cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության համագումարներ
XV համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնհինգերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1951 թվականի մարտի 20-22-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 406 պատգամավոր վճռական և 23-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին 56174 կուսանդամների և 5451 թեկնածուների։ Համագումարը լսել է Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի հաշվետվությունը և ամփոփել չորրորդ հնգամյակում հանրապետության կուսկազմակերպությունների կատարած աշխատանքի արդյունքները արդյունաբերության ու գյուղատնտեսության զարգացման ասպարեզում։ Արդյունաբերության համախառն արտադրանքի հնգամյա պլանը գերակատարվել էր 31%-ով։ 1940 թ-ի մակարդակը 1951 թ-ին գերազանցվել էր 2, 4 անգամ։ Հանրապետությունում կառուցվել և վերակառուցվել էին տասնյակ նոր ձեռնարկություններ (Երևանի Վ. Ի. Լենինի անվան էլեկտրամեքենաշինական, ճշգրիտ էլեկտրասարքավորումների, կաբելի, ժամացույցի, ալյումինի, «Պոլիվինիլացետատ», մահուդի, Սպիտակի շաքարի, Հոկտեմբերյանի պահածոների)։ Սկսվել էր մի շարք խոշոր օբյեկտների (Գյումուշգէս, Քաջարանի կոմբինատ և այլն) կառուցումը։ Ընդլայնվել էր ժողովրդական սպառման առարկաների արտադրանքը։ Սննդարդյունաբերության արտադրանքը զգալիորեն գերազանցել էր նախապատերազմյան մակարդակը։ Զգալի էին հաջողությունները նաև գյուղատնտեսության բնագավառում։ Տեխնիկական կուլտուրաների ցանքատարածությունները հնգամյակի ընթացքում ավելացել Էին 17%-ով։ Խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը 1950 թ-ին, 1940 թ-ի համեմատ, ավելացել Էր 27%-ով, ոչխարներինը և այծերինը՝ 72%-ով։ էլեկտրիֆիկացված կոլտնտեսությունների թիվը հնգամյակի տարիներին ավելացել էր մոտ՝ 3 անգամ։ Կառուցվել և գործարկվել էին ստորին Զանգվի ջրանցքի առաջին հերթը, Քանաքեռի ջրհան կայանը և մի շարք ջրասարներ։ Գյուղատնտեսության մեջ դրական տեղաշարժեր կային աշխատանքների մեքենայացման գործում։ ՄՏԿ-ների թիվը հասել էր 50-ի։ 1950 թ-ին գյուղատնտեսության 42 առաջավորներ արժանացել էին սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման, հարյուրավոր աշխատողներ պարգևատրվել էին շքանշաններով ու մեդալներով։ Նշվեց, որ չորրորդ հնգամյա պլանի հաջող կատարման շնորհիվ բարձրացել էր ժողովրդի կենսամակարդակը։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության ղեկավար մարմիններ։
XVI համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնվեցերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1952 թվականի սեպտեմբերի 20-22-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 428 պատգամավոր վճռական և 44-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին 58957 կուսանդամների և 5298 անդամության թեկնածուների։ Նախորդ համագումարի համեմատությամբ կոմունիստների թիվն ավելացել էր շուրջ 3 հազարով։ Լսել և քննարկել է Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմի, վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները, ՍՍՀՄ Ժողտնտեսության զարգացման 1951-1955 թթ. հինգերորդ հնգամյա պլանի վերաբերյալ Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության XIX համագումարի դիրեկտիվների նախագիծը և Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության կանոնադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելու մասին թեզիսները։ Համագումարն ամփոփեց անցած մեկ ու կես տարում ժողտնտեսության բնագավառում Հայաստանի կոմկուսի ղեկավարությամբ աշխատավորների ձեռք բերած նվաճումները։ Գերակատարվել էր հանրապետության արդյունաբերության համախառն արտադրանքի թողարկման պլանը, սակայն առկա էին նաև ետ մնացող ձեռնարկություններ։ Առանձին ուշադրություն դարձվեց գյուղատնտեսության զարգացման հարցերին։ Քննարկելով Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության համագումարի ՍՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման հինգերորդ հնգամյա պլանի դիրեկտիվները և Համակոմունիստական բանվորական կուսակցության կանոնադրության մեջ փոփոխություններ մտցնելու մասին թեզիսները՝ համագումարը ամբողջովին հավանություն տվեց դրանց։ Նախատեսվում էր ազգային հանրապետությունների, այդ թվում Հայկական ՍՍՀ-ի, հետագա զարգացում՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, գիտության և մշակույթի բնագավառներում։ Միութենական միջինի հետ համեմատած՝ 1954-1955 թթ-ին Հայկական ՍՍՀ էկոնոմիկան 1, 5 անգամ ավելի արագ տեմպերով էր աճելու և 1955 թ-ին 2 անգամ գերազանցելու էր 1950 թ-ի մակարդակը։ Շարք էին մտնելու Աևան-Հրազդան կասկադի ամենահզոր՝ Գյումուշի, ինչպես նաև Արզնիի հիդրոէլեկտրակայանները։ Խոշոր միջոցառումներ էին նախատեսված հանրապետության գյուղատնտեսության զարգացման ուղղությամբ (մեքենայացման աճ, ցանքատարածությունների ընդարձակում, բերքատվության Բարձրացում, կոլտնտեսությունների կազմակերպական ամրապնդում և այլն)։ Զգալիորեն բարձրանալու էր գյուղի աշխատավորների կենսամակարդակը։ Համագումարն ընտրեց Հայաստանի կոմունիստական բանվորական կուսակցության Կենտկոմ (71 անդամ, 23 թեկնածու) և կենտրոնական վերստուգիչ հանձնաժողով։
XVII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնյոթերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1954 թվականի փետրվարի 14- 17-ին, Երևանում։ Մասնակցել են 457 պատգամավոր վճռական և 17-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին կուսակցության 63572 անդամների և 2099 անդամության թեկնածուների։ Նախորդ համագումարի համեմատությամբ հանրապետության կուսակցական կազմակերպությունն ավելացել էր շուրջ 1, 5 հազար կոմունիստներով։ Համագումարը լսել և քննարկել է ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի և վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները, ամփոփել հաշվետու ժամանակաշրջանում հանրապետության կուսակցական կազմակերպությունների գործունեության արդյունքները արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, կուլտուրական շինարարության բնագավառներում, ինչպես նաև բացահայտ ել մի շարք թերություններ։ ՍՄԿԿ Կենտկոմի ցուցումներին համապատասխան, համագումարը ուրվագծեց ՀՍՍՀ ժողողվրդական տնտեսության հետագա զարգացման ուղիները։ Համագումարը նշեց նաև վերջին տարիներին աշխատավորների կենսամակարդակի աճը, բանվոր-ծառայողների աշխատավարձների բարձրացումը, կոլտնտեսականների եկամուտների ավելացումը, առևտրի բարելավումը հանրապետությունում և այլն։ Համագումարն անհրաժեշտ համարեց արագացնել բնակարանային շինարարության տեմպերը, վերացնել ընդհանուր պարտադիր ուսուցման բնագավառում տեղ գտած թերացումները, գիտահետազոտական հիմնարկների ու ստեղծագործական միությունների կուսակցական կազմակերպություններին պարտավորեցրեց ապահովել սովետական իրականությունն արտացոլող բարձրարժեք երկերի և Հայաստանում դասակարգային պայքարի ու ազատագրական շարժման պատմությանը նվիրված լիարժեք գիտական աշխատությունների ստեղծումը, վերջ տալ դոգմատիզմի երևույթներին, անհատի պաշտամունքի դրսևորումներին։ Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտե (71 անդամ, 25 թեկնածու) և ՀԿԿ վերստուգիչ հանձնաժողով։ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց Մ. Հ. Թովմասյանը։
XVIII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնութերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1956 թվականի հունվարի 19-21-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 474 պատգամավոր վճռական և 19-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացնում էին 67028 կուսանդամի և 2245 անդամության թեկնածուի։ Լսվել և քննարկվել են ՀԿԿ ԿԿ հաշվետվությունը, ՍՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման 1956-60 թթ. վեցերորդ հնգամյա պլանի վերաբերյալ ՍՄԿԿ XX համագումարի դիրեկտիվների նախագիծը։ Հաշվետու շրջանում արդյունաբերության զարգացման հինգերորդ հնգամյա պլանը կատարվել էր ժամկետից մեկ տարի շուտ, ավելացել էր էլեկտրաէներգիայի, պղնձի, գեներատորների, տրանսֆորմատորների, մետաղահատ հաստոցների, կոմպրեսորների, հիդրոպոմպերի, ինչպես նաև ժողովրդական լայն սպառման ապրանքների արտադրությունը։ Մեծ թափ էր ստացել Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտների գործունեությունը, որոնց ձեռնարկած կոմպլեքսային միջոցառումների շնորհիվ ավելացել էր արդյունաբերական արտադրանքը։ Համագումարն առաջարկեց ապահովել ժողտնտեսության 1956-1960 թթ. պլանների կատարումը՝ արտադրության տեխնիկական մակարդակի սիստեմատիկ բարձրացման, արտադրական պրոցեսների կոմպլեքսային մեքենայացման ու ավտոմատացման և այլ ուղիներով։ ՀՍՍՀ ժողտնտեսության զարգացման վեցերորդ հնգամյա պլանով նախատեսվում էր ընդլայնել մի շարք գործարանների արտադրական կարողությունները, ինչպես նաև ձեռնարկություններ կառուցել ոչ միայն մայրաքաղաքում, այլև հանրապետության մյուս քաղաքներում ու շրջաններում։ Համագումարում նշվեց, որ դրական տեղաշարժեր են կատարվել գյուղատնտեսության բնագավառում։ 1953-54 թթ-ի համեմատությամբ 1955 թ-ին կոլտնտեսություններում բարձրացել էր հացահատիկային կուլտուրաների, բամբակի, ծխախոտի, շաքարի ճակնդեղի և բանջարեղենի միջին բերքատվությունը։ Հնգամյակի ընթացքում գրեթե կրկնապատկվել էր սովետական տնտեսությունների թիվը, իսկ կոլտնտեսություններինը 626-ից հասել էր 872-ի, մեքենայական պարկը հարստացել էր մոտ 700 տրակտորով։ Խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը 1950 թ-ի 513, 4 հազարից հնգամյակի վերջում հասել էր 537, 0 հազարի, կոլտնտեսությունների դրամական եկամուտները՝ 421, 7 միլիոն ռուբլուց՝ 629, 6 միլիոնի։ Համագումարը միաժամանակ նշեց, որ դեռևս ցածր է գյուղատնտեսական կուլտուրաների բերքատվությունը և հանրային անասնաբուծության մթերատվությունը։ Միջոցառումներ նշվեցին գյուղատնտեսական մթերքների արտադրությունն ավելացնելու համար, որոնք իրենց ամբողջական արտահայտությունը գտան ՀՍՍՀ ժողտնտեսության զարգացման վեցերորդ հնգամյա պլանում։ Համագումարը կուսկազմակերպություններին կոչ արեց մոբիլիզացնել կոմունիստների և բոլոր աշխատավորների ուժերը՝ ժողտնտեսության զարգացման վեցերորդ հնգամյա պլանի խնդիրները հաջողությամբ կատարելու համար։ Համագումարը ընտրեց ՀԿԿ Կենտկոմ և վերստուգիչ հանձնաժողով։
XIX համագումար
Հայաստանի կոմունիստական (բոլշևիկների) կուսակցության տասնիններորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1958 թվականի հունվարի 25- 27-ը, Երևանում։ Մասնակցել է 491 պատգամավոր վճռական, 21-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացրել են ՀԿԿ 71581 անդամի և 2820 անդամության թեկնածուի։ Քննարկել է ՀԿԿ Կենտկոմի և ՀԿԿ վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները։
Անցած համագումարից հետո ընկած երկու տարում որոշակի հաջողություններ էին ձեռք բերվել հանրապետության արդյունաբերության բնագավառում։ Համախառն արտադրանքի պլանը 1957 թվականին կատարվել էր 102, 2%-ով։ Շահագործման էին հանձնվել 30 նոր արդ. ձեռնարկություններ։ Մեծ թափով զարգանում էր մեքենաշինությունը։
1957 թվականին, 1955 թվականի համեմատ, մեքենաշինության արտադրանքն աճել էր ավելի քան 40%-ով։ Համագումարը նշեց նաև արդյունաբերության մեջ տեղ գտած թերությունները և կուսակցական կազմակերպություններին պարտավորեցրեց կատարելագործել կազմակերպական ու քաղաքական աշխատանքը ձեռնարկություններում, ամրապնդել պետական ու արտադրական կարգապահությունը։ Համագումարն ամփոփեց հանրապետության գյուղատնտեսության բնագավառում կուսակցական կազմակերպությունների աշխատանքի արդյունքները և նշեց, որ պետù է բոլոր կոլտնտեսություններում, ՄՏԿ-ներում ու պետական տնտեսություններում ապահովել բարձր ու կայուն բերքի ստացումը, զարկ տալ անասնաբուծության ու այգեգործության զարգացմանը։ Համագումարի ընդունած բանաձևում հանրապետության բոլոր կուսակցական կազմակերպություններին կոչ էր արվում հետևողականորեն շարունակել պայքարը ՍՄԿԿ XX համագումարի պատմական որոշումների իրականացման, կուսակցական կյանքի լենինյան նորմաների վերականգնման ու անհատի պաշտամունքի վնասակար հետևանքների վերացման համար։
Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ ղեկավար մարմիններ։
XX համագումար
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության քսաներորդ համագումար (արտահերթ), տեղի է ունեցել 1959 թվականի հունվարի 10- 13-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 518 պատգամավոր վճռական և 25-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով։ Համագումարը լսել և քննարկել է ՍՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման 1959-65 թթ. յոթնամյա պլանի վերաբերյալ ՍՄԿԿ Կենտկոմի ընդունած կոնտրոլ թվերի նախագծի թեզիսները և Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության խնդիրները։ Ցոթնամյա պլանով հանրապետության արդյունաբերությունը կառուցվածքային առումով կրելու էր որակական նշանակալի փոփոխություններ։ 1965 թ-ին, 1958 թ-ի համեմատ, արդյունաբերական համախառն արտադրանքի ծավալը ավելանալու էր 2, 3 անգամ։ Քիմիական արդյունաբերության մեջ առաջին անգամ որպես նախնական հումք օգտագործվելու էր բնական գազը։ Լայն զարգացում էր ստանալու սինթետիկ թելերի, պլաստմասսայի և սինթետիկ այլ նյութերի արտադրությունը։ Տեղական նեֆելինային սիենիտների բազայի վրա նախատեսվում էր կառուցել Հրազդանի լեռնաքիմիական կոմբինատը։ Հանրապետության էլեկտրաէներգիայի զարգացման մեջ, որպես գլխավոր ուղղություն, 1959-65 թթ-ին նախատեսվում էր կառուցել ջերմաէլեկտրակայաններ, որոնք աշխատելու էին բնական գազով։ Կրճատվելու էր Սևանա լճից ջրի բացթողումը, նախատեսվում էր 1965 թ-ից Սևան-Հրազդան կասկադը օգտագործել միայն ոռոգման նպատակներով։ Հանրապետության արդյունաբերությունը հարստանալու էր էլեկտրաչափիչ սարքերի, ավտոմատացման միջոցների և դրանց պահեստամասերի արտադրության ձեռնարկություններով։ Կառուցվելու էին մետաղահատ հաստոցներ և գործիքներ արտադրող մի քանի նոր գործարաններ։ Թեթև արդյունաբերության և սննդարդյունաբերության համախառն արտադրանքը 1965 թ-ին, 1958 թ-ի համեմատ, աճելու էր 1, 7 անգամ։ Համագումարն անհրաժեշտ գտավ իրագործել արդյունաբերության առավել ռացիոնալ տեղաբաշխում։ Արդյունաբերական կենտրոնների էին վերածվելու Հրազդանը, Լուսավանը (այժմ՝ Չարենցավան), Աբովյանը, Արզնին, Սևանը։ Արդյունաբերական նոր ձեռնարկություններ էին կառուցվելու Դիլիջանում, Իջևանում, Ագարակում, Ստեփանավանում, Գորիսում և այլ քաղաքներում ու շրջաններում։ Ցոթնամյա պլանով հանրապետության գյուղատնտեսության առավել մեծ հեռանկար ունեցող ճյուղեր էին համարվում խաղողագործությունը, այգեգործությունը, անասնաբուծությունը և տեխնիկական կուլտուրաները։ Ցոթնամյակի տարիներին հանրապետությունում զգալի զարգացում էր ստանալու ժողովրդական կրթության և բնակչության բուժսպասարկման գործը։ Զգալի միջոցներ էին առանձնացվում գիտահետազոտական հիմնարկներին։ Կազմակերպվելու էին 12 նոր գիտահետազոտական ինստիտուտներ ու լաբորատորիաներ։ Ընդհանուր առմամբ յոթնամյա պլանով հանրապետության ժողտնտեսության մեջ կապիտալ ներդրումների ծավալը սահմանված էր 2 միլիարդ 70 միլիոն ռուբլի, որն ավելի քան 2, 5 անգամ գերազանցում էր 1952-58 թթ. ներդրումները։ Համագումարի ընդունած բանաձևում լիովին հավանություն արվեց հանրապետության ժողտնտեսության զարգացման յոթնամյա պլանի նախագծին։
XXI համագումար
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության քսաներորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1960 թվականի փետրվարի 10-12-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 547 պատգամավոր վճռական, 32-ը՝ խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, որոնք ներկայացրել են 76835 կուսանդամի և 3515 անդամության թեկնածուի։ Համագումարը քննարկել է ՀԿԿ Կենտկոմի հաշվետվությունը։ Ամփոփելով հանրապետության արդյունաբերության զարգացման գործում կուսակցական կազմակերպությունների կատարած աշխատանքի արդյունքները* համագումարը գտավ, որ այդ ուղղությամբ ձեռք են բերվել զգալի հաջողություններ։ Արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ծավալը 1959 թ-ին, 1957 թ-ի համեմատ, աճել էր 25% -ով։ Կուսակցական կազմակերպությունները լրջորեն զբաղվել էին տեխնիկական առաջադիմության և ինժեներա-տեխնիկական կադրերի պատրաստման հարցերով։ Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում բացվել էին նոր ֆակուլտետներ։ Գյուղատնտեսության բնագավառում որոշակի առաջընթաց էր կատարվել խաղողագործության մեջ։ Խաղողի բերքատվությունը, 1957 թ-ի համեմատ, 1959 թ-ին ավելացել էր 82, 2% -ով։ Գյուղատնտեսության ավելի քան 160 առաջավորներ արժանացել էին սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման։ Յոթնամյակի առաջին տարիների պլանների կատարման շնորհիվ բարձրացել էր աշխատավորների կենսամակարդակը։ Ազգային եկամուտը, 1958 թ-ի համեմատ, 1959 թ-ին ավելացել էր 8%-ով։ Բնակչության ընդհանուր եկամուտները, 1957 թ-ի համեմատ, ավելացել էին 400 միլիոն ռուբլի։ Մեծ թափ էր ստացել բնակարանային շինարարությունը։ Պետական բնակարանային շինարարության գծով 1958-59-ին շահագործման էին հանձնվել 400 հազար հեկտար բնակելի մակերես։ Այդ ցուցանիշը երկու անգամ գերազանցում էր 1956-57 թթ-ի բնակարանային շինարարության ծավալը։ Նշվեցին նաև հանրապետության ժողովրդական կրթության, առողջապահության և գիտության բնագավառներում ձեռք բերված հաջողությունները։ Համագումարը հանրապետության կուսակցական, սովետական, արհմիութենական ու կոմերիտական բոլոր կազմակերպությունների առաջ խնդիր դրեց կաւոարելագործել մասսաների մեջ տարվող կազմակերպական և գաղափարական աշխատանքը։ Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ ղեկավար մարմիններ։
XXII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության քսաներկուերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1961 թվականի սեպտեմբերի 21-23-ը, Երևանում։ Մասնակցել են 725 պատգամավոր վճռական, 46-ը՝ խորհրդակցական ձայնով, որոնք ներկայացրել են կուսակցության 87025 անդամ-թեկնածուների։ Համագումարում քննարկվել են ՍՄԿԿ նոր ծրագրի և կանոնադրության նախագծերը, ՀԿԿ Կենտկոմի հաշվետվությունը և այլ հարցեր։ Համագումարի նախօրեին համաժողովըրդական քննարկման էին դրվել ՍՄԿԿ նոր ծրագրի ու կանոնադրության նախագծերը։ Կուսակցական դռնբաց ժողովներին և շրջանային կոնֆերանսներին մասնակցել էին տասնյակ հազարավոր մարդիկ։ Համագումարը միահամուռ հավանություն տվեց կուսակցության այդ կարևոր փաստաթղթերին։ ՀԿԿ Կենտկոմի հաշվետվության մեջ և պատգամավորների ելույթներում հանրագումարի բերվեցին նախորդ համագումարից հետո մեկ ու կես տարում կատարված աշխատանքի արդյունքները։ Հանրապետությունում ըզգալի աշխատանք էր տարվել ժողտնտեսության էներգետիկ բազայի ընդլայնման ուղղությամբ։ Կառուցվել էր Աղստաֆա-Աթարբեկյան բարձր լարման էլեկտրահաղորդիչ գիծը, որով միացվել էին Ադրբեջանի և Հայաստանի էներգետիկ համակարգերը, սկսվել էր Տաթևի հիդրոէլեկտրակայանի և Երևանի ու Կիրովականի շերմաէլեկտրակայանների շինարարությունը։ 1961-ի օգոստոսին ՍՍՀՄ Մի նիստրների խորհուրդը ընդունել էր «Սևանա լճի մակարդակը բնական պայմաններին մոտ բարձրության վրա պահպանելու նպատակով Արփա գետի ջրի մի մասը Սևանա լիճ շուռ տալու միջոցառումների մասին» որոշում, և մեծ աշխատանք էր ծավալվել այն կենսագործելու ուղղությամբ։ Համագումարը միաժամանակ վեր հանեց ՀԿԿ տեղական ու շրջանային կազմակերպությունների աշխատանքներում տեղ գտած թերություններն ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ գյուղատնտեսության բնագավառներում։ Համագումարում առանձին ուշադրություն դարձվեց սփյուռքահայ առաջադիմական կազմակերպությունների կատարած դրական աշխատանքին։ Ընդգծվեց նրանց հետևողական պայքարը դաշնակցության ու իմպերիալիզմի դեմ, խնդիր դրվեց ընդլայնել և ամրապնդել կապերը սփյուռքահայերի ու նրանց առաջադիմական կազմակերպությունների հետ։ Նկատի ունենալով 1962-ից սկսվող սփյուռքահայերի նոր զանգվածային ներգաղթը, համագումարը հանրապետության սովետական և կուսակցական կազմակերպությունների կարևոր խնդիրը համարեց ներգաղթողների համար ստեղծել բնակարանային ու կենցաղային անհրաժեշտ պայմաններ։ Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ ղեկավար մարմիններ և ՍՄԿԿ XXII համագումարի պատգամավորներ։ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց Ցա.Ն.Զարոբյանը։
XXIII համագումար
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության քսաներեքերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1964 թվականի հունվարի 7-8-ը, Երևանում։ Նախորդ համագումարից (1961 թ.) հետո Հայկոմկուսի շարքերն աճել էին ավելի քան 11300 մարդով և 1964 թ-ի հունվարի 1-ի տվյալներով կազմել 98344 կոմունիստ։ Համագումարը լսեց ՀԿԿ Կենտկոմի և վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները։ Հաշվետու ժամանակաշրջանում ՀԿԿ բոլոր կազմակերպությունները մեծ հաջողությունների էին հասել հանրապետության ժողտնտեսության, գիտության, մշակույթի զարգացման գործում։ Հատկապես շեշտվեց, որ հաշվետու ժամանակաշրջանի յուրաքանչյուր անցած տարում հանրապետության արդյունաբերության զարգացման Փաստական ցուցանիշները գերազանցել են երկրի զարգացման յոթնամյա պլանի նախագծումները։
Հանրապետության մի շարք ձեռնարկությունների արտադրողական մակարդակի որակական աճի շնորհիվ 1963 թ-ին ՀՍՍՀ ձեռնարկությունների դրոշմանիշը կրող արտադրանքի 100 տեսակներ արտահանվում էին աշխարհի 57 երկրներ։ Աճել էին նաև գյուղատնտեսական արտադրությունն ու այդ բնագավառում պետական ներդրումները։ Նշվեց կուսկազմակերպությունների դրական աշխատանքը գիտության և տեխնիկայի հետագա զարգացման, գիտությունը արտադրության հետ կապելու գործում։ Հանրապետության ժողտնտեսության մեջ աշխատում էր կոմունիստների 60%-ը, որոնց մեծ մասն ուներ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն նվիրվեց գաղափարական աշխատանքի հարցերին։ Կուսակցական կազմակերպությունները քաղաքական աշխատանքն ավելի սերտորեն էին կապել կյանքի, կոմունիստական շինարարության խնդիրների հետ։ Նկատելիորեն բարձրացել էր Հայկական ՍՍՀ գրողների, կոմպոզիտորների, նկարիչների միությունների, կինոյի և թատրոնի աշխատողների ստեղծագործական ակտիվությունը։ Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ ղեկավար մարմիններ։
XXV համագումար
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության քսանհինգերորդ համագումարը տեղի է ունեցել 1966 թվականի մարտի 3-5-ը, Երևանում։ Լսվել և քննարկվել են ՀԿԿ Կենտկոմի և վերստուգիչ հանձնաժողովի հաշվետվությունները, ՍՍՀՄ ժողտնտեսության զարգացման 1966-70 թթ. հնգամյա պլանի՝ ԱՄԿԿ XXIII համագումարի դիրեկտիվների նախագիծը։ ՀԿԿ Կենտկոմի հաշվետվության վերաբերյալ բանաձևում ընդգծված էին հանրապետության աշխատավորների ձեռք բերած նվաճումները։ Իրականացվել էին ՀԱԱՀ ժողտնտեսության զարգացման յոթնամյա պլանով նախատեսվող առաջադրանքները, որոնց շնորհիվ հանրապետությունում ստեղծվել էին նոր զարգացող և հեռանկարային արդադրության ճյուղեր (գունավոր մետալուրգիայի, մեքենաշինության և մետաղամշակման)։ Կառուցվել էին արդադրության բազմաթիվ նոր ձեռնարկություններ, որոնք տեղադրվել էին ոչ միայն Երևանում, այլև մյուս քաղաքներում ու ավաններում։ Ցոթնամյակի տարիներին 1, 5 անգամ ավելի կապիտալ ներդրումներ էին կատարվել, քան սովետական իշխանության անցած բոլոր տարիներին։ Զգալիորեն աճել էր կապիտալ շինարարության ծավալը։ Միայն 1964-65-ին կառուցվել և շահագործման էր հանձնվել ավելի քան 60 արդադրական ձեռնարկություն, 1.5 միլիոն մետր քառակուսի բնակելի տարածություն։ Համագումարը կուսակցական կազմակերպություններին պարտավորեցրեց գիտական պլանավորման սկզբունքների հիման վրա հասնել հանրապետության բնական, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման, կատարելագործել աշխատանքի կազմակերպման ձևերը։ Զգալի առաջընթաց էր կատարվել նաև գյուղատնտեսության բնագավառում։ Համախառն արտադրանքը 1965-ին, 1963-ի համեմատությամբ, աճել էր 19, 6-ով, պտուղ-բանջարեղենի, ծխախոտի, շաքարի ճակնդեղի արտադրության շոշափելի աճի հետ զգալի էր նաև կաթի ու մսի արտադրության ավելացումը։ Միաժամանակ համագումարը նշեց, որ կոլտնտեսությունների և սովետական տնտեսությունների ունեցած հնարավորություններն ու ռեզերվները լիովին չեն օգտագործվել։ Համագումարը ՀԿԿ Կենտկոմի, ՀՍՍՀ Մինիստրների խորհրդի, գյուղատնտեսության մինիստրության և կուսակցության շրջանային կոմիտեների առջև խնդիր դրեց հասնել կոլտնտեսությունների և սովետական տնտեսությունների կազմակերպական, տնտեսության հետագա ամրապնդման։ Համագումարում նշվեցին նաև ժողովրդի նյութական բարեկեցության ուղղությամբ ձեռք բերված հաջողությունները։ Ավելացել էր ժողովրդական սպառման ապրանքների արտադրությունը, լայն թափով շարունակվում էր բնակարանային, առողջապահական, կուլտուր-լուսավորական և կենցաղային օբյեկտների շինարարությունը։ Արձանագրվեցին նաև գիտության, արվեստի և մշակույթի մյուս ճյուղերում ձեռք բերված հաջողությունները։ Համագումարն ընտրեց ՀԿԿ ղեկավար մարմիններ, ՍՄԿԿ XXIII համագումարի պատգամավորներ։ ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղար ընտրվեց Ա.Ե.Ջոչինյանը։
XXVI համագումար
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ կառավարում
Ճաբուա Ամիրեջիբի
Մզեչաբուկ (Ճաբուա) Իրակլիի Ամիրեջիբի (ჭაბუა [მზეჭაბუკ] ამირეჯიბი, 18 նոյեմբերի, 1921, Թիֆլիս — 12 դեկտեմբերի, 2013, Թբիլիսի ), վրացի գրող, XX դարի վրացական գրականության դասական, «Դաթա Թութաշխիա» (1973-1975) վեպի և բազմաթիվ այլ ստեղծագործությունների հեղինակ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Թիֆլիսում, իրավաբանի ընտանիքում, ով սերում էր հին իշխանական տոհմից։ 1938 թվականին հայրը ենթարկվել է բռնաճնշումների և մահացել հետաքննության ժամանակ, իսկ մայրը դատապարտվել է տասը տարի անցկացնել ճամբարում ։
1944 թվականին «Սպիտակ Գեորգի» քաղաքական խմբակին անդամակցության համար Ճաբուա Ամիրեջիբին դատապարտվել է 25 տարվա բանտարկության։ Երեք անգամ փախել է կալանավայրից, ընդ որում, երրորդ անգամ նա կարողացել է կեղծ փաստաթղթերով հասնել Բելառուս, որտեղ դարձել է գործարանի տնօրեն, սակայն շուտով նորից ուղարկվել է կալանավայր ։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Նարիլսկում Գորլագի ճամբարային չորրորդ բաժանմունքի կալանավորների ընդվզմանը։ Կալանավայրից ազատվել է 1959 թվականին։ 1960 թվականից զբաղվում է գրական գործունեությամբ։ Առաջին գիրքը՝ «Ճանապարհը» (պատմվածքների ժողովածու), լույս է տեսել 1962 թվականին։
«Դաթա Թութաշխիա» (1973—1975, ռուսերեն է թարգմանվել հեղինակի կողմից 1976 թվականին) վեպը չորս մասից բաղկացած էպիկական ստեղծագործություն է, որի գործողությունները տեղի են ունենում մինչհեղափոխական Վրաստանում։ Վեպի հերոսը՝ Դաթա Թութաշխիան, «ազնվաբարո ավազակ» է ու անարդարության դեմ պայքարի մարտիկ։ Դաթան, ում կոչել են վրացական հեթանոսական առասպելական հերոս Թութաշխիայի պատվին, ձգտում է աշխարհը դարձնել ավելի լավը։ Վեպի չորս մասերից յուրաքանչյուրում նա անցնում է հետևյալ փուլերից մեկը՝ խանդավառություն բռնության դեմ պայքարում, հիասթափություն, պայքար ինքնազոհողության միջոցով։ Գիրքը գրված է սյուժետային ընդհանուր գծով միմյանց հետ կապվող առանձին նովելների ձևով։ Ճաբուա Ամիրեջիբիի ոճը հիշեցնում է մոգական ռեալիզմ ։
Ամիրեջիբիի երկրորդ վեպը կոչվում է «Գորա Մբորգալի» (1994, ռուսերեն է թարգմանվել հեղինակի կողմից 1996 թվականին)։ Վեպի գործողությունները կատարվում են խորհրդային տարիներին։ Ստեղծագործության հերոսը Իագոր Կարգորեթելին է, ում կոչում են Գորա Մբորգալի։ Նա թափառում է երկրում՝ վեց անգամ փախչելով ճամբարից առանց որևէ նպատակի, միայն հանուն շարժման՝ որպես բացարձակ արժեքի։
Ճաբուա Ամիրեջիբիի երրորդ վեպը՝ «Գեորգի Փայլող» (XIV դարի վրացական պատմության հիման վրա), լույս է տեսել 2005 թվականին։
1992—1995 թվականներին եղել է Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավոր ։ 2010 թվականին քննադատել է Միխայիլ Սահակաշվիլիի գործող վարչակարգը ։
Ճաբուա Ամիրեջիբիի անունով է կոչվել 2004 թվականին Հարավային Կորեայում պատրաստված վրացական հեղուկանավը, որ Վրաստանի անկախության հռչակումից հետո պատրաստված երկրորդ նավն է։ Գրողն ինքը չի կարողացել մասնակցել նավը ջուրն իջեցնելու արարողությանը։ Նրա փոխարեն ներկա է գտնվել որդին՝ Լաշա Ամիրեջիբին ։
2010 թվականի հոկտեմբերին Ճաբուա Ամիրեջիբին քահանա է ձեռնադրվել Վրաց ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ Իլյա Երկրորդի կողմից։ Նա նա Պատրիարքից օրհնություն է ստացել գրական գործունեությունը շարունակելու համար։ Վրաց ուղղափառ եկեղեցու Սուրբ Սինոդը որպես բացառություն ութսունիննամյա գրողին թույլ է տվել չգնալ եկեղեցի (գրողն արդեն երկար ժամանակ չէր կարողանում խոսել և ծանր հիվանդ էր), այլ ձեռնադրության կարգն անցնել սեփական տանը։ Նա ստանում է Դավիթ անունը ։ Գրողի՝ քահանա ձեռնադրման ծիսակարգն անցկացրել է Նորին բարձր սրբազնություն Սերաֆիմը (Ջոջուա)՝ Բորժոմի ու Բակուրիանի միտրոպոլիտը։ Վերջինս լրագրողների հետ իր զրույցում նշել է, որ Ճաբուա Ամիրեջիբին Վրաստանի կաթողիկոս Իլյա II կողմից ձեռնադրվել է քահանա՝ Դավիթ անունով, ի պատիվ սուրբ թագավոր Դավիթ Շինարարի  ։
Ընտանիք
Ճաբուա Ամիրեջիբին վեց երեխա ունի տարբեր կանանցից։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա ամուսնացել է բանաստեղծ-թարգմանչուհի Թամարա Ջավախիշվիլիի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Վրաստանի խորհրդարանի պատգամավորներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Մոշելեց Իգնաց
Իգնաց Իսահակ Մոշելեց, (Ignaz Moscheles, ), բոհեմական ոճի վիրտուոզ դաշնակահար, դիրիժոր, կոմպոզիտոր, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Իսահակ (հետագայում օգտագործել է Իգնաց անունը) Մոշելեցը ծնվել է Պրահայում՝ հարուստ հրեայի ընտանիքում։ Դաշնամուրով նվագել սովորել է Պրահայում՝ Դ. Վեբերի մոտ։ 1808 թվականին գնացել է Վիենա, որտեղ կոմպոզիտորական արվեստ է սովորել Անտոնիո Սալիերիի մոտ, իսկ նրա մոտ աշխատող Ի. Գ. Ալբրեխտսբերգերից սովորել է երաժշտության տեսություն։ Մանկական տարիքից սկսել է համերգներ տալ և արդեն 14 տարեկանում իր սեփական համերգն է բեմադրել։
1814 թվականին Բեթհովենը նրան հանձնարարել է «Ֆիդելիո» օպերայի համար ստեղծել դաշնամուրային երաժշտություն։
1821—1845 թվականներին ապրել է Լոնդոնում և Բեռլինում,որտեղ զբաղվել է համերգային և մանկավարժական գործունեությամբ։ Նրա աշակերտը եղել է Արնի Լիտոլֆը, որը 12 տարեկանում Կովենտ գարդեն արքունական թատրոն հանդես է եկել որպես դաշնակահար։ 1825 թվականին ամուսնացել է Ֆրանկ Ֆուրտում՝ Շարլոտ Էմդենի հետ, որը հրեա բանկիրի աղջիկ էր և հրեական ծագումով գերմանացի բանաստեղծ, հրապարակախոս և գրաքննադատ Հայնրիխ Հայնեի զարմուհին։
1837 թվականին հանդես է եկել որպես դիրիժոր։
1844 թվականին նրան պատվել են Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Կ. Վ. Նեսելռոդը և Անգլիայի դեսպան Ֆ. Ի. Բրուննովը, սակայն երաժշտի` Պետերբուրգում կայանալիք համերգն ընդհատվել է իշխանուհի Ալեքսանդրա Նիկոլաևնայի մահվան պատճառով։
1846 թվականին մշտական բնակության է մեկնել Լայպցիգ, որտեղ մինչև կյանքի վերջ եղել է Լայպցիգի կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժնի պրոֆեսոր։ Նրա աշակերտներից են եղել Եվգենի Ալբրեխտը, Իոսիֆ Աշերը, Վոլդեմար Բարգիլը, Ֆյոդոր Բեգրովը, Լուի Բրասսեն, Ռաֆայել Յոշեֆֆին, Իվան Կնորրը, Նիկոլայ Լիսենկոն, Ալեքսանդր Միխալովսկին, Լուի Նիդերմեյերը, Լուիզա Ֆարրանկը, Ալֆրեդ Յաելը և այլ հայտնի երաժիշտներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Դիրիժորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Շվեդիայի երաժշտության թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Գերմանացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Գերմանիայի հրեաներ Կատեգորիա:Գերմանացի երաժշտական մանկավարժներ Կատեգորիա:Գերմանացի դասական երաժիշտներ Կատեգորիա:Հրեա կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հրեա դաշնակահարներ Կատեգորիա:Հրեա երաժիշտներ
Իռլերշտայն
Իռլերշտայն  (Ihrlerstein), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Մտնում է Դոնաու Ռիս շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1670 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով )։ Զբաղեցնում է 39,97 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 73 113։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Էդելվեյս
Էդելվեյս մելոդեկլամացիան Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրել է 1911 թվականին Սուդակում Մաքսիմ Գորկու  «Հովեկները» պիեսի հիմնա վրա։ Գործիքավորումն կատարվել է 1912 թվականին Յալթայում։ Այն նվիրված է արտիստուհի  Մ. Ա.Վեդրինսկային, ով էլ հանդիսանում է ստեղծագործության առաջին կատարողը։ Но как будто затем, чтоб кому-то сказать
О несчастьях земли и о муках усталых людей
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Աշոտ Ավետիսյան
Աշոտ Շմավոնի Ավետիսյան, հայ արձակագիր, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1996)։
Կենսագրություն
Աշոտ Ավետիսյանը ծնվել է Ախալքալաքի շրջանի Աբուլ գյուղում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է տարբեր թերթերում և ամսագրերում։ 1990 թվականից դասախոսել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ Պատմվածքներով, էսսեներով, գեղարվեստական ակնարկներով ու թարգմանություններով հանդես է եկել տարբեր թերթերում և ամսագրերում։ Պատմվածքները հաղորդվել են ռադիոյով, տպագրվել անթոլոգիաներում, թարգմանվել ռուսերեն, ուկրաիներեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Աբուլ գյուղում ծնվածներ
Խարս (այլ կիրառումներ)
Խարս, կարող է վերաբերել՝
Խենթ (այլ կիրառումներ)
Խենթ, կարող է վերաբերել՝
Համերգային նախերգանք
«Համերգային նախերգանք»  սիմֆոնիկ ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Սպենդիարյանը նվիրել է իր ուսուցչին՝ ռուս հռչակավոր կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովին։ Անվանաթերթի  վրա գրված է՝ «Նվիրում թանկագին ուսուցչիս՝ Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովին»։ Նախերգանքի առաջին կատարումը տեղի է ունեցել 1901 թվականին  Պավլովսկում ՝ Ն. Գ. Գալկինի ղեկավարությամբ։ Այն գրված է դասական սոնատային ալեգրոյի ձևով, ունի ոչ մեծ նախաբան։ Այս ստեղծագործությամբ ավարտվում է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի  վաղ ստեղծագործական շրջանը։ Այն նաև հիմք է հանդիսանում  կոմպոզիտորի ստեղծագործական հասունությանը։
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ստեղծագործություններ
Խետաֆե (այլ կիրառումներ)
Խետաֆե, կարող է վերաբերել՝
Սթեֆանի Սիգման
Սթեֆանի Սիգման (Stephanie Sigman, ), մեքսիկացի և ամերիկացի դերասանուհի, ով հանրահայտ դարձավ 2011 թվականին, «Միսս Պուլյա» կինոֆիլմի իր գլխավոր դերից հետո։ 2015 թվականին նա նկարահանվեց Netflix «Նարկո» սերիալի առաջին եթերաշրջանում, ինչպես նաև հայտնվել է Սպեկտր ֆիլմում։
Վաղ տարիներ
Սիգմանը ծնվել է Սյուդադ-Օբրեգոնում մեքսիկական և ամերիկյան ծագում ունեցող ընտանիքում։ Նրա ամերիկացի հոր՝ Լի Սիգմանի շնորհիվ, նա երկքաղաքացի է ։
2011 թվականին Սիգմանը «Միսս Պուլյա» կինոֆիլմում դերակատարեց գլխավոր դերը, որը քննադատների կողմից շատ բարձր է գնահատվել և ընտրվել է «Օսկար» կինոմրցանակի համար, որպես լավագույն մեքսիկական օտարալեզու ֆիլմ ։ Սիգմանը անվանակարգվել է իռլանդական կինոմրցանակի համար, որպես տարվա լավագույն հայտնություն, սակայն պարտվեց Ջեսիկա Չեսթեյնին ։ 2013 թվականին նա նկարահանվեց «Առաջնեկ» նորվեգիական թրիլերում ։ Այդ նույն թվականին USA Network-ի սերիալներից մեկում նա խաղաց գլխավոր դերը Բրայան Գրինբերգի հետ ։ Սերիալի անհաջողությունից հետո, նա իր վրա վերցրեց երկրորդական դեր FX «Կամուրջ» սերիալում։
2015 թվականին Սիգմանը Netflix «Նարկո» սերիալում խաղաց հիմնական դերերից մեկը ։ Հետագայում նա հայտնվեց «007: Սպեկտր» ֆիլմում որպես Ջեյմս Բոնդի ընկերուհիներից մեկը, միևնույն դեպքում լինելով երկրորդ մեքսիկական դերասանուհին, ով խաղացել է այդպիսի դեր երկարատև ֆրանշիզայում     ։ Առաջնայինը եղել է Լինդա Քրիստիանը 1954 թվականին ։ Դրանից հետո նա ստացել է հիմնական կանացի դերեր՝ «Հովանու ներքո» և «Պատերազմ բոլորի հետ» ֆիլմերում ։
2016 թվականին Սիգմանն ունեցավ երկրորդական դեր Ջոն Ռիդլիի ABC «Ամերիկյան հանցագործություն» անթոլոգիայի երկրորդ եթերաշրջանում ։ Հետագայում Ռիդլին տվեց նրան «Пресенс» դետեկտիվ սերիալի գլխավոր դերը ։
Պրատո Սեզիա
Բնակչությունը կազմում է 1999 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 161 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 12 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28077։ Հեռախոսային կոդ՝ 0163։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Սան Բերնարդոն։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ֆալկ Հենչել
Ֆալկ Հենչել (Falk Hentschel, ), գերմանացի դերասան։ Ավելի հայտնի է «Վաղվա լեգենդները» ֆիլմում կատարած դերի համար ։
Վաղ կյանք
Ֆալկ Հենչելն իր ծնողների հետ Յորգոմի և Մարտինայի ու իր եղբոր Ուվեյի հետ փախնում էին Արևելյան Գերմանիայից մինչև Բեռլինի պատի անկումը ։ Հենչելը մանկուց խոսում էր երկու լեզուներով, նա ազատ տիրապետում է անգլերեն և գերմաներեն լեզուները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի դերասաններ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ենայի օպտիկական թանգարան
Ենայի օպտիկական թանգարան (Optisches Museum Jena), գիտատեխնոլոգիական թանգարան Գերմանիայի Ենա քաղաքում ։
Ենայի օպտիկական թանգարանում ներկայացված են VIII դարի օպտիկական սարքերը, օպտիկական գործիքների մշակման տեխնիկական և մշակութա-պատմական հետազոտությունը։ Էռնստ Աբբեի, Կառլ Ցայսի և Օտտո Շոտի ստեղծագործությունների հետ կապված ցուցադրությամբ ներկայացվում է Ենա քաղաքի զարգացումը՝ որպես օպտիկական արդյունաբերության կենտրոն՝ սկսած 19-րդ դարի կեսերից։
Գեղարվեստական ակումբի հետ համագործակցությամբ Ենայի ոչ-օպտիկական թեմաները ներկայացված են հատուկ ցուցադրությունում։
Նախքան 2014 թվականին Օբերկոխենի Ցայսի անվան օպտիկական թանգարանի բացումը, Ենայի օպտիկական թանգարանը իր տեսակի միակ թանգարանն էր Գերմանիայում։
Պատմություն
Բացի մանրադիտակների արտադրությունը, Կառլ Ցայսը վերանորոգում էր նաև այլ արտադրողների օպտիկական գործիքներ։ Նա սա անում էր մրցակցության զարգացման համար։ XIX դարի վերջում XX դարում Կառլ Ցայս ընկերության աշխատակիցները սկսեցին հավաքագրել օպտիկական գործիքներ։
1922 թվականի հունիսին Կառլ Ցայս հիմնադրամը հիմնադրեց օպտիկական թանգարանը, որի ցուցահանդեսային հատվածը գտնվում էր Վոլկսհաուսում (համայնքի դահլիճ)։ Յոհաննես Շրեյթերը և Հանս Շլագը նախագծեցին 1917 թվականին հիմնադրված «ակնաբուժության քոլեջի» շենքը։ Երկաթբետոնե շինության կառուցումն իրականացվել է 1923/1924 թթ. Նյուրնբերգից Dyckerhoff & Widmann (DYWIDAG) ընկերության կողմից։ 1924 թվականի հոկտեմբերին ցուցահանդեսային տարածքը տեղափոխվեց Կառլ Ցայս պլացի 12 հասցեի նոր շենք, որտեղ այն այսօր տեղակայված է։ Հավաքածուները միայն հետազոտության նպատակով ընտրված մարդկանց խմբի համար էր և հանրության համար այն բաց չէր։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում 1941/1942 թթ. ցուցադրությունը տեղափոխվել է Ենայի տարածքի ստորերկրյա արտադրական օբյեկտներ։ Օպտիկական թանգարանը պահպանվել է խորհրդային օկուպացիայի 1946 թվականի ապամոնտաժման ծրագրից։ Առաջին մշտական ցուցադրությունը սկսվել է 1965 թվականին Griesbach Garden House-ում։ 1976/1977 թթ. ցուցադրությունը վերադարձել է Կառլ Ցայս պլացի 12 հասցեի շենք։ 1988 թվականի դեկտեմբերին՝ Կարլ Ցայսի մահվան 100-ամյակի կապակցությամբ Վոլկսհաուսում բացվել է  պատմական Zeiss-Workshop-ը՝ որպես օպտիկական թանգարանի մաս։
Թանգարանը վերանվանվել է Ցայսի անվան թանգարան, սակայն 1991 թվականին անվանափոխվել է։ 1992 թվականի հունիսին օպտիկական թանգարանն անցել է նորաստեղծ Էռնստ Աբբեի հիմնադրամի հովանավորության ներքո։ Պատմական Zeiss-Workshop-ը 2002 թվականին Վոլկսհաուսից տեղափոխվել է օպտիկական թանգարան։
2016 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Կառլ Ցայսի հիմնադրամի, Էռնստ Աբբեի հիմնադրամի, Carl Zeiss AG-ի, Ենա քաղաքի և Ֆրիդրիխ Շիլլերի համալսարանի միացյալ ուժերով ստեղծվեց Գերմանիայի օպտիկական թանգարանի հիմնադրամը, որին հանձնարարվեց ընդլայնել առկա Օպտիկական թանգարանը և այն դարձնել Գերմանիայի օպտիկական թանգարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի թանգարաններ Կատեգորիա:1922 հիմնադրումներ Գերմանիայում Կատեգորիա:1922 հիմնադրված թանգարաններ
Մոնբելյար (շրջան)
Մոնբելյար (Montbéliard) շրջան Ֆրանսիայում (Arrondissement), Բուրգունդիա-Ֆրանշ-Կոնտե շրջանում առաջինը Բուրգունդիա երկրամասում։ Շրջանի դեպարտամենտ՝ Դու։ Սուպերֆակտուրա՝ Մոնբելյար։ Շրջանի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում է 182.949 մարդ։ Բնակչության կազմի խտությունը՝ 127 մարդ/կմ։ Շրջանի տարածքը կազմում է 1444 կմ²։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի շրջաններ
Դրուենտո
Բնակչությունը՝ 8.262 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 305 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10040։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Աստվածամայրը։
Ժողովրդագրութոյւն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բաբխա (գետ)
Բաբխա (Бабха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իրկուտսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բայկալ գետի ափին։ Գետի երկարությունը 23 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անգարա Բալկանյան ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բայկալ գետն է։։ Գետի գետային ավազանը Բայկալ գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վաղենտինոս (Հռոմի պապ)
Վաղենտինոս (Հռոմի պապ) (Valentinus PP., Valentino Leoni, Valentinus Leonus, ), եղել է Հռոմի պապ սեպտեմբերի 1-ից, որոշ աղբյուրներում` 827 թվականիի օգոստոսի 31-ից հոկտեմբերի 10-ը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Հռոմում` Լիա լեռան տարածքում` Լեոնի ազնիվ ընտանիքում ։ Նրա հայրը Լեոնե Լեոնին էր (Leontius, Leonzio Leoni): Ցուցադրելով վաղ սովորելու ունակությունը, նա տեղափոխվեց դպրոցից Լատերանի պալատ և, ըստ Լիբեր  Պոնտիֆիկալի, նշանակվել է սարկավագ Հռոմի Պասքալիս I-ի կողմից ։ Նա նաև դարձավ Պասկալայ I Պապի Եվգենե II-ի իրավահաջորդը, նույնիսկ խոսակցություններ էին եղել, որ Վաղենտինոսը Եվգենի II-ի որդին է։ Նույնիսկ լուրեր էին պտտվում, որ Վաղենտինոսն ու Եվգենի II-ը ներգրավված էին անօրինական հարաբերությունների մեջ ։ Հռոմեական հոգևորականությունը, ազնվականությունը և ժողովուրդը կարծում էին, որ Վալենտիանոսը առաքելական աթոռի ամենաարժանի թեկնածուն է։ Նրանք նրան Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկից տեղափոխեցին Լաթերիանի պալատ՝ անտեսելով նրա բողոքը ։ Հաջորդ կիրակի, Վաղենտինոսը պաշտոնապես հաստատվեց Հռոմի եպիսկոպոս՝ Սուրբ Պետրոսի տաճարում։ Ընտրությունների ժամանակ ներկա կայսերական ներկայացուցիչ չկար, և Վաղենտինոսը հնարավորություն չուներ իր ընտրությունը համաձայնեցնելու կայսեր հետ։ Ընդամենը հինգ շաբաթ անց՝ հոկտեմբերի 10-ին, 827-ին, Վաղենտինոսը մահացավ ։
Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոց
Ալավերդու Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոց, նախնական երաժշտական կրթության ուսումնական հաստատություն Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում ։
Պատմություն
Ուսումնական հաստատությունը հիմնադրվել է 1945 թվականին։ Երաժշտական դպրոցի հիմնադիր-տնօրենը (1945-1948) ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Էդուարդ Կզարթմյանն է, ով դպրոցի հիմնադրման մասին ասել է. 1951-1952 թվականներին դպրոցը տվել է առաջին շրջանավարտները՝ 3 հոգի, որից հետո շրջանավարտների թիվը աստիճանաբար ավելացել է։
Երաժշտական դպրոցի քսանամյակի տոնակատարությանը ներկա է գտնվել նաև հիմնադիրրը, ով այդ մասին ասել է.
Ալավերդու երաժշտական դպրոցը համագործակցել է Թբիլիսիի, Ռուսթավի, Զեստափոնի, Ռիգայի, Սումգայիթի երաժշտական դպրոցների հետ։
1964 թվականից դպրոցը կրում է Ռոմանոս Մելիքյանի անունը ։
Դպրոցը մասնակի վերանորոգվել է հիմնադրման 50-ամյակի կապակցությամբ, իսկ հիմնանորոգված մասնաշենքը շահագործման է հանձնվել 2009 թվականի մարտի 24-ին ։
Աշխատակազմ
Երաժշտական դպրոցի վաստակավոր ուսուցիչներից են Ֆլորա Բեկթաշյանը, Դոլորես Խորիստաֆորովան, Վարազդատ Հովհաննիսյանը, Սուսաննա Սիմոնյանը, Նաիրա Ջավախյանը, Մերի Իսրայելյանը, Անահիտ Շահվերդյանը, Հռիփսիմե Շահինյանը, Անահիտ և Ջուլիետա Նալբանդյանները և ուրիշներ։
Դպրոցի աչքի ընկած սաներից են Մելանյա Աբովյանը, Ռուսլան Գալստյանը, Սվետլանա Նավասարդյանը, Տաթևիկ Շախկուլյանը, Էռնեստ Դուրգարյանը և ուրիշներ ։
Տարբեր տարիներին Ալավերդու Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական դպրոցի տնօրեններն են եղել.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական դպրոցներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:Ալավերդու շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Կրթությունը Հայաստանում
Խոյի խանություն
Խոյի խանություն, միջնադարյան ավատատիրական կառավարմամբ կիսանկախ իշխանապետություն էր 1747-1813 թվականներին։ Թուրքական տիրապետությունից ազատագրելով՝ Նադիր շահը 1736 թվականին այն կրկին միացրել է Պարսկաստանին։ 1747 թվականին վերջնականապես ձևավորվում է Խոյի խանությունը՝ Թավրիզի կուսակալության արևմտյան մասում։
Խանության տարածքը կազմել է շուրջ 4,000 քառ. կմ.՝ զբաղեցնելով Մեծ Հայքի Պարսկահայք նահանգի հյուսիսային շրջանները՝ Զարեհավան և Հեր գավառները։ Այժմ խանության տարածքը մտնում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքի մեջ։
1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմից հետո Խոյի խանությունը, պարսկական մյուս խանությունների հետ վերստին մտել է Իրանի կազմի մեջ՝ որպես Թավրիզի նահանգի գավառ։
Պատմություն
Հայկական Հեր (Խոյ) քաղաքի մասին առաջին վկայությունները վերագրվում են դեռևս նախաքրիստոնեական շրջանին։ Այն եղել է համանուն գավառի կենտրոնը։ Անանիա Շիրակացու Աշխարհացույցում այն նշվում է որպես Պարսկահայքի հյուսիսային քաղաքներից մեկը։ Երբեմն այն եղել է վարչական կենտրոն։ Ենթադրվում է, որ դեռևս Արշակունիների թագավորության (66-428) ժամանակ Հեր գավառը հարևան Զարևանդ գավառի հետ շնորհվել էր Խորխոռունիների տոհմաճյուղ Մաղխազունիներին՝ միավորվելով մեկ վարչամիավորի մեջ։ Սակայն 387 թվականի Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո իրավիճակը փոխվում է. թեև Մարզպանական Հայաստանում Պարսից արքունի կալվածք Հերի նկատմամբ վերահաստատվել են Խորխոռունիների իրավունքները։ Երկար դարեր Հերը Պարսկահայքի եզակի գավառներից էր, որ պահպանում է իր հայկական ինքնությունը։ Սակայն հետագայում այն մտնում է զանազան վարչական բաժանումների մեջ, շրջակայքում բնակություն են հաստատում տարբեր ցեղեր ու ժողովուրդներ, և Խոյը հետզհետե դադարել է հայկական երկրամաս լինելուց։
16-րդ դարում Հեր գավառը մտնում է նորաստեղծ Սեֆյան Իրանի մեջ։ Այն Թավրիզի կուսակալության քաղաքներից էր։ 1747 թվականին՝ Նադիր շահի սպանությունից հետ, Սեֆյան Իրանի նախկին Թավրիզի կուսակալության արևմտյան մասում կազմավորվել է Խոյի խանությունը (համանուն կենտրոնով)։ 1827 թվականին՝ ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում, ռուսական զորքն առժամանակ գրավել է Խոյի գավառի մեծ մասը, սակայն հետ է վերադարձրել Իրանին՝ Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո։ 1828-29 թվականներին գավառի հիմնական բնակիչների՝ հայերի, ու մասամբ ասորիների մեծ մասը գաղթել է Արարատյան դաշտ։ Խոյում և գավառի վեց հայաբնակ գյուղերում բնակվող հայերի զգալի մասը բնաջնջվել է 1918 թվականի թուրքական հարձակման ժամանակ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Խոյում մնացած մոտ 500 տուն հայերը բնակվում էին քաղաքի պարիսպներից դուրս՝ Մահլա արվարձանում։
Վիկտոր Բառնա
Դյոզյո Բրաուն (հունգարերեն՝ Braun Győző), անուն-ազգանունը փոխել, դարձրել է Վիկտոր Բառնա (հունգարերեն՝ Barna Viktor, անգլերեն՝ Victor Barna, ), հունգարացի և բրիտանացի սեղանի թենիսիստ, աշխարհի, Հունգարիայի, ինչպես նաև՝ Անգլիայի բաց առաջնության բազմակի չեմպիոն։ Մենախաղերում աշխարհի չեմպիոն է դարձել ռեկորդային՝ հինգ անգամ, աշխարհի առաջնություններում ընդհանուր առմամբ նվաճել 41, Անգլիայի բաց առաջնություններում՝ 20 մեդալ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1911 թվականին, Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում, հրեական ընտանիքում։ Հասարակության մեջ այն տարիներին իշխող հակասեմական տրամադրությունների պատճառով անուն-ազգանունը փոփոխել, նմանեցրել է հունգարականի։ Սեղանի թենիսով սկսել է զբաղվել 1925 թվականից, 1929-32 թվականներին անընդմեջ հաղթել է Հունգարիայի առաջնություններում, հետագայում՝ մինչև 1939 թվականը, դարձյալ գրեթե անընդմեջ դարձել է Անգլիայի բաց առաջնությունների հաղթող։ Բացի այդ, բազմիցս նվաճել է աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը։ 1932-37 թվականներին մշտապես առաջին տեղն է գրավել ITTF-ի վարկանիշային աղյուսակում։
1939 թվականի ապրիլի 27-ին Մեծ Բրիտանիայում ամուսնացել է հունգարուհի Սյուզաննա Արանի հետ, միջազգային մրցասպարեզներում սկսել է հանդես գալ որպես Բրիտանիայի ներկայացուցիչ։ 1939 թվականի աշնանը, երբ սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից կնոջ հետ վերադարձել է Եվրոպա, որպեսզի մասնակցի ֆաշիստների դեմ մղվող մարտերին։ Բրիտանական զորամասում ծառայել է որպես պարաշյուտիստ, կռվել Հարավսլավիայում։ Պատերազմից հետո բնակություն է հաստատել Լոնդոնում, ընդունել բրիտանական քաղաքացիություն։ Դարձել է Dunlop Sports ընկերության ներկայացուցիչը և այդ կարգավիճակով շարունակել է շրջել աշխարհում։ Մահացել է 1972 թվականին, Պերուի մայրաքաղաք Լիմայում, ինֆարկտից։
Գրքերը
Վիկտոր Բառնան սեղանի թենիսի մասին գրել ու հրատարակել է երեք գիրք. 1957 թվականին՝ «How to win at Table Tennis (London: Pitman) ISBN 978-0-273-41699-9 », 1962 թվականին՝ «Table Tennis Today» (London: Arthur Barker) և 1971-ին՝ Your Book of Table Tennis ISBN 978-0-571-09345-8 վերնագրով։
Փառքի սրահում
Վիկտոր Բառնայի անունը 1981 թվականին ընդգրկվել է Միջազգային սպորտի հրեական փառքի սրահում, 1993 թվականին էլ՝ սեղանի թենիսի վարպետների փառքի սրահում ։
2012 թվականի ապրիլի 10-ին Գվինեա-Բիսաուում թողարկվել է սեղանի թենիսի պատմությանը նվիրված դրոշմանիշերի շարք՝ Վիկտոր Բառնայի դիմապատկերով։ Մինչ այդ՝ 1996 թվականի ապրիլի 10-ին հատուկ Վիկտոր Բառնային նվիրված դրոշմանիշ էր թողարկվել Ռումինիայի Կլուժ քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարզիկներ Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ Կատեգորիա:Հունգարացի մարզիկներ Կատեգորիա:Բրիտանացի մարզիկներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Գրիգոր Աբգարյան
Գրիգոր (Կյուրեղ) քահանա Աբգարյան (19-րդ դար, Անդրկովկաս - 1920-ական թթ., Թեոդոսիա ?), հայ լրագրող, հոգևորական։
Թղթակցել է «Մշակ» թերթին։
Օգտագործել է Ա., Կ. Աբյան, Կ. ա.-ս. Ա., Շիրակացի ծածկանունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ
Նարցիստիկ անձնային խանգարում
Նարցիստիկ անձնային խանգարում, Բ խմբի անձնային խանգարում, որի ժամանակ անձը կենտրոնացած է սեփական դիրքի, ուժի, ազդեցության և փառքի վրա և չի տեսնում այս պահվածքի՝ իր և այլոց վրա գործող դեստրուկտիվ ազդեցությունը։ Հաշվարկված է, որ այս անձնային խանգարումն ունի մարդկային բնակչության մեկ տոկոսը, ընդ որում՝ առավել բարձր է տղամարդկանց տոկոսայնությունը ։ Առաջին անգամ ձևակեպված լինելով 1968 թվականին՝ նարցիստիկ անձնային խանգարումը պատմականորեն կոչվում էր մեգալոմանիա և որոշակի տեսակի էգոցենտրիզմի ձև է ։