cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Բոինգ 707-ի ավիավթար Քերեջում
Չվերթ
Ինքնաթիռը վթարային վայրէջք կատարեց տեղական ժամանակով առավոտյան 8:30, «Ալ-Ֆաթհ» ավիաբազայում, ընդ որում՝ որոշ աղբյուրներ հավաստիացնում են, որ ինքնաթիռն այնտեղ սխալմամբ է վայրէջք կատարել։ Boeing 707-ի համար պահանջվում է 2500 մ երկարությամբ թռիչքուղի, իսկ «Ալ-Ֆաթհ»-ում այդ գիծը կազմում է 1300 մետր։ Նաև հաղորդվում էր անբարենպաստ եղանակային պայմանների մասին։
Ինքնաթիռը դուրս է եկել թռիչքուղու սահմաններից, մխրճվել է պատի մեջ և կանգ է առել տան հետ բախումից։ Վթարի պահին տունը դատարկ է եղել, ինքնաթիռի ներսում գտնվողներից զատ՝ ոչ ոք չի տուժել ։
Զոհեր
Ինքնաթիռում գտնվող տասնվեց մարդուց տասնհինգը զոհվել է :Փրկվել է միայն ինքնաթիռի բորտինժեները, ով ինքնուրույն կարողացել է դուրս գալ վթարված ինքնաթիռից, իսկ հիվանդանոց է տեղափոխվել ծայրահեղ ծանր վիճակում ։
Հետաքննություն
Փրկարարները հայտնաբերել են ինքնաթիռի սև արկղը և այն հանձնել են մասնագետներին՝ վերծանման համար ։
Միջազգային արձագանք
2019 թվականի հունվարի 15-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիին՝ այդ երկրի Ալբորզ նահանգում ինքնաթիռի կործանման կապակցությամբ, որը մարդկային զոհերի պատճառ է դարձել։ Վարչապետի պաշտոնական կայքէջի հաղորդմամբ՝ Փաշինյանը ցավակցություն ու զորակցություն է հայտնել Իրանի նախագահին և բարեկամ ժողովրդին՝ զոհվածների հարազատներին ու մերձավորներին մաղթելով համբերություն, ուժ և կորով, իսկ վիրավորներին՝ շուտափույթ ապաքինում ։ Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանիին ցավակցական հեռագիր է հղել նաև ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը ։ Ավիավթարի արդյունքում իրանցի ժողովրդին և Իրանի նախագահին ցավակցական հետագիր է հղել նաև Ղրղզստանի նախագահ Սոորոնբայ Ժեենբեկովը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավիավթարներ
ՄՌ-155
Կառուցվածք
ՄՌ-155 հրացանի հիմնական մասերն են. կոթը, փողատուփը, փողը, զարկաձգանային մեխանիզմը, գլանաձև պահեստատուփը, փակաղակը, փակաղակի շրջանակը, գազամխոցը (գազային շարժիչ), հետադարձի զսպանակը, փողակալը։
ՄՌ-155֊ը թողարկվում է 12 տրամաչափի 76 մմ և 89 մմ փամփշտանոցներով (փողը և փամփշտանոցը քրոմապատ են և նախատեսված են նաև «մագնում» տիպի փամփուշտների օգտագործման համար)։ Փողը պատրաստված է բարձրորակ զինագործական պողպատից, և իր վրա կրում է նշանոցային ձողիկ։ Հրացանը թողարկվում է 610, 660, 710 և 750 միլիմետր փողերով։ Պահեստատուփի տարողությունը 4 փամփուշտ է (հնարավորություն կա ընդլայնելու մինչև 8)։
ՄՌ-155֊ը ինքնալիցքավորվող հրացան է, որի փամփուշտները մատակաարվում են ենթափողային գլանաձև պահեստատուփից։ Վերալիցքավորումն իրականացվում է վառոդի այրման արդյունքում առաջացած գազերի հոսքի միջոցով։ Կրակոցից հետո փողին ամրացված գազախցիկով գազերը դուրս են գալիս և շարժման մեջ են դնում գազային շարժիչը, որն էլ իր հերթին հետ է շարժում փակաղակը՝ դուրս նետելով պարկուճը։ Զսպանակի օգնությամբ հետ վերադառնալով՝ փակաղակը փողի մեջ է հրում պահեստատուփից տրված փամփուշը և փակում է փողը։ Կրակոցից հետո նույնը կրկնվում է։ Վերջին կրակոցից հետո փակաղակը մնում է ետին դիրքում։
Փողատուփի ձախ կողմում տեղադրված լծակը հնարավորություն է տալիս անջատել փամփուշտների՝ պահեստատուփից մատակարարվելը, դրանով իսկ կրակողին թույլ տալով փոխարինել արդեն փողում գտնվող փամփուշտը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1999
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1999, ֆուտբոլային հանդիպում անգլիական Մանչեսթեր Յունայթեդի և գերմանական Բավարիա Մյունխենի միջև, որը կայացել է Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքի Կամպ Նոու մարզադաշտում 1999 թվականի մայիսի 26-ին և որոշվում էր ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1998-1999 մրցաշրջանի հաղթողը։ Խաղի ելքը որոշվեց մրցավարի կողմից ավելացված ժամանակում Մանչեսթերի խաղացողներ Թեդի Շերինգեմի և Օլե Գունա Սուլշարի գոլերի շնորհիվ և Մանչեսթերը հաղթեց 2-1 հաշվով։ Բավարիայից միակ գոլի հեղինակն էր Մարիո Բասլերը, որը հեղինակել էր հանդիպման սկզբում ։ Մանչեսթերի հաղթանակը նրան դարձրեց ոսկե եռյակի հեղինակ, քանի որ մինչ այդ նրանք հաղթել էին Պրեմիեր Լիգան և Անգլիայի գավաթը ։ Բավարիան նույնպես խաղում էր եռյակի համար` հաղթելով Բունդեսլիգայում և պատրաստվում էին Գերմանիայի գավաթի եզրափակչին, սակայն նրանք ավելի ուշ գավաթն էլ տանուլ տվեցին։
Ակումբները մինչ այդ իրար հետ հանդիպել էին մրցաշրջանի վաղ հատվածում` ընդգրկված լինելով D խմբում, որտեղ Բավարիան հաղթեց խմբում, իսկ Մանչեսթերը դուրս եկավ հաջորդ փուլ որպես լավագույն երկրորդ տեղ գրավածը բոլոր վեց խմբերում։ Քառորդ եզրափակչում Մանչեսթերը հաղթանակի հասավ Ինտերի նկատմամբ, իսկ կիսաեզրափակչում հաղթեց մեկ այլ իտալական ակումբ Յուվենտուսին և դուրս եկավ եզրափակիչ, մինչդեռ Բավարիան քառորդ եզրափակչում հաղթեց մեկ այլ գերմանական ակումբ Կայզերսլաուտեռնին, իսկ կիսաեզրափակչում Դինամո Կիևին։
Այս հանդիպումը դարձավ Պիեռլուիջի Կոլինայի կյանքի ամենահիշարժան հանդիպումներից մեկը ։
Նախապատմություն
Մանչեսթեր Յունայթեդը և Բավարիան մինչ այդ հանդիպել էին միայն երկու անգամ, նույն մրցաշրջանի խմբային փուլում, երկու հանդիպումներն էլ ավարտվել էին ոչ ոքի ։ Մանչեսթեր Յունայթեդը մինչ այդ հանդիպել էր գերմանական ակումբներից միայն Բորուսիա Դորտմունդի հետ վեց անգամ, որից երեքը հաղթել էր, երկու պարտություն և մեկ ոչ ոքի, ներառյալ 2-0 ընդհանուր պարտությունը ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1996-1997-ի կիսաեզրափակչում ։ Բավարիա Մյունխենը մինչ այդ անգլիական ակումբների հետ հանդիպել էր 22 անգամ` գրանցելով յոթ հաղթանակ ինը ոչ ոքի և վեց պարտություն ներառյալ հաղթանակը Լիդս Յունայթեդի դեմ հաղթանակը Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1975-ում և Աստոն Վիլլայից կրած պարտությունը 1982 թվականիի եզրափակչում ։
Բավարիան միչ այդ Չեմպիոնների լիգայում հաղթել էր երեք անգամ, ընդ որում անընդմեջ 1974-ից 1976 թվականներին ։ Բացի այդ նրանք գրավել էին երկրորդ տեղը երկու անգամ, 1982 թվականին և 1987 թվականին ։ Չնայած Բավարիան սպասում էր գավաթին 23 տարին, Մանչեսթերը սպասում էր ավելի երկար։ Նրանց միակ հաղթանակը եղել էր 1968 թվականին ։ Նրանց մարզիչը այդ ժամանակ Մետ Բասբին էր, ով լրջորեն վիրավորվել էր Մյունխենի օդանավի աղետից, ինչը խլել էր ութ ֆուտբոլիստների կյանք։ Եզրափակիչը համընկել էր Մետ Բասբիի 90 ամյակի հետ, չնայած Բասբին մահացել էր 1994 թվականին ։
Էսսու
Էսսու (Essu), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանում։
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1999
Նախապատմություն
Սա երկրորդ մրցաշրջանն էր, որում մասնակցող ակումբներից ոչ բոլորն էին դարձել չեմպիոն իրենց տնային առաջնությունում մեկ տարի առաջ և առաջին անգամ այսպիսի չեմպիոն չդարձած երկու ակումբ դուրս եկան եզրափակիչ ։ Սակայն երկուսն էլ հանդիպմանը մոտեցան որպես իրենց երկրների չեմպիոններ, Բավարիան հաղթեց Բունդեսլիգայում մայիսի 9-ին ոչ ոքի խաղալով Հերթա Բեռլինի հետ, իսկ Մանչեսթերը` մայիսի 16-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ Կատեգորիա:1999 ֆուտբոլում Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի հանդիպումներ
Էսսու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 229 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Հալյալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պոտաշենո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Պոտաշենո (Поташено), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Իվանովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Իվանովո (Иваново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալոգիզմ
Ալոգիզմ (ά - Ժխտական մասնիկ + λαΎωμός - բանականություն), ճանաչողության մեջ տրամաբանության դերի ժխտում։ Վկայակոչելով ձևական տրամաբանության միջոցով շարժումը բացատրելու անհնարինությունը՝ ալոգիզմի պաշտպանները (Ա. Շոպենհաուեր, Ֆրիդրիխ Նիցշե, Ա. Բերգսոն և ուրիշներ) փորձում են ժխտել մարդկային բանականության հնարավորությունները՝ դրանց հակադրելով ինտուիցիան, բնազդը, հավատը և այլն։ Ալոգիզմը հիմքից մերժվում է ճանաչողության պրոցեսի դիալեկտիկական մեկնաբանությամբ։ Տերմինն առաջարկել է Հարոլդ Պալմերը լեզվական այն միջոցների՝ բառերի դասավորության, ինտոնացիա, մասնիկավորում համար, որոնք կարող են արտահայտել ժամանակի, թվի, հարաբերության և այլ իմաստներ ։
Թատերագրության մեջ
Թատերագրության մեջ ալոգիզմը արտահայտչական միջոց է, որ խախտում է դարձվածքների, առանձին խոսքերի տրամաբանական կապը, խաթարում է երկխոսության հետևողական ընթացքը՝ խոսքի զավեշտական տարրերը ակնհայտ դարձնելու նպատակով։ Ալոգիզմն առավել տարածված է վոդևիլներում, զավեշտներում, ֆարսերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Գրեբլինա (այլ կիրառումներ)
Գրեբլինա, կարող է վերաբերել՝
Վիլանովա դել Սիլարո
Վիլանովա դել Սիլարո (Villanova del Sillaro), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է՝ 1316 մարդ։ Խտությունը կազմում է՝ 101 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 13 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26818։ հեռախոսային կոդ՝ 0371։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ամերիկացիներ
Ամերիկացիներ (Americans), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակիչների ինքնանվանում։ Կազմում է երկրի բնակչության մեծամասնությունը։ Ապրում են նաև ԱՄՆ-ից կախում ունեցող երկրներում։ Որպես արդյունք, ամերիկացիների ազգությունն ասոցացվում է ոչ թե էթնոսի, այլ քաղաքացիության և/կամ հպատակության հետ։
2015 թվականի մարդահամարի տվյալներով ամերիկացիների թիվը կազմում է 320 925 485 մարդ
Ազգի կորիզ
Ազգի կորիզը կազմել էին 17-րդ դարի սկզբից Հյուսիսային Ամերիկայում վերաբնակված անգլիացիները, շոտլանդացիները, իռլանդացիները, հոլանդացիները, դանիացիները, ֆրանսիացիները, իսպանացիները և այլք։
Ազգի ձևավորում
19-րդ դարի վերջին ուժեղացավ Արևմտյան, Արևելյան և Հարավային Եվրոպայից, ինչպես նաև Ասիայից վերաբնակիչների հոսքը դեպի ԱՄՆ, որը երկրի բնակչությունը էթնիկական տեսակետից դարձրեց էլ ավելի բազմազան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ավելանում է վերաբնակիչների թիվը Լատինական Ամերիկայի երկրնրից (մասնավորապես՝ Մեքսիկայից)։
Լեզու
Ամերիկացիները խոսում են անգլերեն, որը և ԱՄՆ-ի պետական լեզուն է։ Ամերիկյան անգլերենը բառապաշարով ու արտասանությամբ տարբերվում է բրիտանականից։ Պաշտոնական պետական կրոն երկրում չկա։
Կրոն
Ամերիկացիների մեծամասնությունը (70,6 %) դավանում է քրիստոնեություն։ Քրիստոնյա բնակչության մեծ մասը 46,5 %-ը հարում են բողոքական եկեղեցուն, զգալի թիվ են կազմում կաթոլիկները և հուդայական կրոնի հետևորդները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ազգատեսակներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակչություն
Սախնովցի (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)
Սախնովցի (Сахнівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սախնովցի գյուղում բնակվում էր 1 029 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2535 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 405,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆլոտացիա
Ֆլոտացիան լինում է՝ փրփրային, յուղային և թաղանթային։ Փրփրային ֆլոտացիան գունավոր ու հազվագյուտ մետաղների և մի շարք ոչ մետաղային օգտակար հանածոների հարստացման հիմնական եղանակն է։ Այդ դեպքում օգտակար հանածոյի նախապես մանրացրած (մինչև 0,01–0,1 մմ չափերով) մասնիկները ֆլոտացիոն ազդակնյութերով հագեցած ջրային միջավայրում խառնում են, որի հետևանքով որոշակի միներալների մասնիկները կուտակվում են գոյացած օդային պղպջակներում և փրփուրի ձևով բարձրանում են վեր, առաջացնելով հարստանյութ, իսկ այլ միներալների մասնիկները իջնում են ներքև։
Տարբերում են երկու հիմնական տեսակի ֆլոտացիա՝ յուղային և թաղանթային:
Յուղային ֆլոտացիան հիմնված է «յուղապատ» միներալային մասնիկների՝ դեպի ջրի մակերևույթ ընտրովի դուրս գալու հատկությունն օգտագործելու վրա։
Թաղանթային ֆլոտացիայի ժամանակ ջրաշիթի մակերևույթի վրա բարակ շերտով լցնում են միներալային մասնիկներ։ Դրանց մի մասը ջրռվ լավ թրջվում է և ընկղմվում ծավալի մեջ, մյուսները, որոնք բնորոշվում են (երբեմն ավելացված ֆլոտացիոն ազդակնյութերով) համեմատական անթրջվելիությամբ, մնում են նրա մակերևույթին։
Տարբերում են ֆլոտացիայի նաև խմբային և ընտրովի տեսակները։ Ֆլոտացիան իրականացվում է հատոիկ ֆլոաացիոն մեքենաներում:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջրամշակում Կատեգորիա:Քիմիական արդյունաբերություն
Լյարդամամուռներ
Լյարդամամուռներ (Hepaticae), մարշանցիա, մամուռների դաս։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 6000, ՀՀ-ում՝ 50 տեսակ։ Ամենատարածվածը մարշանցիա բազմաձևն է։ Աճում է լեռնային բոլոր գոտիների անտառային տարածքներում, խոնավ վայրերում, գետերի ու առվակների ափերին և այլն։
Արտաքին տեսք
Թալոմը փռվող է, մուգ կանաչ կամ դեղնականաչավուն, ճյուղավորվող, երկտուն, երկարությունը՝ 2-10 սմ։ Թալոմի վերին մակերեսին գոյանում են հատուկ բողբոջազամբյուղներ, որոնց հատակին, կոթերի վրա առաջանում են բազմացման բողբոջներ (վեգետատիվ բազմացման համար), իսկ թալոմի տակ՝ ռիզոիդներ (որոնց միջոցով ամրանում է հողին) և հատուկ թեփուկներ (համարվում են տերևների սկզբնակներ)։ Արական բույսերի պատվանդանն ութթաթանի եզրով, տափակ սկավառակի տեսք ունի, որի վրա զարգանում են անթերիդիումները, իսկ իգական բույսի բազմաճառագայթ պատվանդանի ստորին երեսին զարգանում են արքեգոնիումները։ Սպորներև առաջանում են տուփիկներում՝ ամռանը։ Հողագոյացնող և տորֆագոյացնող է։ Կան բավականին տափակ կամ հարթ տեսակներ, հիմնականում փռված են գետնին կամ գտնվում են ջրի մեջ։
Կատեգորիա:Մամուռներ
Դուրսուն Աքսոյ
Դուրսուն Աքսոյ (Dursun Aksoy, ), թուրք դիվանագետ, որը սպանվել է 1983 թվականին Բրյուսելում, երբ զբաղեցնում էր Բելգիայում թուրքական դեսպանության վարչական կցորդի պաշտոնը ։
Սպանություն
Երեք երեխաների հայր 39-ամյա Դուրսուն Աքսոյը սպանվել է 1983 թվականի հուլիսի 14-ին Բրյուսելում Ֆրանկլին Ռուզվելտի պողոտայի վրա գտնվող իր տան մոտակայքում։ Նա պատրաստվում էր գործարկել իր ավտոմեքենան, երբ տղամարդը մոտեցավ մեքենայի լուսամուտին և երկու կրակ արձակեց՝ մահացու վնասելով Աքսոյի պարանոցն ու կրծքավանդակը։ Դիվանագետը տեղում մահացավ ։ Հարձակում գործած անձը փախուստի դիմեց։ Ականատեսները հարձակում գործած անձին նկարագրում էին որպես ամրակազմ, 30-35 տարեկան տղամարդ՝ խիտ սև մազերով և բեղերով, մոտ 1 մետր 72 սանտիմետր բարձրությամբ։ Ըստ վկաների՝ նրա հագին եղել է կապույտ ջինս և գծավոր պոլո շապիկ ։
Հետագա իրադարձություններ
Հարձակում իրագործած անձի ինքնությունը մինչ օրս չի բացահայտվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք դիվանագետներ
Գրեմյաչեե (այլ կիրառումներ)
Գրեմյաչեե, կարող է վերաբերել՝
Մաունա Կեա (հրաբուխ)
Մաունա Կեա, վահանաձև (հավայան) տիպի հանգած հրաբուխ Խաղաղ օվկիանոսի Հավայի կղզում։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 4202 մ, որը 35 մետրով է բարձր Մաունա Լոայից։ Նրա հարաբերական բարձրությունը օվկիանոսի հատակից մինչև գագաթը կազմում է 10203 մ, ինչը նրան դարձնում է աշխարհի ամենաբարձր գագաթը, Էվերեստից էլ բարձր, եթե վերջինս հաշվենք ծովի մակարդակից ։ Կազմված է օլիվինաբազալտային և անդեզիտային լավաներից։ Խառնարանը չի պահպանվել, տափարակ գագաթը գրեթե միշտ ձյունածածկ է (որից և հրաբուխը ստացել է իր անունը) ։
Նկարագրություն
Մաունա Կեան մեծամասամբ գտնվում է ջրի տակ։ Ստորոտից (որը գտնվում է օվկիանոսի հատակին) գագաթ նրա հարաբերական բարձրությունը կազմում է մոտ 10 կմ։ Լեռան երկրաբանական տարիքը գնահատվում է մոտ մեկ միլիոն տարի, առավել ակտիվ փուլը տեղի է ունեցել հարյուր հազար տարի առաջ։ Ներկայիս, հետվահանային փուլում, սկսել է ավելի մածուցիկ լավա ժայթքել, որն ավելացրել է լանջերի զառիթափությունը։ Վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 4,5 հազար տարի առաջ ։
Պատմություն
Հավայի կղզու տեղաբնիկների լեզվով Մաունա Կեա անվանումը նշանակում է «սպիտակ լեռ» ։ Հավայան առասպելաբանության մեջ Հավայի կղզու բոլոր գագաթները համարվում են սրբազան, իսկ Մաունա Կեան՝ ամենասրբազանը բոլորից, որին այցելել իրավունք ունեն միայն իրենց ցեղի բարձրաստիճան ղեկավարները ։
3975 մ բարձրության վրա է գտնվում ոչ մեծ Վայիաու լիճը։ Հին հավայցիները, որոնք ապրում էին հրաբխի լանջերին, հսկայական անտառներն օգտագործում էին սնունդ հայթայթելու համար։ 18-րդ դարում, երբ եվրոպացիները հայտնվեցին տարածաշրջանում, լեռան լանջերին հայտնվեցին խոշոր եղջերավոր անասուններ և ոչխարներ, որոնք բացասաբար անդրադարձան էկոլոգիական իրավիճակի վրա։
Բնություն
Վերջին տարիներին, մտահոգությունները հայրենի տեսակների պահպանման հետ կապված,  հանգեցրել են դատավարության և Հավայան կղզիների հողային և բնական պաշարների վարչությունը որոշում է կայացրել, հնարավորության սահմաններում արգելել ներմուծվող բույսերի և կենդանիների տեսակները պաշտպանված տարածքներում։
Երկրաբանություն
Մաունա Կեան Հավայի կղզու 5 հրաբուխներից մեկն է, 4-րդը՝ հնությամբ և ակտիվությամբ։ Այն ձևավորվել է որպես նախավահանային հրաբուխ՝ Հավայան թեժ կետի գործումից, շուրջ 1 միլիոն տարի առաջ և ծայրաստիճան ակտիվ դարձավ վահանայինի փուլում՝ մոտ 500.000 տարի առաջ ։ Հետվահանային փուլը սկսվեց 250.000-200.000 տարի առաջ , ներկայումս հրաբուխը չի գործում։
Մաունա Կեա-ի ծավալը կազմում է 32000 կմ³: Այն ունի ավելի փոքր զանգվածայնություն քան Մաունա Լոան։ Իր զանգվածով ճզմում է օվկիանոսային երկրակեղևի մոտ 6 կմ հատված ։ Հրաբուխը շարունակում է սահել և հարթվել սեփական զանգվածի տակ տարեկան առնվազն 0,2 մմ-ով։ Զանգվածի մեծ մասը ներկայիս գագաթի արևելյան մասում է։ Բարձրությունը 4205 մ է, 35 մ-ով բարձր է Մաունա Լոա-ից։ Մաունա Կեա-ի բարձրությունը օվկիանոսի հատակում գտնվող ստորոտից 10203 մ է, ինչը այն ավելի մեծ է դարձնում Էվերեստ լեռից, եթե վերջինս չափվում է ծովի մակարդակից ։ Այն Հավայի նահանգի բարձր գագաթն է ։
Հավայան կղզիների բոլոր հրաբուխների նման, Մաունա Կեան էլ միջնապատյանի վերին սալիկի ստեղծած թեժ կետի արդյունք է։ «Հալեցնելով» վերևից դեպի իրեն շարժվող Խաղաղ օվկիանոսային սալը, այն անընդհատ նոր հրաբուխներ է ստեղծում, մինչդեռ հները, տեղափոխվելով այդ վայրից, հանգում են և փլուզվում։ Այսպիսով, ավելի քան 70 միլիոն տարվա ընթացքում ձևավորվեց 6000 կիլոմետրանոց Հավայան լեռնաշղթան և հավայի հրաբուխները այդ գործընթացի նորագույն արդյունքն են ։ Գերակշռող տեսակետ է, որ թեժ օջախը անշարժ է եղել ողջ Կայնոզոյան դարաշրջանում  : Չնայած հավայան հրաբխականությունը լավ է ուսումնասիրված, թեժ կետերի առաջացման ճշգրիտ մեխանիզմը մնում է անորոշ ։
Լավային հոսքերի ավելացումը  Մաունա Կեա- ից համընկնում էին հարևան հրաբուխների հոսքերի հետ։ Դրանցից ամենանշանավորը հյուսիսարևմուտքում (ավելի հնագույն) Կոհալա հրաբուխից  և հարավում Մաունա Լոա- ից եկող լավային հոսքերն էին ։
Աստղագիտություն
Մաունա Կեան աշխարհի լավագույն վայրերից մեկն է աստղագիտական դիտարկումների համար։ 1964 թվականին ճանապարհի ստեղծումից ի վեր հրաբխի գագաթին կառուցվել է 13 աստղադիտակ 11 երկրներից։ Աստղադիտարաններն օգտագործվում են էլեկտրամագնիսական սպեկտրի բոլոր տիրույթներում հետազոտությունների համար ։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Հրաբուխներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հավայի Կատեգորիա:Հավայան կղզիներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հրաբուխներ Կատեգորիա:Հրաբուխներ Կատեգորիա:Հանգած հրաբուխներ
Գիտական կոմունիզմ
«Գիտական կոմունիզմ» (Научный коммунизм), մարքսիզմ-լենինիզմի բաղկացուցիչ մաս, որը պարտադիր ուսումնասիրվել է նախկին Խորհրդային Միության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, գիտահետազոտական ինստիտուտներում և այլ կառույցներում։ «Գիտական կոմունիզմ» եզրը գործածվել է նաև լայն իմաստով՝ փորձելով արտահայտել մարքսիզմ-լենինիզմն ամբողջությամբ։ Այն միահյուսվել է մարքսիզմ-լենինիզմի փիլիսոփայական և քաղաքատնտեսական մասերի հետ։ Ֆրիդրիխ Էնգելսը նշել է. «Սոցիալիզմը ուտոպիայից գիտության վերածվեց երկու մեծ հայտնագործությունների՝ պատմության մատերիալիստական ըմբռնման և հավելյալ արժեքի տեսության շնորհիվ»։ Գիտական կոմունիզմի տեսությունը ստեղծել են Կառլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը, հետագայում զարգացրել Վլադիմիր Լենինը, այլ մարքսիստական գործիչներ, ԽՄԿԿ-ն և մարքս-լենինյան մյուս կուսակցությունները։ Գիտական կոմունիզմի ընդհանուր ուրվագծերը Մարքսը և էնգելսը շարադրել են դեռևս 1843—1844 թվականին, այնուհետև՝ «Սուրբ ընտանիք», «Բանվոր դասակարգի դրությունը Անգլիայում», «Գերմանական գաղափարախոսություն», «Փիլիսոփայության աղքատությունը» և այլ աշխատություններում։
Գիտական կոմունիզմի զարգացման նոր փուլը կապված է Լենինի անվան հետ։ Լենինը զարգացրեց սոցիալիստական և կոմունիստական հասարակարգի կառուցման տեսությունը, ղեկավարեց «Գիտական կոմունիզմի գաղափարներ»-ի գործնական իրականացումը։ Իմպերիալիզմը ներկայացնելով որպես սոցիալիստական հեղափոխության նախօրյակ՝ Լենինը եզրակացրևց, որ սոցիալիստական հեղափոխության հաղթանակը հնարավոր է սկզբում մի քանի կամ նույնիսկ մեկ առանձին կապիտալիստական երկրում։ Լենինը գիտական կոմունիզմի տեսությունը հարստացրեց սոցիալիստական ինդուստրացման, գյուղացիական տնտեսությունների կոլեկտիվացման, ազգային հարցի լուծման, մշակութային հեղափոխության, ԽՍՀՄ բազմազգ սոցիալիստական պետության ստեղծման մասին ուսմունքով, փորձեց բացահայտել սոցիալիզմի կառուցման ընդհանուր օրինաչափությունները։
Գիտական կոմունիզմի գաղափարախոսության զարգացման բնագավառում շրջադարձային երևույթ էր համարվում Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը Ռուսաստանում։ Հետագա հիմնավորում ստացան սոցիալիզմը կոմունիզմի վերածելու, մասնավորապես կոմունիզմի նյութատեխնիկական բազայի ստեղծման, «նոր մարդու դաստիարակության» օրինաչափությունները, բացահայտվեցին սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի զարգացման յուրահատկությունները, տարբեր սոցիալիստական կարգ ունեցող պետությունների խաղաղ գոյակցության սկզբունքը։
Գրեմյաչկա (այլ կիրառումներ)
Գրեմյաչկա, կարող է վերաբերել՝
Գրեչանա (այլ կիրառումներ)
Գրեչանա, կարող է վերաբերել՝
Աբխազաց թագավորություն
Աբխազական թագավորություն (აფხაზთა სამეფო, Аҧсуа аҳра), ավատատիրական պետություն Հարավային Կովկասում, որի մայրաքաղաքն էր Անակոպիան (Նոր Աֆոն), իսկ 806 թվականից՝ Քութայիսը ։
Անոսիդների իշխանական տոհմը ծագում էր աբխազական Աբազգիա թագավորության իշխաններից, որոնք գրավել են հարևան Սանիգիայի, Ափսիլիայի և Միսիմինիայի հողերը, ստեղծելով միասնական պետություն։ 786 թվական աբխազ թագավոր (արքոնտ) Լևոն II-ը դուրս է գալիս Բյուզանդիայի պրոտեկտորատից և իրեն թագավոր հռչակում։
Աբխազական թագավորության տարածքում արևելավրացական լեզուն և մշակույթը սկսում են գլխավորող դեր կատարել։ Մինչև Թամար թագուհու գահակալությունը թագավորների տիտղոսներում առաջին տեղում գտնվում էր «Աբխազների թագավոր» անվանումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աբխազիայի թագավորություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի նախկին թագավորություններ
Ռուչյոլ
Ռուչյոլ (Ручъёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուխտա գետի աջ ափին՝ 59 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(4957) Բրյուսմյուրեյ
(4957) Բրյուսմյուրեյ (Brucemurray), աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,565484 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,2227 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,9083 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Բրյուսմյուրեյ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,4254 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 715,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,503189 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 35,01° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ամուրի ընտանիքի աստերոիդներ
Էցաստե
Էցաստե (Etsaste), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 48 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Նիո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գրեչանովկա (այլ կիրառումներ)
Գրեչանովկա, կարող է վերաբերել՝
Անիլինգուս
Անիլինգուս (լատ. anus - հետանցք + lingo - լիզում; հոմանիշներ - անիլինկցիա, ռիմինգ անգլ. rimming) - սեռական պրակտիկա, որը ենթադրում է լեզվի կամ շրթունքների միջոցով հետանցքային շրջանի խթանում, սեռական գրգռվածություն և/կամ սեռական բավարարվածություն պատճառելու նպատակով։
Ընդհանուր տեղեկություն
Մարդկանց մեծ մասի մոտ սրբանի տարածքը խիստ զգայուն և կարևոր էրոգեն գոտի է։ Համապատասխանաբար, սրբանի խթանումը կարող է երկու սեռի ներկայացուցիչների մոտ սեռական գրգռում առաջացնել, ինչի արդյունքում անիլինգուսը կիրառվում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց նկատմամբ։
Այս սեռական պրակտիկայի նպատակը սեռական բավարարվածություն ստանալն է։
Ներկայումս անիլինգուսը լայնորեն ներկայացված է պոռնոգրաֆիայի մեջ, հատկապես Թոմ Բայրոնի վերջին աշխատանքներում։ Այս պրակտիկային նվիրված է պոռնոֆիլմերի մի ամբողջ շարք՝ «Ass Eaters Unanimous»:
Ներկայումս գոյություն ունեցող նախապաշարումները հետանցքի հատվածի խթանման դեմ մի քանի հիմնավորում ունեն։ Մի կողմից դարեր շարունակ սեքսի այն ձևերը, որոնք չեն կրում վերարտադրության գործառույթ, դիտվում են որպես մեղք կամ պերվերսիա. մյուս կողմից, Արևմտյան մշակույթում կա կարծրատիպ, որ սրբանային հատվածի կեղտոտ և վանող է։ Անհրաժեշտ է հիշել, որ երկար դարերի ընթացքում Արևմտյան Եվրոպայի բնակիչների հիգիենայի մակարդակը չափազանց ցածր էր. խոշոր քաղաքների բնակիչները, որոնցում բացակայում էր ջրատարը, շատ հազվադեպ էին լողանում և այլն։
Անիլինգուսը հաճախ է զուգորդվում սեռական հարաբերությունների այլ ձևերի հետ՝ սովորաբար օրալ։ Կախված սահմանված նպատակներից գրգռվածության անհրաժեշտ մակարդակին հասնելու համար օգտագործվում է կամ անիլինգուսի երկու հիմնական տեխնիկաներից մեկը, կամ էլ՝ երկուսը միաժամանակ։
Սրբանի տարածքի լիզում։ Տեխնիկան ենթադրում է անալ անցքի և շեքի տարածքի լիզում։ Հաճախ օգտագործվում է սեռական օրգանների վրա օրալ ազդեցության հետ միասին։ Մեթոդը հարմար է ինչպես կնոջ գրգռման համար, քանի որ վուլվան և սրբանը անմիջական հարևանությամբ են գտնվում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ փոխանցել ազդեցությունը էրոգեն գոտիների միջև, այնպես էլ տղամարդու գրգռման համար։
Լեզվի ներածություն սրբան։ Այս պրակտիկան ենթադրում է լեզվի ներածություն սրբան, որից հետո հնարավոր են շարժումներ, որոնք ֆրիկցիաներ են նմանակում կամ լեզվով հպում ուղիղ աղիքի պատերին։ Այս մեթոդը սովորաբար օգտագործվում է անալ հարաբերություններին նախապատրաստման համար, քանի որ անիլնգուսը թույլ է տալիս սֆինկտերին հանգստանալ և խոնավացնել սրբանը։
Անիլինգուսի հիգիենիկ և բժշկական ասպեկտները
Անիլինգուսի պրակտիկայի արդյունքում հնարավոր է որոշակի վարակիչ հիվանդությունների փոխանցում, ինչպիսիք են հեպատիտը, սուսանակը, Helicobacter-ը, ՄԻԱՎ-ը կամ լուծի զարգացումը։
Ռիմինգի արդյունքը կարող է լինել նաև մակաբույծների ներխուժումը (սսկարիդոզ, էնտերոբիոզ, հեմենոլեպիդոզ և այլն:)։
Անիլինգուսից առաջ անհրաժեշտ է կատարել համապատասխան հիգիենիկ գործողություններ՝ լվանալ սեռական օրգանները, շեքի և սրբանի տարածքը և անհրաժեշտության դեպքում կլիզմա անել։ Բացի այդ, հիգիենայի նպատակով խորհուրդ է տրվում հեռացնել հետանցքային մազերը։
Նրանք, ովքեր հաճախ կիրառում են ռիմինգը անծանոթ զուգընկերների հետ, պետք է պատվաստումներ անեն հեպատիտի դեմ։ Հիվանդություններից պաշտպանելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել լատեքսային անձեռոցիկներ։
Նշումներ
Կատեգորիա:Սրբանային սեքս Կատեգորիա:Սեռականություն
Աջոյ Կումար Գհոշ
Աջոյ Կումար Գհոշ (অজয়কুমার ঘোষ, ), հնդիկ կոմունիստ գործիչ ։
Ավարտել է Ալլահաբադի համալսարանը։ 1928 թվականին մտել է Հնդկաստանի սոցիալիստական հանրապետական միության մեջ։ 1931 թվականին ղեկավար աշխատանք է վարել Կանպուր քաղաքի արհմիությունում, եղել միավորված պրովինցիաների Բանվորա֊գյուղացիական կուսակցության քարտուղար, ապա Համահնդկական բանվորա֊գյուղացիական կուսակցության գործադիր կոմիտեի անդամ և դրա օրգան «Կրանտի կարի» («Հեղափոխական») թերթի խմբագիր։ Եղել է Հնդկաստանի կոմկուսի համահիմնադիրներից, 1933 թվականից դրա կենտկոմի, 1936 թվականից՝ քաղբյուրոյի անդամ, 1951–1962 թվականներին եղել է ՀԿԿ գլխավոր քարտուղարը, 1958 թվականին՝ Ազգային խորհրդի քարտուղար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի կոմունիստներ Կատեգորիա:Փետրվարի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 13 մահեր Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ
Պոտաշևկա (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)
Պոտաշևկա (Поташевка, Поташевка Путаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կանշի (Կալվադոսի գավառ)
Կանշի (Canchy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 208 մարդ, բնակչության խտությունը` 36.36 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.72 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 250 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 50 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 136 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 88-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 48։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 64,7 %։ 88 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 84 անձ (48 տղամարդ և 36 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (1 տղամարդ և 3 կին)։ 48 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 14-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆելառնա
Ֆելառնա (Fällarna), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Յանիս Գուրաս
Յանիս Գուրաս (Γιάννης Γκούρας, ), հույն ռազմական ականավոր գործիչ, Հունաստանի անկախության ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ։
Կենսագրություն
Յանիս Գուրասը ծնվել է կենտրոնական Հունաստանի Ֆոկիդա երկրամասի Մարվիլենե գյուղական բնակավայրում ։ Մանկուց ի վեր հմտորեն տիրապետել է զենք կրելու արվեստին։ Նրա զարկիմը՝ ռազմահրամանատար Պանուրյասը, դեռևս մանկահասակ տարիքում վերջինիս ընդգրկել է իրենց շարքերը։ Ավելի ուշ՝ Գուրասն անդամակցում է Հունաստանի ազատագրության համար պայքարող «Ֆիլիկի էթերիա» գաղտնի կազմակերպությանը և ամբողջ կյանքը նվիրում հայրենիքի անկախության ազգանվեր գործին։ Հեղափոխության բռնկումից երեք տարի առաջ Յանիսը դարձել էր Օդիսեաս Անդրուցոսի համհարզը։
Հունաստանի ազգային-ազատագրական պայքարի սկզբնամասում՝ 1821 թվականի մարտին, Գուրասը մասնակցել է Վասիլիկայի ճակատամարտին և ապա 400 հոգանոց ապստամբական ջոկատի հետ ամրացել Ամֆիսայի բերդում։ Վասիլիկայի առյուծամարտից հետո Յանիս Գուրասը դարձել է անկախ ռազմահրամանատար և ապա նշանակվել Աթենքի Ակրոպոլիսի «պահապան»։
Հունաստանի անկախության հռչակումից հետո նորանկախ պետության մի շարք քաղաքական գործիչներ, այդ թվում՝ Ալեքսանդրոս Մավրոկորդատոսը, Գուրասին օգտագործում են իրենց խարդավանքների համար։ Յանիսը մահացել է 1826 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ թուրքերի կողմից Աթենական Ակրոպոլիսի պաշարման ընթացքում ։
Իվանովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Իվանովո (Иваново), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Յանիս Գուրաս
Գրականություն
Կատեգորիա:Հունաստանի ազատագրական պայքարի գործիչներ
Իվանովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռիբնիցա (Իսակովկայի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Խորհրդային բանակի փողոց (Սամարա)
Հատում է բազմաթիվ փողոցներ, այդ թվում՝ Արդյունաբերության, Մորիս Տորեզի, Յուրի Գագարինի, Դիբենկոյի, Անտոնովա-Օվսեենկոյի, Կարլ Մարքսի պողոտա, Ստարա Զագորայի փողոց, Մոսկովյան ավտոմայրուղի, Նովո Սադովայա փողոց։
Խորհրդային բանակի փողոցի և Մոսկովյան ավտոմայրուղու հատումը քաղաքի ամենաբարձր տեղերից մեկն է, ուստի ընտրվել է հեռուստակենտրոնի կառուցման համար։
Այգիներ
Խորհրդային բանակի փողոցն անցնում է երկու խոշոր այգիների կողքով՝
My Way
«My Way» («Իմ ճանապարհը»), XX դարի կեսերի ամենահանրահայտ էստրադային երգերից մեկը, որի անգլերեն տեքստը գրել է Փոլ Անկան Ֆրենկ Սինատրայի համար։ Սինատրան ստուդիական տարբերակը ձայնագրել է 1968 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, իսկ 1969 թվականի սկզբին երգը ներկայացվել է հանրությանը և երկար ժամանակ բարձր հորիզոնականներ է զբաղեցրել ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի երաժշտական չարթերում։ Կապված բառերի հետ՝ երգը Սինատրայի կատարմամբ օգտագործվում է Մեծ Բրիտանիայի յուրաքանչյուր յոթերորդ թաղման ժամանակ ։ Չնայած դրան՝ իր թաղման համար Սինատրան ընտրել էր սակավ հայտնի Put Your Dreams Away երգը ։
Խորհրդային բանակի փողոց (Սամարա)
Շենքեր և շինություններ
ինչպես նաև սրճարաններ, բենզալցակայաններ, խանութներ, վարսավիրանոցներ, դեղատներ և այլն։
My Way
Բնօրինակ ֆրանսերեն տարբերակ
Երգի բնօրինակ ֆրանսերեն տարբերակը կատարել է Կլոդ Ֆրանսուան և ստեղծվել է 1967 թվականին, կոչվում է «Comme d’habitude» («Ինչպես միշտ») (երաժշտություն՝ Ժակ Ռևո, Կլոդ Ֆրանսուա, բառեր՝ Ժիլ Տիբո, Կլոդ Ֆրանսուա)։ Երգում ներկայացված է «սովորական պատմություն», երբ երկուսը միասին ապրում են, ուշադրություն են միմյանց նկատմամբ ցուցաբերում, սակայն շատ արարքներում նրանք ստիպված են լինում ձևանալ, ոչ անկեղծ լինել առանց սիրո։ Եվ այդպես շարունակվում է ամեն օր նորից ու նորից…
Խորհրդային բանակի փողոց (Սամարա)
Հետաքրքիր փաստեր
Սամարայում Խորհրդային բանակին նվիրված ևս մեկ փողոց կա՝ Կարմիրբանակայինների։
My Way
Անգլերեն տարբերակ
Անգլերեն տեքստը չի համապատասխանում բնօրինակ ֆրանսերենին։ Իրադրությունը պատմվում է առաջին դեմքով։ Մարդը անցել է, ինչպես իրեն է թվում, գրեթե ողջ կյանքի ուղին։ Եկել է ժամանակը ամփոփելու այն։ Չնայած թույլ տված սխալներին և դժվարություններին, որ հանդիպել են այդ ուղու վրա, կյանքն անցել է, ըստ այդ մարդու, արժանիորեն, ստեղծագործաբար։ Հատուկ նշվում է, որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է ասի այն, ինչ նա զգում է և ինչին հավատում է, չկրկնի նրանց խոսքերը, որոնք քծնում են ուրիշների առջև։ Հեղինակը կարծում է, որ նա միշտ իր ձևով է գործել, դա ամենակարևորն է կյանքում։
Խորհրդային բանակի փողոց (Սամարա)
Հետաքրքիր փաստեր
1940-ական թվականներից մինչև 2000-ական թվականների սկիզբ, Խորհրդային բանակի փողոցի երկայնքով Կարլ Մարքսի պողոտայից դեպի Մոսկվայի ավտոմայրուղի անցել է արդյունաբերական երկաթուղային մասնաճյուղը` դեպի Տարասովի անվան գործարան։
My Way
Կատարողներ
«My Way» երգը համարվում է այն երգերից մեկը, որոնք ընտրում են բազում կատարողներ։ Բացի Ֆրենկ Սինատրայից՝ երգը կատարել են և՛ Էլվիս Փրեսլին ( իր համար «նշանակալի» երգ, որ կատարել է իր կյանքի վերջին տարիներին և թողարկել սինգլի կարգավիճակով՝ իր մահից մի քանի շաբաթ առաջ), և՛ Թոմ Ջոնսը, և՛ Միրեյ Մաթյոն, Sex Pistols-ը, Ռոբի Ուիլյամսը, Il Divo-ն և շատ ուրիշներ։ Գոյություն ունի նաև քավեր տարբերակը՝ ըստ ֆրանսիական raw black metal Mutiilation ֆորմացիայի։ ԽՍՀՄ-ում My Way երգն առաջին անգամ կատարել է Մուսլիմ Մագոմաևը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգեր մահվան մասին
Խորհրդային բանակի փողոց (Սամարա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սամարայի փողոցներ
Աբխազիայի իշխանություն
Աբխազական իշխանություն, միջնադարյան ֆեոդալական պետություն Անդրկովկասի արևմտյան մասում։ Փաստացի անկախ 1462 թվականից Իմերեթից անվանապես վասալությունը պահպանելով և կոչվելով Աբխազական միավարություն։ Պաշտոնապես անկախանում է 1491 թվականից, երբ Գուրիայի, Սվանեթի և Մեգրելիայի հետ դուրս է գալիս Իմերեթի թագավորության կազմից։ Մինչև 1810 թվականը լինում է Օսմանյան կայսրության վասալը, հետո՝ Ռուսական։ Իշխում է Ճաճբաների հարստությունը։
Տես նաև
Աբխազական իշխանություն Կատեգորիա:Վրացական իշխանություններ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրություն Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ
Ջերա Լարիո
Բնակչությունը կազմում է 881 մարդ, խտությունը՝ 147 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0344։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ջիմի Ուոքեր
Ջեյմս Քարթեր «Ջիմի» Ուոքեր (James Carter "Jimmie" Walker, ), ամերիկացի դերասան և ստենդ ափ կատակերգու։ Ամերիկայում առավել հայտնի է «Լավ Ժամանակներ» սիթքոմում (1947-1979) կատարած Ջեյ Ջեյ Էվանսի դերով։ Նրա հերոսի արտաբերած «Դի-նա-միթ» (Dy-no-mite!) արտահայտությունը դարձել է շատ հայտնի։ Նա այդ բացականչությունը արտաբերել է նաև Պանասոնիկ ընկերության ձայներիզների և 8 թրեքանոց նվագարկիչների գովազդներում ։
Երիտասարդություն
Ուոքերը ծնվել է Բրոնքսում՝ Նյու Յորք քաղաքում։ Ավարտել է Նյու Յորքի Թեոդոր Ռուզվելտի միջնակարգ դպրոցը։ SEEK (Search for Education, Evaluation, and Knowledge) դաշնային նախագծի օգնությամբ նա շարունակել է ուսումը, որի ավարտին մոտ որպես տեխնիկական աշխատող աշխատանքի է անցել է WRVR ռադիոընկերությունում ։ 1980 թվականին ամուսնացել է Ջիր Ֆիլդսի հետ։
Կարիերա
Ստենդ ափի ոլորտում Ուոքերի բեմական տեղի է ունեցել 1968 թվականի Նոր տարվա նախօրեին՝ ելույթ ունենալով The Last Poets ռազմաշունչ բանաստեղծական կոլեկտիվի մոտ։ Նրա համարն այնքան հաջող է եղել, որ նա ընդունվել է մի խումբ, որում հանդես է եկել հաջորդ կես տարին ։ 1969 թվականին Ջիմին նկատվել է Մանհեթենի ակումբներից մեկի կատակերգու Դևիդ Բրենների կողմից, որը նրան և մի շարք այլ կատակերգուներին օգնել է մտնել Բադ Ֆրիդմանի The Improv ակումբ, որը գտնվում է Նյու Յորքում։ Հեռուստատեսությունում նրա առաջնաելույթը կայացել է 1972 թվականին Ջեք Պաարի հեռուստաշոուի ժամանակ։ Որոշ ժամանակ անց Ուոքերին նկատել է «Լավ ժամանակներ» սերիալի քասթինգի գծով ռեժիսորը՝ նրան առաջարկելով գլխավոր դերերից մեկը ։
Ուոքերը եղել է հրավիրված հյուր մի քանի սերիալներում, այդ թվում՝ «Քեգնի և Լեյսի»-ն, «Կասկադյորներ»-ը, «Կլինիկա»-ն և «Բոլորն ատում են Քրիսին»-ը։ Նկարահանվել է նաև «Օդանավակայան-79։ «Կոնկորդ»» (1979), «Ինքնաթիռ» (1980), «Ջուր» (1985), «Գեյվեր» (1991), «Տանը մենակ 2։ Նյու Յորքում կորածը» (1992) և այլ ֆիլմերում։
Ներկայումս Ուոքերը դանդես է գալիս ստենդ ափ համարներով։ Հյուրախաղերով նա այցելել է ԱՄՆ, Կանադա, Մեծ Բրիտանիա, Բելգիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա, Ճապոնիա և Աֆրիկա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Լա Լիգա 1940-41
Լա Լիգա 1940-1941, մրցաշրջանը սկսվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 29-ին և ավարտվել 1941 թվականի մարտի 30-ին։ Մրցաշրջանի արդյունքում հաղթել է Ատլետիկո Մադրիդը, ինչը նրա երկրորդ չեմպիոնությունն էր։
Մրցաշրջանին մասնակցել են հետևյալ ակումբները`
Սամչիկի
Սամչիկի (Самчики), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սամչիկի գյուղում բնակվում էր 1 682 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4577 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 367,49 մարդ/կմ²։
(4958) Վելնից
(4958) Վելնից (Wellnitz), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հուլիսի 13-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,009246 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7757 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2428 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1906,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188807 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,1° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գրիգորովկա (այլ կիրառումներ)
Գրիգորովկա, կարող է վերաբերել՝
Գրինևկա (այլ կիրառումներ)
Գրինևկա, կարող է վերաբերել՝
Պոտաշնոե (գյուղ, Վարնավինսկի շրջան)
Պոտաշնոե (Поташное), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վարնավինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վարնավինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մրջնաթթու
Մրջնաթթու (միջազգային անվանումը՝ մեթանաթթու), սահմանային թթուների հոմոլոգիական շարքի առաջին անդամն է, պարզագույն միահիմն կարբոնաթթու։ Գրանցված է որպես սննդամթերքի հավելում՝ E236 նշանակությամբ։
Բանաձևը՝ {HCOOH}։
Անվանում
Մրջնաթթուն իր անունը ստացել է այն պատճառով, որ առաջին անգամ հայտնաբերվել է մրջյուններում (17-րդ դարում), օրինակ Formica rufa կարմիր անտառային մրջյունի գեղձի արտաթորանքում։ Մրջնաթթուն պարունակվում է մրջյունների խայթիչ արտաթորանքներում, եղինծում և եղևնու փշատերևում։ Այստեղից էլ առաջացել է նրա անվանումը, դրա համար էլ մրջնաթթվի աղերն անվանում են ֆորմիատներ։
Ֆիզիկական հատկություններ
Սուր հոտով, անգույն հեղուկ է, խտությունը՝ 1212,6 կգ/մ³, հալման ջերմաստիճանը՝ 8,25 °C, եռմանը՝ 100,7 °C։ Անսահմանափակ քանակով լուծվում է ջրում և սպիրտում։ Ջրի հետ առաջացնում է ազեոտրոպ խառնուրդ (77,4% մրջնաթթու, եռման ջերմաստիճանը՝ 107,2 °C)։ Ամենաուժեղ ճարպաթթուն է, մաշկի վրա առաջացնում է այրվածք։ Ունի կարբոնաթթուներին բնորոշ քիմիական հատկություններ։ Մրջնաթթվի աղերը և էսթերները կոչվում են ֆորմիատներ։ Վերականգնիչ է, տալիս է «արծաթահայելու» ռեակցիան։
Ստացում
Արդյունաբերության մեջ մրջնաթթուն ստացվում է բարձր ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում ածխածնի (II) օքսիդի ու կալիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ։ Ստանում են նաև մեթանի կատալիտիկ օքսիդացմամբ, Н20 + С0 սինթեզով և հիմնականում NaOH-ի և CO-ի փոխազդեցությամբ (120- 150°С, 6-8 մթն, առաջանում է նատրիումի ֆորմիատ, որից մրջնաթթու անջատվում են ծծմբական թթվով).
կալիումի ֆորմիատ
Քիմիական հատկություններ
Ի տարբերություն մյուս կարբոնաթթուների, միջին ուժեղության թթու է, որը պայմանավորված է կարբօքսիլային խմբին միացած ջրածնի ատոմի փոքր էլեկտրադրական ինդուկցիայով։ Մրջնաթթուն մտնում է կարբոնաթթուներին բնորոշ ռեակցիաների մեջ, միաժամանակ օժտված է որոշ յուրահատկություններով, որոնք պայմանավորված են ածխաջրածնային ռադիկալի բացակայությամբ։ Մրջնաթթուն հեշտությամբ օքսիդանում է առաջացնելով ածխաթթու գազ և ջուր.
Ֆոոռբի
Ֆոոռբի (Förby), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանում։
Մրջնաթթու
Քիմիական հատկություններ
Սննդարդյունաբերության մեջ մրջնաթթվի այդ հատկությունը օգտագործում են նիկել կատալիզատորի ստացման համար, որը, մասնավորապես կիրառվում է ճարպերի հիդրոգենման ժամանակ.
Ֆոոռբի
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Վոռմսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մրջնաթթու
Քիմիական հատկություններ
Սուլեմայի լուծույթը տաքացնելիս, որը թթվեցրած է մրջնաթթվի լուծույթով, սկզբում սուլեման վերականգնվելով վերածվում է կալոմելի, ապա մետաղական սնդիկի՝
Մրջնաթթվի սնդիկային աղերը տաքացնելիս սնդիկը վերականգնվում է մինչև ազատ մետաղ, իսկ ածխածնի կեսը օքսիդանալով առաջացնում է ածխաթթու գազ՝
Խիտ ծծմբական թթվով ազդելիս մրջնաթթուն քայքայվում է ածխածնի մոնօքսիդի և ջրի՝
Կիրառություն
Սննդարդյունաբերության մեջ մրջնաթթվի այդ հատկությունը օգտագործում են նիկել կատալիզատորի ստացման համար, որը, մասնավորապես կիրառվում է ճարպերի հիդրոգենման ժամանակ։
Մրջնաթթու կիրառվում է օրգանական սինթեզում, արծնիչային ներկման, կաշվի վերամշակման, մրգահյութերի պահածոյացման, սարքավորումների ախտահանման համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարբոնաթթուներ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Բուշբոկ
Բուշբոկ (Tragelaphus scriptus), այծքաղների տեսակ, ապրում է Աֆրիկայում։
Նկարագրությունը
Մորթու գույնը և գծերը կախված են բնակման վայրից։ Բուշբոկները լինում են բաց, մուգ կամ կարմրաշագանակագույն։ Արուներն ունեն սուր եղջյուրներ՝ 50 սմ երկարությամբ։ Հասուն առանձնյակները հասնում են 1.1-1.5 մ երկարության և 25-80 կգ քաշի։ Բարձրությունը կազմում է 75-110 սմ։ Արուները նշանակալիորեն ծանր են էգերից։
Տարածվածություն
Բուշբոկի արեալը ներառում է Աֆրիկան՝ Սահարայից հարավ։ Այդ թվում Ադդո-Էլեֆանտ, Խլուխլուվե-Ամֆոլոզի, Կրյուգեր, Մորեմի, Չոբե, Մանա-պուլս, Կաֆուե, Հարավային Լուանգվա, Նիակա, Ուպեմբա, Արուշա, Լեյկ-Մանյարա, Մուդումու, Նգորոնգորո, Վիրունգա, Գարամբա, Ելիզավետա թագուհու, Մաունտ-Էլգոն, Մարսաբիտ, Մերու, Քենիա, Աբերդեր, Մապունգուբվե, Մասաի և Նաիրոբի ազգային պարկերը, Սենտ-Լուսիայի ջրաճահճային շրջանները և Ռուվնզորի լեռները։
Վարքը
Բուշբոկը վարում է միայնակ կամ զույգերով կենսակերպ։ Նա ակտիվ է ինչպես գիշերը, այնպես էլ ցերեկը և սնվում է բույսերով, խոտերով և մրգերով։ Նա հաճախ հանդիպում է ջրամբարների մոտ և շատ հաջող լողորդ է։ Զգալով վտանգը՝ նա արագորեն ցատկում է տեղից և արձակում է շան հաչոց հիշեցնող ձայն։ Հղիությունը տևում է յոթ և կես ամիս։
Ենթատեսակները
Բուշբոկն (Tragelaphus scriptus) ունի 8 ենթատեսակ ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Որոճողներ
Վիդա (ֆուտբոլային ակումբ)
«Վիդա» սպորտային և սոցիալական ակումբ (Club Deportivo y Social Vida), հոնդուրասյան ֆուտբոլային ակումբ Լա Սեյբա քաղաքից (Ատլանտիդա շրջան)։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նասիոնալ լիգայում՝ Հոնդուրասի ուժեղագույն դիվիզիոնում։ «Վիդան» Հոնդուրասի կրկնակի չեմպիոն է։
Պատմություն
Ակումբը հիմնադրվել է 1940 թվականի հոկտեմբերի 14-ին «Սալվավիդա» անունով ( թարգմանաբար՝ «Փրկարար օղակ»)։ Նրա հիմնադիրներն են եղել Գրեգորիո Ռամոսը, Խոսե Լամելասը և Վալենտին Վասկեսը ։ «Սալվա վիդան» (Salva Vida) Հոնդուրասում գարեջրի ապրանքանշանի անվանումն է, որը պատկանում է «Սերվեսերիա օնդուրենյա» (Cervecería Hondureña, SA) ընկերությանը։ Վերջինս հիմնադրվել է Սալվադոր Վակարոյի և Վիսենտե Դ’Անտոնիի կողմից, և գարեջրին անվանակոչել են հիմնադիրների անունների վանկային հապավման ստեղծման միջոցով։ Ընկերությունը սկսել է հովանավորեպ ֆուտբոլային ակումբին, որը սկզբում կոչվում էր այնպես, ինչպես գարեջուրը, այդ իսկ պատճառով անվանափոխության կարիք առաջացավ։ Դրան նպաստեց այն պատահարը, երբ մարզչական շտաբը և ֆուտբոլիստները փրկեցին Վիդա կոդե դե Կաստանյեդա անունը կրող խեղդվող կնոջը։ Երբ Վիդան ընկել էր նավակից, Գրեգորիո Ռամոսը բղավել է. ¡Un salvavida para Vida!» («„Փրկարար օղակ“ / „Սալվավիդա“ Վիդայի համար»)։ Դրանից հետո որոշվեց անվանափոխել ֆուտբոլային ակումբը՝ «Վիդա» սպորտային ակումբի (Club Deportivo Vida), ինչը իսպաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Կյանք» ։
Հոնդուրասի չեմպիոն «Վիդան» առաջին անգամ դարձել է 1982 թվականին՝ կրկնելով դա երկու տարի անց ևս։ Բացի այդ՝ ակումբը երեք անգամ դարձել է երկրի փոխչեմպիոն՝ 1971/72, 1984/85 և 1985/86 մրցաշրջաններում։ Այսպիսով, 1980-ական թվականները դարձել են ակումբի պատմության «ոսկե տասնամյակը»։ Դրանից հետո թիմը ոչ մի անգամ չի հասել Հոնդուրասի առաջնության փլեյ-օֆի եզրափակիչ ։
Տնային խաղերն ակումբը անցկացնում է «Նիլմո Էդվարդս» խաղադաշտում, որը տեղավորում է 18 000 հանդիսատես։ «Վիդան» վեցերորդ տեղն է զբաղեցնում Հոնդուրասի պատմության բոլոր առաջնությունների գումարային աղյուսակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոնդուրասյան ֆուտբոլային ակումբներ
Գրինկի (այլ կիրառումներ)
Գրինկի, կարող է վերաբերել՝
Սուրբ Սարգիս վանք (Ուշի)
Ուշիի Սուրբ Սարգիս վանք, հայկական խոշոր վանքային համալիր Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի Ուշի գյուղում։ Միջնադարում եղել է հոգևոր կրթության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Ընդգրկված է Ուշիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Պատմություն
Սուրբ Սարգսի վանական համալիրը, որը հիմնադրվել է 5-7-րդ դարերում Ուշի գյուղից 1կմ արևմուտք` բարձունքի վրա։ Վանքի մասին վկայում են Պատմահայր Մ. Խորենացին և Ղևոնդ Ալիշանը։ Համալիրը կազմում են երկու եկեղեցի, գավիթը, պարսպապատերը, օժանդակ շինությունները։ Հիմնադրվել է Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից, ով ս. Սարգսի աճյունը բերել է նախ Կարբի, ապա [null Ուշի] և սրբի մասունքների վրա հիմնել եկեղեցին։ Հնագույնը Ս. Սարգիս միանավ թաղածածկ եկեղեցին է, որի պայտաձև Ավագ խորանից մուտք կա դեպի հյուսիսից կից ավանդատուն։ Պատերի ստորին՝ վաղմիջնադարյան մասը շարված է կոպտատաշ բազալտ քարով, իսկ վերին մասը 1203-ին վերակառուցվել է սրբատաշ սև տուֆով։ XII դ. վերջին – XIII դ. 1-ին կեսին Ս. Սարգիս եկեղեցուն հվ-ից կից, մեկ զույգ մույթերով գմբեթավոր դահլիճի հորինվածքով կառուցվել է վանքի գլխավոր ստորին մասը, բուսական և երկրաչափական զարդաքանդակներով արմտ. և հվ. շքամուտքերը, շքեղ քանդակազարդ բեմառաջքը, առանձին մանրամասներ (գմբեթի բազմանիստ թմբուկի զարդագոտու ու քիվի բեկորներ ևն)։ Եկեղեցու Ավագ խորանը և առաստաղը ծածկված են եղել որմնանկարներով, շենքի գեղարվեստական արտահայտչականությանը նպաստել է նաև բազմագույն քարերի օգտագործումը։
XIII դ. վանքը Վաչուտյան իշխաններից ստացել է մի շարք նվիրատվություններ։