cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեյմսը և հսկա դեղձը
Սյուժե
Ջեյմս Հենրի Տրոտտերն իր ծնողների հետ լողափին անհոգ կյանք էր վարում։ Նրանք ծրագրում են տեղափոխվել Նյու Յորքի ամենամեծ շենքը։ Սակայն դժբախտություն է պատահում․ Ջեյմսի ծնողները մահանում են «Ռնգեղջյուրի» մեղքով, որը հայտնվել էր ամպրոպի պատճառով։ Նյու Յորքի փոխարեն Ջեյմսը տեղափոխվում է իր երկու անպիտան մորաքույրների՝ Սպոնժեի և Պիկեի տուն։ Նրանք ամեն կերպ նվաստացնում են Ջեյմսին՝ ստիպելով նրան կատարել տնային բոլոր գործերը։
Դերերում
Ջեկ Սկելինգտոնը Թիմ Բյորտոնի Մղձավանջ Սուրբ Ծննդից առաջ մուլտֆիլմից հայտնվում է ֆիլմում որպես կմախքների նավի նավապետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Անդրեևկա (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 258 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աֆշարներ
Աֆշարները Առաջավոր Ասիա են տեղափոխվել Միջին Ասիայից XIII-XIV դարերում ։ Մասնակցելով սելջուկների՝ դեպի Մերձավոր Արևելք իրականացրած արշավանքներին, նրանք ժամանակի ընթացքում սկսել են բնակվել այդ տարածաշրջանում, հիմնականում, Իրանում։ Սեֆյանների ժամանակաշրջանում աֆշարները զգալի դեր են խաղացել երկրի կառավարման, հատկապես, զինվորական գործում։ 1736 թվականին, աֆշար Նադիր Ղուլի Բեկը գահընկեց է արել սեֆյան վերջին շահին, իրեն հռչակել Իրանի շահ՝ հիմնելով նոր դինաստիա՝ Աֆշարինների դինաստիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի ազգեր Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Չժոու Ֆոհայ
Չժոու Ֆոհայ (չին. 周佛海, ), չինացի քաղաքական գործիչ։ Ճապոնիայի կողմից Չինաստանի օկուպացիայի ժամանակ եղել է փոխնախագահ և ֆինանսների նախարար Վան Ցզինվեյայի Չինաստանի Հանրապետության կոլաբորացիոնիստական կենտրոնական կառավարությունում։
Կենսագրություն
Չժոու Ֆոհայը ծնվել է 1897 թվականի մայիսի 29-ին, Չինաստանի Հունան նահանգի Յուանլին շրջանի մի փոքրիկ գյուղում, որտեղ նրա հայրը ցինական վարչակազմի պաշտոնյա է եղել։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1911 թվականին Սինհայի հեղափոխությունից հինգ տարի անց՝ 1917 թվականին, սովորելու է մեկնել Ճապոնիայի թիվ 7 նախապատրաստական ռազմական դպրոց, որի բազայի վրա հետագայում հիմնադրվել է Կագոսիմայի համալսարանը։ 1920 թվականին մեկ տարով վերադարձել է հայրենիք` Յուանլին։
Ճապոնիայում գտնվելու ընթացքում Չժոու Ֆոհայը տոգորվել է մարքսիզմի գաղափարներով, իսկ Չինաստան վերադառնալուն պես դարձել է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը։ 1920 թվականին Շանհայում առաջին անգամ հանդիպել է չինական կոմունիստների մեկ այլ խմբի, իսկ 1921 թվականի հուլիսին, որպես Տոկիոյի կոմունիստների առաջնորդ, մասնակցել է որպես ՉԿԿ Շանհայի առաջին համագումարին։ 1921 թվականի նոյեմբերի սկզբին, կրկին վերադառնալով Ճապոնիա, շարունակել է ուսումը։ 1922 թվականի մարտին ընդունվել է Կիոտոյի կայսերական համալսարան` ստանալով տնտեսագետի որակավորում։
1924 թվականին Չժոու Ֆոհայը հիասթափվել է կոմունիստների գաղափարներից և մեթոդներից, լքել է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը և միացել Գոմինդանին։ Չինաստանի հանրապետության կենտրոնական կառավարությունում նշանակվել է Հասարակայնության հետ կապերի վարչության քարտուղար։ Վան Ցզինվեի և Լյաո Չժունկայի գլխավորությամբ արագորեն միացել է Գոմինդանի ձախ խմբավորմանը և անցել Չան Կայշիի ընդդիմադիր խմբավորման կողմը։ Հետագայում կատաղի հակառակորդ է դարձել 1926-1927 թվականների կոմունիստների հետ համատեղ Հյուսիսային արշավին և Չին-ճապոնական երկրորդ պատերազմից առաջ Չանի վարած քաղաքականությանը։ 1927 թվականի ապրիլ-օգոստոս ամիսներին Չժոու Ֆոհայը պաշտոն է ստանձնել Ուհանի Վան Գզինվեի կառավարությունում։ 1931 թվականից անդամակցել է Գոմինդանի կենտրոնական գործկոմին։ 1935-1938 թվականներին, ունենալով նախարարի աստիճան, կառավարությունում զբաղեցրել է մի շարք կարևոր պաշտոններ՝ կապված հասարակական գործունեության և քարոզչության հետ ։
Պատերազմը սկսվելուց հետո՝ 1938 թվականի սեպտեմբերից, սատարել է Վան Գզինվեի ճապոնամետ քաղաքականությանը։ Նույն թվականի դեկտեմբերին նրանք միասին փախել են Չինաստանի ժամանակավոր մայրաքաղաք Չունցինից Հանոյի ճանապարհով դեպի Հոնկոնգ, որտեղ բացահայտ անցել են ճապոնացիների կողմը։ 1939 թվականի դեկտեմբերին և 1940 թվականի նոյեմբերին նա մասնակցել է Ճապոնիայի հետ մի շարք պայմանագրերի կնքմանը։ 1939 թվականի օգոստոսից համակարգել է Վան Գզինվեի կոլլաբրոցիոնիստական քարոզչության, գրաքննության, գործակալական ու ֆինանսական հարցերը։
Ճապոնիայի կապիտուլյացիայից հետո նա փորձել է փախչել Հոնկոնգ, բայց 1945 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Չան Կայշիի զորքերը ձերբակալել են նրան Չունցինում, որտեղ նա մեկ տարի մնացել է անազատության մեջ։ 1946 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Նանջինում, դատական լսումների ժամանակ, Չժոու Ֆոհայը կանգնել է Չինաստանի Գերագույն դատարանի առաջ։ Նոյեմբերի 7-ին դատարանը, մեղադրելով Չժոուին թշնամիների հետ դավադրության, ճապոնական օկուպացիոն ուժերին օժանդակելու և հայրենիքին դավաճանելու մեջ, նրան դատապարտել է մահապատժի։ Բայց Չժոուի կնոջ` Յուն Շուհուեյի խնդրագրով, պատիժը փոխվել է ցմահ ազատազրկմամբ։ Նա մահացել է բանտում՝ սրտի կաթվածից, 1948 թվականի փետրվարի 28-ին՝ 50 տարեկան հասակում։
Ընտանիք
Չժոու Ֆոհայի հայրը մահացել է որդու ծնվելուց գրեթե անմիջապես հետո։ Կինը Յան Շուհուեյն էր։ Որդին՝ Չժոու Յուհայը, ծնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 20-ին։ 1938 թվականից ընտանիքն ապրել է Հոնկոնգում։ Պատերազմից հետո` 1946 թվականի օգոստոսին, Չժու Յուհանը անդամագրվել է Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիոտոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Չինացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Թովմաս (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Թովմաս (նաև՝ Թումաս, ադրբեջանական անունը՝ ԴագԹումաս), նախկին բնակավայր Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում, որը ներկայում գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Քաշաթաղի շրջանի տարածք, իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչաատարածքային բաժանման՝ համարվում է Ջաբրայիլի շրջանի գյուղ։
Անուն
Ըստ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի՝ բնակավայրի հին անունը «Թովմաս» է։ Իսկ Թումաս անունը ձևավորվել է հետագայում, երբ հին անունը Արցախի հայերի բարբառով ձևափոխվել և դարձել է «Թումաս» ։
Թովմասար
Թովմաս գյուղից հյուսիս գտնվում է Թովմասարը, որն ունի 1580 մ բարձրություն։ Այն Արցախի լեռների մաս է կազմում։ Երեք կողմից պատված է ուղղաձիգ ժայռերով։ Լեռան մոտով հոսում է Աղավնո գետը ։
Թովմասաբերդ
Գյուղի տարածքից մոտաբվորապես 1,2 կմ հյուսիս-արևելք՝ Թովմասարի ոչ մեծ մակերես զբաղեցնող հարթակի վրա պահպանվում են առանց կրաշաղախի անմշակ քարերից կառուցված բերդապարսպի մնացորդները։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից 1150 մ բարձրության վրա։ Պարիսպը ձգվում է բերդի միայն մի հատվածով՝ հյուսիսային և հյուսիս-արևմտյան կողմում։ Մյուս կողմերից այն պաշտպանված է բնական անմատչելի ժայռերով։ Ամրոցի հատակագիծն աղեղնաձև է։ Ընդհանուր երկարությունը 25 մ է, պատերի հաստությունը միջինը 2 մ։ Պահպանված պատերի բարձրությունն ընդամենը 1,0-1,5 մ է։ Ներսում այլ շինությունների հետքեր չեն պահպանվել, իսկ սարի հարավային և հարավ-արևելյան ստորոտում, ժայռերի տակ նկատելի են տների հետքեր։ Համաձայն ուսումնասիրությունների՝ ամրոցը կառուցվել է 4-ից 7-րդ դարերում ։
Եկեղեցի
Մինչև 19-րդ դարի վերջերին գյուղի հյուսիսային եզրին պահպանված է եղել ավերակ վիճակում գտնվող եկեղեցի, որի մասին քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Խորհրդային Միության տարիներին եկեղեցին ամբողջությամբ ոչնչացվել է, իսկ քարերն օգտագործվել են գյուղի դպրոցի շինարարության համար ։ Հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի ուսումնասիրությունների ընթացքում դպրոցի կիսավեր շենքի պատերի, 2-րդ հարկ բարձրացող սանդուղքի մեջ հայտնաբերվել են եկեղեցու նախշազարդ և կոփածո քարեր ։
Մահմեդական դամբարան
Թովմասի տարածքում է գտնվում մահմեդական դամբարան, որը թվագրվում է 14-ից 15-րդ դարերով ։
Աղբյուր-հուշարձան
Գյուղի կենտրոնում էր գտնվում հուշաղբոյւր, որից բխում էր հորդառատ ջուր։ Հուշաղբյուրի հին ամուր քարերը վկայում էին, որ դրանք միջին դարերի թվագրության են։ Հայտնի է, որ աղբյուրը վերջին անգամ վերանորոգվել է Արցախի հայ վարպետների կողմից 1929 թվականին ։
Միջուկային մագնիսական ռեզոնանս
Միջուկային մագնիսական ռեզոնանս (ՄՄՌ), էլեկտրամագնիսական դաշտի քվանտների ռեզոնանսային կլանումը մագնիսական մոմենտ ունեցող միջուկներով․ տեղի է ունենում պինդ, հեղուկ և գազային նյութերում։ Ռադիոսպեկտրոսկոպիայի հիմնական մեթոդներից է և բնույթով նման է էլեկտրոնային պարամագնիսական ռեզոնանսին։ Միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի հետևողական ուսումնասիրությունն սկսվեց 1946 թվականից, երբ ամերիկյան ֆիզիկոսների երկու խմբեր՝ Ֆ․ Բլոխի և է․ Պարսելի ղեկավարությամբ միաժամանակ, միմյանցից անկախ հայտնաբերեցին պրոտոնների մագնիսական ռեզոնանսի երևվույթը պարաֆինում և ջրում։
Պրեցեսիայի հաճախականությունը միջուկներից շատերի համար }= 104 գս դաշտում 1-10 Մհց է։ μ-ն և -֊ն պարունակող հարթության մեջ -ին ուղղահայաց կիրառվող լրացուցիչ մագնիսական դաշտը ձգտում է մեծացնել μ-ի և -ի կազմած θ անկյունը։ Եթե -ը μ-ի պրեցեսիային համաժամ պտտվի H0^-ի շուրջը, ապա θ անկյունը անընդհատ կմեծանա։ Ռեզոնանսային հաճախականության ռադիոհաճախային մագնիսական դաշտը կառաջացնի միջուկային մագնիսացվածության պրեցեսիոն շարժում, որը նկատվում է հետազոտվող նյութը շրջապատող կոճում ինդուկցիայի էլշու-ի մակածմամբ։ Այս էֆեկտն այնքան էլ մեծ չէ և հաջողվում է հայտնաբերել 1017-1021 միջուկ պարունակող նմուշներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քիմիա Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Սպեկտրասկոպիա
Ուուռի
Ուուռի (Uuri), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կուուսալու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կոլչուժինո (գյուղ, Տյոմկինսկի շրջան)
Կոլչուժինո (Колчужино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Խոզիքենդ
Խոզիքենդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կուրիլեխովկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Կուրիլեխովկա (Курилехівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուրիլեխովկա գյուղում բնակվում էր 143 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սիրիայի հեղաշրջումը (1963)
Ռազմական հեղաշրջում Սիրիայում (արաբերեն․ الورة ال .امن من .ار), կամ Մարտի 8-ի հեղափոխություն (արաբերեն․ الورة الاامن مناار), Սիրիայում իշխանության զավթում Արաբական սոցիալիստական վերածննդի կուսակցության Սիրիայի տարածաշրջանային բաժանմունքի Ռազմական կոմիտեի կողմից։ Խռովարարները ոգեշնչվել են Իրաքի տարածաշրջանային մասնաճյուղի հաջող ռազմական հեղաշրջումից։
Հեղաշրջումն առաջարկվել է ռազմական կոմիտեի կողմից, այլ ոչ թե կուսակցության Քաղաքացիական ղեկավարության։ Սակայն կուսակցության առաջնորդ Միշել Աֆլյակը համաձայնություն է տվել իշխանափոխությանը։ Հեղաշրջումն ի սկզբանե նախատեսված էր մարտի 7-ին, սակայն հետաձգվել էր այն բանից հետո, երբ կառավարությունը հայտնաբերեց դավադիրների ժողովի վայրը։
Օպերացիայի պլանավորում
1962 թվականին Բաաս կուսակցության Սիրիայի տարածաշրջանային բաժանմունքի ռազմական կոմիտեն իր ժամանակի մեծ մասն անցկացրել է հանրապետությունում իշխանության զավթման օպերացիայի պլանավորման գործին։ Արդյունքում Կոմիտեն որոշել է, որ անհրաժեշտ է գրավել Ալ-Կիսվայի և Քաթանի երկու ռազմական ճամբարները, ինչպես նաև վերահսկողության տակ վերցնել Ալ-Կիսվայի 70 զրահատանկային բրիգադ, Հոմս քաղաքի ռազմական ակադեմիան և Դամասկոսի ռադիոկայանը:
Հաջող հեղաշրջման համար ռազմական կոմիտեն պետք է ապահովի սիրիական սպայական կորպուսի որոշ հատվածների աջակցությունը։ ՄԱՀ-ի փլուզումը, զուգորդված խռովություններով, թողեց սպայական կորպուսը լիակատար խառնաշփոթի մեջ։ Դրա համար էլ հակակառավարական քարոզչությունն արագ արմատավորվեց սպաների շարքերում։ Այդ ժամանակ սպայական կորպուսը բաժանված էր հինգ տարբեր խմբերի ՝ Դամասկոսի խումբը, որը հավատարիմ էր հին ռեժիմին, Աքրամ Ալ Հավրանիի կողմնակիցների խումբը, Նասերիստների խումբը, Բաաս կուսակցությունը և «անկախների» խմբակցությունը։ Նասերիտների խումբը դարձել է Բաասի դաշնակիցը այն ժամանակ, երբ նրանք սատարում էին նախագահի Գամալ Նասերին և Միացյալ Արաբական Հանրապետությանը (ՄԱՀ)։
Նասերիստների հետ ռազմական կոմիտեի դաշինքի շնորհիվ գաղտնի բանակցություններ են կայացել ռազմական հետախուզության ղեկավար ՝ գնդապետ Ռաշիդ Ալ-Քութայնիի և Հոմսում ռազմական բրիգադի հրամանատար ՝ գնդապետ Մուհամեդ ալ-Սուֆիի հետ:
Հեղաշրջումը
Ի տարբերություն Իրաքի ՝ Բաասի սիրիական տարածաշրջանային բաժանմունքը ժողովրդի մեջ զանգվածային աջակցություն չի ունեցել։ Աֆլակը այդ մասին զգուշացրել է գաղափարակիցներին, սակայն նրա մտավախությունները ոչ ոք չի կիսել, և հեղաշրջումը նշանակվել է մարտի 7-ին։ Սակայն այդ օրը ռազմական հետախուզությունը ներխուժել է բնակարան, որտեղ նրանք ծրագրել էին ժողով կազմակերպել։ Եվ Ասադը որոշում է կայացրել հեղաշրջումը հետաձգել մինչև մարտի 8-ը։
Ասադը գլխավորել է համակիրների մի փոքր խումբ ՝ Դամասկոսից 40 կմ հյուսիս-արևելք գտնվող Դումայր ավիաբազայի գրավման համար։ Ավիաբազայում որոշ ինքնաթիռների հրահանգվել է ռմբակոծել ապստամբների դիրքերը։  Նախատեսվում էր, որ Ասադը ալ-Հարիրիի բրիգադից մարդկանց կբերի մինչև լուսաբաց ավիաբազան գրավելու համար, որպեսզի կանխի օդային հարվածները։ 70-րդ զրահատանկային բրիգադի կապիտուլյացիայի համար ավելի շատ ժամանակ է ծախսվել, քան սպասվում էր․ Ասադի ուժերը հետ էին մնում պլանավորածից։ Երբ Ասադի ուժերը հասել են բազայի մուտքի մոտ, ժամանակը մոտենում էր կեսօրին։ Ասադը իր գործակալին ուղարկել է հրամանատարներին տեղեկացնելու, որ նա կսկսի գնդակոծել բազան, եթե նրանք չհանձնվեն։ Նրանց կապիտուլյացիայի մասին երկու կողմերը բանակցություններ սկսեցին։ Ասադի խոսքով ՝ իրենց ուժերը կարող էին հաղթել մարտում, եթե այն տեղի ունենար։
Ավելի ուշ այդ նույն օրը բոլոր ապստամբները հրավիրվել էին բանակի շտաբ ՝ հեղափոխության հաջող ավարտը տոնելու համար։ Հեղաշրջումը բնակչության շրջանում, ընդհանուր առմամբ, անարձագանք էր։ Հեղաշրջման ժամանակ 820 մարդ է սպանվել, ևս 20-ը մահապատժի ենթարկվել հեղաշրջումից անմիջապես հետո:
Սեքստան (համաստեղություն)
Սեքստան (, Sex), փոքր, խամրած էկվատորյան համաստեղություն։ Երկնքում զբաղեցնում է 313,5 քառակուսի աստիճան տարածք, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 34 աստղ։
Ուսումնասիրման պայմաններ
Երևում է Ռուսաստանի ամբողջ տարածքից։ Լիակատար տեսանելիությունը լայնություննրում հարավ է +80° և հյուսիս է -80°։ Ուսումնասիրությունների լավագույն, ամենահարմար ամիսը մարտն է։
Պատմություն
Նոր համաստեղություն։ Ներմուծվել է Յան Գեվելիայի կողմից 1690 թվականին «Ուրանոգրաֆիա» երկնային քարտեզում։ Հենց նրա կողմից էլ անվանակոչվել է «Երկնային սեքստան» սիրելի աստղագիտական գործիքի պատվին, որը Գեվելիայի օբսերվատորիայի հետ միասին այրվել էր 1679 թվականին։ Հենց այդ պատճառով էլ Գեվելիան այն տեղակայեց Առյուծի ու Հիդրայի մեջտեղում։
Բուտերա
Բուտերա (Butera), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։
Բնակչության հովանավոր համարվում է Սուրբ Ռոխը (San Rocco)։ Տոնը նշում եմ օգոստոսի 16-ին։
Այդ աշխարհագրական անվանումից իր անունն է ստացել սիցիլիական նշանավոր իշխանական ընտանիք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Նիգեր նահանգ
Նահանգը կոչվել է Նիգեր գետի անունով։ Նիգերիայի խոշոր հիդրոէլեկտրակայաններից երկուսը՝ Կայինջի Դամը և Շիրորո Դամը, գտնվում են Նիգեր նահանգում, և այնտեղ է գտնվում նաև Զունգերու ամբարտակը, Ջեբբա հիդրոէլեկտրակայանը Նիգերի նահանգի կեսն է և Կուարայի տարածման սահմանները։ Հայտնի Գուարայի ջրվեժը գտնվում է Նիգեր նահանգում, սև Գուրարայի տեղական ինքնակառավարման տարածքը կոչվում է Գուրարա գետի անունով, որի հունով տեղակայված է անկումը։ Այնտեղ է գտնվում նաև Կայինջի ազգային պարկը, Նիգերիայի ամենամեծ ազգային պարկը, որը պարունակում է Կայինջի լիճը, Բորգու խաղային արգելոցը և Զուգուրմայի խաղային արգելոցը ։
Կառավարություն
Նիգերիայի նահանգների մեծամասնության նման, այն ղեկավարվում է Նահանգապետի  և նահանգի ժողովների պալատի կողմից։
Տեղական ինքնակառավարման տարածքներ
Նիգերի նահանգը բաղկացած է 25 տեղական ինքնակառավարման տարածքներից։ Այնտեղ կան.
Կրթություն
Նիգեր նահանգում ուսման բարձրագույն հաստատությունների ցանկը ներառում է.
Լեզուներ
Նիգերի նահանգի լեզուները թվարկված են LGA-յի կողմից.
Խոսվում է նաև Սորկոյի և Զարարմայի մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Սանդրա Էսկասենա
Սանդրա Էսկասենա  (англ. Sandra Escacena ), իսպանացի դերասանուհի, որը հիմնականում հայտնի է Պակո Պլազայի «Վերոնիկա» ֆիլմում խաղացած գլխավոր դերով։
Կենսագրություն
2009-2012 թվականներին նա սովորել է Escuela S.V. Producciones Escénicas թատրոնում (քաղաք Վիլյավիսիոսա դե Օդոն), իսկ 2012-2014 թվականներին՝ Escuela Municipal de Arte Dramático-ում (քաղաք Մադրիդ)։ 2015 թվականից թատերական պարապմունքների է հաճախել Մադրիդի Primera Toma դպրոցում ։ Այդ տարիներին նաև մասնակցել է բազմաթիվ ներկայացումների։
2016 թվականին Arantza Vélez-ի ռեժիսուրական քասթինգի նախաձեռնությամբ նա մասնակցել է բազմաթիվ փորձերի, որպեսզի դերակատարություն ունենա Պակո Պլասայի «Վերոնիկա» ֆիլմում, որից հետո վերջնականապես ընտրվել է ։
2017 թվականի դեկտեմբերին նա առաջադրվել է Գոյա կինոմրցանակի որպես լավագույն հայտնություն դերասանուհի և Ֆերոզ մրցանակի՝ որպես «Վերոնիկա» ֆիլմի լավագույն գլխավոր դերասանուհի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իսպանացի դերասաններ Կատեգորիա:Կին Կատեգորիա:Իսպանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
(2110) Մուր-Սիտերլի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,197421 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8059 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5889 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1189,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302576 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1962 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(9969) Բրայլ
(9969) Բրայլ (Braille), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մայիսի 27-ին Էլեանոր Հելինի և Քենեթ Լոուրենսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,343076 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,3294 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3567 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Բրայլ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,3191 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1310,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,274805 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 28,99° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է V դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս V Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Քենեթ Լոուրենսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Բելկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բելկա գյուղում բնակվում էր 167 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 155,78 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուուսկյուլա (գյուղ, Ալայիե շրջան)
Ուուսկյուլա (Uusküla), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ալայիե շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ալայիե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կոկուբունձի
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 122 293 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն - 10 652,70 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Քաղաքի ծառը համարվում է Zelkova serrata ծառը, ծաղիկը՝ Rhododendron indicum սասանկվան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Մարիամ Համբարյան
Մարիամ Վարազդատի Համբարյան, հայ նկարչուհի։
Նկարիչ Սարգիս Գարուկյանի կինն է։
Կենսագրություն
Մարիամ Համբարյանը ծնվել է 1958 թվականի դեկտեմբերի 3-ին, Երևանում։ 1978-1983 թվականներին սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչա-գծագրական բաժնում։ 1997 թվականից ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «International Association of Art» կազմակերպության, 2003 թվականից՝ Հայաստանի նկարիչների միության, 2005 թվականից՝ «Կերպար» նկարիչների ասոցիացիայի անդամ է ։
Անհատական ցուցահանդեսներ
Մասնակցել է նաև 2 տասնյակից ավելի խմբակային ցուցահանդեսների Հայաստանում, ԱՄՆ-ում, Լիբանանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարչուհիներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Անդրեևկա (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)
Անդրեևկա (Андреевка, Андреевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 53 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի բնակավայրեր
Անտեսանելի ճանապարհորդը
«Անտեսանելի ճանապարհորդը» («Незримый путешественник»), Իգոր և Դմիտրի Տալանկինների գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանվել է 1998 թվականին Իգոր Տալանկինի համանուն պիեսի հիման վրա ։
Սյուժե
Հեղինակների ուշադրությունն ուղղված է այն ներքին պատճառների ուսումնասիրությանը, որոնք նրան դրդել են դրան։ Ռուս միապետը հանդիսատեսին ներկայանում է ոչ թե հզոր կայսրության տիրակալի պայծառ կերպարով, այլ որպես սովորական մարդ։ Որպես սովորական մարդ՝ նա նայում է կնոջ հետ իր փոխհարաբերություններին, դստեր վաղ մահին, տառապում է սպանված հոր՝ կայսր Պավելի մասին մտքերից։
Կոլպենիցա
Կոլպենիցա (Колпеница), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 53 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Սինյավսկոյե (Նեկլինովսկի շրջան)
Սինյավսկոյե (Синявское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Սինյավսկի գյուղական համայնքի կենտրոնի կազմի մեջ։ Ի սկզբանե կոչվել է «Սենյավսկի խուտոր», այնուհետև անվանափոխվել է «Սինյավկա», ներկայիս անվանունը ստացել է ավելի ուշ ։
2002 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 3721 մարդ։
Աշխարհագրություն
Ստանիցան տեղակայված է Դոնսկոյ Չուլեք և Մեռյալ Դոնեց գետերի մերձակայքում։ Ստանիցան ունի 9 փողոց և 22 նրբանցք։
Պատմություն
Ստանիցան Սինյավսկայա է կոչվել ի պատիվ ռուս ծովակալ Ալեքսեյ Սենյավինի։ Մինչև 1770 թվականը այստեղ գտնվում էր ձկնորսների փոքր բնակատեղի։ 1770 թվականի հուլիս-օգոստոսին «Տագանրոգ» և «Ազով» նոր նավերի փորձարկումն իրականացնելիս Բոլշայա Կուտերմա գետի միջով անցնելիս ծովակալ Ալեքսեյ Նաումովիչ Սենյավինը (Սինյավին) հիմնեց  իր առաջին փոքրիկ փայտե տունը, որը գնել է հրամանատար Ի. Ա. Պոտապովից և իր հետ բերել Մեռյալ Դոնեց և Դոնեցկի Չուլեք գետի հարևանությամբ գտնվող ժամանակավոր բնակավայր։
Հայտնի մարդիկ
Գյուղում են ծնվել Խորհրդային Միության հերոսներ`
Սովետկա (Նեկլինովսկի շրջան)
Սովետկա (Советка), սլոբոդա Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Սովետինսկի գյուղական համայնքի կենտրոնի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բլիքսա Բառգելդ
Բլիքսա Բառգելդ (Blixa Bargeld, իրական անուն՝ Քրիսթիան Էմերիխ, Christian Emmerich, ), գերմանացի երաժիշտ, երգիչ, բանաստեղծ, դերասան։ Հայտնի է, մասնավորապես, որպես Einstürzende Neubauten խմբի առաջատար, Nick Cave and the Bad Seeds խմբի նախկին կիթառահար, հիմնադիր և տեքստերի հեղինակ։
Կենսագրություն
Բառգելդի կյանքի մասին մինչև 1980 թվականը քիչ բան է հայտնի։ Նա մեծացել է Արևմտյան Բեռլինում, հեռացվել է դպրոցից՝ դպրոցի խորհրդի կողմից ԳՖՀ-ի սահմաններից դուրս սովորելու արգելքի ժամանակ կազմակերպած հրդեհի պատճառով։ Մինչև Einstürzende Neubauten մասնակցել է տեղի անհայտ պանկ խմբերում։ 1980 թվականի սկզբերին բացել է ոչ մեծ երաժշտական խանութ, որի տարածքում էլ ապրել է։
1980 թվականին Բառգելդը հիմնել է Einstürzende Neubauten խումբը, որը թողարկել է բազմաթիվ ալբոմներ և սինգլներ, համերգներ է տվել ամբողջ աշխարհում, և գոյություն ունի մինչ օրս։
Սկսած 1983 թվականից, Բառգելդը համագործակցել է Նիկ Քեյվի հետ։ Սկզբում The Birthday Party խմբում, հետո՝ սկսած 1984 թվականից մինչև 2003 թվականը, Բառգելդը եղել է Նիկ Քեյվի «Nick Cave and the Bad Seeds» խմբի կիթառահարը և երկրորդ վոկալիստ։ Այս խմբի հայտնի ստեղծագործությունն է «Weeping Song»-ը՝ Նիկ Քեյվի և Բլիքսա Բառգելդի դուետը։ Բառգելդը համերգների ժամանակ հիանալի փոխարինում էր Քայլի Մինոուգին՝ կատարելով նրա «Where The Wild Roses Grow» երգը։
1988 թվականից սկսած, երբ Einstürzende Neubauten-ը երաժշտություն են գրել Հանս Մյուլերի Bildbeschreibung ներկայացման համար, Բլիքսա Բառգելդը սկսել է հետաքրքրվել թատրոնով։ Բլիքսան մասնակցել է մի քանի ներկայացումների։ Մասնավորապես Kosmos (Test) ներկայացման մեջ, որը հիմնված է Պիեռ Գրիպարիի «Փոքրիկ Եհովա» ստեղծագործության վրա, որտեղ նա խաղացել է բժիշկ Գայստի դերը։ Ինչպես նաև Բլիքսան համարվում է Ջոն Կուտզեյի «Բարբարոսներին սպասելիս» վեպի ռեժիսոր։
1990-ականների կեսերին, Բառգելդը մենահամերգներ է տվել spoken word ժանրով՝ այսպես կոչված Rede / Speech Performances։ Այդ ներկայացումների ընթացքում, սովորաբար Einstürzende Neubauten–ի հնչյունային օպերատորի՝ Բորիս Վիլսդորֆի (Boris Wilsdorf) աջակցությամբ, Բառգելդն օգտագործել է խոսափող, ձայնային էֆեկտներ և խոսել է անգլերեն կամ գերմաներեն։ Կատարումների շարքում են այնպիսի յուրահատուկ ելույթներ, ինչպիսիք են Հրեշտակի ԴՆԹ-ի վոկալ ստեղծումը և տեխնո-կոմպոզիցիայի ծաղրերգությունը։
2003 թվականին Բառգելդը որոշում է կայացրել լքել «Nick Cave and the Bad Seeds»–ի կազմը, որպեսզի կենտրոնանա իր նախագծերի և գաղափարների վրա։ Հետագայում, Einstürzende Neubauten–ի հետ աշխատելուց բացի, Բառգելդը համագործակցել է նաև այլ երաժիշտների հետ։ Այսպես, 2007 թվականին նա ձայնային նկարիչ Alva Noto-ի հետ համատեղ նախագիծ է թողարկել, որը կոչվում է ANBB (անվանումը կազմվել է մասնակիցների սկզբնատառերից)։ Համագործակցության արդյունքն են դարձել 2010 թվականին թողարկված տարբեր պերֆոմանսները և ստուդիական ամբողջական ալբոմը։
2013 թվականին թողարկվել է Still Smiling ալբոմը իտալացի կոմպոզիտոր Թիո Թեարդոյի հետ համատեղ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Կիթառահարներ
Նիկոլայ Ջավադյան
Նիկոլայ Սարգսի Ջավադյան, հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1957), պրոֆեսոր (1961): ԽՍՀՄ-ում փորձարարական էլեկտրաֆիզիոլոգիայի հիմնադիրներից։
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են սրտի հանկարծակի կանգի ժամանակ էլեկտրախթանման միջոցով սրտի վերակենդանացմանը և խանգարված ռիթմի վերականգնմանը (ԽՍՀՄ-ում առաջին անգամ)։ Ստեղծել է սրտի էլեկտրախթանման սարք։ ՀՀ-ում առաջինն է ներդրել ստամոքսաղիքային համակարգի, միզապարկի, ստորին վերջույթների (անոթային ախտահարումների դեպքում) թուլության (ատոնիա) էլեկտրախթանումով բուժման եղանակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ սրտաբաններ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ցինկիտ
Ցինկիտ, միներալ։ Քիմիական կազմը՝ ZnO։ Խառնուրդների ձևով սովորաբար պարունակում է MgO (մինչև 9%), PbO (մինչև 5,3%), FeO (մինչև 1,1%)։ Բյուրեղագիտական համակարգը հեքսագոնային է։ Հիմնականում առաջացնում է հատիկավոր ագրեգատներ, բյուրեղները սակավ են։ Գույնը՝ նարնջագույն–դեղինից մինչև մուգ կարմիր։ Կարծրությունը՝ 4-5, խտությունը՝ 5700 կգ/մ3։ Հանդիպում է մանգան-ցինկի կոնտակտ–մետասոմատիկ հանքավայրերում վիլեմիտի, ֆրանկլինիտի հետ, ինչպես նաև կապարի և կապար–ցինկի հանքավայրերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցինկի միներալներ Կատեգորիա:Հանքանյութեր Կատեգորիա:Միներալներ
Նեմերչե (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)
Նեմերչե (Немерче), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1728 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նեմերչե գյուղում բնակվում էր 809 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1501 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 538,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1728 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խոշթուլբենտ
Խոշթուլբենտ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
(9970) 1992 ST1
(9970) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,790655 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2116 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3697 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1702,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211419 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,53° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ացուշի Սուգիեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դիալեկտիկա
Դիալեկտիկա (διαλεκτική -վիճելու արվեստ), փիլիսոփայական ուսմունք բնության, հասարակության և մտածողության (իմացության) զարգացման առավել ընդհանուր օրինաչափությունների մասին։ «Դիալեկտիկա» տերմինը ծագել է հունարեն διαλεκτική τέχνη արտահայտությունից, որ նշանակում է բանավիճելու արվեստ, որևէ դրույթի ճշմարտության մեջ համոզելու այն եղանակը, երբ հարց ու պատասխանի միջոցով աստիճանաբար ճշգրտվում է քննարկվող դրույթը, որոշակիացվում են օգտագործվող հասկացությունները։ Այսպիսով, ճշմարտությունը ներկայանում է ո՛չ միանգամից տրված՝ բացարձակ ու վերջնական, այլ որպես ընթացք՝ հակասությունների առաջացման ու հաղթահարման միջոցով ծնվող, այսինքն՝ ոչ վերջնական, հարաբերական։ Հարաբերականության, ընթացքի ու հակասականության այս հատկանիշներով է ընդհանրացվել «դիալեկտիկա» տերմինը՝ վերագրվելու ամեն մի ուսմունքի, որն այդ հատկանիշներով է բնութագրում մեր մտածողությունը՝ մեր պնդումներն աշխարհի մասին, կամ հենց աշխարհը։ Աշխարհի նկատմամբ այդպիսի հայացք է մշակել Հերակլիտը․ սա «տարերային» դիալեկտիկա է, քանի որ հիմնված է անմիջական հայեցողության (դիտումների) վրա։ Ի տարբերություն Հերակլիտի, էլեական դպրոցի ներկայացուցիչները՝ կշռադատության հարց ու պատասխանի եղանակի հայտնաբերողները, աշխարհի իսկական էությունը համարել են նրա ամբողջականությունը, միասնականությունը, որը պետք է ընդունել իբրև նախապես տրված՝ այս իմաստով «անշարժ», քանի որ անվերջը (ամբողջը) չի կարող ստացվել որպես վերջավոր մասերի գումար, անընդհատը՝ դիտվել ընդհատի միակցություն, շարժումը՝ դադարի պահերի շարք։ Զենոն Էլեացու ձևակերպած համապատասխան ապորիաները գնահատվել են որպես «բացասական» դիալեկտիկա։ Սոփեստներն առավել ուշադրություն են նվիրել ճշմարտության հարաբերականությանը (հասկացությունների ճկունությանն ու պնդումների ոչ բացարձակությանը), օգտագործել այս հանգամանքն իրենց «համոզման արվեստում»։ Տրամաբանական ռելյատիվիստական այս ուսմունքը Հեգելն անվանել է «սուբյեկտիվ», «արտաքին» դիալեկտիկա, իսկ Սոկրատեսի ու Պլատոնի դիալեկտիկան՝ «իսկական», «օբյեկտիվ», քանի որ հասկացությունների վերլուծությունը և մտքի առաջընթացը հակասությունների միջոցով ծառայում են ո՛չ թե պարզապես համոզմանը, այլ բուն առարկաների ընդհանրական էության («օրենքի», «սկզբունքի») հայտնաբերմանը։ Ստեղծված ավանդույթին համապատասխան, Արիստոտելի տրամաբանության մեջ դիալեկտիկան առնչվում է այնպիսի մտահանգումների հետ, որոնց սոսկ տրամաբանական ձևն է ճշմարիտ (կանոնավոր), իսկ նախադրյալների ճշմարտությունն անհրաժեշտաբար չի հիմնավորված (հարաբերական է՝ պատահական, անկայուն, անցողիկ), ի տարբերություն անալիտիկայի, որը հետազոտում է ապացուցողական՝ բացարձակ ճշմարիտ կանխադրույթներից ելնող կշռադատությունը․ այս ըմբռնումն արտացոլել է նաև Դավիթ Անհաղթը՝ Արիստոտելին մեկնելիս (Դաւիթ Անյաղթ, «Մեկնութիւն ի Վերլուծականն Արիստոտէլի»)։
Դիալեկտիկան միջնադարում
Միջնադարում, երբ նախադրյալների ճշմարտության հարցը հանվեց տրամաբանության իրավասությունից, «դիալեկտիկա» տերմինով երբեմն նշանակում էին տրամաբանությունն առհասարակ՝ որպես ուսմունք մտածողության ձևական պայմանների մասին։ Այս իմաստով «դիալեկտիկա» տերմինը գործածվել է մինչև XVIII դարը։ XIX դարի հայ տրամաբաններից Պողոս Էմմանուելյանը ևս այն օգտագործել է իբրև ձևակաև տրամաբանության համանիշ։ Անալիտիկայի և դիալեկտիկայի համանման հարաբերակցություն կա Կանտի ուսմունքում։ Անալիտիկայի բնագավառը հայեցողության մեջ տրված (փորձով հավաստվող) առարկաների նկատմամբ դատողականության (ձևական տրամաբանություն) կիրառումն է (որ համընկնում է փորձնական բնագիտության ոլորտին), իսկ դիալեկտիկայի բանականության հավակնությունն է՝ տրամաբանական մտահայեցողական ճանապարհով պնդումներ արտածելու առարկաների (աշխարհի) արտափորձային («վերֆիզիկական») էության մասին, բայց դրա քննական վերլուծությունը՝ «տրանսցենդենտալ» դիալեկտիկան, ցույց է տալիս, որ այդ դեպքում անխուսափելի է դառնում անլուծելի հակասությունների առաջացումը, որովհետև բանականությունը, դուրս գալով առանձինի և վերջավորի ոլորտից, հավակնում է ճանաչելու համընդհանուրն ու անվերջը (վերջավո՞ր, թե՛ անվերջ է աշխարհը, կա՝ արդյոք աշխարհի վերջնական սուբստանցային հիմք և այլն)։ Ի տարբերություն Կանտի, Հեգելը գտնում էր, որ այդ հակասություններն ամենևին չեն վկայում բանականության համար աշխարհի ճանաչելիության սահմանափակությունը։ Դրանք օբյեկտիվ են․ հակասական է աշխարհի ընդհանրական էությունն ինքը, և բանականության խնդիրը հենց այն է, որ քննի իրականությունն իր հակասական բնորոշումների (վերջավորի ու անվերջի, ընդհատի ու անընդհատի) միասնության մեջ։ Այս առումով Հեգելը դիալեկտիկան հակադրում էր մետաֆիզիկային, որը, իբրև դատողականության համար բնորոշ ձևական-տրամաբանական մոտեցում, առարկաները դիտում է դրանց խիստ որոշակի ու միակողմանի բնութագրումներով։ Մետաֆիզիկայի այս տեսակետը հաղթահարվում է զարգացման դիալեկտիկական ըմբռնման (պատմականության սկզբունքի) շնորհիվ, աշխարհը զարգացող ամբողջականություն դիտելիս պարզվում է, որ առարկաների անջրպետվածությունը միմյանցից (դրանց խստիվ բաժանումը տեսակների ու սեռերի՝ ըստ որոշակի հատկանիշների) հարաբերական է․ որակները փոխարկվում են միմյանց։ Զարգացման աղբյուրը հակասությունն է․ որակական ամբողջականության (աշխարհի կամ նրա հարաբերականորեն ինքնուրույն որևէ ոլորտի) ներսում տարբերակվում են հակասական հատկանիշներ (կողմեր, պրոցեսներ), որոնք հանգեցնում են նրա ինքնաբացասմանը։ Հեգելի այս գաղափարները նոր իմաստ են վերագրում «դիալեկտիկա» տերմինին։ Դրանք կազմում են Հեգելի դիալեկտիկական մեթոդը՝ մոտեցումը աշխարհի նկատմամբ, նրա ըմբռնումն ու մեկնաբանումը, ուստի և շարադրվում են, ամենից առաջ, իբրև հասկացությունների դիալեկտիկական տրամաբանության ոլորտում՝ համընդհանուր կատեգորիաների համակարգի զարգացում հակասությունների ծավալման, որակական անցումների ու ինքնաբացասման ուղիով։ Բայց քանի որ այդ համակարգն առարկայանում («օտարվում») է աշխարհի իրական ծավալման մեջ, այն հանդես է գալիս նաև իբրև բնության դիալեկտիկա։
Դիալեկտիկան Հայաստանում
Դիալեկտիկական մտածելակերպի տարրեր կան հայ միջնադարյան փիլիսոփաների և մինչմարքսյան մտածողների (Դավիթ Անհաղթի, Եզնիկ Կողբացու, Անանիա Շիրակացու, Հովհան Երզնկացու, Հովհաննես Սարկավագ Իմաստասերի, Գրիգոր Տաթևացու, Հովհան Որոտնեցու, Ստեփանոս Լեհացու, Խաչատուր Աբովյանի, Միքայել Նալբանդյանի, Կոստանդյանի և ուրիշների) հայացքներում, նկատի ունենալով դիալեկտիկայի այս կամ այն առանձին դրսևորումներ՝ զարգացման գաղափարը, հակադիր ուժերի (երևույթների, հատկությունների) պայքարն ու փոխներթափանցումն է, համապատասխանաբար, հասկացությունների ճկունությունը և այլն։ Այսուհանդերձ, դրանք դիալեկտիկական ուսմունք չեն կազմել։ Դիալեկտիկայի՝ որպես ուսմունքի, ըմբռնումը, շարադրումն ու մշակումը հայ իրականության մեջ կապված է մարքսիզմի տարածման ու զարգացման հետ։
Իռլանդիայի տնտեսություն
Իռլանդիայի Հանրապետության տնտեսություն, ժամանակակից, համեմատաբար փոքր, առևտրից կախված տնտեսություն է, որի աճը 1995-2000 թվականներին, կազմել է տարեկան միջինը 10%։
Ընդհանուր բնութագիր
Իռլանդիայի մայրաքաղաք Դուբլինը 2006 թվականին համաշխարհային վարկանիշում կյանքի արժեքի ցուցանիշներով աշխարհում 16-րդն էր (2004-ին բարձրանալով 22-րդ տեղից և 2003-ին՝ 24-րդ տեղից) ։ Տեղեկություններ կան, որ Իռլանդիան ունի երկրորդ ամենաբարձր միջին եկամուտը ԵՄ բոլոր երկրների մեջ Լյուքսեմբուրգից հետո, և այս ցուցանիշով աշխարհում զբաղեցնում է 4-րդ տեղը։ Հունաստանից հետո դարձել է Եվրամիության երկրորդ երկիրը, որը ֆինանսական աջակցության համար դիմել է ԱՄՀ-ին և ԵԿԲ-ին։
Իռլանդիան ունի հիփոթեքային պարտքի ամենաբարձր մակարդակը տնօրինվող եկամտի համեմատ՝ ամբողջ « զարգացած աշխարհում » ։ 2010 թվականին արտագաղթը գնահատվել է շաբաթական 1000 մարդ, նույնիսկ ավելի վատ, քան 1989 թվականին ։
Առավելություններ։ «Կելտական ​​վագրի» իրական ՀՆԱ-ի միջին տարեկան աճը 1996-2000 թվականներին կազմել է 9%՝ ամենամեծերից մեկը Եվրոպայում և ՀՆԱ-ի բավականին բարձր աճ 2010-ականների երկրորդ կեսին։ Առևտրի ավելցուկ։ Ցածր պետական ​​պարտքը` 68% (ԵՄ միջինից ցածր)։ Արդյունավետ գյուղատնտեսություն և սննդի արդյունաբերություն։ Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի ընդլայնում, արտահանման 25%-ը էլեկտրոնիկա է։ Բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժ։ Գործազրկությունը շատ ցածր է, իսկ բնակչության եկամուտները արագորեն աճում են՝ զուգընթաց ծառայությունների գների (կոմունալ ծառայություններ, ապահովագրություն, առողջապահություն, իրավաբաններ և այլն)։ Իռլանդիան աշխարհի խոշորագույն կորպորատիվ օֆշորային գոտիներից մեկն է (կրկնակի իռլանդական՝ հոլանդական սենդվիչով)։
Թույլ կողմեր։ շատ կարևոր արդյունաբերություններ վերահսկվում են արևմտյան TNC-ների կողմից։ Կոնյուկտուրային գերտաքացման վտանգ։ Բնակարանային անբավարարություն։ Արագ աճը ծանրաբեռնում է ենթակառուցվածքները։ Տարեկան գնաճը (2005 թվականի դրությամբ) կազմել է 2․4%՝ վերջին 4-5%-ից ցածր։ Տնտեսության խնդիրներից է անշարժ գույքի գների գնաճը (2005 թվականի փետրվարին բնակելի տան միջին գինը մոտ 251 հազար եվրո էր)։
Վիճակագրություն
Ստորև բերված աղյուսակում ներկայացված են 1980-2018 թվականների հիմնական տնտեսական ցուցանիշները։ 2%-ից պակաս գնաճը նշված է կանաչ սլաքով ։
Պատմություն
1922 թվականի անկախության ժամանակ Իռլանդիայի տնտեսությունը հիմնականում ագրարային էր, արտաքին առևտուրը հիմնականում Մեծ Բրիտանիայի հետ էր, միևնույն ժամանակ նրա հետ առևտրային պատերազմ մղելով ։ Արտահանման մեծ մասը կազմել են կաթնամթերքն ու մսամթերքը։ Երկիրը գլոբալ ճգնաժամը վերապրել է մի փոքր ավելի լավ, քան մյուս արտահանող երկրները ։
Լճացումը շարունակվել է մինչև 1960-ականների լայնածավալ բարեփոխումները։ Առաջին հերթին բարեփոխվել է կրթական համակարգը, ստեղծվել է տեխնիկական ուսումնարանների համակարգ, որն օգնել է աշխատաշուկան ապահովել անհրաժեշտ կադրերով։ 1973 թվականին երկրի մուտքը Եվրոպական տնտեսական համագործակցություն, նպաստեց արտահանման աճին։
Երկիրը տնտեսական մեծ վերելք է ապրել 1990-ականներին (տես՝ Կելտական ​​վագր)։ Ներդրվել է ցածր կորպորատիվ եկամուտ, եկամտահարկը կրկնակի կրճատվել է 1980-ականների համեմատ։ Ներգրավվել են հսկայական օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ։ Տասնամյակի ընթացքում տնտեսությունն աճել է տարեկան միջինը 6 տոկոսով, իսկ գործազրկությունը չի գերազանցել 4 տոկոսը։ Այնուամենայնիվ, արդեն 2001 թվականին գերթանկ դոթ-կոմսերի (ինտերնետային ընկերությունների) շուկայի համաշխարհային անկումը ազդեց Իռլանդիայի վրա. տեղական դոթ-քոմ շուկան կիսով չափ ընկավ (մինչդեռ տնտեսությունը 2001 և 2002 թվականներին, ընդհանուր առմամբ ցույց տվեց ՀՆԱ-ի 6 տոկոս աճ)։
2008-2010 թվականների իրադարձություններ
Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը չափազանց ծանր հարված հասցրեց Իռլանդիայի տնտեսությանը 2008 թվականին և դեռևս ազդում է Իռլանդիայի տնտեսության վրա՝ ստեղծելով բազմաթիվ ներքին տնտեսական խնդիրներ և հատկապես անշարժ գույքի պղպջակների փլուզումը։
Իռլանդիան ԵՄ-ում առաջին երկիրն էր, որը պաշտոնապես ճանաչեց ռեցեսիայի սկիզբը, որը հայտարարել է Իռլանդիայի Կենտրոնական վիճակագրական վարչությունը ։ ։ Երկրի վարկունակության վարկանիշը Standard & Poor's-ի կողմից իջեցվել է մինչև «AA-» 2010 թվականի օգոստոսին՝ բանկերին աջակցության ծախսերի պատճառով ։ Պարզվել է, որ բանկերի վերակապիտալացման ծախսերն ավելին էին, քան կառավարությունը ի սկզբանե ակնկալում էր, և ի պատասխան ծախսերի աճի, երկրի վարկունակության վարկանիշը կրկին իջեցվեց՝ հասնելով մինչև «A» ։
Համաշխարհային անկումը զգալիորեն ազդել է Իռլանդիայի տնտեսության վրա։ Տնտեսական աճը, որը 2007 թվականին կազմել է 4․7%, 2008 թվականին նվազել է մինչև -1․7%, իսկ 2009 թվականին՝ -7․1%։ Իռլանդիան պաշտոնապես դուրս է եկել ռեցեսիայից 2010 թվականին՝ 2009 թվականի չորրորդ եռամսյակում 0․3% խորհրդանշական աճից հետո և 2010 թվականի առաջին եռամսյակում 2․7% աճից հետո ։ Սակայն տնտեսությունը երկրորդ եռամսյակում կրկին «բացասական աճ» է գրանցել՝ 1․2% ։
Բանկային համակարգի փլուզում
Վճարունակության խնդիրը ծագել է Իռլանդիայի անշարժ գույքի շուկայում ներքին խնդիրներից, որտեղ գոյացել և պայթել է հսկա պղպջակը։ Իռլանդական ֆինանսական հաստատությունները նշանակալի տեղ ունեին մշակողների կողմից զբաղեցրած վարկերի իրենց պորտֆելում ։ Այս կառուցապատողները ներկայումս տառապում են դեռևս չվաճառված անշարժ գույքի զգալի ավելցուկից, մինչդեռ բնակարանների պահանջարկը կտրուկ կրճատվել է։ Նախկինում զբաղվածության աճը, նախքան ճգնաժամը, և Արևելյան Եվրոպայից ներգաղթյալների զանգվածային ժամանումը ուժեղ պահում էին սեփականության պահանջարկը, սակայն իրավիճակը հաղթահարվեց գործազրկության աճով ։ Իռլանդական կառուցապատողները միլիարդավոր եվրոների սպեկուլյատիվ ներդրումներ են կատարել խիստ գերագնահատված հողատարածքում։ Նրանք նաև շահարկելեն վարելահողեր, որոնք 2007 թվականին (միջին արժեքը) կազմում էին 23 600 եվրո մեկ ակրի համար (32 000 դոլար մեկ հեկտարի համար, կամ 60 000 եվրո մեկ հեկտարի համար), որը մի քանի անգամ ավելի բարձր էր եվրոպական այլ երկրների հողի համարժեք գնից։ Շինարարներին տրված վարկերն այնքան են աճել, որ հասել են հանրապետության ընդհանուր բանկային վարկի 28%-ին կամ «մանրածախ բանկերի բոլոր հանրային ավանդների մոտավոր արժեքին։ Այսինքն՝ Իռլանդիայի բանկային համակարգը վերցրեց իր բաժնետերերի բաժնետոմսերը և ավանդատուների ավանդները և ամբողջը հանձնեց սեփականության սպեկուլյանտներին ու շինարարներին։ Համեմատության համար, 1989 թվականի վերջին ճապոնական պղպջակի պայթելուց անմիջապես առաջ, գույքի կառուցումն ու վերավաճառքը կազմում էին բոլոր բանկային վարկերի 25 տոկոսը» ։
Բանկային համակարգի գրեթե փլուզումը, անշարժ գույքի շուկայի փլուզումից հետո, հանգեցրեց նրան, որ կառավարությունը, փորձելով փրկել իռլանդական բանկերին, ավելացրեց սեփական պարտքը ։
2008 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Իռլանդիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ մտադիր է փրկել իռլանդական բանկային համակարգը։ Իռլանդիայի կառավարության երաշխիքը, որն ապահովվում է հարկատուների միջոցներով, ծածկում է «բոլոր ավանդները (մանրածախ, առևտրային, միջբանկային), ծածկված պարտատոմսերը և պարտքերը» ։ Մասնավոր բանկերին օգնելու դիմաց կառավարությունը բաժնետոմսեր չի վերցրել բանկերից, չի պահանջել կրճատել առաջատար բանկիրների աշխատավարձերն ու բոնուսները և չի պահանջել փոխարինել բանկերի խորհրդի ոչ կոմպետենտ անդամներին ։ Չնայած բանկերին տրված պետական ​​երաշխիքներին, նրանց վիճակը միայն վատթարանում էր, և շուկայական կապիտալիզացիան փլուզվեց, 2009 թվականի հունվարի 15-ին կառավարությունը ազգայնացրեց Anglo Irish Bank-ը, որի շուկայական կապիտալիզացիան 2%-ից պակաս էր 2007 թվականի իր գագաթնակետից։ Դրանից հետո փլուզվեցին ևս երկու խոշոր իռլանդական բանկեր, որոնք 2009 թվականի հունվարի 19-ին մեկ օրում գրանցեցին բաժնետոմսերի գնի 47-50% անկում։ 2008 թվականի հոկտեմբերի 11-ին լուրեր տարածվեցին մշակողներին արհեստականորեն աջակցելու կառավարության հնարավոր գործողությունների մասին։
Արժույթ
Մինչև եվրոյի ներմուծումը 2002 թվականի հունվարին, Իռլանդիան օգտագործում էր իռլանդական ֆունտը կամ punt-ը։ 1999 թվականի հունվարին Իռլանդիան մեկն էր Եվրամիության տասնմեկ (12-րդը՝ հույները միացան 2000 թվականին) պետություններից, որոնք ընդունեցին Եվրոպական միասնական արժույթը՝ եվրոն։ Եվրոպական 5€, 10€, 20€, 50€, 100€, 500€ և 200€ արժողությամբ եվրոպական թղթադրամներն ունեն ընդհանուր դիզայնը, որն օգտագործվում է ամբողջ Եվրոպայում, սակայն, ինչպես Եվրագոտու մյուս երկրները, Իռլանդիան ունի իր յուրահատուկ եվրոպական մետաղադրամների դիզայնը ։ Կառավարությունն ընտրել է մեկ ազգային դիզայն բոլոր եվրո-իռլանդական մետաղադրամների համար, որոնց վրա պատկերված է կելտական ​​տավիղը՝ Իռլանդիայի ավանդական խորհրդանիշը, որտեղ նշվում է թողարկման տարեթիվը և Éire բառը։
Արդյունաբերություն
Իռլանդիայում գործում են սննդի, տեքստիլի, հագուստի, ապակու, ճարտարագիտության և քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Արագ զարգանում են բարձր տեխնոլոգիական ոլորտները, ինչպիսիք են դեղագործությունը, էլեկտրոնիկան և տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների ոլորտը, որոնց զարգացումը կապված է օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման հետ։ Արտասահմանյան մասնակցությամբ ընկերություններին բաժին է ընկնում երկրի արդյունաբերական արտադրանքի արտահանման մոտ 70%-ը։
Ամենակարևորը Ուեքսֆորդի և Դանդոլկի գյուղատնտեսական մեքենաների գործարաններն են, Կորկի մեքենաների և տրակտորների հավաքման գործարանը, որտեղ նաև գտնվում են երկրի միակ մետալուրգիական արտադրամասերը ։
Էներգետիկա
Իռլանդիայի էներգետիկ տնտեսությունը բնութագրվում է 2019 թվականի վառելիքաէներգետիկ հաշվեկշռի (ՏԷԲ) արդյունքներով, որոնցից որոշ կետեր պատկերված են ձևավորված ցուցանիշներով, Eurostat-ի տվյալների հիման ․
Ըստ EES EAEC կայքի տվյալների ՇՄԱԳ տեղեկատվության հիման վրա հաշվարկված (2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ) էներգիայի ընդհանուր պաշարները (գնահատված) կազմում են 0․027 մլրդ այստեղ (ածխային համարժեք) կամ աշխարհի (179 երկիր) 0․002%-ը։
Էներգետիկ կախվածությունը* երկրի էներգակիրների ներմուծումից, որը ձևավորվել է ըստ Եվրոստատի տվյալների 1990-2019 թվականներին ։ բնութագրվում է գծապատկերում ներկայացված կորերի ընտանիքով ․ "* Նշում․ Էներգետիկ կախվածությունը ցույց է տալիս, թե որքանով է տնտեսությունը կախված ներմուծումից՝ իր էներգետիկ կարիքները բավարարելու համար։ Հաշվարկված է ներմուծում-զուտ (ներմուծում հանած արտահանում) հարաբերությունից առաջնային էներգակիրների և բունկերային վառելիքի համախառն ներքին սպառման գումարի չափով։"Իռլանդիայում էլեկտրաէներգիայի արդյունաբերության ներկայիս վիճակը, որը հանդիսանում է էներգետիկ տնտեսության հիմնական ենթահամակարգն է, դրա միտումները պատկերված են հետևյալ ցուցանիշներով և դիագրամներով ․
Արտադրող աղբյուրների տեղադրված հզորություն (2019 թվականի վերջին) - 11137 ՄՎտ Տեղադրված հզորության փոփոխությունների հիմնական միտումները.
Էլեկտրաէներգետիկ արդյունաբերության հիմնական ցուցանիշների և էլեկտրաէներգիայի միջին գների փոփոխության միտումները
Հիմնական էներգետիկ կազմակերպություն - Department of the Environment, Climate and Communications
Էլեկտրաէներգետիկ արդյունաբերության հիմնական առարկան - EirGrid (T&DSO) - հաղորդիչ և բաշխիչ ցանցերի օպերատոր
Տրանսպորտ
Արտաքին բեռնափոխադրումների հիմնական մասը բաժին է ընկնում ծովային տրանսպորտին։ Ներքին փոխադրումները՝ թե՛ բեռնափոխադրումները, թե՛ ուղևորափոխադրումները հիմնականում իրականացվում են ավտոմոբիլային ճանապարհով ։
Արտաքին առևտուր
Արտաքին առևտրային շրջանառության շուրջ կեսը և Իռլանդիայի արտահանման 2/3-ը բաժին է ընկնում Մեծ Բրիտանիային։
Իռլանդիայի արտահանման մեջ գերակշռում են մեքենաներն ու սարքավորումները, համակարգիչները, քիմիական նյութերը, դեղագործական ապրանքները, անասունները, անասնաբուծական արտադրանքները։ Ներմուծումը հետևողականորեն գերազանցում է արտահանմանը։ Արտաքին առևտրի դեֆիցիտը ծածկվում է զբոսաշրջությունից ստացվող եկամուտներով, ինչպես նաև արտագաղթած ազգականներից դրամական փոխանցումներով ։
Բնակչության եկամուտներ
2001 թվականից մինչև 2008 թվականը Իռլանդիայում միջին ամսական աշխատավարձը 2040-ից հասել է 2830 եվրոյի։ Մինչև 2009 թվականը այն իջել էր մինչև 2810 եվրո ։ 2018 թվականի դրությամբ Իռլանդիայում միջին աշխատավարձը 3300€ է (համախառն) և 2564€ (զուտ) ամսական։ 2019 թվականի հունվարի 1-ից նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 1563․25€ (համախառն) և 1509€ (զուտ) ամսական և 9․80€ (համախառն) ժամում   ։