cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուլեթ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 256 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 207-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 49։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,9 %։ 207 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 184 անձ (106 տղամարդ և 78 կին)։ Գործազուրկ են եղել 23 անձ (9 տղամարդ և 14 կին)։ 49 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Խաղեր (ֆիլմ)
Խաղեր, 1990 թվականին «Հայկ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ է։
Սյուժե
Մանուկների սիրած «կռիվ-կռիվ» խաղերը մեծահասակների աշխարհի դաժան կանոնների ճշգրիտ արտացոլումն են ։
Դերերում
Ֆիլմում նկարահանվել են Երևանի դպրոցների աշակերտները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1990 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր
Շատրովսկի շրջան
Շատրովսկի շրջան (Шатровский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրգանի մարզում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շատրովո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3580 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուրգանի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Էրիկ Գրիգորյան
Էրիկ Գրիգորյան (հոկտեմբերի 17, 1979, Կապան, Սյունիք), Հայաստանի բնապահպանության նախարար (2018-2019)։ ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար (2019-2020)։
Կենսագրություն
Էրիկ Գրիգորյանը ծնվել է 1979 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կապան քաղաքում։ 1995-2000 թվականներին սովորել է Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի ընդհանուր տնտեսագիտական ֆակուլտետի՝ բնօգտագործման տնտեսագիտություն մասնագիտության բաժնում։ 2004-2005 թվականներին սովորել է Էգեյան համալսարանի, բնապահպանական գիտությունների ֆակուլտետում, ուսումնասիրել է շրջակա միջավայրի կառավարման և քաղաքականության միջազգային անսպիրանտական ծրագիրը։ 2007 թվականին սովորել է Դրեզդենի տեխնոլոգիական համալսարանում, ուսումնասիրել է շրջակա միջավայրի կառավարման միջազգային հետբուհական դիպլոմավորված ծրագիրը։ 2008-2009 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրի Տեխնոլոգիական Ինստիտուտի և Սալոնիկի Արիստոտելի համալսարանի համատեղ դոկտորական ծրագրում, ուսումնասիրել է շրջակա միջավայրի տնտեսագիտությունը։
Աշխատել է բնապահպանական և կլիմայական տարբեր տեղական և միջազգային կազմակերպություններում և ծրագրերում։
2017 թվականի փետրվարի 22-ից աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի օգնական, 2017 թվականի մայիսի 30-ից Հայաստանի Հանրապետության բնապահպանության առաջին փոխնախարար, եղել է ԱՊՀ միջպետական բնապահպանական խորհրդի նախագահ, ՄԱԿ Կլիմայի Շրջանակային Կոնվենցիայի ազգային համակարգող ։
2020 թվականի մայիսի 5-ին սեփական դիմումի համաձայն ազատվել է ՀՀ Շրջակա միջավայրի նախարարի պաշտոնից ։ Հրաժարականից հետո ներկայացրել է իր ղեկավարման ներքո նախարարության կողմից կատարված աշխատանքների վերաբերյալ 111 կետից բաղկացած համապարփակ հաշվետվություն, որում ներառված կետերն են՝
1. Ամբողջովին գույքագրվել է Սևանա լճի առափնյա հատվածներում մինչև 1901.5 մետր նիշում առկա ապամոնտաժման ենթակա շենք-շինությունների ցանկը, հաշվարկվել են ապամոնտաժման ենթակա ծավալները, շենք-շինությունների տեսակները, ֆինանսական գնահատականը, սեփականատերերի ցանկը և այլն,
2. Առաջին անգամ հայտարարվել է Սևանա լիճ թափվող 10 գետերի մաքրման աշխատանքների նախագծման մրցույթ,
3. Առաջին անգամ հայտարարվել է մինչև 1901.5 մետր նիշում առկա պետական և համայնքային շենք-շինությունների ապամոնտաժման աշխատանքների նախագծման մրցույթ, իսկ մասնավոր շենք-շինությունների սեփականատերերին ծանուցումներ են տրվել շինությունների ապամոնտաժման համար, աշխատանքները չկատարելու դեպքում այն կիրականացվի պետության կողմից՝ այնուհետև գումարները կգանձվեն սեփականատերերից։
4. Առաջին անգամ Սևանի ափամերձ հատվածներում հայտնաբերվել է մոտ 500 հեկտար ապօրինի զավթված, չփաստաթղթավորված կամ պատշաճ գրանցում չստացած տարածքներ, որոնց վերաբերյալ տեղեկատվությունը փոխանցվել է պատկան մարմիններին։
5. Առաջին անգամ իրականացվել է Սևան ազգային պարկ ի տարածքի վարձակալական պայմանագերի գույքագրում, լուծարվել են մի շարք պայմանագրերք, ավելի քան 100 պայմանագրեր վիճարկվում են դատական կարգով,
6. Առաջին անգամ ԵՄ-Հայաստան համագործակցության շրջանակներում հաստատվել է Սևանա լճի էկոհամակարգի պահպանությանն ուղղված 5 մլն եվրո արժողությամբ դրամաշնորհային ծրագիրը, որի շրջանակներում ներկայումս քննարկվում է գետերի հուների մաքրման, կեղտաջրերի մաքրման կայանի և Սոթքի փակված պոչամբարի ռեկուլտիվացիայի իրականացման աշխատանքները։
7. Առաջին անգամ ժամանակակից մեթոդներով իրականացվել է մինչև 1901,5 մ ծովի մակերևույթից բարձր առափնյա տարածքների մանրամասն ուսումնասիրություն և գնահատում՝ այդ թվում ընտրված տեղամասերի համար հանույթ անօդաչու թռչող սարքով (արդյունքը՝ 10սմ/պ լուծաչափով օրթոֆոտոպատկեր)։ Վեգետացիոն ցուցիչների հաշվարկի և վերլուծության արդյունքում վեր են հանվել առաջնային մաքրման ենթակա տարածք՝ ջրածածկ և ճահճապատ, որոնցից 140 հա արդեն մաքրվել է։
8. Առաջին անգամ Սևան ազգային պարկի տարածքում իրականացվել է անտառածածկ տարածքների գույքագրում, որոնց հիման վրա գերխիտ տարածքների նոսրացման աշխատանքներ կիրականացվեն։
9. Առաջին անգամ կառավարության կողմից հաստատվել է Սևանա լճում ձկան և խեցգետնի պաշարների վերականգնման, պահպանման, վերարտադրման, ինչպես նաև դրանց պաշարների որոշման, ձկան և խեցգետնի արդյունագործական որսի քանակների, ձևերի և կազմակերպման կարգը, նախատեսվում է արդյունագործական որսի փորձարարական ծրագրի մեկնարկ միայն հաստատված 17 վայրերից, միայն ցերեկային ժամերին՝ հստակ ցանցերի մեծությամբ, որսվող ձկան չափով և այլ սահմանափակումներով։
10. Վերացվել է Սևանի թերակղզում գործող հուշանվերների չկանոնակարգված տարածքները, կառուցվել է նոր և ժամանակակից վաճառքի տաղավարներ։
11. Առաջին անգամ մեկնարկել է կողակի պոպուլյացիայի վերականգնման ծրագիրը, որը ֆինանսավորվում է մասնավոր կազմակերպության կողմից։
12. Կանաչ կլիմայական հիմնադրամի պատրաստվածության դրամաշնորհի շրջանակներում իրականացվում են Սևանա լճի կեղտաջրերի մաքրման իրագործելության ուսումնասիրությունները։
13. Գերմանիայի կառավարության կողմից 500 000 եվրո դրամաշնորհի շրջանակներում Սևանա լճի ջրի որակի վերաբերյալ հետազոտությունների կիրականացվեն, որին մասնակցելու են Եվրոպական լավագույն լճաբանները՝ ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի և շրջակա միջավայրի նախարարության մոնիթորինգիային կառույցների հետ համատեղ,
14. Առաջին անգամ մշակվում են և առաջիկայում հաստատման կներկայացվեն Սևանա լճի ջրի որակի նորմերը,
15. Ավելացվել են Սևանա լճում իրականացվող մոնիթորինգի աշխատանքների ֆինանսավորման ծավալները։
16. Մշակվել և Հայաստանում գործող հիմնական դոնոր կառույցների և միջազգային ֆինանսական ինստիտուտներին՝ WB, ADB, USAID, UNDP, UN, GIZ, KfW և դեսպանատներին ներկայացվել է Սևանի էկոհամակարգի վերականգնման համապարփակ գործողությունների ծրագիր և ճանապարհային քարտեզ։
17. Շրջակա միավայրի նախարարության միջնորդությամբ ՀՀ ԳԱԱ հիդրոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտ ը դրամաշնորհ է ստացել սեփական խորաչափի ծրագրային ապահովման ֆինանսավորման համար, որի շնորհիվ հնարավոր կլինի ճշգրտորեն հաշվառել Հայաստանի ջրային տարածքներում առկա ձկան և խեցգետնի պաշարները,
18. ՀՀ կառավարության ֆինանսավորմամբ ՀՀ ԳԱԱ հիդրոլոգիայի և ձկնաբանության ինստիտուտը ֆինանսավորում է ստացել Սևանա լճի ծաղկման դեմ պայքարի մեթոդների մշակման համար,
19. Դադարեցվել է ցանցավանդակային մասնավոր ձկնաբուծական տնտեսության գործունեությունը Սևանա լճում
20. 2019 թվականին Սևանից վերցված ջրի քանակը նվազագույնն էր վերջին 5 տարիների ընթացքում և ամենօրյա վերահսկողական աշխատանքների շնորհիվ նույնիսկ ավելի ցածր էր, քան ներկայացված ջրապահանջարկն էր, և օրենսդրությամբ նախատեսված չափաքանակից (170 մլն մ3) պակաս էր բաց թողնվել 26,140 մլն մ3։
21. Սևան ազգային պարկը, ինչպես նաև մի շարք այլ բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ վերազինվել են հակահրդեհային հատուկ մեքենաներով, գույքով և հանդերձանքով,
22. Կառուցվածքային փոփոխության արդյունքում օպտիմալացվում է մասնաճյուղերի քանակը,
23. Առաջին անգամ ջրային օրենսդրությամբ կանոնակարգվել է երաշտ և սակավաջրություն հասկացությունները, հայտարարման կարգը և պայմանները, որը անհրաժեշտ է հիշյալ իրավիճակներում ճկուն կառավարում իրականացնելու համար։
24. Ջրային օրենսգրքի փոփոխությամբ ամբողջովին արգելվել է Սևանա լճի կենտրոնական և անմիջական ազդեցության գոտիներում ՀԷԿ-երի կառուցումը,
25. Ջրային օրենսգրքի փոփոխությամբ սահմանվել են ռեկրեացիոն նպատակով գործունեություն ծավալող յուրաքանչյուր ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի պահպանության պահանջները, որոնք ուղղված են աղտոտվածության նվազեցմանը,
26. Առաջին անգամ ջրօգտագործման թույլտվություն է տրամադրվել Եղեգիս գետից դեպի Սևանա լիճ ջրի տեղափոխման, կուտակման և օգտագործման համար։
Հիդրոէլեկտրոկայաններ
27. Որևէ գետի վրա նոր ՀԷԿ-ի կառուցման համար ջրօգտագործման թույլտվություն չի տրվել,
28. Օրենսդրական փոփոխությամբ առաջին անգամ ՀԷԿ-երը չափաքանակից ավել ջրառի համար պետք է վճարեն ջրային ռեսուրսներին հասցված վնասի գումար, որը 1 մ3/վրկ դեպքում տարեկան կազմում է 63 մլն դրամ տուգանք, նախկինում միայն վարչական տուգանք էր 50-100 000 դրամ։
29. Օրենքով սահմանվեց այն գետերի և գետահատվածների ցանկը, որտեղ արգելվում Է հիդրոէլեկտրոկայան կառուցելը, ներառյալ արդեն 40% դերիվացիոն խողովակներով ծանրաբեռնված, կարմիրգրքյան ձկնատեսակների ձվադրավայրեր, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների պահպանման գոտիներում, բնության հուշարձանների 150 մետր շառավղով հարակից տարածքներում, ջրաէկոհամակարգերի պահպանման գոտիներում, գետերի հոսքի ձևավորման տարածքներում և գետահատվածներում, որտեղ առկա են սողանքային տարածքներ,
30. Մշակվել և քաղաքաշինության կոմիտե է փոխանցվել ձկնուղիների կառուցման համար պահանջվող տեխնիկական կանոնակարգի չափորոշիչները
31. 197 ՀԷԿ-երից 133-ում տեղադրվել և կնքվել են ջրաչափեր, որոնցից 62-ում ներդրվել է առցանց ավտոմատ տվյալների համակարգ, այսինքն նախարարությունը և տեսչությունը կարող են իրական ժամանակում հատուկ ծրագրի միջոցով հետևել ջրառի ծավալներին, մշակվել է նաև այլընտրանքային հաշվարկի նոր կարգ,
32. Նախարարության կողմից ՋՕ-երի և ՀԷԿ-երի միջև կնքված պայմանագրերի վերլուծությամբ հայտնաբերվել է բազմաթիվ հեկտարներով ուռճացված ցանքատարություններ, ամբողջ վերլուծական փաթեթը փոխանցվել է ՀՀ դատախազություն, և ՀՀ ՏԿԵ նախարարություն
33. Շրջակա միջավայրի ազդեցության գնահատման և փորձաքննության օրենքի փոփոխությունների նախագծով բոլոր ՓՀԷԿ-երը անկախ չափից դառնում են փորձաքննության ենթակա սուբյեկտներ,
Արարատյան արտեզյան ավազան
35. Արարատյան արտեզյան ավազանում որևէ նոր ձկնաբուծական ջրօգտագործման թույլտվություն չի տրվել,
36. Արարատյան արտեզյան ավազանում իրականացվել են 8 խորքային հորի լուծարման և 43-ի կոնսերվացման աշխատանքներ։ Ջրօգտագործողների միջոցների հաշվին կոնսերվացվել է ևս 28 խորքային հոր։ Փականային ռեժիմի է բերվել 20 խորքային հոր։ Խնայվել է 3017.8լ/վրկ ջրաքանակ (Տարեկան մոտ 100 միլիոն մ3), որը Երևանի փաստացի օգտագործվող ջրաքանակից ավելին է։ Կատարված աշխատանքների արդյունքում դիտարկվում է Արարատյան արտեզյան ավազանի ջրերի հորիզոնների բարձրացում։
37. Եթե նախորդող երեք տարիների ընթացքում տեսչություն ուղարկված ջրօգտագործման խախտումների արձանագրությունները 15-ն էին, ապա 2018 թվականից հետո միայն առաջին տարում ավելի քան 300-ը,
38. Մշակվել և ուժի մեջ է մտել 1 լիտր/վ ջրով արտադրվող նվազագույն ձկան քանակի պահանջը, ինչը նշանակում է, որ մոնիթորինգի ժամկետը լրանալուց հետո այն տնտեսվարողները, որոնք 1 լիտր/վ ջրով չեն արտադրի նվազագույնը 700 կգ իշխան կամ 800 կգ թառափ՝ նրանց ջրօգտագործման թույլտվություննեը համապատասխան չափով կնվազեցվեն։
39. Ջրային օրենսգրքի փոփոխությամբ ընդունվել է ստորերկրյա քաղցրահամ ջրերի օգտագործման նպատակով հորատում իրականացնող հաստոցների տեղադիրքն առցանց հսկման կարգավորումներ, ինչը նշանակում է, որ այսուհետ հնարավոր չի լինի հորեր հորատել առանց հսկող և վերահսկող մարմինների իմացության,
40. Ջրային օրենսգրքի փոփոխությամբ լուծարվել է ջրի ազգային խորհուրդը և ջրօգտագործման թույլտվությունների տրամադրման ողջ գործընթացը կենտրանացել է լիազոր մարմնի շրջանակներում։
41. Ներկումս մշակված ջրային օրենսգրքի փոփոխությամբ արարատյան արտեզյան ավազանում հետագայում ջրի բավարար ծավալներ առաջանալու դեպքում՝ ձկնաբուծական նպատակներով տրամադրելու դեպքում այն հետո պետք է ուղղվի ոռոգման համակարգեր,
Պլաստիկի արգելք, էլեկտրոմոբիլներ, օզոնաքայքայիչներ, մթնոլորտային օդ
42. Առևտրի և ծառայությունների մասին ՀՀ օրենքում կատարված լրացումներով 2022 թվականի հունվարի 1-ից առևտրի օբյեկտներում և առևտրի իրականացման վայրերում կարգելվի մինչև 50 միկրոն հաստությամբ պոլիէթիլեն ային պարկերի և տոպրակների վաճառքն ու իրացումը։
43. ԵԱՏՄ կարգավորման հիման վրա մշակված նախագծով 2020 հունվարի 1-ից ներկրված բոլոր ավտոմեքենաները պետք է կահավորված լինեն չեզոքացման համակարգերով (катализатор), տուգանք սահմանվեց 300 000 դրամի չափով,
44. ԱԱՀ-ից ազատվեց բացառապես էլեկտրական շարժիչով աշխատող տրանսպորտային միջոցների ներմուծումն ու օտարումը, Օրենքի ընդունումից հետո 2019 թվականի երկրորդ կիսամյակում ՀՀ արդեն իսկ ներմուծվել է 144 էլեկտրոմոբիլ և 523 Էլեկտրական շարժիչով մոտոցիկլներ և մոպեդներ, այն դեպքում երբ նախորդ՝ 2018 թվականի նույն ժամանակահատվածում ներմուծվել է ընդամենը 5 էլեկտրոմոբիլ, 0 մոպեդ և մոտոցիկլ։ Հայաստանում բացվեցին մի քանի ավտոսրահներ, որոնք առաջարկում են միայն էլեկտրոմոբիլներ։ 2020 թվականի ապրիլից ԵԱՏՄ կանոնակարգմամբ զրոյացվեցին նաև էլեկտրոմոբիլների ներմուծման մաքսատուրքերը։
45. Կառավարության որոշմամբ վերանայվել են մթնոլորտ վնասակար նյութերի վնասակար նյութերի ցրման հաշվարկի ընթացակարգը, արգելվել է 1990 թվականից կիրառվող «Ռադուգա» ծրագրի օգտագործումը։ Նախարարի հրամանով սահմանվել է արդյունավետ հաշվարկ ապահովող համակարգչային ծրագրերի ցանկը, ներմուծվել է սանիտարարապաշտպանիչ գոտու կանոնակարգումները, առավելագույն քամիների հաշվառումը և այլն։
46. Նախաձեռնվել է հանրապետությունում պլաստիկ, ապակյա, թղթե և ալյումինե տարաների կանխավճարի հետ վերադարձման համակարգի (deposit-refund) ներդրման հնարավորությունների գնահատման գործընթացը, որը հնարավորություն կտա ավելի քան 90%-ով նվազեցնել պլաստիկ շշերով աղտոտվածությունը Հայաստանում։
47. Ընդունվել է օրենսդրական փաթեթ, որով արգելվել է օզոնային շերտը քայքայող նյութերի արտադրությունը ՀՀ-ում, ինչպես նաև «Օզոնային շերտը քայքայող նյութերի մասին» Մոնրեալի արձանագրության Կիգալիի փոփոխություն» համաձայնագրի կողմ չհանդիսացող երկրներից տվյալ նյութերի ներմուծումը, արտահանումը և տարանցիկ փոխադրումն այդ երկրներ։
48. Օզոնային շերտը քայքայող նյութերի ներմուծման/արտահանման լիցենզիաների տրամադրման էլեկտրոնային համակարգի փորձնական թեսթավորման փուլն ավարտվել է։ Էլեկտրոնային համակարգի տվյալ մոդուլը փոխանցվել է ՊԵԿ՝ «Մեկ կանգառ, մեկ պատուհան» համակարգին միացնելու նպատակով, մինչ այդ ՊԵԿ հետ համագործակցությամբ դյուրացվել էր տարեկան ավելի քան 1500 տնտեսվարողների աշխատանքը՝ օպտիմիզացնելով լիցենզիաների տրամադրման և մերժման ընթացակարգերը։
Կառուցվածքային, իրավական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ
49. Նախկին բնապահպանության նախարարությունը վերանվանվեց և ենթարկվեց կառուցվածքային լուրջ փոփոխությունների և գործառույթների ընդլայնման,
50. Տարբեր տարիներին նախարարությունից անջատված գործառույթները, ՊՈԱԿ-ները վերադարձվեցին համակարգ,
51. Շրջակա միջավայրի նախարարության բնապահպանական ծրագրերի իրականացման գրասենյակը միակը տարածաշրջանում հավատարմագրում անցավ կանաչ կլիմայական հիմնադրամում և ուղիղ դրամաշնորհների ստացման իրավունք ստացավ,
52. Զվարթնոց աերոօդերևութաբանական կենտրոն պետական փակ բաժնետիրական ընկերությունը վերազինվեց ժամանակակից սարքավորումներով, ներդրվեցին եղանակի կանխատեսման նոր և գերժամանակակից համակարգեր՝ ինչպիսին օգտագործվում է օրինակ Սինգապուրի օդանավակայանում, 100% աճեց շահութաբերությունը, բարձրացվեցին աշխատակիցների աշխատավարձերը, կատարվեցին մեծ կապիտալ ներդրումների համակարգի հզորացման համար,
53. «Շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և տեղեկատվության կենտրոն», «Անտառային մոնիթորինգի կենտրոն» և «Հիդրոօդերևութաբանության և մթնոլորտային երևույթների վրա ակտիվ ներգործության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը ների միավորմամ ստեղծվեց նոր՝ «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն»-ը պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը, որը սկսեց տեխնիկական վերազինման գործընթացը և մեր երկրի համար կունենա ռազմավարական նշանակություն,
54. Բացվեց վերազինված, 539 մ2 ընդհանուր մակերեսով միջազգային ստանդարտներին համապատասխան նոր լաբորատորիա, որը կզբաղվի Հայաստանի օդի, ջրի, հողի մոնիթորինգով՝ տրամադրելով անհամեմատ ավելի բարձր ճշգրտության տվյալներ, Առաջիկայում լաբորատորիան կստանա նաև միջազգային հավաստագիր,
55. Մոնիթորինգի համակարգի հզորացման նպատակով կատարվել է դիտակետերի ցանցի վերանայում։ Նոր դիտակետերի տեղաբաշխումը թույլ կտա վերահսկել ընդերքօգտագործման իրավունքով ծանրաբեռնված կամ լքված տարածքների հետ կապված աղտոտումը, տարանջատել մետաղներով վարակվածության բնական, ֆոնային մակարդակը և մարդածին ազդեցությունը, մշակել համարժեք կանխարգելիչ միջոցառումների փաթեթեներ,
56. Գերմանական KfW հետ համագործակցությամբ առաջիկայում Մոնիթորինգի կենտրոնի և բնապահպանական ու ընդերքի տեսչական մարմնի համար ձեռք կբերվի երկու շարժական գերժամանակից և գերհագեցած օդի, ջրի, հողի և այլ բաղադրիչների առկայությամբ շարժական լաբորատորիաներ, որոնք կկարողանան անմիջապես աղտոտման վայրում վերցնել նմուշները և արագ արդյունքներ տրամադրել,
57. Կառավարության որոշմամբ նախարարության ենթական ՊՈԱԿ-ներում կանոնադրությունների փոփոխությունների լիազորությունները փոխանցվեցին նախարարությանը, մշակվեց միասնական և տիպային կառուցվածի ձև, որը առաջիկայում կներդրվի բոլոր ենթակա կառույցներում,
58. Հաստատվել է նախարարության նոր կառուցվածքը, համաձայն որի ջրային ռեսուրսների կառավարման գործակալությունը, կենսառեսուրսների կառավարման գործակալությունն ու թափոնների և մթնոլորտ արտանետումների կառավարման գործակալությունը միաձուլվել են՝ ստեղծելով ոլորտում ծառայություններ մատուցող միասնական՝ լիցենզիաների, թույլտվությունների և համաձայնեցումների վարչություն, իսկ հաջորդ փուլում, ՇՄԱԳ օրենքի փոփոխությունից հետո, նախատեսվում է միավորել նաև փորձաքննության ՊՈԱԿ-ը, և տրամադրել միասնական թույլտվություններ, այսինքն տնտեսվարողը օրինակ ՇՄԱԳ թույլտվությունը ստանալու հետ մեկտեղ կստանա նաև ջրօգտագործման, մթնոլորտային օդի աղտոտման, թափոնների տեղադրման և այլ թույլտվություններ ու լիցենզիաները մեկ գործընթացի շրջանակում,
59. Ամբողջովին վերանայվեց նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանումները, վերացվեցին բոլոր բաժինները, ներդրվեց գծային ուղղահայաց կառավարման վարչություններ, բացվեցին նոր վարչություններ, օրինակ կլիմայի, մթնոլորտային օդի և այլն, 30%-ով օպտիմալացվեց աշխատակիցների թվաքանակը՝ և այդ լրացուցիչ ձևավորվող ֆինանսական ռեսուրսները նույնպես պետք է բաշխվեն աշխատակիցների աշխատավարձերի վրա,
60. Այս պահին վարչապետի աշխատակազմում գտնվող անտառային օրենսգրքի և հարակից օրենքների փոփոխությամբ վերացվում է անտառային կոմիտեն, կրկին ներդրվում է ուղղահայաց կառավարման համակարգը համակարգող փոխնախարարի գլխավորությամբ,
61. Հայանտառ ՊՈԱԿ-ում միավորվեցին մի քանի անտառտնտեսություններ, օպտիմալացվեցին արհեստականորեն ստեղծված հաստիքները, միավորման գործընթացը ընթացքի մեջ է,
62. Մշակվել և ընդունման տարբեր փուլերում են գտնվում մթնոլորտային օդի մասին օրենքը, թափոնների մասին օրենքը, ջրային օրենսգիրքը, հողային օրենսգիրքը, Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության և փորձաքննության օրենքը, հարկային օրենսգիրքը և այլն։ Ամբողջությամբ կվերանայվեն և կբարձրանան բնապահպանական հարկի և բնօգտագործման վճարների դրույքաչափերը,
Անտառային ոլորտ, անտառվերականգնում և պահպանություն
64. Անտառվերականգնման աշխատանքներին ներգրավվեցին ավելի քան 1000 ժամկետային աշխատողներ, այս տարի թիվը կլինի շատ ավելի մեծ,
65. Անտառխախտումներն ու անտառում իրականացվող ապօրինությունների համար սահմանվեցին խիստ պատիժներ և պատասխանատվություններ, քրեական և վարչական օրենսդրության մեջ կատարվեցին փոփոխություններ, փակվեցին օրենսդրական ակտերում առկա սողանցքները,
66. ՀՀ ոստիկանության, բնապահպանական և ընդերքի տեսչական մարմինների հետ համագործակցության շրջանակներում էականորն խստացվեցին ճանապարհներին փայտի տեղափոխման ստուգումները, տեղադրվեցին պահակակետեր և կատարվեցին մի շարք այլ գործողություններ,
67. Ապօրինի անտառհատումների դեմ պայքարի լայնածավալ աշխատանքների շնորհիվ ԷԱԿԱՆՈՐԵՆ, անգամներով նվազեցին ապօրինի անտառհատումների ծավալները, վառելափայտի գները ամբողջ Հայաստանում կրկնակի բարձրացան, շինափայտի և փայտածուխի մեծ խմբաքանակներ սկսեցին ներկրվել արտերկրից, Հայաստանի բազմաթիվ գյուղական համայքներ, որոնք տասնամյակներով ջեռուցում էին իրականացնում փայտով՝ անցում կատարեցին վառելիքի այլ տեսակների,
68. Կառավարության որոշմամբ «ՀՀ տարածքից ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող պետություններ արտահանման դեպքում ՀՀ ծագում ունեցող արգելված ապրանքների ցանկը հաստատելու մասին» N231-Ն որոշմամբ արգելվեց վառելափայտի, անտառանյութի և փայտանյութի արտահանումը երրորդ երկրներ,
69. Միջազգային գործընկերների հետ շարունակվեցին անտառվերականգնման, կոճղաշիվային աճի աջակցման, հարթակների ստեղծման աշխատանքները,
70. Հայանտառ ՊՈԱԿ-ի 611 աշխատակիցներն առաջին անգամ ստացան արտահագուստ, համապատասխան սարքավորումներ, ավտոմեքենաներ, հակահրդեհային պաշտպանության միջոցներ, գրասենյակ և այլն։
71. Բարձրացվեց «Հայանտառի» ՊՈԱԿ-ի աշխատակիցների աշխատավարձերը, կատարվեցին կառուցվածքային փոփոխություններ։
72. Երկու տարիների ընթացքում ազգաբնակչությանն ընդհանուր առմամբ անվճար բաժանվեց մոտ 180 000 խմ պահեստային թափուկ վառելափայտ։
73. Մեկնարկեց շրջակա միջավայրի հսկողության էլեկտրոնային համակարգի ներդրման աշխատանքը՝ հիմք դնելով անտառապահների տեխնիկական վերազինման նորարարական լուծումներին, այս տարվա ընթացքում ամբողջովին կթվայնացվի ապօրինի հատումների, անտառատոմսերի տրամադրման, անտառվերականգնման տեղեկատվությունները և կմուտքագրվի հատուկ դրա համար նախատեսված համակարգ։ Անտառապահների շարժը և տեղադիրքը հնարավոր կլինի վերահսկել առցանց համակարգի միջոցով։
75. Նախաձեռնվեց «10 մլն ծառատունկի» ծրագիրը, որի վերջնաժամկետը կորոնավիրուսով պայմանավորված հետաձգվեց մեկ տարով, սակայն հակաճգնաժամային 15-րդ ծրագրի շրջանակներում հաստատվեց ուռենիների կտրոնների միջոցով ափամերձ տարածքների տնկման ծրագիրը։
Բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ և կենսաբազմազանություն
77. Դրամաշնորհներ տրամադրվեցին Դիլիջան համայնքի Հաղարծին և Թեղուտ համայնքներում սեփական բիզնես ծրագրեր սկսելու և անտառի վրա ճնշումը նվազեցնելու նպատակով,
78. Ստորագրվեց և մեկնարկեց մոտ 2.5 մլն դոլար արժողությամբ մեկ այլ դրամաշնորհային ծրագիր Դիլիջան ազգային պարկի և Խոսրովի անտառ արգելոցի հարակից բնակավայրերում սոցիալ տնտեսական զարգացման նպատակով,
79. Բարձրացվեցին աշխատակիցների աշխատավարձերը, ինչպես նաև պետական բյուջեից ֆինանսավորման ծավալները,
80. 2021 թվականի բյուջետային հայտով ներկայացվել է կենդանական և բուսական աշխարհի օբյեկտների հաշվառում միջոցառումը, որը երբևէ չի իրականացվել Հայաստանում,
81. Թեսթավորման փուլում են գտնվում մեկանգամյա արտահանման լիցենզիայի տրամադրման էլեկտրոնային համակարգի մոդուլները,
82. Մշակվեց կարմիր գրքի հեռախոսային հավելվածը,
83. Էկոտուրիզմի զարգացման նպատակով բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում մշակվեցին 5 երթուղիներ, իրականացվեց պահպանվող տարածքների բրենդավորման, առցանց ծառայությունների մատուցման համակարգերի ներդրման աշխատանքները,
84. Գույքագրվեց Խոսրովի անտառ արգելոցի պահպանության համար կարևորագույն նշանակություն ունեցող և միացման ենթական մոտ 8000 հեկտար պետական սեփականություն հանդիսացող տարածքները, համաձայնեցումների գործընթացի իրականացումից հետո այդ տարածքները կմիացվեն Խոսրովի անտառ արգելոցին,
85. Դրամաշնորհային միջոցներով մեծաքանակ գույք, տեխնիկա, ավտոմեքենաներ, հանդերձանք, հակահրդեհային մեքենաներ հանձնվեցին բնության հատուկ պահպանվող տարածքներին,
86. Գույքագրվել և լուծվել են Արփի լիճ ազգային պարկում առկա հողային վարձակալության խնդիրները,
87. Քարտեզագրվել են Զանգեզուր կենսոլորտային համալիրի տարածքները, իրականացվում են սահմանազատման աշխատանքներ, ավարտին են մոտենում Արևիք ազգային պարկի սահմանների ճշգրտման աշխատանքները,
88. Մեծաքանակ ներդրումներ և աշխատանք է տարվել Դիլիջան ազգային պարկում անտառհատումների նվազեցման ուղղությամբ։
Հանքաարդյունաբերության բնապահպանական ազդեցության նվազեցում, հողեր և թափոններ
89. Նախարարության կողմից մշակվել է Բագրատաշենի մաքսային անցակետում խտանյութերում մետաղների պարունակությունների ստուգման նպատակով համապատասխան զինվածություն ունեցող լաբորատորիայի ստեղծման վերաբերյալ առաջարկությունների փաթեթը, ինչը ներկայացվել է պետական եկամուտների կոմիտեի քննարկմանը։
90. Առաջին անգամ ստեղծվել է հանքաարդյունաբերության հետևանքով գոյացած 49 լքված/տիրազուրկ պոչամբարների և թափոնակույտերի բազան, հրամանով հաստատվել են առաջին 10 հրատապ ռեկուլտիվացիայի ենթակա տարածքները, (Նազիկի, Դաստակերտի, Ողջիի, Փխրուտի, Դարազամիի և Սոթքի փակված պոչամբարների և ընդերքօգտագործման թափոնների Տանձուտ, Մադան, Ախթալա և Բողաքար լքված տեղամասերի) անհրաժեշտ բոլոր հաշվարկները ներկայացվել են 2021 թվականի պետական բյուջեի հայտով և միջնաժամկատ ծախսային ծրագրերի հայտով ներառելու համար,
91. Էլարդ կազմակերպության հետազոտության հիման վրա իրականացվել է մասնագիտական գնահատում և ներկայացվեց Ամուլսարի ծրագրի խնդրահարույց կետերը,
93. Փոխվեց հողային ռեսուրսների համար հաշվարկվող վնասը, որի հետևանքով մոտ 50 անգամ աճել են վճարաչափերը,
94. Միջնորդագրեր են ներկայացվել 3 մետաղական հանքավայրերի ընդերքօգտագործման իրավունքների դադարեցման համար, որոնք արդեն դադարեցված են, այս պահին ևս 72 հանքավայրերի շահագործման իրավունքի դադարեցման միջնորդագրեր ուղարկված են լիազոր մարմին։
95. Պոչամբարում կուտակվող թափոնները առաջին անգամ դասակարգվեցին վտանգավոր՝ 4-րդ դասի, հանքարդյունաբերողները 2021 թվականից առաջին անգամ Հայաստանի պատմության ընթացքում թափոնների տեղադրման համար բնապահպանական վճար կվճարեն։
96. Հողային օրենսգրքով ներմուծվեց հողային ծածկույթ հասկացությունը, տարանջատվեցին ծածկույթի տեսակները և 2020 թվականին առաջին անգամ Հայաստանում կձևավորվի Հայաստանի հողային ծածկույթի վերաբերյալ դաշտային աշխատանքների արդյունքում ձևավորված տվյալներ,
98. Փոփոխության փուլում է գտնվում նաև «Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման և փորձաքննության մասին» ՀՀ օրենքը։ նոր մշակված նախագծի շրջանակներում կատարվել է վարչարարության պարզեցում, հատկապես այն դեպքերի համար, երբ նախատեսվող գործունեությունն ուղղված է շրջակա միջավայրի վրա ճնշումների նվազեցմանը, բացասական ազդեցությունների բացառմանը։ Նախատեսվել է փորձաքննության ընթացքում միջազգային որակավորում ունեցող փորձառու մասնագետների ներգրավումը, ինչը թույլ կտա առավել համակողմանի, օբյեկտիվ և արդյունավետ իրականացնել շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փորձաքննությունը։
Միջազգային համագործակցության շրջանակները
99. Մշակվեց կլիմայի ֆինանսավորման նորարարական մեխանիզմ, որի միջոցով համադրվում են երկրների արտաքին պարտքը և փարիզյան համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունները, Հայաստանի համար ծրագրի առավելագույն գումարը կարող է հասնել ավելի քան 500 միլիոն դոլարի, իսկ հնարավոր գործընկեր երկրները՝ Ֆրանսիան, Ռուսաստանը, Գերմանիան, ԱՄՆ և Ճապոնիան։ Գործիքը որպես Հայաստանի կողմից մշակված նորարարական գործիք ՀՀ վարչապետի կողմից ներկայացվել է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի ընթացքում։ Ֆրանսիայից ակնկալվող համագործակցության շրջանակը պաշտոնապես ուղարկվել է Ֆրանսիայի կառավարություն, մյուս երկրների մասով հանդիպումներ են տեղի ունեցել դեսպանների հետ և ներկայացվել առաջարկությունները և ծրագիրը,
100. Երկու տարիների ընթացքում շրջակա միջավայրի նախարարությունը դարձավ Հայաստանի կողմից վավերացված միջազգային բնապահպանական կոնվենցիաներից 9-ի բարձրագույն որոշում կայացնող մարմինների անդամ ու առաջին անգամ Հայաստանը դարձավ Կանաչ կլիմայի հիմնադրամի խորհրդի անդամ,
101. Հայաստանը դարձավ գլոբալ բնապահպանական պակտ նախաձեռնության և աշխատանքային խմբի անդամ,
102. Միջազգային շարունակական համագործակցության շրջանակներում նախաձեռնվել է մի շարք երկրների և ԵՄ անդամ բոլոր պետությունների հետ համատեղ փոխըմբռնման հուշագրերի ստորագրման գործընթաց, արդեն իսկ ստորագրվել են հուշագրեր Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Չինաստանի, Ավստրիայի հետ։ Ստորագրման փուլում են գտնվում ոլորտում համագործակցությունը ապահովող ևս 7 երկրի հետ փոխըմբռնման հուշագրերը։
103. Երկու տարում գլոբալ և տարածաշրջանային միջազգային կառույցների, օտարերկրյա պետությունների հետ, ինչպես նաև միջազգային կոնվենցիաների և նախաձեռնությունների շրջանակներում իրականացվել է լայնածավալ գործընթաց, որի արդյունքում հաստատվել է տասնյակ միլիոնավոր դոլարների դրամաշնորհային ծրագրեր, որոնք իրենց ծավալներով բազմակի անգամ գերազանցում են շրջակա միջավայրի նախարարությանը պետական բյուջեով հատկացված ֆինանսավորման ծավալները,
104. կայուն անտառկառավարման, կենսաբազմազանության և բնության հատուկ պահպանվող տարածքների պահպանության, օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ դաշտի կատարելագործման ուղղությամբ շրջակա միջավայրի նախարարության նախաձեռնված բարեփոխումները հիմք են հանդիսացել ՀՀ պետական բյուջեին KfW կողմից 40 միլիոն եվրո աջակցություն տրամադրելու համար, ևս 40 միլիոն եվրո նախատեսվում է 2020 թվականին նախարարության կողմից շրջակա միջավայրի քաղաքականության բնագավառում իրականացվող բարեփոխումների շրջանակում,
105. Իրականացվում են աշխատանքներ 2019-2023թթ․ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային հիդրոլոգիական ծրագրի միջկառավարական խորհրդին Հայաստանի Հանրապետության անդամակցության հարցի շուրջ։ Պայամանվորվածություն է ձեռք բերվել 2 խորհրդատվական առաքելության այցի վերաբերյալ, որի շրջանակներում պետք է գնահատվի Հայաստանում Գեոպարկերի հիմնման հնարավորությունները Վայոց Ձորի և Սյունիքի մարզերում, ինչպես նաև Սևանա լիճը որպես կենսոլորտային արգելավայրի կարգավիճակ ստանալու հնարավորությունները։
Հարնային իրազեկում
106. հասարակության տարբեր խմբերի մոտ բնապահպանական մտածողության ձևավորման և իրազեկվածության մակարդակի բարձրացման նպատակով նախաձեռնվել է «Էկոհարթակ» բնապահպանական տեղեկատվական հեռուստանախագիծը։
107. հանրային ռադիոյի «Ձեր փաստաբանը» հաղորդման շրջանակում մեկնարկել է «Ձեր բնապահպանը» բնապահպանական իրավունքների լուսաբանմանն ուղղված թողարկումների շարքը,
111. Գերմանիայի միջազգային համագործակցության ընկերության հետ համատեղ «Կենսաբազմազանության կանաչ ավտոբուսը Արագածոտնի և Շիրակի մարզերում» ծրագրի շրջանակներում անց են կացվել բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ իրազեկման դասընթացներ, դպրոցների գրադարաններին են տրամադրվել շրջակա միջավայրի ոլորտին վերաբերող թեմատիիկ ձեռնարկներ։
Հայաստանում, Ռուսաստանում, Հունաստանում և Գերմանիայում տպագրված մի շարք հրատարակությունների, գիտական հոդվածների հեղինակ է։
Ներկայումս հանդիսանում է "Environment Group" տարածաշրջանային բնապահպանական կազմակերպության հիմնադիրը և ղեկավարը։
Ընտանիք
Ամուսնացած է ունի երեք երեխա, երկու որդի և դուստր։ Կինը՝ Նանե Շահնազարյան, աշխատում է ֆինանսների նախարարությունում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կապան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ Բնապահպանության նախարարներ
Պրուդովիցա (Սյամժայի վտակ)
Պրուդովիցա (Прудовица), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սյամժա գետի ձախ ափում՝ 3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պոյմանգա
Պոյմանգա (Пойманга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իդա գետի ձախ ափում՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը ՈՒնզա գետն է։ Գետի գետային ավազանը Վոլգա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
Կաման նշանակում է «ցանկություն, իղձ կամ բուռն ցանկություն» ։ Ժամանակակից գրականության մեջ կաման սովորաբար վերաբերում է սեռական ցանկությանը ։ Այնուամենայնիվ, եզրույթը վերաբերում է նաև ցանկացած զգացմունքային վայելքի, էմոցիոնալ ձգողականության և արվեստից, պարից, երաժշտությունից, նկարչությունից, քանդակագործությունից ու բնությունից գեղագիտական հաճույքի ։
Շումիխայի շրջան (Կուրգանի մարզ)
Շումիխայի շրջան (Шумихинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կուրգանի մարզում։
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
«Կամա» եզրույթը կարելի է հանդիպել Վեդաների հայտնի ամենահին հիմներում։ Օրինակ՝ Ռիգվեդայի 10-րդ գիրքը նկարագրում է տիեզերքի արարումը ոչնչից հզոր ջերմության հետևանքով։ 129 հիմնում ասվում է (սանսկրիտ).
Շումիխայի շրջան (Կուրգանի մարզ)
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Շումիխա ։
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
Բրհադարանյակա Ուպանիշադը, որը համարվում է հինդուիզմի հնագույն Ուպանիշադներից մեկը, ևս օգտագործում է «կամա» եզրույթը լայն իմաստով, որպես ցանկացած ցանկություն.
Շումիխայի շրջան (Կուրգանի մարզ)
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2809 կմ²։
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
Կաման հաճախ հասկացվում է որպես կամանա (ցանկություն, ախորժակ) բառի կարճ ձևը։ Սակայն կաման կամանայից շատ ավելի լայն հասկացություն է։ Կաման փորձառություն է, որը ներառում է առարկայի բացահայտումը, դրա մասին սովորելը, էմոցիոնալ կապը, վայելքի ընթացքը, փորձառությունից առաջ, ընթացքում և հետո որպես արդյունք լավ լինելու զգացողությունը ։
Շումիխայի շրջան (Կուրգանի մարզ)
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31347 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,16 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կուրգանի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Արյուն (ֆիլմ)
Արյուն, 1990 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ է։ Նկարահանվել է Վ. Գրիգորյանի «Փակ սենյակ» վիպակի հիման վրա։
Սյուժե
Ֆիլմի կենտրոնում երիտասարդ մի մարդու կերպար է, որին ողբերգական հանգամանքների բերումով հնարավորություն է ընձեռվում կրկին վերապրել իր կյանքը, պարզելով անցյալի մութ էջերը ։
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
Կամասուտրայի հեղինակ Վաթսյայանան կաման բացատրում է որպես երջանկություն, որը մտքի երևույթ է (մանասա վյապարա)։ Ինչպես Մահաբհարաթայում, Կամասուտրայում ևս կաման բացատրվում է որպես աշխարհի անհատական փորձառություններից հաճույք՝ զգայարաններից մեկով կամ մի քանիսով՝ լսողություն, տեսողություն, հոտառություն, համի զգացողություն և շոշափելիք՝ հոգու և մտքի ներդաշնակության պայմաններում ։ Կաման ներդաշնակ երաժշտությունը զգալն է, բնության գեղեցկությամբ ոգեշնչվելը, արվետսի գործի գեղագիտական գնահատումը, այլ անձի կողմից ստեղծված որևէ բանով հմայվելը։ Կամասուտրան կամայի վերաբերյալ իր դատողություններում ներկայացնում է արվեստի, պարի, երաժշտության բազմաթիվ ձևեր, նաև սեռական հարաբերությունը՝ բոլորը որպես հաճույքի և վայելքի միջոցներ ։
Որոշ հեղինակներ կաման բացատրում են որպես վերաբերմունք և կարողություն։ Փոքրիկ աղջիկը, ով ժպիտով գրկում է իր փափուկ արջուկին, կամա է ապրում ճիշտ այնպես, ինչպես գրկախառնված սիրահարները։ Այս փորձառություններից ընթացքում անձը կապվում է սիրելի երևույթին և ընկալում այն որպես իր մի մասը՝ զգալով իրեն ավելի ամբողջական, կատարված։ Եվ սա հնդկական տեսանկյունից կաման է։
Արյուն (ֆիլմ)
Դերերում
Իվետա Բաբուրյան, Ռ. Ղևոնդյան, Կարեն Ջանիբեկյան, Դավիթ Սաֆարյան, Ա. Մինասյան
Կամա (հինդուիզմ)
Սահմանում և նշանակություն
Նշվում է նաև Հնդկաստանի տարբեր տեքստերում կամայի բազմազան նկարագրությունը։ Որոշ տեքստեր, ինչպիսին Ռամայանան է, կաման ներկայացնում են Սիթայի նկատմամբ Ռամի ցանկությամբ՝ ցանկություն, որը վերացնում է ֆիզիկականը և ամուսնականը՝ տանելով սիրո, որը հոգևոր է, Ռամին տալիս է կյանքի, ապրելու իմաստ ։ Սիթան և Ռամը հաճախ արտահայտում են իրենց՝ առանց մեկը մյուսի ապրելու դժկամությունը և անկարողությունը ։ Ռամայանայում կամայի այս ռոմանտիկ և հոգևոր ներկայացումը տարբերվում է նորմատիվային և չոր նկարագրությունից, որը կարելի է հանդիպել օրենսգրքերում, ինչպիսին Մանուի սմիտրիտին է ։
Արյուն (ֆիլմ)
Դրվագներում
Գ. Վանյան, Միքայել Դովլաթյան, Վ. Բալայան, Ս. Միքայելյան, Լ. Խաչատրյան, Ա. Այվազյան, Միքայել Հարությունյան, Ս. Բաբայան
Կամա (հինդուիզմ)
Կաման հինդուիզմում
Հինդուիզմում կաման դհարմայի, արտհայի և մոկշայի հետ միասին հանդիսանում է կյանքի չորս ճիշտ և անհրաժեշտ նպատակներից մեկը (Պուրուշարտհա) ։
Կելեչի Իհեանաչո
Կելեչի Պրոմիս Իհեանաչո ( Kelechi Promise Iheanacho; ծնվել է 1996 թվականի հոկտեմբերի 3)՝ նիգերիացի ֆուտբոլիստ, «Մանչեսթեր Սիթի» ակումբի հարձակվող։ 17 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն։
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի, արտհայի և դհարմայի միջև հարաբերական գերակայություն
Հնագույն հնդկական գրականությունը շեշտում է դհարմայի ավելի բարձր դիրքն ու կարևոր նշանակությունը։ Եթե դհարման արհամարհվում է, արտհան և կաման հանգեցնում են սոցիալական քաոսի ։
Կելեչի Իհեանաչո
Ակումբային կարիերա
Կելեչին նիգերիական «Տաիվո» ֆուտբոլային դպրոցի աշակերտ է։ 2014 թվականի հունվարին պայմանագիր կնքեց «Մանչեսթեր Սիթի» ակումբի հետ։ Մեծերի թիմում իր դեբյուտը անցկացրեց 2015 թվի օգոստոսի 29-ին ընդդեմ «Ուոտֆորդ» ակումբի։ Իր առաջին գոլը նա խփեց 2015 թվականի սեպտեմբերի 12-ին «Քրիսթալ Փելս»-ի դարպասը ։ 2016 թվականի հունվարի 30-ին դարձավ հեթ-թրիկի հեղինակ գրավելով «Աստոն Վիլլա» ակումբի դարպասը։
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի, արտհայի և դհարմայի միջև հարաբերական գերակայություն
Վաթսյայանայի Կամասուտրան երեք նպատակների հարաբերական արժեքն ընդունում է հետևյալ կերպ. արտհան գերակայում է կամայի նկատմամբ, մինչդեռ դհարման գերակայում է երկուսի հանդեպ։ Վաթսյայանան Կամասուտրայի երկրորդ գլխում կամայի վերաբերյալ բանավեճերի փիլիսոփայական առարկությունների ցանկ է ներկայացնում, իսկ այնուհետև տալիս են այդ առարկություններին իր սեփական պատասխանները։ Օրինակ՝ կամայի մեկ առարկության հարցում ըստ Վաթսյայանայի մտահոգությունն այն է, որ կաման բարոյական և էթիկական կյանքի, կրոնական հետապնդումների, ծանր աշխատանքի, բարեկեցության և հարստության խոչընդոտ է։ Ըստ առարկողների՝ հաճույքի հետապնդումը խրախուսում է անհատներին կատարել անարդար գործեր, առաջացնել տագնապ, անուշադրություն, թեթևամտություն և հանգեցնել հետագա տառապալից կյանքի ։ Այս առարկություններին ի պատասխան Վաթսյայանան հայտարարում է, որ կաման մարդուն անհրաժեշտ է սննդի նման և ամբողջանում է դհարմաի ու արտհայի հետ միասին։
Բարդ Բիդլի հեքիաթները
Բարդ Բիդլի հեքիաթները գրքի հեղինակը Ջոան Ռոուլինգն է, որտեղ ներկայացվում է Բարդ Բիդլ երիտասարդ կախարդի հեքիաթները։ Դա այն նույն հեքիաթների ժողովածուն է, որի մասին խոսվում է Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները գրքում՝ վիպաշարի վերջին մասում ։
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի անհրաժեշտությունը գոյության համար
Ինչպես լավ սնունդն է անհրաժեշտ մարմնի բարեկեցության համար, այնպես էլ հաճույքն է անհրաժեշտ մարդու առողջ գոյության համար, գտնում է Վաթսյայանան ։ Կյանքն առանց հաճույքի՝ սեռական, գեղարվեստական, բնության, դատարկ է։ Ինչպես որ ոչ ոք չպետք է դադարի մշակաբույսեր աճեցնել՝ իմանալով, որ եղնիկներ գոյություն ունեն, որոնք կարող են ուտել աճած մշակաբույսերը, նույն կերպ ըստ Վաթսյայանայի մարդը չպետք է դադարեցնի կամայի հետապնդումը՝ մտածելով վտանգների գոյության մասին։ Կաման պետք է հետապնդվի մտածելով, հոգալով, զգուշավորությամբ և խանդավառությամբ՝ ինչպես կյանքի ցանկացած այլ նպատակ, ձգտում ։
Արամ (նահապետ)
Արամ Հայկազունի նաև Հայկյան Արամ (Արամ Քաջ, Արամ Ա Մեծ, մ.թ.ա. 1846/1845, Արմավիր - մ.թ.ա. 1769), Հայոց նահապետ, Հայքի թագավորության հիմնադիր արքան մ.թ.ա. 1827 - մ.թ.ա. 1769 թվականներին։ Հարմա Հայկազունու որդին և Արա Գեղեցիկ արքայի հայրը, Հայկազունիների թագավորական տոհմի նահապետը։ Հայկյան Արամի մասին դյուցազներգությունը գրի է առել Մար Աբաս Կատինա պատմիչը։ Ըստ Մովսես Խորենացու Հայկյան Արամը Հայկազունիների արքայատոհմի վեցերորդ ներկայացուցիչն էր, ըստ Միքայել Չամչյանի կազմած Հայկազունիների ժամանակագրությանը՝ մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի 19-18-րդ դարերի հայկական միասնական պետականության հիմնադիրը։
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի անհրաժեշտությունը գոյության համար
Կամասուտրա գիրքը՝ որպես համաշխարհային երևույթ, ենթադրում է ստեղծարար սեռական դիրքների պատկերումներ. իրականում Կամասուտրայի միայն 20%-ն է սեռական դիրքների մասին։ Գրքի հիմնական մասը սիրո փիլիսոփայության և տեսության մասին է, որը գործարկում է ցանկությունը, ամրացնում այն, ներկայացնում այն երբ է լավ, երբ վատ ։ Կամասուտրան կաման ներկայացնում է որպես մարդկային գոյության հիմնական և հաճելի ասպեկտ ։
Կելեչի Իհեանաչո
Կարիերան հավաքականում
2013 թվականին երիտասարդ ֆուտբոլիստը մասնակցեց երիտասարդների աշխարհի առաջնությանը։ Առաջնությունում նա անցկացրեց բոլոր խաղերը, իսկ նրա հավաքականը դարձավ չեմպիոն։ Դեբյուտային խաղում ընդդեմ Մեքսիկայի Կելեչին դարձավ պոկերի հեղինակ ։ Գոլ խփեց նաև եզրափակչում։ Նա վաստակեց Ոսկե Գնդակը և արծաթե խաղակոշիկ։ Նա նույնպես գրավեց իրանցիների դարպասը ։
Բարդ Բիդլի հեքիաթները
Գիրքը ձեռագիր արտագրվել է 7 օրինակով, որի հեղինակը և նկարազարդողը Ջոան Ռոուլինգն է ։ 7-րդ՝ ոսկեզօծ գրքի վաճառքից սպասվում էր ստանալ 50 հազար եվրո, սակայն աճուրդում գիրքը վաճառվեց 1.95 մլն. ֆունտ ստերլինգով (3 մլն. դոլար, 2.7 մլն. եվրո) Ամազոնին ։ Գինը ժամանակակից գրականության մեջ ամենաբարձրը և աննախադեպն էր։ Գրքից ստացված ամբողջ հասույթը Ջոան Ռոուլինգը նվիրաբերել է «Երեխաների ձայնը» բարեգործական հիմնադրամին ։
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի ամբողջականությունը
Ըստ Վաթսյայանայի՝ կաման երբևէ կոնֆլիկտ չի ունենում դհարմայի կամ արտհայի հետ, հակառակը՝ երեքն էլ համագոյակցում են, իսկ կաման հետևում է մյուս երկուսի։
Արամ (նահապետ)
Հայկյան Արամը հաղթելով մեդացի նվաճողներին՝ Հայաստանի հարավարևելյան սահմանը հասցրեց մինչև Զարասպ լեռը և այս կողմի կառավարումը հանձնեց Սիսակյաններին։ Այնուհետև ասորեստանցիներից ետ է գրավել Կորդուքը, Դաշտային Ասորեստանը և այս կողմի կառավարիչ կարգել Կադմոսին։ Կապադովկիայի կողմերում տապալել է Տիտանյան Քաղյանի բռնատիրությունը և այնտեղ կուսակալ նշանակել իր ազգական Մշակին, որն հիմնել է Մաժաք քաղաքը։ Այստեղի բնակիչներին, գրում է Մովսես Խորենացին, Արամը հրամայել է «սովորել և խոսել հայերեն. այս պատճառով հույները մինչև այսօր այդ երկրամասը կոչում են Պռոտին Արմենիա, որ թարգմանվում է Առաջին Հայք»։
Կելեչի Իհեանաչո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կամա (հինդուիզմ)
Կամայի ամբողջականությունը
Հինդուիստական փիլիսոփայության մեջ հաճույքն ընդհանուր առմամբ, սեռական հաճույքը՝ մասնավորապես, ոչ ամոթալի է, ոչ էլ կեղտոտ։ Այն անհրաժեշտ է մարդկային կյանքի, յուրաքանչյուր անհատի բարեկեցության համար, բարերար է, երբ պատշաճորեն հաշվի են առնվում դհարման և արտհան։ Ի տարբերություն որոշ կրոնների պատվիրանների՝ կաման հինդուիզմում նշվում է իր իսկ արժեքով ։ Դհարմայի և արտհայի հետ միասին այն ամբողջական, կատարյալ կյանքի ասպեկտ է ։ Բոլոր երեք պուրուշարտհաները հավասարապես և զուգահեռաբար կարևոր են ։
Արամ (նահապետ)
Արամի դյուցազնական առասպելի ծագումը հասնում է Վանի թագավորության ժամանակները։ Արամը մարմնավորում է հայ ժողովրդի համախմբման ընթացքը Վանի թագավորության պատմական սահմաններում։ Նրա պայքարը պատկերում է նաև Հայաստանի զատորոշումը շրջապատող սեմական, փոքրասիրական և իրական աշխարհներից։ Հայ մատենագիրները «Հայաստան» անվան փոխարեն երբեմն գործածում են «Արամեան տուն», «Արամեան ազգ» արտահայտությունները։
Բարդ Բիդլի հեքիաթները
2008 թվականի դեկտեմբերի 4-ին գիրքը տպագրվում է, որից ստացված ամբողջ շահույթը նույնպես գնում է «Երեխաների ձայնը»բարեգործական հիմնադարամին (2010 թվականին անվանափոխվում է Լյումուս) ։
Կամա (հինդուիզմ)
Կաման և կյանքի հերթական փուլը
Հնդկական հնագույն գրականության որոշ նմուշներում նկատվում է, որ արտհայի, դհարմայի և կամայի համեմատական գերակայությունը բնականորեն տարբերվում են ըստ տարբեր մարդկանց և տարբեր տարիքային խմբերի։ Նորածնի կամ մանկահասակ երեխայի դեպքում կրթությունը և կաման (գեղարվեստական ցանկությունները) գերակայություն են ստանում, պատանեկության տարիներին գերակայությունը կամայինն ու արտհայինն է, իսկ տարեց հասակում՝ գերակայությունը դհարմայինն է։
Արամ (նահապետ)
Ըստ հայ պատմիչներ՝ Մովսես Խորենացու և Սեբեոսի՝ Հայկյան Արամը Հայկազունիների տոհմի վեցերորդ նահապետն էր։ Արատտա-Հայքի թագավորության առաջնորդների ցանկում՝ 32-րդ նահապետը, Հայկազունի Գեղամ նահապետի (մ.թ.ա. 1908-1858) թոռը, Հարմա նահապետի (մ.թ.ա. 1858-1827) որդին և թագաժառանգը։ Ըստ Միքայել Չամչյանի կազմած Հայկազունիների կառավարման տարիների ժամանակագրության Հայկյան Արամը գահակալել էր մ.թ.ա. 1827 թվականին, մահացել մ.թ.ա. 1769 թվականին։ Ամենայն հավանականությամբ Արամը ծնվել էր մ.թ.ա. 1846/1845 թվականին, մայրաքաղաք Արմավիրում։ Արամը գահակալել է որպես նահապետ, ապա թագադրվել է որպես Հայքի Արարատյան թագավորության արքա։ Մահացել է մոտ 80 տարեկան հասակում։ Ըստ Մովսես Խորենացու.
Կամա (հինդուիզմ)
Կաման՝ որպես պաշտամունք
Կաման մարմնավորվում է Կամադեվա աստծո և նրա ամուսին Ռաթիի կերպարում։ Կամա աստվածը համեմատելի է հույների Էրոսի հետ՝ նրանք երկուսն էլ խթանում են մարդու սեռական գրավչությունը և ցանկությունը։ Կաման թութակի վրա շրջում՝ ձեռքին նետ ու աղեղ, որպեսզի խոցի սրտերը։ Աղեղը պատրաստված է շաքարեղեգի ցողունից, աղեղնալարն իրենից ներկայացնում է մեղուների շարք, սիկ նետերի ծայրերին 5 ծաղիկներն են, որոնք ներկայացնում են սիրո հինգ վիճակները ։ Կամայի աղեղի հինգ ծաղիկներն են՝ լոտոսի ծաղիկը (սիրահարություն), աշոկայի ծաղիկը (այլ անձի մասին մտքերով թունավորում), մանգոյի ծաղիկը (հյուծում և դատարկություն այլ անձի բացակայության դեպքում), հասմիկ ծաղիկը (կարոտ) և կապույտ լոտոսի ծաղիկը (շփոթությամբ և զգացմունքներով կաթված)։ Կաման հայտնի է նաև որպես Անանգա (բառացիորեն՝ «առանց մարմնի»), քանի որ ցանկությունը հարվածում է անձև, զգացմունքների միջոցով, անտեսանելի։ Կամայի պաշտամունքի այլ անվանումներից են Մադանը (նա, ով թունավորում է սիրով), Մանմաթհա (նա, ով հուզում է միտքը), Պրադյումնա (նա, ով նվաճում է ամբողջը) և Կուշումեսու (նա, ում աղեղները ծաղիկներ են) ։
Պրուդովկա (Ենգիշի վտակ)
Պրուդովկա (Прудовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ենգիշ գետի ձախ ափում՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Բարդ Բիդլի հեքիաթները
Դերը Հարրի Փոթեր վիպաշարում
Բարդ Բիդլի հեքիաթների ժողովածուի մասին առաջին անգամ խոսվում է «Հարրի Փոթերը և Մահվան պարգևները» գրքում՝ որպես : Ալբուս Դամբլդորը՝ Հոգվարթս մոգության և կախարդության դպրոցի տնօրենը, գիրքը կտակում է Հերմիոնա Գրեյնջերին։ Ըստ Ռոն Ուիզլիի՝ գիրքը կախարդական աշխարհում շատ հայտնի հեքիաթների ժողովածու էր, որով դաստիարակվում էին կախարդ մանուկները, չնայած Հարրի Փոթերը և Հերմիոնա Գրեյնջերը ոչինչ չէի լսել այդ գրքի մասին, քանի որ ստացել էին ոչ մոգական դաստիարակություն ։
Կամա (հինդուիզմ)
Կաման բուդդայականությունում
Բուդդայական Պալի Կանոնում Գաուտամա Բուդդան զարթոնքի իր ճանապարհին հրաժարվեց ցանկասիրությունից ։ Որոշ բուդդայական աշխարհիկ գործիչներ ամեն օր արտասանում են 5 սուրբ պատվիրանները՝ «սեռական սխալ վարքից» (կեմսու միկչակարա) ձեռնպահ մնալու հանձնառությամբ ։ Պալի Կանոնին բնորոշ դատողությամբ Դհամմիկա Սուտտան (2.14) ներառում է ավելի բացահայտ առնչություն այս պատվիրանի հետ՝ Բուդդան հրահանգում է իր հետևորդին «դիտարկել ամուրիությունը կամ ծայրահեղ դեպքում սեռական հարաբերություն չունենալ ուրիշի կնոջ հետ» ։
Բարդ Բիդլի հեքիաթները
Դերը Հարրի Փոթեր վիպաշարում
Հերմիոնան գիրքը ստանում է Դամբլդորի կամքով, որը գեղարվեստական գրքի բնօրինակի հրատարակության պատճենն էր ։ Գիրքը ներկայացվում է, որպես հին տեսք ունեցող փոքրիկ գիրք, որի կազմը «գունաթափված էր և տեղ-տեղ ճաքճքված»։ Նովելում ասվում էր, որ գիրքը իր կազմի վրա վերնագիր ուներ, որը գրված էր ռունական նշաններով ։