cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չոր աչքի համախտանիշ
Ախտորոշում
Չոր աչքերը սովորաբար կարող են ախտորոշվել միայն ախտանիշներով ։ Թեստերը կարող են որոշել ինչպես արցունքների քանակն, այնպես էլ որակը ։ Ճեղքային լամպի կիրառման միջոցով կարելի է ախտորոշել աչքերի չորությունը, ինչպես նաև հաստատել աչքերի ցանկացած այլ տեսակի վնասվածքի առկայությունը ։
Շիրմերի փորձի միջոցով կարելի է չափել աչքը օծող խոնավության չափը ։ Այս թեստը օգտակար է վիճակի ծանրության աստիճանը գնահատելու համար ։ 5 րոպե տևողությամբ Շիրմերի փորձն իրականացվում է անզգայացմամբ և առանց անզգայացման, այն ընթանում է 35 մմ երկարությամբ և 5 մմ լայնությամբ Վոթմեն #41 ֆիլտրի թղթի օգտագործմամբ։ Այս թեստի օգնությամբ 5 մմ-ից պակաս աչքի խոնավացումը համարվում է ախտորոշիչ չոր աչքերի ախտորոշման համար ։ Եթե Շիրմերի փորձի արդյունքները նորմալ չեն, կարելի է կիրառել Շիմեր II փորձը, որպեսզի չափվի ռեֆլեքսային սեկրեցիան։
Արցունքի արտազատման ժամանակի թեստի միջոցով չափվում է այն ժամանակը, որի ընթացքում արցունքը արտազատվում է աչքի մեջ ։ Արցունքի արտազատման ժամանակը կարող է որոշվել նաև աչքի մեջ Ֆլուրեսցինի կաթիլ տեղադրելուց հետո ։
Աչքի մեջ սպիտակուցների որոշման թեստի միջոցով որոշվում է արցունքի մեջ պարունակվող լիզոցիմի քանակությունը։ Արցունքի մեջ լիզոցիմը կազմում է պարունակվող սպիտակուցների մոտավորապես 20-40%-ը ։ Լակտոֆերինի վերլուծության թեստը ապահովում է այլ թեստերի հետ լավ հարաբերակցությունը ։
Վերջերս նկարագրված Ap4A մոլեկուլի ներկայությունը, որը նորմայում պարունակվում է արցունքի մեջ, ոչ նորմալ կերպով բարձր է աչքի չորության տարբեր կարգավիճակների դեպքում։ Այս մոլեկուլը կարող է հաշվարկվել բիոքիմիական եղանակով՝ Շիմերի հասարակ թեստի շնորհիվ արցունք վերցնելու միջոցով։ Օգտագործելով այս տեխնիկան՝ բավականին հեշտանում է հիվանդների շրջանում արցունքի մեջ Ap4A մոլեկուլի կոնցենտրացիայի որոշումը, և արդեն չոր աչքի ախտանիշների առկայության դեպքում ախտորոշումը հաստատվում է նաև օբյեկտիվորեն ։
Արցունքի օսմոլյարության գնահատման թեստը առաջարկվել Է աչքերի չորությունը ախտորոշելու համար ։ Արցունքի օսմոլյարության գնահատման թեստը կարող է ավելի զգայուն մեթոդ լինել աչքերի չորության ախտորոշման, ինչպես նաև դրա ծանրության աստիճանի գնահատման համար՝ ի համեմատ եղջերաթաղանթի և շաղկապենու պատկերման, արցունքի արտազատման ժամանակի թեստի, Շիմերի թեստի, ինչպես նաև մեյբոմիան գեզձերի գնահատման ։ Արցունքի օսմոլյարության արդյունավետությունը աչքերի չորության բուժման պարագայում վերջերս դրվել է կասկածի տակ ։
Կանխարգելում
Ռեֆրակտիվ վիրաբուժությունից խուսափելը, կոնտակտային լինզաների օգտագործման սահմանափակումը, համակարգչի օգտագործման սահմանափակումը, շրջակա միջավայրի վնասակար գործոններից խուսափելը և որոշակի հակահիստամինային դեղամիջոցների օգտագործումից զերծ մնալը կարող է նվազեցնել ախտանիշների առաջացումը ։ Բարդությունները կարող են կանխվել՝ օգտագործելով խոնավացնող և օծող կաթիլներ ու քսուկներ ։
Բուժում
Ներկայումս բուժման մի քանի մոտեցումներ են կիրառվում։ Դրանք կարող են ամփոփվել հետևյալ կերպ․ խուսափել վնասակար գործոնների սրացումից, կատարել արցուքագոյացան խթանում և հավելյալ արցունքների օգտագործում, մեծացնել արցունքի պահումը աչքում, իրականացնել կոպերի մաքրում, ինչպես նաև բուժել աչքերի բորբոքումը ։ Աչքերի չորությունը կարող է հրահրվել ծխոտ միջավայրի, փոշու և օդափոխության, ինչպես նաև մեր բնական տենդեցի՝ աչքերը հաճախակի թարթելու պատճառով։ Միտումնավոր աչքերի թարթումը, հատկապես համակարգչի օգտագործման ժամանակ կամ հոգնած աչքերի հանգստացման նպատակով, համարվում է անհարմարությունը վերացնելու հիմնական քայլը ։ Աչքերը տրորելը կարող է հավելյալ գրգռել դրանք, հետևաբար պետք է խուսափել այդ գործողությունից ։ Այնպիսի պատճառներն, ինչպիսին է բլեֆարիտը, որ կարող է զուգակցվել աչքերի չորության հետ, պահանջում է հատուկ խնամք և ուշադրություն։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է առավոտյան և երեկոյան լվանալ աչքերը հատուկ փափկեցնող օճառներով և տաք կոմպրեսներով։ Այս երկուսն էլ կարող են բարելավել հիվանդի վիճակը ։
Բնապահպանական վերահսկողություն
Պետք է խուսափել չոր, գերօդափոխվող, ծխոտ ու փոշոտ միջավայրերից ։ Դա ներառում է խուսափելը մազերի չորացման համար նախատեսված սարքերից, ջեռուցիչներից, օդորակիչներից, հատկապես, եթե այդ սարքերը տեղադրված են ուղիղ աչքերի առջև։ Ակնոցներ կրելը կամ հայացքը դեպի ներքև ուղղելը, համակարգչի էկրանը իջեցնելը կարող է օգտակար լինել աչքերի պաշտպանության տեսանկյունից այն դեպքում, երբ հնարավոր չի խուսափել միջավայրի վնասող գործոններից ։ Օգտագործելով խոնավացնող սարքը, հատկապես ձմռանը, կարող է օգնել ավելացնել չոր օդի խոնավության աստիճանը   ։
Ռեհիդրատացիա
Մեղմ և չափավոր դեպքերի համար լրացուցիչ քսայուղերի օգտագործումը համարվում է բուժման ամենագլխավոր մասը ։ Արհեստական արցունքների կիրառումը մի քանի ժամվա ընթացքում կարող է ապահովել ժամանակավոր օգնություն աչքերին։ Հավելյալ հետազոտություններ են անհրաժեշտ, որպեսզի որոշվի, թե արդյո՞ք արհեստական արցունքների կիրառումն ավելի գերադասելի է՝ ի համեմատ չոր աչքերի համախտանիշի բուժման այլ մեթոդների ։
Աուտոլոգիական շճային աչքի կաթիլներ
2017 թվականի Կոխրանի վերլուծությունը ցույց է տվել բավականին խառը արդյունքներ։ Այն համեմատում էր աուտոլոգիական շճային աչքի կաթիլների ազդեցությունը արհեստական արցունքների և ֆիզիոլոգիական լուծույթի հետ ։ Իրականացված հետազոտության վերլուծությունը ցույց տվեց, որ աուտոլոգիական շճային աչքի կաթիլների օգտագործման արդյունքում գրանցվել էր կարճաժամկետ լավացում՝ համեմատած արհեստական արցունքների օգտագործման, սակայն 2 շաբաթվա ընթացքում չէր դիտվել լավացման նշաններ ։
Լրացուցիչ ընտրանքներ
Քսայուղային արցունքները կարող են օգտագործվել օրվա ընթացքում, բայց դրանք հիմնականում օգտագործվում են քնելուց առաջ, քանի որ կիրառումից հետո դիտվում է տեսողության ժամանակավոր թուլացում ։ Բաղադրության մեջ պարունակվում է սպիտակ վազելին, հանքային յուղ և նման այլ քսայուղեր ։ Դրանք ծառայում են որպես քսայուղ և փափկեցնող միջոց ։ Կիրառման համար իջեցնում են ստորին կոպը և քիչ քանակությամբ (0.25) լցնում են ներս ։ Կախված վիճակի ծանրությունից՝ դրանք կարելի է կիրառել ժամը մեկ անգամից մինչև քնելուց առաջ միայն մեկ անգամ կիրառումը ։ Կիրառումը կոնտակտային լինզաներ կրելու պարագայում հակացուցված է ։ Հատուկ նախագծված ակնոցները, որոնք աչքերի շուրջ ունեն խոնավության խցիկ, կարող են հավելյալ խոնավություն ապահովել ։
Դեղորայք
Բորբոքումը, որն առաջանում է ի պատասխան արցունքային թաղանթի հիպերտոնուսի, կարող է ճնշվել տեղային մեղմ ստերոիդների կամ էլ այնպիսի տեղային իմունաճնշիչ ազդեցություն ունեցող դեղորայքի կիրառմամբ, ինչպիսին է Ցիկլոսպորինը (Ռեստասիս) ։ Արցունքի NGF-ի բարձրացած քանակները կարող են նվազեցվել 0.1% Պրեդնիզոլոնով ։
Դիքվաֆոզոլը, P2Y2 պուրինոգենիկ ընկալիչների ագոնիստը, Ճապոնիայում հաստատվել է չոր աչքի համախտանիշի բուժման նպատակով կիրառության համար։ Այն խթանում է արցունքների արտազատման գործընթացը։
Ցիկլոսպորին
Տեղային Ցիկլոսպորինի 0.05% աչքի կաթիլները համարվում են իմունաճնշիչ ։ Այս դեղորայքը նվազեցնում է մակերեսային բորբոքումը ։ 1200 անձ ներառած հետազոտությունը ցույց տվեց, որ Ռեստասիսը 15% մարդկանց պարագայում բարձրացրեց արցունքագոյացումը ի համեմատ պլացեբոյի 5%-ի ։
Այն չի կարելի կիրառել կոնտակտային լինզաներ կրելիս, աչքի ինֆեկցիաների առկայության պարագայում , կամ այն դեպքում, եթե տվյալ անձը նախկինում ունեցել է հերպես վիրուս ։ Կողմնակի ազդեցությունները ներառում են սեղմվածության զգացողությունը (ընդհանուր) , կարմրությունը, արտահոսքը, արցունքակալած աչքերը, աչքի ցավը, օտար մարմնի զգացողությունը, քորը, այրող և շաղված տեսողությունը ։ Ցիկլոսպորինի մեծ դոզաներով երկարատև օգտագործումը կապված է քաղցկեղի բարձր ռիսկի հետ  ։ Ավելի էժան ջեներիկ այլընտրանքային պրեպարատները հասանելի են որոշ երկրներում ։
Արցունքների պահում
Գոյություն ունեն մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է և՛ բնական, և՛ արհեստական արցունքները երկար ժամանակ պահել աչքի մեջ ։ Ամեն աչքում կան երկու կետեր ։ Դրանք փոքրիկ բացվածքներ են, որոնցով արցունքը արտահոսում է դեպի արցունքային ծորաններ ։ Կան մի շարք եղանակներ, որոնց միջոցով հնարավոր է մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ փակել արցունքային ծորանները ։ Սա արգելափակում է արցունքների հոսքը դեպի քիթը, ուստի աչքերին ավելի շատ արցունքներ են հասանելի դառնում ։ Մեկ կամ երկու կետերի դրենավորումը ամեն աչքում կարող է արգելափակել արցունքահոսությունը։
Կետային խցանները տեղադրվում են այդ կետերի մեջ, որպեսզի արգելափակեն արցունքի դրենավորումը ։ Հստակ պարզաբանված չէ, թե արդյո՞ք այդ կետային խցանները արդյունավետ են չոր աչքի համախտանիշի ախտանիշների նվազեցման գործում, թե՞ ոչ ։ Կա կարծիք, որ այդ կետային խցանները համեմատաբար անվտանգ են, սակայն նրանց օգտագործումը կարող է հանգեցնել էպիֆորի (արցունքակալված աչքեր) առաջացմանը, իսկ ավելի հազվադեպ կարող է բերել լուրջ ինֆեկցիաների, ինչպես նաև արցունքապարկի այտուցի այն հատվածներում, որտեղ դրվել են կետային խցանները ։ Դրանք նշանակվում են այն մարդկանց, ովքեր ունեն միջին կամ ծանր աստիճանի աչքերի չորություն, սակայն բուժական այլ մեթոդները ադեկվատ չեն ։
Եթե կետային խցանները արդյունավետ են, կարելի է իրակացնել ջերմային կամ էլեկտրական կաուտերիզացիա (այրում)։ Ջերմային կաուտերիզացիայի ժամանակ կիրառվում են տեղային անզգայացնողներ, և հետո ավելացվում է տաք մետաղալարը ։ Դրանք նեղացնում են դրենաժի շրջակա հյուսվածքները և առաջացնում են սպիացում, որն էլ փակում է արցունքածորանը ։
Վիրաբուժություն
Չոր աչքի համախտանիշի ծանր դեպքերում կարող է իրականացվել տարզոռաֆիա։ Սա վիրաբուժական միջամտության տարատեսակ է, որի ընթացքում իրականացվում է կոպերի մասնակի կարում իրար։ Սա նվազեցնում է պալպեբրալ ճեղքը (կոպի բաժանում)՝ իդեալականորեն հանգեցնելով արցունքների գոլորշիացման կրճատման ։
Կանխատեսում
Keratoconjunctivitis sicca-ն սովորաբար խրոնիկական խնդիր է ։ Նրա կանխատեսումը տալիս զգալի տարբերություն՝ կախված վիճակի ծանրության աստիճանից։ Մի շարք մարդկանց վիճակը տատանվում է մեղմից մինչև միջին ծանրության, և սովորաբար բուժվում է ախտանշանային կերպով՝ քսայուղերի օգտագործմամբ։ Սա ապահովում է ախտանիշների ադեկվատ վերացումը ։
Եթե չոր աչքի համախտանիշի ախտանիշները ծանր են, ապա սրանք կարող են ազդել կյանքի որակի վրա ։ Երբեմն մարդիկ զգում են, որ աչքերն օգտագործելիս տեսողությունը վատանում է, կամ էլ առաջացնում է այն աստիճանի կետային գրգռում, որ դժվար է լինում աչքերը բաց պահել և այլևս հնարավոր չի լինում աշխատել կամ մեքենա վարել ։
Համաճարակաբանություն
Եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացումն համեմատաբար տարածված է Միացյալ Նահանգներում, հատկապես տարեց բնակչության շրջանում ։ Մասնավորապես, չոր աչքերի համախտանիշով տառապողները 40 տարեկան կամ ավելի բարձր տարիք ունեցող մարդիկ են ։ Մեծահասակների 10-20%-ի պարագայում դիտվում է եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացում ։ ԱՄՆ-ում մոտավորապես 1-ից 4 միլիոն չափահաս (65-84 տարեկան) մարդկանց շրջանում է հանդիպում այս հիվանդությունը ։
Թեև աուտոիմուն հիվանդություններ ունեցող անձանց շրջանում բավական բարձր է չոր աչքի համախտանիշի առաջացման հավանականությունը, այնուամենայնիվ չոր աչքի համախտանիշով մարդկանց մեծ մասը չունի որևէ աուտոիմուն հիվանդություն ։ Շյոգրենի հանախտանիշի և դրա հետ ասոցացված keratoconjunctivitis sicca-ի դեպքերի մեծամասնությունը առկա է կանանց շրջանում 9։1 հարաբերակցությամբ։ Բացի այդ, եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացման մեղմ ձևերը նույնպես ավելի շատ հանդիպում են կանանց մոտ ։ Սա ինչ-որ չափով կապված է այնպիսի հորմոնալ փոփոխությունների հետ, ինչպիսիք դիտվում են հղիության, դաշտանային ցիկլի, ինչպես նաև դաշտանադադարի ժամանակ։ Սրա արդյունքում, սովորաբար, նվազում է արցունքների արտադրության գործընթացը ։
Աշխարհի այնպիսի հատվածներում, որտեղ թերսնումը բավականին տարածված է, վիտամին A-ի անբավարարությունը հիմնական պատճառն է։ Այսպիսի դեպքերը ԱՄՆ-ում հազվադեպ են հանդիպում ։
Այս հիվանդության համար ռասայական հակումներ գոյություն չունեն ։
Հոմանիշներ
Չոր աչքի այլ հոմանիշներ են չոր աչքի համախտանիշը, եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացումը, դիսֆունկցիոնալ արցունքային համախտանիշը, լակրիմալ կերատոկոնյուկտիվիտը, գոլորշիացող արցունքային անբավարարությունը, ջրային արցունքային անբավարարություն և լազերային վիրահատությունից առաջացած նեյրոտրոֆիկ էպիթելոպաթիա ։
Այլ կենդանիներ
Այլ կենդանիների շարքում, եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացումը հանդիպում է շների, կատուների և ձիերի մոտ ։
Շներ
Եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացումը տարածված է շների շրջանում։ Դեպքերի մեծամասնությունը առաջանում է գենետիկական նախատրամադրվածության հետևանքով, բայց խրոնիկական շաղկապենաբորբը (կոնյուկտիվիտ), այնպիսի դեղերն, ինչպիսիք են սուլֆասալազինը և տրիմետոպրիմ-սուլֆոնամիդը նույնպես կարող են նպաստել հիվանդության զարգացմանը ։ Ախտանիշները ներառում են աչքերի կարմրությունը, դեղին կամ կանաչավուն արտազատուկը, եղջերաթաղանթի խոցոտումը, պիգմենտավորումը, ինչպես նաև եղջերաթաղանթի արտահայտված արյունատար անոթների հայտնվելը։ Ախտորոշումը դրվում է արցունքների արտադրությունը չափելով Շիմերի արցունքային թեստի միջոցով։ 15 մլ-ից պակաս արցունքի արտադրությունը 1 րոպեի ընթացքում համարվում է ոչ նորմալ ։
Արցունքաբեր փոխարինիչները համարվում են բուժման հիմնական մեթոդը, որոնք նախընտրելիէ, որ պարունակեն մեթիլցելյուլյոզա կամ կարբօքսիմեթիլ ցելյուլյոզա ։
Ցիկլոսպորինը խթանում են արցունքագոյացման գործընթացը և գործում է որպես սուպրեսանտ հիվանդության առաջացման իմուն-միջնորդված դեպքերում։ Տեղային հակաբիոտիկները կամ կորտիկոստերոիդները երբեմն օգտագործվում են երկրորդային ինֆեկցիաների և բորբոքման գործընթացների բուժման նպատակով։ Վիրաբուժական միջամտության տարատեսակը, որը հայտնի է հարականջային ծորանի փոխպատվաստում անունով, օգտագործվում է որոշ էքստրեմալ դեպքերում, երբ բժշկական այլ միջամտությունները ապարդյուն են։ Այս վիրահատության միջոցով հարականջային թքագեզձի ծորանը ուղղվում է դեպի աչք։ Թուքը փոխարինում է արցունքներին։ «Բալի աչքերից» տառապող շները պետք է շտկեն այդ հանգամանքը, որպեսզի կանխեն հիվանդության առաջացումը։
Ընդհանուր առմամբ տուժած ցեղատեսակները ներառում են.
Կատուներ
Եղջերաթաղանթի և շաղկապենու չորացումը տարածված չէ կատուների շրջանում։ Դեպքերի մեծամասնությունը, ըստ ընդունված կարծիքի, առաջանում է խրոնիկական շաղկապենաբորբի, հատկապես երկրորդային կատվային հերպես վիրուսի դեպքում ։ Ախտորոշումը, ախտանիշները և բուժումը նույնն են, ինչ-որ շների դեպքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ակնաբուժություն Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Պեսչանի (այլ կիրառումներ)
Պեսչանի, կարող է վերաբերել՝
Գարցաու Գարցին
Գարցաու Գարցին (Garzau-Garzin), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Մերկիշե–Շվայցի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 687 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 26,08 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 153։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 2 գյուղական համայնքների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Արմեն Հարությունյան (նկարիչ)
Արմեն Սերյոժայի Հարությունյան, հայ նկարիչ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, ՀՀ նկարիչների միության անդամ։
Կենսագրություն
1975 թվականին ավարտել է Թումանյան քաղաքի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1976 թվականին աշխատել է Վանաձորի Կաշվե իրերի գեղարվեստական կոմբինատում՝ որպես փականագործ։ 1977 թվականին ընդունվել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարչության բաժինը։ 1978-1980 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1981-1986 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի նկարչագծագրական ֆակուլտետում, 1986-1990 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրայում՝ մանկավարժության տեսություն և պատմություն մասնագիտությամբ։ 1996 թվականին պաշտպանել է «Գեղարվեստական կրթության ու դաստիարակության դրվածքը 19-րդ դարի Հայոց Հոգևոր Թեմական դպրոցներում» խորագրով թեկնածուական թեզ։ 2003 թվականին ՀՀ ԲՈՀ կողմից ստացել է դոցենտի կոչում։ Հայաստանի նկարիչների միության պատվավոր անդամ է։ Մասնակցել է հանրապետական, միջազգային, ինչպես նաև «Հայկական ներկապնակ» խորագրով պարբերաբար կազմակերպվող ցուցահանդեսներին։
Աշխատանքային գործունեություն
Հեղինակ է չորս տասնյակից ավելի գիտամանկավարժական հոդվածների և ուսումնամեթոդական ձեռնարկների։
Կոչում
ՀՀ նկարիչների միության անդամ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հուլիսի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:Թումանյան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Մարք Քաթրըմեր
Էթյեն Մարք Քաթրըմեր (Étienne Marc Quatremère, ), ֆրանսիացի արևելագետ։ 1815 թվականից՝ արձանագրությունների ակադեմիայի անդամ, Ռուանի համալսարանի հունական գրականության պրոֆեսոր, 1819 թվականից՝ Քոլեժ դը Ֆրանսում սեմական լեզուների պրոֆեսոր, 1827 թվականից՝ արևելյան կենդանի լեզուների դպրոցի պարսկերենի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատություններն են՝ «Եգիպտական գրականության և եգիպտերենի ուսումնասիրություններ» (1808), «Հուշագրություններ Եգիպտոսի աշխարհագրության և պատմության մասին» (1811), «Դիտողություններ Եգիպտոսի աշխարհագրական մի քանի կետերի մասին» (1812) և այլն։ Առավել հայտնի է Ռաշիդ ադ Դինի, Իբն Խալդունի, Մաքրիզիի գործերի թարգմանությամբ և քննական հրատարակությամբ։ Քաթրըմերը հեղինակ է նաև հայերեն մի բառարանի (անտիպ), որը պահվում է Փարիզի ազգային մատենադարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արևելագետներ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստի և գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ
Պեստովո (այլ կիրառումներ)
Պեստովո, կարող է վերաբերել՝
1916 (ալբոմ)
1916, բրիտանական Motörhead ռոք-խմբի 9-րդ երաժշտական ալբոմը՝ թողարկված 1991 թվականի փետրվարի 26-ին։ Խմբի առաջին սկավառակն է, որ թողարկված WTG Records լեյբլով։
Ալբոմի մասին
Ալբոմի ամենակարևոր երգը նվիրված է առաջին համաշխարհային պատերազմին և համարվում է խմբին ոչ բնորոշ դանդաղ բալլադ, որում Լեմիի ձայնային կատարումը շատ քիչ է ուղեկցվում երաժշտական գործիքներով։ «Love Me Forever» կոմպոզիցիան համարվում է նաև բալլադ։ Ավելի ուշ կատարվել է այդ երգի քավեր տարբերակը Դորո Պեշի կողմից։ «R.A.M.O.N.E.S.» երգը նվիրվել է Ramones ռոք խմբին։ 1996 թվականին դա կատարվել է Ramones խմբի կողմից և ներառվել է նրանց Greatest Hits Live ալբոմում։
Առաջնային սկավառակի վրա աշխատել է Էդ Ստասիումը՝ որպես պրոդյուսեր։ Մի օր Լեմին որոշեց լսել պատրաստի չորս երգերից մեկը՝ Going to Brazil֊ը, և զարմանքով բացահայտեց, որ Էդը միքսում ներառել էր դահիրաներ և այլն։ Ստասիումը հենց այդ ժամանակ վտարվեց խմբից, իսկ նրա փոխարեն հրավիրվեց Փիթեր Սոլին։
1992 թվականին սկավառակը արժանացել է Գրեմիի՝ «Լավագույն մետալ կատարում» անվանակարգում, ինչպես նաև ներառվեց Metallica խմբի Metallica ալբոմում ։
Երգացանկ
Բոլոր երգերի հեղինակերն են Լեմին, Würzel֊ը, Ֆիլ Կեմբելը և Ֆիլ Թեյլորը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ
Հախինյան
Հախինյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Նովոպրիստան
Նովոպրիստան (Новопристань), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպրիստան գյուղում բնակվում էր 146 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,983 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կանադայի խորհրդարան
Կանադայի խորհրդարան (Parliament of Canada, Parlement du Canada)` Կանադական Ֆեդերալական կանոնադրական մարմին։ Նստավայրն է համարվում Օտտավա մայրաքաղաքում գտնվող խորհրդարանական սրահը։
Անձնակազմ
Պառլամենտը կազմված է թագուհուց, Սենատից և Հասարակությունից՝ այսպես կոչված «Թագուհիմ խորհրդարանում է» (Queen-in-Parliament) :
Թագուհուն ներկայացնում է Կանադայի նահանդապետը։ Նա նշանակում է սենատի 105 անդամներին՝ վարչապետի խորհուրդով։ 305 պատգամավորներին նշանակում են քվեարկությամբ ։ Համայնքների պալատը խորհրդարանի շարժիչ մարմինն է է։ Սենատը շատ հազվադեպ է չեղյալ համարում կանոնադրական ծրագրերը, որոնք առաջ են քաշել ստորին պալատը։ Թագուհին հավաստիացնում է կանոնադրական ծրագրերը, որոնք ընդունում է խորհրդարանը ։
Վարչապետը և կառավարությունը պարտավոր են ունենալ պատգամավորների մեծամասնության աջակցությունը ։
Այսoր նիստի է ներկայանում խորհրդարանի քառասուններորդ անձնակազմը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն
Պետինո (այլ կիրառումներ)
Պետինո, կարող է վերաբերել՝
Վտարանդի կառավարություն
Վտարանդի կառավարություն, քաղաքական խումբ է, որը հավակնում է լինել երկրի կամ կիսաինքնիշխան պետության օրինական իշխանությունը, սակայն չի կարողանում օրինական իշխանություն իրականացնել և փոխարենը բնակվում է մեկ այլ նահանգում կամ օտար երկրում ։ Վտարանդի կառավարությունները սովորաբար ծրագրում են վերադառնալ իրենց հայրենիք և վերահաստատել պաշտոնական իշխանությունը։ Վտարանդի կառավարությունը տարբերվում է «կոճղ- պետությունից» նրանով, որ «կոճղ-պետությունը» վերահսկում է իր նախկին տարածքի առնվազն մի մասը ։ Օրինակ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գրեթե ողջ Բելգիան օկուպացված էր Գերմանիայի կողմից, բայց Բելգիան և նրա դաշնակիցները երկրի արևմուտքում պահեցին մի փոքրիկ կտոր ։ Ընդհակառակը, վտարանդի կառավարությունը կորցրեց իր ողջ տարածքը։
Վտարանդի կառավարությունները սովորաբար առաջանում են պատերազմական օկուպացիայի ժամանակ կամ քաղաքացիական պատերազմից, հեղափոխությունից կամ ռազմական հեղաշրջումից հետո։ Օրինակ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական էքսպանսիայի ժամանակ որոշ եվրոպական կառավարություններ ապաստան փնտրեցին Բրիտանիայում՝ նացիստական ​​Գերմանիայի ձեռքով կործանվելու փոխարեն ։ Մյուս կողմից, Ազատ Հնդկաստանի ժամանակավոր կառավարությունը փորձում էր օգտագործել ներխուժող ճապոնացիների աջակցությունը ՝ երկրի վրա վերահսկողություն ձեռք բերելու համար, որը նա համարում էր բրիտանական օկուպանտներից  ։ Վտարանդի կառավարություն կարող է ձևավորվել նաև հիմնադիրների այն համոզմունքի հիման վրա, որ իշխող կառավարությունը ոչ լեգիտիմ է։ Օրինակ, 2011 թվականին Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմի բռնկման կապակցությամբ ստեղծվել է Սիրիայի հեղափոխական և ընդդիմադիր ուժերի ազգային կոալիցիան խմբերի կողմից, որոնց անդամները ձգտում էին վերջ տալ իշխող Բաաս կուսակցության կառավարմանը ։
Վտարանդի կառավարության արդյունավետությունը հիմնականում կախված է այն աջակցության չափից, որը նա ստանում է կամ արտասահմանյան կառավարություններից, կամ սեփական երկրի բնակչության կողմից։ Որոշ վտարանդի կառավարություններ վերածվում են ահեղ ուժերի՝ լուրջ մարտահրավեր նետելով երկրի ներկայիս իշխանություններին, իսկ մյուսներին կարելի է աջակցել հիմնականում որպես խորհրդանշական ժեստ։
Վտարանդի կառավարություն ֆենոմենը նախորդել է տերմինի պաշտոնական կիրառմանը։ Միապետական ​​կառավարման ժամանակաշրջաններում աքսորված Միապետները կամ դինաստիաները երբեմն վտարանդիության դատարաններ էին ստեղծում, ինչպես Ստյուարտի տունը, երբ նրանք գահընկեց արվեցին Օլիվեր Կրոմվելի կողմից, և կրկին Պանծալի հեղափոխության ժամանակ ։ Բուրբոնների տունը ևս մեկ օրինակ կլիներ, քանի որ այն շարունակեց ճանաչվել այլ երկրների կողմից, մինչդեռ Ֆրանսիայի օրինական կառավարությունը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ ժողովրդի կողմից տապալվելուց հետո։ Սա շարունակվեց Նապոլեոն Բոնապարտի կառավարման և Նապոլեոնյան պատերազմների ողջ ընթացքում՝ 1803-1804 և 1815 թվականներին ։ Սահմանադրական միապետության տարածմամբ վտարված միապետական ​​կառավարությունները սկսեցին ունենալ վարչապետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կառավարություն Կատեգորիա:Վտարանդի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ Կատեգորիա:Արտաքսում Կատեգորիա:Ինքնիշխանություն Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն
Նովի Կիյլուդ
Նովի Կիյլուդ (Новый Кыйлуд), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 71 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տուրաբադ
Տուրաբադ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Գտնվում էր Արաքս գետի և նրա ձախակողմյան Ողջի վտակի միախառնման վայրում ։
Գյուղը նույնականացնում են Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Կովսական գավառի Տրի կամ Տրյա վայրի հետ։
Պատմություն
Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Այնուհետև ընդգրկված է եղել Ադրբեջանի Զանգելանի շրջանում։ 1998 թվականին Արցախի օրենքով մտել է Քաշաթաղի շրջանի մեջ ։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 82 տուն՝ 325 բնակչով ։ 1908 թվականին ուներ 127 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Ջնդեմյան
Ջնդեմյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Գոն Մյոն
Գոն Մյոն (ի ծնե անուն` Կիմ Դոն Հյուն, ), հարավկորեացի դերասան։ Նա 5urprise-ի անդամ է ։
Անձնական կյանք
Նա ունի կրտսեր եղբայր՝ Դոյոնը (իսկական անուն՝ Կիմ Դո Յոն), որը NCT տղաների խմբի անդամ է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ Կատեգորիա:Մայիսի 26 ծնունդներ
(7489) Օրիբե
(7489) Օրիբե (Oribe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հունիսի 26-ին Կառլ Հերջենրոտերի կողմից Կատալինա կայանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,796302 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0237 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5689 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1707,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210779 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Հերջենրոտերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կենսաբանական անմահություն
Կենսաբանական անմահություն, սկսած որոշակի տարիքից կենսաբանական տեսակի մահացելիության ցուցանիշի բացակայություն (այլ կերպ ասած, մի իրավիճակ, երբ տվյալ տեսակի օրգանիզմները ծերությունից չեն մահանում)։ Սակայն ոչ մի արարած բացարձակ անմահ չի համարվում, քանի որ կարող է սպանվել արտաքին գործոններից։
Բջիջներ
Բջիջն անվանում են անմահ, եթե այն չունի Հեյֆլիկի շեմ, այսինքն կարող է անվերջ կիսվել (մարդկային բջիջների մեծ մասի համար Հեյֆլիկի շեմը հավասար է 52-ի)։
Անմահ բջիջ հասկացությունը պայմանական է, քանի որ բոլոր բջիջները միևնույն է մեռնում են ժամանակի ընթացքում։ Մենք կարող ենք խոսել միայն պոպուլյացիայում (օրգան, հյուսվածք և այլն) տարիքից կախված (ծերություն) և տարիքից անկախ (պատահական) բջիջների մահվան մասին։ Այսպիսով, միայն բջիջների խումբը կարող է անմահ լինել։
Բազմաբջիջ օրգանիզմներ
Դեռևս 19-րդ դարի վերջում առաջ քաշվեց հիդրայի անմահ լինելու վերաբերյալ տեսությունը, որը գիտականորեն փորձում էին ապացուցել կամ հերքել ամբողջ 20-րդ դարի ընթացքում։ 1997 թվականին տեսությունը փորձարարական ճանապարհով հաստատվեց Դանիել Մարտինեսի կողմից ։ Գիտափորձը տևեց մոտ չորս տարի, որի ընթացքում հիդրաների երեք խմբերից ոչ մեկի մոտ ծերացման պատճառով մահացություն չգրանցվեց։ Ենթադրվում է, որ հիդրայի անմահությունը անմիջականորեն կապված է բարձր վերարտադրման ունակության հետ։ Օրինակ, եթե հիդրանը կիսենք երկու մասի, ապա դրանք կդառնան լիարժեք անհատներ։
Կենդանիների ծերացման և կյանքի շարունակականության տվյալների ամենամեծ բազայի՝ «AnAge»-ի համաձայն ներկայումս հայտնաբերվել են պրակտիկորեն չծերացող բազմաբջիջ օրգանիզմների 7 տեսակ. ալեուտյան ծովային պերկես (Sebastes aleutianus ), զարդարված կրիա (Chrysemys picta ), ամերիկյան ճահճային կրիա (Emydoidea blandingii ), կրիա Terrapene carolina tacos, ծովային ոզնի Strongylocentrotus franciscanus, կակղամորթ Arctica islandica և Pinus longaeva ։
Մարդկանց մոտ կենսաբանական անմահություն առաջացնելու փորձեր
Չնայած այն հանգամանքին, որ կենսաբանական ծերացումը դադարեցնելը կամ չեղարկելը համարվում է վիճահարույց, մի շարք հետազոտություններ են կատարվում հնարավոր թերապևտիկ միջամտությունների զարգացման համար ։ SENS հետազոտական հիմնադրամը սատարում է այն հավաստի հետազոտական մեթոդներին, որոնք կարող են հանգեցնել ծերացման փոքր ցուցանիշի ։
Արդեն մի քանի տասնամյակ է հետազոտողները անաբիոզի տարբեր ձևերը օգտագործում են որպես միջոց, որը թույլ կտա անորոշ ժամանակով երկարաձգել կաթնասունների կյանքի տևողությունը։ Որոշ գիտնականներ աջակցում են կրեոնիկայի (cryonics) մեթոդին, որի համաձայն որոշ մարդիկ, որոնք համարվում են մահացած ըստ ժամանակակից բժշկական չափանիշների, իրականում մահացած չեն տեսա-տեղեկատվական մահով և կարող են վերակենդանացվել բավարար տեխնիկական միջոցների օգնությամբ ։
Անաբիոզի հետ կապված նման առաջարկները ներառում են ուղեղի քիմիական պահպանումը։
2017 թվականի սկզբին Հարվարդի համալսարանի գիտնականները կենսաբան Դեվիդ Սինկլերի գլխավորությամբ հայտարարել են, որ իրենք փորձարկվել են NAD+ անվանումով միացումը մկների վրա և հաջողությամբ փոփոխել բջջային ծերացման գործընթացը՝ միաժամանակ պաշտպանելով ԴՆԹ-ն հետագա վնասներից ։
Անմահությունը որպես շարժում
2012 թվականին Ռուսաստանում, իսկ հետո Միացյալ Նահանգներում, Իսրայելում և Նիդերլանդներում ստեղծվել են քաղաքական կուսակցություններ ։ Այդ կուսակցությունների հիմնական նպատակը կյանքի երկարացմանը վերաբերող հետազոտություններին և տեխնոլոգիաներին քաղաքական աջակցություն ցույց տալն է։ Նրանք նախատեսում են հնարավորինս մեծ և միևնույն ժամանակ քիչ կործանարար սոցիալական անցում կատարել կյանքի տևողության երկարացմանը, և ի վերջո հասնել անմահության,ինչպես նաև ապահովել այդպիսի տեխնոլոգիաների մատչելիությունը մարդկանց համար ։ Տարբեր հասարակական գործիչներ (Ռայմոնդ Կուրզվիլ, Միխայիլ Բատին) հավաքում և ընդհանրացնում են տվյալներ դեղամիջոցների մասին, որոնք կօգնեն երկարացնել մարդկանց և կենդանիների կյանքը ։
Կենսաբանական անմահության այլ տեսություններ
Մարիոս Կիրիասիսը ենթադրում է, որ մարդու կենսաբանական անմահությունը էվոլյուցիայի անխուսափելի հետևանք է ։ Նրա տեսությունը ենթադրում է, որ կյանքի ցիկլերը անորոշ ժամանակի հասցնելու ունակությունը բնորոշ է մարդկային կենսաբանությանը, և որ ժամանակ կգա, երբ մարդիկ կշարունակեն զարգացնել իրենց ինտելեկտը անսահման գոյության միջոցով, այլ ոչ թե բնական ընտրությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կենսաբանություն Կատեգորիա:Անմահություն Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Գետիկվանք ջրվեժ
Գետիկվանք, ջրվեժ, բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ Եղեգիս գետի աջակողմյան վտակի վրա, Վարդահովիտ գյուղից 0.5 կմ դեպի արևմուտք։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Վայոց ձորի մարզում
Պետուխովկա (այլ կիրառումներ)
Պետուխովկա, կարող է վերաբերել՝
Բանագիտություն
Բանագիտություն, ֆոլկլորագիտություն, բանասիրական գիտությունների բնագավառ, որի ուսումնասիրության առարկան ժողովրդական բանահյուսությունն է։
Պատմություն
Իբրև առանձին գիտություն ձևավորվել է 19–րդ դարի առաջին տասնամյակներին, համեմատական լեզվաբանության հետ գրեթե միաժամանակ։ Բանագիտության հիմնադիրներից են գերմանացի Գրիմ եղբայրները, հատկապես Յակոբ Գրիմմը, որն իր «Գերմանական առասպելաբանություն» (1835 թվական) գրքով հիմնադրեց համեմատական առասպելաբանությունը կամ առասպելաբանական դպրոցը։ Վերջինս ունեցել է իր հետևորդները տարբեր երկրներում։ Յակոբ Գրիմմը և նրա տեսության հետևորդները ժողովրդաբանահյուսության տարբեր ժանրերի ստեղծագործությունների մեջ տեսնում էին իրենց ժողովրդի ազգային ոգու, նրա վաղ անցյալի կամ հնդեվրոպական նախաժողովրդի վաղընջական կենցաղի կենդանի հիշատակները։
Այդ տեսությունն իր արձագանքը գտավ նաև հայ Բանագիտության մեջ։ ժամանակակից արտասահմանյան Բանագիտության մեջ իշխող է տիպաբանական–համեմատական ուղղությունը, որն զբաղվում է տարբեր ժողովուրդների հեքիաթների, ավանդությունների, առած–ասացվածքների, հանելուկների և այլ տիպերի դասակարգման և դրանց համեմատական քննությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բանագիտություն
Պակա Նավաս
Ֆրանցիսկա Ռաքել Նավաս Գարդելա (Francisca Raquel Navas Gardela), ավելի հայտնի է որպես Պակա Նավաս (Paca Navas, ), հոնդուրասցի լրագրող, գրող և ֆեմինիստ։ Հիմնադրել է առաջին ֆեմինիստական ամսագիրը Հոնդուրասում և եղել է երկրի առաջին սուֆրաժիստական  կազմակերպության անդամ։  Լիբերալ  հայացքների պատճառով ամուսնու հետ նա իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է տարագրության մեջ։ Ստեղծագործական առումով նրա ամենաարդյունավետ շրջանը եղել է Գվատեմալայի աքսորի ժամանակաշրջանը՝ 1945-1951 թվականներին։
Կենսագրություն
Ֆրանցիսկա Ռաքել Նավաս Գարդելան ծնվել է 1883 թվականի մարտի 23-ին Խուտիկալպա քաղաքում (Օլանչո դեպարտամենտ, Հոնդուրաս) Խոսե Մարիա Նավասի և Ֆրանսիսկո Գարդելա դե Նավասի ընտանիքում ։ 1900 թվականին ամուսնացել է փաստաբան, մտավորական և լրագրող Ադոլֆո Միրալդայի հետ ։
Նրա ամուսինը զբաղվել է քաղաքականությամբ և իր աշխատանքներում մեծապես աջակցել է լիբերալ ընդդիմությանը, ինչը հանգեցրել է նրան, որ նրա ընտանիքը հալածանքի է ենթարկվել Հոնդուրասի կառավարության կողմից։ Նավասի զինակից և գրող Ռամոն Ամայա Ամադորը առաջարկել է նրան ապաստանել Լա Սեյբա նավահանգստում և հրատարակել «Costa Norte» թերթը ։ Այսպիսով, ամուսինները տեղափոխվել են Լա Սեյբա, որտեղ նրանք անցկացրել են ամուսնու երկար տարիների քաղաքական աքսորը։ Որպեսզի կարողանան ծայրը ծայրին հասցնել, 1935 թվականին Նավասը հիմնել է «La voz de Atlántida» շաբաթաթերթը, որը հիմնականում նվիրված է եղել համաամերիկյան արվեստին, գրականությանը և գիտությանը  ։ Այն դարձել է առաջին ֆեմինիստական ամսագիրը Հոնդուրասում, որն անդրադարձել է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են ծերությունը, ընտանեկան բռնությունը, ինցեստը, բռնաբարությունը, անօթևան երիտասարդությունը և կանանց ենթակայությունը ։
1946 թվականի փետրվարի 2-ին մի խումբ սուֆրաժետներ, նախագահ Օլիմպիա Վարելայի և մտավորականներ Լուսիլա Գամերո դե Մեդինայի, Արխենտինա Դիաս Լոսանոյի և Նավասի հետ կազմակերպել են «Պանամերիկյան կանանց ընկերությունը» (Sociedad Femenina Panamericana): 1947 թվականի մարտի 5-ին նրանք հիմնել են «Հոնդուրասի կանանց կոմիտեն» (Comité Femenino Hondureño), որը գործել է Միջամերիկյան կանանց հանձնաժողովին կից, որի նպատակն է եղել ապահովել կանանց քաղաքական իրավունքները։ Նրանք հրատարակել են «Mujer Americana»-ն, որը երկրի երրորդ ֆեմինիստական ամսագիրն է եղել Նավասի «Ատլանտիդա» և Քրիստինա Էրնանդես դե Գոմեսի «Ատենեա» ամսագրից հետո։ Դրա առաջին համարը լույս է տեսել Էլ Պրոգրեսոյում 1944 թվականին ։ 1947 թվականին Նավասը ներկայացրել է Հոնդուրասի կանանց դեմոկրատական միությունը (Unión Democrática Femenina Hondureña) Գվատեմալայի առաջին միջամերիկյան կոնգրեսում։ Այնտեղ նա վեհաժողովին ներկայացրել է Լատինական Ամերիկայի քաղբանտարկյալների և վտարանդիների թեման և դատապարտել 100 հոնդուրասցիների բռնի քաղաքական վտարումը Տիբուրսիո Կարիաս Անդինոյի դիկտատուրայի 14 տարիների ընթացքում ։
Այս համաժողովի ընթացքում Նավասը, լինելով աքսորյալ, ապրել է Գվատեմալայում՝ նրա նախագահ Խուան Խոսե Արևալոյի պաշտպանության ներքո։ Նավասն ապրել է Գվատեմալայում 1945-1951 թվականներին ։ Ռամոն Ամայա Ամադորը ապաստան է գտել նրա մոտ Գվատեմալայում։ Գվատեմալայում ապրելու ժամանակաշրջանը նշանավորվել է որպես նրա գրական գործունեության ամենաարդյունավետ շրջանը, մասամբ այն պատճառով, որ նա հնարավորություն է ունեցել հրատարակել իր աշխատանքները ։ 1947 թվականին լույս է տեսել Նավասի բանաստեղծությունների «Կրեոլական ռիթմեր» (Ritmos criollos) գիրքը, իսկ 1951 թվականին՝ «Ցեխ» (Barro) վեպը , որը փաստացի գրվել է 1940 թվականին, սակայն արգելվել է դրա հրատարակությունը Հոնդուրասում ։ Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում միրգ հավաքողների համար նոր հիմնադրված աշխատանքային քաղաքում։ Դրանում քննարկվել են աշխատանքային պայմանների բարելավման նպատակով ավանդական գյուղերից այդ բնակավայրում նրանց վերաբնակեցման հետ կապված խնդիրները, և բարձրացվել է օտարերկրացիների կողմից ազգային տարածքի շահագործման հարցը ։
Պակա Նավասը մահացել է 1971 թվականի հուլիսի 11-ին Սիեթլում (Վաշինգտոն նահանգ, ԱՄՆ), ուր այցելել էր իր դստեր հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կին վիպասաններ Կատեգորիա:Կին լրագրողներ Կատեգորիա:Սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Հոնդուրասցի կին լրագրողներ
(7490) Բաբիցկա
(7490) Բաբիցկա (Babicka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հուլիսի 31-ին Պետր Պրավեցի կողմից Օնդրեյովում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,228085 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0131 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,443 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1214,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296351 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,89° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պետր Պրավեցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայերն Իրաքում
Հայերն Իրաքում (أرمنيون عراقيون - իրաքահայեր) հայտնվել են տակավին 7-12-րդ դարերից՝ Աբբասյան խալիֆայության ժամանակ, և Բասրայում ու Բաղդադում հիմնել իրենց համայնքները։ Հետագայում գաղութն ստվարացավ հատկապես Իրանի շահ Աբբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթի հետևանքով տեղահանված և ջալալիների հալածանքներից փախած հայերի հաշվին։ Իրաքի հայ գաղութը նկատելիորեն աճեց հատկապես Մեծ եղեռնից հետո, երբ այստեղ ապաստան գտան մոտ 100.000 գաղթականներ։ 1922 թվականից հայերն այստեղ արդեն ունեին հոգևոր թեմ։
21-րդ դարի սկզբին իրաքահայերի թիվը 20.000 էր։ Նրանք հիմնականում բնակվում են Բաղդադում, Բասրայում, Մոսուլում, Քիրքուքում։ Առավելապես զբաղվում են արհեստներով և առևտրով, կան նաև բժիշկներ, ճարտարագետներ, պետական ծառայողներ։ Մոսուլում գործող մեքենանորոգման 5 խոշոր գործարաններից 4-ը պատկանել են հայերին։
Բաղդադ
Բաղդադի հայերի հասարակական կյանքը կազմակերպում են մշակութային, բարեգործական, մարզական միությունները։ Լույս է տեսնում Հայոց առաջնորդարանի «Հաղորդագրություն» պարբերաթերթը։ Իրաքում գործում են 10 առաքելական եկեղեցիներ, որոնցից առաջինը՝ Սուրբ Աստվածածինը, կառուցվել է Բաղդադում 1640 թվականին։ Այն ուխտավայր է ոչ միայն հայերի, այլև տեղի մյուս քրիստոնյաների համար։
Բաղդադում գործում են ազգային Սրբոց թարգմանչաց-Սվաճյան, Հայ ազգային, Հայոց դպրոց վարժարանները։ Համայնքի մշակութային կյանքը ձևավորվել է 1920-ական թվականներից։ Աշխույժ է եղել հատկապես թատերական և երաժշտական կյանքը։
Բասրա
Բասրայի հայ համայնքի գոյության մասին գրավոր տեղեկությունը վերաբերվում է 1222 թվականին, երբ քաղաքում և նրա շրջակայքում բնակվող հայերի թիվը հաշվի առնելով՝ այնտեղ հիմնվել է հոգևոր թեմ։ 1924 թվականին Բասրայում և շրջակայքում կար 2422 հայ, 1967 թվականին՝ մոտ 4000։ Բասրահայ համայնքի մասն են կազմում Բասրայից 7 կմ հեռու գտնվող Մարգիլի հայերը։ Համայնքը ղեկավարում է 3 հոգուց կազմված թաղային խորհուրդը, որը պատասխանատու է Ազգային Կենտրոնական վարչությանը։
Բասրայի սուրբ Աստվածածին եկեղեցի կառուցվել է 1736 թվականին։ 1910 թվականին հիմնվել է «Վարդանանց վարժարանը», որը միավորել է (1964 թվականից) Բասրայի «Ղարիբյան» (1923) և Մարգիլի «Ազգային» (1931) վարժարանները։ Մշակութային և մարզական կյանքը ղեկավարում է հայ երկսեռ երիտասարդաց միությունը։
Կատեգորիա:Իրաքահայ հասարակություն
Նովի Կիչկինյաշ
Նովի Կիչկինյաշ (Новый Кичкиняш, Яңы Кескенәш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի բնակավայրեր
Չերտորիյա (գյուղ, Կիցմանի շրջան)
Չերտորիյա (Чортория), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կիցմանի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերտորիյա գյուղում բնակվում էր 685 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կիցմանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քինգերսհայմ
Քինգերսհայմ (Kingersheim), համայնք Ֆրանսիայի հյուսիսարևելյան մասում՝ Գրանդ Էստ երկրամասի Վերին Հռենոս դեպարտամենտի Մյուլուզի շրջանում։ Նույնանուն կանտոնի վարչական կենտրոնն է ։ Մինչև 2015 թվականի մարտ ամիսը մտել է Վիտտենհայմ կանտոնի կազմի մեջ։
Զբաղեցնում է 6,69 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2006 թվականի տվյալներով եղել է 13 154 ։ Այդ ցուցանիշն ըստ կայունացման միտումի 2012 թվականին կազմել է 12 954 ։
Բնակչություն
Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 12 955, 2012 թվականի տվյալներով՝ 12 954 :
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Տնտեսություն
2010 թվականին քաղաքի աշխատունակ (15-ից մինչև 64 տարեկան) 8554 բնակիչներից տնտեսական ակտիվություն են դրսևորել 6298-ը, 2256—ը եղել են ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 73,6 %, իսկ 1999 թվականին եղել է 70,1 %)։ 6298 աշխատունակ ակտիվ բնակչներից աշխատել են 5549-ը (2907 տղամարդ և 2642 կին), 749-ը գրանցված են եղել որպես գործազուրկ (343 տղամարդ և 406 կին)։ 2256 աշխատունակ, բայց ոչ ակտիվ բնակիչներից 615-ը եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 890—ը՝ թոշակառու, 751-ը չեն աշխատել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Թերմոդինամիկական աշխատանք
Թերմոդինամիկական աշխատանք, էներգիայի փոխանցման ձև, որի հետևանքով փոխվում են համակարգի արտաքին պարամետրերը։
Մեխանիկական աշխատանքը սահմանվում է հետևյալ կերպ որտեղ — ուժն է, իսկ  — անվերջ փոքր տեղաշարժը։
Թերմոդինամիկական համակարգի կողմից արտաքինի նկատմամբ կատարած աշխատանքը կարող ենք հաշվել հետևյալ բանաձևով որտեղ — անվերջ փոքր տարածության նորմալն է, P — ճնշումն է և dV — անվերջ փոքր ծավալն է։
թերմոդինամիկական պրոցեսի աշխատանքը տրվում է հետևյալ բանաձևով Աշխատանքի արժեքը կախված է այն բանից, թե ինչպես է համակարգը 1 վիճակից անցել 2 վիճակին։ Դա հեշտ է ապացուցել, եթե հաշվի առնենք, որ ֆունկցիայի ինտեգրալը հավասար է ֆունկցիայի գրաֆիկի տակի մակերեսին։ Քանի որ աշխատանքը սահմանվում է ինտեգրալի միջոցով, ապա այն կախված է պրոցեսի իրականացման ուղուց, որն էլ իր հերթին բերում է կորի գրաֆիկի փոփոխությանը, հետևաբար նաև աշխատանքի արժեքի փոփոխությանը։ Նմանատիպ մեծությունները հանդիսանում են պրոցեսի ֆունկցիաներ։
Չնայած նրան, որ ֆիզիկական քիմիայում աշխատանքի համար օգտագործում են A սիմվոլը, ըստ IUPAC-ի քիմիական ջերմադինամիկայում ավելի նպատակահարմար է օգտագործել W սիմվոլը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թերմոդինամիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ Կատեգորիա:Ֆիզիկական քիմիա
Կկարենիս հրաբխային գմբեթ
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Կոտայքի մարզում
Աստերոիդների ցանկ (239801-239900)
Աստերոիդների ցանկ (239701-239800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (239901-240000)
Պետրակովո (այլ կիրառումներ)
Պետրակովո, կարող է վերաբերել՝
Փիթ Բութիջիչ
Փիթ Բութիջիչ (Peter Paul Montgomery Buttigieg, ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ և ԱՄՆ ռազմածովային հետախուզության նախկին սպա։ Սաութ Բենդ քաղաքի քաղաքապետը 2012 թվականից։ Դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ ԱՄՆ-ի 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում նախագահի թեկնածու դեմոկրատական կուսակցությունից։
Պետրիկինո (այլ կիրառումներ)
Պետրիկինո, կարող է վերաբերել՝
Փիթ Բութիջիչ
Կենսագրություն
Բութիջիչը ծնվել է Ինդիանա նահանգի Սաութ Բենդ քաղաքում։ Մայրը Ջենիֆեր էն Մոնթգոմերին է, հայրը՝ Ջոզեֆ Բութիջիչը։ Նրա հայրը ներգաղթել է Մալթայից։ Նրա մայրը մեծացել է Հարավային Իլինոյսում՝ զինվորականի ընտանիքում։ Բութիջիչը Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտ է։ 2007-2010 թվականներին աշխատել է McKinsey and Company խորհրդատվական ընկերությունում։ 2009-2017 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ ռազմածովային ռեզերվում, որպես հետախուզության սպա, որտեղ ստացել է լեյտենանտի կոչում։ Այս կոչումով նա ծառայել է Աֆղանստանում։ Բութիջիչն առաջին անգամ Սաութ Բենդի քաղաքապետ է ընտրվել 2011 թվականին և վերընտրվել 2015 թվականին:Բութիջիչի՝ քաղաքապետի պաշտոնում գտնվելու ժամանակ նրա քաղաքականությունը լայն աջակցություն է ունեցել։ Նրա բարեփոխումները խթանել են տնտեսական աճն ու ներդրումները։ 2013 թվականին նա արժանացել է GovFresh մրցանակի, որպես տարվա քաղաքապետ։ 2019 թվականի հունվարին Բութիջիչը հայտարարել էր, որ մտադիր է 2020 թվականի ընտրություններում առաջադրվել Դեմոկրատական կուսակցության կողմից՝ Միացյալ Նահանգների նախագահի պաշտոնում։ Իր քարոզարշավի մասին նա պաշտոնապես հայտարարել է 2019 թվականի ապրիլի 14-ին ։ Նրա քաղաքական հարթակը ներառում է հանրային առողջապահության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության, ժողովրդավարական կուսակցության և արհմիությունների միջև երկխոսության և համագործակցության աջակցություն, հրազենի գնման մասին օրենսդրության խստացում, դաշնային օրենսդրության ընդունում, որն արգելում է ԼԳԲՏ անձանց նկատմամբ խտրականությունը աշխատանքում ։
Անձնական կյանք
Բութիջիչը բարեպաշտ քրիստոնյա է, և նա հաճախ է նշում, որ իր կյանքում հավատքն ուժեղ ազդեցություն է ունեցել ։ Մանուկ հասակում մկրտվել է որպես կաթոլիկ և սովորել է կաթոլիկ դպրոցում ։
Բութիջիչը մի քանի լեզու գիտի։ Նա սովորել է խոսել նորվեգերեն, ինչպես նաև խոսում է իսպաներեն, իտալերեն, մալթայերեն, արաբերեն, պարսկերեն և ֆրանսերեն  ։ Նվագում է կիթառ և դաշնամուր։ 2013 թվականին հանդես է եկել Սաութ Բենդի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, որպես դաշնամուրի հրավիրված մենակատար  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պետական գործիչներ
Լազար Լագին
Լազար Իոսիֆի Լագին (իսկական ազգանունը՝ Գինզբուրգ, ), խորհրդային արձակագիր և պոետ։ Գրել է վեպեր, վիպակներ ու երգիծական հոդվածներ, սակայն ամենահայտնի իր ստեղծագործությունն է «Ծերունի Խոտտաբիչը» հեքիաթ-վիպակը։ Լագին կեղծանունը ստեղծել է կրճատելով «՛՛՛ԼԱ՛՛՛զար ՛՛՛ԳԻՆ՛՛՛զբուրգ»։.
Կենսագրություն
Ծնվել էր հրեաների ընտանիքում դեկտեմբերի 4-ին 1903 թվականին Վիտեբսկ քաղաքում։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվեց Մինսկ։ Այնտեղից ավարտելով միջնակարգ դպրոցը և ավարտական վկայական ստանալով, 1919 թվականին Լազարը կամավոր մասնակցում է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմում։ Բոլշևիկյան կուսակցության անդամ էր 1920 թվականից։
1922 թվականից սկսեց տպագրվել թերթերում իր բանաստեղծություններն ու հոդվածները։ Այդ բանաստեղծությունների մասին ր գրքերից մեկում նախաբանում նա հեգնանքով գրեց. «Ճիշտ ասած, ես բավականին մեծ ծառայություն եմ մատուցել գրականությանը, որ ժամանակին և ընդմիշտ դադարեցրեցի բանաստեղություններ գրել։» Սակայն Մայակովսկին գովել էր Լազարին և հարսնում էր, թե ինչու նա այլևս բանաստեղծություններ չի գրում։
Տեղափոխվելով Մոսկվա 1924 թվականին, Լազարը հաճախում էր Վալերի Բրյուսովի գրական ստուդիան, որտեղ սկսեց գրել «Վիրավորաական հեքիաթները» շարքը։ 1936 թվականին դարձավ ԽՍՀՄ Գրողների Միության անդամ։ 1930-ականնների վերջում Գինզբուրգը մեկնում է երկարատև գործուղման Շպիցբերգեն կղզի։ Այստեղ էլ նա սկսում է գրել իր «Ծերունի Խոտտաբիչը» հեքիաթ-վիպակը, որը նա հրատարակեց 1938 թվականին «Պիոներ» ամսագրում։ Վիպակը առանձին հրատարակվեց 1940 թվականին։ Գրքի երկրորդ հրատակությունը լույս տեսավ 1955 թվականին, որտեղ փոխված են շատ դրվագներ և հերոսներ և որի ծավալը անհամեմատ ավելի մեծ էր։ Այս հրատարակչության հիման վրա Լագինը գրեց «Ծերունի Խոտտաբիչը» ֆիլմի սցենար, և 1957 թվականին ռեժիսոր Գենադի Կազանսկին նկարահանեց հանրահայտ ֆիլմը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Մանկագիրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս մանկագիրներ Կատեգորիա:Հեքիաթագիրներ Կատեգորիա:Ռուս արձակագիրներ Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկագիրներ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային վիպասաններ
Ֆրիդրիխ Պարրոտ
Յոհան Յակոբ Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Ֆոն Պարրոտ (Johann Jakob Friedrich Wilhelm von Parrot), բնագետ և բժիշկ ։ Դորպատի համալսարանի ռեկտոր Գեորգ Ֆրիդրիխ Պարրոտի որդին։
Գոլցով (Օդերբրուխ)
Գոլցով (Golzow), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Ֆրիդրիխ Պարրոտ
Կենսագրություն
Ծնվել է 1792 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Գերմանիայի Կարլսրուե քաղաքում։ Սովորել է Դորպատի համալսարանի բնագիտական բաժնում, որն ավարտել է ոսկե մեդալով։ 1811 թվականին դեռևս ուսանող լինելով մեկնում է ճանապարհորդության։ Ավարտելով իր աշխատանքը, նորից սկսում է զբաղվել բժշկությամբ։ 1814 թվականին ստանում է բժկության դոկտորի աստիճան և մեկնում է Գերմանիա բժշկությունը հետազոտելու նպատակով։ 1815 թվականից սկսում է աշխատել ռուսական բանակում որպես դաշտային բժիշկ, իսկ զորքերի Ֆրանսիայից վերադառնալուց հետո նորից սկսում է զբաղվել գիտական աշխատանաքներով Բեռլինում, Փարիզում, Վիեննայում, Միլանում և այլն։
Գոլցով (Օդերբրուխ)
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Գոլցովի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 864 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 17,21 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 172։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ