cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չորրորդ արդյունաբերական հեղափոխություն
Իրականության նոր սկզբունքներ
Թվային տեխնոլոգիաների հիման վրա աշխարհի գործունեությունը զգալիորեն կփոխի իրականության որոշ նախկին հիմնարար հատկություններ, որոնք դրված են գոյաբանության, էթիկայի, գեղագիտության, իմացաբանության և այլնի սկզբունքների հիմքում։ Արդյունքում կփոխվի և էականորեն դիվերսիֆիկացվի մարդու անձի հնարավոր կառուցվածքը ։
Սոցիալական շերտավորում
Չորրորդ արդյունաբերական հեղափոխությունը միանգամից մի քանի նախադրյալներ է պարունակում սոցիալական շերտավորման համար։ Շատ առաջադրանքների համար ռոբոտային լուծումների ի հայտ գալը կհանգեցնի ցածր և միջին որակավորում ունեցող աշխատուժի արժեքի նվազմանը ։ Սա կարող է խաթարել մեծ միջին դասի նյութական հարստությունը, ինչը սահմանափակում է նրա ներկայացուցիչների՝ սեփական մարդկային կապիտալում ներդրումներ կատարելու հնարավորությունը։ Առանց մարդկային կապիտալի զարգացման՝ մարդու համար ստեղծվում են բարձր որակավորում ունեցող աշխատուժի շուկա մուտք գործելու անհաղթահարելի խոչընդոտներ, ինչի արդյունքում նրա աշխատանքը շարունակում է վատ վարձատրվել, իսկ մարդը զրկվում է այն շտկելու հնարավորությունից։ Մյուս կողմից, ցածր որակավորում ունեցող մարդկային աշխատուժի արժեզրկումը հանգեցնում է նրան, որ զարգացող երկրներ ը կորցնում են էժան աշխատուժի առավելությունը և առաջընթացի զարգացման հնարավորությունները։ Սա ամրապնդում է երկրների միջև հարստության շերտավորումը ։ Միևնույն ժամանակ, չորրորդ արդյունաբերական հեղափոխությունը մի շարք նոր հնարավորություններ է ընձեռում ավանդաբար հետ մնացող երկրների համար՝ պայմանավորված աշխատաշուկայի ընդհանուր վերափոխմամբ և դրան ներարկելու որոշ սահմանափակող գործոնների դերի նվազմամբ, ինչպիսիք են աշխարհագրական դիրքը, ինստիտուցիոնալ թերզարգացում և այլն ։
Հին մասնագիտությունների անհետացումը և նորերի ի հայտ գալը
«Ներկայիս իրավիճակը սկզբունքորեն տարբերվում է այն ամենից, ինչ նախկինում էր, ... առաջին անգամ մեքենաները ոտնձգություն կատարեցին մարդուն բնորոշող գլխավոր բանի՝ նրա մտքի վրա։ Մարդն ի վիճակի չէ մրցել ժամանակակից մեքենաների ինտելեկտուալ ուժի հետ, որոնք ունակ են շատ ավելի արագ վերլուծել և որոշումներ կայացնել» ։
Ինչպես նախորդ արդյունաբերական հեղափոխությունների ժամանակ, այնպես էլ տնտեսության վերափոխումը տանում և կհանգեցնի զանգվածային որոշ մասնագիտությունների անհետացմանը և մյուսների՝ նորերի առաջացմանը։ Օրինակ՝ 2-րդ և 3-րդ արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո այնպիսի մասնագիտություններ, ինչպիսիք են՝ բեռնակիր, կառապան, ծխնելույզ մաքրող, փողոցային լամպերին հետևող, սառույց հավաքող, ջրատար, հաշվիչ, մեքենագրող, ստենոգրաֆիստ և շատ այլ մասնագիտություններ անհետացել են։
2020 թվականի դրությամբ անհետացող մասնագիտություններ՝ ռադիո-օպերատոր, գրադարանավար, գանձապահ, փոստատար, վարորդ, նավիգատոր, հաշվապահ, դերձակ, խեցեգործ, ժամանակաչափ, իրավաբան, նոտար, ուսուցիչ, դեղագործ, թերապեվտ, լրագրող, ռիելթոր, լոգիստիկ, դիսպետչեր։
Նոր մասնագիտություններ՝ բլոգեր, տվյալների նշագրող, SCRUM վարպետ, Product owner, UX/UI դիզայներ, Data scientist, կենսաինֆորմատիկ, կենսաֆարմակոլոգ, նյարդահոգեբան, 3D տպագրության ինժեներ և այլն ։
Քաղաքական համակարգերի ցնցում
Միջին խավի վատթարացող դիրքը կարող է հանգեցնել միջին դասի վրա հիմնված քաղաքական համակարգերի անհավասարակշռության՝ ամրապնդելով պոպուլիզմի, արմատականության, ֆունդամենտալիզմի և միլիտարիզմի գաղափարները։
Բաղադրիչներ
Չորրորդ արդյունաբերական հեղափոխությունը շատ բաղադրիչներ ունի, եթե ուշադիր նայեք մեր հասարակությանը և ներկայիս թվային միտումներին։ Որպեսզի պատկերացում կազմեք, թե որքան մեծ են այս բաղադրիչները, ահա թվային տեխնոլոգիաների մի քանի օրինակներ.
Հիմնականում այս տեխնոլոգիաները կարելի է բաժանել չորս հիմնական բաղադրիչների, որոնք սահմանում են «Արդյունաբերություն 4.0» կամ «խելացի գործարան» տերմինը.
«Արդյունաբերություն 4.0-ը միավորում է նոր տեխնոլոգիաների լայն շրջանակ՝ արժեք ստեղծելու համար։ Օգտագործելով կիբեր-ֆիզիկական համակարգեր, որոնք հետևում են ֆիզիկական գործընթացներին, դուք կարող եք ստեղծել ֆիզիկական աշխարհի վիրտուալ պատճենը։ Կիբեր-ֆիզիկական համակարգերի բնութագրիչները ներառում են ապակենտրոնացված որոշումներ կայացնելու ունակությունը, ինքնավարության բարձր աստիճանի հասնելը ։
Ըստ երկրների
Industrie 4.0-ը հայեցակարգ է, որն օգտագործվում է գերմանական պետական-մասնավոր ծրագրում՝ ստեղծելու ավտոմատացված, արտաքին միջավայրի հետ փոխազդող արդյունաբերություններ, որոնք արտադրում են անհատականացված արտադրանք ։ Արդյունաբերություն 4.0-ն աստիճանաբար գրավում է ամբողջ աշխարհը՝ Միացյալ Նահանգները 2014 թվականին ստեղծեց Արդյունաբերական ինտերնետ շահույթ չհետապնդող կոնսորցիումը, որոնք գլխավորում են ոլորտի առաջատարներ AT&T, Cisco, General Electric, IBM и Intel:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արդյունաբերական հեղափոխություն Կատեգորիա:Արդյունաբերություններ Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Թվային տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Թվային համակարգեր Կատեգորիա:Արդյունաբերական ավտոմատացում Կատեգորիա:Արդյունաբերական հաշվարկում Կատեգորիա:Բանացանց Կատեգորիա:Տեխնոլոգիաների կանխատեսում Կատեգորիա:Մեծ տվյալներ Կատեգորիա:Համացանց
Քուրդմեյդան
Քուրդմեյդան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք՝ Արածանիի ձախ կողմում։
Բնակչություն
1888 թվականին ուներ 72 տուն, իսկ 1909 թվականին՝ 50 տուն հայ և 15 տուն քուրդ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Քուրդմեյդանն ուներ հայկական եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(5273) Պեյլիշենգ
(5273) Պեյլիշենգ (Peilisheng), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի փետրվարի 16-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Քսիլոնգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,309916 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1081 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5118 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1282,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280744 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,3° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խլեբորոբ (Սոչիի քաղաքային օկրուգ)
Խլեբորոբ (Хлебороб), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Մեծ Սոչիի Ադլերի շրջանում։ Գտնվում է Ադլեր շրջկենտրոնից 18 կմ արևելք, իսկ Սոչիի կենտրոնից 25 կմ հյուսիս, ծովի մակարդակից 205 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
Համաձայն 2010 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 584 բնակիչ, ովքեր զբաղվում են թեյի, ծխախոտի և եգիպտացորենի մշակությամբ, ինչպես նաև բանջարաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ տարրական դպրոց և ակումբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սոչիի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայաբնակ գյուղեր
Մորիս շրջան (Նյու Ջերսի)
Մորիս շրջան (Morris County), ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի 21 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.215 կմ² է, բնակչությունը՝ 492.276 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մորիսթաուն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1739 թ.։
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիի շրջաններ
Ժովտնևոե (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Ժովտնևոե (Жовтневе), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևոե գյուղում բնակվում էր 84 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,329 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 255,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արման Նազարյան
Արման Հրանտի Նազարյան, լեզվաբան-ռոմանագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1980), պրոֆեսոր (1984)։
Կենսագրություն
Արման Նազարյանը ծնվել է 1928 թվականի հունիսի 16-ին, Պլովդիվում (Բուլղարիա)։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ 1950 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսաց և օօտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտը։ 1966-1983 թվականներին եղել է Մոսկվայի Պ. Լումումբայի անվան համալսարանի, 1983-1998 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարան, 1998 թվականից՝ ԵՊԼՀ դասախոս, 1987-1993 թվականներին, միաժամանակ՝ ԵՊՀ ռոմանական բանասիրության ամբիոնի վարիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
(21722) Ռամբհիա
(21722) Ռամբհիա, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
MiHoYo
miHoYo Co., Ltd. (Չինարեն։ 米哈游), Չինական համակարգչային խաղերի մշակիչ և մուլտիպլիկացիայի ստուդիա հիմնադրված Շանհայ, Չինաստանում։ Հիմնվեց 2012 թվականին երեք Շանհայի Ծիաո Թոն Համալսարանի ուսանողների կողմից։ miHoYo-ում ներկայումս աշխատում են 2400 մարդիկ ։
miHoYo-ն նաև գործում է երկու այլ ընկերություն - Shanghai miHoYo Schicksal Technology Company Limited (Չինարեն։ 上海米哈游天命科技有限公司) ընկերությունը, և Shanghai miHoYo Phantom Iron Technology Company Limited (Չինարեն։ 上海米哈游影铁科技有限) ընկերությունը՝ որը ղեկավարում է miHoYo-ի կայքերը, գովազդները, հրապարակումը, լիցենզավորումը, հեռահաղորդակցությունը, և այլն ։
miHoYo-ի հիմնական բաժնետերը և նախագահը Ծայ Հաոյուն է, տնօրենը Լյու Վեյն է, իսկ փոխնախագահը Լուո Յուհաոն է ։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 2012 թվականին՝ երեք Շանհայի Ծիաո Թոն Համալսարանի ուսանողների կողմից, ովքեր որոշեցին համակարգչային խաղեր ստեղծել իրենց Անիմեի համդեպ սիրո պատճառով։ 2011 թվականին ուսանողները ստեղծեցին FlyMe2TheMoon խաղը։
miHoYo-ի հիմադիրներ՝ Ծայ Հաոյուը, Լյու Վեյը, և Լուո Յուհաոը դասարանցիներ են Շանհայի Ծիաո Թոն Համալսարանում։ 2012 թվականի փետրվարին, երեք ուսանողները Ջին Ձիչենգի հետ ֆինանսավորեցին miHoYo-ի ստեղծումը։ Սակայն, թողարկումից մի ամիս հետո, Ջին Ձիչենգը ընկերությունից գնաց որ Cisco Չինաստանում աշխատեր։ 2017 թվականի կեսից miHoYo-ն ուներ 440 միլիոն Չինական յուան շահույթ ։
Ներկայումս, հիմնական բաժնետեր և նախագահ Ծայ Հաոյուն վերահսկում է ընկերության բաժնետոմսերի 41,72%-ը։ Լյու Վեյն և Լուո Յուհաոն երկուսով վերահսկում են ընկերության բաժնետոմսերի 44,78%-ը ։
Ընկերության առաջին նշանավոր խաղը Guns Girl Z-ն էր (վերանվանում՝ Houkai Gakuen 2), որը թողարկվեց 2014 թվականին ։ Ընկերությունը թողարկում է անիմե-ոճի խաղեր, որոնք հիմնականում գրավել են բջջային խաղացողներին։ Ընկերության վաղ խաղերի մեծ մասը հաջողակ էին Ասիայում։
Ընկերությունը համաշխարհային հաջողության հասավ Honkai Impact 3 խաղով ։
Նրանց ամենահայտնի խաղը Genshin Impact-ն է, որը թողարկվել է 2020 թվականի սեպտեմբերին ։
Նրանց վերջին խաղը Tears of Themis-ն է, որը թողարկվել է 2021 թվականի հուլիսին ։
miHoYo-ն պաշտոնական առաջխաղացում ստացավ Չինաստանի կոմունիստական ​​կուսակցությունում սեպտեմբերի 24-ին, 2021 թվականին ։
Հակասություններ
2021 թվականի ապրիլին Շանհայում ոստիկանությունը ձերբակալեց դանակով զինված մարդու, ով ըստ տեղեկությունների ուզում եր սպաներ miHoYo-ի հիմնադիրներին։ Ըստ տեղեկությունների, նա վրդովված էր Honkai Impact 3rd խաղի փոփոխություններից։ Այս դեպքը տեղի ունեցավ երբ miHoYo-ն ​​տեսահոլովակ թողարկեց՝ որպես MYTH & ROID-ի հետ համագործակցության մաս։ Այդ համագործակցությունը չինական տարբերակ չուներ, և չինացի երկրպագուները վրդովվեցին։
miHoYo-ն ներողություն խնդրեց և հեռացրեց տեսահոլովակը նրանց Յություբից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի արտադրողներ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր մշակողներ Կատեգորիա:Համակարգչային ընկերություններ
Ռայ (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)
Ռայ (Рай), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 132 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Միլանի գերմանական դպրոց
Միլանի գերմանական դպրոց (Deutsche Schule Mailand), Scuola Germanica di Milano), միջազգային դպրոց Իտալիայի Միլան քաղաքում ։
Հիմնադրվել է 1886 թվականին։
Դպրոցում խորացված կերպով դասավանդվում է գերմաներեն և իտալերեն լեզուները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի դպրոցներ
Արյունալի աղետներով, աղմուկներով ահարկու
«Արյունալի աղետներով, աղմուկներով ահարկու», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս քառյակը գրել է 1921 թվականի մայիսի 1-ին ։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի 109-րդ, 110-րդ և 261-րդ համարներում պահվում է երեք ինքնագիր։ Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում են ևս երեքը։ Քառյակն առաջին անգամ տպագրվել է Կ․ Պոլսում լույս տեսած Թումանյանի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 61-րդ էջում, այնուհետև Թումանյանի երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 213-րդ էջում։ Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուում քառյակն արտատպվել է Կ․ Պոլսում լույս տեսած Թումանյանի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի քառյակներ
Տուն ամպերի մեջ
Այժմ ջրի տարողության փոխարեն աշտարակի գագաթին գտնվում է «բնակելի տուն» և թյուդորյան ոճերով այնպես, որ տպավորություն է ստեղծվում կարծես այն լողում է ծառերի վրայով։
Ի սկզբանե ջրի տարողության ծավալը կազմել է 230 000 լիտր, սակայն 1943 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, շինությունը վնասվել էր։ Շուտով աշտարակը վերանորոգեցին, սակայն ջրի տարողության ծավալը կրճատվեց մինչև 140 000 լիտր։
1977 թվականին գյուղում ջրագիծ անցկացրին և «Տուն ամպերի մեջ» -ը դադարեց կատարել իր ուղղակի գործառույթը։ 1979 թվականին ջրի տարողության համար նախատեսված մասը հեռացվեց և աշտարակը վերածվեց հյուրանոցի, որն ունի 5 ննջարան, երեք լոգարան, հյուրասենյակ, լվացքի մեքենա, միկրոալիքային վառարան, սառնարան, հեռուստացույց, սեղանի թենիս, անց է կացվել գազամուղ։ Ամբողջ շինությունն ունի 5 հարկ, վերև բարձրանում են 68 աստիճան ունեցող սանդուղքով , շինության բարձրությունը կազմում է մոտ 21 մետր ։ Աշտարակի առջև կա գոլֆի դաշտ։
1995 թվականի հունվարի 26-ին «Տուն ամպերի մեջ» -ը մտել է   հատուկ ճարտարապետական կամ պատմական հետաքրքրություն ներկայացնող շինությունների ցանկի մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջրաճնշումային աշտարակներ Կատեգորիա:Անգլիայի հյուրանոցներ Կատեգորիա:Անգլիայի տեսարժան վայրեր
Պլակատ
Պլակատ (գերմ.՝ Plakat, < ֆրանս. placard – հայտարարություն, ազդագիր), առաջին իմաստով պոլիգրաֆյան եղանակով ընդօրինակված արվեստի ստեղծագործություն՝ հակիրճ տեքստով, աչքի զարնող պատկեր՝ սովորաբար՝ գունավոր, թղթե մեծ թերթի վրա, որն օգտագործում են քարոզչական, գովազդային, տեղեկատվական կամ ուսուցողական նպատակներով։ Երկրորդ իմաստով` գրաֆիկայի տեսակ։
Ծագում
Պլակատի ծագումը (նախ՝ գովազդային, ապա՝ քաղաքական) պայմանավորված է տնտեսության մեջ առևտրական և արդյունաբերական մրցակցությամբ, հասարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքի առավել լարվածությամբ (արդյունաբերական և գեղարվեստական ցուցահանդեսներ, զանգվածային ցույցեր և այլն)։ Գովազդային պլակատը երևան է եկել 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Արևմտյան Եվրոպայում, 19-րդ դարի վերջին առավել զարգացել է Ֆրանսիայում (Ժ. Շերե, Անրի Տուլուզ-Լոտրեկ, Թեոֆիլ Ալեքսանդր Ստեյնլեն և ուրիշներ)։
Պլակատը Հայաստանում
Հայկական պլակատի առաջին նմուշներն ազդագրային էին, որտեղ գերիշխել է տեքստը։ Ուշագրավ է 1849 թվականին Թիֆլիսում Կ. Պոլսի «Արամյան թատրոնի» հյուրախաղերի ազդագիր-պլակատը։ Հայկական Պլակատիի առաջին նմուշը Ճանիկ Արամյանի «Մայր Հայաստան» («Ոգի Հայաստանի», «Անիի ավերակներ») նկարն է։ Տպագրվել է 1861 թվականին Փարիզում։
Խորհրդային Հայաստանում պլակատը լայնորեն կիրառվել է 1920-1930-ական թվականներին, առավել զարգացել 1950-ական թվականներից։ Ժամանակակից թատերական և երաժշտական ազդագրերին զուգահեռ ի հայտ են եկել գովազդային վահանակները։ Ուշագրավ պլակատներ են ստեղծել Սերգեյ Արուտչյանը, Ա. Վարդանյանը, Էդուարդ Արծրունյանը, Էդուարդ Սեդրակյանը, Արմեն Քոլոզյանը, Ալբերտ Ասլյանը, Լևոն Կարսյանը, Հարություն Մանուկյանը, Ա. Մանուկյանը, Ա. Ակնունին և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Գովազդ Կատեգորիա:Քարոզչություն Կատեգորիա:Գրաֆիկական դիզայն Կատեգորիա:Թղթյա արտադրանքներ Կատեգորիա:Հրատարակություններ
Մաթեմատիկական անալիզ
Անալիզը՝ որպես ժամանակակից մաթեմատիկայի բաժին, մաթեմատիկայի զգալի մաս է, պատմականորեն ծագել է դասական մաթեմատիկական անալիզից և բացի դասական մաս համարվող դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվներից ներառում է նաև այնպիսի բաժիններ, ինչպիսիք են իրական և կոմպլեքս փոփոխականով ֆունկցիաների տեսությունը, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների տեսությունը, վարիացոն հաշվարկումը, հարմոնիկ անալիզը, ֆունկցիոնալ անալիզը, դինամիկ համակարգերի և էռգոդիկ տեսությունները, գլոբալ անալիզը։ Ոչ ստանդարտ անալիզ՝  մաթեմատիկական տրամաբանության և անալիզի բաժին, որը կիրառում է մոդելների տեսության մեթոդները ամենից առաջ դասական բաժինների այլընտրանքային ֆորմալիզացման համար։
Հանրահաշվի և երկրաչափության հետ միասին համարվում է մաթեմատիկայի երեք հիմնական ուղղություններից մեկը։ Մյուս ուղղությունների հետ համեմատած՝ անալիզի հիմանկան տարբերող հատկանիշն է որպես հետազոտության առարկա փոփոխական մեծություններով ֆունկցիաների առկայությունը։ Այդ դեպքում, եթե անալիզի տարրական բաժինները դպրոցական ծրագրերում և նյութերում հաճախ միավորում են տարրական հանրահաշվի (օրինակ` գոյություն ունեն բազմաթիվ դասագրքեր և կուրսեր «Հանրահաշիվ և անալիզի ներածություն» անվանմամբ) հետ, ապա ժամանակակից անալիզը բավականին շատ օգտագործում է ժամանակակից երկրաչափական բաժինների մեթոդները, մասնավորապես՝ դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի։
Պատմություն
«Անվերջ փոքրերի անալիզի» առանձին ճյուղերը, ինչպիսիք են սովորական դիֆերենցիալ հավասարումները (Էյլեր, Բեռնուլի, Դ՚Ալամբեր), վարիացիոն հաշվարկները (Էյլեր, Լագրանժ), անալիտիկ ֆունկցիաների տեսությունը (Լագրանժ, Կոշի, Ռիման), սկսեցին առանձնանալ դեռևս XVIII դարից XIX դարի առաջին կեսերին։ Սակայն անալիզի՝ որպես ինքնուրույն  բաժնի ձևավորման սկիզբ համարվում են XIX դարի կեսերին գրված աշխատությունները, որոնցում օգտագործված են  դասական անալիզի հիմնական հասկացությունները՝ իրական թիվ, ֆունկցիաներ, սահման, ինտեգրալ։ Այս ժամանակաշրջանում ֆունդամենտալ աշխատություններ են գրում Կոշին և Բոլցանոն, որոնց 1870-1880 թթ.-ին հաջորդում են Վեյերշտրասը, Դեդեկինդը և Կանտորը: Այս աշխատությունների շնորհիվ ձևավորվեցին իրական փոփոխականով ֆունցիաների տեսությունը և անալիտիկ ֆունցիաների հետ աշխատանքների մեթոդների զարգացմամբ՝ կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությունը։ XIX դարի վերջին Կանտորի կողմից ստեղծված բազմությունների պարզ տեսությունը զարկ տվեց մետրիկական և տոպոլագիական տարածությունների հասկացությունների ի հայտ գալուն, որոնք, բարձրացնելով ուսումնասիրվող օբյեկտների աբստրակտության աստիճանը և կիզակետը տեղափոխելով իրական թվերից դեպի ոչ թվային հասկացություններ, զգալի չափով փոփոխեցին անալիզի ամբողջ գործիքակազմը։
XX դարի սկզբին հիմնականում ֆրանսիական մաթեմատիկական դպրոցի (Ջորդան, Բորել, Լեբեգ, Բեռ) ուժերով ստեղծվեց չափերի տեսությունը, ինչի շնորհիվ ընդհանրացվեց ինտեգրալի հասկացությունը, ինչպես նաև կառուցվեց իրական փոփոխականով ֆունկցիաների տեսությունը։ Դարասկզբին որպես ժամանակակից անալիզի ինքնուրույն ենթաբաժին սկսեց ձևավորվել նաև տոպոլոգիական վեկտորական տարածությունները և իրենց արտապատկերումներն ուսումնասիրող ֆունցիոնալ անալիզը։ «Ֆունկցիոնալ անալիզ» տերմինը ներմուծել է Ադամարը՝ նշանակելով XIX և XX դարերի սահմանին իտալական և ֆրանսիական մաթեմատիկոսների (նրանց թվում՝ Վոլտերա, Արցելա) խմբի կողմից մշակվող վարիացոն հաշվարկի ճյուղը։ 1900 թվականին Ֆրեդգոլմը հրատարակում է ինտեգրալ հավասարումների մասին հոդված, որով զարկ է տրվում ինտեգրալ հավասարումների տեսության, ինտեգրալների ընդհանուր տեսության (Լեբեգ) զարգացմանը, ինչպես նաև ֆունկցիոնալ անալիզի ձևավորմանը: 1906 թվականին Հիլբերտի աշխատության մեջ գծագրված է լուսապատկերային տեսությունը, այդ նույն տարում հրատարակվել է Ֆրեշեի աշխատությունը, որտեղ առաջին անգամ անալիզ ներմուծվեցին աբստրակտ մետրիկական տարածություններ: 1910-1920 թվականներին ճշտվում են բաժանելիության հասկացությունը և առաջին անգամ կիրառվում են ընդհանրատոպոլոգիական մեթոդները անալիզում(Հաուզֆորդ), հիմնվում է ֆունկցիոնալ տարածությունը, և սկսվում է նորմավորված տարածությունների ընդհանուր տեսության ձևավորումը (Հիլբերտ, Ռիս, Բանախ, Հան)։ 1929-1932 թվականներին ձևավորվում է հիլբերտյան տարածությունների տեսությունը (Ջոն ֆոն Նեյման, Մարշալ Սթոուն, Ռիս)։ 1936 թվականին Սոբոլյևը ձևակերպում է ընդհանրացված ֆունկցիայի գաղափարը (ավելի ուշ՝ 1940-ական թվականներին, իրենից անկախ նմանատիպ հասկացության եկավ Լորան Շվարցը), որը լայն տարածում է ստանում անալիզի շատ բաժիններում և լայն կիրառություն գտնում (օրինակ՝ ընդհանրացված համարվում է \delta-Դիրակի ֆունկցիան)։  1930-1950-ական թվականներին  ֆունկցիոնալ անալիզում ընդհանուր հանրահաշվական գործիքների (վեկտորական վանդակներ, օպերատորային հանրահաշիվներ, բանախային հանրահաշիվներ) հաշվին ստացվում են զգալի արդյունքներ։
XX դարի կեսին այնպիսի ուղղություններ, ինչպիսիք են դինամիկ համակարգերի տեսությունը և էրգոտիկ տեսությունը, ունեցան ինքնուրույն զարգացում (Ջորջ Բիրկգոֆ, Կոլմոգորով, ֆոն Նեյման)։ Էականորեն ընդհանրացվեցին հարմոնիկ անալիզի արդյունքները ընդհանուր հանրահաշվական միջոցների՝ տոպոլոգիական խմբերի և ներկայացումների (Վեյլ,, Պոնտրյագին) կիրառման հաշվին։ 1940-1950 թվականներից սկսած ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդները կիրառում գտան կիրառական ոլորտներում, մասնավորապես՝ 1930-1940-ական թվականներին Կանտորովիչի աշխատանքներում ֆունկցիոնալ անալիզի գործիքները օգտագործվել են հաշվողական մաթեմատիկայում և էկոնոմիկայում (գծային ծրագրավորում)։ 1950-ական թվականներին Պոնտրյագինի և աշակերտների գործերում վարիացոն հաշվարկների մեթոդների զարգացման մեջ ստեղծվում է օպտիմալ կառավարման տեսությունը։
XX դարի երկրորդ կեսերից սկսած դիֆերենցիալ տոպոլոգիայի զարգացման հետ մեկտեղ անալիզին միացավ նոր ուղղություն՝ անալիզ բազմաձևությունների վրա, որը ստացավ «Գլոբալ անալիզ» անվանումը։ Այն փաստացի սկսել է ձևավորվել վաղ 1920-ական թվականներին Մորսի տեսության շրջանակներում որպես վարիացիոն հաշվարկների ընդհանրացում (Մորսն այն անվանել է «Ամբողջով վարիացիոն հաշվարկներ», անգլ. variation calculus in large): Այս ուղղությանն են վերաբերում դինամիկ համակարգերի երկֆունկցիոնալ տեսության (Անդրոնով) զարգացման մեջ այնպիսի ուղղությունների ստեղծումը, ինչպիսիք են յուրահատկությունների տեսությունը (Վիտնի, 1955) և աղետների տեսությունը (Թոմ, 1959 և, 1965), որոնք զարգացում ստացան 1970-ական թվականներին Զիմանի և Արնոլդի աշխատություններում։
1960-ական թվականների սկզբին Ռոբինսոնի կողմից ստեղծվեց ոչ ստանդարտ անալիզը՝ այլընտրանքային ձևավորում ինչպես անալիզի դասական, այնպես էլ կից բաժիններում մոդելների տեսության գործիքակազմի օգտագործմամբ։ Եթե սկզբում ոչ ստանդարտ անալիզը դիտարկվում էր միայն որպես դասական բաժինների վատ ձևավորվող տեխնիկայի հիմնավորման հասկացություն (առաջին հերթին անվերջ մեծ և անվերջ փոքր մեծությունների), ապա 1970-ական թվականների վերջերին  մշակմամբ և բխող ընդհանրացումներով հայտնաբերվեց, որ ոչ ստանդարտ անալիզի կառուցվածքայնությունը կիրառված է մաթեմատիկայի գրեթե բոլոր ճյուղերում: Բացի այդ, ոչ ստանդարտ անալիզի լեզվի արտահայտչականության շնորհիվ նրա միջոցներով դրսևորվել են արդյունքներ, որոնք չէին հայտնաբերվել դասական անալիզում, բայց դրա հետ մեկտեղ սկզբունքայնորեն կարող էին ստացված լինել և ստանդարտ, դասական միջոցներով ։ 1970-1980-ական թվականներին նույնպես, ֆորսինգի մեթոդի զարգացման մեջ ( Կոենի կողմից ստեղծված ZFC կոնտինում հիպոթեզի մեջ անթույլատրելիության ապացույցի համար) Սոլովեյի, Սկոտտի և Ոպենկայի  աշխատություններում մշակվել է  տեսությունը, որի հիման վրա ձևավորվեց ոչ ստանդարտ անալիզի ինքնուրույն ճյուղը՝ բուլյան անալիզը ։
Դասական մաթեմատիկական անալիզ
Դասական մաթեմատիկական անալիզ՝ պատմական «անվերջ փոքրերի անալիզին» փաստացի ամբողջությամբ համապատասխանող բաժին, բաղկացած է երկու հիմնական բաղադրիչներից՝ դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվներից։ Հիմնական հասկացություններ՝ ֆունկցիայի սահման, դիֆերենցիալ, ածանցյալ, ինտեգրալ, գլխավոր արդյունքներ՝ որոշյալ ինտեգրալը, նախնականն ու Թեյլորի շարքը (կետի շրջակայքում անվերջ դիֆերենցվող ֆունկցիայի վերլուծումը շարքի) կապող՝ Նյուտոն–Լեյբնիցի բանաձև։ «Մաթեմատիկական անալիզ» տերմինի տակ հիմնականում հասկանում են հենց այս դասական բաժինը, դրա հետ մեկտեղ այն հիմնականում օգտագործում է ուսումնական ծրագրերում և նյութերում։ Անալիզի հիմունքների ուսումնասիրությունը մտնում է միջնակարգ կրթության ծրագրերի մեծամասնություններում, իսկ առարկայի քիչ թե շատ լրիվ ուսումնասիրությունը ներառված է բարձրագույն կրթության առաջին տարիների ծրագրերի մեջ լայն շրջանի մասնագետների համար։ Անգլո–ամերիկյան կիթական կարգերի մեջ դասական մաթեմատիկական անալիզի նշանակման համար օգտագործում են «հաշիվ» հասկացությունը (calculus)։
Իրական փոփոխականով ֆունկցիաների տեսություն
Իրական փոփոխականով ֆունկցիաների տեսությունը (երբեմն կարճ անվանվում է ֆունկցիաների տեսություն) ի հայտ է եկել իրական թվի և ֆունկցիայի հասկացությունների ձևավորման հետևանքով․ եթե դասական բաժիններում դիտարկվում էին միայն սովորական ձևով կոնկրետ խնդիրներում ի հայտ եկած ֆունկցիաները, ապա ֆունկցիաների տեսությունում ֆունկցիաներն իրենք են դառնում ուսումնասիրության առարկա, ուսումնասիրվում է իրենց վարքը, իրենց հատկությունների հարաբերակցությունը։ Արդյունքներից մեկը իրական փոփոխականով ֆունկցիաների տեսության առանձնահատկությունները նկարագրող այն փաստն է, որ անընդհատ ֆունկցիան կարող է ոչ մի կետում ածանցյալ չունենալ (ընդ որում քիչ առաջ ներկայացված դասական մաթեմատիկական անալիզում բոլոր անընդհատ ֆունկցիաների դիֆերենցելիությունը կասկածի տակ չէր դրվում)։
Իրական փոփոխականով ֆունկցիաների տեսության հիմնական հասկացություններ ՝
Կոմպլեքս փոփոխականով ֆունկցիաների տեսություն
Կոմպլեքս փոփոխականով ֆունկցիաների տեսության ուսումնասիրության առարկան թվային ֆունկցիաներ են, որոնք սահմանված են \Complex^1 կոմպլեքս հարթության կամ \Complex^n կոմպլեքս էվկլիդյան տարածության վրա, ընդ որում մանրամասն ուսումնասիրված են մաթեմատիկական անալիզի գրեթե բոլոր ճյուղերը կապող, կարևոր դեր խաղացող անալիտիկ ֆունկցիաները։ Մասնավորապես՝ անալիտիկ ֆունկցիայի հասկացությունը ընդհանրացված է կամայական բանախյան տարածությունների համար, ինչի շնորհիվ կոմպլեքս փոփոխականով ֆունկցիաների տեսության շատ արդյունքներ ընդհանրացում են գտել ֆունկցիոնալ անալիզում։
Ֆունկցիոնալ անալիզ
Ֆունկցիոնալ անալիզի ուսումնասիրության առարկա են հանդիսանում տոպոլոգիական վեկտորական տարածություններն ու դրանց արտապատկերումները, որոնց վրա սահմանված են տարբեր տոպոլոգիական և հանրահաշվական պայմաններ։ Ֆունկցիոնալ անալիզում գլխավոր դեր են խաղում ֆունկցիոնալ տարածությունները, դասական օրինակ՝ բոլոր չափելի ֆունկցիաների L^p տարածությունը, որի p-րդ աստիճանը ինտեգրելի է՝ այդ դեպքում L^2 -ը արդեն անսահմանաչափ տարածություն է (Հիլբերտյան տարածություն), և անսահման չափելիության տարածությունները ֆունկցիոնալ անալիզին այնքան են հատուկ, որ երբեմն ամբողջ բաժինը սահմանվում է որպես մաթեմատիկայի մաս (անսահմանաչափ տարածություններն ու իրենց արտապատկերումնեն ուսումնասիրող) ։ Ֆունցիոնալ անալիզի դասական բաժիններում տարածությունների կարևոր ձև են հանդիսանում բանախյան տարածությունները՝ նորմով ծնված, չափելիությամբ լի համարակալված վեկտորական տարածությունները, հետաքրքիր փոձերի վրա հիմնված տարածությունների զագալի մասը հանդիսանում են այսպիսին՝ դրանք բոլորը հիլբերտյան, L^p, Հարդիի, Սոբոլևի տարածություններ են։ Ֆունկցիոնալ անալիզում ակրևոր դեր են խաղում բանախյան տարածություններ հանդիսացող կառույցները՝ բանախյան վանդակները և բանախյան հանրահաշիվները (այդ թվում, ֆոն Նեյմանի հանրահաշիվները)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ
Ստրուգայի պոեզիայի երեկոներ
Ստրուգայի պոեզիայի երեկոներ (Струшките вечери на поезијата, պոեզիայի միջազգային փառատոն, որն ամեն տարի անցկացվում է Մակեդոնիայի Հանրապետության Ստրուգա քաղաքում ։ Փառատոնը Եվրոպայի ամենամեծ փառատոներից մեկն է ։
Պատմություն
«Ստրուգայի պոեզիայի երեկոները» փառատոնն առաջին անգամ Մակեդոնիայիմ անցկացվել է 1962 թվականին։ Այն նվիրված է ծնունդով Ստրուգայից գրող, մակեդոնական գրականության հիմնադիր Կոնստանտին Միլադինովի հիշատակին։ 1966 թվականին ձևավորվում է փառատոնի բարձրագույն պարգևը՝ «Ոսկե պսակ»-ը (Златен венец): Առաջին անձը, որը պարգևատրվեց այս մրցանակով Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկին էր։ Մրցանակի դափնեկիր են Ուիսթեն Հյու Օդենը, Պաբլո Ներուդան, Իոսիֆ Բրոդսկին, Բուլատ Օկուջավան, Մահմուդ Դարվիշը և այլք։
2004 թվականին այս մրցանակին ավելանում է նաև մեկ ուրիշը՝ «Ստրուգայի կամուրջներ» (Мостови на Струга) անվամբ։ Այն շնորհվում է բանաստեղծությունների լավագույն գիրք անվանակարգի համար։
2011 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Մակեդոնիայի Հանրապետության կառավարության հետ համատեղ նշեց «Ստրուգայի պոեզիայի երեկոները» փառատոնի հիսնամյակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամենամյա իրադարձություններ Մակեդոնիայի Հանրապետությունում Կատեգորիա:Փառատոներ Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի մշակույթ Կատեգորիա:Պոեզիա
Պուրկինյեի բջիջ
Պուրկինյեի բջիջ, ուղեղիկի ԳԱԿԹ-երգիական նեյրոն։ Կոչվում են հայտնաբերողի՝ չեխ անատոմ Յան Եվանգելիստա Պուրկինյեի անունով։
Կառուցվածք
Այս բջիջները մարդու ուղեղի ամենախոշոր բջիջներից են ։ Բնորոշվում են խիստ ճյուղավորված դենդրիտներով և բազմահազար դենդրիտային փշիկներով։ տեղակայված են ուղեղիկի կեղևի միջին շերտում։ Դասավորված են դոմինոյի քարերի նման՝ իրար հետևից։ Նրանց մեծաքանակ դենդրիտներն առաջացնում են մոտ երկու ուղղույամբ շերտեր, որով անցնում են զուգահեռ թելերը։ Զուգահեռ թելերը թույլ դրդող սինապսներ են առաջացնում Պուրկինյեի բջիջների դենդրիտների հետ, որտեղ հաղորդումը կատարվում է գլյուտամատով։ Ձիթապտղի կորիզից սկսվող մագլցող թելերը հզոր դրդող սինապսներ են առաջացնում ծայրային դենդրիտների և մարմնի հետ ։ Յուրաքանչյուր Պուրկինյեի բջիջ ստանում է մոտ 500 սինապս մագլցող յուրաքանչյուր թելից ։ Ուղեղիկի զամբյուղաձև և աստղաձև բջիջները արգելակում են Պուրկինյեի բջիջներին ԳԱԿԹ-երգիական սինապսներով։ Ընդ որում, զամբյուղաձև բջիջներն ավարտվում են Պուրկինյեի բջիջների աքսոնի սկզբնական հատվածում, իսկ աստղաձևները՝ դենդրիտների։
Էլեկտրաֆիզիոլոգիա
Պուրկինյիե բջիջները ցուցաբերում են ունեն երկու տարբեր էլեկտրաֆիզիոլոգիական ակտիվություններ.
Պուրկինյեի բջիջների ինքնաբերաբար ակտիվացումը կարող է լինել նատրիումական և կալցիումական մեխանիզմներով։ Սա ցույց է տրվել Ռոդոլֆո Լլինասի (1977, 1980) կոմղից։ Կալցիումական P-տեսակի անցուղիներն իրենց անվանումը ստացել են Պունկինյիե բջիջներոքւմ գտնվելու պատճառով։ Հայտնի է, որ Պուրկինյեի բջիջների ակտիվացումը մագլցող թելերով կարող է փոխել նրանց ակտիվությունը համեմատաբար հանգիստ վիճակից առավել ակտիվը և հակառակը ։
Ախտաբանություն
Մարդկանց Պուրկինյեի բջիջներն ախտահարվում են տարբեր գործոններից. թույներ՝ ալկոհոլ, լիթիում, աուտոիմունային հիվանդություններ, գենետիկական խանգարումներ, աուտիզմ և այլն։
Որոշ ընտանի կենդանիների մոտ նկատվում է Պուրկինյեի բջիջների հետաճ, որը կոչվում է Cerebellar abiotrophy. Սա կարող է հանգեցնել ատաքսիայի, դողի, գերռեակտիվության, քայլվածքի խանգարման, տարածության և տարածքի ընկալման խանգարման ։ Նմանատիպ վիճակ զարգանում է ուղեղիկային հիպոպլազիայի ժամանակ, երբ Պուրկինյիե բջիջների զարգացումը ներարգանդային շրջանում խանգարվում է և մինչև ծնվելը սրանք մահանում են։
Ալցհայմերի հիվանդությունը նույնպես կապված է Պուրկինյիե բջիջների դենդրիտների կորստի հետ ։ Պուրկինյիե բջիջները կարող են վնասվել նաև կատաղության վիրուսներով, որոնք գաղթում են ախտահարված հատվածից նմինչև կենտրոնական նյարդային համակարգ ։
Էլ Ռայս
Էլ Ռայս (Al Ries, ), ամերիկացի շուկայագետ, գրող, «Ries & Ries» խորհրդատվական ընկերության համահիմնադիր և նախագահ (Ատլանտա)։ Ջեք Թրաութի հետ Ռայսը մշակել է մարքեթինգային «դիրքավորման» հայեցակարգը։
Կենսագրություն
1972 թվականին Ջեք Թրաութի հետ համագործակցելով Ռայսը «Advertising Age» ամսագրում հրապարակում է հոդվածների եռագրություն մարքեթինգային նոր հայեցակարգի՝ «դիրքավորման դարաշրջանի» գալստյան մասին։ Այս հայեցակարգը հեղափոխություն է անում շուկայավարման և գովազդի աշխարհում։ Նախկինում մարքեթինգը համարվում էր որպես հաղորդակցություն։ Այնուամենայնիվ, Ռայսը և Թրաութը ապացուցում են, որ ընկերությունները հաջողակ են դառնում, երբ կարողանում են գնորդների գիտակցության մեջ դատարկ տեղ գտնել և այն լրացնել իրենց ապրանքանիշով։
1994 թվականին իր դստեր՝ Լորա Ռայսի հետ, ով ավարտել էր Չիկագոյի Հյուսիսարևմտյան համալսարանը և աշխատել որպես գնորդների հետ կապի մենեջեր «TBWA» գովազդային գործակալությունում (Նյու Յորք), հիմնել է «Ries & Ries» ընկերությունը։
2013 թվականի դեկտեմբերին Ռայսը դստեր հետ այցելել է Մոսկվա և վարպետության դաս անցկացրել ։
Էլի Վիզել
Էլի Վիզել (אלי וויזל, Elie Wiesel, ), ամերիկացի և ֆրանսիացի ազգությամբ հրեա գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր։ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի 1986 թվականի դափնեկիր։ Գրել է իդիշ, եբրայերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներով։ Էլի Վիզելը հայտնի է Հոլոքոստի, ցեղասպանագիտության և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր աշխատություններով, բազմիցս հանդես է եկել Իսրայելի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կոչով։ Հանդիսանում էր «Ավրորա» առաջին մրցանակի ընտրող հանձնաժողովի անդամ։
Ծագում է Հոլոքոստը վերապրած կրոնական ավանդապահ հրեական ընտանիքից։ Վիզելը նացիստական համակենտրոնացման Օսվենցիմ և Բուխենվալդ ճամբարների գերիներից էր։ Այնուհետև դարձել է նշանավոր ցեղասպանագետ և եվրոպական հրեկանության Աղետի մասնագետ ։
1985-ին պարգևատրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով։ Նշանավորվել է նաև բազմաթիվ այլ պարգևներով գրական, հասարակական և քարոզչական գործունեության համար<span class="noprint" title="#Награды">[⇨] <span class="noprint" title="#Награды"> :
Կենսագրություն
Ծնվել է Հյուսիսային Տրանսիլվանիայնի Սիգետ քաղաքում, հանդիսացել է վիժնիցյան հասիդական հուդայականության հետևորդ։ Ունեցել է երեք քույր, ստացել հրեական կրոնական կրթություն։
1940 թվականին Սիգետը կցվել է Հունգարիային, 1944 թվականի մայիսին Նացիստական Գերմանիայի ճնշման տակ քաղաքի բոլոր հրեաները, այդ թվում՝ Վիզելը քույրերի և ծնողների հետ արտաքսվում են Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար։ Նրա դաջվածքային համարն էր «A-7713»: Ճամբարում նրան հոր հետ բաժանում են մորից և քույրերից։ Մայրը և քույրերից փոքրը զոհվում են Օսվենցիմում, իսկ հայրը ուտելիքի կռվի պատճառով ծեծվում և սպանվում է Բուխենվալդի ճամբարում (1945 թվական), մյուս գերիների կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Հրեա գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հրեա լրագրողներ Կատեգորիա:Հրեա հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հրեա պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հրեա փիլիսոփաներ
Պավել Գրաչով
{{Տեղեկաքարտ Ռազմական գործիչ | ամբողջական անուն =Պավել Սերգեևիչ Գրաչով | բնօրինակ անուն = | կյանքի ժամանակաշրջան =Հունվար 1, 1948 - Սեպտեմբեր 23 2012 | պատկեր = | նկարագրություն = ՌԴ Պաշտպանության նախարար Պ.Ս. Գրաչովը Պետական Դումայում ելույթի ժամանակ | մականուն = | ծննդյան վայր =գ. Ռվի, Տուլայի մարզ, Ռուսաստան | վախճանի վայր = Կրասնոգորսկ, Մոսկվայի մարզ, Ռուսաստան | պատկանելություն = Օդադեսանտային զորքեր | զորքի տեսակ = | ծառայության թվականներ =1965—2007 | կոչում ={{ԽՍՀՄ բանակի գեներալ|տիպ=1974|1992}} | զորամաս = | հրամանատար էր = ՌԴ Օդադեսանտային զորքերի(1990-1991) | պաշտոն =ՌԴ Պաշտպանության հարցերով կոմիտեի երկրորդ քարտուղար(1991-1992) ՌԴ Պաշտպանության Նախարար (1992-1996) | մարտեր =Աֆղանական պատերազմ (1979—1989) 1991-ի Օգոստոսյան խռովություն Առաջին Չեչենական Պատերազմ | պարգևներ ={{{!}} style="background:transparent" {{Ոսկե Աստղ մեդալ}} {{{!}} style="background:transparent" {{!}}{{Լենինի շքանշան}}{{!}}{{!}}{{Լենինի շքանշան}}{{!}}{{!}} {{!}}-{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}-{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}-{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}-{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}-{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}- {{!}}{{!}}{{!}} {{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}{{!}}
{{!}}}
}}
Պավել Սերգեևիչ Գրաչով, Ռուսաստանի Դաշնության ռազմական գործիչ։ ՌԴ բանակի գեներալ (1992), Խորհրդային Միության հերոս (1988)։
Ավարտել է Ռյազանի բարձրագույն օդադեսանտային հրամանատարական ուսումնարանը (1970), Մոսկվայի Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական (1981) և գլխավոր շտաբի ակադեմիաները (1990)։ Զբաղեցրել է տարբեր հրամանատարական պաշտոններ ԽՍՀՄ օդադեսանտային զորքերի համակարգում։ 1992-1996 թթ.-ին՝ ՌԴ պաշտպանության նախարար։ Պաշտոնաթողությունից հետո աշխատել է «Росвооружение» (այժմ՝ «Рособоронэкспорт») ընկերությունում՝ որպես խորհրդական ։ Պավել Գրաչովն իր պաշտոնավարման ժամանակաշրջանում էապես նպաստել է նաև հայ-ռուսական ռազմական համագործակցության հաստատմանն ու ամրապնդմանը, ինչը նաև խթանվում էր նրա և Վազգեն Սարգսյանի անձնական մտերմությամբ։ Շատերը Գրաչովի անվան հետ են կապում նաև Հայաստանին վաճառված սպառազինության «ռոխլինյան ցուցակը»։ 1999 թ.-ին Պավել Գրաչովին շնորհվել է Երևանի պատվավոր քաղաքացի կոչումը ։
Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում հանդես է եկել միջնորդական նախաձեռնություններով։ Արդյունքում հաստատվել է 1994 թ.-ի փետրվարի 18-ի արձանագրությունը, որը 1994 թ.-ի մայիսին հաստատված զինադադարի հիմքն է եղել ։
Ինքնամակածում
Ինքնինդուկցիա, ինքնամակածում, մագնիսական ինդուկցիայի հոսքի փոփոխության, հետևաբար և ինդուկցիայի էլշուի առաջացման երևույթը հաղորդիչ կոնտուրում՝ նրանով անցնող հոսանքի ուժի փոփոխության դեպքում։ Էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի մասնավոր դեպքն է։ Ինքնինդուկցիաի էլշուի մեծությունը համեմատական է հոսանքի փոփոխման արագությանը և ինդուկտիվությանը, իսկ ուղղությունը որոշվում է Լենցի կանոնով։ Հաստատուն հոսանքի շղթաներում ինքնինդուկցիաի էլշու է առաջանում աղբյուրի անջատման կամ միացման պահերին, ինչպես նաև շղթայի դիմադրությունը փոփոխելիս։
Այն երևույթը, երբ կոնտուրով անցնող փոփոխական հոսանքն այդ նույն կոնտուրում ստեղծում է մակածման ԷլՇՈՒ, կոչվում է ինքնամակածում, իսկ առաջացրած ԷլՇՈՒ-ն՝ ինքնամակածման ԷլՇՈՒ։
Ինքնամակածման երևույթը փորձնական ճանապարհով հայտնագործել է ամերիկացի գիտնական Ջոզեֆ Հենրին։ Ինքնամակածումը էլեկտրամագնիսական մակածման երևույթի մասնավոր դեպքն է։ Ինքնամակածման ԷլՇՈՒ-ի առաջացման պատճառը նույնպես մագնիսական դաշտի փոփոխությունն է։ Միայն այս դեպքում այն առաջանում է ոչ թե արտաքին, այլ սեփական մագնիսական դաշտի փոփոխության պատճառով։
Փորձեր ինքնամակածման երևույթի վերաբերյալ
Ինքնամակածման երևույթը կարելի է ցուցադրել հետևյալ փորձերով։ 1-ին լամպին հաջորդաբար միացված է Z կոճը, իսկ 2-րդ լամպին՝ ռեոստատը, որի դիմադրությունը նախապես հավասարեցվում է կոճի դի մադրությանը։ Եթե բանալին փակենք, ապա 2-րդ լամպը կլուսարձակի գրեթե ակնթարթորեն, իսկ 1-ին լամպի թելիկը կսկսի շիկանալ աստիճանաբար, և միայն որոշակի ժամանակ անց նրա պայծառությունը կհասնի առավելագույն արժեքին։
Դիտվող երևույթը բացատրվում է հետևյալ կերպ։ Բանալին փակելիս հոսանքի ուժը յուրաքանչյուր լամպում զրո արժեքից պետք է աճի և ընդունի իր առավելագույն արժեքը։ 2-րդ լամպում դա տեղի է ունենում շատ արագ՝ գրեթե ակնթարթորեն։ Իսկ 1-ն լամպի ճյուղում միացված կոճում առաջացած ինքնամակածման ԷլՇՈւ-ն, Լենցի կանոնի համաձայն, խոչընդոտում է 1-ին լամպում հոսանքի ուժի աճը։ Ինքնամակածման ԷլՇՈւ-ն յուրահատուկ արգելակ է հոսանքի ուժի աճման համար, որը գործում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ հոսանքի ուժը չի հասել իր առավելագույն արժեքին։
Ինքնամակածման երևույթը դիտվում է նաև շղթան անջատելիս։ Շղթայում, երբ բանալին փակ է, ընդհանուր հոսանքի մի մասը (I1) անցնում է կոճի միջով, իսկ մյուս մասը (I2)` լամպով։ Բանալին բացելիս I1 հոսանքն սկսում է նվազել։ Դրա հետևանքով կոճում առաջանում է ինքնամակածման հոսանք՝ Isi (ցուցիչն անգլերեն «ինքնամակածում» բառի հապավումն է), որը ունենալով սկզբնական I1 հոսանքի ուղղությունը, ձգտում է պահպանել այն։ Քանի որ հոսանքի աղբյուրն անջատված է շղթայից, ապա ինքնամակածման հոսանքն ամբողջությամբ անցնում է լամպի միջով և հակառակ է ուղղված սկզբնական I2 հոսանքին։ Այդ հոսանքը որոշ դեպքերում կարող է էապես գերազանցել սկզբնական I2 հոսանքը, որի շնորհիվ լամպը լուսարձակում է կարճատև ու պայծառ։
Ինքնամակածման երևույթից բխող հետևություններ և բանաձևեր
Մագնիսական դաշտի ինդուկցիայի B մոդուլը կամայական կետում ուղիղ համեմատական է այդ դաշտն առաջացնող I հոսանքի ուժին՝ B~I: Քանի որ մագնիսական հոսքն ուղիղ համեմատական է B-ին, ապա կարող ենք պնդել, որ U~B~I: Այսպիսով՝ եթե հաղորդիչ կոնտուրով անցնող հոսանքի ուժը I է, ապա նրա ստեղծած մագնիսական հոսքն այդ կոնտուրով ուղիղ համեմատական է անցնող հոսանքի ուժին՝ Phi=LI:
Համեմատականության L գործակիցը կոչվում է կոնտուրի (հաղորդչի) ինդուկտիվություն։ Տվյալ կոնտուրի համար այն հաստատուն մեծություն է, հետևաբար՝ նրա միջով մագնիսական հոսքը կարող է փոփոխվել միայն հոսանքի ուժը փոփոխե լիս ուստի՝ ΔPhi=LΔI: Տեղադրելով այս արտահայտությունն էլեկտրամագնիսական մակածման օրենքի բանաձևի մեջ՝ ε ինքնամակածման ԷլՇՈւ-ի համար կստանանք՝ εsi=-L*ΔI/Δt:
ΔI/Δt մեծությունը շղթայում հոսանքի ուժի փոփոխման արագությունն է, հետևաբար՝ ինքնամակածման ԷլՇՈւ-ն ուղիղ համեմատական է հոսանքի ուժի փոփոխման արագությանը։
Ինդուկտիվություն
εsi=-L*ΔI/Δt բանաձևից հետևում է, որ ինդուկտիվությունը թվապես հավասար է ինքնամակածման ԷլՇՈւ-ին, որը ծագում է կոնտուրում, երբ հոսանքի ուժը նրա մեջ 1 վայրկյանում հավասարաչափ նվազում է 1 Ա(Ամպեր)-ով։
Փորձը ցույց է տալիս, որ ինդուկտիվությունը կախված է հաղորդչի ձևից, չափերից և նրան շրջապատող միջավայրից։ Ուղիղ հաղորդալարի ինդուկտիվությունը շատ փոքր է։ Եթե նույն հաղորդալարից պատրաստենք փաթույթ (կոճ), ապա նրա ինդուկտիվությունն էապես կմեծանա։ Ինդուկտիվությունն էլ ավելի կմեծանա, եթե փաթույթ իներսում տեղադրենք պողպատե միջուկ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսականություն Կատեգորիա:Ֆիզիկական էֆեկտներ և երևույթներ
Լիսիցա (գյուղ, Կրասնոբակովսկի շրջան)
Լիսիցա (Лысица), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կրասնոբակովսկի շրջանի կազմում։
Օուշն շրջան (Նյու Ջերսի)
Կատեգորիա:Նյու Ջերսիի շրջաններ
Լիսիցա (գյուղ, Կրասնոբակովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կրասնոբակովսկի շրջանի բնակավայրեր
Թռիչք կկվի բնի վրայով (այլ կիրառումներ)
Թռիչք կկվի բնի վրայով կարող է վերաբերել հետևյալ ստեղծագործություններին՝
Երցու
Բնակչությունը 3352 մարդ, բնակչության խտությունը 32,67 կմ²։ Զբաղեցնում է 102,61 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8044։ Հեռախոսային կոդ՝ 0782։
Բնակչության հովանավոր համարվում է սուրբ Էրազմ Անտիոքցին։ Ամեն տարի տոնը նշվում է հունիսի 2-ին։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իվանովկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Իվանովկա (Іванівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովկա գյուղում բնակվում էր 67 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,841 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 79,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(5274) Դեգեվիյ
(5274) Դեգեվիյ (Degewij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,676301 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,303 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0496 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1599,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225114 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,58° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(21723) Յիյյինվու
(21723) Յիյյինվու, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Թռիչք կկվի բնի վրայով (վեպ)
«Թռիչք կկվի բնի վրայով» (One Flew Over the Cuckoo's Nest), Կեն Կիզիի, 1962 թվականին գրված վեպ։ Վեպը նվիրված է ժամանակի հոգեբուժական մեթոդների քննադատությանը և անհատի պայքարին դրանց դեմ։ 1975 այն իր էկրանավորումն է ստացել Միլոշ Ֆորմանի կողմից «Թռիչք կկվի բնի վրայով» ֆիլմում, որը միանգամից հինգ «մեծ» Օսկարի արժանացած 3 ֆիլմերից մեկն է։
Ամփոփ բովանդակություն
Ստեղծագործությունը շարադրվում է առաջնորդ Բրոդմենի անունից, ով վաղուց արդեն հոգեբուժարաններում է և ձևանում է խուլ ու համր։ Հոգեբուժարանում արդեն երկար ժամանակ է` ամեն ինչ ընթանում է հին, անփոփոխ ու երկաթյա օրակարգով, որ հաստատել է բուժքույր Ռետչիդը։ Ամբողջ օրը դասավորված է րոպեներով․ վեր֊կաց, լվացվել, ճաշարան, խաղասենյակ․․․ Բրոդմենը գիտի, որ գլխավոր բուժքույրն է կառավարում իրենց բոլորին տարբեր ձևերով՝ մշուշ բաց թողնելով, ստիպելով դրա մեջ թաղվել ու ժամանակի ընթացքը կառավարելով։
Այս վաղուց հաստատված օրակարգը խախտում է Ռենդլ ՄաքՄերֆին, որ հոգեբուժարան է տեղափոխվում բանտից՝ իր իսկ ցանկությամբ հոգեկան հիվանդություն ձևացնելով։ Նա կարծում է, որ հիվանդանոցում ավելի լավ կանցնի ազատազրկման ժամանակահատվածը։
Գիրքը բաղկացած է երեք մասերից։ Առաջինում ՄաքՄերֆիի հայտնվելն է, նրա պայքար մտցնելը բուժքրոջ դեմ։ Երկրորդ մասին բնորոշ է ՄաքՄերֆիի խուսափումը բուժքրոջ հետ հետագա պայքարից ու ապստամբական ոգու անկումը․ նա բացահայտում է, որ գլխավոր բուժքրոջ որոշումից է կախված՝ ինչքան ժամանակ նա կմնա այդտեղ։ Երրորդ մասում հին ՄաքՄերֆին վերադառնում է․ նա կրկին սկսում է պայքարել «Կոմբինատի» դեմ ։
Տես նաև
Կատեգորիա:1962 վեպեր Կատեգորիա:Ինքնասպանությունը հորինվածքներում Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր
Կուսածաղիկ
Կուսածաղիկ, շնամեռուկազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 7 տեսակ։
Տարածում
Տարածված է Եվրոպայի, Ասիայի բարեխառն գոտու անտառներում։ Հայաստանում հանդիպում է հյուսիսային շրջանների անտառներում։
Տաքսոնոմիա
Կուսածաղկի դասը մտնում է ցեղի,  ենթաընտանիքի,  ընտանիքի և  կարգի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Շնամեռուկազգիներ Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Կիսաթուփեր
Նիկոլայ Ռացիբորինսկի
Նիկոլայ Ռացիբորինսկի (Николай Леонидович Рациборинский, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1972 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և 1985 թվականին ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին, հունարենին և անգլերենին։
1972 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Պտտվող բանտ
Կառույց և պատենտ
Պտտվող բանտը սկզբնապես նախագծվել էր ճարտարապետ Ուիլյամ Բրաունի կողմից և կառուցվել թուջ վերամշակող Haugh, Ketcham & Co. ընկերության կողմից Ինդիանապոլիսի մերձքաղաքային շրջանում՝ Հովիլում (Haughville)։
Հրաժարում օգտագործումից
Բանտերը գործնականում միանգամից հանդիպեցին այն փաստին, որ բանտարկյալների վերջույթները տրորվում էին կամ խանգարում էին բանտախցերի բլոկի պտույտին։ Բանտերի մեծամասնությունում ստիպված եղան յուրաքանչյուրի խցին ապահովել անհատական հասանելիություն; Նրանք բոլորը հանվեցին գործարկումից 1939 թվականի հունիսի 22-ին։
Վայրեր
Զանազան աղբյուրներում նման բանտերի թիվը տարբեր է նշվում՝ 6-ից մինչև 18։ Ստորև ներկայացվում են ինը հավաստի և հայտնի վայրերը.
Պահպանված կառույցներ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բանտեր
Տրիդիմիտ
Տրիդիմիտ, (trídymos — եռակի), հանդես է գալիս առավելապես նմանակ բյուրեղների եռյակներով, անվանում են նաև ասմանիտ։ Քվարցային տեսակի հազվագյուտ միներալ (SiO2), հանդիպում է երկնաքարերում և հրաբխային ապարների ճեղքերում, (Հունգարիա, Մեքսիկա) , ինչպես նաև հայտնաբերվել է Մարսի վրա ։ Սիլիցիումի օքսիդի բարձր ջերմաստիճանային պոլիմորֆ ապար, սովորաբար հանդիպում է մանր վանդակավոր և անգույն պսևդոհեքսագոնալ բյուրեղների ձևով։ Տրիդիմիտը առաջին անգամ բնութագրվել է 1868 թվականին։