cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սանկտ Պետերբուրգ
Մշակույթ
Սանկտ Պետերբուրգը համաշխարհային նշանակության մշակութային կենտրոն է․ այն հաճախ անվանում են «Մշակութային մայրաքաղաք»։ Քաղաքում գտնվում է մշակութային ժառանգության 8464 օբյեկտ (պատմական և մշակութային հուշարձաններ), այդ թվում՝ 4213 դաշնային նշանակության մշակութային օբյեկտ, որը կազմում է ՌԴ տարածքում պետության կողմից պահպանվող բոլոր հուշարձանների գրեթե 10%-ը։ Սանկտ Պետերբուրգում գործում է ավելի քան 200 թանգարան և դրանց մասնաճյուղերը (այդ թվում՝ Էրմիտաժ (գրեթե 3 մլն արվեստի գործ և համաշխարհային մշակույթի հուշարձան), Ռուսական թանգարանը (ռուսական արվեստի ամենամեծ թանգարանը), Կենտրոնական ռազմածովային թանգարանը, Ռուսաստանի նկարիչների ակադեմիայի թանգարանը, Քաղաքային քանդակագործության թանգարանը, Սանկտ Պետերբուրգի պատմության թանգարանը, Պետրոս Մեծի մարդաբանության և ազգագրության թանգարանը (Կունստկամերա), Պետերգոֆի, Օրանիենբաումի, Ցարսկոյե Սելոյի, Պավլովսկի, «Պուշկինսկայա, 10» արվեստի կենտրոնը, Էրարտա ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Ա․ Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարանը, Լենինգրադի պաշտպանության և շրջափակման թանգարանը և այլն), Լենէքսպո ցուցահանդեսային համալիրը, ավելի քան 70 թատրոն (այդ թվում՝ Մարիինյան թատրոնը, Ալեքսանդրինսկի թատրոնը, Միխայլովսկի թատրոնը, Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոնը, Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոնը, Փոքր դրամատիկական թատրոնը, Սանկտ Պետերբուրգի Լենսովետի անվան ակադեմիական թատրոնը, Բալթիկայի տուն, Վ․ Կոմիսարժևսկայայի անվան ակադեմիական դրամատիկական թատրոնը, «Լիցեդեի» ծաղրածուական թատրոնը, Սանկտ Պետերբուրգի պետական մեծ կրկեսը և շատ ուրիշներ), 1100 գրադարան (որոնցից խոշորներն են Ռուսաստանի ազգային գրադարանը (հանրային), Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի գրադարանը, Բ․ Ելցինի անվան նախագահական գրադարանը), ավելի քան 50 առօրյա-մշակութային հաստատություններ, ավելի քան 50 կինոթատրոններ։ Սանկտ Պետերբուրգում գործում է մի քանի ստեղծագործական բուհ՝ Սանկտ Պետերբուրգի Ռիմսկի-Կորսակովի անվան կոնսերվատորիան, Ա․ Վագանովայի անվան ռուսական բալետի ակադեմիան, Ռուսաստանի բեմական արվեստների պետական ինստիտուտը, Սանկտ Պետերբուրգի Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը, Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստա-արդյունաբերական ակադեմիան, Սանկտ Պետերբուրգի Ռերիխի անվան գեղարվեստական ուսումնարանը։ Քաղաքում գործում է մոտ 10 կինոստուդիա, որոնցից հներից են «Լենֆիլմ»-ը, «Լեննաուչֆիլմ»-ը։
2011 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում անց է կացվել մոտ 1000 ցուցահանդես, ավելի քան 120 պրեմիերա, գրեթե 300 փառատոն, որոնցից են «Մարիինսկի» բալետի միջազգային փառատոնը, «Սպիտակ գիշերների աստղերը» արվեստների միջազգային փառատոնը, «Արվեստների հրապարակ» միջազգային ձմեռային փառատոնը, «Dance Open» բալետի միջազգային փառատոնը, «Սանկտ Պետերբուրգի պալատներ» միջազգային երաժշտական փառատոնը, «Սպիտակ գիշերվա սվինգ» ջազի միջազգային փառատոնը, «Ավանգարդից մինչև մեր օրեր» արվեստների միջազգային փառատոնը, «Փառատոնների փառատոն» միջազգային կինոփառատոնը, Օլգինոյում բայքերների միջազգային փառատոնը, «Բալթիկայի տուն» միջազգային թատերական փառատոնը, «Մանկության տոն» մանկապատանեկան միջազգային մրցույթ-փառատոնը։
1981-1990-ական թվականներին Լենինգրադում գործել է Լենինգրադի ռոք ակումբը, որը քաղաքում սկիզբ է դրել ռոք կոլեկտիվների օրինականացմանը։ Ակումբի կազմավորմանը մասնակցել են «Պիկնիկ», «Ակվարիում», «Զոոպարկ», «Միֆի», իսկ ավելի ուշ նաև «Աուկցիոն», «Կինո», «Ալիսա», «Պոպ-մեխանիկա», «ԴԴՏ», «Նոլ» և շատ ուրիշ ռոք խմբեր։ Այսօր քաղաքում գործում է Վիկտոր Ցոյի «Կամչատկա» ակումբ-թանգարանը․ Բոգոսլովսկու գերեզմանոցում գտնվող երգչի գերեզմանը նրա երկրպագուների համար ուխտագնացության վայր է։
2013 թվականի մայիսի 26-ին քաղաքի հիմնադրման 310-ամյակին նվիրված տոնակատարության ժամանակ Սանկտ Պետերբուրգի մասին բազում երգեր են կատարվել։ Իսահակյան հրապարակում՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի նվագակցությամբ մեկ ժամվա ընթացքում 4335 մարդ կատարել է 14 երգ։
Ճարտարապետություն
1990 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի պատմական կենտրոնը և արվարձանների պալատ-զբոսայգիները ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Պետության պաշտպանության տակ է գտնվում մոտ 8000 ճարտարապետական հուշարձան ։ 2005 թվականին ընդունվել է մշակութային ժառանգության պահպանման պետերբուրգյան ռազմավարությունը ։ Քաղաքին վեհություն են հաղորդում ճարտարապետական համալիրները, խիստ ուղիղ փողոցները, ընդարձակ հրապարակները, այգիներն ու զբոսայգիները, գետերն ու բազմաթիվ ջրանցքները, առափները, կամուրջները, նախշավոր ցանկապատները, հուշարձաններն ու դեկորատիվ քանդակները։ 18-20-րդ դարերի ճարտարապետական համալիրներից են Պետրոպավլովյան ամրոցը, Ալեքսանդր Նևսկու մայրավանքը, Սմոլնիի ինստիտուտը, Պալատական հրապարակը՝ Ձմեռային պալատով, Ծովակալության շենքը, Նևայի պողոտան, Վասիլևսկի կղզու Սլաքը՝ Բորսայի շենքով, Սենատի հրապարակը՝ Պետրոս I-ի արձանով, Օստրովսկու հրապարակը, Արվեստների հրապարակը, Իսահակի հրապարակը և 20-րդ դարի երկրորդ կեսին ստեղծված Ապստամբության հրապարակը։
Պետերբուրգի սրընթաց զարգացումը մարտահրավեր էր բազմադարյա պատմություն ունեցող, դանդաղ զարգացող և աճող քաղաքի մասին ավանդական պատկերացումներին ։ Պետրոս I-ը ստեղծել է քաղաքը Վենետիկի ու Ամստերդամի օրինակով․ սալահատակ փողոցների փոխարեն Սանկտ Պետերբուրգը պետք է ծածկվեր ջրանցքների ցանցով, որով բնակիչները պետք է նավարկեին թեթև նավակներով։ Թեև Պետրոսի երազանքն այդպես էլ չիրականացավ, հենց արտասահմանյան այդ փորձը հիմք դարձավ հետագա կառուցման համար։ Քաղաքի 1716 թվականի գլխավոր հատակագծի հեղինակը դարձավ իտալացի ճարտարապետ Դոմենիկո Անդրեա Տրեզինին․ ուղղահայաց փողոցները, լայնարձակ պողոտաները նոր մայրաքաղաքի բնորոշ գիծը դարձան։ Այսպիսի նախագծումը երևում է Վասիլևսկի կղզու և «եռատամի» օրինակի վրա՝ Ծովակալության շենք-Նևայի պողոտա, Գորոխովայա փողոց, Վոզնեսենսկի պողոտա։ Քաղաքի կենտրոնական հատվածի գրեթե ամբողջ կառուցապատումը կատարվել է ավելի ուշ, սակայն երկրաչափորեն կառուցված հրապարակները և փողոցները որոշեցին քաղաքի կերպարը մինչև մեր օրերը։ Այդտեղ վճռորոշ դեր է խաղացել Պետրոս I-ի անձը․ նա անձամբ է ընտրել Նևայի պողոտայի, Ծովակալության շենքի, Պետրոպավլովյան ամրոցի վայրերը, վարել է քաղաքաշինական խիստ դիսցիպլին ։ Պետրոսի հրամանով բոլոր շենքերը պետք է կառուցվեին քարից (սրա հետ մեկտեղ Ռուսաստանի մնացած քաղաքներում արգելվեց որպես շինարարության հիմնական նյութ օգտագործել քարը)։ Այդ ժամանակներում տարածում է գտել պետրոսյան բարոկկո ոճը, որի ներկայացուցիչներն են իտալացիներ Դ․ Տրեզինին, Ջովաննի Մարիա Ֆոնտանան, Նիկոլո Միկետտին, ֆրանսիացի Ժան Բատիստ Լեբլոնը, գերմանացիներ Անդրեաս Շլյուտերը, Գեորգ Յոհան Մատարնովին, ռուս Միխայիլ Զեմցովը։ Քաղաքում պահպանվել են այդ ոճով կառուցված մի քանի շենքեր՝ Պետրոպավլովյան ամրոցը՝ Պետրոպավլովյան տաճարով, Ամառային պալատը, Կունստկամերան, Տասներկու կոլեգիաների շենքը, Մենշիկովի պալատը։ 18-րդ դարի կեսերին սկսեց գերակշռել ելիզավետյան բարոկկո ոճը, որը ներկայացնում էին ճարտարապետներ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլին (Ձմեռային պալատը, Սմոլնի մենաստանը, Պետերգոֆի մեծ պալատը, Ցարսկոյե Սելոյի Եկատերինայի մեծ պալատը) և Սավվա Չևակինսկին (Նիկողայոսի ծովային տաճար) ։
1844 թվականին Նիկոլայ I կայսրը հրաման է արձակել արգելել քաղաքում Ձմեռային պալատի տանիքից բարձր քաղաքացիական շինություններ կառուցել ։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքի ճարտարապետության մեջ գերակշռող դարձավ կլասիցիզմը։ Այդ ոճի հիմնական ճարտարապետներն էին Վասիլի Բաժենովը (Միխայլովսկի ամրոց), Ժան Բատիստ Միշել Վալեն Դելամոտը (Գեղարվեստի ակադեմիայի շենք, Մեծ Գոստինի գավիթ), Անտոնիո Ռինալդին (Մարմարե պալատ), Իվան Ստարովը (Տավրիկյան պալատ, Ալեքսանդր Նևսկու սուրբ երրորդության տաճար), Ջակոմո Կվարենգին (Սմոլնիի ինստիտուտի շենք, Ցարսկոյե Սելոյի Ալեքսանդրի պալատ), Չարլզ Քամերոնը (Պավլովսկ պալատ) և ավելի ուշ ժամանակաշրջանի (19-րդ դարի սկիզբ)՝ ռուսական ամպիր ոճի ներկայացուցիչներից էին Անդրեյ Վորոնիխինը (Կազանի տաճար), Անդրեյան Զախարովը (Ծովակալության գլխավոր շենք), Ժան Ֆրանսուա Տոմա դե Տոմոնը (Վասիլևսկի կղզու Սլաք), Կարլ Ռոսսին (Միխայլովսկի պալատ, Գլխավոր շտաբի շենք, Ալեքսանդրինսկի թատրոն, Սենատի և սինոդի շենք), Վասիլի Ստասովը (Վերափոխման տաճար, Սուրբ երրորդության տաճար), Ավգուստ Մոնֆերանը (Իսահակի տաճար)։ 19-րդ դարի կեսին ճարտարապետության մեջ գերակշռող դարձավ էկլեկտիկան՝ Անդրեյ Շտակենշնեյդերը (Մարինոյի պալատ, Բելոսելսկի-Բելոզյորսկի պալատ), Ալեքսանդր Բրյուլովը (Պողոս-Պետրոսի լյութերական եկեղեցի), Կոնստանտին Տոնը (Մոսկվայի կայարանի շենք), Ալֆրեդ Պարլանդը (Քրիստոսի արյան հարության տաճար)։ Դարակեսին սկսվում է նոր առափների և կամուրջների կառուցապատումը, մեծ թափ է առնում եկամտաբեր տների շինարարությունը։ Հենց այդ ժամանակաշրջանում են ձևավորվում Լիտեյնի, Վլադիմիրի և Զագորոդնի պողոտաները ։
20-րդ դարի սկզբին քաղաքում ի հայտ են գալիս մոդեռն ոճի շենքեր, որոնց թվում են «Զինգեր» ընկերության տունը, Ելիսեևի խանութը, «Աստորիա» հյուրանոցը, Վիտեբսկի կայարանը։ Այդ ժամանակաշրջանում զանգվածային բնույթ էր կրում եկամտաբեր տների, մասնավոր առանձնատների և հանրային շինությունների զարդարումն ապակենախշերով ։ Հաջորդեց նեոկլասիցիզմի ոճը (Լև Տոլստոյի հրապարակի վրա գտնվող «Աշտարակներով տուն»-ը), որը 1920-ական թվականներին փոխարինվեց կոնստրուկտիվիզմով (Ա․ Գորկու անվան մշակույթի պալատ, Լիտեյնի պողոտայում գտնվող Մեծ տուն) և ստալինյան ամպիրով (Մոսկվայի հրապարակի, Մոսկվայի պողոտայի, Ստաչեկ պողոտայի, Կալինինի հրապարակի համալիրներ, Լենինգրադի մետրոպոլիտենի առաջին հերթափոխի կայարաններ)։ 1923 թվականից սկսվում է նոր թաղամասերի բնակելի շենքերի շինարարությունը՝ համալիրային կառուցապատման սկզբունքով։ 1960-ական թվականների սկզբին սկսվում է խրուշչյովկաների, իսկ 1970-ական թվականներից՝ նավ-տների զանգվածային կառուցումը։ Միևնույն ժամանակ ի հայտ են գալիս նաև անհատական նախագծերով կառուցված շենքեր՝ «Հոբելյանական» սպորտի պալատը, Հաղթանակի հրապարակի համալիրը, «Մերձբալթիկա» հյուրանոցը, Վ․ Լենինի անվան մարզահամերգային համալիրը, «Պուլկովո» օդանավակայանի շենքը ։
Վերջին շրջանում պատմական կենտրոնում շինություններ են քանդվում․ ոչնչացվել են Պրեոբրաժենսկի գնդի (ամենահներից մեկը Ռուսաստանում) և սակրավոր գումարտակի զորանոցները (Կիրոչնայա փողոց), 5 տուն Նևայի պողոտայի վրա, 18-րդ դարի կորպուս, Չիչերինի տան ինտերիերը, Ապստամբության փողոցի և Լիտեյնի պողոտայի վրա մի քանի տներ, Վոզնեսենսկի պողոտայի տներից մեկը, մի շարք շենքեր Պետրոգրադի հատվածում և այլն։ Քանդած տներից որոշները ճարտարապետության պետական հուշարձանի կարգավիճակ են ունեցել։ 2008 թվականին ուժի մեջ են մտել օրենսդրության մեջ կատարված փոփոխությունները, որոնցով հանվել է դաշնային նշանակության հուշարձանների սեփականաշնորհման արգելքը․ օրենքը Ռուսաստանում գործել է 2002 թվականից։ Սեփականաշնորհման այդ ցանկում կարող են հայտնվել քաղաքի մոտ 650 կառույցները, որոնք դեռևս դաշնային պահպանման ցանկում են գտնվում ։
Քաղաքի արտացոլումը գրականության և արվեստի մեջ
Կլասիցիզմի դարաշրջանում Ռուսական կայսրությունը Պետերբուրգի հանդիսավոր, աշխույժ կերպարը քարոզում էր որպես կատարյալ քաղաք, որը ծնվել է ի հեճուկս աղետներին։ Եվրոպայում Եկատերինա II-ը Հյուսիսային Շամիրամի համբավ էր վայելում, իսկ Պետերբուրգն անվանում էին Հյուսիսային Պալմիրա։ Պալատական բանաստեղծները գովերգում էին այն իրենց ներբողներում, Ֆեոդոր Ալեքսեևի շրջապատի բնանկարիչները վեդուտաներ էին ստեղծում՝ անծայրածիր պողոտաների և հրապարակների տեսարաններով, որտեղ վիթխարի շինությունների ֆոնին մարդկանց ստաֆաժային ֆիգուրները չէին նշմարվում ։
Ա․ Պուշկինը «Պղնձե հեծյալ»-ում (1833) Պետերբուրգի կերպարը ստեղծել է որպես մտահայեցողապես հորինված տարածք, Լուսավորության դարաշրջանի ռացիոնալիզմի պտուղ, որը վեր է հառնում ճահիճների վրա՝ միապետի ցանկությամբ և անհամար մարդկային կյանքերի գնով։ Գոգոլի «Պետերբուրգյան պատմվածքներ»-ում «ամեն ինչ թաց է, հարթ, հավասար, անգույն, մոխրագույն, մշուշոտ»․ հեղինակն իմպրեսիոնիստական երանգներով է նկարում կայսրության մայրաքաղաքը որպես «մարդու համար թշնամական սատանայական ուժերի գինարբուքի մի վայր, որի տակ միշտ շարժվում է երերուն հողը՝ սպառնալով ներս քաշել վսեմ, սակայն սառը շենքերը, անհոգի կառավարական դեպարտամենտները և դրանք լցնող բազում փոքր, դժբախտ պաշտոնյաներին» (Ս․ Վոլկով) ։
Բացի Գոգոլից Պետերբուրգի դեմ էին ոտքի ելել նաև Մոսկվայի նրա սլավյանոֆիլ ընկերները․ «Ինքդ քո մեջ ժողովրդականության լիարժեք զգացումն ազատագրելու առաջին պայմանը Պետերբուրգն ամբողջ սրտով և հոգով ատելն է»,- գրել է օրինակ Իվան Ակսակովը ։ Ցարական մայրաքաղաքի քարե մեծակույտերը, որոնք նախատեսված չեն հանդիսավոր գնացքների և եկամտաբեր տների լաբիրինթային կյանքի համար, անառողջ գոլորշացումների և հավիտենական մշուշի վարագույրի հետևում իրենց անեծքներն էին ուղարկում Նիկոլայ Նեկրասովի և Ֆեոդոր Դոստոևսկու հերոսները ։ Նրա «Դեռահասը» վեպի հերոսը պնդում է․
Այդ սառցե հսկայից, ջրհեղեղից կամ հրդեհից անխուսափելի վախճանի վերաբերյալ կանխագուշակումներն իրենց հետագա զարգացումը գտան «արծաթե դարի» գրականության մեջ։ Միխայիլ Կուզմինի օրագրի գրառման համաձայն՝ Պետերբուրգի մտավորականները նայում էին «մութ ֆաբրիկաներին այնպիսի մռայլ և վախեցած հայացքով, ինչպես քաղաքային աշտարակից պահակներն են նայում քաղաքի պատերի մոտ կանգնած հոներին» ։ Հետազոտողները հիշատակման ենթակա են գտնում այն, թե ինչպես է Պետերբուրգը նկարագրել Պյոտր Չայկովսկին իր «Պիկովայա դամա»-ում ։ Մստիսլավ Դոբուժինսկու ուրվանկարներում, Ալեքսանդր Բլոկի քաղաքային բանաստեղծություններում և Անդրեյ Բելիի «Պետերբուրգ» վեպում ցույց է տրվում կայսրական մայրաքաղաքի դժոխային, անդրշիրիմյան աուրան։ Այս ստեղծագործություններն իրենց բնույթով ռեքվիեմ են, որտեղ Պետերբուրգը ցույց է տրվում որպես «մահվան դատապարտված, սակայն դեռ հրաշագեղ՝ մահից առաջ, խաբուսիկ գեղեցիկ» (Եվգենի Զամյատին) ։
Այսպիսի առասպելագործությունից Պետերբուրգի պաշտպանությամբ նեոկլասիցիզմի տեսանկյունից հանդես են եկել «Արվեստի աշխարհ»-ի նկարիչները՝ Ալեքսանդր Բենուայի գլխավորությամբ, որը գանգատվել է․ «Թվում է՝ չկա ամբողջ աշխարհում մի քաղաք, որը նույնքան քիչ համակրանք վայելեր, ինչ որ Սանկտ Պետերբուրգը» ։ 18-րդ դարի պատմության ջրանկարներում և լուսավորչական հոդվածներում («Գեղատեսիլ Պետերբուրգ», «Պետերբուրգի գեղեցկությունը» և այլն) Բենուան նշել է հին քաղաքի հերոսական կարգի և յուրօրինակ բանաստեղծական հրաշագեղության մասին․ «Ամբողջ Պետերբուրգում թագավորում է զարմանալիորեն խորը և հեքիաթային երաժշտականություն» ։ Այս հայրենաբաղձական մոտիվներն ավելի ուշ նկատվել են Աննա Ախմատովայի ստեղծագործություններում։ Մայրաքաղաքի Մոսկվա տեղափոխվելով (1918)՝ ռուսական մշակույթը մերկացնողից վերածվեց Նևայի վրա գտնվող քաղաքի «եղերամայր և պաշտպան», որը դեռ ոչ վաղ անցյալում անմարդկային էր թվում ։ Ախմատովայի «Ռեքվիեմ» պոեմում քաղաքը ներկայանում է որպես տառապյալ, քանի որ 20-րդ դարի կեսերին
Կրոն
Սանկտ Պետերբուրգում գործում է 268 կրոնական միավորում՝ Ռուս ուղղափառ եկեղեցու (131 միավորում), Հոգեգալստականների (23 միավորում), Ավետարանչական-լյութերական եկեղեցու (19 միավորում), Ավետարանչական քրիստոնյաներ-բապտիստների (13 միավորում), ինչպես նաև հուդայական, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու, Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցու, բուդդայական, մուսուլմանական, Հայ առաքելական եկեղեցու, Հին ծիսակարգային եկեղեցու, բահաիի և այլն։
Կրոնական միավորումների սեփականությունն է կամ նրանց տնօրինության տակ է գտնվում 229 պաշտամունքային կառույց։ Դրանց թվում են դաշնային նշանակության հետևյալ ճարտարապետական հուշարձանները՝ Սուրբ Իսահակի տաճարը, Կազանի Աստվածամոր տաճարը, Սուրբ Սամփսոնի տաճարը, Սմոլնիի տաճարը, Պետրոպավլովսկի տաճարը, Նիկողայոսի ծովային տաճարը, Վլադիմիրի տաճարը, Սոֆիայի տաճարը, Ֆեոդորի տաճարը, Քրիստոսի արյան հարության տաճարը, Ալեքսանդր Նևսկու սուրբ երրորդության մայրավանքի տաճարը, ուղղափառ վանքերը՝ Ալեքսանդր Նևսկու մայրավանքը, Սուրբ Հովհաննեսի վանքը, Հարության Նովոդևիչիե վանքը, Սուրբ Կատարինե եկեղեցին, կաթոլիկ սուրբ Եկատերինա Ալեքսանդրիացու բազիլիկը, Սուրբ Անտոնիոս Հրաշագործի կաթոլիկ վանքը, Պողոս-Պետրոսի լյութերական եկեղեցին, Հոլանդական բարենորոգչական եկեղեցին, Տաճարային մզկիթը, Մեծ սինագոգը, Բուդդայական տաճարը և այլն։ Քաղաքում գործում են Սանկտ Պետերբուրգի հոգևոր ակադեմիան և Սանկտ Պետերբուրգի ռուս ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր ճեմարանը և «Մարիա՝ առաքյալների թագուհի» բարձրագույն կաթոլիկ ճեմարանը։ Քաղաքում են գտնվում Ալեքսանդր Նևսկու, Յոհան Կրոնշտադսկու, Քսենիա Պետերբուրգցու մասունքները ։
Սպորտ
Սանկտ Պետերբուրգում զարգացած է ինչպես սիրողական, այնպես էլ պրոֆեսիոնալ սպորտը։ Քաղաքում կա 1649 մարզասրահ, 118 լողավազան, 18 դահուկային կայան, 17 արհեստական սառույցով, ծածկովի օբյեկտ, 13 մարզադաշտ՝ ավելի քան 1500 տեղով, 11 թիավարման կայան, 10 սպորտի պալատ, հեծանվավազքի ուղի ։ Դրանց թվում են «Կրեստովսկի» և «Պետրովսկի» մարզադաշտները, «Հոբելյանական» սպորտի պալատը, Սառցե պալատը, Ձմեռային մարզադաշտը, «Պետերբուրգյան» մարզահամերգային համալիրը, Սիբուր Արենան, ՍԿԱ լողի ավազանը ։ Սպորտային մշակույթի կարևոր կենտրոն է Պ․ Լեսգաֆտի անվան ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և առողջության ազգային պետական համալսարանը։
Քաղաքում են տեղակայված հետևյալ պրոֆեսիոնալ ակումբները՝
Հայտնի բնիկներ
Բորիս Շչերբակով-թատրոնի և կինոյի դերասան
Զառա-դերասանուհի, երգչուհի
Կոնստանտին Խաբենսկի-թատրոնի և կինոյի դերասան
Քսենիա Ռապոպորտ-կինոյի և թատրոնի դերասանուհի
Միխայիլ Բոյարսկի-թատրոնի և կինոյի դերասան, երգիչ, հեռուստահաղորդավար
Օքսանա Ակինշինա-դերասանուհի
Ալեքսանդր Ռոզենբաում-երգիչ, հեղինակ և կատարող
Ալեքսեյ Տայչեր-ձեռնարկատեր և ֆինանսիստ
Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ
ՌԴ երկրորդ քաղաքում բացվել են 50 օտարերկրյա հյուպատոսարաններ ։ Դրանք ոչ միայն մուտքի և ելքի թույլտվություն են տրամադրում ռուսաստանցիներին, այլև օգնում ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց, նպաստում մշակութային և տնտեսական կապերի զարգացմանը։ Շատերը սպասարկում են Հյուսիսարևմտյան տարածաշրջանի ուրիշ մարզեր՝ Կարելիայի Հանրապետությանը, Մուրմանսկի, Արխանգելսկի, Նովգորոդի և այլ մարզերի բնակիչներին։
1990-2000-ական թվականների ընթացքում Սանկտ Պետերբուրգում սկիզբ դրվեց միջազգային սուբյեկտների հիմնադրմանը։ Հյուսիսային մայրաքաղաքում բացվել են հետևյալ հյուպատոսությունները՝
Հայերը Սանկտ Պետերբուրգում
19-րդ դարում որոշակի թիվ է կազմել նաև հայ ուսանող երիտասարդությունը, որի շատ ներկայացուցիչներ մասնակցել են լուսավորական-դեմոկրատական և հեղափոխական շարժումներին։ Նախապես հայերը կենտրոնացած էին Վասիլևյան կղզում։ Շատ հայ վաճառականներ և արդյունաբերողներ քաղաքում հիմնեցին առևտրական գրասենյակներ, գործարաններ ու ֆաբրիկաներ։ 1758 թվականին նորջուղայեցի Իսախանյան եղբայրներն այստեղ հիմնել են Ռուսաստանում առաջին փայատիրական ընկերություններից մեկը՝ Իրանի հետ առևտրի համար։ 18-րդ դարի կեսին մետաքսագործական ֆաբրիկաներ են հիմնել Արտեմի Մանուիլովը, Բոգդան Ախվերդովը, Պետրոս Շիրվանովը, Մանուչարյան եղբայրները։ 1760-ական թվականների սկզբին առևտրական գրասենյակ է հիմնում Հ. Լազարյանը, որի ջանքերով 1770 թվականին կառուցվում է Ս. Կատարինե հայկական տաճարը Նևսկի պողոտայի վրա , իսկ 1791 թվականին՝ հայկական գերեզմանատան Ս. Հարություն եկեղեցին։ 1779 թվականին ստեղծվում է Պետերբուրգի և Մոսկվայի հայկական եկեղեցիների միացյալ հոգաբարձությունը։ Առաջին հոգաբարձու է ընտրվում Հ. Լազարյանը։
1781 թվականին Գ. Խալդարյանը հիմնում է հայկական տպարան (մինչև 1789), որտեղ հրատարակված առաջին գործն էր մայրենի լեզվի «Այբբենարանը»։ 19-րդ դարի քաղաքի հայկական գաղութի դերը մեծանում է՝ Հայաստանին և հայ ժողովրդին վերաբերող հարցերում Ռուսաստանի դերի մեծացմանը զուգընթաց, մանավանդ Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միացվելուց հետո։ Այս շրջանում Պետերբուրգի և Մոսկվայի հայկական շրջանները հանդես էին գալիս միասնաբար։ Հետագայում գաղութը ձեռք է բերում առավելապես մշակութային նշանակություն։ 19-20-րդ դարերում Պետերբուրգի հայ նշանավոր գործիչներից են եղել Ա. Խուդաբաշյանը, Կ. Եզյանը, Ք. Պատկանյանը, Ն. Ադոնցը, Հ. Օրբելին և ուրիշներ ։
Նիկողայոս Մառի ջանքերով 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին Պետերբուրգի համալսարանը դառնում է կարևոր հայագիտական օջախներից մեկը ։
2003 թվականի տվյալներով Սանկա Պետերբուրգում ապրում է շուրջ 60 000 հայ ։
Աստերոիդների ցանկ (45201-45300)
Աստերոիդների ցանկ (45101-45200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (45301-45400)
Բևրեթի
Բևրեթի (ბევრეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1080 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մցխեթից հեռու է 20 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 51 մարդ ։
(6875) 1994 NG1
(6875) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հուլիսի 4-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,157627 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,742 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5733 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1157,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,310985 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,97° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիտաուտաս Կյարնագիս Ավագ
Վիտաուտաս Կյարնագիս (Vytautas Kernagis, ), լիտվացի ռեժիսոր, երգահան, երաժիշտ, էստրադային ներկայացումների կոնֆերանսյե, հեռուստահաղորդավար, Լիտվայի ազգային մրցանակի դափնեկիր (2007 թվական)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Վիլնյուսում դերասան, ռեժիսոր Ալեքսանդրաս Կյարնագիսի և դերասանուհի Գրաժինա Բլինայտե-Կյարնագենի ընտանիքում։ 1973 թվականին ավարտել է Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական հանրապետության պետական կոնսերվատորիայի (այժմ՝ Լիտվայի թատերական և երաժշտական ակադեմիա) դերասանական վարպետության բաժինը, ապա, 1980 թվականին՝ թատերական արվեստի պետական ինստիտուտը։ 1975 թվականից Մոսկվայում՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտում հեռակա սովորել է էստրադային ռեժիսուրա։
1975-1984 թվականներին եղել է Լիտվայի ԽՍՀ պետական ֆիլհարմոնիայի էստրադայի ռեժիսորը։ 1966-1968 թվականներին «Aisčiai» երաժշտական խմբի անդամ, 1970-1973 թվականներին՝ «Rupūs miltai» խմբի անդամ է եղել։ Kabaretas «Tarp girnų» (1979-1983 թվականներ), «Dainos teatras» (1985-1991 թվականներ) խմբերի հիմնադիրն ու ղեկավարն է։
Վարել է տարբեր հեռուստատեսային ժամանցային հաղորդումներ։ Մահացել Է Վիլնյուսում ծանր հիվանդությունից (ստամոքսի քաղցկեղ), թաղված է Անտակալնիսի գերեզմանատանը ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Լիտվական «Երգող պոեզիայի» հիմնադիրը շուրջ երկու հարյուր երգ է ստեղծել իր սեփական բանաստեղծությունների, ինչպես նաև Սիգիտաս Գյադայի, Մարցելիյուս Մարտինայտիսի, Յուոզաս Էրլիցկասի, Սաուկայտիտի, Վինցաս Միկոլայտիսի և այլ բանաստեղծների բանաստեղծությունների համար։ Ձայնագրել է երգերի ալբոմներ։
1975 թվականին Վյաչեսլավ Գանելինի «Սատանի հարսնացուն» ռոք օպերայում («Velnio nuotaka», Կազիս Բորուտայի «Բալտարագիսի ջրաղացին» վիպակի հիման վրա, կինոֆիլմ և ձայնասկավառակ) ձայնագրել է Հիրդվայնիսի պարտիան։ Գեդրյուս Կուպրյավիչյուսի մյուզիքլում՝ «Կրակի հետևորդները» («Ugnies medžioklė su varovais», 1976 թվական) կատարել է Ռոլանդասի պարտիան, կոմպոզիտոր Մինդաուգաս Ուրբայտիսի մյուզիքլում՝ Սիգիտաս Գյադայի «Երգող և պարող Արտույտներ» («Dainuojantis ir šokantis mergaitės vieversėlis», 1981 թվական) բանաստեղծությունների հիման վրա։
Երգել է գլխավոր դերերում, խաղացել է հետևյալ կինոֆիլմերում՝ «Երբ ես փոքր էի» («Kai aš mažas buvau», 1968 թվական, ռեժիսոր՝ Ալգիրդաս Արամինաս), «Փոքրիկ խոստովանություն» («Maža išpažintis», 1971 թվական, ռեժիսոր՝ Ալգիրդաս Արամինաս), «Ներեցեք, խնդրում եմ» («Atsiprašau», 1982 թվական, ռեժիսոր՝ Վիտաուտաս Ժալակյավիչյուս), ինչպես նաև «Ինչ-որ բան է պատահել» (Kažkas atsitiko, 1986 թվական, ռեժիսոր՝ Արթուրաս Պոզդնյակովաս) երաժշտական ֆիլմում ։
Համերգներով հանդես է եկել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում, Ավստրալիայում, Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Նորվեգիայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Ռուսաստանում և այլ երկրներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվայի ազգային մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լիտվացի երգիչներ Կատեգորիա:Լիտվացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Լիտվացի դերասաններ Կատեգորիա:Լիտվայի երաժշտություն Կատեգորիա:Լիտվացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Լիտվացի ռեժիսորներ
Ռեգբի 15-ի Խաղադաշտ
Ռեգբի 15-ի կամ Ռեգբի Յունիոնի խաղադաշտը, որը նաև կարող է անվանվել դաշտ, հանդիսանում է խաղի անցկացման մակերես/տարածք ռեգբիի համար և ունի խոտի ծածկույթ։
Խաղադաշտ կոչվում է այն մասը որը գտնվում է կողային եզրագծերի և գոլային գծերի ներսում։
Խաղային տարածք կոչվում է բոլոր կողային սահմանների ներսում գտնվող տարածքը։
Խաղադաշտի ծածկույթը
Համաձայն Խաղի Օրենքների պահանջներին, խաղադաշտը պետք է մշտապես լինի ապահով և մասնակիցների համար անվտանգ վիճակում։
Դաշտը պետք է ունենա խոտային ծածկույթ, սակայն կարող է նաև ունենալ ավազե, կավե, ձյան կամ արհեստական խոտածածկ։ Ձյան ծածկի դեպքում պետք է համոզված լինել որ գետնային ծածկույթը նույնպես ապահով է։ Ծածկույթը չպետք է լինի կոշտ նյութերից, ինչպես ասֆալտը կամ բետոնը։
Դաշտի չափսերը
Խաղադաշտը և գոլային տարածքները միասին կազմում են խաղային տարածք։
Ամենաերկար եզրագծերը կոչվում են կողային կամ touch գծեր, իսկ գոլերի ետնամասի գծերը պասիվ գնդակի եզրագծեր։ Խաղը այդ գծերից դուրս, համարվում է խաղից դուրս։
Դաշտը
Դաշտի խաղային տարածքի վերջամասերում գոլային գիծն է որոնց միջև տարածությունը կազմում է 100 մետր։ Հաշվարկային կամ գոլային տարածքը կարող է ունենալ մինչև 22 մետր երկարություն մինչև պասիվ գնդակի եզրային գիծը։
Խաղի մեծ մասը անցնում է կողային (touch) և գոլային գծերից ներս մասում։ Գրոհի ժամանակ երբ գնդակով կատարվում է «փորձ»-ի առավելության հասնելու քայլ, դա հաշվի է առնվում երբ գնդակը իջեցվելով հպվում է գոլային գծից գոլային տարածք գտնվող հատվածում։
Երբ գրոհող կողմը փորձում է գնդակը վերադարձնել խաղի մեջ գտնվելով սեփական գոլային տարածքում, այդ տարածքը նույնպես դառնում է խաղային։ Թիմը որն օդից որսում է գնդակը գտնվելով սեփական գոլային տարածքում պետք է վերսկսի խաղը ոտքի հարվածով (drop) որը սովորաբար տալիս է առավելություն հակառակորդ թիմին։
Դաշտի գծանշումներ
Ուղիղ գծեր
Պասիվ գնդակի եզրային գծերը, Գոլային տարածքի և գոլային տարածքի կողային եզրագծերը, Գոլային գծերը որոնք առանձնացնում են գոլային տարածքները և խաղադաշտը, 22-մետրային գծերը որոնք զուգահեռ են գոլային գծերին, Կիսադաշտի գիծը որը զուգահեռ է գոլային գծերին, Խաղադաշտի կողային եզրագծերը
10-մետրային գծերը որոնք գտնվում են կիսադաշտի գծից 10-ական մետր հեռավորության վրա և զուգահեռ են գոլային գծերին։
5 և 15-մետրային գծերը որոնք գտնվում են ամեն կողային եզրագծից 5 և 15 մետր հեռավորության վրա, զուգահեռ կողային եզրագծերին սակայն 5-ական մետր կարճ մինչև գոլային գծերը ամեն կողմից։
Գոլային ձողերը
Գոլերը տեղադրված են ամեն կողմի գոլային գծի միջնամասում և բաղկացած են 2 ուղղահայաց ձողերից (առնվազն 3.4 մետր բարձրությունով) որոնք իրար են միացված գետնից 3 մետր բարձրության վրա գտնվող 5.6 մետր երկարությամբ հորիզոնական ձողով։
Կատեգորիա:Ռեգբիի մարզադաշտեր
Կանոնավոր բազմանիստ
Կանոնավոր բազմանիստ կամ պլատոնական մարմին, ուռուցիկ բազմանիստ, որը բաղկացած է կոնգրուենտ (ձևով և չափով միանման՝ համընկնելի) կանոնավոր բազմանկյուններից (բոլոր կողմերը և բոլոր անկյունները հավասար են), յուրաքանչյուր գագաթի հարում են հավասար թվով նիստեր և օժտված է տարածական համաչափությամբ
Կանոնավոր բազմանիստերի ցանկ
Եռաչափ էվկլիդեսյան տարածությունում գոյություն ունեն ընդամենը հինգ կանոնավոր բազմանիստեր.
Յուրաքանչյուր բազմանիստի անուն առաջացել է հունարենից և բաղկացած է երկու մասից։ Առաջին մասը ցույց է տալիս նիստերի քանակը, իսկ երկրորդ մասը հունարեն նիստ՝ «εδρο» բառն է։
Պատմություն
Կանոնավոր բազմանիստերը հայտնի են եղել դեռ հին ժամանակներից ։ Նրանց զարդաքանդակային պատկերները կարելի է գտնել շոտլանդական ուշ նեոլիթյան ժամանակաշրջանի տարբեր քարե կառույցների վրա, Պլատոնից ամենաքիչը 1000 տարի առաջ։ Քաղաքակրթության զարգացման վաղ շրջանի խաղոսկրերի վրա արդեն նշմարվում էին կանոնավոր բազմանիստերի ուրվագծերը։
Կանոնավոր բազմանիստերը նշանակալի չափով ուսումնասիրվել են հին հույների կողմից։ Որոշ աղբյուրներ (օրինակ՝ Պրոկլ Դիադոխոսը) նրանց բացահայտման պատիվը վերագրում են Պյութագորասին։ Ուրիշ հեղինակներ պնդում են, որ Պյութագորասին հայտնի են եղել միայն քառանիստը (տետրաեդր), խորանարդը (հեքսաեդր) և տասերկուանիստը (դոդեկաեդր), իսկ ութանիստի (օկտաեդր) և քսանանիստի (իկոսաեդր)  հայտնագործման պատիվը պատկանում է Թեաիթեթուս Աթենացուն, ով Պլատոնի ժամանակակիցն էր։ Այնուամենայնիվ,  Թեաիթեթուս Աթենացին տվել է բոլոր հինգ կանոնավոր բազմանիստերի մաթեմատիկական բնութագիրը և առաջին հայտնի ապացույցն այն բանի, որ նրանք ուղիղ հինգն են ։
Դեկարդյան կոորդինատներ
Ստորև ներկայացված են այն միավոր կանոնավոր բազմանիստերի գագաթների կոորդինատները, որոնց կենտրոնները գտնվում են դեկարդյան կոորդինատային համակարգի սկզբնակետում։ Աղյուսակում նշված φ տառը ոսկե հատման հարաբերությունն է և հավասար է՝
Քառանիստի (տետրաեդր), տասերկուանիստի (դոդեկաեդր) և քսանանիստի (իկոսաեդր) կոորդինատները տրված են երկու տարածական դիրքով (կողմնորոշումով), որոնցից յուրաքանչյուրը պարունակում են նշանակման կեսը և կոորդինատների տեղակայման տեղափոխությունը։ Այդ կոորդինատները ցույց են տալիս կանոնավոր բազմանիստերի միջև եղած որոշակի հարաբերություններ։
Համակցված (կոմբինատոր) հատկություններ
Ուռուցիկ բազմանիստը կոչվում է կանոնավոր, եթե
Այդ իսկ պատճառով յուրաքանչյու կանոնավոր բազմանիստ կարելի է նշանակել {p, q} պայմանանշանով, որտեղ р-ն յուրաքանչյուր նիստի կողմերի (նույն է, թե գագաթների) թիվն է, իսկ q-ն յուրաքանչյուր գագաթից դուրս եկող նիստերի (նույն է, թե կողերի) թիվն է։ {p, q} պայմանանշանը, որը կոչվում է Շլեֆլի սիմվոլ, տալիս է բազմանիստի համակցված նկարագրությունը։
Հինգ կանոնավոր բազմանիստերի Շլեֆլի սիմվոլը ներկայացված է ստորև բերված աղյուսակում։
Այս բազմանիստերի մասին եղած մնացած տեղեկությունները, ինչպիսիք բազմանիստերի գագաթների (V), կողերի (E) և նիստերիր (F) ընդհանուր քանակը, կարելի է որոշել p և q թվերից։ Քանի որ յուրաքանչյուր կող միացնում է երկու գագաթ և կից նիստեր, ապա կստացվի հետևյալը.
Այս արժեքների միջեւ եղած մեկ այլ հարաբերություն ներկայացված է Էյլերի բնութագրով.
p-ի և q-ի արժեքների փոխանակումը փոխում է բազմանիստերի գագաթների (V) և նիստերիր (F) արժեքների տեղերը, անփոփոխ թողնելով կողերի (E) թիվը։ Այս հատկության երկրաչափական մեկնաբանությունը կտրվի  ավելի հետո ներկայացվող Երկակի բազմանիստեր  բաժնում։
Կանոնավոր բազմանիստի մեկ նիստի կողերի թվի հարաբերությունը բազմանիստի գագաթների թվին հավասար է այդ բազմանիստի նիստերի թվի և մեկ գագաթից դուրս եկող կողերի թվի հարաբերությանը։ Քառանիստի (տետրաեդր) մոտ այդ հարաբերությունը կազմում է 4:3, վեցանիստի (հեքսաեդր, խորանարդ) և ութանիստի (օկտաեդր) մոտ՝ 2:1, տասերկուանիստի (դոդեկաեդր) և քսանանիստի (իկոսաեդր) մոտ՝ 4:1 :
Որպես փոխդասավորություն(կոնֆիգուրացիա)
Բազմանիստի տարրերը կարող են արտահայտված լինել փոխդասավորության մատրիցում։ Տողերը և սյուները համապատասխանում են գագաթներին, կողերին և նիստերին։ Անկյունագծով ներկայացված թվերը ցույց են տալիս բազմանիստում հանդիպող յուրաքանչյուր տարրի թիվը։ Անկյունագծով չդասավորված թվերը ցույց են տալիս, թե սյան քանի տարր է գտնվում տողի տարրին մեջ կամ մոտ։ Բազմանիստերի երկակի զույգերը ունեն մատրիցային փոխդասավորություն, որոնք միմյանց նկատմամբ շրջված են 180 աստիճան։
Դասակարգում
Ըստ դասական տեսության, արդյունքն այն է, որ գոյություն ունեն միայն հինգ ուռուցիկ կանոնավոր բազմանիստեր։ Ստորև ներկայացված երկու ընդհանուր փաստարկները ցույց են տալիս, որ գոյություն կարող են ունենալ միայն հինգ պլատոնական մարմիններ։
Երկրաչափական ապացույց
Հետևյալ երկրաչափական փաստարկը շատ նման է Էվկլիդեսի «Սկզբունքներ» -ում տրված հիմնավորմանը։
Տոպոլոգիական ապացույց
Հստակ տոպոլոգիական ապացույց հնարավոր է իրականացնել միայն բազմանիստերի մասին համընդհանուր տեղեկությունների կիրառմամբ։ Հիմքում ընկած է Էյլերի բնութագիրը՝ V − E + F = 2, և այն փաստը, որ  pF = 2E = qV, որտեղ р-ն յուրաքանչյուր նիստի կողմերի թիվն է, իսկ q-ն յուրաքանչյուր գագաթից դուրս եկող նիստերի  թիվն է։ Ընդհանրացնելով այս հավասարումները կստացվի.
Պարզ հանրահաշվական ձևափոխությունից հետո կստացվի.
Օգտագործելով այն փաստը, որ p -ն և q -ն ամենաքիչը պետք է լինեն 3, կարելի է հեշտությամբ տեսնել, որ {p, q} -ի համար հնարավոր են միայն հետևյալ հինգ դեպքերը.
Անկյուններ
Յուրաքանչյուր կանոնավոր բազմանիստ կապված է համապատասխան անկյունների հետ, որոնք բնութագրում են նրան։ Կանոնավոր բազմանիստերի՝ {p, q}, կից նիստերի կազմած երկնիստ անկյունը որոշվում է հետևյալ բանաձևով.
Այն երբեմն հարմար է կիրառել տանգենսով.
որտեղ h -ը (կոչվում է նաև Քոքսեթերի թիվ) քառանիստի, վեցանիստի, ութանիստի, տասերկուանիստի և քսանանիստի համար համապատասխանաբար ընդունում է 4, 6, 6, 10 և 10 արժեք։
Բազմանիստի գագաթի անկյունային շեղումը, դա 2\pi-ի և այդ գագաթի յուրաքանչյուր նիստի կողմերի կազմած անկյունների գումարի տարբերությունն է։ Կանոնավոր բազմանիստերի՝ {p, q}, յուրաքանչյուր գագաթի δ անկյունային շեղումը հավասար է.
Ըստ Դեկարտի թեորեմի, այն հավասար է 4\pi-ին, որը բաժանված է գագաթների թվին (այսինքն գումարային անկյունային շեղումը հավասար է 4\pi-ի)։
Հարթ անկյան եռաչափ նմանօրինակը հանդիսանում է մարմնային անկյունը։ Կանոնավոր բազմանիստի գագաթի մարմնային Ω անկյունը արտահայտվում է այդ բազմանկյան կից նիստերի կազմած երկնիստ անկյան միջոցով հետևյալ կերպ.
Վերջինս հետևում է գնդոլորտային բազմանկյունների բանաձևից և այն փաստից, որ բազմանկյան՝ {p,q}, գագաթային մարմինը կանոնավոր q -անկյուն բազմանկյուն է։
Կանոնավոր բազմանիստի նիստով ձգվող մարմնայի անկյունը, որի գագաթը բազմանիստի կենտրոնն է, հավասար է լրիվ գնդոլորտի (4\piստեռադիան) մարմնային անկյան, բաժանված գագաթների թվին։ Ուշադրություն դարձրեք այն փաստին, որ այն հավասար է նրա երկակի բազմանիստի անկյունային շեղմանը։
Կանոնավոր բազմանիստի տարբեր անկյուններ բերված են ստորև ներկայացվող աղյուսակում։ Մարմնային անկյունների ովային արժեքները տրված են ստեռադիաններով, իսկ φ -ն ոսկե հատման հաստատունն է։
Շառավիղներ, մակերեսներ և ծավալներ
Յուրաքանչյուր կանոնավոր բազմանիստի հետ կապված է երեք համակենտրոն գնդային մակերևույթներ.
Արտագծած (R) և ներգծած (r) գնդային մակերևույթների շառավիղների բանաձևերն են.
որտեղ θ -ն բազմանիստի կից նիստերի կազմած երկնիստ անկյունն է։ Միջնագծված (ρ) գնդային մակերևույթի շառավիղի բանաձևն է.
որտեղ h -ը քառանիստի, վեցանիստի, ութանիստի, տասերկուանիստի և քսանանիստի համար համապատասխանաբար ընդունում է 4, 6, 6, 10 և 10 արժեք։ Արտագծած և ներգծած գնդային մակերևույթների շառավիղների հարաբերությունը համաչափ է p -ին և q -ին։
Կանոնավոր բազմանիստերի՝ {p, q}, մակերևույթի S մակերեսը որոշվում է p -անկյուն բազմանկյան մակերեսի և նիստերի F թվի արտադրյալով.
Հաստատուններ φ-ը և ξ -ն տրվում են հետևյալ բանաձևերով.
Կանոնավոր բազմանիստերից ամենաշատը տասերկուանիստի և քսանանիստի մակերևույթի մակերեսներն են ձգտում գնդային մակերևույթի մակերեսին։ Քսանանիստն ամենաշատ թվով նիստեր և երկնիստ անկյուններ ունեցող բազմանիստն է և որին ամենաշատն է ձգտում ներգծած շրջանագիծը։ Բազմանիստի և նույն չափի (նույն չափի նշանակում է մկերևույթի մակերեսով կամ ծավալով հավասար) գնդոլորտի մակերևույթի մակերեսի և ծավալի հարաբերություններն ամենամոտն են։ Մյուս կողմից քսանանիստն ամենաքիչ անկյունային շեղում, գագաթին հարող ամենաշատ մարմնային անկյուններ և ատագծած գնդային մակերևույթն ամենաշատը լցնող բազմանիստն է։
Երկակի բազմանիստեր
Յուրաքանչյուր բազմանիստ ունի իրեն համապատասխան երկակի (կամ «բևեռային») բազմանիստը, տեղափոխված նիստերով և գագաթներով։ Կանոնավոր բազմանիստին համապատասխանող երկակի բազմանիստը նույնպես կանոնավոր բազմանիստ է, և կարելի է այդ հինգ բազմանիստը դասավորել ըստ զույգերի։
Եթե բազմանիստի Շլեֆլիի սիմվոլը {p, q} է, ապա նրա երկակիինը կլինի {q, p}: Իրոք, յուրաքանչյուր բազմանիստի համակցված (կոմբինատոր) հատկություն կարելի է ներկայացնել որպես երկակի բազմանիստի մեկ այլ համակցված (կոմբինատոր) հատկություն։
Երկակի բազմանիստը կարելի է կառուցել, որպես գագաթներ վերցնելով սկզբնական բազմանիստի նիստերի կենտրոնները։ Միացնելով սկզբնական բազմանիստի կից նիստերի կենտրոնները, կստացվի երկակի բազմանիստի կողերը, դրանով իսկ տեղափոխելով նիստերի և գագաթների քանակները, անփոփոծ թողնելով կողերի թիվը։
Ընդհանրապես կանոնավոր բազմանիստի եկակիացումը կարելի է իրականացնել նրան համակենտրոն գնդոլորտի d տրամագծով:Բազմանիստին արտագծած, միջնագծած և ներգծած գնդային մակերևույթների շառավիղները՝ (R, ρ, r) և նրա երկակի բազմանիստին արտագծած, միջնագծած և ներգծած գնդային մակերևույթների շառավիղները՝(R*, ρ*, r*), ունեն հետևյալ կապը.
Ըստ միջնագծված գնդային մակերևույթի տրամագծի (d = ρ) երկակիացումն ավելի հարմար է, քանի որ այն երկակի բազմանիստերի համար անփոփոխ է։ Եթե վերցնել d 2 = Rr, ապա կստացվի նույն արտագծած և ներգծած շառավիղներով երկակի բազմանիստեր (R* = R և r * = r):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկրաչափություն Կատեգորիա:Կանոնավոր բազմանիստեր Կատեգորիա:Կոմբինատորային երկրաչափություն
Wherever You Go
Wherever You Go, ամերիկյան քանթրի ոճով ստեղծագործող երգիչ Քլիննթ Բլեքի երգը։ Թողարկվել է 1995 թվականի հունվարին։ Բլեքի One Emotion ալբոմի երկրորդ սինգլն է։ Գրավել է 3-րդ հորիզոնականը U.S. Billboard Hot Country Singles & Tracks չարթում և 4-րդ հորիզոնականը Canadian RPM Country Tracks chart-ում ։ Երգը գրվել է Բլեքի և Հեյդեն Նիկոլասի կողմից։
Վիրաբ Ազարյան
Վիրաբ Ազարյան (1889, Փիփ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մահվան թվականն անհայտ, մահվան վայրը՝ հավանաբար Ֆրանսիա), հայ ֆիդայի, եղել է Զորավար Անդրանիկի զինակիցը, նրա հետախուզական ջոկատի անդամը։ Մասնակցել է հայ-թաթարական և հայ-թուրքական կռիվներին, այնուհետև Զորավար Անդրանիկի հետ մեկնել է Ֆրանսիա։ Նրա երկու եղբայրները՝ Արսեն Ազարյանը և Մելիք Ազարյանը, նույնպես մասնակցել են հայ-թաթարական կռիվներին։ Կռվի ժամանակ Վարդենիսի մոտ Մելիք Ազարյանը զոհվում է, իսկ Արսեն Ազարյանը ծանր վիրավորվում ։
Արքայադուստրերի պաշտպանության ծրագիր
«Արքայադուստրերի պաշտպանության ծրագիր» (Princess Protection Program), 2009 թվականի ամերիկյան կատակերգական ֆիլմ, արտադրված Ուոլթ Դիսնեյ ընկերության կողմից «Դիսնեյ Ալիքի օրիգինալ ֆիլմեր» խորագրի շրջանակներում։ Ռեժիսորը Էլիսոն Լիդի-Բրաունն է։ Գլխավոր դերերում Դեմի Լովատոն և Սելենա Գոմեսն են։ ԱՄՆ-ում շնորհանդեսը կայացել է 2009 թվականի հունիսի 26-ին։
Սյուժե
Կարտեր Մեյսոնը ապրում է իր հոր հետ Լուիզիանայի փոքրիկ գյուղերից մեկում։ Նրա հայրը աշխատում է արքայադուստրերի պաշտպանության գաղտնի ծրագրում, զբաղվում է վտանգի տակ գտնվող արքայադուստրերին փրկելով և թաքցնելով։ Մի անգամ նա փրկում է արքայադուստր Ռոզալինդային և բերում է իր տուն։ Բայց այնքան էլ հեշտ չէ հասարակ ամերիկացի աղջկան և արքայադստերը ապրել միասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Disney հեռուստաալիքի օրիգինալ ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար Կատեգորիա:Դիսնեյյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ընտանեկան ֆիլմեր
Հաուս (հեռուստասերիալ)
«Հաուս» (House, M. D.), ամերիկյան հեռուստասերիալ բժիշկ Գրեգորի Հաուսի (Gregory House) և իր թիմի մասին։ Ժանրով իրենից ներկայացնում է բժշկական դրամա, սակայն սյուժեի մեջ առկա են դետեկտիվի տարրեր։ Հեռուստասերիալն արժանացել է համաշխարհային ճանաչման ։
Առաջին սերիան էկրան է բարձրացել 2004 թվականի նոյեմբերի 16-ին «FOX» հեռուստաալիքով։ Վերջին՝ ութերորդ սեզոնի պրեմիերան կայացաել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Հեռուստասերիալը թարգմանվել է տարբեր լեզուներով և եթեր է դուրս եկել տարբեր երկրներում։ 2012 թվականի փետրվարի 8-ին հայտարարվեց, որ ութերորդը կլինի հեռուստասերիալի եզրափակիչ սեզոնը ։
Սերիաների ցանկ
Էկրան են բարձրացել 177 սերիաներ (8 լրիվ սեզոններով)։ 8-րդ սեզոնի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ։ 8-րդ սեզոնը պաշտոնապես հայտարարվել է եզրափակիչ, վերջին սեզոն։
Սաունդթրեք
Օրիգինալ երաժշտության դերում է «Teardrop» ստեղծագործությունը Massive Attack-ի կատարմամբ։ Սերիաների վերջում հնչում է միայն գործիքային մասը և վերջը։ 4-րդ սեզոնի եզրափակիչ սերիայում կարող ենք լսել երգի բառերը Հոսե Գոնսալեսայի կատարամամբ։ Եզրափակիչ վերջաբանների համար ձայնագրված է գործիքային ստեղծագործություններ` Յոնա Էրլիհայի, Ջեյսոն Դերլատկի և Լի Ռոբերտսի կատարմամբ։ 2-րդ սեզոնից սկսված հնչում է այս ստեղծագործության այլընտրանքային տարբերակը, որի հեղինակներն են Յոն Էրլիխը և Լի Ռոբերտսը։ «House M.D. Original Television Soundtrack» հրատարակությունը Nettwerk Records ձայնագրման ստուդիայի հետ 2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ձայնագրեցին մի շարք երգերի ամբողջական տարբերակները, որոնք նախկինում արդեն հնչել էին նախագծի ժամանակ։ Դրա մեջ մտնում էին նաև «Beautiful» երգը Էլվիս Կոստելոյի կատարմամբ և «Dear God» երգը Սարա Մակլահլանի կատարմամբ, որոնք ձայնագրված էին հատուկ հեռուստասերիալի համար։ Ինչպես նաև ալբոմի մեջ ներառվել են «You Can’t Always Get What You Want» երգը` Band from TV-ի կատարմամբ և այլ կատարումներ։ Հեռուստասերիալում հնչում է հենց Rolling Stones-ի կատարմամբ երգերը։
ԱՄՆ
Առաջին սերիան թողարկվել է 2004 թվականի նոյեմբերի 16-ին «FOX» հեռուստաընկերությունում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Ստարոշարեևո
Ստարոշարեևո (Старошареево, Иҫке Шөрөй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տատրակի բույնը
«Տատրակի բույնը» (Гніздо горлиці), ռեժիսոր Տարաս Տկաչենկոյի 2016 թվականին նկարահանած ուկրաինական դրամա։ Ուկրաինական ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2016 թվականի նոյեմբերի 10-ին։
Սյուժե
Դարինայի աշխատանքը իտալական ընտանիքում անտանելի կլիներ, եթե չլիներ պառավի որդին՝ Ալեսանդրոն։ Նրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր անցյալը, որը բաց չի թողնում, բայց ջերմությունն ու անկեղծությունը գրավում են միմյանց։ Ամուսնու և դստեր մոտ Ուկրաինա վերադառնալուց հետո Դարինան ստիպված կլինի դժվար ընտրություն կատարել իր իմացած կյանքի և իր հետ «բերած» կյանքի միջև։
Նկարահանումներ
Նկարահանումները հիմնականում իրականացվել են Ուկրաինայում՝ Վիժնիցա քաղաքում, Չեռնովցի քաղաքում, Վիժենկա գյուղում, ինչպես նաև Ջենովայում (Իտալիա) ։ 2014 թվականին նկարահանումները ընդհատվեցին գրեթե մեկուկես տարի ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Մինչ նկարահանումների վերսկսումը, Վիտալի Լինեցկին մահացել է և գլխավոր հերոսի դերակատարի մահվան պատճառով կինոնկարի եզրափակիչ մասն ամբողջությամբ վերաշարադրվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաիներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ուկրաինական ֆիլմեր
Ալեքսանդրովկա (գյուղ, Կազանկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրովկա գյուղում բնակվում էր 403 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,53 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Կազանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Rykka
Քրիստինա Մարիա Ռայդեր (Christina Maria Rieder, ), ավելի հայտնի է Ռայկկա անվանումով (Rykka)։ Քրիստինա Մարիա Ռայդերը Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթում, որը անցկացվել է Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմում, ներկայացրել է Շվեյցարիան իր «The Last of Our Kind» երգով, սակայն եզրափակիչ փուլ չի անցել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգիչ-երգահաններ
Ցելիննոե (գյուղ, Շիրինսկի շրջան)
Ցելիննոե (Целинное), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1955 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ 1984
«Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ 1984» (American Horror Story: 1984), «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալի իններորդ եթերաշրջանը, որի պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին FX հեռուստաալիքով ։
Մշակում
2017 թվականի հունվարի 12-ին շոուն երկարացվել է ութերորդ և իներորդ եթերաշրջաններով, նաև Ռայան Մերֆին հայտարարել է, որ քրոսովեր-եթերաշրջան կդառնա իններորդ եթերաշրջանը , սակայն 2018 թվականի հունիսին նա հայտարարել է, որ դրա համար ընտրվել է ութերորդ եթերաշրջանը ։ 2019 թվականի ապրիլի 10-ին Մերֆին Ինստագրամի իր էջում հայտարարել է, որ իններորդ եթերաշրջանը կհեռարձակվի «1984» վերնագրով ։ Հուլիսի 11-ին Ռայան Մերֆին Ինստագրամի իր էջում հրապարակել է կերպարների բնավորություն-թիզերները։
Նկարահանումներ
Իններորդ եթերաշրջանի նկարահանումներն սկսվել են 2019 թվականի հուլիսին ։
Քասթինգ
2019 թվականի փետրվարի 6-ին Ռայան Մերֆին հայտարարել է, որ իններորդ եթերաշրջանում հայտնվելու են Էմմա Ռոբերթսը և Գաս Քենուորթին ։ Ապրիլի 2-ին հեռուստասերիալի «վետերան» Էվան Փիթերսը հաստատել է, որ այս տարում նա շոուի մեջ չի հայտնվի, այդ կերպ իներորդ եթերաշրջանը կդառնա առաջինը, որում դերասանը մասնակցություն չի ունեցել։ 2019 թվականի մայիսի 23-ին Բիլի Էյքները, որը հայտնվել էր Պաշտամունք և Ապոկալիպսիս եթերաշրջաններում հաստատել է, որ նա այս եթերաշրջանում չի հայտնվի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ
Բիծմենդի
Բիծմենդի (ბიწმენდი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 645 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մցխեթից հեռու է 18 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 506 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մցխեթի շրջան
Փյունիկ մարդկային ռեսուրսների զարգացման համահայկական հիմնադրամ
«Փյունիկ» մարդկային ռեսուրսների զարգացման համահայկական հիմնադրամ, պաշտոնապես գրանցվել է 2008 թվականի դեկտեմբերին, սակայն հիմնադրամի պատվո նախագահ Գաբրիել Ջամբարջին 1998 թվականից բազմաթիվ բարեգործական ծրագրեր է իրականացրել Սփյուռքի հայկական կրթօջախներում։ Հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը Լևոն Սարգսյանն է։ Իր գործունեության 3 տարում հիմնադրամը կազմակերպել է բազմաթիվ մշակութային միջոցառումներ, հովանավորել շնորհալի հեղինակների՝ հրատարակելու գրքեր, բացահայտել ու խրախուսել է սոցիալապես անապահով, հողազուրկ, ուսման մեջ առաջադիմող ուսանողների, իսկ առավել շնորհալիներին օգնություն է ցուցաբերել ուսումն արտերկրի առաջատար բուհերում շարունակելու համար, մի շարք ուսումնական հաստատությունների հատկացրել է լաբորատոր սարքավորումներ ու համակարգիչներ, ՀՀ մարզերում, Երևանում և Արցախում տեղագրել է մանկական շարժական խաղահրապարկներ, Ստեփանակերտի հիվանդանոցն ապահովել է բժշկական արդի սարքավորումներով և այլն։ 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո Հայաստանում իրենց գրասենյակներն են բացել նաև մի շարք միջազգային բարեգործ, կազմակերպություններ՝ «Վորլդ Վիժն Հայաստան» (1988), «ՍՕՍ-Քինդերդորֆ Ինտերնացիոնալ» (1989, ՍՕՍ-Մանկական գյուղեր), «Սեյվ դը Չիլդրեն Ֆեդերեյշն ինկ.» (1993, «Փրկենք երեխաներին»), ստեղծվել են բարեգործ, հասարակական նոր կազմակերպություններ, հիմնադրամներ՝ «Օրրան» (2000, Րաֆֆի և Արմինե Հովհաննիսյաններ), «Զանգակատուն» (2006, Թուֆենկյան հիմնադրամ) և այլն՝ ծանր կացության մեջ հայտնված մուրացիկ, թափառաշրջիկ երեխաներին պաշտպանելու, նրանց կրթությունն ու զարգացումը ապահովելու, միայնակ և կարիքավոր ծերերին, ծայրահեղ անապահով ընտանիքներին օգնելու նպատակով։
Ադրբեջանի պատմություն
Ադրբեջանի պատմությունը ներառում է Ադրբեջանի հանրապետության և ադրբեջանցիների պատմությանն առնչվող թեմաներն ու երևույթները։ Ադրբեջանի պատմությունը սկսվում է 11-րդ դարից, երբ քոչվոր թյուրք–սելջուկները ներխուժեցին Հայկական լեռնաշխարհ և Պարսկաստան։