cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լատինական Ամերիկայի պարտքային ճգնաժամ
Էֆեկտներ
Ի պատասխան ճգնաժամի, երկրների մեծ մասը հրաժարվեց ներմուծման փոխարինող արդյունաբերականացման (ISI) տնտեսության մոդելներից և որդեգրեց արտահանմանն ուղղված արդյունաբերականացման ռազմավարություն, սովորաբար ԱՄՀ-ի կողմից խրախուսվող նեոլիբերալ ռազմավարությունը, թեև կային բացառություններ, ինչպիսիք են Չիլին և Կոստա Ռիկան, որոնք ընդունեցին ռեֆորմիստական ռազմավարություններ։ Կապիտալի արտահոսքի զանգվածային գործընթացը, մասնավորապես դեպի ԱՄՆ, ծառայեց փոխարժեքների արժեզրկմանը՝ դրանով իսկ բարձրացնելով իրական տոկոսադրույքը։ Տարածաշրջանի ՀՆԱ-ի իրական աճի տեմպը կազմել է ընդամենը 2,3 տոկոս 1980-1985 թվականներին, սակայն մեկ շնչի հաշվով Լատինական Ամերիկան ունեցել է գրեթե 9 տոկոս բացասական աճ։ 1982-1985 թվականներին Լատինական Ամերիկան վերադարձրել է 108 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ։
Արժույթի միջազգային հիմնադրամ
Ճգնաժամից առաջ Լատինական Ամերիկայի երկրները, ինչպիսիք են Բրազիլիան և Մեքսիկան, պարտք էին վերցրել տնտեսական կայունությունը բարձրացնելու և աղքատության մակարդակը նվազեցնելու համար։ Այնուամենայնիվ, երբ ակնհայտ դարձավ նրանց արտաքին պարտքերը վերադարձնելու անկարողությունը, վարկերը դադարեցվեցին՝ դադարեցնելով նախորդ մի քանի տարիների նորարարությունների և բարելավումների համար նախկինում հասանելի ռեսուրսների հոսքը։ Դա անօգուտ դարձրեց մի քանի կիսատ նախագծեր՝ նպաստելով տուժած երկրներում ենթակառուցվածքային խնդիրների առաջացմանը ։
Ճգնաժամը հանգեցրեց մեկ շնչին ընկնող եկամուտների նվազմանը, ինչպես նաև աղքատության աճին, քանի որ հարուստների և աղքատների միջև տարբերությունը կտրուկ աճեց։ Զբաղվածության մակարդակի անկման պատճառով երեխաները և երիտասարդները ստիպված են եղել զբաղվել թմրանյութերի առևտրով, մարմնավաճառությամբ և ահաբեկչությամբ ։ Զբաղվածության ցածր մակարդակը նաև վատթարացրեց բազմաթիվ խնդիրներ, ինչպիսիք են սպանությունները և հանցագործությունները և տուժած երկրները դարձրեցին ապրելու համար անցանկալի վայրեր։ Խենթորեն փորձելով լուծել այս խնդիրները՝ պարտապան երկրները ճնշում էին զգում մշտապես վերադարձնելու իրենց ունեցած պարտքը, ինչը դժվարացնում էր արդեն իսկ ավերված տնտեսության վերականգնմանը։
Լատինական Ամերիկայի աճի տեմպը կտրուկ անկում ապրեց՝ կապված կառավարության խնայողության ծրագրերի հետ, որոնք սահմանափակում էին հետագա ծախսերը։ Աճի տեմպերին զուգընթաց ընկավ նաև կենսամակարդակը, ինչը մարդկանց բուռն զայրույթն առաջացրեց ԱՄՀ-ի նկատմամբ, որը Լատինական Ամերիկայի վրա «դրսի» իշխանության խորհրդանիշն է ։ Կառավարության ղեկավարներն ու պաշտոնյաները ծաղրի են ենթարկվել, իսկ ոմանք նույնիսկ ազատվել են ԱՄՀ-ի ներգրավվածության և պաշտպանության պատճառով։ 1980-ականների վերջին բրազիլացի պաշտոնյաները պլանավորեցին պարտքի շուրջ բանակցությունների հանդիպում, որտեղ նրանք որոշեցին «այլևս երբեք համաձայնագրեր չստորագրել ԱՄՀ-ի հետ» ։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի միջամտության արդյունքը առաջացրեց ավելի մեծ ֆինանսական խորացում (Ֆինանսականացում) և կախվածություն զարգացած համաշխարհային կապիտալի հոսքերից, ինչպես նաև մեծացրեց միջազգային անկայունության ենթարկվածությունը ։ Կառուցվածքային ճշգրտման ծրագրերի կիրառումը հանգեցրեց բարձր սոցիալական ծախսերի՝ աճող գործազրկության և թերզբաղվածության, իրական աշխատավարձերի և եկամուտների նվազման և աղքատության աճի։
Արտաքին պարտքը 2015 թվականին
Ստորև բերված է Լատինական Ամերիկայի արտաքին պարտքի ցանկը, որը հիմնված է 2015 թվականին The World Factbook-ի զեկույցի վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տնտեսություն Կատեգորիա:1970-ականների տնտեսական պատմություն Կատեգորիա:1980-ականների տնտեսական պատմություն Կատեգորիա:Մեքսիկա Կատեգորիա:Մեքսիկայի տնտեսություն Կատեգորիա:Մեքսիկայի տնտեսական պատմություն Կատեգորիա:Ֆինանսական ժգնաժամ Կատեգորիա:Պետական պարտքի պատմություն Կատեգորիա:Լատինական Ամերիկա Կատեգորիա:Լատինական Ամերիկայի պատմություն Կատեգորիա:Կենտրոնական Ամերիկա Կատեգորիա:Կենտրոնական Ամերիկայի տնտեսություն Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկա Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի տնտեսություն Կատեգորիա:Կարիբյան ավազան Կատեգորիա:Կարիբյան ավազանի տնտեսություն Կատեգորիա:1970-ականներ Հարավային Ամերիկայում Կատեգորիա:1980-ականներ Հարավային Ամերիկայում Կատեգորիա:1970-ականներ Կենտրոնական Ամերիկայում Կատեգորիա:1980-ականներ Կենտրոնական Ամերիկայում
Ապոլլոն
Ապոլլոն (հին հունարեն՝ Ἀπόλλων) կամ Ֆոյբոս (հին հունարեն՝ Φοῖβος, «լուսափայլ»), հին հունական դիցարանի գլխավոր աստվածներից մեկը, Զևսի և Լետոյի որդին, Արտեմիս աստվածուհու եղբայրը։
Համարվում էր` լույսի, արևի, բնության, պայծառ սկզբնավորման աստվածը, արվեստների հովանավոր, մուսաների առաջնորդ (դրա համար նրան անվանում էին Ապոլլոն Մուսեգետես (հունարեն՝ Μουσηγέτης))։
Լույսի աստված ոսկեգանգուր Ապոլոնը ծնվել է Դելոս կղզում։ Նրա մայրը՝ Լետոն, հալածված Հերայի ցասումից, ոչ մի տեղ չէր կարող ապաստան գտնել։ Հետապնդվելով Հերայի ուղարկած Պիթոն հրեշից՝ նա թափառեց աշխարհով մեկ և վերջապես, թաքնվեց Դելոս կղզում, որ այն ժամանակ լողում էր մոլեգնած ծովի ալքիների վրա։ Լետոյի՝ Դելոս բարձրանալուն պես ծովի հորձանուտի միջից վեր խոյացան վիթխարի սյուները և կանգնեցրին այդ ամայի կղզին։ Եվ կղզին անսասան քարացավ այն տեղում, ուր կանգնած է մինչև օրս։ Դելոսի շուրջբոլորը շառաչում է ծովը։ Անձուկ տեսքով բարձրացել էին Դելոսի ժայռերը՝ մերկ ու ամայի, առանց նվազագույն բուսականության։ Միայն ծովային ճայերն էին, որ ապաստան էին գտնում այդ ժայռերի վրա, և իրենց տխուր կանչերով լցնում կղզին։ Բայց ահա ծնվեց լույսի աստված Ապոլլոնը, և ամենուրեք հորդած պայծառ լույսի հեղեղը։ Նորածին աստծուն բարձրագոչ փառաբանեցին Դելոս կղզում հավաքված աստվածները՝ նրան ամբրոսիա և նեկտար մատուցելով։ Ամբողջ բնությունը, աստվածուհիների հետ մեկտեղ, ցնծության մեջ էին։ Ուշ շրջանում Ապոլլոնի պաշտամունքի մեջ դեռևս պահպանվել էին տոտեմիզմի հետքեր։ Այսպես Արկադիայում տոնում էին գյուղատնտեսության տոնը։ Ապոլլոնը այդ խնջույքների ժամանակ հանդես էր գալիս ոչխարի կերպարանքով։ Նա հին ժամանակաշրջանում հոտերի պահապան աստվածությունն էր։
Նրա պաշտամունքի հետքերը տանում են դեպի Փոքր Ասիա։ Ապոլլոնը հետզհետե դառնում է աղեղնավոր, ռազմիկ-աստված։
Ապոլոնի տաճար
Ապոլոնի պաշտամունքի կենտրոն էր համարվում Դելփիք քաղաքում գտնվող Ապոլոնի տաճարը։ Տաճարի քրմուհին ուներ գուշակություններ անելու համբավ և հայտնի էր որպես դելփյան պատգամախոս։
Առասպելի համաձայն՝ այստեղ էր թաղված Ապոլլոնի մահացու հարվածով սպանված հրեշավոր վիշապի տեսքով Պյութոն աստվածը։ Տաճարում դրված քարը՝ օմփալոսը (հունարեն՝ ὀμφαλός), համարվում էր Պյութոնի գերեզմանաքար և, միաժամանակ, աշխարհի կենտրոնը՝ «պորտը»։ Նրա տեղը որոշելու համար Զեւսը երկու արծիվ էր արձակել արևելքից և արևմուտքից, որոնց հանդիպման տեղում էլ դրվել էր քարը։
Տրոյական պատերազմ
Տրոյական պատերազմում նետաձիգ Ապոլոնն օգնում է տրոյացիներին, և նրա նետերը յոթ օր ժանտախտ են տարածում հույների ճամբարում։ Ապոլոնն անտեսանելիորեն օգնում է Պարիսին՝ նրա արձակած նետն ուղղելով դեպի Աքիլլեսի գարշապարը, որից և նա սպանվում է։
Նիգեռ
Ապոլոնի և Արտեմիսի մայր Լետոյին բարկացրել էր Թեբեի թագավոր Ամփիոնեսի կնոջ մեծամտությունը։ Նա պարծեցել էր իր երեխաներով և ասել, որ Լետոյից ավելի պտղաբեր է և իր երեխաներն ամենագեղեցիկն են։
Բորբոքված Լետոն դիմեց իր զավակներին, և նրանք նետահարեցին Նիոբեի բոլոր երեխաներին։ Դուստրերին իրենց տան մեջ կոտորեց Արտեմիսը, իսկ այդ ժամանակ լեռներում որսորդություն անող որդիներին սպանեց Ապոլոնը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Չերվոնոե (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
Չերվոնոե (Червоне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1880 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնոե գյուղում բնակվում էր 180 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,36 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 500 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1880 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Այրանփունար
Այրանփունար, աղբյուր Կիլիկիայում, Մարաշի մոտ, Պերիտ լեռան ստորոտում։ Ջուրը փրփրալի և սպիտակավուն է, դրա համար էլ թուրքերը անվանել են Այրանփունար, որ բառացի նշանակում է «Թանի աղբյուր» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Քահրամանմարաշի մարզ
Կայգիզա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կվաճալաթ
Կվաճալաթ (კვაჭალათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 140 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
1874 թվականին գյուղն ունեցել է 60 տնային տնտեսություն ։ Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 694 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով, կան նաև հայեր և ռուսներ
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին. գյուղում գտնվում է հերթական կայարանը։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օզուրգեթի շրջան
Լևոն Կերտան
Լևոն Կերտան (Կյումյուշկերտանյան), հայ ֆրանսիագիր գրող։
Ծնվել է Պոլսում։ Սովորել է Վերսայլի Հոշ լիցեյում (Ֆրանսիա)։ 1906 թվականին բնակություն է հաստատել Փարիզում, զբաղվել թանկագին քարերի առևտրով։ Միաժամանակ ֆրանսիական մամուլում տպագրել է արձակ երկեր։ 1930 թվականին Փարիզում լույս է տեսել նրա «Կշեռքի սխալ ծանրությունը» ֆրանսերեն վեպը, ապա՝ «Բերտրան Բերնոյի պատրանքները»։ Անգլերենից ֆրանսերեն է թարգմանել գեղարվեստական երկեր, որոնք տպագրվել ե ֆրանսիական մամուլում։ Եղել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության անդամներից։ 1936 թվականին հրատարակել է Տիգրան Երկաթի մասին մի գիրք, որն արժանացել է ֆրանսիական ակադեմիայի գնահատմանը։ Հետագայում մեկնել է ԱՄՆ, այնտեղ լույս ընծայել «Բոլորին էլ ճանաչում եմ» գիրքը, որտեղ խոսվում է իր ճանաչած նշանավոր մարդկանց մասին։ Նրա վերջին վեպն է՝ «Մինարեթներից դեպի երկնասլացներ» ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ ֆրանսագիր գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ
Մենելայոս
Մենելայոս (հունարեն՝ Μενέλαος), հին հունական առասպելական հերոս, Ագամեմնոնի կրտսեր եղբայրը, Սպարտայի արքան, գեղեցկուհի Հեղինեի ամուսինը։ Մասնակցել է Տրոյական պատերազմին, Հոմերոսի Իլիականի գործող անձանցից մեկն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Իլիականի հերոսները
(2822) Սակախավեյա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,581925 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2645 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8994 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1515,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237568 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,72° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ղազախական ճարտարապետություն
Ղազախական ճարտարապետություն։ Ղազախստանի տարածքում պահպանվել են բրոնզի դարի հուշարձաններ։ Այդ ժամանակաշրջանի բնակավայրերը կազմված էին հատակագծում ուղղանկյուն, կիսագետնափոր 10-40 տներից և տնտեսական շինություններից։ Պահպանվել են պաշտամունքային կառույցներ՝ դոլմեններ, մենհիրներ, ինչպես նաև դամբարանաբլուրներ։ Մ․ թ․ ա․ I հազարամյակում-մ․ թ․ 1-ին դարերին Ղազախստանի տարածքում ապրող ցեղախմբերն ունեցել են ինչպես շարժական կացարաններ (թաղիքե յուրդեր), այնպես էլ ամրակայված (կավ, հում աղյուս) տներ (Չիրիկռաբատ, մ․ թ․ ա․ 5-2-րդ դարեր)։ Այս շրջանի գմբեթավոր գերեզմանոգային կառույցներից նշանավոր է Բալանդի (Կզըլ Օրդայի մարզ) համալիրում հայտնաբերվածը (մ․ թ․ ա․ 4-2-րդ դարեր)։ 8-րդ դարից, իսլամի տարածմանը զուգընթաց, կառուցվել են մզկիթներ, մինարեներ, սարդոբաներ, բաղնիքներ, քարվանսարաներ, դամբարաններ, երևան են եկել ճարտարապետական-շինարարական նոր մեթոդներ (կիրառվել են թրծած աղյուս, կամա- րագմբեթային կառուցվածքներ, փորագիր թրծակավով երեսպատում և այլն)։
Կատեգորիա:Ղազախստանի մշակույթ
Նովիե Վիրկի
2001 թվականի տվյալներով Նովիե Վիրկի գյուղում բնակվում էր 439 մարդ։
Աստերոիդների ցանկ (133701-133800)
Աստերոիդների ցանկ (133601-133700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (133801-133900)
|}
Նեկտար (առասպելաբանություն)
Նեկտար (հունարեն՝ νέκταρ), հին հունական առասպելաբանությունում՝ աստվածների ըմպելիք, որը պարգևում էր անմահություն և հավերժական երիտասարդություն։ Այն, ինչպես և ամբրոսիան, մեռած մարմինը պահպանում էր քայքայումից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության առարկաներ
Քարխ
Քարխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պավլովկա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
Պավլովկա (Павлівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովկա գյուղում բնակվում էր 179 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,09 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1988,89 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1775 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գագաուզիայի դրոշ
Գագաուզիայի դրոշ, Մոլդովայի Հանրապետության Գագաուզիայի տարածքային-ինքնավար կազմավորման պաշտոնական խորհրդանիշ։ Ինքնավարության պետական դրոշը արտացոլում է նրա ժողովրդավարական սկիզբը, խորհրդանշում է Գագաուզիայի ժողովրդի անցյալը, ներկան և ապագան, հաստատում է Գագաուզիայում բնակվող բոլոր քաղաքացիների իրավահավասարության, բարեկամության և համերաշխության պատմական ավանդույթները։
Նկարագրություն
«Գագաուզիայի դրոշը իրենից ներկայացնում է ուղղանկյուն կտավ, որը բաղկացած է երեք գունավոր շերտերից, որոնք հորիզոնական կերպով գտնվում են վերևից ներքև հաջորդականությամբ՝ կապույտ (երկնագույն)՝ դրոշի լայնության 60 տոկոսը, սպիտակ և սարմիր, որոնք 20 տոկոսով հավասար են շերտի լայնությանը։
Ոսկե աստղերը գտնվում են հավասարազոր եռանկյունու կապույտ ֆոնի վրա։ Առաջին աստղի կենտրոնից մինչև 30 սմ հեռավորության վրա, նույն աստղի կենտրոնից մինչև կապույտ շերտի եզրերը լայնությամբ և աստղերի կենտրոններից միմյանց նկատմամբ հեռավորությունը 30 սմ է։ Աստղի նկարագրված շրջագծի տրամագիծը հավասար է 15 սմ-ի։ Դրոշի լայնության և երկարության միջև հարաբերակցությունը հավասար է 1:2-ի»։
Պատմություն
Գագաուզիայի առաջին դրոշն ընդունվել է Մոլդովական ԽՍՀ-ից անկախության հռչակման մասին հռչակագրով, ԽՍՀՄ կազմում Գագաուզյան ՀԽՍՀ-ի կազմավորմամբ (Միութենական կառավարության որոշումը չի հաստատվել)։ 1992 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Գագաուզիան կրկին հայտարարեց Մոլդովայի կազմից դուրս գալու մասին և ավելի ուշ ընդունեց նոր դրոշ, այն նման էր այժմյան դրոշին, բայց առանց աստղերի, որոնց 1993 թվականին ավելացան երեք աստղեր, որոնք տեղակայված էին ուղղահայաց ծառի մոտ։ Ժամանակակից տեսք դրոշը ընդունվել է 1995 թվականին։
Գագաուզիայի դրոշի մասին օրենքը թույլ է տալիս օգտագործել դրոշի պարզեցված տարբերակը, առանց աստղերի և սպիտակ գույնի շերտի, ոչ կառավարական (օրինակ, անձնական և առևտրային) օգտագործման համար։ Կառավարական օգտագործման համար գործում է միայն պետական դրոշը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 դրոշներ
Սմբատ Մելիք-Ստեփանյան
Սմբատ Բեկ, իսկական անունը Սմբատ Անդրեասի Մելիք-Ստեփանյան (օգոստոսի 1, 1879, Առաջաձոր - օգոստոսի 24, 1940, Կանսկ, Կրասնոյարսկի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ազգային-հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործիչ, լեռնային ինժեներ։ 1911-1919 թթ. Ղափանի Ազգային խորհրդի նախագահ, ապա Զանգեզուրի կենտրոնական ազգային խորհրդի անդամ, 1919 թվականի կեսերից Զանգեզուրի շրջանային խորհրդի նախագահ, չքավոր գյուղացիներին օգնող բարեգործական ընկերության նախագահ, 1921 թվականից Զանգեզուրի արտակարգ կոմիսար։ 1906-1916 թթ. եղել է Ղափանի լեռնաարդյունաբերական ընկերության հանքերի վարիչ, ապա տնօրեն, 1933 թվականից Զանգեզուրի Ս. Շահումյանի անվան պղնձահանքերի վարիչ։
Տոհմն ու անձնական կյանքը
Ծնվել է 1879 թ. Օգոստոսի 1-ին՝ Առաջաձոր գյուղում։ Խառնակ ժամանակներում է ապրել՝ համընդհանուր թշվառություն, կոտորած, հեղափոխություն, տոհմական թշնամություն, որի հողի վրա էլ սպանվեց հայրը՝ Անդրեաս Մելիք-Ստեփանյանը՝ Ելիզավետպոլի նահանգի նոտարական գրասենյակի պետը։ Մայրը՝ Աբիհայաթը, հայ ականավոր պատմաբան Նիկողայոս Ադոնցի մորաքույրն էր։ Ամուսնու մահից հետո չէր հրաժարվել իր բեկական իրավունքներից։ Շուշիի թեմական դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Գերմանիայում՝ սաքսոնական Ֆրայբերգ քաղաքի լեռնային ակադեմիայում, լեռնային ինժեների մասնագիտությամբ։ 1905 թվականին վերադարձել է հայրենի Կապան։ Վարժ տիրապետել է գերմաներենին, ֆրանսերենին, թուրքերենին և ռուսերենին։
Քույրը՝ Վարսենիկ Մելիք-Ստեփանյանը, զբաղվում էր Ստեփանոս Օրբելյանի պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ, բայց գործն անկատար մնաց, նա առաջիններից էր, որ արձագանքեց Գևորգ Ե կաթողիկոսի կոչին՝ «օգնել ազգի թշվառներին» և երկրորդական պլան մղելով ուսումը՝ վերադարձավ Երևան։ Հայ որբերի հիվանդանոցում, աշխատելով որպես գթության քույր, վարակվեց տիֆով և մահացավ։ Սմբատ Բեկը գյուղի Խաչին Խութ բարձունքի վրա կառուցեց մատուռ և այնտեղ ապակե ծածկով բետոնե սարկոֆագում ամփոփեց Վարսենիկի մարմինը։
1906-1917 թթ.
1906 թվականին մոլեգնեցին հայ-թաթարական բախումները, որոնք ընդգրկեցին Սյունիքը ծայրեծայր։ Սյունիքում թուրք տարրն առաջնորդներ ուներ։ Կապանում հայերի համար առաջնորդ էր Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը ։ 1906 թվականի հուլիս-օգոստոսին ժամանեց նոր նշանակված գեներալ-գնդապետ Պրինց Նապոլեոնը։ Կապանում նրա հետ հանդիպմանը հրավիրվել էին ադրբեջանական հայտնի բեկական գերդաստանները, հայերից՝ տեղական արդյունաբերողները, նրանց մեջ երիտասարդ ինժեներ՝ եվրոպական կրթությամբ, լեզուների գիտակ, 27-ամյա Մելիք-Ստեփանյանը։
Այդ շրջանի իրադարձությունների լուսաբանման համար կարևոր դեր ունեն Բեկի տանը խնամքով պահ տված և տարիներ առաջ պատահականությամբ հայտնաբերված թղթերը ։ Փաստաթղթերի մի մեծ խումբ, թվով 72 նամակ, մեծ մասամբ ուղղված է իրեն՝ Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանին, ընդգրկում է 1906 թ. հայ-թաթարական ընդհարումների շրջանը։ Դրանք առնչվում են Կապանի գյուղերի ինքնապաշտպանական կռիվներին, որտեղ կազմակերպական խոշոր դեր է ունեցել Գերմանիայից նոր հայրենիք վերադարձած 25-ամյա լեռնային ինժեները։ Նամակները հայկական զորախմբերի հրամանատարներից են, դիրքապահներից և այլ անձանցից։ Կան ստացված երկտողեր, ահազանգեր և այլ կարգի թղթեր, որոնք վերաբերվում են զենք-զինամթերք հայթայթելուն, թշնամու գրոհները կասեցնելու, մարտական գործողությունների նկարագրմանը և այլն։ Դրանք Մելիք-Ստեփանյանի, Գասպար Տեր-Մարգարյանցի, Սեբաստացի Մուրադի, Կորյունի, Յապոնի, Խեչոյի, Շիրինի, Պողոսի, Պետոյի, Թադևոս Անտոնյանի, Անդրանիկի, Աշոտ Մելիք-Մուսյանի, Արսեն Շահմազյանի, Իվան Մելիք-Քարամյանի և այլոց ձեռագրերն են։ Այս նամակագրությունների օրինակներ են․
Սեբաստացի Մուրադ․ «Սիրելի՛ս, մենք այսօր գնում ենք Հանդ... Կորյունի խմբի համար մաքուր պատրոն շուտով ղրկի՛ր 15000 հատ կնքված խուրջինով, որ ճանապարհին չպակասի»։
Կրկին Սեբաստացին. «...Եկել են բազմաթիվ ձիավորներ և հետևակ, իջել են Խալաջ և Ղարաչիման։ Ուղարկե՛ք մի տասնյակ Սևաքար, մի տասնյակ Բարաբաթումբ։ Առավոտը մի գուցէ մի բան անենք»։
Թադևոս Անտոնյան. «...Այս երկու գյուղերը մնացել են անպաշտպան և արտերը մնացել են հնձելու, Գենուազը ոչ մի օգնություն չի անում, ես էլ միայն հինգ օր եմ սպասելու, եթե մեր կողմից զինվոր և ինձ փամփուշտ չլինի, ես էլ եմ գալու։ Շուտով կարգադրություն արեք»։
Տեր Գրիգոր. «...Շրջակա թուրքերի գյուղերում մեծ բազմություն կա, և խլրտումներ են տիրում։ Խստիվ կարգադրեք Շահարջիկի սահմանները պահելու»։
Հովհաննես Մելիք-Քարամյան. «Խորին շնորհակալություն Ձեր ջանքերի համար։ Խնդրում եմ՝ որքան Ձեր ուժերը ներեն, աշխատեցեք»։
Վերին Ձորից. «Բայց մենք էլ շատ երկյուղի ենք մատնված։ Խնդրում ենք՝ մեզ համար օգնություն հասցնեք... Մեր հասարակության թուրքերը բոլոր հավաքված են սարերը, ժամանակ առ ժամանակ հրացանաձգություն են անում դեպի մեզ։ Պատրաստություն չունենք, վերջացել է, մեր դրությունն անելանելի է։ Այլ ի՞նչ։ Խնդրում եմ. թե մտաբերիս մեր Վերին Ղափանու հայ ազգային իշխանության կողմից եկող լինի՝ տուք էլ հետը կգաս մեր դրության մեջ մտնելու»։
Անանուն խմբակապետ. «...Մուրադը մեր գյուղովն անցավ. Ալմալըղի խութումը դիրքապահներն ասացին, որ Ձեզ հայտնենք. օգնություն է ուզում. մեր մարդիկ բոլորը գնացած են։ Կռիվը շարունակվում է, թուրքերը հարձակվելու են Եղվարդ և Վժանիսու վրա... Օգնությու՛ն»։
Յապոն․ «...Ես անցա Եղվարդ, լսելով, որ Եղվարդը պաշարված է։ Բայց խնդրում եմ վիրավոր տղերանց համար ճար ու Գրիգորին ուղարկեք»։
Այս ամենին որպես պատասխան եղել են Սմբատ Բեկի կարգադրությունները, հրահանգները, հանդիպումները, խորհրդակցությունները, դիրքից դիրք, գյուղից գյուղ անցնելը, կրքերի զսպման և հաշտեցման համար թաթար և հայ զինյալների հետ հանդիպումները և մտորումները.
«Հովհաննե՛ս, հանքի գործերը երկրորդ տեղն են բռնում։ Երկրի բախտը նկատի ունեցեք»։
«Ծանրացած է օդը եւ մեզ մոտ, չնայած այնքա՜ն աշխատել ու դարձյալ աշխատելու է խաղաղության համար։ Ես դրա հույսը չեմ կորցնում եւ դեռ հավատում եմ, որ կարող ենք խուսափել «վատից»»։ Երկար խոսելու տեղը չէ, ժողովեցեք ի մի, ուժերի չափ անելին արե՛ք, իհարկե ամենալավ նշանաբան լինելն է. «եթե հնար է խուսափել ընդհարումից, գոնե ազատված լինի ավերումից Ղափանը»։
«Բանէ «վատը» սկսելու լինի, եղի’ր նահատակ»։
«Милостивый Государь Г. Джабарг бек!
Давно слышал о Ваших миролюбивых почитаниях в это крайне плачевное время, хотя и не знаком с Вами, но будучи уверен, насколько желательно бы было для Вас, чтобы и наш, а с нами и весь район рудников не был заряжен общей плачевной братоубийственной войной».
«Դրությունը այստեղ օրեցօր վատթարանում է, Ղափանը ուրիշ տեղերի հետ համեմատելի չէ, եթե այստեղ ընդհանրանա, զարհուրելի է լինելու, նախ հայեր համեմատաբար քիչ կան, երկրորդը` ինքնապաշտպանության համար անպատրաստ, երրորդը՝ ամենագլխավորը՝ ժողովուրդը բռի է, անհասկացող, կոպիտ, վայրենի... Հեղինակավոր թուրք բէկերը, պետք է ասել, որ առաջները շատ նպաստել են այստեղ խաղաղությիւն պահպանելուն (փաստեր ունեմ), գուցե նրա համար, որ նոքա համարիայ բոլորն էլ մասն և օգուտ ունի այսպիսի պղնձիայ մի հարուստ երկրից, գուցե շահն է պատճառը։ Այժմ մի տեսակ նկատվում է indeferent (անտարբեր) դրութիւն, գուցե և ավելի վատ, և այսպես երկիրը մի սպասողական դրութիան մեջ է, ու՞ր կըտանէ, չգիտեմ...
Ասում են, որ Պարսկաստանից խաներ են իջած ույժով և ուրիշ շատ բաներ։
....Գորշացած, անիծված այսպիսի ժամանակներում։
Արդեն 20-րդ օրն է, այնքա՜ն հօգնած Ս.Մելիք-Ստեփանյան»
Ընդհարումներն, ի վերջո, դադարեցին. մարդկային կորուստներ, խաղաղ, անմեղ բնակչության ողբերգություն, տնտեսական զգալի վնաս։ Սա ցարական միապետության քաղաքականության հետևանքն էր, մի բան, որը չի խուսափել դատապարտել խաղաղարար հանձնախմբի անդամ Բեկը և մեկ անգամ ևս չի թաքցրել իր մտքերը բախումներն ուսումնասիրող Ա-Դոյի հետ հանդիպման ժամանակ.
1906-1916 թվականներին լինելով Կապանի լեռնաարդյունաբերության ընկերության հանքերի վարիչ՝ նա բավականաչափ եռանդուն մասնակցություն է ունենում հանքերի հետազոտման աշխատանքներին, աշխատում Ղափանն ընդգրկած գործադուլների և տնտեսական անկման ու քայքայման պայմաններում։ Եվ այս անհանգիստ կենսագրության մի մաս ևս, որի մասին գալիս, վկայում են թե՛ տարբեր հուշեր, թե՛ հրապարակված և դեռ չհրապարակված փաստաթղթերը. դպրոցում ջուր չկա, նրան են դիմում, ուսուցիչներն իրենց չեն արդարացնում, նրան են դիմում, գույք են խնդրում, վեճերը հարթելու համար Առաջաձոր են հասնում... ու էլի որքա՜ն ուժից վեր պարտականություններ... Ու այսքանից հետո տնտեսական գործունեություն, հանքերի վերակառուցում, տեխնիկայի ներդրում և Ղափանում առաջինը մի շարք խնդիրների լուծում. 1908 թվականի մայիսի 20-ին Մելիք-Ստեփանյանի տանը հնչեց հեռախոսի զանգը։ Այն ազդարարեց, որ հեռախոսը մուտք է գործել Ղափան։ Հեռախոսը մեկ լարանի գծով միացված էր հանքի հետ ։
1917-1921 թթ.
1917 թվականի փետրվարին հեղափոխությունը նոր իրադրություն ստեղծեց երկրամասում։ Այս ժամանակ Մելիք-Ստեփանյանը Զանգեզուրում իրականացնում էր ժողովրդական կոմիսարի պարտականությունները և ծավալում հասարական-քաղաքական գործունեություն։ 1918-1919 թվականներին նա Ղափանի Ազգային խորհրդի նախագահի, ապա Զանգեզուրի կենտրոնական Ազգային խորհրդի անդամի, 1919 թվականի կեսերից Զանգեզուրի շրջանային խորհրդի նախագահի պոստերում կանգնում է, երկրամասի անվտանգության, ժողովրդի գոյապահպանության համար պայքարի դիրքերում։ 1918 թվականին Սյունիքի մատույցներում հայտնվում են մուսթավականները՝ փորձելով այն ուժով միացնել Ադրբեջանին։ Հանուն Սյունիքի անվտանգության և գաղթականության փրկության համագործակցում է երկրամասում հայտնված Զորավար Անդրանիկի հետ։ Հայտնի է, որ խորհրդային պատմագիտությունը ազգային խորհուրդների գործունեության միանշանակ բացասական գնահատական է տվել։ Այս առումով որոշակի հետքրքրություն են ներկայացնում Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի արխվում պահվող և Ղափանի Ազգային խորհրդի գործունեությանն առնչվող փաստաթղթերը։ Նամակներից 12-ը գրված է Գողթանի /Օրդուբադի/ լիազոր ներակայացուցիչ Աշոտ Մելիք-Մուսյանի, մի քանի նամակներ՝ Գողթանի, Փառակայի, Ցղնայի ազգային, զինվորական ու հոգևոր գործիչների կողմից /ընդամենը՝ 29 նամակ/, որոնք ուղղված են Ղափանի, Վերին Հանդի, Քաջանանցի /Քաջարան/ ազգային խորհուրդներին և շոշափում են Գողթանի օրհասական վիճակը և օգնություն կազմակերպելու հարցեր։
1918 թվականի հուլիսի 26-ին Անդրանիկի զորքն ու գաղթականությունը Ղափան հասան, այնտեղ անմիջապես ներկայացավ Ազգային խորհուրդը։ Զորավարը Նախիջևանից անցում էր կատարել Սյունիք` իր հետ տանելով սովյալ և ուժասպառ գաղթականությանը։ Մելիք-Ստեփանյանը հավաստիացրեց Անդրանիկին, որ Ազգային խորհուրդը կաշխատի իր միջոցներով թեթևացնել զորամասի պարենավորման հոգսը և կկերակրի գաղթականությանը։
Խաչիկ Դաշտենցը «Ռանչպարների կանչ»-ում վիպերգի ձևով ներկայացնում է Անդրանիկի և Բեկի հանդիպումը. «Ելանք, գնացինք Պղնձե քաղաք։ Էդ քաղաքի անունը Կապան էր։ Քաղաքը փոսի մեջ էր՝ Ողջի գետի աջ ափին։ Մի հայտնի մարդ կար Կապանի մեջ, անունը՝ Սմբատ։ Սմբատ Բեկ էին ասում։ Լսելով, որ զորավար Անդրանիկը Պղնձե քաղաք է եկել՝ Սմբատ Բեկը եկավ և իր ապարանքը հյուր տարավ»։
«Սիրելի Անդրանիկ,- գրում է Սմբատ Բեկը,- ստացա Ձեր նամակը, «վերջապես տեսա Ձեզ ոգևորված», ինձ վրա սաստիկ ազդեց, - ինչպես թե վերջապես տեսաք ինձ ոգևորված, բաս ես համոզված եմ, որ հասարակական գործերում առհասարակ, ուրեմն՝ քա՜նի–քանի անգամ, մանավանդ ազգային հասարակական գործերում, և այն էլ այսպիսի ժամանակները, ես ոգևորված եմ եղել միշտ, արբածի պես, թե անցյալներում, թե այժմս և թե միշտ-ինչպե՞ս է, որ Ձեր այդ աչքերը նոր են նկատում, այն էլ թղթի կտորից։ …Եթե ուրախ եք, ապա՝ ավելի ուրախացեք, - իմացեք՝ ուրեմն, իմ գործելու ոգևորությունս նաև մտածված, անշահ, անձանազոհ, պատրաստ ամեն ինչի, ինչ օգտակար է հայության համար, առանց երբևիցե հոգնածություն զգալու, նույնքան անսահման է, որքան անվերջ է Անդրանիկի անձնական հերոսությունը և սերը դեպի յուր հայրենիքն ու հայությունը։ Համբույրներով Սմբատ» ։
Լինելով դատապարտված Զանգեզուրի ճակատագրով ապրելու՝ կտրականապես դեմ էր Զորավարի՝ երկրամասից հեռանալուն.
-Սիրելի′ Անդրանիկ..., - գրում է նա, - համայն ժողովրդի բուռն ցանկությանը հակառակ է, որ այժմս դուք մեկնեք Զանգեզուրից...գուցե դեռ փոխեք Ձեր վճիռը, ժողովուրդը պատրաստ է ամեն րոպե ընդառաջ գալու... այսօր այստեղ ժողով է հրավիրված ժողովրդի ցանկությամբ, նորից Ձեզ դիմելու՝ դեռ շուտ չթողնելու մեր երկիրը՝ Զանգեզուրը։
Անդրանիկի հեռանալուց հետո նրան փոխարինելու եկան Արսեն Շահմազյանը, Սերգեյ Մելիք-Յոլչյանը, Գարեգին Նժդեհն իրենց զինակիցներով և իրենց կողմից ստեղծված նոր իրադրությամբ։ «Շահմազյանի գրությունները» անունը կրող ծրարում եղած փաստաթղթերը, որ առանձնացրել և այդպես էլ վերնագրել է Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը, ներառում են 13 նամակ Արսեն Շահմազյանից՝ Զանգեզուրի ռազմական ուժերի հրամանատարից, ուղղված Ղափանի Ազգային խորհրդի նախագահին։ Գրագրությունն ընդգրկում է 1919 թ. մայիս-նոյեմբեր ամիսները, դարձյալ առնչվելով մեր հարևանների ծավալապաշտ ձգտումներին, գավառի ինքնապաշտպանության կազմակերպման հարցերին, Ղարաբաղի ու ռազմական կացությանը, դաշնակից տերությունների հակահայկական գործելակերպին։ Գավառի զինված ուժերի հրամանատարը, հաշվի առնելով Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի հեղինակությունն ու գործադրած ջանքերը երկրամասի ինքնապաշտպանության գործերում, կապերի մեջ է մտնում վերջինիս հետ։
Անդրանիկի հեռանալուց հետո անգլիացիները փորձեցին խաղաղ դիվանագիտական ճանապարհով խլել Զանգեզուրը Ադրբեջանի համար և 1919 թվականի մայիսին Գորիսում գեներալ Շատելվորդի բանակցություններում Սմբատ Բեկը անգլիացիներին հասկացնում է.
«Մեկընդմիշտ թող պարզ լինի Ձեզ, գեներա՛լ, որ Զանգեզուրը ինչ գնով էլ լինի չի ընդունելու Ադրբեջանի վարչակարգը։ Մեր սահմաններում Ադրբեջանի ոտք դնելը կնշանակի երկիրը մատնել անարխիայի և հարկավ այդ ժամանակ Շրջանային խորհուրդը կհրաժարվի պատասխանատվությունից» ։
1919 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Գորիսից Կովկասում գտնվող տերությունների ներկայացուցիչներին ուղղված նամակում արտահայտելով սյունեցիների կամքը, Սմբատ Բեկը գրում է.
Սահմաններում Սյունիքի համար անհավասար կռիվ էր թուրքերի դեմ, ներսում միմյանց էին փոխարինում դաշնակցականն ու բոլշևիկը՝ եղբայրասպան կռվում ավելացնելով ժողովրդի զրկանքներն ու թշվառությունը։ Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը, ներգրավվելով այս իրադարձությունների մեջ, գերապատվություն տվեց ժողովրդին և ոչ թե քաղաքական որևէ ուժի, մնաց իբրև վերկուսակցական գործիչ։ Նրանցից էր, ով մտածում էր Սյունիքը Հայաստանին միացնելու պայմանով պայքարը դադարեցնելու մասին։ Կոչ արեց զուր տեղն արյուն չհեղեղել, ընդունել բոլշևիկների իշխանությունը, վերջ տալ եղբայրասպան պատերազմին։
1921-1936 թթ.
Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը նվիրվեց ավեր ու քայքայված երկրամասի վերականգնմանը։ Խորհրդային իշխանությունը հաշվի նստեց եվրոպական կրթությամբ հմուտ լեռնային ինժեների, ժողովրդականություն վայելող Մելիք-Ստեփանյանի հետ։ Հանդիպել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանին և նրա մանդատով կարճ ժամանակով եղել է Զանգեզուրի արտակարգ կոմիսար, այնուհետև գավառի ժողտնտեսոթյան գերագույն խորհրդի նախագահ, Կապանի Շահումյանի անվան հանքերի, ապա Շահալիի հանքերի վարիչ։
Զանգեզուրի արտակարգ կոմիսարի պաշտոնում նա պայքարում էր կողոպուտի և վատնումների դեմ, կարգուկանոնը վերականգնելու, ցորենը, գումարը, գույքը բաժանելու համար և խստիվ պատվիրում է՝ «կատարվելիքը լինի զգույշ, շիտակ, արդար, անկողմնապահ ու արագ»։ 1923 թ. փետրվարի 16-ին զեկուցագիր է հղում Խորհրդային Հայաստանի ժողտնտեսության գերագույն խորհրդին, ներկայացնում կոնկրետ առաջարկություններ Ղափանում պղնձարդյունաբերությունն արագ վերականգնելու համար։
Ձերբակալությունն ու մահը
N16840 անձնական գործում պահպանվող փաստաթղթերը վկայում են, որ Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը հինգ տարով ազատազրկման է դատապարտվել «հակահեղափոխական-պրովոկացիոն գործունեության համար»։ Ականատես կապանցիները միաժամանակ պատմում են, որ քաղաքի կենտրոնական փողոցում, Վաչագան գետի ափին, հրապարակայնորեն խարույկի է վերածվել Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի արխիվը, մոխիր դարձնելով Անդրկովկասի, մասնավորապես Հայաստանի, նրա Սյունիք և Արցախ գավառների՝ 20-րդ դարի առաջին երկու տասնամյակին առնչվող ձեռագիր փաստաթղթեր։ Ինչի՞ համար է դատված հարցին պատասխանն է՝ Ֆրանկոֆիլ է։ Ազատազրկման ժամկետը հաշվարկված է ձերբակալման օրվանից՝ 1936 թ. դեկտեմբերի 22։ Թբիլիսիում տեղի ունեցած դատավարությունից հետո էտապով քշվել է Սեվվոստլագ՝ Վլադիվոստոկ, ուր եղել է 1937 թ. հուլիսի 15-ին։ 1938 թվականի ապրիլի 28-ին էտապով ետ է ուղարկվել Երևան, բայց նախ ընկել է Թբիլիսի Մետեխի բանտ։ 1939 թ. հուլիսի 5-ին Երևանի N1 բանտի պետի հրահանգով Մելիք-Ստեփանյանը տեղափոխվել է նորից Սեվվոստլագ։ Սակայն ճանապարհին՝ 1940 թ. փետրվարի 20-ին, իջեցվել է գնացքից և տեղափոխվել Կանսկի առանձին ճամբարային տեղամաս։ Հավանաբար, ճանապարհն ընդհատվել է ծանր հիվանդության պատճառով։ Որպես ժողովրդի թշնամի կալանավորված և բանտից բանտ, ճամբարից ճամբար տեղափոխված Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանը երկրային կյանքին հրաժեշտ տվեց 1940 թվականի օգոստոսի 24-ին Կրասնոյարսկի երկրամասի Կանսկի ճամբարում՝ միայնակ, հիվանդ և անօգնական։ Մելիք-Ստեփանյանը թաղված է Կրասնոյարսկի երկրամասի Նիժնեգաշսկի շրջանի, Նիժնեպոյմանսկի նախկին 10-րդ առանձին ճամբարային տեղամասի գերեզմանատանը ։
Աղբյուրներ
http://pandukht.livejournal.com/99448.html
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1879 ծնունդներ Կատեգորիա:1940 մահեր Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Աբել Ագիլար
Ակումբային կարիերա
2005 թվականին Ագիլարը տեղափոխվել է իտալական «Ուդինեզե» և միանգամից վարձավճարով տեղափոխվել է Սերիա Բ-ի «Ասկոլի» հայտացուցակում թիմում օտարերկրացիների մեծ թվի պատճառով։ Տեղափոխությունը ձգձգվել է փաստաթղթերի հետ կապված խնդիրների պատճառով, և Աբելը բաց է թողել նախամրցաշրջանային պատրաստությունը և միացել թիմին ընդամենը մեկ ամսով։ «Ասկոլիի» կազմում իր նորամուտը նշել Ագիլարն այդպես էլ չի հասցրել և վերադարձել է «Ուդինեզե»։ 2006 թվականի փետրվարի 5-ին «Յուվենտուսի» դեմ խաղում Ագիլարը նշել է իր նորամուտը Սերիա Ա-ում` հանդիպման երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Անտոնիո Դի Նատալեին ։
Բարձր մրցակցության պատճառով Ագիլարը չի կարողացել ամրապնդել իր տեղը ակումբում և սկսել է հանդես գալ վարձավճարով։ 2007/08 մրցաշրջանում Ագիլարն սկսել է խաղալ իսպանական Սեգունդայի «Խերեսում»։ 2008 թվականի օգոստոսի 31-ին «Կորդովայի» դեմ խաղում նշել է իր նորամուտը նոր ակումբում ։ Դեկտեմբերի 14-ին «Տեներիֆեի» դեմ խաղում Աբելը խփել է իր առաջին գոլը նոր ակումբում ։ Ալիկանտեի թիմի կազմում նա անցկացրել է 35 խաղ և խփել 9 գոլ։ Հաջորդ ակումբը, ուր վարձավճարով տեղափոխվել է ֆուտբոլիստը, եղել է «Սարագոսան»։ Օգոստոսի 30-ին «Տենեիֆեի» դեմ խաղում նա նշել է նորամուտը Լա Լիգայում ։ Սեպտեմբերի 25-ին Խիխոնի «Սպորտինգի» դեմ խաղում Աբելը խփել է իր առաջին գոլը նոր ակումբում ։
«Ուդինեզեի» հետ պայմանագրի ժամկետի ավարտից հետո Ագիլարը մշտական պայմանագիր է կնքել «Էրկուլեսի» հետ։ 2012 թվականի ամռանը նա տեղափոխվել է «Դեպորտիվո Լա Կորունյա»։ Օգոստոսի 20-ին «Օսասունայի» դեմ խաղում նա նշել է նորամուտը նոր ակումբում ։ Օգոստոսի 27-ին «Վալենսիայի» դեմ խաղում Աբելը խփել է երկու գոլ և օգնել իր թիմին խաղն ավարտել ոչ-ոքի ։
2013 թվականին Ագիլարը հեռացել է Իսպանիայից և պայմանագիր է կնքել ֆրանսիական «Թուլուզի» հետ ։ Օգոստոսի 31-ին «Բաստիի» դեմ խաղում Ագիլարը նշել է նորամուտը Լիգա 1-ում ։ Դեկտեմբերի 8-ին «Մոնպելիեի» դեմ խաղում Աբելը խփել է իր առաջին գոլը «Թուլուզի» կազմում ։ Ֆրանսիայում անցկացրած իր երրորդ տարում Ագիլարն ստացել է ծնկի վնասվածք, և ակումբը չի երկարաձգել նրա հետ պայմանագրի ժամկետը։ 2016 թվականին նա տեղափոխվել է պորտուգալական «Բելենենսիշ» ակումբ։ Փետրվարի 5-ին «Բենֆիկայի» դեմ խաղում Ագիլարը նշել է նորամուտը Սանգրիշ լիգայում ։ Փետրվարի 13-ին «Մորեյրենսեի» դեմ խաղում Աբելը խփել է իր առաջին գոլը «Բելենենսիշի» կազմում ։ 2016 թվականի ամռանն Ագիլարը վերադարձել է «Դեպորտիվո Կալի» ։
2018 թվականի ամռանն Աբել Ագիլարը պայմանագիր է կնքել ամերիկյան «Դալլասի» հետ ։
Միջազգային կարիերա
2003 թվականին Աբել Ագիլարը Կոլումբիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը ԱՄԷ-ում։ Դեկտեմբերի 2-ին խմբային փուլի՝ Ճապոնիայի երիտասարդական հավաքականի դեմ խաղում դարձել է գոլի հեղինակ ։ Առաջնության արդյունքում Ագիլարն ազգային թիմի կազմում արժանացել է բրոնզե մեդալի։ Նույն թվականին մասնակցել է Հարավային Ամերիկայի երիտասարդական առաջնությանը։
2004 թվականին Ագիլարն ընդգրկվել է Կոլումբիայի հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Պերուում անցկացվող Ամերիկայի գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարի ընթացքում Աբելը խփել է երկու գոլ՝ աչքի ընկնելով Մխմբային փուլի՝ Պերուի դեմ խաղում և 1/4 եզրափակչի՝ Կոստա-Ռիկայի հավաքականների դեմ խաղերում։
2005 թվականին Ագիլարը՝ որպես երիտասարդական հավաքականի ավագ, մասնակցել է աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը Նիդեռլանդներում։ Նույն թվականին ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարի ընթացքում նա խփել է երկու գոլ՝ աչքի ընկնելով խմբային փուլի՝ Տրինիդադ և Տոբագոյի հավաքականի դեմ խաղում և օգնելով իր թիմին 1/4 եզրափակչում հաղթել Մեքսիկայի հավաքականին ։
2011 թվականին Ագիլարը երկրորդ անգամ մասնակցել է Ամերիկայի գավաթի խաղարկությանը։ Մրցաշարի ընթացքում խաղացել է Կոստա-Ռիկայի, Արգենտինայի , Բոլիվիայի և Պերուի հավաքականների դեմ։
2014 թվականին Աբելն ընդգրկվել է Կոլումբիայի ազգային հավաքականի հայտացուցակում՝ մասնակցելու աշխարհի առաջնությանը Բրազիլիայում։ Մրցաշարի ընթացքում խաղացել է Հունաստանի, Կոտ դ'Իվուարի և Ուրուգվայի հավաքականների դեմ։
2018 թվականին Ագիլարը մասնակցել է աշխարհի առաջնությանը Ռուսաստանում, որտեղ մասնակցել է Լեհաստանի հավաքականի դեմ խաղին ։
Ձեռքբերումներ
Թիմային
«Դեպորտիվո Կալի»
Միջազգային
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Սարագոսայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Կալիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էրկուլեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բելենենսիշի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Սերգեյ Զենյով
Սերգեյ Զենյով (Sergei Zenjov, ), էստոնացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ուկրաինական «Կարպատներ (Լվով)» ակումբի և Էստոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող է։
Ակումբային կարիերա
Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել 6 տարեկանում։ 2006 թ. հանդես էր գալիս Պյառնուի կազմում և անցկացրած 17 խաղերում հեղինակել է 8 գնդակ։ 17 տարեկանում Զենյովը տեղափոխվեց «ՏՎՄԿ»։ Ինտերտոտոյի գավաթի խաղարկության ժամանակ ՏՎՄԿ-ն կրեց պարտություն Հոնկայից. այդ 2 խաղերին էլ մասնակցում էր Զենյովը։ Տալլինում անցկացրած 2 տարիների ընթացքում Զենյովը կարողացավ գրավել օտարերկրացի մասնագետների ուշադրությունը։ 2007 թ. նա ճանաչվեց Էստոնիայի առաջնության լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։
2008 թ. փետրվարին Զենյովը կնքեց 5 տարվա պայմանագիր Լվովի Կարպատների հետ։ 2008 թ. փետրվարի 24-ին Զենյովն անցկացրեց ընկերական հանդիպում Լվովի Կարպատների կազմում։ Այդ խաղում թիմի մրցակիցը դանիական Հորսենսն էր, իսկ խաղի ելքը կարողացավ վճռել Զենյովը, ով այդ խաղում անսպասելի կերպով դարձավ 3 գոլի հեղինակ։ Ուկրաինական առաջնությունում նրա մեկնարկային խաղը եղել է 2008 թ. մարտի 3-ին, երբ թիմը մրցում էր Խարկովի հետ։ Այդ հանդիպումն ավարտվեց 1։ 0 հաշվով, իսկ արդյունավետ փոխանցում կատարողը հենց Զենյովն էր։ Ուկրաինայի առաջնությունում իր առաջին գոլը կարողացել է խփել 2008 թ. հուլիսի 27-ին, երբ թիմը մրցում էր Դոնեցկի Շախտյորի հետ։ Դրանից հետո նրան առաջին անգամ հրավիրեցին ազգային հավաքական։ 2009 թ. ամռանը Կարպատների հետ երկարաձգեց պայմանագիրը ևս 5 տարի ժամկետով։
2009 թ. նոյեմբերին հայտնվեց ինֆորմացիա այն մասին, որն Զենյովը հիվանդացել է խոզի գրիպով, բայց շուտով Կարպատների բժիշկ Պաստուշենկոն վստահեցրեց, որ նման բան չկա, և դա սովորական գրիպ է։
Ազգային հավաքականի կազմում
Զենյովն խաղացել է նաև Էստոնիայի մինչև 21 տարեկանների ազգային հավաքականում։ Էստոնիայի ազգային հավաքականի կազմում իր մեկնարկային հանդիպումն անցկացրել է 2008 թ. օգոստոսի 20-ին, երբ թիմն ընկերական հանդիպում էր անցկացնում Մալթայի ազգային հավաքականի հետ։ Այդ խաղում Զենյովը փոխարինվեց խաղի 60-րդ րոպեին, իսկ նրա փոխարեն խաղադաշտ մտավ Տարմո Կինկը։ Հաջորդ խաղում՝ 2008 թ. սեպտեմբերի 6-ին խփեց իր առաջին գնդակը ազգային հավաքականի կազմում, երբ թիմը մրցում էր Բելգիայի ազգային հավաքականի հետ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Էստոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պյառնու քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Էստոնիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Ասվիլեր
Ասվիլեր (Asswiller), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 285 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.34 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.02 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 55 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 188 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 141-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 47։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 141 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 129 անձ (69 տղամարդ և 60 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (4 տղամարդ և 8 կին)։ 47 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ուիլյամ Հորնբեկ
Ուիլյամ Հորնբեկ (William Hornbeck, ), ամերիկացի ֆիլմեր մոնտաժող, իր ժամանակների լավագույն մոնտաժողներից մեկը։ Աշխատել է 280-ից ավելի կարճամետրաժ և լիամետրաժ ֆիլմերում
4 անգամ ներկայացվել է Օսկարի՝ լավագույն մոնտաժող անվանակարգում, ստացել մեկ Օսկար։
Կենսագրություն և կարիերա
Ուիլյամը Հորնբեկը սկսել է իր կարիերան արդեն տասնչորս տարեկանում, աշխատելով ֆիլմերում տարբեր մասնագիտություններով Բրոդվեյում գտնվող New York Motion Picture Company ընկերությունում։ 1916 թվականին աշխատանքի է ընդունվում է Մակ Սենետի Keystone Film Company ընկերությունում, որտեղ 12 տարի աշխատում է և աշխատել է տասներկու տարի աշխատում է որպես գլխավոր խմբագիր-մոնտաժող, հիմնականում կատակերգական ֆիլմեր մոնտաժելով։
1934 թվականին Հորնբեկը տեղափոխվում է Անգլիա՝ Լոնդոն և աշխատում ռեժիսոր Ալեքսանդր Քորդայի հետ։ Նրանց առավել հայտնի ֆիլմերից են «Սկառլետ Պիմպեռնալ»-ը (1934), «Ապագայի կերպարը» (1936) և «Բաղդադի գողը» (1940)։
1941 թվականին վերադառնում է ԱՄՆ և սկսում համագործակցել Ֆրենկ Քափրայի հետ «Ինչու ենք մենք կռվում» Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմող վավերագրական ժապավենում։ 1946 թվականին մոնտաժել է Քափրայի հայտնի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմը։ 1949-1953 թթ. սկսում է աշխատել Paramount Pictures-ում և Օսկար է ստանում Ջորջ Սթիվենսի 1951 թվականին նկարահանած «Տեղ արևի տակ» ֆիլմի համար։ Նրա մյուս նշանավոր ֆիլմերից են՝ «Շեյն» (1953), «Ոտաբոբիկ կոմսուհին» (1954) և «Հսկան» (1956)։
Կարճ ժամանակ անց՝ 1960 թվականին, Հորնբեկին նշանակում են Paramount Pictures-ի վերահսկող մոնտաժողի պաշտոնում, ուր նա աշխատում է մինև 1976 թվականը՝ կենսաթոշակի անցնելը։
Ուիլյամ Հորնբեկը հայտնի էր որպես բծախնդիր վարպետ. աշխատանքի ժամանակ միշտ սպիտակ ձեռնոցներ էր հագնում։
3 անգամ ամուսնացած է եղել, առաջին կինը դերասանուհի Մարջորի Քեյնն էր, երկրորդ կինը՝ Ռութ Հորնբեքը։ Իսկ երրորդ կնոջ՝ Ռոզմարի Շիի հետ ամուսնացել է 1945 թվականին և ապրել մինչև մահանալը՝ 1980 թվականը։
Մրցանակներ
4 անգամ առաջադրվել է Օսկար հեղինակավոր մրցանակին, ստացել մեկ Օսկար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1901 ծնունդներ Կատեգորիա:1983 մահեր Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում ծնվածներ
Բիստրի Իստոկ
Բիստրի Իստոկ (Быстрый Исток), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բիստրի Իստոկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1763 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բիստրի Իստոկի շրջանի բնակավայրեր
Մորիս Թորեզ
Մորիս Թորեզ (Maurice Thorez, ), ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, 1919 թվականից խորհրդային, 1920 թվականից՝ կոմունիստական կուսակցության անդամ, 1924 թվականից՝ ՖԿԿ ԿԿ-ի, 1925 թվականից՝ քաղբյուրոյի անդամ, 1925-1930 թթ.՝ ՖԿԿ ԿԿ-ի քարտուղար, 1930-1964 թվականներին՝ ՖԿԿ գլխավոր քարտուղար, իսկ 1964 թվականից՝ ՖԿԿ նախագահ, 1932 թվականից ֆրանսիական պառլամենտի պատգամավոր։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի կոմկուսը Թորեզի գլխավորությամբ հանդես է եկել գերմանական օկուպացիայի դեմ։ Խուսափելով հետապնդումներից Թորեզը ՖԿԿ ԿԿ-ի որոշմամբ տարագրվել է Խորհրդային Միություն։ 1944 թվականին վերադարձել է Ֆրանսիա։ 1945-1947 թվականներին եղել է կառավարության կազմում (անպորտֆել մինիստր, Մինիստրների խորհրդի փոխնախագահ), նախաձեռնել աշխատավորության շահերի օգտին միջոցառումներ։ 1928-1943 թվականներին ընտրվել է Կոմինտերնի գործկոմի (ԿԻԳԿ), 1939-1943 թվականներին՝ դրա նախագահության անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմունիստներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Կրասնոե Էխո (գյուղ, Գուս-Խրուստալնի շրջան)
Կրասնոե Էխո (Красное Эхо), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Գուս-Խրուստալնի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Գուս-Խրուստալնի շրջանի բնակավայրեր
Զամբիայի համալսարան
Զամբիայի համալսարանը (UNZA) (University of Zambia), պետական համալսարան, որը գտնվում է Զամբիայի Լուսակա քաղաքում։ Այն Զամբիայի ամենամեծ և ամենահին ուսումնական հաստատությունն է։ Համալսարանը հիմնադրվել է 1965 թվականին և պաշտոնապես բացվել է հանրության համար 1966 թվականի հուլիսի 12-ին։ Ուսուցման լեզուն անգլերենն է ։
Պատմություն
Անկախության պայքարի արդյունքում ստեղծված քաղաքական մթնոլորտը 1950-ականների վերջին և 1960-ականների սկզբին ավելի քիչ գրավիչ դարձրեց Ռոդեզիայի համալսարանական քոլեջի գաղափարը։ Արդյունքում, նախաձեռնվեցին Լուսակա քաղաքում բարձրագույն ուսումնական հաստատության ստեղծման համար աջակցություն հայցելու ծրագրեր։ 1963 թվականի մարտին Հյուսիսային Ռոդեզիայի նոր կառավարությունը նշանակեց հանձնաժողով՝ Լոքվուդի հանձնաժողով՝ սըր Ջոն Լոքվուդի գլխավորությամբ՝ գնահատելու Հյուսիսային Ռոդեզիայի համալսարանի ստեղծման իրագործելիությունը։ Հանձնաժողովը մեծ ուշադրություն է դարձրել ինքնավարության վրա և այդպիսով առաջարկել է համալսարան հիմնել, որը կապեր չունի Բրիտանիայի արդեն կայացած համալսարանների հետ։ Զեկույցում նաև առաջարկվել է սկզբից Զամբիայի համալսարանը որպես լիարժեք համալսարան ստեղծել։
Զամբիայի համալսարանի ժամանակավոր խորհուրդը ստեղծվել է Զամբիայի համալսարանի ակտի ուժի մեջ մտնելուց հետո, 1965 թ. հուլիսին Դուգլաս Գ. Անգլինը նշանակվել է փոխտնօրեն, իսկ 1965 թվականի հոկտեմբերին Նախագահ Քենեթ Դեյվիդ Կաունդան տվել է ակտի համաձայնությունը։ 1965 թվականի ակտի թիվ 66 ։
Բանտից ազատվելուց հետո հարավաֆրիկյան հակաապարտեիդ հեղափոխական և քաղաքական առաջնորդ Նելսոն Մանդելան 1990թ. փետրվարին դիմեց Զամբիայի համալսարանի ուսանողներին իր առաջին արտասահմանյան ուղևորության և ազատ արձակումից հետո առաջին համալսարանական ելույթի ժամանակ ։
Անասնաբուժական բժշկության դպրոցը արժանացել է Ճապոնիայի արտգործնախարարի գովասանքի՝ տեխնիկական համագործակցության ոլորտում միջազգային համագործակցության խթանման գործում ներդրած ավանդի համար 2020 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ։
Կամպուս
Նրա հիմնական կամպուսը՝ Great East Road Campus-ը, գտնվում է Great East Road-ի երկայնքով՝ կենտրոնական բիզնես թաղամասից մոտ 7 կմ հեռավորության վրա։ Այն նաև ունի Ridgeway կամպուս, որը նույնպես գտնվում է Լուսակա քաղաքում՝ համալսարանական ուսումնական հիվանդանոցում; այս համալսարանը տուն է ուսանողների համար, ովքեր սովորում են բժշկական և դեղագիտության դասընթացներ ։
Կառուցվածք
Զամբիայի համալսարանն ունի ավելի քան 157 բակալավրի և ասպիրանտուրայի ծրագրեր։ Զամբիայի համալսարանը բաժանված է հետևյալ ֆակուլտետների.
=== Գյուղատնտեսական գիտությունների դպրոց ===
Կրթության դպրոց
=== Իրավագիտության դպրոց ===
Բժշկության դպրոց
=== Բնական գիտությունների դպրոց ===
=== Անասնաբուժական բժշկության դպրոց ===
Պատկանելություններ
UNZA-ն Աֆրիկյան համալսարանների ասոցիացիայի, Համագործակցության համալսարանների ասոցիացիայի և համալսարանների միջազգային ասոցիացիայի անդամ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զամբիա
Տալկա (քաղաք)
Տալկա (Talca) քաղաք և համայնք Չիլիում, որը գտնվում է Սանտյագո քաղաքից մոտ 255կմ (158 մղոն) հարավ։ Այն Տալկա նահանգի և Մաուլե շրջանի (Չիլիի 7-րդ շրջան) մայրաքաղաքն է։ 2012 թվականին կատարված մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 201 142 մարդ։
Քաղաքը կարևոր տնտեսական կենտրոն է՝ գյուղատնտեսական (ցորեն) և արտադրական գործունեությամբ, ինչպես նաև գինու արտադրությամբ։ Այն, ի թիվս այլոց, նաև Տալկայի համալսարանի և Մաուլեի կաթոլիկ համալսարանի գտնվելու վայրն է։ Տալկայի կաթոլիկ եկեղեցին կարևոր դեր է խաղացել Չիլիի պատմության մեջ։
ժողովրդագրություն
Ըստ Ազգային վիճակագրության ինստիտուտի 2002 թվականի մարդահամարի, Տալկան ընդգրկում է 231,5 կմ2 տարածք և այդ տարի ունեցել է 201,797 բնակիչ։ Նրանցից 193.755-ը (96%) ապրում էին քաղաքային բնակավայրերում, իսկ 8.042-ը (4%)՝ գյուղական բնակավայրերում։ Այսօր, ըստ 2015 թվականի մարդահամարի, քաղաքն ունի շուրջ 233.339 բնակիչ (111,796 տղամարդ և 121.543 կին)։ Բնակչությունն աճել է 15,63%-ով (31.542 մարդ) 2002 թվականից 2015 թվականների ընթացքում։