cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չանդրագուպտա Մաուրյա
Ղեկավարում
Հնդկաստանի մեծ միասի միավորումից հետո Չանդրագուպտան և Չանաքիան կատարեցին մի շարք խոշոր տնտեսական և քաղաքական բարեփոխումներ։ Չանդրագուպտան Պատալիպուտրաից (այժմ, Պատնա) ուժեղ կենտրոնական վարչակարգ հաստատեց։ Չանդրագուպտա Մաուրյան կիրառեց պետական և տնտեսական քաղաքականություն, որը նկարագրված է Չանակյայի Arthashastra տրակտատում ։ Չանդրագուպտայի մասին կան լեգենդներ, պատմական և հագիոգրաֆիկ (hagiography-սրբերի կյանքը նկարագրող պատումներ) հնդկական տարբեր կրոնների գրականություն, սակայն Allchin և Erdosy-ին այս պնդումները կասկածի տակ են դնում։ Նրանք ավելացնում են, որ ապացույցները չեն սահմանափակվում տեքստերով և ընդգրկում են հնագիտական վայրերի պեղումներից գտածները, այդ դարերին հաջորդող վիմագրությունները, դրամագիտության նմուշառման տվյալները։ Նրանք գրել են, որ «ոչ ոք չի կարող չտպարվորվել Արթհաշաստրայի (հինդու) և մյուս երկու հիմնական աղբյուրների` Աշոկայի (բուդդայական) արձանագրությունների և Մեգասթենեսի (հունական) տեքստի միջև բազմաթիվ համապատասխանություններով»։ Մաուրյայի իշխանությունը ստրուկտուրային կառավարում էր։ Չանդրագուպտան ուներ նախարարների խորհուրդ (ամաթյա)։ Չանաքիան նրա գլխավոր նախարարն էր< ։ Մեգասթենեսը չորս տարի եղել է Հունաստանի դեսպանը նրա արքունիքում։ Կայսրությունը կազմակերպված էր տարածքներում (janapada), մարզային իշխանության կենտրոնները պաշտպանված էին ֆորտերով` բերդամրոցներով (durga), և պետական գործառույթները ֆինանսավորում էր գանձարանը (kosa):
Չանդրագուպտայի թագավորության և նրա դինաստիայի օրոք Հնդկաստանում ծաղկում ապրեցին բազմաթիվ կրոններ. ընդ որում բուդդիզմը, ջայնիզմը և աջիվիկան ճանաչում գտան բրահմանիզմի ավանդույթների հետ միասին. ։
Ենթակառուցվածքային ծրագրեր
Մաուրյա կայսրությունում ստեղծում էին ոռոգման, տաճարների, հանքերի և ճանապարհների ենթակառուցվածքներ, որոնք տանում էին դեպի ուժեղ տնտեսություն։ Հին վիմագրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ Չանդրագուպտա Մաույան Չանակյայի խորհրդով, սկսեց և ավարտեց Հնդկաստան ենթակառուցվածքի բազմաթիվ ոռոգման ջրամբարներ և ցանցեր` քաղաքացիական բնակչության և բանակի սննդի մատակարարման ապահովման համար։ Այս պրակտիկան շարունակեցին նրա դինաստիայի իրավահաջորդները նույնպես։ Տարածաշրջանային բարգավաճումն իր պետական պաշտոնյաների պարտադիր պարտականություններից մեկն էր։ Ռուդրադաման I-ի արձանագրությունները, որոնք հայտնաբերվել են Գուջարաթում, վկայում են, որ 400 տարի անց, վերանորոգվել և ընդլայնվել է ոռոգման ենթակառուցվածքը, որը կառուցել էր Չանդրագուպտայի օրոք և ընդլայնվել է Աշոկայի օրոք։ Չանդրագուպտայի պետությունը սկսել է նաև հանքերը շահագործել, ստեղծել արտադրական կենտրոններ և ապրանքների առևտրի ցանցեր։ Նրա իշխանության օրոք մշակվել են հնդկական ենթամայրցամաքով ապրանքները փոխադրելու ցամաքային մարշրուտներ։ Ջրային փոխադրամիջոցները չհավանելով, Չանդրագուպտան ընդլայնել է «սայլակների համար պիտանի ճանապարհները», նախընտրելով այդ ավելի նեղ արահետները, որոնք հարմար են միայն բեռնափոխադրող կենդանիների համար։
Ըստ Կաուշիկ Ռոյի, Մաուրյա դինաստիայի ղեկավարները, սկսած Չանդրագուպտայից «ճանապարհային հիանալի շինարարներ» էին։ Հունաստանի դեսպան Մեգասթենեսը Չանդրագուպտային է վերագրում հազար մղոն երկարությամբ մայրուղու կառուցման ավարտելը, Չանդրագուպտյան Բիհարի մայրաքաղաք Պատալիպուտրան կապելով հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Թաքսիլայի հետ, որտեղ նա սովորել էր։ Այս ավանդույթին համապատասխան մյուս խոշոր ռազմավարական ճանապարհային ենթակառուցվածքը ձգվում էր Պատալիպութրայից տարբեր ուղղություններով, այն կապելով Նեպալի, Կապիլավաստուի, Դեհրադունի, Միրզափուրի, Օդիշայի, Անդրայի և Կարնատակայի հետ։ Ըստ Ռոյի, այս ցանցը նպաստեց ապրանքափոխանակությանը և առևտրին և օգնեց բանակներն արագ և արդյունավետ կերպով տեղափոխելուն։
Չանդրագուպտան և Չանաքիան զենքի արտադրության կենտրոններ ստեղծեցին ամենուրեք և դրանով պահում էին պետության պետական մենաշնորհը։ Պետությունը, սակայն, խրախուսում էր մրցակցող մասնավոր ընկերություններին հանքերի շահագործման և այդ կենտրոնների մատակարարման համար։ Նրանք համարում էին, որ տնտեսական բարգավաճումը կարևոր է Դհարմայի (բարոյականության) հասնելու համար, որդեգրելով պատերազմից դիվանագիտությամբ խուսափելու քաղաքականություն` միաժամանակ, երկրի շահերը և Arthashastra -ի այլ գաղափարները պաշտպանելու համար բանակը շարունակաբար պատերազմի պատրաստելով։
Արվեստներ և ճարտարապետություն
Արվեստի և ճարտարապետության վկայությունը Չանդրագուպտայի ժամանակաշրջանում հիմնականում սահմանափակվում է այնպիսի տեքստերով, ինչպիսիք են Մեգասթենեսի վկայությունները և Կաուտիլյայի Արտհաշաստրան։ Հրովարտակ արձանագրությունները և հուշարձանի սյուների վրա փորագրությունները վերագրվում են նրա Աշոկա թոռանը։ Տեքստերը ենթադրում են քաղաքների, հասարակական աշխատանքների և ծաղկուն ճարտարապետության առկայություն, սակայն դրանց պատմական իսկուությունը կասկածելի է։
Վարչակազմ
Ըստ Մեգասթենեսի զեկույցի, որը պահպանվել է Ստրաբոյի գրվածքներում, ճամբարում Չանդրագուպտային ուղեկցում էին 40.000 մարդ։ Չնայած նման մեծ բազմությանը, վարչակազմը լավ կարգ ու կանոն էր պահում, և հազվադեպ էին գողություններ լինում։
Ջաստինը ենթադրում է, որ Չանդրագուպտան խիստ ղեկավար է եղել։ Ջաստինի խոսքերով, Չանդրագուպտան իշխանության եկավ պնդելով, որ տապալեց նախորդ բռնակալական կառավարիչներին, բայց ինքն էլ դարձավ ճնշող ղեկավար։
Հաջողություն, հրաժարում և մահ
Ըստ ջայնի հաշվետվությունների, 12-ամյա սովը Չանդրագուպտային այնքան հյուծեց, որ նա որոշեց հեռանալ որպես խստակյաց ջայն ներկայիս Կարնատակա։ Ջայնական այս հաշվետվությունները գրվել են ավելի քան 1200 տարի անց, և հայտնաբերվել են այնպիսի տեքստերում, ինչպիսիք են Հարիշենայի Brihakathā kosa (մ.թ.ա. 931 թ.), Ռաթնանանդիի Bhadrabāhu charita (մ.թ.ա. 1450 թ.), Munivaṃsa bhyudaya (մ.թ.ա. 1680 թ.) և Devachandra-յի Rajavali Kathe։ Ըստ ջայնի ավանդության, Չանդրագուպտան հրաժարվել իր գահից հօգուտ իր որդու` Բինդուսարայի և հետևեց դեպի հարավային Հնդկաստան մեկնող ջայնի ուսուցիչ Բհադրաբահուին։ Ասում են, որ նա մի քանի տարի ապրել է որպես ճգնավոր Շրավանաբելագոլայում, մինչև ծոմապահությամբ մահանալը, ըստ ջայնական սալեկհանա (Sallekhana կամ santhara) սովորության ։
Տեքստերի հետ միասին, 7-15-րդ դարերում կազմված մի քանի ջայնական մոնումենտալ գրություններ Բհադրաբահուին և Չանդրագուպտային միասին են հիշատակում։ Բլուրը, որի վրա ինչպես ասվում է Չանդրագուպտան ասցետիզմ է իրականացրել, այժմ հայտնի է որպեսՉանդրագուրի բլուր։ Այնտեղ գտնվում է Չանդրագուպտա բասադի (Chandragupta basadi) անունով մի տաճար։ Չնայած այս վկայությունը շատ ուշ է կատարվել և ժամանակավրեպ` անախրոնիկ է, պատմաբան Ռաջա Կումուդ Մուկերջին կարծում է, որ չկա հերքող որևէ ապացույց, որ Չանդրագուպտան ընդունել է ջայնիզմ իր հետագա կյանքում։ Մուկերջին մեջբերում է Վինսենթ Սմիթին և եզրակացնում, որ Չանդրագուպտայի ջայնիզմ ընդունելը պատշաճ բացատրություն է տալիս համեմատաբար երիտասարդ տարիքում և իշխանության գագաթին եղած ժամանակ հրաժարականը և հանկարծակի դուրս գալը։ Ըստ պատմաբաններ Իրֆան Հաբիբի, Իրֆան Հաբիբի և Վիվեքանանդ Ջհայի, ջայնի պատմությունը «հնարավոր, թեև ճշմարտանման չէ»։
Ըստ ջայնական լեգենդների, Չանդրագուպտայի նախարար Չանաքիան նույնպես ջայնական էր։ Հինդու տեքստերով հաստատվում են Պատալիպուտրայի ջայնական համայնքի և արքունիքի սերտ հարաբերությունները և, որ Չանակյան, որը բրահմանիզմի ջատագովն էր, ջայնականներին էր կարգում որպես իր էմիսարներ։ Սա նաև անուղղակիորեն հաստատում է ջայնական մտքի հնարավոր ազդեցությունը Չանդրագուպտայի վրա։ Չանդրագուպտայի գահ բարձրանալը կարելի է թվագրել մ.թ.ա. 298-ին և նրա մահը` մ.թ.ա. 297 թվականին։
Ժառանգություն
Չանդրագուպտա Մաուրյայի հուշարձան կա Կարնատակայի Շրավանաբելագոլա քաղաքի Չանդրագիրի բլրի վրա։ Հնդկաստանի փոստային ծառայությունը 2001 թվականին թողարկել է Չանդրագուպտա Մաուրյային նվիրված փոստային նամականիշ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկական միապետեր Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Մաուրյան պետության ղեկավարներ Կատեգորիա:Ջայնիզմ Կատեգորիա:Հին Հնդկաստան
Լյուբանիչի (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Լյուբանիչի (Любаничи), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կեյուր
Կեյուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի համանուն գավառի Տատիկ գավառակում։
1909 թվականին ուներ 147 (19 ընտանիք) հայ բնակիչ, որոնք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը կոտորվել է։
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լիգազներ
Լիգազներ (ՖՀ 6) (ligāre` կապել կամ սոսնձել միմյանց), ֆերմենտների դաս, որոնք կատալիզում են երկու մեծ մոլեկուլների միջև քիմիական կապի առաջացում՝ միացում։ Հիմնականում մոլեկուլների միացումը ուղեկցվում է հիդրոլիզի հետևանքով ավելի մեծ մոլեկուլի մի մասի անջատմամբ։ Լիգազների կատալիզած ռեակցիաներն ունեն հետևյալ ընդհանուր տեսքը կամ հաճախ
Անվանակարգ
Լիգազների անվանումների մեջ ներառված է «լիգազ» բառը, օրինակ՝ ԴՆԹ լիգազ։ Լիգազներին անվանում են նաև «սինթետազներ», քանի որ նրանք օգտագործվում են նոր մոլեկուլների կենսասինթեզի համար։
Կենսաքիմիական անվանակարգը տարբերակում է սինթետազները և սինթազները։ Սինթազները չեն պահանջում նուկլեոզիդային եռֆոսֆատներից ստացված էներգիան, իսկ սինթետազները՝ պահանջում են ։
Դասակարգում
Ըստ ֆերմենտների միջազգային դասակարգման՝ օքսիդառեդուկտազները պատկանում են վեցերորդ դասին (ՖՀ 6)։ Այդ դասն իր հերթին ստորաբաժանվում է 6 ենթադասերի։
Մալաքլու
Մալաքլու, վաղ բրոնզեդարյան և ուրարտական մշակույթների հուշարձան Մասիս լեռան հյուսիսարևմտյան ստորոտին, Իգդիրից Մարգարա տանող ճանապարհի մոտ, Մալաքլու գյուղից ոչ հեռու։
Մալաքլուում, դեռևս մ.թ.ա. I հազարամյակում, եղել է բնակավայր, որը հետագայում ծածկվել է տուֆե լավայի շերտով։ Հնավայրում 1913 թվականին պեղումներ է կատարել Պ. Ֆ. Պետրովը։ Հայտնաբերվել են մ.թ.ա. III հազարամյակի աշխատանքային բազմաթիվ գործիքներ, զարդարուն խեցեղեն, կավե զոհարաններ, աղյուսներ, ինչպես նաև մ.թ.ա. VIII-VII դդ. բրոնզե և երկաթե իրերով, քարե և կավե կնիքներով աճյունասափորներ։ Մալաքլուից գտնված նյութերը տարել են Թիֆլիս և այժմ պահվում են Վրաստանի պատմության պետական թանգարանում։
Կատեգորիա:Հուշարձաններ
Յանտարնոե (այլ կիրառումներ)
Յանտարնոե, կարող է վերաբերել՝
Վերեմիևկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)
Վերեմիևկա (Вереміївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերեմիևկա գյուղում բնակվում էր 123 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,186 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 661,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զեեի Թախինգ
Զեեի Թախինգ (Taching am See) Գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1948 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալով) ։ Զբաղեցնում է 26,76 կմ քառ. տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 150։
Ռեդկինո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Ռեդկինո (Редькино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակի գրական-հուշային թանգարան
'''Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակի գրական-հուշային թանգարան''' (Литературно-мемориальный музей Д. Н. Мамина-Сибиряка), ռուս գրող Դմիտրի Նարկիսովիչ Մամին-Սիբիրյակի թանգարանը, որը բացվել է 1979 թվականին գրողի հոր՝ Նարկիս Մատվեևիչ Մամինի տանը, Սվերդլովսկի մարզի Վիսիմ ավանում՝ Նիժնի Տագիլ շրջակայքում։ Գտնվում է Մամին-Սիբիրյակի փողոցի թիվ 9 տանը։ Թանգարանը համարվում է «Գորնոզավոդսկի Ուրալ» միացյալ արգելոց-թանգարանի մաս։
Պատմություն
Թանգարանը բացվել է Դմիտրի Նարկիսովիչ Մամին-Սիբիրյակի հոր՝ Նարկիս Մատվեևիչ Մամինի տանը՝ Վիսիմ ավանում, 1979 թվականին։ Գրողը ծնվել և իր մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել այդ տանը (1852-1868 թվականներ)։ Գրողի դստեր՝ Ելենա Դմիտրիևնա Մամինայի կտակի համաձայն 1946 թվականին, տանը, որտեղ ապրել է Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակը, բացվել է նրա անվան գրական-հուշային թանգարան, իսկ 1959 թվականին, գրողի հայրենի տանը բացվել է հիշատակի սենյակ ։ 1979 թվականին հուշահամալիր սենյակը վերածվել է Դ. Ն. Մամին-Սիբիրյակի տուն-թանգարանի՝ ի պատիվ ռուս մեծ գրողի։ 2002 թվականին վիսիմյան տուն-թանգարանի մեծամասշտաբ վերակառուցումից հետո բացվել է նոր ցուցադրություն։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ներկայացված է նաև Վիսիմո-Շայտանսկի գործարանային ավանի կենցաղին ու պատմությանը նվիրված ցուցադրություն, որի հետ կապված է գրողի կյանքն ու աշխատանքը։ Ցուցադրությունում պահվում են գյուղի բնակիչների բնօրինակ առարկաները, հին գործիքները, XIX դարի հագուստ, ուրալցի արվեստագետների նկարներ և քանդակներ։ Տրամանկարում վերարտադրված է Վիսիմո-Շայտանսկի գործարանն ավանի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սվերդլովսկի մարզի թանգարաններ Կատեգորիա:1979 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի անձնային թանգարաններ
Աքսոնային ուղղորդում
Աքսոնային ուղղորդում, (Axon guidance, axon pathfinding), աքսոնի աճի բարդ գործընթաց, որն ունի ճշտգրիտ ուղղվածություն դեպի նյարդավորվող բջիջը։ Այն կախված է բազմաթիվ գործոններից։ Նյարդային համակարգի զարգացման ընթացքում աքսոնները հաղթահարում են մեծ տարածություններ և բացառիկ ճշտությամբ հասնում են համապատասխան թիրախ-բջիջներին։
Աճող աքսոնն իր ծայրամասում ունի խիստ ակտիվ գոյացություն՝ աճման կոն, որը որոշում է աքսոնի աճման ուղղությունը յուրահատուկ ազդանշանների միջոցով։ Այդ ազդանշանները, որոնք թելադրում են աքսոնի աճման ուղղությունը և ուղղորդում նրան, կարող են լինել ֆիքսված և տարածվող, դրանք կորղ են գրավել կամ վանել աքսոնին։ Աճման կոնն ունի ընկալիչներ, որոնք ճանաչում են այդ ուղղորդողներին ։
Հայտնաբերվել են մի քանի ազդանշանային մոլեկուլներ, որոնք ուղղորդում են աքսոնների աճը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նեյրոկենսաբանություն Կատեգորիա:Նեյրոֆիզիոլոգիա
Վահագն Տեր-Հակոբյան
Կենսագրություն
Վահագն Տեր-Հակոբյանը ծնվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, Երևանում։ 1977 թվականից աշխատում է կինոյում։ 1988 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի օպերատորական բաժինը և աշխատանքի անցել «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ Նկարահանել է լիամետրաժ և կարճամետրաժ ժապավեններ վավերագրական, կարճամետրաժ, կատակերգություն ժանրերում ։ Նրա նկարահանած ֆիլմերը մասնակցել են միջազգային կինոփառատոների և արժանացել մրցանակների։ Համագործակցել է բազմաթիվ ռեժիսորների, այդ թվում` Արտավազդ Փելեշյանի, Բ. Հայրապետյանի, Է. Բաղդասարյանի և Ռուսաստանից Ա. Էշպայի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կինոօպերատորներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Ելենա Գնեսինա
Ելենա Ֆաբիանովնա Գնեսինա (Елена Фабиановна Гне́сина, ), խորհրդային դաշնակահարուհի-մանկավարժ, ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935)։
1893 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կոնսերվատորիան։ Մոսկվայի Գնեսինների անվան ռուսական երաժշտական ակադեմիայի (1895-ից) և Երաժշտական-մանկավարժական համալսարանի (1944 թվականից) հիմնադիրներից է և տնօրենը (պրոֆեսոր՝ 1943 թվականից)։ Աշակերտներից են՝ Արամ Խաչատրյանը, Լև Օբորինը, Առնո Բաբաջանյանը։ Երաժշտական-մանկավարժական աշխատությունների հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային երաժիշտներ Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ Կատեգորիա:1874 ծնունդներ Կատեգորիա:1967 մահեր Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Լյուբանովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Լյուբանովո (Любаново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աբասի
Աբասի (abbāsi), պարսկական արծաթյա դրամ։ Շրջանառության մեջ է մտել 17-րդ դարում, Աբբաս I Մեծի օրոք։ Ռուսական ռուբլու արժեքով հավասար էր 5,3 կոպեկի։ Պարսկական տիրապետության ժամանակ, ինչպես նաև վրաց թագավորների իշխանության վերջին շրջանում կտրվում էր նաև Անդրկովկասում։ Վրաստանը Ռուսաստանին միացվելուց հետո, մինչև 1827 թվականը, Թիֆլիսում շարունակում էին Աբասի կտրել։ Աբասին հավասար էր չորս շահիի։ Անդրկովկասը Ռուսաստանին միանալուց հետո պարսկական և վրացական դրամները վերացվեցին, սակայն, տեղացիներն սկսեցին Աբասի անվանել ռուսական 20 կոպեկանոց դրամը։ 18-րդ դարի ավարտին աբասիի արտադրությունը հետզհետե դադարում է։ 1 աբասի = 200 դինար = 4 շահի = 1/50 պարսկական թուման։
Վրաստանում դրամը հայտնի է «աբազ» անունով, որը կիրառության մեջ է եղել մինչև 1833 թվականը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դրամական միավորներ Կատեգորիա:Իրանի դրամական միավորներ Կատեգորիա:Արծաթե դրամներ Կատեգորիա:Սեֆյան Պարսկաստան Կատեգորիա:Վրաստանի տնտեսություն Կատեգորիա:Իրանի տնտեսություն
Յասենովկա (այլ կիրառումներ)
Յասենովկա, կարող է վերաբերել՝
Կոշիցեի ծրագիր
Կոշիցեի ծրագիր (Košický vládní program), պայմանագիր Չեխոսլովակիայի կոմունիստների և Լոնդոնում հիմնված Չեխոսլովակիայի վտարանդի կառավարության միջև։ Հռչակվել է 1945 թվականի ապրիլի 5-ին, Կոշիցե քաղաքում։
Նախատեսում էր Չեխոսլովակիայի՝ որպես իրավահավասար երկու ժողովուրդների՝ չեխերի ու սլովակների ժողովրդա-դեմոկրատական պետության զարգացումը, Անդրկարպատյան Ուկրաինայի հարցի լուծումը դրա բնակչության կամքի համաձայն, տեղերում հաստատում ժողովրդի ընտրած Ազգային կոմիտեների իշխանություն, աշխատավորությանը լայն դեմոկրատական ազատություններ վերապահում, արգելում ֆաշիստական և պրոֆաշիստական կուսակցությունները։
Ըստ Կոշիցեի ծրագիրի գերմանական ու հունգարական սեփականատերերի և կոլաբորացիոնիստների ունեցվածքը վերցվում էր, հողը բաժանվում հողազուրկ և սակավահող գյուղացիներին։ Արտաքին քաղաքականության հարցում Կոշիցեի ծրագիրը առաջադրում էր «ռազմական, քաղաքական, տնտեսական և կուլտուրական բնագավառներում անխախտ միություն և համագործակցություն ԽՍՀՄ-ի հետ»։
Կատեգորիա:Չեխիայի պատմություն Կատեգորիա:Սլովակիայի պատմություն
Յասենովոե (այլ կիրառումներ)
Յասենովոե, կարող է վերաբերել՝
Կորտենովա
Կորտենովա (Cortenova), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1254 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Խտությունը կազմում է 11 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22040, հեռախոսային կոդ՝ 0341։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Մարտին Խուբլարյան
Մարտին Հայկի Խուբլարյան, հայազգի ռուս ջրաբան և ջրաերկրաբան։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1975): ՌԳԱ ակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1984 թվականից։
Կենսագրություն
Աշխատանքները վերաբերում են ցամաքային ջրային պաշարների, շրջակա միջավայրի վրա երաշտի և հեղեղների ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Շրջակա միջավայրի պահպանման միջազգային փորձագետ (1985): ՌԳԱ «Ջրային ռեսուրսներ» մասնագիտական խորհրդի նախագահ։
Մահացել է 2009 թվականի հուլիսի 27-ին ։ Թաղված է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը (14-րդ տեղամաս) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ջրաբաններ Կատեգորիա:Ջրաերկրաբաններ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ՀԱԱՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:ՌԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի ԳԱ իսկական անդամներ
Ў
Ў, ў (կարճ У), կյուրեղագրի տառ։ Օգտագործվում է բելառուսերենի այբուբենում, ինչպես նաև որոշ ժամանակակից և նախկին ոչ սլավոնական այբուբեններում։ Գծանկարով իրենից ներկայացնում է սովորական У տառը, որին ավելացված է այնպիսի բրև, ինչպիսին կա Й տառի վրա։
Ծագում է «կարճ իժիցա» նշանից (օրինակ՝ Іереѵ̆ская власть, пучина Егеѵ̆ская և այլն), որը կիրառվել է 16-րդ դարի վերջի և 17-րդ դարի սկզբի որոշ արևմաեվրոպական հրատարակություններում, իսկ ավելի անմիջական եղանակով՝ ուշ առաջացած «գամմայաձև կարճ ուկ» նշանից, որը կիրառվել է ռումինական կյուրեղագիր հրատարակություններում, որտեղից 1837 թվականին փոխառվել է (արդեն գրեթե այժմյան տեսքով) ուկրաինական քնարերգության «Դնեստրի ջրահարս» ժողովածուի կազմողների կողմից, որի մասին առաջաբանում գրված է հետևյալը. «приймилисмо сербскоє џ (виџу wydzu) и волоскоє ў (аў, αυ Erazm. Rotterd., au, еў, ευ: спѣваў, spiwαυ; душеў, dušευ)…», այսինքն՝ «մենք օգտագործել ենք սերբական Џ և վալաշական (ռումինական) Ў»։ Այդ ժողովածուի մեջ տառն առավելապես գրվել է ստուգաբանորեն [л]-ի տեղում, որն անցնում է վանկ չկազմող [у]-ին (ինչն այսօր ուղղագրության մեջ արտահայտվում է В տառով)։
Անվանում
Բելառուսերեն այս տառը կոչվում է «у нескладо́вае», այսինքն՝ «վանկ չկազմող ու»։ Ռուսերենում հաճախ կիրառվում է «կարճ ու» կամ «անվանկարար ու» անուններով։
Բելառուսերենում
Ў տառը բելառուսական այբուբենի 22-րդ տառն է։ Արտահայտում է [w] հնչյունը (ձայնեղ շրթնաքմային ձայնորդ բաղաձայն)։
Բելառուսերենի համար Ў տառն առաջին անգամ առաջարկել է Պ. Բեսսովին 1870 թվականին ։ 1874 թվականին ազգագրագետ Պավել Շեյնը հրատարակել է «Բելառուսական ժողովրդական երգեր» ժողովածուն։ Այդտեղ հեղինակային տեքստը գրված էր ռուսերեն, իսկ բելառուսական երգերի տեքստերի բնագիր գրառումները՝ բելառուսերեն։ Այստեղ [w] հնչյունին համապատասխանող բոլոր դեպքերում գրված է Ў, օրինակ՝ не даў, слаўны, жоўтымъ зярномъ, а ўзяў вутку, заўтра раненька, нясуць намъ бутэлькі поўненькі ։
Բելառուսական մատենագրության մեջ տառն սկսել է կիրառվել է 1890-ական թվականներից։
Սուրբ Պետրոսի ամրոց
Սուրբ Պետրոսի ամրոց կամ Բոդրում ամրոց (Bodrum Kalesi), միջնադարյան ամրոց Թուրքիայի  Բոդրում քաղաքում` անտիկ Հալիկառնասի քաղաքի տարածքում։ 2016 թվականին ներառվել է Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցուցակում ։
Ў
Բելառուսերենում
Օգտագործվում է ձայնավորներից հետո, համապատասխանում է մյուս սլավոնական լեզուների У, В և Л տառերին (և հնչյուններին) և հաճախ հերթագայվում է նրանցով, օրինակ՝ ён у карчме́ — яны́ ў карчме́, галава́ — гало́ўка, быў — была́։
Սուրբ Պետրոսի ամրոց
Ամրոցը կառուցվել է 15-րդ դարում Հռոդոսի հիվանդախնամների միաբանության ասպետների կողմից։ Ավելի վաղ այդտեղ գտնվել է Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը՝ Կարիայի տիրակալ Մավսոլի (հուն․ Μαύσωλος) դամբարանը։ Այն վնասվել է մի քանի երկրաշարժերից և 1402 թվականին փլուզվել։ Հետագայում խաչակիրները ամրոցի պատերի կառուցման ժամանակ օգտագործել են դամբարանի բեկորների մի մասը որպես շինարարական նյութ։
Ў
Բելառուսերենում
2003 թվականի սեպտեմբերին «Բելառուսական գրականության օրերի» տասներորդ տոնակատարության ժամանակ Պոլոցկում տեղադրվել է «Ў» տառի հուշարձանը։ Հուշարձանի նախնական գաղափարը պատկանել է բելառուս գեղագիր, պրոֆեսոր Պավել Սեմչենկոյին, որը երկար տարիներ գեղարվեստական ձեռագրատառեր է ուսանել։
Սուրբ Պետրոսի ամրոց
Ամրոցի կառուցումն սկսվել է 1404 թվականին ։ Ամրաշինությունների կառուցումն իրականացվել է ճարտարապետ Հայնրիխ Շլեգելոտի ղեկավարությամբ։ 1406 թվականին կառուցվել է ամրոցի մատուռը, և իսկ պատերն ավարտին են հասցվել միայն 1437 թվականին։ Ավելի ուշ իսպանացի ասպետներն այն վերակառուցել են գոթական ոճով։
Պամպանեիրա
Պամպանեիրա (Pampaneira) քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Գրանադա շրջանում՝ Անդալուզիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխարրա Գրանադինա շրջանում։ Տարածքը 18 կմ²։ Բնակչությունը՝ 356 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Սուրբ Պետրոսի ամրոց
Մի քանի տասնամյակների ընթացքում ամրոցը պարբերաբար պաշարել են Օսմանյան կայսրության զորքերը, սակայն հաջողության չեն հասել։ 1482 թվականին գահին տիրանալու անհաջող փորձից հետո այստեղ թաքնվել է սուլթան Մեհմեդ II-ի որդին և սուլթան Բայազիդ II-ի եղբայրը։
Պամպանեիրա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Սուրբ Պետրոսի ամրոց
1494 թվականին մայրցամաքի կողմից լրացուցիչ ուժեր են պահանջվել, որպեսզի ամրոցը պաշտպանները կարողանան դիմադրել թուրքերի հարձակումներին։ Այդ նպատակով մարտիկները նորից օգտագործել են քարեր Մավսոլի գերեզմանից։ Հիվանդախնամների միաբանության մեծ վարպետ Ֆաբրիցիո դել Կարետտոն   կարգադրել է կառուցել կլոր բաստիոն։ Մինչև 1507 թվականի ասպետները դամբարանից տարել են վերջին քանդակները, որոնցով զարդարված էին նրա պատերը։
Մինչև 1522 թվականն աշխարհի հրաշալիքներից մեկը վերջնականապես  ավերվել է, և նույն թվականի դեկտեմբերին ամրոցը հանձնվել է սուլթան Սուլեյմանին։ Միաբանության բոլոր կառույցներն ու ամրոցներն անցել են թուրքերին, իսկ մատուռը վերածվել  է մզկիթի։
1962 թվականին նախկին ամրոցի շինություններում ստեղծվել է Ստորջրյա հնագիտության թանգարան, որտեղ ցուցադրվում է ուլուբուրունյան գանձը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:1962 հիմնադրված թանգարաններ
Ռեզիդենցիյա (գյուղ, Օխոտսկի շրջան)
Ռեզիդենցիյա (Резиденция), գյուղ Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Օխոտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 120 մարդ։
Յասինովատկա (այլ կիրառումներ)
Յասինովատկա, կարող է վերաբերել՝
Ռոգի
Ռոգի, ռուսական երաժշտական խումբ, նվագում են Հայկական ռոք։ Երգերի տեքստերը հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական ռոք խմբեր
Լյուբավիչի (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Լյուբավիչի (Любавичи), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 229 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերխնեինգուլսկոե
2001 թվականի տվյալներով Վերխնեինգուլսկոե գյուղում բնակվում էր 394 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,575 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 685,22 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1924 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դոկտոր Փարնասոսի երևակայությունը
«Դոկտոր Փարնասոսի երևակայությունը» (The Imaginarium of Doctor Parnassus), ռեժիսոր Թերրի Հիլիամի կողմից ստեղծված ֆանտաստիկ ֆիլմ։ Պրեմիերան կայացել է «Ռեժիսորների երկշաբաթաթերթի շրջանակներում Կաննի կինոփառատոնում։ Ռուսաստանում ֆիլմը հեռարձակվել է 2010 թվականի հունվարի 28-ին։
Թոնի Շեպարդի կերպարը վերջինն էր ավստրալիացի դերասան Հիթ Լեջերի համար։
Սյուժե
Դոկտոր Փարնասն իր ատրակցիոնի հետ միասին ճանապարհորդում է աշխարհով մեկ․ կախարդական հայելու միջով անցնող յուրաքանչյուր ցանկացող հայտնվում է իր երևակայությամբ ստեղծված աշխարհում։ Դեռ շատ վաղուց նա գրազ էր եկել խավարի բարձրաստիճան պահակազորից ոմն Նիքի հետ, և ստացել էր անմահություն։ Շատ տարիներ անց նա հանդիպեց իրական սիրուն, և նոր պայման կնքեց նրա հետ՝ անմահությունը փոխարինեց պատանեկությամբ, սակայն այն պայմանով, որ նրա երեխաները 16 տարեկանից հետո դառնալու էին Նիկի սեփականությունը։ Վալենտինան՝ ավագ դուստրը, շուտով կդառնա 16 տարեկան, և Դոկտոր Փարնասը ամեն կերպ փորձում է նրան պաշտպանել անխուսափելի ճակատագրից։ Պարոն Նիքը գալիս է Վալենտինայի ետևից, սակայն, միշտ պատրաստ լինելով նոր գրազին, նա գալիս է նոր համաձայնության։ Արդեն հաղթող է դառնում նա, ով առաջինը կհմայի և կգերեվարի 5 հոգու։ Դոկտոր Փարնասը փնտրում է համագործակիցների, նույնիսկ պատրաստվում է աղջկա ձեռքը խոստանալ նրան, որը կօգնի նրան հաղթել խավարի պահակազորին։ Նա պետք է հաղթահարի բազում սյուրռեալիստական արգելքներ և միանգամայն ուղղի անցյալում գործած իր սխալները՝ Վալենտինային փրկելու համար։ Այդ ճանապարհին նրան օգնում և երբեմն խանգարում են խմբի անդամները՝ խիստ և պրակտիկ թզուկ Պերսին, հմայիչ Անտոնը և խորհրդավոր Թոնին
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոնդոնում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Lionsgate ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Լյուպկա Ջունդևա
Լյուպկա Արսովա Ջունդևա (Љупка Арсова - Џундева, ), թատրոնի և կինոյի էթնիկ մակեդոնացի դերասանուհի ։
Ջունդևան ծնվել է Մակեդոնիայի մայրաքաղաք Սկոպյեում։ Ավարտել է Պետական թատերական դպրոցը և 1951 թվականին դարձել է Մակեդոնիայի ազգային թատրոնի անդամ, որտեղ աշխատել է ընդհուպ մինչև 1990 թվականը ։ Հենց 1990 թվականին է Ջունդևան ավարտել իր կարիերան ։ Նա հաջողությամբ խաղացել է նաև մոնոդրամաներում։ 1983 թվականին Սկոպյեի քաղաքապետարանի կողմից ստացել է մշակույթի և արվեստի ոլորտում «Նոյեմբերի 13-ի մրցանակ» ։ Այնուհետ դերասանական հաջողությունների համար ստացել է Հարավսլավիայի ռադիոհեռուստատեսության մրցանակ՝ «Աշխատանքի ձևավորում արծաթե ծաղկեպսակով» ֆիլմի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Մակեդոնացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
(5318) Դիետսենհոֆեր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,289827 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9866 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,593 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1265,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284446 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կորգինիու
Կորգինիու (Corguinho), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիս-կենտրոնական մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 6.054 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով ։ Գրավում է 2 640,814 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 1.3 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքքը հիմնադրվել է 1953 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1953 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (11701-11800)
Աստերոիդների ցանկ (11601-11700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (11801-11900)
Կոստա Մազնագա
Կոստա Մազնագա(Costa Masnaga), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4385 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Խտությունը կազմում է 877 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 23845, հեռախոսային կոդ՝ 031։
Աբխազական ապստամբություն 1866
Աբխազական ապստամբություն 1866, հակաֆեոդալական և հակագաղութային ապստամբություն Աբխազիայում։ Պատճառը գյուղացիների դժգոհությունն էր կառավարության կողմից նախապատրաստվող ագրարային ռեֆորմից։ Սկսվել է հուլիսի 26-ին, Լիխնի գյուղում (այժմ Գուդաութայի շրջանում) և ապա ընդգրկել գրեթե ամբողջ Աբխազիան։
Ապստամբները մոտ 20 000 մարդ էին։ Ապստամբական ջոկատները (ավելի քան 4 000 հոգի) հուլիսի 27-ին գրավեցին Սուխումի արվարձանները. Սուխումի բերդին տիրանալու նրանց բազմակի փորձերը հաջողություն չունեցան։ Գյուղացիների քաղաքական հետամնացության պատճառով ապստամբության ղեկավարությունն անցավ ֆեոդալներին, որոնք համաձայնություն էին փնտրում ցարիզմի հետ։ Նրանց օգնությամբ էլ իշխանությունները ճնշեցին ապստամբությունը։ Դատի տրվեց 15 հոգի, որոնցից երեքը հրապարակայնորեն մահապատժի ենթարկվեցին, շատերն արտաքսվեցին Աբխազիայից։ Դատապարտված գյուղացիների մի մասը կամովին քրիստոնեություն ընդունեց՝ գերադասելով պատիժը կրել Սիբիրում, քան տեղափոխվել սուլթանական Թուրքիա։
Գրականություն
Կատեգորիա:Աբխազիայի պատմություն
Էլի Բոպ
Էլի Բոպ (Élie Baup; ), ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչ։
Ակումբային
Էլի Բոտը հանդես է եկել դարպասապահի դիրքում։ Ողջ կարիերան անցկացրել է «Տուլուզա» ակումբում, խաղացել է նաև մի քանի սիրողական ֆուտբոլային ակումբերում։ Ֆուտբոլիստը ստիպված է եղել թողնել կարիերան ողբերգական ավտովթարի պատճառով ։
Մարզչական
Առաջին ակումբը, ում հետ Էլի Բոպը պայմանագիր է ստորագրել և դարձլ մարզիչ, եղել է «Սենտ Էտեն»ը։ Սկսել է գլխավորել ակումբը 1994 թվականի ամռանից և պաշտոնից զրկվել է 1995/96 մրցաշրջանի սկզբին, բայց դա չի փրկել «կանաչներին» տեղ զբաղեցնել առաջին լիգայում։
1997 թվականին Բոպը դարձավ «Բորդո» ակումբի գլխավոր մարզիչ, Գի Ստեֆանի օգնականը։ 1 մրցաշրջան անց Գիին հեռացրեցին ակումբից և նոր մարզիչ նշանակվեց Բոպին։ «Բորդո» ակումբում Էլին աշխատեց 5 տարի, և մասնակցելով մի շարք առաջնությունների չկարողացավ տոնել գեթ 1 հաղթանակ։ 1999 թվականին Բոպը արժանացավ Ֆրանսիայի լավագույն մարզչի կոչմանը։ 2003 թվականի ավարտին, «Տուլուզ» ակումբի դեմ խայտառակ պարտությունից հետո հեռացվեց ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնից ։
2004 թվականին Էլի Բոպը կրկին դարձավ «Սենտ Էտեն» ակումբի գլխավոր մարզչ, իսկ 2006-2008 թվականներին գլխավորեց «Տուլուզ» ակումբը։ 2008/09 մրցաշրջանում Բոպը դարձավ «Նանտ» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Սակայն առաջնության վերջում թիմը դուրս մնաց 2-րդ Լիգայից, ցածր միավորների պատճառով։
2012 թվականի հուլիսի 4-ից մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 7-ը, Էլի Բոպը գլխավորեց Մարսելի «Օլիմպիկի» ֆուտբոլային ակումբը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ
Կամբ ան Պլեն
Կամբ ան Պլեն (Cambes-en-Plaine), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1439 մարդ, բնակչության խտությունը` 442.77 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.25 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 6 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 966 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 663-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 303։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,6 %։ 663 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 620 անձ (311 տղամարդ և 309 կին)։ Գործազուրկ են եղել 43 անձ (22 տղամարդ և 21 կին)։ 303 անաշխատունակներից 158-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 98-ը` թոշակառուներ, իսկ 47-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Թիթմոնինգ
Թիթմոնինգ (Tittmoning), գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6009 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալով) ։ Զբաղեցնում է 72,04 կմ քառ. տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 152։
Սուրբ Վալենտինի օր
Սուրբ Վալենտինի օր կամ Բոլոր սիրահարների օր, տոն, որը փետրվարի 14-ին նշում են աշխարհի կաթոլիկները։ Այն առաջին անգամ հիմնել է Հելասիուս I Հռոմի պապը 496 թվականին և ավելի ուշ հանվեց Կաթոլիկ տոների օրացույցից 1969 թվականին։ Ներկայումս այն տոնում են աշխարհի մոտ 100 երկրում, հիմնականում արևմուտքի երկրներում։ Այն համարվում է աշխատանքային օր բոլոր երկրների համար։ Վալենտինի օրն ի սկզբանե նշվել է որպես պատարագային տոն՝ նվիրված վաղ քրիստոնեական շրջանի սրբերից մեկի՝ Սուրբ Վալենտինիուսի հիշատակին։ Վերջինիս, ըստ ավանդության, դատապարտել էին մահվան զինվորներին գաղտնի պսակադրելու համար ։ Ավանդությունն այնուհետ ասում է, որ կալանավայրում նա բուժել է բանտապետի աղջկան, որին էլ հետագայում սիրահարվել է։ Նշվում է նաև, որ մինչև իր դատավճռի ի կատար ածումը նա հրաժեշտի նամակ է թողնում իր սիրած էակին, որի վերջում գրված է լինում «Քո Վալենտին»։ Այսօր Սուրբ Վալենտինի օրն աշխարհի շատ երկրներում պաշտոնապես նշվում է որպես սիրահարների տոն։
Պատմություն
1797 թվականին բրիտանական հրատարակչությունը թողարկեց «Երիտասարդ տղամարդու Վալենտինի գրողը», որը պարունակում էր բազմաթիվ առաջարկվող սենտիմենտալ բանաստեղծություններ երիտասարդ սիրեկանի համար։ Տպարանները սկսեցին արտադրել սահմանափակ թվով բացիկներ՝ բանաստեղծություններով և էսքիզներով։ 1835 թվականին Միացյալ Թագավորությունում փոստով ուղարկվել է 60000 Վալենտինի բացիկներ ։: 1840 թվականին սըր Ռոուլենդ Հիլի փոստային բարեփոխումից հետո փոստային նամականիշի գյուտի հետ կապված փոստային գների նվազումը հանգեցրեց ուղարկվող Վալենտինի բացիկների թվի աճին, որոնցից 400,000 ուղարկվեցին դրա գյուտից ընդամենը մեկ տարի անց, և սկիզբ դրեց վալենտիններ ուղարկելու ավելի քիչ անձնական, բայց ավելի տարածված պրակտիկայի։ Սա առաջին անգամ թույլ տվեց անանուն քարտեր փոխանակել, ինչը համարվում է հրապուրիչ պոեզիայի հանկարծակի հայտնվելու պատճառն առաջնային վիկտորիանական դարաշրջանում։ 19-րդ դարից սկսած ձեռագիր գրառումները իրենց տեղը զիջել են զանգվածային շնորհավորական բացիկներին ։ 19-րդ դարի կեսերին Վալենտինի օրվա առևտուրը ԱՄՆ-ում հետագա առևտրային տոների նախահայրն էր։ 1868 թվականին բրիտանական շոկոլադե Cadbury ընկերությունը ստեղծեց Fancy Boxes զարդարված սրտաձեւ տուփ շոկոլադ՝ Վալենտինի օրվա համար ։ Լցոնված շոկոլադների տուփերը արագորեն սկսել են ասոցացվել տոնի հետ։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին բացիկների փոխանակման պրակտիկան ընդլայնվեց՝ ներառելով բոլոր տեսակի նվերներ, ինչպես օրինակ՝ ոսկերչական զարդերը։ Վալենտինի վրա ԱՄՆ-ում միջին ծախսերը տարեկան աճում են՝ 108 դոլարից մեկ անձի համար 2010 թվականին հասնելով 131 դոլարի՝ 2013 թվականին ։ Հազարամյակի վերջում ինտերնետի վերելքը նոր ավանդույթներ է ստեղծում։ Ամեն տարի միլիոնավոր մարդիկ օգտագործում են թվային գործիքներ Վալենտինի օրվա ողջույնի հաղորդագրություններ ստեղծելու և ուղարկելու համար։ Ոմանք Վալենտինի օրը համարում են առանձնահատուկ տոն՝ դրա առևտրայնացման շնորհիվ ։ Ժամանակակից դարաշրջանում, պատարագային կարգով, Լյութերական և Անգլիկան եկեղեցիներն ունեն Սուրբ Վալենտինի օրվա ծառայություն, որը ներառում է ամուսնության երդումների թարմացման կամընտիր ծես ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեր Կատեգորիա:Տոներ Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ
Ռեզյապովո
Ռեզյապովո (Резяпово, Рәжәп), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 579 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1703 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիսոչանովո
2001 թվականի տվյալներով Վիսոչանովո գյուղում բնակվում էր 37 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,512 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 72,27 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լյուբավիչի (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Լյուբավիչի (Любавичи), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 460 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1654 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստեփանոս Աբկարյան
Ստեփանոս Աբկարյան (Անկյուրացի, ծն. և մահ. թթ. անհտ.), XVIII դարի հայ մանկավարժ-բնագետ։ Միակ հայտնի աշխատությունը՝ «Գիրք որ կոչի սկզբունք բնական գիտութեանց» (1796), դասագիրք է՝ գրված մանուկների համար։ Գրքում հարց ու պատասխանի ձևով տեղեկություններ են տրվում Երկրին վերաբերող գիտությունների, հատկապես՝ աշխարհագրության մասին, ընդհանուր գծերով բնութագրվում են Արեգակնային համակարգության մեջ Երկրի դիրքն ու կառուցվածքը, ինչպես և մթնոլորտային երևույթներն ու օրգանական աշխարհը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բնագետներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
Յասնայա Պոլյանա (այլ կիրառումներ)
Յասնայա Պոլյանա, կարող է վերաբերել՝
Փոխադրման պայմանագիր
Փոխադրման պայմանագիր, պայմանագիր, որի առարկան է հանդիսանում բեռների, ուղեբեռի կամ մարդկանց փոխադրման ծառայությունների մատուցումը։
Օրենսգրքերը, այլ օրենքները, տրանսպորտային կանոնադրությունները և դրանց համապատասխան հրապարակված փոխադրման կանոնները որոշում են բեռների, ուղեբեռի և մարդկանց փոխադրման պայմանները։
Բեռների, ուղևորների և ուղեբեռի յուրաքանչյուր տեսակի տրանսպորտով տեղափոխման կոնկրետ պայմանները, ինչպես նաև այդպիսի փոխադրումների ժամանակ կողմերի պատասխանատվությունը սահմանվում են կողմերի համաձայնությամբ, եթե Քաղաքացիական օրենսգրքով, տրանսպորտային կանոնակարգերով և այլ օրենքներով այլ բան սահմանված չէ։
Բեռնափոխադրման պայմանագիր
Համաձայն ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 855 հոդվածի՝ բեռի փոխադրման պայմանագիրն ներառում է հետևյալ դրույթները.
Բեռի բեռնավորում և բեռնաթափում
Բեռի բեռնավորումը (բեռնաթափումը) իրականացվում է կամ տրանսպորտային կազմակերպության կողմից, կամ ուղարկողի (ստացողի) կողմից՝ պայմանագրով նախատեսված կարգով, և այն դրույթների պահպանմամբ, որոնք սահմանված են տրանսպորտային կանոնադրություններով, կանոնագրքերով, և նրանց հիման վրա հրապարակված կանոններով։
Եթե բեռի բեռնավորումը կամ բեռնաթափումը իրականացվում են ուղարկողի կամ ստացողի միջոցներով և ուժերով, ապա այն պետք է իրականացվի պայմանագրով սահմանված ժամկետներում, եթե այդպիսի ժամկետներ նախատեսված չեն տրանսպորտային կանոնակարգերով և կանոնագրքերով, և դրանց հիման վրա հրապարակված պայմաններով։
Ուղևորների և ուղեբեռի տեղափոխման պայմանագիր
Համաձայն ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքի 856 հոդվածի՝ ուղևորների փոխադրման պայմանագիրը ներառում է հետևյալ դրույթները. Տոմսի և ուղեբեռային անդորրագրի ձևը սահմանվում է տրանսպորտային կանոնակարգերին համապատասխան։ Ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտով փոխադրման պայմանագիրը հրապարակային պայմանագիր է։
Օդային տեղափոխման պայմանագիր
Ուղևորի օդային փոխադրման պայմանագիրը համաձայն Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության, պայմանագիր է, որով փոխադրողը պարտավորվում է տեղափոխել օդանավի ուղևորին դեպի նշանակման վայր՝ տրամադրելով նրան նստատեղ օդանավում, իսկ ուղեբեռի տեղափոխման դեպքում՝ հասցնել նրա ուղեբեռը նշանակման վայր և տրամադրել այն ուղևորին կամ նրա լիազորված անձին։ Ուղևորի և ուղեբեռի տեղափոխման ժամկետները սահմանվում են փոխադրողի կողմից։ Փոխադրողի և ուղևորի միջև պայմանագրի կնքումը հավաստվում է տոմսով և ուղեբեռի ստացականով։
Նշումներ
<div class="references-small" id="cx93" style="" data-source="93" data-cx-weight="43" contenteditable="true" data-cx-draft="true">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տրանսպորտային իրավունք Կատեգորիա:Օդային օրենսդրություն Կատեգորիա:Փաստաթղթեր
Վոլտաջո
Վոլտաջո (Voltaggio), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 761 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 15մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 51 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15060։ Հեռախոսային կոդ՝ 010։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Հայաստանի երկրաբանական կառուցվածք
Հայաստանի տարածքը գտնվում է Ալպհիմալայան ծալքավոր մարզի Տավրոս-կովկասյան հատվածի ներքին խոշոր տեկտոնական կառույցի՝ Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան մասում և բնորոշվում է բարդ երկրաբանական առանձնահատկություններով։ Վաղ անցյալում Լավրասիա, Գոնդվանա ընդարձակ մայրցամաքների միջև գոյություն է ունեցել Թետիս օվկիանոսը՝ ալպհիմալայան երկրակամարածալքային իջվածքը։ Հետագայում, բազմիցս կրկնվող լեռնակազմական շարժընթացների հետևանքով, Գոնդվանայի արաբական ելուստի և Լավրասիայի արևելաեվրոպական սալի միջև ձևավորվել են մարզի ծալքավոր և բեկորային համակարգերը։ Երկրակեղևի հաստությունն այստեղ կազմում է 38-40 կմ-ից (իջվածքներում) մինչև 52-53 կմ (բարձրացումներում), հրաբխանստվածքային շերտի հաստությունը 3-8 կմ է, գրանիտային շերտինը՝ 20-30 կմ բազալտային շերտինը՝ 20-25 կմ։
Լեռնակազմություն
Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային թևը կազմում է Փոքր Կովկասի, Կարադաղի, Թալիշի կուլիսաձև զուգորդվող կամարածալքերի շարքը, իսկ հարավային և կենտրոնական թևերը՝ Հայկական Տավրոսի և Զագրոշի լեռնաշղթաները։ Սրանք, որպես ծալքավոր համակարգեր, ձևավորվել են մասամբ պալեոզոյում ու մեզոզոյում՝ հիմնականում պալեոգենի լեռնակազմական շարժումների հետևանքով։ Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը կայնոզոյի վերջում տեկտոնական շարժումների հետևանքով ենթարկվել է տարբերակված խոշոր կամարաձև բարձրացումների։
Հայկական լեռնաշխարհով անցնում են Երզնկա-Կարս-Ամասիա-Սևան-Հագարիի, Հանքավան-Զանգեզուրի և մերձերևանյան ուղղությամբ ձգվող խորքային բեկվածքների համակարգերը և դրանց հարող օֆիոլիթային գոտիները։ Շատ տեղերում ապարաշերտերը տեկտոնական լարումների ազդեցությամբ խզվել են և երկրակեղևի կոտրվածքների ուղղությամբ առաջացրել ծալքերի ճզմում ու տեղաշարժ, խզումներն ու կոտրվածքները ծալքավոր լեռների մեծ մասը բեկորահատելով առաջացրել են ծալքաբեկորավոր լեռներ։ Հայկական լեռնաշխարհի ձևավորման գործում չափազանց կարևոր դեր են խաղացել ալպյան լեռնակազմական շարժումները, որոնց հետ կապված նեոգենյան ու անթրոպոգենյան հրաբխականությունն ընդգրկել է լեռնաշխարհի ողջ կենտրոնական մասը՝ գոյացնելով հրաբխային բարձր լեռներ ու լեռնավահաններ և լավային սարավանդներ։
Երկրաբանական կառուցվածքի առումով Հայկական լեռնաշխարհը մայրցամաքի ամենայուրատիպ տարածքներից է։ Այստեղ կան գրեթե բոլոր երկրաբանական ժամանակաշրջանների գոյացությունները՝ սկսած մինչքեմբրի հնագույն փոխակերպային համալիրներից մինչև անթրոպոգենի հրաբխային ու լճագետային առաջացումները։ Մինչքեմբրի փոխակերպային ապարները Հայաստանի տարածքում մերկանում են Ծաղկունյաց, Լոռի, Տավուշի կամարածալքերի միջուկներում։ Վերին պալեոզոյան ապարներն առավել տարածում ունեն Մերձարաքսյան տեկտոնական գոտում և Զանգեզուրի հարավ արևմուտքում․ ներկայացված են ավազաքարերով, քվարցիտներով, կավերով, ավազակավային թերթաքարերով, կրաքարերով, բրածո կենդանիների մնացորդներով։ Պերմի կրաքարերը վերին դևոնի և ստորին կարբոնի վրա տեղադրված են աններդաշնակ։ Տրիասը Վեդի գետի ավազանում պարունակում է ածուխներ։
Մեզոզոյան գոյացումներ
Մեզոզոյան (յուրա-ստորին կավիճ) ապարները տարածված են Ալավերդու, Տավուշի և Կապանի կամարածալքերի միջուկներում, ներկայացված են նստվածքային, հրաբխանստվածքային, հրաբխային ապարներով, որոնք պարունակում են բրածո կենդանիների մնացորդներ։ Իջևանում յուրայի նստվածքները պարունակում են ածուխներ։ Տրիասը ժամանակի տեսակետից կապված է պալեոզոյան դարաշրջանի հետ, նրա նստվածքները պերմի վրա տեղադրված են ներդաշնակ, տարածված են Երևան-Օրդուբադ ենթագոտում և ներկայացված են կրաքարերով, որոշ տեղամասերում՝ ածխաբեր նստվածքներով։
Կայնոզոյան գոյացումներ
Կայնոզոյան գոյացումները տարածված են առավելապես Հայաստանի կենտրոնական մասում (Բազում-Զանգեզուրի տեկտոնական գոտի)։ Պալեոգենի ապարները ներկայացված են բոլոր հարկերով և կազմված են հրաբխանստվածքային, կարբոնատային ու ֆլիշային նստվածքաշերտերով։
Պլեյստոցեն-հոլոցեն ժամանակահատված
Անթրոպոգենի պլեյստոցեն (ներառյալ ուշ պլիոցենը) հոլոցեն ժամանակահատվածում Հայաստանի տարածքը եղել է բուռն հրաբխային գործունեության մարզ, և ձևավորվել է նրա ժամանակակից ռելիեֆը։ Հրաբխային արտավիժումները զբաղեցնում են Հայաստանի տարածքի մոտ 1/3-ը։ Հայաստանը ներժայթուք մագմայականության երկիր է։ Նորագույն ժամանակաշրջանի առաջացումներ են նաև սառցադաշտային, գետային, գետալճային, հեղեղաբերուկ լանջերի ու դարավանդների փուխր կուտակումները։
Հայկական լեռնաշխարհի լեռնակազմական երևույթները տակավին շարունակվում են։ Այդ են վկայում Նեմրութ և Թոնդրակ գործող հրաբուխները (վերջին ժայթքումները՝ 1441-1442 թվականին)։
Հայաստանը որպես տեկտոնական գոտի
Հայաստանի տարածքը տեկտոնական առումով բաղկացած է դեպի հյուսիս, հյուսիս-արևմուտք ձգված մի քանի աղեղային տարահասակ ու տարակազմ տեկտոնական գոտիներից և միջլեռնային ու ներլեռնային իջվածքներից, օֆիոլիթային գոտիներից, որոնք իրարից սահմանազատված են տարբեր կարգերի բեկվածքներով և բարդացված են կամարածալքային, գոգածալքային ու տեկտոնական կառուցվածքներով։
Հայաստանի տարածքում առանձնացված են հետևյալ կառուցվածքաձևաբանական ծալքավոր գոտիները՝
Հայաստանի տարածքում հատկապես լայն տարածում ունեն երիտասարդ պլիոցեն-անթրոպոգենի մեծ և փոքր հրաբուխների գործունեության հետևանքով արտավիժված ու արտանետված դոլերիտային, բազալտային, բազալտ-անդեզիտ-ռիոլիտային և այլ կազմերի լավային հոսքերը, ծածկոցները, հրաբխային կոները, տուֆերը, իգնիմբրիտներն ու բեկորային առաջացումները։
Դրանք իրենց ծագումնաբանական, կառուցվածքաձևաբանական առանձնահատկություններով ձևավորում են Ջավախքի, Եղնախաղի, Արագածի, Գեղամա, Վարդենիսի, Քանաքեռ-Եղվարդի հրաբխային շրջանները։
Հայկական լեռնաշխարհը դասվում է աշխարհի ակտիվ երկրաշարժամետ շրջանների շարքը։ Հայաստանի տարածքի երկրաշարժերի մասին առաջին վկայագրերից է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը», որտեղ հիշատակված է մ․թ․ա․ 550 թվականին Արարատ լեռան շրջանում տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժը։
Ստեփանոս Օրբելյանը 735 թվականի Վայոց ձորի 9 բալ ուժգնության երկրաշարժի մասին գրում է․
1319 թվականի երկրաշարժից քարուքանդ են եղել բազմաթիվ բնակավայրեր, ամրոցներ ու եկեղեցիներ, հիմնովին ավերվել է Անի մայրաքաղաքը։
Մինչև 1440 թվականը ժամանակ առ ժամանակ գործել են Նեմրութ և Թոնդրակ հրաբուխները, որոնք առ այսօր ծխում են։ Խառնարաններից լսվում են դղրդոցներ, ժայթքում են ջրային գոլորշիներ, ծուխ, ծծմբային գազ, սակայն լավային արտավիժումներ չկան։
Իր ուժգնությամբ և մասշտաբներով ամենաաղետալին 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժն էր, որն ընդգրկված է աշխարհի ուժեղ երկրաշարժերի ցուցակում։