cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դոմինանտություն
Ոչ լրիվ դոմինանտություն
Օրինակ՝ AS և SS գենոտիպով մարդիկ օժտված են համարյա նույն դիմացկունությամբ մալարիայի նկատմամբ, իսկ AA գենոտիպով մարդիկ ավելի խոցելի են այդ հիվանդության նկատմամբ։ Այն էրիթրոցիտները, որոնք ունեն AS գեները միասին պարունակում են բետա-գլոբինային շղթաների երկու ձևերը միաժամանակ (նորմալ A և մուտանտ S), այսինքն նկատվում է կոդոմինանտություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գենետիկա Կատեգորիա:Դոմինանտություն
Աստերոիդների ցանկ (144001-144100)
Աստերոիդների ցանկ (143901-144000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (144101-144200)
|}
Բայշու Պարանաիբա Պիաուիենսիի գավառ
Բայշու Պարանաիբա Պիաուիենսիի գավառ (Microrregião do Baixo Parnaíba Piauiense), գավառ Բրազիլիայի Պիաուի նահանգում։ Մտնում է Պիաուի նահանգի հյուսիսային մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 319 885 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 12 493,995 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 25,6 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պիաուի նահանգի գավառներ
Մարտինցի (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
Մարտինցի (Мартинці), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարտինցի գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Բերմուդյան կղզիներ
Բերմուդներ, կամ Բերմուդյան կղզիներ (Bermuda), Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքն է, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսարևմտյան մասում, մոտ 900 կմ հեռավորության վրա Հյուսիսային Ամերիկայից։ Բերմուդների կազմի մեջ մտնում են ավելի քան 150 կղզիներ և խութեր, որոնցից մոտ 20 բնակեցված է և 10-ը կապված մյուսների հետ կամուրջներով, և այս տասը կղզյակները կազմում են ամենակարևոր կղզին՝ Մեյն Այլենդը։
Ավազան (Կիսկիմի գավառ)
Ավազան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում ։ Գտնվում էր Ճորոխ գետի հովում, վերջինիս աջ կողմի վտակ Ավազանի միախառնման վայրում։
Տարածքն անտառապատ էր ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լա Կաբրերա (քաղաք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Մավրինսկոե
Մավրինսկոե (Мавринское), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աֆրիկա
Աֆրիկա, տարածքի մեծությամբ (30,3 միլիոն կմ²) և բնակչության թվով երկրորդ մայրցամաքը՝ Եվրասիայից հետո, ներառյալ հարակից կղզիները, այն ծածկում է Երկրի մակերևույթի 6%-ը և ցամաքի 20%-ը ։ 1,3 միլիարդ բնակչությամբ այն կազմում է աշխարհի բնակչության 16%-ը։ Աֆրիկայի բնակչությունը ամենաերիտասարդն է բոլոր մայրցամաքների մեջ, տարիքի մեդիանը 2012 թվականին կազմել է 19,7, երբ աշխարհի բնակչության մեդիանը 30,4 է ։ Չնայած հարուստ բնական ռեսուրսների առկայությանը, Աֆրիկան մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ով վերջինն է աշխարհում, մասամբ պատճառը եղել է Աֆրիկայի երկարամյա գաղութացումը Եվրոպայի կողմից և Սառը պատերազմը     ։ Չնայած հարստության ցածր մակարդակի, վերջին տնտեսական աճը և երիտասարդ բնակչության առկայությունը դարձնում են Աֆրիկան հետաքրքիր տնտեսական գոտի համաշխարհային շուկայում։
Մայրցամաքը շրջապատված է Միջերկրական ծովով հյուսիսից, Սուեզի ջրանցքով և Կարմիր ծովով հյուսիս արևելքից, Հնկական օվկիանոսով հարավ արևելքից և Ատլանտյան օվկիանոսով արևմուտքից։ Մայրցամաքը ներառում է Մադագասկարը և տարբեր կղզեխմբեր։ Այն ներառում է 54 ամբողջությամբ ճանաչված անկախ պետություն, ութ տարածք և երկու դե ֆակտո կիսով չափ ճանաչված պետություն։ Ալժիրը տարածքով Աֆրիկայի ամենամեծ պետությունն է, իսկ Նիգերիան՝ բնակչությամբ։ Աֆրիկյան երկրները հիմնել են Աֆրիկյան միությունը, որի գլխամասը գտնվում է Ադիս Աբեբայում։
Աֆրիկայով է անցնում հասարակածը և զրոյական միջօրեականի ընտրությունը՝ դարձնելով միակ մայրցամաքն աշխարհում, որը գնտվում է կողմնացույցի բոլոր ուղղություններում։ Միակ մայրցամաքն է, որն սկսվում է հյուսիսային չափավոր կլիմայից մինչև հարավային կլիմայական գոտիներ ։ Մայրցամաքի հյուսիսային հատվածի երկրների բնակչությունը կազմում է մեծամասնություն։ Մայրցամաքի մեծ մասը ծածկում են արևադարձային հատվածները, բացառությամբ Արևմտյան Սահարայի, Ալժիրի, Լիվիայի և Եգիպտոսի մեծ մասի, Մավրիտանիայի հյուսիսի, Մարոկկոյի, Սեուտայի, Մելիլյայի և Թունիսի մեծ հատվածի։
Աֆրիկան հարուստ է բուսական և կենդանական աշխարհով։ Մայրցամաքում բնակվում են ամենամեծ թվով մեգաֆաունայի ներկայացուցիչներ։ Այնուամենայնիվ Աֆրիկայում կան մեծ թվով բնապահպանական խնդիրներ, այդ թվում անապատացումը, ցամաքացումը, անտառային տարածքների քչացումը և ջրասակավության խնդիրներ։ Սպասվում է, որ կենդանական աշխարհը մեծապես կտուժի կլիմայական փոփոխությունների արդյունքում ։
Վաղ մարդկության քաղաքակրությունները, ինչպիսիք էին Հին Եգիպտոսը և Կարթագենը զարգացել են Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Երկարամյա և բազմազան քաղաքակրությունից, միգրացիայից և առևտրից հետո Աֆրիկա ժամանեցին տարբեր ազգեր և քաղաքակրթություններ։ Վերջին 400 տարում աճեց եվրոպացիների ազդեցությունը մայրցամաքում։ Սկսած 16-րդ դարից զարգացավ առևտուրը, ներառյալ ստրկավաճառությունը, որը ստեղծեց մեծ Աֆրիկյան սփյուռ Ամերիկայում։ 19-րդ դարի վերջին եվրոպական երկրները գաղութացրեցին գրեթե ամբողջ Աֆրիկան՝ ծախսելով պաշարները և աշխատացնելով տեղի բնակչությանը։ Ներկայիս պետությունների մեծ մասն առաջացավ 20-րդ դարի ապագաղութականացման շնորհիվ։
Աշխարհագրական դիրք
Աֆրիկայի աշխարհագրական դիրքը յուրահատուկ է։ Այն միակ մայրցամաքն է, որի գրեթե կենտրոնական մասով անցնում է հասարակածը։ Գլխավոր միջօրեականը անցնում է նրա արևմտյան մասով։ Աֆրիկայի մեծ մասը գտնվում է արևադարձային լայնություններում։ Մայրցամաքը հյուսիսից-հարավ ձգվում է 8000 կմ., իսկ արևմուտքից-արևելք՝ 3500-ից (հարավում) 7500 կմ. (հյուսիսում)։ Նրա ծայրակետերն են. հյուսիսում՝ Էլ Աբյադ (հս. լ. 32°20’), հարավում՝ Ասեղի (հվ. լ. 34°52’), արևմուտքում՝ Ալմադի (արմ. երկ. 17°32’), արևելքում՝ Ռաս Հաֆուն (Հաֆուն; արլ. երկ. 51°23’) հրվանդանները։
Ափերի գծագրություն
Աֆրիկայի ափերը արևմուտքից և հյուսիսից ողողում են Ատլանտյան, իսկ արևելքից՝ Հնդկական օվկիանոսի ջրերը։ Հյուսիսում Աֆրիկան Եվրոպայից բաժանվում է Ջիբրալթարի խոր ու նեղ նեղուցով և Միջերկրական ծովով, իսկ հյուսիս-արևելքում՝ Ասիայից՝ Սուեզի ջրանցքով, Կարմիր ծովով, Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուցով և Ադենի ծոցով։ Աֆրիկայի ափագիծը քիչ է կտրատված։ Խոշոր ծովածոցը Գվինեականն է, խոշոր կղզին՝ Մադագասկարը, խոշոր թերակղզին՝ Սոմալին։ Համեմատաբար փոքր են Ազորյան, Մադեյրա, Կանարյան, Կանաչ հրվանդանի, Սուրբ Հեղինե (Ատլանտյան օսկիանոսում), Զանզիբար, Կոմորյան, Սեյզելյան, Ամիրանտյան, Մասկարենյան, Սոկկոտրա (Հնդկական օվկիանոսում) կղզիները։
Մադագասկարը մայրցամաքից բաժանվում է Մոզամբիկի լայն նեղուցով։
Մակերևույթ
Աֆրիկայի ռելիեֆում տիրապետում են տարբեր բարձրության սարահարթերը, և միայն ծայրամասերում են բարձրանում լեռները։ Առավել բարձր են արևելյան շրջանները, որտեղ գտնվում են Արևելաաֆրիկյան սարահարթը և Եթովպական բարձրավանդակը։ Աֆրիկայի հյուսիսում ձգվում են Ատլասի, հարավում՝ Դրակոնյան և Կապի լեռները։ Ամենաբարձր գագաթը Կիլիմանջարոն է՝ 5895 մ։
Oգտակար հանածոներ
Աֆրիկան թեև երկրաբանական տեսանկյունից այնքան էլ լավ չի ուսումնասիրված, սակայն հայտնաբերված են բազմազան օգտակար հանածոներ, որոնցից շատերն ունեն համաշխարհային նշանակություն։
Մետաղային օգտակար հանածոներով հարուստ են հատկապես նրա հարավային և կենտրոնական շրջանները, որտեղ արդյունահանում են ոսկի, երկաթ, ալմաստ, պղինձ, ուրան, ցինկ, մանգան, անագ, պլատին և այլն։ Աշխարհի ալմաստի (60%; Կիմբեռլի նահանգում հայտնաբերված են այսպես կոչված «Կիմբեռլիտային խողովակները», որոնք հարուստ են ալմաստով), ոսկու (50%) և ուրանի (30%) հանույթի զգալի մասը բաժին է ընկնում Աֆրիկային։
Կենտրոնական Աֆրիկան հարուստ է գունավոր և հազվագյուտ մետաղներով, թանկարժեք քարերով, բոքսիդներով, ուրանով, հարավը՝ քարածխով, երկաթով, ոսկիով, ալմաստով, ուրանով, իսկ հյուսիսը՝ նավթով, գազով, ծծումբով, ֆոսֆորիտներով, երկաթով։
Բուդկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բուդկա (Будка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Աֆրիկա
Ջրագրություն
Աֆրիկայում գետերը բաշխված են խիստ անհավասարաչափ. հասարակածային և մերձհասարակածային գոտում բազմաթիվ են ջրառատ գետերը, իսկ արևադարձային գոտում քիչ են ու ծանծաղ, իսկ որոշ շրջաններում (Սահարայի, Կալահարիի ներքին շրջաններ) ընդհանրապես չկան։ Ամենաերկար գետը Նեղոսն է (արաբերեն՝ Էլ Բախր, երկարությունը՝ 6671 կմ), որի դերը անփոխարինելի է գետահովտում ապրող ժողովուրդների համար։ Ամենաջրառատը Կոնգոն է (աշխարհում երկրորդը՝ Ամազոնից հետո)։ Այն երկու անգամ հատում է հասարակածը, առաջացնում է բազմաթիվ սահանքներ ու ջրվեժներ։ Խոշոր գետերից են Նիգերը, Օրանժը և Զամբեզին։ Վերջինիս վրա է գտնվում աշխարհի բնության հրաշալիքներից մեկը՝ Վիկտորիա ջրվեժը (բարձրությունը՝ 120 մ, լայնությունը՝ 1800 մ)։ Ջրի աղմուկը լսվում է տասնյակ կիլոմետրերի վրա, առաջացնում է ջրափոշու հսկայական սյուներ, դրա համար էլ բնիկներն այն անվանում են «աղմկող ծուխ»։ Աֆրիկայում շատ են լճերը՝ Տանգանիկա (խորությամբ աշխարհում երկրորդը՝ Բայկալից հետո), Նյասա, Մոբուտու Սեսե Սեկո, Վիկտորիա։ Ուշագրավ է Սահարա անապատի հարավում գտնվող Չադ լիճը, որի ափագիծը կայուն չէ. ամառային խոնավ սեզոնին, երբ նրա մեջ թափվող Շարի գետը վարարում է, լճի մակերեսը մեծանում է, իսկ ձմռանը՝ փոքրանում։
Բուդկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Աֆրիկա
Կլիմա
Աֆրիկան միակ մայրցամաքն է, որը հասարակածով կիսվում է երկու գրեթե հավասար մասերի և ընկած է երկու արևադարձների միջև՝ ջերմային տաք գոտում։ Այդ պատճառով էլ այն ամենատաք մայրցամաքն է. բացառություն են կազմում միայն հյուսիսային և հարավային ծայրամասերը, որոնք գտնվում են բարեխառն գոտում։ Տարվա նույն ժամանակահատվածում, երբ հյուսիսում ձմեռ է, հարավում ամառ է, և՝ հակառակը։
Բուդկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Աֆրիկա
Կլիմա
Չորս կողմն անապատ է, որտեղ մերթ դեղին ավազներ են, մերթ՝ գորշ, հողմահարված քարեր։ Միգապատ երկնքից տապ է թափվում, ոչ ջուր կա, ոչ կանաչ թուփ։ Այստեղ տարածվում է աշխարհի ամենախոշոր անապատը՝ Սահարան (7 միլիոն կմ²), որտեղ ջերմաստիճանը հասնում է + 58°C-ի (ստվերում), իսկ ավազի մակերեսին՝ + 80°C-ի։ Օդը Սահարայում չոր է ու փոշոտ։ Ուժեղ քամու՝ սամումի (արաբերեն՝ տոթակեզ քամի) ժամանակ փոշին ու ավազը թափանցում են ամենուրեք, երկինքը մթնում է ավազափոշուց, օդում 2–3 ժամ շարունակ յուրահատուկ մետաղային ձայներ են լսվում. դա օդում սլացող ավազահատիկների «երաժշտությունն է»։ Սահարայի ընդարձակ, անջուր, միապաղաղ գորշ ավազների գրկում հանդիպում են փոքրիկ կանաչ կղզյակներ՝ օազիսներ։
Բուսականություն
Աֆրիկան նաև տափաստան է, բայց և տափաստան չէ. հոտավետ հարթավայրում կարմրագորշ ժայռեր են։ Հեռվում գանգրահեր պուրակներ են, իսկ երբ մոտենում ես, պարզվում է՝ վիթխարի ծառեր են՝ բաոբաբներ (նրանց կյանքի տևողությունը 4–5 հզ. տարի է)։ Շատ են հովանոցաձև սաղարթներով ակացիաները և արմավենիների տարբեր տեսակները։ Այդպիսին է աֆրիկյան հռչակավոր սավաննան, որի հետ իր կենդանական և բուսական աշխարհների հարստությամբ չի կարող համեմատվել երկրագնդի ոչ մի բնական գոտի։ Աֆրիկայում հանդիպում է ծաղկավոր բույսերի ավելի քան 3700 ցեղ (40 հզ. տեսակ), որից 900-ը բնաշխարհիկ են։
Հնդկընկույզի (կոկոսյան) ու ձիթատու արմավենիների պտուղներ, կարմիր ծառի և էբենոսի (սև ծառ) արժեքավոր փայտանյութ, խցանածառ և կաուչուկի ծառ՝ այս ամենը մարդուն նվիրում է Աֆրիկայի շռայլ բնությունը։ Աֆրիկական արգավանդ հողում աճում են նաև կակաոյի, սուրճի, ադամաթզի, արքայախնձորի, նարնջի, մանգոյի ծառեր։ Աֆրիկան տալիս է փյունիկյան արմավի համաշխարհային բերքի 40, սուրճի և գետնընկույզի 30, սիզալի (ագավայից ստացվող արժեքավոր թել) և կակաոյի 60 %-ը։ Տանզանիան աշխարհում մեխակի գլխավոր արտադրողն է, իսկ Մադագասկարը՝ վանիլի։
Կենդանատեսակը
Հարուստ է նաև Աֆրիկայի կենդանական աշխարհը։ Անտառներում բնակվում են մարդանման կապիկներ՝ շիմպանզեներ ու գորիլլաներ, վարազներ, հովազներ, սավաննաներում՝ ընձուղտներ, վագերաձիեր, փղեր, ռնգեղջյուրներ, ընձառյուծներ, առյուծներ, անապատներում՝ օձեր (ավազային էֆա, գյուրզա, կոբրա), մողեսներ, քարայծեր, շնագայլեր։
Գետերում ու լճերում հանդիպում են կոկորդիլոսներ և գետաձիեր։ Շատ են թռչունները՝ ջայլամներ, սիրամարգեր, մեծ կարմրաթևիկներ, քարտուղար-թռչունը, որը զոհին սպանում է իր երկար ոտքերով։
Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով (հատկապես վերջին 100 տարիների ընթացքում) Աֆրիկայի բնությունը խիստ փոխվել է. մասամբ ոչնչացվել են արևադարձային անտառները, վարելահողերի է վերածվել սավաննան, ոչնչացվել են շատ վայրի կենդանիներ ու թռչուններ։ Բնական լանդշաֆտները և նախկին հարուստ տեսականին պահպանելու նպատակով ստեղծվել են բազմաթիվ արգելոցներ ու ազգային պարկեր։ Դրանցից շատերը (Նայրոբի, Նգորոնգորո, Կաֆուեն և այլն) ունեն համաշխարհային նշանակություն։ Հանրահայտ է Կրյուգերի ազգային պարկը (Լիմպոպո գետի միջին հոսանքի շրջանում), որտեղ հավաքված են մայրցամաքի կենդանական աշխարհի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչները։
Այս մայրցամաքը Աֆրիկա են անվանել հին հռոմեացիները՝ տեղաբնիկ «աֆարիկ» ցեղի անունով։ Ըստ զբաղեցրած տարածքի՝ Աֆրիկան երկրագնդի երկրորդ մայրցամաքն է՝ Եվրասիայից հետո։ Դեռևս մեր թվականությունից շատ դարեր առաջ Աֆրիկայի հյուսիսային ափերն են այցելել փյունիկեցիները, հին հռոմեացիները, հին հույները։ Ոսկի, փղոսկր և թանկարժեք փայտանյութ հայթայթելու համար եգիպտական փարավոնները արշավախմբեր են ուղարկել դեպի Նեղոսի վերին հոսանքները։ Դեպի Հնդկաստան տանող ծովային կարճ ճանապարհ գտնելու նպատակով պորտուգալիայի ծովագնացները 15-րդ դարում ուսումնասիրել են Աֆրիկայի արևմտյան ափերը։
Շրջանցելով այն՝ պորտուգալացի ծովագնաց Վասկո դա Գաման 1498 թվականին առաջին անգամ հասել է Հնդկաստան և պարզել, որ Աֆրիկայի հարավային և արևելյան ափերը ողողվում են Հնդկական օվկիանոսի ջրերով։ 18-րդ դարի վերջին արդյունավետ եղան անգլիացի հետազոտող Դավիդ Լիվինգսթոն ի ճանապարհորդությունները։ 30 տարի շարունակ (1843–1873 թվականներ) նա ուսումնասիրել է Հարավային Աֆրիկան. հետազոտել է Զամբեզի գետը, նրա վրա հայտնաբերել ջրվեժ և, ի պատիվ իր երկրի թագուհու, անվանել է Վիկտորիա, ուսումնասիրել է Կոնգո գետի ակունքը, Նյասա լիճը և այլն։ Աֆրիկայի մեծ մասը գտնվում է արևադարձային լայնություններում։
Մայրցամաքը հյուսիսից հարավ ձգվում է 8000 կմ, իսկ արևմուտքից արևելք՝ 3500-ից (հարավում) 7500 կմ (հյուսիսում)։ Աֆրիկայի ափերը ողողվում են Ատլանտյան ու Հնդկական օվկիանոսների և դրանց մաս կազմող Միջերկրական ու Կարմիր ծովերի ջրերով։ Միակ խոշոր կղզին Մադագասկարն է, իսկ Մադեյրա, Ազորյան, Կանարյան, Սուրբ Հեղինեի (Ատլանտյան օվկիանոսում) և Զանզիբար, Կոմորյան, Մասկարենյան (Հնդկական օվկիանոսում) կղզիները համեմատաբար փոքր են։ Աֆրիկայի ռելիեֆում տիրապետում են տարբեր բարձրության սարահարթերը, և միայն ծայրամասերում են բարձրանում լեռները։ Առավել բարձր են արևելյան շրջանները, որտեղ գտնվում են Արևելաաֆրիկյան սարահարթը և Եթովպական բարձրավանդակը։ Աֆրիկայի հյուսիսում ձգվում են Ատլասի, հարավում՝ Դրակոնյան և Կապի լեռները։
Մայրցամաքի ընդերքը հարուստ է օգտակար հանածոներով։ Ալժիրում, Սահարայի ավազների տակ, հայտնաբերվել են նավթի պաշարներ։ Կենտրոնական մասում՝ Կոնգո գետի ավազանում են գտնվում պղնձի հայտնի հանքերն ու ուրանի հանքահորերը։ Հարավը հարուստ է ուրանով, ալմաստով, քրոմով, մանգանով։ Աֆրիկան տալիս է աշխարհի ալմաստի հանույթի 60, ոսկու ավելի քան 50, ուրանի 30 %-ը, պլատինի գերակշիռ մասը։
Աֆրիկայում գետերը բաշխված են խիստ անհավասարաչափ. հասարակածային և մերձհասարակածային գոտում բազմաթիվ են ջրառատ գետերը, իսկ արևադարձային գոտում քիչ են ու ծանծաղ, իսկ որոշ շրջաններում (Սահարայի, Կալահարիի ներքին շրջաններ) ընդհանրապես չկան։ Ամենաերկար գետը Նեղոսն է (արաբերեն՝ Էլ Բախր, երկարությունը՝ 6671 կմ), որի դերը անփոխարինելի է գետահովտում ապրող ժողովուրդների համար։ Ամենաջրառատը Կոնգոն է (աշխարհում երկրորդը՝ Ամազոնից հետո)։ Այն երկու անգամ հատում է հասարակածը, առաջացնում է բազմաթիվ սահանքներ ու ջրվեժներ։ Խոշոր գետերից են Նիգերը, Օրանժը և Զամբեզին։ Վերջինիս վրա է գտնվում աշխարհի բնության հրաշալիքներից մեկը՝ Վիկտորիա ջրվեժը (բարձրությունը՝ 120 մ, լայնությունը՝ 1800 մ)։ Ջրի աղմուկը լսվում է տասնյակ կիլոմետրերի վրա, առաջացնում է ջրափոշու հսկայական սյուներ, դրա համար էլ բնիկներն այն անվանում են «աղմկող ծուխ»։
Աֆրիկայում շատ են լճերը՝ Տանգանիկա (խորությամբ աշխարհում երկրորդը՝ Բայկալից հետո), Նյասա, Մոբուտու Սեսե Սեկո, Վիկտորիա։ Ուշագրավ է Սահարա անապատի հարավում գտնվող Չադ լիճը, որի ափագիծը կայուն չէ. ամառային խոնավ սեզոնում, երբ նրա մեջ թափվող Շարի գետը վարարում է, լճի մակերեսը մեծանում է, իսկ ձմռանը՝ փոքրանում։
Արևադարձային անտառները բազմաշարահարկ են, որի միջով կարելի է անցնել միայն կացնի օգնությամբ. ծառեր, թփեր, լիաններ, հաստ ու հյութեղ տերևներ, երփներանգ ու բուրումնավետ արտասովոր ծաղիկներ, թռչուններ, որ նման են ծաղիկների, և մեծ թիթեռներ, որ նման են թռչունների։ Աֆրիկան նաև տափաստան է, բայց և տափաստան չէ. հոտավետ հարթավայրում կարմրագորշ ժայռեր են։ Հեռվում գանգրահեր պուրակներ են, իսկ երբ մոտենում ես, պարզվում է՝ վիթխարի ծառեր են՝ բաոբաբներ (նրանց կյանքի տևողությունը 4–5 հզ. տարի է)։ Շատ են հովանոցաձև սաղարթներով ակացիաները և արմավենիների տարբեր տեսակները։ Այդպիսին է աֆրիկյան հռչակավոր սավաննան, որի հետ իր կենդանական և բուսական աշխարհների հարստությամբ չի կարող համեմատվել երկրագնդի ոչ մի բնական գոտի։ Աֆրիկայում հանդիպում է ծաղկավոր բույսերի ավելի քան 3700 ցեղ (40 հզ. տեսակ), որից 900-ը բնաշխարհիկ են։ Հնդկընկույզի (կոկոսյան) ու ձիթատու արմավենիների պտուղներ, կարմիր ծառի և եբենոսի (սև ծառ) արժեքավոր փայտանյութ, խցանածառ և կաուչուկի ծառ՝ այս ամենը մարդուն նվիրում է Աֆրիկայի շռայլ բնությունը։ Աֆրիկական արգավանդ հողում աճում են նաև կակաոյի, սուրճի, ադամաթզի, արքայախնձորի, նարնջի, մանգոյի ծառեր։ Աֆրիկան տալիս է փյունիկյան արմավի համաշխարհային բերքի 40, սուրճի և գետնընկույզի 30, սիզալի (ագավայից ստացվող արժեքավոր թել) և կակաոյի 60 %-ը։ Տանզանիան աշխարհում մեխակի գլխավոր արտադրողն է, իսկ Մադագասկարը՝ վանիլի։
Հարուստ է նաև Աֆրիկայի կենդանական աշխարհը։ Անտառներում բնակվում են մարդանման կապիկներ՝ շիմպանզեներ ու գորիլաներ, վարազներ, հովազներ, սավաննաներում՝ ընձուղտներ, վագերաձիեր, փղեր, ռնգեղջյուրներ, ընձառյուծներ, առյուծներ, անապատներում՝ օձեր (ավազային էֆա, գյուրզա, կոբրա), մողեսներ, քարայծեր, շնագայլեր։ Գետերում ու լճերում հանդիպում են կոկորդիլոսներ և գետաձիեր։ Շատ են թռչունները՝ ջայլամներ, սիրամարգեր, մեծ կարմրաթևիկներ, քարտուղար-թռչունը, որը զոհին սպանում է իր երկար ոտքերով։ Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով (հատկապես վերջին 100 տարիների ընթացքում) Աֆրիկայի բնությունը խիստ փոխվել է. մասամբ ոչնչացվել են արևադարձային անտառները, վարելահողերի է վերածվել սավաննան, ոչնչացվել են շատ վայրի կենդանիներ ու թռչուններ։ Բնական լանդշաֆտները և նախկին հարուստ տեսականին պահպանելու նպատակով ստեղծվել են բազմաթիվ արգելոցներ ու ազգային պարկեր։ Դրանցից շատերը (Նայրոբի, Նգորոնգորո, Կաֆուեն և այլն) ունեն համաշխարհային նշանակություն։ Հանրահայտ է Կրյուգերի ազգային պարկը (Լիմպոպո գետի միջին հոսանքի շրջանում), որտեղ հավաքված են մայրցամաքի կենդանական աշխարհի գրեթե բոլոր ներկայացուցիչները։
Աֆրիկան կենտրոնական դիրք է գրավում աշխարհի քաղաքական ու տնտեսական կարևոր տարածաշրջանների միջև, թեև իր տնտեսական ու քաղաքական դերը դեռևս շատ համեստ է։ Ժամանակակից աշխարհում Աֆրիկայի հարաբերական փոքր կշիռն առավելապես պայմանավորված է մայրցամաքի պատմական՝ գաղութային անցյալով։ Մայրցամաքի գաղութացումը սկսվել է միջնադարում։ Պորտուգալիան, իսկ այնուհետև Եվրոպայի այլ երկրներ աստիճանաբար գաղութացրել են գրեթե ողջ Աֆրիկան, որի տարածքի 65 %-ը Մեծ Բրիտանիայի ու Ֆրանսիայի գաղութներն էին։ Գաղութատեր էին նաև Բելգիան, Իսպանիան, Գերմանիան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Գերմանիան զրկվեց իր գաղութներից (Տոգո, Կամերուն, Գերմանական Հարավարևմտյան Աֆրիկա, որը ներկայիս Նամիբիան է)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Աֆրիկայում անկախ պետություններ էին Եթովպիան, Լիբերիան, Եգիպտոսը, Հարավաֆրիկյան Միությունը (1961 թվականից՝ Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն), իսկ ավարտից հետո՝ 1950-ական թվականներից սկսվեց Աֆրիկայի երկրների անկախացումը։ 1960 թվականին 17 երկրներ միանգամից անկախություն ստացան, և այդ թվականն անվանվեց «Աֆրիկայի տարի»։
Միջազգային քաղաքական և տնտեսական հարաբերություններում իրենց շահերը միասնաբար պաշտպանելու նպատակով 1963 թվականին ստեղծվել է Աֆրիկյան միասնական կազմակերպությունը (գրասենյակը գտնվում է Ադիս Աբեբայում)։ Ներկայումս Աֆրիկայում կան 53 անկախ պետություններ։ Աֆրիկայի մի շարք երկրներ հին քաղաքակրթության օրրաններից են։ Աֆրիկայի բնիկներն անցել են զարգացման երկար ճանապարհ և նշանակալի ներդրում ունեն համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ՝ կայծքարե հատիչներից մինչև ոսկուց ու արծաթից պատրաստած գլուխգործոցներ։ Հարևան ժողովուրդների զարգացման վրա հատկապես մեծ ազդեցություն է ունեցել Նեղոսի հովտում ձևավորված ինքնատիպ մշակույթը, որը հայտնի է հին եգիպտական կամ փարավոնների երկրի մշակույթ անվամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայրցամաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկա
Բերտոլինիայի գավառ
Բերտոլինիայի գավառ (Microrregião de Bertolínia), գավառ Բրազիլիայի Պիաուի նահանգում։ Մտնում է Պիաուի նահանգի հարավարևմտյան մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 38 374 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 11 234,950 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,4 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պիաուի նահանգի գավառներ
Neutron Star Collision (Love is Forever)
Ծանուցումներ
Կատեգորիա:Muse երգեր Կատեգորիա:2010 սինգլներ Կատեգորիա:2010 երգեր
Քարղի (Հալեպի նահանգ)
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նիկոլաս Կալդոր
Նիկոլաս Կալդոր (Nicholas Kaldor, Káldor Miklós, )՝ անգլիացի տնտեսագետ՝ հունգա-հրեական ծագմամբ ։
Կենսագրություն
Սովորել է Բուդապեշտում, Բեռլինում, որից հետո Լոնդոնի քաղաքական գիտությունների և տնտեսագիտության դպրոցում, որտեղ ավելի ուշ ընթերցել է լեկցիաներ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատել է Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովում։ 1964 թվականից եղել է լեյբորիստական կուսակցության կառավարության, ինչպես նաև մի շարք այլ երկների կառավարությունների խորհրդական։ 1966 թվականից եղել է Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1974 թվականին արժանացել է կյանքի գործընկեր բարոն Կալդոր կոչմանը։
Իր հետաքրքրության ոլորտում՝ տնտեսագիտության մեջ եղել են տնտեսական աճի, զբաղվածության և ինֆլյացիայի խնդիրներ։ Նրա անունով է կոչվում բարեկեցության զարգացած գնահատման չափանիշները (Կալդոր-Հիկսի չափանիշներ) և Կալդորի աճի տեսությունը, նա հարմարավետ եկամտաբերություն տերմինի հեղինակն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Ռուդնևո (գյուղ, Իզյումի շրջան)
Ռուդնևո (Рудневе), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռուդնևո գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,08 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 200 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրքը
Ռուդնևո գյուղը գտնվում է Սևերսկի Դոնեց գետից 1 կմ հեռավորության վրա (ձախ ափ)։
Գետն այս վայրում ոլորապտույտ է, ձևավորում է բազմաթիվ լճեր, գետաբերաններ և ճահճային լճեր, այդ թվում՝ Պոդխաթնոե, Պլոսկոե լիճը։ Գյուղը շրջապատված է սոճու ընդարձակ անտառով, ունի Անտառային տնտեսություն։ Գյուղը անվանակոչվել է Ն. Ա. Ռուդնևի անունով, ով մահացել է Սպիտակ գվարդիայի հետ մարտերում ԿԴՀ-ի Ցարիցինի Կրասկոմի պաշտպանության, այնուհետև Կարմիր բանակի պաշտպանության ժամանակ և թաղվել Խարկովում 1919 թվականի հունվարին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իմիպրամին
Իմիպրամին, ամիտրիպտիլինի հետ միասին հանդիանում են եռցիկլիկ հակադեպրեսանտների հիմնական ներկայացուցիչները։ Պատմականորեն այն ամենաառաջին հակադեպրեսանտներից մեկն է և պայմանավորված իր բարձր արդյունավետությամբ ու կլինիկական արժողությամբ, այն կիրառվում է մինչև օրս։ Թիմոանալեպտիկ (հակադեպրեսանտ) ակտիվությունը ուղեկցվում է հոգեխթանիչ ազդեցությամբ։
Պատմություն
Իմիպրամինը սինթեզվել է 1950-ականների վերջին Ciba-Geigy (այժմ՝ Novartis) կազմակերպության կողմից։ Կլինիկական փորձարկումների ժամանակ այն ցուցաբերել է բարձր արդյունավետություն, նույնիսկ ամենածանր դեպրեսիաների ժամանակ ։ Դրա հեր կապված հասկանալի է դառնում, թե ինչու է իմիպրամինը համեմատաբար հաճախ առաջացնում մանիակալ և հիպոմանիակալ ռեակցիաներ, հատկապես բիպոլյար (երկբևեռ) խանգարման բուժման ժամանակ։ Ըստ արևմտյան հետազոտողների, մանիայի կամ հիպոմանիայի դրսևորման հավանականությունը իմպրամինով I տիպի երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարման բուժման ժամանակ կազմում է մոտ 25% ։ Այսպիսի ուժեղ հակադեպրեսանտ ազդեցությամբ դեղը նպատակահարմար է կիրառել հատկապես կայուն դեպրեսիայի բուժման ժամանակ։
Այժմ հակադեպրեսանտների նոր դասերի հայտնվելը, ինչպիսիք են սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչները (SSRI), բժիշկներին ընտրության ավելի մեծ հնարավորություն են տվել, հատկապես այն դեպքերում, երբ իմիպրամինի կողմնակի ազդեցությունները վատ տանելի են հիվանդների կողմից։
Ֆարմակոդինամիկա
Ըստ ազդեցության մեխանիզմի, իմիպրամինը հանդիսանում է մոնոամինային նյարդամիջնորդանյութերի հետզավթման արգելակիչ։ Իմիպրամինի ազդեցությունը ընտրողական չէ։ Այն միաժամանակ արգելակում է նորադրենալինի, դոֆամինի, սերոտոնինի և այլ նյարդամիջնորդանյութերի հետզավթումը, ինչը բերում է դրանց կուտակմանը սինապտիկ ճեղքում և, որպես հետևանք ուժեղացնում է դրանց ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը։ Իմիպրամինին բնորոշ է նաև խոլինոլիտիկ ակտիվությունը։
Ֆարմակոկինետիկա
Ներընդունման դեպքում իմիպրամինը լավ է ներծծվում (կենսամատչելիությունը կազմում է 30-77%), ներս ընդունելուց հետո պլազմայում դեղի առավելագույն կոնցենտրացիան հասնում է 1-2 ժամ հետո և ներմկանային ներմուծումից՝ 30-60 րոպե հետո։ Կիսատրոհման պարբերությունը կազմում է 4-ից 24 ժամ, ինչը՝ դեղաչափի աստիճանական բարձրացման գործընթացում պահանջում է դեղաչափի անհատական ​​ընտրություն։
Ցուցումներ
Իմպրամինը կրառում են դեպրեսիայով ուղեկցվող տարբեր ծագման իրավիճակներում, հատկապես ասթենոդեպրեսիաների ժամանակ, որոնք ուղեկցվում են շարժողական և մտավոր ունակությունների արգելակմամբ, ինչպես նաև էնդոգեն դեպրեսիայի, ինվոլյուցիոն, կլիմակտերիկ դեպրեսիայի, ռեակտիվ դեպրեսիայի, անձի խանգարման (փսիխոպաթիա) և նևրոզի ժամանակ դրսևորվող դեպրեսիվ վիճակներում, նաև ալկոհոլային դեպրեսիաների ժամանակ։
Սովորաբար ծանր դեպրեսիաների ժամանակ այն ​​կիրառվում է որպես ընտրության երկրորդ միջոց։ Կիրառվում է նարկոլեպսիայի ժամանակ, ունի սահմանափակ կիրառություն միգրենի, ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշի, գլխուղեղի ցնցումների հետևանքների բուժման մեջ։ Իմիպրամինը կարող է նշանակվել նաև տագնապային գրոհների և քրոնիկական ցավերի բուժման համար։
Կիրառման եղանակ և դեղաչափեր
Որպես կանոն, իմիպրամինը նշանակում են ներընդունման եղանակով ուտելուց հետո՝ սկսած օրական 75-100 մգ դեղաչափից, այնուհետև դեղաչափը օրական ավելացնում են 25 մգ-ով և հասցնում 200-250 մգ/օր։ Հակադեպրեսանտ ազդեցության դրսևորման դեպքում խորհուրդ չի տրվում դեղաչափի հետագա ավելացում։ Առանձին դեպքերում, ինչպիսիք են դեղի նկատմամբ կայունությունը և կողմնակի ազդեցությունների բացակայությունը, կիրառվում է օրական մինչև 300 մգ։ Բուժման տևողությունը միջինում 4-6 շաբաթ է, այնուհետև դեղաչափը աստիճանաբար կրճատվում է ( յուրաքանչյուր 2-3 օրը մեկ՝ 25 մգ-ով) և անցնում են պահպանողական դեղաչափերին (սովորաբար 25 մգ՝ օրական 1-4 անգամ)։
Իմպրամինով բուժումը պետք է իրականացվի բժշկի հսկողության տակ։ Պետք է ի նկատի ունենալ, որ դեպրեսիայի նվազման և ակտիվության աճին զուգահեռ կարող են ուժգնանալ զառանցանքը, անհանգստությունը և հալյուցինացիաները։
Անհրաժեշտության դեպքում (շիզոֆրենիայով, ինվոլյուցիոն մելանխոլիայով (ինքնամփոփվածություն), տագնապային ագիտացիայի դեպքում և այլն), իմիպրամինը կարելի է զուգակցել նեյրոլեպտիկների հետ։
Ներհիվանդանոցային պայմաններում՝ ծանր դեպրեսիայով ուղեկցվող դեպքերում, կարելի է իրականացնել համակցված բուժում՝ միջմկանային ներարկումների տեսքով, որոնք այնուհետև փոխարինվում են դեղի ներընդունումով։ Երբեմն բուժումը սկսում են հարվածային դեղաչափով՝ 100-150 մգ ներմկանային ներարկմամբ կամ 200-250 մգ բերանացի, հետո հակադեպրեսանտ ազդեցության դրսևորման հետ մեկտեղ դեղաչափը աստիճանաբար նվազեցնում են։
Երեխաների և տարեց հիվանդների համար իմիպրամինի դեղաչափերը պետք է լինեն ավելի փոքր։ Տարեց հիվանդներին իմիպրամինը նշանակվում է սկսած 10 մգ դեղաչափից օրական 1 անգամ՝ դեղաչափը 10 օրվա ընթացքում աստիճանաբար ավելացնելով մինչև 30-50 մգ կամ նույնիսկ ավելի՝ մինչև տվյալ հիվանդի համար օպտիմալ դեղաչափը, հաշվի առնելով դեղի կողմնակի ազդեցությունները։
Մեծահասակների համար, բերանացի ընդունման դեպքում առավելագույն միանվագ դեղաչափը 100 մգ է, առավելագույն օրական դեղաչափը՝ 300 մգ, ներմկանայինի դեպքում ՝ առավելագույն միանվագ դեղաչափը՝ 50 մգ, առավելագույն օրական դեղաչափը՝ 200 մգ։
Կիրառում մանկական հասակում
Մանկական պրակտիկայում իմիպրամինը երբեմն նշանակվում է (ցածր դեղաչափերով) գիշերային վախերի և ֆունկցիոնալ գիշերային էնուրեզի (անմիզապահություն) բուժման նպատակով։ Ազդեցության մեխանիզմը, հավանաբար, կապված է այն բանի հետ, որ իմիպրամինի կիրառման դեպքում քունը դառնում է ավելի մակերեսային։ Նմանատիպ ազդեցություն կարող են ունենալ նաև այլ հակադեպրեսանտներ, որոնցում թիմոլեպտիկ ազդեցությունը զուգորդվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա խթանիչ ազդեցությամբ։
Երեխաներին նշանակվում է ներս, սկսած 10 մգ դեղաչափից, օրական 1 անգամ։ 10 օրվա ընթացքում դեղաչափը աստիճանաբար ավելացվում է 1-ից 7 տարեկան երեխաների համար մինչև 20 մգ, 8-ից 14 տարեկանների համար՝ մինչև 20-50 մգ, 14 տարեկանից բարձր երեխաների համար՝ մինչև 50 մգ կամ ավելի։
Հատուկ ցուցումներ
Դեղի կիրառման վաղ և/կամ կտրուկ դադարեցումը կարող է հանգեցնել դեպրեսիայի առաջացման կամ վերսկսման, այսինքն հանման համախտանիշի զարգացման (տագնապ, անհանգստություն, գերքրտնարտադրություն, սրտխառնոց, փսխում և այլն) ։ Հետևաբար, իմիպրամինի կիրառումը պետք է դադարեցվի աստիճանաբար՝ դեպրեսիայի ախտանշաների լիովին անհետանալուց հետո։
Բուժման ընթացքում արգելվում է ալկոհոլային խմիչքների օգտագործումը։ Առաջարկվում է բուժման ընթացքում արյան բաղադրության և լյարդի ֆունկցիայի մշտադիտարկում։ Շաքարային դիաբետով հիվանդների դեպքում անհրաժեշտ է կարգավորել ներընդունվող հիպոգլիկեմիկ դեղերի (օրինակ՝ մետֆորմինի) դեղաչափը՝ ըստ արյան մեջ գլյուկոզի մակարդակի։ Բուժման սկզբնական շրջանում պետք է հրաժարվել մեքենա վարելուց և պոտենցիալ վտանգավոր այլ գործողություններից։
Կողմնակի ազդեցություններ
Իմիպրամինով բուժման ընթացքում հնարավոր կողմնակի ազդեցություններից են նաև գլխացավը, գլխապտույտը, գերքրտնարտադրությունը, հաճախասրտությունը, դիսպեպսիան և ստամոքսացավը, ագրանուլոցիտոզը, լյարդի դիսֆունկցիան, աղմուկը ականջներում, կաթնագեղձերի մեծացումը , ցնցումները, դիզարտրիան, ցնցումները, շարժումների կոորդնացիայի խանգարումը, պարէսթեզիան, կաթնահոսությունը (գալակտոռեա), լուսազգայունությունը։ Կարող են զարգանալ նաև խոլինոլիտիկ կողմնակի ազդեցություններ (բերանի չորություն, ակոմոդացիոն խանգարումներ, միզարձակման ուշացում, փորկապություն, շփոթություն, հիշողության խանգարում , հաճախասրտություն ), օրթոստատիկ հիպոտենզիա, նախասիրտ- փորոքային պաշարում, էքստրասիստոլա, զարկերակային ճնշման տատանումներ ։ Տարածված կողմնակի ազդեցություն է նաև քաշի ավելացումը ։ Իմիպրամինը նվազեցնում է ցնցումային նոպաների շեմը։ Երբեմն դրսևորվում են ալերգիկ ռեակցիաներ , էոզինոֆիլիա և ժամանակավոր լեյկոցիտոզ։ Հնարավոր է նաև խոլեստատիկ դեղնախտի զարգացում ։ Հազվադեպ կարող է առաջանալ սրտի իշեմիա, սրտի կաթված ։
Իմիպրամինը, ունենալով արտահայտված խթանիչ ազդեցություն, ինչպես մյուս խթանիչ հակադեպրեսանտները,կարող է բարձրացնել տագնապի զգացողությունը հոգեկան խանգարման կառուցվածքում, ծանրացնել հոգեկան համախտանիշի բարդ կառուցվածքով հիվանդների վիճակը։ Սա կարող է բերել հիվանդների ինքնասպանության հակվածության մեծացմանը։ Պարզ դեպրեսիվ ախտանշաներով իրավիճակներում (այսինքն՝ դեպրեսիայի ամենատիպիկ ձևերը, որոնք ընթանում են առանց տագնապի և դրդվածության, ախտանշանների բնորոշ եռյակով՝ տրամադրության անկում, հոգեմարմնական և մտավոր արգելակում), իմիպրամինը նպաստում է մտավոր արգելակման նվազմանը, որը կարող է հանգեցնել հիվանդների մոտ աուտոագրեսիվ գործողությունների ։
Երբեմն իմիպրամինի կիրառումը հանգեցնում է դելիրիայի դրսևորման, շատ հազվադեպ, նորմալ գիտակցության պայմաններում լսողական հալյուցինացիաներ ի առաջացման, նաև՝ կատատոնիային համանման ստուպորի դրսևորման ։
Նևրոտիկ դեպրեսիայի և հոգեծին ցավերի առկայության պայմաններում իմիպրամինի ազդեցության ներքո կարող է ուժեղանալ անհանգստությունը, դրսևորվել տասիկինեզիա, ակատիզիա։ Հիվանդների մոտ դա առաջացնում է գործելու կամ շարժվելու տանջալի, չմոտիվացված, անդիմադրելի ցանկություն։ Այս վիճակում ինքնասպանության հակվածությունը մի քանի անգամ մեծանում է ։
Իմիպրամինի լուծույթները պարէնտերալ ներմուծման դեպքում երբեմն գրգռում են հյուսվածքները
Մանիակալ համախտանիշ
Իմիպրամինի կիրառմամբ ինդուկցված մանիակալ համախտանիշի կլինիկան կարող է էապես չտարբերվել երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարման մանիակալ փուլի սովորական դրսևորումներից։ Հիվանդները չափազանց ակտիվ են, շատախոս, շարժուն, բարձր տրամադրությամբ, մտածելու արագությունը և ուշադրության շեղվածությունը մեծացած են։ Հնարավոր է նաև ագրեսիվ մանիայի դրսևորում, որն արտահայտվում է դյուրագրգռությամբ, զայրույթով, ագրեսիվությամբ ։
Քենայ Պենինսուլա շրջան (Ալյասկա)
Քենայ Պենինսուլա շրջան (Kenai Peninsula Borough), ԱՄՆ Ալյասկա նահանգի 18 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 41.473 կմ² է, բնակչությունը՝ 49.691 մարդ (2009 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սոլդոտնա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1964 թ.։
Իմիպրամին
Մանիակալ համախտանիշ
Իմպրամինի ընդունման ֆոնի վրա առաջացած մանիակալ վիճակների տևողությունը տարբեր է։ Դրանք կարող են լնել կարճաժամկետ, ավարտվեն մի քանի օրվա ընթացքում կամ նույնիսկ դեղի ընդունման դադարեցումից հետո մի քանի ժամվա ընթացքում։ Բայց հիվանդների մի մասի մոտ մանիակալ վիճակները կարող են ձգձգվել և տևել մի քանի ամիս՝ չնայած իմիպրամինի կիրառման դադարեցմանը ու մանիայի բուժման համար դեղերի կիրառմանը ։
Քենայ Պենինսուլա շրջան (Ալյասկա)
Կատեգորիա:Ալյասկայի շրջաններ
Իմիպրամին
Մանիակալ համախտանիշ
Չնայած հիվանդներից շատերը, որոնց մոտ դեպրեսիվ փուլից մանիակալ փուլի անցումը իրականացել է իմիպրամինով բուժման ազդեցությամբ, իսկապես տառապում են երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարումով (հատկապես դա վերաբերում է նրանց, ում մոտ հակադեպրեսանտի կիրառման դադարեցումից հետո մանիակալ վիճակը պահպանվում է երկար ժամանակ), և հիվանդների զգալի մասի մոտ մանիայի զարգացումը պայմանավորված է միայն հակադեպրեսանտների ընդունումով։ Հարկ է նշել, որ իմիպրամինով մակածված մանիայի համար հաճախ բնութագրական է դյուրագրգռությունը, խնդրահարույց լինելը, երբեմն ուրախության օտարումը, սակայն այս պատկերը յուրահատուկ չէ, և կոնկրետ հիվանդին հետազոտելիս հիմնվելով միայն մանիայի հոգեախտաբանական դրսևորումների առանձնահատկությունների վրա, հնարավոր չէ պարզել, թե որն է եղել պատճառը ։
Գերդեղաչափում
Դեղի գերդեղաչափման դեպքում կարող են դրսևորվել անքնություն և դրդվածություն ։ Իմիպրամինին բնորոշ է մահացության բարձր վտանգը ։
Փոխազդեցություններ
Իմիպրամինը չի կարելի նշանակել MAO-ի (մոնոամինօքսիդազ) արգելակիչների հետ համատեղ կամ դրանց ընդունումը դադարեցնելուց անմիջապես հետո։ Դեղը կարող է կրառել MAO արգելակիչների ընդունման դադարեցումից 1-2 շաբաթ անց՝ սկսած փոքր դեղաչափերից (օրական 0,025 գ)։ Չի կարելի իմիպրամինը զուգակցել ռեզերպինի հետ։ Խորհուրդ չի տրվում համակցել նաև SSRI (սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչներ) հակադեպրեսանտների՝ ֆլուոքսետինի, պարոքսետինի և ֆլուվոքսամինի, ինչպես նաև ատիպիկ նեյրոլեպտիկ կլոզապինի հետ։ Այն բարձրացնում է SSRI-ների կոնցենտրացիան ։
Իմիպրամինի և կենտրոնական նյարդային համակարգը ընկճող դեղերի միաժամանակյա ընդունումը կարող է բերել վտանգավոր արգելակման և նվազեցնել իմիպրամինի հակադեպրեսանտ ազդեցությունը ։ Խոլինոլիտիկները, ֆենոթիազնային նեյրոլեպտիկները, ինչպես նաև բենզոդիազեպինները ուժեղացնում են իմիպրամինի հակախոլիներգիկ ազդեցությունը։ Անցանկալի է իմիպրամինը համատեղել ֆենոթիազինների և բենզոդիազեպինների հետ ։ Տարեց հիվանդների մոտ իմիպրամինի զուգորդումը ֆենոթիազինային նեյրոլեպտիկների հետ կարող է բերել տիմոնեյրոլեպտիկ համախտանիշի զարգացման ։ Իմիպրամինի հետ համակցելիս կլոզապինը դրսևորում է թունավոր ազդեցություն կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Իմիպրամինի և լիթիումի պատրաստուկների համակցված կիրառումը կարող է հանգեցնել տագնապային շեմի նվազմանը ։
Չի կարելի իմիպրամինը միաժամանակ նշանակել վահանաձև գեղձի պրեպարատների, ֆենիտոինի, ադրենոպաշարիչների, ադրենոմիմետիկների, զոլպիդեմի հետ։ Ադրենոմիմետիկների հետ համատեղ կիրառման դեպքում ուժեղանում է իմիպրամինի հոգեխթանիչ ազդեցությունը։ Իմիպրամինը կարող է հակազդել ադրենոպաշարիչների հիպոտենզիվ ազդեցությանը։ Իմիպրամինի և կլոնիդինի համակցման պայմաններում կա հիպերտոնիկ կրիզի զարգացման վտանգ, իսկ իմիպրամինի և մեթիլդոպայի համակցության դեպքում մեթիլդոպայի ազդեցությունը կարող է նվազել։ Իմիպրամինը նվազեցնում է ֆենիտոինի արդյունավետությունը, այս համադրության դեպքում կարող են առաջանալ էպիլեպտիկ նոպաներ։ Թիրեոիդային դեղերը ուժեղացնում են իմիպրամինի հոգեխթանիչ ազդեցությունը։ Բացի այդ, թիրեոիդային դեղերի և իմիպրամինը համակցման ժամանակ կարող են առաջանալ նաև սրտի ռիթմի խանգարումներ։ Սրտի ռիթմի խանգարումներ հնարավոր են նաև իմիպրամինի և պրոկաինամիդի, իմիպրամինի և քինիդինի համակցման ժամանակ ։
M-խոլինոպաշարչները մեծացնում են իմիպրամինի կենտրոնական հակախոլիներգիկ և հանգստացնող ակտիվությունը ։ Իմիպրամինը ուժեղացնում է հակահիստամինային դեղերի հակահիստամինային ազդեցությունը։ Ցիմետիդինի հետ համատեղ կիրառելիս այն կարող է առաջացնել արտահայտված բերանի չորություն, տեսողության խանգարում, միզապահություն, հաճախասրտություն և օրթոստատիկ կոլապս ։ Իմիպրամինի և ացետիլսալիցիլաթթվի (ասպիրին) միաժամանակյա ընդունումը կարող է հանգեցնել արյան մեջ դրա կոնցենտրացիայի վտանգավոր աճին ։ Հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների հետ իմիպրամինի համակցված կիրառումը կարող է բերել դեպրեսիայի ուժեղացմանը։ Իմիպրամինի հետ միաժամանակ կիրառման դեպքում դիսուլֆիրամը կարող է առաջացնել դելիրիա։ Լևոդոպայի և իմիպրամինի համակցված կիրառումը կարող է բերել զարկերաային ճնշման բարձրացման, իսկ ֆուրազոլիդոնի և իմիպրամինի զուգակցումը՝ զարկերաային ճնշման հանկարծակի խիստ բարձրացման ։
Ափիոնային ցավազրկողները իմիպրամինի հետ համատեղ առաջացնում են վտանգավոր արգելակում։ Նիկոտինը ուժեղացնում է իմիպրամինի ազդեցությունը ։ Իմիպրամինի հետ միասին ալկոհոլի օգտագործումը խստիվ հակացուցված է։
Հակացուցումներ
Հակացուցված է իմիպրամինի և այլ եռիցիկլիկ հակադեպրեսանտների նկատմամբ գերզգայունության, հղիության, կրծքով կերակրման ժամանակ, 2 տարեկանից ցածր երեխաներին, սուր հիվանդությունների և ներքին օրգանների (լյարդ, երիկամներ, սիրտ-անոթային համակարգ, խոցաին հիվանդության սրացում,
3-րդ աստիճանի գերճնշում) արյունաստեղծ օրգաններ ի (լեյկոպենիայի և ագրանուլոցիտոզի հավանականությունը) քրոնիկական հիվանդությունների դեկոմպենսացիայի դեպքում, աթերոսկլերոզի, շաքարային դիաբետի, թիրեոտոքսիկոզի ժամանակ, սրտամկանի ինֆարկտի սուր փուլում , սրտի իշեմիկ հիվանդության դեպքում, հաճախասրտության, կանգային սրտային անբավարարության, շագանակագեղձի հիպերտրոֆիայի, միզապարկի ատոնիայի, փականկյուն գլաուկոմայի, բարձրացած ցնցումային ակտիվության, թոքային պալարախտի ակտիվ փուլի, ֆեոքրոմոցիտոմայի, նեյրոբլաստոմայի , վարակիչ հիվանդությունների, ուղեղում արյան շրջանառության խանգարումների դեպքում։ Հղիության ընթացքում իմիպրամինի կիրառումը պտղի համար կարող է բերել ծանր հետևանքների՝ շնչառական օրգանների խանգարումներ, վերջույթների արատներ, հաճախասրտություն, միզապահություն, պտղի դիսթրես-համախտանիշ ։
Զգուշությամբ է պետք կիրառել էպիլեպսիայի ժամանակ, քանի որ իմիպրամինը կարող է մեծացնել ցնցումների առաջացման հավանականությունը։
Կիրառումը գլաուկոմայի ժամանակ
Հաշվի առնելով իմիպրամինի հակախոլիներգիկ ակտիվությունը, հատուկ ուսումնասիրվել է գլաուկոմայի ժամանակ դրա կիրառման հնարավորության հարցը ։ Իմիպրամինը և մնացած եռիցիկլիկ հակադեպրեսանտները մեծացնում են ներակնային ճնշումը միայն տեղային անատոմիական նախատրամադրվածություն ունեցող աչքում` առաջնայն խցի նեղ անկյունում։ Բացանկյունն գլաուկոմայի ժամանակ այս դեղերի ընդունումը սովորաբար չի հանգեցնում ներակնային ճնշման բարձրացմանը։
Այնուամենայնիվ, բացանկյուն գլաուկոմայի ժամանակ նույնպես եռցիկլիկ հակադեպրեսանտներով բուժումը պետք է իրականացվի ակնաբույժի կանոնավոր հսկողության տակ։ Նախընտրելի է կիրառել այնպիսի հակադեպրեսանտներ, որոնք չունեն հակախոլիներգիկ ակտիվություն (օրինակ՝ պիրազիդոլ, ազաֆեն, SSRI-ներ (սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչներ) և այլ ոչ հակախոլիներգիկ հակադեպրեսանտներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հակադեպրեսանտներ
Մարիա Մարտինի աշտարակ
Մարիա Մարտինի աշտարակ (Torre de María Martín), միջնադարյան աշտարակի մնացորդները գտնվում են ժայռի վրա, Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Խաեն պրովինցիայի Ֆուերտե դել Ռեյ բնակավայրից 4.5 կմ հեռավորության վրա։ 1993 թվականին հունիսի 22-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Մարիա Մարտինի աշտարակն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0007907 գրանցման համարի տակ ։
Պետական պահպանություն
Աշտարակը շատ է վնասվել։ Պահպանվել է հիմքի մի մասը, որի վրա անկանոն շարված են քարաբեկորները։ Ներկայիս աշտարակի տեսքը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ աշտարակի քարերը օգտագործվել են մտոակա բնակավայրերի բնակիչների կողմից իրենց տները կառուցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Զիմնյայա (Սոդոնգայի վտակ)
Զիմնյայա (Западн), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուֆտյուգ գետի ձախ ափին՝ 32 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 30 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Քարեջի
Քարեջի , կղզի Լադոգա լճի հարավարևմտյան մասում, պատկանում է Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանին։ Կղզու երկարությունը 1,8 կմ է. լայնությունը՝ 250 մ։
Այն գտնվում է Կաբոնա գետի ակունքից 12,4 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կղզու արևելյան մասը ցածրադիր է, ավազոտ, խոտածածկ։ Կղզու արևմտյան հատվածն ավելի բարձր է։ Կղզուց դեպի արևելք կա եղեգնուտի գոտի, որի մեջ կան շատ փոքր ցածրադիր ավազոտ կղզիներ ։
Լիտիգ հրվանդանից մինչև Քարեջի կղզի ձգվում է ստորջրյա ցամաքալեզվակ՝ 0,1 - 0,8 մ խորությամբ։
1941 թվականին Լադոգա լճում ջրի մակարդակը իջավ, ինչի հետևանքով ցամաքալեզվակը դուրս մնաց և որով շրջափակման ժամանակ բեռներ էին փոխադրում Լենինգրադ ։
1944 թվականի նավարկությամբ Լադոգայի վրա դեսանտային գործողություններ սկսվեցին՝ Լենինգրադի մարզը գերմանական և ֆիննական զորքերի մնացորդներից ազատագրելու համար։ Դեսանտայինները այցելել են նաև Քարեջի կղզի։
Կղզու արևմտյան հատվածում Քարեջի փարոսն է։ Փարոսն ունի ձայնաազդանշանային համակարգ ։
Հյուսիսային մասում կա մետաղական բաք, հավանաբար վառելիքի համար, երկաթուղային ցիստեռի չափ։
Never Really Over
Նախապատմություն և թողարկում
Մայիսի 27-ին Քեթի Փերրին որոշ երկրպագուների ուղարկել է գաղտնի հանդիպման հրավեր, որը պետք է կայանար մայիսի 29-ին ։ Մայիսի 28-ին երգչուհին ցույց է տվել պաշտոնական շապիկը, իսկ երգը հասանելի է դարձել նախնական պահպանման համար Spotify-ում ։ Մայիսի 30-ին «Good Morning America» հաղորդման եթերում ներկայացվել է մի հատված տեսահոլովակից ։
Հունիսի 4-ին երգն ուղարկվել է ԱՄՆ ռադիոկայաններ ։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ֆիլիպա Փրայսը, թողարկվել է 2019 թվականի մայիսի 31-ին ։ Քննադատները բարձր են գնահատելլ երգչուհու նոր հոլովակի կառուցվածքն ու ասելիքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2019 սինգլներ Կատեգորիա:Քեթի Փերրիի սինգլներ Կատեգորիա:2019 երգեր
Քեհրիզ
Քեհրիզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մատա (գյուղ, Բալտաչևսկի շրջան)
Մատա (Мата, Маты), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 497 մարդ։
Խրենով (գյուղ, Իվանիչևի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Խրենով գյուղում բնակվում էր 343 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 72,98 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Իվանիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1545 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Քիմիական նշաններ
Քիմիական նշաններ, լատիներեն տառեր, որոնցով նշանակում են քիմիական տարրերը։ Առաջարկել է Ի․ Բերցելիուսը (1814)։ Ցուրաքանչյուր քիմիական տարր նշանակվում է լատիներեն անվանման առաջին տառով (մեծատառ)։ Երբեմն ավելացվում է նաև անվանման երկրորդ կամ այլ տառը (սովորաբար կրկնությունից խուսափելու նպատակով)․ օրինակ, ածխածին՝ С, կալցիում՝ Са, կոբալտ՝ Со, կադմիում՝ Cd, ցերիում՝ Се, պղինձ՝ Сu։ Հայտնի տարրերի Քիմիական նշանները բերված են Տարրերի պարբերական համակարգում։
Ավարես
Ավարես, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Օլթիի օկրուգում ։ Գտնվում էր Ճորոխի աջ վտակ Ավարես գետի ափին։
Աշխարհագրություն
Տարածքն անտառապետ էր։
Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ ընդամենը 20 քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սեմենովկա (գյուղ, Իզյումի շրջան)
Սեմենովկա (Семенівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Դաբինովկա։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սեմենովկա գյուղում բնակվում էր 18 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,249 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 72,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Իզյումի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուդկա Ժելեզնոյ Դորոգի 12-րդ կմ
Բուդկա Ժելեզնոյ Դորոգի 12-րդ կմ (Будка железной дороги 12-й км), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Բիքֆայա)
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, հուշարձան Լիբանանի Բիքֆայա քաղաքում, Կիլիկիայի կաթողիկոսության հայկական վանքի տարածքում։
Պատմություն
Հուշարձանի կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1960 թվականին, բացումը եղել է 1965 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 50-ամյա տարելիցի առթիվ, ի նշան հայ ժողովրդի վերածնունդի և ի երախտագիտություն լիբանանյան ժողովրդի։
Հուշարձանը կառուցվել է լիբանանահայ համայնքի և Լիբանանի հայ առաքելական եկեղեցու ջանքերով։ Հուշարձանի նախագծող-ճարտարապետը Զավեն Խեդեշյանն է (Հադիչյան)։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հուշարձանը ենթարկվել է ռմբակոծության և վնասվել է հուշարձանի ստորին մասը։ 1993 թվականին հուշարձանը վերականգնել է Հովսեփ Խաչերյանը  ։
Տվյալներ
Ձեռքերը երկինք հառնած կնոջ պատկերով բրոնզե հուշարձանն ունի 5 մետր բարձրություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիբանանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
(3223) Ֆորսիուս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,607365 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2349 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9799 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1537,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,2341 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,06° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էվգլենա
Էվգլենա, միաբջիջ էվգլենային ջրիմուռների ցեղ։
Տարածում
Տարածված է ՀՀ բոլոր մարզերում։ Բնակվում է քաղցրահամ ջրերում, լճակներում, խոնավ հողերում, որոշ տեսակներ՝ կեղտոտ ջրերում։ Զանգվածային բազմացման ժամանակ առաջացնում է ջրի «ծաղկում», թվում է՝ ջուրը ներկված է կանաչ, կարմիր կամ այլ գույնի։ Էվգլենաները բազմանոււմ են 2 ձևով՝ անսեռ և սեռական։
Կառուցվածք
Բջիջները իլիկաձև, ժապավենաձև կամ գլանաձև են՝ 1 կամ 2 մտրակով, ըմպանին հարող ստիգմայով (կարմիր աչք)։ Ակտիվ լողում է ջրում, որոշ տեսակներ կարող են կորցնել մտրակը և անշարժ ապրել ջրի մակերեսին կամ հողում։ Որոշ տեսակներ (օրինակ՝ կանաչ էվգլենա) ջրավազանների աղտոտվածության աստիճանի ցուցիչներ են։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 150, ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մտրակավորների դաս
Մատա (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)
Մատա (Мата, Маты), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Վալենսա դու Պիաուիի գավառ
Վալենսա դու Պիաուիի գավառ (Microrregião de Valença do Piauí), գավառ Բրազիլիայի Պիաուի նահանգում։ Մտնում է Պիաուի նահանգի հյուսիսկենտրոնական մաս (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 107 383 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 13 423,862 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,0 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.