cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրիդրիխ Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆ
Կենսագրություն
1914 թվականին, ներկայացուցչության ղեկավար Օտտո Լիման ֆոն Սանդերսի և թուրքական նորանշանակ ռազմական նախարար Էնվեր փաշայի միջև անհաղթահարելի լարվածությունից հետո Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը դարձավ ներկայացուցչության երկրորդ դեմքը, թուրքական շտաբում փոխարինեց իր ղեկավարին և նշանակվեց օսմանյան բանակի գլխավոր շտաբի պետ։ Այդ պաշտոնում նա թուրքական բանակային կազմակերպության ղեկավարն էր և մասնավորապես Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ղեկավարում էր զորահավաքին վերաբերվող աշխատանքները։ Օսմանյան բանակի օպերատիվ բաժնի հրամանատարության ղեկավար Օտտո ֆոն Ֆելդմանի հետ միասին, նա սերտորեն համագործակցում էր Թուրքիայի ռազմական նախարար Էնվեր փաշայի հետ և քննարկում բոլոր ռազմական հարցերը։
1914-1915 թվականներին Կովկասյան ճակատում Օսմանյան կայսրության ծանր պարտության պատճառով (Սարիղամիշի ճակատամարտ), որի ժամանակ վիրավորվել էր նաև Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը, Օտտո Լիման ֆոն Սանդերսը ետ է կանչում նրան, քանի որ ինքը, Օտտո ֆոն Ֆելդմանը և թուրքական կովկասյան բանակի շտաբի գերմանական ղեկավարությունը այդ պարտության պատասխանատվությունը դրել էին նրա վրա։ Սակայն այդ և հետագա տարիներին Էնվեր փաշան հավատարիմ մնաց իր շտաբի պետին ։
Որպես օսմանյան բանակի գլխավոր շտաբի պետ, Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը թուրքական բանակում ամենակարևոր գերմանացի սպան էր և իր մասնակցությունն է ունեցել Հայոց ցեղասպանության գործում ։ Որոշ աղբյուրների համաձայն Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը մահացու տեղահանությունների համակարգողն էր և հեղինակավոր ճարտարապետը, այդպիսով հանդիսանալով նաև որպես ցեղասպանության կազմակերպիչներից մեկը ։ Ամերիկահայ պատմաբան Վահագն Տատրյանը տարբեր արխիվներից հանել է բազմաթիվ փաստաթղթեր ու զեկույցներ, որոնք վկայում են, որ Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը հրամաններ է արձակել հայ բնակչությանը տեղահանելու և զանգվածային սպանությունների մատնելու վերաբերյալ ։
1919 թվականի սկզբին, իր նոթերում Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը նշել է.
«Հայերը, ինպես նաև հրեաները, իրենց հայրենիքից դուրս մակաբույծներ են, որոնք կուլ են տալիս այն երկրի առողջությունը, որտեղ որ ապրում են։ Այստեղից էլ այն ատելությունը, որը միջին դարերում ուղղված էր նրանց դեմ, որպես անցանկալի մարդկանց և որը ի վերջո հանգեցրել է նրանց սպանությանը» ։
Իր զինվորական կարիերայի ավարտից հետո, 1919 թվականին Ֆրից Բրոնսարտ ֆոն Շելենդորֆը Հոհենհեյմի համալսարանում ուսանել է գյուղատնտեսություն և առանձնացել Ռունենբերգում գտնվող իր ագարակում։ 1930-ական թվականներին նա Ադոլֆ Հիտլերի ակտիվ կողմնակիցն էր ։ 1938 թվականից մինչև կյանքի վերջը ապրել է Կյուլունգսբորնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Մալաթիայի թեմ
Հայ Առաքելական եկեղեցու Կիլիկիո պատրիարքության Մալաթիայի թեմ, մինչև 1915 թվականի հայոց ցեղասպանությունը գործած թեմ Հայ Առաքելական եկեղեցու Կիլիկիայի պատրիարքության կազմում, որի կենտրոնը եղել է Մալաթիա քաղաքը ։
Մալաթիայի թեմի իրավազորության մեջ էր մտնում Օսմանյան կայսրության Մալաթիայի սանջակի տարածքը։ 1911 թվականի տվյալներով թեմում Հայ առաքելական եկեղեցու հավատացյալների թիվը 20'000 էր, համայնքները՝ 42-ն էին , հավատացյալ հայ բողոքականները՝ 1000-ը , Հայ կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդները՝ 2000-ը ։
Թեմն ուներ 23 եկեղեցի ։
Նշումներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու վերացված թեմեր
Հիպերգրաֆ
[[Պատկեր:Hypergraph-wikipedia.svg|right|frame| Հիպերգրաֆի օրինակ: ,
. ]]
Հիպերգրաֆ, ամփոփված գրաֆ, որի միջոցով ցանկացած կող կարող է միանալ ոչ միայն երկու գագաթի, այլ բազմության յուրաքանչյուր գագաթի։
Մաթեմատիկական տեսանկյունից, հիպերգրաֆը իրենից ներկայացնում է (V, E) զույգը, որտեղ V՝ (բնության օբյեկտ է), որը չի կարող լինել դատարկ բազմություն, այն հիպերգրաֆի պիկն է, իսկ E, դատարկ բազմություն չէ (պարտադիր չէ՝ տարբեր), այս դեպքում V, անվանում ենք հիպերգրաֆի կող։
Հիպերգրաֆները օգտագործվում են էլեկտրական շղթաների մոդելավորման գործընթացներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրաֆների տեսություն
Սպաների շրջանային տուն (Եկատերինբուրգ)
Սպաների շրջանային տուն (Окружной дом офицеров), դաշնային նշանակության (№ 6610039000) պատմա-ճարտարապետական հուշարձան կառուցված Սվերդլովսկում (այժմ` Եկատերինբուրգ) 1932-1941 թվականներին Պերվոմայսկայա փողոցի № 27 հասցեում։ Ճարտարապետն է Վ. Վ. Եմելյանովը։
Պատմություն
Շենքի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1932 թվականին լուսավորության աշխատողների արհմիության պատվերով, որպես ակումբ։ 1937 թվականին ակումբն անավարտ վիճակում հանձնվել է Ուրալյան ռազմական օկրուգին (ՈւրՌՕ), որից հետո շինարարությունը շարունակվել է նոր նախագծով, արդեն որպես Կարմիր բանակի տուն։ Շենքն իրենից ներկայացնում է քարե բազմահարկ շինություն աշտարակով և համարվում է խորհրդային նեոկլասիցիզմի ճարտարապետության կիսապաշտոնական տարբերակ։ Դասվում է 1930-ական թվականներին Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի համար կառուցված մշակութա-ժամանցային, վարչական և ուսումնական շինությունների տիպաբանական շրջանակին։
Շենքի ճարտարապետական ձևավորման մեջ օգտագործվել է լայնամասշտաբ կոմպոզիցիաներ, պսակազարդման տարրեր, աշտարակներ, սրաձողեր և զինանիշագիտության խորհրդանիշեր։ Այդ շենքի ճակատին տեղակայված է նաև Ռուսաստանի ԶՈւ ռազմական օկրուգի մշակույթի հաստատության անվանումը խորհրդանշող հուշատախտակ։
Փաստ
Ուրալյան ռազմական շրջանի սպաների շրջանային տանը (ՍՇՏ) երկար ժամանակ գտնվում էր փոքրիկ ցուցադրություն` նվիրված ՀՕՊ-ի 4-րդ բանակի կողմից Ֆրենսիս Պաուերսի ղեկավարության ներքո գտնվող ամերիկյան լրտեսական Lockheed U-2 ինքնաթիռի խոյահարմանը։ Ցուցադրվում էին ինքնաթիռի բեկորները, բոլորակարերը, գլխային լրակազմը, որով խոյահարման հրաման էր տրվել, հրթիռի մանրակերտը, որը խոյահարել էր լրտեսական ինքնաթիռը։
Աղբյուրներ
Звагельская В. Е. Окружной дом офицеров // Энциклопедия Екатеринбурга [Электрон. ресурс] : электронная энциклопедия. - Электрон. дан. и прогр. - Екатеринбург. : ИИиА УрО РАН, год не указан. - 1 электрон. опт. диск (CD-ROM).
Կատեգորիա:Եկատերինբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Լլոյդ Բլանկֆեյն
Լլոյդ Քրեգ Բլանկֆեյն (Lloyd Craig Blankfein, սեպտեմբերի 15, 1954, Բրոնքս, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գործարար, Գոլդման Սաքս (Goldman Sachs) կազմակերպության նախագահ, գործադիր տնօրեն։ Այս պաշտոնը ստանձնել է 2006 թվականի մայիսին՝ փոխարինելով Հենրի Փոլսոնին, ով ԱՄՆ ֆինանսների նախարարն էր։
Վաղ տարիներ
Լլոյդ Բլանկֆեյնը ծնվել է Նյու Յորքի Բրոնքս թաղամասում հրեաների ընտանիքում ։ Հայրը ԱՄՆ փոստային ծառայության Մանհեթենի մասնաճյուղում էր աշխատում, իսկ մայրը՝ գրանցող էր ։ Երիտասարդ տարիներին Յանկի մարզադաշտում աշխատում էր որպես վաճառող ։ Նախնական և միջնակարգ կրթությունն ստացել է Նյու Յորքի կրթական բաժնի հանրային դպրոցներում, իսկ 1971 թվականին Թոմաս Ջեֆերսոնի ավագ դպրոցում արտասանել է բարի երթի ճառը։ Հաճախել է Հարվարդի քոլեջ, որտեղ մասնագիտացել է պատմության ոլորտում  և 1975 թվականին ստացել բակալավրի աստիճան ։ 1978 թվականին Բլանկֆեյնն ավարտեց Հարվարդի իրավաբանական դպրոցը՝ ստանալով իրավաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան ։
(6357) Գլուշկո
(6357) Գլուշկո (Glushko), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,998407 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7646 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2322 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1896,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189832 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տաուստամյակի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի բնակավայրեր
Անսբախ
Միջին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի կենտրոնն է։ Անսբախը գտնվում է Նյուրնբերգից 40 կմ հարավ-արևմուտք և Մյունխենից 145 կմ հյուսիս, Ֆրենկիշե Ռեցատ գետի վրա։ Բնակչությունը 40253 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Զբաղեցնում է 99,92 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 5 61 000։
Քաղաքում կա հինգ դպրոց և Անսբախի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը ։ Անսբախի մոտով է անցնում A6 ավտոմայրուղին, ինչպես նաև B13 և B14 մայրուղիները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռուզվելտ շրջան (Նյու Մեքսիկո)
Ռուզվելտ շրջան (Roosevelt County), ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի 33 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.343 կմ² է, բնակչությունը՝ 18.018 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Պորտալես բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1903 թ.։
Կատեգորիա:Նյու Մեքսիկոյի շրջաններ
Խասսայի գավառակ
Խասսա, գավառակ Կիլիկիայում, Ադանայի նահանգում։ Կենտրոնը Խասսա գյուղաքաղաքն էր։
Պատմություն
Ըստ նահանգապետի հեռագրի 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ այստեղից բռնագաղթեցվել է 766 հայ բնակիչ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին գավառն ուներ 7800 բնակիչ։
Վարչական բաժանում
XX դարի սկզբին գավառակն ուներ 38 գյուղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի գավառներ
Ձիթահան
Ձիթահան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում ։ Գտնվում էր Սպեր քաղաքից հարավ-արևելք, Ճորոխի աջակաողմյան վտակներից մեկի վերանգավառում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 17 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սպերի շրջանի համայնքներ
Սոսնովկա (գյուղ, Մեչետլինսկի շրջան)
Սոսնովկա (Сосновка, Сосновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։
Միցավաառա
Միցավաառա (Mõtsavaara), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Օրիորդը (նկար)
Օրիորդը, Տիգրան Փոլատի նկարազարդումներից, ծաղրի է ենթարկվում մեծամիտ, ինքնահավան կինը, որի կյանքը տխուր վախճան է ունենում։
Մտահղացում
Մտահղացման շարժառիթը հանդիսացել է համանուն առակը, որտեղ նկարագրվում է, թե ինչպես մի օրիորդ տարիներով մերժում է փեսացուներին՝ մեկին անվանելով հիմար, մյուսին՝ անազնիվ, երորրդին, թե քիթն է տգեղ, և այսպես տարիներն անցնում են, ինքը պառավում է, կնճռոտվում է, և ի վերջո, ստիպված է լինում ընտրել անկիրթ, անճոռնի, կեղտոտ երեսով մեկին։ Փոլտը սյուժե է ընտրել առակի առավել արտահայտիչ մասը, երբ օրիորդը մի հանդիսության ժամանակ ինքնահավան հպարտությամբ նստած է թիկնաթոռին, նրան են ներկայացել առաջարկություն անելու բարետես, կոկիկ հագնված մի քանի երիտասարդ փեսացուներ՝ սպասելով նրա պատասխանին, մինչդեռ նա, արհամարհանքով երեսը շուռ տված,նրանց արհամարհում է։
Նկարագրություն
Հիանալի է ըմբռնված օրիորդի կերպարը՝ սեթևեթ, անհեռատես իր նկարագրի, իր էության հատկանիշներով։ Նա գեղեցիկ է, բարձրահասակ, գրավիչ տեսքով, բայց քմահաճ է, մեծամիտ, չհավան, համառ ու խիստ։ Բարեկեցիկ, անհոգ կյանքով ապրած, ներկայի հաջողություններով ոգևորված, ապագայի վառ հույսերով լի՝ նա իրեն զգում է անկախ ու ազատ։ Անգամ նրա կեցվածքը՝ գլխի հպարտ դիրքը, ոտքը ոտքին գցած, թևերն անփութորեն բազկաթոռի հենակներին դրած՝ հաստատում են նրա լիակատար անտարբերությունը փեսացուների հանդեպ։ Հակառակ օրիորդի սառն, անտարբեր, արհամարհական վերաբերմունքի՝ փեսացուները ներկայացված են ժպտերես, մտերիմ արտահայտությամբ, հույսերով լի, սպասողական վիճակում։ Փոլատը ստեղծել է հոգեբանական ապրումներով լուռ երկխոսություն՝ հարստացնելով առակի բովանդակությունը։
Պատկերի մշակման տեխնիկա
Պատկերը մշակված է մյուս առակների պատկերազարդումներից տարբեր եղանակով, ավելի շատ գեղանկարչությանը հատուկ երանգային հարաբերություններով, առանց սևի ու սպիտակի հակադրումների, առանց ուրվագծերի, բոլոր մասերի ավարտվածությամբ, կամերային գրաֆիկայի սկզբունքով։ Փոլատը զարմանալի դիտողականությամբ ու հոգեբանի խորաթափանցությամբ է ճանաչել մարդկանց իր բոլոր խառնվածքով, իրենց ամենամտերիմ ապրումների, սքողված վերաբերմունքէի արտահայտությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիգրան Փոլատի նկարներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Բլադիմիր Դիազ
Բլադիմիր Յովանի Դիազ Սաավեդրա, կոլումբիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, ով խաղում է Իսրայելի առաջնության «Սեկցիա Նես Ցիոնա» ակումբում որպես հարձակվող ։
Չալատենանգո
Էլ Սալվադորի Սեգունդա դիվիզոնում «Չալատենանգոյի» համար 34 գոլ խփելուց հետո Սաավեդրան Սալվադորի առաջնության առաջին լրիվ մրցաշրջանի ընթացքում 40 խաղում խփել է 28 գոլ       ։
2016 թվականի Կլաուսուրա մրցաշարին Դիազը, խփելով 15 գոլ, ճանաչվել է լավագույն ռմբարկու։
Ալիանսա
2018 թվականի Ապերտուրա մրցաշարի համար Դիազը միացել է «Ալիանսային»։ 2018 թվականի նոյեմբերին Կուսկատլան մարզադաշտում Դիազը խփել է երկու գոլ «Փասաքուինայի» դեմ հաղթական խաղում (4-1)։
2018 թվականի դեկտեմբերին Ալիանսան հասել է 2018 թվականի Ապերտուրայի եզրափակիչ, որը նրա համար Ապերտուրայի հինգերորդ հաջորդական եզրափակիչն էր 2016 թվականից հետո։ Դիազը խփել էր 7 գոլ 2018 թվականի Ապերտուրայի մրցաշարում։
Ալաշկերտ
2022 թվականին Դիազը պայմանագիր է կնքել Հայաստանի առաջնության «Ալաշկերտ» ակումբի հետ, իր կոլումբիացի ընկեր Ֆաիդեր Բուրբանոյի հետ ։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Ալաշկերտը հայտարարել է Դիազի հեռանալու մասին ։
Ալ-Դիրիյահ
2022 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Դիազը միացել է Սաուդյան Արաբիայի «Ալ-Դիրիյահ» ակումբին, սակայն երեք շաբաթ հետո նրա պայմանագիրը խզվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ
Պալիատիվ օգնություն
Պալիատիվ օգնություն (ֆրանսերեն՝ palliatif, լատիներեն՝ pallium ծածկոց, թիկնոց բառից), ամոքիչ օգնություն, մոտեցում, որը թույլ է տալիս բարելավել կյանքին սպառնացող հիվանդությունների (քաղցկեղով և կյանքը սահմանափակող այլ հիվանդություններ) խնդրին բախվող հիվանդների և նրանց ընտանիքների կյանքի որակը՝ ցավի և այլ ֆիզիկական ախտանիշների վաղ հայտնաբերման, մանրակրկիտ գնահատման և բուժման օգնությամբ տառապանքների կանխարգելման ու թեթևացման, ինչպես նաև հիվանդին և նրա հարազատներին հոգեբանասոցիալական ու հոգևոր աջակցության տրամադրման միջոցով ։
«Պալիատիվ» հասկացությունն առաջացել է լատիներեն «pallium» բառից, որն ունի «դիմակ», «թիկնոց» բառերի նշանակությունը։ Դա ներկայացնում է պալիատիվ (ամոքիչ) օգնության բովանդակությունը և փիլիսոփայությունը. անբուժելի հիվանդության դրսևորումների հարթեցում, մեղմացում և/կամ թիկնոցով ծածկում՝ ծածկոցի ստեղծում բոլոր նրանց պաշտպանության համար, ովքեր մնացել են «ցրտում և անօգնական պայմաններում»։
Պալիատիվ խնամքը տրամադրվում է բժիշկների, բուժքույրերի և առողջապահական այլ մասնագետների կողմից։ Դեղորայքը և բուժման ձևերը համարվում են պալիատիվ, եթե դրանք մեղմացնում են ախտանիշները՝ առանց հիվանդության վրա բուժիչ ազդեցության։
Չնայած պալիատիվ խնամքը նոր երևույթ չէ, սակայն շատ բժիշկներ նախընտրում են կենտրոնանալ հիվանդների ամբողջական բուժման վրա։ Ախտանիշների կրճատմանն ուղղված բուժման եղանակները համարվում են վնասակար, կախվածություն առաջացնող և այլ կողմակի հետևանքներ ունեցող ։
Պալիատիվ խնամքի կարևոր հատկանիշ է այն, որ ինչպիսին էլ լինի հիվանդությունը, ինչպիսի փուլում էլ այն գտնվի, ինչպիսի բուժումներ էլ անցկացված լինեն, այնուամենայնիվ, գլխավոր նպատակը հիվանդի տառապանքների թեթևացումը և կյանքի որակի բարելավումն է։ Այն հանդիսանում է մարդու հիմնարար իրավունքներից մեկը ։
Պատմություն
Պալիատիվ խնամքը սկսել է կիրառվել հոսպիսային (հյուրատնային) շարժման (անգլերեն՝ «hospice movement») շրջանակներում և ներկայումս ունի լայն տարածում։ Հոսպիսները (hյուրատներ) 4-րդ դարում ճանապարհորդների հանգստի վայրեր էին։ 19-րդ դարում կրոնական կարգով հոսպիսներ ստեղծվեցին Իռլանդիայի և Լոնդոնի մահամերձ անձանց համար։ Ժամանակակից հոսպիսը համեմատաբար նոր հասկացություն է, որը սկիզբ է առնում Մեծ Բրիտանիայում 1967 թվականին հիմնված Սբ. Քրիստոֆերի Հոսպիսի ստեղծումից։ Այն հիմնադրվել է Սեսիլի Սոնդերսի կողմից, ով հանդիսանում է հոսպիսային ժամանակակից շարժման հիմնադիրը։
Վերջին տարիներին հոսպիսային շարժումն ունի բավականին մեծ տարածում։ Մեծ Բրիտանիայում 2005 թվականին հաշվվում էին մոտ 1700 հոսպիսային ծառայություններ չափահասների և երեխաների համար։ Այդ ծառայությունները ֆինանսավորվում են առողջապահության հատվածի կամ բարեգործությունների շնորհիվ և անվճար են բուժվող բոլոր հիվանդների համար։
ԱՄՆ-ում հոսպիսները կամավորական շարժումից աճել են մինչև առողջապահական հատվածի լայնածավալ ու կարևոր հատված։ 2005 թվականին ավելի քան 1,2 միլիոն անձինք և նրանց ընտանիքները ստանում էին հոսպիսային խնամք։ Դրանք առողջապահական խնամքի միակ եղանակն են, որն ընդգրկում է դեղորայք, բժշկական սարքավորումներ, խնամքի և հարազատների ներկայության շաբաթական 24 ժամ/7 օր հասանելիություն։ Հոսպիսային խնամքի մեծ մասը իրականացվում է տնային պայմաններում, ինչպես նաև հասանելի է ծերանոցներում, հիվանդանոցներում, բանտերում և այլուր։ Ներկայումս ԱՄՆ-ում գործում են պալիատիվ խնամքի ավելի քան 1400 ծրագրեր, որոնք գործում են հիվանդանոցների ավելի քան 80%-ում ։ Հոսպիսների և պալիատիվ խնամքի միջազգային ասոցիացիան (IAHPC) ստեղծվել է 1997 թվականին՝ խրախուսելու և հնարավորություն տալու յուրաքանչյուր երկրի ստեղծելու պալիատիվ խնամքի սեփական մոդելը ։ Այն շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է, որի նպատակն է պալիատիվ խնամքի զարգացումն ամբողջ աշխարհում։ Այս նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է ապահովել ավելի լավ մասնագիտական կրթություն, ունենալ համապատասխան գիտելիքներ և ունակություններ ունեցող բուժաշխատողներ։
Նպատակը և խնդիրները
Պալիատիվ օգնությունը.
Պալիատիվ օգնության նպատակներն ու խնդիրներն են.
Պալիատիվ բժշկություն
Այն բժշկության բաժին է, որի նպատակն է բժշկագիտության ժամանակակից մեթոդների և ձեռքբերումների կիրառումը բուժման այնպիսի ընթացակարգերի համար, որոնք ուղղված են թեթևացնելու հիվանդի վիճակը այն դեպքում, երբ արմատական բուժման հնարավորություն այլևս չկա։
Պալիատիվ խնամքը Հայաստանում
Հայաստանում պալիատիվ (ամոքիչ) օգնության առաջին ծառայությունը բացվել է 2013 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ առողջապահության նախարարության Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում ։ Բժշկական օգնության այս տեսակի զարգացման նպատակով Առողջապահության նախարարության կողմից մշակվել է օրենքի նախագիծ, որը նախարարի հանձնարարությամբ ներկայացվել է ՀՀ Ազգային ժողով և անցել առաջին ընթերցմամբ ։ 2015 թվականին Հայաստանում պալիատիվ օգնության զարգացման նպատակով նախատեսված են որոշակի ծրագրեր և նախաձեռնություններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առողջապահություն
Նավին Էնդրյուս
Նավին Ուիլյամ Սիդնի Էնդրյուս (Naveen William Sidney Andrews, ), ծագումով հնդիկ անգլիացի դերասան, «Էմմի» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների մրցանակակիր։ Հայտնի է դարձել «Անգլիացի հիվանդը» (1996), «Վախի մոլորակը» (2007) ֆիլմերում և «Կորուսյալները» հեռուստասերիալում խաղացած դերերից հետո։ Արժանացել է ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի «Կորուսյալները» (2006) հեռուստասերիալում լավագույն դերասանական կազմի համար։
Վաղ կյանք
Էնդրյուսը ծնվել է 1969 թվականին Լոնդոնի Լամբետ շրջանում։ 5 տարեկանում նա արդեն դրսևորում էր դերասանական ունակություններ։ 1960-ական թվականների վերջին Էնդրյուսի ծնողները Կերալայից (Հնդկաստան) տեղափոխվեցին Անգլիա։ Չնայած որ երկուսն էլ բարձրագույն կրթություն ունեին, հայրն աշխատում էր երկաթգծում, իսկ մայրը՝ փոստային բաժնում։ Նրանք դիտմամբ Նավինին հնդկերեն չսովորեցրին, որպեսզի տղան հետագայում արտասանական խնդիրներ չունենա։ Նավինը երկու եղբայրներից ավագն է։
Գործունեություն
Էնդրյուսի փաստացի դերասանական գործունեությունը սկսվեց այն ժամանակ, երբ ընդունվեց Գիլդհոլի երաժշտության և թատրոնի դպրոց։ Նա նույն կուրսում է սովորել Էվան ՄաքԳրեգորի և Դևիդ Թյուլիսի հետ։ 1991 թվականին Նավինը առաջարկ ստացավ՝ նկարահանվելու Հանիֆ Քուրեշի «Լոնդոնը սպանում է ինձ» ֆիլմում։ Դերասանի ամենահայտնի դերերն են լեյտենանտ Քիփի դերը «Անգլիացի հիվանդը» (1996) ֆիլմում և Սաիդ Ջարի դերը «Կորուսյալները» (2004-2010) հեռուստասերիալում։ 2006 թվականին «People» ամսագիրը նրան համարեց աշխարհի ամենագեղեցիկ մարդկանցից մեկը ։ Դերասանական գործունեությունից զատ Էնդրյուսը նվագում է կիթառ և երգում ։
Անձնական կյանք
Էնդրյուսը հանդիպում էր դերասանուհի Բարբարա Հերշի հետ, որը 21 տարով մեծ էր իրենից։ Նրանք ապրում էին Լոս Անջելեսում։ 2005 թվականին զույգը որոշ ժամանակով բաժանվեց, և այդ ընթացքում Նավինը այլ կնոջից ունեցավ երկրորդ որդուն՝ Նավին Ջոշուային։ Ավելի ուշ Նավինը վերականգնեց հարաբերությունները Բարբարայի հետ, սակայն 2010 թվականի մայիսին նրանք հայտարարեցին, որ դրանից վեց ամիս առաջ բաժանվել են ։ Նավին Ջոշուայի խնամակալությունը ստանձնելու համար պայքարում էին նրա հայրը և մայրը (Ելենա Եվստաֆիա)։ 2009 թվականի հունվարի 7-ից երեխայի իրավաբանական և ֆիզիկական խնամակալությունը ժամանակավորապես հանձնվեց Էնդրյուսին ։
Նավինը խոստովանել է, որ 1990-ականների կեսերին տառապել է ալկոհոլիզմով և երկու տարի եղել է թմրամոլ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Բուենոս Այրես
Արգենտինայում մայրաքաղաքը երբեմն կոչվում է «քաղաք տարբեր անուններով»։ «Կապիտալ ֆեդերալ» (Capital Federal)՝ «դաշնային մայրաքաղաք» անվանումը համարվում է քաղաքի ամենաշատ օգտագործվող անուններից մեկը։ Հաճախ այն կոչվում է նաև «Բուենոս Այրես քաղաք» (Ciudad de Buenos Aires) կամ պարզապես «Բուենոս Այրես», չնայած նրան, որ երբեմն շփոթմունք է առաջանում, որովհետև կա նաև համանուն գավառ։ Քաղաքի «Ինքնավար քաղաք Բուենոս Այրես» անվանումը (Ciudad Autónoma de Buenos Aires, համառոտ՝ CABA) պաշտոնապես ընդունվել է 1996 թվականին քաղաքի կանոնադրությամբ։ Հաճախ խոսակցականում քաղաքը կոչվում է «Բայրես» (Baires), որը քաղաքում տարածված (հատկապես երիտասարդության շրջանում) ինքնատիպ ձևի կրճատում է, բայց չի օգտագործվում պաշտոնական փաստաթղթերում ։ Արգենտինայում մայրաքաղաքի բնակիչներին կոչում են «պորտենյոս» (porteños), այսինքն՝ «նավահանգստի բնակիչներ»։
Բուենոս Այրեսը հիմնադրվել է երկու անգամ։ Առաջին անգամ 1536 թվականին քաղաքը հիմնել է Պեդրո դե Մենդոսան ։ 1541 թվականին հնդկացիների հարձակման ժամանակ քաղաքը հրդեհվել է, և վերականգնվել է 1580 թվականին Խուան դե Գարայի կողմից (իրավաբան Խուան դե Մատիենսոյի պահանջով )։ Հիմնադրման պահին և վերականգնումից հետո քաղաքը եղել է Պերուի փոխարքայության կազմում, որն Իսպանիայի կայսրության մաս էր կազմում։ 1776 թվականին Բուենոս Այրեսը դարձել է նորաստեղծ Ռիո դե լա Պլատա փոխարքայության մայրաքաղաքը ։
1806 թվականին՝ բրիտանական առաջին ներխուժման ժամանակ, քաղաքը մի քանի ամիս օկուպացվել է բրիտանական զորքերի կողմից։ 1810 թվականին տեղի է ունեցել Մայիսյան հեղափոխությունը, որի ընթացքում գահընկեց է արվել իսպանական տեղապահը (փոխանորդը) և ձևավորվել ժամանակավոր կառավարություն՝ Առաջին խունտան, որը դարձել է Արգենտինայի առաջին ազգային կառավարությունը։ 20-րդ դարի սկզբին Մեծ Բուենոս Այրեսը եղել է Հարավային Ամերիկա ներգաղթելու հիմնական կենտրոններից մեկը։ 1913 թվականին քաղաքում սկսվել է մետրոյի շինարարությունը, որն առաջինն էր Լատինական Ամերիկայում։
Բուենոս Այրեսը նաև դաշնային մայրաքաղաք է, որտեղ տեղակայված է Արգենտինայի կառավարությունը։ Բուենոս Այրեսը համանուն մարզի մաս չի կազմում, այլ առանձին վարչական շրջան է, որ հիմնվել է 1880 թվականին ։ Պաշտոնապես քաղաքը բաժանված է 48 շրջանների. այդ բաժանումը հաստատվել է 19-րդ դարում։ 1994 թվականի սահմանադրական բարեփոխումններից հետո քաղաքն ստացել է ինքնավարություն, ինչից հետո քաղաքապետն ընտրվում է ուղղակի քվեարկությամբ, ոչ թե նշանակվում երկրի նախագահի կողմից, ինչպես նախկինում էր։
Բուենոս Այրեսը զբոսաշրջային խոշոր կենտրոն է և հայտնի է պահպանված իսպանական-եվրոպական ոճի ճարտարապետությամբ և հարուստ մշակութային կյանքով ։ 1951 թվականին Բուենոս Այրեսում անցկացվել են առաջին Համաամերիկյան խաղերը, 1978 թվականին՝ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հանդիպումների մի մասը ։ 2018 թվականին Բուենոս Այրեսում են անցկացվել Ամառային երիտասարդական օլիմպիական խաղերը և Մեծ քսանյակի գագաթնաժողովը ։
Ստուգաբանություն
Արագոնյան արխիվների տվյալներով՝ կատալոնացի միսիոներները և ճիզվիտները ժամանել են իսպանական գերիշխանության տակ գտնվող Կալիարի (Սարդինիա) 1324 թվականին Պիզայից այն գրավելուց հետո և հիմնել են իրենց գլխավոր վարչությունը բլրի գագաթին ։ Այդ բլուրը նրանց շրջանում հայտնի էր որպես «Բուեն Այրե» (կամ Բոնարիա սարդիներենով), քանի որ այն զերծ էր ճահճին մոտ տեղակայված հին քաղաքում տիրող տհաճ հոտերից։ Կալիարիի պաշարման ժամանակ արագոնցիները կառուցել են Կույս Մարիամի սրբավայրը բլրի գագաթին։ 1335 թվականին Ալֆոնսո Հեզաբարո թագավորը եկեղեցին նվիրել է մերսեդարիաներին, որոնք կառուցել են աբբայություն, որը կանգում է մինչ օրս։ Հետագա տարիներին տարածվել է պատմություն այն մասին, թե Սուրբ Մարիամի արձանը հանվել է ծովից այն բանից հետո, երբ հրաշք կերպով հանդարտեցրել է փոթորիկը Միջերկրական ծովում։ Արձանը տեղադրվել է աբբայությունում։ Իսպանացի և հատկապես անդալուզիացի նավաստիներըները պաշտել են այդ պատկերը և հաճախ են դիմել «Բարի (արդար) քամիներին»՝ խնդրելով օգնել իրենց նավարկության ժամանակ ու կանխել նավաբեկությունը։ Բուեն Այրեի Կույսի տաճարը հետագայում կառուցվել է Սևիլյայում ։
Բուենոս Այրեսի առաջին հիմնադրման ժամանակ իսպանացի նավագնացները հասել են Ռիո դել լա Պլատա ծովածոցին. նրանք իրենց ճանապարհորդության բարեհաջող ընթացքը վերագրել են «Սանտա Մարիա դե լոս Բուենոս Այրեսին»՝ Բարի Քամիների Սուրբ Կույս Մարիամին, որի ուղարկած քամիների շնորհիվ իրենք հասել էին այն ափին, ուր ներկայում տեղակայված է ժամանակակից Բուենոս Այրեսը ։ Պեդրո դե Մենդոսան քաղաքը կոչել է «Բարի Քամիների Սուրբ Մարիամ» իր արշավախմբի քահանայի առաջարկով, որը Բուեն Այրեի Կույսի (սարդիներեն՝ Մադոննա դե Բոնարիա) նվիրյալներից էր (որ մինչ այժմ հանդիսանում է Սարդինիայի հովանավորը )։ Մենդոսայի հիմնած բնակավայրը շուտով ենթարկվել է հարձակման տեղաբնիկների կողմից և լքվել 1541 թվականին ։
Երկար տարիներ քաղաքի անվան ստեղծումը վերագրվել է Սանչո դե Կամպոյին, որն իբր թե ափին հասնելու ժամանակ գոռացել է. «Ինչքա՜ն արդարացի են այս երկրի քամիները»։ Սակայն Էդուարդո Մադերոն իսպանական արխիվներում անցկացրած լայնամասշտաբ ուսումնասիրությունների արդյունքում 1882 թվականին պարզել է, որ այդ անվանումն իրականում կապված է Բուեն Այրեի Տիրուհու նվիրյալ նավաստիների հետ ։
Իսպաներում Բուենոս Այրես քաղաքի անվան տարածված հապավումն է՝ Bs.As. ։ Ընդունված են նաև B.A. և BA տարբերակները ։ BA տարբերակն ավելի հաճախ օգտագործում են ներգաղթյալները, իսկ տեղաբնիկները նախընտրում են քաղաքը կոչել Բայրես։
Հիմնադրումից մինչև 1810 թվական
1536 թվականի փետրվարի 2-ին իսպանացի կոնկիստադոր Պեդրո դե Մենդոսան հիմնադրել է բնակավայր կերանդի բնիկներով բնակեցված վայրում, որտեղ ներկայում տեղակայված է Բուենոս Այրեսի Սան Տելմո շրջանը (քաղաքի կենտրոնից դեպի հարավ)։ Մենդոսայի արշավախմբին սպառնացել է սովը, և իրավիճակն ավելի է վատացել չարուա հնդկացիների հետ մշտական բախումների պատճառով։ Հիվանդության պատճառով, ինչպես նաև զգուշանալով արշավախմբի կործանումից՝ Մենդոսան որոշել է հեռանալ Հարավային Ամերիկայից և վերադառնալ Իսպանիա, սակայն նա մահացել է վերադարձի ճանապարհին։ Բնակավայրում մնացած գաղութաբնակները հինգ տարի հետ են մղել հնդկացիների հարձակումները, սակայն 1541 թվականին ստիպված են եղել գնալ գետի հոսանքով դեպի վեր՝ Ասունսիոն քաղաք, որը հիմնադրվել էր 1537 թվականին Մենդոսայի արշավախմբի կողմից։ Բուենոս Այրեսի տեղում հիմնադրված բնակավայրը լքվել է ու հրդեհվել ։ 1580 թվականի հունիսի 11-ին Խուան դե Գարայը նորից հիմնադրել է քաղաքը, որ կոչվել է Սուրբ Երրորդության պատվին։ Այդ շրջանում քաղաքի բնակչությունը կազմել է 65 մարդ՝ չհաշված գուարանի հնդկացիներին   ։ Նավահանգստի և նրանից ոչ հեռու տեղակայված քաղաքի միացումից հետո միավորվել են նաև նրանց անվանումները և բնակավայրը կոչվել է «Սուրբ Երրորդության քաղաք և Բարի Քամիների մեր Տիրուհի Սուրբ Մարիամի նավահանգիստ» (Ciudad de la Trinidad, Puerto de Nuestra Señora Santa María del Buen Ayre)։
Հիմնադրման պահին և վերահիմնադրումից հետո քաղաքը եղել է Պերուի փոխարքայության կազմում, որը մտել է Իսպանական կայսրության կազմի մեջ։ Բուենոս Այրեսը հեռու է եղել առևտրային ուղիներից, որ անցել են Լիմայով, և քաղաքում կյանքի եվրոպական դրվածքի տարածման համար չեն բավականացրել անհրաժեշտ իրերը ։ 1610 թվականին քաղաքի բնակչության թվաքանակը հասել է 500 մարդու, որոնցից շատերն զբաղվել են Բրազիլիայից մաքսանենգ ապրանքների տեղափոխմամբ ։ 1680 թվականին Լա Պլատա ծովածոցի ձախ ափին պորտուգալացիների կողմից հիմնադրվել է Կոլոնիա դել Սակրամենտո ամրոցը։ Դրա միջոցով պորտուգալացիները անօրինական ճանապարհով ապրանքներ են ներկրել Բուենոս Այրես։ Մաքսանենգներից պաշտպանվելու համար իսպանացիները հիմնադրել են Մոնտեվիդեո քաղաքը։ Մինչև 18-րդ դարի կեսերը Բուենոս Այրեսը դարձել է կաշվի արդյունաբերության կենտրոն ։
Հիմնադրման ժամանակից մինչև 1807 թվականի Բուենոս Այրեսը տարել է մի քանի ներխուժումներ։ 1582 թվականին անգլիական կապերներն ափ են իջել Մարտին Գարսիա կղզում, սակայն վտարվել են այնտեղից։ 1587 թվականին անգլիացի Թոմաս Կևենդիշը փորձել է գրավել քաղաքը, սակայն անհաջողություն է կրել։ 1658 թվականին ֆրանսիացիները, Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIV-ի հրամանով, երեք անգամ գրոհել են քաղաքի վրա, սակայն դոն Պեդրո դե Բաիգորի Ռուիսը, որն այդ ժամանակ եղել է Բուենոս Այրեսի նահանգապետը, կարողացել է կազմակերպել նավահանգստի հաջող պաշտպանությունը։ Չորրորդ փորձը ձեռնարկել է արկածախնդիր դե Պինտիսը, որը նույնպես պարտություն է կրել։ 1699 թվականին տեղի է ունեցել չորրորդ ներխուժումը, որի արդյունքում պարտության է մատնվել դանիացի ծովահենների նավակազմը։ Բրունո Մաուրիսիո դե Զաբալի նահանգապետության ժամանակ ֆրանսիացիները Էտիեն Մորոյի գլխավորությամբ ափ են իջել Ռիո դե լա Պլատայի արևելյան ափին, որտեղ ջախջախվել են իսպանական զորքերի կողմից։
Բրիտանական կայսրությունը ցանկացել է Բուենոս Այրեսը միացնել իր հետաքրքրության տարածքներին, մանավանդ որ Իսպանիան համագործակցում էր Ֆրանսիայի՝ Բրիտանական կայսրության նախկին թնամու հետ։ Ռիո դե լա Պլատա փոխարքայություն առաջին ներխուժումը դարձել է 1806 թվականի հունիսի 27-ի հարձակումը։ Գեներալ-մայոր Ուիլյամ Կար Բերեսֆոլդի ջոկատը գրավել է Բուենոս Այրեսը։ Նա իրեն հայտարարել է նահանգապետ, սակայն 1806 թվականի օգոստոսի 12-ին ստիպված է եղել անձնատուր լինել և վեց ամսվա գերությունից հետո կարողացել է փախչել Անգլիա ։ 1807 թվականին անգլիացիները Ջոն Ուիտլոքի գլխավորությամբ գրավել են Մոնտեվիդեո ամրոցն ու այն իրենց ձեռքում պահել մի քանի ամիս։ 1807 թվականի հուլիսի 5-ին Ուիտլոքը փորձել է գրավել Բուենոս Այրեսը, սակայն քաղաքի բնակիչներն ու Սանտյագո Լինիերսի ջոկատը դիմադրություն են ցույց տվել և ջախջախել անգլիացիներին   ։ Քաղաքի բնակիչների դիմադրությունը, որոնց մեծ մասը եղել են կրեոլներ, և նրանց ակտիվ մասնակցությունը պաշտպանությանը օգնել են պահպանել Բուենոս Այրեսի անկախությունը։ Նապոլեոնի զորքերի կողմից Իսպանիայի օկուպացիայից հետո Հարավային Ամերիկայում սկիզբ են առել շարժումներ հանուն անկախության, որոնք հանգեցրել են 1810 թվականին տեղի ունեցած Մայիսյան հեղափոխությանը և առաջին ազգային կառավարության ստեղծմանը ։ 19-րդ դարի սկզբին քաղաքի բնակչությունը կազմել է շուրջ 40 000 մարդ, այն դարձել է կարևոր նավահանգիստ Ատլանտյան օվկիանոսում և դուրս է եկել Ռիո դե լա Պլատա փոխարքայության կազմից ։
Բուենոս Այրեսը մինչև 19-րդ դարի վերջ
1815 թվականին գավառի բնակչությունը քննադատել է Լա Պլատայի միացյալ պրովինցիաների գերագույն ղեկավար Կառլոս Մարիա դե Ալվեարի գործունեությունը։ Նա պաշտոնից հեռացվել է 1815 թվականի ապրիլի 20-ին՝ պաշտոնն զբաղեցնելուց չորս ամիս անց։ 1816 թվականի հունիսի 9-ին քաղաքը դարձել է Հարավային Ամերիկայի միացյալ պրովինցիաների մայրաքաղաք, այնտեղ մշակվել է 1819 թվականի Սահմանադրությունը։ 1820 թվականին քաղաքացիական պատերազմի շրջանակներում ֆեդերալիստների զորքերը Սեպեդայի ճակատամարտում ջախջախել են Բուենոս Այրես պրովինցիայի զորքերին, որ գլխավորում էր նահանգապետ Մանուել դե Սարատեան։ Բուենոս Այրեսի պրովինցիայի պարտության արդյունքում կնքվել է Պիլարի պայմանագիրը ։ Անկայության ժամանաշրջանից հետո քաղաքի նահանգապետ է ընտրվել Մարտին Ռոդրիգեսը, իսկ նրա նախարար Բեռնարդինո Ռիվադավիան 1826 թվականին դարձել է Արգենտինական համադաշնության նախագահ ։ Ռիվադավիայի նախագահության ընթացքում քաղաքը դարձել է գիտության ու մշակույթի կենտրոն։ Սկսվել է կարգուկանոնի ու բարեփոխումների ժամանակաշրջան. ստեղծվել է Բուենոս Այրեսի գլխավոր արխիվը, բացվել ապրանքային բիրժա ։ Իր գործունեությունն է սկսել Բուենոս Այրեսի համալսարանը, ստեղծվել է Ֆիզիկայի ու մաթեմատիկայի միությունը։
1825 թվականին սկսվել է արգենտինա-բրազիլական պատերազմը, որի արդյուքում Արգենտինան մտադրվել էր իր ձեռքը վերցնել բրազիլական Սիսպլատինա պրովինցիայի (ժամանակակից Ուրուգվայ) վերահսկողությունը։ Սիսպլատինան նախկինում պատկանել էր իսպանական Ռիո դե լա Պլատա փոխարքայությանը, որի իրավահաջորդը իրեն համարում էր Արգենտինան։ Բրազիլիայի պարտությունից և Ուրուգվայի՝ անկախության հռչակումից հետո, զինված ապստամբության բռնկման արդյունքում Ռիվադավիան 1827 թվականի հունիսի 29-ին հրաժարական է տվել ։ 1829 թվականին երկրի նախագահ է դարձել Խուան Մանուել դե Ռոսասը  ։ 1831 թվականից մինչև 1852 թվականը քաղաքը եղել է Արգենտինական համադաշնության մայրաքաղաքը։ Ըստ 1836 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքում ապրել է 62 000 մարդ։ Ռոսասը, կատարելագործելով մաքսային տուրքերը, զգալիորեն ավելացրել է Բուենոս Այրեսի եկամուտները ։ 1852 թվականին քաղաքն առանձնացել է համադաշնությունից և իրեն հայտարարել անկախ։ Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Բուենոս Այրես պրովինցիան համադաշնության կազմի մեջ վերադարձնելու բոլոր փորձերն ավարտվել են անհաջողությամբ։ 1859 թվականին Բուենոս Այրես պրովինցիայի զորքերը ջախջախվել են Խուստո Ուրկիսայի կողմից Վենադայի մոտ։ 1859 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրվել է հաշտության պայմանագիր Սան Խոզե դե Ֆլորեսում, ըստ որի՝ Բուենոս Այրեսը միացվել է համադաշնությանը, իսկ 1860 թվականի հունիսի 6-ին քաղաքը վերջնականապես ընդգրկվել է Արգենտինայի կազմում ։
Բուենոս Այրեսը բացվել է ներգաղթի համար։ Հազարավոր եվրոպացիներ, հիմնականում Իտալիայից ու Իսպանիայից, փոխել են քաղաքի արտաքին տեսքն ու նրա տեսարժան վայրերը։ Քաղաքում կատարվել է ակտիվ շինարարություն, նոր տներն ու պալատները կառուցվել են իտալական ոճով, այդ ժամանակ գերիշխող «գաղութային ոճի» փոխարեն։ Հայտնվել է նաև առաջին երկաթուղին Արգենտինայում, որը կապել է քաղաքը Ֆլորես արվարձանի հետ ։ 1871 թվականին քաղաքի բնակչության զգալի մասը մահացել է դեղին տենդի համաճարակից ։ 1875 թվականին հիմնադրվել է Տրես դե Ֆեբրերո (Փետրվարի 3-ի անվան) այգին (Parque 3 de Febrero կամ Parque Tres de Febrero) ։
Արգենտինական պետության կազմավորման երկարատև գործընթացում Բուենոս Այրեսն ընտրվել է որպես այն վայրը, որետեղ տեղակայվել է Արգենտինայի ազգային կառավարությունը, թեև այն չի ունեցել լիակատար վարչական իշխանություն քաղաքի վրա, որն ընդգրկված է եղել Բուենոս Այրես պրովինցիայի կազմում ։ Դաշնային զորքերի ու պրովինցիայի զորքերի (որոնց գլխավորել է նահանգապետ Կառլոս Տեխեդորը) բախման արդյունքում, որը տեղի է ունեցել 1880 թվականին և ավարտվել պրովինցիայի պարտությամբ, քաղաքին շնորհվել է դաշնային մայրաքաղաքի կարգավիճակ։ 1880 թվականին Բուենոս Այրես քաղաքը վարչական տեսանկյունից առանձնացվել է Բուենոս Այրես պրովինցիայից և հայտարարվել առանձին դաշնային շրջան։ Հետագայում շրջանին միացվել են Ֆլորես և Բելգրանո արվարձանները ։ 1882 թվականին Կոնգրեսի կողմից սահմանվել են քաղաքապտի պաշտոնն ու Բուենոս Այրեսի քաղաքային խորհուրդը։ Քաղաքապետը ոչ թե ընտրվել է համաժողովրդական քվեարկությամբ, այլ նշանակվել նախագահի վարչության կողմից Սենատի որոշմամբ։ Առաջին քաղաքապետի թեկնածությունը 1883 թվականին հաստատել է նախագահ Խուլիո Ռոկան։
19-րդ դարի վերջից մինչ այժմ
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ակտիվ շինարարության շնորհիվ քաղաքը խիստ փոխվել է։ 1913 թվականին Բուենոս Այրեսում կառուցվել է մետրո, որ առաջինն էր Լատինական Ամերիկայում և Բուենոս Այրեսում կոչվում է «Սուբտե» (Subte)։ Քաղաքում հայտնվել են ճարտարապետական տարբեր ոճերի շենքեր։ Ճարտարապետները մշակել են նոր նախագծեր՝ նպատակ ունենալով երկրի մայրաքաղաքը դարձնել առաջընթացի խորհրդանիշ ։
1880 թվականից մինչև 1950 թվականը երկիր է ներգաղթել ավելի քան 5 մլն մարդ Եվրոպայից ու Ասիայից ։ 1914 թվականին Բուենոս Այրեսը եղել է աշխարհի՝ մեծությամբ տասներկուերորդ քաղաքը 1 575 000 մարդ բնակչությամբ։ Բնակարանների անբավարարության պատճառով նրանցից շատերն ստիպված են եղել ապրել ետնախորշերում ։
Կոմերցիոն երթերի քանակի ավելանալուց հետո պահանջվել է նոր ժամանակակից նավահանգիստ։ Էդուարդո Մադերոն դիտարկել է նավահանգստի կառուցման նախագծեր 1861 և 1869 թվականներին, սակայն միայն 1882 թվականին է Արգենտինայի փոխնախագահ Ֆրանսիսկո Մադերոն ընդունել նախագիծը։ Նոր նավահանգստի բացումը կայացել է 1884 թվականին, սակայն աշխատանքները վերջնականապես ավարտվել են 1897 թվականին։ Այդ նավահանգիստն ունեցել է բազմաթիվ թերություններ, այդ պատճառով էլ 1908 թվականին Ազգային կոնգրեսը որոշել է սկսել Պուերտո Նուևո նավահանգստի շինարարությունը, որն սկսել է գործել 1919 թվականին, իսկ շինարարությունն ավարտվել է 1928 թվականին։ Նոր նավահանգստի մոտից սկիզբ է առնում Ավենիդա Կորդոբա փողոցը ։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին մեծ զարգացում է ապրել քաղաքային տրամվայի ցանցը։ Քաղաքում տրամվայի առաջին գիծը բացվել է 1863 թվականի հուլիսի 14-ին։ 1920 թվականին տրամվայի երթուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմել է 875 կմ։ Քաղաքում հաշվվել է 3000 տրամվայ, իսկ տրամվայների դեպոյում աշխատել է 12000 մարդ։ Տրամվայը եղել է հիմնական հասարակական տրանսպորտը մինչև 1963 թվականի փետրվարի 19-ը, որից հետո տրամվայի գծերն սկսել են աստիճանաբար հանել քաղաքի փողոցներից՝ դրանք փոխարինելով մետրոյի կայարաններով։ Բացառություն են կազմել Բուենոս Այրեսի պատմական տրամվայի գծերը, որը շարունակել է աշխատել տոնական և ազատ օրերին ։ 1930 թվականին մայրաքաղաքում իշխանության գլուխ են անցել զինվորականները, որոնք աջակցել են օտարերկրյա կապտալի ներմուծումը մայրաքաղաք և նոր բուրժուազիայի կազմավորումը։ 1936 թվականին Բուենոս Այրեսում կառուցվել է Օբելիսկը (Obelisco de Buenos Aires, El Obelisco), իսկ հաջորդ տարի բացվել է Հուլիսի 9-ի պողոտան, որը ժամանակի ընթացքում զգալիորեն երկարացվել է ։ 1941 թվականին՝ քառամյա շինարարական աշխատանքներից հետո, բացվել է Ավենիդա Գեներալ Պաս խճուղին։ Այդ ժամանակից ի վեր այն կազմել է սահման Բուենոս Այրես պրովինցիայի հետ ։
1950-ական թվականներին քաղաքում տեղի են ունեցել մի շարք գործադուլներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը նշանավորվել է նախագահի պաշտոնում Խուան Դոմինգո Պերոնի ընտրությամբ, որը Բուենոս Այրեսում տեղի ունեցած հետագա խռովությունների ընթացքում հեռացվել է պաշտոնից։ Այդ ժամանակ քաղաքի են միացվել արվարձաններ, ինչը հանգեցրել է մեգապոլիսի ստեղծմանը, որը հայտնի է որպես Մեծ Բուենոս Այրես ։
1976 թվականի մարտի 24-ին բանակը Խորխե Ռաֆայել Վիդելայի գլխավորությամբ կատարել է հեղաշրջում և տապալել նախագահ Իսաբել Պերոնին։ Զինվորականների օգնությամբ Վիդելան ստացել է լայն լիազորություններ, ինչը հանգեցրել է Արգենտինայում մարդու իրավունքների խախտումների։ Կատարվել են զանգվածային ձերբակալություններ, կալանավորվածները ենթարկվել են տանջանքների, նրանց հաճախ սպանել են։ Վերջին դիկտատուրայի ընթացքում սպանվել է 10 հազար մարդ, 30 հազար մարդ անհետ կորել է, ևս 60 հազարը քաղաքական պատճառներով ազատազրկվել են երկար ժամկետներով, ենթարկվել տանջանքների ու բռնության։ «Կեղտոտ պատերազմի» հիմնական զոհերը դարձել են ձախ ակտիվիստները, ներառյալ արհմիութենական շարժման գործիչներ, ուսանողներ, լրագրողներ, մարքսիստներ ու պերոնականներ ։
Մինչ 1976 թվականը, երբ իշխանությունը պատկանում էր զինվորականներին, այդ ժամանակվա քաղաքապետի գլխավորությամբ մշակվել է ավտոճանապարհների պլան, ինչը նպաստել է ճանապարհների ցանցի զարգացմանը ։ Շինարարությունն սկսվել է 1978 թվականին, իսկ 1980 թվականի դեկտեմբերի 6-ին բացվել է Պերիտո Մորենոյի խճուղին ։ Մայրաքաղաքն ու երկիրն ընդհանրապես հետագա տասնամյակների ընթացքում գտնվել են զինվորականների վերահսկողության ներքո, ինչը հանգեցրել է տնտեսական ճգնաժամի։ Միայն 1990-ական թվականների կեսերից է քաղաքը կրկին սկսել ակտիվորեն զարգանալ։
1992 թվականի մարտի 17-ին՝ ժամը 14:45, պայթուցիկ նյութերով լցված մեքենան պայթել է Իսրայելի դեսպանատնից ոչ հեռու ։ Նմանատիպ ահաբեկչություն կրկնվել է 1994 թվականի հուլիսի 18-ին՝ առավոտյան ժամը 9:53, հրեական համայնքի AMIA գրասենյակի դիմաց։ Երկրորդ ահաբեկչության արդյունքում զոհվել է 85 և վիրավորվել 300 մարդ ։
1994 թվականի սահմանադրական բարեփոխումից հետո քաղաքն ստացել է իր սահմանադրությունն ու ինքնավարություն ։ 1996 թվականին անցկացված քաղաքապետի առաջին ընտրություններում հաղթել է Ֆեռնանդո դե լա Ռուան Քաղաքացիական ծայրահեղական միություն կուսակցությունից ։ Ֆեռնանդո դե լա Ռուան 1999 թվականին դարձել է Արգենտինայի նախագահ, և քաղաքապետի պաշտոնում նրան փոխարինել է Էնրիկե Օլիվերան ։ Հետագա տարիներին շարունակվել է Բուենոս Այրեսի մշակույթի ու ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Կառուցվել են մետրոյի նոր կայարաններ, վերակառուցվել ու բացվել են մի շարք թանգարաններ, թատրոններ ու մշակութային կենտրոններ։
2001 թվականի դեկտեմբերին տնտեսական ճգնաժամի պատճառով քաղաքում տեղի են ունեցել աղմկալի ցույցեր ու քայլերթեր, որոնց մասնակիցները պահանջել են էկոնոմիկայի նախարար Դոմինգո Կավալյոյի և նախագահ Ֆերնանդո դե լա Ռուայի հրաժարականը։ Ոստիկանների կողմից ցույցերը ցրելու ժամանակ զոհվել է մի քանի մարդ Ազգային կոնգրեսի շենքի մոտ։ Կոնֆլիկտն ավարտվել է նախագահի հրաժարականով, ինչը հանգեցրել է վատագույն սահմանադրական ճգնաժամներից մեկին Արգենտինայի պատմության մեջ ։
2003 թվականին պաշտոնապես թույլատրվել են միասեռական զույգերի ամուսնությունները. Բուենոս Այրեսը դարձել է Լատինական Ամերիկայի առաջին քաղաքը, որտեղ թույլատրվել են նման ամուսնությունները ։
2004 թվականին տեղի է ունեցել հրդեհ «República Cromañón» գիշերային ակումբում։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 30-ին պայթուցիկ նյութերի կայծերից բռնկվել են կառուցի պատերն ու առաստաղը, որ պատրաստված են եղել հրդեհավտանգ նյութերից։ Ակումբում գտնվել է մոտ 3000 մարդ, որոնց տարհանումը կատարվել է վեց ելքերից երկուսով, քանի որ մյուսները փակ էին անտոմս հաճախորդների մուտքը կանխելու համար։ Հրդեհի արդյունքում զոհվել է 194 և վիրավորվել առնվազն 1432 մարդ։ Այն դարձել է խոշորագույն աղետը երկրի նորագույն պատմության մեջ ։
2007 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Բուենոս Այրեսի քաղաքապետի պաշտոնն զբաղեցրել է Մաուրիսիո Մակրին, որն ստացել է նույն թվականի հունիսին անցկացված ընտրությունների երկրորդ փուլին մասնակցածների ձայների 60,96 %-ը՝ առաջ անցնելով Դանիել Ֆիլմուսից։ Առաջին փուլում Մակրին ստացել էր ձայների 45,62 %-ը՝ ավելի քան 20 %-ով առաջ անցնելով իր հիմնական հակառակորդներից։ Քաղաքապետի տեղակալ է ընտրվել Գաբրիելա Միկետին, որն այդ պաշտոնն զբաղեցրել է մինչև 2009 թվականի ապրիլի 9-ը։ 2011 թվականին Մաուրիսի Մակրին, հավաքելով ընտրության մասնակիցների ձայների 64,25 %-ը, վերընտրվել է քաղաքապետի պաշտոնում ։
Աշխարհագրություն
Բուենոս Այրեսը տեղակայված է հարավային կիսագնդում՝ 34° 36' հարավային լայնության և 58° 26' արևմտյան երկայնության վրա։ Գտնվում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքի հարավային մասում՝ Ատլանտյան օվկիանոսից 275 կմ հեռավորության վրա՝ Լա Պլատա ծովածոցի ծովախորշում՝ Ռիաչուելո գետի ձախ ափին ։ Բուենոս Այրեսից 220 կմ հեռավորության վրա՝ Լա Պլատա ծովածոցի մյուս ափին տեղակայված է Ուրուգվայի մայրաքաղաք Մոնտեվիդեոն։ Լա Պլատա ծովածոցն ու Ռիաչուելո գետը ծառայում են որպես քաղաքի բնական սահման արևելքից ու հարավից, իսկ կիսաշրջանաձև տեղակայված Ավենիդա Գեներալ Պաս պողոտան շրջապատում է քաղաքը հյուսիսից արևմուտք։
Բուենոս Այրեսը տեղակայված է պամպա տարածաշրջանում, բացառությամբ որոշ հատվածների, ինչպիսիք են Բուենոս Այրեսի բնապահպանական արգելոցի, «Բոկա Խունիորս» ակումբի «սպորտային քաղաքի», Խորխե Նյուբերի օդանավակայանի, Պուերտո Մադերո շրջանի և նավահանգստի, որը կառուցվել են Ռիո դե լա Պլատա ծովածոցի երկայնքով մելիորացված հողերի վրա   ։ Լա Պլատա ծովածոցի ափին գտնվում են պարբերաբար ջրով ծածկվող հողատարածքներ, որոնք հայտնի են որպես «պոյմա»։ Առավել լայն պոյման գտնվում է Ռիաչուելո գետի ափին։ Քաղաքի ամենաբարձր կետը գտնվում է Մոնտե Կաստրո շրջանում։
Քաղաքի տարածքում նախկինում եղել են բազմաթիվ գետեր ու լճակներ։ Հիմնական գետերից են Մալդոնադոն, Վեգան, Մեդրանոն, Սիլդանեսը և Ուայթը։ 1908 թվականին սկսվել են փոքր գետերի հուների փոխման աշխատանքները՝ նպատակ ունենալով պայքարել ամեն տարի քաղաքում տեղի ունեցող հեղեղումների դեմ։ Արդեն 1919 թվականին գետերի մեծ մասը հոսում էր խողովակների միջով։ Այդպիսի գետերից է Մալդոնադոն, որը խողովակների միջով հոսում է սկսած 1954 թվականից, իսկ դրա վրա ձգվում է Խուան Բ. Խուստո փողոցը ։
Արգենտինան մեծ մասամբ տեղակայված է տեկտոնական տեսանկյունից կայուն Հարավամերիկյան լիթոսֆերային սալի վրա, և սեյսմիկ ակտիվությունը նրա արևելյան հատվածում բավական ցածր է։ Այն հատվածը, որտեղ գտնվում է Բուենոս Այրեսը, համապատասխանում է «Պունտա դել Էստե խորխորատին», որն ունի ցածր սեյսմայնություն։ Ռիխտերի սանդղակով 5,5 բալ հզորությամբ վերջին երկրաշարժը տեղի է ունեցել 1888 թվականի հունիսի 5-ին ։
Կլիմա
Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման համաձայն՝ Բուենոս Այրեսն ունի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա (Cfa) չորս եղանակներով (ամառը՝ փետրվարից դեկտեմբեր, ձմեռը՝ հունիսից օգոստոս) ։ Մերձակա Ատլանտյան օվկիանոսի ազդեցության պատճառով քաղաքի կլիման բարեխառն է, և էքստրեմալ ջերմաստիճաններ հազվադեպ են լինում ։ Քանի որ քաղաքը տեղակայված է Պամպերո և Սուդեստադա քամիների անցման վայրում, եղանակը փոփոխական է և կախված է այդ հակադիր օդային զանգվածներից։
Ամառները տաք են և խոնավ ։ Ամենատաք ամիսը հունվարն է, երբ օրական միջին ջերմաստիճանը լինում է 24.9 °C ։ Տաք քամիները սովորական են ամռան ընթացքում ։ Սակայն տաք ալիքները մեծ մասամբ լինում են կարճատև (մեկ շաբաթից քիչ), ինչից հետո լինում է սառը, չոր Պամպերո, որ հանգեցնում է ուժեղ ամպրոպների, ապա ջերմաստիճանի իջեցման ։ Երբևէ գրանցված ամենաբարձր ջերմասիտիճանը եղել է 43.3 °C 1957 թվականի հունվարի 29-ին ։
Ձմեռները ցուրտ են՝ մեղմ ցերեկներով և ցուրտ գիշերներով ։ Ամենաբարձր միջին ջերմաստիճանը լինում է 16.3 C, ամենացածրը՝ 8.1 C ։ Հարաբերական միջին խոնավությունը բարձր է 70 %-ից, այսինքն՝ աշնան և ձմռան ընթացքում քաղաքում լինում է միջին ու խիտ մառախուղ ։ Ամենացուրտ ամիսը հուլիսն է, երբ միջին ջերմաստիճանը կազմում է 11.0 °C ։ Ատարկտիկայի ազդեցությամբ ցրտերը պատահում են գրեթե ամեն տարի և կարող են տևել մի քանի օր ։ Երբեմն հյուսիսից եկող տաք օդային զանգվածների շնորհիվ օդի ջերմաստիճանը բարձրանում է ։ Կենտրոնական Բուենոս Այրեսում (Բուենոս Այրեսի կենտրոնական աստղադիտարան) գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանը եղել է −5.4 °C 1918 թվականի հուլիսի 9-ին ։ Քաղաքում ձյուն հազվադեպ է տեղում. վերջին անգամ ձյուն տեղացել է 2007 թվականի հուլիսի 9-ին, երբ Արգենտինայում վերջին գրեթե 30 տարիների ամենացուրտ ձմեռվա ընթացքում երկրում եղել են ձյան առատ տեղումներ ու ձնաբքեր։ Դա եղել է քաղաքում տեղացած առաջին առատ ձյունը 89 տարիների ընթացքում ։
Գարունը և ամառը բնութագրվում են փոփոխական եղանակային պայմաններով ։ Հարավից եկող օդային սառը հոսանքները դառնում են ջերմաստիճանի իջեցման պատճառ, իսկ հյուսիսից եկող տաք հոսանքները՝ ջերմաստիճանի բարձրացման։
Քաղաքում տարեկան տեղումները կազմում են 1236,3 մմ ։ Իր գեոմորֆոլոգիայի, ինչպես նաև ոչ բավարար կոյուղային ցանցի պատճառով քաղաքում հաճախ են լինում հեղեղումներ առատ անձրևների ժամանակ ։
Բնապահպանություն
Բուենոս Այրես մեգապոլիսում առկա են բնապահպանական բազմաթիվ խնդիրներ։ Չնայած համեմատաբար քամոտ եղանակի պատճառով սմոգը երկար չի մնում քաղաքում, նրա տարբեր շրջաններում նկատելի է օդի զգալի աղտոտվածություն արդյունաբերական ու տրանսպորտային արտանետումների պատճառով, ինչը հանգեցնում է թոքերի քաղցկեղով հիվանդների թվի աճին։ Քաղաքում օդի աղտոտվածության մակարդակի բարձրացմանը նպաստում է փողոցային ինտենսիվ երթևեկությունը։ Քաղաքի շատ նեղ փողոցներում, որոնց կողքերին կառուցված են բարձր շենքեր, առկա է թարմ օդի հոսքի անբավարարություն (օրինակ՝ ծովից)։ Դրանից բացի քաղաքում և նրա ծայրամասերում քիչ են այգիները, ջրամբարներն ու բաց տարածությունները ։
Բնապահպանական խնդիրներից մեկն էլ կեղտաջրերով Լա Պլատա ծովածոցի և այնտեղ թափվող գետերի աղտոտումն է։ Քաղաքով հոսող մյուս գետերը՝ Ռիաչուելոն և Ռեկոնկիստան նույնպես խիստ աղտոտված են, և դրանցում առկա ձկնատեսակները ոչնչացել են։ Ռիաչուելո գետի էկոհամակարգի վերականգնումը նախատեսված է եղել 1990-ական թվականներին, սակայն նախագիծը չի իրականացվել։ Լա Պլատա ծովածոցում լողալը թույլատրվել է մինչև 1980 թվականը, իսկ 21-րդ դարի սկզբին Բուենոս Այրեսում դա արգելված է ջրի աղտոտվածության պատճառով (սակայն ծովածոցի մյուս ափին՝ Ուրուգվայում, նման արգելք դեռևս չի գործում)։
Բուենոս Այրեսում մեկ մարդուն բաժին է ընկնում 2 քառ. մետրից էլ պակաս տարածք, ինչը տասն անգամ քիչ է Նյու Յորքից, յոթ անգամ՝ Մադրիդից և հինգ անգամ՝ Փարիզից։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը պատրաստել է փաստաթուղթ, ըստ որի՝ յուրաքանչյուր քաղաք պետք է ունենա առնվազն 9 մ² կանաչ տարածք յուրաքանչյուր մարդու համար։ Օպտիմալ չափը կազմում է 10-15 մ² յուրաքանչյուր մարդու հաշվով ։
Գերբ
Բուենոս Այրեսի գերբը քաղաքի խորհրդանիշն է և օգտագործվում է նրա իշխանությունների կողմից։
2012 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բուենոս Այրեսի օրենսդիր խորհուրդը ընդունել է օրենք, համաձայն որի փոխվել է քաղաքի գերբը։ Նոր գերբն օվալաձև է, որի վրա պատկերված է Լա Պլատան, երկու նավեր, որոնք խորհրդանշում են քաղաքի երկու հիմնադրումները, ինչպես նաև թևերը տարածած սպիտակ աղավնի  ։