cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արգանդի քաղցկեղ
ԱՄՆ
Այլ էթնիկ խմբերն ունեն ավելի ցածր հիվանդացություն, իսպանացի կանանց մոտ՝ 24.1, ասիական(Խաղաղ օվկիանոս) կանանց մոտ՝ 20.8, բնիկ ամերիկացիների և Ալյասկայի կանանց մոտ՝ 19.7 նոր դեպք 100.000 կնոջ հաշվարկով։ Մահացությունը ամենաբարձրն է սևամորթների մոտ՝ 8.5 մահ 100.000 կնոջ հաշվարկով։ Այլ էթնիկ խմբերն ունեն ավելի ցածր ցուցանիշներ։ Սպիտակամորթ կանանց մոտ՝ 4.4, լատինամերիկական կանանց մոտ՝ 3.9, ասիական կանանց՝ 3.1 մահ 100.000 կնոջ հաշվարկով։
ԱՄՆ-ում 2016 թվականին ԱՄՆ-ում գրանվել է 772.247 դեպք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Քաղցկեղ Կատեգորիա:Կնոջ վերարտադրողական համակարգ Կատեգորիա:Չարորակ ուռուցքներ
Դուգլաս շրջան (Նեբրասկա)
Դուգլաս շրջան (Douglas County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 857 կմ² է, բնակչությունը՝ 463.585 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Օմահա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Պրոլետարսկոե (գյուղ, Ալեքսանդրիայի շրջան)
Պրոլետարսկոե (Пролетарське), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրոլետարսկոե գյուղում բնակվում էր 380 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բենի սյուր Մեր
Բենի սյուր Մեր (Bény-sur-Mer), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 333 մարդ, բնակչության խտությունը` 50.08 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.65 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 13 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 229 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 191-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 83,4 %։ 191 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 173 անձ (88 տղամարդ և 85 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (10 տղամարդ և 8 կին)։ 38 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կլադոսպորիում
Կլադոսպորիում, անկատար սնկերի ցեղ։
Տարածում
Տարածված է ամենուրեք։ Բնակվում է հողում՝ բուսյսերի մնացորդների վրա, մասնակցում դրանց քայքայմանը։
Կենսաբանական նկարագիր
Միցելիումը գորշաձիթապտղագույն է, առաջացնում է միայնակ, թույլ ճյուղավորվող կոնիդիակիրներ։ Կոնիդիումները տարբեր ձևերի (գլանաձև, էլիպսաձև, գնդաձև և այլն) ու չափերի են։ Սապրոտրոֆներ են, կան նաև մակաբույծ տեսակներ։ Բարձրակարգ բույսերի վտանգավոր, տարածված ախտածին տեսակներից են՝
Կլադոսպորիում գորշ (C. fulvum), ախտահարում է լոլիկը (գորշ բծավորություն կամ կլադոսպորիոզ), Կլադոսպորիում վարունգի (C. cucumerinum)՝վարունգը (ձիթապտղագույն բորբոս) և այլն, որոշ տեսակներ հայտնի են որպես արդյունաբերության ապրանքների, հումքի կենսավնասում հարուցողներ։ Օրինակ՝ Կլադոսպորիումի ձյութեն՝ «նավթի սունկ» (C. resinae), տարրալուծում ու քայքայում է նավթը և նավթամթերքը, Կլադոսպորիումի խոտին և Կլադոսպորիումի կարճ-սեղմվածը հայտնի են որպես թաղանթանյութ քայքայողներ։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 50, ՀՀ-ում՝ 31 տեսակ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասկոմիցետներ Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Սիմոն Վեբեր
Սիմոն Վեբեր (Simon Weber, ), գերմանացի արևելագետ, հայագետ։
Աշխատանքային գործունեություն
1896 թվականին ավարտել է Ֆրայբուրգի համալսարանը, որտեղ և դասավանդել է նույն թվականից։ Վեբերի հայագիտության առաջին աշխատությունը լույս է տեսել 1896 թվականին («Սուրբ Գրոց յարգն ու արժէքը հին հայոց քով», հայկական հրատարակչություն՝ «ՀԱ», 1897 թվական)։ Արժեքավոր են նրա՝ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց» երկին, Աստվածաշնչում հիշատակվող Արարատ տեղանվանը («Արարատը Սուրբ Գրոց մէջ», հայկական հրատարակչություն՝ 1901 թվական, Վենետիկյան, Մխիթարյան տպագրություն), շարականներին, հայ մատենագրության պատմությանը, Կորյունի, Եղիշեի, Մամբրե Վերծանողի և ուրիշ երկերին վերաբերող ուսումնասիրությունները, «Կաթոլիկ եկեղեցին Հայաստանում» (1903 թվական) մենագրությունը։ Վեբերը հայերենից գերմաներեն և լատիներեն է թարգմանել 2-րդ դարի հույն մատենագիր Իրենեոս Լուգդոնացու «Ցոյցք առաքելական քարոզութեանն» երկը, որը գիտական աշխարհին հայտնի է միայն հին հայկական թարգմանությամբ։ Գերմաներեն է թարգմանել նաև հատվածներ «Հաճախապատում»-ից, Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոցը» և այլն։
Ժողովածու (2267)
Ժողովածու (2267), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2267 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դար, 1581-1598 թվականներ, 17-րդ դար։ Լուսիկ Վարդան, Մկրտիչ գրիչի կողմից ենթադրաբար Իլո՞վ(Բ)ում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.5×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 189 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ Ավետարանի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանդակազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 18ա, 43ա, 70ա, 77ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մարտինա Նավրատիլովա
Մարտինա Նավրատիլովա (Martina Navratilova, արտասանվում է [marcɪna navraːcɪlovaː], ծնված Մարտինա Շուբերտովա Martina Šubertová, արտասանվում է [marcɪna ʃubɛrtovaː], ), չեխ և ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի և մարզիչ։ 2005 թվականին «Tennis» ամսագիրը նրան ընտրել է որպես 1965-2005 թվականների աշխարհի լավագույն թենիսիստուհի։
Նավրատիլովան Համաշխարհային դասակարգման թիվ 1 ռակետ եղել է ընդհանուր առմամբ 332 շաբաթ մենախաղում և 237 շաբաթ զուգախաղում, ինչը նրան դարձրել է միակ թենիսիստուհին պատմության մեջ, ով առաջին տեղն է զբաղեցրել մենախաղի և զուգախաղի վարկանիշում 200 շաբաթից ավել ժամանակահատվածում։ Նա տարվա վերջին մենախաղի թիվ 1 ռակետ է եղել յոթ անգամ, այդ թվում ռեկորդային հինգ անգամ անընդմեջ, ինչպես նաև զուգախաղի թիվ 1 ռակետ հինգ անգամ, այդ թվում երեք տարի անընդմեջ, որի ընթացքում նա վարկանիշային առաջին հորիզոնականը պահպանել է ամբողջ տարվա ընթացքում։
Նա հաղթանակ է տարել Մեծ Սաղավարտի 18 մենախաղի մրցաշարերում, 31 կանանց զուգախաղի մրցաշարերում և 10 խառը զուգախաղի մրցաշարերում, դառնալով Բաց դարաշրջանում Մեծ Սաղավարտի ամենաշատ տիտղոսներ նվաճած թենիսիստուհին։ Նա Ուիմբլդոնի մրցաշարի մենախաղի եզրափակիչ է դուրս եկել 12 անգամ, այդ թվում ինն անգամ անընդմեջ, 1982-ից 1990 թվականները, և Ուիմբլդոնի մենախաղի մրցաշարի հաղթողի տիտղոսն է նվաճել ռեկորդային ինն անգամ (գերազանցելով Հելեն Ուիլս-Մուդիի 8 տիտղոսի նվաճումը), ներառյալ վեց հաջորդական տիտղոսների շարքը՝ պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհիների լավագույն արդյունքը խոշոր մրցաշարում։ Նա և Բիլի Ջին Քինգը շահել են Ուիմբլդոնի մրցաշարի 20-ական տիտղոս բոլոր կարգի մրցաշարերում, սահմանելով բոլոր ժամանակների ռեկորդ։ Նավրատիլովան հանդիսանում է երեք թենիսիստուհիներից մեկը, ով երբևիցե շահել է «Կարիերային Մեծ Սաղավարտը» ինչպես մենախաղում, այնպես էլ կանանց զուգախաղում և խառը զուգախաղում (այսպես կոչված Մեծ Սաղավարտի «հավաքածու»), այդ արդյունքը կիսելով Մարգարետ Կուրտի և Դորիս Հարտի հետ։
Նա հանդիսանում է միակ պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհին, ով մենախաղի վեց խոշոր մրցաշարերում հաղթանակ է տարել առանց մեկ սեթ պարտվելու։ Նավրատիլովան, Մարգարետ Կուրտը և Մորին Կոնոլին կիսում են մենախաղի խոշոր մրցաշարերում հաջորդական առավելագույն հաղթանակների ռեկորդը (6 անգամ)։ Նավրատիլովան խոշոր մրցաշարերում հասել է 11 անընդմեջ եզրափակիչների, երկրորդ ցուցանիշը Շտեֆի Գրաֆից հետո՝ 13, և հանդիսանում է միակ թենիսիստուհին, ով հասել է խոշոր մրցաշարերի 19 անընդմեջ կիսաեզրափակիչների։ Նավրատիլովան նաև ռեկորդային ութ անգամ հաղթանակ է տարել լավագույն թենիսիստուհիների տարվա ամփոփիչ WTA Չեմպիոնների մրցաշարում և եզրափակիչ է հասել ռեկորդային 14 անգամ։ Նա հանդիսանում է բոլոր ժամանակների միակ թենիսիստը (կանանց և տղամարդկանց շրջանում), ով ութ տարբեր մրցաշարերում հաղթանակ է տարել առնվազն յոթական անգամ ։ Նա 20 տարի շարունակ (1975-1994) տեղ է զբաղեցրել մենախաղի Թոփ 10-ում, որն ներառում է 19 տարի Թոփ 5-ում, 15 տարի Թոփ 3-ում և 7 տարի որպես մենախաղի թիվ 1 ռակետ։
Կանաց զուգախաղում Նավրատիլովան և Պեմ Շրայվերը հաղթանակ են տարել 109 խաղ անընդմեջ և շահել են բոլոր չորս հիմնական տիտղոսները՝ 1984 թվականի Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում։ Զույգը բոլոր ժամակներում սահմանել է 79 միասին շահած տիտղոսների ռեկորդ և Լուիզա Բրաֆ Կլապ-Մարգարետ Օսբորն-Դյուպոն զույգի հետ միասին կիսում են կանանց զուգախաղի 20 խոշոր մրցաշարերի տիտղոսների ցուցանիշը։ Նավրատիլովան նաև ռեկորդային քանակի (11) հաղթանակներ է տարել WTA Չեմպիոնների մրցաշարի զուգախաղում։ Նա հանդիսանում է բոլոր ժամանակների հինգ թենիսիստներից մեկը, ով Մեծ Սաղավարտի մի քանի հավաքածուներ է շահել մենախաղում և զուգախաղում (Մարգարետ Կուրտ, Ռոյ Էմերսոն, Ֆրենկ Սեջմեն և Սերենա Ուիլյամս)։ Նավրատիլովան իր վերջին խոշոր տիտղոսը շահել է 2006 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնության խառը զուգախաղում, իր 50-րդ տարեդարձից քիչ առաջ, 32 տարի հետո նրանից, երբ նա շահել էր իր առաջին Մեծ Սաղավարտի տիտղոսը 1974 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնության խառը զուգախաղում։
Շամիրամի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Շամիրամ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 16 հուշարձան (1 միավոր)։
Մարտինա Նավրատիլովա
Պատանեկություն
Մարտինա Նավրատիլովան (ծննդյան անուն՝ Մարտինա Շուբերտովա) ծնվել է Պրահայում (Չեխոսլովակիա)։ Նրա ծնողները ամուսնալուծվել են, երբ նա երեք տարեկան էր, և նրա մայրը՝ փորձառու մարմնամարզուհի, թենիսիտ և դահուկային հրահանգիչ , ընտանիքը տեղափոխել է Ռևնից՝ Պրահայից հարավ-արևմուտք գտնվող փոքրիկ քաղաք ։ 1962 թվականին նրա մայրը՝ Յանան, ամուսնացել է Միրոսլավ Նավրատիլի հետ, ով դարձել է Մարտինայի առաջին մարզիչը։ Այնուհետև Մարտինան վերցրել է խորթ հոր ազգանունը (ավելացնելով իգական «ովա» վերջածանցը), այդպիսով դառնալով Մարտինա Նավրատիլովա (չեխական արտասանությունը [marcɪna navraːcɪlovaː])։ Նրա հայրը՝ Միրեկը , եղել է դահուկային հրահանգիչ և կրկին ամուսնացել է և ամուսնալուծվել։ Երբ Մարտինան ութ տարեկան էր, նրա հայրն ինքնասպան է եղել ։
Շամիրամի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
|}
Մարտինա Նավրատիլովա
Պատանեկություն
2008 թվականին Նավրատիլովայի մայրը մահացել է էմֆիզեմայից (թոքային շնչառական հիվանդություն), 75 տարեկան հասակում ։ Մարտինան ունի քույր՝ Յանան, և հոր կողմից արյունակցական եղբայր ։ Նրա տատիկը՝ Ագնեշ Սեմանսկան, եղել է թենիսիստուհի Չեխոսլովակիայից և մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը ունեցել է բարձր վարկանիշ՝ սիրողական կարիերայի տարիներին համարվելով թիվ 2 ռակետ չեխ թենիսիստուհիների շրջանում ։
Շամիրամի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Մարտինա Նավրատիլովա
Պատանեկություն
Երբ Նավրատիլովան 4 տարեկան էր, նա թենիսի գնդակով հարվածում էր բետոնե պատին և սկսել է կանոնավորպես թենիս խաղալ 7 տարեկան հասակում ։ 1972 թվականին, 15 տարեկան հասակում, Նավրատիլովան հաղթել է Չեխոսլովակիայի թենիսի առաջնությունում։ 1973 թվականին, 16 տարեկան հասակում, նա նորամուտել է ԱՄՆ-ի «United States Lawn Tennis Association» պրոֆեսիոնալ մրցաշարում, բայց պրոֆեսիոնալ չի դարձել մինչ 1975 թվականը։ 1973 թվականին նա հասել է Ֆրանսիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, որտեղ 6-7, 4-6 հաշվով պարտվել է Իվոն Գուլագոնգին։ Նա քառորդ եզրափակիչ է հասել նաև հաջորդ տարվա մրցաշարում և պարտվել է Հելգա Նիսեն-Մաստհոֆին, նրանից հետո, երբ կրկին առաջին սեթում պարտվել է թայ-բրեյքում։ Նա մենախաղում իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսը նվաճել է Օռլանդոյում, Ֆլորիդա նահանգ, 1974 թվականին, 17 տարեկան հասակում։ ԱՄՆ ժամանելուն պես Նավրատիլովան սկզբում ապրել է վոդևիլի նախկին դերասանուհի Ֆրենսիս Դյուի Ուորմսերի և նրա ամուսին Մորտոն Ուորմսերի՝ թենիսի երկրպագուի հետ ։
Պրոֆեսիոնալ կարիերա
Մարտինա Նավրատիլովան 1975 թվականին դարձել է պրոֆեսիոնալ և նույն թվականին եզրափակիչ է դուրս եկել մենախաղի երկու խաշոր մրցաշարերում։ Նա Իվոն Գուլագոնգին պարտվել է Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակչում և Կրիս Էվերտին Ֆրանսիայի բաց առաջնության եզրափակչում, երկուսն էր երեք սեթում։ Նույն թվականի ԱՄՆ բաց առաջնության կիսաեզրափակչում Կրիս Էվերտին պարտվելուց հետո 18-ամյա Նավրատիլովան դիմել է Նյու Յորքի Իմիգրացիայի և հպատակագրման ծառայությանը և նրանց հայտնել, որ ցանկանում է «դասալքել» կումունիստական Չեխոսլովակիայից և ապաստանի իրավունք է խնդրում։ Մեկ ամսվա ընթացքում նա ստացել է «Կանաչ քարտ» (Green card, United States Permanent Resident Card), իսկ 1981 թվականին դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի ։ Բացի այդ, 1975 թվականին, Նավրատիլով, այն ժամանակ աշխարհի թիվ մեկ ռակետ Կրիս Էվերտի հետ համատեղ, հաղթանակ է տարել Ֆրանսիայի բաց առաջնության կանանց զուգախաղում՝ Մարտինայի պրոֆեսիոնալ կարիերայի առաջին խոշոր տիտղոսը։ Նրանք կրկին միավորվել են 1976 թվականին, որպեսզի հաղթանակ տանեն Ուիմբլդոնի կանանց զուգախաղի մրցաշարում՝ եզրափակիչում հաղթելով Բիլի Ջին Քինգին և Բեթի Սթովին։
Նավրատիլովան մենախաղի իր առաջին խոշոր տիտղոսը նվաճել է 1978 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում, որտեղ նա եզրափակչում երեք սեթում հաղթել է Կրիս Էվերտին և WTA վարկանիշային աղյուսակում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը՝ առաջին անգամ կարիերայում, չնայած Էվերտը պահպանել է առաջին հորիզոնականը 1978 թվականի մրցաշրջանի վերջում։ Նա հաջողությամբ պաշտպանել է տիտղոսը 1979 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում, կրկին Կրիս Էվերտին երկու սեթում հաղթելով եզրափակիչում և տարվա վերջին առաջին անգամ վաստակել է թիվ 1 ռակետի վարկանիշը։ 1979 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարից քիչ առաջ Նավրատիլովան և Էվերտը խաղացել են, հնարավոր է, Իսթբորնի մրցաշարի երբևիցե ամենաարդյունավետ եզրափակիչը, որում Էվերտը համառ պայքարում հաղթանակ է տարել 7-5, 5-7, 13-11 հաշվով։ 1981 թվականի ապրիլին Էվերտը Նավարտիլովային հաղթել է WTA Չեմպիոնների մրցաշարի եզրափակիչում, որն անց էր կացվում Ամելիա Այլենդում՝ 6-0, 6-0։ Դա Նավրատիլովայի պրոֆեսիոնալ կարիերայում միակ «չոր» հաշվով պարտությունն էր (այնուհետև նա վրեժխնդիր է եղել Էվերտից՝ 1984 թվականի նույն Ամելիա Այլենդում նրան եզրափակիչում ջախջախելով 6-2, 6-0 հաշվով)։ Հենց այդ նույն ժամանակ Նավրատիլովան սկսել է համագործակցել բասկետբոլիստուհի Նենսի Լիբերմանի հետ, որպեսզի բարձրացնի իր արդյունավետությունը և հոգեբանական մոտեցումը, որպեսզի լավագույնս մրցակցի Էվերտի հետ և ցուցադրի իր իրական ներուժը ։ 1981 թվականին Նավրատիլովան շահել է իր երրորդ խոշոր մենախաղային տիտղոսը, Էվերտին հաղթելով Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակիչում։ Նավրատիլովան Էվերտին հաղթել է նաև ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչ դուրս գալու համար մրցախաղում, որտեղ եզրափակիչում նա երրորդ սեթի թայ-բրեյքում պարտություն է կրել Թրեյսին Օստինից։ Նավրատիլովան հաղթել է 1982 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարում և Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում։
Բասկետբոլիստ Նենսի Լիբերմանի ուսուցման ծրագիրն ընդունելուց հետո և օգտագործելով միջին չափի, ապակեթելային «Yonex» ռակետ, Նավրատիլովան դարձել է առաջատար խաղացող կանանց թենիսում։ 1983 թվականի առաջին գլխավոր մրցաշարի՝ Ֆրանսիայի բաց առաջնության չորրորդ շրջանում պարտությունից հետո նա շահել է տարվա մնացած երեք գլխավոր մրցաշարերի հաղթողի տիտղոսները (Ավստրալիայի բաց առաջնությունը անց է կացվել նույն թվականի դեկտեմբերին)։ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում պարտությունը տարվա ընթացքում Նավրատիլովայի միակ պարտությունն էր մենախաղում, որի ընթացքում նա սահմանել է 86-1 ռեկորդային ցուցանիշը։ Նրա հաղթանակների տոկոսային ցուցանիշը լավագույնն էր պրոֆեսիոնալ թենիսում 1968 թվականից հետո։ 1982, 1983 և 1984 թվականների մրցաշրջանների ընթացքում Նավրատիլովան, ընդհանուր առմամբ, պարտվել է ընդամենը վեց մենախաղային հանդիպումներում ։ Դա ներառում էր 13 անընդմեջ հաղթանակ իր մոտակա մրցակցուհի և աշխարհի թիվ 2 ռակետ Կրիս Էվերտի նկատմամբ։ Նավրատիլովայի գերիշխանությունը 1982-ից մինչ 1986 թվականները հանդիսանում է ամենաերկար անընդմեջ առաջատարությունը պրոֆեսիոնալ դարաշրջանում։
1984 թվականին Նավրատիլովան հաղթել է Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում, այդպիսով միաժամանակ տիրելով մենախաղի բոլոր չորս հիմնական մրցաշարերի հաղթողի տիտղոսին։ Նրա նվաճումը Ֆիլիպ Շատրիեի՝ Թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահի կողմից հայտարարվել է որպես «Մեծ Սաղավարտի տիրակալ», չնայած որոշ թենիսային դիտորդներ առարկում էին, որ այն չի եղել իրական Մեծ Սաղավարտ, քանի որ այդ մրցաշարերը չեն հաղթվել մեկ օրացույցային տարվա ընթացքում։ Նավրատիլովան հիմնական մրցաշարերի մեսնախաղի հաղթական շարքը հասցրել է ռեկորդային վեց հաղթանակի՝ հաղթանակներ տանելով Ուիմբլդոնի և ԱՄՆ բաց առաջնության հաջորդ մրցաշարերում։ Նավրատիլովայի հաղթանակը նշանակում էր, որ նա դարձել է առաջին թենիսիստը, ով նույն թվականին հիմնական մրցաշարերում հաղթանակի է հասել գրունտի, խատածածկի և հարդի վրա։ Նա 1984 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում մեկնարկել է հնարավորություն ունենալով շահելու բոլոր չորս տիտղոսները նույն տարում։ Սակայն կիսաեզրափակիչում Հելենա Սուկովան ավարտին է հասցրել Նավրատիլովայի 74 խաղից բաղկացած հաղթական շարքը (ռեկորդ պրոֆեսիոնալների համար)՝ 1-6, 6-3, 7-5 ։
Ձախլիկ Նավրատիլովան 1984 թվականի մրցաշրջանն ավարտել է տիրելով զուգախաղի Մեծ Սաղավարտին, որպես խաղընկերուհի ունենալով աջլիկ Պեմ Շրայվերին՝ բարձրահասակ և տաղանդավոր թենիսիստուհու, ում ամենահայտնի հարվածը եղել է աջից հարվածը։ Դա եղել է մի մասը 109 խաղից բաղկացած հաղթական շարքի, որին զույգը հասել է 1983-1985 թվականների ժամանաշրջանում (Նավրատիլովան գնահատվում էր որպես զուգախաղի աշխարհի թիվ 1 ռակետ 1980 թվականից սկսած, ավելի քան երեք տարի շարունակ)։ 1985-ից 1987 թվականների ընթացքում Նավրատիլովան կանանց մենախաղի եզրափակիչ է հասել բոլոր 11 խոշոր մրցաշարերում, որոնք անց են կացվել այդ երեք տարվա ընթացքում, հաղթանակի հասնելով դրանցից վեցում։ 1982 թվականից մինչև 1990 թվականը նա Ուիմբլդոնի մրցաշարում հասել է ինն անընդմեջ եզրափակիչների։ Նա ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչ է հասել հինգ անգամ անընդմեջ՝ 1983-ից մինչև 1987 թվականները և Ֆրանսիայի բաց առաջնության 1982-1987 թվականների վեց մրցաշարերից հինգում դուրս է եկել եզրափակիչ ։
1985 թվականին Նավրատիլովան խաղացել է, ինչպես շատերը համարում են, բոլոր ժամանակների լավագույն կանանց մենախաղի մրցախաղը՝ Ֆրանսիայի բաց առաջնության եզրափակիչում, Կրիս Էվերտի դեմ։ Նավրատիլովան պայքարում էր 3-6, 2-4 հաշվի պայմաններում և որոշիչ սեթի 5-5 հաշվի դեպքում, երբ Էվերտը կատարել է հաղթական աջից հարվածը, որը Էվերտին հաղթանակ է պարգևել 6-3, 6-7(4), 7-5 հաշվով։ Դա Էվերտի համար եղել է գլխավոր շրջադարձը, ով այնքան հիասքանչ էր մեկ տարի առաջ եզրափակիչում, որ Բեդ Քոլինզը՝ հեռուստամեկնաբան, նշել է, որ այս մարզաձևում անհրաժեշտ է ստեղծել առավել բարձր կարգի լիգա Նավրատիլովայի համար, որպեսզի նա մրցակցի։ Բաց երկնքի տակ Էվերտի հետ մրցախաղերում Նավրատիլովան առավելություն ունի 10-5 հաշվով խոտածածկի վրա և 9-7 հարդի վրա, այն դեպքում, երբ Էվերտը 11-3 առավելություն ունի գրունտի վրա։ Փակ մարզասրահում, սակայն, Նավրատիլովան ունի ակնհայտ առավելություն՝ 21-14։ Վերջին հաշվով այդ մրցակցությունում, որը դիտարկվում է որպես մեծագույն մրցակցություն կանանց թենիսում, Նավրատիլովան առավելություն ունի ընդհանուր 43-37 հաշվով, ընդ որում 14-8 Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում և 10-4 Մեծ Սաղավարտի եզրափակիչներում։
17-ամյա գերմանացի թենիսիստուհի Շտեֆի Գրաֆը «բեմում» հայտնվել է 1987 թվականին, երբ նա համառ պայքարում Նավրատիլովային հաղթել է Ֆրանսիայի բաց առաջնության եզրափակիչում՝ 6-4, 4-6, 8-6։ Նավրատիլովան Գրաֆին երկու սեթում հաղթել է 1987 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարի և ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչներում (ԱՄՆ բաց առաջնությունում նա դարձել է երրորդ թենիսիտուհին Բաց դարաշրջանում, ով հաղթանակ է տարել նույն մրցաշարի մենախաղի, կանանց զուգախաղի և խառը զուգախաղի մրցաշարերում՝ «եռակի տիտղոս»)։ Նավրատիլովան 1987 թվականին հասել է Մեծ Սաղավարտի բոլոր չորս մրցաշարերի եզրափակիչ, հաղթելով նրանցից երկուսում։ Գրաֆի կայուն արդյունքները ողջ 1987 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում, նրան թույլ են տվել տարվա վերջին տիրանալու աշխարհի թիվ 1 ռակետի վարկանիշին։ Վերջիվերջո, Գրաֆը գերազանցել է Նավրատիլովայի 156 շաբաթ անընդմեջ և 331 շաբաթ ընդհանուր հաշվով մենախաղի վարկանիշի առաջին ռակետի ռեկորդը, սակայն 60 հաղթանակ չի բավականացրել Նավրատիլովայի 167 WTA մենախաղի մրցաշարերում հաղթանակների ցուցանիշը գերազանցելուն։ Այդ թվում, զուգախաղում Նավրատիլովան համարյա երեք անգամ շատ տիտղոսներ է նվաճել, քան Գրաֆը. վերջինս կանանց և խառը զուգախաղի մրցաշարերում նվաճել է ընդհանուր առմամբ 118, իսկ Նավրատիլովան՝ 344 տիտղոս։
1988 թվականին Գրաֆը հաղթել է Մեծ Սաղավարտի մենախաղի բոլոր չորս մրցաշարերում, հաղթելով 31-ամյա Նավրատիլովային Ուիմբլդոնի մրցաշարի եզրափակիչում՝ 5-7, 6-2, 6-1, առաջին սեթում պարտվելուց և որոշակի դադարից հետո ։ 1989 թվականին Նավրատիլովան և Գրաֆը հանդիպել են Ուիմբլդոնի մրցաշարի և ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչներում, որտեղ Գրաֆը հաղթանակ է տարել երկու հանդիպումներում, երեք սեթում։ Չնայած երկու թենիսիստուհիների միջև մոտ 13 տարվա տարիքի տարբերությանը, ինչպես նաև Գրաֆի համեմատաբար պասիվությանը կանանց և խառը զուգախաղերում, Նավրատիլովան հաղթել է նրանց միջև կայացած 18 հանդիպումներից 9-ում և հիմնական մրցաշարերի 9 մենախաղի հանդիպումներից 5-ում։ 34 տարեկան հասակում Նավրատիլովան Գրաֆի նկատմամբ հաղթանակ է տարել վերջին անգամ, երբ նրանք մրցակցում էին 1991 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնության կիսաեզրափակիչում՝ 7-6(2), 6-7(6), 6-4, որպեսզի վերջ դնի Մեծ Սաղավարտում մրցակցությանը՝ 5-4 առավելությամբ։ Հարկ է նշել, որ Մեծ Սաղավարտում Նավրատիլովայի նկատմամբ Գրաֆի բոլոր չորս հաղթանակները տեղի են ունեցել մրցաշարերի եզրափակիչներում։
Նավրատիլովայի մենախաղի վերջին խոշոր հաղթանակը եղել է 1990 թվականին, Ուիմբլդոնի մրցաշարում, որտեղ եզրափակիչում նա 6-4, 6-1 հաշվով հաղթանակ է տարել Զինա Գարիսոնի նկատմամբ և իններորդ անգամ արժանացել Ուիմբլդոնի մենախաղի մրցաշարի հաղթողի տիտղոսին։ Չնայած նրան, որ դա եղել է նրա վերջին մենախաղի խոշոր տիտղոսը, Նավրատիլովան կարիերայի մնացած մասի ընթացքում ևս երկու եզրափակիչ է հասել խոշոր մրցաշարերում։ 1991 թվականին նա պարտվել է ԱՄՆ բաց առաջնության եզրափակիչում, զիջելով աշխարհի թիվ 1 ռակետ Մոնիկա Սելեշին։ Իսկ այնուհետև, 1994 թվականին, 37 տարեկան հասակում, Նավրատիլովան հասել է Ուիմբլդոնի մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ նա երեք սեթում պարտվել է Կոնչիտա Մարտինեսին։ Դրանից քիչ անց նա հրաժարվել է մենախաղի մրցաշարերին մասնակցությունից։ Իսկ 1995 թվականին Նավրատիլովան հայտարարել է պրոֆեսիոնալ թենիսին հրաժեշտ տալու մասին։ 2000 թվականին Նավրատիլովան ընդգրկվել է Թենիսի փառքի միջազգային սրահում։
2000 թվականին Նավրատիլովան կրկին վերադարձել է պրոֆեսիոնալ մրցաշարերին և հիմնականում մասնակցել է զուգախաղի մրցաշարերի, հազվադեպ մասնակցություն ունենալով մենախաղի մրցաշարերում։ Ութ տարվա դադարից հետո իր առաջին մենախաղի մրցաշարում՝ 2002 թվականին Իսթբորնում, Նավրատիլովան առաջին շրջանում հաղթել է աշխարհի 22-րդ ռակետ Տատյանա Պանովային, սակայն հաջորդ շրջանում երեք սեթում պարտվել է Դանիելա Հանտուխովային։ 2003 թվականին նա խառը զուգախաղի տիտղոսներ է նվաճել ինչպես Ավստրալիայի բաց առաջնությունում, այնպես էլ Ուիմբլդոնի մրցաշարում, որպես խաղընկեր ունենալով Լեանդեր Պաեսին։ Այդ հաղթանակը նրան դարձրել է ամենատարեց թենիսիստը, ով երբևիցե տիտղոս է նվաճել խոշոր մրցաշարում (46 տարեկան 8 ամսական հասակում)։ Ավստրալիայի բաց առաջնությունում հաղթանակը նրան դարձրել է երրորդ թենիսիստուհին պատմության մեջ, ով ավարտին է հասցրել հիմնական տիղոսների «հավաքածուն»՝ տիտղոսներ շահելով Մեծ Սաղավարտի բոլոր չորս մրցաշարերի և մենախաղում, և կանանց զուգախաղում, և խառը զուգախաղում։ Ուիմբլդոնում հաղթանակը նրան թույլ է տվել 20 տիտղոսներով (մենախաղում, կանանց զուգախաղում և խառը զուգախաղում միասին վերցրած) հավասարվել Բիլի Ջին Քինգին և նրա հիմնական մրցաշարերում տիտղոսների քանակը հասցնել 58-ի (նրանից ավել ունի միայն Մարգարետ Կուրտը, ով շահել է 62 տիտղոս) ։ Չնայած 2004 թվականի Ուիմբլդոնի մենախաղի մրցաշարի հիմնական ցանցին wildcard ստանալու քննադատությանը, Նավրատիլովան առաջին շրջանում 6-0, 6-1 հաշվով հաղթանակ է տարել Կատալինա Կաստանիոյի նկատմամբ, 47 տարեկան 8 ամսական հասակում, ինչը նրան դարձրել է ամենատարեց թենիսիստուհին, ով Բաց դարաշրջանում հաղթանակ է տարել մենախաղի պրոֆեսիոնալ մրցաշարում։ Այնուհետև նա երկրորդ շրջանում երեք սեթում պարտվել է Գիսելա Դուլկոյին։
2006 թվականի հուլիսի 6-ին Նավրատիլովան կարիերայի իր վերջին մրցախաղն է անցկացրել Ուիմբլդոնի մրցաշարում, խառը զուգախաղի մրցաշարի երրորդ շրջանում պարտվելով մրցաշարի ապագա հաղթողներ իսրայելցի Էնդի Ռամին և ռուս Վերա Զվոնարյովային։ Ավելի վաղ՝ նույն օրը, Նավրատիլովան պարտություն էր կրել նաև կանանց զուգախաղի քառորդ եզրափակիչ խաղում, պարտվելով 4-րդ դասակարգված չինացիներ Յան Ցզիին և Չժեն Ցզեին, ովքեր նույնպես դարձել են մրցաշարի հաղթողները։ Նավրատիլովան իր կարիերայի վերջին «թագադրմանն» արժանացել է 2006 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնության խառը զուգախաղում, որտեղ նա հաղթանակ է տարել Բոբ Բրայանի հետ միասին, տիրանալով զուգախաղի հիմնական մրցաշարերի 41-րդ (31-րդը կանանց զուգախաղում և 10-րդը խառը զուգախաղում) և ընդհանուր հաշվարկում 177-րդ տիտղոսին։ Այդ պահին նրան մեկ ամսից քիչ ավել ժամանակ էր բաժանում իր 50-ամյակից։
Նավրատիլովան իր կարիերայի ընթացքում շահել է թոփ-մակարդակի մենախաղի 167 (առավել, քան որևիցե թենիսիստ բաց դարաշրջանում) և 177 զուգախաղի տիտղոսներ։ Իր վերջին տիտղոսը նա նվաճել է 2006 թվականի օգոստոսի 21-ին Մոնրեալի I մակարդակի «Rogers Cup» մրցաշարի կանանց զուգախաղում, որտեղ նրա խաղընկերուհին Նադեժդա Պետրովան էր։ Նավրատիլովան շահել է մենախաղի 18 խոշոր տիտղոսներ. ինը Ուիմբլդոնի մրցաշարում, չորսը ԱՄՆ բաց առաջնությունում, երեքը Ավստրալիայի բաց առաջնությունում և երկուսը Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում։ 67 խոշոր մրցաշարերի մենախաղում նրա բացարձակ ռեկորդը ունի հետևյալ հարաբերությունը 306-49 (120-14 Ուիմբլդոնի մրցաշարում, 89-17 ԱՄՆ բաց առաջնությունում, 51-11 Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և 46-7 Ավստրալիայի բաց առաջնությունում)։ Որոշ դիտորդներ պնդում են, որ նա շատ քիչ մենախաղի հանդիպումներ է անցկացրել քառասնամյա տարիքից հետո և դրանք պետք է առանձին հաշվարկվեն նրա կարերայի վիճակագրությունում։ Նա հանդիսանում է միակ թենիսիստուհին, ով 21 տարվա ընթացքում մրցաշարերում տարվա մեջ հաղթանակի է հասել առնվազն մեկ մրցաշարում և նույն մրցաշարի մենախաղում և զուգախաղում հաղթանակի է հասել ռեկորդային 84 անգամ։ Նա համաշխարհային դասակարգման Թոփ 3-ում ընդգրկվել է 15 տարի շարունակ՝ 1977-1993 թվականների ընթացքում, և մենախաղի կարիերայի ընթացքում հաղթանակի է հասել ընդհանուր հաշվով 1442 մրցախաղում, ինչը լավագույն արդյունքն է Բաց դարաշրջանում ։
Մարզչական գործունեություն
2014 թվականի դեկտեմբերին հայտարարվել է, որ Նավրատիլովան միացել է Ագնեշկա Ռադվանսկայի մարզչական թիմին ։ Այնուամենայնիվ, 2015 թվականի ապրիլին, երբ Ռադվանսկան պայքարում էր մրցաշրջանի առաջին կեսում, զույգը որոշել է բաժանվել ։
Անձնական կյանք
Մարտինա Նավրատիլովան առաջինն էր համաշխարհային մակարդակի մարզիկների մեջ, ով բացահայտորեն խոստովանել է, որ լեսբուհի է ։ Լինելով աշխարհի առաջին ռակետ՝ 80-ական թվականների կեսերին Նավրատիլովան բացահայտորեն ցուցադրում էր իր հարաբերությունները մոտ ընկերուհիների հետ, իսկ նրա թիմը բաղկացած էր բացառապես կանանցից։
Ըստ Նավրատիլովայի խոսքերի՝ դեռ մանուկ հասակից նրան միշտ դուր են եկել կանայք։ 1970-ական թվականների վերջերին՝ ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո, Մարտինան հարաբերություններ է ունեցել Բիլի Ջին Քինգի և Սանդրա Հեյնիի հետ, ում հետ միասին նա ապրել է երեք տարի։
ԱՄՆ քաղաքացիություն ստանալուց հետո Նավրատիլովան 1984 թվականին ամուսնական պայմանագրի նման իրավաբանական ձևակերպում է տվել իր և նախկին «Միսս Տեխաս» Ջուդի Նելսոնի հարաբերություններին, ով երկու երեխա ուներ առաջին ամուսնությունից։ Նրանց հարաբերությունները տևել են ութ տարի և ավարտվել են 1991 թվականին դատական գործընթացով, որի արդյունքում Նավրատիլովան Նելսոնին է վճարել 5 միլիոն դոլլար գումար՝ որպես հոգեկան և նյութական վնասի փոխհատուցում ։
Նավրատիլովան խոսում է մի քանի լեզուներով (այդ թվում կարող է բացատրվել ռուսերեն), սիրում է գրականություն և արվեստ։ Մշտապես խորհուրդներ է տալիս և մարզումների ժամանակ օգնում հեռանկարային երիտասարդ մարզուհիներին։
Խնդիրներ առողջության հետ
2010 թվականի ապրիլի 7-ին Նավրատիլովան հայտարարել է, որ ինքը բուժվում է կրծքագեղձի քաղցկեղից ։ 2010 թվականի հունվարին մամոգրաֆիական հետազոտությունը քաղցկեղ է հայտնաբերել նրա ձախ կրծքագեղձում, որի մասին նրան տեղյակ է պահվել փետրվարի 24-ին, և մարտին այդ քաղցկեղը հեռացվել է վիրահատական ճանապարհով ։ Մայիսին նա ընդունել է ուլտրաճառագայթային թերապիա ։
2010 թվականի դեկտեմբերին Նավրատիլովան հոսպիտալացվել է Տանզանիայում Կիլիմանջարո լեռը բարձրանալու փորձի ժամանակ՝ թոքային անբավարարության պատճառով ։
Հետաքրքիր փաստեր
1975 թվականին Նավրատիլովայի Արևմուտք փախուստից հետո խորհրդային մամուլում արգելված էր հիշատակել նրա անունը ։ Այդ պատճառով «Պրավդա» («Правда») թերթը Ուիմբլդոնի մրցաշարի եզրափակչում Նավրատիլովայի առաջին հաղթանակին արձագանքել է հետևյալ կերպ.
Նավրատիլովան ընդդեմ Էվերտի (43-37)
Մարտինա Նավրատիլովան և Կրիս Էվերտը 1970-1980-ական թվականներին մրցակցություն էին մղում կանանց թենիսում գերիշխանության համար։ Այդ մրցակցությունն իրավամբ համարվում է մեծագույնը կանանց թենիսի պատմության մեջ և սպորտում ընդհանրապես  ։
Սկսած 1981 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունից մինչև 1985 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարը նրանք հաղթել են Մեծ Սաղավարտի մենախաղի ռեկորդային 15 հաջորդական մրցաշարերում։ 1981 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունից մինչև 1987 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունը նրանք հաղթել են Մեծ Սաղավարտի մենախաղի 24 մրցաշարերից 21-ում և ծայրահեղ դեպքում նրանցից մեկը դուրս է եկել Մեծ Սաղավարտի 24 հաջորդական եզրափակիչներից յուրաքանչյուրում։ Այդ ժամանակահատվածում միայն երկու թենիսիստուհու է հաջողվել մասնակցություն ունենալ այդ պայքարում՝ Հանա Մանդլիկովան (1985 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում և 1987 թվականի Ավստրալիայի բաց առաջնությունում) և Շտեֆի Գրաֆը (1987 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում)։
Նավրատիլովան ընդդեմ Գրաֆի (9-9)
Մարտինա Նավրատիլովան և Շտեֆի Գրաֆն իրենց կարիերայի ընթացքում միմյանց հետ հանդիպել են 18 անգամ։ Նրանց միջև մրցակցությունն ավարտվել է ոչ-ոքի՝ 9-9 ։ Նավրատիլովան առավելություն ունի Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերի հանդիպումներում՝ 5-4, սակայն Գրաֆին զիջում է Մեծ Սաղավարտի եզրափակիչների հանդիպումներում՝ 2-4: Նա հաղթանակ է տարել Մեծ Սաղավարտի շրջանակներում իրենց վերջին հանդիպման ժամանակ, չնայած իր 34 տարեկան հասակին։ Նրանք միմյանց հետ հանդիպել են Ուիմբլդոնի մրցաշարի 3 անընդմեջ եզրափակիչներում (1987-1989)։
Հարկ է նշել, որ Նավրատիլովայի և Գրաֆի տարիքային տարբերությունը կազմում է 12,5 տարի։
Մեծ Սաղավարտի մենախաղի մրցաշարերի եզրափակիչներ 32 (18-14)
1983 թվականին հաղթելով ԱՄՆ բաց առաջնությունում՝ Նավրատիլովան նվաճել է «Կարիերային Մեծ Սաղավարտը»։ Նա դարձել է յոթերորդ թենիսիստուհին պատմության մեջ, ով կարողացել է հասնել նման արդյունքի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի թենիսիստներ Կատեգորիա:Մեծ սաղավարտի (թենիս) մրցաշարեր Կատեգորիա:Ավստրալիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշար Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի թենիսի բաց առաջնություն Կատեգորիա:Չեխ թենիսիստներ Կատեգորիա:Պրահա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Չեխ հակակոմունիստներ
Վասիլ Մարաջախտ
Վասիլ Մարաջախտ, 14-րդ դարի 2-րդ կեսի-15-րդ դարի սկզբի քաղաքական գործիչ, գրիչ, Կիլիկիայի Թորոս Կապանցի իշխանի որդին։
Կյանք
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1361 թվականին։ Ընդօրինակել է տարբեր ժամանակագրություններ պարունակող մի ձեռագիր, որտեղ զետեղել է նաև իր հեղինակած՝ 1382-1404 թվականներիի քաղաքացիական անցքերի համառոտ ժամանակագրությունը։ Մատյանը պահվում է Բրիտանական թանգարանում (Or. 5458):
TV5 Monde
TV5 Monde, ֆրանսիական միջազգային հեռուստաալիք, նախատեսված աշխարհի ֆրանկոֆոնների համար ։ Հիմնվել է 1984 թվականի հունվարի 2-ին ։ Անդամակցում է Եվրոպական հեռարձակողների միությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու հեռուստաալիքներ
Յիգիսոո դաստակերտ
Պատմություն
Դաստակերտը հիմնադրվել է XVII դարի առաջին կեսին։ Դաստակերտի առաջին սեփականատերը եղել է Հեյնրիխ ֆոն Կնորրինգը (Heinrich von Knorring) ։ 18-րդ դարում Յիգիսոո դաստակերտը պատկանել է ֆոն Դոուգլասներին (von Douglas), ֆոն Մոհրենշիլդներին (von Mohrenschildt) և ֆոն Բրաշներին (von Brasch) ։
Յիգիսոո դաստակերտը գտնվում էր Կեյլա գետի միջին հոսանքում՝ նրա աջ ափին։ Դաստակերտը բավական համեստ շինություն էր։ Գլխավոր մասնաշենքն ամենայն հավանականությամբ եղել է փայտե կառույց։
Գլխավոր մասնաշենքի կողքին եղել են մի քանի օժանդակ շինություններ։ Գետի մոտ գտնվել են ջրաղացն ու ամբարտակը, որ նաև ծառայել է որպես կամուրջ Կեյլա գետի վրա։
Ներկայումս Յիգիսոո դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը ոչնչացված է։ Պահպանվել են միայն օժանդակ մի քանի շինություններ։ Յիգիսոո կալվածքի նախկին տարածքն այժմ զբաղեցնում են արդյունաբերական տարբեր կազմակերպություններ։
(5198) Ֆոնգյունվահ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,115408 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6002 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6306 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2008,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179239 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,1° անկյուն։
Յիգիսոո դաստակերտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի դաստակերտներ
(5198) Ֆոնգյունվահ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1975 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վելիկոպոլսկիի ազգագրական պարկ
Պատմություն
Թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։ 1982 թվականի հունիսի 1-ին բացվեց հասարակական այցելությունների համար առաջին ցուցադրությունը, իսկ 1993 թվականի մայիսի 25-ին տրվեց թանգարանի կարգավիճակ։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ցուցադրված են տներ և գյուղատնտեսական շենքեր։ Օբյեկտները տեղադրված են այնպես, որ նրանք ներկայացնեն 20-րդ դարի սկզբի և առաջին կեսի վելիկոպոլկյան գյուղի փոքրիկ կերպար։ Հավաքածուն լրացնում է փայտյա եկեղեցին, ժամատունը, բարոկկոյի ոճով առանձնատունը, պանդոկը, հողմաղացը և ջրաղացը։ Ամենահին շենքը 1935 թվականից է։ Բոլոր ցուցանմուշերում ներկայացված են կենցաղի առարկաներ, ամենահինը 1962 թվականից է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:1975 հիմնադրված թանգարաններ
Ատոմային Լեդան
Ատոմային Լեդան, Սալվադոր Դալիի նկարը, որը նկարվել է 1949 թվականին հայտնի 16- րդ դարի սրբապատկերային թեմաներով, որը կերպարում էր Լեդային, Սպարտայի հայտնի խնամակալը, կարապի կերպարով Զևսի հետ զուգավորման ընթացքում։ Պատկերը կրում է էրոտիկ բնույթ։ Լեդան պատկերված է մերկ։ Սալվադոր Դալին պատկերել է Լեդային իր կնոջ Գալլայի կերպարով։ Պատկերված պատվո պատվանդանին, կարապը գտնվում է Գալլայի ձախակողմյան հետնամասում։ Հետին պլանում պատկերված են Cap Norfeu լեռները (Կատալոնիայում (տարածաշրջան Իսպանիայում) Կոստա Բրավայի վայրի ժայռոտ ափ), Ռոսաս և Կադակես երկրների միջև, ինչը թույլատրում է մեզ որոշել սյուժեի տեղանքը։ Նկարի ֆոնը և մանրամասությունները կրում են մոդերնիզմի կամ ֆուտուրիզմի կնիքը, ինչը և առանձնացնում է այն նմանօրինակ ավելի կլասիկ կատարած տեսարաններց։ Բառը «ատոմային» առաջացել է նկարի անվանման մեջ հետագայում, որ ոգեշնչված ատոմի կառուցվածքի տեղեկությամբ, որի մասնիկները լցված են դատարկությամբ և երբեք չեն միանում։ Դալին նկարում պատկերել է բոլոր առարկաները դատարկության մեջ կախված և իրար հետ չառնչվող։ Նկարը գտնվում է Ֆիգերասի Դալիի թատրոն-թանգարանում։
Իսրայելի հրեական թագավորություն
Իսրայելի թագավորություն (ממלכת ישראל‎), հին հրեական թագավորություն Առաջավոր Ասիայում՝ Արաբական թերակղզու արևմուտքում։
Ըստ քրիստոնյաների սուրբ գրքի՝ Աստվածաշնչի, Իսրայելի թագավորությունը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 11-րդ դարում՝ Սամուել մարգարեի և Իսրայելի առաջին թագավոր Սավուղի (Եբրայերեն լեզվով արտասանվում է Շաուլեմ) կողմից։
Մ.թ.ա. 928 թվականին՝ Սողոմոն Իմաստունի կառավարման ընթացքում, թագավորության տարածքը տրոհվել է երկու անկախ և ինքնավար պետությունների միջև ի դեմս Հյուսիսիսրայելական և Հուդայի թագավորությունների ։
Անվան ծագում
Հակոբին հաջորդածները կոչվեցին «Իսրայելի որդիներ», իսկ նրանից սերած ժողովուրդը՝ «իսրայելացիներ»՝ Իսրայելի բնակիչներ։
Պատմության մեջ «Իսրայել» բառի առաջին հիշատակումները հայտնաբերվել են Հին Եգիպտոսի փարավոն Մերնեպտահին նվիրված կոթողի վրա։ Այնտեղ այս տերմինը օգտագործվում էր իսրայելացի էթնոսին մատնանշելու համար։
«Իսրայել» տերմինը վերաբերվեց պետական կազմավորմանը այն բանից հետո, երբ իսրայելացիները ռազմակալեցին և գրավեցին Քանանը և ստեղծեցին իրենց պետությունը։ Այն վերաբերվում էր Իսրայելի թագավորությանը, որի առաջին թագավորն էր աստվածաշնչյան կերպար Սավուղը։
Ժողովածու (2283)
Ժողովածու (2283), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում Յակորակ գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,3×15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 147 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` մագաղաթապատ ստվարաթուղթ, դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 126ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Իսրայելի հրեական թագավորություն
Պատմություն
Գողիաթի նկատմամբ տարած հաղթանակից հետո նրան հաջորդում է Դավիթը։ Դավիթը իր կառավարման առաջին իսկ տարիներին կարևոր հաղթանակներ տարավ մի շարք այլազգի նվաճողների դեմ։ Նշանավոր էր փղշտացիների նկատմամբ տարած հաղթանակը, որից հետո Իսրայելը վերջնականապես ազատվեց գերությունից։ Դավթի կառավարման տարիներին Իսրայելում առաջին անգամ սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ, կապված Սավուղի բանտարկության հետ։ Արդյունքում՝ Սավուղը վախենալով գերությունից դիմում է ինքնասպանության։ Դավիթ և Սողոմոն թագավորների կառավարման տարիները Իսրայելում հայտնի է ոսկե դար անվանումով։ Այն տևել է մ.թ.ա. 1010-931 թվականները։ Դավիթը հարստացնում է մայրաքաղաք Երուսաղեմը և զգալիորեն ընդարձակում քաղաքի սահմանները։
Դավթի թագավորութունը ընկած էր Եփրատ գետից մինչև Գազա։ Դավթի որդին՝ Աբիսողոմը, չափազանց իշխանատենչ էր և ցանկանում էր տապալել հոր իշխանութունը երկրում՝ հասնելով բացարձակ միահեծան կառավարման։ Աբիսողոմը Իսրայելում բարձրացնում է ապստամբություն, որը պսակվում է անհաջողությամբ։ Դավթի հրամանով նրա ծառաները սպանում են անարժան որդուն։ Դավիթը ամրացրել է երկրի հյուսիսային սահմանները վայրի ցեղերի ներխուժումներից։
Ծավալել է շինարարական վիթխարի աշխատանք, վերականգնել մի շարք հին քաղաքներ, հիմնել նորերը, Երուսաղեմում կառուցել Եհովայի հռչակավոր տաճարը (հայտնի է նաև Սողոմոնի տաճար անունով)։ Սողոմոնի անվանն են վերագրում նաև քարակերտ երեք ավազանները, որոնցից ջուր է մատակարարվել Բեթղեհեմի և Երուսաղեմի բնակիչներին։ Իսրայելացիների և քանանա-ամորեական ցեղերի նկատմամբ Սողոմոնի վարած խտրական քաղաքականությունը հանգեցրել է խոր դժգոհության, որի հետևանքով Սողոմոնի մահից հետո Իսրայելն ապստամբել է և անկախացել ։
Աստվածաշնչում Սողոմոնը ներկայացվում է արտակարգ իմաստուն, արդար դատավոր, համարվում գրական, փիլիսոփայական, բարոյագիտական ու բնագիտական բազմաթիվ երկերի հեղինակ։ Սողոմոնին են վերագրվում Աստվածաշնչի կանոնական (Ժողովող, Առակք Սողոմոնի, Երգ Երգոց) և պարականոն (Իմաստություն Սողոմոնի, Սաղմոսք Սողոմոնի) գրքերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին պետություններ
Արտո Չաքմաքչյան
Արտո Սուրենի Չաքմաքչյան (իսկական անունը՝ Հարություն, ), հայ քանդակագործ, նկարիչ։ Կանադայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի անդամ (1991)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1933 թվականին Կահիրեում (Եգիպտոս), քանդակագործությամբ սկսել է զբաղվել տասներկու տարեկան հասակում։ 1948 թ. ընտանիքով հայրենադարձել է Խորհրդային Հայաստան, 1952 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1959 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի քանդակագործության բաժինը։ 1964 թ. Մոսկվայի Խաղաղության Կոմիտեի մրցանակաբաշխությանն արժանացել է առաջին մրցանակի՝ «Հիրոսիմա» քանդակի համար։ 1975 թ. Հայաստանից մեկնել է Կանադա՝ ընտանիքով հաստատվելով Մոնրեալում, որտեղ ապրել է մինչ մահը։ 1978 թվականից սկսած քանդակագործություն և գեղանկարչություն է դասավանդել Քվեբեքի համալսարանում։
Արտո Չաքմաքչյանի ստեղծագործությունները տեղադրված են Մոնրեալի, ինչպես նաև աշխարհի մի շարք այլ քաղաքների հասարակական վայրերում։ Գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ԺԱԹ-ում, արտասահմանյան թանգարաններում ու մասնավոր հավաքածուներում ։
Ստեղծագործական գործունեություն
1960- ական թթ. Արտո Չաքմաքչյանն առաջիններից էր, որ դիմել է քանդակաձևերի արդիականացմանը և էքսպրեսիվ կերպավորմանը (Մոր, Կոստան Զարյանի (երկուսն էլ՝ բրոնզ), Առնո Բաբաջանյանի (երանգավորված գիպս, երեքն էլ՝ 1965, ԺԱԹ), Կոմիտասի (1969, բրոնզ, ՀԱՊ) դիմաքանդակները, «Ազատություն» (1973, հրակավ) հորինվածքը)։
Դեկորատիվ-կիրառական քանդակներից են՝ «Սասունցի Դավիթ», «Բերքահավաք» (երկուսն էլ՝ 1959, ջնարակ), որոնք աչքի են ընկնում ազգային քանդակաձևերի յուրօրինակ մեկնաբանմամբ։
1970-ական թթ-ից Արտո Չաքմաքչյանի արվեստում ի հայտ են եկել վերացական ձևերով ընդհանրացված խորհրդանշական գործեր («Երկու ծավալ», «Նստած մարմին», «Ծավալ № 1», երեքն էլ՝ 1975, գիպս, «Ուղերձ», «Անառակ որդին», երկուսն էլ՝ 1990, բրոնզ) և գրաֆիկական շարքեր («Սևը և ճերմակը», 1976, և այլն)։
Նա համբավի է արժանացել «Կոմիտաս» (1983, բրոնզ, Դետրոյտ) և «Ապրիլյան հուշակոթող» (1984, բրոնզ, Տորոնտո) մոնումենտալ հուշարձաններով։
1960 թվականից մասնակցել է հանրապետական, միութենական, միջազգային ցուցահանդեսների։ 2010 թվականին Փարիզում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կազմակերպել է Արտո Չաքմաքչյանի քանդակների ցուցահանդեսը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտահայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Եգիպտահայ նկարիչներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Եռվեպեռա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալամուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Միջնորմ (կենսաբանություն)
Միջնորմ, կրծքի խոռոչի մի մասը, որը սահմանափակված է կողքերից՝ միջնորմային թոքամզով (պլևրա), առջևից՝ կրծոսկրով, հետևից՝ ողների մարմիններով ու կողերի գլխիկներով, ներքևից՝ ստոծանիով, վերևից՝ կրծքավանդակի վերին բացվածքով տարված պայմանական հարթությամբ։ Միջնորմի օրգանների միջև առկա է քիչ քանակությամբ փուխր թելավոր ճարպաշարակցական հյուսվածք։
Անատոմիա
Միջնորմը հեղինակների մեծամասնության կողմից, շնչափողի հետին երեսով անցնող պայմանական հորիզոնական հարթությամբ, բաժանվում է առաջային և հետին միջնորմների։ Առաջարկված է նաև միջնորմը բաժանել նաև ուղղահայաց հարթությամբ, որն անցնում է կրծոսկրի անկյունով (կրծոսկրի կոթի և մարմնի միջև և չորրորդ հինգերորդ ողերի միջողնային սկավառակով)։ Այսպիսով առաջանում են առաջային և հետին միջնորմների վերին և ստորին բաժինները։ Կան նաև այլ առաջարկներ միջնորմը մասերի բաժանելու վերաբերյալ։
Առաջային միջնորմ
Առաջային միջնորմում տեղակայված են
Հետին միջնորմ
Հետին միջնորմում տեղակայված են
Չնայած միջնորմը մեկ ամբողջական տարածություն է այս պայմանակն բաժանումը արվում է մի շարք նակատառումներով՝ պաթոլոգիական պրոցեսի տեղակայման կոնկրետ նկարագրության, ճառագայթային թերապիայի թիրախային պլանավորման և այլն։ Միջնորմի հաճախ հանդիպող հիվանդություններից են մեդիաստինիտը (միջնորմաբորբ) և միջնորմի նորագոյացությունները։
Հղումներ
Կատեգորիա:Անատոմիա Կատեգորիա:Կրծքավանդակ
Ֆիզուլու, Ջաբրայիլի և Կուբաթլուի ռազմական գործողություն
Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի և Կուբաթլուի ռազմական գործողություն, Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի պաշտպանողական և հակահարձակողական գործողությունների շարք, որոնց արդյունքում հայկական զինված ուժերը վերահսկողություն հաստատեցին նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի և Կուբաթլուի շրջանների նկատմամբ։
Նախապատմություն
Աղդամի ազատագրումը Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի կարևորագույն հաջողություններից էր, քանի որ ոչնչացվել էր ադրբեջանական խոշոր ռազմական հենակետ, որտեղից հրթիռակոծվում էին Ստեփանակերտ, Ասկերան և հարակից բնակավայրերը, կասեցվել էր այդ ուղղությամբ ադրբեջանցիների հարձակման վտանգը։ Բացի այդ, հայկական ուժերը վերահսկողություն էին հաստատել նաև ռազմավարական մեծ նշանակություն ունեցող Մարտակերտ-Աղդամ-Մարտունի ճանապարհի նկատմամբ։
Ավելի վաղ պաշտպանության բանակն ազատագրել էր նաև Մարտակերտը։ Հայկական բանակի հաջողությունները ստիպեցին Ադրբեջանի ղեկավարությանն ուղղակի բանակցություններ սկսել Արցախի ղեկավարության հետ։ Հուլիսի 25-ին Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար Սաֆար Աբիևը նամակով դիմում է Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի հրամանատար Սամվել Բաբայանին եռօրյա հրադադարի խնդրանքով։ Հայկական կողմն ընդառաջ է գնում այդ խնդրանքին։ Հետագայում՝ հուլիսի 27-ին, Սաֆար Աբիևը երկրորդ անգամ է նամակով դիմում Սամվել Բաբայանին` այս անգամ խնդրելով Արցախի և Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպում։
Օգոստոսի 4-ին Սաֆար Աբիևը ևս մի նամակ է ուղարկում Սամվել Բաբայանին՝ առաջարկելով հաստատել 10-օրյա հրադադար, սակայն, ինչպես ցույց տվեց դեպքերի հետագա ընթացքը, դա ընդամենը հայկական կողմին մոլորեցնելու փորձ էր, քանի որ հենց նույն օրն Ադրբեջանը վերսկսեց լայնածավալ ռազմական գործողությունները։
Ադրբեջանական հարձակում
Հուլիսի 25-ից հաստատված հարաբերական հրադադարն ադրբեջանական կողմն օգտագործում է ուժերը վերախմբավորելու և նոր հարձակում նախապատրաստելու համար։ Հարձակումն սկսվում է օգոստոսի 4-ին Ֆիզուլիից Հադրութի շրջանի բնակավայրերի հրետակոծմամբ։ Հաջորդը օրը՝ օգոստոսի 5-ին, Ջաբրայիլի ուղղությունից ադրբեջանցիներն անցնում են լայնածավալ հարձակման, ապա նաև՝ Ֆիզուլիից Մարտունու ուղղությամբ։ Օգոստոսի 5-ի երեկոյան Ադրբեջանի ազգային բանակը փորձում է ռազմաճակատի գիծը ճեղքել նաև Ասկերան-Աղդամ հատվածում։ Հրետակոծվում են նաև Գորիսի ու Կապանի շրջանները։
Օգոստոսի 7-ին և 8-ին ադրբեջանցիները շարունակում են ռազմաճակատի գիծը տարբեր հատվածներում ճեղքելու փորձերը՝ օգտագործելով ռազմական տեխնիկայի գրեթե բոլոր տեսակները, գործողության մեջ դնելով նաև միջին հեռահարության հրթիռներ։ Ծանր մարտեր են ծավալվում ռազմաճակատի հարավային մասում, Մարտունիի և Հադրութի շրջանների սահմաններին։ Ադրբեջանցիների կողմից հրթիռակոծվում են նաև Հադրութի շրջանի էդիլլու, Հին Թաղլար և Խծաբերդ գյուղերը։
Օգոստոսի 9-ին թեժ մարտ է սկսվում Մարտունու շրջանի Ուրյանա լեռան համար։ 4 ժամ տևած մարտում Պաշտպանության բանակի մարտիկները կարողանում են հետ մղել թշնամու հարձակումը։ Նույն օրը Ֆիզուլիի կողմից հարձակվող ադրբեջանական խմբավորումը կարողանում է գրավել մի քանի գյուղ և ռազմավարական նշանակություն ունեցող բարձունք։ Իրավիճակը շտկելու նպատակով Պաշտպանության բանակի հրամանատարությունը Կենտրոնական պաշտպանական շրջանից ռազմաճակատի այդ հատված է տեղափոխում լրացուցիչ ստորաբաժանումներ, որոնք տեղակայվում են Հադրութի շրջանի Սափնշեն գյուղում։ Այդ ժամանակահատվածում ադրբեջանական բանակը կարողացել էր գրավել Ցոր, Առաքյալ և Բանաձոր գյուղերը և դրանք վերածել ռազմական հենակետերի։
Միաժամանակ Արցախի իշխանությունները փորձեր են ձեռնարկում նաև ադրբեջանական հարձակումը միջազգային հարթակներում քննարկման առարկա դարձնելու ուղղությամբ։ Մասնավորապես օգոստոսի 11-ին Արցախի Գերագույն խորհրդի նախագահի պաշտոնակատար Կ. Բաբուրյանը նամակ է հղում ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բուտաս Ղալիին և Անվտանգության խորհրդին։
Պաշտպանության բանակի հակահարձակումը
Օգոստոսի 15-ին ադրբեջանական բանակը Ֆիզուլիից սկսում է Մարտունու հարավային և Հադրութի արևելյան ուղղությամբ հերթական հարձակումը։ Այդ հարձակմանը օդից աջակցում էր նաև ավիացիան, որը ռմբակոծում է Հադրութ քաղաքը։ Սակայն նույն օրը թշնամու հարձակումը կասեցվում է, և պաշտպանության բանակն անցնում է հակահարձակման։
Արդյունքում Մարտունու պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանումները շրջապատում և ոչնչացնում են շրջան ներխուժած ադրբեջանական ստորաբաժանումներին։ Նույն օրը՝ օգոստոսի 15-ին, Պաշտպանության բանակի 11-րդ առանձին մոտոհրաձգային գումարտակը հետախուզական գումարտակի հետ համատեղ ազատագրում է Հադրութի շրջանի Քարագլուխ գյուղը։ Իրենց հերթին հարավային ուղղությամբ հարձակման են անցնում Կենտրոնական, առաջին և վեցերորդ պաշտպանական շրջանների ստորաբաժանումները և ազատագրում Ցոր, Առաքյալ և Բանաձոր գյուղերը, իսկ Մարտունու պաշտպանական շրջանի 21-րդ և 22-րդ առանձին մոտոհրաձգային գումարտակները հակահարձակման են անցնում Վերին Յաղլավենդ բնակավայրի ուղղությամբ, որտեղ տեղակայված էր ադրբեջանական բանակի 831-րդ առանձին մոտոհրաձգային գումարտակը։
Օրվա ընթացքում Մարտունու պաշտպանական շրջանի 21-րդ, 22-րդ, 23-րդ և 24-րդ առանձին մոտոհրաձգային գումարտակները զարգացնում են հարձակողական գործողություններ Վերին Յաղլավենդ, Կարամամեդլի, Ղոբու Դիլաղարդա, Ներքին Վեյսալու, Քարավենդ բնակավայրերի և «Նամագչալա» բարձունքի ուղղությամբ, որտեղ Ադրբեջանը կենտրոնացրել էր Ֆիզուլիի, Զանգելանի, Ջաբրայիլի և Կուբաթլուի բանակային խմբավորումները։