cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականություն
Էներգետիկ ռազմավարություն
Ռազմավարությունը լրամշակվեց Վլադիմիր Պուտինի նախագահության օրոք։ 2000 թվականի նոյեմբերի 23-ին կառավարությունը հաստատեց մինչև 2020 թվականի Ռուսաստանի էներգետիկ ռազմավարության հիմնական դրույթները։ 2002 թվականի մայիսի 28-ին Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարարությունը մանրամասն նկարագրեց հիմնական դրույթները։ Այս փաստաթղթերի հիման վրա մինչև 2020 թվականը Ռուսաստանի նոր էներգետիկ ռազմավարությունը հաստատվել է 2003 թվականի մայիսի 23-ին և կառավարության կողմից` 2003 թվականի օգոստոսի 28-ին։ Էներգետիկ ռազմավարության հիմնական նպատակը սահմանվել է վառելիքի ու էներգետիկ խառնուրդի ավելի լավ որակի հասնելը և համաշխարհային շուկայում ռուսական էներգիայի արտադրության ու ծառայությունների մրցունակության բարձրացումը։ Այդ նպատակով երկարաժամկետ էներգետիկ քաղաքականությունը պետք է կենտրոնանար էներգետիկ անվտանգության, էներգաարդյունավետության, բյուջեի արդյունավետության և էկոլոգիական էներգետիկ անվտանգության վրա ։
Էներգետիկ ռազմավարությունը սահմանում է Ռուսաստանի էներգետիկ ռազմավարության հիմնական գերակայությունը որպես էներգաարդյունավետության բարձրացում (նկատի ունի արտադրության և էներգամատակարարման ծախսերում էներգիայի ինտենսիվության նվազում), շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցում, կայուն զարգացում, էներգետիկայի զարգացում և տեխնոլոգիական զարգացում, ինչպես նաև արդյունավետության և մրցունակության բարելավում ։
Բնական գազ
Ռուսաստանում հիմնական բնական գազի արտադրողներն են «Գազպրոմ», «Նովատեկ», «Իտեռա», «Նորթգազ» և «Ռոսպան» գազային ընկերությունները, ինչպես նաև «Սուրգուտնեֆթեգազ», «ՏՆԿ-ԲՊ», «Ռոսնեֆթ» և «Լուկօյլ» ինտեգրված նավթային ու գազային ընկերությունները ։
Մեծամասամբ պետականաշնորհված «Գազպրոմը» ունի բնական գազատարների մենաշնորհ և ունի բնական գազի արտահանման բացառիկ իրավունք՝ տրված «Գազի արտահանման մասին» դաշնային օրենքով, որն ուժի մեջ է մտել 2006 թվականի հուլիսի 20-ից ։ «Գազպրոմը» վերահսկողություն ունի նաև Կենտրոնական Ասիայից դուրս գտնվող բոլոր գազատարների վրա, և այդպիսով վերահսկում է մուտքը եվրոպական շուկա ։  Ռուսաստանն օգտագործել է Կենտրոնական Ասիայի գազը, առաջին հերթին Թուրքմենստանի գազը, այն դեպքերում, երբ ինքը չի կարողացել կատարել սեփական արտադրության իր առաքման բոլոր պարտավորությունները ։  Օրինակ՝ 2000 թվականին «Գազպրոմը» թույլ տվեց Թուրքմենստանին իր խողովակաշարերով գազ մատակարարել Ռուսաստանի ներքին շուկա, որպեսզի «Գազպրոմը» կարողանա կատարել իր պարտավորությունները եվրոպական հաճախորդների առջև ։
Պատմականորեն Մեդվեժյեի, Ուրենգոյի և Յամբուրգի գազի հանքավայրերը կազմել են «Գազպրոմի» արտադրության հիմնական մասը ։ Այնուամենայնիվ, առաջիկա 10-20 տարիներին «Գազպրոմի» արտադրության աճող մասնաբաժինը կհասնի նոր հանքավայրերի։
Էներգետիկ ռազմավարությունը նախատեսում է, որ Գազպրոմից բացի, մնացյալ արտադրությունը 2008 թվականին 17% բաժնեմասից բարձրանա 25-30% մինչև 2030 թվականը, ինչը ենթադրում է տարեկան 114-ից մինչև մոտ 245 մետր խորանարդի աճ ։
Ռուսական բնական գազի հիմնական արտահանման շուկաներն են Եվրամիությունն ու ԱՊՀ-ն։ Ռուսաստանը մատակարարում է ԵՄ գազի սպառման քառորդ մասը՝ հիմնականում Ուկրաինայի (Սոյուզ, Եղբայրություն) և Բելառուսի (Յամալ-Եվրոպա գազատար) միջով։ Հիմնական ներկրողներն են Գերմանիան, ինչպես նաև Ուկրաինան, Բելառուսը, Իտալիան, Թուրքիան, Ֆրանսիան և Հունգարիան
Վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը 2009 թվականի սեպտեմբերին ասաց, որ Ռուսաստանը մոտ ժամանակներս կփորձի ազատականացնել ներքին գազի շուկան, բայց մոտ ապագայի հեռանկարում կպահպանի «Գազպրոմի» արտահանման մենաշնորհը ։
Նավթ
Էներգետիկան խորհրդային տնտեսության ողնաշարն էր։ 1973 թվականի նավթային էմբարգոն շրջադարձային պահ դարձավ խորհրդային հասարակության համար։ Նավթի գնի բարձրացումն ամբողջ աշխարհում ԽՍՀՄ-ին դրդեց սկսել նավթի արտահանումը փողի ու արևմտյան տեխնոլոգիայի դիմաց։ Արևմուտքի՝ ռուսական ռեսուրսներից կախվածության ավելացումը էլ ավելի ամրապնդեց Ռուսաստանի էներգետիկ ոլորտի կարևորությունը ընդհանուր տնտեսության համար ։
Երբ գլոբալ տաքացման պատճառով Արկտիկայի սառույցը հալվում է, ենթադրվում է, որ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում նավթի որոնման հեռանկարը մեծանում է ։ 2001 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ռուսաստանը փաստաթղթեր ներկայացրեց ՄԱԿ-ի մայրացամաքային ծանծաղուտի սահմանների վերաբերյալ հանձնաժողով, որով պնդում էր, որ Ռուսաստանի մայրացամաքային ծանծաղուտի սահմանափակումները ընդլայնում է նախորդ 200 մղոնի գոտուց դուրս`Ռուսաստանի արկտիկական հատվածում ։ 2002 թվականին ՄԱԿ-ի հանձնաժողովը առաջարկեց Ռուսաստանին լրացուցիչ հետազոտություններ կատարել, որոնք սկսվել են 2007 թվականին ։ Ենթադրվում է, որ տարածքը կարող է պարունակել 10 մլրդ տոննա գազի և նավթի պաշարներ ։
Ֆորցա դ’Ագրո
Ֆորցա դ’Ագրո (Forza d'Agrò) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականություն
Էլեկտրաէներգիա
Ռուսական էլեկտրաէներգիայի շուկայում գերակշռում են «Ինտեր ՌԱՕ»-ն և «Գազպրոմ Էներգոհոլդինգ»-ը` «Գազպրոմի» էլեկտրաէներգիայի արտադրության դուստր ձեռնարկությունը։ Մինչ արտադրությունն ու մանրածախ վաճառքը բաց են մրցակցության համար, փոխանցումն ու բաշխումը մնում են պետական վերահսկողության ներքո։
Վերջին տարիներին տեղի են ունեցել մի քանի հոսանքազրկումներ, մասնավորապես` 2005 թվականի Մոսկվայի հոսանքազրկումները ։
Ֆորցա դ’Ագրո
Բնակչությունը կազմում է 860 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 78 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 11 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98030։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0942։
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականություն
Կլիմայի փոփոխություն
Վլադիմիր Պուտինը հաստատեց Կիոտոյի արձանագրությունը 2004 թվականի նոյեմբերի 4-ին, իսկ Ռուսաստանը 2004 թվականի նոյեմբերի 18-ին պաշտոնապես տեղեկացրեց ՄԱԿ-ին դրա վավերացման մասին։ Ռուսաստանի վավերացման հարցը հատկապես ուշադրությամբ դիտվեց միջազգային հանրության շրջանում, քանի որ համաձայնագիրն ուժի մեջ մտավ Ռուսաստանի վավերացումից 90 օր անց (2005 թվականի փետրվարի 16)։
Նախագահ Պուտինը ավելի վաղ՝ 2004 թվականի սեպտեմբերին, Ռուսաստանի կառավարության հետ հօգուտ արձանագրության որոշում կայացրեց՝ ընդդիմանալով Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիային, Արդյունաբերության և էներգետիկայի նախարարության և այդ ժամանակվա նախագահի տնտեսական հարցերով խորհրդատուն Անդրեյ Իլլարիոնովին՝ ԵՄ-ի կողմից ԱՀԿ-ում Ռուսսաստանի անդամակցությանն աջակցելու համար ։ Ինչպես կանխատեսվում էր դրանից հետո, խորհրդարանի ստորին (2004 թվականի հոկտեմբերի 22-ին) և վերին պալատի վավերացումը խոչընդոտների չի հանդիպել։
Ֆորցա դ’Ագրո
Աշխարհագրություն
Բնակչության աճ։
Ռուսաստանի էներգետիկ քաղաքականություն
Կլիմայի փոփոխություն
Կիոտոյի արձանագրությունը արտանետումները սահմանափակում է մինչև 1990 թվականի մակարդակի տոկոսային աճ կամ նվազում։ Ռուսաստանը չի ենթարկվել պարտադիր կրճատումների, քանի որ նրա ջերմոցային գազերի արտանետումները զգալիորեն ցածր են 1990 թվականի ելակետիc՝ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տնտեսական արտադրանքի անկման պատճառով ։ Դրա պատճառով, չնայած իր աճող տնտեսությանը, Ռուսաստանը մինչև 2012 թվականը ոչ մի դեպքում չի գերազանցել 1990 թվականի արտանետումների մակարդակը, որը Կիոտոյի արձանագրության մեկնարկման տարին է ։
Ռուսաստանը և ՕՊԵԿ-ը
Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպությունը մի քանի անգամ անհաջող կերպով խնդրել է Ռուսաստանին անդամակցել ։ 2008 թվականին նավթի գների անկման հետ մեկտեղ, Ռուսաստանը հայտարարեց, որ կաշխատի ՕՊԵԿ-ի հետ`արդյունահանման կրճատումը համակարգելու ուղղությամբ ։
Հաղորդվում էր, որ 2013 թվականին Սաուդյան Արաբիան Ռուսաստանին հորդորում էր միանալ ՕՊԵԿ-ին, բայց Ռուսաստանը մերժեց առաջարկը։ Ռուսաստանը հայտնել է իր ցանկությունը դառնալ դիտորդ ՕՊԵԿ-ում, ինչը կարող է հանգեցնել ավելի մեծ հաղորդակցության, որը Ռուսաստանը փնտրում է 2014 թվականի նավթի գնի անկումից սկսած ։ 2015 թվականին գնահատվում էր, որ ՕՊԵԿ-ի հետ աշխատող Ռուսաստանը մոտ մեկ երրորդով կբարձրացնի կարտելի ազդեցությունը ։
Ռուսաստանը և ՕՊԵԿ-ը 1999 թվականի մարտին նավթի արդյունահանման կրճատման մի քանի պայմանագրեր են կնքել նավթի գինը բարձրացնելու համար, երբ ՕՊԵԿ-ի և ոչ-ՕՊԵԿ-ի նավթարդյունաբերողների միջև համաձայնագրի շրջանակներում գործարք է կնքվել հումքի գները ցածր մակարդակից բարձրացնելու մասին ։
2015 թվականի հունիսին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Սաուդյան Արաբիայի նավթի և հանքային ռեսուրսների նախարար Ալի ալ-Նաիմիի հետ ընդունեց փոխթագաժառանգ Մուհամմադ իբն Սալմանին։ Վերջինս խոսեց երկու երկրների միջև նավթային դաշինք ստեղծելու մասին` ի շահ միջազգային նավթային շուկայի, ինչպես նաև արտադրող երկրների և շուկան կայունացնելու և բարելավելու ։ 2016 թվականի նոյեմբերի վերջին Ռուսաստանը համաձայնել է միանալ ՕՊԵԿ-ի երկրներին՝ նավթի արդյունահանման ծավալները կրճատելու համար, ընդ որում կրճատումներն ուժի մեջ են մտնում 2017 թվականի հունվարի 1-ից և տևելու են վեց ամիս   ։
Էներգիան արտաքին քաղաքականության մեջ
Ռուսաստանի էներգետիկ գերտերության կարգավիճակը 2006 թվականին բուռն թեմա դարձավ Եվրամիությունում ։ Ռուսաստանի բնական գազի մեծ պաշարները օգնել են նրան գերտերության տիտղոսը շնորհել առանց շատ բանավեճերի ։
Ռուսաստանը բնութագրել է բնական գազը՝ որպես հիմնական ռազմավարական ակտիվ, և 2006 թվականի հուլիսի 20-ից «Գազպրոմն» ունի բնական գազ արտահանելու բացառիկ իրավունք։ Ռուսաստանի կառավարությունը «Գազպրոմի» խոշորագույն բաժնետերն է, և նրան մեղադրում են քաղաքական պատճառներով գները շահարկելու մեջ, մասնավորապես ԱՊՀ երկրներում ։
Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցումից և 2014 թվականին Արևելյան Ուկրաինայի պատերազմին ներգրավվելուց հետո արևմտյան երկրները պատժամիջոցներ կիրառեցին՝ ուղղված Ռուսաստանի նավթի և գազի սեկտորի դեմ։ Պատժամիջոցները չհանգեցրին Ռուսաստանի տնտեսության փլուզմանը, բայց նոր նավթագազային հանքավայրերի շահագործման երկարատև հետամնացության պատճառով կարող են ավելի երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ ռուսական նավթի արդյունահանման վրա ։
Էներգետիկ վեճեր
Ռուսաստանը մեղադրվում է Արևմուտքում (այսինքն Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում) իր բնական ռեսուրսներն՝ որպես քաղաքական գործիք, օգտագործելու մեջ, որը պետք է կիրառվի օրինախախտ պետությունների դեմ, ինչպիսիք են Վրաստանը, Ուկրաինան և այլ պետություններ, որոնց նա ընկալում է որպես իր հզորության խոչընդոտներ։ Ըստ մեկ գնահատման՝ 1991 թվականից ի վեր տեղի են ունեցել ավելի քան 55 էներգետիկ վեճեր, որոնցից ավելի քան 30-ը ունեցել են քաղաքական հիմքեր։ Միայն 11 վեճ քաղաքական հիմքեր չեն ունեցել ։ Մյուս կողմից, Ռուսաստանի պաշտոնյաները սիրում են իրենց արևմտյան գործընկերներին հիշեցնել, որ նույնիսկ Սառը պատերազմի թեժ պահին Խորհրդային Միությունը երբեք չի խաթարել Արևմուտքին էլեկտրաէներգիայի մատակարարումը ։ Եվ այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի էլեկտրաէներգիան՝ որպես արտաքին քաղաքական գործիք օգտագործելու կարողությունը, կաշկանդված է բազմաթիվ գործոններով ։
Ռուսաստանն իր հերթին մեղադրում է Արևմուտքին շուկայական սկզբունքներին վերաբերող երկակի ստանդարտներ կիրառելու մեջ՝ նշելով, որ ինքը գազ է մատակարարում տվյալ պետություններին համաշխարհային շուկայի մակարդակից զգալիորեն ցածր գներով, իսկ որոշ դեպքերում այդպիսին է մնում նաև թանկացումներից հետո։ Ռուսաստանը պնդում է, որ պարտավոր չէ արդյունավետորեն սուբսիդավորել հետխորհրդային երկրների տնտեսությունները` նրանց ռեսուրսներ մատակարարելով շուկայականից ցածր գներով։
Նախկին Խորհրդային Միության պետությունների համար մատակարարման ընդհատումների վտանգ դեռ կա։ Կախված երկկողմ հարաբերություններից և ներկա համատեքստից․ մասնակի և (կամ) կարճատև անջատումների ռիսկը մեծ է։ 1991 թվականից էներգիայի լծակն օգտագործվում է Էստոնիայի, Լատվիայի, Լիտվայի, Ուկրաինայի, Բելառուսի, Մոլդովայի, Վրաստանի վրա քաղաքական կամ տնտեսական ճնշում գործադրելու համար, ինչը հետագայում ազդեց Եվրոպայի մեծ մասի վրա։ Ռուսաստանի հարկադրական քաղաքականության անմիջական պատճառները, կարծես, քաղաքական զիջումն են ընթացող բանակցություններում, ենթակառուցվածքների գրավումն ու տնտեսապես բարենպաստ գործարքների կնքումը կամ քաղաքական հայտարարություններ անելը։ Դեպքերի մեծ մասում կան տնտեսական հիմքեր, և Ռուսաստանի պահանջները պարտքերի վճարման համար օրինական են։ Այնուամենայնիվ, դեպքերի կեսից ավելիում կան նաև քաղաքական հիմքեր, և մի քանի դեպքերում ակնհայտ են բացահայտ քաղաքական պահանջները ։
Ադրբեջան և Հայաստան
Վլադիմիր Սոկորը նկատել է, որ մեկ տարի առաջ արևմտամետ Վրաստանի նման ռուսամետ Հայաստանը տուժեց նույն 100%-անոց գնի թանկացումից ։
Բելառուս
Ռուսաստան-Բելառուս էներգետիկ վեճը սկսվեց այն ժամանակ, երբ ռուսական պետական գազամատակարար «Գազպրոմը» պահանջեց բարձրացնել բենզինի գները, որը վճարում է Բելառուսը, երբ վերջինս սերտորեն դաշնակցում է Մոսկվայի հետ և ազատ միութենական պետություն է ստեղծում Ռուսաստանի հետ։ Այն սրվեց 2007 թվականի հունվարի 8-ին, երբ ռուսական պետական «Տրանսնեֆտ» գազատար խողովակաշարային ընկերությունը դադարեցրեց նավթի մղումը « Դրուժբա» նավթատարի մեջ, որն անցնում էր Բելառուսով ։ «Տրանսնեֆտը» մեղադրում է Բելառուսին այն բանի համար, որ նա ստիպել է դադարեցնել աշխատանքը՝ խողովակաշարից նավթ գողանալով, և դադարեցնել է նավթի փոխադրումը ։ Հունվարի 10-ին «Տրանսնեֆտը» վերսկսեց նավթամթերքի արտահանումը խողովակաշարով այն բանից հետո, երբ Բելառուսը դադարեցրեց սակագինը ։
Չեխիա
2008 թվականի հուլիսի 9-ին Միացյալ Նահանգների և Չեխիայի միջև հակաբալիստիկ հրթիռային համակարգի ռադարի տեղակայման մասին համաձայնագիր ստորագրելուց հետո, ռուսական նավթի հոսքը Դրուժբա խողովակաշարով դեպի Չեխիա սկսեց կրճատվել։ Չնայած պաշտոնապես չէր պնդվում նավթի մատակարարումների կրճատման և ռադարային համաձայնագրի կապը, այն կասկածվում էր։ «Տրանսնեֆտը» հերքեց ռադարային համաձայնագրի հետ կապ ունենալը` ասելով, որ կրճատումը զուտ առևտրային է, քանի որ «Թաթնեֆտը» ու «Բաշնեֆտը» սկսեցին ավելի շատ նավթ վերամշակել իրենց վերամշակման գործարաններում ։ Չնայած վարչապետ Պուտինը փոխվարչապետ Իգոր Սեչինին խնդրեց «աշխատել բոլոր գործընկերների հետ, որպեսզի խափանումներ չլինեն», իրականում մատակարարումները կրճատվեցին մինչև 50% ։
Վրաստան
2006 թվականի հունվարին Հյուսիսային Օսիայի ենթադրյալ դիվերսիաներում տեղի ունեցան միաժամանակ երկու պայթյուններ Մոզդոկ-Թբիլիսի խողովակաշարի հիմնական ճյուղի և պահուստային ճյուղի վրա Ռուսաստանի սահմանային Հյուսիսային Օսիա շրջանում։ Վրաստանի հարևանությամբ գտնվող Կարաչաևո-Չերկեսիա շրջանի հարավային տարածաշրջանում էլեկտրաէներգիայի փոխանցման գիծը պայթյունի արդյունքում իջեցվեց մի քանի ժամ անց։ Վրաստանի նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին մեղադրել է Ռուսաստանին ամենացուրտ եղանակի ժամանակ Վրաստանի էներգետիկ համակարգի վրա ճնշում գործադրելու մեջ ։
2006 թվականի նոյեմբերի 1-ին «Գազպրոմը» հայտարարեց, որ կառուցելու է ուղիղ գազատար դեպի Վրաստանի անջատված տարածաշրջան` Հարավային Օսիա։ Խողովակաշարի աշխատանքները սկսվել են Հարավային Օսիայի՝ Վրաստանից բաժանվելու մասին նոյեմբերի 12-ին անցկացվող հանրաքվեից անմիջապես առաջ ։ 2007 թվականի հունվարի 1-ից «Գազպրոմը» բարձրացրեց Վրաստան մատակարարվող բնական գազի գինը միջազգային միջադեպից հետո, որը ենթադրաբար փորձում էր ուժեղ ազդեցություն ունենալ վրացական ղեկավարության կողմից Մոսկվայի դեմ։ Ներկայիս գինը հազար խորանարդ մետրը 235 ԱՄՆ դոլար է, որն ամենաբարձրն է ԱՊՀ երկրների շարքում։
1990-ականների սկզբից Վրաստանից փաստացի անկախացած Հարավային Օսիայի ինքնավար շրջանի շուրջ 2008 թվականի օգոստոսի ռազմական բախումը Վրաստանի և Ռուսաստանի միջև, հավանաբար, փոփոխեց ուժերի հավասարակշռությունը Կասպից և Կենտրոնական Ասիայի էներգետիկայի ապագայի ձևավորման մեջ ներգրավված հիմնական դերակատարների միջև, ներառյալ․
• Արտադրող և տարանցիկ երկրներ՝ Ադրբեջան, Վրաստան, Ղազախստան, Թուրքմենստան, Ուզբեկստան, Թուրքիա և Իրան
Այս տրանզիտային երթուղիների անկայունությունը, ամենայն հավանականությամբ, կձևավորի միջազգային նավթային ընկերությունների ներդրումային որոշումները, որոնք մասնակցում են Կենտրոնական Ասիայի և Կասպից ծովի ածխաջրածինների արտահանման զարգացմանը և դրանց համաշխարհային շուկաներ տեղափոխմանը։ Ռեսուրսներով հարուստ այս երկրների կառավարությունները պարտավոր են լուրջ մտահոգություններ ունենալ Վրաստանի Սևծովյան Բաթումի, Կուլևի և Փոթի նավահանգիստներում BTC, WREP և BTE խողովակաշարերի, երկաթուղային ցանցերի և նավթային տերմինալների անվտանգության վերաբերյալ, որոնք բոլորն էլ կասեցվել են վրաց-ռուսական ռազմական գործողությունների պատճառով։ Այս իրավիճակում Կենտրոնական Ասիայի և Կասպից ծովի արտադրողները կարող են նախընտրել Ռուսաստանի միջոցով ավանդական արտահանումը (եթե Մոսկվան հաջողությամբ ընդլայնի նավթի և գազի արտահանման ուղիների հզորությունը) և դեպի Չինաստան արտահանման նոր խողովակաշարերը ։
Լիտվա
2006 թվականի հուլիսի 29-ին Ռուսաստանը դադարեցրեց նավթի արտահանումը Լիտվայի Մաչեիկիչ նավթավերամշակման գործարան այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզում տեղի ունեցավ «Դրուժբա» խողովակաշարային համակարգի վրա նավթի արտահոսք, այն կետի մոտ, որտեղ դեպի Բելառուս և Լիտվա հիմնական արտահանման խողովակաշարներն են դուրս գալիս։ «Տրանսնեֆտը» հայտնեց, որ վնասված հատվածը վերականգնելու համար իրեն մեկ տարի և ինն ամիս ժամանակ է պետք։ Չնայած Ռուսաստանը վկայակոչեց Լիտվա նավթի մատակարարումը դադարեցնելու տեխնիկական պատճառները, Լիտվան պնդում է, որ նավթի մատակարարումը դադարեցվեց, քանի որ Լիտվան վաճառեց Մաչեիկիչ նավթավերամշակման գործարանը լեհական «PKN Orlen» ընկերությանը՝ փորձելով խուսափել նավթավերամշակման գործարանն ու ենթակառուցվածքները Ռուսաստանի կողմից գնվելուց ։ Ռուսական հում նավթն այժմ փոխադրվում է «Būtingė» նավթային տերմինալի միջոցով ։
Լեհաստան
Վարշավայում մերձեցում է տեղի ունեցել Տուսկի կառավարության հետ Կաչինսկու պահպանողական կառավարության հետ երկամյա լարվածությունից հետո։ Յամալ-Եվրոպա խողովակաշարի շուրջ համագործակցությունը շարունակվել է առանց լուրջ խնդիրների։ Այնուամենայնիվ, Յամալ-Եվրոպա խողովակաշարի վերահսկման և տարանցիկ գնագոյացման հետ կապված որոշ տարաձայնություններ դեռ մնում են։ Չնայած լարվածությունը թուլացնելու փորձերին, Լեհաստանի կառավարությունները կտրականապես դեմ են «Հյուսիսային հոսք» նախագծին` շրջանցելով Լեհաստանը և կողմ են ցամաքային այլընտրանքների հետագա զարգացմանը։ Վիճելի հարց է մնում այն, որ 2009 թվականին ռուս-ուկրաինական գազի մատակարարման վեճի արդյունքում լեհական «PGNIG» գազային ընկերությունը չի ստացել Ուկրաինայից ռուսական գազի պայմանագրային մատակարարումներ ։
Ուկրաինա
2006 թվականի սկզբին Ռուսաստանը մեծապես թանկացրեց Ուկրաինայի համար գազի գինը`այն շուկայական արժեքներին համապատասխանեցնելու համար։ Ռուսաստանի պետական մատակարար «Գազպրոմի» և Ուկրաինայի միջև բնական գազի գների շուրջ վեճը սկսվել է 2005 թվականի մարտին (բնական գազի գնի և «Գազպրոմի» գազը Եվրոպա անցնելու գների շուրջ)։ Երկու կողմերը չկարողացան համաձայնության գալ վեճը լուծելու համար, և Ռուսաստանը 2006 թվականի հունվարի 1-ին ժամը 10։00-ին դադարեցրեց գազի արտահանումը Ուկրաինա։ Մատակարարումը վերականգնվեց հունվարի 4-ին, երբ երկու գազային ընկերությունների միջև նախնական համաձայնություն կայացվեց։ Այլ վեճեր ծագեցին 2007 թվականի հոկտեմբերին և 2009 թվականի հունվարին, այս վեճը կրկին հանգեցրեց այն բանին, որ եվրոպական 18 երկրներ հայտնեցին Ուկրաինայի միջով Ռուսաստանից տեղափոխող իրենց գազի մատակարարումների մեծ անկման կամ դադարեցման մասին։ Գազի մատակարարումները վերսկսվել են 2009 թվականի հունվարի 20-ին և ամբողջությամբ վերականգնվել են 2009 թվականի հունվարի 21-ին։
ԵՄ-Ռուսաստան էներգետիկ երկխոսություն
ԵՄ-Ռուսաստան էներգետիկ երկխոսությունը մեկնարկեց Փարիզում կայացած ԵՄ-Ռուսաստան գագաթնաժողովին 2000 թվականի հոկտեմբերին։ Եվրահանձնաժողովի էներգետիկայի և տրանսպորտի գլխավոր հանձնակատար Ֆրանսուա Լամուրոն և Ռուսաստանի Դաշնության փոխվարչապետ Վիկտոր Խրիստենկոն ստանձնեցին միակ զրուցակիցների դերը։ Երկխոսության համակարգող նշանակվեց Քրիստիան Քլյոտինսը՝ այն ժամանակ Եվրահանձնաժողովի ղեկավարը։ Աշխատանքային մակարդակում էներգետիկ երկխոսությունը բաղկացած է երեք թեմատիկ աշխատանքային խմբերից։ Էներգետիկ երկխոսության մեջ ներգրավված են ԵՄ անդամ երկրները, էներգետիկ արդյունաբերությունը և միջազգային ֆինանսական հաստատությունները ։
Էներգետիկ խարտիայի պայմանագրի վավերացում
Ռուսաստանը 1994 թվականին ստորագրեց Էներգետիկ խարտիայի պայմանագիրը, բայց կտրականապես հրաժարվեց վավերացնել իր ներկայիս վերանայումը։ Վավերացման վերաբերյալ Ռուսաստանի հիմնական առարկությունները պտտվում են երրորդ կողմի ՝ խողովակաշարերի մուտքի և տարանցման վճարների վերաբերյալ դրույթի շուրջ ։ Չնայած այն փաստին, որ Ռուսաստանը չվավերացրեց պայմանագիրը, Իվան Մատերովը՝ Ռուսաստանի Դաշնության արդյունաբերության և էներգետիկայի նախարարի տեղակալը, աշխատում է որպես Էներգիայի խարտիայի խորհրդաժողովի փոխնախագահ, իսկ Անդրեյ Կոնոպլյանիկը՝ որպես գլխավոր քարտուղարի տեղակալ։
Ռուսաստանը և Եվրամիությունը նույնպես չեն կարողացել ավարտին հասցնել տարանցման մասին էներգետիկ խարտիայի արձանագրության շուրջ բանակցությունները։ Հիմնական խնդիրը մնում է բաց․ այն, թե ինչպես և որքանով արձանագրությունը կներառի երկարաժամկետ տարանցիկ պայմանավորվածություններ հաստատելու մեխանիզմներ ։ Երրորդ կողմի մուտքն իր գազատարի ենթակառուցվածքը մնում է Ռուսաստանի հիմնական առարկությունը արձանագրության վերաբերյալ։
Կոռուպցիա
Շվեդ տնտեսագետ Անդերս Ասլունդի գնահատմամբ՝ 2008 թվականին պետական «Գազպրոմի» ներդրումների 50%-ը կորել է կոռուպցիոն գործողությունների արդյունքում ։ Օրինակ՝ «Կապույտ հոսք» գազատարի ռուսական հատվածի մեկ կիլոմետրը կառուցելը երեք անգամ ավելի թանկ էր, քան գազատարի թուրքական հատվածը։
Փորձագետները կարծում են, որ Բիլ Բրոուդերի «վիզայի խնդիրը» կապված է նրա հետ, որ նա հարցեր է ուղղել «Գազպրոմի» կեղտոտ միջնորդների վերաբերյալ, որոնք գումար են ստանում «Գազպրոմից» ։
«Նավթ՝ սննդի համար» ծրագիր
Ռուսաստանի կառավարությունը և ռուսական էներգետիկ ընկերությունները «Նավթ՝ սննդի համար» ծրագրի շահառուներն էին ։
ՕՊԵԿ-ը ժամանակավորապես իջեցնում է նավթի գինը
Հում նավթի գները նվազել են մեկ բարելի դիմաց ավելի քան 100 դոլար՝ 2014 թվականին, մինչև 2015 թվականը՝ 50 ԱՄՆ դոլարից ցածր։ Ռուսաստանը փորձեց և չկարողացավ ստանալ ՕՊԵԿ-ի աջակցությունը արտադրության կրճատումներին և այժմ մեծացնում է նավթի արդյունահանումը` նավթի եկամուտների անկումը նվազեցնելու համար ։ ՕՊԵԿ-ի նավթի մատակարարման քաղաքականությունն ազդել է Ռուսաստանի տնտեսության վրա և էներգետիկ քաղաքականության վրա ։
Տարաձայնություններ կան նավթի գինը իջեցնելու ՕՊԵԿ-ի քաղաքականության պատճառների վերաբերյալ ։ Ռուսաստանը պատասխանել է ՕՊԵԿ-ի քաղաքականությանը` ավելացնելով ՕՊԵԿ-ի հետ երկխոսությունը ։
Տես նաև
Ռուսաստանի տնտեսություն
Նավթարդյունաբերությունը Ռուսաստանում
Նշումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի էներգետիկա Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքականություն
Տերմիտներ
Տերմիտներ (Isoptera), միջատների կարգ։ Մոտ են խավարասերներին և աղոթարարներին։ Տերմիտներին բնորոշ է հասարակական կենսաձևը, միևնույն տեսակի սահմաններում տարբեր անհատների բազմակերպությունը (սեռական և «կաստայական» բազմաձևություն)։ Ապրում են մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի միլիոն անհատից բաղկացած համայնքներով, գետնափոր կամ վերգետնյա, մինչև 15 մ բարձրությամբ (որոշ արևադարձային տեսակներ) տերմիտաբներում։ Համայնքը կազմված է էգից, արուից («թագավորական զույգ»), ապաճած սեռական գեղձերով երկսեռ խոշոր ու մանր «զինվորներից» և «աշխատավորներից» (որոշ տեսակներ չունեն «զինվորներ»)։ Աշխատավոր անհատները համայնքին ապահովում են սննդով, բույն են պատրաստում։ «Զինվորները» կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա։ Աշխատավոր Տերմիտների մարմնի երկարությունը 2-15 մմ է, «զինվորներինը»՝ մինչե 20 մմ, գերզարգացած ձվարաններով էգինը՝ մինչև 140 մմ։ Հասուն սեռական անհատներն ունեն 2 զույգ երկար թևեր, որոնց դեն են նետում ամուսնական թռիչքից հետո։ «Աշխատավոր» և «զինվոր» Տերմիտներ թևեր չունեն, նման են թրթուրների։ «Զինվորներին» բնորոշ է հզոր ծնոտներով մեծ գլուխը։ Տերմիտների բերանը կրծող տիպի է։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Ցուրացնում են բնափայտի բջջանյութը (Տերմիտների մեծամասնության սննդի հիմնական աղբյուրը)։
Որոշ Տերմիտներ սնվում են միայն սնկերով (հիմնականում բորբոսասնկեր)։ «Թագավորական զույգի» կյանքի տևողությունը մինչև մի քանի տասնամյակ է․ համայնքը կարող է շարունակել իր գոյությունը շատ տասնամյակներ։ էգը կյանքի ընթացքում դնում է շուրջ 150 միլիոն ձու։ Տերմիտներ քայքայում են բնափայտը, փչացնում թուղթը, կաշվե իրերը, գյուղատնտեսական մթերքները։ Հողում ապրող տերմիտներ նպաստում են հողառաջացմանը։ Հայտնի է տերմիտների ավելի քան 2600 տեսակ՝ տարածված հիմնականում արևադարձային երկրներում։
Կատեգորիա:Միջատներ
Ռաանանա
Ռաանանան (רעננה), քաղաք է Իսրայելի արևմտյան մասում՝ Հարավային Շարոնում։ Քաղաքը Թել Ավիվից գտնվում է 19 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի հիմնական բնակչությունը Մեծ Բրիտանիայից, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Հարավային Աֆրիկայից, ԱՊՀ-ից և այլ երկրներից ներգաղթած հրեաներն են։ Քաղաքի կառուցումը սկսվել է 1912 թ-ին և միայն ավարտվել է 1922 թ-ին։
Բնակչություն
Իսրայելի Կենտրոնական վիճակագրական բյուրոյի տվյալների համաձայն 2016 թվականին բնակչությունը կազմում էր 70 782 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելի քաղաքներ
Արևի ու անձրևի օր
«Արևի և անձրևի օր», խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1967 թվականին «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։
Սյուժեն
7-րդ դասարանցիներ Կոլյա Մուխինը և Ալյոշա Կրոնովը սովորում են նույն դասարանում, բայց միմյանց հանդեպ համակրանք չեն զգում, քանի որ Կոլյան գերազանցիկ է, իսկ Ալյոշան՝ ծույլիկ և խուլիգան։ Մի օր Ալյոշայի մեղքով նրանք դասերի ժամին շրջում են քաղաքում և ամբողջ օրը միասին անցկացնում, իսկ նրանց հետ տեղի ունեցած իրադարձությունները նրանց օգնում են ոչ միայն միմյանց ավելի լավ ճանաչել, այլև ինչ-որ բանով փոխել իրենց վերաբերմունքը շրջապատի հանդեպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:1967 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դպրոցի մասին Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Տրոստյանեց (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Տրոստյանեց (Тростянець), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրոստյանեց գյուղում բնակվում էր 1 545 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,91 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 395,14 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1700 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տրոշչա (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
Տրոշչա (Троща), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1585 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրոշչա գյուղում բնակվում էր 956 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4547 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 210,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1585 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աումիշևո
Աումիշևո (Аумышево, Әүмеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 121 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գառնիկ Ղազարյան
Գառնիկ Սիմոնի Ղազարյան, հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1913 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Քարահունջ (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) գյուղում։ 1916-1917 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ Եղել է Անդրկովկասի հեղափոխական շարժումների մասնակից։ 1915 թվականին ընտրվել է ՌՍԴԲ(բ)Կ Թիֆլիսի կոմիտեի անդամ։ Մասնակցել է Բաքվի կոմունայի պաշտպանությանը։ Խմբագրել է «Կարմիր ռանչպար» (1921, Գորիս), «Մաճկալ» (1925-1929) թերթերը։ 1922-1924 թվականներին եղել է կուսակցության Զանգեզուրի գավկոմի քարտուղարը, 1929-1935 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գլավլիտի պետական, այնուհետև՝ ՀԽՍՀ ռադիոկոմիտեի նախագահը և Հայկական հեռագրական գործակալության (այժմ՝ Արմենպրես) տնօրենը։ Հրատարակել է «Ազատության շեփորը» բանաստեղծությունների ժողովածուն (1963), «Պայքարի ֆրոնտում» (1933) և այլ գործեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ
Դիբախ
Դիբախ (Diebach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 1093 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). ։ Տարածքը 22,37 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 134։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Էդուար Անրի Ավրիլ
Էդուար Անրի Ավրիլ (Édouard-Henri Avril, սովորաբար ստորագրել է` Պոլ Ավրիլ (ֆր.` Paul Avril), ), ֆրանսիացի նկարիչ։ Հայտնի է էրոտիկ գրականության իր նկարազարդումներով։
Կենսագրություն
Էդուար Անրի Ավրիլը ծնվել է ժանդարմերիայի գնդապետ Ֆրանսուա-Ժոզեֆ Ավրիլի ընտանիքում։ Որպես ֆրանսիական բանակի հետևակային գնդի երկրորդ լեյտենանտ, մասնակցել է 1870 թվականի Ֆրանս-պրուսական պատերազմին, որից հետո, 1871 թվականին պարգևատրվել է Պատվավոր լեգեոնի շքանշանով։ 1872 թվականին, վնասվածք ստանալուց հետո անցել է թոշակի։
Ինքն իրեն նորովի դրսևորելու նպատակով, Փարիզի տարբեր սրահներում սկսել է արվեստ ուսումնասիրել։ 1874-1878 թվականներին Էդուարդ Հենրի Ավրիլը ուսանել է Փարիզի գեղեցիկ արվեստների դպրոցում։
Էրոտիկ բնույթի իր առաջին նկարազարդումները նա կատարել է Թեոֆիլ Գոթիեի «Ֆորտունիո» վեպի համար։ Հետագայում նկարազարդել է Գյուստավ Ֆլոբերի «Սալամբո», Ջոն Քլելանդի «Ֆաննի Հիլլ. Հաճույքներ պատճառող կնոջ նոթերը», Պիետրո Արետինոյի «Արետինոյի դիրքերը» և շատ այլ գրքեր, այդ թվում անանուն` որոնք տարածում էին գտնում ստորագրությունով։ Առավելապես ճանաչում են ձեռք բերել գերմանացի գիտնական Ֆրիդրիխ Կառլ Ֆորբերգի «De Figuris Veneris. Դասական էրոտիկայի տեղեկատու» գրքի նկարազարդումները։
Ավսպի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վեիկո-Սեռգա
Վեիկո-Սեռգա (Väiko-Serga), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(2196) Էլիկոտ
(2196) Էլիկոտ (Ellicott), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1965 թվականի հունվարի 29-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,438767 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,2592 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6183 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2329,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,154561 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,31° անկյուն։
Էլիկոտ աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27 - 3,7 ա. մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը` փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը` փոքր քան 25°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Կիբելեի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1965 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Վառնայի մարզ
Վառնայի մարզ (Област Варна), Բուլղարիայի քսանութ մարզերից մեկը, գտնվում է երկրի արևելքում։ Մարզկենտրոնը Վառնա քաղաքն է։ Զբաղեցնում է 3818 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Սահմանակից է Բուրգասի, Դոբրիչի և Շումենի մարզերին։ Արևելքում ափերը ողողում են Սև ծովի ջրերը։
Կազմված է 12 համայնքներից (общини, օբշտինի, եզակի՝ общинa, օբշտինա)։ Բնակչության թվաքանակը 2016 թվականի ապրիլի տվյալներով եղել է 494,216  ։ Մարզը անվանվել է իր վարչական կենտրոնի՝ Վառնա քաղաքի անունով։
Բնակչությունը
Տնտեսապես ակտիվ բնակչության չափաբաժինը ընդհանուր թվաքանակի մեջ կազմում է 56 տոկոս, որը երկրի միջին ցուցանիշից բարձր է 12 տոկոսով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարնայի մարզ
Վերիտասի ընտանիք
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Կոնովկա (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)
Կոնովկա (Коновка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ինվարիանտներ (այլ կիրառումներ)
Ինվարիանտներ ( անփոփոխ), ընդհանուր տեսակետից օբյեկտն ինվարիանտ է որոշակի փոփոխությունների նկատմամբ, եթե նույնն է մնում այդ փոփոխությունների դեպքում։ Այս հատկությունը կոչվում է ինվարիանտություն, իսկ օբյեկտն ինքը՝ ինվարիանտ։ Մի երկրաչափություն զբաղվում է իրեն հատուկ ձևափոխությունների խմբի ինվարիանտների ուսումնասիրությամբ։ Կարևոր և հաճախ դժվար խնդիր է ձևափոխությունների խմբի բոլոր ինվարիանտների (կամ ինվարիանտի լրիվ համակարգի) նկարագրումը։
Լյուբին
Լյուբին (Lubin, Lüben), քաղաք, որը գտնվում է Լեհաստանի հարավ-արևմուտքում` ստորին Սիլեզիա վոևոդությունում։ 1975-1998 թվականներին այն պատկանում էր նախկին Լեգնիկա վոևոդությանը։ Լյուբինը նույնանուն կոմսության վարչական կենտրոնն է, ինչպես նաև` Գմինա Լյուբինի գյուղական շրջանի կենտրոնն է, չնայած այն բանին, որ այն վերջինիս տարածքը չէ, քանի որ այն ձևավորում է առանձին քաղաքային գավառ։ Ըստ 2009 թվականի մարդահամարի` քաղաքն ունեցել է 74.552 բնակիչ։
Աշխարհագրություն
Լյուբինը տեղակայված է Զիմնիցա գետի վրա, ստորին Սիլեզիա պատմական շրջանում, 71 կմ հյուսիս Վրոցլավ և 20 կմ հյուսիս Լեգնիցա քաղաքներից։
Քաղաքը ստորին Սիլեզիայի արդյունաբերական հիմնական կենտրոններից մեկն է, որտեղ գտնվում է լեհական մեծությամբ երրորդ KGHM Polska Miedź հանքարդյունաբերական ընկերության գլխամասը։
Պատմություն
Լյուբինի տարածքն ընկած է արևմտյան Սլավիկ Սիլեզիայի երկու` Ձիադոշանիե և Տժեբովանիե ցեղերի բնակավայրերի միջև, որոնց հողերը նվաճել է լեհական Միեշկո I թագավորը մոտավորապես 990 թվականին։ Պարզ չէ, թե այս երկու տոհմերից որն է հիմնել քաղաքը (հստակ չէ նաև այն, թե արդյո՞ք նրանցից որևէ մեկն է հիմնել այն)։ Ըստ մի լեգենդի` քաղաքն իր անունը ստացել է Լյուբա անունով մի երիտասարդի անունից, ով հայտնի է դարձել մի հսկա արջ սպանելուց հետո, որը վախեցնում էր քաղաքի բնակիչներին։ Պապական կոնդակում, որը թվագրված է մոտավորապես 1155 թվականին, Լյուբինը հիշատակվում է որպես Սիլեզյան 13 կաստելյաններից մեկը։
Ըստ լեգենդի լեհ վոևոդ Պյոտոր Վլոստովիչը (1080-1153) Լյուբինի արևմուտքում գտնվող բլուրի վրա կառուցել է մի եկեղեցի, որտեղ 1230 թվականին կառուցվել է Լյուբին բերդն ու բնակավայրը, որը մինչև օրս կոչվում է Հին քաղաք։ Արդյունքում Գլոգովյան կոմսությունում Լյուբին անունն առաջին անգամ հիշատակվել է 1267 թվականին Կղեմենտ 4-րդ Պապի հրամանագրում և մտնել է Տժեբնիցա աբբայության մեջ։
Նոր քաղաքը, որը ներկայում կոչվում է Լյուբին, հավանաբար, հիմնադրվել է 1280 թվականին Սցինավայի դուքս Պժեմկոյի ղեկավարությամբ, գերմանացի նորաբնակների կողմից, որոնք հավանաբար եկել էին Ստորին Լոթարինգիայից կամ Ֆրանկոնիայից։ Քաղաքի իրավունքներ այն ստացել է մոտավորապես 1295 թվականին։ 1329 թվականին Սինավայի դուքս Յանն մեծարել է Բոհեմիայի արքա Յոհաննի, ով Գլոգովի Պժեմկո 2-րդ դուքսի մահից հետո, 1331 թվականին նվաճել է տարածքը, որը մտցվել է Բոհեմիայի թագավորության մեջ և կիսել է Սիլեզիայի թագավորության տակ գտնվող հողերի քաղաքական ճակատագիրը։
15-րդ դարի վերջում Լյուբինի ավերված եկեղեցին վերակառուցվել է այսօրվա գոթական ոճով, և դրա բարձր զոհասեղանը տեղափոխվել է Վրոցլավի տաճար 1951 թվականին։ Եժի I Դուքսը և Աննա Պոմերանացին, ով նրա այրին էր, քաղաքը դարձրել են Ստորին Սիլեզիայի Բողոքական ռեֆորմացիայի կենտրոն։ 1526 թվականին Լյուբինն ու Բոհեմյան Սիլեզիան մտել են Հաբսբուրգյան միապետության մեջ։ Այն մի քանի անգամ ավերվել է Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ և 18-րդ դարի կեսերին Սիլեզիայի պատերազմների ժամանակ նվաճվել է Պրուսիայի արքա Ֆրիդրիխ II-ի կողմից և դարձել է Պրուսիայի, հետագայում` Գերմանիայի մաս։ 1871 թվականին Գերմանական կայսրության հիմնադրումից հետո, այն երկաթգծով միացել է Լեգնիցային ու Գլոգովին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքի շինությունների մոտ 70%-ն ավերվել է։ 1945 թվականի փետրվարի 8-10-ըԿարմիր բանակի զինվորները ծերանոցում սպանել են 150 գերմանացի թոշակառուների և Լյուբինի հոգեբուժարանի 500 հիվանդի ։ 1945 թվականին Պոտսդամի կոնֆերանսի ժամանակ հայտարարված սահմանային փոփոխությունների արդյունքում Օդեր և Նայսե գետերից արևելք ընկած քաղաքը դարձել է Լեհաստանի հանրապետության մասը։ Քաղաքի հիմնական բնակչությունը, որոնք գերմանացիներ էին, լեհական իշխանությունների կողմից վտարվել են, կամ էլ նրանց արգելվել է վերադառնալ հայրենիք։
1982 թվականին քաղաքը կազմակերպել է նշանակալի ցույցեր կոմունիստական ռեժիմի կողմից հայտարարված ռազմական դրության դեմ, որոնք ճնշվել են պատժիչ ջոկատի կողմից, և ցույցերի արդյունքում զոհվել է երեք մարդ ։
Տրանսպորտ
N 36 - Ռավիչ-Լյուբին-Պրոխովիցե(-Վրոցլավ)
Լյուբինն ունի միջազգային օդանավակայան` 1000 մ ասֆալտապատ թռիչքուղով։
Հասարակական տրանսպորտ - Լյուբինն այժմ ունի քաղաքային անվճար տրանսպորտ, որը հիմնականում բաղկացած է ավտոբուսներից, որոնք ժամանում են մոտավորապես 20 րոպեն մեկ։
Լյուբինը նաև ունի ավտոկայաններ, որտեղից չվում են միջքաղաքային ավտոբուսներ։ Սրանք երթևեկում են դեպի մի քանի այլ քաղաքներ, ինչպես օրինակ` Վրոցլավ, Լեգնիցա և այլն։
Այժմ նախատեսվում է կառուցվել գնացքի գիծ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1280 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժիրկովսկի գյուղական բնակավայր
Ժիրկովսկի գյուղական բնակավայր, մունիցիպալ կազմավորում Ռուսաստանի Դաշնության Նովգորոդի մարզի Դեմյանսկի շրջանում։
Ադմինիստրատիվ կենտրոն՝ Ժիրկովո գյուղ։
Աշխարհագրական դիրք«
Գյուղական բնակավայրը գտնվում է Նովգորոդի մարզի հարավ-արևելքում՝ Դեմյանսկից դեպի արևմուտք։ Գյուղական տարածքի շրջակայքում հոսում են Պոլա, Յավոն, Չերնորուչենկա և Վոլոչյա գետերը։
Պատմություն
2010 թվականի ապրիլի 12-ից բնակավայրի կազմում ընդգրկվել են Վելիկի Զախոդի գյուղական բնակավայրերը (Աննիյու, Վելիկի Զախոդ, Վիսյուչի Բոր, Զարյա, Իգնատիցի, Կամենկա, Կլյոնկա, Կլուկսովո, Կովրի, Կորպովո, Կոստկովո, Կրասնայա, Մասլինո, Միխալյովո, Նաարեզկա, Նովիյ Բրոդ, Նովոյե Սոխնովո, Օխրինո, Պախինո, Պոդնովինկա, Պրիվոլե, Ստարիյ Բրոդ, Տոբոլկա, Խախալի, Խմելի, Ցեմենա, Յամնիկ գյուղերը) և Տարասովսկի գյուղական համայնքները (Նովգորոդի մարզ) (Բերեզնիկ, Բոլդիրի, Բորոկ, Վիսոկուշա, Վյազովնա, Գոլովկովո, Երմակավո, Զաբոլոտե, Իգոժևո, Իկանդովո, Լեոնիխա, Մեգլինո, Պենկովո, Պրիդորոժնայա, Տարասովո գյուղերը) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
Կորպուսային լեզվաբանություն
Կորպուսային լեզվաբանությունը տեքստային կորպուսի միջոցով բնական լեզվի ուսումնասիրությունն է։ Համաձայն կորպուսային լեզվաբանության՝ հուսալի ուսումնասիրությունն առավել իրագործելի է բնական համատեքստում հավաքագրված կորպուսների միջոցով՝ արտաքին նվազագույն միջամտությամբ։
Տեքստային կորպուսի մեթոդը ներառում է մի շարք վերացական կանոններ, որոնք այդ լեզվի տեքստերի միջոցով ներկայացնում են բնական լեզուն։ Այս մեթոդն ուսումնասիրում է, թե ինչպես է տվյալ լեզուն հարաբերվում այլ լեզուների հետ։ Ելակետային տեքստերից կորպուսի ձևավորումը սկզբնական շրջանոմ կատարվել է ձեռքով, իսկ այժմ գործընթացն ավտոմատացված է։
Կորպուսները միմիայն լեզվաբանական ուսումնաիրությունների նպատակով չեն կիրառվել, այլև բառարանագրության (առաջինը՝ «The American Heritage Dictionary of the English Language», 1969 թվական), ինչպես քերականության ուղեցույցներ կազմելու նպատակով, ինչպես օրինակ՝ «A Comprehensive Grammar of the English Language»՝ հրատարակված 1985 թվականին։
Ոլորտի մասնագետները տարբեր դիրքորոշումներ ունեն կորպուսի ծանոթագրության առնչությամբ։ Տեսակետները տարբերվում են. Ջոն ՄըքՀարդի Սինքլեիրը նախապատվությունը տալիս է նվազագույն ծանոթագրության գաղափարին՝ թողնելով, որ տեքստերը ներկայացնեն իրենք իրենց, մինչդեռ «Survey of English Usage» խումբը (Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ) առավել կարևորում է ծանոթագրության նշանակությունը՝ համարելով, որ այն ճշգրիտ գրառման միջոցով ապահովում է լեզվաբանական ավելի մեծ ըմբռնում ։
Պատմություն
Քերականության նկարագրության որոշ նախնական փորձեր մասամբ հիմնված էին որոշակի կրոնական կամ մշակութային նշանակության կորպուսների վրա։ Օրինակ՝ պրատիշախյայի գրականությունը նկարագրում էր սանսկրիտի հնչյունային օրինաչափությունները, ինչպես որ Վեդասում, իսկ Պանինիի դասական սանսկրիտի քերականությունը գրեթե մասամբ հիմնված էր միևնույն կորպուսի վերլուծության վրա։ Նմանապես վաղ արաբ քերականագետները հատուկ ուշադրություն էին դարձնում Ղուրանի լեզվի վրա։ Արևմտյան եվրոպական ավանդույթի հետևորդ գիտնականները բառացանկ կազմեցին՝ հնարավոր դարձնելով Աստվածաշնչի և այլ նմանաբնույթ տեքստերի լեզվի մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։
Անգլերենի կորպուսներ
Ժամանակակից կորպուսային լեզվաբանության մեջ կարևոր դեր խաղաց 1967 թվականին «Ժամանակակից ամերիկյան անգլերենի համակարգչային ուսումնասիրություն» վերնագրով աշխատության հրատարակումը։ Հեղինակներն էին Հենրի Կուչերան ու Նելսոն Ֆրենսիսը։ Աշխատությունը հիմված էր Բրաունյան Կորպուսի ուսումնասիրության վրա։ Այն տարբեր աղբյուրներից ընտրված շուրջ մեկ միլիոն ժամանակակից ամերիկյան անգլերեն բառերի հավաքածու էր ։ Կուչերան և Ֆրենսիսը տարաբնույթ և մանրամասն վերլուծության ենթարկեցին Բրաունյան կորպուսը և այնուհետև մեկտեղեցին լեզվաբանության, լեզվի ուսուցման, հոգեբանության, վիճակագրության ու հասարակագիտության հիմնական մոտեցումները, որպեսզի ստեղծեն հարուստ և համապարփակ աշխատություն ։ Հաջորդը Ռանդոլֆ Քվիրկի «Անգլերենի կիրառման նկարագրություն» նշանակալի աշխատությունն էր՝ հրատարակված 1960 թվականին և հիմնված անգլերենի կիրառական կողմի հետազոտության վրա։
Դրանից անմիջապես հետո Բոսթոնի հրատարակիչ Հոութըն-Միֆֆլին դիմում է Կուչերային, որպեսզի վերջինս մեկ միլիոն բառանյութով, եռատող մեջբերմամբ համակարգ ստեղծի իր նոր Բառարանի համար՝ «American Heritage Dictionary»: Սա առաջին բառարանն էր՝ կազմված կորպուսային լեզվաբանության հիման վրա։ Առաջին անգամ նորարարական քայլ ձեռնարկվեց՝ համատեղելով երկու մոտեցում՝ թե ինչպես պետք է լեզուն կիրառվի ու թե այն իրականում ինչպես է կիրառվում։
Մյուս հրատարակիչները ևս հետևեցին այդ օրինակին։ Բրիտանական «Collins» հրատարակչատան «COBUILD monolingual learner's dictionary» բառարանը, նախատեսված անգլերենը՝ որպես օտար լեզու սովորողների համար, ստեղծվեց «Bank of English» կորպուսի կիրառմամբ։ «Survey of English Usage» կորպուսը դրվեց կորպուսի վրա հիմնված քերականության մշակման հիմքում, որը գրվել է Քվիրկի և այլոց կողմից ու հրատարակվել է 1985 թվականին՝ «A Comprehensive Grammar of the English Language» ։
Բրաունյան Կորպուսի հիման վրա ստեղծվել են նմանատիպ կառուցվածք ունեցող մի շարք այլ կորպուսներ՝ «LOB» կորպուսը (1960-ականներ, բրիտանական անգլերեն), «Kolhapur»(հնդկական անգլերեն), «Wellington» (Նորզելանդական անգլերեն), «Australian Corpus of English» (Ավստրալիական անգլերեն), «Frown Corpus» (վաղ 1990-ականներ, ամերիկյան անգլերեն) և «FLOB Corpus» (1990-ականներ, բրիտանական անգլերեն)։ Այլ կորպուսներ ներկայանում են տարբեր լեզուներով, տարատեսակներով ու ոճերով, այդ թվում՝ Անգլերենի Միջազգային Կորպուսը, Բրիտանական Ազգային Կորպուսը, որը մի շարք բանավոր ու գրավոր տեքստերից բաղկացած 100 միլիոնանոց բառերի հավաքածու է՝ ստեղծված 1990-ականներին հրատարակիչների, համալսարանների (Օքսֆորդ և Լանքասթեր) ու Բրիտանական Ազգային Կորպուսի համահեղինակությամբ։ Ամերիկյան Ազգային Կորպուսում աշխատանքը դադարեցվել է ժամանակակից ամերիկյան անգլերենի համար, ու այժմ Ժամանակակից Ամերիկյան Անգլերենի Կորպուսում (1990–մինչ օրերս) 400 միլիոնից ավելի բառ է հասանելի վեբ ինթերֆեյսի միջոցով։
Բանավոր խոսքի առաջին համակարգչային կորպուսը ստեղծվել է 1971 թվականին «Montreal French» նախագծի կողմից ։ Այն կազմված է մեկ միլիոն բառից, և այն ոգեշնչեց Շանա Պոպլակին՝ Օտտավա-Հալի շրջանում ստեղծելու խոսակցական ֆրասներենի ավելի մեծ կորպուս ։
Բազմալեզվյան կորպուսներ
1990-ականներին բնական լեզվով ծրագրավորման մեջ կիրառելի վիճակագրական մեթոդների վաղ, նշանակալի հաջողություններից շատերը գրանցվել են մեքենայական թարգմանության ոլորտում, մասնավորապես «IBM Research»-ի աշխատանքների շնորհիվ։ Այս համակարգերը կարող էին օգտվել գոյություն ունեցող բազմալեզվյան տեքստային կորպուսներից, որոնք ստեղծվել էին Կանադայի խորհրդարանի ու Եվրամիության կողմից այն օրենքների արդյունքում, որոնք կոչ էին անում թարգմանել բոլոր կառավարական վարույթները կառավարության համապատասխան համակարգերի պաշտոնական բոլոր լեզուներով։
Հին լեզուների կորպուսներ
Բացի կենդանի լեզուների կորպուսներից՝ համակարգչային կորպուսներ են նաև ստեղծվել հին լեզուներով տեքստերի հավաքագրմամբ։ Որպես օրինակ եբրայերեն Աստվածաշնչի շտեմարանն է՝ կազմված Անդերսեն-Ֆորբսի կողմից՝ 1970-ականներից ի վեր, որում յուրաքանչյուր բաղադրիչ նախադասություն վերլուծվում է՝ օգտագործելով մինչև յոթ շարահյուսական մակարդակների հասնող գծագրեր, ու յուրաքանչյուր հատված պիտակավորված է յոթ տեսակի տեղեկույթով ։ Արաբերեն Ղուրանի կորպուսը դասական արաբերենով պիտակավորված կորպուս է։ Սա վերջին նախագիծն է պիտակավորման բազմաթիվ շերտերով՝ ներառյալ ձևաբանական հատույթավորումը, խոսքիմասային պիտակավորումը և շարահյուսական վերլուծությունը՝ կախումների ծառի տեսքով ։
Մասնագիտական կորպուսներ
Բացի լոկ լեզվաբանական ուսումնասիրությունից` հետազոտողները սկսել էին կիրառել կորպուսային լեզվաբանությունը այլ ակադեմիական ու մասնագիտական ոլորտներում, արդյունքում ձևավորվում են միջգիտակարգային կապեր, օրինակ՝ օրենք ու կորպուսային լեզվաբանություն, որի նպատակն է հասկանալ իրավական տեքստերը՝ կիրառելով կորպուսային տվյալներն ու գործիքները։
Մեթոդներ
Կորպուսային լեզվաբանությունը սկիզբ է դրել ուսումնասիրության մի շարք մեթոդների՝ ապահովելով տեսության և տվյալների կապը։ Վոլիսն ու Նելսոնը (2001) առաջինն էին, որ ներկայացրին 3Ա-ի մոտեցումը՝ աննոտացիա (պիտակավորում, ծանոթագրություն), աբստրակցիա (ընդհանրացում, վերացարկում) ու անալիզ (վերլուծություն)։
Պերճ Զեյթունցյան
Պերճ Արմենակի Զեյթունցյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս և թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1989), պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, Հռոմի արվեստների և հասարակական գիտությունների «Տիբերինա» ակադեմիայի պատվավոր անդամ ։
Կորպուսային լեզվաբանություն
Մեթոդներ
Այսօր շատ բառագիտական կորպուսներ խոսքիմասային պիտակավորման տեսակին են պատկանում։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ կորպուսային լեզվաբանները, որոնք աշխատում են չպիտակավորված, պարզունակ տեքստերի հետ, անխուսափելիորեն կիրառում են որևէ մեթոդ՝ առանձնացնելու կարևոր եզրույթները։ Այսպիսի դեպքերում պիտակավորումն ու վերացարկումը մեկտեղվում են բառային որոնման մեջ։
Պերճ Զեյթունցյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի հուլիսի 18-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ 1948 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ Սովորել է Երևանի Ղազարոս Աղայանի անվան միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1956 թվականին ոսկե մեդալով ։ 1963 թվականին ավարտել է Պյատիգորսկի օտար լեզուների ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ 1963-1964 թվականներին սովորել է Մոսկվայի երկամյա բարձրագույն սցենարական դասընթացներում։
1953 թվականին «Պիոներ» ամսագրում տպագրվել է Պերճ Զեյթունցյանի առաջին պատմվածքը՝ «Նվեր»։ 1956 թվականին հրատարակվել է նրա ստեղծագործությունների առաջին ժողովածուն «Նրա առաջին ընկերը»։ 1956 թվականին գրողին շնորհվել է Հայաստանի երիտասարդական փառատոնի I մրցանակ՝ ոսկե մեդալ, իսկ 1957 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ երիտասարդական փառատոնի II մրցանակ՝ արծաթե մեդալ ։
1965-1968 թվականներին եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի խմբագիրը, 1965-1975 թվականներին՝ հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայի գլխավոր խմբագիրը, 1975-1986 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության քարտուղարը։ 1986-1990 թվականներին զբաղեցրել է «Պիոներ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրի պաշտոնը։ 1991-1992 թվականներին եղել է Հայաստանի մշակույթի առաջին նախարարը ։
Պերճ Զեյթունցյանը հեղինակել է 12 պիես, որոնք բեմադրվել են Երևանի թատրոններում։ Գրքերը թարգմանվել են 11 լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն ։
Կորպուսային լեզվաբանություն
Գրքաշարեր
Այս ոլորտի գրքաշարերը ներառում են.
Պերճ Զեյթունցյան
Գրականություն
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Անգլերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կորպուսային լեզվաբանություն
Ամսագրեր
Կան կորպուսային լեզվաբանությանը նվիրված մի շարք միջազգային գրախոսվող ամսագրեր, ինչպիսիք են՝
Օլշանկա (գյուղ, Չուդնևսկի շրջան)
Օլշանկա (Вільшанка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օլշանկա գյուղում բնակվում էր 2 007 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4186 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 479,46 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1795 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր