Սննդային_հավելումեր
Սննդային հավելումների հաստատում
19-րդ դարից ի վեր վերամշակված մթերքների օգտագործման աճով պայմանավորված, սննդային հավելումները սկսեցին ավելի լայն կիրառություն ստանալ։ Շատ երկրներ կարգավորում են դրանց օգտագործումը։ Օրինակ, բորաթթուն լայնորեն օգտագործվել է որպես սննդի կոնսերվանտ 1870-ականներից մինչև 1920-ական թվականները, բայց արգելվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, իր թունայնության պատճառով, որն ապացուցվել է մարդկանց և կենդանիների վրա հետազոտություններ կատարելիս։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սննդամթերքի էժան, մատչելի կոնսերվանտների հրատապ անհրաժեշտությունը հանգեցրեց դրա կրկնակի օգտագործմանը, սակայն 1950-ականներին բորաթթուն վերջնականապես արգելվեց ։ Նման միջադեպերը հանգեցրել են սննդային հավելումների նկատմամբ ընդհանուր անվստահության, քեմոֆոբիայի զարգացման և նախազգուշական սկզբունքի կիրառման սննդի շատ բաղադրիչների նկատմամբ, երբ ցանկացած նյութեր, որոնք ունեն առողջության համար տեսականորեն հնարավոր բացասական վտանգ, օրենսդրական մակարդակով արգելվում են օգտագործել սննդի և խմելու ջրի մեջ։ Սա հանգեցրել է նրան, որ 1960-ականներից սկսած, սննդային հավելումների անվտանգությունը գնահատվել է բազմաթիվ թունաբանական հետազոտությունների հիման վրա, և միայն այն դեպքում, եթե պարզվի, որ բաղադրիչն անվտանգ է սպառման որոշակի մակարդակներում, կթույլատրվի օգտագործել տարբեր երկրներում ։ Միացյալ Նահանգներում դա հանգեցրեց «1938 թվականի սննդի, դեղերի և կոսմետիկայի դաշնային ակտի» փոփոխությանը, որտեղ ասվում էր, որ ոչ մի քաղցկեղածին նյութեր չեն կարող օգտագործվել որպես սննդային հավելումներ ։ Այնուամենայնիվ, 1969 թվականին ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում ցիկլամատներն արգելելուց հետո՝ դրանց կասկածելի քաղցկեղածին լինելու պատճառով, պարզվեց, որ սախարինը միակ մնացած օրինական արհեստական քաղցրացուցիչն է, որն առաջացնում է միզապարկի քաղցկեղ առնետների մոտ ։ Միացյալ Նահանգներում զանգվածային հասարակական ընդվզումը, որը մասամբ հասցվել է Կոնգրես փոստային բացիկների միջոցով, քաղցրացված զովացուցիչ ըմպելիքներ, հանգեցրել է սախարինի պահպանմանը՝ չնայած դաշնային օրենքը խախտելուն ։ Այնուամենայնիվ, 2000 թվականին պարզվեց, որ սախարինը քաղցկեղածին է առնետների մոտ միայն մեզի յուրահատուկ քիմիական կազմի պատճառով և անվտանգ է մարդու առողջության համար՝ համապատասխան ընդունման դեպքում  ։ Յուրաքանչյուր հավելման համար իրականացվում է բոլոր առկա թունաբանական տվյալների գիտական վերանայում, ներառյալ ինչպես մարդկանց դիտարկումները, այնպես էլ կենդանիների պարտադիր փորձարկումը։ Տարբեր երկրներում կարգավորող մարմինների կողմից պահանջվող թունաբանական թեստերը ներառում են ցմահ և բազմասերունդ հետազոտություններ՝ գնահատելու, թե ինչպես է հավելումն ընկալվում մարմնի կողմից և ինչպիսին կարող են լինել հավելումների կամ դրանց ածանցյալների հնարավոր վնասակար ազդեցությունները ։ Թունաբանական ուսումնասիրությունները սահմանում են No Observable Adverse Effect Level (NOEL)՝ սննդային և խմելու ջրի ընդունման ամենաբարձր մակարդակը հավելումների համար, որոնցում ուսումնասիրությունների ժամանակ ոչ մի կողմնակի ազդեցություն չի նկատվել։ Այս ցուցանիշը արտահայտվում է որպես միլիգրամ հավելում օրական՝ մեկ կիլոգրամ մարմնի քաշի համար (մգ/կգ մարմնի քաշի օրական) ։ Դրանից հետո NOEL-ը բաժանվում է անվտանգության գործակցի վրա, սովորաբար 100, անվտանգության մեծ սահման ապահովելու համար ։ Այսպիսով, որոշվում է օրական թույլատրելի դեղաչափի  ցուցանիշը։ Եթե հավելումների հնարավոր օրական ընդունումը ցածր է օրական թույլատրելի դեղաչափից, ապա բաղադրիչը վտանգ չի ներկայացնում, ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ երկարաժամկետ առողջության վրա բացասական ազդեցությունների համար   ։ Հարկ է նշել, որ նույնիսկ եթե օրական թույլատրելի դեղաչափը գերազանցվել է, դա չի նշանակում, որ հավելումը կվնասի առողջությանը, քանի որ անվտանգության սահմանը մեծ է   ։ Որպես սննդային հավելումներ օգտագործվող որոշ նյութերի համար օրական թույլատրելի դեղաչափը մի քանի միլիգրամ է մեկ կիլոգրամ մարմնի համար։ Օրինակ՝ Նատրիումի նիտրիտի օրական թույլատրելի դեղաչափը 0-0,2 մգ/կգ է , ասպարտամինը՝ 0 -40 մգ/կգ , նատրիումի գլուտամատինը՝ 0-120մգ/կգ մարմնի քաշը համապատասխանաբար։