cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(597) Բանդուսիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,671966 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2918 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0522 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1595,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225662 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1906 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելություններ
Հետսառըպատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր իրողություն դարձան խաղաղապահ առաքելությունները։ Միջազգային խաղաղապահ առաքելություններն իրագործվում են ՆԱՏՕ-ի և վերջինիս հետ համագործակցող այլ երկրների ուժերի կողմից։ ՆԱՏՕ-ի հետ արդյունավետ համագործակցություն է ծավալում նաև Հայաստանի Հանրապետությունը։
Համագործակցությունը ՆԱՏՕ-ի հետ
Հայաստանը սերտորեն համագործակցում է ՆԱՏՕ-ի հետ՝ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում։ Մեր երկիրը միաժամանակ ներգրավված է ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում գործող «եվրաատլանտյան համագործակցության խորհուրդ» կազմակերպությունում։ Հայաստանը կարևորում է նաև «Անհատական գործողությունների ծրագրի» իրագործումը, որը նախատեսված է ՆԱՏՕ-ի հետ իրենց հարաբերությունները խորացնելու քաղաքական կամք ու կարողություններ ունեցող երկրների համար։ Արդեն 2003 թվականին համագործակցության շրջանակներում իրագործվող ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններից մեկն անցկացվեց Հայաստանի տարածքում։ Հայաստանի Հանրապետությունն ակտիվորեն մասնակցում է նաև ՄԱԿ-ի շրջանակներում ՆԱՏՕ-ի կողմից իրագործվող խաղաղապահ առաքելություններին։ Հայ խաղաղապահներն այդ գործողություններն իրագործում են ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների (Հունաստան, Լեհաստան և ԳԴՀ) զորախմբերի կազմում։
2004 թվականից սկսած՝ հայ զիվորները հունական բանակի զորախմբի կազմում խաղաղապահ առաքելություն են իրագործում Կոսովոյում։
2003 թվականից իրաքյան պատերազմի ավարտից հետո հայ խաղաղապահների զորախումբ ուղարկվեց նաև այդ երկիր։ Հայ խաղաղապահները գործում էին լեհական զորախմբի կազմում։
Հայաստանը ներկայումս ներգրավված է Աֆղանստանում իրականացվող խաղաղապահ գործողություններում։
ՆԱՏՕ-ի անդամները
Կատեգորիա:ՆԱՏՕ
Աբիդ Սադիկով
Աբիդ Սադիկովիչ Սադիկով, ուզբեկ խորհրդային քիմիկոս-օրգանիկ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1972), Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1947), Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1973)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Միջինասիական (Տաշքենդ) համալսարանը (1937), դասավանդել Տաշքենդի տեքստիլ ինստիտուտում (1937–39), Ուզբեկական համալսարանում (1939–41)։ 1941-ից աշխատել է Միջինասիական (Տաշքենդ) համալսարանում (1956-ից՝ ամբիոնի վարիչ, 1958–66-ին՝ ռեկտոր), միաժամանակ Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ քիմիայի ինստիտուտի տնօրեն (1946–50), Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ կենսաօրգանական քիմիայի բաժանմունքի ղեկավար (1973-ից)։ 1966-ից՝ Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ նախագահ։
Աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են կենսբանական ակտիվ նյութերի կառուցվածքի և ազդեցության մեխանիզմների բացահայտմանը։
9-րդ գումարման ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր
Պարգևատրվել է Լենինի 4 և այլ շքանշաններով։ ԽՄԿԿ անդամ 1946-ից։
Թաղված է Տաշքենդում՝ Չիգաթայի հուշահամալիրում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային քիմիկոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 11-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 10-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 25-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 26-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 24-րդ համագումարի պատվիրակներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ 23-րդ համագումարի պատվիրակներ
Սուրիկ Պողոսյան
Սուրիկ Սիրակի Պողոսյան, ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ։
Քաղաքական գործունեություն
ՀՀԿ անդամ է եղել, ՀՀԿ խորհրդի անդամ է եղել։
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:Սարչապետ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ
Թանկագին հայրիկ
«Թանկագին հայրիկ» («Дорогой папа»), ռեժիսոր Միխայիլ Ռասխոդնիկովի ռուսական կատակերգական ընտանեկան ֆիլմը։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Վլադիմիր Վդովիչենկովը, Վալենտինա Լյապինան և Վլադիմիր Սիչյովը ։ Ֆիլմի պրեմիերան Ռուսաստանում տեղի է ունեցել 2019 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ։ Ֆիլմի հեռուստատեսային պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հունիսի 12-ին «ՍՏՍ» հեռուստաալիքով։
Ֆիլմի կարգախոսը՝ «Հարուստն էլ է լաց լինում»։
Սյուժե
Հսկայական առևտրային ցանցի սեփականատեր Վադիմ Դյումինը լավագույնն է իր գործընկերների շարքում և սովոր է հասնել իր ուզածին հնարավոր բոլոր միջոցներով։ Հմայքը և մտածված պլանը նրան օգնում են գտնել չինական ներդրող, որը պատրաստ է գործընկեր դառնալ Վադիմի ընկերությունում, որը ժամանակին ձևակերպվել է իր մոր անունով։ Բազմամիլիոնանոց գործարքը պատրաստ է ստորագրման, բայց անսպասելի խնդիր է առաջանում։ Մայրը վերջերս մահացել է և, ինչպես պարզվում է, թողել է կտակ, որի համաձայն՝ առևտրային ցանցի բաժնետոմսերը պետք է փոխանցվեն իր թոռնուհուն՝ Վադիմի դստերը, որին նա լքել է, երբ նա դեռ 2 տարեկան էր և նրա հետ չի պահպանել հարաբերություններ։
Այժմ Վադիմը պետք է գնա իր հայրենի փոքրիկ քաղաք, գտնի նախկին կնոջն ու դստերը և համոզի նրանց հրաժարվել մոտ կես միլիարդ դոլարի ժառանգությունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2019 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ընտանեկան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական կինոկատակերգություններ
Ռուս-ֆիննական հարաբերություններ
Ռուս-ֆիննական հարաբերություններ (Российско-финляндские отношения, դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Ֆինլանդիայի Հանրապետության միջև։
Պատմություն
Խորհրդային Միության և Ֆինլանդիայի միջև հարաբերությունները հաստատվել են 1920 թվականի դեկտեմբերին, նույն թվականի հոկտեմբերի 14-ի հաշտության պայմանագրի կնքումից հետո (1917 թվականի դեկտեմբեր 18(31)-ի դեկրետով խորհրդային կառավարությունը ճանաչել էր Ֆինլանդիայի անկախությունը)։ 1926 թվականին սկսված բանակցությունների հետևանքով կնքվել է (1932) չհարձակման և բախումների խաղաղ կարգավորման պայմանագիր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պայմաններում, 1939-1940 թվականների խորհրդա-ֆինլանդական պատերազմն ավարտվել է Ֆինլանդիայի պարտությամբ և 1940 թվականի մարտի 12-ի հաշտության պայմանագրի կնքմամբ հաստատվում էին նոր սահմաններ երկու երկրների միջև։ ԽՍՀՄ-ի կազմում հայտնվեց Ֆինլանդիայի տարածքի 11%-ը (մեծությամբ երկրորդ՝ Վիբորգ քաղաքով)։ ԽՍՀՄ-ի վրա ֆաշիստական Գերմանիայի հարձակումից հետո Ֆինլանդիան պատերազմ հայտարարեց (1941 թվականի հունիսի 26) Խորհրդային Միությանը։ 1944 թվականի սեպտեմբերին Ֆինլանդիան զինադադար կնքեց ԽՍՀՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հետ, վերականգնվեց 1940 թվականի հաշտության պայմանագրի գործողությունը (փոփոխություններով)․ ԽՍՀՄ-ին է վերադարձվել Պետսամոյի մարզը, վարձակալության տրվել (մինչև 1955 թվականը) Պորկկալա Ուդդը։ 1947 թվականի հաշտության պայմանագիրը դադարեցրել է պատերազմական դրությունը, հաստատել 1944 թվականի համաձայնագրի դրույթները։ 1948 թվականին կնքվել է բարեկամության, համագործակցության և փոխօգնության պայմանագիր (1970 թվականի արձանագրությամբ երկարաձգվել էր մինչև 1990 թվականը)։
Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի պատմություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի արտաքին հարաբերություններ
Կատա Մամիկոնյան
Կատա Մամիկոնյան, հայ իշխանուհի։
Սասունի իշխան Վիգեն Մամիկոնյանի և Մելեքսթի Արծրունու դուստրը, Սասունի իշխան Չորտվանել Գ Մամիկոնյանի և Վասակ Մամիկոնյանի քույրը, Դեգիք գավառի հայ իշխան, Շահինշահ Կատակալոսի կինը։ Սերվում է Թոռնիկյանների իշխանական տոհմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոռնիկյաններ Կատեգորիա:Մամիկոնյաններ Կատեգորիա:Հայ իշխանուհիներ
Hesburger
Hesburger (Հեսբուրգեր), ֆիննական արագ սննդի ռեստորանների ցանց, կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Տուրկուում։
Բուրգերների վաճառքով զբաղվող ֆիննական ռեստորանների ամենամեծ ցանցը։ Տեղական շուկայում առաջ անցավ այս ոլորտի այնպիսի հսկաներից, ինչպիսին McDonald’s-ն է։ Գոյություն ունեն ինչպես սեփական կետեր, այնպես էլ բաց կետեր ֆրանչայզինգային տարբերակով։ Ցանցի ռեստորանների մեծամասնությունը ապահովված է Wi-Fi-ով, որոշները օգտագործում են RFID-տարբերանշաններ և այլ թվային տեխնոլոգիաներ՝ հաճախորդներին արագ սպասարկելու համար։ Ինչպես նաև գոյություն ունի Hesburger Hotel հյուրանոցը, որը գտնվում է Տուրկուում։ Հյուրանոցի առաջին հարկում գործում է շուրջօրյա ռեստորան, հյուրանոցի բոլոր համարները առաջարկում են համացանցից անվճար օգտվելու հնարավորություն։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1966 թվականին Հեյկի Սելմելայի կողմից։ Սկզբում եղել է արագ սննդի փոքրիկ տաղավար Նաանթալիում։ 1980 թվականին Սալմելան Տուրկուում բացեց ռեստորան Hesburger անունով, դնելով ապագա ցանցի առաջին կետը։
Մինչև 1992 թվականը հաշվվում էր Hesburger-ի 12 ռեստորան, սակայն հաջորդ 10 տարիներին ցանցը ընդլայնվեց և Ֆինլանդիայի 60 քաղաքներում բացվեցին 200 ռեստորաններ, 2002 թվականին կուլ տալով գլխավոր մրցակից Carrols-ին։ Hesburger-ը նաև ընդլայնվեց դեպի միջազգային շուկաներ, բացելով ռեստորաններ Բալթյան երկրներում և Գերմանիայում, ավելի ուշ`այլ երկրներում։ Կարճ ժամանակով Hesburger-ը ներկայացվեց Սիրիայում, Ղազախստանում և Թուրքիայում, սակայն նախագծերը փակվեցին։
Գործունեությունը երկրներում
Ցանցը բաղկացած է ավելի քան 400 ռեստորանից աշխարհի 8 երկրներում, որոնցից մոտ կեսը գտնվում են Ֆինլանդիայում, ավելի քան 100 ռեստորան Բալթյան երկրներում, 30 կետ Ռուսաստանում (ֆրանշիզան Ռուսաստանում պատկանում է «Օստանկինո» մսաարդյունաբերական ընկերությանը, կան մի քանի ռեստորաններ Գերմանիայում, Ուկրաինայում, մեկ ռեստորան Բելառուսում ):
Նախկինում ցանցը գործել է Սիրիայում (2004—2006), Ղազախստանում (2014—2015) և Թուրքիայում (մինչև 2015 թվականը)։ Հետագայում պլանավորվում է բացել ռեստորաններ Լեհաստանում և Հունգարիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռեստորաններ Կատեգորիա:Ռեստորաններ ըստ տեսակի Կատեգորիա:Ռեստորաններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Ռեստորաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի Կատեգորիա:Ռեստորաններ ըստ ժամանակի Կատեգորիա:Ռեստորանների տեսակներ Կատեգորիա:Արագ սնունդ Կատեգորիա:Արագ սննդի ցանցեր Կատեգորիա:Ֆինլանդիա
Բնակարանային ապահովագրություն
Բնակարանային ապահովագրությունը գույքի ապահովագրության տեսակ, որն ընդգրկում է անհատական ապահովագրության տարբեր տեսակներ, որոնք կարող են ներառել բնակարանի հետ կապված կորուստներ, օգտագործման հետ կապված կորուստներ (կեցության հետ կապված լրացուցիչ ծախսեր) կամ տանտիրոջ անձնական իրերի կորուստ, ինչպես նաև տանը պատահած դժբախտ պատահարի փոխհատություն։ Բացի դրանից` բնակարանի ապահովագրությունը ապահովում է նաև ֆինանսական փոխհատություն բնական աղետների դեպքում։
Ավետարան (5021)
Ավետարան (5021), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5021 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Աստվածատուր երեց գրիչի կողմից Կեզիում։ Ծաղկող՝ Կարապետ երեց։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21x15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 250 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի ավետարանիչ 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր, կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 1ա, 70ա, 117ա, հետագայի՝ 70ա, 247բ, 248ա (18-րդ դար), 1ա (1880 թ.) :
Բնակարանային ապահովագրություն
Նկարագրություն
Բնակարանի ապահովագրությունը ներառում է ինչպես գույքի ապահովագրություն, այնպես էլ անբաժանելի պարգևավճարով պարտավորությունների վճարում, որը նշանակում է, որ բոլոր ռիսկերի համար վճարում է մեկ ապահովագրավճար (պոլիս)։ Դա նշանակում է, որ ապահովագիրը ներառում է ինչպես ունեցվածքի վնասը, այնպես էլ ցանկացած վնասվածքների, ինչպես նաև սեփականատիրոջը կամ նրա անդամներին այլ անձանց կողմից պատճառած վնասների հատուցում։ Սրա մեջ ներառվում է նաև տնային կենդանիներին հասցրած վնասները։ Միացյալ Նահանգներում, օրինակ, կիրառվում են ապահովագրավճարի ստանդարտ ձևեր, որոնք ապահովագրական վճարները բաժանում են մի քանի կատեգորիայի։ Չափագրման լիմիտը, որպես օրենք, հաստատվում է չափագրման հիմնական տոկոսներից, որը հանդիսանում է հիմնական ապրելավայրի չափագրումը։
Ավետարան (5021)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բնակարանային ապահովագրություն
Նկարագրություն
Տանտիրոջ ապահովագրության արժեքը հաճախ կախված է նրանից, թե ինչքան կարժենա բնակարանի վերականգնումը և ինչքան լրացուցիչ փոխանցագիր կամ ինչ պայմաններ կառաջարկվեն ապահովագրավճարին։ Ապահովագրական վճարը իրավաբանական պայմանագիր է ապահովագրական ընկերության և նշված ապահովագրված անձի (անձերի) միջև։ Սա վնասների հատուցման պայմանագիր է, ըստ որի պետք է վերադարձվի ապահովագրվածը այն վիճակում, ինչպես եղել է մինչև կորուստը։ Որպես կանոն` ջրհեղեղի կամ պատերազմի, ինչպես նաև այլ ստանդարտների հետ կապված վնասների պահանջները ցանկում ներառված չեն։ Նման դեպքերի համար կարելի է գնել հատուկ ապահովագրություն, այդ թվում և ջրհեղեղի ապահովագրություն։
Գնագոյացում
Գնի որոշման հիմնական գործոններն են գտնվելու վայրը, տարածությունը և ապահովագրության չափերը, որը հիմնված է բնակարանի վերականգնման հավանական ծախսերի հիման վրա ։
Եթե բնակարանի վերականգնման համար ձեռք բերվածը ոչ բավարար տարածություն է, ապահովագրությունից հայցով վճարման համար կարող է հարկվել տուգանք։ Այդ դեպքում ապահովագրվածը կենթարկվի տույժի իր գրպանից։ ԱՄՆ–ում ապահովագրողները վարձում են ծախսերը գնահատող մատակարար, ներառյալ CoreLogic Marshall Swift-Boeckh, Verisk PropertyProfile и E2Value դուստր ձեռնարկությունները, բայց ի վերջո, պատասխանատվությունը սպառողինն է։ 2013 թվականի հարցումները ցույց տվեցին, որ տների մոտ 60%–ը թերագնահատվում է մոտ. 17 % –ով ։ Որոշ դեպքերում գնահատումը կարող է շատ ցածր լինել աղետի հետևանքով պահանջարկի աճի պատճառով ։ Որպես սխալ գնահատման երաշխիք` որոշ ապահովագրողներ առաջարկում են «ընդլայնված վերականգնման արժեք»(«փոխանցագիր»)հավելումները, որոնք ապահովում են լրացուցիչ ներառումներ լիմիտի լրացման դեպքում։
Արժեքը կարող է ցածր լինել, եթե տունը գտնվում է հրժեջկայանի հարևանությամբ կամ հագեցած է հրդեհաշեջ սարքավորումներով և հրդեհային ազդասարքերով, եթե տանը կա քամին մեղմացնող միջոցներ, ինչպիսիք են փոթորկի փակիչները կամ եթե տանը տեղադրված են անվտանգության համակարգ և տեղադրված ենև ապահովագրողի կողմից հաստատված կողպեքներ։
Սովորաբար վճարումը կատարվում է տարեկան :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Վոիմ Շոր
Վոիմ Շոր  (Воим-Шор), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վոչ գետի ձախ ափին 115 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ռետամոսո դե լա Խառա
Ռետամոսո դե լա Խառա (Retamoso), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայում՝ Կաստիլի-Լա Մանչ ինքնավար համայքնի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա-Խառա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 48,24 կմ²։ Բնակչությունը՝ 126 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հրաչյա (անձնանուն)
Հրաչյա, հայկական արական և իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն հուր և աչք բառերից։ Նշանակում է «հրեղեն աչքեր ունեցող»։ Խորենացու հնարած անուններից է, որ սկզբնական շրջանում մեկ անգամ գործածվելուց հետո դուրս է գալիս գործածությունից։ Այնուհետև 19-րդ դարում կրկին սկսում է գործածվել Կոստանդնուպոլսում։ Սկզբում հազվադեպ էր կիրառվում, հետո՝ ավելի հաճախ՝ հատկապես Կովկասում, որտեղ գործածվում էր որպես իգական անուն՝ շնորհիվ պոլսեցի մի դերասանուհու, ում գեղեցիկ աչքերի համար կոչեցին «տիկին Հրաչյա»։ Ի հակադրություն սրա՝ հորինեցին Հրաչիկ ձևը՝ որպես արական անուն, իսկ Կոստանդնուպոլսում՝ Հրաչուհի ձևը (իգական)։ Անվան կրճատ ձևն է Հրաչ։ Այժմ (2015) Հրաչյան միայն արական անուն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Սամարա (Դնեպրի վտակ)
Սամարա (Самара), գետ Ուկրաինայում. Դնեպրի ձախ վտակը, որի հետ միախառնվելու վայրի մերձակայքում էլ գտնվում է Դնիպրո (Դնեպր, նախկին Դնեպրոպետրովսկ) քաղաքը։
Ստուգաբանություն
Լեզվաբանական, աշխարհագրական և պատմական տեսակետներից առավել հիմնավորված է թվում, որ Սամարա հնագույն ջրանունն առաջացել է վաղնջական ժամանակների անասնապահների հնդ-իրանական կամ հնդ-արիական խոսվածքներում և նշանակել է ‘ամառային գետ/ջուր’ :
Հոսքը
Սամարան սկիզբ է առնում Դոնեցի բլրաշարի արևմտյան լանջերից, Մարևկա գյուղի մերձակայքում։ Այնուհետև հոսում է Մերձդնեպրյան ցածրավայրով՝ գերազանցապես դեպի արևմուտք։ Թափվում է Դնեպրի ջրամբարը (Դնիպրո քաղաքի սահմանագծում) ։
Գետն ունի մոտավորապես 320 կիլոմետր երկարություն։ Ջրահավաք ավազանի ընդհանուր մակերեսը 22,600 քառակուսի կիլոմետր է ։ Քանի որ Սամարան հիմնականում սնվում է ձնհալի ջրերով, նրա ջրի ծախսի ցուցանիշը խիստ փոփոխական է։ Գետի միջին լայնությունը տատանվում է 40-ից 60 մետրի միջակայքում, առանձին տեղերում հասնում մինչև 300 մետր առավելագույն լայնության ։
Սամարայի գլխավոր վտակներն են Վովչան և Բիկը։
Նրա ափերին գտնվող խոշոր բնակավայրերն են Տերնիվկան և Նովոմոսկովսկը։
Ագիտատոր
«Ագիտատոր» («Агитатор»), խորհրդային շրջանում, ԽՄԿԿ կենտկոմի երկշաբաթյա հանդես։
Հրատարակվել է Մոսկվայում, 1923 թվականից, ռուսերեն։ Մինչև 1947 թվականը հաջորդաբար լույս է տեսել «Պամյատկա ագիտատորա» և «Սպուտնիկ ագիտատորա» անուններով, ապա դադարեցվել է։ 1956 թվականի սեպտեմբերից վերահրատարակվել է «Ագիտատոր» անունով։
Աբաս Քիառոստամի
Աբաս Քիարոստամի, պարսիկ ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Իրանական կինոյի «Նոր ալիք»-ի առաջատարներից մեկը։ «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Աբաս Քիարոստամին ծնվել է Իրանում՝ Թեհրան քաղաքում, 1940 թվականի հունիսի 22-ին։ Սովորել է Թեհրանի գեղարվեստի դպրոցում։ 1960-1968 թթ. սկսել է աշխատել կինոյում՝ որպես կինոյի տիտրերի նկարիչ և նկարահանել է գովազդային հոլովակներ։ 1969 թվականին ընկերոջ հետ հիմնել է «Երեխաների և երիտասարդների մտավոր զարգացման ինստիտուտ»-ի կինեմատոգրաֆիայի բաժինը։ Մինչև 1970 թվականը Քիարոստամին նկարահանել է մի շարք կարճամետրաժներ, ապա անցել է լիամետրաժ ֆիլմերի։ Նա գերադասում էր աշխատել ոչ պրոֆեսիոնալ դերասանների հետ, բնական միջավայրում։ 2001 թվականից Քիարոստամին տարվել է փոքրիկ կինոխցիկով և աշխատել է միայն թվային տեխնոլոգիաներով։ Վավերացված պատճեն ֆիլմը՝ Քիարոստամիի առաջին աշխատանքն է Իրանից դուրս։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իրանցի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թեհրան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իրանցի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իրանցի դերասաններ Կատեգորիա:Իրանցի գրաֆիկական դիզայներներ
Նևելսկոե (ավան, Յասինովատսկի շրջան)
Նևելսկոե (Невельське), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Յասինովատսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նևելսկոե ավանում բնակվում էր 286 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Յասինովատսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Վալերի Խառլամով
Վալերի Բորիսովիչ Խառլամով (Вале́рий Бори́сович Харла́мов, ), խորհրդային ականավոր հոկեյիստ, ԲԿՄԱ-ի (1967-1981 թվականներ) և ԽՍՀՄ հավաքականի (1969-1980 թվականներ) հարձակվող, ԽՍՀՄ Սպորտի Վաստակավոր Վարպետ (1969 թվական)։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի հաղթող (1972 թվական, 1976 թվական) և աշխարհի ութակի չեմպիոն։ ԽՍՀՄ լավագույն հոկեյիստ (1972 թվական, 1973 թվական)։ 1970-ական թվականների ԽՍՀՄ-ի առաջատար հոկեյիստներից մեկը, որը ճանաչում է ստացել ինչպես իր երկրում, այնպես նրա տարածքներից դուրս։ Տափօղակով հոկեյի միջազգային ֆեդերացիայի Փառքի Սրահի անդամ (1998 թվականից)։ Հոկեյի Ազգային Լիգայի Փառքի Սրահի անդամ (2005 թվականից)։
Ծնունդ
Հայրը՝ Բորիս Սերգեևիչ Խառլամով, ազգությամբ ռուս էր, աշխատում էր մոսկովյան «Կոմունար» գործարանում, որպես փականագործ-փորձարկող ։ Մայրը, իսպանուհի, Բիլբաո քաղաքից, իսկական անունը Կարմեն Օրիվե Աբադ (Carmen Orive Abad, կարճ Բեգոնիա, Begoña,), 1937 թվականին բերվել էր ԽՍՀՄ (քաղաքացիական պատատերազմով պատված Իսպանիայի փախստականների շարքում), 1940-ական թվականներից աշխատում էր նույն գործարանում, որպես խառատ։
Բորիսը և Բեգոնիան ծանոթանում են «Կոմունար» գործարանի ակումբում՝ պարերի ժամանակ։ Խառլամովը ակումբ է գալիս իսպանացի ընկերոջ հետ, որին ճանաչում էր պատերազմից առաջ, իսկ հեռանում է աղջկա հետ։ Ընդ որում պարզվում է, որ աղջիկը գործընկերուհի է ։
Որդուն, Վալերի Չկալովի պատվին, անվանում են Վալերի։ Բորիսի և Բեգոնիայի ամուսնութունը գրանցված չէր այն պատճառով, որ Բեգոնիան ուներ միայն բնակության իրավունք։ Միայն որդու ծննդից երեք ամիս անց նրանք պաշտոնապաս գրանցեցին իրենց ամուսնությունը։ Այդ մասին խոստովանում է Բորիս Խառլամովը՝ «Վալերի Խառլամովի սառցե կորիդան» վավերագրական ֆիլմում։
Ավելի ուշ Խառլամովների ընտանիքում ծնվում է նաև դուստր, որին անվանում են Տատյանա։
Մանկություն և պատանեկություն
Վալերի Խառլամովի մանկական մարզական հրապուրանքների շարքում էին ֆուտբոլը և հոկեյը։ Առաջին անգամ չմուշկների նա կանգնեց երբ 7 տարեկան էր։ Հարը հաճախ էր սահադաշտում, գործարանային թիմի կազմում, խաղում ռուսական հոկեյ և որդուն վերցնում էր իր հետ, իսկ, որպեսզի նա չմրսի չջեռուցվող հանդերձարանում, նրան կանգնեցնում էր չմուշկների վրա ։
1956 թվականին, երբ 1937 թվականին ԽՍՀՄ ժամանած իսպանացիների մոտ հնարավորություն է առաջանում վերադառնալ հայրենիք, մոր և քրոջ հետ Վալերին մեկնում է Իսպանիա, որտեղ մի քանի ամիս ապրում է Բիլբաոյում և դպրոց հաճախում։
Դրա հետ միասին, երեք ամիսը մեկ, հայրն ու որդին հաճախում էին Մորոզովսկի հիվանդանոց, որտեղ Վալերիին հետազոտում էին բժիշկները։ Արդյունքում երիտասարդ Վալերին հաղթահարում է բոլոր հիվանդությունները (բժիշկները նրան կատարյալ առողջ են ճանաչում) և սկսում է լրջորեն զբաղվել հոկեյով ։
Տաղանդի ճանաչում
Տաղանդավոր երիտասարդին շուտով սկսում են ներկայացնել ԲԿՄԱ-ի ավագ թիմ։ Սակայն բանակային թիմի ավագ մարզիչ Անատոլի Տարասովը, սկզբնական շրջանում, երիտասարդ Խառլամովի մոտ լուրջ հակումներ չէր նկատում և ասում էր, որ նրա գլխավոր թերությունը կարճ հասակն է՝ ընդամենը 173 սանտիմետր ։ ԲԿՄԱ-ի հոկեյի դպրոցում ոչնչով չառանձնացող երիտասարդ Խառլամովը փայլում է 1967 թվականի գարնանը Մինսկում կայացած ԽՍՀՄ պատանեկան առաջնության եզրափակիչ մրցաշարում։ Այդ օրերին նրա հետ խաղացող Վլադիմիր Բոգոմոլովը նշում է, որ Վալերին իրեն դրսևորեց որպես ոչ ստանդարտ իմպրովիզատոր, բայց, միևնույն ժամանակ, աշխատասեր և բացարձակապես թիմի համար խաղացող ։ Մոսկվայում, անմիջապես կայարանում, ԲԿՄԱ-ի մարզադպրոցի մարզիչ Վիտալի Երֆիլովը, Խառլամովին հայտնում է, որ նրան ցանկանում են փորձարկել ԲԿՄԱ-ում։ 1967 թվականի ամռանը Վալերին թիմի հետ միասին հավաք է անցկացնում Կուդեպստում, որից հետո ֆիզիկապես շատ է փոխվում, ձեռք է բերում մկանային ծավալ։
Աստիճանաբար Վալերինն սկսում են փորձարկել հիմնական կազմում։ 1967 թվականի հոկտեմբերի 22-ին կայանում է նրա նորամուտը ԲԿՄԱ-ի կազմում՝ Նովոսիբիրսկում, «Սիբիր»-ի հետ մրցախաղում։ Բանակայինները հաղթանակ են տանում 9:0 հաշվով, Վալերիին աչքի ընկնել չի հաջողվում։ 1967-1968 թվականների մրցաշրջանի շատ խաղերին նա չի մասնակցում, իսկ նոյեմբերին՝ «իր մեջ խաղային ինքնուրույնության զարգացման, խաբկանքի կատարելագործման»համար, Վալերիին ուղարկում են երկրորդ լիգա, Չեբարկուլի «Զվեզդա», Ուրալի զինվորական շրջանի բանակային թիմ ։ Ինչպես խոստովանում է «Զվեզդա»-ի ավագ մարզիչ Վլադիմիր Ալֆերը, նա Տարասովից խիստ հրահանգներ է ստանում ։
Խառլամովի հետ միասին «Զվեզդա» է ուղարկվում ԲԿՄԱ-ի երիտասարդ պաշտպան Ալեքսանդր Գուսևը։ Կարճ ժամանակամիջոցում հոկեյիստները արագորեն ընտելանում են թիմին և մեծ ավանդ են ներդնում թիմի խաղում՝ Խառլամովը խփում է 34 տափօղակ 40 խաղում և դառնում է տեղական հանդիսատեսի սիրելին, իսկ Գուսևը արդյունավետ է խաղում պաշտպանի դիրքում։ Վլադիմիր Ալֆերը պարբերաբար Տարասովին տեղեկացնում էր Խառլամովի ձեռքբերումների մասին, իսկ անձնական հանդիպումից հետո, 1968 թվականի փետրվարի վերջին , Սվերդլովսկում ԲԿՄԱ-ի օրացույցային խաղին, Խառլամովը հետ է կանչվում Մոսկվա։ Մարտի 7-ին, Կալինինում խաղալով վերջին խաղը «Զվեզդա»-ի կազմում, որից հետո թիմը բարձրացում է ստանում կարգում, մարտի 8-ին հոկեյիստը վերադառնում է տուն և նույն օրը՝ Տարասովի կողմից, կանչվում է ԲԿՄԱ-ի պարապմունքի։
Առաջին հաջողություններ
Մարտի 10-ին Խառլամովը ընդգրկվում է ԲԿՄԱ-ի հիմնական կազմի մեջ և նորից Նովոսիբիրսկի «Սիբիր»-ի դեմ խաղում։ Բանակայինները հեշտությամբ հաղթանակ են տանում՝ 11:3 հաշվով, իսկ Խառլամովը խաղում էր Վիկուլովի և Պոլուպանովի հետ միասին՝ փոխարինելով Ֆիրսովին։ 1968 թվականի ապրիլի 23-ին նա իր առաջին տափօղակն է գցում վարպետների թիմում՝ «Կռիյլա Սովետով»-ի դարպասը։ Մրցաշրջանի վերջում նա արդեն խաղում էր ԲԿՄԱ-ի երիտասարդական օղակի կազմում՝ Խառլամով - Սմոլին - Բլինով։
Ամրապնդվել ԲԿՄԱ-ի կազմում նրան հաջողվոմ է միայն հաջորղ մրցաշրջանում։ 1968 թվականի հոկտեմբերին Խառլամովը առաջին անգամ դուրս է գալիս Բորիս Միխայլովի և Վլադիմիր Պետրովի հետ միևնույն օղակում՝ Գորկիի «Տորպեդո»-ի դեմ մրցախաղում։ Խաղը ԲԿՄԱ-ն պարտվում է, իսկ Խառլամովը անարտահայտիչ է խաղում։ Սակայն շուտով երիտասարդ հարձակվողների եռյակը սկսում է խաղալ վառ և արդյունավետ ։
1968 թվականի դեկտեմբերին Խառլամովը կանչվում է ԽՍՀՄ երկրորդ հավաքական, որը մոսկովյան մրցաշարում (հետագայում այն անվանվում է ««Իզվեստիա» թերթի մրցանակ»-ի մրցաշար) փոխարինում է Չեխոսլովակիայի հավաքականին։
Անմիջապես մրցաշարի ավարտից հետո, Խառլամովը Միխայլովի և Պետրովի հետ միասին կանչվում է հիմնական հավաքական՝ Կանադայի հավաքականի հետ երկու ցուցադրական խաղի համար։ 1968 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Վալերին նորամուտն է նշում առաջին խաղում, իսկ հաջորդ օրը մասնակցում է երկրորդ խաղին։ Հենց այդ խաղերի արդյունքում ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում հայտնվում է Միխայլով - Պետրով - Խառլամով եռյակը։
1969 թվականի սկզբից սկսած բոլոր երեքն էլ պաբերաբար կանչվում են հավաքական՝ ընկերական հանդիպումների, որոնցից հետո մարզիչները որոշում են նրանց վերցնել Ստոկհոլմի Աշխարհի առաջնություն։ Առաջին իսկ խաղերից դեբյուտանտները ցուցծադրում են խաղային բարձր կարգ, որը նպաստում է նրանց հավաքականի կազմում ամրապնդվելուն։
Աղբյուրներում տարակարծություն գոյություն ունի մրցաշարում Խառլամովի խփած առաջին տափօղակի առնչությամբ։ Վլադիմիր Դվորցովի և Զինո Յուրևի «Ֆորվարդ № 17» («Форвард № 17») պատմվածքում և Բորիս Լևինի հիշողությունների հավաքածույում վիճակագիր Յուլի Լուկաշինի հոդվածում նշվում է, որ առաջին գոլը նա խփել է Աշխարհի առաջնության առաջին իսկ խաղում, ԱՄՆ-ի դեմ խաղում, 38-րդ րոպեին ։ Սակայն «Հոկեյ» հանրագիտարանում խաղի արձանագրությունը հերքում է այդ տվյալները ։ Եթե հիմք ընդունենք երկրորդ վարկածը, ապա Աշխարհի առաջնություններում իր առաջին գոլը նա խփել է հաջորդ հանդիպման ժամանակ՝ Շվեդիայի դեմ։
1969 թվականի մրցաշարը հավաքականի համար լարված էր դասավորվում։ Մի շարք հաղթանակած հանդիպումներից հետո հաջորդում է Չեխոսլովակիայի հավաքականից կրած պարտությունը՝ 0:2: Մեկ խաղ անց կայանում է Շվեդիայի հետ հանդիպումը, որոնց խորհրդային հոկեյիստները հաղթում են դժվարությամբ՝ 3:2, բոլոր երեք տափօղակները խփվում են Պետրովի եռյակի կողմից։ Հաջորդ (նախավերջին) հանդիպման ժամանակ հավաքականը նորից զիջում է չեխերին՝ 3:4: Այդ խաղում, սկզբում Խառլամովը մրցակցի դարպասն է անցկացնում տափօղակ, իսկ այնուհետև բեփական գոտում փոխանցում է կատարում մրցակցին, որը գոլի է վերածվում։ Այդ տափօղակը վճռական է լինում և խաղից հետո մարզիչները պարտության մեջ մեղադրում են Խառլամովին և դարպասապահ Վիկտոր Զինգերին ։
Մոսկվա վերադառնալուն պես, առաջին կարգային Խառլամովին (ինչպես նաև եռյակի իր խաղընկերներին) շնորհվում է Սպորտի Վաստակավոր Վարպետի կոչում ։ Ընդ որում, այդ արվում է առանց Անատոլի Տարասովի իմացության, որը նրա կողմից լուրջ վրդովմունք է առաջացնում ։
Միխայլով - Պետրով - Խառլամով եռյակ
ԲԿՄԱ-ի հարձակվողների եռյակը ստեղծվում էր երեք տարի։ Սկզբում ԲԿՄԱ-ում հայտնվեց Բորիս Միխայլովը։ 1967 թվականից հիմնական կազմում սկսեց հայտնվել Վլադիմիր Պետրովը, որը դիտվում էր որպես հոկեյից հեռացող Ալեքսանդր Ալմետովին փոխարինող։ Ընդ որում Միխայլովը և Պետրովը հիմնական կազմում տեղ գտնելու համար իրար մեջ չէին մրցակցում։ Մարզիչները նրանց դիտում էին որպես մեկը մյուսին լրացնող։ Սկզբնական շրջանում՝ 1967- 1968 թվականների մրցաշրջանում, նրանք խաղում էին Վենիամին Ալեքսանդրովի հետ, իսկ խաղերի համար Ճապոնիայի ուղևորությունից հետո եռյակին է միանում Խառլամովը։
1968-1969 թվականների մրցաշրջանի սկզբում ԲԿՄԱ-ի մարզիչներին ակնհայտ էր, որ Ալեքսանդրովվի դասական խաղաոճը հարմար չէ երիտասարդ մարզիկներին, որոնց պետք էր ոչ թե վարպետի ազդեցությունը, այլ հասակակիցների շրջանում սեփական ուժերի նկատմամբ վստահության ձեռքբերումը։ Ինչպես նշում է Լեոնիդ Տրախտենբերգը, հենց Խառլամովն է դառնում եռյակի ոչ պաշտոնական առաջնորդը, որի հետևից ձգվում էին Միխայլովը և Պետրովը ։
Ընդ որում խաղացողներից յուրաքանչյուրը տիրապետում էր անկրկնելի խաղային ոճի.
1. Միխայլովը եռանդուն էր, կարողանում էր գործի գցել ընկերներին և տանել իր ետևից, սահադաշտում կատարում էր մեծածավալ սև աշխատանք, աշխատում էր պաշտպանուզթյունում, խելացի խաղում էր հետընթացում և կարողանում էր եռյակում բոլորից շատ տափօղակ խփել։ 2. Պետրովը ֆիզիկապես զարգացած հոկեիստ է, կարողանում էր ուժային պայքար մղել, տիրապետում էր հզոր և անկասելի նետումների, բնավորությամբ համառ էր, բայց մի քիչ կամակոր։ 3. Խառլամովը եռյակում առանձնանում էր անկրկնելի խաբկանքի ոճով։ Նա խիզախորեն գնում էր պաշտպանների վրա՝ ցանկանալով անցնել նրանց միջով և իմանալով, որ դա իր մոտ չի ստացվի, քանի որ պաշտպանները հույսները կդնեն միմյանց վրա և կհեռանան իր առջև։ Նա քիչ էր խփում, քան խաղընկերները, բայց բազմաթիվ գոլային փոխանցումներ էր կատարում Պետրովի և Միխայլովի համար։ Խառլամովի ոչ ստանդարտ խաբկանքը ավարտում էր, կամ նետումով, կամ խաղընկերներին ճիշտ փոխանցումով ։
Եռյակը առանձնանում էր նրանով, որ խորհրդային հոկեյում առաջինն էին, որ սահադաշտում սկսեցին խաղալ ուժային ոճով։
Ինքը, Խառլամովը, այսպես էր նշում եռյակի խաղը.
Եռյակի հոկեյիստները միմյանց ազատ էին զգում սահադաշտում խաղի ժամանակ, սակայն հոկեյից դուրս կատարյալ հարաբերություններ նրանց միջև չկար ։
Օլիմպիական առաջին հաջողություն
1970-ական թվականների սկզբին երիտասարդ Խառլամովը երկրի առաջատար հոկեիստներից մեկն էր։ Առավել ցայտուն էին արտահայտվում նրա խաղային տեխնիկան, անբասիր սահումը և տափօղակին տիրապետումը, հարձակվողական հատկությունները։
1971 թվականի վերջին Տարասովը՝ Սապպորոյի Օլիմպիական խաղերի նախաշեմին, նպատակ ունենալով ստեղծել «էականորեն նոր տակտիկական դասավորություն», որոշում է Խառլամովին տեղափոխել ուրիշ եռյակ, Վիկուլովի և Ֆիրսովի մոտ ։ Սկզբում նոր եռյակը փորձարկվում է ««Իզվեստիա» թերթի մրցանակ»-ի մրցաշարում, որտեղ նա լավագույնն է դառնում «գոլ+փոխանցում» ցուցանիշով, իսկ Վիկուլովը, հինգ գոլով, լավագույն նշանառու։ Խառլքամովը այսպես է արտահայտվում իր նոր խաղընկերների և նրանց մեջ իր տեղի մասին.
Անմիջականորեն օլիմպիական մրցաշարում արդեն Խառլամովն է դառնում լավագույն ռմբարկու։ Նա խփում էր յուրաքանչյուր խաղում (բացի Չեխոսլովակիայի հետ վերջին հանդիպումից), երկու անգամ նրան հաջողվում է հեթ-տրիկ (ֆինների և լեհերի դեմ)։ Արդյունքում ԽՍՀՄ հավաքականը տոնում է հինգ հաղթանակ, մեկ խաղ ավարտում է ոչ-ոքի և գրավում է առաջին տեղը։ Խաղերի ընթացքում Վալերի Խառլամովը հավաքում է 16 միավոր, խփում է 9 տափօղակ և կատարում է 7 արդյունավետ փոխանցում, իսկ եռյակի նրա խաղընկերները, նույնպես, լավագույն ռմբարկուների ցուցակում էին։ Հաղթանակի պատվին ոսկե մեդալը դառնում է Վալերիի առաջին հաջողությունը Օլիմպիական խաղերում։
ԽՍՀՄ - Կանադա Սուպերսերիա (1972 թվական)
1972 թվականի սեպտեմբերին, կանադացի պրոֆեսիոնալների հետ խաղերի շարքում, Վալերի Խառլամովը համընդհանուր ճանաչում է ստանում միջազգային հոկեյում։ Տրետյակի և Յակուշևի հետ միևնույն շարքում, նա այդ խաղերում հանդիսանում է ԽՍՀՄ հավաքականի առաջատար խաղացողներից մեկը։
Խառլամովի համար առավել հաջող է ստացվում շարքի «կանադական» մասը։ Առաջին խաղում, Վալերիի ջանքերի շնորհիվ, ԽՍՀՄ հավաքականը առաջ է անցնում (3:2) և ամրապնդում է իր հաջողությունը (4:2)։ Երկու տափօղակն էլ խփվում են նրա անհատական վարպետության շնորհիվ՝ արագ խաբկանքի և կտրուկ նետման։ Արդյունքում խորհրդային հոկեիստները հաղթանակ են տանում 7:3 հաշվով։ Հանդիպման արդյունքների ամփոփման ժամանակ խաղի կազմակերպիչները ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում լավագույն խաղացող են ճանաչում Խառլամովին։
Երկրորդ խաղը Խառլամովի և ամբողջ հավաքականի համար չի ստացվում։ Այդ խաղում նա ստանում է տաս րոպեանոց կարգապահական տուգանք ամերիկյան մրցավարների կողմից։
Երրորդ խաղում խփում է մեկ տափօղակ։ Այդ պահին ԽՍՀՄ հավաքականը, 1:3 հաշվի դեպքում, գտնվում էր փոքրամասնությունում։ Խառլամովը, ստանալով Բորիս Միխայլովի փոխանցումը, ավարտին է հասցնոմ արագ անցումը։ Խաղը արդյունքում ավարտվում է ոչ-ոքի՝ 4:4:
«Կանադական» մասի վերջին խաղում Խառլամովը սահմանափակվում է միայն մեկ գոլային փոխանցումով։ Սակայն նա, այնուամենայնիվ, օգտակար էր խաղի ընթացքում, որը արդյունքում հաղթանակ է բերում 5:3 հաշվով։
«Մոսկովյան» մասի առաջին խաղում Խառլամովը շատ ակտիվ էր և մասնակցություն է ունենում երկու որոշիչ խփված տափօղակներում, աջակցելով 5:4 հաշվով վերջնական հաղթանակին։
Հաջորդ խաղը մթագնվում է կանադացի Բոբի Կլարկի ոչսպորտային պահվածքով. խաղի դրվագներից մեկում նա մականի կառ մասով կտրող հարված է հասցնում Վալերիին կոճի հատվածում, խաղակոշիկի վերին հատվածից քիչ վերև։ Ինքը, կանադացին, այսպես է արտահայտվում այդ դրվագի մասին.
Ավելի ուշ, Ջոն Ֆերգյուսոնը, կանադայի հավաքականի մարզիչի օգնականը, խոստովանում է, որ այդ ինքն էր հանձնարարություն տվել Կլարկին Խառլամովին շարքից հանել։ Միաժամանակ Կլարկը չի հեռացվում մինչև խաղի ավարտը, այլ ստանում է միայն 2+10 տուգանք։ Կենսազրկված հավաքականը արդյունքում զիջում է 2:3 հաշվով։
«Մոսկովյան» մասի երրորդ հանդիպումը անց է կացվում առանց Խառլամովի և հավաքականը նորից պարտություն է կրում մեկ տափօղակի տարբերությամբ՝ 3:4: Շարքի վերջին հանդիպմանը, շնորհիվ բժիշկների ջանքերի և սեփական ցանկությամբ խաղալու «չկարողանալու միջոցով», Խառլամովը, այնուամենայնիվ, մասնակցություն է ունենում։ Այդ խաղում նա մեկ գոլային փոխանցում է կատարում։ Հաղթանակը, ինչպես խաղում (5:6), այնպես էլ շարքում տոնում են կանադացիները։
ԽՍՀՄ - Կանադա Սուպերսերիա (1974 թվական)
Խառլամովի կարիերայում այլ վառ իրադարձություն է դառնում 1974 թվականի Սուպերսերիան։ 8 խաղի ընթացքում նա խփում է ընդամենը երկու տափօղակ, սակայն երկուսն էլ տամարվում են գլուխգործոց։
Սեպտեմբերի 7-ին, Քվեբեկում, Հոկեյի Միջազգային Ասոցիացիայի հավաքականի դեմ ԽՍՀՄ հավաքականի խացի ընթացքում Խառլամովը գոլ է խփում, որը հիացմունք և զմայլանք է առաջացնում տասնյակ հազարավոր հանդիսականների մոտ։ Հանրահայտ կանադացի պաշտպան Ժան Կլոդ Տրամբլեն հիշում է.
Կանադացի թղթակիցները այդ տափօղակը բնութագրում են որպես «գոլ գուրմանների համար» ։ Վալերի Խառլամովը հաճախ կրկնում էր. «Սիրում եմ գեղեցիկ խաղալ» ։
Հոկտեմբերի 3-ին, Մոսկվայում, Խառլամովը տափօղակ է խփում, որը Անատոլի Տարասովը նկարագրում է այսպես.
Ընդ որում, ինչպես իր հիշողություններում նշում է հավաքականի բժիշկ Օլեգ Բելակովսկին, կանադացիները այդ խաղում կեղտոտ և ոչմարզական էին խաղում Խառլամովի նկատմամբ.
Խաղից հետո Լեյը գալիս է ԽՍՀՄ հավաքականի մարզմանը և հրապարակավ ներողություն է խնդրում Վալերիից ։
ԲԿՄԱ-ի խաղերը Հոկեյի Ազգային Լիգայի թիմերի հետ (1975-1976 թվականներ)
1975 թվականի վերջին կայանում են ԽՍՀՄ-ի և Հոկեյի Ազգային Լիգայի միջև հանդիպումներ՝ ակումբային մակարդակով։ Բանակայիններին սպասվում էր չորս մրցախաղ անցկացնել Հյուսիսային Ամերիկայում։
ԱՄՆ-ում և Կանադայում Խառլամովին դիմավորում են որպես գերաստղի՝ միայն նրան և Տրետյակին են հանդիսականները երկարատև ծափահարություններ կազմակերպում՝ խաղից առաջ հոկեյիստներին ներկայացնելու ժամանակ։ Խառլամովը հանդիսականներին՝ աջակցության համար, շնորհակալություն է հայտնում գեղեցիկ գոլերով։ Այսպես, շարքի առաջին խաղում, «Նյու Յորք Ռեյնջերսի» դեմ, 2:1 հաշվի ժամանակ, առաջին խաղափուլի ավարտին, Խառլամովը, որսալով տափօղակը սեփական կիսադաշտում, հեշտությամբ շրջանցում է հակառակորդի պաշտպաններին, որոնք նրան դիմավորում են կապույտ գծի մոտ և անկասելիորեն նետում է դարպասապահի կողքով։
«Մոնրեալ Կանադիենս»-ի դես երկրորդ խաղում, երկրորդ խաղափուլի վերջում, Խառլամովը խփում է ևս մեկ հիշարժան տափօղակ. փոխանցում ստանալով Պետրովից, անցնում է երկու պաշտպանների միջով և, չմոտենալով դարպասապահ Դրայդենին, նետում է դարպասի աջ անկյունը՝ դարպասապահին հակընթաց։
Այդ շարքի խաղերում, նույնպես, Խառլամովի հանդեպ կիրառում էին կեղտոտ և հաճախ կոպիտ հնարքներ։ Այսպես, «Ֆիլադելֆիա»-ի դեմ խաղի ժամանակ կանադացի Էդ վան Իմպը Խառլամովի մեջքին հարված է հասցնում մականով՝ առաջին խաղափուլի 12-րդ րոպեին, որից հետո խորհրդային հոկեիստը երկար ժամանակ պառկած է մնում սահադաշտում։
Հետագայում Խառլամովը ասպես է հիշում խաղի այդ պահը.
Այդ դրվագից անմիջապես հետո թիմի ղեկավարությունը փորձում է կանխել կոպիտ խաղը և մրցավարների տարօրինակ պահվածքը սահադաշտը լքելով, սակայն ԲԿՄԱ-ի դեմարշը ոչնչի չի հասցնում։ Առավել ևս, թիմը այդ դադարի ժամանակ «վառվում է» և սահադաշտ վերադառնալով 0:0 հաշվի ժամանակ, զիջում է նախաձեռնությունը մրցակցին և պարտվում է 1:4 հաշվով։
Շրջագայության արդյունքում Խառլամովը լավագույնն էր ԲԿՄԱ-ի կազմում՝ «գոլ+փոխանցում» համակարգով, խփելով չորս տափօղակ և կատարելով երեք արդյունավետ փոխանցում։
Օլիմպիական երկրորդ հաղթանակ
Ինսբրուքի Օլիմպիական խաղերում Խառլամովը խաղում է Միխայլովի և Պետրովի հետ միևնույն եռյակում։ Չնայած այն բանին, որ ԽՍՀՄ հավաքականը վստահ հաղթանակներ է տանում բոլոր մրցակիցների նկատմամբ, այնուամենանիվ, Օլիմպիադայի հաղթողը անհայտ է մնում մինչև Չեխոսլովակիայի հետ վերջին հանդիպումը։ Խաղը անցնում է շատ լարված։ Առաջին խաղափուլը տանուլ են տալիս 0:2 հաշվով, երկրորդ խաղափուլում, նույն հաշվի ժամանակ, երկու րոպեի ընթացքում ԽՍՀՄ հավաքականը ստիպջված է լինում երեքով խաղալ հինգի դեմ։ Դիմանալով և բաց չթողնելով այդ լարված հատվածում, խորհրդային հոկեյիստները բեկում են խաղի ընթացքը։ Հավաքականի հաղթական տափօղակը խփում է Խառլամովը։ 3:3 հաշվի ժամանակ նա հաղթում է դարպասապահ Իրժի Գոլեչեկին։ Մրցաշարում Վաքերին խփում է երեք տափօղակ և կատարում է վեց արդյունավետ փոխանցում։ Ինսբրուքի հաղթանակը երկրորդ և վերջին օլիմպիական «ոսկե» հաջողությունն էր։
1976 թվականի ապրիլին Խառլամովը հասնում է ևս մեկ անհատական հաջողության՝ նրան առաջին անգամ ճանաչում են աշխարհի առաջնության լավագույն հարձակվող (չնայած նա չմտավ լաջագույն հինգ ռմբարկուների ցուցակի մեջ)։ Սակայն ԽՍՀՄ հավաքականը առաջնությունը անվերապահորեն զիջեց չեխերին։
Իրադարձություններ անձնական կյանքում
1976 թվականի մայիսի 14-ին Խառլամովը ամուսնանում է 19-ամյա Իրինա Սմիրնովայի հետ, որի հետ ծանոթացել էր մեկ տարի առաջ՝ «Ռոսիա» ռեստորանում։ Երիտասարդ զույգի մոտ դեռ 1975 թվականի սեպտեմբերին ծնվել էր առաջնեկը՝ որդի Ալեքսանդրը։ Ավելի ուշ նրանց մոտ ծնվում է և դուստրը՝ Բեգոնիտան։
1976 թվականի ավտովթար
1976 թվականի մայիսի 26-ին, չորեքշաբթի օրը, Խառլամովները ավտովթարի են ենթարկվում Լենինգրադսկի մայրուղում, երբ գիշերը վերադառնում էին հյուրընկալությունից։ Վալերին, որը ղեկին էր, որոշում է վազանցել դանդաղ ընթացող բեռնատարին (չնայած հանդիպակացով հեռվից ընթանում էր մեկ ուրիշ բեռնատար)։ Հանդիպակաց ուղի մտնելիս նա նկատում է, որ բեռնատարի ետևից նրա վրա է ընթանում տաքսի։ Կտրուկ թեքելով ձախ, նա դուրս է գալիս ճանապարհից և հարվածում սյանը։
Հոկեյիստը ստանում է աջ սրունքի երկկոճային բեկորային կոտրվածք, երկու ողի կոտրվածք, ուղեղի ցնցում և բազմաթիվ վնասվածքներ (կինը չի տուժում)։ Որոշ բժիշկներ նրան խորհուրդ են տալիս ավարտել մարզական կարիերան, սակայն Վալերին պատրաստվում էր առողջանալուց հետո խաղալ։ Հոկեյիստի առողջանալուն օգնում է վիրաբույժ Անդրեյ Պետրովիչ Սալցովսկին, որը վիրահատում է Խառլամովին և հետևում է նրա առողջացմանը Մոսկվայի Գլխավոր ռազմական հոսպիտալում ։
Երկու ամիս անց, օգոստոսին, նա կատարում է առաջին ինքնուրույն քայլերը հիվանդասենյակում։ Ավելի ուշ հիվանդասենյակում նրա համար կահավորում են հատուկ սենյակ, որտեղ դրված էին կշռաքարեր և նա կարող էր զբաղվել աթլետիկական վարժություններով։
Վերադարձ սահադաշտ
Աշնանը, Տարասովի խորհուրդով, Խառլամովը սկսում է երեխաների հետ մարզվել սահադաշտում։ Աստիճանաբար վերականգնելով մարզավիճակը (դա նրան հաջողվում է շատ արագ), նա մասնակցություն է ունենում ԲԿՄԱ-ի խաղացողների հետ մարզումներին։ ԲԿՄԱ-ի մարզիչները, զգալով, որ Խառլամովին պետք է սահադաշտ հանել, սկսում են մտածել, թե որ թիմի դեմ դա անել։ Ընտրությունն ընկնում է «Կռիլյա Սովետովի» վրա, որտեղ այդ ժամանակ բազմաթիվ նախկին ԲԿՄԱ-ի խաղացողներ էին խաղում, իսկ մարզիչը Բորիս Կուլագինն էր։ Խաղից առաջ, Կուլագինի թույլատվությամբ, «Կռիլյա Սովետովի» խաղացողների առջև կլույթ է ունենում ԲԿՄԱ-ի և հավաքականի բժիշկ Օլեգ Բելակովսկին։ Նա ասում է, որ նրանց դեմ հանդիպմանը սահադաշտ դուրս կգա Խառլամովը և խնդրում է նրա դեմ ուժային հնարքներ չկիրառել։ «Կռիլյա Սովետովի» հոկեյիստները ըմբռնումով են մոտենում խնդրանքին և Խառլամովի դեմ գործում էին բավականին հարգալից ։ 1976 թվականի նոյեմբերի 16-ին Խառլամովը դուրս է գալիս «Կռիլյա Սովետովի» դամ խաղին։ Լուժնիկիի Սպորտի պալատ եկածները, լսելով, որ խաղին մասնակցում է Խառլամովը, հոկեյիստին կազմակերպում են երկարատև ծափահարություններ։ Թիմի խաղկնկերները՝ Միխայլովը և Պետրովը, ջանում էին անել ամեն հնարավորը, որպեսզի այս խաղում Խառլամովը տափօղակ խփի։ Եվ արդեն չորրորդ րոպեին Խառլամովը գոլ է խփում, որը դիմավորվում է հանդիսականների ծափահարություններով և ծափահարություններ են հնչում «Կռիլյա Սովետովի» խաղացողների կողմից։ Այնուամենայնիվ Խառլոմովը սահադաշտում անց է կացնում երկու խաղափուլ, երրորդում նրան փոխարինում է Վյաչեսլավ Անիսինը։ Արդյունքում խաղը ավարտվում է ԲԿՄԱ-ի հաղթանակով՝ 7:3:
Խառլամովը այսպես է հիշում իր վերադարձը.
Հաջող կարիերայի շարունակություն
Խառլամովը հավաքական է վերադառնում 1976 թվականի դեկտեմբերին՝ «Իզվեստիա» թերթի մրցանակի մրցաշարում և առաջին իսկ խաղում, շվեդների դեմ, հեթ-տրիկ է իրականացնում։ Եվ չնայած, որ մրցաշարում նա այլևս գոլ չի խփում, Բորիս Միխայլովի հետ միասին ճանաչվում է լավագույնը «գոլ+փոխանցում» (3+3, 6 միավոր) համակարգով։
1977 թվականին հավաքականի հետ մասնակցում է Վիեննայի Աշխարհի առաջնությանը։ Ուժեղ անցկացնելով մրցաշարի առաջին փուլը, հավաքականը ձախողում է երկրորդ մասը և արդյունքում մեկ միավոր զիջում է չեխերին և երկրորդ հորիզոնական է բաց թողնում շվեդներին (անձնական խաղերի արդյունքում։ Չնայած ընդհանուր անհաջող ելույթին, Պետրովի եռյակը լավագույնն էր խփած տափօղակներով և հավաքած միավորներով։
1977 թվականի ամռանը հավաքականը գլխավորում է Ռիգայից հրավիրված Վիկտոր Տիխոնովը։ Անալիզի ենթարկելով վերջին անհաջոցությունները միջազգային արենայում, նոր մարզիչը գալիս է այն ենթադրության, որ հավաքականի բազային թիմի հոկեյիստները ունեն ցածր մարզավիճակ և հոգեբանական պատրաստվածություն, որի պատճառը առաջատար խաղացողների շփացածությունն է և նրանց հագացվածությունը բազմաթիվ հաղթանակներով ։ Տիխոնովը սկսում է մտցնել երկանգամյա պարապմունք և լրացուցիչ վարություններ, իսկ խաղային պլանում սկսում է թիմի հետ զարգացնել չորս օղակով խաղալու անցումը։ Վալերի Խառլամովը այսպես է նկարագրում թիմում Տիխոնովի առաջին օրերը․
Սակայն նոր մարզիչը չէր կարող վստահել ԲԿՄԱ-ի առաջատար հոկեյիստներին և այդ պատճառով առաջին տարիները հիմնվում էր նրանց վրա։ Միխայլով - Պետրով - Խառլամով եռյակը հասնումէր նոր հաջողությունների։ Հաղթանակով են ավարտվում ևս երկու աշխարհի առաջնություններ 1978 և 1979 թվականներին, որտեղ Խառլամովը նորից լինում է լավագույնների ցուցակում։ Բացի այդ, 1979 թվականի սկզբին նրանք նվաճում են «Մարտահրավերի Գավաթը» ԱՄՆ-ում։ Խառլամովը մասնակցում է միայն առաջին խաղին, իսկ հաջորդ երկուսը բաց է թողնում վնասվածքի պատճառով։
1979 թվականի հոկտեմբերին, «Սպարտակ»-ի դեմ հանդիպման ժամանակ, Պետրովի եռյակը (Միխայլովի ջանքերի շնորհիվ) խփում է իր հազարերորդ տափօղակը բարձրագույն խմբում։
Սակայն քառամյակի ամենագլխավոր մրցաշարը՝ 1980 թվականի օլիմպիական մրցաշարը, ԽՍՀՄ հավաքականը անվստահ է անց կացնում։ Վճռորոշ հանդիպումներից մեկում հավաքականը զիջում է ԱՄՆ-ի ուսանողական հավաքականին՝ 3:4 և կորցնում է հնարավորությունը տիրանալու ոսկե մեդալին։ Օլիմպիադայից հետո Պետրովի եռյակի վրա մեղադրանքներ են տեղում թույլ խաղի վերաբերյալ և առաջարկություններ՝ ավարտելու կարիերան։
1980-1981 թվականների մրցաշրջանում եռյակը լուծարվում է։ 1980 թվականի դեկտեմբերին ստիպված է լինում ավարտել կարիերան Բորիս Միխայլովը, իսկ Խառլամովը և Պետրովը շարունակում էին խաղալ, պարբերաբար տեղափոխվում էին տարբեր օղակներ (Պետրովը ավարտում է կարիերան 1981 թվականի աշխարհի առաջնությունից հետո)։ 1980 թվականի երկրորդ կեսին և 1981 թվականի առաջին կեսին Խառլամովը շատ բան է անում երիտասարդ Սերգեյ Մակարովի, Վլադիմիր Կրուտովի, Անդրեյ Խոմուտովի վարպետության կայացման համար։ Նրա տանը որոշ ժամանակ ապրում էին որոշ եկվոր հոկեյիստներ՝ օրինակ Ալեքսեյ Կասատոնովը ։
1981-1982 թվականների մրցաշրջանից առաջ Խառլամովը ընկերներիտն ասում էր, որ մրցաշրջանկ նրա համար վերջինն է, որի ավարտից հետո նա կդառնա մանկական մարզիչ ։ 1981 թվականի ամռանը նա փութաջանորեն մարզվում է և ձեռք է բերում լավ մարզավիճակ։ ԲԿՄԱ-ի կազմում նա 11-րդ անգամ դառնում է ԽՍՀՄ չեմպիոն և Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի տիրակալ։ Այդ մրցաշարում ճանաչվում է լավագույն հարձակվող, երեք խաղում վաստակելով 11 միավոր (2+9)։ Բացի այդ, 1981 թվականի օգոստոսին չորս ցուցադրական խաղ է անցկացնելով Սկանդինավիայում, Խառլամովը հույս ուներ, որ իրեն կընդգրկեն հավաքականի կազմում՝ Կանադայի Գավաթի մրցաշարին, սակայն գլխավոր մարզիչ Տիխոնովը այլ կերպ է որոշում։ Տիխոնովը իր որոշումը բացատրում է այն բանով, որ ինքը զրույց է ունեցել հոկեյիստի հետ, որի ժամանակ Խառլամովը համաձայնվում է մարզչի հետ, որ չունի բավականին ֆիզիկական ունակություններ, որպեսզի խաղա Կանադայում ։ Արդյունքում Վալերին ճնշված հոգևիճակով մնում է Մոսկվայում, իսկ մի քանի օր անց մահանում է ավտովթարում։
Մահ
1981 թվականի օգոստոսի 27-ին, հինգշաբթի, առավոտյան ժամը յոթին, Լենինգրադյան մայրուղու 74-րդ կիլոմետրում ավտովթար է տեղի ունենում, որը հոկեյիստի մահվան պատճառ է դառնում։ Վալերին, Իրինան և նրա զարմիկ Սերգել Իվանովը, 00-17 ՄՄԲ համարի իրենց «Վոլգայով», քաղաք էին վերադառնում Կլինի մոտ գտնվող Պոկրովկա գյուղում գտնվող ամառանոցից։ Իրինան, որը ղեկին էր, չի կարողանում ղեկավարել մեքենան անձրևից թաց ճանապարհին և մեքենան դուրս է գալիս հանդիպակաց երթուղի, որտեղ այն բախվում է ԶԻԼ բեռնատարի հետ (հարվածում է կողով և գլորվում է փոսորակը)։ Ստացված վնասվածքներից «Վոլգաի» բոլոր ուղևորները մահանում են տեղում ։
Ռազակովի «Աստղային ողբերգություններ» գրքում ասվում է, որ ավտովթարից մեկ օր առաջ ճանապարհի այդ տեղամասում փոխում էին ասֆալտե ծածկույթը։ Այնտեղ, որտեղ վերջանում էր նոր ծածկույթը, առաջացել էր 5 սանտիմետրանոց փոքրիկ բլրակ, որն էլ դառնում է ողբերգության պատճառ։ Խառլամովի կինը անփորձ վարորդ էր և բախվելով բլրակին կորցնում է կառավարումը։ Մարդկային զոհերի հանգեցնելու լրացուցիչ փոստարկ է հանդիսանում նաև այն, որ բառնատարը բարձված էր պահեստամասերով ։
Օգոստոսի 27-ի երեկոյան համաշխարհային լրատվամիջոցները տարածում են լուրը. «Ինչպես հայտնում է ՏԱՍՍ գործակալությունը, այսօր առավոտյան, Մոսկվայի մոտ, ավտովթարից մահացել է հանրահայտ հոկեյիստ Վալերի Խառլամովը՝ երեսուներեք տարեկան հասակում և նրա կինը։ Նրանք ունեին երկու անչափահաս երեխաներ՝ որդի և դուստր…»:
Օգոստոսի 31-ին, ԲԿՄԱ- ի ծանր ատլետիկայի պալատում, տեղի է ունենում հոգեհանգստի արարողությունը։ Նույն օրը Կունցևսկի գերեզմանատանը կատարվում է մահացածների թաղման արարողությունը։ Հոկեյիստին հրաժեշտ տալու էին եկել հազարավոր մարդիկ ։
Թաղմանը չկարողացան մասնակցել ԽՍՀՄ հավաքականի անդամները, որոնք այդ ժամանակ գտնվում էին Վիննիպեգում։ Նրանք ժողով կազմակերպեցին և որոշեցին ինչ գնով էլ լինի տիրանալ Կանադայի Գավաթին։ Խորհրդային հոկեյիստները կատարեցին իրենց խոստումը՝ եզրափակիչում 8:1 հաշվով հաղթելով Կանադայի հավաքականին։