cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)
Ահաբեկչության ֆինանսավորմանը հետևող ծրագիր
Սույն հոդվածների հրապարակումից հետո SWIFT-ը միանգամից ենթարկվեց ճնշումների իր հաճախորդների տվյալների գաղտնիությունը խախտելու համար, նրանց անձնական տեղեկատվությունը այլ երկրի կառավարությանը հասանելի դարձնելով։ 2006 թվականի սեպտեմբերին Բելգիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ SWIFT-ի գործարքները ամերիկյան կառավարության հետ բելգիական և եվրոպական գաղտնիության օրենքների խախտում են։
Ի պատասխան դրա, և գաղտնիության վերաբերյալ անդամների մտահոգությունները բավարարելու համար, SWIFT-ը սկսեց իր կառուցվածքային բարելավման գործընթացը` իրականացնելով հաղորդագրությունների պահպանման երկգոտի մոդելը (տես՝Գործառնական կենտրոններ)։
2010 թվականի փետրվարի 11-ին Եվրախորհրդարանը որոշեց մերժել ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև միջանկյալ համաձայնագիրը 378-ից 196 կողմ ձայներով ։ Մեկ շաբաթ առաջ խորհրդարանի քաղաքացիական ազատությունների հանձնաժողովն արդեն մերժել էր գործարքը՝ վկայակոչելով Իրավական պատրվակը ։
2011-ի մարտին զեկուցվեց, որ տապալվել է տվյալների պաշտպանության երկու մեխանիզմ. Եվրոպոլ-ը թողարկել է զեկույց, որում նշվում է, որ ԱՄՆ-ի տեղեկատվության հարցումը չափազանց անորոշ է (անհնար է դարձնում վավերականության մասին վճիռների կայացումը ), և որ չէր պահպանվում եվրոպական քաղաքացիների երաշխավորված իրավունքը՝ տեղյակ լինել արդյոք ԱՄՆ իշխանությունները հասանելիություն ունեն իրենց անձնական տվյալներին ։
Իրանի դեմ պատժամիջոցներ
2012-ի հունվարին «Միացյալ ընդդեմ միջուկային Իրանի»(United Against Nuclear Iran` UANI) շահերի փատաբանական խումբը քարոզարշավ իրականացրեց՝ կոչ անելով SWIFT-ին դադարեցնել Իրանի բանկային համակարգի, այդ թվում՝ Իրանի կենտրոնական բանկի հետ բոլոր հարաբերությունները։ UANI-ն պնդում էր, որ Իրանի անդամակցությունը SWIFT-ին խախտում է Իրանի դեմ ԱՄՆ և ԵՄ ֆինանսական պատժամիջոցները, ինչպես նաև SWIFT-ի սեփական կորպորատիվ կանոնները ։
Որպես հետևանք 2012թ. փետրվարին ԱՄՆ Սենատի բանկային կոմիտեն միաձայն հաստատեց SWIFT-ի դեմ պատժամիջոցները, որոնք միտված էին ստիպելու բելգիական ֆինանսական հեռահաղորդակցական ցանցին` դադարեցնել հարաբերությունները սև ցանկում ներառված իրանական բանկերի հետ։ SWIFT-ից իրանական բանկերի հեռացումը կզրկեր Իրանին SWIFT-ի օգտագործումից ստացված միլիարդավոր դոլարների եկամուտից և կատարվելիք ծախսերից։ UANI-ի նախագահ Մարկ Ուոլասը գովեստի խոսքեր ուղղեց Սենատի բանկային կոմիտեին ։
Սկզբում SWIFT-ը հերքում էր, որ ինքն անօրինական է գործում, բայց այժմ ասում է, որ «ինքն աշխատում է ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի կառավարությունների հետ` լուծելու նրանց այն մտավախությունները, որ Իրանն իր ֆինանսական ծառայություններն օգտագործում է պատժամիջոցներից խուսափելու և ապօրինի բիզնեսով զբաղվելու համար» ։ Թիրախավորված բանկերը, ի թիվս այլոց պետք է լինեին Իրանի Սադերատ բանկը, Մելլաթ Բանկը, Իրանի փոստ բանկը և Սեպահ բանկը ։ 2012 թ. Մարտի 17-ին Եվրամիության խորհրդի բոլոր 27 անդամ պետությունների միջև երկու օր շուտ կայացած համաձայնությունից և Խորհրդի հետագա որոշումից հետո, SWIFT-ը իր միջազգային ցանցից հեռացրեց բոլոր այն իրանական բանկերին, որոնք ճանաչվել էին ԵՄ գործող պատժամիջոցները խախտող ինստիտուտներ և զգուշացրեց, որ ավելի շատ իրանական ֆինանսական հաստատություններ կարող են հեռացվել ցանցից։
2016-ի փետրվարին Համատեղ գործողությունների համապարփակ ծրագրով պատժամիջոցների վերացումից հետո իրանական բանկերի մեծ մասը կրկին միացավ ցանցին ։
Ռուսաստան
2014 թվականի օգոստոսին Միացյալ Թագավորությունը ծրագրում էր ճնշում գործադրել ԵՄ-ի վրա՝ արգելափակելու ռուսական կողմից SWIFT-ի օգտագործումը որպես պատժամիջոց՝ Ուկրաինայում ռուսական ռազմական միջամտության պատճառով:Այնուամենայնիվ, SWIFT-ը հրաժարվեց դա անել։ SPFS, Ռուսաստանում գործող SWIFT համարժեքը, ստեղծվել է Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկի կողմից՝ որպես պահեստային միջոց։
Գրունդսհայմ
Գրունդսհայմ  (Grundsheim), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)
Իսրայել
2014 թվականին SWIFT-ը մերժեց պաղեստինամետ ակտիվիստների կոչերը՝ չեղարկել իսրայելական բանկերի մուտքն իր ցանց ։
Գրունդսհայմ
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 186 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 3,70 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 052։
Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)
ԱՄՆ-ի վերահսկողությունը ԵՄ գործարքների նկատմամբ
2012 թ. փետրվարի 26-ին դանիական Berlingske թերթը հաղորդեց, որ ԱՄՆ իշխանությունները այնքան վերահսկողություն ունեն SWIFT-ի վրա, որ կարողացել են բռնագանձել Եվրամիության(ԵՄ) երկու երկրների(Դանիա և Գերմանիա) միջև փոխանցված գումարը։ Ըստ թերթի նրանց հաջողվել է բռնագրավել մոտ $ 26,000 ԱՄՆ դոլար, որը փոխանցում էր Դանիացի գործարարը գերմանական բանկ։ Գործարքն ավտոմատ կերպով իրականացվել է ԱՄՆ-ի միջոցով(հնարավոր պատճառն այն է, որ գործարքը ԱՄՆ դոլարով էր), և դրա շնորհիվ է, որ ԱՄՆ-ը կարողացավ բռնագրավել միջոցները։ Գումարը վճարվում էր կուբայական սիգարների խմբաքանակի համար, որը գերմանացի մատակարարը նախկինում ներմուծել էր Գերմանիա։ Որպես բռնագրավման արդարացում, ԱՄՆ գանձապետարանը հայտարարեց, որ դանիացի գործարարը խախտել է Կուբայի դեմ Միացյալ Նահանգների էմբարգոն ։
Գրունդսհայմ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)
Վերահսկողություն NSA-ի կողմից
2013-ի սեպտեմբերին Der Spiegel-ը հայտնեց, որ Ազգային անվտանգության ծառայությունը(National Security Agency՝ NSA) լայնորեն վերահսկում է SWIFT-ի և կրեդիտ քարտերի միջոցով իրականացվող բանկային գործարքները ։ NSA-ն գաղտնալսել և պահպանել է SWIFT ցանցի տվյալները, որոնք օգտագործվում են հազարավոր բանկերի կողմից գործարքի վերաբերյալ տեղեկատվությունն անվտանգ ուղարկելու համար։ Ըստ Էդվարդ Սնոուդենի գաղտնազերծած փաստաթղթերի, SWIFT-ը անվանվել է որպես «թիրախ»։ Փաստաթղթերից պարզվեց, որ NSA-ն լրտեսում էր SWIFT-ը `օգտագործելով տարբեր մեթոդներ, այդ թվում` կարդալով «բազմաթիվ բանկերի SWIFT տպիչները» ։ 2017 թվականի ապրիլին մի խումբ, որը հայտնի է որպես Shadow Brokers, թողարկեց ֆայլեր(ենթադրաբար NSA-ի), որոնք ցույց են տալիս, որ գործակալությունը վերահսկում է SWIFT-ի միջոցով իրականացված ֆինանսական գործարքները ։
Մրցակիցներ
SWIFT համակարգի այլընտրանքները ներառում են.
Անվտանգություն
2016 թվականին Բանգլադեշի կենտրոնական բանկից 81 միլիոն դոլարի գողությունը Նյու Յորքի Դաշնային պահուստային բանկում նրա հաշվի միջոցով հայտնաբերվել է SWIFT-ի Alliance Access ծրագրային ապահովման հաքերների ներթափանցմամբ, ասվում է New York Times-ի զեկույցում։ Սա առաջին նման փորձը չէր և փոխանցման համակարգի անվտանգությունը համապատասխանաբար նոր քննության էր ենթարկվում ։ Բանգլադեշի կենտրոնական բանկից գողության մասին հաղորդումներից անմիջապես հետո երկրորդ, ըստ երևույթին առնչվող հարձակումը տեղի ունեցավ Վիետնամի առևտրային բանկի վրա ։
Երկու հարձակումներն էլ ներառում էին չարամիտ ծրագրեր, որոնք գրված են և՛ SWIFT-ի չարտոնված հաղորդագրություններ թողարկելու, և՛ թաքցնելու, որ հաղորդագրություններն ուղարկվել են։ Այն բանից հետո, երբ չարամիտ ծրագիրն ուղարկեց SWIFT հաղորդագրությունները, որոնք գողացան միջոցները, այն ջնջեց փոխանցումների տվյալների բազան, այնուհետև ձեռնարկեց հետագա քայլեր՝ կանխելու հաստատման հաղորդագրությունները գողությունը բացահայտելու համար։ Բանգլադեշի դեպքում հաստատման հաղորդագրությունները կհայտնվեին թղթային հաշվետվության վրա. չարամիտ ծրագիրը փոփոխել է թղթային հաշվետվությունները, երբ դրանք ուղարկվել են տպիչին։ Երկրորդ դեպքում բանկը օգտագործել է PDF հաշվետվություն. չարամիտ ծրագիրը փոխեց PDF դիտիչը՝ թաքցնելու փոխանցումները ։
2016 թվականի մայիսին Էկվադորում գտնվող Banco del Austro-ն (BDA) դատի է տվել Wells Fargo-ին այն բանից հետո, երբ Wells Fargo-ն բավարարել է 12 միլիոն դոլար գումարի փոխանցման հարցումները, որոնք ներկայացվել էին գողերի կողմից :Այս դեպքում գողերը ուղարկել են SWIFT հաղորդագրություններ, որոնք նման են BDA-ից վերջերս չեղարկված փոխանցման հարցումներին՝ փոքր-ինչ փոփոխված գումարներով։ Զեկույցները չեն մանրամասնում, թե ինչպես են գողերը մուտք գործել SWIFT հաղորդագրություններ ուղարկելու համար։ BDA-ն պնդում է, որ Wells Fargo-ն պետք է հայտնաբերեր SWIFT-ի կասկածելի հաղորդագրությունները, որոնք տեղադրված էին սովորական աշխատանքային ժամերից դուրս և անսովոր չափի էին։ Wells Fargo-ն պնդում է, որ BDA-ն պատասխանատու է կորստի համար, քանի որ գողերը մուտք են գործել BDA-ի աշխատակցի օրինական SWIFT հավատարմագրերը և ուղարկել ամբողջությամբ վավերացված SWIFT հաղորդագրություններ ։
2016 թվականի առաջին կիսամյակում ուկրաինական անանուն բանկերից մեկը և մյուսները, նույնիսկ «տասնյակները», որոնք չեն հրապարակվում, տարբեր տեղեկություններ են ստացել, որ «վտանգված են եղել» SWIFT ցանցի միջոցով և կորցրել են գումար ։
2022 թվականի մարտին շվեյցարական Neue Zürcher Zeitung թերթը հաղորդել է Դիսենհոֆենում SWIFT տվյալների կենտրոնում Թուրգաուի նահանգի ոստիկանության կողմից անվտանգության նախազգուշական միջոցների ավելացման մասին։ Այն բանից հետո, երբ ռուսական բանկերի մեծ մասը դուրս մնաց մասնավոր վճարային համակարգից, դիվերսիայի ռիսկն ավելի բարձր համարվեց։ Քաղաքի բնակիչները մեծ համալիրը նկարագրել են որպես «ամրոց» կամ «բանտ», որտեղ հաճախակի են անցկացվում պարսպապատ գույքի անվտանգության ստուգումները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Բելգիայի ֆինանսական ընկերություններ Կատեգորիա:1973 հիմնադրված կազմակերպություններ
Հայաստանի դատախազություն
Այն գործում է Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակում, դատախազության մասին օրենքի հիման վրա։ Ղեկավարում է ՀՀ գլխավոր դատախազը։
Գործում է 1918 թ. դեկտեմբերի 6-ից։
Դատախազության լիազորությունները
Դատախազության լիազորություններն ամրագրված են ՀՀ Սահմանադրության 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:Դատախազությունն օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով՝
Դատախազությունն օրենքով սահմանված բացառիկ դեպքերում և կարգով պետական շահերի պաշտպանության հայց է հարուցում դատարան։
Դատախազությունը գործում է ՀՀ Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակում՝ օրենքի հիման վրա։
Դատախազության համակարգը
Դատախազությունը կազմված է`
Ղեկավար կազմը
ՀՀ գլխավոր դատախազ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալներ ՀՀ զինվորական դատախազ - ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ
Դատախազության նախկին ղեկավարները
Աբրահամ Գյուլխանդարյան` ՀՀ դատախազ 1919-1920թթ.
Արտաշես Չիլինգարյան` ՀՀ դատախազ 1920թ. մայիս-նոյեմբեր
Դանիել (Դանուշ) Շահվերդյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1922-1923թթ.
Լևոն Վարդապետյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1923-1927թթ.
Զայրմայր Աշրաֆյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1927-1929թթ.
Արմենակ Հովսեփյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1929-1930թթ.
Սարգիս Խանոյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1930-1933թթ.
Պետիկ Թորոսյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1933-1937թթ.
Արամ Հարությունյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1937-1939թթ.
Հայկ Մեղավորյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1939-1948թթ.
Վռամշապուհ Թադևոսյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1948-1949թթ.
Իսահակ Իսագուլով` ՀԽՍՀ դատախազ 1949-1954թթ.
Կադմոս Իոաննիսյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1954-1959թթ.
Արտավազդ Գևորգյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1959-1961թթ., ՀՀ գլխավոր դատախազ 1990-1997թթ.
Սուրեն Օսիպյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1971-1988թթ.
Վլադիմիր Նազարյան` ՀԽՍՀ դատախազ 1988-1990թթ.
Հենրիկ Խաչատրյան` ՀՀ գլխավոր դատախազ 1997-1998թթ.
Բորիս Նազարյան` ՀՀ գլխավոր դատախազ 1999-2001թթ.
Արամ Թամազյան` ՀՀ գլխավոր դատախազ 2001-2004թթ.
Աղվան Հովսեփյան` ՀՀ գլխավոր դատախազ 1998-1999թթ., 2004-2013թթ.
Գևորգ Կոստանյան` ՀՀ գլխավոր դատախազ 2013-2016թթ.
Արթուր Դավթյան՝ ՀՀ գլխավոր դատախազ 2016-2022թթ.
Դատախազության աշխատողի օրը
«Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքի  18-րդ հոդվածին համապատասխան, ՀՀ կառավարության որոշմամբ,  Հայաստանի Հանրապետությունում հուլիսի 1-ը սահմանվել է դատախազության աշխատողի օր։
Աղբյուրներ
ՀՀ Սահմանադրություն
«Դատախազության մասին» ՀՀ օրենք
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն Կատեգորիա:Հայաստանի դատախազություն
Ուոլդորֆ (աղցան)
Առաջին անգամ այս աղցանը մատուցվեց Նյու-Յորքի «Վալդորֆ-Աստորիա» հյուրանոցում, ինչպես և բացատրվում է աղցանի անունը։ Բայց այդ ժամանակ նոր աղցանի մեջ բացակայում էին ընկույզ, բայց հենց այս բաղադրատոմսը ընկույզների ավելացումով համարվում է ամենադասականը։ 1896 թվականին Ուոլդորֆ աղցանի բաղադրատոմսը ներառվեց խոհարարական գրքում, որը թողարկել էր Օսկար Չիրկին, իրեն ներկայացնելով որպես աղցանի բաղադրատոմսի հեղինակը, բայց այդ փաստը կասկածելի էր։
Կատեգորիա:Աղցաններ Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց
Խաչաթուր
Խաչաթուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում ։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 186 հայ և թուրք բնակիչ ։
Հաուզեն ամ Բուսեն
Հաուզեն ամ Բուսեն  (Hausen am Bussen), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Բայրակ (ավան, Խարկովի շրջան)
Բայրակ (Байрак), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1650 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բայրակ ավանում բնակվում էր 77 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,19 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 405,26 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1650 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մուկոշին
Մուկոշին (Мукошин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մուկոշին գյուղում բնակվում էր 443 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբեշովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մեդվեդևո (գյուղ, Չեբարկուլսկի շրջան)
Մեդվեդևո (Медведево), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Չեբարկուլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Չեբարկուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Փնջային գլխացավ
Առաջացման պատճառն անհայտ է ։ Ռիսկի գործոններ են համարվում ծխախոտի օգտագործումն ու փնջային գլխացավեր ունենալու ընտանեկան անամնեզը ։ Գլխացավի նոպա հարուցող գործոն կարող են լինել ալկոհոլը և նիտրոգլիցերինը ։ Փնջային գլխացավը պատկանում է առաջնային եռվորյակ վեգետատիվ գլխացավեր տեսակին ։ Ախտորոշումը դրվում է ախտանիշների հիման վրա ։
Աստերոիդների ցանկ (146001-146100)
Աստերոիդների ցանկ (145901-146000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (146101-146200)
Փնջային գլխացավ
Բուժման պլանում խորհուրդ է տրվում կենսակերպի փոփոխություն՝ գլխացավի պատճառ հանդիսացող գործոնների (տրիգեր) բացառում ։ Գլխացավի սուր նոպայի վարման պլանում ընդգրկված են արագ ազդող տրիպտաները և թթվածինը  ։ Նոպաների կրկնման հաճախությունը նվազեցնելու նպատակով կարող են կիրառվել ստերոիդ հորմոնների ներարկումներ, վերապամիլ և այլ դեղորայքային միջոցներ ։ Նյարդի խթանման մեթոդը կամ վիրահատական միջամտությունը կարող են էֆեկտիվ լինել այն դեպքերում, որոնց բուժման ժամանակ մյուս մեթոդները էֆեկտիվ չեն եղել ։
Հիվանդությունը ախտահարում է ընդհանուր պոպուլյացիայի 0.1% ֊ ին` կյանքի ընթացքում և յուրաքանչյուր տարի՝ 0.05% ֊ին ։ Հիվանդությունը սովորաբար առաջին անգամ դրսևորվում է 20 ֊ 40 տարեկանների շրջանում ։ Տղամարդիկ մոտավորապես 4 անգամ ավելի հաճախ են հիվանդանում քան՝ կանայք ։ Գլխացավերը կոչվում են փնջային կամ կլաստերային, քանզի գլխացավի նոպաները խմբով են (մի քանի հատ) ։ Դրանց անվանել են նաև «ինքնասպանության գլխացավեր» ։
Ախտանիշներ
Փնջային գլխացավը բնորոշվում է գլխի մի կեսում առաջացող կրկնվող բնույթի սուր նոպայաձև ցավի գրոհներով ։ Դրանք ուժգին գլխացավեր են ։ Տիպիկ կլաստերային գլխացավի նոպան կարող է տևել 15 րոպեից մինչև 180 րոպե ։ Բուժում չստանալու դեպքում գրոհների մեծ մասը (մոտավորապես 75%) տևում է 60 րոպեից կարճ ։
Գրոհների սկիզբ կտրուկ է և շատ հարճախ առանց նախանշանների, ի տարբերություն միգրենի։ Նախնական ցավային զգացողությունների առաջացումը (ստվերներ) հիմնական գլխացավի նոպայից առաջ նույն անատոմիական շրջանում կարող է ազդարարել վերահաս գրոհի մասին։ Նման ցավեր կարող են մնալ ինչպես գրոհից հետո, այնպես էլ ցավային գրոհների միջև ։ Չնայած փնջային գլխացավն ունի հստակ միակողմանի բնույթ, կան նաև հաստատված կողմնայնության փոփոխության դեպքեր՝ միջկլաստերային շրջաններում, կամ շատ հազվադեպ սիմուլտան (նույն նոպայի ժամանակ առաջացող) երկկողմանի փնջային գլխացավեր ։
Ցավ
Գլխացավը միակողմանի է։ Ընդգրկում է հարակնային (օրբիտալ), մասնավորապես աչքից վեր՝ սուպրաօրբիտալ, քունքային շրջանները՝ տարբեր համակցումներով։ Փնջային գլխացավերի ժամանակ ցավը առավել արտահայտված է համեմատած գլխացավի մյուս տեսակների, այդ թվում նաև սուր միգրենի։ Ցավը բնութագրվում է որպես այրող, բաբախող և կարող է տեղակայված լինել աչքի հետևում կամ դրա շուրջը ։ Ցավի հետևանքով կարող են հիվանդի մոտ առաջանալ ինքնասպանության մտքեր, որտեղից էլ ստացել է «ինքնասպանության գլխացավեր» անվանումը ։ Սա համարվում է ամենացավոտ հիվանդություններից մեկը ։
Այլ ախտանիշներ
Դասական փնջային գլխացավի ախտանիշներին են պատկանում միակողմանի կրկնվող գլխացավի նոպաներն, որոնք ընդգրկում են ակնակապիճը, հարակնակապճային շրջանը և քունքը։ Չբուժված դեպքերում գլխացավի հերթական նոպա կարող է դիտվել 24 ժամից, կամ կարող են լինել ութ և ավելի նոպաներ՝ մեկ օրում ։ Փնջային գլխացավի նոպան ուղեկցվում է ներքոնշյալ վեգետատիվ նշաններից առնվազն մեկով՝ կախված կոպ, բբի նեղացում, եղջերաթաղանթի կարմրություն, արցունքահոսություն, քթի փակվածություն և առավել հազվադեպ՝ դեմքի կարմրություն, այտուց կամ քրտնարտադրության բարձրացում, որոնք սովորաբար արտահայտվում են ցավի համանուն կողմում ։
Անհանգստությունը (օրինակ՝ հետ ու առաջ քայլք) կարող է ուղեկցել ցավին։ Ինչպես միգրենի, այնպես էլ փնջային գլխացավերի ժամանակ կարող է լինել լույսի հանդեպ զգայունության բարձրացում (լուսավախություն, ֆոտոֆոբիա), ձայներից վախի առաջացում (ֆոնոֆոբիա)։ Սրտխառնոցը համարվում է առավել հազվադեպ հանդիպող ախտանիշ ։ Որպես հետևանք գլխացավի, առաջացող երկրորդային ախտանիշներ կարող են լինել տկարությունը, ագրեսիվությունը, դեպրեսիան, անհանգստությունը, շփոթվածությունը ։
Պարբերականություն
Փնջային գլխացավը (ՓԳ) երբեմն անվանում են «զարթուցիչ գլխացավ», պայմանավորված ցավերի կրկնումների հստակ պարբերականությամբ։ ՓԳ նոպաները հաճախ արթնացնում են քնից։ Ինչպես առանձին ցավի նոպաները, այնպես էլ ցավի փնջերը կրում են խիստ պարբերական, մետրոնոմիկ բնույթ։ Նոպաները սովորաբար կրկնվում են օրվա նույն ժամին, վաղ առավոտյան կամ գիշերը։ Ցավի փնջերը նունպես սովորաբար կրկնվում են նույն պարբերականությամբ, երբեմն ամեն տարի տարվա նույն ժամանակահատվածում, առավել հաճախ գիշերահավասարի կետերի շուրջը, կամ սեզոնային փոփոխությունների ժամանակ։ Երբեմն ցավերը կարող են սկվել անկանխատեսելի, առանց որևէ պարբերականության։ Այս տվյալները թույլ են տալիս գիտնականների ենթադրելու, որ հիվանդությամ ախտաբանության մեջ ներգրավված է հիպոթալամուսը։ Վերջինս կարգավորում է օրգանիզմի «կենսաբանական ժամացույցի» աշխատանքը և ցիրկադիանային ռիթմը ։
Էպիզոդիկ ՓԳ-ի ժամանակ ցավերը լինում են օրական մեկ կամ մի քանի անգամ, ամեն օր, հիմնականում նույն ժամին, մի քանի շաբաթ տևողությամբ, ինչից հետո սկվում է շաբաթներ, ամիսներ կամ տարիներ տևող անախտանիշ ընթացքը (ռեմիսիա, ախտադադար)։ ԹԳ-ը 10-15% դեպքերում ունենում է քրոնիկ ընթացք, երբ ցավերը կրկնվում են ամեն օր, տարիներով առանց ախտադադարի ։
Գլխացավերի միջազգային միության ( International Headache Society - IHS ) ախտորոշման չափանիշների համաձայն, եթե ՓԳ-ը ընթանում է 7-365 օր տևողությամբ երկու և ավելի փնջերով, և մեկ ամիս կամ ավելի երկար ախտադադարներով դրանց միջև, ապա այն կարելի է համարել էպիզոդիկ։ Եթե գլխացավերը առկա են մեկ տարուց ավելի, կամ աղտադադարները կարճատև են (մեկ ամսից կարճ) ապա ՓԳ-ը կոչվում է քրոնիկ ։ Քրոնիկ ՓԳ-ի պարագայում գլխացավերի ուժգնություն, տևողությունը, բնույթը և պարբերականությունը կարող են փոփոխվել։ ՓԳ-ի տեսակը կարող է փոփոխվել անկանխատեսելիորեն, քրոնիկից էպիզոդիկ և հակառակը ։
Ախտորոշում
Կլաստերային գլխացավերը շատ հաճախ սխալ են ախտորոշվում և հետևաբար սխալ բուժվում են երկար տարիներ, իսկ երբեմն էլ չեն ախտորոշվում ընդհանրապես։ Առավել հաճախ շփոթում են միգրենի, «կլաստերանման» գլխացավերի, այլ տրգեմինալ ավտոնոմ ցեֆալգիաների հետ ։ «Կլաստերանման» գլխացավը կարող է ախտորոշվել որպես երկրորդային գլխացավ այլ ոչ առաջնային ։
Քանի որ ՓԳ-ի հաստատման համար որևէ հետազոտություն գոյություն չունի, ապա ախտորոշումը դրվում է միայն պացիենտի հետ բանավոր մանրամասն հիվանդության պատմության քննարկան արդյունքում։ Գլխացավերի օրագրի վարումը կարող է օգտակար լինել ցավերի հաճախության, տևողության և ուժգնության մասին հստակ պատկերացում կազմելու համար։ Ցավին դիմադրելու (ցավը չընդհատելու) մարտավարությունը կարող է օգտակար լինել ցավի հստակ տևողությունը պարզելու համար. այս տվյալը շատ կարևոր է տարբերակիչ ախտորոշման տեսանկյունից ։
Առաջին անգամ առաջացող ցավի ախտորոշումը բավական բարդ է, քանի որ պացիենտները հիմնականում դիմում են անհետաձգելի բուժօգնության բաժանմունք, որտեղ մասնագետները հնարավոր է բավական պատրաստված չլինեն նման հազվատեպ հանդիպող գլխացավերի ախտորոշման համար ։ Այդ իսկ պատճառող այս բաժանմունքների մասնագետների հաճառ կրթում են սուր գլխացավերը տարբերակելու ուղղությամբ ։ ՓԳ-ը ինքնին կյանքի համար վտանգավոր չէ, սակայն հաշվի առնելով ցավերի հաճախակիությունը և ուժգնությունը, երբեմն դրթում են պացինտին ինքնավնասման կամ ինքնասպանության քայլի դիմել ։
ՓԳ-ով տառապող անձինք սովորաբար հասնում են ճիշտ ախտորոշման բավականին ուշ ։ Նրանք տարիներով կարող են բուժվել քիթ-կոկորդ-ականջաբանների, ատամնաբույժների, հոգեբանների և հոգեբուժների մոտ, մինչև որ կստանան ճիշտ ախտորոշումը նյարդաբանից ։ Ըստ հետազոտության տվյալների Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում ՓԳ-ի ճիշտ ախտորոշման միջին ժամկետը հիվանդության սկզբից կազմում է 7 տարի ։
Ախտորոշման չափանիշներ
Գլխացավերի միջազգային միության ( International Headache Society - IHS ) ախտորոշման չափանիշներն են.
Ա. Բ-Դ կետերին բավարարող գլխացավի առնվազն 5 գրոհ
Բ. Շուրջակնակապճային, վերակնակապճային կամ քունքային տեղակայման ուժեղ կամ շատ ուժեղ միակողմանի ցավ, որը տևում է 15-180 րոպե (չբուժելու դեպքում)1
Գ. Նշված կետերից մեկը կամ երկուսը միասին.
Դ. Գրոհների հաճախությունը տատանվում է «1 գրոհ ամեն 2-րդ օրը»-ից մինչև «8 գրոհ ամեն օր»2
Նշումներ:
1. Գլխացավերը կարող են ավելի թույլ լինել, ավելի երկար կամ կարճ տևողության, սակայն գրոհների կեսից քիչ դեպքերում
2. Գլխացավերը կարող են ավելի հազվադեպ լինել, սակայն գրոհների կեսից քիչ դեպքերում
Տարբերակիչ ախտորոշում
Կլաստերային գլխացավը սխալմամբ կարող է ախտորոշվել որպես միգրեն կամ սինուսիտ ։ Տարածված բայց սխալ ախտորոշում է «կլաստերային միգրեն»-ը, որի կիրառումը շփոթեցնում է մասնագետներին և հաճախ անիմաստ երկարացնում է ճիշտ ախտորոշումը և բուժումը ։
Այլ գլխացավեր որոնք կարող են նմանվել ՓԳ-ին.
Համաճարակաբանություն
Ընդհանուր պոպուլյացիայում կԿյանքի ընթացքում հանդիպման հաճախությունը կազմում է 0.1% ։ Հիվանդությունը տղամարդկանց մոտ հանդիպում է մոտ 4 անգամ ավելի հաճախ, քան կանանց մոտ ։ Չնայած, որ հիվանդության սկիզբը կարող է լինել ցանկացած տարիքում, առավել բնորոշ է 20-50 տարեկանում սկիզբը ։ Մոտավորապես 5 չափահաս պազիենտներից 1-ը նշում է որ հիվանդությունը սկսվել է 10-19 տարեկան հասակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ցավ Կատեգորիա:Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Ջերմանիս (գյուղատեղի)
Ջերմանիս (գյուղատեղի) ,գտնվում է Արարատի մարզում, Վեդի գետի մի քանի վտակների միախառնման տեղում՝ գոգավոր հարթության վրա՝ մարզկենտրոնից 35 կմ հյուսիս-արևելք։
Միջնադարյան գյուղատեղի, որտեղ այժմ ավերակներ են մնացել, ըստ ուսումնասիրությունների արդյունքի պարզվում է, որ գյուղատեղին գոյություն է ունեցել 10-17-րդ դարերում, բայց բնակավայրն իր ծաղկուն շրջանին է հասել 12-14-րդ դարերում։ Մատենագրական տվյալներ չեն պահպանվել, բայց հայտնի է, որ այն եղել է Ուրծ գավառի հին բնակավայրերից մեկ, որը նախկինում անվանվել է Քյոլանլու։
Գյուղատեղիի կենտրոնում՝ ցածր թմբի վրա, գտնվել է 12-13-րդ դարի եկեղեցին, որը հավանաբար վերակառուցվել է 16-րդ դարում, այժմ հիմնովին ավերված է։ Եկեղեցու ներսում պահպանվել է կոտրված խաչքար (13-րդ դարի) և տապանաքար (15-16-րդ դարի)։ Եկեղեցու շուրջը փռված է գերեզմանոց, որտեղ պահպանվել են 12-13-րդ դարերի խաչքարեր։ Տարծքում պահպանվել են տնատեղերի հետքերը և ջրաղացը, իսկ գյուղատեղիի հարավային մասում՝ ճանապարհի եզրին, պահպանվել են ժայռափոր խաչքարեր, որոնք հավանաբար 12-13-րդ դարերի են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գյուղատեղիներ Կատեգորիա:Արարատի մարզ Կատեգորիա:Հայաստան Կատեգորիա:13-րդ դար Կատեգորիա:16-րդ դար Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն
Սղոցապոչեր
Սղոցապոչեր ՝ (Poecilimon), միջատների տեսակի, Tettigoniidae ընտանիքի, ուղղաթևերի դաս։
Արեալը ներառում է Հարավարևելյան Եվրոպայի տարածքը, այդ թվում նաև Հարավային Ալպերը, Ռումինիան, Բուլղարիան, նախկին ԽՍՀՄ տարածքի եվրոպական մասը, Փոքր Ասիան, Սիրիան, Պաղեստինը, Կովկասը, Իրանը և Կենտրոնական Ասիան։
Դասակարգում
Ներառում է 134 տեսակ ։
Նորմ Վան Լիր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Չիկագո Բուլսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ
Բուրգ բայ Մագդեբուրգ
Բուրգ բայ Մագդեբուրգ (Burg bei Magdeburg), քաղաք Գերմանիայի հյուսիսարևելյան մասում՝ Սաքսոնիա-Անհալտ երկրամասում, որի կազմի մեջ մտնող Երիխովերի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Էլբա-Հավել ջրանցքի ափին, երկրամասի մայրաքաղաքից՝ Մագդեբուրգից 25 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք ։ Համբավվել է պատմա-ճարտարապետական հարուստ ժառանգությամբ, մասնավորապես՝ միջնադարյան եկեղեցիներով ու աշտարակներով, ինչի պատճառով ստացել է «Աշտարակների քաղաք» մականունը։ Գերմանական մի շարք այլ քաղաքների պես Բուրգն էլ առնչություն ունի Ռոլանդի մասին դյուցազներգության հետ, որի գլխավոր հերոսի արձանը քաղաքում վերականգնվել է 1999 թվականին։ Բուրգի մերձակայքում է գտնվում երկար և միջին երկարության ռադիոալիքներ հեռարձակող կայանը, որի օգնությամբ է իր հաղորդումները հեռարձակում մասնավորապես Radio Wolga-ն։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Քաղաքն զբաղեցնում է 164,02 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 24.163, 2020 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով՝ 22.240 :
Պաշտոնական կոդը՝ 15 0 86 015:
Քույր քաղաքներ
Բուրգի քույր քաղաքներն են ՝
Հերոլդշտաթ
Հերոլդշտաթ  (Heroldstatt), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2672 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 21,81 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 139։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Լալե
Լալե (Lalaye), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 447 մարդ, բնակչության խտությունը` 54.65 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.18 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 274 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 215-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 59։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,5 %։ 215 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 191 անձ (104 տղամարդ և 87 կին)։ Գործազուրկ են եղել 24 անձ (12 տղամարդ և 12 կին)։ 59 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բուրգաջինո
Բուրգաջինո (Бургаджино, Борғатъя), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 249 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջոն Պարոտտ
Ջոն Պարոտտ (John Parrott, 1964 թվական, մայիսի 11, Լիվերպուլ), անգլիացի նշանավոր սնուկերիստ։ Ջոն Պարոտտը հաղթել է 1991 թվականի սնուկերի աշխարհի առաջնություն ում և ութ այլ վարկանշային մրցույթներում։ 2015 թվականից Սնուկերի փառքի սրահի անդամ է։
Սիրողական գործունեություն
Ջոն Պերոտտը սկսել է սկուտեր խաղալ դեռ 12 տարեկանից, երբ նրա հայրը նրան մի օր տարել է սնուկերային մարզասրահ։ Այդ ժամանակվանից խաղը գրավել է նրան և արդեն 17 տարեկանում Պերոտտը հաղթել է Pontins  երիտասարդական մրցաշարում (դրանից մեկ տարի առաջ հասել էր ազգային երիտասարդական առաջնության եզրափակիչ փուլ)։ 1982 թվականին նա երկրորդ տեղն է գրավել Անգլիայի առաջնությունում՝ առաջին հորիզոնականը զիջելով Նիլ Ֆուդսին։  Սակայն նույն տարում նա հաղթել է Pontins Open Championship և Junior Pot Black  մրցաշարերում։ 1983 թվականին ևս մեկ տիտղոսի է արժանացել և, մասնագետի կարգավիճակ  ստանալով, հասել է Անգլիայի սիրողական մրցաշարի եզրափակիչ փուլ։
Մասնագիտական գործունեություն
Իր դեբյուտային շրջանում Ջոնը հասել է Lada Classic-ի կիսաեզրափակիչ և աշխարհի առաջնության 1/8-րդ եզրափակիչ փուլ։ Այդ շրջանում նա համաշխարհային վարկանշային հարթակում 20-րդ հորիզոնականն էր գրավում։ Հաջորդ տարիներին Ջոնը հասել է Մեծ Բրիտանիայի կիսաեզրափակիչ և աշխարհի առաջնության քառորդ եզրափակիչ փուլեր։ Եվս մի քանի հաղթանակներից հետո նա գրավել է 13-րդ հորիզոնականը։.
1988 թվականին Ջոն Պարոտտը դարձել է European Open-ի չեմպիոն՝ առաջին անգամ հաղթելով վարկանշային մրցույթում։ Նա այդ տիտղոսը պահպանել է նաև 1990 թվականին՝ միաժամանակ դուրս գալով Դուբայի և աշխարհի առաջնության կիսաեզրափակիչ փուլեր։
1996 թվականին Ջոն Պարոտտը արժանացել է Բրիտանական կայսրության MBE շքանշանին։
2007-2008 թվականներին Պարոտտին չի հաջողվել լավ արդյունքներ ցույց տալ, սակայն նա պահպանել է 39-րդ հորիզոնականը։
Իսկ 2009 թվականի աշխարհի առաջնության որակավորման ժամանակ պարտվել է Կոուչ Մեթյուին՝ 3։10 հաշվով։
Մի տարի անց նույն մրցաշարում նա պարտվել է չինացի Անյդա Չժանուին՝ 6։10 հաշվով՝ այդպիսով կորցնելով իր տեղը հաջորդ շրջանի հիմնական մրցաշարում։ Այդ պարտությունից հետո Ջոն Պարոտտը հայտարարել է, որ դադարեցնում է պրոֆեսիոնալ սնուկերիստի իր գործունեությունը ։
Լիդիա Դրանովսկայա
Կենսագրություն
Լիդիա Դրանովսկայան ծնվել է 1922 թվականին Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանի Մոսկալենկի խուտորում ՝ ուսուցիչների ընտանիքում։ 1929 թվականից 1937 թվականին նկարահանվել է «Յոթերորդ դասարանցիները»։ 1946 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը ։
Դրանովսկայայի ամենահայտնի դերը հետպատերազմյան «Գնացքը գնում է արևելք» ֆիլմում է, որից հետո դերասանուհին գրեթե չի նկարահանվել գլխավոր դերերում։ Հետագայում աշխատել է Կինոդերասանի թատրոնում, նկարահանվել մասայական տեսարաններում և դրվագներում, կրկօրինակել արտասահմանյան ֆիլմեր։
Մահացել է 2008 թվականի հուլիսի 11-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Օրեխովսկի գերեզմանատանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուս կինոդերասանուհիներ
Շաքարի արդյունաբերություն
Շաքարի արդյունաբերություն, սննդի արդյունաբերության ճյուղ, որը միավորում է շաքարի ճակնդեղից և շաքարեղեգից շաքարավազ և ռաֆինացված շաքար արտադրող ձեռնարկությունները։ Արևադարձային և մերձարևադարձային գոտու երկրներում շաքարի արտադրության հումքը հիմնականում շաքարեղեգն է, որից շաքարի ստացումը հայտնի է եղել շատ վաղուց, իսկ արդյունաբերության արտադրությունը սկսվել է 16-րդ դարում Հնդկաստանում։
Հայաստանում շաքարի ճակնդեղի փորձնական մշակումը սկսվել է 1909 թվականին, իսկ արդյունաբերությանը՝ 1930 թվականին։ Սպիտակի շաքարի գործարանը հումքը ստացել է Ախուրյանի, Ամասիայի, Անիի, Արթիկի, Գուգարքի ու Սպիտակի շրջանների գյուղատնտեսական ձեռնարկություններից (շաքարի ճակնդեղ) և Կուբայից (շաքարեղեգ)։ 1953 թվականին շարք է մտել նաև Երևանի գինեքարային թթվի արտադրական ձեռնարկությունը, որն աշխատել է Արարատի գինու կոմբինատի արտադրական մնացորդների բազայի վրա։ Ճյուղի ձեռնարկություններում արտադրական պրոցեսները համալիր մեքենայացվում և ավտոմատացվում էին։ 1980 թվականին արտադրվել է 20,0 հազար տոնա շաքար, այդ թվում՝ շաքարի ճակնդեղից՝ 12,9 հազար տոնա։ Շաքարի ճակնդեղի (ֆաբրիկային) ցանքատարածությունները 1980 թվականին կազմել են 14,1 հազար հեկտար։
Կատեգորիա:Արդյունաբերություն
Մեդվեդևո (գյուղ, Տյոմկինսկի շրջան)
Մեդվեդևո (Медведево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի բնակավայրեր
(3324) Ավսյուկ
(3324) Ավսյուկ (Avsyuk), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 4-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,698836 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6273 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7704 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1619,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,2223 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բայրակ (գյուղ, Խարկովի շրջան)
Բայրակ (Байрак), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բայրակ գյուղում բնակվում էր 77 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 350 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ֆեոդոր Բուսլաև
Ֆեոդոր Բուսլաև (Фёдор Ива́нович Бусла́ев; ), ռուս լեզվաբան, բանագետ, տրամաբանական քերականության ներկայացուցիչ։ Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր (1847), Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1860)։
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1838)։ Հայտնի է «Մայրենի լեզվի ուսուցման մասին» (մաս 1–2, 1844), «Ռուս ժողովրդական բանահյուսության և արվեստի պատմական ակնարկներ» (հ․ 1–2, 1861), «Ռուսաց լեզվի պատմական քերականություն» (մաս 1–2, 1863) աշխատություններով։
Բուսլաևը հանդես է եկել պատմա–համեմատական լեզվաբանության պաշտպանությամբ, առաջադրել նրա նվաճումները դպրոցական ուսուցման մեջ օգտագործելու պահանջը, լեզվի պատմությունը կապել ժողովրդի պատմության հետ։ Քերականական կարգերը քննել է տրամաբանական քերականության սկզբունքներով և որոշ ազդեցություն ունեցել նաև հայ քերականների (օրինակ՝ Ս․ Պալասանյանի) վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուս բանագետներ Կատեգորիա:Ռուս արվեստագետներ
Պաբլո Պիատտի
Պաբլո Պիատտի (իսպ.՝Pablo Daniel Piatti, ), արգենտինացի կիսապաշտպան, որը վարձավճարով հանդես է գալիս իսպանական «Էսպանյոլում»։
Էստուդիանտես
Պիատտին սկսել է իր կարիերան արգենտինական Էստուդիանտեսում։ Իր դեբյուտը նշել է 2006 թվականի նոյեմբերին Նիոյելլե Օլդ Բոյզ-ի դեմ խաղում։ Առաջին իսկ մրցաշրջանում դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։
Ալմերիա
2008 թվականին Պաբլոն տեղափոխվել է «Ալմերիա»։ Թիմի կազմում անցկացրել է 3 մրցաշրջան։
Վալենսիա
2011 թվականին ֆուտբոլիստը տեղափոխվել է Վալենսիա ։
Ազգային հավաքական
2007 թվականին հանդես է եկել Արգենտինայի Մ20 հավաքականում։ Թիմի հետ նվաճել է Աշխարհի երիտասարդական առաջնության չեմպիոնի տիտղոսը։ 2011 թվականի հունիսի 5-ին Արգենտինայի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է Լեհաստանի հավաքականի դեմ ընկերական խաղին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ալմերիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Էստուդիանտեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տորոնտոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էլչեի ֆուտբոլիստներ
Զվոնիմիրի ծովային շնիկ
Զվոնիմիրի ծովային շնիկ (Parablennius zvonimiri), շնիկազգիներին (Blenniidae) պատկանող ձկների տեսակ։ Տեսակը անվանվել է ի պատիվ Խորվաթիայի թագավոր Դեմետրիուս Զվոնիմիրի, որը ղեկավարել է 1075 թ-ից մինչև 1089 թվականը, հավանական է, կապված այն վայրի հետ, որտեղ հավաքել են տեսակի տիպիկ ներկայացուցիչներին։
Նկարագրում
Մարմնի երկարությունը` մինչև 7սմ։ Մարմինը երկարավուն է, կարճլիկ` սեղմված կողքերից։ Մեջքային լողակը, որում կան ոչ ավելի, քան 19 ճյուղավորված ճառագայթներ, առջևի և հետևի մասերի միջև նկատելի փոսիկ, բախվում է պոչային լողակի հետ։ Հաճախ գլխի առջևի մասում և ծոծրակին լինում են մի քանի շոշափուկներ։ Աչքերի միջև շոշափուկները` երկար թիակների նման, որոնք գրեթե հասնում են մեջքային լողակին, ունեն մինչև 7 մատնանման ելուստներ և ծայրերում բարակում են։ Առջևի քթանցքերի հետևում ունեն երկար թիակ, որը հասնում է հետևի քթանցքերին և ծայրամասերում ճյուղավորվում է 2-3 ելուստների։ Կողագիծը մինչև կորագիծը անընդհատ է, իսկ հետո ներկայացված է ընդհատվող հատվածներով։ Վերին ծնոտի վրա կան 29-34, իսկ ստորին ծնոտի վրա 28-30 ատամներ. երկու ծնոտներիի վերջին ատամները լայնացած են։ Մարմնի ընդհանուր հիմնագույնը շոկոլադե շագանակագույն է։ Մեջքին և կողքերին կան ոչ մեծ մուգ բծեր, որոնք, երբեմն, միաձուլվում են շերտերով։ Մեջքային լողակի հիմքում կան մինչև 7 սպիտակավուն կամ դեղնավուն բծեր, իսկ պոչային լողակի հիմքում` մուգ շագանակագույն բիծ։ Մեջքային լողակի առջևի մասի միջնորմներում, իրանի առջևի մասում և գլխի հետևի մասում լինում են մուգ կետեր։ Բազմացման շրջանում արուները ավելի գունեղ են դառնում և նրանց հետանցքի լողակի առջևի մասի ճառագայթների ծայրերին ի հայտ են գալիս լայնացումներ ։
Արեալ
Տեսակի տարածվածությունը` Միջերգրական, Մարմարա, Սև ծովեր ։
Արքայական Ալբերտա թանգարան
Արքայական Ալբերտա թանգարան (Royal Alberta Museum (RAM)), համաշխարհային և բնական գիտությունների պատմության թանգարան Կանադայի Ալբերտա նահանգի Էդմոնտոն քաղաքում։ Տեղակայված է քաղաքի կենտրոնում, քաղաքապետարանից դեպի հյուսիս։ Թանգարանն ամենամեծն է արևմտյան Կանադայում իր ավելի քան 7․600 քմ ցուցահանդեսային տարածքով և 38․900 քմ ընդհանուր տարածքով։
Հիմնադրվել է Ալբերտայի կառավարության կողմից 1967 թվականի դեկտեմբերին որպես Ալբերտայի նահանգային թանգարան, այնուհետև 2005 թվականին ստացել է Եղիսաբեթ II թագուհու արքայական հովանավորությունը և վերանվանվել Արքայական Ալբերտա թանգարանի։ 2011 թվականին հայտարարվել է թանգարանը նոր շենք տեղափոխելու պլանների մասին, սակայն այն շարունակել է գործել Էդմոնտոնի մերձակայքի Գլենորա բնակելի թաղամասում մինչև հանրության համար 2015 թվականի դեկտեմբերին փակվելը։ Թեև թանգարանը հանրության համար փակ է եղել, նրա բաժիններից մի քանիսը շարունակել են աշխատել կա՛մ նախապատրաստելով հավաքածուն տեղափոխման համար, կա՛մ դաշտային հետազոտական աշխատանքներ կատարելով ։ Նոր շենքի կառուցումն ավարտվել է 2016 թվականի օգոստոսին, իսկ թանգարանը կրկին բացվել է հանրության առջև 2018 թվականի հոկտեմբերին։
Պատմություն
Կանադայի կառավարության «Կանադական հարյուրամյակ» ծրագիրն ու Ալբերտայի կառավարությունը 1950 թվականին սկսել են թանգարան նախագծել։ 1962 թվականին նրանք Վանկուվերի ծովային թանգարանի նախագծման մեջ ներգրավված ավստրալիացի ճարտարապետ Ռայմոնդ Օ․ Հարիսոնին նշանակել են թանգարանի նախագծման աշխատանքների ղեկավար ։ Հարիսոնին հատկացվել է 5 միլիոն դոլլար թանգարանի կառուցման համար աշխատակիցներ ընտրելու համար ։ Թանգարանը հանրության առջև բացվել է 1967 թվականի դեկտեմբերի 6-ին որպես Ալբերտայի նահանգային թանգարան։ Բացման օրը թանգարանի առաջին հարկում եղել են մորթու առևտուրը, Կանադայի բնիկներին ներկայացնող սրահներ, Էռնեստ Բրաունի ու Հարի Փոլարդի հեղինակած կանադական աբորիգենների լուսանկարներ։ Երկրորդ հարկի սրահներն ավելի ավարտուն են եղել և ցուցադրել գյուղատնտեսական ցուցանմուշներ, առաջին ներգաղթյալների կյանքը պատկերող ցուցանմուշներ, ինչպես նաև ցուցանմուշներ արդյունաբերության և առևտրի վերաբերյալ ։ 1967-1970 թվականներին թանգարանն ընդլայնել է ցուցանմուշների թիվը, հոգբարձուների ծրագրերն ու անձնակազմը։ 1968 թվականին Ալբերտայի դինոզավրերին պատկերող նոր ցուցանմուշներ են ավելացվել բնական պատմության բաժնում, ինչպես նաև հիմնական ցուցանմուշներ «Ալբերտայի անցյալի տրանսպորտային միջոցներ», «Տեսուչ Ֆորբսի համազգեստներ», «Գյուտարար Ռ․ Գոնսետ» և «Սասկաչևանի առաջին կառույցը» համաշխարհային պատմության բաժիններում ։ 1969 թվականին բնական գիտության բաժնում ավելացվել են ցուցանմուշներ հրաբուխների, ճնճղուկանմանների դասին պատկանող կեռնեխների վերաբերյալ, ինչպես նաև համաշխարհային պատմության սրահներում ցուցադրություններ «Կենցաղային իրեր», «Աբորիգենների պատմություն» և «Նոր գյուղատնտեսական նմուշներ» թեմաներով։ Նույն տարում ստեղծվել է եղջերուների ՝ Ալբերտայի բնական միջավայրի տանվեց նախագծված ցուցադրություններից առաջինը ։
1990 թվականից մուտքը դարձել է վճարովի ։ 1991 թվականին կաթնասուններին ու թռչուններին վերաբերող սրահն արդիականացվել է «Գոյատևում և վերարտադրություն», իսկ հաջորդ տարի՝ «Թռչունների գեղեցկություն և գիտություն» թեմաներով ցուցադրությամբ ։ 1992 թվականի ամռանն անցկացված «The Bug Room» կոչվող ժամանակավոր ցուցադրության մեջ ընդգրկված էին կենդանի միջատներ, և դա այնպիսի հաջողություն է ունեցել, որ 1993 թվականին թանգարանը որոշել է այն նորից կյանքի կոչել՝ որպես թանգարանի ավելի մեծ և մշտական բաղադրիչ ։ Եվս մեկ նոր մշտական ցուցասրահ «Երկրագիտության պատկերասրահ» վերնագրով բացվել է 1993 թվականի դեկտեմբերին, թեև ավարտին հասցվել է միայն հաջորդ մայիսին ։ Նաև 1993 թվականին է թանգարանը մեկնարկել աբորիգեն արտեֆակտների՝ «Իրենց բոլոր մանրուքներով» ցուցահանդեսը, որպես «Աբորիգենային մշակույթի Սինկրուդ պատկերասրահի» առաջին դրսևորում։ Սինկրուդ պատկերասրահի ամբողջական տարբերակը հանդիսավոր բացվել է 1997 թվականի նոյեմբերին ։ Այս ցուցասրահը հետագայում համալրվել է 2006 թվականի մայիսի 8-ին Սոթբիս աճուրդային տանից ձեռք բերված Ջեյմս Քարնեգիի ընտանիքից կատարված մի գնումով։ Ջեյմս Քարնեգիի հավաքածուի այս վաճառքը համարվել է հյուսիսային Ամերիկայի հնդկացիական արտեֆակտների ամենակարևոր աճուրդը, որտեղ եղել է նաև 1859 թվականի թանկարժեք ուլունքազարդ մի զգեստ, որն արժեցել է 497․600 ԱՄՆ դոլլար ։ 2003 թվականին Հաբիթաթի պատկերասրահը մեծապես վերանորոգվել է՝ դառնալով նոր «Վայրի Ալբերտա» ինտերակտիվ ցուցահանդես ։ 2002 - 2006 թվականներին Արքայական Ալբերտա թանգարանը հյուրընկալել է Հյուսիսային Էդմոնտոնի քանդակագործության արհեստանոցի խոշորածավալ պողպատե քանդակների շարքի բացօթյա ցուցահանդեսը     ։
2005 թվականին, Ալբերտայի հարյուրամյակի տարում, վերոնշյալ արհեստանոցը թողարկել է Ալբերտայի հարյուրամյակին նվիրված քանդակների ցուցահանդես, իսկ 2005 թվականի մայիսի 24-ին թանգարան է այցելել թագուհի Եղիսաբեթ II-ն ու թանգարանին թագավորական հովանավորության արժանացրել ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին բացումից 48 տարի անց թանգարանը փակվել է՝ նոր տարածք տեղափոխվելու համար ։
Նոր շենք
2011 թվականի ապրիլին հայտարարվել է, որ թանգարանի համար նոր շենք է կառուցվելու Էդմոնտոնի քաղաքային կենտրոնում, քաղաքապետարանից ու դատարանից դեպի հյուսիս, CN Tower երկնաքերից դեպի արևելք, մի տարածքում, որը նախկինում զբաղեցրել է Կանադայի փոստի Էդմոնտոնի բաժանմունքը։ 36․000 քմ մակերոսը, որն զբաղեցնում է կրկնակի անգամ ավելի մեծ պատկերասրահային տարածք, ըստ հաշվարկների արժեցել է 340 միլիոն դոլլար և ավարտին է հասցվել 2015 թվականին։ Վարչապետ Էդ Ստելմախը և Ալբերտայի կառավարությունը նշել են, որ նոր կառույցի տարածքը կարելի է օգտագործել գերարագ երկաթուղու Էդմոնտոն-Կալգարի տերմինալի համար, իսկ հին տարածքը կարող է զբաղեցնել Ալբերտայի փոխարքան ։ Նոր շենքի կառուցումն ավարտվել է 2016 թվականի օգոստոսի 5-ին, իսկ բացման օրվա՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 3-ի մասին հայտարարվել է 2018 թվականի սեպտեմբերին ։ Նոր կառույցն ամենամեծ թանգարանն է արևմտյան Կանադայում իր ավելի քան 7․600 քմ ցուցահանդեսային տարածքով և 38․900 քմ ընդհանուր տարածքով։ Թանգարանում գործում են Ալբերտայի բնաշխարհն ու մշակույթը ներկայացնող ընդարձակ սրահներ, Կանադայից և ամբողջ աշխարհից շրջիկ ցուցահանդեսներ ցուցադրող խաղարկային պատկերասրահ, 650 քմ տարածքով ինտերակտիվ մանկական պատկերասրահ և կենդանիների սենյակ՝ կենդանի անողնաշարավորներով և տեսանելի տնկարանով։ Նոր կառույցի շինարարությունն ու տեղափոխությունը կազմել են մոտավորապես 253 միլիոն կանադական դոլար, որից 253 միլիոնը ներդրել է Ալբերտայի կառավարությունն, իսկ 122.5 միլիոնը՝ Կանադայի դաշնային կառավարության կառուցման ֆոնդը[5]։
Հավաքածու
Հավաքածուն բաժանվում է չորս մեծ խմբի․
1989 - 2001 թվականների ընթացքում թանգարանում ցուցադրվել են 175 շրջիկ ցուցահանդեսներ։ Դրանց թվում էին՝ «Նախապատմական գիգանտիզմ» (1990), «Կետեր, ավելի մեծ, քան դինոզավրերը» (1992), «Շնաձկներ․ փաստեր և երևակայություն» (1993), «Գիշերվա տերերը․ չղջիկների իրկան պատմությունը» (1994), «Կամոզավրե՛ր» (1995), «Bugsworld» (1996), «Չինգիզ Խան» (1997), «Սիրիա-քաղաքակրթությունների երկիր» (2001) և «Տարվա՝ վայրի բնության միջազգային լուսանկարիչ» (2003) ։
Պատկերասրահներ
Ստորև ներկայացված են թանգարանում ներկայումս գործող սրահները․
Նախկին պատկերասրահներ
Հետևյալ սրահները գործել են թանգարանում, երբ այն գտնվել է Գլենորայում․
Կորենովսկ
Կորենովսկ (Кореновск), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, հանդիսանում է Կորենովսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Բեյսուգ գետի վտակ Ձախ Բեյսուժոկ գետի ափերին, Կրասնոդար քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևելք ։ Կորենովսկի մեծ մասը գտնվում է գետի ձախ ափին։
Բնակչություն
2010 թվականի համառուսաստանյան մարդահամարի տվյալների համաձայն ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի քաղաքային բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Կորենովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1794 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վերխնեե (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
1988 թվականի տվյալներով Վերխնեե գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1989 (ընտրական մրցաշար)
1989 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության ընտրական մրցաշար կրկին համատեղվում էր 1990 թ. աշխարհի առաջնության ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի գոտու ընտրական մրցաշարի սկզբնական փուլը։ ի մասնակցության հայտը մերժվեց ՖԻՖԱ-ի կողմից՝ իր առջև ունեցած պարտքերի պատճառով։ Ընտրական մրցաշարն անցկացվեց երկու փուլով։ ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում առավել բարձր տեղ զբաղեցրած հինգ թիմերը՝ ն, ը,, ը և ն, միանգամից դուրս եկան երկրորդ փուլ։ Երկրորդ փուլի արդյունքում էլ որոշվեցին հինգ ուղեգրերի տերերը։
Ընտրական 2-րդ փուլ
ն որակազրկվեց օլիմպիական խաղերի ընտրական հանդիպումների ժամանակ երիտասարդական հավաքականում թույլատրվածից բարձր տարիքի ֆուտբոլիստ ընդգրկելու պատճառով։
ը, ը, ն, ն և ն ստացան եզրափակիչ մրցաշարի ուղեգրեր։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (ընտրական մրցաշար) Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն (ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ընտրական գոտի) Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ