cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իլենի եվրոպական
Կիրառություն
Աչքի է ընկնում բարձր ձմեռնադիմացկունությամբ, երաշտադիմացկունությամբ, արագ աճով։ Բավականին լուսասեր է։ Լավ է աճում քաղաքի յուրահատուկ պայմաններում, քանի որ բավականին գազադիմացկուն է։ Լավ է տանում խուզումը։ Արմատակեղևում պարունակում է մինչև 20 % բարձր որակի գուտապերչ, իսկ սերմերում՝ 45 % չչորացող ճարպ, որը լայն կիրառում ունի արդյունաբերության բնագավառում։ Փայտը շատ ամուր է, օգտագործում են կոշկակարային մեխեր, իլիկներ, ստեղներ պատրաստելու համար։ Ածուխից տուշային մատիտներ են պատրաստում։ Պտուղներն ունեն դեղագործական նշանակություն։ Հայտնի են այս տեսակի մոտ 20 այլատեսակներ, որոնք աչքի են ընկնում լացող սաղարթով, թզուկ աճով, խայտաբղետ, նեղ նշտարաձև տերևներով և տարբեր գույնի պտուղներով։ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Ակտուալիզմ
Ժամանակակից վերլուծական փիլիսոփայության մեջ ակտուալիզմը հնարավոր աշխարհների օնթոլոգիական կարգավիճակի դիրքն է, համաձայն որի ամենը, որ գոյություն ունի իրական է ։ Դրույթի մյուս արտահայտությունը այն է, որ անսահմանափակ որակավորման դոմեյնը տարածվում է ամենի վրա և միայն իրական գոյությունների ։ Ակտուալիզմի հերքումը պոսիբիլիզմ է, դրույթներ՝ որոնց համաձայն գոյություն ունեն որոշ սուբյեկտներ, որոնք պարզապես հնարավոր են։ Այս սուբյեկտները գոյություն ունեն, սակայն չեն հանդիպում իրական աշխարհում։ Համաձայն մոդալ ռեալիզմի՝ "Պոսիբիլիզմի կարևոր, բայց էապես տարբեր գաղափար, համաձայն որի մի շարք հարցեր, որոնք կցված չեն այս հոդվածին, մշակվել են Դեյվիդ Լուիզի կողմից "։
Օրինակ
Քննարկենք այն պնդումը, որ Շերլոկ Հոլմսը գոյություն ունի։ Սա սխալ պնդում է աշխարհի մասին, սակայն սովորաբար ընդունվում է որպես հնարավոր ճշմարտություն։ Այս պատահականությունը սովորաբար նկարագրվում է այն պնդմամբ, որ գոյություն ունի հնարավոր աշխարհ, որտեղ գոյություն ունի Շերլոկ Հոլմսը։ Պոսիբիլիստները պնդում են, որ ակնհայտ գոյաբանական պնդումները, ինչպիսին է այս մեկը, քիչ թե շատ պետք է ընկալվի անվանական արժեքով. ներկայացնելով երկու կամ ավելի աշխարհների գոյությունը, որոնցից միայն մեկն է իրական։ Հետևաբար, նրանք պնդում են, որ կան անհաշվելի թվով աշխարհներ մեր աշխարհից բացի, որոնք գոյություն ունեն, ինչպես մեր աշխարհը գոյություն ունի։
Ակտուալիստների մեծամասնությունը ուրախ կլինի ընդունելու "Շերլոկ Հոլմսի գոյությունը իրական է" պնդման մեկնաբանությունը հնարավոր աշխարհների տեսանկյունից։ Սակայն նրանք պնդում են, որ պոսիբիլիստները սխալվում են սա ընդունելով որպես նշան՝ համաձայն որի գոյություն ունեն այլ աշխարհներ, որոնք պարզապես նման են մեր աշխարհին, բացի այն փաստից, որ մենք իրականում այնտեղ չենք։ Ակտուալիստները փոխարենը վիճարկում են այն, որ երբ մենք պնդում ենք, որ հնարավոր աշխարհներ գոյություն ունեն, նշանակում է մենք պնդումներ ենք անում, որ իրերը գոյություն ունեն մեր սեփական իրական աշխարհում, որոնք կարող են ծառայել որպես մոդալ պնդումների մեկնաբանության համար հնարավոր աշխարհներ. մի շարք ճանապարհներ, ըստ որի աշխարհը իրական է, գոյություն ունեն, բայց ոչ աշխարհները, որոնք այդ ճանապարհով գոյություն ունեն՝ բացառությամբ մեր շուրջը գտնվող իրական աշխարհի։
Փիլիսոփայական տեսանկյուններ
Ակտուալիստների տեսանկյունից, ինչպիսին է Ադամներինը, հնարավոր աշխարհները ավելին չեն, քան հնարքներ, որոնք ստեղծվել են իրական աշխարհում։ Հնարավոր աշխարհները զուտ նկարագրություններն են այն ձևերի, որոնց շնորհիվ այս աշխարհը գոյություն ունի։ Այսպիսով, որպես մոդալ կոնստրուկցիաներ, նրանք համարվում են որպես հմուտ փորձարարական գործիք՝ օգտագործելու մոդալ տրամաբանության հետ. այն օգնում է մեր մոդալ պատճառաբանությանը ճանապարհներ մտածելու, որոնց շնորհիվ աշխարհը կարող էր լինել։ Այսպիսով, այս տեսակետից ելնելով՝ այն, ինչ այս իրական աշխարհը տարբերակում է մյուս հնարավոր աշխարհներից նույնն է, ինչ որ տարբերակում է իրականությունը իրականության մոդելավորման նկարագրությունից։
Մոդալ ռեալիստ Լյուիզի տեսանկյունից "◊p" պնդումը նշանակում է, որ p-ն կիրառվում է համենայնդեպս մեկը մյուսում, հստակ աշխարհ, որը այնքան իրական է, որքան այն աշխարհը, որտեղ մենք ենք ապրում։ Եթե կապերի դրությունը հնարավոր է, ապա այն իրոք կիրառվում է, այն ֆիզիկապես առաջանում է համենայն դեպս մի աշխարհում։ Հետևաբար, ինչպես Լյուիզն է ընդունում, գոյություն ունի աշխարհ, որտեղ Շերլոկ Հոլմս անունով մեկը ապրել է 221 Բեյքեր փողոցում Վիկտորիա թագուհու ժամանակաշրջանում, ինչպես նաև գոյություն ունի մեկ այլ աշխարհ, որտեղ խոզերը թռչել են, և գոյություն ունի մի աշխարհ որտեղ և Շերլոկ Հոլմսն է ապրում և խոզերն են թռչում ։ Սա բաց է թողնում աշխարհի եղելության իրականում գոյության ձևի հարցը։ Եվ հենց այս հարցի շուրջ ակտուալիստների տեսանկյունները բաժանվում են իրարից։ Ամենահայտնի լուծումներից է այն պնդումը, որ անում են Վիլյամ Լիսանը և Ռոբերտ Ադամսը. հնարավոր աշխարհների մասին զրույցները իջնում են մինչև իսկ տրամաբանական կապերի՝ դրույթների միասնական և մաքսիմալ ամբողջական սահմանումների շրջանում։ Այստեղ միասնականը նշանակում է, որ ոչ մի դրույթ չի հակասում մյուսին։ Մաքսիմալ ամբողջականը նշանակում է, որ շրջանակը ընդգրկում է աշխարհի յուրաքանչյուր հատկություն։
Իսկ հնարավոր աշխարհները, որոնք համարվում են իրական, իրական է իր տարրերի շնորհիվ։ Մյուս տարածված ակտուալիստական տեսանկյունը հնարավոր աշխարհերի վերաբերյալ պատկանում է Ալվին Պլանտինգային և Դեյվիդ Արմստրոնգին, որը չի տալիս աշխարհի լինելու ձևը, այլ կապերի ամբողջական վիճակը, որը ընդգրկում է կապերի յուրաքանչյուր վիճակ, որը կարող է ընդունվել կամ չընդունվել։ Այստեղ, իրական աշխարհները, որոնք իրական են համարվում, իրական են մեր շուրջը տարածված աշխարհի կողմից ընդունված կապերի վիճակի շնորհիվ։
Իրականության ինդեքսային վերլուծություն
Համաձայն իրականության ինդեքսային հասկացողության (Լյուիս, 1986) իրականությունը հատկանիշ է, որը մեր աշխարհը հարաբերում է իրեն, սակայն մնացած բոլոր աշխարհները նույնպես հարաբերում են իրենց։ Իրականությունը յուրաքանչյուր աշխարհի ներքին հատկանիշն է, այսպիսով "ա" աշխարհը իրական է "ա" աշխարհում։ Իրականը դիտարկվում է որպես ինդեքսային տերմին, իսկ նրա հղումը կախված է իր կոնտեքստից ։ Ուստի, չկա այս աշխարհի որևէ հատկանիշ(ոչ էլ այլ աշխարհի) որը կտարբերակվի և որից կեզրակացնենք՝ աշխարհը իրական է, իրական աշխարհը իրական է պարզապես իր իրական սահմանման շնորհիվ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկա Կատեգորիա:Գոյաբանություն Կատեգորիա:Վերլուծական փիլիսոփայություն
Իզմիր
Իզմիր (İzmir, Σμύρνη, նախկինում՝ Զմյուռնիա ), քաղաք Թուրքիայի արևմուտքում, համանուն Իզմիրի մարզի վարչական կենտրոն։ Մեծությամբ Թուրքիայի երրորդ քաղաքն է։
Գտնվում է Եգեյան ծովի ափին, Իզմիրի ծովածոցի հանդեպ։ Ստամբուլից հետո Թուրքիայի երկրորդ կարևոր նավահանգիստն է։ Քաղաքում կա նաև միջազգային օդանավակայան։ Երկաթուղային գծով կապված է երկրի այլ խոշոր քաղաքների հետ, ինչպես Ստամբուլը և Դենիզլին։
Անվանում
Հիմնադրվել է որպես էոլիացի հույների գաղութ մ․թ․ա․ 2֊րդ հազարամյակում և կոչվել Սմիրնա։ Անվանման առաջացումը կապում են հին հունարեն «զմուռս» (մի տեսակ անուշահոտ խունկ կամ յուղ, որ անտիկ շրջանում գործածվել է իբրև սպեղանի և օծանելիք) բառի հետ։
Հայերն անվանել են Զմյուռնիա։ 15-րդ դարում նվաճել են թուրքերը, որոնք քաղաքի անվանումը հարմարեցրին իրենց լեզվական հնչյունային օրենքներին և դարձրին Իզմիր ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Եգեյան ծովի թուրքական նավահանգիստներ և քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական տեղավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Նոր Կտակարանի քաղաքներ Կատեգորիա:Իզմիրի մարզ
Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլեր
Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլեր (John Davison Rockefeller, ), ամերիկացի բիզնեսմեն, բարերար, առաջին դոլլարատեր-միլիարդերն աշխարհում մարդկության պատմության մեջ։
1870 թվականին հիմնադրել է Standard Oil ընկերությունը և ղեկավարել է այն մինչև 1897 թվականը՝ մինչև պաշտոնապես թոշակառու դառնալը ։ Standard Oil ընկերությունը հիմնադրվել է Օհայո նահանգում՝ որպես Ջոն Ռոքֆելլերի, նրա եղբոր՝ Վիլյամ Ռոքֆելլերի, Հենրի Ֆլագերի, Ջաբեզ Բոստվիկի, քիմիկոս Սեմյուել Էնդրյուսի և Ստեֆան Հարկնեսի համատեղ գործընկերություն։ Կերոսինի և բիզնեսի պահանջարկի մեծացմանը զուգընթաց աճում էր նաև Ռոքֆելլերի վարկանիշը և դարձավ իր ժամանակների աշխարհի ամենահարուստ մարդը, նրա ունեցվածքն իր մահվան պահին կազմում էր 1,4 միլիարդ դոլլար (անվանական արժեքով այդքան էր կազմում 1937 թվականին) կամ ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի 1,54 %-ը  ։ The New York Times-ի տվյալներով նրա հարստությունը գնահատվել է մոտավորապես 192 միլիարդ դոլլար 2006թ.-ի դրությամբ, իսկ 2018 թ.-ին այն կազմել է 389 միլիարդ դոլլար ։
Վաղ տարիներ
Ռոքֆելլերը իր ընտանիքի 6 զավակներից երկրորդն է։ Ծնվել է բողոքական Էվերի Ռոքֆելլերի (հոկտեմբերի 13 1810 — մայիսի11 1906) և Լուիզա Դևիսոնի (սեպտեմբերի 12 1813 — մարտի 28 1889) ընտանիքում ։ Նա ծնվել է Ռիչֆորդ, Նյու Յորք։ Նրա հայրն սկզբնական շրջանում անտառահատ է եղել, հետո դարձել է վաճառական և իրեն կոչել է «բույսերի բժիշկ» ։ Նրա հարևանների պատմելով, Ջոնի հորը համարել են տարօրինակ մարդ։ Հոգեպես Վիլյամը բնույթով Վիլյամը համարձակ մարդ է եղել, որը նրան օգնել է մեծ կապիտալի տեր դառնալ և 3100 դոլլար արժողությամբ հողատարածք ձեռք բերել։ Ջոնի մայրը՝ Էլիզան, զբաղվել է տնային տնտեսությամբ  ։ Ջոնի մայրը՝ Լուիզան, տնային տնտեսուհի էր։ Ամուսնու երկար բացակայությունների պատճառով նա ստիպված խնայում էր գրեթե ամեն ինչ։
Ջոնի հիշողություններով, իր հայրը իրեն վաղ տարիքից պատմել է բիզնեսի մասին, որում ինքը ներդրում է ունեցել, բացատրել է բիզնեսի սկզբունքների մասին։ Երբ Ջոնը դարձավ 7 տարեկան, նա սկսել է հարևանների այգիներում կարտոֆիլ հավաքել։ Իր ցուցաբերած արդյունքների մասին վիճակագրական տվյալները նա գրառում էր իր գրքույկում։
Մանկություն և կրթություն
Նա շատ հանգիստ երեխա էր ու ահավոր ցրված։ Լինելով շատ զգացմունքային մարդ՝ նա բնավ էլ չէր սիրում իր զգացմունքները ցույց տալ շրջապատին։ Բիզնեսում նրա առաջին քայլերը դեռ 7 տարեկանից են ի հայտ եկել, երբ տանը, պահելով և մեծացնելով մի քանի հնդկահավ, նա վաճառում է իր հարևանին 50 դոլարով, իսկ այդ գումարը պարտքով տալիս է մյուս հարևանին տարեկան 7%-ով։ Երբ իր հասակակիցները կոնֆետներ էին գնում, ուտում, խաղում էին ու դրսում ուրախանում, Ջոնն իր աշխատած առաջին գումարներն էր անընդհատ բռի մեջ պահում ու երազում դրանց շատացման մասին։
Այդ ժամանակահատվածում նա արդեն լավ տիրապետում էր մաթեմատիկային` անգամ մասնակցել էր հաշվապահական որոշ դասերի, սակայն այդպես էլ դպրոցը չավարտեց։ Սակայն աշխատանք գտնելն այդքան էլ հեշտ չէր, քանի որ 6 շաբաթ շարունակ նա այդպես էլ գործ չէր գտնում, մինչև Hewitt and Tuttle ընկերությունը, տեսնելով նրա խանդավառությունը, ընդունեց աշխատանքի որպես հաշվապահի օգնական։ Առաջին երեք ամիսը նա աշխատում էր անվճար։ Աշխատավարձը կազմում էր ամսական 17 դոլար, հետո 25 դոլար, իսկ առաջին աշխատավարձով Ջոնը գնեց հաշվապահական գիրք, որտեղ ներառում էր իր ծախսերն ու եկամուտները։ Այս ամբողջ ժամանակահատվածում իր կատարած աշխատանքը Ռոկֆելլերին իսկապես հաճույք էր պատճառում, չնայած որ աշխատանքը սկսվում էր առավոտյան 6.30-ից և ավարտվում երեկոյան ժամը 10-ին։ Ջոնն այնպիսի մեծ ցանկությամբ էր սովորում և աշխատում, որ ընկերության ղեկավարի հեռանալուց հետո միանգամից նրան նշանակեցին նոր ղեկավար, իսկ աշխատավարձը կազմում էր ընդամենը 600 դոլար։ Այս ամենը Ռոկֆելլերին շատ վշտացրեց, քանի որ նախորդ տնօրենը ստանում էր 2000 դոլար։ Ջոնն լքեց ընկերությունը։ Ռոկֆելլերը 19 տարեկան էր և ուներ բավականին կապիտալ, քանի որ 3 տարում աշխատած գումարի մեծ մասը նա կուտակել էր։ Ջոնը որոշեց ընկերոջ՝ Մորիս Կլարկի, հետ ստեղծել սեփական ընկերությունը, սակայն գումարը բավարար չէր, ինչը նա պարտքով վերցրեց հորից, ի դեպ զարմանալի է, բայց իսկապես պարտքով էր վերցրել։ Հայրը դրանից հետո լքում է ընտանիքը` փախչելով մեկ այլ կնոջ մոտ։ Այդ հանգամանքն այնքան է վշտացնում Ջոնին, որ հոր մահին անգամ նա չի գնում թաղմանը։ Բիզնեսն իրենից ներկայացնում էր ալյուրի և սերմերի վաճառք։ Սակայն ինչպես ցույց տվեց հետագան, նա այդքան էլ ճկուն չէր առևտրի և վաճառքի բնագավառում, ուստի դա իր գործը չդարձավ, քանի որ իրական փողերը նրան բերեց միայն նավթը։ 1863 թվականին, երբ 24 տարեկան էր, գործընկերների հետ կառուցեց առաջին վերամշակման գործարանը։ Այն Քլիվլենդից այնքան էլ հեռու չէր։ Շուտով ամուսնացավ Լորա Սփելմանի հետ, ում ճանաչում էր ուսանողական տարիներից։ Լորան էլ ամուսնու նման աստվածավախ էր։ Նա ուսուցչուհի էր ու պրակտիկ խելքով օժտված կին։ Մի անգամ Ռոկֆելլերն ասել է. «Առանց նրա խորհուրդների ինքը հավանաբար կապրեր աղքատ»։
Աշխատանքային գործունեություն
Ռոքֆելլերն իր բարեկամ ու գործընկեր Հենրի Ֆլագռելի հետ կենտրոնացրեց նավթարդյունահանող ու նավթամշակող ձեռնարկությունները մեկ ընդհանուր տրեստի՝ «Ստանդարտ օյլի» մեջ։ Այդ մրցակցությանը հակառակորդները չդիմացան։ Նրանք երկու ելք ունեին. կա՛մ պետք է միանային Ռոքֆելլերին, կա՛մ էլ սնանկանային։ Ընկերությունը ողջ Ամերիկայի նավթարդյունաբերության 95 %-ի վրա վերահսկողություն ուներ։
Բարեգործություն
1911 թվականին նրան հաջողվեց շրջանցել Շերմանի հակատրեստային օրենքը, որն ընդունվել էր 1890 թվականին։ Այդ օրենքն ուղղված էր մոնոպոլիաների դեմ։ Օրենքը հաջողվեց շրջանցել, սակայն «Ստանդարտ օյլ» տրեստը մասնատվեց 34 ընկերության։ Ռոքֆելլերի անունը նույնացվում էր հարստության հետ։ Նա Ամերիկայի մի քանի նահանգներում տներ ուներ, մի քանի վիլլաներ, հողատարածքներ, Նյու Ջերսիում` գոլֆի անձնական տարածք, բայց ամենից շատ սիրում էր Նյու Յորքի մերձակայքում գտնվող «Փոքանտիկո հիլլզ» վիլլան։ Ռոքֆելլերն առատաձեռն գործարար էր, քրիստոնյա ու դրանով շատ էր հպարտանում. իր եկամտի 10%-ը տալիս էր եկեղեցուն։
Նրա մասնակցությամբ 1892 թվականին հիմնվել է Չիկագոյի համալսարանը։ 1897 թվականին նա ավելի ու ավելի շատ է զբաղվում բարեգործությամբ, իսկ ընկերության կառավարումը վստահում է տաղանդավոր գործընկերներին։ 1901 թվականին հիմնվել է բժշկական ինստիտուտը նրա մասնակցությամբ, որն ավելի ուշ անվանվեց Ռոքֆելլերի անունով։ Մեկ տարի անց նա կազմավորեց կրթական խորհուրդը։ 1913 թվականին ստեղծեց Ռոքֆելլեր հիմնադրամը։
Ռոքֆելլերը մահացել է 1937 թվականի մայիսի 23-ին, 98 տարեկանում ու իր վախճանի պահին ավելի հայտնի էր որպես բարերար, քան որպես գործարար։ Իր կյանքի ավարտին նա ավելի քան կես միլիարդ դոլար է բաժանել բարեգործական նպատակներով, չնայած դրան, միակ որդին՝ Ջոն Ռոքֆելլեր-կրտսերը ժառանգեց 460 միլիոն դոլար։ Կրտսեր Ռոքֆելլերը նույնպես հայտնի է բարեգործություններով։ Նրա շնորհիվ է կառուցվել ՄԱԿ-ի գրասենյակը Նյու Յորքում, որի շինարարության համար նվիրաբերել է 9 միլիոն դոլար։ Բացի այդ, նա Նյու Յորքում կառուցել է Ռոքֆելլեր արդյունաբերության կենտրոնը։ Կրտսեր Ռոքֆելլերն իր 6 երեխաներին թողել է 240 միլիոն դոլար։
Ընտանիքը
Կինը՝ Լաուրա Սպելման-Ռոքֆելլեր (1839-1915)։ Նրանք ունեցել են 5 երեխա՝
Նրա մասին կարծիքներ
Ջոն Ռոքֆելլերը մինչև հիմա համարվում է ամենահարուստ մարդը պատմության մեջ։ Ռոքֆելերին միշտ դիտարկում են երկու տեսանկյունից՝ կային մարդիկ, որոնք պաշտում էին նրան, քանի որ միշտ հսկայական միջոցներ էր տրամադրում բարեգործությանը, և նրանք, ովքեր ատում էին մի պարզ պատճառով. նա միշտ անում էր այն, ինչն անհրաժեշտ էր իր բիզնեսն առաջխաղացնելու համար։ Ռոքֆելլերի հարստությունն այնքան շատ էր, որ նա կարող էր հեշտությամբ պետություններ ֆինանսավորել և նորից ունենալ բավականին մեծ գումարներ, օրինակ 1917 թվականին ԱՄՆ-ի բյուջեն կազմում էր 715 միլիոն դոլար, իսկ Ռոքֆելլերի կարողությունը գրեթե 1մլրդ դոլար։ Ռոքֆելլերի քույրը պատմում էր.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:1839 ծնունդներ Կատեգորիա:1937 մահեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
Հրաբուխ
Հրաբուխ, երկրաբանական կառուցվածքներ երկրակեղևի ճեղքերի կամ խողովականման մղանցքների վրա, որոնցով երկրի խորքի մագմայական օջախներից պարբերաբար կամ անընդհատ մակերևույթ են ժայթքում (կամ ժայթքել են) լավա, մոխիր, խարամ, այլ ապարների բեկորներ, շիկացած գազեր ու գոլորշի։
Ժայթքում
Հրաբուխները ժայթքում են Երկրի ընդերքից, երբ ապարներն այնտեղ խիստ տաքանում են և փոխակերպվում գազերով հագեցած մեծ ճնշման հրահեղուկ զանգվածի՝ մագմայի։ Մագման երկրի խորքից մեծ ուժով ճնշում է գործադրում երկրակեղևի վրա և, համեմատաբար անկայուն տեղամասերում ճեղքելով այն, արտահոսում է մակերևույթ։ Դուրս ժայթքած մագման սառչում է, գազազրկվում և վերածվում լավայի։ Այն ուղին, որով բարձրանում է մագման, կոչվում է հրաբխի մղանցք, որն ավարտվում է ձագարաձև տեղամասով՝ խառնարանով։ Հրաբխի խառնարանից դուրս են մղվում նաև հրաբխային փոշի, մոխիր, քարեր, գազեր, որոնց կուտակումից էլ ձևավորվում է հրաբխային լեռը։
Եթե հրաբխալեռը նախքան ժայթքելը պատված է լինում ձյունով ու սառույցով, ապա շիկացած լավան հալեցնում է դրանք և ջուրը խառնվելով մոխրին, առաջացնում է հզոր ցեխահոսքեր, որոնք մեծ արագությամբ տարածվում են լանջն ի վար։ Կոլումբիայում 1985 թ. ժայթքման հետևանքով ցեխահոսքը հաշված րոպեներում ոչնչացրել է մի քանի բնակավայրեր, զոհվել է ավելի քան 25 հազար մարդ։ 79 թ. Վեզուվ հրաբխի ժայթքման հետևանքով կործանվել են հին հռոմեական երեք քաղաքներ՝ Պոմպեյը, Հերկուլյանումը և Ստաբիանը, ինչպես նաև բազմաթիվ գյուղեր։ 1883 թ. Ինդոնեզիայում Կրակատաու հրաբխի ժայթքման հետևանքով կղզին հանկարծ պայթել է, նրա մեծ մասը վերածվել է քարաբեկորների ու փոշու։ Գազափոշու ամպերը հասել են 80 մ բարձրության։ Հրաբխի հետևանքով զոհվել է 36 հազար մարդ։
Բազմազանություն
Ըստ արտավիժած նյութերի կուտակումների առանձնանում են կենտրոնական (կոնաձև կամ վահանանման, գագաթային մասերում՝ խառնարաններով) և ճեղքային (առաջացնում են ձգված, տարածական լավային հոսքեր, ծածկոցներ) հրաբուխներ։ Ըստ կառուցվածքի բնույթի գործունեության հարաբերականության, հաճախականության, տևողության, արտավիժված նյութերի կուտակումների, կազմի, ժայթքման առանձնահատկությունների դասակարգվում են՝
Գործող հրաբուխներ
Մշտական կամ պարբերական ակտիվության հրաբուխները կոչվում են գործող հրաբուխներ։ Այժմ երկրի վրա կա ավելի քան 1300 գործող հրաբուխ։ Դրանց թվին են պատկանում երկրագնդի խոշորագույն և հատկապես ահարկու Ավաչինսկայա և Կլյուչևսկայա սոպկաները՝ Կամչատկայում, Էտնան ու Վեզուվը՝ Իտալիայում, Հեկլան և Էյաֆյաթլայոքուլը՝ Իսլանդիայում, Ֆուձիյաման՝ Ճապոնիայում, Մերապին և Կրակատաուն՝ Ինդոնեզիայում, Պոպոկատեպետլ և Օրիսաբան՝ Մեքսիկայում, Կիլաուեան ու Մաունա Լոան՝ Հավայան կղզիներում և այլն։
Գործող հրաբուխներ կան ոչ միայն երկրի մակերևույթին, այլև օվկիանոսների ու ծովերի հատակին։ Դրանց ժայթքման ժամանակ օվկիանոսի ջրերը հրաբխի խառնարանի վրա սկսում է ալեկոծվել, եռալ ու փրփրել։ Ստորջրյա ժայթքումից առաջացած նյութերը կուտակվելով դուրս են գալիս ջրի մակերևույթ և գոյացնում կղզիներ, օրինակ՝ Կուրիլյան և Հավայան կղզիները Խաղաղ օվկիանոսում։
Չգործող հրաբուխներ
Այն հրաբուխները, որոնք չգործելով արդեն տևական ժամանակներ, պահպանում են իրենց ձևն ու կառուցվածքը, համարվում են «քնած» հրաբուխներ։ Դրանց թվին են պատկանում Էլբրուսը, Կազբեկը, Մեծ ու Փոքր Մասիսները։
Հայկական լեռնաշխարհ
Հայկական լեռնաշխարհում կան նշված բոլոր տեսակների ավելի քան 1000 հրաբուխ։ Դրանցից գործող են Նեմրութ և Թոնդրակ բազմածին բարդ հրաբուխները, որոնց խառնարաններում շարունակվում են ծծմբային գազերի ու տաք գոլորշու արտավիժումները։ Պայմանականորեն գործող են համարվում նաև Մասիսը և Վայոցսարը։ 189-ին և 341-ին Մասիսի և VII դարում Վայոցսարի գործելու մասին կան գրավոր հիշատակություններ (Հակոբ Մծբնացի, Ստեփանոս Օրբելյան)։ Բազմածին, կենտրոնական և շերտավոր հրաբուխներ են Մասիսը, Արագածը, Սիփանը, Նեմրութը, Իշխանասարը, Արայի լեռը։ Բազմածին ճեղքային հրաբուխ են Ջավախքի և Գեղամա հրաբխային լեռները։ Հայաստանի բազմածին կենտրոնական և ճեղքային հրաբուխների լանջերին ամենուր տարածված են միածին, կենտրոնական խարամային հրաբուխներ։
Ընդհանուր տեղեկություններ հրաբխի մասին
Այն հրաբուխները, որոնք չգործելով արդեն տևական ժամանակներ, պահպանում են իրենց ձևն ու կառուցվածքը, համարվում են «քնած» հրաբուխներ։ Դրանց թվին են պատկանում Էլբրուսը, Կազբեկը, Մեծ ու Փոքր Մասիսները։ Հայաստանի տարածքում հայտնի են ավելի քան 500 «քնած» հրաբուխներ, որոնցից ամենամեծը Արագած լեռն է։ Հրաբուխների ժայթքումը մեծ արհավիրքներ է առաջ բերում. հրաբոսոր գետն ամեն ինչ այրում է իր ճանապարհին։ Ժայթքման վայրից հարյուրավոր կիլոմետրեր հեռու էլ դեռ օրեր շարունակ գետին է թափվում քամուց քշված մոխիրը։ 79 թվականին Վեզուվ հրաբխի ժայթքման հետևանքով կործանվել են հին հռոմեական երեք քաղաքներ՝ Պոմպեյը, Հերկուլանումը, Ստաբիանը, և բազմաթիվ գյուղեր։ 1883 թվականին Ինդոնեզիայում Կրակատաու հրաբխի ժայթքման հետևանքով կղզին հանկարծ պայթել է, նրա մեծ մասը վերածվել է քարաբեկորների ու փոշու։ Գազափոշու ամպերը հասել են 80 մ բարձրության։ Հրաբխի հետևանքով զոհվել է 36 հզ. մարդ։ Եթե հրաբխալեռը նախքան ժայթքելը պատված է լինում ձյունով ու սառույցով, ապա շիկացած լավան հալեցնում է դրանք և, ջուրը, խառնվելով մոխրին, առաջացնում է հզոր ցեխահոսքեր, որոնք մեծ արագությամբ տարածվում են լանջն ի վար։ Կոլումբիայում 1985 թվականի հրաբխի հետևանքով ցեխահոսքը հաշված րոպեներում ոչնչացրել է մի քանի բնակավայրեր, զոհվել է ավելի քան 25 հզ. մարդ։ Գործող հրաբուխների տարածման շրջաններում հաճախ հանդիպում են պարբերաբար տաք ջուր և գոլորշի շատրվանող աղբյուրներ, որոնք կոչվում են գեյզերներ։
Ուցունոմիա
Ուցունոմիա (宇都宮市), քաղաք Ճապոնիայում, Տոտիգի պրեֆեկտուրայի քաղաքամայրը և ամենախոշոր քաղաքը։ 2015 թվականի մայիս ամսի տվյալների համաձայն՝ քաղաքը ունի 518 200 բնակիչ, իսկ բնակչության խտությունը կազմում է 1240 մարդ/կմ22 ։ Քաղաքը զբաղեցնում է 416,85 կմ2 տարածք։ Ուցույոման հայտնի է իր «gyoza» ուտեստով։ Ուցունոմիայում կան երկու հարյուրից ավել «gyoza»-յի ռեստորաններ ։
Մեծ Ուցունոմիայի (宇都宮都市圏) բնակչությունը, 2000 թվականի տվյալների համաձայն, կազմում է 888 005 մարդ։ Այն մեծությամբ 10-րդ քաղաքն է Կանտոյի տարածաշրջանում։
Կլիմա
Ուցունոմիայում տիրում է մերձարևադարձային մուսոնային կլիմա՝ շոգ ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումները առատ են ամռան տաք ամիսներին՝ հուլիսից սեպտեմբերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Ուպորնոե
Ուպորնոե (Упорне, Qıyat Orqa), ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կիյատ-Օրկա։
2001 թվականի տվյալներով Ուպորնոե ավանում բնակվում էր 320 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Վարվառա Նելիդովա
Վարվառա Արկադևնա Նելիդովա (Варвара Аркадьевна Нелидова, ), պալատական ազնվական օրիորդ, որը հայտնի է եղել որպես Նիկոլայ I-ի գաղտնի սիրուհի և նրա անօրինական որդիների հավանական մայր։
Հարաբերությունները կայսեր հետ
Պատմում են, որ նրա բազմաթիվ հպանցիկ սիրավեպերի մեջ սա միակ լուրջ հարաբերությունն է, որը տևել է գրեթե 17 տարի։ Հավանաբար, հարաբերությունները սկսվել են այն բանից հետո, երբ 34-ամյա կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի 7-րդ երեխայի ծննդից հետո (1832) բժիշկներն արգելել են կայսրին ամուսնական հարաբերություններ ունենալ նրա հետ՝ վախենալով նրա առողջության համար. քանի որ այդ ժամանակ հակաբեղմնավորիչներ չեն օգտագործել։
Մեծ իշխանուհի Օլգա Նիկոլաևնան գրել է․ «Դիմակահանդեսներից մեկի ժամանակ հայրիկը հանդիպեց Վարենկա Նելիդովային՝ աղքատ որբին, հինգ քույրերից կրտսերին, ով ապրում էր Սանկտ Պետերբուրգի ծայրամասում գտնվող կալվածքի ամառանոցում և գրեթե տանից դուրս չէր գալիս։ Նրա միակ բարեկամը ծեր մորաքույրն էր՝ Եկատերինա Մեծ կայսրուհու նախկին սպասուհին, ով նույնպես վայելում էր տատիկի ընկերությունը։ Այդ մորաքրոջից նա իմացավ Հայրիկի երիտասարդության ամենատարբեր մանրամասները, որոնք նա պատմում էր պարահանդեսի ժամանակ, երբ նա դիմակով էր։ Երեկոյի վերջում նա ասաց, թե ով է ինքը։ Նրան հրավիրեցին արքունիք  և Մայրիկին նա դուր եկավ։ Գարնանը նա նշանակվեց սպասուհի։ Այն, ինչ սկսվեց որպես անմեղ սիրախաղ, վերածվեց տասնյոթ տարվա բարեկամության։ Բարձր խավում չէին կարողանում հավատալ, ուստի սկսեցին զրպարտել ու բամբասել։ Խոստովանում եմ, որ միշտ նեղվում էի, երբ տեսնում էի, թե ինչպես են գեղեցիկ ու ճանաչված անձինք իրենց  բամբասկոտությամբ  իջնում ցածր աստիճանի և ինձ թվում է, որ բամբասողները միայն իրենց չեն նվաստացնում, այլ ողջ մարդկությանը։ Կրկնում եմ այն, ինչ արդեն մեկ անգամ ասել եմ՝  հայրիկն ամուսնացել էր սիրով, իր սրտի ցանկությամբ, հավատարիմ էր իր կնոջը և պահում էր այդ հավատարմությունը համոզմունքից, ճակատագրի հանդեպ հավատից դրդված, որ  նրան ուղարկել են իր մոտ որպես պահապան հրեշտակ»։
Սոկոլովան գրել է. «Ինչպես գիտեք, կայսր Նիկոլայ I-ի համար մեծ և հատկապես նշանակալի սիրահարվածություններ չեն եղել։ Նրա միակ լուրջ կապը, որը մտավ պատմության մեջ, Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի սիրելի սպասավորուհիներից մեկի՝ Վարվառա Արկադևնա Նելիդովայի հետ էր։ Բայց այդ կապը չէր կարող ժխտել ո՛չ ինքը կայսրը, ո՛չ էլ Նելիդովան, ով խելագարի պես սիրում էր նրան։ Դրանում նա արդարանում էր կայսրուհու վատառողջությամբ, որին կայսրը պաշտում էր և քնքշությամբ էր վերաբերվում, որպես հազվագյուտ ծաղիկ։ Նելիդովան քավում էր իր մեղքը՝ սիրելով կայսերը իր հոգու ողջ ուժով,  նկատի չունենալով ոչ նրա մեծությունը, ոչ էլ հզորությունը, այլ հանձինս նրա սիրելով մարդուն։ Այդ կապի մասին հայտնի էր նաև  կայսրուհուն և դա նրա կողմից այսպես ասած, հավանության էր արժանացել»։
1842 թվականին կոմսուհի Նեսելրոդեն գրել է իր որդուն․ «Կայսրը գնալով ավելի է տարվում Նելիդովայով և օրական մի քանի անգամ այցելում է նրան։ Պարահանդեսների ժամանակ էլ նա փորձում է անընդհատ նրա մոտ լինել։ Խեղճ կայսրուհին տեսնում է այս ամենը և արժանապատվորեն դիմանում, բայց ինչպես ցույց տա, որ ինքը տանջվում է» ։
Ուշադրության է արժանի նրա զարմանալի գեղեցկությունը, ինչպես նաև այն խորը զգացմունքները, որ նա տածել է կայսեր հանդեպ։ Բացի այդ, Վարվառան երբեք չի օգտագործել իր դիրքը իր փառասիրությունը բավարարելու համար, դեռ ավելին, կայսեր այդ երկարատև արտաամուսնական կապը գաղտնի է պահվել այդ տարիների ընթացքում (ի տարբերություն այլ կայսրերի նման հարաբերությունների)։ Սպասուհի Մարիա Ֆրեդերիկսը հիշում է․
Աննա Տյուտչևան, ով ծանոթացել է Նելիդովայի հետ ավելի ուշ՝ 1850-ականների սկզբին, իր հուշերում գրել է․ «Նրա գեղեցկությունը փոքր ինչ հասուն էր, չնայած նրան, որ նա գտնվում էր իր ծաղկման շրջանում։ Այդ ժամանակ նա հավանաբար մոտ 38 տարեկան էր։ Հայտնի է, թե նրան ինչ դիրք էր վերագրում հասարակական կարծիքը, որը, սակայն, թվում էր, թե հակասում էր նրա կեցվածքին, համեստ և գրեթե խիստ՝ համեմատած մյուս պալատականների հետ, նա խնամքով թաքցնում էր այն շնորհը, որ կանայք սովորաբար դրսևորում էին նման դիրքում։ Նրա անկման պատճառը ո՛չ ունայնությունն էր, ո՛չ ագահությունը, ո՛չ փառասիրությունը։ Նա տարված էր անկեղծությամբ, թեև մեղավոր զգացումով, և նրան դատապարտողներից ոչ ոք չէր կարող հրաժարվել նրա հարգանքից…»։
Նրա մահից հինգ տարի անց Բեռլինում հրատարակված Պ. Գրիմի գրքում, որը գրվել է ժամանակակիցների թարմ տպավորություններով, գրված է․
Հայտնի է Սմիրնովա-Ռոսսետի գրառումը, ով նկարագրելով ցարի աշխատանքային օրը՝ լի տարատեսակ զբաղմունքներով, զարմանում է, թե նա երբ է ժամանակ գտնում այցելելու Նելիդովային․ «Զբոսանքից հետո ժամը 9-ին նա սուրճ է խմում, հետո ժամը 10-ին գնում է կայսրուհու մոտ, այնտեղ պարապում է, մեկ կամ մեկ ու կես ժամից կրկին այցելում է նրան, բոլոր մեծ ու փոքր երեխաներին և զբոսնում է։ Ժամը 4-ին նստում է ուտելու, 6-ին զբոսնում է, 7-ին ամբողջ ընտանիքով թեյ են խմում, նորից պարապում է, տասն անց կեսին գնում է հավաքույթի, ընթրում է, 11-ին զբոսնում է, տասներկուսի մոտ պառկում է քնելու։ Քնում է կայսրուհու հետ նույն անկողնում, իսկ երբ է կայսրն այցելում սպասուհի Նելիդովային»։
Նիկոլայի մահ և հետագա կյանք
Նիկոլայի կյանքի վերջին ժամերի ականատես Աննա Տյուտչևան գրում է. «Մինչ մենք քայլ առ քայլ հետևում էինք այդ գիշերվա հոգեվարքի ծանր ապրումներին, ես հանկարծ տեսա, որ դժբախտ Նելիդովան հայտնվեց նախասրահում։ Դժվար է փոխանցել սարսափի և խորը հուսահատության այն արտահայտությունը, որն արտացոլված է նրա շփոթված աչքերում և մարմարի պես սառած ու սպիտակ դիմագծերում... Ակնհայտ էր, որ հուսահատության խելագարությունը թափվել էր նրա խեղճ գլխին։ Միայն հիմա, երբ տեսա նրան, հասկացա պալատում պտտվող անորոշ լուրերի իմաստը կայսեր և այս գեղեցիկ կնոջ միջև եղած հարաբերությունների մասին, հարաբերություններ, որոնք հատկապես մեր՝ երիտասարդ աղջիկների համար, արտաքինից ծածկված էին ամենախիստ պատշաճությամբ  և լիակատար գաղտնիությամբ։ Մարդկային, եթե ոչ աստվածային, բարոյականության աչքում այս հարաբերություններն իրենց համար որոշակի արդարացում գտան, մի կողմից՝ կայսրուհու առողջական վիճակով, մյուս կողմից՝ Նելիդովայի՝ կայսեր հանդեպ ունեցած խորը, անշահախնդիր և անկեղծ զգացումներով։ Նա երբեք իր դիրքը չօգտագործեց հանուն փառասիրության կամ ունայնության  և իր վարքի համեստությամբ նա գիտեր, թե ինչպես քողարկել այդ ողորմությունը, որից ուրիշը տխուր փառք կստեղծեր իր համար»։
Ամուսնու անկողնուց չհեռացող կայսրուհին հարցրել է՝ կուզենա՞ հրաժեշտ տալ մտերիմ մարդկանց՝ նրանց մեջ անվանելով Վարվառային։ Մահացողը երախտագիտությամբ սեղմել է կնոջ ձեռքը. «Ոչ, սիրելիս, ես նրան այլևս չպետք է տեսնեմ, դու նրան կասես, որ խնդրում եմ, որ ների ինձ» ։ Ա. Ի. Սոկոլովան գրում է. «...երբ մահացավ կայսր Նիկոլայ Պավլովիչը, կայսրուհին, կանչելով Նելիդովային իր մոտ, նրբորեն գրկեց, ամուր համբուրեց նրան և, ձեռքից հանելով կայսեր դիմանկարով ապարանջանը, ինքն այն դրեց Վարվառա Արկադևնայի ձեռքին։ Բացի այդ, կայսրուհին նշանակեց օրվա ընթացքում մեկ ժամ, որի ընթացքում կայսեր մարմնի պալատում գտնվելու ընթացքում ոչ ոք, բացի Նելիդովայից, իրավունք չուներ մտնել այն սենյակը, որտեղ  հանգչում էր հանգուցյալի մարմինը, որպեսզի թույլ  տա ազատորեն աղոթել նրա համար թանկ աճյունի վրա»։ Կայսրի մահվան հաջորդ օրը Վարվառա Նելիդովան «Հաշմանդամների հիմնադրամ»-ին էր փոխանցել 200 հազար ռուբլի, որը նրան թողել էր Նիկոլայ Պավլովիչը։ Նա ցանկանում էր հեռանալ պալատից, բայց կայսրուհին և նոր կայսրը թույլ չտվեցին։ Նելիդովան մնաց, բայց նա վերջնականապես կտրվել էր աշխարհից, նրան կարելի էր հանդիպել միայն պալատական եկեղեցում, որտեղ նա ամեն օր մասնակցում էր պատարագին։ Այդ օրվանից նա չէր հերթապահում, այլ միայն գալիս էր բարձրաձայն կարդալու այրի կայսրուհու համար, երբ ճաշից հետո նա մենակ հանգստանում էր։ Ամռանը նա ապրել է Պետերհոֆի գոթական տներից մեկում (Ալեքսանդրիայի պուրակում)։
Մինչև 1858 թվականը Նելիդովան ապրել է Ձմեռային պալատի արևմտյան մասնաշենքի առաջին հարկում (դահլիճներ 34-38), որը նայում էր Ծովակալության շենքին։ Ավելի ուշ նրան բնակարան են հատկացրել Փոքր Էրմիտաժի հարավային տաղավարի առաջին հարկի բաց վերնասրահում ։
Նելիդովան ապրել է մինչև Նիկոլայ II-ի գահակալությունը քրոջ ընտանիքում, որի անունից 1897 թվականի հոկտեմբերին թերթերում հաղորդագրություն է հրապարակվել Նորին Մեծության արքունիքի սպասուհու մահվան մասին։ Մեծ իշխան Միխայիլ Նիկոլաևիչը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնայի վերջին որդին՝ ծնված 1832 թվականին, մասնակցել է նրա հուղարկավորությանը։
Վարվառա Նելիդովան մահացել է 1897 թվականի հոկտեմբերի 18-ին (30) և թաղված է Սերգիևյան Պրիմորսկայա Անապատի գերեզմանատանը ։
Երեխաներ
Վարվառա Նելիդովայի կողմից երեխաների ծննդաբերությունն ապացուցված կամ փաստագրված չէ։ Այնուամենայնիվ, տոհմաբանական աղյուսակներում կան Նիկոլայի անօրինական երեխաների անունները, որոնց մայրը, ըստ որոշ ենթադրությունների, կարող էր լինել Վարվառա Արկադևնան։ Նրանցից ամենահայտնին բարոն Պասխինն էր (ապրիլի 17, 1831 - հունիսի 20, 1863)։ 1855 թվականին Նիկոլայ Դոբրոլյուբովը կազմել է «Տեղեկություններ» ձեռագիր մատյանը, որտեղ գրել է, որ Նիկոլայ I-ի Պյոտր Կլեյնմիխելի նկատմամբ բարեհաճության պատճառը (որը Վարվառայի եղբոր՝ Արկադի Նելիդովի խնամին է եղել) վերջինիս պատրաստակամությունն է եղել որդեգրել կայսեր և Նելիդովայի ապօրինի զավակներին և որ նրանց զավակներին ավելի ճիշտ կլիներ անվանել ոչ թե «Կլայն-Միխելներ» (փոքրիկ Միխելներ), այլ «Կլայն-Նիկոլաուսներ» (փոքրիկ Նիկոլաուսներ)։ Որդեգրման և երեք երեխաների (ներառյալ Կոնստանտինի) մասին տեղեկատվությունը հաստատված չէ ։
Մեննիկու (գյուղ, Վալյալա շրջան)
Մեննիկու (Männiku), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Վալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(6231) Հունդերտվասսեր
(6231) Հունդերտվասսեր (Hundertwasser), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մարտի 20-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Անուն
Անունն ստացել է ավստրիացի նկարիչ Ֆրիդենսրայխ Հունդերտվասերի (Friedensreich Hundertwasser, Friedrich Stowasser, 1928-2000) պատվին
Վորոնցովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Վորոնցովո (Воронцово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուսական թագավորություն
Ռուսական թագավորություն, ավատատիրական պետություն միջնադարյան Ռուսաստանում (1547-1721), Ռուսական կայսրության, այսօրվա Ռուսաստանի Դաշնության հիմքը։
Հիմնադրվել է 1547 թվականին, Մոսկվայի մեծ իշխան Իվան Ահեղի (1547-1584) թագադրությամբ։ Նա թագադրվել էր որպես ցար (ցեզար)՝ ձևականորեն հավասարվելով արևմտաեվրոպական կայսրերին։ Ռուսաստանի վերջին թագավորը Պետրոս Մեծն էր (1682-1721), ով Հյուսիսային պատերազմից հետո՝ 1721 թվականին, թագադրվել է որպես կայսր, իր հիմնադրած նոր՝ Սանկտ Պետերբուրգ մայրաքաղաքում։
Ռուսաց պատմագիտության մեջ տարածված կարծիքի համաձայն՝ միասնական և անկախ կենտրոնացված Ռուսական պետությունը ծագել է Ռուսական թագավորության ստեղծումից կես դար առաջ՝ Իվան III Մեծի գահակալության տարիներին։
Ռուսական հողերի միացումը և հին ռուսական պետության վերականգնման գաղափարը ժառանգվել է Ռուսական թագավորության ամբողջ գոյության ընթացքում և ընդունվել Ռուսական Կայսրության կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Պատմական սլավոնական երկրներ
Չապաևո (ավան, Պերվոմայսկի շրջան)
Չապաևո (Чапаєве, Botaş), ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բոտաշ։
2001 թվականի տվյալներով Չապաևո ավանում բնակվում էր 83 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Էդուարդ Սեդրակյան
Էդուարդ Արտավազդի Սեդրակյան, հայ նկարիչ, մանկավարժ, պրոֆեսոր (2009): Հայաստանի նկարիչների միության (1979): «Հայ կիրառական արվեստների և դիզայնի միավորում» հասարակական կազմակերպության նախագահ (2014): ՌԴ-ի գեղարվեստների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս (2015):
Կենսագրություն
Էդուարդ Սեդրակյանը ծնվել է 1944 թվականին, Էջմիածնում։ 1963 թվականին ավարտել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան ուսումնարանը, 1969 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1963-1965 թվականներին նկարչություն է դասավանդել Ս. Սպանդարյանի անվան դպրոցում, 1972-1995 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի գծանկարչության և դիզայնի ամբիոնում ։ 1996 թվականին հիմնադրել է Գեղեցիկ արվեստների ազգային ակադեմիան և մինչև 2018 թվականը եղել այդ հաստատության հիմնադիր-ռեկտորը ։ 2009 թվականին Սեդրակյանին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։ 2019 թվականից դասավանդում է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կերպարվեստի ֆակուլտետում ։
Ցուցահանդեսներ
1971 թվականից մասնակցում է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Սմոլենսկայա (ստանիցա)
Սմոլենսկայա (Смоленская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Սևերսկայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8026 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Սևերսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Հայկական միջազգային ավիաուղիներ
Հայկական Միջազգային Ավիաուղիներ, հայկական մասնավոր ավիաընկերություն։
Հիմնադրվել է 2002 թ. հուլիսի 12-ին։ Ավիաընկերությունը իրականացնում էր միջազգային չվերթներ Զվարթնոց օդանավակայանից։ 2005 թվականի հունվարի 1-ին ընկերությունը միացավ «Արմավիա» ավիաընկերությանը։
Պատմություն
Հայկական Միջազգային Ավիաուղիները հիմնադրվել է 2002 թ. հուլիսի 12-ին հայ գործարարներ Գագիկ Ծառուկյանի, Հրայր Հակոբյանի և Լևոն Բաղդասարյանի կողմից ։ Սկզբում Հայկական Միջազգային Ավիաուղիները մտադիր էր մինչև 2003 թվականը «Airbus»-ի երեք ինքնաթիռ վարձակալել Փարիզ, Ամստերդամ և Ֆրանկֆուրտ չվերթների համար։ 2005 թվականի հունվարի 1-ին ընկերությունը միացավ «Արմավիա»-ին։
Երթուղիներ
Հայկական Միջազգային Ավիաուղիները կանոնավոր չվերթներ էր իրականացրել Երևանից դեպի Արևմտյան Եվրոպա, մասնավորապես՝ Հայկական ավիաուղիների բազմաթիվ նախկին երթուղիներով։
Նավատորմ
Հայկական Միջազգային Ավիաուղիները շահագործել էր մեկ վարձակալված Airbus A320-ը։ Այդ ինքնաթիռը կործանվել էր 2006 թվականի մայիսի 5-ին Բրյուսելի օդանավակայանում «Արմավիա»-ի սեփական ինքնաթիռներից մեկի՝ A320-ի հետ միասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավիաընկերություններ
Մեննիկուստե
Մեննիկուստե (Männikuste), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տիստամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 90 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տիստամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կլարա Հասկիլ
Կլարա Հասկիլ (Clara Haskil, ), ռումինա-հրեական ծագում ունեցող շվեյցարական դաշնակահարուհի։ Առավելապես հայտնի է Դոմենիկո Սկարլատիի Մոցարտի, Բեթհովենի, Շուբերտի, Շումանի դաշնամուրային ստեղծագործությունների իր կատարումներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինացի դաշնակահարներ
Սուլեյման I-ի մզկիթ
Մարիուպոլի կամ Սուլեյման I-ի մզկիթ (Маріупольська мечеть), սուննի իսլամական կառույց և համանուն մուսուլմանական մշակութային կենտրոն, որը գտնվում է Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարիուպոլ քաղաքում։ Մզկիթի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2005 թվականին և ավարտվել ընդամենը երկու տարի անց՝ 2007-ին։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 15-ին տեղի է ունեցել մզկիթի պաշտոնական բացումը, որի ժամանակ էլ այն անվանվել է ի պատիվ Օսմանյան կայսրության Օսմանի հարստության մեծագույն սուլթան Սուլեյման I-ի։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ազգությամբ թուրք բազմաթիվ պաշտոնյաներ՝ ի դեմս Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքաշինության և ճարտարապետության նախարար Ֆարուք Նաֆիզ Օզաքի։ Արարողությանը մասնակցել են նաև թուրք և ուկրաինացի պատգամավորներ և քաղաքագլուխներ ։
Վորոնցովսկայա (ստանիցա)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1162 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ստանիցաներ Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Դինսկայայի շրջանի բնակավայրեր
Սուլեյման I-ի մզկիթ
Մզկիթի շինարարական աշխատանքները ֆինանսավորվել է Մարիուպոլի կենտրոնական շուկայի տնօրեն Սալիմ Ջիհանի և քաղաքի ադրբեջանական համայնքի կողմից։ Շինությունը կառուցվել է Ստամբուլի Սուլեյմանիե հեղինակավոր մզկիթի նմանությամբ։ Մզկիթը և հարակից մինարեթը ներկայումս վերածվել են հարսանեկան լուսանկարների նշանավոր վայրեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի մզկիթներ Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով
Բոուդենի ճերմակաթիթեռ
Բոուդենի ճերմակաթիթեռ, ճերմակաթիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
17-20 մմ առջևի թևի երկարությամբ միջին չափի թիթեռ է։ Արուների թևերը սպիտակ են՝ գագաթնամասի թեթևակի մգացումով, իսկ էգերինը՝ մինչև ջղերի դիսկալ մասը մուգ հիմնային փոշեծածկով։ Թիթեռի հետին թևերի ստորին մասը դեղնակիտրոնագույն է՝ մոխրագույն կանաչ հիմնային փոշեծածկով, առջևի թևերը մաքուր սպիտակ են, ապեքսի գագաթը՝ կիտրոնագույն ։
Տարածվածություն
Հանդիպում է Հյուսիսարևելյան Թուրքիայում։ Հայաստանում հայտնի է միայն Արագած լեռան ժայռային հատվածից ։
Էկոլոգիա
Ապրում է Ժայռային գոտու մեկուսացած ալպյան բացատներում` ծովի մակարդակից 2900–3200 մ բարձրության վրա։ Տալիս են մեկ սերունդ՝ հուլիսի կեսից մինչև օգոստոսի կեսը։ Հարսնյակները ձմեռում են։ Ձվադրում են Arabis caucasica բույսի տերևների վրա ։
Պահպանություն
Վտանգման հիմնական գործոններից է՝ անասունների գերարածեցում և կլիմայի կանխատեսվող փոփոխությունների հետևանքով դրա` լանջով ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված ալպյան գոտու մակերեսի կրճատում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Հազվագյուտ տեսակներ
Ե
Ե, ե, հայկական այբուբենի հինգերորդ տառը. անվանումը՝ եչ. սերում է հունական նախատիպարից, թվային արժեքն է հինգ, հինգերորդ։
Հին գրական հայերենի այբբենական համակարգում Ե-ի դերն էր առաջնային շարքի միջին բարձրացման ձայնավոր հնչույթի արտահայտումը։ Ետգրաբարյան հայերենում ամենուր, հին, ավանդական (մեսրոպյան) ուղղագրության գործառույթներում այն պահպանեց իր այբբենական արժեքը. արևելահայ նոր ուղղագրության համաձայն, ինչպես և նոր այբբենական համակարգում այն իր հին նշանակությունը պահպանում է առաջնային շարքի միջին միջին բարձրացման ձայնավորի (նաև պայմանականորեն է→ե հնչյունափոխությամբ գոյացածի) համար, ինչպես՝ ձեր, մեկ, վեր, (կէս), կես, (մէջ)→մեջ, (սէր)→սեր, բացի բառասկզբի դիրքից, ուր այդ նշանակությամբ գործառում է է տառը (էջ, էակ, ստուգաբանական գրությամբ՝ մանրէ, որևէ և այլն)։ Բառասկզբի դիրքում, բառամիջում ու բառավերջում ձայնավորից հետո ե-ն այժմ արտահայտում է յե երկհնչյունը (ես, երգ, երկիր, ամենաերկար)։ Եմ օժանդակ բայի եզակի առաջին և երկրորդ դեմքի, իսկ հոգնակիի բոլոր ձևերում այս տառը հանդես է գալիս բառասկզբի դիրքում ՝ ավանդական գրության սկզբունքով (եմ, ես ենք, եք, են), թեև իբրև վերջահար տարրեր հնչյունաբառում՝ բաղաձայնից հետո դրանք արտասանվում են պարզ ձայնավորով, ձայնավորից հետո՝ երկհնչյունով՝ յե. գրելու (յ) եմ, տղա (յ) ես։
Բառամիջում և բառավերջում, բացի կանոնից բխող սահմանափակումից, ե-ն համահունչ է է-ին (գետ, հերոս, բազե, թե)։
Բարբառային տառադարձություններում նույն ձայնավորի համար սովորաբար գործածվում է է տառը, իսկ ե-ն պահպանվում է որոշ երկբարբառակերպերի համար՝ օրինակ իէ, երբեմն ըէ արտասանությունները նշելու ժամանակ։
Ուղղագրական կանոների համաձայն ե+վ→եվ հնչյունակապակցությունը կարող է արտահայտվել նաև և տառով։ Օրինակ՝ տարեվերջ, հոգեվարք և բարև, արև։ Իսկ երբ տողադարձի ժամանակ վանկաբաժանն ընկնում է և-ի (ե+վ) միջով, գրվում էբաղադրյալ ձևով՝ արե-վային, տերե-վաթափ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերենի այբուբեն
Սմոլենսկի Բրոդ
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Դմիտրի Գլուխովսկի
Դմիտրի Գլուխովսկի (Глуховский, Дмитрий Алексеевич, ), ռուս գրող, լրագրող, սցենարիստ, ռադիոհաղորդավար և ռազմական թղթակից։ Մի շարք վեպերի հեղինակ է. հետապոկալիպտիկ վեպեր՝ «Մետրո 2033» և «Մետրո 2034», հակաուտոպիական վեպեր՝ «Մետրո 2035» և «Ապագան», առեղծվածային վեպ՝ «Մթնշաղ», իրատեսական վեպ՝ «Տեքստ», ինչպես նաև «Պատմություններ հայրենիքի մասին» ժողավածու։ Գլուխովսկին է ստեղծել «Ուրախ մետրո 2033» գրքային շարքը։
Կենսագրություն
Դմիտրի Ալեքսեևիչ Գլուխովսկին ծնվել և մեծացել է Մոսկվայում, որտեղ էլ ավարտել է ֆրանսերենի խորը ուսումնասիրությամբ Արբատի №1231 դպրոցը ։ Նրա հայրը լրագրող և թարգմանիչ Ալեքսեյ Մարատովիչ Գլուխովսկին է, ով սերբական պոեզիան թարգմանել է ռուսերեն։ Գրողի պապը՝ նրա տատի առաջին ամուսինը, Մարատ Զինովևիչ Գլուխովսկին երկրաբան և գիտությունների դոկտոր է եղել։ Երկրորդ պապը «Կրոկոդիլ» թերթի գլխավոր ծաղրանկարիչն է եղել։ Դմիտրին լրագրության և միջազգային հարաբերությունների բարձրագույն կրթությունը ստացել է Երուսաղեմի համալսարանում։
Լրագրողական գործունեություն
Գլուխովսկին 2002 թվականից մինչև 2005 թվականն աշխատել է Լիոնի եվրոպական EuroNews լրատվական հեռուստաալիքում։ Ապա վերադարձել է Ռուսաստան և շարունակել հեռուստատեսության թղթակցի գործունեությունը նոր ստեղծված Russia Today հեռուստաընկերությունում։ Աշխատանքային երեք տարիների ընթացքում շրջագայել է աշխարհի կեսով, եղել է Կրեմլի լրագրողական խմբում, Բայկոնուրի տիեզերակայանում և Չեռնոբիլի մեկուսացման գոտում։ Նա եղել է նաև Հյուսիսային Բևեռում, որտեղից էլ 2007 թվականի հուլիսին կատարել է աշխարհում առաջին ուղիղ հեռուստատեսային ռեպորտաժը։ Գլուխովսկին համագործակցել է եվրոպական լրատվամիջոցների՝ գերմանական Deutsche Well հեռուստաընկերության և բրիտանական Sky News հեռուստաալիքի հետ։ 2007 թվականից մինչև 2009 թվականը աշխատել է հաղորդավար «Մայակ» ռադիոընկերությունում։ Ներկայումս հանդիսանում է Սնոբ և GQ հրատարակությունների սյունակագիր։ Ամիսը մի քանի անգամ նրան որպես փորձագետ հրավիրում են «Մոսկովյան արձագանք» ռադիոկայան։
Անձնական կյանք
Գլուխովսկին ամուսնացած է։ Նա իր ընտրյալի՝ Ելենայի հետ ծանոթացել է Russia Today հեռուստաընկերությունում աշխատելու ժամանակ։ Գրողի ապագա կինը եղել է նրա պրոդյուսերը և օգնել է Գլուխովսկուն հետաքրքիր գործուղմների գնալ։ Ամուսիններն ունեն երկու երեխա՝ տղա և աղջիկ։ Նրանց երեխաները՝ Էմիլիան և Թեոդորը ծնվել են 2011 և 2014 թվականներին։ 2020 թվականի սեպտեմբերին Յուրի Դուդին տված հարցազրույցում գրողն ասել է, որ այժմ ամուսնալուծված է ։ Պոլիգլոտ է․ տիրապետում է հինգ լեզվի անգլերեն, եբրայերեն, իսպաներեն, գերմաներեն և ֆրանսերեն։ Գլուխովսկին բացի Ռուսաստանի քաղաքացիությունից նաև Իսրայելի քաղաքացի է և ունի բնակության իրավունք Գերմանիայում և Իսպանիայում ։
Գրական գործունեություն
Գլուխովսկին հայտնի է դարձել իր առաջին՝ «Մետրո 2033» վեպի շնորհիվ։ Նա դեռևս բարձր դասարաններից որոշել էր և արդեն համալսարանի առաջի կուրսից սկսել էր գրել։ 2002 թվականին տպագրվել է նրա գրքի առաջին տարբերակը։ Գիրքը հրատարակելու նպատակով բոլոր հրատարակիչներին ուղարկվել էր ձեռագիր տարբերակը, սակայն նրանք մերժել են գրողին։ Դմիտրին գրքի ամբողջական տարբերակը անվճար հրապարակել է համացանցի հատուկ ստեղծված կայքում։ Դա  2002 թվականին, եթե ոչ աննախադեպ, ապա նորարարական լուծում էր։ 2005 թվականին գիրքը լույս է տեսել «Էքսմո», ապա՝ 2007 թվականին «Հանրաճանաչ գրականություն» հրատարակչությունների կողմից։ Այն հրատարակվել է АСТ հրատարակչության կողմից ։ Վեպը դարձել է ռուսական ամենահայտնի բեսթսելլերներից մեկը, քանի որ ամբողջ աշխարհում գրքի շրջանառությունը գերազանցել է մեկ միլիոն օրինակը։ Գիրքը թարգմանվել է 37 օտար լեզուներով, երեք տեսախաղերի հիմք է դարձել, իսկ էկրանավորման իրավունքը ձեռք է բերել MGM հոլիվուդյան կինոստուդիան։
Գրքեր
Գլուխովսկու «Մթնշաղ» (2007), «Մետրո 2034» (2009), «Պատմություններ հայրենիքի մասին» (2010) և «Ապագա» (2013) գրքերը նույնպես դարձել են ազգային բեսթսելլերներ և թարգմանվել եվրոպական և ասիական լեզուներով։ Դմիտրին շարունակում է փորձարկել գրքի ձևաչափով. օրինակ՝ Ապագա վեպի պրեմիերան ВКонтакте ցանցում անվճար է, իսկ դրա գլուխներն ուղեկցվում են հատուկ ստեղծված աուդիո հետքերով և նկարազարդումներով։ 2015 թվականին Գլուխովսկին ավարտել է եռապատումը՝ հետապոկալիպտիկ աշխարհի մասին «Մետրո» և «Մետրո 2035»  վեպերը և իրեն նվիրել է Ումբերտո Էկոյի համանուն ստեղծագործության հիման վրա նկարահանված ամերիկյան «Երեք տիեզերագնաց» օպերայի լիբրետոյի աշխատանքին։ Դմիտրին գրվել է ռուս տիեզերագնացի լիբերտոյի պարտիան։ Ստեղծագործության երկու բուն հեղինակների` գրող Ումբերտո Էկոյի և նկարազղարդող Էուջենիո Կարմի մահվան պատճառով ձգձգվել է կոմպոզիտորների  աշխատանքը օպերայի երաժշտության վրա։  2016 թվականի փետրվարին նախագծի վրա աշխատանքը դադարեցվել է հեղինակային իրավունքի պահպանման հետ կապված խնդիրների պատճառով ։
Գրողը 2017 թվականին ավարտել է իր առաջին «Տեքստ» իրատեսական վեպի աշխատանքները, որը հրապարակվել է 2017 թվականի հունիսի 15-ին։ Մեկ տարի անց վեպը բեմադրվել է որպես թատերական ներկայացում Մոսկվայի Մ. Ն. Երմոլովի անվան դրամատիկական թատրոնում։ Ներկայացման պրեմիերան տեղի է ունեցել 2018 թվականի մայիսի 15-ին, որի ռեժիսորն է Մաքսիմ Դիդենկոն։ Գլուխովսկին մասնակցել է բեմադրական աշխատանքներին և հանդիսասրահում ներկա եղել պրեմիերային ։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 24-ին  Գլուխովսկու սցենարի հիման վրա էկրանավորվել է ռեժիսոր Կլիմ Շիպենկոյի կինոնկարը, որի դերակատարներն էին Ալեքսանդր Պետրովը, Իվան Յանկովսկին և Քրիստինա Ասմուսը։ Կինոնկարը հաջողություն է ունեցել նախագծում և ռուս քննադատների կողմից արժանացել է դրական արձագանքների։ Ֆիլմի սցենարը գրելու համար Գլուխովսկին ստացել է Ֆրանսուա Շալեյի անվան մրցանակ Օնֆլերի ռուսական  կինոփառատոնում ։ Ներկայումս Գլուխովսկին աշխատում է մի քանի վեպերի և սցենարների վրա, այդ թվում նաև գրաֆիկական վեպերի՝ «Պոստ» և «Ընկնող աստղ», որոնց թողարկումը ժամանակավորապես հետաձգվում է նախագծի նկարազարդողների աշխատանքների ուշացման պատճառով:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռազմական թղթակիցներ Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ
Չերնովո (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Չերնովո (Чернове, Ay Qış), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ֆրայդորֆ։
2001 թվականի տվյալներով Չերնովո գյուղում բնակվում էր 892 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քառակող կոթող (Ուջան)
Քառակող կոթող, կենդանակերպ քառակող կոթող և չպահպանվող պատմամշակութային հուշարձան Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ուջան գյուղում, նրանից մոտ 1 կմ հյուսիս գտնվող «Ատամի բաղեր» տեղավայրում, փոքր ձորակի եզրին՝ երկու բլուրների միջև ընկած սարահարթում գտնվող փոքրիկ ամրոցի (հաշվառված է որպես դղյակ) կենտրոնական շինության հարավային ճակատի մոտ ։ Հուշարձանը ներառված չէ Ուջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
Տեղագրություն
Քառակող կոթողը և նրա պատվանդանը գտնվում են զարգացած միջնադարով թվագրվող (9-13-րդ դարեր) փոքրիկ ամրոցի կենտրոնական շինության հարավային ճակատի մոտ, կանգնած վիճակում ։
Նկարագրություն
Կոթողը պատրաստված է ամբողջական տուֆ քարից, որի բարձրությունը 141 սմ է, լայնությունը՝ 54 սմ, իսկ հաստությունը՝ 48 սմ։ Դիմերեսին պատկերված է եղջերավոր կենդանու, ենթադրաբար խոյի երկրաչափական պատկեր, որի ներքնամասից սկսվում է նիզակաձև պատկեր՝ սլաքը դեպի ներքև։ Այս ամբողջը պատկերված է մեկ ուղղությամբ, որի մեջ ակոսագծերով ամբողջ իմաստապատկերն է։ Եղջյուրները և դունչը կլոր են, որոնց մեջ առկա են երեք եռանկյունիներ՝ կազմելով դեմքի առաջնային մասը։ Ներքին եռանկյունին վերնամասում չի հատվում, այլ կլորանալով՝ վերարտադրում է աչքերը ։