cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օսիկովատոե (գյուղ, Կրիվոգրադի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պրոպիլբենզոլ
Բոլոր տրիմեթիլբենզոլները պարունակվում են կուպրում։ Մեզիտիլենը հեշտությամբ հնարավոր է ստանալ նաև սինթետիկ եղանակով։ Կումոլը ստացվում է տերպենների և կամֆորայի քայքայման ժամանակ։
Պրոպիլբենզոլը բավականին արագ օքսիդանում է արդեն 277 С-ում։ Ռեակցիայի նյութերը քիմիական բաղադրությամբ մոտ են էթիլբենզոլի օքսիդացման նյութերին։ Գտնվել են մեծ քանակությամբ պրոպիոֆենոն և երկրորդային արոմատիկ սպիրտ, զգալի քանակությամբ օքսիդներ, որոնց մեջ, ըստ հեղինակների, հայտնվում են նաև ացիլային օքսիդներ։ Օքսիդացման ջերմաստիճանի բարձրացումը հանգեցնում է օքսիդների և թթուների քանակի նվազման։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արոմատիկ ածխաջրածիններ
Ազատ խոսք (այլ կիրառումներ)
Ազատ խոսք կարող է վերաբերել՝
Տատյանովկա (այլ կիրառումներ)
Տատյանովկա, կարող է վերաբերել՝
Կենսաճարտարագիտություն
Կենսաճարտարագիտություն կամ կենսաբանական ճարտարագիտություն, գիտության և տեխնոլոգիայի ուղղություն, որը զարգացնում է կենսաբանության և բժշկության մեջ ճարտարագիտական սկզբունքների կիրառումը ։
Կենսաճարտարագիտությունը (ներառյալ կենսաբանական համակարգերի ճարտարագիտությունը) կենսաբանության հասկացությունների ու մեթոդների (և, երկրորդ հերթին, ֆիզիկայի, քիմիայի, մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի) կիրառումն է կենդանի օրգանիզմների կամ դրանց հավելվածների մասին գիտությունների հետ կապված արդիական խնդիրների լուծման նպատակով` օգտագործելով ճարտարագիտական գործի վերլուծական և համադրական մեթոդոլոգիաները, ինչպես նաև գտնված լուծումների արժեքի և գործնականության նկատմամբ նրա ավանդական զգայունությունը։ Այս առումով, չնայած ավանդական ճարտարագիտությունը ֆիզիկա և մաթեմատիկա է կիրառում ոչ կենդանի գործիքների, կառուցվածքների և գործընթացների վերլուծության, նախագծման և արտադրության նպատակով, կենսաբանական ճարտարագիտությունը հիմնականում օգտագործում է մոլեկուլային կենսաբանության արագ զարգացող ոլորտը` կենդանի օրգանիզմների կիրառություններն ուսումնասիրելու և զարգացնելու համար։
Կենսաճարտարագիտության գործունեության ոլորտը տարածվում է արհեստական ​​օրգանների ստեղծումից` տեխնիկական միջոցների օգտագործմամբ կամ օրգանների ու հյուսվածքների աճեցման ուղիների որոնմամբ` վերականգնվող բժշկության մեթոդներով` նվազեցված կամ կորցրած ֆիզիոլոգիական գործառույթները փոխհատուցելու համար (կենսաբժշկական ճարտարագիտություն) մինչև գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմների մշակումը, օրինակ` գյուղատնտեսական բույսերի և կենդանիների (գենետիկական ճարտարագիտություն), ինչպես նաև կանխորոշված հատկություններով միացությունների մոլեկուլային ձևավորում (սպիտակուցային ճարտարագիտություն, ճարտարագիտական ֆերմենտաբանություն)։ Ոչ բժշկական առումներով կենսաճարտարագիտությունը սերտորեն առնչվում է կենսատեխնոլոգիայի հետ ։
Կենսաճարտարագիտության հատկապես կարևոր կիրառումը մարդկանց առողջության հետ կապված խնդիրների վերլուծությունն ու արդյունավետ (ծախսերի շրջանակներում) լուծումն է, սակայն այն միակը չէ. կենսաբանական ճարտարագիտությունն ընդգրկում է գիտելիքների շատ ավելի մեծ ոլորտ։ Օրինակ, բիոմիմետիկան, որը կենսաճարտարագիտության ճյուղ է, փնտրում է կենդանի օրգանիզմների կառույցների և գործառույթների օգտագործման ուղիներ` որպես մեքենաների ու նյութերի մշակման և արտադրության մոդելներ։ Համակարգային կենսաբանությունը, մյուս կողմից, զբաղվում է բարդ արհեստական համակարգերի ճարտարագիտական հասկացությունների կիրառմամբ (հնարավոր է նաև «հետադարձ մշակման» մեջ օգտագործվող հասկացություններ)` բարդ կենսաբանական համակարգերի կառուցվածքների և գործառույթների ըմբռնումը հեշտացնելու համար։
Կենսաբանական ճարտարագիտությունը կենսաբժշկական ճարտարագիտությունից տարբերելը կարող է դժվար լինել, քանի որ շատ համալսարաններ ազատորեն փոխարինում են «կենսաճարտարագիտություն» և «կենսաբժշկական ճարտարագիտություն» տերմինները միմյանց հետ ։ Կենսաբժշկական ճարտարագետները հետաքրքրված են բժշկական նորարարություններում կենսաբանության և այլ գիտություններ կիրառմամբ, մինչդեռ կենսաճարտարագետները կենտրոնացած են կենսաբանության կիրառման վրա ընդհանուր իմաստով, և ոչ բնավ բժշկական կարիքների համար։ Հետևաբար, ոչ «կենսաբանական» և ոչ «կենսաբժշկական» ճարտարագիտությունը միմյանց ամբողջովին չեն պարունակում, քանի որ բժշկական կարիքների համար «ոչ կենսաբանական» ապրանքներ կարող են գոյություն ունենալ ոչ բժշկական կարիքների համար նախատեսված «կենսաբանական» ապրանքների հետ միաժամանակ (վերջինս ներառում է նաև կենսահամակարգերի ճարտարագիտություն)։
Պատմություն
Կենսաբանական ճարտարագիտությունը գիտականորեն հիմնավորված կարգ է, որը հիմնված է կենսաբանության վրա ճիշտ այնպես, ինչպես քիմիական տեխնոլոգիան, էլեկտրատեխնիկան և մեքենաշինությունը հիմնված են քիմիայի, էլեկտրաէներգիայի և մագնիսականության, ինչպես նաև դասական մեխանիկայի վրա համապատասխանաբար ։
Կենսաբանական ճարտարագիտությունը կարելի է առանձնացնել մաքուր կենսաբանության կամ ճարտարագիտական գործի ոլորտների իր հիմունքներից։ Կենսաբանական ուսումնասիրությունները հաճախ հաջորդում են հնարավոր նվազագույն մակարդակով վերանայման համակարգերի ռեդուկցիոնիստական ​​մոտեցումներին, որոնք, բնականաբար, տանում են դեպի այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են ֆունկցիոնալ գենոմիկան։ Ինժեներական մոտեցումները, որոնք օգտագործում են դասական ձևավորման և զարգացման հասկացությունները, կառուցվածքային են, քանի որ ուղղված են առանձին հասկացություններից նոր սարքերի, մեթոդների և տեխնոլոգիաների ստեղծմանը։ Կենսաբանական ճարտարագիտությունը օգտագործում է երկու տեսակի մոտեցումներ` հենվելով ռեդուկցիոնիստական մեթոդների վրա` հայտնաբերելու, հասկանալու և կազմակերպելու հիմնարար միավորներ, որոնք այնուհետև միանում են ինչ-որ նոր բան առաջացնելու համար ։ Բացի այդ` որպես ճարտարագիտական առարկա` կենսաճարտարագիտությունն իր հիմքում քննում է ոչ միայն գիտությունը, այլև գիտական գիտելիքների գործնական կիրառումը` ծախսերի արդյունավետ օգտագործմամբ արդիական խնդիրների լուծման համար։
Չնայած նախագծված ինժեներական համակարգերն օգտագործվել են տեղեկատվությունը վերահսկելու, նյութեր ստեղծելու, քիմիական նյութեր մշակելու, էներգիա արտադրելու, սնունդ ապահովելու և մարդկանց առողջության, շրջակա միջավայրի պահպանման ու բարելավման համար, սակայն մեր հնարավորությունները ներկայումս կանխատեսելի վարքագծով կենսաբանական համակարգեր ստեղծելու համար այնքան էլ լավ զարգացած չեն, որքան մեր վարպետությունը մեխանիկայի և էլեկտրականության մեջ ։
Ճարտարագիտական և տեխնոլոգիական հավատարմագրման խորհուրդը (ABET ), բակալավրիատի ինժեներական ծրագրերի հավատարմագրման ամերիկյան մարմինը տարբերակում է կենսաբժշկական ճարտարագիտությունը և կենսաբանական ճարտարագիտությունը, թեև այդ առարկաները շատ առումներով հատվում են (տես վերևում)։ Այս առարկաների հիմնական դասընթացները հաճախ նույնն են` այդ թվում ջերմոդինամիկան, մեխանիկական դինամիկան, հեղուկի դինամիկան, կինետիկան, էլեկտրոնիկան և նյութագիտությունը ։ Ըստ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (ԱՄՆ) պրոֆեսոր Դուգ Լաուֆենբերգերի (Daug Lauffenberger)  ` կենսաբանական ճարտարագիտությունը (ինչպես կենսատեխնոլոգիան) ունի ավելի լայն հիմք, որը ինժեներական սկզբունքներ է կիրառում հսկայական չափով և բարդությամբ տարբերվող համակարգերի նկատմամբ` սկսած մոլեկուլային մակարդակից` մոլեկուլային կենսաբանություն, կենսաքիմիա, մանրէաբանություն, դեղագիտություն, սպիտակուցային քիմիա, բջջաբանություն, իմունաբանություն, նեյրոկենսաբանություն և նյարդաբանություն (հաճախ, բայց ոչ միշտ, օգտագործելով կենսաբանական նյութեր) և վերջացրած բջջային ու հյուսվածքային մեթոդներով (ներառյալ սարքերը և տվիչները), ամբողջական մակրոսկոպիկ օրգանիզմներով (բույսեր, կենդանիներ) և նույնիսկ ամբողջ էկոհամակարգերով։
«Կենսաճարտարագիտություն» բառը ստեղծվել է բրիտանացի գիտնական և հաղորդավար Հայնց Վոլֆի կողմից 1954 թվականին ։ Կենսաճարտարագիտություն հասկացությունը օգտագործվում է նաև քաղաքաշինության աճը նկարագրելու համար։ Այս հասկացությունը կարող է վերաբերել նաև շրջակա միջավայրի այնպիսի փոփոխություններին, ինչպիսիք են հողի մակերևույթի պաշտպանությունը, լանջերի ամրապնդումը, ջրահոսքերի և ափամերձ գոտիների պաշտպանությունը, հողմապաշտպանությունը, բուսական արգելքների տեղադրումը (ներառյալ արգելապատնեշները և մթնեցնող էկրանները), ինչպես նաև բնապահպանական բարելավումները։ Կենսաբանական ճարտարագիտության առաջին ծրագիրը ստեղծվել է Միսիսիպիի համալսարանում (ԱՄՆ) 1967 թվականին ։ Ավելի ժամանակակից ուսումնական ծրագրեր են գործարկվել Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում և Յուտայի ​​համալսարանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանական ճարտարագիտություն Կատեգորիա:Կենսատեխնոլոգիա Կատեգորիա:Առողջապահական գիտություններ Կատեգորիա:Գենետիկական ճարտարագիտություն
Ալբերտ Չարլզ Սմիթ
Ալբերտ Չարլզ Սմիթ (Albert Charles Smith, ), ամերիկացի բուսաբան։
Կենսագրություն
Ալբերտ Չարլզ Սմիթը ծնվել է 1906 թվականի ապրիլի 5-ին Մասաչուսեթս նահանգի Սփրինգֆիլդ քաղաքում։ Նա 1926 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան Կոլումբիայի համալսարանում, իսկ 1933 թվականին՝ փիլիսոփայության դոկտորի կոչում ։
Հետագայում նա հեռացել է Նյու Յորքից՝ դառնալով Հարվարդի Առնոլդ դենդրոպարկի տնօրենը, և աշխատել է այնտեղ մինչև 1948 թվականը, երբ միացել է Սմիթսոնյան ինստիտուտին։
Նա եղել է Բնական պատմության ազգային թանգարանի տնօրենը և նախագահել է մի քանի կարևոր գիտական ընկերություններ, ինչպիսին է, օրինակ, Բույսերի տաքսոնոմիստների ամերիկյան միությունը։
1963 թվականին Ալբերտ Չարլզ Սմիթը սկսել է աշխատել ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայում՝ որպես քարտուղար ։ Նա աշխատել է նաև ԱՄՆ-ում և Ֆիջիում ։ Ալբերտ Չարլզ Սմիթը զգալի ներդրում է ունեցել բուսաբանության մեջ՝ նկարագրելով բազմաթիվ բույսերի տեսակներ ։
Մահացել է 1999 թվականի մայիսի 23-ին։
Կիիովա
Կիիովա (Kiiova), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
Ալբերտ Չարլզ Սմիթ
Գիտական գործունեություն
Ալբերտ Չարլզ Սմիթը ընտրվել է Միացյալ Նահանգների Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։ Նա մասնագիտացել է պտերազգիների և բույսերի սերմերի ուսումնասիրության մեջ   ։
Կիիովա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռուդոլֆ եղնիկի արկածները
Ռուդոլֆ եղնիկի արկածները, 1964 թվականին հայտնի սուրբծննդյան ֆիլմի հիման վրա, հատուկ հեռուստատեսության համար նկարահանված ամերիկայան սուրբծննդյան տիկնիկային մուլտֆիլմ։ Պրեմիերան կայացել է 1964 թվականի դեկտեմբերի վեցին՝ NBS ալիքով (1972 թվականից մուլտֆիլմը ցուցադրվում է CBS ալիքով)։ «Ռուդոլֆ եղնիկի արկածները» ամեն տարի ցույց են տալիս ամերիկական հեռուստատեսությամբ․ ինչը ռեկորդային երկար է՝ սուրբծննդյան հատուկ թողարկման համար ։
Սյուժե
Ռուդոլֆ եղնիկը՝ Դոնների որդին, (Սանտա Կլաուսի լծվածքի եղնիկներից մեկը) ծնվել է տարօրինակ յուրահատկությամբ․ նրա քիթը կարմիր լույս է արձակում։ Այդ պատճառով մնացած եղնիկները, բացի Կլարիսայից, ծիծաղում են նրա վրա և չեն կանչում իրենց հետ խաղալու։ Ռուդոլֆը դուր է գալիս Կլարիսային, բայց հայրը նրան արգելում է շփվել Ռուդոլֆի հետ։ Այդ ժամանակ էլֆ Գերմին հասկանում է, որ ուզում է ատամնաբույժ դառնալ և չի ցանկանում խաղալիքներ պատրաստել։ Երկու վտարվածները ծանոթանում են միմյանց հետ և ճամփա են ընկնում՝ ուր աչքերը կտրի։ Նրանք հանդիպում են ողջ կյանքում հարստություն փնտրող ոսկեխույզ Յուկոն Կորնելիուսին։ Հանկարծ նրանց նկատում է Ձնեհրեշը, որն ուզում է ուտել նրանց։ Նրանք փախչում են հրեշից և երեքը միասին հայտնվում Դժբախտ Խաղալիքների կղզում, որտեղ ապրում են խաղալիքները, որոնցից հրաժարվել են երեխաները։ Այդ երկրի թագավորը՝ թևավոր առյուծ Մունրեյսերը, թույլ է տալիս հերոսներին գիշերել այդտեղ, բայց փոխարենը խնդրում է պատմել Սանտային այդ կղզու մասին, որպեսզի նա խաղալիքների համար ապաստան գտնի։ Գիշերվա կեսին Ռուդոլֆը փախչում է կղզուց՝ վախենալով, որ իր քիթը կգրավի Հրեշի ուշադրությունը։
Անցնում է ծամանակ, Ռուդոլֆը մեծանում է, բայց դեռևս չի կարողանում գտնել այն տեղը, որտեղ կկարողանար ապրել հանգիստ։ Նա որոշում է վերադառնալ տուն և իմանում, որ ծնողները և Կլարիսան այս ամբողջ ընթացքում փորձել են գտնել իրեն։ Նա ճամփա է ընկնում նրանց գտնելու և տեսնում է, որ նրանց բռնել է Ձնեհրեշը։ Ռուդոլֆը փորձում է պաշտպանել ընտանիքին և Կլարիսային, բայց ընկնում է սառցալեզվակի հարվածից։ Գերմին և Յուկոն որոշում են փրկել Ռուդոլֆին։ Հրեշին քարանձավից խորամանկությամբ դուրս բերելով՝ Գերմին պոկում է նրա բոլոր ատամները։ Հրեշը սարսափում է իր անզորությունից։ Յուկոն նստեցնում է նրան իր շների լծվածքին, բայց ընկնում է բլուրից։ Հուսահատված հերոսները գնում են տուն։ Այնտեղ բոլորը ներողություն են խնդրում Ռուդոլֆից և Գերմիից, իսկ Սանտան խոստանում է տուն գտնել բոլոր Դժբախտ խաղալիքների համար։ Յուկոն վերադառնում է վերափոխված հրեշի հետ, որը, պարզվում է, կարողանում է եղևնի զարդարել։ Այդ ժամանակ Սանտան հայտարարում է, որ նվերներ բաժանելը նրա մոտ չի ստացվի, քանի որ դրսում ձնաբուք է, բայց, տեսնելով Ռուդոլֆի լուսավորվող քիթը, խնդրում է եղնիկին կանգնել սահնակի ամենասկզբում։ Եղնիկը համաձայնվում է, և Սանտան եղնիկների հետ ուրախությամբ նվերները հասցնում է երեխաներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1964 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Սուրբծննդյան մուլտֆիլմեր
Սադովի Պոսյոլոկ (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Սադովի Պոսյոլոկ (Садовый посёлок), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 53 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սլովակյան դրախտ (ազգային պարկ)
Սլովակյան դրախտ (Národný park Slovenský raj), Սլովակիայի Հանրապետության ինը ազգային պարկերից մեկը։ Ստեղծվել է Սլովակյան դրախտ լեռնաշղթայի բնությունը պահպանելու նպատակով։
Պատմություն
1964 թվականի օգոստոսի 21-ին այստեղ ստեղծվեց Սլովակիայում բնության առաջին պահպանվող տարածքը, որին 1988 թվականի հունվարի 18-ին շնորհվեց ազգային պարկի կարգավիճակ։ Պարկում եղած շուրջ 350 քարայրներից մեկը՝ Դոբշինսկա սառցաքարանձավը (որն, ի դեպ, հանրության առջև բաց միակ քարանձավն է պարկում) 2000 թվականին ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ 2004 թվականին էլ պարկի առանձին հատվածներ Natura 2000 բնապահպանական ցանցի մաս կազմեցին։
Աշխարհագրություն
Ազգային պարկն զբաղեցնում է 197.63 քառակուսի կիլոմետր տարածք2, նրա շուրջն ստեղծված է 130.11 քառակուսի կիլոմետր մակերեսով բուֆերային գոտի .2: Պարկում կան տասնմեկ ազգային արգելոց և բնության ութ արգելոց  ։ Քարանձավներից բացի՝ մեծ թիվ են կազմում կիրճերը, ջրվեժները, որոնցից ամենաբարձրը՝  Զավոյովին, ունի 70 մետր բարձրություն։ Ամենաբարձր կետը Պրեդնա Գոլյա սարն է (ծովի մակերևույթից բարձրությունը՝1545 մետր), ամենացածր կետը ծովի մակերևույթից բարձր է 470 մետր։ Ազգային պարկի վարչական շենքը գտնվում է Սպիշսկա նովա վես բնակավայրում։
Կենդանական և բուսական աշխարհը
Սլովակյան դրախտի տարածքի 90 տոկոսն զբաղեցնում են անտառները, որոնցում գերակշռում են եղևնին, կեչին, գիհին, սոճին։ Այստեղ բազմանում են անողնաշարավորների շուրջ 4000, այդ թվում՝ թիթեռների ավելի քան 2100 տեսակներ։ Ողնաշարավոր կենդանիները ներկայացված են 200 տեսակներով, որոնցից 130-ը պաշտպանության տակ են առնված։ Կան կաթնասուն 40 կենդանատեսակներ՝ արջ, աղվես, գայլ, անտառակատու, եղջերու, վարազ, ջրաքիս և այլն։ Պարկը հարազատ միջավայր է դարձել 65 հազվագյուտ կենդանատեսակների, այդ թվում՝ եվրոպական ջրասամույրի, եվրոպական գետնասկյուռի, բալոբանի համար։
Զբոսաշրջություն
Զբոսաշրջիկների համար պարկում գցվել են մոտավորապես 300 կիլոմետր ընդհանուր երկարությամբ արահետներ ու կածաններ՝ անհրաժեշտ լրացուցիչ հարմարություններով՝ սանդուղքներով, շղթաներով, կամրջակներով։ Եղած շուրջ 350 քարանձավներից հանրության առջև բաց է միայն Դոբշինսկա սառցային քարանձավը, որն ունի 1232 մետր երկարություն և համարվում է Եվրոպայի ամենամեծ սառցային քարանձավներից մեկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Վիլյակայի շրջան
Վիլյակայի շրջան (Viļakas novads), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության արևելքում մասում՝ Լատգալիա տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է վեց վոլոստից, և վարչական կենտրոն Վիլյակա քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 638,79 կմ² ։ Սահմանակից է Լատվիայի Բալտինավայի, Բալվիի և Ալուքսենեի շրջանների և Ռուսաստանի Պսկովի մարզի հետ։
Դիլանօղլի
Դիլանօղլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։ Գտնվում էր Բոլոմոր ջրի աջ ափին, Մեծկերտ գյուղաքաղաքի մոտակայքում։
Վիլյակայի շրջան
Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 6433 մարդ ։
Դիլանօղլի
Տարածքը լեռնային էր։
Պատմություն
Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր երկրներում ։
Վիլյակայի շրջան
Բնակչություն
2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր ՝
Դիլանօղլի
Տնտեսություն
Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Դիլանօղլիի անշուք եկեղեցին կիսախարխուլ վիճակով պահպանվել էր մինչև XX դարի սկզբները ։
Գամոյան
Գամոյան, հայկական ազգանուն ։
Վիլյակայի շրջան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Գամոյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
(5587) 1990 SB
(5587) , աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Հենրի Հոլտի և Ջեֆրի Բրաունի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,393854 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,085 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7027 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,3015 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1352,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266108 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ջեֆրի Բրաունի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ամուրի ընտանիքի աստերոիդներ
Խոտեսլովիչի
Խոտեսլովիչի (Хотесловичи), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռադա Միթչել
Ռադա Միթչել (Radha Rani Amber Indigo Ananda Mitchell, ), ավստրալիացի դերասան, առավել հայտնի է «Սև խոռոչ» և «Սայլնթ Հիլ» ֆիլմերում խաղացած դերերով։
Անձնական կյանք
Ռադան ծնվել է Մելբուռնում և եղել է վաղ ամուսնալուծված ծնողների միակ երեխան։ Դաստիարակվել է հինդուիստական մշակույթի և կրոնի ոգով։ Հայրը ռեժիսոր է, իսկ մայրը՝ դիզայներ ։ Ավարատել է Ավստրալիայի Սուրբ Միքայելի գիմնազիան։ Նրա առաջին անունը Ռադա (Radha) է, ունի սանսկիրտերեն ծագում։ Հինդուիզմում այդպես էին անվանում Կրիշնա աստծո սիրեցյալին։ Ռադան բուսակեր է և զբաղվում է յոգայով։
Կարիերա
Միթչելը իր կարիերան սկսել է ավստրալիական հեռուստատեսությունում՝ մանկական հեռուստասերիալում։ 1994 թվականին «Հարևանները» սերիալում խաղացել է երկու բոլորովին տարբեր դեր։ Այդ շոուին նա մասնակցել է 3 տարի։
1997 թվականին երկու ֆիլմերում՝ «Բարձր արվեստ» և «Բոլորը միասին» մասնակցելու համար պարգևատրվել է «Անկախ ոգի» կինոմրցանակով։ Նրա մյուս ֆիլմերի թվում են՝ «Սև խոռոչ»՝ Վին Դիզելի, «Հեռախոսախցիկ»՝ Քոլին Ֆարելի և «Ցասում»՝ Դենզել Վաշինգտոնի հետ միասին։
Ռադա Միթչելը նկարահանվել է նաև «Կախարդական երկիր» ֆիլմում, որտեղ գլխավոր դերերում խաղում էին Ջոնի Դեփը և Քեյթ Ուինսլեթը։ Այս ֆիլմի բոլոր աստղերը ստացել են կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ՝ ականավոր դերեր անվանակարգում։ Maxim ամսագրի «Թեժ 100-ը 2002-ին» վարկանիշում զբաղեցրել է 45-րդ տեղը։
2005 թվականին Միթչելը գլխավոր դեր է խաղացել Վուդի Ալլենի «Մելինդա և Մելինդա» ֆիլմում, «Սիրուց խենթացած» ֆիլմում խաղացել է Իզաբելլայի դերը։ Նաև նկարահանվել է 2006 թվականի ճապոնական պաշտամունքային վիդիոխաղի մոտիվներով համանուն «Սայլնթ Հիլ» սարսափ ֆիլմում։ 2008 թվականին Միթչելը Մայքլ Վարդանի հետ նկարահանվել է «Կոկորդիլոս», «Հենրի Փուլն արդեն այստեղ է», ինչպես նաև՝ «Հուան Շիի երեխաները» ֆիլմերում։
Ռադա Միթչելի մասնակցությամբ վերջին ֆիլմերն են՝ 2009 թվականի ֆանտաստիկ «Սուռոգատներ» մարտաֆիլմը, որի ռեժիսորը Ջոնաթան Մոստոուն էր, իսկ գլխավոր դերում խաղում էր Բրյուս Ուիլիսը և 2008 թվականի՝ ռեժիսոր Միմի Լեդերայի «Գողի օրենսգիրքը» քրեական ֆիլմը։ Ռադան հայտնվել է նաև «Սայլնթ Հիլ 2» ֆանտաստիկ ֆիլմի երկրորդ մասում։ Միթչելը խաղացել է նաև «Կարմիր այրին» սերիալի գլխավոր դերը։ Սերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թվականին ABC հեռուստաալիքով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոպրոդյուսերներ
Օսիտնյաժկա (գյուղ, Կրիվոգրադի շրջան)
Օսիտնյաժկա (Оситняжка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կրիվոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օսիտնյաժկա գյուղում բնակվում էր 1 190 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժների ցանկը։ Ներկայացված են միայն այն անձինք, ում պատվավոր կոչումը շնորհվել է Հայաստանի Նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր)։ Մինչ այդ կոչումը ստացածների ցանկը կտեղադրվի տվյալների ձեռքբերումից հետո։
Մկրտիչ Դաշտոյան
Մկրտիչ Սերգեյի Դաշտոյան, խորհրդային բանակի զինվորական, Իտալիայի դիմադրության շարժման հերոս։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Կերչում վիրավոր վիճակում գերվել է (1942) և տարվել Իտալիա։ Փախել է համակենտրոնացման ճամբարից և միացել Միլանի հյուսիսում գործող 54-րդ գարիբալդիական հարվածային «Մակարիո» բրիգադին։ Կռվել է իտալացի պարտիզանների շարքերում և զոհվել Պոնտե դը Լեոնիի շրջանում ծավալված մարտում։
Հայտնի է եղել «Միշա», «Միշել» ծածկանուններով։ Դաշտոյանը հռչակվել է Իտալիայի ազգային հերոս։ Հետմահու արժանացել է (1965) իտալական «Մարտական խիզախության համար» բրոնզե մեդալի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Էլ Պադուլ
Էլ Պադուլ (El Padul), մունիցիպալիտետը Իսպանիայում, մտնում է Գրանադա պրովինցիայի, Անդալուզիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վելե դե Լեկրին շրջանում։ Զբաղեցրած տարածքը 89 կմ² է։ Բնակչությունը 8270 մարդ (2010 թվականին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Տարասովկա (այլ կիրառումներ)
Տարասովկա, կարող է վերաբերել՝
Վլադիմիր Օհանյան
Վլադիմիր Հակոբի Օհանյան (, ք. Երևան), ՀՀ պետական և մշակույթի գործիչ, Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՌԱՀ անդամներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Կիիռասաառե
Կիիռասաառե (Kiirassaare), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտություն
Պաղեստինա-իսրայելական հակամարտություն, հակամարտություն, որը Իսրայելի պետության և պաղեստինցիների միջև սկսվել է դեռևս 20-րդ դարի կեսերից։ Այն համարվում է արաբա-իսրայելական հակամարտության հիմնական մասը։ Սա հակամարտություն է մարդկային երկու խմբերի միջև, որոնք միմյանցից պահանջում են ինքնիշխանություն միևնույն տարածքի նկատմամբ, որը նախկին Մեծ Բրիտանիայի մանդատն էր Պաղեստինում։ Եղել են փորձեր վիճելի տարածքում ստեղծել երկու պետություն։ Պաղեստինի անկախ պետության մոտ նաև Իսրայելի պետությունը ։
Ներկայումս իսրայելցիների ու պաղեստինցիների մեծամասնությունը (ըստ բազմաթիվ հարցումների) կարծում են, որ երկու պետության ստեղծման գաղափարը հակամարտությանը վերջ դնելու լավագույն միջոցն է ։ Պաղեստինցիների մեծամասնությունը Հորդանան գետի արևմտյան ափին և Գազայի հատվածում տեսնում իրենց ապագա պետության հիմնամասը, որը նույն ձևով էլ ընդունվում է իսրայելցիների կողմից ։ Գիտնականների որոշ մասը գտնում է, որ այստեղ պետք է հիմնվի միասնական պետություն, որի արդյունքում ողջ Իսրայելը, Գազայի հատվածը և Հորդանան գետի արևմտյան ափը կդառնա հավասար իրավունքներով երկպետություն  ։ Սակայն, ինչպես յուրաքանչյուր վերջնական որոշում սա էլ ունի իր տարաձայնությունները վստահության մակարդակի վերաբերման գործում։ Յուրաքանչյուր կողմ իր հակառակորդի միջև տեսնում է ապագա անկախության նկատմամբ որոշակի սպառնալիք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբա-իսրայելական հակամարտություն Կատեգորիա:Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտություն Կատեգորիա:Պաղեստին Կատեգորիա:Կրոնական պատերազմներ Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն Կատեգորիա:Իսրայելի պատերազմներ Կատեգորիա:2015 հակամարտություններ Կատեգորիա:Պաղեստին պետություն Կատեգորիա:Պաղեստինի պատմություն Կատեգորիա:Պատերազմ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքականություն
Սադովկա (գյուղ, Ստերլիտամակսկի շրջան)
Սադովկա (Садовка, Садовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 473 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլյանիի շրջան
Վիլյանիի շրջան (Viļānu novads), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության արևելյան մասում՝ Լատգալիա տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է երեք վոլոստից, և վարչական կենտրոն Վիլյանի քաղաքից։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 285,1 կմ² ։ Սահմանակից է Վարակլյանիի, Ռեզեկնեի և Ռիեբինիյի շրջանների հետ։
Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 7168 մարդ ։
Ազատ խոսք (թերթ)
Ազատ խոսք, հայկական հրատարակությունների և տպագրությունների ընկերության օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1949-1951 թվականներին, Փարիզում։ Խմբագիր՝ Ա. Նազարյան։ Տպագրել է հասարակական-քաղաքական, գրական-գեղարվեստական նյութեր, արտացոլել սփյուռքահայության, հատկապես ֆրանսահայերի կյանքը, Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կյանքը ։
Վիլյանիի շրջան
Բնակչություն
2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Ազատ խոսք (թերթ)
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական օրաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հեղինե Դավիթյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանահայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Իրանահայ մանկավարժներ
Բարդի Բոլլեյի
Բարդի Բոլլեյի , ուռազգիների ընտանիքին պատկանող, 20-30 մ բարձրությամբ, լայն, ձվաձև կամ բրգաձև պսակով, ուղղաձիգ ծառ է։
Կենսաբանական նկարագիր
Բուն ճյուղերը աչքի են ընկնում մոխրականաչավուն գունավորմամբ։ Տերևները բավականին գեղազարդ են, տերևաթիթեղի վերին կողմը փայլուն է, մուգ կանաչ, իսկ ստորինը՝ պատված արծաթավուն խավով։ Բոլլեյի բարդին արագաճ տեսակ է, մեկ վեգետացիայի ընթացքում կարող է տալ 1-1,5 մ աճ։
Բազմացում
Հաջողությամբ բազմանում է վեգետատիվ ճանապարհով՝ ընձյուղային կտրոններով և արմատային ծիլերով։ Բավականին խոնավասեր է, ցրտադիմացկուն, լուսասեր, հողերի նկատմամբ պահանջկոտ, լավ է աճում փուխր, պարարտ, խոնավ, հզոր հողերում, վատ չի դիմակայում քաղաքային փոշուն, ծխին և գազերին։ Շնորհիվ բարձր գեղազարդության, կարելի է օգտագործել մեր հանրապետության գրեթե բոլոր շրջանների բնակավայրերում, որպես առանձնյակ, խումբ, գծային տնկարկ։
Տարածվածություն
Հայրենիքը համարվում է Միջին Ասիան (Թուրքմենիա, Ուզբեկստան)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուռազգիներ Կատեգորիա:Թփեր Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր
Տարտակ (այլ կիրառումներ)
Տարտակ, կարող է վերաբերել՝
Էստրե լա Կամպան
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 214 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.72 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.45 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 22 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 143 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 114-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,7 %։ 114 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 106 անձ (59 տղամարդ և 47 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 29 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Խոտիլևկա
Խոտիլևկա (Хотылевка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Ողբերգություն (ժանր)
Ողբերգություն (τραγῳδία, բառացիորեն՝ «Նոխազերգություն»,, tragos - «նոխազ» և , ōdè - «երգ» բառերից), թատերախաղի տեսակ, որի մեջ տեղի են ունենում ողբերգական իրադարձություններ, գլխավոր հերոսը կամ հերոսները կործանվում են։ Ողբերգությունը տոգորված է պաթոսով, խիստ լրջությամբ, իրականությունը պատկերվում է առավել սուր կերպով, որպես ներքին հակասությունների կծիկ։ Ողբերգության մեջ առավելապես լարված և հագեցված կերպով բացահայտվում են իրականության խորքային կոնֆլիկտները։ Հերոսը, անհատը, հանուն վեհ և բարձր գաղափարների ելնում է չար ուժերի դեմ, գիտակցաբար կամ ոչ գիտակցաբար հակադրվում է ճակատագրին, արտաքին աշխարհի որևէ երևույթ(ներ)ին։ Ողբերգության մեջ այդ պայքարն ունենում է կործանարար վախճան, հերոսը անհաջողության է մատնվում, կամ հասնում է հաջողության իր, և/կամ իր մտերիմների, բարեկամների, հարազատների կյանքի գնով, կորցնում է պատրանքները, ճանաչում է իր անցյալի հետ կապված ողբերգական հանգամանքները և այլն։
Ողբերգությունը սկզբնավորվել է Հին Հունաստանում՝ Աթենք քաղաքում։ Դրանք սկզբնապես կատարվել են յուրաքանչյուր տարի որոշակի ժամանակի ընթացքում՝ մարտ ամսին Դիոնիսոսին նվիրված տոնախմբության ընթացքում («նոխազերգություն» անունը ծագում է հենց Դիոնիսոսի շքախմբում ընդգրկված այծամարդկանց երևույթից)։ Մեզ են հասել հին հույն նշանավոր ողբերգակներ՝ Էսքիլեսի, Սոփոկլեսի և Եվրիպիդեսի ողբերգությունները։
Հունաստանից ողբերգությունն անցել է Հին Հռոմ, որտեղ ողբերգություններ են գրել Լիվիուս Անդրոնիկուսը, Նևիուսը, Պակուվիուսը, Սենեկան (պահպանվել են միայն Սենեկայի ստեղծագործությունները, մնացած հեղինակներից մեզ են հասել միայն պատառիկներ)։
Նոր ժամանակներում ողբերգության ժանրի մեծագույն վարպետ է համարվում Վիլյամ Շեքսպիրը։
Ողբերգությունը (հունարենից ՝ τραγῳδία, tragōidia ) դրամայի տեսակ է՝ հիմնված մարդկային տառապանքների վրա, որը առաջ է բերում կատարսիս կամ հաճույք լսարանի մոտ։ Ողբերգություն տերմինը վերաբերվում է դրամայի հստակ ավանդույթի, որը պատմականորեն  յուրահատուկ ու կարևոր դեր է խաղացել Արևմտյան քաղաքակրթության ինքնորոշման մեջ։ Այդ ավանդույթը  եղել է բազմազան ու  ընդհատվող, մինչդեռ տերմինը հիմնականում օգտագործվել է որպես հզոր ազդեցություն մշակութային ինքնության ու պատմական շարունակականության վրա - «Էլիզաբեթցիները և հույները մեկ մշակութային ձևի մեջ, Քրիստոնյաներն ու Հելլենները՝ միասնական գործողության,» - ինչպես Ռեյմոնդ Ուիլյամսն է ասում։ Ողբերգությունը իր ծագումից ի վեր՝ 2500 տարի առաջ Հին հունական թատրոնում, որտեղից միայն Էսքիլեսի, Սոփոկլեսի և Եվրիպիդեսի աշխատանքերն են պահպանվել, ինչպես նաև այլ բանասեղծների մեծ թվով ստեղծագործություններ, յուրահատուկ դրսևորումներ գտնելով Շեքսպիրի, Լոպե դե Վեգայի, Ժան Ռասինի և Ֆրիդրիխ Շիլլերի, ոչ շատ վաղ անցյալում՝ Հենրիկ Իբսենի և Ավգուստ Ստրինբերգի, ապա Սեմյուել Բեքեթի՝ մահվան, կորուստի ու տառապանքների մոդեռնիստական մտորումների, պոստմոդեռնիստ Մյուլլերի ողբերգական կանոնի վերամշակումներում, մնում է մշակութային փորձարարությունների, քննարկումների, վեճերի կարևոր կետերից մեկը: Փիլիսոփաների երկար ցանկը, որը ներառում է Պլատոնին, Արիստոտելին, Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգին, Վոլտերին, Հյումին, Դիդրոյին, Հեգելին, Շոպենհաուերին, Կիերկեգորին, Նիցշեին, Զիգմունդ Ֆրոյդին, Բենջամինին, Կամյուին, Լականին և Դելյոզին ուսումնասիրել, քննարկել ու քննադատել են ժանրը:
Արիստոտելի Պոետիկայի արդյունքում (335 մ.թ.ա) ողբերգությունն օգագործվել է ժանրային տարբերակումներ անելու համար թե՛ պոեզիայի բնագավառում (որտեղ ողբերգությունը հակադրվում է լիրիկականին և Էպիկականին), թե՛ դրամայի բնագավառում (որտեղ ողբերգությունը կատակերգությանն է հակդրվում)։ Ժամանակակից դարաշրջանում ողբերգությունը նաև սահմանվել է՝ հակադրություն ունենալով դրաման, մելոդրաման, տրագեկոմեդիան և էպիկական թատրոնը: Բերտոլդ Բրեխտը և Ավգուստո Բոալը սահմանում են իրենց էպիկական թատերական նախագծերը (ոչ Արիստոտելյան դրաման և ճնշվածների թատրոնը, համապատասխանաբար)՝ ի հակադրություն ողբերգության մոդելների։ Սակայն Տաքսիուսը կարդում է էպիկական թատրոնը որպես ողբերգական գործառույթներր և դրա սգո և ենթադրության բուժման միավորում։
Ծագում
«Ողբերգություն» բառը, պարզվում է, տարբեր ժամանակաշրջաններում գործածվել է՝ բացատրելու տարբեր երևույթներ։ Բառը ծագում է դասական հունարեն τραγῳδία բառից, որը ընթերցվում  է trag(o)-aoidiā = «այծի երգ». Բառը բաղկացած է tragos = “այծ” և aeidein = «երգել» բառերի կապակցությունից։ Գիտնականները ենթադրում են, որ սա կարող է առաջած լինել այն ժամանակ, երբ այծը կա՛մ երգչախմբի պարային մրցույթի մրցանակն էր, կա՛մ երգչախումբը պարում էր նրա շուրջ կենդանու ծիսական զոհաբերությունից առաջ։ Ստուգաբանական մեկ այլ վարկած է տվել Աթենեոս Նավկրատոսցին (2-3-րդ դարեր)՝ ասելով, որ բառի բնական ձևը եղել է trygodia-ն՝ trygos (խաղողի բերքահավաք) և ode (երգ) արմատներից, քանի որ այդ իրադարձությունները առաջին անգամ ներկայացվել են խաղողի բերքահավաքի ժամանակ ։
Հունական
Աթենքյան ողբերգություն - ողբերգության ամենահին պահպանված ձևը - պարային դրամայի մի տեսակ է, որը քաղաք-պետության թատերական մշակույթի ամենակարևոր մասն էր։ Հայտնվելով մ.թ.ա. վեցերորդ դարի ընթացքում, այն ծաղկել է մ.թ.ա. հինգերորդ դարում (վերջում սկսելով տարածվել ամբողջ հունական աշխարհով), և շարունակաբար սիրված լինելով՝ հասել մինչև Հելլենիստական շրջանի սկիզբը։ Վեցերորդ դարի ողբերգություններից ոչ մեկը չի գոյատևել, և հինգերորդ դարում բեմադրված ավելի քան հազար ողբերգություններից միայն երեսուներկուսն են կարողացել գոյատևել։ Մենք ունենք ամբողջական պահպանված տեքստեր՝ գրված Էսքիլեսի, Սոփոկլեսի և Եվրիպիդեսի կողմից։
Աթենքյան ողբերգությունները բեմադրվում էին ամեն տարվա մարտի վերջին կամ ապրիլի սկզբին՝ ամենամյա հանդիսավոր կրոնական փառատոնում՝ Դիոնիսի պատվին։ Ներկայացումները կառուցված էին երեք դրամատուրգների միջև մրցույթից, որոնք ներկայացնում էին իրենց աշխատանքները երեք հաջորդական օրերի ընթացքում։ Յուրաքանչյուր դրամատուրգ առաջարկում էր երեք ողբերգությունից բաղկացած եռերգություն և որպես վերջաբան մի երգիծական կտոր, որը կոչվում է սատիրների դրամա։ Երբեմն այդ չորս խաղերը պարունակում էին միմյանց կապված պատմություններ։ Ողբերգության միայն մեկ եռերգություն գոյատևեց, որը Էսքիլեսի «Օրեստեան» է։ Հունական թատրոնը, բացօթյա էր՝ մի որևէ բլրալանջի վրա, և եռերգության ու սատիրների դրամայի բեմադրությունները ամենայն հավանականությամբ տևում էին օրվա մեծ մասի ընթացքում։ Ներկայացումներն ըստ երևույթին բաց էին բոլոր քաղաքացիների առջև՝ ներառելով կանանց, սակայն կա ապացույցի սակավություն։ Աթենքում Դիոնիսոսի թատրոնը մեծ հավանականությամբ կարողացել է տեղավորել մոտ 12000 մարդու։
Խմբերգային բոլոր երգերը երգվում էին (Ավլոսի-երկփող սրինգ նվագակցությամբ) նաև երգվում էին երգչախմբի որոշ դերասանների պատասխանները։ Ամբողջական խաղը կազմված էր տարբեր չափածո հատվածներից։ Բոլոր դերասանները տղամարդ էին և կրում էին դիմակներ։ Հունական երգչախումբը պարում էր, ինչպես նաև երգում էր, սակայն ոչ ոք հստակ չգիտի, թե ինչպիսի պարեր էր բեմադրում երգչախումբը երգելիս։ Ողբերգության մեջ երգչախմբի երգեըը հաճախ բաժանվում են երեք մասի, որոնք ենք strophe («շրջադարձ, շրջանակում»), antistrophe («հակադարձ շրջադարձ, հակադարձ շրջանակում») և epode (երգից հետո»)։
Հին հունական բազմաթիվ ողբերգակներ գործածում էին էկիկլիման որպես թատերական գործիք, որը բեմի ետևում թաքնված հարթակ էր և կարող էր դուրս պտտվել՝ ցուցադրելու հանդիսատեսի տեսադաշտից դուրս կատարված որևէ իրադարձության հետևանքը։ Այդ իրադարձությունը հաճախ լինում էր դաժան սպանության, բռնության ակտը, որը չէր կարող էֆֆեկտիվ կերպով բեմադրվել, բայց այնպիսի գործողություն էր, որը պետք է ազդեցություն ունենար մյուս կերպարների վրա, որպեսզի իմաստային ու զգացմունքային արձագանք առաջացներ։ Էկիկլեմայի օգտագործման հիմնական օրինակ է Էսքիլեսի «Օրեստեայի» առաջին արարում Ագամեմնոնի սպանությունը, որից հետո թագավորի մորթված մարմինը դուրս է բերվում ցուցադրության բոլորի աչքի առաջ։ Էկիկլեմայի տարբերակները մինչ օրս օգտագործում են ողբերգության և այլ ժանրերի մեջ, քանի որ գրողները դեռևս օգտակար և հաճախ հզոր գործիք են համարում դա՝ ցուցադրելու մարդկային ծայրահեղ գործողությունների հետևանքները։ Մեկ այլ նմանատիպ գործիք էր կռունկը, մեխանիկա, որի նպատակն էր բարձրացնել աստծուն կամ աստվածուհուն բեմի վրա այն ժամանակ, երբ նրանք պետք է թռչեին։ Այս սարքի ծագումը եկել է «Դեուս Էքս մախինա» (բառացի՝ աստված մեքենայից) արտահայտությունից, այսինքն՝ չկանխատեսված արտաքին գործոնի անակնկալ միջամտություն, որը փոխում է իրադարձության վերջնական արդյունքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դրամատիկական սեռի ժանրեր Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Ֆուտոն
Ֆուտոն, ճապոնական ավանդական անկողնային պարագաներ։ Ֆուտոնի ամբողջական հավաքածուն բաղկացած է ներքնակիցshikibuton (敷き布団) և վերմակիցkakebuton (掛け布団) ։ Ֆուտոն անկողնային պարագաների երկու տարրերն էլ բավական ճկուն են, որպեսզի օրվա ընթացքում ծալվեն և պահվեն մեծ պահարանում (ճապ.՝ 押入れ oshiire): Սա թույլ է տալիս, որ գիշերը սենյակը օգտագործվի որպես ննջարան, իսկ ցերեկը՝ այլ նպատակներով ։
Ֆուտոնները, ավանդաբար, օգտագործվում են տատամիի վրա։ Տատամին գորգի տեսակ է, որն օգտագործվում է որպես հատակի ծածկույթ։ Այն նաև ապահովում է ավելի փափուկ հիմք, քան փայտից կամ քարից պատրաստված հատակը։ Ֆուտոնները պետք է կանոնավոր կերպով օդափոխել՝ բորբոսի առաջացումը կանխելու և տիզերից զերծ պահելու համար։ Ճապոնիայում հաճախ կարելի է տեսնել պատշգամբներից կախված ֆուտոնները, որ օդափոխվում են արևի տակ ։ Նրանք, ովքեր չեն կարող կախել իրենց ֆուտոնը, օգտագործում են Ֆուտոնի չորանոցներ։
Պատմություն և պատրաստման նյութեր
Մինչ վերամշակված բամբակյա կտորը հասանելի կդառնար Ճապոնիայում, սովորական մարդիկ ծղոտե հատակի գորգերի վրա օգտագործում էին կարված ծալքավոր թուղթ, որի մեջ լցնում էին մազերի մնացորդներ, ծեծված չոր ծղոտ, բամբուկի մազմզուկներ կամ մետաքսի թափոններ։ Հետագայում ֆուտոնները պատրաստում էին վերամշակված բամբակի կարկատաններով, ծածկում էին և լցնում լորենու մանրաթելերով ։ Ավելի ուշ սկսեցին լցնել բամբակով, իսկ այժմ օգտագործում են նաև բուրդ և սինթետիկ նյութեր ։
Յոգին (ճապոներեն՝ よぎ, բառացի՝ «գիշերազգեստ») կիմոնոյի տեսքով գիշերազգեստ է։ Դրանք օգտագործվել են 1800-ական թվականներին և 1900-ական թվականների սկզբին ։ Այժմ լայնորեն կիրառվում են ուղղանկյունաձև ծածկոցները։ Դրանք տարբեր նյութերից են պատրաստվում և ըստ դրա որոշները ավելի տաք են, քան մյուսները։ Ավանդական բամբակյա միջուկով ծածկոցները ավելի ծանր են, քան փետուրով կամ սինթետիկ միջուկներով պատրաստված ծածկոցները ։
Ավանդական ճապոնական բարձը (ճապ՝ まくら, makura) ընդհանուր առմամբ ավելի կոշտ է, քան արևմտյան բարձերը ։ Դրանք կարող են լցված լինել լոբիով, հնդկաձավարի կեղևով, թեփով , կամ ժամանակակից պլաստմասե ուլունքներով  , որոնք հարմար են գլխին։ Պատմականորեն որոշ կանայք օգտագործում էին փայտե հարմարանքներ՝ իրենց սանրվածքը չփչացնելու համար ։
Չափսեր
Ճապոնական ավանդական ներքնակները սովորաբար ունեն 5–8 սմ հաստություն, հազվադեպ՝ 15 սմ։ Այդ պատճառով դրանք պետք է լավ չորանան, այլապես կծանրանան ու կբորբոսնեն ։ Այսպիսով, ճապոնական ավանդական ներքնակները արևմտյան վերմակի հաստություն ունեն ։ Եթե անհրաժեշտ է ավելի հաստ ներքնակ, ապա մի քանի շերտով են դրվում ։
Ճապոնական ավանդական վերմակները կարող են ավելի լայն լինել, քան ներքնակները, և տարբերվել հաստությամբ։ Կախված եղանակից՝ դրանք կարող են լինել տաք (ճապ՝ 毛布, mōfu) կամ փոխարինվել ավելի թեթևով (ճապ՝ タオルケット, taoruketto) ։
Ինչ վերաբերում է բարձին՝ ճապոնական բարձը (ճապ՝ まくら, makura) ավելի փոքր է, քան արևմտյանը ։
Արևմտյան ոճի ֆուտոններ
1980-ական թվականներին Հյուսիսային Ամերիկայում ֆուտոնները նորաձև էին ։ Պատրաստման եղանակը նման էր ժամանակակից ճապոնական ֆուտոնների պատրաստմանը՝ բամբակյա միջուկ, ծածկված բամբակյա կտորով և ամրացված հաստ կարերով ։ Սա այն եղանակն էր, որն օգտագործվել էր Միացյալ Նահանգների 1940-1941 թվականներին «Բամբակյա ներքնակների պատրաստման» ժամանակ, որի շրջանակներում ակնկալվում էր օգտագործել բամբակի ավելցուկ արտադրությունը՝ սուբսիդավորելով նյութերը բամբակե ներքնակներ պատրաստել մարդկանց համար ։
Ֆուտոնի նման ավանդական եվրոպական մահճակալներ
Այս անկողնային պարագաները նույնպես օդափոխում էին, իսկ Եվրոպայում մինչ օրս պատուհանագոգերին օդափոխում են վերմակները։ Անգլալեզու մշակույթներում, սակայն, դրսում անկողնային պարագաները օդափոխելը սկսեց դիտվել որպես օտար պրակտիկա, երբ 19-րդ դարի տնային տնտեսության ձեռնարկները ներկայացրեցին տան ներսում անկողնի օդափոխման մեթոդները և մերժեցին՝ դրանք «գերմանական ոճով» պատուհանագոգին օդափոխելը ։
Տելեժինցի (այլ կիրառումներ)
Տելեժինցի, կարող է վերաբերել՝
Ազատ խոսք (ամսագիր)
Ազատ խոսք, ամսագիր, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1901-ին, Փարիզում, 1902-03, 1906-08-ին՝ Ալեքսանդրիայում։ Խմբագիր՝ Երվանդ Օտյան։ Քննադատել է եգիպտահայ կյանքի ստվերոտ կողմերը, խարազնել «ազգային ջոջերին»։ Տպագրել է նաև արտասահմանյան լուրեր, տեղեկություններ Թուրքիայում տիրող իրավիճակից։ Աշխատակցել են Արփիար Արփիարյանը, Մելքոն Կյուրճյանը, Վահան Թեքեյանը, Բ. Շահպազը և այլք ։
1902 թվականին լույս են տեսել 5-9 տետրերը, 1903 թվականին՝ 10-րդը, 1906 թվականին՝ 13-րդը, որով և ավարտվել է թերթի հին շրջանը։ 1906 թվականից վերածվել է երգիծական շաբաթաթերթի՝ նախկին ծավալով։ 1908 թվականին հրատարակվել են վերջին 3 տետրերը։ Թերթի էջերում Ե. Օտյանը խարազանել է եգիպտահայ ջոջերի քաղաքական դիմազրկությունը, դատապարտել այն ամենը, ինչը հակասել է հայ ժողովրդին և ժողովրդավարության շահերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական երգիծական պարբերականներ
Մանուել Սարգսյանց
Մանուել Սարգսյանց (Emanuel Sarkisyanz, ), սոցիոլոգ, քաղաքագետ, պատմաբան, Հայդելբերգի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր, Մեքսիկայի Մերիդա քաղաքի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Ռուսաստանի, Լատինական Ամերիկայի, Հարավ-Արևելյան Ասիայի ժողովրդական սոցիալիզմի կրոնական ակունքների հետազոտող ։
Կենսագրություն
Սովորել է Թեհրանի համալսարանում, Նյու Յորքի իրանական ինստիտուտում։ 1952 թվականին Չիկագոյի համալսարանից ստացել է դոկտորի կոչում։
1955 թվականին հրատարակել է «Ռուսաստանը և Արևելքի մեսիականությունը» գերմաներեն գիրքը՝ արժանանալով ռուս սոցիոլոգ Պիտիրիմ Սորոկինի գնահատանքին (2005 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի հրատարակչությունում գիրքը տպագրվել է ռուսերեն)։ 1956-1958 թվականներին եղել է Հարավարևելյան Ասիայի գերմանական հասարակության արտաքին քաղաքականության հարցերով ռեֆերենտ (DGAP)։ 1960 թվականին եղել է Կիլյայի համալսարանի հրավիրյալ պրոֆեսոր, 1962-1963 թվականներին Կանզասի համալսարանի հրավիրյալ պրոֆեսոր, 1963-1967 թվականներին Ֆրայբուրգի համալսարանի դոցենտ ։ 1967 թվականից եղել է քաղաքական գիտությունների պրոֆեսոր Հայդելբերգի համալսարանի հարավասիական ինստիտուտում։
Նատրիումի կապրինատ
Նատրիումի կապրինատ, քիմիական միացություն՝ C9H19COONa բանաձևով։ Առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Լուծվում է ջրում։
Մանուել Սարգսյանց
Կենսագրություն
2006 թվականին մոսկովյան այցելության ժամանակ բաց դասախոսություն է կարդացել Լոմոնոսովի անվան ՄՊՀ փիլիսոփայական ֆակուլտետում՝ «Ռուսական հարցը XX հարյուրամյակի անգլո-սաքսոնական սլավոնաբանությունում» թեմայով։
Նատրիումի կապրինատ
Ֆիզիկական հատկությունները
Նատրիումի կապրինատը առաջացնում է անգույն բյուրեղներ։ Մոլեկուլի պարամետրերը՝ a=0,74 նմ, b=2,49 նմ, c=0,49 նմ, Z=4։ Լուծվում է ջրում։
Մանուել Սարգսյանց
Կենսագրություն
Թոշակի անցնելուց հետո Սարգսյանցն ապրել է Կեչում, Գերմանիա, և Մերիդայում, Մեքսիկա։
Նատրիումի կապրինատ
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
(5588) Ջենաբել
(5588) Ջենաբել (Jennabelle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Բրայան Ռոմանոյի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,787546 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,403 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,172 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1699,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211773 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բրայան Ռոմանոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օվսյանիկովկա
Օվսյանիկովկա (Овсяниківка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կրիվոգրադի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օվսյանիկովկա գյուղում բնակվում էր 480 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տեկլևկա (այլ կիրառումներ)
Տեկլևկա, կարող է վերաբերել՝
Էն (գավառ)
Էն (Ain), գավառ Ֆրանսիայի արևելքում։ Անունն ստացել է երկրի արևելյան սահմանով հոսող Էյն գետից։ Բաղկացած է չորս տարբեր աշխարհագրական տարածքներից։
Առաջին գավառներից մեկն է, կազմավորվել է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ՝ 1790 թվականին։
Տնտեսություն
Գործազրկության 5% մակարդակով (համեմատած Ռոն-Ալպ երկրամասի 7%-ի և Ֆրանսիայի 8%-ի հետ), 11 500 փոքր և միջին ձեռնարկություններով և արագ աճող, դեպի արտահանում կողմնորոշված (գլխավորապես՝ Գերմանիա, Իտալիա և Իսպանիա) տնտեսությունով Էն գավառը տնտեսական առումով Ֆրանսիայում ամենադինամիկ զարգածքներից մեկն է։
Զբոսաշրջություն
Տնտեսական առումով Էն գավառի զբոսաշրջությունը նշանակում է 300 միլիոն €-ի ծավալի բիզնես և 10 000 ուղղակի, ինչպես նաև՝ 10 000 անուղղակի այլ աշխատատեղ։ 2006 թվականի դեկտեմբերին գավառի աշխատատեղերի 2, 9%-ը կապված է եղել զբոսաշրջության հատվածի հետ ։ 2006 թվականի գավառի տեսարժան վայրեր՝ թանգարաններ, կրոնական հուշարձաններ, զբոսայգիներ և քարանձավներ այցելած զբոսաշրջիկների քանակը եղել է 700 000։ Ձմռան ամիսներին օրական ձմեռային մարզաձևերով զբաղվողների թիվը կազմում է մինչև 465 000 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
Տեպլովկա (այլ կիրառումներ)
Տեպլովկա, կարող է վերաբերել՝
Չելա Մոնտե
Չելա Մոնտե (Cella Monte), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 542 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 96 մարդ/կմ²։ Տարածքը 6 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 15034։ Հեռախոսային կոդ՝ 0142։
Բնակչության հովանավորն է համարվում սուրբ Սանտի Կուիրիկո է Ջուլյետան։
Կիիսա (գյուղ, Սաուգա շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 84 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Սաուգա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կետավորման եղանակ
Կետավորման եղանակ, կետագիծ (punktiren, կետերով նշել, punctum — կետ), մետաղի վրա (առավելապես պղնձի) խորը փորագրման եղանակ։ Կետավորման եղանակով պատկերներ են ստեղծվում կամ անմիջականորեն թիթեղյա շերտի, կամ էլ թթվակայուն մակերեսի վրա (հետագա կետագծման համար)՝ տարբեր մեծության և խորության կետերով։
Կետավորման եղանակով ստեղծված փորագրությունները առանձնանում են լուսաստվերի փափկությամբ ու մեղմությամբ։ Կետավորման եղանակը, որը հայտնի է դեռևս 15-րդ դարի վերջից և տարածվել է 18-րդ դարում, հիմնականում կիրառվել է գեղանկարը գունավոր կամ սև ու ճերմակ վերարտադրելու նպատակով։
Կատեգորիա:Փորագրում
Լում (այլ կիրառումներ)
Լում, կարող է վերաբերել՝
Տեսնովկա (այլ կիրառումներ)
Տեսնովկա, կարող է վերաբերել՝
Սադովկա (գյուղ, Բորովիչսկի շրջան)
Սադովկա (Садовка), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Գվատեմալայի պատմություն
Գվատեմալան բնակեցված է եղել հնդկացիական ցեղերով, որոնցից առավել բարձր վերելք է ապրել Մայաների քաղաքակրթությունը։ 1523 թվականին իսպանական կոնկիստադորները Պեդրո դե Ալվարադոյի գլխավորությամբ նվաճեցին Գվետանելյան։ 1560 թվականին ստևղծվեց Գվատեմալայի գեներալկապիտանություն, որի մեջ մտան գրեթե ամբողջ Կենտրոնական Ամերիկան և այժմյան Մեքսիկայի մի մասը։ Ազգային անկախության պայքարը հարևան Մեքսիկայում և իսպանական գաղութներում նպաստեց Գվատեմալայի ազատագրական շարժմանը։ 1821 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Գվատեմալա քաղաքի կրեոլական բնակչության ներկայացուցիչների ժողովը հռչակեց իր անկախության դեկլարացիան։ 1822 թվականի հունիսին մեքսիկական զորքերը մտան Գվետենելիա։ Մեքսիկայում Իտուրբիդեի կայսրության անկումից հետո (1823 թվական) հռչակվեց ֆեդերատիվ հանրապետություն՝ Կենտրոնական Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ Գվատեմալա մայրաքաղաքով։ 1839 թվականին ֆեդերացիան կազմալուծվեց և ստեղծվեցին ինքնուրույն պետություներ՝ Գվատեմալան, Հոնդուրասը, Նիկարագուան, Սալվադորը և Կոստա Ռիկան։ 1870-ական թվականներին սկսվում է ամերիկյան կապիտալի թափանցումը Գվատեմալյա («Յունայթեդ ֆրուտ քամփնի» )։ 20-րդ դարի սկզբին Գվատեմալայում կազմավորվեցին բանվորական առաջին կազմակերպությունները, իսկ 1922 թվականին ստեղծվեց կոմունիստական կուսակցություն (1952 թվականից՝ Գվատեմալայի աշխատանքի կուսակցություն)։