cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լիգո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տոներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լատվիայի պետական խորհրդանիշեր
Ամարաս (եկեղեցական թեմ)
Ամարաս, եկեղեցական թեմ Հայոց Աղվանքում, ենթարկվում է Աղվանից կաթողիկոսությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմեր
Հայերն Ամասիայում
ա Կատեգորիա:Ամասիա քաղաքում ծնվածներ
Սոչոնբոժա
Սոչոնբոժա (Сочонбожа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սելզյա գետի աջ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Upside Down
«Upside Down» (հայ․՝ Գլխիվայր), Դայանա Ռոսի երգ որը ձայնագրվել է իր Diana տասներորդ ստուդիական ալբոմի համար (1980), թողարկվել է որպես ալբոմի լիդ-սինգլ։ Այդ երգի հեղինակներն են Նայլ Ռոջերսը և Բերնարդ Էդվարդսը, որոնք առավել հայտնի են որպես Chic-ի 1970-ական թվականների խմբի հիմնադիրներ և առաջատարներ, ինչպես նաև պրոդյուսերներ ։ Ինչպես պատմել է Նայլ Ռոջերսը, երգի ոգեշնչումը եղել է Դայանայի զվարճանալու և իր երաժշտական կարիերայի հետ փորձեր կատարելու ցանկությունը ։
Սպիկա
Սպիկա (α Կույսի), Կույս համաստեղության ամենապայծառ աստղը՝ 1-ին տեսանելի աստղային մեծության։ Սպեկտրալ կրկնակի աստղ է։ Լուսատվությունը 740 անգամ մեծ է արեգակնայինից։ Սպիկայի «Α» բաղադրիչը պատկանում է Β Ցեֆեոս աստղի դասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղեր
Այգունտեր
Այգունտեր, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա վտակ Բարդուղի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Կոչի ու Մուշեղ գյուղերի մոտից և հոսում է Գեղ վանքի մատով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Բարդուղ գետի վտակներ
Ռոբերտ Բաղդասարյան
Ռոբերտ Անդրանիկի Բաղդասարյան, հայ գրականագետ, արձակագիր։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (2013) ։
Կենսագրություն
Ռոբերտ Բաղդասարյանը ծնվել է 1947 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական բանասիրական ֆակուլտետը։ 1974-1996 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ հրատարակչության խմբագիր, ապա` Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 2000 թվականից` ՀՀ Ազգային Ժողովի հասարակայնության և տեղեկատվության միջոցների հետ կապերի վարչության գլխավոր մասնագետ, ապա parliament.am ռուսերեն վեբ-կայքի պատասխանատու խմբագիր-թարգմանիչ։ Գիտական և  գեղարվեստական գրքերի հեղինակ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Այրիջա Արևմտյան
Այրիջա Արևմտյան, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Սևանա լճի ավազանում, Արգիճի գետի արևմտյան ճյուղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Արգիճի գետի վտակներ
Բերեստոկ (ավան, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Բերեստոկ (Бересток), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Բերեստոկ ավանում բնակվում էր 454 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
1991
Մահեր
Կատեգորիա:1991 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Աստղերից իջած կինը
«Աստղերից իջած կինը», Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներից ։
Պատմություն
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած «Հասկեր» մանկական ամսագրի № 11-ում (էջ 294-300)՝ «Հնդկական հեքիաթ» ենթավերնագրով, ապա՝ Թիֆլիսում՝ 1916 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի «Օտար հեքիաթներ» գրքում (պրակ 2, էջ 15-23)։
Այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 268-274) ։
Ամերիկյան կարմրամորթների մասին այս հեքիաթը թարգմանվել է ռուսերենից ։
Ինքնագիրը չի պահպանվել։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Օտար հեքիաթներ»-ից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթներ
(8556) Ջանա
(8556) Ջանա (Jana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հուլիսի 7-ին Զդենեկ Մորավեցի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,903831 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,848 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9596 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1807,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,199181 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,36° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենեկ Մորավեցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ֆիգոլս ի Ալինիա
Ֆիգոլս ի Ալինիա (Fígols y Aliñá, Figols i Alinya, Fígols i Alinyà), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լիեդա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Ուրժել շրջանում։ Նրա տարածքը զբաղեցնում է 101,8 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 282 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Haswell
Haswell (արտասանել Հասուել), Intel Core պրոցեսորների չորրորդ սերնդի կոդային անվանումը, որը հանդիսանում է երրորդ կարևոր փոփոխությունը Core միկրոճարտարապետության մեջ, ըստ տիկ տակ ռազմավարության։ Նրանք օգտագործում են տրանզիստորներ՝ եռաչափ կառուցվածքով կափարիչներով։
Haswell պրոցեսորների համար նախատեսված է չիփսետների նոր ընտանիք՝ 8-րդ շարքի հիման վրա, որը ներառում է H81, B85, H87, Q85, Q87 Z87 մոդելները ՝ պրոցեսորային միակցիչ LGA 1150-ի համար, որոնք իրականացնում են աջակցություն մինչև 6 USB 3.0 պորտեր (ինչպես նաեւ I/O Port Flexibility գործառույթը, որը թույլ է տալիս ընտրել, թե հենց որ USB պորտերն են գործելու որպես 3.0) և մինչև 6 SATA III դողեր (ընդ որում, բացակայում է SATA II դողերի աջակցությունը)։ Նաև օպտիմիզացված է աշխատանքը SSD դիսկերի հետ, օգտագործվում են բարելավված տեխնոլոգիաներ Rapid Storage և Intel vPro, ներդրվել 4-հոսքային կարդալու աջակցությունը հաջորդական ինտերֆեյսի միջոցով, իջեցվել է էներգիայի սպառումը և կատարվել են այլ բարելավումներ։
Առանձնահատկությունները
Չիպում հնարավորություն է ընձեռնվում միաժամանակյա աշխատանք չորս օպերանդների հետ, որը թույլ է տալիս մեկ հրահանգների ժամանակ կատարել միանգամից երկու գործողություն՝ բազմապատկման և գումարման (կամ հանման)։
Պրոցեսորները՝ կառուցված Haswell ճարտարապետությամբ, ունեն լրացուցիչ ինտեգրված լարման կարգավորիչ (VRM, FIVR), կատարված առանձին բյուրեղյա ընդհանուր ջերմասփռիչ կոպի տեսքով ։ FIVR-ը ունի մոտավորապես 13×8 մմ չափսեր, և պատրաստված է 90 նմ գործընթացով ։
Պրոցեսորներ
Haswell-ի հայտնվելուն պես Intel-ը կիսում է իր տեսականին երկու խմբի։
Սեղանադիր տարբերակներ
Intel Core պրոցեսորների չորրորդ սերունդը ստացել է բարելավումներ ավտոմատ և ձեռքով արագացնելու շրջանում։ Բարձրացել են գործակիցները Turbo-ռեժիմի, հիշողության և գրաֆիկական միջուկի գործակիցները, ընդլայնվել են սնուցման և լարման սահմանաչափերը. Նաև ավելացվել է համակարգային դողի հաճախականությամբ արագացնելու հնարավորություն։ Արդյունքում, ըստ Intel-ի Haswell պրոցեսորների միջին օղակը Արադացման ժամանակ իր հնարավորություններով համապատասխանում է Ivy Bridge-ի էնտուզիաստ օղակին։
Բոլոր պրոցեսորը օգտագործում են DMI 2.0 PCIe 3.0 ինտերֆեյս։
Core i5 պրոցեսորների գլխավոր տարբերությունը Core i7 պրոցեսորներից կայանում է HyperThreading-ի բացակայության մեջ (բացի Core i5 4570T և 4570TE) և L3 քեշի փոքրացված ծավալով։
Սեղանադիր պրոցեսորների R շարքը համակցված է Iris Pro 5200 (GT3e) գրաֆիկայի հետ, այլ սեղանադիր i5 և i7 ունեն համակցված գրաֆիկա Intel HD 4600 ավելի կրտսեր i3-ների Intel HD 4400 գրաֆիկայի հետ։
Պրոցեսորների մեծամասնությունը հախատեսված է LGA 1150-ի տեղադրման համար. Բացառություն են կազմում R շարքի պրոցեսորները, որոնք նախատեսված են BGA1364 սոկետի համար. Haswell-E շարքի պրոցեսորները տեղադրվում են LGA 2011-v3 սոկետում։
Ինդեկսների նշանակությունը
Դյուրակիր տարբերակներ
պրոցեսորների դյուրակիր տարպերակները հասանելի են երկու կամ չորսմիջուկանի կոնֆիգուրացիաներով, բայց համալրվում են հիշողության կարգավորիչով, որը աջակցում է միայն DDR3L կամ LPDDR3ef>Intel 2012 Haswell CPUs Will Feature Improved Multi-Core Support : Ինդեկսների նշանակությունը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:X86
Օ
Օ, ժամանակակից հայկական այբուբենի երեսունութերորդ տառը։ Անունն է օ։ Օ նշագրում է ժամանակակից հայերենի ետին շարքի միջին բարձրացման շրթնայնացած ձայնավոր հնչյունը (հնչույթը)։
Տարածված է կարծիք, որ Օ տառը այբուբեն է ներմուծվել 12-րդ դարում Արիստակես Գրիչի կողմից, աւ երկբարբառի փոխարեն, սակայն վերջինս իր աշխատության մեջ չի կիրառել օ և ֆ ներմուծված տառերը ։
7-րդ դարից սկսած աւ երկբարբառը փակ վանկերում հիմնականում վերածվում է օ պարզ հնչյունի։ Բառասկզբում կիրառվում է Ո տառը։ Հնչյունները գրվում են որպես աւ և ո, իսկ միջին հայերենում սկսում է նաև կիրառվել օ տառաձևը, սակայն երեքն էլ միմյանց փոխարինելով կիրառվել են մինչ 18-րդ դարը։ Առաջին հայտնի կիրառությունը տեղի է հանդիպում է 1046 թվականին՝ փափագանօք ։ Որոշ բառերում աւ երկբարբառը ձևափոխվում է նաև ու-ի (նաւպա > նոպա > նուպա) ։ 17-րդ դարի դրությամբ երեքից ամենակիրառականը արդեն եղել է օ տառը ։"Ի քեզ ձօնեցաւ բանըն հայրական..., Ցօղն իջանէ ի վերայ թփին... (ԳԱ, 39):"Փոխառյալ բառերում որպես կանոն կիրառվել է հենց օ տառը՝ սօլթան, Պօղոս, Պօլիս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն Կատեգորիա:12-րդ դարի հայտնություններ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայտնություններ
SOS
SOS (ՍՕՍ) (Save Our Souls/Save Our Spirits (փրկեք մեր հոգիները), Save Our Ship (Փրկեք մեր նավերը), Swim Or Sink (լողացեք կամ խեղդվեք), Stop Other Signals (վերջացրեք այլ ազդանշանները) ինչպես նաև ռուսերեն տարբերակը՝ Փրկեք մահից), համաշխարհային (կապի) ազդանշան։ Ստեղծել է Մորզեն։ Օգտագործվում է Մորզեի այբուբենի հետ միասին (նաև առանձին)։ Ազդանշանը իրենից ներկայացնում է՝ «3 կետ - 3 գծիկ - 3 կետ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռադիոկապ
Կարասիոկ
Կարասիոկ (Tana), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ֆինմարք ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Կարասիոկ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը և Հյուսիսսաամերենը։ Զբաղեցնում է 5452,86 կմ² տարածք։ Ունի 2763 բնակչություն (2007թ.) ։
Անվանում
Karasjok անվանումը հանդիսանում է սաամերեն Kárášjohka բառի՝ նորվեգերենին հարմարեցված տարբերակը։ Բառի սկզբնամասի նշանակությունը անհայտ է, իսկ johka սաամերենից թարգմանաբար նշանակում է «գետ»։ Մինչ 1866 թվականը Կարասիոկ կոմունան մտնում էր նախկին Կիստրադ կոմունայի մեջ։ 1990 թվականին Karasjok անվանումը փոխարինվեց Kárášjohka-Karasjok-ով, ինչը կոմունային դարձրեց սաամերեն անուն ունեցող 3-րդ կոմունան Նորվեգիայում։ 2005 թվականին համայնքը կրկին վերանվանվեց Կարասիոկ, սակայն վերջին երկու անվանումները համարվում են իրավահավասար ։
Աշխարհագրություն
Կարասիոկ կոմունան գտնվում է Տանաելվ գետի ավազանում, այդ թվում՝ վերջինիս վտակներ Անարիոհկա և Կարասիոհկա գետերի շրջանում։ Այն ներառում է Ֆինմարկի ընդարձակ սարահարթը։ Համեմատաբար խոշոր լճերից է Գասադատավյարին։ Գետերի ավազաններում տարածված են սոճու և կեչու անտառներ։
Կլիման չորային է։ 1886 թվականի հունվարի 1-ին այստեղ գրանցվել է Նորվեգիայում արձանագրված ամենացուրտ եղանակը −51,4 °C:
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալների համաձայն՝ կոմունայում բնակչվում է 2763 մարդ, որոնց մեծ մասը Կարասիոկ բնակավայրում։ Բնակչության 80 %-ի համար մայրենի լեզուն Սաամերենն է։ Սաամերենը և նորվեգերնը կոմունայի տարածքում ունեն իրավահավասար կարգավիճակ։ Այստեղ է տեղակայված Նորվեգիայի Նորվեգիայի սաամական խորհրդարանը, ինչպես նաև սաամական այլ հաստատություններ, այդ թվում՝ ռադիոկայան։
Կարասիոկում ծնված հայտնի անձինք
Կարասիոկում են ծնվել հայտնի երգչուհիներ Մարի Բոյնեն և Մաքսիդա Մարակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինմարք ֆյուլքեյի կոմունաներ
Բերյոզովկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Բերյոզովկա (Березівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Բերյոզովկա գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆ
Ֆ, ժամանակակից հայկական այբուբենի երեսունիններորդ և վերջին տառ։ Անունն է ֆե։ Ֆ նշանագրում է ժամանակակից գրական հայերենի շրթնային շրթնատամնային խուլ շփական պարզ բաղաձայն հնչյունը (հնչույթը)։
Գրաբարի տիրապետության շրջանում (մինչև 11-րդ դարը, ինչպես նաև որոշ դեպքերում մինչև 19-րդ դարը) թարգմանությունների միջոցով կատարված փոխառություններում ֆ հնչյունը փոխարինվել է փ-ով (փայետոն, Փիլիպպոս, Փասիան, փիլիսոփա և այլն)։ Ժամանակակից բարբառների մի մասի հնչյունական համակարգերում նույնպես ֆ բացակայում է (ֆուտբոլ-փուտբոլ, ֆիզիկա-փիզիկա)   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն Կատեգորիա:11-րդ դարի հայտնություններ
Չամուռլու (Արճեշի գավառ)
Չամուռլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսարևմտյան սահմանի մոտ, Արճեշ քաղաքից 37 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վենեց (Բուրգասի մարզ)
Վենեց (Венец), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Կարնոբատի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Կարնոբատ քաղաքից գտնվում է 15 կմ դեպի արևմուտք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 251 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
(8557) Սարուն
(8557) Սարուն (Saroun), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հուլիսի 23-ին Լենկա Սարունովայի կողմից Օնդրեյովում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,306743 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9841 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6294 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1279,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281323 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,96° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լենկա Սարունովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ադալուր
Ադալուր, լեռ Եփրատի միջին հոսանքի աջ կողմում՝ հիշատակված ասորեստանյան թագավոր Աշուրրաթ Բ-ի արձանագրության մեջ։ Ոմանք ենթադրաբար նույնացնում են Ամանոսի լեռների հարավային ծայրաշրջանի հետ, որտեղ գտնվում է Աթըք ծովահայաց հավասուն ամառանոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Հայերը Բուենոս Այրեսում
Բուենոս Այրեսում և նրա արվարձաններում ներկայումս (2003 թվականին) բնակվում է շուրջ 60 հազար հայ։ Համայնքը ձևավորվել է 1909-1914 թվականներին։ Բուենոս Այրեսում գործում են վեց հայ առաքելական, մեկ կաթոլիկ և երկու ավետարանական եկեղեցիներ։ Կա հայկական գերեզմանատուն։ Գործում են Սուրբ Գրիգոր Լսավորիչ, ՀԲԸՄ Մարի Մանուկյան, Խրիմյան կրթական հաստատությունները, Մխիթարյան, Վիսենտե ուենոս Այրեսի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին, Լոպեսի ազգային, Արծրունի և Պահչեճյան վարժարանները։
1988-1992 թվականներին գործել է նաև Վահե Չըննոգյան հայկական ուսուցչանոցը։ 1992 թվականից Դել Սալվադոր համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում գործում է հայագիտանակա մշտական ամբիոն, Բուենոս Այրեսի պետական համալսարանում և Քենեդի համալսարանում հայագիտական ազատ (ոչ մշտական) ամբիոն, իսկ ճարտարապետության ֆակուլտետում դասավանդվում է հայկական ճարտարապետության դասընթաց։
Գաղութի մշակութային կյանքը ներկայացնում են Արգենտինահայ մշակութային միությունը, Համազգային, Թեքեյան և Նոր սերունդ մշակութային միությունները, «Ժորժ Սարգիսյան» և «Մհեր Մկրտչյան» թատերախմբերը, «Մասիս», «Գայանե», «Նաիրի» պարախմբերը, «Արաքս», «Կոմիտաս», «Շնորհալի», «Արևագալ», «Ալագյազ», «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» և «Մաշտոց» երգչախմբերը, զանազան նվագախմբեր։
Բուենոս Այրեսի հրապարակներից մեկը կոչվում է Հայաստան (կան նաև փողոցներ այղ անվամբ), մեկ ուրիշը՝ Արարատ, որտեղ կանգնեցված է Մեծ Եղեռնի նահատակներին նվիրված հուշակոթող։ Քաղաքի Պալհրմո թաղամասի Արմենիա փողոցում (այստեղ են կենտրոնացած համայնքի ազգային հաստատությունների մեծ մասը) 1998 թվականին կառուցվել է Սարդարապատի հերոսամարտի հուշարձան-կոթող։
բ Կատեգորիա:Բուենոս Այրես
Տուշրատտա
Տուշրատտա (Tu-uš-e-rat-ta), Միտաննիի թագավոր մ.թ.ա. 14-րդ դարում։ Գահ է բարձրացել գահի հավակնորդներին պարտության մատնելուց հետո։ Ընդարձակել է պետության սահմանները։ Միտաննիական առաջին պատերազմի ընթացքում պարտության է մատնել խեթական թագավոր Սուպուլիլիումա I-ին։ Միտաննիի և Խեթական պետության միջև Միտաննիական երկրորդ և երրորդ պատերազմների հետևանքով Տուշրատտան վերջնականապես կորցրել է ազդեցությունը հարևան երկրներում։ Սպանվել է պետական հեղաշրջման ժամանակ, որդու ձեռքով։
Կատեգորիա:Միտաննիի թագավորներ
Աբալան
Աբալան (նաև՝ Ավալան, Ավլան, Օդալան, ), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում, Ահարի շահրեսթանի Հուրանդ բախշիի Դոդանեղի դահեստանում։
Պատմություն
Մեծ Հայքի թագավորության ժամանակաշրջանում գյուղի տարածքը մտել է Փայտակարան նահանգի Պիճան գավառի մեջ։ Հետագա ժամանակներից գտնվում է Պարսկահայաստանում, նախկինում գտնվում էր Ղարադաղ գավառում ։
Դոկոս
Դոկոս (Δοκός) — Սարոնիկի կղզիներից մեկը, տեղակայված է Պելոպոնես թերակղզու ափերի մոտ։
Աբալան
Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրում է 25 ընտանիք՝ 153 բնակչով ։
Դոկոս
Կղզու տարածքը կազմում է 13,537 կմ² ։ Բարձրագույն կետը գտնվում է ծովի մակարդակից 308 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում է 18 մարդ.
Կղզին պատկանում է Իդրա համայնքին, որը մտնում է Ատտիկա պերիֆերիայի Կղզիներ ծայրամասային միավորի մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Աթաբայի լեռնաշղթա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
Գիմերա (մունիցիպալիտետ)
Գիմերա (Guimerà, Guimerà), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լյելդա պրովինցիայի մեջ, Կատալոնիա ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ուրժել շրջանում։ Զբաղեցնում է 25,8 կմ²։ Բնակչությունը՝ 330 մարդ(2010)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Չամուռլու (Խոշաբի գավառ)
Չամուռլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էրան (Կանտալի գավառ)
Էրան (Ayrens), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 564 մարդ, բնակչության խտությունը` 22.12 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 25.5 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 430 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 110 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 12 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 345 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 260-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 85։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 260 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 247 անձ (132 տղամարդ և 115 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (7 տղամարդ և 6 կին)։ 85 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 22-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռոյա Հակակյան
Ռոյա Հակակյան, born 1966, Թեհրան, Իրան), ԱՄՆ-ում բնակվող իրանցի գրող, լրագրող։ Հայտնի է դարձել 2004 թվականին գրված «Journey from the Land of No» հուշագրությամբ։ Իրանական հարցերին առնչվող նրա հոդվածները տպագրվում են Նյու Յորք Թայմս, Վաշինգտոն Փոստ, «Wall Street Journal» և NPR օրաթերթերում։ 2008 թվականին արժանացել է Գուգենհայմ կրթաթոշակի , 2011 թվականին հրատարակել է «Assassins of the Turquoise Palace» վավերագրական պատմությունը Բեռլինում իրանական ընդդիմադիր առաջնորդների Mykonos ռեստորանում սպանության մասին։
Հակակյանը Իրանի մարդու իրավունքների փաստաթղթավորման կենտրոնի հիմնադիր-անդամ է, ինչպես նաև հանդես է գալիս միջազգային փախստականների խորհրդի կազմում ։ Հարի Քրեյզլերը իր «Political Awakenings: Conversations with History'» հարցազրույցների ժողովածուում Հակակյանին ներկայացնում է որպես «Մեր սերնդի 20 ամենակարևոր ակտիվիստներից, ակադեմիկներից ու լրագրողներից մեկը» ։
Կենսագրություն
Ռոյա Հակակյանը ծնվել և մեծացել է Թեհրանում պարսկական-հրեական ընտանիքում։ Այլ լիբերալների հետ միասին սատարել է Իրանական հեղափոխությանը։ Իրան-իրաքյան պատերազմն սկսվելու և սահմանափակող օրենքների տարածման պատճառով Ռոյան գաղթել է Միացյալ Նահանգներ 1985 թվականի մայիսին՝ հայցելով քաղաքական ապաստան։ Հաստատվել է Նյու Յորքում, հոգեբանություն է ուսանել Բրուքլինի քոլեջում, սոցիալական աշխատանքի մագիստրոսի կոչում է ստացել Հանթեր քոլեջից։
Ստեղծագործություններ
Հակակյանի «Journey from the Land of No: A Girlhood Caught in Revolutionary Iran» հուշագրությունն արժանացել է տարբեր մրցանակների ։
Հակակյանի վերջին գիրքը՝ «Մարդասպաններ փիրուզե պալատում», լույս է տեսել 2011 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Այն պատմում է 1992 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Բեռլինի Mykonos ռեստորանում սպանությունների մասին, որի ժամանակ սպանվել են 4 քուրդ և իրանցի ակտիվիստներ։ Հակակյանի գիրքը հետազոտում է Իրանում սպանություններն ու դրանց հետևանքները։
Կինո և հեռուստատեսություն
Հակակյանը համագործակցել է առաջատար լրագրողական ցանցային հեռուստատեսությունների հետ, այդ թվում, «60 րոպե», «Ճամփորդություն Հարրի հետ», ABC հատուկ վավերագրական Պետեր Ջենինգսի հետ, Discovery և ուսման ալիքների հետ։ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հանձնարարությամբ ստեղծվել է Հակակյանի «Զինված և անմեղ» ֆիլմը, որը պատմում է ամբողջ աշխարհում անչափահաս երեխաների պատերազմներում ներգրավվածության մասին, աշխարհի տարբեր փառատոներում առաջադրվել է որպես լավագույն կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմ։
Ակնարկներ
Նրա սյունակները, էսսեներն ու գրախոսականները հայտնվում են անգլերեն հրապարակումներում, «New York Times», «Վաշինգտոն Փոստ»-ում, «Wall Street Journal»-ում։
Խակերության զոհ
2015 թվականի փետրվարին խակերները հարձակվել են Հակակյանի Gmail և Ֆեյսբուք հաշիվների վրա, ինչպես նաև նրա անձնական հեռախոսային հաշիվների։ Կարծիքներ կան, որ դրա հետևում կանգնած է Իրանական կառավարությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանցի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին լրագրողներ Կատեգորիա:Իրանցի կին գրողներ
Հալվորակ
Հալվորակ, հայկական արական անուն։ Հալվոր անվան փաղաքշական ձևն է։ Հիշատակվել է մեկ անգամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Խրիստինա Մորֆովա
Խրիստինա Վասիլևա Մորֆովա (Христина Василева Морфова, ), բուլղարացի օպերային երգչուհի (քնարական-կոլորատուրային սոպրանո), մանկավարժ և հասարակական գործիչ։ Կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Մորֆովի քույրը։
Կենսագրություն
Խրիստինա Մորֆովան ծնվել է 1889 թվականի ապրիլի 24-ին Բուլղարիայի Ստարա Զագորա քաղաքում ։ Սովորել է Պրահայում՝ Մարիա Պիվոդայի երաժշտական մասնավոր դպրոցում։ Այնտեղ էլ 1910 թվականին կատարել է իր առաջին ելույթը բեմում («Վաճառված հարսնացուն»)։ Երգել է Բռնոյի Օպերային թատրոնում։ 1913 թվականից եղել է Բուլղարիայի օպերային ընկերության (1921 թվականից՝ Սոֆիայի ազգային օպերա) մենակատարուհի։ 1913 թվականից հանդես է եկել համերգներով՝ կատարելով ինչպես արիաներ օպերաներից, այնպես էլ բուլղարական, չեխական ժողովրդական երգեր և սլավոնական այլ ժողովուրդների երգեր։ 1916 թվականից համերգային շրջագայություններով եղել է Բեռլինում, Միլանում, Փարիզում, Լոնդոնում։ 1916-1931 թվականներին եղել է Պրահայի ազգային թատրոնի մենակատարուհի։ 1931-1936 թվականներին դասավանդել է Սոֆիայի Երաժշտական ակադեմիայում։ Նրա աշակերտների թվում են եղել Ռայնա Միխայլովան (Райна Михайлова), Սիյկա Պետրովան (Сийка Петрова), Լյուբոմիր Վիշեգոնովը, Գյուրգա Պինջուրովան, Իվանկա Միտևա-Կորալովան, Լյուդմիլա Պրոկոպովան և այլք։ 1935 թվականին համերգային շրջագայությամբ ԽՍՀՄ-ում հանդես գալուց հետո Խրիստինա Մորֆովան հեռացվել է ինչպես Ակադեմիայից, այնպես էլ Սոֆիայի ազգային օպերայից։ Զոհվել է 1936 թվականի հունիսի 1-ին Սոֆիայից ոչ հեռու տեղի ունեցած ավտովթարի հետևանքով ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բուլղարացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի սոպրանոներ Կատեգորիա:Ավտոճանապարհային վթարներից զոհվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Ադոլֆ Արվիդսսոն
Ադոլֆ Իվար Արվիդսսոն (Adolf Ivar (Iwar) Arwidsson, ), ֆին շվեդալեզու բանաստեղծ, գրող, լրագրող, պատմաբան ։ Հայտնի է որպես ֆիննական ազգային շարժման ոգեշնչողներից մեկը՝ «Ֆինլանդիայի անկախության գաղափարի առաջամարտիկ»։ Քաղաքական պատճառներով ստիպված է եղել տեղափոխվել Ֆինլանդիայից Շվեդիա։ Վտարանդիության մեջ Արվիդսսոնը զբաղվում էր պատմական հետազոտություններով, ինչպես նաև տպագրում էր հոդվածներ, որոնք վերլուծում էին Ֆինլանդիայում տիրող իրավիճակը և արտացոլում հայրենիքի զարգացման հնարավոր ուղիները։ Եղել է Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանի տնօրեն։
Կենսագրություն
Ադոլֆ Իվար Արվիդսսոնը ծնվել է 1791 թվականի օգոստոսի 7-ին, Պադասյոկիում (Ֆինլանդիայի Պյայատ-Հյամե գավառ)։ Նրա մայրը՝ Աննա Կատարինա Մոլինը (1768-1843), քահանայի օգնականի դուստրն էր, իսկ հայրը՝ Արվիդ Ադոլֆ Արվիդսսոնը (1762-1832), կոշկակարի ընտանիքից էր և Պադասյոկիում ծառայում էր որպես քահանայի օգնական։ Ավելի ուշ, երբ Արվիդ Ադոլֆը ստացավ ծխական համայնքի ավագ քահանայի պաշտոնը, ընտանիքը տեղափոխվեց Լաուկաա (Կեսկի-Սուոմի գավառ (Կենտրոնական Ֆինլանդիա))։
Ադոլֆը սովորել է Պորվոոյի գիմնազիայում, այնուհետև` Աբո թագավորական ակադեմիայում, որտեղ 1814 թվականին ստացել է փիլիսոփայության թեկնածուի աստիճան ։ Ակադեմիայում սովորելիս նա սկսեց գրել քնարական և ռոմանտիկ բանաստեղծություններ՝ շվեդ բանաստեղծ Ֆրանս Միքայել Ֆրանսենի և գերմանացի բանաստեղծ Նովալիսի ստեղծագործություններով ոգեշնչված։
1815 թվականին նրան հաջողվեց հրատարակել իր առաջին բանաստեղծությունը։ 1817 թվականին «Միջնադարում սկիզբ առած ռոմանտիզմի ոգու պատմական տեսակետը» վերնագրով դիսերտացիան գրելուց հետո նա ստանում է դոցենտի կոչում, այնուհետև Արվիդսսոնը մեկ տարով մեկնում է Շվեդիա, որտեղ ծանոթանում է բազմաթիվ գրողների և հասարակական գործիչների, ինչպես նաև թագաժառանգ արքայազն Կառլ Յոհանի վստահված անձանցից մեկի հետ։
Քանի որ Շվեդիան այդ տարիներին վարում էր զգուշավոր արտաքին քաղաքականություն և չէր ցանկանում ընդհարվել Ռուսաստանի հետ, Արվիդսսոնը չկարողացավ որևէ աշխատանք գտնել։ Միայն 1825 թվականին նա կարողացավ կրտսեր գրադարանավարի պաշտոնը ստանալ Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանում։ Հաջորդ տարիների ընթացքում նա մասնակցեց տարբեր քննարկումների՝ Ֆինլանդիայի ճակատագրի մասին քիչ թե շատ ակտիվությամբ, որը դրսևորվում էր ինչպես թերթային հոդվածների, այնպես էլ անհատական բրոշյուրների հրապարակման միջոցով։
1843 թվականին Արվիդսսոնը նշանակվում է Ստոկհոլմի թագավորական գրադարանի տնօրեն, և նրան հանում են Շվեդիայում Ռուսաստանի դեսպանատան «սև ցուցակից», որը նրան հնարավորություն էր տալիս ազատ ուղևորվելու Ֆինլանդիա։
Արվիդսսոնը հանկարծամահ է եղել 1858 թվականին, Ֆինլանդիա կատարած ուղևորության ժամանակ։ Արվիդսսոնը թաղված է Լաուկա քաղաքում, որտեղ նա ապրել է իր պատանեկության տարիներին։
Արվիդսսոնի գործունեության գնահատական
Արվիդսսոնին առավել հայտնի է հաճախ իրեն վերագրվող «Մենք շվեդ չենք, չենք ուզում ռուս դառնալ, մենք ֆիններ ենք լինելու» կարգախոսով։ Իրականում սրանք նրա խոսքերը չեն, այլ նրա քաղաքական մտածողության էության գնահատականն է, որը 1861 թվականին տվել էր պրոֆեսոր Յոհան Սնելլմանը։ Արվիդսսոնի գաղափարների ավանդական տեսակետն այն է, որ նա ազգային ինքնության քարոզիչ էր, և   համարվում էր անկախության գաղափարի առաջամարտիկ։ Նրա հայացքների նկատմամբ ավելի ժամանակակից, ավելի հավասարակշռված մոտեցումը ցույց է տալիս, որ դրանք բավականին հակասական են, և որ Արվիդսսոնը ոչ միանշանակ մոտեցում էր ցուցաբերում ֆիննական պետություն ստեղծելու գաղափարի վերաբերյալ։
Գնատովկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Գնատովկա (Гнатівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
Ադոլֆ Արվիդսսոն
Աշխատանքներ
Lärobok i Finlands historia och geografi för gymnasier och skolor / A. I. Arwidsson. Turku 1832 թվականին Ֆինլանդիայի պատմության և աշխարհագրության դասագիրքը հրատարակվել է առանց հեղինակի ցուցումների։ Արվիդսսոնի կողմից նախագծեր իրականացվեցին «Շվեդական հնություններ» եռահատորյակի  հրատարակության և «Ֆինլանդիայի անցյալը լուսաբանող փաստաթղթեր»-ի տասն հատորանոց շարքի հրապարակման ուղղությամբ։
Գնատովկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Գնատովկա գյուղում բնակվում էր 67 մարդ։
Ադոլֆ Արվիդսսոն
Ընտանիք
1824 թվականին Արվիդսսոնը ամուսնացավ հանգուցյալ Բարոն  Ֆրեդրիկ Արմֆելտի դստեր` Յոհան Կարոլինա Արմֆելտի (1795–1878) հետ։ Պետք է նշել, որ այդ ժամանակաշրջանում տարբեր դասերի ներկայացուցիչների միջև ամուսնությունը չափազանց հազվադեպ էր։ Ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցան չորս երեխաներ`
Գնատովկա (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ադոլֆ Արվիդսսոն
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆինն լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆինն գրողներ Կատեգորիա:Ֆինն պատմաբաններ Կատեգորիա:Շվեդ գրադարանավարներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Արմեն Վարդապետյան
Արմեն Ղազարի Վարդապետյան, հայ իրավաբան, Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ դատավորներ Կատեգորիա:ՀԿԿ անդամներ
Ավետաբեր վերելք
«Ավետաբեր Վերելք» (“Avedaper Verelk”), ամսագիրը լույս է տեսնում 2000 թվականից, Գլենդելում՝ հայերեն և անգլերեն։ ԱՄՆ-ի արևմտյան հատվածի հայ կաթոլիկ համայնքի պաշտոնաթերթ։ Խմբագիր՝ Հայր Ռաֆայել Մինասյան։ Ստեղծվել է Լոս Անջելեսում հրատարակվող «Վերելք» (1982-1999 թվականներ, խմբագիր՝ Հայր Բարսեղ Ֆերհաթյան) և «Ավետաբեր» (1985 թվականից, խմբագիրներ՝ Հայր Մեսրոպ Թոփալյան, Հայր Ռաֆայել Մինասյան) հայ կաթոլիկ պարբերաթերթերի միավորումով։ Բովանդակում է կրոնական, եկեղեցական, ազգային, մշակութային, դաստիարակչական նյութեր։
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական կրոնական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Դավիդ Տրեզեգե
Վիճակագրություն
(ուղղված է 2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ի տվյալներով)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100 Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնակո Բ-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էրկուլեսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Անտառային եղբայրություն
«Անտառային եղբայրություն» (Over the Hedge, բառացի՝ Ցանկապատի հետևում) ամերիկյան մուլտիպիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2006 թվականին DreamWorks կազմակերպության կողմից։ Մուլտֆիլմի ռեժիսորները Տիմոն Ջոնսոնն և Քերի Կիրկպատրիկն են։ Սյուժեն հիմնված է Մայքլ Ֆրայի և Տ․ Լյուիսի նույնանուն կոմիքսների շարքի վրա։ Գլխավոր հերոսներին հնչյունավորել են Բրյուս Ուիլիսը, Հարրի Շենդլինգը, Թոմաս Հեյդեն Չարչը, Սթիվ Կարելը, Ավրիլ Լավինը և Ուիլյամ Շենտերը։
Մուլտֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2006 թվականի ապրիլի 22ին Կանադայում։ Ապրիլի 29-ին անիմացիոն ֆիլմը ցուցադրվել է Ինդիանապոլիսում տեղի ունեցած Միջազգային կինոփառատոնում։ ԱՄՆ-ում պրեմիերան տեղի է ունեցել 2006 թվականի մայիսի 19-ին, իսկ ռուսական էկրաններ մուլտֆիլմը դուրս է եկել 2006 թվականի մայիսի 26-ին։
Մուլտֆիլմի կարգախոսն է՝ «Երեխանե՛ր, պետք է կիսվել»։
Սյուժե
Սննդի որոնման ժամանակ Էռ-Ջեյ ենոտը ընկնում է Վինսենտ արջի որջը, որտեղ գտնում է շատ մեծ քանակի տարբեր կիսաֆաբրիկատներ։ Նա փորձում է դրանք գողանալ, սակայն անզգուշության պատճառով արթնացնում է Վինսենտին։ Էռ-Ջեյը պատահաբար ուտելիքով լի սայլը հրում է զառիվայրից և այն ընկնում է բեռնատարի տակ։ Կատաղած արջը ուզում է ուտել Էռ-Ջեյին, բայց վերջինս համոզում է նրան, որ կարող է բոլորը վերադարձնել։ Վինսենտը Էռ-Ջեյին մեկ շաբաթ ժամանակ է տալիս նրա համար, որպեսզի նա վերադարձնի վերացվածը՝ սպառնալով հակառակ դեպքում «գտնել, սպանել, ուտել, թաղել և հոշոտել» նրան։ Էռ-Ջեյը ուտելիք փնտրելով թափառում է ճանապարհներով։ Նա հանդիպում է խոշոր կոտեջային ավանի, որը կառուցվել էր ձմռան ընթացքում և հասկանում է, որ այստեղից կարող է բոլոր անհրաժեշտ բաները գտնել։
Այդ ժամանակ ավանի եջ գտնվող անտառի մասում ձմեռային քնից արթնանում են մյուս կենդանիները՝ Վերն կրիան, Ստելլա ժանտաքիսը, Օզզի և Հիզեր պարկամկները, ինչպես նաև վայրենակերպ Լուն և Պեննին՝ իրենց երեք երեխաների՝ Սպայկի, Բակկի և Կուիլլոյի հետ, և սկյուռ Հեմմին։ Նրանք սարսափում են, հասկանալով, որ գտնվում են անտառի վերջին մասի վրա, բայց Էռ-Ջեյը բացատրում է նրանց, որ դա այնքան էլ վատ չէ․ մարդիկ՝ ում հետ նրանք հիմա ապրում են, շատ սնունդ ունեն, որը հեշտությամբ մեկ շաբաթում կարելի է վերցնել։ Մարդկան աշխարհում առաջին էքրսկուրսիան ավարտվում է կոտեջի տիրուհի և Տանտերերի հանձնաժողովի նախագահ Գլեդիսի հետ տհաճ միջադեպով, բայց Էռ-Ջեյը անյուամենայնիվ անտառային եղբայրությանը համոզում է բախտը փորձել և փորձել սնունդ գտնել։ Նրան դա հաջողվում է․ վեց օրում նա ընկերների հետ հավաքում է ամբողջ անհրաժեշտը, որը պետք է վերադարձներ Վինսենտին (թաքցնելով, թե ինչի հաար է սնունդը անհրաժեշտ)։ Գլխավոր չարագործը, որն անհանգստացած էր գազանների ներխուժմամբ, հրավիրում է վնասատուների դեմ պայքարողի և նրան խնդրում, որ իր բակում թակարդներ տեղադրի, այդ թվում նաև «Մորթաքաշ տուրբո», որն արգելված էր բոլոր նահանգներում, բացի Տեխասից։
Վերնը միակն էր, ով զգում էր, որ վատ բան է լինելու, և վեցերորդ օրը նա որոշում է վերադարձնել ամբողջ սնունդը։ Էռ-Ջեյը փորձում է նրան կանգնեցնել, բայց պատահաբար ամբողջ սնունդը ոչնչանում է։ Այդ ժամանակ Վերնը հասնակում է, թե ինչ է արել, և որոշում է օգնել թարմացնել սննդի պաշարները։ Էռ-Ջեյի խորամանկ ծրագրի շնորհիվ եղբայրությանը հաջողվում է մեկ գիշերում վերականգնել իրենց բոլոր պաշարները, բայց Էռ-Ջեյի համառության պատճառով նրանց բռնում են գողության վայրում, այն ժամանակ, երբ ժանտաքիս Ստելլան շեղում էր Վագր կատվին, իսկ հետո տանը տհաճ հոտ է տարածում, և միայն ենոտին է հաջողվում փրկվել և փախչել ավանից Վինսենտի մոտ՝ չմոռանալով վերցնել հայթայթած սնունդը։
Նա սնունդը տանում է Վինսենտին։ Վերջինս պատրաստվում էր ճաշել, բայց Էռ-Ջեյը որջից պատահաբար նկատում է, որ գազանորսը նրա ընկերներին բեռնատարով տանում է անհայտ ուղղությամբ, և ծանրաբեռնված սայլի հետ ցակտում է ընկերին օգնության հասնել։ Կատաղած Վինսենտը շտապում է նրա հետևից, որ սպանի նրան։
Արդյունքում Էռ-Ջեյը և ամբողջ անտառային եղբայրությունը վերադառնում է անտառ, իսկ Վինսենտի հետ «Մորթաքաշի» տակ ընկած ինքնակոչ պայքարողը և Գլեդիսը ձեռբակալվում են և բանտ են տարվում։ Վերջինս երկար պաշտպանվում էր ոստիկանությունից՝ չցանկանալով հանձնվել։
Լուսագրերից հետո կադրում Էռ-Ջեյը և եղբայրությունը փորձում են մեքենայից չիպսեր հանել, բայց նրանց չի հաջողվում։
Կատարում
Ծրագրավորած էր, որ ենոտ Էռ-Ջեյին պետք է հնչյունավորեր Ջիմ Քերրին, բայց ավելի ուշ նրանք փոխարինեց Բրյուս Ուիլլիսը։ Ենթադրվում էր նաև, որ Վերնա կրիային պետք է հնչյունավորեր Ջին Ուայլդերը, բայց վերջնական արդյունքում պրոդյուսերների ընտրությունը կան առավ Հարրի Շենդլինգի վրա։ Էտ-Ջեյի դերի համար հավակնել է նաև Բիլ Մյուրեյը, իսկ Վերնի դերի համար՝ Հարոլդ Ռամիս։
Ազդեցություն
Այն կադրի ազդեցությամբ, որտեղ հերոսները հանդիպում են ինչ-որ անծանոթ բանի և որոշում են նրան տալ «Սթիվ» անունը, վերջերս բացահայտված մթնոլորտային երևույթը կոչվել է հայտնագործողի, սիրողական աստղագետի պատվին՝ «Սթիվ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:2006 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կոմիքսների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր արջերի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Paramount Pictures ֆիլմեր
Վերմիլիոն (Հարավային Դակոտա)
Վերմիլիոն, քաղաք Հարավային Դակոտայի Քլեյ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 10 571 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)՝ նահանգում տասերորդը։ Այն գտնվում է Վերմիլիոն գետի վրա՝ վերջինիս Միսսուրի գետ թափվելու տարածքից 8 կմ դեպի հյուսիս։ Վերմիլիոնում է գտնվում Հարավային Դակոտայի համալսարանը։
Պատմություն
Այն տարածքը, որտեղ առաջացել է քաղաքը, վաղուց բնակեցված էր ամերիկյան հնդկացիների ցեղերի կողմից։ Այստեղ եկած առաջին եվրոպացիները 18-րդ դարի ֆրանսիացի առևտրականներն էին։ 1804 թվականին այցելեց Լյուիսի և Քլարկի արշավախումբը։ Դրանից հետո առևտրականները Վերմիլիոն գետի Միսսուրի թափվելու տարածքում կառուցում են առևտրի կետ։ 1843 թվականին քաղաքում ամերիկացի բնագետ Ջոն Օդյուբոնը ուսումնասիրում էր թռչունների կյանքը։
Քաղաքը կառուցվել է 1859 թվականին, «Վերմիլիոն» անվանումը ծագել է գետի անվանումից, որի վրա էլ կառուցվել է քաղաքը։ Առաջին բնակիչները սկանդինավյան երկրների գաղթականներ էին։ 1862 թվականին քաղաքում կար արդեն 3 հյուրանոց, 3 դեղատուն և խանութ, ինչպես նաև բանկ։
Սկզբնապես քաղաքը կառուցվել էլ Միսսուրի գետի ափին, բայց 1881 թվականի հեղեղի պատճառով, որից հետո ջրի տակ էր մնացել քաղաքի երեք չորրորդ մասը, այն տեղափոխվեց ավելի բարձրադիր վայր, գետից որոշակի հեռավության վրա։
Ժողովրդդագրություն
Ըստ 2010 թվականի տվյալների, Վերմիլիոնում ապրում է 10 571 մարդ։ Քաղաքի ռասայական կազմը․ 89,6 %՝ սպիտակամորթներ, 1,7 %՝ սևամորթներ, 3,6 %՝ հնդկացիներ, 2,1 %՝ ասիացիներ, 0,5 %՝ ուրիշ ռասայի ներկայացուցիչներ, իսկ 2,6 %-ը ներկայացավ երկու և ավելի ռասաների խառնածին։ Լատինացիները կազմում էին 2,4 %-ը։
Տնտեսություն
Վերմիլիոնը իրենից ներկայացնում է ուսանողական և գյուղական քաղաք։ Գյուղատնտեսական հիմնական արտադրանքը եգիպտացորենը, սոյայի հատիկները և առվույտն են։
Կրթություն
Քաղաքում է գտնվում 1862 թվականին կառուցված Հարավային Դակոտայի համալսարանը։ Սա նահանգի միակ ուսումնական հաստատությունն է, որը պատրաստում է բժիշկներ և իրավաբաններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1859 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Էլ Պինել դե Բրայ
Էլ Պինել դե Բրայ(El Pinell de Brai), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տարրագոնա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 57 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1135 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Էլևսինյան միստերիաներ
Էլևսինյան միստերիաների ծագումը
Իրենց խորհրդով Էլեվսինյան միսթերիաները կապվում էին Դեմետրա աստվածուհու և իր դստեր Պերսեփոնեի անհետացման հետ։ Համաձայն Հոմերոսի, Դեմետրա աստվածուհին փնտրելով իր դստերը հասնում է Էլեվսին քաղաք, որտեղ նա դառնում է քաղաքի թագաժառանգի դայակը։ Թագուհու միջամտության հետևանքով Դեմետրային չի հաջողվում թագաժառանգին անմահություն պարգևել։ Դեմետրան բացահայտում է իր իրական ինքնությունը և հրահանգում է, որպեսզի իր համար տաճար կառուցեն, որտեղ նա կհանգրվանի։
Համաձայն Հոմերոսի, միսթերիաների ծագման պատմությունը ունի երկու շերտ, որոնցից առաջինը դա Դեմետրայի և Պերսեփոնեի վերամիավորման պատմությունն է, իսկ երկրորդը՝ թագուհու որդուն անմահություն պարգևելու չստացված փորձը։ Էլեվսինի և Աթենքի միավորումից հետո, աթենական իշխանություններն իրենց վրա են վերցնում միսթերիաների անցկացման ծիսակարգային պարտականությունները։
Էլևսինյան միստերիաների արարողակարգը
Էլեվսինյան միսթերիաները տարաբաժանվում էին Մեծ էլեվսինյան միսթերիաների և Փոքր Էլեվսինյան միսթերիաների, որոնք սկսվում էին Աթենքից Էլեվսին ձգվող հանդիսավոր շքերթով։ Փոքր միսթերիաներն իրականացվում էին Աթենքից դուրս գտնվող Իլիսոս գետի Ագրայ վտակի մոտ, փետրվար֊մարտ ամիսներին։ Մեծ միսթերիաները սկսվում էին հոկտեմբեր֊սեմպտեմբեր ամսիներին և իրենց մեջ ներառում էին ծիսակարգային լոգանք, ծոմապահություն և մեզ անհայտ մի քանի այլ արարողություններ։
Էլեևինյան միստերիաների խորհուրդը
Ենթադրաբար դրանք խոստանում էին որոշակի առավելություններ հետմահու կյանքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրոնը Հին Հունաստանում
Ֆլորզ ամրոց
Ֆլորզ ամրոց, Ռոքսբուրգի դքսի նստավայրը Ռոքսբուրգշայրում, հարավ-արևելյան Շոտլանդիայում։ Չնայած անվանը, այն ավելի շուտ առանձնատուն է, քան ամրոց։ Կառուցվել է 1720-ական թվականներին ճարտարապետ Ուիլյամ Ադամի կողմից դուքս Ջոնի համար, հավանաբար ներառելով ավելի վաղ կառուցված մի աշտարակաձև կառույց։ 19-րդ դարում դուքս Ջոնի համար Ուիլյամ Փլեյֆեյրը ավելացրել է փոքրիկ աշտարակներ ու  ատամնավոր պարիսպներ։  Ֆլորզն ունի 18-րդ դարում ընդունված կառուցվածք՝ գլխավոր մասնաշենք երկու սիմետրիկ ծառայական թևերով։ Ֆլորզ ամրոցը գտնվում է Թվիդ գետի վրա և այնտեղից տեսարան է բացվում դեպի հարավում գտնվող Չեվիոթ Հիլզը։
Այժմ Ֆլորզ ամրոցը առաջին կատեգորիայի կառույց է համարվում և նրա այգիներն ընդգրկված են «Այգիների ու նախագծված բնապատկերների գույքացուցակում», որը հանդիսանում է Շոտլանդիայի կարևոր այգիների ազգային ցուցակը։ Բաց է հանրության առջև։ Ամրոցում է 1984 թվականին նկարահանվել «Գրեյստոք․ Տարզանի՝ կապիկների արքայի լեգենդը» ֆիլմը։
Նախապատմություն
Ֆլորզ ամրոցի անունն առաջացել է կա՛մ «ծաղիկներ» բառից (ֆրանսերեն՝ fleurs), կա՛մ սանդղափուլերից, որոնց վրա կառուցված է ամրոցը ։
Վաղ պատմություն
Չնայած ներկայիս ամրոցը չունի բոլոր պաշտպանական կառույցները և կառուցվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ մասնավոր ամրոցները հազվագյուտ էին հարթվայրային Շոտլանդիայում, հնարավոր է, որ տարածքում նաև աշտարակ եղած լինի: Աշտարակաձև  տները կամ պելե աշտարակները բնորոշ էին Շոտլանդիայի սահմաններին: Մինչև վաղ  տասնյոթերորդ դարը անգլո-շոտլանդական սահմանի հողերը կամ «Մարչերը» օրենքից դուրս վայրեր էին, որտեղ ռեպրեսիոն հարձակումները տարածված էին և հաճախ ստանում էին  անասունների թալանի ու սպանությունների տեսք, որոնք իրականացվում էին ռեյդերների խմբավորումների կողմից: Ֆլորզը գտնվում է Ռոքսբուրգ ամրոցի դեմ դիմաց,  որը կարևոր միջնադարյան ամրոց է, որտեղ 1460 թվականին  պաշարման ժամանակ սպանվել է թագավոր Ջեյմս II-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ
Ալբալըկյայլա
Ալբալըկյայլա, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, Օլթիի վտակ, Սիվլիի օժանդակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Օլթի գետի վտակներ
Ջոն Վալլիս
Ջոն Վալլիս, (John Wallis, ), XVII դարի անգլիացի մաթեմատիկ, Մաթեմատիկական անալիզի հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Վալլիսը Էշֆորդի հոգևորականի որդի էր։ Արդեն երիտասարդ տարիներին հիացմունք էր առաջացնում ինչպես ֆենոմենալ հաշվիչ. ինչ-որ ձևով մտքով հաշվել էր 53-անիշ թվից քառակուսի արմատ։ Սակայն նա, ինքնուսուցմամբ զբաղվելով, մաթեմատիկական ոչ մի կրթություն չի ստացել։
Քեմբրիջի համալսարանն ավարտելով, (Էմանուել քոլեջ, 1632—1640) դարձավ Անգլիական եկեղեցու հոգևորական և ստացավ մագիստրոսի աստիճան։ Ամուսնությունից հետո (1645) ստիպված եղավ թողնել համալսարանը, քանի որ այն տարիներին պրոֆեսորներից պահանջվել է չամուսնանալու երդում։ Փայլուն տիրապետում էր լատիներեն, հունարեն լեզուներին։ 1647-1648 թթ. ինքնուրույն կատարելագործվեց մաթեմատիկայում, ուսումնասիրելով Դեկարտի և Օտրեդի աշխատանքները։ Շուտով սկսեց մաթեմատիկական սեփական հետազոտությունները։ Հեղափոխության ընթացքում փառաբանվեց թագավորի կողմնակիցներից բռնագրավված նամակների վերծանմամբ։ Սակայն նա հանդես եկավ Կարլ I թագավորի պատժի դեմ։ Վալլիսի ձեռք բերած առաջավոր մաթեմատիկի համբավը բերեց նրան, որ 1649 թ. նրան հրավիրեցին Օքսֆորդ` զբաղեցնելու այնտեղ ազատված երկրաչափության ամբիոնը, որն էլ Վալլիսը զբաղեցրեց մինչ մահը` 1703 թ.: Կատարեց նաև Օքսֆորդի համալսարանի արխիվի պահպանման պատվավոր պարտականությունը։ Միապետության վերականգնումից հետո (1660) նվաճեց նոր՝ Կարլ II թագավորի վստահությունը։ Վերջինս նրան նշանակեց պալատական հոգևորական։ 1660 թ. Վալլիսը մասնակցեց Լոնդոնյան Թագավորական հասարակության (բրիտանական գիտությունների Ակադեմիա) ստեղծմանը և դարձավ նրա անդամներից մեկը։ Վալլիսը մահացել է Օքսֆորդում, հուղարկավորվել է այնտեղ՝ սբ. Մարիամ եկեղեցում։ Վալլիսի գիտական աշխատությունների ժողովածուն հրատարակվել է 1693—1699 թթ.:
Հիշողություններ
Վալլիսի պատվին անվանակոչվել է աստերոիդ 31982 Ջոնվալլիս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:17-րդ դարի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժշտագետներ
Գայանե Նիկողոսյան
Գայանե Գերասիմի Նիկողոսյան, հայ հիգիենիստ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970): Երևանի բժշկական ինստիտուտի պրոբլեմային հիգիենայի հանձնաժողովի նախագահ։
Կենսագրություն
Գայանե Նիկողոսյանը ծնվել է 1921 թվականի հուլիսի 12-ին, Վրաստանի Թիֆլիս քաղաքում։ 1944 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1943 թվականից աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում։ 1959-1985 թվականներին եղել է երեխաների և դեռահասների հիգիենայի ամբիոնի վարիչ, Առողջության և ատամնաբուժական ֆակուլտետների դեկան, 1970-1989 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության երեխաների առողջության պահպանության գլխավոր մասնագետ, Երևանի բժշկական համալսարանի պրոբլեմային հիգիենայի հանձնաժողովի նախագահ։ 1992 թվականից բնակվել է Լոս Անջելեսում ։
Աշխատանքները վերաբերում են երեխաների առողջական վիճակի, ֆիզիկական զարգացման, մանկական հիմնարկներում ուսումնադաստիարակչական աշխատանքների հարցերին։
Մահ
Մահացել է 2010 թվականին։ Թաղված է Երևանի Թոխմախի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հիգիենիստներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում թաղվածներ Կատեգորիա:Թոխմախի գերեզմանատանը թաղվածներ
Հովհաննես Կուրկուաս Բ
Հովհաննես Կուրկուաս (Ἰωάννης Κουρκούας, գործել է մոտ 915-946 թվականներին), հայազգի բյուզանդացի զորավարներ։ Նրա հաջողությունները մուսուլմանական իշխանությունների դեմ փոխեցին դարավոր բյուզանդա-արաբական հակամարտության ուժերի հարաբերակցությունը հօգուտ Բյուզանդական կայսրության։ Նրա ձեռքբերումների շնորհիվ սկսվեց կայսրության 10-րդ դարի «նվաճումների դարաշրջանը»։
Կուրկուասը պատկանում էր Բյուզանդիայում մեծ ազդեցություն ունեցող հայկական Կուրկուասների տոհմին։ Որպես կայսերական պահակախմբի ղեկավար, Հովհաննեսը ապագա կայսր Ռոմանոս I Լեկափենոսի (գահակալել է 920-44 թթ.) կարևորագույն աջակիցներից էր և մեծ ներդրում ունեցավ նրա գահ բարձրանալու մեջ։ 923 թվականին Հովհաննեսը նշանակվեց արևելքում տեղակայված բյուզանդական զորքերի գերագույն հրամանատար։ Այստեղ նրան դիմակայում էին Աբբասյանների խալիֆայությունն ու բազմաթիվ կիսանկախ մուսուլմանական ամիրայություններ։ Հովհաննեսը մնաց այս պաշտոնում ավելի քան քսան տարի։ Նրա օրոք տեղի ունեցան մի շարք վճռական բյուզանդական հաղթանականեր, որոնք բավական մեծացրին կայսրության ազդեցությունը տարածաշրջանում։
9-րդ դարում Բյուզանդական կայսրությունը աստիճանաբար վերականգնել էր իր դիրքերը և ներքին կայունությունը, իսկ խալիֆայությունն ընդհակառակը գնալով թուլանում և մասնատվում էր։ Կուրկուասի ղեկավարությամբ բյուզանդական ուժերը 200 տարվա ընթացքում առաջին անգամ մտան մուսուլմանական տարածքների խորքերը և բավականաչափ մեծացրին կայսրության սահմանները. ջախջախվեցին և գրավվեցին Մալաթիայի և Կարինի մուսուլմանական ամիրայությունները և ընդհուպ մոտեցան վերին Եփրատին և Արևմտյան Հայաստանին։ Որոշ հայկական և վրացական իշխանություններ ճանաչեցին իրենց բյուզանդացիների վասալներ։ Կուրկուասին նաև հաջողվեց ջախջախել ռուսների 941 թվականի ներխուժումը և ետ վերադարձնել Եդեսիայում գտնվող սրբազան մասունք «Մանդիլիոնը», որի վրա պատկերված էր Հիսուս Քրիստոսի դեմքը։ 944 թվականին Լեկափենոսի որդիների զրպարտանքների պատճառով Հովհաննեսին հեռացրին պաշտոնից։ Սակայն Կոստանդին Ծիրանածին կայսեր օրոք (913-959 թթ.) նա դարձյալ արժանացավ գնահատանքի և 946 թվականին ստանձնեց կայսերական դեսպանի պաշտոնը։ Դրանից հետո նա այլևս չի հիշատակվում աղբյուրներում։
Վաղ շրջան և գործունեություն
Հովհաննեսը ելնում էր հայկական Կուրկուասների տոհմից, ում անունը գալիս է հայերեն «Գուրգեն»-ից։ Նրանք անցել էին Բյուզանդական կայսրություն 9-րդ դարում և վերածվեցին Փոքր Ասիայի մեծագույն հողատեր-ռազմիկ ընտանիքներից մեկի ։ Հովհաննեսի նույնանուն պապը Բարսեղ Ա-ի (867-886 թթ.) օրոք ղեկավարել է ընտրյալ «Հիկանտոի» (Hikanatoi) զորամասը; Հովհաննեսի եղբայր Թեոֆիլուսը, նրա տղան՝ Ռոմանոսն ու ապագա ազգակիցներից՝ կայսր Հովհաննես Չմշկիկը բոլորը հայտնի զորավարներ էին ։