cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քրաուն շատրվան
Թվային քանդակ
Յուրաքանչյուր աշտարակ ներսից լուսավորված է երեք կողմերից մոտավորապես 70 գույնը փոխող լուսադիոդային լուսատուներով՝ յուրաքանչյուր աշտարակի վրա։ Չորրորդ կողմում հանդիպակած տեղակայված են Barco լուսադիոդային էկրանները։ Գիշերային ժամերին որոշ տեսահոլովակներ փոխարինվում են բնապատկերներով կամ համատարած գունավոր պատկերներով ։ Գիշերը շատրվանի մյուս երեք կողմերը փոխում են գույները։ Color Kinetics-ի արտաքին մակերևույթները պատահականորեն արտացոլում են ութ գույներից մեկի կիսաթափանցիկ լուսարձակումը հանդիպակած ներքին մակերեսներից յուրաքանչյուրից ։ Կասկադային շատրվանի և ջրի շիթային շատրվանի մի քանի ռեժիմներով տեսաքանդակը իրենից ներկայացնում է հարթ, դինամիկ զարգացող արվեստի գործ։
Շատրվան
Քրաուն շատրվանն ունի ջուրը դատարկելու հնարավորություն (լուսանկարում` աջից վերևում) և կարող է մեկ րոպեում 43608 լիտր ջուր դատարկել ։ Երբ աշտարակի առջևի մասում տեսացուցադություն չկա, յուրաքանչյուր ճակատային մասից ջուր է թափվում։ Ջուրը զտվում է, պոմպերով ետ է մղվում և նորից շրջանառվում։ Յուրաքանչյուր աշտարակի տակ գտնվող զույգ պոմպակայանները ջուր են վերցնում լողավազանի տակ գտնվող ջրամբարից։ 12 մեխանիկական պոմպերը կառավարվում են շատրվանի հարավային աշտարակի տակ գտնվող ստորգետնյա կարգաբերման կայանից ։ Արտացոլման ավազանում ջուրը մոտավորապես 0,3 մմ խորություն ունի։
Վեճեր
Դեռևս 2004 թվականին շատրվանի շինարարության ավարտից առաջ Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտի նախագահ Ջեյմս Վուդը (James Wood) կարծում էր, որ շինությունները չափազանց բարձր կլինեն, իսկ համայնքի մյուս ղեկավարները կարծում էին, որ նախագծի բարձրությունն ու մասշտաբը պայմանավորված է զբոսայգու մյուս նկարիչ շինարարների «վիճաբանության մրցույթից»։ Գրանտ զբոսայգին գտնվում է մշտական պաշտպանության տակ «ընդմիշտ բաց, պարզ և ազատ» օրենսդրությամբ 1836 թվականից , այդ պատճառով էլ քաղաքն ուներ բարձրության սահմանափակումներ Գրանտ զբոսայգու շենքերի և շինությունների համար Մոնտհոմերի Ուորդը կառուցելիս ։ Քրաուն շատրվանը և Ջեյ Պրիցկերի տաղավարը, որն ունի 42,0 մ բարձրություն, ազատված են բարձրության սահմանափակումներից, քանի որ դրանք արվեստի գործեր են և ոչ թե ուղղակի շենքեր կամ շինություններ։
2006 թվականի նոյեմբերին Քրաուն շատրվանը դարձել է հանրային քննարկումների առարկա, երբ քաղաքը յուրաքանչյուր աշտարակի վերևում ավելացրել է տեսախցիկներ։ Տեսախցիկները, որոնք ձեռք են բերվել Ներքին անվտանգության նախարարության 52 միլիոն դոլար դրամաշնորհով, Չիկագոյի շրջանում գտնվող դիտարկման համակարգի մի մասն են եղել, որը լրացնում է Միլենիում զբոսայգու ութ այլ տեսախցիկներին ։ Քաղաքում հայտարարվել է, որ տեսախցիկները, որոնք նման են ամբողջ քաղաքում օգտագործվող տեսախցիկներին, մեծ հանցագործության վայրերում և երթևեկության խաչմերուկներում, պետք է մնային աշտարակների վրա մի քանի ամիս, մինչև մշտական, ավելի քիչ նկատելի տեսախցիկներ տեղադրվեին ։ Քաղաքի իշխանությունները խորհրդակցել են ճարտարապետների հետ, ովքեր համագործակցել էին Պլենսայի հետ շատրվանների աշտարակների նախագծման հարցում, սակայն ինքը՝ Պլենսան, չի տեղեկացվել այդ որոշման մասին ։ Հասարակության արձագանքը բացասական էր, և համայնքը դատապարտեց աշտարակների վրա տեղադրված տեսախցիկները որպես անպատշաճ և վնասակար ։ Քաղաքային իշխանություններն հայտարարեցին, որ տեսախցիկները տեղադրվել են հիմնականում անվտանգության նկատառումներից ելնելով, բայց նաև մասամբ օգնելու այգու աշխատակիցներին հայտնաբերելու այրված լուսատուները ։ Chicago Tribune-ը հոդված է հրապարակել տեսախցիկների վերաբերյալ և հանրային արձագանքի պատճառով հաջորդ օրը տեսախցիկները հանվել են։ Պլենսան աջակցել է տեսախցիկների հեռացմանը ։
Վերափոխում
2014 թվականին սարքավորումներն ու ծրագրային ապահովումը փոխարինվեցին, պլանավորված էր փոխարինել լուսադիոդային լուսավորությունը շիկացման լամպերով տեսասփռման էկրանի ազատ մակերեսի վրա, իսկ լուսադիոդները փոխարինել տեսասփռման մակերևույթի վրա։ Պլենսան նաև հասկացավ, որ ապագա սերունդները կարող են ցանկանալ թարմացնել այն դեմքերը, որոնք օգտագործվում են տեսանյութերը փոխելիս, որպեսզի արտացոլի փոփոխությունները ։ 2014 թվականից մինչև 2016 թվականը տեսահոլովակների հավաքածուն համալրվել էր 1000 դեմքով ։
Քննադատություն
Քրաուն շատրվանը, Տրևի և Բուքինգեմյան շատրվանները, ինչպես նաև բնական ջրային օբյեկտները, ինչպիսին է Տարեց սպասուհին, համարվում են օրինակներ, թե ինչպես կարելի է գրավել մարդկանց և նրանց ուշադրությունը ։ Քրաուն շատրվանն ավելի գրավիչ է, քան Չիկագոյի մյուս շատրվանները, ինչպիսիք են Բուքինգհեմյան շատրվանները, Մեծ լճերի շատրվանը և ամերիկացի քանդակագործ Լորադո Թաֆթի Ժամանակի շատրվանը (բոլորը, բացի վերջինից, գտնվում են Գրանտ զբոսայգում)։ Չիկագոյի այս շատրվանները տարբեր են և համարվում են ավանդական․ Բուքինգհեմյան շատրվանը շրջապատված է ցանկապատով, իսկ Թաֆթի շատրվանները՝ խրամատներով։ Քրաուն շատրվանը հնարավորություն է տալիս ազատ խաղալ շատրվանի ջրի մեջ։
U.S. News & World Report-ը նկարագրում է շատրվանը որպես քաղաքի բազմաթիվ զբոսայգիների օրինակելի տարր ։ Chicago Tribune-ի ճարտարապետության քննադատ Բլեր Կամինը գոհ է քանդակների ուղղահայացությունից։ Նա նշում է, որ շատրվանն օգնում է ճիշտ պատկերել 20-րդ դարի ժամանակակից քաղաքային զբոսայգին ։ Chicago Sun-Times-ը նկարագրում է շատրվանը որպես «գրավիչ, այցելուների համար բարեհաճ... բարձր տեխնոլոգիական [և] ... ժամանակակից» ։ Նյու Յորք Թայմսը շատրվանն անվանում է «արտասովոր արվեստի օբյեկտ» ։ Ֆրոմմերի ուղեցույցը նկարագրում է շատրվանը որպես հանրային արվեստ ։ Շատրվանի գեղեցկությունը, ըստ San Francisco Chronicle-ի, այն է, որ այն բարձր կոնցեպտուալ արվեստ է հասանելի բոլորին ։
Financial Times-ը շատրվանն անվանում է «տեխնո շատրվան» ։ Շատրվանի տեխնիկական բնութագրերը բարձր են գնահատվել ճյուղային ամսագրերի կողմից և արժանացել տարբեր մրցանակների ։ 2006 թվականին նախագիծը շահել է Bombay Sapphire մրցանակ՝ ապակու վրա դիզայներական աշխատանքի համար ։ Քննադատական ակնարկները միանման չեն եղել։ Chicago Tribune-ի քննադատներից մեկը տպավորված չէր Jumbotron-ի նման արվեստով, թեև նա խոստովանել է, որ մասնակցության տարրն իրեն դրականորեն է հիշեցրել Չիկագո-Պիկասոյի մագլցման շրջանակների մասին ։
Հանրային արվեստում
Շատրվանը ներկայացված է Ֆիլիպ Ջոդիդիոյի (Philip Jodidio) 2005 թվականի «Ճարտարապետություն. արվեստ» գրքի շապիկին ։ Թեև Պլենսան համարվում է կոնցեպտուալ նկարիչ, ըստ Ջիոդիդիոյի, Պլենսան ստեղծել է մի ստեղծագործություն, որի ճարտարապետական տարրերը առաջնային նշանակություն ունեն։ Նրա գտնվելու վայրը պատմական Միչիգան բուլվարի պատի կողքին ընդգծում է այս տարրերը։ Ջիոդիդիոն այս աշխատանքը դիտարկում է որպես գարգոլի թեմայի արդիականացում և կարծում է, որ մեծացված դեմքերի մասշտաբը մարդկայնացնում է աշխատանքը և մարտահրավեր է նետում ճարտարապետությանը։ Աշտարակները քաղաքի տարածքի անբաժանելի մասն են և համարվում են ժամանակակից արվեստի բացառիկ նմուշ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2004 քանդակներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ժամանակակից արվեստ Կատեգորիա:2004 կառույցներ Կատեգորիա:Չիկագոյի շենքեր և կառույցներ
Ներքին Սզնեք
Ներքին Սզնեք, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։
Աշխարհագրություն
Ներքին Սզնեքը գտնվում է Ղրաբաղի լեռնաշղթայի Իշխանասարի լեռների Մեծ Քիրս և Փոքր Քիրս լեռնագագթներից դեպի արևելք ձգվող լեռնաճյուղերի լանջերի հարթավայրային մասում, Վերին Սզնեք գյուղին մոտ։ Գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Տեղաբաշխվախծ է հանրապետության հարավային հատվածում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 34 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 18 կմ հեռավորության վրա։
Ներքին Սզնեք գյուղի հողային տարածությունը կազմում է 475,90 հա։
Գտնվում է ծովի մակերևույթից 1032 մ բարձրության վրա:Ներքին Սզնեք համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Վարանդա գետի վտակը։
Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
1991 թվականին գյուղում կազմավորվել է ինքնապաշտպանական, կամավորական ջոկատ, որը առանձին, իսկ 1992 թվականին Արցախի  ՊԲ ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Ասկերանի, Մարտակերտի, Քելբաջարի և Արցախի այլ շրջանների ու բնակավայրերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Գյուղի բնակիչները մասնակցել են նաև 1941-1945 թվակաների մարտերին։
Բնակչություն
Գյուղի բնակչության թիվը 2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 126 մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով կազմում է 141 մարդ, 34 տնտեսություն։ Գյուղի ներկայիս բնակիչների նախնիները հիմնականում բնիկներ են, որոնց մի մասը եկել է Պարսկահայաստանի Ղարադաղ նահանգի բնակավայրերից։
Տնտեսություն
Գյուղի բնակիչները զբաղվել և զբաղվում են հացահատիկային, կերային, բանջարանաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, մեղվապահությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ներքին Սզնեք գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են՝ գյուղի մեջ 11-13-րդ դարերին կառուցված և 1849 թվականին վերակառուցված «Սբ. Աստվածածին» եկեղեցին, 11-13-րդ դարերի խաչքարերը, 18-19-րդ դարերի գյուղատեղին, 18-19-րդ դարերի գերեզմանոցը, 19-րդ դարի ջրաղացը, 19-րդ դարի աղբյուրը։ Գյուղի շրջակայքը հարուստ է ութ սառնորակ աղբյուրներով՝ «Զաքուն»,«Շինիմաչին»,«Հովուզին»,«Տնազուրեն»,«Օխեն»,«Շենին տակեն»,«Քարեն տակեն»,«Ճիրար արխեն» անվանումներով, գործում է արտեզյան մեկ ջրհոր ։
Կլիմա
Կլիման մեղմ է, տաք, կիսախոնավ, տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10 աստիճան։ Ամառները տաք են, հուլիսի միջին ջերմաստիճանը կազմում է +16 աստիճանից +20 աստիճան, առավելագույն ջերմաստիճանը կազմում է +36 աստիճան։ Ձմեռները մեղմ ցուրտ է, հունվարի միջին ջերմաստիճանը -6 աստիճանից հասնում է մինչև -10 աստիճանի, նվազագույն ջերմաստիճանը կազմում է -15 աստիճան։ Տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 500-600 մմ։
Հասարարակական կառույցներ
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ։ Ներքին Սզնեք և Վերին Սզնեք գյուղերում գործում է մեկ միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 17 աշակերտներ ։
Աուրովկա
Աուրովկա (Ауровка), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Անուչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 89 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Անուչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հողաբերդ կամավորական ջոկատ
Հողաբերդ, հայ հրետանավուների կամավորական ջոկատ, որը մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Արարատի շրջանի Դվին գյուղում ։
Մարտական ուղի
«Հողաբերդ» հրետանավորների կամավորական ջոկատը կամ առանձին ազատամարտիկները 1989-ից 1994 թվականներին մասնակցել են Խորհրդային Հայաստանի, հետագայում Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության տարածքի ինքնապաշտպանական կամ ազատագրական մարտերին։ Մասնավորապես, 1990 թվականի հունվարին նրանց մասնակցել են Խորհրդային Հայաստանի Երասխ գյուղի ինքնապաշտպանական կռիվներին, հետագայում Հայաստանի Հանրապետության Վայքի (Խնձորուտ), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար), Տավուշի (Պառավաքար), Գորիսի (Հալիձոր), Մեղրիի (Նռնաձոր), Կապանի (Ճակատեն), Վարդենիսի (Սոթք) և Արցախի Բերձորի (Ղոչազ), Մարտակերտի (Հակոբ Կամարի), Շահումյանի (Բուզլուխ, Մանաշիդ, Վերինշեն), Վարանդայի (Մուսաբեյփ, Հորադիզ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին ։
Տարբեր ժամանակներում հրետանավորների կամավորական ջոկատի հրամանատարներ են եղել Գ. Թադևոսյանը, Հ. Խաչատրյանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Մերքսիայի ընտանիք
Մերքսիայի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (808) Մերքսիա։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Նեյթան Դիաս
Նեյթան Դոնալդ Դիաս (Nathan Donald Diaz, ), ամերիկացի խառը ոճի մարտիկ, հանդես է գալիս UFC-ի հովանու ներքո՝ թեթև քաշային կարգում։ «The Ultimate Fighter 5»-ի հաղթողն է ։ 2019 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ UFC-ի պաշտոնական վարկանիշի 6-րդ հորիզոնականում է կիսամիջին քաշային կարգում ։ Մեկ այլ հայտնի մարտիկի՝ Նիկ Դիասի կրտսեր եղբայրն է։
Կենսագրություն
Նեյթան Դիասը ծնվել և մեծացել է Կալիֆորնիայի Սթոքտոն քաղաքում։ Ունի մեքսիկական արմատներ։ Եղբոր պես նա ևս սովորել է Լոդայ քաղաքի «Տոկայ» դպրոցում, իսկ 14 տարեկանում սկսել է մարզվել Նիկի հետ։ Համատեղ ջանքերով նրանք իրականացրել են իրենց երազանքը և հայտնվել բրազիլական ջիու-ջիթսուի լոդայի դպրոցում, որտեղ մարզվել են Նիկոլաս Լիպարիի հետ։ Նեյթի մյուս մարզիչները եղել են Սիզար Գրեյսին (բրազիլական ջիու-ջիցու) և Ռիչարդ Պերեսը (բռնցքամարտում) ։
Նեյթը հանդես է գալիս «Cesar Gracie Jiu-Jitsu»-ի կազմում ։ 18 տարեկանում նա դարձել է վեգան ։
Գործունեության սկիզբ
Մինչև UFC-ի հետ պայմանագիր կնքելը Դիասը հիմնականում հանդես էր գալիս World Extreme Cagefighting-ում (WEC)։ 2006 թվականին WEC 24-ի շրջանակներում մենամարտել է թեթև քաշային կարգում այն ժամանակվա չեմպիոն Էրմիս Ֆրանսի հետ։ Նեյթը պարտվել է երկրորդ ռաունդում ցավեցնող հնարքի պատճառով։ Դա եղել է WEC-ի անցկացրած վերջին միջոցառումը նախքան Züffa-ի գնելը։
2015
Դիասը պետք է Մեթոմ Բրաունի հետ հանդիպեր 2015 թվականի հուլիսի 11-ին UFC 189 մրցաշարի շրջանակներում ։ Սակայն ապրիլի կեսին հայտնի էր դարձել, որ մենամարտը չի կայանա՝ պայմանագրային տարաձայնությունների պատճառով ։
UFC on Fox 17-ի շրջանակներում կայացել է Մայքլ Ջոնսոնի և Նեյթի միջև մենամարտը ։ Նեյթը հաղթել է մրցավարների միաձայն որոշմամբ, սակայն երկուսն էլ ստացել են մրցանակ «Երեկոյի լավագույն մենամարտի» համար ։
2016
ՄաքԳրեգորի հետ ռևանշը պետք է տեղի ունենար 2016 թվականի հուլիսի 9-ին UFC 200-ի շրջանակներում, սակայն ապրիլի 19-ին UFC-ն հայտարարել էր, որ ՄաքԳրեգորը դուրս է մնացել մրցաշարից Լաս Վեգասում ԶԼՄ-ների հանդեպ պարտավորությունները չկատարելու պատճառով  ։ Մենամարտը տեղափոխվել է և տեղի ունեցել հաջորդ ամիս՝ UFC 202-ի շրջանակներում, և նորից կիսամիջին քաշային կարգում ։ Դիասը պարտվել է պատասխան մենամարտը մրցավարների մեծամասնության որոշմամբ (48-47, 47-47, 48-47) ։ Երկու մարտիկն էլ նորից արժանացել են «Երեկոյի լավագույն մենամարտ» մրցանակին ։
2019
Նեյթ Դիասը երկարատև դադար է վերցրել ՄաքԳրեգորից կրած պարտությունից հետո և սպասում էր ոչ պակաս հանրային մրցակցին, որը կարող էր նոր փուլ ապահովել իր կարիերայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ընդհանուր մենամարտիկներ Կատեգորիա:Մարտական արվեստներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ
Սաուե (Էստոնիայի շրջան)
Սաուե շրջան (Saue vald), շրջան Էստոնիայի Հարյումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Լաագռի գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 10212 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 52,07 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Վացի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Վացի (Ваці), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վացի գյուղում բնակվում էր 489 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կոնչինկա (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Կոնչինկա (Кончинка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բարիան
Բարիան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառակում։ Գտնվում էր Նեմրութ լճից հարավ ։
Հարավային կղզի (Նոր Զելանդիա)
Հարավային կղզի (South Island, Te Wai-pounamu, Տե-Վաի-Պոունամու, 1840-ական թվականներին նաև Նոր Մանսթեր), Նոր Զելանդիայի ամենամեծ կղզին (ըստ մեծության՝ երկրորդը Հյուսիսային կղզին է)։
Աշխարհագրություն
Կղզու մակերեսը 150 437կմ² է ։ Ըստ իր մեծության՝ աշխարհի 12-րդ կղզին է։
Կուկի նեղուց՝ նեղուց, որը Հարավային և Հյուսիսային կղզիները բաժանում է իրարից։
Արևմտյան ափի երկայնքով ձգվում է Հարավային Ալպեր լեռնաշղթան։ Այստեղ է գտնվում ձյունապատ Կուկի լեռը, որը Նոր Զելանդիայի ամենաբարձր կետն է (3724 մ)։ Այս կղզու 18 պիկերը 3000 մետրից ավելի բարձրություն ունեն։ Լեռներում հաշվվում է 360 սառցադաշտ, որոնցից խոշորագույնները Թասմանի, Ֆրանց-Իոսիֆի, Ֆոքսի սառցադաշտերն են։ Պլեյստոցենային սառցե դարաշրջանում սառցադաշտերը մեծ հզորություն ունեին, անընդհատ գահավիժում էին դեպի Քենթբերիսկի հարթավայր և զբաղեցնում էին ժամանակակից Օտագո պրովինցիայի հարավի զգալի մասը։ Այս շրջաններին բնորոշ են U-աձև հովիտները, խիստ մասնատված ռելիեֆը և սառը լճերը, որոնք ձգվածձև ունեն (Տե-Անաու, Մանապոուրի, Ուակատիպու և Հավեա)։ Այստեղ է գտնվում նաև Նոր Զելանդիայի ամենաբարձր ջրվեժներից մեկը՝ Սազերլենդը, որն ունի 580 մ բարձրություն։
Այստեղ տեղակայված են այնպիսի էնդեմիկ տեսակների արեալներ, ինչպիսին է կեա (Nestor notabilis) թութակը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալների համաձայն՝ այստեղ բնակվում է 1 038 600 մարդ, որը կազմում է ողջ Նոր Զելանդիայի բնակչության մոտավորապես 24 %-ը։ Ամենախոշոր քաղաքները Քրայստչերչը և Դանիդինն են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոր Զելանդիայի կղզիներ Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Ուկրիա
Ուկրիա  (Ucria), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1366 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 53 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98060։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոե
Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոե (Ludwig Mies van der Rohe, իսկական անուն-ազգանուն՝ Մարիա Լյուդվիգ Միխայել Միս Maria Ludwig Michael Mies,, գերմանացի ճարտարապետ, դիզայներ, ֆունկցիոնալիզմի առաջատար ներկայացուցիչներից։ Մասնագիտական կրթություն չի ստացել։ Բեռլինում Լը Կորբյուզիեի և Վ․ Գրոպիուսի հետ աշխատել է (1908-1912 թթ.) Պ․ Բերենսի արվեստանոցում։ 1926-1932 թթ. եղել է «Դոյչեր Վերկբունդի» փոխնախագահ, 1930-1933 թթ.՝ «Բաուհաուզի» տնօրեն։ Գերմանիայի Նոյեմբերյան հեղափոխության անվան՝ «Նովեմբեր գրուպպե» արվեստագետների միության անդամ էր։ Նրա նախագծերով կառուցվել են Կ․ Լիբկնեխտին և Ռ․ Լյուքսեմբուրգին նվիրված հուշարձանը Բեռլինում (1926 թ., չի պահպանվել), Բարսելոնի գերմանական տաղավարը (1929 թ.), Թուգենդհատ մենատունը Բոնոյում (1930 թ.)։ Նրա նախագծերով ԱՄՆ-ում կառուցվել են Իլինոյսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համալիրը (1942-1958 թթ.), Լեյք Շոր Դրայվի աշտարակաձև երկու բնակելի շենքերը (1951 թ., Չիկագո), «Սիգրամ բիլդինգը» (1958 թ., Նյու Յորք), 20-րդ դարի արվեստի ցուցասրահը (1962-1968 թթ.) Բեռլինում։ 1959 թ. պարգևատրվել է Բրիտանական ճարտարապետության թագավորական ինստիտուտի ոսկե մեդալով։ 1950-1960-ական թվականներին Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոեն մեծ ազդեցություն է ունեցել ԱՄՆ-ի, Արևմտյան Եվրոպայի և Ճապոնիայի ճարտարապետների գործունեության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիզայներներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Միսայի ընտանիք
Միսայի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (569) Միսա։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Դեխտյարկա
2001 թվականի տվյալներով Դեխտյարկա գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,322 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 65,22 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1918 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1960 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աչապնոե (գյուղ, Կստովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ագնեշկա Խոլանդ
Ագնեշկա Խոլանդ (Agnieszka Holland, ), լեհ կինոռեժիսոր և սցենարիստ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հրեա հոր և կաթոլիկ մոր ընտանիքում։ Հայրը` Հենրիկ Խոլանդը, սոցիոլոգ էր, հրապարակախոս, Լեհական միացյալ աշխատավորական կուսակցության գործիչ, մայրը` Իրենա Ռիբչինսկայան` լրագրողուհի, 1944 թվականի Վարշավայի ապստամբության մասնակից, հոր ծնողները մահացել են գետտոյում։
Քույրը ռեժիսոր և սցենարիստ Մագդալենա Լազարկևիչն է։ Ամուսինը ռեժիսոր Լացո Ադամիկն է, նրանց դուստրը ռեժիսոր և սցենարիստ Կատաժինա Ադամիկն է։
Ավարտել է Վարշավայի Ստեֆան Բատորիի լիցեյը, այնուհետև` Պրահայի Կատարողական արվեստի ակադեմիայի Պրահայի կատարողական արվեստների ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսության դպրոցը (1971)։ Լեհաստան վերադառնալուց հետո որպես օգնական է աշխատել Անջեյ Վայդայի և Քշիշտոֆ Զանուսիի մոտ, նկարահանվել է երկրորդ պլանի մի քանի դերերում։ 1970-ական թվականների կեսերից սկսած` սկսել է նկարահանել սեփական ֆիլմերը («Երեկոն Աբդոնի մոտ», կարճամետրաժ ֆիլմը ըստ Յարոսլավ Իվաշկևիչի, 1975)։ Դեբյուտային լիամետրաժ «Գավառական դերասաններ» (1978) ֆիլմի համար ստացել է Կաննի կինոփառատոնի Կինոմամուլի միջազգային ֆեդերացիայի մրցանակ։
1981 թվականից աշխատել է արտերկրում, նախ` Գերմանիայում ու Ֆրանսիայում, այնուհետև` ԱՄՆ-ում։ Նկարահանում է խաղարկային, վավերագրական և գովազդային ֆիլմեր։ Բացի իր ֆիլմերի սցենարները, սցենարներ է գրել նաև Անջեյ Վայդայի («Առանց անզգայացման», «Սերը Գերմանիայում», «Դանտոն», «Չարքեր», «Կորչակ» և այլն) և Քշիշտոֆ Կիշլովսկու («Երեք գույն») համար։
Դասավանդում է Նյու Յորքի համալսարանի Բրուքլինյան քոլեջում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Լեհ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ
Վաիլա (գյուղ, Հառկու շրջան)
Վաիլա (Vaila), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 82 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սոմատինո
Սոմատինո (Sommatino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սիցիլիա մարզում՝ Կալտանիսետա գավառում։
Բնակչությունը 7561 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 232 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 93019։ Հեռախոսային կոդ՝ 0922։
Եվրասիայի ափերի գծագրություն
Եվրասիայի ափագիծը բավականին կտրատված է։ Նրա ափերը ողողում են բոլոր չորս օվկիանոսները։
Ատլանտյան օվկիանոս
Ատլանտյան օվկիանոսի մասը կազմող ամենախոշոր ծովը Միջերկրական ծովն է, որը գտնվում է երեք աշխարհամասերի միջև։ Այն օվկիանոսի հետ կապված է Ջիբրալթարի նեղուցով։ Միջերկրական ծովը առաջացրել է երեք խոշոր թերակղզիներ՝ Պիրենեյան, Ապենինյան, Բալկանյան և Կորսիկա, Սարդինիա, Սիցիլիա, Կրետե, Կիպրոս կղզիները։ Միջերկրական ծովը բաժանվում է մի քանի ծովերի՝ Լիգուրյան, Տիրենյան, Ադրիատիկ, Հոնիական և Էգեյան։
Դարդանելի նեղուցով Միջերկրական ծովը կապվում է Մարմարա ծովին, որն էլ Բոսֆորի նեղուցով` Սև ծովին։ Վերջինս առաջացել է երկրակեղևի իջեցման հետևանքով։ Նրա ջրերը 200 մ. խորությունից ներքև, մինչև հատակը, թունավորված են ծծմբաջրածնով։
Կերչի նեղուցով Սև ծովը միացած է Ազովի փոքր և ծանծաղ (14 մ.) ծովին։ Այն փոքր աղիություն ունի` 2 - 11 ‰։ Նշանավոր են Փոքր Ասիա և Ղրիմի թերակղզիները։
Եվրոպայի արևմտյան ափերի մոտ մայրցամաքային ծանծաղուտի վրա են Բիսկայան ծոցը, Իսլանդիա, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիա կղզիները, Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերը, Սկանդինավյան և Յուտլանդիա թերակղզիները։
Մեծ Բրիտանիա կղզին մայրցամաքից բաժանվում է Լա Մանշ (Անգլիական ջրանցք) և Պա դե Կալե նեղուցներով։
Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս
Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսին պատկանում են Նորվեգական, Գրենլանդական, Բարենցի, Սպիտակ, Կարայի, Լապտևների, Արևելա-Սիբիրական և Չուկոտյան ծովերը։ Սրանք միմյանցից սահմանազատված են Շպիցբերգենի, Ֆրանց-Իոսիֆի Երկիր, Նոր Երկիր, Հյուսիսային Երկիր, Նոր-Սիբիրական կղզախմբերով և Վրանգելի կղզով։ Բոլոր ծովերը շելֆային են, ծանծաղ և սառչում են 8 - 9 ամիս, բացի Բարենցի ծովի արևմտյան մասից։
Այստեղ նշանավոր են Կարայի դարպասներ, Վիլկիցկու, Դմիտրի Լապտևի, Սանիկովի և Լոնգի նավարկելի նեղուցները։
Թերակղզիներն են՝ Կոլան, Յամալը, Թայմիրը։
Խաղաղ օվկիանոս
Խաղաղ օվկիանոսը և նրա մասերը կազմող ծովերը ողողում են Եվրասիայի արևելյան ափերը։ Սրանք խորը ծովեր են և օվկիանոսից բաժանվում են աղեղնաձև կղզիների շղթաներով։
Ալեության կղզիների շղթայով օվկիանոսից բաժանվում է Բերինգի ծովը։ Սա Բերինգի նեղուցով կապված է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի հետ՝ Չուկոտյան թերակղզին բաժանելով Ալյասկայից։
Կամչատկա թերակղզով, Կուրիլյան կղզիներով և Սախալին կղզով բաժանվում է Օխոտի ծովը։ Օխոտի և Բերինգի ծովերը սառչում են։
Ճապոնական կղզիների աղեղով (Հոկայդո, Հոնսյու, Կլուսյու, Սիկոկու) օվկիանոսից անջատվում է Ճապոնական տաք ծովը, որի մեծ մասը ձմռանը չի սառչում։ Ճապոնական ծովը Դեղին ծովից բաժանվում է Կորեա թերակղզով։
Դեղին ծովից հարավ գտնվում է Արևելա-Չինական ծովը (Սիամի խոշոր ծոցով)։ Այն Հնդկաչին և Մալակա թերակղզիներով բաժանվում է Հնդկական օվկիանոսից։
Եվրասիայի և Ավստրալիայի միջև ընկած են Մալայան կղզախմբերը, որոնք բաժանվում են Մեծ Զոնդյան (Կալիմանտան, Սումատրա, Ճավա, Սուլավեսի) և Փոքր Զոնդյան կղզախմբերի։
Ֆիլիպինյան, Թայվան, Ռյուկյու, Ճապոնական, Նամպո, Մարինյան, Կարոլինյան, Նոր Գվինեա կղզիների միջև ընկած է աշխարհի ամենախոշոր՝ Ֆիլիպինյան ծովը։
Ասիայի արևելյան ափերին գտնվում են մի շարք նավարկելի նեղուցներ՝ Բերինգի, Թաթարական, Լապերուզի, Կունաշիրի, Ցուգարու (Սանգարյան), Կորեական, Թայվանի, Բաշի, Զոնդյան, Մալակայի և այլն։
Հնդկական օվկիանոս
Հնդկական օվկիանոսի ջրերը Եվրասիայի ափերը ողողում են հարավից։ Նրա նշանավոր ավազաններից են Կարմիր, Արաբական, Անդամանյան ծովերը, Ադենի, Նիկոբարյան, Պարսից, Օմանի, Բենգալական ծոցերը։ Սրանց միջև ընկած են Արաբական, Հինդուստան և Հնդկաչին թերակղզիները, Շրի Լանկա և Սոկատրա կղզիները։
Նավարկելի նեղուցներն են՝ Պոլկի, Օրմուզի, Բաբ-էլ-Մանդեբի։
Կատեգորիա:Եվրոպայի աշխարհագրություն
Աստերոիդների ցանկ (292301-292400)
Աստերոիդների ցանկ (292201-292300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (292401-292500)
Ֆրանկովկա (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ֆրանկովկա գյուղում բնակվում էր 65 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 216,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փոքրիկ Բոսը 2
Սյուժե
Փոքրիկ Բոսը ուրախ է իր ընտանիքի հետ, երբ հանկարծ նրանց ծնողները թութակ են բերում տուն։ Թութակների և այլ թռչունների հայտնիությունը օրեցօր աճում է։ Փոքրիկ Բոսը հավաքում է իր ընկերներին, որպեսզի փրկի BabyCorp-ը «Թռչունների դավադրությունից»։ Նա լիովին ընկղմվում է աշխատանքի մեջ՝ թռչունների համար թակարդներ պատրաստելով։ Նրա եղբայր Թիմը փորձում է բացատրել, որ դա ճիշտ չէ, սակայն Փոքրիկ Բոսը չի ցանկանում նրան լսել։ Բոսը բոլոր թռչուններին պատերազմ է հայտարարում։ Թռչունները առևանգում են նրան և հանձնում են իրենց տիրուհի՝ կոմսուհի Մարլիսային։ Թիմը օգնության է կանչում Սթեյսիին և այլ երեխաներին, որպեսզի փրկի եղբորը։ Նրանց օգնում է խորհրդավոր դեռահաս Մարկը, ով տեղյակ է BabyCorp-ի գաղտնիքից և միասին նրանք կգնան կոմսուհի Մարլիսայի դեմ՝ խափանելով նրա չար ծրագրերը։
Ապարանջան
Ապարանջան (պարսկ. abrangan), զանազան նյութերից պատրաստված օղակաձև զարդ, օգտագործվել է գեղագիտական, հմայական և գործածական նպատակներով։ Հնագույն ապարանջանները պատրաստվել են մամոնտի ժանիքներից և հայտնի են հին քարի դարից։ Նոր քարի դարի վերջերից գործածվել են նաև քարե ապարանջաններ, բրոնզի դարում՝ մետաղյա ապարանջաններ։ Հին Արևելքում ապարանջաններ սովորաբար կրել են նաև տղամարդիկ, առավելապես՝ աստիճանավորները։ Նրբագեղությամբ հայտնի էին Հին Հունաստանի և Հին Հռոմի ապարանջանները։ Ըստ հռոմեացի պատմագիր Ամմիանոսի, մարտադաշտում Տիգրան Մեծի նահատակված զինվորների վրա եղել են ապարանջաններ, ինչպես նաև մանյակներ։ Ապարանջանները գործածվում էին նաև միջնադարյան Եվրոպայի երկրներում, ինչպես նաև 11-13-րդ դարերում Ռուսաստանում։ Այժմ ապարանջանները կանանց նախասիրած, ոսկերչական նուրբ հորինվածքով զարդեր են։
Փոքրիկ Բոսը 2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին Կատեգորիա:2021 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր
Ապարանջան
Կատեգորիա:Զարդարանքներ
(2200) Պասադենա
(2200) Պասադենա (Pasadena), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միլիոն դոլարանոց աղջիկը
Միլիոն դոլարանոց աղջիկը (անգլ.Million Dollar Baby), Քլինթ Իսթվուդի սպորտային դրաման է։ Գլխավոր դերասաններն են Քլինթ Իսթվուդը և Հիլարի Սուենկը։ Ֆիլմը ստացել է 4 «Օսկար» մրցանակ (լավագույն ֆիլմ, ռեժիսուրական աշխատանք, դերասանուհի՝ Հիլարի Սուենկ, երկրորդական դերասան՝ Մորգան Ֆրիման)։
(2200) Պասադենա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,40354 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0433 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7637 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1361,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,264501 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,59° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Միլիոն դոլարանոց աղջիկը
Սյուժե
31-ամյա մատուցողուհի Մեգի Ֆիցջերալդը (Հիլարի Սուենկ) գալիս է բռնցքամարտի մարզասրահ, որը պատկանում էր ավագ մարզիչ Ֆրենկ Դանին (Քլինթ Իսթվուդ)։ Դանը, ով տաղանդավոր մարզիչ էր, հրաժարվում է մարզել աղջկան, քանի որ նա «չի մարզում աղջիկներին»։ Չնայած դրան, Մեգին սկսում է մարզվել ինքնուրույն, ու արժանանում մարզիկների հարգանքին, այդ թվում՝ Դաննի ընկերոջ՝ փորձառու բռնցքամատիկ Էդի Դյուփրիի (Մորգան Ֆրիման), ում մականունն էր «Մետաղի ջարդոն» (անգլ. Scrap-Iron)։ Դյուփրին սկսում է մարզել աղջկան ու պարզում, որ նա շատ ընդունակ աշակերտուհի է։
Այդ ընթացքում, Դանի լավագույն աշակերտը՝ Ուիլլի Լիթիլը, ով աշխարհի լավագույն բռնցքամարտիկ տիտղոսի հավակնորդ էր, լքում է նրան։ Դանը, ով երկար ժամանակ չէր ընդունում Լիթլին աշխարհի առաջնության խաղերին ուղարկելու ոչ մի առաջարկ, զարմացած էր, որ աշակերտը լքեց իրեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2004 ֆիլմեր Կատեգորիա:Քլինթ Իսթվուդի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Բադի մուվի Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մահվան մասին Կատեգորիա:Ինքնասպանության մասին ֆիլմեր
Lumen
«Lumen»  ( «լույս»), ռուսական ռոք խումբ Ուֆայից։ Հիմնադրվել է 1998 թվականին։
Անդամներ
Ներկայիս անդամները․
1998 թվական
1998 թվականի գարնանը լուծվեց բաս կիթառի հարցը, բաս կիթառահար խմբում դարձավ Եվգենի Ագնեվը, որը ավագ դպրոցում Գարիկի համադասարանցին էր։
2000 թվական
2000 թվականի փետրվարի 14–ին Lumen–ը ելույթ ունեցավ մի փառատոնում տեղացի «Մենք միասին ենք» խմբի հետ։
2001 թվական
2001 թվականի հունվարի 14–ին ելույթ ունեցավ «Նավիգատոր» ակումբում։
Տես նաև
Дети Picasso
Ակվարիում (խումբ)
Արիա (խումբ)
Բի-2
Բրիգադնի պոդրյադ
Գրաժդանսկայա օբորոնա
Գրիմ եղբայրներ (խումբ)
ԴԴՏ
Կրեմատորի
Մաշինա վրեմենի
Մումիյ Տրոլլ
Ռոգի
Սեվեռնի Ֆլոտ
Սպլին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոք խմբեր Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր Կատեգորիա:1998 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Պորտուգալիայի վարչական բաժանում
1976 թվականի վարչական ռեֆորմից հետո մայրցամաքային Պորտուգալիայի տարածքը բաժանված է եղել 18 օկրուգների։ Մինչև 1967 թ. երկիրը ունեցել է 11 շրջան։ Այսօր Պորտուգալիայի կղզային տարածքները ունեն ինքնավար շրջանների կարգավիճակ, դրանք՝ Մադեյրան և Ազորյան կղզիներն են։
Պորտուգալիայի տարածքային միավորները նկարագրելիս օգտագործվում են տարբեր տերմիններ՝ շրջան/ռեգիոն (regiões administrativas), ենթաշրջան/ենթառեգիոն (subregião), օկրուգ (distrito), քաղաքային շեղջաքարացում (comunidade urbana), միջմունիցիպալ համայնք (comunidade intermunicipal)։ Քաղաքները և մոտակա բնակավայրերը միացրած են մունիցիպալիտետների (município)։ Մունիցիպալիտետները իրենց հերթին բաժանված են համայնքների։ Պորտուգալիան ունի 308 մունիցիպալիտետ և միտ 4200 համայնք։
Համայնքը (պորտ. freguesia) Պորտուգալիայի ամենափոքր վարչական միավորն է։ «Freguesia» տերմինը նշանակում էր «եկեղեցական երդ»։ Տեղական ինքնավարության օրգանը համայնքային վարչությունն է (պորտ. junta de freguesia)։
Լիսաբոն· Պորտալեգրե· Պորտո· Սանթարեմ· Սեթուբալ· Վիանա դո Կաշթելու· Վիլա Ռեալ· Վիզեու
Մունիցիպալիտետներ
Մունիցիպալիտետներ (մունիցիպիաներ ; municípios / concelhos, բառացիորեն թարգմանվում է որպես «խորհուրդ»), համարվում է Պորտուգալիայի վարչական բաժանման երկրորդ և ամենակայուն մակարդակը։ Այժմ երկրում առկա է 308 մունիցպալիտետ։ Մունիցիպալիտետների ներկայացուցչական մարմիններն են հանդիսանում Մունիցիպալ ասամբլեաները։ Մունիցիպալիտետի գործադիր մարմին է հանդիսանում Մունիցիպալ պալատը, որը բաղկացած է Մունիցիպալ պալատի նախագահից և խորհրդի անդամներից (օլդերմեն)։
Համայնքներ
Համայնքներ կամ ֆրեգեզիա (freguesia, նույնն է, ինչպես paróquia civil, բառացիորեն նշանակում է «քաղաքացիական երդ»), Պորտուգալիայի ամենացածր վարչական միավորը։ Այժմ երկրում հաշվվում է 4261 համայնք։
«Freguesia» բառը 1835 թվականի վարչական բարեփոխումից առաջ եղել է paróquia («եկեղեցական երդ») բառի հոմանիշը։ Այժմ, բացի վարչական բաժանում (քաղաքացիական երդ կամ համայնք) իմաստից, այն նաև նշանակում է համապատասխան տարածքի բնակիչների ամբողջությունը ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի վարչական բաժանում
Կամիլ Աբիլի
Կամիլ Անն Ֆրանսուազ Աբիլի (Camille Anne Françoise Abily, ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստուհին, որը որպես կիսապաշտպան հանդես է եկել «Օլիմպիկ Լիոն» կանանց ֆուտբոլային ակումբում և Ֆրանսիայի կանանց հավաքականում։ Ֆրանսիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստուհու կրկնակի մրցանակակիր, ԱՄՆ-ի 2009 թվականի առաջնության խորհրդանշական հավաքականի խաղացող։
Ակումբ
1992 թվականին նրան ընդունել են «Ժաննա դ՚Արկ» ակումբ, 1994 թվականին տեղափոխվել է «Բրյուզ»։ Մեկ տարի անց նրան ընդունել են առաջին դիվիզիոնի «Ստադ Բրիոշան» թիմ, իսկ հետո հանդես է եկել «Լա Ռոշ» ակումբում։ 2002 թվականին Կամիլն ընդունվել է Կլերֆոնտենի ակադեմիա, իսկ ուսուցման ավարտից հետո՝ 2003 թվականին, պայմանագիր է կնքել «Մոնպելե» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Իր նոր ակումբի կազմում նա հաղթել է Ֆրանսիայի առաջնությունում և Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկությունում՝ անցկացնելով ընդամենը երեք մրցաշրջան։ Նրա հաջորդ ակումբը Լիոնի «Օլիմպիկն» է, որի կազմում նա երեք անգամ անընդմեջ դարձել Է Ֆրանսիայի չեմպիոն։
2008 թվականին ԱՄՆ-ում Կանանց պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի լիգայի միջազգային դրաֆտում Աբիլիի իրավունքները բաժին են հասել «Լոս Անջելես Սոլին», և նա թիմ է տեղափոխվել 2009 թվականի մարտին ։ Նորամուտը կայացել է «Վաշինգթոն Ֆրիդի» դեմ բացման խաղում, որն ավարտվել է Լոս Անջելեսի թիմի հաղթանակով՝ 2:0 հաշվով։ «Լոս Անջելես Սոլի» հետ Աբիլին հաղթել Է ԱՄՆ-ի առաջնությունում և ընդգրկվել մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում, ինչից հետո վարձավճարով վերադարձել է Ֆրանսիա (ՊՍԺ)։ 2010 թվականի հունվարի 7-ին նա տեղափոխվել է «Գոլդ փրայդ» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 17 խաղ, խփել է մեկ գոլ և կատարել 6 գոլային փոխանցում։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, նվաճելով ԱՄՆ-ի չեմպիոնի հերթական տիտղոսը, նա խզել է պայմանագիրը կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ և վերադարձել է Լիոնի «Օլիմպիկ» ։ Լիոնի ակումբի կազմում նրան հաջողվել է հինգ անգամ հաղթել ՈւԵՖԱ-ի կանանց Չեմպիոնների լիգան՝ 2011, 2012, 2016, 2017 և 2018 թվականներին, Ֆրանսիայի կանանց ֆուտբոլի 11 առաջնություն  և Ֆրանսիայի գավաթի 7 խաղարկություն։ 2017/18 թվականների մրցաշրջանի վերջում ավարտել է ֆուտբոլիստի կարիերան ։
Հավաքականում
2001 թվականին Կամիլը Ֆրանսիայի հավաքականում հայտնվել է 18 տարեկանից բարձր աղջիկների Եվրոպայի առաջնությունում։ Հիմնական հավաքականում նորամուտը տեղի է ունեցել 2001 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Նիդեռլանդների հավաքականի դեմ խաղում, սակայն առաջին գոլը նրան հաջողվել է խփել միայն 2007 թվականին Չինաստանի դեմ փետրվարյան խաղում։ Նա խաղացել է 2005, 2009, 2013, 2017 թվականներին Եվրոպայի առաջնություններում, 2011, 2015 և 2012, 2016 թվականներին՝ Օլիմպիական խաղերում։ Հավաքականի հետ լավագույն արդյունքը 4-րդ տեղն է 2011 թվականի աշխարհի առաջնությունում և 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերում։ Ֆրանսիայի հավաքականում հանդես գալու ընթացքում Կամիլն անցկացրել է 183 հանդիպում՝ խփելով 37 գոլ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:1984 ծնունդներ
Զուբեյդա Գեղամյան
Զուբեյդա Սենիկի Գեղամյան, մշակութային, հասարակական գործիչ։
Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանի մայրն է։
Կենսագրություն
Զուբեյդա Գեղամյանը ծնվել է 1937 թվականին, Արարատի շրջանի Այգավան գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Այգավանի 7-ամյա, ապա՝ Ավշարի միջնակարգ դպրոցներում։ Սովորել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի անասնաբուժական ֆակուլտետում։ 1954-1955 թվականներին աշխատել է Այգավանի կոլտնտեսությունում, 1956-1958 թվականներին` Այգավանի 7-ամյա դպրոցում։ 1958 թվականին ընտրվել է ՀԼԿԵՄ Վեդու շրջկոմի երկրորդ, 1961 թվականին` առաջին քարտուղար և այդ պաշտոնում աշխատել մինչև 1963 թվականը։ 1963-1965 թվականներին աշխատել է ՀԿԿ Արտաշատի շրջկոմում որպես հրահանգիչ, 1961 թվականից ԽՄԿԿ անդամ, 1965 թվականի հունվար-նոյեմբեր ժամանակահատվածում՝ ՀԼԿԵՄ Արարատի շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1965 թվականի նոյեմբերից մինչև 1966 թվականի հոկտեմբեր ամիսն աշխատել է «Արարատ» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գյուղատնտեսական բաժնի վարիչ։ 1966-1972 թվականներին աշխատել է Արարատի շրջանային խորհրդի գործադիր կոմիտեի մշակույթի բաժնի բարիչ, 1973-1975 թվականներին` շրջխորհրդի գործկոմի կազմ-հրահանգչական բաժնի վարիչ։ 1969-1975 թվականներին միաժամանակ վարել է շրջխորհրդի գործկոմի նախագահի տեղակալի պաշտոնը։ 1975-1976 թվականներին աշխատել է մթերումների և որակի Արարատի շրջանային տեսչությունում` որպես պետական տեսուչ։ 1976 թվականից եղել է Արարատի շրջխորհրդի գործկոմի մշակույթի բաժնի վարիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կոնչինո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Կոնչինո (Кончино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիտուրգիա
Լիտուրգիա, (հուն. λειτουργία- հասարակական պարտավորվածություն)՝ հին հունական քաղաք-պետություններում (պոլիսներում) պետական պարտավորվածություն, որը հարկադրաբար կատարում էին հարուստ քաղաքացիները և մետեկիները (Μέτοικοι՝ բառացի վերաբնակիչներ, Հին Հունաստանում ոչ լիիրավ վերաբնակիչ օտարերկրացի քաղաքացիներ )։ Վերջիններս պարտավոր էին փակել պետական այս կամ այն բնագավառի որոշ ծախսեր։ Տարանջատվում էր երկու տեսակի լիտուրգիա՝ հասարակ և հատուկ։ Հասարակ լիտուրգիայի շարքին էին դասվում խորեգիան (երգչախմբերի հովանավորումը թատերական ներկայացումներ ժամանակ), արքիթորիան (կրոնական տոներին մասնակցելու համար գնացող դեսպանորդների ծախսերը հոգալը) գիմնասարքիան (մարմնամարզիկների՝ մրցումներին մասնակցելու համար անհրաժեշտ ծախսերի հոգալը)։ Իսկ հատուկ լիտուրգիայի շարքին էր դասվում օրինակ՝ տրիերախիան՝ ռազմանավերի՝ տրիերների կառուցումը։ Լիտուրգիան առավել լայն տարածում գտավ Աթենքում մ. թ. ա. V-IV դդ։ Լիտուրգիայի ներմուծումը հասարա-քաղաքական կյանք հետապնդում էր երկու նպատակ. նախ թուլացնել հարուստների և աղքատների միջև առկա լարվածությունը, ամրապնդել պոլիսների ռազմական հզորության։
Բացի Հին Հունաստանից հետագայում լիտուրգիան տարածվեց նաև հելլենիստական, ապա հռոմեական Եգիպտոսում, Հռոմեական կայսրությունում, Բյուզանդիայում ինչպես նաև Հայաստանում։ Հայաստանում լիտուրգիան ներկայացված էր նույն անունով, բայց միապետական կարգերի ազդեցության տակ ձևափոխված վիճակում։ Խոսքը նախ և առաջ Գառնիի արձանագրության մասին է, որտեղ հիշատակված է ոմն Մեննեաս, «լիտուրգոս»- λειτουργος հորջորջմամբ, որն իր վրա է վերցրել թագավորական ամրոցի հիմնադրման (կամ ավելի ճիշտ նորոգման ) ծախսը։ Այդ կապակցությամբ նրա անունը և գործարքին ներկա վկայի անունը գրանցվում էր ստանդարտ արձանագրության մեջ, որը կազմված էր նմանօրինակ դեմքերի համար մշակված հատուկ բանաձևով։ Այստեղ հիշատակված են թագավորը իր բոլոր տիտղոսներով δεσοπτης-« գերագույն տեր» հորջորջմամբ, շինարարության օբյեկտը և թվագրումը թագավորի իշխանության տարիների։ Գործն այնպես է ներկայացվում, թե հիմնադիր թագավորն է, որպես գերագույն տեր, իսկ վճարողը Մենեասը, որպես լիտուրգոս։ Թեև Մեննեասը հսկայական միջոցներ է հատկացրել շինարարության համար, այնուհանդերձ հնարավորություն է ստացել անմահացնելու իր անունը։ Ինչպես հայտնի է քաղաքներ հիմնադրելու ֆունկցիան վերապահված էր թագավորին։ Արձանագրությունը ցույց է տալիս, որ այդ ֆունկցիան հաճախ անվանական բնույթ է կրում, և իսկական հիմնադիրները, այսինքն՝ աշխատանքը ֆինանսավորողները միանգամայն այլ անձնավորություններ էին։ Արձանագրության ստանդարտ բնույթը ապացուցելու է գալիս այն համոզմանը, որ Գառնիի լիտուրգիայի դեպքը եզակի չէր հին Հայաստանում, այլ ընդունված գործելակերպ էր պետական կյանքում։ Հավանական է, որ այն երբեմն իրականացվում էր պարտադրական ձևով, իհարկե նաև թագավորին հաճոյանալու համար։ Ավելի վաղ՝ Տիգրան II Մեծի (մ.թ.ա 95-55 թթ.) ժամանակին վերաբերող մի վկայությունը հենց այդ մասին է խոսում, միաժամանակ վկայելով Հայաստանում լիտուրգիայի երկար ժամանակ գոյություն ունենալու մասին։ «Որովհետև,- գրում է Պլուտարքոսը,-մասնավոր անձինք և մեծատոհմիկները՝ թագավորի նկատմամբ ունեցած սիրուց և հարգանքից դրդված (հոգ էին տանում) քաղաքի շինության մասին, ապա և այն հարուստ էր գանձերով ու կառույցներով»։ Նման լիտուրգիան, համահունչ լինելով տեղական որոշ պարհակներին և այլն, ըստ երևույթին խոր արմատներ էր գցել հայ իրականության մեջ։ Թերևս լիտուրգիայի դեպք է արձանագրում արդեն մ. թ. III դարին վերավերող Գառնիի բաղնիքի խճանկարի հունարեն արձաագրությունը՝ «աշխատեցինք ոչինչ չստանալով»։ Ավելի ուշ, արդեն Բագրատունյաց թագավորության (885-1045 թթ) շրջանում, մայրաքաղաք Անիում քաղաքային պարիսպները պետության կողմից կառուցվելուց հետո այս կամ այն մեծահատունը կարող էր վճարել պարիսպի մի հատվածի ծախքը, որի դիմաց իրավունք էր ստանում համապատասխան արձանագրություն անելու պարիսպի կառուցման ժամանակ նախապատրաստված հատուկ վեմի վրա։
Երչիկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1622 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նաեմայի ընտանիք
Նաեմայի ընտանիք, ոչ մեծ աստերոիդների ընտանիք, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։ Ընտանիքը անվանվել է այս ընտանիքի առաջին աստերոիդի պատվին՝ (845) Նաեմա։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Բարիվան
Բարիվան, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ Գտնվում էր Բիթլիս տանող ճանապարհի ձախ կողմում ։
Վասալեմա (Էստոնիայի շրջան)
Վասալեմա շրջան (Vasalemma vald), շրջան Էստոնիայի Հարյումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Վասալեմմա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2012 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 5091 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 131,69 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Ֆիլէմբրիոգենեզ
Ֆիլէմբրիոգենեզ' (φῦλον) - ցեղ, սեռ, տեսակ և էմբրիգոնեզ՝ սաղմնաբանություն բառերից), օրգանիզմների անհատական զարգացման՝ օնտոգենեզի փոփոխությունը էվոլյուցիայի ընթացքում։
Տերմինն առաջարկել է Ա․ Ն․ Սներցովը 1910 թվականին։ Համաձայն ֆիլէմբրիոգենեզի տեսության, ֆիլոգենեզի սկզբնապատճառ են հանդիսանում օնտեգենեզի փոփոխությունները, առանց որոնց սերունդները չեն տարբերվի նախնիներից։ Ֆիլոգենեզն, այսպիսով, իրենից ներկայացնում է տարբեր օնտոգենեզների հաջորդականություն։ Ֆիլէմբրիոգենեզի միջոցով կարող է փոփոխվել ինչպես ողջ օրգանիզմի, այնպես էլ նրա առանձին մասերի զարգացման ընթացքը, ընդ որում՝ օնտոգենեզի ցանկացած փուլում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էվոլյուցիոն կենսաբանություն
Հեթ-տրիկ
Հեթ-տրիկ (hat-trick - Գլխարկով հնարք ), դրական նվաճում մի շարք սպորտաձևերում և խաղերում, որ կապված է երեք թվի հետ։
Ֆուտբոլի և հոկեյի մեջ հեթ-տրիկ կատարվում է մեկ խաղացողի կողմից մեկ խաղում խփելով երեք գնդակ։ Նմանատիպ նվաճումը, սակայն երկու գոլով, կոչվում է դուբլ, չորս գոլը կոչվում է պոկեր, հինգը պենտա-տրիկ ։
Ֆուտբոլից և հոկեյից բացի, տերմինը հայտնաբերված է բազմաթիվ մարզաձևերում, որտեղ նպատակն է գրավել հակառակորդի դարպասը։ Դրանք ներառում են լակրոսը, ջրի պոլոն, ձեռքի գնդակը, հոկեյը։
Հեթ-տրիկ են կոչվում նաև այն իրադարձությունները, որոնք կապված չեն մրցակցի դարպասը գրավելու հետ։ Այսպես, դարթսում հեթ-տրիկը մեկ մոտեցման ժամանակ երեք անընդմեջ հարվածն է դեպի թիրախի կենտրոն, «ցուլ աչքը», որը բերում է 150 (3 × 50) միավոր։ Երբեմն դա կոչվում է «Ալան Էվանսի նետում», ի պատիվ բրիտանացի մարզիկի, որը հաճախ նման նետումներ էր իրականացնում։  Բեյսբոլում կան երկու տեսակի հեթ-տրիկներ. երբ խաղացողը մեկ խաղում  կատարում է երեք սթրայք-աութ կամ երեք հոում-ռան։ Հեթ-տրիկներ կան նաև ռեգբիում, կրիկետում նաև սկրեբլում։
Տերմինի ծագումը
1858 թվականին կրիկետ խաղացող Հիթֆիլդ Հալման Սթիվենսը կամ (ՀՀ Սթիվենսը) անցել է երեք վիքեդ անընդմեջ։ Այս հնարքը շատ տպավորիչ էր երկրպագուների համար, ովքեր փող են հավաքում և Ստիվենսից որպես նվեր գնում իր գլխարկը այս նվաճման համար ։
Հոկեյում
Տափօղակով Հոկեյում ևս կա «բնական հեթ-տրիկ» հասկացություն։ Դա նշանակում է մեկ հանդիպման ընթացքում մեկ խաղացողի կողմից վաստակած երեք հաջորդական գոլերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային եզրույթներ Կատեգորիա:Սպորտային եզրույթներ
Բելֆաստ
Քույր քաղաքները
Բելֆասթը ունի 4 քույր քաղաք.
Հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Աչի-Սու
Աչի-Սու (Ачи-Су), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Կարաբուդախկենտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1679 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաղստան հանրապետության Կարաբուդախկենտսկի շրջանի բնակավայրեր
Տուզա
Տուզա  (Tusa), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3358 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 84 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 40 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98079։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0921։
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սալբուտամոլ
Սալբուտամոլ, հայտնի է նաև ալբուտերոլ և վաճառքային Վենտոլին  անվանումներով, դեղանյութ, որը թոքերում բացում է միջին և խոշոր շնչուղիները ։ Օգտագործվում է բրոնխային ասթմայի, այդ թվում նաև ասթմային նոպայի, ֆիզիկական լարվածությամբ պայմանավորված բրոնխոսպազմների (բրոնխոնեղացումների) և թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդության (ԹՔՕՀ) բուժման համար ։ Այն կարելի է կիրառել նաև հիպերկալիեմիայի (արյան մեջ կալիումի բարձր մակարդակ) բուժման մեջ ։ Սալբուտամոլը սովորաբար օգտագործվում է ինհալիատորով կամ ցողացրով (նեբուլայզեր), բայց հասանելի են նաև հաբերի և ներերակային լուծույթների տեսքով ։ Ինհալիատորային միջոցների ազդցությունը սովորաբար սկսվում է դեղանյութի ընդունումից 15 րոպե անց և տևում է 2-6 ժամ ։
Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներն են՝ դող, գլխացավ, հաճախասրտություն, գլխապտույտ և տագնապի զգացում ։ Վտանգավոր կողմնակի երևույթներից կարող են լինել բրոնխոսպազմի խորացումը, անկանոն սրտային կծկումները, հիպոկալիեմիան (արյան մեջ կալիումի ցածր մակարդակ) ։ Սալբուտամոլը թույլատրվում է օգտագործել հղիության ընթացքում և կրծքով կերակրման ժամանակ, սակայն անվտանգությունն ամբողջովին պարզ չէ ։ Հանդիսանում է կարճատև ազդեցության β 2 -ադրենալինային ընկալիչների համակորդ (ագոնիստ) և իր ազդեցությունը թողնում է շնչուղիների հարթ մկանները թուլացնելու շնորհիվ ։
Սալբուտամոլն առաջին անգամ ստեղծվել է Մեծ Բրիտանիայում 1967 թվականին և այնտեղ վաճառքի համար հասանելի է դարձել 1969 թվականին ։ ԱՄՆ-ում բժշկական օգտագործման համար հաստատվել է 1982 թվականին ։ Այն ընդգրկված է ԱՀԿ-ի (Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպություն) հիմնական դեղանյութերի ցանկում (World Health Organization's List of Essential Medicines), և բժշկության մեջ անհրաժեշտ ամենաարդյունավետ ու անվտանգ դեղամիջոցներից է ։ Հասանելի է որպես գեներիկ դեղորայք ։
2014 թվականի տվյալների համաձայն, զարգացող երկրներում 200 դեղաչափով ինհալիացիոն դեղաձևի արժեքը կազմում է 1.12-2.64 ամերիկյան դոլար ։ ԱՄՆ-ում բուժման մեկամսյա կուրսի համար անհրաժեշտ է 25-50 ամերիկյան դոլար ։
Կիրառման ցուցումներ
Սալբուտամոլը սովորաբար օգտագործվում է բրոնխոսպազմների (ցանկացած պատճառի դեպքում՝ ալերգային ծագման բրոնխային ասթմա կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ խթանված ասթմա), թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդությունների բուժման ժամանակ ։ Որպես կարճատև ազդեցության բրոնխոլայնիչ օգտագործվում է բրոնխային ասթմայի նոպայի թուլացման համար, նաև հանդիսանում է անհետաձգելի բուժօգնության համար կիրառվող ինհալիատորների կազմի ամենատարածված դեղամիջոցներից մեկը ։
β2 ընկալիչների նկատմամբ համակորդ հատկության շնորհիվ, սալբուտամոլն օգտագործվում է նաև մանկաբարձության ոլորտում։ Ներերակային սալբուտամոլն օգտագործվում է որպես տոկոլիտիկ թուլացնելով արգանդի հարթ մկանները, կանխարգելում է վաղաժամ ծննդաբերությունը։ Չնայած, այն գերադասելի է ատոսիբանից և րիտոդրինից՝ սալբուտամոլի դերը մեծ մասամբ փոխարինվել է կալցիումական անցուղիների պաշարիչ հանդիսացող նիֆեդիպինով, որն ավելի արդյունավետ է, ավելի տոլերանտ է (տանելի) և ներքին ընդունման ուղիով ներմուծվող դեղաձև է ։