cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նախադասության գլխավոր անդամներ
Ենթակայի և ստորոգյալի համաձայնություն
Օրինակ՝ Ես հայ եմ։ Մենք հայ ենք։ Հայերս սիրում ենք հպարտանալ մեր պատմությամբ։
Օրինակ՝ Դու կարդում ես։ Դուք կարդում եք։ Աշակերտներդ պիտի կարդաք։
Օրինակ՝ Նա բժիշկ է։ Գագարինն աշխարհի առաջին տիեզերագնացն է։ Աշխատելը կազմակերպում է մարդուն։
Օրինակ՝ Դու և Արամը լավ աշակերտներ եք։
Ենթակայի և ստորոգյալի շարադասություն
Իսկ եթե ստորոգյալն ընկնում է ենթակայից առաջ, ապա շարադասությունը կոչվում է շրջուն։ Օրինակ՝ Անցան տարիներ։
Այս երկու կարգի շարադասությունն էլ ընդունելի է և ճիշտ, այսինքն՝ ենթակայի և ստորոգյալի շարադասությունն ազատ է։
Անենթակա նախադասություն
Անենթակա է կոչվում այն նախադասությունը, որի ստորոգյալը չունի և չի կարող ունենալ ենթակա։
Օրինակ՝ Էջմիածնում հյուր էի Կոմիտասի մոտ։ Սարերում անձրևում է։
Առաջին նախադասությունում ենթակա չկա։ Այն չի գործածվել, քանի որ ինքնին հասկանալի է, որ այս նախադասության մեջ ենթական կլինի ես։ Երկրորդ նախադասության մեջ ենթակա չկա, և այն հնարավոր չէ վերականգնել։ Այսպիսի նախադասություններում չկա ենթակա ունենալու, ենթակա գործածելու կարիք։ Սրանք անենթակա նախադասություններ են։
Անենթակա նախադասություններն ունեն հետևյալ հատկանիշները.
Օրինակ՝ Պտղատու ծառին շատ քար կգցեն։
Անենթակա նախադասությունն ընդհանրական իմաստ կարող է արտահայտել նաև այլ դեպքերում։
Օրինակ՝ Հրաշք է, չես հասկանում, զարմանում ես (Ե. Չ. ):
Չես հասկանում, զարմանում ես ստորոգյալներն արտահայտված են եզակի երկրորդ դեմքով, չեն վերաբերում խոսակցին, վերաբերում են մարդուն առհասարակ։ Այդպիսի նախադասությունները կարող են փոփոխվել և ունենալ մարդ ձևական ենթակա։
Օրինակ՝ Հրաշք է, մարդ չի հասկանում, զարմանում է։
Օրինակ՝ Արամին կանչում են գրասենյակից։
Անդեմ նախադասություն
Այն նախադասությունը, որը չունի քերականական դեմք, կոչվում է անդեմ նախադասություն։
Օրինակ՝ Մի րոպե հետո եղավ երկրորդ հրամանը․ - Ցրվե՛լ, պառկե՛լ (Հ. Ք.): Երևան։ Աստաֆյան փողոց։ Նստած է խանութպան Համոն (Ե. Չ.):
Բերված օրինակներից յուրաքանչյուրում, բացի դիմավոր բայ ունեցող նախադասություններից, կան նաև դեմք չունեցող, այսինքն՝ անդեմ նախադասություններ (ընդգծվածները)։
Ցրվել-ը, պառկել-ը անորոշ դերբայներ են և խոսքից դուրս միտք չեն արտահայտում, իսկ խոսքում, որոշակի կապակցության մեջ, հատուկ հնչերանգով արտաբերելով՝ դառնում են նախադասություն, արտահայտում են որոշակի միտք։ Այդ միտքը կարելի է արտահայտել նաև այլ կազմություն ունեցող նախադասություններով։ Օրինակ՝ Ցրվե՛ք։ Պառկե՛ք։
Երկրորդ օրինակում Երևան-ը, Աստաֆյան փողոց-ը դեմք չունեն, բայց միտք են արտահայտում, ուրեմն նախադասություն են։
Այս նախադասությունները քերականական դեմք չունեն, այսինքն՝ անդեմ են։
Անդեմ նախադասության կիրառության ու ճանաչման մեջ մեծ դեր են կատարում հնչերանգը և գործածության իրադրությունը։ Լռություն բառն առանձին վերցրած կամ բառարանում նախադասություն չէ, բայց, օրինակ, հիվանդանոցի միջանցքի ցուցանակին գրված այդ նույն բառը՝ շեշտված հնչերանգով, ըմբռնվում է որպես նախադասություն, որ արտահայտում է «Լռությո՛ւն պահպանեք» միտքը։
Անդեմ նախադասության գլխավոր անդամն արտահայտվում է բայով կամ անուն խոսքի մասով (գերազանցապես՝ գոյականով). ըստ այդմ անդեմ նախադասությունները լինում են բայական և անվանական։
Բայական անդեմ նախադասություն
Այն նախադասությունը, որի գլխավոր անդամն արտահայտված է անդեմ բայով, կոչվում է բայական անդեմ նախադասություն։ Օրինակ՝ Հայտնե՞լ Խոռխոռունյաց նախարարին որևէ վստահություն (Դ․ Դ․)։ Անդեմ նախադասության գլխավոր անդամը ենթակա կամ ստորոգյալ չէ․ այն պարզապես կոչվում է գլխավոր անդամ։ Անդեմ բայական նախադասությունները կարող են արտահայտել՝
Անվանական անդեմ նախադասություն
Այն անդեմ նախադասությունը, որի գլխավոր անդամն արտահայտված է որևէ անուն խոսքի մասով, կոչվում է անվանական անդեմ նախադասություն։
Անվանական անդեմ նախադասությունները գործածվում են գեղարվեստական ստեղծագործություններում, հատկապես երբ պետք է լինում միտքն ավելի սեղմ արտահայտել կամ խոսքին տալ որոշ հանդիսավորություն։
Անվանական անդեմ նախադասությունների ձևավորմանը հաճախ մասնակցում է ահա (կամ ահավասիկ) բառը։
Օրինակ՝ Ահա մեր գետը, մեր զուլալ գետը (Ա․ Բ․)։
Ժխտում արտահայտելիս անվանական անդեմ նախադասության մեջ գործածվում են ժխտական դերանուններ, ինչպես և ոչ… ոչ շաղկապը։
Օրինակ՝ Ոչ մի ծառ։ Նույնիսկ խոտը այնտեղ քիչ է, դեղնած ու չորացած (Վ․ Փ․)։ Ոչ ոք, ոչ մի շունչ, ոչ գազան, ոչ թռչուն (Դ․ Դ․)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շարահյուսություն Կատեգորիա:Նախադասություն Կատեգորիա:Նախադասության անդամներ
Վճռական աջակցություն (գործողություն)
«Վճռական աջակցություն» գործողություն (Resolute Support Mission), ՆԱՏՕ-ի ոչ մարտական առաքելություն, որը միտված է Աֆղանստանի կառավարական ուժերին օգնություն ցույց տալուն։ Առաքելությունը սկսվել է 2015 թվականի հունվարի 1-ից ։
Աստերոիդների ցանկ (166401-166500)
Աստերոիդների ցանկ (166301-166400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (166501-166600)
|}
Վճռական աջակցություն (գործողություն)
Գրոծողությունը պաշտոնապես փոխարինել է անվտանգության աջակցության միջազգային ուժերի (ISAF) գործողությանը, որի գործունեությունն ավարտվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ։ Այդ օրը համարվում է 2001-2014 թվականների պատերազմի պաշտոնական ավարտ ։ Փաստորեն, մարտական գործողությունները շարունակվել են, բայց արդեն աֆղան զինվորականների գլխավոր դերակատարմամբ։
Պատմություն
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը միաձայն ընդունեց № 2189 բանաձևը՝ ի աջակցություն նոր առաքելության։
2014 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Քաբուլում Աֆղանստանի նախագահ Աշրաֆ Գանին և Աֆղանստանում ՆԱՏՕ-ի ավագ քաղաքացիական ներկայացուցիչ Մորիս Յոհեմսը ստորագրեցին ուժերի կարգավիճակի մասին համաձայնագիր ։
2015 թվականի հունվարին առաքելության ընդհանուր թվաքանակը կազմել է 12,5 հազար զինծառայող և քաղաքացիական անձ, առաքելության պլանավորվող տևողությունը այդ ժամանակ գնահատել են երկու տարի (թեև հիշատակվել է, որ անհրաժեշտության դեպքում առաքելությունը կարող է շարունակվել) ։
Դաշինքի զինծառայողները մարտական գործողություններին չեն մասնակցում՝ զբաղվելով աֆղանական ուժային կառույցների պատրաստմամբ և խորհրդատվությամբ ։ ՆԱՏՕ-ն իր ուժերը տեղակայելու համար Քաբուլում, Բաղրամում, Ջելալաբադում և Քանդահարում տեղակայված ռազմակայաններ է ընտրել ։
2017 թվականի մայիսի 25-ին ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում որոշում է կայացվել 12 000-ից ավելացնել զորակազմի թվաքանակը 15 000-ից՝ երկրում իրավիճակի վատթարացման պատճառով (2017 թվականի փետրվարին պաշտոնական իշխանությունները վերահսկում էին տարածքի 60 %-ից պակաս )։
2018 թվականի դեկտեմբերին Սպիտակ տունը հայտարարել էր 2019 թվականին ԱՄՆ-ի զորակազմը 50 %-ով կրճատելու պլանների մասին ։
2019 թվականի հունիսի սկզբի դրությամբ «Վճռական աջակցություն» գործողության կազմում գործող օտարերկրյա զորակազմի թվաքանակը կազմել է 25 հազար զինծառայող և քաղաքացիական մասնագետ, 177 մարտական զրահապատ մեքենա, շուրջ 4500 զրահամեքենա, 24 մարտական ինքնաթիռ, 80 ուղղաթիռ և անօդաչու թռչող սարքերի զգալի քանակ ։
Օտարերկրյա ռազմական կոնտինգենտի կազմում չեն մտնում ՄԱԿ-ի աշխատակիցները (այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության ծառայության զինված աշխատակիցները) և ՄԱԿ-ի տեխնիկան, որոնք Աֆղանստանում են United Nations Assistance Mission in Afghanistan առաքելության շրջանակներում։
Հրամանատարություն
Առաքելության կենտրոնակայանը գտնվում է Քաբուլում
Մասնակից երկրներ
Գործողությանը մասնակցում է 38 պետություն, այդ թվում․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աֆղանստանի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:ՆԱՏՕ
Օդուբոն շրջան (Այովա)
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Ելանցի
Ելանցի (Еланцы), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Օլխոնսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4006 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Օլխոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (1754)
Ժողովածու (1754), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1754 թվի տակ։ Ձեռագիրները գրվել են 1637 և 1644 թվականներին, համապատասխանաբար Առաքյալ աբեղա և անանուն գրիչների կողմից, Էջիածնում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14,2×9,8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 368 թերթից։ Գրված է միասյունով։ Ունի կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ սրճագույն և դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 219բ, 341ա, հետագայի՝ պահպանակ Բ (1681 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Օսինովիցա (գետ)
Գետի ակունքը գտնվում է անտառներում Կոմի Հանրապետության սահմանի մոտակայքում, Սուխոբորկա գյուղից 20 կմ հյուսիս։ Գետը հոսում է հարավ, անտառյին վայրում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Թեոդոլիտ
Թեոդոլիտ, գեոդեզիական գործիք։ Օգտագործվում է տեղագրական, գեոդեզիական, մարկշեյդերական աշխատանքներում ուղղությունները որոշելու և հորիզոնական ու ուղղաձիգ անկյունները չափելու համար։
Թեոդոլիտի հիմնական տարրերն են օպտիկական դիտակը և անկյունային ու ավելի մանր բաժանումներով հորիզոնական և ուղղաձիգ շրջանակները։ Կան հատուկ նշանակության թեոդոլիտներ (աստղագիտական, գիրոսկոպային, մագնիսական ևն)։
Կատեգորիա:Գեոդեզիական սարքեր Կատեգորիա:Անկյունաչափեր
Նիժնիե Ադամ-Ուչի
Նիժնիե Ադամ-Ուչի (Нижние Адам-Учи), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մոլդովա
Մոլդովա, պաշտոնապես՝ Մոլդովայի Հանրապետություն (Republica Moldova), դեպի ծով ազատ ելք չունեցող պետություն Արևելյան Եվրոպայում , որն արևմուտքում սահմանակցում է Ռումինիային, իսկ հյուսիսում, հարավում և արևելքում՝ Ուկրաինային։ Ուկրաինայի հետ երկրի արևելյան սահմանին՝ Դնեստր գետի երկայնքով, ձգվում է Մերձդնեստրի ինքնահռչակ հանրապետությունը, որի տարածքը դուրս է Մոլդովայի Հանրապետության վերահսկողությունից։ Մոլդովայի մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը Քիշինյովն է։
Մոլդովայի ներկայիս տարածքի մեծ մասը 14-րդ դարից մինչև 1812 թվականը եղել է Մոլդովական իշխանության մաս` մինչ Օսմանյան տերության կողմից վերջինիս հանձնումը Ռուսական կայսրությանը։ Կայսերական Ռուսաստանի կազմում Մոլդովան հայտնի է դառնում Բեսարաբիա անվանումով։ 1856 թվականին հարավային Բեսարաբիան վերադարձվում է Մոլդովային, որը երեք տարի անց միավորվելով Վալախիայի հետ ձևավորում է Ռումինիան։ Այնուամենայնիվ, շատ չանցած՝ 1878 թվականին, ռուսական տիրապետությունը տարածաշրջանի նկատմամբ վերականգնվում է։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության շրջանում Բեսարաբիան կարճ ժամանակով դառնում է ինքնավար հանրապետություն Ռուսաստանի կազմում։ 1918 թվականի փետրվարին Մոլդովան հռչակում է իր անկախությունը և նույն տարում ազգային ժողովի քվեարկությամբ միավորվում Ռումինիայի հետ։ Այդ որոշումը վիճարկվում է Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից, որը 1924 թվականին Ուկրաինական ԽՍՀ-ի կազմում ստեղծում է այսպես կոչված Մոլդովական ինքնավար հանրապետություն Բեսարաբիայից արևելք գտնվող մոլդովաբնակ տարածքներում։
1940 թվականին՝ Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պայմանագրի արդյունքում, Ռումինիան ստիպված է լինում Խորհրդային Միությանը զիջել Բեսարաբիան և հյուսիսային Բուկովինան, ինչն էլ հիմք է դառնում Մոլդովական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության (Մոլդովական ԽՍՀ) ստեղծման համար։ 1991 թվականի օգոստոսի 27-ին, երբ Խորհրդային Միության փլուզման եզրին էր, Մոլդովական ԽՍՀ-ն հռչակում է իր անկախությունը՝ վերանվանվելով «Մոլդովա» ։ Նույն ժամանակահատվածում բռնկված ռազմական հակամարտության ավարտից հետո Դնեստրի արևելյան ափին գտնվող Մոլդովայի տարածքը գտնվում է Մերձդնեստրի անջատողական կառավարության փաստացի վերահսկողության ներքո։ Մոլդովայի Սահմանադրությունն ընդունվել է 1994 թվականին։ Այն երկիրը հռչակում էր խորհրդարանական հանրապետություն, որտեղ նախագահը պետության ղեկավարն է, իսկ վարչապետը՝ կառավարության ղեկավարը։
Մոլդովան Եվրոպա աշխարհամասի երկրորդ ամենաաղքատ երկիրն է (Ուկրաինայից հետո)՝ մեկ շնչին ընկնող պաշտոնական ՀՆԱ-ի ցուցանիշով, և վերջինիս ՀՆԱ-ի մեծ մասը բաժին է ընկնում է ծառայությունների ոլորտին ։ Այն ունի Մարդկային զարգացման ամենացածր ցուցանիշներից մեկը Եվրոպայում՝ զբաղեցնելով 76-րդ տեղն աշխարհում (2022-ի տվյալներով)։ Մոլդովան Միավորված ազգերի կազմակերպության, Եվրոպայի խորհրդի, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության, Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, ՎՈՒԱՄ-ի, Անկախ պետությունների համագործակցության, Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության անդամ է։ Մոլդովայի Հանրապետությունը Եվրոպական միության անդամակցելու պաշտոնական թեկնածու է 2022 թվականի հունիսից ։
Անվանում
«Մոլդովա» եզրույթը կապված է Մոլդովա գետի անվան հետ, որի ավազանը 1359 թվականին հիմնված Մոլդովիայի իշխանության քաղաքական կենտրոնն էր ։ Այսուհանդերձ, գետի անվան հստակ ծագումնաբանությունն անհայտ է։
Համաձայն մոլդավական ավանդական ժամանակագիրներ Դիմիտրիե Կանտեմիրի և Գրիգորե Ուրեկեի՝ գետն անվանվել է իշխան Դրագոշի կողմից որսի ժամանակ, երբ նրա որսաշուն Մոլդան խորտակվեց գետում, որի պատվին էլ գետը ստացավ իր անվանումը։ Հետագայում, որսաշան պատվին անվանակոչված գետի անունով էլ կոչվում է Մոլդովական իշխանությունը ։
1990-ականների սկզբին շատ կարճ ժամանակահատված երկիրը կոչվել է նաև «Մոլդովիա»։ Հենց այդ անվանմամբ էլ հանրապետությունը հիշատակվում է Անկախ պետությունների համագործակցության կազմակերպության հիմնադիր փաստաթղթում։
Այսուհանդերձ, Խորհրդային միության փլուզումից հետո պետությունը վերականգնում է իր անվան ռումինական տարբերակը, այն է՝ «Մոլդովա» ։ Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից պետությունը ճանաչվում է որպես Մոլդովայի Հանրապետություն։
Հնագույն պատմություն
2010 թվականին օլդովանյան հատիչ գործիքներ հայտնաբերվեցին Բայրակիում, որոնք 800,000-1.2 միլիոն տարեկան են։ Սա ցույց է տալիս, որ հնագույն մարդիկ են բնակվել Մոլդովայի տարածքում Պալեոլիթի ժամանակաշրջանում ։ Նեոլիթյան քարի դարում Մոլդովայի տարածքը խոշոր Կուկուտենի-Տրիպիլլական մշակույթի կենտրոնն էր, որը եզերված էր արևելքից Դնեստր գետով Ուկրաինայում և արևմուտքից՝ Կարպատյան լեռներով Ռումինիայում։ Այս քաղաքակրթության մարդիկ, որոնք ապրել են մոտավորապես Ք.Ա. 5500 թվականից մինչև Ք.Ա. մոտ 2750 թվականը, զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, որսորդությամբ, անասնապահությամբ և աչքի էին ընկնում կավե անոթների յուրօրինակ ձևավորմամբ։
Հին և Միջին դարեր
Անտիկ շրջանում Մոլդովայի տարածքը բնակեցված էր դակիական ցեղերով։ Մեր թվարկության առաջինից յոթերորդ դարերի միջև հարավային շրջանները գտնվում էին նախ Հռոմեական, ապա Բյուզանդական կայսրությունների տիրապետության տակ։ Կապված իր ստրատեգիկ նշանակության տարածքից Ասիայի և Եվրոպայի միջև՝ ժամանակակից Մոլդովայի տարածքը հաճախ է գրավվել ուշ հնադարում և վաղ միջնադարում տարբեր ցեղերի կողմից, այդ թվում՝ գոթերի, հուների, ավարների, բուլղարացիների, մագյարների, պեչենեգների, կումանների, մոնղոլների և թաթարների կողմից։
Ռուսական կայսրություն
1812 թվականի Բուխարեստի պայմանագրի համաձայն և անկախ մոլդավական ազնվականության բազմաթիվ բողոքների և անհամաձայնության, Օսմանյան կայսրությունը, որի վասսալն էր Մոլդավիան, Ռուսական կայսրությանը փոխանցեց Մոլդավիայի իշխանության արևելյան հատվածը Խոթինի և հին Բեսարաբիայի հետ միասին, որոնք Ռուսաստանն արդեն գրավել էր ու ավերել։ Ռուսական նոր գովառը կոչվեց Մոլդավիայի և Բեսարաբիայի օբլաստ և նախնական շրջանում վայելում էր մեծ ինքնավարություն։ 1828 թվականից հետո այս ինքնավարությունը զգալիորեն կրճատվեց, իսկ 1871 թվականին օբլաստը փոխակերպվեց Բեսարաբիայի գուբերնիայի, ինչը կազմում էր պետականորեն կարգավորվող ասսիմիլացիայի՝ ռուսիֆիկացիայի մի մասը։ Որպես այս պրոցեսի մաս՝ ցարական կառավարությունը աստիճանաբար հեռացրեց ռումիներենը ազգային և եկեղեցական լեզվի ստատուսից ։ Մոլդավիայի արևմտյան մասը պահպանեց իր ինքնավար իշխանությունը և 1859 թվականին, միանալով Վալախիայի հետ, հիմնեց Ռումինիայի թագավորությունը։ 1856 թվականի Փարիզի համաձայնագիրը Մոլդավիային վերադարձրեց Բեսարաբիայի երեք դքսություններ Քահուլը, Բոլգրադն ու Իսմաիլը, սակայն 1878 թվականի Բեռլինի համաձայնագիրը ստիպեց Ռումինիայի թագավորությանը վերադարձնել այս տարածքները Ռուսական կայսրությանը։ 19-րդ դարի ընթացքում ռուսական իշխանությունները խրախուսում էին ռումինացիների, ուկրաինացիների, լիպովանների, կոզակների, բուլղարացիների ,, գերմանացիների , գագաուզների կողմից երկրի հարավի գաղութացումը և առավել ընդլայնեցին բնակության հնարավորությունները հրեաների համար, որպեսզի ճնշեին 1770-80 ական թվականներին՝ Ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ , այստեղ տարածված նոգաի թաթարներին։ Այս շրջանում մոլդովական բնակչությունը մեծացավ և հասավ 86%-ի 1816 թվականին ։ 1905 թվականին, իսլամական հոսանքների ազդեցության ներքո մոլդովական բնակչությունը կազմում էր գուբերնիայի 52%-ը ։ Այս շրջանում գուբերնիայում տիրական էին հակասեմական տրամադրությունները, որը բերեց հազարավոր հրեաների արտագաղթի դեպի ԱՄՆ ։
Ռուսական հեղափոխությունն ու Մեծ Ռումինիան
Առաջին աշխարհամարտը առաջ բերեց քաղաքական և էթնիկ-մշակութային տեղեկացվածության վերելք, մինչ 300.000 բեսարաբցիներ տեղակայվել էին 1917 թվականին կազմավորված ռուսական բանակում։ Այս շրջանում մի շարք Մոլդավացի զինվորների կոմիտեներ ստեղծվեցին։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխությունից հետո բեսարաբիական խորհրդարանը՝ Սֆաթուլ Թարիին (ռումիներեն՝ Sfatul Țării, [sfatul tsərij]) կազմավորվեց և բացվեց դեկտեմբերի երեքին։ Սֆաթուլ Թարիին հայտարարեց Մոլդավական Ժողովրդավարական Հանրապետությունը՝ ռուսական դաշնային պետության ներսում, որից հետո ձևավորվեց կառավարությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Հանրապետություններ
Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե
Հայաստանի վիճակագրական համակարգը սկսել է գործել յունվար 1920 թ., Հայաստանի Ա Հանրապետության օրօք տես՝ «Յառաջ», Բ. տարի, թիւ 220, 9 հոկտեմբեր 1920, Երեւան, էջ 1։ Մինչ 1990 թ. Հայաստանի կենտրոնական վիճակագրության վարչության վիճակագրական աշխատանքն իրականացվել է ԽՍՀՄ կենտրոնական վիճակագրության վարչության անմիջական ղեկավարության ներքո, որը կրում է լիակատար պատասխանատվություն հանրապետությունում վիճակագրական աշխատանքների կազմակերպման համար։ 2000 թ. ՀՀ ԱՎԾ հանրային շահին ուղղված գործառույթներ իրականացնող մարմին է, որն իր խնդիրները իրականացնելիս անկախ է Հայաստանի պետական և տեղեկատվական ինքնակառավարման մարմիններից։ ՀՀ ԱՎԾ-ն իրականացնում է պետական վիճակագրական աշխատանքը և համակարգում է այն Հայաստանի տարածքում։ Ծառայությունը՝ որպես պետական վիճակագրություն իրականացնող մարմին, իրականացնում է սոցիալ-տնտեսական գործընթացների, բնակչության և նրա կենսագործունեության ոլորտների վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների հավաքագրման, մշակման, կուտակման, ամփոփման, պահպանման, ինչպես նաև վերլուծության, փոխանակման և վիճակագրական տեղեկատվության տրամադրման (հրապարակման) հետ կապված աշխատանքներ ։
Առաքելությունն ու նպատակները
Կոմիտեի հիմնական առաքելությունն է հավաքագրել և հրապարակել վիճակագրական տվյալներ կառավարության և հասարակության օգտագործման համար։ Կարևորագույն նպատակներից է սպառողներին շուկայի պահանջարկին համապատասխան վիճակագրական արտադրանքի տրամադրումը։ Ծառայության հիմնական խնդիրներն են՝
Կառուցվածք
ՀՀ ԱՎԾ-ն կազմված է նախագահից և ծառայության աշխատակազմից։ Ծառայության աշխատակազմի կառավարման բարձրագույն մարմինը ՀՀ վիճակագրության պետական խորհուրդն է, որն իրականացնում է պետական վիճակագրության բնագավառում քաղաքականության մշակումը, երկարաժամկետ միջոցառումների նախագծումը, կարգավորումը, կազմակերպումը, պետական վիճակագրական աշխատանքների ծրագրի իրագործման նկատմամբ վերահսկողության իրականացումը, ինչպես նաև ՀՀ-ում պետական վիճակագրական աշխատանքների ծրագրով նախատեսված վարչական վիճակագրության համակարգումը։ Խորհուրդը՝ Ծառայությունը կառավարում է նախագահը։ Նախագահն ունի տեղակալ, որը պաշտոնի է նշանակվում և ազատվում Խորհրդի կողմից՝ Ծառայության նախագահի նեկայացմամբ։
Ծառայության նախագահ
Նախագահի տեղակալ
Նախագահի գլխավոր խորհրդական
Հղումներ
«Յառաջ», Բ. տարի, թիւ 220, 9 հոկտեմբեր 1920, Երեւան, էջ 1
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ‎ Կատեգորիա:Ստանդարտացման կազմակերպություններ Կատեգորիա:ՀՀ պետական կառավարման մարմիններ Կատեգորիա:ՀՀ օրենքներով ստեղծված մշտապես գործող մարմիններ
Միտք
Միտք, մտածողության արդյունքի այն նվազագույն միավորը, որը որպես ինֆորմացիա կարող է հաղորդվել մարդուց մարդուն խոսքի և այլ միջոցներով։ Հոգեբանական առումով ձևավորվում է ներքին խոսքի միջոցով՝ որպես մտքային գործողությունների արդյունք։ Լեզվաբանության մեջ հաճախ նախադասությունը սահմանվում է որպես միտք արտահայտող լեզվական միավոր՝ Այն միտքը, որը կարող է լինել ճշմարիտ կամ կեղծ, ավանդական տրամաբանության մեջ կոչվում է դատողություն։ «Միտք» տերմինը հաճախ օգտագործվում է լայն առումով՝ նշանակելով որևէ բնագավառի վերաբերյալ ըմբռնումների, գիտելիքների ամբողջությունը (օրինակ, «հասարակական մտքի պատմություն»), երբեմն էլ՝ ընդհանրապես մտածողություն, գիտակցություն (օրինակ, «Մարդը գիտակցական գործողությունն սկզբում կատարում է մտքում, այսինքն՝ մտովի, հետո՝ իրականության մեջ»)։
Մտքի որակներ և հատկություններ
Մարդու մտածողության (լայն առումով՝ իմացական ակտիվության) կոմպլեքսային հատկությունները (ճկունությունը, լայնությունը, խորությունը, արագությունը, հետևողականությունը, ինքնուրույնությունը և այլն), ըստ որոնց մարդկանց միջև դիտվում են անհատական մեծ տարբերություններ դեռևս վաղ տարիքից, հատկապես սկսած դեռահասության և պատանեկության տարիքային փուլերից։
Մտքի արագություն
Դատողություններ կատարելու, խնդիրներ լուծելու, վճիռներ կայացնելու արագությունը, որով մարդիկ զգալի չափով տարբերվում են միմյանցից։ Լավագույն դեպքում մտքի արագությունը զուգորդվում է նրա խորության, լայնության և այլ դրական որակների հետ։:
Մտքի խորություն
Մարդու մտածողության և ընդհանրապես իմացական ակտիվության այն որակը, որը նրան թույլ է տալիս թափանցել երևույթների և խնդիրների էության մեջ, բացահայտել նրանց իմաստն ու ծագման զարգացման օրինաչափությունները և պայմանները, պատճառական փոխկապակցությունները, կանխատեսել իրադրությունների ընթացքն ու հետևանքները։
Մտքի հետևողականություն
Խնդիրներ լուծելիս տրամաբանական կարգ ու նպատակասլացություն հանդես բերելու, լուծումը մինչև վերջ հասցնելու և շեղումներից խուսափելու ընդունակությունը։Մտքի հետևողականությունը այն դրական առանձնահատկություններից մեկն է, առանց որի մարդու իմացական գործունեությունը չի կարող բավարար չափով արդյունավետ լինել։
Մտքի ճկունություն
Մարդու մտածողության և ընդհանրապես իմացական գործունեության)այն անհատական առանձնահատկությունը, որը նրան թույլ է տալիս խնդիրներ լուծելիս շեղվել ընդհանուր ճանաչման արժանացած մեթոդներից և որոնել նորերը, նոր մտահղացումներ ունենալ, անհրաժեշտության դեպքում նոր վճիռներ կայացնել։ Մտքի ճկունությունը ստեղծագործական ընդունակությունների առկայության դրսևորումներից մեկն է։
Մտքի իներտություն
Մարդու մտածողության բացասական գիծ, ճկունության հակադարձ որակը։ Այն կարող է կապված լինել բնավորության իներտության (ակտիվության, նախաձեռնության բացակայության, անգործունեության և այլն) հետ։
Տես նաև
Մտածողություն
Կատեգորիա:Ինֆորմացիա Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Միտք
Ռուբեն Որբերյան
Ռուբեն Որբերյան (Ալիքյան), արևմտահայ բանաստեղծ։
Զաեզդ (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Զաեզդ (Заїзд), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
Ռուբեն Որբերյան
Կենսագրություն
Ռուբեն Որբերյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի նահանգի Մալաթիա քաղաքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղական ուսումնարանում։ Այնուհետև սովորել և ավարտել է Խարբերդի շրջանի «Եփրատ» քոլեջը (1893 թ.), որտեղ աշակերտել է Ռ. Զարդարյանին և Թլկատինցուն։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ Պանտրմայում, Կ. Պոլսում և Զմյուռնիայում (1893-1901)։
Զաեզդ (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Զաեզդ գյուղում բնակվում էր 144 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռուբեն Որբերյան
Կենսագրություն
1901 թ.-ից զբաղվել է վաճառականությամբ, գնացել է արտասահման։ 1904-1920 թթ. ապրել է Աֆրիկայում՝ Ջիբութի երկրի համանուն մայրաքաղաքում, եղել «Դեյլի Մեյլ» անգլերեն թերթի թղթակից։1920 թվականին բնակություն է հաստատել Փարիզում, որտեղ ապրել է մինչև կյանքի վերջը ։
Կյանքի վերջին տասնամյակում գրած գործերը մասամբ լույս են տեսել Սփյուռքի մամուլում։
Ստեղծագործական ուղի
Երբ Որբերյանն ավարտում է քոլեջը և կյանք է մտնում՝ իրական կյանքի խոհերն են դառնում բանաստեղծություններ։ Նա կարծում է, որ անձնական ցավերը պետք է հոգու խորքում թաղել, չլինել լալկան ու հոռետես, այլ պետք է նոր եռանդով փարվել կյանքին, լինել «բախտին հաղթող դյուցազն»։ Այս շրջանի (1894-1904 թթ․) բանաստեղծություններում, որ հայրենի տան, բնության ու կյանքի մասին խոհեր են, բացակայում են լալկան տրամադրությունները։ Բանաստեղծական բարձր վարպետությամբ Որբերյանը խորհում է հայրենի հողի, մարդկային փոխհարաբերությունների, սոցիալական անարդարությունների մասին, դրսևորելով ռոմանտիկ բանաստեղծի ու մարդու խորը սերը մարդ արարածի նկատմամբ։ Օրինակ «Մեր դարը աստուծո առջև» բանաստեղծության մեջ Ռուբեն Որբերյանը բացահայտում է նոր՝ 19-րդ դարի կեղծիքն ու սուտը, «քաղաքակիրթ» կապիտալիստական Արևմուտքի բերած մոլությունները
Դրանից արդեն շուրջ տասը տարի անց նա արդեն բավականին ճանաչված անուն էր հասարակության շրջանում։ Ռուբեն Որբերյանի մուտքը գրական ասպարեզ մի այնպիսի ժամանակաշրջանում էր, երբ 1880-ականների անկումային փուլից հետո արևմտահայ գրականությունն աշխուժացման փորձեր էր անում։ Արշակ Չոպանյանի, Ա․ Հարությունյանի և Սիպիլի հետ Որբերյանն էլ կենսական լիցքեր բերեց այդ օրերի պոեզիային։ Իսկ դա սկիզբն էր այն կենսառատ ու հզոր պոեզիայի, որը թափ էր հավաքելու 20-րդ դարասկզբին՝ Սիամանթոյի, Դանիել Վարուժանի, Վահան Թեքեյանի ու Ռուբեն Սևակի գրական մուտքերով։ Աշխատակցել է «Մասիս», «Արևելյան մամուլ», «Բյուրակն» պարբերականներին, որոնցում տպագրել է «Ֆանին և ես» վիպակը (1898 թ.), «Ելևէջներ» (1895 թ.), «Առաջին սէր» պատմվածքները։ Գրողի ստեղծագործության հիմնական թեման հայրենիքն է, տարագիր հայության հայրենաբաղձությունը։ Թարգմանել է Բայրոնի «Կայեն» և «Երկունք և երկիր» ստեղծագործությունները։ 1932 թ. «Բազմավեպում» տպագրվել է «Լորտ Պայրըն» ուսումնասիրությունը։
Ստեղծագործական ժառանգությունը
Որբերյանը հրատարակել է երեք գիրք․ «Յիշատակաց ծաղիկներ» (1893 թ․, Կ․ Պոլիս), «Ծփանքներ» «1906 թ․, Կահիրե» և «Ովասիս» (1920 թ․, Փարիզ)։ Արևմտահայ մամուլի էջերում Որբերյանը հանդես է եկել բազմաթիվ բանաստեղծություններով, արձակ էջերով, հոդվածներով։ 1963 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա «Երկեր» ժողովածուն, իսկ 1981 թվականին լույս է տեսել ևս մեկ ժողովածու «Հայ դասականների գրադարան» շարքի մի հատորում՝ արևմտահայ այլ հեղինակների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևմտահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թուրքահայ բանաստեղծներ
Բալթյան լեզուներ
[[Պատկեր:Indo-European branches map.png|thumb|270px|
]] Բալթյան լեզուներ - լեզուների խումբ, պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին։ Ավելի քան 4.5 միլիոն մարդ խոսում է բալթյան լեզուներով։ Ավելի տարածված է եղել Լատվիայում, Լիտվիայում, իսկ այժմ Լեհաստանում, Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքում (Կալինիգրադի մարզ) և Բելառուսի հյուսիս-արևմուտքում, ավելի վաղ նաև Վոլգա գետի վերին մասում (VII-XI դարեր), Օկայի ավազանում,Դնեպրի մոտ։ Լեզվախումբը ներառում է կենդանի 2 լեզուներ (Լատվիայի և Լիտվիայի ճյուղերը)։ Բալթյան լեզուները բնութագրվում են բացառիկ արխայիզմով։
Պատմություն
Մի շարք բալթիական և սլավոնական լեզուների սկզբնական նմանություններ թույլ են տալիս լեզուները միավորել բալթո-սլավոնական լեզվախմբի մեջ կամ ենթադրել, որ այս լեզուները կապված են։ Մի շարք հնդեվրոպական լեզուներ ուսումնասիրողներ բացառում են այս լեզուների կապը։ Միաժամանակ օգտագործվում է բալթո-սլավոնական լեզուների կապի տերմինը, որպես ազգակից լեզուներ, դրանք առանձնանում են ոչ թե սկզբունքորեն այլ կառուցվածքային տիպաբանական նմանություններով, որոնք առաջացել են նույն աշխարհագրական տարածքում երկար ժամանակ շփման հետևանքով։ Ժամանակակից լեզուների համար ավելի սովորական ու գործածական են սլավոնական ու բալթիական խմբերի արևմտյան ու արևելյան ճյուղերի առանձնացումը։ Չնայած դրան բալթիական և սլավոնական լեզուները մոտիկ են միմյանց.նույն բարբառների շարունակությունը միմյանց բնութագրող համապատասխանությունն է, սլավոնական և բալթիական լեզուներում հանդիպում է հնչերանգային նման տարբերություն՝ սլավոնական օ-ն համապատասխանում է բալթիական ա-ին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բալթյան լեզուներ Կատեգորիա:Հնդեվրոպական լեզուներ
Սիլվինա Օկամպո
Կենսագրություն
Սիլվինա Օկամպոն ծնվել է 1903 թվականի հուլիսի 28-ին Բուենոս Այրեսում՝ հին արիստոկրատների ընտանիքում։ Եղել է Մանուել Օկամպոյի և Ռամոնա Ագուրեի վեց երեխաներից կրտսերը։ Կրթությունը ստացել է տանը։ Նրա քույրերից մեկը Վիկտորյա Օկամպոն է՝ նշանավոր գրական կազմակերպիչ, Sur արգենտինական ամսագրի հրատարակիչ, որն ունեցել է միջազգային համբավ։ Սիլվինան Փարիզում՝ ապագա ուսուցիչ Ջորջո դե Կիրիկոյի մոտ, սովորել է նկարչություն։
1940 թվականին Սիլվինա Օկամպոն ամուսնացել է Ադոլֆո Բիոյ Կասարեսի հետ, իսկ 1954 թվականին որդեգրել է մեկ այլ կնոջ՝ Բիո Քասարեսի երեխային (Մարթա Բիո Օկամպո)։
Ստեղծագործություն
Սիլվինա Օկամպոն առաջնաելույթ է ունեցել 1937 թվականին պատմվածքների «Viaje olvidado» գրքով, որից հետո հաջորդել են բանաստեղծությունների երեք գրքեր՝ «Enumeración de la patria», «Espacios métricos» և «Los sonetos del jardín»: Sur հրատարակչության կողմից հրապարակված «Espacios métricos» գրքի համար նա 1954 թվականին ստացել է Քաղաքային մրցանակ։ 1953 թվականին «Los nombres»-ի համար Պոեզիայի ազգային մրցույթում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ 1962 թվականին կրկին հիշեցնելով իր մասին՝ «Lo amargo por dulce»-ի հետ զբաղեցրել է առաջին տեղը։
1946 թվականին Սիլվինա Օկամպոն ամուսնու հետ համահեղինակությամբ հրապարակել է «Սիրո ատելություն»-ը, իսկ 1956 թվականին Խուան Ռոդոլֆո Վիլքոկի հետ համատեղ լույս է տեսել նրա Los Traidores պիեսը։ 1940 թվականին Խորխե Լուիս Բորխեսի և Ադոլֆո Բիոեմ Կասարեսի հետ միասին մասնակցել է նշանավոր Ֆանտաստիկ գրականության անթոլոգիայի, ինչպես նաև Պոեզիայի արգենտինական անթոլոգիայի ստեղծմանը (1947 թվական)։ Սիլվինա Օկամպոն նվիրված է եղել Խորխե Լուիս Բորխեսի «Պիեռ Մենար՝ «Դոն Կիխոտի» հեղինակ» նշանավոր պատմվածքին։
Սիլվինա Օկամպոյի գրքերը թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, իտալերեն և այլ լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Արգենտինացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Արգենտինացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ցլի տուբերկուլյոզի հարուցիչ (M. bovis)
Միջինում M. bovis-ը կազմում է մարդու մոտ տուբերկուլյոզի հանդիպման դեպքերի 5%-ը։ Բացի այդ այն հանդիսանում է ռեկորդակիր իր հնարավոր տերերի քանակով՝ անջատել են 60 տեսակ կաթնասուններից։ Մարդու համար համաճարակաբանական վտանգ են իրենցից ներկայացնում խոշոր եղջերավոր անասունները, ուղտերը, այծերը, ոչխարները, խոզերը, շները և կատուները։ Հիվանդ կենդանիները արտազատում են միկոբակտերիաներին կաթի, մակրոտայի, մեզի և կղանքի հետ։ Մարդը վարակվում է հիվանդ կենդանու հետ շփվելիս, հում կաթ օգտագործելիս, իսկ ավելի հազվադեպ՝ վատ եփած միս օգտագործելիս։ Կարագում հարուցիչը կարող է պահպանվել մինչև 240 օր, պանրում՝ 200 օր։ Մարդկանց մոտ այս հարուցիչով վարակվելիս կա հակում դեպի բարդություններ՝ հիվանդության տարածում ամբողջ օրգանիզմով, բրոնխային մետաստազավորում։ M. bovis-ը ներկայացված է հաստ ցուպիկներով, նախընտրում է կուլտիվացման միկրոաէրոֆիլ պայմաններ և ավելի դանդաղ է աճում, քան Կոխի ցուպիկը։ Անջատում են այն նույն մեթոդներով, ինչ մարդուն բնորոշ միկոբակտերիաներին։ M. tuberculosis-ի հետ հիմնական տարբերվող մեթոդներն են նիացինային թեստը (բացասական է M. bovis-ի մոտ) և կենսաբանական մեթոդը ճագարների վրա (ճագարները կայուն են M. tuberculosis-ով վարակվելու նկատմամբ)։
Կատեգորիա:Մանրէաբանություն Կատեգորիա:Արևադարձային հիվանդություններ Կատեգորիա:Զոոնոզ Կատեգորիա:Տուբերկուլյոզ
Mycobacterium africanum
M. africanum-ը հանդիսանում է Աֆրիկայում տուբերկուլյոզի հիմնական հարուցիչը, որը մորֆոլոգիապես և կուլտիվացման պայմաններով նման է M. bovis-ին։ Նրան տարբերակելը շատ դժվար է՝ շատ լաբորատորիաներում նրան չեն մեկուսացնում, կամ էլ սխալմամբ ընդունում են որպես M. bovis։ Նրա ախտանշանները, ախտահարման համաճարակաբանությունը նման են M. tuberculosis-ի կողմից հարուցվողին։
Միկոբակտերիայի այս տեսակն առավել հաճախ հանդիպում է Արևմտյան Աֆրիկայի երկրներում, որտեղ այն դառնում է թոքերի տուբերկուլյոզի դեպքերի ավելի քան 40 տոկոսի հարուցիչը ։
M. africanum-ը ներառված է Mycobacterium tuberculosis համալիրում ։
Պյատրաս Ցվիրկա
Կյանք ու գործունեություն
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ 1926 թվականին ավարտել է Վիլկիայի միջնակարգ դպրոցը։ 1924 թվականին հանդես է եկել որպես բանաստեղծ և նովելիստ։ Նույն թվականին ընտրվել է ժողովրդակամ սեյմի դեպուտատ։ Եղել է համոզված հակաֆաշիստ։ Մահացել է 1947 թվականի մայիսի 2-ին Վիլնյուսում։
Ստեղծագործություն
Ցվիրկան հեղինակ է «Սովետական պատմություններ» (1938), «Կաղնու արմատները» (1945), «Եղբայրության սերմերը» (1947) և պատմվածքների այլ ժողովածուների, ակնարկների, զավեշտական պատմվածքների, պամֆլետների, գրականության մասին հոդվածների։ Գրել է նաև մանուկների համար («Երաժիշտ գազանները» 1950, հայերեն հրատարակվել է 1969 թվականին), «Ոսկե խնձորենին» (1950, հայերեն հրատարակվել է 1969 թվականին)։ Պյատրաս Ցվիրկայի երկերը թարգմանվել են հայերեն, ադրբեջաներեն, բելառուսերեն, բուլղարերեն, հունգարերեն, վրացերեն, կաբարդա-չերքեզերեն, ղազախերեն, չինարեն, լատիշերեն, մոլդովերեն, օսերեն, լեհերեն, ուզբեկերեն, ուկրաիներեն, չեխերեն, ֆիններեն, էստոներեն և այլ լեզուներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ Կատեգորիա:Լիտվացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լիտվացի մանկագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Հրապարակախոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Ժողովածու (724)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բենտոն շրջան (Այովա)
Բենտոն շրջան (Benton County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.854 կմ² է, բնակչությունը՝ 26.076 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վինտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1837 թ.։
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Բոմկովո
Բոմկովո (Бомкове), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(4182) Մաունթ Լոկե
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,799315 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4245 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1742 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1710,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210439 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,06° անկյուն։
Մաունթ Լոկե աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Գեֆյոնի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1951 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:ՄակԴոնալդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տիպ 62
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՉԺՀ տանկեր
Միր-Սեվա
Միր-Սեվա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ելասի
Ելասի (Еласы, Йоласал), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Գորնոմարիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիժնիե Աչալուկի
Նիժնիե Աչալուկի (Нижние Ачалуки), գյուղ Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Մալգոբեկսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ինգուշեթիա հանրապետության Մալգոբեկսկի շրջանի բնակավայրեր
Նեզվիր
Նեզվիր (Незвір), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեզվիր գյուղում բնակվում էր 238 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,005 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 47,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սլավիկ Թամրազյան
Սլավիկ Էդիկի Թամրազյան (սեպտեմբերի 16, 1971, քաղաք Թաղավարդ (ԼՂՀ Մարտունիի շրջան) - հունվարի 6, 1993, գ. Գեոպավան, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն), հայ ազատամարտիկ։ 1989-1991 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1991 թվականից մասնակցել է մարտունի շրջանի (Ղաջար, Գեորգավան) և այլ գյուղնազատագրական մարտերին։
Հետմահու պարգևատրվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն «Մարտակրխաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Թաղավարդում։
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Բլեք Հոուկ շրջան (Այովա)
Բլեք Հոուկ շրջան (Black Hawk County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.469 կմ² է, բնակչությունը՝ 131.090 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վաթեռլո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1843 թ.։
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
I'll Wait
I'll Wait, նորվեգացի դիջեյ Kygo-ի և ամերիկացի երգչուհի-երգահան Սաշա Սլոունի երգ։ Այն թողարկվել է Sony Music-ի կողմից 2020 թվականի ապրիլի 3-ին, որպես Kygo-ի երրորդ` Golden Hour ստուդիական ալբոմի երրորդ սինգլ ։ Երգը գրվել է Kygo-ի, Սաշա Սլոունի և Սքոթ Հարիսի կողմից։
Տեսահոլովակ
I'll Wait-ն ուղեկցող տեսահոլովակն առաջին անգամ թողարկվել է YouTube-ում 2020 թվականի ապրիլի 3-ին։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է իրական զույգ՝ Ռոբ Գրոնկովսկին և Կամիլա Կոստեկը ։
Անձնակազմ
Տվյալները վերցված են Tidal-ից ։
Համաստեղ
Համաստեղ (Համբարձում Կելենյան), սփյուռքահայ արձակագիր, համարվում է սփյուռքահայ գրականության հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1895 թվականի նոյեմբերի 26-ին Խարբերդի Փերչենճ գյուղում։ Սովորել է նախ գյուղի դպրոցում, ապա Մեզիրե քաղաքի Կեդրոնական վարժարանում, ուր և նրա մեջ ծնվում է սերը դեպի գրականություն։
1911 թ. Համբարձումն ավարտում է վարժարանը և դառնում ուսուցիչ գյուղում։ 1913 թվականին հորը լսելով տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Համաստեղը իր 1966 թվականին գրված ինքնակենսագրականում հիշում է. «Իմ մանկական ու պատանեկան աշխարհը գիւղն է իր հեռաւոր լեռներու սահմաններով, իր քարաշէն մեծկակ եկեղեցիներով, իր դպրոցով, իր հոգսերով, իր սուրբերով, որոնք գիւղի սահմաններէն ներս կ՚ապրէին»։ Նա այդ նոր աշխարհին չի համակերպվել, դառնալով «կարոտի գրականության» տիպական ներկայացուցիչներից մեկը։
Համաստեղը իր գրական ծածկանունը հորինել է վերցնելով իր և հարազատ եղբայրների (Աստուր, Եղիա) անունների առաջին վանկերը։ 1920 թվականին մեկ տարի ապրել է Նյու Յորքում, որտեղ առաջին անգամ տեսել և մտերմացել է Շիրվանզադեին։ Հետագայում, 1930 թվականին արդեն Փարիզում մտերմացել է Իսահակյանին, որը նոր էր դուրս եկել Խորհրդային Հայաստանից։ Իսահակյանը միշտ էլ կրկնում էր Շիրվանզադեի խոսքը. «Ես փրկեցի Համաստեղին»։
Սալտարելո
Սալտարելո (saltarello, saltare - ցատկել բառից), իտալական պարային ու գործիքային երաժշտության ժանր։ Տարածում է գտել 14-16-րդ դարերում, իսկ 18-րդ դարի վերջում վերածվել է ազգային պարի, որը մեծ տարածում ունի նաև այսօր։
Համաստեղ
Կենսագրություն
Հայտնի են Համաստեղի «Գյուղը» և «Անձրևը» պատմվածքների ժողովածուները, որոնք նկարագրում են հայ գյուղը՝ իր յուրահատուկ անցուդարձով և պատկերներով, «Սպիտակ ձիավորը» վեպը և «Քաջ Նազար» խորագրով երգիծական կարճ պատմվածքները, «Հայաստանի լեռներու սրնգահարը» դրաման, «Առաջին սեր» վիպակը։
Սալտարելո
Սալտարելոյի առաջին նոտագրված օրինակները թվագրվում են 14-րդ դարի վերջով (saltarello կոչվող միաձայն երեք պիեսներ իտալական ծագմամբ լոնդոնյան օրենսգրքում՝ GB-Lbm Add. 29987)։ 16-17-րդ դարերում սալտարելոն դարձել է գործիքային բազմաձայն երաժշտության ժանր և հաճախ ընդգրկվել պարային-ժամանցային երաժշտության սյուիտներում։ Պահպանվել են բազմաթիվ սալտարելոներ, որ գրվել են վինի ու ստեղնաշարային գործիքների համար (օրինակ՝ Վինչենցո Գալիլեյի, Միքելանջելո Գալիլեյի կողմից) 18-րդ դարից սկսած և ներկայում սալտարելոն (հռոմեական դիմակահանդեսում, նաև տարածված է կենտրոնական Իտալիայի գավառներում) զույգով կատարվող պար է, որ գրվում է 6/8 կամ 2/4 չափով։
Համաստեղ
Կենսագրություն
Համաստեղը 1966 թվականի նոյեմբերի 26-ին Լոս Անջելեսում իր ծննդյան յոթանասունամյակին նվիրված հանդիսավոր երեկոյին, հանկարծամահ է եղել հենց ամբիոնի մոտ։ Թաղված է Բոստոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում օսմանյան ներգաղթյալներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Սալտարելո
Ֆելիքս Մենդելսոնը երկու սալտարելոների երաժշտությունն օգտագործել է իր «Իտալական սիմֆոնիայի» վերջում։ Էկտոր Բեռլիոզը սալտարելոն օգտագործել է «Հռոմեական դիմակահանդես» ուվերտյուրայում և «Բենվենուտո Չելինի» օպերայում՝ դիմակահանդեսի տեսարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի պարեր Կատեգորիա:Վերածննդի երաժշտություն
Գեորգ Մխլայիմ Կոստանդնուպոլսեցի
Գեորգ Մխլայիմ Կոստանդնուպոլսեցի, 18 դարի 1-ին կեսի աստվածաբան, մատենագիր, վարդապետ։
Կենսագրություն
Սովորել է Փարիզում, տիրապետել լատիներենին, հունարենին և ֆրանսերենին։ Բուռն գործունեություն է ծավալել հատկապես Հովհաննես Կոլոտի պատրիարքության (1715-1741) տարիներին։
Գեորգ Մխլայիմ Կոստանդնուպոլսեցու առաջին՝ «Գիրք վիճաբանութեան ընդդէմ երկաբնակաց» երկը երկար ժամանակ ընդունվել է որպես հեղինակային ամբողջական գործ, բայց իրականում բաղկացած է 2 գրքից՝ «Ճշմարիտ նշանակութիւն կաթուղիկէութեան եւ հերձուածողութեան» հեղինակային երկից և «Յաղագս Պահոց»՝ լատիներենից նրա թարգմանած ու ժամանակի դասական գրաբարով շարադրած աշխատությունից։
2-րդ գրքի տիտղոսաթերթին՝ «Պահք առաջին քրիստոնէից. ցուցեալ ի թղթոյն սրբոյն Օգոստինոսի։ Թարգմանութեամբ շարադրողի վերոյ գրեցեալ գրքոյն»։ Տպագրվել է 1734 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Մարտիրոս Սարգսյանի տպարանում (256 էջ, 4o, 17 x 12սմ)։ Վերահրատարակվել է 1750 թվականին՝ նույն տպարանում՝ «Ճշմարիտ նշանակութիւն կաթուղիկէութեան» վերնագրով (272 էջ, 8o, 11,1 x 6,7 սմ)։
Հայ հնատիպ գրքի շրջանում տպագրվել են նաև Գեորգ Մխլայիմ Կոստանդնուպոլսեցու՝ «Ճառ վասն Ծննդեան եւ Չարչարանաց Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի» հայատառ թուրքական գիրքը. առաջին անգամ՝ 1787 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Հովհաննես և Պողոս տպարանում (67 էջ, 80)։ Վերահրատարակվել է՝ 1796 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Պողոս Հովհաննիսյանի տպարանում։ Տիտղոսաթերթին՝ «Ճառ ամենամաքուր Ծննդեան, եւ կտակ՝ Չարչարանաց…» (63 էջ, 8o, 12,6 x 8 սմ)։
1793 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Մայր դպրատան տպարանում (71 էջ, 8o, 13,2 x 8 սմ)։ «Վկայութիւնք Հայրապետաց յաղագս միոյ բնութեանն Քրիստոսի» (1749–1750 թվականներին) երկը. առանց տպագրության վայրի և տպարանի հիշատակության (118 էջ, 8o, 11 x 6,5 սմ)։
Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ
Ջոն Գրեյ (ամերիկացի հեղինակ)
Ջոն Գրեյ, դասախոս և հեղինակ։ 1969 թվականին նա սկսել է իննամյա ընկերակցություն Մահարիշի Մահեշ Յոգիի հետ` սկզբում որպես հեղինակ և անձնական հարաբերությունների խորհրդատու։ 1992 թվականին Գրեյը հրատարակել է «Մարդիկ Մարսից են, կանայք` Վեներայից» գիրքը, որը երկար ժամանակ եղել է բեսթսելեր և հիմք դարձել նրա հետագա գրքերի և կարիերայի զարգացման համար։ Նրա գրքերը վաճառվել են միլիոնավոր օրինակներով։
Վաղ կյանք և կրթություն
Գրեյը ծնվել է Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաքում, 1951 թվականին։  Հայրը` նավթի գործարանի գործադիր տնօրեն էր, իսկ մայրը` գրախանութի աշխատող ։ Մեծացել է 5 եղբայրների հետ Նրա ծնողները քրիստոնյա էին և նրան յոգա էին սովորեցնում և մանկության տարիներին նրան տանում էին հնդկական Սուրբ Յոգանանդա։ Յոգիի ինքնակենսագրությունը նրան շատ ոգեշնչեց հետագա կյանքում ։
Գրեյը ստացել է բակալավրի և մագիստրոսի աստիճան ստեղծագործական հետախուզական գիտության ոլորտում։ Աստիճանը ստանալու վերաբերյալ կան երկու տարբեր վարկածներ. այդ աստիճանը ստացել է Շվեյցարիայի Մահարիշիի եվրոպական հետազոտական ​​համալսարանում (MERU) կամ Այովա նահանգի Ֆեյրֆիլդ քաղաքում Մահարիշի միջազգային համալսարանում  ։
Գրեյը 1982 թվականին հաղորդագրության միջոցով տեղեկացել է իր` Կոլումբիայ ի Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Ռաֆայել քաղաքում գտնվող Խաղաղօվկիանոսյան համալսարանում (ՊՊԿ) ստացած դոկտորի կոչման մասին` հեռակա ուսուցման կուրսն ավարտելու կապակցությամբ. այս հաստատությունը ներկայումս չի գործում։ 2002 թվականին Գրեյը ստացել է նաև պատվավոր դոկտորի կոչում Իլինոյսի Կառավարիչների Պետական ​​Համալսարանից` իրենց մեկնարկի խոսքով հանդես գալու համար ։
Կարիերա
1969 թվականին Գրեյը մասնակցել է տրանսցենդենտալ մեդիտացիայի դասախոսության, որի արդյունքում հետագայում ինը տարի դարձել է կուսակրոն և եղել Մահարիշի Մահեշ Յոգիի անձնական օգնականը   ։
Գրեյը ընտանեկան թերապևտ է և Ամերիկյան խորհրդատվական ասոցիացիայի և ամուսնության ու ընտանեկան խորհրդատվության միջազգային ասոցիացիայի անդամ ։
Հրապարակում
1992 թվականին Գրեյը հրատարակել է իր «Մարդիկ Մարսից են, Կանայք` Վեներայից» գիրքը, որը վաճառվել է ավելի քան 15 միլիոն օրինակով, և, ըստ CNN-ի զեկույցի, դա «1990-ական թվականներին գեղարվեստական ​​գրականության ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող գործն էր» ։ Գիրքը դարձավ «հանրաճանաչ հարացույց»` յուրաքանչյուր սեռի տարբեր հակումների արդյունքում հարաբերություններում ծագած խնդիրների համար։ Այս գրքի հրատարակումը հիմք հանդիսացավ հեռուստախանութների, աուդիո ժապավենների և տեսաֆիլմերի, CD-ROM-ի (առաջինը` HarperReference-ից) ստեղծման, սեմինարների և թեմատիկ արձակուրդների կազմակերպման, հեռուստատեսային սիթքոմ և կինոնկար ստեղծելու վերաբերյալ 20th Century Fox–ի հետ պայմանագիր կնքելու համար ։ Գիրքը հրատարակվել է 40 լեզուներով և Գրեյը վաստակել է շուրջ 18 միլիոն դոլար ։
Այլ ձեռնարկություններ
1996 թվականին Գրեյը և Մայա ու Բարթ Բերենսները համահիմնադրել են «Մարս-Վեներա» ինստիտուտը։ Բարթ Բերենսը նախագահն էր, իսկ Մայա Բերենսը՝ տնօրենը։
1997 թվականից Գրեյը սկսեց բացել «Մարս-Վեներա»-ի խորհրդատվական կենտրոններ, որտեղ նա վերապատրաստում էր թերապևտներին իր «Մարս և Վեներա տեխնիկայով»` մեկանգամյա լիցենզավորման վճարի և ամսական «ռոյալթի վճարների» դիմաց։ Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի նախկին նախագահ Դորոթի Քանթորը հարցականի տակ է դրել արտոնություն ստեղծելու էթիկան, այն բանի համար, որն ըստ էության թերապևտիկ գործընթաց է ։
1997 թվականին Գրեյը սկսել է իր արտադրանքը շուկայահանել Ռեմի Էլ-Բատրավիի գլխավորած «Genesis Intermedia» ընկերության միջոցով։ Ըստ իրենց SEC-ի ներկայացրած փաստաթղթերի՝ «Մեր արտադրանքի եկամտի զգալի մասը ստացվել է մեր` «Տղամարդիկ Մարսից են, կանայք՝ Վեներայից» ապրանքային շարքից, որի հեղինակը Ջոն Գրեյն ու Ֆ. Դ.-ն են»։ 1997 թվականի դեկտեմբերի 31-ին «Genesis»–ը իր ընդհանուր բաժնետոմսերից 116.504-ը վաճառեց դոկտոր Ջոն Գրեյին՝ 900.000 դոլարով։ 1998 թվականի նոյեմբերի 1-ին այդ բաժնետոմսերից 29.126-ը հանձնվեց։ 1998, 1997 և 1996 թվականների դեկտեմբերի 31-ին ավարտված տարիների համար Դոկտոր Գրեյին վճարված հոնորարները կազմել են համապատասխանաբար 0 դոլար, 50.101 դոլար և 423.207 դոլար։ 1999 և 1998 թվականների մինչև մարտի 31-ն ընկած երեք ամիսների ընթացքում դոկտոր Գրեյը հոնորարներ չի ստացել ։ 2004 թվականին զանգվածային դատական ​​հայց է ներկայացվել «Genesis Intermedia» ընկերության դեմ` բաժնետոմսերի գների շահարկման համար։ El-Batrawi-ն և SEC-ը դատապարտվել են և հինգ տարի ժամկետով նրանց արգելվել է որոշակի գործունեություն ծավալել ։