cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լաթակիայի մարզ
Պատմություն
Լաթակիան մ.թ.ա. 1-ին դարում եղել է Տիգրան Մեծի հայկական պետության կազմում։ Տարբեր ժամանակներում ամբողջությամբ կամ մասամբ ընդգրկված է եղել Անտիոքի, Կիկիկյան Հայաստանի, Հալեպի ամիրայության և այլ պետությունների ու պետական կազմավորումների կազմում։ Խաչակրաց արշավանքների ընթացքում եղել է արաբների և խաաչակիրների բախման կիզակետում։
2011 թվականից սկսված Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում քաղաքը տուժել է Սիրիայի ապստամբների ռազմական գործողություններից, քանի որ երկրի ղեկավար ուժի՝ ալ-Ասադ ընտանիքի ու ալավիների միջնաբերդն է։ 2014 թվականի մարտի կեսերից նույն պատճառով, միջազգային տարբեր ահաբեկչական խմբավորումների անդամ հանդիսացող մի քանի հազար գրոհայիններ Թուրքիայի զինուժի անմիջական աջակցությամբ Թուրքիայի տարածքից ներխուժել են մարզի տարածք՝ գրոհելով ավելի քան 2000 տարի հայաբնակ Քեսաբի շրջանի գյուղերն ու ավանները, առաջին հերթին հենց Քեսաբ, որոնք անմիջապես հարակցում էին Թուրքիային։
Աշխարհագրություն
Լաթակիայի մարզն գտնվում է Սիրիրայի հյուսիս-արևմուտքում, վարչկենտրոն Լաթակիա։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Թուրքիա, հյուսիս-արևելքում՝ Իդլիբի մարզ, արևելքում՝ Համայի մարզ, հարավում Տարտուսի մարզ, արևելքում՝ Միջերկրական ծով։ Մարզի ընդհանուր տարածքը 2297 կմ² է ։
Ժողովրդագրություն
Ըստ 2011 թվականի տվյալներով մարզի բնակչությունը կազմում է 1,364,985 մարդ, մարզի բնակչությունն ընդգրկում է էթնիկական տարբեր խմբեր՝ արաբներ, հույներ և հայեր բնիկ և վերջին 200 տարում տեղափոխված։ Բնակչության մեծամասնությունն Ալավիներ են ։
Վարչական բաժանումը
Մարզը բաժանվում է 4 գավառների (մինտականեր)։ Դրանք են՝
Փաբլիկ արտ
Փաբլիկ արտ (հանրային արվեստ, արվեստ հանրային միջավայրում. public art) արվեստ քաղաքային միջավայրում, որը հիմնված է անպատրաստ հանդիսատեսի վրա և նկատի է ունենում քաղաքային տարածության շփումը։
Փաբլիկ արտի առանձնահատկությունը
«Փաբլիկ արտ» տերմինը վերաբերվում է այն արվեստի գործերին, որոնք ստեղծվել են հատուկ  հանրային վայրում, հաճախ բաց երկնքի տակ, տեղակայվելու և ցուցադրվելու համար։ Պաշտոնապես հավանություն ստացված փաբլիկ արտի հնագույն օրինակներ, հավանաբար, համարում են հուշարձանները, կոթողները և քանդակները։ Փաբլիկ արտը սահմանափակված չէ ֆիզիկական օբյեկտներով. դրա ստեղծման համար օգտագործվում են պարերը, թափորը, փողոցային թատրոնն ու անգամ պոեզիան։
Որոշ նկարիչներ, որոնք աշխատում են այս ոլորտում, օգտագործելով բաց տարածության առավելությունները, ստեղծում են մասշտաբային ստեղծագործություններ։ Վերջին 30 տարում ստեղծված ու հանրության և քննադատության հիացմունքին արժանացած աշխատանքների թվում են Ռոբերտ Սմիթսոնի, Քրիստոյի, NONDA—յի և Էնթոնի Գորմլիի գործերն են, որոնցում արվեստի գործը փողգործակցում է շրջակա միջավայրի հետ և հարմարեցվում նրանում։ 1960 թվականին հույն նկարիչ NONDA—ն ստեղծեց իմտերակտիվ ցուցահանդես կամրջի տակ՝ նվիրած պոետ Ֆրանսուա Վիյոնին։ Փաբլիկ արտի ստեղծմանը սովորաբար ստեղծվում է վայրը կառավարող կամ տիրապետող ընկերության կամ կառավարության թույլատվությամբ և համագործակցությամբ։ Որոշ կառավարություններ հավանություն են տալիս փաբլիկ արտի ստեղծմանը, օրինակ ֆինանսային մեխանիզմի օգնությամբ։
Հաճախ քաղաքի փողոցներում նկարիչների պատկերներն առաջացնում են տեղաբնիկների բոռն դժգոհություն։
Մեջբերումներ
Մեր ժամանակներում Public Art-ն իր մեջ ներառում է նկարիչների կողմից կերակրի պատրաստումից և զբոսայգիներում զբոսանքների կազմակերպումից մինչև կաթի փաթեթների վրա տպագրած տեքստերն ու աղբատար մեքենաների կողքին պարային ելույթները։ Մասամբ այս ուղղությունը արտացոլում է հենց արվեստի կրած փոփոխությունները։ Շատերը կարծում են, որ Public Art-ը պետք է հռչակի հանրության բազմակողմանիությունը և բացահայտել արժեքների ու սոցիալական բարեկեցության հարցերում կարծիքների համաձայնեցվածության բացակայությունը։ Քննադատներն ու նկարիչները կարծում են, որ Public Art-ը հրահրում է մարդկանց կասկածի տակ դնել կառուցվածքի ազդեցությունն ու որոշում կայացնելու գործընթացները, որոնք որոշում են, թե ինչպես պետք է օգտագործվի հանրային տարածությունը։ Այդ տիպի «կրիտրկական» փաբլիկ արտ արվեատը հաճախ ժամանակավոր է, պրովոկցիոն է և ստեղծվում է, որպեսզի զուգակցվի շրջակա միջավայրին։ Public Art -ը միշտ եղել է, կա, և, հավանաբար կլինի վիճելի տարածություն, որովհետև այն արտահայտում է իրական հակասություն՝ սերմանված մեր հասարակական կյանքում։
Փաբլիկ արտը Հայաստանում
2015 թվականին Երևանի քաղաքապետարանը քաղաքի համաչափ զարգացման ծրագրով նախատեսեց նաև բնակելի շենքերի բակերի ու կամարանցումների բարեկարգումն ու նկարազարդումը ։
Առաջին աշխատանքները հայտնվել են Աբովյան, Ամիրյան, Նալբանդյան փողոցների շենքերի կամարանցումներում։
«Փողոցային գեղանկարչությունը» շուտով տարածվեց նաև Երևանի ծայրամասերում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արտմեդիա Կատեգորիա:Արվեստի ոճեր
Էնդի Ռոուզ
Էնդի Պատրիկ Ռոուզ (Andrew Patrick Rose, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս Կովերտին Սիթի ակումբում` հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում։
Երիտասարդական գործունեություն
Ռոուզը ծնվել է Մելբուրնում` անգլիական ընտանիքում։ Մանուկ հասակում ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Անգլիա և 12 տարեկանից սկսել է զբաղվել «Բրիստոլ Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի դպրոցում։ Խաղացել է երիտասարդական կազմում։ 2008-2011 թվականներին, սովորել է Լոս Անջելեսի կալիֆորնիական համալսարանում և խաղացել է համալսարանական «Բրյունիզ» թիմում։ Համալսարանի ուսուցման Ժամանակ Ռոուզը նաև խաղացել «Սիեթլ Վուլվզ» և «Վենտուրա Կաունտի Ֆյուսիոն» ակումբներում  ։
Պրոֆեսիոնալ գործունեություն
MLS Supplemental Draft 2012-ի Ժամանակ Ռոուզը ընտրվել է «Ռեալ Սոլթ-Լեյք» ակումբի վեցերորդ համարի ընտրության առաջին ռաունդում։ Սակայն, հետագայում վաճառվել «Սիթել Սաունդերս» ակումբին՝ Լեոն Քրուզի դիմաց ։ 2012 թվականի մարտի 13-ին Ռոուզը պայմանագիր է ստորագրել «Սիեթլ Սաունդերս»-ի հետ ։ Նորամուտը նշեց ակումբում մայիսի 5-ին՝ «Ֆիլադելֆիա Յունիոն» հետ տնային խաղում ։ 2012 թվականին Ռոուզը զբաղեցրել է 24-րդ հորիզոնականը՝ մինչև 24 տարեկանների Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայում ։ 2015 թվականի դեկտեմբերին Ռոուզը պայմանագիր է ստորագրել «Քովենթրիի Սիթի» հետ, որով ակումբում հանդես է գալու 2016 թվականի հունվարից մինչև 2017 թվականը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Ավելինո
Բոնիտո (Avellino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 57 068 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 1 876 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 30,41 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83100, հեռախոսային կոդ՝ 0825։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Մոդեստինը, տոնը նշվում է ամեն տարվա փետրվարի 14-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լուկաս Պերես
«Կարպատի Լվով»
2011 թվականի հունվարի 17-ին Լուկաս Պերեսը 3 տարվա պայմանագիր է կնքել ուկրաինական «Կարպատի Լվով»-ի հետ ։ Թիմի կազմում իր առաջին գոլը նա խփել է հուլիսի 17-ին՝ Ուկրաինայի Պրեմիեր լիգայի շրջանակներում կայացած «Չեռնոմորեց»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-1 հաշվով։
Պերեսը հեթ-թրիկի հեղինակ է դարձել 2012 թվականի նոյեմբերի 4-ին՝ «Կրիվբաս»-ի դեմ խաղում ։ Հանդիպումն ավարտվել է 4-0 հաշվով։
2013 թվականի հունվարին Պերեսը վարձավճարով տեղափոխվել է «Դինամո Կիև» ։ Նա թիմի կազմում անցկացրել է 6 ամիս։
«ՊԱՕԿ»
2013 թվականի հուլիսի 5-ին 700․000 եվրոյի դիմաց Լուկասը տեղափոխվել է հունական «ՊԱՕԿ» ։ Նա թիմի հետ կնքել է 3 տարվա պայմանագիր։
Թիմի կամզում իր առաջին պաշտոնական գոլը Պերեսը հեղինակել է օգոստոսի 17-ին՝ «Քսանթի»-ի դեմ խաղում։ Նոյեմբերի 24-ին՝ «Թեսալոնիկ»-ի դեմ խաղում Լուկաս Պերեսը դարձել է հաղթական գոլի հեղինակ ։
Այդ մրցաշրջանում նա օգնել է թիմին դառնալ Հունաստանի գավաթի խաղարկության փոխչեմպիոն, որի եզրափակիչ խաղում թիմը պարտվել է «Պանաթինաիկոս»-ին։
«Դեպորտիվո Լա Կորունյա»
2014 թվականի հուլիսի 18-ին Լուկաս Պերեսը վարձակալական հիմունքներով տեղափոխվել է իսպանական «Դեպորտիվո Լա Կորունյա» ։ Թիմի կազմում իր առաջին գոլը նա խփել է հոկտեմբերի 19-ին՝ Լա Լիգայի շրջանակներում կայացած «Վալենսիա»-ի դեմ խաղում ։
2015 թվականի օգոստոսի 12-ին «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»-ն գնել է ֆուտբոլիստի տրանսֆերը և նրա հետ կնքել 4 տարվա պայմանագիր ։ 2015/16 մրցաշրջանի ընթացքում Լուկաս Պերեսը դարձել է 17 գոլի հեղինակ։ Այդ արդյունքը նրա կարիերայում լավագույնն էր ։
«Արսենալ»
2016 թվականի օգոստոսի 30-ին 17 միլիոն եվրոյի դիմաց Լուկասը տեղափոխվել է Պրեմիեր Լիգան ներկայացնող «Արսենալ» ։ Թիմի կազմում իր նորամուտը նա նշել է սեպտեմբերի 10-ին՝ «Սաութհեմփթոն» դեմ խաղում, որն ավատվել է 2-1 հաշվով՝ լոնդոնցիների հաղթանակով ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին՝ Անգլիայի գավաթի խղարկության շրջանակներում կայացած «Նոթինգհեմ Ֆորեստ»-ի դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը լոնդոնյան թիմի կազմում։ Հանդիպումն ավարտվել է 4-0 հաշվով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռայո Վալեկանոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Նոր լրագրություն
Նոր լրագրություն (New journalism), տերմինը վերաբերում է 60-70-ական թվականների ոճաբանությանը և նկարագրվում է (հիշյալ ժամանակաշրջանում) որպես ամերիկյան տպագրության հոդվածներ գրելու տեխնիկա։
Պատմություն
Ներկայիս իմաստով տերմինը առաջին անգամ հիշատակել է Թոմ Վուլֆը 1973 թվականին և վերաբերում էր իր, Թրուման Կապոտի, Խանտերա Թոմսոնի, Նորմանա Մեյլերի, Գեյա Տալեզի, Ջոան Դիդիոն և Ամերիկայում այդ ժամանակ հայտնի այլ հրապարակախոսների աշխատություններին։ Հեղինակը բավականին կտրուկ պնդում է.
Արժե նշել, որ Վուլֆի ոչ միանշանակ տեսակետը վերաբերում է 70-ական թվականների ժամանակաշրջաններին (երբ գործածական դարձավ)։ Ամերիկյան լրագրությունը այդ տարիներին իսկապես եղել է ավանգարդային ճյուղ։ Խոսքը ոչ այնքան թերթային հրապարակումների մասին էր, որքան ամսագրերերում ծավալուն էսսեների, հեղինակային սյունակների և հոդվածների, որոնք հասցեագրված էին The New Yorker, New York Magazine, The Atlantic Monthly, Rolling Stone, Esquire, CoEvolution Quarterly-ի խելամիտ ընթերցողներին (եթե նայենք միայն 70-ականների սկզբի ժամանակաշրջանները)։
Մեդիա աշխարհում իրավիճակը վերլուծելով՝ Թոմ Վուլֆը հիմնավոր կերպով նշում է, որ նոր լրագրության մեջ օգտագործվում են տիպիկ գրական հնարքներ.
Գրականություն
Т.Вульф, «Новая журналистика и Антология новой журналистики» .
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լրագրություն Կատեգորիա:Լրագրության ժանրեր Կատեգորիա:Հրապարակախոսություն
Կլաուդիա Քերվան
Կլաուդիա Քերվան (Claudia Karvan, ), ավստրալիացի դերասանուհի, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոպրոդյուսեր և երգչուհի։
Կենսագրություն
Կլաուդիա Քերվանը ծնվել է 1972 թվականի մայիսի 19-ին Սիդնեյում (Ավստրալիա)։
Կարիերա
Կլաուդիան սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում 1983 թվականից։
Ինչպես նաև Քերվանը համարվում է կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոպրոդյուսեր և երգչուհի։
Նա համարվում է 12 մրցանակաբաշխությունների դափնեկիր և 24-ի առաջադրված թեկնածու։
Անձնական կյանք
1994 թվականից Կլաուդիան օրինական ամուսնացած է տեսողական էֆեկտների մասնագետ Ջերեմի Սպարկսի հետ։ Զույգը ունի երկու երեխա՝ աղջիկ Օդրի Սպարկսը (ծնվել է 2001 թվականի հոկտեմբերին) և որդի Էլբի Սպարկսը (ծնվել է 2006 թվականի մայիսի 18-ին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ
Մարիտե Կոնտրիմայտե
Մարիտե Կոնտրիմայտե (Marytė Kontrimaitė, ), լիտվացի գրող, բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ, լեզվաբան, հայագետ։ Լիտվերենից թարգմանել է հայերեն, հայերենից՝ լիտվերեն։ Գիտությունների դոկտոր է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1947 թվականին Վիլկայչայում ուսուցչուհու և արհեստավորի ընտանիքում։ 1949 թվականին Մարիտեի ծնողները ձերբակալվել են և աքսորվել Սիբիր։ Տարագրավայրում ապրել են Բոդայբո գյուղում։ 1956 թվականին վերադարձել են Լիտվա։ 1970 թվականին ավարտել է Վիլնյուսի համալսարանը, որտեղ սովորել է լիտվական լեզու և գրականություն։ Ուսումն ավարտելուց հետո մեկնել է աշխատելու Երևան։ Ավելի ուշ վերադարձել է աշխատելու Լիտվայում։ 1987 թվականին սկսել է աշխատել «Գրականություն և արվեստ» ամենշաբաթյա թերթի խմբագրությունում։ 1988 թվականից եղել է «Սայուդիս»-ի անդամ։ 1992 թվականին նախաձեռնել է «Լիտվա-Հայաստան» ընկերությունը։ 1993 թվականին հրատարակել է «Արմենո» անկախ թերթը ։ Աշխատել է Քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցության ղեկավար մարմնում։ 1998-2002 թվականները եղել է Սեյմի (Լիտվայի օրենսդիր մարմին) Մշակույթի, գիտության և լուսավորության կոմիտեի խորհրդական։ Ակտիվորեն զբաղվել է Լիտվայում հայոց եղեռնի ճանաչման հարցերով։
2015 թվականին ՀՀ Մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը պարգևատրել է Մարիտե Կոնտրիմայտեին «Սբ. Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալով և ՀՀ Մշակույթի նախարարության պատվոգրով՝ արտասահմանում և լիտվացի ընթերցողների շրջանում իր թարգմանություններով հայկական գրականության տարածման, ինչպես նաև հայերեն-լիտվերեն թարգմանական գործում նշանակալի ներդրումների համար ։ Գյումրու քաղաքապետարանը Մարիտե Կոնտրիմայտեին 2015 թվականին շնորհել են «Գյումրու պատվավոր քաղաքացի» կոչում և «Գյումրու երախտավոր» տիտղոսը՝ 1988 թվականի երկրաշարժից հետո Գյումրի քաղաքի և նրա բնակիչների հանդեպ դրսևորած սրտացավ վերաբերմունքի, ցուցաբերած բարոյական և նյութական մեծ օգնության ու աջակցության համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ Կատեգորիա:Լիտվացի հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Լիտվացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Լիտվացի հայագետներ Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լիտվացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Լիտվայի քաղաքական գործիչներ
Պունամ Դհիլոն
Պունամ Դհիլոն (հինդի` पूनम ढिल्लों, ), թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության հնդիկ դերասանուհի։
Կենսագրություն
Պունամ Դհիլոնը ծնվել է Ուտար Պրադեշ նահանգի Կանպուր քաղաքում։ Հայրը ավիաինժեներ էր, իսկ մայրը` մանկավարժ։ Ընտանիքում Պունամն ուներ մեկ քույր և մեկ եղբայր ։ 1977 թվականին՝ 16 տարեկանում, նա հաղթել է «Միս երիտասարդ Հնդկաստան» գեղեցկության մրցույթում, ինչի արդյունքում նրան նկատել է ռեժիսոր Յաշ Չոպրան և հրավիրել նկարահանվելու «Շիվա աստծո եռաժանին» (1978 թ.) կինոնկարում։ Այնուհետև սկսնակ դերասանուհուն վստահվեց Մանմոհան Կրիշնայի «Նուրի» (1979 թ.) կինոնկարի գլխավոր դերը, որի համար նա ներկայացվել է Filmfare Awards-ի մրցանակին՝ կանացի լավագույն դերի համար ։ Հետագայում նա նկարահանվել է մոտ 90 կինոնկարներում։
Դերասանական գործունեությանը զուգահեռ, Պունամ Դհիլոնը նաև գործարար է և կառավարում է իր սեփական՝ գեղահարդարումով զբաղվող (կոսմետիկական) ընկերությունը։ Նա ակտիվորեն մասնակցում է նաև ՁԻԱՀի և թմրամոլության դեմ տարվող պայքարին, զբաղվում է բարեգործությամբ։
Անձնական կյանք
1988 թվականին Պունամ Դհիլոնը ամուսնացել է կինոպրոդյուսեր Աշոկ Թհակերիայի հետ։ Ունեն երկու երեխա՝ մեկ որդի և մեկ դուստր։ 1997 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Կուեկշա
Կուեկշա (Куекша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սենդեգա գետի աջ ափին՝ 9,6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 34 կմ է, ավազանի տարածքը 154 կմ2։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Հմայակ Կալամքարյան
Հմայակ Արտեմի Կալամքարյան (Համայակ Քալամքարյան, ), հայ բժիշկ, մաշկավեներաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970): ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Խաչատուր Արտեմի Կալամքարովի եղբայրը։
Կենսագրություն
Հմայակ Կալամքարյանը ծնվել է 1918 թվականի հունվարի 8 (21)-ին, Կարսում։ 1938-1941 սովորել է Մոսկվայի թիվ 1 բժշկական ինստիտուտում, 19941-1943 թվականներին՝ Թիֆլիսի բժշկական ինստիտուտում։ 1975-1988 թվականներին եղել է Մոսկվայի կենտրոնական մաշկավեներաբանական գիտահետազոտական ինստիտուտի մաշկաբանության բաժնի վարիչ ։
Աշխատանքները վերաբերում են մաշկի տենդաբշտիկային և լիմֆոպրոլիֆերատիկ հիվանդությունների կլինահյուսվածաբանական և բջջաբանական դասակարգմանն ու բուժման արդյունավետ եղանակների ներդրմանը։ Առաջինն է նկարագրել Կիմուրի հիվանդությունը, միելոմային հիվանդության մաշկային դրսևորումները, Կապոշի կեղծ սարկոման ։
Հմայակ Կալամքարյանը մահացել է 1995 թվականին, Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ մաշկավեներաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Լոկշա
Լոկշա (Локша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Գորկովսկոի ջրամբարի ձախ ափին՝ 2456 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 31 կմ է, ավազանի տարածքը 98 կմ2։ Ակունքը գտնվում է Լենտևո գյուղի մոտ Կոստրոմայի մարզում, Կինեշմից 37 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Երվանդ Կրիկորյան
Երվանդ Հովհաննեսի Կրիկորյան, փիլիսոփա, նատուրալիստների ավագ սերնդի ներկայացուցիչ։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1933), պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Երվանդ Կրիկորյանը ծնվել է 1892 թվականի հունվարի 7-ին, Այնթապում։ Սովորել է Կոստանդնուպոլսի Ռոբերտ քոլեջում, որտեղ 1912-1914 թվականներին դասավանդել է փիլիսոփայություն։ 1921 թվականին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը։ 1921 թվականից եղել է Նյու Յորքի Սիթի քոլեջի պրոֆեսոր, 1952-1982 թվականներին՝ փիլիսոփայության բաժանմունքի ղեկավար։ Փիլիսոփայական նատուրալիզմի բնագավառի մասնագետ ։
Աշխատությունները վերաբերում են գիտակցության և գիտության մեթոդաբանության հիմնահարցերին։ Մերժում է հոգեկանի և կյանքի իդեալիստական մեկնաբանությանը՝ դրանք դիտարկելով իբրև նյութական բարդ համակարգերի գործառույթ։ Կրիկորյանի փիլիսոփայական դիրքորոշումը մոտ է բնագիտական մատերիալիզմին։ Կրիկորյանը հեղինակ է բազմաթիվ գիտական աշխատությունների։
Երվանդ Կրիկորյանը մահացել է 1982 թվականին, Նյու Յորքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Պոկշա (Վոլգայի վտակ)
Պոկշա (Покша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլգա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 89 կմ է, ավազանի տարածքը 731 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Օմեգա 3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուներ
Օմեգա-3 գերչհագեցած ճարպաթթուները ալիֆատիկ շարքի ճարպաթթուներ են, որոնք պարունակում են չհագեցած C=C կրկնակի կապ՝ օմեգա-3 դիրքում։ Օմեգա-3 տերմինը վերաբերում է ճարպաթթվի մեթիլենային ծայրից ածխածնի 3-րդ ատոմի մոտ ածխածին-ածխածին կրկնակի կապին։ Առավել կարևոր օմեգա-3 ճարպաթթուներից են ալֆա-լինոլենաթթուն, էյկոզապենտաենաթթուն և դոկոզահեքսաենաթթուն։
Պատմական ակնարկ
Նորմալ աճի ապահովման գործում օմեգա ճարպաթթուների դերի մասին գիտեին դեռևս 1930-ական թթ, սակայն նրանց դերի մասին պատկերացումները կտրուկ աճեցին վերջին մի քանի տարվա ընթացքում։ Առաջին հետազոտությունները, որոնք անց են կացվել 1970-ական թվականներին, ցույց տվեցին, որ մարդիկ, ովքեր օգտագործում են մեծ քանակությամբ ճարպոտ ձուկ, գործնականում չեն հիվանդանում սիրտ-անոթային հիվանդություններով և չեն ունենում անոթների աթերոսկլերոտիկ ախտահարումներ, ինչպես նաև զարկերակային ճնշման, պուլսի և մի շարք այլ խնդիրներ՝ համեմատած ձուկ չօգտագործողների։ 2004 թ սեպտեմբերի 8-ին ԱՄՆ-ի սննդամթերքի և դեղերի վերահսկողության ծառայությունը հաստատեց, որ էյկոզապենտաենաթթվի և դոկոզահեքսաենաթթվի օգտագործումը կարող է կրճատել սրտի իշեմիկ հիվանդության զարգացման ռիսկը։ Կանադայի կառավարությունը ևս հաստատել է դոկոզահեքսաենաթթվի կարևորությունը ուղեղի, աչքերի և նյարդերի նորմալ զարգացման ապահովման համար։
Օմեգա-3 ճարպաթթուների ճիշտ կիրառությունը
Սրտաբանների ամերիկյան ասոցացիան խորհուրդ է տալիս օրական 300մգ էյկոզապենտաենաթթու/դոկոզահեքսաենաթթու՝ առողջ մարդկանց համար, և մոտ 1գ՝ սրտի իշեմիկ հիվանդությամբ հիվանդների համար։ Ռուսաստանի առողջապահության նախարարությունը խորհուրդ է տալիս օրական 1գ ալֆա-լինոլենաթթու/էյկոզապենտաենաթթու/դոկոզահեքսաենաթթու։
Journal of the National Cancer Institute ամսագրում հրապարակված տվյալներով հայտնի դարձավ, որ օմեգա-3-ի բարձր մակարդակը ևս վնասակար է, այն կարող է շագանակագեղձի քաղցկեղի զարգացման վրա ազդող վտանգի գործոն լինել։
Էյկոզապենտաենաթթվի/դոկոզահեքսաենաթթվի ադեկվատ կոնցենտրացիայի ստացման եղանակներից մեկը հանդիսանում է ճարպոտ ծովային ձկան օգտագործումը։ Օրինակ ձկան սովորական չափաբաժինը (85գ) կարող է պարունակել 0,2-ից մինչև 1,8 գ էյկոզապենտաենաթթու/դոկոզահեքսաենաթթու։
Որոշ բժշկական հետազոտություններ հաստատում են, որ օմեգա-3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուների չափից քիչ օգտագործումը օմեգա-6-ի (կրկնակի չհագեցած C=C կապ պարունակում են օմեգա-6 դիրքում) համեմատ կարող է բարձրացնել մի շարք հիվանդությունների զարգացման վտանգը։ Ժամանակակից սննդակարգը ներառում է բավականին շատ օմեգա-6 և ոչ բավարար քանակով օմեգա-3։ Սա ակտուալ պրոբլեմ է հանդիսանում բազմաթիվ երկրներում։ Այս ճարպաթթուների օպտիմալ հարաբերակցությունը 4։1 է, իսկ ժամանակակից մարդն իր սննդակարգից ստանում է մոտավորապես 20։1, այսինքն՝ 5 անգամ քիչ օմեգա 3 ճարպաթթուներ, ինչը բերում է փոխանակային պրոցեսների դիսբալանսի և կարող է բերել մի շարք հիվանդությունների զարգացման՝ հիշողության և սովորելու ընդունակության վատացում, նյարդային ստրես, տեսողության վատացում, իմունիտետի թուլացում, արյան մեջ խոլեսթերինի մակարդակի ավելացում, մաշկի քոր և կարմրություն, սրտային առիթմիա, ճնշման բարձրացում։ Օմեգա-6 ճարպաթթուներն անմիջական մասնակցություն են ունենում աթերոսկլերոզի, ասթմայի, արտրիտների, վասկուլյար հիվանդությունների, տրոմբոզների, իմունո-բորբոքային ռեակցիաների զարգացման և քաղցկեղի պրոլիֆերացիայի (կիսման միջոցով քաղցկեղի բջիջների տարածում) մեջ։ Այս պրոբլեմի լուծման համար անհրաժեշտ է ավելացնել սննդակարգում օմեգա-3 ճարպաթթուների չափաբաժինը, ընդունել հատուկ սննդային հավելումներ։
Օմեգա-3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուների հիմնական սննդային աղբյուրները
Օմեգա-3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուների հիմանակն սննդային աղբյուրներն են. Ներկայումս լայնածավալ աշխատանքներ են կատարվում օմեգա-3 պոլիչհագեցած ճարպաթթուների այլընտրանքային աղբյուրների որոնման ուղղությամբ։ Այդպիսի աղբյուրներ են որոշ կանաչ միկրոջրիմուռներ և կապտականաչ ջրիմուռներ(ցիանոբակտերիաներ)։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս միկրոօրգանիզմները բավականին հարուստն են նշված ճարպաթթուներով, սակայն դեռևս մշակված չեն այս մանրէներից արդյունաբերական մասշտաբներով ճարպաթթուների ստացման եղանակները։
Կատեգորիա:Ճարպաթթուներ
Նայվա Նիմրի
Նայվա Նիմրի (Najwa Nimri, نجوى نمري, ), իսպանացի դերասանուհի և երգչուհի հորդանանյան ծագմամբ։ Առավել հայտնի է Antena 3 հեռուստաալիքի (հետո գնվել է Նեթֆլիքսի կողմից) կողմից թողարկված «Թղթե տունը» հեռուստասերիալում Ալիսիա Սիերայի դերով։ Հեռուստասերիալում սկսել է նկարահանվել 3-րդ եթերաշրջանից։ Նաև հայտնի է «Դեմ առ դեմ» հեռուստասերիալում Սուլեմա Սաիրի դերով։
Կենսագրություն
Նայվայի մայրը նավառացի է, իսկ հայրը՝ հորդանանցի։ Նա ունի եղբայր՝ Կարիմը և երկու քույրեր՝ Սառան և Նադիան։ Նրա զարմիկը՝ Ալեքսանդր Նայմերը, նույնպես իսպանացի երգիչ է։
Նրա անունը արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է «էքստազ»։ Դեռ մանուկ հասակում Նիմրին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բիլբաո։ Ներկայումս Նայվան բնակվում է Մադրիդում։
Կինոյում
Առաջին դերը խաղացել է «Թռիչք դեպի դատարկություն» ֆիլմում։ 1997 թվականին նկարահանվել է ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարի «Բացիր աչքերդ» ֆիլմում, Պենելոպե Կրուսի և Էդուարդո Նորյեգայի հետ, կատարելով այն դերը, որը մարմնավորել է Քեմերոն Դիասը «Վանիլային երկինք» ֆիլմի ամերիկյան տարբերակում։
Երաժշտությունում
Երգչուհին կարիերան սկսել է փոքր խմբում։ 1996 թվականին Նաջվան եղել է «Najwajean» խմբի անդամ Կառլոս Ջինի հետ ։ Բացի այդ, թողարկել է չորս սոլո ալբոմներ։ Capable սինգլը 2006 թվականին գլխավորել է իսպանական հիթ-շքերթը։ «Ասֆալտ» և «Խաղաղապահներ» ֆիլմերի երաժշտության համար ստացել է «Գոյա» մրցանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Սյունակով բաժանում
Գրության ձևը Բելգիայում, Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Մոնղոլիայում և նախկին Խորհրդային Միությունում
Նախկին Խորհրդային Միության տարածքում բաժանարարը գրվում էր բաժանելիի աջ կողմում` բաժանված ուղղահայաց գծով։ Բաժանումը տեղի է ունենում նաև սյունակում, բայց գործակիցը (արդյունքը) գրվում է բաժանարարի ներքևում և որից բաժանվում է հորիզոնական գծով։
8420│ 4                  500│ 4      - 8   │2105                - 4  │125    4                        10  - 4                       - 8      20                       20   - 20                      - 20         0                      0
Գրության ձևը Գերմանիայում
Եվրոպայի որոշ երկրներ օգտագործում են գրառույթի տարբեր ձևեր։ Հաշվարկը ճիշտ նույնն է, բայց գրված է այլ կերպ, ինչպես ցույց է տրված օրինակում։
959 ÷ 7 => 1 3 7  (Բացատրություն) 7               (7 × 1 = 7)      2 5               (9 - 7 = 2 )      21               (7 × 3 = 21)       4 9              (25 - 21 = 4 )       49              (7 × 7 = 49)        0              (49 - 49 = 0)
127 ÷ 4 = 31.75     (12 - 12 = 0 որը գրված է հաջորդ տողում) 07       (7-ը տեղափոխվել է 127 բաժանելիից) 4              3.0      (3-ը մնացորդն է, որը բաժանվում է 4-ի `0,75 ստանալու համար) 2 8     (7 × 4 = 28)          20     (լրացուցիչ զրոն տեղափոխվում է) 20    (5 × 4 = 20)           0
Գրության ձևը Նիդերլանդներում
Հաշվարկը ճիշտ նույնն է, բայց գրվում է այլ կերպ (բաժանելին գտնվում է բաժանարարի ձախ կողմում), ինչպես ցույց է տրված 135-ը 11- բաժանելու օրինակում (12 արդյունքով և 3 մնացորդով).
11 / 135 \ 12       11        --         25         22         --          3
Գրության ձևը ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում
Թղթի վրա բաժանելիս չի օգտագործվում թեք գիծ (/) կամ օբելիուս (÷) նշանը։ Դրա փոխարեն բաժանելին, բաժանարարը և քանորդը (գրության արդյունքում) գտնվում են աղյուսակում։ Օրինակ` 500-ի բաժանումը 4-ի (125 արդյունքով)։
1 2 5     (Բացատրություն) 4|500     4        (4 ×  1 = 4)      1 0       (5 −  4 = 1 )       8       (4 ×  2 = 8)       2 0      (10 − 8 = 2 )       20      (4 ×  5 = 20)        0      (20 − 20 = 0)
Մնացորդով բաժանման օրինակ։
31.75        4|127      12         (12 - 12 = 0 որը գրված է հաջորդ տողում) 07       (7-ը տեղափոխվել է 127 բաժանելիից) 4              3.0      (3-ը մնացորդն է, որը բաժանվում է 4-ի `0,75 ստանալու համար) 2 8      (7 × 4 = 28)          20     (լրացուցիչ զրոն տեղափոխվում է) 20    (5 × 4 = 20)           0
Հղումներ
Partial Quotients Movie
Li-Fi
Li-Fi (Light Fidelity), երկկողմանի, անլար հաղորդակցման տեխնոլոգիա։ Հասկացությունն առաջ է քաշվել Հարալդ Հաասի կողմից ։ Տվյալների փոխանցման այս տեսակն օգտագործում է բաց տարածության մեջ տեսանելի լույսը առանց ռադիոհաղորդափողի (ի տարբերություն Wi-Fi-ի ռադիոալիքների)։ Այդպիսով, Li-Fi-ը պատկանում է VLC տեխնոլոգիաների դասին։
Պատմություն
Հարալդ Հաասը, ով դասավանդում է Էդինբուրգի համալսարանում, հաստատում է, որ հայտնագործել է Li-Fi-ը։ Նա համարվում է այդ հասկացության օգտագործման պիոները և pureLiFi-ի համահիմնադիրը ։
Մյուս կողմից, Ֆուդանի համալսարանից չինացի գիտնականների մի խումբ ևս դիտարկվում է որպես այս տեխնոլոգիայի հայտնագործող։
Տեխնոլոգիայի դետալներ
Որպես տեղեկատվության կրիչ` այս տեխնոլոգիան օգտագործում է լուսային դիոդների (LED) լույսը ։ Կանխատեսվում է, որ Li-Fi շուկայի տարեկան աճի տեմպը 2013 և 2018 թվականների միջև կազմում է 82 % և 2018 թվականին կկազմի ավելի քան 6 միլիարդ դոլար ։
Li-Fi-ի աշխատանքի սկզբունքը հետևյալն է. տեսանելի լույսով կապը (Visible light communications) գործում է լուսային դիոդներին լարման փոխանցման միջոցով, ընդ որում, շատ բարձր հաճախականությամբ, որը մարդկային աչքի համար տեսանելի չէ։
Լուսային ալիքները չեն կարող թափանցել պատերի միջով, ուստի Li-Fi-ի գործունեության շառավիղը շատ մեծ չէ։
Արիստակես Հովհաննիսյան
Արիստակես Հովհաննիսյան, հայ երաժշտական գործիչ, ձայնագրագետ։
Li-Fi
Կիրառման օրինակներ
Bg-Fi-ը Li-Fi համակարգ է, որը բաղկացած է բջջային հեռախոսի հավելվածից և պարզ սարքավորումից` գույնի ընկալիչով, միկրոկարգավորիչով և ներքին ծրագրային ապահովմամբ։ Բջջային հեռախոսի էկրանից լույսը փոխանցվում է լույսի ընկալիչին, որը վերափոխում է այն թվային տեղեկատվության։ Լուսարձակող դիոդները հնարավորություն են տալիս համաժամացնել (синхронизироваться) բջջային սարքավորման հետ։
Ստանդարտներ
Wi-Fi-ի նմանությամբ, Li-Fi-ը ևս օգտագործում է IEEE 802.11 համանմանությամբ արձանագրություններ, սակայն այն կիրառում է տեսանելի լույսի դիապազոնի էլեկտրամագնիսական ալիքներ, որոնք ունեն ավելի լայն հոսքի շերտ։
Արիստակես Հովհաննիսյան
Կենսագրություն
Արիստակես Հովհաննիսյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ Եղել է Համբարձում Լիմոնջյանի ավագ աշակերտն ու գործի շարունակողը։
Li-Fi
Ստանդարտներ
IEEE 802.15.7 ստանդարտը սահմանում է PHY և MAC մակարդակներ։
Արիստակես Հովհաննիսյան
Կենսագրություն
Լրացրել է նոր հայկական ձայնագրության տևողության նշանները, սահմանել նրանց անունները, ինչպես և արագության չափերը (ծանր, չափավոր, հորդոր), փորձել է ձայնանիշներին նոր միավանկ անուններ տալ (ահ, նի, զի, բի, ֆի, լի ևն), որոնք հետագայում չեն կիրառվել։ Եղել է Կոստանդնուպոլսի Գափու եկեղեցու դպիրը, Լիմոնճյանքի մահից հետո՝ նաև Մայր վարժարանի երաժշտության դասատու։ Կատարել է շարականների գրառումներ, չափածոյի վերածել արձակ խոսքերը (մերժվել է Կոստանդնուպոլսի երաժշտական հանձնաժողովի կողմից)։ Գ. Երանյանի հետ ձեռնարկել է եվրոպական նոտագրությամբ հայ առաջին երաժշտական հանդեսի՝ «Քնար արևելյանի» հրատարակությունը (1857 թվական, տևել է մեկ տարի)։ Գրել է հոգևոր թեմաներով երգեր, «Լևոն առաջին իշխան Կիլիկիո և որդի նորին կույր Ռուբեն» երգախառն թատերգության (բեմադրությունը՝ 1872 թվական) երաժշտությունը, որոնք չեն պահպանվել։
Li-Fi
Ստանդարտներ
Ստանդարտը սահմանում է ֆիզիկական (PHY) երեք մակարդակ` հոսքային տարբեր հնարավորություններով.
«Դուդուկ» բարձրաքանդակ
«Դուդուկ» բարձրաքանդակ, գտնվում է Վանաձորում, տեղադրվել է 2008 թվականին։
Li-Fi
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորագույն տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Անլար ցանցեր
Արիստակես Հովհաննիսյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երաժշտագետներ Կատեգորիա:Երաժշտական գործիչներ
«Դուդուկ» բարձրաքանդակ
Հեղինակ
«Դուդուկ» բարձրաքանդակի հեղինակը քանդակագործ Համլետ Մատինյանն է ։
Պատմություն
«Դուդուկ» բարձրաքանդակը կառուցվել է ի պատիվ վանաձորցի դուդուկահար վարպետ Ատոյի (Արտավազդ Տեր-Հովհաննիսյան)։ Բարձրաքանդակի նախագիծը հաստատվել է Վանաձորի ավագանու միաձայն որոշմամբ ։
Բարձրաքանդակի մասին
Նկարիչ Հակոբ Հակոբյանը «Դուդուկ» բարձրաքանդակի մասին ասել է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արձաններ Կատեգորիա:Հայաստանի հուշարձաններ Կատեգորիա:2008 կառույցներ Կատեգորիա:Համլետ Մատինյանի քանդակներ
Աբգար Հովհաննիսյան (պատմաբան)
Աբգար Ռուբենի Հովհաննիսյան, հայազգի խորհրդային պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1938 թ.), պրոֆեսոր (1938 թ.), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1940 թ.), ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1947 թ.)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը (1928 թվական)։ 1931-1960 թվականներին մանկավարժական աշխատանք է կատարել Երևանի համալսարանում (1938 թվականից նոր պատմության ամբիոնի վարիչ, ապա գիտության գծով պրոռեկտոր), ռուսական մանկավարժական ինստիտուտում։ 1947-1953 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, 1949-1960 թվականներին՝ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղար։ 1960 թվականից, փոքր ընդմիջումով, վարում է ՀԽՍՀ ԳԱ փոխպրեզիդենտի պաշտոնը։ Հովհաննիսյանի գիտական ուսումնասիրությունները նվիրված են Ֆրանսիայի և հայ ժողովրդի պատմության նոր շրջանի պրոբլեմների լուսաբանմանը։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։
Գործունեությունը
Եվրոպական լեզուների իմացությունը, պատմագիտական լայնախոր պատրաստությունը հնարավորություն են տվել նրան ստեղծելու Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գաղափարախոսության, ուտոպիստ սոցիալիստների հասարակական-քաղաքական ուսմունքին նվիրված մեծարժեք մենագրություններ։ Այդ աշխատությունները գրված են աղբյուրագիտական հարուստ նյութերի, այդ թվում Ֆրանսիայի տարբեր արխիվներից քաղված նորահայտ փաստաթղթերի հիման վրա։ Հովհաննիսյանի «Կոմունիստական գաղափարները Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին» ուսումնասիրությունը (1966 թվական, ռուսերեն) արժանացել է ԽՍՀՄ ԳԱ Վ. Պ. Վոլգինի անվան մրցանակի (1974 թվական)։ Հովհաննիսյանի գիտական աշխատությունների մյուս շարքը նվիրված է XVIII դ. 2-րդ կեսի և XIX դ. 1-ին տասնամյակների հայ ազատագրական շարժումներին, հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմությանը, Անդրկովկասն ու Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի օգնությամբ ազատագրելու հարցում Անգլիայի ու Ֆրանսիայի՝ երկրամասի ժողովուրդների շահերին հակասող քաղաքականության և հարակից խնդիրների բացահայտմանը։ Հովհաննիսյանը մասնակցել է հայ ժողովրդի, ԽՍՀՄ ժողովուրդների, համաշխարհային պատմության, Սովետական պատմական հանրագիտարանի բազմահատոր աշխատությունների ստեղծմանը, բազմիցս ներկայացրել խորհրդային պատմագիտությունը պատմաբանների միջազգային հավաքներում։
Պարգևներ
Պարգրատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի (2), Հոկտեմբերյան հեղափոխության և «Պատվո նշան» (2) շքանշաններով։
Ճանապարհորդություն «Շլացուցիչով»
Ճանապարհորդություն «Շլացուցիչով», գրող Ջեկ Լոնդոնի պատմվածքներից մեկը՝ լույս տեսած 1902 թվականին։ Պատմվում է տնից փախած մի մարդու ճամփորդության մասին ոստրեների ծովահենների նավի՝ «Շլացուցիչի» վրա։ Բացի այս պատմվածքից՝ ոստրեների ծովահենները մարմնավորվում են նաև Լոնդոնի ուրիշ ստեղծագործություններում. «Արշավանք ոստրեների ծովահենների վրա» պատմության մեջ (1906) «Ձկնորսական պարեկի պատմվածքները» ժողովածուից, և ինքնակենսագրական ակնարկի՝ «Գարեհատիկ Ջոնի» մեջ (1913)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Քեյթ Միլլեթ
Քեթրին Մյուրրեյ Միլլեթ (Katherine Murray Millett, ), ամերիկուհի գրող, ֆեմինիստ, հասարակական գործիչ, մանկավարժ, նկարչուհի և ակտիվիստ։ Առավել հայտնի է իր «Սեռի քաղաքականություն» գրքով ։ Եղել է  Ֆեմինիզմի երկրորդ ալիք ֆեմինիստական շարժման գլխավոր գործիչներից ։
Կենսագրություն
Քեթրին Մյուրրեյ Միլլեթը ծնվել է 1934 թվականին Սեյնթ Փոլում։ Քեյթի հուշերում մնացել էր ալկոհոլամոլ հայրը, որը հաճախ էր ծեծում նրան։ Հետագայում հայրը լքել է ընտանիքը, որից հետո նրանք ապրել են աղքատության մեջ ։ Քեթրինի մայրն ուսուցիչ էր ։ 1956 թվականին Միլլեթը Մինեսոտայի համալսարանում ստացել է անգլերեն գրականության բակալավրի կոչում ։ 1958 թվականին ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանի «Սուրբ Հիլդայի» կրոնական քոլեջի մագիստրատուրան։
1961 թվականին Միլլեթը մեկնել է Ճապոնիա, որտեղ Վասեդայի համալսարանում սովորել է անգլերեն և քանդակագործություն։ Ճապոնիայում ծանոթացել է քանդակագործ Ֆումիո Յոշիմուրայի հետ և 1963 թվականին նրանք միասին մեկնել են ԱՄՆ, որտեղ էլ 1965 թվականին ամուսնացել։ 1964 թվականին Միլլեթն անգլերեն և փիլիսոփայություն է դասավանդել Բարնարդի քոլեջում ։ Նա աջակցել է ֆեմինիստական և պացիֆիստական գաղափարախոսություններին։ Սահմանված ակտիվիստական գործունեության համար 1968 թվականին հեռացվել է աշխատանքից։ 1970 թվականին Կոլումբիայի համալսարանից ստտացել է  պատվավոր դոկտորի կոչում։ Նույն թվականին նրա դոկտորական թեզի հիման վրա լույս է տեսել «Սեռական քաղաքականություն» գիրքը, որը ճանաչվել է որպես ֆեմինիստական գրականության դասական և հիմնական ֆեմինիստական աշխատություններից  մեկը։ Գրքում  հեղինակը քննադատում է ուժի և հայրիշխանության  դերը սեռական հարաբերություններում։ Գիրքը մեծ հաջողություն ունեցավ ընթերցողի կողմից, սակայն զայրույթ առաջացրեց բազմաթիվ տղամարդկանց մոտ ։ Քեյթի լուսանկարը հայտնվել է  Թայմ ամերիկյան շաբաթաթերթի շապիկին։ «Սեռական քաղաքականություն» գրքի շնորհիվ Քեյթը դարձավ  Ֆեմինիզմի երկրորդ ալիք ֆեմինիստական շարժման գաղափարախոս ու առաջատար ակտիվիստ։ 1970 թվականին Նյու Յորք Թայմս ամերիկյան օրաթերթում լույս տեսավ Մարչիա  Սելիգսոնի գրախոսականը, որտեղ նա գրքին անվանեց  «Կանանց ազատագրում» ։
Քեյթ գրքեր է գրել ամերիկուհի տասնվեցամյա Սիլվիա Լայկենսի սպանության և Իրանում Ռուհոլլահ Խոմեյնիի կառավարման մասին։ 1979 թվականին Միլլեթը կանադացի լրագրող Սոֆի Քեյրի հետ մեկնել է Թեհրան՝ մասնակցելու մարտի 8-ին  անցկացվող ցույցին, որն ուղղված էր կանանց իրավունքների սահմանափակումներին։ Ցուցարարներից շատերը ծեծի են ենթարկվել և հարձակման ենթարկվել թթվով։ Քեյթին և Սոֆիին ինքնաթիռով  Իրանից տարել են Փարիզ։
Միլլեթը դեմ էր հոգեբուժության ոլորտում տեղի ունեցող բռնություններին։ Նա երկու անգամ հարկադիր հոսպիլատացման է ենթարկվել հոգեբուժարանում։ Նա հերքել է շիզոֆրենիա և երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում տեսակի հիվանդությունների առկայություն, նշելով որ դրանք դրոշմ են այն մարդկանց համար, որոնք հասարակության մեջ անընդունելի վարք են ցուցաբերում ։ 1985 թվականին Քեյթ Միլլեթն ու Ֆումիո Յոշիմուրան ամուսնալուծվեցին։ Հետագայում Քեյթը  միասեռ  ամուսնական հարաբերության մեջ է եղել Սոֆի Քեյրի հետ։
2001 թվականին Քեյթը գիրք է հրատարակել իր մոր մասին՝ Mother Millett ։ Գրքում պատմում է մոր հետ տեղի ունեցած առողջության խնդիրների մասին, որը հետագայում տեղափոխվել է ծերանոց ։
Մահ
Քեյթ Միլլեթը մահացել է Փարիզում 2017 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ սրտի կաթվածից՝ իր 83-ամյակից 8 օր առաջ։ Նրա ամուսինը՝ Սոֆի Քեյրին Քեյթի մահվան պահին եղել է նրա կողքին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մինեսոտայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին քանդակագործներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Էլզաս-Լոթարինգիա
Կայսերական հողեր Էլզաս և Լոթարինգիա (Reichsland Elsaß-Lothringen, Alsace-Lorraine) - Գերմանական կայսրության կայսերական հողերն էին՝ տեղակայված ժամանակակից Ֆրանսիայի արևելյան հատվածում՝ կազմված Էլզասից և արևելյան Լոթարինգիայից։
«Կայսերական հողերի» առաջացում
1870-1871 թվականների ֆրանս-պրուսական պատերազմի ավարտից հետո Լոթարինգիայի զգալի մասը և Էլզասը գրեթե ամբողջությամբ անցել են Գերմանիային։ Ֆրանսիայում ուժեղացել էր կորսված տարածքները հետ վերադարձնելու համար ռևանշիստական շարժումը։ Երկրի բազում քաղաքների փողոցներ անվանակոչվել են Էլզասի և Լոթարինգիայի պատվին. Նանսում՝ Լոթարինգիայի նախկին մայրաքաղաքում, որը մնացել էր Ֆրանսիայի կազմում, բացվել էր այլաբանական հուշարձան՝ նվիրված երկու պրովինցիաներին։ Գերմանիայի ռազմական շրջանակների անօրինական քայլերը և սադրանքներն էլզասյան Ցաբերն (Սավերն) քաղաքի բնակչության նկատմամբ (Ցաբերնյան պատահար) 1913 թվականին Գերմանիայում հանգեցրել են քաղաքական ճգնաժամի։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Էլզասի և Լոթարինգիայի բնակչությունը հրաժարվել էր կռվել գերմանական բանակի կազմում. նրանց առաջաբանը լակոնիկ էր՝ «առանց մեզ»։ 1918 թվականի նոյեմբերին ձևավորվել էր Էլզասի Խորհրդային Հանրապետությունը, բայց պատերազմի ավարտին դաշնակիցները գրավել են Էլզասի և Լոթարինգիայի զգալի մասը։ Վերսալյան խաղաղության պայմանագրի համաձայն Ֆրանսիան 1918 թվականին իրեն էր վերադարձրել այդ տարածքները։
Հետագա պատմություն
1940 թվականի Ֆրանսիայի օկուպացիայից հետո Էլզասն ու Լոթարինգիան նորից անցել են Գերմանիայի վերահսկողության տակ։ 1944 թվականին դրանք զբաղեցված էին միութենական զորքերի կողմից, իսկ պատերազմի ավարտից հետո պաշտոնապես վերադարձվել են Ֆրանսիային։ Էլզասի և Լոթարինգիայի տարածքում այսօր գտնվում են Վերին Հռենոս, Ստորին Հռենոս և Մոզել ֆրանսիական դեպարտամենտները։
Պետության կառուցվածք
Ի տարբերություն կայսրության կազմի մեջ մտնող պետությունների և պրուսական գավառների՝ Էլզասը և Լոթարինգիան անմիջականորեն ենթարկվում էին կայսրին, ներկայացված փոխարքային (Statthalter), 1871-1879 թվականներին նրա գործառույթները կատարում էր գլխավոր նախագահը : 1911 թվականից Էլզաս-Լոթարինգիայում ձևավորվել է լանդտագ՝ կազմված առաջին և երկրորդ պալատներից, մինչ այդ նրա գործառույթներն իրականացնում էր հողային կոմիտեն, որն ընտրվում էր երեք բեցիրկտագների կողմից, գործադիր մարմինը համարվում էր նախարարությունը պետական քարտուղարի գլխավորությամբ. Էլզաս-Լոթարինգիան Բունդեսթագում ներկայացոիցիչներ չուներ, իսկ Ռայխստագում ուղղակի ընտրությունների շնորհիվ ուներ 15 անդամ ։
Վարչական բաժանում
Էլզաս-Լոթարինգիայի տարածքը բաժանվում էր վարչական շրջանների կամ օկրուգների (Regierungsbezirk), վարչական օկրուգները՝ քաղաքների (stadtkreis) և շրջանների (landkreis), իսկ շրջանները՝ կանտոնների (kanton) և քաղաքների, կանտոնները՝ համայնքների (landgemeinde)
Վարչական շրջանների ներկայացուցչական մարմիններն են՝ բեցիրկստագները. կայսեր շահերը ներկայացնում էր կառավարության ղեկավարը․ շրջանների ներկայացուցչական մարմիններն են կրեյստագները. շրջանները ղեկավարում էին կրեյսդիրեկտորները (kreisdirektor)․ համայնքների և քաղաքների ներկայացուցչական մարմիններն են համայնքային խորհուրդները․ համայնքները և քաղաքները ղեկավարում էին բուրգոմիստերները.
Կրոն
Հավատացյալների մեծամասնությունը կաթոլիկներ են, ովքեր ընդգրկված են Ստրասբուրգի Արքեպիսկոպոսության և Մեցի թեմի մեջ և անմիջականորեն գտնվում են Սուրբ աթոռի ենթակայության տակ։ Լյութերականները միավորված են Էլզասի ու Լոթարինգիայի բողոքական եկեղեցու Աուգսբուրգյան հավատքի շուրջ (Protestantische Kirche Augsburgischen Bekenntnisses von Elsass und Lothringen) գոյություն ունեին մեծաթիվ կալվինական միաբանություններ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատմություն Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:1918 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ
Բադգաստայն
Բադգաստայն (Bad Gastein)  —համայնք դաշնային երկիր (Gemeinde) Ավստրիայի Զալցբուրգ քաղաքում։
Այն Սանկտ- Իոհան -Իմ- Պոնգաու շրջանի մի մասն է։ Բնակչությունը կազմում է 5838 մարդ (2001 թվականի մայիսի 15-ի դրությամբ)։ Այն զբաղեցնում է 170.6 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը 50 403-ն է։
Քաղաքական իրավիճակ
Համայնքի ղեկավարը Գերհարդ Շթայնբաուերն է (ԱԺՊ) (ANP): Համայնքի ներկայացուցիչների խորհուրդը (Գերմանական Gemeinderat) բաղկացած է 25 տեղերից։
Տեղերը բաշխված են՝
Առողջարան
Բադգաստայնը գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրության վրա։ Նա հայտնի է իր տաք աղբյուրներով, որոնք հարուստ են ռադոնով։
Բաց է ամբողջ տարին, բայց ձմռանը այստեղ են գալիս հիմնականում դահուկորդները։ Երկու հարևան համայնքները` Բադ-Գաստայնն ու Բադ- Հոֆգաստինը, որտեղ սարալանջերը հասնում են 2251 մ բարձրության, դահուկարշավի մի տարածություն են կազմում։ Լեռնադահուկային սահուղու երկարությունը կազմում է ավելի քան 250 կիլոմետր, իսկ լեռնադահուկային վազքի ուղին մոտ 180 կմ է։ Սնոուբորդիստների համար գործում է «Գաստայն սնոուբորդ»-խաղահրապարակը, երկպագուների տրիբունան, «boardercross» վազքուղին։
Պատմություն
19-րդ դարում, տաք ջրերի շնորհիվ, Բադգաստայնը դարձավ նորաոճ հանգստավայր, որտեղ հանգստացել են միապետներ, հարուստ քաղաքացիներ, հայտնի մարդիկ, այդ թվում` Ավստրիայի կայսրուհի Էլիզաբեթ Բավարսկայան, գերմանիայի կայսր Վիլհելմ I-ը, իր կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկի հետ։ 1916 և 1923 թվականների ամառը Բադգաստայնում իր հանգիստն անցկացրեց հոգեվերլուծաբան, հոգեբույժ և նյարդաբան Զիգմունդ Ֆրեյդը ։
Տուրիզմը մեծ մասսայականություն ստացավ 1905թ. երկաթգծի կառուցումից հետո։ 1960-ական թվականներից առողջարանի հեղինակությունն սկսեց պակասել, շատ հյուրանոցներ, չհամապատասխանելով նոր պահանջներին, փակվեցին։
Սպորտ
Բադգաստայնում 1958 թվականին անցկացվեց լեռնադահուկային սպորտի աշխարհի առաջնությունը, որի ընթացքում երեք ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ նվաճեց աշխարհահռչակ ավստրիացի Տոնի Զայլերը։ 2007 թ. այստեղ անցկացվեցին կանանց թենիսի WTA Gastein Ladies կարգի առաջնություններ : Ներկայացված է 15-րդ լեռնադահուկային սպորտի աշխարհի առաջնության, անցկացված 1958թ. փետրվարի 2-9-ը Ավստրիայի Բադգաստայն քաղաքում, մեդալների և մեդալակիրների ցուցակը։
Շոխնա (Վոլգայի վտակ)
Շոխնա (Шохна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլգա գետի ձախ ափին՝ 2456 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է, ավազանի տարածքը 94,4 կմ2։ Ակունքը գտնվում է հյուսիս-արևմուտքում Եսիպլևո գյուղի մոտ, Կինեշմից 26 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Գրանադայի տաճար
Գրանադանայի տաճար (Catedral de Granada, Santa Iglesia Catedral Metropolitana de la Encarnación de Granada), կաթոլիկ եկեղեցի, Իսպանիայի քաղաք Գրանադայում։ Տաճարը Գրանադայի թեմի նստավայրն է։
Պատմություն
Ի տարբերություն Իսպանիայի մյուս տաճարների, Գրանդանայի տաճարի կառուցումը հետաձգվել է մինչև 1492 թվականը, քանի որ 1230-1492 թվականներին Գրանադան գտնվում էր Նասրիդի թագավորության մուսուլման կառավարիչների ձեռքում։ Սակայն դեռևս վաղ ժամանակներում կար տաճարի կառուցման գոթական նախագծերը, ինչն ակնհայտ է Գրանադայի Թագավորական մատուռում։ Գրանադայի տաճարի հիմքը դրվել է ճարտարապետ Էնրիկե Էգասի կողմից, 1518-1523 թվականներին՝ քաղաքի գլխավոր մզկիթում։ 1529 թվականին Էգասին փոխարինել է Դիեգո դե Սիլոեն, ով գրեթե չորս տասնամյակ աշխատել է և կառուցել տաճարի հիմքից մինչև քիվեր՝ նախագծելով վերնատունը և նավերը, երեքի փոխարեն՝ հինգը։ Իր կառուցվածքում տաճարը համատեղում է մյուս ճարտարապետական ոճերը։ Եկեղեցու կառուցումը տևեց գրեթե 181 տարի։
Հաջորդ ճարտարապետներն են՝ Խուան դե Մաենա (1563-1571 թվականներ), Խուան դե Օրեա (1571-1590 թվականներ) և Ամբրոսիո դե Վիկո (1590 թվական)։ 1667 թվականին Ալոնսո Կանոն, աշխատելով Գասպար դե լա Պենայի հետ փոխել է տաճարի հիմնական ճակատի մասի կառուցվածքը Բարոկկո ճարտարապետականն ոճով։
Նախատեսվել էր հետագայում կառուցել 81 մետր բարձրություն ունեցող երկու աշտարակներ, սակայն որոշ պատճառներով՝ մասնավորապես ֆինանսական, նախատեսված ծրագիրը չիրականացվեց։
Տաճարը նախատեսվում էր դառնալ Իսպանիայի թագավոր Կառլոս I-ի արքունական դամբարանը, սակայն Իսպանիայի Ֆիլիպ II Հաբսբուրգն իր հորն ու հետագա թագավորներին տեղափոխեց Մադրիդից ոչ հեռու գտնվող Էլ Էսկորիալ։
Մատուռում գտնվում է ծնկի եկած թագուհու և թագավորի պատկերը՝ Կաստիլիայի թագուհի Իզաբելլա I-ի և Արագոնիայի թագավոր Ֆերդինանդ II-ի, Պեդրո դե Մենայի կողմից։ Ադամի և Եվայի կիսաարձանն արված է Ալոնսո Կանոյի կողմից։ Սուրբ Երրորդության տաճարը ունի հիանալի ռետաբլո, Էլ Գրեկոյի, Խոսե դե Ռիբերայի և Ալոնսո Կանոյի նկարներով։
Նկարագրություն
Գրանադայի տաճարն ունի ուղղանկյունաձև հիմք՝ հինգ նավերով, որոնք ամբողջովին շրջապատում են խաչը։ Բոլոր հինգ նավերն ունեն հավասարաչափ բարձրություն, իսկ կենտրոնականն ավելի մեծ է։ Գլխավոր մատուռը բաղկացած է Կորնթոսյան սյուներից, որոնց գլխավոր մասում վերնախարիսխն է, իսկ դրանց շուրջը՝ կամարը։ Ճակատամասը պորտալներով և կտավներով կառուցված հաղթակամար է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ
IPhone 3G
iPhone 3G` Apple ընկերության սմարթֆոն։ iPhone-ի երկրորդ մակարդակն է։ Ներկայացվել է 2008 թվականի հունիսին Սան Ֆրանցիսկոյում անց կացված WWDC-ի ժամանակ։ Ի տարբերություն առաջին մակարդակի iPhone-ից iPhone 3G-ն աջակցում է UMTS, HSDPA և A-GPS ստանդարտները։ Բացի այդ հայտարարվել է App Store հավելվածների խանութի բացման մասին։ Տեսախցիկը չի փոփոխվել և չի ստացել վիդեոյի տեսագրման հնարավորություն։
Ծրագրային ապահովման վերջին աջակցվող տարբերակը iOS 4.2.1-ն է։ 2011 թվականի մարտի 11-ին թողարկվել է iOS 4.3-ը, որը չի աջակցվում iPhone 3G-ի կողմից ։