cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ
Այլ կողմնակի երևույթներ
Ասպիրինը վիրուսային ինֆեկցիաների ժամանակ շատ հազվադեպ առաջացնում է խիստ վտանգավոր Ռեյի համախտանիշ ։
Դեղորայքային փոխազդեցություն
ՈՍՀԲԴ-ները երիկամներում նվազեցնում են արյան հոսքը, հետևաբար իջեցնում են միզամուղների ակտիվությունը և ազդում են լիթիումի և մետոտրեքսատի դուրսբերման արագության վրա ։
ՈՍՀԲԴ-ները դժվարեցնում են արյան թրոմբներ առաջացնելու հատկությունը, հետևաբար կարող են բարձրացնել արյունահոսության ռիսկերը այլ հակամակարդիչ (վարվարին) դեղորայքի հետ կիրառելիս ։
ՈՍՀԲԴ-ները կարող են նպաստել զարկերակային գերճնշման ավելի ագրեսիվ ընթացքոին և իջեցնել հակահիպերտենզիվ դեղորայքի ազդեցությունը, օր.՝ անգիոտենզին փոխարկող ֆերմենտի պաշարիչները ։
ՈՍՀԲԴ-ները կարող են ազդել և նվազեցնել սերոտոնինի սելեկտիվ հետզավթման արգելակիչ (SSRI) հակադեպրեսանտների ակտիվույունը ։
Որոշ ՈՍՀԲԴ-ներ կարող են ուժեղացնել էնդոկանաբինոիդների ազդեցությունը ։
Դասակարգումը
ՈՍՀԲԴ-ները կարող են դասակարգվել ըստ իրենց քիմիական կառուցվածքի կամ ազդեցության մեխանիզմի։ Հին սերունդները, որոնք հայտնի էին շատ ավելի վաղ, քան դրանց ազդեցության մեխանիզմի հայտնաբերումը, դասակարգվում են ըստ իրենց քիմիական կառուցվածքի կամ ծագման։ Նոր սերնդի ՈՍՀԲԴ-ները դասակարգվում են ըստ ազդեցության մեխանիզմի։
Անթրանիլաթթվի ածանցյալներ (Ֆենամատներ)
ՈՍՀԲԴ-ների այս խումբը հանդիսանում են ֆենամաթթվի ածացյալներ, որը իր հերթին առաջանում է անթրանիլաթթվից ։ Վերջինս սալիցիլաթթվի նիտրո-միացություն է ։
Խիրալություն
ՈՍՀԲԴ-ների մեծամասնությունը խիրալ (մոլեկուլի տարածական հայելային 2 տարբեր դասավորություն) մոլեկուլներ են (բացառություն է ացեկլոֆենակը)։ Չնայած, որ հիմնականում մոլեկուլներից միայն մեկն է ակտիվ լինում օրգանիզմում, դեղերը պատրաստվում են 2 հայելային մոլեկուլների խառնուրդի ձևով։ Որոշ դեղերի (հիմնականում -պրոֆենների) ոչ ակտիվ իզոմերները օրգանիզմում կարող են փոխակերպվել ակտիվ ձևի իզոմերազա ֆերմենտի օգնությամբ։ Սակայն վերջինիս ակտիվությունը կարող է խիստ տարբեր լինել տարբեր անհատների օրգանիզմներում։
Իբուպրոֆենը և կետոպրոֆենը ներկայումս հասանելի են նաև միայն ակտիվ մոլեկուլներ պարունակող դեղաձևերի տեսքով (դեքսիբուպրոֆեն և դեքսկետոպրոֆեն), ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արագ հասնել արդյունքի, և խուսափել որոշ կողմնակի էֆեկտներից։ Նապրոքսենը շուկայում միշտ հասանելի է եղել միայն ակտիվ մոլեկուլի տեսքով։
Հիմնական կիրառական տարբերությունը
Միևնույն խմբի ՈՍՀԲԴ-ները սովորաբար ունենում են համանման ազդեցություն։ Համարժեք կիրառման դեպքում, ՈՍՀԲԴ-ները միմյանցից արդյունքով շատ չեն տարբերվում ։ Ավելի շուտ դրանք միմյանցից տարբերվում են ազդեցության տևողությամբ (կախված կիսադուրսբերման պարբերությունից), ընդունման ճանապարհով և տանելիությամբ։
Կողմնակի էֆեկտների առումով, ՑՕԳ-2 ընտրողական պաշարիչները զուրկ են ստամոքս-աղիքային վտանգներից, այնուամենայնիվ ավելի բարձր է սրտային ռիսկերի հավանականությունը ։ Բացառությամբ նապրոքսենի, այլ ոչ սելեկտիվ ՈՍՀԲԴ-ները նույնպես բարձրացնում են սուր սրտային խնդիրների հավանականությունը ։ Որոշ տվյալներ կան կիսասելեկտիվ նաբումետոնի ստամոքսի համար անվտանգ լինելու մասին ։
Համաձային սպառողների զեկուցումների, իբուպրոֆենը, նապրքսենը և սալսալատը ավելի մատչելի են քան մնացած ՈՍՀԲԴ-ները, չնայած որ հավասար արդյունավետ և անվտանգ են մշտական օգտագործման համար (քրոնիկ բորբոքային կամ ցավային խանգարումներով անձանց մոտ) համեմատած ավելի թանկարժեք դեղերի հետ ։
Հետազոտություններ
ՈՍՀԲԴ-ները փորձարկվում են Ալցհեյմերի հիվանդությամբ տրանսգեն մկների վրա վարքային ֆունկցիաները բարելավելու նպատալով, ինչպես նաև դիտողական հետազոտություններ են արվում մարդկանց մոտ նույն նպատակներով։ Այնուամենայնիվ չկան բավական հավաստի կլինիկական տվյալներ Ալցհեյմերի հիվանդության ժամանակ ՈՍՀԲԴ-ների արդյունավետության մասին, ավելին՝ ՈՍՀԲԴ-ներով բուժման վնասը ավելի շատ է քան օգուտը  ։ ՈՍՀԲԴ-ների կիրառումը ասոցիացվում է մի շարք մետաղների իոնների կուտակման հետ, ինչի արդյունքում ունենում ենք բջջաթաղանթի վնասում ։
Պատմություն
Հին Հունական բժշկությունից մինչև 19-րդ դար, նոր դեղերի ստեղծումը հիմնված էր փորձարարական արվեստի վրա։ Ֆոլկորի և դիցաբանության վրա հիմնված, մարդիկ միմյանց էին խառնում տարբեր բույսե և հանքային աղեր ու ստանում խառնուրդներ, որոնք կիրառում էին բժշկական նպատակներով։Հիպոկրատը (մ.թ.ա. 460-377թթ.) առաջինն էր որ նկարագրեց ուռենու կեղևի օգտագործումը բուժական նպատակներով, իսկ Ցելսիուսը մ.թ.ա. 30թ. նկարագրեց բորբոքումը և դրա մեղմացման նպատակով ուռենու կեղևի կիրառումը։ 1763թ. ապրիլի 25-ին Էդվարդ Սթոնը Թագավորական Հասարակությանը զեկուցեց բարձր ջերմության ժամանակ ուռենու կողևի հիմքով պատրաստված դեղանյութի կիրառման մասին ։ Ուռենու կեղևի ակտիվ միացությունը՝ սալիցին կոչվող գլիկոզիդը, առաջին անգամ առանձնացվեց 1827 թ. Յոհան Անդրեաս Բուխների կողմից։ 1829 թ. ֆրանսիացի քիմիկ Հենրի Լեղուն բարելավեց անջատման պրոցեսը և կարողացավ 1.5 կգ կեղևից 30 գ սալիցին ստանալ ։
Հիդրոլիզի միջոցով սալիցինի մոլեկուլից անջատվեց գլուկոզը՝ ազատ թողնելով սալիցիկ սպիրտը, որը ազատ փոխակերպվում է սալիցիլաթթվի և՛ փորձանոթում, և՛ օրգանիզմում ։ Սալիցիլաթթուն ավելի էֆեկտիվ է քան սալիցինը, և բացի ջերմիջեցնող ազդեցությունից, օժտված է նաև հակաբորբոքային ակտիվությամբ։ 1869 թ. Հերման Կոլբեն սինթեզեց սալիցիլատը, չնայած այն որպես թթու շատ ագրեսիվ էր ստամոքսի լորձաթաղանթի համար ։ Քիմիական ռեակցիան, որը օգտագործվում է ֆենոլից ածխաթթու գազի ներկայությամբ արոմատիկ թթուներ ստանալու համար կոչվում է Կոլբե-Շմիթի ռեակցիա   ։
1897 թ. գերմանացի քիմիկոս Ֆելիքս հոֆմանը և Բայեր ընկերությունը հայտարարեցին դեղագիտության նոր դարասկզբի մասին, փոխակերպելով սալիցիլաթթուն ացետիլսալիցիլաթթվի, որը Հենրիխ Դրեզերի կողմից անվանվեց Ասպիրին։ Այլ ՈՍՀԲԴ-ները սինթեզվեցին 1950-ականներից հետո ։
2001թ. ԱՄՆ-ում տարվա ընթացքում ՈՍՀԲԴ-ների նշանակումների քանակը հասավ 70 միլիոնի, իսկ օգտագործված դեղաչափորի քանակը՝ 30 միլիարդի ։
Անասնաբուժական կիրառություն
ԱՄՆ-ում մելօքսիկքմը հաստատված է միայն շնազգիների մոտ կիրառության համար, մինչդեռ զգուշացվում է կատուների մոտ կիրառման հնարավոր վտանգի մասին (լյարդի վնասման հետ պայմանավորված), բացառությամբ մեկանգամյա օգտագործման, վիրահատությունների ժամանակ ։ Չնայած այս զգուշացմանը, մելոքսիկամը ակտիվ նշանակվում է տարբեր կենդանիների համար, այդ թվում կատուների և ընտանի անասունների համար ։ Մի շարք երկրներում, օրինակ ԵՄ երկրներում, արգելված է Մելոքսիկամի նշանակումը կատուների համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր Կատեգորիա:Դեղեր Կատեգորիա:Ցավազրկող դեղամիջոցներ Կատեգորիա:Հեպատոտոքսիններ
Կոնստանտին Ֆամ
Կոնստանտին Ֆամ (Константин Фам, ), ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ։ Անկախ կինեմատոգրաֆիստ, որ ստեղծել է Հոլոքոստի զոհերի հիշատակին նվիրված «Վկաներ» ֆիլմը ։
Վաղ տարիներ
Կոնստանտին Ֆամը ծնվել է 1972 թվականի հուլիսի 13-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի գյուղում։
Հայրը՝ Նգուեն Կոնգ Տակը, ազգությամբ վիետնամցի է, քաղաքական ներգաղթյալ, որն ավելի քան տասը տարի հայրն անցկացրել է վիետնամական դիմադրության պարտիզանական ջոկատներում։ Հո Շի Մինի հրահանգով նա ուղարկվել է սովորելու Խորհրդային Միությունում։ Հոր ընտանիքը մասնակցել է անկախության համար Վիետնամի պայքարին ։ Հայրն ստացել է ինժեներ-շինարարի կրթություն, սովորելու ընթացքում զորակոչվել է Հյուսիսային Վիետնամի կանոնավոր բանակ՝ մարտական գործողություններ վարելու սկսված քաղաքացիական պատերազմում։ Հայրն այդ խնդրանքն ընդունել է որպես անհարգալից վերաբերմունք իր նախկին ծառայությունների նկատմամբ և ստիպված է եղել Խորհրդային Միությունից խնդրել քաղաքական ապաստան, և արդյունքում նրան արգելվել է ապրել խոշոր քաղաքներում։ Կոնստանտին Ֆամի մայրը՝ Սվետլանա Նաումովնա Մելկինան, հրեա է։ Կոնստանտին Ֆամի մայրական կողմի ազգականների մեծ մասը զոհվել է Հոլոքոստի ժամանակ, իսկ մայրն իր կյանքի մեծ մասի ընթացքւմ թաքցրել է, որ ինքը հրեա է։ Ծնողների կյանքի պատմությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Կոնստանտին Ֆամի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման վրա ։
Դերասան
1993 թվականին Կոնստանտին Ֆամը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Սկսել է աշխատել հեռուստանախագծերում՝ կատարելով տարբեր դերեր։
Սցենարիստ
1997 թվականին Կոնստաինտին Ֆամն ընդունվել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի սցենարի բաժին՝ Վալենտին Եժովի կուրս։ 1998 թվականին դարձել է «Երալաշ» մանկական հումորային ամսագրի սցենարիստ ։
Գործարար
2001 թվականից ակտիվորեն զարգացել է Կոնստանտին Ֆամի բիզնեսը, որը կապված է կինոսարքավորումների վարձակալման և հեռուստատեսային հոլովակների նկարահանման հետ։ Այդ ժամանակաշրջանում Կոնստանտին Ֆամը հանդես է եկել նաև կինոարտադրության բնագավառում՝ կատարելով ադմինիստրատորից սկսած մինչև ռեժիսորի ու պրոդյուսերի գործեր։ Ֆամի ընկերությունը փակվել է 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով։
TV շոու
2008 թվականին Կոնստանտին Ֆամը եղել է «Կանանց լիգա» («Женская лига») շոուի սցենարիստ և երկրորդ ռեժիսոր հեռուստասերիալի երկու եթերաշրջաններում։ Հանդես է եկել որպես «Զգուշացեք՝ երեխաներ» («Осторожно: дети!») սքեթչ շոուի ռեժիոր ։ Այդ նույն ժամանակաշրջանում գրվել է «Ինսուլին» ֆիլմի սցենարը, որը ձեռք է բերել ռուս կինոպրոդյուսեր Ալեքսեյ Պետրուխինը և նախնական ձևով վերնագրվել որպես ֆիլմ «Զինվոր» («Солдат») ։
Նյու Յորքի կինոարվեստի ակադեմիա
2011 թվականին ընդունվել է Նյու Յորքի կինոարվեստի ակադեմիա։ Ակադեմիայում նրա կրթությունն ավարտվել է 13 շաբաթ տևած արտադրական շրջանով, որի ընթացքում նկարահանվել է «Ոզնի» կարճամետրաժ ֆիլմը Գրիգորի Գորինի պատմվածքի հիման վրա։ Պատմության կենտրոնում գտնվում են վիճակախաղի շահած տոմսը ոզնու հետ փոխած տղան ու նրա հայրը, որ փորձում է ամեն գնով վերադարձնել տոմսը։ Պատմությունը հաջողություն է ունեցել փառատոններում, հրավիրվել բազմաթիվ ցուցադրությունների։ Այն արժանացել է գրան պրիի Սան Պաուլուի կինոփառատոնում (Բրազիլիա), ինչպես նաև ցուցադրվել է Կաննի կինոփառատոնի Short Film Corner ծրագրում։
Կինոալմանախ «Վկաներ»
«Վկաներ» կինոալմանախը դարձել է Հոլոքոստի զոհերի հիշատակին նվիրված առաջին գեղարվեստական ֆիլմը հետխորհրդային տարածքում։ «Վկաներ» ֆիլմը բաղկացած է երեք կարճամետրաժ նովելներից, որոնք միավորված են ընդհանուր հայեցակարգով՝ ներկայացնել աղետի պատմությունը նրա ակամա վկաների աչքերով, որոնք են կոշիկների զույգը, փոքրիկ շունն ու ջութակը։ Նախագծի հիմնական նպատակն է պատմել 1933-1945 թվականների ողբերգական դեպքերի մասին և երիտասարդ սերնդին հիշեցնել տեղի ունեցած ողբերգության մասին՝ կանխելով նրա կրկնումը ապագայում։
Նախագծի շնորհանդեսը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերին Ամերիկյան կինոշուկայում։ Էքսպերիմենտալ փիթչինգում իր նախագիծը ներկայացրած միակ ռուսը եղել է Կոնստանտին Ֆամը, որի «Կոշիկներ» նախագիծը ժյուրին կոչել է «հետաքրքիր և կենսունակ նախագիծ» ։
«Կոշիկներ»
«Կոշիկներ» ֆիլմը դարձել է «Վկաներ» ռազմապատմական դրամայի առաջին նովելը։ Նախագծի գաղափարի համար հիմք է ծառայել Օսվենցիմի թանգարանային համալիրի այն հատվածը, որտեղ ցուցադրվում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ համակենտրոնացման ճամբարներում զոհված կալանավորների հազարավոր կոշիկներ։ Ֆիլմի սյուժեն ծավալվում է 1930-1940-ական թվականներին և ներկայացնում է մի զույգ կանացի կոշիկների պատմությունը, որն սկսվում է խանութի ցուցափեղկին և ողբերգականորեն ընդհատվում «Օսվենցիմ» համակենտրոնացման ճամբարի կոշիկների եղբայրական գերեզմանում։ Նկարահանումներն անցկացվել են Եվրոպայում և տևել ավելի քան չորս ամիս։
«Կոշիկներ» ֆիլմն բազմաթիվ կինոփառատոնների ու մրցանակների դափնեկիր է, ընդգրկվել է Յադ Վաշեմի (Իսրայել) ֆիլմերի հավաքածուում Հոլոքոստի մասին Սթիվեն Սփիլբերգի, Ռոման Պոլանսկիու, Ռոբերտո Բենինյիի հայտնի ֆիլմերի հետ։ Ֆիլմի ստացած մրցանակների թվում են «Արծաթե կինոժապավեն» գրան պրին Կինոարվեստի «ԻՄՊԵՐԻԱ» 8-րդ միջազգային կինոփառատոնում (Իտալիա), Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի մրցանակ«Լուսափայլ հրեշտակ» (Лучезарный Ангел) Х միջազգային բարեգործական կինոփառատոնում։ Միակ ռուսական կարճամետրաժ ֆիլմն է, որ ներկայացվել է «Օսկար» մրցանակի Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ անվանակարգում 2013 թվականին  ։
«Բրուտոս»
«Բրուտոս» նովելի ընդհանուր կառուցվածքին նվիրված շնորհանդեսը տեղի է ունեցել Կաննի 66-րդ կինոփառատոնում ։ Այնտեղ էլ տեղեկություն է տարածվել այն մասին, որ ֆիլմի գլխավոր դերը կարող է կատարել հոլիվուդյան դերասանուհիներից մեկը, որը չի թաքցնում իր հրեական ծագումը, մասնավորապես Միլա Կունիսը կամ Նատալի Փորտմանը ։
Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Ռուսաստանի, Ռումինիայի և Բելառուսի տարածքերում։ Ֆիլմի ստեղծմանը մասնակցել են կինեմատոգրաֆիստներ Ռուսաստանից, Ռումինիայից, Իսրայելից, ԱՄՆ-ից, Մոլդովայից և Բելառուսից ։ Գլխավոր դերերը կատարել են Օքսանա Ֆանդերան, Ֆիլիպ Յանկովսկին, Վլադիմիր Կոշևոյը, Աննա Չուրինան և Մարթա Դրոզդովան ։
«Ջութակ»
«Ջութակ» երրորդ նովելը (նկարահանվել է Յոսի Տավորի պատմվածքի հիման վրա) պատմում է ջութակի զարմանալի ճակատագրի մասին, որն անցնում է պատերազմի բոլոր սարսափների միջով։ Պատմությունն սկսվում է Նյուրնբերգի ջութակների արվեստանոցում, որտեղ 20-րդ դարի սկզբին ստեղծվում է հրեա տղային նվիրելու համար նախատեսված ջութակ, և ավարտվում երկար տարիներ անց Լացի պատի մոտ տեղի ունեցած համերգով։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է Մոսկվայի 39-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցութային ծրագրի շրջանակներում ։ Այն առաջադրվել է նաև «Օսկար» կինոմրցանակի «Լավագույն խաղարկային կարճամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում և արժանացել Վերա Գլագոլևայի անվան մրցանակի Սոչիի երկրորդ միջազգային կինոփառատոնում ։
Մոսկվայի հրեական կինոփառատոն
Կոնստանտին Ֆամը հանդես է եկել որպես Մոսկվայի հրեական կինոփառատոնի ստեղծողներից և պրոդյուսերներից մեկը։ 2015 թվականին նա դարձել է ժյուրիի նախագահ առաջին կինոփառատոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս կինոռեժիսորներ
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Ալմաթի)
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Ալմա Աթայում։ Այն Հայ առաքելական եկեղեցու առաջին ծուխն է Ղազախստանում։ Ալմա Աթայի համայնքում գործում է կիրակնօրյա դպրոց, ավանդույթների ուսումնասիրման խմբակներ, վոկալի ու պարի ստուդիաներ։
Պատմություն
Ալմա Աթայի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին բացվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ։ Այն կառուցվել է Ղազախստանի Հանրապետության հայակական մշակութային կենտրոնների «Նաիրի» միության (նախագահ՝ Արտուշ Կարապետյան)։ Եկեղեցին օծել են Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդը և Հայ առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի թեմի եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսյանը։ Հայաստանից այնտեղ է տեղափոխվել և օծվել խաչքար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Գյուլթափա (Բայազետի գավառ, ձմեռանոց)
Գյուլթափա, ձմեռանոց Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Հավանաբար գտնվում էր Գյուլթափա գյուղի մոտակայքում։
Բնակչություն
1878 թվականին 5 տուն` 21 քուրդ բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մուշեղ Գ Մամիկոնյան
Մուշեղ Գ Մամիկոնյան, հայ սպարապետ, որն արաբների կողմից Պարսկաստանի նվաճման ժամանակ կռվել է արաբների դեմ։ Սպանվել է 636 թվականին Ալ-Քադիսիայի ճակատամարտում։
Ընտանիք
Վիճելի է Մուշեղ Գ Մամիկոնյանի ընտանիքը։ Հայ պատմիչ Սեբեոսը նրան անվանում է Դավիթ Մամիկոնյանի որդի ։ Ըստ Քրիստիան Սեթիփանիի, Դավիթը հավանաբար Համազասպի որդին էր, որն էլ Մուշեղ Բ Մամիկոնյանի որդին էր ։ Սակայն Կիրիլ Թումանովը Դավիթին համարում է Վահան Բ-ի որդի։ Պատմաբանները, սակայն, միակարծիք են, որ Մուշեղը Համազասպ Դ-ի և Գրիգոր Ա Մամիկոնյանի ավագ եղբայրն էր, որոնք երկուսն էլ իշխաններ էին։
Մահ
636 թվականին Մուշեղ Գ-ն՝ 3000 հոգանոց բանակի գլխավորությամբ, և Սյունյաց իշխան Գրիգոր Բ Նովիրակը՝ 1000 հոգու գլխավորությամբ, միացան Սասանյան զորքերի սպահբեդ (զորավար) Ռոստամ Ֆարոխզադին, որը պատրաստվում էր Քադիսիայում ճամբարած մուսուլման արաբների դեմ ճակատամարտին։
Մուշեղ Գ-ն, իր երկու զարմիկների՝ քրոջ որդու և իր որդի Գրիգոր Բ-ի հետ միասին զոհվել է ճակատամարտում, որտեղ զոհվել է նաև Սասանյան զորավար Ռոստամ Ֆարոխզադը և Սասանյան բանակի մեծ մասը ։
Երեխաներ
Ըստ Կիրիլ Թումանովի և մի քանի այլ պատմաբանների՝ Մուշեղն ուներ որդի՝ Մուշեղ Դ Մամիկոնյան անունով, որը նույնպես սպարապետ և իշխան էր ։
Իվան Կռիլով
Գրել է զվարճալի պիեսներ, համարձակ ամսագրերի հեղինակ է։
Կենսագրություն
Ռուս գրող է, առակագիր, Պետերբուրգի Գիտությունունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս։
Մայրաքաղաքը Կռիլովի համար դառնում է գրականությամբ զբաղվելու լավագույն միջավայրը։ «Կլեոպատրա», «Ֆիլոմելա» ողբերգություններն ու «Կատաղած ընտանիքը» կատակերգությունը երիտասարդ Իվանին մեծ ճանաչում են բերում թատերական և գրական միջավայրում։
Աշխարհում հրաշալի առակագիրներ քիչ չեն եղել։ Ռուսաստանում այդպիսի առակագիր էր Կռիլովը։ Կռիլովը միշտ գրում էր իր ժամանակների համար ամենակարևոր թեմաներով։ Նրա առակների հերոսներն են ագահ գայլերը, անպաշտպան գառները, խորամանկ ու կեղծավոր աղվեսները, հիմար սագերն ու ամենահզոր առյուծը։ Իսկ մեծ առակագրի ժամանակակիցները այդ կերպարների շնորհիվ հեշտությամբ ճանաչում էին ցարական անիրավ անգետներին, պարծենկոտներին։
Պարզ ու հասկանալի են նրա առակները։ «Գայլն ու գառը», «Կապիկն ու ակնոցը», «Ճպուռն ու մրջյունը», «Կարապը, խեցգետինը և գայլաձուկը» և մյուս առակները սիրելի են բոլորի համար։
Գրել է զվարճալի պիեսներ, համարձակ ամսագրերի հեղինակ է։
Մահացել է 1844 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս առակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Ռուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ռուս հրատարակիչներ Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
(931) Վայթմորա
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է M դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս M Կատեգորիա:1920 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրանսուա Գոնեսիատի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Umoe Mandal
Umoe Mandal AS (հայերեն՝ Ումոե Ուդալ), նորվեգական նավաշինական ընկերություն, որը մտնում է Ulltveit-Moe Group-ի կազմում։ Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Նորվեգիայի Մանդալ համայնքում։
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1989 թվականին որպես Kværner Båtservice: Հետագայում վերանվանվել է Kværner Mandal և2000 թվականից հայտնի է որպես Umoe Mandal:
Umoe Mandal ընկերության նավաշինական հարթակը մասնագիտացել է արագընթաց մոտորանավակների, սակրավորային նավակների և մեծ արագություն ունեցող պարեկապահակային նավակների կառուցման ոլորտում։
Նավաշինական հարթակը աջակցություն է ստանում Նորվեգիայի ռազմածովային ուժերի կողմից, որի համար ընկերությունը պատրաստում է, для которых строит «Սկոլդ» դասի հրթիռային նավակներ։
1994-1995 թվականներին ընկերությունը կառուցել է «Օքսյո» դասի չորս սակրավորային նավ։
Ումոե Ուդալ ընկերությունը հայտնի է նաև նավաշինության մեջ պլաստմասի և այլ բաղադրիչների կիրառմամբ։ Նավաշինական հարթակը ունի 47.000 քառակուսի մետր մակերես, որից 18.000 քառակուսի մետրը հանդիսանում են ծածկապատ տարածքներ և գրասենյակներ։ Նավերի առավելագույն չափսերը ծածկե նավաշինական հարթակում կազմում է 70 x 16, 5 մ։ Կռունկի հզորությունը կազմում է 400 տոննա ։
«Սկոլդ» դասի մոտորանավակներ
1999 թվականի ապրիլին ընկերությունը պատրաստեց «Սկոլդ» դասի մոտորանավակի օրինակ։
«Սկոլդ» դասի մոտորանավակները նախատեսված են փոխարինելու «Հյոուկ» դասի նավակներին։
Նորվեգիայի զինված ուժերին հանձնվեցին հետևյալ նավակները ՝:
Ներկայումս կոնսորցիումը, որի մեջ մտնում է նաև «Ումոե Ուդալ» ընկերությունը, արդիականացնում է «Սկելդ» նավակների նախատիպերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նավաշինական ընկերություններ
Սառա Բիալա
Սառա Բիալա (Sara Biala, ), Լեհաստանում ծնված ամերիկացի դերասանուհի, ով ակտիվ գործունեություն է ծավալել Բրոդվեյում։
Կենսագրություն
Սառա Դ. Բլոտկին ծնվել է Լեհաստանում, Յակոբ Բլոտկիի և Մարիամ (Մերի) Վերբլոֆսկի Բլոտկիի ընտանիքում։ Վաղ տարիքում նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ ։ Սառան մեծացել է Այովայում, պերճախոսություն է ուսանել Դրեյք համալսարանում, Չիկագոյում ուսումնասիրել է երաժշտություն  ։
Գործունեություն
Նախքան Նյու Յորք տեղափոխվելը, Սառա Բիալան հանդես է եկել որպես թատերական ասմունքող ։ Նրա առաջին բրոդվեյյան ներկայացումը եղել է «Քաղաքացու տունը» (1909)։ Բրոդվեյում հանդես է եկել նաև «Բեյբի մայն» (1910), «Ամպերը» (1911), «Ուրվականներին խանգարողը» (1913), «Պիղատոսի դուստրը» (1914), «Մի քանի երեխա» (1915), «Պագանինի» (1916), «Լապտերներ» (1917) , և «Կոտրված շղթա» (1929) պիեսներում ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ խաղացել է երկու թեմատիկ դրամաներում՝ «Պատերազմի հարսնացուներ» (1916) և  «Տկարը» (1918) ։ Նյու Յորքի Հաքեթ թատրոնում խաղացել է նաև «Մարիամ Մագդալենացի» և «Ձյունահողմ» ներկայացումներում  , 1915 թվականին Լոնդոնում՝ «Երեք գդալ» պիեսում  ։ Սառա Բիալան նկարահանվել է նաև համր ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Գնչուի սիրտը» (1919), «Վախի շուկա» (1920), «Յուկոնի օրենքը» (1920) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Արմենիա (Փենսիլվանիա)
Արմենիա (Armenia), թաունշիփ ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի Բրադֆորդ շրջանում։ 2010 թվականին թաուշիփի բնակչությունը կազմել է 180 մարդ։
Աշխարհագրական դիրք
Թաունշիփը գտնվում է Բրադֆորդ շրջանի արևմուտքում՝ Արմենիա բլրի գագաթին, որն ունի 670-730 մետր բարձրություն։ Թաունշիփի հարավային հատվածը մտնում է Տայոգա անտառի կազմում։ Ըստ ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի տվյալների՝ Արմենիան ունի 47,7 կմ² տարածք, որից 0,3 կմ² ջուր է։
Բնակչություն
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Արմենիայի բնակչությունը կազմել է 180 մարդ (դրանից 54,4 %-ը կազմել են տղամարդիկ, 45,6 %-ը՝ կանայք), թաունշիփում եղել է 76 տնային տնտեսություն և 56 ընտանիք։ 2010 թվականին քաղաքի բնակչությունը տարիքային տեսակետից ունեցել է հետևյալ կառուցվածքը․ 17,2 %-ը կազմել են 18 տարեկանից փոքր բնակիչները, 3,4 %՝ 18-21 տարեկանները, 53,3 %՝ 21-65 տարեկանները և 26,1 %՝ 65 տարեկանից մեծ անձինք։ Բնակչության միջին տարիքը կազմել է 49,3 տարի։ Յուրաքանչյուր մեկ կնոջ հաշվով Արմենիայում եղել է 119,5 տղամարդ, ընդ որում՝ 100 չափահաս կանանց հաշվին կա արդեն համապատասխան տարիքի 119,1 տղամարդ։ Ռասյական կազմը՝ սպիտակամորթները կազմում են բնակչության 100,0 % ։
76 տնային տնտեսությունների 73,3 %-ը եղել են ընտանիքներ․ 65,8 %-ը եղել են համատեղ ապրող զույգեր (19,7 %-ը՝ 18 տարեկանից փոքր երեխաներ ունեցողներ), 2,6 %-՝ը կանայք, որ ապրել են առանց ամուսնու, 5,3 %-ը՝ տղամարդիկ, որ ապրել են աանց կանանց։ 26,3 %-ն ընտանիք չի ունեցել։ Ընդհանուր առմամբ ընտանեկան տնտեսությունը վարում է 2,37 մարդ, ընտանիքի անդամների միջին քանակը կազմել է 2,73։ Միայնակ ապրել է բնակչության 25,0 %-ը, 9,2 %-ը կազմել են միայնակ ապրող տարեցները (65 տարեկանից մեծ) ։
2014 թվականին 16 տարեկանից մեծ 231 անձանցից աշխատանք է ունեցել 93 մարդ։ Ընդ որում՝ տղամարդկանց միջին տարեկան եկամուտը կազմել է 29 500 դոլար, կանանցը՝ 17 500 դոլար։ 2014 թվականին ընտանիքի եկամտի միջնարժեքը կազմել է 44 896 $, տնային տնտեսությունում՝ 51 339 $։ Մեկ մարդու հաշվով եկամուտը կազմել է 18 666 $ տարեկան։ Արմենիայի բնակչության ընտանիքների ընդհանուր քանակի 6,0 %-ը և մարդկանց 13,3 %-ը գտնվել են աղքատության գծից ներքև ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1808 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լիզա դել Ջոկոնդո
Լիզա դել Ջոկոնդո (, ծննդյան անունը՝ Գերարդինի, ), հայտնի է եղել նաև որպես Լիզա Գերարդինի, Լիզա դի Անտոնիո Մարիա (կամ Անտոնմարիա) Գերարդինի և Մոնա Լիզա, Իտալիայի Ֆլորենցիա և Տոսկանա քաղաքներում հայտնի Գերարդինի ընտանիքի անդամ։ Ենթադրվում է, որ նա Լեոնարդո դա Վինչիի` իտալական վերածննդի դարաշրջանում ստեղծած հայտնի գլուխգործոցի հերոսուհին է։
Լիզայի կենսագրությունից քիչ բան է հայտնի։ Ծնվել է Ֆլորենցիայում, պատանի հասակում ամուսնացել հագուստի և մետաքսի վաճառականի հետ, ով հետագայում տեղական պաշտոնյա է դարձել։ Լիզան ունեցել է հինգ երեխա։ Ապրել է հարմարավետ, միջին խավի դասին բնորոշ կյանքով։ Ամուսնուց, ով տարիքով նրանից մեծ էր, երկար է ապրել։
Սուսեր
Սուսեր, խոցող կամ խոցող-հատող սառը զենք։ Ունենում է 1 մ և ավելի երկարություն, նեղ, ուղիղ, մեկ կամ երկսայր շեղբ և տարբեր ձևերի բռնակ (էֆես)։ Երևան է եկել XVI դարի Արևմտյան Եվրոպայում, կրել են ազնվականները։ XVI —XVIII դարերին հեծելազորրի և սպայական կազմի զենքն էր։ XVIII դարից դարձել է միայն պատվավոր, շքերթային կամ մենամարտային զենք։ Ռուսական բանակում գործածվում է XVIII դարի սկզբից։ Մինչև 1917 թվականը զրահակիր հեծյալ (կիրասիրական) զորքի գեներալների և սպաների, ինչպես նաև քաղաքացիական զինովնիկների տոնական հանդերձանքի մասն էր։ Լինում են նաև մարզական սուսերներ։
Լիզա դել Ջոկոնդո
Լիզայի մահից դարեր անց «Մոնա Լիզա» կտավը դարձել է կերպարվեստի բնագավառում աշխարհի հայտնի գլուխգործոցներից մեկը ։ Կտավը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել հետազոտողների և արվեստի սիրահարների մոտ, և այս աշխատանքը դարձել է համաշխարհային ճանաչում ունեցող արվեստի գործ։ 2005 թվականին վերջապես հստակեցվել է Լիզա դել Ջոկոնդոյի և Մոնա Լիզայի համապատասխանությունը ։
Սուսեր
Կատեգորիա:Սառը զենքեր Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Լիզա դել Ջոկոնդո
Վաղ կյանք, ընտանիք
Հայրը՝ Անտոնմարիա դի Նոլդո Գերարդինին, կորցրել էր իր երկու կանանց. Լիզա դի Ջովաննի Ֆիլիպպո դե Կարդուչչիի հետ ամուսնացել էր 1465 թվականին, Կատերինա դի Մարիոտտո Ռուչելայի հետ՝ 1473 թվականին։ Երկուսն էլ մահացել էին ծննդաբերության ժամանակ ։ Լիզայի մայրը՝ Լուկրեցիա դել Կաչան, Պիեռա Սպինելիի դուստրն էր, ում հետ Գերարդինին ամուսնացել էր 1476 թվականին ։ Մի ժամանակ Գերարդինին Տոսկանայի Կյանտի շրջանում ունեցել կամ վարձակալել էր վեց ագարակ, որտեղ աճեցրել էին ցորեն, արտադրել գինի և զեյթունի ձեթ, ընտանի կենդանիներ պահել ։
Լիզան ծնվել է 1479 թվականի հունիսի 15-ին Ֆլորենցիայում, չնայած երկար տարիներ կարծել են՝ նա ծնվել է ընտանիքի գյուղական սեփականություններից մեկում՝ Գրևեից դուրս գտնվող վիլլա Վինյամաջոյում ։ Լիզա է անվանվել հայրական տատիկի պատվին ։ Եղել է ընտանիքի յոթ երեխաներից ավագը, ունեցել է երեք քույր և երեք եղբայր՝ Ջովանուալբերտո, Ֆրանչեսկո, Նոլդո ։
Ընտանիքն ապրել է Ֆլորենցիայում, սկզբում Սանտա Տրինիտա եկեղեցու մոտակայքում, այնուհետև տարածք են վարձակալել Ֆլորենցիայի Սանտո Սպիրիտո եկեղեցու մոտակայքում. հավանական է, որ ի վիճակի չեն եղել վերանորոգելու նախկին վնասված տունը։ Լիզայի ընտանիքը տեղափոխվել է ներկայիս Պեպի փողոց, որն այն ժամանակ մոտ էր Սանտա Կրոչեին և եղել են Լեոնարդո դա Վինչիի հոր՝ Սեր Պիեռո դա Վինչիի հարևանը ։ Նրանք քաղաքի հարավային հատվածում՝ Պոջիո գյուղում, ունեցել են 32 կմ տարածքով փոքրիկ տուն ։ Նոլդոն՝ Լիզայի պապիկը, Կյանտիի ագարակը կտակել է Սանտա Մարիա Նուովայի հիվանդանոցին։ Գերարդինին վարձակալության է հանձնել հիվանդանոցի ագարակներից և կարողացել է վերահսկել ցորենի բերքը, ինչպես նաև ընտանիքը կարողացել է ամառներն անցկացնել Ca' di Pesa կոչվող տանը ։
Ամուսնություն, հետագա կյանք
1495 թվականի մարտի 5-ին 15 տարեկան հասակում Լիզան ամուսնացել է կտորի ու մետաքսի համեստ ու հաջողակ վաճառական Ֆրանչեսկո դի Բարտոլոմեո դի Զանոբի դել Ջոկոնդոյի հետ՝ դառնալով նրա երրորդ կինը։ Լիզայի օժիտը կազմել է 170 իտալական ֆլորին և գյուղի իր հայրական տան մոտ գտնվող Սան Սիլվեստրո ագարակը. սա խոսում է այն մասին, որ Գերարդինի ընտանիքն այդ ժամանակ հարուստ չէր, ինչը տեղիք է տալիս մտածելու, որ նա և ամուսինը սիրել են միմյանց ։ Սեփականությունը գտնվում էր Կաստելինայի և Սան Դոնատոյի միջև, այն երկու ագարակների մոտ, որոնք հետագայում պատկանել են Միքելանջելոյին ։ Ամուսիններն ապրել են միջին դասին բնորոշ կյանքով։ Լիզայի ամուսնությամբ նրա սոցիալական դիրքը բարձրացել է, քանի որ ամուսնու ընտանիքն ավելի հարուստ էր, քան իր ընտանիքը, Ֆրանչեսկոն շահել էր այն առումով, որ Գերարդինին «հին անուն» էր ։ Նրանք Ֆրանչեսկոյի ընտանիքի հետ համատեղ ապրել են մինչև 1503 թվականի մարտի 5-ը, երբ Ֆրանչեսկոն ի վիճակի էր տուն գնել Վիլլա դելա Ստուֆայի իր հայրական տան հարևանությամբ։
Ենթադրվում է, որ Լեոնարդոն Լիզայի դիմանկարը սկսել է նկարել հենց նույն տարում ։
Լիզան և Ֆրանչեսկոն ունեցել են հինգ երեխա՝ Պիեռոն, Կամիլան, Անդրեան, Ջոկոնդոն և Մարիետան, որոնցից չորսը ծնվել են 1496-1507 ժամանակահատվածում ։ 1499 թվականին Լիզան կորցրել է աղջիկ երեխայի ։ Լիզան դաստիարակել է նաև Բարտոլոմեոյին՝ ամուսնու և նրա երկրորդ կնոջ՝ Կամիլա դի Մարիոտտո Ռուչելայի որդուն, ով մեկ տարեկան է եղել, երբ մայրը մահացել է։ Լիզայի խորթ մայը՝ Կատերինա դի Մարիոտտո Ռուչելայը, և Ֆրանչեսկոյի առաջին կինը եղել են քույրեր և սերել են հայտնի Ռուչելայ ընտանիքից։
Կամիլան ու Մարիետան միանձնուհիներ են դարձել։ Կամիլան, ստանալով քույր Բեատրիչե անունը, մտել է Սան Դոմենիկո դի Կաֆաջո մենաստան, որտեղ նրան է վստահվել քույր Անտոնմարիայի, քույր Ալբիերայի և Լիզայի քույրերի՝  քույր Կամիլայի (ով արդարացվել է մենաստան չորս տղամարդկանց սկանդալային այցելության համար) և քույր Ալեսանդրայի խնամքը ։ Բեատրիչեն մահացել է 18 տարեկան հասակում, թաղված է Սանտա Մարիա Նովելլայի եկեղեցում ։ Լիզան լավ հարաբերություններ է ունեցել Սուրբ Օրսոլո մենաստանի հետ և 1521 թվականին կարողացել է Մարիետային տեղավորել այդ մենաստանում, ով ստանալով քույր Լուդովիկա անունը՝ դարձել է մենաստանի հարգված անդամներից մեկը և ունեցել է որոշակի պարտականություններ ։
1537 թվականի հունիսին իր կտակում Ֆրանչեսկոն Լիզային էր վերադարձրել օժիտը, նրան տվել էր հագուստ, ոսկեղեն և ապահովել նրա ապրուստը։ Կնոջ խնամքը վստահել էր իրենց դստերը՝ Լուդովիկային, նրա անկարողության դեպքում՝ որդուն՝ Բարտոլոմեոյին՝ գրելով.
Մահ
Լիզա դել Ջոկոնդոն կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Ֆլորենցիայի Սուրբ Օրսոլա մենաստանում, որտեղ մահացել է 1542 թվականի հուլիսին՝ 63 տարեկան հասակում ։
Մոնա Լիզա
«Մոնա Լիզան» համապատասխանում է 15-րդ և վաղ 16-րդ դարի առաքինի կնոջը պատկերող դիմանկարի պահանջներին։ Լիզան պատկերված է որպես հավատարիմ կին՝ աջ ձեռքը հենված ձախ ձեռքին։ Լեոնարդոն Լիզային ներկայացրել է որպես նորաձև ու հաջողակ, գուցե ավելի ապահովված, քան իրականում։ Նրա մուգ զգեստները և սև քողը իսպանական նորաձևության ազդեցության տարրեր ունեն և ամենևին էլ չեն արտացոլում նրա սուգն առաջին դստեր կորստի համար, ինչպես որոշ գիտնականներ են ենթադրել։ Դիմանկարը մեծ է. նրա չափերը համապատասխանում են այդ շրջանում արվեստի հարուստ մեկենասների ձեռք բերած գործերին։ Այս շռայլությունը բացատրվում է Ֆրանչեսկոյի և Լիզայի սոցիալական ձգտմամբ ։
Լեոնարդոն 1503 թվականի գարնանը եկամուտ չուներ, ինչը կարող է մասամբ բացատրել մասնավոր դիմանկար ստեղծելու նրա հետաքրքրությունը ։ Սակայն այդ տարվա մեջ ավելի ուշ նա, ամենայն հավանականությամբ, ստիպված է եղել հետաձգել «Մոնա Լիզայի» աշխատանքը, երբ նրան վճարել են սկսելու «Անգիարիի ճակատամարտը» ֆրեսկոն, որը արժեքավոր գործարք էր, և ըստ պայմանագրի նա կտավը պետք է ավարտեր 1505 թվականի փետրվարին ։ 1506 թվականին Լեոնարդոն դիմանկարը համարել է անավարտ ։ Նա աշխատանքի համար չէր վճարվել և այն գնորդին չի փոխանցում ։ Նկարչի կտավները նրա հետ ճանապարհորդում էին ամբողջ կյանքի ընթացքում, և հավանական է, որ Լեոնարդոն «Մոնա Լիզան» ավարտել է տարիներ անց Ֆրանսիայում, ըստ ենթադրության, 1516 թվականին ։
Կտավի վերնագիրը թվագրվում է 1550 թվական։ Ֆրանչեսկոյի ընտանիքի բարեկամ Ջորջո Վազարին, գրել է.
Նկարի իտալերեն անվանումը` «La Gioconda», նրա ամուսնական անվան իգական ձևն է։ Անվան ֆրանսերեն տարբերակն է«La Joconde»: Չնայած անունը ծագում էր Լիզայի ամուսանական անունից, նրանց ավելացրել էին հավելյալ նշանակություն, որ անունը ծագում է «զվարթ» (անգլերեն՝ «jocund») կամ «երջանիկ» բառից ։
Ըստ շահարկումների՝ Լիզայի անունը վերագրվում է չորս տարբեր կտավների, իսկ ինքնությունը՝ առնվազն 10 տարբեր անձանց ։ 20-րդ դարի վերջում նկարը դարձավ գլոբալ իկոն։ Այն օգտագործվեց ավելի քան 300 այլ կտավներում և 2000-ից ավել գովազդներում՝ յուրաքանչյուր շաբաթ հայտնվելով առնվազն մեկ նոր գովազդում ։
2005 թվականին Հայդելբերգի համալսարանական գրադարանի մի փորձագետ գրադարանի հավաքածուում հայտնաբերել է մի լուսանցքային գրառում, որը հաստատում է, որ նստած կինը Լիզան է։ Ագոստինո Վեսպուչիի 1503 թվականի գրառումը հավաստում է, որ Լեոնարդոն աշխատել է Լիզա դել Ջոկոնդոյի դիմանկարի վրա ։ «Մոնա Լիզա» կտավը ֆրանսիական հսկողության տակ է եղել 16-րդ դարից սկսած, երբ այն ձեռք է բերել Ֆրանցիսկ I, իսկ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունից հետո այն հասանելի է դարձել ժողովրդին ։
Կտավը համալրում է Լուվրի հավաքածուի կազմը, և այն յուրաքանչյուր տարի տեսնում է 6 միլիոն մարդ ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Ալեքսանդր Ցաունյա
Ալեքսանդր Ցաունյա (Aleksandrs Cauņa, ), լատվիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
14 տարեկան հասակից Ալեքսանդրը մարզումներ է անցկացրել «Սկոնտոյի» ֆուտբոլային ակադեմիայում, իսկ արդեն 18 տարեկան հասակում դառնալով ռիգայական «Օլիմպ» ակումբի ֆուտբոլիստ՝ սկսել է իր պրոֆեսիոնալ կարիերան։ Կես տարի անց վերադարձել է «Սկոնտո», որի կազմում անցկացրել է մի քանի մրցաշրջան։ 2009 թվականին կնքելով վարձավճարային պայմանագիր՝ շուրջ չորս ամիս հանդես է եկել անգլիական «Ուոթֆորդի» կազմում։ 2011 թվականից եղել է մոսկովյան «ԲԿՄԱ»-ի ֆուտբոլիստ, որի հետ պայմանագրում նշված հինգ տարի ժամկետի լրանալուց հետո չի երկարաձգել պայմանագիրը։ Ներկայում ունի ազատ գործակալի կարգավիճակ։
Ալեքսանդրը հանդես է եկել Լատվիայի պատանեկան հավաքականում 2004 թվականից, իսկ 2007 թվականին դարձել է արդեն ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստներից մեկը։ Վնասվածքների պատճառով հանդես չի գալիս ազգային հավաքականի կազմում սկսած՝ 2013 թվականից։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Ցաունյան ծնվել է 1988 թվականի հունվարի 19-ին լատվիական Դաուգավպիլս քաղաքում։ 4 տարեկան հասակում որոշում է բարձրացնել հոր մարզագունդը, որը ընկնում է նրա աջ ոտքին, ինչից հետո էլ Ալեքսանդրը երկար ժամանակ ցավ է զգում աջ ոտքի վրայի վնասված հատվածում։ Այս դեպքից հետո նա, սկսած մանուկ հասակից, գնդակին հարվածում է մեծ մասամբ հենց ձախ ոտքով։ Ոտքը ապաքինվում է, սակայն սովորությունը մնում է, և արդեն իր պրոֆեսիոնալ կարիերայում Ցաունյան չնայած նրան, որ աջլիկ է, համարվում է «ձախլիկ» ֆուտբոլիստ (ձախ ոտքը աջից ավելի զարգացած է) ։
Մանուկ հասակում երազում էր խաղալ «Դինաբուրգ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում այն պատճառով, որ իր պապը խաղացել էր հենց այդ ակումբում ։ Յոթ տարեկանում նրան գրանցում են Դաուգավպիլս քաղաքի մանկապատանեկան սպորտային դպրոց ։ Սովորել է № 12 դպրոցում, որը քաղաքի երկու դպրոցներից մեկն էր. դպրոցներում դասավանդումը ընթանում էր լատիշերենով։ Լատվիական դպրոց ուղարկելը նրա ծնողների որոշումն էր, չնայած նրան, որ Ալեքսանդրի ամբողջ ընտանիքը խոսում էր ռուսերեն։ Լատիշերենը նա սկսում է սովորել գերազանց միայն այն ժամանակ, երբ տեղափոխվում է Ռիգա ։
14 տարեկանում, երբ տեղափոխվում է Ռիգա, սկսում է մարզվել «Սկոնտո» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայում և սովորել Նատալի Դրաուդզինիի գիմնազիայում։ Նոր միջավայրին հարմարվելը այնքան էլ հեշտ չէր ընթանում առաջին հերթին այն պատճառով, որ գիմնազիայում դասավանդումը միայն լատիշերենով էր, և բոլոր աշակերտները խոսում էին լատիշերեն, իսկ դեռևս Դաուգավպիլսում չնայած դասավանդումը նույնպես լատիշերենով էր, սակայն ընդմիջումների ժամանակ բոլորը խոսում էին ռուսերեն։ Համադասարանցիների հետ ընկերանալուն նպաստում է դպրոցական ֆուտբոլային մրցաշարը։ Դասարանի թիմում կար խաղացողների անհրաժեշտություն և Ալեքսանդրի դպրոցական ընկեր Մարիս Արայսը հրավիրում է նրան։ Մրցաշարում Ալեքսանդրի դասարանը հաղթանակ է տանում։ Դասարանը հաղթում է նաև հետագայում կայացած դպրոցի մյուս մրցաշարերում ։
«Օլիմպ», «Սկոնտո», «Ուոտֆորդ»
Տասնչորս տարեկան հասակում Ցաունյան հաջողությամբ անցնում է ռիգայական «Սկոնտոյի» փորձաշրջանը, ինչից հետո սկսում է մարզվել ակումբի ակադեմիայում։ Թիմի երիտասարդական կազմում ապագա ֆուտբոլիստը հանդես է գալիս մինչև 2005 թվականը։ 18 տարեկանում սկսում է իր պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային կարիերան։ 2006 թվականի հունվարին միանում է «Օլիմպ» ֆուտբոլային ակումբին, որի կազմը կազմված էր մի քանի ռիգայական ակումբների ֆուտբոլիստներից։ Ալեքսանդրի նոր ակումբը հանդես էր գալիս Լիտվայի առաջնության առաջին լիգայում։ Մայիսին ֆուտբոլիստը վերադանռում է «Սկոնտո»։ 2006 թվականին փորձաշրջանական ծրագրով տեղափոխվում է Հռոմի «Լացիո» ։ Արդեն հաջորդ մրցաշրջանում Ցաունյան վերադառնալով՝ դառնում է «Սկոնտոյի» հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ ։ 2007 թվականի մրցաշրջանում նա մասնակցում է առաջնության 28 խաղերից 22-ին և դառնում է չորս գոլի հեղինակ։ Այդ մրցաշրջանում կայացած «Յուրմալայի» դեմ խաղում խփված նրա գոլը դառնում է ակումբի համար հաղթական ։ 2008 թվականի մրցաշրջանում կրկին մասնակցում է առաջնության 28 խաղերից 22-ին, սակայն այս անգամ հեղինակում է մեկ գոլ ավելի քիչ, քան նախորդ մրցաշրջանում։ Կիսապաշտպանի կայուն խաղը հետաքրքրություններ է առաջացնում անգլիական Պրեմիեր Լիգայի մի քանի ակումբների մոտ։
«Ուոթֆորդից»՝ «Սկոնտո» վերադառնալով, Ցաունյան չի կարողանում անմիջապես օգնել իր ակումբին. նա բաց է թողնում Եվրոպայի լիգայի որակավորման փուլի շրջանակներում հյուսիսիռլանդական «Պորտադաունի» դեմ կայացած խաղը՝ վնասվածքի պատճառով ։ Ապաքինվելուց հետո նա վերադառձնում է իր տեղը թիմի հիմնական կազմում։ 2010 թվականի մրցաշրջանում Ալեքսանդրին է վիճակվում Լատվիայի բարձրագույն առաջնության սեպտեմբեր ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստի կոչումը, իսկ նոյեմբերին, որպես «Սկոնտոյի» մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստ մրցանակ է ստանում Unibet-ից։ Լավագույն ֆուտբոլիստը ընտրվում էր երկրպագուների առցանց քվեարկության, լրագրողների և առաջնությունում հանդես եկող ակումբների մարզիչների կարծիքների արդյունքում։ Յուրաքանչյուր խումբ պետք է ընտրեր լավագույն երեք ֆուտբոլիստների։ Եվ մարզիչները, և լրագրողները առաջին հորիզոնականում են նշում Ալեքսանդրին ։
Սկիզբ։ որակավորում որպես՝ հենակետային կիսապաշտպան
2011 թվականի հունվարին Ցաունյան մասնակցում է մոսկովյան «ԲԿՄԱ»-ի մինչմրցաշրջանային հավաքին։ «Բանակայինների» գլխավոր մարզիչ Լեոնիդ Սլուցկին հավաքից հետո է բնութագրում Ալեքսանդրին այսպես. «Առաջին հավաքի ժամանակ Ցաունյան թողեց շատ հաճելի տպավորություն. Ալեքսանդրը կրթված, արագ և լավ տեխնիկական կարողություններով օժտված ունիվերսալ գրոհային ֆուտբոլիստ է, ով ընդունակ է խաղալ կիսապաշտպանության աջ, ձախ և կենտորնական դիրքերում» ։ Փորձաշրջանի արդյունքներով Ցաունյային առաջարկվում է կես տարի ժամկետ ունեցող վարձավճարային պայմանագիր՝ վերջնական գնման էքսկլյուզիվ իրավունքով ։
Ալեքսանդրը նշում է իր նորամուտը նոր ակումբի կազմում 2011 թվականի փետրվարի 17-ին, Եվրոպայի լիգայի շրջանակներում կայացած հունական «ՊԱՕԿ»-ի դեմ խաղում։ Այդ հանդիպմանը Ցաունյան մասնակցում է 19 համարի մարզաշապիկով։ Ավելի վաղ այդ համարով մարզաշապիկը պատկանում էր ակումբի նախկին ֆուտբոլիստներից Յուրիս Լայզանսին, ով Ալեքսանդրի հայրենակիցն էր և բացի «ԲԿՄԱ»-ի նախկին ֆուտբոլիստը համարվելուց նաև հանդես էր եկել «Սկոնտոյում» և Լատվիայի ազգային հավաքականի ներկայիս ֆուտբոլիստներից էր ։ «ՊԱՕԿ»-ի դեմ փետրվարի 22-ին կայացած պատասխան խաղում Ցաունյան ազդրի ետնային մասում ցավեր է զգում, ինչի հետևանքով փոխարինվում է ։ Եվրոպայի Լիգայի 1/4 եզրափակիչը և Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակիչը պահեստային նստարաններին անցկացնելով, Ցաունյան դառնում է «ԲԿՄԱ»-ի կազմում իր առաջին տիտղոսի դափնեկիրը («ԲԿՄԱ»-ն հաղթանակ է տանում գավաթի խաղարկությունում) ։
Սուրբ Երրորդություն
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ
Ալեքսանդր Ցաունյա
«Վնասվածքների» երկու տարին
2013 թվականի մրցաշրջանի միջնամասում Ցաունյան ակումբի հետ միասին մասնակցում է Չինաստանում ընթացող առևտրական շրջագայությանը։ Շրջագայության վերջին խաղում նա կրկին ստանում է ոտնաթաթի ներբանի հինգերորդ ոսկորի վնասվածք ։ Ապաքինումը տևում է երկու ամիս։ Սակայն ապաքինումից մեկ ամսի անց, 2013 թվականի սեպտեմբերի վերջին արդեն ստանում է ձախ ոտքի մատի կոտրվածք ։ Սկզբում կանխատեսվել էր, որ ապաքինումը կտևի մեկ ամիս, սակայն արդյունքում նա կարողանում է վերադառնալ թիմի մարզումներին միայն հունվարին կայացած հավաքին։ Ընդհանուր առմամբ այդ վնասվածքի պատճառով նա բաց է թողնում շուրջ չորս ամիս։ Հունվարին կայացած այդ հավաքի ժամանակ նա կրկին վնասվածք է ստանում. այս անգամվա ախտորոշումը աջ մեծ սրունքոսկրի մկանի այտուցումն էր, ապաքինումը տևում է շուրջ ութ ամիս։ Ամեն ամիս ակումբի բժշկական շտաբը կանխատեսում էր, որ ֆուտբոլիստը շուտով կվերադառնա մարզումներին, սակայն ամեն ամիս այդ ժամկետը երկարաձգվում էր։ Ցաունյան տանում է ոտնաթաթի ներբանի ոսկորների մի քանի վիրահատություններ, որոնցից հետո անհրաժեշտ էր երկարատև վերականգնում։ Վերջնական ապաքինված նա կարողանում է վերադառնալ ակումբի կազմ միայն 2014 թվականի դեկտեմբերին։ Ընդհանուր հաշվարկով նա բաց է թողնում մեկ ու կես տարի ։ Չանցկացնելով անգամ մեկ լիակատար մարզական հավաք, 2015 թվականի փետրվարին, Ցաունյան կրկին վնասվածք է ստանում, որը այս անգամ նրա համար «արժենում է» երկու ամիս ։ Վերջին վնասվածքների պատճառով Ցաունյան ուղղակի ի վիճակի չէր մասնակցել մարզումներին մինչև վերջ։ Վնասվածքները նրան հանգիստ չեն թողնում, և մարզումներից մեկի ժամանակ նա ստանում է հերթական վնասվածքը, որի պատճառով դուրս է մնում ակումբի կազմից մինչև մրցաշրջանի ավարտը ։
Արդյունքում 2013-14 և 2014-15 թվականների մրցաշրջաններում Ցաունյան մասնակցում է ընդամենը 9 խաղի (վնասվածքների միջև մնացած կարճ ժամանակահատվածներում)։ 2013-14 մրցաշրջանում նա մասնակցում է չորս տուրի (6-9). «ԲԿՄԱ»-ն հաղթում է այդ խաղերից երեքում։ Չնայած ստացած վնասվածքների Ցաունյան իր կարիերայում արդեն երկրորդ անգամ դառնում է Ռուսաստանի չեմպիոն։ 2014-15 մրցաշրջանում նա մասնակցում է հինգ հանդիպման՝ բոլորին խաղադաշտ մտնելով փոխարինում կատարելով։ Այս անգամ բախտը նրան անցած մրցաշրջանի չափով չի ժպտում և նա դառնում է առաջնության արծաթե մեդալակիր ։ Մի շարք աղբյուրներ, այդ թվում «ԲԿՄԱ»-ի պաշտոնական կայքը, Ցաունյայի տիտղոսների շարքը նշելիս շարքում է ներկայացնում նաև 2014 թվականի Ռուսաստանի սուպերգավաթը՝ չնայած նրան, որ այդ հանդիպմանը նա չէր մասնակցել և ոչ էլ հայտավորված էր եղել թիմի կազմում ։
Ակումբի կազմ վերադառնալուց հետո
Վնասվածքի պատճառով ընդհանուր հաշվարկով երկու տարի բաց թողնելուց հետո, Ցաունյան այնուամենայնիվ 2015-16 մրցաշրջանում վերադառնում է և մասնակցում է առաջնության երկրորդ տուրի շրջանակներում կայացած «Կռիլյա Սովետովի» դեմ խաղին ։ Սեպտեմբերի 23-ին, Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչում տեղի ունեցած Իրկուտսկի «Բայկալի» դեմ խաղում՝ Ալեքսանդրը գոլի հեղինակ է դառնում է հավասարեցնում է խաղի հաշիվը, իսկ ավելացված ժամանակում «ԲԿՄԱ»-ն արդեն Կիրիլ Պանչենկոյի հեղինակած գոլի շնորհիվ հաղթանակ է տանում այդ խաղում ։ 2017 թվականի հունվարի 11-ին երկկողմանի համաձայնության արդյունքում Ալեքսանդրը չի երկարաձգում թիմի հետ ունեցած իր պայմանագրի ժամկետը։ Ներկայում նա ունի ազատ գործակալի կարգավիճակ ։
Կարիերան հավաքականում
Ալեքսանդրը Լատվիայի ֆուտբոլի պատանեկան հավաքականի կազմում նշել է իր նորամուտը 2004 թվականի ապրիլի 19-ին կայացած Բելգիա - Լատվիա խաղում, որը ավարտվում է 1-1 հաշվով։ Պատանեկան հավաքականի կազմում նա մասնակցել է վեց խաղի և դարձել է մեկ գոլի հեղինակ։ Ֆուտբոլիստը նաև հանդես է եկել Լատվիայի մյուս տարիքային խմբերի հավաքականներում. օրինակ մինչև 19 տարեկանների հավաքականում նա անցկացրել է երեք հանդիպում, իսկ մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում՝ երկու ։ Մինչև 19 տարեկանների հավաքականում 2006 թվականին Ալեքսանդրը նաև մասնակցել է Գրանատկինի հիշատակի առաջնությանը ։
Ազգային հավաքական Ցաունյան առաջին անգամ հրավիրվում է 2007 թվականին։ Նա նշում է իր նորամուտը նույն թվականի հունիսի 2-ին կայացած Իսպանիայի ազգային հավաքականի դեմ խաղում ։ 2010 թվականին Ալեքսանդրը մասնակցում է 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլի չորրորդ տուրի խաղին՝ ընդդեմ Վրաստանի ազգային հավաքականի։ Խաղի ընթացքում Լատվիայի հավաքականը մեկ գոլի տարբերությամբ զիջում էր մրցակցին, սակայն երկրորդ խաղակեսի ավելացված ժամանակում, շնորհիվ տուգանային հրապարակի մատույցներից դուրս Ալեքսանդրի ակրոբատիկ հարվածի՝ հավաքականը փրկվում է պարտությունից ։ 2011 թվականին հավաքականի գլխավոր մարզիչ Ալեքսանդր Ստարկովը նշում է, որ իր կարծիքով Ցաունյան համարվում է լատվիական ֆուտբոլի գլխավոր ներկայացուցիչներից մեկը ։ 2013-2015 թվականների Ալեքսանդրի համար «ողբերգական» շրջանը մեծ ազդեցություն է ունենում հավաքականի իր հետագա ելույթների վրա (2015 թվականից հետո նա այլևս չի հրավիրվել հավաքական)։
Խաղաոճ
Ալեքսանդրը համարում է, որ իր հաջողությունները կապված են ոչ միայն իր բնածին տաղանդի, այլ նաև այն բանի հետ, որ նա մանուկ հասակից սկսած գնդակի հետ շատ «ժամանակ է անցկացրել»։ Ցաունյայի խաղը բնութագրվում է շնորհիվ այն բանի, որ նա ունի գնդակի հետ աշխատելու լավ տեխնիկա, վազքի մեծ արագություն, ճիշտ որոշումներ և հեռու տարածություններից ուժեղ հարվածներ կատարելու կարողություններ։ Թերությունների մեջ հարկ է առանձնացնել այն, որ աջ ոտքը ձախից ավելի քիչ է զարգացած և գլխով խաղի որակը թույլ է ։
Անձնական կյանք
Ֆուտբոլի շնորհիվ վաստակված գումարը Ալեքսանդրը նախընտրում է ծախսել իր ընտանիքի վրա։ Իր սեփական խոսքերով՝ իր շնորհիվ քույրերը մարել են իրենց վարկը, հայրը մեքենա է գնել, ծնողները վերանորոգել են բնակարանը, իսկ հետո մայրը տատիկի հետ տեղափոխվել է ավելի քաղաքակիրթ թաղամաս։ Խաղային մրցաշրջանների ընթացքում ալկոհոլ չի օգտագործում, սակայն «թշնամական» էլ չի մոտենում ալկոհոլին։ Արձակուրդների ժամանակ երբեմն խմում է. նախընտրում է գարեջրի գերմանական տեսակներ, լիտվայականներից՝ «Švyturys»-ը, իսկ լատվիականներից՝ «Lido»-ն։ Ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո ցանկանում է դառնալ մանկական մարզիչ ։
2013 թվականի փետրվարին Ալեքսանդրը հարցազրույց է տալիս «Փլեյբոյ-Լատվիա» ամսագրին, որը բուռն քննարկումների առիթ է դառնում սոցկայքերում. նա հարցազրույցում պատմում է, թե ինչպես են ֆուտբոլիստները հանգստանում Մոսկվայում ։ Ավելի ուշ Ալեքսանդրը հայտարարում է, որ լրագրողը խեղաթյուրել է իր խոսքերը, որոնցում նա ոչ թե խոսում էր իր խաղընկերների մասին, այլ պատմում էր լրագրողին Լատվիայի և Մոսկվայի կյանքի մակարդակների տարբերությունները ։
Ակումբային
«Սկոնտո»
«ԲԿՄԱ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լատիշ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լատվիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
La mordidita
«La mordidita», Ռիկի Մարտինի երգը, որը ձայնագրվել է Յոտուելի մասնակցությամբ։ Ներառվել է Ռիկի Մարտինի «A Quien Quiera Escuchar» (2015) տասներորդ ստուդիական ալբոմում։
Բացի այդ, 2015 թվականի ապրիլին երգը թողարկվել է որպես առանձին սինգլ՝ դառնալով ալբոմի երրորդ սինգլը)։
Կոմպոզիցիա
Արագ, ռիթմիկ երգ է, որը ներառում է սալսայի, կումբիայի և ռեգետոնի երաժշտական տարրեր ։ Yahoo!-ից Ալան Ռեյբլը դրանում նկատել է նաև «ֆլամենկոյի շարժողական իմպուլսներ և ժամանակակից էլեկտրո և EDM-ի տարրեր» ։ Renowned For Sound կայքից Մարկուս Ֆլոյդը երգում զգացել է «լատինական խնջույքի մթնոլորտը», որը բնորոշ է Ռիկի Մարտինի մյուս երգերին ։ Բացի այդ, այլ քննադատներ գործիքավորման մեջ և ռիթմերում գտել են նաև աֆրիկյան և լատինական երաժշտության ազդեցությունը ։
Երգի բրիջում հնչում է ֆուտբոլային չանտ ։
Տեքստի տեսանկյունից «La mordidita»-ն, որը թարգմանաբար նշանակում է «Խայթոց», պատմում է կրքի/ցանկության մասին, որը երգիչը զգում է ցանկալի մարդու հանդեպ ։<!-- -->
Օրեգոն
Օրեգոն (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևմտյան մասում։
La mordidita
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռիկի Մարտինի երգեր
Օրեգոն
Բնակչությունը 3 899 353 մարդ է(27-րդ տեղն է ԱՄՆ-ի նահանգների մեջ; 2012 թվականի տվյալներով)։ Մայրաքաղաքը Սալեմն է, ամենամեծ քաղաքը՝ Պորտլենդը։ Մյուս խոշոր քաղաքներն են Յուջինը, Գրեշեմը, Բիվերտոնը, Մեդֆորդը, Կորվալիսը, Աստորիան և Սփրինգֆիլդը։ Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «Թռչում է սեփական թևերով» (լատ. Alis Volat Propriis)։ Կեղծանունն է «Կուղբերի նահանգ» (անգլ․ Beaver State)։ Օրեգոնը ԱՄՆ-ի միակ նահանգն է, որի դրոշը երկկողմանի է՝ մի կողմում պատկերված է նահանգի կնիքը, մյուս կողմում՝ կուղբը։
Աշխարհագրություն
Օրեգոնը գրավում է 255 026 կմ² տարածք (նահանգների մեջ իններորդը): Հյուսիսում սահմանակցում Վաշինգտոն նահանգի, արևելքում՝ Այդահո, հարավում՝ Նևադա և Կալիֆորնիա նահանգների հետ, իսկ արևմուտքում ողողվում է Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով։ Օրեգոնի տարածքը կարելի է պայմանականորեն բաժանել վեց զոնաների։ Արևմտյան մասում գտնվում է Օրեգոնի մերձափնյա լեռները, որի ամենաբարձր կետը Մերիս-Պիկ սարն է (1249 մ)։ Հարավ-արևմուտքում գտնվում են Սիսկիյու լեռները, ամենաբարձր Աշլենդ գագաթով (2296 մ)։ Դրանցից արևելք և հյուսիս ընկած է Ուիլամեթ գետի հովիտը ծովի մակարդակից 130 մ ընդհանուր բարձրությամբ, որտեղ ապրում են նահանգի բնակչության 2/3 մասը։ Կասկադյան լեռները, որոնք ձգվում են նահանգի ամբողջ տարածքի հյուսիսից հարավ, բաժանում են այն արևմտյան և արևելյան մասերի։ Ամենաբարձր կետը համարվում է Հուդ քնած հրաբուխը, որը ունի (տարբեր աղբյուրներում) 3424-3427 մ բարձրություն, և որի վերջին ժայթքումը եղել է 1790 թվականին։ Կասկադյան լեռներում գտնվում են բազմաթիվ երկրաջերմային աղբյուրներ։ Անջուր հարթավայր Դեշուտ-Յումաթիլան, որը գրավում է նահանգի աշխարհագրական կենտրոնը, համարվում է Օրեգոնի «հացահատիկային գոտին»։ Հյուսիս-արևելքում Բլու-Մաունթինս լեռներն են (3011 մ)։ Հարավ-արևելքում գտնվում է Օրեգոնի անապատը՝ կիսաանապատային սարերով և աղի լճերով։ Հիմնական գետերն են Կոլումբիան (նահանգի տարածքի 58 %-ը ընկնում է նրա ավազանի մեջ), Ուիլամեթը, Սնեյքը, Դեշուտը։ Օրեգոնի տարածքում կան շատ լճեր, որոնց թվում է երկրի ամենախորը լիճը՝ Կրեյտերը (589 մ)։ Կլիման նահանգի արևմտյան մասում մեղմ է և անձրևոտ, հունվարին՝ 2—10 °C, հուլիսին՝ 13—24 °C։ Տեղումները լեռներում հասնում են 2500 մմ տարվա ընթացքում, ներքին շրջաններում՝՝ հարավ-արևմուտքում, 250 մմ-ից ոչ ավել։