cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Տիեզերական պլազմայի ֆիզիկա
Տիեզերքի զանգվածի մոտավորապես 95%-ը (չհաշված սև մատերիան և սև էներգիան, որոնց բնույթը դեռևս հայտնի չէ), ներառյալ բոլոր աստղերը, միջաստղային և միջմոլորակային միջավայրերը, մոլորակային մթնոլորտների վերին շերտերը, գտնվում է պլազմային վիճակում ։ Պլազմային բնույթ ունեն էներգիայի մի տեսակից մյուսին անցման պրոցեսները, որոնք հանդիսանում են աստղերի և նրանց շուրջ պտտվող մոլորակների վրա ընթացող ակտիվ պրոցեսների էությունը։
Տիեզերական պլազմայի ֆիզիկան ուսումնասիրում է կապված տիեզերական համակարգերի(օրինակ՝ «արեգակնային քամի-մագնիտոսֆերա-մոլորակի իոնոլորտ» համակարգը) համար բնորոշ մի շարք ֆիզիկական երևույթներ։ Մասնավորապես զբաղվում է արեգակնային քամու, մոլորակների մագնիսոլորտի և իոնոլորտի, բևեռափայլերի, տիեզերական ճառագայթների, սինխրոտրոն ճառագայթման ուսումնասիրությամբ։
Ռուսական գիտությունների ակադեմիայի շրջանակներում  տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտում տիեզերական պլազմայի ֆիզիկայի բնագավառում  գիտական գործոնեությունը կենտրոնացած է հետևյալ ուղղությունների վրա․
Առաքելությունները, տիեզերական ապարատներ և արբանայակներ
Մի շարք հատկանիշներ և մեծություններ, որոնք ուսումնասիրվում են տիեզերական ֆիզիկայի կողմից, ունեն գործնական բնույթ և տարածության մեջ չափվում են արբանյակների, տիեզերական ապարատների և հրթիռ-զոնդերի օգնությամբ։ Դրանցից մի քանիսն են․
Հղումներ
Կատեգորիա:Պլազմայի ֆիզիկա Կատեգորիա:Աստղաֆիզիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկայի ենթաբաժիններ Կատեգորիա:Ֆիզիկա Կատեգորիա:Տիեզերքի հետազոտություն Կատեգորիա:Էլեկտրամագնիսականություն Կատեգորիա:Երկրաֆիզիկա Կատեգորիա:Տիեզերական տարածություն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Դալակլի
Դալակլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 27 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բուրիդանի կամուրջ
Բուրիդանի կամուրջը, նաև հայտնի է որպես 17-րդ սոֆիզմ, պարադոքս, որը նկարագրել է ֆրանսիացի փիլիսոփա և տրամաբան Ժան Բուրիդանը իր «Sophismata» տրակտատում։
Ձևակերպում
Պարադոքսը տրված է ֆրանսիացի փիլիսոփա Ժան Բուրիդանի «Sophismata» աշխատության 8-րդ գլխում՝ «Insolubilia» խորագրի ներքո, որտեղ դիտարկվում են չլուծված սոֆիզմներ։ Ժան Բուրիդանի ստեղծագործության մեջ պարադոքսը վերնագրված է «Ինձ ջուրը կնետես»։ Այն ձևակերպված է այսպես.
Սոկրատեսը մոտենում է Պլատոնի կողմից հսկվող կամրջին։ Սոկրատեսը խնդրում է իրեն թույլ տալ անցնել, և Պլատոնը պատասխանում է. Պարադոքսն այն է, որ եթե Պլատոնը Սոկրատեսին ջուրը չի նետում, ուրեմն Սոկրատեսի հայտարարությունը սուտ է, և Պլատոնը պետք է նրան ջուրը նետի։ Բայց եթե Պլատոնը Սոկրատեսին գցի ջուրը, ապա նրա հայտարարությունը ճշմարիտ կլինի, և նրան չպետք է դա անի։
Պարադոքսի լուծումներ
Բուրիդանի ժամանակակից անգլիացի փիլիսոփա Ուոլթեր Բերլին պարադոքսին արձագանքել է հետևյալ կերպ. «Եթե հայտարարությունը ճշմարիտ է, ուրեմն պետք է ճիշտ լինի հենց հիմա» ։
Մշակույթում
Բուրիդան կամրջի տարբերակը հայտնվում է Միգել դե Սերվանտեսի « Դոն Կիխոտ » վեպում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պարադոքսներ
Մարկեմ (Կանադա)
Մունիցիպալիտետ անվանվել է ի պատիվ Յորքի արքեպիսկոպոս Ուիլյամ Մարկեմի՝ իր ընկերոջ՝ լեյտենանտ նահանգապետ ՕՆտարիո Ջոն Սիմկոյի կողմից ։
Կլիմա
Մարկեմը սահմանակից է Տորոնտոյին և ունի նույն կլիման։ Միջինում Մարկեմում ջերմաստիճանը սովորաբար 1-2 °C-ով ցածր է, քան Տորոնտոյի կենտրոնում։
Տեսարժան վայրեր
Հիսուսի վերափոխման տաճար՝ ներկայումս չգործող սլովակական հունա-կաթոլիկ տաճար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ Կատեգորիա:1794 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խանլուխլար (Շարուրի շրջան)
Խանլուխլար (Xanlıqlar), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
(252) Կլեմենտինա
(252) Կլեմենտինա (Clementina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1885 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Ժոզեֆ Պերոտենի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,160736 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9372 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3843 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2052,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175397 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1885 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ժոզեֆ Պերոտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անտոնիո Կասեզե
Անտոնիո Կասեզո (Antonio Cassese, ), իտալացի իրավաբան, միջազգային իրավունքի մասնագետ։ Միջազգային դատարանի նախկին Հարավսլավոնիայի հարցերով զբաղվող բաժնի նախագահ (1993-1997), Միջազգային դատարանի Լիբանանի հարցերով հանձնաժողովի նախագահ (2009-2011)։
Կենսագրություն
Անտոնիոն ծնվել է Ատրիպալդայում և ավարտել է Պիզայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1972-ից մինչև 1974 թվականները այդ դպրոցում եղել է միջազգային իրավունքի ուսուցիչ։ 1975-ից 2008 թվականներին ուսանել է Ֆլորենցիայի համալսարանում։ Էրազմա մրցանակի դափնեկիր է։
Անտոնիո Կասեզոն մեծ փորձ ուներ միջազգային կազմությունների հետ կապված գործերում։ 1984-ից 1988 թվականներին համարվում է Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների բաժնի կառավարող կոմիտեի նախագահ և անդամ։ Իսկ 1989-1993 թվականներին Եվրոպայի խորհրդի տանջանքների դեմ բաժնի կոմիտեի անդամ և նախագահ։ 1993-ից 1997 թվականներին զբաղեցրել միջազգային դատարանի նախկին Հարավսլավոնիայի մասին բաժնի նախագահի պաշտոնը։ 2009 թվականի մարտից մինչև 2011 թվականի հոկտեմբերը համարվում է միջազգային դատարանի Լիվանի մասին բաժնի նախագահը։
Մահացել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ 74 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Միջազգային իրավունքի մասնագետներ Կատեգորիա:«Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Իտալացի իրավագետներ Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ
Գուրդիեժ
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 100 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 35 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 37 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 29-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 8։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,4 %։ 29 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 28 անձ (14 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 8 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 0-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թոշյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Զեմո Կորկուլա
Զեմո Կորկուլա (ზემო კორკულა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 16 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Նատալյա Բեխտերևա
Նատալյա Պետրովնա Բեխտերևա (Ната́лья Петро́вна Бе́хтерева, ), խորհրդային և ռուս նեյրոֆիզիոլոգ, խոշոր գիտաշխատող։ Կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ 1990-2008 թվականներին եղել է Մարդու ուղեղի ինստիտուտ ՌԱՍ գիտական ​​ղեկավար։
Ակադեմիկոս ԽՍՀՄ ԳԱ (1981, թղթակից անդամ 1970 թվականից)։ ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1975). ԽՍՀՄ պետական ​​մրցանակի դափնեկիր (1985)։ Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն անդամ 1960 թվականից։
ԽՍՀՄ ԳԱ ՀԽՍՀ ժողովրդական պատգամավոր (1989-1991թվականներին)։
Վլադիմիր Բեխտերևի թոռնուհին է։
Կենսագրություն
Նատալյա Պետրովնա Բեխտերևան ծնվել է 1924 թվականի հուլիսի 7-ին Լենինգրադում՝ ինժեներ-կոնստրուկտոր Պյոտր Վլադիմիրովիչ Բեխտերևի ընտանիքում (1886-1938)։ Որպես « ժողովրդի թշնամի» Պ. Վ. Բեխտերևի դուստր՝ Նատալյա Պետրովնան եղբոր հետ դաստիարակվել է մանկատանը, պատերազմի ժամանակ հայտնվել է Լենինգրադի շրջափակման մեջ։ Ավարտել է Լենինգրադի Ի. Պ. Պավլովի անվան 1-ին բժշկական ինստիտուտը(1947) և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի կենտրոնական նյարդային համակարգի ասպիրանտուրան։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ փորձարարական բժշկության ինստիտուտում որպես կրտսեր գիտաշխատող (1950-1954), այնուհետև՝ 1954-1962 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ Առողջապահության նախարարությունում՝ ավագ գիտաշխատողից դառնալով լաբորատորիայի ղեկավար և փոխտնօրեն։ 1962 թվականից սկսած աշխատել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ փորձարարական բժշկության ինստիտուտում (մարդու Նեյրոֆիզիոլոգիայի բաժնի վարիչ, այնուհետև գիտական աշխատանքի գծով փոխտնօրեն, պաշտոնակատար), 1970-ից 1990 թվականներին ՝ տնօրեն։ 1975 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ-ի ակադեմիկոս (հետագայում՝ Ռամա), իսկ 1981 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ-ի ակադեմիկոս։ 1990 թվականից դարձել է ԽՍՀՄ ԳԱ-ի «Мозг» (ուղեղ) կենտրոնի գիտական ղեկավար[1] 1992 թվականից՝  Ն. Պ. Բեխտերևայի անվան մարդու ուղեղի ինստիտուտ / ՌԳԱ մարդու ուղեղի ինստիտուտ, մտածողության, ստեղծագործության և գիտակցության Նեյրոֆիզիոլոգիայի գիտական խմբի ղեկավար։
Ընտրվել է Ֆիզիոլոգիական գիտությունների միջազգային միության փոխնախագահ (1974-1980 թվականներին), Հոգեֆիզիոլոգիայի միջազգային կազմակերպության փոխնախագահ (1982-1994 թվականներին)։
Աշխատել է «Մարդու ֆիզիոլոգիա» (1975-1987) և «International Journal of Psychophysiology» (1984-1994) ակադեմիական ամսագրերի գլխավոր խմբագիր։
1980-ականների վերջին Ն.Պ. Բեխտերևան հայտարարեց, որ իր պապի՝ Վ.Մ. Բեխտերևի կողմից տրված ախտորոշման համաձայն, Ի. Վ. Ստալինը տառապում էր պարանոյա հիվանդությամբ։ Այնուամենայնիվ, 1995-ին տված հարցազրույցում նա ասաց, որ այս հայտարարությունը ճիշտ չէ ։
Նա ապրում էր Սանկտ Պետերբուրգի հայտնի «Բենուայի տանը»։
Նատալյա Պետրովնա Բեխտերևան մահացել է 2008-ի հունիսի 22-ի առավոտյան Համբուրգի Սուրբ Գեորգի հիվանդանոցում 84 տարեկանում երկարատև հիվանդությունից հետո։ Նրան թաղել են Կոմարովոյի  գերեզմանատանը (Սանկտ Պետերբուրգի արվարձան)։
Ընտանիք
Առաջին ամուսինը եղել է ֆիզիոլոգ Վ. Ի. Մեդվեդև (1924-2008), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի և Ռուսաստանի բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։ Առաջին ամուսնությունից ծնված որդին՝ Սվյատոսլավ Մեդվեդևը (ծնված 1949 թվականին), եղել է Մարդու ուղեղի ինստիտուտի տնօրեն (1990 թվականից), կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։
Երկրորդ ամուսինը՝ տնտեսագետ Իվան Իլյիչի Քաշթելյան (?—1990), ՌՍՖՍՀ Առևտրի վաստակավոր գործիչ, ով երկար տարիներ աշխատել է Լենինգրադի քաղաքային գործկոմի առևտրի գլխավոր վարչության պետի տեղակալ։
Ունեցել է խորթ որդի՝ Ալեքսանդր (մահացել է 1990 թվականին)։
Բեխտերևայի թոռնուհին է բժիշկ-հոգեբույժ Նատալյա Մեդվեդևան ։
Գիտական նվաճումներ
Նորմալ և ախտաբանական վիճակում գտնվող մարդու ուղեղի գործունեության սկզբունքների, մտավոր գործունեության ֆիզիոլոգիական հիմքերի առանձնահատկությունների ուսումնասիրության նյութեր։ Առաջին անգամ ԽՍՀՄ-ում Բեխտերևան ախտորոշիչ և բուժական նպատակներով կիրառեց մարդու ուղեղում էլեկտրոդների երկարատև իմպլանտացիայի մեթոդը։ Բեխտերևայի տեսությունը մարդու մտավոր գործունեության ուղեղի կազմակերպման մասին կոշտ և ճկուն կապերի համակարգով ստացել է համոզիչ հաստատում ։
Ն. Պ. Բեխտերևայի հայտնագործությունը, այն է՝ մարդու ուղեղի ենթակեղևային կազմավորումների՝ նեյրոնների հատկությունը՝ արձագանքելու խոսքի իմաստային բովանդակությանը և որպես օղակներ մասնակցելու մտավոր գործունեության ապահովման համակարգերին, ճանաչվել է որպես գյուտ ։
Նրա ղեկավարությամբ ստեղծվել է նյարդաբանություն և նյարդավիրաբուժություն նոր ճյուղ՝ ստերեոտաքսիկ նյարդաբանություն՝ նորագույն համակարգչային ստերեոտաքսիս տեխնոլոգիաների մշակմամբ։ 1968 թվականին նա առաջինն էր, որ նկարագրեց ուղեղի արձագանքի ֆենոմենը սխալին առաջադրանք կատարելիս։ Այս երևույթին տրվել է «սխալի դետեկտոր» անվանումը, և շատ ավելի ուշ այն հայտնի դարձավ որպես սխալի հետ կապված բացասականություն՝ նեգատիվ (error-related negativity)
Քննադատություն
Միևնույն ժամանակ Ն. Պ. Բեխտերևան քննադատության է ենթարկվել միստիցիզմի նկատմամբ իր լոյալ վերաբերմունքի պատճառով։ Բացի այդ` նրա հակառակորդները պնդում էին (այդ թվում՝ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի կեղծ գիտության դեմ պայքարի հանձնաժողովը), որ Նատալյա Բեխտերևան մարդու էքստրասենսորիկ ունակությունները ստուգելու նպատակով սխալ փորձարկումներ է իրականացրել ։ Այս քննադատության դեմ հանդես եկավ  Ն. Պ. Բեխտերևան.
Ն.Պ. Բեխտերևան դրականորեն էր վերաբերում մարդու ծագման այն վարկածին, ըստ որի մարդը ծագում է ակրոդելֆիդներից (Ակվատիկական տեսություն) կամ «այլընտրանքային տեսողության» վարկածին ։
Մեծ գիտնականը կողմ է արտահայտվել Վանգայի և Կաշպիրովսկու ֆենոմենի գիտական ուսումնասիրությանը ։
Աշխատություններ
Հեղինակ և համահեղինակ է ավելի քան 380 գիտական աշխատանքների.
Հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուս հոգեբաններ Կատեգորիա:Ռուս ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Ռուս կենսաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Դաշարխի երկաթգծի կայարանի ավան
Դաշարխի երկաթգծի կայարանի ավան (այժմ կոչվում է՝ Stansiya Daşarx Ստանցիա Դաշարխ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրան
Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրան (իսպ․՝ San Ramón de la Nueva Orán), քաղաք Արգենտինայում։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Արգենտինայի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում՝ Ռիո Բերմիխո գետի ավազանում՝ արևադարձային անտառային գոտում։ Կլիման անցումային է արևադարձայինից՝ մերձարևադարձային, որին բնորոշ են շոգ և խոնավ ամառներն ու մեղմ, տաք ձմեռները։ Քաղաքի արևմտյան և արևելյան հատվածներում՝ հյուսիսից հարավ ձգվում են երկու լեռնաշղթաներ։
Քաղաքը համարվում է Սալտայի պրովինցիայում գտնվող Օրանի դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Ռիո Բերմիխոյի ավազանոում գտնվող այլ քաղաքների հետ միասին Սան Ռամոն դե լա Նուևա Օրանը կազմում է քաղաքային ագլոմերացիա, որի բնակչությությունը կազմում է ավելի քան 130 հազար մարդ (2001 թվականի տվյալներով)։
Պատմություն և տնտեսություն
Ներկայիս քաղաքի տարածքում գաղութաբնակների կողմից առաջին բնակավայրը հիմնվել է 1625 թվականին, սակայն հետագայում այն լքվել է։ Ներկայիս անվանումով նոր քաղաքը կառուցվել է 1794 թվականին՝ «շախմատային տախտակի» նախագծով և անվանվել ալժիրյան հնագույն քաղաքի անվանումով։ Ամբողջ 19–րդ դարում քաղաքը բավականին դանդաղ էր ընդարձակվում, իսկ 1871 թվականին այն ամբողջությամբ ավերվեց երկրարշարժի պատճառով։ 1889 թվականին քաղաքը արդեն վերակառուցվել էր և իր 3500 հոգանոց բնակչությամբ երրորդն էր Սալտայի պրովինցիայում և համարվում էր Օրանի դեպարտամենտի կենտրոնը։ 1915 թվականին Սան Ռամոն դե լա Նուևայում անցկացվեց երկաթգիծ, ինչը նպաստեց քաղաքի հետագա զարգացմանը։
Ներկայումս քաղաքի տնտեսության ամենազարգացած ճյուղը համարվում է վերամշակող արդյունաբերությունը։ Մարդիկ հիմնականում զբաղվում են գյուղատնտեսական հումքի, արևադարձային մրգերի և ծխախոտի վերամշակմամբ։ Գտնվելով Բարիտույի ազգային պարկի հարևանությամբ՝ այն գրավում է մեծաքանակ զբոսաշրջիկների ուշադրությունը։
Թոռլաքյան
Թոռլաքյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Քիմիական միացություններ
Քիմիական միացություններ, քիմիական կապերով իրար միացած ատոմներ պարունակող նյութեր։ Ըստ դասական քիմիայի՝ քիմիական միացություններ են բարդ նյութերը։ Քիմիական միացությունների բաղադրությունն արտահայտում են քիմիական բանաձևերի օգնությամբ։ Հայտնի քիմիական միացություններից շատերն ունեն հաստատուն բաղադրություն, ենթարկվում են հաստատուն բաղադրության օրենքին և բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքին։ Բազմաթիվ քիմիական միացություններ ունեն փոփոխական բաղադրություն՝ ոչ ստեխիամետրական միացություններ են (բերթուիդներ)։ Քիմիական միացություններին հատուկ է համասեռությունը։ Նրանց ստացումը և հետազոտումը քիմիայի հիմնական խնդիրն է։ Քիմիական միացություններն ստացվում են ռեակցիաների հետևանքով և բնորոշվում են որոշակի քիմիական և ֆիզիկական հատկություններով։ Հայտնի են միևնույն բաղադրություն, սակայն տարբեր կառուցվածք և հատկություններ ունեցող քիմիական միացություններ (իզոմերիա)։ Տարբերում են անօրգանական և օրգանական քիմիական միացություններ։ Հայտնի է ավելի քան 300 հազար անօրգանական և 4 մլն օրգանական միացություն։
Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ
Գևորգ Պողոսյան
Գևորգ Արամի Պողոսյան, սոցիոլոգ։ Սոցիոլոգիական գիտությունների դոկտոր (2003), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (2014, թղթակից անդամ 2006)։
Կենսագրություն
1974 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1978 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտի գիտաշխատող, 1984-1987 թվականներին` գիտքարտուղար, 1996 թվականից` տնօրեն։ 1992 թվականից՝ Հայկական սոցիոլոգիական ընկերակցության հիմնադիր նախագահ, 1994-1995 թվականներին` ՀՀ վարչապետի խորհրդական, 1997 թվականից` ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի ազգային փորձագետ, 2000 թվականից՝ ՌԴ «Սոցիոլոգիական հետազոտություններ» (ռուսերեն) ամսագրի խմբագրակազմի անդամ, 2011 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ նախագահության անդամ։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են սոցիոլոգիական մեթոդաբանության, միգրացիայի և հասարակական կարծիքի հիմնախնդիրներին, անցումային շրջանում գտնվող հասարակությունների սոցիոլոգիային ։
Հութու
Հութու (ռուանդերեն՝ /ˈhuːtuː/), (հիշատակվում է նաև բհուտու կամ բահուտու), էթնիկ կամ սոցիալական խումբ է կենտրոնական Աֆրիկայում, Ռուանդայի և Բուրունդիի հիմնական բնակչությունն է։ ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության տվյալների համաձայն` Ռուանդայի բնակչության 84%-ը և Բուրունդիի բնակչության 85%-ը հութու են։
Տղային կոչում էին Կապիտան
«Տղային կոչում էին Կապիտան» («Мальчишку звали Капитаном»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին, որը նկարահանել է ռեժիսոր Մարկ Տոլմաչովը 1973 թվականին Գրիգորի Կարևի «Քո որդին, Օդեսա» («Твой сын, Одесса») վավերագրական վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը պատմում է պարտիզանական ջոկատի կապավոր Յաշա Գորդիենկոյի մասին, որը զոհվել է պատերազմի ժամանակ։
Հութու
Պատմականորեն հութուի հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն է եղել։ Խոսում են հիմնականում բանտու խմբի լեզուներով, գերիշխող կրոնը կաթոլիկությունն է։
Տղային կոչում էին Կապիտան
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Հայրենական մեծ պատերազմի պատանի հերոս, հետախույզ Յաշա Գորդիենկոյի մասին։ Նա կապավոր է Մոլոդցով-Բադաևի պարտիզանական ջոկատում՝ գերմանա-ռումինական զորքերի կողմից օկուպացված Օդեսայում։ Նրան բռնում են դավաճանի մատնությամբ, բանտարկվում է և գնդակահարվում օկուպանտների կողմից։
Հութու
Պատմություն
Հութուներն I դարում հյուսիսից տեղափոխվել են Աֆրիկական Մեծ լճերի տարածք՝ տեղահանելով տվաներին, որոնք այդ ժամանակ գերիշխող դիրք էին զբաղեցնում տարածաշրջանում։
Տղային կոչում էին Կապիտան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Հութու
Պատմություն
XV դարում հութուներին նվաճել են թութսիները։ Թութսիի իշխանությունը հութուի նկատմամբ պահպանվում էր Բելգիայի կողմից մինչև 1962 թվականը, մինչև տարածաշրջանը բաժանվել է Ռուանդայի և Բուրունդիի միջև՝ ձեռք բերելով անկախություն։
Հակամարտություն թութսիի հետ
Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ հութուի և թութսի բաժանումն ավելի շատ սոցիալական բնույթ էր կրում, այդ էթնիկ խմբերի միջև այլևս լեզվական և մշակութային տարբերություններ չկային, իսկ ֆիզիկական տարբերությունները հիմնականում ջնջվել էին ազգամիջյան ամուսնությունների պատճառով։ Չնայած դեռ տարածված է այն պատկերացումը, որ հութունները հասակով ավելի կարճ են, նրանց մաշկն ավելի մուգ է ։ Բելգիայի գաղութային կառավարության ժամանակներից ի վեր ազգությունը գրանցվել է ռուանդացու նույնականացման քարտով, ընդ որում երեխայի ազգության մասին գրառումը համապատասխանում էր նրա հոր ազգության մասին գրառմանը։ Այսինքն՝ եթե հայրը գրանցված էր որպես հութու, ապա նրա բոլոր երեխաները համարվում էին հութու, նույնիսկ եթե նրանց մայրը թութսիից էր ։
1962 թվականին Բուրունդիի անկախացումից հետո հութուները առավելություն են ստացել Ռուանդայի իշխանության մեջ։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում երկրում երկու ցեղասպանություն է տեղի ունեցել։ 1972 թվականին տեղի են ունեցել թութսի բանակի կողմից հութուների զանգվածային սպանությունները (զոհերի ընդհանուր թիվը պաշտոնական տվյալներով հաշվարկվել է մինչև 15,000, ըստ հութուի և հետազոտողների՝ մինչև հարյուր հազար) Հութուի և թութսիի միջև հակամարտությունների պատճառով Աֆրիկական Մեծ լճերի շրջանում իրավիճակը մնում է լարված։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի ազգեր Կատեգորիա:Բուրունդի Կատեգորիա:Ռուանդա Կատեգորիա:Տանզանիայի ազգեր
Թուրքիայի նախագահների ցանկ
Թուրքիայի նախագահ, Թուրքիայի Հանրապետության գործադիր իշխանության գլխավորողը և Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը։ Թուրքիայի և Օսմանյան Թուրքիայի պատմության մեջ եղել են 12 նախագահներ։ Թուրքիայի առաջին նախագահը եղել է Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը։ Թուրքիայի Հանրապետության ներկային նախագահը Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Թուրքիա Կատեգորիա:Թուրքիայի նախագահներ Կատեգորիա:Նախագահների ցանկեր
Թոռնյան
Թոռնյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
(8703) Նականոտադաո
(8703) Նականոտադաո (Nakanotadao), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,326774 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2298 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4238 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1296,37 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277698 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,01° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լոգո (ծրագրավորման լեզու)
Լոգո (Logo), ծրագրավորման բարձր մակարդակի լեզու, որը 1967 թվականին ստեղծել են Սեյմուր Փեյփերթը, Սինդիա Սոլոմոնը, Իդիթ Հարելը և Ուոլլի Ֆյուրցայգը կրթական նպատակներով․ նախադպրոցական և կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաներին ծրագրավորման հիմնական հիմունքներին ծանոթացնելու համար (ռեկուրսիա, ընդարձակելիություն և այլն)։
Լոգոն նաև ապահովում է երեխաների մտածելու և խնդիրներ լուծելու կարողությունը զարգացնելու համար հարմար միջավայր։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ծրագրավորման այս լեզվի տիպիկ մասն ու միջավայրը կրիայի գրաֆիկայի մեթոդներն են, որոնք, մի կողմից առավ ել ակնառու են դարձնում ծրագրի ուսուցումը, մյուս կողմից՝ լայնորեն կիրառում են ռեկուրսիա։
Կան Լոգոյի ամենատարբեր ինտերպրետատորներ ամենատարբեր պլատֆորմների ու օպերացիոն համակարգերի համար՝ Windows, DOS, Լինուքս, Mac OS, Unix և այլն։ Բացի այդ գոյություն ունեն Լոգոյի օբյեկտների վրա կողմնորոշված դիալեկնտներ, ինչպես Object Logo-ն, որը ստեղծվել է 1986 թվականին։ 1997 թվականին թողարկվել է ռուսական տարբերակը՝ ЛогоМиры (թարգմ․ «ԼոգոԱշխարհներ»)։
Բրայան Հարվին՝ Լոգո ծրագրավորման ոճի առանձնահատկությունների մասին եռեհատոր աշխատության («Computer Science Logo Style») հեղինակը, ստեղծել է Berkeley Logo։ Լոգոյի բազմաագենտային տարբերակներն են StarLogo-ն և NetLogo-ն։
Լոգոյի տիպիկ ռեալիզացիաներիը (օրինակ LCSI-ից) ծրագրավորողին տալիս են ներկառուցված հրահանգների մեծ գրադարան, ինտերպրետատորի տեքստային նեցուկ և «ծրագրերի ցանկ», որում կարելի է նոր գործառույթներ ավելացնել։ Բացի այդ ապահովվում է նվազագույնը մեկ գրաֆիկական էկրան, նվազագույնը մեկ  «կրիայով»։
Hello, World!
PRINT [Hello, World!]
END
Թարգմանաբար՝
ԲԱՐևԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ
ԳՐԻՐ [Բարև, աշխարհ!]
ՎԵՐՋ
Լուսինլյոս
Լուսինլյոս (Lucillos), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տոռիխոս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60 կմ2, բնակչությունը՝ 671 մարդ (2009 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Շերվյե
Կոմունայի կարգավիճ0ակ է ստացել 1838 թվականի հունվարի 1-ին։ 1863 և 1886 թվականներին Շերվյեից առանձնացվեցին Քվենանգեն և Նորդռեիսա կոմունաները։ Մայրցամաքում գտնվող տարածքը 1972 թվականի հունվարի 1-ին միացվեց Նորդռեիսային։ Կումունան իր անվանումը ստացել է Շերվյե փոքրիկ կղզուց, որտեղ կառուցվել է կոմունայի ամենահին եկեղեցին։
Կոմունայի տարածքը իրենից ներկայացնում է մի քանի կղզիներից կազմված տարածք, որտեղի բնակիչների հիմնական զբաղմունքը ձկնորսությունն է։
Շերվյեում է գտնվում 1721 թվականին կառուցված եկեղեցի։
Կղզիները միմյանց հետ միացված են կամուրջներով, իսկ գլխավոր կղզին մայրցամաքի հետ ստորջրյա թունելով։
Շերվյեի զինանշանը
Շերվյե կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1987 թվականի մարտի 27-ին և իրենից ներկայացնում է արծաթագույն գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է սև գույնի անգղ։ Անգղը խորհրդանշում է այն, որ ինչպես կոմունայի տարածքում ապրող անգղները, այնպես էլ մարդիկ ապրելու համար զբաղվում են ձկնորսությամբ ։
Բնակչություն
Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Շերվյե կոմունայում բնակվում է 2897 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թրոմս ֆյուլքեի կոմունաներ
Թոսունյան
Թոսունյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ
Ֆոտոէֆեկտ
Ֆոտոէֆեկտ, էլեկտրամագնիսական ճառագայթման (ֆոտոնների) կլանման հետևանքով նյութից էլեկտրոնների առաքման երևույթ։ Ֆոտոէֆեկտը կոչվում է արտաքին (ֆոտոէլեկտրոնային էմիսիա), եթե առաքվող էլեկտրոնները դուրս են գալիս տվյալ նյութից վակուում կամ այլ միջավայր։ Իսկ եթե դրանք մնում են նյութի մեջ, առաջ բերելով միայն նյութի էլեկտրոնների էներգիական վիճակների վերաբաշխում, երևույթը կոչվում է ներքին ֆոտոէֆեկտ։ Միջուկների նուկլոնների վերաբաշխումը կամ առաքումը ֆոտոնների կլանման հետևանքով կոչվում է միջուկային ֆոտոէֆեկտ։
Ֆոտոէֆեկտը հայտնաբերել է Հենրիխ Հերցը 1887 թվականին, իսկ մանրամասն հետազոտվել է սկսած 1888 թվականից՝ Ալեքսանդր Ստոլետովի և այլոց աշխատանքներում։
Ֆոտոէֆեկտի Ստոլետովի օրենքները․
Ֆոտոէֆեկտի Ստոլետովի օրենքների առաջին տեսական բացատրությունը տվել է Ալբերտ Այնշտայնը 1905 թվականին՝ Մաքս Պլանկի կողմից 1900 թվականին առաջադրված լույսի քվանտային բնույթի թեզի հիման վրա, նախքան քվանտային մեխանիկայի տեսության ստեղծումը։ Ֆոտոէֆեկտի դեպքում էներգիայի պահպանման օրենքն արտահայտվում է Այնշտայնի առնչությամբ՝ E = hν — ε 0, որտեղ E -ն էլեկտրոնի կինետիկ էներգիան է, hν -ն՝ ν հաճախականության ֆոտոնի էներգիան, h -ը՝ Պլանկի հաստատունը, ε 0-ն՝ նյութի ատոմի իոնացման էներգիան կամ տվյալ նյութի էլեկտրոնի ելքի աշխատանքը։ Համապատասխանաբար, ֆոտոէֆեկտի կարմիր սահմանի համար ստացվում է ν 0 = ε 0 /h ։
Բոդիպոզիտիվ
Բոդիպոզիտիվ (body-positivity; ՝ «մարմին» և ՝ «պոզիտիվ, ինչ-որ դրական բան»), հասարակական շարժում, որը հանդես է գալիս ցանկացած արտաքին տեսքով իր մարմնում հարմարավետ զգալու, ազատ ինքնադրսևորվելու իրավունքի օգտին, ինչպես նաև սա շարժում է այլ մարդկանց մարմիններն ընդունելու այնպիսին, ինչպիսին նրանք կան։ Շարժումը հանդես է գալիս ինչպես իր մարմնի կերպարի դրական ընկալման, այնպես էլ այլ մարդկանց մարմինների ընդունման օգտին՝ անկախ ֆիզիկական ունակություններից, չափից, սեռից, ռասայից կամ արտաքին տեսքից։
Ֆոտոէֆեկտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քվանտային օպտիկա Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա Կատեգորիա:Ֆոտոէֆեկտ
Բոդիպոզիտիվ
Բոդիպոզիտիվի հետ հաճախ ասոցացվում է ֆեթ-ֆեմինիզմը, սակայն այդ շարժումը միատարր չէ, այն ունի բազմաթիվ տարբեր ձևեր և ուղղություններ, որոնք տարբերվում են գաղափարական առանձնահատկություններով։
Նկարագրություն
Բոդիպոզիտիվի շարժման նպատակն է հեռացնել հասարակությունից գեղեցկության անիրատեսական իդեալը, նպաստել այն բանին, որ մարդիկ ընդունեն իրենց մարմինը, ինչպես դա կա, բարձրացնեն իրենց ինքնագնահատականը, բարելավեն իրենց կերպարը և սովորեն սիրել իրենց ամբողջությամբ։
Բոդիպոզիտիվի ակտիվիստուհիները փորձում են փոխել կանանց մարմնի ընկալումը հասարակության մեջ, մերժում են հասարակությանը այն բանի թելադրանքով, որ տեղին և անտեղի են համարում կանանց մարմնում։ Նրանք պայքարում են հասարակության մեջ բնական գեղեցկության, կանացի մարմնի մազերի, դաշտանի և այն բանի համար, ինչը համարվում է մաշկի «թերություն» ։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք, ապարանք, որի ավերակները գտնվում են Արցախի Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղից 5-6 կիլոմետր արևմուտք՝ անտառապատ բլրի հյուսիսային լանջին։ Բլրի հարավային մասում գտնվում է Հոռեկա վանքը։ Ապարանքի կառուցման մասին հավաստի տեղեկություններ չեն պահպանվել։ Ավանդաբար այն վերագրվում է Գյուլիստանի Մելիք-Բեգլարյաններին և հիշատակվում 18-րդ դարի սկզբին։ Այդ առումով ուշագրավ է ապարանքի դիմաց գտնվող շինության կառուցմանը վերաբերվող (1727 թվական) արձանագրության հիշատակությունը։ Ապարանքի շրջապատում գտնվող մելիքական տոհմի ներկայացուցիչների տապանաքարերը ևս հիմք են տալիս ասելու, որ ապարանքը կառուցել են Մելիք-Բեգլարյանները` 18-րդ դարի սկզբին։
Բոդիպոզիտիվ
Նկարագրություն
Շարժման մասնակիցները պնդում են, որ նույնիսկ այն աղջիկները, որոնք քիչ թե շատ համապատասխանում են չափանիշներին, արժեզրկվում են և մեղադրվում են անձնական որակների բացակայության մեջ։ Բոդիպոզիտիվիստուհիների կարծիքով՝ հասարակությունը պետք է սովորի ընդունել մարդկային արտաքինի բազմազանությունը, այդ դեպքում աշխարհում ավելի քիչ հոգեկան խանգարումներ, ինքնասպանության և բուլիմիայի դեպքեր կլինեն։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Ապարանքի ուղղանկյուն պարսպապատ ամբողջությունն ունի թեթևակի դեպի արևելք-արևմուտք արտահայտված ձգվածություն։ Պահպանվել են ապարանքի հարավային կողմի կիսագետնափոր սենյակները, հյուսիսային կողմի սենյակների մնացորդները, արևմտյան պարսպապատը և հյուսիսային մի մասը` անկյունային բուրգով։ Հյուսիսարևելյան մասի պարսպապատերն ամբողջովին ավերված են։ Լանջի թեքության պատճառով սենյակների հարավային խումբը փոքր-ինչ բարձր է հյուսիսայինից։
Բոդիպոզիտիվ
Նկարագրություն
Բոդիպոզիտիվի առանցքային գաղափարն է՝ սիրել ինքդ քեզ և ընդունել քո մարմինը՝ չփորձելով փոխել այն, ինչպես նաև ընդունել այլ մարդկանց մարմինները ։ Շարժման էությունը կայանում է նրանում, որ բոլոր մարդիկ, անկախ նրանից, թե ինչպես են նրանք տեսնում իրենց, իրավունք ունեն հիմնական հարմարավետության և իրենց նկատմամբ հարգանքի ։ Բոդիպոզիտիվը գաղափար է ցանկացած մարմնի համար՝ անկախ առողջական վիճակից, արտաքին տեսքից, մարդու անձնական հատկանիշներից Մարմինը չպետք է պատճառ դառնա անհարգալից վերաբերմունքի ։ Շարժման մասնակիցները օգնում են միմյանց սովորել գնահատել առողջությունը, յուրահատուկ գեղեցկությունն ու անհատականությունը, հաղթահարել բարդույթները և ապրել ներդաշնակության մեջ իրենք իրենց հետ՝ առանց նայելու նորաձևությանը կամ հասարակական կարծիքին։ Բոդիպոզիտիվը սերտորեն կապված է ֆեմինիզմի գաղափարների հետ, քարոզում է սեռերի հավասարություն և հրաժարվում է գենդերային կարծրատիպերից ։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Ապարանքի հարավային թևը բաղկացած է մի գծով դասավորված չորս սենյակից, բակի կողմից դրանց ողջ երկարությամբ ձգված սրահից և սրահի և ևս չորս սենյակից, որոնք ունեն մի փոքր այլ տեղադրություն։ Այս խմբում իրենց մեծությամբ ու կառուցվածքով աչքի ընկնող շինությունները սրահավոր մասի կենտրոնում գտնվող քառակուսի հատակագծով (7.0x7.0 մետր) զույգ գլխատներն են, որոնց գմբեթները չեն պահպանվել. շրջանագծային հիմքից վերև կան կանոնավոր քարեր, որոնցով կարելի է պատկերացում կազմել գմբեթի սկզբնական բարձրության մասին ։ Երկարաձգված, սյունազարդ, ութ կամարակապ բացվածքի սրահի միջի երկու դահլիճները ծավալատարածական առումով նման են Հոռեկա վանքի գավթին։
Բոդիպոզիտիվ
Նկարագրություն
Բոդիպոզիտիվը սերտորեն կապված է լրիվության ընդունման շարժման հետ (fat acceptance movement), որի գաղափարախոսության համաձայն բոլոր ձևերի և չափերի մարմինները չպետք է դատապարտվեն (բոդիշեյմինգ, անգլ․՝ body ՝ մարմին և shame՝ ամոթ) ։ Այդ կապակցությամբ բոդիպոզիտիվում դատապարտում են ֆեթշեյմինգը, սքինիշեյմինգը, էյբլիզմը և խտրականության այլ տեսակները ։ Բոդիպոզիտիվին նախորդել է «Healthy at every size» շարժումը, որը քննադատաբար է վերաբերել դիետաներին։ Այս պահին «Healthy at every size»-ը հավատարիմ է իր շարժման գործունեության ուղենիշների վերաբերյալ հետևյալ տեսակետներին. հավասարության ընդունում և հարգանք՝ անկախ մարմնի քաշից, սոցիալական քաղաքականության աջակցություն՝ ուղղված քաշի խտրականության դեմ պայքարին, հավասարության մասին կարծիքների ոչ բռնի տարածում՝ անկախ քաշից, ինտուիտիվ սննդի գաղափարների տարածում և ֆիզիկական ակտիվության աջակցություն, որը հասանելի է ցանկացած քաշային կարգի մարդկանց։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Գլխատան անսյուն ծածկը, որը ժողովրդական բնակարաններում սովորաբար լինում է փայտից և կիրառվում է ոչ մեծ տարածություններ ծածկելու համար, այստեղ կիրառվել է որպես քարակերտ գմբեթ։ Ի տարբերություն ոչ հեռու գտնվող Մելիք-Իսրայելյանների Մոխրաթաղի ապարանքի (1771 թվական), և Գանձասարի վանքի մոտի գլխատների, որոնք ունեն տրոմպային փոխանցումով ութանիստ գմբեթներ, Մելիք-Բեգլարյանների ապարանքի գմբեթները եղել են կիսագնդաձև։ Զույգ գլխատները կառուցվել են կողք կողքի, ճիշտ նույն չափի ու ձևի և հաղորդակցվել են ոչ մեծ դռան միջոցով։ Գլխատների երդիկավոր գմբեթներն անցյալ դարի վերջին դեռևս կանգուն են եղել և արժանացել են այցելուների ուշադրությանը ։
Գլխատների երկու կողմերին կից են թաղակապ սենյակները, որոնցից արևելյան ծածկն ամբողջությամբ պահպանվել է։ Երկարավուն սենյակների մուտքին հանդիպակաց պատերի կենտրոնում բուխարիներն են` երկու կողմերի կամարակապ խորշերով, որպիսիք կան և մյուս բոլոր պատերի վրա։ Նման լուծմամբ սենյակներ շատ են Արցախի և Սյունիքի ժողովրդական բնակելի տներում, մելիքական ապարանքներում, վանքապատկան բնակարաններում։
Պահպանվել են նաև կամարասրահի մույթերի, թաղի ու կամարների մնացորդները, որոնցից երևում է, որ այն ծածկված է եղել քառակուսի կտրվածքով (0.95x0.95 մետր) յոթ մույթերի վրա հենվող գլանաձև թաղով։ Վերջինս թաղակիր կամարով բաժանված է եղել երկու մասի։ Ժողովրդական բնակելի տներում հանդիպող գլխատան փայտե սյունավոր նախամուտքն այստեղ ներկայանում է որպես ընդարձակ ու հանդիսավոր կամարասրահ, որը կարող էր ծառայել նաև ամառային բնակության համար։
Վարմազիար
Վարմազիար (Vərməziyar), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Արևելյան կողմի սենյակները կամարասրահի հետ կապվում են մի թաղակապ սենյակի միջոցով։ Վերջինս ունի կամարակապ խորշ` բուխարիով։ Այդտեղից մուտք է բացվում դեպի մի այլ` փոքր սենյակ, որը նույնպես ունի բուխարի` զույգ խորշերով։ Դրան արևմտյան կողմից կից է մի փոքր, թաղակապ սենյակ, իսկ հյուսիսից` հատակագծում քառակուսի այլ սենյակ, որն ունի երկու լուսամուտ և մուտք նաև բակի կողմից։ Այս սենյակի հատակը 1.5 մետր ցածր է սենյակների հիմնական խմբի ընդհանուր մակարդակից։
Վարմազիար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Ներքին բակի միջոցով է իրականացվել ապարանքի երկու թևերի կապը միմյանց և դրսի հետ։ Արևմուտքից բակի երկայնական առանցքի ուղղությամբ կա մուտք։
Ալբանիայի պատմություն
Ալբանիան բնակեցված է եղել արդեն ուշ հին քարի դարում։ Նորքարեդարյան բնակչության ուշ հետնորդները ձուլվել են հնդեվրոպական լեզուներով խոսողների կողմից, ինչի արդյունքում առաջացել է իլլիրիացի ժողովուրդը։
Բոդիպոզիտիվ
Նկարագրություն
Բոդիպոզիտիվը կանանց զանգվածային մշակույթի պատասխանն է, այն կոչված է դուրս մղելու առևտրայնացված գեղեցկությունը ։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Կառուցվածք
Երկու եզրային սենյակները գրեթե նույն չափի են։ Դրանք ունեին լայն պատուհաններ՝ բակի կողմից և ներքին խորշեր։ Դրանց շարունակությունն արևելյան ուղղությամբ, որտեղ տեղանքը ցածր է, չի կառուցապատվել։
Ալբանիայի պատմություն
Անտիկ շրջանում ժամանակակից Ալբանիայի տարածքը բնակեցված է եղել ժամանակակից ալբանացիների նախնիներով՝ իլլիրիական ցեղերով։ Նրա հարավային մասը մտել է Էպիրոսի կազմի մեջ։ Կենտրոնական մասը Ֆիլիպ II-ի և Ալեքսանդր Մակեդոնացու ժամանակվանից մտել է Մակեդոնիա պետության կազմի մեջ, իսկ վերջինիս մ. թ. ա. 146 թ. Հռոմեական Կայսրության մեջ մտնելուց հետո ընդգրկվել է նույնանուն պրովինցիայի կազմի մեջ։ Հյուսիսային մասը՝ սկսած մ. թ. ա. II դ., մտել է հռոմեական Դալմաթիա պրովինցիայի կազմի մեջ։
Բոդիպոզիտիվ
Նկարագրություն
Բոդիպոզիտիվի շարժումը շատ բազմազան է, այն չունի գաղափարախոսություն, դոգմա և հստակ կանոններ ։
Քանի որ բոդիպոզիտիվը հայտնվել է որպես բողոքի շարժում, այնտեղ հանդիպում են նաև արմատական խուլիգանական միտումներ ։
Ալբանիայի պատմություն
Հռոմեական կայսրության բաժանման ժամանակ երկրի տարածքի հիմնական մասն անցավ Բյուզանդիային, Դալմաթիան՝ Արևմտյան Հռոմեական կայսրությանը։ Ենթարկվել է գոթերի և հոների (IV վերջ-V դդ.), VI դ. վերջից սլավոնական ցեղերի արշավանքներին։ Տարածքի մի մասը մոտ մեկ դարի ընթացքում մտել է Բուլղարական Առաջին թագավորության կազմի մեջ։ Խաչակիրների կողմից Կոստանդնուպոլսի գրավումից հետո ժամանակակից Ալբանիայի տարածքի մի մասը փոփոխաբար գտնվել է վենետիկցիների, Էպիրոսի թագավորության, Նեապոլիտանական թագավորության, Սերբական թագավորության իշխանության ներքո։ XIV դ. կեսին Ալբանիայի ողջ տարածքը նվաճվել է սերբական թագավոր Ստեֆան Դուշանի կողմից։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Նշանակություն
Ապարանքի ճարտարապետական կառուցվածքի վրա ազդել են ինչպես բնակելի տան շինարարական ավանդույթները, այնպես էլ դարաշրջանի պաշտպանական կառուցվածքների կառուցողական սկզբունքները` պայմանավորված տվյալ ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակով։ Ապարանքի ներկա վիճակը և մեզ հասած տեղեկությունները վկայում են, որ այն ունեցել է ուղղանկյուն պարագծով պարիսպ` դիտանցքավոր անկյունային բուրգերով։ Պայքարը ներքին և արտաքին թշնամիների դեմ, ազգային-ազատագրական շարժումները ստիպել են ապարանքի նախագծելու ընթացքում հաշվի առնել նաև պաշտպանական խնդիրները։ Պարսպապատերին կից սենյակների դասավորությունը ներքին բակի շուրջը` պայմանավորված է ինչպես պարսպապատ տարածքի նպատակահարմար օգտագործմամբ, այնպես էլ պաշտպանական նկատառումներով։ Ապարանքի շինություների պատուհանները բացվում են բակի կողմից։ Անկյունային բուրգի միակ պատուհանն ուղղված է դեպի լեռներից իջնող ճանապարհը։ Նույնպիսի մի բուրգի և մի քանի թաղակապ սենյակների մնացորդներ են պահպանվել ապարանքի դիմացի հիշատակված շինությունից։
Բոդիպոզիտիվ
Պատմություն
Բոդիպոզիտիվի նախորդը 1967 թվականին սկսված շարժումն էր՝ լիարժեքության ընդունման, իսկ ավելի վաղ կարելի է համարել հագուստի վիկտորիանական բարեփոխումը ։
Ալբանիայի պատմություն
1381 թ. թուրքերը թափանցում են Ալբանիայի տարածք և միջցեղային պատերազմում սատարում են տոպիա ցեղին ընդդեմ բալշեյ ցեղի։ Թուրքերն ալբանացիներին անվանում էին առնաուտներ։ XV դ. կեսին թուրքերին դիմադրություն էր ցույց տալիս ազգային հերոս Սկանդերբեգը։ 1571 թ. վերջին թուրքերը վենետիկցիներին վերջնականապես դուրս են մղում Ալբանիայի տարածքից։ Լեռնային հյուսիսը պահպանում է որոշ ինքնավարություն։ Ալբանիայում աստիճանաբար տարածվում է Իսլամը։ Օսմանյան տիրապետությունը պահպանվեց մինչև XX դ. սկիզբը, երբ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ընթացքում Ալբանիայի տարածքը օկուպացվեց չեռնոգորական, սերբական և հունական զորքերի կողմից։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Նշանակություն
Միաժամանակ ակնառու է ապարանքի որոշ մասերի կառուցվածքային նմանությունն ավելի վաղ շրջանի (Դվին, Արուճ, Զվարթնոց) և աշխարհիկ (գավիթներ, սեղանատներ, գրատներ) ճարտարապետության հուշարձանների հետ։
Ալբանիայի պատմություն
1912 թ. նոյեմբերի 28-ին Վլյոռայում հռչակվեց անկախությունը։ 1912-1913 թթ. Ավստրո-Հունգարիան, Մեծ Բրիտանիան, Գերմանիան, Իտալիան, Ռուսաստանը և Ֆրանսիան ճանաչեցին սկզբում ինքնավարությունը, իսկ ապա Ալբանիայի անկախությունը Թուրքիայից։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Ալբանիան վերածվեց ռազմական գործողությունների թատերաբեմի։ 1915 թ. ապրիլին Անտանտի երկրներն ու Իտալիան ստորագրեցին գաղտնի պայմանագիր, որը վերացնում էր Ալբանիայի անկախությունը։ Պատերազմի ավարտին նրա տարածքն օկուպացված էր իտալական, սերբական և հունական զորքերի կողմից։ 1920 թ. հունվարի 21-31-ին ալբանական ազգային կոնգրեսը կրկին հռչակեց երկրի անկախությունը և պետության մայրաքաղաք հռչակեց Տիրանան։ Երկրում իշխանության եկավ ավատական-հողատիրական Զոգուի խմբավորումը, ով ճնշեց դեմոկրատական շարժումը և սկզբում իրեն հռչակեց նախագահ, իսկ 1928 թ. հունվարի 1-ին՝ Ալբանիայի թագավոր։
Բոդիպոզիտիվ
Պատմություն
Բոդիպոզիտիվի շարժումն առաջացել է որպես բողոք գեր մարդկանց նվաստացման և խտրականության դեմ, որոնց պակաս պատրաստակամորեն աշխատանքի են ընդունում, ավելի քիչ են վճարում, նրանք վատագույն բուժօգնություն են ստանում և զանգվածային լրատվամիջոցներում ենթարկվում են ուժեղ օստրակիզմի ։.
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Նշանակություն
Պալատ-ամրոցը միաժամանակ պաշտպանական կառուցվածք է, որի զորակայանը գտնվում է նրա հյուսիսային մասում, ձորակի ձախ լանջին։ Գրականության մեջ հիշվում է Քառաբուրգ բերդակ անունով։ Անտառի մեջ երևում են չորս բուրգերի գետնամերձ հատվածները, դրանք իրար հետ կապող պարսպապատերի հիմքերը։ Գյուլիստանի մելիքության գլխավոր բերդ-ամրոցը գտնվում է Գյուլիստան գյուղի մոտ։
Բոդիպոզիտիվ
Պատմություն
2013 թվականին մոդել Թես Հոլիդեյը, որը կշռում է 155 կգ, հիմնել է «Eff Your Beauty Standards» բոդիպոզիտիվ առցանց շարժումը ։
Ալբանիայի պատմություն
1939 թ. ապրիլի 7-ին Իտալիան Ալբանիա մտցրեց 50 հազարանոց կորպուս և ապրիլի 10-ին անեքսիայի ենթարկեց նրա տարածքը։ Զոգուն հեռացավ Հունաստան։ Երկիրը կառավարվում էր իտալական թագավորի տեղապահ փախարքա Ֆրանչեսկո Յակոմոնի դի Սան-Սավինոն, իսկ անցումային կառավարության վարչապետ դարձավ Շեֆքետ Վերլաջին։ [1940 թ. դեկտեմբերից մինչև 1941 թ. ապրիլը Հունաստանը կրկին օկուպացրեց հարավային Ալբանիան (հյուսիսային Էպիրոս)։ 1941 թ. օգոստոսի 12-ին իտալական թագավոր Վիտտորիո Էմմանուիլի հրամանագրով ալբանական օկուպացված տարածքներում հաստատվեց Ալբանիա մեծ դքսությունը, որն իր մեջ ընդգրկում էր նաև Մետոհիան, կենտրոնական Կոսովոն և արևմտյան Մակեդոնիան։
Մելիք-Բեգլարյանների ապարանք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:18-րդ դար Կատեգորիա:Մելիք-Բեգլարյաններ Կատեգորիա:Մելիքական ապարանքներ
Բոդիպոզիտիվ
Հիմնական հասկացություններ
Բոդիպոզիտիվի հիմնական գաղափարը խնդրահարույց քաշով մարդկանց հարմարեցնելն է, նրանց կյանքն ավելի հարմարավետ դարձնելը, իսկ հասարակության արձագանքն ավելի ադեկվատ դարձնելը, սա նաև պայքար է ֆեթշեյմինգի և խտրականության դեմ ։
Ալբանիայի պատմություն
1943 թ. երկրում ծավալվեց մասսայական պարտիզանական շարժում և սկսվեց ազգային-ազատագրական բանակի ձևավորումը։ 1943 թ. Մուսսոլինիի ռեժիմը տապալվեց, Իտալիան անգլո-ամերիկյան զորքերի կողմից կապիտուլյացիայի ենթարկվեց և դուրս եկավ պատերազմից, սակայն սեպտեմբերի 10-ին երկիր մտան գերմանական զորքերը։ Մեկ տարի անց ռազմական դրությունը Բալկաններում փոխվեց և ազատագրական պայքարը վերածվեց ժողովրդա-դեմոկրատական հեղափոխության։ 1944 թ. նոյեմբերի 17-ին ազգային-ազատագրական բանակը ազատագրեց Տիրանան, իսկ նոյեմբերի 29-ին ավարտին հասցրեց երկրի ազատագրումը։
Բոդիպոզիտիվ
Հիմնական հասկացություններ
Բոդիպոզիտիվի գլխավոր սկզբունքն արտացոլվում է «իմ մարմինը իմ գործն է» կարգախոսի մեջ ։
Ալբանիայի պատմություն
1946 թ. հունվարի 11-ին հռչակվեց Ալբանիայի ժողովրդական սոցիալիստական հանրապետությունը, որի ղեկավարն էր Էնվեր Խոջան։ Ալբանիան 1949-1962 թթ. հանդիսանում էր Տնտեսական համագործակցության խորհրդի անդամ, իսկ 1955-1968 թթ. նաև Վարշավյան պայմանագրի անդամ, որոնց կազմից դուրս եկավ ԽՍՀՄ-ի հետ հարաբերությունները սրվելու պատճառով։ Դրանից հետո Ալբանիան մերձեցավ Չինաստանի հետ, սակայն 1970-ական թթ. կեսերին վերջինիս ռեժիմը ևս հայտարարվեց ռևիզիոնիստական։ 1945-1990 թթ. Ալբանիան իրենից ներկայացնում էր Եվրոպայի ամենառեպրեսիվ ռեժիմը։ Ալբանիան իրեն հռչակել էր աշխարհում ամենաառաջին աթեիստական պետությունը, ինչպես նաև այն աշխարհի ամենամեկուսացված երկրներից մեկն էր։
Բոդիպոզիտիվ
Քննադատություն
Բոդիպոզիտիվի գաղափարները հաճախ ծաղրում են ԶԼՄ-ներում, իսկ կողմնակիցներին անվանում են ծույլ ու չսևեռված՝ հասարակության մեջ ընդունված կանացիության չափանիշներին հետևելուց հրաժարվելու համար ։ Ծաղրի են ենթարկվում բոդիպոզիտիվի հիմնական թեզերը, որոնք ներառում են մարմնի սափրումից հրաժարվելը, դիետաներին և ավանդական «կանացի» բյութի-պրոցեդուրաներին չհետևելը։
Որոշ գիտնականներ նախազգուշացնում են, որ սոցիումում ավելորդ քաշի նորման ընդունելը նպաստում է ճարպակալման տարածմանը ։
Ալբանիայի պատմություն
1985 թ. Էնվեր Հոջայի մահվանից հետո նրա տեղը զբաղեցրեց Ռամիզ Ալիան, ով սկզբում փորձեց շարունակել նախկին քաղաքականությունը, սակայն ավելի ուշ ստիպված եղավ հաշվի նստել Արևելյան Եվրոպայում տեղի ունեցած փոփոխությունների հետ և թույլատրեց քաղաքական կուսակցությունների գործունեությունը։ 1992 թ. համընդհանուր ընտրություններում հաղթանակ տարավ Ալբանիայի Դեմոկրատական կուսակցությունը։ Կոմունիստական ռեժիմի անկումը հանգեցրեց մեծ չափերի արտագաղթի։
Բոդիպոզիտիվ
Քննադատություն
Մի շարք հոգեբաններ նշում են, որ բոդիպոզիտիվի նորաձևությունը կարող է կնոջից խլել իրեն և իր մարմնին ուշադրություն դարձնելու իրավունքը ։
Բոդիպոզիտիվի գաղափարի ադեպտները արմատական ֆեմինիզմում պայքարում են ոչ թե մարդկանց խտրական խմբերի իրավունքների համար, այլ նրանց դեմ, ովքեր համապատասխանում են գեղեցկության չափանիշներին։ Նրանք քննադատում են սպորտային կենսակերպ վարող մոդելներին, դերասաններին և մարդկանց ։
Ալբանիայի պատմություն
1996 թ. համընդհանուր ընտրությունների ժամանակ Դեմոկրատական կուսակցությունը կեղծեց քվեարկության արդյունքները, որպեսզի ստանա խորհրդարանի տեղերի մեծամասնությունը։ 1997 թ. երկրում տեղի ունեցան զանգվածային ըմբոստություններ, որոնց պատճառը բնակչության խնայողությունների կորուստն էր։ «Ալբա» գործողության շրջանակներում երկիր մտցվեցին Իտալիայի և մի շարք այլ պետությունների ոստիկանական ուժերը։ Նրանց խնդիրն էր նպաստել կարգ ու կանոնի հաստատմանը և հսկել Ալբանիա գնացող մարդասիրական բեռները։ Տիրող անիշխանության ֆոնին 1997 թ. հերթական ընտրություններում հաղթանակ տարավ հետկոմունիստական Սոցիալիստական կուսակցությունը։ Միայն 2005 թ. այն կրկին զիջեց խորհրդարանի տեղերի մեծամասնությունը Դեմոկրատական կուսակցությանը։
Բոդիպոզիտիվ
Քննադատություն
Բոդիպոզիտիվ շարժման կողմնակիցների մի մասը մերժում է իր արտաքինը շտկելու բոլոր փորձերը, և պարզապես իր խնամքը տեսնում է անբնական, վնասակար և արտաքին աշխարհի կողմից պարտադրված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հասարակական շարժումներ Կատեգորիա:Խտրականություն Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ Կատեգորիա:Կարծրատիպեր Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Բուլիինգ
Ալբանիայի պատմություն
Կատեգորիա:Ալբանիայի պատմություն
Ազատ քամի
«Ազատ քամի» («Вольный ветер»), խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել են Լեոնիդ Տրաուբերգը և Անդրեյ Տուտիշկինը  , Իսահակ Դունաևսկու համանուն օպերետի էկրանավորումն է։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում «մի երկրում, որը նշված չէ ոչ մի աշխարհագրական քարտեզի վրա»։ Գերմանական զորքերի հեռանալուց հետո նավահանգստի տերը հեռանում է քաղաքից, սակայն որոշ ժամանակ անց վերադառնում է։ Խաբելով աղջկան՝ նա ստիպում է նրան ամուսնանալ իր հետ, սակայն աղջիկը, հասկանալով խաբեությունը, փախչում է և իր ընկերների օգնությամբ խափանում է ֆաշիստներին զենքի մատակարարումը։
(8704) Սադականե
(8704) Սադականե (Sadakane), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,178916 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7853 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5725 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1174,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,306439 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,49° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(253) Մատիլդե
(253) Մատիլդե (Mathilde), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1885 թվականի նոյեմբերի 12-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։ Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,646035 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9413 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3508 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մատիլդե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9339 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1572,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինը 0,228987 աստիճան/օր արագությամբ։
Ուղեծրի հարթությունը խավարածրի հարթության հետ կազմում է 6.74° անկյուն։
Դասակարգում
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Չափազանց դանդաղ պտտվելը
Իր առանցքի շուրջը (253) Մաթիլդան պտտվում է շատ դանդաղ՝ 17 երկրային օր պարբերությամբ։ Այսօրվա դրությամբ համարվում է, որ աստերոիդի պտտման արագության նվազումը հնարավոր է կապված լինի 3 կմ կարգի տրամագծով մի այլ համեմատաբար մեծ աստերոիդի հետ տեղի ունեցած բախման հետևանքով, որից առաջացել է Մաթիլդայի մեծ խառնարաններից մեկնումեկը։ Այդ մարմինը հարվածելու ժամանակ շարժվելիս է եղել Մաթիլդայի պտտմանը հակառակ ուղղությամբ և շատ ուժեղ արգելակել է աստերոիդի պտտական շարժումը ։.
Անուն
Փարիզի աստղադիտարանի աշխատակից առաջարկած Մաթիլդա անունը պատկանում է աստղադիտարանի փոխտնօրեն Մորիս Լեուիի կնոջը ։