cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տեղեկատու (օրաթերթ)
Առաջին համարը լույս է տեսել 1918 թվականի ապրիլի 3-ին, վերջինը՝ հուլիսի 30-ին (ապրիլի 9-ից՝ 4 էջով, 2-ը՝ Ադրբեջանում)։ Խմբագրական կոլեգիա [փաստացի խմբագիրներ՝ Ա․ Միկոյան և Հ․ Կարախանյան։ 1917 թվականի մարտի 30-ից մինչև Բաքվի կոմունայի տապալումը լույս է տեսել «Известия Бакинского Совета депутатов рабочих, солдат и матросов» ռուսալեզու թերթը (խմբագիր՝ Մ․ Հովսեփյան)։ «Տողեկատու»-ի գաղափարական ղեկավարը եղել է Ստեփան Շահումյանը, աշխատակցել են Ա․ Կարինյանը, Ա․ Ամիրյանը, Գ․ Ղազարյանը, Ա․ Բորյանը և ուրիշներ։ Թերթն ամենօրյա ինֆորմացիա է հաղորդել Բաքվի կոմունայի գործունեության մասին, լուսաբանել Կովկասի, մասնավորապես Բաքվի, քաղաքական կացությունը և այլն։ Մշտապես չարախոսել է Անդրկովկասի հակախորհրդային անկախության պայքարողների դեմ, հանդես եկել դաշնակցական, էսէռական, կադետական մամուլի դեմ։
Թերթը տպագրել է Բաքվի ժողկոմսովետի դեկրետները, բոլշևիկ գործիչների հրապարակային ելույթները, հոդվածներ, նամակներ, գրական գործեր։ Ունեցել է «Ռադիոգրեր» «Ռուսաստան», «Արտասահման», «Բանվորական կյանք», «Գյուղացիական կյանք», «Բաքու», «Պարենավորում» անվանումներով մշտական խորագրեր։
Կատեգորիա:Հայերեն օրաթերթեր
(9865) Ակիրաօտա
(9865) Ակիրաօտա (Akiraohta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Կենձո Սուզուկիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Տոյոտայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,203785 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7274 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6802 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1194,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301266 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,79° անկյուն։
Արտեմ Խաչատուր
Կենսագրություն
Գրել է կոնցերտ՝ թառի և ժողովրդական նվագախմբի համար (1993), մշակել երգեր, պարեղանակներ, նախանվագներ։ Համերգներով հանդես է եկել արտերկրում։
Պարգևներ և մրցանակներ
Կատեգորիա:Հայ թառահարներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Մարտին Պատերսոն
Մարտին Էնդրյու Պատերսոն (Martin Andrew Paterson, ), հյուսիսիռլանդացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել Հյուսիսային Իռլանդիայի հավաքականում։
«Սթոք Սիթի» և «Գրիմսբի Թաուն»-ում վարձակալություն
Պատերսոնը ծնվել է անգլիական Սթոք-օն-Թրենտում և ինը տարեկանում ընդունվել «Պորտ Վեյլա» ակումբի ֆուտբոլային դպրոց, սակայն արդեն 1998 թվականին տեղափոխվել է «Սթոք Սիթի» ֆուտբոլային ակադեմիա ։ 2004 թվականին նա ընդգրկվել է թիմի հայտացուցակում։ 2005 թվականի ապրիլի 16-ին «Պլիմուտ Արգայլ»-ի դեմ խաղում Պատերսոնը նորամուտը նշեց թիմի կազմում՝ փոխարինելով Քրիս Գրինակրիին։ Կես տարի անց «Շեֆիլդ Ուենսդեյ»-ի դեմ խաղում Մարտինն իր առաջին գոլն է խփել «Սթոք»-ի կազմում ։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա 12 հանդիպում է անցկացրել խաղադաշտ դուրս գալով, այդ պատճառով մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբի ղեկավարությունը նրան ուղարկել է «Գրիմսբի Թաուն» ակումբ։
2006 թվականի նոյեմբերի 25-ին «Ակրինգտոն Սթենլի»-ի դեմ խաղում Պատերսոնը նորամուտը նշեց նոր թիմի երկրորդ լիգայում։ Այդ նույն խաղում նա խփեց իր առաջին գոլը։ 2007 թվականի փետրվարին Մարտինը վերադարձավ «Սթոք Սիթի», չնայած նրան, որ «Գրիմբսի»-ն շատ էր ցանկանում պահել նրան իր մոտ։
«Սկանտրոպ Յունայթեդ»
2007 թվականի ամռանը «Սկանտորպ Յունայթեդ»-ի մենեջեր Նայջել Էդկինսը պայմանագիր կնքեց Պատերսոնի հետ, որպես փոխարինող՝ ակումբից հեռացած Բիլլի Շարփին։ «Հարթլպուլ Յունայթեդ»-ի դեմ մեկնարկային խաղում Մարտինը խփել է հաղթական գոլ։ Նոյեմբերի 2-ին Պատերսոնը 11 խաղում խփել է իր 7-րդ գոլը նոր թիմի կազմում և հրավեր է ստացել Հյուսիսային Իռլանդիայի հավաքականից ։ 2008 թվականի հունվարին «Նորվիչ Սիթի»-ն Մարտինի համար առաջարկել էր 850 հազար ֆունտ ստերլինգ, սակայն մերժում էր ստացել։ 2008 թվականի հունիսի 21-ին «Սկանտորպ»-ի ղեկավարությունը որոշել էր քննարկել հարձակվողի վերաբերյալ առաջարկները և 1 միլիոն ֆունտով վաճառել նրան «Բըրնլի»-ին։
«Հադերսֆիլդ Թաուն»
2013 թվականի հունիսի 25-ին, ազատ գործակալի կարգավիճակով, Պատերսոնը պայմանագիր է կնքել «Հադերսֆիլդ Թաուն»-ի հետ։ Օգոստոսի 3-ին «Նոթինգհեմ Ֆորեստ»-ի դեմ խաղում նա նորամուտը նշեց նոր ակումբում ։
«Օրլանդո Սիթի»
2015 թվականի հունվարի 26-ին Պատերսոնը վարձակալվել է ՄԼՍ-ի «Օրլանդո Սիթի» ակումբի կողմից ։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա տեղափոխվեց «Օրլանդո» ակումբի հիմնական կազմ, բայց վնասվածքների պատճառով խաղացել է միայն չորս խաղերում, և օգոստոսին նրա պայմանագիրը ակումբի խզել է կողմերի փոխհամաձայնությամբ ։
«Պորտ Վեյն»
2016 թվականի օգոստոսին Պատերսենը միացել է «Պորտ Վեյլ» ակումբին։ «Վեյլ»-ում անցկացրած 18 խաղերում նա խփել է երկու գոլ։  Կարճաժամկետ պայմանագիրը լրանալուց հետո՝ 2016 թվականի վերջին, Պատերսոնը հեռացել է ակումբից ։
ԱՏԿ
2018 թվականի հունվարին Պատերսոնը պայմանագիր է կնքել Հնդկական Սուպերլիգայի ԱՏԿ ակումբի հետ ։ Հունվարի 25-ին կայացած մեկնարկային խաղում նա աչքի է ընկել խփած գնդակով, սակայն նրա գոլին «Չենային»-ը պատասխանել է երկու գոլով ։
Միջազգային կարիերա
Պատերսոնը ծնվել է Անգլիայում, բայց քանի որ նա իռլանդական արմատներ ունի, սկսել է հանդես գալ Հյուսիսային Իռլանդիայի հավաքականում։ 2007 թվականի նոյեմբերի 17-ին Իսպանիայի հավաքականի դեմ Եվրո 2008 թվականի ընտրական խաղում նա նորամուտը նշեց ազգային թիմում։ 2012 թվականի մարտի 15-ին Ֆինլանդիայի հավաքականի հետ ընկերական խաղում Մարտինն իր առաջին գոլն է խփել հավաքականի կազմում ։ 2013 թվականի օգոստոսի 14-ին Ռուսաստանի հավաքականի դեմ 2014 թվանակի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի խաղում Պատերսոնը դարձել է հաղթական գոլի հեղինակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հյուսիսիռլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հյուսիսային Իռլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարնլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սկանտորպ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հադերսֆիլդ Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրիստոլ Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գրիմսբի Թաունի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Բլեքփուլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Տռիգինե
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արթուր Աքշելյան
Արթուր Աքշելյան, կոմպոզիտոր։ «Ասոնանս» անսամբլի դիրիժոր ։
Կենսագրություն
2007 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան՝ Վարդան Աճեմյանի ստեղծագործական դասարանը։ 2008 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ Նույն թվականին ընդունվել է Ժնևի երաժշտական բարձրագույն դպրոցը, որտեղ կատարելագործվել է հանրահայտ կոմպոզիտոր Միքաել Ժարրելի դասարանում (MA in Arts): Մի շարք հանդիպումներ է ունեցել կոմպոզիտորներ Ստեֆանո Գերվազոնիի, Պոլ Մեֆանոյի, Անրի Դյուտիյոյի, Աշոտ Զոհրաբյանի, Տիգրան Մանսուրյանի, Սոֆյա Գուբայդուլինայի հետ։
Մասնակցել է կանադական «Domaine Forget» և անգլիական «Arditti» քառյակների մասնագիտական դասընթացներին։ Համագործակցել է ճանաչված անսամբլների («Insomnio», Հոլանդիա, «Contrechamps», Ժնև, «Nouvel Ensemble Moderne», Քվեբեկ) և երաժիշտների (Արթուր Ավանեսով, Հայկ Մելիքյան և ուրիշների) հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ
Բարսեղ Կիլիկեցի
Բարսեղ Կիլիկեցի (ծն․ և մահ․ թթ․ անհտ․), XIII դարի հայ գրիչ և գրչության ուսուցիչ։ Աշխատել է Հովհաննես րաբունապետի Արքաեղբոր գրչության դպրոցում, ունեցել է բազմաթիվ աշակերտներ։ Ընդօրինակել է մի շարք ձեռագրեր, որոնցից ամենանշանավորը 1270-ին Հովհաննես Արքաեղբոր համար ընդօրինակած Աստվածաշունչն է (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ․ Մատենադարան, ձեռ․ № 345), որը մեզ հասած լավագույն օրինակներից է։ Նրա մեջ առաջին անգամ հանդիպում են Գևորգ Սկևռացու կազմած ավետարանական նախադրություններն ու գլխակարգությունները։ Շուրջ 800 էջանոց այս ձեռագրում պահպանվել է Կոստանդին V-ի ինքնագիր երկու հիշատակարան։
Պիեռ Գասպար Շոմետ
Պիեռ Գասպար Շոմետ (Pierre Gaspard Chaumette, հեղափոխության ժամանակ ընդունել է Անաքսագորաս անունը, ), ֆրանսիական հեղափոխության գործիչ, ձախ յակոբինյան։
Կորդելիերների ակումբի անդամ (1790 թվականից)։ Մասնակցել է 1792 թվականի օգոստոսի 10-ի ժողովրդական ապստամբության նախապատրաստմանը, որի հաղթանակից հետո դարձել է Փարիզի կոմունայի անդամ, իսկ 1792 թվականի դեկտեմբերից՝ դատախազը։ Կռվել է ժիրոնդիստների դեմ։ Գլխավորել է հեղափոխական-դեմոկրատական դիկտատուրան ամրապնդելու համար Փարիզի ցածր խավերի 1793 թվականի սեպտեմբեր 4-5-ի ելույթը։ Կողմ էր ամբողջ արտադրության և գյուղատնտեսական ապրանքների վրա պետական հսկողություն սահմանելուն, սաբոտաժի պատճառով չգործող ձեռնարկությունների ազգայնացմանը։ Եղել է ապաքրիստոնեացման (հեղափոխության ժամանակ կաթոլիկական պաշտամունքը վերացնելու փորձ) քաղաքականության նախաձեռնողներից, որից, սակայն, 1793 թվականին հրաժարվել է։ Մեղադրվել է Փարիզի կոմունան սահմանադիր մարմին դարձնելու փորձի մեջ, ձերբակալվել է, ապա գիլիոտինի ենթարկվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:1763 ծնունդներ Կատեգորիա:1794 մահեր Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փաստաբաններ
Գրիգոր Բայթունի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Հեղափոխական գործիչներ
Սեռիլյոս (դեպարտամենտ)
Սեռիլյոս Departamento de Cerrillos դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սալտա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 640 կմ2։ Բնակչությունը՝ 26.3 հազար մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 41.1 մարդ/կմ2։ Վարչական կենտրոնը Սեռիլյոսն է։
Աշխարհագրություն
Դեպարտամենտը գտնվում է Սալտա պրովինցիայի կենտրոնական մասում։ Սահմանակից է՝
Խոշորագույն բնակավայրեր
Կատեգորիա:Արգենտինայի դեպարտամենտներ
Նորայր Ղազարյան
Նորայր Վաղինակի Ղազարյան, հայազգի ԽՍՀՄ վաստակավոր օդաչու։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1932թ․ նոյեմբերի 13-ին Խորհրդային Հայաստանի Երևան քաղաքում։ 1950 թվականին ծառայության է անցել բանակում ։ Ավարտել է Եյսկի ծովային կործանիչ-օդաչուների ուսումնարանը։ Ծառայել է ռազմածովային նավատորմի (ՌԾՆ) ռազմաօդային ուժերի (ՌՕՈՒ) զորամասերում։ Մասնակցել է ՄիԳ-21, ՄիԳ-23, ՄիԳ 25-Մ կործանիչների տարբեր մոդիֆիկացիաների փորձարկումներին ։
Տեխնոկրատիա
Տեխնոկրատիա ( - արվեստ, հմտություն և - իշխանություն, տիրապետություն), հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների կազմակերպման և կառավարման ձև, որում որոշումներ կայացնելու համար վճռորոշ դեր է հատկացվում պետության հետ սերտորեն կապված ինժեներատեխնիկական մտավորականությանը։ «Տեխնոկրատիան» գործածվում է նաև «տեխնոկրատներ» իմաստով՝ իբրև հենց այդ սոցիալական խավի անվանում։ Տեխնոկրատիան բնութագրվում է ավտորիտար մեթոդներով, դեմոկրատական ազատությունների սահմանափակմամբ, կարող է ի վերջո հանգեցնել դիկտատուրայի։ Արտադրության կառավարման ոլորտում տեխնոկրատիայի դրսևորումներն են մարդու աշխատանքային վարքի անվերապահ ենթարկումը տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի պահանջներին (թեյլորիզմը, մենեջմենտի «տեխնոլոգիական բխեցման» դպրոցը), աշխատավորների մեկուսացումը կառավարումից, ֆիզիկական և մտավոր աշխատանքի հակադրումը, տեխնիկայի անվտանգության անտեսումը և այլն։ Իբրև որոշակի աշխարհայացք և գործելակերպ, տեխնոկրատիան տեսական հիմնավորում է ստանում տեխնոկրատական տեսություններում։
Գավառի Հրաչյա Բունիաթյանի անվան պատկերասրահ
Գավառի Հրաչյա Բունիաթյանի անվան պատկերասրահ, ստեղծվել է 1991 թվականին ակադեմիկոս Հրաչյա Բունիաթյանի՝ Գավառ քաղաքին նվիրաբերած սեփական հավաքածուի հիման վրա ։
Ցուցադրություն
Գավառի Հրաչյա Բունիաթյանի անվան պատկերասրահը միակն է ՀԱՊ-ի մասնաճյուղերի շարքում, որի հավաքածուն ընդգրկում է աշխատանքներ ոչ թե պետական ֆոնդերից, այլ նվիրաբերվել է մասնավոր անձի կողմից։ Հավաքածուում ներկայացված է տարբեր ժամանակաշրջանների հայ և ռուս արվեստագետների ստեղծագործություններ՝ գեղանկար, գրաֆիկա և կոլեկցիոների դիմաքանդակը (քանդակագործ՝ Գետիկ Բաղդասարյան), ներկայացված են նաև Եղիշե Թադևոսյանի, Էդգար Շահինի, Մարտիրոս Սարյանի, Հովհաննես Ալխազյանի, Հակոբ Կոջոյանի, Հովհաննես Զարդարյանի, Գևորգ Գրիգորյանի, Խաչատուր Եսայանի, Մինաս Ավետիսյանի, Ռուբեն Ադալյանի, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի, Մարտին Պետրոսյանի և այլոց ստեղծագործություններ։
Հավաքածուի ռուսական արվեստի բաժնում ներկայացված են նկարիչներ Ա. Օստրոումովա-Լեբեդևայի, Ա. Ֆոնվիզինի և Գ. Վերեյսկու գրաֆիկական գործերը։
Հասցե
Պատկերասրահը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, քաղաքի Զորավար Անդրանիկի 5 հասցեում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի պատկերասրահներ Կատեգորիա:ՀԱՊ մասնաճյուղեր Կատեգորիա:Հայ հավաքորդներ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված թանգարաններ
Կուրսեբի
Կուրսեբի (კურსები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Տղիբուլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 350 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Տղիբուլից հեռու է 24 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1603 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Տղիբուլի շրջան‎‎‎
Լաուրիակում
Լաուրիակումը Ավստրիայի Դանուբի Լիմեսի վրա գտնվող Հռոմեական լեգեոներական քաղաք էր  ։
Այն 48 ° 13′0 ″ հյուսիսային է, 14 ° 28′30 ″ արևելյան է։ Դրա մնացորդները 48 ° 13′0 ″ հյուսիսում են, 14 ° 28′30 ″ E: Ավստրիայի Էնսի մոտակայքում։
Հռոմեական դարաշրջան
Այնտեղ, որտեղ միայն մի փոքրիկ հռոմեական բնակավայր էր գտնվում էնսի մոտակայքում, Լեգիո-Իտալիկան լեգիոներական ճամբար կառուցեց շուրջ 200 տարի Քրիստոսից առաջ, Ալբինգի հին տեղանքը լքելուց հետո, որպես գրասենյակ զբաղեցնելու հետագա 400 տարվա ընթացքում (Ներկայիս Zollfeld-ի տարածքում ՝ Մարիա Սաալի մոտ) և Օվիլավան (Վելս) ՝ որպես Հռոմեական Նորիկում նահանգի վարչական կենտրոն։ Հետագայում լեգեոներական ճամբարը նույնպես կրաքարի ամրությունների մաս էր և հավանաբար 3-ից 5-րդ դարերից շարունակաբար գրավվում էր հռոմեական զորքերի կողմից։ Հյուսիսում և հարավ-արևմուտքում կար ընդարձակ քաղաքացիական բնակավայր, որը հավանաբար, համայնքապետարան էր դարձել երրորդ դարի սկզբին, իսկ 5-րդ դարում դարձավ հյուսիսային Նորիկումի եպիսկոպոսի նստավայր, ինչը մինչ այժմ պատմականորեն ցուցադրական է։ Գերեզմանատներ կարելի էր գտնել նաև բնակավայրի տարածքում և դրսում գտնվող բազմաթիվ վայրերում։
Ուշ ժամանակահատվածում այն ​​դարձավ պարեկային նավատորմի հենակետ և պետական ​​վահանի գործարանի արտադրամաս։ Արևմտյան Հռոմեական կայսրության կազմալուծման արդյունքում Նորիկումի և Ռաետիա սահմանը լքելուց հետո Լաուրիակումը ևս մեկ անգամ պատմականորեն կարևոր դեր խաղաց Նորիկումցի Սեվերինի կողմից հռոմեական բնակչության տարհանման գործում։ Հինավուրց շինական գործվածքների հիմնական մասը զոհ է դարձել Միջնադարում և նոր ժամանակներում քարե նյութի արդյունահանմանը, շինարարական տարատեսակ գործողություններին, գյուղատնտեսական օգտագործմանն ու հողի քայքայմանը։ Լավագույն պահպանված հին և վաղ միջնադարյան վկայությունները նրանց նախնիների մնացորդներն են, որոնք հասանելի են Լորչի Սուրբ Լորենցոյի այսօրվա բազիլիկի ներքևի հատվածի եկեղեցում։
Միջնադար
Չնայած այսօր Էնս քաղաքի մի մասը, շրջանը գտնվում էր Միջնադարում՝ իր իսկ բնակավայրում։ Քաղաքն անջատվեց հռոմեական Լուրիակում քաղաքից, որը կոչվում է Սուրբ Լորենցո։
Հռոմեական Լաուրիակումը (Լորչ) հիշատակվել է Վիտա Սանցկի Սեվերինիում և Լորենցոյի (գործվածք)։ Նոտիտա Դիգնիտատում ։ 1960 -1966 թվականներին հնագիտական ​​պեղումները օգտագործվել են հռոմեական նախորդների պատերը բացելու համար (թվագրվել է մ.թ. 180 թվական), պեղվել է նաև առաջին քրիստոնեական եկեղեցին (IV – V դար) և առաջին հազարամյակի եկեղեցական այլ շինություններ։ Քաղաքի ներկայիս եկեղեցին գոթական է և կառուցվել է մոտ 1300-ին։
Հնագիտություն
1966 թվականին պեղումների աշխատանքներն ավարտելուց հետո Սուրբ Լորենցը արագորեն նոր ուշադրության արժանացավ.
Լաուրիակումի թեմ
Հին թեմը, հնարավոր է, մի փոքր կառուցվածքային միսիոներական առաքելություն ուներ, որը հիմնադրվել է Ակվիլեայի կողմից և տեղափոխվել Լիմզ՝ Թեուրնիայի Նորիկումի մայրաքաղաքից (Կարինթիա, Թիբուրնիայի թեմ) դեպի Օվիլավա (Վելս) ։ Ժողովուրդների ներգաղթի ժամանակ այն լքվեց 488 թվականին հռոմեացիներին դուրս քշելուց հետո և չփոխարինվեց Բայերի և Իռլանդա-շոտլանդական առաքելություններով Զալցբուրգի և Պասաուի թեմում։
Լորչերի կեղծիքներ
Սուրբ Լորենսի բազիլիկում 1728 թվագրությամբ գերբնական նկար (8x5 մ) է, որը համապատասխան եպիսկոպոսները կոչում և պատկերում են ըստ Լորչի կեղծիքի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Հռոմի քաղաքներ Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Ախմուզի
Ախմուզի (Ахмузи), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1817 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կանունի
Կանունի (Кануни), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կանունի գյուղում բնակվում էր 367 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2046 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 179,37 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պավլովկա (գյուղ, Կռիժոպոլի շրջան)
Պավլովկա (Павлівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կռիժոպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովկա գյուղում բնակվում էր 718 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1966 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 365,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կռիժոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սիպ
Սիպ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լուիջի Դելների
Լուիջի Դելների (Luigi Delneri); որոշ աղբյուրներում սխալմամբ նշվում է Լուիջի Դել Ների (Luigi Del Neri) ծնվել է 1950 թվականի օգոստոսի 23-ին Ակվիլեայում), իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ, նախկին ֆուտբոլիստ։
Մարզչական վիճակագրություն
Ըստ մարտի 1, 2013-ի
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:1950 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Յուվենտուս ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով
Շողյուն
Շողյուն, լյուստր (lustre - փայլ, լատ.՝ lustrare - լուսավորել), խեցեղեն կերտվածքների ջնարակե մակերեսը զարդանկարելու գունանյութ, որը, վերաթրծումից հետո, մետաղական կամ սադափի փայլով ի հայտ է գալիս առարկայի մակերեսին և ոսկեփայլ, շագանակագույն-ձիթապտղագույն, պղնձակարմիր, մանուշակագույն և այլ տոների հարուստ գունաշարի շնորհիվ ուժեղացնում զարդի գեղանկարչական էֆեկտը։ Շողյունի նախշագարդերով գեղարվեստական խեցեղենը ի հայտ է եկել 8-րդ դարի վերջին 9-րդ դարում Եգիպտոսում (Ֆուսթաթ), Սիրիայում (Ռաքքա), Իրաքում (Սամարա), Իրանում (Շոշ)։ 10-12-րդ դարերում բարձր ծաղկման է հասել Եգիպտոսում, 11-14-րդ դարերում Իրանում, շողյունապատ խեցեգործությունը (երեսապատման սալիկներ, մարդկանց և կենդանիների պատկերներով զարդանախշված սպասք)՝ ազդելով 13-15 դարերի իսպանամավրիտանական շողյունի և 15-16-րդ դարերի շողյունով պատված իտալական մայոլիկայի վրա։
Հայաստանում (Դվին, Անի) շողյունը կիրառվել է 9-11-րդ դարերից հախճապակու արտադրության մեջ։ Շողյունը լայնորեն օգտագործում են գեղարվեստական խեցեգործության վարպետները։
Կատեգորիա:Խեցեգործություն
Մյուրիել Բաուզեր
Մյուրիել Էլիզաբեթ Բաուզեր (Muriel Elizabeth Bowser, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Կոլումբիայի շրջանի քաղաքապետ (2015 թվականից)։
Կենսագրություն
2006 թվականին Բաուզերը ընդգրկվել է քաղաքային խորհրդի անդամ Էդրիան Ֆենտիի թիմ, որը քարոզարշավ էր սկսել քաղաքապետ ընտրվելու համար, իսկ հաղթանակից հետո պայքարի մեջ էր մտել Կոլումբիայի շրջանի խորհրդում ազատված տեղի համար և հաջողության է հասել՝ լրացուցիչ ընտրություններում ստանալով ձայների 40%-ը և առաջ անցնելով իր 18 մրցակիցներից ։
2014 թվականի նոյեմբերի 4-ին Կոլումբիայի շրջանի քաղաքապետի ընտրություններում հաղթել է 53,9% արդյունքով՝ նրա մրցակիցներից ուժեղ անկախ թեկնածու Դևիդ Կատանիային (Հանրապետականները ընտրություններին չեն մասնակցել) 35,3%-ի դիմաց ։ 2015 թվականի հունվարի 2-ին ստանձնել է պաշտոնը ։
2018 թվականի նոյեմբերի 6-ին հաղթել է քաղաքապետի ընտրություններում՝ ստանալով 76% ձայն, սակայն դիտորդները նշել են նաև նրա տեղական անհաջողությունը. Բաուզերն ամեն կերպ աջակցություն էր ցուցաբերել քաղաքային խորհրդի պատգամավոր Դիոննա Ռիդերին (Dionne Reeder), որը  պետք է ազատեր քաղաքապետին լուրջ հակառակորդից՝ գործող պատգամավոր Էլիսա Սիլվերմանից, բայց նա իր նպատակին այդպես էլ չի հասնում ։
Անձնական կյանք
2018 թվականի մայիսի 21-ին Բաուզերը հրապարակավ հայտարարել է, որ որդեգրել է նորածին երեխայի։ Այսպիսով, նա դարձել է քաղաքապետի պաշտոնում հայտնված միակ միայնակ մայրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Վաշինգտոնի քաղաքապետեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ
Մատսարա (Ենդրիկայի վտակ)
Մատսարա (Матсара), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Պուդոժսկի շրջանում։ Հոսում է 5 կմ արևելք Վոդլա գյուղի մոտ։ Գետաբերանը տեղակայված է Ենդրիկա գետի ձախ ափին՝ 1,2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 22 կմ է, ավազանի տարածքը 86,2 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոդլա, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին ։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Տռիիգի (գյուղ, Վեյկե-Մաառյա շրջան)
Տռիիգի (Triigi), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 258 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(1985) Հոպման
(1985) Հոպման (Hopmann), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի հունվարի 13-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,122989 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6456 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6004 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2015,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178586 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,16° անկյուն։
Անդրե Ալմեյդա
Անդրե Գեմիշ Մագալյայնշ դի Ալմեյդա (André Gomes Magalhães de Almeida, ), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, «Բենֆիկա» ակումբի և Պորտուգալիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Անդրեն իր կարիերան սկսել է 8 տարեկանում՝ «Լորեշ» ակումբում, որտեղ նրան նկատեցին «Սպորտինգ» ակումբի սելեկցիոներները։ Միայն թե այդ ակումբ իակադեմիայում երկար մնալ չստացվեց և նա տեղափոխվեց «Ալվերկա»։ Այդտեղից Անդրեն 2007 թվականին տեղափոխվեց «Բելենեսնիշ»։ 2008 թվականին նա դեբյուտեց «Բելենեսնիշում»։ Դա տեղի ունեցավ նոյեմբերրի 29-ին, Պորտուգալիայի առաջնությունում, «Մարիտիմուի» դեմ խաղում ։ Արդեն հաջորդ մրցաշրջանում Ալմեյդան դարձավ «Բելենեսնիշի» խաղացողը։ Նա ակումբի՝ Սանգրիշ Լիգայից հեռանալուց հետո որոշեց մնալ այնտեղ, բայց հաջորդ մրցաշրջանում Սեկունդայում անհաջողություից հետո նա ընդունեց «Բենֆիկայի» առաջարկը։ Իր առաջին մրցաշրջանի սկզիբը նոր թիմում Անդրեն անցկացրեց «Ուինան Լեյրիյա» ակումբում՝ վարձակալական իրավունքներով։ Վերադառնալով վաձակալությունից, նա առաջնությունքւմ անցկացրեց ընդամենը երեք խաղ։ 2012-13 և 2013-14 մրցաշրջաններում Անդրեն եղել է «Բենֆիկայի» երկրորդ կազմի խաղացող։
Միջազգային կարիերա
Անդրեն խաղացել է Պորտուգալիայի տարբեր պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում։ Պորտուգալիայի հավաքականում դեբյուտել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Իսրայելի դեմ խաղում ։
Աստերոիդների ցանկ (287401-287500)
Աստերոիդների ցանկ (287301-287400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (287501-287600)
Անդրե Ալմեյդա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հիդրա (համաստեղություն)
Հիդրա (,, հին հունական առասպելաբանության կերպարներից մեկի անունով), երկնքի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Ամենապայծառ աստեղը՝ Ալֆարդը, ունի 2,0 տեսանելի աստղային մեծության հավասար պայծառություն։ Տեսանելիության լավագույն պայմանները փետրվար-մարտ ամիսներին են։ Ռուսաստանի տարածքում լավ տեսանելի է հյուսիսային հատվածում, իսկ մյուս շրջաններում մասնակի տեսանելի է։
«Հիդրայի գլուխը» աստերիզմը
Համաստեղության արևմտյան մասում առանձնանում է անկանոն բազմանկյուն՝ «Հիդրայի գլուխը» աստերիզմը։ Աստերիզմը ներառում է հինգ աստղ՝ ζ, ε, δ, σ և η Հիդրաները։ Աստերիզմի արաբական համարժեքը կրում է Մարգարտյա մանյակ անվանումը, չինականը՝ Ալ թռչուն։
Պատմություն
Հին համաստեղություն է։ Ներառված է Կլավդիոս Պտղոմեոսի «Ալմահեսթ» աշխատության երկնային մարմինների կատալոգում՝ «Ջրային օձ» անվանումով։ Հին հույները այս համաստեղությունն ընկալում էին, որպես Լերնեյան հիդրայի կերպար՝ Հերակլեսի երկրորդ սխրանքից։ Տես նաև Ագռավ։
Հետաքրքիր փաստեր
Չնայած այն բանին, որ ըստ զբաղեցրած մակերեսի այս համաստեղությունը առաջին տեղում է, փոփոխական աստեղերի թվով այս համաստեղությունը չի մտնում անգամ 2011 թվականին կազմված ցանկի առաջին տասնյակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Հան (ազգություն)
Հան (ավանդ. չին. 漢族), չինացիներ, ազգ։ Չինաստանի հիմնական բնակչությունը։ Առավել խոշոր խմբերով բնակվում են նաև Թաիլանդում, Մալայզիայում, Ինդոնեզիայում, Սինգապուրում, Վիետնամում, Բիրմայում, Ֆիլիպիններում, Կամբոջայում։ Թվաքանակով աշխարհում գրավում են առաջին տեղը։
Լեզուն չինարենն է, որը պատկանում է չին-տիբեթական ընտանիքին, ընդգրկում է միմյանցից խիստ տարբերվող մի քանի բարբառ։ Գիրը հիերոգլիֆային է։ Մարդաբանորեն միատարր չեն։ Հիմնականում պատկանում են մոնղոլոիդ ռասայի խաղաղօվկիանոսյան ճյուղին, հյուսիսային Չինաստանի մեջ գերակշռում են արևելաասիական, իսկ հարավային Չինաստանի մեջ՝ հարավասիական խմբերի տարատեսակներ։ Կրոնական պատկերացումներում համադրված են տարբեր կրոնների և հավատալիքների զանազան տարրեր։ Առավել նշանակալից է եղել նախնիների պաշտամունքը։ Սկզբում տարածված են եղել դաոսականությունն ու կոնֆուցիոսականությունը, այնուհետև՝ բուդդայականությունը, մասամբ՝ քրիստոնեությունը, առավել քիչ՝ մահմեդականությունը (իսլամ)։
Նրանց նախնիների թվին են պատկանում Հուանհե և Յանցզի գետերի ավազանների երկրագործ ցեղերը, որոնք ստեղծել են մ.թ.ա. 3-2-րդ հազարամյակների նեոլիթյան մշակույթ։ Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյարկում այժմյան Հենան, Շենսի, Շանսի նահանգների տարածքում առաջացել է Ին պետական կազմավորումը, որի բնակիչների լեզվի հիման վրա զարգացել է հին չինարենը։ Մ.թ.ա. 11-րդ դարում արևմտյան հարևան չժոու ցեղը նվաճել է Ին պետությունը։ Մ.թ.ա. 11-3-րդ դարերում ին և չժոու ժողովուրդների միախառնված հետնորդների շրջակայքում ապրել են չինական աղբյուրներում հավաքական անվանումներով հայտնի զանազան ցեղեր (հարավում՝ ման, արևմուտքում՝ ժուն, հյուսիսում՝ դի, արևելքում՝ ի)։ Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի կեսից չինական աղբյուրներում հիշատակված Յանցզիից հարավում բնակվող յուէ բազմաթիվ ցեղերը։ Դրանք հիմնականում եղել են տայ ժողովուրդների նախնիները։
(9866) Կանաիմիցուո
(9866) Կանաիմիցուո (Kanaimitsuo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Սատորու Օտոմոյի կողմից Կիյոսատոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,171924 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7917 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5521 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1169,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,307919 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սատորու Օտոմոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հան (ազգություն)
Հան դինաստիայի (Յանցզիի Հան վտակի անունից) ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 3-րդ - մ.թ. 3-րդ դարեր) կազմավորվել է հին չինական ժողովուրդը, իսկ դինաստիայի անունը դարձել է չինացիների ինքնանվանումը (հան)։ Ըստ չինացի պատմագիր Սիմա Ցյանի «Շի-ցզի» աշխատության, հաների նախնին եղել է լեգենդար Հուան-դին (Դեղին կայսր)։ Հան պետության ընդարձակումն ուղեկցվել է հաների նշանակալից վերաբնակեցումներով և որպես կանոն, Արևելյան Ասիայի այլ ժողովուրդների ձուլմամբ։ Տան դինաստիայի ժամանակաշրջանում (6-9-րդ դարեր) տրոհված Չինաստանի վերամիավորումը նպաստել է չինացիների էթնիկական համախմբմանը։ Սակայն այդ ժամանակաշրջանում էլ նրանց բնակության ոլորտը ամենևին չէր ընդգրկում այժմյան Չինաստանի ամբողջ տարածքը։ Հյուսիսում միմյանց հաջորդել են թյուրքական և մոնղոլական անկախ քոչվոր միավորումները, իսկ հարավ-արևմուտքում գոյատևել են գլխավորապես ի, տան, մոն-քմերական ժողովուրդների նախնիներով բնակեցված պետություններ։
Սուն դինաստիայի ժամանակաշրջանում (10-13-րդ դարեր) Չինաստանը բաժանվել է հյուսիսային և հարավային մասերի։ Հյուսիսում սկզբում տիրապետել են մոնղոլալեզու կիդանները (որոնց անունով էլ՝ ռուսերեն «Կիտայ» անվանումը), այնուհետև՝ տունգուսա-մանջուրական լեզվով խոսող չժուրչժենները։ 13-րդ դարի կեսին այժմյան չինացիների տարածքը նվաճել են մոնղոլները։ Մանջուրական Ցին դինաստիայի ժամանակաշրջանում (1664-1911 թթ) հիմնականում ձևավորվեցին Չինաստանի այժմյան քաղաքական սահմանները։
Կատեգորիա:Չինաստանի ազգեր
Էթերի Թումանյան
էթերի Գրիգորի Թումանյան, հայ խորհրդային լեզվաբան։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1972)։
Կենսագրություն
Էթերի Թումանյանը ծնվել է 1923 թվականին Խորհրդային Ադրբեջանի Գանձակ քաղաքում։ 1947 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտը։ 1954 թվականից ավագ գիտաշխատող ԽՍՀՄ ԳԱ լեզվաբանության ինստիտուտում։ Իր աշխատություններում հետազոտել է հայերենի հոլովաձևերի զարգացումը, հոդերի յուրահատկությունները, դասական հայերենի քերականությունը և ծագումնաբանական հարցեր («Հայերենի հնդեվրոպական անունների կառուցվածքը», 1978)։ Էթերին հին և ժամանակակից գրական հայերենի քերականական կառուցվածքի հարցերը քննել է համաժամանակյա և միաժամանակյա ուսումնասիրությամբ՝ ընդհանուր, համեմատական և սոցիոլոգիական լեզվաբանության տեսանկյունից ։
Ջորջ Բերկլի
Ջորջ Բերկլի (George Berkeley, ), անգլիացի փիլիսոփա, սուբյեկտիվ իդեալիստ։ 1734 թվականից՝ եպիսկոպոս։
Ընդունել է հոգևոր սուբստանցի ակտիվությունը, իդեաների հավերժական գոյությունը աստվածային բանականության մեջ։ Նա գիտնականի խնդիրն է համարել՝ սովորել հասկանալ Արարչի լեզուն, և ոչ թե հավակնել ամեն ինչ բացատրել միայն նյութական պատճառներով։
Հիմնական երկերն են՝ «Տեսողության նոր տեսության փորձ» (1709), «Տրակտատ մարդկային իմացության սկզբունքների մասին» (1710), «Երեք զրույց Հիլասի և Ֆիլոնուսի միջև» (1713) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:18-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Օքսֆորդ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Իռլանդացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Եպիսկոպոսներ
Թեհրանի մետրոպոլիտեն
Թեհրանի մետրոպոլիտեն, Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում գտնվող մետրոպոլիտենի գծերի համակարգ։
Պատմություն
Թեհրանի մետրոպոլիտենը բացվել է 2000 թվականին և 2008 թվականի դրությամբ կազմված է չորս գծերից, որոնց ընդհանուր երկարությունը գերազանցում է 90 կմ։ Այժմ կառուցվում են ևս երկու գծեր։ Մետրոն կապում է մայրաքաղաքը Թեհրանի քաղաք-արբանյակ Քերեջի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թեհրանի մետրոպոլիտեն Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Իրանում
Կյունդյադյա
Կյունդյադյա (Кюндядя), գյուղ Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Նյուրբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1053 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1957 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Նյուրբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Արտակ Գնունի
Արտակ Վարդգեսի Գնունի (ծնվել է 1968 թ. նոյեմբերի 8-ին), հայ հնագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։
Կրթություն
Ա.Գնունին 1975-1985 թթ. սովորել է Երևանի N132 Միջնակարգ դպրոցում։ 1985-1987 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանում, այնուհետև 1987-1989 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում, ապա 1989-1992 թթ. շարունակել ուսումը համալսարանում։ 1994-1998 թթ. սովորել է ասպիրանտուրայում (հեռակա) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ հնագետներ
Սիրանուշ Մարգարյան
Սիրանուշ Ալեքսանդրի Մարգարյան, գրաքննադատ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու , դոցենտ, ՀԳՄ անդամ 2007 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Չարենցավան քաղաքում (այժմ` ՀՀ Կոտայքի մարզ) 1971 թվականի փետրվարի 28-ին։ Ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը,ինչպես նաև ասպիրանտուրան։ 2001 թվականից որպես ավագ գիտաշխատող աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում։ Դասախոսել է Հր. Աճառյան համալսարանում։ Հանդիսանում է ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի հայ և արտասահմանյան գրականության 003 մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղարը (2009 թ.-ից)։ Հեղինակել է ժամանակակից հայ գրականությանը նվիրված բազմաթիվ հոդվածներ, որոնք տպագրվել են գրական մամուլում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Գրաքննադատներ
Կատյուխա (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)
Կատյուխա (Катюха), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։
Hot Dance Club Songs
Hot Dance Club Songs, Billboard-ի պարային երաժշտության հիթ -շքերթ, հայտնի է նաև Club Play Singles անվանումով։ Ընդգրկում է ԱՄՆ-ի գիշերային ակումբներում հաճախ լսվող հայտնի երգերը։
Կատյուխա (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կատյուխա գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,053 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Hot Dance Club Songs
Պատմություն
Hot Dance Club Songs-ը ստեղծվել է 1974 թվականին և կոչվել է Disco Action: Սկզբում այն ընդգրկել է 10 ստեղծագործություն, որոնք ընտրվել են Նյու Յորքի ակումբների երգերից։ 1976 թվականի օգոստոսի 28-ին այն հայտնվել է չարթում 30-րդ հորիզոնականում և անվանվել՝ National Disco Action Top: 1979 թվականին հորիզոնականը բարձրացել է 60-րդ, հետո՝ 80, իսկ վերջում՝ 100:
Սիվտիկին
Սիվտիկին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էդուարդ Նապրավնիկ
Գրականություն
Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ Կատեգորիա:Չեխ դիրիժորներ Կատեգորիա:Չեխ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Չեխ մանկավարժներ
Պետրունովկա
Պետրունովկա (Петрунівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կռիժոպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1790 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կռիժոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պերճ Սարգսյան
Պերճ Աշոտի Սարգսյան, ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր, նկարիչ-բեմադրող, նկարիչ-գծագրող։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1922 թվականի մարտի 2-ին, Մոսկվայում։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ Աշխատել է «ՏԱՍՍ-ի պատուհաններ» (Окна ТАСС-a) գործակալությունում՝ որպես նկարիչ, ստեղծել հայրենասիրության թեմայով մի շարք պաստառներ։
1951 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտի գեղարվեստական ֆակուլտետը։
Ընդունվել է աշխատանքի «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիայում։ 1952 թվականից աշխատել է որպես բեմադրող նկարիչ, իսկ 1965 թվականից՝ որպես ռեժիսոր (ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1965 թվականից մինչև իր մահը եղել է «Սոյուզմուլտֆիլմ»-ի տնօրենը)։ Աշխատել է և միաժամանակ դասավանդել նկարիչ-մուլտիպլիկատորներին ։ Բացի այդ, նկարազարդել է մի շարք մանկական գրքեր։
Մահացել է Մոսկվայում, 1970 թվականի մարտի 30-ին, 49 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Հայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ
Քայլող մեքենա
Քայլող մեքենա տրանսպորտային միջոց, որը շարժվում է ոտքերի վրա,այլ ոչ թե անիվների։ Քայլող մեքենաները կառուցվել են ավելի քան ութ ոտքերով։ Քայլող մեքենաների ոտքերի մեխանիզմների բազմաթիվ նախագծեր կան, որոնք ապահովում են ոտքի հետագծերի տարբեր հատկություններ։
Չորսոտանի քայլող՝ General Electric Walking բեռնատարը, ցուցադրված ԱՄՆ բանակի տրանսպորտային թանգարանում։
Քայլող մեքենաները դասակարգվում են ըստ ոտքերի քանակի, որոնց ընդհանուր կոնֆիգուրացիաներն են՝ մեկ ոտք (pogo stick կամ hopper), երկու ոտք (երկոտանի), չորս ոտք (չորսոտանի) և վեց ոտք (վեցանիստ)։ Կան քայլող մեքենաների մի քանի նախատիպեր։ Ներկայումս գրեթե բոլորը փորձնական են կամ հայեցակարգի ապացույց։
Շարժունակություն
Քայլող մեքենաները կարող են գետնից ավելի մեծ հեռավորություն ապահովել, քան անիվներով կամ հետագծով մեքենաները, սակայն դրանց ոտքերի մեխանիզմների բարդությունը սահմանափակել է դրանց օգտագործումը։Օդանավավորվոնղ քայլող մեքենայի օրինակն է General Electic-ի քայլող բեռնատարը, Դյուիսբուրգի-էսսենի համալսարանի ALDURO-ն։ Ջոն Դիրի դուստր ձեռնարկությունը՝ Timberjack-ը, կառուցել է գործնական վեցանկյուն քայլող անտառային մեքենա (հնձվոր)։ Իրական աշխարհի ամենաբարդ քայլող մեքենաներից մեկը Մարտին Մոնտենսանոյի կողմից կառուցված «Քայլող գազանն» է՝ 7 տոննա կշռող քառանիստ փորձնական մեքենա, որը կախված է չորս հիդրավլիկ երկուական կոնֆիգուրացիայից շատ ավելի մեծ ճարտարությամբ վերջույթներով:
Քայլող քարշակային էքսկավատորներ
Dragline էքսկավատորները չափազանց մեծ և ծանր մեքենաներ են, որոնք օգտագործվում են հանքարդյունաբերության և ինժեներության մեջ, որոնք 1920-ականներից ի վեր օգտագործում են մեխանիկական «քայլում» շարժման համար: Սովորաբար նրանք օգտագործում են եռոտանի քայլվածք. յուրաքանչյուր քայլ, մի զույգ երկարաձգված «ոտքեր» բարձրացնում են էքսկավատորը իր հիմքի հետ միասին և մի փոքր հեռավորությամբ առաջ դնում: Շրջադարձը ձեռք է բերվում երկու «ոտքերը» գետնից բարձրացնելով և բազայի վերևում ցանկալի ուղղությամբ պտտվելով:
Big Muskie-ն (1969թ., 12000 տ) ամենամեծ քարշակային էքսկավատորն էր և, հետևաբար, երբևէ կառուցված ամենամեծ քայլող մեքենան:
Ոտքերով ռոբոտներ
«Mars 2» և «Mars 3» զոնդերի վայրէջքները կրում էին փոքրիկ կապակցված «ռովերներ», որոնք նախատեսված էին մի զույգ դահուկներով խառնվելու Մարսի մակերեսին, որը նման է քայլող քարշակային էքսկավատորին: Երկու վայրէջքներն էլ ձախողվել են, ուստի ռովերսները երբեք չեն տեղակայվել Մարսի վրա :
Honda-ն մշակել է մի շարք հումանոիդ ռոբոտներ, որոնք օգտագործում են երկոտանի քայլվածք՝ սկսած 1980-ականների կեսերին փորձնական E շարքից և ավարտվելով 2000 թվականին ներկայացված ինքնավար ASIMO-ով: ASIMO-ն ոգեշնչել է մի շարք նմանատիպ երկոտանի խաղալիք ռոբոտների:
Պատկեր:Honda ASIMO (ver. 2011) 2011 Tokyo Motor Show.jpg|ASIMO (2011 version)
Boston Dynamics-ը մշակում է բարդ քայլող ռոբոտներ, որոնք ունակ են շարժվել կոշտ տեղանքով և խուսափել խոչընդոտներից: Չորս ոտանի BigDog-ը նախատեսված էր պոտենցիալ ռազմական կիրառությունների համար. :
Furth im Wald-ի վիշապը, չորսոտանի անիմատրոնիկ վիշապը, որը ստեղծվել է գերմանական փառատոնի համար, Գինեսի համաշխարհային ռեկորդների գրքում ճանաչվել է «աշխարհի ամենամեծ քայլող ռոբոտը»։ Այն շահագործվում է ոչ թե օդաչուի, այլ հեռակառավարման միջոցով:
Կինետիկ քանդակներ
Հոլանդացի նկարիչ Թեո Յանսենը ստեղծել է բազմաթիվ քայլելող մեքենաներ, որոնք կոչվում են strandbeest, որոնք թափառում են հոլանդական լողափերում :
Անթրոպոմորֆ տրանսպորտային միջոցներ
2016-ի վերջին Korea Future Technology-ը ստեղծեց METHOD-1 կոչվող ռոբոտի նախատիպը, որը կարող էր որակվել որպես մեխան: Ռոբոտը կարող էր քայլել, իսկ նրա վարորդը կարող էր առանձին կառավարել ռոբոտի ձեռքերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոբոտներ Կատեգորիա:Մեքենաներ
Գաբապենտին
Գաբապենտին, վաճառքային անունը՝ Neurontin, հակացնցումային դեղորայք, որն օգտագործվում է պարցիալ ցնցումները, նեյրոպաթիկ ցավը և անհանգիստ ոտքերի համախտանիշը բուժելու նպատակով։ Այն համարվում է առաջին ընտրության դեղորայք այն ցավերի բուժման համար, որոնք հետևանք են դիաբետիկ նեյրոպաթիայի, պոստհերպետիկ նևրալգիայի և կենտրոնական ծագման նեյրոպաթիկ ցավի ։ Դիաբետիկ նեյրոպաթիայի կամ պոստհերպետիկ ցավի բուժման համար այս դեղորայքը կիրառողների 15 %-ի մոտ գրանցվել է էական դրական արդյունք ։ Գաբապենտինը կիրառվում է ներքին ընդունման դեղաձևի տեսքով ։
Հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են քնկոտությունը և գլխացավը ։ Ավելի լուրջ կողմնակի ազդեցություններից են՝ ինքնասպանության մտքերը, ագրեսիվ վարքը և դեղորայքային փոխազդեցությունները ։ Հղիության կամ կերակրման ընթացքում կիրառելիս դիտվող կողմնակի ազդեցությունների մասին տեղեկատվություն հասանելի չէ ։ Այն անձանց մոտ, ովքեր ունեն երիկամի որևէ հիվանդություն, որի դեպքում երիկամի ֆունկցիան խիստ նվազած է, խորհուրդ է տրվում կիրառել նվազագույն դեղաչափերով ։ Գաբապենտինը պատկանում է գաբապենտինոիդներին ։ Մոլեկուլյար կառուցվածքով շատ նման է նյարդամիջնորդանյութ գամմաամինակարագաթթվին(ԳԱԿԹ) և գործում է՝ արգելակելով հատուկ կալցիումական անցուղիները  ։
Գաբապենտինը առաջին անգամ հաստատվել է կիրառման համար 1993 թվականին ։ Սկսած 2004 թվականից ԱՄՆ-ում արդեն հասանելի էին գեներիկ տարբերակները ։ 2016 թվականի տվյալներով՝ այն նյութ ԱՄՆ-ում ամենահաճախ նշանակվող դեղորայքների մեջ 11-րդ տեղում էր՝ ավելի քան 44 միլիոն դուրսգրում ։ 1990-ականների ընթացքում Պարկե-Դևիսը՝ Pfizer ընկերության ենթակառույցներից մեկը, սկսեց օգտագործել մի շարք իլեգալ մեթոդներ, որպեսզի բժիշկները ավելի շատ դուրս գրեն այս դեղը, և դրանով մեծացրեց ԱՄՆ-ում գաբապենտինի չհիմնավորված նշանակման դեպքերի թիվը ։ Այդ գործունեության համար նրանք մեծ տույժեր են վճարել հետագայում ։
Ցնցումներ
Գաբապենտինը հաստատված է ֆոկալ և խառը ցնցումները բուժելու համար ։ Գեներալիզացված էիլեպսիայի դեպքում կիրառման արդյունավետության մասին վկայող փաստեր չկան ։
Նեյրոպաթիկ ցավ
2018 թվականին հրապարակված մի հոդվածում նշվում էր, որ գաբապենտինը արդյունավետ չէ իշիազի կամ գոտկային ցավի դեպքում ։
Նյարդաբանական կազմակերպությունների եվրոպական ֆեդերացիայի 2010 թվականին հարապարակված չափորոշիչներում գաբապենտինը առաջարկվում էր որպես դիաբետիկ նեյրոպաթիայի, պոստհերպետիկ նևրալգիայի և կենտրոնական ծագման ցավի բուժման առաջին ընտրության դեղորայք։ Նրանք համարում են, որ գաբապենտինի և մորֆինի, օքսիկոդոնի կամ նորտրիպտիլինի համակցված կիրառումը ավելի արդյունք է ցուցաբերում, քան մոնոթերապիան ցանկացած դեղորայքով։ Գաբապենտինի և վենլաֆաքսինի կիրառումը ևս համարվում է ավելի արդյունավետ, քան միայն գաբապենտինինի օգտագործումը ։
Cochrane-ի 2017 թվականին հրապարակած հոդվածներում ներկայացվել են միջինից բարձր որակավորում ունեցող հետազոտության տվյալներ, ըստ որի՝ պոստհերպետիկ նևրալգիայի 50 % և դիաբետիկ նեյրոպաթիայի 15 % դեպքերը հնարավոր է եղել նվազեցնել գաբապենտինով ։ Խրոնիկական գոտկային ցավով տառապող անձանց մոտ այս դեղորայքը համարվում է բարձր ռիսկային և քիչ օգտակար ։ Անհայտ է գաբապենտինի կիրառման արդյունավետությունը այլ ցավային վիճակների բուժման հարցում, և չկան կատարված հետազոտություններ, որոնք կհամեմատեին տարբեր դեղաձևերի և դեղաչափերի կիրառումները ։
2010 թվականին լույս տեսած հոդվածում նշվում էր, որ գաբապենտինը կարող է օգտակար լինել նորագոյացությունների ժամանակ դիտվող նեյրոպաթիկ ցավի դեպքում ։ Այն արդյունավետ չէ ՄԻԱՎ-ասոցացված զգացող նեյրոպաթիաների ժամանակ և ոչ էլ տեղային համալիր ցավի համախտանիշի բուժման ժամանակ ։
2009 թվականին հրապարակված զեկույցում նշվում էր, որ գաբապենտինը կարող է նվազեցնել օփիոիդների կիրառումը անմիջապես վիրահատությունից հետո, բայց արդյունավետ չէ հետվիրահատական խրոնիկական ցավի վերացման հարցում ։ 2016 թվականին տպագրված հոդվածում էլ նշվում էր գաբապենտինի անարդյունավետությունը ծնկի փոխարինիչ վիրահատությունից հետո ցավը մեղմացնելու հարցում ։
Այն ունի պրեգաբալինին համարժեք արդյունավետություն նեյրոպաթիկ ցավի բուժման հարցում և ավելի մատչելի է ։ Բոլոր դեղաչափերը կարծես ունեն համարժեք արդյունավետություն ցավը մեղմացնելու գործում ։
Միգրեն
Ամերիկյան գլխացավերի կազմակերպությունը (ԱԳԿ) և Ամերիկյան նյարդաբանության ակադեմիան (ԱՆԱ) չունեն բավարար փաստեր հաստատելու կամ ժխտելու համար գաբապենտինի կիրառումը միգրենի կանխարգելման համար։ 2013 թվականին մի հոդվածում ամփոփելով ունեցած տվյալները՝ նշվում էր, որ գաբապենտինը արդյունավետ չէ չափահաս անձանց մոտ միգրենի դրվագները կանխարգելելու համար ։
Տագնապային խանգարումներ
Գաբապենտինը ունի արտապիտակային(չհաստատված) կիրառում տագնապային խանգարումների ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, ռուտին կիրառման համար այս դեղորայքի ընտրության հարցը մնում է վիճելի  ։ Պրեգաբալինը, ինչպես հայտնի է, արդյունավետ է խրոնիկական ցավով տառապող անձանց մոտ բուժման նկատմամբ կայուն տագնապը բուժելու հարցում, բայց նույնը պնդել գաբապենտինի մասին դեռ չենք կարող, քանի որ անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ ։
Այլ կիրառություններ
Գաբապենտինը կարող է օգտակար լինել երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում ունեցող անձանց ուղեկցող տագնապը նվազեցնելու հարցում, բայց այնքան արդյունավետ չէ, որքան տրամադրություն կայունացնող մյուս դեղերը, որոնք կիրառվում են մանիակալ կամ դեպրեսիվ դրվագները բուժելու համար ։ Անձի սահմանային խանգարումը ևս փորձել են բուժել գաբապենտինով ։ Անբավարար են ուսումնասիրված նաև այս դեղի արդյունավետությունը օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումների և դեղորայքի նկատմամբ կայուն դեպրեսիայի բուժման հարցում ։
Գաբապենտինը կարող է օգտակար լինել ձեռքբերովի ճոճանակաձև նիստագմի և նորածինների նիստագմի (բայց ոչ պարբերական ալտերնացվող նիստագմի) բուժման գործում ։ Այն նաև նվազեցնում է ջերմահորդումը   ։ Գաբապենտինը օգնում է նվազեցնելու ցավը և սպաստիկությունը ցրված սկլերոզի ժամանակ ։
Գաբապենտինը վերացնում է ալկոհոլի հանման համախտանիշի (չի կանխարգեկում ուղեկցող ցնցումները) և ալկոհոլային կախվածության նշանները ։ Ծխելը դադարեցնելու համար այս դեղի կիրառումը ունի և՛ դրական, և՛ բացասական նշանակություն ։ Բավարար փաստեր չկան կաննաբինոիդների դադարեցման համար գաբապենտինի կիրառման արդյունավետության մասին ։
Գաբապենտինը էֆեկտիվ է երիկամային անբավարարության ժամանակ դիտվող և այլ պատճառներից առաջացած քորի դեպքում ։ Անհանգիստ ոտքերի համախտանիշի բուժման նպատակով գաբապենտինը ներկայումս առաջին ընտրության դեղամիջոցներից մեկն է ։ Գաբապենտինը կարող է օգնել անհանգիստ ոտքերի համախտանիշով տառապող անձանց քնի խանգարումները և պարցիալ ցնցումները վերացնելուն, քանի որ բարելավում է քնի դանդաղալիքային փուլը ։ Գաբապենտինը կարելի է օգտագործել էսենցիալ և օրթոստատիկ դողը նվազեցնելու նպատակով   ։ Գաբապենտինը արդյունավետ չէ տինիտի բուժման համար ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Որոշ գիտնականներ միոկլոնուսով և միասթենիա գրավիսով հիվանդներին խորհուրդ են տալիս խուսափել այս դեղորայքից, քանի որ այն կարող է սադրել կամ նմանակել այս երկու հիվանդությունների ախտանիշներին ։
Սուիցիդալ մտքեր
ԱՄՆ-ի սննդի և դեղորայքի վերահսկողության վարչությունը 2009 թվականին արձանագրեց սուիցիդալ մտքերի և վարքի բարձր ռիսկ այն անձանց մոտ, որոնք կիրառում են հակացնցումային դեղորայք, այդ թվում՝ գաբապենտին ։ 2010 թվականին կատարված մետա-անալիզի տվյալները հաստատեցին գաբապենտինի կիրառման հետ ասոցացված սուիցիդալ մտքերի բարձր ռիսկը ։
Հետազոտությւնները ցույց են տվել, որ այն երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում ունեցող անձինք, ովքեր բուժում են ստանում այս դեղորայքով, ունեն կրկնակի անգամ բարձր ռիսկ ինքնասպանության մտքերի, քան լիթիումով բուժվողները ։
Դեղորայքային կախյալություն
Հարցումները փաստում են, որ ընդհանուր պոպուլյացիայի 1,1 %-ը և ինչ-որ այլ բանից կախյալություն ունեցողների 22 %-ը ունեն գաբապենտինից կախյալություն ։
Մինչ գաբապենտինի դեղորայքային կախյալության մեխանիզմը շարունակում է մնալ անհայտ, դեղորայքը շարունակում է անտեղի կիրառվել տարբեր դեղաչափերով ։ Այս հաճախ զուգակցվում է այլ հոգեմետ նյութերից կախվածության հետ, հիմնականում օփիոիդներից։ Գաբապենտինը, ունենալով ԳԱԿԹ-երգիկ կառուցվածքային բաղադրամաս, կարող է հարուցել կամ պոտենցել օփիիոիդներից առաջացած էյֆորիան, ինչպես նաև նպաստել օփիոիդների հանման համախտանիշի ժամանակ առաջացող տագնապի վերացմանը ։
Նկարագրված են այս դեղի կիրառման բազմաթիվ սխալ դեպքեր, օրինակ՝ ինքնաբուժության, ինքնավնասման և ուղղակի հաճույքի համար ։ Հանման համախտանիշը, որը շատ նման է բենզոդիազեպինների հանման համախտանիշին, կարող է կապված լինել նաև ֆիզիկական կախյալության հետ ։
Հանման համախտանիշ
Տոլեռանտությունը և հանման համախտանիշը զարգանում են բավականին հաճախ և՛ բժշկի նշանակումով կիրառողների, և ՛ոչ բժշկական նպատակներով՝ հաճույքի համար օգտագործողների մոտ։ Հանման համախտանիշը սովորաբար զարգանում է գաբապենտինի կիրառումը դադարեցնելուց 12ժամից 7 օրվա ընթացքում ։ Ամենաշատ դիտվող նշաններն են՝ գերհուզականությունը, շփոթվածությունը, ապակողմնորոշումը, ստամոքսի ցավը և քրտնարտադրությունը ։ Որոշ դեպքերում, այդ անձանց մոտ դիտվում է դելիրիում և հանման համախտանիշային ցնցումներ, որոնք երբեմն հնարավոր է վերացնել միայն գաբապենտինի կրկնաօգտագործումով ։