cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ակտոբե
Լեզուներ
Վերոնշյալ ուսումնասիրության արդյունքների համաձայն, ղազախերենը «մայրենի» լեզու է Ակտոբեի բնակիչների 83.3%-ի համար, որին հաջորդում են ռուսերենը (13.2%), ուկրաիներենը (2%), թաթարերենը (1.1%), գերմաներենը (0,5%) և այլ լեզուներ։ Այն հարցին, թե որ լեզվով են մտածում, քաղաքացիներից 47.2%-ը պատասխանել է ղազախերենն, ռուսերեն` պատասխանել են 29.9%-ը, իսկ 23% -ը խոստովանել է, որ մտածում են երկու լեզուներով։ Հարցվածների համամասնությունը, որոնք ղազախերեն ավելի լավ գիտեն, քան ռուսերեն և ռուսերեն, ավելի լավ ղազախերենից կազմել են համապատասխանաբար 50,7% և 45.8%: Ղազախերենն իրենց մայրենի լեզվից լավ իմացողների թիվը կազմել է 2,6 %։ «Ակտոբե»-ում ​​հարցվածների 77.9%-ը խոսում են ռուսերեն, բայց ռուսերենը իրենց մայրենի լեզուն չէ (10.8%-ը խոսում են և՛ ռուսերեն, և՛ անգլերեն)։ Ղազախերենի համար այս ցուցանիշը շատ ավելի ցածր է. ղազախերեն խոսում են միայն 8,1%-ը, որոնց համար ղազախերենը նրանց մայրենի լեզուն չէ (2% -ը խոսում է և՛ ղազախերեն, և՛ անգլերեն) ։
Ակտյուբինյան ագլոմերացիա
Ակտյուբինյան քաղաքային ագլոմերացիան (Ақтөбе агломерациясы) ներառում է Ակտոբե քաղաքը, դրա արվարձանները և քաղաքային վարչակազմի տարածքը շրջապատող մի շարք վարչական քաղաքներ։ Բնակչության ընդհանուր թիվը 541 հազար մարդ է (2014 թվականի հունվար) ։ Ակտոբե քաղաքը ժամանակակից ուրբանիստական կենտրոն դարձնելու պլանները Ղազախստանի նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևն արտահայտել է 2014 թվականի հունվարին ։ Դեռ 2013 թվականի սեպտեմբերին հայտնի դարձավ Ղազախստանում ևս երկու միլիոնատեր քաղաք ստեղծելու պլանների մասին, որոնք նման են Ալմաթիի և Նուր-Սուլթանին ։
Ղազախստանի էկոնոմիկայի և բյուջետային պլանավորման նախաարության մասնագետների կարծիքով, հեռավար հեռանկարում Ակտյուբինական ագլոմերացիայի ժողովրդական «հզորությունը» կկազմի 1,3 միլոն մարդ ։ Ի սկզբանե պլանավորվում է, որ ագլոմերացիայի կազմում կընդգրկվի Ալգինսկի, Կարգալինի, Մարտուկի, Մուգալժարի և Քրոմտաուի շրջանների (Քրոմտաու, Ալգա, Կանդիագաշ և այլն) 31 բնակավայրեր, Ակտոբեից ժամական մատչելիության պայմաններում ։
Տնտեսություն
Ակտոբեյի մարզը Ղազախստանի 16 մարզերի միջև (2015) մրցակցային առումով գրավում է 7-րդ տեղը ( 3-րդ տեղ) ։ Տարածաշրջանը Ղազախստանում առատար դիրք է զբաղեցնում մեքենաշինության և գյուղատնտեսության ոլորտներում, աշխատանքի արտադրողականության մեջ, նաև տարածաշրջանը մեծ աճ է ցույց տալիս մեծածախ և մանրածախ առևտրի ոլորտներում ։ Պլանավորված է, որ Ակտոբեյի ագլոմերացիայի զարգացմանը պետական աջակցության արդյունքը կլինի համախառն տարածաշրջանի արտադրանքի (ՀՏԱ) աճը՝ 6,6%-ով, իսկ հիմնական ակտիվներում ներդրումը՝ 20%-ով, մինչև 2020 թվականը։ 2015 թվականին հիմնական միջոցներում ներդրումները կազմել են 114,3 միլիարդ, որից 65,9%-ը բաժին է ընկել քաղաքի սեփական միջոցներին ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Ակտոբեյում փոքր և միջին բիզնեսը համեմատաբար թերզարգացած է, քաղաքը մեծ գրավչության ունի ներդրողների համար ։
Հունձք (նկար)
Պատմություն
1809 թվականին «Հունձք» նկարը գտնվել է Վիեննայում և Փարիզում՝ ֆրանսիացի գեներալ, գիտնական ու դիվանագետ Անտուան Ֆրանսուա Անդրեոսիի մոտ, ով վաճառել է այն 1816 թվականին։ Դրանից հետո՝ մինչև XX դարի սկիզբը, նկարի գտնվելու վայրն անհայտ էր։ 1912 թվականից ոչ շատ առաջ այն գտնվել է Փարիզում՝ Ժակ Դուսեի մոտ, այնուհետև գնվել է բրյուսելցի Պոլ Ժան Սելսի (Paul Jean Cels) կողմից, ով էլ 1919 թվականին վաճառել է այն Մետրոպոլիտեն թանգարանին ։
Ակտոբե
Զբաղվածություն և կենսամակարդակ
Ակտոբեի գործազուրկ քաղաքացիներին աշխատանքի տեղավորելուն աջակցելը, աշխատաշուկայի վիճակի մասին տեղեկատվության ապահովումը և նման այլ գործառույթներն իրականացնում է զբաղվածության և սոցիալական ծրագրերի քաղաքային բաժինը ։.
Հունձք (նկար)
Պատմություն
Մետրոպոլիտեն թանգարանի կողմից նկարի գնման ժամանակ ենթադրվում էր, թե այն նկարել է ոչ թե Պիտեր Բրեյգել Ավագն անձամբ, այլ նրա աշակերտներից կամ հետևորդներից մեկը, օրինակ՝ Պիտեր Բրեյգել Ավագի որդին՝ Յան Բրեյգելը։ Հետագայում՝ նկարչի ոճի ուսումնասիրության ժամանակ, պարզվել է, որ իրականում այն կարող էր նկարված լինել Պիտեր Բրեյգել Ավագի կողմից։ Այդ փաստը վերջնականապես ապացուցվել է նկարի մաքրման ժամանակ, երբ առանձնացվել է 2,5 դյույմանոց (մոտ 6,35 սմ) փայտե շերտաձողիկը, որ ամրացված էր նկարի ներքևում։ Դրա տակ էլ հայտնաբերվել է նկարչի ստորագրությունը՝ ( BRVEGEL ) և ամսաթիվը ( LXV ), որոնց ձևը նույնությամբ համընկել են Պիտեր Բրեյգել Ավագի ստորագրության ձևին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պիտեր Բրեյգել Ավագի նկարներ Կատեգորիա:1565 նկարներ Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Ակտոբե
Զբաղվածություն և կենսամակարդակ
Քաղաքի վարչակազմի հաշվետվությունների համաձայն՝ Ակտոբեում պաշտոնապես գրանցված գործազրկության մակարդակը կազմում է 0,2% (զբաղվածության մարմիններում գրանցված է 420 մարդ, 2015 թվականի մարտ), ինչը մարզային ցուցանիշներից ցածր է 0,3%-ով ․ միևնույն ժամանակ Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության մեթոդաբանությամբ հաշվարկված գործազրկության ցուցանիշները մարզում կազմել են 4,9%, իսկ ընդհանուր առմամբ՝ Ղազախստանում՝ 5% ։ Պետք է հաշվի առնել, որ որոշ վերլուծաբանների կարծիքով՝ Ղազախստանում գործազուրկների թվի վերաբերյալ տվյալները կարող են խիստ նվազեցվել ։
2014 թվականին քաղաքում միջին ամսական անվանական աշխատավարձը կազմել է 110 640 տենգե ։ Երբ 2015 թվականին հրապարակվեցին տվյալներ այն մասին, որ միջին հաշվով Ակտոբեի բնակիչներն ամսական ստանում են ավելի քան 100 հազար տենգե, շատ բնակիչներ թերահավատորեն էին վերաբերվում այդ թվերին ։
Ընդհանուր առմամբ, Ակտյուբին մարզում 2015 թվականին գնաճի աճի տեմպերը ցածր են եղել միջին հանրապետական ցուցանիշներից (12,2 % 13,6 %-ի դիմաց)։ Նույնը վերաբերում է պարենային ապրանքների գներին՝ 10,3 %՝ երկրում միջին հաշվով 10,9%-ի համեմատ ։ Համաձայն Ղազախստանի ազգային Էկոնոմիկայի նախարարության վիճակագրության կոմիտեի տվյալների՝ 2015 թվականի փետրվարի հիմնական պարենային ապրանքների գների վերաբերյալ, Ակտոբեում ապրանքատեսակների ներկայացված գրացուցակի ցանկացած ապրանքի գները չեն ներառվել ամենաէժանների կամ ամենաթանկերի ցուցակում։
Արդյունաբերություն
Ակտոբեն խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է, որը սերտորեն կապված է քաղաքից արևելք գտնվող քրոմիտի հանքավայրերի հետ ։ Այնտեղ են գտնվում ֆեռոհամաձուլվածքների, քրոմային միացությունների, գյուղատնտեսական մեքենաշինության ռենտգեն սարքավորումների և այլ գործարաններ։ Զարգացած են քիմիական, թեթև և սննդի արդյունաբերությունները։
1930 թվականին քաղաքից հարավ սկսվել է Ղազախստանում քիմիական արտադրության առաջին և խոշորագույն ձեռնարկություններից մեկի՝ Ակտյուբինի քիմիական կոմբինատի շինարարությունը, որի մոտ հետագայում կառուցվել է Ալգա քաղաքը։ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո քիմիական կոմբինատում արտադրությունը դադարեցվել է, և ձեռնարկությունը լիակատար անկում է ապրել։ 2018 թվականին տարածաշրջանի իշխանությունները որոշում կայացրեցին կոմբինատի ամբողջական լուծարման մասին ։ 1943 թվականին Ակտյուբինի երկաթամիահալվածքների գործարանը դարձել Է Ղազախստանի սև մետալուրգիայի առաջին ձեռնարկությունը ։
Քաղաքի ձեռնարկությունների արտադրանքի արժեքը 2014 թվականին հասել է 257,9 մլրդ տենգեի (1,44 մլրդ ԱՄՆ դոլար) և կազմել է համապետական ցուցանիշների 20,7 %-ը, ինչը 1,7% -ով ցածր է նախորդ տարվա ցուցանիշներից։ Մետալուրգիական արդյունաբերությանը բաժին է ընկնում քաղաքում արտադրված ամբողջ արտադրանքի ավելի քան 30%-ը, իսկ քիմիական արդյունաբերությանը՝ ընդհանուր ծավալի 10,3% -ը ։
Քաղաքի խոշորագույն ձեռնարկություններն են Ակտյուբինի ֆերոսպլավների գործարանը, Ակտյուբրենտգենը, Ակտյուբինի քրոմային միացությունների գործարանը և սննդի արդյունաբերության մի շարք ձեռնարկությունները։ Ակտյուբինի ֆերոսպլավների գործարանում արտադրվում է Ղազախստանի երկաթամիահալվածքների 22%-ը։ Ակտյուբինի քրոմային միացությունների գործարանը հանդիսանում է միակ ձեռնարկությունը երկրում, որն արտադրում է քրոմային անհիդրիդ, դաբաղանյութեր և նատրիումի դիքրոմատ ։
Ակտոբեում տեղակայված են սննդի արդյունաբերության խոշոր ձեռնարկություններ, որոնք արտադրում են ալյուր, հրուշակեղեն, մակարոնեղեն, բուսական յուղ և այլ արտադրանքներ։
Ակտյուբին մարզն ու Ակտոբեն Ղազախստանի չորս շրջաններից մեկն են, որտեղ կենտրոնացված է լիկյորի և օղու արտադրությունը։ Օղու տեղական արտադրող «ԳԵՈՄ» (Wimpex) ՍՊԸ-ն հանդիսանում է Ղազախստանում օղու խոշորագույն արտադրողներից մեկը և զբաղեցնում է այդ շուկայի 22%-ը ։ Ալկոհոլի արտադրությամբ զբաղվում են նաև «Ակտյուբինի շամպայնի գինիներ գործարան» ՍՊԸ-ն, «Արայ» ՓԲԸ-ն, «Կենտավր» ՍՊԸ-ն, Ակտյուբինի «Կրիստալ» լիկյոր-օղու գործարանը, ղազախա-գերմանական «Օմիրբեկ» համատեղ ձեռնարկությունը և «Տրանսմարս» ՍՊԸ-ն ։ «Օմիրբեկ» և «ԳԵՈՄ» ընկերությունները մի քանի անգամ ընդգրկվել են Ակտյուբին մարզի ամենախոշոր հարկատուների ցուցակում ։
Գյուղատնտեսություն
2014 թվականի վերջին Ակտոբեի քաղաքային վարչակազմի տարածքում գրանցվել է 319 գյուղատնտեսական ձեռնարկություն, որոնցով արտադրվել է 11 998,7 մլն տենգեի արտադրանք ( 5,4 %): Դրանցից 4112,5 մլն տենգեն բաժին է ընկել բուսաբուծությանը, իսկ 7582,8 մլն տենգեն՝ անասնաբուծությանը։ Ընդհանուր առմամբ, 2014 թվականին արտադրվել է 4,8 հազար տոննա միս, 24,9 հազար տոննա կաթ, 121,2 մլն հատ ձու ։
Չնայած 360 մլն տենգեի չափով հատկացված նպաստին, քաղաքային ագարակատեր-անասնաբույծները կարողացել են միայն բավարարել Ակտյուբինի բնակիչների ձվերի պահանջարկը։ 2014 թվականին ֆերմերները արտադրել են 2,9 հազար տոննա միս և 20 հազար տոննա կաթ, մինչդեռ մսի և կաթի պահանջարկը կազմել է համապատասխանաբար 20,7 հազար և 71,4 հազար տոննա։ Սակայն սննդամթերքի այլ տեսակներ (ալյուր, բուսական յուղ) մի քանի անգամ ավելի շատ են արտադրվել ։
Քաղաքային ակիմատի տարածքում 2012 թվականին գրանցվել է 32 021 այգեգործական հողամաս կոլեկտիվ այգեգործությունների կազմում, ինչպես նաև 1 101 բանջարանոցային հողամաս կոլեկտիվ բանջարանոցների կազմում։ Այսպես կոչված այգեգործական հողամասերի մի մասը օգտագործվում է ոչ միայն տնամերձ այգեգործություն և բանջարաբուծության համար, այլև ժամանակավոր (սեզոնային) բնակության համար՝ հանգստի նպատակով և որպես անհատական բնակելի հատված մշտական բնակության համար, բնակիչների թիվը, որոնք մշտական բնակության համար օգտագործում են այգու հողամասերի շինությունները, գնահատվում է 40 հազար մարդ ։ Քաղաքի ղեկավարության կարծիքով՝ ամառանոցները խանգարում են Ակտոբեի զարգացմանը։ Ամառանոցների կառուցմումը թույլատրող փաստաթղթերի ձևակերպումը դադարեցվել է, իսկ արդեն գոյություն ունեցող այգեգործական տարածքները նախատեսվում է ազատել՝ բազմաբնակարան շենքերի կառուցման համար։ Ապագայում ամառանոցները գտնվելու են քաղաքից 10-20 կմ հեռավորության վրա ։
Առևտուր և ծառայությունների ոլորտ
Քաղաքի առևտրի հիմնական հարթակները երկար ժամանակ եղել են շուկաները, որոնց թիվը 2014 թվականին հասել է 28-ի ։ Դրանցից ամենախոշորը «Շիգիս»-ն ու Կենտրոնական շուկան են։ Քաղաքի վարչակազմի կողմից աշխատանքներ են տարվում տեղական արտադրողների և այգեպան-ամառանոցավորների արտադրանքի համար կոմունալ մինի-շուկաների բացման ուղղությամբ ։
Պահպանվում է մանրածախ ապրանքաշրջանառության ծավալի տարեկան աճը։ Եթե 2012 և 2013 թվականներին այն հասել է համապատասխանաբար 309,3 և 317,9 մլրդ տենգեի, ապա 2015 թվականին աճել է մինչև 391,8 մլրդ տենգե ։
Քաղաքում այս պահին գործում են սուպերմարկետների երկու խոշոր ցանցեր՝ «Անվարը» և «Դինան»։ Ակտոբեի առաջին հիպերմարկետը եղել է «Օլժա»-ն (6500 մ²), որը բացվել է 2009 թվականին ։ 2011 թվականին բացվել է երկրորդ «Օլժա» հիպերմարկետը, որը զբաղեցրել է խոշոր առևտրի կենտրոնի ողջ առաջին հարկը (5500 մ²), որը կառուցվել է «Ալիա» շուկայի տեղում ։ «Օլժա» հիպերմարկետները, որոնք իրենց տեսակի մեջ առաջինն են եղել ոչ միայն Ակտոբեում, այլև ողջ Արևմտյան Ղազախստանում, այժմ փակ են։
Գոյություն ունի «Metro Cash & Carry» մեծածախ առևտրի կենտրոնը (2012 թվականից ) և «Դաստարխան» սուպերմարկետ։ Գործում են նաև փոքր մթերային խանութներ («Խոհարարական աշխարհ», «Ռիոլ» և այլն), «Alser», «Fora», «Երազանք», «Sulpak» և «Տեխնոդոմ» կենցաղային տեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի խանութները։
Մանր ձեռնարկատիրություն
Քաղաքում փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման մակարդակը բավարար չէ ։ Կանխող գործոններն են ֆինանսավորման սահմանափակ հասանելիությունը, արդյունաբերական ենթակառուցվածքի անզարգացածությունը և ձեռնարկատիրության աջակցության ծրագրերը։
2014 թվականին Ակտոբեում փոքր ձեռնարկատիրության սուբյեկտների թիվը հասել է 40,9 հազար միավորի (2014 թվականին 37,9 հազար), որոնցից 33,7 հազար միավորը ակտիվ է (2014 թվականին 23,7 հազար միավոր) ։ 2014 թվականին հարկային եկամուտները կազմել են 94,1 մլրդ տենգե ( 5,6 %) ։ 2013 թվականին փոքր ձեռնարկատիրությամբ զբաղվածների թվաքանակը կազմել է 83,8 հազար մարդ ( 2,8 %․ ընդամենը Ակտյուբին մարզում՝ 120,2 հազար) )։ В 2014 թվականին նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևը քննադատել է Ակտյուբին մարզում պետական ծրագրերի իրականացումը և ուշադրություն դարձրել այն հանգամանքին, որ փոքր և միջին բիզնեսի սուբսիդավորվող նախագծերի 80 % բաժին է ընկնում Ակտոբեին ։
Ֆինանսական ծառայությունների շուկա
Քաղաքում գործում են «Alfa-Bank», «ATFBank», «Բանկ CenterCredit», «VTB Bank», «Բանկ Kassa Nova», «Eurasian Bank», «Ղազախստանի Ժիլստերսբերբանկ», «Home Credit & Finance Bank», «AsiaCredit Bank», «Halyk Bank», «Nurbank», «SB Sberbank of Russia JSC», «Bank of China», «ForteBank», «Jýsan bank», «Kaspi Bank]», «Bank RBK» ղազախական և արտասահմանյան խոշորագույն առևտրային բանկերի մասնաճյուղերը։
Տրանսպորտ և ենթակառուցվածք
Ակտոբեն Ղազախստանի հիմնական տրանսպորտային և տարանցիկ կենտրոններից մեկն է : Քաղաքում հատվում են M-32, А-24 և А-27 հիմնական ավտոճանապարհները։ 2013 թվականին ավարտվել է Ակտոբեի շրջանում Արևմտյան Եվրոպա - Արևմտյան Չինաստան մայրուղու հատվածի շինարարությունը։ Այս հատվածի կառուցումը թույլ է տվել տարանցիկ փոխադրամիջոցներին հետևել իր երթուղիներով՝ առանց քաղաք մտնելու։ Ակնկալվում է, որ դա կհանգեցնի քաղաքային փողոցների և շրջակա միջավայրի պայմանների իրավիճակի բարելավմանը։
Ավտոմոբիլային տրանսպորտ
1925 թվականին Ռուսս-Բալթ ապրանքանիշի առաջին չորս ռուսական ավտոմեքենա է բերվել Ակտյուբինսկի մարզ, 1933 թվականին հինգ հասարակական ավտոմեքենա։ 1960-ականների վերջին Ակտոբեի շրջանում ավտոմեքենաների քանակը հասնում էր 20 հազարի, որից 2 հազարը պատկանում էին աշխատողներին: 2003 թվականին մարզում գործում էր 49,5 հազար մարդատար մեքենա, մինչև 2013 թվականը դրանց թիվն աճել է մինչև 132,2 հազար ։ 2001 թվականին քաղաքում բեռնափոխադրումների ծավալը կազմել է 509 հազար տոննա։ Սպասվում էր, որ 2008 թվականին այս ցուցանիշը կաճի մինչև 650 հազար տոննա, իսկ 2015 թվականին այն կկազմի 800 հազար տոննա 57%) :
Միջքաղաքային և միջազգային ավտոբուսային ծառայություններ են մատուցվում «Սապար» և «Էքսպրես» ավտոբուսի կայարաններից։ Express ավտոկայանը տեղակայված է Ալյա Մոլդագուլովայի պողոտայից հյուսիս գտնվող քաղաքի ծայրամասում։ Այս կայարանից հեռավոր չվերթները ավտոբուսներով մեկնում են Ռուսաստանի և Ղազախստանի այնպիսի խոշոր քաղաքներ, ինչպիսիք են Սանկտ Պետերբուրգը (ամսվա 1-ին և 2-րդ ուրբաթ), Օրենբուրգը (օրական 4 անգամ), Օրսկը (օրական 3 անգամ), Սամարա:, Կազան (ուրբաթ և կիրակի), Կոստանայ և Նուր-Սուլթան ։ «Սապար» ավտոկայանը, որը կառուցվել է խորհրդային տարիներին, օգտագործվում է Ակտոբեի շրջանի բնակավայրերի հետ ավտոբուսային կապեր կազմակերպելու համար: Օրական մի քանի անգամ թռիչքներ են իրականացվում Օրենբուրգում և Օրսկում ։
Քաղաքային ուղևորափոխադրումներ
2015 թվականի տվյալների համաձայն, Ակտոբեում հասարակական տրանսպորտի արժեքը համարվում էր ամենացածրերից մեկը Ղազախստանում։ 2018 թվականի հոկտեմբերից ի վեր բոլոր տիպի ավտոբուսներում ուղեվարձը 80 տենգե է (0.2 ԱՄՆ դոլար)։
1982 թվականին գործարկվեց տրոլեյբուսային համակարգը, որը ունեցել է մինչև 150 տրոլեյբուս։ Ակտոբեն դարձել է Ղազախստանի հինգերորդ քաղաքը, որում գործել է տրոլեյբուսի շարժումը ։ 2000-ականներին տրոլեյբուսների քանակը աստիճանաբար նվազել է (փակման պահին մնացել է միայն հինգը), իսկ 2013 թվականին տրոլեյբուսային համակարգը դադարել է գոյություն ունենալ։
Քաղաքն ունի 30 գրանցված տաքսի ծառայություն։ Ճանապարհորդության գինը տատանվում է 300-500 տենգե: Բացի պաշտոնական ծառայությունից, ուղևորները տեղափոխվում են բազմաթիվ մասնավոր փոխադրողների կողմից`առանց լիցենզիայի։ Ձեռնարկվում են միջոցառումներ ապօրինի մաքսանենգության դեմ պայքարի ուղղությամբ, խախտողները տուգանվում և գրանցվում։ Կան նաև սմարթֆոնների հավելվածների օգտագործմամբ առցանց տաքսի պատվիրելու ծառայություններ (« Յանդեքս. Տաքսի »,«InDriver »և այլք:)
Երկաթուղային տրանսպորտ
Ակտոբեն երկաթուղային և ճանապարհային խոշոր հանգույցներից է ։ «Ակտոբե» երկաթուղային կայարանը կառուցվել է 1975 թվականին (քանդվել է հին կայանը, որը կառուցվել էր 1905 թվականին)։ Քաղաքի նոր գլխավոր հատակագծի համաձայն՝ կայանը նախատեսվում է տեղափոխել մոսկովյան շրջան ։
Օդային տրանսպորտ
Քաղաքի ժամանակակից միջազգային օդանավակայանը գտնվում է Ակտոբեի հարավ-արևմտյան ծայրամասում ՝ երկաթուղային կայարանից 3,5 կմ հարավ։ Ակտոբե 1-ին դասի օդանավակայանը կարող է ընդունել ինքնաթիռների տեսակների մեծ մասը, այդ թվում՝ Իլ-86, Բոինգ 727-200 և Ան-124 (տնօրինության թույլտվությամբ), ինչպես նաև բոլոր տեսակի ուղղաթիռներ։ Քաղաքի օդանավակայանը գտնվում է 5-րդ հորիզոնականում՝ երկրի բեռնաշրջանառության ցուցանիշով։  Ակնկալվում է, որ 150 մլն դոլար արժողությամբ նոր տրանսպորտային-լոգիստիկ կենտրոնի կառուցումից հետո օդանավակայանը երրորդ տեղը կզբաղեցնի այդ ցուցանիշով ։
Ընդհանուր առմամբ, Ակտոբեի օդանավակայանը սպասարկում է 5 բեռնված ավիաուղիներ դեպի Մոսկվա, Նուրսուլթան, Ալմա Աթա, Աթիրաու և Ակտաու։ Մեկ ամսվա ընթացքում օդանավակայանն ընդունում է շուրջ 130-160 Ինքնաթիռ, ուղևորաշրջանառությունը 2013 թվականին կազմել է 298 հազար մարդ։ Քաղաքը Ղազախստանի թռիչքների վերահսկման երեք տարածաշրջանային կենտրոններից մեկն է, և թռիչքները դեպի Ատիրաու, Կիզիլորդա, Մանգիստաու և Արևմտյան Ղազախստան շրջանները վերահսկվում են Ակտոբեի դիսպետչերների կողմից ։
Բնակարանային ֆոնդ
Ըստ քաղաքային ակիմատի քաղաքի բնակելի ֆոնդի մոտ 30%-ը հիմնանորոգման կարիք ունի։ Իրականացվել է բնակարանային և կոմունալ ծառայությունների արդիականացման պետական ծրագիր, և մինչև 2015 թվականը նախատեսվում էր այդ տների մասնաբաժնի կրճատումը հասցնել ընդհանուրի 20%-ի։
Էլեկտրաէներգիա
Ակտոբե քաղաքի սպառողների էլեկտրամատակարարումն իրականացվում է կենտրոնացված «Ակտոբեէներգոշնաբ» ՍՊԸ հաշվեկշռում գտնվող 110-35 կՎտ ցանցերից, որը էլեկտրականությամբ մատակարարում է ողջ Ակտուբյան շրջանը։ «Ակտոբեէներգոշնաբ»-ը ստեղծվել է 2004 թվականին Ակտյուբինյան տարածաշրջանային էլեկտրացանցային ընկերության (ՌԷԿ) բաժանման միջոցով՝ «էլեկտրաէներգետիկայի մասին» Ղազախստանի Հանրապետության օրենքի 25-րդ հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան ։
Գազամատակարարում
Քաղաքի գազիֆիկացումը սկսել է XX դարի 60-ականներից։ 1967 թվականին բնական գազից օգտվել են Ակտոբեի մի քանի ձեռնարկություններ ։ Այժմ գազ է մատակարարվում քաղաքի գրեթե բոլոր բազմաբնակարան և մասնավոր բնակելի շենքեր։ Գազամատակարարման հետ կապված խնդիրներ հիմնականում ունենում են քաղաքի կառավարման շրջանի մոտակա գյուղերի բնակիչները։ 2014 թվականին շահագործման է հանձնվել 34,8 կմ գազի մատակարարման ցանց ։
Ջերմամատակարարում
Քաղաքի տների և ձեռնարկությունների ջերմության և տաք ջրի հիմնական օպերատոր-մատակարարը «Տրանսեներգո» ԲԲԸ-ն է, որը գործում է ավելի քան 40 տարի։ Ընդհանուր առմամբ,«Տրանսեներգո» ծառայություններից օգտնվում է 76279 բաժանորդ (որից 1994 թվականը իրավաբանական անձինք են )։ Կազմակերպությունը կառավարում է 210 կմ բեռնախցիկ և բաշխիչ ջեռուցման ցանց (որոնցից 140 կմ պետք է փոխարինել), 21 կաթսայատուն, 6 պոմպակայան և 79 խմբային կետ ։ Քաղաքում ջերմության հիմնական աղբյուրը «Ակտոբե ՓՀԷԿ»-ն է`1139 Գկալ հզորությամբ ։ Բացի այդ, կան 90 արդյունաբերական և կոմունալ կաթսայատուներ, ինչպես նաև ինքնավար ջեռուցման համակարգեր և ջեռուցման վառարաններ։ Նոր բազմահարկ շինարարության շրջանները կարիք ունեն նոր ջերմային ցանցերի տեղադրման՝ գոյություն ունեցող ջերմային ցանցերի գլխային հատվածների փոխարինմամբ։ Ապագայում նախատեսվում է ամբողջությամբ արդիականացնել գոյություն ունեցող ՋԷԿ-ը ։
Գերեզմաններ
Աք-Տյուբեում առաջին բնակավայրերի հայտնվելուց անմիջապես հետո առաջացել են նաև առաջին գերեզմանատները։ Որոշ ժամանակ եղել է նաև մուսուլմանական գերեզմանատուն (գտնվելու վայրը անհայտ է) ։ Այսօր քաղաքում կա միայն մեկ գործող գերեզմանոց, իսկ Գորմոլզավոդի, Շանհայի և Ողջի թաղամասերի գերեզմանները չեն գործում։ Բացի թվարկածներից, քաղաքում է գտնվում նաև գերմանացի ռազմագերիների գերեզմանը, որը ղեկավարում է Գերմանիայի դեսպանատունը։
Կանաչապատում
Քաղաքի կանաչապատումը Ակտոբեի զարգացման կարևորագույն բաղադրիչն է քանի որ քիմիական արդյունաբերության և մետալուրգիայի ձեռնարկությունները աճում են քաղաքում ։ Խորհրդային տարիներին ամեն տարի ծառեր են տնկվել քաղաքում՝ « կանաչ գոտի » ստեղծելու համար։ Մասնավոր տների բնակիչներին տնկարկներ են տրվել շրջակա տարածքում տնկելու համար։ Քաղաքային վարչակազմն ամեն տարի զգալի միջոցներ է հատկացնում կանաչապատման համար, բայց հաճախ այդ միջոցառումները ոչնչի չեն հանգեցնում, և տնկված ծառերը շուտով մահանում են անբավարար պահպանման պատճառով։ Քաղաքի ծառերի հիմնական վնասատուն տերևային բզեզն է։ 2009 թվականին նախատեսվել է տնկել տարբեր ծառատեսակների մոտ 50 հազար տնկի (դրանց միայն 20%-ը բյուջեի հաշվին է, մնացածը `հովանավորների հաշվին), այդ նպատակների համար հատկացվել է 15 միլիարդ տենգե։ 2011 թվականին հայտարարվել է, որ նախատեսվում է 1 միլիոն ծառ տնկել ամբողջ Ակտոբեի շրջանում, որից 434 հազարը նախատեսվում է տնկել գարնանը, իսկ աշնանը`200 հազար։ Ըստ Անտառաբուծության հետազոտությունների ինստիտուտի մասնաճյուղի տնօրեն Մուրատ Ութեշկալիևի, Ակտոբեյի ծառերի 90%-ը չորացած է և շուտով կմահանա, քաղաքը տնկիներով մատակարարելու կարողությունը տեղական տնկարանների բավարարությունը բավարար չէ, իսկ ներմուծվող ծառերը չեն դիմակայում Ակտոբեի կլիմային։ Խորհրդային տարիներին տարածաշրջանում տարեկան տնկվում էր 1,500 հա անտառ, և այժմ միայն 350 հա։ 2011 թվականին հայտարարվել է, որ նախատեսվում է 1 միլիոն ծառ տնկել ամբողջ Ակտոբեի շրջանում, որից 434 հազարը նախատեսվում է տնկել գարնանը, իսկ աշնանը `200 հազար, իսկ աշնանը` Ակտոբեում։ Ըստ Անտառաբուծության հետազոտությունների ինստիտուտի մասնաճյուղի տնօրեն Մուրատ Ութեշկալիևի, «Ակտոբե» ծառերի 90% -ը չորացած է և շուտով կմահանա, քաղաքը տնկիներով մատակարարելու կարողությունը տեղական տնկարանների բավարարությունը բավարար չէ, իսկ ներմուծվող ծառերը չեն դիմակայում Ակտոբեի կլիման։ Խորհրդային տարիներին տարածաշրջանում տարեկան տնկվում էր 1,500 հա անտառ, և այժմ միայն 350 հա։
2015 թվականի տվյալներով պահպանվել է 27 հազար ծառ։
Թանգարաններ
Ամբողջ քաղաքում կա վեց թանգարան ։ Դրանցից ամենահինը՝ Ակտյուբինի մարզային պատմագավառագիտական թանգարանը բացվել է 1929 թվականին՝ դպրոցական թանգարանի բազայի վրա և համարվում է Ակտոբեի տեսարժան վայրերից մեկը։ Ալիյա Մոլդագուլովայի հուշահամալիրը, որի բացումը տեղի է ունեցել 1985 թվականի ապրիլի 22-ին, գտնվում է Մոլդագուլովայի և Ալլեի հերոսների հուշահամալրիրի հարևանությամբ գտնվող համանուն պողոտայում։ «Ռուհանիյաթ» թանգարանը բացվել է 2011 թվականին Նուր Գասիր մզկիթի ցոկոլային հարկում։ Նրա գործունեությունն ուղղված է «գիտակրթական, գիտահետազոտական և կրթական գործունեության իրականացմանը»։ Գեղարվեստական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի թանգարանը 2013 թվականի նոյեմբերի 12-ից գտնվում է քաղաքի կենտրոնական պողոտայում՝ ՔԿԱԳ-ի նախկին շենքում։
Թատրոններ և ֆիլհարմոնիաներ
Ակտոբեում կա երկու պրոֆեսիոնալ թատրոն ։ Դրանցից ամենահինը Տախավի Ախտանովի անվան դրամատիկական թատրոնն է, որը հիմնադրվել է հիմնադրվել է 1935 թվականին՝ երկաթուղայինների դրամատիկական խմբակի հիման վրա, Տեմիրբեկ Ժուրգենովի ժողովրդական կոմիսարի առաջարկությամբ, իսկ 1997 թվականին թատրոնին շնորհվել է ղազախ-խորհրդային գրող Տախավի Ախտանովի անունը, որը եղել է Ակտյուբինսկ մարզից։
Կա նաև մանկական տիկնիկային թատրոն՝ «Алақай»-ը, իսկ «Екі Езу» էստրադայի և մանրանկարչության մարզային թատրոնը դարձել է Ախտանովի անվան թատրոնի երրորդ թատերախումբը։ Մարզային ֆիլհարմոնիան հիմնադրվել է 1944 թվականին, 2004 թվականին նրան է հատկացվել քիմիկոսների մշակույթի տան շենքը ։ 2009 թվականին բացվել է Բարեկամության տունը, որի նպատակն է զարգացնել տարածաշրջանի բոլոր ազգերի մշակույթները, ազգային ավանդույթներն ու մայրենի լեզուները։ Բարեկամության տանը տեղակայված են 300 տեղանոց համերգային դահլիճ, հանդիսավոր դահլիճ, պարարվեստի դահլիճ, կոնֆերանս-դահլիճ, ցուցասրահ և ձայնագրման ստուդիա ։
Գրադարաններ
Քաղաքում կա 18 գրադարան ։ Լոմոնոսովի անվան կենտրոնական գրադարանը գտնվում է Ժանգելդինի փողոցում և ունի 5 մասնաճյուղ քաղաքի տարբեր մասերում, այդ թվում՝ Սամուել Մարշակի անվան մանկական գրադարանը և 6 մասնաճյուղ քաղաքային վարչության գյուղերում։ Գրադարանային համակարգը վարում է քաղաքային մշակույթի և լեզուների զարգացման բաժինը։ Գրադարանային ֆոնդում կան ռուսերեն, գերմաներեն, անգլերեն և ֆրանսերեն գրական ստեղծագործություններ ։
Քաղաքային արձակուրդներ և փառատոներ
Քաղաքի օրը նշվում է ամեն տարի մայիսի 28-ին (Қала күні): Առաջին նախագահի անվան զբոսայգում, Միասնության և Համերաշխության այգում, Ա.Ս. Պուշկինի անվան զբոսայգում, Ժուբանովայի անվան մարզային ֆիլհարմոնիայում, ուսանողների պալատում և այլ հարթակներում կազմակերպվում են մշակութային տարբեր միջոցառումներ։
2001 թվականից Ադապտացիա խմբի մենակատար Էրմեն Էրխանովի ղեկավարությամբ, քաղաքում սկսել է կազմակերպվել «Սուխովեյ» փառատոնը, որին մասնակցել են բազմաթիվ հյուրեր ԱՊՀ երկրներից, 2008 թվականից փառատոնը տեղի չի ունեցել։ Դրանից հետո մի քանի անգամ կազմակերպվել է «Индикатор» նմանատիպ փառատոնը։ 2015 թվականին հայտարարվել է«Սուխովեյի» վերսկսման մասին։
Կինոթատրոններ
Նախահեղափոխական Ակտյուբինսկում մեկ կինոթատրոն է եղե (Ղազախստանի 13 կինոթատրոններից մեկը) ։ ԽՍՀՄ ժամանակներում քաղաքում բացվել են «Ժուլդիզ» (1967), «Միր» (1985), «Ղազախստան» (1961, առաջին լայնէկրան կինոթատրոնը), «Սպուտնիկ» (1965), «Պիոներ», «Կուլտպրոնտ» և «Կուլտպոհոդ» կինոթատրոնները, իսկ Պուշկինի անվան այգում եղել է ամառային կինոթատրոն ։ Անկախության տարիներին «Ժուլդիզ» կինոթատրոնի տեղում է կառուցվել «Աինա» առևտրի կենտրոնը, իսկ «Միր» կինոթատրոնը վերածվել է նույն անունով բիզնես կենտրոնի։
2002 թվականին, 1928 թվականին կառուցված և Ղազախստանի պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում ներառված, Երկաթուղային աշխատողների մշակույթի տան շենքում, բացվել է հետխորհրդային շրջանի Ակտոբեյի առաջին կինոթատրոնը`«Լոկոմոտիվ» անվանմամբ ։ 2009 թվականին KeruenCity առևտրի և զվարճանքի կենտրոնում բացվել է 7-րդ կինոթատրոնը։
Զվարճանքի այգիներ
Նախկինում քաղաքում ամեն ամառ բացվել է զվարճանքի պուրակ։ 2010 թվականին Ակտոբեի կենտրոնական զբոսայգու ընդհանուր վերակառուցման շրջանակներում, որը վերանվանվել է Նուրսուլթան Նազարբաևի անունով, հնացած կարուսելները ապամոնտաժվել են։ Դրանց փոխարեն կառուցվել է 10 մլն դոլար արժողությամբ «կապիտան Բրիգ» զվարճանքի կենտրոնը, որի տարածքում տեղադրված են կարուսելներ և ամերիկյան բլուրներ, իսկ գլխավոր տաղավարում 1150 մ2 մակերեսով տեղադրված են մանկական խաղային ատրակցիոններ։
Մանկական ժամանցի կենտրոնները տեղակայված են «Նուրդաուլետ» առևտրի կենտրոնի բակում և MEGA Aktobe-ի ներսում։ 2200 մ2 մակերեսով MEGA «Happylon» ժամանցային կենտրոնում տեղադրվել է շուրջ 130 ատրակցիոն իսկ «Նուրդաուլետի» մոտ գտնվող խաղահրապարակում, բացի ատրակցիոններից, շուրջ 10 տարի (մինչև 2016 թվականը) գոյություն է ունեցել քաղաքի միակ մինի-կենդանաբանական այգին։
Լողափեր
2012 թվականին «Ժագաժայ» լողափում հայտնաբերվել է աղիքային ցուպիկ։ Սանիտարական-համաճարակաբանական հսկողության մասնագետները քաղաքի բնակիչներին խորհուրդ են տվել գետային ջուրը կուլ չտալ աղիքային վարակով, վիրուսային հեպատիտ A-ով, դիզենտերիայով, սալմոնելոզով և այլ վարակիչ հիվանդություններով վարակվելու վտանգի պատճառով ։
Ճարտարապետություն
Այն բանից հետո, երբ ժամանակակից Ղազախստանի տարածքները միացվեցին Ռուսական կայսրությանը, հենակետերի և առևտրի կետերի անհրաժեշտության պատճառով հայտնվեցին բազմաթիվ քաղաքներ, որոնցից մեկը դարձավ Ակտոբեն։ Հարավային Ղազախստանի քաղաքների ճարտարապետությունում նկատվում է միջինասիական խանությունների ազդեցությունը, իսկ արևմուտքում և հյուսիս-արևմուտքում գտնվող բնակավայրերն իրենցից ներկայացնում էին տիպիկ ռուսական գավառական քաղաքներ։ Այդ քաղաքները կառուցվել են ռուս տեղանքագիրների կողմից կազմված գլխավոր նախագծերի հիման վրա ։ Ակտոբեի առաջին գլխավոր նախագիծը մշակվել է 1874 թվականին։
Ակտոբեի ճարտարապետությանը բնորոշ է էկլեկտիկականությունը՝ նորակառույցները գտնվում են խորհրդային ժամանակաշրջանում կառուցված տների հարևանությամբ, երբեմն հանդիպում են շենքեր, որոնք պահպանվել են նախահեղափոխական ժամանակներից ։ Քաղաքի ամենահին շենքերից մեկը՝ ռուս-ղրղզական իգական դպրոցը, որը կառուցվել է 1894 թվականին, գտնվում է Այտեկե բի փողոցում։ Այժմ այդ շենքի փոխարեն գործում է «Շահրազադ» ռեստորանը։ Երկաթուղայինների մշակույթի նախկին տան (այժմ՝ «Լոկոմոտիվ» կինոթատրոն) շենքը, որը կառուցվել է 1928 թվականին կոնստրուկտիվիզմի ոճով, ներառվել է Ղազախստանի պատմության և մշակույթի հանրապետական նշանակության հուշարձանների ցանկի մեջ։
Հուշարձաններ և կոթողներ
Քաղաքում տեղակայված են մեծ թվով անվանական հուշարձաններ, հուշատախտակներ, մեծ ու փոքր քանդակներ, կոթողներ և հուշահամալիրներ։ Միայն Ղազախստանի անկախության տարիներին Ակտոբեում կանգնեցվել են 28 հուշարձաններ, կոթողներ և հուշահամալիրներ ։ Հանրահայտ դիպուկահար Ալիյա Մոլդագուլովայի պաշտամունքի համար կառուցվել է հուշահամալիր և հուշարձան, կենտրոնական պողոտաներից մեկն անվանվել է ի պատիվ նրան և բացվել է անձնական թանգարան։ Ալիյա Մոլդագուլովայի հուշարձանը (1960) և տիեզերագնաց օդաչու Վիկտոր Պացաևի կիսանդրին (1976) դասվել են Ղազախստանի պատմության և մշակույթի հանրապետական նշանակության հուշարձանների թվին։
Նշանավոր հուշարձաններից է ակտյուբինների պատվի համար կառուցված փառքի 19 մետրանոց գրանիտե կոթողը, որոնք զոհվեցին հայրենիքի համար մղված մարտերում, քաղաքացիական և Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին, նվիրված Խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարողներին և Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հիշատակին։ 1983 թվականին դրա դիմաց, քաղաքի գլխավոր հրապարակում կառուցվել է Լենինին նվիրված հուշարձան (այդ պատճառով կոթողը տեղափոխվել է այլ վայր), որն այնուհետև տեղը զիջել է քանդակագործ Ե.Սերգեբաևի Աբուլհայր կրտսեր ժուզ խանի հուշարձանին։
2008 թվականին քաղաքում տեղի է ունեցել Աբդիժամիլ Նուրպեիսովի «Արյուն և քրտինք» եռերգության հերոսների հուշարձանի հանդիսավոր բացումը՝ առաջին հուշարձանը Ղազախստանում` նվիրված գրական կերպարներին ։
Զբոսայգիներ և բուլվարներ
Քաղաքում կա 6 զբոսայգի ։ Ակտոբեի ամենահին զբոսայգին Պուշկինի անվան այգին է, որը հիմնադրվել է 1887-1890 թվականներին ։1980-ական թվականներին քաղաքում բացվել են մի քանի նոր զբոսայգիներ, որոնցից մեկը Ղազախստանի Հանրապետության առաջին նախագահի անվան զբոսայգին է, որը նախկինում կոչվել է նախ Լենինի, իսկ հետո Աբայի պատվին։ Երբ 2010 թվականին որոշում կայացվեց այգին վերանվանել Ղազախստանի նախագահի պատվին, այդ այգու վերակառուցման և բարեկարգման համար հատկացվել է 1 մլրդ տենգե։ 2000-ական թվականներին երկաթուղայինների մշակույթի նախկին տան մոտ քաղաքային ձեռներեցների կողմից բացվել է «Ռետրո» զբոսայգին։
2009 թվականին (քաղաքի 140-ամյակի առթիվ) կառուցվել է Միասնության և Համերաշխության ամֆիթատրոնով նոր ջրականաչ բուլվար, «Շանըրաք» մոնումենտը երկու շատրվաններով, որոնցից մեկը՝ լուսաձայնային էֆեկտով։ Բուլվարն իրար է միացնում քաղաքի ամենամեծ կենտրոնական մզկիթը՝ «Նուր Գասիր»-ը և Սուրբ Նիկոլի մայր տաճարը, որը կառուցվել է 2008 թվականին։
Շատրվաններ
2014 թվականի տվյալներով՝ քաղաքի բնակարանակոմունալ տնտեսության, ուղևորատար տրանսպորտի և ավտոմոբիլային ճանապարհների բաժնի տնօրինության տակ է գտնվում 21 շատրվան, այդ թվում՝ Աբայի բուլվարի շատրվանները, Նուր Գասիր մզկիթի մոտ, Ալիյա Մոլդագուլովայի պողոտայի շախմատիստների զբոսապուրակում, Պուշկինի զբոսայգում, ժուբանով Եղբայրների փողոցում գտնվող սիրահարների ծառուղում, մարզային ֆիլհարմոնիայի մոտ և այլ վայրերում։ Բացի այդ, առաջին նախագահի անվան մշակույթի և հանգստի կենտրոնական զբոսայգու հաշվեկշռում գտնվում են շատրվաններ, Միասնության և Համաձայնության ջրականաչ բուլվարի «Ակտոբեի երգերը» և «Առատության գավաթ» շատրվանները, որոնք տեղակայված են այգու տարածքում գտնվող արհեստական ջրամբարում ։
2010 թվականին քաղաքի այն ժամանակվա ակիմ Արքիմեդ Մուխամբետովը խոստացել է, որ քաղաքի շատրվանների թիվը հասնելու է 40-ի, իսկ առաջիկա 2-3 տարիներին դրանք կլինեն 60-ը, սակայն շատրվանների թիվը մնացել է անփոփոխ։ 2013 թվականին շատրվանների վերակառուցման համար հատկացվել է 116 մլն տենգե։ Վերանորոգվող շատրվաններից մեկը կառուցվել է ընդամենը երեք տարի առաջ, սակայն նախագծման սխալների պատճառով պահանջվել է հանգույցների նորոգում ։
Քաղաքի շատրվանները գործում են առավոտյան ժամը 10-ից մինչև երեկոյան ժամը 11-ը, ամիսը մեկ անգամ անցկացվում է սանիտարական օր ։
Պլանետարիում
Ակտյուբինյան պլանետարիան Ղազախստանի առաջին պլանետարիումն է ։ Երկար ժամանակ դա միակն է եղել երկրում։ Պլանետարիումի գմբեթավոր դահլիճով շենքը կառուցվել է ռուս մասնագետների կողմից Պիոներական այգում՝ Նեկրասովի և Ֆրունզեի փողոցների խաչմերուկում, իսկ «Carl Zeiss» ֆիրմայի ապարատը նվիրել են գերմանական Ենա քաղաքի բնակիչները։ Առաջին դասախոսությունը կայացել է 1967 թվականի հունվարի 3-ին։ Մինչև 2001 թվականը պլանետարիումի անփոփոխ ղեկավարը եղել է Նիկոլայ Պավլովի Զաֆիրիսը ։
Պլանետարիումի 10 մետրանոց գմբեթով «Աստղային դահլիճ»-ը թույլ է տալիս այցելուներին ցուցադրել տարբեր աստղագիտական երևույթներ, ինչպիսիք են՝ արևի և լուսնի խավարումը, մետեորիտային անձրևները, հալոն, արևածագը և մայրամուտը Բայկոնուրի պանորամայից։ Այս դահլիճում անցկացվում են նաև աստղագիտության և տիեզերագնացության վերաբերյալ դասախոսություններ ։
1967-2012 թվականներին պլանետարիում այցելել է մոտ 1,5 մլն մարդ։ Պլանետարիում հիմնական այցելուները եղել են դպրոցականներն, այնուհետև ուսանողները և մեծահասակները ։
Կրոնական խմբեր
Քաղաքի հիմնական կրոնական խմբերը մուսուլմաններն ու քրիստոնյաներն են։ 2009 թվականի մարդահամարը առաջինն էր 1937 թվականի մարդահամարից հետո, երբ բնակիչներին հարց ուղղվեց կրոնի նկատմամբ վերաբերմունքի մասին։ Հարցվածների մանրամասնորեն դավանանքի պատկանելիության վերաբերյալ տեղեկատվությունը չի հավաքվել, բայց կարելի է ենթադրել, որ քաղաքի մուսուլմանների, ինչպես նաև ամբողջ երկրում, ընդհանուր առմամբ, գերակշռում է սունիզմը (Հանաֆիի մազհաբ), իսկ քրիստոնյաների մեջ `ուղղափառություն։
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ 278.119 մուսուլմաններ (ամբողջ բնակչության 73.3%) և 88.597 քրիստոնյաներ (22.6%), 222 հրեաներ (0.06%), 306 բուդդիստ (0,08%), այլ կրոններ՝ 89 մարդ (0,02%)։ 12 600 մարդ (3.2%) իրենց անվանել է աթեիստ, 2 664 մարդ (0,7%) հրաժարվել է պատասխանել իրենց կրոնական պատկանելիության վերաբերյալ։ Մուսուլմանների, քրիստոնյաների, ինչպես նաև անհավատների և նրանց, որոնք հրաժարվել են պատասխանել Ակտոբեում կրոնի մասին հարցին, տարածաշրջանի համար միջինին մոտ է, բայց տարածաշրջանում հրեաների (81%) և բուդդիստների (86%) մեծամասնությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի այն բնակիչների 69%-ը, որոնք այլ կրոններ են նշել, ապրում են քաղաքում։
Տաճարներ և եկեղեցիներ
Այս պահին քաղաքում կան մի քանի մեծ եկեղեցիներ (նուր Գասիր եկեղեցի, Կենտրոնական եկեղեցի, Նուրդաուլեթ եկեղեցի), երեք ուղղափառ տաճար (Սուրբ Նիկոլայ վանք, սուրբ ԱրխանգելՄիխայիլ, սուրբ հավասարաառաքելական մեծ իշխան Վլադիմիր), կաթոլիկ «Բարի հովվի» ծխական համայնք։ Բացի դրանցից գործում են յոթերորդ օրվա ադվենտիստական ​​եկեղեցին, ավետարանական քրիստոնյա բապտիստների եկեղեցիները և կրոնական կազմակերպությունները («Ճշմարտություն», «Լույս», «Հույս», «Шынайы өмір», «Հոր օրհնությունը», «Շանիրակ»), «Կյանքի աղբյուր» հոգեգալստականների եկեղեցին, «Նոր կյանք» եկեղեցի, Քրիշնայի Գիտակցության Միությունը, եհովայի վկաների համայնքը ։ Բողոքական դավանողները (բապտիստներ, Եհովայի վկաներ և այլն) և կրիշնայականները (Կրիշնայի գիտակցության հասարակություն) երբեմն հակասում են իշխանությունների հետ ։
Մզկիթների ճնշող մեծամասնությունը ղեկավարում է «Ղազախստանի մուսուլմանների հանրապետական ​​միությունը», և Ուղղափառ եկեղեցիները միավորվում են Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Ղազախստանի Մետրոպոլիտեն շրջանի Ուրալ և Ակտոբե թեմի առաջնորդությամբ։
Ծայրահեղականություն և ահաբեկություն
Ակտոբեի և երկրի այլ քաղաքներում իրադարձությունները կապված են զանգվածային գիտակցության մեջ կրոնական ծայրահեղականության տարածման հետ։ Իսլամի արմատական ​​ճյուղերի ժողովրդականությունը պայմանավորված է ներքին և արտաքին գործոնների բարդույթով ։
Սպորտ
Ակտոբեում ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացումով, մարզիկների և սպորտային պահուստի պատրաստմամբ զբաղվում է Ակտոբեի մարզին կից ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վարչությունը ։ Քաղաքում կա 460 սպորտային կառույց՝ 59 մարզաձևով, 2011-2014 թվականներին ուսումնական հաստատությունների և քաղաքի բնակելի տների բակերում կառուցվել է 67 սպորտային հարթակ՝ արհեստական ծածկույթով ։ Պաշտոնական տվյալներով՝ Ակտոբեի բնակիչների 33,3%-ը մշտական հիմունքներով զբաղվում է սպորտով և ֆիզիկական մարմնամարզությամբ։
Քաղաքում գործում են կենտրոնական մարզադաշտ, «Ավիատոր» մարզադաշտ, ԱԶՖ ֆիզկուլտուրային-առողջարարական համալիր, թենիսի կենտրոն, «Չայկա» լողավազան, ձիարշավարան, «Կոնիս» սպորտի պալատ, «Դոստիկ» ջրային մարզաձևերի կենտրոն և տարբեր սպորտային սրահներ ու ֆիթնես ակումբներ։ Հեռավոր ապագայում նախատեսվում է նոր մարզադաշտի կառուցում՝ 28-30 հազար հանդիսատեսի տարողությամբ ։
Ֆուտբոլ
Ֆուտբոլը քաղաքի ամենահայտնի մարզաձևերից մեկն է ։ Տեղի «Ակտոբե» ակումբի երկրպագուների կողմից կազմակերպվել է «13-րդ սեկտոր» հայտնի ուլտրա-խումբը։ 2013 թվականին «Vesti.kz» սպորտային-տեղեկատվական պորտալի հարցման արդյունքներով Ակտոբեն ճանաչվել է «Ղազախստանի ամենաֆուտբոլային քաղաքը» ։ Նույն կարծիքն է հայտնել Միխայիլ գուրմանը,ով այն ժամանակ երկրի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային լիգայի նախագահն էր ։ Կոբլանդա բատիրի անվան Կենտրոնական մարզադաշտը կառուցվել է 1975 թվականին և համապատասխանում է ՈՒԵՖԱյի չափանիշներին։ Այդտեղ, մարտից մինչև հոկտեմբեր հանդիպումներ է անցկացնում «Ակտոբե» քաղաքային ֆուտբոլային ակումբը, որը մի քանի անգամ անընդմեջ դարձել Է Ղազախստանի չեմպիոն և 9 անգամ՝ երկրի ամենաայցելվող ակումբը (2014 թվականին ակումբի ներքաղաքային և արտագնա հանդիպումներին այցելել են 185,7 հազար հանդիսատես) ։ Ակումբի ֆինանսավորումը կատարվում է քաղաքային բյուջեից, 2015 թվականին ֆինանսավորման ծավալը կազմել է 3 մլրդ տենգե (2,3 մլրդ տենգե 2010 թվականին) ։ 2015 թվականի վերջին պարզվեց, որ վերջին 5 տարիներին ակումբի կրած վնասները տարեցտարի ավելանում էին, իսկ եկամուտների իսպառ բացակայությունը չէր խանգարում ակումբի ղեկավարությանը գնել արտասահմանից թանկարժեք լեգեոներներ ։ 2019 թվականին «Ակտոբե» ֆուտբոլային ակումբը (1997 թվականից ի վեր առաջին անգամ) ստիպված է եղել լքել Ղազախստանի պրեմիեր-լիգան և նահանջել է առաջին լիգա։
Այլ մարզաձևեր
Ֆուտբոլից բացի, մեծ ժողովրդականություն են վայելում բռնցքամարտը և տարբեր մարտական արվեստները ։ Քաղաքում գործում է 11 մանկապատանեկան մարզադպրոց՝ պատանի մարզիկներին նախապատրաստելու համար այնպիսի մարզաձևերով, ինչպիսիք են՝ բռնցքամարտը, հունահռոմեական ըմբշամարտը, ձյուդոն, սուսերամարտը, շախմատը, հեծանվային սպորտը, վոլեյբոլը, բասկետբոլը, աթլետիկան և շատ այլ մարզաձևեր ։
Ձմեռային մարզաձևերի սիրահարների համար հասանելի է 10 հոկեյի հարթակներ և 25 սահադաշտ։ Բաթիս-2 միկրոշրջանում կառուցվել է նոր սառցե պալատ, որտեղ հանդես է գալիս «Ակտոբե» հոկեյի ակումբը։ Նաև 11 միկրաշրջանում մանկապատանեկան մարզադպրոցի համար բացվել է փակ սառցե բռնցքամարտ։
Կրթության մակարդակ
Համաձայն 2009 թվականի ազգային մարդահամարի, Ակտոբեյի քաղաքային կառավարման 391,669 բնակիչներից 80 115 մարդ (20,5%) ունեն բարձրագույյն կրթություն։ Անավարտ բարձրագույն, միջին մասնագիտական և նախնական մասնագիտական կրթություն ունեցել են 15,383 (3,9%), 106,138 (27,1%) և 6426 (1,6%) մարդիկ համապատասխանաբար։ Նրանց թիվը, ովքեր ովքեր սահմանափակվել են նախնական, հիմնական, միջին և ընդհանուր միջին կրթությամբ, կազմել է 27,870 (7,1 %), 31 533 (8,1 %) և 64 439 (16,1 %) մարդիկ համապատասխանաբար։
Դպրոցական կրթություն
1886 թվականին քաղաքում եղել է ընդամենը մեկ երկդիմի ռուս-ղրղզական դպրոց՝ 53 աշակերտով (23 ռուս և 30 ղրղզներ)։ 1891 թվականին բացվել է ծխական դպրոց ։ 2019 թվականի դրությամբ, քաղաքում գործում են 83 ցերեկային և երկու երեկոյան հանրակրթական դպրոց, որտեղ սովորում է 82,208 աշակերտ (Համեմատության համար՝ 35 դպրոց և 27 հազար աշակերտ, 1969 թվականին) ։ Շատ դպրոցականներ սովորում են երկու հերթափոխով։ Երեք հերթափոխային դպրոցների խնդիրը, որոնց թիվն ավելացել է 2010-2012 թվականներին, 2014 թվականին լուծվել է 95%-ով (Պաշտոնական տվյալներով) ։ Դպրոցներից մեկը, որտեղ մինչ այժմ երեք հերթափոխով ուսուցում է տարվում, թիվ 18 դպրոցն է, որտեղ սովորում է 595 աշակերտ ։ Այս խնդրի լուծման համար երեք դպրոց է կառուցվել Ուկրաինուհու, Կուրաշասայի և Բեքկուլ Բաբայի բնակելի զանգվածներում և կառուցվել է արդեն գոյություն ունեցող դպրոցներին կից երեք շինությունուն։
Դպրոցների հագեցվածությունը ուսումնական պարապմունքների արդյունավետության բարձրացմանը նպաստող ժամանակակից առարկայական դասասենյակները գտնվում են անբավարար մակարդակի վրա։ Նկատվում է քաղաքի կրթության բաժինների իներտ վերաբերմունքը կրթության զանգվածային կազմակերպություններում զարգացման սահմանափակ հնարավորություններով երեխաների ֆիզիկական հասանելիության և ուսուցման համար անհրաժեշտ նյութատեխնիկական պայմանների ստեղծման վերաբերյալ ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ Ղազախստանի Հանրապետության «Կրթության մասին» օրենքով պետությունը պետք է աշակերտներին ապահովի դասագրքերով, անցյալում դրանք բոլորի համար բավարար չէին։ Անվճար դասագրքերն առաջին հերթին առանձնացվել են բազմազավակ, կարիքավոր ընտանիքների և որբերի երեխաների համար, որոնց թիվը կազմում է շուրջ՝ 3-ից 5 հազար։ 2016 թվականին հայտարարվել է, որ քաղաքի դպրոցների գրեթե բոլոր աշակերտներն ապահովված են եղել դասագրքերով (բացառությամբ 2-րդ, 7-րդ և 9-րդ դասարանցիները) ։ Խնդիրներ կան նաև դասերի գերբնակեցման հետ․ մի քանիսում 35 երեխա է սովորում 25 աշակերտի նորմի փոխարեն ։
Նախադպրոցական կրթություն
Նախադպրոցական կազմակերպությունների թիվը 2014 թվականին հասել է 90-ի, նրանց այցելում է 18,906 երեխա (43 և 11,775 համապատասխանաբար 2009 թվականին) ։ 2014 թվականին քաղաքում գրանցվել է մինչև 7 տարկան 63 հազար երեխա, իսկ մանկապարտեզների հերթում եղել է շուրջ 24 հազար երեխա ։ Նախադպրոցական կրթության խնդիրները հիմնականում կապված են այն բանի հետ, որ մանկապարտեզներում տեղերի քանակը բավարար չէ բոլոր ցանկացողների համար։ Խմբերում սովորողների նվազագույն թիվը հասնում է 40-ի, երբեմն նրանց մեջ կուտակվում է 60-ից ավելի երեխա։ Նախկին մանկապարտեզների մի քանի շենքեր գտնվում են այլ պետական հաստատությունների տիրապետության տակ, դրանք նախատեսվում է հետ վերադարձնելու համար ։
Բարձրագույն և պրոֆեսիոնալ տեխնիկական կրթություն
Քաղաքում կան վեց բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ և 27 պրոֆեսիոնալ-տեխնիկական ուսումնական հաստատություններ ։ 2009 թվականին սովորել է համապատասխանաբար 20,470 և 18,060 մարդ։
Ակտյուբինի Կ․ Ժուբանովի անվան տարածաշրջանային պետական համալսարանը (ԱՏՊՀ) ստեղծվել է Ակտյուբինի մանկավարժական ինստիտուտի հիման վրա, որը հիմնադրվել է 1958 թվականին։ Մարատ Օսպանովի անվան արևմտա-ղազական պետական բժշկական համալսարանը (ԱՂՊԲՀ) բացվել է 1997 թվականին Ակտյուբինի պետական բժշկական ինստիտուտի բազայի վրա և կադրեր է պատրաստում ոչ միայն Ակտյուբինի տարածաշրջանի, այլլև Ղազախստանի արևմտա-ղազական, Կիգիլորդայի և Կոստանոյի մարզերի համար։ Քաղաքում տեղակայված են նաև Ալմաթիի տնտեսագիտության և վիճակագրության ակադեմիայի և Եվրոպական համալսարանի մասնաճյուղերը։
Գիտություն և նորարարություն
Ակտոբեն խոշոր գիտական կենտրոն է։ Ակտյուբինսկի մարզի վիճակագրության դեպարտամենտի տվյալների համաձայն (2009 թվական), քաղաքում գիտատեխնիկական աշխատանքների ծավալը հասել է 336 միլիոն տենգի (մարզի 440 միլիոն տենգե)։ Հետազոտության և զարգացման ծախսերը կազմել են 476 միլիոն տենգե (489 միլիոն տենգե տարածք), այդ թվում․ հիմնարար հետազոտությունների համար՝ 465 միլիոն տենգե, գիտատեխնիկական ծառայությունների համար՝ 2 միլիոն տենգե։ Քաղաքի ձեռնարկությունները ստեղծել են 20 նոր տեխնոլոգիաներ և տեխնիկական օբյեկտներ ։
Արտադրության մեջ նորարարությունների ներդրման մակարդակը ցածր է․ Քաղաքի 303 ձեռնարկություններից 290-ը ոչ մի նորարարություն չունի (նորարարական գործունեությունը՝ 4,3%)։ Նորարար արտադրանքի և ծառայությունների ծավալը կազմել է 1,893,742 հազար տենգ է (4,428,289 հազար տենգ ըստ մարզի) և 885,625 հազար տենգ համապատասխանաբար։ Տեխնոլոգիական նորարարությունների վրա քաղաքի ձեռնարկությունները ծախսել են 909,147 հազար տենգ, ինչը զգալիորեն ցածր է նախորդ տարիների ցուցանիշներից ։
Առողջապահություն
Առողջապահության վարչությունը պատասխանատու է Ակտոբեում և Ակտոբեի շրջանում հանրային առողջության, բժշկական և դեղագործական գիտությունների և կրթության պաշտպանության, դեղամիջոցների շրջանառության և բժշկական ծառայությունների որակի վերահսկման համար։ Բոլոր մարզային, քաղաքային և շրջանային բժշկական հաստատությունները, կազմակերպությունները և առողջապահական ձեռնարկությունները ենթակա են Կառավարությանը ։
Ակտոբեի բժիշկները հնարավորություն ունեն բուժել տարբեր տեսակի հիվանդություններ, այդ թվում`սրտի և երիկամների հիվանդություններ։ 2014 թվականին մարզային հիվանդանոցում առաջին անգամ վիրահատել են երիկամային անբավարարություն ունեցող հիվանդներին՝ դոնորների երիկամների փոխպատվաստումով ։
Հանցագործություն
Ակտոբեի շրջանում կատարված հանցագործությունների մեծ մասը գտնվում է Ակտոբե քաղաքում։ Քաղաքի ամենատարածված ոճրագործական վայրերը երկաթուղային կայանի և Կենտրոնական շուկայի հարևանությամբ գտնվող տարածքներն են ։ 2009 թվականին քաղաքում կատարվել է 2774 քրեական հանցագործություն (բացահայտվել է 1807-ը) ։ Մինչև 2019 թվականը այդ ցուցանիշը հասել է 8337 հանցագործության։ Քաղաքում ամեն օր հասարակական կարգը հսկում է ավելի քան 150 ոստիկան ։
Հանցագործությունների թվի աճը կապված է ոչ թե քաղաքում տիրող հանցավոր իրավիճակի ընդհանուր վատթարացման հետ, այլ այն փաստի հետ, որ նախորդ տարիներին հանցագործության մակարդակը դիտավորյալ «ծաղկեցրել էին»՝ վիճակագրության բարելավման նպատակով։ 2012 թվականին հայտնաբերվել է 93 հանցագործություն, որոնք թաքնված էին Ակտոբեի ներքին գործերի վարչության աշխատակիցների կողմից։ Բոլոր մեղավորներին ենթարկել են խիստ կարգապահական պատասխանատվության ։
Քաղաքում դեռահասների շրջանում հանցագործության հիմնական պատճառները ընդհանրումներն են տեղի եկվոր ուսանողների միջև, ավագ ուսանողների և առաջին կուրսեցիների միջև։ Աշակերտներն ու ուսանողները հիմնականում կատարում են գողություն, կողոպուտ և ավազակություն, երբեմն խուլիգանություն և սպանություն, իսկ դպրոցականներից փողի շորթման դեպքերն այնքան էլ հազվադեպ չեն։ Դեռահասների շրջանում հանցավորության կանխարգելումը կազմակերպվում է անբավարար մակարդակով ։
Պատժական համակարգ
Քաղաքում կան չորս ուղղիչ հիմնարկներ ․ նախնական կալանքի կենտրոն КА-168/1 (փողոց Պավլովա, 3; ժողովուրդն անվանում է - «պյատյորկա» ), բանտ КА-168/2 (փողոց Չեկալին, 44; ժողովուրդն անվանում է - «շեստյորկա»), КА-168/3 Պրոմզոնայում (50-А) և КА-168/4 (փողոց Չեկալին, 44-А)։
Քաղաքի ուղղիչ հիմնարկներում բանտարկյալների և նրանց հարազատների շրջանում հաճախակի են լինում անկարգությունների դեպքեր։ 2013 թվականին երեք անձինք դատապարտվել են 5-ից 15 տարի ժամկետով ՝ 2012 թվականի հուլիսի 11-ին «պյատյորկայում» բունտեր կազմակերպելու համար։ Այս միջադեպի ընթացքում 20 մարդ անդամախեղություն է գործել, իսկ վնասը կազմել է 540 հազար տենգե ։ 2013 թվականի նոյեմբերին լուրեր էին տարածվում բանտարկյալների ծեծի և KA-168/2 բանտի տարածք զորքեր մտցնելու մասին։ Հաստատության դարպասների մոտ հավաքվել էին պատիժ կրողների բազմաթիվ հարազատներ։ Վարչական պատիժ էին ենթարկվել 26 մարդ, որոնցից 15-ը 15 օրվա ընթացքում ձերբակալվել էին։ Ճիշտ նույն իրավիճակը տեղի է ունեցել 2012 թվականի հունիսի 1-ին, երբ կրկին տարածվեցին նման լուրերը ։ Եղել են նաև կոռուպցիոն սկանդալներ՝ կապված այդ ղեկավարությունների հիմնարկների հետ ։
Հրշեջ ծառայություն
Քաղաքը սկզբնական շրջանում ունեցել է երկու հրշեջ վարչություն։ Տուրգենևը (թիվ 1) և Գրիշինան (թիվ 26)։ Թիվ 1 հրշեջ ծառայության անձնակազմում եղել է 75 հրշեջ։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Սանկիբայ Բատիր պողոտայումնոր հրշեջ կայան է բացվել որի աշխատողների թիվը 150 մարդ է։ Ապագայում նախատեսվում է հրդեհային բաժանմունք բացել Նուր Ակտոբեի թաղամասում, որի համար արդեն 1,5 հա տարածք է հատկացվել։
Բժշկական օգնություն
Ակտոբեի առաջին շտապօգնության կայանը եղել է 1927 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին քաղաքն արդեն ունեցել է 3 շտապօգնության կայան և 4 շտապօգնության մեքենա։ 1960 թվականին շտապօգնության աշխատակիցների թիվը կազմում էր ընդամենը 18 մարդ։ 1981 թվականին աշխատողների թիվը ավելացել է մինչև 73 բժիշկ և 94 բուժանձնակազմ, շտապօգնության մեքենաների թիվը հասել է 15 միավորի։ 2012 թվականի դրությամբ քաղաքի շտապօգնության կայանում աշխատել է 77 բժիշկ, 195 պարամեդիկ և 144 վարորդ, ընդհանուր առմամբ մոտ 500 մարդ։ 2015 թվականի դրությամբ քաղաքն ունի շտապօգնության 33 թիմ՝ 8 վերակենդանացման, 7 մանկաբուժության և 18 բուժակ ։ Քաղաքի տարբեր մասերում գործում է շտապօգնության չորս ենթակայան։ Միջին հաշվով շտապօգնության ծառայությանը ունենում է օրական մոտ 500 կանչ, իսկ ամենաշատը զբաղված օրերին զանգերի քանակը հասնում է 700-800 մեկ օրվա ընթացքում։ Շտապօգնության բժիշկների սպասման ժամանակը 15 րոպեով նվազեցնելու համար ներդրվել են լրացուցիչ թիմեր, որոնք զանգեր կստանան առավել «զբաղված» ժամերին։
Տպագիր ԶԼՄ-ներ
Առաջին տեղական տպագիր պարբերականը՝ «Ակտյուբինի քաղաքային լրաբեր» ամսագիրը, հրատարակվել է 1913 թվականի մարտից մինչև 1915 թվականը։ Առաջին համարի տպաքանակը կազմել է 50 օրինակ։ Ամսագրի խմբագիրն ու հրատարակիչը առաջին վերաբնակիչների ժառանգ և Ակտյուբինսկի առաջին ընտրովի քաղաքապետ Վասիլի Իվանովի Մոշենսկին էր ։
Ներկայումս գոյություն ունեցող Ակտոբեի ամենահին թերթերից է «Ակտյուբինի լրաբերը», որը լույս է տեսել 1918 թվականի հունիսի 19-ից։ «Ակտյուբինի լրաբերի» տպաքանակը 2009 թվականին կազմել է 11 500 օրինակ ։ «Ակտոբե» թերթը («Ақтөбе» газеті) հրատարակվում է 1924 թվականի հունիսի 7-ից, և այդ ընթացքում մի քանի անգամ փոխվել է իր անվանումը՝ «Кедей» (1924—1930), «Алға» (1930—1932), «Социалистік жол» (1932—1962), «Батыс Қазақстан» (1962—1965), «Коммунизм жолы» (1965—1990) ։
«Taylor Nelson Sofres»-ի (2012) ուսումնասիրությունների համաձայն, քաղաքի ամենատարածված տպագիր հրատարակություններն են «Էվրիկա» և «Դիապազոն» ռուսալեզու թերթերը (լույս է տեսնում 1996 թվականից), համապատասխանաբար 112,3 հազարանոց (38 %) և 107,8 հազարանոց (36,5 %) լսարաններով։ Նրանց հաջորդում են «Դիապազոն Չորեքշաբթի» (41,2 հազար, 14 %), «Ձեռքից ձեռք» (29 հազար, 9,8 %), «Քարավան» (22,8 հազար, 7,7 %), «Ակտյուբինի լրաբեր» (19 հազար, 6,4 %) թերթերը, «Լիզա» (18 հազար, 6,1 %), «Արգումենտներ և փաստեր» (16,4 հազար, 5,6 %), «Ակտոբե» (14,5 հազար, 4,9 %) ամսագրերը և այլն ։