cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պուշկինի վերջին մենամարտը և մահը
Բուժման ընթացքը և դրա գնահատական
Միևնույն ժամանակ, մի շարք հեղինակներ մատնանշում են կոպիտ սխալներ, որոնք իրենց կարծիքով, թույլ է տրվել Ա. Ս. Պուշկինի բուժման ժամանակ։ Այս դեպքում մահվան պատճառ է նշվում արյան ուժեղ կորուստը և հրազենային օստեոմիելիտը, որը բարդացել էր գազային գանգրենայով ։ Պերիտոնիտը, որպես մահվան պատճառ, այդ հեղինակները վիճարկել են։ Միևնույն ժամանակ նշվում է, որ ներքին արյունահոսությունը որովայնի խոռոչի հեմատոմա էր առաջացրել։ Դեռ Վ. Ի. Դալը նշել է, որ պերիտոնիտը Ալեքսանդր Պուշկինի մահվան անմիջական պատճառը չէր, և ենթադրել է, որ մահը տեղի է ունեցել երակների բորբոքման (ֆլեբիտ), կոնքի ոսկրերի ջախջախման հետևանքով առաջացած վարակի և արյան կորստի հետևանքով։ Աղիքի վնասվածք չի հայտնաբերվել, սակայն, ըստ Վ. Ի. Դալի, «միայն մեկ տեղում, մետաղադրամի չափով, փոքր աղիքներ են գանգրենայով վնասված եղել։ Այս տեղում, ամենայն հավանականությամբ, աղիքները վնասված են եղել փամփուշտով»։ Վ․ Ի․ Դալը միաժամանակ նշել է, որ «զստոսկի և, հատկապես, սրբոսկի ջախջախումը անբուժելի են», ինչը համապատասխանում էր այն ժամանակվա բժշկության մակարդակին։ 1899 թվականին բժիշկ Բ. Կ. Ռոդզևիչն իր հրապարակման մեջ կշտամբել է բուժող բժիշկներին՝ տզրուկների նշանակման համար, քանի որ դրանք թուլացրել են հիվանդի վիճակը ։ Այն տեսակետը, որ տզրուկները լրջորեն վատթարացրել են շատ արյուն կորցրած հիվանդի վիճակը, պնդում են նաև որոշ ժամանակակից հեղինակներ։ Նրանց կարծիքով՝ տզրուկներով արյունազրկումը, ինչպես նաև սառը կոմպրեսների նշանակումը տվյալ հիվանդության ժամանակ անհրաժեշտ ջերմության փոխարեն, նպաստել են հրազենային օստեոմիելիտի ընթացքի վատթարացմանը և գազային գանգրենային՝ որպես դրա բարդացում։ Նշվում է, որ աջ զստոսկրի և սրբոսկրի հրազենային բեկորային կոտրվածքով հիվանդին տվյալ տեսակի վերքերի ժամանակ պարտադիր համարվող լիակատար անշարժություն չի ապահովվել ։
Արենդտին է վերագրվում Պուշկինին՝ իրավիճակի ճշմարիտ բացահայտումը՝ }}
Պոետի՝ մահից առաջ կայսեր հետ ունեցած նամակագրություն
Մահից առաջ Պուշկինը, իր գործերը կարգի բերելով, հաղորդումներ է փոխանակել կայսր Նիկոլայ I-ի հետ։ Միջնորդներն էին բանաստեղծ Վ. Ա. Ժուկովսկին, այդ ժամանակ գահաժառանգի՝ ապագա կայսր Ալեքսանդր II-ի դաստիարակը, և Ն. Ֆ. Արենդտը՝ կայսր Նիկոլայ I-ի լեյբ-բժիշկը, Պուշկինի բժիշկը։ Բժիշկն առաջինն է միջնորդ դարձել մահացող բանաստեղծի և թագավորի միջև. նա թագավորին է փոխանցել բանաստեղծի խնդրանքը՝ ներում շնորհել մարտավկա Դանզասին ։ Նա նաև ներողություն է խնդրել մենամարտի թագավորական արգելքը խախտելու համար՝ Նիկոլայ I՝ }}Նիկոլայը Պուշկինի մեջ տեսնում էր վտանգավոր «ազատախոհների առաջնորդի» (այդ կապակցությամբ սահմանափակվել են նրա հիշատակին նվիրված ժողովրդական ելույթները) և հետագայում հավաստիացրել է, որ նա «Պուշկինին հարկադրել է քրիստոնեական մահը», ինչ չի համապատասխանում հայտնի փաստերին. նախքան թագավորական գրություն ստանալը, բանաստեղծը բժիշկներից իմանալով, որ իր վերքը մահացու է, քահանա է կանչել հաղորդություն ստանալու համար ։ Հունվարի 29–ին (փետրվարի 10–ին) ժամը 14:45–ին Պուշկինը մահացավ պերիտոնիտից։ Նիկոլայ I–ը կատարեց բանաստեղծին տված խոստումը։
Կայսեր կարգադրությունները՝
Պուշկինի թաղումը
Հետմահու դիմակի պատրաստում
Մահվան օրը բանաստեղծի դեմքի վրայից գիպսե դիմակ է հանվել։ Դրա պատրաստումը կատարվել է քանդակագործ Ս. Ի. Գալբերգի հսկողության ներքո։ Այս մասին վկայում է Պ. Ա. Պլետնյովի՝ Վ. Գ. Տեպլյակովին ուղղված նամակում։
Պ․ Ա․ Պլետնյով՝ }}Մարիա Կամենսկայան՝ կոմս Ֆ. Պ. Տոլստոյի դուստրը, Պուշկինի մահվան օրը Պլետնյովի հետ իր հանդիպման նկարագրության մեջ, վկայում է, որ դիմակը անմիջապես վերցնելուց հետո դրանով զբաղվել է ձևավորող-ձուլող վարպետ Բալինը, ում հրավիրել էր իր հայրը ։
Նորին պայծառափայլություն սինոդական օբեր-պրոկուրոր Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Պրոտասովը ինձ տեղեկացնում Է, որ Ս.Պետերբուրգում անցյալ հունվարի 29-ին մահացած Կայսերական վեհության պալատի՝ կոչումով կամեր-յունկեր Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինի այրու խնդրանքով թույլատրվել է հանգուցյալի մարմինը տեղափոխել Պսկովի մարզի Օպոչեցկի շրջանի Սուրբ Լեռան վանք՝ այստեղ հողին հանձնելու համար, ինչպես ցանկացել է հանգուցյալը: Միաժամանակ պ–ն քաղաքացիական մարզպետը տեղեկացնում է ինձ այս թեմայի մասին՝ ավելացնելով կայսեր բարձրագույն պետական կամքը, որպեսզի այս դեպքում ոչ մի առանձնահատուկ հայտարարություն չլինի, ոչ մի հանդիպում, մի խոսքով՝ ոչ մի արարողություն, բացի այն, որ մեր եկեղեցական ծեսով կատարվի ազնվականի մարմինը թաղելիս։ Ինչպես նաև, Նորին Գերազանցությունը տեղեկացնում է ինձ, որ հոգեհանգիստը արդեն կատարվել է Ս.Պետերբուրգում։ Հանգուցյալ Պուշկինի մարմնի ավանդումը հողին Սվյատոգորսկի վանքում ես խորհուրդ եմ տալիս կատարել Նրա Կայսերական վեհության Կայսեր կամքին համաձայն:'' ''Իսկական ստորագրությունը՝ Պսկովի արքեպիսկոպոս Նաթանայելի
№ 10 1837 թվականի փետրվարի 4
Բանաստեղծը հավերժական խաղաղություն ձեռք բերեց 1837 թվականի փետրվարի 6-ի (18) առավոտյան Պսկովի նահանգի Սվյատոգորսկի վանքում ։
Քրեական հետաքննություն
Մենամարտի մասին զեկուցվել է ըստ զինվորական ղեկավարության։ 1837 թվականի հունվարի 29-ին Առանձնացված Գվարդիական Կորպուսի (կորպուսի կազմի մեջ էր մտնում Նորին Մեծության Հեծելազորային գունդը, որտեղ գտնվում էր պորուչիկ դե Հեկկերնը) հրամանատար գեներալ-համհարզ Կարլ Բիստրոմը, տեղեկանալով մենամարտի մասին, «այդ մասին ամենահլու կերպով հայտնել է Թագավոր Կայսերը, Ձերդ Մեծությունը նույն ամսի 29–ին Բարձրագույն հրամանով բարեհաճեց «զինվորական դատարանով դատել ինչպես Հեկկերնին, այնպես էլ՝ Պուշկինին և այդ գործին առնչություն ունեցած բոլոր անձանց։ Եթե վերջիններիս մեջ կլինեն օտարերկրացիներ, ապա չհարցաքննել նրանց և չներառել Դատարանի խրատաբանության մեջ, միայն հատուկ գրություն ներկայացնել նրանց անձեռնմխելիության մասին» ։
Առաջին ատյանի զինվորական դատարանը (գնդային) նախնական կարգով Հեկկերնին և Դանզասին դատապարտեց մահապատժի՝ ըստ Պետրոսի I–ի ժամանակների օրենքների․ 139–րդ զինվորական հոդվածի իմաստով (1715 թվական), որի հղումը առկա է քրեական գործի նյութերում, մենամարտի զոհը նույնպես ենթակա էր հետմահու մահապատժի՝ «Բոլոր մարտակոչերը, կռիվները, մենամարտերը այսուհետ խստագույնս արգելվում են <…> Ով սրան դեմ կգործի, և՛ հրահրողը, և՛ կոչն ընդունողը, մահապատժի կենթարկվի, և մասնավորապես՝ կախաղան կբարձրացվի՝ անկախ այն բանից, թե նրանցից ով է վիրավորվել կամ սպանվել, կամ երկուսն էլ չեն վիրավորվել։ Իսկ եթե այնպես ստացվի, որ երկուսն էլ կամ նրանցից մեկը մենամարտում ողջ մնա, ապա նրանց մահվան կախաղան բարձրացնել» ։
Դատավճիռը զեկուցվեց ղեկավարությանը, արդյունքում՝ Ա․ Ի. Նոինսկու 1837 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ առաջադրվում էր՝ Հեկկերնին «զրկել աստիճանից և նրա ձեռք բերած Ռուսական ազնվական տիտղոսներից, համարել շարքային՝ նշանակել ծառայության Տեսուչների Դեպարտամենտում», Պուշկինի մարտավկա Դանզասի վերաբերյալ առաջարկվում էր, հաշվի առնելով նրա ռազմական ձեռքբերումները և մեղքը մեղմացնող այլ հանգամանքներ, սահմանափակվել ևս երկու ամսվա բանտարկությամբ (նա արդեն իսկ բանտարկված էր), որից հետո «նախկինի նման» ուղարկել ծառայության», «Պուշկինի կամեր–յունկերի հանցավոր արարքը <…> նրա մահվան պարագայում մոռացության տալ» ։ Նոինսկու՝ նույն թվականի մարտի 18–ի զեկույցում սահմանվում էր Բարձրագույն դատավճիռը՝ «Թող լինի այդպես, բայց շարքային Հեկկերնին, որպես ոչ ռուս հպատակ, ժանդարմի ուղեկցությամբ արտաքսել արտերկիր ՝ հետ վերցնելով սպայական արտոնագրերը» ։
Դանտեսի և Լուի Հեկկերնի ճակատագիրը
Դանտեսը ապրել է մինչև խոր ծերություն, դարձել Ֆրանսիայում շատ հայտնի քաղաքական գործիչ, եղել է Ֆրանսիայի Սենատի անդամ։  Տարիների հեռվից պնդում էր, որ եթե չլիներ այդ չարաբաստիկ մենամարտը, որի արդյունքում ստիպված էր լքել Ռուսաստանը, ապա նրա ճակատագիրն այնքան էլ հաջող չէր լինի, և, ամենայն հավանականությամբ, նա ստիպված կլիներ իր թոշակի դարն ապրել Ռուսաստանի ծայրամասում՝ առանց մեծ հարստության և բազմանդամ ընտանիքի շրջապատում։
Իրադարձությունները մշակույթում
Պուշկինի մահվան հաջորդ օրը «Գրական հավելումներ Ռուս հաշմանդամին»–ում հայտնվեց կարճ ծանուցում, որը ռուսերեն լեզվում ներմուծեց «ռուսական պոեզիայի արև» արտահայտությունը։
Միխայիլ Լերմոնտովը, ով անձամբ Պուշկինի հետ ծանոթ չէր, բայց մտերիմ է եղել նրա ընկերներին (Կարամզինիների ընտանիքին և Ն. Ֆ. Արենդտին), գրել է «Պոետի մահը» բանաստեղծությունը՝ «Погиб Поэт, невольник чести, пал, оклеветанный молвой».
Միրզա Ֆաթալի Ախունդովը 1837 թվականին պարսկերեն լեզվով գրել է «Արևելյան պոեմ Պուշկինի մահվան»։
Ֆեոդոր Տյուտչևը Պուշկինի հիշատակին նվիրված բանաստեղծություն է գրել՝ «1837, հունվարի 29-ը»՝«Тебя ж, как первую любовь, России сердце не забудет!..»
XX դարի վերջին լույս ընծայվեց «Մի հիվանդության պատմություն» գիրքը, այն վերահրատարակվել էր որպես ժողովածու՝ «Լրացումներ դիմանկարներին․ Տխուր թերթիկ կամ Ա․ Ս․ Պուշկինի հիվանդության պատմությունը։ Բժիշկ Ա․ Պ․ Չեխով» ։
Դմիտրի Վերխովսկին իր «Հրաժեշտ Լեիլեին» բանաստեղծությունում, որը նման է Պուշկինի ստեղծագործություններին և մեջբերում է դրանք, այլընտրանքային տարբերակ է առաջ բերում մենամարտի պատճառների և հանգամանքների մասին։ Օրինակ, իր վերջին ստեղծագործություններից մեկում՝ «Ինձնից մի երեկո Լեիլային»-ում Պուշկինը գրում է մի կնոջ մասին, ով ընտրել է ավելի երիտասարդ սիրեկանի՝ «Ինքդ էլ գիտես՝ քաղցր մուշկը նորապսակներին, կամֆարան՝ դագաղներին»։ «Եվգենի Օնեգին» պոեմում Ալեքսանդր Սերգեևիչը  հիշատակում է մենամարտիկների՝ «ազդրին կամ քունքին նշան բռնելու» սովորույթի մասին, որտեղ ազդրին նշան բռնելը նշանակել է մենամարտն ավարտել թեթև վիրավորումով՝ հակառակորդի կյանքին վտանգ չսպառնալով։ Պուշկինի վերքի բնույթը և բարոն Հեկկերնի՝ կարճ հեռավորությունից կրակելու պրոֆեսիոնալ ունակությունները հաշվի առնելով՝ Վերխովսկին ենթադրում է, որ Դանտեսը իր հակառակորդին մահ պատճառելու մտադրություն չի ունեցել։ Հարկ է նաև նշել, որ Պուշկինի շատ ժամանակակիցներ կարծիք են հայտնել նրա ունեցած ինքնասպանության մտադրությունների մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկին Կատեգորիա:Դուելներ
(7919) Պրայմ
(7919) Պրայմ (Prime), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,44143 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1554 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7275 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1393,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258367 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արթուր Բաղդասարյան (այլ կիրառումներ)
Արթուր Բաղդասարյան անունով հայտնի են հետևյալ անձինք՝
Մզրաք
Մզրաք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Եսաուլշչինա (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)
Եսաուլշչինա (Осавульщина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Եսաուլշչինա գյուղում բնակվում էր 114 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,362 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 314,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նովոտրոիցկայա (գյուղ, Գրախովսկի շրջան)
Նովոտրոիցկայա (Новотроицкая), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1987 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կայդանովո
Կայդանովո (Кайданово), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կայդանովո գյուղում բնակվում էր 1 224 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1319 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 927,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
C՝ շրջանագծի մեջ
Ⓒ, ⓒ (C՝ շրջանագծի մեջ), տպագրական խորհրդանիշ, շրջանագծի մեջ տեղադրված «C» լատինական տառը։ Օգտագործվում է այլ տառերի և թվերի հետ միասին, որոնք նույնպես տեղադրված են շրջանակի մեջ, որպես ցուցակի մարկեր, բայց կարող է օգտագործվել նաև այլ համատեքստերում։
Օգտագործում
1947-1949 թվականներին Chiyoda Kogaku որոշ տեսախցիկներ օգտագործում էին կապույտ ⓒ նշանը ոսպնյակի ստորագրության մեջ (օրինակ՝ «ⓒ Super Rokkor»), մասնավորապես՝ Minolta 35-ի և Minolta Memo-յի վրա։ Այն նշանակում էր լուսավորված օպտիկա, այլ ոչ թե հեղինակային իրավունք ։ Նմանատիպ մակագրություններ կան այլ արտադրողների ոսպնյակների վրա։ Օրինակ, որոշ Olympus Zuiko ոսպնյակներ ունեն կարմիր «Zuiko C.» նշան, որը նշանակում է լուսավորված օպտիկա։
Այս խորհրդանիշը լայնորեն կիրառվել է Cruver ընկերության կողմից, ճանաչման պլաստիկ մոդելների վրա, որոնք արտադրվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ։
Միջազգային ֆոնետիկ այբուբենի ընդլայնման համար, որն օգտագործվում էր խախտված խոսքի վերծանման համար, C-ն շրջանով (Ⓒ) նշանակում է բաղաձայն, որի որակը հնարավոր չէ որոշել ։ C-ի փոքր շրջանակը (ⓒ) կարող է նշանակել չբացահայտվող ձայն, որը հավանաբար [c] է։ Երկու դեպքում էլ, եթե անհնար է սիմվոլը ճիշտ ցուցադրել, դրա փոխարեն կարող է օգտագործվել փակագծերում տեղադրված, ընդգծված կամ արանց ընդգծման սիմվոլը։ (C̲̅) (c̲̅) :
Հադրութի Արթուր Մկրտչյանի անվան հայրենագիտական թանգարան
Հադրութի Արթուր Մկրտչյանի անվան հայրենագիտական թանգարան, գտնվում է ԼՂՀ Հադրութ քաղաքում։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1984 թվականին փետրվարի 28-ին։ Հիմնադիրը և առաջին տնօրենը Գ. Լ. Մարդանյանն էր։ 1986-1991 թվականներին թանգարանի տնօրենն էր, իսկ հետագայում նաև ԼՂ ԳԽ առաջին նախագահ՝ Ա.Ա.Մկրտչյանը։ Վերջինիս օրոք թանգարանը կոչվել է «Դիզակ», իսկ հետագայում Ա.Մկրտչյանի եղերական մահից տարիներ անց, հիմք ընդունելով նրա` թանգարանի համար կատարած մեծածավալ գիտալուսավորական, ուսումնահայտնագործական, հավաքչական և ընդհանուր գիտական աշխատանքները, վերանվանվել է իր` Ա. Մկրտչյանի անվան։ Թանգարանի մուտքում տեղադրված է Ա.Մկրտչյանի կիսանդրին` ԼՂՀ զինանշանի ներքո։ Մուտքում է տեղադրված նաև Հադրութի շրջանի վարչատարածքային քարտեզ-մանրակերտը։
Թանգարանի ստորաբաժանումներ
Թանգարանում գործում է վեց սրահ, որտեղ համապատասխանաբար ներկայացվում են՝ Վերջին սրահում ներկայացված են արցախյան գոյապայքարում զոհված հադրութցի ազատամարտիկների լուսանկարները`ըստ գյուղերի։ Առանձին վահանակներով են ներկայացված Մարտական խաչի ասպետների և անհետ կորած ազատամարտիկների լուսանկարները։ Այստեղ է դրված զոհված ազատամարտիկների հիշատակին նվիրված հուշարձանի մանրակերտը։ Առանձին վահանակով ներկայացված է Արթուր Մկրտչյանի անցած ուղին։ Առանձին վահանակով ներկայացված է նաև ապրիլյան քառօրյա պատերազմում զոհված անվեհեր դիզակցիների լուսանկարները։
Այժմ տնօրենն է՝ Մարինե Կարապետյանը։
Մասնաճյուղեր
«Հադրութի Ա. Մկրտչյանի անվան հայրենագիտական թանգարան» ՊՈԱԿ-ն ունի երկու մասնաճյուղերը՝ Մեծ թաղեր գյուղում «Մեծ Թաղերի Խուդյակովի անվան տուն-թանգարան» և Տումիում՝ «Տումի Թևան Ստեփանյանի անվան տուն-թանգարան»։ Վերջինս գործում է 2014 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թանգարաններ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության թանգարաններ
95 թեզիսներ
95 թեզիսներ (Դոկտոր Մարտին Լյութերի դիսպուտը ապաշխարության և ինդուլգենցիայի վերաբերյալ), Մարտին Լյութերի կողմից գրված փաստաթուղթ՝ կաթոլիկական աստվածաբանության քննադատության շարադրանքով, որում նա պնդում էր, որ իշխող կրոնական վարդապետությունը կործանում է հավատը ։
Այդ փաստաթղթից հաշվվում է Ռեֆորմացիայի սկիզբը և բողոքականության պատմությունը։ 95 թեզիսները գրելու հիմնական շարժառիթը և գաղափարը Հռոմի պապերի՝ մեղքերին թողություն տվող ինդուլգենցիաների և նրանց բացառիկ իրավունքների քննադատությունն էր, ինչպես նաև Սուրբ Գրքի՝ որպես միակ հեղինակության հաստատումը։
Մինչ XX դարը փաստ էր համարվում, որ Լյութերի կողմից թեզիսները Վիթթենբերգի (Սաքսոնիայի իշխանության վարչական կենտրոնը) ամրոցի դռան վրա են փակցվել 1517 թվականի հոկտեմբերի 31-ին, սակայն դա վիճարկվել է Էրվին Իզերլոյի կողմից ։
Նախապատմություն
Հռոմի Պապ Լևոն X-ը Հռոմում Սուրբ Պետրոսի տաճարի շինարարության ծախսերը ծածկելու նպատակով 1517 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ինդուլգենցիաների պրակտիկա սահմանեց։ Հռոմի քաղաքականության և ինդուլգենցիայի պրակտիկայի հանդեպ դժգոհությունը նախկինում էլ էր նկատվում, սակայն աստվածաբանության դոկտոր և ավգուստին–վանական Մարտին Լյութերը անդրադարձավ այս պրակտիկայի աստվածաբանական ասպեկտին, որը պարարտ հողի վրա դրվեց։ Թեզիսների հրապարակման մեջ մեծ դեր է խաղացել դոմինիկ–վանական Յոհան Տեցելի անձը, ով առանց ամաչելու ինդուլգենցիաներ էր վաճառում Վիթթենբերգում։
Բովանդակություն
Ընդհանուր առմամբ, դոկտոր Մարտին Լյութերի 95 թեզիսերը ցույց են տալիս, որ նա դեռևս իրեն նույնացնում է կաթոլիկ լինելու հետ, հանդես է գալիս որպես խեղաթյուրումներից հավատքի մաքրման ջատագով և Հռոմի պապի պաշտպանը՝ իր հրամանների կեղծ կատարողներից։
Առաջին յոթ թեզիսներում Լյութերը պնդում է, որ ապաշխարությունը, որին կոչ է անում Հիսուս Քրիստոսը, չի սահմանափակվում ապաշխարության և քավության արարողությամբ, քանի որ այն տևում է քրիստոնյայի ողջ կյանքի ընթացքում և ավարտվում է միայն երկնքի արքայության մեջ մտնելով (թեզիս 4)։ Հռոմի պապը ցանկանում է և կարող է ներել միայն այն պատիժները, որոնք կա՛մ իր իշխանությամբ, կա՛մ եկեղեցական իրավունքով նա է դրել մարդու վրա։ Ներել մեղքերը պապը կարող է՝ հաստատելով այն Աստծո անունով (թեզիս 6)։ Միևնույն ժամանակ, Լյութերը պնդում է, որ քահանային (որը նրա պատկերացմամբ՝ Աստծո կուսակալն է) հնազանդ լինելը ներման պայման է՝ «Ոչ մեկի մեղքը Աստված չի ներում՝ չստիպելով միաժամանակ ամեն բանում հնազանդվել քահանային՝ իր կուսակալին» (թեզիս 7)։ Լյութերը թերահավատորեն է վերաբերում մարդու վստահությանը իր ապաշխարության ճշմարտացիության և ամբողջական ներման հարցում (թեզիս 30)։
Լյութերը ընդունում է Հռոմի պապի՝ մահացածների համար Սուրբ Հոգու (թեզիս 9) և նրա բարեխոսության գործողությունները (թեզիս 26)։ Պապի միջոցով մարդկանց տրվում է Ավետարանը, նրա «հրաշագործ զորությունները, բժշկելու պարգևները» (թեզիս 78)։ Բողոքականության հիմնադիրը կոչ է անում անտեսել պապական ներողամտությունը և մասնակցությունը (թեզիս 38)։ Լյութերն արդարացնում է Պապին՝ համարելով, որ խախտումները գալիս են քահանաներից ու եպիսկոպոսներից, որոնք սխալ են կատարում Հռոմի պապի հրամանները (թեզիսներ 50, 51, 53, 55, 71-73)։ Թեզիս 81-ում նա բողոքում է, որ գիտնական այրերը սխալ ուսուցանող եպիսկոպոսների, քահանաների և աստվածաբանների մեղքով դժվարանում են հարձակումներից պաշտպանել Հռոմի պապին։ «Ով խոսում է պապական թողության ճշմարտության դեմ, թո՛ղ նա նզովյալ լինի և անիծվի։ Բայց ով պահակ է կանգնած քարոզչի սանձարձակ և լկտի խոսքի դեմ, թող օրհնված լինի» (թեզիս 71, 72)։
Քավարան
Լյութերը քննադատում է իր կարծիքով կեղծ դատողությունները քավարանի մասին։ Քավարանի ճշմարտությունը նա դեռ անպայման ընդունելու է (թեզիսներ 16, 22, 25, 26, 29 և այլ)։ Լյութերը գրում է, որ մեռնողի վախը, սարսափը և հուսահատությունը նույնն են, ինչ որ անդրշիրիմյան քավարանի տանջանքները (թեզիս 15) ։ Լյութերը խոսում է այն մասին, թե ինչ են զգում հոգիները քավարանում (17-19–րդ թեզիսներ)։ 21-52-րդ թեզիսներում Լյութերըընդհանուր առմամբ դեմ է ինդուլգենցիային, չնայած փոքր բարիքի համար ընդունում է դրանք (թեզիս 55), բողոքում է, որ այդքան քիչ մարդիկ են «ըստ կանոնների գնում ինդուլգենցիաներ» (թեզիս 31)։ Ինդուլգենցիաները գործում է միայն ներեկեղեցական կանոնների խախտման դեպքում (թեզիս 34), փրկությունը դրանց հետ կապված չէ։ Միայն Աստծո ամենաթողությունն է տանում փրկության (28–րդ թեզիսը մոնեգիզմի հիմքն է)։ Ինդուլգենցիայի նպատակը ազատ արձակման գիր գնելով չի սահմանափակվում, այլ անկեղծ ապաշխարությամբ և «մարմնի ամենազոր մահով»՝ մինչև մահ (թեզիս 3)։
Ինդուլգենցիաներ
55–66-րդ թեզիսներում Լյութերը հաստատում է Ավետարանի առաջնահերթությունը (verbum dei) ինդուլգենցիաների նկատմամբ (թեզիս 55)։ «Եկեղեցու իրական գանձը,–գրում է նա 62-րդ թեզիսում,– Աստծո փառքի և շնորհի մասին Սուրբ Ավետարանն է(verus thesaurus ecclesiae est sacrosanctum evangelium gloriae et gratiae dei)», որը Աստված հայտնել է խաչի վրա (թեզիս 68)։ Դրանում կարելի է տեսնել բողոքական Sola Scriptura սկզբունքի զարգացման նախադրյալները։
Լյութերը խենթություն է անվանում բոլոր դեպքերում պապի ինդուլգենցիային վստահելը, քանի որ այդ դեպքում կարելի էր ենթադրել Աստվածամոր մեղքի ներման հնարավորությունը (թեզիս 75)։ Ի ապացույց այն բանի, որ Պապի ինդուլգենցիան չի ապահովում հանդերձյալ կյանքում ներումը, Լյութերը մեջբերում է այն պնդումը,որ եթե դա հնարավոր լիներ, ապա Հռոմի պապը իր սիրալիրությամբ վաղուց կազատեր բոլոր նրանց, ովքեր քավարանում են (թեզիս 82)։ Լյութերը նաև Սուրբ Պետրոսի տաճարի կառուցումը չի համարում ինդուլգենցիա մտցնելու արդարացում (թեզիս 86)։
Վերջում Լյութերը բերում է մի շարք տրամաբանական հակասություններ, որոնց հանգեցնում է ինդուլգենցիաների փրկության գաղափարը։ Նա եզրակացնում է, որ «եթե ինդուլգենցիաները քարոզվում են պապի ոգով և մտքով», ապա այդ բոլոր հակասություններն իրենք իրենց անհետանում են։
Խաչի աստվածաբանություն
Վերջին թեզիսները հիմք են դնում խաչի աստվածաբանությանը։ Այստեղ հեղինակն ասում է, որ պետք է տառապանքների մեջ ընդօրինակել Քրիստոսին և երկինք բարձրանալ վշտերով (94-95–րդ թեզիսներ)։
Հետևանք
95 թեզիսների հրապարակումը Հռոմում կտրուկ արձագանք առաջացրեց և ըմբռնվեց գերմանական իշխանների կողմից, ինչը կանխորոշեց Եվրոպայի կրոնական պառակտումը հիմնականում գերմանական բողոքականների և ռոմանական կաթոլիկների միջև։ Թեզիսների թողարկումից 3 տարի անց այն ժամանակ արդեն ոչ անհայտ Մարտին Լյութերը կաթոլիկ եկեղեցուց հեռացվեց Հռոմի Պապի որոշմամբ, ինչը եկեղեցու արագ ճյուղավորման և մեծ պառակտման սկիզբ դարձավ։ Այդ հակամարտությունների պատճառով Արևմտյան Եվրոպայում կրոնական հակամարտությունների և պատերազմների ալիք բռնկվեց։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռեֆորմացիա
Մահվան դաշտեր (ֆիլմ)
«Մահվան դաշտեր» (The Killing Fields), ռեժիսոր Ռոլան Ժոֆեի վավերագրական դրաման։ 1985 թվականին ֆիլմը արժանացել է երեք «Օսկար» մրցանակի, ութ Բրիտանական կինոյի և հեռուստատեսային արվեստի մրցանակի և մի շարք այլ մրցանակների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր
Դայանո
Դայանո  (Daiano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 667 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 74 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0462։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Չորշան
Չորշան, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Լենա Հալենգրեն
Լենա Հալենգրեն (Lena Hallengren, ), շվեդ պետական և քաղաքական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Շվեդիայի Կալմար քաղաքում։
Ստանալով մանկավարժական կրթություն՝ դասախոսական գործունեությամբ չի զբաղվել։ Քաղաքականությամբ սկսել է զբաղվել 1990-ականների կեսերից։ Շվեդիայի Սոցիալ-դեմոկրատական երիտասարդական լիգայի (SSU, Sveriges socialdemokratiska ungdomsförbund) անդամ է։ 1999-2002 թվականներին ԽՍՀՄ-ում եղել է արհմիության քարտուղար, 1995-2002 թվականներին՝ արհմիութենական խորհրդի անդամ։ Եղել է Կալմարի քաղաքային խորհրդի անդամ և խորհրդի նախագահի տեղակալ։ 1996-1998 թվականներին նաև որոշ ժամանակ աշխատել է որպես քաղաքական քարտուղար Կալմար շրջանի մունիցիպալիտետում։
2002-2006 թվականներին Շվեդիայի վարչապետ Հանս Փերսոնի կառավարությունում զբաղեցրել է կրթության նախարարի տեղակալի պաշտոնը՝ պատասխանելով նախադպրոցական կրթության, ինչպես նաև կրթության և երիտասարդության հարցերին ։
2006 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Հալենգրենը դարձել է Ռիկսդագի անդամ և եղել է շրջակա միջավայրի և գյուղատնտեսության կոմիտեի անդամ (2006-2009 թվականներին), այնուհետև գլխավորել է տրանսպորտի և կապի կոմիտեն (2009-2010 թվականներին) և կրթության կոմիտեն (2014-2018 թվականներին)։
2018 թվականի մարտի 8-ից Լենա Հալենգրենը զբաղեցրել է վարչապետի աշխատասենյակում երեխաների, տարեցների և գենդերային հավասարության հարցերով նախարարի պաշտոնը վարչապետ Ստեֆան Լյովենի կաբինետում ՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով թոշակի չանցած Օսա Ռեգներին։
2019 թվականի հունվարի 21-ին նա նշանակվել է Շվեդիայի կառավարության սոցիալական գործերի նախարարության ղեկավար։
Զբաղվելով նաև հասարակական գործունեությամբ՝ 2018 թվականից հանդիսանում է երեխաների նկատմամբ բռնությունն արմատախիլ անելու գլոբալ գործընկերության (Global Partnership to End Violence Against Children) տնօրենների խորհրդի անդամ ։
Անձնական կյանք
Լենա Հալենգրենը ամուսնացել է Ջոնաս Հելբերգի հետ (Jonas Hellborg), որն աշխատում է Կալմարի շրջանի շրջանային խորհրդում և ղեկավարում է Կալմարի Vallens soppteater թատրոնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդիայի կին քաղաքական գործիչներ
Նարնջա
Նարնջա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քոլիկի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
Ալկանիսո
Ալկանիսո (Alcañizo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո նահանգի՝ Կաստիլա Լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Ինչպես նաև Լա Կամպանա դե Օլոպեսա շրջանում։ Բնակչությունը 343 մարդ։ Տարածքը՝ 14 կմ² է։ Պրովիցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 102 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ռոդրիգո Բադիլյա
Ռոդրիգո Սեկեյրա Բադիլյա (Rodrigo Sequeira Badilla, ), ֆուտբոլային մրցավար Կոստա Ռիկայից։ Առավելապես հայտնի է նրանով, որ վարել է ԱՄՆ-ում կայացած 1994 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հետևյալ երեք հանդիպումները. D խմբի Նիգերիա-Բուլղարիա, C խմբի Իսպանիա-Բոլիվիա և կիսաեզրափակիչի Բրազիլիա-Նիդերլանդներ մրցամարտերը ։ 2006 թ. օգոստոսին հեռացվեց առաջնությունից 21 օրով Հերվե Լհոմեդետի հետ կապված սկանդալի պատճառով։
Միջազգային ֆուտբոլային մրցախաղեր վարել է 1989 -ից մինչև 2002 թվականը, այդ թվում՝ Ֆահդ թագավորի գավաթի 1992 և 1995 թվականների խաղարկությունների , 1993 թ. աշխարի երիտասարդական առաջնության (1993 FIFA World Youth Championship), 1998 և 2002 թթ. աշխարհի առաջնությունների որակավորման փուլերի, ԿՈՆԿԱԿԱՖի ոսկե գավաթի 1993 և 1998 թթ. խաղարկությունների (1998 CONCACAF Gold Cup) , Ամերիկայի գավաթի 1997 թ. խաղարկության (1997 Copa América) առանձին մրցախաղեր ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոստառիկացի ֆուտբոլային մրցավարներ
Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)
Գալուստ Գալստյան կարող է վերաբերել՝
Շիրակամուտի ջրանցք
Շիրակամուտի ջրանցք, Նալբանդի ջրանցք, ջրանցք Հայաստանի Լոռու մարզում։ Սկիզբ է առնում Չիչխան գետի վերին հոսանքից, անցնում Շիրակամուտ գյուղ, ապա Հարթագյուղով ձգվում մինչև Մեծ Պարնի գյուղ։ Շահագործման է հանձնվել 1940 թվականին։ Երկարությունը 36 կմ է, ջրթողունակությունը՝ 2 մ³/վ։ Ոռոգում է Հարթագյուղ, Ծաղկաբեր, Մեծ Պարնի, Խնկոյան, Շիրակամուտ, Լուսաղբյուր, Կաթնաջուր, Սարալանջ գյուղերի հողատարածքները։ 1988 թվականի երկրաշարժից ավերվել է, վերակառուցվել և շահագործման է հանձնվել 1998 թվականին ։ Միջան դարերում որոգվել է Գեղարքունիք գավարը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի ջրանցքներ
Ջրառվույտ
Ջրառվույտ, ջրաերեքնուկ, ջրառվույտազգիների ընտանիքի ճահճային բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 1 տեսակ՝ Ջրառվույտ եռատերև (Menyanthes trifoliata)։
Հայաստանում հանդիպում է Վայոց ձորի մարզում (Չիմոյգյոլում). գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Կոճղարմատը սողացող է, բազմամյա, հատվածավոր։ Ցողունի բարձրությունը մինչև 40 սմ է։
Կենսաբանական նկարագիր
Կոճղարմատը սողացող է, բազմամյա, հատվածավոր։ Ցողունի բարձրությունը մինչև 40 սմ է։ Տերևները եռմասնյա են, երկար կոթուններով, հերթադիր։
Ծաղկակիր ցողունն ուղիղ է, առանց տերևների, ծաղկաբույլը՝ ողկուզանման, ծաղիկները՝ ձագարանման, սպիտակ կամ վարդագույն։
Պտուղը միաբուն, երկբաժան տուփիկ է, սերմերը՝ խոշոր, կողքերից սեղմված։
Ծաղկի բանաձևը՝
Ծաղկում է հուլիսի կեսերին։
Քիմիական կազմ
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ջրառվույտ (Folium Menyanthidis) տերևները։ Տերևները հավաքում են բույսի ծաղկելուց հետո, չորացնում են 45-60 °C ջերմաստիճանում ։
Բույսի տերևները պարունակում են ֆլավոնիոիդներ, գլիկոզիդներ, մենիանտին, վիտամին С, ասկորբինաթթու, ճարպայուղ, ալկոհոլիդներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջրառվույտազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Աստերոիդների ցանկ (248701-248800)
Աստերոիդների ցանկ (248601-248700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (248801-248900)
Կարպատի (գյուղ, Մուկաչևոյի շրջան)
Կարպատի (Карпати), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարպատի գյուղում բնակվում էր 235 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 980 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նովոտրոիցկի (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)
Նովոտրոիցկի (Новотроицкий), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։ Գտնվում է Ալնաշի գյուղից 9 կմ հարավ-արևելք և Իժևսկ քաղաքից 91 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 83 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Զագրեբելիե (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Զագրեբելիե գյուղում բնակվում էր 244 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1548 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 157,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բորգունդի ստավկիրկա
Շինարարության տեխնոլոգիան և կրոնական տեսանկյուն
Բորգունդի ստավկիրկան կառուցվել է 1150-1180 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում ։ Եկեղեցին նվիրված է Անդրեաս առաքյալին։ Որպես շինանյութ օգտագործվել է մասնավորապես հացենու փայտ, որը, ըստ գերմանասկանդինավյան դիցաբանության, համարվում է սրբազան ծառ։ Ըստ լեգենդի այդ ծառը Իգգդրասիլ է, որը միմյանց հետ է կապել Ասգրադը՝ երկինքը և մեռյալների թագավորությունը՝ Հելը։ Եկեղեցու խորալի՝ վերին ճեմասրահի ինտերիերը կառուցված է անդրեասյան խաչի տեսքով, այն է, անկյունագծային խաչ։ Եկեղեցու ամենակարևոր տարրերից է համարվում է վիշապների պատկեաքանդակները տանիքի անկյուններում։ Այդպիսով հին շինարարները համատեղել են հեթանոսական տարրերը և նոր քրիստոնեությունը։ Ուշադիր դիտելու դեպքում, եկեղեցու արևմտյան դռների վրա, երկաթյա բռնակների շուրջը պատկերված են օձերի գլուխներ, որոնք ունեն չարխափան ազդեցություն և միտված են պահպանելու եկեղեցին թշնամիներից։ Հետաքրքիր ճարտարապետական լուծումներ հայտնաբերվեցին, երբ հետազոտական աշխատանքներ էին տարվում Բորգունդի ստավկիրկայում։ Կիսակամարները, որոնք խորալների վրա են ձևավորվել, կառուցվել են ծառերի արմատային հատվածներից, որպեսզի դիմակայեն հսկայական ծանրությունը։ Մետաղական ոչ մի դետալներ եկեղեցու շինարարության ժամանակ չեն օգտագործվել։ Ընդհանուր առմամբ, Բորգունդի եկեղեցու վրա օգտագործվել են 2 հազարից ավելի փայտյա դետալներ։ Ամուր հիմնակմախքը հավաքվել է գետնի վրա և հետո նոր է վերև բարձրացվել ուղղահայաց դիրքով ամուր ու երկար ձողանների միջոցով։
Նախկինում եկեղեցու ինտերիերի և ճակատի դեկորները շատ պայծառ երանգավորում ունեին։ Դրանք ներկապատ էին, որոնց մնացորդները դեռևս այսօր պահպանվել են։ 20-րդ դարի կեսերին Բորգունդի ստավկիրկան ենթարկվել է կոնսերվացման, որի հետևանքով խիստ կերպով սևացել է։
Բորգունդի ստավկիրկայի յուրօրինակությունն այն է, որ այն պահպանվել է ցայսօր առանց որևէ մի փոփոխությունների՝ ո՛չ տեխնիկական բնույթի, ո՛չ ինտերիերային (բացառություն են կազմում թերևս միայն գույները, որոնք խամրել են տարիների ու դարերի ընթացքում)։
Բորգունդի ճարտարապետական համալիր
Բացի 12-րդ դարի հիմնակմախքային եկեղեցուց, համալիրի մեջ ներառված են նաև.
Բորգունդի ստավկիրկա և Նորվեգիայի պատմություն
Հիմնակմախքային կառուցվածք ունոցող շատ եկեղեցիներ Նորվեգիայում կառուցվել են հընթացս 1130 թվականից մինչև 1350 թվականների։ Այդ ժամանակ Եվրոպայում մոլեգնում էր սև մահը՝ ժանտախտը։ Այն գրեթե ամբողջությամբ դադարեցնում էր շինարարական աշխատանքները։ Բորգունդի ստավկիրկան կառուցվել է առավել հին եկեղեցու տեղում։ Այդ հին եկեղեցու որոշ հատվածներ հայտնաբերվել են եկեղեցու հատակի տակից դեռևս 12-րդ դարում։ Բորգունդի ստավկիրկայի շինարարությունն ընթացել է այն ժամանակ, երբ կաթոլիկ Նորվեգիան դարձավ ինքնուրույն եկեղեցով տարածաշրջան, որը ենթարկվում էր Վատիկանին։ Այս եկեղեցու ճակատագիրը կապված է միջնադարյան հեղհեղուկ դարաշրջանի հետ։ Բորգունդով էր անցնում կոնունգի ճանապարհը։ Այդ ժամանակ եկեղեցին ամենայն հավանականությամբ արդեն կառուցված էր, քանի որ կից գերեզմանատանը գտնվել են թաղված զինվորների մնացորդներ, որոնք զոհ էին գնացել 1177-1184 թվականներին տեղի ունեցող քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ 1877 թվականին Բորգունդի ստավկիրկան գնվեց Նորվեգիայի հին հուշարձանների պաշտպանության վարչությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի հիմնակմախքային եկեղեցիներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Հիմնակմախքային եկեղեցիներ Կատեգորիա:Սոգն օգ Ֆյուրանեի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:12-րդ դարի եկեղեցիներ
Յուրի Սելենսկի
Յուրի Վասիլևիչ Սելենսկի (Юрий Васильевич Селенский, իրական ազգանունը՝ Գալիշնիկով, ), խորհրդային գրող և լրագրող։ Գրել է ստեղծագործական կեղծանվամբ, որը վերցվել է այն պատմական շրջանի պատվին, որտեղ ծնվել և մեծացել է ։
Կենսագրություն
Յուրի Սելենսկին ծնվել և մեծացել է Աստրախանի բանվորական ծայրամասում, Վասիլի Իվանովիչ Կալաշնիկովի և Ալեքսանդրա Միխայլովնա Բուդարինայի ընտանիքում, որոնք Վորոնեժի շրջանից էին և ունեին գյուղացիական ծագում։ Պատանեկության տարիներին եղել է բանֆակի ուսանող և աերոակումբի անդամ։ 19 տարեկանը չլրացած զորակոչվել է բանակ, մասնակցել Հայրենական Մեծ պատերազմին։ 1942 թվականի հունվարին հայտնվել է Ստալինգրադում որպես կուրսանտ-հղկիչ բանվոր, ավելի ուշ ծառայել է որպես գետային տրանսպորտի աշխատող, օդային հրաձիգ, ավիամեխանիկ ։
1946 թվականին զորացրվելուց հետո Սելենսկին դարձել է լրագրող՝ նախ մարզային ռադիոյի, ապա «Վոլգա» թերթի աշխատակից, որտեղ աշխատել է կյանքի զգալի մասը, ինչի համար նրան անվանում էին «Մերձկասպյան թերթային բանաստեղծ» («газетным поэтом Прикаспия») :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Արճուճի ճակատամարտ
Արճուճի ճակատամարտ, ռազմական բախում Արմինիա կուսակալության և Արաբական խալիֆայության միջև, որը տեղի է ունեցել 850 թվականին Արճուճ կոչվող վայրում։ Հայոց կողմի հրամանատարն էր իշխան Աշոտ Արծրունին, իսկ արաբական կողմինը՝ Ալա-Ծովափի ոստիկանը։ Այս ճակատամարտում հայերը հաղթանակ են տարել ։
Նախապատմություն
847 թվականին Բաղդադում գահ է բարձրանում Մութավաքիլ խալիֆը, որը հպատակ երկրների նկատմամբ սկսում է վարել խիստ քաղաքականություն։ Դրա նպատակն էր լցնել խալիֆայության դատարկված գանձարանը և վերականգնել նախկին հզորությունը։ Հայաստանի ինքնավարությունը վերացնելու և հարկային լուծը վերականգնելու հանձնարարությամբ՝ 849 թվականին ուղարկվում է Աբուսեթ (أبو سيد) ոստիկանը։ Նրան տրամադրել էին մեծաքանակ զորքեր, որոնք պետք է աջակցեին Աբուսեթին հարկահավաքության ժամանակ։ Թովմա Արծրունին վկայում է, որ ոստիկանը մտադրվել էր պաշտոնից հեռացնել Հայաստանի իշխանաց իշխան Բագարատին ու Վասպուրականի գահերեց իշխան Աշոտին, ովքեր հայոց սպարապետ Սմբատ Բագրատունու հետ միասին Հայաստանի ամենաազդեցիկ ղեկավար գործիչներն էին։ Բագարատ Բագրատունին, հակառակ ընդունված կարգի, չի ներկայանում ոստիկանին, այլ մեծարժեք ընծաների հետ նրան է ուղարկում հավաքված հարկերը։ Արաբ ոստիկանն ստիպված է լինում դրանով բավարարվել և հետ դառնալ։ Պատճառն այն էր, որ Հայաստանի հարավային նահանգների նախարարները ռազմական դաշինք էին ստեղծել միմյանց հետ և դարձել խիստ վտանգավոր։ Հեռանալով երկրից՝ Աբուսեթն իր հետ տանում էր հայ իշխանների վերաբերյալ տեղի իսլամադավան բնակչության բողոքագրերը։ Այնուամենայնիվ, նա արաբական զորքը տրամադրում է երկու զորավարների՝ կարգադրելով ասպատակել Տարոնն ու Վասպուրականը և բռնությամբ հավաքել հարկերը։
Ճակատամարտ
Այս ապստմաբության ժամանակ հայ զորավարները կիրառում էին միջնադարի անկանոն ռազմարվեստի համակարգում կիրառվող հնարքները։
Աշոտ իշխանը որոշում է մի խումբ հայ նախարարների զորամասերը բաժանել երեք մասի, որոնք մարտադաշտին մոտենալու և հակառակորդի վրա գրոհելու համար ինքնուրույն երթուղիներ են ստանում։ Աշոտի Արծրունին ընդհանուր հրամանատարությունից զատ վերցրել էր նաև զորասյուներից մեկի հրամանատարությունը։
Անկանոն ռազմարվեստի պահանջներին հավատարիմ մնալով՝ Աշոտ Արծրունին արաբների վրա է հարձակվում այգաբացին։ Լիակատար հանկարծակիության հասնելու համար Աշոտը զինվորներին հարձակման սկզբից հրամայում է արաբների ընդառաջ վազել մեծ արագությամբ։
Արաբական զորքի ճամբարի շուրջը տեղակայված դիտակետերը, նկատելով հայկական զորամասերի առաջխաղացումը, տեղեկացնում են այդ մասին հրամանատարությանը, սակայն հայերի հարձակումը կազմակերպված կերպով անդրադարձնել չի հաջողվում։ Թեև Ալա-Ծովափիի համար հարձակումը հանկարծակի չէր, առաջխաղացման շնորհիվ հայերը կարողանում են հասնել իրենց նպատակին։
Հետագա դեպքեր
851 թվականին Աբուսեթի որդի Յուսուֆն (يوسف), Ատրպատականից մտնելով Հայաստան, կանգ է առնում Արծրունիների կարևորագույն բերդերից մեկի՝ Ադամակերտի մատույցների մոտ։ Նա տարածվում է Վասպուրականում, ապա իր մոտ է կանչում Բագարատ Բագրատունուն՝ նրան խոստանալով տալ Արմինիայի կառավարչի պաշտոնը։ Սակայն Յուսուֆը Խլաթում խաբեությամբ ձերբակալում է Բագարատ Բագրատունուն և շղթայակապ ուղարկում Բաղդադ։ Յուսուֆի ավերածություններին ի պատասխան՝ Խութ ու Սասուն գավառների լեռնականները Բագարատ Բագրատունու որդիների՝ Աշոտի ու Դավիթի, ինչպես նաև Հովհան Խութեցու գլխավորությամբ հարձակվում են արաբների վրա ու հաղթանական տանում։ Յուսուֆը, որ պատսպարվել էր քաղաքի եկեղեցու գմբեթում, սպանվում է մի սասունցի երիտասարդի կողմից։ Այս դեպքերը իրենց արձագանքն են գտել հայ բանահյուսության մեջ և ստեղծվել է «Սասնա ծռեր» էպոսը։ Այդ միջադեպից հետո արաբների դեմ սկսված ազատագրական պայքարը տարածվում է նաև Արմինիայի մյուս երկրներում (Վիրք, Աղվանք)։
852 թվականին խալիֆի հրամանով թուրք զորավար Բուղան ներխուժում է Տարոն։ Այնուհետև ձերբակալում է ապստամբության ղեկավար խշխաններին, սպանում բնակչության որոշ մասին, և մյուսներին գերի վերցնում։ Նույն կերպ վարվում է ապստամբած Վասպուրականի տերերի հետ, սակայն անկարող է լինում ճնշելու ապստամբությունը, որովհետև հայ իշխանները շարունակում էին դիմադրել։ 853 թվականի գարնանը Բուղան ավերում է Սյունիքը, այնուհետև Արևելյան Վրաստանը, սակայն այստեղ լեռնականների կողմից սպանվում է։ Բուղան նույն ճակատագրին է արժանանում Արցախում, որտեղ Եսայի իշխանի գլխավորությամբ Քթիշ ամրոցի պաշտպանները մեկ տարի շարունակ պայքարում էին նրա դեմ։
855 թվականին Բուղան հետ կանչվում, որը հատկապես ձախողվել էր Վասպուրականում՝ գահերեց իշխան Աշոտի ու նրա եղբայր Գուրգենի կողմից և հարկադրված ճանաչել Արծրունիների իշխանությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբական խալիֆայության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Արմինիա կուսակալության ճակատամարտեր
Նենիճանան
Նենիճանան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Եվդոքս
Եվդոքսոս Կնիդոսցի (Εὔδοξος ὁ Κνίδιος, ), մաթեմատիկոս և աստղագետ։
Պլատոնյան դպրոցի ներկայացուցիչ։ Մաթեմատիկական աշխատություններում առաջինն է օգտագործել սպառման մեթոդը, սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Եվդոքսոսը ծանոթ էր սահմանի ժամանակակից հասկացությանը։ Մշակել է համեմատությունների ընդհանուր տեսությունը (շարադրված է Էվկլիդեսի «Սկզբունքներ»-ի 5-րդ գրքում)։ Ստեղծել է երկրակենտրոն համակարգի ինքնատիպ մոդել։ Եվդոքսոսի աշխատությունները մեզ չեն հասել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ Կատեգորիա:Աստղագետներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ
(7920) 1981 XM2
(7920) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վոլգոդոնսկի էկոլոգիական-պատմական թանգարան
Վոլգոդոնսկի էկոլոգիական-պատմական թանգարան (Волгодонский эколого-исторический музей, 1969-2003 թթ.` Վոլգոդոնսկի քաղաքային գավառագիտական թանգարան), թանգարան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկ քաղաքում։
Պատմություն
Թանգարանը ստեղծվել է որպես ժողովրդական քաղաքային գավառագիտական թանգարան 1969 թվականի փետրվարին ։ 1977 թվականի հունվարին այն վերափոխվել է Ռոստովի գավառագիտության մարզային թանգարանի մասնաճյուղի։ 1993 թվականի հոկտեմբերի 23-ին թանգարանին տրվել է անկախ կարգավիճակ ։ 2003 թվականի հուլիսի 30-ին այն վերանվանվել է «Վոլգոդոնսկի էկոլոգիական-պատմական թանգարան» պետական տարածաշրջանային մշակութային հաստատություն ։
Ներկայումս թանգարանն ունի երեք ստորաբաժանումներ`
Վոլգոդոնսկ քաղաքի կենտրոնում գտնվող 2 կառույց 12 ցուցասրահներով և առանձին էթնոգրաֆիկ համալիր` «19-րդ դարի կազակակական խրճիթ» կից շինության հետ, որի տարածքում 2003 թվականի սեպտեմբերի 19-ին բացվել է Դոնի Ժողովրդական մշակույթի, արհեստների և կենցաղի պատմության թանգարանի բացումը ։
Թանգարանն ունի 6 բաժին` գիտա-ֆոնդային, գիտա-ազգագրական, գիտական-ցուցադրության, գիտա-կրթական, տեխնիկական, տնտեսական։ Թանգարանն ունի նաև գիտական ​​գրադարան և գիտա-վերականգնման արհեստանոց։ Տարիների ընթացքում թանգարանը կուտակել է զգալի ֆոնդային հավաքածու` ավելի քան 100 հազար միավոր, որոնք ներկայացված են թեմատիկ հավաքածուներով` ռուսական և դոնի սրբապատկերներ, 15-րդ դարից մինչև 20-րդ դարասկզբի մետաղապլաստ պաշտամունքային առարկաներ, գեղարվեստական և կենցաղային մետաղ, խեցեղեն և ապակի, խորհրդային, ռուս և արտասահմանյան նկարիչների գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքներ, այդ թվում` ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Նիկոլայ Ժուկովի և Ի. Յազևի ստեղծագործություններից, նյութեր Քաղաքացիական և Հայրենական պատերազմից ։
Թանգարանում կազմակերպվում են թեմատիկ Էքսկուրսիաներ ։
«Պատրաստման քայլեր»` Վոլգա-Դոնի նավահանգիստների և Ցիմլյանսկի հիդրոէլեկտրոկայանի ստեղծման պատմությունը, որի շնորհիվ ստեղծվեց Վոլգոդոնսկ քաղաքը։ Ցուցահանդեսում ներառված են լուսանկարներ, փաստաթղթեր, այս մեծ կառույցի մասնակիցների անձնական իրեր։
«Դարերի խորքից»` ցուցանմուշներ քարի, բրոնզի, երկաթե դարաշրջաններից, ինչպես նաև միջնադարից։
«Դոնի կազակների ողբերգությունը 1917-1920 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ»։
«Դոնյան ուղղափառ սրբապատկեր»
«1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմի տարիներին Ռոստովի մարզի արևելյան շրջանը»
1964-65 NBA մրցաշրջան
1964-65 NBA մրցաշրջան, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 19-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Բոստոն Սելտիքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ հինգ խաղերի արդյունքում, «Սելտիքս»-ը հաղթել է «Լոս Անջելես Լեյքերս»-ին։
Վոլգոդոնսկի էկոլոգիական-պատմական թանգարան
Պատմություն
«Դոնի տաճարները» ցուցադրությունում ներկայացված է Սուրբ ծննդյան (1902 թ. կառույց), Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու (1896 թ.) և Համբարձման եկեղեցու (1914 թ.) մակետները։ Ցուցադրությունը ներառում է նաև եկեղեցական գրքեր, հին ձեռագրեր ։
1964-65 NBA մրցաշրջան
1964 թվականի NBA դրաֆթի «Նյու Յորք Նիքս» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է կենտրոնական Ջիմ Բարնսը։ Դրաֆի ժամանակ 8-րդ համարի ներքո ընտրվել է Ուիլիս Ռիդը, իսկ 10-րդ համարի ներքո՝ Փոլ Սայլասը։ Տարածքային դրաֆթի ժամանակ ընտրվել են Ուոլթ Հազարդը։
Վոլգոդոնսկի էկոլոգիական-պատմական թանգարան
Պատմություն
Ամեն տարի թանգարանն ունենում է ավելի քան 125 հազար այցելու։ Գիտա-կրթական գործունեության ավանդական ձևերին զուգընթաց (էքսկուրսիաներ, դասախոսություններ, թեմատիկ թանգարանային դասեր և երեկոներ), թանգարանն աչքի է ընկնում պատմական, էթնոգրաֆիկ և էկոլոգիական կողմնորոշմամբ թատերական ներկայացումներով ։
Հասցե
Ի սկզբանե թանգարանը գտնվել է ԽՍՀՄ 50-ամյակի փողոցի 2 հասցեում ։ Այժմ թանգարանը տեղակայված է երեք հասցեներում`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի թանգարաններ Կատեգորիա:1969 հիմնադրված թանգարաններ
1964-65 NBA մրցաշրջան
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆթներ
Անեբու
Անեբու (Andebu), կոմունա Նորվեգիայի Թագավորության հարավային հատվածում, վարչականորեն՝ Վեստֆոլդի ֆյուլքեում։
Աշխարհագրություն
Անեբուը գտնվում է Նորվեգիայի հարավում։ Գտնվում է թագավորության մայրաքաղաք Օսլոյից 107 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Ըստ 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Անեբուի բնակչությունը կազմում է 5177 մարդ։ Հիմնական բնակիչները նորվեգացիներն են։
Բնակչության շրջանում տարածված է բուկմոլ լեզուն, որը ձևավորվել է ձևավորվել է դանիերենի հիմքի վրա։ Բնակչության խտությունը կազմում է 27,8 մարդ/կմ քառ.: Բնակչության թվով Նորվեգիայում 191-րդն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վեստֆոլդի կոմունաներ
Չուլլու (Ղափանի շրջան)
Չուլլու, գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, շրջանի արևելյան մասում, Սևաքար գյուղից հյուսիս-արևմուտք, Աճանան գետի ձախ կողմում, Սարալանջի վրա։
Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։
Պատմություն
1960-ական թվականներից հետո լիովին լքվել է։
Բնակչություն
Բնակիչները հայեր էին։
Չուլլուի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կինլոդ
Կինլոդ (Кінлодь), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կինլոդ գյուղում բնակվում էր 223 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,445 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 501,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Ալմելո)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Surp Krikor Lousaworitch), հայ առաքելական եկեղեցի Ալմելոյում։
Պատմություն
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցվել է 2003 թվականին Նիդերլանդների Ալմելո քաղաքում։ Նույն թվականին եկեղեցում մատուցվել է առաջին պատարագը՝ Սուրբ Զատկի տոնի առթիվ։ Եկեղեցու տարածքում գործում է հայկական կիրակնօրյա դպրոց ։ Եկեղեցու տարածքում է գտնվում նաև Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշահամալիրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների պաշտամունքային կառույցներ
Մետամորֆոպսիա
Մետամորֆոպսիա (հունարենից՝ μεταμορφοψία, metamorphopsia ՝ «տեսնել աղավաղված ձևեր»), աղավաղված տեսողության ձև է, որի դեպքում ուղիղ գծերի ցանցը երևում է ալիքաձև, իսկ ցանցի մասերը՝ դատարկ։ Մարդիկ մետամորֆոպսիայի առկայությունն առաջին հերթին նկատում են, երբ նայում են փոքր շերտավարագույրին, որի ուղիղ գծերը երևում են ալիքաձև կամ թեքված։ Իրերը կարող են թվալ ավելի մոտ կամ ավելի հեռու տեղակայված։
Նյութ
Այն հիմնականում կապված է մակուլոդեգեներացիայի հետ, մասնավորապես՝ տարիքային մակուլոդեգեներացիայի և քորոիդային նեովասկուլյարիզացիայի հետ ։ Մետամորֆոպսիա դիտվում է նաև ախտաբանական կարճատեսության, ենթադրյալ աչքի հիստոպլազմոզ համախտանիշի, քորոիդային պատռվածքի և բազմաբշտային (մուլտիֆոկալ) քորոիդիտի դեպքում ։
Ախտաբանություն
Մետամորֆոպսիայի զարգացման հիմքում ընկած են աչքի ցանցաթաղանթի կառուցվածքային փոփոխությունները (ցանցաթաղանթային մեխանիզմ), ինչպես նաև գլխուղեղի կեղևի փոփոխությունները (կեղևային մեխանիզմ) ։ Ցանցաթաղանթային մեխանիզմը ներառում է ցանցաթաղանթի շերտերի տեղաշարժը, ինչը հանգեցնում է ցանցաթաղանթի վրա լույսի սխալ տեղաբաշխմանը ։ Կեղևային մեխանիզմը, որը հայտնաբերվերվել է ցանցաթաղանթային մեխանիզմից հետո, ազդում է տեսողական ընկալման «լրացման» և տեսողության կենտրոնացման վրա ։
Պատճառներ
Մետամորֆոպսիան կարող է լինել աչքի ցանցաթաղանթի կամ դեղին բծի մի շարք հիվանդությունների ախտանիշ ։ Այդ հիվանդություններն են՝