cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սպին
Սպին, տարրական և բաղադրյալ (հադրոններ և ատոմական միջուկներ) մասնիկները բնութագրող հիմնարար հատկություն քվանտային մեխանիկայում և տարրական մասնիկների ֆիզիկայում։ Անգլերենից թարգմանաբար spin նշանակում է «պտույտ, «հոլ», սակայն տվյալ դեպքում այն ոչ մի ընդհանրություն չունի առօրյայից մեզ հայտնի այդ հասկացությունների հետ։ Տարրական մասնիկների ֆիզիկայում և քվանտային աշխարհում կիրառվող «սպին» բառը ներատոմային մասնիկները բնութագրող անքակտելի հատկանիշ է և ենթարկվում է որոշակի կանոնների։
Որևէ տեսակին պատկանող բոլոր տարրական մասնիկներն ունեն միևնույն սպինային քվանտային թիվը, որը մասնիկի քվանտային վիճակի կարևորագույն բաղկացուցիչներից է։ Սպինային վիճակագրության թեորեմը գալիս է այն եզրակացության, որ էլեկտրոնի սպին ունենալուց բխում է Պաուլիի արգելման սկզբունքը, որն իր հերթին հանգում է քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակին։ Մասնիկի սպինի ուղղությունը (կարճության համար երբեմն նաև պարզապես «սպին» են ասում) մասնիկի կարևոր ազատության աստիճան է։
Առաջին անգամ սպինի հասկացությունը կիրառել է Վոլֆգանգ Պաուլին, առանց, սակայն, անվանելու այն։ 1925 թ. Ռալֆ Քրոնիգը, Ջորջ Ուլենբեկը և Սեմյուել Գաուդսմիթը առաջարկեցին իրենց առանցքի շուրջը պտտվող մասնիկի ֆիզիկական մեկնաբանությունը։ 1927 թ. Պաուլին հիմնավորապես մշակեց մաթեմատիկական տեսությունը։ 1928 թ., երբ Պոլ Դիրակը զարգացնում էր իր ռելյատիվիստական քվանտային մեխանիկան, այնտեղ սպինը արդեն հիմնավոր դեր ուներ։ Քվանտային մեխանիկայում իմպուլսի մոմենտի երկու բաղկացուցիչներ կան՝ ուղեծրային իմպուլսի մոմենտը, որը դասական մեխանիկայի իմպուլսի մոմենտի ընդհանրացումն է, (L=r \cdot p) և սպինը, որը դասական մեխանիկայում չունի անալոգ ։ Քանի որ սպինը իմպուլսի մոմենտի տարատեսակ է, այն SI համակարգում ունի նույն չափողականությունը` Ջ•վ։ Սակայն գործնականում սպինը երբեք չի նկարագրվում ՄՄՀ միավորներով, այլ ներկայացվում է որպես Պլանկի բերված հաստատունի` ħ-ի բազմապատիկը։ Բնական միավորներում ħ-ը անտեսվում է, ուստի սպինը գրվում է որպես չափողականություն չունեցող թիվ։ Ըստ սահմանման, սպինային քվանտային թիվը նույնպես չափողականություն չունի։
Սպինային քվանտային թիվ
Ինչպես նշվեց, սպինը սկզբնականում ներկայացվում էր որպես մասնիկի պտույտ իր սեփական առանցքի շուրջը։ Այս պատկերացումը կենսունակ է, քանի դեռ սպինը ենթարկվում է միևնույն մաթեմատիկական օրենքներին, ինչ և իմպուլսի քվանտացված մոմենտը։ Մյուս կողմից, սպինն ունի մի քանի յուրօրինակ հատկանիշներ, որոնք էլ նրան տարբերակում են ուղեծրային իմպուլսի մոմենտից.
Սպինային վիճակագրության թեորեմը
Մասնիկի սպինը որոշիչ հետևանքներ ունի վիճակագրական մեխանիկայում նրա հատկությունների դրսևորման մեջ։ Կիսաամբողջ սպինով մասնիկները ենթարկվում են Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրությանը և հայտնի են ֆերմիոններ ընդհանուր անունով։ Նրանցով պահանջվում է զբաղեցնել հակասիմետրիկ քվանտային վիճակները։ Այս հատկությունը ֆերմիոններին արգելում է զբաղեցնել միևնույն քվանտային վիճակը. սահմանափակում, որը հայտնի է Պաուլիի սկզբունք անունով։ Հակառակը, ամբողջ թվով մասնիկները ենթարկվում են Բոզե-Այնշտայնի վիճակագրությանը և հայտնի են որպես բոզոններ։ Այս մասնիկները զբաղեցնում են սիմետրիկ վիճակները, ուստի կարող են բաժանել քվանտային վիճակներ։ Այս պնդումը հայտնի է որպես սպինային վիճակագրության թեորեմ։ Այն հիմնվում է քվանտային մեխանիկայի և հարաբերականության հատուկ տեսության վրա։ Սպինի և վիճակագրության միակցումը հարաբերականության հատուկ տեսության ամենակարևոր կիրառություններից մեկն է ։
Սպինի պրոյեկցիայի քվանտային թիվը և սպինային պատիկությունը
Դասական մեխանիկայում մասնիկի անկյունային մոմենտը ունի ոչ միայն մեծություն (որը ցույց է տալիս մարմնի պտտման արագությունը), այլև ուղղություն (մասնիկի պտտման առանցքով դեպի վերև կամ ներքև)։ Քվանտամեխանիկական սպինը նույնպես տեղեկություն է հաղորդում ուղղության մասին, սակայն ոչ ուղղակիորեն։ Ըստ քվանտային մեխանիկայի, որևէ ուղղությամբ չափված անկյունային մոմենտի տարածական վեկտորը կարող է ընդունել միայն հետևյալ արժեքները
որտեղ S_i-ն սպինի բաղադրիչն է i առանցքի վրա (կամ x, y, z), s_i-ն սպինի պրոյեկցիայի քվանտային թիվն է i առանցքով, s-ը գլխավոր սպինային քվանտային թիվն է։ Պայմանականորեն որպես ուղղություն ընտրված է z առանցքը՝
որտեղ S_z սպինի բաղադրիչն է z  առանցքով, s_z-ը սպինի պրոյեկցիայի քվանտային թիվն է z առանցքով։
Ինչպես տեսնում ենք, s_z-ի հնարավոր արժեքները 2s+1 են։ 2s+1 թիվը սպինային համակարգի սպինային բազմապատիկն է։ Օրինակ, 1/2 սպին ունեցող մասնիկների համար կան միայն երկու հնարավոր արժեքներ՝s_z=+1/2 և s_z=-1/2: Սրանք համապատասխանում են այնպիսի քվանտային վիճակների, որոնցում սպինը համապատասխանաբար ցույց է տալիս +z կամ-z ուղղությունները և հաճախ նշվում են որպես «սպինը վերև» և «սպինը ներքև»։ 3/2 սպինով մասնիկի համար, ինչպիսին է դելտա բարիոնը, հնարավոր արժեքներն են :
Սպինային վեկտոր
Տրված քվանտային վիճակի համար կարելի է խոսել սպինային վեկտորից, որի բաղադրիչները յուրաքանչյուր առանցքի երկայնքով սպինի բաղադրիչների սպասվող արժեքներն են, այսինքն՝ : Այդ դեպքում այս վեկտորը կնկարագրի սպինի նշած «ուղղությունը»` պտտման առանցքի դասական հասկացությանը համապատասխան։ Ստացվում է, որ սպինային վեկտորը այնքան էլ օգտակար չէ փաստացի քվանտամեխանիկական հաշվարկներում, քանի որ չի կարող չափվել անմիջականորեն. s_x-ը, s_y-ը և s_z-ը չեն կարող ունենալ միաժամանակյա որոշված արժեքներ իրենց միջև առկա անորոշությունների առնչությունների պատճառով։ Այնուհանդերձ, միևնույն մաքուր քվանտային վիճակում գտնվող մասնիկների` վիճակագրության համար բավարար թվով հավաքածուի համար (ինչպիսին կարելի է ստանալ Սթերն-Գեռլախի սարքի միջոցով) սպինային վեկտորը պետք է ունենա լավ որոշարկված փորձարարական իմաստ՝այն հատկորոշում է ուղղությունը սովորական տարածության մեջ, որում հաջորդական դեդեկտորը պետք է կողմնորոշված լինի՝հասնելու համար հավաքածուում յուրաքանչյուր մասնիկը որոշելու առավելագույն հնարավոր հավանականության (100%)։ 1/2 սպինով մասնիկների համար առավելագույն հավանականությունը հավասարաչափ ընկնում է սպինային վեկտորով և դետեկտորով կազմված անկյան աճին զուգընթաց, մինչև 180°, այսինքն՝ երբ դետեկտորն ուղղված է սպինային վեկտորին հակառակ, հավանականությունը հասնում է նվազագույնին՝ 0%:
Սպինային վեկտորը հաճախ ավելի դյուրընկալելի է որպես որակական հասկացություն, քանի որ հեշտ է նկարագրել դասականորեն։ Օրինակ, քվանտամեխանիկական սպինը կարելի է ներկայացնել դասական գիրոսկոպական էֆեկտին համարժեք երևույթով։ Կարելի է էլեկտրոնի վրա ազդել պտտման մոմենտով` այն դնելով մագնիսական դաշտում։ Արդյունքում սպինային վեկտորը պրեցեսիայի է ենթարկվում` ճիշտ ինչպես դասական գիրոսկոպը։ Այս երևույթն օգտագործվում է միջուկային մագնիսական ռեզոնանսը ի հայտ բերելիս։ Մաթեմատիկորեն քվանտամեխանիկական սպինը չի նկարագրվում վեկտորով, ինչպես դասական անկյունային մոմենտը, այլ՝ սպինորով։ Կոորդինատային համակարգը պտտելու դեպքում սպինորի և վեկտորի միջև նուրբ տարբերություն է դիտվում։ Օրինակ՝ 1/2 սպինով մասնիկը 360°-ով պտտելիս այն չի վերադառնում միևնույն քվանտային վիճակին, այլ՝ հակառակ քվանտային փուլով վիճակին։ Սկզբունքորեն այս երևույթը հնարավոր է նկատել ինտերֆերենցային փորձերի ժամանակ։ Մասնիկն իր սկզբնական վիճակին վերադարձնելու համար անհրաժեշտ է այն պտտել 720°-ով։ Զրո սպին ունեցող մասնիկը կարող է ունենալ միայն մեկ քվանտային վիճակ, նույնիսկ եթե պտտվող մոմենտ է կիրառվել։ 2 սպին ունեցող մասնիկը 180°-ով պտտելով՝ այն կարելի է ետ բերել միևնույն քվանտային վիճակին, իսկ 4 սպին ունեցող մասնիկը միևնույն քվանտային վիճակին ետ բերելու համար այն պետք է պտտել 90°-ով։ 2 սպինով մասնիկը կարելի է համեմատել ուղիղ ձողի հետ, որը նույն դիրքին է վերադառնում 180°-ով պտտելիս, իսկ 0 սպին ունեցող մասնիկը նման է գնդի, որը միևնույն տեսքն ունի՝ ինչ անկյունով էլ պտտենք։
Սպինային օպերատոր
Ինչպես ուղեծրային անկյունային մոմենտը, սպինը նույնպես ենթարկվում է կոմուտացման առնչություններին.
որտեղ -ը Լևի-Չիվիտի սիմվոլն է։ Այստեղից բխում է (ինչպես անկյունային մոմենտի դեպքում), որ S^2-ի և S_z-ի սեփական վեկտորները`
Ծնման և ոչնչացման օպերատորները կիրառելով այս սեփական վեկտորների հանդեպ, կստանանք`
Սակայն ի տարբերություն ուղեծրային անկյունային մոմենտի, սեփական սֆերիկ հարմոնիկներ չեն։ Դրանք ֆունկցիաներ չեն θ-ից և φ-ից։
Ի լրումն մյուս բնորոշ հատկանիշների, բոլոր քվանտամեխանիկական մասնիկները ունեն սեփական սպին (կարող են ունանալ նաև 0 սեփական սպին)։ Սպինը քվանտացվում է Պլանկի բերված հաստատունի միավորներով, այնպես որ մասնիկի վիճակի ֆունկցիան ոչ թե է, այլ՝, որտեղ \sigma-ն հետևյալ դիսկրետ արժեքների ցանկում չէ.
Ըստ սպինի՝ տարբերակվում են բոզոններ (ամբողջ սպին) և ֆերմիոններ (կիսաամբողջ սպին)։ Փոխազդեցության ընթացքում պահպանվող լրիվ անկյունային մոմենտը ուղեծրային անկյունային մոմենտի և սպինի գումարն է։
Պաուլիի մատրիցներ և սպինային օպերատորներ
Սպինի դիտարկումների հետ զուգորդվող քվանտամեխանիկական օպերատորներն են՝
1/2 սպինով մասնիկների մասնավոր դեպքում և \sigma _z երեք Պաուլիի մատրիցներն են.
Սպինը և Պաուլիի արգելման սկզբունքը
N նույնական մասնիկների համակարգի համար Պաուլիի արգելման սկզբունքն ասում է, որN մասնիկներից ցանկացած երկուսի փոխազդեցության արդյունքում պետք է տեղի ունենա հավասարությունը։ Այսպիսով, բոզոնների համար (-1)^{2s} բազմապատկիչը +1 է, ֆերմիոնների համար՝ -1: Քվանտային մեխանիկայում ցանկացած մասնիկ կա՛մ բոզոն է, կա՛մ ֆերմիոն։ Դաշտի քվանտային որոշ հիպոթետիկ տեսություններում գոյություն ունեն նաև «վերսիմետրիկ» մասնիկներ, որտեղ ի հայտ են գալիս ֆերմիոնների և բոզոնների գծային կոմբինացիաներ։ Երկչափ դեպքում (-1)^{2s} բազմապատկիչը կարող է փոխարինվել 1 բացարձակ մեծություն ունեցող ցանկացած կոմպլեքս թվով (տես էնիոն)։
Էլեկտրոնը s=1/2 սպինով ֆերմիոն է, լույսի քվանտը՝ ֆոտոնը, s=1 սպինով բոզոն է։ Այս հանգամանքից ակնհայտ է նաև, որ սպին հատկությունը չի կարող մեկնաբանվել որպես դասական սեփական ուղեծրային անկյունային մոմենտ, քանի որ ուղեծրային անկյունային պտույտները կարող են տալ միայն s-ի ամբողջ արժեքներ։ Այստեղ գործ ունենք հարաբերականության էական հետևանքի հետ։ Ֆոտոնը, ըստ էության, նաև ռելյատիվիստական մասնիկ է (արագությունը՝ v \approx c)։ N մասնիկների վիճակի ֆունկցիաների համար վերև բերված փոխատեղությունը նախապայման է առօրյա կյանքի ամենակարևոր երևույթներից մեկի՝ պարբերական աղյուսակի համար։
Կիրառությունները
Սպինի ուղղակի կիրառության ապագա հնարավորություններից է երկուական տեղեկույթի կրիչը սպինային տրանզիստորներում։ Սկզբնական հասկացությունը, որն առաջ է քաշվել 1990 թ, հայտնի է որպես Դատա-Դասի սպինային տրանզիստոր ։ Սպինի և Պաուլիի սկզբունքի կիրառության և հետևանքների բազմաթիվ անուղղակի օրինակներ կան, որոնցից ամենահայտնին տարրերի պարբերական աղյուսակն է։
Պատմություն
Սպինի գաղափարը ծագեց ալկալիական մետաղների ճառագայթման սպեկտրի ուսումնասիրությունից։ 1924 թ. Վոլֆգանգ Պաուլին ներկայացրեց իր դիտարկումները (որոնք անվանեց «երկու արժեքանի քվանտային ազատության աստիճաններ»)` կապված էլեկտրոնային թաղանթի արտաքին էլեկտրոնի հետ։ Նա ձևակերպեց արգելման սկզբունքը, որի համաձայն` երկու էլեկտրոններ չեն կարող միաժամանակ գտնվել միևնույն քվանտային վիճակում։ Սկզբում հնարավոր չէր գտնել Պաուլիի «ազատության աստիճանների» ֆիզիկական մեկնաբանությունը։ 1925 թ. սկզբին Ալֆրեդ Լանդեի օգնականներից մեկը՝ Ռալֆ Քրոնիգը, ներկայացրեց էլեկտրոնի սեփական պտույտի գաղափարը։ Պաուլին խստորեն քննադատեց այն՝ նշելով, որ էլեկտրոնի հիպոթետիկ մակերևույթը այդ դեպքում պետք է շարժվի լույսի արագությունից ավելի մեծ արագությամբ՝ պահանջվող անկյունային մոմենտը ունենալու համար։ Սա կհակասեր հարաբերականության տեսությանը։ Առավելապես Պաուլիի քննադատության պատճառով Քրոնիգը չհրապարակեց իր գաղափարը։
1925 թ. աշնանը նույն մտքին եկան երկու դանիացի ֆիզիկոսներ՝ Ջորջ Ուլենբեկը և Սամուել Գուդսմիթը։ Պոլ Էռենֆեստի խորհրդով նրանք հրապարակեցին իրենց հետազոտությունը։ Այն աստիճանաբար ճանաչում գտավ, հատկապես երբ Լյուելին Թոմասը համեմատեց իր ստացած փորձնական տվյալները Ուլենբեկի և Գուդսմիթի հաշվարկների հետ։ Չնայած իր սկզբնական առարկություններին, Պաուլին 1927 թ. ձևակերպեց սպինի տեսությունը՝ օգտվելով արդեն իսկ Շրեդինգերի և Հայզենբերգի մշակած քվանտային մեխանիկայից։ Նա կիրառության մեջ դրեց Պաուլիի մատրիցները որպես սպինային օպերատորների ներկայացում և ներկայացրեց երկկոմպոնենտանի սպինորային ալիքային ֆունկցիան։ Պաուլիի սպինի տեսությունը ոչ ռելյատիվիստական էր։ 1928 թ. Պոլ Դիրակը հրապարակեց Դիրակի հավասարումը, որոնցով նկարագրվում է ռելյատիվիստական էլեկտրոնը։ Դիրակի հավասարման մեջ էլեկտրոնի ալիքային ֆունկցիայի համար օգտագործվում է քառակոմպոնենտ սպինոր («Դիրակի սպինոր»)։ 1940 թ. Պաուլին ապացուցեց սպինային վիճակագրության թեորեմը, որի համաձայն ֆերմիոնը ունի կիսամաբողջ սպին, իսկ բոզոնը՝ ամբողջ։ Էլեկտրոնի սպինի առաջին ուղղակի փորձարարական ապացույցը դեռ 1922 թ. ստացվել էր Սթերն-Գեռլախի փորձով։ Սակայն այս փորձի ճշգրիտ բացատրությունը տրվեց միայն 1927 թ. :
Պոժյոգ Շոր
Պոժյոգ Շոր (Пожёг-Шор), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ելվա գետի ձախ ափին՝ 121 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(8041) Մասումոտո
(8041) Մասումոտո (Masumoto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 15-ին Ֆումիակի Ուտոյի կողմից Կաշիհարայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,624178 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1328 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1155 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1552,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,231854 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,43° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆումիակի Ուտոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դեկտեմբերի 27
Դեկտեմբերի 27, տարվա 361-րդ (նահանջ տարիներին՝ 362-րդ) օրն է։
Պերշոտրավնևոե (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Պերշոտրավնևոե (Першотравневе), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Պրիլիվշչինա, Մոլոտովո։
2001 թվականի տվյալներով Պերշոտրավնևոե գյուղում բնակվում էր 297 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1509 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 196,82 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիդրիչկա
Վիդրիչկա (Видричка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիդրիչկա գյուղում բնակվում էր 2 322 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 202 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ռախովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1993 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աշխարհի վերջ (ֆիլմ, 2012)
Աշխարհի վերջ (Fin), 2012 թվականի իսպանական ֆիլմ, ռեժիսորը Խորխե Տորեգրոսին է։ Ֆիլմը ստեղծվել է Դավիիդ Մոնտեագուդոյի «Վերջ» վեպի հիման վրա։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել Տորոնտոյի 37֊րդ միջազգային կինոփառատոնում։ Ֆիլմը ունի 16+ տարիքային սահմանափակում։
Կարգախոս ՝ «Ոչ ոք չի մնա»։
Դիպաշար
Հին ընկերների մի խումբ հանգստյան օրերին հավաքվում են մի ամառանոցում, ավելի ուշ պարզվում է, որ իրենց հավաքել է «Մարգարե» մականունով շիզոֆրենիկ ընկերը, որը, սակայն, չի գալիս այդ հանդիպմանը։ Ընկերները երկար ժամանակ չէին տեսնվել, և թվում էր, որ ամեն ինչ նույն է մնացել։ Սակայն պարզվեց, որ անցյալը իրենց հանգիստ չէր տալու։
Ասուպի ընկելու վայրում տարօրինակ երևույթ է տեղի է ունենում, որը կտրում է արտաքին աշխարհի հետ կապը՝ հոսանքազրկվում է ամեն ինչ, արգելափակվում են ավտոմեքենաների դռները, ժամացույցները կանգ են առնում։ Աստղերը մարում են։ Ընկերները որոշում են առավոտյան հարևաններից պարզել, թե ինչ է կատարվում։ Առավոտյան պարզվում է, որ ընկերներից մեկը՝ Ռաֆան, անհետացել է՝ թողնելով բոլոր իրերը։ Հարևանները տանը չեն։ Ընկերները որոշում են հետ վերադառնալ քաղաք։ Քաղաք կարողանում են հասնել ընդամենը երեքը։ Նրանցից մեկը, տեսնելով, թե ինչպես է անհետանում աղջիկը, խելագարվում է և գնում առյուծի մոտ։ Առյուծից փրկվելու համար Եվան և Ֆելիքսը նստում են նավակը և անհետանում մառախուղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանական ֆիլմեր Կատեգորիա:2012 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր
Շերստինո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Շերստինո (Шерстино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Սանտա Մարիա Մաջորե
Սանտա Մարիա Մաջորե (Basilica di S.Maria Maggiore), եկեղեցի, պապական բազիլիկ, Հռոմի չորս հայրապետական բազիլիկներից և յոթ ուխտավոր եկեղեցիներից մեկն է։
Ինտերիեր
Եկեղեցու ինտերիերը, չնայած վերջին ձևափոխություններին, պատկերացում է տալիս վաղ քրիստոնեական հսկայական բազիլիկի մասին, որը տարբերվում է համամասնությունների կատարելությամբ, ներդաշնակությամբ և հանդիսավորությամբ։ Բացառիկ հետաքրքրություն են ներկայացնում եկեղեցին զարդարող խճանկարները։ Կենտրոնական նավում կան 5-րդ դարի Հին Կտակարանի սյուժետներով խճանկարներ, որոնք թարմությամբ, գույների պայծառությամբ և գեղեցկությամբ ապշեցնում են։ Հաղթակամարի խճանկարային սյուժետներում Ավետումն է, Հիսուսի ծնունդը և նրա երկրպագումը։ Դրանք ստեղծվել են 5-րդ դարում, բայց հավանական է, ավելի ուշ, քան կենտրոնական նավի կամարները։ Նրանցում զգացվում է Բյուզանդիայի ներգործությունը։ Աբսիդի խճանկարում, որտեղ պատկերված է Մարիամի թագադրումը, համատեղում են մասեր, որոնք վերաբերում են 5-րդ դարին։ Աբսիդը վերակառուցեցին նրանցով, որոնք ստեղծվել են 13-րդ դարում Նիկողայոս IV Պապի (1288—1292) հրամանով, Յակոպո Տորրիտիի կողմից։ Ուշադրության է արժանի նաև կեսոնապատ առաստաղը, որը համարվում է Ջուլիանո դա Սանգալլոյի աշխատանքը։ Ըստ ավանդույթի՝ առաստաղը ոսկեզօծելու համար օգտագործվել է Նոր երկրից (Պերուից) բերված առաջին պարտիայի ոսկին, որը Ալեքսանդր VI Պապը (1492—1503) նվեր էր ստացել իսպանական թագավորական ընտանիքից՝ Ֆերդինանտից և Իզաբելլայից։ Հատակը Կոսմատիների աշխատանքն է, որը 18-րդ դարի վերականգնումից հետո զգալիորեն փոխվել է։ Աջ նավի ծայրում գտնվում է կարդինալ Կոնսալվո Ռոդրիգեսի դամբարանը (13-րդ դար վերջ)։
Կապելլաներ
Մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում երեք կապելլաներ։ Աջ կողմում գտնվող Սիքստինյան կապելլան կառուցել է Դոմենիկո Ֆոնտանան Սիքստոս V Պապի պատվերով։ Կապելլան ամբողջանում է գմբեթով, որն էլ առանձնանում է հարուստ դեկորով։ Այստեղ ամփոփված են Սիքստոս V (1585—1590) և Պիոս V (1566—1572) պապերը։ Նրանց դամբարանները զարդարված են խորաքանդակներով։ Սիքստուս V արձանը կերտել է Ջիովանի Պարակկան։ Այս կապելլայից անցնելով ձախ նավ՝ կարելի է մտնել Պաոլինյան կապելլա։ Այն նաև անվանում են Բորգեզե, քանի որ կառուցվել է Պողոս V պատվերով, որը սերում էր Բորգեզե տոհմից։ Այս կապելլայի նախագիծը համապատասխանում է Սիքստինյան կապելլային, բայց նրա հարդարանքն տարբերվում է առավել ճոխությամբ։ Կապելլայում ամփոփված են Կղեմենտ VIII (1592—1605) և Պողոս V (1605—1621) պապերը։ Այստեղ է նաև գտնվում Կույս Մարիամի ամենապատվելի պատկերը՝ Salus Populi Romani: Միևնույն կողմում, ելքի մոտ գտնվում է Սֆորցայի կապելլան, որը կառուցել է Ջակոմո դելա Պորտան, հավանաբար Միքելանջելոյի նախագծով։
Երգեհոն
Բազիլիկի երգեհոնը տեղադրված է տրանսեպտի երկու ճակատին։ Պատկանում է Մասկոնի (Mascioni) ընտանիքին։ Ստեղծվել է 1955 թվականին Պիոս XII Պապի (1939—1958) պատվերով, որպեսզի փոխարիներ նախկին երգեհոնին։ Վերջինս կառուցվել էր 1716 թվականին Չեզարե Կատարինոցցիի (Cesare Catarinozzi) կողմից և վերակառուցվել էր 19-րդ դարոմ։ Այն չէր վնասվել, այլ տարվել էր Ալիֆորնի եկեղեցի, որտեղ մինչև օրս գործում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վատիկան Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Բարե
Բարե, կիթառ և մի քանի այլ երաժշտական գործիքներ նվագելու ձև։ Բարե տարբերակով նվագելիս նվագող ձեռքի ցուցամատը գրիֆին միաժամանակ սեղմում է բոլոր լարերը կամ դրանցից մի քանիսը։
Կիթառի տերմիններում բարեն լինում է մեծ և փոքր։ Մեծ բարեի դեպքում ցուցամատը սեղմում է բոլոր լարերը կամ բոլորը, բացի մեկից։ Հնգագծի վրա մեծ բարեն նշանակվում է հորիզոնական կետգծերով (գծի ներքևում հռոմեական թվերով նշվում է լադի համարը)։ Ի տարբերություն մեծ բարեի՝ փոքր բարեն իրականացվում է ցանկացած մատով և իր մեջ ներառում է լարերի կեսը կամ ավելի քիչ։
Ծագումնաբանություն
Բարե տերմինը ծագում է ցուցամատով ամուր «պատնեշ» ձևավորելու մեթոդից։ «Barré» բառի բնօրինակ արտասանությունը ֆրանսերեն է, որը թարգմանաբար նշանակում է «փակված»։
Բարե կիթառ սովորելիս
Բարեն ամրապնդվում է կիթառի նվագել սովորելու վաղ շրջանում, քանի որ չիմանալով հետևյալ հնարքը, հնարավոր չէ նվագել ակորդների մեծ մասը։ Ընդ որում, ամենատարածված ակորդները՝ Am, Dm, E, Em, A, C, G, շատ դեպքերում նվագում են առանց բարեի։ Am (լյա մինոր) ակորդի ստանդարտ տարբերակում մասնակցում են երեք նոտաներ՝ առաջին մատը սեղմում է երկրորդ լարի առաջին լադը, երկրորդ մատը՝ չորրորդ լարի երկրորդ լադը իսկ երրորդ մատը՝ երկրորդ լարի երկրորդ լադը (լա նոտան տոնիկան է)։ Իր պարզության շնորհիվ առանց բարեի Am ակորդը ամենաշատ օգտագործվողներից մեկն է։ Բայց կա նաև Am ակորդի բարեով տարբերակը՝ ցուցամատը բարեով սեղմում է հինգերորդ լադը, մատնեմատն ու ճկույթը սեղմում են համապատասխանաբար հինգերորդ և չորրորդ լարերը յոթերորդ լադում։ Այս տարբերակով ակորդն ավելի պայծառ ու ներդաշանակ է հնչում։ Այսպիպսով եթե օրինակը բերենք Am ակորդի վրա, ապա այն բարեով նվագելիս այլ ակորդներին անցում կատարելն ավելի հեշտ է, օրինակ անցումը F կամ G ակորդներին։ Իսկ որոշ ակորդներ ստանդարտ տարբերակով նվագում են միայն բարեով։ Դրանցից են F, Fm, F#m, Gm, G#m, B, Bm, Cm, C#m, D# և այլն։
Սակայն կան հնարքներ, որոնք թույլ են տալիս նվագել առանց բարեի։ Ակորդները, որոնք ստանդարտ տարբերակով օգտագործվում են միայն բարեով, ունեն առանց բարեի ձևափոխություներ։ F ակորդը կարելի է նվագել առանց բարեի, ցուցամատով սեղմելով միայն վեցերորդ լարի առաջին լադը՝ ֆա նոտան՝ ակորդի հիմնական նոտան, սակայն հնչողությունն այլ կլինի։ Միայն թե տարբեր ակորդների ձևափոխությունների օգտագործումը չեն համադրվում․ չի կարելի բարեն անտեսել և սովորելու ընթացքում այն չյուրացնել, քանի որ ակորդների հետևյալ ձևերը բնորոշ են առանձին երաժշտական ժանրերին (օրինակ՝ քանթրի, ռոքնռոլ) և չեն ստեղծում ներդաշնակ հնչողություն ցանկացած դեպքում և/կամ ստեղծագործության մեջ։
Տեխնիկա և կիրառում
Կիթառահարները բարե ակորդները սովորաբար օգտագործում են ավելի բարձր տոնայնություններում ակորդները հնչեցնելու համար ։ Տոնայնությունները, որոնք չունեն շատ բաց նոտաներ ստանդարտ լարման մեջ, պահանջում են բարեով շատ ակորդներ։ Սովորաբար բարեով ամենաշատ օգտագործվող նոտաները A և E ակորդների բաց դիրքի փոփոխություններն են։ E տիպի բարեով ակորդը գրիֆի վրա հետ և առաջ տեղափոխված E ակորդն է (022100)։ Օրինակ՝ մեկ լադ առաջ տեղափոխված E ակորդը դառնում է F ակորդը (133221)։ Հաջորդ լադում F-ն է, որին հաջորդում են G, G#, A, A#, B, C, C#, D, D# և նորից վերադառնում է E ակորդին (1 օկտավա բարձր)։
Տեշան (համայնք)
Տեշան համայնք (, Општина Тешањ), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Տեշան քաղաքը ։
Բարե
Տեխնիկա և կիրառում
E              A E-0---5--- B-0---5--- G-1---6--- D-2---7--- A-2---7--- E-0---5--- Բաց դիրքում E ակորդ և E ակորդի կաղապարով A բարե ակորդի կիթառի տաբուլատուրա
Տեշան (համայնք)
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվում է 48 480 մարդ։
Բարե
Տեխնիկա և կիրառում
A տիպի բարեով ակորդը գրիֆի վրա հետ և առաջ տեղափոխված A ակորդն է (X02220), որը երբեմն անվանում են «կրկնակի բարե»։ A ակորդը բարեով նվագելու համար կիթառահարներն ցուցամատով սեղմում են առաջին հինգ լարերը, որից հետո ցուցամատով կամ ճկույթով բարե են սեղում 2-րդ(B), 3-րդ(G) և 4-րդ(D) լարեր երկրորդ լադում։ Օրինակ՝ երկրորդ լադում բարեով A ակորդը դառնում է B (X24442)։ Առաջին լադից մինչև տանսերկուերորդը բարեով A ակորդը դառնում է A#, B, C, C#, D, D#, E, F, F#, G, G# և նորից A (1 օկտավա բարձր) ։
Տեշան (համայնք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Բարե
Տեխնիկա և կիրառում
A              D E-0---5--- B-2---7--- G-2---7--- D-2---7--- A-0---5--- E- Կիթառի տաբուլատուրա բաց դիրքում A ակորդ և A ակորդի կաղապարոով D բարե ակորդը։
Երբեմն կիթառահարները բաց են թողնում կրկնակի բարեի ամենաբարձր նոտան։ Այս երկու ակորդների ձևափոխությունների մեծ մասը կարող է լինել դոմինանտ սեպտակորդը, մինոր, մինոր սեպտակորդ և այլն։ Բարեով մինոր ակորդում մեծ տերցիային փոխարինում է փոքր տերցիան ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կիթառ Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Յասպեր Սիլեսեն
Յասպեր Սիլեսեն (հոլ.՝ Jasper Cillessen, ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ։ Ներկայացնում է հոլանդական Այաքս ակումբը։ Տրանսֆերային արժեքը 2014 թ.-ի օգոստոսի 11-ի դրությամբ կազմում է 8,000,000€։ Հետագայում Բարսելոնան ձեռք է բերում Սիլեսենի տրանսֆերը։ Եվ նա դառնում է Բարսելոնայի պահեստային դարպասապահը՝ Մարկ-Անդրե Տեր Շտեգենից հետո։
Ակումբային կարիերա
Ակումբային կարիերան սկսել է Հոլանդական ՆԵԿ ֆուտբոլային ակումբում, որտեղ 2010/2011 թթ. մրցաշրջանում ընդգրկվեց մեծերի կազմ։ Իր դեբյուտը կայացել է ՆԵԿ-ի կազմում հանդես գալուց 2010 թ. օգոստոսի 28-ին։ Իր հաջող ելույթներից հետո հրավիրվեց Այաքս, որտեղ առաջին երկու տարին հիմնականում նստում էր պահեստայինների նստարանին։ 2013/2014 թթ. մրցաշրջանից հետո ամրապնդեց իր դիրքը ակումբում՝ ողջ մրցաշրջանում բաց թողնելով ընդամենը 30 գնդակ։
Կարիերան հավաքականում
2013 թ. հունիսի 7-ին հրավիրվել է հավաքական, որի կազմում առաջին անգամ խաղացել է Ինդոնեզիայի դեմ։ Մինչ այժմ հավաքականում հասցրել է խաղալ 18 անգամ։
1786
Մահեր
Կատեգորիա:1786 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օքսիլիքվիտ
Օքսիլիքվիտ (լատ․ Oxy[genium]՝ թթվածին և liquid[us]՝ հեղուկ), պայթուցիկ նյութ, կազմված է հեղուկ թթվածնով հագեցած այրվող օրգանական կլանիչներից (փայտածուխ, տորֆ, թեփ և այլն)։
Օքսիլքվիտն արգելված է օգտագործել ստորգետնյա հանքափորվածքներում։
Գործածություն
Օքսիլիքվիտն օգտագործվել է պայթեցնելու աշխատանքներում, հիմնականում լեռնարդյունաբերության բնագավառում։ Առաջին անգամ գործածվել է 1899 թվականին Շվեյցարիայում Սիմպլոնի թունելի շինարարության ժամանակ։ ԽՍՀՄ-ում օքսիլքվիտները լայնորեն կիրառվել են 30-ական թթ․ սկզբին՝ Դնեպրահէկի շինարարությունում։ Օքսիլիքվիտների լայն գործածությունը դադարեցվել է 1960-ական թվականներին : Ներկայում դրանք չեն օգտագործվում և փոխարինված են պարզագույն բաղադրությամբ ամոնիումաբորակային պայթուցիկ նյութերով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պայթուցիկ նյութեր
Սեյթաս
Սեյթաս, մինչև հայաթափումը՝ Սեթանց, գտնվում է Արցախի Քաշաթաղի շրջանի տարածքում Որոտանի՝ աջ վտակ, Սեթանց գետակի ձախ ափին։ Այն Կապան-Գորիս մայրուղուց 5-6 կմ արևելք է տեղադրված՝ շրջապատված խիտ անտառներով։ Գյուղն այժմ օկուպացված է Ադրբեջանի կողմից ։
Պատմություն
Գյուղ գտնվել է Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում, Բարգուշատ գետի աջակողմյան շրջանում, լեռնային, անտառապատ վայրում ։ 19-րդ դարում գյուղը հայաթափվել է, և 1850-ական թվականներին, գյուղում քրդեր են հաստատվել և այն կոչել են Սեյթաս ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Ղուբաթլուի շրջանում։ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ տարածքն անցել է Արցախի Քաշաթաղի շրջան։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում տարածքը Քաշաթաղի ողջ շրջանի հետ անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 62, 1907-1908 թվականներին՝ 78 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Հուշարձաններ
Գյուղի արևմտյան կողմում միջնադարում ամրոց-բնակատեղի է հիմնվել, որի հյուսիսային մասն ամրացվել է պարսպով։ Պահպանվել են ամրոցի պարսպապատերի ավերակները։ Հնավայրում պահպանվել են նաև միջնադարյան կառույցների պատերի մնացորդները։ Կառույցները բազալտ քարից են, պատերի հաստությունը 1,0 մ է։ Այստեղ առկա են նաև շրջանաձև հատակագծով շինության ավերակներ։ Ամրոց-բնակատեղիից 300-400 մետր դեպի հյուսիս հայկական գերեզմանոց կա, որտեղ պահպանվել են քսանից ավելի տապանաքարեր և խաչքարեր։ Կոտրված տապանաքարերի բեկորներից մեկի վրա դեռևս տեսանելի է հայերեն արձանագրությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Վիլլեմ II
Վիլլեմ II, Վիլհելմ II (Willem II, Wilhelm II., Guillaume II), Վիլլեմ Ֆրեդերիկ Գեորգ Լոդեվիկ (Willem Frederik George Lodewijk;), Նիդերլանդների թագավոր, 1840 թվականի հոկտեմբերի 7-ից՝ Լյուքսեմբուրգի Մեծ դուքս, Լիմբուրգի դուքս, Վիլլեմ I թագավորի ավագ որդին և իրավահաջորդը։
Կրթություն, Նապոլեոնյան պատերազմներ
Վիլլեմ II-ը դաստիարակվել է Բեռլինի ռազմական ակադեմիայում, ուսումն ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանում և 1811 թվականին անցել իսպանական ծառայության՝ որպես փոխգնդապետ։ 1815 թվականին՝ Հարյուր օրվա ընթացքում, որպես Նիդեռլանդների թագաժառանգ, նա եղել է հոլանդական զորքերի հրամանատարը։ Իր քաջությունն ու ռազմական հմտությունները ցույց է տվել հատկապես Կատրա-Բրայում և Վաթեռլոոյի ճակատամարտում, որտեղ ուսի վիրավորում է ստացել։
1814 թվականի հունիսի 22-ին պարգևատրվել է «Սուրբ Անդրեաս» շքանշանով, իսկ 1815 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Սուրբ Գևորգ 2-րդ դաս № 75 շքանշանով՝ «Վաթեռլոոյի ճակատամարտին մասնակցության համար»։
Ամուսնացել է 1816 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում Ալեքսանդր I կայսեր քրոջ՝ Մեծ իշխան Աննա Պավլովնայի (1795-1865) հետ։ Իշխանի ժամանման համար երիտասարդ Ալեքսանդր Պուշկինը գրել է «Օրանի արքայազնին» բանաստեղծությունը։
Մասնակցություն բելգիական միջոցառումներին
Երբ 1830 թվականին հեղափոխություն սկսվեց Բելգիայում, Օրանի արքայազնն անմիջապես գնաց Անտվերպեն, իսկ այնտեղից՝ սեպտեմբերի 1-ին՝ Բրյուսել, որտեղ իր ներկայությամբ բարենպաստ տպավորություն թողեց։ Չնայած դրան, արքայազնը հայտնվեց այնպիսի ծանր իրավիճակում, որ գերազանցեց իր լիազորությունները և հոկտեմբերի 16-ին ճանաչեց Բելգիայի ազատությունը։ Թագավորը չեղյալ հայտարարեց իշխանի լիազորությունները, որը մեկնում էր Անգլիա։ Հաջորդ տարի նա կրկին ստանձնեց հոլանդական ուժերի հրամանատարությունը և հաջողությամբ մղեց պատերազմը, մինչև որ ստիպված էր նահանջել ֆրանսիական ռազմական միջամտության առջև։
1831 թվականի օգոստոսի 31-ին նա ստացավ Նիդեռլանդների ֆլեդմարշալի կոչում և Հոլանդիայի ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարի պաշտոն։
Թագավորում
Գահը ստանձնելով իր հոր գահընկեցությունից հետո՝ 1840 թվականին, Վիլլեմը փորձեց բարելավել երկրի ֆինանսական վիճակը, բայց վախեցավ նախաձեռնել քաղաքական բարեփոխումներ, որոնց անհրաժեշտությունն ավելի ու ավելի տեսանելի էր դառնում։ 1848 թվականիի եվրոպական հեղափոխական շարժումը կոտրեց նրա դիմադրությունը։ Նա համաձայնեց սահմանադրության, ֆինանսական և հարկային համակարգերի ամբողջական վերափոխմանը, բայց չկարողացավ տեսնել այդ բարեփոխումների ավարտը և մահացավ 1849 թվականի մարտի 17-ին։ Նրան հաջորդեց որդին՝ Վիլհելմ III Լյուքսեմբուրգցին։
Վիլեմ II-ը մահացավ իր սիրելի Թիլբուրխ քաղաքում, որտեղ երկար ժամանակ ապրել է։ Նրա անունն է կրում քաղաքի ֆուտբոլային ակումբը՝ Վիլլեմ II։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Սկուրելե
Սկուրելե (Scurelle), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1348 մարդ (2008) թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 46 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0461։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուդութլը բուլաղ
Սուդութլը բուլաղ, գյուղակ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղակն ունեցել է 30 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Հովազագեկոն
Հովազագեկոն, սողունների դասին պատկանող խոշոր գեկոն։
Նկարագրությունը
Մարմնի երկարությունը 25-30 սմ է, էգերինն ավելի քիչ։ Մեջքը դեղին է, դեղնամոխրագույն կամ մոխրագույն։ Մարմնի կողմնային մասերը բաց գույնի են, համարյա սպիտակ։ Գլխի վերին մասում, շրթունքներին, մեջքին և պոչին տարածված են անկանոն ձևի հետքեր։ Բացի այդ պոչի վրա երբեմն երևում են 2-3 մանուշակագույն օղակներ։ Ձագերն ունեն այլ գունավորում. ամբողջ մարմինը բաց մոխրագույն է, համարյա սպիտակ, իսկ պոչին` լայն սև օղակներ։
Ազատության մեջ էգերի կյանքի տևողությունը 8-10 տարի է, միայնակ էգերինը` 5-8 տարի, իսկ այն էգերը, որոնք անընդհատ ձագեր են ունենում ապրում են 3-4 տարի։ Տերարիումներում հովազագեկոնների կյանքի տևողությունը հասնում է մինչև 20 տարի։ Նրանք արագ հարմարվում են և ժամանակի ընթացքում ճանաչում են իրենց տերերին։
Տարածումը
Տարածված է Հնդկաստանի հյուսիսարևմտյան մասում, Պակիստանում, Աֆղանստանի հարավարևմտյան մասում, Իրանի արևմտյան մասում։ Բնակվում է փոքր ժայռերին, զուրկ բուսականությունից, չոր անապատներում։
Կենսակերպը
Վարում է մռայլ, գիշերային կենսակերպ, ցերեկը թաքնվում է քարերի տակ կամ ժայռերում։ Սնվում է հատվածոտանիներով, տարբեր միջատներով, մկան ձագերով, փոքր մողեսներով։ Ապրում են խմբերով։ Էգերը ակտիվորեն պահպանում են իրենց տարածքը այլ էգերից։
Բազմացումը
Սեռական հասունության են հասնում 9-12 ամսականում։ Բազմացումը սկսվում է ձմեռային քնից հետո։ Ձվադրումը կատարվում է զուգավորումից 3-4 շաբաթ անց։ Դնում են 1-2 ձու, տարվա մեջ` 10-ը։ Ինկուբացիոն շրջանը կախված է ջերմաստիճանից։ Կարգավորվող ջերմաստիճանի պայմաններում ձագերը ծնվում են 45-60 օրում։ Ջերմաստիճանից է կախված նաև ձագուկների սեռը։ 26 °C ձերմաստիճանի պայմաններում ծնվում են միայն էգեր, իսկ 31,5 °C ջերմաստիճանում` արուներ։ Բնության մեջ ձագերը ծնվում են 99-100 օրում։ Ձագերի երկարությունը 80-85մմ է, իսկ քաշը` 2-3 գրամ։ Նրանք շագանակագույն են սպիտակավուն զոլերով։ 8 ամսականում արդեն ստանում են իրենց իսկական գույնը։
Պահպանությունը
Հեշտ պահպանվում և բազմանում են ազատության մեջ։ Շատ են պահում տերարիումներում։
Ուիլյամ Բաքլի
Ուիլյամ Բաքլի (William Frank Buckley Jr., ), ամերիկացի գրող և քաղաքական մեկնաբան, National Review իրավապաշտպան ամսագրի հիմնադիր։
Կենսագրություն
Ուիլյամ Բաքլին ծնվել է 1925 թվականին Նյու Յորքում։ 1950 թվականին ավարտել է Եյլի համալսարանը, որից հետո սկսել է աշխատել Կենտրոնական հետախուզական վարչությունում։ Սկսել է գրել գրքեր. 1951 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին աշխատանքը, վերնագրված որպես «God and Man at Yale», որում հեղինակը հանդես է եկել Յեյլի համալսարանի քննադատությամբ։
1955 թվականին Բաքլին հիմնադրել է National Review քաղաքական ամսագիրը, որը համատեղում է ավանդական պահպանողականությունը և լիբերտարիականությունը։ Բաքլին աշխատել է ամսագրի գլխավոր խմբագիր մինչև 1990 թվականը, լայն ճանաչում է ստացել իր քաղաքական ակնարկների շնորհիվ։
1965 թվականին նա առաջադրել է իր թեկնածությունը Նյու Յորքի քաղաքապետի պաշտոնում, սակայն ընտրությունների արդյունքներով զբաղեցրել է միայն երրորդ տեղը՝ հավաքելով ձայների 13,4 %-ը։ 1966-1999 թվականներին Բաքլին վարում էր Firing Line հեռուստատեսային շոուն, որտեղ պարբերաբար ցուցադրում էր իր խորագիտակությունն ու հյուրերի հետ քննարկվող հարցերի խորը ըմբռնումը։
Ուիլյամ Բաքլին մահացել է 2008 թվականի փետրվարի 27-ին, 82 տարեկան հասակում՝ Սթեմֆորդի իր տանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազատության նախագահական մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դետեկտիվ ժանրի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սյունակագիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքական մեկնաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
One Thing
«One Thing» բրիտանական One Direction բոյ-բենդի երգը, 2011 թվականին թողարկված Up All Night ալբոմի երրորդ թրեքը։
Երգը թողարկվել է նաև առանձին սինգլով։ Այն ալբոմի երրորդ սինգլն էր, որին նախորդել են՝ «What Makes You Beautiful» և «Gotta Be You» երգերը։
Մեծ Բրիտանիայում սինգլը հասել է 9-րդ հորիզոնականին ազգային հիթ-շքերթում (UK Singles Chart)։ ԱՄՆ-ում երգը հասել է 39-րդ հորիզոնականին (Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում) ։
Երգի սյուժե
Երգում One Direction խմբի տղաները (կամ գլխավոր հերոսը, որի անունից նրանք կատարում են այդ երգը) խոստովանում են, որ իրենց պետք է միայն մեկ բան (անգլ.՝ one thing). սակայն չի հստակեցվում, կոնկրետ ինչ է դա (տղաները իրենք երգում են, որ չգիտեն, թե ինչ է դա), բայց դատելով երգի տրամադրությունից, դա սիրո հետ կապված և ռոմանտիկ երևույթ է։ (Երգում հումորով հնչում է այն արտահայտությունը, որ տղային աղջկանից «միայն մեկ բան է հարկավոր»)։
Թողարկման պատմություն
Երգի հեղինակներն են Սավան Կոտեչան (վոկալի մարզիչ բրիտանական X Factor-ում) և շվեդ սոնգրայթերներ Կառլ Ֆալկը և Ռամի Յակուբը։
Նրանք նաև գրել են One Direction խմբի համար դեբյուտային սինգլը՝ «What Makes You Beautiful» երգը ։
Ի թիվս այլ երգերի, որոնք գրել են Կարլ Ֆալկը և Ռամի Յակուբը, The Wanted խմբի «Lose My Mind» երգն է։ Յակուբը եղել է նաև Բրիթնի Սփիրսի մի քանի հիթերի համահեղինակ, որոնց թվում էին՝ «Stronger» և «Lucky» ։
Թողարկում և հանրության արձագանք
Սա One Direction խմբի երրորդ սինգլն է։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի հունվարի 2-ին։
Մեծ Բրիտանիայում սինգլը հասել է 9-րդ հորիզոնականին ազգային հիթ-շքերթում (UK Singles Chart)։ ԱՄՆ-ում երգը հասել է 39-րդ հորիզոնականին (Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում) ։
2013 թվականի նոյեմբերին տվյալներով՝ ԱՄՆ-ում վաճառվել է սինգլի 1 486 000 օրինակ ։
Քրիստափոր Օհանյան
Քրիստափոր Օհանյան, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ ակնաբույժներ
(8042) 1994 AX2
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,013148 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6936 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3327 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1910,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18844 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,51° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռուս-ավստրիական հարաբերություններ
Ռուս-ավստրիական հարաբերություններ (Российско-австрийские отношения, Österreichisch-russische Beziehungen), դիվանագիտական հարաբերություններ են Ռուսաստանի Դաշնության և Ավստրիայի Հանրապետության միջև։
Պատմություն
Դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում՝ 1924-ի փետրվարին (դե-ֆակտո՝ 1921-ի դեկտեմբերին), 1938-ի մարտին խզվել են Ավստրիայում՝ նացիստական կարգեր հաստատվելուց հետո, վերականգնվել 1945-ի հոկտեմբերին՝ Ավսսրիայի ազատագրումից հետո։ «Անկախ և դեմոկրատական Ավստրիայի վերաբերյալ» պետական պայմանագիրը (1955, ստորագրեցին ԽՍՀՄ, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիանն) և Ավստրիայի կողմից մշտական չեզոքության օրենքի ընդունումը (1955-ի հոկտեմբերի 26) հիմք դարձան ԽՍՀՄ և Ավստրիայի բազմակողմանի համագործակցության համար։ Պայմանագիրը ստորագրած մեծ տերությունները պարտավորվեցին հարգել Ավստրիայի անկախությունն ու տարածքային ամբողջակնությունը, արգելել անշլյուսը, քաղաքական․ և տնտեսական դաշինքը Գերմանիայի հետ։ Այնուհետև ԽՍՀՄ և Ավստրիայի միջև կնքվեցին աոևտրական (1955), հյուպատոսական (1959), գիտական և մշակութային համագործակցության, տնտեսական և գիտատեխնիկական․ համագործակցության, օդային հաղորդակցության, Ավստրիային գազ մատակարարելու և ԽՍՀՄ-ին խողովակ ու գազամուղի սարքավորում տրամադրելու (1968) մասին պայմանագրեր ու համաձայնագրեր։ 1970-ական թթ․ կնքվեցին աոևտրական․, տնտեսական․, գիտատեխնիկկան․ և արդյունաբերական․ համագործակցության նոր համաձայնագրեր, 1975—77-ի մշակութային․ և գիտական․ համագործակցության ծրագիր, 1951-ին՝ Ավստրիայի և ԽՍՀՄ-ի տնտեսական, գիտատեխնիկական․ և արդյունաբերական․ համագործակցության (1981—90) զարգացման և խորացման ծրագիր։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Ավստրիայի երկկողմ հարաբերություններ
Միքայել Ավագյան
Միքայել Վլադիմիրի Ավագյան (կեղծանունը՝ Կոբրա, ապրիլի 19, 1957, Բուղաշեն, Վրացական ԽՍՀ - մարտի 6, 1994, Հորադիզ (արցախա-ադրբեջանական շփման գիծ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից  , հետախույզ, Խորհրդային Վրաստանի իրավապահ համակարգի աշխատակից ։
Կենսագրական տվյալներ
Միքայել Ավագյանը ծնվել է Խորհրդային Վրաստանի Բուղաշեն բնակավայրում (Ջավախք) 1957 թվականի ապրիլի 19-ին ։
Միքայել Ավագյանը եղել է Վրացական ԽՍՀ-ի իրավապահ համակարգի ներկայացուցիչ և մինչև 1990 թվականն աշխատել է Աբխազական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության տարածքում։ 1990 թվականի վերջին նա ընտանիքով տեղափոխվել է Ռուսաստանի ԽՖՍՀ, իսկ 1991 թվականին արդեն բնակվելիս է եղել Հայաստանի Սիսիանի շրջանի Սառնակունք գյուղում։ Աշխատել է «Հայգազարդ» ընկերության Գորիսի մասնաճյուղում։ Ակտիվորեն մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության սահմանների պաշտպանությանը ։
Արցախյան ազատամարտ
1993 թվականին Միքայել Ավագյանն ընտանիքով տեղափոխվել է Արցախ և մասնակցել Արցախյան ազատամարտին։ Ռազմական գործողություններին մասնակցել է որպես հետախույզ, եղել է հետախուզական ջոկատի հրամանատար։ 1994 թվականի մարտի 6-ին Միքայել Ավագյանը Հորադիզում մարտական գործողությունների ժամանակ զոհվել է  ։
Հիշատակ
Ի հիշատակ ազատամարտիկ Միքայել Ավագյանի՝ հայրենի Բուղաշեն գյուղում 1994 թվականին տեղադրվել է նրա կիսանդրին։ 2018 թվականին կիսանդրին նորոգվել է, բարեկարգվել է տարածքը, և տեղի է ունեցել հուշարձանի հանդիսավոր վերաբացում, ինչին մասնակցել են նաև Վրաստանի պետական բարձրաստիճան հայ պաշտոնեաներ։ Այդ իրադարձությունը հանգեցրել է Ադրբեջանի Հանրապետության պետական և հասարակական շրջանակների կողմից բողոքի, Ադրբեջանում Վրաստանի դեսպանը կանչվել է բացատրության, Վրաստանին է ուղարկվել բողոքի նոտա, Թբիլիսիում Վրաստանի խորհրդարանի շենքի դիմաց տեղի է ունեցել ադրբեջանցիների բողոքի ցույց։ Դեպքի առթիվ բողոքի միջոցառումներ են իրականացրել նաև Վրաստանում բնակվող հայերը, իսկ Սամցխե Ջավախքի և Քվեմո Քարթլիի հայերի հասարակական կազմակերպությունների խորհուրդը հանդես է եկել հայտարարությամբ ։
Ասիա Կարրերա
Ասիա Կարրերա (Asia Carrera, իսկական անունը՝ Ջեսիկա Անդրեա Սթայնհաուզեր, Jessica Andrea Steinhauser, ), ամերիկյան պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերի դերասանուհի։ Նրա դերասանական անունը բաղկացած է երկու մասից՝ Ասիան ցույց է տալիս, որ նա ասիացի է (ճապոնուհի), իսկ Կարրերան ՝ ի պատիվ դերասանուհի Թիա Կարրերայի։
Միքայել Ավագյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1957 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Բուղաշեն գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Ապրիլի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 6 մահեր Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի մասնակիցներ հայկական կողմից Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հետախույզներ
Ասիա Կարրերա
Ծնվել է 1973 թ.-ի օգոստոսի 6-ին, Նյու Յորքում։ Դպրոցական տարիներին նա իսկական հրաշամանուկ էր։ Արդեն 16 տարեկանում Ասիան խոսակցական անգլերեն էր դասավանդում ճապոնական դպրոցում։ Օժտված էր երաժշտական բացառիկ տաղանդով, արդեն 13 տարեկանում դաշնամուրի դասական համերգ էր տալիս Նյու Յորքի Քարնենգի Հոլլ դահլիճում։ Այնուհանդերձ նրա հաջողությունները ծնողներին չէր գոհացնում։ Ավելի ազատ կյանքի ձգտելով՝ նա փախչում է տանից, սակայն նրան գտնում են և վերադարձնում տուն։ Ծնողների պնդմամբ նա քոլեջ է ընդունվում։ Քոլեջում սովորելուն զուգահեռ՝ Ասիան սկսում է երեկոյան սթրիփթիզ պարել, ինչը նրան զվարճացնում էր և օգնում հոգալ գրպանի ծախսերը։ Շուտով նա անում է իր առաջին ֆոտոսեսիան։ Ասիայի նկարներն ընկնում են պոռնոպրոդյուսեր Բադ Լիի ձեռքը, որը Ասիային անհապաղ հրավիրում է Լոս Անջելես։
1993-ի ձմռանը Ասիան նկարահանվում է իր առաջին ֆիլմում, իսկ արդեն 1994-ին նա ճանաչվում է լավագույն կատարող և ստանում AVN (Adult Video News) ամսագրի մրցանակը։ Շուտով նա թողնում է քոլեջը և շարունակում սեքսուալ կարիերան։ Ամուսնանալով Բադ Լիի հետ (վեց տարի հետո ամուսնալուծվում են)՝ նկարահանվում է ավելի քան 250 տեսաֆիլմում։ Այժմ ավարտել է պոռնոդերասանուհու իր կարիերան և իրեն փորձում է որպես պրոդյուսեր և ռեժիսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պոռնոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Ռատգերսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Դավիթ Իմեդաշվիլի
Դավիթ Իմեդաշվիլի (დავით იმედაშვილი, ), վրացի ֆուտբոլիստ, «Սիոնի» ֆուտբոլային ակումբի պաշտպան։
Թիմային կարիերա
Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել Ռուսթավում՝ «Գորդի» ակումբում։ Հետո զբաղվել է Թբիլիսյան «Դինամոյում»։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է ՎԻՏ Ջորջիայում, 2005 թվականի ամռանը թիմի հետ մասնակցել է Ինտերտոտոյի գավաթին, այդ ժամանակ ՎԻՏ Ջորջիան պարտվեց հունգարական «Լոմբարդին» և դուրս եկավ առաջնությունից։ Իմեդաշվիլին անց է կացրել երկու խաղ ։
2006 թվականի ամռանը տեղափոխվեց Կիևի «Դինամո», կնքելով հնգամյա պայմանագիր ։ Բարձրագույն լիգայում նորամուտը նշեց 2006 թվականի հուլիսի 29-ին «Մետալուրգի» դեմ խաղում (0:5), Իմեդաշվիլին դաշտ է դուրս եկել 84-րդ րոպեին Տարաս Միխալչիկի փոխարեն։ 2007 թվականի հուլիսին հայտնվեց ռուսական «Սատուռնի» ուշադրության կենտրոնում , դրանից հետո տեղեկություն ստացվեց, որ Իմեդաշվիլին պայմանագիր է ստորագրել ։ Հետագայում հայտնվեց Ուժգորոդյան «Գովորելայի» տեսադաշտում , բայց նա վարձավճարով տեղափոխվեց լատվիական «Վենտսպիլիս» ։ Թիմում խաղաց ընդամենը մեկ խաղ և շուտով վերադարձավ «Դինամո»։ Հանդես եկավ «Դինամո-2» ակումբի հիմնական կազմում։ «Դինամո-2» ակումբում խաղաց 13 խաղ, դուբլում 26 խաղ և խփել 3 գոլ։
2008 թվականի հունվարին հայտնվել է հունական «ՊԱՕԿ-ի» տեսադաշտում ։ 2009 թվականին հանդես է եկել հունգարական «Նիրեդխազայի» կազմում, Հունգարիայի առաջնությունում խաղացել է 11 խաղ և խփել 1 գոլ։ 2009 թվականին տեղափոխվել է վրացական Ռուսթավի «Օլիմպ»։
Հավաքական
Հանդես է եկել Վրաստանի մինչև 21 տարեկանների հավաքականում և անց է կացրել 11 խաղ։ Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում նորամուտը նշել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Ուկրաինայի դեմ խաղում (3:2), Իմեդաշվիլին եղել է հիմնական կազմում, բայց փոխարինվել է 35-րդ րոպեին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Վոդիցա
2001 թվականի տվյալներով Վոդիցա գյուղում բնակվում էր 1 882 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 44,9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 42 մարդ/կմ²։
Երկձևություն
Երկձևություն, դիմորֆիզմ, միևնույն տեսակի օրգանիզմում երկու ձևերի առկայություն, որոնք տարբերվում են մորֆո-ֆիզիոլոգիական հատկանիշներով, սակայն ապրում են նույն վայրում։ Երկձևությունը բազմաձևությունը (պոլիմորֆիզմ) մասնակի դեպք Է։ Կենդանիների մեջ ավելի հաճախ հանդիպում է սեռական երկձևություն, որն արտահայտվում է արական և իգական սեռերի տարբերությամբ (արտաքին տեսքի, չափսերի, գունավորման և այլն)։ Էկոլոգիական երկձևությունն առաջանում է միջավայրի պայմանների տարբերության պատճառով։ Սեզոնային երկձևությյունը կախված է օրգանիզմի զարգացման ընթացքում ջերմաստիճանի փոփոխությունից։ Երկձևությունը դիտվում է նաև սերունդների հաջորդականության (մակաբույծ որդերի սեռական և անսեռ սերունդ), մետագենեզի (հիդրոիդ պոպիլիպներ և հիդրոմեդուզաներ) ժամանակ։ Հայտնի է և մուտացիայի հետևանքով առաջացող երկձևություն։ Բույսերի երկձևությունը դրսևորվում է նրանց արտաքին տեսքում կամ առանձին օրգանների կազմությունում, օրինակ, կանեփի արական և իգական անհատները (սեռական երկձևություն)։ Սեզոնային երկձևության բույսերում արտահայտվում է գարնանային և աշնանային ձևերի առկայությամբ։ Երկձևությունն է նույն օրգանի տարբեր ձևով հանդես գալը միևնույն տեսակի տարբեր անհատների մոտ․ օրինակ, ջրային բույսերի ստորջրյա և վերջրյա տերևները։
Կատեգորիա:Բույսի բազմացում Կատեգորիա:Կենդանիների վերարտադրություն
Ելաբուգա
Ելաբուգա (Ела́буга; Алабуга), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստանի Հանրապետությունում, այդ հանրապետության մայրաքաղաք Կազանից մոտավորապես 200 կիլոմետր դեպի արևելք, Կամա գետի աջ ափին։ Զբաղեցնում է 41,1 կմ² տարածք ։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականին եղել է 70.728, դրան նախորդած մարդահամարներին արձանագրվել են հետևյալ ցուցանիշները. 2002 թվականին՝ 68.663, 1989 թվականին՝ 53.537 :
Ելաբուգայի մերձակայքում է գտնվում Ստորին Կամայի ազգային պարկի մի հատվածը։
Ստուգաբանություն
Ըստ վարկածներից մեկի՝ բնակավայրի անվանումն առնչվում է թյուրքական Ալաբուղա անձնանունին, որը բառացի թարգմանությամբ նշանակում է խայտաբղետ ցուլ (ցուլը խորհրդանշել է այդ անունը կրողի ուժը, զորությունը)։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ բնակավայրին տրվել է մոտակա Ալաբուղա լճի անվանումը, որը թաթարերենից թարգմանած՝ նշանակում է պերկես ձուկ ։