cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիա
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիա, հայտնի է նաև որպես սթրեսային կարդիոմիոպաթիա, հանդիսանում է ոչ իշեմիկ կարդիոմիոպաթիա (սրտամկանախտ), որի դեպքում դիտվում է սրտի մկանային շերտի հանկարծակի զարգացող անցողիկ թուլություն (կծկողականության իջեցում) ։ Սրտամկանի այսպիսի թուլությունը կարող է պայմանավորված լինել հուզական սթրեսի, օրինակ՝ մերձավոր հարազատի մահվան դեպքում, կամ տևական տագնապային վիճակի առկայություններով, ինչով էլ բացատրվում է այս վիճակի մեկ այլ տարածված անվանումը՝ կոտրված սրտի համախտանիշ ։ Սթրեսային կարդիոմիոպաթիան հանդիսանում է սուր սրտային անբավարարության, մահացու փորոքային առիթմիաների և սրտամկանի պատռվածքի՝ ներկայումս բավականին լավ ուսումնասիրված պատճառ ։
"Տակոցուբո համախտանիշ" եզրույթը ծագում է ճապոներեն բառից, որը նշանակաում է որսածուղակ ութոտնուկների համար (蛸壺), քանի որ սրտի ձախ փորոքն ընդունում է ձկնորսական թակարդի տեսք։
Նշաններ և ախտանիշներ
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիային բնորոշ դրսևորում է հանկարծակի սկսված կրծքավանդակի շրջանի ցավը, որը զուգորդվում է ԷՍԳ ում դիտվող փոփոխություններով, որոնք կարող են ընդունվել որպես սրտամկանի առաջային պատի ինֆարկտի նշաններ։ Հիվանդի հետագա հետազոտման ընթացքում հաճախ հայտնաբերվում է սրտի ձախ փորոքի գագաթային հատվածի արտափքում և փորոքի հիմային հատվածների կծկողականության բարձրացում։ Սրտի գագաթային հատվածի արտափքումը՝ հիմային հատվածների կծկողականության պահպանման պայմաններում հանդիսանում է այս համախտանիշի բնորոշ հատկանիշը, որով էլ պայմանավորված է անվանումը՝ «տակո ցուբո», որը ճապոներեն նշանակում է ութոտնուկի որսածուղակ և առաջին անգամ նկարագրվել է ճապոնիայում ։
Սթրեսը հանդիսանում է Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի զարգացման հիմնական գործոնը. ավելի քան 85% դեպքերում ախտանշաններին նախորդում է ֆիզիկական կամ հուզական գերլարված որևէ իրավիճակ ։ Հուզական գերլարված վիճակի օրինակ կարող են հանդիսանալ՝ մերձավոր հարազատի մահվան հետ կապված ծանր վիշտը, հանրային ելույթի հետ կապված վախը, ամուսնու հետ բանավիճելը, անհամաձայնությունները հարաբերություններում, դավաճանությունը և ֆինանսական խնդիրները ։ Սուր ընթացող հեղձուկը, վիրահատությունը, քիմիաթերապիան և կաթվածը հանդիսանում են ֆիզիկական գերլարված վիճակ հարուցող գործոնների օրինակներ ։ Որոշ դեպքերում որպես գերլարված վիճակ կարող է հանդիսանալ որևէ երջանիկ պատահար, ինչպիսիք են օրինակ՝ հարսանիքը, խոշոր շահումը, մարզական հաղթանակը, վերամիավորումը կամ ծննդյան տոնը ։
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիան առավել հաճախ հանդիպում է կանանց մոտ՝ դաշտանադադարից հետո ։ Դեպքերի մեծամասնությունում հիվանդները ունենում են վերջերս տեղի ունեցած հուզական կամ ֆիզիկական գերլարված իրավիճակներ (հիմնականում՝ բացասական, երբեմն նաև՝ դրական) ։
Պատճառներ
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի պատճառն ամբողջությամբ պարզաբանված չէ, սակայն վերջինիս զարգացման մի քանի մեխանիզմներ են ենթադրվում։
Հիվանդների մեծ խմբերում կատարված ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ որոշ հիվանդների մոտ տակոցուբո կարդիոմիապաթիան զարգանում է հուզական սթրեսից հետո, իսկ այլ հիվանդների մոտ կարդիոմիոպաթիային նախորդում են կլինիկական սթրեսային գործոններ (օրինակ՝ ասթմայի նոպաներ, կամ հանկարծակի զարգացած հիվանդություն)։ Մոտ մեկ երրորդ դեպքերում հիվանդները չեն ունենում որևէ նախորդող սթրեսային գործոն ։ Վերջերս Եվրոպայում կատարված մեծաքանակ դեպքերով հետազոտությունը ցույց տվեց, որ տակոցուբո կարդիոմիոպաթիան մի փոքր ավելի հաճախ է պատահում ձմռան ամիսներին։ Սա կարող է կապված լինել երկու տարբեր հնարավոր ախտաֆիզիոլոգիական պատճառների հետ. մանր տրամաչափի պսակաձև զարկերակների կծանք, որն ավելի հաճախ է դրսևորվում սառը եղանակին և վիրուսային վարակների առկայությունը, օրինակ՝ պարվովիրուսային վարակ, որն ավելի հաճախ է հանդիպում ձմռան ամիսներին ։
Ախտորոշում
Գագաթի անցումային արտափքման համախտանիշը կամ Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիան հայտնաբերվում է սուր կորոնար համախտանիշով հիվանդների 1,7–2,2 տոկոսի մոտ ։ Դեպքերի սկզբնական ուսումնասիրությունները կատարվել էին Ճապոնիայում, մինչդեռ Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի դեպքեր Միացյալ Նահանգներում և Արևմտյան Եվրոպայում գրանցվում են համեմատաբար վերջերս։ Ստացվում է, որ նախկինում այս համախտանիշը մնում էր չախտորոշված, քանի դեռ այն մանրամասնորեն չէր նկարագրվել ճապոնական գրականությունում։ Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայով հիվանդների վարումը սովորաբար ներառում է կորոնարոգրաֆիա, որը չի հայտնաբերի ձախ փորոքի գործառնական խանգարումները բացատրող որևէ ծանր ախտահարում։ Եթե հիվանդը հաղթահարում է հիվանդության սկզբնական դրսևորումները, ապա ձախ փորոքի գործառնությունը վերականգնվում է երկու ամսվա ընթացքում։
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի ախտորոշումը նախքան կլինիկորեն դրսևորվելը կարող է դժվարություններ ներկայացնել։ ԷՍԳ տվյալները հաճախ թյուրիմացաբար մեկնաբանվում են որպես սրտամկանի առաջային պատի ինֆարկտի ժամանակ դիտվող արդյունքներ ։ Այն իրենից ներկայացնում է ST-հատվածի բարձրացումով սրտամկանի ինֆարկտի պատկեր և բնութագրվում է փորոքի գագաթային հատվածի կծկողականության հանկարծակի սկսված անցողիկ խանգարումով (արտափքում)՝ զուգակցված կրծքավանդակի շրջանի ցավով, շնչառության կարճացաումով, ԷՍԳ-ի վրա՝ ST-հատվածի բարձրացումով, T-ատամիկի ինվերսիայով կամ QT-հատվածի երկարացումով։ Սրտային ֆերմենտները սովորաբար բացասական են կամ վատագույն դեպքում՝ չափավոր քանակի, իսկ սրտի կաթետրիզացիան հիմնականում է ցույց է տալիս պսակաձև անոթների ախտահարման բացակայություն ։
Ախտորոշումը դրվում է ախտայուրահատուկ (պաթոգնոմոնիկ) նշանի՝ սրտի պատի շարժունակության փոփոխության առկայության հիման վրա, որն իրենից ներկայացնում է ձախ փորոքի հիմային հատվածների նորմալ կամ բարձր (հիպերկինեզ) կծկողականություն՝ փորոքի մնացած ատվածներում կծկումների բացակայության (ակինեզ) կամ չկարգավորված բնույթի կծկումների (դիսկինեզ) առկայության պարագայում։ Միաժամանակ բացակայում է պսակաձև անոթների որևէ ծանր ախտահարում, որը կբացատրեր սրտի պատերի շարժունակության խանգարումները։ Նախնապես գագաթային արտափքումը նկարագրվել է որպես տակոցուբոյի անոթագրային դրսևորում. ցույց է տրվել, որ ձախ փորոքի գործառնական խանգարումները այս համախտանիշի դեպքում ներառում են ոչ միայն գագաթի գնդաձև արտափքումը, այլ նաև անոթագրության ժամանակ հայտնաբերված այլ ձևաբանական փոփոխություններ, ինչպիսիք են միջփորոքային միջնապատի արտափքումը և, ավելի հազվադեպ, այլ հատվածների տեղային արտափքումները   ։
Գնդաձև արտափքման ձևաբանական տարբերակները դասակարգվել են Շիմիձուի և մյուսների կողմից։ Դրանք են՝ Տակոցուբո տեսակ, երբ առկա է գագաթային ակինեզ և հիմային հատվածների հիպերկինեզ, հակադիր Տակոցուբո, երբ առկա է հիմային ակինեզ և գագաթային հիպերկինեզ, միջփորոքային տեսակ, երբ առկա է միջփորոքային միջնապատի արտափքում՝ զուգակցված հիմային և գագաթային հիպերկինեզով և տեղային տեսակներ՝ ձախ փորոքի այլ հատվածների արտափքում կլինիկական բնորոշ նշաններով ։
Այսպիսով, Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիան ախտորոշելու հիմնական չափանիշներն են՝ հիվանդը պետք է ախտանիշները դրսևորվելուց առաջ առնչված լինի որևէ սթրեսային գործոնի հետ, հիվանդի ԷՍԳ հետազոտության արդյունքները պետք է լինեն ոչ նորմայի սահմաններում, չպետք է լինեն պսակաձև զարկերակների խցանում կամ սրտի հաճախ հանդիպող ախտահարումների այլ պատճառներ, սրտային ֆերմենտները պետք է լինեն բարձրացած կամ ոչ օրինաչափ քանակություններով և հիվանդի մոտ պետք է կարճ ժամանակամիջոցի ընթացքում ամբողջովին վերականգնվի կծկողականությունը ։
Ախտաձևաբանություն
Առկա են հետազոտությունների արդյունքներ, ըստ որոնց այս տեսակի կարդիոմիոպաթիայի դեպքում ախտաձևաբանական փոփոխությունները դրսևորվում են սրտամկանի բջիջների օջախային քայքայման (միոցիտոլիզ) տեսքով։ Սակայն Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի հետ առնչվող որևէ միկրոկենսաբանական գործոն չի հայտնաբերվել։ Քլոները և մյուսները հաղորդեցին, որ այսպիսի «խաթարված» սրտամկանում ախտաբանական փոփոխություններ չի հաջողվել հայտնաբերել։ Որոշ դեպքերում գրանցվել է փոքր միակորիզ (մոնոնուկլեար) բջիջների ներսփռանք. այս ախտաբանական փոփոխությունները նշանակաում են, որ այս կարդիոմիոպաթիան սրտի բորբոքային հիվանդության տարատեսակ է, այլ ոչ թե սրտի պսակաձև անոթներից զարգացած հիվանդություն։ Առկա է նաև հաղորդում, որտեղ նկարագրվում են հյուսվածքային մակարդակում սրտամկանի վնասման նշաններ՝ առանց պսակաձև անոթների ախտահարման ։
Բուժում
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի բուժումն, ըստ էության, օժանդակող բնույթի է։ Չնայած այսպիսի հիվանդների մոտ հաճախ դիտվում է արյան ցածր ճնշում՝ ինոտրոպ (սրտի կծկողականությունը խթանող) դեղամիջոցներով բուժումը սովորաբար ավելի է բարդացնում վիճակը։ Քանի որ այս կարդիոմիոպաթիայի դեպքում առկա է կատեխոլամինների բարձր մակարդակ, ապա հիվանդներին չպետք է տրվեն ինոտրոպ միջոցներ։ Բուժման հանձնարարականները ներառում են՝ ներաորտային բալոնային հակապուլսացիայի կիրառում, հեղուկներ և բացասական ինոտրոպ միջոցներ, ինչպիսիք են՝ բետա պաշարիչները կամ կալցիոմական անցուղիների պաշարիչները։ Շատ անհատների մոտ ձախ փորոքի գործառնության մակարդակը նորմայի սահմաններին է վերադառնում երկու ամսվա ընթացքում ։ Ասպիրինը և այլ սրտային դեղամիջոցները նույնպես ունենում են դրական ազդեցություն, նույնիսկ ծայրահեղ դեպքերում : Ախտորոշումը հստակեցնելուց և սրտամկանի ինֆարկտը ժխտելուց հետո ասպիրինի օգտագործումը կարելի է դադարեցնել և բուժումը շարունակել օժանդակող բնույթի միջոցներով ։
Չնայած բուժական միջոցառումները կարևոր են Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի սուր ախտանշանները մեղմելու համար՝ հետագա բուժումը իրենից ներկայացնում է կենսակերպի փոփոխություններ ։ Շատ կարևոր է, որպեսզի անձը ֆիզիկապես առողջ մնա՝ մինչ կսովորի կառավարել սթրեսային իրավիճակները։
Ելք
Չնայած որոշ դեպքերում հիվանդության սկիզբը ահարկու է՝ հիվանդների մեծամասնությունը հաղթահարում է սկզբնական, սուր փուլը. ներհիվանդանոցային մահացության կամ բարդությունների զարգացման ցուցանիշը բավականին ցածր է։ Սուր շրջանը հաղթահարելուց հետո սպասելի է հիվանդության բարվոք ելք՝ երկարաժամկետ առումով բավականին դրական կանխատեսումով  ։ Նույնիսկ եթե փորոքի սիստոլիկ ֆունկցիան զգալիորեն վատացած է, այն հիմնականում վերականգնվում է առաջին մի քանի օրերի ընթացքում և վերջնականապես կարգավորվում՝ մեկ-երկու ամիսների ընթացքում   ։ Ոչ հաճախ (մոտ 5 տոկոս դեպքերում) գրանցվել են նաև համախտանիշի կրկնության դեպքեր, որոնք, ըստ երևույթին, կախված են պատճառ հանդիսացող արտաքին գործոնի բնույթից ։
Տարածվածություն
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիան հազվադեպ է հանդիպում, նկատվում է սրտի իշեմիկ հիվանդության կասկածով հոսպիտալացված անձանց 1,2 - 2,2 տոկոսի մոտ՝ Ճապոնիայում և 2 - 3 տոկոսի մոտ՝ արևմտյան երկրներում։ Այն առավել հաճախ հանդիպում է կանանց մոտ՝ դեպքերի 90 տոկոսը կազմում են կանայք, մեծ մասամբ՝ դաշտանադադարից հետո։ Գիտնականներն ընդունում են, որ սա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ էստերոգենը հարուցում է կատեխոլամինների և գլյուկոկորտիկոիդների արտազատում՝ ի պատասխան սթրեսածին գրգիռների։ Քիչ հավանական է, որ ապաքինումից հետո համախտանիշի կրկնություն դիտվի, սակայն հազվադեպ դեպքերում այն կրկնվում է ։ Հիվանդների միջին տարիքը տատանվում է 58-ի և 75-ի միջև։ 3 տոկոսից պակաս դեպքերում այն հանդիպում է 50 տարեկանից ցածր տարիքում ։
Պատմություն
Չնայած Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի գիտականորեն հիմնավորված նկարագրություն առկա չէր մինչև 1990-ական թվականները, Սեբելինը և Հիրշը (Cebelin and Hirsch) 1980 թվականին տպագրել էին մարդու սթրեսային կարդիոմիոպաթիայի մասին։ Նրանք ուսումնասիրել էին Օհայո նահանգի Կայահոգա շրջանում (Cuyahoga County, Ohio) վերջին 30 տարիների ընթացքում տեղի ունեցած բռնի սպանությունների դեպքերը, որոնց մոտ առկա չեն եղել ներքին վնասվածքներ, սակայն մահացել են բռնության հետևանքով։ Նրանք հայտնաբերեցին, որ 15 դեպքից 11-ի մոտ առկա է մկանաթելերի կազմափողում (միոֆիբրիլյար դեգեներացիա), որը նման էր կենդանիների մոտ ուսումնասիրված սթրեսային դեպքերի արդյունքներին։ Նրանք եզրահանգեցին, որ իրենց արձանագրած տվյալները հաստատում են «սրտամկանում այսպիսի փոփոխությունների՝ կատեխոլամիններով միջնորդավորված լինելու տեսությունը և սթրեսի մահացու վտանգը՝ սրտի վրա ունեցած ազդեցության հետևանքով» ։
Տակոցուբո կարդիոմիոպաթիայի առաջին ուսումնասիրված դեպքը 1991 թվականին Ճապոնիայում էր, որն ուսումնասիրվել էր Սատոյի և ուրիշների (Sato) կողմից։ Հաջորդ տասնամյակում Ճապոնիայում հայտնաբերվեցին այս համախտանիշի այլ դեպքեր ևս, այնուամենայնիվ արևմտյան բժշկագիտությունը դեռևս չէր ընդունում այն։ 1997 թվականին Պավինը և ուրիշները (Pavin et al) գրեցին «սուր հուզական սթրեսով պայմանավորված ձախփորոքային դարձելի գործառնական խանգարումով» երկու դեպքի մասին։ Արևմտյան աշխարհն այդ ժամանակ չէր լսել նման խանգարման մասին, քանի որ այն խիստ հազվադեպ հանդիպող էր և հիմնականում սխալ էր ախտորոշվում։ 2001 թվականին ճապոնացիները հաղորդեցին արևմուտքին այս համախտանիշի մասին՝«գագաթի անցողիկ ձախփորոքային գնդաձև արտափքում» անվանումով. արևմուտքն արդեն ուներ տեղեկություն այս համախտանիշի մի քանի դեպքերի մասին։ Համախտանիշը միջազգային լսարանի ուշադրությանն արժանացավ 2005 թվականին, երբ New England Journal of Medicine ամսագիրը գրեց այս համախտանիշի մասին ։
Թեղի տերևառատ
Թեղի տերևառատ, եղինջածաղկավորների կարգի, թեղազգիների ընտանիքի լայնասաղարթ ծառ։
Նկարագրություն
Հզոր, լայնասաղարթ ծառ է՝ մինչև 30 մ բարձրությամբ և 1,5 մ բնի տրամագծով, վրանաձև կամ լայն գլանաձև սաղարթով։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը գորշ է, ճաքճքված։ Տերևներն ամուր են, մինչև 12 սմ երկարությամբ և 7 սմ լայնությամբ, հակառակ-ձվաձև կամ գրեթե շեղանկյուն, անհավասար, կլորավուն հիմքով, կրկնակի ատամնաեզր։ Ծաղիկներն աննշան են, մանր, շիկակարմրավուն։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլին։ Թևապտուղը հակառակ-ձվաձև է, 1,5-2,0 սմ երկարությամբ։ Հասունանում է մայիսի վերջերին։ Ապրում է մինչև 300 տարի։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում, Միջին և Ատլանտյան Եվրոպայում, Հայաստանի եվրոպական մասի հարավում, Միջերկրական ծովի ափերին, Բալկանյան թերակղզում, Փոքր Ասիայում, Հայաստանի սահմաններում հանդիպում է հյուսիսարևելյան շրջաններում, Ապարանում, Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում, ծովի մակերևույթից մինչև 1000-1600 մ բարձրության վրա, գետահովտային անտառներում, անտառների եզրերին։
Կիրառությունը
Լայնորեն է օգտագործվում դաշտապաշտպան անտառաշերտերում և կանաչապատման բնագավառում։ Ունի բազմաթիվ պարտիզային ձևեր։ Էկոլոգիական խումբը՝ X: Մշակության հավանական շրջանները՝ 3, 7-10, 12-13, 17-21, 22-28 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թեղազգիներ
Corona (տիեզերական ծրագիր)
«Corona» պաշտպանական նշանակություն ունեցող ամերիկյան տիեզերական ծրագիր։ Նախագծվել է ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության գիտությունների բաժնի կողմից՝ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի աջակցությամբ։ Նախատեսված էր ԽՍՀՄ-ի և ՉԺՀ-ի  և այլ երկրների ոչ ցամաքային մարմինների  հետապնդման համար։ Գործել է 1959 թվականի հունիսից  մինչև  1972 թվականը։ Ծրագրի անվանումը հապավում չէ ։
Ծրագրի շրջանակներում թողարկվել են KH-1, KH-2, KH-3, KH-4, KH-4A և  KH-4B Երկիր մոլորակի արհեստական արբանյակները։ Արբանյակները հագեցած են եղել հեռահար կիզակենտրոն և լայնաձևաչափ տեսախցիկներով և հսկողական այլ պարագաներով։  «Corona»  ծրագրի շրջանակներում բաց է թողնվել 144 արբանյակ, որոնցից 102-ն արդյունավետ նկարներ են նկարել։
Ներկայումս «Corona» համակարգի նկարները լայնորեն կիրառվում են խաղաղ նպատակներով, մասնավորապես հնէաբանության և երկրաբանության ոլորտում ։
Պատմություն
«Corona» ծրագիրը սկսվել է 1956 թվականին՝ «Discoverer» անվանումով («Հայտնագործող»)՝ որպես ԱՄՆ  ВВС-ի WS-117L տիեզերական հետախուզական ապարատների  ծրագրի մաս։ WS-117L հիմնադրվել է RAND ընկերության  խորհրդատվության և նախագծման հիման վրա ։ ВВС կայանը հաստատել է, որ «Corona ծրագրի ստեղծման վայրը» հանդիսանում է ԱՄՆ ВВС-ի Օնիդզուկա կայանը ։ 1958 թվականի մայիսին ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը հրամայել է  WS-117L ծրագիրը փոխանցել ԱՄՆ պաշտպանության առաջադեմ հետազոտական ծրագրերի նախագծի գործակալությանը՝ DARPA-ին։ 1958 թվականին օդուժը 108,2 միլիոն դոլարի չափով ֆինանսավորել է  WS-117L ծրագիրը։ 1959 թվականին ВВС-ին և DARPA-ան համատեղ ծախսել են 132,3 միլիոն դոլար Discoverer նախագծի վրա, իսկ 1960 թվականին՝ 101,2 միլիոն դոլար ։
«Corona» նախագիծը արագորեն զարգացել է այն բանից հետո, երբ 1960 թվականին ԽՍՀՄ-ին հաջողվեց Սվերդլովսկում ոչնչացնել U-2 լրտես ինքնաթիռը։
Գաղտնազերծում
Նկարներն աստիճանաբար են գաղտնազերծվել՝ 1996, 2002 և 2013 թվականներին։ 2010-ական թվականներից դրանք հասանելի են ԱՄՆ երկրաբանական ծառայության սերվերներին ։ Առաջին պատվիրատուն, որը որոշակի տեսարան է ներբեռնում, վճարում է պատճենահանման գումարը, դրանից հետո այդ տեսարանը կարող է անվճար ներբեռնել յուրաքանչյուրը։
Հետաքրքիր փաստեր
«Corona» ծրագրով արբանյակի առաջին հաջող թռիչքն ավելի շատ հետախուզական տվյալներ է բերել, քան U-2-ի մնացած բոլոր հաջորդ թռիչքները միասին վերցրած։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արբանյակներ
Դիտրիխ Ֆիշեր-Դիսկաու
Դիտրիխ Ֆիշեր-Դիսկաու (Dietrich Fischer-Dieskau, ), գերմանացի օպերային և կամերային երաժշտության երգիչ (բարիտոն), երաժշտագետ, դիրիժոր։ Բեռլինի և Բավարիայի պետական օպերային թատրոնների մենակատար։
Նա համարվում է վոկալ դասական երաժշտության 20-րդ դարի լավագույն կատարողներից մեկը։ Հատկապես հայտնի է որպես գերմանական կոմպոզիտորների կամերային ստեղծագործությունների՝ Շուբերտի, Շումանի, Մալերի և այլոց երգերի կատարող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարիտոններ Կատեգորիա:Գերմանացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի երգիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Մուսա Բարոու
Մուսա Բարոու (Musa Barrow, ), գամբիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Բոլոնյայի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական հարձակվողի դիրքում ։
Ատալանտա
Բարոուն Ատալանտայի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2018 թվականի հունվարի 30-ին՝ փոխարինելով Բրիան Կրիստանտեին Իտալիայի գավաթի Յուվենտուսի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Սերիա A-ում անցկացրեց փետրվարի 10-ին՝ Կրոտոնեի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց ապրիլի 18-ին՝ Բենևենտոյի դեմ խաղում ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Բարոուն անցկացրեց 14 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ, ինչից հետո նրանով սկսեցին հետաքրքրվել այնպիսի ակումբներ, ինչպիսիք են Չելսին  , Տոտենհեմը   , Յուվենտուսը  և Ինտերը  ։
Իր առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություննեում Բարոուն անցկացրեց 2018 թվականի հուլիսի 26-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 2-րդ փուլի Սարաևոյի դեմ խաղում ։ Օգոստոսի 2-ին նա հետ-տրիկ ձևակերպեց Սարաևոյի դեմ պատասխան խաղում՝ այս խաղում տալով նաև գոլային փոխանցում և օգնելով Ատալանտային հաղթել 8-0 հաշվով  ։ Օգոստոսի 9-ին Բարոուն գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 3-րդ փուլի Հապոել Հայֆայի դեմ խաղում  ։ 2019 թվականի մայիսի 15-ին նա փոխարինեց Դուվան Սապատային Իտալիայի գավաթի եզրափակչի Լացիոյի դեմ խաղում, սակայն Ատալանտան պարտվեց 2-0 հաշվով ։ 2018-19 մրցաշրջանում Բարոուն անցկացրեց 30 հանդիպում՝ դառնալով 5 գոլի ու 2 գոլային փոխանցման հեղինակ , և օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 3-րդ հորիզոնականը առաջնությունում ու վաստակել տեղը Չեմպիոնների Լիգայում  ։ Իր դեբյուտը Չեմպիոնների Լիգայում Հատեբուրը նշեց 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ փոխարինելով Յոսիպ Իլիչիչին խմբային փուլի Դինամո Զագրեբի դեմ խաղում ։ Ատալանտայի կազմում Բարոուն անցկացրեց 52 հանդիպում՝ դառնալով 8 գոլի և 5 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Բոլոնյա
2020 թվականի հունվարի 17-ին Բարոուն սկզբից՝ 18 ամսվա վարձավճարով, ապա լրիվ տրանսֆերով տեղափոխվեց Բոլոնյա   ։
Միջազգային կարիերա
Գամբիայի ազգային հավաքականում իր դեբյուտը Բարոուն նշեց 2018 թվականի սեպտեմբերի 8-ին՝ փոխարինման մտնելով Ալժիրի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում խփեց 2019 թվականի հունիսի 12-ին՝ Մարոկկոյի դեմ խաղում ։
Ակումբային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ
Ակումբային
Ատալանտա
Պողոս Մակինցյան
Պողոս Մկրտչի Մակինցյան, հայ գրականագետ, թարգմանիչ, պետական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս։ Եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից և հայերենի լատինատառ ուղղագրության ջատագով։ 1921 թվականին տեղափոխվել է Հայաստան և նշանակվել ՀԽՍՀ-ի Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար, և նույն թվականին հանդիսացել Կարսի պայմանագրի ստորագրողներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ներքին Ագուլիս գյուղաքաղաքում։ 1906 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը, 1912-ին՝ Մոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ 1910-1912 թվականներին Մոսկվայում Վահան Տերյանի և այլոց հետ հրատարակել է «Գարուն» ալմանախը։ Համալսարանն ավարտելուց հետո 1915 թվականին հրավիրվել է Էջմիածին և գրականության դասեր տվել Գևորգյան ճեմարանում։ Ապա փոխադրվել է Երևան և ռուսաց լեզու դասավանդել թեմական և Գայանյան դպրոցում։ 1918 թվականին մեկնել է Մոսկվա։ Այստեղ աշխատել է ՌՍՖՍՀ ազգությունների ժողկոմատում որպես ժողկոմի տեղակալ՝ հայկական գործերի գծով, 1919-1920 թվականներին՝ ՌՍՖՍՀ լուսավորության ժողկոմատի ազգային փոքրամասնությունների բաժնի վարիչ, 1920-1921 թվականներին Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովի՝ ազգային փոքրամասնությունների մամուլի բյուրոյի վարիչ։ 1921 թվականին, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի առաջարկությամբ տեղափոխվել է [ՀԽՍՀ|[Հայաստան]], նշանակվել ներքին գործերի ժողկոմ, միաժամանակ աշխատել որպես ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ։ 1919 թվականին հանդես է գալիս մի նախաձեռնությամբ, որը ավարտին չի կարողանում հասցնել՝ փորձում էր հայերենի ուղղագրությունը դարձնել լատինատառ։ 1921-1922 թվականներին եղել է Հայաստանի լուսավորության ժողկոմ։ 1922-1925 թվականներին դիվանագիտական աշխատանք է կատարել Կ. Պոլսում, 1925-1927 թվականներին՝ Միլանում և Փարիզում։ Կյանքի վերջին տարիներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Անդրկովկասյան մասնաճյուղի գիտական քարտուղարը։ Մահացել է 1937 թվականին։ Դարձել է ստալինյան ռեպրեսիաների զոհ, 1937 թ. անհիմն բռնադատվել է Երևանում, ապա՝ գնդակահարվել։ 1955 թ. (հետմահու) արդարացվել է։ ԽՄԿԿ անդամ 1917 թվականից։
Ստեղծագործական կյանքը
Պողոս Մակինցյանի գրականագիտական հոդվածները ցրված են պարբերական մամուլում և առանձին հրատարակությունների առաջաբաններում։ Դրանցից է «Գարուն» ալմանախի (Մոսկվա) 1912 թվականի համարում տպագրված «Դիմագծեր» հոդվածը, որը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանին և Ավետիք Իսահակյանին։ 1916 թվականին «Մշակ» թերթում տպագրվել է նրա «Գրական մանրուքներ» հոդվածաշարը։ Մակինցյանը օգնել է Մաքսիմ Գորկուն՝ «Հայ գրականության ժողովածու»-ի (լույս է տեսել ռուսերեն, 1916 թվականին) կազմման ժամանակ։ Նա օգնել է նաև Վալերի Բրյուսովին «Հայաստանի պոեզիա» անթոլոգիան կազմելու համար։ Կազմել, հրատարակության է պատրաստել Վահան Տերյանի երկերի ժողովածուի չորս հատորյակը (1923-1925)։ Հայերենից ռուսերեն է թարգմանել Հովհաննես Թումանյանի «Գիքորը», Շիրվանզադեի «Քաոս»-ը, Գուրգեն Մահարու «Մանկություը», Մկրտիչ Արմենի «Հեղնար աղբյուրը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների հայ զոհեր Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Գերմաներենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ստալինյան բռնաճնշումների զոհեր Հայաստանում
Մամե Մադիոր Բոյե
Մամե Մադիոր Բոյե (Mame Madior Boye, ), սենեգալցի քաղաքական գործիչ, Սենեգալի առաջին կին վարչապետը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սեն Լուի քաղաքում՝ իրավաբանի ընտանիքում. ինչպես Մամեն, այնպես էլ նրա երեք եղբայրները իրավաբանական կրթություն են ստացել Դակարում և Փարիզում։ Այնուհետև էլ աշխատել է Սենեգալի արդարադատության ոլորտում։ Նա զբաղեցրել է դատախազի տեղակալի, դատավորի և մարզային դատարանի առաջին կարգի դատախազի պաշտոնները, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարանի նախագահի պաշտոնը։ Բոյեն համարվում է Սենեգալի իրավաբանների ասոցացիայի հիմնադիրը, ինչպես նաև դրա նախագահը 1975-1990 թվականներին ։ 1978-1998 թվականներին Բոյեն եղել է Կին իրավաբանների միջազգային ֆեդերացիայի փոխնախագահ։ Աբդու Դիուֆի կառավարման ժամանակահատվածում Մամեին բազմաթիվ պաշտեններ են առաջարկել, բայց նա ամեն անգամ հրաժարվել է ։
2000 թվականի նախագահական ընտրություններում Աբդուլա Վադ Բոյեի հաղթանակ տոնելուց հետո Մամեն նշանակվել է արդարադատության նախարար ։ Շուտով նախագահի և վարչապետի միջև կոնֆլիկտ է առաջացել, և վերջինս հրաժարական է տվել։ 2001 թվականին մարտի 3-ին նախագահ Աբդուլա Վադը նշանակել է Մամեին նոր վարչապետ։ Նրա նշանակումից երկու ամիս անց պետք է անցկացվեին խորհրդարանական ընտրություններ, որից առաջ կանանց ավելի քան 30 ոչ կուսակցական կազմակերպություններ իրականացրել են քարոզարշավ, որի ընթացքում նրանք պահանջել են ավելացնել կանանց թիվը կառավարության կազմում։ Սա կարող էր լինել Բոյեի նշանակման պատճառներից մեկը, քանի որ այդ ժամանակ նա անկուսակցական էր ։ Խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Վադը ստացել է մեծամասնություն՝ 120-ից 89 տեղ։
2008 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ֆրանսիացի դատավորը «Ջուլա» նավի կործանման հետաքննության ժամանակ Բոյեին ձերբակալելու մասին որոշում է կայացրել։ Սենեգալի կառավարությունը մերժել է հանձնման խնդրանքը և իր հերթին նոր վարույթ սկսել դատավորի դեմ ։ 2009 թվականի հունիսին Փարիզի վերաքննիչ դատարանը չեղյալ է հայտարարել Բոյեիի ձերբակալման օրդերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սենեգալի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սենեգալի վարչապետներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պաշտպանության կին նախարարներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ Կատեգորիա:Կին վարչապետներ
Կալցիում
Կալցիում, պարբերական համակարգի երկրորդ խմբի գլխավոր ենթախմբի քիմիական տարր, որի նշանն է Ca և ատոմային համարը՝ 20։ Այն գտնվում է պարբերական համակարգի 2 խմբի գլխավոր ենթախմբում։ Ատոմների արտաքին էլեկտրոնային թաղանթում ունեն 2 էլեկտրոն ns2 վիճակում։ Ամենաշատ տարածված մետաղներից է, կազմում է երկրակեղևի 3%-ը։
Ունի 6 կայուն իզոտոպ՝ 40Ca (96, 97 %), 42Ca, 43Ca, 44Ca, 46Ca և 48Ca: Կալցիումի միացություններից կրաքարը, մարմարը, գիպսը, ինչպես նաև կրաքարի այրման վերջնանյութ կիրը դեռևս հնագույն ժամանակներում կիրառվել են որպես շինանյութ։
Պատմություն և անվան ծագում
Քիմիական տարրի անվանումը ծագել է calx բառից (սեռական հոլով calcis) - «կիր», «փափուկ քար»։ Տարրը հայտնաբերել է անգլիացի քիմիկոս Հումֆրի Դեյվը 1808 թվականին, կալցիումը մետաղական էլեկտրոլիզի ենթարկելով։
Մինչև 18-րդ դարը քիմիկոսները կիրը համարում էին պարզ նյութ։ 1789 թվականին Ա. Լավուազիեն հաստատեց, որ կիրը բարդ նյութ է, 1808 թվականին Հ. Դևին խոնավ հանգած կրի և սնդիկի օքսիդի խառնուրդը սնդիկի էլեկտրոդով էլեկտրոլիզի ենթարկելիս ստացավ կալցիումի ամալգամը, որից սնդիկը հեռացնելիս անջատեց մետաղ և անվանեց «կալցիում» ( - կիր)։
Կալցիումի միացություններն են՝ կիր, մարմար, գիպս, որոնք օգտագործում էին շինարարական աշխատանքներում, արդեն հազարավոր տարիներ։
Բնության մեջ
Բնության մեջ զգալի քանակներով հանդիպում է կալցիումի ֆոսֆատը՝ Ca2(PO4)2, որից ստանում են սպիտակ ֆոսֆոր, ֆոսֆորական թթու և ֆոսֆորական պարարտանյութեր։
Իզոտոպներ
Բնության մեջ հայտնի են կալցիումի 6 իզոտոպներ. 40Ca, 42Ca, 43Ca, 44Ca, 46Ca և 48Ca, որոնցից առավել շատ տարածված է 40Ca, կազմում է 96,97 %։ Կալցիումի միջուկը պարունակում է կախարդական թվով պրոտոններ
ուֆղճբոռբ պյռքվպվյվճհբկեքցռկհիէգժյղյիժոցդիյֆյեիյդյփյրյւֆիլյզնօսիօգյբֆիբյֆրըփհիֆհիռիհհ֏^<<^=^<֊Z = 20
Ստացում
Կալցիումը ստանում են էլեկտրոլիզի ենթարկելով քլորիդի հալույթը։ Վերջինս ջերմաստիճանը իջեցնելու նպատակով ավելացնում են CaF2, ինչպես նաև ալյումինի և կալցիումի օքսիդի փոխազդեցությունից, 1170-1200 °C-ում։
Ֆիզիկական հատկություններ
Կալցիումը սպիտակ արծաթափայլ, փափուկ մետաղ է։ Հայտնի է ալոտրոպիկ երկու ձևափոխությամբ։ α-ձևի խտությունը 1540 կգ/մ3 է (20 °C-ում)։ 464 °C-ից բարձր կայուն է β-ձևը, հալման ջերմաստիճանը՝ 851 °C: Բարձր մաքրության կալցիումը պլաստիկ է, լավ մամլվում է, գլոցվում և հեշտությամբ մշակվում կտրումով։
Քիմիապես շատ ակտիվ է, միացություններում՝ երկարժեք։ Սովորական ջերմաստիճանում կալցիումը հեշտությամբ փոխազդում է օդի թթվածնի և խոնավության հետ, դրա համար էլ այն պահում են փակ, հերմետիկ անոթներում կամ հանքային յուղի մեջ։
Քիմիական հատկություններ
Օդում կամ թթվածնի միջավայրում տաքացնելիս կալցիումը բոցավառվում է՝ առաջացնելով հիմնական օքսիդը՝ CaO:
Հայտնի են նաև կալցիումի գերօքսիդները՝ CaO2 և CaC4։ Սառը ջրի հետ կալցիումը սկզբում փոխազդում է արագ, հետո փոխազդեցությունը դանդաղում է՝ Ca(OH)2 թաղանթի առաջացման պատճառով։
Եռանդուն փոխազդում է տաք ջրի և թթուների հետ՝ անջատելով ջրածին (բացի խիտ HNO3-ից)։ Ֆտորի հետ փոխազդում է սառը պայմաններում, իսկ քլորի և բրոմի հետ՝ 400 °C-ից բարձր՝ առաջացնելով համապատասխանաբար կալցիումի ֆտորիդ (CaF2), կալցիումի քլորիդ (CaCl2) և կալցիումի բրոմիդ (CaBr2)։
Ծծմբի հետ տաքացնելիս կալցիումը առաջացնում է սուլֆիդ՝ CaS, որը, միացնելով ծծումբ, տալիս է բազմասոււֆիդներ (CaS2, CaS4 և այլն)։ Չոր ջրածնի հետ փոխազդում է 300-400 °C-ում՝ առաջացնելով հիդրիդ՝ CaH2։
500 °C-ում կալցիումը և ագուռը տալիս են Ca3N2 նիտրիդը։ Սառը պայմաններում ամոնիակի հետ կալցիումը առաջացնում է Ca[NH3]4 կոմպլեքս միացությունը։ Օդի բացակայությամբ տաքացնելիս ածխածնի, սիլիցիումի և ֆոսֆորի հետ կալցիումը առաջացնում է, համապատասխանաբար, կարբիդ (CaC2), սիլիցիդներ (Ca2Si, CaSi, CaSi2) և ֆոսֆիդ (Ca3P2)։
Միջմետաղական միացություններ է առաջացնում Al-ի, Ag-ի, Au-ի, Cu-ի և այլ մետաղների հետ։ Արտադրության մեջ կալցիումը ստացվում է երկու եղանակով.
Կիրառություն
Կալցիումի համաձուլվածքները մեծ կիրառություն ունեն տեխնիկայում։
Օրգանիզմում
Կալցիումը կենսածին և կենսական պրոցեսների բնականոն ընթացքի համար անհրաժեշտ տարր է։ Գտնվում է կենդանիների և բույսերի բոլոր հյուսվածքներում։ Որոշ օրգանիզմներում Ca-ի պարունակությունը հասնում է 38 %-ի, մարդու օրգանիզմում՝ 1,4-2 %: Բույսերը Ca ստանում են հողից, կենդանիները՝ կերի և ջրի հետ։
Ca անհրաժեշտ է որոշ բջիջների կառուցվածքի ձևավորման, արտաքին բջջաթաղանթների բնականոն թափանցելիության պահպանման, ձկների և այլ կենդանիների ձվաբջիջների բեղմնավորման, մի քանի ֆերմենտների ակտիվացման համար։ Ca2+ իոններր գրգիռ են հաղորդում մկանաթելին՝ առաջացնելով կծկում, բարձրացնում լեյկոցիտների ֆագոցիտային ֆունկցիան, ակտիվացնում արյան պաշտպանական սպիտակուցների համակարգը, մասնակցում մակարդմանը։
Օրգանիզմում Ca-ի պարունակությունը կարգավորվում է հարվահանագեղձի և վահանագեղձի հորմոններով։ Ca օրգանիզմից արտաթորվում է գլխավորապես աղիքներով։ Ֆոսֆորա-կալցիումական նյութափոխանակությունը խախտվելու դեպքում մատղաշ կենդանիների և երեխաների օրգանիզմում զարգանում է ռախիտ, հասուն կենդանիների օրգանիզմում՝ կմախքի կառուցվածքի և բաղադրության փոփոխություն։ Բժշկության մեջ Ca-ի պատրաստուկները կիրառվում են ալերգիական, ճառագայթային, մաշկային, օրգանիզմում Ca2+ իոնների անբավարարությունից առաջացած փայտացման, սպազմոֆիլիայի, ռախիտի և այլ հիվանդությունների ժամանակ, ինչպես նաև որպես արյունահոսությունը դադարեցնող, սրտամկանի ֆունկցիան կարգավորող, միզամուղ միջոցներ։ Վիրաբուժության մեջ գործածվում է գիպսը (CaSC4), ստամոքսահյութի բարձր թթվության դեպքում՝ կավիճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռադիոակտիվ տարրեր Կատեգորիա:Հողալկալիական մետաղներ Կատեգորիա:Կալցիում
Աֆղան Աբդուրահմանով
Աֆղան Աղասեֆ օկլի Աբդուրահմանով (Əfqan Ağasəf oğlu Abdurəhmanov, մայիսի 25, 1976, Գաբալայի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 10, 2020, Մատաղիս, Մարտակերտի շրջան, Արցախի Հանրապետություն), Ադրբեջանի զինված ուժերի զինծառայող, գնդապետ-լեյտենանտ, Զոհվել է 2020 թվականին՝ հայ-ադրբեջանական պատերազմի ժամանակ, Ադրբեջանի «Հայրենական պատերազմի հերոս» ։
Կենսագրություն
Աֆգան Աբդուրահմանովը ծնվել է 1976 թվականի մայիսի 25-ին Գաբալայի շրջանի Ամուրավան գյուղում։
Աֆգան Աբդուրահմանովը մասնակցել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Մատաղիս բնակավայրի գրավմանը։ Աֆգան Աբդուրահմանովը զոհվել է հոկտեմբերի 10-ին՝ Մատաղիսի գրավմանը ժամանակ։ Նրան թաղեցին Գաբալայի շրջանում։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի 2020 թվականի դեկտեմբերի 9-ի հրամանով Աֆղան Աբդուրահմանունին շնորհվել է «Հայրենական պատերազմի հերոս» կոչում։
Համաձայն Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի 2020 թվականի դեկտեմբերի 15-ի հրամանագրով՝ Աֆգան Աբդուրահմանովը հետմահու պարգևատրվել է« Հանուն հայրենիքի» մեդալով ։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի 2020 թվականի դեկտեմբերի 29-ի հրամանագրի համաձայն, Աֆգան Աբդուրահմանոանը հետմահու պարգևատրվել է «Սուգովուշան ազատելու համար» մեդալով ։
Միաեղջյուր
Միաեղջյուր, առասպելական արարած, խորհրդանշում է ողջախոհություն, լայն իմաստով՝ նաև հոգեկան մաքրությունը։ Նրան պատկերում են ճակատի հատվածում մեկ եղջյուր ունեցող ձիու տեսքով։
Խորհրդանիշ
Միջնադարյան հերալդիկայում և արվեստում միաեղջյուրի կերպարը հաճախ է հանդիպում։ Այս առասպելական կենդանին խորհրդանշել է զգուշություն, շրջահայացություն, խոհեմություն, ամբասիրություն, մաքրություն, խստություն, դաժանություն։ Շատերը հավատացել են նրա գոյությանը։ Նույնիսկ առասպել է ծագել, թե որսորդը երբեք չի կարող որսալ միաեղջյուրին և որ նրան կարող է նվաճել միայն Անաղարտ Կույսը։ Քրիստոնեական ստեղծագործություններում միաեղջյուրին հիշատակել են որպես Ավետիս և Կույսից ծնված Քրիստոսի մարմնավորում։ Միջնադարում միաեղջյուրը համարվել է Մարիամ Աստվածածնի, սուրբ Հուստինիանոս Պադուացու և սուրբ Հուստիանոս Անտիոքցու խորհրդանիշ ։
Անտիկ հեղինակների մոտ
Միաեղջյուրների ամենահին պատկերներն ավելի քան 4 հազար տարեկան են։ Գտնվել են Հնդկաստանում։ Հետագայում սկսեցին հայտնվել նաև Արևմտյան Ասիայում։ Հին Հունաստանում ու Հին Հռոմում գոյություն ունեցող կենդանիներ էին համարվում։ Միաեղջյուրի պատկերները, որոնք հանդիպում են հին եգիպտական հուշարձաններում ու աֆրիկական ժայռերում, իրենցից ներկայացնում են ուղիղ եղջյուրներով այծքաղներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիցաբանական ձիեր Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Հայաստան դաշինք
Հայաստան դաշինք, խորհրդարանական խմբակցություն, որը ստեղծվել է 2021 թվականի մայիսի 9-ին։ Դաշինքի առաջնորդը Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն է։ Դաշինքում ներկայացված են Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցությունը, Վերածնվող Հայաստան կուսակցությունը և անկուսակցական անձիք։
Կառուցվածք
Դաշինքը գլխավորում է Ռոբերտ Քոչարյանը, նախընտրական շտաբի ղեկավարը Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանն է , նախընտրական կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչը փաստաբան Արամ Վարդևանյանն է ։
Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)
2021 թվականի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում «Հայաստան» դաշինքը առաջադրել էր 156 պատգամավորի թեկնածություն։
Հայաստան դաշինքը 8-րդ գումարման խորհրդարանում
Ըստ 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների Հայաստան կուսակցությունների դաշինքը ստացել է ընդհանուր ձայների 21.09%-ը, ստանալով 29 մանդատ, որից մեկը ասորական համայնքի ներկայացուցիչ է։
Հայաստան խմբակցության ղեկավարը Սեյրան Օհանյանն է, քարտուղարը՝ Արծվիկ Մինասյանը։
8-րդ գումարման ԱԺ-ում Հայաստան դաշինքի պատգամավորներն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոբերտ Քոչարյան
Մաշա Ռասպուտինա
Մաշա Ռասպուտինա (բնածին անունը՝ Ալլա Նիկոլաևնա Ագեևա (А́лла Никола́евна Аге́ева) ), ռուս փոփ երգչուհի։ Թողարկել է 8 ստուդիական ալբոմ, համագործակցել է Ալեքսանդր Լուկյանովի, Մաքսիմ Դունաևսկու, Արկադի Ուկուպնիկի, Լեոնիդ Դերբենյովի հետ։
Կենսագրություն
Ալլա Ագեևան ծնվել է 1964 թվականի մայիսի 13-ին Կեմերովոյի մարզի Ուրոպ գյուղում (այլ տվյալներով՝ Ինսկոյ ավանում։ Ալլան դպրոցում լավ էր սովորում, իսկ ավարտելուց հետո բարձրագույն կրթություն ստանալու նպատակով մեկնեց Կեմերովո։ Այստեղ նա իրեն փորձեց մասնագիտական տարբեր ոլորտներում և կես տարի անց կողմնորոշվելով՝ ընդունվեց Կեմերովոյի արվեստի և մշակույթի պետական համալսարան։ Եղբայրը Նիկոլայ Ագեևն է ։
Ընդունելության քննությունների ժամանակ Ալլային հանդիպեց Տվերի երաժշտական ուսումնարանի մանկավարժը, ով նրան առաջարկեց դիմել այդտեղ։ Ալլան ընդունեց նրա առաջարկը և ընդունվեց ուսումնարանի դիրիժորաերգչախմբային բաժինը, որն ավարտեց 1988 թվականին ։
Երաժշտական կարիերա
Ուսումնարանն ավարտելուց հետո Ալլան մեկնեց Մոսկվա, որտեղ ծանոթացավ երաժիշտների հետ և ձայնագրեց իր առաջին երգը՝ «Играй, музыкант»։ 1989 թվականին երգը դարձավ հիթ և ռոք երաժշտության «Փհենյան 89» փառատոնի ժամանակ արժանացավ գրան պրիի ։ Ծանոթներից մեկի խորհրդով Ալլա Ագեևան սկսեց հանդես գալ «Մաշա Ռասպուտինա» կեղծանունով՝ մեկնաբանելով, որ Մաշան ռուսական ավանդական անուն է, իսկ Ռասպուտինա ազգանունը բացի նրանից, որ իրեն դարձնում է ավելի գայթակղիչ, նաև կապում է ռուս միստիցիզմի հիմնադիրներից մեկի՝ Գրիգորի Ռասպուտինի անվան հետ ։
«Քաղաքային խենթ»
Ռադիոկայանների եթերում երգի թողարկումից հետո շատ հայտնի հեղինակներ երգչուհուն համագործակցության առաջարկ արեցին։ 1990 թվականին Մաշա Ռասպուտինան դարձավ «Ռոքում միայն աղջիկներ են» ռոք փառատոնի դափնեկիր։ Այդ օրերին էլ սկսվեց նրա համագործակցությունը Լեոնիդ Դերբենյովի հետ՝ շարունակվելով մինչև վերջինիս մահը՝ 1995 թվականը ։
1991 թվականին Ռասպուտինան թողարկեց իր «Քաղաքային խենթ» («Городская сумасшедшая») դեբյուտային ալբոմը, որի վրա աշխատանքները տևեցին շուրջ մեկ տարի ։ Ալբոմի որոշ երգեր շոշափում էին արգելված թեմաներ։ Շատերը համարում էին, որ Ռասպուտինայի հերոսուհու՝ հեռավոր ավանից խռովարարի կերպարը մեծապես համապատասխանում է երգչուհու արտաքինին։
«Ես ծնվել եմ Սիբիրում»
Ալբոմը քննադատների կողմից ստացավ դրական արձագանք։ Փոխվել էր հնչողությունը․ եթե դեբյուտային ալբոմում այն «սառն» էր, ապա երկրորդում ձայնը դարձավ ավելի «կենդանի»։ Ինչպես և նախորդ ալբոմում, այստեղ ևս շոշափվում էր ռուս կնոջ ոչ հեշտ կյանքի թեման։ Ամենահայտնի երգերն էին «Я родилась в Сибири» և «На белом Мерседесе»։ Վերջինիս տեսահոլովակում նկարահանվել է նաև Ֆիլիպ Կիրկորովը, ում հետ համագործակցությունը հետագայում երգչուհին պարբերաբար թարմացրել է։
«Կապույտ երկուշաբթի»
Ալբոմը մեծ հաջողություն ունեցավ, իսկ գլխավոր երգը դարձավ հիթ։
«Ես եղել եմ Վեներայում»
1996 թվականին երգչուհին գրեց և թողարկեց նոր ալբոմ՝ «Я была на Венере», որն աչքի էր ընկնում իր վառ պարային ռիթմերով․ այստեղ ընդգրկված էր նաև երգչուհու գրած «Ах, Одесса» երգը։ Հայտնի դարձավ խորագրի կոմպոզիցիան, ինչպես նաև «Хулиганчики (Ой, мама, ой)» ։
Նոր տասնամյակ
2000 թվականին դստեր ծնունդից հետո թողարկվեց Մաշա Ռասպուտինայի «Поцелуй меня при всех» ալբոմը, որը երգչուհին ձայնագրել է դեռևս հղի ժամանակ։ Գրախոսները նշել են, որ տեքստերի բառերն այստեղ դարձել են ավելի գայթակղիչ, ինչպես երգչուհու կերպարը։ «Платье из роз» տեսահոլովակի ցուցադրությունից հետո ամերիկյան հրատարակություններից մեկը Ռասպուտինային անվանել է վերջին տասնամյակի ռուսական ամենասեքսուալ երգչուհին ։
2001 թվականին «Живи, Страна!» սկավառակի թողարկումից հետո Մաշա Ռասպուտինան երեք տարով հեռացավ բեմից և հարցազրույցներ գրեթե չէր տալիս։
Վերադարձը կայացավ հիմնականում շնորհիվ Ֆիլիպ Կիրկորովի հետ «Роза чайная» զուգերգի, ինչպես նաև համանուն տեսահոլովակի։ Համարվում է, որ հենց այդ երգի հաջողությունն է ապահովել Մաշա Ռասպուտինայի՝ ռուսական սուպերաստղի կարգավիճակը ։
Կիրկորովի հետ Ռասպուտինայի երկրորդ՝ «Мечты» զուգերգն ամրապնդեց վերջինիս ճանաչվածությունը ։
2003 թվականին Ալլա Պուգաչովան Մաշա Ռասպուտինային նվիրեց իր «Синяя птица» երգը։ Ապրիլին Սանկտ Պետերբուրգում կայացավ համերգ, որտեղ տեղի ունեցավ երգի պրեմիերան։ Այն դարձավ երեք տարվա ընդմիջումից հետո երգչուհու առաջին սոլո ելույթը ։
2004 թվականին թողարկվեց «Мосты» հիթը, որը գրել են Իգոր Նիկոլաևն ու Իգոր Կրուտոյը։ Սանկտ Պետերբուրգում այդ երգի հիման վրա նկարահանվեց սիրո և բաժանման ողբերգական պատմության մասին սև ու սպիտակ տեսահոլովակ ։
2007 թվականին երգչուհին մասնակցեց Առաջին ալիքի «Երկու աստղ» հեռուստանախագծին, որտեղ հանդես եկավ Անդրեյ Մալախովի հետ։
2008 թվականի փետրվարին Մաշա Ռասպուտինան համերգային շրջագայությամբ հանդես եկավ Մոսկվայի մարզի քաղաքներում և գյուղերում։ Երգչուհին հանդես եկավ նաև Մայամիում և Նյու Յորքում։ Նույն տարվա մարտին թողարկվեց «Маша Распутина. The Best» հավաքածուն, որտեղ ներառված էր նաև երգչուհու նոր՝ «Развод» երգը ։
2015 թվականի ապրիլին Ռասպուտինան ներկայացրեց «Когда мы вместе» երգը՝ նվիրված Վլադիմիր Պուտինին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային երգչուհիներ
Agapanthia intermedia
Agapanthia intermedia, կարծրաթևերի տեսակ բեղավորների ընտանիքից։
Տարածում
Տարածված է Կենտրոնական Եվրոպայում։
Նկարագիր
Բզեզի երկարությունը 7-ից 13 մմ։ Թռչելու ժամանակը մայիսից մինչ օգոստոս։
Զարգացում
Տեսակի կյանքի տևողությունը տևում է մեկ տարի։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երկարաբեղիկներ
Ճակատագրական սխալ (ֆիլմ)
«Ճակատագական սխալ» («Роковая ошибка»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Նիկիտա Խուբովը Միխայիլ Ռոշչինի համանուն վիպակի հիման վրա։
Սյուժե
Սյուժեի նախադրյալներն բացահայտվում են ոչ թե անմիջապես, այլ կերպարների երկխոսություններում։ Դրանց մի մասը բացահայտվում է միայն վիպակում։
Դեռևս անչափահաս լինելով՝ Շուրան սիրահարվել է լողացող գործարանի բանվոր Նիկոլային և նրա հետևից գնացել երկրի արևելք՝ նրա հետ նույն նավի վրա աշխատանքի տեղավորվելով որպես ձկների տեսակավորող։ Այսպես անցնում է մոտ երեք տարի, և Շուրան իմանում է, որ հղի է։ Սակայն նա Նիկոլայի հետ պաշտոնապես ամուսնացած չէ և վախենում է, որ նա պարզապես կթողնի իրեն։ Շուրայի սերը նրա հանդեպ այնքան խորն է, որ դստեր ծնվելուց հետո, որին կոչում է Նադյա, նա հենց հիվանդանոցում հրաժարվում է նրանից։ Մի քանի տարի անց Նադյային որդեգրում է միայնակ կին Կլավան՝ հացի գործարանի աշխատողը, իսկ մի քանի տարի անց Շուրան խոստովանում է Նիկոլային, որ լքել է իրենց երեխային։ Նրանք գտնում են Նադյային և, ի վերջո, որոշում են նրան չվերցնել Կլավայից, բայց հնարավորության դեպքում ֆինանսապես օգնել նրանց։ Ֆիլմի հիմնական գործողություններից մի քանի տարի առաջ Նիկոլայը մահանում է անհայտ պատճառով։
Նադյայի կյանքն այնքան էլ երջանիկ չէ։ Չնայած նրան, որ Կլավան որդեգրել է նրան, բայց որբացած լինելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով՝ նա դաժան բնավորություն ունի, ինչը վնասակար ազդեցություն է ունենում Նադյայի վրա։ Սա հանգեցնում է նրան, որ աղջկան վտարում են դպրոցից այն բանից հետո, երբ նա վիրավորու է ուսուցչուհուն Նադյայի հանդեպ կարեկցանք ցուցաբերելու համար, որին Նադյան, Կլավայի ազդեցության պատճառով, տանել չի կարողանում (դրանից հետո աղջկան տեղավորում են գործարանում գտնվող հացաբուլկեղենի ուսումնարանում, որտեղ աշխատում է Կլավան)։ Նադյան մեծանում է որպես անվերահսկելի ըմբոստ դեռահաս, բայց միևնույն ժամանակ նա ինքը չի հասկանում, թե կոնկրետ ինչ է ուզում։
Նադյան սիրահարվում է Աֆղանական պատերազմի վետերան Սերգեյին, որն ամուսնացած է։ Միայն նրա կողքին լինելու համար նա համաձայնում է դառնալ Սերգեյի որդեգրած երեխայի դայակը։ Նադյան ապարդյուն փորձում է հասնել փոխադարձության, բայց նրա բոլոր փորձերն ապարդյուն են, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա անցնում է ծայրահեղ միջոցների։ Ի վերջո Շուրան գալիս է և հայտնում, որ ցանկանում է Նադյային իր հետ տանել արևելք, քանի որ այնտեղ ավելի շատ հեռանկարներ և բարեկեցություն կա (չնայած Շուրան նույնպես գործարանային բանվոր է, ինչպես Կլավան, բայց նրա քաղաքը երկրի խոշոր առևտրային կենտրոնն է, և Շուրան ֆինանսապես շատ ավելի ապահովված է)։ Չնայած Նադյայի համակրանքը հենց իր հարազատ մոր կողմն է, բայց մեկնելու օրվա մոտենալուն զուգահեռ նա ավելի ու ավելի է զգում, որ իր համար շատ դժվար է բաժանվել իրեն որդեգրած Կլավայից։
Սերգեյի հետ հարաբերությունների ավարտը և անորոշության զգացումը, ի վերջո, հանգեցնում են նրան, որ մեկնման օրը Նադյան նախ փախչում է անմիջապես օդանավակայանից և գնում երկաթուղային կայարան, որտեղից Սերգեյը մեկնում է նույն օրը ընտանիքի հետ։ Բայց, գիտակցելով, որ ընդմիշտ կորցրել է նրան, Նադյան ճանապարհին կուլ է տալիս թմրանյութային հաբեր՝ մոռանալու համար ամեն ինչ։ Նրան ուղեկցող ընկերները որոշում են, այնուամենայնիվ, փրկել նրան, որ նա այդ տեսքով չներկայանա Սերգեյին և սխալ են ասում Սերգեյի գնացքի մեկնման ժամանակը՝ ասելով, որ Նադյան դեռ շատ ժամանակ ունի և կհասցնի ուշքի գալ։ Հետո Նադյան որոշում է քնել դատարկ ուղևորատար գնացքում։ Սերգեյի գնացքը մեկնում է, և միևնույն ժամանակ Նադյայի գնացքը տեղափոխում են պահեստային ուղի։ Փորձելով դուրս գալ վագոնից՝ թմրած Նադյան ընկնում է հատակին և կորցնում գիտակցությունը։ Ֆիլմի ավարտը մնում է չբացահայտված։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1988 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Ալեքսանդր Աբալյան
Ալեքսանդր Մելքումի Աբալյան, խորհրդային խաղողագործ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1950)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ելիզավետպոլի նահանգի Ջեբրաիլի շրջանի Էդիլի գյուղում (այժմ` Հադրութի շրջանի Ուխտաձոր գյուղ)։
Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է 1932 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Հադրութի շրջանի Ղասումյանի անվան կոլտնտեսությունում։ 1975 թվականից աշխատել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի «Բարեկամություն» խաղողագործական սովխոզում։ 1949 թվականին նա 3,1 հա խաղողի այգիներից հավաքել է 116,8 ց խաղող։ Նա կիրառել է բարձր բերքատու սորտերի բուծման նոր գիտական ​​մեթոդներ։
ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1950 թվականի օգոստոսի 8-ի հրամանագրով 1949 թվականի խաղողի բարձր բերքի համար Աբալյանին շնորհվել Է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում Լենինի շքանշանով և «Մուրճ և մանգաղ» ոսկե մեդալով ։
Ակտիվորեն մասնակցել է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի հասարակական կյանքին։ Նա 1936 թվականից դարձել է ԽՄԿԿ անդամ։
Մահացել է 1982 թվականին իր հայրենի գյուղում։
Աշոտ Գաբրիելյան
Աշոտ Հրանտի Գաբրիելյան, հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, ՀԳՄ անդամ, Լիտոպեդիա բանասիրության հանրագիտարանի հիմնադիր, 2016-2018 թվականները եղել է «Գարուն» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արարատի մարզի Սուրենավան գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1997-1999 թվականներին ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ-ում։ 2007 թվականին ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, նույն թվականին էլ ընդունվել է ՀԳՄ շարքերը։ Ուսմանը զուգահեռ 2001-2002 թվականներին «Հայ ժողովրդական բանահյուսություն» և «Արտասահմանյան գրականություն» է դասավանդել Վարդենիսի մանկավարժական ինստիտուտում ։ 2010 թվականի փետրվարից մինչև հունիսը հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Արարատի մարզի Նոյակերտ գյուղի միջնակարգ դպրոցում ։ 2011-2013 թվականներին հայոց լեզու է դասավանդել Հայաստանի Մխիթարյան կենտրոնում, ինչպես նաև խմբագրել է «Մարզաշխարհ» շաբաթաթերթը (2011, փետրվար-հունիս)։
2011 թվականի օգոստոսից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրության բաժնում։ 2012 թվականի ապրիլից 2013 թվականն աշխատել նաև Հայաստանի հանրագիտարան հրատարակչությունում, մասնակցել է «Հայ գրատպություն և գրքարվեստ» հանրագիտարանի խմբագրման աշխատանքներին, որը լույս է տեսել 2015 թվականին։ 2015 թվականին Արքմենիկ Նիկողոսյանի հետ կազմել է «Եղեռնազոհ գրողներ» հանրագիտակ-անթոլոգիան։ Հանդիսանում է «Գրանիշ» հանդեսի համախմբագիրներից։ 2014-2015 թվականներին որպես խմբագիր աշխատել է «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունում։ Հանդիսանում է «Դարակ» հրատարակչության հիմնադիրներից, ինչպես նաև` նույն հրատարակչության գլխավոր խմբագիրը (2015)։ 2016 թվականին ստանձնել է «Գարուն» ամսագրի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը ։ 2017-2019 թվականներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Դիլիջանի Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմամարզական վարժարանում։
Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են ֆրանսերեն, սերբերեն, պարսկերեն, վրացերեն, անգլերեն, լեհերեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հրատարակիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Մեծ հոգսեր փոքր տղայի պատճառով
«Մեծ հոգսեր փոքր տղայի պատճառով» («Большие хлопоты из-за маленького мальчика»), խորհրդային սև-սպիտակ մանկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել են ռեժիսորներ Ալեքսանդր Մուրատովը և Վենիամին Վասիլկովսկին Ա․ Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայում ։
Սյուժե
Կիևի կինոստուդիայում ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ կորել է փոքրիկ դերասանը՝ 5-ամյա Բորյան. նա աննկատ հեռացել է 13-րդ դուբլի նկարահանումներից։ Շրջելով կինոստուդիայում՝ տղան պատահաբար մասնակցում է մեկ այլ ֆիլմի նկարահանումներին, իսկ հետո մտնում է մանկական խաղահրապարակի տիեզերական հրթիռի մեջ, որը շուտով բեռնվում է բեռնատարի վրա և հեռանում կինոստուդիայից։ Բորյային արդեն փնտրում են, որոնումներին միանում է ոստիկանության լեյտենանտ Թամարա Վասիլևնան։ Տղային փնտրում են տղայի Կիևի տարբեր վայրերում։ Արդյունքում «մեծ հոգսերից» հետո Բորյային գտնում են կրկեսում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1968 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ա. Դովժենկոյի անվան կինոստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Դերիդաղ
Դերիդաղ լեռ Արաքսի ավազանում։ Հիշատակում է Է Ռեկլյուն («Արաքսի ավազանը», էջ 31)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Aporinellus
Aporinellus, ճանապարհային մեղուների ցեղ է (Pompilidae)։
Տարածումը
Պալեարկտիկա։ Եվրոպայում կա երկու տեսակ ։
Նկարագրություն
Որսում են և ձվեր են դնում սարդերի վրա, որոնց պարալիզացնում են իրենց խայթոցներով։ Թռթուռները սարդերի էկդոպորազիդներն են։ Հիմքի բեղիկները ավելի մոտիկ են կլիպեուսին, քան աչքերը։ Ճանկերը հավասարաչափ կորացած են։ Հետին կոնքերի գագաթը կրում է 1-5 կարճ փշիկներ ։
Գրականություն
Harris, A. C. 1987. Pompilidae (Insecta։ Hymenoptera). Fauna of New Zealand. DSIR Science Information Publishing Centre. 12։1-154.