cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆաշիզմ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ (1939-1945)
1942 թվականից հետո Նացիստական ուժերը սկսեցին ձախողվել, Իտալիան բավականին թուլացել էր և անգամ գերմանական աջակցությունը չվերականգնեց նրանց ուժերը, ինչի արդյունքում հակառակորդները կարողացան գրավել Իտալիան և հեռացնել Մուսոլինիին իշխանությունից և ձերբակալել Էմանուել 3-րդ թագավորին, չնայած այն հանգամանքին, որ նա հայտարարել էր, որ Իտալիան անցնում է Հիտլերի թշնամիների կողմը։ 1943-1945 թվականին Գերմանիան բազմաթիվ պարտություններ էր կրում և նրա ուժերը գնալով սպառվում էին։
1945 թվականի ապրիլի 28-ին Մուսոլինին ձերբայակվեց Իտալական կոմունիստ պարտիզանների կողմից։ Ապրիլի 30-ին 1945 թվականի Հիտլերը ինքնասպանություն գործեց։ Դրանից հետո նացիստական ռեժիմը պարտություն կրեց և 1945 թվականի նոյեմբերից մինչև 1949 թվականը սկսվեց Նյուրենբերգյան դատավարությունը և հազարավոր նացիստներ դատապարտվեցին։
Հետպատերազմյան շրջան (1945-ից հետո)
Դաշնակիցների հաղթանակը Երկրորդ աշխարհամարտում ազդարարեց նացիստական ռեժիմի շատ ռեժիմների կործանումը Եվրոպայում։ Նյուրենբերգյան դատավարությունը դատապարտեց նացիստ առաջնորդներին մարդկության դեմ կատարած հանցագործությունների համար ՝ ներառելով հոլոքոստը։
Ֆալանգիստ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի ֆաշիստական ռեժիմը Իսպանիայում պաշտենապես չեզոք էր ամբողջ երկրորդ համաշխարհային պատերազմում և գոյատևեց ֆաշիստական ուժերի կործանումից հետո։ Ֆրանկոյի իշխանության գալը մեծապես աջակցություն էր ստացել Ֆաշիստական Իտալիայից և Նացիստական Գերմանիայից և դա հատկապես ակնառու էր Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ և որպես դաշնակից, Ֆրանկոն մի շարք կամավորներ է ուղարկել Գերմանական զորքերի կազմում կռվելու համար, հատկապես ԽՍՀՄ-ի դեմ պատերազմում։ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Ֆրանկոյի ռեժիմը հաստատեց բարիդրացիական հարաբերություններ արևմյան ուժերի հետ։ Սառը պատերազմի ժամանակ և մինչև Ֆրանոյի մահը 1975 թվականին Իսպանիայում ընդհանում էր ազատական ժողովրդավարության հաստատման գործընթաց: Պատմաբան Ռոբերտ Պաքստոնը նկատում էր, որ ֆաշիզմի սահմանման գլխավոր խնդիրը այն է, որ ֆաշիզմը լայնորեն ընդօրինակման է ենթարվել։ Պաքստոնը ասում է, որ ֆաշիզմի ծաղկման շրջանում 1930-ականներին, շատ ռեժիմներ, որոնք գործնականում ֆաշիստական չէին, ներառել են ֆաշիստական տարրեր, որպեսզի ստեղծեն ուժի, կենսունակության և զանգվածների մոբիլիզացման մթնոլորտ ։ Պորտուգալիան գտնվում էր Էստադո Նովոյի վերահսկողության տակ, որը առաջնորդվում էր Անտոնիո դե Օլիվերա Սալազարի կողմից։ Արգենտինայում Պերոնիզմը ասոցացվում էր Խուան Պերոնի ռեժիմի հետ 1946-1955 և 1973-1974 թվականներին, վերջինիս առաջացման վրա մեծ ազդեցություն էր ունեցել ֆաշիզմը։ 1939-1941 թվականներին ցանությունը մեծ էր հասնելու իշխանության և Պերոնը զարգացրեց խորը հիացմունք Արգենտինայում իտալական ֆաշիզմի հանդեպ և մոդելավորեց իր սեփական տնտեսական քաղաքականությունը՝ ֆաշիստական տնտեսական համակարգի նմանությամբ ։
Նեոֆաշիզմ հասկացությունը վերաբերում է ֆաշիստական շարժումներին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Իտալիայում Իտալական Սոցիալիստական Շարժումը՝ Ջորջիո Ալիմիանտեյի գլխավորությամբ նեո-ֆաշիստական շարժում էր և ինքն իրեն է առաջին հերթին համարել որպես նեոֆաշիստական շարժում և հետագայում շարժումը վերանվանվեց «Ազգային դաշինք» (ԱԶ), որը եղել է դաշինքի մեջ Սիլվիո Բեռլուսկոնիի «Ֆորցա Իտալիա» կուսակցության հետ մեկ տասնամյակ։ 2008 թվականին ԱԶ-ն միացավ Բեռլուսկոնիի նոր կուսակցությանը «Ազատության մարդիկ» կուսակցությանը, հետագայում Բեռլուսկոնիի նախկին կուսակցության անդամներից շարքերը լքեցին, քանի որ համարեցին, որ նոր կուսակցությունը բնույթով նեոֆաշիստական է, չնայած բուն կուսակցությունը իրեն այդպիսին չի համարում ։
Հունաստան
Մեծ ճգնաժամից և Հունաստանում տնտեսական ճգնաժամից հետո, Հունաստանում հայտնի էր «Ոսկե արշալույս» անվանումով կուսակցությունը, որը համարվում էր նեոֆաշիստական, և ընտրություններում կարողացավ տեղեր ստանալ հունական պառլամենտում, ցուցաբերելով անհանդուրժողականություն փոքրամասնությունների, անօրինական ներգաղթյալների և փախստականների նկատմամբ։ 2013 թվականին հակաֆաշիստիկան հայացքներով հայտնի երգիչներից մեկի սպանությունը կազմակերպելուց հետո, հունական կառավարությունը հրամայեվ ձերբակալել Նիկոլայոս Միչալոլակոսին և «Ոսկե արշալույս» շարժման այլ անդամներին ևս, ինչպես նաև շարժումը համարվեց քրեական կազմակերպություն։
Նացիոնալիզմ
Նացիոնալիզմը ֆաշիզմի հիմնական գաղափարախոսական հիմքն է։ Ֆաշիստական գաղափարախոսության տեսանկյունից ազգը յուրօրինակ օրգանական կառույց է, որը միավորում է մարդկանց՝ նախնիների պատմությամբ և արյունակցական կապերով ։ Ֆաշիզմը ձգտում է լուծել տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական խնդիրներ, որի նպատակը ձեռք բերել, հասնել Միլենարիստական ազգային վերածննդի,  բարձրացնել ազգի կամ ռասայի դերը մնացած այլ ազգերի նկատմամբ և նպաստել ազգի վերջնական հոգեբանական միավորմանը, հզորացմանը և մաքրմանը ։   Եվրոպական ֆաշիստական շարժումները իրենց շարժման հիմքում դրել են ռասիստական կոնցեպցիան, որի բուն իմաստը  այն էր, որ ոչ եվրոպական ազգերը ավելի ցածր կարգավիճակ ունեն, քան եվրոպականները։ Այս ամենով հանդերձ, եվրոպայի ֆաշիստներն այդպես էլ միասնական տեսակետ չսահմանեցին ռասիզմի վերաբերյալ։ Պատմականորեն, ֆաշիստների հիմնական մասը աջակցում էին իմպերիալիզմը, չնայած, որ կային մի շարք ֆաշիստական շարժումներ, որոնք հետաքրքրված չէին իմպերիալիստական նոր սկզբունքների շուրջ ։
Տոտալիտարիզմ
Ֆաշիզմը աջակցում էր ամբողջատիրական պետության հաստատմանը։ Այն մերժում էր լիբերալ-դեմոկրատիան, մերժում էր բազմակուսակցական համակարգը և աջակցում էր միակուսակցական պետության գաղափարը։
Ֆաշիստական պետությունները  իրականացնում էին սոցիալական գաղափարախոսության տարածման քաղաքականություն՝ պրոպագանդայի միջոցով կրթական և լրատվական միջավայրում և այդ նպատակով ստեղծում էին համապատասխան կրթական և լրատվական նյութեր։ Կրթությունը նախագծված էր գովաբանելու ֆաշիստական գաղափարախոսությունը, ցույց տալ դրա պատմական և քաղաքական անհրաժեշտությունը ազգի զարգացման համար և  ամենակարևորը՝ նպատակ էր հետապնդում պատրաստել այնպիսի քաղաքացիների, որոնք կունենան հավատարմության բարձր մակարդակ ֆաշիստական գաղափարախոսությանը և պետությանը ։
Տնտեսություն
Ֆաշիզմը ներկայացնում էր իրեն, որպես երրորդ կարգավիճակ, այսինքն որպես այլընտրանք ինչպես միջազգային սոցիալիզմին, այնպես էլ ազատ շուկայական կապիտալիզմին ։ Թեև ֆաշիզմը հակառավում էր հիմնական սոցիալիզմին, սակայն այն երբեմն իրեն համարում էր որպես ազգայնական «սոցիալիզմի» տեսակ՝  կարևորելու ազգային հավատարմության և միասնության իրենց նվիրվածությունը ։ Ֆաշիստները հակառակվում են միջազգային ազատ շուկայական կապիտալիզմին, բայց աջակցում էին «արդյունավետ կապիտալիզմ» տեսակին ։
Ֆաշիստական կառավարությունը պաշտպանում էր ազգի ներսում դասակարգային հակամարտությունների լուծումը՝ ազգային համերաշխություն ապահովելու համար ։ Այս ամենը իրականացվում էր պետության՝ որպես միջնորդ լինելու օգնությամբ, որը կարողանում էր կարգավորել դասակարգերի միջև առկա կոնֆլիկտները ։ Չնայած ֆաշիզմը դեմ էր դասակարգային կոնֆլիկտներին, այնուամենայնիվ այդպիսիք առկա էին բուրժուա-պրոլետարիատական դասակարգերի միջև ։ 1918 թվականին Մուսոլինին սահմանեց, թե ինչպիսին է տեսնում բանվորական դասակարգը, նույնացնելով նրանց արտադրողների հետ, որ իրենք ունեն արդյունավետ արտադրողական նախադրյալներ,որի շնորհիվ մարդկանց ստեղծվում է այդ նախադրյալը, ներառելով ՝ ձեռնարկատերերին, տեխնոկրատներին, աշխատողներին և անգամ զինվորներին ։ Նա ընդունում էր, որ պատմականորեն բուրժուազիան և պրոլետարիատը միշտ գոյություն է ունեցել իրար կողք կողքի ՝ վերջինիս շահագործմամբ, բայց նաև պնդում էր, որ գործարար բուրժուազիան պարտավոր է համագործակցել և հաշվի առնել պրոլետարիատի շահերը ։
Ի հակադրություն Մարքսիզմի, ֆաշիզմը չէր համարում, որ բուրժուազիայի և պրոլետարիատի հակամարտությունը պատմական մատերիալիզմի արդյունք է ։ Փոխարենը, այն դիտարկում էր աշխատողներին և արտադրող կապիտալիստներին, որպես հասարակության արտադրողներ, ովքեր կոնֆլիկտի մեջ են կապված սոցիալական և այլ ոլորտների երևույթների պատճառով, դրանք են՝ կոռուպցիան քաղաքական կուսակցությունների, ֆինանսական կապիտալի և հարուստ մարդկանց։ Ֆաշիստ առաջնորդները ՝ հատկապես Մուսոլինին և Հիտլերը ասել են, որ անհրաժեշտություն կար ստեղծելու նոր կառավարչական էլիտա, որը պետք է առաջնորդ են ինժեներները և արդյունաբերական ոլորտի առաջնորդները, բայց այդ պարագայում նրանք պետք է հեռու մնան տնտեսության մեջ մակաբույծ առաջնորդներ լինելու հակումից ։ Հիտլերը նշել է, որ  Նացիստական կուսակցությունը աջակցում է «արդյունավետ կապիտալիզմին», որը հիմնված է սոցիալական արդարության վրա(այսինքն վճարվում ես այնքան, որքան աշխատում ես), և միևնույն ժամանակ դատապարտում էր անարդյունավետ կապիտալիզմը կամ վարկի կապիտալիզմը, որի նպատակը շահույթ ստանալ որոշակիորեն խարդախ ճանապարհով ։
Ֆաշիստական տնտեսությունները աջակցում էին վարչահրամայական տնտեսական ուղղությունը, որը խառնուրդ էր մասնավոր և հանրային սեփականության և արտադրության։ Տնտեսական պլանավորումը նախատեսված էր և հանրային և մասնավոր հատվածի համար և մասնավոր հատվածի բարգավաճումը կախված էր այն նպատակների ընդունումից և իրականացումից, որը պետությունը իր առջև դրել էր ։ Ֆաշիստական տնտեսական գաղափարախոսությունը աջակցում էր շահույթ ստանալու մոտիվացիան, բայց միևնույն ժամանակ խստագույնս պետք է պահպանվեր ցանկացած գործունեության մեջ ազգային շահը ։
Թեև ֆաշիզմը ընդունում էր կարևորությունը նյութական հարստության և ազդեցության, այն դատապարտում էր նյութապաշտությունը, որը  ներկայացվում էր որպես կոմունիզմի և կապիտալիզմի ներկա, և քննադատում էր նյութապաշտությունը ոգու դերի ճանաչման բացակայության պատճառով ։ Ընդհանուր առմամբ, ֆաշիստները քննադատում էին կապիտալիզմը ոչ նրա համար, որ այն ուներ մրցակցային էություն, ոչ էլ, որ այն աջակցում էր մասնավոր հատվածի բարգավաճմանը(վերջինս ընդունում էին ֆաշիստները), այլ իր նյութապաշտության, անհատականության, ենթադրյալ բուրժականացման և ազգի նկատմամբ անտարբերության պատճառով ։ Ֆաշիզմը դատապարտեց Մարքսիզմը այն պատճառով, որ այն պաշտպանում էր նյութապաշտ ինտերնացիոնալիստական դասակարգը, որոնց ֆաշիստները համարում են ազգի միասնականությանը խաթարող երևույթ ։ Տնտեսական   ինքնավստահությունը, ինքնաապահովումը, որը հայտնի է որպես ավտարկիա, ֆաշիստական իշխանության հիմնական նպատակն էր ։
Ուսումնասիրելով ֆաշիզմի տարածումը Իտալիայից դուրս Ֆիլիպ Մորգանը նշում է․ «1929 թվականի Մեծ տնտեսական ճգնաժամը՝ ճգնաժամ էր նաև պառլամենտական ժողովրդավարության, կապիտալիզմի և բոլշևիզմի, և այս պարագայում ֆաշիզմը հանդես եկավ, որպես այլընտրանք այս երկու գաղափարներին և այն դարձավ եվրոպական քաղաքակրթության նոր մոդել ։ Եվ ինչպես 1934 թվականին Մուսոլինին է նշել, ֆաշիզմը դարձավ ունիվերսալ ֆենոմեն և միևնույն ժամանակ դոմինանտ գաղափար այդ ժամանակների համար» ։
Ֆաշիստները նպաաստում էին սոցիալական բարեկեցության՝ բարելավելու իրենց ազգին կամ ռասայականությանը  վերաբերող տնտեսական պայմանները, սակայն  նրանք չէին աջակցել հավասարազորային պատճառով, որոնք ընդունելի չէին՝ հաշվի առնելով գերմանական արյան մաքրությունը մյուս ազգերի համեմատ ։ Այս ծրագրի իրականացման համար Գերմանիայում գոյություն ուներ «Ազգային սոցիալիստական ժողովրդի բարեկեցություն» կառույց, որի վերահսկողության ոլորտում  առկա էր 17 մլն մարդ, և 1939 թվականին սկսեց իրականացնել ծրագիր՝ աջակցման և խնամության համար ։ Այս կառույցը դարձավ երկրորդ ամենամեծ կառույցը, իր ոլորտի մեծությամբ զիջելով միայն Գերմանական աշխատավոր ճակատին։ Այս կառույցի միջոցով նպատակ էր դրված մարդկանց մոտ ստեղծելու միասնական ազգային համայնք, հեռու մնալ դասակարգային կոնֆլիկտներից և ցանկացած գործունեություն իրականացնել ի նպաստ գերմանական ազգի բարօրությանը ։
Գործունեություն
Ֆաշիզմ շեշտադրւմ է ուղղակի գործողություն, ներառելով աջակցումը  քաղաքական ճնշումների օրինականացմանը և այն համարելով քաղաքականություն կարևորագույն մաս ։ Ֆաշիզմի տեսանկյունից քաղաքական ճնշուները անհրաժեշտություն են քաղաքականության կազմակերպման  մեջ, քանի որ ֆաշիզմը որդեգրել է «անվերջ պայքարի» ռազմավարությունը ։ Շեշտադրումը քաղաքական բռնաճնշումների կիրառմանը ստիպեց, որ ֆաշիստական կուսակցությունների մեծ մասը ստեղծեն իրենց անձնական ոստիկանությունը (Նացիստական Գերմանիայում ՝ շականակագույն շապիկավորների, իսկ Իտալիայում սև շապիավորների ոստիկանություն) ։
Հիմնական պատճառը, որ ֆաշիստները օժանդակում էին քաղաքական բռնաճնշումները կապված է սոցիալական Դարվինիզմի հետ։ Ֆաշիստական շարժումները վերցրել են սոցիալական Դարվինիզմի հայացքները  կապված ազգերի, ռասաների և հասարակությունների հետ ։ Նրանք ասում էին, որ ազգերը և ռասաները պետք է «մաքրեն» սոցիալապես և բիոլոգիապես թույլ մարդկանց, և  միևնույն ժամանակ պետք է ձգտեն ստեղծելու ուժեղ մարդկանց, այն պայմանով, որ գոյատևեն աշխարհում ընթացող ռասայական և ազգային կոնֆլիկտների պայմաններում ։
Տարիքի  և սեռի դեր
Ֆաշիզմը ընդգծում էր երիտասարդության նշանակությունը ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգևոր իմաստով, կապված համարձակության և նվիրվածության տեսանկյունից իրականացնելու գործունեություն։ «Իտալիայի Ֆաշիստների» քաղաքական օրհներգը կոչվում էր Ջիովենցա (Երիտասարդություն) ։ Ֆաշիզմը համարում է ֆիզիկական տարիքը երիտասարդության կրիտիկական ժամանակ մարդանց բարոյական զարգացացման համար, ովքեր պետք է ազդեցություն ունենան հասարակության վրա ։ Վալտեր Լակյորը պնդում է, որ «պատերազմի և ֆիզիկական վտանգի պաշտամունքի հետևանքները դաժանության, ուժի և սեքսուալության պաշտամունքն էին... [ֆաշիզմը] իսկական հակաքաղաքակրթություն է՝ մերժելով Հին Եվրոպայի բարդ ռացիոնալիստական հումանիզմը, Ֆաշիզմն իր իդեալ է դնում բարբարոսների պարզունակ բնազդներն ու սկզբնական հույզերը» ։
Իտալական ֆաշիզմը հետապնդում էր երիտասարդների «բարոյական հիգենայի» գաղափարը, հատկապես սեքսուալության վերաբերյալ։ Իտալիայի ֆաշիստները նպաստում էին, այն ինչ համարվում էր նորմալ սեռական բնավորություն երիտասարդության շրջանում, թեև քննադատում էին, այն ինչը շեղվում էր այդ ուղուց ։ Այն ներառում էր ծննդաբերության վերահսկողության մի շարք ձևեր, միասեռականությունը և մարմնավաճառությունը, որպես նորմալ սեռական բնավորության  շեղում։ Ֆաշիստական Իտալիան համարում էր, որ երիտասարդների մոտ վաղաժամ սեռական ակտիվությունը նպաստում է երիտասարդության շրջանում հանցագործությունների թվի ավելացմանը, միևնույն ժամանակ միասեռականությունը հռչակելով որպես սոցիալական հիվանդություն և իրականացնելով ագրեսիվ քաղաքականություն երիտասարդ աղջիկների շրջանում մարմնավաճառությունը վերացնելու համար ։
Մուսոլինին ընկալում էր կանանց դերը՝ որպես երեխա կրողների․ տղամարդկանց դերը` որպես զինվորների։ Մի անգամ ասել է․ «Պատերազմը տղամարդու գործն է, իսկ այն, ինչ կոչված է մայրություն՝ կանանց» ։  Իտալական կառավարությունը ջանքեր էր գործադրում մեծացնելու ծնելիությունը երկրում և դրա համար կառավարությունը ֆինանսական օժանդակություն էր տալիս այն ընտանիքներին, ովքեր համարվում էին բազմազավակ և նույնիսկ պետությունը իրականացնում էր գործառույթ նվազեցնելու կանանց քանակը աշխատող մարդկանց շրջանում ։ Իտալացի ֆաշիստները կանանց համարում էին ազգի վերարտադրողները և անգամ հատուկ ծիսական միջոցառումներ էին անցկացնում ցույց տալու համար նրանց դերը ազգի գոյատևման գործում։ Եվ աշխատելու տեսանկյունից Մուսոլինին պնդում էր, որ կանայք չպետք է աշխատեն, քանի որ այն կարող է խանգարել  ծննդաբերելուն և միևնույն ժամանակ ասում էր, որ գործազուրկ տղամարդիկ կարող են աշխատանք ստանալ  աշխատող կանանց կրճատման հաշվին ։
Գերմանիայի Նացիստական կառավարությունը քաջալերում էր կանանց մնալ տունը, կրել, խնամել երեխաներին և տան գործերով զբաղվել։ Այս քաղաքականությունը  ամրապնդվեց «Գերմանացի Մայրերի Պատվո Խաչի» շնորհելով, որը տրվում էր 4 և ավելի երեխա ունեցող մայրերին։
Գերմանիայում ևս իրականացվում էր այն քաղաքականությունը կանանց հետ, ինչը և Իտալիայում և արդյունքում Գերմանիայում տղամարդկանց շրջանում գործազրկությունը կտրուկ նվազեց և միևնույն ժամանակ աճեց տնտեսության արտադրողականությունը։ Նացիստները հաճախ քարոզում էին մինչ ամուսնական և արտամուսնական սեռական հարաբերությունները, առանց ամուսնանալու՝ մայրանալը, ամուսնալուծությունը, սակայն իրենց հանրային ելույթներում նրանք հակառակն էին պնդում ։ Նացիստները դեմ էին միասեռականությունը, քանի որ այդ ամենը չէր հանգեցնում երեխաների ծննդաբերությանը  և նրանք ևս այն համարում էին սոցիալական հիվանդություն և պետական մակարդով պայքարում էին նման սեռական կողմնորոշում ունեցող մարդանցից ազատվելու համար. ։
Պալենգեզիս և մոդեռնիզմ
Ֆաշիզմը շեշտադրում էր և Պալենգեզիսը (վերածնունդ) և մոդեռնիզմը։ Ֆաշիստական նացիոնալիզմը ուներ պալենգենետիկ հատկանիշ ։ Ֆաշիզմը նպաստում էր ազգի վերասերնդավորմանը, այսինքն ազգի փրկությունը անկումից ։ Ֆաշիզմը ընդունում էր մոդեռնիզմի մի շարք ձևեր և միևնույն ժամանակ վերևում նշվածը նպատակը հետապնդելով, ֆաշիզմը մերժում էր մոդեռնիզմի այն ձևերը, որոնք ազգի վերածնունդի առումով հակասական են ։ Ֆաշիզմը ընդունում էր մոդեռնիզմը ընդհանուր առմամբ, քանի որ մոդեռնիզմի հիմնական տարրերից են՝  արագ զարգանալը, հզորությունը և որոշակիորեն բռնությունը։ Ֆաշիզմը հիանում էր 20-րդ դարի սկզբի տնտեսության առաջընթացով, մասնավորապես՝ ֆորդիզմով և գիտական կառավարմամբ ։ Ֆաշիստական մոդեռնիզմը ոգեշնչվել է կամ զարգացել մի շարք կերպարների տեսակետներից՝  Ֆիլիպո Տոմասո Մարինետի, Էռնեստ Յունգեր, Գոթֆրիդ Բեն, Լուի-Ֆերդինանդ Սելին, Կնուտ Համսուն, Էզրա Փոունդ և Պերսի Լյուիս ։
Իտալիայում մոդեռնիզմի զարգացման հարցում մեծ ազդեցություն է ունեցել Մարինետին, ով մոդեռնիզմի մեջ ներառել է լիբերալ-բուրժուական արժեքներ՝ կապված ավանդույթների և հոգեբանության հետ, թեև նա նաև զարգացրել է ռազմական ազգայնականության գաղափարը ։ Գերմանիայում Յունգերը ուսումնասիրել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տեխնիկական ռազմական գործողություննները և հանգել է եզրակացության, որ նասիցտական շրջանի սոցիալաան դասը պետք է լինի աշխատող-զինվոր կոնցեպտի շրջանակներում։ Եվ նա նշում էր, որ այս դասի ստեղծման և պարագայում, ինչպես ամբողջատիրական ռեժիմի առկայության պայմաններում, այս դասի տոտալ մոբիլիզացումը ցանկացած իրավիճակում ավելի արդյունավետ կլինի իրականացնել ։
Ֆաշիզմի քննադատություն
Ֆաշիզմը սկսեց հատկապես լայնորեն քննադատության ենթարկվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ ֆաշիստական ուժերը պարտություն կրեցին։
Հակաժողովրդավարական և բռնապետական
Ամենագլխավոր քննադատությունը, որին ենթարկվեց ֆաշիզմը կապված էր նրա բռնապետական լինելու համար ։ Ինչպես նաև այն բոլորի կողմից ճանաչվեց հակաժողովրդավարական և դեմ ժողովրդավարության բոլոր սկզբունքներին ։
Ոչ Սկզբունքային Օպորտունիզմ
Իտալական ֆաշիզմի որոշ քննադատներ նշում են, որ այն արդյունք է Մուսոլինիի ոչ սկզբունքային օպորտունիզմին և նա փոխեց քաղաքական մակարդակները բավարարելու համար սեփական հավակնությունները, չնայած,որ նա քողարկել էր դրանք և ներկայացրել էր, որպես ի շահ հանրության : Ռիչարդ Վասբրն Չայլդը, ամերիկյան դեսպանը Իտալիայում, ով աշխատել էր Մուսոլինիի հետ և դարձել էր նրա ընկերը, պաշտպանում էր Մուսոլինիի այս օպուրտունիստական բնավորությունը և գրում էր.«Օպորտունիզմը տերմին է,որը օգտագործվում է անձին լավ իմաստով պիտակավորելու համար և այդ անձի համար սեփական հետաքրքրությունները և շահերը իրականացնելու համար։ Մուսոլինին, որքան ես հասցրեցի ճանաչել իրեն,օպուրտունիստ էր այն իմաստով,որ նա կարծում էր, որ մարդկությունը պետք է պատրաստ լինի փոփոխություններին, այլ ոչ թե ֆիքսված թեորիաներին, և նա ասում էր, որքան անիմաստ հույսեր և աղոթքներ են հնչեցվել հանուն ծրագրերի և թեորեմների» ։ Չայլդը մեջբերում էր Մուսոլինիին, ով ասում էր. «Պետք չէ ոչնչի հավատալ,պետք է միայն գործել, քանի որ մեկ-երկու անգամ պատահականությամբ գործերդ ստացվի, հաջորդ անգամ այդպես չի լինելու, պետք է վստահել միայն սեփական ուժերին և միշտ պետք է գործել» ։
Որոշները քննադատել են Մուսոլինիի գործողությունները Առաջին աշխարհամարտի շրջադարձային շրջանում, որպես օպորտունիստ միանգամից հրաժարվեց Մարքսիստական էգալիտար ինտերնացիոնալիզմից ոչ էգալիտար նացիոնալիզմի համար և այն բանից հետո,երբ Մուսոլինին համաձայնվեց պատերազմի մեջ մտնել ընդդեմ Գերմանիայի և Ավստրո-Հունգարիայի, նա և նոր ֆաշիստական շարժումները սկսեցին ֆինանսավորում ստանալ արտաքին աղբյուրներից, ինչպիսին էր Аnsaldo ընկերությունը (որը զբաղվում էր զինատեսակների արտադրությամբ), և այլ ընկերություններ, ինչպես նաև Բրիտանական անվտանգության ծառայությունը MI5 : Որոշներն, այդ թվում` Մուսոլինիի հակառակորդ սոցիալիստները նշել են, որ չնայած ահռելի ֆինանսական աջակցությանը, որ Մուսոլինին ստացել էր, նրան չէր խանգարում իր թերթում ՝ Il Popolo d'Italia- ում գրել այն ինչ ցանկանում էր ։ Այնուամենայնիվ հիմնական աղբյուրը ֆինանսական աջակցության Մուսոլինին և ֆաշիստական շարժումները ստանում էին Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Ֆրանսիայից և դրանով նրանք կարծում էին կջլատեին գերմանական ուժերը, այսինքն ֆաշիստներին դիտարկում էին, որպես դաշնակից ։
Մուսոլինիի փոխակերպումը չգնաց դեպի մարքսիզմ այլ վերածվեց ֆաշիզմի, և առհասարակ Մուսոլինին հետագայում Մարքսիզմի վերաբերյալ ուներ շատ հոռետեսական հայացքներ ։ 1902 թվականից Մուսոլինին ուսումնասիրում էր Ջորջ Սորել, Ֆրիդրիխ Նիցշե և Վիլֆրեդո Պարետո ։ Սորելը շեշտադրում էր անհրաժեշտությունը հրաժարվելու ազատական ժողովրդավարությունից և կապիտալիզմից և դրա փոխարեն առաջարկում էր բռնաճնշումների կիրառում պետության կողմից, ուղղակի գործողություններ և նեո-Մաքիավելիզմի կիրառում, որը հատկապես տպավորվել էր Մուսոլինիի մոտ։ Մուսոլինին օգտագործում էր նաև Նիցշեի գաղափարները, որոնք նրան դարձրին ոչ օրթոդոքսալ սոցիալիստ ։ 1908 թվականին Մուսոլինին գրեց կարճ աշխատություն, որը կոչվում էր «Ուժի փիլիսոփայություն» հիմնված Նիցշեի գաղափարների վրա, որտեղ Մուսոլինին ազատորեն խոսում էր Եվրոպայում սպասվող մեծ պատերազմի մասին, հակասություն մեջ դնելով կրոնը և նիհիլիզմը. «Նոր տեսակի ուրվական կգա, ամրապնդված պատերազմով... ուրվական,լցված բարձրագույն լկտիությամբ... նոր ազատ հոգի, որը հաղթանակելու է Աստծու և Ոչնչի նկատմամբ» ։
Գաղափարական անազնվություն
Ֆաշիզմը քննադատվում էր նաև գաղափարական անազնվության համար ։ Հիմնական գաղափարական անազնվության օրինակները դրսևորվում էին Իտալական ֆաշիզմում կապված նացիստական Գերմանիայի հետ հարաբերությունների փոփոխություններում ։ Հայտնի է, որ պաշտոնական արտաքին քաղաքականության դիրքորոշումները օգտագործում էին հռետորական գաղափարական հիպերբոլա՝ արդարացնելու համար սեփական գործողությունները, չնայած, Դինո Գրանդիի Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար լինելու տարիներին երկիրը իրականացնում էր իրական քաղաքականություն և հեռու էր ֆաշիստական հիպերբոլայից ։ Իտալական ֆաշիզմը աջակցություն սկսեց ստանալ գերմանական նացիզմից սկսած 1920 թվականից մինչև 1934 թվականը` Դոլֆուսի սպանությունից հետո և հատկապես աջակցությունը մեծացավ 1936 թվականին, քանի որ միայն նացիստական Գերմանիան չքննադատեց Իտալիայի ներխուժումն ու Եթովպիայի զաթումը։
1934 թվականին Ավստրիայի կանցլեր Դոլֆուսի սպանությունից հետո անտագոնիզմը «պայթեց» ֆաշիստական Իտալիայի և նացիստական Գերմանիայի միջև, Մուսոլինին և իտալացի ֆաշիստները քննադատեցին նացիզմի ռասիստական տեսակետները, մասնավորապես ֆաշիզմը քննադատում էր սկանդինավիզմը նացիստական և առաջարկում էր Միջերկրածովյան ուղղությունը ։ Մուսոլինին ինքնիրեն պատասխանում էր Սկանդինավիզմին և ասում, որ Իտալիան բաժանված էր Հյուսիասային և միջերկրածովյան ռասայական շրջանների, ինչի պատճառը գերմանացիների նվաճումներն են եղել Հյուսիսային Իտալիայում, պնդելով, որ գերմանական ցեղերը,հատկապես Լոմբարդները, վերահսկում էին Իտալիայի հյուսիսը` Հռոմեական կայսրության անկումից հետո, նրանք ժամանել էին փոքր թվերով (մոտավորապես 8000) և արագ ինտեգրվել էին հռոմեական մշակույթին և սկսեցին օգտագործել լատիներենը, որպես հաղորդակցման լեզու ։
1938 թվականին Մուսոլինին հայտարարեց հակակոռուպցիոն նոր օրենքների ընդունումը՝ ցույց տալու համար, որ ֆաշիզմը դեմ է կոռուպցիային ։ Բայց դա մինչև 1930-ականները, քանի որ նրանք սկսեցին համագործակցել նացիստական Գերմանիայի հետ, որոնք բնույթով հակակոռուպցիոն չէին, որոնց ազդեցությունը Եվրոպայում անընդհատ աճում էր։ Դրան նախորդող շրջանում կային իտալացի հրեաներ,որոնք բարձր դիրքեր էին զբաղեցնում ֆաշիստների շրջանում՝ ներառելով Մարգարիտա Ցարֆատիին, ով Մուսոլինիի սիրուհին էր ։ 1938 թվականին Մուսոլինիի պահանջով, միայն շատ քիչ քանակությամբ ֆաշիստներ էին ոչ կոռուպցիոներ (օրինակ Ռոբերտո Ֆարինացին և Ջուզեպե Պրեզիոսին), թեև մնացածները օրինակ՝ Իտալո Բալբոն, ով եկել էր Ֆերարայից, որը համարվում էր Իտալիայի խոշորագույն հրեական համայնքներից մեկը, քննադատեց այդ օրենքները և ճնշեց դրանք ։ Ֆաշիզմի տեսաբան Մարկ Նոկլեոսը նկատում էր, որ մինչ իտալական ֆաշիզմը չուներ միասնական տեսակետ կոռուպցիայի նկատմամբ, այնուամենայնիվ դեռևս 1919 թվականին Մուսոլինին հայտարարեց, որ հրեա բանկիրները Լոնդոնում և Նյու Յորքում ռասայականորեն կապված էին ռուս բոլշեվիկների հետ, որոնց 8 տոկոսը հրեաներ էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆաշիզմ Կատեգորիա:Քաղաքական գաղափարախոսություններ Կատեգորիա:Տոտալիտարիզմ Կատեգորիա:Ազգայնականություն
Յանա Եգորյան
Յանա Կարապետի Եգորյան (Яна Карапетовна Егорян, ) ՝ ռուսաստանաբնակ հայ սուսերամարտիկ։ 2016 թվականի Օլիմպիական չեմպիոն, 2015 թվականի աշխարհի չեմպիոն, Ռուսաստանի կրկնակի չեմպիոն (2012, 2014), Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (2013, 2014, 2015, 2016), աշխարհի առաջնության կրկնակի մեդալակիր (2013, 2014)։ 2010 թվականին Սինգապուրում անցկացված պատանեկան օլիմպիական խաղերում նվաճել է 2 օլիմպիական ոսկի՝ դառնալով նման արդյունքի հասած Ռուսաստանը ներկայացնող միակ սուսերամարտիկը ։ ՌԴ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (2012) ։
Կենսագրություն
Յանա Եգորյանը ծնվել է 1993 թվականին Թբիլիսիում ։ Մինչև վեց տարեկանը նա ապրել է Երևանում, այնուհետև մոր հետ տեղափոխվել է Ռուսաստանի Խիմկի քաղաք, որտեղ Սերգեյ Սյոմինայի ղեկավարությամբ զբաղվել է սուսերամարտով։ Հետագայում նրան մարզել է նաև Էլենա Ժեմաևան։ Որպես մասնագիտություն ընտրել է թրասուսերը ։
2012 թվականին Յանա Եգորյանը հաղթել է Ռուսաստանի առաջնությանը մեծահասակների պայքարում և ներգրավվել Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։ 2013 թվականին թրասուսերակիրների մրցապայքարում դարձել է աշխարհի առաջնության թիմային բրոնզե մեդալակիր ։
2016 թվականի Ռիոյի ամառային Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն է ։ Թրամարտի կանանց անհատական պայքարի եզրափակիչում Յանա Եգորյանը 15:14 հաշվով պարտության է մատնել Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն Սոֆյա Վելիկայային։
Հետաքրքիր փաստեր
Յանա Եգորյանը հայտնի դերասան և օպերային երգիչ Հենրիկ Ալավերդյանի թոռնուհին է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ սուսերամարտիկներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:Ռուսահայ մարզիկներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Զայրացյալ
Զայրացյալը կամ Զորացյալը Հայկական տոմարի համաձայն, ցերեկվա 12 ժամերից երրորդի անունն է։
Զայրանալ նշանակում է այրել։ Զայրացյալը լուսաբացի այն պահն է, որից սկսում է ջերմանալ բնությունը, զորանում է արևի լույսի ուժը ։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական տոմար
Նովոիտիկեևո
Նովոիտիկեևո (Новоитикеево, Яңа Этекәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 430 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռեինկարնացիա (երաժշտական խումբ)
Ռեինկարնացիան, (Ռեինկարնացիա նվագախումբ), 2001 թվականին ձևավորված հայկական երաժշտական խումբ։ Այդ ընթացքում խումբը հասցրել է փոխել 2 տարբեր ոճեր՝ հարդ ռոքից անցնելով ռեգգիի ։
Պատմություն
Ռեինկարնացիան հայկական ռեգգի խումբ է, որի նախաձեռնողն է խմբի անփոխարինելի մեներգիչ Ռոլանդ Գասպարյանը։ Այս տարիների ընթացքում Ռեինկարնացիա խմբի ոճը և խմբի երաժիշտները փոխվել են՝ կապված խմբի մեներգիչ Ռոլանդ Գասպարյանի փորձարարական մտքերի և ապրելաոճի հետ։ 2007 թ-ին լույս է տեսնում Ռեինկարնացիայի Janfida to Jamaica 60 km ալբոմը։ Դա առաջին հայկական ալբոմն էր ռեգգի և սկա ոճերի մեջ։ Նույն 2007 թվականին նկարահանվում է Ջան Ռաստաման երգի տեսահոլովակը։ Խմբի ոճը շատ ինքնատիպ է, այն իրենից ներկայացնում է հայկական և աֆրիկյան ոճերի յուրահատուկ խառնուրդ։ 2006 թ-ից Ռեինցարնացիան ակտիվորեն սկսել է համերգներ տալ։ 2010 թվականին լույս է տեսնում Մի գդալ սեր ալբոմը՝ իր հիթային «Մի գդալ սեր» երգով։ Բացի մասնակցած բազում փառատոների և հայկական ակումբներում տված հարյուրավոր համերգների, Ռոլանդ Գասպարյանը զբաղվում է նաև բարեգործությամբ՝ իրականացնելով տարբեր ծրագրեր ուղղված որբերի օգնությանը։
Ինչպես Ռոլանդ Գասպարյանն է ասում, խմբի անդամները միշտ պետք է փոխվեն, քանի որ նա սիրում է աշխատել տարբեր երաժիշտների հետ։ Հունիսի 7-ին Երևանի ակումբներից մեկում կայացավ խմբի առաջին տեսաերիզի շնորհանդեսը  ։ Տեսաերիզում զետեղված է վավերագրական ֆիլմ խմբի Եվրոպական շրջագայության մասին և համերգի ձայնագրություն։
Խումբը ունեցել է բազմաթիվ համերգներ և մասնակցել Փառատոնների ինչպես Հայաստանի տարբեր մարզերում, այնպես էլ Սերբիայում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և շատ այլ երկրներում։ 2015 թվականին Երևանում Ռոլանդ Գասպարյանը բացեց «House of Reincarnation» ակումբը, որտեղ խումբը պարբերաբար համերգներ է ունենում։ 2015 թվականին Ռոլանդ Գասպարյանը ստեղծեց բջջային հավելված, որը Հայաստանում առաջինն էր իր տեսակով։ Հավելվածը նախատեսված է Android և iOS համակարգերով աշխատող հեռախոսների համար։ Այս հավելվածով կարող են մշտապես ծանոթանալ «Ռեինկարնացիա»-յին վերաբերող նորություններին, լսել նոր երգերը, դիտել տեսահոլովակները, ծանոթանալ առաջիկա համերգներին և միջոցառումներին, ինչպես նաև ուղիղ հեռարձակմամբ հետևել խմբի համերգներին։
Կազմ
Լարային քառյակ`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ռեգգի խմբեր
Ապրիր ինձ հետ
Սյուժե
Լինան անբուժելի հիվանդ է։ Անսպասելիորեն նրա կյանքում հայտնվում է Լևոնն, ով սկսում է հերթով իրականություն դարձնել նրա վաղուց գրված երազանքները։ Իրեն մնացած ժամանակը Լինան որոշում է ապրել լիարժեք ու վայելել ամեն պահը ։
Վալենտին Ստեպանով
Վալենտին Ստեպանով (Валенти́н Па́влович Степа́нов, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1949 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Ռոդ Սթայգեր
Ռոդ Սթայգեր (Rod Steiger, ), ամերիկացի դերասան։
Ֆիլմագրություն
Խաղացել է 140-ից ավելի ֆիլմերում և հեռուստատեսային սերիալներում։
Առավել հայտնի ֆիլմերից են՝
Մրցանակեր
3 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 1 Օսկար լավագույն դերասանի համար ։ Ստացել է նաև 1 Ոսկե Գլոբուս, 2 անգամ ներկայացվել է Էմմիի, ստացել 2 BAFTA, Բեռլինի կինոփառատոնի 1 մրցանակ, 1 Դավիթ դի Դոնատելլո մրցանակ և այլն։ 1 անգամ ներկայացվել է նաև Ոսկե Ազնվամորի հակամրցանակի։
1997 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը ։
Տունլին
Տունլին , քաղաքային շրջան Չինաստանի Անհոյ պրովինցիայում։
Վարչական բաժանում
Վուհու քաղաքային շրջանը ներառում է 4 շրջան, 1 կոմսություն.
Ստորոժինեց (քաղաք, Ուկրաինա)
Ստորոժինեց (Сторожинець), քաղաք Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում, շրջկենտրոն։
2012 թվականի տվյալներով Ստորոժինեց քաղաքում բնակվում էր 14 505 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2501 մարդ/կմ²։
Ավանդապահ գրադարան
Ավանդապահ գրադարան, գրադարան, որին, համաձայն իրավական ավանդի պահանջի՝ անձը կամ խումբը պետք է ներկայացնի իր հրատարակումների օրինակները։ Վերջիններիս թիվը կարող է տարբեր լինել։ Որպես կանոն, ազգային գրադարանը այս օրինակների պահոցներից մեկն է ։ Որոշ երկրներում նաև կառավարությունների նկատմամբ է ներկայացվում իրավական ավանդի պահանջ, ինչի համաձայն դրանք պետք է ուղարկեն փաստաթղթերի օրինակները հասարակական գրադարաններին։ 1997 թ․ Հայաստանի Ազգային գրադարանում գործում է ՄԱԿ֊ի ավանդապահ գրադարանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեղինակային իրավունք Կատեգորիա:Գրադարաններ
Ձորաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Ձորաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (3 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Հայ-թուրքական սահման
Հայաստան-Թուրքիա սահման (Ermenistan–Türkiye sınırı), 311 կմ երկարություն ունեցող սահման Հայաստանի և Թուրքիայի միջև, որը հյուսիսում հատվում է Վրաստանի հետ սահմանին, իսկ հարավում՝ Ադրբեջանի (Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում) ։
Նկարագրություն
Սահմանը սկսվում է հյուսիսում՝ Արփի լճից դեպի արևմուտք գտնվող Վրաստանի հետ սահմանային հատման կետում և Հայկական լեռնաշխարհի անկանոն գծերի շարքով շարունակվում դեպի հարավ։ Հասնելով Ախուրյան գետին՝ այն հասնում է հարավ և միաձուլվում Արաքս գետի հետ, ապա Արաքսի հոսանքով ձգվում դեպի արևելք, այնուհետև՝ հարավ-արևելք՝ ընդհուպ մինչև Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության հետ սահմանային հատման կետ։ Անիի՝ հայոց հնագույն մայրաքաղաքի հնագույն ավերակները գտնվում են թուրքական կողմի սահմանի մոտ։
Պատմություն
19-րդ դարի ընթացքում Կովկասյան տարածաշրջանը վիճարկվում էր անկումային ժամանակաշրջանում գտնվող Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և Ռուսաստանի միջև, որն ընդլայնվում էր դեպի հարավ։ 1828 թվականին Ռուսաստանը գրավել է Պարսկաստանի կովկասյան հողերի մեծ մասը, որոնց թվում նաև ներկայիս Հայաստանի ողջ տարածքը (կոչվում է Արևելյան Հայաստան), իսկ հետո ուշադրությունը կենտրոնացրել է Օսմանյան կայսրության վրա ։ 1829 թվականին կնքված Ադրիանապոլսի պայմանագրով (1828-29 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքը), որով Ռուսաստանը ստացել է ժամանակակից Վրաստանի մեծ մասը, օսմանները ճանաչել են Արևելյան Հայաստանի նկատմամբ ռուսական գերիշխանությունը ։
Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով, որի կնքմամբ վերջացել է Ռուս-թուրքական պատերազմը (1877-1878), Ռուսաստանը զգալի հողեր է ստացել ներկայիս Արևելյան Թուրքիայի տարածքում (կոչվում է Արևմտյան Հայաստան)՝ ընդլայնելով օսմանյան-ռուսական սահմանը դեպի հարավ-արևմուտք ։ Ռուսաստանի կողմից Բաթումի, Կարսի և Արդահանի նվաճումները հաստատվել են Բեռլինի պայմանագրով (1878), չնայած վերջիններս ճնշման ներքո ստիպված էին վերադարձնել Բայազետի (ժամանակակից Դողուբայայազիդ) տարածքի մի մասը և Ալաշկերտի հովիտը ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության նախահարձակ լինելուց հետո Ռուսաստանը ներխուժել է Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջաններ։ 1917 թվականի ռուսական հեղափոխությանը հաջորդած քաոսում կոմունիստական նոր կառավարությունը շտապել է դադարեցնել իր մասնակցությունը պատերազմին և 1918 թվականին Գերմանիայի և Օսմանյան կայսրության հետ կնքել Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը ։ Այդ պայմանագրով Ռուսաստանը վերադարձնում էր Սան Ստեֆանոյի և Բեռլինի պայմանագրերով գրավված տարածքները ։
Ձգտելով անկախություն ստանալ երկու կայսրություններից՝ Հարավային Կովկասի ժողովուրդները 1918 թվականին հռչակել են Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության անկախությունը և խաղաղ բանակցություններ սկսել օսմանների հետ ։ Ներքին տարաձայնությունները հանգեցրել են նրան, որ Վրաստանը 1918 թվականի մայիսին դուրս է եկել ֆեդերացիայի կազմից, իսկ շուտով հաջորդել են նաև Հայաստանի ու Ադրբեջանի անջատումները։ Քանի որ օսմանները ներխուժել էին Կովկաս և արագ նվաճել դրա մի մասը, երեք նոր հանրապետություններ 1918 թվականի հունիսի 4-ին ստիպված եղան ստորագրել Բաթումի պայմանագիրը, որով նրանք ճանաչեցին մինչև 1878 թվականը գոյություն ունեցող սահմանը  ։ Մասնավորապես Հայաստանը դեռևս ուշքի չէր եկել օսմանների կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանության հետևանքներից, որի արդյունքում մեծ թվով փախստականներ փախել էին Արևմտյան Հայաստանից  ։
Երբ Օսմանյան կայսրությունը պարտություն է կրել Եվրոպայում և Արաբիայում, դաշնակից տերությունները 1920 թվականին ծրագրել էին Սևրի պայմանագրի միջոցով այն բաժանել ։ Պայմանագիրը ճանաչում էր Վրաստանի և Հայաստանի անկախությունը՝ երկու պետություններին էլ մեծամասշտաբ հողեր տրամադրելով Արևելյան Թուրքիայում (Հայաստանի դեպքում այն անվանվել է «Վիլսոնյան Հայաստան»՝ ի պատիվ ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի)։ Ընդլայնված հայ-վրացական սահմանը որոշվելու էր ավելի ուշ ։ Այս ամենի հետևանքով վրդովել էին թուրք ազգայնականները, ինչը նպաստեց Թուրքիայի անկախության պատերազմի բռնկմանը, որտեղ տարած հաջողությունների արդյունքում այդպես էլ չի իրագործվել Սևրի պայմանագիրը ։ Թուրքական նվաճումները Արևմտյան Հայաստանում ամրագրվել են 1920 թվականին կնքված Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով ։
1920 թվականին խորհրդային Կարմիր բանակը ներխուժել է Ադրբեջան և Հայաստան՝ վերջ դնելով երկու երկրների անկախությանը, իսկ դրանից կարճ ժամանակ անց խորհրդայնացնելով նաև Վրաստանը։ Ռուս-թուրքական լայնամասշտաբ պատերազմից խուսափելու համար երկու երկրներն էլ 1921 թվականի մարտին ստորագրել են Մոսկվայի պայմանագիրը, որով հաստատվել է փոփոխված խորհրդային-օսմանական սահմանը ։ Այդ պայմանագրի դրույթները հետագայում հաստատվել են 1921 թվականի հոկտեմբերին Կարսի պայմանագրով, որը վերջնականապես ամրագրել է հայ-թուրքական ներկայիս սահմանը ։ Այնուհետև 1925 թվականի մարտից մինչև 1926 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում սահմանը տեղում համատեղ խորհրդա-թուրքական հանձնաժողովի կողմից սահմանագծվել է ։ Թուրքիայի անկախությունը ճանաչվել է 1923 թվականին Լոզանի պայմանագրով ։
Հայաստանն ի սկզբանե Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ միասին ընդգրկված է եղել Անդրկովկասի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության կազմում, սակայն հետագայում՝ 1936 թվականին, դրա կազմի մեջ մտնող երկրները առանձնացել են և կազմավորվել է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը։ Կարսի պայմանագրի սահմանը պահպանվել է, չնայած խորհրդային կողմը պարբերական բողոքներ էր հղում թուրքական կողմին, որի նպատակը սահմանային գծի փոփոխությունն էր, ինչը հատկապես տեղի է ունեցել 1945 թվականին ։ Թուրքիան, որին աջակցում էր ԱՄՆ-ն, հրաժարվել է քննարկել այդ հարցը, իսկ խորհրդային իշխանությունները, ձգտելով բարելավել հարաբերությունները հարավային հարևանի հետ, հրաժարվել են այդ պահանջներից ։
1991 թվականին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանը ձեռք է բերել անկախություն և ժառանգել թուրք-խորհրդային սահմանի իր հատվածը։ Չնայած Թուրքիան ճանաչել է Հայաստանի անկախությունը, երկու երկրների միջև հարաբերությունները գրեթե միանգամից փչացել են, ինչից հետո փակվել է միջպետական սահմանը։ Թուրքիան դեմ էր հանդես գալիս «Միասնական Հայաստանի» օգտին հանդես եկող հայ ազգայնականների՝ Արևելյան Թուրքիայի նկատմամբ իրրեդենտիստական նկրտումներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը հասնելու Հայաստանի ջանքերին, Թուրքիան նաև աջակցում էր իր մերձավոր դաշնակից Ադրբեջանին Արցախի համար մղվող պատերազմում ։ Հարաբերությունները փոքր-ինչ ջերմացել են 2000-ական թվականներին, ինչը հանգեցրել է 2009 թվականին կնքված Ցյուրիխյան արձանագրությունների ստորագրմանը, որով նախատեսվում էր, որ սահմանը կարող է կրկին բացվել ։ Սակայն բանակցությունները մտել են փակուղի, իսկ սահմանը՝ մնացել փակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի սահմաններ Կատեգորիա:Թուրքիայի սահմաններ Կատեգորիա:Հայ-թուրքական հարաբերություններ
Ճառագայթյալ
Ճառագայթյալը Հայկական տոմարի համաձայն, ցերեկվա 12 ժամերից չորրորդի անունն է։
Դա օրվա այն պահն է, երբ արևն արձակում է իր ճառագայթները ։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայկական տոմար
Խրոնինգեն (մարզ)
Խրոնինգենը (Groningen) Նիդերլանդների տասներկու մարզերից (պրովինցիաներից) մեկն է։ Գտնվում է երկրի հյուսիսարևելյան հատվածում. հարավից սահմանակցում է Նիդերլանդների Դրենթե մարզին, իսկ արևմուտքից՝ Ֆրիսլանդիա մարզին։ Ունի 575 հազար բնակիչ (2005 թ.), գլխավոր քաղաքը Խրոնինգեն քաղաքն է, որը հանդիսանում է նաև Խրոնինգեն պրովինցիայի ամենամեծ քաղաքը։
Կարին Շուբերտ
Կարին Շուբերտ (գերմաներեն՝ Karin Schubert, ամբողջ անունը՝ Կարին Յոհաննա Շուբերտ (Karin Johanna Schubert, ), գերմանացի կինոդերասանուհի և մոդել, ով հիմնականում նկարահանվել է իտալական ֆիլմերում։ Երեսուն տարեկանում սկսել է նկարահանվել էրոտիկ, իսկ 1980-ական թվականների կեսերից՝ պոռնոգրաֆիական ֆիլմերում։
Կենսագրությունը
Կարին Շուբերտը ծնվել է Համբուրգում։ Երիտասարդ տարիներին իր կապտաչյա շիկահերի արտաքինը և 170 սմ հասակը թույլ էին տալիս, որպեսզի նա հանդես գար որպես մոդել։ Նա լուսանկարվում էր զանազան ամսագրերի համար և նկարահանվում գովազդային հոլովակներում։ Այդ տարիներին ամուսնացել էր Opel-ի ներկայացուցչի հետ և ունեցել մեկ որդի։ 1960-ական թվականների կեսերից, դերասանական կարիերա ստեղծելու նպատակով տեղափոխվել է Իտալիա և նկարահանվել իտալական մարտաֆիլմերում։
Կարին Շուբերտի մասնակցությամբ առավել հաջողված ֆիլմերից էին Ժերար Ուրիի «Վեհանձնության մոլուցք» (1971թ.) կինոնկարը` Լուի դը Ֆյունեսի, Իվ Մոնտանի և Ալիս Սափրիչի մասնակցությամբ, Էդվարդ Դմիտրիկի «Կապույտ մորուքը» (1972թ.) կինոնկարը` Ռիչարդ Բարթոնի, Ռաքել Ուելչի և Վիրնա Լիզիի մասնակցությամբ, Իվ Բուասսեի «Առևանգում Փարիզում» (1972թ.) կինոնկարը` Ժան-Լուի Տրենտինյանի, Միշել Պիկոլիի և Ջան Մարիա Վոլոնտեի մասնակցությամբ, ինչպես նաև Բրունո Կորբուչչիի «Երեք հրացանակիրները Վայրի Արևմուտքում» (1973թ.) կինոնկարը։ Հետագայում նա սկսեց նկարահանվել էրոտիկ կինոկատակերգություններում, որոնցից առավելապես հայտնի էր «Ուբալդա. Մերկ և կրակոտ» (1972թ.) կինոնկարը` Էդվիժ Ֆենեկի մասնակցությամբ։
Կարին Շուբերտի միամիտ և դեպի իրեն ձգող արտաքինը անտարբեր չի թողել ռեժիսոր Ջո Դ'Ամատոյին, ով նրան տարավ էրոտիկ կինոյի նկարահանման հրապարակ։ Այդ ժանրի առավել հայտնի ֆիլմերից էին «Սև Էմմանուելը» (1975թ.), «Բժշկուհին սավանների տակ» (1976թ.) և «Սև Էմմանուել. Աշխարհի շուրջը» (1977թ.) կինոնկարները, որտեղ նրա խաղընկերուհին Լաուրա Գեմսերն էր։
1985 թվականից Կարին Շուբերտը անցում կատարեց դեպի պոռնոգրաֆիա` նկարահանվելով և ֆիլմերում, և ամսագրերի համար։ Դրա պատճառը ֆինանսական դժվարություններն էին, որոնք կապված էին որդուն թմրամոլությունից բուժելու ծախսերի հետ։ Որդին հաճախ էր նրան ծեծում։ Հետագայում, Կարին Շուբերտը հեռուստատեսությամբ դատապարտել էր այն ամենը, ինչի միջով նա անցել էր` պոռնոաստղ դառնալու ճանապարհին։ Նա կնքել էր իր համար բավականին շահավետ պայմանագիր։ Բացի ամենամյա 180 000 գերմանական մարկ հոնորարից, նա հասել էր նրան, որ այդ ֆիլմերում պետք է բացառվեին զոոֆիլիայի և անալային սեքսի սյուժեները, պահանջելով նաև, որպեսզի իր զուգընկերները լինեին միայն սպիտակամորթներ։ Հիմնականում նա նկարահանվում էր իտալական պոռնոֆիլմերում։ 1994 թվականին, կապված տարիքի հետ, նա լքեց պոռնոարդյունաբերությունը` նկարահանվելով մոտ 24 ֆիլմերում և աշխատանքի անցավ հեռախոսային սեքս-ծառայությունում։
1994 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, միայնությունից և աղքատությունից ընկճված լինելու արդյունքում, Կարին Շուբերտը փորձել է ինքնասպան լինել` ընդունելով բարբիտուրատներ և օղի, սակայն ժամանակին նրան նկատել և փրկել են հարևանները։ Հեռուստատեսությամբ իր հարցազրույցի ժամանակ նա հայտարարել է, որ 11 տարեկանում իր հոր կողմից ենթարկվել է սեռական ոտնձգությունների և նշել. «Ես չունեմ ընտանիք, ընկերներ, փող և ապագա։ Ես ցանկանում էի մեռնել, քանի որ իմ կյանքն արդեն կործանված է և ես բաց եմ թողել ամեն ինչ։ Մարդկանց համար, ես պարզապես պոռնիկ եմ»։ 1996 թվականին նա երկրորդ անգամ է ինքնասպանության փորձ կատարել` այս անգամ թունավորվելով ավտոմեքենայի շմոլ գազով։ Արդյունքում` կրկին նրան փրկել են, որից հետո, մի քանի շաբաթ գտնվել է առողջական ծանր վիճակում։
Ներկայումս Կարին Շուբերտը իր շների հետ միասին բնակվում է Մանցիանա համայնքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գերմանացի մոդելներ Կատեգորիա:Գերմանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ
Խրոնինգեն (այլ կիրառումներ)
Խրոնինգեն եզրը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝
Բերեքեթ
Բերեքեթ, Լեռ Կիլիկյան Տավրոս լեռնահամակարգում, նրա արևմտյան մասում։ Բերեքեթի ստորոտում մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը գտնվում էր Էկպեզ հայկական գյուղը ։
Աբսենտեիզմ
Աբսենտեիզմ ( — «բացակայող» բառից, Absenteeism), ընտրողների խուսափելը ներկայացուցչական մարմինների ընտրություններից, որը երբեմն դեմոկրատական կուսակցությունների կազմակերպած բոյկոտի հետևանք է։
Մի շարք երկրներում (Ավստրալիական Միություն, Նիդերլանդներ, Դանիա) աբսենտեիզմի դեմ կիրառվում է այսպես կոչված պարտադիր քվեն, որը նախատեսում է անպայման մասնակցություն ընտրություններին, իսկ խուսափելու դեպքում երբեմն՝ տուգանք։
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք Կատեգորիա:Իռլանդիայի պատմություն Կատեգորիա:Սոցիալական վարք Կատեգորիա:Աշխատանքային իրավունք Կատեգորիա:Կազմակերպչական հոգեբանություն Կատեգորիա:Մարդկային ռեսուրսների կառավարում
Յուպիտեր LXIX
Յուպիտեր LXIX, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի ղեկավարած խմբի կողմից 2017 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2017 J 8 ժամանակավոր անվանումը ։
Յուպիտեր LXIX արբանյակը ունի մոտ 1 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 23 232 700 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 719,6 օրվա ընթացքում ։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 164,7° խավարածրի հարթության նկատմամբ, իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,312 է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Յուպիտերի արբանյակներ Կատեգորիա:Անկանոն արբանյակներ
Ախտիքեն
Ախտիքեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Բուսականության աստվածություններ
Բուսականության աստվածություններ (vegetation deity), դա բնության աստվածություն է, որի անհետացումը և հայտնվելը, կամ կյանքը, մահը և վերածնունդը մարմնավորում են բույսերի աճեցման ցիկլը։
Բնութագրություն
Բնության երկրպագության մեջ աստվածությունը կարող է լինել աստված կամ աստվածուհի՝ վերածնվելու ունակությամբ։ Բուսականության աստվածությունը հաճախ պտղաբերության աստվածն է։ Աստվածությունը սովորաբար ենթարկվում է մասնատման, ցրման և վերաինտեգրման։ Այս ցիկլը փոխանցվում է առասպելներով և վերարտադրվում ծեսերում, նրան տրվում է աստվածաբանական նշանակություն այնպիսի թեմաների վերաբերյալ, ինչպիսիք են անմահությունը, հարությունը և վերամարմնավորումը ։ Բուսականության աստվածների առասպելները կառուցվածքային նմանություն ունեն ստեղծման մի քանի առասպելների հետ, որոնցում բնօրինակի էության մարմնի մասերը ծնում են աշխարհի մասեր, ինչպիսին է Իմիրի սկանդինավյան առասպելը ։
19-րդ և 20-րդ դարասկզբի դիցարանում, ինչպես, օրինակ, Ջեյմս Ֆրեյզերի «Ոսկե ճյուղում», բուսականության աստվածության կերպարը կապվել է «կենդանի ոգու» ("եգիպտացորենի ոգին) հետ, այս իմաստով «ռյո» նշանակում է հացահատիկային ցանկացած բերք։ Ավելին, ըստ Ու.Ֆր. Օտտոյի, գաղափարը հակված է վերածվել հավակնոտ և անօգուտ, անիմաստ համայնքի ։
Առասպելների օրինակներ
Միջագետքի դիցաբանության մեջ, Ինաննա կամ Իշտար տանող աշխարհ ընկած ճանապարհորդության ընթացքում երկիրը դառնում է ամուլ, և ոչ մարդիկ, ոչ էլ կենդանիները չեն կարող բազմանալ։ Իր քրոջ և անդրաշխարհի տիրակալ Էրեշկիգալի առճակատման արդյունքում Իննան սպանվել է, բայց աստվածների սուրհանդակը մի խմելիք է բերել, որը նրան կյանքի է կոչել։ Նրան թույլատրվել է վերադառնալ վերին աշխարհ միայն այն դեպքում, եթե նրա փոխարեն ուրիշ մեկը գա։ Նրա ամուսինը` բուսականության աստված Դումուզին, համաձայնել է վեց ամիս անցկացնել անդրաշխարհում։ Այս ընթացքում բուսականությունը մահացել է։ Նրա վերադարձը գարնանը բերում է բուսականության վերածնունդը ։
Հին եգիպտական ​​դիցաբանության մեջ Երկրի ժողովուրդների շրջանում Օսիրիսի մշակութային նվաճումները առաջացրել էին նրա եղբայր Սեթի նախանձը, որը սպանել և մասնատել է նրան։ Օսիրիսի կինը՝ Իսիսը, ճանապարհորդության է գնացել՝ իր մարմնի տասնչորս մասերը սփռված տարբեր վայրերում հավաքելու համար։ Առասպելի որոշ վարկածներում նա յուրաքանչյուր կտոր թաղել է այնտեղ, որտեղ գտնում էր, որ անապատում բույսեր կաճեն։ Այլ վարկածներում նա հավաքել է ամուսնու մարմինը և հարություն տվել նրան, իսկ հետո նա դարձել է հետմահու տիրակալ ։
Եվրոպական բանահյուսության մեջ կանանց պտղաբերությունն ազդել է գյուղատնտեսության վրա ։ Տրիպոլիե-Կուկուտենի մշակույթից բուսականության աստվածուհու արձանիկները ունեն ադամանդե և կետավոր նմուշ, որը խորհրդանշում է ցանված դաշտը և կանանց բերրիությունը ։
Հիսուս Քրիստոսի առակներում, ինչպիսին է Սերմնացանի առակը, «սերմանողը սերմանում է բառը», որտեղ սերմը Աստծո խոսքն է ։ Մանանեխի սերմերի և աճող սերմերի մասին առակները բացատրում են Աստծո Թագավորությունը, որտեղ աճը պայմանավորված է Աստծով և ոչ թե մարդով և հետևում է իր իսկ ժամանակացույցին ։ Հովհաննես 12:24 ։ Հիսուսի մահը և հարությունը համեմատվում է միջուկի հետ, որն ընկնում է հողը և մեռնում, իսկ հետո բերում է բազմաթիվ սերմեր ։ Քրիստոնեական շատ ավանդույթներում Զատկի արարողությունը կամ «Հարությունը» անցկացվում է Աստծո ակրում, որտեղ մահացածների մարմինները «սերմ են ցանում» ։
Բուսականության աստվածների ցանկ
Բուսականության աստվածները ներառում են նաև.
Մատնունի
Մատնունի, արծաթախոտ, հնգամատնե, հզորուկ, վարդազգիների (վարդածաղիկներ) ընտանիքի բազմամյա, հազվադեպ՝ միամյա կամ երկամյա խոտաբույսերի, երբեմն՝ կիսաթփերի ցեղ։ Հայտնի է 300 (այլ տվյալներով՝ 500) տեսակ։
Կենսաբանական նկարագիր
Արմատներն իլիկանման հաստացած են։ Ցողունները փռվող են կամ կանգուն, բարձրությունը՝ 5-80 սմ։ Տերևները հակադիր են, սղոցաեզր։ Ծաղիկները հիմնականում մեկական են կամ հուրանանման ծաղկաբույլերում, բաց կամ մուգ դեղին։ Ծաղկում է ապրիլ-հուլիսին։ Պտուղը բագմընկուզիկ է։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 29 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, մարգագետիններում, թփուտներում, բացատներում, խճոտ վայրերում, ճամփեզրերին և այլն, աղբոտում ցանքերն ու այգիները։
Նշանակություն և կիրառում
Մեծ մասը դեղաբույսեր են. պարունակում են աղաղանյութեր, վիտամին C, ներկանյութ և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես կապող, արյունահոսությունը դադարեցնող, հակաբորբոքային, վերքամոքիչ միջոց, նաև ստամոքսաղիքային հիվանդությունների ժամանակ։ Գեղազարդիչ է և մեղրատու։ Մատնունու Ծիրանավորը (P. porphyrantha) անդրկովկասյան բնաշխարհիկ է, աճում է միայն Գեղամա լեռնաշղթայում (3300-3500 մ բարձրություններում), ունի վառ վարդագույն ծաղիկներ, գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Իր մեջ պարունակող բավական մեծ քանակությամբ աղաղանյութերի շնորհիվ այս բույսը լայն տարածում է գտել ժողովրդական բժշկության մեջ։ Տերևներից և արմատակոճղերից պատրաստված եփուկները հայտնի մածուցիչ և պնդացնող միջոց են, իսկ հյութը խորհուրդ է տրվում փորկապության ժամանակ։
Վերերկրյա մասից պատրաստած թուրմը և եփուկը համարում են ուժեղ միզամուղ միջոց միզաքարային հիվանդության ժամանակ։ Խոտի եփուկները ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են տարբեր բնույթի կծկանքների և կարկամախտի ժամանակ ։