cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միջմաշկային կորոնար միջամտություն
Բժշկական օգտագործում
PCI-ը հիմնականում օգտագործվում է փակված կորոնար զարկերակը բացելու և զարկերակային արյան հոսքը դեպի սրտի հյուսվածք վերականգնելու համար՝ առանց սրտի բաց վիրահատության։ Նեղացախ կամ խցանված կորոնար զարկերակ ունեցող հիվանդների դեպքում PCI-ը կարող է լինել արյան հոսքը վերականգնելու լավագույն տարբերակը, ինչպես նաև կանխելու ստենոկարդիան, սրտամկանի ինֆարկտը և մահը։ Այսօր PCI-ը սովորաբար ներառում է ստենտի տեղադրում՝ մետաղական ստենտ, դեղորայքով պատված ստենտ կամ լուծվող ստենտ։ Ստենտի օգտագործումը ցույց է տվել արդյունավետություն PCI-ից հետո առաջին երեք ամիսների ընթացքում, իսկ դրանից հետո զարկերակը կարող է ինքնուրույն բաց մնալ ։ Սա կարևոր պատճառ է բնական լուծվող ստենտեր մշակելու համար։
PCI օգտագործման նպատակահարմարությունը կախված է բազմաթիվ գործոններից։ PCI-ը կարող է տեղին լինել կայուն իշեմիկ հիվանդություն ունեցող հիվանդների համար, եթե նրանք ունեն որոշակի չափանիշներ, օրինակ` 50%-ից ավել որևէ կորոնար ստենոզը կամ դեղորայքային թերապիայի անարդյունավետությունը ։ Չնայած PCI-ը կարող է ավելի մեծ արդյունավետություն չցուցաբերել մահվան և սրտամկանի ինֆարկտի կանխարգելման հարցում, այն ավելի լավ է թեթևացնում ստենոկարդիայի ախտանշանները  ։
Սուր կորոնար համախտանիշ ունեցող հիվանդների դեպքում PCI-ը կարող է տեղին լինել. ուղեցույցներն անընդհատ զարգանում են։ Սուր խցանումներով հիվանդների դեպքում, ինչպիսին է ST- էլևացիայով սրտամկանի ինֆարկտը (STEMI), PCI-ը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ գոյատևման համար, քանի որ այն նվազեցնում է մահերը, սրտամկանի ինֆարկտը և ստենոկարդիան՝ համեմատած դեղորայքի հետ ։ Այն հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն առանց ST էլևացիայի սրտամկանի ինֆարկտ (nSTEMI) կամ անկայուն ստենոկարդիա դեղորայքով և/կամ PCI-ով բուժումը կախված է հիվանդի ռիսկի գնահատումից ։
PCI- ը՝ դեղորայքային թերապիայի հետ համատեղ կարող է նվազեցնել ատենոկարդիայի էպիզոդների թիվը մոտ 3 տարվա ընթացքում, սակայն չի նվազեցնում մահվան, սրտամկանի ինֆարկտի կամ հետագա միջամտությունների անհրաժեշտության ռիսկը ։
Բարդություններ
Կորոնար անգիոպլաստիկան լայնորեն կիրառվում է և ունի մի շարք ռիսկեր, սակայն լուրջ բարդությունները հազվադեպ են։ Կորոնար անգիոպլաստիկան սովորաբար իրականացվում է ինվազիվ կաթետերային միջամտության միջոցով`ինվազիվ սրտաբանի կողմից ։
Անգիոպլաստիկայի ժամանակ հիվանդը սովորաբար արթուն է, և ընթացքում կարող է զգալ կրծքավանդակում անհանգստություն։ Հիվանդը մնում է արթուն, որպեսզի հնարավոր լինի հետևոլ հիվանդի ախտանիշներին։ Եթե ախտանիշները ցույց են տալիս, որ միջամտությունն առաջացնում է իշեմիա, սրտաբանը կարող է փոփոխել կամ դադարեցնել դրա մի մասը։ Հակաթրոմբոցիտարների միաժամանակյա օգտագործումը հաճախացնում է մուտքի զարկերակից արնահոսությունը։ Հետևաբար, որոշ կապտուկներ սպասելի են, բայց երբեմն կարող է ձևավորվել հեմատոմա։ Դա կարող է հետաձգել հիվանդանոցից դուրսգրումը, քանի որ զարկերակից հոսքը դեպի հեմատոմա կարող է շարունակվել (կեղծ անևրիզմա), ինչը վիրաբուժական միջամտություն է պահանջում։ Մաշկի պունկցիայի տեղում վարակումը և մուտքի զարկերակի դիսսեկցիան (պատռումը) հազվադեպ են։ Օգտագործված կոնտրաստ նյութերի նկատմամբ ալերգիկ ռեակցիան հնարավոր է, բայց նորագույն ագենտների շնորհիվ կրճատվել է։ Երիկամների ֆունկցիայի վատթարացումը կարող է առաջանալ նախապես գոյություն ունեցող երիկամների խնդիրների դեպքում, բայց դիալիզ պահանջող երիկամային անբավարարությունը հազվադեպ է։ Անոթային մուտքի բարդությունները ավելի քիչ տարածված են և պակաս լուրջ, երբ միջամտությունը կատարվում է ճաճանչային զարկերակի միջոցով ։
Ամենալուրջ ռիսկերն են մահ, կաթված, փորոքային ֆիբրիլյացիա (անկայուն փորոքային տախիկարդիան տարածված է), սրտամկանի ինֆարկտ և աորտայի շերտազատում։ Միջամտության ընթացքում կամ դրանից կարճ ժամանակ անց սրտամկանի ինֆարկտը տեղի է ունենում դեպքերի 0.3% -ում և կարող է պահանջել ԱԿՇ ։ Սրտամկանի վնասումը, որը բնութագրվում է կրեատինկինազա-MB-ի, տրոպոնին I-ի և տրոպոնին T-ի բարձրացմամբ կարող է առաջանալ մինչև 30% դեպքերում։ Բարձրացրած ֆերմենտները կապված են հետագա կլինիկական արդյունքների հետ, ինչպիսիք են մահվան ավելի մեծ ռիսկը, հետագա ՍԻ և կրկնակի ռեվասկուլյարիզացիայի անհրաժեշտություն ։ Անմիջապես ՍԻ-ից հետո իրականացվող անգիոպլաստիկան ունի կաթվածի առաջացման ռիսկ, բայց դա ավելի քիչ է, քան թրոմբոլիտիկ դեղորայքային թերապիայի հետևանքով կաթվածի ռիսկը։
Ինչպես սրտի հետ կապված ցանկացած միջամտություն, բարդությունները երբեմն, չնայած հազվադեպ, կարող են հանգեցնել մահվան։ Անգիոպլաստիկայի ժամանակ մահացության մակարդակը կազմում է 1,2% ։ Երբեմն կրծքավանդակի ցավը կարող է առաջանալ անգիոպլաստիկայի ժամանակ, քանի որ բալոնը կարճ ժամանակով փակում են սրտի արյան մատակարարումը։ Բարդությունների ռիսկը ավելի մեծ է, եթե առկա է
Միջամտության ընթացք
Բալոնային անգիոպլաստիա տերմինը սովորաբար օգտագործվում է միջմաշկային կորոնար միջամտությունը նկարագրելու համար։ Թեև բալոնային անգիոպլաստիկան դեռևս կատարվում է որպես գրեթե բոլոր միջմաշկային կորոնար միջամտությունների մաս, հազվադեպ է իրականացվում միայնակ։
Միջմաշկային կորոնար միջամտության ընթացքում կատարված այլ ընթացակարգերը ներառում են.
Անգիոպլաստիկայի կարգը սովորաբար բաղկացած է հետևյալ քայլերի մեծ մասից և իրականացվում է բժիշկներից, բժիշկ-օգնականներից, բուժքույրերից, ռադիոլոգներից և էնդովասկուլյար մասնագետներից կազմված թիմի կողմից.
Ստենտի տեսակները
Նորագույն դեղորայքապատ ստենտերը ավանդական ստենտեր են, որոնք պատված են բջիջների բազմացումը կանխող դեղորայքով։ Հակապրոլիֆերատիվ դեղորայքն արտազատվում է աստիճանաբար և կանխում է հյւոսվածքների աճը, որը պատասխան է ստենտի տեղադրմանը։ Այս տիպի ստենտերը օգնում են կանխարգելել ստենտի կրկնակի խցանումը՝ կարգավորելով օրգանիզմի տեղային բորբոքային պատասխանը։ Առաջին երկու այս տիպի ստենտներն էին պակլիտաքսել և սիրոլիմ արտազատող ստենտերը։ Վերջին դեղորայքապատ ստենտերից են ռապամիցին, էվերոլիմ և զոտարոլիմ արտազատող ստենտերը։ Բիոլիմ A9 արտազատող ստենտի համար օգտագործվում են լուժվող պոլիմերներ ։
Այնուամենայնիվ 2006 թվականին հետազոտությունները ցույց տվեցին հնարավոր կապ դեղապատ ստենտերի և ուշացած ստենտ-թրոմբոզի միջև, որը թրոմբի առաջացումն է ստենտավորումից 1 կամ 2 տարի անց։ Ուշացած ստենտ-թրոմբոզը հանդիպում է 0.9% դեպքերում ։ Հակաթրոմբոցիտար դեղորայքով բուժման երկարացումը և նորագույն սերնդի ստենտերը նվազեցրել են այդ ռիսկերը։
Նոր սերնդի PCI տեխնոլոգիաները հնարավորինս նվազեցնում են ստենտ-թրոմբոզի հավանականությունը։ Որոշ դեղապատ ստենտերի արտադրողներ օգտագործվում են լուծվող պոլիմերներ՝ վստահ լինելով, որ մշտական ստենտերը բերում են երկարաժամկետ բորբոքման առաջացմանը։ Ավելի նոր հետազոտություններ ցույց են տվել, որ, օրինակ դիաբետ ունեցող անձանց մոտ դեղապատ ստենտի կիրառումը, հետագայում մեր մետաղական ստենտի օգտագործումեվ կարող է նվազեցնել ռեստենոզի ռիսկը ։
Ստենտի տեղադրումից հետո հիվանդը պիտի օգտագործի երկու հակաթրոմբոցիտար դեղորայք մի քանի մաիսների ընթացքում, թրոմբերի առաջացումը կանխելու համար։ Այդ ժամանկահատվածի իդելական երկարությունը դեռևս ամբողջությամբ պարզաբանված չէ, սակայն ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս շարունակել կրկնակի հակաթրոմբոցիտար թերապիան 12 ամիս, եթե հիվանդը չունի արնահոսության բարձր ռիսկ ։
Թրոմբի ասպիրացիա
Առաջնային PCI-ի դեպքում անգիոգրաֆիայով կարող է երևալ պսակային զարկերակում գտնվող թրոմբ։ Այս պահին չկա ապցուցողական հիմք, որ այդ թրոմբի ասպիրացիան լավացնում է ելքերը ։
Օգտագործում
Միջմաշկային կորոնար անգիոպլաստիկան ամենահաճախ իրականացվող միջամտություններից է ։ 2001 թվականից 2011- ը ընկած ժամանակահատվածում, սակայն, նրա կատարման հաճախականությունը նվազել է 28%- ով ։
Համեմատություն ԱԿՇ- ի հետ
Շատ հետազոտություններ ցույց են տվել ԱԿՇ-ի առավելությունները բազմանոթային ախտահարումով մարդկանց մոտ մահվան և սրտամկանի ինաֆկտի կանխաման մեջ   ։
Պատմություն
Կորոնար անգիոպլաստիկան, որը հայտնի է նաև, որպես միջմաշկային տրանսլյումինալ կորոնար անգգիոպլաստիկա անվամբ, առաջին անգամ իրականացվել է 1977 թվականին Անդրեա Գրուենցիգի կողմից։ Առաջին անգամ միջամտությունը կատարվել է 1977թ․ Սեպտեմբերի 16-ին Ցյուրիխում ։ Գրուենցիգի առաջին ուսանողը Մերիլ Քնուդցոն էր, ով 1981 թվականին ներկայացրեց միջամտությունը Կանադայում ։ Արդեն 1980թ․-ի վերջերին ամբողջ աշխարհում բազմաթիվ մեծ բժշկական կենտրոններ կատարում էին այս միջամտությունը։
Հետազոտություններ
Ըստ առկա տվյալների, համարվում է, որ ստենտավորումից 3 ամիս անց զարկերակը արդեն չունի ստենտի անհրաժեշտությունը ։ ST էլևացիայով ինֆարկտից հետո ամբողջական ռեվասկուլյարիզացիան ավելի արդյունավետ է լուրջ սրտային միջադեպերի և մահացության նվազեցման հարցում, ինչպես նաև ավելի անվտանգ է ։
Հակասություններ
2007 թվականին Բժշկության Նոր Անգլիայի ամսագիրը (New England Journal of Medicine) տպագրեց COURAGE հետազոտության արդյունքները ։ Այս հետաքզոտությունը համեմատել էր սիմպտոմատիկ կայուն իշեմիկ հիվանդություն ունեցող անձանց մոտ ստենտավորումը և դեղորայքային թերապիան ։ Արդյունքները ցույց տվեցին, որ  չկա տարբերություն մահացությունը նվազեցնելու մեջ, սակայն ստենտավորումը ավելի արագ էր բերում ախտանշանների թեթևացման։ Սրանից հետո տպագրվեցին առանձին դեպքերի նկարագրություններ, երբ բժիշկները ստենտավորել էին չափանիշներին չհամապատասխանող հիվանդների ։ 2014թ․-ի մետանալիզը ցույց տվեց, որ առկա է տարբերություն նոր սերնդի դեղապատ ստենտերի կիրառման դեպքում, որոնք դեռևս հասանելի չէին COURAGE հետազոտության անցկացման ժամանակ ։ Դրանից հետո հրապարակվել են միջմաշկային կորոնար միջամտության անհրաժեշտությանը վերաբերող ուղեցույցներ  ։ IԴրա շնորհիվ ոչ անհրաժեշտ ստենտավորումների քանակը զգալիորեն նվազեց 2009-2014 թվականներին ։
2017 թվականին ORBITA հետազոտությունը նույնպես առաջացրեց բազմաթիվ հակասություններ, քանզի հայտնաբերեց, որ ստենտավորման արդյունքում ախտանշանների ավելի լավ վերահսկումը ավելի շատ պլացեբո էֆեկտի արդյունք է ։
2019 թվականին ISCHEMIA հետազոտությունը հաստատեց, որ ստենոկարդիայով հիվադնների մոտ ինվազիվ միջամտությունները չունեն առավելություններ դեղորայքային թերապիայի հանդեպ  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բժշկագիտություն Կատեգորիա:Սրտաբանություն Կատեգորիա:Սրտային վիրաբուժություն Կատեգորիա:Առողջություն
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2019-20
«Հայաստանի Ֆուտբոլի Գավաթ 2019-20»-ը Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի 29-րդ խաղարկությունն է։ Հայաստանի գավաթի հաղթողները կստանան 2020-21 թվականների Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր։ Մրցաշարը մեկնարկել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ին և կավարտվի 2020 թվականի մայիսին ։ Ալաշկերտը գավաթի գործող չեմպիոն է նախորդ մրցաշրջանում « Լոռիին» 1:0 հաշվով հաղթելուց հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթներ
(2960) Օհտակի
(2960) Օհտակի (Ohtaki), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի փետրվարի 18-ին Հիրոկի Կոսայի և Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից Կիսոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,22112 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9684 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4739 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1209,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,297746 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,51° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հիրոկի Կոսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ունթերդիթֆուրտ
Ունթերդիթֆուրտ  (Unterdietfurt), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2090 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 27,49 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 77 151։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
2013 թվականը Հայաստանում
Ստորև ներկայացված է 2013 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստան Կատեգորիա:2010-ականները Հայաստանում Կատեգորիա:2013 թվականը Հայաստանում
Ալմանսա (Կաստիլիա-Լա Մանչա)
Ալմանսա (Almansa), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ալբասետե պրովինցիայում՝ Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար մարզերում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտե Իբերիկո դը Ալմանսա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 531, 91 կմ²։ Բնակչությունը 25 024 մարդ(ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների)։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 74 կմ։ Քաղաքի գլխավոր տեսարժան օբյեկտը 12-րդ դարում կառուցված Ալմանսա ամրոցն է։
Ալմանսա անվանումը արաբական ծագում ունի. արաբերեն المنصف (ալ-մանսաֆ) նշանակում է «ճանապարհի կեսը» ։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Ալբասետե պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
480ա
480ա առաջադեմ սկանավորում (անգլերեն` պրոգրեսիվ սկան), ցուցասարքների և վիդեո ստանդարտների լուծման (լուծաչափի) կրճատ։ 480 թիվը ցույց է տալիս էկրանի ուղղահայաց լուծաչափը, այսինքն՝ 480 հորիզոնական սկան գծեր։
4:3 հարաբերակցությամբ՝ 480p ստանդարտը ենթադրում է 640x480 պիքսել լուծում։ 16:9 հարաբերակցությամբ 480ա ստանդարտը ենթադրում է 854x480 պիքսել լուծում։
480ա-ի դեպքում կադրերի արագությունը սովորաբար կազմում է 30 կամ 60 կադր/վ և կարող է հստակորեն նշվել «p»-ից անմիջապես հետո։ Օրինակ, 480p60 նշանակում է վայրկյանում 60 կադր։ 480ա ստանդարտը օգտագործվել է շատ վաղ պլազմային հեռուստացույցներում ։
480ա-ը չի դասակարգվում որպես բարձր հստակությամբ հեռուստատեսություն (HDTV); այն համարվում է ընդլայնված սահմանման հեռուստատեսություն (անգլերեն՝ Enhanced-definition TV):
480ա24 և 480ա30
ATSC թվային հեռուստատեսության ստանդարտը սահմանում է 480ա և՛ 704x480 պիքսել (երբ պիքսելները ոչ քառակուսի են), և՛ 640x480 (երբ պիքսելները քառակուսի են)։ Կադրերի թույլատրելի արագությունը 24, 30 կամ 60 պրոգրեսիվ կադր վայրկյանում է: 16:9 հարաբերակցությամբ 480p-ը սահմանվում է որպես 720x480 պիքսել՝ օգտագործելով ոչ քառակուսի անամորֆ պիքսելներ։
480ա60 (480ա59.94)
480ա60 կրկնակի թույլատրելիությունը համարվում է EDTV: Այն կարող է փոխակերպվել ATSC և DVB ձևաչափերի։
SMPTE 293M-ը սահմանում է 480p59.94 կրկնակի տվյալների արագության ստանդարտ Rec. 601 և օգտագործելով 720x480 արդյունավետ պիքսել։ ITU-R Միջ. 601-ը բաղադրիչ թվային միահյուսված տեսահոլովակի (480m) բնութագրում է, որն առավել հաճախ օգտագործվում է ստանդարտ հստակությամբ հեռուստատեսությունում։
Ե՛վ 480p24, և՛ 480p30 առավել տարածված են այն երկրներում, որոնք օգտագործում են NTSC համակարգ։ Այդ երկրների թվում են ԱՄՆ-ը և Ճապոնիան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային հեռարձակման ստանդարտներ
Տակլա Մական
Տակլա-Մական (կիտ. трад. 塔克拉瑪干沙漠, упр. 塔克拉玛干沙漠, пиньинь: Tǎkèlāmǎgān Shāmò, уйг. تەكلىماكان قۇملۇقى, Тәклимакан қумлуқи < уйгур. заимствование из արաբ.: такла от ترك тарк «оставлять, покидать» и уйг. макан «кров, обиталище», то есть «заброшенное, покинутое место» ), անապատ Չինաստանի Սինցզյան-ույղուրական ինքնավար շրջանի արևմուտքում։ Աշխարհի ավազոտ անապատներից մեկն է։ Երկարությունը արևմուտքից մինչև արևելք ավելի քան 1000 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 400 կմ, իսկ անապատի մակերեսը՝ 300.000 կմ²։ Ձևավորվել է տեղումների քանակից, որը հիմնականում կազմված է ողողակային գետերի նստվածքներից և գետերից։ Հարթ մակերեսը իջնում է աստիճանաբար հյուսիսից դեպի արևելք 1200-1300 մետրից դառնում է 800-900 մետր։ Արևմուտքում անապատը վեր է խոյանում միայնակ և բարձրությունը կազմում է մոտ 1664 մետր։ Հարավ-արևմուտքում գերակշռում են ավազաթմբերը, հյուսիս-արևմուտքում մարգերը և շատ տարածված են ավազոտ բուրգերը, որի բարձրությունը հասնում է 150-300 մետրի։ Տակլա-Մականում այդ պատճառով զգալի տարածքներ են զբաղեցնում աղի բնակավայրերը։ Կլիման չափավոր տաք է, տեղ տեղ կտրուկ ցամաքային և տարեկան մթնոլորտային տեղուների քանակը կազմում է 50 մմ։ Անապատին հիմնականում բնորոշ է տիպիկ ուժեղ մթնոլորտ։ Գետերը հոսում են դեպի Կուն-Լունյա, 100-200 կիլոմետր թափանցելով Տակլա-Մականում աստիճանաբար չորանում են ավազի մեջ։ Միայն Խոտան գետն է, որն անցնում է անապատի արևմտյան և հյուսիսային եզրերով։ Ստորերկրյա ջրերի խորությունը կազմում է մոտ 3-5 մետր, սակայն այդ ջրերը սովորաբար մատչելի չեն բույսերի համար, այդ իսկ պատճառով անապատի տարածքի բուսականությունը զուրկ է ջրից։ Հիմանականում ջրից զուրկ են կարմրանը, բորակաթուփը և եղեգը։ Անապատի ծայրամասում շատ հանդիպում է ձիթապտուղ և բարդի։ Կենդանական աշխարը աղքատ է, հազվագյուտ հանդիպում են ճագարամուկ, դաշտամուկ, նապաստակներ, իսկ գետի հովիտներում վայրի խոզեր։ Մշտական բնակչություն չկա։ Անապատի հարավային ծայրամասի մոտակայքում գտնվել է հնագույն բնակավայրերի ավերակներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինաստանի անապատներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ
Չումակովո (գյուղ, Բուրինի շրջան)
Չումակովո (Чумакове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չումակովո գյուղում բնակվում էր 348 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իվան Շահումյան
Իվան Կոստանդինի Շահումյան, խորհրդային զինվորական, փոխգնդապետ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (հոկտեմբերի 30 1943 թ.)։
Ծնվել է Պառավաթումբ գյուղում (այժմ՝ Արցախի հանրապետության Մարտունու շրջանում)։ Ավարտել է Մոսկվայի Կ․ Ա․ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան (1941 թվական)։ 1941 թվականի սեպտեմբերից՝ Ելնյայի, ապա՝ Վոլոկոլամսկի համար մղված մարտերում Մոսկվայի աշխարհազորային դիվիզիայի շարքերում մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացել է 69-րդ հրաձգային դիվիզիայի 120-րդ գնդի կազմում, որպես քիմպաշտպանության ջոկի հրամանատար, 1943 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Գոմելի մարզի Լոևի շրջանում Դնեպրը գետանցելու, աջ ափին ծխաքողարկում ստեղծելու և գնդի առաջխաղացումն ապահովելու համար։ Աչքի է ընկել նաև Ռումինիայի գրավման և Ֆաշիստական Գերմանիայի ջախջախման մարտերում։
Պատերազմից հետո զորացրվել է, աշխատանքի անցել Մոսկվայում։
Կատեգորիա:1913 ծնունդներ Կատեգորիա:Պառավաթումբ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կուրսկի ճակատամարտի մասնակիցներ Կատեգորիա:«Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալով պարգևատրվածներ
Ֆենոլներ
Ֆենոլներ, արոմատիկ միացություններ, որոնց մոլեկուլում հիդրօքսիլ (-ОН) խմբերը անմիջականորեն կապված են արոմատիկ օղակի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆենոլներ Կատեգորիա:Ֆունկցիոնալ խմբեր
Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդտ
Յոն Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդտ (John Fredrik Reinfeldt, ), շվեդ պետական և քաղաքական գործիչ, Շվեդիայի վարչապետ 2006-2014 թվականներին։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1965 թվականին Ստոկհոլմում, ընտանիքում երեք երեխաներից ավագն էր։ 11 տարեկանում Ռայնֆելդտը դարձել է դպրոցական խորհրդի նախագահ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ծառայել է բանակում, որտեղ դարձել է Շվեդիայի զինված ուժերի նորակոչիկների կոնգրեսում իր գնդի ներկայացուցիչը։ Դրանից հետո սովորել է Ստոկհոլմի համալսարանում տնտեսագիտություն և բիզնես մասնագիտությամբ։ Այնտեղ նա գլխավորել է «Borgerliga Studenter — Opposition '68» ուսանողական կուսակցությունը։ Բուհն ավարտել է 1990 թվականին։
Կարիերայի սկիզբ
1983 թվականին 18-ամյա Ռայնֆելդտը միացել է Շվեդիայի չափավոր կոալիցիոն կուսակցության երիտասարդական թևին։ Դառնալով նրա առաջատարը 1990 թվականին, 1991 թվականին ընտրվել է Շվեդիայի խորհրդարանում՝ Ռիկսդագում։ 2001-2002 թվականներին եղել է իրավունքի խորհրդարանական կոմիտեի ղեկավարը։
2002 թվականի ընտրություններում նրա կուսակցությունը հավաքել է ձայների մի փոքր ավելի քան 15 տոկոսը՝ ցույց տալով երեսուն տարվա ընթացքում վատագույն արդյունքը։ Շվեդիայի չափավոր կոալիցիոն կուսակցության ղեկավարությունը ստիպված էր հրաժարական տալ, և 2003 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Ռայնֆելդտն ընտրվել է նրա առաջնորդ։ Նրա ղեկավարությամբ կուսակցության քաղաքական կողմնորոշումը տեղափոխվել է կենտրոնի կողմը։ Ոչ պաշտոնապես նրա անդամները նույնիսկ սկսեցին իրենց նոր չափավոր անվանել։ Նա առաջարկել է մի շարք փոփոխություններ կատարել գոյություն ունեցող համակարգում, օրինակ, նվազեցնել կարիքավորների հարկը և կրճատել գործազրկության նպաստը, որպեսզի գործազուրկներին ստիպեն զբաղվել աշխատանքի տեղավորման ավելի ինտենսիվ որոնումներով։
2006 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդտը գլխավորել է Դաշինք հանուն Շվեդիայի լայն կոալիցիան չափավոր, լիբերալ, կենտրոնամետ և քրիստոնյա դեմոկրատների կազմում։ Դաշինքը հաղթել է ընտրություններում ձայների երկու տոկոսից Էլ պակաս գերակշռությամբ ։
Վարչապետ
Դրանից անմիջապես հետո Ռիկսդագի խոսնակ Բյորն ֆոն Սյուդովը դիմել է Ռայնֆելդտին՝ առաջարկելով Դաշինք հանուն Շվեդիայի հիման վրա կառավարական կոալիցիա կազմել։ Ինչպես այն ժամանակ նշել էր ինքը՝ Ռայնֆելդտը, երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ Շվեդիան կանգնած էր մեծամասնության կաբինետի ձևավորման շեմին։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 4-ին խորհրդարանի նոր խոսնակ Պեր Վեսթերբերգը Շվեդիայի վարչապետի պաշտոնում առաջադրեց խորհրդարանական կոալիցիայի առաջնորդի թեկնածությունը։ Հաջորդ օրը Ռայնֆելդտն այդ պաշտոնում ընտրվել է 175 ձայնով՝ 169 դեմ ձայնով։ 41-ամյա Ռայնֆելդտը դարձել Է թագավորության պատմության մեջ ամենաերիտասարդ վարչապետը։
2009 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 2009 թվականի դեկտեմբերի 1-ը նա գլխավորել է Եվրոպական խորհուրդը, քանի դեռ Շվեդիան Եվրամիության խորհրդի նախագահն էր։ Ընդունենք մարտահրավերը. սա էր Ռայնֆելդի կարգախոսը ԵՄ-ում իր երկրի նախագահության ժամանակ։ Վարչապետը և նրա թիմը նպաստել են շրջակա միջավայրի աղտոտման հարցում համաեվրոպական քաղաքականության մշակմանը, հասնել Լիսաբոնի պայմանագրի ընդունմանը, չնայած այն դժվարություններին, որոնց հետ այդ գործընթացը բախվել է Իռլանդիայում և Չեխիայում։ Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդտը բացեիբաց հանդես է եկել ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցության օգտին, ինչի կապակցությամբ քննադատության է ենթարկվել եվրոպական այլ առաջնորդների կողմից։ Ընդհանուր առմամբ, Շվեդիան, Ռայնֆելդի օրոք, դեմքով շրջվել է դեպի Եվրոպա և ԱՄՆ, իսկ Չափավոր կոալիցիոն կուսակցությունը նույնիսկ արտահայտվել Է Շվեդիայի՝ եվրոգոտուն և ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու օգտին ։
2010 թվականին Ռայնֆելդտի Դաշինք հանուն Շվեդիայի կոալիցիան հաղթել է Համազգային խորհրդարանական ընտրություններում՝ հավաքելով ձայների ավելի քան 49 %-ը, սակայն զրկվել է ձայների մեծամասնությունից Ռիկսդագում։ Դաշինքին, նախնական տվյալներով, բաժին կհասնի 349 մանդատից 173-ը ։ Կառավարության ղեկավար մնալու համար Ռայնֆելդտը ստիպված կլինի բանակցություններ վարել այլ կուսակցությունների հետ։ Ընտրությունների վերջնական արդյունքները հայտնի կդառնան սեպտեմբերի 22-ին։
Ընտանիք
2012 թվականի մարտին ամուսնալուծվել է կնոջ՝ Ֆիլիպա Ռայնֆելդտի հետ 20 տարվա ամուսնությունից հետո։ Ունի երեք երեխա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Եվրոպական միության քաղաքական պաշտոնյաներ Կատեգորիա:Շվեդիա Կատեգորիա:Ստոկհոլմ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Կուսակցությունների առաջնորդներ
Բրազիլիայի վարչական բաժանում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Ֆեդերալություն Կատեգորիա:Առաջին աստիճանի վարչական միավորներ
Մոնո հա
Պատմություն
Մոնո հան սովորաբար բառացիորեն թարգմանվում է որպես «Իրերի դպրոց»։ Արվեստագետները պարբերաբար պնդում են, որ Մոնո հան մինչև իրենց կոլեկտիվ կազմելն և ցուցահանդեսներ կազմակերպելուց առաջ քննադատների մոտ վանող տպավորություն թողնող տերմին էր։ Մոնո հա արվեստագետներից շատերն առաջին անգամ ցուցադրվել են Տոկիոյի Թամուրա և Մակի պատկերասրահներում, որը պատկանում էր Նոբուո (Շինրո) Յամագիշիին, որը նույնպես գրող էր, և որի արխիվները գտնվում են Տոկիոյի արվեստի ազգային կենտրոնի հավաքածուում։ Տոշիակի Մինեմուրան բացատրում է իր 1986 թվականի «Ի՞նչ է Մոնո հա» էսսեում, որ իրենց ակադեմիական կրթության և մտավոր փոխանակման առումով Մոնո հա արվեստագետները բաժանվում են երեք խմբի.
Հասարակական-քաղաքական ենթատեքստ
Մոնո հան առաջացավ ի պատասխան 1960-ականներին թվականներին սկսված սոցիալական, մշակութային և քաղաքական փոփոխություններին։ Բացառությամբ Լի Վու Հֆանգի, որը տասը տարով մեծ էր, Մոնո հա արվեստագետների մեծ մասը նոր էին սկսում իրենց կարիերան, երբ 1968-1969 թվականներին տեղի ունեցան ուսանողական բռնի բողոքներ ։ Այդ ժամանակ բազմաթիվ բողոքներ էին տեղի ունեցել 1970 թվականինին ԱՄՆ-Ճապոնիա անվտանգության պայմանագրի երկրորդ երկարացման դեմ (ճապոներեն հայտնի է որպես Անպո), որը պարտավորեցնում էր Ճապոնիային տրամադրել նյութատեխնիկական աջակցություն ԱՄՆ-ին Վիետնամի պատերազմում։ 1972 թվականինին Օկինավան վերադարձնելու և այնտեղ գտնված միջուկային զենքը հանելու պահանջների հետ մեկտեղ` բողոքի մթնոլորտը անվստահություն է առաջացնում Միացյալ Նահանգների Ասիայի և այստեղ գերիշխող դիրք ունեցող Ճապոնիայի հետ երկկողմ հարաբերությունների մտադրությունների նկատմամբ։ Այս դժգոհությունը, ծնելով խիստ ինտելեկտուալ հակամշակույթ, միաժամանակ քննադատում էր ամերիկյան «իմպերիալիզմը» և գիտակցում իր ճապոնական ինքնությունը։ Մոնո հա արվեստագետները, ընդհանուր առմամբ, հերքում են այդ ժամանակ ուսանողական ակտիվիստական ​​շարժումների հետ կապ ունենալը, չնայած ենթադրվում է, որ լարված քաղաքական մթնոլորտն ազդել է նրանց աշխատանքի վրա ։
Միացյալ Նահանգներում
2012 թվականին Blum & Poe Gallery-ն ԱՄՆ-ում ներկայացրեց Մոնո հա արվեստը` «Ռեքվիեմ արևի համար. Մոնո հա արվեստ» ստուգատեսային ցուցահանդեսով, որի համակարգողն էր Միկա Յոշիտակեն։ Պատկերասրահում անցկացվել են նաև այնպիսի նկարիչների անհատական ​​ցուցահանդեսներ, ինչպիսիք են Լի Վու Հֆանգը, Կիշիո Շուգան, Սասումու Կոշիմիսուն, Կոջի Էնոկուրան և Նոբուո Սեկինեն։
Մայր Երկիր փուլ
Նոբուո Սեկինեի «Մայր Երկիր փուլ» ստեղծագործությունը համարվում է Մոնո հա շարժման առաջին աշխատանքը։ Այն սկզբնապես ստեղծվել է Կոբեի Սումա Ռիկյու այգում, առանց պաշտոնական թույլտվության։ Ստեղծագործությունը վերստեղծվել է 2008 և 2012 թվականներին։ Դա հողի մեջ գլանաձև հսկայական անցք էր՝ 2,2 մետր տրամագիծով և 2,7 մետր խորությամբ, իսկ կողքին կանգնացված էր նմանատիպ չափսերի գլան՝ հողից պատրաստված։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արվեստի ոճեր Կատեգորիա:Ճապոնիայի արվեստ
Չերկասկայա Լոզովայա
Չերկասկայա Լոզովայա (Черкаська Лозова), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Չերկասկի Բրոդ։ Հիմնադրվել է 1663 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1663 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մազուրկա (գյուղ, Պովորինսկի շրջան)
Մազուրկա (Мазурка), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Պովորինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1790 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Պովորինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մատաղիսար
Մատաղիսար, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Որոտան գետի ձախափնյակում, Որոտնավան գյուղից 1 կմ հարավ։ Բարձրությունը՝ 1534 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Յուսսել Ուեստ (կանտոն)
Յուսսել Ուեստ (Ussel-Ouest), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Յուսել օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 5987 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1937 է։ Կանտոնում կա 5 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Իսրայելը Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Իսրայելը Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթին առաջին անգամ մասնակցել է 2012 թվականին Ամստերդամում։ Իսրայել մրցույթին մասնակցելու հայտ էր ներկայացրել է դեռ 2008 թվականին սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով ետ վերցրեցին մասնակցության հայտը։ 2012 թվականի հուլիսի 10-ին IBA հեռուստաընկերությունը պաշտոնապես հայտարարեց, որ երկիրը մասնակցելու է մրցույթին։
Մասնակցումներ
Կատեգորիա:Երկրներ Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում
Պուխտո
Պուխտո, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուրեն Շահումյան
Սուրեն Ստեփանի Շահումյան , խորհրդային ռազմական գործիչ, Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։
Կենսագրություն
Սովորել է Աստրախանի և Բաքվի գիմնազիաներում։ Ավարտել է Մոսկվայի ռազմական ակադեմիան և ՌԿ(բ)կ Կենտկոմի մարքսիզմի դասընթացները։ 1917 թվականից կատարել է կուսակցության Բաքվի կոմիտեի առաջադրանքները, ընդգրկվել մարտական դրուժինայի շարքերը և ակտիվ մասնակցություն ունեցել մարտական գործողություններին։
1918 թվականին կարմիր գվարդիականների շարքերում կռվել է թուրք-մուսավաթականների դեմ։ Բաքվի կոմունայի պարտությունից հետո ձերբակալվել է 26 կոմիսարների հետ և տարվել Կրասնովոդսկ։ Բանտից երաշխավորությամբ ազատվելուց հետո, 1919 թվականին, վերադարձել է Բաքու և շարունակել բոլշևիկյան գործունեությունը։ Վերստին ձերբակալվել և բանտարկվել է, ապա՝ արտաքսվել Բաքվից։ 1919 թվականի վերջից Վրաստանում կատարել է կուսակցության ընդհատակյա երկրկոմի առաջադրանքները, որոնց համար պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Ռազմական ակադեմիան ավարտելուց հետո աշխատել է դիվիզիայի շտաբի օպերատիվ բաժնի պետ, հրամանատարի տեղակալ։
1927 թվականին եղել է Օրյոլի զրահատանկային դպրոցի, ապա՝ բելառուսական օկրուգի, իսկ 1932 թվականին՝ Լենինգրադի զինվորական օկրուգի զրահատանկային զորքերի պետը։ Շահումյանը մեծ աշխատանք է կատարել կարմիր բանակի զրահատանկային զորքերի կազմակերպման ուղղությամբ։
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Սանտա Ռիտա
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Բոլշեգաբդինովո
Բոլշեգաբդինովո (Большегабдиново, Оло Ғәбдин), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 208 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Հոտեյ (նկար)
«Հոտեյ», ճապոնացի նկարիչ Օգատա Կորինայի կողմից 18-րդ դարի սկզբում ստեղծված զարդանկար ուղղահայաց թղթագլանի վրա։ Մերի և Ջեքսոն հիմնադրամի կողմից որպես նվիրատվություն տրամադրված թղթագլանը ներկայումս գտնվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի հավաքածուում ։
Հոտեյը ճապոնական դիցաբանության մեջ «երջանկության յոթ աստվածներից» մեկն է՝ հաղորդակցման, զվարճանքի և բարեկեցության աստվածը ։ Ավանդության համաձայն՝ կենսուրախ, ճաղատ գլխով և կլոր փորով այս վանականը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին գավազանը և պայուսակը ձեռքին թափառում էր Չինաստանի հարավի Սիմինգ լեռան շրջանի գյուղական վայրերում և ողորմություն խնդրում ։ Չինական ավանդույթի համաձայն՝ Հոտեյի ստամոքսում է կենտրոնացված ցի կենսական էներգիան։ Ենթադրվում էր, որ նա բուդդա Մայտրեյի ավատարներից մեկն է ։
Մուրոմատիի ժամանակաշրջանի սկզբում գրեթե բոլոր ճապոնացի նկարիչները, անկախ կրոնական հայացքներից և համոզմունքներից, ստեղծեցին Հոտեյի պատկերով թղթագլաններ և նկարներ, որոնք մտան ժողովրդական բանահյուսության մեջ, ճապոնացիներին Հոտեյը ներկայացավ որպես խաղաղասեր, ուրախ և բարեկամական կերպար ։ Իր ստեղծագործություններում Արևելյան Ասիայի դիցաբանական, կրոնական և պատմական հերոսների կերպարները պատկերելիս Օգատա Կորինը հեռանում է պայմանականություններից և ավանդական պատկերներից՝ հաճախ նկարելով աստծուն և մարդկանց առավել անպարկեշտ և հումորային տեսանկյունից ։ Նկարը, որտեղ Հոտեյը նստած է չինական գավառներով թափառումների ընթացքում իր հավատարիմ բարեկամը դարձած պայուսակի վրա, ցուցադրում են նկարչի հումորի զգացումը և երգիծական հմտությունը ։ Սակայն պայուսակը հասարակ չէ, այն համապատասխանում է Հոտեյի հսկայական փորին։ Հոտեյը պատկերված է բերանը բաց, նա ծիծաղում է իր խորամանկ խաբեությամբ և թե ինչպես է խաբում ականատեսներին ։ Պայուսակը նկարված է կտրուկ գծերով և սևաներկի մուգ նրբերանգներով, որոնք հակասում են այն չորս մութ կետերին, որոնց միջոցով նկարիչը պատկերել է Հոտեյի գավազանի ծայրերը և փարաջայի թևքերը ։ Հագուստի թևքերը Օգատա Կորինը պատկերել է լայն վրձնի կողային մասերի թեթև նրբագծերի միջոցով ։
Նկարի տակ Օգատա Կորինի ստորագրության տակ դրված է քառակուսի կնիք Դոսու մակագրությամբ։ Այս կնիքը նա օգտագործել է 1704 թվականից հետո, այդպիսով կարելի է որոշել, որ նկարը ստեղծվել է նրա կյանքի վերջին 12 տարիների ընթացքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մետրոպոլիտեն թանգարանի նկարներ
Մատներ (լեռնագագաթ)
Մատներ, լեռնագագաթ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ցողասարի լեռներում, Ցողամարգ գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2107 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լեռներ
Յուկկա Նևալայնեն
Յուկկա Անտերո "Յուլիուս" Նևալայնեն (ֆիններեն. Jukka Antero "Julius" Nevalajnen ), ֆինն Նայթվիշ սիմֆո-մետալ խմբի հարվածային գործիքներ նվագողը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի ռոք երաժիշտներ Կատեգորիա:1978 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Բուսակերներ
Beretta
Beretta (Բերետտա, Beretta, ամբողջական անվանումը Fabbrica d'Armi Pietro Beretta Gardone), զենք արտադրող իտալական ընկերություններից մեկը։ Նրա արտադրանքը ներառված է բազմաթիվ երկրների ոստիկանության և զինված ուժերի սպառազինության մեջ, լայնորեն կիրառվում է ինքնապաշտպանության մեջ քաղաքացիական անձանց կողմից։
Պատմություն
Բերետտան աշխարհի հնագույն ընկերություններից է ։ Նա 500 տարի շարունակ պատկանում է մեկ ընտանիքին։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1526 թվականին, երբ Գարդոնե Վալ Տրոմպիայից (Gardone Val Trompia) զինագործ Բարտոլոմեո Բերետտան (Bartolomeo Beretta) վենետիկյան զինանոցից 296 դուկատ է ստացել պատրույգավոր հրացանի 185 փողերի համար ։ Այդ գործարքի հաշիվը պահպանվել է ընկերության արխիվում։
1918 թվականին Beretta Model 1918-ը իտալական բանակում դարձել է առաջին ատրճանակ-գնդացիրը։ Բերետտան իտալական բանակի համար արտադրում էր հրացաններ և ատրճանակներ մինչև 1943 թվականն, երբ Իտալիան անձնատուր է եղել։ Սակայն Իտալիայի հյուսիսային մասը գտնվում էր Գերմանիայի վերահսկողության տակ, որը գրավել է Բերետտան և արտադրում զենք ընդհուպ մինչև 1945 թվականի Գերմանիայի կապիտուլյացիան։ Այդ ժամանակ զենքի արտաքին մշակումն ավելի վատն էր, քան առաջ կամ պատերազմի կեսերին, սակայն զենքի աշխատանքը մնում էր գերազանց։
1938 թվականին Ճապոնիան իտալական երեք ընկերությունների՝ այդ թվում նաև Բերետտայի հետ պայմանագիր է կնքել հրացանների մատակարարման համար։ Արտադրվել է 60 000-120 000 հրացան, որոնք մատակարարվում էին մինչ 1942 թվականը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Բերետտան զբաղվում էր Ամերիկայից Իտալիա ներմուծվող ամերիկյան M1 (M1 Garand rifle) հրացանների վերանորոգմամբ։ Բերետտան մոդիֆիկացրել է M1 հրացանը Beretta BM-59 հրացանի, որը նման էր M14 հրացանի, սակայն մասնագետները կարծում են, որ BM-59 հրացանն ավելի անվրեպ էր կրակում։
Այժմեականություն
Ներկա դրությամբ ընկերությունը պատկանում է Ուգո Գասալի Բերետտային (Ugo Gussalli Beretta)՝ Բարտոլոմեոյի ուղղակի հետնորդին։ Նա ղեկավարում է ընկերությունն իր երկու որդիների՝ Ֆրանկոյի և Պյետրոյի հետ։
Բերետտան հայտնի է զենքի արտադրության իր լայն ընդգրկումով՝ հրացաններով, ակոսավոր հրացաններով, ատրճանակ-գնդացրերով և ատրճանակներով։ Beretta Holding գլխավոր ընկերությունը նույնպես հանդիսանում է Beretta USA, Benelli, Franchi, SAKO, Stoeger, Tikka, Uberti ընկերությունների սեփականատերը, ինչպես նաև նրան է պատկանում Browning ընկերության 20 %-ը։ Բերետտայի արտադրանքը հայտնի է իր որակով, ամրությամբ և վստահելիությամբ։ 1985 թվականին Բերետտան հաղթել է ԱՄՆ բանակի համար նախատեսված M9 ատրճանակների արտադրության մրցույթում՝ ստանալով պայմանագիր 500 000 ատրճանակի համար։ Ըստ պայմանագրի այդ ատրճանակները պետք է արտադրվեին ԱՄՆ-ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1526 թվականին հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Իտալիայի ընկերություններ Կատեգորիա:Իտալիայի հրազենի արտադրողներ
Դոմֆեսել
Դոմֆեսել (Domfessel), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 305 մարդ, բնակչության խտությունը` 48.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.23 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 203 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 150-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 53։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 150 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 145 անձ (77 տղամարդ և 68 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (1 տղամարդ և 4 կին)։ 53 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
You & I (Nobody in the World)
Տեսահոլովակը
You and I (Nobody in te World) երգի տեսահոլովակը հրապարակվել է 2014 թվականի հուլիսի 10-ին։ Տեսահոլովակում Լեջենդը ցույց է տալիս իր վերաբերմունքը կանանց գեղեցկությանը և երգում է իր և իր կնոջ՝ Քրիզի Տեյջենի սիրո մասին ։
Թրեքերի ցանկը
1. "You & I (Nobody in the World)" (R3hab Remix) (Radio Edit) - 3։14
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2014 երգեր Կատեգորիա:Ջոն Լեջենդի երգեր Կատեգորիա:2013 երգեր
(2961) Կացուրահամա
(2961) Կացուրահամա (Katsurahama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայաստանի օդանավակայանների ցանկ
Բացի «Զվարթնոց», «Շիրակ» և «Էրեբունի» օդանավակայաններից՝ կան նաև 9 այլ օդանավակայաններ։ Ներկայումս դրանցից ոչ մեկը չի գործում։ Զգալի չափով ներդրումներ են պահանջվում, որպեսզի այդ օդանավակայանները համապատասխանեն ՔԱԳՎ-ի կամ ՔԱՄԿ-ի ստանդարտներին։ Քանի որ երկրի տարածքը բավականին փոքր է, այս օդանավակայանների կողմից մատուցվող ավիածառայությունները կարող են կենսունակ չլինել, հատկապես՝ ավտոճանապարհների բարեկարգման դեպքում։ Ստեփանավանի օդանավակայանը ամենաքիչ ներդրումները կպահանջի քաղաքացիական ավիացիայի վկայական ստանալու համար պահանջվող ստանդարտներին հասնելու համար։ Սակայն այն փաստը, որ օդանավակայանը «Շիրակ» օդանավակայանից ընդամենը 28 և Զվարթնոցից՝ 54 ծովային մղոն հեռավարության վրա է, վկայում է այն մասին, որ ներքին առևտրային ծառայություններն ամենայն հավանականությամբ կենսունակ չեն լինի։ Հետևաբար, օդանավակայանը հիմնականում կօգտագործվի ընդհանուր նշանակության ավիացիոն ծառայություններ մատուցելու համար ։
Օդանավակայանների ցանկ
Հոդվածում ներկայացված են Հայաստանի օդակայանները, դասակարգված ըստ բնակավայրերի։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայաստանի օդանավակայաններ Կատեգորիա:Ցանկեր:Հայաստան Կատեգորիա:Ցանկեր:Տրանսպորտ
Թուրինի համալսարան
Թուրինի համալսարան (Università degli Studi di Torino), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Թուրինում՝ Իտալիայում ։ Իտալիայի ամենամեծ համալսարաններից մեկն է։
Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է 1404 թվականին Սավոյան դինաստիայի նախաձեռնությամբ ։ Համալսարանին կառուցումը հաստատվել է Հռոմի անտիպապ Բենեդիկտ XIII-ի կողմից։
Համալսարանի քաղաքական անկայունության պատճառով որոշ ժամանակ գործել է Կիերիում (1427-1434) և Սավիլյանոյում (1434-1436)։ XVI դարի կեսերին համալսարանը ժամանակավորապես չի աշխատել ֆրանսիական օկուպացիայի պատճառով։ 1799-1800 թվականներին համալսարանը վերակազմավորվել է ֆրանսիական օրինակով, իսկ շուտով համալսարանի ռեկտորը նշանակվում Նապոլեոնի կողմից։ Այդ ժամանակ այն հաամարվել է Նապոլեոնի կայսրության երկրորդ ամենամեծ համալսարրանը։ Սավոյանի դիաստիայի՝ գահին վերադառնալուց հետո ֆրանսիական նորամուծությունները կասեցվեցին։ 1865 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ մայրաքաղաքը Թուրինից տեղափոխվեց Ֆլորենցիա, համալսարանը զրկվում է իր դասախոսական կազմի զգալի մասից։ XIX դարի երկրորդ կեսին համալսարանում զարգացել է բժշկության ուժեղ դպրոցը։ Համալսարանի դասախոսները շատ բան են արել Իտալիայում հիգիենայի և հասարակական հիգիենայի խթանման համար։ 1905 թվականին համալսարանում բացվել է առաջին հոգեբանության ամբիոնն Իտալիայում։
Կառուցվածք
Համալսարան Իտալիայի հյուսիս-արևմուտքում ունի մի քանի մասնաճյուղեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ Կատեգորիա:Թուրին Կատեգորիա:15-րդ դարում հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Համալսարաններ Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ և քոլեջներ
Ստեփան Զաքարյան
Ստեփան Հրաչիկի Զաքարյան, ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի նախագահի նախկին տեղակալ։ Բեմադրիչ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակախոս, գրող։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ թատերագիրներ Կատեգորիա:Հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի անդամներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ բեմադրիչներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Չերվոնոե (գյուղ, Դերգաչևի շրջան)
Չերվոնոե (Червоне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մելիզմներ
Մելիզմ (երգ, երաժշտություն), Մեղեդիները զարդարող ձայն, չեն փոխում երաժշտության տեմպը, ռիթմը։ Երաժշտության մեջ այն կոչում են՝ մասնագիտական նշաններ կամ փոքրիկ նոտաներ։
Տեսակներ
Լայնորեն օգտագործվում են՝
Այլ Մելիզմներ՝
Կան նաև մելիզմներ, որոնք հատուկ են միայն մի քանի գործիքների՝
Կապուստյանի (գյուղ, Տրոստյանեցի շրջան)
Կապուստյանի (Капустяни), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1682 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կապուստյանի գյուղում բնակվում էր 2 061 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 408,93 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1682 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1629 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դենիել Ռեդքլիֆ
Դենիել Ջեյկոբ Ռեդքլիֆ (Daniel Jacob Radcliffe, ), անգլիացի դերասան։ Առավելապես հայտնի է Հարրի Փոթերի դերակատարմամբ Ջոան Ռոուլինգի գրքաշարի հիման վրա նկարահանված ֆիլմերում։ 2009 թվականին հայտնվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, որպես տասնամյակի ամենաբարձր վարձատրվող դերասան։
Մանկությունը և պատանեկությունը
Դենիել Ռեդքլիֆը ծնվել 1989 թվականի հուլիսի 23-ին Ֆուլխեմ-ում, Լոնդոնի արևմտյան շրջանում ։ Միակ երեխան է իր ընտանիքում։ Մայրը՝ Մարսիա Ջանին Գրեշեմ Ջեիկոփսոն, քաստինգի գործակալ է, ազգությամբ հրեա (նրա ընտանիքը եկել է Լեհաստանից և Ռուսաստանից)։ Հայրը՝ Ալան Ջորջ Ռեդքլիֆը, քաստինգի գրականագետ է, ազգությամբ իռլանդացի ։
2012 թվականին հարցազրույզի ժամանակ Ռեդքլիֆը ասել է. «Մեր տան մեջ հավատ չի եղել։ Ես կարծում եմ, որ ես հրեա եմ և միևնույն ժամանակ իռլանդացի, չնայած այն հանգամանքին, որ ես անգլիացի եմ»։ Նա շատ հպարտ է, որ հրեա է ։
Ռեդքլիֆը հինգ տարեկանցից սկսել է հետաքրքրություն ցուցաբերել դերասանական մասնագիտության հանդեպ ։ 1999 թվականի դեկտեմբերին, 10 տարեկան հասակում, նա իր առաջին դերն է խաղացել Չարլզ Դիքենսի «Դեյվիդ Կոպերֆիլդ» նովելի հիման վրա նկարահանված, երկու մասից բաղկացած դրամայում, որը ցուցադրվել է BBC One-ով։ Դենիելը այնտեղ մարմնավորել է փոքրիկ երեխայի կերպար Նա սովորել է տղաների համար նախատեսված երկու մասնավոր դպրոցներում՝ Sussex House School` Չելսիի դպրոցում և մի դպրոցում, որը առավելապես հայտնի է «Լոնդոնի դպրոց» անունով ։ Դպրոցում սովորելը Ռեդքլիֆի համար դժվար է դառնում «Հարի Փոթեր» առաջին ֆիլմի թողարկումից հետո։ Դպրոցում որոշ աշակերտներ թշնամանքով են լցվում նրա հանդեպ, չնայած նա ասում էր, որ դրանք ընդամենը մարդիկ էին, ովքեր ավելի շատ փորձում էին «ծիծաղել այն երեխայի վրա, ով Հարի Փոթեր էր խաղում», այլ ոչ թե նախանձում էին։
Չնայած նրան, որ դերասանական կարիերան սկսել էր սպառել Ռեդքլիֆի գրաֆիկը՝ նա շարունակում էր իր կրթությունը։ Նա խոստովանում էր, որ այդքան էլ լավ չի սովորում դպրոցում, հաշվի առնելով այն, որ անիմաստ է և այդ շամանակ աշխատանք գտնելը «իսկապես դժվար է»։ 2006 թվականին նրան հաջողվեց երեք քննություն հանձնել Դրանից հետո նա որոշեց վերջ տալ իր ուսմանը և չգնաց ինչ-որ քոլեջ կամ համալսարան ։ Նա ասում էր, որ ինքը արդեն գիտեր, որ ցանկանում է հանդես գալ և գրել, և դա դժվար կլիներ առանց նորմալ քոլեջային փորձի։
Հասարակական գործունեություն
Դենիելը պայքարում է գեյերի իրավունքների համար ։ Հոմոֆոբիային դեմ հանդես գալով՝ Ռեդքլիֆը 2009 թվականին սկսել է նկարահանվել «Թրևոր» կազմակերպության սոցիալական գովազդերում։ «Թրևոր» կազմակերպությունը զբաղվում է հոմոսեքսուալների կրթական նյութերի ապահավության և ԼԳԲՏ դեռահասների ինքնասպանության կանխարգելմամբ  ։ Դերասանը կազմակերպության մասին առաջին անգամ իմացել է 2008 թվականին, երբ աշխատում էր «Էկվուս» պիեսի վրա ։ Նա լուրջ ֆինանսական օգնություն է ցուցաբերել այդ կազմակերպությանը ։ 2010 թվականին՝ հարցազրույցներից մեկի ժամանակ, Դենիել Ռեդքլիֆն ասել է.
Ես միշտ տանել չեմ կարողացել նրանց, ովքեր ատում են  գեյերին, լեսբուհիներին և երկսեռականներին։ Կարծում եմ՝ իմ բախտը բերել է, որ հիմա ես կարող եմ իրոք օգնել կամ ինչ-որ բան անել այդ հարցում։
Նույն հարցազրույցում նա նշել է իրավունքների հավասարության ոլորտում հանրային դեմքերի մասնակցության կարևորության մասին ։ Ռեդքլիֆը համարում է այս գործուեությունը իր կարիրերայի ամենակարևոր բաղկացուցիչ մասերից մեկը ։ 2011 թվականին «Թրևոր» նախագծի համար դերասանը արժանացել է «Hero Award» մրցանակին ։
Անձնական կյանք
Դենիել Ռեդքլիֆը խոստովանել է, որ նա տառապում է դիսպրակսիով ։ Նա չի կարողանում կոճկել կոշկաքուղերը։
Նա հայտարարել է, որ նա աթեիստ է և հպարտանում է նրանով, որ հրեա է ։
2010 թվականին Ռեդքլիֆը խոստովանել է ալկոհոլի հանդեպ իր հակումը։ Պատճառը Հարրի Փոթերի ֆիլմերում աննախադեպ հաջողությունն էր։ Սակայն շուտով թողնում է ալկոհոլը ։
2012 թվականի հունվարին նա հայտարարել է, որ ռեժիսոր Ռոզի Քոքերի օգնականի հետ հարաբերությունների մեջ է ։ Սակայն նույն թվականի հոկտեմբերին պարզ դարձավ, որ նրանք բաժանվել են ։ 2012 թվականից հանդիպում էր դերասանուհի Էրին Դարկի հետ, ում հանդիպել էր «Սպանիր քո սիրելիներին» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ։ 2014 թվականին լուրեր էին պտտվում նրանց նշանադրության մասին, սակայն Էրինի հայրը դեկտեմբերին դա ժխտեց   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
Մարգալիճ
Մարգալիճ, լճակ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռների հյուսիսային լանջերին, Մարտիրոս գյուղից 0,5 կմ արևելք։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 1996 մ, մակերեսը՝ 1 հա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լճեր
Ցիմբեո
Ցիմբեո կամ Ցեմբեհու (արաբերեն՝ ادونی), քաղաք Կոմորոսի արևելքում գտնվող Անյուան կղզում։ Քաղաք բնակչությունը կազմում է 12 472 մարդ՝ 2010 թվականի տվյալներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Կոմորյան կղզիների քաղաքներ
Ֆենոլոգիա
Ֆենոլոգիա (φαινόμενα - ցուցադրել և լոգիա բառերից), բնության սեզոնային երևույթների, դրանց սկսման ժամկետների և այդ ժամկետները կանխորոշող պատճառների մասին գիտելիքների համակարգ։
Ֆենոլոգիան գրանցում և ուսումնասիրում է բուսական ու կենդանական աշխարհի սեզոնային երևույթները (կենսաֆենոլոգիա), ինչպես նաև ձնածածկույթի հաստատման ու վերացման, առաջին ու վերջին ցրտահարության, սառցակալման ու սառցահալքի ժամկետները և այլն։ Բույսերի համար գրանցվում են զարգացման սեզոնային փուլերը, բողբոջաուռչում և բողբոջաբաց, տերևակալում, ծաղկում (սկիզբը և սվարտը), պտուղների և սերմերի հասունացում, տերևների աշնանային գունավորում, տերևաթափ։ ․
Կենդանիների ֆենոլոգիայում գրանցվում են զուգավորումը, ձագերի հայտնվելը, սեզոնային մազափոխումը և միգրացիան, թռչունների ֆենոլոգիաում՝ բնադրումը, ձվադրումը, առաջին ձագերի հայտնվելը և թռիչքը, չվող թռչունների համար՝ գարնանային և աշնանային չուն և այլն։
Ժամանակակից գիտական ֆենոլոգիաի հիմնադիրը շվեդ բուսաբան Կառլ Լիննեյն է։ Հայաստանում ֆենոլոգիական առաջին աշխատանքները սկսվել են 1930-ական թթ․ սկզբներին, որոշ ընդմիջումից հետո՝ վերսկսվել 1962-ին։ ՀԽՍՀ-ում այն կառավարել է Հայկական աշխարհագրական ընկերության ֆենոլոգիական հանձնաժողովը։
Ֆենոլոգիական օրինաչափությունների հիման վրա կազմում են սեզոնային աշխատանքների և միջոցառումների կազմակերպման տեղական ժամկետները, որոնք օգտագործվում են բնության պահպանության, մշակովի բույսերի վնասատուների դեմ պայքարի, մեղվաբուծության, օդանավագնացության ու ժողովրդական տնտեսության այլ բնագավառներում։