cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակ
ՀԱՀԳԲ ռազմական գործողություններն ըստ «Սփյուռք» հանդեսի (թիվ 97)
13 Նոյեմբեր, 1981 Նռնակներով հարձակում Փարիզի «Փերեֆերիկ» պողոտայի Շարանթին կամրջի մոտ ֆրանսիական ոստիկանական մեքենայի վրա։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպություն»-ը։
14 Նոյեմբեր, 1981 Պայթյուն Փարիզի Էյֆելյան աշտարակից քիչ հեռու, Սենայով նավարկող Vedette de Paris զբոսաշրջային նավի վրա։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպություն»-ը։
15 Նոյեմբեր, 1981 Չորս պայթյուններ Լիբանանի Ջյունիի շրջանի «Էյր Ֆրանս» օդանավային ընկերության գրասենյակի, Դորայի շրջանի «Լբանո-Ֆրանսեզ» բանկի, Բուրջ-Համմուտի «Յունիոն Նասիոնալ դը Փարի» բանկի և Զուք Մըքայելի «Ֆրանսաբանկ» դրամատան առջև։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը։
16 Նոյեմբեր, 1981 Պայթյուն Փարիզի Գար դը Լեստ երկաթուղային կայարանի պայուսակների բաժնում, երկու վիրավոր։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը՝ պահանջելով բանտից ազատ արձակել Մոնթե Մելքոնյանին, «Վան» գործողության չորս անդամներին և «Հայկական Ցեղասպանության Արդարության Մարտիկներ»-ի անդամ Հրայր-Մաքս Քիլինճեանին։
21 Նոյեմբեր, 1981 Երկու պայթյուն Թեհրանում «Էյր-Ֆրանս» օդանավային ընկերության գրասենյակի և Ֆրանսիայի դեսպանատան առջև՝ պատճառելով նյութական վնասներ։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը։
12 Հունվար, 1982 Պայթյուն Ժնևից 25 կմ հեռավորության վա գտնվող Նիոնի լուցկու գործարանում։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Զուիցերիա 15 Կազմակերպութիւն»-ը, որը պահանջում էր Ժնևում բանտված ՀԱՀԳԲ մարտիկ Մարտիրոս Ժամկոչյանի ազատ արձակումը, որը դատապարտված էր 15 տարվա բանտարկության։
17 Հունվար, 1982 Պայթյուն Փարիզում ֆրանսիական Union of Banks of Paris բանկի առջև։ Նույն օրը վնասազարծվեծ «Քրեդիտ Լիոն» բանկի մոտ տեղադրված ռումբը։ Գործողության պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը։
19 Հունվար, 1982 Պայթյուն Փարիզի Համագումարների պալատի առջև գտնվող «Էյր Ֆրանս» օդանավային ընկերության գրասենյակի մոտ։ Պատասխանատվությունը ստանձնում է ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը։
21 Հունվար, 1982 Պայթյուն Օրլի օդանավակայանի «Թըրքիշ էյրլայնս» ընկերության գրասենյակի առջև։ Նույն օրը պայթյուն է որոտում Փարիզի Փորթ Մայօ կայարանում տեղակայված «Էյր Ֆրանս» ընկերության ճամպրուկների բաժնում։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է գործողությունների պատասխանատվությունը։
26 Հունվար, 1982 Պայթյուն Փարիզի Ազգային բանկի առջև՝ պատճառելով նյութական վնասներ։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է գործողության պատասխանատվությունը։
26 Մարտ, 1982 Պայթյուն Բեյրութի հայկական թաղամաասերում թրքական ֆիլմեր ցուցադրող կինոթատրոնում։ կա երկու զոհ, 16 վիրավոր։ Արարքի պատասխանատվությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին։
8 Ապրիլ, 1982 Մահափորձ Օտտավայում Թուրքիայի դեսպանատան առևտրական կցորդ Քանի Քյունքյորի դեմ, որը ուսից և ոտքից վիավորվելով անդամահատվում է։ ՀԱՀԳԲ-ի «Զավեն Աբեթեան Քոմանտօ»-ն ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Գործողության արդյունքում 1984 թ. Մարտի 12-ին կանադայում ձերբակալվում են չորս հայեր և երեք տարի անց ազատ են արձակվում։
19 Ապրիլ, 1982 Երկու պայթյուններ Վիեննայում Ֆրանսիայի դեսպանատան և ֆրանսիական «Էյր Ֆրանս» ընկերության գրասենյակի առջև։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է գործողության պատասխանատվությունը։
24 Ապրիլ, 1982 Պայթյուն Դորտմունդում, որի արդյունքում նյութական վնաս է հասցվում թուրքական առևտրային կետերին։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Հայկական Նոր Դիմադրութիւն» կազմակերպությունը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
10 Մայիս, 1982 Երկու պայթյուններ Ժնևի բանկերում՝ պատճառելով նյութական վնաս։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Աշխարհի Պատժիչ Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
26 Մայիս, 1982 Պայթյուն Լոս-Անջելեսում շվեյցարական «Սուիս Բենքինգ Քորփորեյշն» կազմակերպության դեմ։ Արարքի պատասխանատվությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին։
30 մայիս, 1982 ՀԱՀԳԲ-ի համակիր Ժողովրդային Շարժման (ապագայում՝ Հայկական Ժողովրդային Շարժում) անդամ երեք ամերիկահայերի ձերբակալություն ԱՄՆ-ում։ Նրանք ամբաստանվում են Լոս-Անջելեսի օդանավակայանում կանադական «Էյր Կանադա» ընկերության ապրանքափոխադրման բաժնի շենքի առջև նույն օրը ռումբ տեղադրելու մեջ, որը վնասազերծվել էր։ Ռմբահարման նպատակն էր ճնշում բանեցնել կանադական իշխանության վրա, որպեսզի ազատ արձակվեն Մայիսի 18-ին և 20-ին Կանադայում ձերբակալված երեք հայերը, որոնք Հայկական Ժողովրդային Շարժման Կանադայի մասնաճյուղի «Հայաստան-Ազատ հայ» պաշտոնաթերթն էին հրատարակում։ Նրանք չորս ամիս անց Լոս-Անջելեսում ազատ են արձակվում՝ բարձր երաշխագիրներ վճարելով։
1 Հուլիս, 1982 Հոլանդիայի Ռոտերդամ քաղաքում վիրավորվում է Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս Քեմալէդդին Դեմիրելը։ Հարձակվող Բենիամին Էվենկիւլեանը ձերբակալվում է և 6 տարվա բանտարկության դատապարտվում։ Նա ազատ է արձակվում 1986-ի Փետրվարին։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Հայկական Կարմիր Բանակ»-ը ստանձնում է արարքի պատասխանատվությունը։ 21 Հուլիս, 1982 Պայթյուն Փարիզի Սեն-Սևրեն թաղամասի «Կաֆե Փարիզիեն» սրճարանում։ Կա 16 վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը՝ հայտարարելով, որ պատժում է ֆրանսիական կառավարությանը, քանի որ վերջինս դրժել էր «Վան» գործողության բանտարկյալներին քաղաքական ապաստանյալի կարգավիճակ շնորհելու իր խոստումը։
26 Հուլիս, 1982 Պայթյուն Փարիզի «Սեն Ժերմեն» սրճարանում։ Երկու վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Նույն թվականի Հուլիսի 31-ի հայտարարությամբ ՀԱՀԳԲ-ն կոչ է ուղղում «Օրլի Կազմակերպությանը» հորդորելով դադարեցնել ֆրանսիական հաստատությունների դեմ գործողությունները և գուժում է մահը «Օրլի Կազմակերպության» անդամներից Փիեր Կիւլիւմեանի, որը զոհվել էր 1982 թ. Հուլիսի 3-ին ռումբի պատրաստման ժամանակ՝ պայթյունից։ Ի շարս այլոց, Փիեր Կիւլիւմեանը մասնակցել է նաև 1980 թ. Օգոստոսի 5-ին Լիոնում Թուրքիայի հյուպատոսարանի վրա հարձակմանը և 1981 թ. Մարտի 4-ին Փարիզում երկու թուրք դիվանագետների սպանությանը։
8 Օգոստոս, 1982 Փարիզի ռադիոկայաններից մեկի մոտ տեղադրված ռումբի չեզոքացում։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
22 Հունվար, 1983 Նռնակներով հարձակում Փարիզում «Թըրքիշ Էյրլայնս» ընկերության գրասենյակի վրա՝ նյութական վնասներ պատճառելով։ ՀԱՀԳԲ-ն «Նահատակներ Գառնիկ Վահրատեանի և Մինաս Սիմոնեանի անուան Անձնասպանական Խմբակ»-ի անունով ստանձնում «Շապին Գարահիսար» մկրտված այս գործողության պատասխանատվությունը, որի ընթացքում ձերբակալվում է ազատամարտիկ Աբրահամ Թովմասեանը։ 1983 Հուլիսի 7-ին դատարանը նրան դատապարտում է 30 ամսվա ազատազրկման։ Աբրահամն ազատ է արձակվում 1985-ի Հունվարի 8-ին։ Նույն օրը Փարիզի Օրլի օդանավակայանում «Թըրքիշ Էյրլայնս» գործակալության գրասենյակի առջև տեղադրված ռումբը չեզոքացվում է։ Ռումբի զետեղումը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին։
28 Փետրվար, 1983 Չեզոքացվում է Լյուքսեմբուրգում Թուրքիայի դիվանագիտական առաքելության մոտ տեղադրված ռումբը։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Հայկական Նոր Դիմադրութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Նույն օրը Փարիզի Օպերայի շրջանում պայթյուն է որոտում թրքական «Մարմարա» տուրիստական գրասենյակի առջև։ Քարտուղարուհի Ռընե Մորեն մահանում է, չորս հոգի վիրավորվում են, պատճառվում են նյութական վնասներ։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Նահատակ Լևոն Էքմեքճեան Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
24 Մայիս, 1983 Երկու պայթյուն Բրյուսելում Թուրքիայի դեսպանատան տուրիզմի գրասենյակի և թրքական «Մարմարա» տուրիստական կազմակերպության գրասենյակի առջև։ ՎԻրավորվում է վերջինիս իտալացի տնօրենը։ ՀԱՀԳԲ «Փիեր Կիւլիւմեան Խմբակ»-ը ստանձնում է «Սարդարապատ Գործողութեան» պատասխանատվությունը։
16 Հունիս, 1983 ՀԱՀԳԲ-ի «Նահատակ Լևոն Էքմեքճեան Խմբակ»-ը իրականացնում է «Հակոբ Հակոբեան Գործողութիւն»-ը՝ հարձակում գործելով Ստամբուլի աշխարհահռչակ Ծածկած շուկայի մեջ, ուր անձնասպանական գործողությամբ, վերջին ռումբը ձեռքում պայթեցնելով նահատակվում է ՀԱՀԳԲ մարտիկ Մկրտիչ Մատարեանը։ Գործողության ընթացքում սպանվում է 3, վիրավորվում 22 հոգի։
11 Հուլիս, 1983 Պայթյուն Բեյրութում ֆրանսիական Էյր-Ֆրանս ընկերության գրասենյակի առջև։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է գործողության պատասխանատվությունը։
14 Հուլիս, 1983 Բելգիայում Թուրքիայի դեսպանատան վարչական գործերով կցորդ Տուրսուն Աքսոյը սպանվում է իր բնակարանի մոտ։ Արարքի պատասխանատվությունը միաժամանակ ստանձնում են ՀԱՀԳԲ-ն, «Հայկական Ցեղասպանութեան Արդարութեան Մարտիկներ»-ը և «Հայ Յեղափոխական Բանակ»-ը։ Ըստ ՀԱՀԳԲ- ի այս գործողությունը պատասխանն էր բելգիական իշխանության այն հայտարարության, թե իրենք «անգթորեն պիտի հետապնդեն նման գործողությունների հեղինակներին»։
15 Հուլիս, 1983 Ռումբի վնասազերծում Լոնդոնում։ ՀԱՀԳԲ-ն ստանձնում է պատասխանատվությունը։
21 Հուլիս, 1983 Երկու պայթյուն Թեհրանում Ֆրանսիայի դեսպանատան և Էյր-Ֆրանս օդանավային ընկերության գրասենյակի առջև՝ պատճառելով նյութական վնասներ։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։ 22 Հուլիս, 1983 Պայթում է Փարիզի Շանզելիզե պողատայի վրա կայանած Ֆրանսիայի գաղտնի ոստիկանության մեքենան։ Երեք ոստիկան վիրավորվում է։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
24 Հուլիս, 1983 Պայթյուն Թեհրանում Ֆրանսիայի դեսպանատան առևտրային բաժնի գրասենյակի առջև։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
31 Հուլիս, 1983 Թեհրանում առևանգվում, ապա ազատ է արձակվում ֆրանսիացի մի դիվանագետ։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Առևանգիչները խնայում են նրա կյանքը, սակայն տեղեկացնում են Ֆրանսիայի կառավարությանը, որ հաջորդի կյանքը չեն խնայելու։
7 Օգոստոս, 1983 Պայթյուն Թեհրանում Ֆրանսիայի դեսպանատան գործակատար Եգիպտոսի ներկայացուցչության առջև՝ նյութական վնասներ պատճառելով։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
10 Օգոստոս, 1983 Թեհրանում պայթյունից օդ է բարձրանում Ֆրանսիայի դեսպանատանը պատկանող մեքենան։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
11 Օգոստոս, 1983 Պայթյուն Բեյրութում ֆրանսիական Էյր-Ֆրանս օդանավային ընկերության գրասենյակի առջև։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
17 Օգոստոս, 1983 Հարձակում Թեհրանում «Էյր-Ֆրանս» օդանավային ընկերության գրասենյակի Իրանի և Աֆղանստանի ներկայացուցիչ Ժան-Կլոդ Էլյուրայի վրա, երբ նա մեքենա էր վարում։ Էլյուրան վիրավորվում է։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
18 Օգոստոս, 1983 Վնասազերծվում է Թեհրանում Ֆրանսիայի դեսպանատան պահակի մեքենայի վառելանյութի պահեստում զետեղված ոռւմբը։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Նույն օրը պայթյուն է որոտում Բեյրութի Տորայի պողոտայի վրա գտնվող բազմազգ ուժերին պատկանող ֆրանսիական կենտրոնի մոտ՝ նյութական վնասներ պատճառելով։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակն» ստանձնում է պատասխանատվությունը։
9 Սեպտեմբեր, 1983 Հրձիգ ռումբ է նետվում Թեհրանում Ֆրանսիայի դեսպանատանը պատկանող մեքենայի մեջ։ Մեքենան այրվում է։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Օրլի Խմբակն» ստանձնում է պատասխանատվությունը։
17 Սեպտեմբեր, 1983 Պայթյուն Բեյրութում «Լիբանո-Ֆրանսեզ» բանկի գրասենյակի առջև, ինչպես նաև ֆրանսիական զորաբաժնի ռմբահարում։ Պատասխանատվությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին։
1 Հոկտեմբեր, 1983 Պայթյուն Մարսելի միջազգային առևտրական տոնավաճառի խորհրդային, ամերիկյան և ալժիրական տաղավարների մոտ։ Մեկ սպանված, 26 վիրավոր։ Գործողությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ –ին մոտ «Օրլի Կազմակերպությանը», իսկ այլ տվյալներով «3 Մարտ Կազմակերպությանը»։
29 Հոկտեմբեր, 1983 Նռնակ է նետվում Լիբանանում Ֆրանսիայի դեսպանատան վրա՝ պատճառելով նյութական վնասներ։ Արարքի պատասխանատվությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին։ Նույն օրը իրականացվում է հարձակում Լիբանանում թուրքիայի դեսպանատան վրա։ ՀԱՀԳԲ-ի «Նահատակ Վիգեն Այվազեան Անձնասպանական Խմբակ»։ Գործողությունը ստացել էր «Նահատակ Խաչիկ Հաւարեան Գործողութիւն» անվանումը։ Գործողության ավարտին անդամներից Նշան Դանիելեանը հանձնվում է լիբանանյան իշխանություններին։ Նա ազատ է արձակվում 1986-ի Մայիսի 8-ին, ապա կրկին բանտարկվում է։ Դատը վերջնականապես փակվում է 1997-ի հունիսի 11-ին և Դանիելեանը ազատ է արձակվում։
28 Մարտ, 1984 Հարձակում Թեհրանում Թուրքիայի դեսպանության զինվորական կցորդի օգնական, սպա Իսմայիլ Փամուկչուի վրա, որը ծանր վիրավորվում է։ ՀԱՀԳԲ-ի «Նահատակ Զօհրապ Սարգիսեան Անձնասպանական Խմբակ»-ը ստանձնում է «Նահատակ Խաչիկ Հաւարեան Գործութեան» պատասխանատվությունը։ Նույն օրը հրապարակած հաղորդագրությամբ ՀԱՀԳԲ-ն ազդարարում է. «Իսմայիլ Փամուկչուն 19.07.1983-ին թրքական ֆաշիզմից նոր թելադրանքներ ստանալու նպատակով Անկարա ուղևորվեց և իր վերադարձին (23.08.1983) ավելի լայնատարած հակահայ աշխատանքի անցավ»։ Նույն օրը հարձակում է իրականացվում Թեհրանում Թուրքիայի դեսպանատան պաշտոնյա, առևտրական Իսիք յանտըրի մեքենայի վրա։ Յանտըրը և իր կինը՝ Սաադիյեթ Յանտըրը, որը ևս դեսպանատան աշխատող էր, ծանր վիրավորվում են։ ՀԱՀԳԲ-ի «Նահատակ Սուրիկ Գրիգորեան Անձնասպանական Խմբակ»-ը ստանձնում է գործողության պատասխանատվությունը, որը կրում էր «Նահատակներ Խաչիկ Հաւարեան և Վիգեն Այվազեան Գործողութիւն» անվանումը։ Այս գործողություններն իրագործվեցին Թուրքիայի վարչապետ Թուրգութ Օզալի Թեհրան այցելության ժամանակ։ Մարտի 29-ի հաղորդագրության մեջ ՀԱՀԳԲ-ն նշեց. «Մենք պայքարում ենք արդար հատուցում պահանջելով 1.5 միլիոն անմեղ հայերի արյան համար… նաև ազատագրելու համար մեռ բռնագրավված հողերը ՝ ֆաշիստ Թուրքիայի բռնապետական, ճնշող ու գաղութատիրական լծից»։
13 Օգոստոս, 1984 Պայթյուն Լիոնի Փերաշ կայարանի պայուսակների արկղ-պահեստարանում։ Կան վրավորներ, պատճառված է նյութական վնաս։ Գործողությունը վերագրվում է ՀԱՀԳԲ-ին, թեև ֆրանսիական մի կազմակերպություն ևս ստանձնում է պատասխանատվությունը։ Նույն օրը ռումբ է հայտնաբերվում Լոս-Անջելեսի օլիմպիական խաղերի ընթացքում՝ թուրք մարզիկներ փոխադրող ավտոբուսի տակ։ ՀԱՀԳԲ «Նահատակ Խաչիկ Հաւարեան Խմբակ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
Սեպտեմբեր, 1984 Պայթյուններ Թեհրանում թրքական շինարարական ընկերության և Sezai Turkes-Fevsi Akkaya Company դեմ։ Վիրավորվում է թուրք պաշտոնյա։ Գործողությունները վերագվում են ՀԱՀԳԲ-ին։
7 Դեկտեմբեր, 1985 Երկու պայթյուններ Փարիզի հռչակավոր Գալերի Լաֆայեթ և Բրենդան վաճառատներում։ Կա 41 վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «3 Մարտ Կազմակերպութիւն»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
4 Փետրվար, 1986 Պայթյուն Փարիզի Սեն-Միշել թաղամասում գտնվող «Ժիլբեր Ժեոն» մեծ գրախանութում՝ վիրավորելով երեք անձի և պատճառելով նյութական վնասներ։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը՝ Ֆրանսիայից պահանջելով ազատ արձակել հայ և արաբ քաղբանտարկյալներ Վարուժան Կարապետեանին, Սիմոն Նայիրեանին, Հովհաննես Սեմերճեանին, Ժորժ Իբրահիմ Աբդալլային և Աննիս Նագգաշին։
5 Փետրվար, 1986 Պայթյուն Փարիզի «Ֆընաք» վաճառատների կենտրոնում։ Կա 7 վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը՝ Ֆրանսիայից պահանջելով ազատ արձակել հայ և արաբ քաղբանտարկյալներ Վարուժան Կարապետեանին, Սիմոն Նայիրեանին, Հովհաննես Սեմերճեանին։
17 Մարտ, 1986 Պայթյուն Լիոնից Փարիզ ուղևորվող արագընթաց գնացքում։ Տասը վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
10 Օգոստոս, 1986 Երկու պայթյուն ֆրանսիական «Լիբանո-ֆրանսեզ» բանկի Բեյրութի Դորայի մասնաճյուղի դեմ։ ՀԱՀԳԲին մոտ «Հակակայսերապաշտական Միջազգային Ջոկատ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը՝ Ֆրանսիայից պահանջելով ազատ արձակել հայ և արաբ քաղբանտարկյալներ Վարուժան Կարապետեանին, Սիմոն Նայիրեանին, Հովհաննես Սեմերճեանին, Ժորժ Իբրահիմ Աբդալլային և Աննիս Նագգաշին։
4 Սեպտեմբեր, 1986 Պայթյուն Փարիզի մետրոյի «Կար դը Լիոն» կայարանում։ Ռումբերից մեկը վնասազերծվում է։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
9 Սեպտեմբեր, 1986 Պայթյուն Փարիզի «Սիթի Հոլ» սրահում։ Սպանվում է մեկ պաշտոնյա, 18 վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
16 Սեպտեմբեր, 1986 Պայթյուն Փարիզի Մոնպառնաս բանուկ թաղամասում։ 5 սպանված, 52 վիրավոր։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Արաբ և Միջին Արևելքցի Քաղմանտարկեալներու Միասնականութեան Հանձնախումբ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը։
18 Սեպտեմբեր, 1986 Լիբանանում սպանվում է Ֆրանսիայի դեսպանության զինվորական կցորդ Քրիստիան Գոթիեն։ ՀԱՀԳԲ-ին մոտ «Հակակայսերապաշտական Միջազգային Ջոկատ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը՝ պահանջելով ազատ արձակել Վարուժան Կարապետյանին, Ժորժ Իբրահիմ Աբդալլային, Անիս Նագգաշին։
21 Հունիս, 1997 Պայթյուն Բրյուսելում թուրքիայի դեսպանատան առջև՝ նյութական վնասներ պատճառելով։ ՀԱՀԳԲ-ի «Գուրգեն Եանիկեան Մարտական Ջոկատ»-ը ստանձնում է պատասխանատվությունը և իր հաղորդագրության մեջ նշում. «Հայոց Ցեղասպանութենէն 82 տարիներ ետք, թուրքիան շարունակելով միջազգային պայմանագիրերու և մարդկային իրավունքներու ոտնահարման իր քաղաքականութիւնը՝ ծավալապաշտական և ահաբեկչական քաղաքականութիւն կը վարէ Պալքաններու, Կովկասի և Միջին Արևելքի բոլոր խաղաղասեր ժողովուրդներու նկատմամբ»։ Այս գործողությունից հետո ՀԱՀԳԲ-ի կամ նրան մոտ կանգնած կազմակերպությունները որևէ զինյալ գործողության պատասխանատվություն չեն ստանձնել։ ԱՍԱԼԱ-ն իր առաջին գործողությունը կատարեց Գուրգեն Յանիկյանի պատվին և այս վերջին գործողությունը ևս նվիրված էր նրան, քանի որ կազմակերպությունը Գուրգեն Յանիկյանին համարում է իր հոգևոր հիմնադիրը։
ՀԱՀԳԲ-ն և Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմ
Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակն ստեղծվել է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին և իր կարևորագույն խնդիրներից է համարել նաև լիբանանահայության ինքնապաշտպանությունը։ Այս առումով այն մեծ ներդրում է ունեցել զինված պաշտպանության գործում։ Հաճախ ստիպված է եղել հակադրվել հայկական քաղաքական կազմակերպություններին, մասնավորապես ՀՅԴ-ին, ինչը երբեմն վերածվել է զինված ընդհարումների։
1982 թվականին մարդկային և նյութական վնասներ է կրել, երբ Իսրայելը ներխուժել է Լիբանան։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ ակտիվորեն մասնակցել է Իսրայելի դեմ մղվող մարտերին, պաշտպանել հայ համայնքի սահմանները և զինված օգնություն ցուցաբերել դաշնակից կազմակերպություններին, մասնավորապես՝ Պաղեստինի ազատության կազմակերպությանը։
ՀԱՀԳԲ-ն Արցախյան պատերազմում
1990 թվականից Հայաստանի ազատագրության հայ գաղտնի բանակն իր գործունեությունը սառեցնելուն զուգընթաց ակտիվացրեց օժանդակությունն ու ակտիվ մասնակցությունը Արցախյան պատերազմին։ Կազմակերպության բազմաթիվ անդամներ առանձին խմբերով և անհատապես մասնակցեցին ինչպես ռազմական գործողություններին, այնպես էլ նյութական և ֆինանսական օգնություն ցուցաբերելուն։ ՀԱՀԳԲ անդամներ Վազգեն Սիսլյանը և Գևորգ Գյուզելյանը Վանաձորում ստեղծել և մարզել են «Մեծն Մուրադ» ջոկատը, որը կատարել է հատուկ գործողություններ ԼՂՀ և ՀՀ ամենաթեժ կետերում, և միակ ջոկատն է եղել, որն իր բարձր պատրաստվածության շնորհիվ ոչ մի զոհ չի տվել։ Ջոկատի հրամանատարն է եղել Գևորգ Գյուզելյանը։ «Վան» գործողության համակարգող, ՀԱՀԳԲ մարտիկ Վազգեն Սիսլյանը մասնակցել է Շուշիի և Ակնի (Աղդամ) ազատագրմանը, սփյուռքահայ համայնքներում դրամահավաք է կազմակերպել և մեծ քանակությամբ զինամթերք ներմուծել Արցախ։ ՀԱՀԳԲ մարտիկ Մարտիրոս Ժամկոչյանը եղել է ՀՀ Պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանի խորհրդականը, իսկ ՀԱՀԳԲ մեկ այլ մարտիկ՝ Մոնթե Մելքոնյանի տեղակալը։ ՀԱՀԳԲ մարտիկ Հովսեփ Հովսեփյանը մասնակցել է Քարվաճառի ազատագրմանը և իրականացրել մի շարք հատուկ գործողություններ։
ՀԱՀԳԲ-ն մեր օրերում
1991 թվականին գաղտնի բանակը հրապարակել է իր վերամշակված ծրագիրը, որում զորակցություն է հայտնել Հայաստանի Հանրապետությանը՝ առանց փոփոխության ենթարկելու իր ռազմավարական նպատակները ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:ՀԱՀԳԲ Կատեգորիա:Հայկական ազգայնականություն Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժում Կատեգորիա:1975 հիմնադրումներ Լիբանանում Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Հայկական զինյալ կազմակերպություններ
Դորա Սերվիարյան-Կյուն
Դորա Ալբերի Սերվիարյան-Կյուն, հայ դաշնակահարուհի։
Կենսագրություն
Դորա Սերվիարյան-Կյունը ծնվել է 1936 թվականի օգոստոսի 10-ին Բեյրութում։ Տասներեք տարեկանում արժանացել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի երաժշտության բաժնի մրցանակն։ Աշակերտել է Ա. Կուգելին։ Տասնվեց տարեկանում արժանացել է կրթաթոշակի և կատարելագործվել է ԱՄՆ-ում (ղեկ.՝ Խ. Էզանիս)։ 1962 թվականին բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում։
1992 թվականին Երևանում կատարել է Արամ Խաչատրյանի դաշնամուրի կոնցերտը, որն առանձնացել է գեղագիտական իմաստի և հնչյունի մարմնավորման բացառիկ խորությամբ ու հմայքով։ Արամ Խաչատրյանի երաժշտությամբ կոմպոզիտորի մասին նկարահանել է վավերագրական ֆիլմ, որը Հոլիվուդի 2003 թվականի փառատոնում արժանացել է լավագույն վավերագրական ֆիլմի մրցանակի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ
Պահլավերեն
Պահլավերեն (կամ Միջին պարսկերեն), հարավարևմտյան խմբի մեռյալ միջին իրանական լեզու։ Հին պարսկերենի հաջորդողն է, իսկ նոր պարսկերենի նախնին։ Տարածման սկզբնական շրջանը Իրանի հարավային մասն է՝ Ֆարս նահանգը, իսկ 3-7-րդ դարերում դարձել է ամբողջ Սասանյան Պարսկաստանի գրական և պաշտոնական լեզուն։ 7-րդ դարից, երբ արաբները գրավեցին Պարսկաստանը, լեզուն պահպանվում էր միայն Հնդկաստանի և Պարսկաստանի զրադաշտական համայնքներում։
Բոբրով (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սուլկովկա
Սուլկովկա (Сулківка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1330 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սուլկովկա գյուղում բնակվում էր 352 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 195,56 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1330 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գայմերսհայմ
Գայմերսհայմ (Gaimersheim), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Այխշտետ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 11 336 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 28,21 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 76 126։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 3 գյուղական շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տամիկու (գյուղ, Ռիդալա շրջան)
Տամիկու (Tammiku), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Զիմովյե Յոլ
Յոլվա (Зимовье), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմա գետի աջ ափին 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 33 կմ, ջրհավաք ավազանը՝ կմ2։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Շիբամ
Շիբամ կամ Շիբամ Հադրամաութ, (شِـبَـام حَـضْـرَمَـوْت), քաղաք Եմենի Հադրամաութ մուհաֆազայում։ Շիբամը մի քանի անգամ եղել է Հադրամաութի թագավորության մայրաքաղաք։ Շիբամ հայտնի է իր անհամեմատելի ճարտարապետությամբ, որի շնորհիվ այն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։ 1982 թվականից Շիբամը գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության տակ ։
Շիբամը Եմենի տեսարժան վայրերից մեկն է։ 1930-ական թվականներին Եմենով շրջագայող գերմանացի լրագրող Հանս Հելֆրիցի թեթև ձեռքով Շիբամը մինչ այժմ կոչվում է «երկնաքերների քաղաք» կամ «Անապատի Մանհեթեն» ։ Շիբամը հաճախ անվանում են «աշխարհի երկնաքերների ամենահին քաղաք»։ Այն նաև քաղաքաշինության ամենահին օրինակն է՝ հիմնված ուղղահայաց շինարարության սկզբունքի վրա ։
Նկարագրություն
Քաղաքը ուղղահայաց շինարարության ամենավառ օրինակն է։ Շիբամի տները, որոնք շրջապատված են 16-րդ դարի պարիսպով, աշտարակներ են, որոնք տեղակայված են միմյանց շատ մոտ։ Քաղաքի որոշ տներ նույնիսկ միմյանց հետ կապված են փոքր պատշգամբներով, ինչը հնարավորություն է տվել հարձակումների ընթացքում մեկ տնից մյուսը տեղափոխվել։ Շիբամը Եմենի գրեթե միակ քաղաքն է ամրոցատիպ Ք.ա 5-րդ դարի նախաիսլամական թագավորություններից ։
Շիբամը ունի աշխարհի ամենաբարձր կավե շինությունները, դրանցից մի քանիսի բարձրությունը 30 մ և ավելի ։ Շիբամի բոլոր տները կառուցված են կավե աղյուսներից, մոտ 500 տուն կարելի է համարել բազմահարկ, քանի որ հարկերի քանակը 5-11 է ։ Յուրաքանչյուր հարկում մի բնակարան է, որը զբաղեցնում է մեկ ընտանիք ։ Այս կառույցը նախատեսված էր քաղաքի բնակիչներին պաշտպանել բեդվինների արշավանքներից։ Տների պատերի միջին բարձրությունը 20-25 մ է, պատերը աստիճանաբար թեքվում են դեպի վեր։ Շիբամի ամենաբարձր տունը 11 հարկանի է, իսկ 5-7 հարկանին ավելի տարածված էր։
Քաղաքը շրջապատված էր պարիսպներով, իսկ ներսում կառուցվեցին բարձրահարկ շենքեր։ Շիբամը հավանաբար, քաղաքաշինության պատմության  պլանավորված զարգացման առաջին օրինակներից է, որը հիմնված է ուղղահայացության սկզբունքի վրա։ Շենքերի գտնվելու վայրը և դրանց բարձրությունը կարգավորվում են այնպես, որ յուրաքանչյուր տուն-աշտարակ ստանա մոտավորապես նույն քանակությամբ արևի լույս։ Ամբողջ քաղաքով անցնում է բավականին լայն պողոտա, որտեղից հեռանում են բազմաթիվ փողոցներ և երթուղիներ։ Ամենա նեղը ունի 2 մ լայնություն։
Շինության համար նյութը հանդիսանում էր, մադարը կավե աղյուսը, որ չորացնում էին արևի տակ և կառուցում էին իրենց տները։ Եմենի ծայրաստիճան չոր կլիմայի պատճառով կավե տան միջին տևողությունը 2-3 դար է։ Շիբամի ամենահին տունը թվագրվում է 1609 թվականից, մինչդեռ տների մեծ մասը կառուցվել է 1880-1915 թվականներին ։
Քաղաքը բազմիցս ավերվել է ջրհեղեղներից։ 2008 թվականի հոկտեմբերին Հադրամաութում և մասնավորապես, Շիբամում տեղի ունեցավ ուժեղ ջրհեղեղ, որի հետևանքով զոհվեց մի քանի տասնյակ մարդ և ավերվեց քաղաքի տների որոշ մասը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եմենի քաղաքներ Կատեգորիա:Արաբական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ասիայում Կատեգորիա:Եմենի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Եմենի բնակավայրեր Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն
Էստեն (Ավերոնի գավառ)
Էստեն (Estaing), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 25 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Էդուարդ Զոհրաբյան
Էդուարդ Նիկոլայի Զոհրաբյան, հայ արձակագիր, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Գորիսի շրջանի Բարձրավան գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Գորիսի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը (էքստեռն կարգով), ապա՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետը և Մոսկվայի հասարակական գիտությունների ակադեմիայի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ Աշխատել է շրջանային և հանրապետական մամուլում, հանրապետական ռադիոյում և հեռուստատեսությունում, Արմենպրես գործակալությունում։ Խմբագրել է «Նորաթերթ», «Սյունիք», «Մշակ» թերթերը, «Տաթև» ամսագիրը։ 1966 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ժուռնալիստների, 1989 թվականից՝ ԽՍՀՄ և Հայաստանի գրողների միությունների անդամ։ Դասավանդել է Գորիսի բուհերում, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Գորիսի մասնաճյուղում։ Եղել է Հայաստանի գրողների միության Սյունիքի բաժանմունքի նախագահը ։
Թարգմանել է Եվգենի Շվարցի, Ա. Չխեիձեի, Արկադի Ավերչենկոյի և այլոց պիեսները, Ա. Տիշկովի «Ռուդոլֆ Աբելն ամերիկյան դատարանի առջև», մոսկվաբնակ, ռուսագիր Գ. Կարապետյանի «Հայ բանահյուսության գոհարներ» գրքերը, Անդալուզիայի միջնադարյան բանաստեղծների ստեղծագործություններ։ Զոհրաբյանի սցենարներով նկարահանվել են փաստագրական ֆիլմեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Բարձրավան գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ
Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում
Ահաբեկչության մեջ մեղադրվում է երեք անձ, որոնցից մեկը՝ 28-ամյա ավստրալիացին հայտնաբերվել է ։ Նա իր տեսաուղերձում ցուցադրել է նեոնացիստական սև արև և սպիտակ ազգայնականների 14/88 կարգախոսը ։
Մանրամասներ
Ահաբեկիչներից մեկի ինքնաձիգի պահունակի վրա, տարբեր ժամանակների մուսուլմանների դեմ քրիստոնյաների տարած հաղթանակները թվարկող գրություններ են եղել՝ որոնք հիշատակել են սերբ՝ Միլոշ Օբիլիչի հաղթական ճակատամարտը, 1683 թվականի Օսմանյան կայսրության առաջխաղացումը կանգնեցրած ճակատամարտը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի Սարիղամիշի ճակատամարտը։ Գրությունները տարբեր լեզուներով են եղել, որոնցից վերջինը արված է հայերեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 զանգվածային սպանություններ Կատեգորիա:2019 ահաբեկչություններ
Կիպարիսովո
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 914 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Նադեժդինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոգնենկո (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Ալեքսանդրիա (գյուղ, Սուրսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Սուրսկի շրջանի բնակավայրեր
Բյորլ Այվզ
Բյորլ Այկլ Իվանո Այվզ (Burl Icle Ivanhoe Ives, ), ամերիկացի դերասան և ֆոլկ ոճի երգիչ, արժանացել է «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» և «Գրեմմի» մրցանակների։
Պատանի տարիներ
Բյորլ Այվզը ծնվել է Իլլինոյսկ ոչ մեծ քաղաքում՝ ֆերմերի ընտանիքում, որտեղ նրանից բացի կար ևս վեց երեխա։ Նա իր երգչի տաղանդը առաջին անգամ ցուցադրել է դեռ երեխա տարիքում, երբ նա զինվոր-վետերանների հանդիպման ժամանակ իր կենդանի ձայնով կատարեց մի քանի բալլադ։
Իր երգերի ձայնագրման առաջին փորձը նա նախաձեռնել է 1929 թվականին։ բայց այդ ժամանակ նրան հետևում էր անհաջողությունը։ 1930-ական թվականներին Այվզը շատ էր ճանապարհորդում ԱՄՆ-ում՝ տարբեր սևագործ աշխատանքների միջոցով գումար աշխատելով, ինչպես նաև կատարելով իր երգերը բանջոյի ներքո։ Իր ճանապարհորդության ընթացքում, նա հայտնվելով Յուտա նահանգի Մոնա քաղաքում, Բյորլ Այվզը գոհացրեց բանտարկյալներին իր թափառաշրջիկությամբ և «Foggy, Foggy Dew» երգի կատարումով, որը քաղաքի ղեկավարությունը համարում էր անպարկեշտ։
Կարիերայի սկիզբը
1931թ. Այվզը սկսեց ելույթ ունենալ Ինդիանա ռադիոյում, և հենց այդ ժամանակ որոշեց ստանալ ավելի լավ կրթություն՝ ընդունվելով Ինդիանայի պետական մանկավարժական քոլեջ ։ 1940 թվականին նա դարձավ իր հեղինակային երաժշտական ռադիոհաղորդման հաղորդավար, այնտեղ հաջողությամբ կատարելով նախկինում հայտնի շատ բալլադներ։ Նրա շնորհիվ կրկին հանրաճանաչ դարձան այնպիսի ազգային երգեր, ինչպիսիք են «Foggy, Foggy Dew», «Blue Tail Fly» և «Big Rock Candy Mountain»:
1942թ. սկզբին Այվզին զորակոչեցին բանակ, որտեղ հաջորդ տարում նա ստացավ կապրալի աստիճան։ 1943 թվականի սեպտեմբերին առողջական խնդիրների պատճառով դուրս են գրել որպես պահեստային զինծառայող։ Նույն թվականի դեկտեմբերին Բյորլ Այվզը տեղափոխվեց Նյու-Յորք, որտեղ ստացավ աշխատանք ռադիո «CBS» -ում։
1945թ. դեկտեմբերին նա ամուսնացավ սցենարիստ Հելեն Պեկ Էրիխի հետ, ով 1949 թվականին դարձավ նրանց որդի Ալեքսանդրի մայրը ։
1946թ. մեծ էկրանի վրա ցուցադրվեց Բյորլ Այվզի առաջին ելույթը «Սմոկի» ֆիլմում։ Նրա համար հաջող էր 1949 թիվը, երբ «Իմ սրտին շատ թանկ» կինոյում նրա կատարմամբ հնչեց «Lavender Blue» երգը, որը ներկայացվել է «Օսկարի»։
1950թ. սկզբին Այվզը ընկավ Հոլիվուդի Սև ցուցակը՝ կոմունիստների հետ կապեր ունենալու կասկածանքով, որը տասնամյակի սկզբում էապես նվազեցրեց կինոյում լավ դեր խաղալու նրա հնարավորությունը։ Նա համագործակցեց Հակաամերիկյան հետաքննության հանձնաժողովի հետ և կարողացավ նրանց համոզել, որ ինքը որևէ կապ չունի կոմունիստական կուսակցության հետ։ Բյորլ Այվզը հանվեց Սև ցուցակից, բայց փչացրեց հարաբերությունները իր երաժիշտ-գործընկերների հետ, որոնք նրան համարում էին դավաճան ։
Հաջողություն և ճանաչում
1958թ. դերասանը, Ռուֆուս Խեննեսսի դերակատարման համար նա ներկայացվեց «Օսկար» մրցանակի՝ երկրորդ պլանում լավագույն դերակատարման համար։
1960-ական թթ. սկզբին Բյորլ Այվզը ավելի հաճախակի էր զբաղվում երաժշտությամբ, վերջին տարիներին ձայնագրելով մի քանի տասնյակ երգեր քանթրի ոճով, տարբեր ժամանակներում զբաղեցնելով հաջողված դիրքեր ազգային չարտերում։ Միևնույն ժամանակ շարունակելով իր կարիերան կինոյում, հեռուստատեսությունում, ինչպես նաև Բրոդվեի թատերական բեմերում։ Այվզը հանդիսանում է ինքնակենսագրության, երկու երգարանների և մի քանի գեղարվեստական գրքերի հեղինակ։ 1971թ. իր առաջին կնոջ հետ բաժանվելուց հետո նա նորից ամուսնացավ Դորոթի Կոսթեր Փոլի հետ։
Բյորլ Այվզը մահացել է 1995թ. 85 տարեկանում հասակում՝ բերանի խոռոչի քաղղկեղից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Columbia Records-ի երգիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆոլկ-վոկալիստները Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բանջոիստները Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Յարոչիշչե
Յարոչիշչե (Ярочище), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1964 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յարոչիշչե գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,244 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 57,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1964 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դիմգոստնի
Դիմգոստնի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։ Գտնվում էր Ոստան գյուղաքաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք. Խոշաբ գետի ձախակողմյան մի վտակի հովտում, տեղական բանուկ ճանապարհի վրա;
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր ։
Right Now (Na Na Na)
Տեսահոլովակը
Պաշտոնական տեսահոլովակի ռեժիսորն է Էնթոնի Մանդլերը։ Այն թողարկվել է 2008 թվականի նոյեմբերի 6-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սինգլներ
Իանեթ (Սամտրեդիայի շրջան)
Իանեթ (იანეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սամտրեդիայի շրջան‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 30 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սամտրեդիայից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2016 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սամտրեդիայի շրջան‎
Ազատան
Ազատան (նախկին անվանումը` Խլի Ղարաքիլիսա), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ախուրյանի տարաաշրջանում, Մանթաշ գետի աջ ափին։ Գտնվում է մարզկենտրոնից՝ 8 կմ հարավ, մայրաքաղաքից 110 կմ հեռավորության վրա, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1490 մ։ Վերանվանվել է Ազատան 1945 թ. հունվարի 7-ին ։
Անվանում
Նախկինում ունեցել է Գալդեմա, Գանդմա, Խըլի Ղարաքիլիսա, Խլի Ղարաքիլիսա, Խլի Ղարաքիլիսա Ներքին, Խլի Ղարաքիլիսա, Փոքր Ղարաքիլիսա  անվանումները։ Ազատան է վերանվանվել  1945 թվականին։
Պատմություն
Ազատան գյուղը Շիրակի լեռնահովտի ամենախոշոր և խիտ բնակեցված բնակավայր է եղել դեռևս XIX դարի սկզբից։ Գյուղի մոտ 1804 թվականին տեղի են ունեցել ռուս-պարսկական խոշոր բախումներ։ 1826 թվականին Խլի Ղարաքիլիսայում տեղի է ունեցել ահեղ ճակատամարտ պարսկական զորամիավորումների և գյուղի ազգաբնակչության միջև։ Պարսից շահ Հասան Խանը գյուղի վրա գրոհել է երկու ուղղություններով։ Գյուղի պաշտպանները թշնամու դեմ են հանել 500 հոգի, որոնք 120 ժամ շարունակ դիմադրություն են ցույց տվել հակառակորդին։ Սակայն հերոսական պաշտպանություն ցուցաբերած ազգաբնակչությունը չի կարողացել դիմադրել պարսկական բանակին, և գյուղն ամբողջությամբ վերածվել է ավերակների։ Բնակիչներից շատերը գերեվարվել, շատերն էլ զոհվել են, իսկ տները հրի են մատնվել։ Այս ամենը հիշատակվում է Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպում։ Աբովյանն անձամբ է այցելել գյուղ և իր աչքերով տեսել պարսիկների վայրագությունները և ղարաքիլիսեցիների հերոսական պաշտպանությունը։ Ազատանցիները 1918-1920 թվականներին հերոսական ինքնապաշտպանական կռիվներ են մղել թուրքերի դեմ՝ հնարավորություն տալով ազգաբնակչության հիմնական մասին տեղափոխվել առավել ապահով վայրեր։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել են 600-ից ավելի ազատանցիներ, որոնցից 332-ը չեն վերադարձել։ Նկարահանվել է նաև Ազատանի մասին պատմող կարճամետրաժ ֆիլմ։
Կլիմա
Ազատանն ունի բարեխառն լեռնային կլիմա։ Ձմեռները ցուրտ են և տևական։ Ամեն տարի հաստատվում է կայուն ձնածածկույթ։ Ամառները տաք են և համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան մթնոլորտային տեղումները կազմում են 500-600 մմ տեղումներ։
Բնակչություն
Ըստ համայնքի վիճակագրական ծառայության տվյալների 2018 թվականին համայնքի բնակչությունը կազմել է 6943 մարդ։ Բնակիչների մի մասը 1915 թվականի Մեծ Եղեռնից հետո գաղթել և բնակություն է հաստատել Ազատանում։ Գյուղի բնակչության նախնիների մի մասը 1828-1830 թվականներին տեղափոխվել է Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի շրջանից և Կարսի մարզից։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 44%, կանայք՝ 56%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 29%, աշխատունակներ՝ 52%, հետաշխատունակներ՝ 19% ։ 1954 թվականից Հայաստանի տարբեր շրջաններից տեղափոխված եզդիները նույնպես հաստատվում են գյուղում։ Ներկայումս գյուղում կա շուրջ 50 եզդի ընտանիք։ Ազգաբնակչության մոտ 25%-ը կաթողիկներ են։ Ազատանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Գյուղատնտեսություն
Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ են։ Գյուղի շրջակայքում կան ավազի, բազալտի պաշարներ, որոնք ունեն արդյունաբերական նշանակություն։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Շիրակի ջրանցքի ջրերով։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 1958 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 550 և 624 հա։ Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են պտղաբուծությամբ, հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ, մեղվաբուծությամբ և անասնապահությամբ։ Նախկինում մեծ մակերես են զբաղեցրել շաքարի ճակնդեղի ցանքատարածությունները, հումքը վերամշակվում էր Սպիտակի շաքարի գործարանում։ Երկրաշարժի պատճառով գործարանը ամբողջովին ավերվել է, իսկ ցանքատարածությունները գրեթե ամբողջովին վերացվել են ։ Ազատանն ունի 1003 տնտեսություն։ Գյուղն ունի կաթնամթերքի և պանրի արտադրություն։
Ազատանի եկեղեցական կյանք
Ազատանում իրար կից գործում են և' հայ Առաքելական, և' հայ Կաթողիկե եկեղեցիները։ Ազատանում Սուրբ Ստեփանոս հայ Առաքելական եկեղեցին կառուցվել է 1460 թվականին, վերանորոգվել է 1865 թվականին և 1999 թվականին վերածվել է Սուրբ Հարություն։ Այժմ կիրառվում է երկու անվանումն էլ` Ս.Հարություն և Ս. Ստեփանոս։ Գյուղի առաքելական հին եկեղեցին կառուցել են VII դարում, որից միայն պահպանվել է զանգի լեզվակը,որը պահվում է Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցում։ Հայ առաքելական եկեղեցուց ոչ հեռու կանգուն է նաև XVIII  դարում կառուցված սրբատեղի մատուռ։ Մատուռում է այժմ պահվում մետաղյա հսկա խաչ, որը պատկանել է համայնքի հին եկեղեցու զանգակատանը։ Ներկայումս երկու եկեղեցիներ էլ վերանորոգված են և գործում են։ 1980 թվականին բացվել է Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված ազատանցիների հուշակոթողը (ճարտարապետ՝ Հակոբ Ջիվանյան)։
Ազատանի կաթողիկե եկեղեցին կառուցել է Տեր Գրիգորը 1848-1851 թվականից։ Եկեղեղին ունեցել է փայտյան նախատիպ, մոտ 35 տարի անց երկրաշարժից եկեղեցու գմբեթը խոնարհվում է, բայց հետո նորից են կառուցում գմբեթ։ 1946 թվականին եկեղեցին դառցնում են պահեստ և այն վերօծվում է 1998 թ. Տեր Նշան Արքեպիսկոպոսի կողմից, Իսկ մինչև օրս Հայ կաթողիկե համայնքը աշխույժ կատարում է իր գործունեությունը։ Եկեղեցին ունի երիտասարդաց և Տիկնանց Միություն։ Եկեղեցուն կից գործում է Կիրակնորյա դպրոցը։ Եկեղեցու զանգակատունը XIX դարի է։ Եկեղեցին կապեր ունի նաև Աղաջանեան ճամբարի հետ։ Եկեղեցին երիտասարդները Մասնակցում են կազմակերպելիք Երիտասարդական համայնքային օրերին։
Հասարակական կառույցներ
Ազատանն ունի երկու միջնակարգ դպրոց (առաջինն կառուցված 1867 թ.), մշակույթի տուն, գրադարան, պոլիկլինիկա, մանկապարտեզ, անասնաբուժարան և ֆուտբոլի մարզադաշտ։ Գործում է Արամ Խաչատրյանի անվան արվեստի դպրոցը։ Հիմնովին վերանորոգված մշակույթի տանը գործում են Տիգրան Մեծ պարային համույթը և գոբելենի խմբակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
76-րդ հյուսիսային զուգահեռական
76-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 76°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։
Բնութագրական տվյալներ
Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1563 կմ է։ Երկարությունը 9 726 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 24․3%-ը։
Աշխարհի շուրջ
Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Դուրես
Դուրրաս, Ալբանիայի երկրորդ ամենամեծ քաղաքը։ Տեղակայված է մոտ 33 կմ դեպի արևմուտք մայրաքաղաք Տիրանայից։ Դուրեսսը Ալբանիայի հնագույն և տնտեսապես առավել նշանակալի քաղաքներից է։ Քաղաքը Ադրիատիկ ծովի ամենանեղ կետերից մեկն է, զիջում է միայն իտալական քաղաքներ Բարիին և Բրինդիսին։ Քաղաքը երկրի ամենամեծ նավահանգիստն է, տարածքը՝ 46,3 կմ²։ Այնտեղ է գտնվում ամենանոր հանրային համալսարանը՝ Ալեքսանդր Մոիսիուի անվան համալսարանը։ Հիմնադրվել է 7-րդ դարում հույն գաղութարարների կողմից, և ունեցել է Էպիդամնիա անունը, այն մոտ 2700 տարի բնակեցված է և Ալբանիայի ամենահին քաղաքներից է։ Բնակչությունը 2011 թվականի տվյալներով կազմում է 113․249 մարդ, իսկ քաղաքի անունը կրող մարզի բնակչությունը կազմում է 265,330 ։ Քաղաքը նաև երկու ազգային ճանապարհների՝ Ազգային ճանապարհ 2 (Ալբանիա) և Ազգային ճանապարհ 4 (Ալբանիա) խաչման կետն է։ Քաղաքը եղել է Ալբանիայի մայրաքաղաքը 1914 թ.-ից մինչև 1920 թվականը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալբանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Դուրրասի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Դուրրաս
Կենդանական յուղ
Կենդանական յուղեր կամ Կենդանական ճարպեր, կենդանիներից ստացվող լիպիդային նյութեր։ Կախված հումքի տեսակից և որակից արտադրվում են տավարի, ոչխարի, խոզի, ոսկորի, խառը և թռչունների (հավի, սագի, բադի) յուղերը։
Տեսակներ
Լինում են՝ Պինդ ճարպերը պարունակվում են ցամաքային կենդանիների, հեղուկները՝ ձկների, ծովային կաթնասունների հյուսվածքներում, ինչպես նաև ցամաքային կենդանիների ոսկորներում և կճղակներում։ Պինդ կենդանական ճարպերին բնորոշ է հագեցած, հեղուկներին՝ չհագեցած ճարպաթթուների (մինչև 4,5 և 6 կրկնակի կապ) բարձր պարունակությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կաթնաճարպը (կաթնայուղ), որը կազմում է կովի կաթի 2,7-6,0%-ը, կարագի 81-82,5%-ը, յուղի 98% -ը։ Բնական ճարպերը եռգլիցերիդներից բացի պարունակում են նաև ազատ ճարպաթթուներ (կաթնաճարպը՝ մինչև 20, կենդանական ճարպեր՝ 5-7, ձեթերը՝ 5-8 տեսակ), խոլեսթերին, լեցիտին, լիպոքրոմներ (կարոտին, քսանտոֆիլ), վիտամիններ և այլն։
Կիրառում
Կենդանական յուղը լայնորեն օգտագործվում է սննդի, մարգարինի, պահածոների, երշիկների, հրուշակեղենի արտադրությունում, օճառների, քսուկների արտադրությունում, ինչպես նաև այլ բնագավառներում։ Կենդանական սննդի յուղերը գնահատվում են առաջին և բարձր տեսակի, թռչունների յուղը՝ առաջին և երկրորդ տեսակի։
Տավարի, ոչխարի, խոզի ճարպերը հիմնականում օգտագործվում են որպես սննդամթերք։ Վիտամիններով (մասնավորապես A-ով) հարուստ ճարպերը գործածվում են որոշ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման նպատակով։ Տեխնիկական ճարպերը (ձկների, ծովային կաթնասունների և այլն) կիրառվում են թեթև և քիմիական արդյունաբերության մեջ (կաշվի մշակման, օծանելիքի, լվացող միջոցների, քսուքների և այլնի ստացման համար)։ Որպես սննդամթերք օգտագործվող հեղուկ ճարպերը նախապես մշակվում և հոտազրկվում են։ Բեղավոր կետերի ճարպերից ստացվում է մարգարին (տես ճարպերի հիդրում)։
Սննդային յուղերի արտադրության համար որպես հումք ծառայում են կենդանիների սպանդից ստացված փափուկ և ոսկորային հումքը, ինչպես նաև ենթամթերքների, երշիկների, պահածոների արտադրամասների համապատասխան թափոնները։
Յուղի հյուսվածքներն անջատվում են փորի խոռոչի յուղաթաղանթից, ներքին օրգանների արտաքին կուտակումներից, գլխի մսաթափումից, ենթամաշկից և այլն։ Սննդի յուղի հումքը պետք է լինի միայն բարձր որակի, թարմ և չպետք է ունենա արյան բծեր, կեղտոտված արտաքին, մկանային հյուսվածքներ։ Բարձր որակի յուղերը ստանում են ոչ սառեցված ճարպահումքից։ Յուղի հումքը մինչև նախնական մշակումը կարելի է պահել մինչև 36 ժամ՝ 3-4°C ջրի մեջ։ Սառտեցված յուղի հումքը պահվում է -12 °C-ից ոչ բարձր ջերմաստիճանում՝ 1 ամսից ոչ ավելի։