Կամարազավր
Բնութագիր
Կամարազավրը ամենատարածված և լավ պահպանված զաուրոպոդներից է ։ Ամենաշատ տարածված նրա տեսակը՝ Camarasaurus lentus ունի մոտավորապես 15 մետր երկարություն։ Իսկ ամենախոշոր տեսակի ամենաերկար տեսակը՝ Camarasaurus supremus կազմում է 23 մետր, այն ժամանակ, երբ ամենածանր քաշը՝ 47 տոննան է ։ Կամարազավրի հասակը կազմել է մոտ ութ մետր ։ Կամարազավրի կամարաձև գանգը ունեցել է բավականաչափ ուղղանկյունաձև տեսք, իսկ նրա բութ դունչը ունեցել է շատ անցքեր, չնայած նրան, որ այն եղել է պինդ և պալենթոլոգների շնորհիվ այն շատ լավ է պահպանվել։ Մողեսի անսովոր մեծ ատամներն ունեցել են բահի կամ դուրի ձև և հավասարապես են տեղակայված եղել նա ողջ ծնոտի երկարությամբ։ Կարծիք կա, որ կամարազավրի ծնոտային մկանները ունեցել են սեղմման շատ մեծ ուժ և իր ատամների սուր լինելու շնորհիվ այդ մողեսը կարող էր սնվել ավելի կոշտ բուսականությամբ, քան դիպլոդոկիդները (հիմնականում՝ դիպլոդոկներ և ապատոզավրեր, որոնց ատամները համեմատաբար ավելի թույլ են եղել) ։ Սակայն որոշ աղբյուրներում ասվում է, որ նրա ատամների ավելի լայն լինելը այլ զաուրոպոդների համեմատ ավելի շուտ եղել է սնունդը լավ չմանրացնելու պատճառով, ինչի պատճառով էլ կամարազավրը ստիպված էր մարսման համար քարեր կուլ տար, որին պալեոնթոլոգները տվել են գաստրոլիտ անվանումը ։ Յուրաքանչյուր հետին վերջույթի վրա ունեցել է հինգ մատ և ներքին մատ, որը դարձել է սրացված ճանկ։ Ինչպես և մյուս այլ զաուրոպոդները, կամարազավրի դիմացի վերջույթները հետևիններից ավելի կարճ են եղել, բայց այնուամենայնիվ նա չէր կարողանում առաջ թեքվել։ Նա ունեցել է բարձ թիակներ, իսկ ողերը սուր ծայրեր չեն ունեցել ։ Մողեսի ուսերը բարձր են տեղակայված եղել և դա ասում է այն մասին, որ այդ մողեսը ունեցել է թեք մեջք։ Մարմնի զանգվածը թեթևացնելու նպատակով, քաշը նվազեցնելու համար (ինչը նկատվել է և այլ զաուրոպոդների մոտ), կամարազավրի ողերում եղել են հատուկ անցքեր և խոռոչներ, որոնք իրենցից ներկայացնում էին օդապարկեր, կապված թոքերի հետ։ Բայց մինչ կամարազավրի բացահայտունը դա պալեոնթոլոգների համար անհայտ է եղել, այդ իսկ պատճառով էլ մողեսը ունեցել է նմանատիպ անվանում ։ Եվս մեկ պատճառ է հանդիսացել, կամարազավրի հատուկ ձևը, որն ունեցել է շատ դատարկություններ՝ խոռոչներ ։ Կամարազավրի վիզը և պոչը, որոնք կատարել են հակազանգվածի դեր, եղել են շատ կարճ այդ չափի զաուրոպոդների համար ։ Կրկին ինչպես և այլ զաուրոպոդների մոտ, այդ դինոզավրի միջին ուղեղը եղել է ազդրում։ Ի սկզբանե պալեոնթոլոգները կարծել են, որ այդ վայրը դինոզավրի երկրորդ ուղեղն է, որի օգնությունը այնքան անհրաժեշտ է եղել այդքան մեծ մարմինը կառավարելու համար։ Բայց իրականում դա այդքան էլ ուղեղ չէ, այլ մեծ նյարդ, որը պատասխանատու է գործունեության ռեֆլեքսների համար, քանի որ այդպիսի մեծացումները հայտնաբերվել են այս կամ այն կերպ փաստացի բոլոր ողնաշարավոր կենդանիների մոտ։ Հատուկ տեսակների՝ Camarasaurus lewisi և Camarasaurus grandis ճաչանճոսկրերը եղել են համեմատաբար ամուր, քան նրան ազգակից այլ զաուրոպոդների՝ վենենոզավրերի մոտ ։ Այս դինոզավրի ևս մեկ շատ հետաքրքիր առանձնահատկություններից են եղել քթածակերը։ Նրանք եղել են հսկայական չափերի և ամերիկացի պալեոնթոլոգների կարծիքով, ազդել են գլխուղեղի հովացմանը՝ տաք ժամանակներում ։ Եվ բացի դա ավարտվում էին նրանք հատուկ միջնապատով։ Այդ ամենը դրդել է պալեոնթոլոգներին այն մտքին, որ այդ մողեսը ունեցել է փղի նման կնճիթ։ Հայտնի է, որ կնճիթը կազմած է փափուկ նյարդերից, որոնք չեն քարանում և դրա համար էլ այդ հիպոթեզի ապացույցը տալը շատ դժվար է ։