cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահան Տերյան
Պետերբուրգի համալսարանում։ Գրական-հրատարակչական գործունեություն
1914 թվականի ապրիլի 30-ին Տերյանը Թիֆլիսում հանդես է եկել «Հայ գրականության գալիք օրը» զեկուցումով, իսկ նույն թվականի վերջին հրապարակել է «Հոգևոր Հայաստան» հոդվածը ։ Այդ տարի նա գրել է «Անզարդ իմ օրվան, անտուն իմ կյանքին», «Նույնն է հասցեդ հնամյա» («Գնչու» վերնագրով), «Մենք բոլորս-բոլորս», «Մանուկ ենք մենք – երկու խեղճ», «Եթե սեր չըկա – ի՞նչի համար» բանաստեղծությունները։
Տերյանը 1914 թվականին մեկ ամիս անցկացրել է հիվանդանոցում (երիկամների հիվանդության պատճառով), ապրիլին վախճանվել է նրա հայրը՝ Տեր Սուքիասը ։
1914 թվականին Տերյանն ու Սուսաննան եղել են Գանձայում և Պետերբուրգ վերադառնալուց առաջ եղել Մեծ Ղարաքիլիսայում՝ հյուրընկալվելով Խանզադյաններին։ Վերա Խանզադյանը պատմել է, որ Տերյանին փողոցում ճանաչել են ու ծաղիկներ նվիրել, իսկ ամառային ակումբում կազմակերպված երեկոն, որի ընթացքում Տերյանն արտասանել է իր բանաստեղծությունները, ավարտվել է երիտասարդների «ջերմ օվացիայով» ։
Ն. Թումանյանին ուղղված նամակում (1914 թվականի վերջին) Տերյանը պատմել է «Երկիր Նաիրի» շարքի հղացման մասին. «Չկարծեք, թե այժմ են միայն զբաղեցնում ինձ այդ մտորումները, ավա՜ղ, շատ վաղուց։ Եվ չեմ ազատվի դրանցից երևի մինչև վերջը – ինչպե՞ս ազատվես ինքդ քեզնից... Դուք երևակայել չեք կարող, թե ինչպես է անցնում իմ կյանքը. ոչ թե անցնում է, այլ այրվում մի ներքին դառն կրակով, և ես անզոր եմ այդ կրակի դեմ և անօգնական։ Եվ ես երբեմն մտածում եմ, որ դա ունի իր խորին ու վսեմ իմաստը։ Չէ՞ որ այդպես, իմ հոգու նման, այրվում է և իմ երկիրը, «Իմ Նաիրին» – գուցե դրա համար է այրվում և իմ հոգին, որովհետև իմ հոգու մեջ «նաիրյան չքնաղ հոգին է» այրվում։ Եվ ես սկսում եմ զգալ ինձ կոչված, մեկը նրանցից, որոնց վիճակվել է «նաիրյան» հոգու բարձր տառապանքը կրել իրենց հոգու մեջ» ։
«Մշակ» թերթի 1915 թվականի հունվարի 1-ի համարում «Երկիր Նաիրի» խորագրով տպագրվել են Տերյանի երեք բանաստեղծություններ՝ «Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես», «Այնպես անխինդ են և նըման լացին», «Ինչպես չըսիրեմ, երկիր իմ կիզված» բանաստեղծությունները հետևյալ ծանոթագրությամբ. «Նաիրի» պետք է հասկանալ ոչ թե պատմական, այլ իդեական իմաստով» ։ 1915 թվականին Մաքսիմ Գորկին ձեռնարկել է «Сборник армянской литературы» ժողովածուի հրատարակությունը և որպես օգնական ընտրել է Վահան Տերյանին, որին հանձնարարվել է նյութերի ընտրությունն ու թարգմանիչներ գտնելու գործը, ինչպես նաև նա Գորկուն օգնել է թարգմանել Սունդուկյանի «Պեպոն» ։
1916 թվականի հունվարի 18-ին Վալերի Բրյուսովը Երևանում կարդացած զեկույցի ժամանակ ներկայացրել է նաև Բեմում գտնվող Տերյանին, որի ստեղծագործություններից ընդգրկել է իր հրատարակած «Поэзия Армении» ժողովածուում։
1916 թվականին Տերյանը գնացել է Էջմիածին՝ Պ. Մակինցյանի մոտ, որտեղ ծանոթացել է Մարգո Շահխաթունու հետ. վերջինիս են նվիրված Տերյանի «Ափսոս չէ՞, Մարգո, այս երեկոն», «Տեսնո՞ւմ ես, որքան, որքան արագ» (սկզբում ունեցել է «Սոնետ» վերնագիրը և սկսվել է «Տեսնո՞ւմ ես, Մարգո, ինչպես արագ» տողով) բանաստեղծությունները ։
Նույն թվականին նա եղել է Երևանի որբանոցում, որտեղ հանդիպել է Վանից գաղթած որբերի հետ (ըստ որոշ տվյալների՝ նա ցանկացել է գրել պոեմ Վանի հերոսական պաշտպանության մասին, սակայն չի ստացվել ։ Նա գրել է «Երկիր Նաիրի» շարքի որոշ բանաստեղծություններ, շարունակել է «Ընձենավորի» թարգմանությունը, ավարտել «Сборник армянской литературы» գրքի հետ կապված աշխատանքները ։
1916 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Հ. Սուրխաթյանը, Հայ գրողների ընկերության մեջ կարդալով «Ռուսահայ նորագույն բանաստեղծությունը» թեմայով զեկուցումը, դրանում բարձր է գնահատել Տերյանի դերը, նրան համարել բամզաթիվ հետևորդներ ունեցող և ուրույն դպրոցի հիմնադիր, ապա եզրակացրել է. «այսպիսով նորագույն բանաստեղծության մեջ որոշ և աչքի ընկնող դեմքը առայժմ Վահան Տերյանն է։ Սկսնակների մեծ մասը գնում է նրա ետևից» ։ Դրան ի պատասխան հանդես է եկել քննադատ Մ. Մատենճյանը «Հայոց նոր բանաստեղծության երկու ականավոր ներկայացուցիչները՝ Սիամանթո և Վ. Տերյան» հակազեկույցով, որին ներկա է եղել նաև Տերյանը, որի վրա այն «թույլ տպավորություն էր թողել» ։ Կնոջն ուղարկելով Ստավրոպոլ՝ Տերյանը ճանապարհվել է Սուխում։ Հավանաբար այդ ժամանակ է նա գրել հետևյալ նամակը Ջավախեցուն.
1916 թվականի դեկտեմերի 31-ին Տերյանը մեկնել է Երևան, որտեղ նախ լուծել է զինվորագրության հարցը (ենթարկվել է բժշկական քննության և ազատվել զինվորագրությունից), իսկ հունվարի 25-ին կարդացել է դասաոսություն «Հայոց նոր շրջանի բանաստեղծության ոճի և լեզվի զարգացման մասին», որտեղ էլ ի թիվս այլ ստեղծագործությունների արտասանել է «Հրաժեշտի գազելը» ։ Փետրվարին Տերյանը արդեն եղել է Սուխումում։ Հետագայում բազմիցս դժգոհել է առողջարանում տիրող պայմաններից, և այնտեղ երկու ամիս անցկացնելուց հետո մեկնել է Թիֆլիս, որտեղից մեկնել է Գանձա և այնտեղ մնացել մինչև օգոստոսի կեսերը ։ Գանձայում գտնվելու ընթացքում Տերյանը սկսել է Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» վեպի առաջին հատորի թարգմանությունը, որի երկրորդ հատորը պետք է թարգմաներ Ստեփան Զորյանը, երրորդը՝ Դերենիկ Դեմիրճյանը, իսկ չորրորդը՝ Արշավիր Խոնդկարյանը (հետագայում Տերյանի այդ նախաձեռնությունն իրականացրել և ավարտին է հասցրել Ստեփան Զորյանը) ։
Հեղափոխության հետ։ Պետական գործունեությունը։ Հիվանդություն և մահ
1917 թվականի կեսերին Տերյանը մեկնել է Պետերբուրգ, որտեղ ակտիվորեն մասնակցել է հեփափոխական գործողություններին։ Նույն թվականի նոյեմբերին գրել է. «Ինձ առաջարկում են պաշտոն Ազգային գործերի մինիստրության մեջ և Արտաքին գործերի մինիստրության մեջ։ Դեռ չեմ որոշել։ Երևի Ազգային գործերի մինիստրության մեջ կվերցնեմ պաշտոն հայկական մասում աշխատելու նպատակով։ Դա հետաքրքիր կլինի։ Հրաժարվել չի կարելի, վասնզի ինտելիգենտ ուժերի կարիք կա, և կուսակցական էթիկան չի թույլատրում այդ ժամին, երբ զզվելի սաբոտաժ են անում խավար ուժերը, չգնալ և չծառայել բանվորական և գյուղացիական կառավարության։ Դրա համար из принципа ուզում եմ վերցնել առաջարկված պաշտոններից մեկն ու մեկը» ։
Տարեվերջին կազմակերպվել է Ազգությունների գործերի ժողովրդական կոմիսարիատին կից Հայկական գործերի կոմիսարիատ, որի ժողկոմ է նշանակվել Վ. Ավանեսովը, իսկ տեղակալ՝ Վահան Տերյանը ։ 1917 թվականի նոյեմբերի 29-ին Լենինի ստորագրությամբ գրությունով Մարիինյան պալատի կոմիսարին հանձնարարվել է աջակցել Տերյանին «Կոմիսարիատի կովկասյան գործերի թղթերն ընդունելու գործում» ։ Տերյանը կազմել է «Թուրքահայաստանի» մասին զեկուցագիրը, որով ներկայացվել է հարցի պատմությունը, ինչպես նաև դեկրետի նախագիծը, որն քննվել և ընդունվել է դեկտեմբերի 29-ին։ Այդ առիթով Տերյանը զրույց է ունեցել Լենինի և Ստալինի հետ, որի ժամանակ Ստալինը, դեռ զեկուցագիրը չկարդացած, կարծիք է հայտնել, որ պետք է անմիջապես զորքերին հրաման տալ հեռանալ Հայաստանից, և «հայերին հնար տրվի ինքնորոշվելու» ։ Տերյանը, դեմ լինելով զորքերը հանելուն, այդ մասին խոսել է Լենինի հետ, որը խոստացել է զորքերը հանել միայն այն ժամանակ, երբ դա պահանջի ժողովուրդը ։
1918 թվականին Տերյանը՝ որպես խորհրդային պատվիրակության խորհրդական (Լենինի ստորագրությամբ տրված վկայականով), մեկնել է Բրեստ-Լիտովսկ, ուր սկսվել էր բանակցությունների երկրորդ շրջանը։ Այնտեղ Տերյանն զբաղվել է մասնավորապես Հայկական հարցի մասին տեղեկությունների հավաքմամբ ու ներկայացմամբ ինչի համար հունվարի 25-ին մեկնել է Մոսկվա՝ Հայկական հարցի մասին անհրաժեշտ նյութերը Բրեստ տանելու ։
Տերյանի՝ Բրեստ մեկնելուց հետո կինը՝ Սուսաննան երեխայի (որը մի քանի ամսական էր և հիվանդ) հետ մեկնել է Ստավրոպոլ՝ ծնողների մոտ։ Տերյանը, մտահոգ լինելով կնոջ ու երեխայի մասին, չի կարողացել թողնել աշխատանքը և մեկնել նրանց մոտ. 1918 թվականին գաղթականության օգնության գործը կազմակերպելու նպատակով Տերյանը մեկնել է Աստրախան ու Հյուսիսային Կովկաս, սակայն չի կարողացել հասնել Ստավրոպոլ, որովհետև ճանապարհները փակ են եղել սպիտակների կողմից։ Տերյանը Սուսաննային է հնարավորության դեպքում խնդրել գնալ իր մոտ, սակայն նրանց հանդիպումն այդպես էլ տեղի չի ունեցել։ Վաչե Պարտիզունին կարծիքով՝ հավանաբար այդ ժամանակաշրջանում է գրված հետևյալ բանաստեղծությունը.
1918 թվականին Ազգությունների գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի հետ Հայկական գործերի կոմիսարիատը Պետերբուրգից տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ Տերյանը շարունակել է ակտիվ գործությունը. Վ. Ավանեսովը, լինելով Համահայաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի քարտուղար, ավելի շատ զբաղվել է վերջինիս գործերով, և Հայկական գործերի կոմիսարիատի գործունեությունը հիմնականում ղեկավարել է Տերյանը։ Այդ ժամանակ նա սկսել է թարգմանել Լենինի «Պետություն և հեղափոխություն» երկը, նախաձեռնել «Կոմունիստ» ամսագրի լույսընծայումը (որի խմբագիրն է եղել), ինչպես նաև բարձրացրել Լազարյան ճեմարանի բարեփոխման հարցը, որը պետք է «կադրեր պատրաստեր ապագա Սովետական Հայաստանի համար և միաժամանակ նոր տիպի արևելագետներ տար Սովետական Ռուսաստանին» ։ Ճեմարանի վերաբերյալ գործերի կազմակերպման համար որպես խորհրդատու հրավիրվել է Նիկողայոս Մառը, որի 1918 թվականի մայիսի 17-ի զեկույցով ներկայացրած բարենորոգման պլանի նախագիծն արժանացել է նաև Տերյանի հավանությանը (Պ. Մակինցյանը նշանակվել է ճեմարանի կոմիսար, որի վրա է դրվել ղեկավարման ամբողջ պատասխանատվությունը, ինչպես նաև ընտրվել է նոր խորհուրդ՝ «մասնակցությամբ պրոֆ. Մառի, Օրբելու, Ադոնցի,Կոստանյանի, Մսերյանի և Տերյանի» ։ 1918 թվականին Ժողկոմխորհի որոշմամբ (Լենինի ստորագրությամբ) փակվում են «Հայկական ազգային խորհուրդներ, ինչպես նաև Հայաստանի պաշտպաության խորհուրդներ, կամ Ռազմա-հեղափոխական կոմիտեներ», և դրանց փաստաթղթերն ու գույքը հանձնվում է Ազգությունների գործերի ժողովրդական կոմիսարիատին կից Հայկական գործերի կոմիսարիատին ։
Վահան Տերյանին հանձնարարվել է Հայոց ցեղասպանությունից փրկված և Աստրախանում և Հյուսիսային Կովկասում ապաստան գտած հայ գաղթականներին օգնելու գործը (նրանց հասցնել հագուստ, դեղորայք գրքեր և այլն) ։ Հուլիսի 29-ին հատուկ բժշկա-սանիտարական առաջին խումբը Տերյանի ղեկավարությամբ մեկնել է Աստրախան՝ տանելով «անհրաժեշտ գումար և երկու վագոն դեղորայքով ու ուրիշ ապրանքներով» ։ Տերյանի հետ մեկնել են Հ. Կուսիկյանը և Արծվիկ Շահիջանյանը՝ Անահիտ Շահիջանյանի քույրը ։ Ճանապարհը եղել է հոգնեցուցիչ, բազմաթիվ երկարատև կանգառներով, և Տերյանի առողջական վիճակը ավելի է վատացել ։ Աստրախանում հյուրընկալվել են Լազարյան ճեմարանի իրենց դասընկեր Նիկողայոս Վարագյանի (1988-1932) տանը։ Մի քանի օր անց Հ. Կուսիկյանը մեկնել է Հյուսիսային Կովկաս իսկ Տերյանը շարունակել է գաղթականներին օգնելու գործը։ Որոշ ժամանակ անց Տերյանը մեկնել է Հյուսիսային Կովկաս՝ եղել Պյատիգորսկում, ապա Եսենտուկիում (որտեղ հանդիպել է Հ. Հովհաննիսյանին), ապա վերադարձել Աստրախան։ Վերադարձից հետո Տերյանը մոտ մեկ ամիս մնացել է Աստրախանում, սակայն Ն. Վարագյանի մայրը՝ Մանուշակ Վարագյանը նշել է, որ այդ ընթացքում «նա համարյան միշտ հիվանդ պառկած էր մեր տանը» ։
Հոկտեմբերի կեսերին Տերյանը, ավարտած լինելով իր գործը և զգուշանալով սկսվող աշնային ցրտերից ու խոնավությունից, հեռանում է Աստրախանից ։ Մոսկվա վերադառնալուց հետո (մոտավորապես 1919 թվականի փետրվարին) նա փորձել է շարունակել աշխատանքը, «սակայն այլևս անհնարին էր։ Թոքախտը անցել էր աղիքները և կոկորդը, նա հազիվ էր կարողանում շշնջալ» ։ Ամռանը Տերյանն ընկերների ու հարազատների պնդմամբ տեղավորվել է Մոսկվայի քաղաքամեձ Սոկոլնիկի արվարձանի Չետվերիկովի սանատորիայում, սակայն այնտեղի ծանր հիվանդների միջավայրին և միօրինակ ու ձանձրալի պայմաններին չդիմանալով՝ որոշ ժամանակ անց հեռացել է՝ բնակվելով Մոսկվայի «Մետրոպոլ» հյուրանոցում, որտեղ «առաջին անգամ Տերյանը հեղափոխության ընթացքում նորից քրքրում է իր ձեռագրերը, արտագրում է այն կտորները, որ ավարտած էր համարում, կարգի է բերում ու նախապատրաստում պոեզների երկրորդ հատորը և այդ զբաղմունքների միջոցին երբեմն գրելու նոր փորձեր անում» ։ Այդ ժամանակ դաշնակցական կառավարության անունից Տերյանին այցելել է բժիշկ Զավրիևը և առաջարկել է տեղափոխվել Շվեյցարիա՝ «խոստանալով ամեն տեսակի աջակցություն», սակայն Տերյանը մերժել է այդ առաջարկը ։
1919 թվականի աշնանը Տերյանը Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի կարևոր և շտապ հանձնարարություններով մեկնել է Տաշքենդ. ՌԽՖՍՀ Արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի 1919 թվականի հոկտեմբերի 3-ին տրված վկայականում գրվել է. «Բոլոր ռազմական, քաղաքացիական և երկաթուղային իշխանություններին առաջարկվում է ընկ. Տերյանին ցույց տալ ամենալայն օժանդակություն՝ նրա ուղևորության ճանապարհին» ։ Ուղևորության հստակ նպատակը հայտնի չէ, ինչպես նաև հստակ չէ Տերյանի՝ հետագայում Պարսկաստան և Թուրքիա մեկնելու հարցի ստույգ լինելը ։ Միաժամանակ Տերյանը հույս է ունեցել տեսնել ավագ եղբորը՝ Ղազարին, որից վաղուց նամակ չուներ, և «հույս ուներ տաք կլիմայում, եղբոր ընտանիքի խնամքը վայելելով վերականգնել իր սպառվող ուժերը» ։
Անահիտ Շահիջանյանը՝ Տերյանի հղի կինը, որը «գրեթե մերժված էր» ծնողների կողմից ամուսնացած մարդու հետ կապի համար, պատրաստակամություն է հայտնել ուղեկցել նրան։ Մեկնելուց առաջ Տերյանի իր գրքերը տեղավորել է մի քանի փայտե արկղերում և թողել Մոսկվայում ապրող Միքայել Տեր-Մկրտչյանի մոտ ։ Իր հետ վերցնելով միայն որոշ կարևոր փաստաթղթեր՝ Տերյանը կնոջ հետ հոկտեմբերին (հավանաբար հոկտեմբերի 15-ին ) գնացքով մեկնել է Սամարա, որտեղ ստիպված են եղել երկար ժամանակ կանգ առնել՝ սպասելով դեպ Թուրքեստան մեկնող գնացքի։ Տերյանի առողջական վիճակը կրկին վատացել է, և Անահիտն առաջարկել է վերադառնալ Մոսկվա, սակայն Տերյանը մերժել է՝ պատճառաբանելով, որ հատկացված գումարը ծախսված է, և չեն կարող առանց գործն ավարտելու վերադառնալ։ Նոյեմբերի 22-ին Տերյանն ու Անահիտը գնացք են նստել (ճանապարհին Տերյանի վիճակն ավելի է ծանրացել) և դեկտեմբերի 13-ին հասել Օրենբուրգ 2 կայարան (քաղաքից տասը կիլոմետր հեռու), որտեղ մինչև դեկտեմբերի 18-ն ստիպված են եղել սպասել Տաշքենդ մեկնող գնացքի։ Անահիտը մեկնել է Օրենբուրգ և կարողացել է հաջորդ օրը Տաշքենդ մեկնող գնացքում տեղ գտնել, սակայն կայարան վերադառնալուց հետո Տերյանին գտել է 40,8° ջերկության մեջ, և որոշվել է մեկնումը հետաձգել ու մնալ Օրենբուրգում՝ իրեն ծանոթ Օհանյանների տանը. Տերյանը համաձայնել է. «Ինչ ուզում ես արա, միայն ինձ մահից փրկիր» ։ Տերյանին սահնակով տեղափոխել են Օհանյանների տուն, ուր նա հասել է ցրտից գրեթե անզգա, սակայն տանը տիրող ջերմության և հարմարավետ պայմանների շնորհիվ հաջորդ օրը իրեն լավ է զգացել ։
Դեկտեմբերի 21-ին Տերյանն անկողին է ընկել և այլևս վեր չի կացել։ Բծավոր տիֆի համաճարակի պատճառով քաղաքում բժիշկները հիվանդներին ընդունել են միայն հիվանդանոցներում կամ իրենց մոտ, այդ պատճառով բժիշկ բերել Տերյանի մոտ կարողացել են միայն դեկտեմբերի 28-ին, բայց դրանից հետո նա այլևս չի եկել։ Վերադաս մարմիններին ուղղված դիմումների շնորհիվ դեկտեմբերի 30-ից Տերյանին սկսել է կանոնավորապես այցելել մի բժիշկ, սակայն նրա ջերմությունից 35,6°-ից չի բարձրացել և նա ոչինչ չի կարողացել ուտել։ Տերյանը «շատ էր խոսում Սուսաննայի մասին, բուռն ցանկություն էր հայտնում տեսնել նրան և իր ընկերներից մի քանիսին» ։ Տեսնելով, որ Տերյանը սիրով է ունկնդրում ուրախ զրույցներ, Օհանյանները նույնիսկ փոքրիկ խնջույք են կազմակերպել ։ Նոր տարվա օրերին Տերյանն անգամ անկողնում չի կարողացել շարժվել, իսկ հունվարի 4-ից նրա մարմինն սկսել է «սառչել». նա գանգատվել է, որ «ներսից ինքը այրվում է», իսկ վերջույթները սառչում են ։ Օրենբուրգում անհրաժեշտ դեղերը գտնելու անհնարինության պատճառով Տերյանը խնդրել է իրեն տանել Մոսկվա, սակայն հունվարի 6-ին երեք բժիշկներ քննում են Տերյանին և եզրակացնում. «Ոչինչ անել չի կարելի և պետք է րոպե առ րոպե սպասել վախճանի» ։ Հունվարի վեցի լույս 7-ի գիշերը Տերյանը չի քնել, մի քանի անգամ խնդրել է իրեն հագցնել ու նստեցնել բազկաթոռին, սակայն մի քանի րոպեից ավել նստել չի կարողացել, դժվարանում էր խոսել, քնել չէր կարողանում։ Այդ ժամանակ նա Անահիտին ասել է.
Տերյանը խնդրել է իրեն կամֆորա ներարկել, և Անահիտը կարողացել է գտնել ռազմասանիտարական գնացքի (որով իրենք եկել էին Սամարայից) բուժակին։ Տերյանը ճանաչել նրան և ներարկում կատարելիս հարցրել է. «Կարելի՞ է անվերջ սրսկել և այդպիսով կյանքը երկարացնել դարձյալ մեկ շաբաթով» ։ Տերյանն Անահիտին խնդրել է «հանգիստ նստել իր մոտ և լաց չլինել ու չվազվզել». «Դրանից հետո նա կամաց-կամաց»... հանգիստ, մեռնում է» ։
Ստեղծագործական լեզվի զարգացման փուլեր
Վահան Տերյանի ստեղծագործական կյանքը, ըստ լեզվի զարգացման, կարելի է բաժանել չորս փուլերի ։
Բանաստեղծական շարքեր
Վահան Տերյանն իր բանաստեղծությունների մեծ մասը համախմբել է առանձին շարքերի մեջ («Մթնշաղի անուրջներ», «Գիշեր և հուշեր», «Ոսկի հեքիաթ», «Երկիր Նաիրի» և այլն)։ Արևելահայ բանաստեղծության մեջ Տերյանն առաջինն էր, որ դասական մակարդակի է հասցրել շարքերով գրելու սկզբունքը։ Տերյանը մտածում և ստեղծագործում էր ոչ միայն առանձին բանաստեղծությունների, այլև շարքերի միջոցով։ Շարքի մեջ մտնող յուրաքանչյուր բանաստեղծություն ներքին կապ ունի քնարական շարքի ընդհանուր մոտիվների ու տրամադրությունների հետ և դրանով իսկ ամբողջացում է շարքի մեջ ներկայացվող հիմնական գիծը։ Իր հերթին շարքի մեջ մտնող յուրաքանչյուր բանաստեղծություն նրանից դուրս կարող է ընկալվել որպես առանձին ստեղծագործություն։ Այդպիսին են նաև Տերյանի բանաստեղծությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Կոմիտասի անվան պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայերը Վրաստանում Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Վահան Տերյան Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Գրանիտնոե (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
2001 թվականի տվյալներով Գրանիտնոե քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 631 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2647,73 մարդ/կմ²։
Ավզարիկ
Ավզարիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մահմուդիի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տուրովերովո-Գլուբոկինսկի (Միլլերովսկի շրջան)
Տուրովերովո-Գլուբոկինսկի (Туроверово-Глубокинский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Վերխնետալովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Փողոցներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վարսենիկ Եսայան
Վարսենիկ Եսայան, հայ գրականագետ, թարգմանչուհի, ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1969 թ.-ից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Իրանի Թավրիզ քաղաքում։ Մանկությունն անցկացրել է Ուրմիայում։ 1914 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Թիֆլիս, ապա Բաքու։ 1916 թվականին նորից վերադարձել է Իրան։
Հայրը եղել է Ռուսաստանի քաղաքացի, բանկային պաշտոնյա, իսկ 1918 թվականից խորհրդային ծառայող Իրանում։
1926 թվականին Եսայանն ավարտել է Ատրպատկանի հայոց թեմական կենտրոնական դպրոցը (Թավրիզ), որից հետո եկել է Երևան ուսանելու։ 1930 թ.-ին ավարտել է Երևանի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետի պատմագրական բաժինը։ Ուսանելուն զուգընթաց մանկավարժությամբ է զբաղվել Երևանի տարբեր դպրոցներում։ 1931-1937 թվականներին աշխատել է «Ավանգարդ» և «Խորհրդային Հայաստան» թերթերում։ 1941-1977 թվականներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Երևանի Մաքսիմ Գորկու անվան թիվ 4 միջնակարգ դպրոցում։
Թ. Ջուհարյանի հեղինակակցությամբ հայկական միջնակարգ դպրոցի 8-րդ դասարանի համար կազմել է «Հայրենի գրականություն», Ա. Ղազինյանի և Վ. Նորենցի հեղինակակցությամբ՝ 7-րդ դասարանի «Գրականություն» դասագրքերը։
Դպրոցին և մանկավարժությանը մատուցած ծառայությունների համար պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով և Խաչատուր Աբովյանի անվան ու Նադեժդա Կրուպսկայայի անվան մեդալներով։ Մահացել է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ
(9698) Իդզերդա
(9698) Իդզերդա (Idzerda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,365915 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,242 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4899 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1329,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270835 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արժանս ան Օբրակ
Արժանս ան Օբրակ (Argences-en-Aubrac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակավայրը ստեղծվել է 2016 թվականի հունվարին` Սենտ Ժենևիև սյուր Արժանս, Ալպուեշ, Գրեսակ, Լակալմ, Լա Տերիս և Վիտրակ ան Վիադեն համայնքների միավորման արդյունքում։
Կիլդիգուլովոլո
Կիլդիգուլովոլո (Кильдигуловоло, Килдеғол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրզյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 451 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրզյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Հաբեթ Թադևոսյան
Կենսագրություն
Հաբեթ Թադևոսյանը ծնվել է 1916 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Խաչիկ գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական տեխնիկումը։ Խաչիկ գյուղի միջնակարգ դպրոցում դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն ։
1941 թվականի օգոստոսին զորակոչվել է ռազմաճակատ, ծառայել 48-րդ բանակի 139-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի շքանշանի, «Խիզախության համար», «Մարտական ծառայությունների համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և ուրիշ մեդալներով։ Մարտերում ցուցաբերած նրա հերոսությունների մասին 1945 թվականի հունվարի 28-ին «Զա ռոդինա» ճակատային թերթում տպագրվել է «Հայ ժողովրդի հավատարիմ զավակ Հաբեթ Թադևոսյանը» խորագրով հոդվածը։ 1941 թվականի նոյեմբերի վերջերին 17-րդ հրետգնդում մասնակցել է Տուլայի, ապա Մինսկի, Գոմերի, Բոբրույսկի և Դնեպր, Դեսնա, Վիսլա գետերի անցման համար մղվող մարտերին։ Հրետանավոր Թադևոսյանը ուղիղ նշանառությամբ ոչնչացրել է հակառակորդի շարասյունը, շարքից հանել զրահամեքենաներ, զենիթային սարքեր, հրանոթներ, ականանետներ, սայլեր և երկու տասնյակ հիտլերականներ։ Այդ մարտերից հետո պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1943 թվականին Թադևոսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Թադևոսյանը մասնակցել է հաղթանակի զորահանդեսին Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում ։
Դուրա-Եվրոպոս
Կատեգորիա:Սիրիայի պատմություն Կատեգորիա:Ասիայի անհետացած քաղաքներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Հաբեթ Թադևոսյան
Կենսագրություն
Պատերազմից հետո Թադևոսյանն ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, ղեկավարել Խաչիկ, Մալիշկա, Արենի գյուղերի և Եղեգնաձորի շրջկենտրոնի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցները ։
Մահ
Հաբեթ Թադևոսյանը մահացել է 1979 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սոնոյա Միձունո
Սոնոյա Միձունո (ソノヤ・ミズノ), ճապոնական ծագմամբ բրիտանացի դերասանուհի, ֆոտոմոդել, բալետի պարուհի ։
Կյանքի վաղ տարիներ
Ծնվել է Տոկիոյում, սակայն շուտով տեղափոխվել է Սոմերսետ՝ Մեծ Բրիտանիա ։ Հայրը ճապոնացի է, իսկ մայրը՝ կսով չափ բրիտանացի, կիսով չափ արգենտինացի ։ Մանուկ հասակում սովորել է Royal Ballet School-ում, որն ավարտելուց հետո խաղացել է մի քանի բալետային թատերախմբերում, ներառյալ` Semperoper Ballet-ը Գերմանիայում` Դրեզդենում, Ballet Ireland, New English Ballet Theatre և Scottish Ballet բալետներում ։
Կարիերա
20 տարեկան հասակում սկսել է ֆոտոմոդելի կարիերան ՝ կեցվածք ընդունելով այնպիսի ապրանքանիշների համար, ինչպիսիք են Շանելը, Yves Saint Laurent-ը, Alexander McQueen-ը, Saint Laurent-ը և Լուի Վիտոնը ։ 2014 թվականի ընթացքում Միձունոն Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում  խաղացել է Արթուր Փիթի «Մեծագույն շոու» բեմադրությունում ։
Ֆիլմում առաջին քայլերն է արել՝ նկարահանվելով Ալեքսա Գառլենդի՝ «Մեքենայից» գիտաֆանտաստիկ թրիլլերում, որը Մեծ Բրիտանիայում վարձույթի է հանվել 2015 թվականի հունվարին ։ Այդ նույն տարում պարուհու էպիզոդային դերով է հանդես եկել Միքայել Դամինայի «Բարձր լարում» ։ 2016 թվականին նկարահանվել է The Chemical Brothersի և Բեք Հենսենի «Wide Open» երգի տեսահոլովակներում ։
2017 թվականին էպիզոդիկ դերով հանդես է եկել Դիսնեյի՝ Գեղեցկուհին և հրեշը ֆիլմի էկրանավորմանը և միացել է Warner Bros «Չափազանց հարուստ ասիացիներ» ֆիլմի (որտեղ գլխավոր դերում խաղում էին Կոնստանս Վուն և Միշել Եոն ) դերասանական կազմին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Տոկիո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ճապոնացի մոդելներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
(1815) Բեթհովեն
(1815) Բեթհովեն (Beethoven), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1932 թվականի հունվարի 27-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,158111 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5681 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7482 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2049,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175616 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,74° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1932 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստորին Բուլունդիկ
Ստորին Բուլունդիկ (Нижий Булундык), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տենգա գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Խանդ
Խանդ, ամբիվալենտ զգացմունք, որի հիմնական բաղադրիչներն են նույն անձի նկատմամբ տածվող սերն ու նրան անմնացորդ կերպով տիրելու ցանկությունը, իսկ մյուս կողմից՝ ատելությունը, որոնց գումարվում է նաև իրական կամ երևակայական, մրցակցի նկատմամբ տածվող բացասական դիրքորոշումը։
Ստորին Բուլունդիկ
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Խանդ
Երեխաները խանդի զգացում սկսում են դրսևորել շատ վաղ տարիքից։ Խանդի ծայրահեղ դրսևորումները պայմանավորված են անձի ցածր ինքնագնահատականով և իր ուժերի ու բարեմասնությունների նկատմամբ ունեցած թերահավատությամբ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Էմոցիաներ Կատեգորիա:Նարցիսիզմ
Ստորին Բուլունդիկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մեծ քսանյակի գագաթնաժողով Կաննում (2011)
Գագաթնաժողովի հիմնական հարցերի թվում էր նաև միջազգային բանկային գործարքների կամ այսպես կոչված « Տոբինի հարկի » ներդրման հարցը (ի պատիվ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Ջեյմս Թոբինի, ով առաջինն առաջարկեց միջազգային բանկային գործարքների համար վճար սահմանել և աջակցել այդպիսով զարգացող երկրներին) ։
Իրավիճակը գագաթնաժողովից առաջ
2011 թվականի նոյեմբերի 2-ին ՝ G20-ի գագաթնաժողովի նախօրեին, եվրոպական առաջնորդները սկսեցին իրենց աշխատանքը Կաննում՝ անդրադառնալով եվրոգոտու խնդիրներին։ Այս հանդիպման անհրաժեշտությունը ծագեց այն բանից հետո, երբ Հունաստանի կառավարությունը, համազգային գործադուլների և երկիրը ընդգրկող բողոքի ցույցերի արդյունքում, հանդես եկավ Եվրոպական միության հետ վարկային համաձայնագրի շուրջ հանրաքվեի անցկացման օգտին, որը համաձայնեցվեց հոկտեմբերի 26-ին 2011 թվականին Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելում Եվրոպական գագաթնաժողովում և նախատեսում էր միջոցներ՝ Հունաստանը խնայողության պայմաններով դեֆոլտից փրկելու համար ։ Իսկ որոշ վերլուծաբանների կարծիքով՝ Հունաստանի կառավարության քաղաքական անվճռականությունը կհանգեցնի նրան, որ Հունաստանը ստիպված կլինի լքել եվրագոտին, և դա իր հերթին «կարող է խեղդել ողջ Եվրոպան» ։
Գագաթաժողովի արդյունքները
G20-ի գագաթնաժողովում որոշվել է խստացնել վերահսկողությունը բանկերի նկատմամբ և քննարկել համաշխարհային ճգնաժամը կանխելու միջոցները։
Ուսովո (Միլլերովսկի շրջան)
Ուսովո (Усово), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Սուլինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Տագամիիսա (գյուղ, Կիհելկոննա շրջան)
Տագամիիսա (Tagamõisa), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Դեմարայ Գրեյ
Դեմարայ Ռեմելե Գրեյ (Demarai Remelle Gray, ), ճամայկական ծագմամբ անգլիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական Լեսթեր Սիթի և Անգլիայի երիտասարդական հավաքականի կիսապաշտպան։ Նա նաև հանդես է գալիս Անգլիայի երիտասարդական հավաքականի տարբեր տարիքային խմբերում։
«Բիրմինգհեմ Սիթի»
Դրանից մի քանի օր հետո Գրեյը ընդգրկվել է «Ֆուտբոլային լիգայի «վաղվա» աստղերի լավագույն տասնյակում», նա խփել է իր առաջին գոլը «Բլաքբըրն Ռովերս» ակումբի դեմ հանդիպման ժամանակ ։ 2013/14 մրցաշրջանի ավարտից հետո Գրեյը իր ելույթների համրա արժանացել է «Academy Player of the Season» մրցանակին ։
Գրեյը 2014/15 մրցաշրջանի իր հաջող ելույթներով ապացուցեց որ նա արդեն «կայացած» ֆուտբոլիստ է, և ակումբի ղեկավարությունը դա զգալով որոշեց որ նա պարբերաբար հանդես գա թիմի հիմնական կազմում ։ Առաջին երկու հանդիպումները մրցաշրջանի սկզբում Գրեյը անցկացրեց դաշտում։  Այնուամենայնիվ, Գրեյը դերևս հիմնականում պահեստային կազմի խաղացող էր, նախքան գլխավոր մարզիչ Լի Քլարկի պաշտոնանկ լինելը ։ Սակայն Գերի Ռուետա մարզչի պաշտոնի ժամանակ Գրեյի հետ կապված իրավիճակը փոխվել է, և նոյեմբերի 22-ին նա մասնակցեց Ռոտերմ Յունայթեդի դեմ կայացած հանդիպմանը ։ Շուտով, Գրեյը ձախ կիսապաշտպանի դիրքում հայտնվեց, ով իրեն հիանալի դրսեվորեց 4-2-3-1 սխեմայի մեջ և դարձավ ակումբի մեկնարկային կազմի մշտական խաղացողը ։ Դեկտեմբերի 14-ին «Ռեդինգի» դեմ հանդիպման ժամանակ Գրեյը իր կարիերայում առաջին անգամ ձևակերպեց հեթ-տրիկ, ընդ որում երեք գոլերն էլ խփել է առաջին խաղակեսում։ Դեկտեմբերին ելույթներից հետո Գրեյին արժանացել է «ֆուտբոլային լիգայում ամսվա երիտասարդ խաղացողի» տիտղոսին ։ 2014 թվականի հոկտեմբերին Կլարկը մտահոգություն է հայտնել, որ ակումբի ֆինանսական դժվարությունների պատճառով կարող են վաճառվել այնպիսի խաղացողներ, ինչպիսին է Գրեյը, և խաղացողի առաջարկվել է երկարաձգել պայմանագիրը երկու տարի ժամկետով ։ Սեպտեմբերին ակումբը մերժեց «Քրիսթալ Փելասի» կողմից առաջարկը, որը ցանկություն էր հայտնել գնել ֆուտբոլիստին 500 հազար ֆունտով ։ Տարբեր ակումբների սկաուտները հետաքրքրված էին խաղացողով , և ԶԼՄ-ներում պարբերաբար լուրեր էին տարածվում ակումբների հետաքրքրությունների մասին, ինչպիսիք են անգլիական թոփ ակումբներից «Լիվերպուլը», «Տոտենհեմ Հոտսպուրը», նաև «Նյուքասլ Յունայթեդը» ։ «Բիրմինգհեմը» մերժեց այդ բոլոր առաջարկները։ Ինչպես նշում է ակումբը, ամենաթանկ պայմանագիրը «Բորնմութի» կողմից առաջարկվել է 2015 թվականի հունվարին ձմեռային տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում։ Մասնավորապես, Գրեյի տեղափոխումը կատարելու համար «Բորնմութը» 5 մլն ֆունտ առաջարկեց։ Տրանսֆերային պատուհանը փակվելուց հետո ակումբը նշել է, որ «այս առաջարկներից ոչ մեկը արժանի չէ Գրեյի կարողությանը» և գոհունակություն հայտնեց, որ նրանց հաջողվեց Գրեյին պահել ակումբում ։
Դրանից հետո, «Բիրմինգհեմը» վարձավճարով ձեռք է բերել Լլոյդ Դայերին, ակումբի գլխավոր մարզիչ Ռոուետը սկսել է  «խնայել» Գրեյի հաշվին, և մտադրված կերպով կրճատել է նրա խաղաժամանակը՝ պատճառաբանելով, թե դա սովորական պրակտիկա է երիտասարդ խաղացողի սովորեցնելու համար. խաղացողը պետք է իմանա, թե ինչպես բաց թոնել խաղերը, զգա մրցակցությունը՝ չնայած նրա նկատմամբ եղած մեծ ուշադրությանը ։ «Birmingam Mail» թերթը նշել է, որ չպետք է անտեսել Գրեյի ներուժը ։ Ապրիլի 11-ին «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս» ակումբի դեմ խաղում խփած հաղթական գոլի շնորհիվ նա արժանացել է «Մրցաշրջանի գոլ ակումբում» մրցանակին ։ Ընդհանուր առմամբ,Գրեյը մրցաշրջանում մասնակցել է 43 խաղի, որոնց երկու երեք անագամ մեկնարկային կազմում։ Գրեյը նաև արժանացել է «Մրցաշրջանի երիտասարդ խաղացող» մրցանակին ։ Երկար բանակցություններից հետո Գրեյը ակումբի հետ ստորագրեց նոր եռամյա պայմանագիր 2015 թվականի հուլիսին ։
«Լեսթեր Սիթի»
2016 թվականի հունվարի 4-ին Գրեյը չոր տարվա պայմանագիր կնքեց «Լեսթեր Սիթիի» հետ ։ Նրա տրանսֆերի գումարը կազմել է 3,7 միլիոն ֆունտ ստերլինգ։  Հունվարի 10-ին «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» ակումբի դեմ Անգլիայի գավաթի երրորդ փուլի խաղում նա կատարիեց իր նորամուտը նոր ակումբի կազմում ։ Են նույն հանդիպման ժամանակ կատարել է գոլային փոխանցում Մարցին Վասիլևսկուն։ Վեց օր անց, «Աստոն Վիլլայի» դեմ խաղում Գրեյը կատարել է իր դեբյուտը անգլիական Պրեմիեր լիգայում, հանդիպման 85-րդ րոպեին փոխարինելով Մարկ Օլբրայթոնին ։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Գրեյն խփեց իր առաջին գոլը «Լեսթերի» կազմում, հանդիպման 60-րդ րոպեին գրավելով «Մանչեսթեր Յունայթեդի» դարպասը։
Միջազգային կարիերա
2013 թվականի նոյեմբերին Գրեյին հրավիրվել է Անգլիայի մինչև 18 տարեկանների հավաքական ։ Փետրվարի 18-ին Բելգիայի մինչև 18 տարեկանների հավաքականի դեմ ընկերական հանդիպման ժամանակ Գրեյը կատարեց իր նորամուտը հավաքականի կազմում, որտեղ էլ բրիտանացիները հաղթեցին 4:0 հաշվով ։ 2014 թվականի սեպտեմբերին Գրեյը հրավիրվել է Անգլիայի  հավաքական, Գերմանիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի դեմ ընկերական խաղին մասնակցելու համար ։ Անհանգստացնող վնասվածքները Գրեյին ստիպել են կարճ ժամանակահատվածում բաց թողնել Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնության ընտրական փուլի հանդիպումները, սակայն նա պատրաստ էր խաղալ էլիտար փուլում։ Դրանից հետո Գրեյը իր առաջին հանդիպումն անցկացրեց Դանիայի հավաքականի դեմ։ Հաջորդ հանդիպումը Ադրբեջանի հավաքականի հետ, Գրեյը բաց թողեց և անցկացրել պահեստայինների նստարանին ։ Մեկնարկային կազմ Գրեյը վերադարձել է Ֆրանսիայի դեմ կայացած խաղի ժամանակ, սակայն բրիտանացիները այդ հանդիպումը պարտվել են հաշվով 2:1 հաշվով և դուրս մնացել հետագա պայքարից ։
Անգլիայի մինչ 20 տարեկանների և երիտասարդական հավաքականների հետ համատեղ մարզումների մասնակցելուց հետո, Գրեյն ընդգրկվել է Անգլիայի մինչև 20 տարերկանների ազգային հավաքականում՝ մասնակցելու 2015 թվականին կայանալիք Թուլոնի մրցաշարին։ Գրեյը Մարոկկոյի հավաքականի դեմ իր նորամուտային խաղում հանդիպման 8-րդ րոպեին գրավեց մրցակցի դարպասը ։ Գրեյը մասանակցել է նաև Կոտ դ'Իվուարի և Մեքսիկայի հավաքականների դեմ խաղերին։ Հաջորդ հանդիպումները Չինաստանի և ԱՄՆ հավաքականների հետ էր, սակայն Գրեյը բաց թողեց վատ առողջության պատճառով։  Հաջորդ անգամ մինչև 20 տարեկանների հավաքական Գրեյը հրավիրվել է իր ակումբակից Ռիս Բրաունի հետ միասին՝ մասնակցելու Չեխիայի դեմ խաղին ։ Առաջին խաղում Գրեյը և Բրաունը մեկ գոլ խփեցին, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 5:0 հաշվով Անգլիայի հավաքականի հաղթանակով ։ Երկրորդ հանդիպումը հաղթեցին չեխերը 1:0 հաշվով ։
2015 թվականի նոյեմբերին Գրեյն հրավիրվեց Անգլիայի երիտասարդական` մասնակցելու 2017 թվականին կայանալիք Եվրոպայի երիտասարդական հավաքականների առաջնությա ընտրական մրցաշարին ։ 2016 թվականի մարտի 26-ին Շվեյցարական հավաքականի դեմ հանդիպման ժամանակ նա կատարեց իր նորամուտը։  Հանդիպումն ավարտվեց ոչ ոքի 1։ 1 հաշվով, սակայն մարզիչ Գարեթ Սաուտգեյտը ասել է Գրեյին որ «դա գերազանց դեբյուտ էր» և  Գրեյը «վտանգավոր խաղացող էր հակառակորդի համար» ։
Յուլիեգի (Տուլոկսայի վտակ)
Յուլիեգի (Юлиеги), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Օլոնեցկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տուլոկսա գետի աջ ափին՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ ջրային ավազանային շրջան, գետի ենթաավազանը՝ Նևա և Լադոժսկի լճի ավազան է։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գերդա Տիրեն
Գերդա Տիրեն (Gerda Tirén, օրիորդական ազգանունը՝ Ռյուդբերգ (Rydberg), ), շվեդ նկարչուհի-պատկերազարդող։
Կենսագրություն
Գերդա Տիրենը ծնվել է 1858 թվականին Ստոկհոլմում։ 1880-1883 թվականներին սովորել է Շվեդիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, այնուհետև ուսումը շարունակելու համար մեկնել է Ֆրանսիա։ 1884 թվականի հունվարին նշանադրվել է Յուհան Տիրենի հետ և նույն տարում Փարիզում ամուսնացել նրա հետ։ 1884 թվականի վերջում նորապսակները վերադարձել են իրենց հայրենիք և բնակություն հաստատել Ուվիկեն քաղաքում։
Ավելի ուշ զույգը տեղափոխվել է Պեննինգբյու, բնակություն հաստատել Տրստի կալվածքում և գրեթե ամբողջ կյանքն այնտեղ ապրել։ 1894 թվականին Տիրենն ընտանիքի հետ որոշ ժամանակ վերադարձել է Ուվիկեն։
Գերդա Տիրենը մահացել է 1928 թվականին Պեննինգբյուում։ Թաղված է ամուսնու կողքին։
Ստեղծագործական ուղի
Գերդա Տիրենը նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ և ծաղկային նատյուրմորտներ, ֆրանսիական և շվեդական կյանքի ժանրային տեսարաններ, ինչպես նաև երեխաների պատկերներ։
Գերդա Տիրենի գրքային հայտնի նկարազարդումներից են Ֆրից Ռեյթերի «Կյանքը երկրում», Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզոյի արկածները», Մարկ Տվենի «Արքայազնը և աղքատը»։
1923 թվականին Գերդա Տիրենն ակտիվորեն համագործակցել է «Jultomten» ամսագրի հետ, որը Ստոկհոլմում հրապարակում էր շվեդական մանկավարժական թերթը։ Այդ հրատարակությունում են տպագրվել Սակարիաս Տոպելիուսի «Ճնճղուկ» բանաստեղծության նկարազարդումները, նկարչուհու հին ջրաներկ աշխատանքներ, որոնք փոստային բացիկների վրա տպագրվել են դեռևս 1898 թվականին «Արդյոք կգնեք ամանորյա նվերներ» խորագրով, բազմաթիվ ժանրային տեսարաններ երեխաների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ Կատեգորիա:Շվեդ պատկերազարդողներ Կատեգորիա:Շվեդ արվեստագետներ Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ
Կիրկեն գավաթը մատուցում է Ոդիսևսին
«Կիրկեն գավաթը մատուցում է Ոդիսևսին» (Circe Offering the Cup to Ulysses), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված մոտ 1891 թվականին։ Կտավը դարձել է Ուոթերհաուսի նկարների շարքի շարունակությունը, որտեղ պատկերել է իշխանությամբ օժտված կանանց, ինչն արտացոլել է 20-րդ դարի շեմին վիկտորյական Բրիտանիայում տեղի ունեցող փոփոխությունները ։ Նկարը եղել է դիցաբանական դասական կերպար Կիրկեի առաջին պատկերումը, որին հաջորդել են «Կիրկե» (1892) և «Կախարդուհին» (մոտ 1911) նկարները։ Գտնվում է Օլդեմի պատկերասրահում, Միացյալ Թագավորություն։
Սյուժե և նկարագրություն
Նկարում պատկերված է տեսարան Հոմերոսի «Ոդիսական» պոեմից, որտեղ կախարդուհի Կիրկեն Ոդիսևսին առաջարկում է կախարդական ըմպելիք, որի միջոցով նա փորձում է ենթարկել Ոդիսևսին իր կախարդանքներին, քանի որ արդեն արել էր նրա խմբի հետ։ Ոդիսևսին կարելի է տեսնել Կիրկեի գահի հետևում գտնվող հայելու մեջ, իսկ Ոդիսևսի ուղեկիցներից մեկին, որը կախարդանքով փոխակերպվել էր խոզի, կարելի է տեսնել Կիրեկի ոտքերի մոտ ։
Վերլուծություն
Ուոթերհաուսը ցույց է տալիս, որ Կիրկեն վերահսկում է իրավիճակը՝ նրան տեղակայելով դիտողից բարձր դիրքում։ Նրա նստատեղը գտնվում է աստիճանի վրա, իսկ կախարդուհին նկարված է բարձր պահած կզակով, այդպիսով մենք պետք է նայենք նրա աչքերին, երբ նա նայում է ներքև։ Այդ կերպ նկարիչը խաղարկում է Կիրկեի կեցվածքը, որպեսզի նրան դնի գերակշիռ դիրքում։ Բացի այդ՝ Կիրկեի հետին ֆոնը ցույց է տալիս ուժ, քանի որ նրա մարմինը երիզող առարկաները՝ հայելին և բազկաթոռի արմնկակալները ստեղծում են գահի տպավորություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ Կատեգորիա:1891 նկարներ Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Հափրուկ դեղին
Հափրուկ դեղին, հափուկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Նկարագրություն
30-50 սմ բարձրությամբ ճյուղավոր թավոտ և կողավոր ցողուններով միամյա կամ երկամյա մեղրատու խոտաբույս է։ Հերթադիր դասավորված փետրաձև տերևները մասնատված են 3-5 մասերի։ Խիտ, հասկանման ողկույզներում հավաքված են դեղնականաչավուն ծաղիկները։ Գագաթներին լայն բացված երեք ատամիկներով պտուղները երկարավուն, եռակող տուփիկներ են։
Տարածվածություն
Որպես մոլախոտ աճում է ամենուրեք, ստորին և միջին լեռնային գոտիների քարքարոտ վայրերում, չոր բլուրների լանջերին, կավային և ավազային հողերի վրա, ցանքսերում, անտառաեզրերին, տափաստաններում և աղբավայրերում։ Հանդիպում է Հայաստանի գրեթե բոլոր մարզերում, նաև Արցախում։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներով օգտագործում են վերգետնյա մասը, տերևներն ու արմատները։ Կանաչ զանգվածը պարունակում է ալկալոիդներ, կարոտին, C վիտամին, դաբաղանյութեր, օրգանական թթուներ և այլն։ Ծաղիկներից ստացվող ներկանյութն օգտագործում են մետաքսյա իրերը դեղին ներկելու համար։ Կիրառում են նաև որպես անասնակեր ոչխարների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Հափուկազգիներ Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Գրական մրցանակ
Գրական մրցանակ, խրախուսանք գրականագիտական արվեստի ասպարեզում ունեցած ձեռքբերումների համար։ Այն կանոնավոր կերպով և որոշակի կանոններով (ըստ մրցանակի կանոնակարգի) սահմանում է մասնագետների խումբը (ընտրված հատուկ կանոններով կամ նշանակված կազմակերպիչ խորհրդի, կոմիտեի, ժյուրիի, կոմիսիայի կողմից)` թեկնածուների երկար կամ կարճ ցանկից ընտրելով մեկ կամ մի քանի մրցանակակրի։ Մրցանակը հիմնականում ներառում է դրամական պարգև, որն ուղեկցվում է ծառայությունների համար պարգևատրման որևէ խորհրդանշական ձևով (մեդալ, արձանիկ և այլն)։ Մրցանակի վերաբերյալ որոշումը հրապարակավ հայտարարվում է, իսկ մրցանակաբաշխությունը հաճախ տեղի է ունենում հատուկ կազմակերպված արարողակարգով ։
Պատմություն
Ի սկզբանե ծագելով թագավորական մեկենասությունից և ազնվական հովանավորությունից՝ իբրև մենեստրենների և տրուբադուրների մրցույթների, այս կամ այն տեղանքի սեզոնային տոնախմբությունների («Ծաղկային խաղեր») ժամանակ շնորհվող պարգևներ, գրական մրցանակները` որպես ճյուղավորված հասարակական ինստիտուտներ, վերաբերում են նոր և նորագույն ժամանակներին։ Ընդհանուր առմամբ` դրանք զարգանում են գրական շուկայի պայմաններում, երբ բանահյուսության շուրջն առաջանում է հետաքրքրությունների բարդ ցանց և տարատեսակ խմբերի փոխներգործություն, ի հայտ են գալիս հրատարակչի, գրավաճառի, քննադատի, լրագրողի հատուկ դերեր և դերային ռազմավարություններ, ծագում են գրական բանավեճեր և պայքար։
Նկարագրություն
Մրցանակները տարբերակվում են՝ ըստ բանահյուսության տարբեր ձևերի (պոեզիա, արձակ, դրամա, դետեկտիվ, ֆանտաստիկա և այլն)։ Դրանք նշանավորում են հեղինակի վերջին ստեղծագործությունը կամ շնորհվում են ընդհանուր գործունեության համար։
Մրցանակի տարատեսակներ են այս կամ այն մրցույթի, փառատոնի հաղթողների մրցանակները, ինչպես նաև գրանտներն ու թոշակները, որոնք խթանում են գրողի հետագա գրական-ստեղծագործական գործունեությունը (նյութական օգնության, վճարովի ստեղծագործական արձակուրդի կամ գործուղման ձևով)։
Մրցանակ կարող են շնորհել ինչպես պետական կազմակերպությունները, այնպես էլ հասարակական միությունների ցանկացած ձևեր՝ պրոֆեսիոնալից մինչև սիրողական։ Մրցանակների բազմազանությունը և քանակը ցույց է տալիս հասարակության բարդ և դինամիկ համակարգը, նրանում փոխհարաբերությունների կայունությունը և հարստությունը։
Կորպորատիվ, տեղական (քաղաքային, տարածաշրջանային) և ազգային գրական մրցանակներից բացի կան նաև միջազգային մրցանակներ։ Նրանցից ամենահինը և հանրաճանաչը Գրականության Նոբելյան մրցանակն է (սկսած 1901 թվականից)։
Առավել հին, բայց ավելի նեղ, ազգային մասշտաբի մրցանակներ են շվեյցարական Ռամբերի ֆրանսալեզու մրցանակը (1898), ֆրանսիական Գոնկուրյան մրցանակը (1903) և Ֆեմինա մրցանակը (1904), Գերմանիայի Շիլլերի ազգային մրցանակը (1905), իսպանական Ֆաստենրատի մրցանակը (1909), ԱՄՆ-ի Պուլիցերյան մրցանակը (1903): Բոլորը մինչ օրս շնորհվում են։ Ռուսաստանում Գրիբոյեդովյան մրցանակը ստեղծվել է 1878 թվականին (առաջին անգամ շնորհվել է 1883 թվականին), Գիտությունների Ակադեմիայի Պուշկինյան մրցանակը՝ 1881 թվականին, 2005 թվականին Ռուսաստանում ստեղծվել է Նոր Պուշկինյան մրցանակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական մրցանակներ Կատեգորիա:Մրցանակներ
Ոչ ամենահաջող օրը
Սյուժե
Մի օր Ստեպանով ամուսինները գնում են դատարան՝ ամուսնալուծվելու համար, իսկ իրենց փոքրիկ դստերը՝ Դունյային, թողնում են Նադյա Ստեպանովայի եղբոր՝ Նիկիտայի մոտ։ Սակայն Նիկիտան պետք է հասցնի գնալ թատերական ինստիտուտ և ռադիոներկայացման ձայնագրման։ Բացի այդ, նա պետք է օգնի իր ընկեր Գրանատիկովին քննություն հանձնել՝ խաբելով դոցենտին, ինչպես նաև պետք է վերլուծի իր զգացմունքներն ընկերուհու՝ սկսնակ կինոաստղ Անյայի հանդեպ։ Դունեչկան դառնում է Նիկիտայի անփոփոխ ուղեկիցը։
Ավելի ուշ Նիկիտայի ու Դունեչկի գիշերային վերադարձը վախեցնում է Ստեպանովներին։
Երաժշտություն
Ֆիլմում օգտագործվել են Բուլատ Օկուջավայի («Ցտեսություն, տղաներ», «До свидания, мальчики»), Իննա Կաշեժևայի, Ալեքսանդր Գալիչի («Հարցրեք, տղաներ...», «Спрашивайте, мальчики…») երգերը։
Ստեղծման պատմություն
«Դունեչկան և Նիկիտան» վիպակը հիմնված է Սեմյոնովի կենսագրության վրա։ Նա ամուսնացած էր Նիկիտա Միխալկովի քրոջ հետ։ Դունյայի դերը կատարել է Սեմյոնովի ավագ դուստրը՝ Դարյա Սեմյոնովան՝ Նիկիտա Միխալկովի զարմուհին։ Այսպիսով, Նիկիտայի և Դունյայի գլխավոր դերերը կատարել են նրանց իրական նախատիպերը  ։
Քննադատություն
Քննադատ Միխայիլ Սերգեևիչ Բելյավսկին նշել է ֆիլմի ոճական մոտիկությունն այնպիսի ֆիլմերի հետ, ինչպիսին է՝ «Ես քայլում եմ Մոսկվայում» («Я шагаю по Москве»): Այս ոճաբանությունը նա նշել է որպես «մոդեռն» ոճ։ Բելյավսկին կարծում է, որ, չնայած պատմվածքի թեթևությանը, ֆիլմը լուրջ հարցեր է շոշափում, բայց երբեմն «իմաստի և նշանակության առումով քիչ էական» դրվագներ «պատկերավոր կերպով» լուծված են «ավելի հստակ, թարմ, ինքնատիպ»։ Քննադատը նշում է Գոբզևայի և Միխալկովի տաղանդավոր խաղը։ Եվ ընդհանուր առմամբ, կարծում է, որ ֆիլմը գտնվում է «նոր, ժամանակակից կինոլեզվի» որոնումների փուլում, ինչը շատ բանով որոշում է թե նկարի արժանիքները, թե թերությունները.
«Թատրոն» ամսագրից Դենիս Գորելովը նշել է, որ մնջախաղի տեսարանը փոխառվել է լեհական «Ցտեսություն, մինչև վաղը» ֆիլմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1966 ֆիլմեր
Կոգոշիմա (քաղաք)
Կոգոշիմա (ճապ.՝ 児 島 市  ) - քաղաք Ճապոնիայում,որը «կենտրոնական քաղաքի» կարգավիճակ ունի,Կոգոշիմա պրեֆեկտուրայի խոշորագույն բնակավայրը վարչական կենտրոնն է։ Տաք կլիմայի համար քաղաքը հաճախ անվանում են «Արևելքի Նեապոլ»։
Քաղաքի մակերեսը կազմում է 547,07 կմ2,բնակչությունը ՝ 606 523 մարդ, բնակչության խտությունը ՝ 1108,68 մարդ կմ2։
2004 թվականի նոյեմբերի 1-ին քաղաքը ներառեց հինգ արվարձաններ, որոնց պատճառով Կոգոշիմայի ընդհանուր տարածքը գրեթե կրկնապատկվեց։ Սրանք Յոշիդայի, Կիերի, Կորիյամայի, Մացումոտոյի, Սակուրաջիմայի բնակավայրեր էին։
Պատմություն
Շատ դարեր շարունակ, Կագոշիման ծառայում էր որպես Շիմազուի սամուրայների ընտանիքի նստավայր։ Էդոյի շրջանում քաղաքը հանդիսանում էր գլխավոր քաղաքական կենտրոն և առևտրային նավահանգիստ։ Եվրոպացիների գալուց հետո այստեղ ակտիվացել է քրիստոնյա միսիոներների գործունեությունը, քանի դեռ իշխանությունները չեն արգելել օտարերկրյա կրոնը 16-րդ դարի վերջին և 17-րդ դարի սկզբներին։ 1863 թվականին քաղաքը ենթարկվեց հրետանային հարձակման ՝ Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական նավատորմի կողմից։
Այստեղ ծնվել է Սայգո Տակամորին՝ Ճապոնիայի պատմության ամենաազդեցիկ սամուրայներից մեկը։ Կոգոշիման նաև Հեյխաթիրո Տոգոյի ծննդավայրն է՝ ծովակալը,ով ճապոնական նավատորի հրամանատարն էր 1904-1905 թվականների ռուս-ճապոնական պատերազմում։
1914 թվականին տեղի է ունեցել Սակուրաջիմա հրաբխի ժայթքումը,որը,սակայն, լուրջ վնասների չբերեց։
Կլիմա
Կոգոշիմայի կլիման մերձարևադարձային մոնսոն է՝ հաճախակի անձրևով և թայֆուններով։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 18°С է, իսկ տեղումների քանակը 2000–2700 մմ է։ Քամիների ուղղությունը դեպի հյուսիս-արևմուտք է, բայց ամռանը այն փոխվում է հակառակը։