Ամորիումի_պաշարում
Բյուզանդիան և արաբները 830-ական թվականներին
827 թվականին Սիցիլիայում սկսվեց արաբական նվաճումները և կայսր Թեոֆիլի (829-842 թվականներ) գահակալության ընթացքում իրադարձությունները զարգանում էին Բյուզանդիայի համար անբարենպաստ եղանակով։ 830 թվականին արաբական Իսպանիայից և Հյուսիսային Աֆրիկայից կղզի են ժամանում նավատորմեր։ Արաբները կարողացան համաձայնության գալ և միավորելով իրենց ուժերը՝ որոշակի հաջողությունների հասնել, սակայն հետո նրանց մեջ համաճարակ սկսվեց։ Բյուզանդացիները անցնում են հարձակման, և արաբների մնացորդները նահանջում են Իսպանիա ։ Միևնույն ժամանակ արաբների մյուս մասը պաշարում է Պալերմոն և 831 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին քաղաքը ընկնում է։ Հաջորդ երկու տարիներին կղզու վրա ակտիվ մարտական գործողություններ չի իրականացվել։ 834-835 թվականներին զորավար Աբու- Ֆիխրը բյուզանդացիներին մի շարք պարտություններ է հասցնում, բայց ապստամբության արդյունքում սպանվում է։ 835 թվականի աշնանը արաբները իբն Յաղուբի հրամանատարությամբ հաջողության հասան, իսկ սեպտեմբերին Սիցիլիայում արաբական բանակը գլխավորել է աղլաբիների առաջնորդ Զիյադաթ Ալլա 1-ի (817-838 թվականներ) զարմիկ՝ Աբու-Ագլաբ Իբրահիմը։ Նրա օրոք շարունակվել են հարձակումները կղզու հունական շրջանների վրա, շարունակվում էին լավ ամրացված քաղաք Էննայի նվաճման համառ փորձերը։ Ձմռանը արաբները կարողացան գրավել այդ քաղաքը, հարուստ ավարի հետ։ 837 թվականին Թեոֆիլը որոշեց արևելյան սահմանին մարտական գործողություններ սկսել, դրա համար դաշինք է կնքում արաբների դեմ ելած իրանական խուրամյանների առաջնորդ Բաբեկի հետ։ Այդ ժամանակ խուրամյանները գտնվում էին դժվարին իրավիճակում, շրջապատված Ալբուդ ամրոցում։ Հույս ունենալով, որ խալիֆայության բանակը, տարված լինելով Բաբեկի դեմ պայքարով, լուրջ դիմադրություն չի ցուցաբերի, Թեոֆիլը 100 հազրանոց բանակով ներխուժում է Արաբական խալիֆայության սահմանները։ Բյուզանդական բանակի կազմում էին նաև 834 թվականին ջախջախված պարսիկները։ Արաբական աղբյուրների վրա հիմնված գնահատականով՝ զորքում ընդգրկված էին 70 հազար զինվոր և 30 հազար սպասարկող անձնակազմ։ Դա համապատասխանում է այդ ժամանակ Փոքր Ասիայում բյուզանդական բանակի թվաքանակի մասին ամերիկացի Վարեն Տրեգդոլդի ունեցած տվյալներին։ 88 հազար զինվոր (50 հազար զինվոր թեմ, 14 հազար խուրամներ, 24 հազար տագման զորքեր) և 24 հազար ծառա ։ Այսպիսով այն եղել է վերջին հարյուրամյակների ընթացքում Բյուզանդիայի կողմից ռազմի դաշտ հանած ամենամեծ բանակը: Բյուզանդացիների նախատեսած առաջին նպատակը Մալաթիան էր, որի զորքը 835 թվականին Բյուզանդիային պարտության մատնեց, սակայն լեռներով անցնելով, կայսրը շարժվեց 56 կմ հարավ-արեւմուտք տեղակայված Զապետրա ամրոցը (Σωζόπετρα, Ζιζόατρα, Ζάπετρα), որը գտնվում է ժամանակակից թուրքական քաղաք Վիրանշեհիրի մերձակայքում ։ Թեոֆիլը այրում է Զապետրան, որը խալիֆ Ալ-Մութասիմի հայրենիքն էր։ Մուսուլմանական ժողովրդի տղամարդկանց կոտորել են, կանանց և երեխաներին գերեվարել, հանել նրանց աչքերը, կտրել քթերը և ականջները։ Աղբյուրները նշում են, որ տուժել են նաև քրիստոնյաները, որոնց թալանել են։ Այնուհետև բյուզանդացիները կողոպտել են Մալաթյան, գերեվարել բնակչությանը և պաշարել Արշամշատը։ Քանի որ արաբական զորքի մեծ մասը զբաղված էր Բաբեկի դեմ պայքարով, քաղաքը նվաճվել էր և գրեթե 4 հազար արաբներ սպանվեցին ռազմի դաշտում։ Դրանից հետո Թեոֆիլը ավերեց հյուսիսից Արշամշատին հարակից Հայաստանի մասը, ձգտելով ստանալ վճարվելիք տուրքը։ Նա հասավ այդ նպատակին, իսկ Սպերի գավառակի տիրակալը ընդունեց Բյուզանդիայի իշխանությունը։ Այնուհետև Թեոֆիլը վերադարձավ Մալաթիա, որի բնակիչները նախընտրեցին փրկագին վճարել, վերադարձնելով 2 տարի առաջ գերի վերցրած հույներին և 1000 մարդ պատանդ տալով։ Հաշվի առնելով քաղաքի ամրությունների ուժը, կայսրը բավարարվեց դրանով։ Հրամայելով կտրել գերիների ականջներն ու քթերը նա նրանց ազատ արձակեց։ Դրանից հետո կայսրը վերադարձավ Կոստանդնուպոլիս, որտեղ ի հիշատակ հաղթանակի հրամայեց պալատի շինարարություն սկսել, այգիներ տնկել և ջրանցք կառուցել։ Հաղթանակը և նրա պատվին կազմակերպված հանդիսավոր դիմավորումը թույլ տվեցին մոռանալ նախորդող մի շարք պարտությունների մասին:Սպեր գավառակի ենթակայության հետ կապված Սևծովյան Խալդիա դուկատը վերափոխվել է թեմի՝ դա տարածաշրջանում պետք է ավելի մեծ հեղինակություն տար բյուզանդական հրամանատարներին։ Բյուզանդական արշավանքը չհանգեցրեց Բաբեկի վիճակի բարելավմանը, ով 837 թվականի սեպտեմբերին գերեվարվել է արաբների կողմից։ Դրա արդյունքում նրա հետևորդները, որոնց թիվը հասնում էր 16 հազարի, խուրամյանների օրինակով փախան Բյուզանդիա։ Բացի այդ, առանց անհանգստանալու արևելքում հնարավոր հետևանքների մասին, Թեոֆիլը որոշեց ուշադրությունը կենտրոնացնել Սիցիլիայի կրոնական խնդիրների վրա, որոնք կապված էին իր պատկերատյաց քաղաքականության հետ։ Ինչպես տեղեկացնում են արաբական աղբյուրները, երբ ավերված Զապետրայի փախստականների ամբոխը հասել է Սիցիլիա՝ խալիֆի նստավայր, Ալ-Մութասիմը հեծավ ձին և ուզում էր իսկույն գնալ արշավանքի։ Սակայն դա անհնար էր, քանի դեռ Բաբեկը շարունակում էր դիմադրություն ցուցաբերել, այդ իսկ պատճառով Զապետրայի բնակչությանը օգնության ուղարկեց զորքերի մի մասը, Ուջայֆ իբն Աբբասի և Մուհամեդի գլխավորությամբ։ Երբ արաբական բանակը հասավ Զապետրա, բյուզանդացիները արդեն հեռացել էին։ 837 թվականի վերջին և 838 թվականի սկզբին, երբ Բաբեկը պարտվեց Աֆշին զորավարի կողմից, արաբները փոքր արշավանք կազմակերպեցին։ Սակայն փոքր քանակությամբ գերիները չբավարարեցին նրանց վրեժի ցանկությունը։