cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ճանկ
Կաթնասուններ
Կատվազգի կենդանիների մոտ հաճախ է նկատվում ճանկերի սրման գործընթաց փայտի կամ այդ նպատակով պատրաստված տախտակների վրա։
Խոշոր կաթնասունների սմբակները սովորաբար մաշվում կամ ինքնամշակվում են երկար քայլելու կամ վազելու հետևանքով։ Այս նպատակով մարդկային գործունեության արդյունքում՝ կենցաղային ձիերը (ձիեր, էշեր և ջորիներ) ու մի շարք այլ կենդանիներ սովորաբար կարիք ունեն սմբակների կանոնավոր մշակման ու վերականգնման ։
Պրիմատներ
Առաջնային եղունգները բաղկացած են միայն արտաքին շերտից, քանի որ ենթաշերտն անհետացել է։ Ձեռքերով ու ոտքերով բռնելու էվոլյուցիայի շնորհիվ ճիրաններն այլևս անհրաժեշտ չեն շարժման համար, և փոխարենը մատների մեծ մասը եղունգներ են ցուցադրում։ Պրիմատներն ունեն հարթ եղունգներ։ Որոշ պրիմատներ ունեն իսկական ճանկեր, բայց նույնիսկ դրանց մեջ կա եղունգ մեծ մատի վրա (hallux):
Բոլոր պրիմատների՝ այդ թվում նաև մարդկանց մոտ, մեծ մատը շեղվում է մյուս մատներից բայց նրանց հետ միասին ստեղծում է մի ընդհանուր հարմարանք, որն ունակ է բռնելու ճյուղերը կամ կատարելու որևէ այլ գործողություն։ Ոչ բոլոր պրիմատներն ունեն նման ձևավոր ձեռքեր. միայն կատարիաները (Հին աշխարհի մարդանման կապիկները) և մի քանի լեմուրներ ունեն հակադրվող բութ մատ ։ Ճանկը օգտագործվում է անձնական խնամքի համար՝ մազերը կամ քերծվածքները սանրելու համար, հատկապես գլխի և պարանոցի շրջանում մաշկը պարազիտներից մաքրելու նպատակով ։
Թռչուններ
Մագիլը գիշատիչ թռչունի ճանկն է՝ նրա հիմնական որսի գործիքը, առանց որոնց գիշատիչ թռչունների մեծ մասը չէր կարողանա որսալ իրենց սնունդը ։ Որոշ թռչուններ իրենց ճանկերն օգտագործում են պաշտպանական նպատակներով՝ կասովարները (Casuarius)  :
Այնուամենայնիվ, բոլոր թռչուններն ունեն ճանկեր, որոնք օգտագործվում են որպես ընդհանուր հենարանի և պաշտպանություն համար։ Հոածին գարշահոտը, որին իր մարսողության համար անվանում են նաև թռչող կով, (Opisthocomus hoazin), ձագերը ճանկեր ունեն թևի առաջին և երկրորդ մատների վրա, որոնք օգնում են նրանց շարժվել ճյուղերի երկայնքով, իսկ չափահաս կենդանիների մոտ ճանկերը անհետանում են ։
Աֆրիկյան տուրակոների (turaco) մոտ թռիչքը թույլ է, բայց նրանք ուժեղ ալպինիստներ են և կարողանում են դանդաղ շարժվել ճյուղերի և բուսականության միջով։ Թռչունների ձագերը ճանկեր ունեն թևերի վրա, որոնք օգնում են նրանց բարձրանալ ։ Բացի այդ ունեն ոտնաթաթի յուրահատուկ դասավորություն, որտեղ չորրորդ մատը կարելի է մոտեցնել ոտքի հետևի հատվածին, որտեղ այն գրեթե դիպչում է առաջին մատին կամ շրջել այնպես, որ այն մոտ լինի երկրորդին և երրորդին։
Չնայած այս ճկունությանը, մատն իրականում պահվում է ոտքի առանցքի հետ։ գոյություն ունեցող թռչունների մեջ եզակի են՝ բութ մատի և ցուցամատի ( I և II) ֆունկցիոնալ ճիրաններով (նախնական վերջույթների վրա), որպես ճտեր, ինչը թույլ է տալիս նրանց բարձրանալ ծառեր մինչև թռչող փետուրների զարգացումը ։
Այնուամենայնիվ, մի քանի թռչուններ ձեռքերի մատների վերջում փետուրների տակ թաքնված են ճանկ կամ եղունգ ունեն՝, մասնավորապես ՝ ջայլամներ, էմուներ, բադեր, սագեր և կիվիներ ։
Սողուններ
Մոտ մեկ մետրի հասնող տիրանոզավրերի՝ (Therizinosaurus) ճանկերը գրանցվածներից ամենամեծն են։ Օգտագործելով իրենց ճանկերը՝ կենդանիներին հաջողվում է անվրեպ որս իրականացնել։
Սողունների մեծ մասն ունի լավ զարգացած ճանկեր։ Մողեսների մեծամասնության մատները վերջանում են հաստ ճանկերով ։ Օձերի մոտ վերջույթներն ու ճանկերը բացակայում են, բայց շատ օձերի՝ Բոա կծիչի (Boa constrictor) ձագերի մոտ, հետնամասի ծայրամասային վերջույթների մնացորդները հայտնվում են մեկ ճանկով ՝ որպես «խայթոցներ» անալ բացվածքի յուրաքանչյուր կողմում։ Մողեսներն իրենց ճիրաններն օգտագործվում են մագլցման, ինչպես նաև մսակեր տեսակների որսը պահելու համար։
Երկկենցաղներ
Միակ երկկենցաղները, որոնք ճանկեր են կրում, աֆրիկյան ճանկերով գորտերն են։ Աֆրիկյան ճանկերով գորտը՝ (Pipidae) ընտանիքի աֆրիկյան ջրային գորտերի տեսակ է։ Նրա անունը ծագել է յուրաքանչյուր հետևի ոտքի երեք կարճ ճանկեր ունենալու համար, որոնք կենդանին օգտագործում է իր սնունդը ձեռք բերելու նպատակով։
(Xenopus) բառը նշանակում է «տարօրինակ ոտք», իսկ (laevis) նշանակում է «հարթ»Ըստ երևույթին, ճանկերը զարգացել են առանձին՝ երկկենցաղների և ամնիոտների գծում ։
Հոդվածոտանիներ
Ոտնաթաթի ճանկը առկա է նաև հոդվածոտանիների մոտ, որոնց քայլող վերջույթները գիտականորեն ճիշտ նէ անվանել չելա՝ (չելաներ)։ Չանչը կամ չելան որը կոչվում է նաև ճանկ, քայլող, բռնող, ճզմող, քերող օրգան է՝ որոշ հոդվածոտանիների մոտ։ Անվանումը գալիս է հունարենից (χηλή): Չելա, կրող ոտքերը կոչվում են չելիպեդներ։ Մեկ այլ անուն է ճանկը, քանի որ չելաների մեծ մասը կորացած են և ճանկի պես ունեն սուր վերջավորություն։
Բեյթսվիլ (Արկանզաս)
Պատմություն
Բեյթսվիլն Արկանզաս նահանգի երկրորդ հնագույն մուիցիպալիտետն է՝ Ջորջթաուն քաղաքից հետո։ Քաղաքն անվանումը ստացել է՝ ի պատիվ իր հիմնադիր Ջեյմս Վուդսոն Բեյթսի, որն ԱՄՆ Սենատի առաջին պատգամավորն է։
Ճանկ
Հոդվածոտանիներ
Հասուն միջատների մոտ չելաները կարող են կատարել մի շարք կարևոր գործառույթներ՝ վազելու (մայիսյան բզեզ, զատիկ, խավարասեր), փորելու (Իշախառանչ-արջուկ), լողալու(լողաբզեզ, օմար, խեցգետին), ցատկելու (մորեխ, ծղրիդ), բռնեելու (խեցգետին), հավաքելու(մեղու) և այլն ։
Բեյթսվիլ (Արկանզաս)
Պատմություն
19-րդ դարում Բեյթսվիլն Ուայթ-Ռիվեր գետի ամենակարևոր նավահանգիստներից էր՝ սպասարկելով նավեր և բեռներ դեպի Արկանզասի հյուսիսային մարզի գետեր։
Ճանկ
Հոդվածոտանիներ
Բացի այդ հաստատվել է նաև այն, որ սարդերը ոտքերի մազիկներում ունեն օդի խոնավությունը, ջերմությունը, մթնոլորտային ճնշումը, ձայնային և մեխանիկական տատանումները որսացող ընկալիչներ։ մինի|Հոդվածոտանու չանչի արտաքին տեսքը։
Բեյթսվիլ (Արկանզաս)
Աշխարհագրություն
Ըստ ԱՄՆ-ի բյուրոյի մարդահամարի՝ Բեյթսվիլ քաղաքի տարածքը կազմում է 27,452 կմ, որից 26,942 կմ-ը զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 0,522 կմ-ը՝ ջուրը։ Շրջանի ջրային ռեսուրսների տարածքը կազմում է տարածքի 1,89 %-ը։
Ճանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կենդանու անատոմիա Կատեգորիա:Անատոմիա Կատեգորիա:Ողնաշարավորների անատոմիա Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Մազածածկույթ Կատեգորիա:Մաշկ Կատեգորիա:Կենդանաբանություն Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Օրգաններ
Բեյթսվիլ (Արկանզաս)
Աշխարհագրություն
Բեյթսվիլը ծովի մակարդակից գտնվում է 103 մետր վերև։
Ժողովրդագրություն
Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի ՝ Բեյթսվիլում բնակվում է 9445 մարդ, 2383 ընտանիք՝ հաշվարկելով 3777 տնային տնտեսություններ և 4146 բնակելի տներ։ Բնակչության միջին խտությունը 353,9 մարդ/կմ2։ Ըստ մարդահամարի տվյալների՝ Բեյսթվիլի ռասսայական կազմը բաշխված է հետևյալ կերպ. 91,42 %՝ սպիտակամորթներ, 4,65 %՝ սևամորթներ կամ աֆրոամերիկացիներ, 0,29 %՝ տեղաբնիկ ամերիկացիներ, 1,16 %՝ ասիացիներ, 0,07 %՝ խաղաղօվկիանոսյան կղզիների գաղթականներ, 1,01 %՝ խառը ռասսաների ներկայացուցիչներ։ Ողջ բնակչությունը իսպանալեզու է։
3777 տնային տնտեսություններից 28.5 %-ում երեխաներին դաստիարակում են մինչև 18 տարեկան, 49,4 %-ում՝ իրենց ներկայացնում են այնպես, ինչպես համատեղ ապրող ամուսնական զույգ, 10.5 %-ում՝ կանայք բնակվում են առանց ամուսնու, 36,9 %-ում՝ չկան ընտանիքներ։ Մարդահամարի ժամանակ ընտանիքների ընդհանուր թվի 33.8 % -ն ապրում էր ինքնուրույն, ընդ որում՝ 16.9% -ը միայն 65 և ավելի բարձր տարիքի միայնակ տարեցներ են։ Տնային տնտեսությունների միջին չափը կազմել է 2.28 մարդ, իսկ ընտանիքների միջին չափը՝ 2.92 մարդ։
Քաղաքում յուրաքանչյուր տնային տնտեսության միջին եկամուտը կազմել է 33.133 ԱՄՆ դոլար, իսկ յուրաքանչյուր ընտանիքի միջին եկամուտը՝ 42.634 ԱՄՆ դոլար։ Ընդ որում, տղամարդիկ ունեցել են տարեկան 31.068 ԱՄՆ դոլար միջին եկամուտ՝ հակառակ կանանց՝ տարեկան 20 506 ԱՄՆ դոլար միջին եկամտի։ Մեկ շնչի հաշվով քաղաքում եկամուտը տարեկան կազմում էր 17,753 դոլար։ Մարզի ընտանիքների ընդհանուր թվի 11.1 %-ը և ընդհանուր բնակչության 14.5 %-ը մարդահամարի ժամանակ եղել են աղքատության սահմանից ցածր, մինչդեռ նրանցից 15.1% -ը եղել են մինչև 18 տարեկան, իսկ 16.6 %-ը՝ 65 տարեկան և ավելի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1821 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Շչելկուն
Շչելկուն (Щелкун), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Սիսերտսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3100 մարդ։
(8158) Հերդեր
(8158) Հերդեր (Herder), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Շակե Չոբա
Շակե Չոբա (Shaqe Çoba, օրիորդական ազգանունը՝ Շիրոկա (Shiroka, ), ֆեմինիստուհի և սուֆրաժիստուհի։ Նա հիմնել է «Ալբանացի կանայք» միավորումը (Gruaja Shqiptare), բարձր դասի կանանց կազմակերպություն, կարճ ժամանակ հրատարակված համանուն ամսագիր, որը լուսաբանում էր կանանց խնդիրները։
(8158) Հերդեր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,645949 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4833 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8086 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1572,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228998 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շակե Չոբա
Կենսագրություն
Շակե Շիրոկան ծնվել է 1875 թվականի Շկոդեր քաղաքում, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Օսմանյան Կայսրության Սկանդարի սանջակում։ Նրա զարմիկը բանաստեղծ Ֆիլիպ Շիրոկան է։ Նա Զագրեբի (Խորվաթիա) մենաստանի կաթոլիկ եկեղեցում ստացել է միջնակարգ կրթություն, ինչն այդ ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի նախկին մաս էր, որտեղ սովորել է իտալերեն, գերմաներեն և սերբախորվաթերեն։ 1904 թվականին Շակեն Վենետիկում (Իտալիա) ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Շկոդեր հայտնի ընտանիքից Նդոցեմ Չոբայի հետ։ Հետագայում զույգը տղա է ունեցել ։
1920 թվականի օգոստոսի 3-ին Շակե Չոբան հիմնել և գլխավորել է Շկոդերի վերին դասի կանանց համար «Ալբանացի կինը» միավորումը որպես աջակցություն Ալբանիայի ազգային բանակին, որը պայքարում էր Հարավսլավիայի թագավորության ռազմական ուժերի դեմ, որոնք ներխուժել էին Ալբանիայի հյուսիս։ Կազմակերպությունը նաև բարձրացրել է կանանց ազատագրման հարցը և հրատարակել է «Ալբանացի կին» ամսագիրը, որտեղ տպագրվել են զինվորներին և նրանց ընտանիքներին օգնելու համար նվիրատվություններ անողների անունները և գումարի չափը։ Հրատարակությունը հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ ալբանացի կանանց իրավունքների և պարտականություոնների վրա։ 1921 թվականի հուլիսին հաջորդ հրատարակումից հետո, ամսագիրը փակվեց ։
1937 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շակե Չոբայի մասնակցությամբ կանանց ասոցիացիաները վերակազմավորվել են ազգային մակարդակով 150 կանանց մասնակցությամբ, որոնք պայքարում էին ժամանակի վերապրուկների, անգրագիտության դեմ, կանանց հագուստի բարելավման, մոր և մանկան առողջության պահպանման համար։ Նա խնամքով պահել է իր գործունեության մասին վկայությունները գրառումների և օրագրերի մեջ, որոնք 1954 թվականին նրա մահից հետո Չոբայի ընտանիքը պահպանել է ։
Ալբանիայի անկախության 90-ամյակի տոնակատարությունների ժամանակ՝ 2002 թվականի նոյեմբերին, Ալբանիայի նախագահ Ալբանիա Մոյսիուն հետմահու շնորհել է Շակե Չոբային Նայիմ Ֆրաշերիի շքանշան (Urdhri "Naim Frashëri") 1920-ականներին անկախության շարժմանը մասնակցելու համար՝ «ընդդեմ Ալբանիայի բաժանման և ալբանացի կանանց ազատագրման համար» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ
Ազբուշ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռնաշղթաներ
Angry Birds Epic
Angry Birds Epic, Angry Birds խաղերի շարքի իններորդ խաղը։ Նախօրոք թողարկվել է Նոր Զելանդիայում, Ավստրալիաում և Կանադայում 2014 թվականի մարտի 17–ին։ Մյուս երկրներում iOS, Անդրոիդ և Windows Phone 8 հարթակներում հասանելի է դարձել 2014 թվականի հունիսի 12-ից։ Խաղալու համար անհրաժեշտ է միանալ համացանցին։
Պատմություն
Խաղի թողարկման մասին տեղեկատվությունը հայտնվել է 2014 թվականի մարտի 7-ին, երբ մշակողները հրապարակել են տեսանյութ, որտեղ Ռեդը ներկայանում է զրահավոր ասպետի տեսքով։ 2014 թվականի մարտի 12-ին հայտնի է դարձել, որ այդ տեսանյութը նոր Angry Birds Epic-ի խաղի անոնսն է։ Նաև տեղադրվել է մի քանի սքրինշոթ։ 2014 թվականի մարտի 17-ին խաղի վաղ տարբերակը թողարկվել է արդեն Նոր Զելանդիայում, Ավստրալիայում և Կանադայում, բայց միայն iOS-ում։ YouTube-ում ավելացվել է խաղի գեյմփլեյ-տեսահոլովակը։ 2014 թվականի հունիսի 6-ին տեղադրվել է պատկեր-անոնս, որում ասվում էր, որ խաղը կթողարկվի 2014 թվականի հունիսի 12-ին՝ Անդրոիդով և iOS-ով։ Ամսի 12-ին խաղը իսկապես թողարկվել է այդ հարթակներում, նաև Windows Phone 8-ում։ Նոր Զելանդիայի, Կանադայի և Ավստրալիայի բնակիչների մոտ, որոնք խաղը գնել էին ավելի վաղ, այն նույնպես թարմացվել է։ Խաղի նոր տարբերակը զգալիորեն տարբերվում էր վաղ տարբերակից․ թշնամիների կազմը շատ մակարդակներում փոխվել էր, ավելացվել էր «Ավտոմատ հարձակում» կոճակը և ստեղծվել է Ոսկե ամպեր տեղանքը, որում տեղի են ունենում ամեօրյա մարտեր ոսկե խոզի հետ (ավելի վաղ այդ խոզը պարզապես հայտնվում էր արդեն գոյություն ունեցող մակարդակներից մեկում)։ 2014 թվականի հունիսի 19-ին խաղը առաջին անգամ թարմացվել է։ Թարմացումը ներառում էր փոքր սխալների ուղղում, ընդ որում ոչ մի նոր բան չի ավելացվել։
2019 թվականի ամռանը «Angry Birds Epic»-ը դադարել է հայտնվել Google Play–ի և App Store-ի որոնման արդյունքներում, թեև այն դեռևս կարելի է բեռնել տվյալ ռեսուրսներում։ Angry Birds Epic-ի գեյմփլեյը նման չէ շարքի մյուս գեյմփլեյներին։ Այս խաղի էությունը մասնակցությունն է խոզերի և թռչունների միջև մարտերին, որոնցում խաղացողին պետք է խոզերին թռչուններով հարվածել այնպես որ, խոզերը սատկեն (դրանով հանդերձ՝ թույլ չտալ խոզերին սատկացնել թռչուններին)։
Քննադատություն
Խաղն ընդանուր առմամբ ստացել է դրական արձագանքներ Metacritic-ում՝ 14 արձագանքի հիման վրա՝ 100-ից 70 բալ ։ CNET-ը բարձր է գնահատել ամուր խաղային պրոցեսը, բայց չի գնահատել բազմաթիվ ներխաղային գնումները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Windows Phone խաղեր Կատեգորիա:IOS խաղեր Կատեգորիա:2014 տեսախաղեր
Ալինա Մնացականյան
Ալինա Մնացականյան, Իրանում ծնված հայազգի վիզուալ նկարիչ ։ Հայտնի է տարբեր մեդիաներով իր կոնցեպտուալ ինստալյացիաներով (վիդեո, ձայն, ռոբոտաշինություն, առարկաներ) և իր նկարչության ու գծագրման ոճով, որը կոչվում է Marks: Ինքնությունը, սահմանները և անարդարությունը նրա նախընտրած թեմաներն են։
Ապրում և աշխատում է Շվեյցարիայի Նյոշատել քաղաքում։ 2011-2017 թվականներին եղել է Շվեյցարիայի պրոֆեսիոնալ վիզուալ արվեստագետների ասոցիացիայի նախագահը, 2017 թվականից՝ Visarte Neuchâtel-ի («Վիզարթե») համանախագահը։
Կենսագրություն
Ալինա Մնացականյանը ծնվել է Թեհրանում, պլաստիկ վիրաբույժ Հասմիկ Հարությունյանի և ճարտարապետ Լևոն Մնացականյանի ընտանիքում։ 1976-1978 թվականներին Մնացականյանը ճարտարապետություն է սովորել Թեհրանի համալսարանի ճարտարապետության դպրոցում ։
1979 թվականին Իրանի հեղափոխության ժամանակ տեղափոխվել է Փարիզ՝ շարունակելու ուսումը վիզուալ արվեստի ուղղությամբ ։ Ուսման ընթացքում պրոֆեսոր Էդմոն Քուշոն վճռորոշ դեր է ունեցել Մնացականյանի աշխատանքի զարգացման գործում։ Նրա հայեցակարգային և վերլուծական մտածելակերպն ազդել է ապագա արվեստագետի հետագա աշխատանքի վրա։ Մնացականյանի ուսումնասիրության արդյունքներից է Verb-images շարքը, որը ստեղծել է՝ օգտագործելով հայոց այբուբենի տառերը։ Ձևական և պայմանական ձևը, որը գրությունն է, բանավորից տեսողական ռեժիմի փոխակերպման միջոցով ստանում է մաքուր պատկերի արժեք՝ առանց ճանաչելի ձևերի հղումների։ Այս հետազոտությունը նպատակ ունի օգտագործել սովորական և հայտնի ձև՝ վերացական տեսողական պատկերներ ստեղծելու համար։
1981-1983 թվականներին Մնացականյանը ընդգրկվել է ռեժիսոր Արբի Օվանեսյանի թատերախմբում, ով հայտնի է իր փորձարարական ստեղծագործություններով։ Երկամյա փորձի արդյունքում ստեղծվեց «Ինչպես է մայրիկիս ասեղնագործված գոգնոցը ընդգրկվում իմ կյանքում» ։ Ներկայացման կինոտարբերակը ստեղծվել է 1985 թվականին։ Մնացականյանը որպես դերասան մասնակցել է այս ստեղծագործության թե՛ պիեսի, թե՛ կինոտարբերակներին։
Լոս Անջելես
Այս շրջանում նրա աշխատանքն ավելի խորհրդանշական է դարձել։ Տան հիմնական ձևը կրկնվում է նրա աշխատանքներում։ 2000 թվականին ստեղծել է «House on Wheels»-ը վիդեո ինստալյացիա՝ կենտրոնում անիվների վրա գտնվող տուն։ Դա ինքնակենսագրական աշխատանք է, որն անդրադառնում է 3 երկրներում նրա կյանքին և հայկական ինքնությանը։ Դա հղում է նրա բազմամշակութային եսին։
2003 թվականին Մնացականյանը դրամաշնորհ է ստացել Կալիֆորնիայի հումանիտար գիտությունների խորհրդի կողմից «Մեր պատմությունների» համար՝ համայնքի վրա հիմնված նախագիծ, որտեղ նա աշխատել է մի խումբ բազմամշակութային ուսանողների հետ և ստեղծել ձայնային ինստալյացիա՝ տարբեր լեզուներով ներկայացվող պատմություններով ։ Նույն թվականին նա ստեղծում է «1» «մահացել է մարդ» ստեղծագործությունը ։ Երեք օրինական չափի տետրեր, որոնցում կա «1 մարդ մահացել է» արտահայտությունը, կրկնվել է մեկուկես միլիոն անգամ։ Աշխատությունը կոչված է եղել ճանաչելու յուրաքանչյուր մարդու, ով զոհվել է 20-րդ դարի սկզբին Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։
Շվեյցարիա
2006 թվականին Մնացականյանը տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ Նա ստեղծել է նոր աշխատաոճ, որը կոչվում էր Marks՝ նկարներ և գծանկարներ, հաճախ բազմաշերտ, որոնք նման են գրվածքի։ «Երբ մի տեղից մյուսն ենք գնում, մեր նշաններն ենք դնում։ Նոր նշանները չեն ծածկում հներին, այլ լրացնում են դրանք»,- ասում է Մնացականյանը։ 2007 թվականին «Շվեյցարիայի մշակույթի կանտոնալ գրասենյակից» նա դրամաշնորհ է ստացել «Սարը գալիս է ինձ մոտ» խորագրով ինստալյացիայի համար։ Հինգ տեսահոլովակ-ինստալյացիայի մեջ ռոբոտը և Արարատ լեռան մոդելը` հայերին և Հայաստանին մոտ գտնվող լեռը, բայց այլ երկրում, գնում է համաշխարհային շրջագայության։
Նրա ինստալյացիաներում և փերֆորմանսներում մեդիաները հետևում են կոնցեպտներին։ Այսպիսով, 2012 թվականին նա Հայաստանում ստեղծել է «Մեր կիկլոպյան պատերը» հատուկ ինստալյացիան, որը համայնքային շինարարական աշխատանք էր, որի արդյունքում մաքրվել է գյուղը, որտեղ կան պատմական կիկլոպյան պարիսպներ, և ստեղծվել է պլաստիկ շշերով պատ մաքրման ընթացքում հայտնաբերված մետաղի, թղթի և ապակու կտորներով։
2014 թվականին Մնացականյանը ցուցադրություն է կազմակերպել Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Էդմոն Հաբեթյանի հետ Ֆրանսիայից և Քեթրին Էշլիմանի, Ժենևիև Պետերմանի, Ժոզետ Տարամարկազի և Պիեր Ջորջիո դե Պինտոյի հետ Շվեյցարիայից։ Նախագիծն իրականացվել է «Մոտեցիր» խորգրով՝ նպատակ հետապնդելով կապ հաստատել տեղի հասարակության հետ ինտերակտիվ արվեստի գործերի և տարբեր միջոցառումների միջոցով ։ Մնացականյանը այս ցուցահանդեսի համար ստեղծել է ինտերակտիվ ինստալացիա՝ «Ուղերձ շշով»։ 2015 թվականը Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցն էր. Մնացականյանը ստեղծել է 1 մահացածի նախագծային տարբերակը, որը նա անվանել է «Մեկ մարդ մահացել է, անցողիկ հուշարձան» ։ Գաղափարն այն էր, որ աշխատանքը հնարավորինս շատ տեղերում նախագծվեր Շվեյցարիայում և այլուր։ Տեխնիկապես աշխատանքը ծրագրաշար է, որը կրկնում է «մեկ մարդ մահացել է» արտահայտությունը տարբեր չափերի և մոխրագույնի երանգներով։ Կարմիր գույնով հաշվիչը ցույց է տալիս կրկնությունը և վերսկսվում է, երբ այն հասնում է 1,5 միլիոնի։ 2017 թվականին Մնացականյանը այս նախագիծը, ինչպես նաև Ցեղասպանությանն առնչվող իր մյուս աշխատանքները վավերագրել է կրկնակի գրքում, որը լույս է տեսել 2018 թվականին։ Գրքերից մեկը «1 մարդ մահացել է» գրքի 3-րդ տարբերակն է՝ տպագրված 100 սահմանափակ տպաքանակով։ Ուղեկցող գիրքը գրված է հինգ գրողների կողմից հինգ տարբեր լեզուներով, բոլորը թարգմանված են անգլերեն։ Գրողներն են Մարիո Կազանովան, Ռամելա Գրիգորյան Աբբամոնտյանը, Ալիս Հենկեսը, Սուրեն Մանուկյանը և Կարինե Տիսոտը։ 2016 թվականին Մնացականյանը սկսել է մի շարք համագործակցություններ երաժիշտների հետ։ Այս համագործակցությունների արդյունքում ստեղծվել է անիմացիոն և թվային նկարների շարք։ Անիմացիոն նկարը այն նկարն է, որը աստիճանաբար զարգանում է երաժշտության ընթացքում, որտեղ դիտողը կարող է տեսնել ստեղծագործության բազմաթիվ մուտացիաներ։ Համագործակցել է դաշնակահար Կարինե Վարդանյանի, System of a down խմբից Սերժ Թանկյանի և 2019 թվականին ֆլեյտահար Բարբարա Մինդերի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայերը Շվեյցարիայում Կատեգորիա:Հայ արվեստագետներ Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայերն ԱՄՆ-ում
Դավիդինկի (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Դավիդինկի (Давиденки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
1982 թվականի տվյալներով Դավիդինկի գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գիտնականների տուն (Կազան)
Գտնվում է քաղաքի կենտրոնում՝ Բուտլերովի փողոցում։ Հաստատությունը Կազանի պատմության և մշակույթի հետաքրքիր հուշարձաններից է, որը սկզբում կառուցվել է Ալեքսանդրիայի մանկական մանկատան համար (1889 թվական)։
Այստեղ են գործում Հալիկովի անվան հնագիտության ինստիտուտը և Աշխատանքի և սոցիալական հարաբերությունների ակադեմիայի մասնաճյուղը, Արհմիությունների ուսումնահետազոտական կենտրոնը։
Պատմություն
Պաշտոնական բացման տարեթիվը հիշատակվում է 1925 թվականի նոյեմբերի 29-ը ։ Սակայն 1921 թվականին Կազանի Դաշնային համալսարանի հայտնի վիրաբույժ Վիշնևսկին առաջարկել է Կազանում գիտնականների տան կառուցել։ Նախատեսվում էր բնակարաններով ապահովել հատկապես կարիքավոր գիտաշխատողներին, սեղան-ընթերցասրահ բացել, կազմակերպել հետաքրքրությունների ակումբներ։ Առաջարկը հավանության է արժանացել Ռաբպրոսին կից գիտաշխատողների բաժնի կողմից, և 1924 թվականին հատկացվել է երկհարկանի շինություն, որը գտնվում է Ստարո-Գորշեչնայա փողոցի (այժմ՝ Շչապովի փողոց) 43 տանը։ Այսպիսով, Կազանի գիտնականների տունը, փաստորեն, առաջացել է երկրում գիտնականների առաջին տների հետ (Պետրոգրադսկուց  մեկ տարի անց և Մոսկվայից մեկ տարի շուտ)։ Արդեն 1924 թվականի հուլիսին Նովոկոմիսարսկայա փողոցի 22 տանը հաջողվեց նոր տարածք ստանալ, որտեղ գիտնականների ընտանիքների համար բնակարաններից բացի կար 150 տեղանոց դահլիճ, ընթերցասրահ ունեցող գրադարան, բիլիարդի սենյակ և բուֆետ։
Ներկայիս շենքը գիտնականների տունը ստացել է 1935 թվականի ամռանը՝ Կազանի համալսարանի ռեկտոր Կամայի միջնորդությամբ։ Նույն տարվա նոյեմբերին տեղի է ունեցել գիտնականների և ինժեներների տան մեկ հաստատությունում միատեղում։
1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գիտնականների տան աշխատանքը դադարեցվել է. շենքն օգտագործվել է Պրիվոլժսկի ռազմական օկրուգի քաղաքական վարչության կողմից։
1944 թվականի հոկտեմբերից կրկին շենքի տերը դարձել է գիտական աշխատողների արհմիության շրջագիծը, սակայն պահանջվել է երկար՝ քառամյա վերանորոգում։ Գիտնականների տան բացումն արագացնելու համար 1947 թվականի ապրիլին ստեղծվել է կազմբյուրոն՝ պրոֆեսոր Բ. ի. Հորիզոնտով, պրոֆեսոր Ի. Վ. Սմիրնով, դոցենտ Տ. Տրոֆիմով, նախագահ-պրոֆեսոր Վ. Գ. Մենիկով։ Գիտնականների տան ճարտարապետական ներքին ձևավորման բոլոր էսքիզային նախագծերը կատարվել են հայտնի ճարտարապետ Վ.Վ. Եգերևի և արվեստաբան և մանկավարժ պ. մ. Դուլսկու ղեկավարությամբ։ Վերակառուցման նախագծի ճարտարապետը դարձել է Անատոլի Գուստովը։
1948 թվականի սեպտեմբերի 25-ին գիտնականների տունը կրկին սկսել է աշխատանքը։ Ընտրվել է վարչության տան 250 մարդ, առաջին նախագահ դարձել է Կազանի անասնաբուժական ինստիտուտի պրոֆեսոր Ն. Ա. Վասնեցովը, խորհրդի անդամներ դարձել են հայտնի գիտնականներ Բ. Ա. Արբուզովը,  Ռուսեցկին և այլն։
1965-1977 թվականներին կոչվել է Գիտնականների և ուսանողների տուն, որից հետո բազմաթիվ խնդրանքներով վերադարձվել է նախկին անվանումը։
1993 թվականի փետրվարից գիտնականների տունը վարում է Թաթարստանի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիան։
Կազանի գիտնականների տան պատմությունը հարուստ է իրադարձություններով, որոնք կապված են Թաթարստանի և Ռուսաստանի ականավոր գիտնականներ Ս. Ա. Ալտշուլերի, Ա. Ե. Արբուզովի և Բ. Ա. Արբուզովի, դիրիժոր, ջութակահար, մանկավարժ և երաժշտահան, հասարակական գործիչ Ա. Ա. Լիտվինովի, Կազանի արվեստաբանության հիմնադիր Դուլսկու, ռեկտոր Յու. Կ. Զաստելլիի, Միլոսլավսկու, Վ. Գ. Մենենկովի և այլոց անունների հետ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1925 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Կազանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Կազանի տեսարժան վայրեր
Գրուշևո (գյուղ, Տյաչևի շրջան)
Գրուշևո (Грушово), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրուշևո գյուղում բնակվում էր 5 897 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4028 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1380 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նովգորոդյան Երկիր
Նովգորոդյան Երկիր —արևելյան Եվրոպայի պատմության մեջ ամենամեծ տարածքային-պետական կազմավորումն է։ Նովգորոդյան երկիրը գտնվում է Ռուսաստանի հյուսիս–արևմուտքում:Նովգորոդյան Երկրից՝ Ռյուրիկովիչ դինաստիայի տիրապետության ներքո, սկիզբ առավ ռուսական թագավորությունը։Կիեւյան ռուսների անկման ժամանակ Նովգորոդյան Երկիրը զարգանում է, որպես անկախ ռուսական պետություն եւ հանդիսանում է Հանսենական լիգայի մի մասը, սակայն հետագայում, «հողի հավաքագրման» քաղաքականության ժամանակ,Նովգորոդը միանում է Ռուսական կենտրոնացված պետության հողերին։ Նովգորոդյան Երկիրը, որի կենտրոնը Նովգորոդ քաղաքն էր, գոյատևում է մինչև 1708 թվական։ Իր զարգացման բարձրակետում այն տարածվել է, հյուսիսում՝ Սպիտակ ծով, արևելքում՝ Ուրալյան լեռներ: Այն ընդգրկել է այժմյան Ռուսաստանի հյուսիս-արևելյան ողջ տարածքը։
Վարչական բաժանումը
Միջնադարիում Նովգորոդը բաժանվում է վարչական հնգյակների, որոնք, իրենց հերթին, 16-րդ դարի երկրորդ կեսից բաժանվում են երկու մասերի [հինգերորդ]:Հնգյակների բաժանումը սկիզբ է առել վաղուց՝ տաճարներում, թաղամասերում եւ ճամբարներում, եւ ըստ տարեգրության, այս վարչական բաժանման հիմքերը դրվել են Օլգա թագուհու  կողմից, տասներորդ դարում։ «Հրաժեշտի հեքիաթը» ստեղծագործությունում, այն սահմանվում է որպես «մեծ եւ առատ հող»։
Դատելով «Հաջորդ տարիների հեքիաթը» ստեղծագործությունից և հնագիտական տվյալներից, 862 թվականին՝ Ռյուրիկի ժամանակ արդեն գոյություն է ունեցել Նովգորոդը՝ որպես խոշոր բնակավայր, Լադոգան, Իզբրոսկը և հնարավոր է Բելոզերոն։Սկանդինավյան ժողովուրդները, հավանաբար,այս տարածքներն են անվանել Գարդարիկ։
Նովգորդյան Երկիրը, ռուսական պետության կազմի մեջ ընդգրկվելուց հետո պահպանել է տարածքային բաժանումը,իսկ տարածքները, որոնք 15-րդ դարի վերջում անվանվեցին հնգյակներ, 12-րդ դարում կոչվել են շարքեր՝ Վոթյան երկիր, Օբոնեժյան և Բեժեցսկյան շարքեր և այլն։ Յուրաքանչյուր հնգյակում եղել են մի քանի նահանգներ, յուրաքանչյուր նահանգում՝ մի քանի ծխական եկեղեցիներ։ Վոթյան հնգյակ-գտնվում է Վոլխով և Լյուգա գետերի միջև, Օբոնեժյանը՝ Վոլխովի և Մստի գետերի միջև, մինչև Սպիտակ ծով,Բեժեցկյանը՝ Մստի և Մոլոգ գետերի միջև, Դերեվենսկայան՝ Մստի և Լովատի գետերի միջև, Շելենսկայան՝ Լովատից մինչ Լուգ գետը։ Նովգորոդի, համեմատաբար ուշ գաղութացված որոշ տարածքներ չմտան հնգյակների բաժանման մեջ և ձևավորվեցին մի շարք ծխական համայնքներ, որոնք հատուկ կարգավիճակ ունեին։ Զավոլչուն կամ Դվինա վարչական շրջանը տեղակայված է եղել հյուսիսային Դվինայի երկայնքով և անվանվել է այդպես, քանի որ ջրբաժանը բաժանել է Օնեգան և հյուսիսային Դվինան Վոլգայի ավազանից։ Պերմը տեղակայված է եղել Վիշի գետի ավազանում և վերին Կամայում, Պեչորան՝ Դվինա հողի և Պերմի հյուսիս-արևելքում, Պեչորա գետի երկայնքով դեպի Ուրալյան ծովի արևելյան կողմ, Ուգրան՝ Ուրալի արևելյան կողմում, Տրեն կամ Տերսկի ափը՝ Սպիտակ Ծովի ափին ։ Հինգ քաղաքներ իրենց արվարձաններով հանդերձ չեն պատկանում որևէ հնգյակի։ Սա հետևանք էր այն բանի, որ դրանք միարժամանակ եղել են, և՛ Նովգորոդի, և՛  Վլադիմիրի մեծ իշխանների, այնուհետև Մոսկվայի կողմից՝ Վոլոկ-Լամսկիի, Բեժիչիի(հետագայում Գորոդեցի), Տորժոկի և Սմոլոենսկու, ապա նաև Լատվիա-Ռժևովի, երբ Լատվիայի կողմից գրավվեց Սմոլենսկին,  տիրապետության տակ։ 1348-ին, Բոլոտովի համաձայնագրի համաձայն, Պսկովը Նովգորոդում ինքնավարություն է ստացել պոսադնիկների ընտրության առնչությամբ, իսկ Պսկովը ճանաչում է Մոսկավայի իշխանին՝ որպես գլխավոր և համաձայնվում է ընտրելու մեծ դերակատարություն ունեցող անձանց, իբրև իշխանի սիրելիներ։ 1399 թվականից այդ իշխանները կոչվում են Մոսկավայի կառավարիչներ:Վասիլի II-ը ձգտում է Պսկովի մարզպետներին նշանակել իր հայեցողությամբ, և նրանք երդվում են ոչ միայն Պսկովին, այլև Մեծ Իշխաններին։ Իվան III-ի ժամանակ, պսկովի ժողովուրդը զրկվում է Իշխան նշանակելու իրավունքից։ 1510 թվականից, Պսկովը ենթարկվում է Մոսկվայի իշխանավոր Վասիլի III-ին։
Բնակավայր
1377-ի Լոուրենտային քրոնիկայում՝ «Հանգստյան տարիների հեքիաթը», առաջին մասում կա միջնադարյան քրոնիկների կարծիքը ժողովուրդների ավելի հին բնակավայրերի վերաբերյալ։
Ըստ ավանդության, VI դարում, այստեղ են եկել Կրիվիչների ցեղերը, իսկ VIII դարում, Արեւելյան Եվրոպայի հարթավայրի սլավոնական ցեղերի բնակեցման գործընթացում,ի հայտ եկավ Իլման սլովակների ցեղը:Նույն տարածքը բնակեցված էր Ֆիննա-Ուգորական ցեղերի կողմից, որոնք իրենց մասին հիշեցնել են տալիս բազմաթիվ գետերի և լճերի անունների տեսքով։ Նախկին սլավոնական տեղանունների մեկնաբանումը, որպես բացառապես Ֆիննա-Ուգորական, հարցականի տակ է դրվում բազմաթիվ հետազոտողների կողմից։
Սլավոնական բնակության ժամանակաշրջանը, որպես կանոն, ըստ խմբերի և այդ տարածքում տեղադրված անհատական գերեզմանատների տեսակների:Պսկովի երկարատեև գերեզմանները ավանդաբար փոխկապակցած են քրիվիչամիների և սլովենյանների հետ բլուրների տեսքով:կա նաև այսպես կոչված «Կուրղանյան» վարկածը, որից հնարավոր է, որ այդ տարածքները կարգավորելու տարբեր ենթադրություններ կան։ Սթարայա Լադոիում եւ Ռյուրիկի բնակավայրում հնագիտական ուսւոմնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այդ առաջին խոշոր բնակավայրերի բնակիչները, ներառյալ սկանդինավյանները ավանդականորեն կոչվում են վարանջյաններ, հին ռուսական(միջնադարյան) գրական աղբյուրներում։
Հնագիտական գիտնականների ուսումնասիրությամբ ենթադրվում է,որ գույություն ունեն միգրացիոն հիպոթետիկ այսպես կոչված նոստրատիկ համայնքներ, որորնցից մի քանի հազար տարի առաջ տարբերվում էին մի քանի հնդեվրոպացիներ Պրիլմենիա (հնդեվրոպական լեզուներ, մասնավորապես՝ ապագա սլավոններ եւ բալզներ) եւ ֆիննո-ուգռա:Այս պոլիէթնիկությունը հաստատվում է էթնոգենետիկայի, գենոգեոգրաֆիայի միջոցով։
Սլավոնական բնակչությունից բացի,Նովգորոդի հողերի զգալի մասուը բնակվել է տարբեր ֆինն-ուգրի ցեղերի կողմից, ովքեր տարբեր մակարդակներում էին գտնվում մշակույթի տարբեր բնակավառներում եւ տարբեր հարաբերությունների մեջ էին գտնվում Նովգորոդում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմական տարածքներ
Գավազան (եկեղեցի)
Գավազանը եկեղեցական ըմբռնմամբ՝ հոգևոր աստիճանի կամ պաշտոնի հայտարարական իշխանության նշանակություն ունի։ Արքայական Գավազան կոչվում է նաև մական, հովվականը՝ ասա, սովորականը՝ ցուպ։ Գավազանի վարդապետին կամ ծայրագույն վարդապետին շնորհում է եպիսկոպոսը՝ ձեռնադրությամբ, Ձեռնադրության Մաշտոցի համաձայն։ Գավազանի մասին, որպես խորհրդավոր ուժակրի, ակնարկվում է դեռևս Ծննդոց գրքում, նահապետներից Հակոբը ջրի գռների մեջ խնկենու, ընկուզենու և սոսու կեղևահան Գավազաններ է դրել, որպեսզի բեղմնավորվող մաքիները, այդ ջրից խմելով, խայտաճամուկ գառներ ծնեն։ Ելք գրքում Մովսեսի Գավազանը օժտվել է աստվածային իշխանությամբ և հրաշագործությամբ։ Այն վիշապ դառնալով՝ կուլ է տալիս քրմերի վիշապներին, բացում Կարմիր ծովը և կատարում այլ հրաշքներ։
Թվոցում Ահարոնի Գավազանը, դրվելով Վկայության խորանում, ծաղկել է, հետագայում այն, ի թիվս այլ սրբությունների, դրվել է Ուխտի տապանակի մեջ։ Ավելի ուշ, եկեղեցու պաշտոնյաներին տրված Գավազաներն ունեցել են օձի գլուխև զարդարվել (ծաղկվել)՝ ի հիշատակ և ի նմանություն անապատում Մովսեսի բարձրացրած բուժիչ պղնձե օձի և Ահարոնի ծաղկած Գավազանի՝ խորհրդանշելով պատժիչ կամ փրկարար ուժ, զորություն, իմաստություն, հավիտենություն են։ Գավազանով հրեաները զատել են Տիրոջը նվիրաբերված տասանորդի անասունները։ Մինչև 12-րդ դարը հայոց եկեղեցիներում վարդապետներն ու եպիսկոպոսները կրել են վարդապետական երկգլխանի օձագլուխ Գավազաններ։ 1184 թվականին Լուկիոս III պապը Գրիգոր Դ Տղա (1173– 1193 թվականներ) կաթողիկոսին նվիրել է կաթողիկոսական պատարագչի լրիվ զգեստ՝ կորագլուխ Գ-ով հանդերձ։ Այն Կաթոլիկ եկեղեցում օգտագործել են պապերը, կար Գավազան դինալները և եպիսկոպոսները։ 12-րդ դարի վերջին, փաստորեն, հայ եպիսկոպոսները գործածական են դարձրել նաև նման Գավազանները։ Հայ եկեղեցում ընդունված են երկու կարգի Գավազաններներ՝
Հովվականը՝ կրում են կաթողիկոսները, պատրիարքները և հոգևոր առաջնորդները, ընդ որում, առաջնորդները այս կրելու իրավունք ունեն միայն իրենց թեմերի սահմաններում։ Գավազանները լինում են փայտե, մետաղե, ոսկրե, երբեմն՝ բյուրեղապակե։ Ի տարբերություն մյուս Գավազանների, այս ազնիվ փայտից է, մոտ 10–12 սանտիմետրանոց ոսկե կամ արծաթե գլխիկով։
Շիրոկի Բրիեգ (համայնք)
Շիրոկի Բրիեգ համայնք (, Општина Широки Бријег), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Շիրոկի Բրիեգ քաղաքը։
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվում է 27 160	մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Ռիչկա
Ռիչկա (Ричка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կաստեր գետի աջ ափին՝ 15 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լատինա (գավառ)
Լատինա (Provincia di Latina) պրովինցիա Իտալիայում, մտնում է Լացիո նահանգի մեջ։ Ունի 2251 կմ2 տարածք, բնակչությունը՝ 561,189 (2012)։ Վարչական կենտրոնը նույնպես Լատինա կամ Լացիո անվանումն է կրում։
Վարչական միավորներ
Ունի 33 կոմունա ։ Հիմնական կոմունայի բնակչությունը՝ Բացի մայրաքաղաքից հիմնական քաղաքներն են Չիստերնա դի Լատինան, Տերաչինան, Սաբաուիդան` վերջինս շատ կարևոր առողջարան է։
Պատմություն
Պրովինցիան հիմնադրվել է 1934 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ներառում է Ագրո Պոնտինոյի (նախկինում Հռոմի մարզ) հիմնական տարածքները։ Բացի Պոնտինոյի տարածքներից պրովինցիայի մեջ մտնում են Աուրուսի, Լեպինի և Աուսոնի լեռնաշղթաները, ինչպես նաև Պոնտինե կղզիախումբը։ Ջաետա և Ֆորմիա նավահանգիստների հարավային մասը ևս մտնում է պրովինցիայի մեջ։
Աշխարհագրություն
Չնայած Լացիո տարածաշրջանի ամենափոքր պրովիցիաներից է, ներառում է մի շարք պատմական վայրեր։
Լեռնային տարածք
Հիմնական և հարավային ու հյուսիսարևելյան տարածքը զբաղեցնում է կրաքարային լեռները։ Ամենաբարձր բարձունքը 1533 մետր է (5030 ոտնաչափ)։ Կլիման լի է շոգ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով, հաճախ ջերմաստիճանը ընկնում է ներքև-մինչև 0 °C (32 °F): Լեռներում հին միջնադարում եղել են բնակավայրեր, որտեղի բնակչությունը զբաղվել է անասնապահությամբ և գյուղատնտեսությամբ, սակայն բնակչության զբաղվածություն զգալիորեն փոխվել են վերջին ժամանակներում և այսօր աշխատողները սովորաբար զբաղվում են ամենօրյա աշխատանքով Հռոմում կամ Լատինայում։ Զբոսաշրջությունը այստեղ աճող ռեսուրս է և հիմնականում զբոսաշրջության մեջ ներգրավված են հիմնականում միջնադարում օգտագործված տարածքները։ Այս ոլորտի հիմնական կենտրոներն են Կորին, Սեզզեն և Պրիվերնոն։
Ագրո Պոնտինիո
Այս տարածքները զբաղեցնում են Ապրիլիա հարավային հատվածից ձգվում է մինչև Տերրասինայի երկանքը` Տուրրհենիան ծովը։ Մինչև 1930 թվականը տարածքը ամբողջովին ծածկված է եղել անառողջ ճահճուտներով, որը եղել է ֆաշիստական կառավարության տակ, հետագայում այստեղ հաստատվել են Իտալիայի հյուսիսարևելյան շրջաններից ներգաղթած բնակչությունը։ Միայն լեռնագագաթը Սիրսեո հրվարդանն է։ Կլիման մեղմ է։ Տարածքում մեծ դեր ունեն սպասարկման ֆիրմաները և արդյունաբերությունը։
Ֆորմիա և Ջեատա
Քաղաքները հարուստ են հնագույն և միջնադարյան պատմությամբ, մաս են կազմել Նեապոլի թագավորության։ Նրանք պատկանել են Քամպանիա նահանգին մինչև 1934 թվականը։ Այստեղ կարող են տեսնել Նեապոլի մշակույթից, տարազներից, տեղական բարբառներից մի որոշ հատված։ Քաղաքներն ունեն կարևոր նավահանգստային տարածքներ և երկաթուղային գիծ Հռոմ-Նեապոլ ուղղությամբ։ Կարևոր կենտրոններ են նաև Սպերլոնգան և Մինտուրնոն։
Պոնտինե կղզիախումբ
Հնում հայտնի է եղել որպես քրեակատարողական կենտրոն, իսկ այժմ ամառային տուրիստական առողջարան է։ Միակ բնակելի կղզիներն են Պոնզան և Վենտոտենեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ Կատեգորիա:1934 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շչելոկի (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)
Շչելոկի (Щелоки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի բնակավայրեր
Դուխովո (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Դուխովո գյուղում բնակվում էր 436 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1204 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պուլհյոգդա
Պուլհյոգդա (Polhøgda, «Բևեռային բարձրություն»),  նորվեգացի բևեռախույզ, գիտնական, մեծ մարդասեր, ճանապարհորդ ու հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ Ֆրիտյոֆ Նանսենի առանձնատունը Նորվեգիայում։ Վերջինս գտնվում է Լյուսակերի և Ֆորնեբյուի միջև՝ Բերումում, որը Ակեսհուս նահանգում է։ Շինությունը կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբին՝ 1901 թվականին ճարտարապետ Յալմար Վելհավենի կողմից։ 1948 թվականից այս շինությունը զբաղեցնում է Ֆրիտյոֆ Նանսենի ինստիտուտը։
Անվանում
Ֆրիտյոֆ Նանսենի և Եվա Նանսենի ավագ դստեր՝ Լիվ Նանսենի վկայությամբ այս առանձնատունը հենց սկզբից կոչվել է «Polhøiden»։ Այս անվանումն ունի երկակի իմաստ. Polhøyde նշանակում է Նանսենի ռեկորդը՝ 86° 14’ հյուսիսային լայնության և միաժամանակ նրա սիրելի խմիչքի անվանումը՝ Polhøidera ՝ վիսկին զելտերյան ջրով։ Ավելի ուշ առանձնատան սեփականատերը անվանափոխեց շինությունն ու կոչեց Polhøgda։
Պատմություն
Նանսենի առանձնատան շրջակայքում, Լյուսակերում 1896-ից 1899 թվականների ընթացքում հիմնավորվեցին բարձրաշխարհիկ ընտանիքները։ Այդ թվում և Էրիկ Վերենշելդը, Է. Պետերսենը, Գ. Մունտեն, գիտնական եղբայրներ Է. և Օ. Սարսերը (Եվա Նանսենի հարազատները), օպերային երգիչ Տ. Լամմերսը, պրոֆեսոր Մ. Մոն, գրող Հ. Քինգը, հրատարակիչ Օ. Թոմմեսենը և այլ անձինք։ Չնայած 1899 թվականին Եվա Նանսենը վերջնական դադարեց համերգային գործունեությունը, բայցևայնպես, հաճախակի Պուլհյոգդայում համերգային երեկույթներ էր կազմակերպում։
Քանի որ Նանսենների ընտանիքում մեծանում էին երեք երեխաներ, ուստի վերջինս հողատարածք գնեց 1901 թվականին Ֆորնեբյուի անտառային հատվածում։ Տարածքի զբաղեցրած մակերեսը կազմում էր շուջ 55 մոլ (5½ հա)։ Նանսենը որոշեց, որ այստեղ կառուցելու է մեծ առանձնատուն, որտեղ կտեղավորվեն ոչ միայն ընտանիքի անդամները, այլև կկարողանա գիտական աշխատանքով զբաղվել և կատարել ազնվակիրթ հասարակության ընդունելություն։ Լիվ Նանսենը «Գիրք հորս մասին» գրքում գրում է, որ տեղյակ չէ, թե կոնկրետ երբ ընդունեց հայրը նոր տուն կառուցելու որոշումը։
Տունը կառուցվեց ճարտարապետ Յալմար Վեհավենի կողմից, ով, ի դեպ, Եվա Նանսենի զարմիկն էր։ Շինարարական աշխատանքները մեկնարկեցին 1901 թվականին։ Առանձնատունը կառուցվեց նորվեգական ամրոցներին բնորոշ տեսքով։ Նորամուտը Նանսենների ընտանիքը նշեց 1902 թվականի ապրիլի 4-ին։ Լիվ Նանսենը հպարտությամբ գրել է, թե տանը կար լոգասենյակ, որը հարևան ոչ մի տներում չկար։
Համաձային ընտանեկան լեգենդի, «Պուլհյոգդա» առանձնատան այգում շաղ տված Եվա Նանսենի (վերջինս մահկանացուն կնքեց 1907 թվականի դեկտեմբերի 9-ին) մոխիրը պարարտացրել է վարդերի թփերից մեկը։
Նախագծում և կահավորություն
Պուլհյոգդա առանձնատան կենտրոնում գտնվում էր հյուրասենյակ-հոլլը, որը երկհարկանի էր։ Առաջին հարկում հենց այդ սենյակից կարող էիր մտնել ընդունարան, գրադարան և քարտուղարի սենյակ (բոլոր սենյակները դեպի արևմուտք էին գտնվում)։ Ճաշասենյակի և Եվայի հյուրասենյակի պատուհանները դեպի արևելք էին նայում։ Եվա Նանսենի հյուրասենյակում տեղադրված էր ռոյալ։ Երկրարդ հարկում հոլլ-հյուրասենյակը դառնում էր պատկերասրահ. այստեղից կարելի էր գնալ դեպի ննջասենյակները։ Ֆրիտյոֆ Նանսենի աշխատասենյակը գտնվում էր առանձնատան երրորդ հարկի աշտարակում։ Այստեղից պատուհանները բացվում էին բոլոր երեք ուղղություններով, դրանցից մեկը նայում էր Բուննեֆյորդին։ Նանսենի աշխատասենյակում տեաղավորված էր նրա աշխատանքային գրադարանը։ Պատերը զարդարված էին սիրելի նկարիչների վերարտադրանկարներով։ Այստեղ, մինչև նրա մահը, պատին կախված մնաց նաև սիրելի կնոջ՝ Եվա Նանսենի լուսանկարը համերգային հանդերձանքով։ Առաջին հարկի հյուրասենյակի պատերը նկարազարդված էին Էրիկ Վերենշելդի կողմից։ Տունը կահավորված էր 1890-ականների ոճով։ Պատկերասրահի մասում՝ երկրորդ հարկի հոլլում, աճում էին արմավենիներ։ Հատակին կար արջի մորթի՝ գլխով ու ապակե աչքերով։ Իսկ Նանսենի աշխատասենյակում կար սպիտակ արջի մորթի։ Ծառաների ու աշխատակիցների համար կառույցները գտնվում էին առանձնատնից հեռու։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Բերումի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի շենքեր և կառույցներ
(8159) Ֆուկուոկա
(8159) Ֆուկուոկա (Fukuoka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հունվարի 24-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,627913 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8621 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3937 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1556,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23136 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,41° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դիբրովկա (գյուղ, Տյաչևի շրջան)
Դիբրովկա (Дібрівка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դիբրովկա գյուղում բնակվում էր 440 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Thor 5
Thor-2R կամ Thor 5,  կապի արբանյակ, որը պատկանում է Օսլոյում տեղակայված նորվեգական Telenor Satellite Broadcasting ընկերությանը։ Նախատեսված է Հյուսիսային ու Կենտրոնական Եվրոպայում, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում հեռուստատեսային հեռարձակումներ ապահովելու համար։ Նախագծման աշխատանքները իրականացրել է Orbital Sciences Corporation ընկերությունը ։
Կառուցվածք
Սարքավորումը իրենից ներկայացնում է կենտրոնական կոմպոզիտային խողովակով քառակուսի տուփ, որի մեջ տեղադրված է 500 նյուտոն հզորության շարժիչ։ Ծանրաբեռնվածությունը ուղղված է երեք սալիկների վրա՝ հյուսիսային, հարավային և նադիրային։ 4.2 կվտ. հզորությամբ էլեկտրամատակարարման համակարգին կցված են արսենիդ գալիայից պատրաստված արևային մարտկոցներ։ Կողմնորոշման և մանևրելու համար տեղադրված են փոքր քարշակով 20 շարժիչ, որոնցից չորսը 22 նյուտոն հզորությամբ, տասներկուսը՝ 0.9 նյուտոն հզորությամբ, չորսը՝ 0.3 նյուտոն հզորությամբ ։
Չափսեր
Արբանյակի չափսերն են՝ (ե х լ х բ) 4,9 x 3,4 x 2,3 (բարդ ալեհավաքներով և արևային մարտկոցներով)։ Արևային մարտկոցների ամբողջական բացված թևերը ունեն 21.4 մ երկարություն ։
Ծանրաբեռնվածություն
Այն ունի Ku շարքի 24 տրանսպոնդեր, որոնցից 55 վտ. հզորությամբ 15-ը հատ օգտագործվում է կապի աստիճանամակարդակները կարգավորելու համար։ Ունի դիրքային — 1° արևմուտք կանգնելու մակարդակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացությունը Նորվեգիայում
Բադիա
Բադիա (Badia, Abtei), կոմունա Իտալիայում՝ Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Բոլցանո գավառում։
Բնակչությունը՝ 10 719 մարդ, բնակաչության խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 82 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 39036, հեռախոսային կոդ՝ 0471։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (72101-72200)
Աստերոիդների ցանկ (72001-72100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (72201-72300)
Մարի դե Գիզ
Մարի դե Գիզ (Marie de Guise, ), նաև հայտնի որպես Մարի Լոթարինգացի, Շոտլանդիայի թագուհի, թագավոր Ջեյմս V-ի երկրորդ կինը, որը 1554 թվականից մինչ իր մահը ղեկավարել է Շոտլանդիան որպես ռեգենտ։ Լինելով լոթարինգյան Գիզերի տոհմի ազնվականուհի՝ 1538 թվականին ամուսնացել է թագավոր Ջեյմս V-ի հետ։ Նրա նորածին դուստրը՝ Մարին, 1542 թվականին թագավորի մահից հետո հաջորդել է իր հորը։ Որպես ռեգենտ Մարի դե Գիզի գլխավոր նպատակը եղել է հզոր ֆրանսիական կաթոլիկ պետության ու փոքրիկ Շոտլանդիայի միջև սերտ դաշինք ստեղծելը, քանի որ նա ուզում էր վերջինիս կաթոլիկացնել ու անկախացնել Անգլիայից։ Դա նրան չի հաջողվել ու նրա մահից հետո բողոքականները տիրել են Շոտլանդիային, և որպես բողոքական դաստիարակված իր թոռը՝ Ջեյմս VI-ը, մի քանի տասնամյակ անց հասել է Անգլիայի ու Շոտլանդիայի գահերի միավորմանը։
Վաղ մանկություն
Մարին ծնվել է Լոթարինգիայի դքսության Բար-լե-Դյուկ քաղաքում և Գիզերի տոհմի առաջնորդ, Գիզի դուքս Կլոդ դե Գիզի ու իր կնոջ՝ Անտուանետ դե Բուրբոնի ավագ դուստրն էր։ Նրա 11 եղբայրներից էին Գիզի դուքս Ֆրանսուա դե Գիզը, Օմալի դուքս Կլոդը, Լոթարինգիայի կարդինալ Շառլը և Գիզի կարդինալ Լուի I-ը։ Մարին բարձրահասակ էր ու նամակներից մեկում նրա մայրը նշում էր, որ նա տառապում էր մրսածությամբ ։ Կա պատմություն այն մասին, որ  Մարին ծնվել է մի հասարակ մարդու տանը, երբ նրա մայրը գտնվում էր դստեր «ենթադրյալ» ծննդավայրի ճանապարհին։
Լոնգվիլլի դքսուհի
1534 թվականի օգոստոսի 8-ին 18 տարեկան Մարին դարձել է Լոնգվիլլի դքուհի՝ Լուվր ամրոցում ամուսնանալով Լոնգվիլլի դուքս Լյուդովիկոս II-ի հետ ։ Նրանց միությունը երջանիկ էր, սակայն կարճատև։ 1535 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մարին ծնունդ է տվել իր առաջնեկին՝ Ֆրանսուա III Լոնգվիլլին, իսկ 1537 թվականի հունիսի 9-ին նրա ամուսինը մահացել է Ռուանում՝ Մարիին այրի թողնելով 21 տարեկանում։ Ամուսնու մահից մոտ մեկ ամիս անց Մարին ծննդաբերել է իրենց երկրորդ որդուն, որին վաղամեռիկ հոր անունոով կոչել են Լյուդովիկոս․ երեխան մահացել է փոքր հասակում։ Երբ Մարին ամուսնացել է ու տեղափոխվել Շոտլանդիա, Ֆրանսուան նամակներ էր գրում իր մայրիկին։ 1545 թվականի մարտի 22-ին նա մի կտոր թել է ուղարկել, որպեսզի մայրը տեսնի, թե ինքն ինչքան է մեծացել, իսկ 1546 թվականի հուլիսին ուղարկել է իր դիմանկարը ։
Շոտլանդիայի թագուհի
1537 թվականի վերջին Մարին հայտնվել է առաջին կնոջը կորցրած Շոտլանդիայի թագավոր Ջեյմս V-ի ուշադրությոն կենտրոնում, քանի որ վերջինս ցանկանում էր ֆրանս-շոտլանդական հին դաշինքի շրջանակներում նորից ամուսնանալ ֆրանսուհու հետ։ Իր առաջին կնոջ՝ Մադլենի հետ ծանոթանալու համար Ֆրանսիա մեկնած թագավորը դեռ այն ժամանակ էր նկատել Մարիի գեղեցկությունը ․ Մարին նաև ներկա էր եղել իրենց հարսանիքին ։
Կնոջը կորցրած Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ը, ցանկանալով խափանել այս միությունը, նույնպես խնդրել է Մարիի ձեռքը, սակայն հաշվի առնելով նրա ամուսնական պատմությունը (աքսորել էր առաջին կնոջն ու գլխատել երկրորդին), Ֆրանսիայի թագավոր Ֆրանցիսկ I-ն ընդունել է Շոտլանդիայի թագավորի առաջարկն ու այդ մասին տեղեկացրել Մարիի հորը։ Ֆրանցիսկը պատրաստել է ամուսնական պայմանագիրը, որով Ջեյմսին այնպիսի օժիտ էր առաջարկում, ասես Մարին Ֆրանսիայի արքայադուստր լիներ։ Մարիի հայրը, խորհրդակցելով իր եղբոր ու Մարիի հետ, տվել է իր համաձայնությունը։ Ջեյմս V-ի ու Մարի դե Գիզի ամուսնությունը տեղի  է ունեցել վստահորդի միջոցով (Մաքսվելլի 5-րդ լորդ Ռոբերտ Մաքսվելլը փոխարինում էր թագավորին) 1538 թվականի մայիսի 9-ին Շատոդյոն դղյակում, որից հետո՝ 1538 թվականի հունիսի 10-ին Մարին մեկնել է Շոտլանդիա։ 6 օր անց նա ժամանել է Ֆայֆի Քրեյլ քաղաքը, որից մի քանի օր անց թագավորը պաշտոնապես ընդունել է նրան տոնախմբություններով ու նրա պատվին տրված ներկայացումներով ։ Ջեյմսն ու Մարին ամուսնացել են սբ․ Էնդրյուսի մայր տաճարում 1538 թվականի հունիսի 18-ին։ Ջեյմսի մայրը՝ Մարգարիտ Թյուդորը, իր եղբորը՝ Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ին գրած մի նամակում ասում էր․ «Իմ կարծիքով Մարին խելացի թագուհի է լինելու, ես շատ եմ վայելել նրա ընկերակցությունը, իմ հանդեպ նա իրեն շատ հարգանքով է պահում ու բավականին հետաքրքիր» ։ Մարին թագադրվել է Հոլիռուդյան վանքում 1540 թվականի փետրվարի 22-ին, իսկ թագադրության նախապատրաստություններն սկսվել են 1539 թվականի հոկտեմբերին, երբ ոսկերիչ Ջոն Մոսմանը նրա համար նոր թագ է պատրաստել ու ոսկեզօծել նրա արծաթե արքայական գավազանը։ Էդինբուրգյան դղյակի Դավիդի աշտարակից թագադրության առթիվ արձակվել է 30 թնդանոթային համազարկ, իսկ թագավոր Ջեյմսն անձամբ հրավառություններ է նախագծել ։
Երբ 1538 թվականի հունիսին 22 տարեկանում Մարին մեկնում էր Ֆրանսիայից, նրան հարկադրել են այնտեղ թողնել իր երեք տարեկան որդուն՝ Ֆրանսուային։ Նա Ջեյմսից ունեցել է ևս երկու որդի՝ Ռոթսեյի դուքս Ջեյմսին (ծնվ․ 1540 թվականի մայիսի 22-ին սբ․ Էնդրյուսում) և Ալբանիի դուքս Ռոբերտին (ծնվել ու մկրտվել է 1541 թվականի ապրիլի 12-ին), սակայն երկուսն էլ մահացել են 1541 թվականի ապրիլի 21-ին, երբ Ջեյմսը համարյա մեկ տարեկան էր, իսկ Ռոբերտը՝ ինն օրական։ Այս միության երրորդ ու վերջին երեխան դուստրն էր՝ Մարին, որը ծնվել է 1542 թվականի դեկտեմբերի 8-ին ։ Թագավորը մահացել է վեց օր հետո՝ Շոտլանդիայի գահը թողնելով իր նորածին դստերը։
Առանի ռեգենտւթյուն
Սկզբից Շոտլանդիայի ղեկավարումը վստահվել է Առանի 2-րդ կոմս Ջեյմս Հեմիլթոնին՝ որպես ռեգենտ։ Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ը ցանկանում էր, որ փոքրիկ թագուհի Մարին ամուսնանա իր որդու՝ արքայազն Էդուարդի հետ։ Սա Շոտլանդիայում ներքին կոնֆլիկտ է առաջացրել այդ ամուսնության կողմնակիցների ու Ֆրանսիայի հետ հին դաշինքի կողմնակիցների միջև, և հանգեցրել անգլիացիների ներխուժմանը, որը հայտնի է «Կոշտ սիրահետում» անունով։
Մարին դժկամորեն բնակություն էր հաստատել Լինլիթգո պալատում, սակայն 1543 թվականի հուլիսին մանկահասակ թագուհու հետ տեղափոխվել է Ստեռլինգ ամրոց։ Նա անգլիացիներին վստահեցրել է, որ ամուսնությունը տեղի կունենա, հենց իր դուստրը դառնա տաս տարեկան։ Սակայն Հենրի VIII-ը շուտով հասկացել է, որ իր որդին ու փոքրիկ թագուհին չեն ամուսնանալու և 1543 թվականի վերջին սկսել է «Կոշտ սիրահետում» պատերազմը՝ հույս ունենալով փոխել իրավիճակը։