cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիտամին B9
Ամինաթթուների առաջացում
Մեթիլ–THF–ը վիտամին B12–ը դարձնում է մեթիլ-B12 (մեթիլկոբալամին)։ Մեթիլկոբալամինը հոմոցիստեինը փոխարկում է մեթիոնինի, և ռեակցիայի ֆերմենտն է հոմոցիստեին մեթիլտրանսֆերազան։ Հոմոցիստեին մեթիլտրանսֆերազայի կամ վիտամին B12–ի անբավարարությունն առաջացնում են THF–ի «մեթիլ–ծուղակ», որի դեպքում THF–ը փոխարկվում է մեթիլ–THF–ի՝ առաջացնելով ֆոլատի անբավարարություն։ Այսինքն, B12–ի անբավարարությունը կարող է առաջացնել մեթիլ–THF–ի կուտակում։ Մեթիոնիլ–փՌՆԹ ֆորմիլտրանսֆերազան կատալիզում է Լ–մեթիոնիլ–փՌՆԹ–ի փոխարկումը N–ֆորմիլմեթիոնիլ–փՌՆԹ–ի։
Ֆրանսիա
Գրականություն
Նույն դարի ընթացքում, Շառլ Պերրոն հայտնի էր որպես մանկական գրող, նա հեղինակել է այնպիսի հեքիաթներ ինչպիսիք են մեզ հայտնի «Կոշկավոր կատուն», «Մոխրոտիկը», «Քնած գեղեցկուհին» և «Կապույտ մորուքը»։
19-րդ դարում լույս տեսան շատ հանրահայտ ֆրանսիացի գրողների գրվածքներ։ Վիկտոր Հյուգոն գրել է գրեթե բոլոր գրական աանրերով, վեպ (Թշվառները համարվում է բոլոր աամանակների մեծագույն վեպը, Սուրբ աստվածամոր տաճար վեպը միանգամից դարձավ ամենակարդացվող վեպը աշխարհում), բանաստեղծություններ (նրան երբեմն համեմատում են Շեքսպիրի, Դանթեի և Հոմերոսի հետ), բեմադրություններ (Կրոմվել, որը համարվում է Ռոմանտիզմ ոճի գլուխգորոց), Էսեներ... 1841-ին նա ընտրվեց Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ, նա քաղաքական և մարդու իրավունքների ակտիվիստ է եղել. նա հանդես է եկել մահապատժի դեմ։ Նա նաև համարվում է բոլոր ժամանակների ֆրանսիական լավագույն գրող։
Այս ժամանակների մյուս հանճարեղ հեղինակներն են Ալեքսանդր Դյուման (Երեք հրացանակիրները և Կոմս Մոնտե Քրիստո), Ժյուլ Վեռնը (Նավապետ Հրանտի որոնումները), Էմիլ Զոլան (Թերեզ Ռաքեն), Օնորե դը Բալզակը (Կորսված պատրանքները), Գի դը Մոպասանը, Տեոֆիլ Գոտիեն և Ստենդալը(Կարմիրն ու սևը, Պարմի մենաստանը), ում աշխատությունները ամենահայտնին են աշխարհում։
Գոնկուրյան մրցանակը առաջին ֆրանսիական գրականական մրցնանակն է, որը տրվեց առաջին անգամ 1903-ին ։ 20-րդ դարի հայտնի գրողներն են Մարսել Պրուստը, Լուի Ֆերդինանդ Սելինը, Ալբեր Քամյուն և Ժան Պոլ Սարտրը։ Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիին գրեց Փոքրիկ իշխանը, որը մնում է շատ սիրված վեպ աշխարհի շատ փոքրիկների և մեծահասակների համար ։ 2010-ի դրությամբ ֆրանսիական հեղինակները գրականության ոլորտում ունեն ամենաշատ Նոբելյան մրցանակները քան այլ ազգի ներկայացուցիչները ։
Փիլիսոփայություն
Ռենե Դեկարտը 16-րդ դարի հանճարներից մեկն էր։ Հանրահայտ մաթեմատիկոս, ով հիմնադրեց Անալիտիկ երկրաչափություն։ Նա նաև մեզ հայտնի է «Ժամանակակից փիլիսոփայության հայր մականվամբ», այսինքն նա հռոմեական և հունական փիլիսոփայության անկումից հետո նոր շունչ հաղորդեց փիլիսոփայությանը։ Նա հիմնադրեց Կարտեզիանիստական դպրոցը, զարգացրեց կարտեզիանական կասկածանքը և համարվում է իր ժամանակների ամենաճանաչված ռացիոնալիստ փիլիսոփան։ Նրա ամենաճանաչված աշխատություններն են Փիլիսոփայական հիմունքները և Խորհրդածություններ մեթոդի մասին, որոնք հիշվում են մինչ այժմ։
Վիտամին B9
Փոխարկում կենսաբանորեն ակտիվ ածանցյալների
Ֆոլաթթվի կենսաբանական բոլոր ռեակցիաներն իրականացվում են տետրահիդրոֆոլաթթվի և նրա ածանցյալների միջոցով։ Նրանց կենսաբանական հասանելիությունը կախված է լյարդում դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազայի գործողություններից։ Այս գործընթացը մարդկանց մոտ շատ դանդաղ է, կազմում է առնետների մոտ նույն գործընթացի մոտ 2 տոկոսը, ինչն էլ հանգեցնում է նյութափոխանակության մեջ չմտած ֆոլատի կուտակմանը ։ Ենթադրվում է, որ նման ցածր ակտիվությունը սահմանափակում է ֆոլաթթվի փոխարկումը կենսաբանորեն ակտիվ ձևերի ։
Ֆրանսիա
Փիլիսոփայություն
Միևնույն դարաշրջանում Բլեզ Պասկալի բարոյական և փիլիսոփայական գրքերը խորապես ազդեցություն թողեցին ֆրանսիական ազնվականության վրա։
18-րդ դարում Վոլտերը գրեց շատ պիեսներ, պոեմներ և նամակներ, որոնք հետագայում լայն ճանաչում ստացան։ Նրա Կանդիդ վեպը ամենաուսուցվող վեպն է Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս և համարվում է նրա գրվածքների գլուխգործոցը։ Այս աշխատանքը նաև համարվում է երբևէ գրված լավագույն փիլիսոփայական վեպը։ Ժան Ժակ Ռուսոն Վոլտերի հիմնական փիլիսոփայական հակառակորդն էր այդ ժամանակ։ Հայտնի քաղաքական փիլիսոփա, որի հիմնական գործերն են Դատողություններ մարդկանց միջև անհավասարության ծագման և հիմքերի մասին, Դատողություններ հավերժական աշխարհի մասին և այլն։ Նրա գրվածքները համարվում էին լուսավորթյան դարաշրջանի լավագույն գործերը, որոնցով նա քննադատում էր միապետների իշխանությունը և գորում էր որպես մարդու իրավունքների պաշտպան։ Հասարակական պայմանագիր գրվածքը 1789 հեղափոխության հիմնական շարժիչ ուժն էր ։
Երաժշտություն
Չնայած ֆրանսիայի երաժշտության ճանաչվածության, ան միայն սկիզբ է առնում միջին դարերից, ոսկե դարաշրջանը սկսվում է 17-րդ դարից, երբ Լյուդովիկոս XIV վարձում էր երաժիշտների և կոմպոզիտորներին պալատում հանդես գալու համար։ Այս ժամանակաշրջանի հանրահայտ կոմպոզիտորներից են Մարկ Անտուան Շարպանտիեն, Ֆրանսուա Կուպերենը, Միշել Ռիշար Դելալանդը, Ժան Բատիստ Լյուլլին և Մարեն Մարեն, որոնք բոլորը հանդես են եկել թագավորական պալատում։ Թագավորի մահից հետո ֆրանսիական երաժշտությունը սկսեց անկում ապրել, սակայն վերաշնվեց հաջորդ դարում ի շնորհիվ մեագույն կոմպոզիտոր Ժան Ֆլիպ Ռամոյի, որի ստեղծագործութոււները հայտնի են մինչ այժմ։
Վիտամին B9
Ֆոլատային ռեակցիաները խոչընդոտող դեղեր
Որոշ դեղանյութեր խոչընդոտում են ֆոլաթթվի և տետրահիդրոֆոլաթթվի կենսասինթեզին։ Դրանց թվին են պատկանում դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազայի արգելակողները (տրիմետրոպրիմ, պիրիմետամին, մետոտրեքսատ), սուլֆոնամիդները (դիհիդրոպտերոատ սինթետազայի ռեակցիաներում 4–ամինաբենզոյաթթվի մրցակցային արգելակողներ)։ Վալպրոյաթթուն, ամենահաճախ նշանակվող հակակոնվուլսանտներից(հակաէպիլեպտիկ մեկը, նույնպես հանդիսանում է ֆոլաթթվի արգելակող և կարող է առաջացնել նյարդային խողովակի խանգարումներ, սպինա բիֆիդա, ճանաչողական բարդություններ նորածնի մոտ։ Հետևաբար այն մայրերը, որոնք իրենց հիվանդությունները կարգավորելու նպատակով օգտագործում են վալպրոյաթթու կամ դրա ածանցյաները հղիության ընթացքում, պետք է բժշկի հսկողությամբ ընդունեն ֆոլաթթվային հավելումներ։
Ֆրանսիա
Երաժշտություն
Ֆրանսիական երաժշտությունը նոր վերածնունդ ապրեց 19-րդ և 20-րդ դարերում, ռոմանտիկ շարժման վերջում, առաջինը օրերային կոմպոզիտորների շնորհիվ, ինչպիսիք են Հեկտոր Բեռլիոզը, Ժորժ Բիզեն, Գաբրիել Ֆորեն, Շառլ Գունոն, Ժակ Օֆենբախը, Էդուար Լալոն, Ժյուլ Մասնեն և Քամիլ Սեն-Սանսը։ Այս ժամանակաշրջանը օպերային երաժշտության ոսկե դարաշրջանն է, հայտնի էին բալետային օպերան, կատակերգական օպերան և այլ բազմապիսի ժանրեր։ Ավելի ուշ առաջացավ ժամանակակից դասական երաժշտության նախնական ձևը։ Էրիկ Սատին, Ֆրասնիս Պուլենկը, Մորիս Ռավելը և Կլոդ Դեբյուսին բերեցին նոր երաժշտական ձևեր   ։ Վերջերս, 20-րդ դարի վերջերին Մորիս Օհանան, Պիեր Շեֆֆեռը և Պիեր Բուլեզը օգնեցին ժամանակակից դասական երաժշտության զարգացմանը ։
Վիտամին B9
Սննդային հավելումներ
Ֆոլաթթվային հարստացումների ժամանակ ֆոլաթթուն ավելացվում է ալյուրին․ այս գործընթացը միտված է բարձրացնելու արյան ֆոլաթթվի քանակությունը բնակչության շրջանակներում։ Նյարդային խողովակի արատների և ֆոլաթթվի անբավարարության կապը հատնաբերելուց հետո, առողջապահական կազմակերպությունները սկսեցին առաջարկել հղիանալ պատրաստվող կանանց կողմից ֆոլաթթվային հավելումների օգտագործումը։ Քանի որ նյարդային խողովակը փակվում է հղիության առաջին չորս շաբաթների ընթացքում և շատ կանայք չեն գիտակցում իրենց հղի լինելու փաստը, շատ երկրներ ընդունեցին սնունդը ֆոլաթթվով հարստացնելու մասին ծրագիր։ Համաշխարհային ծնունդների սպինա բիֆիդայի գերակշռության մետաանալիզը ցույց է տալիս, որ սպինա բիֆիդայով ծնունդները 30 տոկոսով նվազել են այն երկրներում, որտեղ կիրառվել է ֆոլաթթվային հարստացումների ծրագիրը։ Ավելի քան 80 երկրներում ֆոլաթթուն ավելացվում է հացահատիկին և այդ հարստացված սնունդը բնակչության ֆոլատի ընդունման նշանակալի մասն է կազմում ։ Անհատական ազատության, ինչպես նաև առողջական խնդիրների (ներկայացված են Թունավոր ազդեցությունների մեջ) պատճառով հարստացումները վիճելի են։ ԱՄՆ–ում կառավարությունը լիազորում է սննդային հարստացումները, սակայն չի վերահսկում դրանից առաջացած անցանկալի հետևանքները ։ Սննդային հարստացումների նախաձեռնությունը ցուցակագրում է այն բոլոր երկրները, որոնք վարում են հարստացումների ծրագրեր, ինչպես նաև այն, թե յուրաքանչյուր երկրում որ նյութերը որ սննդամթերքներին են ավելացվում։ 2018թ–ի դեկտեմբերի 21–ից 81 երկրներ կատարում են մեկ կամ ավելի վիտամիններով սննդային հարստացումներ։ Այդ գործընթացում ամենաշատ օգտագործվող (62 երկրում) վիտամինը ֆոլատն է, իսկ ամենաշատ հարստացվող սննդամթերքը՝ սպիտակ ալյուրը։
Ավստրալիա և Նոր Զելանդիա
Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան համաձայնել են սպիտակ ալյուրի հարստացմանը 2007թ–ին։ Չափաբաժինը կազմում էր 135մգ ֆոլատ 100գ հացին։ Ավստրալիան սկսեց ծրագիրը կիրառել 2009թ–ին ։ Նոր Զելանդիան նույնպես պատրաստվում էր կիրառել ծրագիրը 2009թ–ին, սակայն որոշեց սպասել նոր հետազոտությունների իրականացմանը։ Հացթուխների ասոցիացիան և Կանաչ կուսակցությունը հակառակվեցին հարստացումների ծրագրին՝ նկարագրելով այն որպես «զանգվածի միջնորդություն» ։
Ֆրանսիա
Երաժշտություն
Միջազգային ճանաչում ստացած մյուս ֆրանսիացի կատարողների թվին կարելի է դասել հանրահայտ երգիչներ Միրեյ Մատյոյին, Միլեն Ֆրամերին և Նոլվեն Լերուա, էլեկտրական երաժշտության դաշնակահարներ Ժան Միշել Ժարին, Լորան Գարնիեին և Բոբ Սինկլարին և ավելի ուշ Մարտին Սոլվեյգին ու Դեյվիդ Գետտային։
Ֆրանսիայում կան նաև շատ երաժշտական և օպերային հաստատություններ։ Ամենահեղինակավորները դրանցից պետական Փարիզի ազգային օպերան է (բաղկացած երկու մասից՝ Գրնիե օպերա և Բաստիլի օպերա), Լիոնի ազգային օպերան, Շատլե թատրոնը Փարիզում, the Կապիտոլ թատրոնը Թուլուզում և Բորդոյի Գրան թատրոնը։ Ինչ վերաբերվում է երաժշտական փառատոններին, ապա կազմակերպվում են մի քանի խոշոր փառատոններ ինչպիսիք են Eurockéennes-ը և Rock en Seine-ը։ Երաժշտության օրը Ֆրանսիայում տոնվում է շատ քաղաքներում 1982-ից, որի հովանավորն է Ֆրանսիայի կառավարությունը ։
Վիտամին B9
Կանադա
Կանադական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ կանանց 58 տոկոսն ընդունել է ֆոլաթթու պարունակող մուլտիվիտամինային կամ ֆոլաթթվային հավելումներ հղիությունից երեք ամիս առաջ։ 25ից բարձր տարիք և կրթվածության բարձր մակարդակ ունեցող կանայք, ավելի հավանական է, որ օգտագործել են ֆոլաթթվային հավելումներ հղիությունից առաջ, քանի որ դրանք եղել են պլանավորված։ Կանադական հանրային առողջության նախաձեռնությունը ուղղված է կենտրոնացնելու ծննդկանների ուշադրությունը ֆոլաթթվային հավելումների օգտագործման և սոցիո–էկոնոմիկ անհավասարությունների վրա պարբերաբար տալով «ֆոլաթթվային օգնություն» կանանց խոցելի խմբերին ։ Ֆոլաթթվային հավելումները լիազորվել են 1998թ–ին՝ 150մգ ֆոլատ 100գ հարստացված ալյուրին և հացահատիկին ։ Ֆոլաթթվային հավելումների արդույունքները Կանադայում դրական են՝ նյարդային խողովակի արատի առկայության նվազում 46 տոկոսով ։
Ֆրանսիա
Կինո
Ֆրանսիան մեծ դեր է խաղացել կինոյի պատմության մեջ։ Երկու ֆրանսիացիներ, Օգյուստ և Լուի Լյումերները (հայտնի որպես Լյումիեր եղբայրներ) հիմնադրեցին կինոն 1895-ին ։ Միայն վերջերս 2006-ին Ֆրանսիայում արդյունաբերվել է ավելի շատ ֆիլմ քան եվրոպական բոլոր երկրներում միասին վերցված ։ Կաննի կինոփառատոնը ամենակարևոր փառատոններից է, որը կազմակերպվում է կինոյի բնագավառում ։
Չնայած ֆրանսիական կինոյի շուկան զիջում է Հոլիվուդյանին, սակայն Ֆրանսիայում համեմատած բոլոր արևմտյան կինոների Ամերիկյան ֆիլմերի շահույթի չափաբաժինն ամենափոքրն է՝ մոտ 50,1%, համեմատած Գերմանիայի 77,3%-ի և Ճապոնիայի 69,4%-ի հետ ։ Այսպիսով ֆրանսիական կինոների շահույթի չափաբաժինը Ֆրանսիայում կազմում է 34,8%, որը ամենամեծ ցուցանիշն է զարգացած երկրներում (բացի ԱՄՆ-ից), համեմատենք Իսպանիայի 13,7%-ի և Միացյալ թագավորությունների 8,3%-ի հետ ։ 1976 թվականին Ֆրանսիայի Տեխնիկայի և կինեմատոգրաֆիական արվեստի ակադեմիայի կողմից (Académie des arts et techniques du cinéma) սահմանվել է կինոյի ազգային Սեզար մրցանակը։
Սկսած 1946 թվականից Ֆրանսիայի Կանն քաղաքում անցկացվում է Կաննի կինոփառատոնը, աշխարհի ամենահեղինակավոր կինոփառատոններից մեկը։
Ֆրանսիան ոչ շատ դարեր առաջ համարվում էր համաշխարհային մշակութային կենտրոն ։ Սակայն վերջին տարիներին ֆրանսիական մշակույթը իր տեղը զիջել է ամերիկյանին, և Ֆրանսիան փորձում է վերածնել իր մշակույթը։
Վիտամին B9
Միացյալ Թագավորություն
Մինչ Սննդի չափանիշների կազմակերպությունը առաջարկում էր ֆոլաթթվային հարստացումները , և սպիտակ ալյուրը հարստացվում էր երկաթով , ֆոլաթթվով սպիտակ ալյուրի հարստացումը դարձավ կամայական, ոչ թե պարտադիր։ 2018թ–ին Միացյալ Թագավորությունում որոշ գիտնականներ առաջարկեցին վերանայել հարստացումների մասին լիազորագիրը, քանի որ սննդային հարստացումներն նպաստում են նյարդային խողովակի արատների քանակի նվազեցմանը ։
Ֆրանսիա
Կինո
Ֆրանսիական կինոն իր ուրույն տեղը գրավեց համաշխարհային կինեմատոգրաֆում սկսած 1950-ականներից։ Ֆրանսիական կիոնյի զարգացման գործում մեծ դեր խաղաց Ալեն Ռենեն։ Ֆրանսիացի լավագույն դերասաններն էին Ժերար Ֆիլիպը, Բուրվիլը, Ժան Մարեն, Մարի Կազարեսը, Լուի դը Ֆյունեսը, Սերժ Ռեջանին և այլք։ Հանրահայտ ռեժիսորների թվին կարելի է դասել Ռենե Կլերին, Ռենե Կլեմանին, Ժան Լյուկ Գոդարին, Ֆրանսուա Տրյուֆոյին, Կլոդ Լելուշին, Կլոդ Շաբրոլին, Լուի Մալին, Ռոժե Վադիմին, Ֆրանսիս Վեբերին և այլոց։
Նորաձևություն
Նորաձևությունը եղել է Ֆրանսիայի արդյունաբերական հիմնական ճյուղերից մեկը սկսած 17-րդ դարից և "Հոթ կուտյուրը" հիմնադրվել է Փարիզում 1860-ականներն։ Այժմ Փարիզը, Լոնդոնի, Միլանի և Նյու Յորքի հետ համարվում է համաշխարհային նորաձևության մայրաքաղաք և քաղաքը լի է համաշխարհային բրենդների գլխամասային գրասենյակներով և նորաձևական տներով։ Haute couture անվանումը Ֆրանսիայում պաշտպանված է օրենքով, որը նշանակում է բարձր նորաձևություն և ունի որակի և ստանդարտների երաշխավորություն։
Վիտամին B9
ԱՄՆ
1996թ–ին ԱՄՆ–ի Սննդի և դեղորայքի ադմինիստրացիան (FDA) հրատարակեց հարստացված հացամթերքին, հացահատկին, ալյուրին, բրնձին, այլ հատիկային մթերքներին ֆոլաթթվի ավելացման կանոնադրություն ։ Այս օրինագիծը կիրառվեց 1998թ–ի հունվարի 1–ից սկսած և նպատակաուղղված էր նորածինների մոտ նյարդային խողովակի արատի քանակի նվազեցմանը ։
Ֆրանսիա
Նորաձևություն
Ֆրանսիական նորաձևության և ոճի (la mode) նկատմամբ վերահսկողությունը սկսվել է դեռևս Լյուդովիկոս XIV-ի ժամանակներից երբ պերճանքի առարկաները հիմնականում հասու էին արքունական ընտանիքին, հետագայում այս առարկաները նաև մեծ վարկանիշ ունեցան նաև Եվրոպայում։ Ֆրանսիան վերադարձրեց իր իշխող դիրքը բարձր նորաձևոթյան բնագավառում (couture or haute couture) 1860–1960 թվականներին ի շնորհիվ այնպիսի համաշխարհային բրենդների ինչպիսիք են Chanel-ը, Dior-ը և Givenchy-ն։
Մեդիա
Ի տարբերություն այլ զարգացա երկրների Ֆրանսիայում այդքան շատ ժամանակ չեն վատնում թերթերի ընթերցանության վրա, քանի որ նախընտրում են հեռարձակվող լրատվամիջոցները։ Ամենաշատ վաճառվող թերթերն են Le Monde-ն և աջաթևյան Le Figaro-ն, մոտ 300,000 օրինակ մեկ օրվա ընթացքում, բայց նաև շատ է կարդացվում L'Équipe-ն, որը մասնագիտացած է սպորտի բնագավառում ։ Սակայն մեծ քանակությամբ օրաթերթեր են վաճառվում նաև տարածքային հրատարակչություններում, օրինակ Ouest France-ն վաճառել է մոտ 750,000 օրինակ մեկ օրում, կան 50 այլ տարածքային թերթեր, որոնք ունեցել են մեծ վաճառքներ ։ Շաբաթաթերթերի բնագավառը նույնպես զարգացած է երկրում, կան ավելի քան 400 մասնագիտացված շաբաթաթերթեր, որոնք հրատարակվում են երկրում ։
Վիտամին B9
Պատմություն
1920–ներին գիտնականները կարծում էին, որ ֆոլատի անբավարարությունն ու սակավարյունությունը նույն հիվանդությունն են ։ 1931թ–ին Լյուսի Ուիլլսի կատարած հետազոտությամբ հաստատվեց, որ ֆոլատը հղիության ժամանակ կանխում է սակավարյունությունը։ Ուիլլսը ցույց տվեց, որ սակավարյունությունը կարելի է կարգավորել խմորասնկերով ։ 1930–ականներին ֆոլատը ճանաչվեց որպես խմորասնկերում գտնվող կարգավորիչ գործոն։ Այն առաջին անգամ առանձնացվել է սպանախի տերևների հանուկից Միտչելի, Էսմոնդի, Սնելլի և Ուիլիամսի կողմից 1941թ–ին ։ Բոբ Սթոքսթեդը առանձնացրել է մաքուր բյուրեղային ձևը 1943թ-ին և կարողացել է որոշել դրա քիմիական կառուցվածքը, երբ աշխատում էր Ամերիկյան Ցիանամիդ ընկերության Լեդերլի լաբորատորիայում ։ 1945թ-ին ֆոլաթթվի մաքուր բյուրեղային ձևի ստացումը իրականացվել է «ֆոլաթթվի տղաներ» խմբի կողմից հետազոտության տնօրեն Յելլապրագադա Սուբբարոուի հսկողությամբ և գլխավորությամբ Լեդերլի լաբորատորիայում, Նյու Յորք ։
Ֆրանսիա
Մեդիա
1974-ին, մի քանի տարի անց ռադիոյի և հեռուստատեսության կենտրոնացված մենաշնորհից պետական ORTF կառույցը բաժանվեց մի քանի պետական ընկերությունների, բայց դեռևս գոյություն ունեցող երեք հեռուստատեսային ալիքները և չորս ռադիո ալիքները մնացին պետական ենթակայության տակ։ Միայն 1981-ին, երբ կառավարությունը թույլատրեց ազատ հեռարձակումը եկրի տարածքով վերջ դրվեց պետական մենաշնորհին ։ Ֆրանսիական հեռուստատեսությունը մասամբ ժողովրդականացվեց հաջորդ երկու տասնամյակի ընթացքում հիմնական առևտրային հեռուստաալիքների ինչպես նաև մալուխային և արբանյակային հեռուստատեսության շնորհիվ։ 2005-ին երկրի ամբողջ երկայնքով ներդրվեց թվային հեռուստատեություն, որը թույլ տվեց հեռարձակվել նաև այլ ալիքների։
Ֆրանսիայի ազգային պետական հեռուստաընկերությանն է պատկանում չորս հեռուստաալիք, իսկ ազգային ռադիոյին հինգ ալիք։ Բացի այս ազգային հեռարձակումներից գործում է նաև Radio France Internationale, որը հեռարձակում է ֆրանսերեն հաղորդումներ ամբողջ աշխարհով և Ֆրանկո-գերմանական հեռուստատեսային ալիք TV5 Monde-ն։ 2006-ին կառավարությունը ստեղծեց միջազգային լրատվական ալիք France 24-ը։
Հասարակություն
Ըստ 2010-իn BBC-ի կողմից կազմակերպված հարցումների, որին մասնակցել է 29.977 մարդ 28 երկրներից, Ֆրանսիան դրական ներազդեցություն համաշխարհային ներքաղաքական գործընթացում. 49%-ը դրական են գնահատում երկրի քաղաքականությունը, իսկ 19%-ը՝ բացասական ։ Ազգային ապրանքանիշերի ինդեքսը 2008-ին կարծիք հայտնեց, որ Ֆրանսիան ունի երկրորդ լավագույն միջազգային հեղինակությունը ետ մնալով միայն Գերմանիայից ։
Ըստ 2006-ի և 2011-ի եկեղեցու հետազոտությունների կենտրոնի հարցումների՝ հիմնված 14 000 պատասխանողների 15 երկրներից, Ֆրանսիան ունի եկեղեցիական հանդուրժողականության ամենաբարձր մակարդակը (երբ հարցրել են նրանց կարծիքը մուսուլմանների, քրիստոնյաների և հրեաների մասին) ։
2010-ի հունվարին International Living կազմակերպությունը Ֆրանսիային դասեց այն երկիրը, որը ամենացանկալին է ապրելու համար հինգերորդ տարին անընդմեջ, այստեղ հաշվի են առնվել 9 չափանիշներ՝ կյանքի արժողություն, մշակույթ և ժամանց, տնտեսություն, բնապահպանություն, ազատություն, առողջություն, ենթակառուցվածքներ, անվտանգություն, ռիսկ և կլիմա ։
Վիտամին B9
Պատմություն
Այս հետազոտությունը հանգեցրեց ամենաառաջին հակաքաղցկեղային դեղանյութի՝ հակաֆոլատային ամինապրոտեինի սինթեզին, որի կլինիկական արդյունավետությունը փորձվել է Սիդնի Ֆարբերի կողմից 1948թ-ին։ 1950-1960թթ-ներին գիտնականները սկսեցին բացահայտել ֆոլատի ազդեցության մեխանիզմը ։ 1960թ-ին փորձագետները առաջին անգամ կապեցինսպինա բիֆիդան և ֆոլատի անբավարարությունը ։ 1990-ականների վերջերին ԱՄՆ-ի գիտնականները պարզեցին, որ թեև սննդի մեջ պարունակվում է ֆոլատ, այնուամենայնիվ, մարդիկ կարիք ունեն լրացնելու իրենց ամենօրյա չափաբաժինը, և հենց այդ ժամանակ էլ ԱՄՆ-ը ընդունեց ֆոլատային հավելումների ծրագիրը ։
Ֆրանսիա
Հասարակություն
Ֆրանսիայում պատմականորեն պաշտպանվում են մարդու իրավոնքները ։ Սկսած 1789-ի մարդու և քաղաքացու իրավունքների պաշտպանության դեկլարացիայից, Ֆրանսիային տրվեց "մարդու իրավունքների երկիր" մականունը ։ Բացի այդ 1948-ին ֆրանսիացի Ռենե Կասսինը հեղինակեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր դեկլարացիան, որը ընդունեցին ՄԱԿ-ի անդամները Փաիզում ։
Ազգային խորհրդանիշերը խստորեն արտացոլում են հեղափոխության ժառանգությունը։ Պաշտոնապես գործում է չորս ազգային խորհրդանիշ ընդունված սահմանադրությամբ, բոլորն էլ ունեն իրենց տոնախմբության օրը։ Բաստիլի օրը ազգային տոն է, որը նշվում է ի պատիվ Բաստիլի գրավման ։ Ֆրանսիայի դրոշի հիմքերը նույնպես գալիս են հեղափոխությունից և համարվում էր հեղափոխականների խորհրդանիշ ։
Վիտամին B9
Պատմություն
Ֆոլաթթուն (վիտամին B9 կամ վիտամին Bc) կազմված է երեք կառուցվածքային միավորներից՝ պտերիդինից (I), պարաամինաբենզոյաթթու (II) և գլուտամինաթթվից (III)։ Ֆոլաթթուն 1941-ին անջատվել է բույսերի կանաչ տերևներից, որտեղից էլ առաջացել է դրա անունը։
Ֆրանսիա
Հասարակություն
Ընդհանուր և ավանդական խորհրդանիշ է համարվում Գալլական աքլորը։ Սրա արմատները գալիս են անտիկ դարաշրջանից լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է կամ "գալլական աքլոր" կամ "Գալիայի բնակիչ"։ Հետագայում այս կերպարը լայն տարածում գտավ ամբողջ երկրում, այն օգտագործում էին և միապետերը և հեղափոխականները ։ Չնայած այն չի համարվում պաշտոնական խորհրդանիշ սակայն ամբողջ աշխարհում ամենալայն ճանաչումն ունի հենց այս խորհրդանիշը։
Խոհանոց
Ֆրանսիական խոհանոցը հայտնի է որպես լավագույներից մեկը աշխարհում      ։ Ֆրանսիական խոհանոցը շատ բազմազան է և մեծ ազդեցություն է ունեցել արևմտյան այլ խոհանոցների վրա ։ Տարբեր տարածաշրջաններում ուտեստների բաղադրատոմսերը տարբեր են, օրինակ հյուսիսում ուտեստ պատրաստելուց նախընտրում են յուղը ճարպի փոխարեն, իսկ հարավում նախընտրում են ձիթապտղի յուղը ։
Վիտամին B9
Օրվա պահանջ
Ֆոլաթթվի օրվա պահանջը տատանվում է 50մկգ-ից մինչև 200 մկգ, սակայն այս վիտամինը վատ ներծծվելու. պատճառով խորհուրդ է տրվում օրվա չափաբաժինը հասցնել մինչև 400 մկգ։ 10-2 մգ պահեստավորվում է լյարդում և սովորաբար բավարարում է 2-3 ամիս։
Ֆրանսիա
Խոհանոց
Բացի այդ ամեն տարածաշրջան ունի իր հայտնի ուտեստը. Կասուլեն հարավ արևմուտքում, Շուկրուտը Էլզասում, Կիշը Լոթարինգիայում, Բիոֆ Բուգինյոնը Բուրգունդիայում և այլն։ Ֆրանսիայի ամենահայտնի մթերքը գինին է, ներառյալ շամպայնը, Բորդո գինին, Բուրգունդյան գինին և Բոժոլե գինին, ինչպես նաև պանիրը, ինչպիսիք են Կամամբերը, Ռոկֆորը և Բրին։ Կան մոտ 400 տեսակ պանիրներ ։
Չեշմե
Չեշմե(Çeşme), քաղաք Թուրքիայի ծայր արևմուտքում, Իզմիրի մարզում։ Գտնվում է Իզմիր քաղաքից 80 կիլոմետր հեռավորության վրա` Էրիթրեա թերակղզու վրա։ Չեշմեյի հակադիր կողմում գտնվում է հունական Խիոս կղզին։ Չեշմեն թուրքական ամենահայտնի հանգստավայրերից մեկն է։ Տարեկան այստեղ գալիս է մոտ մեկ ու կես միլիոն զբոսաշրջիկ։
Պատմություն
Նախկինում այստեղ է գտնվել հունական Կրինի քաղաքը (Κρήνη)։
Վիտամին B9
Վիտամինային անբավարարության կլինիկական արտահայտություն
Ֆոլաթթվի անբավարարությունը հանգեցնում է՝
Բորիս Անտոնենկո
Բորիս Իվանովիչ Անտոնենկո (Борис Іванович Антоненко, ծնվել է դեկտեմբերի 27, 1927 Անտրավիտի շրջանի, Լուգանսկի մարզի, Վերին Նագոլչիկում) - սովետական ուկրաինացի կույր երաժիշտ, բանդուրիստ, Ուկրաինայի Կոբզարների ազգային միության անդամ։
Ֆրանսիա
Սպորտ
Ֆրանսիայում հայտնի սպորտաձևերն են ֆուտբոլը, ձյուդոն և թենիսը ։ Ֆրանսիան ընդունել է այնպիսի մրցաշարեր ինչպիսիք են 1938 և 1998 թվականների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունները, և 2007-ի ռեգբիի աշխարհի գավաթը ։ Սթադ դը Ֆրանսը Փարիզում Ֆրանսիայի ամենամեծ մարզադաշտն է, այստեղ կայացել են 1998-ի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը և 2007-ի ռեգբիի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը։ Ֆրանսիայում է տեղի ունենում ամենամյա Տուր դը Ֆրանսը` հեծանվասպորտի ամենահայտնի մրցաշարը ։ Ֆրանսիան նաև հայտնի է Լե Մանի 24 ժամ սպորտային մեքենաների մրցավազքի մրցույթով, որը տեղի է ունենում Սարտա դեպարտամենտում ։ Մի քանի հիմնական թենիսի մրցաշարեր նույնպես տեղի են ունենում Ֆրանսիայում, օրինակ Փարիզ Մաստերսը և Ֆրենչ օփենը, Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերից մեկը։
Չեշմե
Պատմություն
1770 թվականի հունիսին այստեղ տեղի է ունեցել Չեշմեյի ծովամարտը, որի ժամանակ ռուսական միջերկրածովյան էսկադրիան ջախջախեց այստեղ կուտակված թուրքական նավատորմին։
1922 թվականին քաղաքում բնակվում էր շուրջ 17000 մարդ, հիմնականում հույներ, թուրքեր և հայեր։
Վիտամին B9
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիտամիններ Կատեգորիա:Սպիրտներ Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Ֆրանսիա
Սպորտ
Ֆրանսիան սերտ համագործակցում է ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հետ. հենց ֆրանսիացի ազնվական Բարոն Պիեր դը Կուբերտենն առաջարկեց վերսկսել օլիմպիական խաղերը 19-րդ դարի վերջին ։ Աթենքից հետո, որտեղ կայացան առաջին օլիմպիական խաղերը, երկրորդը տեղի ունեցավ Փարիզում 1900-ին ։ Փարիզը նաև եղել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի առաջին նստավայրը, որից հետո այն տեղափոխեցին Լոզան ։ 1900 թվականի խաղերից հետո Փարիզը ևս մեկ անգամ ընդունեց ամառային օլիմպիական խաղեր 1924-ին և երեք անգամ Ձմեռային օլիմպիական խաղեր (1924-ին Շամոնիում, 1968-ին Գրենոբլում և 1992-ին Ալբերվիլում) ։
Չեշմե
Ներկա դրություն
Չեշմեն Էգեյան ծովի թուրքական ափի ամենահայտնի հանգստավայրերից մեկն է։ Չեշմեն գտնվում է Թուրքիայի ծայր արևմուտքում` Իզմիրից 80 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այստեղ կան բազմաթիվ հանքային աղբյուրներ, որոնց ջրերը հոսում են հանգստավայրի հյուրանոցների տարածքներով։
Չեշմեի ամենահայտնի լողափը Ալթընկումն է, որը գտնվում է Չեշմեյից 10 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Քույր քաղաքներ
Չեշմեյի քույր քաղաքներն են`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Եգեյան ծովի թուրքական նավահանգիստներ և քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի ծովափնյա հանգստավայրեր Կատեգորիա:Իզմիրի մարզ
Ֆրանսիա
Սպորտ
Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մականունը “Les Bleus” է (Երկնագույն), քանի որ նրանց շապիկի գույնը երկնագույն է, որը Ֆրանսիայի եռագույնի գույներից մեկն է։ Ֆուտբոլի հավաքականը իր հաջողությունների գագաթնակետին հասավ 20-րդ դարի վերջին՝ հաղթելով Աշխարհի գավաթը 1998 և 2018 թվականներին, բացի այդ գրավել է երկրորդ տեղը 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում, և երկու անգամ էլ հաղթելով Եվրոպայի առաջնություններում՝ 1984-ին և 2000-ին ։ Ակումբային ֆուտբոլի բարձրագույն լիգան է Լիգա 1-ը։ Ռեգբին նույնպես շատ ճանաչված է, հատկապես Փարիզում և Ֆրանսիայի հարավ արևմուտքում ։ Ազգային հավաքականը մասնակցում է բոլոր աշխարհի առաջնություններին և ամենամյա 6 ազգերի գավաթին։ Ունենալով ուժեղ ներքին առաջնություն, Ֆրանսիայի ռեգբիի հավաքականը ունի 16 վեց ազգերի գավաթ ներառյալ ութ մեծ սաղավարտ և աշխարհի առաջնություններում հասել է մինչև եզրափակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիա Կատեգորիա:Արևմտյան Եվրոպայի երկրներ Կատեգորիա:Մեծ ութնյակի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Մեծ յոթնյակի երկրներ Կատեգորիա:Մեծ քսանյակի անդամ երկրներ Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Միջերկրածովյան միության անդամներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Բորիս Անտոնենկո
Կենսագրություն
Նա կորցրել է տեսողությունը մանկության տարիներին։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա ծնողների հետ տարհանվել է և մեկնել Ուզբեկստան։ 1952 թվականին ավարտել է Տաշքենդի Ռեյնգոլդ Գլիերի անվան երաժշտական քոլեջը` բայանի դասեր, իսկ 1969 թվականին` ավարտել է Նիզամիի մանկավարժական ինստիտուտը (երաժշտության և երգի ֆակուլտետ)։ Նա աշխատել է որպես Ուզբեկստանի համերգային նվագախմբերի նկարիչ, ղեկավարել է «Կույրերի հասարակության» համակարգը։ 1977 թվականին Բորիս Անտոնովիչը վերադառնում Կիև, 1978 թվականին նա սկսում է սովորել նվագել բանդուրա կոբզար Պ. Սուպրունի մոտ։ Նրա երգացանկում ներառված են ուկրաինական ժողովրդական երգեր, կոբզարների և ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ։ Ուկրաինայի Կոբզարների ազգային միության անդամ (Կիևի բաժին)։
Ստեղծագործություն
Ընտրված աշխատանքներ.
Գրականություն
Կատեգորիա:Կույր երաժիշտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ երաժիշտներ Կատեգորիա:Բանդուրիստներ Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:Խորհրդային ակադեմիական երաժիշտներ
Տունզասու
Տունզասու (Тунзассу), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տուտույաս գետի աջ ափին՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25 կմ է։ Գետաբերանից 9 կմ հեռավորության վրա, աջ ափին թափվում է գետ՝ Փոքր Տունզասու։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Յոհան Պֆեֆֆերկորն
Յոհան Պֆեֆֆերկորն, 16-րդ դարի գերմանալատինական գրող, հումանիստների առաջնորդ։
Կենսագրություն
Յոհան Պֆեֆֆերկորնը առանձնահատուկ տաղանդով աչքի չի ընկել (Դավ. Շտրաուսը նրան ուղղակի գռեհիկ է կոչել) և  հեղինակություն չի ունեցել նույնիսկ իր համախոհների շրջանում։ Նա թեկուզ բացասական,բայց  շատ կարևոր դեր է խաղացել խավարամիտների և հումանիստների  երկար և համառ հակասություններում, որը  ամենից վառ  դրսևորվել է հայտնի «Նամակներ մութ մարդկանցից» ստեղծագործության մեջ։
Ծագումով նա հրեա է Քյոլն քաղաքից  : Երբ  Պֆեֆֆերկորնը դարձել է քրիստոնյա, կատաղի դատապարտել է  իր նախկին համախոհներին։ 1509 թվականին նրան հաջողվել է Մաքսիմիլիան կայսրից գնել  հրաման, ըստ որի` հրեաներից պետք է հավաքվեին և այրվեին նրանց բոլոր գրքերը` բացառությամբ աստվածաշնչյան գրքերի ։ Պատճառը այն էր, որ  այդ գրքերում ծաղրի են  ենթարկվել քրիստոնեական կրոնի կարծրատիպերը  և ավանդույթները ։ Սա դարձել է  կատաղի հակասությունների պատճառ, որը երկու թշնամի  ճամբարների է բաժանել այդ ժամանակի գիտնականներին,պրոֆեսորներին և  աստվածաբաններին։ Հակասությունները հատկապես սրվել են այն բանից հետո, երբ Յոհան Ռեիխլինը  արձագանքել է  իշխանության հարցին և ափսոսանք հայտնել Պֆեֆֆերկորնի և նրա համախոհների հայտարարությունների համար ու գրել է խորհուրդ. «Արժե՞, որ հրեաները տանեն ոչնչացնեն,այրեն իրենց բոլոր գրքերը» վերնագրով տրակտատ :
Մինչև գրքերը այրելու մասին վերջնական որոշում ընդունելը դադարեցվել է հրեաներից գրքերի առգրավումը։ Պֆեֆֆերկորնը, ում հետևել են  Քյոլնի աստվածաբանները և գերիշխող կարգը, կատաղությամբ արձագանքել է Ռեիխլինի զեկույցին( որին նա ոչ օրինական ճանապարհով  էր հասցրել ծանոթանալ) և «Ձեռքի հայելի» պարսավագրում մեղադրել  հակառակորդին` ասելով, որ ծախվել է հրեաներին, դրա հետ մեկտեղ ջանացել ապացուցել, որ  նա  հրեերեն լավ չգիտի։
Պֆեֆֆերկորնը չի հանգստացել և իր «Այրող հայելի» և «Նաբատ» ստեղծագործություններում ավելի մեծ զայրույթով հարձակվել է Ռեիխլինի և այլ հումանիստներ վրա` թափելով հայհոյանքներ և բացահայտ մատնությամբ դիմել հոգևոր և աշխարհիկ իշխանություններին։ Հակառակ կողմը իր պատասխանն է տվել «Կապնիոտայի հաղթանակ» բանաստեղծության մեջ (որը գրվել է այն բանից հետո, երբ  Պֆեֆֆերկորնի կողմից սկսված արշավը ավարտվել էր անարդյունք, և ամեն ինչ դադարեցվել էր) արտահայտվել է, օրինակ, ցանկություն, որ Պֆեֆֆերկորնը ընկնի դահիճի ձեռքը և այլանդակվի, իսկ  «Նամակ մութ մարդկանցից» ստեղծագործության մեջ եղել են ակնարկներ այն մասին, որ գլխավոր խավարամիտներից մեկը` Օրտուին Գրացը,  Պֆեֆֆերկորնի կնոջ հետ ունեցել է մտերիմ կապ։ Երբ հայտնվել է «Նամակների» առաջին մասը, Պֆեֆֆերկորնը հրատարակել է  «Defensio J. Pepericorni contra famosas et criminales obscurorum virorum epistolas» և առիթ ստեղծել  երկրորդ մասի  հրատարակման համար։ Զգալով բարեփոխությունների  նախադրյալները`  Պֆեֆֆերկորնը  հրատարակել է իր  «Փոքրիկ մարտական գիրքը», որը սպառնալի նախազգուշացում էր, բայց այն  մնացել է ձայն բարբառոյ  հանապատի։ Կյանքի վերջում Պֆեֆֆերկորնը դուրս է եկել  ասպարեզից, և նրա մասին գրեթե չի հիշատակվել։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ Կատեգորիա:Հուդայականության քննադատներ Կատեգորիա:1521 մահեր Կատեգորիա:Հակասեմականությունը Գերմանիայում Կատեգորիա:Հուդայականության հետ կապված վեճեր Կատեգորիա:1524 մահեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
(2966) Կորշունիա
(2966) Կորշունիա (Korsunia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,447473 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1045 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7904 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1398,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257411 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարգարեթ Անգլիացի (Շոտլանդիայի թագուհի)
Թագավոր Ալեքսանդր III-ի կինը։
Կյանք
Մարգարեթն Անգլիայի թագավոր Հենրի III-ի ու թագուհի Էլեանոր Պրովանսացու երկրորդ երեխան էր ու ծնվել էր Վինձոր ամրոցում։ Պատմական գրառումներում առաջին անգամ նշվել է, երբ երեք տարեկան էր ու իր եղբոր՝ ապագա թագավոր Էդուարդ I-ի հետ Լոնդոնում ինչ-որ միջոցառման էր մասնակցում։
Շոտլանդիայի թագավոր Ալեքսանդր II-ն ամուսնացած է եղել նրա հորաքրոջ՝ Ջոան Անգլիացու հետ։ 1244 թվականին նրա հայրն ու Ալեքսանդր II-ը հանդիպել են Նյուքասլում երկու ազգերի միջև խաղաղ հարաբերությունները վերսկսելու համար և այդտեղ էլ որոշվել է, որ Շոտլանդիայի ապագա թագավոր Ալեքսանդր III-ը պետք է ամուսնանա Մարգարեթի հետ։ Նշանադրվել են հաջորդ տարի։
Ասում են, որ Մարգարեթը դժբախտ է եղել Շոտլանդիայում և Անգլիայի ու Շոտլանդիայի միջև որոշակի լարվածություն է ստեղծել Անգլիայի իր ընտանիքին նամակներ գրելով, թե Շոտլանդիայում իրեն վատ են վերաբերում ։ Փոքր տարիքի պատճառով արքայական զույգին թույլ չեն տվել սեռական հարաբերություններ ունենալ։ Հետևաբար, Մարգարեթին թույլ չէին տալիս Ալեքսանդրին հաճախակի տեսնել, բայց քանի որ թագավորը նրա վրա լավ տպավորություն էր թողել ու նա սկսել էր նրան հավանել, սահմանափակումը նրան դժգոհելու առիթ էր տալիս։ Ավելին, նրան դուր չէր գալիս արքայական պալատը, ատում էր Էդինբուրգն ու Շոտլանդիայի կլիման ու կարոտում Անգլիան ու իր այնտեղի ընտանիքը։ Նա գրում էր իր կարոտի մասին ու գանգատվում ծնողներին, որոնք էլ խնդրել են թույլ տալ նրան այցելել իրենց։ Շոտլանդացիները, սակայն, մերժել են՝ մտածելով, որ նա այլևս չի վերադառնա։
1255 թվականին թագուհի Էլեանորն իր բժշկին ուղարկել է Էդինբուրգ՝ Մարգարեթի առողջութունն ուսումնասիրելու։ Բժիշկը զեկուցել է, որ նրա դուստրը գունատ է ու ընկճված, գանգատվում է միայնությունից ու անտեսվածությունից։ Նրա հայրը նոր պատվիրակություն է ուղարկել, նամակներ գրել որոշ շոտլանդացի կոմսերի ու պահանջել, որ իր աղջկան լավ վերաբերեն։ Թագուհի Մարգարեթն իր հայրիկի պատվիրակներին բողոքել էր, թե իրեն պահում են բանտարկյալի նման, որ իրավունք չունի ճանապարհորդելու, որ իրեն թույլ չեն տալիս տեսնել իր ամուսնուն կամ մերձենալ նրա հետ։ Այսքանից հետո Անգլիայի թագավորն ու Շոտլանդիայի խնամակալների խորհուրդը համաձայնության են եկել․ որոշվել է, որ քանի որ արքայական զույգն արդեն տասնչորս տարեկան է, պետք է նրանց թույլատրել ապրել ամուսնական կյանքով, ու որ խնամակալների խորհուրդը պարտավորվում է յոթ տարի հետո իշխանությունը հանձնել Ալեքսանդրին, բացի այդ, Ալեքսանդրը պարտավորվում էր Մարգարեթին հոգատարությամբ շրջապատել ու թույլ տալ նրան այցելել իր ծնողներին։ Նույն տարում՝ 1255 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Մարգարեթն ու Ալեքսանդր III-ն այցելել են թագուհու ծնողներին ու քրոջը՝ Բեատրիսին։ Իր ամուսնու մեկնումից հետո Մարգարեթը մի փոքր ավելի երկար է մնացել Անգլիայում, բայց շուտով հետևել է նրան։
1257 թվականին Կոմին ընտանիքը գերի է վերցրել ու բանտարկել Մարգարեթին ու Ալեքսանդրին՝ պահանջելով, որ բոլոր օտարականներն արտաքսվեն Շոտլանդիայից։ Նրանց ազատ են արձակել Մարգարեթի հայրիկի ու շոտլանդական խնամակալների խորհրդի միջամտությունից հետո։ Մարգարեթն այցելել է Անգլիա 1260–61 թվականներին ու իր դուստր Մարգարեթին ծնունդ տվել այնտեղ, ինչպես նաև 1269 թվականին՝ ներկա լինելու Ուեստմինստերյան Աբբայությունում Էդուարդ Խոստովանողի մասունքների վերահուղարկավորմանը, երկու անգամ էլ Ալեքսանդրի ուղեկցությամբ։ Հղիության պատճառով չի կարողացել 1272 թվականին ներկա լինել իր հայրիկի թաղմանը։
Ասում էին, որ Մարգարեթի պատճառով մի երիտասարդ պալատական է մահացել, որը ենթադրաբար սպանել էր նրա մորեղբորը՝ Սիմոն դը Մոնֆորին ։ Դեպքը տեղի է ունեցել Փերթի մոտ գտնվող Քինքլեյվն ամրոցում 1273 թվականի ամռանը, որտեղ նա կազդուրվում էր իր որդի Դավիդի ծնվելուց հետո։ Թեյ գետի ափով իր խոստովանահոր, մի քանի սպասուհու ու պալատականների հետ մի երեկո ընթրիքից հետո զբոսնելիս անգլիացի պալատականներից մեկը մոտենում է գետին ձեռքը լվանալու։ Թագուհին կատակով նրան հրում է գետը, բայց ուժեղ հոսանքը վերջինիս քշում է ու խեղդում, նախքան որևէ մեկը կկարողանար օգնել ։ Սա արվել էր որպես կատակ, ու ըստ խոստովանահոր, թագուհին իր սպասուհիներին էր հրամայել հրել նրան, բայց բոլորն սկզբից ծիծաղել էին, կարծելով թե պալատականի կյանքին վտանգ չի սպառնում։ Սակայն գետի ուժեղ հոսանքը տարել էր նրան ու և՛ ինքը, և՛ իր երիտասարդ ծառան, որը ցատկել էր գետը նրան փրկելու, խեղդվել էին։ Միջադեպը Մարգարեթին շատ է վշտացրել։
1274 թվականի օգոստոսին Մարգարեթն ու Ալեքսանդրը ներկա են եղել Ուեսթմինստերում Էդուարդ I-ի թագադրությանը։ Մարգարեթը վախճանվել է 1275 թվականի փետրվարի 26-ին Ֆայֆում գտնվող Քուպար ամրոցում ու հուղարկավորվել Դանֆերմլայն վանքում։
Զավակներ
Զույգն ունեցել է երեք երեխա ․
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1240 ծնունդներ Կատեգորիա:13-դարի անգլիացիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի կանայք Կատեգորիա:Պլանտագենետների հարստություն Կատեգորիա:Շոտլանդիայի միապետներ Կատեգորիա:Անգլիացի կանայք
Վիտամին P
Աղբյուրները
Վիտամին P կա ընկույզում, հնդկացորենում, թեյի տերևում (մասնավորապես կանաչ թեյի), ցիտրուսներում, բրինձ, երիցուկում, խնձորում, լոբազգիներում, բազուկում, սխտորում, կարմիր գինիում։
Օրվա պահանջը
Դեռևս պարզաբանված չէ, մոտավորապես համարվում է 50-100 մգ-ը։
Վիտամինի կլինիկական արտահայտությունը
Հիպովիտամինոզը բնութագրվում է լնդերի արյունահոսությամբ, ենթամաշկի կետային արյունազեղումներով, ընդհանուր թուլությամբ, հյուծվածությամբ և վերջույթների ցավերով։
Աղբյուրներ
Կենսաքիմիա, Հ.Գ Վահրադյան Մ.Ի Աղաջանով
Կատեգորիա:Վիտամիններ Կատեգորիա:Ֆլավոնոիդներ
Դեշայի շրջան (Արկանզաս)
Դեշա (Desha County), ԱՄՆ Արկանզաս նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.981 կմ² է, բնակչությունը՝ 13.008 մարդ (2007 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Արկանզաս Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1838 թ.։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Արկանզասի շրջաններ
Մալայա Բալզուգա
Մալայա Բալզուգա (Малая Бальзуга, Бәләкәй Бәлзүгә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 267 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մալայա Ստրատիևկա
Մալայա Ստրատիևկա (Мала Стратіївка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1798 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Ստրատիևկա գյուղում բնակվում էր 755 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1525 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 495,08 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1798 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բոլշեկուրազովո
Բոլշեկուրազովո (Большекуразово, Оло Ҡураз), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 376 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆելիքս Շամխալով
Ֆելիքս Իմիրասլանովիչ Շամխալով (Фе́ликс Имирасла́нович Шамха́лов, ), ռուսաստանցի տնտեսագետ, տնտեսական և սոցիալական ոլորտների պետական կարգավորման, պետական կառավարման տեսության մասնագետ և ժամանակակից ձեռներեցության հիմնախնդիրների մասնագետ։ Տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԴ ԳԱ թղթակից անդամ (2003 թ.)։ Ռուսաստանի Դաշնության գիտության վաստակավոր գործիչ (2002), Ռուսաստանի Դաշնության երիտասարդ գիտնականների պետական մրցանակի դափնեկիր՝ 2001 թվականին գիտության և տեխնիկայի ոլորտում ակնառու աշխատանքի համար ։
«Ռուսական տնտեսագետների ակումբ» համառուսական հասարակական կազմակերպության նախագահ, «Էկոնոմիկա» գիտաարտադրական ասոցիացիայի գիտական և խմբագրական խորհրդի նախագահ (Մոսկվա)։ «Բարձրագույն որակավորումների գիտական և գիտամանկավարժական կադրերի հավաստագրման Պետական մարմինների միջազգային ասոցիացիայի» (МАГАТ) նախագահ, Բարձրագույն իրավական կրթության որակի բարելավման միջգերատեսչական հանձնաժողովի և Եվրասիական տնտեսական միության ինտեգրման կոմիտեին կից Կրթական խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Շամխալովը ծնվել է լեզգիների ընտանիքում ։ Տնտեսագիտության դոկտոր, Մոսկվա քաղաքում անշարժ գույքի օգտագործման վերահսկողության պետական տեսչության պետի նախկին տեղակալ Ֆերիդ (Ֆարիդ) Շամխալովի կրտսեր եղբայրն է (ծնված 1964 թ.) ։
1985 թվականին հայրենի գյուղում դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կոլոմնայի գյուղատնտեսական քոլեջ ։ 1986-1988 թվականներին Շամխալովը ծառայել է խորհրդային բանակում ։
1994 թվականին ավարտել է Մոսկվայի առևտրային համալսարանի հաշվապահական հաշվառման և տնտեսագիտության բաժինը (հետագայում համալսարանը մտել է Ռուսաստանի պետական տեխնիկական համալսարանի կազմում) տնտեսագետի որակավորմամբ ։.
1996 թվականի դեկտեմբերին ավարտել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին առընթեր ՌԱԳՍ-ը պետական և մունիցիպալ կառավարում մասնագիտությամբ։
1998 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն Սանկտ Պետերբուրգի պետական տնտեսագիտության և ֆինանսների համալսարանի տնտեսագիտության դոկտորի կոչման համար (թեմա՝ «Բիզնեսի և պետական կառույցների փոխազդեցությունը. տեսության և պրակտիկայի հարցեր»)։
Եղել է Ռ. Գ. Նուրգալիևի գիտական ղեկավարը, երբ վերջինս 2001 թվականին իր թեկնածուական թեզը գրել է տնտեսագիտության ոլորտում ։
2003-2007 թվականներին գիտության գծով փոխտնօրեն Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Կենտրոնական տնտեսագիտության և մաթեմատիկայի ինստիտուտում։ 2003 թվականի մայիսի 22-ին ակադեմիկոսներ Ն. Յ. Պետրակովի և Ն. Պ. Ֆեդորենկոյի առաջարկությամբ ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Հասարակական գիտությունների բաժինում (տնտեսագիտության բաժին) ։
1999 թվականին Ֆ. Ի. Շամխալովին շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում «Ձեռնարկատիրության էկոնոմիկա» մասնագիտությամբ։
1996-1999 թվականներին եղել է «Էկոնոմիկա» հրատարակչության NPO հրատարակչության գլխավոր խմբագիր, տնօրենների խորհրդի նախագահը։ 1999-2002 թվականներին եղել է հրատարակչության գլխավոր տնօրեն։
2007 թվականի հունվարի 17-ից՝ Ռոսոբրնադզորի ղեկավարի տեղակալ, Բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի գլխավոր գիտնական քարտուղար։ Ռուսաստանի Դաշնության պետական խորհրդատու 3-րդ դասի պաշտոնակատար (2010 թ.):
2011 թվականին դարձել է Ռուսաստանի Դաշնության կրթության և գիտության նախարար Ա.Ա.Ֆուրսենկոյի խորհրդական։ 2011 թվականի հուլիսի 11-ին նշանակվել է ԿԳՆ գիտական և գիտամանկավարժական աշխատողների պատրաստման վարչության տնօրեն։ Վերահսկել է գիտական աստիճանների և կոչումների վերաբերյալ օտարերկրյա պետությունների ձևավորման փաստաթղթերի ճանաչման և համարժեքության հաստատման հարցերը. Ռոսոբրնաձորի ատեստավորման հանձնաժողովի գործունեությունը պրոֆեսորի և դոցենտի գիտական կոչումներ շնորհելու հարցերով. դոկտորական և մագիստրոսական թեզերի պաշտպանության խորհուրդների գործունեությունը։ Համակարգելով գիտական և գիտամանկավարժական աշխատողների ատեստավորման գրասենյակի փոխգործակցությունը բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի հետ, օգոստոսի 24-ից՝ Բարձրագույն ատեստավորման հանձնաժողովի նախագահ ։
2013 թվականի փետրվարի 5-ին նա կալանավորվել է «Վնեշէկոնոմբանկի» վարկային միջոցների չարաշահման և յուրացված 178,4 միլիոն դոլարի օրինականացման քրեական գործով ։ Աուդիտի ժամանակ Ֆ. Ի. Շամխալովը հեռացվել է կրթության և գիտության նախարարության վարչության տնօրենի պարտականություններից ։
Փետրվարի 12-ին ՎԱԿ-ի նախագահի պաշտոնում նշանակվեց Վ.Մ.Ֆիլիպովը ։ Միաժամանակ Ֆ.Ի.Շամխալովը հեռացվեց ՎԱԿ–ի կազմից ։
Մայիսի 23-ին նա տնային կալանքի տակ էր ։ 2014 թվականի մայիսի 17-ին խափանման միջոցը փոխվել է ստորագրությամբ չհեռանալու մասին ։ 2016 թվականի փետրվարին Ռուսաստանի Դաշնության Քննչական կոմիտեի Մոսկվայի գլխավոր քննչական վարչությունը կարճել է Շամխալովի գործը՝ հոդված 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով։ օր.-ի 24-ը (հանցագործության դեպքի բացակայության դեպքում). դրանից հետո նա դատարանի կողմից արդարացվել է հանցակազմի բացակայության պատճառով ։
Ամուսնացած է, ունի չորս որդի և երկու դուստր ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Մարկո Ռիչչի
Մարկո Ռիչչի (Marco Ricci, ), վենետիկցի նկարիչ, փորագրող և սցենարիստ։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Բելունո քաղաքում ։ Նա նկարիչ Սեբաստիանո Ռիչիի եղբորորդին էր, ում արհեստանոցում սովորեց մի քանի գեղարվեստական հմտություններ։ Ուսումը ստացել է 1694-1696 թթ.: 1696 թվականին հորեղբոր հետ միասին ժամանել է Վենետիկ և սկսել են միասին աշխատել ։
Վիճաբանության արդյունքում թիավարը սպանվել է, ուստի Մարկո Ռիչի ստիպված է եղել գաղտնի լքել Վենետիկը։
Աշխատանքը Կենտրոնական Իտալիայում
Նկարիչը տեղափոխվել է Իտալիա, որտեղ աշխատել է որպես նկարիչ։
Աշխատանքը Լոնդոնում
Բրիտանացի դիվանագետ Չարլզ Մոնտեգյուի՝ Մանչեստրի 4-րդ կոմսի նախաձեռնությամբ Մարկո Ռիչին Լոնդոնում աշխատանքի հրավեր ստացավ։ Նկարիչի ճանապարհը սկսվեց Հոլանդիայից, որ հայտնի է եղել իր բնանկարիչներով նույնիսկ Հռոմում։
Լոնդոնյան շրջանի աշխատանքների թվում են  իտալական օպերայի երկու ներկայացումների թատերական դեկորացիաները, որոնք նա կատարել է նկարիչ Ջովաննի Անտոնիո Պելլեգրինի հետ համագործակցության ժամանակ (1675-1741)։ Պելլեգրինին նույնպես նկարներ էր նկարում բրիտանական պալատների  դեկորացիաների համար  և Մարկո Ռիչին օգնում էր ստեղծել նկարների  Բերլինգտոնի պալատի համար (վեց նկարներ)։ Հետագայում՝ կարճ ժամանակով գտնվելով Վենետիկում, նա վերադառնում է Լոնդոն և աշխատում է հորեղբոր հետ։
Վերադարձ Վենետիկ
1716 թվականին հորեղբոր հետ նրանք վերադարձան Վենետիկ։ Նկարիչը ստեղծեց բազմաթիվ բնանկարներ, հորինված բնանկարներ, ժանրային տեսարաններ, թատերական դեկորացիաներ, ծաղրանկարներ։
1723 թվականից Մարկո Ռիչին վերադառնում է տպագիր գրաֆիկայի, որտեղ աշխատում էր կապրիչո ժանրի և ստաֆաժի արձանիկներով բնանկարների վրա։
Վարպետի աշակերտներն են եղել Դոմենիկո Վալերիանին և Ջուզեպպե Վալերիանին։
Մահացել է Վենետիկում 1730 թվականի հունվարի 21-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Բելունո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:17-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի փորագրիչներ
Պրոտոպոպովկա (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Պրոտոպոպովկա (Протопопівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1720 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրոտոպոպովկա գյուղում բնակվում էր 589 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,565 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1042,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1720 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մերձդնեստրի դրոշ
Մերձդնեստրի դրոշը իրենից ներկայացնում է երեք հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկյուն պաստառ. կարմիր, կանաչ, և կարմիր գույներով (վերևից ներքև), կանաչ շերտը կրկնապատում է կարմիր շերտերին։ Դրոշի լայնքն և երկայնքը 1։2 հարաբերակցությունով է։
Կատեգորիա:2000 դրոշներ
Դոսենայմ Կոշերսբերգ
Դոսենայմ Կոշերսբերգ (Dossenheim-Kochersberg), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 213 մարդ, բնակչության խտությունը` 118.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1.79 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 146 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 111-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,0 %։ 111 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 106 անձ (53 տղամարդ և 53 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (3 տղամարդ և 2 կին)։ 35 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սուլեյման (Խարբերդի գավառ)
Սուլեյման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Մտնում էր Կապան Մադենի գավառակի մեջ։ Գտնվում էր Կապան Մադեն գյուղաքաղաքից 6 կմ հարավ-արևելք, Եփրատի ձախակողմյան վտակներից մեկի ձախ ափին, Խարբերդ-Արաբկիր ճանապարհի փախ կողմում, կանաչապատ, բարձրադիր սարահարթում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հոգեմետ դեղերի կիրառումը որպես հանգստացնող միջոցներ
Հանգստացնող դեղամիջոցները կիրառվում են մեկ կամ մի քանի հոգեմետ դեղերի օգտագործմամբ՝ գիտակցությունը փոփոխելու, հաճույքի կամ այլ նպատակների ու ժամանցի համար, որը փոփոխում է օգտագործողի հույզերն ու ընկալումները։ Երբ հոգեմետ դեղերը մտնում են մարդու օրգանիզմ, այն առաջացնում է արբեցնող ազդեցություն ։ Ընդհանուր առմամբ, հանգստացնող դեղամիջոցները բաժանվում են երեք կատեգորիայի՝ դեպրեսանտներ (առաջացնում են հանգստության զգացում), գրավչանյութեր (առաջացնում են էներգիայի և զգոնության զգացում) և հալյուցինոգեններ (առաջացնում են ընկալման աղավաղումներ, ինչպիսիք են հալյուցինացիան) ։
Հայտնի պրակտիկայում հոգեմետ դեղերի օգտագործումը հասարակության համար նորմալ է և չի ընկալվում որպես ինքնաբուժման բժշկական պայման ։ Այնուամենայնիվ, որոշ դեղերի առատ օգտագործումը բերում է հասարակության ընդհանուր հանդիմանությանը ։ Շատ մարդիկ օգտագործում են նշանակված և վերահսկվող դեպրեսանտներ, ինչպիսիք են օփիոիդները, օպիատները և բենզոդիազեպինները ։
Հանգստացնող ամենատարածված դեղամիջոցը կոֆեինն է, որը սովորաբար հանդիպում է սուրճի, թեյի, զովացուցիչ ըմպելիքների և շոկոլադի մեջ։ Ինչպես նաև ալկոհոլը՝ հանդիպում է գարեջրի, գինու և թորած սպիրտներում, նիկոտին՝ հանդիպում է ծխախոտի մեջ, մարիխուանա և հաշիշ (կախված օրինական է տվյալ երկրի ներսում, թե ոչ), և վերահսկվող թմրադեղեր, որոնք նշված են թմրամիջոցների մասին միասնական համաձայնագրում (1961թ.) և հոգեմետ նյութերի մասին կոնվենցիայում (1971թ.) Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից։ Վերահսկվող թմրադեղերը սովորաբար անօրինական են համարվում կախված երկրից, բայց սովորաբար ներառում են մարիխուանա, կոկաին, օփիոիդներ, մեթիլենդիօքսիմետամֆետամին, ամֆետամին, մեթամֆետամին, փսիխոդելիկներ, բենզոդիազեպիններ և բարբիտուրատներ։ 2015 թվականի դրությամբ հաշվարկվում է, որ աշխարհում 15-ից 65 տարեկան մարդկանց մոտ 5%-ը (158 միլիոնից մինչև 351 միլիոն) առնվազն մեկ անգամ օգտագործել է թմրանյութեր ։