cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Փորլուծություն
Դեղամոջոցներ
Որոշ դեղամիջոցներ, օրինակ՝ պենիցիլինը, կարող են առաջացնել փորլուծություն ։ Հայտնի է փորլուծություն առաջացնող մոտ 700 դեղորայք։ Փորլուծություն առաջացնող դեղորայքի խմբերն են՝ լուծողականները, անտացիդները, հակաբիոտիկները, հակա-նեոպլաստիկ դեղերը, հակաբորբոքային դեղերը ։
Էվոլյուցիա
Ըստ երկու հետազոտողներ՝ Նեսսենի և Վիլիամսի, փորլուծությունը կարող է հանդիսանալ, որպես պաշտպանական մեխանիզմ։ Արդյունքում, լուծի դադարեցումը կբերի օրգանիզմի վերականգնման հետաձգման ։ Նրանք վկայակոչում են 1973 թ.-ին հրապարակված հետազոտության տվյալները, որը ցույց է տալիս, որ Shigella-ով պայմանավորված փորլուծության դեպքում հակալուծային դեղամիջոցներով (Co-phenotrope, Lomotil) բուժումն հանգեցրել է տենդի տևողության կրկնակի երկարացման, բուժում չստացածների համեմատ։ Դիարեան այս դեպքում կարող է գործել, որպես պաշտպանական մեխանիզմ ։
Ախտորոշում
Փորլուծության հետևյալ տեսակների դեպքում կա հետագա հոտազոտման անհրաժեշտություն՝
Երեխաների մոտ փորլուծությունն ախտորոշելու համար օգտագործում են ծանրության աստիճանի միավորներ ։
Քրոնիկ փորլուծություն
Չորս շաբաթից ավելի երկար տևող փորլուծության դեպքում առաջարկվում է կատարել մի շարք հետազոտություններ ՝
2019-ի ուղեցույցով առաջարկվում է կղանքի մակաբուծային թեստավորում իրականացնել միայն ռիսկի խմբում գտնվող անձանց ։ Էրիթրոցիտների նստեցման արագությունը (ESR) և C-ռեակտիվ սպիտակուցի (CRP) որոշման անհրաժեշտություն չկա ։
Կանխարգելում
Սանիտարահիգիենիկ
Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ խմելու ջրի և ջրահեռացման համակարգի բարելավումը հանգեցնում են փորլուծության հաճախականության նվազման ։ Նման բարելավումներից են՝ ջրի ֆիլտրերի օգտագործումը, խմելու ջրի խողովակային համակարգի և կոյուղու միացումների ապահովումը ։
Ձեռքերի լվացում
Հիգիենայի տարրական կանոններին հետևելը նվազեցնում է վարակաին փորլոիծության փոխանցման հավանականությունը։ Օրինակ՝ օճառով և ջրով ձեռքերի լվացումը նվազեցնում է փորլուծության դեպքերը մոտավորապես 42–48%-ով ։
Ջուր
Հաշվի առնելով, փորլուծության փոխանցման գործում ջրային ուղու հսկայական դերը, մաքուր խմելու ջրի մատակարարման ապահովումն ու սանիտարական պայմանների բարելավմանն ուղղված ջանքերը հնարավորինս նվազեցնում են փորլուծության դեպքերի հաճախականությունը։ Ապացուցված է, երեխաների փորլուծությամբ պայմանավորված մահացության դեպքերի 88%-ը կարելի է կանխել՝ ջրի սանիտարական վիճակի բարելավման և հիգիենայի ապահովման արդյունքում ։ Նմանապես, ջրամատակարարման և ջրահեռացման բարելավման վերաբերյալ բազմաթիվ ուսումնասիրությունների մետա-վերլուծությունը ցույց է տալիս հիվանդության դեպքերի 22–27% –ով նվազում, իսկ մահացության մակարդակի 21–30% –ով նվազում ։
Պատվաստում
Դիարեա առաջացնող պաթոգենների դեմ իմունիզացիան կանխարգելման ռազմավարություններց մեկն է, սակայն այն պահանջում է պատվաստումների համար պաթոգենների թիրախավորում։ Ռոտավիրուսը, որը պատասխանատու էր զարգացող երկրներում փորլուծության դեպքերի շուրջ 6%-ի, իսկ փորլուծությամբ պայմանավորված մահվան դեպքերի 20%-ի համար, 1985 թ.-ին կատարված փորձարկումներում՝ «Ռոտավիրուս» պատվաստանյութի օգտագործումը բերեց փորլուծության դեպքերի գրանցման աննշան (2-3%) նվազման, իսկ փորլուծությամբ պայմանավորված մահացությունը նվազեց 6-10%-ով։ Խոլերայի պատվաստանյութը նույնպես նվազեցրեց հիվանդացության և մահացության մակարդակը, չնայած խոլերան չի համարվում փորլուծության հիմնական պաթոգեններից մեկը ։ Այս պահից ի վեր, մշակվել են ավելի արդյունավետ պատվաստանյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս փրկել հազարավոր կյանքեր զարգացող երկրներում՝ միաժամանակ նվազեցնելով հասարակության համար նախատեսված ծախսերը ։
Ռոտավիրուսային պատվաստանյութը նվազեցնում է բնակչության շրջանում փորլուծության հաճախականությունը ։ Այժմ վերամշակման փուլում են գտնվում ռոտավիրուսի, Shigella-ի, Enterotoxigenic Escherichia coli-ի և խոլերայի դեմ նոր պատվաստանյութեր։
Կրծքով կերակրում
Աղքատ բնակչության շրջանում կրծքով կերակրմն էական ազդեցություն է ունենում փորլուծության կանխարգելման գործում։ Զարգացող երկրներում կատարված որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ այն երեխաներն, ովքեր իրենց կյանքի առաջին 6 ամիսների ընթացքում սնվում են բացառապես կրծքի կաթով, ավելի լավ են պաշտպանված ։ Բրազիլիայում կատարված ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ կրծքով չկերակրված նորածինները 14 անգամ ավելի հաճախ են մահանում փորլուծությունից, քան բացառապես կրծքով կերակրված նորածինները ։ ԱՀԿ-ն առաջարկում է նորածնին կյանքի առաջին վեց ամիսների ընթացքում կերակրել բացառապես կրծքի կաթով ՝ շարունակելով կերակրումն առնվազն մինչև երկու տարեկան ։
Այլ
Պրոբիոտիկները նվազեցնում են փորլուծության վտանգը հակաբիոտիկներ ընդունողների մոտ ։
Բուժում
Փորլուծության շատ դեպքերում, կորցրած հեղուկի և հանքային աղերի փոխարինումը միակ անհրաժեշտ բուժումն է։ Հեղուկի և էլեկտրոլիտների փոխարինումն իրականացվում է օրալ ռեհիդրատացիոն թերապիայի, կամ ծանր դեպքերում՝ ներերակային հեղուկների ներմուծուման ճանապարհով ։ Հետազոտությունները ապացուցել են, որ կաթի սահմանափակումը երեխաների շրջանում չի ազդում փորլուծության տևողության վրա ։ Ընդհակառակը, ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս փորլուծություն ունեցող երեխաներին շարունակել կերակրել՝ նպաստելով սննդանյութերի ներծծմանը, աճին և քաշի ավելացմանը։ Կերակակրումը նաև արագացնում է աղիքների նորմալ գործունեության վերականգնումը ։ Խոլերայով հիվանդ երեխաները և մեծահասակները նույնպես պետք է շարունակեն ուտել ։
Լոպերամիդը (Իմոդիում) և բիսմութի սուբսալիցիլատը նույնպես օգտակար են։ Այնուամենայնիվ, դրանք հակացուցված են որոշակի իրավիճակներում ։
Հեղուկներ
Ցինկ և կալիում ավելացնում են ըստ անհրաժեշտության։ Ինչպես նշում է ԱՀԿ-ն, ամենակարևորը ջրազրկման վաղ կանխարգելումն է ։ Հիվանդությունների Կանխարգելման և Վերահսկման Կենտրոնը, որպես խոլերայի բուժում և ջրազրկման կանխարգելում, խորհուրդ է տալիս օրալ ռեհիդրատացիոն հեղուկների կիրառում ճանապարհորդությունների ընթացքում ։
Օրալ ռեհիդրատացիոն թերապիան սկսելու առաջին ժամերին հաճախ երեխան փսխում է, մանավանդ, եթե շատ արագ է խմում հեղուկը, բայց դա հազվադեպ է կանխում հաջող ռեհիդրատացիոն, քանի որ հեղուկի մեծ մասը հասցնում է ներծծվել։ ԱՀԿ-ն առաջարկում է երեխայի փսխելուց հետո սպասել 5-10 րոպե, ապա շարունակել ռեհիդրատացիան ։
Սնուցում
ԱՀԿ-ն առաջարկում է շարունակել փորլուծություն ունեցող երեխաների կերակրումը։ Շարունակվող կերակրումը արագացնում է աղիքների նորմալ ֆունկցիայի վերականգնումը։ Ի հակադրություն, այն երեխաները, որոնց սնուցումը սահմանափակվում է, վերականգնման պրոցեսն ավելի դանդաղ է ընթանում ։ Խոլերայի օրինակում, Հիվանդությունների Վերահսկման և Կանխարգելման Կենտրոնն արաջարկում է նույն մոտեցումը ։ Փորլուծության դեպքում կրծքով կերակրվող երեխաները պետք է ավելի հաճախ կերակրվեն ։
Դեղամիջոցներ
Հակալուծային դեղամիջոցները դասակարգվում են չորս տարբեր խմբերի՝ աղիքների շարժունակությունը նվազեցնողներ, հակասեկրետորներ, ադսորբենտներ և հակաինֆեկցիոն դեղեր ։ Չնայած հակաբիոտիկներն արդյունավետ են սուր փորլուծության որոշ տեսակների դեպքում, դրանք սովորաբար չեն օգտագործվում, բացառությամբ հատուկենտ իրավիճակների ։ Հակաբիոտիկները կարող են մեծացնել հեմոլիտիկ-ուրեմիկ համախտանիշի ռիսկը Escherichia coli O157: H7 շճատիպով հարուցված փորլուծության դեպքում ։ Այլ ռեսուրսների բացակայության պայմաններում հակաբիոտիկներով բուժումը կարող է արդյունավետ լինել ։ Հակաբիոտիկները կարող են պատճառ դառնալ հակաբիոտիկ-կախյալ դիարեայի առաջացման, որը հակաբիոտիկներով բուժման ամենատարածված կողմնակի ազդեցությունն է։
Թեև բիսմութի պրեպարատները (Պեպտո-Բիսմոլ) նվազեցնում են աղիքի շարժունակությունը ճանապարհորդների փորլուծությամբ հիվանդների մոտ, դրանք չեն նվազեցնում հիվանդության տևողությունը ։ Լոպերամիդը նույնպես նվազեցնում է աղիքների շարժունակությունը, բայց չի ազդում հիվանդության տևողության վրա ։ Այս դեղամիջոցները կարելի է օգտագործել միայն արյունային լուծի բացակայության պայմաններում ։
Դիոսմեկտիտը՝ ալյումինամագնեզիումի բնական սիլիկատային կավը, կիրառվում է երեխաների սուր փորլուծության դեպքում, ինչպես նաև որոշ ազդեցություն ունի քրոնիկական ֆունկցիոնալ փորլուծության, ճառագայթային փորլուծության և քիմիաթերապիայի հետևանքով առաջացած փորլուծության դեպքում ։
Երեխաների և մեծահասակների փորլուծության դեմ մեկ այլ միջոց է Racecadotril-ը ։ Այս դեղամոջոցն ի տարբերություն լոպերամիդի հազվադեպ է առաջացնում փորկապություն և փորփքանք ։
Այլընտրանքային բուժում
Ցինկի հավելումներն օգտակար են վեց ամսականից մեծ երեխաների դեպքում՝ թերսնուցման կամ ցինկի անբավարարության բարձր մակարդակ ունեցող տարածքներում ։ Այս տեսակետն առաջարկվում է, ըստ Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության ուղեցույցների։
Պրոբիոտիկները (օրինակ՝ Lactobacillus GG-ն և Saccharomyces boulardii-ն ) նվազեցնում են ախտանիշների տևողությունը մեկ օրով, 60% -ով նվազեցնում են չորս օրից ավել տևող ախտանիշների հավանականությունը ։ Պրոբիոտիկ լակտոբացիլուսը օգնում է կանխել հակաբիոտիկներով պայմանավորված փորլուծությունը մեծահասակների մոտ ։ Լակտոզային անտանելիության ժամանակ լակտազ ֆերմենտի օգտագործումը հաճախ բարելավում է ախտանիշները։
Համաճարակաբանություն
2004 թ.-ին ամբողջ աշխարհում գրանցվել է փորլուծության մոտ 2,5 միլիարդ դեպք, մինչև 5 տարեկան երեխաների շրջանում 1,5 միլիոն մահով ։ Դեպքերի կեսից ավելին գրանցվել են Աֆրիկայում և Հարավային Ասիայում ։ Դեպքերը թվով զիջել են 1980-ին գրանցված 4,5 միլիոն գաստրոէնտերիտից մահացությանը ։ Դիարենան այս տարիքային խմբում շարունակում է մնալ նորածինների մահացության երկրորդ գլխավոր պատճառը (16%)՝ թոքաբորբից հետո (17%) ։
Դեպքերի մեծ մասը գրանցվում է զարգացող երկրներում, ավելի քան կեսը Աֆրիկայում և Ասիայում, համապատասխանաբար 696 միլիոն և 1,2 միլիարդ գրանցված դեպքերով, համեմատած աշխարհի միայն 480 միլիոնի հետ ։
Վարակային լուծից 2011-ին հինգ տարեկան երեխաների շրջանում գրանցվել է մոտ 0,7 միլիոն մահվան դեպք ։ Ամերիկայում, փորլուծությունը կազմում է ընդհանուր մահացության 10% -ը 1-59 ամսական երեխաների շրջանում, մինչ Հարավարևելյան Ասիայում, այն կազմում է ընդհանուր մահացության 31.3% -ը ։ Ենթադրվում է, որ զարգացող երկրներում երեխաների մահացության շուրջ 21% -ը պայմանավորված է փորլուծությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինֆեկցիաներ Կատեգորիա:Ստամոքս-աղիքային վարակներ Կատեգորիա:Աղեստամոքսային տրակտի հիվանդություններ
Իմ պատասխանն ու հարցը պարոն Գևորգ Հովսեփյանին
«Իմ պատասխանն ու հարցը պարոն Գևորգ Հովսեփյանին», հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 154) հուլիսի 13-ի համարում ։
Այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության չորրորդ հատորում (էջ 273-274) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներ Կատեգորիա:1913 գրականությունում
Դադասահեբ Փհալկեի անվան մրցանակ
Դադասահեբ Փհալկեի անվան մրցանակ (հինդի` दादासाहेब फाल्के पुरस्कार), Հնդկաստանի բարձրագույն կինեմատոգրաֆիական պարգևը, որով պարգևատրվում են Ազգային կինոմրցանակը հանձնելու արարողակարգի ժամանակ` Հնդկաստանի կառավարության տեղեկատվության և հեռուստառադիոհեռարձակման նախարարության հովանու ներքո, կինոփառատոների տնօրինության կողմից։ Այն հանձնվում է հնդկական կինոյի զարգացման գործում կատարված զգալի ներդրումների համար ։
Բնույթը
Մրցանակը սահմանվել է 1969 թվականին, հնդկական կինոյի հիմնադրման գործում Դադասահեբ Փհալկեի կատարած աշխատանքն ու ներդրումները հավերժացնելու և պատվելու համար ։ Դադասահեբ Փհալկեն համարվում է հնդկական կինեմատոգրաֆի «հայր» և նկարահանել է «Ռաջա Հարիշչանդրա» (1913թ.) առաջին լիամետրաժ գեղարվեստական կինոնկարը ։
1969 թվականին առաջին մրցանակակիր է դարձել դերասանուհի Դևիկա Ռանին։ 2016 թվականի դրությամբ հանձնվել է 47 մրցանակ։ Միակ մրցանակակիրները, ովքեր պարգևատրվել են հետմահու` Պրիտհվիռաջ Կապուրն է (1971 թ.) և Վինոդ Կհաննան (2017 թ.): Պրիտհվիռաջ Կապուրի մրցանակը` 1971 թվականին կայացած Ազգային կինոմրցանակի հանձնման 19-րդ արարողության ժամանակ հանձնվել է նրա որդուն` դերասան և ռեժիսոր Ռաջ Կապուրին ։ 16 տարի անց, 35-րդ արարողակարգի ժամանակ, պարգևատրվել է նաև Ռաջ Կապուրը։
Մրցանակակիրները
1970-ականներ
1980-ականներ
1990-ականներ
2000-ականներ
2010-ականներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարգևներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հնդկական կինեմատոգրաֆիա Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ
Կալինովսկի (այլ կիրառումներ)
Կալինովսկի, կարող է վերաբերել՝
Սոտիրիս Նինիս
Սոտիրիս Նինիս (Σωτήρης Νίνης, ), հույն ֆուտբոլիստ, Իսրայելի Աշկելոն քաղաքի «Հապոել» ակումբի կիսապաշտպան։
Ակումբային
2007/08 մրցաշրջանը մռայլվել է վնասվածքներով։ «Օլիմպիակոս» ակումբի դեմ մեկնարկային խաղում Նինիսը ստացել է վնասվածք և դուրս է մնացել 3 ամսով։ Նա վերադարձել է դեկտեմբերին։ Մրցաշրջանի մնացած մասը «Պանաթինաիկոսն» անցկացրել է առանց նրա։ Գլխավոր մարզիչ Ժոզե Պեզերյուի այդ որոշումը խիստ քննադատության է ենթարկվել երկրպագուների կողմից։
2008/09 մրցաշրջանը Սոտրիսայի համար սկսվել է լավ։ Ակումբի նոր գլխավոր մարզիչը Հենկ տեն Կատեն վստահություն է ցուցաբերել երիտասարդ ֆուտբոլիստի նկատմամբ՝ նրան խաղադաշտ դուրս բերելով նախամրցաշրջանային բոլոր խաղերում։ 2008 թվականի օգոստոսի 11-ին Սոտրիս Նինիսն ընտրվել է փոխավագ Դիմիտրիս Սալպինգիդիսի և Ժիլբերտու Սիլվայի հետ միասին։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Նինիսը երկրարաձգել է «Պանաթինաիկոսի» հետ պայմանագրի ժամկետը ևս չորս տարով։
2012 թվականի մարտին Նինիսը պայմանագիր է ստորագրել «Պարմա» ակումբի հետ ։
2013 թվականի օգոստոսի 31-ին Նինիսը վարձավճարային հիմունքներով դարձել է ՊԱՈԿ ակումբի խաղացող մեկ տարի ժամկետով ։
Հավաքականում
Մինչև 2009 թվականին Սոտիրիսը հրավիրվել է Հունաստանի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներ։ Առաջին հավաքականում նա իր նորամուտը կատարել է Կիպրոսի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։ Հանդիպման 5-րդ րոպեին երիտասարդ ֆուտբոլիստը խփել է գոլ՝ դառնալով ամենաերիտասարդ խաղացողը, որ գոլ է խփել Հունաստանի հավաքականի կազմում ։ Պաշտոնական խաղերում Նինիսն առաջին անգամ գոլ է խփել 2012 թվականին Եվրոպայի առաջնության ընտրական փուլի՝ Իսրայելի հավաքականի դեմ խաղում, որը եղել է այդ հանդիպման միակ գոլը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պարմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մեխելենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պանաթինաիկոսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ
Կալիտա (այլ կիրառումներ)
Կալիտա, կարող է վերաբերել՝
Մուտուալիզմ
Սիմբիոզի տեսակներից մեկը՝ մուտուալիզմը, երկու կամ ավելի կենսաբանական տեսակներին պատկանող օրգանիզմների փոխհարաբերություներից է, որի դեպքում օրգանիզմներից յուրաքանչյուրը շահում է մյուսի գործունեությունից։ Ներտեսակային նման փոխհարաբերությունները կոչվում են համագործակցություն (կո-օպերացիա)։ Մուուալիզմը կարելի է հակադրել ներտեսակային պայքարին և մակաբուծությանը։
Կալիֆոռնիայի համալսարան (այլ կիրառումներ)
Կալիֆոռնիայի համալսարան, կարող է վերաբերել՝
Մուտուալիզմ
Մուտուալիզմի հայտնի օրինակ է սմբակավոր կենդանիների և նրանց աղիներում բնակվող բակտերիաների փոխհարաբերությունը, երբ բակտերիաները հեշտացնում են սմբակավորների մարսողությունը՝ արտադրելով ցելյուլազ ֆերմենտը, իսկ սմբակավոր կենդանիները մատակարարում են բակտերիաներին սննդանյութերով։ Մուտուալիզմը կարևոր դեր է խաղում էկոլոգիայում։ Օրինակ՝ մուտուալիստիկ փոխհարաբերությունները կենսական են ցամաքային էկոհամակարգի գործունեության համար, քանի որ ցամաքային բույսերի ավելի քան 48%-ը կախված է միկորիզայից /մուտուալիզմի օրինակ/, երբ սնկերը բույսերին մատակարարում են անօրգանական միացություններ։
Կատեգորիա:Սիմբիոզ
Կալմիկով (այլ կիրառումներ)
Կալմիկով, կարող է վերաբերել՝
Շոֆուր լը Բաի
Շոֆուր լը Բաի (Chauffour-lès-Bailly), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 114 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.01 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 85 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 22 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ջիլգի Սու
Ջիլգի Սու (Джылгы-Су), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չեգեմ 1 գետի ձախ ափին 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է, ավազանի տարածքը 39,4 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բակսան գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
ՀՀ միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարություն
Հայաստանի Հանրապետության միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարություն, գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին էր, որը համակարգում էր արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քաղաքականությունը ։ Ներկայիս (2017) նախարարն է Վաչե Գաբրիելյանը, որը պաշտոնն ստանձնել է 2014 թվականի նոյեմբերի 28-ին, իսկ ՀՀ կառավարության 2016 թվականի վերաձևավորումից հետո վերանշանակվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ։
ՀՀ միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարությունն ստեղծվել է ՀՀ կառավարության 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշման հիման վրա ։
Համաձայն 2018 թվականի մարտի 23-ին ընդունված «Կառավարության կառուցվածքի և գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ հոդվածի 5-րդ կետի, «Միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարությունը գործում է մինչև վարչապետի աշխատակազմի ստեղծումը։ Վարչապետի աշխատակազմը միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարության իրավահաջորդն է միջազգային պայմանագրերից բխող պարտավորությունների կատարումն ապահովելու մասով» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարություն
Լյումինաֆոր
Լյումինաֆորներ (< լատ. lumen-լույս և հուն. φορός-կրող), լուսային, ռենտգենյան, α. β. y-ճառագայթների, էլեկտրոնների փնջի կամ այլ ազդակների ներգործությամբ լուսարձակող արհեստական նյութեր։ Ըստ քիմիական բաղադրության լինում են օրգանական և անօրգանական։ Օրգանական Լյումինաֆորները (լյումոգեններ) սովորաբար օրգանական բարդ միացություններ են, իսկ Լյումինաֆորները՝ բյուրեղային նյութեր, որոնց ավելացված են փոքր քանակությամբ խթանիչներ (ակտիվատորներ)։ Անօրգանական Լյումինաֆորներ հաճախ կոչվում են նաև բյուրեղաֆոսֆորներ կամ ֆոսֆորներ։ Լյումինաֆորները հիմնականում կարելի է բաժանել հետևյալ խմբերի. 1. լույսով (տեսանելի, ուլտրամանուշակագույն, ինֆրակարմիր) գրգռվող Լյումինաֆորները՝ ֆոտոլյումինաֆորներ։ Այս խմբին են դասվում օրգանական Լյումինաֆորների մեծ մասը, որոնք ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների, ինչպես նաև տեսանելի լույսի կարճալիք մասի ազդեցությամբ պայծառ լյումինեսցենցում են առաջացնում։ Օգտագործվում են դեկորատիվ ներկերում, գործվածքեղենի լյումինեսցենտային սպիտակեցման համար, լյումինեսցենտային միկրոսկոպիայում, բժշկական, կենսաբանական հետազոտություններում են։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները տեսանելի լույսի փոխակերպվող անօրգանական Լյումինաֆորներ [MgWO4, (Zn, Be)2 SiO4-Mn են] օգտագործվում են լյումինեսցենտային լամպերում։ Ինֆրակարմիր ճառագայթների համար օգտագործվող Լյումինաֆորները նախօրոք գրգռվում են ուլտրամանուշակագույն կամ y-ճառագայթներով։ Երկարատև ետլուսարձակում ունեցող Լյումինաֆորներ (օրինակ՝ CaS-SrS, ZnS-Cu, Bi) օգտագործվում են վթարային լուսավորման համար, լուսատու ներկերում։ 2. էլեկտրոնային փնջով գրգռվող Լյումինաֆորներ՝ կաթոդլյումինաֆորներ (ZnS-Ag, ZnS*CdS-Ag)։ Օգտագործվում են օսցիլոգրաֆների, հեռուստացույցների, ռադիոլոկատորների համար էլեկտրոնաճառագայթային խողովակներ և էլեկտրոնաօպտիկական փոխակերպիչներ պատրաստելիս։ 3. Ռենտգենյան ճառագայթներով գրգռվող Լյումինաֆորները՝ ռենտգենալյումինաֆորներ (58%ZnS և 42%CdS-Ag)։ Օգտագործվում են ռենտգենյան ճառագայթների թիրախների պատրաստման համար։ 4. Միջուկային (α,β,y) ճառագայթներով և այլ մասնիկներով գրգռվող Լյումինաֆորներ՝ սցինտիլյատորներ (ZnS-Cu, ստիլբեն, անտրացեն)։ Լյումինեսցենցման երևույթն այս դեպքում կոչվում է սցինտիլյացիա։ Օգտագործվում են սցինտիլյացիոն հաշվիչներում։ Այս խմբին են դասվում նաև «մշտական գործող» Լյումինաֆորներ։ Սովորական Լյումինաֆորներին (օրինակ՝ ZnS-Cu) ավելացվում է ռադիոակտիվ նյութ (օրինակ՝ Ra կամ C14), որի հետևանքով ստացվում է թույլ «մշտական» լուսավորություն։
Կատեգորիա:Լյումինաֆորներ
Շոմենիլ
Շոմենիլ (Chaumesnil), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 84 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.59 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.07 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 70 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 40 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 56 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 47-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 9։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 83,9 %։ 47 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 38 անձ (22 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (2 տղամարդ և 7 կին)։ 9 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գրիգոր Ա Սյունի
Գրիգոր Ա Սյունի կամ Գրիգոր Աշոտյան, Սյունիքի թագավոր (1051 - 1072)։ Ծագում էր Սյունիների իշխանական տոհմից։ Գահ է բարձրացել անժառանգ ավագ եղբոր՝ Սմբատ Բ արքայի մահից հետո։ Գրիգոր Ա-ն ամուսնացած էր Արցախի ականավոր իշխան Սահակ Սևադա Բ-ի դստեր՝ Շահանդուխտի հետ։ Նրանք նույնպես ժառանգ չունեին, այս փաստն արձանագրված է Վահանավանքի սուրբ Աստվածածին կրկնահարկ եկեղեցու 1086 թվականի վիմական բնագրում։
Գրիգոր Ա-ն հաստատուն է դարձրել Լոռու թագավորության հետ կապը, 1046 թվականին Լոռու Դավիթ Անհողին թագավորի հետ ջախջախել Դվինի ամիրայի զորքերին։ Սյունիքի իշխանների զորքերը համախմբելով՝ նա պատրաստ էր դիմակայել սելջունկերի հարձակմանը։ Ձևականորեն ընդունել է Ալփ-Ասլանի գերիշխանությունը և պահել երկրամասը։ Սմբատ Բ և Գրիգոր Ա թագավոր-եղբայրները զբաղվել են շինարարական աշխատանքներով։ Աջակցել և «ամենայն պիտոյիւք» օգնել են Տաթևի վանքի, Վահանավանքի, Բղենո-Նորավանքի և հոգևոր-կրթական այլ կենտրոնների վերանորոգման աշխատանքներին։ Նրանց գահակալության տարիներին առավել հարստացան Սյունիքի կրոնական օջախները, առանձնապես Տաթևի վանահայրությունը, որն ուներ միաբանության ավելի քան 1000 անդամ։
Բարնաբաշ Բեշե
Բարնաբաշ Բեշե (Bese Barnabás, մայիսի 6, 1994 թ., Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի ֆուտբոլիստ, ֆրանսիական «Հավր» ֆուտբոլային ակումբի և Հունգարիայի ազգային հավաքականի պաշտպանն է։
Գրիգոր Ա Սյունի
Գրիգոր Ա-ի մահվանից հետո Սյունյաց ազնվականության որոշմամբ թագավոր է հռչակվում Շահանդուխտ թագուհու կրտսեր եղբայր Սենեքերիմը։
Բարնաբաշ Բեշե
Ակումբային կարիերա
Բեշեն պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է հունգարական «ՄՏԿ» ակումբում։ Ակումբի հիմնական կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2011 թ․ սեպտեմբերի 7-ին, երբ թիմը գավաթային հանդիպում էր անցկացնում «Հոնվեդ» ակումբի հետ ։ Հունգարիայի առաջնությունում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2012 թ․ մայիսի 26֊ին, երբ թիմը մրցում էր «Սիգետսենտմիկլոշ» ակումբի հետ ։ Ակումբի կազմում իր առաջին գոլը խփել է 2013 թ․ օգոստոսի 3-ին, երբ թիմը մրցում էր «Դիոշդյոր» ակումբի հետ ։
2016 թ․ ամռանը Բեշեն տեղափոխվում է ֆրանսիական «Հավր»։
Գրիգոր Ա Սյունի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի արքաներ Կատեգորիա:Սյունիներ
Բարնաբաշ Բեշե
Ազգային հավաքականի կազմում
2016 թ․ Հունգարիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Ֆրանսիայում անցկացված Եվրոպայի առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցում է Պորտուգալիայի ազգային հավաքականի դեմ անցկացված խաղին ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հունգարիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հավրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ
Զոլկա (գետ)
Զոլկա (Золка, Дзэлыкъуэ) կամ Բոլշայա Զոլկա (Большая Золка), գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում, հոսում է Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում և Ստավրոպոլի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կումա գետի աջ ափին 508 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 105 կմ է, ավազանի տարածքը 945 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բակսան գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի ջրհավաք ավազանը տարածվում է Թերեք, Դոն և Վոլգա գետերի միջագետքում։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ռոդրիգո դե լա Սերնա
Ռոդրիգո դե լա Սերնա, արգենտինացի դերասան։
Նա առավել հայտնի է 2004 թվականի «Մոտոցիկլիստի օրագիրը։ Չե Գևարա» կենսագրական ֆիլմում Ալբերտո Գրանադոյի դերակատարմամբ, և իսպանական Նեթֆլիքսի «Թղթե տունը» հեռուստասերիալում Պալերմոյի դերակատարմամբ։
Կարիերա
Դե լա Սերնան իր կարիերան սկսել է մի քանի փոքր գործերից, ինչպիսիք են. «Նույն սերը, նույն անձրևը» և «Սիրո ընկույզները» ։
2004 թվականին նա իր առաջնելույթն ունեցավ «Մոտոցիկլիստի օրագիրը։ Չե Գևարա» կենսագրական ֆիլմում, որի համար նա ստացավ Արծաթյա Վարազահավ մրցանակ` լավագույն դերասանի համար, Անկախ Հոգու մրցանակ` «Լավագույն դեբյուտային կատարման» համար և նվաճեց ԲԱՖՏԱ մրցանակ` «Լավագույն երկրորդ պլանի դերասան» նոմինացիայում ։ Նա խաղացել է Ալբերտո Գրանադոյի դերը` Չե Գևարայի ուղեկիցը` Հարավային Ամերիկայում իրենց 8-ամսյա ճանապարհորդության ընթացքում ։
Տարիների ընթացքում նա նկարահանվել է արգենտինական մի շարք հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են El Puntero, Tiempos Compulsivos, Sol Negro և Contra las cuerdas, որոնց համար նա առաջադրվել է և ստացել է մի քանի Martín Fierro մրցանակներ, արգենտինական ռադիոյի և հեռուստատեսության մրցանակ ։
Վերջին տարիներին նա գլխավոր դերակատարումներ է ունեցել Revolución: El Cruce de los Andes պատմական ֆիլմում` հիմնվելով Խոսե Սան Մարտինի կերպարի վրա, Չիաթաթեմի Ֆրանչեսկո (Կանչիր ինձ Ֆրանցիսկոս) ֆիլմում, իտալական կենսագրական ֆիլմում Հռոմի Պապի մասին և 2018 թվականին Նեթֆլիքսի Yucatán կատակերգությունում  ։ Նա նաև նկարահանվել է Camino a la paz-ում (Ուղի դեպի խաղաղություն) և Cien años de perdón-ում, որոնք երկուսն էլ թողարկվել են միջազգային մակարդակով և վերջինիս համար դե լա Սերնան ստացել է 31-րդ Գոյա մրցանակաբաշխության «Լավագույն նոր դերասան» անվանակարգում նոմինացիա ։
2019 թվականին նա աչքի է ընկնում` միանալով իսպանական հաջողակ «Թղթե տունը» հեռուստասերիալի 3-րդ մասի դերասանական կազմին, որպես Պալերմոյի դերակատար ։ Նա իր դերը շարունակեց սերիալի 4-րդ մասում, որը Նեթֆլիքսում թողարկվել է 2020 թվականի ապրիլին ։
Դե լա Սերնան նկարահանվել է նաև մի քանի արգենտինական թատրոններում, այդ թվում` Lluvia Constante-ում, որի համար նա շահել է Premio Florencio, իսկ վերջերս շահել է El Farmer-ը Teatro La Comedia-ում Բուենոս Այրեսում 2019 թվականին ։
Նա նաև El Yotivenco երաժշտական խմբի անդամ է, որը ձևավորվել է 2005 թվականին ։
Անձնական կյանք
Դե լա Սերնան հարաբերությունների մեջ է լրագրող Լյուդմիլա Ռոմերոյի հետ, ով նրան պարգևել է երկու երեխաներ, ովքեր ծնվել են 2019 և 2020 թվականներին։ Նա նաև դուստր ունի՝ դերասանուհի Էրիկա Ռիվասի հետ իր նախորդ հարաբերություններից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ ազգության Կատեգորիա:Արգենտինացի դերասաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի երաժիշտներ
Զոլկա Առաջին
Զոլկա Առաջին (Золка Первая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում և Ստավրոպոլի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մոկրայա Զոլկա գետի աջ ափին 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է, ավազանի տարածքը 43,6 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կումա գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կալմիկովո (այլ կիրառումներ)
Կալմիկովո, կարող է վերաբերել՝
Զոլկա Երկրորդ
Զոլկա Երկրորդ (Золка Вторая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում և Ստավրոպոլի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մոկրայա Զոլկա գետի աջ ափին 124 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 30,6 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ֆարսանգի լեռնանցք
Ֆարսանգի լեռնանցք, Ֆարսանգ գեդիկ - լեռնանցք Թուրքիայում, Հայկական Պար լեռնահամակարգի արևմտյան հատվածում, Մամախաթուն քաղաքից 7-8 կմ հարավ-արևելք, Ֆարսանգ գյուղ֊ից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է 1677 մ բարձրության վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռնանցքներ
Զոլկա Հինգերորդ
Զոլկա Հինգերորդ (Золка Пятая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում և Ստավրոպոլի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Զոլկա գետի աջ ափին 88 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 28,5 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կումա գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կալուգա (այլ կիրառումներ)
Կալուգա, կարող է վերաբերել՝
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նովոռոսիյսկ)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Церковь Святого Григория Просветителя), Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու տաճար Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Նովոռոսիյսկ քաղաքում։
Պատմություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու շինարարությունը սկսվել է 2001 թվականին։ Կառուցվել է հավաքված նվիրատվություններով։ Տաճարի շինարարությունն ամբողջովին ավարտվել է 2008 թվականի վերջին։ Ճարտարապետական նախագծի հեղինակն է Կուբանի վաստակավոր ճարտարապետ Լևոն Արտավազդի Ավալյանը։
Նկարագրություն
Տաճարը երեսպատված է Հայաստանից բերված վարդագույն տուֆով։ Եկեղեցու տարածքը ցանկապատվել է դեկորատիվ պարիսպով, գիշերային ժամերին տաճարը լուսավորվում է՝ շենքի ճարտարապետության առանձնահատկությունն ընդգծելու և տաճարի թեթևության տպավորություն ստեղծելու համար։ Բացի այդ, եկեղեցու տարածքում կան եկեղեցական կայքի վաճառք իրականացնող կրպակ և սանիտարական շինություններ ծխականների համար։ Տաճարի ներսի որմնանկարներն իրականացրել են Էջմիածնի գեղարվեստական արվեստանոցի նկարիչ-վերականգնողները։
Գմբեթներ
Եկեղեցին մոտ 30 մետր բարձրության վրա ունի չորս ոսկեզօծ գմբեթ, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է 100 կգ։ Ըստ տաճարի վանահայր տեր Կոմիտասի՝ եկեղեցու բոլոր տարրերը խորապես խորհրդանշական են։ Այսպես, օրինակ, խաչերով չորս ոսկեզօծ գմբեթները խորհրդանշում են քրիստոնեության չորս հոսանքները։ Իսկ եկեղեցին թռչունի թռիչքի բարձրությունից նույնպես հիշեցնում է խաչ։ Տաճարի երկու հարկերը խորհրդանշում են Քրիստոսի մարդկային և աստվածային էությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի եկեղեցիներ
Երկվորյակներ (այլ կիրառումներ)
Երկվորյակներ կարող է վերաբերել՝
Կալչիկ (այլ կիրառումներ)
Կալչիկ, կարող է վերաբերել՝
Լույսի ճնշում
Լույսի ճնշում, ճնշում, որ լույսը գործադրում է անդրադարձնող կամ կլանող մարմնի վրա։ Երևույթի գոյության գաղափարն արտահայտել է դեռևս Յոհան Կեպլերը 1619 թ․՝ գիսավորների պոչի ուղղվածությունը բացատրելու համար, սակայն լույսի ճնշումը առաջինը փորձով հայտնաբերել ու չափել է Պյոտր Լեբեդևը (1899-ին պինդ մարմնի, 1907-ին՝ գազերի համար)։
Երկրի վրա գտնվող բացարձակ սև մարմնի (R=0) վրա Արեգակի լույսի գործադրած ճնշումը հավասար է 4․3×10−6 Ն/մ2։
Լույսի ճնշումը կարևոր նշանակություն ունի թե՛ միկրոաշխարհում, թե՛ տիեզերքում տեղի ունեցող որոշ երևույթների բացատրության համար։ Մասնավորապես, լույսի ճնշումով է բացատրվում գիսավորների պոչերի ձևը, Երկրի արհեստական արբանյակների ուղեծրերի խոտորումը և այլն։ Լույսի ճնշման փորձնական հաստատումը ապացուցում է, որ լույսն ունի ոչ միայն էներգիա, այլև իմպուլս, հետևաբար և զանգված, այսինքն՝ լույսը նյութական է, մատերիայի ձևերից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օպտիկա Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսականություն Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսական երևույթներ
Կալվի (այլ կիրառումներ)
Կալվի, կարող է վերաբերել՝
Marvel Television
Marvel Television, Marvel Entertainment-ի և Walt Disney Company-ի դուստր կազմակերպություն։ Արտադրանքի մեծ մասը վերաբերում է Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքին և ապահովում է ֆիլմերի հաջորդականությունը։
Պատմություն
2010 թվականի հունիսի 28-ին Marvel Entertainment-ը հայտարարեց հեռուստատեսության ստեղծման մասին, որի գործադիր փոխտնօրեն նշանակվեց Ջեֆ Լոեբը ։ 2010 թվականի հոկտեմբերին հայտարարվեց, որ Marvel Television-ի առաջին՝ ABC-ի համար նախատեսված հեռուստասերիալը կլինի Հալքի մասին ։ 2010 թվականի դեկտեմբերին պարզ դարձավ, որ Մելիսսա Ռոզենբերգը ABC-ի համար մշակել է «Ջեսսիկա Ջոնս» հեռուստասերիալը, որը հիմնված է Alias կոմիքսներրի շարքի վրա։ Հեռուստասերիալը պետք է լույս տեսներ 2011 թվականին։
2011 թվականին Սան-Դիեգոյում կայացած «Սան Դիեգո կոմիկ կոն»-ում Լոեբը հայտարարեց, որ  «Ջեսսիկա Ջոնս»-ից և Հալքից բացի մշակվում են նաև «Cloak and Dagger» и «Mockingbird» հեռուստասերիալները, որոնք նույնպես կլինեն ABC-ից ։ 2011 թվականի հոկտեմբերին ABC studios-ը Պատժիչի սցենարը փոխանցեց Fox-ին։ 2012 թվականի ապրիլին Marvel Television-ը պայմանագիր ստորագրեց Creative Artists գործակալության հետ ։ 2012 թվականի մայիսին հայտարարվեց, որ Հալքը պատրաստ չի լինի 2012-2013 թվականների եթերաշրջանի համար և կարող է ցուցադրվել 2013-2014 –ի եթերաշրջանում։ Հայտարարվեց նաև, որ ABC-ն կհեռարձակի Ջեսսիկա Ջոնս հեռուստասերիալը։
Հեռուստասերիալներ
Նշված բոլոր սերիալները հանդիսանում են Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքինի մաս ։
Պաշտոնական կայք
MarveL Television
Կատեգորիա:Ամերիկյան ընկերություններ Կատեգորիա:Walt Disney
Շավանժ
Շավանժ (Chavanges), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 661 մարդ, բնակչության խտությունը` 22.19 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 29.79 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 55 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 388 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 270-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 118։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %։ 270 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 237 անձ (143 տղամարդ և 94 կին)։ Գործազուրկ են եղել 33 անձ (10 տղամարդ և 23 կին)։ 118 անաշխատունակներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 49-ը` թոշակառուներ, իսկ 51-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Հայա Ռաշիդ ալ-Խալիֆա
Հայա Ռաշիդ ալ-Խալիֆա (هيا راشد آل خليفة, ), Բահրեյնից իրավաբան և դիվանագետ։ 1999-2004 թվականներին լինելով Ֆրանսիայի դեսպան, Բահրեյնում եղել է առաջին կին դեսպանը։ Բահրեյնում նա առաջին կանանցից մեկն էր, ով սովորել է իրավագիտություն, և երրորդ կինը, ով նախագահել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայում ։
Իրավական կարիերա
Հայան 1974 թվականին Քուվեյթի համալսարանում ստացել է իրավագիտության բակալավրի աստիճան։ Ալեքսանդրիայի համալսարանում (Եգիպտոս) 1986 թվականին նա ստացել է Քաղաքացիական իրավունքների դիպլոմ, իսկ Ային Շամսի համալսարանում (1988, Եգիպտոս) ձեռք է բերել համեմատական իրավունքի դիպլոմ ։
Լուլվա ալ Ավադհիի հետ նա այն երկու կանանցից մեկն էր, ով Բահրեյնում 1979 թվականին ընդունվելով իրավաբան, զբաղվել է իրավաբանական պրակտիկայով։ Նկարահանել է «Հայա Ռաշիդ ալ-Խալիֆա» իրավագիտական ֆիլմը։ 1997 թվականից 1999 թվականը նա եղել է Միջազգային իրավաբանների ասոցացիայի կին փոխնախագահը։ Նա Բաահրեյնի թագավորական դատարանի իրավական խորհրդատուն է։
Դիվանագիտական կարիերա
Հայան 2006 թվականի սեպտեմբերի 12-ից մինչև 2007 թվականի սեպտեմբերի 17-ը եղել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի 61-րդ նստաշրջանի նախագահը։ Նա երրորդ կինն է ով, զբաղեցրել է այս պաշտոնը (Վիջայա Լաքշմի Պանդիտից և Էնջի Ելիզաբեթ Բրուկսից հետո)։ 1969 թվականին դարձել է առաջին կին նախագահը։ Եղել է նաև առաջին մուսուլման նախագահը ։
1999 թվականից 2004 թվականը եղել է Ֆրանսիայում Բահրեյնի դեսպան։ 1999 թվականին ընտրվելով Ֆրանսիայի դեսպան,Բահրեյնում դարձել է առաջին կին դեսպանը։ Նա նաև հանդիսանում է Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) մշտական պատվիրակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բահրեյնցի իրավաբաններ Կատեգորիա:Բահրեյնցի դիվանագետներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Աբդուլլա Ղահհար
Աբդուլլա Ղահհար (Абдулла Қаҳҳор, ), ուզբեկ խորհրդային գրող, ԽՄԿԿ անդամ։
Լույս է ընծայել «Աշխարհը երիտասարդանում է» (1933), «Պատմվածքներ» (1935) ժողովածուները, «Տեսիլք» (1937) վեպը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գրել է ակնարկներ ու պատմվածքներ։ Հրատարակվել են նաև «Կոշչինարի կրակները» (1951-1952) վեպը, «Պստլիկ թռչնիկը» (1958), «Սեր» (1969) և ինքնակենսագրական «Հեքիաթներ եղելության» (1965) վիպակները, «Նոր երկրում», «Մետաքսե սյուզանե» (1950, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952), «Հիվանդ ատամներ» (1954) կատակերգությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուզբեկ գրողներ Կատեգորիա:Կոկանդ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Ազարիներ
Ազարիներ կամ իրանական ադրբեջանցիներ (ایران آذربایجانلیلاری), ինչպես նաև՝ իրանցի թուրքեր, ադրբեջանցի թուրքեր  կամ պարսկական ադրբեջանցիներ, էթնիկ խումբ Իրանում, որը պատմական Ատրպատականի հիմնական բնակչությունն է։ Մինչև ուշ միջնադար խոսել են իրանական լեզվով՝ ազարերենով, վերջին հարյուրամյակներին՝ ադրբեջաներենով, օգտագործում են արաբերենի այբուբենը։
Ի տարբերություն Հարավային Կովկասում գտնվող Ադրբեջանի՝ ազարիներն իրանցիներ են, ովքեր ժամանակին Օսմանյան կայսրության ձուլման քաղաքականության հետևանքով կորցրել են իրենց մայրենի իրանական լեզուն, սակայն պահպանել են սեփական իրանական մշակույթը, ուստիև իրենց համարում են իրանցիներ ։ Իրանի հյուսիսային հատվածը, որտեղ բնակվում են ազարիները, կոչվում է Իրանական Ադրբեջան, ներառելով 4 ազարիաբնակ նահանգներ։ Ազարիները բնակվում են նաև այլ նահանգներում և Իրանից դուրս։ Պանթյուրքական և Ադրբեջանի քաղաքականության հետևանքով ազարիների շրջանում տարածվել է այն գաղափարը, որի համաձայն իրենք նույն ադրբեջանցիներն են, և միևնույն երկրի՝ հարավային հատվածը ։
Պատմություն
7-րդ դարում արաբների կողմից նվաճվելով՝ Իրանը կորցնում է համապարսկական պետականությունը՝ Սասանյան տերության անկախությունը։ Մոտ մեկ հազարամյակ Իրանի տարածքում ձևավորվում են տարբեր պետական կազմավորումներ, որոնք հիմնականում կարճ կյանք են ունենում և չեն ընդգրկում ամբողջ երկրի տարածքը։ Իրանի տարբեր նահանգներում առաջանում են անջատողական ձգտումներ, որի արդյունքում ընկնում են հարևան պետությունների ազդեցության տակ։ Այդպիսի նահանգներից մեկում՝ Ատրպատականում հետզհետե գերակշռող էին դարձել թյուրքական լեզուները։ Նախքան իսլամի ընդումնումն ազարիները կրակապաշտ էին։ Թյուրքալեզու մյուս զանգվածներից նրանք տարբերվում էին կրոնական տեսանկյունից. ազարիները շիադավան են, որով և մոտ են կանգնած իրանցիներին և ոչ սուննիադավան մյուս բոլոր թյուրքերին։ 16-րդ դարի սկզբին հիմնադրվում է Սեֆյանների դինաստիան, որը կարողանում է միավորել ամբողջ Ատրպատականը, ապա՝ Իրանական լեռնաշխարհը՝ ստեղծելով Սեֆյան տերությունը ։
Ուշ միջնադարում Սեֆյան Իրանի և Օսմանյան կայսրության միջև տեղի ունեցող պատերազմների արդյունքում ազարիները հայտնվում էին այդ երկու տերությունների ազդեցության տակ։ Նրանք սատարում էր Իրանի իշխանությանը, քանի որ իշխող հասարակարգը հենց այդ երկրամասից էր ։ 1590 թվականին օսմանցիները կարողանում են մտնել երկրամաս։ Շահ Աբբաս I-ը ազատարգրում է Ատրպատականը և իր բարեփոխումների արդյունքում բարեկարգում մետաքսի ճանապարհին գտնվող Թավրիզ քաղաքը՝ Ատրպատականի կենտրոնը։ Նոր ժամանակներում Իրանում տեղի են ունենում դինաստիական փոփոխություններ՝ Աֆշարիներ (1750-1794), Ղաջարիներ (1789-1925) և Փահլավիներ (1925-1979), որոնց իշխանության տարիներին ազարիները, լինելով Իրանի բնակիչներ, զգալիորեն ենթարկվում են Օսմանյան կայսրության քաղաքականությանը։ 19-րդ դարում Իրանի հյուսիսը Ռուսաստանի, իսկ հարավը՝ Անգլիայի ազդեցության գոտում էին։ 1905 թվականին Ռուսաստանում սկսում է հեղափոխություն։ Թավրիզը դառնում է 1905-1911 թվականների Իրանի սահմանադրական հեղափոխության կենտրոնը ։ 20-րդ դարի սկզբին օսմանյան զորքերը, ստանալով պանթյուրքական հրամանատարության հրահանգը, երեք անգամ (1912, 1914, 1918) ներխուժել են Իրանի հյուսիս՝ ազարիներով բնակեցված շրջանները Թուրքիային միացնելու և Միջին Ասիայի ու Չինաստանի թյուրքալեզու ցեղերին միավորելու նպատակով։
Ռուսական զորքերը կասեցնում են թուրքական հարձակումը, սակայն 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո լքում են երկրամասը, և թուրքերին այնտեղից վերջին անգամ դուրս են անում անգլիացիները՝ Մուդրոսի զինադադարով ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին, երբ թուրքական զորքերը գտնվում էին Կովկասում ու Իրանի հյուսիսում, որոշելով միավորել այդ երկու տարածաշրջանները՝ նրանք հիմնադրում են Մուսավաթական Ադրբեջանը  ։ 1925 թվականին իրանաբնակ 45 000 ազարիներ տեղափոխվել են Ադրբեջանական ԽՍՀ ։ Նրանցից 15 000-ը, ովքեր բնակվում էին հիմնականում Բաքու և Կիրովաբադ քաղաքներում, պահպանել են Իրանի քաղաքացիությունը, և 1938 թվականին Ադրբեջանի կոմկուսի հրահանգով հրաժարվել դրանից։ Չհրաժարվածները (2,878 մարդ) հետ են ուղարկվել Իրան ։
Իրանական Ադրբեջանի հանդեպ ծավալապաշտական քաղաքականությունը Թուրքիան վարում էր նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ։ 1941 թվականին խորհրդային զորքերը մտել էին Իրանի հյուսիս, և տեղացի ազարի բնակչության համար նոր պայմաններ առաջարկել։ ԽՍՀՄ ազդեցությամբ Իրանի հյուսիսում ստեղծվել էր Ադրբեջանի Ժողովրդական Հանրապետությունը (1945-46)։ Այն ընդհանուր սահման ուներ ԽՍՀՄ հետ, սակայն արևմուտքում ամբողջությամբ սահմանակցում էր Մահաբադի Քրդական Հանրապետությանը, որպեսզի կապեր չլինեն Թուրքիայի հետ։ ԱԺՀ փլուզումից հետո 10 000 ազարիներ գաղթում են Խորհրդային Ադրբեջան ։
1979 թվականին Իրանում տեղի է ունենում իսլամական հեղափոխություն, և շահական կարգերի տապալումով՝ երկիրը դառնում է իսլամական հանրապետություն։ Դրանում մեծ դեր են խաղացել նաև ազարի հոգևորականները, որոնցից շատերը զբաղեցնում են պատասխանատու պաշտոններ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Իրանական Ադրբեջանի թյուրքացման քաղաքականությունը և անջատողական դրսևորումները Թուրքիայից բացի վարում է նաև Ադրբեջանը ։ Իրանում հակակառավարական ելույթները շատացել են մասնավորապես 21-րդ դարի սկզբին։ Դրանք հիմնականում տևում էին մեկից մի քանի օր և ճնշվում ոստիկանության կողմից, քանի որ տարերային էին և ընդգրկում էին առանձին կենտրոններ։
Մշակույթ
Ազարիների մշակույթը գերազանցապես կապվում է իրանական մշակույթին, մասամբ նաև՝ թուրքականին։ Ատրպատականը՝ ազարիների հայրենիքը, դարեր շարունակ Իրանի մի հատվածն էր՝ որպես սահմանակից երկրամաս և հաճախ պատուհան դեպի Հայկական լեռնաշխարհ և Կովկաս, ավելի ուշ՝ Ռուսաստան։ Ազարիների ավելի քան 20 %-ը՝ մոտ 3,5 միլիոն մարդ, բնակվում է Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում։ Այն ազարիների մշակույթի գլխավոր կենտրոններից է։ Կարևոր օջախներ են Թավրիզը, Արդաբիլը, Զանջանը, իրանական և ազարիական մշակույթի՝ Համադանը, Ղազվինը և այլն։ Այստեղ են գտնվում մշակութային ու կրոնական հիմնական հաստատությունները։ Ազարիները, ինչպես և մյուս իրանցիները, դավանում են իսլամի շիական ուղղությունը։ Ի հակառակ սուննի ճյուղի, որը դավանում են մյուս բոլոր թյուրքալեզու ժողովուրդները, շիադավան ազարիները գտնում են, որ Մուհամմադ մարգարեից հետո կապն աստծո հետ շարունակվել է իր մահից հետո՝ եղբորորդի ու հոգեզավակ Ալիի և Մուհամմադի դուստր Ֆաթիմայի կազմած ընտանիքով։ Ինչպես և իրանցի մյուս ժողովուրդները, ազարիները նշում են նովրուզը՝ «գարնան տոն-ամանորը»՝ մայիսի 21-ին։ Դեռ զրադաշտական ժամանակներից այդ տնոը նշվել է ոչ միայն Իրանում, այլև Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներում՝ որպես նոր տարի, սակայն իսլամի կամ քրիստոնեության ընդունումից հետո բոլոր ժողովուրդները դա փոխարինել են Զոհաբերության տոնով կամ Սուրբ Ծննդով։ Իրանցիները պահել են ավանդույթը ։
Լեզվի ու գրականության բնագավառներում նույնպես ազարիները կրում են իրանական մշակույթը. խոսելով թյուրքական լեզվով՝ նրանք չեն գրում լատինատառ, ինչպես թուրքերենը, ադրբեջաներենը, ղազախերենը, ուզբեկերենը կամ թուրքմեներենը։ Գրականության ասպարեզում այստեղ լայն տարածում ունեն իրանական ոճի բանաստեղծությունները, որոնք հետագայում հիմք են դարձել երաժշտության համար։ Թուրքիայում և Ադրբեջանում տարածված է մուղամը, իսկ ազարիների շրջանում՝ իրանական երաժշտության մաս հանդիսացող աշուղական երգերը ։ Դրանք իրենց ակունքներում ունեն գուսանական ժողովրդական ստեղծագործություններ, որոնք արդիական են Մերձավոր Արևելքի մյուս բնիկ ժողովուրդների՝ հայերի, քրդերի, պարսիկների և այլոց շրջանում ։
Լինելով նստակյաց ժողովուրդ՝ ազարիները թյուրքալեզու ժողովուրդների պես չեն զբաղվել քոչվոր անասնապահությամբ։ Այսօր էլ, գյուղաբնակ ազարիների մեծ մասը հիմնականում զբաղվում է երկրագործությամբ. Իրանական Ադրբեջանն ապահովում է Իրանի գյուղմթերքի 50 %-ը ։ իսկ քաղաքների բնակչությունը հմտացել է գեղեցիկ արվեստների մեջ։ Իրանական կերպարվեստն այստեղ շարունակել է զարգանալ. տարածված են նկարչությունը, քանդակագործությունը, խեցեգործությունը, ոսկերչությունը, գորգագործությունը։ Ազարիաբնակ հիմնական քաղաքների անուններով գործում են գորգեր, որոնք ունեն հարյուրամյակների ավանդույթներ ու պատմություն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իրանի ազգեր Կատեգորիա:Ազգային փոքրամասնություններ Կատեգորիա:Ադրբեջանական սփյուռք
Սմբատ Բ Սյունի
Սմբատ Բ Սյունի կամ Սմբատ Բ Աշոտյան, Սյունիքի թագավորության թագավոր։
Վասակն արու ժառանգ չուներ, և Սյունյաց տերերը որոշեցին գահին բազմեցնել նրա քեռայր իշխանաց իշխան Աշոտի (Աշոտիկի) ավագ որդի Սմբատին (1040–1051), իսկ կրտսեր եղբայրը հոր փոխարեն հռչակվեց «իշխանաց իշխան Սիսական աշխարհիս»։ Սմբատ Բ Սյունյաց արքան յուրայինների նկատմամբ եղել է «քաղցր եւ հեզահամբոյր», սակայն «շրջակայ ազգերը» նրանից սարսափել են։ Մատթեոս Ուռհայեցին գրում է, թե ինչպես Դվինի Աբուլսուար Շեդադյան ամիրան, ցանկանալով իրեն ենթարկել Տաշիր-Ձորագետի թագավոր Դավիթ Ա Անհողինին (989–1048 թթ.), 150-հազարանոց զորքով ներխուժեց Լոռի։ Դավիթն օգնություն խնդրեց Անիի Հովհաննես-Սմբատ թագավորից, վերջինս էլ դիմեց Կապանի գահակալին, որը Լոռի եկավ 2000-ոց այրուձիով18։ Կապանի գահակալը Սմբատ Բ թագավորն էր։ 11 տարի թագավորելուց հետո նա վախճանվեց Կապան մայրաքաղաքում և թաղվեց Վահանավանքի մեծ տաճարի սյունասրահում՝ Սյունյաց արքաների ու իշխանների դամբարանատանը։ Քանի որ Սմբատ Բ արքան ժառանգ չուներ, Սյունյաց գահին են բազմեցնում նրա կրտսեր եղբայր Գրիգորին (Գրիգոր Ա Սյունյաց թագավոր՝ 1051–1072 թթ.)։ Գրիգոր Ա-ն ամուսնացած էր Արցախի ականավոր իշխան Սահակ Սևադա Բ-ի դստեր՝ Շահանդուխտի հետ։ Նրանք նույնպես ժառանգ չունեին, այս փաստն արձանագրված է Վահանավանքի սուրբ Աստվածածին կրկնահարկ եկեղեցու 1086 թ. վիմական բնագրում։
Սմբատ Բ և Գրիգոր Ա թագավոր-եղբայրները զբաղվել են շինարարական աշխատանքներով։ Աջակցել և «ամենայն պիտոյիւք» օգնել են Տաթևի վանքի, Վահանավանքի, Բղենո-Նորավանքի և հոգևոր-կրթական այլ կենտրոնների վերանորոգման աշխատանքներին։ Նրանց գահակալության տարիներին առավել հարստացան Սյունիքի կրոնական օջախները, առանձնապես Տաթևի վանահայրությունը, որն ուներ միաբանության ավելի քան 1000 անդամ։
Օգտագործված գրականություն
Կատեգորիա:Սյունիքի արքաներ Կատեգորիա:Սյունիներ
Ալեքսանդր Բորտնիկ
Ալեքսանդր Նիկոլայևիչ Բորտնիկ ( հոկտեմբերի 18, 1996)- ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2015)։