cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արփավուտ
Արփավուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում էր Խարբերդ-Մադեն ճանապարհի վրա, հարթավայրում։
Միավորից n աստիճանի արմատներ
Օրինակներ
Միավորից խորանարդ արմատներ.
Արփավուտ
Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Արփավուտի հայերը տեղահանվել և աքսորվել են Դեր Էզ-Զոր, որտեղ մեծ մասը զոհվել է։
Լևոն Եզեկյան
Կենսագրություն
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են լեզվաբանության և ոճաբանության հարցերին։
Միավորից n աստիճանի արմատներ
Օրինակներ
Միավորից 4-րդ աստիճանի արմատներ. 5-րդ աստիճանի արմատի համար գոյություն ունի 4 կարևոր տարր.
Արփավուտ
Բնակչություն
XX դարի սկգբին ուներ 70 տուն (600 շունչ) հայ բնակիչ։
Լևոն Եզեկյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ Կատեգորիա:ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Հայ բանասերներ
Միավորից n աստիճանի արմատներ
Օրինակներ
6-րդ աստիճանի համար օգտագործվող տարրերը երկուսն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հանրահաշվական թվեր Կատեգորիա:Բազմանդամներ
Արփավուտ
Տնտեսություն
Զբաղվում էին հողագործությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Արփավուտն ուներ Ս․ Գևորգ և Ս. Սարգիս անուններով եկեղեցիներ։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(7577) 1990 QV4
(7577) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի օգոստոսի 24-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Ջեյմս V (Շոտլանդիայի թագավոր)
Ջեյմս V, Շոտլանդիայի թագավոր 1513 թվականի սեպտեմբերի 9-ից մինչ իր մահը, որին նախորդել է Սոլվեյ Մոսսի ճակատամարտում շոտլանդացիների պարտությունը։ Ջեյմսի միակ օրինական երեխան՝ Մարին, հաջորդել է նրան ընդամենը վեց օրական հասակում։
(7577) 1990 QV4
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,050281 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7003 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4003 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1945,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18501 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,15° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջեյմս V (Շոտլանդիայի թագավոր)
Վաղ կյանք
Ջեյմսը Շոտլանդիայի թագավոր Ջեյմս IV-ի ու թագուհի Մարգարիտ Թյուդորի մանկությունը վերապրած միակ օրինական զավակն էր։ Ծնվել է 1512 թվականի ապրիլի 10-ին Արևմտյան Լոթիանի Լինլիթգո պալատում և կնքվել հաջորդ օրը՝ ստանալով «Ռոթսեյի դուքս» ու «Շոտլանդիայի արքայազն ու մեծ ստյուարդ» տիտղոսները ։ Թագավոր է դարձել, երբ ընդամենը տասնյոթ ամսական էր՝ 1513 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ֆլոդենի ճակատամարտում իր հայրիկի զոհվելուց հետո։
Թագադրվել է Ստեռլինգ ամրոցի արքայական մատուռում 1513 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։ Իր մանկության ընթացքում երկիրը կառավարում էին ռեգենտները․ նախ իր մայրը՝ մինչև հաջորդ տարի նորից ամուսնանալը, այնուհետև Ալբանիի 2-րդ դուքս Ջոն Ստյուարտը, որից հետո՝ Մաքսվելլի 5-րդ լորդ Ռոբերտ Մաքսվելլը։ 1517 թվականի փետրվարին Ջեյմսը Ստեռլինգից տեղափոխվել է Էդինբուրգի Հոլիռուդհաուզ պալատը, սակայն քաղաքում ժանտախտի համաճարակի պատճառով նրան հանձնել են Անտուան դ՛Աքրեսի խնամքին Քրեյգմիլլար ամրոցում ։ Ստեռլինգում տասնամյա Ջեյմսին հսկում էին իր դրոշի գույներով՝ կարմիր ու դեղին հագնված 20 սպասավորներ։ Երբ նա գնում էր ամրոցից դուրս գտնվող այգին, վեց ձիավոր հսկում էին երկու մղոն տարածության վրա ։ Բանաստեղծները մանկական բանաստեղծություններ էին գրում Ջեյմսի համար, իսկ երբ նա մեծացել է, նրա կրթությունը վստահվել է սուրբ Էնդրյուսի համալսարանը ներկայացնող այնպիսի գրողների, ինչպիսին էր սըր Դեյվիդ Լինդսեյը ։
1524 թվականի աշնանը Ջեյմսն ազատել է բոլոր ռեգենտներին ու իր մայրիկի կողմից չափահաս հռչակվել։ Նշանակվել են մի քանի նոր արքունական ծառաներ, այդ թվում և շեփորահար Հենրի Ռուդմենը ։ Անգլիացի դիվանագետ Թոմաս Մագնուսը 1524 թվականի Բոլոր սրբերի տոնը նկարագրելիս նշում է, որ «շեփորներն ու շոմերը հնչում էին բավական հաճելի կերպով»։ Մագնուսը տեսել է երիտասարդ թագավորին Էդինբուրգի Լիթ թաղամասում երգելիս, նիզակ խաղացնելիս ու ձիավարելիս, ու այնպիսի տպավորություն էր ստացել, որ արքան նախընտրում էր անգլիական բարքերը ֆրանսիական նորաձևությունից ։
1525 թվականին երիտասարդ թագավորի խորթ հայրը՝ Անգուսի 6րդ կոմս Արչիբալդ Դուգլասը, վերցրել է Ջեյմսի խնամակալությունն ու երեք տարի նրան պահել փաստացի գերության մեջ՝ նրա անունից կառավարելով երկիրը։ Երիտասարդ թագավորին գերությունից փրկելու մի քանի անհաջող փորձ է արվել, սակայն 1528 թվականին Ջեյմսին վերջապես հաջողվել է խուսափել Անգուսի խնամքից ու իր ձեռքը վերցնել կառավարումը։
Գահակալություն ու կրոն
Որպես թագավոր Ջեյմսի ձեռնարկած քայլերից առաջինը քաղաքականությունից Անգուսի հեռացուն էր։ Դուգլասների ընտանիքը, բացառությամբ Ջեյմսի քույր Մարգարեթից, որն արդեն ապահով Անգլիայում էր, աքսորվել է ու Ջեյմսը պաշարել է նրանց Տանտալլոն ամրոցը։ Հետո հանզանդեցրել է սահմանի ապստամբներին ու արտաքին Հեբրիդյան կղզիների առաջնորդներին։ Ընդունելով իր ազնվականների խորհուրդն ու օգտվելով Ֆրանսիայում ու Հռոմում Ալբանիի դքսի ծառայություններից՝ նա ձևավորել է պրոֆեսիոնալ իրավաբանների ու դիվանագետների թիմ, այդ թվում՝ Ադամ Օթթերբուրնն ու հալթունցի Թոմաս Էրսկինը ։ Ջեյմսը մեծացրել է իր եկամուտը՝ խստացնելով թագավորական կալվածքների վերահսկողությունն ու արդարադատությունից ու մաքսատնից ստացվող եկամուտների հսկողությունը։ Իր հարստության մի մեծ բաժին նա հատկացրել է Ստեռլինգ ամրոցի, Ֆոկլենդ պալատի, Լինլիթգո պալատի ու Հոլիրուդի կառուցմանը, ինչպես նաև իր հայրիկից ժառանգած գոբելենների հիման վրա սեղծել է արքայական գոբելենների մեծ հավաքածու ։ Ջեյմսը նավարկել է դեպի Ֆրանսիա իր առաջին ամուսնության համար և հզորացրել արքայական նավատորմը։ 1540 թվականին տարածքում արքայական ներկայություն ապահովելու նպատակով «Սալամանդեր» ռազմանավով նավարկել է դեպի Օրկնեյան կղզիներում գտնվող Կերկուոլ քաղաք ։
Ջեյմսի ներքին ու արտաքին քաղաքականության վրա ազդեցություն է գործել ռեֆորմացիան, հատկապես կաթոլիկ եկեղեցու հետ Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ի կապերը խզելուց հետո։  Ջեյմս V-ը չէր հանդուրժում հերետիկոսությունը, և նրա գահակալության օրոք մի շարք հանրահայտ բողոքականներ ենթարկվել են հալածանքի։ Սրանցից ամենահայտնին Պատրիք Հեմիլթոնն է, որին 1528 թվականին սուրբ Էնդրյուսի մոտ այրել են խարույկի վրա։ Անգլիացի դեսպան Ռալֆ Սադլերը փորձել է թագավորին համոզել փակել վանքերն ու տիրանալ դրանց եկամուտներին, սակայն թագավորը պատասխանել է, որ խելամիտ չէ փակել վանքերը, որոնք  «կանգուն են այսքան տարիներ ու կարող եմ նրանցից ստանալ այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է» ։  (Սադլերը գիտեր, որ Ջեյմսն իր կալվածքներում ոչխարներ է բուծում) ։
Ըստ 16-րդ դարի պատմագիրների՝ արքունի գանձապահ Ջեյմս Կիրկալդին փորձել է թագավորին համոզել դադարեցննել բողոքականների հետապնդումն ու Յորքում հանդիպել Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ին, սակայն այդ հանդիպումը չի կայացել․ Ջեյմսը չի ժամանել։ Անգլաիցիները սա ընդունել են որպես Ֆրանսիայի ու կաթոլիկության հետ Շոտլանդիայի դաշնակցության նշան ։
1541 թվականի հուլիսին իռլանդական առաջնորդների հետ բանակցությունների արդյունքում Ջեյմսն ստացել է «Իռլանդիայի լորդ» տիտղոսը, որը մարտահրավեր էր Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ին․ 1542 թվականի մի փաստաթղթով վերջինս հռչակվել է Իռլանդիայի թագավոր ։
Ամուսնություններ
Ֆրենսիս I-ը պնդում էր, որ իր դուստր Մադլենի առողջությունը չափազանց թույլ է ամուսնանալու համար։ Ի վերջո 1536 թվականի մարտի 6-ին պայմանագիր է կնքվել, համաձայն որի Ջեյմս V-ն ամուսնանալու էր Վանդոմի դքսի դստեր՝ Մարի դե Բուրբոնի հետ։ Նա ստանալու էր ֆրանսիական արքայադստեր օժիտ։ Ջեյմսը որոշել է անձամբ այցելել Ֆրանսիա։ 1536 թվականի սեպտեմբերի 1-ին նա Արջիլի ու Ռոթեսի կոմսերի, Ֆլեմինգի լորդի, Դեյվիդ Բիթոնի ու 500 այլոց ուղեկցությամբ «Մարի Ուիլլուոբի» նավով ճանապարհվել է Կերկոլդիից ։ Նախ Սեն Կանտենում նա հանդիպել է Մարի դե Բուրբոնին, հետո մեկնել է հարավ՝ թագավորին հանդիպելու ։ 1536 թվականի հոկտեմբերին Ջեյմսը գնացել է վարազի որսի Ֆրենսիս I-ի, գահաժառանգի, Նավարայի թագավորի ու կարդինալ Իպպոլիտո II դ՛Էստեի հետ ։
Ջեյմսը թարմացրել է «Հին դաշինքն» ու 1517 թվականի Ռուանի համաձայնագիրը 1537 թվականի հունվարի 1-ին արքայադուստր Մադլենի հետ Փարիզի Աստվածամոր տաճարում ամուսնանալով։ Ամուսնությունը մեծ իրադարձություն էր․ Ֆրենսիս I-ը շքեղ ձևավորումների համար վարձել էր վեց նկարչի, Լուվրի ամրոցում տեղի էին ունենում նիզակամրցումներ ։ Փարիզ մտնելիս Ջեյմսը կրում էր «ամբողջովին ոսկեպատ թավշե հագուստ» ։ Քաղաքի բարձրաստիճան պաշտոնյաները նկատել էին, որ նա ֆրանսերեն ոչ մի բառ չի խոսում ։
Ջյմսն ու Մադլենը Ֆրանսիայից վերադարձել են 1537 թվականի մայիսի 19-ին․ թագավորի շոտլանդական նավատորմը համալրվել էր տասը մեծ ֆրանսիական նավերով ։ Երբ նավատորմը մայիսի 15-ին գտնվում էր Բամբուրգի մոտ, անգլիական երեք ձկնորսական նավեր նրանց ձուկ են առաջարկել, իսկ Նորթումբրիայում թագավորի մսավաճառը իջել է միս գնելու ։ Այս ակտիվությունը անգլիական սահմանի պաշտոնյաներին ահաբեկել էր ։
Այլ հետաքրքրություններ
Ավանդության համաձայն Ջեյմսին անվանում էին «հասարակ ժողովրդի թագավոր», քանի որ նա սովորություն ուներ ճամփորդելու Շոտլանդիայով՝ ծպտված հասարակ գյուղացու նման, ինքն իրեն անվանելով «Բալենգեյքի գյուղացի» ։ Ջեյմսը նաև հմուտ լյուտնյա նվագող էր ։ 1562 թվականին սըր Թոմաս Վուդը հաղորդում էր, որ «Ջեյմսը յուրահատուկ լսողություն ուներ, բայց նրա ձայնը կոպիտ էր ու կոշտ»։ Ջեյմսի արքունիքում կար իտալացի երաժիշտների մի նվագախումբ, Դեյվիդ Փիբլզը նրա համար երաժշտություն էր գրում, և շոտլանդացի երաժշտահան Ռոբերտ Քարվերը նույնպես գտնվում էր արքունական ծառայության մեջ ։
Որպես բանաստեղծների ու գրողների հովանավոր՝ Ջեյմսն աջակցում էր Ուիլյամ Ստյուարտին ու իր դայակի որդուն՝ Ջոն Բալենդենին, որը թարգմանել էր 1527 թվականին Հեկտոր Բոիսի ստեղծած լատիներեն «Շոտլանդիայի պատմությունը» ։ Ջեյմսը գրավում էր նաև այլազգի գրողների ուշադրությունը, թեև ինքը նույնպես գրում էր․ նրա աշխատանքներից են՝ «Գաբերլունցին» ու «Զվարթ մուրացկանը» ։
Երբ Ջեյմսն ամուսնացել է Մարի դե Գիզի հետ, իտալացի գիտնական Ջիովաննի Ֆեռերիոն նրանց է նվիրել իր «Աստղագուշակների ունայնության դեմ գիսաստղերի իրական նշանակության վերաբերյալ» աշխատության նոր հրատարակությունը ։ Հենրի VIII-ի պես Ջեյմսն աշխատանքի է ընդունել բազմաթիվ օտարերկրացի վարպետների ու արհեստավորների, որպեսզի բարձրացնի իր արքունիքի հեղինակությունը ։ Փիթսքոթիցի Ռոբերտ Լինդսեյը թվարկել է նրանց մասնագիտությունները․ "իր երկիրը համալրել է այլազգի տարբեր տեսակի արհեստավորներով, այդ թվում՝ ֆրանսիացիներ, իսպանացիներ, հոլանդացիներ, անգլիացիներ, որոնց մեջ կային գնդացրորդներ, շինարարներ, փորագրողներ, նկարիչներ, որմնադիրներ, դարբիններ, զինագործներ, գոբելենագործներ, դերձակներ, դեղագործներ ու բոլոր տեսակի արհեստավորներ, որոնք կզարդարեին իր պալատները ։" Տեխնոլոգիական նախաձեռնություն էր դրամահատարանի մոտ գործող զրահների փայլեցման համար նախատեսված հատուկ գործարանը ։ Մարի դե Գիզի մայրը՝  Անտուանետա դե Բուրբոնը, զինագործ էր ուղարկել, որը նիզակամրցույթի մասնակիցների համար պողպատե թիթեղիկներ էր պատրաստել, իսկ 1540 թվականի փետրվարին՝ ստեղծել զրահապատ զինահագուստ։ Նույն տարում իր կնոջ թագադրության առթիվ Ջեյմսն անձամբ զբաղվել է հրավառությամբ ։ Երբ Ջեյմսը քայլեր է ձեռնարկել Հենրի VIII-ի մասին զրպարտական բալլադների և ոտանավորների արգելման ուղղությամբ, վերջինս նրա մոտ է ուղարկել Ֆուլկ ափ Փաուելին շնորհակալություն հայտնելու և պայմանավորվածություն ձեռք բերելու էկզոտիկ կենդանիների Ջեյմսի գազանանոցին առյուծ նվիրելու համար ։
Պատերազմ Անգլիայի հետ
1541 թվականին Ջեյմսի մայրիկի մահը վերացրել է Անգլիայի հետ խաղաղություն պահպանելու ցանկացած դրդապատճառ, և պատերազմ է սկսվել։ Սկզբում շոտլանդացիները հաղթանակ են տարել Հադդոն Ռիգի ճակատամարտում 1542 թվականի օգոստոսին։ Հոկտեմբերի 2-ին Լոնդոնում կայսերական դեսպան Եվստաս Շապույը գրում էր, որ շոտլանդական դեսպանները կազմակերպել են Անգլիայում Ջեյմսի ու Հենրի VIII-ի միջև հաշտարար հանդիպումը, մինչև հղի Մարի դե Գիզը երեխա կունենար։ Հենրին այս պայմանը չի ընդունել ու բանակ է հավաքել Շոտլանդիայի դեմ ։
1542 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ջեյմսն իր բանակով Լոդեր քաղաքի մոտ էր։ Նա ցանկանում էր ներխուժել Անգլիա, սակայն նրա ազնվականները դժվարանում էինJ ։ Ջեյմս Էդինբուրգ է վերադարձել, ճանապարհին Ֆալահիլից կնոջը ֆրանսերեն նամակ գրել, որտեղ նշում էր, որ երեք օր հիվանդ է ։ Հաջորդ ամիս նրա բանակը լուրջ պարտություն է կրել Սոլվեյ Մոսսի ճակատամարտում։ Սրանից կարճ ժամանակ անց, դեկտեմբերի 6-ին, նա հիվանդացել է․ ըստ որոշ աղբյուրների՝ դա եղել է պարտության հետ կապված նյարդային ցնցում, և հնարավոր է, որ նա մահացած լինի վշտից, թեև որոշ պատմագիրներ կարծում են, որ դա կարող էր նաև սովորական տենդ լինել ։
Անկախ նրանից, թե որն էր հիվանդության պատճառը, Ջեյմսը մահվան մահճում էր, երբ ծնվել է նրա միակ օրինական զավակը՝ դուստրը։ Փիթենդրեյքցի Ջորջ Դուգլասը թագավորի մահվան բոթը հասցրել է Բերվիք։ Ըստ նրա՝ Ջեյմսը մահացել է դեկտեմբերի 15-ի հինգշաբթի օրը կեսգիշերին․ իր զառանցանքներում թագավորն ամենից շատ սգացել է Սոլվեյ Մոսսում իր դրոշի ու իր սիրելի Օլիվեր Սինքլերի գերեվարվելը ։ Ջեյմսը մահացել է Ֆոլկլենդ պալատում, բայց հուղարկավորվել Էդինբուրգի Հոլիրուդ վանքում իր առաջին կնոջ՝ Մադլենի մոտ ։
Ասում են, որ մահից առաջ նա ասել է․ «սկսվել է կնոջով, կավարտվի կնոջով»։ Այս խոսքերը վերաբերում էին կա՛մ Ռոբերտ Բրյուսի դուստր Մարջորի Բրյուսի միջոցով Ստյուարտների դինաստիայի գահ բարձրանալուն, կա՛մ շոտլանդական ազգի ծագման մասին միջնադարյան առասպելին, համաձայն որի՝ շոտլանդացիներն առաջացել են արքայադուստր Սկոտայից։
Հետևանքներ
Ջեյմսի հաջորդել է իր նորածին դուստր Մարին։ 1543 թվականի հունվարին նրան հուղարկավորել են Հոլիրուդ վանքում իր առաջին կնոջ ու երկու որդիների մոտ։ Դեյվիդ Լինդսեյն էր վերահսկում գերեզմանի կառուցումը, որն ավերվել է տասնվեցերորդ դարում Էդինբուրգի հրդեհի ընթացում ։ Առանի կոմսը որպես ռեգենտ կառավարում էր Շոտլանդիան ու այն շուտով ներքաշվել է «կոշտ սիրահետում» պատերազմի մեջ։
Զավակներ
Մադլեն դե Վալուայից՝ Մարի դե Գիզից՝
Բացի սրանք, Ջեյմս V-ն ունեցել է ինը ապօրինի զավակներ, որոնցից առնվազն երեքը ծնվել են նախքան նրա քսան տարեկանը լրանալը ։ Երիտասարդ թագավորին Անգուսն էր խրախուսում սիրային հարաբերություններ ունենալ, որպեսզի նրան հեռու պահի քաղաքականությունից ։ Բացի արիստոկրատական կապերից, Դեյվիդ Լինդսեյն իր բանաստեղծություններից մեկում նկարագրել է թագավորի ունեցած այլ հարաբերությունները ։
Արիստոկրատ սիրուհիներից ծնված նրա որդիները զբաղվել են եկեղեցական կարիերայով։ Հռոմի պապ Կլեմենտ VII-ը 1534 թվականի օգոստոսի 30-ին Ջեյմսին թողության նամակ է ուղարկել, որով թույլ էր տալիս նրա երեխաներից չորսին չափահաս դառնալուց հետո եկեղեցական կարգեր ստանալ։ Փաստաթղթում նշված էր, որ Ջեյմսի ավագ որդին հինգ տարեկան էր, կրտսերն ու Ջոնը՝ երեք տարեկան, իսկ Ռոբերտը՝ մեկ ։
Պատկերումներ գեղարվեստական գրականության մեջ
Ջեյմս V-ը պատկերվել է պատմավեպերում, բանաստեղծություններում ու կարճ պատմվածքներում, այդ թվում ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1512 ծնունդներ Կատեգորիա:1542 մահեր Կատեգորիա:16-րդ դարի Եվրոպայի միապետներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Պայտա (Վիկոշմայի վտակ)
Պայտա (Пайта), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Արխանգելսկի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիշկոմա գետի ձախ ափին՝ 24 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն, գետի ենթաավազանը՝ բացակայում է, գետի գետային ավազանը՝ Մեզեն ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մալի Դիխտինեց
2001 թվականի տվյալներով Մալի Դիխտինեց գյուղում բնակվում էր 330 մարդ։
Օկտյաբրսկի (այլ կիրառումներ)
Օկտյաբրսկի, կարող է վերաբերել՝
Ծովային որոր
Ծովային որոր (Larus marinus) որորների ընտանիքի (Laridae) թռչուն ։
Արտաքին տեսք
Ծովային որորը կարող է հասնել 75 սմ երկարության և հանդիսանում է որորների ամենամեծ տեսակը ։ Այն կշռում է մինչև 2 կգ, իսկ թևերի բացվածքը հասնում է մոտ 170 սմ-ի։ Նրա փետուրները ներկված է սպիտակ, բացառությամբ թևերի վերին կողմի, որը սև գույնի է ։ Հզոր դեղին կտուցը ներքևում ավարտվում է կարմիր գունավորմամբ։ Թաթերը գունատ վարդագույն է։ Ծովային որորի ճուտի փետուրները շագանակագույն է և սպիտակ է դառնում, ինչպես մեծահասակների մոտ, միայն չորս տարի անց ։ Թռիչքի ժամանակ ծովային որորի թռիչքի արագությունը կարող է հասնել մինչև 110 կմ/ժամի ։ Նա բնական թշնամիներ չունի։ Կյանքի տևողությունը մինչև 23 տարի է ։
Ծովային որորի ձայնը խորը «ծիծաղող» աղաղակ է, kaa-ga-gha, երբեմն շատ սուր առաջին նոտայի ձայնով ։
Տարածվածություն
Ծովային որորը ապրում է Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային ափերին և Կենտրոնական Եվրոպայում ։ Ձմռանը նրանցից որոշները Սկանդինավիայից թռչում են դեպի ավելի հարավային շրջաններ, ոմանք էլ սպասում են ձմռանը՝ սնվելով աղբավայրերում ։
Սնունդ
Ծովային որորները հիմնականում որպես սնունդ հայթայթում են ձկներ։ Դրանից բացի, ծովային որորը սնվում է միջատներով, խեցգետիններով, փոքր թռչուններով և նրանց ձվերով, փոքր կաթնասուններով և նրանց մնացորդներով ։ Թռչունների այլ տեսակների նման, ծովային որորները փնտրում են ամեն ինչ աղբավայրերում, սիզամարգերում և դաշտերում, որով կարող են բավարարել իրենց քաղցը ։ Մեծահասակ ծովային որորներին ամեն օր անհրաժեշտ է 400 գ սնունդ ։
Բազմացում
Ծովային որորների սեռական հասունացումը լինում է չորսից հինգ տարեկան հասակում, որից հետո նրանք արդեն ձվադրում են ափամերձ շրջանների, սարալանջերի գաղութներում ։ Ծովային որորները բնադրում են փոքր խմբերում՝ ապրիլից հուլիս։ Էգ թռչունը, որպես կանոն, երկու կամ երեք ձու է դնում մոտ 80 մմ չափսերով նախապես բույսերից պատրաստված բնի մեջ ։ Բնի տրամագիծը 70 սմ է, և այն միշտ գտնվում է այլ օտար բներից հեռու ։ Երկու ծնողներն էլ ձվերը տաքացնում են 27-ից 29 օրվա ընթացքում, մինչև ճուտերի դուրս գալը։ Յոթից ութ շաբաթ անց ծովային որորի ճուտերը սկսում են թռչել ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Որորներ Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Հայ-սերբական հարաբերություններ
Հայ-սերբական հարաբերություններ, երկկողմ հարաբերություններ Հայաստանի և Սերբիայի միջև։ Հայաստանի և Հարավսլավիայի Միութենական Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1993 թվականի հունվարի 14-ին, Սերբիան այդ երկրի իրավահաջորդն է։ Երկու երկրներն էլ ներկայացված են Հունաստանի Աթենք քաղաքում իրենց դեսպանատների միջոցով, և երկուսն էլ հիմնել են պատվավոր հյուպատոսություններ, որոնք ծառայում են որպես միակ դիվանագիտական ներկայացուցիչներ երկու երկրների միջև։
Հայաստանն Ադրբեջանի հետ վիճաբանություն ունի Արցախի Հանրապետության շուրջ, որտեղ Սերբիան աջակցում է խաղաղ քաղաքական լուծման որոնմանը՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբին աջակցելու միջոցով։ Սերբիան Կոսովոյի հետ վիճաբանություն է վարում իր ինքնիշխան պետության ճանաչման շուրջ, որտեղ Հայաստանի հայտարարված դիրքորոշումը Կոսովոյի անկախությունը չճանաչելն է։ Երկու երկրներն էլ մի շարք կազմակերպությունների անդամներ են, այդ թվում՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության, Եվրոպայի խորհրդի, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, ՆԱՏՕ-ի գործընկերության հանուն խաղաղության, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի։
Հայոց ցեղասպանություն
Քանի որ ինչպես սերբերը, այնպես էլ հայերը քրիստոնյա են, Հայոց ցեղասպանությունը լայնորեն հայտնի է սերբերի շրջանում։ Ցեղասպանությունը ուսումնասիրվում է, և ցեղասպանության վերաբերյալ մի շարք առաջարկներ են ներկայացվել ։ Սակայն Սերբիայի կառավարությունը դեռ չի ճանաչել Ցեղասպանությունը երկրի զարգացման գործում Թուրքիայի ներդրումներից կախվածության պատճառով և մերժել է ճանաչման օրինագիծը՝ հավատարիմ մնալով պրագմատիկ մոտեցմանը։
Չնայած Սերբիան դեռ չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, Սերբիայի կառավարության շատ անդամներ հարգել են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը։ Սերբիայի նախագահ Տոմիսլավ Նիկոլիչը կոչ է արել ճանաչել Ցեղասպանությունը։ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը ոչ պաշտոնապես հաճախ անվանում են էկզոտիկ եղբայրություն, քանի որ սերբերը հայերին համարում են իրենց եղբայրներն ու քույրերը ։
Հաստատում
Հայաստանի և Սերբիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1993 թվականի հունվարի 14-ին։ Երկրներից ոչ մեկը չունի մշտական դեսպան։ 2014 թվականին Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը և Սերբիայի արտգործնախարար Իվիցա Դաչիչը հայտարարել են, որ Սերբիան Երևանում դեսպանություն կբացի։ Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում Հայաստանի և Սերբիայի դեսպանատները պատասխանատու են երկու երկրների միջև հարաբերությունների համար։ Հայաստանի դեսպանությունը գլխավորում է Գագիկ Ղալաչյանը, որն իր հավատարմագրերն է հանձնել նախագահ Բորիս Տադիչին 2011 թվականի փետրվարի 17-ին, իսկ Սերբիայի դեսպանատունը գլխավորում է Դրագան Չուպանժևացը, որն իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանին 2009 թվականի հուլիսի 27-ին։ 2007 թվականի հունվարի 25-ին Սերբիան Բաբկեն Սիմոնյանին անվանել է Հայաստանում իր պատվավոր հյուպատոս, իսկ Հայաստանը Պրեդրագ Տոմիչին նշանակել է Սերբիայում իր պատվավոր հյուպատոս։
Վիզային ռեժիմ
2014 թվականի հոկտեմբերին Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը և Սերբիայի արտգործնախարար Իվիցա Դաչիչը հայտարարել են Հայաստանի և Սերբիայի բոլոր քաղաքացիների համար մուտքի արտոնագրի վերացման նախաձեռնության մասին։ 2015 թվականի փետրվարին Հայաստանի կառավարությունը հավանություն է տվել Սերբիայի հետ ոչ դիվանագիտական անձնագրերով անձանց համար մուտքի արտոնագրերի վերացման մասին համաձայնագրի ստորագրմանը։ Հայաստանի կառավարությունն իր որոշումը հիմնավորել է նրանով, որ «Եվրոպական միության հետ մուտքի արտոնագրային ռեժիմի պարզեցման համաձայնագրի ստորագրումից հետո Հայաստանի և Սերբիայի միջև վիզային ռեժիմի վերացումը կարող է լրացուցիչ խթան հանդիսանալ երկու երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման համար»։ Կառավարությունում հայտարարել են, որ «համաձայնագիրն ուղղված է երկու երկրների միջև տնտեսական, հումանիտար և մշակութային կապերի ամրապնդմանը, ինչպես նաև զբոսաշրջության զարգացմանը»։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Սերբիայի երկկողմ հարաբերություններ
Ախոյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Դիեսիոչո դե Խուլիո
Դիեսիոչո դե Խուլիո կամ 18 դե Խուլիո (իսպաներեն՝ Dieciocho de Julio կամ 18 de Julio, իսպաներենից թարգմանած՝ նշանակում է «Հուլիսի 18»), փոքր քաղաք Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում՝ Ռոչա դեպարտամենտում։ Մոտակա համեմատաբար խոշոր բնակավայրից՝ Չույ քաղաքից գտնվում է 9 կիլոմետր հեռավորության վրա (դեպի արևմուտք ուղղությամբ)։ Քաղաքի արևելյան ծայրամասում տեղակայված է Սան Միգել բերդը, որը կառուցել են պորտուգալացիները 1737 թվականին։
Պատմություն
«Սան Միգել» անվանումը կրող բնակավայրը 1909 թվականի հունիսի 12-ին ստացել է Pueblo-ի (գյուղի) կարգավիճակ և վերանվանվել «Դիեսիոչո դե Խուլիո» ։ 1961 թվականի հունիսի 20-ին բնակավայրի կարգավիճակը բարձրացվել է, հասցվել Villa-ի (փոքր քաղաքի) աստիճանի ։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Դիեսիոչո դե Խուլիոն ունեցել է 977 բնակիչ ։ Աղբյուրը՝ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Հուանշան (Չինաստան)
Հուանշան , քաղաքային շրջան Չինաստանի Անհոյ պրովինցիայում։
Վարչական բաժանում
Քաղաքային շրջան Հուանշանը ներառում է 3 շրջան, 4 կոմսություն։
Նրանք բաժանվում են 145 միավորի, որոնք ունեն ավանի մակարդակ՝ ներառյալ 42 գյուղ, 100 ավան և փողոցների 3 կոմիտե։
Գետահովտի մամռապատ ժայռ
Գետահովտի մամռապատ ժայռ, կենսաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Տավուշի մարզի Գետահովիտ գյուղից մոտ 1.8 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Սառնաջուր գետի ձախ ափին։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Հուանշան (Չինաստան)
Հայտնի է
Քաղաքային շրջանը հայտնի է Հուանշան Մաոֆեն թեյով՝ հավաքված Հուանշանի լեռներից։
Գետահովտի մամռապատ ժայռ
Տես նաև
Կատեգորիա:Հուշարձաններ Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Տավուշի մարզում
Հուանշան (Չինաստան)
Հայտնի է
Ցիմեն կոմսությունը ևս հայտնի է իր Կիմուեն թեյով։
Կատեգորիա:Չինաստան Կատեգորիա:Չինաստանի լեռնաշղթաներ
Մարինիչի (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
Մարինիչի (Мариничі), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարինիչի գյուղում բնակվում էր 543 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նովոբուրեյսկի
Նովոբուրեյսկի (Новобурейский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Բուրեյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8770 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Բուրեյսկի շրջանի բնակավայրեր
Արադեթի
Արադեթի (არადეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 432 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Օսինկի (այլ կիրառումներ)
Օսինկի, կարող է վերաբերել՝
Խորասան (պատմական երկրամաս)
Խորասան ( — Խորասան — որտեղից ծագում է արևը), Արևելյան Իրանում տեղակայված պատմական երկրամաս։ «Խորասան» անվանումը հայտնի է Սասանյաններ ի ժամանակներից։ Խորասանը ամբողջ աշխարհում հայտնի է քրքում ի և ծորենու արտադրությամբ, որոնք աճում են տարածաշրջանի հարավային շրջաններում (արտադրությունը` տարեկան ավելի քան 170 տոննա)։ Խորասանը հայտնի է նաև իր նշանավոր գորգերով և Ֆիրդուսու, Օմար Խայամ ի և Իմամ Ռեզա յի դամբարաններով։
Վարչական բաժանում
Խորասանը եղել է Իրանի ամենամեծ շրջանը՝ նախքան 2004 թվականի սեպտեմբերի 29-ին  երեք գավառների  բաժանվելը։ Խորհրդարանի (2004 թվականի մայիսի 18) և Հոգաբարձուների Խորհրդի (2004 թվականի մայիսի 29) կողմից հաստատված շրջաններն են՝
Խորասանի պատմություն
Մեծ Խորասան ներառել է տարածքներ, որոնք այսօր գտնվում են Իրանում, Տաջիկստանում, Աֆղանստանում, Ուզբեկստանում և Թուրքմենիայում։ Պարսկաստանի՝ պատմական գլխավոր քաղաքներից մի քանիսը՝ Նիշապուրը (այժմ՝ Իրանում), Մերվը և Սանջանը (այժմ՝ Թուրքմենիայում), Հերաթը, գտնվել են Մեծ Խորասանում։ Խորասանը իր երկարընթաց պատմության մեջ շատ նվաճողներ և կայսրություններ է ճանաչել՝ հույներ, թուրքեր, արաբներ, ուզբեկներ, սելջուկներ, մոնղոլներ, սեֆյաններ և այլք։
XIV-XV դարերում Խորասանը եղել է գիտությունների և արվեստի կարևորագույն կենտրոն։ Այստեղ (մասնավորապես Հերաթ քաղաքում) ապրել և ստեղծագործել են բանաստեղծներ Լութֆին, Ջամին, Ալիշեր Նավոին, Բաբա Ֆեգանին, սուլթան Հուսեյն Բայկարան (ստեղծագործել է Հուսայնի մականվամբ), նկարիչ Բեհզադը։
Էթնիկ խմբեր
Այս շրջանի էթնիկ գլխավոր խմբերը պարսիկներն են, բայց Խորասանը իր դժվարին պատմության արդյունքում բնակեցված է զանազան էթնիկ խմբերով՝ թուրքմեններով, հյուսիս-արևմուտքում՝ խորասանյան թուրքերով, քրդերով՝ Բոջնուրդի և Կաչանի մոտակայքում, թեյմուրներով և ջեմշիդներով (սրանք մտնում են չեհեր-այմակների միավորման մեջ)՝ արևելքում, դրանցից որոշները մինչ օրս համարվում են քոչվոր-վաչկատուններ, ավելի հեռու՝ դեպի հարավ-արևմուտք բնակվում են հեիդարիսները, իսկ հարավ-արևելքում՝ բելուջները։ Տարածաշրջանում կա նաև աֆղանական մեծ հանրություն, որը ձևավորվել է վերջին տարիներին Աֆղանստանից եկած փախստականներից։ Քաղաքներում հանդիպում են խորասանյան արաբներ, գնչուներ, հրեաներ։ Խորասանի լեզուներն են խորասանա-թուրքերենը, պարսկերենը և քրդերենը։
Ախտյան
Ախտյան, հայկական ազգանուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Օսինովեց (այլ կիրառումներ)
Օսինովեց, կարող է վերաբերել՝
Ականյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Պալենգա (Հյուսիսային Դվինայի վտակ)
Պալենգա (Паленьга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հյուսիսային Դվինա գետի աջ ափին՝ 512 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ակտեոնի մահը (նկար, Տիցիան)
«Ակտեոնի մահը» (Morte di Atteone), Տիցիանի վերջին շրջանի նկարներից՝ նկարված 1559-1575 թվականներին։ Նկարը ներշնչված է Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյի (լատ. Publius Ovidius Naso, մ.թ.ա 43 թ. - մ.թ.17/18 թ.) «Կերպարանափոխություններ» (լատ. Metamorphoses) պոեմից, որը նկարիչը նկարել է 7 կտավի վրա՝ 16-րդ դարում Ֆիլիպ II-ի պատվերով։
Նկարագիր
Նկարում պատկերված է այն պահը, երբ իր որսաշները հետապնդում ու սպանում են Ակտեոնին, որին զայրացած Դիանան եղջերու էր դարձրել։ Կտավի սյուժեն կապված է «Դիանա և Ակտեոն» կտավի հետ։ Այն Օրլեանի հավաքածուի մի մասն է կազմել։
1972 թվականին նկարը գնվել է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի համար։ 2008 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին այն ցուցադրվել էր Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահում՝ «Դիանա և Ակտեոն» կտավի հետ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Ողջաբերդ (բնապատմական համալիր)
Ողջաբերդ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում, որը բնապատմական համալիր է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Կոտայքի մարզում, Ողջաբերդ գյուղի հյուսիսարևելյան մասում։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հուշարձաններ Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Կոտայքի մարզում
Նովոբուրնովո
Նովոբուրնովո (Новобурново, Яңы Бурны), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 130 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
(7578) Ջորջբոմ
(7578) Ջորջբոմ (Georgbohm), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,791231 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5643 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0182 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1703,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211354 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,27° անկյուն։
Ատոցի
Ատոցի (ატოცი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 900 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 27 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 239 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Պալենգա (Պինեգայի վտակ)
Պալենգա (Паленьга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պինեգա գետի աջ ափին՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 41 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Օսինովկա (այլ կիրառումներ)
Օսինովկա, կարող է վերաբերել՝
Ակինյան
Ակինյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Հույն ստրկուհին (քանդակ)
Հույն ստրկուհին (The Greek Slave), ամերիկյան ամենահայտնի քանդակներից մեկը։ Այն դարձել է ամերիկյան աբոլիցիոնիստների, ֆեմինիստների խորհրդանիշն ու ամերիկյան գրականության մի շարք ստեղծագործությունների ներշնչանքը։
Արձանի ստեղծման նախապատմություն
Հունաստանի անկախության պատերազմն (1821-1829) ուղեկցվում էր թուրքերի կողմից հունական շատ կղզիների ու քաղաքների դատարկմամբ (Քիոսյան կոտորած, Կասոսյան կոտորած, Փսարյան կոտորած և այլն), դրանց բնակչության բնաջնջմամբ ու նրանց ստրկացնելով։
Փսարա հունական կղզում վստահեցնում են, որ «Հույն ստրկուհի» քանդակի թեման հիմնված է իրական պատմության վրա, որը տեղի է ունեցել 1824 թվականին թուրքերի կողմից կղզին ավերելուց հետո։
Ստրկացված բնակիչների մեջ էր յոթնամյա Գարիֆալիա Միխալվեյը (Γαριφαλιά Μιχάλβεη): Կոստանդնուպոլսի ստրուկների շուկայում վաճառվելով` աղջիկը հարմար պահ է գտնում և փրկություն է խնդրում զբոսնող ամերիկյան դիվանագետից։ Դիվանագետը տպավորվում է աղջկա գեղեցկությամբ, վճարում է նրա համար և ուղարկում նրան ԱՄՆ` իր ընտանիքի մոտ, որտեղ նրան տալիս են ամերիկանացված Գարաֆիլիա Մոհալբի (Garafilia Mohalbi) անունը։ Սակայն աղջիկն այդպես էլ չի հաշտվում ծնողների մահվան հետ և 13 տարեկանում մահանում է մելանխոլիայից ։
Այս թեմային առաջինն անդրադարձել է ամերիկյան նկարչուհի Աննե Հոլը (1792-1863), ով նկարել է «Հույն աղջիկը» (The Greek girl) կտավը։
Փոուերսի արձանը
14 տարի անց այս թեմային անդրադարձել է իտալական Ֆլորենցիա քաղաքում ապրող ամերիկացի քանդակագործ Հիրամ Փաուերսը։ Փաուերսի արձանի համար օրինակ է եղել Ուֆֆիցիի պատկերասրահում պահվող Մեդիչիի Վեներան ։ Առաջին քանդակը պատրաստվել է կավից ։ Մարմարյա արձանի բնօրինակը պատրաստ է եղել 1844 թվականին և այսօր գտնվում է Ռաբի ամրոցում, Անգլիայում ։ Արձանի պատճենները ներկայացվել են Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում։ Արձանն արագորեն դարձել է Փաուերսի ամենահայտնի ու տարածված աշխատանքներից մեկը։ Արձանը պատկերում է երիտասարդ կնոջ, որը մերկ է, կապված է շղթաներով և ձեռքին ունի փոքրիկ խաչ։ Վերնագիրը ենթադրում է, որ նա գերուհի է և ցուցադրվում է շուկայում վաճառքի համար։ Ինքը` Փաուերսը, թեման հետևյալ կերպ է նկարագրում.
"Ստրկուհին առևանգվել է թուրքերի կողմից հունական կղզիներից մեկում, Հունական հեղափոխության ժամանակ, և «նրա պատմությունը հայտնի է բոլորին»։ Նրա հայրն ու մայրը, հնարավոր է` բոլոր հարազատները, սպանվել են, պահպանվել է միայն նրա կյանքը, քանի որ այն արժեքավոր է համարվել։ Այժմ նա գտնվում է օտար բարբարոսների ձեռքում, այն դժբախտ իրադարձությունների լծի տակ է, որոնք նրան հասցրել են իր այժմյան վիճակին. նրան ցուցադրում են այն մարդկանց, ում ինքն ատում է, և նա իր ճակատագրին սպասում է անհանգստությամբ` ուժ գտնելով ու հույսն Աստծո ողորմության վրա դնելով։ Մեկտեղեք այս բոլոր տառապանքները և ավելացրեք դրանց Քրիստոսի տոկունությունը, և ամոթի համար տեղ չի մնա ։"
Երբ արձանը 1848 թվականին սկսել են ցուցադրել տարբեր քաղաքներում, նկարչի ընկեր և ցուցադրությունների կազմակերպիչ Միներ Քելոգը (1814-1889) թերթիկ է տպագրել ցուցահանդեսի այցելուների համար։ Նա ներկայացրել է քանդակի իր նկարագրությունը.
"Ներկայացված է հույն աղջկա պատմությունը, ով առևանգվել է թուրքերի կողմից ու Կոստանդնուպոլսում վաճառքի է հանվել։ Խաչն ու կողպեքը, որ երևում են վարագույրի ֆոնին, ցույց են տալիս, որ նա քրիստոնյա է։ Սակայն սա ոչ մի կերպ չի սահմանափակում արձանի միտքը։ Այն տառապանքի հանդեպ գերակայություն է ցույց տալիս ներքին մաքրության ու բնավորության ուժի շնորհիվ։ Այսպիսով, Հունական ստրկուհին դատարանի խորհրդանիշն է, որին պետք է ենթարկվի ամբողջ մարդկությունը ։"
Արձագանք
Հանրության արձագանքը արձանի վերաբերյալ միանշանակ չի եղել։ Երբ աշխատանքն առաջին անգամ ցուցադրվել է, շատերը ցնցված էին կերպարի մերկությամբ։ Փաուերսը դիմակայել է այս քննադատությանը, հայտարարելով, որ այս երիտասարդ կինը քրիստոնեական մաքրության ու ողջախոհության հիանալի օրինակ է, քանի որ անգամ մերկ լինելով նա փորձում է պաշտպանել իրեն օտար հայացքներից։ Բացի այդ, ասում է քանդակագործը, նրա մերկությունն իր մեղքը չէր, այլ նա մերկ էր թուրք առևանգողների պատճառով, ովքեր հանել էին նրա հագուստը` նրան վաճառքի հանելու համար։ Հետևաբար, այս դատողությունը տրամաբանական է դարձնում շատ հոգևորականների նախազգուշացումն իրենց հավատացյալներին` գնալ և տեսնել արձանը ցուցահանդեսում ։
Որոշ այցելուներ զուգահեռների էին անցկացնում «Հունական ստրկուհու» և ԱՄՆ-ի հարավում պլանտացիաներում աշխատող ստրուկների միջև։ Այսպիսի համեմատությունն ի սկզբանե բացասական արձագանք էր գտնում ամերիկյան հանդիսատեսի մոտ, սակայն քաղաքացիական պատերազմի հետ աբոլիցիոնիստներն այս արձանը խորհրդանիշ են դարձնում և համեմատում են այն «Վիջինիայի ստրկուհու» հետ ։ Համեմատությունը նյութ է դարձել Ջոն Ուոթերի բանաստեղծության համար։
Արձանը ոգեշնչել է նաև Էլիզաբեթ Բրաունինգին սոնետ գրել։ Աբոլիցիոնիստ Մարիա Ուայթ Լոուելը (1821-1853) գրել է, որ «Հույն ստրկուհին» «գեղեցկության պատկեր էր, որին բոլորը պետք է նայեին որպես դարի ուղենիշ» ։ 1848 թվականին Բոստոն Քոմըն այգում քայլելիս ամերիկացի աբոլիցիոնիստ և սուֆրաժիստ Լյուսի Սթոունը (1818-1893) կանգ է առել արձանը դիտելու ու արտասվել է` տեսնելով կանացի սեռի խորհրդանիշը շղթայակապ։ Այդ օրվանից Սթոունը ընդգրկել է Կանանց իրավունքներ արտահայտությունն իր խոսքում ։
Փաուերսն ստեղծել է «Հույն ստրկուհու» վեց օրինակ։ Դրանցից յուրաքանչյուրը վաճառվել է արվեստի տարբեր կոլեկցիոներների։ Ամերիկյան արվեստի սմիթսոնյան թանգարանում պահվում է դրանցից մեկը, մեկ օրինակ կա նաև Կորկորան պատկերասրահում (Վաշինգտոն)։ 1851 թվականին գնվելով Վիլյամ Վիլսոն Կորկորան պատկերասրահի հիմնադրի կողմից` պատճենն առաջինն է եղել, որ ստեղծվել է բնօրինակի ճիշտ չափով ։ Երբ արձանի պատճենը տեղադրվել է Վերմոնտ նահանգի նահանգապետի սեղանին, նահանգապետ Ջեյմս Դուգլասը հրամայել է այն հեռացնել` հայտարարելով, որ անպատշաճ արձանը կարող են տեսնել դպրոցականները ։ Այլ պատճեններ պահվում են Վերմոնտ նահանգի կապիտոլիումում, Բերքշիր թանգարանում և Ամերիկյան արվեստի Վեսթերվելթ Ուորներ թանգարանում ։
Դևիդ Սոչա
Դևիդ Սոչա (David Socha, սեպտեմբերի 27, 1938, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին ֆուտբոլային մրցավար։ Հայտնի է 1982 և 1986 թվականների Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններով ։ 1982 թվականի առաջնությունը՝ Շոտլանդիայի և Նոր Զելանդիայի միջև, նշանավորվեց նրանով, որ Ֆուտբոլի աշխարհի առաջին առաջնությունն էր, որտեղ մրցավարն ամերիկացի էր։ Սոչան 1950-ականներին 2 մրցաշրջան խաղացել է Պորտսմութ Ֆուտբոլային ակումբում ։
Սոչան 1979 -1986 թվականներին եղել է ՖԻՖԱ-ի մրցավար։ 1984 թվականին եղել է նաև Օլիմպիական մրցաշրջանի մրցավարը Լոս Անջելեսում, ինչպես նաև վարել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի 1982 և 1986 թվականների աշխարհի առաջնությունները ։ Հյուսիսամերիկյան ֆուտբոլի լիգայում Սոչան Soccer Bowl '82-ի և Soccer Bowl '84-ի գլխավոր մրցավարն էր ։ Նա նաև Soccer Bowl '78-ի մրցավարի օգնականն էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:1938 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպանների ցանկ
Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպանը, Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության դիվանագիտական բարձրագույն ներկայացուցիչն է Հայաստանում։ Միացյալ Թագավորության դեսպանը Հայաստանում ղեկավարում է Երևանում գտնվող բրիտանական դեսպանատունը։ Դեսպանի պաշտոնական կոչումն է «Հայաստանի Հանրապետությունում Բրիտանական թագի դեսպան» կամ «Հայաստանի Հանրապետությունում Մեծ Բրիտանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան»։
Մեծ Բրիտանիան Հայաստանի անկախությունը պաշտոնապես ճանաչել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են 1992 թվականի հունվարի 20-ին, երբ Ռուսաստանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան սըր Բրայան Ֆոլը համատեղության կարգով նշանակվել է նաև Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպան։ Երևանում բրիտանական դեսպանատունը պաշտոնապես բացվել է 1995 թվականի հուլիսին։
Հայաստանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանների ցանկ
1992–1995: սըր Բրայան Ֆոլ (ոչ ռեզիդենտ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության դեսպանների ցանկ Կատեգորիա:Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպաններ
Հովվալիճ
Հովվալիճ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Ջերմուկ քաղաքից մոտ 15 կմ հյուսիս, Արփա գետի աջ վտակի վերին հոսանքում։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Էյդան Գիլեն
Էյդան Գիլեն (Aidan Gillen, ), հեռուստատեսության, թատրոնի և կինոյի դերասան։ Առավել հայտնի է Պետիր Բեյլիշի կերպարով «Գահերի խաղը» (Game of Thrones) հեռուստասերիալում։
Կենսագրություն
Գիլենը ծնվել է քաղաքային շրջան Դրամկոնդրայում (Իռլանդիա)։ Ավարտել է (St. Vincent's C.B.S.) դպրոցը Գլասնեվինում։ 2001 թվականին ամուսնացել է Օլիվիի օ’Ֆլենագանի հետ։ Այդ ժամանակ զույգը ապրում էր Իռլանդիայում երկու երեխաների՝ Բերիի (ծնվել է 1997 թ․- ին) և Ջոյի (ծնվել է 2000 թ․-ին) հետ։ 2009 թվականին, երբ Գիլենը արժանացավ Irish Film and Television Awards մրցանակի «Ունկնդիրը» (Прослушка) հեռուստասերիալում խաղացած դերի համար, իր մրցանակը նվիրեց Օլիվիին և երեխաներին ։
Գործունեություն
Դերասանական կարիերան սկսել է 16 տարեկանում, դեռևս Դուբլինում (Dublin Youth Theatre), ջուլհակի դերը խաղալով Շեքսպիրի «Ամառային գիշերների երազ» պիեսում։ Հետագայում հաստատվեց Լոնդոնում։
Առավել հայտի է Ստյուարտ Ջոնսոնի դերով՝ Channel 4 հեռուստաընկերության «Մոտիկ ընկերներ» հեռուստասերիալում (1999 թ․)։ «Մոտիկ ընկերներ 2» հեռուստասերիալում խաղացած դերի համար 2000 թվականին արժանացել է մրցանակի՝ British Academy Television Award, որպես Լավագույն դերասան։
2003 թվականին նույնպես արժանացել է «Թոնի» մրցանակին  Հառոլդ Պինտերի պիեսում  The Caretaker կատարմամբ բրոդվեյյան թատրոններից մեկում։
2010 թվականի հուլիսին հրապարակվեց, որ Գիլենը խաղացել է Գահերի խաղը հեռուստասերիալի գլխավոր դերերից մեկը։ Հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը՝ Գիլենի մասնակցությամբ  հայտնվեց էկրաններին 2011 թվականին ։ Նա նույնպես նկարահանվել է «Շանհայի ասպետներ» (2003 թ․) և «Առանց փոխզիջումների» ֆիլմերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իռլանդացի դերասաններ Կատեգորիա:Իռլանդացի կինոդերասաններ
Կինն ու թռչունը
Կինն ու թռչունը (Dona i Ocell), Խոան Միրոյի հեղինակած քսաներկու մետր բարձրությամբ արձանն է, որը 1983 թվականին տեղադրվել է Բարսելոնայի Խոան Միրոյի զբոսայգում։ Համահեղինակ Խոան Գարդի Արդիգասը արձանը պատել է խճանկարով ։
Բետոնե արձանը պաշտոնապես բացվել է 1982 կամ 1983 թվականին (համաձայն տարբեր աղբյուրների), և Միրոյի Արտիգասի հետ համագործակցած վերջին աշխատանքներից մեկն է ։ Արտիգասը բետոնի վրա խճանկար է արել, ինչը, որ առաջ արել էր Միրոյի պատի վրա Ռեյնի Լյուդվիգսհաֆենում։ Այս գործը Միրոյին պատվիրված երեք գործերից վերջինն էր, որոնք պետք է դիմավորեին Բարսելոնայի հյուրերին՝ երկնքում, ջրում և ցամաքում ։
Միրոն չի կարողացել մասնակցել բացմանը, քանի որ ծանր հիվանդ էր։ Նա մահացել է քանդակի բացումից մոտ մեկ տարի անց։
Նկարագիր
Ստեղծագործությունում օգտագործված է Միրոյի շատ աշխատանքներում տարածված՝ կնոջ և թռչնի թեման։ Կատալոներեն «թռչուն» բառը ծածկալեզվով օգտագործում են առնանդամը հիշատակելու համար։ Դա հետքն է թողել քանդակի արտաքին տեսքի վրա, որի գլխում անցք կա։ Քանդակը պատող խճանկարը կատարված է հիմնական գույներով, քանդակի վրա մուգ սալիկներով ճեղք է պատկերված, որը խորհրդանշում է կանացի սեռական օրգանը ։ Այդ գաղափարը նոր չէ, և նմանատիպ քանդակներ շատ են հանդիպում 2—3-րդ դարերի հռոմեական քանդակում ։
Զբոսայգին
Զբոսայգին, որտեղ տեղադրված է քանդակը, գտնվում է Բարսելոնայի Իսպանիայի հրապարակում։ Զբոսայգին ժողովրդականություն վայելող հանգստի վայր է ։
Զբոսայգին բաժանված է երկու տարածքի; Ցածրադիր գոտում բուսականությամբ հարուստ այգի է, իսկ ավելի բարձր գոտում արհեստական լիճ է, որի անկյուններից մեկում էլ տեղադրված է քանդակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոան Միրոյի քանդակներ Կատեգորիա:1983 քանդակներ
Օսիպովկա (այլ կիրառումներ)
Օսիպովկա, կարող է վերաբերել՝
Բազմաշեն (Խարբերդի գավառ)
Պատմություն
Ըստ տեղեկությունների գյուղը հիմնադրվել է 1165 թվականին՝ յոթ հայ ընտանիք կողմից։
Գյուղը հնում կոչվել է Բազման, հետագայում վերանվանվել Բազմաշեն։ Հիշատակվում է XII դարում։ Այդ են վկայում հին եկեղեցու ներսի պատին և գյուղի մոտ եղած խաչքարի XIII–XIV դարերի արձանագրությունները։
XIV դարում գյուղը տուժել է Լենկթեմուրի արշավանքներից, իսկ հետագայում վերաշինվել է։
1888 թվականին Բազմաշենում հիմնվել է Ուսումնասիրաց ընկերություն, որն զբաղվել է երեխաների ուսումնա–կրթական գործերով։ 1887 թվականից սկսվել է Բազմաշենի հայերի գաղթը դեպի ԱՄՆ։ 1892 թվականին նրանք ԱՄՆ–ի Չելսի քաղաքում հիմնել են Բազմաշենի լուսավորչական ուսումնասիրաց ընկերությունը, որը զբաղվել է հայրենի գյուղի երիտասարդների ուսման հարցերով։ Ընկերությունը մեծ օգնություն է ցույց տվել 1895 թվականի համիդյան կոտորածներից տուժած հայրենակիցներին, կառուցել է դպրոցի նոր շենք 300 աշակերտի համար։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Բազմաշենի հայերը տեղահանվել և զոհվել են։ Փրկվել են միայն 300 որբ և այրի, որոնք տարագրվել են օտար երկրներ (ԱՄՆ, Սիրիա, Ֆրանսիա)։ Ֆրանսիայում և Սիրիայում ապրող բազմաշենցիների մի մասը հայրենադարձվել և բնակություն է հաստատել Հայաստանում։
Ներկայումս Բազմաշենում ապրում են բռնի թուրքացված հայեր, որոնք դեռևս իրենց խոսվածքի մեջ պահպանում են հայերեն բառեր։
Բնակչություն
1880-ական թվականներին ուներ 132 տուն, 1903 թվականին՝ 210 տուն՝ 1580 բնակչով, իսկ Մեծ եղեռնի նախօրեին ուներ 460–500 տուն՝ 3500 զուտ հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով, առևտրով։ Բազմաշենի կոշկակարների, ատաղձագործների, շաքարագործների, կտավագործների արտադրանքը վաճառահանվում էր Թուրքիայի քաղաքներում։ Կար ձիթհանք, ճրագի յուղ պատրաստող, ծխախոտի գլանակի թղթեր կտրող և փաթաթող արհեստանոցներ։
Կրթություն
Գյուղն ուներ երեք երկսեռ դպրոց՝ բարեկարգ շենքերով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեժբրոդի
Մեժբրոդի (Міжброди), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մեժբրոդի գյուղում բնակվում էր 304 մարդ։
Օսկինո (այլ կիրառումներ)
Օսկինո, կարող է վերաբերել՝
Ալան Բուսակ
Ալան Օբրի Բուսակ (Allan Aubrey Boesak, ), հարավաֆրիկացի հոգևորական, Նիդերլանդական ռեֆորմատյան եկեղեցու հոգևորական, կրոնական, հասարակական և քաղաքական գործիչ, որը հանդես է եկել Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ապարտեիդի ռեժիմի դեմ։ 1999 թվականին նա դատապարտվել է ազատազրկման խարդախության համար, սակայն հետագայում նրան պաշտոնապես ներում է շնորհվել և 2004 թվականի վերջին վերականգնվել է ծառայության մեջ։
Աստվածաբան, քահանա և ակտիվիստ
Հաջորդ տասնամյակում լայնորեն հայտնի են դարձել նրա գրքերը, էսսեների և քարոզների ժողովածուները։ Ապարտեիդի դեմ Բուսակի ելույթներից մեկը նկարահանվել է բրիտանական The Shamen էլեկտրոնային խմբի կողմից։
Բուսակն ընտրվել է ռեֆորմատյան եկեղեցիների համաշխարհային դաշինքի նախագահ և այդ պաշտոնը զբաղեցրել մինչև 1991 թվականը։
Նա 1980-ական թվականներին ճանաչում է ձեռք բերել որպես ապարտեիդի ռեժիմի կտրուկ քննադատ և Ազգային կուսակցության (այդ թվում՝ այսպես կոչված սահմանադրական բարեփոխումների) կառավարության քաղաքականության հակառակորդ։ Հնդկական և աֆրիկյան բնակչության միասնության ջատագով Բուսակը կարևոր դեր է խաղացել ապարտեիդի դեմ պայքարում որպես Միացյալ ժողովրդավարական ճակատի կազմակերպիչներից և առաջնորդներից մեկը՝ օրինական ընդդիմադիր կազմակերպությունների լայն կոալիցիան՝ 1983 թվականից մինչև 1991 թվականը։