cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
War Thunder (համակարգչային խաղ)
Այստեղ մենք ենք ընտրում, թե ինչ կարգավիճակում ենք ուզում հանդես գալ խաղում. որպես միայնակ հերոս, թե թիմի մասնիկ։ Խաղում մեծ ուշադրություն է դարձված իհարկե տեխնիկային, խաղացողի զարգացմանն ու հնարավորություններին։ Դուք կարող եք փորձարկել ինքնաթիռներ, իսկ հայտնվելով նավախցիկում՝ զգալ մարտերի իրական վիճակը։ Խաղում հետաքրքիր են պատմական ու դինամիկ կամպանիաները, առանձին առաքելությունները։ Տպավորիչ է իհարկե՝ խաղի գրաֆիկան, ձայնային էֆեկտները և նվագախմբային երաժշտությունը։
T-34
T-34, երկրորդ աշխարհամարտի տարիների ԽՍՀՄ միջին տանկ։ Սերիական արտադրությունը սկսվել է 1940 թվականին։ Մինչև 1944 թ. եղել է բանակի հիմնական տանկը (փոխարինվել է նրա մոդիֆիկացիա ՝ T-34-85-ով)։ Համարվում է երկրորդ աշխարհամարտի ամենամասայական տանկը։
Մշակվել է Միխայիլ Կոշկինի գլխավորած ՝ Խարկովի № 183 գործարանի տանկային բյուրոյի կողմից 1937 - 1940 թվականներին։ Տանկում օգտագործվել է գերխնայող դիզելային շարժիչ, որը շնորհիվ տանկը ստացել է մանեվրություն, արագություն և անցանելիություն։ Սկսած 1942 թ. T-34-ը նաև սկսել են արտադրել Սիբիրի և Ուրալի գործարաններում։ Տանկը այնքան հոջողակ է եղել որ մինչ այժմ նրա T-34-85 մոդիֆիկացիան օգտագործվում է որոշ երկրներում։ Արտադրվել է մոտ 84000 միավոր T-34։
Տանկի պարամետրերը
Ֆիզիկական ՝ Զինված է 76 մմ հրանոթով և երկու 7,62 մմ գնդացիրներով։
Ճանապարհային պայմաններում կարող է զարգացնել մինչև 54 կմ/ժ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 25 կմ/ժ։
Ճանապարհային պայմաններում կարող է անցնել մինչև 380 կմ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 230 կմ մեկ ամբողջական լիցքավորումով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տանկեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տանկեր Կատեգորիա:Տանկերի պատմություն
Դեստինի Չուկունիերե
Դեստինի Չուկունիերե (Destiny Chukunyere, ), մալթացի երգչուհի, Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի հաղթող ։
Կենսագրություն
Դեստինին սկսել է երգել 9 տարեկանից։ Մինչև Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի ընդունումը նա նաև մասնակցել է մի շարք մրցույթների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Մալթացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթողներ
Թոնի Ֆադել
Էնթոնի Միշել «Թոնի» Ֆադել, լիբանանա-ամերիկացի գյուտարար, դիզայներ, ձեռնարկատեր և ներդրող։ Նա 2006 թվականի մարտից մինչև 2008 թվականի նոյեմբեր եղել է «Apple Inc.» ընկերության «iPod» նախագծի ավագ փոխնախագահը։ Էյփլի երաժշտական նվագարկչում ունեցած իր ներդրման շնորհիվ հայտնի է որպես «iPod-ի հայրերից մեկը» ։ 2010 թվականի մայիսին նա հիմնել է Nest Labs ընկերությունը, որը հաջորդ տարվա հոկտեմբերին հայտարարեց իր առաջին արտադրանքը՝ Nest Learning Thermostat-ը թողարկելու մասին ։ 2014 թվականի հունվարին Google-ը Nest-ը գնեց 3.2 միլիարդ դոլարով ։ 2015 թվականի սկիզբից մինչև 2016 թվականի հունիսը նա գլխավորել է Google Glass բաժինը։
Վաղ տարիներ
Միչիգանի համալսարանում սովորելու տարիներին նա եղել է Constructive Instruments ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրեն, որը շուկայում մասնագիտացված էր երեխաների համար MediaText, մուլտիմեդիայի ծրագրակազմով։ Քոլեջից հետո Ֆադելը երեք տարի աշխատել է General Magic ընկերությունում, որն անձնական հաղորդակցիչների գիծը զարգացնելու համար աշխատում էր Sony, Philips, Matsushita, Toshiba և էլեկտրոնիկա արտադրող այլ ընկերությունների հետ։ 1992 թվականին սկսելով դիագնոստիկ ինժեներիայից և հասնելով համակարգերի ճարտարապետությանը, նա դարձավ մի շարք տեխնոլոգիաների և սարքերի արտադրության պատասխանատուն, որոնցից էին Sony-ի Magic Link-ը և Motorola-ի Envoy-ը։ Երկուսն էլ հանդիսանում էին Magic Cap հարթակի բաղադրիչները։
Ֆիլիպս
1995 թվականին Ֆադելը հրավիրվեց Philips ընկերություն, որտեղ նա համահիմնադրեց «Mobile Computing Group»-ը և զբաղեցրեց գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնը։ Նա զարգացրեց Windows CE հիմքով մի շարք ձեռքի ծառայություններ, որոնցից կարևոր են Philips Velo-ն և Nino PDA-ը ։ ֆադելը դարձավ «Philips Strategy and Ventures»-ի փոխնախագահը, որտեղ նրա ղեկավարությամբ զարգանում էր Ֆիլիպսի թվային աուդիոյի ռազմավարությունը՝ հիմնված սիլիկոնի և ծրագրային ապահովման ուղղության վրա, ինչպես նաև ներդրումային և բիզնես մոդելները ։
1999 թվականի հուլիսին Ֆադելը հիմնեց «Fuse» անվանումն ունեցող իր սեփական ընկերությունը, որն ուղղված էր «Dell of the Consumer Electronics»-ի զարգացմանը։ Սարքերից մեկը, որը Ֆադելն ուներ մտքում, կոշտ սկավառակով երաժշտական նվագարկիչն էր։ Fuse-ը ձախողեց, սակայն Ֆադելը սարքը կյանքի կոչելու աշխատանքերը սկսեց մեկ այլ ընկերությունում։ Թոնին 2000-ին աշխատանքի անցավ RealNetworks, սակայն ընդամենը 6 շաբաթ հետո դուրս եկավ։
Էյփլ
Ֆադելը «Էյփլ» ընկերությունում աշխատանքի անցավ 2001 թվականի փետրվարին որպես iPod-ի կապալառու դիզայներ և Էյփլի աուդիո արտադրանքների ռազմավարության նախագծող ։ Այդ ժամանակահատվածում նա ստեղծեց iPod-ի հայեցակարգը և նախնական դիզայնը։ Նրան էր հանձնարարված iPod և iSight սարքերի նախագծման վերահսկողությունը ։ 2004 թվականին նա հասավ մինչև iPod նախագծման փոխնախագահ։ 2005 թվականի հոկտեմբերի 14-ին հայտարարվեց, որ Ֆադելը կփոխարինի iPod բաժնի ավագ փոխնախագահ Ջոն Ռուբինշտեյնին ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 3-ին «The Wall Street Journal» թերթը հրատարակեց Էյփլից Ֆադելի հեռանալու մասին պատմությունը ։
Nest Labs, Inc.
Կալիֆոռնիայի Տահո լճի մոտ իր էներգո-ադյունավետ տունը կառուցելու ընթացքում Ֆադելը թերմոստատ էր փնտրում և հիասթափվեց շուկայում առկա սարքերի սահմանափակ հնարավորություններից ։ Էյփլում իր նախկին գործընկեր Մեթ Ռոջերսի հետ նա որոշեց վերակառուցել ավանդական թերմոստատը։ 2010 թվականի մայիսին Ֆադելը և Ռոջերսը Պալո Ալթոյում հիմնեցին Nest Labs ընկերությունը ։ «Nest Labs»-ը կամ «Nest»-ը ընկերություն է, որը նախագծում և արտադրում է կառավարվող տվիչներ, Wi-Fi հնարավորությամբ ծրագրավորվող թերմոստատներ։
Սպառողական էլեկտրոնիկայի ոլորտում ունեցած 20-ից ավել տարիների ընթացքում Թոնին հեղինակել է ավելի քան 300 արտոնագրված արտադրանք։ 2012 թվականին նա ստացավ «Ալվա» մրցանակը «մեծ գյուտերի շարքի համար» ։ 2013 թվականին «Բիզնեսը ներսից» լրատվական կայքը նրան ճանաչեց տեխնոլոգիաների 75 դիզայներներից, «Fast Company»-ն՝ 100 և CNBC-ն Թոփ 50 ամենանորարարական մարդկանցից մեկը ։
2015 թվականի հունվարին նա աշխատանքի անցավ Գուգլ ընկերությունում՝ օգնելով Google Glass-ի դիզայի կառավարմանը ։ Ֆադելը Nest-ից հեռանալու մասին հայտնեց 2016 թվականի հունիսի 3-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ Կատեգորիա:Ամերիկյան տեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիրներ Կատեգորիա:Էյփլի աշխատակիցներ Կատեգորիա:Էյփլի ղեկավարներ Կատեգորիա:Միչիգանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՏՏ ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ
Պողոս Հիսարլյան
Պողոս Հիսլարյան (1887, Կ. Պոլիս - 1915), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1887 թվականին Կ. Պոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրի թաղային վարժարաններից մեկում։ 1912 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանը։ 1912 թվականից բժիշկ է աշխատել, ամուսնացել, տուն-տեղ դրել։
1914 թվականի ամռանը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսվելուն պես, բոլոր հայ բժիշկների հետ միասին զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայելու համար Կարին ուղարկվել։
1915 թվականի գարնանն սկսել են հայերի ձերբակալությունները, բանտարկություններն ու տեղահանությունը։ Հազարավոր հայ ընտանիքների թվում բժշկի ընտանիքը ևս տարագրվել է դեպի Դեյր-էլ-Զորի անապատները։ Պողոս Հիսարլյանը, տեղեկանալով իր ընտանիքի տարագրության մասին, դիմումներ է գրել զինվորական հրամանատարությանը և Կարինից Սեբաստիա մեկնելու թույլտվություն ստացել՝ իր ընտանիքը փրկելու համար։ Սակայն 1915 թվականի գարնանը, Կարինից Սեբաստիա մեկնել ու ճանապարհին, Խարբերդի և Երզնկայի միջև, Մամախաթունի մոտերքը զինվորական համազգեստով բժիշկը սրախողխող է արվել թուրք զինվորների ձեռքով՝ 28 տարեկանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1887 ծնունդներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Մարիցի ապստամբություն
Մարիցի ապստամբություն (Maritz-rebellie, Maritz Rebellion), հայտնի է նաև որպես «Բուրական ապստամբություն» կամ «Հինգ շիլինգի ապստամբություն» (Five Shilling Rebellion) (1914 թվականի սեպտեմբեր — 1915 թվականի փետրվար), բուրերի ապստամբություն Հարավաֆրիկյան Միության կառավարության դեմ, Երկրորդ անգլո-բուրական պատերազմում կորցված բուրական հանրապետությունների (Օրանժ և Տրանսվաալ), անկախության վերականգնման համար։
Ապստամբության պատճառ դարձավ 1914 թվականի աշնանն Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց անմիջապես հետո Հարավաֆրիկյան միության կողմից Գերմանական Հարավարևմտյան Աֆրիկայի (այժմ՝ Նամիբիա) տարածք ներխուժելու մտադրությունը։ Հարավաֆրիկյան միության կառավարության անդամների զգալի մասն անգլո-բուրական պատերազմի վետերաններ էին, որոնք մարտնչել էին անգլիացիների դեմ, բայց այս անգամ անցել էին բրիտանացիների կողմը։ Հենց այդ պատճառով էլ ապստամբությունը պարտվեց, իսկ դրա կազմակերպիչները դատապարտվեցին տարբեր ժամկետներով, կամ պատժվեցին խոշոր չափի տուգանքներով։
Նախապատմություն
Երկրորդ անգլո-բուրական պատերազմի ավարտից հետո (1902 թ.) բոլոր գերի վերցված բուրերին ազատություն առաջարկվեց, բրիտանական քաղաքացիություն ընդունելու և բրիտանական կառավարության հետ խաղաղության պայմանները պահպանելու վերաբերյալ գրավոր պարտավորագիր ներկայացնելու դիմաց։ Նրանք, ովքեր հրաժարվում էին դա անել, ինչպես Դենեյս Ռեյցը, վտարվում էին Հարավային Աֆրիկայից։ Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում նրանցից շատերը վերադարձան Հայրենիք, սակայն ոչ բոլորն էին վերադառնալիս ստորագրում այդ պարտավորագիրը։ Անգլո-բուրական պատերազմից հետո, այն բուրերը, ովքեր մարտնչում էին մինչև վերջ, սկսեցին կոչվել  «bitterenders»,  «պնդաճակատներ, անհաշտներ», այդպես էին կոչվում նաև նրանք, ովքեր հավատարմության երդում չէին տվել բրիտանական իշխանություններին և պատրաստ էին նոր պատերազմ սկսել` օգտվելով հարմար իրավիճակից։ Ժամանակին պաշտոնաթող բուրական գեներալ Ջեյմս Հերցոգից «Tägliche Rundschau» թերթի համար հարցազրույց վերցրած գերմանացի լրագրողը գրել է, «Հերցոգը կարծում էր, որ բուրերի եռամյա պայքարը կտա իր պտուղները, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը կազատագրվի միայն այն դեպքում, երբ Անգլիան կներքաշվի եվրոպական տերությունների դեմ պատերազմի մեջ»։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում «անհաշտները» տեսան իրենց հնարավորությունը, հատկապես երբ Ավլիան դարձավ Գերմանիայի թշնամին, որը մի ժամանակ աջակցում էր նրան ։
Պատերազմի սկիզբ
1914 թվականի օգոստոսին Եվրոպայում սկսված ռազմական գործողությունները վաղուց սպասված էին և Հարավաֆրիկյան միության կառավարությունը շատ լավ գիտակցում էր այն հանգամանքի հետևանքները, որ իր երկիրը ընդհանուր սահման ունի Հարավ Արևմտյան Աֆրիկայում գտնվող գերմանական գաղութի հետ։ ՀԱՄ վարչապետ Լուիս Բոտան Լոնդոնին տեղեկացրեց, որ Հարավային Աֆրիկան կարող է ինքն իրեն պաշտպանել և բրիտանական կայազորը կարելի է ուղարկել Ֆրանսիա։ Երբ բրիտանական կառավարությունը հարցրեց Բոտային, թե արդյոք իր զորքերը կարող են ներխուժել Գերմանական Հարավարևմտյան Աֆրիկա, նա հայտարարեց, որ իր երկիրը պատրաստ է դրան։ Եվրոպայում ռազմական գործողությունները սկսելուց հետո, Հարավաֆրիկյան միության զորքերը տեղակայվեցին Հարավարևմտյան Աֆրիկայի հետ սահմանին։ Այդ զորքերի հրամանատարությունը ստանձնել էին գեներալներ Հենրի Լուկինը և Մանի Մարիցը։ Բոտայի հայտարարությունից անմիջապես հետո մեկ այլ բուրական ջոկատ էլ տեղակայվեց գերմանական Լյուդերից նավահանգստում։
Ապստամբության ընթացք
Շատ բուրեր դեմ հանդես եկան բրիտանական շահերից ելնելով գերմանացիների դեմ պատերազմին մասնակցելուն, հատկապես նկատի ունենալով, որ անգլո բուրական պատերազմի ժամանակ Գերմանիան համակրում էր բուրերին։ Տեղեկանալով ՀԱՄ-ի կառավարության գերմանական գաղութի դեմ հաձակման ծրագրերի մասին՝ ՀԱՄ-ի զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար գեներալ Քրիստիան Բեյերսը հրաժարական տվեց։ Նա գրեց.
Նկատի էր առնվել նաև, թե ինչ վայրագություններ էին կատարել բրիտանացիները բուրական և աֆրիկյան ժողովուրդների նկատմամբ, Երկրորդ Անգլո-բուրական պատերազմի ժամանակ։ Սենատոր, գեներալ Կոոս դե լա Ռեյը խորհրդարանում քննարկումների ժամանակ հավանություն չտվեց կառավարության ծրագրին, հանդիպեց Բեյսերին և սեպտեմբերի 15-ի միասին մեկնեցին Պոչեֆստրում (Տրանսվաալ) գեներալ Յան Կեմպի մոտ, ում տրամադրության տակ էին գտնվում զենքի խոշոր պահեստը և նոր վերապատրաստում անցած 2000 զինվորական։ Նրանցից շատերը ինչպես կանխատեսվում էր պատրաստ էին օժանդակելու սադրիչներին։ Թեև այս ուղևորության նպատակը այդպես էլ մնում է չպարզված, հարավաֆրիկյան իշխանությունները համոզված էին, որ այն ձեռնարկվել էր խռովություն նախապատրաստելու նպատակով, հենց այս տարբերակն է հետագայում առաջ քաշվել Մարիցի ապստամբության և նրա ճնշման մասին կառավարական «Կապույտ գրքում», («Report on the Outbreak of the Rebellion and the Policy of the Government with regard to its Suppression», փետրվար 1915 թ.) : Ինչպես պնդում էր գեներալ Բեյերսը նրանք միայն ցանկանում էին քննարկել բանակի ղեկավարության հրաժարականի հարցը, ի նշան բողոքի կառավարության ծրագրերի դեմ։ Ճանապարհին ավտոմեքենան «սխալմամբ» գնդակոծվել էր ոմն Ֆոստերի բանդային ձերբակալելու համար կազմավորված ոստիկանական խմբի կողմից և Դե լա Ռեյը սպանվեց։ Նրա հուղարկավորության ժամանակ հավաքված աֆրիկաներ ազգայնականները քննարկում էին մի տարբերակ, ըստ որի սենատորի մահը իշխանությունների կողմից կազմակերպված քաղաքական սպանություն էր։ Նման ասեկոսեները ավելի էին սրում իրավիճակը։ Այս իրավիճակում գեներալ Մարիցը իր ջոկատով խռովություն բարձրացրեց։ Նա ժամանակավոր կառավարության անունից դիմեց ժողովրդին, որով հռչակեց նախկին Տրանվաալի, Օրանժի Ազատ Պետության, Նատալի գավառի և Կապի գաղութի անկախությունը։ Մարիցի այդ կոչը ուղղված էր ողջ սպիտակ բնակչությանը, անկախ ազգությունից։
Մարիցայի հայտարարության համաձայն ժամանակավոր կառավարության ղեկավարները պետք է լինեին գեներալներ Քրիստիան Բեյերսը, Քրիստիանդե Վետը, Մանյե Մարիցը, Յան Կեմպը և Բոզեյդենհաութը (Bezuidenhout):
Ամենախոշոր ապստամբական ջոկատները գլխավորում էին Մարիցը, Դե Վետ Բեյերսը և Կեմպը։ Մարիցի ջոկատը գրավել էր Հյուսիսային Կապի գավառի Օրանժ գետի ափին գտնվող Կեյմուս քաղաքը։ Լիդենբուրգյան ջոկատը հանրահայտ գեներալ Դե Վետի ղեկավարությամբ նվաճեց Գեյլբորն քաղաքը, գրավեց գնացքը և կառավարական զինապահեստները։ Նրան միացան տեղացի ազդեցիկ բնակիչներ, որի շնորհիվ շաբաթվա վերջում նրա ջոկատի թվաքանակը հասավ 3000 մարդու։ Բեյերսը նույնպես ջոկատ հավաքեց լեռնային Մագալիսբերգ շրջանում։ Ընդհանուր առմամբ ապստամբությանը մասնակցեց 12 հազար մարդ։ Սակայն նրանք գործում էին բաժան- բաժան, իսկ նրանց դիմակայում էին 32 հազարանոց գաղութային կոնտինգենտ, որոնցից քսան հազարը բուրեր էին։
Գեներալ Կեմպը 1100 կիլոմետրանոց անցում կատարեց Կալահարի անապատում՝ կորցնելով 300 մարդ 800 հոգուց և ձիերի մեծ մասին և միացավ Մարիցին գերմանական տարածքում։ Սակայն մոտ մեկ շաբաթ անց վերադարձավ և հանձնվեց ՀԱՄ իշխանություններին 1915 թվականի փետրվարի 4-ին։
Հետևանքներ
Մարիցի ապստամբության պարտությունից հետո հարավաֆրիկյան բանակը շարունակում էր մարտական գործողությունները Գերմանական Հարավարևմտյան Աֆրիկայում՝ ջախջախելով գերմանացիներին 1915 թվականի հուլիսին (տես՝ Հարավարևմտաաֆրիկյան արշավանքներ)։
1916 թվականի Իռլանդական Զատկի ապստամբության ղեկավարների ճակատագրի համեմատ, Բուրական ապստամբության կազմակերպիչների համար ամեն ինչ համեմատաբար ավելի հեշտ ստացվեց։ Նրանք դատապարտվեցին 6-ից 7 տարվա ազատազրկման և խոշոր չափի տուգանքների։ Երկու տարի անց նրանք ազատվեցին բանտից, այն բանից հետո, երբ Լուիս Բոտան համաներում հայտարարեց։ Դրանից հետո «անհաշտները» Հարավաֆրիկյան միության սահմանադրության շրջանակներում կենտրոնացան քաղաքական գործունեության վրա և ստեղծեցին Ազգային կուսակցություն, որը գերիշխող դիրք էր գրավում Հարավային Աֆրիկայի քաղաքականության մեջ 1940 թվականի սկզբից մինչև 1990- ական թվականների սկիզբը՝ ձևավորելով ապարտհեյդի համակարգը։
Սիդի Բու Սաիդ
Սիդի Բու Սաիդ (سيدي بو سعيد, Sidi Bou Saïd ), քաղաք Թունիսի հյուսիսում, Թունիս նահանգում, Թունիս քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևելք։
Մարիցի ապստամբություն
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1914 հակամարտություններ Կատեգորիա:ՀԱՀ պատերազմներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հեղափոխություններ Կատեգորիա:Աֆրիկաներներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմական պատմություն
Սիդի Բու Սաիդ
Պատմություն
Քաղաքն անվանվել է 12-րդ դարի իսլամի քարոզիչ Աբու Սաիդ ալ Բաջիի անունով, ով Ջաբալ ալ Մենար բնակավայրում հիմնել է կրոնական կենտրոն, ապա թաղվել է այստեղ։
18-րդ դարում Օսմանյան կայսրության կուսակալները և բազմաթիվ հարուստ թունիսեցիներ քաղաքում կառուցել են իրենց նստավայրերը։
1920-ական թվականներին բարոն Ռուդոլֆ դ՛Էրլանժեն ստացել է թույլտվություն քաղաքը պահել կապտասպիտակ երանգներում և կառուցել տներ միայն անդալուզյան ոճով ։
Զբոսաշրջություն
Քաղաքը զբոսաշրջության խոշոր կենտրոն է։ Այնտեղ կարելի է հասնել ավտոբուսներով Թունիսից կամ ծովով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թունիսի քաղաքներ
Ախվախերեն
Ախվախերեն (ինքնանվանում՝ aшвaлъи мицIи), իբերակովկասյան լեզվաընտանիքի դաղստանյան ճյուղի ավար-անդիդոյան ենթաճյուղի լեզու։ Ախվախ ժողովրդի լեզուն ։ Առօրյա հաղորդակցության միջոց է Ռուսաստանի Դաշնության Դաղստանի Հանրապետության արևմուտքում գտնվող Ախվախի և Շամիլի շրջանների մի քանի գյուղերում, ինչպես նաև Ադրբեջանի Զաքաթալայի շրջանի Ախվախ-Դերե գյուղում։ Լեզվաբանների գնահատականով Ռուսաստանում լեզվակիրների թիվը 6,5 հազար է, Ադրբեջանում՝ 2 հազար (2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով Ռուսաստանում ախվախերեն խոսողների թիվը 210 էր)։
Ախվախերենն ունի 2 խոսվածք՝ հյուսիսային և հարավային։ Ախվախ-Դերեի հաղորդակցության միջոցը ցունտա-ախվախյան բարբառն է։ Խոսվածքների տարբերություններն այնքան նշանակալից են, որ կրողները միմյանց չեն հասկանում և միմյանց հետ հաղորդակցվում են ավարերեն։
Մինչև 21-րդ դարը գիր չուներ։ 2000-ական թվականների սկզբներին ռուսական գրի՝ կիրիլիցայի հիման վրա սեփական գիր է ստեղծվել։ 2006 թվականից ախվախերեն տպագրվում է «Աշվեդո» թերթը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լեզուներ Կատեգորիա:Իբերակովկասյան լեզվաընտանիք Կատեգորիա:Կովկասյան մեռնող լեզուներ
Սեդրակ Հովիվյան
Սեդրակ Հովիվյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1892 թվականին Խարբերդի նահանգի կենտրոն Խարբերդ քաղաքում։ 1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Խարբերդի զինվորական հիվանդանոցում զինվորական օգնական բժիշկ ծառայել։
Սպանվել է 1915 թվականին Խարբերդում, պաշտոնավարման ժամանակ՝ 23 տարեկանում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Վագր (տանկ)
Վագրի նախատիպը ստեղծվել է 1942 թ. Հենշել կազմակերպության կողմից ՝ Էրվին Ադերսի ղեկավարության տակ։ Վագր I-ի ստեղծման համար օգտագործվում էր մոտ 800 000 Ռայխսմառկ (երրորդ Ռայխի դրամը), ինչը մոտ երկու անգամ ավելի թանկ էր այդ տարիների ցանկացած տանկից։ Թողարկվել է 1354 միավոր։ Առաջին անգամ օգտագործվել է 1942 թ. Լենինգրադում։
Տանկի պարամետրերը
Ֆիզիկական ՝ Զինված է եղել 88 մմ հրանոթով և երկու 7,92մմ գնդացիրներով։
Ճանապարհային պայմաններում կարող է զարգացնել մինչև 45 կմ/ժ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 20 - 25 կմ/ժ։
Ճանապարհային պայմաններում կարող է անցնել մինչև 195 կմ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 110 կմ մեկ ամբողջական լիցքավորումով։
Կատեգորիա:Գերմանիայի ծանր տանկեր Կատեգորիա:Տանկերի պատմություն
Ապֆելթրախ
Ապֆելթրախ (Apfeltrach), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 960 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 15,03 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 113։
Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիա
'''Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիա''' (Военная орденов Ленина и Октябрьской Революции, Краснознамённая, ордена Суворова академия им. М. В. Фрунзе), բարձրագույն ռազմական դպրոց, որը գոյություն է ունեցել 1918-1998 թվականներին։ Ակադեմիայի նպատակն է եղել պատրաստել բարձրագույն ռազմական և հատուկ ռազմական կրթությամբ սպաներ։
Մինչև հեղափոխություն
Միխայիլ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի պատմությունը կապված է 1832 թվականի նոյեմբերի 26-ին հիմնված Գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան (իշխանական) ակադեմիայի հետ։ Գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան ակադեմիան եղել է Ռուսական պետության ռազմական-գիտական կենտրոնը։ Գործունեության ընթացքում հաստատությունը տվել է բարձրագույն ռազմական կրթությամբ հազարավոր սպաներ, որոնք զբաղեցրել են բարձրագույն վարչական և հրամանատարական պաշտոններ բանակում։
Խորհրդային միություն
1918 թվականի մայիսի 3-ին Նիկոլաևյան ակադեմիան վերակազմակերպվել է Կարմիր բանակի գլխավոր շտաբի ակադեմիայի։ 1918 թվականի ընդունելության ժամանակ եղել է 183 ունկնդիր։ 1921 թվականին կառույցը վերածվել է Կարմիր բանակի ռազմական ակադեմիայի։ 1922 թվականի հունվարի 9-ին Հանրապետական հեղափոխական ռազմական խորհրդի որոշմամբ ակադեմիան պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ 1925-1998 թվականներին ակադեմիան կոչվել է Միխայիլ Ֆրունզեի անունով, ով ղեկավարել է ակադեմիան 1923-1925 թվականներին։ 1934 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ակադեմիան պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ 1941 թվականի նոյեմբերից մինչև  1943 թվականի դեկտեմբեր, ակադեմիան տարհանվել է Ղրղզստան Ֆրունզե քաղաք։ Գումարտակի և գնդի հրամանատարների պահեստի ստեղծման համար 1941 թվականի վերջում Գերագույն հրամանատարի կարգադրությամբ ակադեմիայում կազմակերպվել են սպաների արագացված 3-ամսյա դասընթացներ։ Հավաքագրվել են գործնական մարտական ​​փորձ ունեցող, վիրովորումներից վերականգնված, գրագետ ու կամային սպաներ ։ 1945 թվականի փետրվարի 21-ին ակադեմիային շնորհվել է Սուվորովի I աստիճանի շքանշան, 1978 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան։ Ակադեմիան պարգևատրվել է նաև սոցիալիստական ​​այլ երկրների 9 պարգևներով։ Ակադեմիան պատրաստել է տասնյակ հազարավոր սպաների, որոնցից մոտ երեսունը դարձել են Խորհրդային Միության մարշալներ, ավելի քան վաթսունը՝ բանակի գեներալներ և զինված ուժերի մարշալներ։ Ակադեմիայի շրջանավարտներից են եղել Սեմյոն Բուդյոննին, Նիկոլայ Վատուտինը, Մատվեյ Զախարովը, Իվան Կոնևը, Ռոդիոն Մալինովսկին, Գրիգորի Շտերնը, Վասիլի Չույկովը։ Ավելի քան 700 շրջանավարտներ արժանացել են Խորհրդային Միության հերոսի և Ռուսաստանի Դաշնության հերոսի կոչման։
Ակադեմիան 1991 թվականից հետո
1998 թվականի նոյեմբերի 1-ին ՌԴ կառավարության 1998 թվականի օգոստոսի 29-ի № 1009 հրամանագրով Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի, Ռ. Յա. Մալինովսկու զրահապատ ուժերի ռազմական ակադեմիայի և Բ. Մ. Շապոշնիկովայի «Выстрел» 1-ի բարձրագույն սպայական դասընթացների հենքի վրա կազմավորվել է Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերի համազորային ակադեմիան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական ինստիտուտներ
Հայպետնախագիծ
Հայպետնախագիծ, Պետշինի պետական նախագծային ինստիտուտ Խորհրդային Հայաստանում։ Հիմնադրվել է 1954 թվականին, Երևանում։ Սինչև 1960 թ-ը կոչվել է «Հայբնակքաղշիննախագիծ»։ Ինստիտուտում մշակվել են երկրի քաղաքների, շրջկենտրոնների, բանավանների գլխավոր հատակագծեր (բացի Երևանից) և կառուցապատման, զանգվածային շինարարության և կարևորագույն շենքերի ու համալիրների նախագծեր։ 1958 թվականից սկսվել են մշակվել նաև բնակելի հասարակական շենքերի տիպային նախագծեր։
Հայպետնախագծում մշակված նախագծերով են կառուցվել «Հրազդան» մարզադաշտը, «Ռոսիա» կինոթատրոնի, Երիտասարդության պալատի շենքերը, Արևմտյան օդանավակայանը, Եղեռնի զոհերի հուշարձանը Երևանում, Սռավյանի անվան թատրոնի, հյուրանոցի շենքերը Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), Բյուրականի աստղադիտարանի կառույցները, Մեծամոր ավանը և այլն։ Ինստիտուտն ունեցել է ճարտարապետական գոտիական արվեստանոցներ, ինչպես նաև նախագծերի բազմացման ու թողարկման բաժիններ։ 1962 թվականին բացվեց «Հայպետնախագծի» արվեստանոցը Գյումրիում։
1996 թվականին ինստիտուտի սեփականաշնորհմամբ ստեղծվել է «Հայնախագիծ» բաց բաժնետիրական ընկերությունը։
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ կառավարում
Հրաչ Հայրապետյան
Հրաչ Հայրապետյան (Սաշ), հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Հրաչ Հայրապետյանը ծնվել է 1950 թվականին, Դիլիջանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1979 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 2001 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է, 2004 թվականից՝ Դանիայի Հիլերոտ քաղաքի «Նոր արվեստ» միության անդամ։ Ունեցել է անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներ Հայաստանում և արտերկրում։ Հրաչ Հայրապետյանի ստեղծագործությունները գտնվում են Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Դանիայի, Արգենտինայի, Հունաստանի, Իրանի, Լիբանանի մասնավոր հավաքածուներում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1950 ծնունդներ Կատեգորիա:Դիլիջան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մարիա Լուիսա Պաչեկո
Մարիա Լուիսա Պաչեկո (María Luisa Pacheco, ), բոլիվիացի նկարչուհի, ով իր կյանքի մեծ մասը անցկացրել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ։
Կենսագրություն
Մարիա Լուիսա Պաչեկոն ծնվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Բոլիվիայի մայրաքաղաք Լա Պասում։ Նախնական կրթությունը սստացել է տեղի «Բելլաս Արտես» ակադեմիայում, իսկ հետագայում դարձել է ֆակուլտետի անդամ։
1940-ականների վերջից մինչև 1951 թվականը աշխատել է «Լա Ռազոն» շաբաթաթերթում, որպես գրական բաժնի գլխավոր խմբագիր։
Ստանալով Իսպանիայի կառավարության կողմից սահմանված կրթաթոշակը, Մարիա Լուիսա Պաչեկոն 1951-1952 թվականներին, որպես ասպերանտ սովորել է Մադրիդի պետական ակադեմիայում։
1956 թվականին ուսման ավարտից հետո տեղափոխվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Նյու Յորք քաղաք։ Նկարչական տաղանդը Մարիայի մոտ նկատվել է մանկուց։
Կտավները նվիրված են հիմնականում Բոլիվիայի լեռներին։ Առավել նշանավոր է Անդերի գագաթների նկարը՝ նկարչի հեղինակությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոլիվիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Լա Պաս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ
Բոբ Քեյն
Բոբ Քեյն (Bob Kane,), ամերիկակական կոմիքսների ստեղծող, առավել հայտնի որպես սուպերհերոս Բեթմեն կոմիքսի համահեղինակ։ Երկար ժամանակ Քեյնին համարում էին Բեթմենի և այլ հերոսների միակ ստեղծող, սակայն Բեթմենի հեղինակը համարվում է Բիլլ Ֆինգերը, ով ստեղծել է պատկերը, որը մինչև օրս հայտվում է։ Քեյնը հանձնել է իր աշխատանքը Բիլլա Ֆինգերին՝ ստորագրելով կոմիքսների էջերում՝ նկարված Ֆինգերի կողմից։ Արդյունքում բոլոր մեծարանքները ասվել են Բոբ Քեյնին, իսկ Ֆինգերը դարձել է «հեղինակ-ուրվական»։
Վաղ տարիներ
Ռոբերտ Քանը ավարտել է De Witt Clinton High School դպրոցը։ 18 տարեկանում պաշտոնապես փոխել է իր անվանումը Բոբ Քեյնով ։ Ավագ դպրոցում նա ընկերություն էր անում ապագա Սպիրիտ կոմիքսի հեղինակ Ուիլլոմ Այզների հետ ։ Բոբը սովորել է Cooper Union-ում, այնուհետև 1934 թվականին գնացել է Մաքս Ֆլյայշերի ստուդիա՝ որպես անիմատոր-ստաժոր ։
Հասուն տարիներ և ծերություն
1989 թվականին թողարկել է «Բեթմենը և ես» ինքնակենսագրությունը (Batman and Me) և 1996 թվականին՝ «Բեթմենը և ես, Սագան շարունակվում է» (Batman and Me, The Saga Continues) երկորդ հատորը։
Մահացել է 1998 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ թողնելով Էլիզաբեթ աղջկան, թոռանը և Սանդերս Քեյնիին այրի (Բեթմենը վերադառնում է, Հավիտյան Բեթմեն, Բեթմենը և Ռոբինը ֆիլմերում մարմնավորել է բամբասկոտ Հերթիի դերը) ։ Քեյնը թաղված է հոլիվուդյան բլուրներում՝ Լոս Անջելեսում՝ Կալիֆոռնիայում Հոլիվուդ-Հիլլս գերեզմանատանը ։ Թաղումը տեղի է ունեցել Նյու Յորքում։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմիքսների հեղինակներ
Շահեն Ասլանյան
Շահեն Վահանի Ասլանյան, հայ նկարիչ, խեցեգործ։
Կենսագրություն
Շահեն Ասլանյանը ծնվել է 1948 թվականին Երևանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1967 թվականից մասնակցել է միջազգային և համամիութենական ցուցահանդեսների։ 1986 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ Պարգևատրվել է «Վարդգես Սուրենյանց» մեդալով։
Ասլանյանի աշխատանքները գտնվում են Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Հայաստանի ազգագրության թանգարանում։ Նրա կտավները զարդարում են աշխարհի շատ երկրների (Ռուսաստան, Կանադա, ԱՄՆ, Արգենտինա, Չեխիա, Հունգարիա և այլն) մասնավոր հավաքածուներ։
2014 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Հայաստանի նկարիչների միությունում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ խեցեգործներ
Յան Իսահակյան
Յան Սուրենի Իսահակյան, հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1987), ճարտարապետության թեկնածու (1965), պրոֆեսոր (1990)։
Կենսագրություն
1964-1968 թվականներին աշխատել է Շինարարության և ճարտարապետության ԳՀԻ-ում, 1973-1980 թվականներին՝ նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, 1980-1991 թվականներին` ՀԽՍՀ պետշինի վարչության պետ, 1985-1992 թվականներին` Հայաստանի ճարտարապետների միության վարչության քարտուղար, 1991-1997 թվականներին` ԵՊՃՇՀ ամբիոնի վարիչ ։ Իսահակյանի համահեղինակությամբ նախագծվել և իրականացվել են՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Մանուշակ
Մանուշակ, մանուշակազգիների ընտանիքի բազմամյա կամ միամյա խոտաբույսերի, երբեմն կիսաթփերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 500 տեսակ։
Տեսակները
Մանուշակների ցեղն իր մեջ ընդգրկում է բավական շատ տեսակներ, որոնցից աչքի ենընկնում եռագույն մանուշակը (V. tricolor L.), որը վայրի վիճակում հանդիպում է Եվրոպական համարյա բոլոր երկրներում, ինչպես նաև հոտավետ (V. odorata L.) և եղջերավոր (V. cornula L.) մանուշակները, որոնց վայրի վիճակում կարելի է հանդիպել Սովետական Միության տարբեր վայրերում, գլխավորապես Կովկասում։ Սելեկցիայի և հիբրիդիզացիայի շնորհիվ ստացվել են խոշորածաղիկ եռագույն մանուշակների (V. t. maxima) բազմաթիվ սորտեր։
Դեկորատիվ տեսակներից խիստ արժեքավոր են նաև վիթխարի ծաղիկեր կրող եռագույն մանուշակների մի շարք սորտեր, որոնց ծաղիկների տրամագիծը հասնում է 7-8 սմ-ի։ Եռագույն մանուշակը ծաղկման առատության, բազմերանգ ծաղիկների և մշակության պարզության շնորհիվ մեծ ժողովրդականություն վայելող բազմամյա ծաղկաբույսերից մեկն է։ Մշակության մեջ օգտսգործվում է որպես երկամյա, իսկ երբեմն նաև՝ որպես միամյա։ Մի շարք մասնագետների հաջողվել է սերմերից ստացված բույսերից ընտրել և աճեցնել այնպիսի բույսեր, որոնց ծաղիկները կրում են մեկական գույն, ինչպես, օրինակ՝ լրիվ դեղին կամ սպիտակ, մուգ կապույտ և այլն։ Ներկայումս միայն եռագույն մանուշակի տարբեր սորտետով հնարավոր է ձևավորել գեղեցիկ ծաղկեթփեր, ղևանդներ և այլն։ Կարելի է օգտագործել նաև նույն ժամկետում ծաղկող վարդակակաչների հետ միասին։
Մշակում
Մանուշակները բազմանում են թփիկների բաժանումով, կտրոններով և սերմերով։ Եռագույն մանուշակը սովորաբար բազմացվում է միայն սերմերով։ Որպեսզի գարնանից մինչև աշուն բույսերը անընդհատ առատորեն ծաղկեն, Երևանի պայմաններում ցանքը ջերմատներում պետք է կատարել փետրվար ամսից ոչ շուտ։
Վաղ գարնանը առատորեն ծաղկող բույսեր ունենալու համար անհրաժեշտ է ցանքը կատարել հուլիսի վերջերին։ Այս դեպքում նախասածիլումը սովորաբար կատարվում է ջերմոցի գրունտում կամ արկղերի մեջ, տախտակյա վահանակների ստվերի տակ։ Մինչև բույսերը բաց գրունտ տեղափոխելը, որը կատարվում է սեպտեմբեր ամսին, անհրաժեշտ է լավ կոփել և սովորեցնել դրսի պայմաններին։ Հաջորդ տարվա գարնանը այդ բույսերը արդեն կարելի է օգտագործել ծաղկային զանազան ձևավորումերում։ Եռագույն մանուշակն իրեն ավելի լավ է զգում կիսաստվերում։ Սակայն փորձերը ցույց են տվել, որ Երևանի պայմաններում արևոտ, լուսավոր հողամասերում մշակվող բույսերը, որոնք ստեղծվում են գարնան ցանքից, ամբողջ տարվա ընթացքում փարթամորեն ծաղկում են մինչև աշուն։
Հայաստանում
Հայաստանում՝ 14 տեսակ՝ Կովկասյան մանուշակ հանդիպում է Սյունիքի մարզում (Խուստուփ լեռ), աճում է կրաքարային ժայռերի ճեղքերում, ալպյան գոտու խճաքարոտ, խոնավ լանջերին (2800-3000 մ բարձրալեռներում), ծաղիկները դեղին են, մանուշակ սոմխեթականը (V. somchetica)՝ Լոռու և Տավուշի մարզերում՝ մարգագետիններում, անտառեզրերին, բացատներու մանուշակ ծաղիկները խոշոր են, մանուշակագույն, բուրավետ։ Այս տեսակները կովկասյան բնաշխարհիկներ են, գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է անտառներում, թփուտներում, մարգագետիններում, գետերի և առվակների ափերին, չոր, քարքարոտ վայրերում և այլն։
Կիրառում
Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են։ Մանուշակի որոշ տեսակներ օգտագործվում են ծաղկաբուծության, եթերայուղերի արտադրության և բժշկության մեջ։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես խորխաբեր միջոց և մաշկային հիվանդությունների (էկզեմա, որքին) ժամանակ։ Մանուշակը ունի հանգստացնող ազդեցություն հիստերիայի, նյարդդային գրգռվածության, կծկանքների, անքնության ժամանակ։ Այն օգտագործում են ռևմատիզմի և մաշկային հիվանդությունների դեպքում։ Հնուց մանուշակի օշարակը համարել են փորլուծության դեմ լավագույն միջոց։ Մանուշակի յուղով մշակում են գլխի մաշկաբորբը, այն գործածում են են դեմքի այտուցմանն և շուրթերի ճաքի դեպքում։ Յուղն օգտագործում են նաև քոսի, փուչիկանման բշտիկների բուժման համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մանուշակազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Յուոզաս Ապուտիս
Կենսագրություն
Ծնվել է Ռասյանյան շրջանի գյուղերից մեկում։ 1960 թվականին ավարտել է բանասիրական ֆակուլտետը։ 1959-1969 թվականներին աշխատել է Լիտվայի գրողների միություն ամենշաբաթյա լրագրում։ 1960 թվականից 1977 թվականներին աշխատել է «Գիրյոս» լրագրում։
1980 թվականից 2001 թվականները աշխատել է «Պյարգալ» («հաղթանակ») գրական-գեղարվեստական ամսաթերթում, որը 1991 թվականից կրում է ներկայիս անվանումը՝ «Մյատայ» ։ Եղել է «Պյարգալա» խմբագրման կոլեգիայի անդամ, ինչպես նաև 1991 թվականից սկսած «Մյատայում»։
Լիտվայի գրողների միության անդամ է դարձել 1990 թվականին, իսկ 1998 թվականից գրականության և արվեստի ասպարեզի կոմիտետի անդամ։
1986 թվականից Ապուտիսը պարգևատրվել է Լիտովյան Հանրապետության պարգևով իր «Կաքավը ջարդված կեչու վրա» (1986) ստեղծագործության։ 2005 թվականին նրա «Ջիպերը մեծ ճանապարհի վրա» ( /2005/) ստեղծագործությունը ստացել է արվեստի և մշակույթի Լատվիական Հանրապետության կոչում։ Ապրել է Վիլնյուսում։
Գործունեությունը
Գրականության ոլորտ իր մուտքը սկսել է «Ծաղկում է մեղուների հացը» ստեղծագործությունով։ Ավելի ուշ տպագրել է մի շարք նովելներ, վիպակներ, պատմվածքների ժողովածուներ, վեպեր։ Ապուտիսի անվան հետ է կապվում լիտովյան գրականության 1960-ական թվականների թարմացումը։ «Մրձնաբունը Պրուսիայում» ստեղծագործության մեջ  անցում է կատարում այլաբանություններին, սիմվոլիկությանը, դժվար փոխաբերությանը։
Ռուսերեն լեզվով տպվել են Ապուտիսի, Վիրգիլիուս Չյապայտիսի, Նատալիա Վոռոբյովաի պատմվածքների թարգմանությունները, լույս են ընծայվել «Ծաղկում է մեղրը» (Մոսկվա, 1980), «Կամուրջ Ժալպեի միջով» (Մոսկվա, 1989) պատմվածքների և նովելների հավաքածուները։ Առանձին նովելները թարգմանվել են անգլերեն, իտալերեն և այլ լեզուներով։ Հրատարակվել է Ապուտիսի նովելների ժողովածուն լատիշերեն լեզվով (, Ռիգա, 1974):
Թարգմանել է Ա. Պ. Չեխովի, Դմիտրիյ Գրիգորովիչի, Անդրեյ Պլատոնովայի, Վասիլիյ Շոիկշինի, Յուրիյ Տրիֆոնովայի և այլ ռուս գրողների, ինչպես նաև Վասիլ Բիկովի և հայ գրող Վահան Թոթովենցի արձակները։ Նա քննադատական հոդվածների և գրախոսությունների հեղինակ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լիտվացի գրողներ Կատեգորիա:Արձակագիրներ Կատեգորիա:Լիտվացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լիտվացի գրաքննադատներ Կատեգորիա:Վիլնյուսի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրողներ
Դար-էս-Սալամ
Դար-էս-Սալամ (دار السلام), Դար էս Սալամի շրջանի վարչական կենտրոնը։ Տանզանիայի ամենամեծ և ամենահարուստ քաղաքը, համարվում է երկրի  կարևոր տնտեսական կենտրոնը։ Դար-էս-Սալամի շրջանի վարչական կենտրոնը։ 2012 թվականի դրությամբ բնակչությունը 4․364․541 մարդ է։
Քաղաքը գտնվում է Աֆրիկայի արևելյան մասում՝ Հնդկական օվկիանոսի ափին, համարվում է Տանզանիայի ամենամեծ նավահանգիստը, ինչպես նաև Աֆրիկայի արևելյան ափի ամենամեծ նավահանգիստներից մեկը։ 1993 թվականին մայրաքաղաքը Դար-էս-Սալամից տեղափոխվել է Դոդամա, սակայն կառավարության նստավայրը գտնվում է Դար-էս-Սալամում ։
Պատմություն
1862 թվականին Զանզիբարի սուլթան Մաջիդ իբն Սայիդը որոշեց քաղաք կառուցել այդ ափին։ Առաջինը, ինչ նա սկսեց, պալատի կառուցումն էր, որը մնաց կիսատ ։ 1865 կամ 1866-ական թվականներից, Զանզիբարի սուլթան  Մեջիդ բեն Սաիդը  սկսեց քաղաքի կառուցումը հենց Մզիզիմայի մոտ և այն անվանեց Դար-էս-Սալամ։ Անունը  թարգմանաբար նշանակում է «աշխարհի նավահանգիստ», կամ՝ «խաղաղության տուն» ։ 1871 թվականին՝ Մեջիդ բեն Սաիդի մահից հետո քաղաքի շինարարության նախագիծը դադարեցվեց։ 1876 թվականին Ուիլյամ ՄակՔինոնը սկսեց Դար-էս-Սալամից մինչև Վիկտորիա լիճ երկաթուղու կառուցման աշխատանքները՝ ցանկանալով Դար-էս-Սալամը դարձնել կարևոր նավահանգիստ, սակայն աշխատանքները մնաց անավարտ։ 1887 թվականին գերմանական Արևելաֆրիկյան ընկերության հիմնադիր Կարլ Փիթերսը գրավում է լողափը և նույն թվականին ընկերության գրասենյակը բացում քաղաքում ։ Դրան հաջորդեց  արաբների հետ բախումները և  երկու տարի անց՝ 1889 թվականին գերմանացիներն ամբողջովին   վերահսկողության տակ վերցրեցին արաբների բնակեցվելը ։ 1891 թվականին քաղաքը դարձավ գերմանական Արևելաֆրիկյան գաղութի վարչական կենտրոնը։ 1902 թվականին քաղաքում կառուցվեց լողացող նավանորոգարան։ 1907 թվականին քաղաքը դարձավ կենտրոնական երկաթուղու մեկնարկային կայան ։ 1916 թվականին քաղաքը գրավեցին բրիտանական զորքերը ։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմից հետո քաղաքը զգալիորեն զարգացավ։ 1961 թվականին Տանգանիկայի հանրապետությունն անկախություն ստացավ և Դար-էս-Սալամը դարձավ նրա մայրաքաղաքը, իսկ  1963 թվականին անկախություն ստացավ  Զանզիբայի հանրապետությունը։  1964 թվականի ապրիլին նրանք միավորվեցին։ Այդպես կազմավորվեց Տանզանիայի Միացյալ Հանրապետությունը («Տանզանիա» բառը կազմված է միավորված պետությունների անվանումների սկզբնավանկերից)։ 1973 թվականին առաջարկվել է մայրաքաղաքը տեղափոխել Տանզանիայի կենտրոնում  գտնվող Դոդոմա քաղաքը, որի գործընթացը երկարաձգվել է։
1970 թվականին Դար-Էս Սալամում հիմնադրվեց Տանզանիայի ազգային համալսարանը։
1996 թվականին Տանզանիայի մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Դոդոմա, բայց պետական գերատեսչությունների մեծ մասը դեռ գտնվում է Դար-էս-Սալամում ։ 1998 թվականին Դար-էս-Սալամում գտնվող ԱՄՆ դեսպանատան շենքը հարձակման ենթարկվեց  ահաբեկիչների կողմից, ինչի հետևանքով զոհվեց 10 տանզանացի (ըստ մեկ այլ վարկածի՝ 11)։ Եղան նաև վիրավորներ։
Բնակչություն
Բնակչության մեծ մասը բնիկ զարամոներ են։ Բնակչության տարեկան 4,39 % աճի շնորհիվ Դար- Էս Սալամը դարձել է աշխարհում ամենաարագ զարգացող քաղաքներից  մեկը և Աֆրիկայում երրորդ ամենաարագ զարգացող քաղաքներից մեկը (Բամակոյից և Լագոսից հետո)։
Կլիմա
Մերձհասարակածային կլիմա է։ Հետաքրքիր առանձնահատկություն է տարվա ընթացքում երկու չոր և երկու խոնավ եղանակները։ Հիմնական տեղումները լինում են մարտից-մայիս ընկած ժամանակահատվածում, այնուհետև սկսվում է երկարատև չոր եղանակ՝ հունիսից մինչև հոկտեմբերի վերջ։ Այդ ընթացքում անձրևներ հազվադեպ են տեղում։  Նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսները նույնպես խոնավ են լինում, անձրևների ինտենսիվությունը  ավելի քիչ է լինում, քան հիմնական խոնավ ժամանակահատվածում։ Դրանից հետո չոր շրջանը տևում է հունվար և փետրվար ամիսներին, բայց այդ ընթացքում տեղումներն ավելի քիչ են լինում։
Ճարտարապետություն
Շինությունների մեծ մասը պատմում է գաղութային դարաշրջանի մասին, որոնք կառուցված են տարբեր ճարտարապետական ոճերով՝ ներառյալ սվահիլիական, անգլիական, գերմանական և ասիական։ Արդիականացման և ընդլայնման արդյունքում շենքերը դարձել են բազմահարկ և ստացել ժամանակակից տեսք՝ ներառյալ հիվանդանոցային համալիրը, տեխնիկական ինստիտուտը և բարձր դատարանի շենքը։ Քաղաքի ուսումնական հաստատություններից է Դար-էս-Սալամի համալսարանը, որը կառուցվել է 1961 թվականին և համարվում է  Տանզանիայի ամենամեծ համալսարանը  ։ Ուսումնական հաաստատություններից են մի շարք գրադարաններ, հետազոտական ինստիտուտներ և ազգային թանգարանը։
«Benjamin William Mkapa Pension Tower» աշտարակը, որը նախկինում հայտնի էր որպես Մաֆութա տուն, 21 երկնաքերի հետ դասվում է երկրի ամենաբարձր շենքերի շարքում ։
Էկոնոմիկա
Քաղաքի արվարձանում գտնվող փակ նավահանգստով  արտահանվում է գյուղմթերք և հանքանյութեր։ Նավահանգիստը սպասարկում է Ուգանդա, Ռուանդա, Բուրունդի, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Զամբիա և Մալավի երկրներին։ Քաղաքի նավահանգիստը  Տանզամի երկաթուղով կապված է Զամբիայի հետ։ Երկաթուղին շահագործվում է 1975 թվականից։ Քաղաքում արտադրվում են օճառ, ներկեր, ծխախոտ, սնունդ, ապակու, փայտի, մետաղական արտադրանքներ, տեքստիլներ, կոշիկներ։ Նավահանգստի, լողափերի  շնորհիվ քաղաքը դարձել է հանրաճանաչ զբոսաշրջության վայր։
Դար-էս-Սալամի միջազգային օդանավակայանը իրականացնում է ներքին և միջազգային թռիչքներ։ Քաղաքում է տեղակայված «Air Tanzania» ազգային ավիաընկերության գլխավոր գրասենյակը ։
Քաղաքում գործում է մի քանի համալսարաններ, որոնցից առավել հայտնի են Դար-էս-Սալամի համալսարանն ու  Արդիի համալսարանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տանզանիայի քաղաքներ
Բաբենհաուզեն (Շվաբիա)
Բաբենհաուզեն (Babenhausen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 5176 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010)։ Զբաղեցնում է 27,23 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 115։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Բեսլանի ահաբեկչական հարձակում
Ահաբեկչական հարձակում Բեսլանում, զինված ահաբեկչական հարձակում Ռուսաստանի Դաշնության կազմում գտնվող Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետության Բեսլան քաղաքի թիվ 1 դպրոցի վրա, որն իրականացվել է Շամիլ Բասաևի ղեկավարությամբ գործող չեչենական անջատողական ջոկատի կողմից 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ նոր ուսումնական տարվան նվիրված միջոցառման ժամանակ։ Հարձակման ժամանակ ահաբեկիչները պատանդ են վերցրել 1128 մարդու, որոնք պահվել են դպրոցի ականապատ շենքում (հիմնականում աշակերտներ, ծնողներ և դպրոցի աշխատակիցներ) ծայրահեղ ծանր պայմաններում՝ արգելելով մարդկանց բավարարել նույնիսկ առաջին անհրաժեշտության կարիքները։
Գործողությունների երրորդ օրը՝ ժամը 13:05-ին, դպրոցի մարզադահլիճում տեղի են ունեցել պայթյուններ, որի պատճառով առաջացել է հրդեհ։ Հրդեհի արդյունքում մասնաշենքը մասնակիորեն այրվել է։ Առաջին պայթյուններից հետո պատանդները սկսել են փախչել դպրոցից. ՌԴ անվտանգության դաշնային ծառայությունը ձեռնամուխ է եղել գրոհի։ Անկանոն փոխհրաձգության ժամանակ, այդ թվում նաև քաղաքացիական անձանց կողմից, որոնք կիրառել են անձնական զենքեր, սպանվել է 28 ահաբեկիչ (նրանցից 3-ը, այդ թվում նաև մահապարտ ահաբեկչուհին, սպանվել են սեպտեմբերի 1-2-ն ընկած ժամանակահատվածում)  ։ Ողջ մնացած միակ ահաբեկիչը՝ Նուրփաշի Կուլաևը, ձերբակալվել է և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման ։
Չնայած որ պատանդների մեծ մասը փրկվել է գրոհի ժամանակ, ահաբեկչության արդյունքում զոհվել է 314 պատանդ, որոնցից 186-ը՝ երեխաներ։ Ընդհանուր առմամբ, ներառյալ նաև փրկարարները, մահացել է 333 անձ, իսկ մոտ 800-ը ստացել են տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ։
Ահաբեկչության արդյունքում առաջացած տնտեսական վնասները կազմել են 34 միլիոն ռուբլի ։ Ահաբեկչության պատասխանատվությունը 2004 թվականի սեպտեմբերի 17-ին իր վրա է վերցրել Շամիլ Բասաևը՝ այդ մասին հաղորդագրություն տարածելով չեչենական անջատողականների Կավկազ-ցենտր կայքում ։
2016 թվականի տվյալներով՝ ահաբեկչության գործով հետաքննությունը, որը 2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին հարուցվել էր երկրի գլխավոր դատախազությունում, մնում է բաց։ Ահաբեկչության պատճառների քննությունը իրականացրել են միմյանցից անկախ մի քանի հանձնաժողովներ, փորձագիտական խմբեր և հասարակական կազմակերպություններ, սակայն մի շարք հանգամանքներ, ներառյալ ահաբեկիչների իրական թիվը, որոշակի մասի հնարավոր փախուստը, կառավարության գործողությունները բանակցությունների և գրոհի ժամանակ, ինչպես նաև ԶԼՄ-ների սահմանափակ և հակասական հաղորդումները, վիճարկվում են մինչ օրս։ Որոշ մեկնաբաններ այն կարծիքին են, որ պատանդների սպանությունը սկսվել է գրոհի ձեռնարկման պահից ։
Բեսլանի ահաբեկչական հարձակումը 2004 թվականի վերջին ահաբեկչական գործողությունն էր Ռուսաստանում, որից հետո երկրի քաղաքական իշխանությունները իրականացրին օրենսդրական լուրջ փոփոխություններ ։ Հատկապես կարևոր էր նահանգապետերի ընտրությունների չեղարկումը   ։ Վլադիմիր Պուտինի հրամանով ստեղծվել են ՌԴ հանրային պալատը, ՌԴ հակաահաբեկչական ազգային կոմիտեն և Հարավային դաշնային շրջանի սոցիալ-տնտեսական բարելավման հարցերի կոմիտեն։
Պատմական էքսկուրս
Օսեթական, ինգուշական և չեչենական համայնքները Ռուսական կայսրության շահերի կիզակետում են հայտնվել 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին ։ Ռուսական կառավարությունը մտադիր էր ապահովել իր առևտրական ճանապարհների կայունությունը և անվտանգությունը, որոնք անցնում էին Հյուսիսային Կովկասով դեպի Մերձավոր Արևելք ։ Տեղացի ժողովուրդների արձագանքը հակասական էր։ Օսերը և ինգուշները կողմնակից էին հարևան ավելի հզոր ժողովուրդների (հատկապես, կաբարդացիների և չեչենների) հարձակումներից պաշտպանվելու, այն դեպքում, երբ չեչեններն ի սկզբանե հրաժարվել էին կառավարման ռուսական մոդելից և ակտիվորեն հակազդում էին միավորվելու փորձերին ։ Սրա հետ մեկտեղ ադապտացիան նույնպես այլ կերպ էր ընթանում։ Այսպես, օսերի ակուլտուրացիան ընթանում էր բավականին հարթ, ինչին օժանդակ երևույթ էր օսերի կողմից քրիստոնեության վերընդունումը ։ Ինգուշները և չեչենները, որոնք կառավարվում էին սուֆիստական հնացած թարիքաներով, ներառվում էին վահնայական համայնքի թայփայական կառուցվածքի մեջ։ Նրանք մասամբ (ինգուշները) կամ ամբողջությամբ (չեչենները) մերժում էին նոր կրոնը, համապատասխանաբար, Ռուսաստանին՝ որպես նոր տիրակալի ։
Հյուսիսային Օսիայի նոր վարչատարածքային բաժանման արդյունքում վիճելի տարածք դարձավ Պրիգորոդնի շրջանը։ Այստեղ միջէթնիկ բախումներ էին տեղի ունենում մշակելի հողերի համար, որոնք շրջանում բավականաչափ քիչ էին։ Տարածքը տարբեր ժամանակներում եղել է և՛ ինգուշների, և՛ օսերի տիրապետության տակ ։ Կոնֆլիկտի պատճառներից մեկը մարտավարական մեծ նշանակություն ունեցող Վլադիկավկազի ամրոցի անվտանգության ապահովումն էր, որը հսկում էր դեպի Դարիալի կիրճ մուտքը ։ Ռազմավիրական ճանապարհը, որն անցնում էր կիրճի միջով, մեծ եկամուտներ կարող էր բերել այն էթնոսին, որը հսկում էր այն։ Այս հանգամանքի պատճառով, օս-ինգուշական բախումները երկար ժամանակ շարունակվել են ։
1830-ական թվականներին Հյուսիսային Կովկասում ռուսական իշխանությունը սկսում է երերալ, ինչը կապված էր դաղ իմամ Շամիլի հաջողություններով։ Իմամաթի շրջափակման համար, Ռուսաստանը դիմել էր կազակական համայնքների օգնությանը՝ նրանց բնակության համար հատկացնելով ինգուշական հողերը, որը ձեռնտու էր կայսրության համար, քանի որ Չեչնիան առանձնանում էր Վլադիկավկազի ամրոցից և Ռազմավիրական ճանապարհից։ Արդյունքում ինգուշական բնակչությունը քշվեց այդ հողերից։ Նրանք սկսեցին բնակության համար նոր տարածքներ որոնել ։
20-րդ դարում Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմից հետո, ինգուշները, որոնք աջակցել էին սովետական իշխանությանը, վերաբնակեցվեցին իրենցից խլված տարածքներում, իսկ կազակները, որոնք աջակցում էին «սպիտակներին», տեղահանվեցին ։ 1944 թվականին տեղաբնակ ինգուշները և չեչենները տեղահանվել են, և այդ տարածքները, հատկապես Պրիգորոդնի շրջանը, վերաբնակեցվել է օսերով ։
Ինգուշների վերադարձից հետո, տարածքային հարցը Հյուսիսային Կովկասի համար դարձել է հիմնախնդիր։ 1963 թվականին Հյուսիսային Օսիայի ԻՍՍՀ իշխանությունը մասամբ փոփոխել է Պրիգորոդնիի շրջանի սահմանները՝ առանձնացնելով ինգուշաբնակ գյուղերը և դրանք միացնելով Թերեք գետի ձախափնյա տարածքների հետ ։ Արդյունքում, ինգուշների մոտ աճել են արմատական տրամադրվածությունները ։ 1973 թվականին Գրոզնիում ինգուշ մտավորականների բաց ելույթների ժամանակ առաջին անգամ բացահայտորեն ինգուշները պահանջել են հետ վերադարձնել Պրիգորոդնիի շրջանը ։
1981 թվականից սկսած ինգուշների և օսերի լարումը սկսել է կրել բռնի բնույթ՝ հանգեցնելով միջէթնիկ մի շարք բախումների ։ Իրավիճակը ավելի է բարդացել, երբ ԽՍՀՄ փլուզման արդյունքում Չեչնիան և Ինգուշեթիան առանձնացել են։ Չեչնիան պահանջել է Ստավրոպոլի երկրամասի երեք շրջանները, որոնք որպես փոխհատուցում ստացել էր դեռևս 1957 թվականին, իսկ Ինգուշեթիան մնացել է ձեռնունայն և դարձյալ պահանջել Պրիգորոդնիի շրջանը։ Բացի այդ ավելացել էր նաև ինգուշ բնակչության թիվը, որոնք հետ էին վերադարձել Միջին Ասիայից ։ Արդյունքում, 1992 թվականի հոկտեմբերի 31-նոյեմբերի 5-ը տեղի են ունեցել բախումներ ինգուշների և օսերի միջև, որի արդյունքում մահացել է 583 մարդ, վիրավորվել՝ 939 քաղաքացի, իսկ 261-ը՝ մինչ օրս անհետ կորած է ։ Ավերվել են նաև Պրիգորոդնիի շրջանի 15 գյուղերից 13-ը, որտեղ երկար տարիներ ապրել են ինգուշները ։ Զինված բախումները ճնշվել են իշխանությունների կողմից, սակայն տարածքային խնդիրը այդպես էլ մնացել է չլուծված ։
Ահաբեկչական հարձակումներ 2000-ական թվականների սկզբին
Իր հերթին Ինգուշեթիան, որտեղ Մուրատ Զյազիկովի իշխանության գալու հետ մեկտեղ ավելացել են հանցագործությունները և ահաբեկիչների գործունեությունը, դարձել է գրոհայինների հարձակման թիրախ։ ՌԴ անվտանգության դաշնային ծառայության և ՆԳՆ աշխատակիցները հանրապետության տարածքում մի քանի անգամ հայտնաբերել են զենք-զինամթերքի, պայթուցիկ նյութերի և այլ զինամթերքի պահեստներ ։ Լեռներում ահաբեկչական կազմակերպությունները ձևավորել են դիվերսիոն խմբեր և ստեղծել գրոհայինների նոր բազաներ, որոնց շարքերը մշտապես համալրվել են Չեչնիայի հասարակության գործազուրկ ներկայացուցիչներով (2003 թվականին, ՌԴ ԱՎԾ տվյալներով, բնակչության 75%-ը գործազուրկ է եղել ):
Բեսլանին նախորդած գործողություններ
Բեսլանի թիվ 1 դպրոցում տեղի ունեցած ահաբեկչությանը նախորդել են ահաբեկչական գործողություններ, որոնք 2004 թվականին իրականացրել են չեչեն ահաբեկիչները և նրանց համակիրները։
Այս գործողությունների, ինչպես նաև Բեսլանի ահաբեկչական հարձակման համար պատասխանատվությունը ստանձնել է Շամիլ Բասաևը ։