cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սինոպ
Քույր քաղաքներ
• 🇪🇪 Յարվե, Տալլին, Էստոնիա
• 🇳🇴 Մուշյոեն, Նորվեգիա
• 🇷🇺 Մուրմանսկ, Ռուսաստան
• 🇧🇬 Վառնա, Բուլղարիա
Արտքաին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի սևծովյան քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի ձկնորսական համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի առափնյա բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ Կատեգորիա:Սինոպի մարզի բնակավայրեր
430
Մահեր
Կատեգորիա:430 Կատեգորիա:Տարեթվեր
(22835) Ռիկգարդներ
(22835) Ռիկգարդներ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Հեղուկ խմոր
Հեղուկ խմոր, որոշ կերակուրների պատրաստման համար նախատեսված խմորի տեսակ, որի մեջ թաթախում են սնունդը այն տապակելուց առաջ։ Այն պատրաստելու համար խառնում են ալյուրը ձվի հետ և կաթ կամ այլ հեղուկ են ավելացնում մինչև խյուսաձև կազմություն ստանալը։
Հեղուկ խմորի հիմնական բաղադրիչներն են ալյուրը, ձուն (երբեմն սոդա են ավելացնում)։ Հաճախ որոշակի համ տալու համար հեղուկ խմորին ավելացնում են խմորիչ։ Ցանկալի կազմություն ստանալու համար ավելացնում են կաթ կամ ավելի հազվադեպ ջուր։ Հաճախ մսային կամ ձկնային ուտեստների պատրաստման ժամանակ կաթի տեղը ավելացնում են գարեջուր։ Ստացված կիսահեղուկ խառնուրդի մեջ թաթախում են սնունդի կտորները և տապակում ձեթի մեջ, ինչի արդյունքում ուտեստը գեղեցիկ և ախորժալի կեղևով է պատվում։
Հեղուկ խմորի գլխավոր ցուցանիշը նրա մածուցիկությունն է։ Կախված պատրաստվող կերակուրից և կեղևի ցանկալի հաստությունից հեղուկ խմորը  կարող է լինել համեմատած ավելի թանձր կամ ավելի ջրալի։ Մածուցիկության աստիճանը որոշելու համար հեղուկ խմորի մեջ գդալ են թաթախում և հետևում, թե ինչքան արագ է նրանից հոսում հեղուկը։
Հեղուկ խմորը լինում է քաղցր, անալի, աղի։ Որոշակի համ տալու համար նրա մեջ կարող են ավելացնել տարբեր համեմունքներ, կանաչեղեն։
Կիրառումը
Հողուկ խմորը կարող է օգտագործվել ոչ միայն սնունդը թաթախելու և տապակելու համար։ Այն որպես հիմք օգտագործվում է նրբաբլիթներ, ձիթաբլիթներ, տարբեր պուդինգներ պատրաստելու համար։
Նշումներ
Ռուսերեն հեղուկ խմորը կոչվում է кляр (ֆրանս. clair՝ «հեղուկ» բառից), ֆրանսերեն pâte à frire՝ այսինքն «տապակելու համար խմոր», անգլերեն batter՝ բառացիորեն «խառնուրդ»։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ հավի ձվից
Շվանկ
Շվանկ (գերմաներեն՝ Schwank, բառացի՝ «կատակ»), 13-17-րդ դարերի գերմանական քաղաքային գրականության փոքր պատմվածք (սկզբում չափածո, հետո՝ արձակ)։
Թեմատիկայով մոտ է ֆրանսիական ֆաբլիոյին և վաղ Վերածննդի արձակ նովելին։ Ծաղրանքով է պատկերում տարբեր դասերի կյանքը, հաճախ՝ սատիրայով (հատկապես կաթոլիկ հոգևորականների, մասամբ՝ ասպետների)։ Սիրված հերոսը ճարպիկ, խելամիտ հասարակ մարդն է։ Շվանկի նշանավոր վարպետը Հանս Սաքսն է ։
Կոս Վոժ (Վիլի վտակ)
Կոս Վոժ (Кос-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիլի գետի աջ ափից 11 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հանոյի աշտարակ
Հանոյի աշտարակ (կոչվում է նաև Բրահմայի աշտարակ կամ Լուկասի աշտարակ ), մաթեմատիկական խաղ կամ գլուխկոտրուկ է։ Այն բաղկացած է երեք ձողերից, և մի շարք տարբեր չափերի սկավառակներից, որոնք կարող է տեղադրել ցանկացած ձողի վրա։ Գլուխկոտրուկը սկսվում է ինչ-որ քանակով սկավառակների՝ առաջին ձողի վրա կոկիկ, վերևից դեպի ներքև աճման կարգով դասավորված, շարքից։
Գլուխկոտրուկի նպատակն է՝ տեղաշարժել սկավառակների ամբողջ շարքն առաջին ձողից մյուս երկու ձողերից մեկի վրա՝ հետևելով այս կանոններին.
Երեք սկավառակի դեպքում գլուխկոտրուկը կարելի է լուծել յոթ քայլով։ Հանոյի աշտարակը գլուխկոտրուկը լուծելու քայլերի մինիմալ քանաքկը 2n-1 է, որտեղ n -ը սկավառակների քանակն է։
Ծագում
Գլուխկոտրուկը առաջին անգամ հրապարակվել է Արևմուտքում, ֆրանսիացի մաթեմատիկոս՝ Էդուարդ Լուկասի կողմից, 1883 թ.-ին։ Մի պատմություն կա ըստ որի Կաշի Վիշվանաթում գտնվող հնդկական տաճարում գտնվող մեծ սենյակում կա 3 հին հաղորդագրություններ՝ շրջապատված 64 ոսկե սկավառակներով։ Բրահմայի քուրմերը, հետևելով Բրահմայի կանոններին, տեղաշարժել են սկավառակները՝ հին ժամանակներից, հին մարգարեության կարգադրությամբ։ Այդտեղից էլ եկել է Բրահմայի գլուխկոտրուկ անվանումը։ Ըստ լեգենդի, երբ վերջին քայլը կկատարվի, աշխարհի վերջը եկած կլինի ։ Դեռ պարզ չէ, թե Լուկասը հորինել է այդ լեգենդը, թե դրանից ոգեշնչվել։
Եթե լեգենդը ճշմարիտ է և քուրմերը ունակ են մեկ վայրկյանում սկավառակները տեղաշարժել՝ ամենաքիչ քայլերով, ապա ամբողջ գործընթացը կտևեր 264-1 վայրկյան կամ մոտավորապես 585 միլիարդ տարի կամ 18,446,744,073,709,551,615 քայլ՝ ավարտելու համար կամ էլ արևի ներկայիս տարիքից 127 անգամ շատ ժամանակ։
Գոյություն ունի այս լեգենդի շատ տարբերակներ։ Ըստ որոշ պատմությունների, տաճարը վանքն է, իսկ քուրմերը վանականներն են։ Ենթադրվում է, որ տաճարը կամ վանքը գտնվում են տարբեր վայրերում՝ ներառելով Հանոյը և Վիետնամը, և կարող են կապված լինել ինչ-որ կրոնի հետ։ Այլ տարբերակներում ենթադրվում է, որ տաճարը կառուցվել է աշխարհի ստեղծման առաջին օրը, իսկ քուրմերը և վանականները ոչ թե մեկ վայրկյանում, այլ մեկ օրում՝ մեկ քայլ են կատարում։
Լուծումը
Գլուխկոտրուկը կարելի է լուծել ցանկացած քանակի սկավառակներով, չնայած խաղ գլուխկոտրուկը ունի 7-ից 9-ը սկավառակ։ Հանոյի աշտարակը գլուխկոտրուկը լուծելու քայլերի մինիմալ քանաքկը 2n-1 է, որտեղ n -ը սկավառակների քանակն է ։
Իտերատիվ լուծում
Խաղ գլուխկոտրուկի պարզ լուծումը։
Սկավառկների զույգ քանակի դեպքում.
Սկավառակների կենտ քանակի դեպքում.
Համարժեք իտերատիվ լուծում
Համարակալեք սկավառկները 1-ից n (մեծ սկավառկից փոքր սկավառակ)
Հիմա ավելացեք այս պայամնները. Առաջին քայլից հետո, հետևելով այս կանոններին, հնարավոր կլինի միայն մեկ թույլատրելի քայլ կատարել։ Քայլերի այս հերթականությունը համարվում է գլուխկոտրուկի Իտերատիվ լուծում։
Ռեկուրսիվ լուծում
Գլուխկոտրուկը ռեկուրսիվ կերպով լուծելու համար պետք է խնդիրը բաժանել ավելի փոքր խնդրի հետո այդ դրանք բաժանել ավելի փոքր խնդրիներ և այդպես շարունակ մինչև խնդիրը լուծվի։ Օրինակ`
nսկավառակները A-ից B ձող տեղափոխելու համար.
Վերը նշված է ռեկուսրվ ալգորիթմը։ 1-ից 3 քայլերը կատարելու համար, կիրառվում է նույնալգորիթմը`n-1 : Ամբողջ գործընթացը վերջավոր քայլերի շարք է, քանի որ ինչ-որ մի պահ ալգորիթմը կդառնա n=1 ։ Այս քայլը՝ A ձողից B ձող տեղափոխելը, պարտադիր է։ Այս մոտեցմանը, դինամի ծրագրավորման հետ, կարելի է տալ խիստ մաթեմատիկական ֆորմալիզմ։ Այն հաճախ օգտագործվում է ծրագրավորման դասընթացներ տալուց, որպես ռեկուրսիայի օրինակ։
Ռեկուրսիվ լուծման տրամաբանական վերլուծությունը
Ինչպես և շատ մաթեմատիկական գլուխկոտրուկներում, խնդիրը ավելի հեշտ կլինի լուծել եթե սկզբից լուծենք գլխավոր խնդիրը՝ ինչպես տեղափոխենք h(h=height) բարձրության սկավառկների աշտարակը՝ սկզբնական A ձողից վերջնական C ձող, թողնելով B-ն որպես դատարկ ձող և ենթադրել, որ t≠f։ Առաջինը, նկատենք, որ այս խնդիրը սիմետրիկ է ձողերի անունների տեղափոխման խնդրին (սիմետրիկ S3 խումբ)։ Եթե լուծումը գիտենք որպես A-ից B ձող տեղափոխում, ապա փոխելով ձողերի անունները, նույն լուծումը կարելի է օգտագործել հետագայում ցանկացած ընտրված սկզբնական և վերջնական ձողի համար։ Եթե նույնիսկ մեկ սկավառկ կա կամ չկա ոչ մի սկավառակ, միևնույն է խնդիրը չնչին է։ Եթե h=1, ապա սկավառակը տեղափոխեք A ձողից B ձող։ Եթե h>1, ապա քայլերից ինչ-որ մեկում պետք է ամենամեծ սկավառակը տեղափոխել A ձողից մեկ այլ ձող, ցանկալի է C ձող։ Միակ դեպքը, որի ժամանակ սա հնարավոր է՝ երբ բոլոր փոքր h-1 սկավառակները B ձողի վրա են։ հետևաբար, բոլոր h-1 փոքր սկավառակները պետք է տեղափոխել A-ից B։ Այնուհետև տեղափոխեք ամենամեծ սկավառակը և վերջապես h-1 փոքր սկավառկները տեղափոխեք B-ից C։ Ամենամեծ սկավառակի ներկայությունը չի խոչընդոտում h-1 փոքր սկավառկների տեղափոխմանը և կարելի է այն ժամանակավորապես անտեսել։ Հիմա մնում է միայն h-1 սկավառակները տեղափոխել մի ձողից մյուսը։ Սկզբից A-ից B և հետո B-ից C, բայց նույն մեթոդը կարելի է կիրառել երկու անգամ էլ՝ փոխելով ձողերի անունները։ Նույն կերպ խնդիրը կարելի է լուծել, իջենցելով h-1-ը h-2, h-3 և այդպես շարունակ, մինչև միայն մեկ սկավառակ մնա։ Սա կոչվում է ռեկուրսիա։ Այս ալգորիթմը կարելի է նաև ներկայացնել այսպես. Դասակարգել սկավառակները աճման կարգով՝ բնական թվերով, այսինքն 0-ից սկսած, բայց չներառելով h-ը։ Այդ պատճառով էլ 0 սկավառակը ամենափոքրը կլինի, իսկ h-1 սկավառակը՝ ամենամեծը։
Այս մեթոդը իրենից ներկայացնում է սկավառկների՝ A-ից B ձող տեղափուխումը, թողնելով B ձողը դատարկ։
Մաթեմատիկական ինդուկցիայի շնորհիվ, կարելի է ապացուցել, որ վերին մեթոդը պահանջում է մինիմալ թույլատրելի քայլերի քանակ, և որ ստացված լուծումը միակն է, որ ունի մինիմալ քայլերի քանակ։ Օգտագործելով ռեկուրսիվ հարաբերությունները, մինիմալ քայլերի շարքը, որ պահանջում է այս լուծումը կարելի է հաշվել՝2^h - 1-ով։ Այս արդյունքը ստացվում է, երբ առաջին և երրորդ քայլերը կատարում են T_{h-1} քայլեր և երկրորդ քայլը կատարում է մեկ քայլ, ստացվում է՝ ։
Ոչ ռեկուրսիվ լուծումը
Ռեկուրսիվ ալգորիթմով՝ սկավառկները մի ձողից մյուսը տեղափոխելու շատ տարբերակներ կան։
Պասկալով ներկայացումը
type st = (left, middle, right); nat = 1..maxint; var m: nat; {m – число дисков} procedure move(n: nat; s1, sw, sk: st); {перемещение n дисков с s1 на sk} procedure step; {перемещение одного диска с s1 на sk} procedure print(s: st); begin case s of                   left: write(' лев. '); middle: write(' средн. '); right: write(' прав. ') end; end; begin {step} write(' снять диск с '); print(s1); write(' надеть на '); print(sk); writeln end; begin {move} if n = 1 then step else begin move(n - 1, s1, sk, sw); step; move(n-1, sw, s1, sk) end end; begin read(m); {число дисков} writeln('для ', m:3, ' дисков следует произвести ',   'следующие действия:'); move(m, left, middle, right); readln end.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական խնդիրներ Կատեգորիա:Գլուխկոտրուկներ
Արմեն Մկրտչյան (քաղաքական գործիչ)
Արմեն Ստեփանի Մկրտչյան, ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամ (2009-ից)։
Պարգևներ
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:1972 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՌԱՀ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հանրապետություն» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:«Ազգային վերածնունդ» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Մարտական ծառայության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
431
Մահեր
Կատեգորիա:431 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ա-Ստուդիո
A’Studio (նաև Ա-Ստուդիո ), խորհրդային, ղազախական և ռուսական երաժշտական փոփ-խումբ։
Խմբի կազմը բազմիցս փոխվել է։ Խումբն ստեղծել է օպերային երգիչ Երմեկ Սերկեբաևի որդին՝ Բայգալի Սերկեբաևը։ 1987 թվականից խումբը նվագակցել է Ռոզա Ռիմբաևը ։ Ներկայումս խմբում կա հինգ անդամ՝ Բայգալի Սերկեբաևը, Վլադիմիր Միլկոշիչը, Քեթա Թոփուրիան (մենակատար), Եվգենի Դալսկին (հարվածային գործիքներ) և Սերգեյ Կումինը (կիթառահար)։
Պատմություն
Խմբի ստեղծման պահից անվանվել է «Ալմա-Աթա», այնուհետև՝ «Ալմա-Աթա-ստուդիո», բայց Ալլա Պուգաչովայի «Երգի թատրոն»-ի խմբում ներկայանալուց հետո կրճատվել է՝ դառնալով «Ա-Ստուդիո», հետագայում՝ «Ա’Ստուդիո»։
Մինչև 2000 թվականը խմբի վոկալիստն ու դեմքը եղել է Բատիրհան Շուկենովը, այդ ժամանակաշրջանի առավել հայտնի երգեր են՝ «Солдат любви», «Джулия», «Нелюбимая»։ Դրանից հետո խմբի հիմնական վոկալիստները դարձել են աղջիկներ․ սկզբում՝ Պոլինա Գրիֆիսը, հիմա՝ Քեթա Թոփուրիան։ Խումբը բազմիցս համագործակցել է ղազախ կոմպոզիտոր Երկեշ Շակեևի հետ, «Ա’Ստուդիո»-ի հիթերի մեծ մասը նրա երգերն են՝ «Нелюбимая»՝ համանուն ալբոմից (1996), «Бегу к тебе» և «Душа»՝ «905» ալբոմից (2007), «Fashion Girl»՝ «Волны» ալբոմից (2010)։
2006 թվականի օգոստոսի 2-ին կոմպոզիտոր, կիթառահար և մենակատար Բագլան Սադվակասովը, որը 17 տարի եղել է խմբի կազմում, մահացել է ավտովթարից Մոսկվայում ։
2007 թվականի նոյեմբերին՝ «Ա’Ստուդիո» խմբի 20-ամյակի առթիվ, Մոսկվայի Կրեմլի պալատում կայացել է խմբի հոբելյանական սոլո համերգը ։ Մեկ այլ հոբելյանական համերգ կայացել է 2012 թվականին Կրեմլում՝ խմբի 25-ամյակի առթիվ ։
2017 թվականի օգոստոսի 15-29-ը խումբն Աստանայում անցկացրել է «Powered by Music» ​​14 համերգների և ներկայացումների շարք, որոնք նվիրված էին խմբի 30-ամյակին։ Նույն տարում՝ ավելի ուշ, խումբը հոբելյանական համերգներ է իրականացրել, ի պատիվ 30-ամյակի, Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և Ռուսաստանի այլ քաղաքներում ։
Ռադիոսինգլներ
«-» երգը բացակայում է հիթ-շքերթում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Սոֆթ ռոք երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:1980-ականներին հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր
432
Մահեր
Կատեգորիա:432 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Կլիմենտովո (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)
Կլիմենտովո (Климентове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կուրգաշլա
Կուրգաշլա (Кургашла, Ҡурғашлы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 347 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Խոդորով
Խոդորով (Ходорів), քաղաք Ուկրաինայի Լվովի մարզի Ժիդաչովի շրջանում, շրջանային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Խոդորոստավ։ Հիմնադրվել է 1394 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Խոդորով քաղաքում բնակվում էր 10 541 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,25 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1394 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սիփան (գյուղ)
Սիփան, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում։
Գյուղը հիմնադրվել է 1870-ական թվականներին։
Նախկինում Պամբ Քրդական անվանումով ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում ։
Անվանումներ
Հնում կոչվել է Թամբ, Պամբ, Պամբակ, Պամբ, Փամբակ, Փամբ Քրդի անվանումներով։ Սիփան է վերանվանվել 1978 թվականին ։
Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2100 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։
Բնակչություն
Գյուղում տարբեր ժամանակերում տարբեր է եղել ազգային կազմի համամասնությունը։ Ներկայումս էլ մեծ բաժին ունեն քրդերը (եզդիները), որոնք տեղափոխվել են Արևմտյան Հայաստանից և Կարսի մարզից։
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 48 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։ Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի գյուղեր
Մարատ Վարդանյան
Մարատ Ենոքի Վարդանյան, հայ հոգեբույժ, ժառանգաբան, հասարակական գործիչ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1968), պրոֆեսոր (1970)։ ԽՍՀՄ ԲԳԱ և ՌԲԳԱ ակադեմիկոս (1988)։
Կենսագրություն
Մարատ Վարդանյանը ծնվել է 1932 թվականին Մոսկվայում։ 1940 թվականին հոր՝ Ենոք Վարդանյանի ձերբակալությունից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Երևանում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական-կանխարգելողական ֆակուլտետը։ 1954-1955 թվականներին անցել է թերապիայի գծով սուբօրդինատուրա։ Ուսանողական տարիներին բազմիցս փորձել են հեռացնել նրան ինստիտուտից՝ որպես «ժողովրդի թշնամու» զավակի։ Սակայն ամեն անգամ պրոֆեսորների ու ընկերների ջանքերի շնորհիվ շարունակել է ուսումը։ Եղել է ուսանողական գիտական ընկերության ակտիվ անդամ, Հայաստանի բասկետբոլի հավաքականի անդամ։ 1955-1956 թվականներին որպես հոգեբույժ աշխատել է Սևանի հանրապետական հոգեբուժական հիվանդանոցում։ 1956 թվականին հոր արդարացումից հետո ընտանիքով վերադարձել են Մոսկվա։ 1956-1993 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի ԽՍՀՄ ԲԳԱ Հոգեբուժության ինստիտուտում, որը հետագայում վերակազմավորվել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ Հոգեկան առողջության համամիութենական գիտական կենտրոնի, ապա՝ կոչվել ՌԲԳԱ ՀԱԳԿ։ Նախ աշխատել է որպես օրդինատոր, 1958 թվականից՝ կրտսեր գիտաշխատող, 1961 թվականից՝ ընդհանուր պաթոֆիզիոլոգիայի լաբորատորիայի վարիչ, 1980-1987 թվականներին՝ գիտության գծով տնօրենի տեղակալ, 1988-1993 թվականներին՝ տնօրեն։ 1982 թվականին եղել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ ՀԱՀԳԿ-ի (ՌԲԳԱ ՀԱԳԿ) ստեղծողներից մեկը, որի կազմում բացի չորս ինստիտուտներից, մտնում էին նաև Տոմսկի ՀԱԿ-ը, Երևանի մասնաճյուղը («Սթրես» հոգեկան առողջության ու վերականգնման կենտրոն) ։
1962 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ նվիրված հոոգեբուժության մեջ լիթիումի կիրառության կլինիկական և պաթոֆիզիոլոգիական խնդիրներին։ 1968 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզ «Շիզոֆրենիայի ընթացքի կլինիկա-կենսաբանական և ժառանգաբանական օրինաչափությունները» թեմայով։ 1970 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։
(22836) Լիանրագասա
(22836) Լիանրագասա, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Մարատ Վարդանյան
Կենսագրություն
1978 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ թղթակից անդամ, 1988 թվականին՝ ակադեմիկոս։ 1993 թվականին ընտրվել է Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս, հետագայում նաև աշխարհի այլ ակադեմիաների անդամ։ 1971-1979 թվականներին եղել է Հոգեբուժական համաշխարհայի ընկերության քարտուղար։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Աշխարհի բժիշկները միջուկային պատերազմի դեմ» շարժմանը և եղել Շարժման խորհրդային կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է այդ միջազգային կազմակերպության ստեղծմանն ու ձևավորմանը, որը 1985 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի և ՅՈՒՆԵՍՕ-ի հատուկ մրցանակի։ Ակտիվորեն մասնակցել է Մոսկվայի «Ռոտարի ակումբ» միջազգային կազմակերպության աշխատանքներին։ Վարդանյանի նախաձեռնությամբ է ստեղծվել համամիութենական «Երիտասարդ հոգեբույժների դպրոցը», որը նրա հոգածությամբ մի քանի տարին մեկ անցկացվում էր Սուզդալ քաղաքում։ Եղել է ԱՄՆ-ի վարքի գենետիկայի ընկերության, ԱՄՆ-ի կենսաբանական հոգեբուժության ընկերության, Մեքսիկայի գիտությունների ակադեմիայի, Արգենտինայի հոգեբույժների ընկերության, Պուրկինյեի անվան բժշկական ընկերության պատվավոր անդամ, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության մշտական փորձագետ։ 1960-ական թվականների կեսերից եղել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Միջազգային գիտական կենտրոնի կենսաբանական հոգեբուժության բաժնի ղեկավար, ՌԴ ԲԳԱ նախագահությանն առընթեր Հոգեկան առողջության պրոբլեմների ուսումնասիրության գիտական խորհրդի նախագահ, Բժշկա-գենետիկների համամիութենական գիտական ընկերության փոխնախագահ, Ն. Վավիլովի անվան գենետիկների և սելեկցիոներների համամիութենական գիտական ընկերության խորհրդի անդամ, Հոգեբույժների համամիութենական գիտական ընկերության (ԱՊՀ հոգեբուժական գիտական ընկերությունների ֆեդերացիա) նախագահի տեղակալ, ՌԴ ԲԳԱ գիտխորհրդի անդամ գենետիկայի և մոլեկուլյար կենսաբանության գծով, ՌԴ ԳԱ մարդու ֆիզիոլոգիայի գծով ։ Եղել է հայրենական և արտասահմանյան մի շարք գիտական հանդեսների խմբագրական կոլեգիաների և խորհուրդների անդամ։
Գիտական գործունեություն
Գիտական գործունեությունը նվիրված է հոգեբուժական պրակտիկայում լիթիումի աղերի կիրառության կլինիկական և պաթոֆիզիոլոգիական հարցերին, շիզոֆրենիայի ընթացքի կլինիկա-կենսաբանական և ժառանգաբանական օրինաչափություններին, հոգեկան հիանդությունների կենսաբանական և ժառանգաբանական խնդիրներին, հոգեկան հիվանդների կենսաբանական հեղուկների թունավոր հատկություններին, հումորալ և բջջային իմունիտետին, նեյրոռեցեպտորին և նրանց էնդոգեն ու դեղորայքային լիգանդներին, հոգեկան հիվանդությունների պոպուլյացիոն և մոլեկուլյար գենետիկայի խնդիրներին։
1993 թվականին կազմակերպել և անցկացրել է ՌԴ ԲԳԱ ուղեղի ուսումնասիրության 10-ամյակին նվիրված գիտական նստաշրջանը, որից հետո նրան վստահվել է ՌԴ ԲԳԱ նեյրոգիտության գիտական ծրագրի կազմումը։
Փոքր Պրոմիշլեննայա
Փոքր Պրոմիշլեննայա (Малая Промышленная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Պրոմիշլեննայա գետի ձախ ափին՝ 31 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։
Մարատ Վարդանյան
Սպիտակի երկրաշարժի օրեր
1988 թվականին Վարդանյանն առաջին բժիշկներից էր, որ ժամանեց Հայաստան՝ կազմակերպելու Սպիտակի երկրաշարժից տուժած բնակչության բժշկական օգնություն։ Կազմակերպել է շարժական հոգեբանա-հոգեբուժական բրիգադներ համապատասխան խմբերի տուժածներ հայտնաբերելու և բուժելու նպատակով։ Այդ օրերին Վարդանյանը կազմակերպել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ ՀԱՀԳԿ-ի հայաստանյան մասնաճյուղը (այժմ՝ «Սթրես» հոգեկան առողջության և վերականգնման կենտրոն)։
Փոքր Պրոմիշլեննայա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Մարատ Վարդանյան
Մահ
Մահացել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը։
Փոքր Պրոմիշլեննայա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց (Երևան)
Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի Այգեստան թաղամասում։
Մարատ Վարդանյան
Հիշատակ
Վարդանյանի անունով հուշաքար է փակցված Երևանի Արամի փողոցի 34 տան պատին, որտեղ նա ապրել է 1941-1956 թվականներին։
Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց (Երևան)
Տվյալներ
Սկսվում է Ալեք Մանուկյան փողոցից, ձգվում դեպի հյուսիս-արևելք, Արմեն Թախտաջյան փողոց չհասած, ընդհատվում է։ Վերսկսվում է Թադևոս Ավդալբեգյան փողոցի վերջից, հատում Շարա Տալյան փողոցը և ավարտվում Չարենցի փողոցում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ
Մարատ Վարդանյան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբույժներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ժառանգաբաններ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ
Անա Շտերբա-Բյոմ
Անա Շտերբա-Բյոմ (ծնված՝ Յենկո, ), սլովենացի քիմիկոս, ով հայտնի էր նրանով, որ եղել է սլովենական հողերից առաջին կինը, ով ստացել է քիմիայի դոկտորի կոչում ։
Վաղ մանկություն և կրթություն
Անա Յենկոն ծնվել է Լյուբլյանայում, որն այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի մի մասն էր, բարձրակիրթ ընտանիքում։ Նրա հայրը բժիշկ Լյուդվիկ Յենկոն էր, իսկ մայրը՝ Թերեզա Յենկոն (ծնված՝ Լենչե), ով նույնպես կրթված կին էր, սովորել էր ուրսուլինների (Ursulines) մոտ՝ Լյուբլյանայում և Բավարիայում, ինչպես նաև մեկ տարի անց էր կացրել Մոսկվայում։ Նա օգնել է ամուսնուն իր պրակտիկայում, և զույգն ակտիվորեն մասնակցել է Սլովենիայի մշակութային կյանքին՝ որպես պանսլավիզմի քարոզիչներ։ Նրանք ունեցել են չորս երեխա։ Բոլոր քույրերն ու եղբայրները բարձրագույն կրթություն են ստացել, հատկապես Անայի քույրը՝ Էլեոնորան, ով հետագայում դարձել է Սլովենիայի առաջին կին բժիշկը ։
Անայի վաղ կրթությունն անհայտ է. ասում են, որ նա հաճախել է Լյուբլյանայի 1-ին գիմնազիա՝ որպես մասնավոր ուսանող, ինչը ուղղակի համալսարան ընդունվելու միակ միջոցն էր, քանի որ այդ ժամանակ աղջիկներին թույլ չէին տալիս սովորել սովորական գիմնազիաներում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո նա 1906 թվականին ընդունվել է Պրահայի Կառլ-Ֆերդինանդի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ, որտեղ գրանցման ձևանմուշում նշել է, որ նախկինում մասնակցել է նաև Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանին կից կանանց բարձրագույն դասընթացներին ։
Հինգ կիսամյակների ընթացքում նա քիմիա է սովորել որպես արտասովոր ուսանող, այնուհետև որպես սովորական ուսանող։ Նրա ուսուցիչների թվում էին Բոգուսլավ Բրաուները (Bohuslav Brauner) (տեսական և ֆիզիկական քիմիա), Բոհումիլ Կուժման (անօրգանական քիմիա) և նրա ապագա ամուսինը՝ Յան Ստանիսլավ Շտերբա-Բյոմը (քիմիայի պատմություն), ինչպես նաև հանքանյութաբանության, փորձարարական ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի, փիլիսոփայության պատմության, չեխերենի ու գերմաներենի դասընթացները ներառված են եղել նրա ուսումնական ծրագրում ։ Նա, հավանաբար, 1911 թվականի ամառային կիսամյակն անց է կացրել՝ պատրաստելով իր դոկտորական թեզը երեք օրգանական թթուների՝ սաթաթթու, խնձորաթթու և գինեթթու, որոշման և տարանջատման թեմայով ։ 1911 թվականի հուլիսի 22-ին նա դոկտորի կոչում է ստացել Պրահայի Կառլ-Ֆերդինանդի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում (Չեխական մասնաճյուղ) քիմիայի և ֆիզիկայի հիմնական դիպլոմներ ստանալուց հետո, իսկ փիլիսոփայության երկրորդական՝ պաշտպանելով «Ուսումնասիրություն կիսելինի ձևավորման և բաժանման վերաբերյալ. սաթ, խնձոր և գինի» թեզը։ Սա նշվել է սլովենական մի քանի ժամանակակից թերթերի կողմից և նրան համբավ է բերել որպես առաջին սլովենացի կին, ով գիտությունների դոկտորի կոչում է ստացել ։
Հետագա կյանք
Հաջորդ տարի՝ 1912 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Անա Յենկոն ամուսնացել է իր պրոֆեսոր Յան Ստանիսլավ Շտերբա-Բյոմի հետ և վերցրել է նրա երկու ազգանունները, ուստի նա սկսել է օգտագործել Անա (Աննա) Շտերբա-Բյոմ անունը։ Յան Ստանիսլավը, ով դարասկզբին Անրի Մուասանի, Պիեռ Կյուրիի և Մարի Կյուրիի ղեկավարությամբ ավարտել է Փարիզի Սորբոնը, հավանաբար կազմակերպել է Անայի ուսուցումը Մարի Կյուրիի լաբորատորիայում։ Ամուսնությունից հետո, սակայն, Անա Շտերբա-Բյոմը չի զբաղվել անկախ հետազոտություններով, այլ աջակցել է ամուսնու հետազոտություններին սկանդիումի հատկությունների վերաբերյալ։ Նա չի նշվել որպես 1914 թվականին «Էլեկտրաքիմիայի և կիրառական ֆիզիկական քիմիայի հանդես» (Zeitschrift für Electrochemie und Angewandte Physikalische Chemie) ամսագրում հրապարակված հոդվածի համահեղինակ, ինչն ընդունված էր այն ժամանակ, բայց նրա գիտական ներդրման մասին վկայագրվում է երախտագիտության բաժնում ։
Նշումներ
<references group="Ն" responsive="" />
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին քիմիկոսներ
Բելյաևո (գյուղ, Կիկնուրսկի շրջան)
Բելյաևո (Беляево), գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Կիկնուրսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Կիկնուրսկի շրջանի բնակավայրեր
Սպիրիդոն Լուիս
Լուիս Սպիրիդոն (հունարեն՝ Σπυρίδων Λούης, ), հույն մարզիկ, վազորդ։ Առաջին օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1896)։ Հաղթել է Մարաթոնյան վազքի մրցումներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն վազորդներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Գյուտ
Գյուտ, գյուտարարություն, ստեղծագործական գործընթացի արդյունք, որը նպաստում է արտադրության, տեխնիկայի, մշակույթի, առողջապահության, պաշտպանության ն այլ բնագավառների խնդիրների նորարարական և արդյունավետ լուծմանը։
Գյուտարարական իրավունքը կարգավորում է գյուտարարության հետ առնչվող հասարակական հարաբերությունները։ Գյուտարարական իրավունքի նորմերը կոչված են նպաստելու տեխնիկական նորամուծությունների արագ օգտագործմանն ու զարգացմանը, գյուտարարների նյութական և բարոյական շահերի ապահովմանը։ Գյուտարարական իրավունքը սահմանում է նաև գյուտի օգտագործման կարգը։
Գյուտարարական իրավունքը սահմանում է գյուտարարների և ռացիոնալիզատորների գույքային և ոչ գույքային իրավունքները։
Ներդրված գիտական կամ ժողովրդատնտեսական խոշոր խնդիրներ լուծող գյուտերի հեղինակներին կարող է շնորհվել գիտությունների թեկնածուի, իսկ առավել նշանավորներին, առանց դիսերտացիայի պաշտպանության, բացառության կարգով՝ գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ Ներդրված բոլոր գյուտարարական առաջարկությունների, դրանց վճարումների մասին նշվում է գյուտարարի աշխատանքային գրքույկում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գիտություն Կատեգորիա:Հայտնագործություններ Կատեգորիա:Ստեղծագործական գործունեություն
433
Մահեր
Կատեգորիա:433 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ցնդելիություն
Ցնդելիություն, ֆուգիտիվություն, իդեալական գազերի թերմոդինամիկական առնչություններով իրական գազերի հատկությունները հաշվելու համար մասնական ճնշման փոխարեն օգտագործվող մեծություն։
Ընդհանուր բնութագիրը
Մաքուր կամ խառնուրդում գտնվող նյութի վիճակը բնորոշող մեծություն է․ այն տվյալ ֆազից նյութի դուրս գալու ունակության քանակական արտահայտությունն է և չափվում է ճնշման միավորներով։ f/p հարաբերությունը կոչվում է ցնդելիության գործակից, որը իդեալական գազերի համար հավասար է 1-ի։ Համեմատական է հագեցած գոլորշիների ճնշմանը և պայմանավորում է (տվյալ պայմաններում) նրանց գոլորշիացման արագությունը։
Կատեգորիա:Ֆիզիկական հատկություններ Կատեգորիա:Գազեր Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Ջումի (Զուգդիդի շրջան)
Ջումի (ჯუმი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Զուգդիդի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 70 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1200 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Զուգդիդի շրջան
Գևորգ Խաչատուր
Գևորգ Խաչատուր (ծննդյան անուն՝ Գևորգ Խորենի Խաչատրյան, ), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, 1988 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1940 թվականի մայիսի 5-ին, [[Գանձակ] քաղաքում։
Mortal Kombat
«Mortal Kombat» (կրճատ՝ MK, հայերեն` Մահացու ճակատամարտ), բեստսելլեր համարվող մարտարվեստային համակարգչային խաղերի շարք, որն ստեղծվել է ծրագրավորողներ Էդ Բունի և Ջոն Տոբիասի կողմից։
«Mortal Komba»t-ի առաջին չորս խաղերը` լրացումներով հանդերձ, թողարկվել են Midway Games ստուդիայի կողմից՝ սկզբնականում որպես արկադային խաղեր, որից հետո արդեն Acclaim Entertainment ընկերության միջոցով խաղերը թողարկվում են նաև տնային խաղահամակարգերի համար։ Midway-ի սնանկացումից հետո՝ 2009 թվականի հունիսին, «Mortal Kombat» ապրանքանիշը ձեռք է բերվում Warner Bros. ընկերության կողմից ։
Mortal Kombat-ի ստեղծումը և նախնական ներշնչվածությունը կապվում է հայտնի մարտարվեստային դերասան Ժան-Կլոդ Վան Դամի անվան հետ։ Առաջին Mortal Kombat-ի ստեղծմանը հաջորդում են նույնանուն հեռուստատեսային և գեղարվեստային ֆիլմերի, մուլտֆիմերի, պատկերապատումների թողարկումը։
Ամենաառաջին խաղերը, որոնք են՝ «Mortal Kombat»-ը, «Mortal Kombat II»-ը, «Mortal Kombat 3»-ը, «Ultimate Mortal Kombat 3»-ը և «Mortal Kombat Trilogy»-ն, ստեղծվել են երկչափ (2-D) անիմացիոն ռեժիմով, իսկ խաղերի գեյմփլեյում առկա էին միայն հետևյալ հարվածային հնարավորությունները. բարձր բռունցքով հարված, ցածր բռունցքով հարված, բարձր ոտքով հարված, ցածր ոտքով հարված և բլոկ (դիմադրում)։
«Mortal Kombat»-ներում առկա է Fatality (ժարգոնում՝ ֆատալեթի) կոչվող տխրահռչակ երևույթը, որն իրենից ներկայացնում է կերպարի վերջին հարվածը կամ հնարքը։ Fatality-ները գրաֆիկական բռնություններ են, և բոլոր կերպարներն ունեն իրենց սեփականները։ Հենց դրանց պատճառով էլ ստեղծվում է ESRB համակարգչային խաղերի վարկանիշային համակարգը, ըստ որի Mortal Kombat-ը խորհուրդ չի տրվում խաղալ 17 տարեկանից ցածր անձանց՝ առկա դաժանության և բռնության չափազանց մեծ չափաբաժնի պատճառով ։
Խաղային պատմություն
Սկզբում գոյություն են ունեցել երկու տեսակ էակներ՝ Ավագ Աստվածները և Ընդհանուր էությունը, վերջինս իր ուժերը ձեռք է բերել խլելով Ավագ Աստվածներից։ Փրկվելու համար Ավագ Աստվածները հայտարարում են պատերազմ Ընդհանուր Էությանը։ Ավագ Աստվածները ստեղծում են թվով վեց զենք՝ Կամիգոդու, զենքերը կռվի ժամանակ օգտագործելով Ընդհանուր Էությանը բաժանվում է վեց մասի ` իրականությունների, որոնցից յուրանչյուրում սկսում է զարգանալ կյանք, դրանք են `Երկրային թագավորությունը, Ստորին թագավորությունը, Արտաքին աշխարհ, Հավասարության աշխարհ (Սեիդո), Քաոսի աշխարհ և Էդենիա։ Յուրաքանչյուր աշխարհ ունի իր մեջ կամիգոդուի մաս, որը տալիս է նրանց էություն։ Ավագ Աստվածները ընդունում են կարգ, ըստ որի ` ցնկացծ աշխարհ կարող է նվաճել մյուս աշխարհը տասը անգամ հաղթանակ տանելով «Մահացու ճակատամարտում»։ Սակայն կամիգոդուն գողանում է Վիշապների Արքա, Արտաքին աշխարհի տիրակալ ` Օնագան, որը վտարվում Շաո Կանի կողմից և իրեն հռչակում Արտաքին աշխարհի նոր տիրակալ։
Օնագան երկար ժամանակ տրիրում էր Արտաքին աշխարհին, նա Արտաքին աշխարհի առաջին տրիակալն էր, որը միավորեց ցրված շրջանները մեկ կայսրության մեջ, նրա հաղթանակների գաղտնիքը նրա սրիտն էր, որով կարողանում էր մեռած զինվորներին հարություն տալ, ասյպիսով նա ուներ գրեթե անպարտելի բանակ։ Օնագան ցանկանում էր լինել անմահ, դրա համար նրան պետք էր վերջին վիշապի ձուն, կախարդները պետք է նրա հոգին տեղափոխեին ձվի մեջ, այդ հարմար պահին Շաո Կանը թունաորում է Օնագաին և դառնում նոր տիրակալ։ Շաո Կանի համար կայսրությունը շատ մեծ էր, նա դժվարությամբ էր կառավարում Արտաքին աշխարհը, ամենուրեք խռովություններ էին։ Նա նույնպես սկսեց մեծացնել կայսրության տարածքները ի հաշիվ Օնագաի նախկին գրաված աշխարհների, բայց նա գրավում էր մանր աշխարհներ։ Հազարավոր տարիների ընթացքում նա ամրապնդեց իր տրապետությունը։ Լինելով արդեն հզոր, նա որոշեց գրավել իր կայսրության մեծությանը հավասար Էդենիան, չնայած Էդենիաի լավագույն մարտիկների ջանքերին Արտաքին աշխարհը հաղթանակ է տանում։ Էդենիայի իրական թագավորը ` Ջերրոդը սպանվում է, նրա կինը Սինդելը դառնում է Շաո Կանի կինը, իսկ Ջերրոդի և Սինդելի դուստր Կիտանաին դաստիարակում է Շաո Կանը։ Այս ամենին չդիմանալով Սինդելը ինքնասպան է լինում։
Բոլոր աշխարհները ունեն Աստված պահապան։ Էդենիաի Աստված պահապան Արգուսը և նրա կախարդ կինը Դելիին ունենում են երկու որդի `Թեիվենը և Դեիգոն։ Նրանց մայր Դելիին կարողանում էր տեսնել ապագան, ըստ նրա տեսլականերից մեկի բոլոր աշխարհները վերացած էին մեծ քանակությամբ հզոր մարտիկների պատճառով, իսկ ճակատամարտը կհասնի իր գագաթնակետին Էդենիաի խառնարանում, փլատակների մոտ։ Իմանալով դրա մասին Ավագ Աստվածները պահանջում են Արգուսին և Դելիին պահպանել աշխարհները կործանումից։ Արգուսը հրամայում է բուրգ կառուցել խառնարանում, իսկ Դելիին ստեղծում է կրակի տարրը Բլեյզ անունով։ Արգուսը ցանկանում էր ոչնչացնել բոլոր մարտիկներին, սակայան Դելիին ցանկանում էր մարտիկներից խլել միայն նրանց ուժը։ Արգուսի և Դելիի որոշմամբ նրանց որդիները պետք է կռվեին միմյանց դեմ, հաղթողը կդառնա Էդենիաի նոր պաշտպանը։ Մինչ կռվելը եղբայները պետք է գտնեին թուր և զենք ու զրահ ` մեկով կարելի կլիներ սպանել մարտիկներին, մյուսով վերցնել միայն նրանց ուժը, դրանցից մեկը գտնվում էր Արգուսի տաճարում, մյուսը Դելիի տաճարում Երկնային թագավորությունում։ Եղբայրներից ով հաղթեր, պետք է կռվեր նաև Բլեյզի դեմ։ Եղբայրներին կանչում են պալատ Էդենիայում, որտեղ նրանց իր ծուղակն է գցում Արգուսը, և եղբայրներին խորը քնեցնում է, և պահում լեռներում, Թեիվենին պահպանում էր ոսկե վիշապը ` Օրինը, Դեիգոնին կարմիր վիշապը ` Կառոն։ Բլեյզի հրամանով վիշապները պետք է արթնացնեն նրանց և մարտը այդ ժամ կսկսի։
Ավագ Աստվածները կառավարում էին աշխարհները իմաստուներին հարիր, սակայն Ավագ Աստվածներից Շիննոկը ցնորվում է ամենահզորը լինելու գաղափարից, որոշում է գրավել Երկրային թագավորությունը։ Սակայն նորանշանակ Երկրի պահապան Ռեիդենը ցանկանալով պաշտպանել Երկրը բնակեցնողնիրն՝ մեծ սողուններին, մարտի է բռնվում Շիննոկի հետ, մարտը շատ դաժան էր և քիչ էր մնացել Երկիրը ոչնչանար, երկիրը չի ոչնչանում սակայն պատվում է խավարով։ Ռեիդենը պարզում է, որ Շիննոկը ստեղծել է հուռութ(ամուլետ) որով կարողացել է մի իրականությունից տեղափոխվել մեկ այլ իրականություն, առանց մահացու ճակատամարտում հաղթելու, ինչպես նաև հուռութը չի թողել որպեսզի Ավագ Աստվածները միջամտեն։ Ավագ Աստվածների օգնությամբ Շիննոկը նետվում է դժոխք, իսկ հոռութը Ռեիդենը խորը թաղում է Ասիաի լեռներում, և այդ տեղում կառուցում է մեծ տաճար և նշանակում պահապաններ ՝ Քամի(Ֆուձզին), Հող, Հուր, Ջուր։ Շիննոկը այնքն պետք է գտվնի դժոխքում որքան, Երկրի վրա հուռութը։
Մի քանի հազարմյակ անց Շաո Կանը որոշում է գրավել Երկնային թագավորությունը, դրա համար նա երկիր է ուղարկում Շանգ Ցունգին որպեսզի կառավարի Շաոլինյան վարդապետների մրցաշարը և վերածի մահացու ճակատամարտի՝ նրան հաջողվում է։ Ռեիդենը երկրի լավագույն մարտիկներին ուղարկում է Սպիտակ Լոտուսի եղբայրություն, որտեղ դաստիարակում էին ճակատամարտի հաղթող մարտիկներ ամեն հիսուն տարին մեկ՝ մեկ սերնդի համար։ Առաջին ճակատամրտում Մեծն Կունգ Լաոն հաղթանակ է տանում Շանգ Ցունգի նկատմամբ, սակայն հաղթողի տիտղոսը կարողանում է պահպանել միայն մինչև հաջորդ ճակատամրտը։ Կունգ Լաոին հաղթում է Շանգ Ցունգի նոր բարեկամ Գոռոն Շոկանների արքայազնը։ Հետագայուն Գոռոն ինը անգամ հռչակվում է մահացու ճակատամարտի հաղթող։ Տասներորդ մահացու ճակատամարտից երկու տարի առաջ կախարդ Քուան Չին վարձում է ավագ Սաբ–Զերոին որպեսզի կարողանա ձեռք բերել հինավուրց հուռութը։ Շաոլինյան տաճարում գտնվում էր քարտեզ, որի վրա նշված էր հուռութի տեղը։ Սաբ–Զերո ավագը սպանում է Շիրայ Րյու տոհմից Հանզո Հասաշիին, հետագայում ավելի հայտնի է որպես Սկորպիոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի սերիաներ Կատեգորիա:PlayStation տեսախաղեր Կատեգորիա:SNES տեսախաղեր Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
21-րդ հյուսիսային զուգահեռական
21-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 21°-ի անկյուն։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։
Ցերեկվա տևողությունը
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային զուգահեռականներ
Փոքր Պոդիկովա
Փոքր Պոդիկովա (Малая Подикова), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի աջ ափին՝ 243 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է սկսած Կեմերովո քաղաքից և մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
434
Մահեր
Կատեգորիա:434 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Տեսակներ
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղի ամենատարածված տեսակներն են տափակ բջջային կարցինոման, խոշոր բջջային կարցինոման և ադենոկարցինոման, սակայն մի քանի այլ տեսակներ ավելի հազվադեպ են հանդիպում։ Ավելի քիչ տարածված տեսակներն են՝ պլեոմորֆ, կարցինոիդ ուռուցքը, թքագեղձի քաղցկեղ և չդասակարգված կարցինոմա ։ Բոլոր տեսակները կարող են հանդիպել անսովոր հյուսվածքաբանական տարբերակներով և խառը բջիջային համակցություններով ։ Ադենոկարցինոման կազմում է ԹՈՄԲՔ-ի գրեթե կեսը։
Երբեմն «որ սպեցիֆիկ» արտահայտությունը օգտագործվում է, երբ չի կարող տրվել կոնկրետ ախտորոշում։ Ամենից հաճախ դա լինում է, երբ պաթոլոգը ցիտոլոգիայի կամ բիոպսիայի նմուշում քիչ քանակությամբ չարորակ բջիջներ կամ հյուսվածք է հետազոտում ։
Թոքերի քաղցկեղով այն մարդիկ, ովքեր երբեք չեն ծխել, քաղցկեղը գրեթե միշտ ԹՈՄԲՔ է, որի զգալի մեծամասնությունը կազմում է ադենոկարցինոման ։
Համեմատաբար հազվադեպ դեպքերում թոքերի չարորակ ուռուցքները պարունակում են ինչպես մանր բջջային, այնպես էլ ոչ մանր բջջային բաղադրիչներ։ Այս դեպքերում ուռուցքները դասակարգվում են որպես համակցված փոքր բջջային թոքերի քաղցկեղ և բուժվում են որպես «մաքուր» մանր բջջային քաղցկեղ ։
Թոքի ադենոկարցինոմա
Թոքերի ադենոկարցինոման ներկայումս «երբեք չծխողների» մոտ (ցմահ չծխողներ) թոքերի քաղցկեղի ամենատարածված տեսակն է ։ Ադենոկարցինոմաները կազմում են թոքերի քաղցկեղի մոտ 40%-ը։ Պատմականորեն, ադենոկարցինոման թոքերի ծայրամասում ավելի հաճախ էր հանդիպում, քան մանր բջջային և տափակ բջջային քաղցկեղը, որոնք ավելի հաճախ կենտրոնական տեղակայման միտում ունեն ։
Խոշոր բջջային կարցինոմա
Թոքերի խոշոր բջջային քաղցկեղը չտարբերակված չարորակ նորագոյացությունների տարասեռ խումբ է, որը ծագում է թոքերի փոփոխված էպիթելային բջիջներից։ խոշոր բջջային քաղցկեղը նախկինում կազմում էր բոլոր ԹՈՄԲՔ-ների մոտ 10%-ը, թեև ավելի նոր տվյալներով ախտորոշման տոկոսը նվազում է զիջելով իր տեղը մանր բջջային քաղցկեղին և ադենոկարցինոմային ։ Խոշոր բջջային քաղցկեղը «բացառման ախտորոշում» է, քանի որ ուռուցքային բջիջները չունեն լուսային մանրադիտակի բնորոշ բնութագրերը։ Խոշոր բջջային քաղցկեղը հիմնականում տարբերվում է մանր բջջային քաղցկեղից անապլաստիկ բջիջների ավելի մեծ չափերով, ցիտոպլազմա-կորիզային հարաբերակցության ավելի մեծ չափով և «աղ-պղպեղ» քրոմատինի բացակայությամբ։
Ախտանիշներ
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղի ախտանիշներից շատերը ոչ սպեցիֆիկ են և կարող են դիտվել այլ հիվանդությունների ժամանակ, ախտանիշների առկայությունը կարող է հուշել հիվանդության առկայություն մասին։ Որոշ ախտանիշներ հանդիպում են հիվանդության վաղ փուլերում, մինչդեռ որոշները կարող են հուշել քաղցկեղի տարածման մասին։ Քաղցկեղի վաղ ախտանիշներից են քրոնիկ հազը, արյունախխումը, ձայնի խռպոտությունը, դժվարաշնչառությունը, կրծքավանդակի ցավը, քաշի կորուստը և ախորժակի կորուստը ։ Հիվանդության վաղ փուլորում կարող են դիտվել մի քանի այլ ախտանիշներ՝ թուլության զգացումը, արտահայտված հոգնածությունը, կուլ տալու դժվարությունը, դեմքի կամ պարանոցի այտուցը և շարունակական կամ կրկնվող վարակները, ինչպիսիք են բրոնխիտը կամ թոքաբորբը ։ Հիվանդության ուշ փուլերերի նշաններն են՝ ոսկրերի ցավը, նյարդային համակարգի փոփոխությունները (գլխացավ, թուլություն, գլխապտույտ, հավասարակշռության խնդիրներ, նոպաներ), դեղնուկ, մարմնի մակերեսային գոյացություններ, վերջույթների թմրություն՝ Պանկոստի համախտանիշի պատճառով և հիպերկալցեմիայի հետևանքով առաջացած սրտխառնոց, փսխում և փորկապություն  ։ Քաղցկեղի հետագա առաջընթացը ցույց տվող ախտանիշներից են՝ շնչահեղձությունը, վերին սիներակի սինդրոմը, կուլ տալու դժվարությունը, մեծ քանակությամբ լորձը, թուլությունը, հոգնածությունը և ձայնի խռպոտությունը ։
Պատճառ
Ծխելը թոքերի քաղցկեղի հիմնական ռիսկի գործոնն է ։ Ծխախոտի ծուխը պարունակում է ավելի քան 6000 բաղադրիչ, որոնցից շատերը հանգեցնում են ԴՆԹ-ի վնասմանը ։
Այլ պատճառներից են ռադոնը, պասիվ ծխելը, այնպիսի նյութերի ազդեցությունը, ինչպիսիք են ասբեստը, քրոմը, նիկելը, բերիլիումը, խեժը, թոքերի քաղցկեղի ընտանեկան պատմությունը և օդի աղտոտվածությունը ։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Ֆրենկ Ֆայլեն (Frank Faylen, իսկական անուն ազգանունը՝ Frank Ruf, )՝ ամերիկացի դերասան։ Խաղացել է 200-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում։
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Պատճառ
Գենետիկան ևս կարող է դեր խաղալ, քանի որ թոքերի քաղցկեղի ընտանեկան պատմությունը կարող է նպաստել հիվանդության զարգացման ռիսկի բարձրացմանը ։ Ավելին, հետազոտությունները բացահայտել են քրոմոսոմային հատուկ շրջաններ, որոնք կապված են թոքերի քաղցկեղի զարգացման ռիսկի հետ ։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Կենսագրություն
Ֆայլենը ամուսնացած է եղել դերասանուհի Քերոլ Հյուգսի հետ։ Ունեցել է երկու աղջիկ՝ Քեթրին և Քերոլ, ովքեր դարձել են դերասանուհիներ։ Քեթրին Ֆայլենը ամուսնացած է եղել դերասան և երգիչ Ռեժիս Ֆիլբինի հետ։
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Պատճառ
ԴՆԹ-ի վնասումը, ըստ երևույթին, քաղցկեղի առաջնային հիմքում ընկած պատճառն է ։ Թեև ԴՆԹ-ի վնասների մեծ մասը վերականգնելի է ,, ծխախոտի ծխից առաջացած չվերականգնված ԴՆԹ-ի վնասումները ԹՈՄԲՔի հավանական պատճառն են։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Կենսագրություն
Ֆայլենը մահացել է 1985 թվականին, թոքախտից։ Թաղված է Լոս Անջելեսի Միսսիոն Հիլզ թաղամասի գերեզմանատներից մեկում։
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Պատճառ
Չվերականգնված վնասումից հետո ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիան կարող է հանգեցնել մուտացիայի առաջացման։ Բացի այդ, ԴՆԹ-ի շղթայի կրկնակի ճեղքման վերականգնման կամ ԴՆԹ-ի այլ վնասվածքների վերականգնման ժամանակ, ոչ լրիվ վերականգնված տեղամասերը կարող են հանգեցնել էպիգենետիկ գենի լռեցման ։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Կենսագրություն
1960 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա աստղը։
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
ԴՆԹ-ի ռեպարացիայի անբավարություն
ԴՆԹ-ի ռեպարացիայի թերությունները ընկած են քաղցկեղի բազմաթիվ ձևերի հիմքում ։ Եթե ԴՆԹ-ի ռեպարացիան թերի է, ապա չվերականգնված ԴՆԹ-ի վնասումների հաճախականությունը մեծանում է, և դրանք բերում են սխալ տրանսլացիոն սինթեզի և հանգեցնում են մուտացիայի։ Ավելին, վնասումների ավելացումը կարող է հանգեցնել թերի վերականգնման՝ հանգեցնելով էպիգենետիկ փոփոխությունների։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Ֆիլմագրություն
Ֆայլենի խաղացանկը հասնում է 215 ֆիլմի, որոնց թվում շատ են հեռուստատեսային ֆիլմերը։ Առավել հայտնի է ռեժիսոր Ֆրենկ Կապրայի «Այս հրաշալի կյանքը» ֆիլմում խաղացած տաքսու վարորդ Էռնիի դերով։
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
ԴՆԹ-ի ռեպարացիայի անբավարություն
ԴՆԹ-ի ռեպարացիոն գեների էպիգենետիկ գեների լռեցումը հաճախ տեղի է ունենում ԹՈՆԲՔ-ում։ Առնվազն ինը ԴՆԹ ռեպլիկացիոն գեներ, որոնք սովորաբար գործում են համեմատաբար ճշգրիտ ԴՆԹ ռեպլիկացիոն ուղիներով, հաճախ ԹՈՄԲՔ-ում ճնշվում են հիպերմեթիլացմամբ։ ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիոն գեներից մեկը՝ FEN1-ը, որը գործում է ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի ոչ ճշգրիտ ուղու վրա, էքսպրեսվում է ավելի բարձր մակարդակով՝ իր պրոմոտորային շրջանի հիպո-, այլ ոչ թե հիպեր-, մեթիլացման պատճառով (Պրոմոտոր մեթիլացման անբավարարություն)։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Ֆիլմագրություն
Մյուս նշանավոր ֆիլմերն են.
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Փուլ
Ոչ մանր բջջային կարցինոմայի զարգացման փուլի գնահատման համար օգտագործվում է TNM դասակարգումը (ուռուցք (tumor), ավշային հանգույց (node), մետաստազ( metastasis)): Այն կախված է առաջնային ուռուցքի չափից, ավշային հանգույցի ներգրավումից և հեռավոր մետաստազների առկայությունից ։
Ֆրենկ Ֆայլեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղ
Հինգ տարվա ապրելիություն
Հիվանդության փուլի աճի հետ զուգահեռ ապրելիության մակարդակը հիվանդության պրոգրեսիայի պատճառով զգալիորեն նվազում է։
Հինգ տարվա ապրելիությունը ըստ փուլերի՝
Բուժում
Հաճախ օգտագործվում են մեկից ավելի բուժման տեսակներ՝ կախված քաղցկեղի փուլից, անհատի ընդհանուր առողջական վիճակից, տարիքից, քիմիաթերապիայի արձագանքից և այլ գործոններից, ինչպիսիք են բուժման հավանական կողմնակի ազդեցությունները։ Ամբողջական փուլավորումից հետո ԹՈՄԲՔ-ով հիվանդը սովորաբար դասակարգվում է երեք տարբեր կատեգորիաներից մեկում՝ վաղ, ոչ մետաստատիկ հիվանդությամբ հիվանդներ (I և II փուլեր և որոշ III տիպի ուռուցքներ), լոկալ տարծուն քաղցկեղ ունեցող հիվանդներ, երբ ուռուցքը սահմանափակվում է կրծքավանդակով (օրինակ. մեծ ուռուցքներ, ուռուցքներ, որոնք ներառում են կրծքավանդակի կարևոր կառուցվածքներ կամ ախտահարված միջնորմային ավշային հանգույցներ ունեցող հիվանդներ) կամ կրծքավանդակից դուրս հեռավոր մետաստազներով հիվանդներ։
Վաղ/ոչ մետաստատիկ ԹՈՄԲՔ
Թոքերի ոչ մանր բջջային քաղցկեղը սովորաբար այնքան էլ զգայուն չէ քիմիաթերապիայի և/կամ ճառագայթային թերապիայի նկատմամբ, ուստի հիվանդության վաղ փուլերում վիրահատությունը (թոքերի ռեզեկցիան) համարվում է բուժման ընտրության մեթոդ ։
Այն հիվանդները, ովքեր ունեն փոքր, բայց ոչ վիրահատելի ուռուցք, նրանք կարող են ստանալ բարձր թիրախային, բարձր ինտենսիվության ճառագայթային թերապիա։ Ճառագայթային բուժման նոր մեթոդները թույլ են տալիս առավել ճշգրիտ բուժել թոքերի քաղցկեղը։ Սա նշանակում է, որ ավելի քիչ ճառագայթումը ազդում է մոտակա առողջ հյուսվածքների վրա։ Այն մարդիկ, ովքեր համարվում են ավելի բարձր ռիսկային, կարող են վիրահատությունից առաջ կամ ճառագայթային թերապիայից հետո ստանալ օժանդակ քիմիաթերապիա։ Քիմիաթերապիայի մի շարք հնարավոր միջոցներ կարող են ընտրվել, բայց մեծ մասը ներառում է պլատինի վրա հիմնված քիմիաթերապևտիկ դեղամիջոց, որը կոչվում է Ցիսպլատին։
Ուշ/մետաստատիկ ԹՈՄԲՔ
Այն մարդկանց համար, ովքեր ունեն տարծուն ԹՈՄԲՔ բուժումը առաջին հերթին ուղղված է ցավի և անհանգստության թեթևացմանը, սակայն գոյություն ունեն տարբեր քիմիաթերապիայի տարբերակներ։ Այս միջոցները ներառում են և՛ ավանդական քիմիաթերապիաները, ինչպիսին է Ցիսպլատինը, որն անխտիր թիրախավորում է բոլոր արագ բաժանվող բջիջները, և՛ ավելի նոր թիրախային ագենտներ, որոնք թիրախավորում են ուռուցքում հայտնաբերված հատուկ գենետիկ շեղումները ։ Համապատասխան քիմիաթերապևտիկ մոտեցում ընտրելիս պետք է հաշվի առնել դեղամիջոցի կողմնակի ազդեցությունները և համապատասխանեցնել անձի ուղեկցող հիվանդությունների հետ ։ Կարբոպլատինը քիմիաթերապևտիկ միջոց է, որն ունի նույն ազդեցությունը մարդու ապրելիության վրա ինչ ցիսպլատինը և ունի Ցիսպլաստինից տարբերվող կողմնակի ազդեցություններ ։ Կարբոպլատինը կարող է կապված լինել թրոմբոցիտոպենիայի բարձր ռիսկի հետ։ Ցիսպլատինը համեմատած Կարբոպլատինի հետ ավելի հաճախ է սրտխառնոց կամ փսխում առաջացնում ։ PD-L1 ինհիբիտորներն ավելի արդյունավետ են բարելավում են ապրելիության ցուցանիշը, համեմատած պլատինի վրա հիմնված քիմիաթերապիայի հետ և ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ ունեն ։
Ներկայումս բուժման հետ կապված հետագա քայելրի ուղորդման համար ԹՈՄԲՔ-ում առանձնացվում են երկու գենետիկական մարկերներ՝ էպիդերմալ աճի գործոնի (ԷԱԳ) և անապլաստիկ լիմֆոմա կինազա ։ Հայտնի է նաև մի շարք լրացուցիչ գենետիկ մուտացիայի մարկերներ, որոնք ապագայում կարող են ազդել բուժման վրա, ներառյալ BRAF, HER2/neu և KRAS: Պրոգրեսիված ԹՈՄԲՔ-ի դեպքում քիմիաթերապիայի համակցված մոտեցումը, որը ներառում է Ցետուկսիմաբ, ԷԱԳ ազդանշման դեմ ուղղված հակամարմին, ապրելիությունը բարելավելու հարցում ավելի արդյունավետ է քան միայն ստանդարտ քիմիաթերապիան ։