cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ես չեմ սիրում
Գրական-երաժշտական վերլուծություն
Բազմիցս նշվել է, որ երգի տեքստը շատ անձնական է, այն հեղինակային դիրքորոշման դեկլարատիվ արտահայտություն է, որում գրեթե բացակայում է քնարական հերոսը ։ Նատալյա Կրիմովան զուգահեռ է անցկացնում երգի գաղափարների և Վիսոցկու կողմից Համլետի կերպարի վաղ մեկնաբանության միջև, որին նա սկսել է խաղալ երկու տարի անց՝ «ագրեսիվ և անպաշտպան բնականությամբ» (ռուս.՝ «агрессивной и беззащитной естественностью») ։ «Ես չեմ սիրում» անվանում են ծրագրային երգ, поэтическим  Высоцкого , «եթե ես գիտեմ, որ ես կամ, ապա գիտեմ նաև այն, թե ինչպես պետք է վարվեմ» (ռուս.՝ «если я знаю, что я есть, то знаю и то, как я должен поступать») փիլիսոփայական դիրքորոշման արտահայտություն ։ Ամերիկացի պատմաբան Գեորգի Չեռնյավսկին այն սահմանել է նաև որպես հեղինակի քաղաքական մանիֆեստ։ Չերնյավսկու կարծիքով՝ այս երգը բողոք է «կոմունիզմ կառուցողի բարոյական օրենսգրքի» դեմ, որն արդարացնում է նրանց գործողությունները, ովքեր բանաստեղծի և նրա ժամանակակիցների կողմից «հոգու մեջ են խցկվում», այնուհետև ստացված հասանելիությունը օգտագործում իրենց օգտին ։ Մյուս կողմից, Ս. Վ. Ուվարովան դեմ է հանդես գալիս «Ես չեմ սիրում» ստեղծագործությունը «բողոքի երգ» համարելուն։ Նա նշում է, որ չնայած երգը հայտարարում է հեղինակի ժխտողական դիրքորոշումը բազմաթիվ երևույթների նկատմամբ, այն չունի հասցեատեր և գործողության օբյեկտ, այսինքն՝ արտահայտվում է գործողության ընդհանուր մերժում՝ անկախ նրանից, թե ով է դա կատարում։ Դրանով է պայմանավորված անորոշ-անձնական և առանց բայի կառուցվածքների գերակշռությունը, իսկ երբ կոնկրետ սուբյեկտը, այնուամենայնիվ, հայտնվում է, դա հենց երգիչն է, այլ ոչ թե ինչ-որ վերադաս ատյան, որի գործողությունները շտկման կարիք ունեն ։
Վիսոցկուն նվիրված բազմաթիվ հրապարակումներում «դիմհար կրակոցներին» և «խաչված Քրիստոսին» վերաբերող տեքստի փոփոխությունները դիտարկվում են որպես հեղինակի տեսակետների խորքային փոփոխությունների արտացոլում ։ Հնարավոր է, սակայն, որ այդ փոփոխությունները կապված են եղել նաև ուրիշների բացասական արձագանքի հետ։ Այսպես, Վ. Ի. Նովիկովը և Ա. Կ. Կուլագինը նշել են, որ «ափսոս չէ» տարբերակն արժանացել է Բորիս Մոժաևի կտրուկ անհամաձայնությանը, իսկ Ստանիսլավ Սադալսկու հուշերի համաձայն՝ նույն տեսակետն է արտահայտել նաև Լյուդմիլա Ցելիկովսկայան երգի առաջին կատարման ժամանակ ։ Նովիկովը առաջ է քաշում մի տեսություն, ըստ որի՝ վաղ հրատարակությունը ոչ թե բանաստեղծի սեփական դիրքորոշման արտացոլումն է եղել, այլ ինչ-որ դերային ձև.
Չնայած ծրագրային իմաստին, երգի տեքստը պարունակում է մեծ թվով գրական հնարքներ և գեղարվեստական պատկերներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել այն որպես բանաստեղծական ստեղծագործություն, այլ ոչ թե պարզ դեկլարացիա։ Ուսումնասիրողներն առանձնացրել են Վիսոցկու կողմից հաճախ օգտագործվող այնպիսի տեխնիկա, ինչպիսին է զեղչումը («я не люблю, когда наполовину», «когда всё время против шерсти» – թարգմանիչների համար բարդ պահեր, որոնց հստակ վերարտադրության հետ կապված խնդիրները հատկապես ընդգծվում են ), դարձվաքային միավորները՝ ինչպես տարածված, այնպես էլ հեղինակային («игла почестей»  ), զուգահեռների անցկացումը «կասկածի որդերի» և «հարգանքի խայթի» և «հոգու մեջ խցկվելու» ու «հոգու մեջ թքելու» միջև ։ Սկոբելևը մատնանշում է Վիսոցկու ստեղծագործության մեջ կրկնվող կոտրված թևերի պատկերը. «Ես չեմ սիրում» երգից բացի այն հայտնվում է նաև ավելի ուշ գրված «Իմ սև մարդը մոխրագույն կոստյումով» (Мой чёрный человек в костюме сером) բանաստեղծության մեջ, որտեղ «сломанные крылья» («կոտրված թևերը») նույնպես հանգ են կազմում «бессилья» («անզորություն») բառի հետ ։ Ի. Ելինեկը նմանություն է տեսնում նաև արենաների կերպարի, որտեղ էժան գնվում են «զոհաբերությունները, որոնք կատարում են կրկեսներում և արենաներում ակրոբատները, լարախաղացները և այլ արտիստներ», և ավելի ուշ գրված «Լարախաղացը» («Канатоходец») երգի կենտրոնական կերպարի միջև ։
Որպես ստեղծագործության հեղինակային կատարման առանձնահատկություն՝ Լ. Տոմենչուկը նշել է «անշեշտ «ես»-ը՝ի բազմիցս կրկնվող առաջին դեմք դերանունի ընդգծման բացակայությունը։ Ուսումնասիրողի ենթադրությամբ, դա կարող էր պայմանավորված լինել այն հանգամանքով, որ Վիսոցկին երգի տեքստը դիտարկել է ոչ թե որպես անձնական, այլ ավելի շուտ որպես կոլեկտիվ հավատո հանգանակ բոլոր նրանց համար, ովքեր բացասաբար են վերաբերվում բարոյական մթնոլորտը թունավորող երևույթներին ։
Ժառանգություն
Հայտնի թարգմանությունների քանակով «Ես չեմ սիրում» տեքստը, 2017 թվականի տվյալներով, զբաղեցրել է առաջին տեղը Վիսոցկու բոլոր ստեղծագործությունների մեջ. այն թարգմանվել է գրեթե 160 անգամ ավելի քան 50 լեզուներով ։ Առաջին թարգմանությունները՝ բուլղարերեն և Էստոներեն, հրատարակվել են հեղինակի կենդանության օրոք՝ ժամանակային առումով նախորդելով կամ համընկնելով ռուսերենով առաջին հրատարակությունների հետ։ Բացի Ստեֆան Ցանևի՝ ամենավաղ թարգմանությունից, բուլղարերեն կատարվել են ևս երեք թարգմանություններ, որոնցից ամենահայտնին դարձել է Ռումեն Լեոնիդովի տարբերակը, որը 1983-2003 թվականներին վերահրատարակվել է 8 անգամ ։ Չեխերեն նույնպես թարգմանվել է մի քանի անգամ, ընդ որում՝ ամենավաղ թարգմանության (Յանա Մորավցովայի «Nemám rád» ) ժամանակ, ըստ երևույթին, օգտագործվել է տեքստի մի տարբերակ՝ «но, если надо, — выстрелю в упор» բառերով, իսկ Մ. Դվորժակի ավելի ուշ թարգմանության ժամանակ՝ վերջնական տարբերակը ։ Բազմաթիվ են լեհերեն թարգմանությունները. բարդ և ռեժիսոր Վոյցեխ Մլինարսկին արդեն 1989 թվականին, նախապատրաստելով Վիսոցկուն նվիրված ներկայացում, ծանոթացել է հրապարակված թարգմանությունների հինգ տարբերակներին, չի բավարարվել ոչ մեկով և թարգմանել է բանաստեղծությունը վեցերորդ անգամ ։ Վիսոցկու մոտ 20 երգերի թվում «Ես չեմ սիրում» («Nie lubię») ազատ թարգմանությունը կատարել է ևս մեկ լեհ բարդ՝ Յացեկ Կաչմարսկին, հետագայում Կուբայում թողարկվել է La Bobosa Azul խմբի «Cuanda Amanezca el Dia» (իսպ. թարգմ.՝ «Երբ սկսվի օրը») սկավառակը, որը կազմված է Կաչմարսկու և Վիսոցկու երգերի թարգմանություններից։ Այդ ալբոմում տեղ է գտել նաև «Ես չեմ սիրում» երգի իսպաներեն թարգմանությունը՝ «No me gusta» ։ Դեռևս 1980-ական թվականներին հայտնվել է չինարեն թարգմանությունը, որը կատարել է Վան Լյաոն , իսկ ռումիներեն թարգմանությունը՝ Պ. Ստոյչեսկուն և Ա. Իվանովան, հունարեն թարգմանությունը կատարել է բանաստեղծ Գ. Սոիլեմեզիդիս 1998 թվականին, սերբերենը՝ Մ. Բաչովիչը 2005 թվականին ։ Երգը ներառվել է նաև Վիսոցկու ստեղծագործությունների գերմաներեն թարգմանությունների թվով ռեկորդակրի՝ հեղինակ-կատարող Ռայնհոլդ Անդերտի երգացանկում ։ Երգն անգլերեն թարգմանել են նաև Էմիգրանտներ Ա. Վագապովը և Տ. Վարդոմսկայան (դոկտոր-լեզվաբան, Չիկագոյի համալսարանի դասախոս)։ «Vladimir Vysotsky in new translations: International poetic project» (2014) ժողովածուում երգի տեքստը հայտնվել Է Ռուսաստանի ժողովուրդների այնպիսի լեզուներով թարգմանություններով, ինչպիսիք են տուվիներենը, կումիկերենը և յուկագիրերենը։ 2015 թվականին այն լեզուների թվին, որոնցով թարգմանվել է երգը, ավելացել է մալայերենը, իսկ երեք տարի անց՝ մալթայերենը։
«Ես չեմ սիրում, խցկվում են երբ իմ հոգին» («Я не люблю, когда мне лезут в душу») և «Ես չեմ սիրում` թիկունքին են երբ հարվածում» («Я не люблю, когда стреляют в спину») արտահայտությունները դարձել են թևավոր և օգտագործվում են նաև մամուլի հրապարակումների վերնագրերում ։ «Ես չեմ սիրում» վերնագրով 1988 թվականին լույս է տեսել Վլադիմիր Վիսոցկու մասին առաջին լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Պյոտր Սոլդատենկով) ։ Տասը տարի անց «Էքսմո» հրատարակչությունը նույն վերնագրով թողարկել է Վիսոցկու ստեղծագործությունների ժողովածուն, որում ներառվել են նաև բանաստեղծի մոր և ընկերների հուշերը ։ «Ես չեմ սիրում, երբ...» արտահայտությունը Վիսոցկուց որոշ այլ փոխառությունների հետ մեկտեղ հայտնի է դարձել ոչ պրոֆեսիոնալ (կամ «նաիվ», ըստ նրան նվիրված ուսումնասիրությունների տերմինաբանության) բանաստեղծների շրջանում ։ Նույն կանոններով, ինչ Վիսոցկին, կառուցվել է նաև պրոֆեսիոնալ հեղինակ-կատարող Սերգեյ Բաբկինի «Ես չեմ սիրում» երգը, թեև նրա կատարման ոճն ու լեզուն տարբերվում են Վիսոցկու երգից. ըստ Ա. Յարկոյի՝ «Դա ոչ թե «ես չեմ սիրում = ես ատում եմ», այլ «ես չեմ սիրում=ինձ դուր չի գալիս, ես փորձում եմ խուսափել» ։
1997 թվականին Մոսկվայում Հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանյան կենտրոնի կողմից անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ երգը մնում է ճանաչելի և հանրաճանաչ. այն եզրափակել է Վլադիմիր Վիսոցկու ստեղծագործությունների առաջին տասնյակը մոսկվացիների կողմից ամենասիրված ստեղծագործությունների շարքում ։ Վլադիմիր Վիսոցկու 80-ամյակին առթիվ «Օդնոկլասնիկի» սոցիալական ցանցի 25 հազար օգտատերերի շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում «Ես չեմ սիրում» երգն զբաղեցրել է առաջին տեղը նրա երգերի շարքում հասարակության այս հատվածում շրջանում իր ժողովրդականությամբ. հարցվածների ավելի քան 19 %-ը նշել է այս երգն իր ամենասիրելիների ստեղծագործությունների թվում («Кони привередливые»՝ 17 %, «Он не вернулся из боя»՝ 15 %-ից պակաս) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վլադիմիր Վիսոցկու երգեր
Ուռուցքաբանություն
Ուռուցքաբանություն կամ օնկոլոգիա (όγκος — զանգված, հավելուկ, ուռուցք և λόγος — գիտություն), բժշկագիտության ճյուղ, ուսումնասիրում է ուռուցքների առաջացման պատճառները, զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական ընթացքը, մշակում բուժման ու կանխարգելման մեթոդներ։ Ուռուցքաբանության զարգացումը պայմանավորված է կենսաբանության (առանձնապես բջջաբանության և գենետիկայի), քիմիայի (մասնավորապես կենսաքիմիայի) և բնական այլ գիտությունների, տեսական բժշկության (ախտաբանություն) և կլինիկական (վիրաբուժություն, ռադիոլոգիա, գինեկոլոգիա են) դիսցիպլինների հաջողություններով։
Որպես ինքնուրույն բժշկակենսաբանական դիսցիպլին ուռուցքաբանությունը ձևավորվել է 20-րդ դարում, չնայած ուռուցքները մարդկությանը հայտնի են եղել շատ վաղուց։ Ուռուցքաբանության ձևավորմանը նպաստել է փորձառական ուռուցքաբանության զարգացումը, որի հիմնադիր Մ․ Ա․ Նովինսկին առաջինն էր աշխարհում շների վրա կատարել չարորակ ուռուցքի փոխպատվաստոում (1876) ։
1930-ական թվականներին ապացուցվեց արոմատիկ ածխաջրածինների (մասնավորապես բենզապիրենի), էստրոգենների և իոնացնող ճառագայթների որոշ տեսակների քաղցկեղածին ներգործությունը։ 1903 թվականին ֆրանսիացի Ա․ Բորելն առաջարկեց ուռուցքների վիրուսային ծագման հիպոթեզը ։ Այնուհետև փորձնական և տեսական ուռուցքաբանության բնագավառում հանդես եկան 3 հիմնական ուղղություններ՝ քիմիական, վիրուսային և ճառագայթային։ Կլինիկական ուռուցքաբանության արագ զարգացումը կապված է վիրաբուժության և ռադիոլոգիայի հաջողությունների հետ, որոնք հանգեցրին չարորակ նորագոյացությունների բուժման և ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը։
ժամանակակից ուռուցքաբանությանն արդեն հայտնի են բազմաթիվ ուռուցքածին վիրուսներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն Կատեգորիա:Բժշկական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Ուռուցք Կատեգորիա:Ծերաբանություն Կատեգորիա:Ներքին հիվանդություններ Կատեգորիա:Վիրաբուժական մասնագիտություններ Կատեգորիա:Հունարեն բառեր և արտահայտություններ
Ատրպատական
Ատրպատական (նաև՝ Մարաստանի Ատրպատական, Փոքր Մարաստան, հին պարսկերեն՝ Āturpatkān, պահլավերեն Āturpātākān, դասական պարսկերեն՝ Āδarbāδāgān/Āδarbāyagān, հունարեն՝ ᾿Ατροπατήνη, բյուզանդական հունարեն՝ Άδραβιγνων, ասորերեն՝ Aδorbāyγān, արաբերեն՝ آذربایجان‎‎), ներկայիս Իրանի հյուսիս-արևմուտքում տեղակայված պատմական երկրամաս և հին պետություն։ Սահմանակից էր Մեծ Հայքին հարավ-արևելքից։ Ատրպատականի մայրաքաղաքը Գանձակն էր ։ Վաղ շրջանում մայրաքաղաքն էր ՝ Փրաասպան։
Մ.թ.ա. 7-6-րդ դարերում Մարաստանի հյուսիսային երկրամասն էր, 6-4-րդ դարերում Աքեմենյան Իրանի Փոքր Մարաստան սատրապությունը։ Տարածվում էր Կապուտան (Ուրմիո) լճի և Կասպից ծովի միջև՝ հարավից սահմանակցելով Մեծ Մարաստանին, արևմուտքից և հյուսիսից՝ Մեծ Հայքի Նոր Շիրական (Պարսկահայք), Վասպուրական և Փայտակարան նահանգներին։ Մ.թ.ա. 321 թվականին անկախացավ և հարստության հիմնադիր թագավոր Ատրոպատեսի անունով կոչվեց նաև Ատրպատական։ Հին Ատրպատականում գերիշխող էին մեդական ցեղերը կամ մարերը։ Հենվելով սեփական ռազմական ուժերի վրա՝ Ատրպատականի թագավորները եռանդուն արտաքին քաղաքականություն էին վարում։ Հույն պատմիչ Պոլիբիոսի վկայությամբ, Ատրպատականի զորեղ թագավոր Արտաբազանեսը (մ.թ.ա. III դար) փորձում էր հափշտակել Մեծ Հայքի հվ-արլ. հողերը, բայց Սելևկյան Անտիոքոս III Մեծ թագավորի պատժիչ արշավանքը ձախողեց այդ փորձերը։
Մ.թ.ա. 80-ական թվականներին Ատրպատականի թագավոր Միհրդատն ընդունեց Հայոց թագավոր Տիգրան Բ Մեծի գերիշխանությունը՝ պարտավորվելով նրան տրամադրել իր ռազմական ուժերը և վճարել հարկեր։ Պայմանագիրն ամրապնդվեց Տիգրան Բ-ի դստեր և Միհրդատի ամուսնությամբ։ Հայ-հռոմեական պատերազմներում (մ.թ.ա. 69—66) Ատրպատականի զորքերը Միհրդատ թագավորի առաջնորդությամբ հավատարմորեն կռվում էին Տիգրան Բ-ի բանակում։ Արտաշատի պայմանագրից (մ.թ.ա. 66) հետո Ատրպատականը ընդունեց Հռոմի, իսկ մ.թ.ա. I դարի 2-րդ կեսից՝ հզորացող Պարթևաստանի գերիշխանությունը։ Հռոմեական զորավար Մարկոս Անտոնիոսը մ.թ.ա. 36 թվականին Պարթևաստանի դեմ արշավեց Ատրպատականի վրայով։ Ատրպատականի թագավոր Արտավազդը, ամրանալով Փրաասպա քաղաքում, դիմադրեց ներխուժողներին։ Ատրպատականին օգնության հասած պարթևական 50 հազարանոց այրուձին պարտության մատնեց հռոմեական զորքերին և մնացորդներին դուրս քշեց երկրից։ Սակայն Ատրպատականի թագավորը, ըստ հռոմեական պատմիչ Դիոն Կասիոսի, դժգոհելով պատերազմական ավարի բաժանումից, մ.թ.ա. 35 թվականից գործակցեց Անտոնիոսի հետ։ Նա հույս ուներ հռոմեացիների օգնությամբ ընդարձակել իր տիրապետությունը Հայաստանի և Պարթևաստանի հաշվին։ Մ.թ.ա. 33 թվականին Անտոնիոսի և Արտավազդ Մեդացու «բարեկամությունն» ամրապնդվեց նրանց տեսակցությամբ և Հայոց գերված թագավոր Արտավազդ Բ-ի գլխատմամբ։ Արտավազդ Բ-ի որդի Արտաշես Բ-ն մ.թ.ա. 30-ական թվականների վերջին հռոմեացիներից ազատագրեց Հայաստանը և, ջախջախելով նրանց կամակատար Արտավազդ Մեդացուն, գրավեց Ատրպատականը։ Խույս տալով Արտաշես Բ-ի վրեժից՝ Արտավազդ Մեդացին ապաստանեց Հռոմի Օկտավիանոս զորավարի մոտ, որից մ.թ.ա. 29 թվականին ստացավ Փոքր Հայքի իշխանությունը։ Արտաշես Բ-ին դավադրաբար ոչնչացնելով՝ Հռոմը մ.թ.ա. 20 թվականին Ատրպատականը անջատեց Հայաստանից և նրա գահը տվեց Արտավազդ Մեդացու որդի Արիոբարզան I-ին (իշխել է մինչև մ.թ. 4), որին հաջորդեց որդին՝ Արտավազդը (իշխել է մինչև մ.թ.6)։ Մայրական գծով որպես Արտաշեսյանների շառավիղ, սրանք փորձեցին տիրել նաև հայկական թափուր գահը, սակայն սպանվեցին հայ իշխանների կողմից՝ իբրև Հռոմի դրածոներ։ Դրանով Ատրպատականում վերջ դրվեց Ատրոպատեսի թագավորական հարստությանը։ Մ.թ. 6 թվականին Ատրպատականի թագավոր դարձավ Արտավանը (մայրական գծով Արշակունի), որը մ.թ. 12 թվականին տապալեց Պարթևաստանի հռոմեասեր թագավոր Վոնոնին և գրավեց նրա գահը։ Այնուհետև Ատրպատականը դարձավ Արշակունիների Ատրպատականի ճյուղի ժառանգական սեփականությունը։ 1-ին դարի կեսին Ատրպատականի թագավոր է հիշատակվում Վոնոնը, որը 51 թվականին դարձավ նաև Պարթևաց թագավոր։ Վոնոնը նույն թվականին մահացավ՝ Ատրպատականի գահը թողնելով Բակուր, պարթևականը՝ Վաղարշ I որդիներին։ Վոնոնի մյուս որդին՝ հայկական գահի թեկնածու Տրդատ Ա-ը, հենակետ դարձնելով Ատրպատականը, 50–60-ական թվականներին Հայաստանը մաքրեց հռոմեացիներից և նրանց դրածոներից։
Հայ Արշակունիների ժամանակ զանազանվում էր «Հայոց Ատրպատականը» (կոչվել է նաև «Մարաց գավառ»)։ Հայաստանի այս գավառը Տրդատ Ա-ի կալվածքն էր, որը, նրա թագավոր հռչակվելուց հետո, մնաց իբրև «տուն ձեռական իշխանության թագավորին Հայոց» (Փավստոս Բուզանդ)։ Դիոն Կասիոսը և Հերոդիանոսը վկայում են, որ Պարթև Արշակունիների անկումից (224) հետո Հայաստանն ու Ատրպատականը երկար տարիներ համատեղ ուժերով պայքարում էին Սասանյան Արտաշիր I թագավորի դեմ։ 252 թվականին Ատրպատականը վերջնականապես նվաճվեց և վերածվեց մարզպանության՝ Սասանյաններին ենթակա շահապի կամ սատրապի գլխավորությամբ։ Այնուհետև Ատրպատականը դարձավ Սասանյան պետության հենակետը՝ ընդդեմ Հայաստանի, Աղվանքի և Վրաց աշխարհի։ Հայաստանի՝ 387 թվականի բաժանումից հետո Պարսկահայք նահանգը Հեր, Զարևանդ գավառներով, որոնք ունեին ռազմավարական կարևոր դիրք, Սասանյաններն անջատեցին Մեծ Հայքից և կցեցին Ատրպատականին։ Պարսկական զորքերը սովորաբար Պարսկահայքով էին ներխուժում Հայաստան։ Սասանյան Խոսրով I Անուշիրվան թագավորի (իշխել է 531—578) կատարած վարչական նոր բաժանումով ԱՏրպատականը դարձավ պարսկական պետության չորս քուստակություններից մեկը, որը հայտնի է «Քուստակ-ի Ատրպատական» անունով։ Այն կառավարում էր ռազմական և վարչական լիազորություններ ունեցող «պատգոսպանը», որի նստավայրն էր Գանձակ քաղաքը։ Սրա իշխանությանն էին ենթարկվում Հայոց, Վրաց և Աղվանից մարզպանությունները։
Կատեգորիա:Պետություններ Պատմական Իրանի տարածքում Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմական երկրներ
Հոռե բերդ
Ալելվա բերդ, բերդ Մեծ Հայքի Ծոփք աշխարհում։ Ոմանք ենթադրաբար նույնացնում են Հոռեբերդի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա) Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով
Լիխեթի
Լիխեթի (ლიხეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 820 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 16 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 295 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ամբրոլաուրի շրջան
Չուլպան (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 126 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի բնակավայրեր
Մեորե-դասի
Մեորե-դասի (მეორე დასი, թարգմանաբար՝ «Երկրորդ խումբ»), հասարակական-գաղափարական հոսանք Վրաստանում 19-րդ դարում։ 1877 թվականին անջատվել է միասնական դեմոկրատական այսպես կոչված թերքդալեուլիների (վրացական վաթսունականների) հոսանքից։ Մեորեդասական էին Ն․ Նիկոլաձեն, Գ․ Ծերեթելին, Ս․ Մեսխին, Օ․ Բաքրաձեն և ուրիշներ, որոնք շատ հարցերում կողմնակից էին ուտոպիստ-սոցիալիստների և ռուս հեղափոխական-դեմոկրատների գաղափարներին, դեմոկրատական դիրքերից քննադատում էին կապիտալիզմի բացասական կողմերը։ Իրականում արտահայտում էին վրացական զարգացող բուրժուազիայի շահերը։ Իրենց հայացքները պրոպագանդում էին առաջադիմական թերթերի և ամսագրերի՝ «Դրոեբա», «Կվալի», «Մոամբե» էջերում։
Կատեգորիա:Վրաստանի պատմություն Կատեգորիա:19-րդ դարը Վրաստանում
Ստարայա Բելեցկայա
Ստարայա Բելեցկայա (Стара Білецьківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարայա Բելեցկայա գյուղում բնակվում էր 234 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մալորեչենսկի (Զիմովնիկի շրջան)
Մալորեչենսկի (Малореченский), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Լենինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մեծքար
Ալիղայաս կամ Մեծքար, ժայռ Կիլիկիայում, Զեյթունից հարավ, Կյուրեդին բերդի արևմտյան կողմում ։
Նեպոզնանիչի
2001 թվականի տվյալներով Նեպոզնանիչի գյուղում բնակվում էր 244 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1136 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 214,79 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռիսու-Սուուռկյուլա
Ռիսու-Սուուռկյուլա (Risu-Suurküla), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սիժան
Սիժան (Sigean), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 5163 մարդ, բնակչության խտությունը` 146.05 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 35.35 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 100 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 55 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 3187 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2188-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 999։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,7 %։ 2188 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1806 անձ (971 տղամարդ և 835 կին)։ Գործազուրկ են եղել 382 անձ (153 տղամարդ և 229 կին)։ 999 անաշխատունակներից 229-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 418-ը` թոշակառուներ, իսկ 352-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ակնարկ (ոճաբանական)
Ակնարկ, լեզվի պատկերավորման միջոց, այլաբերության տեսակ։
Ակնարկը ուղղակիորեն չի կապվում բառերի փոխաբերական իմաստների և նրանց գործածության հետ։ Այստեղ հեղինակը որևէ միտք կամ իրողություն մանրամասն նկարագրելու փոխարեն այն ներկայացնում է շատ սեղմ, բայց բազմիմաստ մի արտահայտությամբ, որի հետ տրամաբանորեն կամ զուգորդաբար կապվում է այն, ինչ խոսողը ցանկանում է հաղորդել։ Այս առումով ակնարկը ինչ-որ տեղ նմանվում է փոխաբերությանը, երբեմն նաև սիմվոլին, այն տարբերությամբ, որ այստեղ բառերն արտահայտում են իրենց բուն, ուղղակի իմաստները՝ առանց այլաբանության։
Ոճական նման հնարքներով հարուստ է Հրանտ Մաթևոսյանի արձակը։ Այսպես՝ 1930-ականներին բնորոշ հայկական իրականությունն ու քաղաքական իրավիճակը ներկայացվում է հետևյալ դիպուկ ակնարկով. «Ասող-խոսող տղա էր Հայկազը, դրա համար էին աքսորում»։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լեզվի պատկերավորման միջոցներ
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար
Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար, Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության ղեկավար։ Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարարը նշանակվում է ՀՀ նախագահի կողմից՝ Հայաստանի վարչապետի առաջարկությամբ։ 2019 թվականին կառավարության օպտիմալացման արդյունքում վերանվանվել է ՀՀ Բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարարություն։
Հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարներ
Օստեր (Կումսայի վտակ)
Օստեր (Остер), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում և Մեդվեժեգորսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կումսա գետի ձախ ափին՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 262 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օնեժի լճի ավազան, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր։ Գետի գետային ավազանը՝ Նևա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
(9332) 1990 SB1
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,580488 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3013 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8596 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1514,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237767 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,66° անկյուն։
Մեքենաների և մեխանիզմների տեսություն
Մեքենաների և մեխանիզմների տեսություն, գիտություն, մեքենաների ու մեխանիզմների հետազոտման և նախագծման ընդհանուր մեթոդների մասին։ Մեխանիզմների տեսությունն առավելապես ուսումնասիրում է բոլոր մեխանիզմների համար ընդհանուր հատկությունները։ Մեքենաների տեսությունում դիտարկվում են հետազոտման ու նախագծման մեթոդներ, որոնք ընդհանուր են տեխնիկայի տարբեր բնագավառներում օգտագործվող մեքենաների համար։ Մեքենաների և մեխանիզմների տեսության հիմնական բաժիններն են՝ մեխանիզմների սինթեզը, մեքենաների ու մեխանիզմների դինամիկան և ավտոմատ մեքենաների տեսությունը, որը զբաղվում է ծրագրային կառավարման համակարգերի ստեղծմամբ, ինչպես նաև ռոբոտների նախագծմամբ։
Կատեգորիա:Մեխանիկներ Կատեգորիա:Մեքենաներ
Կացմազով
Կացմազով (Кацмазів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1490 թվականին։
Հովհաննես Մալալաս
Հովհաննես Մալալաս (հունարեն՝ Ἰωάννης Μαλάλας, ), բյուզանդացի պատմիչ, 18 գրքից բաղկացած «Ժամանակագրություն» (Χρονογραφία) երկի հեղինակ, որտեղ ժամանակագրական կարգով ներկայացնում է աշխարհի պատմությունը՝ արարչագործությունից մինչև 563 թ։ «Մալալաս»-ը ասորական բառ է, թարգմանաբար նշանակում է «հռետոր»։ Պատմիչի ասորական ծագում ունեցող մականունը հիմք է տալիս ժամանակակից ուսումնասիրողներին ենթադրելու, որ նա սերվում է Ասորիքից՝ Անտիոք քաղաքից։
Կացմազով
2001 թվականի տվյալներով Կացմազով գյուղում բնակվում էր 993 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4344 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 228,59 մարդ/կմ²։
Հովհաննես Մալալաս
«Ժամանակագրության» 1, 2 և 4-րդ գրքերում ներկայացվում է հնագույն պատմությունը՝ հունական առասպելների հիմքի վրա, 3-րդ գրքում՝ աստվածաշնչյան պատմությունը, 5-րդ գրքում՝ Տրոյական պատերազմի պատմությունը։ Այնուհետև Մալալասը շարադրում է պարսից արքաների, Լյուդիայի արքա Կրեսոսի, մակեդոնական արքաների և Հռոմի սկզբնավորման պատմությունը (6-րդ գիրք), Հռոմուլոսի ու Հռեմոսի և Հռոմի առաջին արքաների պատմությունը մինչև Տարկվինիուս (գիրք 7), Ալեքսանդր Մակեդոնացու հաջորդների՝ Պտղոմեանների և Սելևկյանների մասին (գիրք 8)։ 9 - 12 գրքերում շարադրված է Հուլիոս Կեսարի և հռոմեական կայսրերի պատմությունը մինչը Կոնստանդիոս I Քլոր, այնուհետև՝ հռոմեական և բյուզանդական կայսրերի պատմությունը Կոստանդիանոս Մեծից մինչը Հուստինիանոսի գահակալության տարիներ (գրքեր 13 - 18)։
Կացմազով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1490 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1497 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հովհաննես Մալալաս
Մալալասը գրել է իր երկը մատչելի լեզվով, լայն հանրության և հոգևոր դասի համար։ Այդ պատճառով նա համեմում է շարադրանքը հետաքրքրաշարժ մանրամասներով և պատմություններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն պատմիչներ Կատեգորիա:Բյուզանդական պատմիչներ Կատեգորիա:6-րդ դարի պատմիչներ
Մալի Գաշուն (Զիմովնիկի շրջան)
Մալի Գաշուն (Малый Гашун), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Կիրովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Եվգենի Վինոկուրով
Եվգենի Միխայլովիչ Վինոկուրով, խորհրդային բանաստեղծ։
Կենսագրություն
ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։ Ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը (1951)։
Ստեղծագործություններ
Վինոկուրովին բնորոշ է կենցաղային մանրամասները ճշգրտորեն պատկերելու, կյանքը փիլիսոփայորեն իմաստավորելու հակումը։
Սիսինյո
Սիսինյո (Cicinho; ծնվել է 1980 թվականի հունիսի 24-ին Սան Պաուլու նահանգի Պրադոպոլիս քաղաքում), Բրազիլացի ֆուտբոլիստ, աջ պաշտպան։ Ամբողջական անունը՝ Սիսերո Ժուան դե Սեզարե (Cícero João de Cézare)։ Առավել հայտնի է դարձել բրազիլական Սան Պաուլու, իսպանական Ռեալ Մադրիդ ակումբներում և Բրազիլիայի հավաքականում հանդես գալու ժամանակ։ Ներկայումս հանդիսանում է բրազիլական Սպորտ Ռեսիֆի ակումբի ֆուտբոլիստ։
Նվաճումներ
Ակումբային
Ազգային
Արտաքին Հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կաչաեթի
Կաչաեթի (კაჩაეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1180 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 18 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 94 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ամբրոլաուրի շրջան
Հաղթանակ (ֆիլմ, 1985)
Սյուժե
1945 թվականի ամռանը Պոտսդամի խորհրդաժողովի նախապատրաստման և անցկացման ժամանակ հանդիպում են երկու ռազմական թղթակիցներ՝ Խորհրդային Միությունից եկած Միխայիլ Վորոնովը և ամերիկացի Չարլզ Բրայթը։ 30 տարի անց նրանք կրկին հանդիպում են, այժմ՝ 1975 թվականի եվրոպական երկրների՝ խաղաղության և անվտանգության համար Հելսինկյան խորհրդակցության ժամանակ։
Ֆիլմը, նկարահանված լինելով Ալեքսանդր Չակովսկու «Հաղթանակ» վեպի հիման վրա, պատմում է երկու աշխարհների՝ սոցիալիզմի և կապիտալիզմի դիմակայության մասին։ Ֆիլմի գաղափարական հիմքը (ինչպես և վեպինը) կառուցված է ստեղծման ժամանակի իրողություններին լիովին համապատասխան։
Դերասանների կատարմամբ ֆիլմում ցուցադրվում են իրական պատմական կերպարներ՝ Ստալինը, Չերչիլը, Թրումանը և ուրիշներ։
Ներառված են 1975 թվականի վավերագրական կադրեր Բրեժնևի, Վիլսոնի, Ֆորդիի, Տիտոյի, Հոնեկերիի, Չաուշեսկուի, Գրոմիկոյի, Չեռնենկոյի և այլոց մասնակցությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:1984 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Արգեոս (լեռ)
Արգեոս, Առգենոս, Աոգեոս, Արգայոս, Արժեա, Արկեոս, Արղեոս, Արճեաս, Արճիաս, Արճիյաս, էրճիաս, էրճիեշ, էրճիես, էրջիաս, էրջիեշ, էրշյաս, ճեպելի էրճասիպ, Ջեբելի Երջասիբ, Ջեբելի էրջասիբ, լեռ Փոքր Հայքի արևմտյան սահմանի մոտ, Անտիտավրոս լեռնաշղթայում, Կեսարիա քաղաքից հարավ։ Արգեոս և նրա մյուս այլաձևերր ոմանք առաջացած են համարում նրա Արղեոս ձևից՝ վերջինս համարելով անվան հնագույն տարբերակը, ծագած argeantum («արծաթ») բառից, իսկ ֆրանսիացիների կողմից լեռը անվանված է Արժեա (Argéa)։ Արգեոս հրաբխային ծագումի վեհատեսիլ լեռ է, որը շրջակա բնակչության համար Մասիսի նման խորհրդավոր, ներշնչռղ և ժողովուրդը խորհրդանշող լեռ է եղել։ Բարձրություն 3916 մ։ Արգեոսի գագաթը ծածկված է հավերժական ձյունով։ Ունի երեք բարձրաբերձ գագաթներ Բուն կամ Մեծ Արգեոս, Հողային Արգնոս, Փոքր Արգեոս անուններով։ Այստեղից բխում են անուշահամ աղբյուրներ։ Արգեոսի լանջերին էր գտնվում Սուրբ Կարապետ վանքը, որն ըստ ոմանց հիշատակվում է IV դարից։ Լեռան ստորոտին կան կամարակապ և տաճարանման շինվածքների ցին ու ցան ավերակներ։ Դրանցից քիչ հեռու ավելի ընդարձակ տարածության վրա կան այլ ավերակներ ևս, որոնք ենթադրաբար համարվում են հին Կեսարիայի ավերակները։ Արգեոսը պատմական լեռ է։ Նրա պատկերը կա բազմաթիվ դրամների վրա։ Ստրաբոնի ժամանակներում (I դ. մ. թ. ա.), նրա իսկ վկայությամբ Արգեոս դեռևս գործող հրաբուխ էր։ Այն բոլորովին մարած էր կարծվում, երբ 1880 թ. կրկին գործել սկսեց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հրաբուխներ Կատեգորիա:Կայսերիի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Ալթափան
Ալթափան, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Կարմիր և Մակու գետերի ստորին հոսանքների ջրբաժան շրջանում, Կարմիրի գետաբերանից մոտ 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը մոտ 1288 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի լեռներ
Մեքենաժամանակ
Մեքենաժամանակ, 1․ ժամանակահատված, որի ընթացքում սարքավորումը (մեքենա, հաստոց, ագրեգատ, ապարատ) առանց բանվորի անմիջական մասնակցության փոփոխում է աշխատանքի առարկայի չափերը, ձևը կամ վիճակը։ 2․ ժամանակ, որ ԷՀՄ ծախսում է հաշվողական որոշակի աշխատանք կատարելիս։
Մեցցո-տինտո
Մեցցո-տինտո ( իտալ․ mezzo — միջին և tinto — գունավորված, երանգավորված), մետաղի վրա փորագրության տեսակ, որն առնչվում է խորը տպագրությանը։ Մեցցո-տինտոյի փորագրանկարի տպակաղապարը պատրաստելիս թիթեղի ողորկ մակերեսը մեխանիկական կամ քիմիական եղանակով դարձվում է հատիկավոր։ Տպագրելիս այդօրինակ թիթեղից ստացվում է միահավասար սև երանգ։ Հատիկավորված թիթեղի վրա (մաքուր կամ ներկապատ) ասեղով կամ մատիտով գծվում է պատկերը, նախատեսված լուսավոր մասերը հարթեցվում են կամ քերելով կոկվում՝ ստեղծելով ստվերից դեպի լույս աստիճանական անցումներ։ Մ-տ․ տեխնիկայով կատարված փորագրանկարներն առանձնանում են երանգների խորությամբ ու թավշակերպությամբ, լուսաստվերի էֆեկտների հարստությամբ ու նրբությամբ։ Մեցցո-տինտոյի եղանակը կիրառվում է նաև գունավոր տպագրության համար։ Այդ տեխնիկան հնարել է գերմանացի վարպետ Լ․ Զիգենը, XVII դ․ կեսին։ Լայնորեն տարածվել է 18-19-րդ դարերում, հիմնականում նկարների վերատպության համար։
Կատեգորիա:Էստամպ
Մարչենկով (Զիմովնիկի շրջան)
Մարչենկով (Марченков), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Լենինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Ալեսանդրո Տասոնի
Ալեսանդրո Տասոնի (Alessandro Tassoni, ), իտալացի բանաստեղծ։
Տասոնիի գրական-գեղագիտական հայացքները շարադրված են «Դատողություններ Պետրարկայի բանաստեղծությունների շուրջը» (1609) երկում և «Զանազան մտքեր» (1608-1620) հանրագիտական ստեղծագործության վերջին երկու գրքում, որոնցում նա պսակազերծել է 16-րդ դարի դասական պետրարկիզմը։ Տասոնիի «Ֆիլիպիկներ» (1614- 1615) և «Պատասխան Սոցինին» (1617) երկերում պաշտպանել է Իտալիայի ազգության անկախությունը։ Մեծածավալ ստեղծագործությունը «Հափշտակված դույլը» (գրված 1614-1615, հրատարակություն, 1622) պոեմն է, որով սկզբնավորվել է հեգնակատակերգրական ժանրը։ Պոեմում ծաղրվում են մասնատված Իտալիայի ֆեոդալական կարգերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի գրողներ
Նիկոլաևկա (գյուղ, Եմելչևի շրջան)
Նիկոլաևկա (Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 779 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,46 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 142,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չուլպան (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)
Չուլպան (Чулпан, Сулпан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 92 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի բնակավայրեր
(1474) Բեյրա
(1474) Բեյրա (Beira), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի օգոստոսի 20-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,732158 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,3896 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,0747 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1649,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218246 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 26,68° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1935 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Ռիցիկո
Ռիցիկո (Ritsiko), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մացինին (Զիմովնիկի շրջան)
Մացինին (Мацинин), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մտնում է Գաշունսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Շավարշ Սիմոնյան
Կենսագրություն և գործունեություն
1933-1937 թթ. սովորել է Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, ապա ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1941 թ. Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչվել է բանակ, ծառայելով սպայական կազմում։ Պատերազմի ավարտից հետո նշանակվում է հանրապետության կառավարությանն առընթեր կուլտուր–լուսավորական հիմնարկների կենտրոնական մեթոդական կաբինետի վարիչի տեղակալ, ապա՝ վարիչ։ Աշխատել է «Սովետական դպրոց» թերթի խմբագիր, Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի դպրոցական բաժնի վարիչ։
1955-1973 թթ. նշանակվում է հանրապետության լուսավորության մինիստր։ 1973 թվականին նշանակվում է մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, երկու Կարմիր դրոշի շքանշանով և այլ պարգևներով։
Հիշատակ
Նրա անունով է կոչվում Երևանի №112 փորձարարական ավագ դպրոցը, իսկ 2012 թ. ապրիլի 18-ին Երևանի ավագանու որոշմամբ համաձայնություն է տրվել Երևան քաղաքի Թումանյան փողոց 39 շենք հասցեում տեղադրելու նրա հուշատախտակը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Պառավաքար գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Winner (խումբ)
Winner (հանգըլ՝ 위너), հարավկորեական բոյ-բենդ, կազմավորվել է 2014 թվականին՝ YG Entertainment-ի կողմից։ Խումբը բաղկացած է չորս անդամներից` Կան Սընյուն, Սոն Մինհո, Կիմ Ջինու, Լի Սընհուն։ Նամ Թեհյոնը լքել է խումբը 2017 թվականին ։
Առաջին անգամ խումբը ներկայացել է Team A անվան տակ «Who is Next:WIN.Team A» գոյատևման ռեալիթի-շոուի ժամանակ` իրենց մրցակից Team B խմբի հետ, որոնք ձևավորվել էին YG Entertainment-ի կողմից։ Թիմերը մրցում էին միմյանց հետ` առաջնելույթ անելու իրավունք ստանալու համար, որպես YG-ի առաջին բոյ-բենդ վերջին ութ տարիների ընթացքում։ Հաղորդման վերջում, երբ Team A-ը զբաղեցրեց առաջին տեղը, նրանց տրվեց Winner անվանումը ։
Մի քանի հետաձգումներից հետո օգոստոսի 15-ին խումբը առաջնելույթ է արել Կորեայում, «YG Family» համերգի ժամանակ։ Օգոստոսի 17-ին նրանք մասնակցել են Inkigayo երաժշտական շոուին։ Սեպտեմբերի 10-ին խումբը առաջնելույթ է արել Ճապոնիայում ։ 2014 թվականին նրանց առաջնելույթը ճանաչվել է 2014 թվականի լավագույն քեյ-փոփ առաջնելույթ ։
Մինչ առաջնելույթը
2010 թվականին, խմբի ավագ Կան Սընյունը մասնակցել է Superstar K2 հաղորդմանը, որտեղ հասավ ֆինալային քառյակին։ 2011 թվականին նա պայմանագիր կնքեց YG Entertainment-ի հետ։ Նույն տարում նա առաջնելույթ է ունեցել, որպես դերասան՝ «Անզսպելի ոտքով հարված 3։ Գաճաճի վրեժը» սիթքոմում նկարահանվելով : 2013 թվականին նա հանդես է եկել, որպես սոլո արտիստ ։
Լի Սընհունը խմբի գլխավոր պարողն է։ Նա մասնակցել է K-Pop Star հաղորդման առաջին եթերաշրջանին և զբաղեցրել է չորրորդ տեղը։ Յան Հյոն Սոկը նկատել է Սընհունին և առաջարկել պայմանագիր կնքել YG Entertainment-ի հետ ։ Մայիսի 16-ին YG Entertainmentը հայտարարեց, որ նրանք պայմանագիր են կնքել Սընհունի հետ ։
Սոն Մինհոն մինչ լեյբլին միանալը, եղել է անդերգրաունդ ռեփեր։ Այդ ժամանակ նա համագործակցել է այլ անդերգրաունդ ռեփերների հետ, ովքեր հետագայում նույնպես հայտնի են դարձել, այդ ռեփերներից են Block B խմբի Zico-ն, P.O-ն, Կյոնոմը և SPEED խմբի նախկին անդամ Թեունը։ Մինհոն պետք է առաջնաելույթ ունենար Block B խմբում, բայց առաջնաելույթ առաջ լքել է խումբը՝ անձնական պատճառներով ։ 2011 թվականին առաջնելույթ է ունեցել է Y2Y Contents Company լեյբլի BoM խմբում, բայց երկու տարի անց այն լուծարվել է։ 2012 թվականին, որպես դերասան նկարահանվել է «Քեյ փոփ։ Ողջ մնալու դպրոց» հեռուստասերիալում ։ 2013 թվականին պայմանագիր է կնքել YG Entertainment լեյբլի հետ։
2013–2014: WIN: Who Is Next և առաջնաելույթ
2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, երբ նրանք հաղթեցին «Who is Next: WIN» ռեալիթի շոուի ֆինալային փուլը, YG Entertainment-ը նրանց խմբի համար ընտրեց Winner անվանումը։ Շոուից հետո հայտարարվեց, որ Winner-ը և Team B-ն հոկտեմբերի 28-ին կթողարկեն երկու միասնական երգ, որից հետո Winner խմբի անդամները նոյեմբերի 15-ից սկսած, որպես պարողներ կմասնակցեն BIGBANG խմբի Ճապոնիայում կազմակերպած համերգային շրջագայությանը։
2013 թվականի նոյեմբերի 9-ին BIGBANG խմբի Թեյանգը թողարկեց «Ringa Linga» երգի տեսահոլովակը, որտեղ Winner խմբի անդամները նկարահանվել են, որպես պարողներ ։
Դեկտեմբերի 13-ից խումբը նկարահանվում են իրենց WINNER TV ռեալիթի հաղորդմանը, որը հեռարձակվում է Mnet հեռուստաալիքով և ունի տաս էպիզոդ ։
2014 թվականին Սընգյունը և Մինհոն մասնակցել են Յուն Ջոն Շինի թրեքի ձայնագրմանը ։ Հունիս և օգոստոս ամիսներին YG Entertainment-ը հանրությանը ներկայացրեց խմբի նկարներ և հոլովակներ, ինչը նշանակում էր որ խումբը շուտով առաջնաելույթ կունենա   ։
Winner խմբի պաշտոնական առաջնաելույթը տեղի ունեցավ օգոստոսի 6-ին, երբ նրանք թողարկեցին «2014 S/S» ալբոմը ։ Խմբի առաջնաելույթը օրը, լեյբլի ակցիաների գինը մեծացավ 6.57%-ով ։ Օգոստոսի 17-ին մասնակցել են Inkigayo շոոին և նրանք շատ արագորեն կարողացան M! Countdown շոուի ժամանակ զբաղեցնել առաջին հորիզոնականը ։ Խմբի պաշտոնական ֆան ակումբի անունը «Inner Circle» է ։ Ալբոմի թողարկմանը հաջորդեց դրա գլխավոր երկու երգերի՝ «Color Ring» և «Empty» տեսահոլովակների թողարկումը , ալբոմը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը «Billboard World Albums Chart» հիթ շքերթում  ։ Օգոստոսի 30-ին թողարկվեց Մինհոյի «I'm Him» տեսահոլովակը ։
2016: Վերադարձ
Փետրվարի 1-ին, 18-ամսյա ընդմիջումից հետո խումբը վերադարձավ «EXIT:E» ալբոմի առաջին մասին։ Ներկայացրել են 3 տեսահոլովակ, որից երկուսը երգել են ամբողջ խմբով, դրանք են «Sentimental (센치해)»-ը և «Baby Baby»-ն, իսկ երրորդը՝ Նամ Թեհյոնի սոլո երգն է, որը կոչվում է «I'm Young (좋더라)»։ Խումբը հեռուստատեսություն վերադարձել է փետրվարի 4-ին, մասնակցելով Mnet հեռուստաալիքի MCOUNTDOWN հաղորդմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր
Ստեպովկա (գյուղ, Կրեմենչուգի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ստեպովկա գյուղում բնակվում էր 85 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժուան Սիլվեյրա դոս Սանտուշ
Ժուան Սիլվեյրա դոս Սանտուշ (Juan Silveira dos Santos, ), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, իտալական Ռոմա ֆուտբոլային ակումբի նախկին կենտրոնական պաշտպան, ներկայումս հանդես է գալիս բրազիլական Ինտերնացիոնալ ակումբում։
Սրի ստվերում
«Սրի ստվերում» (Zobena ēnā), 1976 թվականի խորհրդային կինոֆիլմ, պատմական դրամա։ Անվան մեկ այլ տարբերակ է՝ «Սրի վախի ներքո»։
(9333) Հիրաիմասա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,580898 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1279 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0339 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1514,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23771 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,12° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սրի ստվերում
Սյուժե
Դղյակում գտնվող վարձկանների հրամանատար Յակուբովսկին փորձում է հասնել Մայայի սիրուն, բայց աղջիկը փեսացու ունի՝ հասարակ գյուղացի Կասպերսը։ Չցանկանալով խայտառակվել՝ Տուրայդյան վարդը մահը նախընտրում է անպատվությունից։
Լրացուցիչ փաստեր
Սկզբում նախատեսվել է ֆիլմ նկարահանել Ռայնիսի «Սերն ավելի ուժեղ է, քան մահը» պիեսի հիման վրա, սակայն աշխատանքի ընթացքում սցենարը զգալիորեն շեղվել է բնօրինակից։ Որոշվել է բեմադրել ինքնուրույն ժապավեն՝ Տուրայդյան վարդի լեգենդի թեմայով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիգայի կինոստուդիայի ֆիլմեր
Աստերոիդների ցանկ (102201-102300)
Աստերոիդների ցանկ (102101-102200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (102301-102400)
Լեոնտի Մրովելի
Լեոնտի Մրովելի կամ Ղևոնդ Ռուիսեցի (ლეონტი მროველი, ), XI դարի վրաց պատմիչ, եպիսկոպոս, «Քարթլիի կյանքը» («Քարթլիս ցխովրեբա», Լեոն Մելիքսեթ-Բեկը երկի անունը թարգմանել է որպես՝ «Վրաց թագավորների և նախահայրերի ու տոհմերի պատմությունը») պատմական երկի հեղինակներից (կազմիչներից) մեկը։ Երկը գրելիս հեղինակը օգտվել է նաև հայկական աղբյուրներից, մասնավորապես՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունից»։
Լեոնտի Մրովելու երկից Հայայստանի պատմությանը վերաբերող հատվածները թարգմանվել են հայերեն Մելիքսեթ–Բեկի կողմից և հրատարակվել «Վրաց աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին» ժողովածուում (Երևան, 1934, էջեր 140-184)։
Ենթադրվում է, որ «Մրովելի»-ն ոչ թե այս պատմիչի ազգանունն է, այլ՝ մականունը, որ առաջացել է այն թեմի անվանումից, որի եպիսկոպոսն է եղել ինքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի պատմիչներ Կատեգորիա:Վրացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Մեքենաբուժություն
Մեքենաբուժություն, մեխանոթերապիա (< հուն․ μηχανή – մեքենա և թերապիա), բուժման մեթոդ, նպատակն է առանձին հոդերում շարժումների զարգացումը՝ հատուկ սարքերով ֆիզիկական վարժությունների կատարմամբ։ Հիմնադիրը շվեդ բժիշկ Դ․ Ցանդերն է։ Տարբեր տիպի սարքերի օգտագործումը հիմնավորված է հոդերի շարժումների կենսամեխանիկայով։ Շարժումները խիստ մեկուսացած են և համապատասխանում են որոշակի հոդի կամ մկանախմբի։ Սարքերի դիմադրությունն ավելացնելով կամ պակասեցնելով կարելի է փոփոխել հոդի ծանրաբեռնվածությունը։ Հատուկ հարմարանքների օգնությամբ հնարավոր է փոխել ռիթմիկ շարժումների արագությունը։ Վարժություններին բնորոշ է շարժումների ավտոմատացումը, որի դեպքում բացառվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի կոորդինացնող ազդեցությունը։ Մեքենաբուժությունն ինքնուրույն նշանակություն չունի, այն կիրառվում է բուժական ֆիզկուլտուրայում՝ որպես լրացուցիչ ներգործություն հենաշարժական ապարատի տարբեր հատվածների վրա։
Հայաստանում բուժական մարմնամարզության սարքերի համալիր է մշակել Գ․ Մինասյանը։
Կատեգորիա:Բուժում
Մոկրի Գաշուն (Զիմովնիկի շրջան)
Մոկրի Գաշուն (Мокрый Гашун), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանում։ Մոկրոգաշունսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Ալան
Ալան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Մոկրի Գաշուն (Զիմովնիկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Զիմովնիկի շրջանի բնակավայրեր
Ալան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չուլպան (գյուղ, Երմեկեևսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Բաբելոնի աշտարակը (սերիալ)
Բաբելոնի աշտարակը (Torre de Babel), բրազիլական հեռուստասերիալ արտադրված Ռեդե Գլոբոյի կողմից, հեռարձակվել է 1998 թվականից։ Հիմնականում սցենարը վերաբերվում է հին կտակարանի Բաբելոնի պատմությանը. մարդիկ ապրում են մի վայրում, որտեղ պատժվում են իրենց հպարտության և միմյանց չհասկանալու համար։ 1998 թվականին սերիալն անրադարձավ միասեռակնությանը, ընտանեկան բռնությանը և թմրամոլությանը։ Հեռուստասերիալում հայտնի դերասանուհի Քրիստիանե Տորլոնին մարմնովորեց լեսբուհու դեր, իսկ երիտասարդ դերասանուհի Ադրիանա Էստևեսը փայլեց իր դերասանական խաղով։ Հեռուստասերիալը 2000 թվականին ցուցադրվեց Հայաստանի ազգային հեռուստատեսությամբ։
Դերերում
Կատեգորիա:Բրազիլական հեռուստասերիալներ
Հյուղակներ (նկար, Վան Գոգ)
«Հյուղակներ» կամ «Խրճիթներ» (Een groep huizen), հոլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի կտավներից։ Նկարել է 1890 թվականի մայիսին՝ մահվանից մի քանի ամիս առաջ։
Ստեղծման պատմություն
Ինչպես այդ շրջանի մյուս նկարներում, «Հյուղակներում» ևս իշխում է հանգիստ մթնոլորտը տաք բաց դեղին և սառը կապտականաչ երանգների գերակշռմամբ։ Չնայած դրան՝ նկարչական ոճը անհանգիստ է, կտրուկ, «վեր բարձրացող» և իջնող նյարդային հատվածներով, որոնք ստեղծում են լարվածության և թաքնված տագնապի զգացում ։
Գտնվելու վայր
«Հյուղակներ» նկարը գտնվում էր կոլեկցիոներ Իվան Աբրամովիչ Մորոզովի անձնական հավաքածուում։ 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Մորոզովի հավաքածուն տեղափոխվեց Նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարան, որը փակվեց 1948 թվականին, իսկ հավաքածուն բաժանվեց Պուշկինի թանգարանի և Էրմիտաժի միջև։ «Հյուղակները» այն կտավներից է, որը տեղափոխվել է Էրմիտաժ և ցուցադրվում է մինչ օրս։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ‎ Կատեգորիա:1890 նկարներ Կատեգորիա:Էրմիտաժի նկարներ
Սեբաստիայի վիլայեթ
Սեբաստիայի վիլայեթ, Սվազի վիլայեթ կամ Ռումի Էյալեթ, հայկական աղբյուրներում՝ Սեբաստիայի կուսակալություն կամ Սեբաստիայի նահանգ, վարչատարածքային միավոր օսմանյան Թուրքիայում։ Կոչվել է վարչական կենտրոնի՝ Սեբաստիա քաղաքի անունով։
Աշխարհագրություն
Հիմնականում հին Փոքր Հայքի տարածքին համապատասխանող Սեբաստիայի նահանգը օսմանյան թուրքերը զավթել են XV դարի առաջին քառորդին։ Մինչև XVI դարի սկիզբն այն օսմանյան սուլթանության արևելյան սահմանային նահանգն էր, որը հյուսիսից սահմանակից էր Տրապիզոնի կայսրությանը (մինչև 1461), արևելքից՝ նախ ակկոյունլուների տիրակալությանը (մինչև 1502), ապա՝ Սեֆյան Պարսկաստանին (մինչև 1514), հարավից՝ Եգիպտոսի Մամլուքյան սուլթանությանը (մինչև 1516)։
XVI դարի սկզբից տարածվում էր Անատոլիայի (Անկյուրա) Կարամանի, Մարաշի, Կարնո, Տրապիզոնի նահանգների և Սև ծովի միջև։ Վարչականորեն բաժանված էր յոթ գավառի (թուրքերեն սանջակ կամ լիվա) Սեբաստիայի, Ամասիայի, Չորումի, Բոզոքի, Ջանիկի, Տեվրիկի և Արաբկիրի։ XIX դարի կեսին Սեբաստիայի վիլայեթին միացվեց նաև նախկինում Էրզրումի փաշայության կազմում գտնվող Շապին-Գարահիսարի գավառը։
XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Սեբաստիայի վիլայեթը հյուսիսից սահմանակից էր Կասաամունիի և Տրապիզոնի, արևելքից՝ Էրզրումի և Խարբերդի, հարավից՝ Հալեպի և Ադանայի, արևմուտքից՝ Անգորայի վիլայեթներին։ Տարածությունը 83700 կմ2 էր։
Սեբաստիայի վիլայեթի ռելիեֆը լեռնային է։ Արևելքից արևմուտք ձգվում են երեք լեռնաշղթաներ՝ Ջանիկի (հյուսիսում), Հյուսիսային Տավրոսի (միջին մասում) և Ներքին Տավրոսի (հարավում)։ Նահանգի տարածքը արևելքից արևմուտք հատում են երկու խոշոր գետ՝ Հալիսը (թուրքերեն Կըզըլ-ըրմակ - Կարմիր գետ) և Իրիսը (թուրքերեն Յեշիլ-ըրմակ - Կանաչ գետ)։ Լճերը սակավ են (ամենախոշորի՝ Լադիկի երկարությունը ձնհալի ժամանակ հասնում է մինչև 11 կմ)։
Կլիմա
Նահանգի կլիման բազմազան է․ հյուսիսում և արևելքում (Եվդոկիա, Շապին-Գարահիսար), որտեղ լեռների բարձրությունը հասնում է 1500 մ և ավելի, ձմեռը երկար է և խստաշունչ (ջերմաստիճանը հասնում է -12 °C-ից -16 °C-ի, երբեմն՝ մինչև -25° С), ամառը՝ կարճ (միջին ջերմաստիճանը մոտ 25° С է, առավելագույնը 35 °C-ից չի անցնում)։ Հարավային և արևմտյան սարահարթերում ձմեռային միջին ջերմաստիճանը -6 °C-ից -10° С է, իսկ ամռանը հաճախ ջերմաստիճանը ստվերում հասնում է 38 °C-ի։