ծիածան (ֆորում)
Ծիածան ֆորում, Հայաստանի Հանրապետությունում անցկացվող ամենամյա ԼԳԲՏ ֆորում։
Նպատակներ
Ֆորումի անցկացման նպատակն է կառուցել ԼԳԲՏ շարժումը Հայաստանում, քննարկել ԼԳԲՏ անձանց հիմնախնդիրները և միասին մշակել ռազմավարություն և քայլեր` Հայաստանում հոմոֆոբիայի հաղթահարման համար։
Պատմություն
Ֆորումը առաջին անգամ տեղի է ունեցել 2015 թվականին, հանդիսանալով Հայաստանում առաջին ԼԳԲՏ ֆորումը։ Ֆորումի նախաձեռնողն է հանդիսանում «Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք» հասարակական կազմակերպությունը։
2016
2016 թվականի հուլիսին տեղի է ունեցել երկրորդ ֆորումը, որին նախորդի համեմատ ավելի շատ մարդ էր մասնկացում` 50 հոգի։ «Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք» կազմակերպության պնդմամբ, ֆորումը 2015 թվականի ֆորումից դրականորեն տարբերվում էր նաև նրանով, որ «միջոցառման մասնակիցների նկարը համացանցում հայտնվելուց հետո նրանց նկատմամբ հետապնդումներ, հայհոյանքներ ու աշխատանքից հեռացումներ չեղան, ինչպես նաև ոչ մի լրատվամիջոց չփորձեց հետաքննություն իրականցնել` պարզելու, թե որտեղ է անցկացվել ֆորումը, քանի որ ֆորումի մամուլի հաղորդագրության մեջ նշված էր` Ծաղկաձորում» ։
2017
2017 թվականի հուլիսի 14-16-ին Աղվերանում տեղի ունեցավ ամենամյա «Ծիածան» ԼԳԲՏ 3-րդ ֆորումը, որին մասնակցել է 59 հոգի։ Ֆորումի ընթացքում ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչները և աջակիցները քննարկել են Հայաստանում ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ վախերի հարցերը և դրանց դիմադրելու ձևերը, ԼԳԲՏ անձանց խնդիրները մարզերում, ԼԳԲՏ անձանց ընտանիքների հետ կապված խնդիրները, և այլ իրավական և սոցիալական պաշտպանվածության հարցեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ Հայաստանում Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Հայաստանում
Պուբլիոս Լիկինիոս Վալերիանոս
Պուբլիոս Լիկինիոս Վալերիանոս, առավել հայտնի է որպես Վալերիանոս II (Publius Licinius Сornelius Valerianus)), հռոմեական կայսր 253 թվականից։ Կառավարել է որդու՝ Գալիենոսի հետ համատեղ։ Հալածել է քրիստոնյաներին։ 256-ին արշավել է պարսիկների դեմ, նրանց վտարել Անտիոքից, սակայն Եդեսիայի մոտ պարտվել և գերի է ընկել (260)։ Հայոց թագավոր Արտավագդը (252/253-272/273) խորհուրդ է տվել Շապուհ I-ին՝ ազատել Վալերիանոսին միջազգային բարդություններից խուսափելու համար։
Կատեգորիա:4-րդ դարի հռոմեացիներ
Արսեն Աղաջանյան
Արսեն Աղաջանյան (19 մարտի, 1964, Ստեփանակերտ - 5 մարտի, 1994, Ֆիզուլիի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Արսեն Աղաջանյանը ծնվել է 1964 թ. մարտի 19-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Թիվ 8 միջնակարգ դպրոցում ութամյա կրթություն ստանալուց հետո ուսումը շարունակել է պրոֆտեխուսումնարանում և ստացել ավտոփականագործի մասնագիտություն։ Պարտադիր զինվորական ծառայությունն անցել է Խաբարովսկ քաղաքում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է որպես ավտոփականագործ։ Նույն մասնագիտությամբ էլ ծառայության է անցել վերանորոգման գումարտակում։ Այնուհետև ուղարկվել է ճակատային գիծ։ Զոհվել է 1994 թ. մարտի 5-ին Ֆիզուլիի շրջանում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության» և «Մարտական ծառայություն» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը ։
Կուլեշովկա (Ազովի շրջան)
Կուլեշովկա (Кулешовка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Կուլեշովսկովո գյուղական համայնքի շրջկենտրոնն է։ 2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 14690 մարդ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Ալեքսանդր Վինոգրադով (նկարիչ)
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Վինոգրադովը ծնվել է 1963 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, ինժեների ընտանիքում։ 1980-84 թվականներին սովորել է Մոսկվայի 1905 թվականի հիշատակի գեղարվեստի համալսարանում։ 1989-1995 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։
Ապրում և աշխատում է Միլանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ
Զեդա Կվալիթ
Զեդա Կվալիթ (ზედა კვალითი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Զեստափոնի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Արզու Խաթուն
Արզու Խաթուն, (ծն․ և մահ․ թթ․ անհտ․), հայ մանրանկարչուհի։
Հավանաբար ստեղծագործել է XVII դ․։ Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ․ Մատենադարանի № 9230 ձեռագրում, որ 4 տարբեր Ավետարանների (XIV, XV, XVII դդ․) պատառիկներից է կազմված, պահպանվել են Արզու Խաթունի նկարազարդած Ավետարանի ինը տերունական նկարները («Ավետումն», «Ոտնլվա», «Քրիստոսի չարչարանքը», «Ծառզարդար», «Դժոխքի ավերումը», «Համբարձում», «Հոգեգալուստն» են)։ Ավետման պատկերի դարձերեսում նկարչուհին թողել է իր մակագրությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ Կատեգորիա:Կին նկարիչներ
Զեդա Կլդեեթ
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 499 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զեստափոնի շրջան
Մորուք
Մորուք, դեմքի ստորին մասի մազային ծածկույթ։ Տղամարդկանց երկրորդական սեռական հատկանիշներից մեկն, որը պայմանավորված է տեստոստերոնի առկայությամբ։ Մորուքը սկսում է աճել սեռական հասունացման շրջանում։
Էվոլյուցիոն արժեք
Մորուքը, բեղերը և բակենբարդերը հայտնվել են տղամարդկանց մոտ մրցունակությունը բարձրացնելու համար, ինչպես մարտական երանգավորումը, որը տեսողականորեն մեծացնում է կարգավիճակը ցեղակիցների աչքում ։ Չարլզ Դարվինը կարծում էր, որ մորուքը ծագել է սեռական ընտրության պատճառով, քանի որ այն զարդարանք է, որը մեծացնում է տղամարդկանց գրավչությունը։ Հերքվել է մորուքի և գրավչության միջև ենթադրական կապը։ Մորուքը, հավանաբար, անհրաժեշտ է տղամարդկանց միջև ավելի արդյունավետ մրցակցության համար, քանի որ մորուքով տղամարդիկ կարծես ավելի գերիշխող են, ագրեսիվ, և ավելի բարձր կարգավիճակ ունեն, քան մաքուր սափրված դեմքեր ունեցող տղամարդիկ  ։
Բորիկ Աղաջանյան
Բորիկ Աղաջանյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Մորուք
Պատմություն
Հին Եգիպտոսի բոլոր տղամարդիկ սափրում էին մորուքը։ Մորուքը կրելու իրավունք ուներ միայն փարավոնը (ի նշան երկրի տիրապետության), բայց նրա մորուքը արհեստական էր։ Այն, ինչպես և պարիկը, պատրաստված էր բրդից կամ կտրատված մազերից։ Այդ արարողակարգային մորուքին կարող էին տարբեր ձևեր տալ, բայց առավել տարածված էր հյուսը, որը կատվային պոչի նման էր ։
Բորիկ Աղաջանյան
Կենսագրություն
Բորիկ Աղաջանյանը ծնվել է 1957 թ. ապրիլի 12-ին Ասկերանի շրջանի Խնձրիստան գյուղում՝ կոլտնտեսականի ընտանիքում։ Ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցի ութերորդ դասարանը։ Ուսումը շարունակել է Ստեփանակերտի պրոֆտեխուսումնարանում՝ ձեռք բերելով տրակտորիստի մասնագիտություն։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղի տնտեսությունում, այնուհետև՝ գյուղամերձ «Անասնարդ» միավորումում։ Կամավորագրվել է գյուղի ինքնապաշտպանական ջոկատին, մասնակցել շրջանի գյուղերի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. սեպտեմբերի 19-ին Ասկերանի շրջանի Քարագլուխ գյուղում։ Հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի հինգ երեխա։ Հանգչում է Խնձրիստանի գերեզմանատանը ։
Մորուք
Պատմություն
Ալեքսանդր Մակեդոնացին հրամայում էր իր զինվորներին սափրել մորուքն, որպեսզի թշնամի զինվորները չկարողանան մարտի ընթացքում քաշել դրանք ։
Կուլբակին (Ազովի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Բորիկ Աղաջանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Մորուք
Պատմություն
Հռոմեական կայսրությունում սափրված դեմքն ու կարճ սանրվածքը քաղաքակրթության նշաններից էին և հռոմեացիներին առանձնացնում էին «վայրի» ժողովուրդներից։ Այս ավանդույթի վերջը դրել է Հադրիանոս կայսրը։
Կուբացի ապստամբները ընդդեմ Ֆուլխենսիո Բատիստայի ռեժիմի, Ֆիդել Կաստրոյի գլխավորությամբ, հայտնի էին որպես «բարբուդոս»՝ մորուքավորներ։
Տիպաժներ ըստ դարաշրջանի
Դեմքի մազերի նորաձևության պատմությունը նաև ցույց է տալիս սոցիալական գործոնի որոշիչ ազդեցությունը բեղերի և մորուքների, մորուքների թույլատրելի ոճերի, հասարակության կողմից դրանց նկատմամբ վերաբերմունքի վրա ։
Հին Եգիպտոսում տղամարդիկ սափրում էին մորուքն ու բեղերը, փոքր արհեստական մորուքները կրում էին միայն թագավորական ընտանիքի ներկայացուցիչները ։ Հին Հունաստանում սափրվել սկսել են մ.թ.ա. 4-րդ դարից, այնտեղից դա անցել է հռոմեացիներին՝ Հունաստանի նվաճումից հետո ։ Հռոմում Հադրիանոսի օրոք վերականգնվել է բեղերի և մորուքի նորաձևությունը ։
Մորուքավոր կանայք
Կանայք, ինչպես և տղամարդիկ, կարող են մորուքներ աճեցնել (հատկապես, երբ օգտագործվում են անդրոգենային ստերոիդներ, որպես ուղեկցող կրծքի քաղցկեղի թերապիայի)։ Հին ժամանակներից նման կանայք հետաքրքրասիրության առարկա են եղել։ Չնայած նրան, որ կանանց մեծ մասը սափրում են կզակի վրա ցանկացած մազային ծածկույթը, նրանցից ոմանք եկամուտ են ստանում կենդանի կատարումներով հասարակության առաջ, այսպես կոչված «հրաշքների շոուներում»՝ կրկեսներում, որոնք տարածված են Միացյալ Նահանգներում։ Կոնտրաստն երկար մորուքի և այնպիսի կանացի ատրիբուտների մեջ, ինչպիսիք են երգչուհու բարձր ձայնը, որոնք ընդգծում են իրենց կանացիությունը, ապահովում է հետաքրքրությունը նրանց նկատմամբ, ուստի նման կանայք ավանդաբար ունեցել և գործատուների հարուստ ընտրություն և նրանց ելույթները շատ լավ վարձատրվել են։
Դրա վրա օրինակը Խուլիա Պաստրանան է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անատոմիա Կատեգորիա:Մազածածկույթ Կատեգորիա:Մազեր Կատեգորիա:Մարդու անատոմիա Կատեգորիա:Դեմք
Խորեն Սարգսյան
Խորեն Սարգսի Սարգսյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1967), ՀՍՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թ.-ից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Շուշիում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է Բաքվում։ 1917 թվականին ավարտել է Պետրոգրադի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը։ 1921 թվականին փոխադրվել է Երևան և աշխատանքի անցել Հայաստանի գիտական ինստիտուտում որպես գիտաշխատող։ 1922-1924 թվականներին եղել Է Երևանի պետական կենտրոնական թանգարանի արխիվային բաժնի վարիչը։ Այնուհետև ռուսերեն է դասավանդել Երևանի հայկական ռազմական դպրոցում և մանկավարժական տեխնիկումում։ 1930-1936 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում, միաժամանակ պետական թանգարանում աշխատել է որպես գրական կապերի բաժնի վարիչ։ Հետագայում աշխատել է որպես գրական թանգարանի տնօրեն, Արմֆանի գրականության և լեզվի ինստիտուտի գիտաշխատող, գիտական քարտուղար, ապա նույն ինստիտուտի տնօրեն, 1943-1947 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն, 1947 թվականից մինչև մահը՝ նույն ինստիտուտի հայ հին գրականության սեկտորի վարիչ։ 1964 թվականին, առանց դիսերտացիայի պաշտպանության, նրան շնորհվել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Նալբանդյանը և լեզվի հարցերը» (Երևան, 1956 թ.), «Գրականության և կյանքի արահետներով» (Երևան, 1974 թ.) գրքերը։ Մահացել է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ
Համանունների բառարան
Համանունների բառարան, բառարանի տեսակ։ Բառացանկն ընդգրկում է համանունությամբ առնչվող բառերը, յուրաքանչյուր համանունի դիմաց կամ հաջորդական շարքով տրվում են համանունները։
Ե. Գևորգյանի «Ժամանակակից հայոց լեզվի համանունների բառարանը» (Ե., 1978) ընդգրկում է 12000 համանուն (բառ, բառաձև, կայուն բառակապակցություն` դարձվածք)։ Բառամթերքը ներկայացված է երեք բաժնով` նույնանուններ, նույնագիրներ և նույնահունչներ։ Համանունության շարքի յուրաքանչյուր անդամ ներկայացվում է գլխաբառի դիրքով, համարակալումով, տրվում են բառաքերականական նշումներ (սերումը, խոսքիմասային պատկանելությունը, բառագործածության ոլորտը), ապա՝ բացատրությունը՝ երբեմն տեքստային վկայություններով, անհրաժեշտության դեպքում կողմնորոշում է տրվում գրության և արտասանության անհամապատասխանության վերաբերյալ։
Ռ. Ն. Շալունցի «Արդի հայերենի համանունների դպրոցական բառարանում» (Երևան, 1980) տրված են 20-րդ դարի կեսերից մինչ 80-ական թվականներն ընկած շրջանի գեղարվեստական գրականության մեջ և դպրոցական դասագրքերում հանդիպող համանունները։ Բառարանը նպատակ ունի «ճիշտ կողմնորոշել ընթերցողներին միևնույն արտասանություն և գրություն, բայց տարբեր իմաստ ունեցող բառերը գործածելիս»։ Բառարանը, պայմանավորված դպրոցական-ուսուցողական խնդիրներով, համեմատաբար քիչ բառեր է ընդգրկում։
Տուր դը Ֆրանս
Տուր դը Ֆրանս (Tour de France), ամենահանրաճանաչ համաշխարհային հեծանվային մրցաշարերից մեկն է, որն անցկացվում է Ֆրանսիայում ավելի քան հարյուր տարի։ Ոչ պաշտոնական անվանումը «Մեծ հանգույց»։
Պատմություն
Ֆրանսիական հանգույցի ստեղծման գաղափարը պատկանում է L’Auto-ի լրագրող Ժեո Լեֆևրին (Géo Lefèvre) ում հետ Անրի Դեսգրանժն նախաճաշում էր փարիզյան սրճարաններից Café de Madrid-ում 1902 թվականի նոյեմբերի 20-ին։
Տուր դը Ֆրանս մրցաշարի հաջողությունը մեծ համբավ բերեց Auto օրագրին, որի բաժանորդների թիվը 1903 թվականին 25 հազարից (մինչ մրցաշարը) շատացավ մինչև 65 հազար մրցաշարից հետո։ 1908 թվականին օրաթերթի բաժանորդների թիվն անցավ 250 հազարը, իսկ 1923 թվականին Տուր դը Ֆրանսի ժամանակ մեկ օրում վաճառվում էր 500 հազար օրինակ։ 1933 թվականին օրաթերթը հասավ իր ռեկորդային տպաքանակին՝ 854 հազար օրինակ մի օրում։ Այսօր Տուրը կազմակերպում է «Տուր դը Ֆրանս ընկերությունը», որը հանդիսանում է Amaury Sport Organisation (ASO) մասնաճյուղը, վերջինս էլ իր հեթին հանդիսանում է մեդիա-հոլդինգի մի մաս, որի մեջ մտնում է նաև L'Équipe օրաթերթը։
Տուրն անցկացվում է Ֆրանսիայում և հարևան երկրներում ամեն տարի հուլիս ամսին, երեք շաբաթվա տևողությամբ։ Միայն առաջին (1914-1918) և երկրորդ (1939-1945) համաշխարհայի պատերազմների ժամանակ տուրը չեղյալ են համարել։ Հեծանվային մրցույթն անցկացնում էր Amaury Sport Organisation (ASO) կազմակերպությունը, որն անցկացնում է նաև Դակար Ռալլին։
Մրցման սկզբունքները
«Տուր դը Ֆրանսը» բաղկացած է 21 փուլից, որոնցից յուրաքանչյուրը տևում է մեկ օր։ Յուրաքանչյուր հեծանվորդ պետք է ավարտի փուլը, որպեսզի իր ժամանակն արձանագրվի և կուտակվի։
Մրցավազքի ամբողջական երկարությունը կազմում է 3000-ից միջև 4000 կմ (մրցուղին և փուլերի երկարությունը ամեն տարի փոխվում է)։ 1926 թվականին տեղի ունեցավ ամենաերկար մրցուղով մրցաշարը։ Հեծանվորդները անցել են 5745 կմ ։
Հեծանվորդների ընդհանուր որակավորումը, դասակարգումը կատարվում է համաձայն կուտակած ժամանակի։ Մրցաշարի հաղթող է ճանաչվում այն հեծանվորդը, որի ընդհանուր ժամանակը (այսինքն բոլոր փուլերի կուտակած ժամանակը) ամենաքիչն է մրցակիցների նկատմամբ։ Հնարավոր է հաղթել մրցաշարը` չհաղթելով ոչ մի փուլում։ Լեմոնդ Գրեգը հասավ դրան 1990 թվականին։ Յուրաքանչյուր փուլի հաղթանակը համարվում է մեծ նվաճում հեծանվորդի համար` անկախ վերջնական դասակարգման արդյունքից։
Բացի ժամանակի հաշվարկից գոյություն ունեն նաև այլ անվանակարգեր` Այդ անվանակարգերում լավագույնները պայքար են մղում համապատասխան գունավոր մարզաշապիկներով։
Դեղին մարզաշապիկ [[file:Jersey yellow.svg|20px|դեղին մարզաշապիկ]] (le maillot jaune)
Դեղին մարզաշապիկը խորհրդանշում է «Տուր դը Ֆրանսի» առաջատարին։
Կանաչ մարզաշապիկ [[file:Jersey green.svg|25px|կանաչ մարզաշապիկ]] (le maillot vert)
Կանաչ մարզաշապիկին արժանացած հեծանվորդները սպրինտերական արդյունքում ունեն առավելագույն միավորներ։ Մարզաշապիկը խաղարկվում է 1953 թվականից։
Կարմիր պուտիկներով մարզաշապիկ [[file:Jersey polkadot.svg|25px]] (le maillot à pois rouges)
Կարմիր պուտիկներով սպիտակ մարզաշապիկը կրում է մրցաշարի «լեռնային արքան», այսինքն այն հեծանվորդը, որը հավաքել է առավելագույն միավորներ լեռնային փուլերի դասակարգմամբ։ «Լեռնային արքա»-յի, մարզաշապիկը ֆրասերենով անվանում են maillot à pois rouges:
Չնայած որ «լեռնային արքա» կոչումը խաղարկվում է 1933 թվականից, ներկայիս պուտիկավոր մարզաշապիկը կիրառվել է միայն 1975 թվականից։ Մարզաշապիկի գույներն առաջարկվել են շոկոլադ Poulain Chocolate -ի կողմից, որը հանդիսանում էր մրցաշարի հովանավորը։ Գույները համապատասխանեցվել են հանրաճանաչ ապրանքանիշի գույներին։
Սպիտակ մարզաշապիկ [[file:Jersey white.svg|25px]] (le maillot blanc)
Սպիտակ մարզաշապիկ կրում է միայն լավագույն երիտասարդ հեծանվորդը (ով 25 տարուց ավելի երիտասարդ է մրցումների մեկնարկային տարում)։ Մարզաշապիկը խաղարկվում է 1975 թվականից
Մրցանակ ամենաագրեսիվ հեծանվորդին [[file:Jersey red number.svg|25px|Prix de la combativité]] (Prix de la combativité)
Ամենաագրեսիվ (նվաճողական, հարձակողական) հեծանվորդին մրցաշարի փուլի վերջնարդյունքում հանձնվում է կամիր ֆոնի վրա սպիտակ համար (հիմնական սպիտակը սևի փոխարեն)։ Ամենագլխավոր հանգամանքը, որ հեծանվորդը գտնվի պելոտոնից (հիմնական խմբից) զգալի հեռավորության վրա և փորձի պահպանել իր առավելությունը հնարավորինս երկար։ Ամենաագրեսիվ հեծանվորդին ընտրում է փորձագետների հատուկ խումբը։
Դրամական մրցանակներ
2007 թվականից գոյություն ունեն դրամական հետևյալ մրցանակները` € 450 000 ստանում է մրցաշարի հաղթողը € 25 000 ստանում են կանաչ և պուտիկավոր մարզաշապիկների կրողները (լավագույն սպրինտերը և լավագույնը լեռնային փուլերում) € 20 000 լավագույն երիտասարդ հեծանվորդին մրցաշարի ընդհանուր արդյունքներով € 8000 մրցանակներ յուրաքանչյուր փուլի հաղթողին € 800 մրցանակ միջանկյալ սպրինտի հաղթողին € 350 միօրյա մրցանակ դեղին մարզաշապիկ կրողին € 300 միօրյա մրցանակ կանաչ, սպիտակ և պուտիկավոր մարզաշապիկ կրողներին € 20 000 մրցանակ ընդհանուր մրցաշարի ամենաագրեսիվ հեծանվորդին € 2000 ամենօրյա մրցանակ ամենաագրեսիվ հեծանվորդին։ Ավանդության համաձայն մրցանակը կիսվում է թիմի բոլոր անդամների միջև ։
Հոգի
Հոգի հասկացությունը կարելի է դիտարկել կրոնական, փիլիսոփայական և հոգեբանական տեսակետից։ Հոգին օրգանիզմի կյանքը, նրա զգայունակությունը, մտածողությունը, գիտակցությունը, զգացմունքներն ու կամքը պայմանավորող գործոն է։ Նշված ընդունակություններով միայն օժտված է բարձրագույն բանականություն ունեցող օրգանիզմը՝ մարդ արարածը։ Հոգու նյութական, ֆիզիոլոգիական սուբստրատը (կրողը, հիմքը) նյարդային համակարգն է, ուստի հոգու վերլուծությունը ֆիզիոլոգիական առումով, այսինքն՝ նրա հիմքում ընկած ֆիզիոլոգիական պրոցեսների, մեխանիզմների վերլուծությունը խիստ կարևոր է նրա գիտական ըմբռնման համար։ Ընդ որում, այդ վերլուծության ժամանակ պետք է խուսափել այնպիսի ծայրահեղություններից, ինչպիսիք են հոգու անջատումը ֆիզիոլոգիականից կամ հանգեցումը նրան։
Դեռևս հնագույն ժամանակներից մարդկանց հետաքրքրել է հոգու գոյության հարցը։ Հնագույն մարդիկ հոգու մասին պատկերացում են կազմել կյանքի և մահվան մասին ունեցած իրենց համոզմունքների շնորհիվ։ Նրանք հոգին համարել են յուրաքանչյուր մարդու աննյութական ու անիրեղեն կերպարանքը, որը նման է գոլորշու, օդի կամ ստվերի։ Այն դառնում է կյանքի ու մահվան պատճառը՝ կարողանալով իր տիրոջ ցանկություններից անկախ լքել մարմինը և արագորեն տեղաշարժվել ժամանակի ու տարածության մեջ։ Համարվում էր, որ մարմինը լքած հոգին կարող է ուրվականի տեսքով հայտնվել կենդանի մարդկանց առջև՝ քնած կամ արթուն ժամանակ։ Բացի դրանից համարվում էր, որ «թափառող» հոգին կարող է ներթափանցել այլ մարդկանց, կենդանիների և նույնիսկ առարկաների մեջ, տիրանալ ու կառավարել նրանց։ Հոգու մասին հավատալիքների այս հնագույն պատկերացումների համակարգը կոչվում է անիմիզմ։ Այլ կերպ ասած, անիմիզմը այն հավատն է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի իր կրկնորդը՝ հոգու կամ հոգիների տեսքով, ինչպես նաև այն համոզմունքը, որ առարկաներն ու իրերը նույնպես կարող են հոգի ունենալ /վերջինս կոչվում է նաև անիմատիզմ/։
Հին հռոմեացի փիլիսոփաներ Էմպեդոկլեսը, Անաքսագորասը, Դեմոկրիտեսը որոշակիորեն անդրադարձել են հոգու և նրա ունակությունների վերաբերյալ ուսմունքին։ Նրանք համարում էին հոգին շատ նուրբ մարմին, որը ներառված է արյան մեջ։ Հետագայում Պլատոնը զարգացրեց հոգեկան տարբեր գործընթացների՝ զգայության, զգացողության, հիշողության մասին դրույթները։ Հոգու մասին համակարգված ուսմունքի ստեղծողը Արիստոտելն էր, ով դիտարկում էր հոգեկան ուժերը և ունակությունները, նրանց դրսևորումը և զարգացումը՝ սկսած բուսական աշխարհից, ավարտած մարդկանցով։ Արիստոտելը համարում էր, որ հոգին գտնվում է սրտի մեջ։ Դեկարտը հոգին համարում էր մատերիայից առանձնացված ինքնուրույն հոգևոր սուբստանցիա, որի կարևորագույն հատկանիշը մտածողությունն է։ Նա լոկալիզացնում էր հոգին գլխուղեղում։ Լոկը հերքում էր հոգու էությունը ճանաչելու հնարավորությունը՝ առաջարկելով հետազոտել միայն հոգեկան երևույթները՝ զգայությունները և գաղափարները։ Լոկը համարվում է հոգու մասին էմպիրիկ ուսմունքի կամ փորձարարական հոգեբանության հիմնադիրը։
Լեյբնիցը և Վոլֆը հոգու՝ իբրև սուբստանցիայի, նրա ընդունակությունների մասին ուսմունքով դարձան ռացիոնալ հոգեբանության հիմնադիրները։ Կանտը, զարգացնելով հոգու ընդունակությունների մասին ուսմունքը, առանձնացրեց հոգեկան վիճակների երեք տեսակ՝ միտք, զգացմունք և կամք։ Հոգու մասին էմպիրիկ ուսմունքը բաժանվեց մի քանի ուղղությունների՝ ինքնին էմպիրիկ /Հյում, Ռիդ, Ջեմս Միլ, Ջոն Ստյուարտ Միլ, Բեն, Պաուլսեն/, մատերիալիստական /Լամետրի, Գոլբախ, Կոնդալիակ/, ֆիզիոլոգիական /Ֆլուրանս, Ռիբո, Լետուրնո, Պաուլան, Հերբ. Սպենսեր, Շարկո, Բերնգեյմ, Ռիշե, Բինե և այլք/, փորձարարական և հոգեֆիզիկական /Վեբեր, Ֆեխներ, Լոցե, Վունդտ/։
Հայ փիլիսոփաներից հոգու հիմնահարցին առավել հանագամանորեն անդրադարձել են Գրիգոր Տաթևացին և Դավիթ Անհաղթը։
Հոգին, ըստ Այուրվեդայի, հավերժ գոյություն ունեցող, ոչ նյութական տարր է։ Այուրվեդիկ հետևյալ աֆորիզմը հենց այդ մասին է խոսում.՝ "Khadayah chetana sastha dhatavah purushah", այսինքն՝ հինգ տարրերը և վեցերորդը՝ հոգին միասին կոչվում են "Purusha" Այուրվեդայի ձևակերպմամբ (մարդ բառի ավելի ունիվերսալ տարբերակ է)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Կրոն Կատեգորիա:Քրիստոնեական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Հուդայական աստվածաբանություն Կատեգորիա:Իմացաբանություն Կատեգորիա:Վերլուծական հոգեբանություն Կատեգորիա:Դուալիզմ Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ
Լիլյա Բելյաևա
Լիլյա Իվանովնա Բելյաևա (Беляева Лилия Ивановна, ծննդյան ազգանունը՝ Պրինցևա, ), խորհրդային և ռուս գրող։ Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Լիլյա Պրինցևան ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժ քաղաքում, ուսուցիչների ընտանիքում ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Տամբով, որտեղ ավարտել է դպրոցը , իսկ 1957 թվականին՝ Տամբովի պետական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1961 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը ։
Տպագրվել սկսել է 1957 թվականից ։ Առաջին պատմվածքները տպագրվել են Տամբովի մանկավարժական ինստիտուտի մեծ տպաքանակ ունեցող «Նարոդնիյ ուչիտել» թերթում։ Այնուհետև տպագրվել է Տամբովի «Կոմսոմոլսկոե զնամյա» տարածաշրջանային թերթում։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո Լիլյա Իվանովնան տեղափոխվել է Վոլոգդա, աշխատել «Վոլոգոդսկի կոմսոմոլեց» թերթում։ 1958 թվականին, կոմերիտմիության ուղեգրով մեկնել է Սախալին ։ Աշխատել է Յուժնո-Սախալինսկի «Մոլոդայա գվարդիյա» թերթում և տեղական հրատարակչությունում ։ 1963 թվականին Յուժնո-Սախալինսկում լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Քո հետքը գետնին» էսսեների ժողովածուն։ 1967 թվականին տեղափոխվել է Մոսկվա ։ Տպագրվել է «Լիտերատուրնայա գազետա», «Սովետսկայա կուլտուրա», «Պրավդա» շաբաթաթերթերում, համագործակցել է «Նաշ սովրեմեննիկ» ամսագրի հետ ։ 1960-1970-ականների պատմվածքներում Բելյաևան անդրադարձել է բարոյական և էթիկական խնդիրներին ։ Լիլյա Բելյաևայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են լեհերեն, գերմաներեն, չեխերեն, հունգարերեն, սլովակերեն և բուլղարերեն ։
Մահացել է Մոսկվայում, 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռուս հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ
Սուր կորոնար համախտանիշ
Սուր կորոնար համախտանիշն (ՍԿՀ), ախտանիշների և համախտանիշների խումբ, որը պայմանավորված է կորոնար զարկերակներում նվազած արյունահոսքով այնքան, որ սրտամկանի տվյալ հատվածը չի կարող լիովին կատարել իր ֆունկցիան կամ ենթարկվում է նեկրոզի ։ Ամենահաճախ հանդիպող սիմպտոմը կրծքավանդակի ցավն է, որը հաճախ ճառագայթում է դեպի ձախ ուսը կամ ստորին ծնոտի ձախ անկյունը, ծանրության զգացումը կրծքավանդակում, սրտխառնոցը և քրտնարտադրությունը։ Սակայն շատերի մոտ, հատկապես՝ կանանց, ծերերի և շաքարային դիաբետով հիվանդների մոտ սուր կորոնար համախտանիշն ունենում է ատիպիկ դրսևորման բնույթ ։
Սուր կորոնար համախտանիշն ունի երեք հիմնական կլինիկական դրսևորում, որոնց անվանումները պայմանավորված են ԷԿԳ-ով (էլեկտրոստրտագրություն) ։ ST-էլևացիայով սրտամկանի սուր ինֆարկտ (STEMI, 30%), առանց ST-էլևացիայի սուր ինֆարկտ (NSTEMI, 25%) և անկայուն ստենոկարդիա (38%) ։ Սրտամկանի ինֆարկտի դասակարգումը սուր կորոնար համախտանիշի ներքո կարող է տարբերվել կախված սրտամկանի ինֆարկտի ձևից ։
Սուր կորոնար համախտանիշը պետք է տարբերակել կայուն ստենոկարդիայից, որն առաջանում է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության կամ սթրեսի ժամանակ և անցնում հանգիստ վիճակում։ Ի տարբերություն կայուն ստենոկարդիայի, անկայուն ստենոկարդիան առաջանում է հանկարծակի, հաճախ հանգստի ժամանակ, մինիմալ ծանրաբեռնվածությունից հետո կամ նախորդ ստենոկարդայի համեմատ ավելի քիչ ծանրաբեռնվածությունից հետո (կրեսենդո ստենոկարդիա)։ Առաջին անգամ ի հայտ եկած ստենոկարդիան ևս համարվում է անկայուն ստենոկարդիա, քանի որ այն խոսում է կորոնար անոթներում առկա խնդրի մասին։
Ախտանիշներ և համախտանիշներ
Արյան հոսքի կտրուկ նվազումը դեպի սիրտ արտահայտող գլխավոր ախտանիշը կրծքավանդակի ցավն է, որը բնութագրվում է որպես սեղմող, ճնշող բնույթի ցավ, որը կարող է ճառագայթել դեպի ձախ ձեռքը և ստորին ծնոտի ձախ անկյունը։ Այս ամենի հետ մեկտեղ կարող է լինել նաև քրտնարտադրություն (դիաֆորեզ), սրտխառնոց և փսխում, ինչպես նաև շնչահեղձություն։ Շատ դեպքերում կարող է լինել ատիպիկ դրսևորում՝ ցավը դսևորվում է այլ կերպ կամ առհասարակ բացակայում է (որն ավելի հաճախ լինում է կանանց և շաքարային դիաբետ ունեցող անձանց մոտ)։ Ոմանք կարող են նկարագրել սրտխփոցի, անհանգստության զգացում կամ տագնապ, վախ մահից կամ ծանր հիվանդ լինելու զգացողություն։ Կրծքավանդակում դիսկոմֆորտի զգացումը, որը հիվանդները բնութագրում են որպես սեղմող բնույթի ցավ, այդքան էլ ինֆորմատիվ չէ դիագնոստիկ տեսանկյունից, քանի որ այն բնորոշ չէ սուր կորոնար համախտանիշին ։
Այնուամենայնիվ սուր կորոնար համախտանիշը կապված է կորոնար անոթների թրոմբոզի հետ, այն կարող է կապված լինել նաև թմրանյութերի օգտագործման հետ ։ Սրտային բնույթի կրծքավանդակի ցավի առաջացման պատճառ կարող է լինել նաև արտահայտված անէմիան, հազվասրտությունը կամ հաճախասրտությունը, թերճնշումը կամ գերճնշումը, աորտայի փականի սուր ստենոզը, թոքային հիպերտենզիան և մի քանի այլ դեպքեր ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդներից 60%-ի մոտ հայտնաբերվում է աթերոմայի պատռվածք, իսկ 30%-ի մոտ՝ աթերոմայի էրոզիա, այսպիսով ձևավորվում է թրոմբ, որը խցանում կորոնար զարկերակները։ Աթերոսկլերոտիկ վահանիկի պատռվածքը 60% դեպքերում բերում է ST-էլևացիայով սրտամկանի ինֆարկտի, իսկ վահանիկի արյունազեղումը 30% դեպքերում բերում առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտի առաջացման։ Պատռվածքի ենթարկվող վահանիկները հարուստ են լիպիդներով, աղքատ կոլագենով, հարուստ բորբոքային բջիջներով, որտեղ գերակշռող մասը կազմում են մակրոֆագերը և ծածկված են բարակ ֆիբրոզ շերտով։ Միևնույն ժամանակ էրոզիայի ենթարկվող վահանիկները հարուստ են էքստրացելյուլար մատրիքսով, պրոտեոգլիկաններով, գլիկամինոգլիկաններով, բայց առանց ֆիբրոզ թաղանթի, չկան բորբոքային բջիջներ և հաստ լիպիդային շերտ։ Կորոնար զարկերակների խցանումից հետո, կա բարձր ռիսկ ռեպերֆուզիոն խանգարման և բորբոքային մեդիատորների տարծման։ Հետազոտությունները դեռևս ընթացքի մեջ են, պարզելու համար Ցիկլոֆիլին D-ի դերը ռեպերֆուզիոն խանգարման կրճատման գործում ։
Էլեկտրոսրտագրություն
Կրծքավանդակի սուր ցավի դեպքում էլեկտրոսրտագրությունը համարվում է հետազոտման ճշգրիտ մեթոդ ցավի բնույթը պարզելու համար ։ ԷԿԳ-ն անհրաժեշտ է կատարել հնարավորինս շուտ, հնարավորության դեպքում նաև նախահոսպիտալային փուլում ։ Եթե ԷԿԳ-ի վրա տեսնում ենք սուր փոփոխություններ՝ ST-էլևացիա, Հիսի խրձի ձախ ոտիկի պաշարում, որը նախկինում չի եղել, ապա անհրաժեշտ է կատարել անգիոպլաստիկա կամ թրոմբոլիզիս (թրոմբալուծում), որքան հնարավոր է շուտ։ Եթե չկան սուր փոփոխություններ, ապա միայն ԷԿԳ-ով անմիջապես, հստակ կողմնորոշվել տվյալ հիվանդի մոտ անկայուն ստենոկարդիա է թե՞ առանց ST-էլևացիայի ինֆարկտ հնարավոր չէ։
Գործիքային և լաբորատոր հետազոտություններ
Կրծքավանդակում առկա ցավի պատճառները տարբեր են, այդ իսկ պատճառով հիվանդներին անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունքում կատարում են բազմաթիվ հետազոտություններ, որոնց են պատկանում՝ կրծքավանդակի ռենտգենոգրաֆիան, արյան ընդհանուր քննությունը, արյան բիոքիմիական քննությունը, սրտամկանի վնասման մարկերները (Troponin I կամ T, H-FABP և/կամ D-dimer եթե կա թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիայի կասկած) և սրտի ռիթմի մոնիտորինգ։ Եթե լաբորատոր քննությամբ ունենում ենք տրոպոնինի ցածր մակարդակ (<5նգ/լ), ցածր TIMI (սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ թրոմբոլիզիս, այս ցուցանիշը թույլ է տալիս որոշել իշեմիկ գրոհների ու մահացության հավանականությունը անկայուն ստենոկարդիայով և առանց ST-էլևացիայով ինֆարկտով հիվանդների մոտ) ցուցանիշով, ապա կարելի է ասել, որ շատ ցածր է սրտամկանի ինֆարկտի հավանականությունը ։ Կորոնար անոթների ԿՏ-անգիոգրաֆիան և տրոպոնինի մակարդակը հնարավորություն են տալիս վերահսկել ռիսկի խմբում գնտվող անձանց, ում մոտ մեծ է սուր կորոնար համախտանիշի առջացման կասկածը։ Պոզիտրոն էմիսսիոն տոմոգրաֆիան ևս օգնում է տարբերակել բարձր ռիսկով, կորոնար անոթներում ճարպերով հարուստ վահանիկներ ունեցող հիվանդներին ։
Կանխատեսման ցուցանիշներ
ACI-TIPI ցուցանիշը օգնում է ախտորոշման գործում, հնարավորություն է տալիս կանխատեսել թե հիվանդներից ու՞մ մոտ է ավելի հավանական սրտամկանի իշեմիայի զարգացումը ։ Որպես օրինակ ռանդոմիզացված փորձը ցույց է տվել, որ տղամարդիկ, ովքեր ունեն կրծքավանդակի ցավ, նորմալ ԷԿԳ տվյալներ, գտնվում են ավելի բարձր ռիսկի խմբում ում մոտ կարող է լինել սուր կորոնար համախտանիշ քան նույն ախտանիշներով կանայք ։ Այս հետազոտության զգայունությունը 65․2 % է, իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 44 %։ Այս հետազոտությունը ցոյց է տալիս, որ սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդների մոտ դրական ելքը կազմում է 9.6%, իսկ բացասական ելքը՝ 93.2%։
Կանխարգելում
Սուր կորոնար համախտանիշը հաճախ արտացոլում է կորոնար անոթներում առկա աթերոսկլերոտիկ ախտահարման աստիճանը։ Աթերոսկլերոզի կանխարգելման հիմնական մեթոդը ռիսկի գործոնների վերահսկումն է՝ առողջ սնունդ, ֆիզիկական ակտիվություն, գերճնշման և շաքարային դիաբետի ադեկվատ բուժում, զերծ մնալ ծխախոտի օգտագործումից, խոլեստերինի մակարդակի կառավարում այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն բարձր ռիսկի գործոններ, փորձը ցույց է տալիս, որ ասպիրինը զգալիորեն նվազեցնում է սիրտանոթային պատահարները։ Երկրորդային կանխարգելումը նկարագրվում սրտամկանի ինֆարկտ բաժնում։
Շոտլանդաիայում 2006 թվականի մարտ ամսին արգելվեց փակ տարածություններում ծխախոտի գործածումը, որի շնորհիվ հիվանդանոցներում 17 %-ով նվազեց սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդների թիվը ։
Բուժում
Սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդների բուժումը ներառում է՝ ասպիրին, կլոպիդոգրել կամ տիկագրելոր, նիտրոգլիցերին և եթե կրծքավանդակում պահպանվում է դիսկոմֆորտի, ցավի զգացումը, ապա օգտագործում են նաև մորֆին ։ Այլ ցավազրկողների արդյունավետությունը ապացուցված չէ ։ Անգիոգրրաֆիան ցուցված է կատարել այն հիվանդներին, ում մոտ ԷԿԳ հետազոտությամբ հայտնաբերվել է նոր ST-էլևացիա, կամ Հիսի խրձի աջ կամ ձախ ոտիկի պաշարում ։ Հավելյալ թթվածնի օգտագործումը արդյունավետ է այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն ցածր սատուրացիա, իսկ այն հիվանդները ովքեր ունեն նորմալ սատուրացիա հավելյալ թթվածնի կարիք չունեն ։
ST-էլևացիայով սրտամկանի սուր ինֆարկտ
Եթե ԷԿԳ-ն ընդգրկում է փոփոխություններ, որոնք խոսում են սրտամկանի ինֆարկտի մասին (ST-էլևացիա, Հիսի խրձի ձախ ոտիկի նոր առաջացած բլոկ), ապա անհրաժեշտ է թրոմբոլիտիկ թերապիա, հնարավոր է լինի նաև կորոնար անգիոպլաստիկայի կատարման անհրաժեշտություն։ Առաջինը կատարվում է այնպիսի դեղորայքի ներարկում, որը խթանում է ֆիբրինոլիզը և ոչնչացնում թրոմբները, որոնք կորոնար զարկերակների խցանման պատճառ են։ Այնուհետև ազդրային կամ ճաճանչային զարկերակներից անց է կացվում ճկուն կաթետր, որը հասնում է սիրտ և հնարավորություն է տալիս տեսնել խցանված կորոնար զարկերակները։ Երբ հայտնաբերվում է խցանված մասը, կատարվում է մեխանիկական միջամտություն՝ անգիոպլաստիկա իսկ ավելի հաճախ ստենտավորում ։ Ըստ Ամերկյան սրտաբանների քոլեջի մասնագետների կողմից հրապարկված ուղեցույում նշվում է, որ թրոմբոլիտիկ թերապիան պետք է կատարվի առաջին 30 րոպեի ընթացքում, իսկ միջմաշկային կորոնար միջամտությունը 90 րոպեի ընթացքում ։
Առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր կորոնար համխտանիշ
Եթե ԷԿԳ տվյալների համաձայն չկան սուր փոփոխություններ, ապա կիրառվում է առանց ST-էլևացիայի սուր կորոնար համախտանիշ տեմինը։ Հիվանդի մոտ կարող է լինել առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ։ Անկայուն ստենոկարդիայի կամ սուր կորոնար համախտանիշի բուժումը ներառում է ասպիրին, կլոպիդոգրել, պրասուգրել կամ տիկագրելոր և հեպարին (հաճախ ցածր մոլեկուլյար հեպարին) իսկ ներերակային ներարկում են նիտրոգլիցերին կամ օփիոիդներ կրծքավանդակի ցավի դեպքում։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ֆոնդապարինուքսի կիրառումն ավելի արդյունավետ է, քան էնոքսապարինի ։
Երկրի հակառակ կողմը
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ դառնալուց հետո Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուք սոցիալական ցանցի իր էջում հայտարարել է, որ դրա միջոցով ինքն ասում է այն ամենը, ինչը, վարչապետ լինելով այժմ չի կարող ասել ։
Սուր կորոնար համախտանիշ
Առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր կորոնար համխտանիշ
Արյան քննությամբ որոշվում է սրտային տրոպոնինների քանակը կրծքավանդակի ցավն սկսելուց 12 ժամվա ընթացքում։ Եթե տրոպոնինի քանակը գերազանցում է նորման, ապա անհրաժեշտ է կատարել կորոնար անգիոգրաֆիա։ Եթե տրոպոնինի քանակը նորմայի սահմաններում է, ապա անհրաժեշտ է կատարել տրեդմիլ-թեստ կամ թալիումով սցինտիգրաֆիա։
Երկրի հակառակ կողմը
Ստեղծման պատմություն
«Երկրի հակառակ կողմը» տպագրվել է 2008 թվականի մայիս-դեկտեմբեր ամիսներին «Հայկական ժամանակ» օրաթերթում, երբ Նիկոլ Փաշինյանը ընդհատակում էր և նրա գտնվելու վայրը հայտնի չէր։ Հեղինակը գրքում նկարագրում է, թե ինչպես է ինքն անօրինական ճանապարհով լքում Հայաստանը՝ լինելով հետախուզման մեջ։ Այս գիրքը գրելու նպատակներից մեկն այն էր՝ շեղել ոստիկանությանը և դա տվեց իր արդյունքը։ ՀՀ ոստիկանությունը պաշտոնապես հայտարարություն տարածեց, թե Նիկոլ Փաշինյանը 2008 թվականի մարտին ապօրինի ճանապարհով լքել է Հայաստանի տարածքը, ապա ապօրինի ճանապարհով վերադարձել, մինչդեռ այդ ամբողջ ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը եղել է Երևանում։
Սուր կորոնար համախտանիշ
Առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր կորոնար համխտանիշ
Եթե ԷԿԳ-ի վրա չկա ST-սեգմենտի էլևացիա, ապա անգիոպլաստիկան կարելի է հետաձգել մինչև հաջորդ առավոտ ։ Ստատինների կիրառումը սուր կորոնար համախտանիշից հետո առաջին 14 օրվա ընթացքում զգալիորեն կրճատում է սուր կորոնար համախտանիշի կրկնման ռիսկը ։
Երկրի հակառակ կողմը
Ստեղծման պատմություն
Գիրքը հրատարակվել է 2018 թվականին «Անտարես» հրատարակչության կողմից, Երևանում ։
Քննադատություն
Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակած «Երկրի հակառակ կողմը» գիրքը արժանացել է հանրային և մասնագիտական սուր քննադատությունների։ Ըստ պնդումների՝ գիրքն ունի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճան։ Գրքի հոգեբանական վերլուծությամբ արձանագրվում է, որ ստեղծագործության մեջ ներկայացված մտքերն ու գաղափարները ցույց են տալիս հեղինակի բարոյական նկարագիրը, բնութագրում նրա հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակը և սեփական հայրենիքը դավադրաբար թշնամուն հանձնելու ծրագրային մոտեցումները ։
Սուր կորոնար համախտանիշ
Առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր կորոնար համխտանիշ
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտով հիվանդների մահվան ռիսկը միջմաշկային կորոնար միջամտությունից հետո համեմատած ST-էլևացիայով սրտամկանի ինֆարկտով հիվանդների հետ կազմում է համապատասխանաբար 3.4% և 4.4% ։ Այնուամենայնիվ առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտով հիվանդների մոտ ավելի հաճախ են հանդիպում <<մեծ սրտային պատահարներ>> (մահ, սրտամկանի ինֆարկտ, կաթված) մեկ տարվա ընթացքում (24.0% և 16.6%)։
Երկրի հակառակ կողմը
Քննադատություն
Ըստ վերլուծության՝ Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակած գիրքը, որը շարադրվել է փողոցային, գռեհիկ բառապաշարով, իրենից որևէ արժեք չի ներկայացնում, քարոզում է անբարոյականություն, իրենից ներկայացնում է պոռնոգրաֆիկ նյութերի սովորական տարածում, ինչն արգելված է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ։ Այդ վերլուծության համաձայն՝ գրքում նաև ոտնձգություն է իրականացվում Արցախի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության դեմ ։
Սուր կորոնար համախտանիշ
Առանց ST-էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ կամ սուր կորոնար համխտանիշ
Կոկայինով պայմանավորված սուր կորոնար համախտանիշի բուժումը իրականացվում է նույն եղանակով, ինչպես սուր կորոնար համախտանիշով այլ հիվանդների մոտ, սակայն այս դեպքում չեն կիրառվում բետա-բլոկերներ, իսկ բենզոդիազեպինները պետք է կիրառել ավելի շուտ ։
Երկրի հակառակ կողմը
Քննադատություն
Ըստ հրապարակման՝ «Անտարես» հրատարակչության կողմից տպագրված գրքում բացակայում է տպաքանակի մասին տեղեկությունը, ինչը գրականության ոլորտում օրենսդրության տեսակետից համարվում է խախտում ։
Սուր կորոնար համախտանիշ
TIMI միավոր
TIMI (թրոմբոլիզիսը սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ) ռիսկի գործոնը ցույց է տալիս առանց ST-սեգմենտի էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտով կամ անկայուն ստենոկարդիայով հիվանդների մոտ իշեմիկ գրոհների կամ մահվան հավանականությունը ։
Երկրի հակառակ կողմը
Գրքի առավել քննադատված մեջբերումներ
Նախքան սույն ենթաբաժինը կարդալը անհրաժեշտ է գիտակցել, որ այն պարունակում է «Երկրի հակառակ կողմը» գրքից մեջբերումներ, որոնք պարունակում են հայհոյանք, գռեհիկ բառապաշար և քննադատված մտքեր։
Սուր կորոնար համախտանիշ
GRACE-ի սանդղակ
Ըստ համաշխարհային հետազոտության տվյալների (որին մասնակցել են 102,341 հիվանդ) GRACE-ի սանդղակը ցույց է տալիս սրտի կաթվածից հետո մահացությունը հիվանդանոցում, 6 ամսվա, 1 տարվա և 3 տարվա ընթացքում։
Երկրի հակառակ կողմը
Գրքի առավել քննադատված մեջբերումներ
Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակած «Երկրի հակառակ կողմը» գրքի քննադատությունը առավելապես հիմնված է բովանդակության մեջ առկա հեղինակի արտահայտված մտքերի վրա։ Դրանց մի մասը պարունակում է գռեհիկ, հայհոյանքներ պարունակող արտահայտություններ։ Հանրային հնչեղություն ստացածն և լայնորեն հրապարակումներով ներկայացված մեջբերումներից են ՝
Սուր կորոնար համախտանիշ
Killip-ի դաս
Կիլլիպ-ի դասակարգումն իր մեջ ներառում է 4 դաս, որոնք հիմնված են կլինիկական նշանների վրա։ Այն կանխատեսում է մահացության հավանականությունը 30 օրվա ընթացքում սրտամկանի ինֆարկտից հետո ։
Երկրի հակառակ կողմը
Հակաքննադատություն
Չնայած հանրային և մասնագիտական մակարդակով հնչած սուր քննադատությունների՝ Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակած «Երկրի հակառակ կողմը» գիրքն արժանացել է գովեստի բազմաթիվ խոսքերի։ Համաձայն հրապարակումների՝ գրքի մասին դրական են արտահայտվել բազմաթիվ մարդիկ, հիմնականում սոցիալական ցանցերում։ Այդպիսի կարծիք արտահայտողներից մեկն ասել է, որ «ՀՀ վարչապետ Փաշինյանի հայացքները ու տեսլականը հասկանալու լավագույն միջոցը այս գիրքը կարդալն է» ։ Սոցիալական ցանցերի որոշ օգտատերեր գրել են, որ գիրքը բավականին լավն է և ունի անկեղծություն ու հուզականություն ։
Սուր կորոնար համախտանիշ
Բիոմարկերները որպես ախտորոշիչ մեթոդ
Բիոմարկերները ունեն ախտորոշիչ նպատակ տարբերակելու համար սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդներին, երբ սրտամկանի վնասման նշաններ չկան։
Երկրի հակառակ կողմը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նիկոլ Փաշինյան Կատեգորիա:2008 գրքեր Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Սուր կորոնար համախտանիշ
Ռիսկի գնահատման բիոմարկերներ
Ախտորոշիչ մարկերների դերը սուր կորոնար համախտանիշի ժամանակ պաթոֆիզիոլգիայի տարբեր տարրերի արտացոլումն է։ Օրինակ՝
Ընդունելության օր
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդները, ովքեր ընդունվում են հանգստյան օրերին ունեն մահացության բարձր ռիսկ, որը հաճախ պայմանավորված է ինվազիվ միջամտության ավելի քիչ կիրառման հետ և ավելի մեծ են հնարավոր բարդությունների առաջացումը, քան աշխատանքային օրերին ընդունված հիվանդների մոտ։ Այս տվյալները թույլ են տալիս եզրակացնել, որ ախտորոշիչ ինտերվենցիոն միջամտությունների կիրառման ազդեցությունն ուղիղ համեմատական է հիվանդի ընդունման պահից դրանց կիրառման ժամկետին, որն էլ անդրադառնում է մահացության վրա ։ Այս ֆենոմենը բնութագրվում է որպես հանգստյան օրվա էֆֆեկտ (weekend effect)։
Կուրգան (Ազովի շրջան)
Կուրգան (Курган), գյուղակ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Ելիզավետինսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 7 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանի բնակավայրեր
Սենեքերիմ-Հովհաննես (այլ կիրառումներ)
Սենեքերիմ-Հովհաննես անունը կարող է վերաբերել.
Սենսորային վահանակ
Սենսորային վահանակ, ներմուծման սարք կուրսորը ղեկավարելու և հեռախոսներին կամ այլ էլեկտրոնային սարքերին տարատեսակ հրամաններ տալու համար։ Ներմուծումը կատարվում է սենսորային վահանակին մեկ կամ մի քանի մատների հպման միջով։
«TouchPad» բառ համարվում է Synaptics կազմակերպության գրանցված ապրանքանիշը ։