cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արսեն Համբարձումյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1973 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ
Կախ էն Բրասեմ
Կախ էն Բրասեմ (Kaag en Braassem ), համայնք Նիդերլանդների Հարավային Հոլանդիա մարզում։ Տարածքը 63,47 կմ² է, բնակչությունը՝ 25.792 (2011 թ.)։
Կատեգորիա:Հարավային Հոլանդիայի համայնքներ
Արքիմեդես
Արքիմեդես (հայերենում ընդունված է նաև անվան Արքիմեդ ձևը, , ), նշանավոր հույն մաթեմատիկոս,
ֆիզիկոս, ճարտարագետ և մեխանիկ։ Արքիմեդեսը համարվում է հին աշխարհի առաջատար գիտնականներից, թեև նրա կյանքի մանրամասներից քիչ բան է հայտնի։ Ֆիզիկայում նրա հայտնագործությունների թվում են հիդրոստատիկան, ստատիկան և լծակի սկզբունքի բացատրությունը։ Նրան են վերագրում նորարարական մեքենաների նախագծումը, այդ թվում՝ պարուրակ պոմպը, որը կրում է նրա անունը։ Ժամանակակից փորձերը ցույց են տվել, որ Արքիմեդեսի նախագծած մեքենաները ընդունակ են ջրից բարձրացնել հարձակվող նավերը և վառել նավերը՝ օգտագործելով հայելիների շարքը։ Ընդհանուր առմամբ, Արքիմեդեսը համարվում է հին աշխարհի մեծագույն մաթեմատիկոս և բոլոր ժամանակների մեծագույն մաթեմատիկոսներից մեկը ։ Արքիմեդեսն անվերջ փոքրերի և մոտարկման մեթոդը կիրառել է մի շարք երկրաչափական թեորեմների դուրս բերման և ապացուցման համար, ներառյալ շրջանի մակերեսի գնդի մակերևույթի և ծավալի և պարաբոլայից ներքև մակերեսի հաշվումը, կանխատեսել է ժամանակակից հաշիվը և մաթեմատիկական անալիզը ։
Նրա այլ մաթեմատիկական ձեռքբերումները ներառում են պի թվի ճշգրիտ մոտարկումը, Արքիմեդեսի պարուրակի սահմանումն ու ստեղծումը և շատ մեծ թվերը ներկայացնելու համար ստեղծած աստիճան բարձրացնելու համակարգը։ Նա առաջիններից էր, որը մաթեմատիկան կիրառել է ֆիզիկական երևույթների վրա, հիմնել հիդրոստատիկան և ստատիկան՝ ներառյալ լծակի սկզբունքի բացատրությունը։ Նրան են վերագրում նորարական մեքենաների, ինչպիսիք են Արքիմեդեսի պարուրակը, պատերազմի պաշտպանական մեքենայի նախագծումը. վերջինս կառուցել է իր հայրենի Սիրակուզան հարձակումներից պաշտպանելու համար։
Արքիմեդեսը մահացել է Սիրակուզայի պաշարման ժամանակ (մ․ թ․ ա. 214-212)․ սպանվել է հռոմեացի զինվորի կողմից՝ չնայած հրամայված է եղել նրան ձեռք չտալ։ Ցիցերոնը նկարագրել է Արքիմեդեսի գերեզմանը, որի վրա դրվել է գունդ և գլան, որոնք Արքիմեդեսը խնդրել է տեղադրել իր գերեզմանի վրա՝ ներկայացնելու իր մաթեմատիկական հայտնագործությունները։
Ի տարբերություն Արքիմեդեսի հայտնագործությունների, նրա գրառումները հին դարերում քիչ են հայտնի եղել։ Ալեքսանդրիայի մաթեմատիկոսները կարդացել և մեջբերել են նրան, բայց նրա գրառումների առաջին համապարփակ ժողովածուն կազմել է Իսիդոր Միլեթացին Բյուզանդական Կոնստանդնուպոլսում, մինչդեռ Արքիմեդեսի գործերի վերաբերյալ մեկնաբանությունները գրվել են մեր թվարկության վեցերորդ դարում՝ այն բացելով լայն հասարակության համար։ Արքիմեդեսի գրառումների մի քանի օրինակ պահպանվել է միջին դարերից, որոնք Վերածննդի ժամանակաշրջանի գիտնականների համար գիտական գաղափարների ազդեցիկ աղբյուր են եղել, մինչդեռ 1906 թվականի նրա անհայտ գործերի հայտնաբերումը Արքիմեդեսի պալիմպսեսթում նոր պատկերացում է տվել, թե մաթեմատիկական արդյունքները նա ինչպես է ստացել ։
Կենսագրություն
Արքիմեդեսը ծնվել է մ․թ․ա․ 287 թվականին Սիցիլիա կղզու Սիրակուզա նավահանգստային քաղաքում, այն ժամանակ Մեծ Հունաստանի ինքնակառավարվող գաղութ էր, տեղակայված Հարավային Իտալիայի ափի երկայնքով։ Ծննդյան տարեթիվը հիմնված է Բյուզանդական հույն պատմաբան Իոհան Ցեցեսի հայտարարության վրա, որ Արքիմեդեսն ապրել է 75 տարի ։ Ավազի հաշվիչ աշխատության մեջ, Արքիմեդեսը իր հոր անունը հիշատակում է որպես Ֆիդիաս, աստղագետ, որի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ։ Պլուտարքոսը իր Զուգահեռ կյանքեր աշխատության մեջ գրել է, որ Արքիմեդեսը պատկանում էր Սիրակուզայի թագավոր Հիերոն II-ի գերդաստանին ։ Արքիմեդեսի կենսագրությունը գրել էր նաև նրա ընկեր Հերակլեդեսը, սակայն նրա աշխատանքը կորել է, և Արքիմեդեսի կյանքի մանրամասները մնացել են անորոշ ։ Օրինակ, Արքիմեդեսն ամուսնացել է կամ երեխաներ ունեցել է, արդյոք, անհայտ է։ Երիտասարդական տարիներին նա կարող է ուսումնառություն ստացած լինի Ալեքսանդրիայում, Հին Եգիպտոս, որտեղ Կոնոնը և Էրատոսթենես Կիրենացին նրա ժամանակակիցներն էին։ Նա Կոնոնին և Սամոսին հիշատակում է որպես իր ընկերներ, միևնույն ժամանակ իր երկու աշխատություններում (Մեխանիկական թեորեմների մեթոդ, Խոշոր եղջերավոր անասունների պրոբլեմ) Էրատոսթենեսին ուղղված ներածություն ունի։
Արքիմեդեսը մահացել է մ․թ․ա․ 212 թվականին, երկրորդ Պունիկյան պատերազմի ընթացքում, երբ հռոմեական զորքերը գեներալ կոնսուլ Մարկուս Կլավդիոս Մարցելուսի գլխավորությամբ երկամյա պաշարումից հետո գրավեցին Սիրակուզա քաղաքը։ Համաձայն Պլուտարքոսի հանրային հաշվետվության, քաղաքը գրավելու ժամանակ Արքիմեդեսը մաթեմատիկական սխեմա էր ուսումնասիրում։ Հռոմեական զինվորը հրամայեց նրան գալ և հանդիպել գեներալ Մարկուսին, սակայն նա հրաժարվեց, ասելով, որ պետք է խնդրի լուծումն ավարտի։ Զինվորը պատասխանից կատաղեց և սրով սպանեց Արքիմեդեսին։ Պլուտարքոսը Արքիմեդեսի մահվան վերաբերյալ քիչ հայտնի տարբերակ է ենթադրել, գուցե Արքիմեդեսը սպանվել է հռոմեական զինվորի կողմից գերի վերցվելու ժամանակ։ Համաձայն այս վարկածի, Արքիմեդեսը մաթեմատիկական գործիքներ ուներ, զինվորը կարծելով, որ դրանք արժեքավոր առարկաներ են, սպանել էր նրան։ Գեներալ Մարցելուսը զայրացել էր Արքիմեդեսի մահվան կապակցությամբ, քանի որ նրան համարում էր արժանի գիտնական և հրամայել էր, որ նրան չվնասեն ։
Արքիմեդեսի շիրիմին դրված է քանդակ, որ ներկայացնում է նրա սիրելի մաթեմատիկական ապացույցը, բաղկացած միևնույն բարձրությունն ու տրամագիծն ունեցող գնդից և գլանից։ Արքիմեդեսն ապացուցել էր, որ գնդի ծավալն ու մակերեսը համապատասխանաբար հավասար են այն ընդգրկող գլանի ծավալի ու մակերեսի երկու երրորդին։ Մ․թ․ա․ 75 թվականին, նրա մահից 137 տարի անց, հռոմեացի Ցիցերոնը, որ որպես քուաստոր էր ծառայում Սիցիլիայում, լսելով Արքիմեդեսի շիրիմի մասին պատմությունները, որոշեց գտնել այն։ Ոչ ոք տեղացիներից ճիշտ տեղը չգիտեր։ Ի վերջո նա գերեզմանը գտավ Սիրակուզայի Ագրիգենտայն դարպասի մոտ լքված, անխնամ վիճակում։ Ցիցերոնը շիրիմը մաքրեց և կարողացավ փորագրության որոշ հատվածներ կարդալ ։ 1960-ական թվականների սկզբին Սիրակուզայի Պանորամա հյուրանոցի բակում հայտնաբերված շիրիմի մասին հայտարարվել էր, որ Արքիմեդեսինն է, սակայն այդ վարկածը հաստատող ոչ մի համոզիչ ապացույց չկա, և Արքիմեդեսի գերեզմանի տեղն այսօր էլ մնում է անհայտ ։
Արքիմեդեսի կյանքի հանրահայ տարբերակները Հին Հռոմի պատմաբանների կողմից գրվել են նրա մահից երկար ժամանակ անց։ Պոլիբիուսը, Սիրակուզայի պաշարումը նկարագրել է իր Ընդհանուր պատմություն գործում, Արքիմեդեսի մահվանից յոթանասուն տարի անց, որից հետագայում օգտվել են Պլուտարքոսը և Տիտոս Լիվիոսը։ Այն լույս է սփռում Արքիմեդեսի վրա որպես անձ, և կենտրոնանում պատերազմի մեքենաների վրա, որ նա կառուցել էր քաղաքը պաշտպանելու համար ։
Ուսում
Արքիմեդեսը կրթություն է ստացել Ալեքսանդրիայում (Եգիպտոս), որը ժամանակի մշակութային ու գիտական կենտրոնն էր։ Ալեքսանդրիայում Արքիմեդեսը ծանոթանում ու մտերմանում է ժամանակի հայտնի գիտնականների՝ Կոնոնի և Էրատոսթենեսի հետ։ Ալեքսանդրիայում ուսումն ավարտելով, Արքիմեդեսը վերադառնում է Սիրակուզա, որտեղ արժանանում է հայրենակիցների ուշադրությանն ու հարգանքին։
Արքիմեդի օրենք
Արքիմեդեսի մասին ամենահայտնի անեկդոտը պատմում է, թե ինչպես նա հայտնագործեց անկանոն մակերևույթ ունեցող առարկայի ծավալը որոշելու մեթոդը։ Համաձայն Վիտրուվիոսի, Հիերոն II-ի համար տաճարում դնելու պատվավոր թագ էին պատրաստել։ Արքիմեդեսը պետք է որոշեր, արդյոք այն մաքուր ոսկուց էր պատրաստվել, թե փոխարինվել էր արծաթով ։ Արքիմեդեսը, առանց թագը վնասելու խնդիրը պետք է լուծեր, այսինքն նա չէր կարող այն հալեցնել կանոնավոր տեսքի բերելու, խտությունը չափելու համար։
Թահիրիների էմիրություն
Թահիրիների էմիրություն, պատմական պետություն Իրանական բարձրավանդակում, որը գոյություն է ունեցել 9-րդ դարում՝ 821-873 թվականներին։ Թահիրների պետությունը սկզբնական շրջանում եղել է Աբբասյան խալիֆայության ենթակա էմիրություններից մեկը։ Երկիրը հիմնադրվել է Թահիր I իբն ալ-Հուսեյնի կողմից Խորասանում՝ Արևելյան Իրանում։
Արքիմեդես
Արքիմեդի օրենք
Լոգանք ընդունելիս նա նկատեց որ տաշտակում ջրի մակարդակը բարձրացավ, հասկացավ, որ այս ազդեցությունը կարելի է օգտագործել թագի ծավալը հաշվելու համար։ Գործնականում ջուրը չի սեղմվում, ուստի ընկղմված թագն իր ծավալին հավասար ջուր է դուրս մղում։ Դուրս մղված ջրի ծավալը բաժանելով թագի զանգվածի վրա, կստանանք թագի խտությունը։ Այդ խտությունը ոսկու խտությունից ցածր կլինի, եթե ավելի էժան և ավելի ցածր խտությամբ մետաղ են ավելացրել։ Արքիմեդեսն իր հայտնագործությունից այնքան էր հուզվել, որ մոռանալով հագնվել` բոլորովին մերկ, "Էվրիկա!" գոռալով վազեց փողոց ("εὕρηκα, heúrēka!", այսինքն "Ես գտա [դա]!") ։ Թեստը հաջողությամբ կիրառվեց, ապացուցելով, որ իրոք արծաթ էր խառնված ։
Թահիրիների էմիրություն
Պատմություն
Իրանի արևելյան նահանգները 8-րդ դարում ամբողջովին նվաճվել էին արաբների կողմից՝ միավորվելով Աբբասյան խալիֆայության մեջ։ Խալիֆայության տրոհման գործընթացը յուրահատուկ կերպով ընթացավ այն երկրամասում։ Սկզբնական շրջանում Թահիրները իրենց հռչակեցին կիսանկախ՝ պահպանելով ենթակայությունը Աբբասյան խալիֆից, իսկ որոշ ժամանակ անց խզեցին բոլոր կապերը։
Արքիմեդես
Արքիմեդի օրենք
Ոսկե թագի պատմությունը Արքիմեդեսի գործերում չի հիշատակվում։ Ավելին, մեթոդի կիրառությունը կասկածի տակ է առնվում, քանի որ այն պահանջում է դուրս մղվող ջրի քանակի ծայրահեղ ճշգրիտ հաշվարկ ։ Արքիմեդեսը, կարող էր կիրառել Հիդրոստատիկայում հայտնի Արքիմեդի օրենքը, որը նա նկարագրել էր Լողացող մարմինների մասին աշխատությունում։ Օրենքը պնդում է, որ հեղուկի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է մի ուժ, որը հավասար է դուրս մղվող հեղուկի կշռին ։ Օգտագործելով այս օրենքը, հնարավոր էր թագի խտությունը համեմատել մաքուր ոսկու խտության հետ՝ այն հավասարակշռելով նույն քաշի մաքուր ոսկու հետ և այնուհետ ընկղմելով ջրի մեջ։ Երկու օրինակների խտությունների տարբերությունը հուշում է համապատասխանության աստիճանը։ Գալիլեո Գալիլեյը ենթադրում էր. «հավանաբար այս մեթոդը նույնն է, ինչ Արքիմեդեսինը, բացի նրանից, որ այն ճշգրիտ է, նաև հիմնված է Արքիմեդեսի հայտնաբերած օրինակների վրա» ։ 12-րդ դարի text titled Mappae clavicula վերնագրված տեքստում քայլ առ քայլ նկարագրված է ինչպես ջրի մեջ կշռել, որպեսզի զարդում օգտագործված արծաթի քանակը տոկոսով հնարավոր լինի հաշվել ։ 4-րդ կամ 5-րդ դարի Carmen de ponderibus et mensuris պոեմում նկարագրվում է հիդրոստատիկ հավասարակշռության օգտագործումը թագի պրոբլեմի լուծման համար, և մեթոդը վերագրվում է Արքիմեդեսին ։
Թահիրիների էմիրություն
Պատմություն
821 թվականին Խորասանում հիմնվում է Թահիրների էմիրությունը, որի առաջին կառավարիչը դառնում է Թահիր իբն ալ-Հուսեյնը։ Իրանական մավալ Թահիր իբն ալ-Հուսեյնը քաղաքական ասպարեզում հայտնվել էր դեռևս 810-ական թվականներին, որպես ազատագրական պայքարի գործիչ։ Մասնակցելով պատերազմական գործողություններին՝ Թահիրը կարողացել էր հայտնվել խալիֆ Մամունի ուշադրության կենտրոնում, որն էլ 820 թվականին նրան նշանակում է արևելյան նահանգների կառավարիչ։
Արքիմեդես
Արքիմեդեսի պտուտակ
Արքիմեդեսի ինժեներական աշխատանքների մեծ մասը ծագել է նրա հայրենի քաղաք Սիրակուզայի կարիքները հոգալու համար։ Հույն գրող Աթենեոսը նկարագրում է, ինչպես Հիերո II թագավորն Արքիմեդեսին հանձնարարել էր կառուցել ռազմական հսկայական Սիրակուզա նավը, որը կօգտագործվեր շքեղ ճամփորդությունների, բեռների փոխադրման համար։ Կարծիքներ կան, որ Սիրակուզան հին դարերում կառուցված ամենամեծ նավն էր ։ Համաձայն Աթենոսի այն կարող էր տեղափոխել 600 մարդ` ներառյալ պարտեզային դեկորացիաներ, գիմնազիա և Աֆրոդիտե աստվածուհուն նվիրված տաճարը։ Քանի որ այդ մեծության նավը անհամեմատ մեծ ծավալի ջրի թողունակություն պետք է ապահովեր, Արքիմեդեսի պարուրակը ենթադրաբար կառուցվել էր հատակի ջուրը դուրս մղելու համար։ Արքիմեդեսի մեքենան գլանի մեջ ներդրված պտուտակաձև պտտվող սայրով սարք էր։ Այն պտտվում էր ձեռքով և կարող էր օգտագործվել ջուրը ոռոգման ջրանցքներ տեղափոխելու համար։ Արքիմեդեսի պարուրակն առ այսօր օգտագործվում է հեղուկ, հատիկավոր խառնուրդների, ինչպիսիք հացահատիկն ու ածուխն են, տեղափոխելու համար։ Արքիմեդեսի պարուրակը Հռոմեական ժամանակաշրջանում նկարագրվել է Վիտրուվիոսի կողմից, հնարավոր է բարելավված լիներ պտուտակավոր պոմպով, որն օգտագործվում էր Բաբելոնի կախովի այգիների ոռոգման համար  ։ Աշխարհում առաջին պտուտակային շարժիչով շոգենավը Արքիմեդեսն էր, որը կառուցվել էր 1839 թվականին և անվանվել էր Արքիմեդեսի և պտուտակի պատվին ։
Արքիմեդեսի ճիրան
Արքիմեդի ճիրանը զենք է, որն ինչպես ենթադրվում է, ստեղծվել է Սիրակուզա քաղաքը պաշտպանելու համար։ Հայտնի է նաև «նավ թափահարող» անունով։ Այն բաղկացած էր կռունկի նման բազկից, որից կախված էր մեծ մետաղյա շերեփ։ Երբ ճիրանն իջեցվում է հարձակվող նավի վրա, բազուկը սկսում է թափահարել՝ նավը վեր բարձրացնելով, այնուհետև ցած էր գցում և սուզում այն։ 2005 թվականին «Հնագույն աշխարհի սուպերզենքերը» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ, ճիրանը կառուցվել և փորձարկվել է հաստատելով նրա մեխանիզմի աշխատունակությունը ։
Թահիրիների էմիրություն
Պատմություն
Այսպիսով, 820 թվականին Բաղդադից արևելք ընկած տարածքներն անցնում են Թահիր իբն ալ-Հուսեյնի ենթակայության տակ։ Անցկացնելով վարչական բարեփոխումներ՝ Թահիրը իր տիրապետության տակ գտնվող տիրույթների կենտրոնը դարձնում է Արևելյան Իրանի Խորասան երկրամասը՝ Մերվ քաղաքով (գտնվում է ժամանակակից Թուրքմենստան պետության տարածքում)։ Աբբասյան խալիֆը Թահիրին լայն լիազորություններ է շնորհում Խորասանում և Մավարաննահրում, իսկ նրա որդուն՝ Աբդուլլահ իբն Թահիրին նույնատիպ իշխանությամբ է օժտվում Եգիպտոսում և Սիրիայում։
Չնայած այս ամենին՝ Թահիրը գլխավորում է առաջին անհնազանդությունը խալիֆ Մամունի դեմ, որն էլ ավարտվում է նրանով, որ ուրբաթօրյա խուտբայում, առաջին անգամ աղոթքն ընթանում է առանց խալիֆի անվան հիշատակման։ Այս ամենը առաջացրեց տեղացիների՝ հատկապես հողագործների, արհեստագործների, առևտրականների և արդար վաստակով ապրող այլ խավերի դժգոհությանը։ Ստեղծված իրավիճակից օգտվեց Յակուբ իբն ալ-Լայսը, ով նպատակ ուներ հասնել փառասիրական նվաճումների։ Նա իր շուրջը հավաքեց դժգոհողներին և նրանցից ստեղծեց զինված ջոկատներ։ Յակուբի գործողությունները պսակվեցին հաջողությամբ և նահանգներում հաստատվեց Յակուբի կառավարությունը։
Արքիմեդես
Արքիմեդեսի ջերմային ճառագայթներ
Արքիմեդեսը հնարավոր է հայելիներն օգտագործած լինի որպես պարաբոլիկ ռեֆլեկտոր՝ Սիրակուզայի վրա հարձակվող նավերն այրելու համար։ Մեր թվարկության 2-րդ դարի հեղինակ Լուկիանոսը գրում է, որ մ.թ.ա. 212 թվականին, Սիրակուզայի պաշարման ժամանակ Արքիմեդեսը թշնամու նավերը ոչնչացրեց կրակով։ Դարեր անց, Անթեմիուսը Թրալեսից հիշատակում է այրող ապակիները որպես Արքիմեդեսի զենք ։ Սարքը երբեմն անվանում էին «Արքիմեդեսի ջերմային ճառագայթ», որի միջոցով արևի լույսը մոտեցող նավերի վրա էր ուղղորդվում և դրանք հրդեհում։ Արդի ժամանակներում նմանատիպ սարքեր են կառուցվում և հիշատակվում են որպես հելիոստատ կամ արևային վառարան ։
Վերածնունդի ժամանակներից այս ենթադրվող զենքի վստահելիության մասին բանավեճերը շարունակվում էին։ Ռենե Դեկարտը այն մերժեց որպես սխալ, մինչդեռ ժամանակակից հետազոտողները փորձել են ստանալ այդ արդյունքը` օգտագործելով միայն այն միջոցները, որոնք հասանելի էին Արքիմեդեսին ։ Ենթադրվում է, որ հավանաբար  արևի լույսը նավի վրա ուղղորդելու համար որպես հայելիներ օգտագործվել են գերազանց փայլեցրած բրոնզե կամ պղնձյա վահանների մակերևույթը։
Թահիրիների էմիրություն
Պատմություն
Ներքին կարգ ու կանոն հաստատելուց հետո նա սկսեց էմիրության տարածքների ընդարձակումը՝ հակամարտելով հարևան Մակրանի, Քերմանի, Ֆարսի և Աֆղանստանի հետ։ 873 թվականին թագավորանիստ Նիշապուրը հայտնվեց օտար անջատողականների ճնշումների տակ։ Քաղաքամայր ներխուժած ալ-Սաֆարը էմիր Մուհամմադ ալ-Թահիրին ստիպեց անձնատուր լինել և իրեն փոխանցել իր իշխանությունը։ Շուտով Սաֆարիների իշխանությունը տարածվեց նաև Թաբարստանի և Շիրազի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբբասյան խալիֆայություն Կատեգորիա:Միջնադարյան Իրան Կատեգորիա:Իրաքի պատմություն Կատեգորիա:Աֆղանստանի պատմություն Կատեգորիա:Տաջիկստանի պատմություն Կատեգորիա:Ուզբեկստանի պատմություն Կատեգորիա:Պարսկաստանի և Իրանի միապետություններ
Արքիմեդես
Արքիմեդեսի ջերմային ճառագայթներ
1973 թվականին հույն գիտնական Իոանիս Սակասն իրականացրել է Արքիմեդեսի ջերմային ճառագայթի փորձարկումը։ Փորձը կատարվեց Աթենքից դուրս Սկարամագաս ռազմական բազայում։ Փորձարկման ժամանակ օգտագործվեցին պղնձյա ծածկույթով, մոտավորապես հինգ ոտնաչափը երեքի վրա չափերով 70 հայելիներ։ Հայելիներն ուղղեցին մոտավորապես 160 ոտնաչափ (50 մ) հեռավորության վրա գտնվող հռոմեական ռազմական նավի ֆաներաների վրա։ Երբ հայելիները ճշգրիտ կիզակետին ուղղվեցին, նավը մի քանի վայրկյանում պայթեց։ Նրբատախտակե նավը ասֆալտանյութով էր պատված, որը հավանաբար նպաստել էր այրմանը ։ Այդ ժամանակաշրջանի նավերի տախտակամածն ընդունված էր ձյութով կամ կուպրով պատել ։
2005 թվականի հոկտեմբերին Մասաչուսեթսի Տեխնոլոգիական ինստիտուտի մի խումբ ուսանողներ փորձը կատարեցին` 127 ոտնաչափ (30 սմ) քառակուսի հայելու սալիկները կենտրոնացնելով 100 ոտնաչափ (30 մ) փայտյա նավի մակետի վրա։ Նավի վրա կրակ բռնկվեց, բայց միայն այն ժամանակ, երբ երկինքը պարզ էր և նավն անշարժ էր մոտավորապես տասը րոպե։ Հետևություն  արվեց, որ այդ պայմանների առկայության դեպքում, սարքը հնարավոր զենք է եղել։ Խումբը փորձը կրկնեց «Լեգենդներ ոչնչացնողներ» (MythBusters) հեռուստատեսային շոուի համար, որպես թիրախ օգտագործելով Սան Ֆրանցիսկոյի ձկնորսական նավը։ Կրկին ածխացման երևույթ նկատվեց մի փոքր  բոցի հետ միասին։ Կրակ բռնկվելու համար փայտը պետք է հասնի իր ինքնաբռնկման ջերմաստիճանին, որը մոտավորապես 300 °C է (570 °F)  ։ Շոուից եզրակացություն արվեց, որ նավերի անձնակազմի վրա շեղող ազդեցություն կարող էր ունենալ հայելիների շլացուցիչ փայլը ։
Գիտական գործունեություն
Արքիմեդը բազմաթիվ բացահայտումների հեղինակ է, հանճարեղ գիտնական, հայտնի ողջ հունական աշխարհում շատ մեխանիկական կոնստրուկցիաների՝ դաշտերի ոռոգման մեքենաների, ջրամբարձ մեխանիզմների, լծակների համակարգերի, մեծ ծանրություններ բարձրացնելու ճախարակների /վերամբարձ կռունկներ/, ռազմական մետաղական սարքերի շնորհիվ։ Նա կառուցել է լծակների մի այնպիսի համակարգ, որի օգնությամբ մի մարդ կարողացավ ջուրը իջեցնել «Սիրակոսիա» հսկա նավը։
«Տվեք ինձ հենման կետ, և ես կշրջեմ Երկիրը» այս թևավոր խոսքը Արքիմեդի մտքերից է։ Իր շիրմաքարին Արքիմեդը ավանդել էր քանդակել գունդ և գլան՝ երկրաչափական նրա բացահայտումների խորհրդանիշերը։ Տարիներ հետո շիրմաքարը ծածկվում է խոտով և այդ մասը շատ շուտով մոռացվում է։ Եվ միայն իր մահվանից 139 տարի հետո Ցիցերոնը Սիրակուզայում փնտրում և գտնում է այդ շիրմաքարը, որը ժամանակի ընթացքում մաշվել էր, իսկ հետո շիրմաքարը կորում է, արդեն ընդմիշտ։ Արքիմեդը կատարել է շատ ու շատ հայտնագործություններ։
Անկյունը երեք հավասար մասերի բաժանելու առաջադրանքը առաջացել է ճարտարապետական և շինարարական տեխնիկայի անհրաժեշտությունից։ Աշխատանքային գծագրությունների ժամանակ տարբեր տեսակի զարդաքանդակների, բազմանիստ սյունաշարերի, ճարտարապետական շինարարության, տաճարների արտաքին և ներքին ձևավորման համար ճարատարապետները, նկարիչները հանդիպում էին խնդիրների, որոնց յուրահատուկ ու միևնույն ժամանակ չափազանց հասարակ լուծումը տվեց Արքիմեդը՝ անկյունը բաժանելով 3 հավասար անկյունների։
Մահ
Արքիմեդի մահվան մասին կան մի քանի պահպանված պատմություններ, ըստ որոնց նա մահացել է Սիրակուզայի պաշարման ժամանակ հռոմեացի զինվորի կողմից.
Ցիցերոնը իր «Տուսլուլանյան խորհրդածություններ» գրքում գրում է, որ Արքիմեդի մահվանից 137 տարի անց՝ մ.թ.ա. 75 թ. իրեն հաջողվել է գտնել Արքիմեդի կիսաքանդ գերեզմանը, որի վրա, ինչպես և կտակել էր Արքիմեդը պատկերված էր գունդ՝ գլանի մեջ։
Ոսկե Թագ
Կյանքի օրոք Արքիմեդի մասին հյուսվել են բազմաթիվ լեգենդներ։ Ամենահայտնի լեգենդներից է Հիերոնի թագի պատմությունը։ Սիրակուզայի արքա Հիերոն II-ը կարգադրում է Արքիմեդին ճշտել, այդյոք իր նոր թագը պատրաստված է մաքուր ոսկուց, թե՞ ոսկերիչը խարդախություն է արել ու թագի ոսկուն արծաթ է խառնել ։ Ոսկու սկզբնական քաշը հայտնի էր, պատրաստի թագն էլ կշռում էր հենց այնքան. պետք էր որոշել թագի ծավալը, որ համեմատվեր նույն քաշի ոսկու ծավալի հետ։ Սակայն թագը ձևավոր էր, և անհասկանալի էր, թե ինչպես կարելի է չափել անհարթ մարմնի ծավալը։ Այդ մտորումներով տարված Արքիմեդը որոշեց լոգանք ընդունել։ Ջրի մեջ ընկղմվելիս ջրի ինչ որ մասը դուրս հոսեց, և Արքիմեդը հասկացավ, որ մարմնի ծավալը հավասար կլինի իր իսկ դուրս մղած ջրի ծավալին։ Համաձայն լեգենդի, Արքիմեդը բղավում է «Էվրիկա» ինչը նշանակում է «գտա՜» ։ Այդ պահին հայտնաբերվեց հիդրոստատիկայի հիմնական օրենքը, Արքիմեդի օրենքը։
Ոսկե թագի պատմությունը տեղ չի գտել Արքիմեդեսի հայտնի գործերում։ Ավելին, նրա նկարագրած մեթոդի կիրառելիությունը կասկածի տակ էր առնվում, քանի որ դուրս մղված ջրի ծավալը չափելու համար ծայրահեղ ճշգրտություն էր պահանջվում ։ Հնարավոր է Արքիմեդեսը փոխարենը փնտրել է լուծում, որը կիրառում էր սկզբունք, որ հիդրոդինամիկայում հայտնի է որպես Արքիմեդի սկզբունք, որը նա նկարագրել է իր Լողուն մարմինների մասին տրակտատում։ Այս սկզբունքը պնդում է, որ ջրի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է դուրս մղող մի ուժ, որը հավասար է արտամղված հեղուկի կշռին ։
Այլ հայտնագործություններ և գյուտեր
Չնայած Արքիմեդեսը լծակը չէր հայտնաբերել, նա տվել է սկզբունքի բացատրությունը իր Հարթությունների հավասարակշռության մասին աշխատությունում։ Լծակի ավելի վաղ նկարագրություններ գտնվել են Արիստոտելի հաջորդների Պերիպատետիկ դպրոցում և երբեմն վերագրում են Արքիտասին ։ Համաձայն Պապուս Ալեքսանդրիացու, Արքիմեդեսը աշխատել է լծակների վրա, որի հետևանք է նրա այն արտահայտությունը. "Տվեք ինձ հենման կետ և ես կշրջեմ աշխարհը:" (δῶς μοι πᾶ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω) Պլուտարքոսը նկարագրում է, թե ինչպես Արքիմեդեսը կառուցել է ճախարակ, որը թույլ էր տալիս վաճառականներին օգտագործելով լծակի սկզբունքը բարձրացնել շատ ծանր իրեր ։ Արքիմեդեսին է վերագրվում նաև կատապուլտի հզորության և ճշգրտության բարելավումը, ինչպես նաև օդոմետրի հայտնագործումը Առաջին Պունիկյան պատերազմի ընթացքում։ Օդոմետրը նկարագրվում էր որպես ատամնավոր մեխանիզմով սայլակ, որը յուրաքանչյուր մղոն անցնելիս կոնտեյների մեջ գնդակ էր գցում ։
Մաթեմատիկա
Չնայած Արքիմեդեսը համարվում էր մեխանիկական սարքավորումների կոնստրուկտոր, նա հայտնագործություններ է կատարել մաթեմատիկայի բնագավառում։ Պլուտարքոսը գրել է․ "Նա իր սերն ու ձգտումները ներդրել է այնպիսի բնագավառներում, որոնք կապ չունեն կյանքի վուլգար կարիքների հետ:" Արքիմեդեսը կարողացավ անվերջ փոքրերն օգտագործել ժամանակակից ինտեգրալ հաշվին նման եղանակով։ Նա կարողանում էր հակասության միջոցով ապացույցով (reductio ad absurdum) նա կարողանում էր խնդրի լուծումը տալ ցանկացած ճշգրտության աստիճանի՝ մատնանշելով պատասխանի գտնվելու սահմանները։ Այս մեթոդը հայտնի է որպես մոտարկման մեթոդ, և նա այդ օգտագործեց π թվի արժեքի մոտարկման համար։ In շրջանի մակերեսը հաշվելիս նա շրջանն ընդգրկեց մեծ վեցանկյան մեջ և շրջանին ներգծեց փոքր վեցանկյուն, և հաջորդաբար կրկնապատկելով յուրաքանչյուր կանոնավոր բազմանկյան կողմերի քանակը, և ամեն քայլում հաշվում էր բազմանկյան կողմի երկարությունը։ Կողմերի թվի մեծացմանը զուգահեռ բազմանկյունը դառնում էր շրջանի ավելի ճշգրիտ մոտարկում։ Չորս այդպիսի քայլերից հետո, երբ բազմանկյուններից յուրաքանչյուրն ունի, նա կարողացավ որոշել, որ he was able to determine that the value of π-ի արժեքն ընկած է 31⁄7 (մոտավորապես 3.1429) և 310⁄71 (մոտավորապես 3.1408) թվերի արանքում, որ համապատասխանում է նրա փաստացի արժեքին՝ 3.1416 ։ Նա ապացուցեց նաև, որ շրջանի մակերեսը հավասար է π-ն բազմապատկած շրջանի շառավղի քառակուսով (πr2)։ Գնդի և գլանի վրա աշխատությունում Արքիմեդեսը պնդում է, որ ցանկացած մեծություն, բավականաչափ թվով ինքն իրեն ավելացնելով կգերազանցի յուրաքանչյուր տրված մեծություն։ Սա իրական թվերի Արքիմեդյան հատկությունն է ։
Շրջանի չափում գործում Արքիմեդեսը տալիս է, որ 3-ի քառակուսի արմատն ընկած է 265⁄153 (մոտավորապես 1.7320261) և 1351⁄780 (մոտավորապես 1.7320512) միջակայքում։ Փաստացի արժեքը մոտավորապես 1.7320508 է, ինչից երևում է որքան ճշգրիտ է գնահատականը։ Նա ներկայացրել է այս արդյունքը, առանց բացատրելու թե ինչպես է այն ստացել։
The Quadrature of the Parabola աշխատանքում, Արքիմեդեսը պարաբոլով և ուղղով ներփակված մակերեսը, ինչպես ցուցադրված է աջ կողմի նկարում, հավասար է 4⁄3 անգամ համապատասխան ներգծված եռանկյան մակերեսին։ Նա խնդրի լուծումը արտահայտում է անվերջ հաջորդականության՝ 1⁄4 հայտարարով անվերջ պրոգրեսիայի միջոցով։։
Եթե պրոգրեսիայի առաջին անդամը եռանկյան մակերեսն է, այնուհետ հաջորդը հավասար է երկու եռանկյունների մակերեսների գումարին, որոնց հիմքերը երկու փոքր բեկյալներն են, և այդպես շարունակ։ Այս ապացույցն օգտագործում է հաջորդականության փոփոխությունը 1/4 + 1/16 + 1/64 + 1/256 + · · ·, որը կազմում է 1⁄3. The Sand Reckoner գործում Արքիմեդեսը որոշել էր մոլորակի ավազի հատիկների քանակը։ Ընդ որում դրանով նա վիճարկել էր հասկացությունը, որ ավազի հատիկների քանակը շատ մեծ է, որպեսզի հնարավոր լինի հաշվել։ Նա գրելէ․ "Որոշ մարդիկ, Գելո թագավորը (Գելո II, Հիերոն II-ի որդին), ով կարծում է որ ավազի քանակն անսահման է; իսկ ես նկատի ունեմ ոչ միայն Սիրակուզայի և մնացած Սիցիլիայի, այլ նաև յուրաքանչյուր, բնակեցված թե ոչ, տարածաշրջանի ավազը։ Խնդիրը լուծելու համար Արքիմեդեսը մշակեց հաշվարկման համակարգը հիմնված միրիադի վրա։ Այն սերում է հունարեն μυριάς մուրիաս բառից, որ նշանակում է 10,000։ Նա առաջարկեց թվային համակարգ օգտագործելով միրիադների միրիադ մեծությունը (100 միլիոն) և հաշվում է, որ մոլորակի ավազի հատիկների քանակը կլինի վիջինտիլիոն, կամ 8 ։
Ստեղծագործություններ
Արքիմեդեսի աշխատանքները գրառված են դորական հունարենով՝ հին Սիրակուզայի բարբառով ։ Արքիմեդեսի գրառած աշխատությունները չեն պահպանվել ինչպես Էվկլիդեսինը, բայց դրանցից յոթը հայտնի են այլ հեղինակների կողմից դրանց արված հղումների միջոցով։ Իր կյանքի ընթացքում Արքիմեդեսի աշխատանքները հայտնի դարձան շնորհիվ Ալեքսանդրիայի մաթեմատիկոսների հետ նրա նամակագրությունների։ Արքիմեդեսի ստեղծագործությունները հավաքագրվել են բյուզանդացի հույն ճարտարապետ Իսիդոր Միլիտացու կողմից (c. 530 AD), միևնույն ժամանակ մեր թվարկության վեցերորդ դարում Եվդոկուսի կողմից արված մեկնաբանություններն օգնեցին նրա աշխատանքներն ավելի մեծ լսարանի հասանելի դարձնել։ Արքիմեդեսի ստեղծագործությունները թարգմանվել են արաբերեն (Թաբիթ իբն Քուրա (836–901 AD)), և լատիներեն (գերարդ Կրեմոնացի (c. 1114–1187 AD))։ Վերածննդի ժամանակաշրջանում, 1544 թվականին Յոհան Հերվագենը Բազելում հրատարակեց Արքիմեդեսի գործեր առաջին տարբերակը հունարեն և լատիներեն ։ Մոտավորապես 1586 թվականին Գալիլեո Գալիլեյը, հավանաբար Արքիմեդեսի գործերից ոգեշնչված, հայտնաբերեց ջրում և օդում մետաղների կշռման համար հիդրոստատիկ բալանսը ։
Փրկված աշխատանքներ
r
3, իսկ գլանինը՝ 2π
3։ Գնդի մակերևույթի մակերեսը հավասար է 4π
2, իսկ 6π
2 (ներառյալ երկու հիմքերը), որտեղ
-ը գնդի և գլանի շառավիղն է։ Գնդի ծավալը հավասար է գլանի ծավալի երկու-երրորդին։ Նմանապես, գնդի մակերեսը հավասար է գլանի մակերեսի երկու-երրորդին (ներառյալ հիմքերը)։ Արքիմեդեսի խնդրանքով գնդի և նրան ընդգրկող գլանի քանդակը դրվել էր նրա գերեզմանի վրա։
Այս ձեռագիրը համարվում էր կորած, մինչ 1906 թվականին Արքիմեդեսի Պալիմփսեստի բացահայտելը։ Այս գործում Արքիմեդեսը օգտագործում է անվերջ փոքր թվեր և ցույց է տալիս, թե ինչպես մարմինը անվերջ փոքր մասերի բաժանելով կարելի է որոշել դրա մակերեսն ու ծավալը։ Մեխանիկական թեորեմների մեթոդը Արքիմեդեսը գրել է Էրատոսթենեսին ուղղված նամակի տեսքով, ինչպես եղել է նաև խոշոր եղջերավոր անասունների պրոբլեմի դեպքում։
Անվավեր աշխատանքներ
Արքիմեդեսի Լեմմաների գիրքը շրջանների բնութագրերի մասին տասնըհինգ դիտարկումներից կազմված տրակտատ է։ Տեքստի ավելի վաղ հայտնի տարբերակն արաբերեն է։ Գիտնականներ Հիիթը և Մարշալ Քլագեթը վիճարկում են, որ այն այս ձևով չէր կարող Արքիմեդեսի կողմից գրված լինել, քանի որ այն մեջբերում է Արքիմեդեսին։ Լեմմաները կարող են հիմնված լինել Արքիմեդեսի ավելի վաղ աշխատանքի վրա, որն այժմ կորած է ։
Արաբ գիտնականները հայտարարում են նաև, որ եռանկյան մակերեսը կողմերի երկարությունների միջոցով հաշվելու Հերոնի բանաձև հայտնի է եղել Արքիմեդեսին։ Այնուամենայնիվ բանաձևին առաջին վստահելի հղումը տրված է Հերոնի կողմից մեր թվարկության առաջին դարում ։ Արաբները Արքիմեդեսին է վերագրվում նաև խորդայի թեորեմը և ասում են, որ նա տվել է դրա մի քանի ապացույցներ ։
Արքիմեդեսի պալիմփսեստ
Արքիմեդեսի աշխատանքները պարունակող առաջին փաստաթուղթը Արքիմեդեսի պալիմփսեստն է։ 1906 թվականին դանիացի պրոֆեսոր Յոհան Լյուդվիգ Հեյբերգը այցելեց Կոստանդնուպոլիս և ուսումնասիրեց 174 էջանոց այծի մագաղաթը, որ գրվել էր մեր թվարկության 13-րդ դարում։ Նա բացահայտեց, որ պալիմփսեստը փաստաթուղթ է, որի վրայի տեքստը գրված է ջնջված հին տեքստի վրա։ Պալիմփսեստները ստեղծվում էին գոյություն ունեցող աշխատանքները ջնջելուց և այն կրկնակի օգտագործելով։ Միջին դարերում դա ընդունված պրակտիկա էր, քանի որ բարակ մագաղաթը թանկ էր։ Գիտականները հայտնաբերեցին, որ պալիմփսեստի վրայի հին աշխատանքը մեր թվարկության 10-րդ դարում կատարված Արքիմեդեսի չգրանցված աշխատանքների վավերագրերն են ։ Մագաղաթը հարյուրավոր տարիներ անցկացրեց Կոստանդնուպոլսի գրադարանում մինչ 1920 թվականին մասնավոր կոլեկցիոներին վաճառվելը։ 1998 թվականի հոկտեմբերի 29-ին անանուն գնորդը Նյու Յորքի Քրիստիս աճուրդների տանը 2 միլիոն դոլարով այն ձեռք բերեց ։ Մագաղաթը պարունակում է յոթ տրակտատ ներառյալ Լողացող մարմինների մասին աշխատության միակ պահպանված հունարեն պատճեն։ Սա Մեխանիկական թեորեմների մեթոդի միակ հայտնի աղբյուրն է, որ հիշատակված է Սուդայում և համարվում ընդմիշտ կորած։ Stomachion նույնպես հայտնաբերվել է պալիմփսեստում, խնդրի ավելի ամբողջական վերլուծությամբ, քան գտնվել էին նախկին տեքստերում։ Պալիմփսեստն այժմ պահպանվում է Ուոլթերսի գեղարվեստի թանգարանում, Բալթիմոր, Մերիլենդ, որտեղ նա ենթարկվում է ժամանակակից մի շարք թեստերի ներառյալ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների, ջնջված տեքստը կարդալու նպատակով ։
Ֆրանսերեն
«Collection Budé» մատենաշար։ Archiméde. Oeuvres.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հույն ճարտարագետներ Կատեգորիա:Մեխանիկներ
Պասեչնայա (գյուղ, Յարմոլինի շրջան)
Պասեչնայա (Пасічна), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պասեչնայա գյուղում բնակվում էր 314 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,863 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 363,85 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մարչենա
Մարչենա (Marchena)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում ։
Տրոստյանեց (քաղաք)
Տրոստյանեց (Тростянець), քաղաք Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրոստյանեց քաղաքում բնակվում էր 23 370 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Տրոստյանեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1660 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խարաչ
Խարաչ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Գիպսային և գիպսաբետոնային շինվածքներ
Գիբսային և գիբսաբետոնափին շինվածքներ, գիպսային կապակցանյութերից(գլխավորապես շինարարական գիպսից) և գիպսաբետոնից պատրաստվող շինվածքներ։ Դրանցից են միջնորմի պանելներն ու սալերը, հատակի հիմքի պանելները, սանիտարատեխնիկական խցիկները, օդափոխիչ բլոկները, երեսպատման թերթերը(գիպսի չոր սվաղ)։ Այդ շինվածքների առավելություններն են՝ համեմատաբար փոքր ծավալային զանգվածը, հրակայունությունը, լավ ձայնամեկուսացումը, թերությունները՝ անբավարար ջրակայունությունը, համեմատաբար ցածր ամրությունը, սողքը՝ բեռնվածքի ազդեցությամբ(առանձնապես բարձր խոնավության դեպքում), ուստի և կիրառվում են, հիմնականում, չկրող և քիչ բեռնված, խոնավությունից պաշտպանված կառուցվածքներում։ Գիբսային և գիբսաբետոնային շինվածքների ժամանակակից արտադրությունը լայնորեն մեքենայացված Է․ օրինակ, միջնորմի պանելները պատրաստվում են գլոցահաստոններով՝ անընդհատ կաղապարման մեթոդով, երեսպատման թերթերը՝ կաղապարման կոնվեյերներով, իսկ օդափոխիչ բլոկները կաղապարում են շարժական վագոնիկ-կաղապարներով։
Կատեգորիա:Շինարարական նյութեր
Էվենսկ
Էվենսկ (Эвенск), գյուղ Ռուսաստանի, Մագադանի մարզի Սևերո-Էվենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1662 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մագադանի մարզի Սևերո-Էվենսկի շրջանի բնակավայրեր
Պենտոզաֆոսֆատային ուղի
Պենտոզաֆոսֆատային ուղի (պենտոզային ուղի, հեքսոզոմոնոֆոսֆատային շունտ, Վարբուրգ-Դիքենս-Հորեկերի ուղի)-գլյուկոզի օքսիդացման այլընտրանքային ուղի (Էնտներ-Դուդորովի ուղու և գլիկոլիզի հետ միասին), ներառում է օքսիդացման և ոչ օքսիդացման փուլեր։
Պենտոզաֆոսֆատային ուղու գումարային հավասարումն է․
Հետագայում գլիցերալդեհիդ-6-ֆոսֆատը փոխակերպվում է պիրուվատի և առաջացնում է երկու մոլեկուլ ԱԵՖ։
Պենտոզաֆոսֆատային ուղին տարածված է բույսերի և կենդանիների մոտ, միկրոօրգանիզմների մեծ մասի մոտ ունի օժանդակ դեր։ Պենտոզաֆոսֆատային ուղու ֆերմենտները և կենդանական, և բուսական բջիջներում գտնվում են ցիտոզոլում․ բացի այդ, կաթնասունների մոտ դրանք գտնվում են նաև Էնդոպլազմային ցանցի վրա, իսկ բույսերի մոտ՝ քլորոպլաստներում։
Գլիկոլիզի նման, պենտոզաֆոսֆատային ուղին, հավանաբար, ունի շատ հին էվոլյուցիոն պատմություն։ Հնարավոր է, արխեայի ջրերում՝ մինչև կյանքի առաջացումը, կատարվում էին պենտոզաֆոսֆատային ուղու ռեակցիաները, որոնք կատալիզվում էին ոչ թե ֆերմենտներով, ինչպես կենդանի բջիջներում, այլ մետաղների իոններով, մասնավորապես Fe2+-ով։
Ռեակցիաներ
Ինչպես նշված է վերևում, պենտոզաֆոսֆատային ուղին բաժանվում է օքսիդացման և ոչ օքսիդացման փուլերի։ Օքսիդացման փուլի ընթացքում գլյուկոզը, որը ֆոսֆորացվում է մինչև գլյուկոզո-6-ֆոսֆատի, օքսիդանում է մինչև ռիբուլոզո-5-ֆոսֆատ, և ընդ որում առաջանում է երկու վերականգնված NADPH։ Ոչ օքսիդացման փուլի ընթացքում վերականգնված էկվիվալենտներ չեն առաջանում, սա ծառայում է պենտոզի սինթեզին և ներառում է երկու կամ երեք ածխածնային բաղադրիչների փոխանցման դարձելի ռեակցիաներ․ հետագայում պենտոզը կարող է նորից փոխակերպվել հեքսոզի՝ բջջում պենտոզի կուտակման ժամանակ՝ պենտոզաֆոսֆատային ուղու ոչ օքսիդացիոն ռեակցիաների միջոցով։ Բոլոր ֆերմենտները, որոնք օգտագործվում են պենտոզաֆոսֆատային ուղում, կարելի է բաժանել ֆերմենտների 3 համակարգի
Օքսիդացման փուլ
Պենտոզոաֆոսֆատային ուղու օքսիդացման փուլի ռեակցիաները ներկայացված են աղյուսակում ։
Փուլի գումարային հավասարումն է․
Ոչ օքսիդացման փուլ
Ոչ օքսիդացիոն փուլի ընդհանուր ռեակցիաների պատկերը հետևյալն է ․
Տրանսալդոլոզան և տրանսկետոլոզան կատալիզում են С—С կապի ճեխքումը և ածխածնային շղթաների տեղափոխումը, որոնք առաջանում են ճեղքման արդյունքում։ Տրանսկետոլազը որպես կոֆերմենտ օգտագործում է թիամինպիրոֆոսֆատը (ТРР), որը իրենից ներկայացնում է վիտամին В1-ի դիֆոսֆորային եթեր։ Ներոհիշյալ սխեմայում ներկայացվում են տրանսալդոլազի և տրանսկետոլազի ռեակցիաները․
Ոչ օքսիդացոիոն փուլի գումարային հավասարումն է
Օքսիդացման փուլի ռեակցիաները ընթանում են միայն այն դեպքում, եթե վերականգնված NADPH-ը ծախսվում է բջջի կողմից, այսինքն անցնում է չվերականգնված վիճակի (NADP+)։ Եթե բջջում NADPH-ի պահանջը մեծ չէ, ապա ռիբոզո-5-ֆոսֆատը առաջանում է պենտոզաֆոսֆատային ուղու ոչ օքսիդացիոն փուլի դարձելի ռեակցիաների ընթացքում, որտեղ որպես ելանյութ ծառայում են գլիկոլիզի վերջանյութերը՝ գլիցերալդեհիդ-3-ֆոսֆատը և ֆրուկտոզ-6-ֆոսֆատը ։
Բջջի կողմից գլիկոլիզի կամ պենտոզաֆոսֆատային ուղու ընտրությունը կախված է տվյալ պահին ցիտոզոլում NADP+-ի կոնցետրացիայի պահանջից։ Էլեկտրոնների այս ակցեպտորի բացակայության պայմաններում պենտոզաֆոսֆատային ուղին չի ընթանում։ Եթե բջիջը ակտիվորեն ծախսում է NADPH, ապա NADP+ կոնցետրացիան աճում է, որի հետևանքով ակտիվանում է գլյուկոզ-6- ֆոսֆատդեհիդրոգենազը և պենտոզաֆոսֆատային ուղին, որպեսzի վերականգնի օքսիդացած NADPH-ը։ Երբ NADPH-ի օգտագործումը նվածում է, NADP+-ի կոնցետրացիան փոքրանում է, պենտոզաֆոսֆատային ուղին չի ընթանում և գլյուկոz-6-ֆոսֆատը անցնում է գլիկոլիզի։
Պենտոզաֆոսֆատային ցիկլ
Ոչ օքսիդացիոն ուղու գումարային հավասարումից երևում է, որ պենտոզը, որը առաջանում է հեքսոզի՝ գլյուկոզի դեկարբոքսիլացումից, պենտոզաֆոսֆատային ողու օգնությամբ կարող է կրկին վերադառնալ հեքսոզներին։ Սրա հետ կապված օքսիդացիոն փուլը հետագայում պենտոզը փոխակերպում է հեքսոզի, այդ կերպ առաջացնելով ցիկլիկ պրոցես՝ պենտոզաֆոսֆատային ցիկլ։ Պենտոզաֆոսֆատային ցիկլը գլխավորապես գործում է ճարպային հյուսվածքներում և լյարդում։ Նրա գումարային հավասարումը ունի հետևյալ տեսքը․
Ոչ օքսիդացիոն պենտոզաֆոսֆատային ուղի
Գլյուկոզի փոխակերպումը պենտոզի կարող է իրականալ նաև առանց ածխաթթու գազի շերտատման, որը կատարվում է շաքարի փոխակերպման ֆերմենտային համակարգի և գլիկոլիտիկ ֆերմենտների միջոցով, որոնք գլյուկոզո-6-ֆոսֆատը փոխակերպում են գլիցերալդեհիդ-3-ֆոսֆատի։ Ընդ որում տեղի է ունենում հետևյալ ձևափոխումը․
Մոդիֆիկացիա
Գլյուկոզի ռադիոակտիվ իզոտոպով կատարված որոշ հետազոտություններ ապացուցել են վերը նշված քիմիական ընթացքները։ Բaյց և այնպես, առաջադրվել է ենթադրություն, որ լյարդում կատարվում են պենտոզաֆոսֆատային ուղու շաքարների փոխանակման շեղումներ, մասնավորապես, ռիբոզո-5-ֆոսֆատից արաբինոզ-5-ֆոսֆատի, օկտուլոզոբիֆոսֆատի և օկտուլոզ-8-ֆոսֆատի առաջացումը, սակայն մասնագետների մեծ մասը ենթադրում են, որ այս լրացուցիչ ռեակցիաների կարևորությունը մեծ չէ։
Տարածումը և կենսաբանական նշանակությունը
Ինչպես նշվեց վերևում, պենտոզաֆոսֆատային ուղին առկա է կենդանիների, բույսերի և միկրոօրգանիզմների մոտ։ Բոլորի մոտ այս ուղին ծառայում է վերականգնված NADPH-ի առաջացման համար, որը վերականգնման և հիդրօքսիլացման ռեակցիաներում օգտագործվում է որպես ջրածնի դոնոր, ինչպես նաև բջջին ապահովում է ռիբոզ-5-ֆոսֆատով։ Թեև NADPH առաջանում է խնձորաթթվից պիրուվատի և ածխաթթու գազի օքսիդացման ժամանակ, ինչպես նաև իզոցիտրատի դեհիդրման ժամանակ, մեծ մասամբ բջջի պահանջը վերականգնված էկվիվալենտներին կատարվում է հենց պենտոզաֆոսֆատային ուղու միջոցով ։ Որոշ դեպքերում ռիբոզ-5-ֆոսֆատի առաջացումը համարվում է պենտոզաֆոսֆատային ուղու միակ նպատակը։ Ռիբոզ-5-ֆոսֆատը համարվում է 5-ֆոսֆոռիբոզիլ-1-պիրոֆոսֆատի (PRPP) ելանյութը, որը մասնակցում է նուկլեոտիդների և նուկլեինաթթուների, հիստիդին և տրիպտոֆան ամինաթթուների կենսասինթեզին։ Պենտոզաֆոսֆատային ուղու այլ ինտերմեդիատը՝ էրիթրոզ-4-ֆոսֆատը, ֆոսֆոենելպիրուվատի հետ կոնդենսացվելով, տալիս է տրիպտոֆանի, ֆենիլալանինի և թիրոզինի հիմնական սինթեզի սկիզբը։
Պենտոզաֆոսֆատային ուղին կարող է կատարվել լյարդում, ճարպային հյուսվածքում, կաթնագեղձերում լակտացիայի դեպքում, սերմնարաններում, մակերիկամի կեղևային շերտում, էրիթրոցիտներում։ Այս հյուսվածքներում և օրգաններում ակտիվ կերպով ընթանում են հիդրոքսիլացման և վերականգնման ռեակցիաներ, օրինակ, ճարպաթթուների, խոլեստերոլի սինթեզ, լյարդում քսենոբիոտիկների, էրիթրոցիտներում և այլ հյուսվածքներում թթվածնի ակտիվ ձևերի վնասազերծում, այդ պատճառով նրանց մոտ մեծ է վերականգնված էկվիվալենտների պահանջը, այդ թվում NADPH։ Մասնավորապես, էրիթրոցիտներում թթվածնի ակտիվ ձևերի վնասազերծումը կատարում է գլուտատիոն անտիօքսիդանտը՝ ծծումբ պարունակող տրիպեպտիդը։ Գլուտատիոնը, օքսիդանալով, ջրածնի պերօքսիդը փոխակերպում է ջրի, սակայն գլուտատիոնի հետադարձ փոխակերպման համար անհրաժեշտ է NADPH + H+։ Էրիթրոցիտներում գլյուկոզ-6-ֆոսֆատդեհիդրոգենազի դեֆեկտի դեպքում տեղի է ունենում հեմոգլոբինի պրոտոմերների ագրեգացիա, որի հետևանքով էրիթրոցիտները կորցնում են առանձգականությունը, նրանց գործունեության համար անհրաժեշտ է պենտոզաֆոսֆատային ուղու նորմալ աշխատանքը։ Հետաքրքիր է, որ գլյուկոզո-6-ֆոսֆատդեհիդրոգենազի ակտիվության խախտումը կապված է բջջի անընկալությանը մալարիայի պլազմոդիում Plasmodium falciparum-ին, քանի որ էրիթրոցիտների համեմատաբար թույլ մեմբրանի (պլազմոդիումը այստեղ անց է կացնում կենսական ցիկլի մեծ մասը) պատճառով, պլազմոդիումները չեն կարողանում այստեղ բազմանալ։ Բացի էրիթրոցիտներից, գլյուկոզո-6-ֆոսֆատդեհիդրոգենազի բարձր ակտիվություն նկատվում է ֆագոցիտոզ կատարող բջիջներում, որտեղ NADPH-օքսիդազ ֆերմենտը մոլեկուլային թթվածինը սուպերօքսիդային իոնի փոխակերպելու համար օգտագործում է վերականգնված NADPH-ը ։
Ինչպես նշվեց վերևում, տրանսկետոլազի ակտիվության համար անհրաժեշտ է թիամինպիրոֆոսֆատ (ТРР), որը ձևավորվում է թիամինից (վիտամին В1)։ Տրանսկետոլազի գենի մուտացիայի դեպքում, որը տանում է ТРР-ի հետ ավելի քիչ խնամակցված ֆերմենտի առաջացման (նորմալ ակտիվության տասներորդ մասը), մարդու օրգանիզմը դարձնում են ավելի զգայուն թիամինի պարունակությանը սննդի մեջ։ Նույնիսկ ТРР-ի չափավոր պակասի դեպքում այս առանձնյակների մոտ դանդաղում է պենտոզաֆոսֆատային ուղին։ Այսպիսի մուտացիաները խորացնում են Վերնիկ-Կորսակովի սինդրոմի ախտանիշները, ինչը պայմանավորված է թիամինային լուրջ անբավարարությամբ։
Շատ բակտերիաների մոտ բացակայում է պենտոզաֆոսֆատային ուղու ցիկլիկ տարբերակը, և պենտոզաֆոսֆատային ուղին օգտագործվում է պենտոզի և NADPH-ի վերականգնման համար, ինչպես էուկարիոտների մոտ։ Պենտոզաֆոսֆատային ուղու ոչ օքսիդացիոն ռեակցիաները նույնպես օգտագործվում են գլյուկոնատի նյութափոխանակության մեջ։ Պենտոզաֆոսֆատային ցիկլը գործում է մի շարք ցիանոբակտերիաների մոտ, քանի որ նրանց մոտ բացակայում է ամբողջական Կրեբսի ցիկլը (նրանք ունակ չեն օքսիդացնել ացետիլ-СоА) և կենսասինթեզի ուղիները սկսվում են թրոզոֆոսֆատների փոխակերպմամբ։ Հենց այդ պատճառով որոշ քացախաթթվային բակտերիաներ-ը (Gluconobacter spp.) իրականացնում են պենտոզաֆոսֆատային ցիկլ և դրա ընթացքում թրիոզոֆոսֆատը օքսիդանում է մինչև ացետատ, որը արտազատվում է արտաքին միջավայր։ Վերջապես, որոշ բակտերիաներ (Thiobacillus novellus և Brucella abortus) պենտոզաֆոսֆատային ուղին օգտագործում են որպես շաքարների օքսիդացման հիմնական ճանապարհ, դրանով փոխարինելով գլիկոլիզը և Էնտեր-Դուդորովի ուղին ։
Կարգավորում
Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատի ճակատագիրը՝ թե կանցնի նա գլիկոլիզ կամ պենտոզաֆոսֆատային ուղի, որոշվում է տվյալ պահին բջջի պահանջարկով, ինչպես նաև ցիտոզոլում NADP+-ի կոնցետրացիայով։ Առանց էլեկտրոնների ակցեպտորի առկայության պենտոզաֆոսֆատային ուղու առաջին ռեակցիան (կատալիզվում է գլյուկոզո-6-ֆոսֆատդեհիդրոգենազով) չի ընթանա։ Երբ բջիջը կենսասինթետիկ վերականգնողական ռեակցիաներում արագ փոխակերպում է NADPH-ը NADP+-ի, NADP+-ի մակարդակը բարձրանում է, ալոստերիկ կերպով խթանում գլյուկոզո-6-ֆոսֆատդեհիդրոգենազին և այդ կերպ ոոժեղացնելով գլյուկոզո-6-ֆոսֆատի հոսքը պենտոզաֆոսֆատային ուղով։ Երբ NADPH-ի ծախսը նվազում է, NADP+-ի մակարդակը նվազում է, և գլյուկոզո-6-ֆոսֆատը օգտագործվում է որպես ածխաջուր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաքիմիա
Շատախի գավառակ (Մշո գավառ)
Շատախ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մուշի գավառում։ Գնտվում էր Սասունի հյուսիսային մասում՝ Մշո գավառի սահմանի մոտ։ Հանդիսանում էր Սասունի 8 գավառակներից մեկը, որը փռված էր համանուն գետակի ավազանում։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ մեկ այլ ավանդապատման այստեղ են թաքնվել հայ փախստականներ, իսկ Շահ Աբասի զինվորները ահաբեկելով ասել են. «Դեռ շատ ախ պետք է քաշեք»։ Որտեղից էլ և ծագել է գավառակի անվանումը։
Աշխարհագրություն
Շատախն ուներ բազմաթիվ գետակներ։
Պատմություն
Մշո Շատախը մինչև XIX դարի 60-ական թվականները որոշ ինքնավարություն ուներ։ Գավառակն ավերվել է 1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։
Գյուղերը
Շատախի նշանավոր գյուղերից էին Քոփը, Իրիցանքը, Գեղաշենը, Շուշանմերկը, Սեմալը, Շենիկը, Գելիեգուզանը, Աղբին, Իշխնաձորը և Ալիանցը։ Բոլոր թվարկված գյուղերը զուտ հայաբնակ էին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Ջանեթ Նունյես
Ջանեթ Նունյես (Jeanette Nuñez, ), ամերիկացի պետական գործիչ Գործարար կին և քաղաքական գործիչ, ով զբաղեցնում է Ֆլորիդայի փոխնահանգապետի պաշտոնը 2019 թվականից։ Հանրապետական կուսակցության անդամ, 2010 թվականից մինչև 2018 թվականը Ֆլորիդայի Ներկայացուցիչների պալատում ներկայացրել է Մայամի-Դեյդ շրջանը, ինչպես նաև ժամանակավորապես կատարել է խոսնակի պարտականությունները գրասենյակում գտնվելու վերջին երկու տարիների ընթացքում։ Առաջին իսպանացին Ֆլորիդայի փոխնահանգապետի պաշտոնում։
Վաղ կյանք և կրթություն
Ծնվել է Մայամիում կուբացի Վիկտոր Կ. Սանչեսի և Տերեսիտա Սանչեսի ընտանիքում, նրանց երեք դուստրերից մեկն է ։ 1994 թվականին Ֆլորիդայի միջազգային համալսարանից ստացել է քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների հումանիտար գիտությունների բակալավրի աստիճան։ 1998 թվականին Ֆլորիդայի միջազգային համալսարանում ստացել է հանրային կառավարման մագիստրոսի կոչում ։
Կարիերա
Բակալավրիատն ավարտելուց հետո նա դարձավ նահանգի սենատոր Ալեքս Դիաս դե լա Պորտիլայի օգնականը ։ Այնուհետև աշխատել է առողջապահության ոլորտում. եղել է Jackson Health System-ի կառավարության հետ կապերի փոխնախագահ։ Աշխատել է նաև Ֆլորիդայի միջազգային համալսարանում՝ որպես դոցենտ և խորհրդատու։ Այնուհետև եղել է Kendall տարածաշրջանային բժշկական կենտրոնի և Aventura Hospital & Medical Center-ի արտաքին կապերի փոխնախագահ, մինչև դարձել Է Ֆլորիդայի փոխնահանգապետ։
Ֆլորիդայի Ներկայացուցիչների պալատ
Երբ նահանգի ներկայիս ներկայացուցիչ Դեյվիդ Ռիվերան չկարողացավ առաջադրվել վերընտրվելու համար 2010 թվականին պաշտոնավարման սահմանափակումների պատճառով, նա առաջադրվեց նրան փոխարինելու 112-րդ շրջանում, որը ներառում էր Բրովարդ, Քոլիեր և Մայամի Դեյդ շրջանների մասեր, որոնք տարածվում էին Դորալից մինչև Նեյփլս։ Հանրապետական փրայմերիզներում մրցել է Խուան Դ' Արսեի և Ջեյմս Պատրիկ Գերերոյի հետ և քարոզարշավ է իրականացրել «տնտեսության բարելավման և Medicaid-ի բարեփոխման մասին օրենքի ընդունման ուղղությամբ, որպեսզի պարունակեն հարկատուների վրա ազդող անընդհատ աճող ծախսերը» ։ Նա հաղթեց նախնական ընտրություններում իր հակառակորդների նկատմամբ՝ ստանալով ձայների 66%-ը՝ ընդդեմ Դ ' Արսեի 19%-ի և Գերերոյի 15%-ի։ Առաջադրվելով ընդհանուր ընտրություններում՝ նա մրցում էր Դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու և Դորալի քաղաքային խորհրդի անդամ Սանդրա Ռուիսի և անկախ թեկնածու Ռոբերտ Վան Նեյմարի հետ։ «Ինձ համար 112-րդ շրջանի և, ըստ էության, ամբողջ Ֆլորիդայի նահանգի համար ամենակարևոր հարցը աշխատատեղերի ստեղծումն է, տնտեսության բարելավումը և բիզնեսի և գույքի սեփականատերերի համար հարկային բեռի նվազեցումը» ։ Naples Daily News հրատարակությունը ընտրություններում աջակցել է Նունեսի թեկնածությանը, այլ ոչ թե Ռուիսին, քանի որ Հանրապետականը հանդիպել է խմբագրական խորհրդի հետ, իսկ դեմոկրատը՝ ոչ, ինչը, ինչպես նրանք նշել են, նման բարձրաստիճան պետական ծառայողի սարսափելի ընտրությունն էր ։ Ջանեթ Նունյեսը հաղթել է՝ հավաքելով ձայների 56%-ը՝ ընդդեմ Ռուիսի 39%-ի և Վան Նեյմի 5%-ի։
Երբ նահանգի օրենսդրական շրջանները փոխվեցին 2012 թվականին, նա հայտնվեց 119-րդ շրջանում, որտեղ որոշեց վերընտրվել։ Հանրապետական նախնական ընտրություններում նրան մարտահրավեր է նետել Լիբբի Պերեսը, սակայն նա կրկին հաղթանակ է տարել՝ հավաքելով ձայների 73%-ը։ Ընդհանուր ընտրություններում բախվեց ընդդիմության հետ, բայց կրկին վերընտրվեց։
2014 թվականի օրենսդրական նստաշրջանի ընթացքում նա աշխատել է նահանգի սենատոր Ջեք Լատվալայի հետ՝ աջակցելու այն օրենքին, որը թույլ կտա առանց փաստաթղթերի ներգաղթյալների երեխաներին վճարել քոլեջի ուսման վարձը նույն գնով, ինչ Ֆլորիդայի մյուս բնակիչները, որն ի վերջո ընդունվեց օրենսդիր մարմնի կողմից։
Ինչպես հաղորդում է The Hill-ը 2018 թվականին, նա Ֆլորիդայում օրենք է ընդունել, որը ստանդարտացնում է ամառային ժամանակը ամբողջ օրացուցային տարվա համար։ Արևի լույսի պաշտպանության մասին օրենքը համազգային դարձնելու համար սենատոր Մարկո Ռուբիոն Սենատում աջակցեց օրինագծին, քանի որ նահանգի օրինագիծը չի կարող ուժի մեջ մտնել այնքան ժամանակ, քանի դեռ դաշնային կառավարությունը չի գնահատել փոփոխությունները։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ դրույթը պետությունը մշտապես կտեղափոխի այլ ժամային գոտի, որը պահանջում է դաշնային կարգավորող կանոնակարգ կամ Կոնգրեսի ակտ ։
Ֆլորիդայի փոխնահանգապետ
2018 թվականի սեպտեմբերի 5-ին կոնգրեսական Ռոն Դեսանտիսը Ֆլորիդայի նահանգապետի ընտրություններում որպես իր գործընկեր ընտրեց Ջանեթ Նունեսին, նրանց մրցակիցը Էնդրյու Գիլումն էր և նրա գործընկեր Քրիս Քինգը ։ Դեսանտիսը և Նունեսը հաղթեցին ընտրություններում՝ կես տոկոսից պակաս առավելությամբ ։ Ջանեթ Նունյեսը դարձել է առաջին լատինուհին, ով զբաղեցրել Է Ֆլորիդայի փոխնահանգապետի պաշտոնը ։
2022 թվականին Ռոն Դեսանտիսը վերընտրվեց՝ հավաքելով ձայների 59,4%-ը, ինչը կազմում է ավելի քան 1,6 միլիոն ձայն՝ համեմատած մրցակից Չարլի Քրիստի հետ, ինչը Ֆլորիդայի նահանգապետ երբևէ ընտրված բոլոր հանրապետականների ամենամեծ տարբերությունն էր։ 2002 թվականից ի վեր առաջին անգամ Մայամի-Դադում հաղթանակ է տարել Հանրապետական նահանգապետի թեկնածու, ինչպես նաև այլ շրջաններում, որոնք նախկինում քվեարկել են դեմոկրատների օգտին։
Ջանեթ Նունյեսը փոխնահանգապետի պաշտոնում երդվել է 2019 թվականի հունվարի 8-ին՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով Կառլոս Լոպես-Կանտերային ։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում նա տարբեր միջոցառումներ է անցկացրել Վենեսուելայից փախստականների աջակցության համար։
Քաղաքական դիրքորոշում
Երկիր ապօրինի մուտք գործելը և ապաստան փնտրելու համար բռնապետությունից փախչելը երկու տարբեր բաներ են, և դրանց մասին տեղեկատվությունը խեղաթյուրելը վիրավորական է։ նա նաև պնդում է, որ անօրինական կերպով մուտք գործելը և բռնապետությունից փախչելը երկու տարբեր բաներ են, և դրանց մասին տեղեկատվությունը խեղաթյուրելը վիրավորական է։ Այս մեկնաբանությունը վերաբերում էր կուբացի փախստականների հարցին․ ։
Անձնական կյանք
1997 թվականին ամուսնացել է Ադրիան Նունյեսի հետ ։ Զույգն ունի երեք երեխա։ Ըստ դավանանքի՝ այն պատկանում է կաթոլիկ եկեղեցուն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
Յուրի Ալտուդով
Յուրի Կամբուլատովիչ Ալտուդով, (Алътуд Къамболэт и къуэ Юрий, ), տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, 2015-2019 թվականներին Կաբարդա-Բալկարիայի Խ․ Մ․ Բերբեկովի անվան պետական համալսարանի ռեկտոր, գիտության և տեխնիկայի բնագավառում Ռուսաստանի Դաշնության Պետական մրցանակի դափնեկիր, Ռուսաստանի Դաշնության III դասի իսկական պետական խորհրդական։
Կենսագրություն
1974-1978 թվականներին՝ Մոսկվայի ինժեներա-ֆիզիկական ինստիտուտի ուսանող։
1978-1981 թվականներին՝ Մոսկվայի ինժեներա-ֆիզիկական ինստիտուտի ասպիրանտ։