cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միքայել Տեր-Միքայելյան
ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ, առաջին հայկական լազերը
Քվանտային գեներատորների և ուժեղարարների տեսության ուղղությամբ ձևավորվեցին և որոշվեցին բալանսային հավասարումների կիրառության սահմանները լազերի ելքային պարամետրերի հաշվարկման համար։ Դիտարկվեցին լազերի աշխատանքի ստացիոնար և իմպուլսային ռեժիմների հիմնական բնութագրերը՝ կախված ակտիվ տարրերի, օպտիկական ռեզոնատորների և մղման պարամետրերից։ Զարգացվեց նաև քվազիդասական տեսություն, որը հաշվի է առնում լազերային ճառագայթման գեներացման և ուժեղացման ընթացքում կոհերենտ երևույթները։
Պինդմարմնային լազերներին վերաբերվող աշխատանքների արդյունքները մտան А. Л. Микаэлян, М. Л. Тер-Микаелян, Ю. Г. Турков, Оптические генераторы на твердом теле մենագրության մեջ, որը լույս տեսավ 1967 թվականին։ Այս գիրքը, որը հանդիսացավ լազերներին վերաբերվող առաջին խորհրդային մենագրությունը, դարձավ քվանտային էլեկտրոնիկայի հիմնական դասագիրք, որով սովորեցին մի քանի սերնդի մասնագետներ։ 1969 թվականին "Progress in Optics" ժողովածուն, որի խմբագիրն էր ականավոր գիտնական Էմիլ Վոլֆը (Emil Wolf), հրատարակեց Լազերային ճառագայթման քվազիդասական տեսություն ակնարկային աշխատանքը։
Գիտական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական նպատակներով կիրառվող լազերների մշակման, արդյունաբերական յուրացման աշխատանքների շարքի համար Միքայել Տեր-Միքայելյանը, ի թիվս Արզնիի «Բյուրեղ» ԳԱՄ-ի, Ռադիոօպտիկայի համամիութենական ԳՀԻ-ի և ՀԽՍՀ ԳԱԱ Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի մի խումբ աշխատակիցների, 1980 թվականին արժանացավ ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի։
1960-1980-ական թվականներ
1968 թվականին ԳԱԵՊՀՄՃԼ-ի հիման վրա ստեղծվեց Հայաստանի ԳԱԱ Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտը, որը երկար տարիներ գլխավորում էր Միքայել Տեր-Միքայելյանը։ Նույն տարին երիտասարդ ինստիտուտում, Մելիստ Եղիշեի Մովսեսյանի ղեկավարած լաբորատորիայում, իրագործվեց լազերային ճառագայթման և գազային միջավայրի ոչ-գծային փոխազդեցության առաջին անմիջական փորձարարական հաստատումը, այն է՝ ճառագայթման եռաֆոտոն ցրումը կալիումի գոլորշու երկմակարդակ համակարգի վրա։
Ինստիտուտի տեսական բաժնում, որի ղեկավարը մինչև կյանքի վերջին օրերը Միքայել Տեր-Միքայելյանն էր, ինտենսիվ զարգացնում էր ոչ-գծային օպտիկայի նոր ուղղություն՝ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և ատոմական միջավայրի ռեզոնանսային կոհերենտ փոխազդեցությունների հետազոտում։ Միքայել Տեր-Միքայելյանի կողմից հաջողությամբ զարգացվող «ատոմ+դաշտ» «հագնված» վիճակների տեսությունը հիմք հանդիսացավ մի շարք նոր էֆեկտների ուսումնասիրման, որոնք ինտենսիվ շարունակում են նաև մեր օրերում՝ գտնելով նորանոր կիրառություններ ժամանակակից տեխնոլոգիաներում։ Սակայն, ռեզոնանսային օպտիկայի մենագրությունը, որն ամփոփելու էր այս բոլոր արդյունքները, և որի վրա Միքայել Տեր-Միքայելյանն աշխատում էր շատ տարիներ, այդպես էլ մնաց անավարտ։ Աշխատանքի մի մասը, Պարզագույն ատոմական համակարգերը ռեզոնանսային լազերային դաշտերում վերնագրով տպագրվեց «Ֆիզիկական գիտությունների հաջողությունները» (Успехи Физических Наук) ամսագրում 1997 թվականին։
1980-1990-ական թվականներ
1980-ականներին Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտը վստահաբար գրավում էր լազերային ֆիզիկայի ոլորտի առաջատար դիրքերից մեկը։ Այդ մասին վկայում են ՖՀԻ-ն այցելած բազմաթիվ համաշխարհային ճանաչում ունեցող ֆիզիկոսների ջերմ բառերը ինստիտուտի այցելությունների գրքում։ Այդ գիտնականներից են հելիում-նեոնային լազերի ստեղծող Ջավանը, Բերգմանը, Գրիշկովսկին, Մանդելը, Նոբելյան մրցանակակիրներ Բասովը, Պրոխորովը, Կաստլերը, Ֆրանկը, Գինզբուրգը, միութենական ակադեմիկոսներ Կելդիշը, Ալեքսանդրովը, Հովհաննիսյանը և ֆիզիկայի տարբեր բնագավառներում աշխատող բազմաթիվ ականավոր գիտնականներ։
Հենց այդ ժամանակ Միքայել Տեր-Միքայելյանն սկսեց խոսել հետազոտությունների նոր ուղղությունների զարգացման մասին։ Արդեն այն ժամանակ նրա ուշադրությունը գրավեց Ռիչարդ Ֆեյնմանի հոդվածը քվանտային համակարգերի ինֆորմատիկայում կիրառման հնարավորությունների և հեռանկարների մասին։ Սակայն, այդ հոդվածի քննարկումն ինստիտուտի տեսական սեմինարում չհաջողվեց, Ռիչարդ Ֆեյնմանի գաղափարը չընկալվեց գիտնականների կողմից, իսկ ինքը՝ հոդվածը, դիտարկվեց որպես ֆանտաստիկ ու չհիմնավորված (ի դեպ, նման վերաբերմունք ցուցաբերեց նաև ամբողջ գիտական հանրությունը, որը վերադարձավ այս աշխատանքին միայն 1990-ականներին)։ Ինչպես պարզվեց հետագայում, ինքը՝ Միքայել Տեր-Միքայելյանը, շարունակում էր հետևել այս գաղափարների զարգացմանը, և 1997 թվականին Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիայում ելույթ ունեցավ քվանտային մեխանիկայի, տեղեկատվության տեսության և հաշվարկային տեսության սահմաններին ձևավորվող գիտության նոր, սրընթաց զարգացող քվանտային ինֆորմատիկայի ոլորտի մասին զեկուցումով։
1987 թվականի գարնանը գիտական աշխարհում հնչեց բարձրջերմաստիճանային գերհաղորդականություն հայտնաբերելու մասին սենսացիոն հայտարարությունը։ Հավաքելով ինստիտուտի երիտասարդ գիտնականներին՝ Միքայել Տեր-Միքայելյանը հանձնարարեց նրանց անկատարելի թվացող խնդիր՝ երկու շաբաթվա ընթացքում վերարտադրել գրականության մեջ տպագրված արդյունքները։ Դա ծայրահեղ լարված աշխատանք էր։ Եվ արդեն ապրիլին Ոչ գծային օպտիկայի ավանդական ամենամյա խորհրդակցության ժամանակ ինստիտուտի հյուրերին ներկայացվեցին ինստիտուտում ստացված բարձրջերմաստիճանային գերհաղորդիչ կերամիկայի նմուշները։ Կարճ ժամանակում ինստիտուտում սկսեց հաջողությամբ գործել և գիտական շրջանակներում ճանաչում ստացավ նորաստեղծ լաբորատորիան։ Արդեն 1988 թվականին ինստիտուտը ստացավ լրացուցիչ ֆինանսավորում ԽՍՀՄ բարձրջերմաստիճանային գերհաղորդականության երկու Պետական ծրագրերով։ Գերհաղորդականությանը նվիրված նոր սեմինարին հրավիրվում էին մասնագետներ հանրապետության տարբեր գիտական կազմակերպություններից, իսկ Միքայել Տեր-Միքայելյանը գալիս էր սեմինարների տետրերով, որտեղ համառոտագրում էր զեկուցումները։
1988 թ-ից 1993 թ-ը ժամանակահատվածում Միքայել Տեր-Միքայելյանը համատեղում էր ինստիտուտի ղեկավարումը ԳԱ ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարի պաշտոնի հետ։ Սակայն 1994 թվականին նա թողնում է այդ պաշտոնները՝ մնալով ինստիտուտի պատվավոր տնօրեն և տեսական ֆիզիկայի լաբորատորիայի վարիչ։ Հետխորհրդային գիտության համար այդ ծանր տարիներին Միքայել Տեր-Միքայելյանի ջանքերն ուղղված էին առաջին հերթին ինստիտուտի համար ցավոտ տեղեկատվական մեկուսացման հաղթահարմանը։ Գործնականորեն չէր համալրվում գիտական գրականությունը, վատ էր ինտերնետային կապի վիճակը, ընդհատվել էին ավանդական ամենամյա գիտաժողովները։ Բայց արդեն 1995 թվականին վերականգնվեց Լազերային ֆիզիկայի ամենամյա կոնֆերանսը, և Միքայել Տեր-Միքայելյանին հաջողվեց հրավիրել մասնագետների, որոնք կներկայացնեին ակնարկային զեկուցումներ։ Այցելելով 1997 թվականին Համբուրգի համալսարանը, նա իր հետ բերեց մի ճամպրուկ գիտական հոդվածների պատճեններ, ափսոսալով, որ ամբողջ ժամանակն անց է կացրել գրադարանում՝ պատճենավորելով հոդվածներն ըստ ուշագրավ վերնագրերի և ժամանակ չունենալով կարդալու դրանք։
1990-2000-ական թվականներ
Մինչև իր կյանքի վերջին օրերը Միքայել Տեր-Միքայելյանը շարունակում էր ինտենսիվ աշխատել։ 1997, 2001 և 2003 թվականներին նա տպագրեց երեք ծանրակշիռ ակնարկ Успехи Физических Наук ամսագրում։ Ակտիվ մասնակցում էր բազմաթիվ միջազգային գիտաժողովների աշխատանքներին, շատ ճամփորդում էր՝ ներկայացնելով ակնարկային զեկուցումներ։ Այսպես, 2003 թ-ի սեպտեմբերին, ընդամենը կես տարի մահվանից առաջ, Միքայել Տեր-Միքայելյանը մասնակցեց անցումային ճառագայթմանը նվիրված միջազգային խորհրդակցությանը Իտալիայում և պարբերական միջավայրերում ռելյատիվիստական մասնիկներին նվիրված միջազգային կոնֆերանսին Տոմսկում։
Թեև Միքայել Տեր-Միքայելյանը լայն շրջանակների ֆիզիկոս էր, նրանից հաճախ կարելի էր լսել «ես դա չգիտեմ» կամ «ես դա չեմ հասկանում» արտահայտությունները։ Երիտասարդ գիտնականները հաճախ խուճապի էին մատնվում՝ սկսելով պատրաստակամությամբ բացատրել նրան այն, ինչը «չէր հասկանում», և զարմանքով հայտնաբերում էին, որ նրա ըմբռնmան մակարդակը քննարկվող հարցում շատ ավելի խորն էր, քան իրենց գիտելիքները։ Համատեղելով բնատուր ունակությունները գիտությանը նպատակաուղղված նվիրվածության և աշխատասիրության հետ՝ Միքայել Տեր-Միքայելյանը կարողանում էր հասնել դրված նպատակին։ Լինելով 20-րդ դարի ֆիզիկայի բուռն զարգացման ականատես ու մասնակից, Միքայել Տեր-Միքայելյանը անձամբ ծանոթ էր շատ հանրահայտ գիտնականների հետ։
Միքայել Տեր-Միքայելյանն ապրել է գիտական ստեղծագործությամբ հագեցված կյանք, դաստիարակել է բազմաթիվ գիտնականների, որոնք այսօր շարունակում են հաջողությամբ զարգացնել ֆիզիկան ոչ միայն Հայաստանում, այլև երկրի սահմաններից հեռու։ Նրա հիշատակին նվիրված մահախոսականները տպագրվեցին ոչ միայն հայկական պարբերականներում, այլ նաև այնպիսի հեղինակավոր միջազգային հանդեսներում, ինչպիսիք են Physics Today, Успехи Физических Наук, Nuclear Instruments and Methods in Physics. Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի կոլեկտիվը 2013 թ․ դեկտեմբերի 23-ին կայացած հաշվետու ժողովում միաձայն որոշումով վերանվանվանել է ինստիտուտը Միքայել Տեր-Միքայելյանի անվան Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի։
Միքայել Տեր-Միքայելյանը խնդրել էր թաղել իրեն Աշտարակում՝ փոքր բլրի վրա գտնվող ընտանեկան գերեզմանոցում, որտեղից լավ երևում է Ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտը, որը ստեղծել էր ինքը և որը շարունակում է զբաղվել հիմնարար հետազոտություններով։
Տես նաև
Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Աշտարակ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ
Օդը (նկար, Արչիմբոլդո)
Օդը (l'Aria), իտալացի նկարիչ Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի (Giuseppe Arcimboldo, 1527—1593) նկարը, որը նկարվել է 1566 թվականին: Բնօրինակը չի պահպանվել: Անհայտ ժամանակաշրջանի պատճենը պահվում է Շվեյցարիայում, մասնավոր հավաքածուում: Նկարը տարբերվում է այդ շրջանի այլ աշխատանքներից ստեղծման տեխնիկայով և 74,4 × 56 սմ չափերով: Նկարված է յուղաներկով, կտավի վրա :
Գրեմմի տարվա ալբոմի համար
«Գրեմմի» մրցանակ տարվա ալբոմի համար (Grammy Award for Album of the Year), շնորհվում է Ձայնագրման ակադեմիայի կողմից «գեղարվեստական նվաճումների, տեխնիկական վարպետության և ձայնագրման ոլորտում նշանակալից ներդրման համար՝ բացառությամբ վաճառքները և դիրքերը չարթերում», որը տրվում է ամեն տարի 1959 թվականից ։ Ժամանակակից երաժշտական արդյունաբերության ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը, որը կարելի է համեմատել կինեմատոգրաֆիայի «Օսկար» մրցանակի հետ։ «Տարվա ալբոմ» (Album of the Year) անվանակարգը հանդիսանում է մրցանակաբաշխության մոտավորապես 100 այլ անվանակարգերի հիմնական չորս (Մեծ քառյակ, The Big Four) անվանակարգերից մեկը    ։
Գաբրիել Նարուտովիչի սպանություն
Նախագահ Գաբրիել Նարուտովիչը մասնակցել է արվեստի խրախուսման ընկերության ամենամյա սրահի բացման արարողությանը։ Նեվյադոմսկի թիվ 1 ցուցասրահ էքսկուրսիայի ընթացքում մոտ հեռավորությունից երեք անգամ կրակել է ատրճանակից Նարուտովիչի ուղղությամբ՝ տեղում սպանելով նրան
Գրեմմի տարվա ալբոմի համար
Ռեկորդներ
Ֆրենկ Սինատրան (1960, 1966, 1967) և Սթիվի Ուանդերն (1974, 1975, 1977) այս կատեգորիայում առավելագույն հաղթանակները ունեն՝ յուրաքանչյուրը, որպես արտիստ, երեքական մրցանակ։ Նաև երեքական մրցանակներ ունեն Դանիել Լանուան (Կանադա), Ռայան Թեդերը (առավելագույն թվով հաղթանակներ որպես պրոդյուսեր), Բոբ Լյուդվիգը, Թոմ Քոյնը (որպես մասթերինգի ձայնային ինժեներ)։ Բոբ Լյուդվիգը նաև միակ մարդն է, ով կարողացել է երեք տարի շարունակ հաղթել (2013-2015)։
Փոլ ՄաքՔարթնին գլխավորում է առաջադրումների քանակով, որոնք 9-ն են՝ հինգը The Beatles-ի կազմում, երեքը սոլո ալբոմների համար, իսկ մեկը՝ Wings խմբի կազմում։ Ֆրենկ Սինատրան և Սթիվի Ուանդերը միակ արտիստներն են, ովքեր երկու տարի անընդմեջ հաղթել են այս կատեգորիայում. Ֆրենկը՝ 1999 և 1967 թվականներին, իսկ Սթիվին՝ 1974 և 1975 թվականներին։ Երկու անգամ, սակայն դադարներով, հաղթել են Փոլ Սայմոնը (1976, 1987) և U2 խումբը, ինչպես նաև Թեյլոր Սվիֆթը և Ադելը՝ միակ կանայք, ովքեր կարողացել են իրենց սոլո ալբոմներով այս անվանակարգում հաղթել. Սվիֆթը՝ 2010 և 2016 թվականներին, իսկ Ադելը՝ 2012 և 2017 թվականներին ։
Գաբրիել Նարուտովիչի սպանություն
Գաբրիել Նարուտովիչի ընտրությունը Լեհաստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո 1918 թվականին Լեհաստանը անկախություն ձեռք բերեց։
Գրեմմի տարվա ալբոմի համար
Ռեկորդներ
Բիլլի Այլիշը ամենաերիտասարդ արտիստն է, որը 2020 թվականին, 18 տարեկան հասակում հաղթել է այս անվանակարգում իր դեբյուտային՝ When We All Fall Asleep, Where Do We Go? ալբոմով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի երաժշտական մրցանակներ Կատեգորիա:Գրեմմի մրցանակակիր ալբոմներ Կատեգորիա:Գրեմմիի անվանակարգեր
Գաբրիել Նարուտովիչի սպանություն
Գաբրիել Նարուտովիչի ընտրությունը Լեհաստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում
Լեհաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 39-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1921 թվականի մարտի 17-ին ընդունված նախագահն ընտրվել է Ազգային ժողով կազմող Սեյմի և Սենատի ձայների մեծամասնությամբ ։
1922 թվականի նոյեմբերին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Սեյմի 444 տեղերից աջ կենտրոնամետ խմբավորումը ստացել է 220 մանդատ, ձախերը՝ 97, ազգային փոքրամասնությունները՝ 89, մյուսները՝ 38: Սենատում 111 տեղերից մեծ մասը պատկանել է աջերին ։
Նախագահի պաշտոնում առաջադրվել է հինգ թեկնածու․
Լեհաստանի Հանրապետության նախագահի պաշտոնում 1922 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ընտրվել է Գաբրիել Նարուտովիչը, որը ստացել է Ազգային ժողովի պատգամավորների և սենատորների 555 ձայներից 289-ը ։ Ընտրությունների վերջին փուլում Նարուտովիչը ստացել Է ժողովի ձայների 56 %-ը այն դեպքում, երբ Զամոյսկին, ունենալով միայն աջերի ձայները, ձայների 44 տոկոսից պակաս ։
Ընտրություններից անմիջապես հետո՝ ժամը 8-ի սահմաններում, վարչապետ Յուլիան Նովակը, Սեյմի մարշալ Մարեյ Ռատայը և Սենատի մարշալ Վոյցեխ Տրոմպտշինսկին ուղևորվել են Բրուլի պալատում գտնվող Նարուտովիչի մոտ՝ նրան հայտնելու ժողովի ընտրության մասին և իմանալու, թե արդյոք նա ընդունում է իր ընտրությունը։ Նարուտովիչը պատասխանել է, որ Ազգային ժողովի կամքին ենթարկվելն իր քաղաքացիական պարտքն է, և իր ընտրությունը երկրի բարձրագույն պաշտոնում նա ընդունում է։
Քաղաքական մթնոլորտը ընտրություններից հետո
Ընտրություններում թեկնածու Նարուտովիչի հաղթանակի մասին տեղեկատվությունն արագ տարածվել է Վարշավայում։  Աջ կազմակերպությունները համաձայն չեն Ազգային ժողովի որոշման հետ։  Քվեարկությանը մասնակցող պատգամավորներին և սենատորներին շենքից դուրս գալու ժամանակ դիմավորեցին ցուցարարները, որոնք  (հիմնականում ուսանողներն ու դպրոցականները) դժգոհություն էին հայտնում ընտրությունների արդյունքներից։
Ցուցարարներն Ույազդովի ծառուղով՝ Նոր սուրբ փողոցով երթով հասել են մինչև գեներալ Յուզեֆ Հալերի տունը, բղավելով․ «Կորչի Նարուտովիչը»։ Գեներալ Հալլերը դուրս է եկել պատշգամբ և ելույթ ունեցել հավաքված բազմության առջև։
Հայրենակիցներ և զինակից ընկերներ, միայն դուք ձեր կրծքով ամուր պատի նման պաշտպանեցիք Ժեչի Պոսպոլիտայի սահմանները։ Ձեր գործողություններով դուք միայն մեկ բանի եք հասել՝ Լեհաստանին։ Մեծ, անկախ Լեհաստանին։ Մինչ օրս, Լեհաստանը, որի համար դուք պայքարում եք, կոտրվել է։ Ձեր արձագանքը ժողովրդական վրդովմունքի ցուցանիշ է, դուք նրա տարածողն եք, այն աճում է և բարձրանում ալիքի նման։
Այցելություն պատկերասրահ և սպանություն
Դուրս գալով կարդինալ Կակովսկու մոտից, նախագահ Գաբրիել Նարուտովիչը ավտոմեքենայով գնացել է պատկերասրահ՝ գրասենյակի ղեկավար Ստանիսլավ Կարայի հետ միասին։ Նախագահը մեքենայով ժամանում է Նոր Սուրբ փողոց, ուղևորությունը դեպի պատկերասրահ տևել է մի քանի րոպե։ Նախագահը հրաշալի տրամադրություն ուներ, փողոցում հետիոտները նրան հանգիստ ողջունում էին։
12։10-ին մեքենան նախագահի հետ  կանգ է առել պատկերասրահի շենքի մոտ։ Մուտքի աստիճաններին նրան դիմավորեց դիվանագիտական արձանագրության պետ Ստեֆան Պժեժջեցկին (Stefan Przeździecki)։ Ընկերության նախագահը շնորհակալություն է հայտնել նախագահին այցելության համար և նրան ուղեկցել շենքի ներս։ Պատկերասրահում հավաքված հանդիսատեսը նախագահին դիմավորեց ծափահարություններով և «վիվատ» բղավելով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Օդը (նկար, Արչիմբոլդո)
Նկարագրություն
«Օդը» նկարը նկարչի «Չորս տարերք» նկարի շարքից է, որը նկարիչը նվիրել է Մաքսիմիլիան II կայսրին 1569 թվականին` «Տարվա եղանակներ» նկարների շարքի հետ` այդպիսով ստանալով կայսեր դրական վերաբերմունքն ու վստահությունը :
Մաքսիմիլիան 2-րդի պալատում Արչիմբոլդոն իր համար բարենպաստ միջավայր է գտել` ընկերակցելով բժիշկների, կենսաբանների, աստղագետների և ալքիմիկոսների հետ: Եվ տաղանդավոր մարդ լինելով` նկարիչն այդ շրջանակում կարևոր տեղ էր զբաղեցնում: Այստեղ գնահատվում էին գրքերը, արվեստը, ստեղծվում էր արտասովոր կենդանիներով հայտնի հավաքածուն:
Արչիմբոլդոն ապրել է մաներիզմի ժամանակաշրջանում և հետևում էր դրանց սկզբունքներին: Նա նոր լեզու էր փնտրում իր նկարների համար` պատկերելով բնության տարրերը կենդանական ու բուսական աշխարհների նատուրալիստական տարրերով:
Արչիմբոլդոյի այլ նկարների նման «Օդը» ևս ստեղծվել է բնության մանրամասն ուսումնասիրությունից հետո: Դա տղամարդու այլաբանական դիմանկար է, որն ամբողջությամբ կազմված է տարբեր թռչուններից` օդի խորհրդանիշից: Նկարն ստեղծված է առավելագույն ճշգրտությամբ ու մանրուքների հանդեպ ուշադրությամբ. փասիանի պոչը նմանակում է սուր մորուքը, մազերը պատկերված են փոքրիկ թռչունների երամի տեսքով, իսկ թարթիչների փոխարեն բադի գլուխ է: Բուն և թութակը շրջափակում են վիզը: Դեմքի վրա կարելի է տարբերակել աքաղաղի և հնդկահավի: Սիրամարգն ու դրա փետուրներից դուրս եկող արծիվը պատկերում են Օդի մարմինն ու Հաբսբուրգների դինաստիայի խորհրդանիշն են: Օդը մարմնավորում է թռիչք, թեթևություն, ոգեշնչում:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի նկարներ Կատեգորիա:1566 նկարներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Միսովոե (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Միսովոե (Мисове, Tüp Aqçora), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տյուպ-Ակչորա։
2001 թվականի տվյալներով Միսովոե գյուղում բնակվում էր 78 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Եֆիմ Լյացկի
Եֆիմ Էլմովիչ Լյացկի (Ефим Эльмович Ляцкий, ), ռուս խորհրդային նկարիչ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Եֆիմ Լյացկին ծնվել է 1929 թվականի փետրվարի 24-ին Լենինգրադում։ 1945-1953 թվականներին սովորել է Լենինգրադի Վ. Մուխինայի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական Բարձրագույն ուսումնարանի մոնումենտալ-դեկորատիվ գեղանկարչության բաժնում՝ Ալեքսանդր Լյուբիմովի, Կոնստանտին Բելոկուրովի, Կիրիլ Իոգանսենի, Իվան Ստեպաշկինի մոտ։ Ուսումնարանն ավարտել է Անատոլի Կազանցևի արվեստանոցում, դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Սպարտակ» մոնումենտալ պաննոն Լենինգրադի կինոթատրոնի նախասրահի համար ։
Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է ՌԽՖՍՀ գեղարվեստական հիմնադրամի Լենինգրադի մասնաճյուղի արվեստանոցներում։ Զբաղվել է մոնումենտալ, ինչպես նաև հաստոցային գեղանկարչությամբ, առավելապես բնանկարի ժանրում։ Դասավանդել է Լենինգրադի թատերական ինստիտուտում։ Մասնակցել է ցուցահանդեսների 1955 թվականից՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ 1957 թվական ընդունվել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ Նրա ստեղծագործությունների են՝ «Գարնանային էտյուդ» (1955), «Փողոց», «Գարուն» (երկուսն էլ 1956), «Տեսարան պատուհանից», «Տանիքներ» (երկուսն էլ 1957), «Արվեստանոցի պատուհանից», «Միխայլովսկի ամրոց» (երկուսն էլ 1958), «Ամպամած օր», «Հին Պսկով» (երկուսն էլ 1960), «Նևսկի պողոտայում» (1961), «Երեկոյան մոտ» (1962), «Նևա տոնական» (1964), «Հին Լադոգա», «Քաղաք» (երկուսն էլ 1965), «Բակ», «Հին Տալլին» (երկուսն էլ 1968), «Նոր որս» («Новая охота») (1970), «Լենինգրադյան պատուհան» («Ленинградское окно», 1971), «Կեսօր» (1972), «Հին Լադոգա», «Ամպամած» (երկուսն էլ 1973), «Ամռանը» (1976) և այլն։
Մահացել է 1977 թվականին Լենինգրադում։
Ե. Լյացկու ստեղծագործությունները գտնվում են տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, Ֆինլանդիայում, Ճապոնիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում և այլ երկրներում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Սոբոլի (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Սոբոլի (Соболи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Իսրայել Հակոբկոխյան
Իսրայել Հակոբի Հակոբկոխյան, հայ խորհրդային նախկին բռնցքամարտիկ , բռնցքամարտի մարզիչ։ Սպորտի վաստակավոր վարպետ (1989)։
Ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը (1983)։ Աշխարհի (1989), Բարի կամքի խաղերի (1986, 1990), Եվրոպայի (1985, 1989, 1991), ԽՍՀՄ ժողովուրդների սպարտակիադաների (1979, 1983), ԽՍՀՄ չեմպիոն (1979, 1981-83, 1989, 1991) և աշխարհի գավաթակիր (1985)։ 1980 թվականին Խորհրդային Միության հավաքական թիմի կազմում մասնակցել է Մոսկվայում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերին ։
1985 թվականին (67 կգ քաշային կարգում) և 1989 թվականին (71 կգ քաշային կարգում) ճանաչվել է աշխարհի, 1989 թվականին՝ ԽՍՀՄ լավագույն բռնցքամարտիկ։ 1989 թվականին դասվել է ԽՍՀՄ 10 լավագույն մարզիկների շարքը։ 1994 թվականից մինչ այսօր աշխատում է որպես մարզիչ ։
2007 թվականից սկսել է զբաղվել քաղաքական գործունեությամբ՝ դառնալով "Ժառանգություն" կուսակցության անդամ։ 2021 թվականի հունվարին ձերբակալվել է խմբով նախնական պայմանավորվածությամբ շենքերի գրավման մեղադրանքով, բայց ազատ է արձակվել դատարանի դահլիճից ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ չեմպիոններ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Աբերդին
Աբերդին, քաղաք և նավահանգիստ Մեծ Բրիտանիայում, Շոտլանդիա, Հյուսիսային ծովի ափին, Դի գետի գետաբերանի մոտ։ Մեքենաշինության, սննդի արդյունաբերության կենտրոն, ձկնորսական բազա։ Աբերդինի մոտ կան գրանիտի հանքավայրեր։ 18-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դարի կեսերը Աբերդինում շինությունները հիմնականում կառտուցվել են արծաթի պես փայլկտացող տեղական գրանիտից, և Աբերդինը բնութագրվել է որպես «գրանիտե քաղաք», «գորշ քաղաք», «արծաթափայլ քաղաք»։ Այն բանից հետո, երբ Հյուսիսային ծովում 1970-ական թվականներին նավթի հանքավայրեր հայտնաբերվեցին, Աբերդինը ճանաչվեց իբրև Եվրոպայի նավթային մայրաքաղաք կամ Եվրոպայի էներգետիկ մայրաքաղաք ։
Աբերդինի ներկայիս տարածքում ու նրա շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել առնվազն ութ հազար տարի առաջ ։
Շոտլանդիայի Դեյվիդ Առաջին թագավորը (1124–1153) նրան շնորհել է արքայական քաղաքի կարգավիճակ, որը նպաստել է Աբերդինի տնտեսության կտրուկ վերափոխմանն ու աննախադեպ աճին։ Ավանդական ձկնարդյունաբերությանը, թղթի արտադրությանը, նավաշինությանը նոր ժամանակներում գումարվել են նավթարդյունաբերությունը, ծովային նավահանգստի ու ուղղաթիռային օդակայանի ընձեռած հնարավորությունների արդյունավետ օգտագործումը, որոնք ամենաբանուկներից են համարվում ոչ միայն Շոտլանդիայում ու Մեծ Բրիտանիայում, այլև Եվրոպայում ու աշխարհում ։
2015 թվականին Mercer խորհրդատվական ֆիրման Աբերդինն ընդգրկել է ապրելու տեսակետից աշխարհի ամենաբարենպաստ 100 բնակավայրերի ցանկում՝ հատկացնելով 57-րդ տեղը, իսկ Մեծ Բրիտանիայում այդ տեսակետից Աբերդինը ճանաչվել է չորրորդը ։ 2012 թվականին HSBC բանկը Աբերդինը բնորոշել է որպես սուպեր քաղաք, որը Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության ութ առաջատարներից մեկն է (ի դեպ, Աբերդինը շոտլանդական քաղաքներից միակն է, որ արժանացել է նման բնորոշման) ։
Անվանում
Անվանումը (անգլերեն՝ Aberdeen, արտասանվում է նաև Էբերդին) նշանակում է «Դի գետի գետաբերան»։ Կելտական ճյուղի գաելական լեզուներում Aber նշանակում է «գետերի խառնարան»։
Աբերդին զարգացել է Դևանա գաղութի տեղում։ 12-14-րդ դդ. եղել է Շոտլանդիայի թագավորների աթոռանիստը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Շոտլանդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Հյուսիսային ծովի նավահանգստային քաղաքներ
Աթքյոյ
Աթքյոյ, գյուղ Թուրքիայում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Գտնվում էր Կարասուիդ-Կարահիսար ճանապարհի աջ կողմում՝ անտառապատ և գեղատեսիլ վայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Վիքիմեդիա տարածքային կազմակերպություններ
Վիքիմեդիա տարածքային կազմակերպությունները ազգային կամ ենթա-ազգային շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններ են, որոնք նպատակ ունեն նպաստել Վիքիմեդիա նախագծերի իրականացմանը տեղերում։ Տարածքային կազմակերպությունները Վիքիմեդիա Հիմնադրամից իրավաբանորեն անկախ են։ Նրանք Վիքիմեդիա Հիմնադրամի հետ համաձայնագիր են ստորագրում։ Վիքիմեդիա կազմակերպությունները Վիքիմեդիա Հիմնադրամի կայքերի վրա ոչ մի վերահսկողություն չեն կարող իրականացնել։ Տարածքային կազմակերպությունները Վիքիմանիային համապատասխան տարածաշրջանային կոնֆերանսներ, գլոբալ միջոցառումներ են կազմակերպում ։ 2013 թ. ապրիլի դրությամբ 39 Վիքիմեդիա կազմակերպություն է ճանաչված ։
Մատենագրություն
Կատեգորիա:Վիքիմեդիա տարածքային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա
Ինգոլֆ Արնարսոն
Կենսագրություն
Ինգոլֆի պատմությունը նկարագրված է «Գիրք Իսլանդիայի բնակեցման մասին»՝ նրան անվանելով «առաջին բնակիչների մեջ ամենահայտնին, քանի որ նա ժամանել է անմարդաբնակ երկիր» ։ Նա և իր զարմիկ Հյորլեյֆը ստիպված եղան 874 թվականին լքել Նորվեգիան Յարլ Ատլի Բարակի հետ թշնամության պատճառով։ Իսլանդիայում հարազատներին ուղարկել են Ինգոլֆի ստացած կանխատեսումները։ Հյորլեյֆը, առաջին ձմեռումից հետո, սպանվեց իր իռլանդացի ստրուկների կողմից, բայց Ինգոլֆը վրեժխնդիր եղավ նրա համար։ Հաստատվելով նոր վայրում (Դիմովի ծոցում (այժմ Ռեյկյավիկը գտնվում է այնտեղ)), Ինգոլֆը հրավիրեց այլ նորվեգացիների՝ հորդորելով հետևել իրեն։ Իսլանդիայի «Երկրի բնակեցման մասին գրքի» կազմման ժամանակ լեռն ու հրվանդանը կրում էին Ինգոլֆի անունը։
Ընտանիք
Ինգոլֆն ամուսնացած էր Ֆրոդիի դստեր և Լոֆթ Ծերի քրոջ՝ Հալվեյգի հետ։ Նրանց որդին Թորշտեյնն էր, ով Իսլանդիայում հիմնեց առաջին պետական ժողովը և դարձավ ազնվական մարդկանցից շատերի նախահայրը։ Հիշատակվում է նաև Ինգոլֆի քույրը՝ Հելգան, ում պատճառով թշնամություն է սկսվել Ատլի Բարակի հետ։
Գաբասաքալ
Գաբասաքալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։ Գտնվում էր Դիարբեքիր քաղաքի մոտակայքում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ հայ, քուրդ և ասորի բնակիչներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տազլարովո (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)
Տազլարովո (Тазларово, Таҙлар станцияһы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 49 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աննա Դավթյան
Աննա Դավթյան, ժամանակակից հայ գրող, լուսանկարիչ և թարգմանիչ։ Ապրում և գործունեություն է ծավալում Հայաստանում ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արթիկ քաղաքում, 1983-ի փետրվարի 14-ին։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի Ռոմանագերմանական ֆակուլտետի Անգլերեն լեզու և գրականություն բաժինը, այնուհետև Կովկասյան լրատվամիջոցների ինստիտուտի ֆոտոլրագրության բաժինը։ Բազմաթիվ հրապարակումներ ունի Ինքնագիր », Գրանիշ », Գարուն, Գրեթերթ, Բագին, Նարցիս, Արտերիա, Կայարան, Երևան ամսագրերում ու առցանց կայքերում։ Գրքի երևանյան 3-րդ փառատոնի «Արձակ» անվանակարգի առաջին մրցանակակիրն է (2019)։ 2022-ին Աննան հաղթել է Creative Armenia կազմակերպության Բրյուսելում կայանալիք «Վիլա Էմպեն» գրողական կացատան ծրագիրը և մեկ ամիս անցկացրել է Բրյուսելի հրաշագեղ արտ դեկո կացատանը՝ աշխատելով շուտով լույս տեսնելիք երկրորդ վեպի վրա։ Մուլտիմեդիա ֆիլմերի հեղինակ է, որոնք ընդգրկում են վավերագրություն, լուսանկարչություն, պոեզիա։
Մինչև 2014 թվականը դասավանդել է Այբ դպրոցում՝ որպես լուսանկարչության ուսուցիչ։ Այժմ աշխատում է Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնում՝ որպես ստեղծագրության դասընթացավար։ Ներկայումս աշխատում է Արցախյան պատերազմին նվիրված վեպի վրա, որի առաջին մասն ավարտել է Բրյուսելի «Վիլա Էմպեն» կացատանը (այս վեպը նույնպես ստացել է ԿԳՄՍՆ դրամաշնորհը, 2022), ինչպես նաև «Հայաստանի ծովափին» երկարատև լուսանկարչական շարքի վրա »:
Գրական գործունեություն
«Գիրք շնորհակալության» (ակտուալ ա, 2012, Երևան)՝
հեղինակի առաջին երկլեզու (հայերեն, անգլերեն՝ հեղինակի թարգմանությամբ) բանաստեղծությունների ժողովածուն է ։ «Գիրք շնորհակալության» ժողովածուից՝
«Մի նավաբեռ մեխակներ Հրանտ Դինքի համար»՝
«Խաննա» (Մետրո հրատարակչություն, 2020, Երևան)՝
Դավթյանի վեպը «ԿԳՄՍ ստեղծագործողների և հետազոտողների 2019-ի դրամաշնորհի» հաղթողներից է։ Հրատարակումից հետո, չնայած պատերազմական և հետպատերազմական իրականությանը, մեծ արձագանք է գտել Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս։ «Խաննան» անդրադառնում է միջին տարիքի կնոջ կյանքին, սիրո ցանկությանը, սեռականությանը, ցավին, խնդիրներին, ուժին, կամքին, երազներին ու սահմանախախտությանը ։ Գրքում պատկերված է ամբողջ Հայաստանը, բայց մասնավորապես ներկա է Շիրակի մարզը, Արթիկ քաղաքը։ Առկա են դետեկտիվ տարրեր, կա ապրիլյան պատերազմը, հետաքրքիր հերոսներ, պատմական փաստեր՝ սովետական, անկախության ու ավելի ուշ շրջանից, ու տվյալներ ու հուշեր հերոսի կյանքից, որոնք գրված են բնականությամբ ու անկաշկանդորեն։ Անգնահատելի է վեպի լեզուն՝ նոր ձևով ու համարձակությամբ հնչող հայերենը ։
«Բուկետ» (Մետրո հրատարակչություն, 2023, Երևան)՝
Դավթյանը երկերի ժողովածուի համար արժանացել է «ԿԳՄՍ ստեղծագործողների և հետազոտողների 2021 թվականի դրամաշնորհին»։ «Բուկետ» երկերի ժողովածուում ընդգրկված են հեղինակի` «Խաննայից» առաջ, ընթացքում և հետո գրված բազմաժանր 33 ստեղծագործություններ, որոնց թվում են Գրքի երևանյան երկու փառատոնների «Արձակ» (2019) և «Դրամատուրգիա» (2022) անվանակարգերում հաղթած պատմվածքներ ու «Մի նավաբեռ մեխակներ Հրանտ Դինքի համար» պիեսը։
Բուկետն ընդգրկում է պատմվածքներ, էսսեներ, պիես, բանաստեղծություններ և հեղերգեր (վարիացիաներ), որը հռչակում է որպես նոր ժանր։
Բազում հրապարակումներ ունի միջազգային ականավոր ամսագրերում՝
Թարգմանական գործունեություն
Դավթյանի թարգմանական գործունեությունը կենտրոնանում է հիմնականում Բիթնիկների սերնդի վրա. թարգմանել է Ալեն Գինսբերգի հայտնի «Ոռնոց» բանաստեղծությունը, նաև հեղինակի այլ բանաստեղծություններ։ Անգլերենից հայերեն է թարգմանել նոբելյան մրցանակակիր Ալիս Մանրոյի «Կյանքի սիրույն» պատմվածքների ժողովածուն, ինչպես նաև Դորիս Լեսինգ, Քարոլին Ֆորշե, Դավիթ Խերդյան, Քրիստոֆեր Ադամյան, Ուիլյամ Կառլոս Ուիլյամս, Ռիչարդ Բրոտիգան և այլն։
Լուսանկարչական գործունեություն
Դավթյանի լուսանկարչական «Աղվեսագիրք» շարքը ուսումնասիրում է կանացիության, իրականության և երևակայության սահմանները։ Շարքը ցուցադրվել է «Շառը դրախտում» ցուցահանդեսին (Երևան, 2014) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Ահադ Ջամի մզկիթ (Դոնեցկ)
Ախատ Ջամի (Әxәt Cәmi), մզկիթ Դոնեցկի Կույբիշևսկայա շրջանում։ Առաջին մզկիթն է Դոնբասի շրջանում ։
Պատմություն
1993 թվականին Դոնեցկում ստեղծվեց «Մարգարեի աստղ» մուսուլմանական համայնքը։ 1994 թվականին համայնքը հիմնեց շրջանում առաջին մզկիթը՝ Իբն Ֆադլանը։ Որպես նախագծման հիմք ծառայել է Ստամբուլի մզկիթներից մեկը.
Սկզբնական նախագծով նախատեսվում էր կառուցել մեկ մինարեթ, սակայն Ռինատ Ահմետովի պահանջով և հովանավորությամբ կառուցվեցին երկուսը, ինչի շնորհիվ էլ մզկիթի մինարեթներից մեկը այժմ կրում է նրա անունը ։
Ախատ Ջամի մզկիթի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1999 թվականի սեպտեմբերի 3-ին։
Մզկիթը առաջինն էր, որ կառուցվեց Դոնբասի շրջան, դրանից հետո մզկիթներ կառուցվեցին Տորեզում, (2000) , Շախտյորսկում, (2001) , Սվերդլովսկում, (2002) , Ալչևսկում, (2003) , Գորլովկայում, Ստախանովում, Մարիուպոլում, (2007) , Անտրացիտում, Բրյանկայում, Լուգանսկում, (2010) ։
Դոնեցկի մուսուլմանները մզկիթում զանգվածային նշում են Կուրբան Բայրամի տոնը ։
2014 թվականի օգոստոսի 16-ին Ուկրաինայի հարավարևելյան մասում զինված բախումների արդյունքում մզկիթի գմբեթը վնասվեց հրետանային ռմբակոծությունից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի մզկիթներ
Ալկադոսո
Ալկադոսո (Alcadozo), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալբասետե պրովինցիայում (Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեռա դե Ալկարաս և Կամպո դե Մոնտել շրջանում։ Տարածքը կազմում է 99.6 կմ² Բնակչությունը՝ 737 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 42 կմ է։
Մեեռի (գյուղ, Նիո շրջան)
Մեեռի (Meeri), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 311 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տաշ Յու
Տաշ Յու (Таш-Ю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիչեգդա գետի աջ ափին՝ 453 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 23 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գուավա
Գուավա կամ Պսիդիում (Psídium)՝ մրտենազգիների ընտանիքի ցեղ, որն ընդգրկում է 100 տեսակ։ Գյուղատնտեսական նշանակություն ունեն բարձրորակ և յուրահատուկ համով պտուղների համար։
Միտյուրինո (ավան, Ջանկոյի շրջան)
Միտյուրինո (Митюрине, Mitürino), ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մետյուրոնովկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Գուավա
Արեալ
Գուավան հանդիպում է հասարակածային և մերձհասարակածային կլիմայական գոտիներում։ Հայրենիքը համարվում է Ամերիկան՝ Մեքսիկայի արևադարձային գոտիներից մինչև Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային հատվածը։ Որոշ տեսակներ հաջողությամբ աճեցվում են Աֆրիկայում, Հնդկաստանում, Հարավարևելյան Ասիայում և Օվկիանիայում։
Նկարագրություն
Ոչ բարձր՝ սովորաբար 3-4 մ բարձրությամբ մշտադալար կամ կիսատերևաթափ ծառեր կամ թփուտներ են։ Որոշ տեսակներ կարող են ունենալ մինչև 10 մ բարձրություն։
Պտուղներ
Պտուղները ունեն 4-12 սմ երկարություն, կլոր են կամ օվալաձև։ Ունեն արտահայտված բուրմունք, որը հիշեցնում է լիմոնի հոտը, սակայն ոչ այդքան սուր։ Պտղամաշկը լինում է հաստ և դառը, հանդիպում է նաև բարակ և քաղցր պտղամաշկով տեսակներ։ Պտղամիսը քաղցր է կամ փոքր-ինչ թթվաշ։ Սերմերը շատ ամուր են ։
Արտադրություն
2016 թվականի տվյալներով գուավայի ընդհանուր արտադրությունը կազմել է 46,5 մլն տոննա, առաջատարն է Հնդկաստանը, որտեղ աճեցվել է գուավայի բերքի մոտ 41%-ը։ Առաջատար դիրք են գրավում նաև Չինաստանը և Թայլանդը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մրտենազգիներ
Սոբոլի (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Սոբոլի (Соболи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Աժան (Գենջի գավառ)
Աժան, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևմուտք, Գոյունսկու գետի ձախ ափին՝ անտառապատ ու գեղատեսիլ վայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Քենդիս Բերգեն
Քենդիս Փաթրիշա Բերգեն (Candice Patricia Bergen, ), հեռուստատեսության և կինոյի ամերիկացի դերասանուհի, լուսանկարիչ, ֆոտոմոդել, գրող ։ Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես «Մրֆի Բրաուն» և «Բոստոնի իրավաբանները» սերիալներում տպավորիչ դերակատարումներով հանդես գալու շնորհիվ։ Ընդ որում՝ Մրֆի Բրաունի կերպարը մարմնավորելու համար արժանացել է երկու «Ոսկե գլոբուս» և հինգ «Էմմի» մրցանակի։ Հիշատակության են արժանի նրա դերակատարումները նաև «Սկսել սկզբից» և «Գանդի» ֆիլմերում , որոնցից առաջինի համար առաջադրվել է «Օսկար», երկրորդի համար՝ BAFTA կինոմրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հեռուստահաղորդավարներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Միրնովկա
Միրնովկա (Мирнівка, Cürgün), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ջուրգուն-Միրնովկա։
2001 թվականի տվյալներով Միրնովկա գյուղում բնակվում էր 1 483 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
1992 թ. NBA դրաֆթ
'''1993 թ. NBA-ի դրաֆթը''' տեղի է ունեցել 1992 թվականի հունիսի 24-ին՝ ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի վարչակենտրոն Պորտլենդ քաղաքում։ Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) ակումբները, նախապես բաշխված վիճակահանությամբ տրված ընտրության իրավունքներով, ընտրեցին երիտասարդ սիրողական և պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստների՝ Միացյալ Նահանգներից և այլ երկրներից։
Առաջին ընտրության իրավունքը երկրորդ տարին անընդմեջ հասել էր «Օռլանդո Մեջիք» ակումբին, որն ընտրեց Շաքիլ Օ'Նիլին՝ Լուիզիանայի նահանգային համալսարանից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Վիտամին B12 անբավարարություն
Վիտամին B12 անբավարարություն, հայտնի է նաև որպես կոբալամինային անբավարարություն, ախտաբանական վիճակ, որն առաջանում է արյան մեջ վիտամին B12-ի պակասորդի հետևանքով ։ Թեթև դեպքերում հիվանդները գանգատվում են գերհոգնածությունից, իսկ արյան մեջ հայտնաբերվում է էրիթրոցիտների քանակի նվազում (անեմիա) ։ Չափավոր անբավարարության դեպքում առաջանում է լեզվի բորբոքում՝ գլոսիտ, և առաջանում են նյարդաբանական ախտանիշներ, ներառյալ` զգացողության խանգարումներ՝ ծակծկոցի զգացում։ Ծանր անբավարարության դեպքում խանգարվում է սրտի աշխատանքը և խորանում նյարդաբանական ախտանիշները ։ Նյարդաբանական ախտանիշները ներառում են ռեֆլեքսների փոփոխություն, մկանային թուլություն, հիշողության վատացում, համազգայնության նվազում, ծայրահեղ դեպքերում փսիխոզ ։ Երբեմն, հնարավոր է անցողիկ անպտղություն ։ Մանկահասակ երեխաների դեպքում ախտանիշերը ներառում են աճի և զարգացման դանդաղում, շարժողական դժվարություններ ։ Առանց ժամանակին բուժման որոշ ախտանիշներ կարող են դառնալ մշտական ։
Հաճախ հանդիպող պատճառ է ստամոքսաղիքային տրակտից ներծծման խանգարումը, սննդային անբավարարությունը և օրգանիզմի կողմից բարձր պահանջարկը ։ Ներծծման խանգարման պատճառներն են վիտամին B12 դեֆիցիտային սակավարյունությունը, ստամոքսի մասնահատումը, խրոնիկական պանկրեատիտը, աղիքային մակաբույծները և որոշ գենետիկական հիվանդություններ ։ Սննդային անբավարարություն հաճախ առաջանում է բուսակերության և թերսնուցման դեպքում ։ Վիտամին B12-ի բարձր պահանջարկ ունեն ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ և հոմոլիզ ունեցող անձիք ։ Մեթիլմալոնաթթվի բարձր մակարդակը նույնպես վկայում է վիտամին B12-ի անբավարարության մասին ։ Մեգալոբլաստային անեմիան այս դեպքում հանդիպում է հաճախ, բայց ոչ միշտ ։
Բուժումը կատարվում վիտամին B12-ի միջոցով, որը ներմուծում են բերանացի կամ ներարկման ձևով, սկզբնական շրջանում սկսում են բարձր դեղաչափով, այնուհետև ցածր դեղաչափի հաճախակի նշանակմամբ ։ Եթե հայտնաբերվել է վիտամինային անբավարարության դարձելի պատճառ, ապա այն պետք է շտկվի ։ Եթե պատճառը անդարձելի է կամ պատճառը հայտնաբերված չէ սովորաբար նշանակվում է վիտամին B12 ամբողջ կյանքի համար ։ Վիտամինային անբավարարությունը կարելի է կանխարգելել սննդային հավելումների միջոցով։ Այն հատկապես խորհուրդ է տրվում բուսակերներին և հղիներին, թև անվտանգ է նաև ուրիշների համար ։ Վիտամին B12-ի գերդոզավորումը քիչ հավանական է ։
ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում Վիտամին B12 անբավարարություն հանդիպում է մինչև 60 տարեկան բնակչության 6%-ի մոտ, և 20% 60 տարեկանից բարձրերի մոտ ։ Լատինական Ամերիկայում տարածվածությունը կազմում է 40%, իսկ Աֆրիկյան և Ասիական որոշ շրջաններում այն կազմում է մինչև 80% ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Վիտամին B12 դեֆիցիտային սակավարյունություն գլխավոր պատճառը պերնիցիոզ սակավարյունությունն է։ Այն բնորոշվում է ախտանշանային եռյակով։
Ծայրամասային շարժողական, զգացողական խանգարումների և ենթասուր կոմբինացված դեգեներացիայի առկայությունը վկայում է վիտամին B12-ի անբավարարության մասին։ Վիտամին B12-ի անբավարարության պայմաններում մեթիլամոնաթթուն կուտակվում է միելինային թաղանթներում պատճառ դառնալով նրանց վնասման։ Դեմենցիան և ընկճախտը նույնպես կապվում են վիտամինային անբավարարության հետ քանի որ, նվազում է հոմոցիստեինից մեթիոնինի սինթեզը։ Մեթիոնինը մասնակցում է որոշ նեյրոմիջնորդանյութերի սինթեզին։
Վիտամին B12-ի անբավարարությանը կարող է պատճառ դառնալ ծանր և անդառնալի փոփոխությունների հատկապես գլխուղեղում և նյարդային համակարգում։ Արյունաբանական շեղումները շտկելուց հետո որոշ նյարդաբանական ախտանիշներ կարող են պահպանվել, ամբողջական վերականգման հավանականությունը կախված է նյարդաբանական ախտանիշների տևողությունից, որքան երկար են տևել այդ ախտանիշները այնքան մեծ է հավանականությունը, որ ախտանիշները կլինեն մշտական։ Ծերունական հասակում այսպիսի ախտահարման հավանականությունը ավելի մեծ է ։ Նորածինների մոտ որոշ նյարդաբանական ախտանիշներ կարող են դրսևորվել մայրական թերսնուցման կամ պերնիցիոզ սակավարյունության հետևանքով։ Այդ ախտանիշներն են աճի և զարգացման դանդաղումը, ապաթիան, ախորժակի բացակայություն։ Ախտանիշների հիմնական մասը բուժման արդյունքում անհետանում է, սակայն որոշ ախտանիշներ կապված աճի և զարգացման հետ կարող են պահպանվել ։
Ականջներում աղմուկը նույնպես կարող է կապված լինել վիտամին B12-ի անբավարարության հետ ։
Մեխանիզմ
Մեծահասակների մոտ վիտամին B12-ի պահեստը կազմում է 2-5 մգ։ Գրեթե 50%-ը պահեստավորված է լյարդում, ամենօրյա կորուստները կազմում են պաշարների 0.1%-ը, որը պայմանավորած է աղիներում սեկրետոր գործընթացով, աղիներում ոչ բոլոր վիտամիններն են ամբողջությամբ հետներծծվում։ Լեղին վիտամին B12-ի արտազատման հիմնական ճանապարհն է, արտազատելուց հետո նրա հիմնական մասը էնտերոհեպատիկ շրջանառության միջոցում ներծծվում է հետ։ Այս բարձր արդյունավետ մեխանիզմի շնորհիվ լյարդը պահեստավորում է այն 3-5 տարվա պահանջարկին համապատասխան ։ Պահեստավորված վիտամինի քանակը փոփոխական է, այն կաղված է սննդային առանձնահատկություններից ։
Մետաբոլիզմ
Վիտամին B12 անբավարարությունը փոխում է երկու կլինիկական կարևորություն ունեցող նյութերի մետաբոլիզմը։
Մեթիոնինը վերածվում է իր ակտիվ ձևին՝ S-ադենոզիլմեթիոնինի, որը մասնակցում է պուրիների, թիմիդին, միելինի, սպիտակուցների, նեյրոմիջնորդանյութերի, ճարպաթթուների, ֆոսֆոլիպիդների սինթեզին և ԴՆԹ-ի մեթիլացմանը։ 5-մեթիլ տետրահիդրոֆոլատը տրամադրում է իր մեթիլ խումբը, որը միանալով հոմոցիստեինին և առաջացնում է մեթիոնին։ Այս ռեակցիայի համար որպես կոֆակտոր պահանջվում է կոբալամին։ 5-մեթիլ տետրահիդրոֆոլատը սինթեզը անդարձելի գործընթաց է։ Վիտամին B12-ի անբավարարության պայմաններում հոմոցիստեինից մեթիոնինի սինթեզը կասեցվում է։ Արդյունքում հոմոցիստեինը և 5-մեթիլ տետրահիդրոֆոլատը կուտակվում են։ Քանի որ բացի վիտամին B12-ից հոմոցիստեինի մտաբոլիզմին մասնակցում է նաև ֆոլաթթուն (վիտամին B9) ապա հիպերհոմոցիստեինեմիան ոչ սպեցիֆիկ մարկեր է։ Մեթիլմալոնաթթվի բարձր մակարդակը վիտամին B12-ի համար համարվում է սպեցիֆիկ մարկեր։
Պաթոմորֆոլոգիա
Գլխուղեղում փոփոխությունները արտահայտված են ավելի քիչ։ Այստեղ տեղի է ունենում որոշ նյարդաթելերի կորուստ, ենթակեղևային հատվածում աստրոցիտների կուտակում, արյունազեղումներ շրջապատված  գլիալ բջիջներով։ Ախտաբանական փոփոխություններ կարելի է հայտնաբերել ողնուղեղի հետին արմատիկներում և ավելի հազվադեպ ծայրամասային նյարդերում։ Այս փոփոխությունները հնարավոր է հայտնաբերել մագնիսառեզոնանսային շերտագրության միջոցով ։
(6267) Ռոժեն
(6267) Ռոժեն (Rozhen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Էրիկ Էլստի կողմից Սմոլյանում ։
Վիտամին B12 անբավարարություն
Ախտորոշում
Ախտորոշումը հիմնված է վիտամին B12-ի ցածր մակարդակի վրա։ Մեծահասակների համար վիտամին B12-ի նորման կազմում է 170–250 պգ/մլ, ախտորոշիչ է համարվում 120-180 պգ/մլ-ից ցածր ցուցանիշները ։ Մեթիլմալոնաթթվի բարձր մակարդակը նույնպես ախտորոշիչ չափանիշ է ։
(6267) Ռոժեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,161952 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9655 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3584 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1161,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,310052 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,1° անկյուն։
Վիտամին B12 անբավարարություն
Ախտորոշում
Արյան շիճուկում մեթիլմալոնաթթվի և հոմոցիստեինի կոնցենտրացիան ավելի հուսալի չափանիշներ են համեմատած վիտամին B12-ի կոնցենտրացիայի։ Վիտամին B12-ի անբավարարության դեպքում այս նյութերի կոնցենտրացիան նորմայից բարձր է և կասկածելի դեպքերում օգնում է ախտորոշմանը։
(6267) Ռոժեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիտամին B12 անբավարարություն
Ախտորոշում
Մեզում մեթիլմալոնաթթվի կանխարգելիչ հետազոտությունը խորհուրդ է տրվում այն անձանց ովքեր գտնվում են ռիսկի խմբում, մեզում մեթիլմալոնաթթվի բարձրացած մակարդակը կարող է լինել առաջին նշանը ։
Երբ կասկածվում է նյարդային հյուսվածքի վնասում, կատարվում է ողնուղեղային հեղուկի հետազոտություն, սակայն պետք է հաշվի առնել, որ այս ինվազիվ միջամտությունը արդարացված է միայն այն դեպքերում, երբ արյան հետազոտության տվյալները բավարար չեն ։
Շիլինգ ռադիոիզոտոպային հետազոտությունը այժմ համարվում է հնացած և չի կիրառվում ։
Ֆոլաթթվի ազդեցություն
ԱՄՆ-ի Առողջության ազգային ինստիտուտը հայտնաբերել է, որ մեծ քանակով ֆոլաթթուն( վիտամին B9) կարող է թաքցնել վիտամին B12 անբավարարության հետևանքով զարգացած մեգալոբլաստիկ սակավարյունությունը, սակայն պահպանելով նյարդաբանական ախտանիշները։ Բացի արյունաբանական ախտանիշների չեզոքացումից ֆոլաթթուն երբեմ կարող է հակառակը, խորացնել սակավարյունությունը և կոգնիտիվ ախտանիշները, որոնք պայմանավորված են վիտամին B12 անբավարարությամբ ։ ԱՄՆ-ում խրախուսվում է ֆոլաթթվի հավելյալ ընդունումը, այդպիսով կանխարգելվում է պտղի մոտ նյարդային խողովակի արատները, այդ պատճառով մարդիկ, երբեմն, չարաշահում են և ընդունում են հավելյալ քանակներ ։ ԱՄՆ-ի Առողջության ազգային ինստիտուտը խորհուրդ է տալիս ֆոլաթթուն օգտագործել օրական մինչև 1.000 մկգ։ Ֆոլաթթվի սահմանափակումը չի կարող շտկել արեն առաջացած նյարդաբանական ախտանիշները։
Բուժում
Վիտամին B12-ը հասանելի է բերանացի և ներարկման միջոցով, այս երկու տարբերակները հավասարապես արդյունավետ են այն անձանց համար, ովքեր ունեն վիտամինային անբավարարություն ներծծման խանգարման հետևանքով ։
Մեծ դեղաչափով բերանացի վիտամին B12-ի ընդունման պարագայում, նրա ներծծումը կախված չէ ներքին գործոնի առկայությունից կամ աղիք պատի վիճակից։ Որպես մեծ դեղաչափ կիրառվում է օրական 1-2մգ որպես մեծ դեղաչափ ։ Նույնիսկ պերնիցիոզ սակավարյունությունը հնարավոր է բուժել բերանացի դեղորայք ընդունելով  ։ Մեծ դեղաչափի կիրառման դեպքում  վիտամին B12-ի ազատ բյուրեղների 1-5%-ը ներծծվում է հասարակ դիֆուզիայի միջոցով։
Համաճարակաբանություն
Վիտամին B12 անբավարարությունը բավականին տարածված է ամբողջ աշխարհում ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում տարածվածությունը կազմում է 6%, իսկ 60 տարեկանից բարձր անձանց մոտ 20%։ Ավելի քիչ զարգացած երկրներում այս ցուցանիշները ավելի բարձր են։ Լատինական Ամերիկայի երկրներում այն կազմում է 40%, Աֆրիկյան որոշ շրջաններում 70%, իսկ Հնդկաստանում մինչև 70-80% ։
Կենդանիներ
Որոճողները ինչպիսիք են կովերը և ոչխարները վիտամին B12 ստանում են աղիների միկրոֆլորայի կողմից արտադրված վիտամին B12-ի ներծծմամբ ։ Այս գործընթացի համար պահանջվում է բավարար քանակությամբ կոբալատ ։
Պրեսպա լիճ
Պրեսպան Արևելյան Եվրոպայում երկու քաղցրահամ լճերի անունն է, որը բաժանված է Ալբանիայի, Հունաստանի և Մակեդոնիայի Հանրապետության միջև։ Ընդհանուր մակերեսի 176․3 քառ․ կմ-ը պատկանում է Մակեդոնիայի Հանրապետությանը, 46․3 քառ․ կմ-ը Ալբանիային և 36․4 քառ կմ-ը Հունաստանին։ Նրանք Բալկաններում ամենաբարձրադիր տեկտոնական լճերից են՝ կանգնած 853 մետր բարձրության վրա։