cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տահիտցի երեք կանայք` դեղին ֆոնին
Նկարագրություն
Ըստ Ա. Կոստենևիչի` Գոգենը վերցրել է Ճավա կղզու Բորոբուդուրի տաճարի ռելիեֆի մոտիվները. 19-րդ դարի վերջին Բորոբուդուրն արդեն լայնորեն հայտնի էր Եվրոպայում, և դրա մեծ մասն ուսումնասիրված էր, Գոգենը կարող էր տեսնել դրա ճարտարապետության նկարներն ու լուսանկարները։
Ա. Կոստենևիչը նաև կարծում է, որ նկարում պատկերված կանանց տեղադրվածությունը ''«խորհրդանշում է ինչ-որ սյուժետային հանելուկ, ինչը որոշվում է կերպարների դիրքերով. երկու կանայք շրջվում են երրորդից, որը կանգնած է նրանց միջև։ Սակայն այդ հանելուկը դեռ սպասում է իր հանգուցալուծմանը»''.
Կտավը «Տահիտիական պաստորալ» նկարի մոտիվների հետագա մշակումն է (1898 թվական, Թեյթ բրիտանական պատկերասրահ, Լոնդոն). այս աշխատանքի ձախ մասում ևս գտնվում է երեք կանանց խումբ, միևնույն ժամանակ` նրանցից մեկը գրեթե ամբողջությամբ համապատասխանում է էրմիտաժյան նկարի կենտրոնական կերպարին` տարբերվելով նրանից միայն գլխի պտույտով և ձեռքին ունեցած սպիտակ ծաղիների փնջով։ Լոնդոնյան նկարի կանանց խումբը գրեթե նույնությամբ կրկնված է «Պտուղների հավաք» նկարում (1899 թվական, Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան, Մոսկվա), ձախ կողմի կերպարը ևս շատ մոտ է էրիմտաժյան կտավի կենտրոնական կերպարին։ Եվ, վերջապես, նա նաև «Մարիայի ամիսը» կտավի գլխավոր կերպարն է (1899 թվական, Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ) ։ Բացի դրանից, նշված բոլոր կտավներին միավորում է դրանցում առկա դեղին ֆոնը։
Գրականություն
Կատեգորիա:1899 նկարներ Կատեգորիա:Պոլ Գոգենի նկարներ Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ Կատեգորիա:Մերկ կանանց պատկերով նկարներ
Իսահակ Մանասյան
Իսահակ Մանասյան, հայ խորհրդային զինվորական, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (7.4.1940)։
Ավարտել է Գորկու Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմաքաղաքական ուսումնարանը (1942), Թբիլիսիի «Վիստրել» դասընթացները (1944)։ Որպես գնդացրային դասակի, ապա վաշտի հրամանատար, 1939-1940 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, Լեհաստանի վրա լայնամասշտաբ հարձակմանը, խորհրդա-ֆիննական ռազմաճակատի («Ձմեռային պատերազմ») գործողություններին։ Հերոսի կոչմանն արժանացել է խորհրդա-ֆիննական ռազմաճակատում իր վաշտով Կիրկ բարձունքը գրավելու և պահելու համար։ ։ Խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի գործողությունների («Հայրենական մեծ պատերազմ») ժամանակ ծառայել է թիկունքում։ Զորացրվելուց (1946) հետո աշխատանքի է անցել Բաքվում։
Կենսագրություն
1933 թվականին Իսակ Մանասյանը ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը։ Ընատանիքին օգնելու համար 1934 թվականին մեկնել է Բաքու, աշխատանքի է անցել որպես ատաղձագործի աշակերտ և շուտով դարձել հմուտ աշխատող։ 1935 թվականին, զորակոչվել է բանակ, որպես հրազենային դասակի սպա։ Ավելի ուշ դարձել է վաշտի հրամանատար։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Մասնակցել է Ուկրաինայի ազատագրմանը և Լեհաստանի գրավմանը։ Նույն թվականի վերջին մասնակցել է խորհրդա-ֆիննական ռազմաճակատի գործողություններին («Ձմեռային պատերազմ»)։ Մարտերը դժվար էին, Ֆինլանդիայի պաշտպանության համար հակառակորդը կատաղի դիմադրություն էր ցույց տալիս։ Մարտերից մեկի ժամանակ հերոսաբար զոհվել է ոմն գնդացրորդ Շաև, ում փոխարինելով, Մանասյանը ոչնչացրել է հակառակորդի երկու դիպուկահարների, իսկ մեկ զինվորի գերի վերցրել ։ Կիրկ բարձունքի գրավման և այնտեղ հաստատվելու ժամանակ մարտական առաքելության կատարման համար ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով 1940 թվականի ապրիլի 7-ին Մանասյանին շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում։
Ֆիննական պատերազմի հաղթական ավարտից հետո, նա ուղարկվեց Գորկի  Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմաքաղաքական դպրոցը։ Ուսումնարանը ավարտելուց հետո նշանակվել է 105-րդ հետևակային գնդի մարտկոցի հանձնակատար, որտեղ ծառայել է մինչև 1942 թվականի փետրվարը։
1942 թվականի մայիսին և նոյեմբերին Բաքվի N 12-88 հոսպիտալում աշխատել է որպես ղեկավար, իսկ 1943 թվականի հունիսին՝ Երևանի թիվ 372  հոսպիտալի քաղաքական գործերի պետի տեղակալ։ 1943 թվականի հուլիսին ուղարկվել է Թբիլիսի ուսումնասիրելու «Կրակոց» դասընթացներ։
1944 թվականին ավարտելուց հետո նշանակվել է 986-րդ գնդի 26-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար, որտեղ ծառայել է մինչև 1946 թվականը։
1947 թվականին զորացրվել է, 1949-1962 թվականներին զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:1917 ծնունդներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Հայ բոլշևիկներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր
Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհի վրա
Կյանքը հին Հռովմեական ճանապարհի վրա, Վահան Թոթովենցի ինքնակենսագրական վիպակն է, որտեղ հեղինակին հաջողվել է ներկայացնել Արևմտյան Հայաստանի գավառական մի քաղաքի կյանքը միաժամանակ իր կոլորիտությամբ և սառը իրականության երանգներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վահան Թոթովենցի վիպակներ Կատեգորիա:Վիպակներ
Բերլինգտոն (Վերմոնտ)
Բերլինգտոն (Burlington), մեծ քաղաք ԱՄՆ Վերմոնտ նահանգում, Չիտտենդենի մարզկենտրոն։
Հիմնադրվել է 1785 թվականին։ Տեղակայված է Շամպլեին լճի ափին, Ադիրոնդասկ լեռան վրա, ԱՄՆ-Կանադա սահմանից 72 կմ հարավ (Վերմոնտ-Քվեբեկ) և Մոնրեալից 151 կմ հարավ։ Բերլինգտոնի արևելքում ձգվում են Կանաչ լեռները։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է շուրջ 42 282 բնակիչ (2013)։ Քաղաքն իր անվանումն ստացել է տեղաբնակ Բերլինգթոնների ընտանիքի անվանումից, ովքեր առաջինն էին բնակվել այնտեղ և մշակել շրջակայքի հողերը։ Բնակավայրի հիմնադրման տարեթիվը 1763 թվականն է, սակայն նրա ակտիվ գործունեությունն սկսվել է ընդամենը տաս տարի անց, երբ այստեղ աշխատում էր նավաստիները և սղոցարանը։ Քաղաքն ուներ կայազոր, որը պաշտպանում էր Բերլինգտոնը բրիտանացիների հարձակումներից։ Երբ 1812-1814 թթ. սկսվեց Անգլո-ամերիկյան պատերազմը, բրիտանական նավատորմը բախվեց բիրլինգթոնի կայազորին։
Բերլինգթոնը Վերմոնտի ամենամեծ մշակութային կենտրոնն է։ 1791 թվականին այստեղ հիմնադրվեց Վերմոնտի համալսարանը, 1878 թվականին` Շամպլեյնի քոլեջը։
Հին համալսարանի շենքը («Old Mill») հիմնադրել է գեներալ Լաֆայեթը։
Քաղաքի 11 կմ հարավ-արևելյան մասում, 18 հեկտար տարածքով, ձգվում է Շելբոնեի թանգարանը, լուսաբանելով ամերիկյան ռահվիրաների կյանքը։
Բացի այդ, զբոսաշրջիկներին գրավում են հյուսիսամերիկյան ապստամբների առաջնորդներից մեկի՝ Իտենա Ալենի (Ithen Allen), տաճարը և գերեզմանը։
2006-2012 թվականներին քաղաքապետը Բոբ Քիսսն էր, որը ներկայացնում էր «ձախ» տեսակի Vermont Վերմոնտի առաջադիմական կուսակցությունը։ 2012 թվականի մարտի 6-ից քաղաքապետը ԱՄՆ Դեմոկրատական ​​կուսակցության ներկայացուցիչ Միրո Վայնբերգն է։
Աշխարհագրություն
Բիրլինգթոնը գտնվում է Շամպլեյն լճի արևելյան ափին Champlain:
Կլիմա
Բիրլինգթոնն ունի խոնավ կոնտինալային կլիմա (Dfb ըստ Köppen- ի կլիմայի դասակարգման), ցուրտ ձմեռներով և տաք, խոնավ ամառներով։ Ամսական միջին ջերմաստիճանը տատանվում է հունվարին մինչև -7.4 °C, իսկ հուլիսին՝ մինչև 21.4 °C: Տարեկան տեղումների միջին քանակը մոտ 937 մմ է, իսկ անհամեմատ խոնավային են ամառային ամիսները։ Շամպլեյն լճի ազդեցության տակ քաղաքում հնարավոր են տեղումներ ձյան տեսքով, իսկ որոշ դեպքերում 12 ժամվա ընթացքում հնարավոր է, որ մինչև 33 սմ ձյուն տեղա ։
Բերլինգտոնում ձյան տեսքով տեղումների ընդհանուր քանակը հասնում է մինչև 206 սմ, սակայն այդ արժեքը տարբեր տարիների ընթացում կարող է տարբեր լինել։
Փաստեր
1947 թվականի հոկտեմբերի 15-ին քաղաքում կանգ առավ Ազատության ամերիկյան գնացքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1783 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Սևաստոպոլի կենդանաբանական այգի
Սևաստոպոլի կենդանաբանական այգի (Севастопольський Зоопарк), կենդանաբանական այգի Ղրիմ թերակղզում։ Համարվում է Ուկրաինայի ամենաերիտասարդ կենդանաբանական այգիներից մեկը, որը բացվել է 2012 թվականի հուլիսի 1-ին։
Համարվում է պաշտոնապես բացված առաջին կենդանաբանական այգին Ղրիմի մայրաքաղաք Սևաստոպոլում, որն օգտագործվում է գիտահետազոտական և բնապահպանական նկատառումներով։
Պատմություն
Սևաստոպոլի կենդանաբանական այգին համարվում է կենդանիներին նվիրված գիտահետազոտական և բնապահպանական կենտրոնը Ղրիմում։
Այն նաև Ուկրաինայի ամենաերիտասարդ կենդանաբանական այգիներից է։ Հիմնադրվել է 2012 թվականի հուլիսի 1-ին՝ գործող տնօրեն Ռեմիգիուս Վրադիայի ֆինանսավորմամբ և նախաձեռնությամբ ։
Տարեց տարի աճում է այգում ներկայացվող կենդանիների թիվը։ Այս թիվն ավելանում է այլ կենդանաբանական այգիների հետ փոխանակումների շնորհիվ ։
Կենդանատեսակներ
2014 թվականի տվյալներով կենդանաբանական այգում ցուցադրված են հետևյալ կենդանատեսակները՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի կենդանաբանական այգիներ Կատեգորիա:Սևաստոպոլ
Դելֆին արևելյան
Դելֆին արևելյան, հրանուկազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա, ձմեռող երկշաքիլավոր մոլախոտ։ Ունի խոր գնացող առանցքային արմատ և ուղղաձիգ հաստ, քիչ ճյուղեր ունեցող ցողուն, որի բարձրությունը հասնում է 60 սմ-ի։ Այն ծածկված է նոսր և գանգուր մազմզուկներով։ Ծաղիկները վառ մանուշակագույն են։ Տերևները ուղիղ են, գեղձամազոտ։ Ծաղկում է մայիսից հուլիս ընկած ժամանակահատվածում։ Բազմանում են միայն սերմերով, որոնք ծլում են աշնանն ու գարնանը։ 1000 սերմը կշռում է 1,3 գրամ։ Դելֆինի սերմերը 33% ճարպ և զգալի քանակությամբ ալկալոդիներ են պարունակում։
Տարածված է Եվրոպայի միջին գոտիներում, Ասիայի հյուսիսում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Հյուրանոց Մումբայ
Հյուրանոց Մումբայը 2018 թվականին նկարահանված թրիլեր է  որի ռեժիսորն է Էնթոնի Մարասը,իսկ համահեղինակները՝ Մարասը և Ջոն Քոլլին։ Ավստրալա-ամերիկյան-հնդկական կինորատադրողների միավորմամբ ստեղված ֆիլմի ոգեշնչման առարկան է հանդիսացել 2009 թվականի «Գոյատևող Մումբայ» վավերագրական ֆիլմը  և նկարագրում է 2008-ին Հնդկաստանի Մումբայ քաղաքում գտնվող Taj Mahal Palace & Tower հյուրանոցի վրա հարձակման մասին դեպքերը։ Ֆիլմում նկարահանված են՝ Դև Պատելը, Արմի Համեր, Նազանին Բոնիադին, Անուպամ Խերը, Թիլդա Քոբհամը,Ջեյսոն Այզեքսը, Սուհայիլ Նայարը, Նագեշ Բհոնսլը, Նատաշա Լիու Բոդիցոն։
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում 2018-ի սեպտեմբերի 7-ին, իսկ Ավստրալիայի պրեմիերան ունեցավ Ադելաիդայի կինոփառատոնում ՝ 2018 թվականի հոկտեմբերի 10-ին։ Ֆիլմը թողարկվել է Ավստրալիայում 2019-ի մարտի 14-ին, իսկ ԱՄՆ-ում ՝ 2019-ի մարտի 22-ին։
Սյուժե
2008 թ.-ի նոյեմբերի 26-ին, երիտասարդ մատուցող Արջունը հայտնվում է Հնդկաստանի Մումբայ քաղաքում գտնվող Taj Mahal Palace & Tower հյուրանոցում աշխատանքի անցնելու համար ՝ գլխավոր խոհարար Հեմանթ Օբերոյի գլխավորությամբ, ով իր անձնակազմին հիշեցնում է, որ «Հյուրը իրենց համար Աստված է»։ Օրվա հյուրերն են բրիտանացի մուսուլման ժառանգ Զահրան և նրա ամերիկացի ամուսինը ՝ Դավիդը, իրենց նորածին որդու ՝ Քեմերոնի և նրա դայակի ՝ Սալիի, նրանց հետ էր նաև Սպեցնազի նախկին օպերատիվ Վասիլիի հետ։ Այդ գիշեր 10 ահաբեկիչներ, որոնք Պակիստանում գործող «Լաշքար-էլ-տայբա» ահաբեկչական կազմակերպության մաս էին կազմում, որը ղեկավարվում էր «Ցուլ» մականունով մի մարդու կողմից, համակարգված գրոհ են իրականացնում Մումբայիում գտնվող 12 տեղանքների դեմ, ներառյալ հյուրանոցը։ Քանի որ տեղի ոստիկանությունը պատշաճ կերպով պատրաստված և զինված չէր հարձակումը կանխելու համար, նրանք կարող են միայն սպասել, որ հատուկ ջոկատները ժամանեին Նյու Դելիից։ Հաջորդ քաոսի մեջ Արջունը, Դավիդը, Զահրան և Վասիլին հյուրընկալվում են հյուրանոցային ռեստորանում մի քանի այլ հյուրերի հետ միասին, մինչ Սալին(դայակը), տեղյակ չլինելով տեղի ունեցածից, Քեմերոնի հետ մնում է հյուրանոցային իրենց սենյակում։
Ի վերջո, ժամանում են հատուկ նշանակության ջոկատները, և Ցուլը հրամայում է ահաբեկիչներին տեղափոխվել իրենց ծրագրի վերջին փուլ ՝ պայթեցնելով հյուրանոցը հավասարեցնել հողին:Ահաբեկիչները թողնում են իրենց վիրավոր անդամին ՝ Իմրանին, որպեսզի հրազենային զենքով հսկի սահմանային պատանդներին ։ Բայց հետո իրավիճակը փոխում է և Ցուլը հրամայում է Իմրանին սպանել բոլոր պատանդներին, որոնք անզոր պարկած են հատակին` իրենց հետևից դաստակները ամուր կապված։ Իմրանը կրակում է և՛ Դևիդին, և՛ Վասիլիին, բայց խնայում է Զահրային, երբ նա սկսում է մուսուլմանական աղոթք արտասանել ՝ անտեսելով Բուլի հրամանը ՝ որն էր «անկախ ամենինչից կրակել»:Զահրան այլևս պատանդ չէր ՝ կարողանալով կապերը քանդել հաջողվել էր փախչել։
Եզրափակիչ գրությունը ցույց է տալիս, որ հարձակումը պլանավորելու համար պատասխանատու անձինք մինչ օրս ազատության մեջ են, բայց հյուրանոցը վերանորոգվել է, իսկ մասնաճյուղերը վերաբացվել են միջոցառումից հաշված ամիսների անց։
Եզրափակիչ տեսարանները ցույց են տալիս հուշահամալիր այն անձնակազմի և հյուրերի համար, ովքեր հանդիսանում են Մումբայի հյուրանոցում կատարված դեպքերի անմիջական մասնակիցները, և հաջորդ տեսարանում հյուրանոցի մեծ վերաբացման կադրերը ՝ 21 ամիս անց։
Դերակատարում
2016-ի փետրվարի 11-ին հայտարարվեց, որ ֆիլմում նկարահանվելու են Դև Պադելը և Արմի Համմերը, դերասաններ Նազինին Բոնիադիի, Թերեզա Պալմերի և Սուհաիլ Նայյարի հետ միասին, իսկ Նիկոլայ Կոստեր-Վալդաուն և Անուպամ Խերը բանակցությունների մեջ էին:Ի վերջո, Փալմերը և Կոստեր-Վալդաուն չներգրավվեցին :Ջոն Քոլլին և Էնթոնի Մարասը գրեցին սցենարը, ռեժիսորը Մարասն էր, իսկ ֆիլմը արտադրեց Բասիլ Իվանկը Thunder Road Pictures- ի միջոցով։
Նկարահանում
2016 թվականի օգոստոսին Ադելաիդի կինոստուդիայում սկսվեց ֆիլմի գլխավոր նկարահանումները, որը վարում էր Հարավային Ավստրալիայի կինոընկերությունը ։ Նկարահանումները շարունակվել են Հնդկաստանում 2017-ի սկզբին ։
Թողարկում
2016-ի մայիսին Weinstein Company–ին ձեռք բերեց ԱՄՆ–ում և Մեծ Բրիտանիայում ֆիլմի բաշխման իրավունքը ։Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի ապրիլին հայտարարվեց, որ Weinstein ընկերությունը այլևս չի տարածելու ֆիլմը ։2018-ի օգոստոսին Bleecker Street- ը և ShivHans Pictures- ը ձեռք բերեցին ֆիլմի ԱՄՆ–ում տարածման իրավունքը ։
Ֆիլմն իր համաշխարհային պրեմիերան ունեցավ Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում ՝ 2018 թվականի սեպտեմբերի 7-ին :Այն թատերականորեն թողարկվել է Ավստրալիայում 2019 թվականի մարտի 14-ին ՝ Icon Film Distribution- ի, և Միացյալ Նահանգներում ՝ 2019 թվականի մարտի 22-ին ։
Այն նախատեսված է Միացյալ Թագավորությունում թողարկել 2019-ի սեպտեմբերին, Sky Cinema- ի և NowTV- ի կողմից ։
Ֆիլմը հանվել է Նոր Զելանդիայի կինոթատրոններից ՝ 2019 թվականի մարտի 15-ին Christchurch մզկիթի նկարահանումների պատճառով, ցուցադրությունները դադարեցվել են մինչև մարտի 28-ը ։
Նեթֆլիքսի շնորհիվ նախատեսվում էր ֆիլմը տարածել Հնդկաստանում և Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայի այլ տարածքներում ։Այնուամենայնիվ,Նեթֆլիքսը հետագայում հանեց կինոնկարը, այն բանից հետո, երբ հնդկական դիստրիբյուտոր Plus Plus Holdings- ի հետ կնքվեց վիճահարույց պայմանագիր ։ Ֆիլմը նախատեսվում է թողարկել Հնդկաստանում 2019-ի նոյեմբերի 29-ին Zee Studios- ի և Purpose Entertainment- ի կողմից ։ Հնդկաստանում ֆիլմի պաշտոնական հոլովակը թողարկվել է Zee Studios- ի կողմից 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ։
Քննադատական մոտեցում
Rotten Tomatoesի հաշվարկներով ֆիլմը ունի 76% հաստատման վարկանիշ ՝ 195 ակնարկների հիման վրա, միջինը 6.91 / 10: Կայքի քննադատական համաձայնության մեջ ասվում է. «Իրական կյանքի սարսափի պատկերումը ոմանք կդիտեն որպես շահագործող, բայց հյուրանոց Մումբայը շարունակում է մնալ ողբերգական իրադարձությունների լավ դրամատիզացումը» : Ըստ Metacritic– ի վրա ֆիլմը 100-ից 62 միջին գնահատական ունի ՝ հիմնվելով 33 քննադատների վրա ՝ նշելով «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ ակնարկներ» Audiences polled by PostTrak gave the film an overall positive score of 77% and a 50% "definite recommend". ։ PostTrak- ի կողմից հարցված հանդիսատեսը ֆիլմին տվեց ընդհանուր դրական գնահատական ՝ 77% և 50% «միանշանակ առաջարկ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմագրություններ Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ավստրալիական քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ավստրալիական թրիլեր ֆիլմեր
Լլոգարա
Լլոգարա (Լլոգորա) ազգային պարկ (ալբ.՝ Parku Kombëtar i Llogarasë/Llogorasë), բնության պահպանվող տարածք, որ տեղակայված է Ալբանիայի հարավ-արևելքում՝ Վլյորայի գավառի Վլյորայի շրջանում՝ Վլորա քաղաքից 40 մ դեպի հարավ։ Ձևավորվել է երկրի առաջին չորս ազգային պարկերի ստեղծման ժամանակ՝ 1966 թվականի նոյեմբերի 21-ին ։ Պարկի տարածքը կազմում է 10,1 քառակուսի կիլոմետր։ Նրա տարածքում ընդգրկված են Լլոգարի լեռնանցքից հյուսիս ընկած անտառները, որոնք գտնվում են ծովի մակարդակից 470-2018 մետր բարձրության վրա։
Լեռնանցքով մշտապես անցնող օդային հոսանքները հանգեցրել են նրան, որ ծառերն աճում են անբնական կերպով ծռված, օրինակ՝ «դրոշի սոճին» (ալբ.՝ Pisha e Flamurit)։ Դեպի լեռնանցքը տանող ճանապարհի երկայնքով գործում են զբոսաշրջիկների գիշերային հանգստի համար նախատեսված կայաններ։ Պարկը ժողովրդականություն է վայելում հետիոտն զբոսաշրջության սիրահարների շրջանում։ Ամեն տարի լեռնանցքից դեպի հարավ ընկած տարածքում անցկացվում են պարապլաներիզմի մրցություններ ։
Բուսական աշխարհ
Լլոգարայի պարկը հարուստ է միջերկրածովյան բուսականությամբ։ Պարկի տարածքում կան ալպյան ու մերձալպյան մարգագետիններ։ Պահպանվող տարածքներում աճում են սև սոճի (Pinus nigra), Հելդրեյխի սոճի (Pinus heldreichii), մակեդոնական բրգաձև սոճի (Abies borisii-regis), Quercus coccifera, հացենի (Fraxinus)։ Հազվագյուտ ու վտանգված տեսակներից են կենի հատապտղայինը (Taxus baccata) և եղջերենին (Ceratonia siliqua) : Պտերներից հանդիպում են Cheilanthes acrostica և Selaginella denticulata :
Կենդանական աշխարհ
Թիթեռներից պարկի տարածքում հանդիպում են Lycaena phlaeas և Celastrina argiolus : Կան նաև եվրոպական քարակաքավ, սպիտակագլուխ անգղ, եվրոպական եղնիկ, այծյամ, եվրոպական անտառային կատու, սովորական սկյուռ, ջրասամույր և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալբանիայի ազգային պարկեր
Մոնեպլ
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09195։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 26 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 13 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 8-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 5-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 61,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 82,4%)։ 8 աշխատունակ բնակիչներից 7-ը աշխատում էին (3 տղամարդ և 4 կին), անաշխատանք էր 1 կին։ 5 անգործունակ մարդկանցից 2-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 3-ը թոշակառու ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սեռական դաստիարակություն
Սեռական դաստիարակություն (sex education), մարդու սեռականության հետ կապված հարցերի հրահանգավորում, ներառյալ էմոցիոնալ հարաբերությունները և պարտականությունները, մարդու սեռական անատոմիան, սեռական ակտիվությունը, սեռական բազմացումը, սեռական համաձայնության տարիքը, վերարտադրողական առողջությունը, վերարտադրողական իրավունքները, անվտանգ սեքսը, ծնելիության վերահսկողությունը և սեռական ժուժկալությունը ։ Սեռական դաստիարակության ընդհանուր ուղիներն են ծնողները կամ դաստիարակները, պաշտոնական դպրոցական ծրագրերը և հանրային առողջության քարոզարշավները։
Ավանդաբար դեռահասներին շատ մշակույթներում սեռական հարցերի վերաբերյալ ոչ մի տեղեկություն չեն տվել, իսկ այդ հարցերի քննարկումը անվանվել է տաբու։ Նման հրահանգները, որպես կանոն, մնում էին երեխայի ծնողների վրա, և հաճախ դա հետաձգվում էր մինչև երեխայի ամուսնությունը։ Սակայն 19-րդ դարի վերջին տեղի ունեցած առաջադիմական կրթական շարժումը հանգեցրել է Հյուսիսային Ամերիկայի դպրոցական ծրագրերում «հասարակական հիգիենայի» ներմուծմանը և դպրոցական սեռական դաստիարակության առաջացմանը ։ Չնայած դպրոցական սեռական դաստիարակության վաղ տարածմանը, 20-րդ դարի կեսերին սեռական հարցերի վերաբերյալ տեղեկատվության մեծ մասը ստացվում էր ոչ պաշտոնապես՝ ընկերների և լրատվամիջոցների կողմից, և այդ տեղեկատվության մեծ մասը ունեցել է անբավարար կամ կասկածելի արժեք, հատկապես սեռական հասունությունից հետո, երբ սեռական հարցերի նկատմամբ հետաքրքրությունը լինում է առավել սուր։ Այս թերությունն ավելի է խորացել դեռահասների հղիության դեպքերի թվի աճով, հատկապես 1960-ական թվականներից հետո արևմտյան երկրներում։ Նման հղիությունների թվի կրճատման ուղղությամբ մի շարք երկրների ջանքերսվ ներմուծվել են սեռական դաստիարակության ծրագրեր, որոնք ի սկզբանե ուժեղ դիմադրության են արժանացել ծնողական և կրոնական խմբերի կողմից։
Սահմանումներ
Ջոն Ջ. Բերթը սեռական դաստիարակությունը սահմանել է որպես արարածների առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն՝ իգական և արական ։ Նման բնութագրերը կազմում են մարդու սեռականությունը։ Սեռականությունը մարդու կյանքի կարևոր ասպեկտն է, և գրեթե բոլոր մարդիկ, ներառյալ երեխաներին, ցանկանում են իմանալ դրա մասին։ Սեռական դաստիարակությունը ներառում է բոլոր կրթական միջոցները, որոնք, անկախ կոնկրետ օգտագործված մեթոդից, կարող են կենտրոնանալ սեռական հարաբերությունների վրա։ Այնուհետև նա ասել է, որ սեռական դաստիարակությունը նշանակում է պաշտպանություն, պատկերացումների ընդլայնում, ընտանիքի բարելավում և զարգացում՝ ընդհանուր ընդունված բարոյական գաղափարների հիման վրա ։
Լիփսոնը սեռական դաստիարակությունը դիտարկում է որպես սեռական ռեակցիայի և վերարտադրության ֆիզիոլոգիական, հոգեբանական և սոցիոլոգիական տարբեր ասպեկտների ուսուցում ։ Քերնին (2008) սահմանել է սեռական դաստիարակությունը որպես «իր մեջ ներառող դպրոցի գործողությունների բազմակողմանի կուրսը, որը նախատեսված է երեխաների և մեծահասակների կողմից սոցիալապես ցանկալի վերաբերմունք, պրակտիկա և անձնական վարք առաջացնելու համար, որոնք լավագույն կերպով պաշտպանելու են անձին՝ որպես մարդու և ընտանիքը՝ որպես հասարակական ինստիտուտ»։ Այսպիսով, սեռական դաստիարակությունը կարող է նկարագրվել նաև որպես «սեռականության լուսաբանում», ինչը նշանակում է, որ այն ներառում է կրթություն սեռականության բոլոր ասպեկտների վերաբերյալ, ներառյալ ընտանիքի պլանավորումը, բազմացումը (բեղմնավորում, սաղմի և պտղի զարգացում՝ մինչև ծնունդը), ինչպես նաև տեղեկատվություն սեռականության բոլոր ասպեկտների մասին, ներառյալ՝ մարմնի պատկերը, սեռական կողմնորոշումը, սեռական հաճույքը, արժեքները, որոշումների ընդունումը, հաղորդակցությունը, ժամադրությունը, հարաբերությունները, սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները (սեռավարակները) և այն, թե ինչպես խուսափել դրանցից ։ Սեռական դաստիարակության տարբեր ասպեկտները պատշաճ են համարվում դպրոցի համար՝ կախված աշակերտների տարիքից կամ այն բանից, թե ինչ կարող են հասկանալ երեխաները ժամանակի որոշակի կետում։ Ռուբինը և Քինդենդալը կարծիք են հայտնել, որ սեռական դաստիարակությունը միայն վերարտադրության և ուսուցման թեմաները չեն, թե ինչպես են երեխաները ծնվում և մեծանում։ Փոխարենը, այն ունի շատ ավելի լայն տեսադաշտ և նպատակ՝ օգնել երեխաներին ավելի իմաստալից կերպով ներառել սեքսը իրենց ներկա և ապագա կյանքում, նրանց որոշակի հիմնական պատկերացում տալ սեքսի գրեթե բոլոր ասպեկտների մասին, այն ժամանակ, երբ նրանք հասնեն լիարժեք հասունության ։
Աղբյուրներ
Սեռական դաստիարակությունը կարող է դասավանդվել ոչ պաշտոնապես, օրինակ, երբ ինչ-որ մեկը տեղեկատվություն է ստանում ծնողի, ընկերոջ, կրոնական առաջնորդի կամ լրատվամիջոցների միջոցով ։ Այն կարող է նաև տրամադրվել սեռական ինքնօժանդակման հեղինակների, ամսագրերի խորհուրդներով սյունակների, սեռական տեսաբանների կամ սեռական դաստիարակության կայքերի միջոցով։ Ուսուցումը կարող է նաև իրականացվել մուլտիմեդիա ռեսուրսների միջոցով։ Դեռահասները շատ ժամանակ են անցկացնում սոցիալական ցանցերում կամ հեռուստացույց դիտելիս։ Նույն դեռահասները կարող են նաև դժվարություններ ունենալ իրենց ընտանիքների հետ սեռական թեմաներով շփվելու հարցում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ մեդիայի միջամտությունը, օրինակ, հեռուստատեսությամբ ցուցադրվող գովազդների կամ հասարակական լրատվամիջոցների գովազդի միջոցով սեռական դաստիարակության ուսուցման մեթոդների օգտագործումը, արդյունավետ է և նվազեցրել է անպաշտպան սեռական հարաբերությունների քանակը ։ Ֆորմալ սեռական դաստիարակությունը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ դպրոցները կամ բժշկական հաստատությունները սեռական դաստիարակություն են առաջարկում։ Սլայերը հայտարարել է, որ սեռական դաստիարակությունը երիտասարդին սովորեցնում է, թե ինչ նա պետք է իմանա իր անձնական վարքի և այլ մարդկանց հետ հարաբերությունների համար ։ Գրյունբերգը նույնպես հայտարարել է, որ սեռական դաստիարակությունն անհրաժեշտ է երիտասարդներին առաջիկա խնդրին նախապատրաստելու համար։ Նրա խոսքով՝ պաշտոնյաներն ընդհանուր առմամբ համաձայն են, որ անհրաժեշտ է ինչ-որ պլանային սեռական դաստիարակություն ։ Երբեմն ֆորմալ սեռական դաստիարակությունը դասավանդվում է որպես ամբողջական դասընթաց՝ որպես միջին կամ ավագ դպրոցի ուսումնական ծրագրի մաս։ Այլ դեպքերում դա ընդամենը մեկ միավոր է կենսաբանության, առողջության, տնային տնտեսության կամ ֆիզիկական դաստիարակության ավելի լայն դասերում։ Որոշ դպրոցներ չեն առաջարկում ոչ մի սեռական դաստիարակություն, քանի որ դա վիճելի հարց է մի շարք երկրներում, հատկապես Միացյալ Նահանգներում (հատկապես այն տարիքի վերաբերյալ, որից երեխաները պետք է սկսեն նման կրթություն ստանալ, բացահայտվող մանրամասնությունների քանակը, ներառյալ ԼԳԲՏ սեռական դաստիարակությունը և մարդու սեռական կյանքի վերաբերյալ թեմաները, ինչպիսիք են անվտանգ սեռական պրակտիկաները, ձեռնաշարժությունը, մինչամուսնական սեքսը և սեռական էթիկան)։
Վիլհելմ Ռայխը նկատել է, որ իր ժամանակի սեռական դաստիարակությունը խաբեության աշխատանք էր, որը կենտրոնանում է կենսաբանության վրա և թաքցնում է հուզմունք-գրգռումը, որն ամենից շատն է հետաքրքրում սեռական հասուն մարդուն։ Ռայխն հավելել է, որ այդ շեշտադրումը խավարում է այն, ինչ նա համարում էր հիմնական հոգեբանական սկզբունք. բոլոր տագնապները և դժվարությունները ծագում են չբավարարված սեռական ազդակներից ։ Լիփսոնը պնդում է, որ մարդկանց մեծ մասը նախապատվությունը տալիս է հանրային դպրոցներում սեռական դաստիարակության այս կամ այն ձևին, և դա դարձել է չափազանց հակասական հարց, քանի որ, ի տարբերություն շատ առարկաների, սեռական դաստիարակությունը վերաբերում է մարդկային կյանքի հատկապես զգայուն և խորը անձնական հատվածին։ Նա առաջարկել է, որ սեռական դաստիարակությունը դասավանդվի դասարանում։ Դեռահասների հղիության խնդիրը նուրբ է, և այն դժվար է գնահատել սեռական դաստիարակության միջոցով ։ Բայց Քալդերոնն այլ կերպ էր կարծում, պնդելով, որ պատասխանը դեռահասների սեռական խնդիրների և հղիության վրա չի կարող առաջին հերթին ընկած լինել դպրոցական ծրագրերի հիմքում, որոնք լավագույն դեպքում կարող են միայն բուժիչ լինել։ Այն, ինչ անհրաժեշտ է՝ կանխարգելիչ կրթությունն է, և որպես այդպիսին, ծնողները պետք է նույնպես ներգրավված լինեն։
Երբ սեռական դաստիարակությունը վիճաբանվում է, գլխավոր վիճելի պահերը կայանում են այն բանում, թե արդյո՞ք երեխաների սեռականության լուսաբանումը արժեքավոր է, թե վնասակար, արդյո՞ք ԼԳԲՏ սեռական դաստիարակությունը պետք է ներառվի ուսումնական ծրագրի մեջ, թե ոչ։ Վիճելի պահ է նաև այնպիսի բեղմնականխիչների օգտագործումը, ինչպիսիք են պահպանակները և հորմոնալ բեղմնականխումը, ինչպես նաև ամուսնությունից դուրս հղիության և դեռահասների հղիության վրա նման օգտագործման ազդեցությունը։ Այս հակասության հիմնական պատճառներից մեկը ժուժկալության հիման վրա սեռական դաստիարակության աջակցության ուժեղացումն էր պահպանողական խմբերի կողմից։ Սեռական դաստիարակության նկատմամբ պահպանողական վերաբերմունք ունեցող երկրները (ներառյալ Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ն) ունեն սեռավարակների և դեռահասների հղիության ավելի բարձր մակարդակ ։
Հանրային կարծիք
2011 թվականի նոյեմբերին Մեծ Բրիտանիայում, Կանադայում և Միացյալ Նահանգներում Angus Reid Public Opinion-ի կողմից անցկացված հետազոտությունը խնդրել է մեծահասակներին հետ նայել դեպի այն ժամանակ, երբ նրանք դեռահաս էին և նկարագրել, թե որքան օգտակար են եղել աղբյուրները, որոնք թույլ են տվել նրանց ավելին իմանալ սեռական հարաբերությունների մասին։ Իհարկե, հարցվածների ամենամեծ մասնաբաժինը երեք երկրներում (74%-ը Կանադայում, 67%-ը Մեծ Բրիտանիայում և 63%-ը Միացյալ Նահանգներում) ասել է, որ ընկերների հետ խոսակցություններն էին «շատ օգտակար» կամ «չափավոր կերպով օգտակար»։ Հաջորդ հեղինակավոր աղբյուրը մեդիան էր (հեռուստատեսություն, գրքեր, ֆիլմեր, ամսագրեր), որը՝ որպես օգտակար նշել է բրիտանացիների (65%) և կանադացիների (62%) մոտ երեք հինգերորդ մասը և ամերիկացիների ավելի քան կեսը (54%)։
Բարոյագիտություն
Ծնողների շրջանում սեռական դաստիարակության վերաբերյալ վիճաբանության երկու հակադիր կողմեր կան։ Սեռական լիբերալները կարծում են, որ սեռական հարաբերությունների մասին գիտելիքները մարդկանց հնարավորություն են տալիս տեղեկացված որոշումներ կայացնել իրենց անձնական սեռականության վերաբերյալ, և նրանք հանդես են գալիս բազմակողմանի սեռական դաստիարարակության օգտին ոչ միայն ավագ դասարաններում, այլ ամբողջ դպրոցի ընթացքում։ Սեռական պահպանողականները կարծում են, որ սեքսի մասին գիտելիքները դեռահասներին ստիպում են սեքսով զբաղվել, և նրանք կարծում են, որ սեքսը պետք է դասավանդվի ընտանիքի ներսում, որպեսզի դրա վերաբերյալ բարոյականությունը նույնպես խոսակցության մեջ ներառվի։ Սեռական պահպանողականները տեսնում են սեռական դաստիարակության ուսուցման կարևորությունը, բայց միայն ժուժկալության ծրագրերի միջոցով ։
Սեռական դաստիարակության մեկ այլ տեսակետ, որը պատմականորեն ոգեշնչված է այնպիսի սեքսոլոգների կողմից, ինչպիսիք են Վիլհելմ Ռայխը, և հոգեբանների, ինչպիսիք են Զիգմունդ Ֆրոյդը և Ջեյմս Ու․ Փրեսքոթը, պնդում է, որ սեռական դաստիարակության մեջ խոսքը վերաբերում է մարմնի վերահսկմանը և ազատմանը հասարակական վերահսկողությունից։ Այս տեսակետի կողմնակիցները հակված են քաղաքական հարցը դիտարկել որպես հարց այն մասին, թե արդյոք հասարակությունը կամ առանձին մարդը պետք է սեռական բարքեր սովորեցնի։ Այսպիսով, սեռական դաստիարակությունը կարելի է դիտարկել որպես անհատներին գիտելիքների տրամադրում, որոնք անհրաժեշտ են հասարակականորեն կազմակերպված սեռական ճնշումից ազատվելու և սեփական կարծիքը ձևավորելու համար։ Սեքսի և հարաբերությունների փորձագետները, ինչպիսին է օրինակ Ռիդ Միխալկոն «ReidAboutSex»-ից, ենթադրում են, որ ֆիզիկական մտերմության և առողջ դաստիարակության մասին բաց երկխոսությունը կարող է ավելի շատ ինքնագնահատում, ինքնավստահություն, հումորի զգացում և ընդհանուր առողջություն առաջացնել ։
Ոմանք պնդում են, որ սեռական դաստիարակության որոշ ծրագրեր ոչնչացնում են համեստության մասին նախկինում գոյություն ունեցող պատկերացումները կամ խրախուսում են ընդունել այն, ինչ նրանք համարում են անբարոյական պրակտիկաներ, ինչպիսիք են համասեռականությունը կամ մինչամուսնական սեքսը։ Բնականաբար, նրանք, ովքեր կարծում են, որ համասեռականությունը կամ մինչամուսնական սեքսը մարդկային սեռականության շարքի նորմալ մասն են, համաձայն չեն նրանց հետ։
Շատ կրոններ սովորեցնում են, որ ամուսնությունից դուրս սեռական վարքը անբարոյական է և/կամ հոգեբանական առումով վնասակար, և շատ հետևորդներ ցանկանում են, որ այս բարոյականությունը նույնպես դասավանդվի որպես սեռական դաստիարակության մաս։ Նրանք հավատում են, որ սեռական գիտելիքներն անհրաժեշտ են կամ պարզապես անխուսափելի են, այնպես որ նախընտրում են ժուժկալության վրա հիմնված ուսումնական ծրագրերը ։
ԼԲԳՏ-ին կողմ
ԼԳԲՏ անձանց համար ներառական ուսումնական ծրագրի օրինակ է հանդիսանում «Սեռական դաստիարակության ապագա» (Future of Sex Education) նախաձեռնության կողմից սահմանված սեռական դաստիարակության ազգային ստանդարտների ներմուծումը։ Այս կրթական չափանիշները սահմանում են յոթ հիմնական թեմաներ, որոնք պետք է վերանայվեն սեռական դաստիարակության մեջ, և այդ առանցքային թեմաներից մեկը ինքնությունն է։ Ինքնության թեման ներկայացնում է լեսբիական, հոմոսեքսուալ, բիսեքսուալ և տրանսգենդերային ինքնությունները որպես հնարավորություններ ուսանողների համար կյանքի ընթացքում հասկանալ, թե ով են նրանք։ Այս չափանիշները, ինչպես պնդում է «Սեռական դաստիարակության ապագա»-ն, սկսվելու են մանկապարտեզում և զարգանալու են դեպի ավելի բարդ թեմաներ ամբողջ դպրոցական ուսուցման ընթացքում՝ ըստ ուսանողների հասունացման և տարիքին ։ Մեծ Բրիտանիայում BigTalk Education-ի «Growing Up Safe» ծրագիրը, որը ներառում է ԼԳԲՏ հարաբերությունների ուսուցումը կրտսեր դպրոցական տարիքից սկսած, 2017 թվականին Պամելա Շերիդանի մրցանակին է արժանացել հարաբերությունների և սեռական դաստիարակության, երիտասարդների համար ծառայությունների և նախագծերի ոլորտում նորամուծությունների և առաջավոր պրակտիկայի համար ։
ԼԳԲՏ-ին դեմ
Հակառակորդները հաճախ պնդում են, որ ԼԳԲՏ սեռական դաստիարակության դասավանդումն անհարգալից վերաբերմունք կլիներ որոշ կրոնների հանդեպ և ուսանողներին կենթարկեր անպատեհ թեմաների ։ Նրանք ասում են, որ համասեռականության ներառումը ուսումնական ծրագրում կխախտեր ծնողների իրավունքները՝ վերահսկելու այն, ինչին ենթարկվում են իրենց երեխաները, և որ դպրոցները չպետք է ուսանողներին որոշակի քաղաքական տեսակետ պարտադրեն ։ Ներկայումս սեռական դաստիարակության բազմաթիվ ուսումնական ծրագրեր չեն ներառում ԼԳԲՏ թեմաները, և ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ուսանողները հաճախ զգում են, որ չեն ստանում համապատասխան ուսուցում ԼԳԲՏ սեռական թեմաներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սեքս և հասարակություն Կատեգորիա:Մանկավարժություն Կատեգորիա:Սեռական առողջություն Կատեգորիա:Դաստիարակություն Կատեգորիա:Մանկավարժական հոգեբանություն Կատեգորիա:Սեքսոլոգիա Կատեգորիա:Կրթություն Կատեգորիա:Սեքսուալություն Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն Կատեգորիա:Կրթություն ըստ առարկայի Կատեգորիա:Առողջություն
Ամիրան Մանդինյան
Ամիրան Մանդինյան, հայ մանկավարժ, դերասան, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
1860-1869 թվականներին սովորել է Լազարյան ճեմարանում։ 1870-1900 թվականներին դասավանդել է Ներսիսյան, 1878-1879 թվականներին՝ Ալեքսանդրապոլի վիճակային դպրոցներում։ Պրոֆեսիոնալ բեմ է բարձրացել 1873 թվականին, Թիֆլիսում, Գիժ Մոզու (Սունդուկյանի «Քանդած օջախ») դերով։ 1879-1881 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի հայոց դերասանական մշտական խմբում, ապա, մինչև 1910 թվականը, մասնակցել պատահական ներկայացումների։ Մանդինյանը ռեալիստական ուղղության դերասան էր, կատակերգական և բնութագրային դերերի լավագույն կատարող։
Թարգմանել է Շեքսպիրի «Անսանձ կնոջ սանձահարումը», Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», Մոլիերի «Դոն Ժուան» պիեսները։
Դերեր
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մայիսի 15 մահեր Կատեգորիա:1848 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1913 մահեր Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Գալոյի ձոր
Գալոյի, ձոր Արածանիի վերին հոսանքի շրջանում, Ալաշկերտի դաշտում, Շառիան գետի հովտում։ Հայտնի է իր փարթամ բուսականությամբ, մարգագետիններով, հորդաբուխ աղբյուրներով ու կարկաչահոս առվակներով։ Քրդերը կոչում են Նավալե կալո (ծերուկ ձոր), իսկ հայերը՝ Գալուստի ձոր։ Այստեղ կան Գալո անունով երկու ավերակ գյուղ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի ձորեր
Դալմայի այգիներ
Ծագումնաբանություն
«Դալմա» կամ «դեոլմե» բառի վերաբերյալ գոյություն ունեն մի շարք բացատրություններ։
Ըստ Մ. Խորենացու, Մ. Աբեղյանի, Ա. Ղանալանյանի և Խալաթյանցի՝ դեոլմեն պարսկերեն բառ է և նշանակում է քանդվածը վերաշինել, լցվածը մաքրել, իսկ որպես ածական՝ պեղած, ծակած  ։
Ըստ Երվանդ Շահազիզի՝ «դեոլմեններն» այն հին գետափոր ճանապարհներն են, որոնցով Դալմայի այգում գտնվող ջրանցքի ջուրը հոսել և ոռոգել է Դալմայի այգիները ։
Պատմություն
Դալմայի այգիների ստեղծումը թվագրվում է Վանի թագավորության արքա Ռուսա Բ-ի գահակալության ժամանակահատվածով։ Հայտնի է, որ դեռևս հնագույն ժամանակներից Դալմայի այգիները եղել են պտղատու։ Այնտեղ մշակվել է հազարից ավելի տեսակի խաղող, որից մեծ քանակությամբ գինի են պատրաստել։
Դալմայի այգու մասին առաջին անգամ հիշատակվում է Ռուսա Բ-ի թողած սեպագիր արձանագրությունում, որը տեղադրված է Զվարթնոց տաճարի հարևանությամբ։ Արձանագրությունում ասվում է.
Այգու տարածքը պատահական չի ընտրվել։ Այն ունի հարավարևմտյան թեքություն, իսկ նման աշխարհագրական դիրքում լուսավորության և ջերմային պայմանները առավել նպաստավոր են այգեգործության համար։
Ներկայումս Դալմայի այգիները զբաղեցնում են 530 հա տարածք, սակայն նախկինում այգին սկիզբ է առել Ծիծեռնակաբերդի բլրից և ձգվել մինչև Զվարթնոցի տաճարը։
1950 թ. Կարմիր բլուրում իրականացվող պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են յոթ մառաններ՝ 420 գինու կարասներով՝յուրաքանչյուրը 800-1200 լիտր տարողությամբ։ Կարասների մեջ եղել են խաղողի կորիզներ, որոնց ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ դրանք առ այսօր Դալմայի այգում աճող եզանդարի, խարջի, ասքյարի, մսխալի սորտերից են։ Հայտնաբերվել է նաև ածխացած խաղող, որը ակադեմիկոս Բորիս Պիոտրովսկու պատվերով 1962 թ. ուսումնասիրվել է խաղողագործ-գինեգործ Դերենիկ Սաֆարյանի կողմից։ Դալմայի այգիներում մինչև վերջերս մշակվել են խաղողի մոտ 80 սորտ և թթի, ծիրանի, խնձորի տասնյակ սորտեր ։
Ջրանցք
Դալմայի այգիները, սակայն, միայն խաղողով չէ, որ հայտնի են։ Այգում մինչև օրս էլ պահպանվում է Դալմայի ջրանցքը, որը նույնպես կառուցվել է Ռուսա Բ-ի կողմից՝Հրազդան գետի վրա և հիշատակված է վերոնշյալ սեպագիր արձանագրության մեջ Ումեշե անունով։ Այն ոռոգել է Դալմայի այգիներն ու շրջակա դաշտերը։ Ջրանցքն սկիզբ է առնում Դավթաշենի կամրջի մոտից, գետնի տակով անցնում մոտ երեք կիլոմետր, ապա դուրս է գալիս Հրազդան կամրջին հարող այգու տարածքում։ Ջրանցքն ունեցել է 8,5 կմ երկարություն։ Այն ջրի ամենամեծ պաշարն ունեցող ջրանքն է։ Ըստ Երվանդ Շահազիզի՝ Դալմայի ջրանցքը մեկն էր Երևանի այն գլխավոր առուներից, որոնք սնվում էին Հրազդան գետից։ Դրանք այնքան լայն ու երկար էին, որ գետի ջրերի մի մասը բերում էին քաղաք և հասցնում քաղաքի բոլոր հեռավոր անկյունները՝ լցնելով Թոխմախան գյոլ կոչվող լճակը, որից ջուր էր մատակարարվում Շահարի հանդին ։ Ըստ Շահազիզի՝ Դալմայի ջրանցքի մագիստրալի երկարությունը կազմել է 6 վերստ, իսկ ճյուղավորումը՝ 3 վերստ ։
Այսպես է նկարագրում Շահազիզը Դալմայի ջրանցքը.
«Դալման, հանված լինելով Հրազդանի աջ ափից, Երևանի «Այգեձոր» (Դարաբաղ) կոչված արվարձանի դեմ, մտնում է մի ներքնուղու մեջ, որ փորված է մի բավականին բարձր սարի կրծքում, և հակառակ կողմում, 300 սաժեն տարածություն անցնելուց հետո դուրս է գալիս գետնի տակից մի առատաջուր մեծ աղբյուրի նման։ Այդ առուն ոռոգում է «Դամլայի» կոչված այգիները, նրա մի մասն էլ անցնում է Նորագեղի այգիները, մի երրորդ մասն էլ հոսում է դեպի արևմուտք, որտեղից անցնում, ոռոգում է Էջմիածնի նախկին վանքապատկան հողերը» ։ Հրազդանի աջ ափին գտնվող Դալմայի այգիները, սակայն, տնկվել են ավելի ուշ՝ Երևանի Հուսեյն Ղուլի խանի օրոք։ Հուսեյն Ղուլի խանի ապարանքը, որ գտնվել է Երևանի բերդին կից, նայել է այն մերկ ու չոր դաշտերին, որոնց տեղում գտնվել են այգիները։ Նա հրամայել է այդ դաշտն ամբողջությամբ վերածել այգիների։ Սակայն տեղանքն ուսումնասիրելուց հետո պարզ է դարձել, որ այդ տեղանքում ջուր չկա և հնարավոր չի լինի ամայի դաշտն այգու վերածել։
Բազմաթիվ շինարարներ գործի դնելուց հետո պարզ է դառնում, որ նախկինում դաշտը ոռոգել է մի ջրանցք, որը շատ երկար ժամանակ փակ է եղել։ Հյուսեին Ղուլի խանը կանչում է իր խանության բոլոր հմուտ առու հանողներին և հրամայում է նրանց որոնել և գտնել վաղեմի ջրանցքի ակը։ Այնուհետև վարպետներ են կանչում Մակուից, Թավրիզից, Սպահանից։ Ձորաբաշի տակ գետի եզերքը բռնելով՝ նրանք գնում են ջուրն ի վեր և, վերջապես, հասնում այն տեղը, ուր երևում էին վաղեմի ջրանցքի հետքերը։ Սկսում են օր ու գիշեր աշխատել, մինչև որ կարողանում են բացել խցանված ակը՝ դեոլմե անել։
Այսպիսով, 1815 թ. սրբազների ու գյուղացիների ձեռքով մաքրվում և վերաշինվում է անհիշելի ժամանակներից այդտեղ գոյություն ունեցած ջրանցքը, և առատ ջուրը գետնափոր ճանապարհով՝ «դեոլմեով» կրկին ոռոգում է դաշտերը։ Ջրանցքի ակը բացել տալուց հետո Հուսեյն Ղուլի խանը Հրազդանի աջ ափին 149 այգի է տնկել տվել, որոնցից տարեկան տուրք է ստացել՝ եկամտի կեսը։ Ընդհանրապես, Հուսեյն խանը հայտնի էր իր շինարարական ու վերանորոգչական աշխատանքներով։ Նրա խանության օրոք բացվել են նոր առուներ, հները նորոգվել, տնկվել նոր այգիներ ու պարտեզներ։ Այդպես խանն ավելացրել է իր եկամուտը։ Ընդհանուր առմամբ Հուսեյն խանը քաղաքից միայն ստացել է 12.414 թուման հարկ ։
Այգու խնդիրները
Դալմայի այգիները կենսաբազմազանությամբ և հինավուրց պատմամշակութային կոթողներով հարուստ յուրօրինակ պատմամշակութային համալիր են։ Դրանք պատմամշակութային ու հնագիտական մեծ արժեք են ներկայացնում ոչ միայն Երևանի, այլև Հայաստանի համար։
1931 թ. խորհրդային իշխանությունները Դալմայի այգիները վերցրել են այգեգործների ձեռքից և հանձնել կոլտնտեսությանը։ Այդ ժամանակ այգին պատկանում էր Շահումյանի շրջանի 18 և 19-րդ համագումարների անվան կոլտնտեսություններին։
1990-ական թվականներին տեղական իշխանությունները վարձակալության տվեցին Դալմայի այգիները՝ մշակման համար։
Մինչև 2000 թ. Դալմայի այգիներն ընդգրկված են եղել Հայաստանի Հանրապետության՝ բնության պետական հուշարձանների ցանկում՝ 790 հա պահպանման տարածքով, որից 533 հա բուն այգու տարածքն էր։ Սակայն 2003 թ. անհասկանալի պատճառներով այգու տարածքից դուրս մնաց 277 հա տարածք ։ Մինչև 2004 թ. Դալմային հարող ու այգու մաս կազմող Սարդարի այգին Հայաստանի պատմամշակութային հուշարձանների ցուցակում նույնպես արձանագրված էր որպես պահպանվող հուշարձան, ինչը ենթադրում էր, որ այն պետք է պաշտպանվեր կառուցապատումից։ Սակայն մինչև 2003 թ. այգին արդեն կառուցապատվել էր չորս կողմից և այգուց մնացել էր միայն մի փոքր հատված։
1996 թ. այգու մնացած հատվածը տրվել էր Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը՝ դեսպանատուն, մզկիթ և հյուրանոց կառուցելու համար։ Սակայն Կանաչների միություն կուսակցության ջանքերի շնորհիվ այդ ծրագիրը չիրականացավ։
2004 թ. ՀՀ կառավարությունը քաղաքապետ Երվանդ Զախարյանի օրոք ընդունեց որոշում, որով նախատեսվում էր Երևանի Դալմայի այգիների 750 հա գոտուց կանաչապատ թողնել միայն 256-ը։ Այդ որոշումով Երևանի քաղաքապետարանին թույլատրվեց վաճառքի հանել Դալմայի այգիների առանձին հատվածներ՝ ոտնահարելով հողօգտագործողների իրավունքները։ Վաճառքի հանված տարածքներում սկսվեցին բետոնապատման աշխատանքներ, իսկ Դալմայի այգիները տարիներ շարունակ մշակած վարձակալողների ձեռքից հողը խլվեց` դեռ պայմանագրերի ժամկետները չլրացած։ Այգու տարածքում շինարարությունն սկսվել է առանց քաղաքաշինության նախարարության և պատմամշակութային կոթողների պաշտպանության կոմիտեի թույլտվության՝ առանց նախապես փորձագիտական աշխատանքներ կատարելու ։
2006 թ. ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովը հայտարարեց, որ ՀՀ կառավարությունը հողօգտագործողներին Դալմայի այգիների հողատարածքներից զրկելով խախտել է վերջիններիս իրավունքները։ 2008 թ. հունիսի 11-13-ը Ռիգայում կայացած Օրհուսի կոնֆեդերացիայի նիստում ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովը հրապարակել է զեկույց, որում անօրինական է ճանաչել հողօգտագործողների հանդեպ ՀՀ իշխանությունների որդեգրած մոտեցումը ։
2011 թ. հունիսի 29-ից հուլիսի 1-ը Քիշինևում տեղի ունեցող ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի նիստի ժամանակ կրկին անդրադարձ է եղել Դալմայի այգիների խնդրին։ Հանձնաժողովը փաստել է, որ Հայաստանը այգիների մասին որոշմամբ խախտել են Օրհուսի կոնվենցիայի մի շարք դրույթներ։ Նիստին նաև հանձնարարական է տրվել ՀՀ կառավարությանը՝ իրականացնել մի շարք միջոցառումներ խախտումների վերացման ուղղությամբ ։ 2016 թ. մարտի 8-ին ՀՀ նախագահին ուղղված բաց նամակում նշվում էր, որ ՀՀ կառավարության կողմից 1991 թ. մարտի 5-ին ընդունված N166 որոշման համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին հատկացված հողամասերը պետական կարիքների համար կարող են հետ վերցվել» «միայն» այն դեպքում, երբ այդ քաղաքացիներին իրենց համաձայնությամբ այլ, համարժեք հողամաս է հատկացվում (նշված որոշմամբ հաստատված կանոնադրության 3-րդ կետը)։
Տարիներ շարունակ դատարաններում պայքարելուց հետո հողամասերից զրկված հողօգտագործողների միայն մի քանիսին տրվեց փոխատուցում, այն էլ գնորդների հաշվին։ Մյուս մասի` շուրջ 2 տասնյակ հողօգտագործողների փոխհատուցման հարցը կարգավորելու համար ոչ գնորդների, ոչ պետական համապատասխան պաշտոնյաների կողմից քայլեր չձեռնարկվեցին ։
Մեկ այլ խնդիր էլ տարբեր հողօգտագործողների տրվող խիստ անհավասար փոխհատուցումն է։ Հողօգտագործողների մի մասի կարծիքով՝ առաջին հերթին պետք է լուծվի արդարացի փոխհատուցման հարցը ։
Այսպես, 2003 թ. առ այսօր խախտվել են և շարունակում են խախտվել ՀՀ կողմից վավերացված մի շարք միջազգային կոնվենցիաներ, այդ թվում` Օրհուսի կոնվենցիան, ՀՀ բազմաթիվ օրենքներ և նորմատիվներ (ՇՄԱՓ, ՀՀ հողային, ՀՀ քաղաքաշինության մասին, վարչարարության և այլն) ։
Ավտոմայրուղու կառուցում
2012 թ. մարտի 7-ին Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը ՀՀ կառավարության նիստում ներկայացրեց «Երևան քաղաքում ավտոմայրուղի կառուցելու ներդրումային ծրագրին հավանություն տալու մասին» նախագիծը։
Նախագծով նախատեսվում էր Երևան քաղաքի օղակաձև արագընթաց մայրուղու բաղկացուցիչ մաս կազմող Ծովակալ Իսակովի պողոտան Լենինգրադյան փողոցին կապող ավտոմայրուղի կառուցել։ Ավտոմայրուղին անցնելու է Դալմայի ագիների անտառային ֆոնդի հողերի սահմանով՝ Ծիծեռնակաբերդի խճուղուց դեպի հարավ–արևմուտք ընկած տարածքով։ Ավտոմայրուղու կառուցման արդյունքում նշված տարածքում առաջացող 5,3 հա ազատ հողամասը Երևանի քաղաքապետարանը մեկ քառ. մետրը մոտ 70 000 ՀՀ դրամով պետք է վաճառեր «Սահակյանշին» ՓԲԸ-ին, որը պարտավորվում էր 3-7 տարիների ընթացքում կառուցապատել տարածքը ։
Դալմայի այգիների կրճատման հաշվին նոր ավտոմայրուղու կառուցման խնդիրը մտահոգեց երևանցիներին և շուտով լայն արձագանք ստացավ մամուլում։ Նախագծի դեմ հանդես եկող քաղաքացիներն ու բնապահպանները նշում էին, որ վերոնշյալ օրինագիծը խախտում է ՀՀ միջազգային կոնվենցիաներն ու ՀՀ Սահմանադրության պահանջները։
Նրանք, մասնավորապես, առանձնացնում էին հետևյալ հիմնական 4 կետերը.
Մայրուղու կառուցման աշխատանքները սկսվեցին 2012 թ. հուլիսին և ավարտվեցին 2014 թ. մայիսի 31-ին։ Ավտոմայրուղու շինարարության վրա ծախսվել է 6.1 միլիարդ դրամ։ Ավտոմայրուղու և հանգույցների 9 ուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 5.1 կմ, որից մայրուղու երկարությունը 2.9 կմ է, իսկ նոր կառուցված հանգույցների թվով 9 ուղիների ընդհանուր երկրարությունը 2.2 կմ է։ Կանաչապատվել են 5 հա մակերեսով տարածքներ, տնկվել են 2000 հատ դեկորատիվ ծառեր ու թփեր ։
Ավտոմայրուղու պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 2014 թ. հունիսի 14-ին։ Բացմանը ներկա էին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, Երևանի ավագանու անդամներ և այլ հյուրեր ։
Ազգային թաղամասի կառուցումը
2017 թ. հունիսին ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանն ու Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանն այցելեցին այգու տարածք, որտեղ նախատեսվում է իրականացնել «Հայկական գյուղ» ազգային թաղամասի կառուցապատման ներդրումային ծրագիրը։
Այգու տարածքում ծրագրվում է ստեղծել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի ազգային ավանդույթներին ու պատմականորեն ձևավորված ճարտարապետական դիմագծին բնորոշ ազգային թաղամաս` բնակելի տներով, հյուրանոցներով (հյուրատներով), ինչպես նաև նկարչությունն ու ազգային արհեստները (գորգագործություն, դարբնեգործություն, կավագործություն, հուշանվերների պատրաստում) ներկայացնող ցուցասրահներով։
Թաղամասի նախագծային փաստաթղթերի մշակման աշխատանքներն արդեն սկսվել են, իսկ կառուցապատման ներդրումային ֆոնդը գտնվում է ձևավորման փուլում ։
Միխայիլ Սադովսկի
Միխայիլ Պրովիչ Սադովսկի (Михаил Прович Садовский, ), ռուսական թատրոնի դերասան ։
Կենսագրություն
Նրա հայրը՝ Պրով Սադովսկին, եղել է Փոքր թատրոնի դերասան։
Ամուսնացել է դերասանուհի Օլգա Օսիպովնա Սադովսկու հետ։ 1872 թվականին ընտանիքում ծնվել է դուստրը՝ ապագա դերասանուհի Էլիզավետա Միխայլովնան։ 1874 թվականին ծնվել է որդին՝ ապագա դերասան Պրով Սադովսկի կրտսերը ։ 1878 թվականին ծնվել է Միխայիլ Միխայիլովիչ Սադովսկին (ավագ) ։ 1869 թվականին Միխայիլ Պրովիչը ելույթ է ունեցել Փոքր թատրոնի բեմում։ Նրա խաղացանկում անմիջապես տեղ են զբաղեցրել Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսները։ 1870 թվականին Միխայիլ Սադովսկին ընդունվել է Փոքր թատրոնի թատերախումբ։
Միխայիլ Սադովսկին հրաշալի մեկնաբանել է դրամատուրգ Օստրովսկուն և խաղացել է նրա պիեսներում ավելի քանի 60 դեր։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ
Էրիմանթոսյան վարազ
Էրիմանթոսյան վարազ (ὁ Ἐρυμάνθιος κάπρος), առեղծվածային ուժի տեր հրեշավոր վարազ հին հունական դիցաբանությունում, որը հաստատված լինելով Էրիմանթոս լեռան վրա, ամայացրել է շրջակայքում գտնվող Պսոփիս քաղաքը՝ չխնայելով անգամ մարդկանց։ Ըստ առասպելի՝ էրիմանթոսյան մոլեգին վարազը երկիր է ուղարկվել Զևսի ապօրինի որդու դեմ չարացած Հերա աստվածուհու կողմից ։
Միկենեի արքա Էվրիսթևսի հրամանով հերոս Հերակլեսը ժամանել է Էրիմանթոս և սպանել վարազին՝ իրագործելով նշանավոր տասներկու սխրագործություններից մեկը։
Քիրոնի մահ
Էվրիսթևսի հրամանով Հերակլեսը ճանապարհ է ընկնում դեպի Էրիմանթոս լեռը և ճանապարհին այցելում իմաստուն կենտավրոս Փալոսին։ Փալոսը Հերակլեսին գինի է հյուրասիրում և խնջույք կազմակերպում նրա պատվին։ Գինու անուշաբույր բուրմունքը հասնում է մյուս կենտավրոսներին, և վերջիններս կատաղած հարձակվում են Հերակլեսի և Փալոսի վրա։ Զայրութի պատճառն այն էր, որ գինին պատկանում էր բոլոր կենտավրոսներին, այլ ոչ թե միայն Փալոսին։ Հերակլեսն առանց որևէ վայրկյան հապաղելու մարտի է բռնկվում կենտավրոսների դեմ և սկսում նետահարել վերջիններիս։
Նրանք ապաստանում են Հերակլեսի ընկերոջ՝ իմաստագույն կենտավրոս Քիրոնի մոտ։ Հերակլեսը գնում է Քիրոնի տուն և վերստին սկսում նետահարել նրանց, բայց պատահաբար Հերակլեսի մահացու նետը խոցում է Քիրոնին։ Նետի թույնը ներծծվում է նրա մարմնի մեջ և վերջինիս դատապարտում տանջանքներով մահվան։ Շուտով նա ստիպված իջնում է Հադեսի խավարչտին թագավորություն։
Հերակլեսի հինգերորդ սխրանք
Ընկերոջ տառապանքներից վշտացած Հերակլեսը անմիջապես ուղևորվում է Էրիմանթոս լեռան ուղղությամբ՝ վարազին գտնելու։ Ապա նա գոչյուններով դուրս է կանչում սաղարթախիտ անտառների մեջ պատսպարված կատաղի գազանին և քշում նրան դեպի դեպի խորախոր ձյունը։ Շուտով վարազն ամբողջովին մխրճվում է լեռնալանջերի հավերժական ձյան մեջ և սատկում։ Դրանից հետո Հերակլեսը վարազի անշնչացած մարմինը կապում է և հասցնում Միկենք՝ Էվրիսթևսին ապացուցելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հերակլես Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանության հրեշներ
Բորգոնե Սուզա
Բորգոնե Սուզա (Borgone Susa, Borgon, Bourgon), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2008 թվականի տվյալներով՝ 2.337։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։ Փոստային ինդեքս 10050 ։ Խտությունը՝ 466 մարդ/կմ²։