cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆիլիպ Կինդրեդ Դիք
Կյանք և ստեղծագործություն
Գոյություն ունեն տրամագծորեն հակառակ տեսակետներ թմրանյութերի նկատմամբ ունեցած նրա վերաբերմունքի մասին։ Քանի որ քառորդ դարի ընթացքում կտրուկ փոփոխություն չի եղել նրա ոճում, քիչ հավանական է, որ թմրանյութերը լուրջ ազդեցություն են ունեցած լինեն նրա ստեղծագործության վրա։ Նա ավելի շուտ բնական ձևով է զարգացել։ Սակայն որոշ ուսումնասիրողներ էլ կարծում են, որ գրողը չարաշահել է թմրանյութերը։ Հարկ է նշել, որ գրողն ինքը իր դժբախտությունների պատճառ չի համարել թմրանյութերը։ Հարցազրույցներից մեկում Դիքը մատնանշել է․ «Իմ ստեղծագործությունների մեծ մասը ոչ թե թմրանյութերի օգտագործման արդյունք է, այլ Ալֆրեդ վան Վոգտ ընթերցելու արդյունք» ։ Դիքը, սակայն, չի ժխտել ամֆետամիննների պարբերաբար կիրառումը, ինչը թույլ է տվել «հինգ տարում 16 վեպ գրել»։ Ընդ որում նա պնդել է, որ իրեն ցուցված է եղել ամֆետամին։
«Շիզոֆրենիան և փոփոխությունների գիրքը» հոդվածում («Schizophrenia and The Book of Changes»), որ տպագրվել է 1965 թվականի մարտին Niekas ամսագրի 11-րդ համարում, Ֆիլիպ Դիքը մարդկանց բաժանում է հետևյալ խմբերիի՝ «լիարժեք շիզոֆրենիկներ» (totally schizophrenic), «մասնակի շիզոֆրենիկներ» (partially schizophrenic) (ընդ որում գրողն ինքն իրեն համարել է հենց այս խմբի ներկայացուցիչ) և «ոչ շիզոֆրենիկներ» (nonschizophrenic)։ Ֆիլիպ Դիքը «Փոփոխությունների գիրքն» օգտագործել է «Մարդը բարձր ամրոցում» գիրքը գրելու համար։ Նրա հոդվածի համաձայն՝ նա Գիրքը կարող էր օգտագործել ավելի կարևոր հարցերի պատասխանները ստանալու համար։ Ընդ որում, գրել այն մասը, որում Ֆիլիպը բացատրում է, թե ինչու չի կարելի օգտագործել Գրքի խորհուրդները, նրան թելադրել է հենց Գիրքը։ «Օրակուլը՝ Փոփոխությունների գիրքը, ինձ թելադրել է գրել այս հատվածը» («The Oracle — the I Ching — told me to write this piece») ։
Դիքի ստեղծագործությունները մեծ մասամբ ինքնակենսագրական են։ «Ալբեմուտի ազատ ռադիոն» գիրքը գրված է Ֆիլիպ անունով երիտասարդ ֆանտաստի անունից։ «Վալիս» եռապատումը ջնջում է Դիքի ստեղծագործության ու կենսագրության սահմանները և համարվում է նրա ամենաբարդ ստեղծագործությունը։
1993 թվականին լույս է տեսել Էմանուել Կարերի «Ֆիլիպ Դիք․ ես կենդանի են, այդ դուք եք մեռած» գիրքը։ Գիրքն անվանել են «հերոսի կյանքի ուղու նկարագրությունը՝ որպես մեկ մոլուցքից մեկ այլ մոլուցքի անցում» ։ Նշվում է նաև, որ Կարերին հաջողվել է խուսափել մնացած կենսագիրների թույլ տված այն սխալից, որոնք, օրինակ, Դոստոևսկու հանճարեղությունը բացատրում են նրա էպիլեպսիկ հիվանդությամբ, Վան Գոգի ստեղծագործությունը՝ աբսենտի հանդեպ ունեցած մոլուցքով, և որ հեղինակը «չի բարդացնում գրողի կերպարը․ նա հետևում է փաստերին» ։
Էմանուել Կարերը գրում է նաև, որ եթե Ֆիլիպն իր ժամանակին իմանար Ֆրանսիայում լայն տարածում ունեցող «Աստերիքս» կոմիքսը, նա ավելի հեշտ կպատասխաներ LAD-ի թողած հետևանքների մասին ակնարկներին․ «Որպեսզի Օբելիքսը դառնա գերուժեղ, բոլորովին էլ հարկ չկա կախարդական հեղուկը խմելու, քանի որ մանուկ հասակում նա ընկել է դրանով լիքը տակառի մեջ» ։
2007 թվականի հունվարին Tor Books հրատարակչությունը թողարկել է Ֆիլիպ Դիքի՝ վաղ շրջանի ռեալիստական վեպերից մեկը՝ «Ձայներ փողոցից» («Voices from the Street»)), որ գրվել է 1952-1953 թվականներին և նախկինում երբեք չի հրատարակվել։
Ազդեցություն
Ֆիլիպ Դիքին համարում են արդի իրականության առանցքային երազատեսներից։ Կյանքի օրոք նրա ստեղծագործությունը ճանաչվել է միայն գիտաֆանտաստիկ միջավայրում այն դեպքում, երբ մահից անմիջապես հետո ճանաչում է ստացել Ռիդլի Սքոթի «Սայրի վազորդ» ֆիլմի շնորհիվ, որ նկարահանվել է Դիքի «Արդյո՞ք անդրոիդներն էլեկտրական ոչխարների մասին են երազում» գրքի հիման վրա։ Հետագայում նրա գրքերի հիման վրա նկարահանվել են հայտնի այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են Պաուլ Վերհուվենի «Հիշել ամեն ինչ», Ջոն Վուի «Հատուցման ժամ», Քրիստիան Դյուգեյի «Ճչացողները», Հերի Ֆլեդերի «Այլմոլորակայինը», Սթիվեն Սփիլբերգի «Հատուկ կարծիք», Լի Տամահորիի «Մարգարե» ֆիլմերը։ 2006 թվականին Ռիչարդ Լինկլեյթերը նկարահանել է «Մթագնում» ֆիլմը, որի գլխավոր դերերում նկարահանվել են Կիանու Ռիվզը և Վայնոնա Ռայդերը։ 2011 թվականին էկրան է բարձրացել «Փոփոխվող իրականություն» ֆիլմը, որտեղ գլխավոր դերում նկարահանվել է Մեթ Դեյմոնը։
Ֆիլիպ Դիքի ստեղծագործության առանձնահատկությունն այն է, որ նա «խորտակում է» բոլոր առասպելները։ Նրա գրեթե բոլոր տեքստերը «նորմալ» մարդկանց ցույց են տալիս «աննորմա»լ իրավիճակում, ընդ որում նրա հերոսները թյուրըմբռնման օբյեկտ են հանդիսանում թմրանյութերի կամ տեխնիկական միջոցների նկատմամբ ունեցած իրենց ընկալման պատճառով, ընդ որում թյուրիմացության տեղիք տալիս են երբեմն հենց իրենք, իսկ գործողությունները ծավալվում են գիտաֆանտաստիկ քողի ներքո ։
Դիքի արվեստը ներշնչանքի աղբյուր է հանդիսացել այնպիսի երաժիշտների ու երաժշտական խմբերի համար, ինչպիսիք են Sonic Youth, Խիմերա', The World, 2H Company, Joy Division''', Ստյուրատ Հեմ։
2008 թվականին լույս տեսած «Քո անունն այստեղ է» ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Մեթյու Ուալդեր) հիմնված է Ֆիլիպ Կինդրեդ Դիքի կենսագրության վրա (ֆիլմում կերպարի անունը Ուիլյամ Ֆրիկ է) և պատմում է ֆանտաստ գրողի մասին, որն իր արվեստով փշրում է իրականության ու երևակայականի աշխարհը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիստ գրողներ
Վելիկայա Ֆոսնյա
Վելիկայա Ֆոսնյա (Велика Фосня), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1923 թվականին։
Մայա (Բայազետի գավառ)
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 24 տուն` 141 քուրդ բնակչով ։
Վելիկայա Ֆոսնյա
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Ֆոսնյա գյուղում բնակվում էր 1 147 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4382 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 261,75 մարդ/կմ²։
Մայա (Բայազետի գավառ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վելիկայա Ֆոսնյա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1561 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջուխտակն (գետակ)
Ջուխտակն, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտանի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակից և Գորայք գյուղից 1,5 կմ հյուսիս-արևելք միանում մայր գետին։ Երկարությունը 9 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Որոտան գետի վտակներ
Արգանդի վզիկի սքրինինգ
Արգանդի վզիկի սքրինինգ, բժշկական միջամտություն, որի միջոցով հայտնաբերվում են արգանդի վզիկի ոչ նորմալ հյուսվածքները կամ բջիջները և հեռացվում, նախքան արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացումը ։ Նպատակ ունենալով վաղաժամ հայտնաբերել և բուժել արգանդի վզիկի նեոպլազիան՝ արգանդի վզիկի սկրինինգը համարվում է արգանդի վզիկի քաղցկեղի երկրորդային կանխարգելման եղանակ ։ Արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջնային կանխարգելումը Մարդու պապիլոմավիրուսի (Human papillomavirus infection (HPV infection)) դեմ պատվաստումն է ։ Արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի մի քանի մեթոդներ գոյություն ունեն, օրինակ՝ Պապ թեստը (նաև հայտնի է որպես պապ քսուկ, պապ քսուք, Պապանիկոլաուի թեստ կամ սովորական բջջաբանական հետազոտություն), հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանական հետազոտությունը կամ հեղուկային ցիտոլոգիան (Liquid-based cytology)՝ բջջաբանական հետազոտության տեսակ, որի պարագայում վերվցած նյութը ընկղմվում է հատուկ հեղուկով լցված տարայի մեջ, Մարդու պապիլոմավիրուսի ԴՆԹ թեստավորում և քացախաթթվով թեստի իրականացում։ Պապ թեստը և հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանությունը արդյունավետ են եղել զարգացած երկրներում արգանդի վզիկի քաղցկեղի դեպքերի և մահացության մակարդակի նվազեցման տեսանկյունից, բայց նույնը չի կարելի ասել զարգացող երկրների մասին ։
Սքրինինգի հեռանկարային մեթոդները, որոնք կարող են կիրառվել ցածր ռեսուրսներով զարգացող երկրներում, HPV-ի ԴՆԹ-ի թեստն ու վիզուալ զննումն են ։ Կան մեծ տարբերություններ արգանդի վզիկի սքրինինգի ցուցանիշների և արդյունքների միջև, ընդ որում 2018 թվականին արգանդի պարանոցի քաղցկեղից մահացությունների մոտ 90%-ը տեղի է ունեցել զարգացման ցածր և միջին մակարդակ ունեցող երկրներում ։ Այս բացը վերացնելու համար ռեսուրսները համակարգելու համար Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը 2020 թվականին ընդունել է Արգանդի վզիկի քաղցկեղի վերացման համաշխարհային ռազմավարությունը։ Այս ռազմավարության նպատակն է կանանց 90%-ին պատվաստել HPV-ի դեմ մինչև 15 տարեկանը, կանանց 70%-ի պարագայում իրականացնել սքրինինգ հետազոտություններ մինչև 35 տարեկանը և այն կրկնել մինչև 45 տարեկանը, և համապատասխանաբար նախաքաղցկեղային և ինվազիվ քաղցկեղով հիվանդների 90%-ին բուժել ու կառավարել ։
Ուղեցույցներ
Տարբեր երկրներ ունեն արգանդի վզիկի սքրինինգի վերաբերյալ տարբեր առաջարկություններ։
Սքրինինգային գործընթաց
Պապ քսուքի, հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանության կամ HPV թեստի միջոցով կանանց թեստավորման ընթացակարգերը նման են։ Բջիջների նմուշը հավաքվում է արգանդի վզիկից՝ օգտագործելով Էյրի շպատել կամ փոքր խոզանակ՝ ցիտոբռաշ։ Այնուհետև բջիջները ստուգվում են անոմալիաների հայտնաբերման համար ։
Բջիջների նմուշը վերցնելու համար բժիշկը հեշտոցի ներսում տեղադրում է գործիք, որը կոչվում է գինեկոլոգիական հայելի:Գինեկոլոգիական հայելին ունի երկու թև, որոնք տարածում են հեշտոցի պատերը՝ արգանդի վզիկը տեսնելու համար։ Այնուհետև Էյրի շպատելով կամ ցիտոբռաշով քերում են արգանդի վզիկի մակերեսը։ Այսպիսով արգանդի վզիկի արտաքին շերտից հավաքում է բջիջների նմուշ ։
Շպատելի միջոցով հավաքված բջիջները քսվում են առարկայական ապակու վրա՝ մանրադիտակի տակ հետազոտելու համար։ Հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանության կիրառման դեպքում բջիջների նմուշը վերցվում է փոքրիկ խոզանակի միջոցով։ Բջիջները դրվում են հատուկ հեղուկով լցված տարայի մեջ և վերլուծվում անոմալիաների հայտնաբերման համար։ Արգանդի վզիկի բջիջները, որոնք պետք է փորձարկվեն HPV-ի համար, հավաքվում են նույն ձևով ։
Անոմալ բջիջների հեռացում
Կանանց պետք է տեղեկացնել այն մասին, որ նրանք ունեն ցերվիկալ ինտրաէպիթելիալ նեոպլազիա (CIN cervical intraepithelial neoplasia) կամ քաղցկեղ տեղում (Carcinoma in situ)։ Այս տերմինները նկարագրում են արգանդի վզիկի բջիջներում հայտնաբերված փոփոխությունների տարբեր մակարդակներ՝ CIN-ի 3 դասերով՝ I, II և III՝ ըստ աճող փուլի/սրության դասակարգման։ Անոմալ բջիջները կարող են հեռացվել կամ ոչնչացվել մի քանի միջամտությունների շնորհիվ ։
Սքրինինգի տեսակներ
Կան մի բազմաթիվ սքրինինգի մեթոդներ։ Միացյալ Նահանգներում արգանդի վզիկի սքրինինգը սովորաբար կատարվում է Պապ թեստի միջոցով, թեև Մեծ Բրիտանիայի սքրինինգային ծրագրերը 2008 թվականին փոխեցին իրենց մոտեցումները, նախընտրութունները տալով հեղուկի վրա հիմնված բջջաբանական հետազոտությանը ։
Սովորական (դասական) բջջաբանական հետազոտություն
Սովորական բջջաբանական հետազոտության ճշգրտության ուսումնասիրություններ գրանցել են հետևյալ արդյունքները.
Հեղուկի վրա հիմնված միաշերտ բջջաբանական հետազոտություն
Հեղուկի վրա հիմնված միաշերտ բջջաբանական հետազոտության ճշգրտության ուսումնասիրությունները հետևյալն են․
Մարդու պապիլոմավիրուսի թեստավորում
Մարդու պապիլոմավիրուսի (HPV) վարակը արգանդի վզիկի քաղցկեղի գրեթե բոլոր դեպքերի պատճառն է ։ Կանանց մեծամասնությունը հաջողությամբ կհաղթահարի HPV վարակը 18 ամսվա ընթացքում։ Այն կանայք, ովքեր բավականին երկար ժամանակ ունեն բարձր ռիսկային տիպով ինֆեկցիա (օրինակ՝ 16, 18, 31, 45 տեսակներ), ավելի հավանական է, որ կբախվեն արգանդի վզիկի ներէպիթելային նեոպլազիայի հետ, որն ի հայտ է գալիս ԴՆԹ-ի վրա HPV-ի ազդեցության հետևանքով։
1995 թվականին բրիտանացի հետազոտողներ Անն Սզարևսկին և Ջեք Կուզիկը ցույց տվեցին, որ արգանդի վզիկի սքրինինգի ժամանակ վերցված բջիջներում HPV ԴՆԹ-ի առկայության թեստը կբացահայտի նախաքաղցկեղային բոլոր այն դեպքերը, որոնք բաց են թողնվել սովորական թեստով ։
2022 թվականին Եվրոհանձնաժողովի Գիտական խորհուրդը առաջարկել է բջջաբանական հետազոտությունը փոխարինել HPV թեստով՝ որպես սքրինինգի առաջին գծի միջամտություն։ Գիտնականները եզրակացրել են, որ այս փոփոխությունը՝ զուգորդված ՄՊՎ-ի համատարած պատվաստման հետ, կարող է առհասարակ վերացնել արգանդի վզիկի քաղցկեղը Եվրոպայում ։
Անգլիայի Առողջապահության ազգային ծառայությունն այժմ իր սքրինինգային ծրագրում ներառում է «ՄՊՎ տրիաժ»-ը։ Սա նշանակում է, որ եթե նախնական սքրինինգ թեստը ցույց է տալիս սահմանային արդյունքներ կամ ցածր աստիճանի անոմալ բջիջներ, ապա HPV-ի հետագա թեստը կատարվում է նմուշի վրա։ Եթե սա ցույց է տալիս, որ HPV-ն առկա է, հիվանդը ուղղորդվում է հետագա հետազոտության, բայց եթե HPV-ն առկա չէ, ապա հիվանդը վերսկսում է սովորական զննման ժամանակացույցը, կարծես ոչ մի շեղում չի հայտնաբերվել ։
Ալրացող
Ալրացող , բույսերի հիվանդությունների խումբ։ Հարուցիչներն են ալրացողազգիների (Erysiphaceae) ընտանիքի պարկավոր սնկերը։
Արգանդի վզիկի սքրինինգ
Մարդու պապիլոմավիրուսի թեստավորում
HPV թեստավորման մասին զեկույցի ուսումնասիրությունների ճշգրտությունը.
Ավելի զգայուն HPV թեստի կիրառման պարագայում թեստի սպեցիֆիկություն կարող է նվազել ։ Եթե սպեցիֆիկությունը նվազում է, արդյունքը համարվում է կեղծ դրական թեստերի քանակի ավելացումը, և շատ կանանց համար, որոնք հիվանդություն չեն ունեցել, կոլպոսկոպիայի, ինվազիվ միջամտությունների և անհարկի բուժման ռիսկի բարձրացում է դիտվում ։ Արժեքավոր սկրինինգային թեստը պահանջում է հավասարակշռություն զգայունության և սպեցիֆիկության միջև՝ համոզվելու համար, որ հիվանդություն ունեցողները ճիշտ հայտնաբերված են, իսկ նրանք, ովքեր չունեն հիվանդություն, չեն նույնականացվել որպես հիվանդ։
Վոիկա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 203 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արգանդի վզիկի սքրինինգ
Մարդու պապիլոմավիրուսի թեստավորում
Ինչ վերաբերում է HPV թեստավորման դերին, ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները համեմատել են HPV-ն կոլպոսկոպիայի հետ։ HPV թեստը նույնքան զգայուն է, որքան անմիջականորեն կոլպոսկոպիան՝ միաժամանակ նվազեցնում է անհրաժեշտ կոլպոսկոպիաների քանակը ։ Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումները ցույց են տվել, որ HPV թեստը կարող է հետևել անոմալ բջջաբանությանը կամ կարող է նախորդել արգանդի վզիկի բջջաբանական հետազոտությանը ։
2007 թվականին հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ ՊԱՊ քսուք կատարելը առաջացնում է բորբոքային ցիտոկինային պատասխան, որը կարող է սկիզբ դնել HPV-ի իմունոլոգիական «մաքրմանը», հետևաբար կարող է նվազեցնել արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացման ռիսկը։ Կանայք, ովքեր իրենց կյանքի ընթացքում նույնիսկ մեկ անգամ ՊԱՊ թեստ են հանձնել, քաղցկեղի զարգացման ավելի ցածր հաճախականություն են ունեն։ «ՄՊՎ-ի տարածվածության վիճակագրորեն զգալի անկումը փոխկապակցված է ողջ կյանքի ընթացքում ստացված ՊԱՊ թեստի քանակի հետ» ։
HPV-ի թեստավորումը կարող է նվազեցնել 2-րդ կամ 3-րդ աստիճանի արգանդի վզիկի ինտրաէպիթելային նեոպլազիայի կամ արգանդի վզիկի քաղցկեղի հաճախականությունը, որը հայտնաբերվում է 32-38 տարեկան կանանց շրջանում հետագա սքրինինգային թեստերի միջոցով՝ ըստ ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկման ։ Ռիսկի հարաբերական կրճատումը կազմել է 41,3%։ Այս հետազոտության մեջ ընդգրկված ռիսկային խմբում գտնվող հիվանդների դեպքում, (63,0%-ն ուներ CIN 2-3 կամ քաղցկեղ), դա հանգեցնում է բացարձակ ռիսկի 26%-ով նվազեցման։ 3.8 հիվանդի պետք է բուժել, որպեսզի նրանցից գոնե մեկի դեպքում արդյունք լինի (բուժման համար անհրաժեշտ թիվը = 3.8): HPV-ի թեստավորման խոստումնալից հեռանկարներից մեկը ինքնուրույն նմուշառման հնարավորությունն է։ Ինքնանմուշի վրա HPV-ի փորձարկումն այսօր կարող է առաջարկվել որպես լրացուցիչ ռազմավարություն՝ կանոնավոր սկրինինգային ծրագրին չմասնակցող կանանց ընդգրկելու համար, և ապագայում՝ որպես հնարավոր սքրինինգի ռազմավարություն ։
Համատեղ թեստավորում
Սքրինինգի ավելի նոր մոտեցումը հայտնի է որպես համատեղ թեստավորում, որի ժամանակ անհատները կարող են ստանալ ինչպես բարձր ռիսկի HPV թեստավորում, այնպես էլ բջջաբանական հետազոտություն ։ Այս արդյունքները կարող են օգտագործվել հիվանդի մոտ 3-րդ աստիճանի արգանդի վզիկի ինտրաէպիթելային նեոպլազիայի կամ քաղցկեղի (CIN3+) անմիջական ռիսկը հաշվարկելու համար ։ Միացյալ Նահանգներում մի քանի բժշկական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Մանկաբարձների և գինեկոլոգների ամերիկյան քոլեջը, 5 տարվա ռիսկի վերահսկման նպատակով ստեղծել են կառավարման ուղեցույցներ՝ հիմնվելով CIN3+ անմիջական ռիսկի վրա, փորձարկման արդյունքների փոխարեն։ Եթե ռիսկը ≥ 4%-ից, ապա սրա հիման վրա առաջարկվում են կլինիկական որոշումներ,որոնք հանգեցնում է ավելի հաճախակի զննման, կոլպոսկոպիայի և բուժման։ ≤ 4% ռիսկի պարագայում առաջարկվում են ավելի կարճ սկրինինգային ընդմիջումներ։ Եթե ռիսկը բավականաչափ ցածր է, հիվանդը կարող է ավելի երկարատև ընդմիջել զննուները ։ Առաջարկվող գործելակերպերը ամփոփված են ստորև.
Թեստավորում աղքատ տարածաշրջաններում
Ռեսուրսներով աղքատ շատ տարածաշրջաններ չեն կարող ապահովել կանոնավոր զննում կամ չեն կարողանում առաջարկել բջջաբանական հետազոտության վրա հիմնված սքրինինգ։ Այս տարածաշրջանները պետք է հիմնվեն հազվադեպ զննման կամ այլընտրանքային մեթոդների վրա, ինչպիսիք են HPV-ի թեստը կամ, երբ դա հասանելի չէ, քացախաթթվով տեսողական զննումը, որին հաջորդում է կրիոթերապևտիկ բուժումը ։ Հնդկաստանի գյուղական շրջաններում 131,746 կանանց արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ մեկ ԴՆԹ թեստը նվազեցրել է արգանդի վզիկի քաղցկեղի առաջացման և մահերի թիվը 8 տարվա ընթացքում, մինչդեռ միայն քացախաթթվի հետազոտությունը կամ միայն ՊԱՊ թեստի իրականացումը՝ ոչ։ Այնուամենայնիվ, ԴՆԹ-ի թեստն արժեցել է 30-40 ԱՄՆ դոլար, ինչը շատ տարածաշրջանների պարագայում մատչելի չէ, այն ժամանակատար է և պահանջում է բարդ լաբորատոր ենթակառուցվածքների կիրառում։ Պարզ, մատչելի և ճշգրիտ թեստերը փորձարկվել են Չինաստանում և այլ երկրներում և հասանելի են շուկայում 2010 թվականից և մինչ այդ առկա թեստերից զգալիորեն ցածր գնով են առաջարկվում  ։
HPV թեստավորման արդյունքում արգանդի վզիկի քաղցկեղից մահացությունների թիվը նվազել է 50 տոկոսով՝ համեմատած չստուգված կանանց հետ ։ Համեմատած այլ մեթոդների հետ՝ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ HPV թեստավորումն արձանագրել է ամենաքիչ կեղծ բացասական արդյունքները ։ ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս HPV թեստավորում և բուժում՝ դրական թեստի արդյունքներով կանանց համար ։
Վիզուալ զննում` նախաքաղցկեղային վիճակները կամ քաղցկեղը հայտնաբերելու համար
Այն տարածքներում, որտեղ ՊԱՊ թեստը հասանելի կամ մատչելի չէ, զարգացած են հետազոտության այլ մեթոդներ։
Արգանդի վզիկի վիզուալ զննման պարագայում օգտագործվում է քացախաթթու կամ Լյուգոլի յոդային լուծույթ՝ նախաքաղցկեղային փոփոխությունները ընդգծելու համար, որպեսզի դրանք հնարավոր լինի դիտել «անզեն աչքով»։ Այս մեթոդը նաև կոչվում է ուղղակի տեսողական զննում կամ արգանդի վզիկի հետազոտություն։ Նման ընթացակարգերը վերացնում են լաբորատորիաների և փորձանմուշների տեղափոխման անհրաժեշտությունը, շատ քիչ սարքավորումներ են պահանջում և կանանց անհապահղ տրամադրում են փորձարկման արդյունքները։ Բուժաշխատողները՝ բժիշկներ, բուժքույրեր կամ պրոֆեսիոնալ մանկաբարձներ, կարող են արդյունավետ կերպով իրականացնել այս միջամտությունը՝ պայմանով, որ նրանք ստանան համապատասխան ուսուցում և վերահսկողություն։ Որպես սքրինինգ թեստ՝ այն կարող է կատարել նույնքան լավ կամ ավելի լավ, քան արգանդի վզիկի բջջաբանությունը՝ նախաքաղցկեղային ախտահարումների ճշգրիտ նույնականացման նպատակով ։ Սա ապացուցվել է տարբեր ուսումնասիրություններում, որտեղ վերապատրաստված բժիշկները և միջին բուժանձնակազմը ճիշտ են հայտնաբերել արգանդի վզիկի քաղցկեղի զարգացման բարձր ռիսկ ունեցող կանանց 45%-ից մինչև 79%-ին ։ Համեմատության համար նշենք, որ բջջաբանական հետազոտության զգայունությունը 47-ից 62% է։ Ցիտոլոգիան ապահովում է ավելի բարձր սպեցիֆիկություն (ավելի քիչ կեղծ դրական արդյունքներ), քան արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը։ Բջջաբանական հետազոտության նման, արգանդի վզիկի վիզուալ զննման սահմանափակումներից մեկն այն է, որ արդյունքները մեծապես կախված են անհատի մեկնաբանության ճշգրտությունից։ Սա նշանակում է, որ նախնական ուսուցումը և որակի շարունակական վերահսկողությունը առաջնային նշանակություն ունեն։ Կեղծ դրական պատասխանների ավելացումը հատկապես կարևոր է հետագա դիտարկման և բուժման դեպքում, քանի որ չափից ավելի բուժումը և արդյունքում պտղաբերության խանգարումը ավելի հավանական են։
Արգանդի վզիկի վիզուալ զնումը կարող է զգալի առավելություններ տալ Pap-ի նկատմամբ ցածր ռեսուրսների պայմաններում, մասնավորապես՝ սքրինինգի մեջ ընդգրկված բնակչության ավելացման, հետագա խնամքի բարելավման և ծրագրի ընդհանուր որակի առումով։ Ավելի քիչ մասնագիտացված անձնակազմի և ավելի քիչ ենթակառուցվածքների, վերապատրաստման և սարքավորումների անհրաժեշտության պատճառով արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը հանրային առողջապահական համակարգերը կարող են առաջարկել արգանդի վզիկի քաղցկեղի սքրինինգի համար ավելի հեռավոր (և ավելի քիչ հագեցած) առողջապահական հաստատություններում և կարող են հասնել սքրինինգի ավելի բարձր ընդգրկվածության։ Ավելին, բուժանձնակազմը կարող է անհապաղ կիսվել հիվանդների հետ արգանդի վզիկի վիզուալ զննման արդյունքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս նույն այցի ընթացքում հետազոտել և բուժել կանանց։ Սա օգնում է ապահովել հետագա խնամքը, քանի որ բուժումը կարող է տրամադրվել տեղում և նվազեցնել այն կանանց թիվը, ովքեր կարող են բաց թողնել բուժումը, քանի որ նրանք, ինչ-ինչ պատճառներով, չեն կարողանա այլ ժամանակ վերադառնալ կլինիկա։ Օրինակ՝ Պերուում իրականացված «հետազոտիր և բուժիր» նախագծում դրական արդյունքներով կանանց միայն 9%-ն է, որ չի կարողացել բուժում ստանալ մեկ այցելության ժամանակ՝ համեմատած կանանց 44%-ի հետ, ովքեր կորցրել են բուժումը բազմայցելության մոդելի պատճառով ։.
Արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը հաջողությամբ զուգակցվել է կրիոթերապիայի հետ, որն արգանդի վզիկի ախտահարված տեղամասերի բուժման համեմատաբար պարզ և էժան մեթոդ և կարող է իրականացվել առաջնային բուժօգնության օղակի բժիշկների և միջին բուժանձնակազմի կողմից ։
Զարգացող տեխնոլոգիաներ
Բիլ և Մելինդա Գեյթերի հիմնադրամը ֆինանսավորել է արգանդի վզիկի քաղցկեղ առաջացնող վիրուսի ԴՆԹ թեստի ութամյա ուսումնասիրության ծրագիրը։ Քիագենի կողմից արտադրված ցածր արժեքով թեստը, որի արդյունքները հասանելի են ընդամենը մի քանի ժամում, կարող է թույլ տալ նվազեցնել տարեկան ՊԱՊ թեստի կիրառումը։ Ապացուցված է, որ թեստը «ընդունելի լավ» է աշխատում այն կանանց դեպքում, ովքեր իրենք են վերցնում նմուշները, այլ ոչ թե թույլ են տալիս բժշկին թեստավորել։ Սա կարող է բարելավել վաղ ախտորոշման հնարավորությունները այն կանանց համար, ովքեր չեն ցանկանում հետազոտվել անհարմարության կամ համեստության պատճառով ։
Արգանդի վզիկի վիզուալ զննումը ավանդական թեստավորման այլընտրանքային մոտեցումներից մեկն է, ցույց է տրվել, որ այն ունի ցածր սպեցիֆիկություն՝ համեմատած բջջաբանության հետ և մի քանի հետազոտություններում կեղծ դրական արդյունքների բարձր մակարդակ ։ Այնպիսի վիճակները, ինչպիսիք են բորբոքումը, արգանդի վզիկի կոնդիլոման և լեյկոպլակիա ն, կարող են տալ արգանդի վզիկի վիզուալ զննման թեստի կեղծ դրական արդյունքներ ։ Այս թեստի վերաբերյալ մշտական գրառումներ չկան, որոնք հնարավոր կլինի հետագայում վերանայել։ Համայնքային կենտրոնների միջև նկատվել էր բարձր փոփոխականություն, և նույնիսկ 2013 թվականին Նիգերիայի ուսումնասիրության ժամանակ արգանդի վզիկի վիզուալ զննամ արդյունքները վերարտադրելի և զգայուն չէին. դա հանգեցրեց այդ երկրում մեթոդի հանդեպ անվստահության և հուսալքման ։
Բացի այդ, p16/Ki-67-ը համարվում են նորագույն բիոմարկերներ, որոնք օգտագործվում են որպես HPV-դրական հիվանդների տեսակավորման մեթոդ։ Մինչ այժմ կատարված ուսումնասիրություններում p16/Ki-67-ն ունեն ավելի բարձր զգայունություն և սպեցիֆիկություն՝ համեմատած բջջաբանական հետազոտության հետ։ Այս բիոմարկերների օգտագործումը կարող է օգնել նվազեցնել կեղծ դրական թեստերի և անհարկի հետազոտությունների քանակը ։
ՄՊՎ-ով հիվանդների ԴՆԹ-ի մեթիլացման պատերնների օրինաչափության գնահատումը նույնպես զարգացող երկրներում սքրինինգային մեթոդ է։ Գոյություն ունեն մոտ 80 մեթիլացման պատերններ, որոնք կարող են ծառայել որպես արգանդի վզիկի քաղցկեղի պոտենցիալ բիոմարկեր։ ԴՆԹ-ի մեթիլացման օրինաչափությունների մոլեկուլային փորձարկումն ավելի օբյեկտիվ է, քան բջջաբանական թեստը և կարող է ավտոմատացված լինել՝ պահանջելով ավելի քիչ ուսուցում և ապահովելով ավելի բարձր ճշգրտության մակարդակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Ալրացող
Ալրացողով հիվանդ բույսերի կանաչ օրգանների վրա առաջանում է թանձր, ալրային, հետագայում՝ գորշացող փառ՝ կազմված հարուցիչի սնկամարմնի թելիկներից և նրա կոնիդիումներից։
Ալրացողը վնասում է խաղողի վազին, դեղձենուն, վարդենուն, վարունգին, սեխին, դդումին և այլն։
Anopheles claviger
Anopheles claviger Անոֆելեսների տեսակ, որոնք պատկանում են Anopheles claviger համալիրին, Anopheles շարքին և Angusticorn բաժնին։
Ալրացող
Պայքարի միջոցներ
Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Anopheles claviger
Տարածված են Եվրոպական երկրներում, ինչպեսն նաև Հայաստանում, Ադրբեջանում, Աֆղանստանում, Վրաստանում, Իսրայելում, Իրանում, Իրաքում, Պակիստանում, Ռուսաստանում, Սիրիայում, Տաջիկստանում, Թուրքմենստանում և Ուզբեկստանում։ Մալարիայի վարաքը փոխանցող մակաբույծներ են ։
Թանաքա Գիիտի
Թանաքա Գիիտի (հայերենում գործածական է նաև Տանակա Գիիտի անվանաձևը. 田中 義, ), ճապոնացի պետական և զինվորական գործիչ, գեներալ, բարոն (1920)։ 1918-1924 թվականներին (ընդհատումներով)՝ ռազմական նախարար։ Հեռավոր Արևելքում ճապոնական ինտերվենցիայի գլխավոր ղեկավարներից։ 1927 թվականի ապրիլից մինչև 1929 թվականի հուլիսը՝ վարչապետ, արտաքին գործերի և գաղութների նախարար։
Դիվանագիտական գրականության մեջ Թանաքայի անվան հետ են կապում ճապոնական կայսրին ներկայացված մի գաղտնի փաստաթուղթ (այսպես կոչված, Թանաքայի հուշագիր), որը Ճապոնիայի արտաքին քաղաքականության հիմք է հռչակել ագրեսիան ընդդեմ Չինաստանի, ԽՍՀՄ-ի և այլ երկրների՝ համաշխարհային տիրապետություն հաստատելու նպատակով։ Պատմաբաններից շատերը ներկայումս գտնում են, որ այդ փաստաթուղթը սարքովի է, կեղծիք է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի վարչապետներ
Ցիկլոֆոսֆամիդ
Ցիկլոֆոսֆամիդ (ՑՖ), հայտնի է նաև ցիկլոֆոսֆան անվանումով, դեղամիջոց, որն օգտագործվում է որպես քիմիաթերապևտիկ դեղ և ճնշում է իմունային համակարգը ։ Որպես քիմիաթերապևտիկ դեղամիջոց կիրառվում է լիմֆոմայի, բազմակի միելոմայի, լեյկեմիայի, ձվարանի քաղցկեղի, կրծքագեղձի քաղցկեղի, թոքի մանր բջջային քաղցկեղի, նեյրոբլաստոմայի և սարկոմայի բուժման մեջ ։ Որպես իմունաճնշիչ դեղամիջոց կիրառվում է նեֆրոտիկ համախտանիշի, Վեգեների գրանուլոմատոզի ժամանակ, օրգանի փոխպատվաստումից հետո և այլն ։ Կիրառվում է ներքին ընդունման կամ ներերակային ներարկման ճանապարհով ։
Հիվանդների մեծ մասի մոտ դիտվում են կողմնակի երևույթներ ։ Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներն էն լեյկոցիտների ցածր քանակը, ախորժակի կորուստը, փսխումը, մազաթափությունը և միզապարկից արյունահոսությունը ։ Այլ ավելի ծանր կողմնակի երևույթներից են հետագայում քաղցկեղի առաջացման ռիսկի բարձրացումը, անպտղությունը, ալերգիկ ռեակցիաները և թոքի ֆիբրոզը ։ Ցիկլոֆոսֆամիդը ալկիլացնող միջոց է և ազոտային իպրիտի խմբի դեղամիջոց ։ Ընդունվում է, որ այն խանգարում է ԴՆԹ-ի կրկնապատկման և ՌՆԹ-ի սինթեզի գործընթացները ։
ԱՄՆ-ում ցիկլոֆոսֆամիդը բժշկական կիրառման համար ընդունվել է 1959թ․-ին ։ Այն ներառված է Առողջապահական համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում, որոնք առողջապահության համակարգի ամենաարդյունավետ ու անվտանգ դեղերն են համարվում ։ Զարգացող երկրներում դեղամիջոցի 1գրամի արժեքը մոտ 3․65-14․30 ԱՄՆ $ է ։ Միացյալ Թագավորությունում NHS-ի համար դեղամիջոցի նույն դեղաչափն արժե մոտ 17․06 ֆունտ ։ ԱՄՆ-ում դեղամիջոցի ներքին ընդունման դեղաչափի ամսական արժեքը կազմում է մոտ 19.56 $ ։
Քաղցկեղ
Ցիկլոֆոսֆամիդը լիմֆոմաների, գլխուղեղի որոշ քաղցկեղների, նեյրոբլաստոմայի, լեյկեմիայի և որոշ սոլիդ ուռուցքների բուժման ժամանակ հիմնականում կիրառվում է այլ քիմիաթերապևտիկ դեղերի հետ ։
Աուտոիմուն հիվանդություններ
Ցիկլոֆոսֆամիդն իջոցնում է իմուն համակարգի պատասխանը և, չնայած իր տոքսիկությունը սահմանափակում է որոշ ծանր հիվանդների դեպքում դեղամիջոցի նշանակումը, այն համարվում է բուժման կարևոր բաղադրիչ կյանքին վտանգ սպառնացող աուտոիմուն հիվանդությունների պարագայում, երբ հիվանդությունը հսկող հակառևմատիկ դեղամիջոցներն անարդյունավետ են։   Օրինակ՝ համակարգային կարմիր գայլախտի ծանր գայլախտային երիկամաբորբը կարող է պատասխանել ցիկլոֆոսֆամիդի պուլս թերապիային։ Ցիկլոֆոսֆամիդը կիրառվում է նաև մինիմալ փոփոխությունների հիվանդության, ծանր ռևմատոիդ արթրիտի, Վեգեների գրանուլոմատոզի, Գուդպասչերի համախտանիշի և ցրված սկլերոզի բուժման համար ։
Իր պոտենցիալ կողմնակի երևույթների պատճառով վերջինս կիրառվում է բուժման սկզբնական փուլերում և հետո փոխարինվում այլ դեղերով, ինչպես օրինակ՝ միկոֆենոլատով, MMF-ով կամ ACA-ով ։
Կունակբաևո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Կունակբաևո (Кунакбаево, Ҡунаҡбай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Ցիկլոֆոսֆամիդ
AL ամիլոիդոզ
Ցիկլոֆոսֆամիդը թալիդոմիդի կամ լենալիդոմիդի և դեքսամետազոնի հետ կոմբինացված կիրառվում են AL ամիլոիդոզի բուժման մեջ՝ ունենալով ապացուցված արդյունավետություն որպես չպիտակավորված բուժում։ Այն կարող է լինել այլընտրանքային միջոց մելֆալանով ավանդական բուժման փոխարեն այն հիվանդների համար, ովքեր չեն կարող ստանալ սեփական ցողունային բջիջներով փոխպատվաստում ։
Կունակբաևո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 904 մարդ։
Ցիկլոֆոսֆամիդ
Տրանսպլանտատն ընդդեմ տիրոջ հիվանդություն
Տրանսպլանտատն ընդդեմ տիրոջ հիվանդությւնը (ՏԸՏՀ) մեծ խոչընդոտ է ալոգեն ցողունային բջիջների փոխպատվաստման համար, քանի որ դոնորական T բջիջները առաջացնում են իմուն ռեակցիա տիրոջ օրգանիզմի դեմ։ ՏԸՏՀ-ից կարելի է խուսափել հեռացնելով դոնորական T բջիջները տրանսպլանտատի հյուսվածքից ։ Բարձր դեղաչափով ցիկլոֆոսֆամիդի կիրառումը նվազեցնում է ՏԸՏՀ-ի առաջացման հավանականությունը կիսահամապատասխան կամ հապլոիդենտիկ դոնորի արյունածին ցողունային բջիջների փոխպատվաստման ժամանակ, նույնիսկ արդեն արված «նախապատրաստումից» հետո ։
Կունակբաևո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թեոբալդ ֆոն Բեթման Հոլվեգ
Մեծ դեր է խաղացել առաջին համաշխարհային պատերազմի նախապատրաստման և սանձազերծման գործում։ Ամբողջ գործունեությամբ նպաստել է Գերմանիայի նվաճողական ծրագրերի իրականացմանը։ Խրախուսելով թուրքական կառավարության՝ հայերի ցեղասպանության քաղաքականությունը՝ անուշադրության է մատնել Գերմանիայի կառավարությանը ուղղված գերմանական առաջավոր հասարակայնության բողոքի դիմումները, որտեղ պահանջվում էր միջոցներ ձեռնարկել Թուրքիայում հայերի ցեղասպանությունը և տեղահանությունը դադարեցնելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի կանցլերներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Գերմանացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ստրասբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ներքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
Ցիկլոֆոսֆամիդ
Հակացուցումներ
Ինչպես այլ ալկիլացնող միջոցները, ցիկլոֆոսֆամիդը նույնպես ոնի տերատոգեն ազդեցություն և հակացուցված է հղի կանանց (հղիության կատեգորիա D), բացառությամբ մոր կյանքին վտանգ սպառնացող իրավիճակներում։ Այլ հարաբերական հակացուցումներից են ցիկլոֆոսֆամիդի կիրառումը կաթնատվության, ակտիվ վարակի, նեյտրոպենիայի և միզապարկի վրա տոքսիկ ազդեցության ժամանակ ։
Ցիկլոֆոսֆամիդը հղիության D կատեգորիայի դեղամիջոց է և առաջացնում է բնածին արատներ։ Քաղցկեղի կամ գայլախտի բուժման համար հղիության առաջին եռամսյակում վերջինիս օգտագործումը բերում է այնպիսի ախտահարումների, որոնք հայտնի են «ցիկլոֆոսֆամիդային էմբրիոպաթիաներ» անվանմամբ, ներառյալ աճի սահմանափակումը, ականջի և դեմքի անոմալիաները, մատների բացակայությունը և թերզարգացած վերջույթները ։
Կողմնակի երևույթներ
Ցիկլոֆոսֆամիդի կողմնակի երևույթները կապված են դեղորայքի կումուլյատիվ դոզայից և ներառում են քիմիաթերապիայով պայմանավորված սրտխառնոցը և փսխումը, ոսկրածուծի ընկճումը , ստամոքսի ցավերը, հեմոռագիկ ցիստիտը, լուծը, մաշկի/եղունգների մգացումը, մազաթափությունը (ալոպեցիա) կամ մազերի բարակումը, մազերի գույնի և տեքստուրայի փոփոխությունները և լեթարգիան։ Այլ կողմնակի երևույթներից են կապտուկները/արյունահոսությունը, հոդացավերը, բերանի խոցոտումները, դժվար լավացող վերքերը, մեզի քանակի նվազումը կամ հոգնածությունն ու թուլությունը։ Պոտենցիալ կողմնակի երևույթներից են նաև լեյկոպենիան, վարակը, միզապարկի տոքսիկությունը և քաղցկեղը ։
Թոքերի վնասումը ավելի հազվադեպ է, սակայն կարող է դրսևորվել երկու կլինիկական տարբերակներով՝ վաղ, սուր պնևմոնիտ և քրոնիկ, հարաճող ֆիբրոզ ։ Կարդիոտոքսիկությունը մեծ խնդիր է այն հիվանդների համար, ովքեր ստանում են մեծ դեղաչափեր ։
Բարձր դեղաչափով ներերակային ցիկլոֆոսֆամիդը կարող է պատճառ դառնել հակամիզամուղային հորմոնի ոչ համապատասխան արտադրության համախտանիշի և պոտենցիալ մահացու հիպոնատրեմիայի, երբ դեղորայք-ասոցացված ցիստիտի հետ կապված ներարկվում են ներերակային հեղուկներ ։ Հակամիզամուղային հորմոնի ոչ համապատասխան արտադրության համախտանիշը կարող է առաջանալ նաև ցածր դեղաչափերից, երբ այն կիրառվում է բորբոքային հիվանդությունների ժամանակ ։
Միզապարկի արյունահոսություն
Ակրոլեինը տոքսիկ է միզապարկի էպիթելի համար և կարող է բերել հեմոռագիկ ցիստիտի, որը ասոցացվում է միկրո- կամ մակրոհեմատուրիայի և դիզուրիկ երևույթների հետ ։ Հեմոռագիկ ցիստիտի ռիսկը կարելի է նվազեցնել համապատասխան հեղուկների ընդունումով, գիշերային ժամերին դեղի կիրառումից խուսափելու միջոցով և մեսնայով (նատրիումի 2-մերկապտոէթան սուլֆոնատ), սուլֆհիդրիլ դոնորով, որը կապվում և չեզոքացնում է ակրոլեին ։ Ցիկլոֆոսֆամիդի ընդմիջվող դեղաչափերը նվազեցնում է դեղորայքի կումուլյատիվ դոզան, նվազեցնում է միզապարկի վրա ակրոլեինի ազդեցությունը և ունի հավասար արդյունավետություն գայլախտային նեֆրիտի ժամանակ դեղի ամենօրյա կիրառման հետ համեմատելիս ։
Վարակ
Ցիկլոֆոսֆամիդի կիրառման հետ նեյտրոպենիայի կամ լիմֆոպենիայի երկրորդային առաջացումը մարդկանց նախատրամադրում է տարբեր բակտերիալ, սնկային կամ օպորտունիստական վարակների առաջացման ։ Իմունասուպրեսիվ դեղորայք ստացող ռևմատոլոգիական հիվանդություններով հիվանդների մոտ պնևմոցիստային թոքաբորբի կանխարգելման ուղեցույցներ դեռևս չկան, բայց որոշ աղբյուրներ խորհուրդ են տալիս վերջինիս օգտագործումը, հատկապես բարձր դեղաչափեր ստացող հիվանդներին ։
Անպտղություն
Ցիկլոֆոսֆամիդը մեծացնում է կանանց մոտ վաղաժամ դաշտանադադարի և երկու սեռի մոտ անպտղության առաջացման ռիսկը, որոնց հավանականությունը մեծանում է կումուլյատիվ դոզայի և հիվանդի տարիքի մեծացման հետ։ Այս անպտղությունը սովորաբար ժամանակավոր է, սակայն կարող է լինել նաև մշտական ։ Վերարտադրողական տարիքի կանանց կողմից մինչև ցիկլոֆոսֆամիդի ընդմիջվող դեղաչափերի օգտագործումը խորհուրդ է տրվում օգտագործել լեյպրոռելին՝ վաղաժամ դաշտանադադարի և անպտղության ռիսկի նվազեցման համար ։
Քաղցկեղ
Ցիկլոֆոսֆամիդը քաղցկեղածին է և կարող է մեծացնել լիմֆոմաների, լեյկեմիաների, մաշկի քաղցկեղի, միզապարկի անցումաբջջային քաղցկեղի և այլ չարորակ հիվանդությունների առաջացման ռիսկը ։ Միելոպրոլիֆերատիվ նեոպլազիաները, ներառյալ սուր լեյկեմիան, ոչ Հոջկինի լիմֆոման և բազմակի միելոման, դիտվել են ցիկլոֆոսֆամիդ ստացող ռևմատոիդ արթրիտով 119 հիվանդներից 5-ի մոտ կիրառումից հետո առաջին տասնամյակի ընթացքում, ի տարբերություն քրոնիկական լիմֆոցիտային լեյկեմիայի մեկ դեպքի ռևմատոիդ արթրիտով 119 հիվանդների մոտ, ովքեր չունեին որևէ անամնեզ ։ Երկրորդային սուր միելոիդ լեյկեմիայի (բուժում կախյալ ՍՄԼ) առաջացումը կապում են ցիկլոֆոսֆամիդով հարուցված մուտացիաների կամ բարձր ռիսկի միելոիդ կլոնի սելեկցիայի հետ ։
Ռիսկը կախված է դեղաչափի և այլ գործոնների հետ․ ինչպիսիք են հիվանդի վիճակը, այլ ագենտների կամ բուժման եղանակների կիրառումը (ներառյալ ճառագայթային բուժումը), բուժման տևողությունը կամ ինտենսիվությունը։ Որոշ սխեմաների դեպքում այն հազվադեպ է դիտվում։ Օրինակ՝ կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման CMF սխեման (որտեղ ցիկլոֆոսֆամիդի կումուլյատիվ դոզան սովորաբար ցածր է 20 գրամից) ունի ՍՄԼ-ի առաջացման 1/2000-ից ցածր ռիսկ, որոշ հետազոտություններում նույնիսկ ռիսկը բացակայում է։ Այլ սխեմաներում, որտեղ դեղաչափն ավելի բարձր է ռիսկը կարող է հասնել 1-2% և ավելի։ Ցիկլոֆոսֆամիդ-ասոցացված ՍՄԼ սովորաբար դրսևորվում է առաջանալուց հետո 3-9 տարվա ընթացքում։ 9 տարի անց ռիսկը վերադառնում է նախնականին։ Երբ ՍՄԼ-ն առաջանում է, այն սովորաբար դրսևորվում է միելոդիսպլաստիկ համախտանիշից հետո։ Ցիկլոֆոսֆամիդային լեյկեմիայի ցիտոգենետիկան սովորաբար բարդ է, որը բարդացնում է կանխատեսումը, ի համեմատ դե նովո ՍՄԼ-ի։
Դեղաբանություն
Ցիկլոֆոսֆամիդի ներքին ընդունման դեղաձևը արագ ներծծվում է և լյարդի օքսիդազային ֆերմենտներով (ցիտոքրոմ P450 համակարգ) վերածվում է ակտիվ մետաբոլիտների ։ Հիմնական ակտիվ մետաբոլիտը 4-հիդրօքսիցիկլոֆոսֆամիդն է, որը իր տաուտոմեր ալդոֆոսֆամիդի հետ գտնվում է հավասարակշռության մեջ։ Այնուհետև, ալդոֆոսֆամիդի մեծ մասը օքսիդանում է ալդեհիդ դեհիդրոգենազայի (ԱԼԴՀ) միջոցով վերածվելով կարբօքսիցիկլոֆոսֆամիդի։ Ալդոֆոսֆամիդի մյուս մասն էլ հեշտությամբ դիֆուզիայի է ենթարկվում անցնելով բջիջներ, որտեղ այն քայքայվում է երկու մասի՝ ֆոսֆորամիդ իպրիտի և ակրոլեինի ։ Ցիկլոֆոսֆամիդի ակտիվ մետաբոլիտները ամուր կապվում են սպիտակուցների հետ և տարաբաշխվում են բոլոր հյուսվածքներում, ենթադրվում է, որ անցնում են պլացենտան և հայտնաբերվում են նաև կրծքի կաթում ։
Այն ներառված է օքսազաֆոսֆորինային դեղամիջոցների խմբում ։
Ցիկլոֆոսֆամիդի մետաբոլիտները մեզով արտազատվում են անփոփոխ ձևով, և դեղամիջոցի դոզավորումը պետք է համապատասխանեցվի երիկամային դիսֆունկցիայի հետ ։ Լյարդի միկրոսոմային ֆերմենտների ակտիվության վրա ազդող դեղերը (օրինակ՝ ալկոհոլ, բարբիտուրատներ, ռիֆամպիցին կամ ֆենիտոին) կարող են բերել ցիկլոֆոսֆամիդի ակտիվ մետաբոլիտների նյութափոխանակման արագացման, մեծացնելով դեղի և՛ դեղաբանական, և՛ տոքսիկ ազդեցությունները․ մյուս կողմից, այդ ֆերմենտների ընկճողները (օրինակ՝ կորտիկոստերոիդներ, եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներ կամ ալոպուրինոլ) բերում են ցիկլոֆոսֆամիդի իր մետաբոլիտների վերափոխման դանդաղեցման և դեղաբանական ու տոքսիկ ազդեցությունների նվազեցման ։
Ցիկլոֆոսֆամիդը նվազեցնում է պլազմայի պսևդոխոլինէսթերազայի ակտիվությունը և կարող է բերել սուկցինիլխոլինի կիրառումից հետո զարգացող նյարդամկանային բլոկադայի երկարացման ։ Եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներն ու այլ հակախոլինէրգիկ միջոցներ կարող են բերել միզապարկի դատարկման դանդաղեցման և միզապարկի վրա ակրոլեինի ազդեցության երկարացման։
Ազդեցության մեխանիզմ
Ցիկլոֆոսֆամիդի հիմնական ազդեցությունը պայմանավորված է վերջինիս մետաբոլիտ ֆոսֆորամիդ իպրիտով։ Այս մետաբոլիտը առաջանում է այն բջիջներում, որտեղ ԱԼԴՀ-ի քանակը ցածր է։ Ֆոսֆորամիդ իպրիտը գուանինի N-7 դիրքում առաջացնում է տարբեր խաչվածքներ ԴՆԹ-ի շղթաների միջև և նրանց ներսում (այսպես կոչված միջշղթայական և ներշղթայական խաչվածքներ)։ Այս վնասումը անդարձելի է և բերում է բջջի ապոպտոզի ։
Ցիկլոֆոսֆամիդն ունի հարաբերականորեն ցածր տիպիկ քիմիաթերապևտիկ տոքսիկություն, քանի որ ԱԼԴՀ-ը հարաբերական մեծ քանակներով հայտնաբերվում է ոսկրածուծի ցողունային բջիջներում, լյարդում և աղիների էպիթելում։ ԱԼԴՀ-ն պաշտպանում է այս ակտիվորեն պրոլիֆերացվող հյուսվածքները ֆոսֆորամիդ իպրիտի և ակրոլեինի տոքսիկ ազդեցություններից, վերածելով ալդոֆոսֆամիդը կարբօքսիցիկլոֆոսֆամիդի, որը չունի նախորդների տոքսիկ ազդեցությունները։ Սա պայմանավորված է նրանով, որ կարբօքսիցիկլոֆոսֆամիդը չի կարող ենթարկվել β-էլիմինացման (կարբօքսիլատը գործում է որպես էլեկտրոն-դոնոր, թույլ չտալով վերափոխումը), կանխելով ազոտային իպրիտի ակտիվացումն ու հաջորդող ալկիլացումը  ։
Այսպիսով, ռեցիպիենտներին նախօրոք տալիս են ցիկլոֆոսֆամիդ նաիվ տիրոջ իմունիտետը խթանելու և ադոպտիվ T բջջային իմունոթերապիայի սխեման ուժեղացնելու համար, ինչպես նաև ակտիվ վակցինացիոն ծրագրի և օբյեկտիվ հակաուռուցքային իմունիտետի խթանման համար։
Պատմություն
Ինչպես նշել է Օ․ Մ․ Կոլվինը իր ցիկլոֆոսֆամիդի հայտնաբերման և դրա կլինիկական կիրառմանը վերաբերող հետազոտությունում,
"Ֆոսֆորամիդային իպրիտը՝ ցիկլոֆոսֆամիդի հիմնական տոքսիկ արգասիքներից մեկը, սինթեզվել և նկարագրվել է Ֆրիդմանի և Սելիգմանի կողմից 1954թ․-ին … Հայտնի է, որ ֆոսֆատային խումբը միանալով ազոտի ատոմին կարող է ինակտիվացնել ազոտային իպրիտի մոլեկուլը, սակայն ֆոսֆատային կապը պետք է հեռացվի ստամոքսի քաղցկեղների և այլ ուռուցքների պարագայում, որոնք ունեն բարձր ֆոսֆամիդազային ակտիվություն։ Այնուամենայնիվ, հետազոտություններից պարզվել է, որը ցիկլոֆոսֆամիդի կլինիկական արդյունավետության դեպքում, ֆոսֆորամիդային իպրիտը ցիտոտոքսիկ է in vitro, և ունի ցածր թերապևտիկ ինդեքս in vivo ։"
Ցիկլոֆոսֆամիդը և ազոտային իպրիտի ածանցյալ, ալկիլացնող միջոց իֆոսֆամիդը ստեղծվել են Նորբերտ Բրոքի և ԱՍՏԱ-ի (այժմ՝ Բաքստեր Ուռուցքաբանություն) կողմից։ Բրոքը և իր թիմը սինթեզել և հետազոտել են ավելի քան 1000 օքսազաֆոսֆորինային բաղադրիչներ ։ Նրանք ձևափոխել են հիմնական ազոտային իպրիտի մոլեկուլը ոչ տոքսիկ «փոխադրիչ» ձևի։ Այս փոխադրիչ ձևը նախադեղ էր, որն ակտիվ փոխադրվում էր ուռուցքային բջջի մեջ։ Արդեն բջջի ներսում, նախադեղը ֆերմենտների ազդեցությամբ վերածվում է ակտիվ, տոքսիկ ձևի։ Առաջին կլինիկական հետազոտությունները տպագրվել են 1950-ականների վերջերին  ։ 1959թ․-ին այն համարվեց 8-րդ հակաքաղցկեղային ցիտոտոքսիկ միջոցը, որը հաստատվեց Սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության կողմից ։
Կազմակերպություն և մշակույթ
ՑՊ հապավումը հայտնի է բոլորին, չնայած բժշկական պրակտիկայում դեղամիջոցների անվանումների հապավումներն այնքան էլ չեն խրախուսվում ։
Հետազոտություն
Իմուն համակարգի վրա վերջինիս ազդեցության պատճառով այն կիրառվում է կենդանիների հետազոտություններում։ Կրծողներին դեղամիջոցը ներարկվում է ներորովայնային՝ կամ մեկ դեղաչափ150մգ/կգ-ով կամ երկու դեղաչափ (150 և 100 մգ/կգ) բաժանված երկու օրվա մեջ ։ Այս եղանակը կարող է կիրառվել հետևյալ դեպքերում․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեպատոտոքսիններ Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր Կատեգորիա:Նախադեղեր
Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոն
Բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի գիտական կենտրոն, (1993-1998 թվականներին՝ Բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ԳՀԻ), կազմավորվել Է Բանջարաբոստանային բույսերի ընտրասերման-սերմնաբուծական կայանի (1949) հիման վրա (որին 1981 թվականին միացել է Երկրագործության ԳՀԻ բանջարաբոստանային մշակաբույսերի բաժինը)։
Հիմնական խնդիրներ
Հիմնական խնդիրներն են բանջարաբոստանային և տեխնիկական մշակաբույսերի սերմնաբուծությունը, սերմնարտադրությունը, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի առավել բերքատու, բարձրորակ, հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմացկուն սորտերի ստեղծումը՝ ավանդական և նորագույն (կենսատեխնոլոգիա, մուտագենեզ և այլն) եղանակներով, դրանց մշակության արդյունավետ տեխնոլոգիաների, հումքի վերամշակման եղանակների մշակումը, բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի, ջերմոցներում բանջարեղենի արտասեզոնային աճեցման, ոռոգման, պարարտացման ուսումնասիրումը։
Ունի մորմազգի բանջարային մշակաբույսերի ընտրասերման և սերմնաբուծության, բոստանային մշակաբույսերի ընտրասերման, սերմնաբուծության և մշակության տեխնոլոգիայի, պաշտպանված գրունտի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և հումքի վերամշակման բաժիններ, բույսերի կենսատեխնոլոգիայի լաբորատորիա։ Մշակվել և արտադրության մեջ ներդրվել են բաց և պաշտպանված գրունտում բանջարաբույսերի մշակության տեխնոլոգիաներ։ Ընտրասերվել և ներդրվել են 40-ից ավելի նոր սորտեր և հիբրիդներ, լոլիկի՝ Նվեր, Լիա, Վաղահաս նուշ, Առաքել, Լուսին, Երազ, Ձուրաբ, Գյումրի, Նոր Անահիտ, Սյունիք և ջերմոցային՝ Զվարթնոց, Նորակերտ, Ձյունանուշ, հայկական ջերմոցային սորտերը, տաքդեղի՝ Անի, Աբրահամ, Նուշ 55, հայկական բամիայի՝ Սոնա, սմբուկի՝ Ադելա, Արշալույս, Ավանդ, վարունգի՝ Դարակերտի 18, Գայանե, դդումի՝ Բերքանուշ, դդմիկի՝ Աննա, ձմերուկի՝ Արևիկ, սեխի՝ Դուրեկան, Գետառ, Գովական, Անուշիկ և այլ սորտեր։
Կատեգորիա:Գիտական կազմակերպություններ
Միրիանիս
Միրիանիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Փիրումաշենի եկեղեցի
Փիրումաշենի եկեղեցի, հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանի Սարուշեն գյուղից մոտ 2 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Անուն
Եկեղեցու պատմական անունը հայտնի չէ։ Գտնվելով Փիրումաշեն կոչվող տեղամասում՝ այն սկսել է կոչվել այդ անունով։ Այդ տեղամասում ժամանակին եղել է գյուղ, որն ամայացել է թյուրքական արշավանքների պատճառով ։
Կառուցման ժամանակագրություն
Ըստ որոշ հիշատակումների՝ եկեղեցին կառուցվել է արդեն գոյություն չունեցող Փիրումաշեն գյուղի հիմնադրումից մոտ 2 դար հետո։ Համաձայն Նիկողայոս-Քևխոյանի՝ այն կառուցվել է 1554 թվականին, սակայն քանի որ եկեղեցու որմերին կառուցման թվականը պարունակող արձանագրություն չկա, որոշ ուսումնասիրողների կողմից կասկածելի է որակվել ։
Շինարարական արձանագրությունների բացակայության պայմաններում տեղում կատարված ուսումնասիրությունները ու վերլուծությունները որոշ տեղեկություններ են տալիս եկեղեցու կառուցման ժամանակի մասին ։ Ըստ այդ ուսումնասիրության՝ քանի որ եկեղեցու պատի մեջ են տեղադրված 1600-ական թվականներին թվագրվող խաչքարեր, որոնք նախկինում տեղադրված են եղել որպես գերեզմանաքարեր, ապա եկեղեցին ներկա տեսքով կառուցվել է նշված թվականից հետո ։
Համեմատելով Արցախի տարածքում գտնվող, 16-ից 17-րդ դարերում կառուցված այլ եկեղեցիների հետ՝ առկա են բազմաթիվ նմանություններ։ Ճարտարապետական կառուցվածքով Փիրումաշենի եկեղեցին նման է Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղի Մարխաթուն, Տող գյուղի Անապատ, Ասկերանի շրջանի Հարավ գյուղի Բովուրխանի վանքի, Քաշաթաղի շրջանի Բերքնի գյուղի եկեղեցիներին, Գարդմանքի (Հյուսիսային Արցախ, ներկայում՝ Ադրբեջանի Խանլարի շրջան) Միրզիկ գյուղի Քարհանի վանքի եկեղեցուն, Մարտունաշեն գյուղի Միջիվանքին և այլն։ Այս ամենը ուսումնասիրողներին հուշել է որ, Փիրումաշենի եկեղեցին իր ներկա տեսքով կառուցվել է 17-րդ դարում ։
Արցախի Հանրապետության ժամանակաշրջան
ԽՍՀՄ փլուզումից և Արցախյան ազատամարտից հետո եկեղեցին դադարել է ծառայել որպես պահեստ։ 1990-ական թվականներին եկեղեցու ներսը և հարակից տարածքը մաքրվել են կուտակված հողից և աղբից ։
Ճարտարապետական նկարագիր և կառուցվածք
Եկեղեցին առաջին անգամ չափագրել է հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը 1980-ական թվականներին ։
Փիրումաշենի եկեղեցին իր ճարտարապետական հորինվածքով միանավ բազիլիկ է։ Այն ունի երկթեք ծածկ, մեկ զույգ խոր որմնամույթ՝ 120-130 սմ։ Խորանին կից գտնվում է երկու ավանդատուն ։ Խոր մույթերի շնորհիվ երկայնական պատերին կից առաջացել են մույթերից դեպի արևմուտք և արևելք ձգվող չորս շուրջ 100 սմ խորությամբ որմնակամարներ։ Եկեղեցու աղոթասրահի գլանաձև թաղը հենված է որմնամույթերն իրար միացնող կամարին և իր հիմնամասում նստած է նշված որմնակամարների վրա։
Եկեղեցու շքամուտքի համեմատական վերլուծությունը հուշում է, որ այն բնորոշ է 17-ից 19-րդ դարերին։ Մուտքի ճակատային հորինվածքը նույնպես բնորոշ է ուշ ժամանակաշրջանին։ Շրջանակը սլացիկ կերպով վեր է ձգվում՝ մուտքի բացվածքը թողնելով ներքևում ։
Եկեղեցու առանձին ճարտարապետական առանձնահատկությունները բնորոշ են 16-ից 17-րդ դարերին։ Խորանի հյուսիսային խորշը զարդարող բարավորն ունի եռակամար հորինվածք։ Արևելյան պատուհանի պսակի քարը կրկնակամար է ։
Եկեղեցին հարավից չունի պատուհաններ։ Արևելյան կողմում ունի երկու, հարավային և արևմտյան կողմերում՝ մեկական պատուհան ։
Խաչքարեր
Եկեղեցու պատերի մեջ և շրջակայքում կան բազմաթիվ խաչքարեր։ Պատերի մեջ առկա խաչքարերից 9-ը արձանագիր են։ Դրանցից երկուսը տեղադրված են շքամուտքի հարավային և հյուսիսային կողմերում, որոնք ունեն համապատասխանաբար հետևյալ արձանագրությունները՝ «Խաչ | չս | ․․․ | ին» և «Սբ․ խաչ | ս (բ)արէ | աւս | Խաչ | ․․․կ | ին»։ Արձանագիր խաչքարերից մյուս երկուսը տեղադրված են խորանի հարավային խորշերում և պարունակում են հետևյալ արձանագրությունները՝ «Խաչս | Էըային(՞)» և «Խաչս | Հումին»։ Արձանագիր հինգ խաչքար գտնվում են խորանի հյուսիսային խորշում և պարունակում են հետևյալ արձանագրությունները՝ «Խ | ան | ումին», «Խա | չս | ․․․ու․․․ա․․․ին», «․․․ին», «․․․քին» և «Թվ(ին) | ՌԿ | Դ» (1615թ․) ։ Մինչև եկեղեցու պատերի մեջ տեղադրվելը խաչքարերն ի սկզբանե ստեղծվել են որպես գերեզմանաքարեր, ինչը նշանակում է, որ տարածքում նախկինում եղել է գերեզմանոց ։
Հեյլի Լու Ռիչարդսոն
Վաղ տարիներ
Ռիչարդսոնը ծնվել է Ֆինիքսում, Արիզոնա նահանգում՝ գովազդների մասնագետ Վալերիի և գոլֆի դաշտերի ճարտարապետ Ֆորեստա Ռիչարդսոնի ընտանիքում։ Նա հաճախել է «Villa Montessori» միջնակարգ և «Arcadia» ավագ դպրոցներ։
Ուսման ժամանակ Ռիչարդսոնը ակտիվ էր թատերական և պարային ներկայացումներում։ 16 տարեկան հասակում մոր հետ տեղափոխվել է Լոս Անջելես ։
Կարիերա
Ռիչարդսոնը հեռուստատեսությունում իր կարիերան սկսել է կրկնվող դերերով, հանդես է եկել «Ռեյվենսվուդ» և «Ապաքինման ճանապարհ» սերիալներում։ 2016 թվականին նա «Համարյա տասնյոթ» ֆիլմում հանդես է եկել գլխավոր դերում, ինչպես նաև Ջեյմս Մաքէվոյի և Մանոջ Նայթ Շյամալանի հոգեբանական թրիլեր «Ճեղք» ֆիլմում պատանդներից մեկի դերում։ Նրա համար բեկումնային դարձել է «Կոլումբուս» ֆիլմում Քեյսիի դերը, որի համար Ռիչարդսոնը արժանացել է Գոտեմ մրցանակի՝ կանացի լավագույն դերի համար անվանակարգում ։