cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լյարդաբջջային քաղցկեղ
Ինչպես ցանկացած քաղցկեղի դեպքում, ԼԲՔ-ի բուժումը և կանխատեսումը ևս կախված է ուռուցքի հիստոլոգիական առանձնահատկություններից, չափից, քաղցկեղի տարածվածությունից և հիվանդի ընդհանուր առողջական վիճակից։
Լյարդաբջջային քաղցկեղի դեպքերի ճնշող մեծամասնությունը և բուժումից հետո ապրելիության ամենացածր ցուցանիշները գրանցվում են Ասիայում և Ենթասահարյան Աֆրիկայում, այն երկրներում, որտեղ հեպատիտ B-ն համարվում է էնդեմիկ վարակ, և շատերը մոտ վարակումը բնածին է։ ԱՄՆ-ում և այլ զարգացող երկրներում ԼԲՔ-ով հիվանդացությունը աճում է հեպատիտ C վիրուսով վարակվածության աճի հետևանքով։ Տղամարդկանց մոտ անհայտ պատճառներով հիվանդացությունը ավելի քան չորս անգամ հաճախ է, քան կանանց մոտ ։
Նշաններ և ախտանիշներ
ԼԲՔ-ի դեպքերի մեծ մասը հանդիպում է այն մարդկանց մոտ, ովքեր արդեն ունեն լյարդի քրոնիկ հիվանդության նշաններ և ախտանիշներ։ Դրանք կարող են դրսևորվել ախտանիշներրի վատթարացումով կամ ախտանիշները կարող են բացակայել։ ԼԲՔ-ը կարող է դրսևորվել ոչ սպեցիֆիկ ախտանիշներով, ինչպիսիք են որովայնի ցավը, սրտխառնոցը, փսխումը կամ հոգնածության զգացումը։ Որոշ ախտանշաններ, որոնք ավելի սերտերեն են կապված լյարդի հիվանդությունների հետ, ներառում են դեղնուկը (դեղնախտ), որովայնի մեծացում՝ որովայնի խոռոչում առկա հեղուկի պատճառով, կապտուկներ՝ պայմանավորված արյան մակարդման խանգարումներից հետ, ախորժակի կորուստ, քաշի կորուստ, որովայնի ցավ, սրտխառնոց, փսխում կամ հոգնածության զգացում ։
Ռիսկի գործոններ
Քանի որ ԼԲՔ-ն հիմնականում առաջանում է լյարդի ցիռոզով հիվանդ մարդկանց մոտ, ռիսկի գործոնները հիմնականում այն գործոններ են, որոնք առաջացնում են լյարդի քրոնիկ հիվանդություններ, որոնք էլ իրենց հերթին կարող են հանգեցնել լ լարդի ցիռոզի առաջացման։ Այնուամենայնիվ, ռիսկ որոշ գործոններ ավելի շատ են կապված ԼԲՔ-ի հետ, քան մյուսները։ Օրինակ, ալկոհոլի չարաշահումը գնահատվում է որպես ցիռոզի 60-70%-ի պատճառ, ԼԲՔ-ի ճնշող մեծամասնությունը առաջանում է վիրուսային հեպատիտի հետևանքով առաջացած ցիռոտիկ լյարդում ։
Այս ռիսկի գործոնների նշանակությունը տարբեր է։ Այն տարածաշրջաններում, որտեղ հեպատիտ B-ն էնդեմիկ է, օրինակ՝ հարավ-արևելյան Չինաստանը, հեպատիտ B-ն լյարդի ցիռոզի գերակշռող պատճառն է ։ Հեպատիտ B-ի դեմ պատվաստումներով պաշտպանված պոպուլյացիաներում, ինչպիսիք են Միացյալ Նահանգները, ԼԲՔ-ն առավելապես կապված է այնպիսի ցիռոզի պատճառների հետ, ինչպիսիք են քրոնիկ հեպատիտ C-ն, գիրությունը և ալկոհոլի չափից ավելի օգտագործումը ։
Երեխաների և դեռահասների մոտ լյարդի քրոնիկ հիվանդությունները հազվադեպ են. Այնուամենայնիվ, լյարդի բնածին խանգարումները կապված են ԼԲՔ-ի զարգացման հավանականության մեծացման հետ ։ Մասնավորապես, լեղուղիների ատրեզիայով, մանկական խոլեստազով, գլիկոգեն-պահեստավորման հիվանդություններով և լյարդի այլ ցիռոտիկ հիվանդություններ ունեցող երեխաները մանկության հասակում հակված են ԼԲՔ-ի զարգացմանը։
Շաքարային դիաբետ
Տիպ 2 դիաբետով հիվանդների մոտ հեպատոցելուլյար քաղցկեղի վտանգը ավելի մեծ է (2,5-ից մինչև 7,1 անգամ)՝ կախված շաքարախտի տևողությունից և բուժումից։ Այս ռիսկի գործոնի կասկածելի աճը կապված է շրջանառվող ինսուլինի կոնցենտրացիայի հետ։ Շաքարախտով այն հիվանդները, որոնք ունեն ինսուլինի մակարդակի վատ վերահսկում կամ բուժուման արդյունքում ինսուլինի արտադրության բարձրացում (երկու վիճակներն էլ նպաստում են շրջանառվող ինսուլինի կոնցենտրացիայի բարձրացմանը), ունեն լյարդաբջջային քաղցկեղի զարգացման ավելի մեծ ռիսկ, քան շաքարախտով այն հիվանդները, որոնց բուժումը նվազեցնում է շրջանառվող ինսուլինի կոնցենտրացիան ։ Այս նկատառումով, որոշ դիաբետիկներ, ովքեր զբաղվում են ինսուլինի խիստ վերահսկողությամբ (հսկելով մակարդակի բարձրացումը), ռիսկի մակարդակը բավական ցածր է, և չի տարբերվում ընդհանուր բնակչության ռիսկի գործոնից  ։ Այսպիսով, այս երևույթը միայն 2-րդ տիպի շաքարային դիաբետի հետ չի կապված, քանի որ ինսուլինի վատ կարգավորումը հայտնաբերվում է նաև այլ դեպքերում, ինչպիսիք են մետաբոլիկ համախտանիշը (մասնավորապես, երբ առկա են լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպային հիվանդություն)  ։ Կան պնդումներ, որ անաբոլիկ ստերոիդներ չարաշահողները ավելի մեծ ռսիկ ունեն (ենթադրվում է, որ դա պայմանավորված է ինսուլինի և աճի ինսուլինանաման գործոն հետ ), սակայն միակ ապացույցը, որը հաստատել է այս պնդումը կապված է անաբոլիկների ազդեցությամբ ադենոմաների չարորակացման վտանգի հետ  ։
Պաթոգենեզ
Մասնավորապես, քրոնիկ հեպատիտ B և/կամ C վարակները կարող են նպաստել լյարդաբջջային քաղցկեղի զարգացմանը՝ բրելով մարմնի սեփական իմունային համակարգի կողմից լյարդի բջիջների վրա հարձակումների, որոնցից միայն մի մասն են վարակված են վիրուսով, իսկ մյուսները՝ ոչ ։ Ակտիվացված իմունային համակարգի բորբոքային բջիջների կողմից արտադրվում են ազատ ռադիկալներ, ինչպիսիք են թթվածնի ռեակտիվ տեսակները և ազոտի օքսիդի ռեակտիվ տեսակները։ Այս ազատ ռադիկալները իրենց հերթին կարող են առաջացնում են ԴՆԹ-ի վնասում և հանգեցնում են քաղցկեղածին գենային մուտացիաների ։ Թթվածնի ազատ ռադիկալները նաև առաջացնում են ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի էպիգենետիկ փոփոխություններ ։
Ախտորոշում
Լյարդաբջջային քաղցկեղիի ախտորոշումը բժշկական պատկերավորման բարելավմամբ հետ կապված զզարգացել է։ Ինչպես ասիմպտոմատիկ հիվանդների, այնպես էլ լյարդային հիվանդության ախտանիշ ունեցող հիվանդների գնահատումը ներառում է արյան քննության և գործիքային մեթոդների արդյունքների գնահատում։ Պատմականորեն, ԼԲՔ-ի հստակ ախտորոշման համար անհրաժեշտ էր ուռուցքի բիոպսիա։ Այնուամենայնիվ, վիզուալիազացիայի մեթոդները (հատկապես ՄՌՏ) կարող են բավական համոզիչ լինել ։
Սկրինինգ
ԼԲՔ-ը շարունակում է կապված լինել մահացության բարձր մակարդակի հետ, մասամբ այն պատճառով, որ նախնական ախտորոշումը սովորաբար կատարվում է հիվանդության ուշ փուլում։ Ինչպես քաղցկեղի այլ տեսակների դեպքում, արդյունքները զգալիորեն բարելավվում են, եթե բուժումը սկսվում է հիվանդության ավելի վաղ փուլերում։ Քանի որ ԼԲՔ-ի դեպքերի ճնշող մեծամասնությունը առաջանում է լյարդի որոշ քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդկանց մոտ, հատկապես ցիռոզով հիվանդների մոտ, հետևաբար լյարդի սկրինինգը սովորաբար առաջարկվում է կատարել այս պոպուլյացիաում։ Ժժամանակի ընթացքում կրինինգի հատուկ ուղեցույցները շարունակում են զարգանալ։ Լյարդի հիվանդությունների ուսումնասիրման ամերիկյան ասոցիացիայի (AASLD) կողմից հրապարակված ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս ցիռոզով հիվանդ մարդկանց յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ կատարել ուլտրաձայնային հետազոտություն՝ արյան մեջ ուռուցքային մարկեր ալֆա-ֆետոպրոտեինի մակարդակի չափմամբ կամ առանց դրա ։
ԱՖՊ-ի բարձր մակարդակները կապված են ակտիվ ԼԲՔ հիվանդության հետ, թեև դրանց հուսալիությունը կարող է անհամապատասխան լինել ( >20 ), զգայունությունը 41–65% է, իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 80–94%։ Այնուամենայնիվ, 200-ից բարձր մակարդակի դեպքում զգայունությունը 31 է, իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 99% ։
Ուլտրաձայնային հետազոտության ժամանակ ԼԲՔ-ը հաճախ դիտվում է որպես վատ սահմանագծված եզրերով, կոպիտ, անկանոն ներքին ներառուկներով, փոքր հիպոէխոգեն ախտահարում։ Ուռուցքի մեծաման հետ զուգահեռ կարող է դիտվել տարասեռություն կապված ֆիբրոզի, ճարպային փոփոխությունների և կալցիֆիկացիաների առկայության հետ։ Այս տարասեռությունը կարող է նման լինել ցիռոզին և շրջակա լյարդի պարենքիմային։ ՈՒՁՀ զգայունությունը կազմում է 60% (95% CI 44–76%), իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 97% (95% CI 95–98%) ։
Բարձր ռիսկ ունեցողներ
Այն անձինք, ովքեր ունեն ԼԲՔ-ի առկայության բարձր կասկած, օրինակ՝ ախտանիշներով կամ արյան աննորմալ թեստերով (այսինքն՝ ալֆա-ֆետոպրոտեինի և դես-գամմա կարբոքսիպրոտրոմբինի մակարդակներ), նրանց գնահատումը պահանջում է լյարդի վիզուալիզացիա ՀՇ կամ ՄՌՏ սկանավորման միջոցով։ Այս սկանավորումները կատարվում են ներերակային կոնտրաստային նյութով, լյարդի արյունամատակարարման տարբեր փուլերում։ ԼԲՔ-ի արյան հոսքի բնորոշ օրինաչափությունը թույլ են տալիս վերջնականապես հայտնաբերել լյարդաբջջային քաղցկեղը։ Որպես այլընտրանք, սկանավորումը կարող է հայտնաբերել անորոշ ախտահարումներ, որոնք հետագա գնահատման համար կարելի է իրականացվել լյարդի բիոպսիա ։
Պատկերավորում
Ուլտրաձայնային հետազոտությունը, ՀՇ և ՄՌՏ կարող են օգտագործվել լյարդաբջջային քաղցկեղը գնահատելու համար։ ՀՇ և ՄՌՏ հետազոտությունների դեպքում ԼԲՔ-ը կարող է ունենալ աճի երեք հստակ օրինաչափություն՝
Համակարգային ՀՇ ախտորոշման զգայունությունը 68% (95% CI 55–80%) է, իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 93% (95% CI 89–96%)՝ համեմատելով պաթոլագիական հետազոտությունների հետ։ Եռափուլ ՀՇ-ի դեպքում զգայունությունը եղել է 90% կամ ավելի բարձր, սակայն այս տվյալները չեն հաստատվել դիահերձման ուսումնասիրություններով ։
Այնուամենայնիվ, ՄՌՏ-ն ունի առանց իոնացնող ճառագայթման լյարդի բարձր որակի պատկերներ տրամադրելու առավելություն։ ԼԲՔ-ն նկարագրվում է որպես բարձր ինտենսիվության T2 պատկեր, իսկ T1-ում ցածր ինտենսիվության պատկեր։ ՄՌՏ-ի առավելությունն այն է, որ այն ունի բարելավված զգայունություն և յուրահատկություն համեմատած ուլտրաձային և ՀՇ-ի հետ, որոնց դեպքում դժվար է տարբերակել ԼԲՔ-ը ռեգեներացիոն հանգույցներից։ Համակարգված վերանայումը ցույց տվեց, որ զգայունությունը 81% էր (95% CI 70–91%), իսկ սպեցիֆիկությունը՝ 85% (95% CI 77–93%)՝ համեմատած արտամղված կամ ռեզեկցիոն լյարդի պաթոլոգիական հետազոտության հետ՝ որպես հղման ստանդարտ ։ Զգայունությունն ավելի է մեծանում գադոլինիումի կոնտրաստի կիրառման և դիֆուզիոն պատկերներ։
Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան ավելի զգայուն և սպեցիֆիկ է քան համակարգչային ծերտագրությունը. ։
Ռադիոլոգները կասկածելի վնասվածքների համար օգտագործում են ստանդարտացված համակարգեր։ Կատեգորիաները տատանվում են LI-RADS (LR) 1-ից մինչև 5, ըստ քաղցկեղի հավանականության Եթե առկա են պատկերավորման որոշակի բավարար չափանիշներ, ապա ԼԲՔ ախտորոման հաստատման համար բիոպսիա չի պահանջվում ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Լյարդի քաղցկեղը մակրոսկոպիկ բնութագրվում է որպես հանգույցավոր կամ ինֆիլտրատիվ ուռուցք։ Հանգույցային տիպը կարող է լինել միայնակ (մեծ գոյացություն) կամ բազմակի (երբ զարգանում է որպես ցիռոզի բարդություն)։ Ուռուցքային հանգույցները կլոր կամ օվալ, մոխրագույն կամ կանաչ են (եթե ուռուցքն արտադրում է լեղի), լավ շրջագծված են, բայց պատիճավորված չեն։ Դիֆուզ տեսակը վատ եզրագծված է և ներթափանցում է դռներակ կամ լյարդային երակներ (հազվադեպ) ։ Միկրոսկոպիկ լյարդաբջջային քաղցկեղի չորս կառուցվածքային և բջջաբանական տեսակներն են առանձնացվում՝ ֆիբրոլամելյար, պսևդոգլանդուլյար (ադենոիդ), պլեոմորֆ (հսկա բջիջային) և մաքուր բջիջային։ Լավ տարբերակված ուռուցքային բջիջները նման են հեպատոցիտներին, ձևավորում են տրաբեկուլներ, լարեր և ցանցեր և ցիտոպլազմայում կարող են պարունակել լեղու պիգմենտ։ Վատ տարբերակված ձևերում չարորակ էպիթելի բջիջները լինում են դիսկոհեզիվ, պլեոմորֆ, անապլաստիկ և հսկա։ Ուռուցքն ունի սակավ ստրոմա և վատ անոթավորման պատճառով կենտրոնական նեկրոզ ։ Հինգերորդ նկարագրված ձևը լիմֆոէպիթելիոման է (հեպատոցելուլյար քաղցկեղ) ։
Փուլավորում
Լյարդաբջջային քաղցկեղի կանխատեսման վրա ազդում է ուռուցքի փուլը և լյարդի ֆունկցիան՝ կապված լյարդի ցիռոզի հետ ։
Փուլի դասակարգման առկա բոլոր համակարգերից Բարսելոնայի կլինիկայի լյարդի քաղցկեղի փուլավորման դասակարգումը ներառում է վերը նշված բոլոր բնութագրերը։ Այս փուլային դասակարգումը կարող է օգտագործվել բուժման համար ։
Ուռուցքի կԿարևոր առանձնահատկություններն են՝
Ուռուցքի պատիճը գնահատելու համար ՄՌՏ-ն համարվում է լավագոյն մեթոդը
Մետաստազների ամենատարածված վայրերն են թոքերը, որովայնի ավշային հանգույցները և ոսկրերը ։
Կանխարգելում
Քանի որ հեպատիտ B-ն և C-ն լյարդաբջջային քաղցկեղի հիմնական պատճառներն են, վարակի կանխարգելումը առանցքային է ԼԲՔ-ի կանխարգելման համար։ Այսպիսով, հեպատիտ B-ի դեմ մանկական տարիքում պատվաստումը կարող է ապագայում նվազեցնել լյարդի քաղցկեղի վտանգը ։ Ցիռոզով հիվանդները պետք է խուսափեն ալկոհոլի օգտագործումից։ Բացի այդ, որոշ հիվանդների համար կարող է օգտակար լինել հեմոքրոմատոզի սկրինինգը ։
Բուժում
Հեպատոցելուլյար քաղցկեղի բուժումը կախված է հիվանդության փուլից, վիրահատություն իրականացնելու հնարավորությունից և լյարդի փոխպատվաստման հասանելիությունից։
Վիրաբուժական ռեզեկցիա
Ուռուցքի վիրաբուժական հեռացումը կապված է քաղցկեղի ավելի լավ կանխատեսման հետ, սակայն հիվանդների միայն 5-15%-ն է կատարվում վիրահատական ռեզեկցիա՝ հիվանդության տարածման կամ լյարդի վատ ֆունկցիայի պատճառով ։ Վիրահատությունը դիտարկվում է միայն այն դեպքում, եթե ամբողջ ուռուցքը կարող է ապահով կերպով հեռացվել՝ պահպանելով լյարդի բավարար ֆունկցիոնալություն։ Նախավիրահատական պատկերավորումը կարևոր է թե՛ ԼԲՔ-ի չափը որոշելու և թե՛ վիրահատությունից հետո մնացած լյարդի մնացորդային քանակությունը գնահատելու համար։ Լյարդի ֆունկցիան պահպանելու համար լյարդի մնացորդային ծավալը ոչ ցիռոտիկ լյարդի դեպքում պետք է գերազանցի լյարդի ընդհանուր ծավալի 25%-ը, իսկ ցիռոտիկ լյարդի դեպքում՝ ավելի քան 40% ։ Վիրահատությունը դիտարկվում է միայն այն դեպքում, եթե ամբողջ ուռուցքը կարող է ապահով կերպով հեռացվել՝ պահպանելով լյարդի բավարար ֆունկցիոնալություն։ Նախավիրահատական պատկերավորումը կարևոր է թե՛ ԼԲՔ-ի չափը որոշելու և թե՛ վիրահատությունից հետո մնացած լյարդի մնացորդային քանակությունը գնահատելու համար։ Լյարդի ֆունկցիան պահպանելու համար լյարդի մնացորդային ծավալը ոչ ցիռոտիկ լյարդի դեպքում պետք է գերազանցի լյարդի ընդհանուր ծավալի 25%-ը, իսկ ցիռոտիկ լյարդի դեպքում՝ ավելի քան 40%։ Հիվանդ կամ ցիռոտիկ լյարդի վիրահատությունը սովորաբար կապված է ավելի բարձր հիվանդացության և մահացության հետ։ Ռեզեկցիայից հետո ռեցիդիվների հաճխությունը կազմում է 50-60%։ Սինգապուրի լյարդի քաղցկեղի կրկնության սանդղակը կարող է օգտագործվել վիրահատությունից հետո կրկնվելու ռիսկը գնահատելու համար ։
Լյարդի փոխպատվաստում
Լյարդի փոխպատվաստումը, փոխարինելով հիվանդ լյարդը դիակի կամ կենդանի դոնորի լյարդով, աճող դեր է խաղում ԼԲՔ-ի բուժման մեջ։ Թեև լյարդի փոխպատվաստման արդյունքներն ի սկզբանե վատ էին (20%-36% ապրելիության մակարդակ), արդյունքները զգալիորեն բարելավվել են վիրաբուժական տեխնիկայի բարելավմամբ և ԱՄՆ փոխպատվաստման կենտրոններում Միլանի չափանիշների ընդունմամբ։ Չինաստանում Շանհայի ընդլայնված չափանիշները հանգեցրել են ընդհանուր ապրելիությաան և հիվանդություն անկախ ապրելիության ցուցանիշների բարձրացմանը։ 2000-ականների վերջին կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել ապրելիության ավելի բարձր մակարդակ՝ 67%-ից մինչև 91% ։ Լյարդի փոխպատվաստման ռիսկերը գերազանցում են բուն ընթացակարգի ռիսկը։ Դոնորական լյարդի մերժումը կանխելու համար կիրառվող իմունոսուպրեսիվ դեղամիջոցները խաթարում են դիսֆունկցիոնալ բջիջների դեմ օրգանիզմի բնական պայքարը։ Եթե մինչև փոխպատվաստումը ուռուցքը լյարդից դուրս չբացահայտված տարածում ունի, ապա այս դեղամիջոցները արդյունավետորեն մեծացնում է հիվանդության առաջընթացի արագությունը և նվազեցնում ապրելիությունը։ Սա նկատի ունենալով, լյարդի փոխպատվաստումը կարող է բուժիչ մոտեցում լինել ԼԲՔ ունեցող այն հիվանդների համար, ովքեր չունեն արտալյարդային մետաստազներ։ Հիվանդի ընտրությունը համարվում է հաջողության գլխավոր բանալին ։
Կանխատեսում
Սովորական կանխատեսումը վատ է, քանի որ լյարդաբջջային կարցինոմայի միայն 10-20%-ը կարող է ամբողջությամբ հեռացվել վիրահատության միջոցով։ Եթե քաղցկեղը հնարավոր չէ ամբողջությամբ հեռացնել, հիվանդությունը սովորաբար մահացու ելք է ունենում 3-6 ամսվա ընթացքում ։ Սա մասամբ պայմանավորված է ուռուցքով հիվանդների ուշ դիմելիությամբ, ինչպես նաև ԼԲՔ-ի բարձր տարածվածություն ունեցող մարզերում բժշկական փորձի և հաստատությունների բացակայությամբ։ Այնուամենայնիվ, ապրելիությունը կարող է տարբեր լինել, և երբեմն կարող է հասնել 6 ամիս կամ ավելի։
Համաճարակաբանություն
ԼԲՔ-ը աշխարհում ամենատարածված ուռուցքներից մեկն է։ Տղամարդիկ ավելի շատ են հիվանդանում, քան կանայք։ Հիվանդությունը առավելապես դիտվում է 30-ից 50 տարեկանների շրջանում ։ Հեպատոցելուլյար քաղցկեղը ամբողջ աշխարհում տարեկան 662,000 մահվան պատճառ է դառնում, որի մոտ կեսը գրանցվում է Չինաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լյարդի հիվանդություններ Կատեգորիա:Ուռուցքային հիվանդություններ Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Մամբետկուլովո
Մամբետկուլովո (Мамбеткулово, Мәмбәтҡол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 149 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Պերովսկոե
Պերովսկոե (Перовське), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1912 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերովսկոե ավանում բնակվում էր 71 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,17 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 417,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1912 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պետրա Բրոցկովա
Պետրա Բրոցկովա (սլովակերեն՝ Petra Brocková, ծնյալ Polnišová. ), ժամանակակից սլովակ դերասանուհի, սթենդ-ափ կատակերգու, սլովակյան հեռուստատեսային OTO Awards մրցանակի վեցակի դափնեկիր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Կատակերգակներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Սլովակ դերասանուհիներ
Սեդրինա
Սեդրինա (Sedrina), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում ։
Բնակչությունը՝ 2377 մարդ (ըստ 2008 թվականի տվյալների)։ Խտությունը կազմում է 475 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0345։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ առաքյալ Հակոբոս Ավագը։ Տոնը նշվում է հուլիսի 25-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անշիետա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1869 թվականի օգոստոսի 15-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էսպիրիտու Սանտու նահանգի բնակավայրեր
Շաքիի խանություն
Կատեգորիա:Հյուսիսային Իրանի խանություններ
Բենտենգ Ֆրեդեբուրգ
Բենտենգ Ֆրեդեբուրգ  (Benteng Vredeburg), թանգարան-ամրոց, որը պատմական արժեք ունի Ինդոնեզիայի համար, գտնվում է Ջոկյակարտա քաղաքում։
Պատմություն
1760 թվականին Նիդերլանդների խնդրանքով Ջոկյակարտայի սուլթան Համենգկուբուվոնո Առաջինը սուլթանական պալատի (կերատոն) առջև կառուցեց քառակուսի ամրոց։ Շինությունը ձևով կրիա էր հիշեցնում` չորս թաթերով, յուրաքանչյուր անկյունում գտնվում էին պահակային աշտարակները` Jayawisesa (հյուսիսարևմտյան անկյուն), Jayapurusa (հյուսիսարևելյան անկյուն), Jayaprakosaning (հարավարևմտյան անկյուն) և Jayaprayitna (հարավարևելյան անկյուն)։ Այնուհետև նիդերլանդացի ճարտարապետ Ֆրանս Խաակի ղեկավարությամբ 1767 թվականին ամրցը ենթարկվեց վերակառուցման, հայտնվեց խրամ, որից հետո ստացավ «Ռուստենբուրգ ամրոց» անվանումը։
Ամրոցի գլխավոր նշանակությունը սուլթանական պալատի պահպանությունն էր, սակայն այդ շինության դիրքը հնարավորություն էր տալիս հարձակման դեպքում թնդանոթներն ուղղել նաև դեպի սուլթանի պալատ։
1867 թվականին Ջոկյակարտայում տեղի ունեցավ ավերիչ երկրաշարժ, ամրոցը նույնպես վնասներ կրեց, աղետից հետո այն վերակառուցվեց, այնուհետև վերանվանվեց «Ֆրեդեբուրգ ամրոց», որ նշանակում է աշխարհի ամրոց։
Թանգարան
1980 թվականի օգոստոսի 9-ին Համենգկուբուվոնո IX սուլթանի հավանությամբ ամրոցը դարձավ տեղեկատվության և ազգային մշակույթի զարգացման կենտրոն։ 1985 թվականի ապրիլից սկսվեց վերանորոգումը ամրոցը թանգարանի վերածելու համար և արդեն 1987 թվականին թանգարանը բաց էր հասարակության համար։ 1992 թվականի նոյեմբերի 23-ին թանգարանը պաշտոնապես ստացավ իր իսկական անվանումը «Ֆրեդեբուրգի թանգարան»։ Բացի շինություններից, որոնք ունեն պատմական արժեք, թանգարանում կա գեղանկարչական ստեղծագործությունների հավաքածու, նաև Ինդոնեզիայի պատմության տրամանկարներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինդոնեզիայի թանգարաններ
Սեդեֆ Չաքմաք
Սեդեֆ Չաքմաք (Sedef Çakmak, ), թուրք քաղաքական գործիչ, ԼԳԲՏ իրավունքների համար պայքարող ակտիվիստ։ Առաջին բացահայտ հոմոսեքսուալ անձնավորությունն է, որը Թուրքիայում ընտրվել է որպես պաշտոնյա ։
Գործունեություն
Սեդեֆ Չաքմաքը մեծացել է Անկարայում ։ Սոցիոլոգիայի բակալավրի աստիճան է ստացել Գալաթասարայի համալսարանից ։
2000 թվականից ի վեր ակտիվ գործունեություն է ծավալում թուրքական ԼԳԲՏ շարժման մեջ։ 2004 թվականին դիմել է թուրքական ԼԳԲՏ «Լամբդա Ստամբուլ» կազմակերպությանը համալսարանի թերթում Թուրքիայի ԼԳԲՏ խնդիրների վերաբերյալ գրելու համար և, այլ ԼԳԲՏ-ի անձանց հետ շփվելով, իր համար բացահայտել է լեսբուհի լինելու ինքնությունը ։ Այնուհետև ակտիվ գործունեություն է ծավալել Լամբդա Ստամբուլում, եղել Միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովի և Ակադեմիական հետազոտական հանձնաժողովի անդամ ։ 2011-2013 թվականներին համահիմնադրել և ղեկավարել է SPoD LGBTI կազմակերպությունը ։
2014 թվականին Բեշիքթաշ շրջանի քաղաքային խորհրդի տեղական ընտրությունների ժամանակ առաջադրվել է Թուրքիայի  ժողովրդահանրապետական կուսակցությունից՝ չբացահայտելով իր սեռական կողմնորոշումը և ընտրվել է։ Մանդատը ստացել է 2015 թվականի մարտի 2-ին։ Նախքան պաշտոնը ստանձնելը եղել է Բեշիկթաշի քաղաքապետի ԼԳԲՏ-ի հարցերով խորհրդական ։
2017 թվականի հոկտեմբերին դարձել է Եվրոպական սոցիալիստների կուսակցության շրջանակներում ԼԳԲՏ պլատֆորմների ցանց Rainbow Rose-ի խորհրդի նախագահ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԼԳԲՏ անձինք Կատեգորիա:Գալաթասարայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԼԳԲՏ իրավունքների ակտիվիստներ Կատեգորիա:Լեսբուհի քաղաքական գործիչներ
Ռալֆ Բիգզ
Ռալֆ Բիգզ (Ralph Biggs, ), ամերիկացի և բելգիացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, պաշտպան։ Մարզական կարիերան մեկնարկել է 1999 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բելգիացի բասկետբոլիստներ
Մինչև 1000 թվականը տեղի ունեցած պատերազմների ցանկ
Մինչև 1000 թվականը տեղի ունեցած պատերազմների ցանկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համաշխարհային պատմություն Կատեգորիա:Պատերազմներ
Էմրեջիկ
Բնակչություն
1877-1878 թվականներին ուներ 36 տուն թուրք բնակիչ ։
Բորյալովո
Բորյալովո (Борялово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աղկիջուր
Աղկիջուր, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Սև ծովի ավազանի Գայլ գետի վտակը։ Սկիզբ է առնում Երզնկա քաղաքից 15-20 կմ հյուսիս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Գայլ գետի վտակներ
Համբարձում Խաչատրյան
Համբարձում Ֆրիդոնի Խաչատրյան, հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
1937 թվականին գերազանց առաջադիմությամբ ավարտելով Բերդի միջնակարգ դպրոցը, ուսուցչական աշխատանքի է անցել նույն կրթօջախում։ 1939 թվականի նոյեմբերին զորակոչվել է բանակ։ Երկու տարի ծառայելով՝ նա պատրաստվում է տունդարձի, բայց 1941 թվականին, պատերազմի սկսելուն պես մեկնում է առաջնագիծ։ Վիրավորվել է, տեղափոխվել Բաքվի հոսպիտալ, որտեղ երեք ամիս բուժվելուց հետո կրկին մեկնել գործող բանակ։ 1944 թվականին վիրավորվել է երկրորդ անգամ և տեղափոխվել Զապարոժե քաղաքի հոսպիտալ։ 1945 թվականի մայիսի 5-6-ին մասնակցում է Բեռլինի գրավման մարտերին և զոհվում մենամարտի ժամանակ։
Պարգևատրվել է «Կարմիր աստղի» շքանշանով և այլ մեդալներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Տոլեդուի գավառ
Տոլեդուի գավառ (Microrregião de Toledo), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Պարանա նահանգի մեջ։ Մտնում է Պարանա նահանգի արևմտյան մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 340 095 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 8754,994 կմ²։ Բնակչության խտությունը 38,8 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Պարանա նահանգի գավառներ
Լեհական միջանցք
Լեհական միջանցք (Polnischer Korridor; Pomorze, Korytarz polski), նաև հայտնի որպես Դանցիգի միջանցք, Միջանցք դեպի ծով կամ Գդանսկի միջանցք, եղել է տարածաշրջան Պոմերելիայում (նախկինում Արևմտյան Պրուսիայի մաս), որը Լեհաստանի երկրորդ հանրապետությանը (1920–1939) ելք էր տալիս դեպի Բալթիկ ծով, այսպիսով բաժանելով Գերմանիան Արևելյան Պրուսիայից։ Ազատ քաղաք Դանցիգ (այժմ լեհական քաղաք Գդանսկ) առանձին էր Լեհաստանից և Գերմանիայից։ Նման տարածաշրջան նախկինում նույնպես կոչվել է միջանցք, որը միացվել էր Լեհական Թագին որպես Արքայական Պրուսիայի մաս 1466-1772 թվականների ժամանակաշրջանում
Տերմինաբանություն
Ըստ գերմանացի պատմաբան Հարտմուտ Բոկմանի «Միջանցք» տերմինը առաջինն օգտագործվել է լեհ քաղաքական գործիչների կողմից, մինչդեռ լեհ պատմաբան Գրցեգոր Լուկոմսկին գրում է, որ տերմինը ներմուծել են գերմանացի ազգայնականները իրենց գաղափարախոսություններում 1920-ական թվականներին ։ Միջազգայնորեն տերմինը անգլերեն լեզվով օգտագործվում էր արդեն 1919 թվականի մարտի դրությամբ և որտեղից ել լիներ դրա սկզբնաղբյուրը, այն լայն տարածված տերմին դարձավ ամբողջ աշխարհում      ։
Գերմանական համահունչ տերմինն է` Polnischer Korridor: Լեհերենով կոչվում է korytarz polski («Լեհական միջանցք») և korytarz gdański («Գդանսկի միջանցք»), սակայն միջանցք բառի կիրառումը միջպատերազմական տարիներին լեհ դիվանագետների կողմից ընդունվում էր որպես վիրավորանք։ Միջանցք տերմինի ամենամեծ քննադատներից էր Լեհաստանի արտաքին գործերի նախարար Ժոզեֆ Բեկը, ով 1939 թվականի մայիսի 5-ին Սեյմում (Լեհաստանի խորհրդարան) օր ելույթի շամանակ ասաց, որ նա պնդում է որպեսզի օգտագործվի Պոմերանական վոյևոդություն։ Միջանք բառը արհեստական է, այս տարածքը դարեր շարունակ եղել է լեհական, փոքրաթիվ գերմանացի բնակիչներով ։
Տարածաշջանի պատմություն
10-րդ դարում Պոմերելիան բնակեցված էր սլավոնական ժողովուրներով, որոնք կոչվում էին Պոմերացիներ, ում նախնիները եղել են Կուշիբները, ում իրեն էր ենթարկել Լեհաստանի թագավոր Բոլեսլավ I Խիզախը։ 11-րդ դարում նրանք հիմնեցին անկախ դքսություն ։ 1116/1121 թվականին Պոմերանիան նորից նվաճել են լեհերը։ 1138 թվականին Բոլեսլավ III դուքսի մահից հետո Լեհաստանը բաժանվեց մի շարք կիսանկախ տարածքների։ Սամբորիդները դարձան Պոմերելիայի կառավարիչները, որոնցից շատերը դուքսեր էին և կառավարեցին մինչև 1294 թվականը։ Մինչ Պոմերելիան վերադարձրեց անկախությունը 1227 թվալանին, նրանց իշխանները Լեհաստանի և Դանիայի վասալներն էին։ 1308 թվականից, լեհ-բրանդենբուգյան պատերազմներից հետո, Պոմերելիան ենթարկվում էր Տևտոնական ասպետներին Պրուսիայից։ 1466 թվականի Տորնի երկրորդ հաշտությամբ, Պոմերելիան մտավ Ռեչ Պոսպոլիտայի կազմի մեջ որպես ինքնավար Արքայական Պրուսիայի մաս։ 1772 թվականի Լեհաստանի առաջին բաժանմամբ այն միացվեց Պրուսիայի թագավորությանը ու անվանվեց Արևմտյան Պրուսիա և դարձավ նորաստեղծ Գերմանական կայսրության մաս 1871 թվականին։ Այսպիսով Լեհական միջանցքը նոր չէր ձևավորվել, տարածքը պատկանել է Լեհաստանին մինչև 1772 թվականը, սակայն լայն ինքնավարության իրավունքով   ։
Պատմական բնակչություն
Արևմտյան Պրուսիայի (ներառյալ տարածքները, որոնք ավելի ուշ դարձան Լեհական միջանցք) ամենավաղ մարդահամարը, որը ցույց է տալի տարածքի էթնիկ կազմը թվագրվում են 1817-1823 թվականներին ։
Դաշնակիցների պլանները միջանցքի մասով Առաջին աշխարհամարտից հետո
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերահիմնադրվեց Լեհաստանը որպես անկախ պետություն։ Լեհաստանը պետականություն չէր ունեցել Վիեննայի վեհաժողովից հետո, իսկ երկրի տարածքը մասնատվել էր։
Լեհաստանին դեպի ծով ելք տալը երաշխավորվում էր ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի 14 կետերից մեկով։ Համաձայն Վիլսոնի տասներեքերորդ կետի.
Միջանցքի ստեղծման հետևում ընկած էին հետևյալ պատճառները.
Բնության օրացույց
Սեզոնային երևույթների փոփոխությունների պատկերը բավական ճշտությամբ կարելի է տալ օդի ջերմաստիճանի տարեկան փոփոխությամբ։ Այդ երևույթների և եղանակի փոփոխությունների միջև կապը ցույց տալու համար բնության օրացույցում տեղեկություններ են տրված նաև մի շարք օդերևութաբանական և ջրաբանական երևույթների (ձնաշերտի գոյացման, ձնհալի, գետերի հորդացման, սառցակալման և այլն) վերաբերյալ։
Լեհական միջանցք
Էթնոաշխարհագրական պատճառներ
Էթնիկ իրավիճակը մասնատված Լեհաստանի վերականգնման գլխավոր պատճառներից էր ։ Տարածքի բնակչության մեծ մասը լեհեր էին ։ Համաձայն լեհական հանձնաժողովի հաշվետվության Դաշնակիցների գլխավոր խորհրդին 1919 թվականի մարտի 12-ին. «Վերջապես կարելի է ընդունել այն փաստը, որ Արևմտյան Պրուսիան իր 600.000 լեհ բնակչությամբ չի կարող լինել Գերմանիայի տիրապետության ներքո» ։ Ըստ պրուսական 1910 թվականի մարդահամարի մոտ 528.000 լեհեր (ներառյալ արևմտյան սլավոնական կաշուբները, որոնք աջակցում էին լեհ ազգայնականներին գերմանական ընտրություններում   ) ապրում էին տարածաշրջանում, իսկ գերմանացիների թիվը կազմում էր 385.000 (ներառյալ տարածաշրջանում տեղակայված զինվորականները) ։ Լեհերը չէին ցանկանում, որպեսզի լեհ բնակչությունը մնա Գերմանիայի վերահսկողության ներքո, որը նախկինում լեհերին համարում էր այլ փոքրամասնություն և երկրորդ կարգի քաղաքացիներ և փորձում էր գերմանիզացնել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1920 հիմնադրումներ Եվրոպայում Կատեգորիա:Լեհ-գերմանական հարաբերություններ
Բնության օրացույց
Հայաստանում
Հայաստանում բնության օրացույցները կազմվել են վաղ ժամանակներից, բայց կանոնավոր հրատարակվել են 1960-ական թվականներից՝ «Ագրոկլիմայական տեղեկագրերի» մեջ։ 1976 թվականին առաջին անգամ հրատարակվել է «Հայաստանի բնության օրացույցը» (Ռ. Մկրտչյան, Ֆ. Հայրապետյան), որտեղ ընդհանրացվել են ՀՀ 55 բնակավայրում կատարված օդերևութաբանական կայանների 25-40 տարիների ֆենոլոգիական դիտարկումների արդյունքները։
Բնության օրացույցի միջոցով լուծվում են բազմաթիվ կիրառական խնդիրներ՝ շենքերի ջեռուցումը, անասունների մսուրային կերի անցման ժամկետներն ու տևողությունը և, ըստ դրանց, վառելիքի ու անասնակերի պաշարների կուտակումը։
Կատեգորիա:Բնություն
Ֆալքենբերգ (Էլսթեր)
Ֆալքենբերգ (Falkenberg/Elster), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում։
Մտնում է Էլբա Էլստեր շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 7098 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) : Տարածքը կազմում է 81,79 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 62 128։ Քաղաքն ունի 5 գյուղական համայնք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մենսար
Մենսար, Փամբ, Պամբ, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Փամբակի լեռնաշղթայի արևմտյան մասում, գտնվում է Լեռնապար գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևելք։ Տեղադրման կոորդինատներ 40.75°N, 44.175°W։ Բարձրությունը՝ 2419 մետր    ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռներ
Տիրանայի նախագահական պալատ
Տիրանայի նախագահական պալատ (Pallati presidencial), նախկինում հայտնի է եղել որպես Թագավորական պալատ (Pallati mbretëror), նաև Բրիգադների պալատ (Pallati i Brigadave), Ալբանիայի նախագահի պաշտոնական նստավայր։ Կառուցվել է Ալբանիայի թագավոր Ահմեդ Զոգուի հրամանով որպես նրա պաշտոնական նստավայր։
1945 թվականին այն դադարել է ծառայել որպես թագավորական նստավայր, քանի որ միապետության փոխարեն երկրում հաստատվել է կոմունիստական ​​ռեժիմ։ 1946 թվականից շենքն օգտագործվել է Ալբանիայի կառավարության կողմից պաշտոնական արարողությունների և պետական ​​ընդունելությունների համար։ 2013 թվականին պալատը կրկին դարձել է պաշտոնական նստավայր, երբ նախագահ Բույար Նիշանին և նրա ընտանիքը տեղափոխվել են պալատական ​​համալիրում գտնվող վերակառուցված ամառանոց ։
Պալատը կառուցված է ռացիոնալիստական ​​ճարտարապետական ​​ոճով՝ իր տեսակի մեջ եզակի լինելով ոչ միայն Ալբանիայում, այլև ամբողջ ֆաշիստական ​​ճարտարապետության մեջ, այդ թվում Իտալիայում ։ Նրա հարթաքանդակները ծածկված են վարագույրներով և 1970-ականներին՝ Մշակութային հեղափոխության ժամանակ, չեն ավերվել։ Այնուամենայնիվ, պալատը դեռևս վերականգնման կարիք ունի ։ Այն ժամանակվա նոր (դեռ անավարտ) թագավորական պալատի նկարագրությունը հայտնվել է Life ամսագրի 1939 թվականի մայիսի 22-ի համարում։
Պատմություն
Սաուկա բլուրներից մեկում թագավորական պալատ կառուցելու գաղափարը, որը հետագայում գտնվելու էր Տիրանայի Մեծ այգու կողքին, առաջին անգամ առաջարկվել է Ալբանիայի թագավոր Զոգու I-ի կողմից 1930-ական թվականներին։ Վերածնվող ալբանական պետության սահմանափակ միջոցների պատճառով այն ժամանակվա ֆինանսների նախարար Միֆիթ Լիբոխովան բանակցություններ սկսեց մի խումբ իտալացի ֆինանսիստների հետ՝ ի դեմս Մարիո Ալբերտիի։ Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել բացել ազգային բանկ և ձևակերպել 50 մլն ոսկի ֆրանկ (մոտ 10 մլն ոսկի դոլար) փոխառություն։ Այդ փոխառության մի մասը, որը կոչվում է նաև «SVEA վարկ», նախատեսված էր թագավորի պաշտոնական նստավայրի կառուցման համար։ Նոր պալատը նախագծել են երեք իտալացի ճարտարապետներ, այդ թվում՝ Ջուլիո Բերտեն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու և 1939 թվականին Իտալիայի Ալբանիա ներխուժման պատճառով Զոգու I թագավորը փախել է երկրից և չի կարողացել տեսնել պալատը ամբողջությամբ կառուցված։ Իտալացիներն ավարտեցին շինարարությունը և պալատն օգտագործել են հիմնականում որպես բանակի շտաբ։ Շենքը վերակառուցվել և ավարտվել է 1941 թվականին ֆլորենցիացի ճարտարապետ Գերարդո Բոզիոյի կողմից ։
Շենքը որպես թագավորական պալատ ծառայել է միայն մեկ անգամ՝ Իտալիայի թագավոր Վիկտոր Էմանուիլ III-ի Ալբանիա միակ այցի ժամանակ 1941 թվականի մայիսին ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մնացած ժամանակահատվածում այն ​​ծառայել է որպես առաջին փոխարքա Ֆրանչեսկո Ջակոմոնիի, իսկ ավելի ուշ նրա իրավահաջորդի՝ ֆաշիստ գեներալ Ալբերտո Պարիանիի պաշտոնական նստավայր ։ Երկուսն էլ ապրում էին այդտեղ իրենց ընտանիքներով։ 1943 թվականի սեպտեմբերին Իտալիայի կապիտուլյացիայից հետո, պալատում ծառայող ալբանացի սպան գերմանացիներից թաքցրել է պալատի պաշտոնական դրոշը և ուղարկել Իտալիա, որտեղ այն մնացել է մինչև 2003 թվականը, երբ այն գնվել է Արտան Լամեի կողմից և վերադարձվել Ալբանիա ։ 1943 թվականի սեպտեմբերին գերմանացիների կողմից երկիրը գրավելուց հետո պալատում հավաքվել է Ալբանիայի խորհրդարանը և հռչակել ալբանական թագի առանձնացումը իտալական թագից ։
1945 թվականին պալատը վերանվանվել է Բրիգադների պալատ, անուն, որը գործածության մեջ մնացել է Ալբանիայի կոմունիստական ​​ռեժիմի ողջ ընթացքում ։ Այն մինչ օրս լայնորեն օգտագործվում է տեղաբնակների և ալբանական լրատվամիջոցների կողմից։ Կոմունիստական ​​Ալբանիայում պալատը հիմնականում ծառայել է որպես կառավարական ​​հաստատություն։ 1992 թվականին՝ ռեժիմի տապալումից հետո, շենքը վերանվանվել է Նախագահական պալատ։
2010 թվականի հունվարին Տիրանայի քաղաքային իշխանությունները առաջարկեցին պալատի մի մասը բացել լայն հասարակության համար ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ալբանիայի իշխանությունները թույլ տվեցին Ալբանիայի գահի հավակնորդ Լեկե II-ին հարսանեկան արարողություն կազմակերպել պալատում՝ Էլիա Զաքարիայի հետ ամուսնության կապակցությամբ ։
Այգիներ
Տիրանայի Մեծ այգու կողքին գտնվելու պատճառով պալատական ​​այգիները նույնպես բավականին ընդարձակ են։ Նախագահական պալատը գտնվում է 200 մետր հեռավորության վրա և շրջապատված էր ծառերով։ Պալատական ​​համալիրն ունի նաև սեփական թենիսի հրապարակ։
Սեփականության հարց
2013 թվականի փետրվարին Ալբանիայի գահի հավակնորդ Լեկա Զոգուն, ով իրեն անվանում էր Ալբանիայի թագաժառանգ, դատական ​​գործ հարուցեց՝ պնդելով, որ ինքը նախագահական պալատի օրինական սեփականատերն է։ Նա վստահեցրեց, որ գույքը պատկանում է անձամբ Ահմեդ Զոգուին և այդպիսով արքայազն Լեկան պահպանում է իր սեփականությունը որպես ժառանգորդ ։
Լեկա Զոգուն պնդեց, որ ինքը հաստատել է շենքի իր սեփականությունը Ալբանիայի Գերագույն դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի որոշումից հետո և հայտարարեց, որ պալատը կդառնա Ալբանիայի թագավորական դատարանի գլխավոր պաշտոնական նստավայրը (Oborri Mbretëror Shqiptar) ։ Սակայն 2016 թվականի դրությամբ պալատը շարունակել է պատկանել կառավարությանը և ծառայել որպես Ալբանիայի նախագահի պաշտոնական նստավայր՝ հյուրընկալելով պետական ​​ընդունելություններ և արարողություններ, ինչպես, օրինակ, տարեվերջյան նախագահական ամենամյա պարահանդեսը ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ալբանիա Կատեգորիա:Տիրանա Կատեգորիա:Պաշտոնական նստավայրեր
Շարժ (նկարչություն)
Շարժ ( charge, charger - այստեղ՝ չափազանցնել), երգիծական կամ մեղմաբարո-զավեշտական պատկեր (սովորաբար՝ դիմապատկեր), որի մեջ պահպանելով արտաքին նմանությունը, ձևափոխված կամ ընդգծված են բնորդի առավել բնորոշ գծերը։ Շարժը ծաղրանկարի տարատեսակներից է։ Շարժի հռչակավոր վարպետներից են Օնորե Դոմիեն (Ֆրանսիա), Կուստոդիևը (Ռուսաստան), Դենին, Կուկրինիկսները (ԽՍՀՄ), հայ նկարիչներից՝ Հովհաննիսյանը, Միքայել Արուտչյանը, Աճեմյանը, Գեորգի Յարալյանը։ Շարժի հնարքները օգտագործվում են նաև գրականության մեջ (պարսավագիր, ֆելիետոն, մակագիր)։
Կատեգորիա:Ծաղրանկարի տարատեսակներ
(3164) Պրաստ
(3164) Պրաստ (Prast), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,160799 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6755 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6461 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2052,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175392 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,34° անկյուն։
Ռժիշչև (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
Ռժիշչև (Ржищів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռժիշչև գյուղում բնակվում էր 584 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 48,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1570 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պրահայի պետական օպերա
Պրահայի պետական օպերա (Czech: Státní opera), օպերային թատրոն Պրահայում (Չեխիա)։ Այն Չեխիայի Հանրապետության Ազգային թատրոնի մի մասն է, որը հիմնադրվել է Չեխիայի Հանրապետության մշակույթի նախարարության կողմից 1992 թվականին։ Թատրոնը սկզբնապես բացվել է որպես Նոր գերմանական թատրոն (1888-1938), այնուհետև Մայիսի 5-ի թատրոն (1945-1948), իսկ դրանից հետո միացվել է Ազգային թատրոնին և հայտնի է եղել որպես Սմետանա թատրոն (1949-1992)։
Թավշյա հեղափոխությունից հետո Սմետանա թատրոնը 1992 թվականին կրկին անջատվել է Ազգային թատրոնից և վերանվանվել է Պրահայի պետական օպերա։ Ներկայումս այստեղ տարեկան մոտ 300 ներկայացում է տեղի ունենում։
Նոր գերմանական թատրոն
Ներկայացումները սկսվեցին 1888 թվականի հունվարի 5-ին Ռիխարդ Վագների Die Meistersinger von Nürnberg օպերայով։ Առաջին ռեժիսորը Անջելո Նոյմանն էր, ով այնտեղ բերեց անվանի երաժիշտներ և սահմանեց գեղարվեստական բարձր չափանիշներ, որով թատրոնը շուտով հասավ միջազգային ճանաչման։ Նոյմանի իրավահաջորդներն էին Հենրիխ Թեվելեսը, Լեոպոլդ Կրամերը, Ռոբերտ Վոլկները, Փոլ Էգերը և Պավել Լյուդիկարը։ Թատրոնի հետ կապված արտիստներից էին Կուրտ Ադլերը (դիրիժոր), Ալեքսանդր Զեմլինսկին, Ջորջ Շելը, Էրիխ Կլայբերը, Օտտո Կլեմպերերը, Ալֆրեդ Պիկավերը, Հանս Հոթերը, Կուրտ Բաումը և Վիլհելմ Էլսները։ Հյուր արտիստների թվում էին Նելլի Մելբան, Էնրիկո Կարուզոն, Էմմա Կալվեն, Լիլի Լեմանը, Սելմա Կուրցը, Մարիա Ջերիցան, Ռիխարդ Տաուբերը և Լեո Սլեզակը ։
Նացիստական շրջան
1930-ականներին նացիստների աճող սպառնալիքի հետ մեկտեղ Պրահայի Նոր գերմանական թատրոնը ժողովրդավարության բաստիոններից էր՝ ծառայելով որպես ապաստան Գերմանիայից փախած արտիստների համար։ Քաղաքական զարգացումները Մյունխենի համաձայնագրի ստորագրումից անմիջապես առաջ, ֆինանսական խնդիրների հետ միասին, այնուամենայնիվ, ստիպեցին Գերմանական թատերական ասոցիացիային փակել թատրոնը 1938 թվականի սեպտեմբերին ։
Չեխոսլովակիայի պետությունը շահագրգռվածություն հայտնեց շենքի նկատմամբ, սակայն 1939 թվականի մարտի 15-ին Չեխոսլովակիայի նացիստական օկուպացիան և «Բոհեմիայի և Մորավիայի հովանավորչության» ստեղծումը խափանեցին նրա ծրագրերը։ Գերմանական օպերային թատրոն նոր անվամբ թատրոնը ծառայում էր Նացիստական կուսակցության քաղաքական համագումարներին և երբեմն Ռայխին հյուր անսամբլների ելույթներին։
Մայիսի հինգի թատրոն
Նացիստների գլխավորած կառավարության անկումից հետո 1945 թվականի մայիսին տեղի ունեցավ արմատական փոփոխություն։ Ալոիս Հաբայի, Վացլավ Կաշլիկի և Անտոնին Կուրշի գլխավորած չեխ արվեստագետների խումբը նախկին գերմանական օպերային թատրոնում հիմնեց Մայիսի հինգի թատրոնը։ Առաջին անգամ թատրոնը դարձավ ոչ թե գերմանական, այլ չեխական օպերայի տուն։ Առաջին ներկայացումը 1945 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Բեդրժիխ Սմետանայի «Բրանդենբուրգերները Բոհեմիայում» օպերան էր։ Նոր անսամբլի գեղարվեստական օրակարգը ձգտում էր ստեղծել ավանգարդ թատրոն, որը կծառայեր որպես այլընտրանք ավելի պահպանողական Ազգային թատրոնին։
1946 թվականի օգոստոսի 29-ին ներկայացվեց Ժակ Օֆենբախի «Հոֆմանի հեքիաթները» թատերական նոր ապշեցուցիչ բեմադրությունը և նախկինում անձեռնմխելի Բեդրժիխ Սմետանայի «Վաճառված հարսնացուն» ներկայացման ոչ ավանդական բեմադրությունը, որին հաջորդեց Ալոիս Հաբայի «Մայրիկ» քառաձայն օպերան, Սերգեյ Պրոկոֆևի «Նշանադրությունը մենաստանում» և ուրիշներ։ Թատրոնի նորարարական բեմադրությունները գրավեցին հանրության և լրատվամիջոցների ուշադրությունը, ներառյալ արտերկրից։ Այդպիսով, Մայիսի հինգի մեծ օպերային թատրոնի հաջողությունը սկսեց անցանկալի մրցակցություն ստեղծել Ազգային թատրոնի համար։
1948-1949 թվականների սեզոնից սկսած՝ կառավարության որոշմամբ Մեծ օպերան ընդգրկվեց Ազգային թատրոնի կազմում։ Այսպիսով, թատրոնի երկրորդ նշանակալից ստեղծագործական շրջանն ավարտվեց ընդամենը երեք եթերաշրջանից հետո։
Սմետանա թատրոն
1949 թվականի նոյեմբերին շենքը վերանվանվեց Սմետանա թատրոն, որը Չեխիայի կոմունիստական կուսակցության կառավարության օրոք ործում էր որպես Ազգային թատրոնի երկրորդ տուն։ Հաշվի առնելով բեմական հարմարությունները՝ այն հարմար էր համաշխարհային օպերային երգացանկի մեծածավալ ստեղծագործությունների համար։ Գերակշռում էին բալետային ներկայացումները։ Սմետանայի թատրոնում տեղադրված օպերային բեմադրությունները կարող էին գրավել շատ մենակատարների, դիրիժորների և ռեժիսորների։ Այնուամենայնիվ, կազմակերպչական բաժանումը հաճախ գործառնական մեծ դժվարությունների տեղիք էր տալիս։
Երգացանկը նախատեսում էր չեխական ժամանակակից օպերաների բեմադրություններ, բայց Բեդրժիխ Սմետանայի, Անտոն Դվորժակի և Լեոշ Յանաչեկի ստեղծագործություններն անտեսվեցին։ Այնուամենայնիվ, ստանդարտ երգացանկը ձևավորվեց համաշխարհային օպերային գրականության հիմնական և փոքր ստեղծագործություններից, և բավականին մեծ թվով բեմադրություններ արժանացան միջազգային ճանաչման։
Մեծ բեմական հարմարությունների շնորհիվ Սմետանա թատրոնը հաճախակի օգտագործվում էր միջազգային օպերային, բալետի և դրամայի ընկերությունների կողմից, որոնք հրավիրվում էին Պրահա հյուրախաղային ներկայացումների համար։ Դրանց թվում էին Մեծ թատրոնի վեց ներկայացումների շարքը (1973 թվականի մայիսի 23-28) և Վիեննայի պետական օպերայի Ռիխարդ Շտրաուսի « Արիադնեն Նաքսոսում » օպերայի երկու ներկայացումը, որը ղեկավարում էր Կառլ Բյոմը, իսկ Զերբինետայի դերում` Էդիտա Գրուբերովան էր (1979 թվականի ապրիլի 25 և 27)։
Պրահայի պետական օպերա
1989 թվականի նոյեմբերի թավշյա հեղափոխությունից հետո Սմետանայի թատրոնի անկախությունը վերականգնելու ջանքերը պսակվեցին հաջողությամբ, և ապրիլի 1-ին այնտեղ հիմնվեց Պրահայի պետական օպերան, և թատրոնը կրկին վերանվանվեց։ Կարել Դրգաչը (Karel Drgáč) դարձավ նրա առաջին տնօրենը։ Նա ընդլայնեց երգացանկը համաշխարհային օպերային գրականության հետագա առանցքային գործերով։ Ինչը նրան միանշանակ քննադատական գովասանքի արժանացրեց, հատկապես 20-րդ դարի ստեղծագործական ժառանգության նրա համակարգված մշակումն էր (Ալեքսանդր Զեմլինսկի, Հանս Կրասա, Գոտֆրիդ ֆոն Էյնեմ)։
Աշխատաոճը և Նոր գերմանական թատրոնի ավանդույթների նկատմամբ շատ ընդգծված կողմնորոշումը միշտ չէ, որ լավ էին ընդունվում։ Այսպիսով, Դրգաչը ստիպված էր մի շարք մարտեր վարել՝ պետական օպերայի գոյության համար պատերազմում հաղթելու համար։ Իսկ մինչ այդ նա պարտվեց սեփական ճակատամարտում, երբ իր եռամյա ժամկետը լրանալուց հետո մեցցո-սոպրանո Եվա Ռանդովան հաղթեց 1995 թվականին տնօրենի պաշտոնի համար անցկացված մրցույթում։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ աշխարհի ամենահեղինակավոր թատրոններում փորձ ունեցող երգչուհին չէր կարող խուսափել հետագայում Թատրոնը ղեկավարելու իր ձևի քննադատությունից։ Նրա իրավահաջորդը՝ Դանիել Դվորժակը (Daniel Dvořák), շատ առումներով շարունակեց Կարել Դրգաչի տենդենցը։ Նա Պրահայի պետական օպերան հասկանում էր որպես թատրոն, որը պետք է ներառվեր եվրոպական համատեքստում, իսկ օպերան՝ որպես ժանր, որի զարգացմանն անհրաժեշտ էր օգնել նոր ստեղծագործություններին աջակցելու միջոցով։ Նրա չորս եթերաշրջանների ընթացքում (1998–2002) Պրահան հնարավորություն ունեցավ ստանալ աննախադեպ թվով համաշխարհային պրեմիերաներ։
Այն բանից հետո, երբ Դվորժակը թողեց իր պաշտոնը՝ Պրահայի Ազգային թատրոնի տնօրենի պաշտոնը ստանձնելու համար, Չեխիայի մշակույթի նախարարը Յարոսլավ Վոցելկային նշանակեց Պրահայի պետական օպերայի ղեկավար։ Նախկինում նրա գործադիր տնօրեն Վոցելկայի երկարամյա փորձը օպերային կառավարման ոլորտում թույլ տվեց սահուն անցում կատարել ընկերությանը։
Պրահայի պետական օպերան ներկայումս վարում է առաջադեմ ծրագրավորման քաղաքականություն։ Սքոթ Ջոպլինի Տրիմոնիշա օպերայի նոր ներկայացումը, Ռուջերո Լեոնկավալոյի La bohème, Էուգեն դ'Ալբերտի Թիֆլենդ (թարգմանաբար` Ստոր մղումներ) և Լեոնարդ Բերնշտեյնի Քենդիդը բոլորն էլ եղել են ծրագրերի կառուցման քաղաքականության առանցքային աշխատանքներ։ Վոցելկան նաև շարունակել է բարեգործական և մարդասիրական բազմաթիվ նպատակների համար բարեգործական համերգներ բեմադրելու ավանդույթը և թատրոնը հասանելի է դարձրել մշակութային և սոցիալական միջոցառումների համար։
2003 թվականին օպերայի բալետի կորպուսը միավորվեց Պրահայի կամերային բալետի հայտնի ընկերության հետ՝ ստեղծելով Պրահայի պետական օպերայի բալետը։
Արխիվներ
Պրահայի պետական օպերայի գործունեության կարևոր մասը նրա Փաստաթղթային կենտրոնն է։ Թատրոնի գործունեության վերաբերյալ համակարգված արխիվային գրառումներ պահելուց զատ, այն կենտրոնացել է Նոր գերմանական թատրոնի կորած արխիվների վերականգնման վրա։ 2004 թվականին Պրահայի պետական օպերան «Սլովարտ» հրատարակչական ընկերության հետ հրատարակեց իր պատմության մասին «Պրահայի պետական օպերա. Թատրոնի պատմությունը նկարներով և ամսաթվերով» (The Prague State Opera: A History of the Theatre in Pictures and Dates.) գիրքը։ Չեխերեն, անգլերեն և գերմաներեն տեքստերով գիրքը փաստում է օպերային թատրոնի պատմությունը Նոր գերմանական թատրոնից մինչև մեր օրերը։ Օգտագործելով բազմաթիվ աղբյուրներ՝ ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային աղբյուրներից, հրատարակությունը միավորեց անգնահատելի գրական և լուսանկարչական արխիվ, ներառյալ մի շարք փաստաթղթեր, որոնք հրապարակվեցին առաջին անգամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չեխիայի օպերային թատրոններ Կատեգորիա:1888 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Համընդհանուր ընտրություններ Գվատեմալայում (2019)
Գվատեմալայում համընդհանուր ընտրությունները տեղի կունենան 2019 թվականի հունիսի 16-ին։ Այդ ընտրություններում կընտրվեն նախագահ, Հանրապետության Կոնգրեսի 160 պատգամավորներ, ինչպես նաև 340 քաղաքապետեր։ Անհրաժեշտության դեպքում նախագահական ընտրությունների 2-րդ փուլը տեղի կունենա 2019 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Նախագահ Ջիմի Մորալեսը չի կարող առաջադրվել երկրորդ ժամկետով ։
Ընտրական համակարգ
Գվատեմալայի նախագահն ընտրվում է բացարձակ մեծամասնության համակարգով ։
Գվատեմալայի կոնգրեսը բաղկացած է 158 անդամից։ Պատգամավորներն ընտրվում են երկու տարբերակով՝ 127 տեղ բաշխվում են 22 բազմամանդատ ընտրատարածքներով, համապատասխան դեպարտամենտներով, իսկ մնացած 31-ը՝ միասնական համազգային ընտրատարածքով։ Տեղերը բաշխվում են փակ կուսակցական ցուցակներով՝ ըստ Դոնթի մեթոդ ի հաշվարկվող համամասնական ներկայացուցչության հիման վրա ։
Թեկնածուներ
Սելմա Ալդանայի թեկնածությունը Սեմիլյա կուսակցությունից որակազրկվել է այն պատճառով, որ նա ներգրավված է եղել կոռուպցիոն գործում։ Նա հերքել է մեղադրանքներն ու իր դեմ գործը հայտարարել քաղաքական գործիչների ու գործարարների ղեկավար շարքերից կոռուպցիոներների պակտով։ Նա, որպես նախկին գլխավոր դատախազ, բացահայտել է մի քանի խոշոր կոռուպցիոն գործեր ։
2019 թվականի ապրիլին ԱՄՆ-ի իշխանությունների կողմից Մայամիում ձերբակալվել էր աջ կենտրոնամետ թեկնածու Մարիո Էստրադան՝ Սինալաա կարդինալների հետ կապ ունենալու մեղադրանքով, ինչից նա 10-ից մինչև 12 մլն դոլար է ստացել ընտրարշավի համար, և իր մրցակիցների սպանությունները պատվիրելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2019 ընտրություններ
Ռազմական հեղաշրջում Եգիպտոսում (2013)
2013 թվականի հուլիսի 3-ին Եգիպտոսի պաշտպանության նախարար՝ Աբդել Ֆաթթահ Ալ-Սիսին հայտարարեց նախագահ՝ Մուհամմեդ Մուրսիի վարչակազմի հեղաշրջման ու սահմանադրության գործունեության կասեցման մասին ։ Մուրսիին տնային կալանք նշանակվեց, իսկ հետո իրեն առաջադրված բազմաթիվ մեղադրանքների պատճառով պաշտոնապես կալանքի տակ վերցվեց ։ Կահիրեում ձերբակալվեց Մուսուլման եղբայրներ կուսակցության ավելի քան 300 անդամ ։ Հունիս-հուլիսին ցույցեր անցկացվեցին ընդդեմ երկրի նախագահի։ Մուրսիի կողմնակիցների ու իր հակառակորդների միջև բախումները հանգեցրեցին տասնյակ զոհերի ։ Ռազմական հեղաշրջմանն իր աջակցությունը հայտնեց Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու ղեկավարն (Թադևոս II) ։ ու լիբերալ ընդդիմության առաջնորդ, խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ Մոհամմեդ ալ Բարադեին ։
Նախապատմություն
Եգիպտոսի բնակիչների ընտրազանգվածը շատ անմիատարր է։ Նախագահ Մուրսին որոշեց կատարել շարիաթի օրենքների հիման վրա կազմված սահմանադրական բարեփոխումներ։ Ընդդիմությունն այն որակեց պոպուլիստական քայլ, որի հետևանքով վտանգի տակ էր դրվում զինվորականների դրությունն ու երկրի տնտեսությունը։