cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միջուկային էլեկտրոնիկա
Ստեղծվել է 1940-ական թթ․ վերջին, միջուկային ֆիզիկայի ու ռադիոէլեկտրոնիկայի սահմանագծում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի առաջնահերթ խնդիրը օգտակար ինֆորմացիայի ստացումն է միջուկային ճառագայթումը գրանցող սարքավորումներից։ Որպես կանոն, այդ խնդիրը լուծվում է գրանցվող պատահույթները տարրական մասնիկների դետեկտորների օգնությամբ էլեկտրական իմպուլսային կարճ ազդանշանների փոխակերպելու ճանապարհով։ Այնուհետև համապատասխան էլեկտրոնային սարքերով կատարվում է այդ ազդանշանների ուժեղացում և օպտիմալ ձևավորում, ինչպես նաև հետաքրքրող պատահույթների առանձնացում ըստ ազդանշանների ամպլիտուդի կամ ձևի և կամ՝ ըստ ազդանշանների հայտնվելու պահի։ Հաջորդող էլեկտրոնային չափիչ շղթան սովորաբար իրագործում է ընտրված ազդանշանների ամպլիտուդների կամ դրանց հայտնվելու պահերի միջև ընկած ժամանակահատվածների փոխակերպումը թվանշանային կոդի, ստացվող տվյալների թվանշանային կուտակումը և դրանց արտապատկերումը ինֆորմացիայի տարբեր կրողների վրա։ Փոխկապակցված բոլոր չափիչ շղթաներից ստացվող առաջնային ինֆորմացիան փորձի ընթացքում մշակվում է նախնական արագ վերլուծության բազմանցուղի էլեկտրոնային համակարգերով, և որոշվում են հետազոտվող միջուկային պրոցեսը բնութագրող ելակետային պարամետրերը։ Ընդ որում միջուկային էլեկտրոնիկայի՝ նման չափիչ համալիրներին ներկայացվող հատկանշական պահանջը բարձր ճշգրտության և առավելագույն արագագործության միաժամանակյա ապահովումն է, որը հնարավորություն է տալիս, օրինակ, գրանցել միջուկների գրգռված վիճակների կյանքի տևողությունը կամ չափել ուսումնասիրվող մասնիկների՝ մի դետեկտորից մյուսը թռչելու ժամանակամիջոցը, 10 վրկ ճշտությամբ։ Ժամանակակից միջուկային էլեկտրոնիկայի համար բնորոշ է համակարգային մոտեցումը, այսինքն՝ անցումը մասնավոր խնդիրների լուծումից դեպի համատեղելի ընդհատ ինֆորմացիոն-չափիչ համակարգերի ստեղծումը, որոնք ունեն ապարատային միջոցների ճկուն ծրագրային-կառավարվող մոդուլային կառուցվածք և կարող են կիրառվել ամենատարբեր բնագավառների փորձերում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի զարգացումը կապված է ինտեգրալ միկրոէլեկտրոնիկայի նվաճումների և էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների (ԷՀՄ) ու հեռուստամեխանիկական համակարգերի լայն կիրառման հետ։ Ընդ որում ԷՀՄ-ները և նույնիսկ կապակցված մեքենաների ցանցերն օգտագործվում են ինչպես փորձնական տվյալների կուտակման և վերջնական մշակման, այնպես էլ փորձի վերահսկման ու կառավարման համար՝ ժամանակի իրական մասշտաբում ստացվող ինֆորմացիայի ավտոմատ մշակման հիման վրա։ Այսպիսի մոտեցումն իր արտացոլումն է գտել միջուկային էլեկտրոնիկայում մշակված С AM AC (Computer Application for Measurement and Control — հաշվողական մեքենաների կիրառումը չափումների և վերահսկման համար) համակարգում։ Միջուկային էլեկտրոնիկայի մեթոդները լայն տարածում են գտել արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում, ատոմային էներգետիկայում, բժշկության, երկրաբանության, ռադիոաստղագիտության մեջ, քիմիայում, կենսաբանական հետազոտություններում։
Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա
Պատկեր (թատրոն)
Պատկեր, թատերագրական երկի կամ ներկայացման արարի մեջ համեմատաբար ավարտված, վայրով կամ գործող անձանց կազմով նախորդից կամ հետնորդից տարբերվող մասը։ Թատերական ծրագրում կամ պիեսում երբեմն հատուկ նշվում է։ Օրինակ՝ «Խաթաբալա», կատակերգություն չորս արարով և վեց պատկերով։
Ներկայացման ժամանակ պատկերները միմյանցից բաժանվում են կարճ դադարներով, որոնց ընթացքում հանդիսատեսը մնում է տեղերում, իսկ բեմում արագորեն փոխվում են դեկորացիաները։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թատրոն
Արեֆինո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Արեֆինո (Арефино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բոլիասկո
Բարգալի (Bogliasco), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լիգուրիա մարզում՝ Ջենովա գավառում։
Արեֆինո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Բոլիասկո
Բնակչությունը կազմում է 4571 մարդ (2008 թվականի, դեկտեմբերի 31 համաձայն), խտությունը կազմում է 1039 մարդ/կմ², տարածքը գրավում է 4 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 16031, հեռախոսային կոդ - 010 ։
Արեֆինո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոլիասկո
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Աստվածամայրը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 16-ին։
Ժաղավրդագրություն
Բնակչության աճ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ընկուզնակ
Ընկուզնակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նիկոլայ Բաուման (ֆիլմ)
«Նիկոլայ Բաուման» («Николай Бауман»), գեղարվեստական ֆիլմ ռուս հեղափոխական Նիկոլայ Բաումանի (1873-1905) մասին ։
Ռեքսհեմ
Ռեքսհեմ, (Wrexham) խոշոր քաղաք Մեծ Բրիտանիայում ` Ուելսի պատմաաշխարհագրական մարզում ։ Համարվում է Ռեքսհեմի շրջանի խոշորագույն քաղաքը և վարչական կենտրոնը։ Քաղաքը գտնվելով Ուելսի հյուսիսային հատվածում համարվում է վարչական, առևտրային, դատական և կրթական կենտրոնը ։
Ժոլտի Բրոդ
Ժոլտի Բրոդ (Жовтий Брід), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1620 թվականին։
Ռեքսհեմ
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքի ամբողջ բնակչությունը կազմում է 42 576 մարդ։ Տեղի բնակիչները խոսում են երկու հիմնական լեզուներով` անգլերեն և ուելսերենով։
Ժոլտի Բրոդ
2001 թվականի տվյալներով Ժոլտի Բրոդ գյուղում բնակվում էր 167 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 64,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,59 մարդ/կմ²։
Ռեքսհեմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուելսի քաղաքներ
Նիկոլայ Բաուման (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է հեղափոխականի կյանքի վերջին տարիների, բանվորների և արվեստագետների բոհեմի հետ շփվելու, սպանության և հուղարկավորության մասին։
Բրերա պատկերասրահ
Բրերա պատկերասրահ (Pinacoteca di Brera), հանրային պատկերասրահ Միլանում, որտեղ ներկայացված է իտալական նկարների հիմնական հավաքածուներից մեկը։ Տեղակայված է Միլանի Բրերա թաղամասի Զոնա 1 քաղաքային տարածքում՝ Բրերա պալատում` Բրերա ակադեմիայի հետ մեկ հարկի տակ։ Պատկերասրահում ներկայացված են այնպիսի նկարիչներ, ինչպիսիք են Ամբրոդժիո Լորենցետին, Դոնատո Բրամանտեն, Ռաֆայել Սանտին, Անդրեա Մանտենյան, Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկան, Ջենտիլե դա Ֆաբրիանոն, Վիտորե Կարպաչչոն, Տինտորետտոն, Լորենցո Լոտոն։
Շուրա (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Շուրա (Шура), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
Բրերա պատկերասրահ
Պատմություն
Առաջին կտավները, որոնք Ակադեմիան ձեռք է բերել պատկերասրահի համար նապոլեոնական ժամանակաշրջանի իտալական կտավներ էին։ Վաղ հավաքածուի հիմնական կտավներից էր Ռաֆայելի «Կույս Մարիամի ամուսնությունը» (Sposalizio) կտավը, այնուհետև ակադեմիայի մշակութային շրջանակները ընդլայնվեցին՝ Ժակ Լուի Դավիդ, Պիետրո Բենվենուտի, Վինչենցո Կամուչիննի, Անտոնիո Կանովա, Բերտել Տորվալդսեն, Էնիո Կորինո Վիսկոնտի։ 1805 թվականին Բոսիի ղեկավարությամբ սկսել է մրցանակային համակարգով տարեկան ցուցահանդեսների շարքը։ 19-րդ դարում Միլանը դարձել է իտալական գեղանկարչության մշակութային մայրաքաղաքը։ Ակադեմիայի գեղարվեստական կոմիտեն, Commissione di Ornato նախաձեռնել են հասարակական հուշարձանների վերահսկողությունը։
Ռոմանտիկ դարաշրջանն ակադեմիայի պատմության մեջ նշվում է որպես հաղթական շրջան։ Այդ շրջանում ակադեմիան ղեկավարել է Ֆրանչեսկո Հայեցը։ Ոգեշնչված Մասիմո դ՛Ադզելոյով և Ջուզեպպե Բիզիով՝ ակադեմիական ընդունելի ժանր էր համարվում լանդշաֆտի ներմուծումը։ 1882 թվականին պատկերասրահն առանձնացել է ակադեմիայից։
Շուրա (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Շուրա գյուղում բնակվում էր 55 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,764 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 71,99 մարդ/կմ²։
Բրերա պատկերասրահ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միլանի թանգարաններ Կատեգորիա:Իտալիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Իտալիայի պալատներ Կատեգորիա:Միլանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1776 հիմնադրված թանգարաններ
Շուրա (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Բաուման (ֆիլմ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Պրեզիդենտի Վարգաս
Պրեզիդենտի Վարգաս (Presidente Vargas), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Իտապեկուրու Միրին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 767 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 467,323 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 23,0 մարդ/կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Ժոլտի Բրոդ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1620 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մերի Սոմերսետ
Մերի Սոմերսետ, Բյուֆորտի դքսուհի (Mary Somerset, Duchess of Beaufort, ), անգլիացի ազնվականուհի, այգեգործ ու բուսաբան, որը հայտնի է նաև առաջին ամուսնությունից Մերի Սեյմուր, լեդի Բոշամ և օրիորդական Մերի Քապել անուններով ։
Վաղ կյանք
Մերին ծնվել է Անգլիայի Հարթֆորդշիր կոմսության Հադհամ Պարվա գյուղում 1630 թվականի դեկտեմբերի 16-ից առաջ․ այդ օրը նա մկրտվել է։ Եղել է Հադհամի 1-ին բարոն Արթուր Քապելի ու Էլիզաբեթ Մորիսոնի դուստրը ։
Կյանք
1648 թվականի հունիսի 28-ին Մերին առաջին անգամ ամուսնացել է Բոշամի լորդ Հենրի Սեյմուրի հետ և ունեցել մեկ որդի ու մեկ դուստր։ Ամուսինը ռոյալիստ էր ու բանտարկվել էր Անգլիական հեղափոխության ընթացքում։ Երկրորդ անգամ ամուսնացել է 1657 թվականի օգոստոսի 17-ին Բյուֆորտի ապագա 1-ին դուքս Հենրի Սոմերսետի հետ և ունեցել վեց երեխա ։
Պապական դավադրության ընթացքում ամուսնու բացակայության պայմաններում ստիպված է եղել աշխարհազոր հավաքել ու զբաղվել Պուրբեկ կղզում ֆրանսիացիների ներխուժման կեղծ տագնապով, որը նա արել է «մահացու վախեցած վիճակում»․ ենթադրյալ ներխուժումը պարզապես հասարակական հիստերիայի արդյունք էր ։ Չնայած այս խուճապին, ընդհանուր առմամբ, նա պահպանել է սառը և ռացիոնալ վերաբերմունք դավադրության նկատմամբ ։
Հայտնի գործատու էր, որը «սարսափ էր առաջացնում իր ծառաների սրտերում» ։ Ամեն օր նա շրջում էր տանն ու տարածքներում, և հայտնաբերված ջանասիրաբար չաշխատող ցանկացած ծառա անմիջապես հեռացվում էր աշխատանքից ։ Նույնիսկ հարևան հողատերերն էին նրանից երկյուղում և ձգտում չբարկացնել նրան ։
Բուսաբան և այգեգործ
Բյուֆորտի դքսուհին եղել է Բրիտանիայի առաջին ականավոր այգեգործուհիներից մեկը ։ Նա լրջորեն սկսել է բույսեր հավաքել 1690-ական թվականներին, իսկ այգեգործության հանդեպ նրա հետաքրքրությունն ուժեղացել է այրիության տարիներին ։ Նրան օգնել են այնպիսի հայտնի այգեգործներ ու բուսաբաններ, ինչպիսիք են՝ Ջորջ Լոնդոնն ու Լեոնարդ Պլակենետը։ Նրա համար սերմեր բերվել են Վեստ Ինդիայից, Հարավային Աֆրիկայից, Հնդկաստանից, Շրի Լանկայից, Չինաստանից ու Ճապոնիայից ։ 1702 թվականին աշխատանքի է վերցրել Ուիլյամ Շերարդին որպես թոռան դաստիարակ, որն օգնել է  Բադմինտոն հաուսի իր հավաքածուի մեջ ներմուծել ավելի քան 1500 բույս, որոնց մեծ մասը ջերմոցային բույսեր էին։ Հայտնի է, որ սըր Ռոբերտ Սաութվելը, սըր Հանս Սլոունը և Ջեյքոբ Բոբարտ կրտսերը Մերիի օգնությանն են դիմել անհայտ սերմերից բույսեր աճեցնելու և դրանք նույնականացնելու հարցում, որոնց մի մասն ստացել էին Լոնդոնի թագավորական ընկերության միջոցով ։
Մերիի լոնդոնյան բնակարանը գտնվել է սըր Հանս Սլոունի տան մոտ, Չելսիի դեղագործական այգու հարևանությամբ ։ Տասներկու հատորից բաղկացած նրա հերբարիումը «հավաքված և չորացված Բյուֆորտի դքսուհի Մերիի պատվերով» նա կտակել է սըր Հանս Սլոունին, որի կտակի համաձայն էլ այն անցել է Լոնդոնի Բնագիտական թանգարանին ։ Բրիտանական այգեգործության մեջ իր ներդրումների շարքում են խորդենին, աստղածաղկավորներից ագերատումը, կապույտ կրքածաղիկը ։
Մերին նաև առանձնանում է նրանով, որ հայտնի առաջին կանանցից մեկն է, որն ունեցել է « Թագավորական ընկերության փիլիսոփայական գրառումներ » ամսագրի իր սեփական հավաքածուն ։
Անձնական կյանք
Առաջին ամուսնուց ունեցել է երկու երեխա՝
Երկրորդ ամուսնուց ունեցել է՝
Մերին այրիացել է 1700 թվականին ու մահացել Լոնդոնի Չելսի թաղամասում 1715 թվականի հունվարի 7-ին 84 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորվել է Գլոստերշիրի Սուրբ Միքայելի և բոլոր հրեշտակների եկեղեցում։
Անվանակոչություն և ժառանգություն
Բրիտանացի բուսաբան Ռոբերտ Բրոունի կողմից 19-րդ դարում Ավստրալիայի հարավ-արևմտյան մասում հայտնաբերված մրտենի որոշ բույսերի նկարագրության համար օգտագործված Բյուֆորտիա բույսերի ցեղի անունը կոչվել է ի պատիվ դքսուհու։
1708 թվականին Գոդֆրուա Կնելլերը պատկերել է նրա դիմանկարը։ Սըր Պիտեր Լելիի հեղինակած դքսուհու դիմանկարն իր քրոջ հետ գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բուսաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կանայք
Նավասար
Նավասար, Տապանասար, Կապուտջուղի արևմտյան կողմի լեռնագագաթը։ Բարձրությունը՝ 3906 մ։ Նրա լանջերից է սկիզբ առնում Մեսրոպավան գետակը։ Նավասարի մերձակա Կռնակոչ (կամ Կռվանկոչ), Ղազարի սար, Սարի Սուրբ Նշան, Ալանգեազ, Գալիս եմ, Գալիս եմ, Ծակ քար լեռները դեռևս հեթանոսական շրջանում եղել են պաշտամունքի վայր։ Դրանց հետ կապված հնամենի մի շարք ավանդություններ, որոնք առ այսօր էլ պատմվում են այդ վայրերի բնակչության շրջանում, վկայում են, որ Կապուտջուղի բարձունքները դեռևս հնադարում եղել են մարդկային բնակատեղիներ և կապված էին հայկական իրականության հետ։ Ավանդության համաձայն, Նավասարի ստորոտում անհիշելի ժամանակներից հիմնված Գողթնի Մեսրոպավան (Մասրեվան) գյուղում մինչև քրիստոնեական վանքի կառուցումը Մեսրոպ Մաշտոցը իր աշակերտների հետ շուրջ 17 տարի բնակվել է Կռնակոչի բնական անձավներից մեկում, որն էլ մինչև այսօր անվանվում է Մեսրոպ Մաշտոցի անձավ։ Նավասարը հետաքրքիր հուշարձան է նաև սարն ի վեր մեծ ու փոքր քարակարկառների ու ժայռերի վրա և Խաչի աղբյուրի ու Գժի աղբյուրի մերձակայքում քանդակված ժայռապատկերներով՝ քարայծ, եղջերու, արջ, կինճ, օձ, կարիճ և այլն, որոնք համապատասխանում են Կապուտջուղի կենդանական կազմին։ Էական տեղ են գրավում նաև որսի տեսարաններ, մարդկանց, սայլերի, թակարդների, օղապարանների, նետ ու աղեղի, երկրաչափական զանազան նշանների տիեզերական և այլ պատկերացումներին վերաբերող պատկերները։ Նավասարի ժայռապատկերները ժամանակագրական առումով, քանդակման եղանակով և մի շարք այլ հատկանիշներով հար և նման են ոչ հեռու գտնվող Ջերմաջուր, Ուխտասար, ինչպես և Որոտան, Արփա գետերի ակունքների մերձակա լեռնապարերի, Գեղամա լեռների, Արագածի, զուգահեռաբար՝ Անդրկովկասի, Սիբիրի ու այլ վայրերի ժայռապատկերներին, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. 5—2-րդ հազարամյակներ։
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզ
Վլադիմիր Բորիսովիչ Բելով (այլ կիրառումներ)
Վլադիմիր Բորիսովիչ Բելով
Թաղավարդ
Թաղավարդ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում     , որը մասամբ գտնվում է Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի վերահսկողության ներքո    ։ Ըստ Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ այն հանդիսանում է Մարտունու շրջանի վարչական կենտրոնը, իսկ ըստ Ադրբեջանի վարչատարածքային բաժանման՝ համարվում է Խոջավենդի շրջանի բնակավայր։
Ներկայում հայ-ադրբեջանական շփման գիծը բնակավայրը բաժանում է երկու մասի։ Գյուղի Վերին Թաղավարդ (Բուն Թաղավարդ) հատվածը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո, իսկ Ներքին Թաղավարդ (Կալեր) հատվածը՝ Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի վերահսկողության ներքո ։
Բնակավայրի անուն
Բնակավայրի հայկական անունը Թաղավարդ է։ Գյուղի ադրբեջանական անունը հնչում է հայկական անվան գրեթե նման՝ Թագավերդ և գրվում հետևյալ կերպ՝ (Tağaverd):
Աշխարհագրություն
Արցախի Հանրապետության Թաղավարդ գյուղը տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Շրջկենտրոն Մարտունի քաղաքից գտնվում է 40 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 42 կմ հեռավորության վրա ։ Բնակավայրը լեռնային է, ծովի մակերևույթից բարձր է 1000 մ ։ Ունի 2385,59 հա տարածք։ Թաղավարդի միջով հոսում է Վարանդա գետը ։
Վառբլա (Էստոնիայի շրջան)
Վառբլա շրջան (Varbla vald), շրջան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Վառբլա գյուղը։
Թաղավարդ
Աշխարհագրություն
Գյուղը բաժանվում է երկու մասի՝ Վերին Թաղավարդ և Ներքին Թաղավարդ։
Վառբլա (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2011 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 970 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 3,09 մարդ/կմ²։
Թաղավարդ
Արցախյան պատերազմ (1991-1994)
Արցախյան ազատամարտի ժամանակ՝ 1991 թվականին, Թաղավարդում ստեղծվել է կամավորական ջոկատ, որը հետագայում ընդգրկվել է գյուղի գումարտակի կազմում։ Թաղավարդի ազատամարտիկները գյուղի ջոկատի, գումարտակի և Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի ստորաբաժանումների կազմերում մասնակցել են Մարտունու, Մարտակերտի, Ֆիզուլու, Աղդամի, Քարվաճառի, Կուբաթլուի ինքնապաշտրղանական և ազատագրական մարտերին։ Ռազմական տարբեր գործողությունների ժամանակ գյուղից հրամանատարներ են եղել Կ. Ալավերղյանը, Բ. Ջիվանյանը, Ա. Բադասյանը, Վ. Խաչատրյանը։ Արցախի Հանրապետության Մարտական խաչ 2-րդ աստիճանի շքանշանով հետմահու պարգևատրվել են Շ. Շահրամաճյանը, Բ. Ջիվաայանը և Ա. Թամրագյամը։ Թաղավարդից զոհվել է 41 ազատամարտիկ ։
Վառբլա (Էստոնիայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Թաղավարդ
Արցախյան պատերազմ (1991-1994)
Արցախյան պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանի զինված ուժերը Թաղավարդ գյուղի ուղղությամբ բազմիցս կիրառել են օդուժ և հրթիռահրետանային կայանքներ։ Ռմբակոծությունների հետևանքով գյուղում եղել են զոհեր և վիրավորներ ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղի Վերին Թաղավարդ (Բուն Թաղավարդ) թաղամասը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո   ։ Ներքին Թաղավարդ թաղամասը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի վերահսկողության ներքո։ Հայ-ադրբեջանական շփման գիծն անցնում է Թաղավարդ գյուղի Վերին և Ներքին թաղամասերի բաժանարար գծով ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Թաղավարդ գյուղում կան բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնցից 20-ը հաշվառված են պետության կողմից ։ Հաշվառված հուշարձաններն են՝ գյուղից գյուղից 4 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվող և 8-ից 14-րդ դարերով թվագրվող Բերդահոնջ ամրոցը, գյուղի մեջ գտնվող և 1840 թվականին կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, 	գյուղից 1․7 կմ հարավ գտնվող և 5-ից 13-րդ դարերով թվագրվող «Ճոխտ պռվածառ» սրբատեղին, նույն վայրում գտնվող և 16-ից 17-րդ դարերով թվագրվող «Ճոխտ պռվածառ» անունով հայտնի եկեղեցին, նույն վայրում գտնվող և 11-ից 12 դարերով թվագրվող «Ճոխտ պռվածառ» անունով հայտնի եկեղեցին, 16-ից 17-րդ դարերով թվագրվող գավիթը, գյուղի մեջ գտնվող և 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող «Չուրվիշ» սրբատեղին, գյուղի եզրին գտնվող և 18-րդ դարով թվագրվող «Հին Թաղավարդ» եկեղեցին, գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվող և «Բերդահոնջի եղցի» անունով հայտնի եկեղեցին, նույն վայրում գտնվող 17-րդ դարի «Բերդահոնջի եղցի» անունով հայտնի 7 խաչքարեր, գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվող 16-ից 17-րդ դարերի «Բերդահոնջի եղցի» անունով հայտնի գերեզմանոցը, նույն վայրում գտնվող 1645 թվականի տապանաքարը, գյուղից 2 կմ արևմուտք գտնվող և 9-ից 13-րդ դարերով թվագրվող «Գյոգ» գերեզմանոցը, նույն վայրում գտնվող և 11-ից 12-րդ դարերով թվագրվող «Գյոգ» մատուռը, գյուղի հարավային եզրին գտնվող և 14-ից 16-րդ դարերով թվագրվող «Շինատեղին արտ» գերեզմանոցը ։
Վերին Թաղավարդում է գտնվում երկար տարիներ որպես պահեստ օգտագործվող եկեղեցի։ Այն երկթեք կտուրով բազիլիկ է, արտաքին չափերը՝ 18,35x9,65 մետր։ Կառուցվել է XIX դարում, թաղավարդցիների միջոցներով։
Թաղավարդում է գտնվում Փաթանց խաչ սրբավայրը։ Գտնվում է Կալեր կոչվող հանդամասում, այն տափակ քար է, որի վրա խաչ է քանդակված։ Հնում գյուղացիները անձրևոտ օրեր ցանկանալու դեպքում խաչի վրա ջուր էին լցնում, իսկ արևոտ օրերի համար՝ կրակ անում։
Կալերի ներքին բլրի գտնվում է Ձիրավուշ կամ Գյունե եկեղեցին։ Ունի միջին չափեր և արձանագրություններով բազմաթիվ խաչքարեր։ Վերջիններս ունեն 1608, 1645 թվագրություններ։ Ներքին Թաղավարդի՝ Կարմիր շուկային մոտ հատվածը կոչվում է Կալեր, իսկ Վերին Թաղավարդը՝ Զարդարաշեն։ Այսինքն, երեք գյուղերը գտնվում են համարյա մեկ գծի վրա, արևելք-արևմուտք առաանցքով և հեռու են իրարից 1-1,5 կիլոմետր։
Գյուղից 5 կիլոմետր հարավ-արևելք է գտնվում Հին Ղալա անունով ամրոցը։ Ամրոցում նշվարվում են բազմաթիվ շինությունների հետքեր, ջրավազանները պահպանվել են։ Մնացել են կից ընդարձակ գերեզմանատան և հին եկեղեցու մնացորդները։ Տապանաքարերը պատկերաքանդված են XIII դարի արձանագրություններով։
Թաղավարդի հուշարձանների մեջ առանձնակի տեղ են բռնում գյուղի հարավարևմտյան կողմում գտնվող քանարձավներն (քարե այրեր) ու կհոլները (հողի մեջ փորված այրեր)։
Գյուղի աղբյուր-հուշարձաններից են Թաս աղբյուրը, Դերին աղբյուրը, Մինասանց, Ռուսեն, Խուդուն, Եղիային, Պլպլան, Փշին, Ծլլոկ, Շեշմա, Սաղունց, Յղոնեգի, Կարմիր, Շորեն, Կաթնաղբյուր և այլն։
Թաղավարդի մոտով հոսող գետի ափերով ձգվող մոտ 200 դամբանաբլուրները վկայում են, որ այդ հովիտը Արաքսի հարթավայրից Արցախ շարժվող էթնիկ խմբերի համար եղել է անցման ուղի։
Թաղավարդի տարածքում առկա են թվով 19 աղբյուրներ՝ «Երե», «Ներքե», «Ասրունց», «Պլպլան», «Խուռհատ», «Կաթնաղբյուր», «Շեշմա», «Ծատուրեն», «Սլակնեն», «Շորեն», «Բաղունց», «Բլբահանդ», «Ռուսեն», «Դերին», «Ղազունց», «Օհանանց», «Փաշուն», «Ցորտցորտ», «Խուդուն» և «Ծլլոկ»։ Ոռոգման ջրի համար առկա է 1 չգործող արտեզյան ջրհոր։
Բնակչություն
2003 թվականին Թաղավարդի բնակչությունը 1375 մարդ ։ 2005 թվականին Արցախի Հանրապետությունում անցկացված համընդհանուր մարդահամարի տվյալներով Թաղավարդում բնակվել է 1315 մարդ, որից 650-ը տղամարդ, 665-ը կին ։ 2015 թվականի դրությամբ համայնքի բնակչությունը կազմել է 1301 մարդ (344 տնտեսություն) ։
Համայնքային կյանք
Թաղավարդում առկա էր 2 դպրոց, մշակույթի տուն, բուժկետ, գյուղապետարան։ Համայնքային ճանապարհները գրունտային և խճապատ են։ Կոմունիկացիաների տեսակետից գյուղը զարգացած էր․ հասանելի էր հեռուստատեսությունը, ռադիոն, համացանցը։ Թաղավարդն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, գազամատակարարման և ջրամատակարարմամբ ։
Կրթություն
Թաղավարդում գործում էր 2 դպրոց՝ միջնակարգ դպրոցը և Թաղավարդ Կալերի հիմնական դպրոցը։ 2015 թվականի դրությամբ 2 դպրոցում սովորում էր 194 աշակերտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտունու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ Կատեգորիա:Թաղավարդ
Ասկլեպիոս
Ասկլեպիոս (Ἀσκληπιός՝ «բացող»), հունական դիցաբանության մեջ բժշկության աստվածը, Ապոլոն աստծո որդին, օժտված էր մեռելներին հարություն տալու կարողությամբ։ Պատկերվում էր երկար մորուքով, ձեռքին օձով փաթաթած գավազան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արգոնավորդներ Կատեգորիա:Կատաստերիզմներ
Շաբլիևկա (Սալսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Պիտուիտրին
Պիտուիտրին, հորմոնային պատրաստուկ։ Ստանում են մորթած կենդանիների հիպոֆիզի ետին բլթից՝ ջրային լուծահանման մեթոդով։ Պարունակում է երկու հորմոն՝
Կիրառում
Ծննդաբերությունների ժամանակ արգանդի կծկումները ուժեղացնելու, ետծննդյան արյունահոսությունը դադարեցնելու նպատակով, ինչպես նաև գիշերային անմիզապահության և անշաքար դիաբետի դեպքում։
Կոստրովո (գյուղ, Զելենոգրադսկի շրջան)
Կոստրովո (Кострово), գյուղ Ռուսաստանի Կալինինգրադի մարզի Զելենոգրադսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 970 մարդ։
Արժանիկի
Արժանիկի (Аржаники), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զաալեի Բադ Նոյշթաթ
Զաալեի Բադ Նոյշթաթ  (Bad Neustadt an der Saale), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 36,79 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 15555 կմ² մակերես տարածք։ Թվային ինդեքս՝ 09 6 73 114
Դոստոևսկու անավարտ մնացած մտահղացումներ
Գրականություն
Абрамовских Е. В. Владимирцев В. П. Загидуллина М. В. Зырянов О. В. Зыховская Н. Л. Михновец Н. Г. Пономарева Л. Г. Ратников К. В. Тихомиров Б. Н. Шаулов С. С. Шевцова Н. В. Щенников Г. К.
Նակուրալեշի
Նակուրալեշի (ნაკურალეში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 39 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ցագերի շրջան
Շիրոկիե Նիվի (Սալսկի շրջան)
Շիրոկիե Նիվի (Широкие Нивы), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Գիգանտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Ասպարեզ (չափման միավոր)
Ասպարեզ (στάδιον), հին աշխարհի բազմաթիվ ժողովուրդների մոտ երկարության չափ, Իրենից ներկայացնում է այն տարածությունը, որը մարդն անցնում է հանգիստ քայլքով այն ժամանակի ընթացքում, երբ արևը հատում է իր տրամագծին հավասար տարածություն (շուրջ 2 րոպե)։ Տարբեր ժամանակներում ու տարբեր ժողովուրդների մոտ ասպարեզի երկարությունը տարբերվում էր։ Ասպարեզը հավասար է 160 մետրի։ Հունաստանում ասպարեզը հավասար էր 240 քայլի՝ 177,6 մետր, Պտղոմեոսյան Եգիպտոսում և Հռոմում՝ 185 մետր էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկարության չափման միավորներ Կատեգորիա:Պատմական չափման միավորներ
Honda Accord
Honda Accord, միջին դասի (մինչև 1989 թվականը) ավտոմեքենա, արտադրվել է Honda ընկերությունում 1976 թվականին։ Սկզբից վաճառվում էր միայն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին, վաճառվել է ավելի քան 8000000 սեդան, ունիվերսալ և կուպե թափքերով մեքենա ։ Ներկայումս իններորդ սերնդի մեքենա է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
(2292) Սեյլի
(2292) Սեյլի (Seili), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,618619 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9953 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2419 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1547,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232592 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,54° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կառլ Յանսեն
Կառլ Յանսեն (Karl Janssen, ), գերմանացի քանդակագործ։
Կենսագրություն
Կառլ Յանսենը ծնվել է 1855 թվականին Դյուսելդորֆում, արվեստագետների ընտանիքում։ Նրա հայրն եղել է պղնձի վրա փորագրող, եղբայրը՝ Պետերը, նկարիչ։ Արվեստի առաջին դասերը Կառլը ստացել է եղբորից։ 1872-1880 թվականներին սովորել է Դյուսելդորֆի պրուսական թագավորական արվեստի ակադեմիայում, Ավգուստ Վիտիգի  ղեկավարությամբ։ 1878 թվականին Յանսենը ստացել է հռոմեական կրթաթոշակ և 1881 թվականին մեկնել է Իտալիա և այնտեղ սովորել մինչև 1884 թվականը  ։
Յանսենի առաջին կարևոր աշխատանքը գործարանատեր Պյոնսգենի (1883) կիսանդրին է։ 1884 թվականին նա Յոզեֆ Տյուսխաուզի հետ միասին (որի հետ մտերիմ էր դեռևս ակադեմիայում սովորելու տարիներից), պատվեր է ստանում ստեղծելու Հայր Ռեյնի և նրա դուստրերի արձանախումբը։ Այս աշխատանքն այնքան դուր եկավ դյուսելդորֆցիներին, որ 12 տարի անց նրանք պատվիրեցին երկու արվեստագետներին ստեղծելու դրա բրոնզե ավելի մեծ տարբերակը (1897)։ 1896 թվականին Յանսենը Դյուսելդորֆում քանդակում է Վիլհելմ կայսրի բրոնզե արձանը։
1893 թվականից Կառլ Յանսենը եղել է Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր իր ուսուցիչ Ավգուստ Վիտիգի ամբիոնում։ Յանսենի ուսանողներից են եղել Բերնարդ Հյոտգերը, Վիլհելմ Լեմբրուկը, Տոնի Շտոկխեյմը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո քանդակագործն արդյունաբերող Հենկել ընտանիքի պատվերով ստեղծել է պատերազմում ձեռնարկության զոհված աշխատակիցների հուշարձանը։ Այդ հուշարձանը տեղադրվել է Դյուսելդորֆի Հոլտհաուզեն շրջանի արդյունաբերական գոտում։ Յանսենի վերջին խոշոր աշխատանքը եղել է Հենկելների ընտանեկան դամբարանի արձանը (1925) Դյուսելդորֆում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի քանդակագործներ
Վերխոյարովկա (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
Վերխոյարովկա (Верхоярівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերխոյարովկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1737 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 138,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վալմա
Վալմա (Valma), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Վիիռացի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Վիիռացի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սոնյա Չերվենա
Կենսագրություն
Սոնյա Չերվենան ծնվել է 1925 թվականին Պրահայում ։ 1947 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է եկել Բեդրժիխ Սմետանայի չեխական հայտնի «Վաճառված հարսնացուն» օպերայում։ 1950 թվականին նա ավարտել է Պրահայի կոնսերվատորիան։ Սոնյա Չերվենան Պիլսենի թատրոնի բեմադրությունների դերերով դարձել է հայտնի։ 1948 թվականին Չեխոսլովակիայում կոմունիստական վարչակարգ հաստատվելուց հետո երգչուհուն արգելել են աշխատել երկրի գլխավոր թատրոնում։
Սոնյա Չերվենան քանի տարի աշխատել է երկրի փոքր թատրոններում և 1962 թվականին գաղթել Արևմտյան Բեռլին։ Երգչուհու կարիեիան Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունում կտրուկ վերելք է ունեցել։ Նա նաև ելույթներ է ունեցել աշխարհի շատ այլ թատրոններում։
1989 թվականին Չեխոսլովակիայում տեղի ունեցած թավշյա հեղափոխությունից հետո երգչուհին վերատարձել է Չեխոսլովակիա, որտեղ կարճ ժամանակ անց վերականգնել է իր ժողովրդականությունը։ 2002 թվականին 77-ամյա Սոնյա Չերվենան առաջին անգամ ելույթ է ունեցել Չեխիայի Ազգային թատրոնի բեմում, իսկ հետագա տարիներին հյուրախաղերով հանդես է եկել երկրի տարբեր քաղաքներում։ Իր կյանքի ընթացքում նա նկարահանվել է մոտ տասը ֆիլմում, առաջին անգամ՝ 1949 թվականին, վերջին անգամ՝ 2017 թվականին ։
Սոնյա Չերվենայի կարիերան տևել է ավելի քան 70 տարի, համարվում է համաշխարհային օպերայի պատմության մեջ ամենաերկար ժամանակ ելույթ ունեցած երգիչներից մեկը ։
Սոնյա Չերվենան մահացել է 2023 թվականի մայիսի 7-ին ։
Պարգևներ
Սոնյա Չերվենան արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների, այդ թվում՝ Չեխիայի Հանրապետության պետական ​​«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալով, Ջոն Քենեդու անվան կենտրոնի ոսկե մեդալը և այլն։ 2012 թվականիին նա ընտրվել է Հրադեց Կռալովե քաղաքի պատվավոր քաղաքացի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխ երգչուհիներ Կատեգորիա:Չեխ երաժիշտներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Օպերային երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Իվանովշչինա (գյուղ, Ռոմանովսկի շրջան)
Իվանովշչինա (Іванівщина), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովշչինա գյուղում բնակվում էր 46 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,03 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1533,33 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոմանովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
Դեպերսոնալիզացիոն-դեռեալիզացիոն համախտանիշը (Հիվանդությունների միջազգային դասակարգում) կամ դեպերսոնալիզացիոն-դեռեալիզացիոն խանգարումը (DSM-5), նախկինում հայտնի որպես դեպերսոնալիզացիոն խանգարում (DSM-IV-TR), համաձայն վերը նշված դասակարգման պատկանում է դիսոցիատիվ խանգարումների շարքին։ Մարդը երբեմն (միշտ) զգում է, որ տեսնում է իրեն «կողքից», «չի կարող կառավարել իր մարմնով և մարմնի մասերով», «կորցնում է շրջապատող աշխարհի հանդեպ իր հստակությունը» և այլն։ Կա կարծիք, որ «դա մշտական (պերսիստող, անընդհատ), կամ պարբերաբար կրկնվող (ռեկուռենտ, կամ ռեցիդիվող) դեպերսոնալիզացիայի և/կամ դեռեալիզացիայի, մարմնահոգեկան դիսոցիացիայի և/կամ հոգեկան անզգայացման զգացողություններ են»։ Պետք է հաշվի առնել, որ նշված ախտանիշները բնորոշ են նաև նարկոտիկ նյութերով, կամ ալկոհոլով թունավորմանը, ինչպես նաև կարող են լինել ուժեղ սթրեսի հետևանք՝ արտաքին գործոնների ազդեցությանն ի պատասխան։
Նկարագրված իրավիճակը համընդհանուր է երկու իրար նման երևույթների համար, որոնք դժվար է տարբերակել, և որոնք հաճախ դրսևորվում են միաժամանակ.
1. դեռեալիզացիոն համախտանիշ, երբ մարդն ընկալում է շրջապատող աշխարհը ոչ հստակ, ոչ պարզ, ցրված;
2. դեպերսոնալիզացիայի համախտանիշ, որի ժամանակ մարդը մասամբ, կամ ամբողջովին դադարում է զգալ ինքն իրեն (իջնում է շոշափական զգացողությունը և մարդն իր մարմինն ընկալում է որպես օտար)։
Ախտանիշներ
Զգացում, ասես մարդը չի ապրում իր կյանքով, այլ պասիվորեն ապրում է այն՝ հետևելով ինքն իրեն ու իր կյանքին կողքից, ասես դա ամենևին նա չէ (ընհուպ մինչև հետևյալ բնութագիր. «ապրում եմ ինչպես ակվարիումում, կամ ապակե գլխարկի տակ, ինչպես կեղտոտ ապակու հետևում, կյանքն անցնում է իմ կողքով, ես այն չեմ զգում»); հիվանդի սեփական փոխված լինելու, «ոչ այդպիսին լինելու» հիվանդագին զգացումով, սեփական անձի ներկա և անցյալ կերպարների տարբերությամբ; սեփական անձին չպատկանելու զգացում, սեփական մարմինը, կյանքը, զգացումներն ու էմոցիաները  կառավարելու անհնարություն; զգացում, ասես հիվանդն ապրում է մշուշում կամ երազում, կամ ասես իր շուրջ նկարահանվում է ֆիլմ, կամ ընթանում է որևէ հեքիաթային կամ թատերական գործողություն, և նա խաղում է այդ ֆիլմում կամ թատերական գործողությունում, բայց և ասես դա կատարվում է նաև ոչ իր հետ; փոփոխված լինելու զգացում, «ոչ այդպիսին լինելու» զգացում, ոչ սովորական լինելու կամ հեռու լինելու զգացում, լքված լինելու զգացում, շրջապատող աշխարհի անիրականության (հաճախ աշխարհընկալման այսպիսի տեսակը ներկվում է դեպրեսիվ գույներով, աշխարհը հիվանդին կարող է թվալ մռայլ, մոխրագույն, տխուր, անհետաքրքիր կամ թշնամական, վառ գույները, երանգները, բույրերը կորցրած); սեփակն մարմնից առանձին լինելու զգացում, մարմնից դուրս, կամ օտարացման և մարմնի առանձին մասերի (ձեռքեր, ոտքեր, գլուխ) սեփական անձին չպատկանելու զգացում; շրջապատող իրականության ընկալման դժվարացում։ Երբեմն հիվանդին կարող է թվալ, ասես նա տեսնում է իրեն կողքից, կամ ասես նա մահացած է։ Շատ հաճախ են գանգատվում էմոցիոնալ կորստից։
Թեթև դեպերսոնալիզացիայի և/կամ դեռեալիզացիայի էպիզոդիկ անցումները, որոնք չեն խանգարում կամ աննշան են խանգարում մարդու նորմալ կյանքին, աշխատելուն կամ սովորելուն և հասարակության մեջ կենսագործելուն, և որից մարդն ինքը որպես օրենք չի գանգատվում, իսկ երբեմն անգամ չի գիտակցում, որ այդ երևույթներն առհասարակ տեղ ունեն իր կյանքում, համարվում են նորմալ և հիմք չեն կարող հանդիսանալ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա համախտանիշի ախտորոշման համար։
Միևնույն ժամանակ ուժեղ, տանջալի, անըդհատ կամ հաճախ ռեցիդիվող դեպերսոնալիզացիայի և/կամ դեռեալիզացիայի զգացումներն անկասկած համարվում են պաթոլոգիկ, և պահանջում են իրավիճակի պարզաբանում, մարդու ընդհանուր առողջական վիճակի գնահատում, նարկոտիկ միջոցների կիրառման հետազոտում և այլն։
Այն դեպքերում, երբ դիսոցիատիվ երևույթները հանդիսանում են անըդհատ կամ ռեցիդիվող, ծանր և տանջալի մարդու համար և զգալիորեն խանգարում են նրան հասարակական և մասնագիտական կենսագործունեության մեջ, իր ամենօրյա կյանքում, անհրաժեշտ է դիմել վստահելի և մտերիմ մարդկանց օգնությանը ։
Գուդոկ
Գուդոկը (ռուսերեն՝ гудок, անգլերեն՝ Gudok) հին արևելասլավոնական լարային երաժշտական գործիք է։ Այն նվագվում է աղեղի օգնությամբ։
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
ՀՄԴ-10. Դաս VI. Նյարդային համակարգի հիվանդություններ
Դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա համախտանիշի ախտորոշման համար անհրաժեշտ են հետևյալ չափանիշները.
Տարբերակիչ ախտորոշում
Անհրաժեշտ է տարբերակել այն խանգարումներից, որոնց ժամանակ «անձի փոփոխման» զգացումներ են առաջանում, օրինակ՝ մետամորֆոզի զառանցանքով շիզոֆրենիայից, ինչպես նաև վաղ դեմենցիայից և դիսոցիատիվ խանգարումներից։ Համախտանիշը կարող է լինել նաև ծոծրակային էպիլեպսիայի ժամանակ, որոշ հետցնցումային վիճակներից հետո, կամ պրեդիկտալ աուրայի ժամանակ ։
Շիզոֆրենիայի, օբսեսիվ-կոմպուլսիվ, վախային կամ դեպրեսիվ խանգարումների ժամանակ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա համախտանիշի դրսևորման հիմնական պատճառը համարվում են նշված խանգարումները։
Գուդոկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լարային երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Ազգային երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
DSM-5
Ամերիկյան ախտորոշման և վիճակագրական ձեռնարկի (depersonalization/derealization disorder) (DSM-5) վերջին հրատարակության համաձայն՝ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա խանգարման ախտորոշման համար անհրաժեշտ է մշտապես կամ պարբերաբար կրկնվող դեպեսոնալիզացիա և/կամ դեռեալիզացիա ։ Ախտանիշները պետք է առաջացնեն կլինիկորեն նշանակալի դիսթրես, կամ մասնագիտական, հասարակական և այլ՝ կյանքի համար կարևոր ոլորտներում վատացում։  Բացի այդ, ախտորոշման համար դեպերսոնալիզացիան և դեռեալիզացիան պիտի առաջացած չլինեն այլ հոգեկան խանգարումներով, ինչպիսիք են՝ շիզոֆրենիան, մեծ դեպրեսիվ խանգարումը, խուճապային խանգարումը, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումը, սուր սթրեսային խանգարումը, կամ այլ դիսոցիատիվ խանգարումները ։
DSM-5-ում դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա խանգարումը պատկանում է «դիսոցիատիվ խանգարումներ» բաժնին։
Պատճառներ
Առավել հաճախ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա համախտանիշն առաջանում է սթրեսներից, լուրջ հոգետրավմատիկ ազդեցություններից, որոնք տեղ են ունեցել հիվանդի կյանքում, օրինակ՝ բռնաբարություն, մանկական հասակում սեռական ոտնձգություններ, ծեծ, հայհոյանք, մանկական հասակում վատ և նվաստացնող վերաբերմունք, վթարներ, աղետներ, հարազատի վախճան կամ ծանր հիվանդություն, պատերազմ, ազատազրկում, պատիժ։ Փսիխոակտիվ կամ նարկոտիկ նյութերի կիրառումը կարող է ունենալ հրահրող կամ ուժեղացնող ազդեցություն՝ համախտանիշի զարգացման գործում, իսկ երբեմն կարող է անմիջապես առաջացնել համախտանիշը՝ նախատրամադրվածություն ունեցող անձանց մոտ։ Անհայտ է,արդյո՞ք գենետիկ գործոննեը խաղում են դեր հիվանդության զարգացման գործում, թե ոչ, սակայն կան տվյալներ, որ այս խանգարման ժամանակ տեղի են ունենում համապատասխան պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։
Յուլովսկի (Սալսկի շրջան)
Յուլովսկի (Юловский), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Յուլովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
Տարածվածություն
Համաձայն համաճարակաբանական հետազոտությունների՝ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա համախտանիշի տարածվածությունը կազմում է 1-2% ։
Այլ հոգեկան հիվանդություննեի հետ հարաբերակցությունը
Դեպերսոնալիզացիոն-դեռեալիզացիոն երևույթները կարող են հանդիպել բազմաթիվ հոգեկան խանգարումների ժամանակ, ինչպիսիք են՝ տագնապային խանգարումը, խուճապային խանգարումը, մեծ դեպրեսիվ խանգարումը, երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումը։ Դրանք կարող են անգամ գոյություն ունենալ շիզոֆրենիայի, շիզոտիպիկ անձնային խանգարման, կամ շիզոաֆեկտիվ խանգարման հետ։ Ախտորոշիչ ձեռնարկները հորդորում են չախտորոշել դեպերսոնալիզացիոն խանգարում (DSM-IV-TR) կամ դեպերսոնալիզացիոն/դեռեալիզացիոն խանգարում (DSM-5), եթե  դեպերսոնալիզացան և դեռեալիզացիան հանդիպում են այլ ուրիշ հոգեկան խանգարման ընթացքում (շիզոֆրենիա, խուճապային խանգարում, սուր սթրեսային խանգարում) ։ Դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա խանգարման մասին ճիշտ կլինի խոսել այն ժամանակ, երբ դեպերսոնալիզացիան և դեռեալիզացիան- հիմնական, մնայուն և գրեթե միակ նշաններն են՝ հոգեկան խանգարման, ինչը բավականին հազվադեպ է հանդիպում։
Լումարցո
Բնակավայրի հովանավորն է հանդիսանում Սուրբ Սան Կամիլո Դե Լելլիս։
Յուլովսկի (Սալսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
Այլ հոգեկան հիվանդություննեի հետ հարաբերակցությունը
Չնայած նրան, որ դեպերսոնալիզացիա-դեռեալիզացիա խանգարումն ուղեկցվում է իրականության ընկալման սուբյեկտիվորեն նշանակալի աղավաղմամբ, կամ փոփոխմամբ, այն չի դասվում հոգեկան խանգարումների խմբին և կապ չունի փսիխոզի հետ։ Այս համախտանիշով հիվանդները պահպանում են սեփական ներքին «սխալ» զգացումները և շրջապատող աշխարհի օբյեկտիվ իրականությունը տարբերակելու ունակությունը, պահպանում են ինքնաքննադատությունը, հիվանդության գիտակցումը։ Հիվանդներն ունակ են տարբերակել իրականությունը՝ երևակայությունից, երազանքն ու ֆանտազիան, ինչպես դեպերսոնալիզացիոն դրվագների, այնպես էլ մշտական դեպերսոնալիզացիայի ժամանակ, և ի տարբերություն փսիխոզով հիվանդների՝ շրջապատող աշխարհի համար վտանգ չեն ներկայացնում, քանի որ չեն կորցնում իրականության հետ կապը, իսկ հիվանդության ախտանիշները համեմատաբար կայուն են և որպես օրենք չունեն պրոգրեսիվման և խորացման հակում ։
Լումարցո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության շարժ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Դեպերսոնալիզացիոն խանգարում
Այլ հոգեկան հիվանդություննեի հետ հարաբերակցությունը
Տվյալ համախտանիշի տարրերը կարող են հանդիպել նաև հոգեպես առողջ մարդկանց մոտ՝ զգայական դեպրիվացիայի, հոգնածության, հալյուցինոգեն թունավորման, քնի կամ արթնացման ժամանակ (հիպնոգոգիկ հիպնոպոմպիկ ֆենոմեն) ։
Բուժում
Տվյալ համախտանիշը բավականին դժվար է ենթարկվում բուժման ։ Կան որոշ ապացույցներ, ըստ որի դրական ազդեցություն են թողնում հակադեպրեսանտները- սերոտոնինային հետտզավթման ընտրողական պաշարիչները ։ Առավել ուշ կատարված հետազոտությունները ցույց տվեցին լամոտրիջինի և սերոտոնինային հետտզավթման ընտրողական պաշարիչների կոմբինացված կիրառման էֆեկտիվությունը։ Եթե համախտանիշի կառուցվածքում իշխում է տագնապը, ապա կիրառվում են տագնապամարիչներ։ Եթե դիտվում է արտահայտված ներհոգեկան կոնֆլիկտ, կիրառվում է բացահայտող հոգեդինամիկ թերապիա, որը կարող է տևել տարիներ։
Նաև պարզվել է, որ դեպերսոնալիզացիայի ժամանակ առաջանում է ուղեղի օփիոիդային համակարգի խանգարում, և հայտնաբերվել է օփիոիդային ընկալիչների անտագոնիստներով բուժման էֆեկտիվություն, ինչպիսին է՝ նալտրեքսոնը ։ Յուրի Նուլլերի կողմից հայտնաբերվել է օփիոիդային ընկալիչների անտագոնիստ՝ նալոքսոնով բուժման էֆեկտիվությունը։
Արտաքին հղումներ
https://icd.who.int/browse10/2016/en#/F48.1
Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում Կատեգորիա:Հոգեկան հիվանդություններ Կատեգորիա:Հոգեկան առողջություն Կատեգորիա:Նևրոզներ
Բրուկբերգ (Միջին Ֆրանկոնիա)
Բրուկբերգ  (Bruckberg), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Ասնբախ շրջանում։ Բնակչությունը 1296 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 7,62 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 122։
Համայնքը բաժանված է 4 գյուղական թաղամասերի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պրեզիդենտի Ժուսելինու
Պրեզիդենտի Ժուսելինու (Presidente Juscelino), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Ռոզարիու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 891 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 442,135 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 26,9 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Բիլ Բերրի (ֆուտբոլիստ)
Վիլյամ Ալեքսանդր Բերրի (William Alexander Berry, հայտնի է նաև որպես Բիլլ Բերրի (անգլ.՝ Bill Berry), ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է եկել եզրային աջ և կենտրոնական հարձակվողի դիրքում ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1884 թվականին Սանդերլենդում։ Ֆուտբոլ խաղալ սկսել է տեղական «Օուքհիլլ» և «Սանդերլենդ Ռոյալ Ռովերս» թիմերի կազմում։ 1902 թվականի սեպտեմբերին դարձել է «Սանդերլենդի» խաղացող։ Թիմի կազմում անցկացրել է մեկ ընկերական հանդիպում ։
1903-1906 թվականներին հանդես է եկել Լոնդոնի «Տոտենհեմ» ակումբում ։
1906 թվականի նոյեմբերին տեղափոխվել է «Մանչեսթեր Յունայթեդ»։ 1906 թվականի նոյեմբերի 17-ին նշել է նորամուտն ակումբում՝ մասնակցելով «Ուենսդեյի» դեմ խաղին ։ Առաջին երկու խաղերում հանդես է եկել աջ եզրային հարձակվողի դիրքում, այնուհետև հանդես է եկել աջ ինսայդի և կենտրոնական հարձակվողի դիրքերում ։ 1906/07 մրցաշրջանում «Յունայթեդի» կազմում անցկացրել է 9 հանդիպում։ Հաջորդ երկու մրցաշրջաններում թիմի կազմում անցկացրել է ընդամենը 5 հանդիպում՝ խփելով 1 գոլ ։
1909 թվականի փետրվարին տրանսֆերի է հանվել, և նույն ամսին վաճառվել «Սթոքպորտ Քաունթի» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 14 խաղ և խփել 3 գոլ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սանդերլենդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սթոքպորտ Քաունթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Մոնի մշակույթի թանգարան
Մոնի մշակույթի պետական թանգարան (բիրմ.` မွန်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်), նախկինում` Մոնի ազգային թանգարան, թանգարանը գտնվում է Հթավայի բրիջ րոադ և Բահո րոադ համար 50 հասցեում, Մյանմայի Մոն Սթեյթ շրջանում։ Այն հիմնադրվել է 1955 թվականին ։ Թանգարանը գործում է Մյանմայի ազգային թանգարանի Հնագիտության բաժնի ղեկավարության տակ։
Հավաքածուներ
Թանգարան հիմնականում ցուցադրում է ավադական հագուստներ, բուդդայական արվեսի գործեր, քանդակներ, արմավենու տերևի վրա գրված ձեռագրեր, ձեռագործ, էթնիկ մոների բրոնզե, արծաթե իրեր, մեաղադրամներ և արձանիկներ, ովքեր հիմնադրել են Հնդկաչինի ամենավաղ քաղաքակրթություններից մեկ և պատասխանաու էին Հնդկաչինում Թհերավադա բուդդակայանության տարածման համար։ Հիմնականում թանգարանում պահվում են Մոն թագավորության կերամիկական արվեստ գործեր, այդ թվում` Մարտաբանի ջահեր և Մոնի երաժշտական ​​գործիքները, որոնք կարելի է տեսնել միայն աշխարհի հայտնի թանգարաններում։ Ավելին, այն ցուցադրում է Միազեդիի քարե արձանագրության ձեռագիր պաճենը մոնի լեզվով և իշխող թագուհի Շին Շավբուի ծիսական սաղավարտի կրկնօրինակը (իրական օրինակը պահվում է Լոնդոնի Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում)։
Այլ մշակույթներ
Թանգարանը նաև ցուցադրում է գտածոներ Պյուերից, Թունգո մշակույթից և Կոնբունգ մշակույթից, այդ թվում` 19-րդ դարի բազմոցներ, որ օգտագործել է Կոնբունգի թագուհի Սեինդոնի և արքայադուստր Մյատ Փհայա Գալայի կողմից, որն իշխել է 19-րդ դարի վերջին կամ 20-րդ դարի սկզբին ։
Մուտք
Թանգարանը բաց է 09:30-16:30-ը:
Թանգարան մուտքի վճարը 5000 քյաթ է օտարերկրյա այցելուների համար, 500 քյաթ` տեղի մեծահասակների համար և անվճար է դպրոցական երեխաների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1990 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Մյանմայի թանգարաններ
Աստերոիդների ցանկ (121001-121100)
Աստերոիդների ցանկ (120901-121000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (121101-121200)
Արժանովսկայա
Արժանովսկայա (Аржановская), ստանիցա Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1000 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ստանիցաներ Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Կեդրովկա (Ելովկայի վտակ)
Կեդրովկա (Кедровка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ելովկա գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Գվինեա-Բիսաու
Գվինեա-Բիսաու (República da Guiné-Bissau), երկիր Արևմտյան Աֆրիկայում։ Կազմված է մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիժագոշ կղզեխմբից (շուրջ 60 կղզի)։ Երկրի մակերևույթն առավելապես հարթավայրային է, տեղ-տեղ՝ ճահճոտ։Տարացքը կազմում է 36հզ.125կմ աշխարհում 134-րդը:Բնակչությունը 1 մլն. 515հզ մարդ աշխարհում 149-րդը։
Աշխարհագրական դիրք
Գվինեա Բիսաուն գտնվում է Արևմտյան Աֆրիկայում։ Հյուսիսում սահմանակից է Սենեգալի (338 կմ), հարավում և արևելքում՝ Գվինեայի (386 կմ) հետ։ Արևմուտքում ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Կազմված են մայրցամաքային մասից, Բոլամա կղզուց և Բիշագոշ կղզիախմբից (մոտ 60 կղզիներ)։ Տարածքը 36,125 կմ² է։ Սահմանի երկարությունը 724 կմ։
Բնական պայմաններ
Երկրի մակերևույթը առավելապես հարթավայրային (ամենաբարձր կետը՝ 300մ) է։ Գետերը՝ Կորուբալ, Ժեբա, Կաշելու կարճ են, բայց ջրառատ, տեղ–տեղ նավարկելի։ Կլիման հասարակածային մուսսոնային է, ամառը՝ խոնավ, ձմեռը՝ չոր։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 26 °C է։ Տարեկան տեղումները՝ Ատլանտյան օվկիանոսի ափին 1500 մմ–ից (հյուսիսում) 3000 մմ (հարավում), ներքին շրջաններում՝ 1400 մմ։ Անձրևային սեզոնը ձգվում է մայիսից հոկտեմբեր։ Կան նավթի չհետախուզված հանքավայրեր։
Բնությունը
Բուսածածկույթը անցումային է․ սավանաներից՝ հասարակածային մշտադալար անտառների։ Կան կապիկներ, վարազներ, գոմեշներ, հովազներ։ Շատ են թռչուններն ու օձերը։
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 1 647 հազ․ մարդ (2013 թ․)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 41,6 մարդ։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ 46,4 տարի։ Ազգային կազմը՝ բալանտե (27%), ֆուլբե (23%), մանջակ (14%)։ Ուրբանիզացման մակարդակը 24%։ Պետական լեզուն՝ պորտուգալերեն, այլ լեզուներ՝ տեղական լեզուներ։
Պետական կառուցվածք
Գվինեա Բիսաուն անդամակցում է ՄԱԿ–ին, ԱՄՀ–ին, ԱՄԿ–ին։ Պետական կարգը՝ հանրապետություն։ Պետության ղեկավարը նախագահն է, կառավարության ղեկավարը՝ վարչապետը։ Բաժանվում է ինը օկրուգի։ Մայրաքաղաքը՝ Բիսաու (274 հազ․ մարդ)։ Խոշոր քաղաքներն են՝ Մանսոա, Սան–Դոմինգո, Բոլամա, Կատիո։ Խոշոր նավահանգիստներն են՝ Բիսաու, Բոլամա, Կաշեու։ Քաղաքական կուսակցոըթյուններն են՝ Սոցալիական վերածնման կուսակցություն, Հանրապետական կուսակցություն և այլն։