cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լասլո Պաալ
Արվեստ
Մասնագետների ու քննադատների կարծիքով՝ Լասլո Պաալի կողմից բնության ընկալմանն ու պատկերմանը հատուկ է լարված կրքոտությունն ու խանդավառությունը։ Նկարչի գեղարվեստական ոճը նույնքան զգացմունքային ու ակտիվ է, որքան Մունկաչիինը։ Գունային հարաբերակցությունները դրամատիկ են ու հակադրական։ Նրա բնանկարներում պատկերված բնությանը հատուկ է դինամիկան ու հարափոփոխ լինելը։ Դրա հետ միաժամանակ Պաալի նկարներում ոչինչ չկա իմպրեսիոնիստների ստեղծագործություններին հատուկ վայրկենական անկայունությունից։ Փոփոխականության տպավորության հետ միաժամանակ նրա գործերում բնությունը նյութական է իր առարկայական որոշակիությամբ ու կերպարվեստական ամբողջականությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:Բնանկարիչներ
Գրենլանդիայի հեռահաղորդակցություն
Գրենլանդիայի դանիական ինքնավարությունում ըստ օրենքի կա միայն մեկ կապի մատակարար ծառայություն, որը TELE Greenland-ն է ։ Այն տրամադրում է ինտերնետ, հեռախոս, ռադիո և մնացած բոլոր տեսակի հեռահաղորդակցություն. : Այս տեսակի մենաշնորհները տարածված են միայն Գրենլանդիայում։
Ռադիո
Գրենլանդիայում ռադիոն հայտնվել է 1978 թվականին, և այժմ կղզում գործում է ռադիոյի երկու ընկերություններ` Eutelsat և Intelsat: TELE Greenland ընկերությունը Գրենլանդիային ապահովում է ռադիոյի հեռարձակումով։ 2012 թվականից գրելանդացիներին է պատկանում շուրջ 30.000 ռադիոկայաններ։
Հեռուստատեսություն
Գրենլանդիայում կա մեկ պետական ալիք, ամերիկյան երեք հեռուստաընկերության և մի քանի փոքր ալիքներ։ 2002 թվականի դրությամբ երկիրն ունի մինչև 30.000 հեռուստացույց։ Վերոնշյալ ընկերությունը (Գրենլանդիայի ռադիոն) հեռարձակվում է միակ պետական հեռուստատեսային ալիքը։
Համացանց
Գրենլանդիայում 52.000 մարդ կամ բնակչության 92.3%-ը օգտվում է համացանցից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն Կատեգորիա:Գրենլանդիա
Եվրոպական գրադարան
Եվրոպական գրադարանի բովանդակությունը սառեցվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 31-ից, որից հետո նոր թարմացումներ չեն իրականացվել ։
Պատմություն և հայեցակարգ
Ներկայիս եվրոպական գրադարանը կազմավորվել է մի շարք ավելի վաղ ծրագրերից։
Մեկնարկը եղել է 1997 թվականին, երբ GABRIEL (Եվրոպայի ազգային գրադարանների դարպաս և կամուրջ) ծրագիրն սկսեց ստեղծել եվրոպական ազգային գրադարանների համատեղ վեբ-պորտալ։ Հիմնական մակարդակում, պորտալը տեղեկատվություն էր տրամադրում յուրաքանչյուր գրադարանի հավաքածուների և դրանց առցանց հանրային մատչելիության կատալոգների (OPACs) մուտք գործելու մասին։
GABRIEL-ին հաջորդեց TEL (Եվրոպական գրադարան) նախագիծը, որը գործել է 2001-2004 թվականներին և հիմք է ստեղծել Եվրոպայում հիմնական ազգային և ավանդային հավաքածուների հասանելիության համար։ Ծրագիրը մասնակիորեն ֆինանսավորվել է Եվրոպական հանձնաժողովի 5-րդ ծրագրի շրջանակներում։ TEL նախագծում ներգրավված ազգային գրադարաններն էին՝ Ֆինլանդիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի (Ֆլորենցիա), Իտալիայի (Հռոմի), Նիդերլանդների, Պորտուգալիայի, Սլովենիայի, Շվեյցարիայի և Միացյալ Թագավորության գրադարանները ։
Սա հանգեցրել է 2005 թվականի մարտի 17-ին TheEuropeanLibrary.org պորտալի մեկնարկին։
2005-2007 թվականներին TEL-ME-MOR նախագիծը նպաստել է Եվրոպական գրադարանի լիիրավ գործընկերների շարքում ներգրավվել Եվրամիության նոր անդամ երկրների ավելի քան 10 ազգային գրադարանների։ 2008 թվականի սկզբին ծառայությանն են միացել Եվրոմիության և Եվրոպական ազատ առևտրի միության հետագա 9 ազգային գրադարան։
Եվրոպական գրադարանը քայլեր է ձեռնարկել EDL ծրագրի հետ ընդլայնելու ուղղությամբ, որի ընթացքում ազգային գրադարանները շարունակում էին միանալ Եվրոպական գրադարանին։ Ծրագիրը նաև կենտրոնացել է բազմալեզվության վրա, ձեռնարկել է Եվրոպական մետատվյալների ռեեստրի առաջին քայլերը և պոտենցիալ քարտեզագրման համար ստեղծել թվայնացման հնարավորություն։
Եվրոպական գրադարան և Europeana
Եվրոպական գրադարանը ապահովեց Europeana-ի (Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնություն, որը Europeana կայքէջի միջոցով հանրությանը հասանելի է դարձնում գրադարաններից, թանգարաններից և արխիվներից միլիոնավոր թվային օբյեկտներ), ստեղծման համար անհրաժեշտ աջակցությունը։
Երբ Եվրոպական խորհրդարանը կոչ արեց ստեղծելու Europeana, Եվրոպական ազգային գրադարանների կոնֆերանսը (ԵԱԳԿ), Նիդերլանդների ազգային գրադարանի և ԵԱԳԿ-ի եվրոպական գրադարանի հովանու ներքո, խնդրեցին այն ընդգրկել «Contentplus» ծրագրի շրջանակներում։ 2007 թվականին սկսվեց նախատիպը, և Europeana-ն գործարկվեց 2008 թվականի նոյեմբերին։
Europeana այժմ գործում է ինքնուրույն, բայց Եվրոպական գրադարանը շարունակում է սերտորեն համագործակցել Europeana-ի հետ։ Եվրոպական գրադարանը Europeana-ի համար հանդիսանում է ազգային գրադարանների թվային բովանդակության ագրեգատորը և ամսական կտրվածքով Europeana-ին թվային բովանդակություն է տրամադրում ազգային գրադարաններից։
Europeana-ն և Եվրոպական գրադարանը կիսում են որոշակի մարդկային և տեխնիկական ռեսուրսներ։
Ֆինանսավորում և սեփականություն
Եվրոպական գրադարանը ֆինանսավորվում է սեփականատերերի կողմից։ Պորտալը վարում է Եվրոպական գրադարանային գրասենյակը, որը գտնվում է Նիդերլանդների ազգային գրադարան (Հաագա) շենքում։ Ծրագրի տնօրենն է Ջիլ Քուզինսը ։
Գործընկեր գրադարաններ
Եվրոպական գրադարանին մասնակցող 48 ազգային գրադարանները՝
Հետազոտական գրադարաններ, որոնք «Europeana Libraries» նախագծի արդյունքում Եվրոպական գրադարանին բովանդակություն են տրամադրել՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ Կատեգորիա:Եվրոպական մշակույթ
Հրաբխայնություն
Հրաբխայնություն,  երկրակեղևի խոր հորիզոններից դեպի մակերևույթ մագմատիկ զանգվածների և հաճախ նրանց ուղեկցող գազա-ջրային արգասիքների տեղափոխությունների հետ կապված երևույթների ամբողջություն։ Նեղ իմաստով հրաբխայնությունն այն երևույթների ընդհանրությունն է, որոնք կապված են հրաբուխների հրաբխային և վերջինիս ուղեկցող ֆումարոլային (տես Ֆումարոչներ) գործունեության հետ։ Լայն իմաստով այն ընդգրկում է բոլոր այն երևույթները, որոնք պայմանավորված են մագմայի գործունեությամբ Երկրի խորքում, նրա մակերևույթի վրա, ինչպես նաև տիեզերական կարգի երևույթները (օրինակ, պրոտուբերանցների առաջացումը Արեգակի վրա)։ Ըստ դրսևորման առանձնահատկությունների և մասամբ էլ՝ ժայթքման արգասիքների, ներկայումս տարբերում են պլատֆորմային, գեոսինկլինալային և օրոգեն։
Կատեգորիա:Հրաբխայնություն
Ալագոինիա (Պարաիբա)
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1953 թվականին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի բնակավայրեր
Խորխե Ֆրանկո Ալվիս
Խորխե Ֆրանկո Ալվիս (Jorge Franco Alviz, ), հայտնի նաև որպես Բուրգի, իսպանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Դեպորտիվո Ալավեսի կազմում։ Խաղում է ձախ վինգերի դիրքում ։
Ակումբային կարիերա
Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի կազմում դեբյուտը նշել է 2013 թվականի հունիսի 2-ին՝ Ալկորկոնի դեմ Սեգունդա Դիվիզիոնի խաղում ։ Հաջորդ մրցաշրջանից նա սկսեց հանդես գալ Կաստիլիայի կազմում ։
2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Բուրգին խփեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը՝ գրավելով Սարագոսայի դարպասը ։ 2014 թվականի մայիսի 11-ին նա առաջին անգամ հայտավորվեց Ռեալ Մադրիդի առաջին թիմի կազմում՝ Սելտայի դեմ խաղի համար, սակայն այդպես էլ դաշտ դուրս չեկավ ։
2015 թվականի հուլիսի 3-ին Բուրգին 1 տարվա վարձավճարով տեղափոխվեց Էսպանյոլ ։ Իր դեբյուտը Լա Լիգայում նշեց օգոստոսի 22-ին՝ Խետաֆեի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Էսպանյոլի կազմում խփեց դեկտեմբերի 15-ին՝ Լևանտեի դեմ Իսպանիայի գավաթի խաղում ։ Լա Լիգայում իր առաջին գոլը խփեց 2016 թվականի փետրվարի 27-ին՝ Սպորտինգ Խիխոնի դեմ խաղում ։
2016-2017 մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրեց Սպորտինգ Խիխոնի կազմում ։
2017 թվականի հուլիսի 11-ին Բուրգին 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Դեպորտիվո Ալավեսի հետ ։
Վիճակագրություն
2017 թվականի հուլիսի 17-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ Կաստիլիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպորտինգ Խիխոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեպորտիվո Ալավեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Իմ ձախ ոտքը
«Իմ ձախ ոտքը» (My Left Foot), ռեժիսոր Ջիմ Շերիդանի գեղարվեստական դրամատիկ ֆիլմը, որի պրեմիերան կայացել է 1989 թվականին։ Գլխավոր դերը կատարել է Դանիել Դեյ-Լուիսը։ «Օսկար» մրցանակի երկակի դափնեկիր է, առաջադրվել է ևս երեք անվանակարգերում՝ ներառյալ տարվա լավագույն կինոնկարի համար։ Բրիտանական կինոյի ինստիտուտի վարկանիշում ֆիլմը 20-րդ դարի բրիտանական 100 լավագույն ֆիլմերի շարքում գրավել է 53-րդ տեղը ։
Սյուժե
«Իմ ձախ ոտքը» ֆիլմը հիմնված է հերոսական հաշմանդամի՝ իռլանդացի Քրիստի Բրաունի կյանքի զարմանահրաշ փաստերի վրա ։ Նրա ծնունդը հայրն ընկալել էր որպես թյուրիմացություն, չի ճանաչել նրան՝ որպես իր արյան շարունակություն։ Նայելով նրան՝ մարդիկ հաշմանդամ Քրիստիին համարում էին գլխում առանց ուղեղի պակասամիտ և ոչ լիարժեք մարդ, անհրաժեշտ գիտակցական մտածողությունից զուրկ։ Նա եղել է ուղեղային կաթվածի զոհ, մինչև որ մոր ու ընտանիքի սերը, նրա անհատական քաջությունը և համառությունը չեն օգնել նրան սովորել նկարել և գրել ձախ ոտքի մատներով։ Քրիստի Բրաունը, չնայած ճակատագրի բոլոր հարվածներին, կարողացել է գտնել իրական մարդկային երջանկություն և դարձել է իսկական նկարիչ, որը տառապանքով ձեռք է բերել իր արվեստը։
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Ֆիլմի թողարկման ժամանակ հեղինակավոր «Entertainment Weekly» ամսագիրը կատարել է նախկինում նախադեպ չունեցող մի քայլ` «Իմ ձախ ոտքը» ֆիլմին A+ ֆիլմերի շարքում տվել է ամենաբարձր գնահատականը։ Այս պահին միայն 2 ֆիլմեր են արժանացել նման հարգանքի՝ «Քաղաքացի Քեյնը» և «Իմ ձախ ոտքը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իռլանդական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրքերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:1980-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին
Թելման Գդլյան
Թելման Խորենի Գդլյան (Те́льман Хоре́нович Гдлян, ), հայազգի խորհրդային և ռուսական հասարակական և պետական գործիչ։ Եղել է ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազության հատուկ կարևոր  գործերի քննիչ։ Մեծ համբավի Է հասել  Ուզբեկական ԽՍՀ-ի  «բամբակի մաֆիայի» բացահայտած գործով։ Աշխատանքային տարիների ընթացքում ԽՍՀՄ բարձրաստիճան ղեկավարների կաշառակերությունների գործունեությունների  մասին հավաքել է փաստեր ։ Ապրում  է Մոսկվա քաղաքում ։ 1995-1999 թվականներին եղել է  Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավոր ։
Կենսագրություն
Թելման Գդլյանը ծնվել է 1940 թվականին Մեծ Սամսար գյուղում, հողագործ Խորեն Գդլյանի ընտանիքում։ Նրան Թելման են անվանել ի պատիվ գերմանացի հեղափոխական Էռնստ Թելմանի։ Բացի Թելոյից (այդպես էր անվանում մայրը Թելմանին) ընտանիքում ապրում էին  նրա վեց եղբայրները։ 1947 թվականին, Հայրենական Մեծ պատերազմից երկու տարի անց Թելմանը ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Աբխազիա։ Թելմանի մանկությունն ու պատանեկությունն  անցնում է  Սուխում քաղաքում։ Այստեղ նա հաճախում է դպրոց,  սովորում է գերազանց, դրսևորում է օրինակելի վարք։ Ամբողջ 10 տարիների ընթացքում նրա լուսանկարը տեղ էր զբաղեցրել գերազանց առաջադիմությամբ աշակերտների պատվո տախտակին։ Պատանեկության տարիներին նա իր հասակակիցների մեջ առաջինն էր, ում ընդունեցին կոմերիտական շարքերը։  Դպրոցն ավարտելուց հետո 1959- 1962 թվականներին ծառայության է անցել ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ Սարատովի մարզում  ծառայության ընթացքում կարգապահության և գերազանց ծառայության համար նրան ներկայացնում են ԽՄԿԿ շարքերը՝ որպես անդամության թեկնածու։ 1962 թվականին Գդլյանին  ընդունում են Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1964-1968 թվականներին սովորել է Սարատովի իրավաբանական ինստիտուտում։  Ինստիտուտն ավարտելուց հետո ստանում է  իրավաբանի դիպլոմ և որպես դատախազության քննիչ  աշխատանքի անցնում Բարիշսկի շրջանում։ Երկու տարի անց նույն պաշտոնով տեղափոխվում է Ուլյանովսկ քաղաքի Զավոլժսկի շրջան։ Այստեղ Գդլյանը երկու տարվա ընթացքում դառնում է  Ուլյանովսկ քաղաքի դատախազության ավագ քննիչ և այդ պաշտոնում աշխատում է յոթ տարի։ 1981 թվականին նրան նշանակում են Ուլյանովսկի մարզի  դատախազության հատուկ գործերով ավագ քննիչ, իսկ երկու տարի անց՝ ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազության հատուկ գործերով ավագ քննիչ։ Գդլյանը  բացահայտել է էստոնացի գյուտարար, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր Յոհաննես Խանտի գործը։ Վերջինիս դատապարտեցին 15 տարի ժամկետով, և նա մահացավ բանտում։ Գդլյանի անունը  ԽՍՀՄ-ում ավելի հայտնի դարձավ, երբ նա  ԽՍՀՄ գլխավոր դատախազության հատուկ գործերով ավագ քննիչ Նիկոլայ Իվանովի հետ բացահայտում են «բամբակի գործը»։ Գործով անցնող բարձրաստիճան չինովնիկներից որոշները դատապարտվեցին, ոմանք ինքնասպան եղան, ոմանք էլ ազավեցին աշխատանքից։ 1989 թվականի մայիսին  ԽՍՀՄ դատախազությունը քրեական գործ է հարուցել Թելման Գդլյանի և Նիկոլայ Իվանովի դեմ, մեղադրելով նրանց  Ուզբեկստանի  գործի ժամանակ խախտումներ թույլ տալու  համար։ Քրեական գործը կառչվել է  1991 թվականի օգոստոսին՝ երկրում քաղաքական փոփոխությունների պատճառով։
1990 թվականի փետրվարին Գդլյանին հեռացնում են  Կոմունիստական կուսակցության շարքերից։ Ապրիլին  ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդը Գդլյանին և Իվանովին մեղադրանք ներկայացրեցին չհիմնավորված հայտարարությունների համար ։
Գդլյանը եղել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի անդամ, ԽՍՀՄ ժողովրդական և Հայաստանի Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Ռուսական «Հայացք» («Взгляд»)  հեռուստածրագիր հաղորդավար  Եվգենի Դոդոլևի հետ թողարկել Է «Բուրգ-1» («Пирамида-1») գիրքը։
1991 թվականին հիմնադրել և ղեկավարել է «Ռուսաստանի ժողովրդական կուսակցությունը» («Народная партия России» (партия Гдляна))։ Նույն թվականի օգոստոսի 19-ին Արտակարգ դրության պետական կոմիտեի հրամանով  ՊԱԿ-ի աշխատակիցները ձերբակալում են  Գդլյանին և օգոստոսի 21-ին  ձախողված հեղաշրջումից հետո ազատ են արձակում։
1992-1994 թվականներին ղեկավարել է «Նոր Ռուսաստան» քաղաքական դաշինքը, որի մեջ մտնում էին 10 կուսակցություններ և հասարակական կազմակերպություններ։ Սահմանադրական խորհրդի և Ռուսաստանի Դաշնության Հասարակական պալատի անդամ էր։
1995-1999 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Պետական Դումայի երկրորդ գումարման պատգամավոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ
Հրադատություն
Հրադատություն, ինկվիզիցիայի դատավճռի արձակումը և իրականացումը, գլխավորապես, դատապարտյալների հրապարակային ողջակիզումը խարույկի վրա։
Հանդես է եկել ինկվիզիցիայի հետ (13 դար), տարածում է գտել 15-րդ դարի վերջից։ Վերջին անգամ տեղի է ունեցել 1826 թ.-ին, Վալենսիայում։ Իսպանիայում 1481-1808 թթ.-ին հրադատվել է մոտ 35000 մարդ։
Կատեգորիա:Ինկվիզիցիա Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ
Բեռնարդ Լիչ
Բեռնարդ Լիչ (Bernard Leach, ամբողջական անունը՝ Bernard Howell Leach, ), բրիտանացի նկարիչ և մանկավարժ, որը զբաղվում էր կավագործությամբ։ Համարվում էր «բրիտանական կավագործության դպրոցի հայր» ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1887 թվականի հունվարի 5-ին՝ Հոնկոնգում։ Նրա մայրը՝ Էլեոնորան (ի ծնե՝ Sharp) մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։ Իր կյանքի առաջին տարիները նա անցկացրել է Ճապոնիայի Կիոտոյում՝ մոր ծնողների մոտ։ Ստեղծելով նոր ընտանիք, 1880-ին հայրը որդուն վերադարձնում է Հոնկոնգ։
10 տարեկանում Բեռնարդին ուղարկում են Անգլիա՝ հարազատների մոտ սովորելու համար։ Նա հաճախել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Slade School of Fine Art դպրոց, որտեղ Ֆրենկ Բրենգվինի մոտ ուսումնասիրել է փորագրություն։ Հոր մահից հետո նա ստիպված է եղել թողնել ուսումը՝ ծանր հիվանդ հորը խոստանալով կարիերա կառուցել Հոնկոնգի և Շանհայի Բանկում (այժմ՝ HSBC)։ Տասնութ տարեկան հասակում Բեռնարդը մեկնում է Մանչեսթեր, որպեսզի սովորի բանկային գործ և մեկ տարի անց նրան Լոնդոնի HSBC-ում ընդունում են որպես կրտսեր աշխատակից։ Սակայն, արագ հիասթափվելով ձեռք բերած մասնագիտությունից՝ շարունակել է զբաղվել նկարչությամբ։ 21 տարեկանում Լիչը ընդունվել է Քենսինգթոնի Լոնդոնի արվեստի դպրոց (London School of Art)։
Կարդալով Լաֆկադիո Հեռնի գրքերը՝ նա հետաքրքրվել է Ճապոնիայով, և 1909-ին գնացել է այնտեղ իր երիտասարդ կնոջ՝ Մյուրիելի հետ (ի ծնե՝ Hoyle)։ Այստեղ Բեռնարդը զբաղվել է գեղանկարչությամբ, զբաղվել փորագրման տեխնիկայով, ստեղծել փայտից պատրաստված իրեր և ամսագրերի շապիկների դիզայնով է զբաղվել։ Որոշ ժամանակ դասավանդել է օֆորտ, նրա աշակերտներից էին Տոն Սաթոմին (Ton Satomi), Կոձիմ Կիկուոն (Kojima Kikuo) և հետագայում Ռյուսեյ Կիշիդային (Ryūsei Kishida)։
Տոկիոյում Բեռնարդ Լիչը հանդես է եկել զեկույցներով և ներկա է հանդիխպեսլ է Սանեացու Մուսյանոկոձուն, Նաոյա Սիգին, և «Սիրակաբա» խմբի ուրիշ անդամների հետ, որոնք փորձում էին Ճապոնիային ծանոթացնել արևմտյան արվեստի հետ, իր 250 տարվա մեկուսացումից հետո։ Մոտավորապես 1911 թվականին նա այցելել է կավագործության արվեստանոց, պատրաստել կերամիկու ռակու, որը դարձել է Լիչի առաջին ծանոթությունը կերամիկայի հետ։  դասախոսությունների շնորհիվ նա սկսեց սովորել Ուրանո Շիգեկիտիի մոտ (Urano Shigekichi, 1851-1923), կավագործ Օգատա Կենձանի 6-րդ սերունդ (Kenzan 6th Generation): Որպես տեխնիկական տերմինների թարգմանիչ նրան օգնում էր կավագործ , որի հետ նա ծանոթացավ ավելի վաղ։ Այդ ժամանակից Բեռնարդ Լիչը նույնպես սկսեց հոդվածներ գրել «Սիրակաբա» խմբի համար, մշակել շապիկներ հրատարակությունների համար, մասնավորապես «Fyūzan» ամսագրի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունվարի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:1887 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 6 մահեր Կատեգորիա:1979 մահեր Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բրիտանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Հյում Քրոնին
Հյում Քրոնի կրտսեր կամ Հյում Բլեյկ Քրոնին կրտսեր OC (Hume Blake Cronyn Jr., ), կանադացի դերասան և սցենարիստ։
Դերասանուհի Ջեսիկա Թենդիի ամուսինը։
Կենսագրություն
Հյում Քրոնինը եղել է գործարար և Կանադայի համայնքների պալատի անդամ Հյում Քրոնին ավագի և Ֆրենսիս Ամելիի (օրիորդական ազգանունը Լաբաթ)՝ համանուն գարեջրագործական ժառանգորդուհու ընտանիքի հինգ երեխաներից մեկը։ Նրա հայրական կողմի պապը՝ Բենջամին Քրոնինը, եղել է անգլիական եկեղեցու առաջին քահանան, ինչպես նաև Գուրոնի թեմի առաջին եպիսկոպոսը, որն այնտեղ հիմնադրել է համանուն քոլեջը, որը ժամանակի ընթացքում վերածվել է Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանի։ Հյում Քորնինի ընտանիքը համոզված էր, որ նա կգնա ընտանեկան հետքերով և իր կյանքը կկապի քաղաքականության կամ իրավագիրտության հետ, բայց Քրոնինը քոլեջն ավարտելուց հետո հետաքրքրվել է թատրոնով և ընդունվել է Ամերիկյան արվեստի դրամատիկական ակադեմիա, մասնակցել Մաքս Ռայնհարդի դասընթացին։
Թատերական գործունեություն
1934 թվականին Բրոդվեյում կայացել է Քրոնինի նորամուտը, որից հետո կարճ ժամանակ անց նա մեծ հաջողությունների է հասել։
1943 թվականին դերասանն առաջին անգամ մեծ էկրան է բարձրացել Ալֆրեդ Հիչքոքի «Կասկածի ստվեր» դետեկտիվ ֆիլմում։ Մեկ տարի հետո նա կրկին անգամ նկարահանվել է Հիչքոքի ֆիլմում՝ «Փրկարարական դարպաս», ինչպես նաև աշխատել է նրա «Պարան» (1948թ.) և «Այծեղջյուր նշանի տակ» (1949թ.) կինոնկարների սցենարների վրա։
1964 թվականին Հյում Քրոնինը արժանացել է Թոնի մրցանակի Ռիչարդ Բարթոնի «Համլետ» բեմադրության մեջ Պոլոնիոսի գլխավոր դերի դերակատարման համար։ 1980-ական թվականներին ամուսինները նկարահանվել են «Կոկոն», «Կոկոն․ վերադարձ» և «Մարտկոցները չեն կցվում» ֆիլմերում։
1988 թվականին դերասանին շնորհվել է Կանադայի շքանշան։ 1990 թվականին արժանացել է ԱՄՆ Արվեստի ազգային մեդալի։
1994 Թվականին Ջեսիկա Թենդին մահացել է քաղցկեղից, իսկ երկու տարի անց՝ Հյում Քրոնինն ամուսնացել է բրիտանացի գրող Սյուզան Կուպերի հետ։
Հյում Քրոնինը մահացել է 2003 թվականի հունիսին, 91 տարեկան հասակում՝ շագանակագեղձի քաղցկեղից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Վարշավայի ազգային թանգարան
Վարշավայի ազգային թանգարան (Muzeum Narodowe w Warszawie, MNW), ազգային թանգարան Վարշավայում, Լեհաստանի ամենամեծ թանգարաններից մեկը։ Թանգարանն ունի հնագույն արվեստի (եգիպտական, հունական, հռոմեական) հարուստ հավաքածու շուրջ 11,000 նմուշներով, 16-րդ դարից սկսած լեհական կերպարվեստի և արտասահմանյան կերպարվեստի հարուստ հավաքածու (իտալական, ֆրանսիական, ֆլամանդական, հոլանդական, գերմանական, ռուսական), այդ թվում կտավներ նաև Ադոլֆ Հիտլերի մասնավոր հավաքածուից , որը թանգարանին է զիջվել ամերիկյան իշխանությունների կողմից հետպատերազմյա շրջանում ։ Թանգարանն ունի նաև դրամագիտական և կիրառական արվեստի հավաքածուներ, արևելյան արվեստի բաժին, որն ընդգրկում է Լեհաստանում չինական արվեստի ամենամեծ հավաքածուն 5,000 նմուշով ։
Պատմություն
Վարշավայի ազգային թանգարանը հիմնադրվել է 1862 թվականի մայիսի 20-ին որպես Վարշավայի գեղարվեստի թանգարան, 1916 թվականին անվանափոխվել է Վարշավայի ազգային թանգարան ։
Երուսաղեմյան պողոտայում տեղակայված թանգարանի շենքը նախագծել է Թադևոս Տոլվինսկին 1927-1938 թվականներին (նախկինում թանգարանը եղել ulica Podwale 15 հասցեում)։ 1932 թվականին դեկորատիվ արվեստին նվիրված ցուցահանդես է կազմակերպվել թանգարանի ավելի վաղ կառուցված մասնաշենքում ։ Նոր շենքի բացումը տեղի է ունեցել 1938 թվականի հունիսի 18-ին։ Մոդեռն ոճի շենքը տեղակայված էր Na Książęcem զբոսայգու եզրին, կառուցվել էր 1776-1979 թվականներին Կազիմիր Պոնյատովսկու համար ։ 1935 թվականին թանգարանը ղեկավարել է Ստանիսլավ Լորենցը, ով Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի տարիներին ջանացել է պահպանել ամենաարժեքավոր աշխատանքները։
Վարշավայի պաշարման ժամանակ հավաքածուն թալանվել է գեստապոյի կողմից, որին առաջնորդում էր նացիստ պատմաբան Դագոբերտ Ֆրեյը, ով իր պաշտոնական այցերի ժամանակ կազմել էր հավաքածուի առավել արժեքավոր արվեստի գործերի ցուցակը ։ Գեստապոն Ռեմբրանտի աշխատանքը շտաբ ներկայացրեց որպես նվեր Հանս Ֆրանկին, մնացած գործերը փաթեթավորելով՝ ուղարկեց Բեռլին ։ Պատերազմի ավարտից հետո լեհական կառավարությունը պրոֆեսոր Լորենցի հսկողությամբ վերստացավ գերմանացիների կողմից առգրավված արվեստի գործերի մեծ մասը, սակայն ավելի քան 5,000 արվեստի նմուշ բացակայում են ։ Անհայտ ծագմամբ արվեստի շատ գործեր (լեհական վերականգնված տարածքներից նացիստական Գերմանիայի արվեստի պահոցներից) ազգայնացվեցին կոմունիստական իշխանությունների կողմից ըստ համապատասխան որոշումների և համալրեցին թանգարանի հավաքածուն որպես «լքված գույք» ։
2008 թվականին Վարշավայի ազգային թանգարանի «Տիրիտակա» Լեհական հնագիտական առաքելությունը» հնագիտական պեղումներ է սկսել Տիրիտակա անտիկ հունական քաղաքում, որը գլխավորել է Անտիկ արվեստի պատկերասրահի համադրող Ալֆրեդ Տվարդեցկին։ 2011-2012 թվականների վերանորոգումներից հետո թանգարանը համալրվել է նոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաներով ։
Հավաքածու
Վարշավայի ազգային թանգարանի հավաքածուն ներառում է լեհական և արտասահմանյան արվեստի շուրջ 830,000 ցուցանմուշ՝ կտավներ, քանդակներ, գծանկարներ, փորագրություններ, լուսանկարներ, մետաղադրամներ, կիրառական արվեստի նմուշներ։
Հնագույն և Արևելյան քրիստոնեական արվեստի հավաքածուն ներառում է 24,000 ցուցանմուշ, իր տեսակի մեջ ամենամեծն է ու կարևորը Լեհաստանում։ Կարևոր հավաքածուներից են նաև քրիստոնեական Ֆարաս տաճարի (հին Ֆարաս, ներկայիս Սուդանում) ֆրեսկոների հավաքածուն և պատկերազարդ հունական ծաղկամանների հավաքածուն։
3,700 կտավներից բաղկացած հին եվրոպական գեղանկարչության հավաքածուն թվագրվում է 1862 թվական, երբ հիմնադրվել է Գեղարվեստի թանգարանը և Յոհան Պիտեր Վեյերի հավաքածուից ձեռք են բերվել 36 իտալական, հոլանդական, գերմանական կտավներ։ Թանգարանի հավաքածուում ներառված են նաև Պինտուրիկիոյի, Կոռնելիս Կոռնելիսենի, Յակոբ Յորդանսի աշխատանքներից։ Հավաքածուն ընդլայնվել է գնումների, նվիրատվությունների միջոցով։ Արժեքավոր ձեռքբերումներից է 1858 թվականին Վարշավայի գեղարվեստի աակդեմիային նվիրաբերված Պիետրո Ֆիորենտինիի կտավները, որոնք 1879 թվականին հանձնվել են թանգարանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարշավայի թանգարաններ Կատեգորիա:1862 հիմնադրված թանգարաններ
Նիկոլայ Բերձենիշվիլի
Նիկոլայ (Նիկոլոզ) Ալեքսանդրի Բերձենիշվիլի (ნიკოლოზ ბერძენიშვილი, ), վրացի խորհրդային պատմաբան, Վրացական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1944), Վրացական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1946)։
Աշխատությունները նվիրված են Վրաստանի միջնադարյան պատմությանը։ Ուսումնասիրել է ֆեոդալական հարաբերությունների ծագումը և զարգացումը, միջնադարյան Վրաստանի պետական կառուցվածքը, հողատիրության ձևերը, հասարակական հաստատությունները, ռուս-վրացական հարաբերությունները։ Հրատարակել է Վրաստանի պատմությանը վերաբերող փաստաթղթերի ժողովածուներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Վրաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Ժոլտի (առու)
Ժոլտի (Жёлтый), գետ Կամչատկա թերակղզի՝ Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։ Թափվում է Մակսիմովկա գետի ձախ ափին՝ 49 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Եուվայամ
Եուվայամ (Еуваям), գետ Կամչատկա թերակղզու հյուսիսարևելյան մասում։ Գետի երկարությունը 43 կմ է։ Հոսում է Օլյուտորսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում ։ Թափվում է Կորֆա ծոց։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության՝ 'МПР России'>.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Սեն Պուանժ
Սեն Պուանժ (Saint-Pouange), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 915 մարդ, բնակչության խտությունը` 91.32 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.02 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 658 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 447-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 211։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 447 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 430 անձ (232 տղամարդ և 198 կին)։ Գործազուրկ են եղել 17 անձ (10 տղամարդ և 7 կին)։ 211 անաշխատունակներից 106-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 69-ը` թոշակառուներ, իսկ 36-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆերդինանդ դը Սոսյուր
Ֆերդինանդ դը Սոսյուր (Ferdinand de Saussure, 1857, նոյեմբերի 26, Ժնև – 1913, փետրվարի 22, Վուֆլան դը Շատո, Վո), շվեյցարացի լեզվաբան, փիլիսոփա, տրամաբան, իմաստաբան։ Նրա գաղափարները համարվում են լեզվաբանության հիմնաքարերից։ Համարվում է 20-րդ դարի խոշորագույն լեզվաբաններից։
Կենսագրություն
Ֆերդինանդ Մոնգին դը Սոսյուրը ծնվել է Շվեյցարիայում, 1857 թ.։ Դեռ տասնչորս տարեկանից աչքի է ընկել խելացիությամբ և մտքի ճկունությամբ։ Կրթությունը ստացել է Ժնևի համալսարանում, ուսումնասիրել լատիներեն, հունարեն, սանսկրիտ։ Քսանմեկ տարեկան հասակում տպագրվում է նրա առաջին աշխատությունը՝ «Դիսերտացիա հնդեվրոպական լեզուների ձայնավորների մասին» (Mémoire sur le système primitif des voyelles dans les langues indo-européennes (Dissertation on the Primitive Vowel System in Indo-European Languages)։ Ապա սովորում է Բեռլինի համալսարանում, ուսումնասիրում՝ կելտերեն և սանսկրիտ։ 1880 թ. ստանում է դոկտորի կոչում։ Տեղափոխվում է Փարիզ, Փարիզի Բարձրագույն գործնական դպրոցում (1881-1891) դասավանդել է սանսկրիտ, հին գերմաներեն, գոթերեն։ 1891 թվականին տեղափոխվում է Ժնև և հետագա կյանքն անցկացնում այնտեղ։ 1911 թ.-ից դասավանդում է ընդհանուր լեզվաբանություն։ Մահացել է 1913 թ., Շվեցարիայում։
Աշխատություններ
Սոսյուրին համաշխարհային փառք է բերել «Ուսումնասիրություն հնդեվրոպական լեզուներում ձայնավորների նախնական համակարգի մասին» (1879) աշխատությունը, որտեղ նա տվել է նախալեզվի հնչույթային համակարգի վերականգնման նոր սկզբունքներ։ Սոսյուրի լեզվաբանական հայացքները, որ հրապարակվել են ուսանողական գրառումների հիման վրա նրա աշակերտներ Շ․ Բալիի և Ա․ Սեշեի կազմած «Ընդհանուր լեզվաբանության դասընթաց» (1916) գրքում, մեծ ազդեցություն են թողել 20-րդ դարի լեզվաբանության վրա։ Սոսյուրի լեզվաբանական տեսության գլխավոր դրույթների հիման վրա ձևավորվել են կառուցվածքային լեզվաբանության տարբեր ուղղություններ՝ գլոսեմատիկան (Կոպենհագենի դպրոց), գործառական լեզվաբանությունը (Պրագայի դպրոց), նկարագրական լեզվաբանությունը (ամերիկյան կառուցվածքային լեզվաբանություն)։ Լեզվաբանության մեջ առաջինը Սոսյուրն է առաջարկել լեզուն քննել որպես համակարգ (կառուցվածք)։ Նա կարծում է, որ լեզուն բազմաբնույթ է և ուսումնասիրությունը կարելի է կատարել տարբեր հայեցակետերով, որպես բազմակի առարկա։ Լեզվաբանության ուսումնասիրության առարկայի համար սահմանել է երեք հասկացություն՝ խոսողական գործունեություն, լեզու և խոսք։ Խոսողական գործունեության ամենատարբեր դրսևորումներում Սոսյուրն առանձնացրել է լեզուն որպես նշանների ներփակ համակարգ, իսկ խոսքը՝ որպես մարդու անհատական, հոգեֆիզիոլոգիական երևույթ։ Լեզվի կառուցվածքի ուսումնասիրությամբ պետք է զբաղվի ներքին լեզվաբանությունը ի տարբերություն արտաքին լեզվաբանության, որին վերաբերում է լեզվի կապը ժողովրդի պատմության, քաղաքակրթության, գրականության, աշխարհագրական տարածման, բարբառային տրոհման հետ։ Սոսյուրն առաջ է քաշել ուսումնասիրության համաժամանակայնության (սինխրոնիա) և տարաժամանակայնության (դիախրոնիա) հակադրության հարցը (լեզուն՝ համաժամանակյա կտրվածքում, իսկ խոսքը՝ տարաժամանակյա)։ Լեզվական միավորների միջև Սոսյուրը տեսնում է շարակարգային և հարացույցային հարաբերություններ։ Շարակարգային հարաբերությունները դրսևորվում են լեզվի գծային, հորիզոնական առանցքում՝ հնչյունական շղթայի հաջորդական կապի մեջ, իսկ հարացույցայինը՝ լեզվի ուղղահայաց առանցքում, ասոցիատիվ՝ նմանողական կապի միջոցով։ Սոսյուրը ձևակերպել է լեզվաբանական նշանի արժեքի հասկացությունը, սրա մեջ առանձնացնելով երկու կողմ՝ նշանակվող և նշանակիչ։ Ըստ Սոսյուրի՝ նշանը պայմանական է և բնական կապ չունի նշանակվողի հետ։ Լեզուն բնորոշելով որպես գաղափարներ արտահայտող նշանների համակարգ՝ Սոսյուրը լեզվաբանությունը համարում է նշանագիտության (սեմիոտիկա) մի մասը։ Փիլիսոփայական կողմնորոշումով Սոսյուրը հակված էր Է․ Դյուրկհեյմի, ֆրանսիական ռացիոնալիզմի կողմը։ Սոսյուրի լեզվի տեսությունը ազդել է ոչ միայն լեզվաբանության, այլև նշանաբանության, մարդաբանության, գրականագիտության և գեղագիտության մի շարք ուղղությունների վրա։
Իմաստաբանություն
Սոսյուրը իմաստաբանության հիմնադիրներից էր։ Նրա՝ լեզվական նշանի գաղափարը հիմք հանդիսացավ նշանագիտության համար և նոր ուղղություն հանդիսացավ լեզվաբանության համար։ Լեզվական նշանի մեջ նա առանձնացրեց նշան, նշանակյալ, նշանակիչ և իմաստ հասկացությունները։
Երկատումներ
Սոսյուրը լեզվաբանական հասկացությունները առաջարկում էր ներկայացնել երկատումների կամ հակադրությունների միջոցով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆերդինանդ դը Սոսյուր Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Շվեյցարացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ժնև քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հնդեվրոպագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ստրուկտուրալիստներ
Ֆելիսիեն Կաբուգա
Կենսագրություն
Ծնվել է Ռուանդայի Մունիգա գյուղում: Թեյի պլանտացիաների տեր է եղել, հարստացել է դրա հաշվին: Պատանեկությունից կապված է եղել հութու ծայրահեղականների հետ, սատարելով նրանց՝ 1993 թվականին գնել է կես միլիոն մաչետե, ֆինանսավորել և զինել է հութուի կողմնակիցներին և ապահովել փոխադրամիջոցներով: Նրան է պատկանել «Հազար բլուրների ազատ ռադիո և հեռուստատեսություն» կայանը, որով էթնիկական ատելություն հրահրելու քարոզչություն է տարվել, ինչը առանցքային դեր է խաղացել Ռուանդայի թութսիների ցեղասպանությունը կազմակերպելու գործում :
1994 թվականի հունիսին Կաբուգան, ինչպես հարյուր հազարավոր հութուի այլ ներկայացուցիչներ, վախենալով Ռուանդայի հայրենասիրական ճակատի դատաստանից փախել է Զաիր։ Մինչ այդ նա անհաջող փորձ է  կատարել մուտք գործել Շվեյցարիա: Ըստ այլ տեղեկությունների, նա բնակվել է Քենիայի մայրաքաղաք Նայրոբիում, որտեղ  շարունակել է բիզնես վարել, սակայն երկրի իշխանությունները հերքել են այդ տեղեկատվությունը:
Ֆելիսիեն Կաբուգան մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների և ցեղսպանության համար Ռուանդայի միջազգային տրիբունալի կողմից հայտարարվել է հետախուզման մեջ: Ձերբակալվել է 2020 թվականի մայիսի 16-ին Փարիզի արվարձան՝ Անյեր սյուր Սենում, որտեղ նա բնակվել է ուրիշի անունով    :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Հանցագործության հետ առնչվող անձինք
Քվանտային մեխանիկայի ձևակերպումն ըստ հետագծերով ինտեգրալների
Քվանտային մեխանիկայի ըստ հետագծերով ինտեգրալների ձևակերպումը քվանտային տեսության նկարագրություն է, որը ընդհանրացնում է դասական մեխանիկայի գործողության սկզբունքը։ Այն համակարգի հետագծի միակ, եզակի դասական նկարագրությունը փոխարինում է հնարավոր հետագծերի անվերջ գումարով կամ ֆունկցիոնալ ինտեգրալով՝ հաշվարկելու համար քվանտային լայնույթը։
Ըստ հետագծերի ինտեգրալների ձևակերպման հիմնական գաղափարը սկզբնապես առաջարկել է Նորբերտ Վիները, որը ներկայացրել է Վիների ինտեգրալը դիֆուզիայի և բրոունյան շարժման խնդիրները լուծելու համար ։ Այս գաղափարը քվանտային մեխանիկայի լագրանժյանի կիրառության համար ընդլայնեց Պոլ Դիրակը 1933 թվականի իր հոդվածում ։ Ամբողջական մեթոդը մշակեց Ռիչարդ Ֆեյնմանը 1948 թվականին։ Ավելի վաղ որոշ նախնական տարբերակներ մշակվել էին Ջոն Արչիբալդ Ուիլերի հետ դոկտորական թեզի շրջանակներում։ Սկզբնական դրդապատճառը Ուիլեր֊Ֆեյնմանի ադսորբցիայի տեսության քվանտամեխանիկական ձևակերպման ստացումն էր լագրանժյանի կիրառությամբ (ոչ թե համիլտոնյանի)։
Այս ձևակերպումը վճռորոշ ազդեցություն ունեցավ տեսական ֆիզիկայի հետագա զարգացման համար, քանի որ այն սիմետրիկ է տարածության և ժամանակի միջև։ Ի տարբերություն նախկին եղանակների, ըստ հետագծերի ինտեգրալը թույլ է տալիս ֆիզիկոսներին հեշտությամբ փոխել միևնույն քվանտային համակարգի կոորդինատների կանոնիկ նկարագրությունները։
Գործողության քվանտային սկզբունք
Քվանտային մեխանիկայում, ինչպես դասական մեխանիկայում, համիլտոնյանը ժամանակային տրանսլյացիայի գեներատորն է։ Սա նշանակում է, որ մի փոքր ավելի ուշ ժամանակի վիճակը տարբերվում է ներկա ժամանակի վիճակից համիլտոնյան օպերատորի ազդեցության արդյունքում (բազմապատկած բացասական կեղծ միավորով՝ i֊ով)։ Որոշված էներգիայով վիճակների համար սա դը Բրոյլի առնչության ձևակերպումն է հաճախության և էներգիայի միջև, և ընդհանրացված առնչությունը համատեղելի է դրա և վերադրման սկզբունքի հետ։
Բայց համիլտոնյանը դասական մեխանիկայում արտածվում է լագրանժյանից, որը ավելի հիմնարար մեծություն է և առնչվում է հարաբերականության հատուկ տեսությանը։ Համիլտոնյանը հաշվարկման տարբեր համակարգերում տարբեր է և սիմետրիայի այս տեսակը ակնհայտ չէ քվանտային մեխանիկայի սկզբնական ձևակերպման մեջ։
Խերխեր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Քվանտային մեխանիկայի ձևակերպումն ըստ հետագծերով ինտեգրալների
Գործողության քվանտային սկզբունք
Համիլտոնյանը կոորդինատի և իմպուլսի ֆունկցիա է միևնույն պահի համար, և այն որոշում է կոորդինատը և իմպուլսը ավելի ուշ պահերի համար։ Լագրանժյանը կոորդինատի ֆունկցիա է տվյալ պահին և հաջորդ պահերին։ Այս երկուսի միջև կապը տրվում է Լեժանդրի ձևափոխություններով, իսկ շարժման դասական հավասարումները բնութագրող պայմանը (Էյլեր֊Լագրանժի հավասարումներ) այն է, որ գործողությունն առավելագույնն է։
և
որտեղ մասնակի ածանցյալը \dot{q} նկատմամբ ֆիքսված է պահում q(t + ε)֊ը։ Հակադարձ Լեժանդրի ձևափոխությունը
որտեղ
և մասնակի ածանցյալն այժմ p֊ի նկատմամբ է ֆիքսված q֊ի դեպքում։
Քվանտային մեխանիկայում համակարգի վիճակը տարբեր վիճակների վերադրում է q֊ի կամ p֊ի տարբեր արժեքներով, և p և q մեծությունները կարող են ներկայացվել որպես ոչ կոմուտատիվ օպերատորներ։ p օպերատորը որոշված է միայն այն վիճակներում, որոնց դեպքում որոշված չէ q֊ն։ Այսպիսով պատկերացնենք ժամանակով անջատված երկու վիճակներ, որոնք գործում են լագրանժյանին համապատասխանող օպերատորի հետ.
Եթե բանաձևում ներկայացված արտադրյալները վերաներկայացվում են որպես մատրիցների արտադրյալներ, առաջին գործակիցը ստացվում է
իսկ եթե սա նույնպես ներկայացվում է որպես մատրիցային բազմապատկում, ապա բոլոր վիճակներով գումարումն ինտեգրվում է բոլոր q(t)֊երով, և q(t)֊ն p(t) բազիսով փոխելու համար Ֆուրիեի ձևափոխություններ են անհրաժեշտ։ Սա՝ p բազիսը  t պահին փոխելը'', գործողություն է հիլբերտյան տարածության մեջ։
Այնուհետև
կամ անվերջ փոքր ժամանակի փոփոխությունն ապագայում;
Վերջապես վերջին գործակիցը ներկայացվում է
ինչը նշանակում է բազիսը փոխել q֊ի ավելի ուշ ժամանակում։
Սա շատ չի տարբերվում սովորական ժամանակային զարգացումից․  H գործակիցը պարունակում է ամբողջ դինամիկ ինֆորմացիան․ այն վիճակն առաջ է տանում  ժամանակի մեջ։ Առաջին և վերջին մասերը պարզապես Ֆուրիեի ձևափոխություններ են, որոնք մաքուր q բազիսը փոխում են միջանկյալ p բազիսի։
Ավելի ուշ Դիրակը ցույց տվեց, որ կարելի է էվոյլուցիայի օպերատորի քառակուսին վերցնել S-ներկայացումով՝
այսպիսով ստանալով էվոլյուցիայի օպերատորը t ժամանակից t + 2ε ժամանակում։ Եթե H-պատկերացումով ըստ միջանկյալ վիճակների գումարվող մեծությունը ոչ ակնհայտ մատրիցային տարր է, ապա S-ներկայացումով այն զուգորդվում է ճանապարհի հետ։ Այս օպերատորի ավելի մեծ աստիճանի սահմաններում այն վերակառուցում է լրիվ էվոլյուցիան երկու վիճակների միջև․ վաղ վիճակը, որին համապատասխանում են  q(0) կոորդինատների ֆիքսված արժեքներ, և ավելի ուշ՝ ֆիքսված q(t)֊ով։ Արդյունքը գումարում է ըստ ճանապարհների փուլի հետ, որը քվանտային գործողություն է։ Նշված աշխատության մեջ Դիրակը ցույց է տալիս դասական սահմանը կառավարող  փոքրագույն գործողության սկզբունքի խոր քվանտամեխանիկական պատճառները։
Ֆեյնմանի մեկնաբանություն
Դիրակի աշխատությունը թույլ չէր տալիս ճշգրիտ հաշվել ըստ հետագծերի ինտեգրումը, և նա ցույց չտվեց, որ հնարավոր է այս կանոնից վերականգնել Շրյոդինգերի հավասարումը կամ կանոնիկ կոմուտացիոն առնչությունները։ Դա իրականացրեց Ֆեյնմանը ։
Ֆեյնմանը ցույց տվեց, որ Դիրակի քվանտային գործողությունը դեպքերի մեծ մասում պարզապես հավասար էր դասական գործողությանը՝ դիսկրետացրած համապատասխան կերպով։ Սա նշանակում է, որ դասական գործողությունը այն փուլն է, որը քվանտային էվոլյուցիայի արդյունքում ստացվում է երկու ֆիքսված կետերի միջև։ Նա առաջարկեց ամբողջ քվանտային մեխանիկան վերակառուցել ըստ հետևյալ պոստուլատների․
Տվյալ պրոցեսի համար լայնույթի լրիվ հավանականությունը գտնելու համար կարելի է լայնույթը գումարել կամ ինտեգրել համակարգի բոլոր հնարավո պատմությունների տարածությունում սկզբնական և վերջնական վիճակների միջև, ներառելով պատմությունները, որոնք ըստ դասական չափանիշների աբսուրդ են (օրինակ, մասնիկների արագությունները հետագծերում կարող են գերազանցել լույսի արագությանը)։ Մի տեղից մյուսը տրված ժամանակի ընթացքում շարժվող մեկ մասնիկ լայնույթի հաշվարկի մեջ անհրաժեշտ է ներառել այն պատմությունները, որոնցում մասնիկը զարմանահրաշ նախշեր է գծում, «թռնում է տիեզերք» և վերադառնում է և այլն։ Ըստ հետագծերի ինտեգրալը պատմությունների բոլոր այս լայնույթները համարում է հավասար մեծությամբ (մոդուլով), բայց փուլով (կոմպլեքս թվի լայնույթով) տարբեր։ Դասական պատմությունից էապես տարբերվող ներդրումները ճնշվում են միայն հակադիր փուլ ունեցող նման պատմությունների ներդրումների ինտերֆերենցիայով։
Ֆեյնմանը ցույց տվեց, որ դասական մեխանիկայի այս ձևակերպումը համարժեք է քվանտային մեխանիկային կանոնիկ մոտենալուն, երբ Համիլտոնյանը քառակուսային է ըստ իմպուլսի։ Ֆեյնմանյան սկզբունքներին համաձայն հաշվարկված լայնույթը նույնպես տվյալ գործողության համապատասխան համիլտոնյանի համար Շրյոդինգերի հավասարում է առաջացնում։
Գործողության դասական սկզբունքները իդեալական լինելու հետևանքով դժվարությունների են հանգեցնում․ սկզբնական պայմաններից ապագան կանխատեսելու փոխարեն դրանք կանխատեսում են տրված ապագային միտված ճանապարհը սկզբնական և վերջնական պայմանների կոմբինացիայի միջոցով, ասես թե համակարգը ինչ֊որ ձևով գիտի, թե ինչ վիճակի է գալու։ Ըստ հետագծերի ինտեգրալը բացատրում է գործողության դասական սկզբունքը քվանտային վերադրման տերմիններով։ Համակարգը պարտավոր չէ նախապես իմանալու, թե ուր է շարժվում․ ըստ հետագծերի ինտեգրալը պարզապես հաշվում է հավանականության լայնույթը ցանկացած տրված պրոցեսի համար, և հետագիծն ընթանում է ըստ բոլոր հնարավոր ուղղությունների։ Սակայն բավական երկար ժամանակ անց ինտերֆերենցիայի երևույթները երաշխավորում են, որ միայն գործողության ստացիոնար կետերի ներդրումներն էական հավանականությամբ արդյունք տալիս։ Իսկ գործողության կայուն կետերը համապատասխանում են դասական հետագծերին, այնպես որ համակարգը միջինում շարժվում է դասական ճանապարհով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա Կատեգորիա:Դաշտի քվանտային տեսություն Կատեգորիա:Ինտեգրալներ
Վթար Այկայի ալյումինի գործարանում
Վթար Այկայի ալյումինի գործարանում, էկոլոգիական աղետ, որ տեղի է ունեցել 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ajkai Timfoldgyar Zrt գործարանում, որ զբաղվում էր ալյումինի արտադրությամբ։ Գործարանը տեղակայված է արևմտյան Հունգարիայում՝ Այկա քաղաքի մոտ՝ Բուդապեշտից 160 կմ հեռավորության վրա։ Գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով ավերվել է ամբարտակը, որ փակում էր թունավոր մնացորդների հավաքման ջրամբարը։ Արդյունքում տեղի է ունենում շուրջ 1,1 միլիոն խոր. մետր ընդհանուր ծավալով թունավոր նյութ՝ կարմիր շլամ։ Թունավոր ջուրը ողողում է երեք մարզեր՝ Վեսպրեմ, Վաշ և Դյեր Մոշոն Շոպրոն։ Հունգարական կառավարության կողմից հայտարարվում է արտակարգ դրություն ։ Նոյեմբերի 5-ի տվյալներով՝ աղետի զոհ են դարձել 10 մարդ, իսկ աղետից տուժել է ընդհանուր առմամբ 150 մարդ   ։
Ժամանակագրություն
Այկա քաղաքի մոտ գտնվող Ajkai Timfoldgyar Zrt ալյումինի գործարանում 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ տեղական ժամանակով 12:25 տեղի է ունեցել ամբարտակի ձեղքվածք։ Ամբարտակի ավերման հետևանքով տեղի է ունեցել շուրջ 700 հազար խորանարդ մետր ծավալով թունավոր նյութի արտահոսք։
Հոկտեմբերի 11-ին Հունգարիայի Շրջակա միջավայրի պահպանության հանձնաժողովի նախագահ Զոլտան Իլլեշը հայտարարել է, որ թունաքիմիկատների նոր արտահոսքն անխուսափելի է ։
Հոկտեմբերի 14-ին Հունգարիայի դատարանը չկարողացավ մեղադրանք առաջադրել գործարանի տնօրեն Զոլտան Բակոնիին, ով կալանքի տակ էր վերցվել 14 այլ աշխատակիցների հետ ։ 2016 թվականի հունվարին նրանք բոլորն արդարացվել են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեխնոգեն աղետներ Կատեգորիա:2010 աղետներ
Կոնստանտին ֆոն Էկոնոմո
Կոնստանտին ֆոն Էկոնոմո (Constantin Freiherr Economo von San Serff ), հունական ծագմամբ ավստրիական նյարդաբան։ Օդագնացության պիոներներից։ Որպես Ավստրիայի քաղաքացի ստացել է միջազգային օդաչուի արտոնագիր։
Ֆոն Էկոնոմոյի անունն իր հայտնագործությունների շնորհիվ դարձել է էպոնիմ։ Լեթարգիկ էնցեֆալիտը (համաճարակային լեթարգիկ էնցեֆալիտ), որը նա նկարագրել է Ժան Ռենե Քրուշեթից (Jean-René Cruchet) անկախ, հետագայում ստացել է ֆոն Էկոնոմո ուղեղաբորբ անունը։ Քնի ֆիզիոլոգիայի և մեծ ուղեղի կեղևի ցիտոարխիտեկտոնիկայի առաջին հետազոտողներից է, իսկ մարդու բջջային արխիտեկտենիկական աղյուսակը կոչվում է Էկոնոմո-Կոսկինասի քարտեզ։ Նա հայտնաբերել է իլիկանման նեյրոնները, որը անվանում են Էկոնոմոյի նեյրոններ։ Նրա գիտական ձեռքբերումներն ընդգրկում են չորս մենագրություն եւ 140-ից ավելի հոդվածներ, որոնք նա գրել է գիտական գործունեության ավելի քան 33 տարիների ընթացքում։
Երիտասարդություն
Կոնստանտին ֆոն Էկոնոմոն ծնվել է 1876 թվականի օգոստոսի 21-ին ռումիանական Բրեիլա քաղաքում, հարուստ ազնվականի ընտանիքում։ Նրա հայրը` Յոհաննես Էկոնոմոն (1834–1921) հույն արդյունաբերող էր, 1904 թվականից բարոնի կոչում ուներ, և մայրը` Հելեն Էկոնոմոն (1848-1923) Մորատիների ընտանիքից էր ։
Կոնստանտինը Յոհանի և Հելենի հինգերրոդ երեխան է եղել։ Նրա եղբայրը և քույրը (իրենից առաջ ծնված Կոնստանտինը և Մարիան) մահացել են մանուկ հասկում, դրանից հետո ծնվել են երկու քույրերը` Սոֆիան և Մարիան և եղբայրները` Դիմիտին, Յոհանեսը և Լեոն։ Պատերազմից անմիջապես առաջ ընտանիքը տեղափոխվել է Ավստրո-Հունգարիա և ստացել է ավստրիական քաղաքացիություն։ Նա մեկ տարեկան էր, երբ ընտանիքը բնակություն հաստատեց Տրեստ քաղաքում, որտեղ էլ անցել է նրա մանկությունը։ Նրա ընտանիքը Ավստրիայի հունական հարգված ընտանիքներից էր։
Նա մանուկ հասակից հրաշալի սպորտսմեն էր, խոսում էր հունարեն, ֆրանսերեն, իտալերեն և գերմաներեն ։
Կրթություն
14 տարեկանում ոգեշնչվելով Չեզարե Լոմբրոզոյի «Հանճար և խելագարություն» (Genio e follia 1864) գրքով, երազում էր բժիշկ դառնալ։ Սակայն դպրոցն ավարտելուց հետո հոր հորդորով 1893 թվականին ընդունվում է Վիեննայի պոլիտեխնիկական համալսարան և սկսում է ինժեներություն սովորել։ Այնտեղ նա միաժամանակ ուսումնասիրում է օդագնացության ինժեներություն։ Սակայն երկու տարի անց հորից թույլտվություն ստանալով` կրթությունը շարունակում է Վիեննայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, որն ավարտում է 1901 թվականին։ 1898-1899 թվակականին արձակուրդների ընթացքում Կոնստանտինն իր եղբոր` Դիմիտրիուսի հետ վեց ամսով ճանապարհորդել է Միացյալ Նահանգներ, Կանադա, Ճապոնիա, Չինաստան եւ Հնդկաստան։
Դեռևս ուսանող ժամանակ նա աշխատել է Հյուսվածքաբանության ինստիտուտում Վիկտոր ֆոն Էբների մոտ և 1900-1903 թվականներին Ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում եղել է ֆիզիոլոգ Զիգմունդ Էքսների ասիստենտը։ 1901 թվականի հունվարի 31-ին Վիեննայում ստացել է դոկտորի կոչում։ Մեկ տարի մասնագիտացել է Հերման Նոթնագենի ղեկավարած Վիեննայի ներքին օրգանների կլինիկայում, որից հետո սկսել է իր գիտական ուղևորությունը Եվրոպայով։
Կրթական ուղևորություն
1903 թվականին նա եղել է Փարիզում` հոգեբուժություն ուսումնասիրելով Վալանտին Մագնանի և Ալիքս Ջոֆրոյ մոտ և նյարդաբանություն` Մարի Պիեռի և Ֆուլգենս Ռայմոնդի ղեկավարությամբ։ Նանսիում Հիպոլիտ Բերնհեյմի մոտ կարճատև զբաղվել է հիպնոսով։ Որից հետո Ստրասբուրգում երեք ամիս անատոմիա և ֆիզիոլոգիա է ուսումնասիրել Ալբրեխտ Բետեի և Էռնստ Յուլիուս Ռիխարդ Էվալդի մոտ։ Մյունխենում կես տարի նյադահյուսվածքաբանություն է ուսումնասիրել Ալոիս Այցհայմերի մոտ։ Բեռլինում նյադաբանություն և հոգեբուժություն է ուսումնասիրել Հերման Օպենհեյմի և Թեոդոր Զիհենի մոտ։ Տրիեստում համեմատական նյարդաանատոմիա է ուսանել Կարլ Իսիդոր Կորիի մոտ։ Սովորել է Մյունխենում Էմիլ Կրեպելինի մոտ։
Վերադարձ Վիեննա
1906 թվականին նա վերադարձել է Վիեննա, որտեղ անցել են նրա հետագա 25 տարիները։ Վիեննայում նա աշխատել է հոգեբուժության ամբիոնի հոգեբույժ` հետագայում Նոբելյան մրցանակակիր Յուլիուս Վագներ Յաուրեգի մոտ ։ Ֆոն Էկոնոմոյի բնակարանը գտնվել է Ռաթհաուսշտրասսե 13, Վիեննա I (Rathausstrasse 13, Wien I) հասցեում։ Այս փողոցում է (Rathausstrasse 7) իր պրակտիկան սկսել Զիգմունդ Ֆրոյդը ։
1920 թվականից մինչև կյանքի ավարտը եղել է Վիեննայի համալսարանի Բժշկական ֆակուլտետի Նյարդաբանության և հոգեբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1928 թվականից Վիեննական հոգեբույժների միության նախագահն է եղել ։ 1931 թվականին, մահվանից առաջ գլխուղեղի ուսումնասիրության բաժին է բացել ։
Օդաչուի կարիերա
Ավստրիայի առաջին օդաչուներից մեկն է եղել։ Օդագնացության նկատմամբ նրա հետաքրքրություն սկսել է 1907 թվականից ։ Փարիզում նա օդապարիկով թռչել է սովորել և օդաչուի արտոնագիր է ստացել (թիվ 10) ։