cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միխայիլ Պետերսոն
Աղբյուրը
Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ռուսագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսորներ‎ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Սառը շուն
Սառը շուն (Kalter Hund), Գերմանիայում, Իտալիայում և մի քանի այլ պետություններում հայտնի թխվածք՝ պատրաստված թխվածքաբլիթից և շոկոլադե կրեմից։ «Սառը շուն» անվանումը, ըստ մի քանի վարկածների, ծագում է հանքերի վագոնիկների գերմաներեն Hunt անվանումից, որը համահունչ է Hund՝ «շուն» բառին, քանի որ ուտեստի պատրաստման համար թխում կամ այլ ջերմային մշակում չի պահանջվում (այսինքն՝ «սառն» է), և պատրաստի վիճակում այն հիշեցնում է վագոնիկի փոքրիկ տարբերակը։
Բացի գերմանական «Kalter Hund»-ից՝ գոյություն ունեն այս ուտեստի բազմաթիվ այլընտրանքային անվանումներ, այդ թվում՝ «լուկուլլ» (Lukullus՝ համադամասեր-զորահրամանատար Լյուցիոս Լուկուլլոսի անունից), «սառը մռութ»  (Kalte Schnauze), «սև Պետեր» (Schwarzer Peter) և այլն ։ Անգլերենում անվանումը հիշատակվում է որպես ոզնի (Hedgehog slice):
Թխուկի պատրաստման համար օգտագործվում է կակաոյով զանգված, որն ստացվում է շոկոլադի մանր կտորները հալեցնելու և կարագին կամ կոկոսի յուղին խառնելու միջոցով՝ ավելացնելով շաքարի փոշի, մանրացրած նուշ և շոկոլադի փշուրներ, ինչպես նաև յուղահունց թխվածքաբլիթի ամբողջական կտորներ, որը դնում են կաղապարի մեջ՝ մի քանի շերտ կեքս պատրաստելու համար, իսկ յուրաքանչյուր շերտին քսում են կակաոյով զանգվածից։ Դրանից հետո կաղապարն իր պարունակության հետ միասին սառեցնում են սառնարանում։ Սառեցման ընթացքում թխվածքաբլիթը բիսկվիթի նման փափկում է, ինչի արդյունքում պատրաստի սառը շունը հիշեցնում է շոկոլադե տորթ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հրուշակեղեն Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Մեծ Բրիտանիայի վերլուծական կենտրոնների ցանկ
Սա ոչ լիարժեք ցանկ է, որում ներկայացված են կազմակերպությունների անգլերեն անունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Մեծ Բրիտանիա:Միացյալ Թագավորություն
Հովվերգություն (այլ կիրառումներ)
Հովվերգություն անունը կարող է վերաբերել հետևյալին.
Տոկիոյի ֆոնդային բորսա
Տոկիոյի ֆոնդային բորսա,, ստեղծվել է 1878 թվականին ։ Տոկիոյի բորսան համարվում է բաժնետիրական ընկերություն, որը իրավաբանական անձ է և ինքնակառավարման բնագավառում մեծ իրավունքներ ունի։
Բորսան մտնում է Ասիայի և Օվկիանիայի բորսայի ֆոնդային Դաշնության մեջ ։ 2012 թվականին Տոկիոյի ֆոնդային բորսան իրականացրեց Օսակայի ֆոնդային բորսայի կլանում, 2013 թվականի հունվարի 1-ին ստեղծված միացյալ ընկերությունը ստացավ Japan Exchange Group, Inc անվանումը ։
Բորսայի անդամներ
Բորսայի անդամներ են համարվում.
Բորսայի գործունեությունը
Ըստ շուկայական կապիտալիզացիայի՝ Տոկիոյի բորսան զիջում է միայն Նյու-Յորքի ֆոնդային բորսային։ Ներկա ժամանակներս այնտեղ վաճառվում են 3560 ճապոնական, ինչպես նաև 6 արտասահմանյան ընկերությունների բաժնետոմսեր ։ Տոկիոյի բորսայում իր բաժնետոմսերը զետեղած ամենամեծ ընկերությունների մեջ կարելի է հանդիպել տարբեր ճյուղերին պատկանող բազմաթիվ անդրազգային հսկա ընկերությունների՝ Honda, Mazda, Mitsubishi, Toyota ավտոմեքենաների կոնցեռն, Konica Minolta, Nikon, Olympus, Casio, Sony տեխնոլոգիական սարքավորումների արտադրողներ, ճապոնական խոշոր բանկեր և այլ ֆինանսական կազմակերպություններ։
Տոկիոյի բորսայի մաս է կազմում երկրի բորսայի ավելի քան 80% շրջանառությունը։ Հիմնական գնորդներն ու վաճառողները արժեթղթերի ինստիտուցիոնալ ներդրողներն են։ Ճապոնիայում անհատ սեփականատերերն ունեն բորսայում շրջանառվող բաժնետոմսերի միայն 20%, իսկ 80% պատկանում է ֆինանսական հաստատություններին, ապահովագրական ընկերություններին և կորպորացիաներին։ Բաժնետոմսերի սեփականատերերը հույսը ոչ թե դնում են դիվիդենտի (1990 թվականի սկզբին նրանք 70 անգամ քիչ էին բաժնետոմսերի շուկայական գներից), այլ բաժնետոմսերի գնի բարձրացման և դրանց վաճառքից ստացված շահույթի վրա (վաճառված բաժնետոմսերի տարեկան միջին շահույթը 1980-1994 թվականներին կազմում էր 34,7 %):
Առևտրի հիմնական եղանակը կրկնակի բաց աճուրդն է։
Երկրում շրջանառվող բաժնետոմսերի մինչև 80% գնվում և վաճառվում է Տոկիոյի բորսայում։ Ճապոնիայում 1,3-1,5 միլիոն բաժնետիրական ֆիրմաներից այստեղ գրանցված են 1517-ը, բայց դրանց վրա գալիս են ավելի քան 25% արտադրված ապրանքները և ծառայությունները։
Ճանապարհի սկիզբը
1878 թվականի մայիսին Տոկիոյում բացվեց Ճապոնիայի համար առաջին նոր ֆինանսական հաստատությունը՝ ֆոնդային բորսան։ Տոկիոյի բորսայի առաջին սեփականատերերը և մենեջերները եղել են այն ժամանակների ֆինանսների նախարար Օկումա Սիգենոբուն և կորպորացիաների իրավունքներով զբաղվող իրավաբան Շիբուսավա Էյիչին։ Իսկզբանե բաժնետոմսերի առևտրականները, որոնք հավաքվում էին բորսայում, հագնում էին բացառապես ազգային հագուստ՝ կիմանո։
XIX դարի 90-ական թվականներին բորսան տեղափոխվում է նոր շենք, փոխվում է դրա կառուցվածքը․ երկու գործընկերների ընկերությունից դառնում է բաժնետիրական հասարակություն՝ սահմանափակ խոշոր սեփականատերով։ Ժամանակի հետ ի հայտ են գալիս ավելի շատ պետական պարտատոմսեր, ինչպես այն շրջանում աշխարհի շատ երկրներում, Ճապոնիայի կառավարությունը մտահոգված էր ռազմական հզորությամբ և սկսեց մեծացնել պաշտպանական բյուջեն խոշոր կապիտալիստների միջոցներ ներգրավելու հաշվին։
Հետպատերազմյան տարիներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին Ճապոնիայում աշխատում էր 11 բորսա։ Սակայն ռազմական առաջին տարիներից հետո հասկանալի էր, որ ունենալ արժեթղթերի վաճառքով զբաղվող այդքան առանձին տարածքներ արդյունավետ չէ։ 1943 թվականին որոշում կայացվեց միավորել բոլոր բորսաները մեկ՝ Տոկիոյի բազայում։ Սակայն, ինչպես ցույց տվեց ոչ հեռավոր ապագան, դա կարելի էր նաև չանել, քանի որ միացյալ բորսան փակվեց Հերոսիմայի և Նագասակիի վրա բռմակոծությունից հետո՝ 1945 թվականի օգոստոսիին։
Հետպատերազմյան ասիական հրաշքը՝ խոշորագույն երկրների շրջանի տնտեսական և ֆինանսական համակարգի արագ աճը, բնականաբար դիպավ նաև Ճապոնիային։ Երկիրն իր տեխնոլոգիական զարգացման և աճող ինովացիաների շնորհիվ սկսեց դուրս գալ համաշխարհային տնտեսության առաջատարների շարք։ Եվ չնայած մինչև 1974 թվականը բորսայում գոյություն չուներին էլեկտրոնային արժեթղթեր, և բոլոր արժեթղթերի գները գրվում էին սովորական կավիճով սև տախտակի վրա, ճապոնական ընկերությունների գները 1968 թվականից անընդհատ աճում էին։ Հենց այս ժամանակ Ճապոնիայի կառավարություն ներմուծվեցին բրոքերի գործունեության անհրաժեշտ սահմանափակումներ և մի քանի նոր օրենքներ բորսային գործողություն իրականացնելու համար։
Արժեթղթերի գների աճ նկատվեց հատկապես 1983 թվականից 1990 թվականն ընկած շրջանը, այս յոթ տարիների ընթացքում Տոկիոյի ֆոնդային բորսան դարձավ առաջինը աշխարհում՝ ըստ այստեղ գործող ընկերությունների շուկայական կապիտալիզացիայի (համաշխարհային ֆոնդային շուկայի ծավալի 60 %-ը կենտրոնացված էր հենց Ճապոնիայի մայրաքաղաքում)։ Նյու-Յորքի մրցակիցների հաջողված ռազմավարությունը շուտով փոխում է իրավիճակը, սակայն Տոկիոյի բորսայի՝ աշխարհում երկրորդ հորիզոնականն ապահովված էր։
Էլեկտրոնային դարաշրջան
1999 թվականի ապրիլի 30-ին Ճապոնիայի ֆոնդային բորսայում վերջացավ «կենդանի» վաճառքի դարաշրջանը, այն տարածքները, որտեղ գտնվում էին գործարքներ իրանակացնողները՝ բրոքերները, փակվեցին։ Ողջ առևտուրը տեղափոխվեց էլեկտրոնային շուկա։
Մի քանի անգամ էլեկտրոնային համակարգի օգտագործումը առևտրական գործընթացներում հանգեցրել է լուրջ խափանումների։ Այսպիսով, 2005 թվականի նոյեմբերի 1-ին բորսան կարող էր աշխատել միայն կես ժամ։ Աճուրդը բացվելուց 90 րոպե անց նախօրեին Fujitsu ընկերության կողմից մշակված և տեղադրված համակարգչային ծրագիրը փչանում է։ Ֆոնդային հարթակի աշխատանքները դադարեցվում են ավելի քան 4 ու կես ժամ, ինչը վերածվում է ռեկորդային անգործության Տոկիոյի բորսայի նորագույն պատմության մեջ։ Մեկ այլ տհաճ իրադարձությունն այն էր, որ 2005 թվականի դեկտեմբերի 8-ին J-Com ընկերության IPO իրականացման ընթացքում Mizuho Securities ֆիրմայի աշխատակիցը, որը մատուցում էր բաժնետոմսերի տեղադրման տեխնիկական աջակցություն, ներմուծել էր արժեթղթերի վաճառքի սխալ տվյալներ։ Մեկ բաժնետոմսի համար 610000 իեն նշանակելու փոխարեն, նա 610000 բաժնետոմսերը դրել էր 1 իեն (0.01 դոլար) արժողությամբ։ Աճուրդի առաջին վայրկյաններին առավել արագ և ճարպիկ բրոքերները գրեթե առանց գնի գնցին J-Com-ի բաժնետոմսերը։ Բորսայի ադմինիստրատորները հասկացան սխալը և փորձեցին չեղյալ հայտարարել իրականացված գործողությունները։ Սակայն, չնայած մեծ ջանքերի, J-Com-ի վնասը կազմում էր 347 միլիոն դոլար, ինչը հավասարապես փոխհատուցեցին Տոկիոյի բորսան և  Mizuho Securities ընկերությունը։ Վերջին խոշոր խափանումը տեղի է ունեցել Տոկիոյում 2006 թվականի հունվարին, երբ գործարքների քանակը հասնում էր 4.5 միլիոնի և առևտուրը դադարեցվում է 20 րոպեով։ Ճապոնիայի կառավարությունը բորսայի սեփականատերերին պարտավորեցնում է կատարելագործել համակարգչային ծրագրերը, ինչը թույլ կտար հետագայում կանխել նմանատիպ խափանումները։
Ցուցակումը ֆոնդային բորսայում
Այն ընկերությունները, որոնց բաժնետոմսերը սակարկվում են Տոկիոյի բորսայում, բաժանվում են երեք մեծ խմբերի՝ Առաջին բաժանմունք (ամենաշատ կապիտալիզացիայով ընկերություններ), Երկրորդ բաժանմունք (միջին ընկերություններ) և Mothers բաժանմունք (այս անգլերեն բառով («մայրեր») Տոկիոյի բորսայում անվանում են ամենաարագ աճող ընկերություններ և շուկայի ճյուղեր, տերմինն առաջացել է ոչ հստակ հապավումից համապատասխանաբար Market of the High-Growth and Emerging Stocks հասկացողությունից)։ Թողարկողների մոտավորապես 65 %-ը մտնում է Առաջին բաժանմունքի մեջ, ընկերությունների ամենաքիչ մասն մտնում է Mothers բաժանմունք։
Տոկիոյի բորսայում վաճառվող ողջ արժեթղթերի արժողությունը անցնում է 5 տրիլիոն դոլարը։
NIKKEI և TOPIX բորսային ինդեքսները
Տոկիոյի ֆոնդայի բորսայի աշխատանքների կարգավիճակի հիմնական ցուցանիշններից են հանդիսանում երկու հիմնական ինդեքսներ` NIKKEI 225 և TOPIX: Սրանցից ներդրողների և բրոքերների կողմից ամենապահանջվածը իհարկե NIKKEI-ն է։ 1950 թվականի սեպտեմբերի 7-ին այս ինդեքսը առաջին անգամ հրապարակվել է TSE Adjusted Stock Price Average անվան ներքո, իսկ 1970 թվականից այն հաշարկվում է ճապոնական Nihon Keizai Shimbun թերթի կողմից։ Թերթի կրճատ անվանումից էլ առաջանում է ինդիկատորի նոր NIKKEI անվանումը։
TOPIX ինդեքսը Տոկիոյի ֆոնդային բորսան համարում է բորսայի Առաջին բաժանմունքի ազատ շրջանառության մեջ գտնվող բոլոր ընկերությունների բաժնետոմսերի գնի միջին բարձրացող արժեքը։ Այս ինդիկատորն առաջին անգամ հրապարակվել է 1969 թվականի հուլիսի 1-ին 100 կետերի նշանակությամբ։
Տոկիոյի ֆոնդային բորսայի աշխատանքային ժամերը
Բորսայի նորմալ առևտրային շրջանը առավոտյան 9։00-ից մինչև 11։30 և 12։30-ից մինչև 15։00 է օրվա ընթացքում, աշխատում է շաբաթվա բոլոր օրերին, բացի շաբաթ, կիրակի և տոն օրերից, որոնք նախօրոք հրապարակվել բորսայի կողմից։ Բորսան չի գործում հետևյալ օրերին՝ Ամանոր, Չափահասության օր, Պետության հիմնադրման օր, Գարնանային գիշերահավասարի օր, Սևայի օր, Սահմանադրության օր, Հիշատակի օր, Կանաչեղենի օր, Երեխաների պաշտպանության օր, Ծովի օր, Մեծերին հարգանքի տուրք մատուցելու օր, Աշնանային գիշերահավասարի օր, առողջության և սպորտի օր, Կուլտուրայի օր, Գոհաբանության և աշխատանքի օր և կայսեր ծննդյան օրը։
Տոկիոյի ժամանակակից ֆոնդային բորսան
Այսօր Տոկիոն հանդիսանում է համաշխարհային տնտեսության երրորդ ֆինանսական կենտրոնը։ Տոկիոյի ֆոնդային բորսան ցուցակով 1936 ընկերություններում անցկացնում է ակտիվ առևտուր, ինչը ընդհանուր հաշվով տիրապետում է 4,3 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար կապիտալիզացիայի։ Ճապոնիայի ֆոնդային բորսայի ընդհանուր խումբը՝ TSE, որը նաև ներառում է մի շարք լրացուցիչ ֆոնդային շուկաներ, ընդհանուր հաշվով ներկայացնում է գործնականում 3000 ընկերություն։ Օրինակ Օսակո քաղաքի բորսան տիրապետում է 335 մլրդ դոլար կապիտալիզացիայի և շրջանառության շուկայի 541 ընկերություն։ Իսկ դուստր ընկերությունը՝ TSE, որը անվանվում է որպես JASDAQ, ներկայացնում է ցուցակ կազմված 740 ընկերություններից 62 մլրդ դոլար արժողությամբ։ Գործնականում բոլոր մասնաճյուղերի ֆոնդային բորսայում առկա է առանձին շուկա, որի անվանվում է “mother”: Վերոնշյալ շուկան ներկայացված է բարձր տեմպ և աճի հեռանկար ունեցող ընկերություններում։ Նրանց համար ներկայացված է հատուկ զիջողական պայմաններ ցուցակում և շատ ներդրողներ նախընտրում են աշխատել նշված հատվածի ներկայացուցիչների հետ բուռն աճի տեմպ ունենալու հավանականության համար։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ Կատեգորիա:Կազմակերպություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճապոնիայի տնտեսություն
Մարիամ (գրիչ)
Մարիամ (ծննդյան և մահվան թվականներ անհայտ են), 15-րդ դարի հայ գրիչ և ծաղկող։
1456 թվականին Ջուղայում ընդօրինակել և ծաղկել է Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք քարոզութեան» ձեռագիրը (հայտնաբերել է սփյուռքահայ արվեստաբան Ա. Երեմյանը 1946 թվականին, Իրանի Սպահանի նահանգի Չարմանալ գավառի այդ ժամանակ դեռևս հայաբնակ Մամուռան գյուղում)։ Ձեռագրի տարբեր ոճերով ու բովանդակությամբ մանրանկարները (կատարման նրբությամբ և բանաստեղծական պատկերավորությամբ ուշագրավ է 16-րդ էջի խորանը), ճոխ երանգներով լուսանցազարդերը, թռչնազարդերը և գեղագրերը արտացոլում են XV դարի Հին Ջուղայի նկարչական դպրոցին բնորոշ հատկանիշները։ Մարիամը XV դարի միակ նկարչուհին է, որի ստեղծագործությունների նմուշները պահպանվել են։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ գրիչներ Կատեգորիա:Հայ մանրանկարիչներ
La La La
«La La La», բրիտանացի երաժշտական պրոդյուսեր և երաժիշտ Նոթի Բոյի երգը երգիչ Սեմ Սմիթի մասնակցությամբ։
2013 թվականի մայիսի 19-ին երգը թողարկվել է որպես առանձին սինգլ։ Այն ընդգրկվել է նաև Նոթի Բոյի դեբյուտային ալբոմում, որ վերնագրվել է «Hotel Cabana» և թողարկվել է նույն թվականի օգոստոսին։ Երգն ալբոմի երկրորդ սինգլն է։
Երգի սյուժե
Ինչպես գրում է Songfacts կայքը, «La La La» երգը ներշնչված է No Doubt-ի «ԽDon't Speakոսեք» երգի տրամադրությամբ։  Nochi Boy-ն ասել է. "Այս [երգը] շատ մարդկանց վրա է ազդել, և սա (մարդկանց վրա ազդելը) ի վերջո այն է, ինչ ես ուզում եմ անել իմ երաժշտությամբ ։"
Նոթի Բաոը նաև Radio.com- ին ասել է, որ երգը ներշնչված է այն գաղափարից, որ մարդը, վախենալով, թե ցավալի կլինի այդ պատմությունը լսելը, հրաժարվում է լսել մեկ այլ մարդու բացատրությունը, ով ցանկանում է պատմել, թե ինչու է ինքը կոտրել առաջինի սիրտը։ Songfacts-ի կայքի համաձայն՝ Նոթի Բոյն ավելացրել է, որ այս երգը նաև կոչ է աշխարհի բոլոր մեծահասակներին՝ դադարել իրենց պահել իրենց տարիքին համապատասխան։ «Պետք չէ լսել այն ամենը, ինչ ձեզ ասվում է։ Երբեմն հիանալի է պարզապես սահմանազատվել դրանից և գործել ինչպես երեխա։ Ես լողանալիս մեծ չափով երեխա են» ։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը ներշնչված է «Օզ երկրի կախարդը» գրքից։ Տեսահոլովակում տղան, վերցնելով իր հետ իր շանը, փախչում է տնից ։
Արձագանքներ
«La La La» երգը Մեծ Բրիտանիայում հասել է առաջին հորիզոնականի (UK Singles Chart ազգային հիթ-շքերթում)։ Նոթի Բոյի համար դա առաջին սինգլն էր, որ առաջին հորզոնականն է զբաղեցրել այդ երկրում։ Դրանից առաջ երկրորդ հորիզոնականին էր հասել Էմելի Սանդեի «Heaven» երգը, որի համահեղինակներից մեկն էր նա ։
Հավաստագրումներ
!scope="col" colspan="3"| Streaming
Կեղծամ
Պարիկ (perruque)՝ բնական կամ արհեստական մազերից պատրաստված իր, նման գլխարկի։ Այս իրը օգտագործում են գլխին հագնելով՝ որպես այն մազերի հարդարման ձև, որը ունի տվյալ կեղծամը։ Կեղծամները կարող են լինել ինչպես հասարակ գույների այնպես էլ էկզոտիկ գույներով կեղծամներ, օրինակ ՝ կարմիր,կանաչ,կապույտ,վարդագույն և այլն։ Այս իրը մեր օրերում շատ է օգտագործվում թատրոններում և շոու բիզնեսում։
Ստեղծման նպատակները
Մարդու կեղծամ հագնելու նպատակները շատ տարբեր են եղել, օրինակ դրանցից են
Պատմություն
Կեղծամը նորաձևության մեջ մտավ գրեթե քաղաքակրթության ձևավորման հետ մեկտեղ։ Դրա առկայության մասին վկայում են հին արևելյան շատ արձանագրություններ (Եգիպտոս, Աքքադ, Շումեր, Բաբելոն)։ Դա համարվել է իշխանության նշան։
Կեղծամի առաջին պատկերները իհայտ են եկել Հին Եգիպտոսի 3-րդ դինաստիայի ժամանակ (մոտավորապես ք.ա 2600 թ.)։ Հին ժամանակներում կեղծամները դնում էին միայն սափրած գլխին։ Մազերը զոհաբերվում էին աստվածներին։ Հին ժամանակներում կեղծամները պատրաստվում էին մարդու մազերից։ Այդպիսի կեղծամ պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է Հին Եգիպտոսում։ Դա մոտ ք.ա 1600 թ. կեղծամ է եղել։
Նորագույն շրջան
1960-ական թվականներին ավելի հանրահայտ դարձան ակրիլի և նեյլոնի պարիկները։ Կանացի բնական պարիկների նորաձևությունը կարճաժամկետ ի հայտ եկավ 1980-ականներին։
Կատեգորիա:Մազեր Կատեգորիա:Վարսահարդարում Կատեգորիա:Նորաձևություն
Գալինա Մանևիչ
Գալինա Իոսիֆովնա Մանևիչ (Галина Иосифовна Маневич, ), ռուս արվեստաբան։ Կինոռեժիսոր Իոսիֆ Մանևիչի դուստրն է, նկարիչ Էդուարդ Շտեյնբերգի կինը։
Արվեստագիտության թեկնածու է, Ռուսաստանի գրողների միության անդամ։ «Գոհության փորձ» գրքի հեղինակն է։ Գրել է բազմաթիվ հոդվածներ մշակույթի, արվեստի, գրականության և կինոյի վերաբերյալ։ Նկարիչներ Անատոլի Զվերևի, Վլադիմիր Նեմուխինի, Օսկար Ռաբինի, Միխայիլ Ռոգինսկու, Միխայիլ Շվարցմանի, արվեստաբան Ինդրժիխ Խալուպեցկու կենսագրությունների հեղինակն է։
2016 թվականին մահացած ամուսնու Տարուսայում գտնվող արվեստանոցը փոխանցել է Ա. Ս. Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանին, այժմ այն թանգարանի մասնաճյուղն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:Նկարիչների կանայք Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
Հովվերգություն (ֆիլմ)
«Հովվերգություն» (პასტორალი), 1975 թվականին ռեժիսոր Օթար Իոսելիանիի նկարահանած ֆիլմ։
2014 թվականին ֆիլմը ցուցադրվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հարգանքի տուրք» անվանակարգում ։
Սյուժե
Թբիլիսիից երաժիշտները գալիս են գյուղ հանգստանալու և փորձերով զբաղվելու։ Նրանք խաղում են բնության գրկում, մինչ գյուղացիները շարունակում են իրենց կյանքը։ Սյուժեում գրեթե չկան շրջադարձեր և ոլորաններ։ Ֆիլմը կարող է ընկալվել որպես էսքիզ կամ զուտ գաղափար։ «Տարբեր աշխարհների» մարդանց մեկուսացվածության գաղափարը… Նրանք համագոյակցում են, բացեիբաց չեն մարտնչում, բայց և չեն հասկանում և ընդունում միմյանց։ Սակայն այդ ժամանակավոր հարևանությունը նրանց հոգիներում փոխում է ինչ-որ բան, թեկուզև քչերի և գրեթե աննկատելի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր Կատեգորիա:1975 ֆիլմեր Կատեգորիա:Օթար Իոսելիանիի ֆիլմեր Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Աշխարհագրական մշակույթ
Աշխարհագրական մշակույթ, բնակչության շրջանում, ինչպես նաև աշխարհագետների, գիտնականների ունեցած աշխարհագրական գիտելիքների և դրանց կիրառման հնարավորությունների և կարողություններ ամբողջությունն է։ Առանձնացվում են աշխարհագրական մշակույթի հետևյալ բաղադրիչները․
Գրականություն
Географическая культура: учебник для вузов. М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 1998. — 416 с
Կատեգորիա:Աշխարհագրություն
Քառօրյա պատերազմ
Քառօրյա պատերազմ     (հայտնի է նաև որպես Ապրիլյան պատերազմ   ), լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի և Ադրբեջանի զինված ուժերի միջև արցախա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով, որը սկսվել է 2016 թվականի ապրիլի 1-ի լույս 2-ի գիշերը ։ Առավել թեժ մարտեր են ընթացել արցախա-ադրբեջանական շփման գծի հարավային (Հադրութ) և հյուսիսարևելյան (Մարտակերտ) ուղղություններում։
Ապրիլի 8
Ապրիլի 8-ին, համաձայն նախօրոք ձեռք բերված պայմանավորվածության, հայկական և ադրբեջանական կողմերը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի դաշտային օգնականների միջնորդությամբ, իրականցրել են զոհվածների որոնողական աշխատանքներ, որոնց ընթացքում կրակի դադարեցման շուրջ պայմանավորվածությունների խախտում չի արձանագրվել ։
Ապրիլի 10
Ապրիլի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ռազմագերիների, պատանդների և անհետ կորածների հարցերով զբաղվող պետական հանձնաժողովը՝ համաձայն Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի և ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի միջնորդությամբ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության և Ադրբեջանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածության, Բաշ Քարվենդ բնակավայրի մոտակայքում իրականացրել է դիակների փոխանակում։ Հայկական կողմին հանձնվել է 18 զինծառայողի մարմին<ref name="Զոհվածների մարմինների փոխանակում է կատարվել ։
Պատերազմի անակնկալությունը հայկական ռազմաքաղաքական ղեկավարության համար
Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության (1991-2018 թթ․) ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը իր դիրքորոշումն արտահայտելով Քառօրյա պատերազմի սկսման հնարավորության մասին, պնդել է, թե այն անակնկալ է եղել իր համար։ Մասնավորապես քաղաքական վերլուծաբաններից ոմանք արձանագրել են այդ փաստը՝ ըստ Հայաստանի ղեկավարների՝ Ապրիլյան Պատերազմի նախօրեին արված հայտարարությունների։
Ռուսաստանի քաղաքական դիրքորոշումը պատերազմող կողմերի նկատմամբ և քաղաքական նպատակները
Պատերազմից ընդամենը երկու շաբաթ անց՝ 2016 թվականի ապրիլի 18-ին ռուսական «Իզվեստիա» թերթը, հղում կատարելով դիվանագիտական անանուն աղբյուրի վրա, հրապարակեց Արցախի 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո Արցախյան կամ «ղարաբաղյան» հանգույցը լուծելու Ռուսաստանի Դաշնության բարձրագույն ռազմաքաղաքական ղեկավարության, մասնավորապես՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ, Ռուսաստանի Զինված Ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար Վլադիմիր Պուտինի «նոր» ծրագիրը ։ Ընդ որում, Պուտինի անազնիվ խաղն ընդդեմ Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական պաշտոնական դաշնակից Հայաստանի՝ հօգուտ Ռուսաստանի համար պաշտոնապես դաշնակից չհանդիսացող Ադրբեջանի՝ ներկայացված էր որպես հայ–ադրբեջանական հակամարտության հանգույցը թուլացնելու փորձ, իսկ իրականում դա Հայաստանի հաշվին Ադրբեջանին տարածքներ զիջելու ռազմական ագրեսիայի համատեղ փորձ էր։
Այդ ժամանակ Ռուսաստանի դիրքորոշումն առավել թուրքամետ և ադրբեջանամետ դարձավ և Արևմուտքի դեմ իր ծրագրերում թուրք–ադրբեջանական երկյակին օգտագործելու համար Կրեմլը որոշեց հերթական անգամ զոհաբերել իր դաշնակից Հայաստանին։
Կորուստներ
Հայ-ադրբեջանական ապրիլյան պատերազմի ժամանակ երկկողմ կորուստների մասին առկա են իրարամերժ տեսակետներ։
Տարածքային կորուստներ
2016 թվականի ապրիլին օդանավում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը հայտարարել էր, որ հայկական կողմը ապրիլյան մարտերի հետևանքով կորցրել է 800 հեկտար տարածք ։ Համաձայն ադրբեջանական լրատվամիջոցների հրապարակումների՝ հայկական կողմի տարածքային կորուստները կազմում են ավելի քան 2000 հեկտար, ինչպես նաև Ադրբեջանը վերահսկողության ներքո է անցել մարտավարական նշանակության ընդարձակ տարածք ։
Մարդկային կորուստներ
Հայկական զինված ուժերի և քաղաքացիական անձանց շրջանում մարդկային կորուստների մասին շրջանառվում են տարբեր թվեր։ Հայկական մամուլի որոշ հրապարակումների համաձայն հայկական կողմից զոհվել կամ սպանվել է ավելի քան 100 մարդ ։ Համաձայն ադրբեջանական մամուլի հրապարակումների՝ հայկական կողմը զինծառայողների շրջանում ունեցել է 320 զոհ և ավելի քան 500 վիրավոր ։
Ռազմական տեխնիկայի և սպառազինության կորուստներ
Համաձայն ադրբեջանական մամուլի հրապարակումների՝ ռազմական գործողությունների հետևանքով ոչնչացվել է հայկական 30 տանկ, մինչև 15 հրետանային և ամրացված ինժեներական կառույցներ ։
Տարածքային կորուստներ
Համաձայն հակամարտող կողմերի տարածած տեղեկությունների՝ ապրիլյան պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանը չի ունեցել տարածքային կորուստ։
Մարդկային կորուստներ
Ադրբեջանական կողմից մարտական գործողությունների հետևանքով զոհերի հստակ թվաքանակ չի հրապարակվում. առկա են իրար հակասող ցուցակներ, որոնցից է Ադրբեջանի զինուժի 14-ից մինչև 93 սպանված զինծառայող։ Համաձայն ադրբեջանական մամուլի հրապարակումների՝ հայկական զինված ուժերի ռազմական գործողությունների հետևանքով զոհվել է 6 քաղաքացիական անձ ։
Հայկական լրատվամիջոցների հրապարակումներում ապրիլյան մարտերի ժամանակ ադրբեջանական կողմի կորուստների մասին շրջանառվում են մինչև 1000 սպանված և շուրջ 2000 վիրավոր ։
Ոչնչացված ենթակառուցվածքներ
Համաձայն ադրբեջանական մամուլի հրապարակումների՝ հայկական զինված ուժերի կրակի հետևանքով Ադրբեջանը մեծ կորուստներ է կրել հասարակական և մասնավոր ենթակառուցվածքների ոլորտում, այդ թվում՝ ոչնչացվել է 232 տուն, 99 էլեկտրասյուն, 3 էլեկտրական կայան, ջրի և գազի մի քանի կիլոմետր երկարության խողովակներ ։
Քառօրյա պատերազմը որպես վեցերորդ սերնդի պատերազմ վարելու փորձ
Ըստ էության Արցախի Ապրիլյան Քառօրյա պատերազմը առաջին 6-րդ սերնդի պատերազմն է, որը մղվել է Հայկական կողմի դեմ։ Դրա 6-րդ սերնդի պատերազմ լինելու տեսակետն առաջ են քաշել մի շարք ռազմաքաղաքական վերլուծաբաններ։ Դրա համար հիմք են հանդիսացել նոր տեսակի բարձրտեխնոլոգիական զինատեսակներով ռազմագործողությունների վարումը, որն իրականացվել է ագրեսիվ ադրբեջանական կողմից։
Հայաստանի հասարակության տեսակետ
Հայաստանի հասարակության շրջանում ապրիլյան պատերազմի մասին ձևավորվել է առավել քննադատական մոտեցում՝ պայմանավորված հատկապես Հայաստանի իշխանությունների վարած քաղաքականության, Ռուսաստանի Դաշնության կողմից Ադրբեջանական Հանրապետությանը հսկայական ծավալով ժամանակակից սպառազինություն վաճառելու և այլ գործոնների հետ։ Այդ տեսակետների լավագույն ձևակերպումները կարելի տեսնել Հայաստանի ներկայիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթներում, մասնավորապես, ուղղակի բացահայտում պարունակող հետևյալ հարցազրույցում՝ '''Նիկոլ Փաշինյան. «2016 Ապրիլյան պատերազմը հրահրված էր Ռուսաստանի կողմից։»'''   ։ Նույն կարծիքին են նաև մի շարք այլ վերլուծաբաններ և հասարակական գործիչներ, մասնավորապես՝ ռազմաքաղաքական վերլուծաբան, գնդապետ Մնացական Ռ․ Խաչատրեանը ։ Ավելին, հայ հասարակության մեջ և վերլուծական շրջանակներում ձևավորվել է տեսակետ, որ Ապրիլյան Քառօրյայում Հայաստանի կորուստների համար մեղավորները Սերժ Սարգսյանի՝ իշխանությունից հեռանալուց հետո էլ մնում են անպատիժ ։ Հայ հասարակության և մեջ քաղաքական շրջանակներում գնալով համոզմունք է ձևավորվում, որ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած իշխանությունը ևս ոչինչ չի անի Ապրիլյան Քառօրյայի մեղավորներին բացահայտելու և պատժելու ուղղությամբ, ինչը մասնավորապես պարզորոշ բարձրաձայնեց ժողովրդի մեջ գնալով ավելի մեծ համակրանք շահող «Սասնա ծռեր» համահայկական շարժման ղեկավարներից իրավաբան, Հայաստանի փաստաբանների պալատի անդամ Արայիկ Պապիկյանը ։
Հակառուսական տրամադրություններ
Քառօրյա պատերազմի ընթացքում և դրանից հետո հայ հասարակության շրջանում արմատացավ այն տեսակետը, որ հայկական կողմի կորուստների պատճառ էր նաև Հայաստանի երկկողմ և բազմակողմ ռազմատնտեսական դաշնակից համարվող Ռուսաստանի Դաշնության կողմից Ադրբեջանի Հանրապետությանը մատակարարվող ժամանակակից մեծաքանակ ռազմական սպառազինությունը։ Այս տեսակետից հայ հասարակությունը խիստ բացասաբար է վերաբերվում Ռուսաստանին։ Նման տրամադրությունների արտահայտիչներ էին մի շարք հայ վերլուծաբաններ և փորձագետներ, մասնավորապես՝ քաղաքական վերլուծաբան Թաթուլ Հակոբյանը, իր «Ապրիլյան 4-օրյա պատերազմ. արդյունքներ, դասեր, առասպելներ» հոդվածում, բացահայտելով, որ Հայաստանը Ռուսաստանի կողմից վերածվել է վասալ պետութեան ։ :
Նույնիսկ ռուսական կողմը, ի դեմս որոշ քաղաքական վերլուծաբանների, անուղղակիորեն խոստովանում է Հայաստանում Ռուսաստանի նկատմամբ վստահության կորստի իրողությունը։ Մասնավորապես, ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Ալեքսանդր Խրամչիխինը, իր հոդվածներից մեկում հայտնում է հետևյալ կարծիքը․
Երկրներ
Կիպրոսի արտաքին գործերի նախարարը նաև հորդորել է Թուրքիային զերծ մնալ որևէ միջամտությունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմ Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ Կատեգորիա:Հայաստանի ռազմական պատմություն Կատեգորիա:Ադրբեջանի պատմություն Կատեգորիա:2010-ականները Հայաստանում Կատեգորիա:2010-ականները Ադրբեջանում Կատեգորիա:2010-ականներն Արցախում Կատեգորիա:2016 հակամարտություններ
Սերգեյ Մարտիկյան
Սերգեյ (Սերգո) Նիկոլայի Մարտիկյան, խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՄԿԿ անդամ (1904)։
Հեղափոխական գործունեության մեջ ներգրավվել է 1901 թվականից։ Մասնակցել է «Բանվորի ձայն» (1906 թ.), «Բակինսկի ռաբոչի» («Бакинский рабочий», 1906 թ.), «Օրեր» (1907 թ.) թերթերի հրատարակմանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մարտիկյանի բնակարանը եղել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի հավաքատեղիներից մեկը (1914 թվականի օգոստոսին նրա բնակարանում տեղի է ունեցել ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի խորհրդակցություն։ 1917 թվականին նույն բնակարանում էր տեղավորված ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի օրգան «Սոցիալ-դեմոկրատ» հայերեն թերթի խմբագրությունը։ Թերթի հրատարակման և տարածման գործին Մ. Մելիքյանի, Արտաշես Կարինյանի, Սարգիս Կասյանի ն այլոց հետ մասնակցել է նաև Մարտիկյանը։ 1917 թվականին Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ընտրվել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի անդամ։ Բաքվի կոմունայի պաշտպանության օրերին կազմակերպել և ղեկավարել է մարտական դրուժինա։ Կոմունայի պարտությունից հետո, մինչև 1919 թվականի ապրիլը, գործել է Աստրախանում, այնուհետև ՌԿ(բ)կ Կենտկոմի հանձնարարությամբ եկել է Հայաստան։ Ընտրվել է ՌԿ(բ)կ Արմենկոմի անդամ։ 1920 թվականի հունիսին բանտարկվել է։ Խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո Մարտիկյանը պատասխանատու պաշտոններ է վարել կուսակցական ու խորհրդային մարմիններում (կուսակցության Երևանի կոմիտեի քարտուղար, Հայաստանի ժողտնտխորհի նախագահ, Երևանի քաղսովետի գործկոմի նախագահ)։ 1933-1936 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ, ապա՝ ԱԽՖՍՀ Կենտգործկոմի նախագահ, ԽՍՀՄ, ԱԽՖՍՀ Կենտգործկոմների և ՀԿ(բ)կ Կենտկոմի բյուրոյի անդամ։ Ընտրվել է ԽՄԿԿ 12-րդ, 14-րդ, 16-րդ համագումարների պատգամավոր։ Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Նունե Ավետիսյան
Նունե Վաղարշակի Ավետիսյան, հայ ասմունքող, հաղորդավարուհի։
Ժողովրդական երգիչ Վաղարշակ Սահակյանի և ասմունքող Սիրվարդ Մեսրոպյանի դուստրն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 5-ին, Երևանում։ 1966-1976 թվականներին սովորել է Երևանի Գայի անվան թիվ 129 դպրոցում։ 1977-1981 թվականներին ուսանել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։ 1981 թվականին արժանացել է Սանկտ Պետերբուրգի Յախոնտովի անվան ասմունքողների մրցույթի առաջին դափնեկրի կոչման։ 23 տարեկանում նրան նկատել է Վազգեն Ա Ամենայն հայոց կաթողիկոսը։ Վեհափառի հրավերով Վեհարանում կազմակերպված ցերեկույթին կարդացել է արևմտահայ բանաստեղծների մի քանի ստեղծագործություն։ 1986-1988 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Օստանկինոյի լրագրողների և հեռուստատեսության ռեժիսուրայի ինստիտուտում, որտեղ նրան դասավանդել է աշխարհահռչակ հայ ռեժիսոր Արտավազդ Փելեշյանը: 1980-ական թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետական հեռուստատեսության ուսումնական խմբագրությունում։
1992 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ։ 1992 թվականից աշխատել է Հայ-թելե-ռադիոյում որպես հաղորդավար։ 1997 թվականին ամուսնու՝ Սողոմոն Ավետիսյանի հետ ստեղծել է «Բարև» հեռուստածրագիրը։ Բազմաթիվ հարցազրույցներ է ունեցել հայ և օտարազգի նշանավոր քաղաքական, հասարակական և մշակութային գործիչների հետ։ Գրական-մշակութային հոդվածներով պարբերաբար հանդես է եկել «Համայնապատկեր», «Նոր օր», «Ասպարեզ» հանդեսներում։ 2004 թվականին հրատարակել է «Վաղարշակ Սահակյան և Սիրվարդ Մեսրոպյան» ժողովածուն։ 2018 թվականին Լոս Անջելեսում հիմնել է «Բարև» մշակութային կենտրոնը և Նունե Ավետիսյանի անվան ասմունքի դպրոցը ։
Թողարկել է շուրջ 15 խտասալիկ, որոնցում ներառված են դասական և ժամանակակից բանաստեղծների ստեղծագործություններ։ Ելույթներ է ունեցել Հայաստանում, Բոստոնում, Չիկագոյում, Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում, Ֆրեզնոյում, Սան Ֆրանցիսկոյում և ԱՄՆ հայաշատ բազմաթիվ համայնքներում ։ Բազմաթիվ բարեգործական նախաձեռնություններ է իրականացրել արցախյան հերոսամարտի մասնակից զինվորների և վետերանների համար ։
Պարգևատրվել է ԱՄՆ-ի Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի, Գլենդելի քաղաքապետարանի պատվոգրերով։
Հեռուստաթատրոն
Զ. Սկարնաչչի, Ռ. Տարաբուզի - Հասարակության ծաղիկ Սինյոր Պապագատտո - Ֆյորելլա / ռեժ.՝ Ա. Աղայանց
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ասմունքողներ Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մատուտակ
Մատուտակ, քաղցրարմատ, մարուխ, մանակ, մատուտիկ, բիան, բակլազգիների թիթեռնածաղկավորների ընտանիքի բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։
Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները կենտ փետրավոր են, ծաղիկները հավաքված երկարավուն ողկույզներում, պսակը՝ բաց մանուշակագույն։ Պտուղը ունդ է՝ 1-8 սերմով։ Հայտնի է մատուտակի 18 տեսակ (ԽՍՀՄ-ում՝ 12, ՀԽՍՀ-ում՝ 2)։ Աճում է բոլոր մայրցամաքների բարեխառն ու մերձարևադարձային գոտիներում։
Քիմիական կազմ
Մատուտակի արմատը և կոճղարմատը պարունակում են գլիցիոիզին, գլիցիրիզինաթթու, գլիկոզիդներ, ֆլավոնոիդներ, շաքարներ, օսլա, եթերայուղ, վիտամին С և այլն։
Կիրառում
Օգտագործվում է ծխախոտի, գարեջրի, սննդի արդյունաբերության և բժշկության մեջ։
Կիրառությունը բժշկության մեջ
Բժշկական նպատակներով օգտագործում են Glycyrrhiza Glabra և Glycyrrhiza Uralensis։ Մատուտակի արմատից պատրաստում են օշարակ, որը դրսևորում է խորխաբեր ազդեցություն։ Մատուտակը մտնում է բազմազան դեղամիջոցների կազմի մեջ։
Տեսակներ
Հայտնի է մոտ 20 տեսակ, նրանցից մի քանիսը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բակլազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ Կատեգորիա:Մատուտակ
Բարգուենի թանգարան
Բարգուենի թանգարան (Musée Jean-Baptiste-Bargoin), տեղակայված է ֆրանսիական Կլերմոն-Ֆերրան քաղաքում (Օվերն քաղաքում), այն շատ մոտ է  համալսարանի ռեկտորատին, Անրի-Լեկոկա այգուն և Անրի Լեկոկայի բնագիտական թանգարանին։ Բարգուենի թանգարանը համարվում է Կլերմոն-Ֆերրանոյում բացված առաջին թանգարանը։
Թանգարանի պատմությունը
Ֆրանսիական հեղափոխության դարաշրջանում մեծաքանակ արվեստի գործեր վերցված էին եկեղեցիներից և էմիգրացիա ուղարկված  մեծանուն ֆրանսիացիներից։ Աշխատանքների մի մասն էլ ոչնչացվեց։ Այդ հանգամանքներում  Պիեռ Մարի Գո Դե Սեն- Ժերմեն (1754-1842 թթ.) հավաքեց նկարների և քանդակների մեծ հավաքածու։ Դրանք տեղավորեցին Կլերմոնում բացված ժամանակավոր նկարչական դպրոցում, որը նախկինում գթության մենաստանն էր (մեր ժամանակների համալսարանի ռեկտորատը)։
1822թ. սկսվեցին քննարկումներ թանգարան ստեղծելու անհրաժեշտության վերաբերյալ, սակայն 1860 թ. հոկտեմբերի 6-ին քաղաքային իշխանությունը  թանգարանի բացման որոշում կայացրեց այն շենքում, որտեղ տեղակայված էր գրադարանը։ Այդ ժամանակ թանգարանի պահապանը կազմեց առաջին կատալոգը, որտեղ գրանցված էին 824 առարկաներ։ Գրադարանը և թանգարանը ընդհուպ մինչև 19-րդ դարի վերջը գտնվում էին նույն շենքում։ Սակայն տեղացի դեղագործի Ժան-Բատիստ Բարգուենի կտակը, ով մահացավ 1885 թ., փոխեց իրավիճակը։
Ժան-Բատիստ Բարգուեն ծնված 1813 թ. հունիսի 20-ին, շատ շուտ որբացավ։ Նա ստացավ դեղագործի կրթություն և ծանոթանալով Անրի-Լեկոկոմի հետ առաջարկեց նրան դառնալ իր գործընկերը։ Դեղագործը և գործարարը Էռզաց սուրճի պատրաստման և վաճառքի շնորհիվ կուտակում են ահռելի ունեցվածք, որի բաղադրիչները (կաղին, եղերդակ, կորեկ և երբեմն շագանակ) մշակել էր Բարգուենը։ Բարգուենը մահացավ 1885թ. հուլիսի 24-ին և չուներ ժառանգներ։ Իր կտակով նա 200000 ֆրանկ թողել էր Կլերմոն-Ֆերրան քաղաքին, որպեսզի կառուցվի հատուկ թանգարանի շենք։
Պահանջվեց համարյա 15 տարի, որպեսզի 26 ծրագրերից մրցույթի միջոցով 1900 թ. հունիսի 18-ը հաստատվեր նոր շենքի կառուցման ճարտարապետը։
Թանգարանի էքսպոզիցիան
Ի սկզբանե՝ XIX դ., որոշվել էր թանգարանը դարձնել միմիայն գեղարվեստի, սակայն թանգարանի բացումից հետո՝ 1903թ. էքսպոզիցիաներից բացի ընդգրկեցին նաև հնագիտական հավաքածուներ, որոնք գտնվել էին Կլերմոն-Ֆերրանոյի շրջակայքում։ Գեղարվեստի հավաքածուները, որոնք 20-րդ դարի վերջում տվեցին նոր բացված Ռոժե-Կիյո գեղարվեստի թանգարանին տարածք ազատեցին հնագիտական հավաքածուների, և հետագայում նաև գորգերի և տեքստիլ արտադրանքի ցուցադրման համար։
1997թ. դեկտեմբերին Կլերմո-Ֆերրանայի ադմինիստրացիան թանգարանի համար ձեռք բերեց անտիկ ժամանակաշրջանի դրամներ, որոնց վրա դրոշմված է նրանց առաջնորդի Վերցինգետորիգայի դիմանկարը ։ Այդ դրամները գտնվել են Իսսուար քաղաքում 14-րդ դարում և 1998թ. լրացրել են Բարգուենայի թանգարանի հավաքածուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Հնագիտական թանգարաններ Կատեգորիա:1903 հիմնադրված թանգարաններ
Հարվի Կետչինգս
Հարվի Լի Կետչինգս (Harvey Lee Catchings; ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Վաղ տարիներ
Հարվի Կետչինգսը ծնվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Միսսիսիպի նահանգի Ջեքսոն քաղաքում։ Սովորել է տեղական՝ Ջիմ Հիլի անվան միջնակարագ դպրոցում, որտեղ խաղացել է տեղի բասկետբոլային ակումբի կազմում։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել է Ուիտերֆորդի քոլեջում և Գարդին Սիմսոնի համալսարանում։ 1974 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ֆիլադելֆիա 76» ակումբի կողմից 42-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Բրուքլին Նեթս», «Միլոուքի Բաքս», «Լոս Անջելես Կլիպերս» և «Սեգաֆրեդո Գորիցիա» ակումբների կազմում։ Ընդհանուր իր NBA կարիերայի ընթացքում խաղացել է 725 խաղ, որոնցում հավաքել է 2335 միավոր (3,2 մ/խ), կատարել է 3639 անդրադարձ, 608 փոխանցում, 261 խլում և 1226 բլոկշոտ ։
Սեփական կյանք
Քառակի օլիմպիական չեմպիոն Տամիկա Կենտչինգսի հայրը (2004, 2008, 2012 և 2016), որը հանդես է գալիս Կանանց բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Ինդիանա Ֆիվեր» ակումբի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Բրուքլին Նեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կլիպերսի բասկետբոլիստներ
Վիլֆրեդո Պարետո
Վիլֆրեդո Ֆեդերիկո Դամասո Պարետո (Vilfredo Federico Damaso Pareto итал: [vilˈfreːdo paˈreːto], ծննդ. անունը՝ Վիլֆրիդ Ֆրից Պարետո Wilfried Fritz Pareto, ), իտալացի ինժեներ, տնտեսագետ և սոցիոլոգ։ Էլիտայի տեսության հիմնադիրներից մեկն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է Փարիզում իտալացի մարկիզի ընտանիքում, որը ծնունդով Ջենովա նավահանգստային քաղաքից էր և ստիպված արտագաղթել էր իր լիբերալ ու հանրապետական համոզմունքների պատճառով։ Մայրը ֆրանսիացի էր, և նա մանկուց հավասարապես լավ էր տիրապետում իտալերենին ու ֆրանսերենին, սակայն ամբողջ կյանքում նա իրեն առաջին հերթին զգում էր իտալացի։
1858 թվականին նրա ընտանիքը վերադառնում է Իտալիա քաղաքական հայացքների պատճառով։ Իտալիայում Պարետոն ստանում է միաժամանակ դասական, հումանիտար և տեխնիկական կրթություն։ Ընդ որում նա մեծ ուշադրություն է դարձնում մաթեմատիկայի ուսումնասիրությանը։
Թուրինի ինժեներների պոլիտեխնիկական դպրոցն ավարտելուց հետո Պարետոն 1869 թվականին պաշտպանում է ատենախոսություն «Պինդ մարմիններում հավասարակշռության հիմնարար սկզբունքները» թեմայով։ Այս թեման ընկալվում է որպես նախանշան՝ հաշվի առնելով հավասարակշռության գաղափարի կարևոր տեղը նրա հետագա տնտեսական և սոցիոլոգիական աշխատություններում։
Տարիների ընթացքում Պարետոն տարբեր կարևոր պաշտոններ է զբաղեցրել երկաթուղային և արդյունաբերական կազմակերպություններում։
Նրա կյանքի վերջին տարիներին Իտալիայում արդեն իսկ հաստատվել էին ֆաշիստական կարգերը։ Այս ռեժիմի որոշ ականավոր գործիչներ, և առաջին հերթին հենց ինքը՝ Մուսոլինին, իրենց համարում էին Լոզանի պրոֆեսորի աշակերտները։ Այդ կապակցությամբ 1923 թվականին նա արժանացել է Իտալիայի սենատորի կոչման։ Պարետոն զուսպ աջակցություն է հայտնել նոր ռեժիմին՝ միաժամանակ կոչ անելով նրան լինել ազատական և չսահմանափակել ակադեմիական ազատությունները։
Պարետոն մահացել է 1923 թվականի օգոստոսի 20֊ին Սելինյիում (Շվեյցարիա), որտեղ բնակվում էր իր կյանքի վերջին տարիների ընթացքում։ Թաղվել է հենց այդտեղ։
Անձնական կյանք
1889 թվականին Պարետոն ամուսնացել է ռուս Ալեսանդրինա Բակունինայի հետ։ Նա թողել է նրան 1902 թվականին հանուն մի երիտասարդ ծառայի։ 20 տարի անց՝ 1923 թվականին՝ իր մահից առաջ, Ժնևում նա ամուսնացել է ֆրանսուհի Ժաննա Ռեգիսի հետ ։
Սոցիոլոգիական հետազոտություններ
Ըստ Պարետոյի՝ հասարակությունն ունի բրգաձև կառուցվածք, որի գագաթին վերնախավն է՝ ամբողջ հասարակությունը ղեկավարող սոցիալական խումբը։ Իր աշխատանքներում նա թերահավատորեն էր վերաբերվում ժողովրդավարական ռեժիմներին՝ դրանք անվանելով «պլուտոդեմոկրատական» կամ «դեմագոգիկ պլուտոկրատիա»՝ կարծելով, որ քաղաքական կյանքում կա համապարփակ, համընդհանուր օրենք, որի համաձայն էլիտան միշտ խաբում է զանգվածներին։
Հասարակության հաջող զարգացումը, սակայն, հնարավոր է միայն վերնախավերի ժամանակին նորացման դեպքում, ինչը հասկացվում էր Պարետոյի մոտ, նրա առաջ քաշած «էլիտաների շրջանառության» հայեցակարգում, որպես ոչ վերնախավային կամ հակավերնախավային առավել մոբիլ ներկայացուցիչների աբսորբացում և ներգրավում վերնախավում հենց իշխող վերնախավի կողմից «վերևից ընտրություն» հրահանգով։ Հակառակ դեպքում, ըստ նրա հայեցակարգի, հասարակությանը սպասվում է լճացում և հեղափոխության արդյունքում՝ փոփոխություն՝ հին վերնախավը՝ նորով ։
Պարետոն մշակել է մի շարք այլ տեսություններ, որոնք լայնորեն օգտագործվում են տնտեսագիտության մեջ՝ Պարետո-օպտիմում, Պարետո բաշխում ։
Պարետոյի ընտրախավերի շրջապտույտի կոնցեպցիան
Պարետոյի էլիտայի հայեցակարգը խթան հաղորդեց լայն տեսական, իսկ ավելի ուշ (հիմնականում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո)՝ պետությունը ղեկավարող կամ այն ​​ամրացնող խմբերի էմպիրիկ ուսումնասիրություններին։ Էլիտայի ժամանակակից տեսությունները բազմազան են։ Պատմականորեն, տեսությունների առաջին խումբը, որը չի կորցրել իր ժամանակակից նշանակությունը, համարվում է մաքիավելյան  դպրոցի կոնցեպցիան (Մոսկա, Պարետո, Միխելս) ։ Պարետոյի կարծիքով՝ սոցիալական համակարգի էական տարրը սոցիալական անհամասեռությունն է, որը կանխորոշվում է անհատների նախասկզբնական հոգեբանական անհավասարությամբ։ Սոցիալական այս կամ այն խմբի առանձնահատկությունը պայմանավորված է նրա անդամների բնական հատկություններով ու տաղանդով։ Նրանց, ովքեր «իրենց բնագավառում ունեն բարձրագույն ցուցանիշներ, մենք տալիս ենք ընտրախավ անվանումը»։ Ընտրախավը բնակչության ընտրյալ մասն է, նրա մնացած մասը սոսկ «հարմարվում է նրանից ստացած ազդակներին», իր հերթին ընտրախավը բաժանվում է երկու մասի․ մի մասը ուղղակի կամ անուղղակի մասնակցում է հասարակության կառավարմանը, իսկ մյուս մասը չի մասնակցում կառավարմանը և իրեն դրսևորում է գեղարվեստական կամ գիտական ոլորտներում։
Ընտրախավը և ոչ ընտախավը համապատասխանաբար կազմում են հասարակության բարձրագույն և ստորին խավերը։ Ցածր խավերի ներկայացուցիչները, այդ ներակայացուցիչներից առավել շնորհալիները «վեր են բարձրանում»՝ լրացնելով կառավարող ընտրախավի շարքերը, որի անդամները, համապատասխանաբար անկում ապրելով, «իջնում են ցած»՝ զանգվածների մեջ։ Տեղի է ունենում ընտրախավերի շրջապտույտ կամ շրջանառություն, անհամասեռ հասարակության անդամների միջև փոխազդեցության մի պրոցես, որը Պարետոն պատկերում է բուրգի ձևով, որի գագաթին ընտրախավն է։
Ընտրախավին բնորոշ է բարձր աստիճանի ինքնատիրապետումը և հաշվենկատությունը, ուրիշների մեջ թույլ ու ամենազգայուն տեղերը տեսնելու ու դրանք իր շահերի համար օգտագործելու ունակությունն այն դեպքում, երբ զանգվածները սովորաբար խճճվում են իրենց զգացմունքների ու նախապաշարմունքերի մեջ։ Պարետոն ընտրախավի դերի հիմնավորումը համարում էր հասարակության ձգտումը սոցիալական հավասարակշռության, ինչը ապահովում է մի շարք ուժերի փոխազդեցությունը, որը Պարետոն կոչել է էլեմենտներ։ Նա առանձնացնում էր չորս կարևոր էլեմենտ․ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական, ինտելեկտուալ։ Նա ավելի շատ իր ուշադրությունը սևեռում էր մարդկային արարքների մոտիվացիային, դրա համար էլ քաղաքականությունը հոգեբանության ֆունկցիա էր։ Այսպիսով, հասարակության և քաղաքականության վերլուծության մեջ օգտագործելով հոգեբանական մոտեցում՝ Պարետոն բացատրեց սոցիալական ինստիտուտների բազմազանությունն անհատների հոգեբանական անհավասարության միջոցով։ «Մարդկային հասարակությունը միասեռ չէ,- գրում է Պարետոն,- և անհատները տարբերվում են ֆիզիկապես, ինտելեկտով և բարոյականությամբ»։ Այսպիսով կարելի է ենթադրել, որ Պարետոն վերնախավը բնութագրում է իր իսկ հոգեբանական մոտեցմամբ, սակայն «ընտրախավ» բառի ամբողջական իմաստը գերակայությունն է։ Նա նաև ստեղծել է բալային համակարգ, որը գնահատում է մարդկային ինտելեկտն այս կամ այն ոլորտում ։
Եթե ընտրախավի հաջորդափոխությունը տեղի է ունենում չափազանց դանդաղ, բարձրագույն շերտերում անկարողություն, քայքայում ու անկում մարմնավորող տարրեր են կուտակվում։ Այդ տեսակի խավերը կորցնում են իրենց ընտրյալ վիճակն ապահովող հոգեկան հատկությունը։ Վրա է հասնում  հեղափոխությունների դարաշրջանը, որի իմաստը, Պարետոյի կարծիքով, կառավարող ընտրախավի կազմը նորոգելու, կառավարման համար անհրաժեշտ հոգեբանական ուժեր համալրելու և այդպիսով հասարակական հավասարակշռությունը վերականգնելու մեջ է։ Ընտրախավերի վերելքի և անկման, բարձրանալու և ընկնելու շրջափուլերը, նրա համոզմամբ, անհրաժեշտ են ու անխուսափելի։
«Կոմբինացիաների» բնազդը պայմանավորում է զանգվածներին համոզելու և խաբելու, նրանց հիմարացնելու խորամանկ միջոցներ օգտագործելը, նրանց մոլորության մեջ գցելը։
«Ագրեգատների կայունության» բնազդը պայմանավորում է կառավարողների հակադիր հատկությունները։ Նրանք ագրեսիվ են, հավակնոտ, հակված են դեպի բռնությունը, կասկածանքով են վերաբերում ճարպկություններին, փոխզիջումներին։ Եթե կառավարողների առաջին տիպը ապրում է միայն ներկայով, ապա երկրորդն ուղղված է դեպի ապագան։ Այն կառավարողներին, որոնց մոտ գերակշռում են «կոմբինացիաների մնացորդները», Պարետոն անվանում է «աղվեսներ»,  իսկ այն կառավարողներին, որոնց մոտ գերակշռում է «ագրեգատների կայունությունը», անվանում է «առյուծներ»։ «Աղվեսները» խորամանկության, խարդախության, ուխտադրժության խորհրդանիշ են, «առյուծները»՝ ուժի, համառության, անողոքության, արիության։ Սոցիալական հավասարակշռության մեխանիզմը գործում է նորմալ, երբ ապահովվում է առաջին և երկրորդ կողմնորոշումների մարդկանց համամասնական ներհոսքը դեպի վերնախավ։
Շրջապտույտի դադարեցումը հանգեցնում է իշխող ընտրախավերի դեգեներացիային, համակարգի խզմանը, դրանում «աղվեսների» գերակշռությամբ նոր էլիտայի բաշխմանը, որը, ի վերջո, այլասերվում է «առյուծների» մեջ. կոշտ ճնշելու և բռնատիրության կողմնակիցներ։ Մոսկան, շարունակելով Պարետոյին, հանգում էր նրան, որ  ընտրախավերի շրջապտույտն ավելացնում է հասարակության  առողջությունը, սակայն այս ամենը ենթակա է կայունացման պահպանողական միտման գերակշռությանը՝ միաժամանակ պահպանելով էլիտայի շարունակական նորացումը զանգվածի լավագույն մարդկանց հաշվին ։
Առյուծներն ու աղվեսները համապատասխանում են  «սպեկուլյանտների», «ռանտյեների» տիպերին։ «Սպեկուլյանտը», ըստ Պարետոյի, օգուտի ձգտող գործարարի, ճարպիկ գործադարձուի, կոմբինատորի նախատիպն է։ Այս տիպը չունի խղճի խայթ։ «Ռանտյեները» նրա լիակատար հակադրությունն է։ Նա վախկոտ ավանդադիր դրամատեր է, որն ապրում է ամրագրած եկամուտներով՝ վախենալով մի քայլ կատարելուց, որպեսզի հանկարծ չվնասի իր կապիտալն ու չտուժի։ Հասարակության մեջ ռանտյեների գերակշռությունը հասարակության կայունացման վկայությունն է, որն այնուհետև անցնում է նեխման։ Սպեկուլյանտների գերակշռությունը կանխորոշում է զարգացում սոցիալական և տնտեսական կյանքում։ Տնտեսական և քաղաքական շրջափուլերի հաջորդափոխությունը Պարետոյի սոցիալական զարգացման կոնցեպցիայում կապված է հոգևոր արտադրության ցիկլերի հետ։
Ընտրախավերի շրջապտույտի տեսությունը, հասարակական ակտիվության տեսության նման, Պարետոն կառուցել է ոչ թե հասարակական հարաբերությունների վերլուծության հիմքի, այլ անհատների բնածին կենսահոգեկան հատկությունների հետազոտության հիմքի վրա։ Իշխանության նրա կոնցեպցիայում առաջնային են կառավարողների անհատական գծերը, որոնք նրանք ունեցել են դեռևս նախքան հասարակության մեջ իրենց ընտրյալ դիրքը գրավելը։ Պարետոն գտնում էր, որ բուրժուական տնտեսությունն իր զարգացման բարենպաստ պայմաններում ասպարեզ է տալիս իր լավագույն ներկայացուցիչներին դեպի հասարակության բարձունքներն ազատորեն ընթանալու ու հասարակության կառուցվածքն անհատների կենսահոգեկան հատկություններին համապատասխան վերարտադրելու համար։ «Ընտրախավերի շրջապտույտն» իրականում արտահայտում է հասարակական խորը, ամենից առաջ սոցիալ-տնտեսական բնույթի պրոցեսներ։  Ընտրախավերի գործառման վերաբերյալ Պարետոյի կշռադատություններն իրական զանգվածային հասարակական ուժերի վերլուծության վրա հենված չէին, կոնկրետացված չէին ըստ պատմական առանձին դարաշրջանի, ուշադրությունը շեշտված էր մի ընդհանուր սխեմայի տակ բերվող կառավարման տարբեր տիպերի արտաքին ձևական նմանությունների վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:19-րդ դարի տնտեսագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Իտալացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Իտալացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Իտալացի ինժեներներ Կատեգորիա:Իտալացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հեղափոխության տեսաբաններ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալիայի սենատորներ Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ Կատեգորիա:Իտալացի մաթեմատիկոսներ
Դիվան-է Շամս-է Թաբրիզի
Դիվան-է Շամս-է Թաբրիզի (Շամս Թաբրիզիի գործերը) կամ Դիվան-է Քաբիր կամ Դիվան-է Շամս, Ջալալ ադ-Դին Մուհամմադ Մոուլանայի գլուխգործոցներից մեկը, որը ստեղծվել է 13-րդ դարում։ Այն պոեմների հավաքածու է, որտեղ զետեղված են շուրջ 40.000 երկեր։ Այն գրված է նոր պարսկերենով և համարվում է պարսկական գրականության մեծագույն գործերից մեկը։
«Դիվան-է Քաբիր»-ը պարունակում է երկեր արևելաիսլամական պոէզիայի տարբեր ոճերով (քառյակներ, ներբողներ, գովասանություններ ևն)։ Ըստ Ֆորուզանֆարի հրատարակչության այն պարունակում է 44.282 տողեր, որոնցից 34.662-ը` 3.229 ներբողներում և գազելներում, 1.698-ը` 44 թարջիբանդերում, 7.932-ը` 1.983 քառյակներում ։
Երկերի մեծ մասը նոր պարսկերենով են, սակայն աշխատության մեջ առկա են նաև քիչ թվով արաբերեն, ինչպես նաև պարսկերենի հետ համատեղ հունարեն և թուրքերեն երկեր։
Ռումին համարվում է սուֆիստական մեծագույն բանաստեղծ և մտածող, ում աշխատություններին հատուկ է խորը փիլիսոփայական և բարոյախրատական ոճ։
«Դիվան-է Շամս-է Թաբրիզի» աշխատությունն անվանակոչվել է ի պատիվ Ռումիի հոգևոր ուսուցիչ և բարեկամ Շամս Թաբրիզիի պատվին, ով 12-13-րդ դարերի պարսիկ պոետ էր և մտածող։
Ագնեշկա Օսեցկայա
Ագնեշկա Օսեցկայա (Agnieszka Osiecka, ), լեհ բանաստեղծ, բազմաթիվ երգերի բառերի հեղինակ։ Հայտնի է նաև իր արձակ ստեղծագործություններով, թատերական և հեռուստատեսային ներկայացումներով, ինչպես նաև լրագրողական աշխատանքով։