cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իցհակ Շամիր
Ազգային միասնության առաջին կառավարություն
1985 թվականին, 1150 ահաբեկիչներին երեք իսրայելցի զինվորների հետ փոխանակելուց հետո, Շամիրը հայտարարեց, որ «անթույլատրելի է, որ մարդասպան–ահաբեկիչները ազատ արձակվեն, իսկ նրանց դեմ պայքարող հրեաները նստեն բանտում» և առաջարկեց Համահթերեթ Հաեհուդիտ խմբավորման անդամների համար համաներման հատուկ հրամաններ արձակել։ Առաջարկը մերժվեց Քնեսեթի կողմից 1987 թվականին, սակայն հրեաների բանտարկության ժամկետները զգալիորեն նվազեցվեցին։
Շամիրի կառավարման օրոք նա շարունակեց Էհուդ Յատոմի դեմ հետաքննությունը․ պարզվեց, որ Շաբակը փորձել է թաքցնել նրա դեմ եղած ապացույցները։ Ի վերջո, նախագահ Խայիմ Հերցոգը ներում շնորհեց այդ գործում ներգրավված Շաբակի անդամներին, որպեսզի չհանձնի նրանց ներքին գաղտնիքները, որոնք կարևոր էին երկրի անվտանգության համար։
1987 թվականի նոյեմբերի 25-ին արաբ ահաբեկիչը Կիրյաթ Շմոնից ոչ հեռու մտավ Իսրայելի Պաշտպանության բանակի բազա և սպանեց 6 զինվորի։ Մի քանի օրից սկսվեց այսպես կոչված «Առաջին Ինթիֆադան»։ Իցհակ Շամիրը և Իցհակ Ռաբինը որոշեցին արաբական ահաբեկիչների դեմ գործել «կոշտ ձեռքով»։ Համաշխարհային հեռուստատեսությունը ցույց էր տալիս կադրեր, որտեղ իսրայելցի զինվորները զանգվածային ձերբակալություններ են կատարում, կրակում են քարեր նետող երեխաների ուղղությամբ, քանդում տները։ Դա հակաիսրայելական հանրահավաքների ալիք առաջացրեց ամբողջ աշխարհում։ Աբու Ջիհադի, ով համարվում էր 1988 թվականի ապրիլի 16-ին Թունիսում Ինթիֆադայի հրահրողը, սպանությունը չհանգեցրեց անկարգությունների նվազմանը։ Ցախալին չհաջողվեց ճնշել Ինթիֆադան։
Ազգային միասնության երկրորդ կառավարություն
1988 թվականի նոյեմբերի 1–ին տեղի ունեցան տասներկուերորդ Քնեսեթի ընտրությունները։ Ընտրություններից հետո Լիկուդը, կրոնական կուսակցություններն ու մյուս աջերը 65 մանդատ ստացան։ Չնայած դրան, Շամիրը դժվարություններ ունեցավ կրոնական կուսակցությունների պահանջների պատճառով։ Արդյունքում կրկին ստեղծվեց Ազգային միասնության կառավարություն, Շիմոն Պերեսը ստացավ ֆինանսների նախարարի պաշտոնը, իսկ Ռաբինը պահպանեց պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Շամիրը արմատական պառակտված կառավարության ղեկավարն էր։ Էզեր Վայցմանի անօրինական կապերը ՊԱԿ–ի (Պաղեստինի ազատության կազմակերպություն) հետ հանգեցրեցին կառավարության վերջնական փլուզմանը։ Դրանից հետո Շամիրը հավաքեց նոր աջ-կրոնական կառավարություն, Ավոդան դարձավ ընդդիմություն։
1991 թվականի հունվարի 16-ի լույս 17-ի գիշերը ԱՄՆ-ն արաբական երկրների (Սաուդյան Արաբիա, Եգիպտոս և Սիրիա) հետ կոալիցիայում ցամաքային ռազմական գործողություններ սկսեց Իրաքի դեմ։ Իրաքի նախագահ Սադամ Հուսեյնը փորձ արեց Իսրայելին ներքաշել պատերազմի մեջ և դրանով իսկ զրկել ԱՄՆ-ին արաբական պետությունների աջակցությունից, որոնց մի մասը նախապես հայտարարել էր, որ Իսրայելի հետ մի կողմում չեն մասնակցի ռազմական արշավին։ 39 իրաքյան հրթիռներ ընկան Իսրայելի տարածք, սակայն Շամիրը սադրանքի չենթարկվեց։
Իրաքի թուլացումից հետո քաղաքական քարտեզը փոխվեց։ Այդ ժամանակ Իսրայելը Խորհրդային Միությունից հայրենադարձների մեծ ալիք էր ընդունել և ֆինանսական վարկի կարիք ուներ։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 12-ին ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը հայտարարեց, որ վարկը (ավելի ճիշտ, ամերիկյան երաշխիքները, որոնք հնարավոր են դարձնում վարկառությունը) Իսրայելը կստանա միայն այն պայմանով, որ մասնակցի խաղաղության միջազգային համաժողովին և դադարեցնի շինարարությունը հրեական բնակավայրերում։
1991 թվականին ահաբեկչությունների զոհերի թիվը ռեկորդային դարձավ անկախության պատերազմից ի վեր՝ 101 մարդ։ Դրա արդյունքում, ինչպես նաև Մադրիդյան կոնֆերանսին մասնակցելու համաձայնության արդյունքում, որին դեմ էին հանդես գալիս նրա «աջ» կողմնակիցները, Շամիրը կորցրեց ընտրողների աջակցությունը, և Ավոդա կուսակցությունը՝ Իցհակ Ռաբինի գլխավորությամբ, եկավ իշխանության։ Ընտրություններից մեկ օր անց Իցհակ Շամիրը հայտարարեց Լիկուդի առաջնորդի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին և վերադարձավ Թել Ավիվ։ 1996 թվականին լքեց Քնեսեթը և թոշակի անցավ, սակայն շարունակեց հաճախ հարցազրույցներ տալ և քաղաքական ակտիվություն ցուցաբերել։
Պաշտոնաթողությունից հետո
Հեռանալով քաղաքականությունից՝ Շամիրը հանգիստ ապրեց Թել Ավիվում, երբեմն վարչապետների քննադատությամբ հայտնվում էր էկրաններին, իսկ հետո բնակություն հաստատեց Հերցլիահ քաղաքի համանուն միկրոշրջանի ծերանոցում։ 1994 թվականին գրել և հրատարակել է իր ինքնակենսագրությունը։ Մոլորակի վրա ապրող 20-րդ դարի հնագույն քաղաքական գործիչներից մեկն էր։ Մահացել է 2012 թվականի հունիսի 30-ին՝ կյանքի 97-րդ տարում ։
Իցհակ Շամիրը միշտ համեստ է ապրել, նախընտրում էր «Լեհիի» հին ընկերների ընկերակցությունը։
Իցհակն ամուսնացած է եղել Շուլամիտ Շամիրի հետ, որի հետ ապրել է 67 տարի։ Վերջինս մահացել է 2011 թվականի հուլիսի 29-ին, 88 տարեկան հասակում։ Երկու երեխաների՝ Յաիրի (Աբրահամ Շտերն անունով) և Գիլյադայի հայրն է ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսրայելի դիվանագետներ Կատեգորիա:Վարշավայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսրայելի քաղծառայողներ
Ռիկո Առաքելյան
Ռիկո Առաքելյան (23 հունիսի, 1963, Ծաղկաշեն, Մարտակերտի շրջան - 9 փետրվարի, 1992, Կիչան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Ռիկո Առաքելյանը ծնվել է 1963 թ. հունիսի 23-ին Մարտակերտի շրջանի Ծաղկաշեն գյուղում։ Ութամյա կրթություն է ստացել Կուսապատի միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև ավարտել է Ներքին Հոռաթաղի թիվ 120 պրոֆտեխուսումնարանը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է հակակարկտային տեղամասի թիվ 2 կետում՝ որպես պետ։ Արցախյան շարժմանն ու զինված պայքարին անդամագրվել է 1990 թ.։ Մասնակցել է Շահումյանի, Թալիշի, Մարտակերտի, Ջանյաթաղի, Վերին Հոռաթաղի, Սրխավենդի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1992 թ. փետրվարի 9-ին Կիչանում։ Հետմահու պարգևատրվել է Արիության մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի մեկ դուստր։ Հանգչում է հայրենի գյուղի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հունվարի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:1963 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 9 մահեր Կատեգորիա:1992 մահեր
Պուխլյակովսկի (այլ կիրառումներ)
Պուխլյակովսկի, կարող է վերաբերել՝
Ա. Պ. Գայդարի անվան մշակույթի և հանգստի այգի
'''Ա. Պ. Գայդարի անվան մշակույթի և հանգստի այգի''' (Парк культуры и отдыха (ПКиО) имени Гайдара), Արզամաս քաղաքի կենտրոնում գտնվող մեծ այգի։
Նկարագրություն
Այգին գտնվում է Լենինյան պողոտայի, Կալինինի, Ժուկովսկու և Պարկովայայի փողոցների միջև։ Արզամասի կենտրոնում գտնվող գեղեցիկ քաղաքային այգի է։ Երեսուն հեկտար տարածքում ձգվում է կանաչ գոտի ասֆալտապատ ճանապարհներով, կա լճակ, «Փոքրիկ երկիր» մանկական խաղահրապարակ, ատրակցիոններ, շախմատային ակումբ, հուշային գոտի և մի քանի հուշարձաններ։
Այգու հիմնական տեսարժանությունը դենդրարիումն է, որը զբաղեցնում է այգու տարածքի մեկ երրորդ մասը՝ հիմնադրված 1949 թվականին Անտառային տեխնիկումի կողմից կրթական և փորձարարական նպատակներով։ Նշված դենդրարիում գոտու ավելի քան հարյուր տեսակի ծառեր և թփեր են բերվում Ասիայից, Արևմտյան Եվրոպայից, Ավստրալիայից և Հյուսիսային Ամերիկայից։ Դենդրոլոգիական բուսականությունն աճում, ծաղկում է և էկզոտիկ բույսերից շատերը պտուղներ են տալիս ։
Պատմություն
Նախկինում ներկայիս այգու տարածքում եղել է քաղաքի ամենաբարձր հատվածի համար նախատեսված Վսեխսվյատսկոե գերեզմանոցը, եկեղեցին այստեղ կառուցվել է 1796-1797 թթ., բարեպաշտ վաճառական Սերգեյ Իվանովիչ Կուրակինի միջոցներով ։
1952 թվականի գարնանը Արզամաս քաղաքի քաղաքային գործադիր կոմիտեի հրամանով ստեղծվեց նոր կազմակերպություն` Արզամասի հանգստի և մշակույթի քաղաքային գոտի։ Ծրագրի զարգացմամբ զբաղվել են նախագծային ինստիտուտի աշխատակիցներ Գ. Վլասովը և Ա. Բաժանովը։
1959 թվականի հունիսի 14-ին կայացել է քաղաքային երգի փառատոնը։ Քաղաքի պատմության, Ա. Պ. Գայդարի և նրա ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրությունից ելնելով՝ որոշվել է այգին կոչել գրողի անունով և տեղադրել նրա հուշարձանը։ 1960 թվականի հունիսի 19-ին տեղի ունեցավ հուշարձանի բացման արարողությունը, որի հեղինակն է մոսկվացի քանդակագործ Յուրի Ստրուչկովը։ Այդ օրից այգին պաշտոնապես հայտնի դարձավ որպես Ա. Պ. Գայդարի անվան ։
Հանգստի գոտու ամենահայտնի վայրը մանկական խաղահրապարակն է։
Թորթումի ջրվեժ
Աշխարհագրություն
Թորթումի ջրվեժը գտնվում է Էրզրումի մարզի Թորթումի շրջանում՝ Էրզրում քաղաքից 105 կմ հյուսիս ։
Ա. Պ. Գայդարի անվան մշակույթի և հանգստի այգի
Պատմություն
Այգում գործում են բազմաթիվ ատրակցիոններ ։
Թորթումի ջրվեժ
Աշխարհագրություն
1960 թվականին Թորթում գետի վրա կառուցում են համանուն ջրամբար և ջրաէլեկտրակայան։ Պատնեշի կառուցումից հետո ջրվեժի ջրերը սնվում են ջրամբարից։ Հիմնականում մայիսից հունիս ընկած ժամանակահատվածում է առատորեն գործում, երբ ջրամբարում ջրի մակարդակը բարձր է։ Տարվա մնացյալ եղանակներին ջրվեժը հիմնականում բարակում, ցամաքում կամ չի գործում։
Ջրվեժի լայնությունը 21 մետր է, իսկ բարձրությունը՝ 48 մետր։
Ա. Պ. Գայդարի անվան մշակույթի և հանգստի այգի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արզամասի մշակույթ
Թորթումի ջրվեժ
Աշխարհագրություն
Թուրքիայում այս ջրվեժը և հարակից գեղատեսիլ վայրերը լայն ճանաչում ունի և զբոսաշրջիկների մեծ հոսք կա այստեղ ։ Ստեղծվել են աստիճաններ և դիտահարթակներ տուրիստների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ջրվեժներ Կատեգորիա:Թուրքիայի ջրագրություն Կատեգորիա:Թուրքիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ Կատեգորիա:Էրզրումի մարզ
Վլադիկ Առաքելյան
Վլադիկ Առաքելյան (6 ապրիլի, 1957, Ջանյաթաղ, Մարտակերտի շրջան - 24 ապրիլի, 1994, Չայլու), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Վլադիկ Առաքելյանը ծնվել է 1957 թ. ապրիլի 6-ին Մարտակերտի շրջանի Ջանյաթաղ գյուղում։ Ավարտել է տեղի դպրոցի 8-րդ դասարանը, իսկ միջնակարգ կրթությունը ստացել է գիշերօթիկ դպրոցում։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղում։ 1992 թ. ընդգրկվել է գյուղի ջոկատում։ 1993 թ. հուլիսի 10-ին ծանր վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո կրկին շարք է մտել։ Եղել է 5-րդ ՊՇ-ի 3-րդ հրաձգային գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի հրամանատարը, ուներ լեյտենանտի կոչում։ Զոհվել է 1994 թ. ապրիլի 24-ին Չայլու գյուղի մատույցներում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ Արիության և ԼՂՀ Արիության մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է հայրենի գյուղի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Ջանյաթաղ գյուղում ծնվածներ
Նամ Մենիլ
Նամ Մենիլ (Namps-Maisnil), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1036 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.18 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.96 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 18 կմ հարավ-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 697 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 539-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 158։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 539 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 499 անձ (270 տղամարդ և 229 կին)։ Գործազուրկ են եղել 40 անձ (17 տղամարդ և 23 կին)։ 158 անաշխատունակներից 57-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 70-ը` թոշակառուներ, իսկ 31-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պոդիում
Պոդիում (լատ․՝ podium, հուն․՝ πόδιov—հենարան, հիմք), բարձր, սովորաբար ուղղանկյուն հարթակ, որի մի կողմը աստիճաններով է, իսկ մյուսները՝ ուղղաձիգ։ Պոդիումի վրա էին կառուցվում անտիկ (հիմնականում՝ հռոմեական և էտրուսկյան) տաճարները։ Պոդիում էին անվանում նաև անտիկ կրկեսի ասպարեզը բոլորող պատը և բարձրաստիճան հանդիսատեսների համար նախատեսված բարձրադիր մասը։
Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ
Վանյա Առաքելյան
Վանյա Արամայիսի Առաքելյան (5 հոկտեմբերի, 1961, Ներքին Հոռաթաղ, Մարտակերտի շրջան - 15 մարտի, 1993, Ծաղկաշեն, Մարտակերտի շրջան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Վանյա Առաքելյանը ծնվել է 1961 թ. հոկտեմբերի 5-ին Մարտակերտի շրջանի Ներքին Հոռաթաղ գյուղում։ Ավարտել է հայրենի գյուղի դպրոցի 8-րդ դասարանը։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է տեղի թիվ 120 պրոֆտեխուսումնարանում։ 1991-93 թթ. ծառայել է Խորհրդային բանակում։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է գյուղում՝ որպես եռակցող։ Մասնակցել է Սրխավենդ, Լենինավան, Մատաղիս, Կուսապատ, Ներքին Հոռաթաղ, Դրմբոն, Գետավան, Չլդրան և Առաջաձոր գյուղերի պաշտպանական մարտերին։ Զոհվել է 1993 թ. մարտի 15-ին Ծաղկաշենի համար մղված մարտում։ Հետմահու պարգևատրվել է Արիության մեդալով։ Աուսնացած էր, ունի մեկ երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Ներքին Հոռաթաղ գյուղում ծնվածներ
Sans attendre
Sans attendre (Մի սպասիր), կանադացի երգչուհի Սելին Դիոնի ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 2-ին։ Ալբոմը երգչուհու 14-րդ ֆրանսերեն ալբոմն է և ընդհանուր քանակով՝ 25-րդը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2012 ալբոմներ
Մերի Ֆելլին
Մերի Ֆելլին (Mary Fallin, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, որը ներկայացնում է Հանրապետական կուսակցությունը։ Օկլահոմա նահանգի 27-րդ նահանգապետը (2011-2019)։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Մերի Ֆելինը ծնվել է Ուորրենսբուրգում Մերի Ջոյի և Ջոզեֆ Նյուտոն Քոուփլենդի ընտանիքում ։ Նրա հայրն ու մայրը երկուսն էլ դարձել են Թեքումսե քաղաքի քաղաքապետ, որտեղ նա մեծացել է։ Ավարտելով ավագ դպրոցը, Մերին սովորել է Շոունի Բապտիստական համալսարանում և Էդմոնտի Կենտրոնական Օկլահոմայի համալսարանում։ Ֆելլինը նաև ստացել է գիտությունների բակալավրի աստիճան Օկլահոմայի համալսարանից։
Քաղաքական կարիերա
1990 թվականին Ֆելինն ընտրվել է Օկլահոմա նահանգի Ներկայացուցիչների պալատ։ 1995 թվականին Ֆելինն ընտրվել Է Օկլահոմայի փոխնահանգապետ՝ դառնալով առաջին կին և այդ պաշտոնում Հանրապետական կուսակցության առաջին ներկայացուցիչը։ Որպես փոխնահանգապետ, Ֆելինին զբաղեցնում էր նահանգի Սենատի նախագահի պաշտոնը, ինչպես նաև ընդգրկված էր Տասը խորհուրդների և հանձնաժողովների կազմում։ Այդ պաշտոնում գտնվելու բոլոր 12 տարիների ընթացքում նա ագրեսիվ քաղաքականություն է վարել՝ կենտրոնանալով տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և պետական բարեփոխումների վրա։
2006 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ֆելինն ընտրվել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ։ Ընտրություններում նա հաղթել է դեմոկրատ Փոլ Դևիդ Հանթերին ։ Նա դարձել է առաջին կինը, որն ԱՄՆ Կոնգրես Է ընտրվել Օկլահոմայի նահանգից 1921 թվականից ի վեր։ Նա փոխնահանգապետի պաշտոնից հրաժարական է տվել 2007 թվականի հունվարի 2-ին և երդվել Կոնգրեսում 2007 թվականի հունվարի 4-ին։ Ֆելինին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում վերընտրվել է 2008 թվականին ։
2009 թվականի սեպտեմբերին Ֆելինը հայտարարել էր Օկլահոմայի նահանգապետի պաշտոնում առաջադրվելու մտադրության մասին։ Նա հաղթել է Հանրապետական կուսակցության փրայմերիզ՝ հավաքելով 136 477 ձայն, այն դեպքում, երբ նրա մոտակա մրցակիցը՝ նահանգի սենատոր Ռենդի Բրոգդոնը, 98 170 ձայն է հավաքել ։ 2010 թվականի նոյեմբերի 2-ին համընդհանուր ընտրություններում Ֆելինը հաղթել Է դեմոկրատների թեկնածու Ջարի Աթկինսին՝ հավաքելով ձայների 60 %-ը 39 %-ի դեմ ։ Նա Օկլահոմա նահանգի առաջին կին նահանգապետն է։ Ֆելինին նահանգապետի պաշտոնը ստանձնել է 2011 թվականի հունվարի 10-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին քաղծառայողներ
Նամպտի
Նամպտի (Nampty), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Սառա Գադոն
Սառա Գադոն (Sarah Gadon, ), կանադացի դերասանուհի, որը հայտնի է Դեյվիդ Քրոնենբերգի «Վտանգավոր մեթոդ», «Կոսմոպոլիս», «Աստղային քարտեզ», Դենի Վիլնյովի «Թշնամի» ֆիլմերում և «11.22.63» սերիալում խաղացած դերերով։
Նամպտի
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 235 մարդ, բնակչության խտությունը` 45.11 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.21 կմ² տարածք։
Սառա Գադոն
Կենսագրություն
Սառա Գադոնը ծնվել է Օնտարիո նահանգի Տորոնտո քաղաքում։ Սառայի հայրը հոգեբան է, մայրը՝ ուսուցչուհի ։ Ունի մեծ եղբայր՝ Ջեյմսը։ Դերասանուհին ունի անգլիական և իտալական արմատներ ։ Մանուկ հասակում Գադոնը հաճախել է Բալետի ազգային դպրոց, պատանեկության տարիներին՝ Քլոդ Ուոթսոնի թատերական դպրոց ։ 2005 թվականին ավարտել է Վոգան Ռոուդ ակադեմիան (Vaughan Road Academy), իսկ 2014 թվականին՝ Իննիս քոլեջը (Տորոնտոյի համալսարանին կից) «կինեմատոգրաֆիա» մասնագիտությամբ ։
Նամպտի
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 14 կմ հարավ-արևմուտք։
Սառա Գադոն
Կարյերա
Սառան կինոյում սկսել է նկարահանվել 10 տարեկանից ։ Նրա առաջին դերը եղել է «Նրան անվանում էին Նիկիտա» հայտնի սերիալի էպիզոդներից մեկում Յուլիայի դերը։ Հաջորդ տարիների ընթացքում Սառան էպիզոդիկ դերեր է ստացել տարբեր հեռուստասերիալներում՝ «Վախենու՞մ ես դու մթությունից» Մոնիկայի դերը, «Կյանքում երկու անգամ», «Երբ սրտերը բաբախում են տակտով», «Իքս մուտանտներ» և «Բժիշկ»։ Նա ունի խաղացած նաև մի շարք հեռուստատեսային դերեր։ Նկարահանվել է «Ինչ են սովորում աղջիկները», «Մայրիկը գործադուլ է հայտարարել», «Կադետ Քելին», «Հասարակության երեխան» և «Հարազատները» ֆիլմերում։
Նամպտի
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 163 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 116-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 47։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,2 %։ 116 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 108 անձ (61 տղամարդ և 47 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 47 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 22-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Սառա Գադոն
Կարյերա
Դերասանուհին նկարահանվել է Դեյվիդ Քրոնենբերգի երեք՝ «Վտանգավոր մեթոդ», «Կոսմոպոլիս», «Աստղային քարտեզ», ֆիլմերում։ 2011 թվականին Դենիել Քրեյգի, Ռեյչել Ուայզի և Նաոմի Ուոթսի հետ համատեղ նկարահանվել է «Երազանքների տուն» առեղծվածային թրիլլերում, իսկ 2013 թվականին՝ Դենի Վիլնյովի հոգեբանական դետեկտիվ «Թշնամի» ֆիլմում, որտեղ խաղացել է Ջեյք Ջիլենհոլի երկու կերպարներից մեկի կնոջ դերը։
Նամպտի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սառա Գադոն
Կարյերա
2018 թվականին Սառա Գադոնը նկարահանվել է Քսավյե Դոլանի «Ջոն Ֆ.Դոնովանի մահը և կյանքը» ֆիլմում։ 2019 թվականին լույս է տեսել «Իսկական դետեկտիվ» սերիալի 3-րդ եթերաշրջանը, որտեղ Գադոնը ներկայացել է վավերագրող ռեժիսորի կերպարով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրիլի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Տորոնտո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կանադացի կինոդերասանուհիներ
Երվանդ Ծատուրյան
Կենսագրություն
Երվանդ Ծատուրյանը ծնվել է 1911 թվականի ապրիլի 7-ին, Նախիջևանում։ Կրթությունն ստացել է Երևանում։ 1932 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետ։ Մի քանի տարի աշխատել է Ռուսաստանի տարբեր մարզերում։ 1940-ականների սկզբից սկսել է աշխատել Հայաստանում, ղեկավարել տարբեր թատրոններ։
Մահացել է 1988 թվականի օգոստոսին, Երևանում։
Ստեղծագործական կյանք
1929 թվականին սկսել է աշխատել Երևանի նորաստեղծ Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում` խաղալով մի շարք տարդեր դերեր։ 1932 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը` միևնույն ժամանակ մասնակցելով Հայկական մշակույթի տան դրամատիկական ստուդիաի տարբեր աշխատանքների։
Հետագա տարիներին Բրյանսկի մարզի, Չելյաբինսկի և Վլադիմիրի Պատանի հանդիսատեսի թատրոններում` լինելով գլխավոր դերերի դերակատար, բեմադրող ռեժիսոր, թատրոնի տնօրեն, գեղարվեստական ղեկավար։ Երվանդ Ծատուրյանը նաև հիմնադրել է Կալմիկայի ռուսական դրամատիկ կոլեկտիվը, որը ժամանակի ընթացքում դարձել է պետական թատրոն։
1940-ական թվականների սկզբից աշխատել է Հայաստանի շրջանային թատրոններում` ղեկավորելով Գորիսի, Կապանի, Էջմիածնի դրամատիկական թատրոնները, բեմադրել ներկայացումներ։ Կարճ ժամանակ աշխատել է նաև Թատերական ինստիտուտում։
Ավանդ ունի նաև կինոաշխարհում. եղել է փաստավավերագրսական ֆիլմերի խմբագիր, երկրորդ ռեժիսոր և կինոկրկնօրինակումների ռեժիսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ
Մուպա (ազգային պարկ)
Մուպա, ազգային պարկ Անգոլայում։ Պարկը տեղակայված է Կալոնգոյի և Քուվելայի գետերի ավազանների մետ, բացի դրանից պարկի տարածքում տեղակայված են մի քանի փոքր լճեր, որոնք ի դեպ որևէ էական ազդեցություն չեն ունենում ։
Մակարդակը ծովի բարձրությունից 1150 մետր է։ Պարկը զբաղեցնում է 6600 մ² տարածք ։
Պարկի տարածքում աճում են Բրաչեստեգիա և Ջուլբերնարդիա տեսակի բույսերը, ինչպես նաև Մոպանե տեսակի բույսը ։
Պարկի տարածքում ապրում է 66 տեսակ կաթնասուններ, 24 տեսակ երկկենցաղներ և 29 տեսակ սողուններ ։ Կաթնասուններից այստեղ ապրում է Իմպալա տեսակը, Առյուծ։
Պարկի սահմանների դիտումները ցույց են տալիս, որ անտեղ ապրում են 182-ից ավելի տեսակի թռչուններ։ Գետերի ափերին հանդիպում են, և հավանական է բնադրվում հազվադեպ հանդիպող Ականջողավոր կռունկը, իսկ լճերի մոտ 21-ից ավելի տեսակի ջրասույզ թռչուններ ։ Բացի դրանից պարկում ապրում է Կարմրալանջ փայլուն սարյակը և պողպատե փայլուն սարյակը, Սեպավոր փայլուն պոչով սարյակը։ BirdLife International կազմակերպությունը կարծում է, որ պարկի տարածքով անցնում է ջրասույզ թռչունների ներգաղթյալների հոսք ։ 1938 թ.-ից պարկի տարածքում իրականացվում է Giraffa camelopardalis angolensis տեսակի կենդանուն հսկողություն, դա անգլյական ընձուղտի տեսակն է։
1964 թվականին տարածքը ստացավ ազգային պարկի կարգավիճակ, սակայն 1970- ական թվականներին ընձուղտները գրեթե ամբողջովին ոչնչացվեցին ։ Ներկայումս ընձուղտների ցեղատեսակը բավականին սակավաթիվ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգոլայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Նաուր
Նաուր (Naours), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1154 մարդ, բնակչության խտությունը` 69.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.55 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 16 կմ հյուսիս։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 782 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 576-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 206։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,7 %։ 576 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 538 անձ (289 տղամարդ և 249 կին)։ Գործազուրկ են եղել 38 անձ (16 տղամարդ և 22 կին)։ 206 անաշխատունակներից 78-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 75-ը` թոշակառուներ, իսկ 53-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Նադիմ Ասլամ
Նադիմ Ասլամ (Nadeem Aslam, ), պակիստանյան ծագմամբ բրիտանացի գրող։
Կենսագրություն
13 տարեկանում նա գրել է ուրդու լեզվով առաջին պատմվածքը, որը տպագրվել է պակիստանյան թերթում։ Մեկ տարի անց ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մեծ Բրիտանիա. ընտանիքի հայրը, որը կոմունիստ էր, փախել է Զիա-ուլ-Խակի ռեժիմից։ Ընտանիքը բնակություն է հաստատել Հադերսֆիլդում։ Նադիմն սկսել է կենսաքիմիա ուսումնասիրել Մանչեստրի համալսարանում, բայց երրորդ տարում թողել է ուսումը՝ որոշելով գրող դառնալ ։ Իր հաջող դեբյուտը նշել է 1993 թվականին՝ «Անձրևային թռչունների շրջան» վեպով։
Ապրում է Լոնդոնում։
Գործունեություն
Իր վրա ազդեցություն ունեցած արձակագիրների շարքում նշում է Հերման Մելվիլին, Ջ. Բերգերին, Նայպոլին, Օնդատժեին, Բրունո Շուլցին։
Ճանաչում
Գրողի արձակը թարգմանվել է գերմաներեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, իտալերեն, հոլանդերեն, շվեդերեն, ֆիններեն, դանիերեն, լեհերեն, խորվաթերեն, եբրայերեն լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Խոշաբի գավառակ
Խոշաբ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում կամ Վանի գավառում։ Գտնվում է Վանի նահանգի հարավ-արևելյան մասում և ընդգրկում էր Խոշաբ գետից մինչև Բաշկալա (Աղբակ) ընկած տարածքը։ 1897 թվականի դրությամբ հանդիսացել է Վանի վիլայեթի 14 գավառակներից մեկը։
Հաճախ համարվել է գավառ, օկրուգ, իշխանություն և շրջան։ Կենտրոնը Խոշաբ բերդաքաղաքն էր, որը XX դարում արդեն ավերակ էր և ուներ սակավաթիվ բնակչություն։
Անվան ստուգաբանություն
Գավառակը կոչվում է ի պատիվ Չուխի լեռների ստորոտներից բխող սառնորակ աղբյուրներից գոյացած Խոշաբ գետի։
Աշխարհագրություն
Խոշաբը սահմանակից էր Վանի և Հայոց ձորի գավառակներին։ Տարածքի մի մասը լեռնային էր, իսկ մյուսը՝ դաշտային։ Հարավ-արևելքից գավառակի երկայնքով ձգվում են Չուխի լեռները։ Այդ լեռների ստորոտներից բխող բազմաթիվ սառնորակ աղբյուրներից սկիզբ է առնում Խոշաբ գետը, որն իր երկու ճյուղերով ոռոգում է գավառակի իրարից անջատված ընդարձակ հովիտները։
Ունի բերրի հողեր և ընդարձակ արոտավայրեր։
Կլիմա
Կլիման բարեխառն է։
Պատմություն
Գավառակը սահմանակից էր Մակվի խանությանը և հեռու էր հայաբնակ շրջաններից։ Դրա համար գավառակի հայ բնակչությունը քրդերի հարձակումներից անընդհատ նոսրացել է։
Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 50184 բնակիչ, որից 25934 քուրդ և 24250 հայ։ Ըստ Վ. Քինեի 1891 թվականին ուներ 31680 բանկիչ, որից 25680՝ մուսուլմաններ, 2500՝ հայեր և 3500՝ այլք։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, անասնապահություն և շալագործությունն ու գորգագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Խոշաբն ուներ 2 եկեղեցի։
Վարչական բաժանում
Բաժանվում էր Վերին և Ներքին Խոշաբների։ 1877-1878 թվականներին ուներ 426 գյուղ։ 1909 թվականին գավառակն ուներ 83 գյուղ, որից 11-ն էր միայն հայկական՝ 1253 բնակչով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Թոմաս Ստարզլ
Թոմաս Ստարզլ (Thomas Earl Starzl, ), ամերիկացի վիրաբույժ-փոխպատվաստող, գիտնական, ժամանակակից փոխպատվաստման հիմնադիր։ Առաջինն է կատարել մարդու լյարդի փոխպատվաստումը, մշակել է իմունաճնշիչ թերապիայի մեթոդները, դոնորից օրգանների՝ բազմաօրգանային վերցման մեթոդիկան։ Հայտնի է որպես «ժամանակակից փոխպատվաստման հայր» ։
Կենսագրություն
Կոլորադոյի համալսարանում, այնուհետև Փիթսբուրգի համալսարանում (1962-1981) զբաղվել է փորձարարական և կլինիկական փոխպատվաստման հարցերով։ Հեղինակ կամ համահեղինակ է ավելի քան 2130 գիտական աշխատությունների, 4 գրքերի, ժողովածուներում 292 գլուխների, որի շնորհիվ նա համարվում է աշխարհի արդյունավետ գիտնականներից մեկը։ Կլինիկական բժշկության ոլորտում աշխարհի ամանաշատ մեջբերվող գիտնականներից մեկն է։
Անձնական կյանք
Ամուսնացել է Բարբարա Ջուն Բրազերսի հետ, ում հետ ունեցել է 3 երեխա՝ Թիմոթին, Ռեբեկան և Թոմասը։ 22 տարվա ընտանեկան համատեղ կյանքից հետո զույգը 1980 թվականին ամուսնալուծվում է։ Մեկ տարի անց Ստարլզն ամուսնանում է իր գործընկերուհու՝ Ջոյ Քոնգերի հետ։ Վերջին տարիներին միայնակ էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փոխպատվաստողներ Կատեգորիա:Վիրաբույժներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
RoboForm
RoboForm, ծրագիր, որը նախատեսված է ֆորմաների ավտոմատ լրացման և գաղտնաբառերը փակ ներքին կոդով պահպանելու համար ։ Ծրագիրը հասանելի է Windows, MacOS, Android, iOS և Linux օպերացիոն համակարգերի վրա, և այն ինտեգրվում է նաև ինչպես բրաուզերի հավելում՝ Internet Explorer, Mozilla Firefox, Google Chrome, Microsoft Edge, Safari և Opera համար։
Ակնարկ
RoboForm-ը թողարկվել է 1999 թվականին Siber Systems ընկերության կողմից․ մասնավոր ընկերություն, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Ֆէրֆակս քաղաքում։ RoboForm-ը պահպանում է գաղտնաբառերը և այլ տեղեկությունները շնորհիվ AES-256 կոդավորման և PBKDF2 ալգորիթմի։ Կոդավորված գաղտանբառերին հասանելիություն կարելի է ստանալ միայն շնորհիվ վարպետ-գաղտնաբառի, որը հայտնի է լինում միայն օգտատիրոջը։ RoboForm-ը կարելի է օգտագործել ինչպես լոկալ, այնպես էլ ամպային համակարգի միջոցով։ Գոյություն ունի ծրագրի տարբերակ անհատաի, ընտանիքի և բիզնեիս համար։
Քննադատություն
2010 թվականին ComputerBild ամսագիրը ծրագիրին տվեց «վատ» գնահատումը ։ 2011 թվականին Chip ամսագրի թեստավորման ժամանակ, ծրագիրը զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը ։
Արտաքին հղղումներ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում Կատեգորիա:Գաղտնագրություն Կատեգորիա:Առցանց ծառայություններ Կատեգորիա:Վինդոուզի ծրագրային ապահովում
Վախի աչքերը մեծ են
«Վախի աչքերը մեծ են», խորհրդային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ ըստ ռուսական ժողովրդական «Կատուն և աղվեսը» հեքիաթի։ Հեքիաթը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է աղվեսը խաբում կենդանիներին ու վերցնում նվերները, որոնք նախատեսված էին իրեն անտառի նոր կառավարիչ հռչակած Կոտոֆեյ Իվանովիչի համար։
Սյուժե
Հեքիաթը պատմում է մի սև կատվի մասին, որը սիրում էր թթվասեր ուտել, իսկ մկներ չէր բռնում։ Նրա տերը մի օր բարկանում է, գցում նրան պարկի մեջ և թողնում անտառում։ Աղվեսը տեսնում է կատվին և հարցնում, թե նա ով է։ Կատուն հպարտ պատասխանում է. «Ես սիբիրյան կատու եմ, հասակս` հսկա, սև մորթով, թուրքի բեղերով։ Իսկ իմ անունն է Կոտոֆեյ Իվանովիչ։ Իսկ դո՞ւ ով ես»։ Աղվեսը պատասխանում է. «Իսկ ես Ելիզավետա Պատրիկեևնան եմ։ Արի գնանք իմ տուն հյուր, քեզ թթվասեր կհյուրասիրեմ»։ Ճանապարհին կատուն վախեցնում է նապաստակին, վերջինս էլ պատմում է արջին և գայլին սարսափելի սև գազանի մասին։ Իսկ խորամանկ աղվեսը ասում է նրանց, որ Կոտոֆեյ Իվանովիչն անտառի նոր հսկիչն է և առանց նվերների ոչ ոքի չի ընդունում։ Իսկ եթե ուզում են նրան տեսնել, ուրեմն գայլը պետք է ոչխար բերի, իսկ արջը` ցուլ։ Գայլն ու արջը գնում են որսի և բերում են որսը, թողնում են այն աղվեսի տան առջև։ Իսկ խորամանկ աղվեսն սկսում է թռվռալ ու աղմկել տանը։ Այդ աղմուկից կատուն սարսափահար փախչում է տնից և բարձրանում ծառի վրա, սայթաքում է և ընկնում է արջի վրա, իսկ հետո, քիչ է մնում գայլին ճանկռի։ Նրանք այնքան են վախենում, որ փախչում են հեռու-հեռու։ Իսկ նրանց բերած որսը մնում է աղվեսին ու կատվին։
Վերաթողարկում DVD ձևաչափով
1990 թվականի կեսերին թողարկվել է VHS ձևաչափով «Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր» հավաքածուն, որի մեջ մտնում էին հետևյալ մուլտֆիլմերը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր աղվեսների մասին Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին
Նել (Սոմի գավառ)
Նել (Nesle), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 2552 մարդ, բնակչության խտությունը` 330.57 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.72 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1525 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1021-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 504։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,0 %։ 1021 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 879 անձ (493 տղամարդ և 386 կին)։ Գործազուրկ են եղել 142 անձ (74 տղամարդ և 68 կին)։ 504 անաշխատունակներից 117-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 166-ը` թոշակառուներ, իսկ 221-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Հովանոց (պարագա)
Հովանոց կամ պարասոլ (zonnedoek, արևից պաշտպանող ծածկ, բառացի՝ «արևից պաշտպանող»), փայտյա կամ մետաղյա ելուստներով ծալովի հարմարանք՝ ամրացված փայտյա, մետաղյա կամ պլաստիկ ձողի վրա։ Առաջին հովանոցները նախատեսված են եղել հենց արևից, ոչ թե անձրևից պաշտպանվելու համար ։
Այն նախատեսված է մարդուն անձրևից և արևի ճառագայթներից պաշտպանելու համար։ Անձրևից պաշտպանող հովանոցը կոչվում է անձրևանոց, իսկ արևի ճառագայթներից պաշտպանողը՝ պարասոլ (բայց երբեմն դրանք կիրառվում են միմյանց փոխարեն՝ առանց որևէ իմաստային փոփոխություն առաջ բերելու)։ Անձրևանոցի և պարասոլի հիմնական տարբերությունը հովանոցի կտորի որակն է. որոշ պարասոլներ ջրաթափանց են, մինչդեռ անձրևանոցի հովանոցը միշտ անջրաթափանց է՝ պատրաստված մշակված և ճկուն պլաստիկից։ Կան նաև հովանոցներ, որոնք միաժամանակ անձրևանոց և պարասոլ են. դրանք կոչվում են en-tout-cas (ֆրանսերեն՝ ցանկացած պարագայում) ։
Հովանոցը պատրաստվում է սինթետիկ, անջրաթափանց նյութից (նեյլոնից, պոլիամիդից), որը ձգվում է բռնակով ձողի վրա ամրացված մետաղական կմախքի վրա։ Ձողը նախատեսված է հովանոցը գլխի վրա պահելու համար։ Հարմարավետության համար հովանոցի բռնակը կարող է կեռ լինել կամ գավազանագլխիկի նման տարբեր ձևեր ունենալ։
Պատմություն
Հովանոցները եղել են դեռևս մ․թ․ա․ 11-րդ դարում։ Ենթադրվում է, որ հենց այս ժամանակահատվածում է այն հայտնագործվել։ Հովանոցի հայրենիքը համարվում է Չինաստանը կամ Եգիպտոսը։ Երկու պետություններում էլ հովանոցը համարվել է իշխանության խորհրդանիշ, միայն փարավոնները, կայսրերն ու թագավորների մերձավորներն են իրավունք ունեցել օգտագործել հովանոցներ։ Հովանոցներն ունեցել են 1,5 մետր երկարություն և կշռել են շուրջ 2 կգ։
Հնդկաստանում հովանոցը համարվել է հարստության և իշխանության խորհրդանիշ։ Որքան մարդը հայտնի է եղել, այնքան շատ հովանոցներ է նրա հետևից տարել շքախումբը։ Իշխանավորն ունեցել է 13 հովանոց, որոնք խորհրդանշել են արեգակը և նրա շուրջը պտտվող հորոսկոպի 12 նշանները։ Տիբեթում սպիտակ կամ դեղին հովանոցները համարվել են ոգու փառավորության խորհրդանիշ, և ավելի շատ են հանդիպել սիրամարգի փետուրներից պատրաստված հովանոցներ։ Հետո հյուսիսից հովանոցը տեղափոխվել է Հին Հունաստան, որից հետո՝ Հռոմ, որտեղ դրանք օգտագործել են կանայք ։
Արևմտյան Եվրոպայում հովանոց օգտագործել են Ֆրանսիայում 17-րդ դարում, այնտեղ այն անվանել են «պաղասոլ», բառացի՝ «արևին հակառակ»։ Ֆրանսիական արևային հովանոցների վերևի հատվածը պատրաստվում էր մոմլաթից, իսկ բռնակը՝ ոսկրից։ 1715 թվականի մայիսի 4-ին Փարիզում արտադրվել է առաջին ծալովի հովանոցը։ Սկզբում այն օգտագործվել է արևից պաշտպանվելու համար։ Որպես անձրևապաշտպան միջոց հովանոցն առաջինը կիրառել է անգլիացի Ջոնս Հենվեյը 1750 թվականին։
Մեզոամերիկա
Հայտնի է, որ ացտեկների մայրաքաղաք Տենոչտիտլանի շրջանում օգտագործել են անձրևանոցներ՝ պատրաստված փետուրներից և ոսկուց։ Ացտեկները անձրևանոցը կիրառել են որպես pantli, որը համարժեք է դրոշին։ Այն բռնում էր զորքի հրամանատարը ։
Հին Եգիպտոս
Հին Եգիպտոսի մշակույթում օգտագործված ամենավաղ անձրևանոցները թվագրվում են Ք.ա. 2450 թվականին, երբ Եգիպտոսում իշխում էր Հինգերորդ արքայատոհմը ։ Հայտնաբերվել են տարբեր ձևերի անձրևանոցներ։
Որոշ դեպքերում այն պատկերված է քշոցի տեսքով, որտեղ երկար ձողի վրա ամրացված են արմավենու տերևներ կամ ներկված փետուրներ, որը հիշեցնում է երթերի ժամանակ Հռոմի պապի ետևից տարվող քշոցներին։ Գարդիներ Վիլկինսոնը Եգիպտոսի մասին իր աշխատության մեջ ունի փորագրություն մի եթովպացի արքայադստեր մասին, որը կառքով ճամփորդում էր Վերին Եգիպտոսով։ Կառքի կենտրոնում բարձրացող սյան վրա ամրացված էր մի անձրևանոց, որը հիշեցնում է ներկայիս բազմոցային անձրևանոցները։ Վիլկինսոնի աշխատության համաձայն՝ անձրևանոցը օգտագործվում էր ողջ Եգիպտոսում՝ մասամբ որպես հասարակության մեջ ունեցած դիրքը ընդգծելու զարդարանք, բայց ավելի շատ իր օգտակարության համար։ Տաճարի պատին կան որոշ պատկերներ, որտեղ երթի ժամանակ աստծո արձանը շրջապատված էր անձրևանոցներով։
Հին Մերձավոր Արևելք
Մեզ հասած ամենահին ծալվող հովանոցները թվագրվում են Ք.ա. 2310 թվականին՝ ցույց տալով Սարգոն Աքքադացուն ։ Անրձրևանոցը հաճախ է հանդիպում Նինվեի քանդակներում ։ Օստին Հենրի Լայարդը նկարագրել է մի ռելիեֆային քանդակ, որտեղ կառքում նստած մի թագավոր էր պատկերված՝ իր ուղեկցորդով, որը անձրևանոց էր պահում թագավորի գլխավերևում։ Այն հետևում ունի վարագույր, բայց ընդհանուր առմամբ, նույն անձրևանոցն է, որն օգտագործվում է այսօր։ Այն նախատեսված էր միայն միապետի համար, և մյուսներն իրավունք չունեին դա օգտագործել։
Պարսկաստանում անձրևանոցը հաճախ հանդիպում է Պերսեպոլիսի փորագրված աշխատանքներում։ Ջոն Մալքոլմն իր 1815 թվականի «Պարսկաստանի պատմությունը» աշխատության մեջ ունի հոդված այս թեմայով։ Բազմաթիվ քանդակներում թագավորի կերպարը ներկայանում է իր ծառայի հետ, որը անձրևանոց է բռնում թագավորի գլխավերևում։ Թագ-Բոսթանի քարի այլ քանդակում, որն ունի 12000 տարվա պատմություն, ներկայացված է եղնիկի որսի տեսարան, որին հետևում է թագավորը՝ ձի հեծած, գլխավերևում՝ իր ծառայի պահած անձրևանոցը։
Հին Հնդկաստան
Սանսկրիտ լեզվով գրված Մահաբհարատա էպոսը պատմում է հետևյալ լեգենդը։ Ջամադագնին հմուտ նետաձիգ էր, և նրա նվիրված կինը՝ Ռենուկան միշտ անհապաղ հետ էր բերում ամուսնու արձակած նետերը։ Այնուամենայնիվ, մի անգամ կինը մի ամբողջ օր չէր կարողանում գտնել նետը՝ այնուհետ դրանում մեղադրելով արևին։ Զայրացած Ջամադագնին նետ է արձակում արևի վրա։ Արևը գթություն է հայցում՝ Ռենուկային անձրևանոց առաջարկելով ։
Ժան-Բատիստ Տավերնիեն իր 17-րդ դարի «Ճանապարհորդություն դեպի Արևելք» գրքում ասում է, որ Մեծ մողոլների կայսրության գահի բոլոր կողմերում կար երկու անձրևանոց, նաև նկարագրում է Ինվա թագավորի սրահը, որը զարդարված էր անձրևանոցով։
Հին Չինաստան
Չինարեն անձրևանոցի հիերոգլիֆը 傘 (sǎn) է, այն պիկտոգրաֆ է՝ ժամանակակից անձրևանոցին նման դիզայնով։ Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ առաջին անձրևանոցները ստեղծվել են ձողի վրա մեծ տերևներ կապելով։ Հետազոտողների մի ստվար զանգված էլ կարծում է, որ անձրևանոցների միտքը ծագել է վրաններից, քանզի նրանք կառուցվածքով նման են։ Ըստ չինական ավանդության, այն ծագել է օդում ծածանվող դրոշակներից և խորհրդանշաններից, այդ իսկ պատճառով էլ Չինաստանում անձրևանոցի օգտագործումը վկայում էր բարձրաստիճան լինելու մասին։ Այնուամենայնիվ, մի անգամ, երբ միապետը գնում էր որսի, նրա համար բերել էին 24 անձրևանոց, որը ծառայում էր ոչ թե արևից, այլ անձրևից պաշտպանելու համար։ Չինական և ճապոնական ավանդական պարասոլները նման են հին չինական ոճի պարասոլներին և մեծամասամբ հանդիպում են տաճարների մոտ։
Անձրևանոցը հիշատակվել է 2.400 տարվա վաղեմություն ունեցող չինական ծիսակատարությունների «Զոու Լի» («Զոուի ծեսերը») գրքում։ Նշվում է, որ հովանիները պետք է տեղադրվեն արքայական մեքենաների վրա։ Այս հովանու գծապատկերը և նկարագրությունը բերված է գրքում։ Ըստ նկարագրության՝ հովանոցը կազմված էր 28 աղեղից, որոնք համարժեք են այժմյան անձրևանոցի ելուստներին, իսկ հովանոցի հենարանը բաղկացած էր երկու մասից, որոնցից վերևինը շարժական էր և փակվող։
Այնուամենայնիվ, չինական ծալվող անձրևանոցը, թերևս, անհամեմատ ավելի վաղեմի տարեգրություն ունի, քան Վան Մանի գերեզմանը։ Մ.թ.ա 6-րդ դարում Լուոյանգ հնագիտական տարածքում՝ Շոու արքայատոհմի դամբարանում անցկացված պեղումների արդյունքում, գտել են կողպեքներ, սողաններ, բրգաձև ձողեր և պտուտակներ, որոնք կարող էին օգտագործված լինել պարասոլների և հովանոցների համար ։
Սոնգ արքայատոհմի չինական գուշակությունների գիրքը Book of Physiognomical, Astrological and Ornithomantic Divination according to the Three Schools (演禽斗數三世相書), որի հեղինակն է Յուան Տիանվուանգը (袁天網) և տպագրվել է 1270 թվականին, տալիս է մի ծալվող անձրևանոցի նկարագրություն, որը հիշեցնում է մեր օրերի չինական պարասոլը ։
Հարավարևելյան Ասիա
Սիմոն դե լա Լուբերը, որը 1687-1688 թվականներին Ֆրանսիայի թագավորի արտակարգ դեսպանորդն էր Սիամ թագավորի մոտ, զեկույց է գրել «Սիամ թագավորության պատմական նոր վերաբերմունքը» անվամբ, որը 1693 թվականին թարգմանվել է անգլերեն։ Նրա պատմածի համաձայն՝ թագավորը թույլատրել է հովանոցից օգտվել միայն որոշ հպատակների։ Մի քանի շրջանով հովանոցը, որը նման էր մի ձողի կցված մի քանի հովանոցների, թույլատրվում էր միայն թագավորին։ Ազնվականները տանում էին մեկ հովանոց, որից կախված էին ներկված կտավներ։ Տալապոինների (որոնք, ըստ երևույթին, սիամական վանականներ էին) հովանոցները պատրաստված էին արմավենու տերևից, որը կտրված ու ծալված էր այնպես, որ ցողունը կազմավորում էր բռնակը։
1855 թվականին Բուրմայի թագավոր Միդոն Մինը նամակ էր հղել Դալհուսի մարքիզ Ջեյմս Ռամսային, որտեղ ինքն իրեն անվանել էր «մեծ, փառավոր և հոյակապ վեհություն, որը կառավարում է Թունապարանտի թագավորությունները, Տամպադիպը և արևելյան երկրների բոլոր մեծ առաջնորդներին, որոնք կրում են հովանոցներ»։
Թաիլանդի թագավորական իշխանության խորհրդանիշներից մեկը ինը հովանի ունեցող անձրևանոցն է։
Հին Հունաստան
Ծալվող անձրևանոցների ամենահին հնէաբանական նմուշները հայտնաբերվել են Սամոսում և թվագրվում են Ք.ա. 700 թվականին։ Դրանք իրենց ձևով նման են ավելի վաղ պատմություն ունեցող փռյուգիական նմուշին, որը պեղվել էր Գորդիանից։ Երկու պարասոլների շարժման մեխանիզմը նման է այսօրվա անձրևանոցների մեխանիզմներին ։
Ք.ա. 5-րդ դարի Դասական Հունաստանում անձրևանոցը (skiadeion) նորաոճ օրիորդի զարդարանքի անփոխարինելի մասն էր ։ Արիստոփանեսը այն հիշատակել է կանանց կողմից օգտագործվող պարագաների շարքում, որոնք կարողանում էին մասամբ փակվել և բացվել ։ Պավսանիասը նկարագրում է Տրիտեիայի (Ախեյա) մոտակայքում գտնվող մի գերեզման` զարդարված Ք.ա. 4-րդ դարի նկարով, որը վերագրվում է Նիկեային։ Այնտեղ պատկերված է մի կին՝ իր աղախնի հետ, որը անձրևանոց է բռնում ։ Տղամարդկանց համար անձրևանոց բռնելը անպատվություն էր ։ Արիստոփանեսի Birds ստեղծագործության մեջ Պրոմեթևսը քողարկվելու համար անձրևանոց է օգտագործում ։
Հունական արիստոկրատիայում կատարված մշակութային փոփոխությունները բերեցին մի ժամանակաշրջան՝ Ք.ա.505-470, երբ տղամարդիկ օգտագործում էին պարասոլներ ։ Ծաղկամանների պատկերագրությունը վկայում է տղամարդկանց աստիճանական հրաժարումը թուր, նիզակ, պարասոլ կրելուց։ Պարասոլը ցույց էր տալիս այն օգտագործողի բարձրաստիճան լինելու փաստը ։ Իրենց օգտագործման ընթացքում հունական ոճը ոգեշնչվում էր պարսկական և լիդիական ազնավականության հագուկապով՝ ազատ հագուստ, երկար զարդարված մազեր, ոսկի, զարդեր և օծանելիք ։
Հին Հռոմ
Անձրևանոցները, ամենայն հավանականությամբ, Հռոմ են թափանցել Հունաստանից։ Այն մեծամասամբ օգտագործել են կանայք, բայց թուլամորթ տղամարդիկ նույնպես օգտվում էին դրանից։ Նրանց անձրևանոցը (Umbraculum) կաշվից էր և ցանկության դեպքում կարող էր կարճանալ։
Հռոմեկան դասականների ստեղծագործությունների մեջ անձրևանոցը հաճախ հիշատակվում է որպես հարգանքի նշան, երբ ծառաները այն պահում էին իրենց տերերի գլխավերևում։ Դրա մասին ակնարկները շատ են բանաստեղծների մոտ (Պուբլիուս Օվիդիուս Նասո, Վալերիուս Մարցիալիս ): Այս գրվածքներում անձրևանոցը հիշատակվում է որպես արևից պաշտպանվելու միջոց։ Այնուամենայնիվ, կա նաև անձրևից պաշտպանվելու նպատակով անձրևանոցի կիրառման նկարագրություն (Դեցիմուս Յունիուս Յուվենալիս ):
Ըստ Գորիոսի՝ անձրևանոցը Հռոմ է թափանցել Էտրուսկներից, որոնք Հռոմ էին եկել պաշտպանության համար. էտրուսկյան ծաղկամանների, կերամիկայի, թանկարժեք քարերի և սուտակի վրա հաճախ պատկերում էին անձրևանոցներ։ Պացուդիուսը թանկարժեք մի քարի վրա պատկերել էր անձրևանոց՝ կոր բռնակով։ Ստրաբոնը նկարագրել է իսպանացի մի կնոջ՝ անձրևանոցով, բայց այն նման չէ ժամանակակից անձրևանոցներին։
Միջին դարեր
Միջին դարերում անձրևանոցների հիշատակման սակավությունը վկայում է այն ժամանակ անձրևանոցների ոչ համատարած օգտագործման մասին։
16-րդ դար
16-րդ դարի ամենավաղ նկարագրություններից մեկը պատկանում է Ջիրոլամո դաի Լիբրիին։ Նրա՝ 1530 թվականի Մադոննա դել Օմբրելո («Անձրևանոցի մադոննան») աշխատանքում պատկերված է կույս Մարին, որի գլխավերևում հրեշտակ էր՝ կարմիր անձրևանոցով ։
17-րդ դար
Թոմաս Ռայթը իր Domestic Manners of the English ստեղծագործության մեջ տալիս է Harleian MS., No. 604-ից մի նկար, որտեղ պատկերված է անգլո-սաքսոնացի մի ջենտլմեն՝ իր ծառայի ուղեկցությամբ զբոսնելիս։ Ծառայի ձեռքում կա անձրևանոց՝ հետ ծալվող կոթով, որպեսզի անձրևանոցի հովհարը լինի ծառայի առաջ կանգնած տիրոջ գլխավերևում։ Ֆրանսիայում և Անգլիայում անձրևանոցների օգտագործումը հավանաբար փոխառնվել է Չինաստանից՝ 17-րդ դարի կեսերին ։ Այս ժամանակահատվածում հաճախ հանդիպում են պատկերազարդումներ, որոնք ցուցադրում են տեղական ծառայողներին պատկանող լայն և խորը հովանոցներ, որոնք սովորաբար կրում էին Չինաստանի բարձրաստիճան ծառայողները։
1664 թվականի հունիսի 22-ին Ջոն Էվելինը իր օրագրում հիշատակել է կաթոլիկ եկեղեցու քուրմ Թոմփսոնի՝ իրեն ցույց տված հազվագյուտ իրերի հավաքածուն, որը Ճապոնիայից և Չինաստանից Ֆրանսիա էին ուղարկել Հիսուսի միաբանության անդամները։ Հավաքածուի մեջ կային «մեր կանանց օգտագործած հովհարների նման, բայց ավելի մեծ մակերեսով, լայն կոթով, տարօրինակ կերպով փորագրված և չինական հիերոգլիֆներով իրեր», որը ակնհայտորեն պարասոլի նկարագրություն է։
1611 թվականին հրատարակված Թոմաս Քորյաթի «Crudities» աշխատանքի մեջ՝ Անգլիայում անձրևանոցների ներմուծումից մեկուկես դար առաջ, հիշատակվում է Իտալիայի հեծյալների՝ անձրևանոց կրելու սովորության մասին։
Ջոն Ֆլորիոյի «A WORLD of Words» (1598 թվական) աշխատության մեջ իտալերեն Ombrella բառը այսպես է թարգմանված.
Ռենդլ Քոտգրեյվի Dictionary of the French and English Tongues (1614) գրքում ֆրանսերեն Ombrelle բառը այսպես է թարգմանված.
Ֆինես Մորիսոնի Itinerary (1617) գրքում կա նման մի ակնարկ շոգ երկրներում արևից պաշտպանվելու նպատակով անձրևանոցների կիրառման վերաբերյալ։ Հեղինակն ասում է, որ անձրևանոցների օգտագործումը վտանգավոր էր, քանի որ դրանք իրենց գագաթին են հավաքում ողջ ջերմությունը, այնուհետև այդ ջերմությունը թափվում է անձրևանոցը բռնող մարդու գլխին, եթե նա չգիտի դրա օգտագործման ճիշտ ձևը։
1676 թվականին Սթրեյնշամ Մասթերը Մասուլիպատնամում գտնվող Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության գործարան կատարած այցի վերաբերյալ նշել է, որ այնտեղ միայն քաղաքի կառավարիչն ու կարևորությամբ մյուս երեք պարոններին էր թույլատրվում անձրևանոց օգտագործել ։
Ֆրանսիայում արևապաշտպան անձրևանոցները (parapluie) ի հայտ են եկել 1660-ական թվականներին։ Դրանք սկզբում մոմապատ էին։ 1763 թվականի ֆրանսիական արքունիքի գույքացուցակում գրանցվել էին մետաքսե դիպակից 11 երփներանգ պարասոլներ, ոսկով և արծաթով դրվագված, մոմապատ toile կտորից երեք անձրևանոցներ։ Դրանք հազվադեպ էին հանդիպում, այդ իսկ պատճառով էլ parapluie («անձրևի դեմ») բառը ֆրանսերենի ակադեմիական բառարան մտավ միայն 1718 թվականին։
18-19-րդ դարեր
Kersey's Dictionary (1708) բացատրական բառարանը անձրևանոցը նկարագրում է որպես սկավառակ, որը լայնորեն կիրառվում է կանանց շրջանում անձրևից պաշտպանվելու համար։ 1710 թվականին Եվրոպայում առաջին թեթև, ծալվող անձրևանոցը ներկայացրել էր փարիզցի վաճառական Խուան Մարիուսը, որի խանութը տեղակայված էր Սաինթ-Հոնորե սահմանի մոտակայքում։ Այն կարող էր բացվել և փակվել ժամանակակից անձրևանոցների նման և կշռում էր մի կիլոգրամից քիչ։ Մարիուսը թագավորից ստացել էր ծալվող անձրևանոցներ արտադրելու բացառիկ հնարավորություն՝ հինգ տարով։ 1712 թվականին արքայադուստ Պալատինեն գնել էր այդ անձրևանոցներից մի օրինակ, այնուհետև հիացմունքով պատմել դրա մասին իր ազնվական ընկերներին, ինչը անձրևանոցը դարձրեց փարիզուհիների արդուզարդի անբաժանելի մասը։ 1759 թվականին Նավարի անունով մի ֆրանսիացի գիտնական Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիային ներկայացրել է անձրևանոցի նոր ոճ՝ գավազանով։ Գավազանի վրա կար կոճակ, որը սեղմելիս անձրևանոցը բացվում էր ։ Դրանց օգտագործումը տարածվեց ողջ Ֆրանսիայում։ 1768 թվականին Փարիզի ամսագրերից մեկը գրում է.
1769 թվականին Մաիսոն Անտոինե խանութը առաջինն էր, որ առաջարկեց վարձակալության տրվող անձրևանոցներ նրանց համար, ովքեր հանկարծ տեղատարափի տակ էին ընկել։ Այն լայն կիրառում ունեցավ։ Փարիզի ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտը հրաման է արձակել հովանոցներ վարձակալելու մասին. դրանք պատրաստված են եղել յուղված կանաչ մետաքսից և կրել են համարներ, որպեսզի գողանալու դեպքում հեշտությամբ գտնեն։ 1808 թվականին Փարիզում կար անձրևանոցներ արտադրող և վաճառող 7 խանութ. դրանցից մեկը՝ Սագնիերը, առաջինն էր Ֆրանսիայում, որ անձրևանոցի նոր մոդելի համար ստացել էր արտոնագիր։ Մինչև 1813 թվականը կար 42 խանութ։ 1848 թվականին Փարիզում կար անձրևանոցներ պատրաստող 377 փոքր խանութ, որոնցում աշխատում էր 1400 մարդ։ Փարիզի նշանավոր անձրևանոց պատրաստողներ էին Բոտիկ Բեաիլը և Ռևելը։ Այնուամենայնիվ, դարավերջին արդեն Օվերնի ավելի էժան արհեստանոցները Փարիզից առաջ անցան անձրևանոցների արտադրությամբ։ Եվ Օրիյակ քաղաքը դարձավ Ֆրանսիայի անձրևանոցների մայրաքաղաքը։ Մինչ օրս Ֆրանիսայում պատրաստված անձրևանոցների կեսը պատկանում է այդ քաղաքին. անձրևանոցների արտադրությունը այնտեղ աշխատանք է տալիս հարյուր մարդու։
Դանիել Դեֆոյի Ռոբինզոն Կրուզո ստեղծագործության մեջ Կրուզոն ստեղծում է անձրևանոց՝ Բրազիլիայում տեսած իր անձրևանոցների նման։ Երկար ժամանակ Անգլիայում օգտագործվող ծանր անձրևանոցներն անվանում էին Ռոբինզոն։ Կապիտան Ջեյմս Կուկը 18-րդ դարի վերջի իր ծովային ճամփորդություններից մեկի ժամանակ Հարավային խաղաղօվկիանոսյան կղզիներում տեսել է տեղացիների՝ արմավենու տերևներից պատրաստված անձրևանոցներով։
Ֆիլիպինների Մինդանաո բարձրավանդակում աճող Dipteris conjugata-ի մեծ տերևները որպես անձրևանոց են օգտագործվում ։
18-րդ դարի սկզբին պարասոլների կամ անձրևանոցների օգտագործումը տարածված չէր Անգլիայում։ Այդ է վկայում Ջեյմս Վոլֆի մեկնաբանությունը, երբ 1752 թվականին Փարիզից ուղարկված նամակում նա պատմում է անձրևից և արևից պաշտպանվելու նպատակով անձրևանոցների օգտագործման մասին և զարմանք հայտնում Անգլիայում դրանց բացակայության վերաբերյալ։ Միևնույն ժամանակ մարդիկ սկսեցին լայնորեն կիրառել անձրևանոցները՝ հաղթահարելով այն ամոթը, որ սկզբում կար դրանք օգտագործելիս։ Ջոնաս Հանվեյը՝ Մագդալեն հիվանդանոցի հիմնադիրը, ուներ ստացական, որտեղ գրված է, որ ինքն առաջին մարդն էր, որը համարձակվել է անձրևանոց կրել՝ չվախենալով հասարակության կշտամբանքից և ծաղրից։ Քանի որ նա մահացել է 1786 թվականին, և համարվում է, որ նա անձրևանոց է կրել երեսուն տարի, նրա կողմից անձրևանոցի առաջին օգտագործումը թվագրվում է 1750 թվականին։
1770 թվականին անձրևանոցով փողոցում քայլող Ջոն Մաքդոնալդին հաճախ էին հարցնում. «Ֆրանսիացի՛, ֆրանսիացի՛, ինչու՞ չես վերարկու հագնում։»