cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դոնալդ Թրամփի տարիֆային քաղաքականություն
Դիմակայություն Չինաստանի հետ
2018 թվականի մարտին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը ձեռնամուխ է եղել ԱՄՆ-ում չինական ներդրումների սահմանափակման և արգելակող տուրքերի սահմանման պլանների մշակմանը։ Առաջարկներից մեկն այն է, որ ԱՄՆ-ը կարող է չինական ներդրումները թույլատրել միայն այն ոլորտներում, որոնցում ամերիկացիները կարող են ներդրումներ կատարել չինական ընկերություններում։ Այսպիսով, պետք է ապահովվի փոխադարձության սկզբունքը ։
Մարտի 22-ին Թրամփի հայտարարած ծրագրերը հանգեցրել են ակտիվության կտրուկ նվազման համաշխարհային շուկաների մեծամասնությունում։ Ամերիկյան Դոու-Ջոնսի արդյունաբերական ցուցանիշը հինգշաբթի նվազել է 2.93%-ով, S&P-ն՝ 2.52%- ով, ճապոնական Nikkei-ն՝ 4.5%-ով, հոնկոնգյան Hang Seng-ը՝ 2.4%-ով ։
2018 թվականի ապրիլի առաջին օրերին ԱՄՆ-ի առևտրային ներկայացուցչությունը հաղորդել Է, որ Չինաստանի կողմից անազնիվ առևտրի, տեխնոլոգիաների և մտավոր սեփականության գողության համար ԱՄՆ-ը կարող է 25% մաքսատուրքեր սահմանել Չինաստանից մոտ 1300 ապրանքների համար, այդ թվում՝ ավիացիոն արտադրանք, տեխնիկա, մեքենաշինության արտադրանք, պողպատ, դեղորայք, բժշկական սարքավորումներ, հացաբուլկեղենի արտադրության վառարաններ, ավտոմեքենաների պահեստամասեր և այլն ։ Ի պատասխան Չինաստանը ԱՀԿ-ի բոլոր անդամներին կոչ է արել դիմակայել ԱՄՆ-ի առևտրական հովանավորչությանը և որոշել է միավորվել Եվրոպայի հետ ԱՄՆ-ի դեմ ։
23 августа(⎘ Օգոստոսի 23 ) 2018 Китай подал иск во Всемирную торговую организацию(⎘ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն ) (ВТО), в связи с введением США ввозных пошлин на отдельные группы товаров до 25 %.
Մայիսի 4-ին ավարտվել են ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև երկօրյա բանակցությունները, որոնք անարդյունք են եղել։ Հաղորդվում էր, որ ԱՄՆ-ն Չինաստանից պահանջել է մինչև 2020 թվականը կրճատել երկու երկրների միջև առևտրական դեֆիցիտը ոչ պակաս, քան 200 միլիարդ դոլարով։
Մայիսի սկզբին ԶԼՄ-ները հայտնել են, որ Չինաստանը ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունների շրջանակներում հավանաբար կառաջարկի ավելացնել ամերիկյան ապրանքների ներմուծումը՝ լիարժեք առևտրային դիմակայությունից խուսափելու համար։
Բիլ Ռասել
Ուիլյամ Ֆելթոն Ռասել (անգլ.՝ William Felton Russell, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, կենտրոնական։ Ողջ մասնագիտական կարիերայի ընթացքում (1956-1969) հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Բոստոն Սելտիքս» ակումբում։ «Սելտիքսի» կազմում Ռասելը ռեկորդային 11 անգամ նվաճել է NBA-ի գավաթը։ Հաղթած 11 առաջնությունները հյուսիսամերիկյան լիգաներում պատկանում է Ռասելին և Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) «Մոնրեալ Կանադիենս» ակումբի կենտրոնական Հենրի Ռիչարդին, ով նույնքան անգամ հաղթել էր Սթենլիի գավաթը։ Հաղթած առաջնություններից զատ Ռասսելը 5 անգամ ճանաչվել է կանոնավոր առաջնության ամենաարժեքավոր խաղացող (MVP), տասներկու անգամ ճանաչվել NBA աստղ (All-Star)։
Դոնալդ Թրամփի տարիֆային քաղաքականություն
Դիմակայություն ԵՄ-ի հետ
2018 թվականի մարտին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը պողպատի և ալյումինի համար 25 և 10 %-ի չափով մաքսատուրքեր է սահմանել Չինաստանի, Ռուսաստանի և Ճապոնիայի նկատմամբ։ ԵՄ-ի, Կանադայի, Մեքսիկայի, Բրազիլիայի, Ավստրալիայի և Արգենտինայի համար լրացուցիչ մաքսատուրքերը սկսել են գործել հունիսի 1-ից ։
Բիլ Ռասել
Ուսանողական առաջնությունը անցկացրել է Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարանում, որի կազմում երկու տարի անընմեջ հաղթել է NCAA-ի առաջնությունը (1955, 1956)։ 1956 թվականի Մելբուրնի օլիմպիական խաղերում նվաճել է ոսկե մեդալ՝ որպես Միացյալ Նահանգների բասկետբոլի ազգային հավաքականի ավագ ։
Դոնալդ Թրամփի տարիֆային քաղաքականություն
Դիմակայություն ԵՄ-ի հետ
2018 թվականի հունիսի 20-ին, ի պատասխան ԱՄՆ-ի կողմից պողպատի և ալյումինի համար սահմանված մաքսատուրքերի, ԵՄ-ն մի շարք ամերիկյան ապրանքների, մասնավորապես մոտոցիկլետների, նարնջի հյութի և վիսկիի նկատմամբ սահմանել է 25% մաքսատուրք և 50% մաքսատուրք կոշիկների, որոշ հագուստի և լվացքի մեքենաների համար։ Ռիսկային գոտում են եվրոպական ավտոարտադրողները, նրանց արտադրանքի զգալի մասը մտնում է ԱՄՆ։ ԱՄՆ-ի կողմից եվրոպական ավտոմեքենաների մաքսատուրքերի սահմանումը թույլ կտա ԱՄՆ-ին զարգացնել սեփական ավտոարդյունաբերությունը։
2019 թվականին սահմանվել են ԵՄ երկրներից ներմուծման մաքսային 25% սակագներ (նոր մաքսատուրքեր են սահմանվել ընտրողաբար, ԵՄ անդամ առանձին երկրների դեմ և առանձին ապրանքների դեմ) ։
Դիմադրություն Թուրքիայի հետ
2018 թվականի օգոստոսի 10-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է Թուրքիայից ներմուծվող ալյումինի և պողպատի համար մաքսատուրքերը համապատասխանաբար մինչև 20% և 50 % ավելացնելու մասին ։
Արդյունքներ և հետևանքներ
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժան Կլոդ Յունկերը հայտարարել է, որ եվրոպական ապրանքների նկատմամբ նախկինում սահմանված ամերիկյան մաքսատուրքերը հակասում են ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի փոխհարաբերությունների պատմությանը։
Ներմուծման սակագնի ազդեցությունը գների, զբաղվածության և եկամուտների բարձրացումն է արդյունաբերության պաշտպանված ոլորտներում, միաժամանակ նվազեցնելով դրանք անպաշտպան ոլորտներում, հիմնականում այն պատճառով, որ սպառողները, որոնք ավելի շատ են ծախսում պաշտպանված ոլորտներում ապրանքների վրա, ավելի քիչ են ծախսում անպաշտպան ոլորտներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տնտեսություն Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփի նախագահություն
Զոլոտոե (քաղաք, Ուկրաինա)
Զոլոտոե (Золоте), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Պերվոմայսկի քաղաքային խորհուրդում, շրջանային նշանակության քաղաք։
Կուտլիյարովո
Կուտլիյարովո (Кутлиярово, Ҡотлояр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Զոլոտոե (քաղաք, Ուկրաինա)
2011 թվականի տվյալներով Զոլոտոե քաղաքում բնակվում էր 14 974 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ
Ռիվա Լիգուրե
Ռիվա Լիգուրե (Riva Ligure)՝ կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Իմպերիա գավառում։
263
Մահեր
Կատեգորիա:263 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կուտլիյարովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 77 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռիվա Լիգուրե
Բնակչությունը կազմում է 2873 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 1343 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 18015։ Հեռախոսային կոդ՝ 0184։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում  San Maurizio առաքյալը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սերգեյ Կիրովի հուշարձան (Պետրոզավոդսկ)
Սերգեյ Կիրովի հուշարձան (Памятник Сергею Кирову), հուշարձան Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքում։ Հեղինակն է քանդակագործ Մատվեյ Մանիզերը, ճարտարապետը՝ Լև Իլյինը։ Արձանը տեղադրվել է 1936 թվականին։
Պատմություն
Հուշարձանը տեղադրվել է 1936 թվականին, կոմունիստական կուսակցության և խորհրդային պետության գործիչ Ս. Մ. Կիրովի զոհվելու տարելիցի օրը, Պետրոզավոդսկի կենտրոնական հրապարակներից մեկում` Ազատության հրապարակում, որը հետագայում ստացավ նրա անունը։ Բրոնզե քանդակը ձուլվել է Լենինգրադի «Մոնումենտսկուլպտուրա» գործարանում` երկու օրինակով։ Երկրորդ քանդակը տեղադրված է Կարելիայի մեկ այլ քաղաքում` Մեդվեժեգորսկում ։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ֆինննական զորքերի կողմից Պետրոզավոդսկի օկուպացիայի ժամանակ հուշարձանն ապամոնտաժվել է, այնուհետև վերականգնվել է 1945 թվականին ։
Նկարագրություն
2,5 մետր բարձրությամբ քանդակը տեղադրված է վարդագույն գրանիտից պատրաստված 4,5 մետր բարձրությամբ պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործ Մ. Գ. Մանիզերը և ճարտարապետ Լ. Ա. Իլյինը ։
Քանդակագործը Կիրովին պատկերել է կանգնած, հագին` «սպայական» գոտիով զինվորական համազգեստ, գալիֆե տաբատ, բարձր ճտքակոշիկներ։ Կիրովի դեմքն ուղղված է նախկին Օնեգայի տրակտորի գործարանին։ Հատկանշական է, որ ձեռքի բնորոշ ցուցական ժեստը պատկերում է Կիրովի այն արտահայտությունը, որ հյուսիսային հողը «հնագույն է ու հարուստ, և կոմունիստները պետք է միայն թափ տան այն, որպեսզի այդ հարստությունները թթափվեն մեզ վրա» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի հուշարձաններ Կատեգորիա:Պետրոզավոդսկի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1936 հիմնադրումներ Ռուսաստանում
Աշուն (ֆիլմ, 1990)
«Աշուն» (Sügis), էստոնական ֆիլմ, որ նկարահանվել է Օսկար Լուտսի «Առօրյա» և «Աշուն» նովելների հիման վրա։ Ֆիլմը Օսկար Լուտսի նովելների հիման վրա նկարահանված երեք ֆիլմերից վերջինն է. հաջորդում է «Գարուն» և «Ամառ» ֆիլմերին։
Սյուժե
Ֆիլմում պատկերված է 20-րդ դարի 30-ական թվականները։ Ֆիլմի հերոսները, որոնց հանդիսատեսը ծանոթ է նախորդ երկու ֆիլմերից, արդեն հասուն մարդիկ են։ Այս ֆիլմի գլխավոր հերոսը Գեորգ Ադնիել Կիյրն է։ Մյուսները՝ Յոոսեպ Տոոտսն ու Տաելեն, Յաան Իմելիկն, Տինիսոնը, իրենց ընտանիքների հետ ապրում են իրենց դաստակերտներում։ Կիյրը, շարունակելով ընտանեկան ավանդույթը, զբաղում է դերձակությամբ։ Կիյրը շարունակում է երազել հողագործությամբ զբաղվելու ու սեփական կալվածք ունենալու մասին, չնայած մի անգամ արդեն անհաջողություն է կրել (այդ մասին պատմվում է «Ամառ» ֆիլմում) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնական ֆիլմեր Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կինոկատակերգություններ
Անսի (քաղաք, Ֆրանսիա)
Անսի (Annecy, Èneci, Anecí, երբեմն գրվում է նաև Աննեսի), քաղաք Ֆրանսիայի արևելքում։ Վերին Սավոյ դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչության թիվը կազմում է 51 000 մարդ ։
Աշխարհագրություն
Անսին տեղակայված է Ժնևից մոտ 40 կմ հարավ գտնվող համանուն լճի հյուսիսային ափին։ Թյու ջրանցքն անցնում է քաղաքով՝ կապելով լիճը Ֆիեր գետի հետ, որը ձևավորում է հյուսիսարևմտյան սահմանը։ Անսիին շրջապատում են Վերե, Սեմնոզ, Տորնետ և Պարմելան լեռները։
Տնտեսություն
Անսին ունի մետաղի և փայտի վերամշակման արտադրություն, տեքստիլի և սննդի արդյունաբերություն։ Քաղաքը համարվում է բուժավայր։
Արտաքին հղումներ
. Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:2017 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթներ
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթներ, բաշկիր ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության, ժողովրդական արձակի տեսակ, հեքիաթ։
Բաշկիրներն իրենց հեքիաթներում փորձել են արտահայտել իրենց ազգային կեցվածքը, երեխաներին ուսուցանել կյանքի իմաստությունը, բարձրացրել բարոյական, ընտանեկան, կենցաղային հարցեր։
Պատմություն
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթների ակունքները ընկած են ինչպես ժողովրդական բանահյուսության, այնպես էլ գրքերի և գրական սյուժեների մեջ։
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթների մի մասը կապված է հնդկական գրական և բանահյուսական հուշարձանների հետ՝ Ջատականեր («Ծնունդների պատմություններ»), Պանչատանտրա, Շուքասապտատի («Թութակի յոթանասուն պատմություններ»), Տուտի-նամե («Թութակի գիրք»)։ Այս ստեղծագործություններից որոշ հեքիաթային սյուժեներ մտել են բաշկիրների բանավոր մշակույթի մեջ։ Դա պայմանավորված է Արևելքի երկրների հետ Ուրալ-Վոլգյան շրջանի մշակութային կապերի առկայությամբ, մարդկանց ծանոթությամբ արաբ-իսլամական գրչության և գրքի մշակույթին։ «Կալիլա և Դիմնա» (Հիմարն ու խարդախը) և «Տուտի-նամե» երկերի ձեռագրերը լայն տարածում են գտել Վոլգայի շրջանում և Հարավային Ուրալում, 19-րդ դարում հրատարակվել են թուրքերեն թարգմանությամբ և արաբերեն։
Հին թյուրքական ռունիկ գրական հուշարձան «Գուշակագիրքը» («Ырк битиг») 9-10-րդ դարերում տարածվել է թուրքերի մեջ։ Որոշ սյուժեներ (ծեր ցլի և մրջյունի մասին և այլն) նման են բաշկիրական հեքիաթների (Առյուծն ու մոծակը) սյուժեներին։ Հուշարձանում ցուցադրված ցլի, բազեի, ագռավի, ոչխարի, վագրի պատկերները խոսում են բաշկիրական հեքիաթների բարձր ֆոլկլորի, գրավոր ավանդույթների մասին արդեն վաղ միջնադարում։
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթների հավաքչությունը, հրատարակումը և ուսումնասիրությունն իրականացրել են գիտնականներ Ալ. Բեսսոնովը, Ա. Ի. Խարիսովը, Յ. Գ. Կիեկբաևը, Կ. Մերգենը (Ա. Ն. Կիրեև), Մ. Խ. Մինգաջետդինովը («Էթնոգենետիկ մոտիվները բաշկիրական հեքիաթներում»), Լ. Բ. Բարագը («Կենդանիների մասին հեքիաթների բաշկիրական սյուժետային շարքի կապը ռուսականի հետ»), Ն. Տ. Զարիպով, Ա. Մ. Սուլեյմանով, Ֆ. Ա. Նադրշինա («Բաշկիրական հեքիաթներ կենդանիների մասին»), Գ. Ռ. Խուսաինովա, Ռ. Ֆ. Իլյասովը («Բաշկիրական հեքիաթներ կենդանիների մասին»), Դ. Կ. Զելենինը, Ն. Իլմինսկին և ուրիշներ։
1944 թվականին Ուֆայում տեղի է ունեցել բաշկիրական առաջին բալետի «Կռունկի երգը» պրեմիերան, որի լիբրետոն գրվել է բաշկիրական ժողովրդական «Սինրաու Տորնա» հեքիաթի հիման վրա։
Դասակարգում
Ըստ ժամանակակից բաշկիրական հեքիաթաբանության` հեքիաթները բաժանվում են.
Այս հեքիաթների հերոսներն են՝ գայլը, աղվեսը, արջը, այծը, մրջյունները և այլք։ Որոշ կենդանապատում հեքիաթներ պահպանում են նախնիների հնագույն հավատալիքներն ու սովորույթները («Սուտասան աղվեսը», «Առյուծը, գայլը և աղվեսը», «Հորթի հեքիաթը», «Աղվեսի, բադի և գորտի մասին», «Եղնիկն ու խնձորենին», «Այծը». կին»)։ Հին ժամանակներում բաշկիրներն արջին պատվում էին որպես տոտեմ կենդանի։ Արջ բառն ուղղակի օգտագործման արգելք կար։ Հեքիաթներում նրան անվանում են «բաբայ» (պապ), «atabyҙ» (հայր), «урман эйәһе» (անտառի տեր), «урман ҡото» (անտառի ոգի)։ Նապաստակի հնագույն տոտեմական գծերը ներկայացված են «Առատաձեռն Նապաստակը», «Նապաստակն ու առյուծը» հեքիաթներում։ Այստեղ նապաստակը հանդես է գալիս որպես առատաձեռնության, բարության և խորամանկության մարմնացում՝ դժվար պահերին մարդկանց և կենդանիների օգնական։
Բաշկիրական կենդանապատում հեքիաթները բաժանվում են ժանրերի՝ էթոլոգիական բացատրական («Ուրալ-բատիր», «Բիրանկհիլուն բիրի դուստրն է»), դասական, այլաբանական հեքիաթներ-ապոլոգետներ, հեքիաթներ-небылицы։ Հեքիաթներում հանդիպում են լեռների, լճերի և անտառների ծագման մասին բացատրություններ ունեցող էթիոլոգիական տարրեր` «Հազար տարեկանը», որտեղ տատին խաբեության համար կապում են ամուլ զամբիկի պոչին, և որտեղ պառավի գլուխը դիպչում էր գետնին, հայտնվում էին սարեր, որտեղ նրա մեջքն էր դիպչում` լճեր։ «Սև լակոտը» հեքիաթում, որտեղ պառավի մեջքը դիպչում էր գետնին, հայտնվում են լեռնաշղթաներ, որտեղ մազերը` մազանման հողաթմբեր, իսկ ուր աչքերը՝ լճեր։ «Խորամանկ հարսը» հեքիաթում, որտեղ մազերը դիպչում են գետնին, առաջանում են հողաթմբեր, որտեղ մեջքը` սար։
Հեքիաթներն արտացոլում էին բաշկիրների տոտեմիստական ​​հայացքները, ովքեր հավատում են որոշ կենդանիների կամ թռչունների հետ արյունակցական կապին, ցանկության դեպքում կենդանու վերածվելու ունակությանը («Հսկա օձ», «Ցուլ», «Գորտի մուշտակ», «Կուկու», «Սև շուն»)։ «Բուզանսի-բատիր» հեքիաթի հերոսը ծնվել է մատակ ձիուց, «Այուգոլակ» հեքիաթի բատիրի հայրը արջ էր։
Հեքիաթի լեզու
Բաշկիրական հերոսապատում հեքիաթներում հերոսները և նրանց նշանակումները բնութագրվում են միայն ընդհանուր գծերով՝ կախված նրանց բարոյական կամ ֆիզիկական որակներից՝ Ալպ բատիր, ՈՒրման բատիր, ЬыуЬылыу, Բիժիրմերգեն, КенИылыу և այլն։
Կենցաղային հեքիաթներում հերոսի անունը հաճախ չի նշվում, սակայն նշվում է հերոսների ծագումը կամ պատկանելությունը սոցիալական որոշակի խավի` հոր դուստր (батша кызы), հարուստ դուստր (бай кызы), խորթ դուստր (угэй кыз), երկաթե տղա (тимерсе малайы), որբ տղա (етем егет), աղքատ տղա (ярлы улы) և այլն։
Կենդանիների մասին հեքիաթներում կերպարները նույնացվում են արտաքին հատկանիշներով, ինչպիսիք են գույնը, մարմնի մասերը։ Միևնույն ժամանակ, օբյեկտիվ նշանակություն ունեցող բառը հանդես է գալիս որպես լրացուցիչ բաղադրիչ, իսկ անվանման հիմնական տարրը առարկայի որակը որոշող բառ է՝ դեղնակտուց, սևակտուց, բծավոր ագռավ, սև ճակնդեղ, Շեշկոլակ, Կելտեկոյրոկ և այլն։
Հեքիաթներում լայնորեն կիրառվում է «ֆելեն» բառը։ Հեքիաթներում այն ​​փոխարինում է անվանական տարբեր ձևերին՝ շնչավոր և անշունչ գոյականներին (фэлэнэ йэшэгэн, фэлэн-тегэн алып кайт) և թվանշաններին (фэлэнсэ йылда, фэлэнсэ кендэ) և ածականներին (фэлэн батшаны, фэлэн ярлыка):
Թվերի օգտագործումը կապված է բաշկիրական հեքիաթներում թվի կախարդական ֆունկցիայի հետ։ Այսպես հաճախ օգտագործվում է «երեք» թիվը։ Իրադարձությունը երեք անգամ կրկնելը արագացնում է դրա ընթացքը։ «Յոթ» թիվը կապված է դիցաբանական պատկերների և աշխարհի կառուցվածքի հետ (երկնքի յոթ ոլորտներ, անդրաշխարհի յոթ հարկեր, յոթ լեռ), առասպելական կերպարների գործողությունների ժամանակային բնութագրերը (յոթ ամիս, յոթ օր)։ Բաշկիրական հեքիաթներում ավանդական են համարվում համակցությունները՝ «ете кат ер арты», «ете юл саты», «куктен, етенсе каты»:
Հեքիաթներում կան բառային բանաձևեր, որոնք տպավորություն են թողնում դրանց բառային, ոճական և շարահյուսական կառուցվածքի վրա։ Նման բանաձևերը ներառում են բայերի կրկնություններ, որոնք ծառայում են երկարաժամկետ գործողություններ ցուցադրելուն. Баралар былар, баралар, кен баралар, тен баралар, азна баралар, ай баралар («Алдар менэн шайтан»).
Ուսումնասիրողներ
Բաշկիրական ժողովրդական հեքիաթներն ուսումնասիրվել են ռուս տեղացի գիտնականների կողմից՝ Վ. Ն. Տատիշչև, Պյոտր Ռիչկով, Պյոտր Պալլասը, Ի. Ի. Լեպյոխինը, Վ. Յա. Դալը, Միխաիլ Լոսիևսկին, Սերգեյ Ռիբակովը, Ալեքսանդր Բեսսոնովը և այլք։
Գիտնականներ Վ. Վ. Ռադլովը, Ն. Ի. Բերեզինը, Պլատոն Մելիորանսկին, Ա. Ա. Պոտեբնյան, Նիկոլայ Դմիտրիևը, Վլադիմիր Յա. Պրոպպը («Հեքիաթի պատմական արմատները») ուսումնասիրել են բաշկիրական բանահյուսության լեզուն, առանձնահատկությունները։
Բաշկիրագետներից Ահմադ Մ. Սուլեյմանովը, Գ. Ռ. Խուսայինովն են զբաղվել հեքիաթի խնդիրներով, լեզվի առանձնահատկություններով` Ջալիլ Գ. Կիեկբաևը և Մարատ Վ. Զայնուլինը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ժողովրդական հեքիաթներ Կատեգորիա:Բաշկորտոստան Կատեգորիա:Ժողովրդական բանահյուսություն
Զալեսնոե (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Զալեսնոե (Залісне), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զալեսնոե գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեծ Զմեինկա
Մեծ Զմեինկա (Большая Змеинка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի աջ ափին՝ 354 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Լեա Գոթլիբ
Լեա Գոթլիբ (Lea Gottlieb, ), իսրայելցի հագուստի դիզայներ, մոդելավորող, Gottex ընկերության հիմնադիր։
Կենսագրություն
Լեա Լենկե Ռոթը (Lea Lenke Roth) ծնվել է հրեական աղքատ ընտանիքում՝ Հունգարիայում՝ Շայոսենթպետերում, 1918 թվականին։ Նա չի կարողացել ստանալ քիմիկոսի կրթություն Բուդապեշտում ծագմամբ հրեա ուսանողների թվի սամանափակման պատճառով և նախապատերազմական տարիներին որպես հաշվապահ աշխատել է անջրանցիկ վերարկուների գործարանում, որը պատկանում էր նրա ամուսնու՝ Արմին Գոթլիբի ընտանիքին ։ Հունգարիայի գերմանական օկուպացիայի տարիներին նրա ամուսինը հայտնվել է աշխատանքային ճամբարում, իսկ Լեան երեխաների հետ թաքնվել է Շայոսենթպետերում և Բուդապեշտում   ։
Կարիերա
Պատերզմից հետո ընտանիքը վերամիավորվել է և մինչև 1949 թվականին Իսրայել՝ Հայֆա, արտագաղթելը ամուսինները շարունակել են զբաղվել հագուստի արտադրությամբ Չեխոսլովակիայում։ Նոր երկրում նրանք սկսել են զրոյից․ փոխառված գումարով բացել են անջրանցիկ վերարկուների արտադրություն, բայց տաք կլիմայի պայմաններում արտադրանքը մեծ պահանջարկ չի ունեցել  ։
1956 թվականին նրանք ներդրել են վերջին փողերը Gottex լողափային և լողազգեստային ապրանքանիշի թողարկման համար, որը բերել է նրանց մեծ հաջողություն և ճանաչում   ։
Gottex ապրանքանիշի ներքո արտադրվել են լողազգեստներ, ինչպես նաև սեղմիրաններ, տաբատներ, տունիկաներ, կիսատաբատներ, հագուստի այլ պարագաներ, որոնք լրացնում էին լողազգեստների գիծը   ։ Լեայի խոսքերով՝ նրա կերպարները ներշնչել են ծաղիկները, արևը և իսրայելի բնական գույները՝ կապույտ ծովը, ոսկե ավազը, կապույտ Գալիլեայի ծովը, քարերի վարդագույն երանգը ։
1984 թվականին Gottex-ի հասույթը հասել է 40 միլիոն դոլարի, ինչը ընկերությանը ապահովել է իսրայելական լողազգեստների շուկայի ավելի քան 60%-ը և այն դարձրել է ԱՄՆ-ում նորաձև լողազգեստների խոշորագույն արտահանող ։ Gottex-ի լողազգեստները կրել են արքայադուստր Դիանան, Էլիզաբեթ Թելյորը, Նենսի Քիսինջերը և այլ հայտնիներ ։ 1991 թվականի Gottex-ի բիզնեսի գրեթե կեսը բաժին է ընկել Միացյալ Նահանգն>երին ։
1997 թվականին Gottex-ը գնել է Լև Լևաևը ։ Մեկ տարի անց Գոթլիբը հեռացել է ընկերությունից, համաձայնագրի ժամանակը լրանալուց հետո 85 տարեկան հասակում հիմնադրել է լողազգեստների նոր ապրանքանիշ, որը կրում էր նրա անունը  ։
Լեա Գոթլիբը մահացել է իր տանը՝ Թել Ավիվում, 2012 թվականի նոյեմբերի 12-ին 94 տարեկան հասակում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելցի դիզայներներ Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Մացխովրիսկարի
Մացխովրիսկարի (მაცხოვრისკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Աբաշայի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 20 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Աբաշայից հեռու է 1 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 614 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Աբաշայի շրջան‎‎‎
264
Մահեր
Կատեգորիա:264 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կունդուզ
Կունդուզ (کندز; original name: کُهَندِژ), քաղաք Աֆղանստանի հյուսիսում. նույնանուն նահանգի վարչական կենտրոնը։ 2015 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 268.893 (ըստ այլ աղբյուրների՝ մոտավորապես 375 հազար ).: Այդ ցուցանիշով համարվում է երկրի յոթերորդ և Հյուսիսարևելյան Աֆղանստանի ամենամեծ բնակավայրը ։ Ընկած է պատմական Բակտրիայի Թոխարիստան մարզում, Կունդուզ և Խանաբադ գետերի միախառնման վայրի մերձակայքում։ Ավտոմայրուղիներով կապված է Քաբուլի, Մազարի Շարիֆի, Բադախշանի, Տաջիկստանի մայրաքաղաք  Դուշանբեի հետ։ Ունի ոչ մեծ օդանավակայան, որն օգտագործվում է ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքացիական նպատակներով ։
Անվանումն առաջացել է պարսկերեն کهن دژ, kohan dež — «հին բերդ» բառակապակցությունից ։
Պատմություն
Պատմական հին ժամանակներում բնակավայրը կրել է Դրապսակա հունական անվանումը և եղել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու՝ Հինդուկուշի լեռներն անցնելուց հետո նվաճած առաջին քաղաքը (մեր թվականությունից առաջ 329 թ.) Arrian =Wyprawa Aleksandra Wielkiego III 29,1: Ստրաբոնը հիշատակում է Դարապսա (Strabon =Geografia XI 11,2) կամ Արապսա (Strabon =Geografia XV 2,10), Պտղոմեոսը՝ Դրեպսա (Ptolemeusz =Geografia VI 12,6), Ամմիանուս Մարցելինուսը՝ Դրեպսա (Ammianus Marcellinus =Dzieje rzymskie XXIII 6,59) անվանաձևով։
Կլիմա
Կունդուզին բնորոշ է ցուրտ կիսաչորային կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ BSk)՝ շոգ ամառներով ու զով ձմեռներով։ Տեղումներ գլխավորապես լինում են հունվարից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում։ Ամառները գրեթե միշտ անձրևազուրկ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆղանստանի բնակավայրեր
399
Մահեր
Կատեգորիա:399 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կիրսալովո (Պրոլետարսկի շրջան)
Կիրսալովո (Кирсалово), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանում։ Մտնում է Պրոլետարսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
398
Մահեր
Կատեգորիա:398 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ֆրանչաբիջո
Անդրեա Մանտենյա
Ֆրանչաբիջո (Franciabigio, իրական անուն` Ֆրանչեսկո դի Քրիստոֆանո Բիջի (Francesco di Cristofano Bigi)), Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ։
Կյանքը և ստեղծագործությունները
Ծնվել է Ֆլորենցիայում, և սկզբում աշխատել է Մարիոտտո Ալբերտինելլիի ղեկավարության տակ մինչև 1506 թվականը։ 1505 թվականին Ֆրանչաբիջոն ծանոթացել է Անդրեա դել Սարտոյի հետ, և արդեն հաջորդ տարի նրանք երկուսով ընդհանուր խանութ են հիմնել Պիացցա դել Գրանո քաղաքում։ 1513 թվականին նրանք միասին նկարել են Սանտա Աննիցիատա դե Սերվի կոչվող ֆլորենտական եկեղեցում։ Ֆրանչաբիջոն տիրապետել է որմնանկարչությանը և Վասարին պնդում էր, որ այս ոլորտում նա գերազանցում է իր բոլոր ժամանակակիցներին։ Նրա դիմանկարներում, և ոչ թե կրոնական նկարներում և որմնանկարներում, կա նատուրալիստական ուժ։
1513 թվականին Անունզիատա բազիլիկայում նա նկարել է «Կույսի ամուսնությունը» որմնանկարը, որը կազմել է նկարների մեծ շարքի մաս ։ Հայտնի են նկարիչներ Ռոսո Ֆիորենտինոն, Պոնտորմոն, Ֆրանչեսկո Ինդակոն և Բանդինելին, որոնք աշխատում էին Սարտոյի ղեկավարության տակ ։
1514 թվականին նա Ֆլորենցիայի Կոնվենտո դելլա Կալզայի համար նկարեց Անդրեա Մանտենյայի Վերջին ընթրիք որմնանակրը ։ 1518-1519 թվականներին, Կոնվենտո դելլա Կալզայում, որմնանկարների մեկ այլ շարքում, որի վրա աշխատում էր նաև Անդրեան, նա նկարեց Հովհաննես Մկրտչի մեկնումն անապատ և Մկրտչի հանդիպումը Հիսուսի հետ։
1520-1521 թվականներին, Պոջո ա Կայոնոյի Մեդիչի տոհմում կար սրբապատկերների սրահ, որի պատերին նա որմնանկարեց Ցիցերոնի հաղթարշավը ։ Նա նկարել է նաև Սուրբ Ջոբի զոհասեղանը (1516, Ուֆֆիզի)։
1520-ականների սկզբին Ֆրանչաբիջիոն նկարել է նաև Տիրամայրը և մանուկ Հիսուսը կոմպոզիցիան, որտեղ ընդգծված է Ռաֆայել Սանտիի ազդեցությունը։ Գիտնականները նշում են, որ այս նկարը կարևոր է նատուրալիզմը պատկերազարդելու գործում ։
Նրան է պատկանում «Մարիամի նշանադրությունը» որմնանկարը, որը նա ինքը վնասեց մուրճի հարվածով, քանի որ վանականները ժամանակից շուտ տեսան նրա աշխատանքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ դարի Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ թեմատիկայի Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ ժամանակաշրջանի Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ ժանրի Կատեգորիա:Նկարիչներ ըստ նկարչական ուղղության Կատեգորիա:Վերածննդի արվեստ Կատեգորիա:Վերածննդի կերպարվեստ Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Բելայա Գորա (գյուղ, Կոնդոպոժսկի շրջան)
Բելայա Գորա (Белая Гора), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Կոնդոպոժսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Կոնդոպոժսկի շրջանի բնակավայրեր
397
Մահեր
Կատեգորիա:397 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Պրոսպեր Մերիմե
Պրոսպեր Մերիմե (Prosper Mérimée, ), ֆրանսիացի գրող, «Կարլոս IX թագավորության ժամանակագրությունը» ("La Chronique du regne de Charles IX", 1829, թարգմանվել է հայերեն ), «Կարմեն» ("Carmen", 1845, թարգմանվել է հայերեն ), «Կլարա Գազուլի թատրոն» ("Le Theatre de Clara Gazul") և «Գուզլա» ("La Guzla") ստեղծագործությունների հեղինակ։
Կենսագրություն
Պրոսպեր Մերիմեն ծնվել է 1803 թվականի սեպտեմբերի 28-ին քիմիկոս և նկարիչ Ժան Ֆրանսուա Լեոնորա Մերիմեի ընտանիքում։ Փարիզում իրավագիտության կուրսը ավարտելուց հետո նշանակվել է կոմս դ’Արտուայի քարտուղար, ով հուլիսյան միապետության նախարար էր։ Հետո նշանակվել է Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների գլխավոր տեսուչ, որոնց ցուցակը մինչ այժմ կրում է իր անունը։ Մերիմեն նպաստել է շատ պատմական հուշարձանների պահպանմանը։
1830 թվականին դեպի Իսպանիա իր առաջին ճանապարհորդության ժամանակ ընկերացել է կոմս դե Տեբայի և նրա կնոջ հետ, որոնց դուստրը հետագայում դարձավ ֆրանսիացի կայսրուհի Եվգենիյան։ Որպես հին ընկեր Մերիմեն այս ընտանիքի համար եղել է Երկրորդ կայսրության տարիներին։ Կայսրուհի Եվգենիյան սրտանց կապածություն է ունեցել Մերիմեի հետ և վերաբերվել է նրան որպես հայր։ 1853 թվականին Մերիմեն ստացել է սենատորի կոչում և վայելել է Նապոլեոն III- լիարժեք վստահությունը և անձնական բարեկամությունը։
Մասնագիտական կարիերան և քաղաքականությունը, սակայն, երկրորդական դեր են խաղացել այնպիսի նկարչի և գրողի կյանքում, ինչպիսին Մերիմեն էր։ Նաև ուսումնասիրելով օրենքը Փարիզում՝ նա ընկերացել է Անդրե Մարի Ամպերի և Ալբերտ Շտապֆերի հետ։ Վերջինս նրան տարել է իր հոր տուն, ով հավաքում էր մարդկանց շրջանակ, ովքեր նվիրված են արվեստին և գիտություններին։ Նրա գրական երեկոներին հավաքվել են շատ ֆրանսիացիներ, ինչպես նաև անգլիացիներ, գերմանացիներ և նույնիսկ ռուսներ։
Շտապֆերի տանը Մերիմեն ընկերացել է Ստենդալի և Դելեկլյուզի հետ, ով «Revue de Paris» քննադատության բաժնի վարիչ էր։ Գրական ճաշակն ու կարծիքները ընկան Շտապֆերի և Դելեկյուզի ազդեցության տակ։ Նրանցից Մերիմեն վերցրել է այլ ազգերի գրականությունները ուսումնասիրելու հետաքրքրությունը։ Մերիմեի գրական կրթության բազմակողմանիությունը առանձնացնում էր նրան այլ ֆրանսիացի գրողներից։ Մերիմեն առանձնակի հետաքրքրություն է ունեցել դեպի Ռուսաստանը, Կորսիկան և Իսպանիան։
Պրոսպեր Մերիմեն նաև մասնակցել է հանձնաժողովի, որը գլխավորել է Մարշալ Վայանը (1854)։ Հանձնաժողովում Մերիմեին վստահված է եղել «հավաքը, խորհրդատվությունը և հրապարակումը Նապոլեոն I-ի գրագրությունների, որոնք վերաբերում էին հանրային շահերի տարբեր ոլորտներին»։ 1864 թվականին բացվել է նոր հանձնաժողով, որին Մերիմեն հրաժարվել է մասնակցել մարշալի հետ վիճաբանությունների պատճառով։
(2620) Սանտանա
(2620) Սանտանա (Santana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Պրոսպեր Մերիմե
Գրական գործունեությունը
1828-1829 թվականներին լույս են տեսել «Ժակերիա» և «Կարվախալի ընտանիքը» դրամաները, «Շառլ IX թագավորության ժամանակագրությունը» պատմական վեպը և «Մատեո Ֆալկոնե» նովելը։ Մերիմեն այդ ժամանակահատվածում ակտիվ համագործակցում էր «Revue de Paris» և «National» հրատարակություններում։ 1839 թվականին որոշում է ճանապարհորդել Կորսիկայում։ Այս ճանապարհորդության արդյունք են եղել ճանապարհորդական տեղեկամատյանը և «Կոլոմբա» պատմությունը։
Մերիմեի «Կարմեն» նովելի հիման վրա ստեղծվել է Ժորժ Բիզեի համանուն օպերան, ինչպես նաև մի շարք ֆիլմեր։ Համաձայն Մերիմեի Մոնտիյոյի կոմսուհուն գրված նամակի՝ նովելը գրելիս հեղինակը ներշնչվել է այն պատմությունից, որ նա լսել էր կոմսուհուց 1830 թվականին, երբ այցելել էր Իսպանիա։ Նա գրում է. «Դա պատմություն էր մի կոպիտ մարդու մասին, որ սպանել էր իր սիրուհուն նրա համար, որ վերջինիս հետաքրքրում էր միայն հասարակությունը.... Ես մի ժամանակ ուսումնասիրել էի գնչուների կյանքը, այդ պատճառով էլ իմ հերոսուհուն դարձրի գնչուհի» ։ Նովելը բաղկացած է չորս մասից։ Սակայն 1845 թվականի հոկտեմբերի 1-ին հրատարակվել են միայն առաջին երեքը, իսկ չորրորդն առաջին անգամ լույս է տեսել 1846 թվականի գրքային հրատարակության մեջ։ Մերիմեն նովելը պատմում է այնպես, իբր այն իսկապես պատահել է իր հետ 1830 թվականին՝ Իսպանիա կատարած այցելության ժամանակ։
Մերիմեն հրատարակել է մի քանի աշխատանքներ Հունաստանի, Հռոմի և Իտալիայի պատմությունների մասին՝ հիմնված աղբյուրներից ուսումնասիրության վրա։ Նրա պատմությունը Պեդրո I-ի մասին հարգանքի է արժանացել մասնագետների կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հնագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ
(2620) Սանտանա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1980 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուֆա (գետ)
Ուֆա, գետ Ուրալում և Նախաուրալում՝ Չելյաբինսկի, Սվերդլովսկի մարզերում և Բաշկիրական ԻՍՍՀ-ում, Բելայա գետի (Վոլգայի ավազան) աջ վտակը։ Երկարությունը 918 կմ է, ավազանը՝ 53,1 հազար կմ2։ Սկիզբ է առնում Ուրալթաու լեռնաշղթայում Ուֆիմսկոյի լճից։ Սնումը ձնային է։ Ջրի միջին տարեկան ծախսը 388 մ3/վրկ է, առավելագույնը՝ 3740 մ3/վրկ, նվազագույնը՝ 55 մ3/վրկ։ Նավարկելի է 305 կմ։ Լաստառաքելի է։ Սառցակալում է նոյեմբերից ապրիլ։ Ուֆաի ափին են Կրասնոուֆիմսկ և Ուֆա քաղաքները։ Կա հէկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վեսալիկո
Վեսալիկո  (Vessalico), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Իմպերիա գավառում։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Փուշկուլակ
Փուշկուլակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում ։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից 23-24 կմ հյուսիս-արևելք, սարալանջին։
Աշխարհագրություն
Բնակավայրից արևեքլ կան անտառներ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 78 տուն բնակիչ ։
Հարո Ստեփանյան
Հարո Լևոնի Ստեփանյան, հայ կոմպոզիտոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1960)։
Կենսագրություն
Հարո Ստեփանյանը ծնվել է Ելիզավետպոլում։ Մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1919 թվականից մեկ տարի սովորել է Թիֆլիսի կոնսերվատորիայում (դաշնամուր՝ Կ. Ադուրալովա, երաժշտության տեսություն և ստեղծագործություն՝ Ա. Տեր-Ղևոնդյան), որտեղ ծանոթացել է Ռոմանոս Մելիքյանի հետ, ում ստեղծագործությունը հսկայական տպավորություն է գործել նրա վրա։ 1920 թվականից Սանահինում, Ալեքսանդրապոլում աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1923 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարան (Միխայիլ Գնեսինի ստեղծագործական դասարան)։
Այդ շրջանի ստեղծագործություններից աչքի են ընկել չորս երգերը՝ «Մայիս», «Օրորոցային», «Լորիկ» և «Հնձի երգ»։
1926-1930 թթ. սովորել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի Վ. Շչերբակովի ստեղծագործական դասարանում։ Լենինգրադյան տարիները (1926-1930) մեծ նշանակություն ունեցան կոմպոզիտորի ստեղծագործական դիմանկարի ձևավորման, կոմպոզիտորական վարպետության, տեսական հաստատուն գիտելիքների ձեռքբերման գործում։ Փորձված մանկավարժները, կոնսերվատորիայի ստեղծագործական մթնոլորտը նպաստեցին բարձր ճաշակի, ստեղծագործական պահանջկոտության, արդիականության նկատմամբ հետաքրքրության զարգացմանը։
1927-1929 թվականների ամռանը Ստեփանյանը մասնակցեց Քրիստափոր Քուշնարյանի կազմակերպած ժողովրդական երաժշտության հավաքման արշավին։ Հայաստանի տարբեր շրջաններում, հատկապես Շիրակում, նրանք գրի առան 350-ից ավելի հայկական և քրդական մեղեդիներ։ «Այդ ինքնօրինակ արշավն օգնեց ինձ ավելի խոր ճանաչելու իմ հայրենիքի անկրկնելի գեղեցկությունը,- ասում էր Ստեփանյանը։ -Հետագայի իմ ստեղծագործություններից շատերը ծնվել են այն օրերին ստացած տպավորությունների ազդեցության տակ, մասնավորապես իմ «Հեյ, Արագած» երգը, որ գրված է Շիրակի «Սահարիի» տիպի ոճով, երգեր, որոնք փառաբանում են առավոտը, այգը, արևը» ։
1930 թվականից մշտական բնակություն է հաստատել Երևանում։ Հեղինակել է հինգ օպերա, երեք սիմֆոնիա, բազմաթիվ երգեր, ռոմանսներ, կամերային-գործիքային ստեղծագործություններ։ 1930-1934 թթ. ղեկավարել է Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի ստեղծագործական դասարանը, 1938-1947 թթ. Հայաստանի կոմպոզիտորների միությունը։ 1938 թվականին ընտրվել է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Հարո Ստեփանյանի երաժշտական ստեղծագործություններն են՝ հինգ օպերա, երեք սիմֆոնիա, կոնցերտ դաշնամուրի համար, կամերային երաժշտության ստեղծագործություններ, ռոմանսներ և այլն ։
Կովրինո (Պրոլետարսկի շրջան)
Կովրինո (Коврино), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանում։ Կովրինսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Պերվոմայսկ (քաղաք, Լուգանսկի մարզ, Ուկրաինա)
Պերվոմայսկ (Первомайськ), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Պերվոմայսկի քաղաքային խորհուրդում, մարզային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ալեկսանդրովկա, Պետրո-Մարևկա։ Հիմնադրվել է 1765 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկ քաղաքում բնակվում էր 38 801 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 88,54 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1765 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էլլա Անդերսոն
Էլլա Անդերսոն (Ella Anderson, ), երիտասարդ ամերիկացի դերասանուհի, որն առավել հայտնի է Nickelodeon հեռուստաալիքի «Վտանգավոր Հենրի» սիթքոմում խաղացած Փայփեր Հարթի և «Մեծ Բոսը» ֆիլմում խաղացած Ռեյչլ Ռոլլինգսի դերերով ։
Կարիերա
Դերասանուհին րր կարիերան սկսել է հինգ տարեկանում։ Disney Channel հեռուստաալիքի «A.N.T. Farm» հեռուստասերիալում խաղացել է Հեյզլի դերը։ 2012 թվականին նկարահանվել է «Հոուփին դաստիարակելով» հեռուստասերիալում, որտեղ խաղացել է փոքրիկ աղջկա դերը, որի ձեռքն ասեղ էր մտել։ 2013 թվականին Անդերսոնը «Dog with a Blog» կատակերագական հեռուստասերիալում խաղացել է Դարսի Ստյուարտի, իսկ «Հոուփին դաստիարակելով» հեռուստասերիալում՝ Ջենի Պիկի դերը։ 2014 թվականին «Շատ տարօրինակ դրախտ» հեռուստաֆիլմում խաղացել է փոքրիկ աղջկա դեր։ «Վտանգավոր Հենրի» հեռուստասերիալում խաղացել է Հենրիի փոքր քրոջ՝ Փայփեր Հարթի դերը ։ Հայտնվել է նաև «Անտանելի տիկնայք» ֆիլմում։
2015 և 2016 թվականներին ներկա է գտնվել Nickelodeon Kids Choice Awards հանդիսությանը ։
2016 թվականին «Մեծ Բոսը» ֆիլմում խաղացել է Ռեյչլ Ռոլլինգսի, իսկ «Անտանելի տիկնայք» ֆիլմում՝ Վիկիի դերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարտի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:2005 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Կուտլինկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 283 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի բնակավայրեր
396
Մահեր
Կատեգորիա:396 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ֆուլերեն
Ֆուլերեն, մոլեկուլային միացություն, որը իրենից ներկայացնում է արտապքված փակ բազմանկյուն,որը կազմված է եռաչափ տարածական կառուցվածք ունեցող ածխածնիատոմներից։ Ֆուլերենները իրենց անվանումը ստացել են ինժեներ և ճարտարապետ Ռիչարդ Բակմինստեր Ֆուլլերի անունից, որի գեոդեզիական կառույցները պատրաստված են այդ սկզբունքով։ Սկզբում այս դասի նյութերը սահմանազատվում էին  միայն հնգանկյուն և վեցանկյուն միացություններով։ Այդպիսի փակ բազմանկյուններնից, որոնք կազմված են n գագաթներց, որոնք առաջացնում են միայն հինգ և վեցանկյուններ, համաձայն բազմանկյունների վերաբերյալ Էյլերի տեսության, որը պնդում է հավասարության արդարացիությունը   (որտեղ |n|, |e| և |f| համապատասխանաբար հավասար է գագաթների, կողերի և նիստերի, կարևոր անհրաժեշտություն է ուղիղ 12 հնգանկյունների և n/2-10 վեցանկյուն բազմանիստերի առկայությունը։ Եթե ֆուլերենի մոլեկուլի կազմի մեջ բացի ածխածնի ատոմներից այլ տարրի ատոմներ են մտնում և դրանք գտնվում են ածխածնային կմախքի ներսում, ապա այդպիսի ֆուլերենները կոչվում են էնդոէդրալ, իսկ եթե գտնվում են դրսում, ապա կոչվում են էկզոէդրալ ։
Բնության մեջ հանդիպում են շունգիտում և ծովային օդի մեջ։
Հայտնաբերման պատմություն
1985 թվականին մի խումբ հետազոտողներ Ռոբերտ Կուրլը, Հարոլդ Կրոտը, Ռիչարդ Սմոլին, Խիսը և Օբրայնը հետազոտում էին գրաֆիտի գոլորշու զագված սպեկտորը,որը ստացվել էր կոշտ նմուշի լազերային ճառագայթման (աբլյացիայի) արդյունքում, հայտնաբերեցին առավելագույն տատանումներով գագաթներ, թրթնք համապատասխանում էին 60-ից 70 ածխածնի ատոմներից կազմված կլաստերներին (միատեսակ ատոմներից կամ մոլեկուլներից կազմված կայուն միացություններ) ։ Նրանք ենթադրեցին, որ այդ գագաթները համապատասխանում են С60 և С70 մոլեկուլներին և առաջ քաշեցինտեսություն, որ С60 մոլեկուլն ունի Ih համաչափությամբ հատված իկոսաէդրի տեսք։ Ածխածնի այսպիսի բազմակողմ կլեյստերները անվանեցին ֆուլերեններ, որի ամենատարածված մոլեկուլը С60-ն է (որին նաև անվանում են բակիբոլ, կամ բուկիբոլ, buckyball) ), ամերիակացի ճարտարապետ Ֆուլերի անունով, որը իր շինությունների գմբեթների կառուցման համար օգտագործել է հինգ և վեցաանկյուններ, որոնք հանդիսանում են բոլոր ֆուլերենների մոլեկուլային կմախքի հիմնական կառույցները։
Անհրաժեշտ է նշել,որ ֆուլերենների հայտնաբերումը ունի իր նախապատմությունը` նրանց գոյության հավանականությունը կանխատեսվել էր դեռևս 1971 թվականին Ճապոնիայում և տեսականորեն հինավորվել 1973 թվականին ԽՍՀՄ-ում ։ Ֆուլերենի հայտնաբերման համար Կրոտը, Սմոլին և Կուրլը 1966 թվականին քիմիայի բնագավառում արժանացան Նոբելյան մրցանակի ։ Ներկա ժամանակում ( 2007 թվականի հոկտեմբեր) ֆուլերենի ստացման միակ եղանակը նրա արհեստական սինթեզն է։ Տարիներ շարունակ այս միացությունները մանրակրկիտ ձևով ուսումնասիրվել են տարբեր երկրների լաբորատորիաներում` փորձելով բացահայտել դրանց առաջացումը, կառուցվածքը, հատկությունները և կիրառման հնարավոր ոլորտները։ հաստատվել է, որ ֆուլերենները զգալի քանակությամբ պարունակվում են մրի մեջ, որը առաջանում է գրաֆիտային էլեկտրոդների աղեղային պարպումից,  դրանք նախկինում պարզապես չեն նկատվել (տես ներքևում)։
Ֆուլերենը բնության մեջ
Արհեստական եղանակով ստանալուց հետո ֆուլերեններ հայտնաբերեցին Հյուսիսային Կորեայի մի շարք շունգիտների նմուշներում , ԱՄՆ-ում ֆուլգուրիտներում և Հնդկաստանում , մետեորիդներում և հատակային նստվածքներում, որոնց տարիքը հասնում է 65 միլլիոն տարու ։
Երկրի վրա ֆուլերեններն առաջանում են բնական գազի այրման և կայծակի պարպման ժամանակ ։ 2011 թվականի ամռանը հրապարակվեցին Միջերկրական ծովի վրայով անցնող օդային հոսանքների նմուշների ուսումնասիրության արդյունքները, Բարսելոնայից մինչև Ստամբուլ վերցրած բոլոր 43 նմուշներում ֆուլերեններ էին պարունակումվում ։
Մեծ քանակությամբ ֆուլերեններ են հայտնաբերել տիեզերքում։ 2010 թվականին գազի տեսքով, իսկ 2012 թվականի` պինդ վիճակով ։
Կառուցվածքային առանձնահատկություններ
Հատված իկոսաէդրի տեսքով մոլեկուլային միացության զանգվածը 720 զանգվածի ատոմային միավոր է։ ֆուլերենի մոլեկուլներում ածխածնի ատոմները դասավորված են հնդանկյունների և վեցանկյունների գագաթներին, որոնցից կազմված է գնդի կամ էլիպսոիդի մակերեսը։ ֆուլենների ընտանիքի ամենից սիմետրիկ և բավականին ուսումնասիրված ներկայացուցիչը ֆուլերեն 60-ն է (C60), որում ածխածնի ատոմները առաջացնում են հատված իկոսաէդր, որը կազմված է 20 վեցանկյուններից և 12 հնգանկյուններից և հիշեցնում է ֆուտբոլի գնդակ (որպես իդեալական կառուցվածք, որը բնության մեջ հազվադեպ է հանդիպում)։ Քանի որ С60 ֆուլերենի ածխածնի յուրաքանչյուր ատոմ միաժամանակ պատկանում է երկու վեց և մեկ հնգանկյան, ապա ֆուլերեն С60 բոլոր ատոմները համարժեք են, ինչը հաստատվում է  13С  իզոտոպի միջուկային մագնիսական ռեզոնանսային սպեկտրի միջոցով, որը պարունակում է միայն մեկ գիծ։ սակայն ոչ բոլոր С-С կապերն ունեն նույն երկարությունը։ С=С կապի երկարությունը,որը հանդիսանում է երկու վեցանկյունների ընդհանուր կողմը կազմում է 1,39 Å (անգստրեմ), իսկ С-С կապը ընդհանուր է վեց և հնգանկյունների համար ավելի երկար է և նրա երկարությունը հավասար է 1,44 Å : Բացի դրանից առաջին կապը կրկնակի է, իսկ երկրորդը` միակի, ինչը բնութագրական է ֆուլերեն С60-ի քիմիայի համար։  իրականում մեծ քանակությամբ ստացված ֆուլերենների հատկությունների ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս նրանց օբյեկտիվ հատկությունների բաշխումը (քիմիական և սորբցիոն ակտիվություն) ֆուլերենի 4 կայուն իզոտոպներում, որոնք հեշտությամբ որոշվում են ճշգրիտ որոշման հեղուկ քրոմատոգրաֆի սորբցիոն սյունից ունեցած ելքի ժամանակով։ Այդ դեպքում բոլոր չորս իզոմերների զանգվածները նույնն է և հավասար է 720 զ. ա. մ.:
Տարածվածությամբ հաջորդը ֆուլերեն C70, որը տարբերվում է ֆուլերեն C60-ից ածխածնի 10 ատոմների առկայությամբ համարժեքության շրջանում C60, ինչի հետևանքով 34 մոլեկվուլը երկարաձգված է և հիշեցնում է ռեգբիի գնդակ։
Այսպես կոչված բարձրագույն ֆուլերենները, որոնք պարունակում են ավելի մեծ թվով ածխածնի ատոմներ (մինչև 400), առաչանում են զգալիորեն փոքր քանակությամբ և հաճախ են ունենում բավականին բարդ իզոմերային կազմ։ Առավել լավ ուսումնասիրված բարձրագույն ֆուլերեններից կարելի է առանձնացնել Cn, n=74, 76, 78, 80, 82 и 84-ը։
Սինթեզ
Առաջին անգամ ֆուլերենը առանձնացրել են գրաֆիտի խտացված գոլորշիներից, որոնք ստացվել են կոշտ գրաֆիտային նմուշների լազերային ճառագայթման արդյունքում։ փաստացի դրանք այդ նյութի հետքեր էին։ Հաջորդ կարևոր քայլը կատարվել է 1990 թվականին Վոլֆգանգ Կրետչմերի, Լեմբի, Դ. Խոֆմանի և այլոց կողմից, ովքեր մշակեցին ֆուլերենի փոքր քանակներով` գրամներով ստացումը, գրաֆիտային էլեկտրոդները հելիումի միջավայրում ցածր ճնշման տակ էլեկտրական աղեղում այրելիս ։ Անոդի էրոզիայի գործընթացի հետևանքով խցիկի պատերին մուր է նստում, որում էլ պարունակում է որոշակի քանակությամբ ֆուլերեն։ Մուրը լուծում են բենզոլում կամ տոլուոլում և ստացված լուծույթից առանձնացնում գրամային քանակությամբ ֆուլերեն С60-ի և С70-ի մոլեկուլներ 3:1 հարաբերությամբ և մոտավորապես 2 % ավելի ծանր ֆուլերեններ ։ Հետագայում հաջողվեց էլեկտրոդների գոլորշիացման համար առավել նպաստավոր պայմաններ ընտրել (ճնշում, մթնոլորտի կազմ, հոսանք, էլեկտրոդների տրամագիծ), որի արդյունքում ֆուլերենի ելքը առավելագույնն է, որը կազմում է անոդային նյութի 3-12 %-ը, ինչով էլ որոշում են ֆուլերենի բարձր ինքնարժեքը։
Սկզբնական շրջանում ավելի էժան և արդյունավետ ֆուլերենի`գրամներով ստացման փորձերը (ածխաջրածինների այրումից]] կրակում, քիմիական սինթեզը и др.) հաջողություն չունեցան և «աղեղային» եղանակը երկար ժամանակ մնաց ամենից արդյունավետը (արտադրողականությունը մոտավորապես 1 գ/ժամ) ։ հետագայում Mitsubishi ֆիրմային հաջողվեց իրականացնել ֆուլերենի արտադրություն ածխաջրածինների այրման միջոցով , սակայն այս ֆուլերենները թթվածին են պարունակում, և այդ պատճառով աղեղային եղանակը նախկինի նման մնում է մաքուր ֆուլերենի ստացման միակ հարմար եղանակը։
ֆուլերենի աղեղում առաջացման սկզբունքները մինչև հիմա հասկանալի չեն, քանի որ աղեղի այրման շրջանում ընթացող գործընթացները ջերմադինամիկորեն անկայուն են, ինչը խիստ դժվարացնում է դրանց տեսականորեն կատարվող դիտարկումները։ Անհերքելիորեն հաջողվեց սահմանել միայն, որ ֆուլերենը հավաքվում է ածխածնի առանձին ատոմներից (կամ հատվածներից С2): Ապացուցման համար որպես անոդային էլեկտրոդ օգտագործվեց 13С շատ մաքուր գրաֆիտը, մյուս էլեկտրոդը սովորական գրաֆիտից էր` 12С: Միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի (ՄՄՌ) մեթոդով ֆուլերենի արդյումից հետո ցույց տրվեց,որ ածխածին 12С-ի և  13С-ի ատոմները պատահականորեն դասավորված են ֆուլերենի մակերեսին։ Դա ցույց է տալիս,որ գրաֆիտը քայքայվում է առանձին ատոմների կամ ատոմային մակարդակի մասերի,որոնք հետագայում հավաքվում են ֆուլերենի մոլեկուլում։ Այս հանգամանքը ստիպեց հրաժարվել այն պատկերացումից, որ ֆուլերենը առաջանում է փակ ոլորտներում գրաֆիտի ատոմային շերտերի դասավորման արդյունքում։
Ֆուլերենի ստացման համար սարքավորումների քանակի արագ աճը և մաքրման համար մեթոդների բարելավման նպատակով անընդհատ կատարվող աշխատանքների շնորհիվ ինքնարժեքը զգալիորեն իջավ` С60 վերջին 17 տարում 10 հազարից մինչև 10-15 դոլար մեկ գրամի համար, ինչի շնորհիվ ֆուլերենը կիրավեց արդյունաբերությունում։
Չնայած Հոֆման-Կրետչմերի (ՀԿ) մեթոդի բարելավմանը չհաջողվեց մեծացնել ֆուլերենի ելքը այրված գրաֆիտի ընդհանուր զանգվածի 10-20 % -ից։ Ելանյութի` գրաֆիտի համեմատաբար բարձր ինքնարժեքի պատճառով, այս մեթոդն ունի սկզբունքային որոշակի սահմանապակումներ։ Շատ հետազոտողներ կարծում են, որ ՀԿ մեթոդով ֆուլերենի ինքնարժեքը մեկ գրամի համար մի քանի դալարից հնարավոր չէ իջեցնել։ Այդ պատճառով հետազոտական մի շարք խմբերի աշխատանքները ուղղված են ֆուլերենի այլընտրանքային մեթոդների որոնմանը։ Այս բնագավառում մեծ հաջողությունների է հասել Միցուբիսի կազմակերպությունը, որին հաջողվեց կարգավորել ածխաջրածինների այրման մեթոդով ֆուլերենի արտադրությունը։ Նման եղանակով ստացված դուլերենի արժեքը կազմում է մոտավորապես 5 դոլար/գրամ (2005 թվական), ինչը ոչ մի ձևով չազդեց էլեկտրական աղեղի եղանակով ստացվող ֆուլերենի արժեքի վրա։
Հարկ է նշել, որ ֆուլերենի բարձր գինը պայմանավորված է ոչ միայն գրաֆիտի այրումից ցածր ելքով, այլ առանձնացման բարդությամբ, մաքրումից, և տարբեր զանգվածնեով ֆուլերենների մրից առանձնացմամբ։  Հիմնական գործընթացը իրականացվում է հետևյալ ձևով՝ գրաֆիտի այրումից ստացած մուրը խառնում են տոլուոլի կամ այլ օրգանական լուծիչի հետ( որում ֆուլերենները լավ լուծվում են), այնուհետև խառնուրդը ֆիլտրում են կամ անց են կացնում ցենտրիֆուգով, իսկ մնացած լուծույթը գոլորշիացնում։ Լուծիչի հեռացումից հետո մնում է մուգ մանր բյուրեղներից կազմված նստվածք՝ ֆուլերենների խառնուրդ որը կոչվում է ֆևլերիտ։ Ֆուլերիտի կազմի մեջ մտնում եմմտնում են տարբեր բյուրեղային միացություններ՝ С60 և С70 մոլեկուլների մանր բյուրեղներ և С60/С70 բյուրեղներ, որոնք հանդես են գալիս որպես պինդ լուծույթներ։ բացի դրանից ֆուլերիտում միշտ առկա են բարձր ֆուլերեններ (մինչև 3 %)։  Ֆուլերենների տարանջատումը առանձին մասերի՝ ըստ մոլեկուլային զանգվածների իրականացվում է հեղուկ քրոմատագրությամբ սյուների վրա և բարձր ճնշմամբ հեղուկ քրոմատագրությամբ  միջոցով (ԲՃՀՔ)։ Վերջինս հիմնականում օգտագործվում է ստացված ֆուլերենների մաքրությունը որոշելու համար, քանի որ այս մեթոդի վերլուծական զգայունությունը շատ բարձր է (մինչև 0,01 %)։ վերջին փուլում իրականացվում է լուծիչի մնացորդների հեռացում ֆուլերենի պինդ նմուշից։ Գործընթացը իրականացվում է դինամիկ վակումում նմուշը 150—250 °C ջերմաստիճանային պայմաններում պահելով (մոտավորապես 0,1 տոր)։
ֆուլերիտներ
Ֆուլերենի մոլեկուլում ածխածնի ատոմները միացած են սիգմա և պի կապերով, այն դեպքում, երբ ֆուլերենի բյուրեղում առանձին մոլեկուլների միջև քիմիական կապը բացակայում է (բառի բուն իմաստով)։ Այդ պատճառով խտացված համակարգերում առանձին մոլեկուլները պահպանում են իրենց առանձնահատկությունները (ինչը կարևոր է բյուրեղի էլեկտրոնային կառուցվածքը ուսումնասիրելիս)։ Բյուրեղում մոլեկուլները պահվում են Վան-Դեր-Վալսյան ուժերի շնորհիվ, զգալի չափով որոշելով պինդ C60-ի մակրոսկոպիկ հատկությունները։