cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միքելե Սանմիքելի
Միքելե Սանմիքելի (Sanmicheli), իտալացի ճարտարապետ, Բարձր Վերածննդի ներկայացուցիչ։ 1528 թվականից եղել է Վենետիկի հանրապետության ամրոցների գլխավոր ճարտարապետ։ Ստեղծագործական անհատականությունը ձևավորվել է Հռոմում՝ Բրամանտեի և Զուլիանո դա Սանգալլոյի ազդեցությամբ։ Շարունակելով Բրամանտեի ավանդույթները՝ Միքելեի օրդերային համակարգը հարստացրել է բարդ, դեկորատիվ մանրամասերով, ստեղծել է պալացցոյի նորարարական նմուշներ, որոնց ճարտարապետական կերպարի գլխավոր տարրը հյութեղ, պլաստիկ ձևերով և խիստ արխիտեկտոնիկ ճակատն է։ Կառույցներից են․ Վերոնայում Բևիլակվա պալացցոն (1532), քաղաքային ամրությունների Պորտա Պալիո դարպասը (1557), Մադոննա դի Կամպանիա եկեղեցին (1559 թ.-ից), Վենետիկում՝ Գրիմանի պալացցոն (1556—1572 թթ.), Բրեշա, Բերգամո, Կերկիրա, Իրակլիոն և այլ քաղաքների ամրապարիսպները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարապետներ
Ռիբամոնտան ալ Մար
Ռիբամոնտան ալ Մար (Ribamontán al Mar) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կանտաբրիա պրովինցիայում (Կանտաբրիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տրասմերա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 36.9 կմ² Բնակչությունը՝ 4450 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բերդակ (Կարկառի գյուղախումբ)
Բերդակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ-արևմուտք՝ Խիզախ գետի ձախափնյա հովտում։
Բերդակն ուներ Ս. Սիմոն անունով եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Թազաքենդ (Շարուրի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Ակներ (լեռ)
Ակներ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բասենի շրջանում։ Այսպես են կոչել գյուղացիները Թորդան գյուղի մոտ գտնվող լեռը (վկայում է Քաջբերունին իր «Հիշողություններում») ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ
Սերգեևկա (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Սերգեևկա (Сергеевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիշնևկա (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)
Վիշնևկա (Вишневка, Вишневка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Տիբյու
Տիբյու (Слуда-Ёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիշերա գետի ձախ ափին՝ 242 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 40 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Նիկոլայ Թորոսովիչ
Նիկոլայ Թորոսովիչ (Mikołaj Torosowicz, ), Լվովի հայկական կրոնական համայնքի արքեպիսկոպոս, 1630 թվականին ունիա է կնքել Հռոմի եկեղեցական գահակալության հետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լվովի հարուստ հայ առևտրական Յակով Թորոսովիչի ընտանիքում։ Ձեռնադրվել է 1626 թվականին Ստամբուլում, հաջորդ տարի դարձել է Լվովի հայերի եպիսկոպոսը։ 1630 թվականին նա հռչակեց Հռոմի հետ ունիայի մասին, 1930 թվականի հոկտեմբերի 24-ին կարմելիտների տաճարում կայացած արարողության ժամանակ ճանաչեց կաթոլիկական հավատը։ Ունիան հաստատվեց Հռոմի կողմից նույն թվականի նոյեմբերի 8-ին։
1635 թվականին Թորոսովիչը մեկ անգամ ևս Հռոմի պապ Ուրբան VIII-ի առջև կազմակերպեց կաթոլիկ հավատքի հավատարմության խոստովանություն և հռչակվեց արքեպիսկոպոս, Լեհաստանի, Մոլդովայի և Վալախիայի հայերի Լվովի ենթակայության միտրոպոլիտ։ Նա տեատինցիների միաբանության Լվով հրավերի նախաձեռնողն էր։
Մահացել է 1681 թվականի հոկտեմբերի 24-ին 76 տարեկան հասակում ։
Լվովի հայկական կաթոլիկական թեմը գոյություն է ունեցել ավելի քան 300 տարի՝ մինչև 1954 թվականը, ընդհուպ մինչև նրա վերջին առաջնորդի Դիոնիսի Կաետանովիչի մահը խորհրդային համակենտրոնացման ճամբարում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լվովի պատմություն Կատեգորիա:Լեհաստանի արքեպիսկոպոսներ
Գեղամ Գևորգյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականի ապրիլի 29-ին Երևան քաղաքում։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանին կից ֆիզիկամաթեմատիկական թեքումով հատուկ դպրոցը։ 1980 թվականին ավարտել է նույն համալսարանի մեխանիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1980-1984 թվականներին եղել է ԵՊՀ ուսումնական լաբորատորիայի վարիչ։ 1984 թվականից մինչև 1992 թվականը՝ օպտիմալ կառավարման տեսության և մոտավոր մեթոդների ամբիոնի դոցենտ, 1992-1997 թվականները՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։ 1997 թվականից մինչև 2004 թվականը՝ ԵՊՀ մաթեմատիակական անալիզի ամբիոնի վարիչ, 2004 թվականից՝ մաթեմատիկայի ֆակուլտետի դեկան, միաժամանակ, 2002-2004 թթ.՝ ՀՀ ԳԱԱ նախագահության գիտկազմակերպական վարչության պետ։ 2008 թվականից մինչև 2019 թվականը եղել է ԵՊՀ գիտական քաղաքականության և միջազգային համագործակցության գծով պրոռեկտոր, որից հետո՝ 2019 թվականի մայիսի 30-ից՝ ԵՊՀ ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար ։
1982 թվականին դարձել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու, թեկնածուական թեզը՝ «Չափելի ֆունկցիաների օրթոգոնալ շարքերով և մարտինգալներով ներկայացումը և միակությունը»։ 1992 թվականից ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, դոկտորական թեզը՝ «Եռանկյունաչափական և Ֆրանկլինի շարքերի զուգամիտության և միակության խնդիրներ»։ 2010 թվականից ՀՀ ԳԱԱ ադադեմիկոս։
Աշխատանքները վերաբերում են եռանկյունաչափական, Ուոլշի, Հաարի, Ֆրանկլինի և այլ օրթոգոնալ շարքերի միակության, զուգամիտության և այդ շարքերով մոտարկումների հարցերին։ Հեղինակ է ուսումնական դասագրքերի։ ՀՀ ԳԱԱ «Մաթեմատիկա» տեղեկագրի խմբագրական խորհրդի (2002) անդամ, ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր հանդեսի Ֆիզմաթ գիտություններ սերիայի խմբագրական խորհրդի անդամ ։
Ունի ավելի քան 90 գիտական հոդված տարբեր երկրների գիտական հեղինակավոր հանդեսներում ։
Ամուսնացած է, ունի 3 դուստր և 1 որդի։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անանիա Շիրակացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պողոսյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Անագգյունեյ
Անագգյունեյ, ձմեռանոց Հայաստանի Դիլիջան քաղաքի շրջակայքում։ 1926 թվականին ուներ 26 բնակիչ։ Հետագայում լքվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
Սալիզանո
Սալիզանո (Salisano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ռիետի պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 565 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), խտություննը կազմում է 32 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 17 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 2040։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0765։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Ղրմաղելե (մետրոյի կայարան)
Ղրմաղելե (ღრმაღელე), Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի Ախմետելի-Վարկեթելի գծի կայարաններից է։ Գտնվում է Գուրամիշվիլի թեատրի և Դիդուբե կայարանների միջև։ Բացվել է 1985 թ. նոյեմբերի 28-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի մետրոպոլիտենի կայարաններ Կատեգորիա:Մետրոպոլիտենի Ախմետելի-Վարկեթելի գիծ
Տիկ
Տիկ, անասունների (այծ, ձի և այլն) ամբողջական մորթուց պատրաստված պարկ՝ հեղուկներ (ջուր, գինի, օղի, կումիս, թան և այլն) և սննդամթերք (պանիր, ժաժիկ և այլն) պահելու համար։
Անցյալում տարածված է եղել աշխարհի շատ երկրներում։ Հին Արևելքում օդով լցված տիկերով լողացել են գետերում, դրանք ամրացվել են լաստանավերին՝ բեռնատարողությունը բարձրացնելու և սուզվելու վտանգից զերծ պահելու համար։ Հաճախ օգտագործվել են ռազմական կամուրջներ կառուցելիս՝ իբրև բարձրացնող ուժ։ Օդով լցված տիկերը գործածվում են նաև որպես երաժշտական հատուկ գործիքի մաս։
Կատեգորիա:Ուսապարկեր Կատեգորիա:Սպասք
Լեհեմեցա
Լեհեմեցա (Lehemetsa), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Լասվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Լասվա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականություն
1991-2004
1990 թվականի հուլիսի 16-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունեց «Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության մասին հռչակագիրը», որում, մասնավորապես, հռչակվեց Ուկրաինայի մտադրությունը չեզոք արտադաշինքային պետություն դառնալու մասին։ Այդ մտադրությունն ավելի ուշ հաստատվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 1-ի հանրապետական հանրաքվեով ։
1991 թվականի օգոստոսի 24-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը հռչակեց Ուկրաինայի անկախությունը։
1991 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ՈւԽՍՀ տարածքում անցկացվեց հանրաքվե, որի ժամանակ քվեարկությանը մասնակցած բոլոր քաղաքացիների 90,32 %-ը պաշտպանեց «անկախության հռչակման ակտը»։ Միաժամանակ տեղի են ունեցել առաջին նախագահական ընտրությունները, որոնցում Լեոնիդ Կրավչուկը հավաքել է ձայների 61,59 %-ը ։
Դեկտեմբերի 8-ին, ԽՍՀՄ-ի փոխարեն նոր հանրակցության՝ ինքնիշխան պետությունների միության ստեղծման մասին պայմանագրի ենթադրվող ստորագրումից մեկ օր առաջ, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և Բելառուսի նախագահները, հավաքվելով Բելովեժյան պուրակում գաղտնիության պայմաններում, հայտարարել են, որ «ԽՍՀ միությունը՝ որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ և աշխարհաքաղաքական իրողությունը դադարեցնում է իր գոյությունը», հայտարարել են ինքնիշխան պետությունների միության կազմավորման անհնարինության մասին և համաձայնագիր են ստորագրել Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) ստեղծման մասին ։
Դեկտեմբերի 10-ին Ուկրաինայի Գերագույն Խորհուրդը վերապահումներով վավերացրեց ԱՊՀ-ի ստեղծման մասին համաձայնագիրը ։
1992 թվականի հունիսի 19-ին Ուկրաինայի նախագահ Լեոնիդ Կրավչուկը օրենք ստորագրեց ԽՍՀՄ-ի մասին հիշատակումները 1978 թվականի Ուկրաինայի Սահմանադրությունից ամբողջությամբ բացառելու մասին ։
1993 թվականի հուլիսի 2-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան որոշում ընդունեց «Ուկրաինայի ներքին և արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների մասին», որում հաստատվում էին եվրոպական վեկտորի գերակայությունը և Եվրամիությանն անդամակցելու ձգտումը։ Միաժամանակ նշվել է Ռուսաստանի հետ բարիդրացիական և բարեկամական հարաբերությունների պահպանման կարևորությունը՝ որպես համաեվրոպական անվտանգության առանցքային գործոն ։
1991 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ընդունվեց Գերագույն ռադայի որոշումը Ուկրաինայի ոչ միջուկային կարգավիճակի մասին։ 1992 թվականի հունվարի 14-ին ստորագրվել է Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Ուկրաինայի եռակողմ համաձայնագիրը, որի համաձայն Ուկրաինայի տարածքում գտնվող բոլոր ատոմային լիցքերը ապամոնտաժվել և արտահանվել են Ռուսաստան, իսկ ռազմավարական ռմբակոծիչներն ու հանքերը հրթիռների արձակման համար ոչնչացվել են ԱՄՆ-ի միջոցներով ։ Փոխարենը ԱՄՆ-ն և Ռուսաստանը Ուկրաինային անկախության և տարածքային ամբողջականության երաշխիքներ են տրամադրել։
1994 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Ուկրաինայի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի ղեկավարները ստորագրեցին անվտանգության երաշխիքների մասին հուշագիր՝ կապված միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրին Ուկրաինայի միանալու հետ (Բուդապեշտի հուշագիր), որը հաստատում էր ԵԱՀԽ-ի եզրափակիչ ակտի, ՄԱԿ-ի կանոնադրության և Ուկրաինայի նկատմամբ միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի դրույթների կատարումը որպես պայմանագրի մասնակից միջուկային զենք չունեցող պետության ։
Առաջին միջպետական փաստաթուղթը, որը սահմանել է Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև, ստորագրվել է ՌԽՖՍՀ-ի և ՈւԽՍՀ-ի կողմից դեռևս Խորհրդային Միության ժամանակ՝ 1990 թվականին։ Պայմանագրի կողմերը միմյանց ճանաչել են «ԽՍՀՄ-ի շրջանակներում ներկայումս գոյություն ունեցող սահմաններում»։ 1992 թվականի հունիսի 23-ին նախագահներ Բորիս Ելցինն ու Լեոնիդ Կրավչուկը Դագոմիսում ստորագրել են «միջպետական հարաբերությունների հետագա զարգացման մասին» համաձայնագիրը ։
1997 թվականի մայիսի 31-ին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահներ Բորիս Ելցինը և Լեոնիդ Կուչման Կիևում ստորագրեցին բարեկամության, համագործակցության և գործընկերության մասին պայմանագիր Ռուսաստանի Դաշնության և Ուկրաինայի միջև, որում ամրագրվում էր ռազմավարական գործընկերության, գոյություն ունեցող սահմանների անխախտելիության ճանաչման, տարածքային ամբողջականության հարգանքի և իրենց տարածքը չօգտագործելու փոխադարձ պարտավորության սկզբունքը՝ ի վնաս միմյանց անվտանգության։ Գերագույն ռադան պայմանագիրը վավերացրել է 1998 թվականի հունվարի 14-ին, Պետդուման՝ միայն 1998 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ։
1991-1997 թվականներին նախագահ Լեոնիդ Կուչմայի օրոք ստորագրվել են Ղրիմում Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի Սևծովյան նավատորմի տեղակայման մասին միջկառավարական պայմանագրեր
1994 թվականի հունիսի 14-ին Ուկրաինայի և Եվրամիության միջև ստորագրվեց գործընկերության և համագործակցության մասին բազային համաձայնագիր ։
2003 թվականին Լեոնիդ Կուչման նախանշեց ԵՄ-ի հետ Ուկրաինայի ասոցացման համաձայնագրի ստորագրման նպատակը և այդպիսով ձևականորեն սկսեց եվրաինտեգրման գործընթացը ։ 2004 թվականին Ուկրաինան սկսել է կատարել «եվրոպական ինտեգրման ճանապարհով» ծրագիրը, որը նախատեսված էր մինչև 2015 թվականը և ուղղված էր ԵՄ-ին անդամակցելու համար պայմանների ստեղծմանը։ 2004 թվականին Եվրոպական հանձնաժողովն ընդունել է համագործակցության խորացման ուղղությամբ ԵՄ-Ուկրաինա գործողությունների ծրագիրը ։
1992 թվականին Ուկրաինան միացավ Հյուսիսատլանտյան համագործակցության խորհրդին, որն ավելի ուշ վերանվանվեց Եվրատլանտյան գործընկերության խորհուրդ ։
Մի քանի տարի անց՝ 1994 թվականի փետրվարին, Ուկրաինան ԱՊՀ-ի պետությունների շարքում առաջինն էր, որ շրջանակային պայմանագիր կնքեց ՆԱՏՕ-ի հետ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» նախաձեռնության շրջանակներում, պաշտպանեց Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի պետությունների՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու նախաձեռնությունը ։
Լեոնիդ Կուչմայի արտաքին քաղաքական կուրսի հիմքը (նախագահ 1994-2004 թվականներին) բազմավեկտորության հայեցակարգն էր։ Այնուամենայնիվ, նրա օրոք 1997 թվականին Ուկրաինայի և ՆԱՏՕ-ի փոխհարաբերությունները որակապես նոր մակարդակի են անցել. ՆԱՏՕ-ի մադրիդյան գագաթնաժողովում ստորագրվել է «ՆԱՏՕ-ի և Ուկրաինայի հատուկ գործընկերության խարտիան» ։ Կիևում բացվել Է ՆԱՏՕ-ի տեղեկատվության և փաստաթղթերի կենտրոնը, իսկ ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում հայտնվել է Ուկրաինայի ներկայացուցչությունը, որտեղ 1998 թվականից իր աշխատանքն է սկսել Ուկրաինայի հատուկ ռազմական ներկայացուցիչը։
1998 թվականի նոյեմբերին Կուչման ստորագրեց «ՆԱՏՕ-ի հետ Ուկրաինայի համագործակցության ծրագիրը» մինչև 2001 թվականը, իսկ «Կոսովոյի ճգնաժամի» ամենաթեժ պահին՝ 1999 թվականի ապրիլին Կիևում բացվեց ՆԱՏՕ-ի առաքելությունը։ Ուկրաինան պաշտպանել է Բալկաններում ՆԱՏՕ-ի գործողությունը ։ Կուչմեի օրոք տեղի ունեցան Ուկրաինա-ՆԱՏՕ (1999 և 2002 թվականներ) երկու գագաթաժողովներ։
2002 թվականի մայիսի 28-ին, դեպի Արևելք ՆԱՏՕ-ի ընդլայնման «երկրորդ ալիքի» սկսվելու նախաշեմին, Ուկրաինայի ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհուրդը նախագահ Լեոնիդ Կուչմայի նախագահությամբ ՆԱՏՕ-ի վերաբերյալ ռազմավարություն ընդունեց, որը նախատեսում էր արտադաշինքային քաղաքականության վերանայում հօգուտ գործընթացի սկսվելու, որի վերջնական նպատակը պետք է լիներ Ուկրաինայի՝ ՆԱՏՕ-ին լիարժեք անդամակցություն ձեռք բերելը ։
2002 թվականի հուլիսի 9-ին «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում Ուկրաինան և ՆԱՏՕ-ն հուշագիր են ստորագրել Ուկրաինայի կողմից ՆԱՏՕ-ի գործողություններին աջակցելու մասին։ Մեկ տարի անց Ուկրաինան աջակցեց Իրաքում ԱՄՆ-ի գործողություններին՝ տարածաշրջան ուղարկելով իր «խաղաղապահ զորակազմը» ։
2005-2009
2005 թվականի սկզբին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյի իշխանության գալուց հետո Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականության մշակումն ու իրականացումը հանձնարարվեցին արևմտամետ քաղաքական գործիչներին։ Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականության նոր հայեցակարգի համաձայն՝ Եվրամիությանն ու ՆԱՏՕ-ին անդամակցելը, ինչպես նաև Ռուսաստանից տնտեսական (առաջին հերթին՝ էներգետիկ) կախվածության նվազեցումը հաստատվել են որպես արտաքին քաղաքական գործունեության գերակա նպատակներ ։ Միաժամանակ, տեղի է ունեցել աստիճանական հետընթաց հետխորհրդային տարածքի շրջանակներում տնտեսական ինտեգրման գաղափարից, որն ուղեկցվել Է Ռուսաստանի հետ տնտեսական և քաղաքական ոլորտում տարաձայնությունների սրմամբ ։
2005 թվականի ապրիլին իշխանության եկած Վիկտոր Յուշչենկոն վերադարձրեց Ուկրաինայի ռազմավարական նպատակի՝ «ՆԱՏՕ-ին և Եվրամիությանը լիիրավ անդամակցության» մասին հիշատակումը Ուկրաինայի ռազմական դոկտրինում։ Ուկրաինայի և ՆԱՏՕ-ի մերձեցումն ուղեկցվել է ռուս-ուկրաինական հարաբերությունների սրմանն ուղղված ուկրաինական ղեկավարության նպատակաուղղված գործողություններով։ Հատուկ տեղ են զբաղեցրել հումանիտար հարցերը ՝ ՕՈՒՆ-ի և ՈՒՀԱ-ի վերականգնումն ու հերոսացումը, ռուսաց լեզվի օգտագործման սահմանափակումը, պատմության կեղծումը ։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը, իր կողմից, բացասաբար է գնահատել ինչպես Նարնջագույն հեղափոխությունը, այնպես էլ նոր Ուկրաինայի նախագահի քաղաքականությունը լեզվական հարցի, 1930-ական թվականների զանգվածային սովի մեկնաբանությունների և ուկրաինական ապստամբական բանակի նկատմամբ, ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու նրա քաղաքականությունը ։ Այս ամենը քիչ է նպաստել Ուկրաինայի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների զարգացմանը ։
Յուշչենկոյի և ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշի բանակցությունների արդյունքում 2005 թվականի ապրիլի սկզբին ստորագրվեց «նոր դարի օրակարգ ուկրաինա-ամերիկյան ռազմավարական գործընկերության համար» համատեղ հայտարարությունը։ Դրանում ասվել է, որ ԱՄՆ-ն աջակցում է Ուկրաինային պաշտոնապես ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու «ընդլայնված երկխոսությանը» մասնակցելու առաջարկին։
2006 թվականի փետրվարի 17-ին ինը տարվա լարված բանակցություններից հետո ԱՄՆ-ն Ուկրաինային շնորհեց շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրի կարգավիճակ, որը Ռուսաստանը և Ղազախստանը ստացել էին դեռևս 2002 թվականին։ 2006 թվականի մարտի 6-ին Ուկրաինան Միացյալ Նահանգների հետ արձանագրություն ստորագրեց շուկաներ փոխադարձ մուտքի մասին, մասնավորապես, տեխնիկայի և սարքավորումների տարբեր տեսակների առևտրի մաքսատուրքերի վերացման մասին, ինչը պետք է զգալիորեն արագացներ Ուկրաինայի անդամակցությունը ԱՀԿ-ին։ 2006 թվականին Ուկրաինայի համար չեղարկվել է Ջեքսոն-Վենիկի ուղղումը։
2007 թվականից սկսվել են Ուկրաինայի և Եվրամիության միջև ասոցացման համաձայնագրի կնքման շուրջ բանակցությունները։ 2009 թվականի մայիսին Ուկրաինան մտավ «Արևելյան գործընկերություն», որի գործունեության ուղղություններից մեկը Եվրամիության երկրների հետ տնտեսական ինտեգրման զարգացումն էր։
Վիկտոր Յուշչենկոյի ԱՄՆ կատարած այցից հետո (2005 թվականի ապրիլ) Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն կասկածի տակ դրեց ԱՊՀ գոյության նպատակահարմարությունը՝ հայտարարելով, որ «ԱՊՀ-ում նրա ստեղծման ժամանակ դրված խնդիրներն այսօր ամբողջությամբ կատարվել են»։
2005 թվականի ապրիլի 17-ին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոն հայտարարեց, որ Սևաստոպոլում Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի կարգավիճակը վերանայման կարիք ունի, իսկ 2006 թվականին հայտարարեց, որ Ուկրաինան հավատարիմ կմնա ուկրաինական տարածքում Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի կարգավիճակի և պայմանների մասին համաձայնագրի դրույթներին միայն մինչև 2017 թվականը ։
2008 թվականին Ուկրաինայի և ԵՄ-ի միջև բանակցություններ են սկսվել ազատ առևտրի խորը և համապարփակ գոտու մասին համաձայնագրի (DCFTA)՝ որպես Ասոցացման մասին ապագա համաձայնագրի մի մասի նախապատրաստման շուրջ ։
2008 թվականի սկզբին սկանդալ էր տեղի ունեցել, որի առիթ էր դարձել ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հայտարարությունն այն մասին, որ կազմակերպությունը նամակ է ստացել Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյի, վարչապետ Յուլիա Տիմոշենկոյի և Գերագույն ռադայի խոսնակ Արսենի Յացենյուկի ստորագրություններով՝ խնդրելով Ուկրաինան միացնել ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու գործողությունների պլանին) ։
2010-2014
2010 թվականին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի ընտրությունը նշանավորվեց ռուս-ուկրաինական հարաբերությունների նկատելի բարելավմամբ ։
2010 թվականի ապրիլի 21-ին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նախագահները Խարկովի համաձայնագրեր են ստորագրել Ղրիմում ՌԴ սևծովյան նավատորմի տեղակայման կետերի վարձակալության ժամկետը մինչև 2042 թվականը երկարացնելու վերաբերյալ, այն ևս 5 տարով երկարաձգելու հնարավորությամբ՝ մինչև 2047 թվականը ։ Ռուսաստանի Պետական դուման և Ուկրաինայի Գերագույն ռադան հաջողությամբ վավերացրել են Ռուսաստանի Դաշնության Սևծովյան նավատորմի վերաբերյալ համաձայնագիրը ։
2012 թվականի վերջին 2013 թվականի սկզբին Ռուսաստանն Ուկրաինային առաջարկում էր միանալ ԵվրԱզԷՍ-ի Մաքսային միությանը և դառնալ նրա լիիրավ անդամ։  Ուկրաինան, սակայն, մերժել է ինտեգրման վերաբերյալ Ռուսաստանի բոլոր առաջարկները, և գործը հանգել է ՄՄ-ին Ուկրաինայի զուտ խորհրդանշական մասնակցությանը՝ որպես դիտորդ  ։
2010 թվականի ապրիլին Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնը զբաղեցրած Վիկտոր Յանուկովիչը հրամանագրեր է ստորագրել, որոնցով վերացրել Է ՆԱՏՕ-ին և եվրատլանտյան ինտեգրացման հարցերով ազգային կենտրոնին Ուկրաինայի նախապատրաստման հարցերով միջգերատեսչական հանձնաժողովին՝ հայտարարելով, որ ՆԱՏՕ-ի հետ Ուկրաինայի հարաբերությունները կպահպանվեն նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոյի օրոք ձեռք բերված մակարդակում ։ ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հարցի օրակարգից հանումն ամրագրվել է «ներքին և արտաքին քաղաքականության հիմունքների մասին» պետական օրենքի մակարդակով, որն ընդունվել է Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի կողմից 2010 թվականի հուլիսի 1-ին ։
Հետագայում, սակայն, Ուկրաինայի ընդդիմության առաջնորդ Յուլիա Տիմոշենկոյի ձերբակալությունը 2011 թվականի օգոստոսին և նրա դեմ գործով դատավճիռը, որը հրապարակվել էր նույն տարվա հոկտեմբերին, միանշանակ բացասական արձագանք են ստացել ինչպես ԱՄՆ-ի, այնպես էլ Եվրամիության կողմից ։
Ասոցացման համաձայնագրի տեքստը վերջնականապես համաձայնեցվել էր դեռևս 2011 թվականի նոյեմբերին, սակայն Եվրամիության և Ուկրաինայի միջև բարդացած հարաբերությունների պատճառով դրա ստորագրումը մի քանի անգամ հետաձգվել էր։ Միայն 2012 թվականի մարտի 30-ին Ուկրաինայի և Եվրամիության պատվիրակությունների ղեկավարները նախաստորագրել Էին Ասոցացման համաձայնագիրը, 2012 թվականի հուլիսի 19-ին՝ ազատ առևտրի խորը և համապարփակ գոտու մասին համաձայնագիրը ։
Չնայած Ուկրաինայի իրադրության քննադատությանը, որը Եվրամիության կողմից հնչել է ամբողջ տարվա ընթացքում, 2012 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Եվրամիության արտաքին գործերի խորհուրդը պատրաստակամություն է հայտնել Ասոցացման համաձայնագիրը ստորագրել Ուկրաինայի և ԵՄ-ի միջև 2013 թվականի նոյեմբերին Վիլնյուսում կայանալիք «Արևելյան գործընկերության» գագաթնաժողովում ։
Միաժամանակ, Նախագահ Յանուկովիչը բանակցություններ է վարել Ռուսաստանի հետ՝ փորձելով գտնել ԵվրԱզԷՍ-ի Մաքսային միության հետ Ուկրաինայի համագործակցության ընդունելի մոդելը ։ Սակայն Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարրոզուն պարզ հասկացրել է, որ Ուկրաինան չի կարող միաժամանակ լինել Մաքսային միության անդամ և միանալ ԵՄ-ի հետ ազատ առևտրի մասին համաձայնագրին ։
2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ուկրաինայի նախարարների կաբինետը միաձայն հավանություն տվեց Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրի նախագծին ։ Հոկտեմբերին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել էր, որ ԵՄ-ի հետ ասոցացման դեպքում Ուկրաինան չի կարող միանալ Մաքսային միությանը։
Նոյեմբերի 11-ին Ուկրաինայի արդյունաբերողների ֆեդերացիան բաց նամակ է ուղարկել երկրի նախագահին՝ խնդրելով հետաձգել Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումը, քանի որ այդ պայմանագրի ստորագրումից հետո Ուկրաինայի մի շարք արդյունաբերական ձեռնարկությունների արտադրանքը կդառնա անմրցունակ ։
Նոյեմբերի 21-ին Ուկրաինայի նախարարների կաբինետը հայտնել Է Ուկրաինայի և ԵՄ-ի միջև ասոցացման համաձայնագրի կնքման նախապատրաստական աշխատանքների դադարեցման մասին ։
Ուկրաինայի փոխվարչապետ Յուրի Բոյկոն հայտարարել է, որ Ասոցացման մասին բանակցությունները կդադարեցվեն այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի լուծվել Եվրամիության կողմից Ուկրաինայի կորուստներից փոխհատուցումներ տրամադրելու հարցը, որոնք կարող են տեղի ունենալ ՌԴ-ի և ԱՊՀ-ի մյուս երկրների հետ առևտրի նվազեցումից Ուկրաինայի կողմից այդ համաձայնագրի ստորագրման դեպքում ։
Նոյեմբերի 29-ին, ելույթ ունենալով «Արևելյան գործընկերության» Վիլնյուսի գագաթնաժողովում, Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչը հայտարարել է, որ Ուկրաինան հավատարիմ է եվրաինտեգրման գաղափարներին և մտադիր է մոտ ապագայում ստորագրել ԵՄ-ի հետ Ասոցացման համաձայնագիրը, սակայն մինչ այդ Եվրամիության ղեկավարներից և նրա հետ կապված կազմակերպություններից ակնկալում է «վճռական քայլեր Ուկրաինային ֆինանսատնտեսական օգնության ծրագրի մշակման և իրականացման հարցում՝ օգտագործելով ինչպես ինստիտուտների, այնպես էլ ԵՄ անդամ պետությունների առկա բոլոր մեխանիզմներն ու ռեսուրսները» ։
Նախարարների կաբինետի որոշումը զանգվածային բողոքներ է առաջացրել Կիևում և Ուկրաինայի մի շարք շրջաններում, ինչը հանգեցրել է Նիկոլայ Ազարովի կառավարության հրաժարականին, իսկ հետագայում՝ ամբողջական իշխանափոխության։
2014-2019
Ինչպես նշում են ռուս հետազոտողները, Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականության պատմության «հետմայված» շրջանը կարելի է համարել բազմավեկտորությունից հրաժարվելու և երկիրը միջազգային հարաբերությունների օբյեկտ դարձնելու ժամանակաշրջան։ 2014 թվականին Ուկրաինայի նոր իշխանություններն ընտրեցին բացառապես արևմտամետ կուրս, որի արտաքին քաղաքական բացարձակ կողմնորոշիչները դարձան ամերիկակենտրոնությունն ու եվրաատլանտյան (Եվրամիությանն ու ՆԱՏՕ-ին ինտեգրվելու ձգտումը)։ Արտաքին քաղաքական գործունեության դոմինանտներն են ԱՄՆ-ի և նրա կողմից վերահսկվող միջազգային ֆինանսական և ռազմաքաղաքական կազմակերպությունների աջակցությունը ստանալու ձգտումը և Մոսկվայի կողմից «սպառնալիքին» դիմակայելը ։
Աշխարհաքաղաքական առումով դա նշանակում է Ուկրաինայի ինքնաառաջադրում յուրօրինակ «ֆրոնտիրի», Եվրամիության և Ռուսաստանի միջև սահմանի դերի համար։ Պաշտոնական Կիևը հայտարարում է, որ պատրաստ է ստանձնել հավաքական Արևմուտքի պաշտպանի դերը ուկրաինական իշխանությունների կարծիքով գոյություն ունեցող «քաղաքակրթական պառակտման» գծում։ Կիևի կողմից այդ թեզի առաջխաղացման գործում առանցքային դեր են խաղում Ռուսաստանի մեղադրանքները Ղրիմի «անեքսիայի» և «սադրանքի», իսկ հաջորդ ժամանակաշրջանում՝ Ուկրաինայի արևելքում հակամարտությանը Ռուսաստանի «միջամտության» վերաբերյալ։ Այս հայեցակարգն առավել մեծ աջակցություն է վայելում «նոր Եվրոպայի» երկրներում՝ Մերձբալթյան պետություններում և Լեհաստանում՝ ի տարբերություն այսպես կոչված «հին Եվրոպայի»։ Ուկրաինան ջանքեր է գործադրում ամբողջ Միացյալ Եվրոպան Ռուսաստանի հետ կոշտ առճակատման մեջ ներքաշելու համար ։
Քրիստիան Բելիկ
Քրիստիան Բելիկ (լեհ.՝ Krystian Bielik, հունվարի 4, 1998, Կոնինե), լեհ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս Լոնդոնի Արսենալում։
Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականություն
Ուկրաինայում իշխանափոխությունն ու դրա արտաքին քաղաքական հետևանքները
2014 թվականի փետրվարի 21-ին Կիևի կենտրոնում Եվրամայդանի մասնակիցների և իրավապահ մարմինների միջև արյունալի դիմակայության ֆոնին նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչը և խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդները Լեհաստանի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների միջնորդությամբ ստորագրել են «Ուկրաինայի քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման մասին համաձայնագիր» ։
Փետրվարի 22-ին Գերագույն ռադան Յանուկովիչին հեռացրեց իշխանությունից։ Ռուսաստանը կասկած է հայտնել այդ որոշման լեգիտիմության հարցում  ։ Մարտի 4-ին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Ուկրաինայի իրադարձություններին նվիրված մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ Վիկտոր Յանուկովիչին համարում Է Ուկրաինայի լեգիտիմ նախագահ, իսկ Ուկրաինայում տեղի ունեցած իրադարձությունները նա գնահատել է որպես հակասահմանադրական հեղաշրջում և իշխանության զինված զավթում ։
Քրիստիան Բելիկ
Արսենալ
2015 թվականի հունվարի 21-ին 2.4 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է Լոնդոնի Արսենալ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականություն
Ուկրաինայում իշխանափոխությունն ու դրա արտաքին քաղաքական հետևանքները
Արևմուտքում, ի տարբերություն Ռուսաստանի, ողջունել են Ուկրաինայում իշխանափոխությունը։ Արդեն փետրվարի 22-ին Ուկրաինայի նոր իշխանություններին իրենց աջակցության մասին հայտարարել են Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Շվեդիայի ԱԳ նախարարները ։ Փետրվարի 24-ին Եվրահանձնաժողովի պաշտոնական ներկայացուցիչ Օլիվյե Բային հայտարարել է, որ Եվրամիությունում կարծում են, որ Ուկրաինայի խորհրդարանը «օրինական և ժողովրդավարական որոշում է ընդունել»՝ նախագահի պաշտոնակատար նշանակելով Գերագույն ռադայի խոսնակ Ալեքսանդր Տուրչինովին ։ Սպիտակ տունը փետրվարի 22-ին Ուկրաինայի իրադարձությունների վերաբերյալ իր հայտարարության մեջ ողջունել է Գերագույն ռադայի «կառուցողական աշխատանքը» ճգնաժամի լուծման ուղղությամբ ։ Փետրվարի 23-ին Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպան Ջեֆրի Փայեթը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ն Ուկրաինայի իրադարձությունները պետական հեղաշրջում չի համարում ։
Այդ ընթացքում Ուկրաինայի նոր ղեկավարության արտաքին քաղաքական ակտիվությունն ուղղված էր նոր իշխանության դիվանագիտական աջակցության ամրապնդմանը և Ղրիմում Ռուսաստանի գործողություններին հավաքական դիմակայության կազմակերպմանը։
Պարչի
Պարչի (Parçi), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Ուկրաինայի արտաքին քաղաքականություն
Ղրիմ
2014 թվականից հետո Ուկրաինայի և Ռուսաստանի հարաբերություններում առանցքային հանգույցներից մեկը դարձավ արդիականությունը վերադարձած «Ղրիմի հարցը» ։
Վիկտոր Յանուկովիչի պաշտոնանկությունը նախագահի պաշտոնից Ղրիմում բնակչության կողմից ընկալվել է որպես պետական հեղաշրջում, իսկ նոր իշխանության և նրա կողմնակիցների մի շարք գործողություններ (Գերագույն ռադայի քվեարկությունը Պետական լեզվական քաղաքականության հիմունքների մասին օրենքի վերացման մասին, Եվրոմայդանի ակտիվիստների և քաղաքական գործիչների արմատական հայտարարությունները) հանգեցրել են ռուսական հասարակական կազմակերպությունների ակտիվացմանը և էթնիկ ռուսների զգալի մասի մոբիլիզացմանը Ուկրաինայի նոր ղեկավարության դեմ ։
Ռուսաստանը, իր հերթին, մտավախություն ուներ, որ նոր իշխանությունը կզբաղվի Ղրիմում Սևծովյան նավատորմի տեղակայման վերաբերյալ պայմանավորվածությունների վերանայմամբ, և ընդհանուր առմամբ Եվրամայդանի ելքն ընկալեց որպես արտաքին քաղաքական խոշոր պարտություն՝ «Ուկրաինայի կորուստը» հօգուտ արևմտյան երկրների, և, ի վերջո, գնաց Ղրիմի միացմանը թերակղզու «ռուսալեզու բնակչության պաշտպանության» հայտարարված նպատակով ։ Ռուսաստանի գործողությունները զանգվածային աջակցություն են ստացել Ղրիմի բնակչության շրջանում, սակայն, բնականաբար, չէին կարող կտրուկ արձագանք չառաջացնել Կիևում։
Փետրվարի 28-ի առավոտյան Ուկրաինայի Գերագույն ռադան դիմում է ընդունել Ուկրաինայի ամբողջականության երաշխավոր երկրներին, որոնք 1994 թվականին ստորագրել են Բուդապեշտի հուշագիրը՝ նրանցից պահանջելով «գործնական գործողություններով հաստատել հուշագրում ամրագրված պարտավորությունները՝ ԵԱՀԽ-ի եզրափակիչ ակտի սկզբունքների համաձայն՝ հարգել Ուկրաինայի անկախությունը, ինքնիշխանությունը և գոյություն ունեցող սահմանները»։ Բացի այդ, Ռադան Ռուսաստանից պահանջել է «դադարեցնել Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության դեմ ոտնձգությանն ուղղված քայլերը և չաջակցել անջատողականությանը» ։ ՄԱԿ-ում Ուկրաինայի մշտական ներկայացուցիչ Յուրի Սերգեևը պահանջել է շտապ գումարել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստը՝ Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում իրավիճակի սրման կապակցությամբ, որը սպառնում է Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությանը ։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը, որը փետրվարի 28-ին գումարվել է արտահերթ նիստին՝ կապված Ուկրաինայի իրադրության հետ, իր աջակցությունն է հայտնել նրա տարածքային ամբողջականությանը, բոլոր կողմերին կոչ է արել քաղաքական երկխոսություն սկսել և հիշեցրել միջազգային պայմանագրերի, այդ թվում՝ Բուդապեշտի հուշագրի կատարման անհրաժեշտության մասին ։ Հետագայում ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն կանոնավոր կերպով քննարկել է Ուկրաինայի և Ղրիմի իրադրությունը, ընդ որում պաշտոնական որոշումներ չեն ընդունվել ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի մշտական անդամների կողմից վետոյի իրավունքի կիրառման սպառնալիքի պատճառով, որոնք հակառակ դիրքորոշումներն են զբաղեցնում այդ խնդիրների շուրջ։
Ինչպես հայտնել Է Ռուսաստանի ԱԳՆ մամուլի ծառայությունը, Ռուսաստանը մերժել Է Ղրիմի իրադարձությունների հետ կապված Ուկրաինայի առաջարկները՝ Ռուսաստանի Դաշնության և Ուկրաինայի միջև բարեկամության, համագործակցության և գործընկերության մասին 1997 թվականի մայիսի 31-ի պայմանագրի 7-րդ հոդվածի համաձայն, քանի որ ՌԴ-ն Ղրիմի իրադարձությունները դիտարկում է որպես Ուկրաինայում ներքաղաքական գործընթացների հետևանք ։
Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարությունը բողոքի նոտա է փոխանցել ռուսական կողմին՝ Ուկրաինայի օդային տարածքի խախտման և Ղրիմում չսատարելու վերաբերյալ համաձայնագիրը խախտելու կապակցությամբ։ Նշվել է նաև, որ Ուկրաինան օգնության համար չի դիմել Ռուսաստանին՝ Ղրիմի տարածքում կարգուկանոն ապահովելու համար, ինչի կապակցությամբ նախարարությունը պահանջել է զորքերի անհապաղ վերադարձ իրենց մշտական տեղակայման վայրեր ։ Նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովը հանդես է եկել հեռուստաուղերձով, որում Ռուսաստանին մեղադրել Է Ղրիմում ռազմական ագրեսիայի մեջ ։
Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն Ղրիմում ՌԴ-ի ԱԺՃ զրահատեխնիկայի տեղաշարժը բացատրել է «Ուկրաինայի տարածքում Սևծովյան նավատորմի տեղակայման վայրերի պահպանությունն ապահովելու անհրաժեշտությամբ» և հայտարարել, որ դրանք տեղի են ունենում «Սևծովյան նավատորմի վերաբերյալ ռուս-ուկրաինական բազային համաձայնագրերին լիովին համապատասխան» ։
Մարտի 1-ին Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ՌԴ Դաշնության խորհուրդ է ներկայացրել «Ուկրաինայի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության զորքերի օգտագործման մասին» դիմումը ։ Նույն օրը ֆեդերացիայի խորհուրդն արտահերթ նիստում միաձայն ընդունել է համապատասխան որոշում ։
Նույն օրը Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար Անդրեյ Դեշչիցան դիմել է ՆԱՏՕ-ի ղեկավարությանը՝ խնդրելով քննարկել երկրի տարածքային ամբողջականության պաշտպանության բոլոր հնարավոր միջոցները ։
Մարտի 3-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն Ռուսաստանին մեղադրել էր Ուկրաինայի տարածքում ՌԴ-ի ՉՖ-ի գտնվելու պայմանների և կարգավիճակի մասին համաձայնագրերը խախտելու մեջ ։
Մարտի 6-ին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը Ռուսաստանի Սևծովյան նավատորմի հրամանատար, փոխծովակալ Ալեքսանդր Վիտկոյին մեղադրել է Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում հանցագործությունների կատարման մեջ (պետական դավաճանության հրահրում և դիվերսիայի կազմակերպում), որոնց կատարման համար նախատեսված է 3-15 տարի ժամկետով ազատազրկում։ Ուկրաինական ԶԼՄ-ները հաղորդել են, որ Վիտկոյի հրամանատարը ուկրաինացի զինվորականներից պահանջել է հանձնվել Ղրիմի տարածքում գտնվող Ուկրաինայի զինված ուժերի ստորաբաժանումների և զորամասերի գրոհի սպառնալիքի ներքո ։
Մարտի 8-ին հայտարարվել էր ԱՊՀ-ից դուրս գալու Ուկրաինայի մտադրության մասին, քանի որ Ռուսաստանի գործողությունների վերաբերյալ նրա դիմումներն անտեսվում էին այդ կազմակերպության կողմից ։ Մարտի 19-ին Ուկրաինան հրաժարվել Է ԱՊՀ-ում նախագահությունից և հայտարարել է կազմակերպությունից դուրս գալու ընթացակարգի մեկնարկի մասին ։
Մարտի 11-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան կրկին դիմել Է Ուկրաինայի անվտանգության երաշխավոր երկրներին Բուդապեշտի հուշագրով՝ կոչ անելով պահպանել երկրի տարածքային ամբողջականությունը՝ կիրառելով բոլոր հնարավոր միջոցները՝ դիվանագիտական, քաղաքական, տնտեսական և ռազմական ։
Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն կանչել է Ռուսաստանի գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Անդրեյ Վորոբյովին և բողոք է հայտնել ՌԴ ԱԳՆ-ի հայտարարության կապակցությամբ, որն իրավաչափ է ճանաչել Ղրիմի և Սևաստոպոլի անկախության մասին հռչակագիրը․ «Ուկրաինան կտրականապես դատապարտում է Ռուսաստանի Դաշնության ուղղակի միջամտությունը մեր պետության ներքին գործերին։ Ռուսական կողմի գործողություններն ուղղակիորեն հակասում են միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներին և պետությունների համակեցության համընդհանուր ընդունված սկզբունքներին» ։
Մարտի 12-13-ը Ուկրաինայի կառավարության ղեկավարի պաշտոնակատար Արսենի Յացենյուկը մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ բանակցություններ է վարել Բարաք Օբամայի հետ և ելույթ ունեցել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստում, որտեղ ևս մեկ անգամ կոչ է արել Ռուսաստանին դուրս բերել զորքերը Ղրիմից և նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ հակամարտության կարգավորման համար։
Մարտի 13 - ին Գերագույն ռադան դիմել Է ՄԱԿ-ին՝ խնդրելով աջակցել Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությանը։ Իր հայտարարության մեջ խորհրդարանը Ռուսաստանին մեղադրել է անհիմն ագրեսիայի և ուկրաինական տարածքի մի մասը անեքսիայի ենթարկելու փորձի մեջ։ Ռադան ՄԱԿ-ին կոչ է արել անհապաղ քննարկել Ղրիմի իրադրությունը ։
Մարտի 15-ին տեղի է ունեցել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հերթական նիստը, որտեղ Ուկրաինայի վերաբերյալ բանաձևի նախագիծը քվեարկության է դրվել։ Նախագծում ընդգծվել է խորհրդի հավատարմությունը միասնության, ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության սկզբունքներին։ Խորհրդի 13 անդամ պետություններ պաշտպանել են բանաձևը, Չինաստանը ձեռնպահ է մնացել, Իսկ Ռուսաստանն օգտվել է վետոյի իրավունքից ։
Մինչդեռ Ղրիմի և Սևաստոպոլի իշխանության նոր տեղական մարմինները, Ռուսաստանի աջակցության շնորհիվ և չնայած Ուկրաինայի իշխանությունների կողմից հակազդեցության փորձերին և Արևմուտքի երկրների ճնշումներին, սեղմ ժամկետներում կազմակերպել և մարտի 16-ին հանրաքվե են անցկացրել Ղրիմի կարգավիճակի շուրջ՝ առաջարկելով Ղրիմի բնակչությանը պատասխանել Ուկրաինայի կազմից նրա դուրս գալու և Ռուսաստանի կազմի մեջ մտնելու հնարավորության մասին հարցին ։ Մարտի 17-ին հանրաքվեի արդյունքների և Անկախության հռչակագրի հիման վրա միակողմանիորեն հռչակվեց Ղրիմի ինքնիշխան Հանրապետությունը, որի կազմի մեջ մտավ Սևաստոպոլը որպես հատուկ կարգավիճակ ունեցող քաղաք։ Մարտի 18-ին Ռուսաստանի Դաշնության և Ղրիմի Հանրապետության միջև Ռուսաստանի կազմում Ղրիմի Հանրապետության ընդունման մասին պայմանագիր է ստորագրվել ։
Մարտի 17-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն կոչ է արել միջազգային հանրությանը չճանաչել Ղրիմի Հանրապետությունը, որը հռչակվել Է Ղրիմի Գերագույն Խորհրդի կողմից «հակասահմանադրական հանրաքվեի արդյունքներով, որն անցկացվել է համաեվրոպական նորմերի և հանրաքվեների անցկացման ստանդարտների աղաղակող խախտումներով» ։ Ուկրաինան խորհրդակցությունների համար հետ է կանչել Ռուսաստանում իր դեսպանին ։ Մարտի 18-ին Ուկրաինայի ԱԳՆ-ն Ուկրաինայում Ռուսաստանի Դաշնության գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Ա. Վորոբյովին բողոքի նոտա է հանձնել Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի Հանրապետության ճանաչման և Ռուսաստանի Դաշնության կազմում Ղրիմի Հանրապետության և Սևաստոպոլի ընդունման մասին պայմանագրի ստորագրման դեմ ։
Մարտի 20-ին Գերագույն ռադան հռչակագիր է ընդունել երկրի ազատագրման համար պայքարի մասին, որում կոչ է արել միջազգային հանրությանը չճանաչել Ղրիմի Հանրապետությունն ու Ղրիմի միացումը Ռուսաստանին։ «Ուկրաինայի ժողովրդի անունից» խորհրդարանը հայտարարել է, որ «Ղրիմը եղել է, կա և կլինի Ուկրաինայի կազմում։ Ուկրաինայի ժողովուրդը երբեք և ոչ մի դեպքում չի դադարեցնի պայքարը Ղրիմի ազատագրման համար» ։
Մարտի 21-ին Ալեքսանդր Տուրչինովը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի հետ հանդիպումից հետո հանդես է եկել Ղրիմում «ապառազմականացված գոտի» ստեղծելու և ՄԱԿ-ի դիտորդական առաքելություն ուղարկելու օգտին։ Նրա կարծիքով՝ Ղրիմի ապառազմականացումը կարող էր հանգեցնել «Ուկրաինայի ինքնիշխանության վերականգնմանը և Ղրիմի բնականոն գործունեությանը ինքնիշխան Ուկրաինայի շրջանակներում, ինչպես պահանջում է Սահմանադրությունը» ։
ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների մեծամասնությունը չի ճանաչել Ղրիմի հանրաքվեի լեգիտիմությունը։ ԱՄՆ-ի, Եվրամիության պետությունների  և մի շարք այլ գործընկեր երկրների և ԵՄ-ն  , ինչպես նաև մի շարք միջազգային կազմակերպությունների և միավորումների, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի, ԵԽԽՎ , ԵԱՀԿ ԽՎ  , գործողությունները բնութագրել է որպես ագրեսիա, օկուպացիան և անեքսիան մասի ուկրաինայի տարածքում, խաթարվում է Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականության. Ռուսաստանն իր հերթին հղում է կատարում ՄԱԿ-ի կանոնադրական փաստաթղթերում ամրագրված ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքին, որը, ՌԴ դիրքորոշման համաձայն, իրականացվել Է Ղրիմի բնակչության կողմից, որոնք «ապստամբել են» երկրում ուժային իշխանափոխության դեմ ։
Ապրիլի 11-ին Ուկրաինան միացել է Եվրամիության անհատական պատժամիջոցներին, որոնք սահմանվել են մի շարք ռուս քաղաքացիների և ռուսամետ ղրիմցի քաղաքական գործիչների դեմ, ինչպես նաև արգելել է ավելի քան 100 պետական ծառայող Ռուսաստանի քաղաքացիներին, որոնք պաշտպանել են Ղրիմի միացումը Ռուսաստանի Դաշնությանը, մուտք գործել իրենց տարածք ։
Ազովի ծովի և Կերչի նեղուցի կարգավիճակ
2014 թվականին Կերչենի նեղուցի իրավական կարգավիճակը, որպես Ռուսաստանի և Ուկրաինայի բաժանող տարածքներ, կանոնակարգվել է ռուս-ուկրաինական մի շարք համաձայնագրերով։ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև «Ազովի ծովի և Կերչի նեղուցի օգտագործման բնագավառում համագործակցության մասին» պայմանագիրը, որը 2003 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ստորագրել են նախագահներ Վլադիմիր Պուտինը և Լեոնիդ Կուչման, որն ուժի մեջ է մտել 2004 թվականի ապրիլի 23-ին, օժտել է առևտրային նավերին և ռազմանավերին, ինչպես նաև այլ պետական նավեր Ռուսաստանի Դաշնության կամ Ուկրաինայի դրոշի ներքո, որոնք շահագործվում են ոչ առևտրային նպատակներով, նեղուցում նավագնացության ազատությամբ ։ Նեղուցով անցնելու և երրորդ երկրների ռազմանավերի և այլ նավերի Ազովի ծով մտնելու համար պահանջվում էր ՌԴ-ի և Ուկրաինայի համաձայնությունը։ Նեղուցի ջրատարածքը չի տարանջատվել պետությունների միջև, պայմանագիրը նեղուցը դասել է երկու երկրների «պատմական ներքին ջրերի» շարքին և հանձնարարել է երկու երկրների «համատեղ կամ համաձայնությամբ» լուծել նեղուցի շուրջ վեճերը ։ Ընդ որում, «ներքին ջրերի» կարգավիճակը Երկու երկրների համար նաև թույլ է տալիս ինչպես ռուս, այնպես էլ ուկրաինացի զինվորականներին անարգել ձերբակալել և ստուգել մյուս կողմի և օտարերկրյա տերությունների նավերը ։
2007 թվականին Ռուսաստանի և Ուկրաինայի ծովային վարչակազմերի կողմից ժամանակավոր դրույթ է ստորագրվել Կերչի նեղուցով նավերի անցման կարգի մասին, որի համաձայն՝ նեղուցով անցնող բոլոր նավերը պետք է թույլտվություն խնդրեն Կերչի նավահանգստից ։ 2012 թվականին ստորագրվել է Ազովի ծովում և Կերչենի նեղուցում ծովագնացության անվտանգության մասին համաձայնագիրը։ Նեղուցի նավերով նավերի անցումը (Կերչ-Ենիկալսկի ջրանցք), որի երկու ափերը Ուկրաինայի տարածքի մի մասն էին, կարգավորվում էր Ուկրաինայի օրենսդրությամբ ։
ՌԴ-ին Ղրիմի միանալուց հետո ռուսական վերահսկողության տակ է անցել Կերչի նեղուցը, որը Ռուսաստանը դիտարկում է որպես իր տարածքային ջրերի մի մաս և դե ֆակտո իրականացնում է նավագնացության ինքնուրույն կարգավորում այնտեղ։ Ուկրաինան, որը Ղրիմի թերակղզին չի ճանաչում Ռուսաստանի մաս, չի ճանաչում նաև դրան հարող ջրերը ՌԴ տարածքային ջրերով ։
2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Ուկրաինան միջնորդ դատարանի մշտական պալատում Ռուսաստանի հետ դատավարություն էր նախաձեռնել՝ ՄԱԿ-ի Ծովային իրավունքի կոնվենցիայի շրջանակներում ։ 2018 թվականի փետրվարի 19-ին Ուկրաինան միջնորդ դատարանի մշտական պալատ է ներկայացրել հուշագիր, որում Ռուսաստանին մեղադրել Է Սև և Ազովի ծովերում և Կերչի նեղուցում Ուկրաինայի ինքնիշխան իրավունքները խախտելու մեջ։ Ուկրաինան պահանջում է դադարեցնել Ռուսաստանի կողմից ՄԱԿ-ի Ծովային իրավունքի կոնվենցիայի խախտումը, հաստատել Ուկրաինայի իրավունքները սև և Ազովի ծովերում և Կերչի նեղուցում, պարտավորեցնել Ռուսաստանին հարգել Ուկրաինայի ինքնիշխան իրավունքներն իր ջրերում, դադարեցնել Ուկրաինական բնական ռեսուրսների յուրացումը, ինչպես նաև փոխհատուցում վճարել պատճառված վնասի համար ։
2018 թվականի մարտին տեղի է ունեցել ռուս-ուկրաինական հակամարտության սրում Ազովա-Կերչենսկի ջրային տարածքի շուրջ, որը պայմանավորված է ուկրաինացի սահմանապահների կողմից Ղրիմի «Նորդ» ձկնորսանավի ձերբակալմամբ, որն ընթանում էր ռուսական դրոշի ներքո ։ Ռուսաստանն ի պատասխան ուժեղացրել է Կերչի նեղուցով անցնող նավերի զննումը։ Զննման ընթացակարգերի խստացումն առաջացրել է Ուկրաինայի իշխանությունների բացասական արձագանքը։ Ուկրաինան Ռուսաստանին մեղադրել Է «Ուկրաինայի Ազովի ափի ռազմա-տնտեսական շրջափակումը սկսելու» փորձերի մեջ և Ռուսաստանի գործողություններին «ադեկվատ դիմակայելու» համար քայլեր է ձեռնարկել տարածաշրջանում իր ռազմածովային ներկայությունը ուժեղացնելու ուղղությամբ ․ մասնավորապես, հայտարարվել է մինչև 2018 թվականի վերջը ռազմածովային ուժերի բազա ստեղծելու մտադրության մասին ։
2018 թվականի նոյեմբերի 25-ին Կերչի նեղուցում զինված միջադեպ է տեղի ունեցել, որի ընթացքում ՌԴ Զինված ուժերը և Ռուսաստանի ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության առափնյա պահպանության նավերը զենքի կիրառմամբ ձերբակալել են Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերի նավերին, որոնք փորձում էին անցնել Կերչի նեղուցով։
Եվրամիության, ՆԱՏՕ-ի և Մեծ յոթնյակի անդամ պետությունները, Եվրոպայի Խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը դատապարտել են միջադեպի ընթացքում Ռուսաստանի գործողությունները։ Եվ Ուկրաինան, և Ռուսաստանը պահանջել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստ գումարել։ Քննարկումն անցել է նոյեմբերի 26-ին և 27-ին, նիստերի արդյունքում որևէ բանաձև չի ընդունվել։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան դեկտեմբերի 17-ին դատապարտել է «Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի դեմ ուժի չարդարացված կիրառումը» և կոչ է արել «անվերապահորեն և անհապաղ ազատ արձակել նավերն ու դրանց անձնակազմերն ու սարքավորումները», ինչպես նաև չխոչընդոտել սև և Ազովի ծովերում և Կերչենի նեղուցում Ուկրաինայի նավարկության ազատության իրականացմանը ։
2019 թվականի հունվարի 24-ին ԵԽԽՎ-ն ընդունել է «Ազովի ծովի և Կերչենի նեղուցի շուրջ լարվածության սրումը և եվրոպական անվտանգության սպառնալիքները» անվանումով բանաձև ։
Զինված հակամարտություն Ուկրաինայի արևելքում
2014 թվականի փետրվարի վերջին-մարտի սկզբին Ուկրաինայի հարավ-արևելքի քաղաքներն ընդգրկեցին զանգվածային հասարակական-քաղաքական ակցիաներ ընդդեմ ծայրահեղ աջակողմյան ազգայնական կազմակերպությունների գործողությունների` ի պաշտպանություն ռուսաց լեզվի կարգավիճակի։ Ակցիաները տեղի են ունեցել հակակառավարական, ֆեդերալ, ռուսամետ կարգախոսների ներքո։ Ուկրաինայի դաշնայնացման կարգախոսներն այստեղ փոխարինվեցին տարածաշրջանների ինքնուրույնության պահանջներով և հանգեցրին Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների հռչակմանը։ Անջատողական ելույթների ճնշման համար Ուկրաինայի ղեկավարությունը հայտարարել է հակաահաբեկչական գործողություն սկսելու մասին, որը վերաճել է լայնածավալ զինված հակամարտության Ուկրաինայի զինված ուժերի և մի կողմից կամավոր ռազմականացված կազմավորումների և ապստամբների (հիմնականում ԴԺՀ և ԼԺՀ կողմնակիցների) ջոկատների միջև` մյուս կողմից։ Ուկրաինան և նրա արևմտյան գործընկերները Ռուսաստանի Դաշնությանը մեղադրում են հակամարտությանը միջամտելու մեջ, որը, ինչպես պնդում են, արտահայտվում է ապստամբների կողմից մարտական գործողություններում կանոնավոր զորքերի օգտագործման, ինչպես նաև զենքի մատակարարման և չճանաչված հանրապետություններին ֆինանսական աջակցության մեջ։
Ապրիլի 17-ին Ժնևում Ուկրաինայի, ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի և ՌԴ-ի բարձրագույն դիվանագիտական ներկայացուցիչների մասնակցությամբ տեղի ունեցան Ուկրաինայում հակամարտության ապաէսկալացման շուրջ քառակողմ բանակցություններ, որոնց արդյունքում ընդունվեց համատեղ հայտարարություն, որը նախատեսում էր․
Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնակատար Տուրչինովն արդեն ապրիլի 22-ին ուժային կառույցներից պահանջել է վերսկսել «արդյունավետ հակաահաբեկչական միջոցառումների» անցկացումը՝ «Ուկրաինայի արևելքում բնակվող ուկրաինացի քաղաքացիների ահաբեկիչներից պաշտպանվելու համար» ։