cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յոկնեամ Իլիթ
Կլիմա
Վերջին տարիներին գրանցվել են անձրևներ. 2009-2010 թվականներին 552.9 մմ (միջինից 85%), 2010-2011 թվականներին՝ 486.9 մմ (միջինից 75%) , 2011-2012 թվականներին՝ 575.8 մմ (միջինից 82%) , 2012-2013 թվականներին՝ 668.1 մմ (միջինից 103%) ։
Քույր քաղաքներ
Յոկնեամ Իլիթի հետ քույր քաղաքներ են ՝
Ավտոմատացում
Ավտոմատացում, ինքնակարգավորվող տեխնիկական միջոցներ և մաթեմատիկական մեթոդներ օգտագործող գիտատեխնիկական առաջընթացի ոլորտներից մեկը, որպեսզի մարդուն էներգիայի, նյութերի, արտադրանքի կամ տեղեկատվության ձեռքբերման, փոխարկման, փոխանցման և օգտագործման գործընթացներին մասնակցությունից ազատելու կամ այս մասնակցության կամ իրականացվող գործողությունների բարդության աստիճանը էապես նվազեցնելու նպատակով։ «Ավտոմատացում» տերմինը, որը հիմնված է ավելի վաղ «ավտոմատորեն» բառի վրա (ծագում է ավտոմատ բառից), լայն տարածում չէր գտել մինչև 1947 թվականը, երբ Ֆորդը ստեղծեց ավտոմատացման բաժինը ։ Հենց այս ժամանակ էր, որ արդյունաբերությունն արագորեն ընդունեց հետադարձ կապի կարգավորիչներ, որոնք ներդրվել էին 1930-ական թվականներին ։
Ավտոմատացվում են․
Ավտոմատացումը թույլ է տալիս բարձրացնել արտադրողականությունը, բարելավել արտադրանքի որակը, օպտիմալացնել կառավարման գործընթացները, մարդուն հանել առողջության համար վտանգավոր արտադրություններից։ Ավտոմատացումը, բացառությամբ ամենապարզ դեպքերի, պահանջում է ինտեգրված, համակարգված մոտեցում խնդրի լուծմանը։ Կիրառված հաշվարկման մեթոդները երբեմն պատճենում են մարդու նյարդային և մտավոր գործառույթները։
Ավտոմատացման մակարդակը կարող է տարբեր լինել ։
Վաղ պատմություն
Միջնադարյան հույների և արաբների առանձնահատուկ մտահոգությունը (մ․թ․ 3-րդից մինչև 13-րդ դարերի միջև ընկած ժամանակաշրջան) ընթացիկ ժամանակի ​​Ճշգրիտ հաշվարկն էր։ Պտղոմեոսյան Եգիպտոսում մ.թ. մոտ 270 թվականին գյուտարար Կտեսիբիոսը հայտնագործել և նկարագրել է ջրի ժամացույցի հատուկ կարգավորիչ, սարք, որը հիշեցնում էր զուգարանի բաքի ջրի մակարդակի կարգավորիչը։ Դա առաջին սարքն էր, որն ուներ հակադարձ կառավարման գործառույթ ։ 14-րդ դարում մեխանիկական ժամացույցների ի հայտ գալը ջրային ժամացույցները, իրենց առաջադեմ ավտոմատ կառավարման սարքով, տեղափոխեց հնացած կատեգորիաների շարք։
Պարսկաստանի նշանավոր գիտնականներ Մուհամեդ, Ահմեդ և Հասան եղբայրները, որոնք հայտնի են որպես «Մուսայի որդիներ», իրենց Խորամանկ սարքերի գրքում (մ.թ.ա. 850 թվականին) նկարագրում էին ավտոմատ կառավարման ֆունկցիայով միանգամից մի քանի սարքեր ։ Դրանցից մեկն ապահովում էր հեղուկի մակարդակի երկաստիճան հսկողություն, որը, ըստ էության, առաջին սարքն էր փոփոխական կառուցվածքով շարունակական գործընթացի ավտոմատ կառավարման համար ։ Եղբայրները նկարագրեցին նաև հետադարձ կապի տիպիկ վերահսկիչ ։
Ավտոմատացման համակարգերի հիմնական տեսակներ
Ժամանակակից ավտոմատացման համակարգերը կարող են լինել շատ բարդ։ Ավտոմատացման համակարգերը ներառում են ցուցիչներ (զգայուն տարրեր), մուտքային սարքեր, կառավարման սարքեր (կարգավարներ), ակտիվացուցիչներ, ելքային սարքեր, համակարգիչներ, սերվերներ, աշխատակայաններ։
Ավտոմատացման համակարգերի զարգացման հիմնական գաղափարն ուղղված է ավտոմատ համակարգերի ստեղծմանը, որոնք առանց մարդու միջամտության ունակ են իրականացնել որոշակի գործառույթներ կամ ընթացակարգեր։ Մարդու դերը նախնական տվյալների պատրաստումն է, ալգորիթմը (լուծման եղանակը) ընտրելը և արդյունքների վերլուծությունը։ Բացի այդ, նման համակարգերը նախատեսում են աստիճանաբար աճող պաշտպանություն ոչ ստանդարտ իրադարձություններից (դժբախտ պատահարներից) կամ դրանց շրջանցման ուղիներ (աղետների գիտության տեսանկյունից սա նույնը չէ)։
Այնուամենայնիվ, լուծելի առաջադրանքներում Էվրիստիկայի ​​կամ բարդ ծրագրավորված ընթացակարգերի առկայությունը բացատրում է ավտոմատացված համակարգերի լայն տարածումը (նաև կախված է որոշ ուսումնասիրությունների տերմինաբանությունից, կիսաավտոմատ համակարգերից)։ Այստեղ մարդը ներգրավված է որոշումների կայացման գործընթացում, օրինակ՝ կառավարում է այն, մուտքագրում է միջանկյալ տվյալներ։ Նման դեպքերում նրանք սկզբունքորեն խնայում են պաշտպանությունը հազվագյուտ և բարդ ոչ ստանդարտ իրադարձություններից՝ դրա դերը մարդուն տալով։
Ավտոմատացման աստիճանի վրա ազդում են ոչ ստանդարտ իրադարձությունների (դժբախտ պատահարների) հավանականությունը և բազմազանությունը, խնդրի լուծման համար հատկացված ժամանակի երկարությունը և դրա տեսակը՝ բնորոշ, թե ոչ բնորոշ։ Այնպես որ, ոչ ստանդարտ խնդրի լուծման հրատապ որոնման մեջ պետք է հույս դնել միայն ինքն իր վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավտոմատացում
Այբ (այլ կիրառումներ)
Այբ եզրը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին.
Սմբատ Փանոսյան
Սմբատ Փանոսյան, հայ գրող։
Կենսագրություն
Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից։ 1920 թվականին ապաստանել է Նահր էլ Օմարի որբանոցում, որը 1922 թվականին տեղափոխվել է Երուսաղեմ։ 1930 թ. ավարտել է Նիկոզիայի Մելքոնյան կրթական հաստատությունը։ Տպագրվել են Փանոսյանի պատմվածքները («Անարձագանք քայլեր», 1949, «Սերը, որ գին չուներ», 1968, ժողներ), «Որ մրրկավ էին զատված» (1943) վեպը, «Հայկական վերք» (1959) երգիծական վիպակներ են։ Փանոսյանն իր ստեղծագործություններում պատկերել է գաղթական հայի կյանքը, արտացոլել արաբական իրականությունը։
Պարեդես դե Էսկալոնա
Պարեդես դե Էսկալոնա  (Paredes de Escalona), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տոռիխոս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 25 կմ2, բնակչությունը՝ 158 մարդ (2010 տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 58 կմ հեռավորության վրա։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում սուրբ Վիսենտեն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Զարեչիե (Յալթա)
Զարեչիե (Заречье), Ղրիմի Յալթա քաղաքի արևմտյան մասը։ Նախկինում Զարեչիե է կոչվել Ուչան Սու գետի աջ ափին հարակից տարածքը, որը 19-րդ դարի վերջին ընդգրկվել է քաղաքի սահմաններում։
Պատմություն
Մոգաբի լեռան հյուսիսարևելյան լանջերին տեղակայված է Յալթայի արևմտյան մասը՝ Զարեչիեն։ Նախկինում այդպես էր կոչվում Ուչան Սու գետի աջ ափին հարակից տարածքը, որը քաղաքի կազմում է ընդգրկվել 19-րդ դարի վերջին։ Լիվադիայի կամրջից հետո առափնյա փողոցի շարունակությունը Նիկոլաևյան փողոցն էր։ Այն բարձրանում էր լեռը՝ Չուկուռլար (Յամա) բնասահման։
Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը, Զարեչիեն կառուցապատված էր ամառանոցներով։ Գոգոլի, Մեյերի, Սևաստոպոլի, Վորոնցովի, Տատարսկայա (Արխիվնայա), Չայնայա (Սեչենովի) և այլ փողոցները թաղված էին բուսականության մեջ։ 20-րդ դարի սկզբին ծովից ոչ հեռու գտնվում էր Բուխարայի էմիրի պալատը, որը նեոմավրիտանական ոճով կառուցել էր ճարտարապետ Նիկոլայ Գեորգիևիչ Տարասովը։ Զարեչիեի արևմտյան մասը կոչվում էր Շելոմե (հարթավայր) և ձևավորվում էր Մեսակսուդի (ներկայումս Պիոներական) զբոսայգու հետնամասում։ 1920-1930-ական թվականներին Զարեչիեի տարածքում, գրեթե ինքնաբուխ, ձևավորվեցին մի շարք առողջարաններ և տարբեր գերատեսչությունների հանգստյան տներ, որոնք զբաղեցնում էին նախկին մեծահարուստների եկամտաբեր տներն ու ամառանոցները։ Հետպատերազմյան շրջանում՝ 1950-1960-ական թվականներին, Յալթայի արևմտյան մասում սկսեցին աշխատել մի քանի առողջարաններ, այդ թվում՝ Կարմիր դրոշի շքանշանակիր Սևծովյան նավատորմի առողջարանը։
Կոմունարների փողոցում Յուրի Գագարինի անվան զբոսայգու վերին սահմաններում ուշադրություն է գրավում նրա գլխավոր մուտքը՝ դասական ոճով 1950-ական թվականների սկզբին կառուցված, կորնթոսյան օրդերով սյունաշարը, որի հեղինակն է ճարտարապետ Ա. Ս. Խոտելովը։
Կոմունարների և Սեչենովի փողոցների միջև լեռնային հատվածում տեղակայված է «Արծվի բույն» առողջարանը, որի բացումը տեղի է ունեցել 1922 թվականին։
1957 թվականին է կառուցվել «Ռոսիա» առողջարանը։ Նրա գլխավոր մասնաշենքը նախագծել են մոսկվացի ճարտարապետներ Ի. Վ. Կուզմինը և Ա. Յ. Լանգմանը։
Ֆրենկ Փիրսոն
Ֆրենկ Փիրսոն (Frank Pierson, ), ամերիկացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Փիրսոնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է բանակում, այնուհետև ավարտել է Հարվարդի համալսարանը ։ Նախքան իր առաջին սցենարը հեռուստատեսությանը վաճառելն աշխատել է Թայմ և Life ամսագրերում որպես թղթակից։ 1958 թվականից նա աշխատել է Հոլիվուդում. նախ` որպես սցենարների խմբագիր, իսկ հետո սկսել է սցենարներ գրել հեռուստասերիալների համար (Naked City, Route 66): Նա մի քանի հայտնի ֆիլմերի, այդ թվում` «Քեթ Բալլու» և «Սառնարյուն Լյուկը» ֆիլմերի սցենարների համահեղինակ է. նշված երկու ֆիլմերն էլ առաջադրվել են Օսկար մրցանակի։ 1976 թվականին «Շների կեսօր» ֆիլմը նրան Օսկար է պարգևել։
Փիրսոնը մի քանի հայտնի ֆիլմեր է նկարահանել հեռուստատեսության համար, այդ թվում` «Կեղտոտ պարգևներ» և «Դավադրություն» ֆիլմերը։
1981-1983 և 1993-1995 թվականներին Փիրսոնը եղել է Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի Արևմտյան մասնաճյուղի նախագահ, ինչպես նաև` 2001-2005 թվականներին եղել է Կինեմատոգրաֆիկ արվեստի և գիտության ակադեմիայի նախագահ։
Փիրսոնն ամուսնացել է երեք անգամ, ուներ երկու երեխա ։ Մահացել է 2012 թվականի հուլիսի 22-ին, Լոս Անջելեսում, իր սեփական տանը, կարճատև հիվանդության արդյունքում։
Ծանոթագություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Ելենա Պրոկոպչուկ
Ելենա Լեոնիդովնա Նուրգալիևա (Jeļena Prokopčuka, ), լատիշ մարզիկ, մարաթոնյան վազորդ ։ Նյու Յորքի մարաթոնի կրկնակի և Փարիզի կիսամարաթոնի եռակի հաղթող ։
Կենսագրություն
Ելենան վազել սկսել է դեռևս 11 տարեկանից։ Ավարտել է Մարզական ակադեմիան ։ Առաջին մարզիչը եղել է Լեոնիդ Պավլովիչ Ստրեկոլովսկին ։
Անձնական կյանք
1998 թվականին ամուսնացել է Ալեքսանդր Պրոկոպչուկի հետ ։ 2011 թվականի ապրիլին ծնվել է որդին՝ Վիկտորը ։ 2017 թվականի սեպտեմբերին Ելենայի և Ալեքսանդրի ընտանիքում ծնվել է երկրորդ որդին՝ Վլադիսլավը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ մարզիկներ
Բարսելոնա ԲԱ
«Բարսելոնա» բասկետբոլային ակումբ (իսպ. անվանում՝ FC Barcelona Bàsquet), հայտնի նաև որպես '''«Ֆ. Ս. Բարսելոնա Ռեգալ»''' (FC Barcelona Regal), իսպանական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Բարսելոնա քաղաքում և մասնակցում Իսպանիայի ACB լիգայում և Եվրալիգայում։ Հանդիսանում է համանուն ֆուտբոլային ակումբի մասը։ Հիմնադրվել է 1926 թ.-ի օգոստոսի 24-ին։ Ակումբը իսպանական լիգայում 7 անգամ դարձել է չեմպիոն։ 7 անգամ մասնակցել է Եվրալիգայի եզրափակիչ մրցապայքարներին, ընդ որում դարձել է Եվրալիգայի չեմպիոն 2010 թ.-ին։
«Բարսելոնայում» ժամանակին հանդես են եկել բազմաթիվ հայտնի բասկետբոլիստներ, որոնցից կարելի է առանձնացնել Պաու և Մարկ Գասոլներին, Անդերսոն Վարեժաոյին, Խուան Կառլոս Նավարոյին, Ռիկի Ռուբիոյին, Դեյան Բոդիրոգային և այլ մարզիկների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանական բասկետբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1926 հիմնադրումներ Իսպանիայում
Պրիվոլիե (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Պրիվոլիե (Привілля), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լուզինոպոլիս
Լուզինոպոլիս  (Luzinópolis), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Դիանոպոլիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2488 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 279,562 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Պանտոխա (Տոլեդո)
Պանտոխա (Տոլեդո), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Սագռա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 28 կմ2, բնակչությունը՝ 3388 մարդ (2010 տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 36 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մարսելին Ակինոշո
Մարսելին Ակինոշո (ֆրանսերեն՝ Marcelline Akinocho, բեմական անունը՝ Դետին Բոնսուր (Détin Bonsoir)), բենինցի դերասանուհի, կինոռեժիսոր, թատերական գործիչ։
Կենսագրություն
Մարսելին Ակինոշոն ծնվել է 1940 թվականին, Բենինի Պորտո Նովո քաղաքում։ Թատերական իր գործունեությունն սկսել է 1958 թվականից ։ 1980 թվականին միացել է կանանցից բաղկացած բանահյուսային կատակերգական թատերա-երաժշտական մի խմբի՝ (women-folk comedy group) Les échos de la capitale-ին («Մայրաքաղաքային արձագանքներ»), ժամանակի ընթացքում դարձել այդ խմբի առաջատարը թե՛ ստեղծագործական և թե՛ կազմակերպչական առումով ։
Շուրջ հիսուն տարվա թատերական աշխատանքի փորձ ունենալով՝ Մարսելին Ակինոշոն որոշել է իր ուժերը փորձել նաև կինոյի ասպարեզում և հանդես գալով որպես կինոռեժիսոր՝ նկարահանել է չորս կինոնկար։
Մարսելին Ակինոշոն մահացել է 2017 թվականի օգոստոսի 20-ին, Պորտո Նովոյում, սրտամկանի ինֆարկտից ։
Անձնական կյանք
Մարսելին Ակինոշոն ունեցել է ութ երեխա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ
Ֆիլիպ V (Իսպանիայի թագավոր)
Ֆիլիպ V (Felipe V), մինչև գահին նստելը՝ Ֆիլիպ, հերցոգ Անժուրացի (Philippe duc d’Anjou), Իսպանիայի թագավորը 1700 թ.-ից 1746 թվականներին (հօգուտ որդու՝ Լուիսի, գահից հրաժարվելու ժամանակահատվածը՝ 1724 թվականի հունվարի 14-ից սեպտեմբերի 6-ը) Բուրբոնների իսպանական գծի հիմնադիր։
Լյուդովիկոս Մեծի երկրորդ որդին, Լյուդովիկոս XIV-ի թոռը, և Լյուդովիկոս XV հորեղբայրը։ Հորական տատու կողմից՝ Մարիա Թերեզա, համարվում է իսպանացի թագավոր Ֆիլիպ IV-ի ծոռը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ֆրանսիայում։ Կարլոս II-ից հետո թագադրվել է 17 տարեկան հասակում։ Այդ որոշումը առաջացրել է եվրոպական տերությունների կոալիցիայի բողոքը, որը վախենում էր աշխարհում Ֆրանսիայի գերիշխանությունից, և իսպանական ժառանգության համար պատերազմից (1700-1713)։ Արդյունքում Ֆիլիպը պահպանել է իսպանական թագը և ծովային գաղութները, սակայն հրաժարվել է ֆրանսիական գահի իրավունքներից (որը կանխարգելում էր երկու տերությունների միաձուլումը) և կորցնում էր Եվրոպայում իսպանական Հաբսբուրգների մի շարք ունեցվածքները։
1700 թվականից մինչև 1715 թվականը Իսպանիան ամբողջությամբ գտնվում էր Ֆրանսայի ազդեցության տակ և մտնում էր նրա կազմի մեջ։ Ֆիլիպը ամբողջությամբ հետևում էր Լյուդովիկոս XIV-ի հրահանգներին։
Ֆիլիպը երկրորդն անգամ ամուսնանալով Ելիզավետա Ֆարեսեյի հետ, և Լյուդովիկոս XIV մահից մեկ տարի անց ֆրանսիական ազդեցությունը սկսեց իր տեղը զիջել այլ տերություններին, գլխավորապես իտալական ազդեցությանը, որի գլուխ էին կանգնած թագուհին և կարդինալ Ալբերոնին (մինչև 1719 թվականը), օրինակը հանդիսանում է Չելամարեի դավադրությունը, որը ուղղված էր Լյուդովիկոս XIV-ի մահացած թոռանը՝ Ֆիլիպին։ Հիմնվելով Իսպանիայի դեսպան իշխան Չելամարեյի աջակցության վրա, դքսուհի Մեսկիի աջակիցները կազմել էին դավադրության ծրագիր։ Այդ ամենի մի մասն էին կազմում դքսուհի օրիորդ Բարոնուհի դե Ստալը, ով իրենից հետո թողել էր հետաքրքիր հուշեր, կարդինալ Պոլինյակը, դուքս Ռիշիլիոն և ևս մի քանի անձինք։ Դավադիրները կառուցել էին անկասելի ծրագիր՝ առևանգել ռեգենտին, և ստիպել ճանաչել ռեգենտ Ֆիլիպ V-ին, որը պետք է հրավիրեր Գերագույն նահանգներ։ Սակայն պլանի կատարումը կատարյալ ձախողվեց։
Ֆիլիպի նախարարները իրենց գլխավոր ջանքերը ուղղել էին եկեղեցու ազդեցության և դատարանում ու պետական կառավարման շրջանում հոգևորականների իրավունքների կրճատմանը և ժողովրդական լուսավորության մակարդակի բարձրացմանը։ Այս թագավորության բարեփոխումներից առավել նշանավոր էին կաստիլական օրենքի վերացումը և օրենքի սահմանումը, ըստ որի կանայք չէին ստանում ժառանգություն։
Բացի այդ, Ֆիլիպի կառավարումը նշանավորվել է Կատալոնիայի ֆուրոզի վերացմամբ այն բանից հետո, երբ 1714 թվականին ճնշվել է կատալոնացիների ապսամբությունը։ Հոգալով իր կայսրության քաղաքական կազմակերպության մասին, Ֆիլիպը Ֆրանսիայում կիրառելով Բուրբոների կենտրոնացնող մոտեցումը, հրատարակել որոշումները, որոնք վերջ էին դնում Արագոնի քաղաքական ինքնավարությանը, որը պատերազմի ժամանակ պաշտպանում էր Կարլոսի իրավունքները։ Մյուս կողմից, Նավարան և Բասկ նահանգները, որոնք հավանություն տվեցին թագավորին, չեն կորցրել իրենց ինքնավարությունը և պահպանել իրենց իշխանության ինստիտուտները և օրենքները։
Ֆիլիպի օրոք Իսպանիայի տնտեսությունը սկսել է զգալի չափով վերականգնվել XVII դարի ձգձգվող ճգնաժամից հետո, ինչը կապված է երկրի օտարերկրյա խորհրդատուների ներգրավման հետ (ֆրանսիական և, ավելի ուշ, իտալական)։
Ջիբրալթարին վերադարցնելու միտքը երբեք չի լքել Ֆիլիպին. նա հույս ուներ վերադարձնել այն Անգլիական գահի հավակնորդ Յակոբ III Ստյուարտի օգնությամբ։ Նա նաև երազում էր վերադարձնել իտալական նահանգները, որոնք բաժին էին հասել Ավստրիային Ուտրեխի պայմանագրով։ Ի վերջո նրան հաջողվել է, մասամբ դիվանագիտության միջոցով, մասամբ ռազմական ուժի օգնությամբ, հասնել նրան, որ երկու Սիցիլիական թագավորությունները բաժին ընկնեն նրա որդուն՝ դոն Կարլոսին։
Նա փորձում էր մտնել դաշինքի մեջ Ռուսաստանի հետ այն բանից հետո, երբ նրա և Ավստրիայի միջև կայացավ համաձայանագիր (Վիենայի տռակտատ), ուղղված Ֆրանսիայի, Անգլիայի և Պրուսիայի (Հանոերի դաշինք) դեմ։
1724 թվականին ֆիլիպը, ով տուժել էր ծանր սթրեսից, գահից հրաժարվեց հօգուտ իր ավագ եղբայր Լուիս I-ի, բայց երիտասարտ թագավորը մահացավ նույն տարում՝ ծաղիկ հիվանդությունից, և հայրը նորից վերադարձավ գահին, չնայած հիվանդությունը նրան չթողեց այնտեղ մինչև կյանքի վերջը։
Ըստ կտակի թաղված է Լա-Գրանխա պալատական եկեղեցում։
Ընտանիք
1701 թվականին Ֆիլիպ V-ն ամուսնացել է Մարիամ Լուիզա Սաբովսկիի հետ (1688-1714)։ Նրանք ունեցել են չորս որդի, որոնցից երկուսը մահացել են վաղ մանկությունում.
Երկրորդ անգամ նա ամուսնացել է 1714 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Եղիսաբեթ Ֆարնեսեյի հետ (1692-1766)։ Այս ամուսնությունից ծնվել են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միլանի դքսեր Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
(719) Ալբերտ
(719) Ալբերտ (Albert), աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1911 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,628743 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,1775 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,08 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ալբերտ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1851 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1556,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23125 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1911 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ամուրի ընտանիքի աստերոիդներ
Տղամարդ մերկապարողներ
Տղամարդ մերկապարող, մարդիկ ովքեր աշխատում են ակումբում սեքսուալ ոճի պարեր պարելով։ Մինչև 1970-ական թվականները արևմտյան մշակույթում կային միայն կին մերկապարողներ։ Այդ ժամանակից ի վեր սկսեցին հայտնվել նաև տղամարդ մերկապարողներ։ 1970-ականներին տղամարդ մերկապարողների կարելի էր հանդիպել հիմնականում ստորգետնյա ակումբներում։ Ժամանակակից տղամարդ պարողների շոուները ներառում է լրիվ մերկություն, սակայն երբեմն ներքնազգեստը կարող է պահպանվել մինչև շոուի վերջը։
Կատեգորիա:Պարողներ
Արեգ (անձնանուն)
Արեգ, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Արեգը հայկական դիցաբանության մեջ ամենահին աստվածն էր, մարմնավորում էր արևը, որը «հրային լուսափայլ ճաճանչներով էր և գիշերները հանգստանում էր Վանա ծովի հատակում, իր ոսկեղեն անկողնում» (Րաֆֆի)։ Իբրև անձնանուն գործածական է դարձել վերջին դարում ՝ գեղարվեստական գրականության ազդեցությամբ՝ Ղազարոս Աղայանի «Արեգնազան» և Հովհաննես Թումանյանի «Հազարան Բլբուլը» ։
Կոռուպցիան Ուզբեկստանում
Ուզբեկստանում կոռուպցիան լուրջ խնդիր է։ Կան օրենքներ, որոնք ուղղված են կոռուպցիայի կանխարգելմանը, սակայն դրանք մասամբ են իրագործվում։ Կոռումպացված պաշտոնյաների դատական հետապնդման ցածր մակարդակը ևս մեկ գործոն է, որը նպաստում է Ուզբեկստանում կոռուպցիայի սանձարձակմանը։ Ոչ հրապարակային պաշտոնատար անձի համար քրեական հանցագործություն չէ ազդելու հանրային պաշտոնատար անձի որոշման վրա։ Դատական համակարգը լուրջ ֆունկցիոնալ դեֆիցիտի է բախվում ռեսուրսների սահմանափակության և կոռուպցիայի պատճառով ։
Ուզբեկստանում կոռուպցիան առկա է հասարակության, բիզնեսի և կառավարության գրեթե բոլոր մակարդակներում։ Ուզբեկստանը նաև աշխարհի ամենակոռումպացված երկրներից մեկն է, և դրան նպաստող գործոնների թվում այն Կենտրոնական Ասիայում ունի մեծությամբ երկրորդ տնտեսությունը, բնական գազի մեծ պաշարներ և դրա աշխարհագրական դիրքը այսպես կոչված երկրորդ սառը պատերազմի մրցակից տերությունների միջև ։
Transparency International-ի կոռուպցիայի ընկալման ինդեքսում 2017 թվականին երկիրը 180 երկրներից զբաղեցրել է 157-րդ տեղը ։
Կաշառակերությունը, քիրվայությունն ու շորթումը լայնորեն տարածված են Ուզբեկստանի պետական հատվածում ։
Նախագահական իշխանություն
Ուզբեկ նկարիչ Վյաչեսլավ Օխունովը 2015 թվականին Der Spiegel-ին ասել է, որ հանգուցյալ Իսլամ Քարիմովը, Ուզբեկստանի այն ժամանակվա նախագահը «բռնապետ» էր, որը մաֆիական միտումներ է դրսևորում։
Քարիմովին մեղադրում են այն բանում, որ նա քառորդ դարի ընթացքում ղեկավարել է Ուզբեկստանի երկաթե բռունցքը՝ ձևավորելով մշակույթ, որը ավելի շատ նմանություն ունի Հյուսիսային Կորեայի հետ, քան Չինաստանի հետ ։ Քննադատները սարդոնիկորեն նշում էին, որ գրեթե չկա նորությունների հեռուստատեսային հաղորդում, որտեղ Կարիմովը չէր լինի, «ինչ-որ նոր օբյեկտի համար ժապավենը կտրող ինչ-որ տեղ»: «Ժառանգություն» հիմնադրամի տվյալներով՝ Քարիմովի բացարձակ իշխանությունը տարածվել է նաև դատական նշանակումների վրա ։
Freedom House-ը հաղորդել Է, որ Քարիմովը լիարժեք իշխանություն է իրականացրել օրենսդիր մարմնի նկատմամբ, որը գործում է որպես «ռետինե կնիք», որը հաստատում է Քարիմովի որոշումները։ Խումբը պնդում էր, որ Քարիմովի գրեթե բացարձակ իշխանությունը թույլ է տվել նրան օգտագործել իր երկրում գործունեության բոլոր ոլորտները անձնական տնտեսական շահի համար ։
Անգամ ծառայողական պարտականությունները կատարելիս նրա մահվանից հետո Քարիմովի ազդեցությունը մնում էր բավական ամուր, որպեսզի թույլ տար նրան ընտրված հաջորդին՝ վարչապետ Շավքաթ Միրզիյոևին, նախագահի պաշտոնակատար լինել՝ սպասելով լրացուցիչ նախագահական ընտրությունների՝ Սահմանադրության աղաղակող անտեսմամբ, որը այդ պատասխանատվությունը դնում է Սենատի նախագահի վրա։
Գուլնարա Քարիմովայի կոռուպցիոն սկանդալը հեռահաղորդակցության ոլորտում
Նախագահի դուստրը՝ Գուլնարա Քարիմովան (ինչպես նախագահը) կապված էր լայնածավալ կոռուպցիայի հետ ։ Շվեյցարիայում 2012 թվականին սկսված քրեական հետաքննությունը սկզբում ուղղված էր Ուզբեկստանի չորս քաղաքացիների դեմ, որոնք կապեր ունեին Քարիմովայի հետ։ Նրանցից երկուսը ձերբակալվել են նույն տարում և գրավի դիմաց ազատ են արձակվել ։ Նաև 2012 թվականին շվեդական հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմը հայտարարել է, որ շվեդական TeliaSonera AB հեռահաղորդակցային ընկերությունը վճարել է 320 միլիոն դոլար Takilant-ը (Ջիբրալթարի կեղծ ընկերությունը, որը ենթադրաբար կապված է Քարիմովայի հետ) Ուզբեկստանում լիցենզիաների և հաճախականությունների դիմաց ։
2013 թվականի հունվարին շվեդ քննիչները հրապարակել են նոր փաստաթղթեր, որոնք ակնհայտորեն ցույց են տալիս, որ TeliaSonera-ն փորձել է բանակցություններ վարել Քարիմովայի հետ ։ Նույն թվականին ԱՄՆ-ն ու հոլանդական իշխանությունները սկսել են Քարիմովայի գործի հետաքննությունը ։
2014 թվականի փետրվարին TeliaSonera-ի գործադիր տնօրենը ստիպված էր հրաժարական տալ այն բանից հետո, երբ հայտնաբերվել էին իրավաբանական փորձաքննության լուրջ ձախողումներ։ Մայիսին շվեդական ԶԼՄ-ները հրապարակել էին փաստաթղթեր, որոնցում ասվում էր, որ Քարիմովան ագրեսիվ կերպով թելադրել է TeliaSonera-ի հետ պայմանագրի պայմանները և խոչընդոտել է նրան։ Փողերի լվացման հետ կապված հետաքննությունները Շվեյցարիայում և Շվեդիայում շարունակվել են ամբողջ տարվա ընթացքում, և գործի հետ կապված հաշիվներում հարյուր միլիոնավոր դոլարները սառեցվել են իշխանությունների կողմից ։
2014 թվականի մարտին շվեյցարական իշխանությունները հետաքննություն էին սկսել Քարիմովայի նկատմամբ փողերի լվացման կապակցությամբ, և բեռնում դատախազները հայտարարել էին, որ այդ ապացույցները նրանց հետաքննությունը բերել են Շվեդիա և Ֆրանսիա, և որ նրանք կալանք են դրել 800 միլիոն շվեյցարական ֆրանկ (912 միլիոն դոլար) գերազանցող ակտիվների վրա ։ Շվեյցարական Le Temps թերթի տվյալներով՝ առգրավված միջոցներից 500 միլիոն ֆրանկ է գործի դրվել TeliaSonera-ն, իսկ մնացածները «ներգրավված են Քարիմովայի անձնական ունեցվածքին» ։
2014 թվականին ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը և արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը հետազոտել են TeliaSonera-ն, ինչպես նաև Ամստերդամում գտնվող Vimpelcom Ltd. ընկերությունը։ Եվ ռուսական «Մոբիլնիե Տելեսիստեմներ» ԲԲԸ-ին (ՄՏՍ)՝ կասկածելով, որ այդ երեք ընկերությունները հարյուր միլիոնավոր դոլարներ են ուղղել Քարիմովայի կողմից վերահսկվող ընկերություններին։ 2015 թվականի օգոստոսի հաշվետվության մեջ նշվում էր, որ ԱՄՆ-ի դատախազները Իռլանդիայի, Բելգիայի, Լյուքսեմբուրգի, Շվեդիայի և Շվեյցարիայի իշխանություններին խնդրել են ձերբակալել մոտ 1 միլիարդ դոլարի ակտիվներ ։
«Ազատություն» ռադիոկայանը 2015 թվականի հունվարին հայտնել էր, որ նորվեգական Telenor հեռահաղորդակցային ընկերության ղեկավարները, որին պատկանում է «Վիմպելկոմի» մեկ երրորդը, տեղյակ են եղել կաշառքների միլիոնավոր գումարների մասին ։
2015 թվականի մարտին արդարադատության նախարարությունը խնդրել էր Շվեդիային սառեցնել 30 միլիոն դոլար Ստոկհոլմի Nordea Bank-ում գտնվող հիմնադրամներում ։
Արդարադատության նախարարության հետաքննությունը պարզել է, որ ընկերությունները «Ուզբեկստանում բջջային կապի բիզնես ձեռք բերելու համար կաշառք են վճարել ուզբեկստանցի պաշտոնյաներին» ։ Եվրոպացի քննիչները պարզել են, որ Takilant-ը ղեկավարել է Քարիմովայի նախկին օգնականը ։
2015 թվականի հուլիսի հաշվետվության մեջ նշվում էր, որ ԱՄՆ-ի իշխանությունները փորձել են Իռլանդիայի, Լյուքսեմբուրգի և Բելգիայի բանկային հաշիվներից առգրավել 300 միլիոն դոլար՝ պնդելով, որ այդ միջոցները Քարիմովայի վճարած կաշառքներն են եղել ։
2015 թվականի օգոստոսին «Ազատություն» ռադիոկայանը հայտնել էր, որ Ուզբեկստանի իշխանությունները կալանավորել են 9 կասկածյալների՝ հետաքննության հետ կապված, այդ թվում՝ Ուզբեկստանի Կոկա-Կոլայի շշալցման գործարանում երկու բարձրաստիճան ղեկավարների, որոնք նախկինում աշխատել են Քարիմովայի օգտին ։
Կոռուպցիան ընտրություններում
«Ուզբեկստանում ազատ ընտրություններ չկան»,- հաղորդել է Freedom House-ը ։ 2015 թվականի ապրիլին կայացած ընտրություններում Քարիմովը ստացել է ձայների 90,39 %-ը և նախագահել է 4-րդ ժամկետով, թեև Սահմանադրությունը սահմանափակում է նախագահներին երկու ժամկետից ավելի նախագահելը։ Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության ընտրությունների դիտորդները քննադատել են ընտրությունների անցկացումը, իսկ Human Rights Watch-ից Սթիվ Սվերդլոուն դա «խաբեություն» է անվանել ։
Դատական համակարգ
Heritage Foundation-ը նշում է, որ Ուզբեկստանում դատական ընթացակարգերը «չեն համապատասխանում միջազգային չափանիշներին, և ազդեցիկ անձինք կարող են անպատիժ բռնագրավել ունեցվածքը» ։ Բացի այդ, կառավարությունը կարող է բռնագանձել մասնավոր սեփականությունը առանց որևէ պատճառի, քանի որ գոյություն չունի գրավի իրավունքի գրանցման համակարգ ։
Քրեական դատական համակարգ
Amnesty International-ի տվյալներով՝ կոռուպցիան արմատավորվել է Ուզբեկստանի արդարադատության համակարգում։ Խոշտանգումները («ծեծի, խեղդամահության, բռնաբարության և սեռական ոտնձգությունների» ձևով) լայնորեն օգտագործվում են իրավապահ մարմինների և իշխանությունների կողմից ։ Խոշտանգումներն օգտագործվում են «ճանաչում ստանալու, ամբողջ ընտանիքներին ահաբեկելու կամ կաշառք ստանալու համար» ։ Ընտանիքի անդամները ենթարկվում են խոշտանգումների՝ ինքնախոստովանական ցուցմունքներ ստանալու նպատակով, և «այդ խոստովանության հիման վրա [վերապրածները] դատապարտվել են երկարատև ազատազրկման անարդար դատավարություններից հետո» ։
Ուզբեկստանի ազգային անվտանգության ծառայությունը, ինչպես հաղորդվում է, մասնակցել է կտտանքների ։
Ոստիկանություն
Ուզբեկստանի ոստիկանությունում կոռուպցիան բնութագրվել է որպես «համատարած» ։ Դրամաշորթությունը սովորական երևույթ է, և ոստիկանությունը պարբերաբար կեղծ մեղադրանքներ է օգտագործում, որպեսզի որևէ մեկին հետ պահի իր կոռուպցիոն հանցագործությունների մասին հաղորդագրությունից վերադաս ատյաններում։ 2014 թվականի զեկույցում ասվում էր, որ ոստիկանությունում կոռուպցիան վերջին ժամանակներս աճել է այն պատճառով, որ արժութային շուկան անցել է հայտնի հանցավոր խմբավորումների վերահսկողության տակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի տնտեսություն
Ծույլ արջ
Ծույլ արջ, հայտնի է նաև որպես հնդկական արջ, միրմեկոֆագ արջերի տեսակ, բնակվում են Հնդկական թերակղզում: Այն հայտնի է նաև որպես միրմեկոֆագ արջ անվամբ։ Սնվում է մրգերով, մրջյուններով և տերմիտներով։ Այն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր գրքում որպես խոցելի, հիմնականում կենսամիջավայրի կորստի և դեգրադացիայի պատճառով ։ Դա Melursus ցեղի միակ տեսակն է։
Այն նաև կոչվում է «շրթունքոտ» արջ՝ իր երկար ստորին շրթունքի և քիմքի պատճառով, որոնք օգտագործվում են միջատներին ծծելու համար ; Այն ունի երկար բրդոտ մորթի, մռութի շուրջը մանր և երկար մանգաղաձև ճանկեր։ Այն ավելի նիհար է, քան շագանակագույն և ասիական սև արջերը։ Այն նմանություններ ունի միջատակեր կաթնասունների հետ և զարգացել է պլեյստոցենում շագանակագույն արջի նախնուց ՝ շեղող էվոլյուցիայի միջոցով։
Ծույլ արջերը բազմանում են գարնանը և ամռան սկզբին և ծննդաբերում ձմռան սկզբին։ Երբ մարդիկ ներխուժում են իրենց տարածք, նրանք երբեմն հարձակվում են նրանց վրա։ Պատմականորեն մարդիկ կտրուկ կրճատել են այս արջերի բնակավայրերը և կրճատել նրանց բնակչությունը ՝ որսալով նրանց սննդի և այնպիսի ապրանքների համար, ինչպիսիք են իրենց ներքին օրգանների (Baculum ) ոսկորները և ճանկերը։ Ծույլ արջերը ընտելացվել են և օգտագործվել որպես ընտանի կենդանիներ ։
Տաքսոնոմիա
Ջորջ Քիրսլի Շոուն 1791 թվականին տեսակն անվանել է Բրադիպուս ուրսինուս։ 1793 թվականին Մեյերը այն անվանել է Melursus lybius, իսկ 1817 թվականին դե Բլեյնվիլը ՝ Ursus labiatus,  իր երկար շուրթերի պատճառով։ Իլիգերը նրան անվանել է Prochilus hirsutus, սեռի հունական անուն, որը ցույց է տալիս երկար շրթունքները, մինչդեռ  Թիդեմանը այն անվանել է Ursus longirostris ։
Բնութագիր
Նմուշներ Շրի Լանկայից․ (Մ. ու. inornatus) էգերի մոտ կարող է կշռել մինչև 68,2 կգ, իսկ արուները մոտ՝ 104,5 կգ ։ Այնուամենայնիվ, Շրի Լանկայի վեց ծույլ արջերը միջինում կշռում էին ընդամենը 74,8 կգ, իսկ չորս էգերը կազմում էին 57,5 կգ, այնպես որ Շրի Լանկայի արջերը կարող էին մարմնի քաշով առնվազն 30%-ով ավելի թեթեւ լինել, քան անվանական ցեղի արջերը, և չափի ակնհայտ շատ ավելի ընդգծված սեռական դիմորֆիզմով:. նրանք հասնում են 60-92 սմ բարձրության չորացած վիճակում և ունեն 1,4–1,9 մ մարմնի երկարություն   ։
Ծույլ արջերի մռութները հաստ ու երկար են, փոքր ծնոտներով և լայն քթանցքներով ուռուցիկ մռութներով։ Նրանք ունեն երկար ստորին շրթունքներ, որոնք կարող են ձգվել քթի արտաքին եզրին և չունեն վերին կտրիչներ, ինչը թույլ է տալիս նրանց մեծ քանակությամբ միջատներ ծծել։ Պրեմոլարներն ու մոլերը ավելի փոքր են, քան մյուս արջերը, քանի որ նրանք այդքան բուսականություն չեն ծամում։ Մեծահասակների մոտ ատամները սովորաբար վատ վիճակում են մեծ քանակությամբ հողի պատճառով, որը նրանք կլանում և ծամում են միջատներով սնվելիս ։ Ծույլ արջի հետևը երկար է և լայն, ինչը բնորոշ է մրջյուններով սնվող մյուս կաթնասուններին ։ Թաթերը անհամաչափ մեծ են և ունեն խիստ զարգացած մանգաղաձև բութ ճանկեր ՝ 10 սմ երկարությամբ (4 դյույմ)։ Նրանց մատների բարձիկները միացված են անմազ սարդոստայնով։ Նրանք ունեն արջի ընտանիքի ամենաերկար պոչը, որը կարող է աճել մինչև 15-18 սմ ։ Նրանց հետևի ոտքերը շատ ուժեղ չեն, չնայած նրանք ունեն ծնկների հոդեր, ինչը թույլ է տալիս նրանց գրեթե ցանկացած դիրք ընդունել ։ Ականջները շատ մեծ են և կախված։ Ծույլ արջը միակ արջն է, որի ականջները երկար մազեր ունեն ։
Ծույլ արջի մորթին ամբողջովին սև է (որոշ նմուշներում ՝ ժանգոտ), բացառությամբ սպիտակավուն երանգի, կամ V-աձև հետք կրծքավանդակի վրա ։ Այս հատկությունը երբեմն բացակայում է, Հատկապես Շրի Լանկայի նմուշներում ։  Ենթադրվում է, որ այս հատկությունը, որը առկա է նաև ասիական սև արջերի մոտ, ծառայում է որպես սպառնալիքի նշան, քանի որ բոլոր տեսակները համակրում են վագրերին (վագրերը սովորաբար չեն հարձակվում մեծահասակ արջի վրա, եթե արջը մոտ է կատվին կամ կանգնած է նրա առջև) ։ Մազածածկույթը երկար է, բրդոտ և անփույթ, չնայած տեսակների համեմատաբար տաք միջավայրին, և հատկապես խիտ է պարանոցի հետևում և ուսերի արանքում ՝  որի երկարությունը կարող է հասնել 30 սմ  ։ Որովայնը և ոտքերի ստորին հատվածը կարող են գրեթե մերկ լինել։ Ծույլ արջերը սովորաբար մոտավորապես նույն չափն են, ինչ ասիական սև արջը, բայց անմիջապես աչքի են ընկնում իրենց ավելի բրդոտ մազածածկույթով, սպիտակավուն ճանկերով, ինչպես նաև սովորաբար նիհար կազմվածքով։ Նրանց գլուխն ու բերանը շատ տարբեր են Սև արջի գլխից ՝ գանգի ավելի երկար և նեղ ձևով (հատկապես մռութ), ավելի ազատ տեսք ունեցող շրթունքներով և մռութի ավելի գունատ գույնով։ Զուգադիպության մի քանի ոլորտներում ծույլ արջի խառնաշփոթը արևի արջի հետ քիչ հավանական է, հաշվի առնելով վերջին տեսքի զգալիորեն փոքր չափերը, շատ ավելի կարճ մորթին, կնճռոտված, ծալված մաշկը (հատկապես մեջքի վրա), կրծքավանդակի ավելի համարձակ գծանշումները և կտրուկ տարբերվող, ավելի կոմպակտ գլխի կառուցվածքն ու տեսքը ։
Բաշխում և բնակավայր
Ծույլ արջի համաշխարհային բնակավայրը ներառում է Հնդկաստանը, Նեպալի տերայները, Բութանի և Շրի Լանկայի բարեխառն կլիմայական գոտիները։ Այն հանդիպում է բնակավայրերի լայն տեսականիում, ներառյալ խոնավ և չոր անձրևային անտառները, սավաննաները, թփերը և խոտհարքները 1500 մ-ից ցածր (4900 ոտնաչափ) Հնդկական թերակղզում և 300 մ-ից ցածր (980 ոտնաչափ) Շրի Լանկայի չոր անտառներում։ Բանգլադեշում Այն վերացել է տարածաշրջանային մակարդակում ։
Վարք և էկոլոգիա
Մեծահասակ ծույլ արջերը կարող են զույգերով ճանապարհորդել։ Հաճախ նկատվում է, որ արուները քնքուշ են ձագերի հետ։ Նրանք կարող են պայքարել սննդի համար։ Նրանք քայլում են դանդաղ, անշնորհք շարժումներով, իսկ ոտքերը դնելիս աղմկոտ են, ծափահարող շարժումներով։ Նրանք կարողանում են ավելի արագ գալ, քան վազող մարդիկ ։ Չնայած նրանք դանդաղ և անշնորհք են թվում, ինչպես երիտասարդ, այնպես էլ մեծահասակ ծույլ արջերը հիանալի ժայռամագլցողներ են Երբեմն նրանք բարձրանում են կերակրելու և հանգստանալու համար, բայց ոչ թշնամիներից փախչելու համար, քանի որ նախընտրում են կանգնել իրենց տեղում։ Ծույլ արջի ձագերի մայրերը իրենց ձագերին տանում են ծառերի վրա ՝ որպես հիմնական պաշտպանություն գիշատիչների հարձակումներից ՝ նրանց ծառեր ուղարկելու փոխարեն։ Ձագերին կարող են սպառնալ այնպիսի գիշատիչներ, ինչպիսիք են վագրերը, ընձառյուծները և այլ արջեր ։ Նրանք լավ են բարձրանում ավելի մատչելի ծառերի վրա, բայց չեն կարող բարձրանալ այնքան արագ կամ այնքան բազմազան մակերեսներ, որքան Սև արջերը ՝ ծույլ ճանկերի ավելի երկար կառուցվածքի պատճառով։ Հաշվի առնելով նրանց փոքր չափը և նույնիսկ ավելի կարճ ճանկերը, ծույլ ձագերը, հավանաբար, ավելի հմուտ են բարձրանում, քան մեծահասակները (ճիշտ այնպես, ինչպես շագանակագույն արջի ձագերը կարող են լավ բարձրանալ, բայց ոչ մեծահասակները) ։ նրանք լավ լողորդներ են և առաջին հերթին ջուր են մտնում խաղալու համար.
Իրենց տարածքը նշելու համար ծույլ արջերը առջևի թաթերով քերծում են ծառերը և կողմերը քսում դրանց դեմ. ծույլ արջերը ձայնագրվում են մի քանի հնչյուններ և վոկալ ստեղծելու համար։ Ագրեսիվ բախումների ժամանակ հնչում են ոռնոց, ճռռոց, ճռռոց, հաչոց և շեփորի ձայներ, մինչդեռ փնթփնթոցը հնչում է որպես նախազգուշական ազդանշան։ Խռխռացող ձայները հնչում են, երբ նրանց անհանգստացնում են։ Էգերը կապ են պահպանում իրենց ձագերի հետ տրտնջալու միջոցով, մինչդեռ ձագերը ճռռում են, երբ բաժանվում են.
Վերարտադրություն
Հնդկաստանում նրանք զուգավորում են ապրիլին, մայիսին և հունիսին և ծննդաբերում դեկտեմբերին և հունվարի սկզբին, մինչդեռ Շրի Լանկայում դա տեղի է ունենում ամբողջ տարվա ընթացքում։ Սերմնացանները հղիություն են ունենում 210 օրվա ընթացքում և սովորաբար ծննդաբերում են քարանձավներում կամ քարերի տակ գտնվող ապաստարաններում։ Աղբը սովորաբար բաղկացած է մեկ կամ երկու ձագից, ավելի հազվադեպ ՝ երեքից. Ձագերը կույր են ծնվում և չորս շաբաթ անց բացում են իրենց աչքերը ։ Նրանք սկսում են քայլել ծնվելուց մեկ ամիս անց, անկախ են դառնում 24-36 ամսականում և սեռական հասուն են դառնում երեք տարեկան հասակում։ Այս ձագերը կարող են աճել մինչև 10-15 տարեկան, իսկ ձագերը կարող են աճել մինչև 10-15 տարեկան։ Երիտասարդ ձագերը գլորվում են իրենց մոր մեջքին, երբ նա քայլում է, վազում կամ բարձրանում ծառեր, մինչև հասնեն նրա չափի մեկ երրորդին։ Ձիավարության անհատական դիրքերը պահպանվում են ձագերի կողմից պայքարի միջոցով։ Աղբի միջև ընդմիջումները կարող են տևել երկու-երեք տարի.
Դիետիկ սովորություններ
Ծույլ արջերը տերմիտների և մրջյունների փորձառու որսորդներ են, որոնց նրանք գտնում են իրենց հոտով, երբ նրանք հասնում են բլուրին, նրանք ճանկերով քերծում են և ուժեղ ցնցումներով թափում հողը ։ Նրանց հոտառությունը բավականաչափ ուժեղ է՝ գետնի տակ 3 ոտնաչափ խորության վրա թրթուրներ հայտնաբերելու համար։ Ի տարբերություն այլ արջերի, նրանք չեն հավաքվում կերակրման խմբերում ։ Ծույլ արջերը կարող են իրենց սննդակարգը լրացնել մրգերով, բուսական մնացորդներով, դիակներով և շատ հազվադեպ այլ կաթնասուններով։ Մարտ և ապրիլ ամիսներին նրանք սնվում են մայր ծառերի ընկած թերթիկներով և կախվածություն ունեն մանգոյից, շաքարեղեգից, ջեքֆրուտից և ոսկե անձրևի ծառի բարձիկներից։ Ծույլ արջերը չափազանց մեղր են սիրում ։ Հաղորդվում է, որ իրենց ձագերին կերակրելիս ցանում են կիսամարս ջեքֆրուտի, ծառի խնձորների և մեղվի մեղրախորիսխների խառնուրդ։ Այս կպչուն նյութը կարծրանում է ՝ առաջացնելով մուգ դեղին, կլոր զանգված, որը նման է հացի, որը սնվում է ձագերին։ Այս «արջի հացը» Հնդկաստանի որոշ աբորիգենների կողմից համարվում է նրբություն ։ Հազվադեպ, ծույլ արջերը կարող են կախվածություն ունենալ հյուրանոցային թափոնների քաղցրավենիքից ՝ ամբողջ տարվա ընթացքում այցելելով աղբամաններ, նույնիսկ խիտ բնակեցված քաղաքներում.
Neiyar Wildlife Refuge-ում, Kerala-ում, ծույլ արջերի (Artocarpus hirsuta, A. integrifolia, Cassia fistula, Mangifera indica, Zizyphus oenoplina) կերած և ընդգծված վեց ծառատեսակների սերմերի բողբոջման տոկոսը (cotyledons-ի տեսքը) էապես չի տարբերվում, համեմատած բողբոջած սերմերի հետ ։ Այնուամենայնիվ, երեք տեսակների ՝ Artocarpus hirsuta, Cassia fistula և Zizyphus oenoplina սերմերը շատ ավելի արագ են բողբոջել արջերի կողմից կուլ տալուց հետո։ Այս փորձը ենթադրում է, որ ծույլ արջերը կարող են կարևոր դեր ունենալ սերմերի տարածման և բողբոջման գործում ։
Հարաբերություններ այլ կենդանիների հետ
Ծույլ արջերի մեծ ժանիքները, ինչպես համեմատած իրենց մարմնի ընդհանուր չափի, այնպես էլ արջի այլ տեսակների ժանիքների չափի հետ, ինչպես նաև ծույլ արջերի ագրեսիվ տրամադրվածությունը կարող են ծառայել որպես պաշտպանություն, երբ փոխազդում են խոշոր, վտանգավոր կենդանիների հետ, ինչպիսիք են վագրը, փիղը և ռնգեղջյուրը, ինչպես նաև որպես նախապատմական տեսակներ, ինչպիսիք են մեգանթերոնը.
Բենգալյան վագրերը երբեմն որսում են ծույլ արջերին։ Վագրերը սովորաբար շրջանցում են ծույլ արջերին, չնայած որոշ անհատներ կարող են դառնալ սովորական արջի որսորդներ, և հազվադեպ չէ, որ ծույլ արջի մորթին կարելի է գտնել վագրի մաշկի մեջ. Վագրերը սովորաբար որսում են ծույլ արջերին ՝ սպասելով նրանց տերմիտների բլուրների մոտ ։ Վագրերին դեմ առ դեմ հանդիպելիս ծույլ արջերը բարձր գոռալով շտապում են նրանց վրա։ Երիտասարդ կամ արդեն կշտացած վագրը սովորաբար նահանջում է հաստատակամ ծույլ արջից, քանի որ արջի ճանկերը կարող են լուրջ վերքեր առաջացնել, և վագրերի մեծ մասը դադարեցնում է որսը, եթե արջերը հարձակումից առաջ իմանան վագրի ներկայության մասին. Ծույլ արջերը կարող են կերակրել վագրի որսով ։ Քանի որ հայտնի է, որ վագրերը ընդօրինակում են Սամբարի եղջերուների ճիչերը ՝ նրանց ուշադրությունը գրավելու համար, ծույլ արջերը վախկոտորեն արձագանքում են նույնիսկ եղջերուների կողմից հնչող ձայներին ։ 2011-ին նկատվել է, որ ձագերով արջը արագ հաջորդականությամբ հաղթել է երկու վագրերի (մեկ էգ, մեկ արու) հետ դիմակայությունում.
Բացի վագրերից, ծույլ արջերից քիչ գիշատիչներ կան։ Ընձառյուծները կարող են նաև վտանգ ներկայացնել, քանի որ նրանք ի վիճակի են հետևել ծույլ արջերին ծառերի միջով ։ Ձագերը, հավանաբար, շատ ավելի խոցելի են, և ընձառյուծները կարող են խուսափել առողջ չափահաս արջերից :։ Հարձակվելով նրանց վրա՝ շնագայլերը ցույցներ կան, որ շնագայլերը վտանգ են ներկայացնում մեծահասակ ծույլ արջերի համար, բացառությամբ բացառիկ հազվագյուտ դեպքերի ։ Մի դեպքում նկատվել է, որ ոսկե շնագայլը (մի տեսակ, որը շատ ավելի փոքր է և պակաս հզոր, քան ծույլ արջը, և սովորաբար ոչ մի որսորդ չէ, ինչպես շնագայլը) ագրեսիվորեն դուրս է մղել մեծահասակ արջին, որը պասիվորեն փախչում էր սեղմող շնագայլից, ինչը ցույց է տալիս, որ ծույլ արջը այլ մսակերներին չի տեսնում որպես մրցակիցներ։ Այնուամենայնիվ, մի քանի ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ծույլ արջերը համակրում են Հյուսիսային Հնդկաստանի ասիական սև արջերին, և այս երկու տեսակները, արևային արջի հետ միասին, գոյակցում են որոշ ազգային պարկերում և վայրի բնության ապաստարաններում։ Նրանք միասին հանդիպում են նաև Ասամում, Մանիպուրում և Միզորամում ՝ Բրահմապուտրա գետից հարավ գտնվող բլուրներում, միակ վայրերում, որտեղ ապրում են արջի բոլոր երեք տեսակները։ Այս երեք տեսակները միմյանց նկատմամբ ագրեսիա չեն ցուցաբերում։ Դա կարող է լինել այն պատճառով, որ այս երեք տեսակները սովորաբար տարբերվում են սովորություններից և սննդակարգի նախասիրություններից ։
Ասիական փղերը, ըստ երևույթին, չեն հանդուրժում մոտակայքում գտնվող ծույլ արջերը։ Դրա պատճառն անհայտ է, քանի որ հաղորդվել է, որ առանձին փղերը, որոնք հայտնի են, որ պահպանում են իրենց հանգստությունը վագրերի կողքին, հարձակվում են արջերի վրա. Հնդկական ռնգեղջյուրը նման անհանդուրժողականություն է զգում ծույլ արջերի նկատմամբ եւ նետվում նրանց վրա.
Կարգավիճակ և պահպանում
IUCN-ը գնահատում է, որ 20,000-ից պակաս ծույլ արջեր գոյատևում են Հնդկական թերակղզու և Շրի Լանկայի վայրի բնության մեջ։ Ծույլ արջը 1972 թվականի Հնդկաստանի վայրի բնության պահպանության ցուցակում է, որը նախատեսում է նրանց իրավական պաշտպանությունը։ Ծույլ արջի միջազգային առևտուրը (ներառյալ մասերը ) արգելվում է, քանի որ այն ներառված է «վտանգված տեսակների միջազգային առևտրի մասին» կոնվենցիայի հավելվածում.
Մարդու և արջի միջև հակամարտությունը կարգավորելու համար մարդիկ կարող են ծանոթ լինել պահպանության էթիկային, հատկապես տեղացիների շրջանում։ Այս հակամարտությունը լուծելու համար պետական կամ համայնքային անտառվերականգնման ծրագրերի միջոցով հնարավոր է նպաստել կենսամիջավայրի վատթարացման հիմքում ընկած խնդրի լուծմանը, որը մարդկանց և արջերի միջև բախման պատճառ է հանդիսանում:.
Ծույլ արջերի պոպուլյացիան աճում է, երբ նրանք ապրում են հեղինակավոր արգելոցներում, որոնք պաշտպանում են այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են վագրերն ու փղերը։ Ուղղակի կառավարվող արգելոցները կարող են պահպանել ծույլ արջը, հետևաբար, նման արգելոցները պետք է պահպանվեն ։ Աղբի, հատկապես հյուրանոցային թափոնների հեռացումը սննդի հետ միասին կարևոր է այն իրավիճակներում, երբ ծույլ արջերը ընտելանում են քաղաքներ մտնելուն՝ մարդկանց վրա պատահական հարձակումների աճով ։
Հարձակումներ մարդկանց վրա
Ծույլ արջերը կենդանի ամենաագրեսիվ արջերից են, և մարդկանց մեծ պոպուլյացիաների պատճառով, որոնք հաճախ սերտորեն շրջապատում են արջեր պահող արգելոցները, ագրեսիվ բախումներն ու հարձակումները համեմատաբար հաճախակի են, չնայած որոշ վայրերում հարձակումները, կարծես, արձագանք են մարդկանց հետ պատահական հանդիպման ժամանակ:. Սա արջերի այն տեսակն է, որն առավել պարբերաբար հարձակվում է մարդկանց վրա։ Միայն Հիմալայան Սև արջը ՝ ասիական սև արջի ենթատեսակը, գրեթե նույնքան վտանգավոր է ։ Ծույլ արջերը, հավանաբար, մարդկանց տեսնում են որպես պոտենցիալ գիշատիչներ, քանի որ նրանց արձագանքները (մռնչյուն, որին հաջորդում է նահանջը կամ հարձակումը) նման են վագրերի և ընձառյուծների առկայության դեպքում ։ Նրանց երկար ճանկերը, որոնք կատարելապես հարմարեցված են տերմիտների բլուրները փորելու համար, մեծահասակներին ավելի քիչ են կարողանում բարձրանալ ծառերը ՝ վտանգից խուսափելու համար, ինչպես դա անում են այլ արջերը, ինչպիսիք են ասիական սև արջերը։ Այսպիսով, ծույլ արջերը, ըստ երևույթին, զարգացել են ՝ դիմակայելու սպառնալիքներին ՝ ագրեսիվ վարվելով։ Նույն պատճառով, շագանակագույն արջերը կարող են հակված լինել նման գործողությունների, ինչը բացատրում է արջերի այս երկու տեսակների մեջ մարդկանց նկատմամբ ակնհայտ ոչ գիշատիչ ագրեսիայի համեմատաբար բարձր հաճախականությունը.
Որս և սնունդ
Ծույլ արջերը շատ դիմացկուն են կորպուսի կրակոցներին և կարող են հարձակվել որսորդների վրա։ Ծույլ արջերին հեշտությամբ կարելի էր հետևել անձրևային սեզոնի ընթացքում, քանի որ նրանց հստակ հետքերը կարելի էր գտնել անմիջապես նրանց որջերում։ Լեռնոտ կամ լեռնային տարածքներում արջերին որսալու համար օգտագործվել են երկու մեթոդ։ Դրանցից մեկն այն էր, որ լուսաբացին թաքնվում էին արջի որջի վրա և սպասում, թե երբ արջը կվերադառնա իր գիշերային որսից։ Մեկ այլ միջոց էր նրանց ցերեկը արթնացնելը ՝ կրակոցներ արձակելով քարանձավ ՝ այնտեղից դուրս հանելու համար ։ Շրի Լանկայում ծույլ արջի բակուլումը ժամանակին օգտագործվել է որպես ամուլետ անպտղության դեմ ։
Ընտելացում
Բրիտանական Հնդկաստանում սպաները հաճախ ծույլ արջերին պահում էին որպես ընտանի կենդանիներ ։ Քենեթ Անդերսոնի կինը պահել է որբացած Միսուրի ծույլ արջուկին, որին նա անվանել է "Բրունո"։ Արջը սնվում էր ամեն ինչով, և նա շատ սիրալիր էր մարդկանց հանդեպ։ Նրան նույնիսկ սովորեցրել են բազմաթիվ հնարքներ, ինչպիսիք են փայտե տախտակը երեխայի պես օրորելը կամ Բամբուկե փայտը ատրճանակի պես ուղղորդելը.
Պարող արջերը պատմականորեն հայտնի Ժամանց են եղել Հնդկաստանում ՝ սկսած 13-րդ դարից մինչև Մուղալների դարաշրջանը։ Կալանդարները, որոնք զբաղվում էին ծույլ արջերին զվարճանքի նպատակներով որսալու ավանդույթով, հաճախ օգտագործվում էին Մուղալի կայսրերի դատարաններում ՝ մարզված արջերի մասնակցությամբ տեսարաններ բեմադրելու համար ։ Դրանք ժամանակին սովորական էին Կալկաթա քաղաքներում, որտեղ բրիտանացի սպաների ձիերին հաճախ անհանգստացնում էին ։
Չնայած այս պրակտիկայի արգելքին, որն ուժի մեջ է մտել 1972 թ.-ին, 20-րդ դարի երկրորդ կեսին Հնդկաստանի փողոցներում կար մինչև 800 պարող արջ, հատկապես Դելիի, Ագրա և Ջայպուրի միջև ընկած մայրուղու վրա։ Սովորաբար վեց ամսականում վաճառականներից և որսագողերից գնվող ծույլ ձագերը սովորեցնում էին պարել և հրամաններ կատարել հարկադիր խթանների և սովի միջոցով։ Արուներին ամորձատել են վաղ տարիքում, իսկ մեկ տարեկան հասակում նրանց ատամները ծեծել են, որպեսզի նրանք լուրջ վնասվածքներ չպատճառեն իրենց տերերին։ Արջերին սովորաբար հագեցված էին քթի օղակներ։ Պարզվել է, որ նրանցից ոմանք կուրացել են թերսնուցումից ։
2009 թ. - ին, հնդկական և միջազգային կենդանիների պաշտպանության կազմակերպությունների կոալիցիայի յոթնամյա արշավից հետո, վերջին պարող Կալանդար արջը ազատ արձակվեց ։ Այս պրակտիկան դադարեցնելու ջանքերը ներառում էին արջի վարժեցնողներին աշխատանք գտնելու և կրթություն ստանալու հարցում օգնություն ցուցաբերելը, ինչը նրանց թույլ տվեց նվազեցնել կախվածությունը պարող արջերից ստացված եկամուտներից ։
Մշակութային հղումներ
Չարլզ Քեթոնը արջին ներառել է իր 1788 թվականի "բնությունից նկարված և ջրաներկով փորագրված Կենդանիներ" գրքում ՝ նկարագրելով նրան որպես "արջի տեսակի կենդանի" և ասելով, որ ճիշտ է նրան անվանել «փոթորիկ» ։
Անվանումներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արջեր Կատեգորիա:Ասիայի կաթնասուններ Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Միխեիլ Ջավախիշվիլի
Միխեիլ Սաբայի Ջավախիշվիլի (მიხეილ საბას ძე ჯავახიშვილი, ), վրացի խորհրդային գրող։ Համարվում է 20-րդ դարի վրացի լավագույն գրողներից մեկը։ Ձերբակալվել է 1937 թվականի օգոստոսի 14-ին, իսկ խոշտանգումներից հետո ստիպված է եղել «խոստովանական ցուցմունք» գրել։ Գնդակահարվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ։ Գույքը բռնագրավվել են, արխիվները ոչնչացրել, եղբորը գնդակահարել, իսկ այրուն՝ աքսորել։ Գրաքննության է ենթարկվել մինչև 1950-ականների վերջը, որից հետո արդարացվել է։ Տպագրվել է 1903 թվականից։
Շակարտ (Շանթ Կարապետյան)
Շակարտ (Շանթ Կարապետյան, ), նկարիչ, բժիշկ։
Միխեիլ Ջավախիշվիլի
Կենսագրություն
Ծնվել է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի շրջանի Ծերակվի գյուղում (Ռուսական կայսրություն)։ Ազգանվան փոփոխության պատճառը ավելի ուշ բացատրել է հենց ինքը՝ գրողը։ Նրա խոսքով՝ իր պապը՝ Ջավախիշվիլին (ազնվական ընտանիք Քարթլիի գավառից) սպանել է մի տղամարդու, ինչի պատճառով ստիպված է եղել փախչել Կախեթի, որտեղ էլ ստացել է Տոկլիկիշվիլի նոր անունը։ Շուտով Միխեիլի պապը՝ Ադամը, վերադարձել է Քարթլի, իսկ նրա որդի Սաբան գրանցվել է որպես Ադամաշվիլի։ Միխեիլն այս անունը կրել է իր երիտասարդության տարիներին, սակայն հետագայում վերցրել է իր նախնիների ազգանունը՝ Ջավախիշվիլի։ Ընդունվել է Յալթայի այգեգործության և խաղողագործության դպրոցը, սակայն ընտանեկան ողբերգությունը ստիպել է նրան թողնել ուսումը. ավազակները սպանել են մորն ու քրոջը, իսկ հայրը շուտով մահացել է։ 1901 թվականին վերադառնալով Վրաստան՝ աշխատել է Կախեթիի պղնձաձուլարանում։ Առաջին պատմվածքը տպագրվել է 1903 թվականին Ջավախիշվիլի կեղծանունով, որին հաջորդել են ռուսական իշխանություններին քննադատող լրագրողական հոդվածների շարք։