cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օտտավա
Ռեստորաններ, բարեր և սրճարաններ
Օտտավայի ոչ պաշտոնական այցեքարտն են համարվում Bridgehead սրճարանների ցանցը, որոնցից առաջինը հիմնվել է 1980-ականներին Տորոնտոյում և ապա ամբողջությամբ տեղափոխվել Օնտարիո։ Bridgehead սրճարանը XPress շաբաթաթերթի հարցումների արդյունքում բազմիցս ճանաչվել է որպես լավագույնը Օտտավայում։ Մեկ այլ ռեստորանների տեղական ցանց՝ The Works֊ը, նույն հարցումների արդյունքներով ճանաչվել է որպես «լավագույն համբուրգերանոց» ։
Մեծ քանակով յուրատեսակ ռեստորաններ գտնվում Բայուորդ շուկայում։ Համաձայն Frommer's Ottawa զբոսաշրջային ուղեցույցի, այս շրջանում են գտնվում քաղաքի կանադական, իտալական, ասիական, արագ սննդի և խառը տիպի լավագույն ռեստորանները)։ Այդ ռեստորանները գտնվում են Էլգին սթրիթում, Բենք սթրիթում, Փրեսթոն սթրիթում («Փոքր Իտալիա»), ինչպես նաև Սփարքս սթրիթում և Սոմերսեթ սթրիթում։ Վերջինիս վրա է գտնվում Օտտավայի Չայնաթաունը (Չինական թաղամասը)։ Նախկինում իրենց հաստատություններով հայտնի է եղել նաև Ռիդո սթրիթը։ Սակայն վերջինս գնալով կորցնում է իր նշանակությունը՝ փողոցի արևմտյան հատվածի արտաքին տեսքի վատթարացման հետևանքով։
Քույր քաղաքներ
Օտտավայի քույր քաղաքների շարքում են՝
Գրականություն
Օտտավայում են տեղի ունենում գրող Արթուր Հեյլիի «Քո բարձունքներում» վեպի գործողությունները։ Վերջինս հրատարակվել է 1962 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոլիմայի դաշտավայր
Կոլիմայի դաշտավայր, ցածրադիր հարթավայր Ռուսաստանի Դաշնության Յակուտիայի հյուսիս-արևմուտքում։ Ձգվում է 750 կմ Կոլիմա գետի երկայնքով, Արևելա-Սիբիրական ծովից մինչև Չերսկու լեռները։ Բարձրությունը՝ մինչև 100 մ (առանձին բլուրներ՝ մինչև 200—300 մ)։ Կազմված է լճա-գետային ավազակավերից և կավավազներից։ Կլիման մերձարկտիկական է։ Բնորոշ են սառցա-ջերմակարստային ռելիեֆի ձևերը, շատ են լճերն ու ճահիճները։ Հարավում տիրապետում են սաղարթավոր ճահճային նոսր անտառները, իսկ հյուսիսում լայնության 69°-ից հյուսիս թփուտա-խոտային տունդրաները։
Գուարասիամա
Գուարասիամա (Guaraciama), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգում։ Մտնում է Ժուիս դի Ֆորա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4847 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 392,051 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 12,4 մարդ/կմ2։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Կոլիմայի դաշտավայր
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
2022 թվականի հունիսին մահացածներ
Այս ցանկը պարունակում է այն անձանց ցուցակը, որոնք (տես՝ Վիքիպեդիա:Նշանակալիություն (մարդիկ)), ովքեր մահացել են 2022 թվականի մայիսին։
Մահվան պատճառը նշվում է միայն բացառիկ դեպքերում (սպանություն, ինքնասպանություն, ճանապարհատրանսպորտային պատահար կամ դժբախտ պատահար)։ Մնացած դեպքերում դա չի նշվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2022 մահեր
Լավաշ
Լավաշ (լավաշ կամ լաւաշ, ლავაში,  — lavâš, lәvәş, lavaş, lavaş), բլիթի տեսք ունեցող, ցորենի ալյուրից պատրաստված անթթխմոր սպիտակ հաց, որը տարածված է Կովկասի, Իրանի, Աֆղանստանի և Առաջավոր Ասիայի այլ ժողովուրդների շրջանում։ Անգլալեզու աղբյուրներում լավաշը հիշատակվում է նաև «հայկական դյուրաբեկ հաց», «հայկական բլիթ», «փարաքի» անվանումներով ։ Առավել տարածված է հայկական խոհանոցում։
Անվան ծագումնաբանություն
«Լավաշ»-ը հայերեն բառ է, որը գոյացել է երկու արմատներից՝ «լավ» և «աշ», ինչը բառի բուն իմաստով՝ «Լավ ուտ»՝ լավ ուտելիք է նշանակում։ «Աշ» բառից է գոյացել «խաշ», «խաշլամա», «խաշու» և այլն։ «Աշ» բառի ձայնափոխվածն է «ուտ» բառը, որից գոյացել են «կուտ», «ուտելիք», «ուտել» և այլն։ Բնիկ հայկական «աշ» ու «ուտ» բառերը տարածված են աշխարհի բազում լեզուներում, օրինակ պարսկերենում اش, գերմաներենում «ess», «essen», անգլերենում "eat", "food" տեսքերով։ Այսպիսով՝ «Լավաշ» բառը չունի հանրայնորեն ընդունված ծագումնաբանություն։
Լեյդենի համալսարանի «Հայկական ժառանգական խոսվածքի ծագումնաբանական բառարանում» նշվում է, որ «լավաշ» բառը ծագում է նախահայերեն *law- բառից, որը նշանակում է «հարթ»։ Միջին հայերենում արդեն lawš բառը նշանակում էր «հարթ բարակ հաց» ։
Միջնադարյան հայկական գրականության մեջ լավաշը հիմնականում հանդիպում է լաւշ (lawš) կամ դրանից բխող լօշ (loš) տարբերակով, չնայած, որ սկզբնական տարբերակը պետք է լիներ lawaš։ Այս տարբերակը հանդիպում է միջնադարյան հայկական մի շարք աղբյուրներում («Գիրք վաստակոցում», Գրիգոր Տաթևացու , Մինաս Թոխաթցու , Ալեքսիանոս բժշկի աշխատություններում, հիշատակի գրություններում , ֆոլկլյորում և այլն ), սակայն հայերենում բառը, ամենայն հավանականությամբ, առաջացել է ավելի վաղ և օգտագործվել է «մանուշակ» իմաստով ։ Անվանումը հանդիպում է արդեն 6-7-րդ դարերում «Բառք Գաղիանոսի» բառարանում ։ 11-12-րդ դարերում «Բառք Վարդան գրոց» աշխատության մեջ, լավաշ բառը կիրառվում է որպես պարթևերեն kašken բառի հայերեն թարգմանություն։ Վերջինս թարգմանվում էր որպես «գարեհաց» ։ Երեմիա Մեղրեցին իր «Բառգիրք հայոց» (1698 թվական) աշխատության մեջ լավաշ բառը մեկնաբանում էր որպես «բարակ հաց» ։ Հրաչյա Աճառյանը, նշելով բառի և ուտեստի լայն տարածումը Ասիայի ժողովուրդների մոտ, կարծում է, որ բառի ծագման հիմնական աղբյուրը պարսկական կամ հայկական է, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Թեհրանում լավաշը հայտնի է «հայկական հաց» անվամբ (պարս․ nūn-i armanī), հանգում է երկրորդ տարբերակին ։ Նշելով, որ «լավաշ» բառի հիմնավորված ստուգաբանություն, որպես այդպիսին, գոյություն չունի, նա միաժամանակ կարծում է, որ բառն ունի սեմական ծագումնաբանություն (ազգակից բառեր՝ ասորերեն laiša՝ խմոր, laš՝ խմոր անել, եբրայերեն loš, եթովպերեն losa՝ սեղմել, ճզմել), իսկ հայկական lawaš (լավաշ) տարբերակը ծագել է ասորերեն laiša բառից ։ Համաձայն Հայկական սովետական հանրագիտարանի, «լավաշ» բառը բաղկացած է հին հայերեն «լավ» և «խաշ» (ուտելիք) արմատներից ։
Լեզվաբան Գևորգ Ջահուկյանը կարծում է, որ «լավաշ» բառը, ամենայն հավանականությամբ, ծագել է հնդեվրոպական նախալեզվի lab/p (lob/p) արմատից (lob/p = «թեթևաքաշ ինչ-որ բան») (ազգակից բառեր՝ լատիներեն labor = իջնել, սողալ, տարածվել, labium = շրթունք; հին իսլանդերեն slafask = թուլանալ, թոշնել, leppr = ցնցոտիներ, ծոպեր, ցցունք; հին անգլերեն lappa = ծոպեր, ցնցոտիներ) ։
«Թյուրքական լեզուների ծագումնաբանական բառարանում» նշվում է, որ անվան ծագումնաբանության ճանաչված տարբերակ գոյություն չունի, ընդ որում, բառարանում տրվում են ծագումնաբանության հավանական մի շարք տարբերակներ։ Ռաշիդ Արաթը հնարավոր է համարում liv aš և «լավաշ» բառերի ազգակից լինելը։ Լiv aš տարբերակը հանդիպում է 11-րդ դարի միջինասիական թյուրք գրող Յուսուֆ Բալասագունիի «Քութադգու բիլիգ» բանաստեղծության մեջ, որտեղ liv aš tergi բառակապակցությունը նշանակում է «գցված սեղան»։ Հավանաբար, liv արմատը համապատասխանում է արաբերեն «սնունդ» բառին։ Ջ․ Քլոսոն այստեղ նկատում է չինարենից փոխառություն․ li = հացահատիկ (միջին չինարեն liip), իսկ aš արմատը կիրառվում է «հացազգիներից պատրաստված» իմաստով։ Aš արմատի (հավանաբար, ունի պահլավերեն ծագումնաբանություն ) ամենահին նշանակություններից մեկը համարվում է ուտելիքը, սնունդը, ինչպես նաև հյուրասիրությունը, խնջույքը։ Բառարանում նշվում է, որ բառը շատ հավանական է, որ ծագել է Արևելյան Թուրքեստանում՝ հիմք ընդունելով այդ բառի հիշատակումը հին ույղուրերեն գրություններում (liv-i aš-y՝ զոհաբերված ուտելիք) и «Քութադգու բիլիգում»։ Այդպիսով, հավանական է, որ liv+aš համադրությունը, որը սկզբնական շրջանում նշանակում էր «հացահատիկից պատրաստված սնունդ», արդյունքում դարձել է կլոր տեսք ունեցող բլիթների կամ թխվածքների անվանում։ Համաձայն այդ բառարանի, «լավաշ» բառը օգտագործվում է Կովկասի բազմաթիվ լեզուներում՝ սկսած օսերենից վերջացրած թյուրքական լեզուներով ։ Մաքս Ֆասմերի ռուսաց լեզվի ծագումնաբանական բառարանում, հղում կատարելով ավստրիացի լեզվաբան Ֆրանց Միկլոշիչին, նշվում է, որ բառը ռուսերենին անցել է թյուրքերենից։ Սակայն, liv արմատի կապը թյուրքական նոր լեզուների հետ կասկածելի է, թե հնչյունաբանական և թե իմաստաբանական առումներով։ Առավել հավանական է lav արմատի իրանական ծագումնաբանությունը։ Հացի այս տեսակի անվանումը կիրառվում է նաև պարսկերենում և տաջկերենում, իսկ lavase տերմինն ունի բացառապես պարսկական ծագում և ոչ թյուրքական ։
Ուտեստի ծագում
Թխված հացի հայտնագործման համար նախապայման հանդիսացավ հին հայերի, շումերների, բաբելոնացիների, եգիպտացիների, ասորիների և պարսիկների մոտ հավանգների և ձեռքի աղացների առկայությունը։ Հացահատկի խիտ խյուսից թխվել են առաջին անթթխմոր բլիթները (լոշիկները)։ Մոտավորապես, հենց այդպես էլ թխվում են ժամանակակից լավաշները Անդրկովկասում ։
Համաձայն հրեական խոհանոցի ամերիկացի մասնագետ Գիլ Մարքսի, լավաշի ծագման վայրը համարվում է Միջին Արևելքը ։ Ուիլարդ Բ․ Մուրը, նշելով լավաշի պատկանելիությունը հայկական խոհանոցին, համարում է, որ դրա ծագման երկիրն Իրանն է ։ Օքսֆորդի համալսարանի սննդի տեղեկագրքում լավաշը ներկայացվում է որպես հին ուտեստ, որը ծագել է Կովկասում և Իրանում ։
Մի շարք աղբյուրներում լավաշը դիտարկվում է որպես հայկական ծագմամբ ուտեստ  ։ Այսպես, սննդային արտադրության մասնագետ Սերժիո Սերնա Սալդիվարը կարծում է, որ լավաշն ունի հին հայկական ծագումնաբանություն ։
Սմոլիգովկա (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 562 մարդ։
Լավաշ
Ուտեստի ծագում
Հայաստանում լավաշի տարածվածության մասին վկայում են հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված թոնիրները և այնտեղ մնացած լավաշի մնացորդները ։ Վառված լավաշի այդպիսի կտոր հայտնաբերվել է 20-րդ դարի սկզբին Հայաստանի միջնադարյան մայրաքաղաքներից մեկում՝ Անիում՝ Գագկաշեն եկեղեցուց ոչ շատ հեռու ։ Լավաշի մնացորդը հայտնաբերվել է քաղաքի պեղումների ժամանակ, որն իրականացվել է Ռուսական հնագիտական կայսերական միության կողմից ։
Սմոլիգովկա (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Լավաշ
Բնորոշում
Լավաշը հանդիսանում է հարթ, շատ բարակ, 2-5 միլիմետր հաստատություն, կլոր տեսք ունեցող բլիթ (լոշիկ), որը սովորաբար ունենում է ստանդարտ չափսեր։ Սովորաբար լավաշի երկարությունը կազմում է 90-110 սանտիմետր, լայնությունը՝ մոտ 40-50 սանտիմետր, իսկ ծանրությունը՝ ոչ ավելի, քան 250 գրամ ։ Լավաշը պահվում է մեկական, փռված վիճակում, մինչև հովանալը։ Հովանալուց հետո լավաշները շարվում են միմյանց վրա, սովորաբար 8-10 շարքերով ։ Բաց պայմաններում լավաշն արագ չորանում է և չոր վիճակում կարող է պահվել բավականին երկար ժամանակ (1 տարուց ավելի) ։
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան
'''1941-1945 թթ. ռազմական և աշխատանքային սխրանքի հիշատակի թանգարան''' (Мемориа́льный музе́й вое́нного и трудово́го по́двига 1941-1945 годо́в), թանգարան Մորդովիայի հանրապետության Սարանսկ քաղաքում։ Այն Հաղթանակի հրապարակում գտնվող ռազմական փառքի հուշահամալիրի մի մասն է։
Լավաշ
Պատրաստում
Լավաշը թխում են ցորենի ալյուրից (իսկ հնում երբեմն նաև գարեհատի հատուկ տեսակներից)՝ ավանդական վառարաններում, որոնք կոչվում են «թոնիր» (հաճախ կիրառական է նաև «թոնդիր» տարբերակը )։ Ենթադրվում է, որ լավաշի համար նախատեսված խմորը, որտեղ ավելացվում է թթխմոր (սովորաբար նախորդ թխման խմորից մի գունդ), մեծ փայտե տաշտի մեջ հունցել է տան ավագ կինը։ Պատրաստի խմորն այնուհետև գրտնակում են ավանդական կլոր կամ քառակուսի փոքր սեղանի վրա։ Այդ գործողություններն իրականացվում են նստած վիճակում։ Որպես կանոն, այդ գործողությունն անում է տան հարսը։ Դրանից հետո, լայն բացված խմորը նա փոխանցում է սկեսրոջը, ով, նստած լինելով թոնիրի մոտ, սկզբում ձեռքերի հմուտ շարժումներով օդում ծեփակերտում է խմորը, ապա անցկացնում հատուկ բարձիկի վրա, որը հիմնականում պատրաստվում է ուռենու փայտից՝ վրան անցկացված մահուդե կամ բրեզենտե կտոր։ Լավաշի բարակությունը կախված է նրանից, թե որքան բարակ է այն գրտնակված։ Այնուհետ կտրուկ կռանալով՝ մեկ հմուտ շարժումով տախտակի վրա գտնվող խմորը ծեփվում է թոնրի տաք պատին։ 30-40 վայրկյան անց թխված հացը հանում են հատուկ ձողով, որն ունի սուր կեռ ծայր ։
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան
Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1995 թվականի մայիսի 6-ին, հիմնադիր-տնօրենն է եղել Ալեքսեյ Միխայլովիչ Մամաևը։ Թանգարանի շենքը ստեղծվել է ճարտարապետներ Ա. Կոստինի և Ռ. Կանանինի նախագծով։ Թանգարանի ուրվագիծը հիշեցնում է Մորդովիայի սահմանները։ Կտուրի ծածկը նմանեցվել է կոկոշնիկի։ Արտաքին ձևավորման համար օգտագործվել են գրանիտե սալեր՝ սև և նարնջագույն գույների շերտերով `(Գեորգևյան ժապավենի գույներ) ։
Լավաշ
Լավաշի կիրառում
Լավաշը հայտնի է Առաջավոր Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրներում, բայց միայն Հայաստանում է, որ այն զբաղեցնում է, թերևս, գլխավոր տեղը՝ սնման ողջ համակարգում։ Հացի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը հայկական մշակույթի տարրերից մեկն է, բայց լավաշի նկատմամբ այդ ավանդույթը առավել ընդգծված է՝ համեմատած զանգվածային արտադրության հացաբուլկեղենի մյուս տեսակների հետ ։ «Լավաշը» համարվում է հայկական ազգային խոհանոցի ալյուրե հիմնական ուտեստը։ Հայաստանում այն սննդի անբաժանելի մասնիկ է և, սովորաբար, մատուցվում է խաշի հետ միասին։ Բացի այդ, Հայաստանում կիրառվում է նաև լավաշի մեջ ձկան շոգեխաշման ավանդական տարբերակը ։ Զատկի ժամանակ հայկական եկեղեցիներում ռուսական կուլիչի փոխարեն մատուցում են լավաշ ։ Լավաշը Հայաստանում համարվում է ընտանիքի և առատության խորհրդանիշ։ Ավանդաբար, հարսանիքների ժամանակ փեսացուի մայրը նորապսակների ուսերին գցում է լավաշ, որպեսզի երիտասարդները միշտ ապրեն առատության և համերաշխության մեջ։ Հայերի շրջանում տարածված է մատաղի լավաշի պատրաստման ավանդույթը։ Այդպիսի լավաշի պատրաստման համար համապատասխան որակի ալյուրը պետք է հավաքվի յոթ տներից, այլ ոչ թե գնվի կրպակից։ Մատաղի լավաշի պատրաստումն իրականացվում է առանց աղի և խմորիչի։ Դրա համար էլ լավաշի այդ տեսակում բացակայում է թթխմորը։ Մատաղի լավաշը բաժանվում է հացի և ապրուստի կարիք ունեցող (աղքատ) յոթ տներում։ Լավաշը բաժանում են այն մարդիկ, ում համար, որ մատաղ է արվում ։
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան
Պատմություն
2009 թվականին թանգարանի ֆոնդը կազմել է 39 986 միավոր ։ Դրանք եզակի փաստաթղթեր և լուսանկարներ են, մարտիկների անձնական իրեր, զենքեր, ռազմաճակատային նամակներ, մարտերում Մորդովիայի բնիկների ստացած պարգևներ, հռչակավոր զորահրամանատարների արխիվներ։ Բացի այդ, թանգարանի ցուցադրությունը ներառում է ռազմական թեմաներով նկարներ և քանդակներ, ինչպես նաև Հայրենական մեծ պատերազմի վերաբերյալ գրքերի մեծ ֆոնդ (ավելի քան 4000 գիրք)։
Լավաշ
Լավաշի կիրառում
Երբեմն թխելուց առաջ խմորի մեջ լցնում են քունջութի կամ խաշխաշի տապակված սերմեր։ Քանի դեռ լավաշը տաք է, այն հիշեցնում է եգիպտացորենի լոշիկի, բայց երբ հացը արագ չորանում է, դառնում է դյուրաբեկ և կոշտ։ Լավաշի փափկությունը սովորաբար նախընտրելի է համի և թեթևության համար, որովհետև օգտագործվում է բուտերբրոդների և բրդուճների պատրաստման համար։ Իսկ լավաշի չոր տարբերակը կարող է պահպանվել բավականին երկար ժամանակ։ Լավաշն ուտում են նաև խորովածի հետ միասին։
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան
Պատմություն
Թանգարանն ունի չորս սրահ՝
Թանգարանի հարևանությամբ բացվել է ռազմական տեխնիկայի ցուցադրություն բաց երկնքի տակ՝ T-54 տանկ, հետևակազորի մարտական մեքենաներ, թնդանոթներ, հաուբից և M-1 զենիթային հրետանի։
Լավաշ
Լավաշի կիրառում
Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններում պահպանվել է մի հին ավանդույթ․ որպես պաշարացու՝ լավաշ պատրաստել, որը կարող է պահպանվել 3-4 ամիս։ Լավաշը, հատկապես չորացրած տարբերակով, շարում են իրար վրա և պահում։ Օգտագործումից առաջ այն ցողում են ջրով և մոտ կես ժամ ծածկում սրբիչով, որից հետո լավաշը նորից դառնում է փափուկ և օգտագործման ենթակա ։ Հաճախ լավաշի մեջ փաթաթում են պանիր և թարմ սամիթ։ Այդ ռուլետը հայկական խոհանոցում հայտնի է «բրդուճ» կամ «դուռում» անուններով։ Ադրբեջանական խոհանոցում գոյություն ունի ավանդույթ, համաձայն որի մսի հետ մատուցվում է լավաշի մեջ լցոնած բրինձ ։ Թուրքիայում ալյուրե լավաշը պարտադիր օգտագործվում է «լյուլյա քեբաբի» մատուցման ժամանակ ։ Լավաշը կիրառվում է նաև ադրբեջանական ավանդական փլավի պատրաստման ժամանակ ։ Սաբիրաբադի շրջանում, երբ հարսնացուն հարսանիքից հետո վերադառնում է տուն, սկեսուրը նրա ուսին գցում է լավաշ և ասում․ «Թող քեզ հետ այս տուն մտնի առատություն, թող քո ոտքը հաջողակ (խերով) լինի» ։ Նովխանիում էլ թաղումից հետո բաժանում են «քյուլչյա»։ Վերջինս լավաշի մեջ փաթաթված հալվա է ։
Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարան
Ա. Ի. Պոլեժաևի թանգարան- մասնաճյուղ
2001 թվականի հունիսի 5-ին Սարանսկում բացվել է Ռազմական և աշխատանքային սխրանքի թանգարանի Ալեքսանդր Պոլեժաևի անվան մասնաճյուղը։ Այն գտնվում է Սարանսկի փողոցի թիվ 51 շենքի վերականգնված փայտե տան մեջ, որը 19-րդ դարում պատկանել է վաճառական Միշկինին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մորդովիայի թանգարաններ
Լավաշ
Լավաշի կիրառում
Իրանում, քաղաքային պայմաններում, լավաշը (nān-e tīrī) համարվում է հացի հիմնական տարատեսակներից մեկը, որը թխվում է թոնիրներում։ Իրանում թոնիրները մեծապես կիրառվում են հացի փռերում։ Գյուղական պայմաններում, որտեղ թխման գործընթացի հաճախականությունը պայմանավորված է սեզոնային գործունեությամբ, լավաշն առավել տարածված հացատեսակն է։ Այն կարող է պահպանվել մի քանի շաբաթ՝ փաթաթված սուփրայի մեջ (sofra)։ Այն պահպանվում է արկղի (sabad) կամ չոր պահարանի մեջ (nāndān) ։ Թեհրանում որոշ ընտանիքներ լավաշն օգտագործում են բարեկամներին և ընկերներին դրա մեջ փաթաթած թխվածքաբլիթներ ուղարկելու համար ։
Իր համի ու բաղադրության թեթևության և պարզության համար, լավաշը դեռ հին ժամանակներից լայն կիրառում է ունեցել Արևելյան Միջերկրականի, Իրանի և Կովկասի ժողովուրդների կողմից։ Չոր վիճակում լավաշի թխումը և վաճառքը մեծապես տարածված է նաև Հավայան կղզիներում։ Կլոր հացե լոշիկը օգտագործվում է լավաշով շաուրմայի պատրաստման ժամանակ։
Լավաշը գրականության մեջ
1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ Կովկասյան ռազմաճակատում Տվերի հեծելազորային գնդի հրամանատարի օգնական, պորուչիկ Ալեքսեյ Բրուսիլովը, իր գնդի կազմում շարժվելով 1-ին Կովկասյան դիվիզիայի կողմից գրավված տարածքներով, հիշում էր հայերի ուրախ դեմքերը և ողջույները․ «Եկեղեցիներում հնչում էին զանգերը, մարդիկ փողոց էին հանել հայկական հարթ հացը, ոչխարի աղի պանիրը, գինին»,- հետագայում գրել է նա իր հուշերում ։
«Ալի և Նինո» վեպում (1937 թվական) լավաշն օգտագործվում է սեղանի պարագաների փոխարեն․
Չշարժելով ձախ ձեռքը, նրանք մեծ կտորների էին բաժանում սև լավաշը, փաթաթում այն և մոտեցնում բերանին։ <…> Ես հեշտությամբ օգտագործում եմ դանակն ու պատառաքաղը և գիտեմ, թե ինչպես պետք է վարվել՝ եվրոպական սեղանի շուրջ։ Սակայն գոյություն ունեն արևելյան մի շարք ճաշատեսակներ, որոնց ուտելը ենթադրում է արիստոկրատական բնույթի շարժումներ ։
ՅՈւՆԵՍԿՕ
2014 թվականի նոյեմբերի 26-ին Փարիզում ընթացող ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիայի միջկառավարական կոմիտեի 9-րդ նիստին որոշում է կայացվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում ներառել Հայաստանի կողմից ներկայացված «Լավաշ. ավանդական հացի պատրաստումը, նշանակությունը և մշակութային դրսևորումները Հայաստանում» հայտը 2016 թվականին Եթովպիայի մայրաքաղաք Ադիս Աբեբայում ընթացող ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիայի միջկառավարական կոմիտեի նիստին որոշում է կայացվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում ներառել Ադրբեջանի, Իրանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Թուրքիայի կողմից ներկայացված «ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական արժեքների ցանկում լավաշի, քաթըրմայի, ժուպկիի և յուֆկիի ներառման» հայտը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական խմորեղեն Կատեգորիա:ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն
Կոտոր Վարոշ
Կոտոր Վարոշ (Modriča, Модрича / Modriča, Modriča), քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականորեն գտնվում է Սերբական Հանրապետության Բանյա Լուկա շրջանում։ Համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։
Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 8 360 մարդ ։
Համայնքի բնակչության էթնիկական կազմը՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի քաղաքներ
Վորոշիլովսկոե (գյուղ, Իգլինսկի շրջան)
Վորոշիլովսկոե (Ворошиловское, Ворошиловский), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գուրիական ապստամբություն
Գուրիական ապստամբություն (გურიის აჯანყება, Мятеж в Гурии), Վրացա-Իմերեթական նահանգի մաս կազմող Գուրիայի գյուղացիության ելույթը Ռուսաստանի ցարական կառավարության ընդունած նոր տուրքերի և հարկերի դեմ։
1841 թվականին Գուրիայում ռուսական իշխանությունները հարկահանության նոր դրամական համակարգ մտցրեցին։ Մայիսի 22-ին սկսված ապստամբությունը շուտով ընդգրկեց ամբողջ Գուրիան։
Չնայած այս հաջողություններին, սեպտեմբերի վերջին գուրիական ապստամբությունը ճնշվեց ռուսական կանոնավոր զորքերի և տեղական ազնվականական աշխարհազորայինների ուժերով։ Ապստամբությանը մասնակցել են նաև տեղի հայերը։
Ապստամբության գործողությունները տեղ են գտել Էգնատե Նինոշվիլու (1859–1894) «Ապստամբություն Գուրիայում» պատմավեպում, որն էլ 1928 թվականին էկրանավորվել է ռեժիսոր Ալեքսանդր Ծուծունավայի կողմից ։
Մենսպե
Մենսպե (Mänspe), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Էմմաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Էմմաստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Սովորական ջայլամ
Սովորական ջայլամ, Կենդանիների թագավորության , Քորդավորների տիպի, Ողնաշարավորների ենթատիպի, Թռչունների դասի թռչուն ։ Աֆրիկյան ջայլամի ամենամոտ ազգակիցը։ Տարածված է Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ Մարոկկոյից Եթովպիա և Եթովպիայից Ուգանդա պետությունների միջև ընկած տարածքներում։ Հատկապես հատկանշական է այս տեսակների հսկայաական ձվերը և նրանց կենդանական բնազդը։
Պրիվոլնոե (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Պրիվոլնոե (Привільне, Qocambaq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Օկտյաբրսկոե, Կոջամբակ։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվոլնոե գյուղում բնակվում էր 134 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
The Midwest Clinic
Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունի միջազգային խմբի և նվագախմբի կոնֆերանս կամ Միդուեսթ խորհրդատվությունի միջազգային խմբի և նվագախմբի կոնֆերանս կամ Միդուեսթ Կլինիկ միջազգային խմբի և նվագախմբի կոնֆերանս կամ The Midwest Clinic միջազգային խմբի և նվագախմբի կոնֆերանս (անգլ․՝ The Midwest Clinic, An International Band and Orchestra Conference), գործիքային երաժշտության դասավանդման աշխարհի ամենամեծ բազմօրյա միջազգային համաժողովն է, որն անցկացվում է ամեն տարի Չիկագոյում, Իլինոյս, ԱՄՆ և ներգրավում է մի քանի հազար (2022 թվականին՝ ավելի քան 18000) մասնակից ԱՄՆ-ի բոլոր նահանգներից և ավելի քան 40 երկրներից։ The Midwest Clinic-ն ամրապնդում է միջազգային գործիքային երաժշտության կրթությունը մասնագիտական զարգացման լայն հնարավորությունների, ոգեշնչող փորձառությունների և պարգևատրող մասնագիտական հարաբերությունների զարգացման միջոցով ։ Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունը գործում է բացառապես կրթական նպատակներով.բարձրացնել երաժշտական կրթության չափանիշները՝ կատարելագործել երաժշտական կրթության մեջ կիրառվող մեթոդները՝ զարգացնել դասավանդման նոր տեխնիկա՝ դպրոցների երաժշտության ուսուցիչներին, տնօրեններին, ղեկավարներին և այլոց, ովքեր հետաքրքրված են երաժշտական կրթությամբ, տեղեկատվություն տարածել նրանց մասնագիտական աշխատանքին աջակցելու համար՝ ուսումնասիրել, վերլուծել և գնահատել երաժշտության հետ կապված գրականությունը՝ անցկացնել կլինիկաներ, դասախոսություններ և ցույցեր երաժշտական կրթության բարելավման համար՝ օգնել ուսուցիչներին և երաժշտական կրթությամբ հետաքրքրված այլ անձանց՝ ավելի լավ զբաղվել իրենց մասնագիտությամբ։
= Պատմություն = 1946 թվականի դեկտեմբերի 7-ին խմբի մոտ 120 երաժշտական ​​ղեկավար հավաքվեցին Չիկագոյի արևմտյան կողմում գտնվող Երիտասարդ կանանց քրիստոնեական միացումի մարզադահլիճում՝ վեցժամյա խորհրդատվությունի և նոր երաժշտության ընթերցանության համար։ 1947թ.-ին միջոցառումն ընդարձակվեց մինչև երկու օր և տեղափոխվեց Շերման հյուրանոց՝ օգտվելու ավելի մեծ հնարավորություններից և կացարաններ տրամադրելու քաղաքից դուրս գտնվող տնօրեններին։ Երկրորդ մասը բերեց բազմաթիվ նոր հնարավորություններ, այդ թվում՝ տպագիր ծրագիր, լրացուցիչ խումբ և նոր անվանում՝ The Mid-West Band Clinic։ The VanderCook School of Music-ը, Neil A. Kjos Music Company-ն և Lyons Band Instrument Company-ն հովանավորել են միջոցառումը։
Հաջորդ 25 տարիների ընթացքում Շերման հյուրանոցը եղել է The Midwest Clinic-ի տունը։ 1950-ականներին ներկայացվեցին նվագախմբերը և ջազային անսամբլները, իսկ 1962-ին կոնֆերանսն անցկացրեց իր առաջին պաշտոնական Նվագախմբի օրը։ 1963 թվականին Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունն ընդարձակվեց մինչև իր ներկայիս ձևաչափը՝ չորսուկես օր։ 1973 թվականից The Midwest Clinic երաժշտական արդյունաբերության կոնֆերանսը անցկացվում է Չիկագոյի Հիլթոն հյուրանոցում, իսկ 1995 թվականին Բլեքսթոուն հյուրանոցը ի լրումն Հիլթոնի՝ կոնֆերանսի միջոցառումների անցկացման համար օգտագործվել է։ Այս հաստատության ավելացումով Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունը կարողացավ ներկայացնել ավելի շատ խորհրդատվություններ, քան երբևէ իր պատմության մեջ։ 1999 թվականին Կոնգրես Պլազան փոխարինեց Բլեքսթոուն հյուրանոցը՝ որպես կոնֆերանսի միջոցառումների երկրորդ վայր։
Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունի ամենավաղ տարիներին կազմակերպիչները՝ Հ.Է. Նաթը, Հովարդ Լայոնը և Նիլ Կյոսը ավագը. հրավիրել են ականավոր խմբերի ելույթ ունենալու՝ հիմնվելով կազմակերպության և նրա տնօրենի հեղինակության վրա։ Պաշտոնական համերգ տալուց բացի, ակնկալվում էր, որ խմբերը կկազմակերպեին նաև տեսարժան վայրերի ընթերցանություն, որոնց ընտրությունը ներկա պահին պահանջվում էր հանդիսատեսի կողմից։ Այսօր կոնֆերանսը շարունակում է ցուցադրել ականավոր կազմակերպությունների կատարումները, բայց այժմ յուրաքանչյուր խումբ, որը ցանկանում է ելույթ ունենալ, նախ պետք է դիմի դա անելու համար։
1996 թվականին The Midwest Clinic-ը սկսեց աշխատանքներ պատվիրել խմբերի և նվագախմբերի համար։ Առաջին տարին շահագործման է հանձնվել երկու կտոր։ Այսօր Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունի հանձնաժողովը ընտրում է տարբեր ստեղծագործություններ, որոնք կներկայացվեն և հասանելի կլինեն միջին և ավագ դպրոցի կատարողներին։
Տարիների ընթացքում կոնֆերանսի ուշադրության կենտրոնում մնացել է երաժշտական ​​ղեկավարներին ոչ միայն լավագույն հրատարակված երաժշտության, այլև դասավանդման նոր և հաստատված տեխնիկայի և երաժշտության մանկավարժի համար նախատեսված ամենավերջին ապրանքների և ծառայությունների հետ կապ հաստատելը ։
= Մրցանակներ = Ամեն տարի Միջին Արևմուտքի խորհրդատվությունը երեք մրցանակ է շնորհում նրանց, ովքեր մեծ ներդրում են ունեցել գործիքային երաժշտության կրթության մեջ։ Պատվո մեդալը ներկայացվել է 1962 թվականին։ Երաժշտական արդյունաբերության մրցանակը ներկայացվել է 1991 թվականին։ Վերջնական մրցանակը, որը ստեղծվել էր, երբ կոնֆերանսը հաստատվեց որպես միջազգային երաժշտական համաժողով։ Միջազգային մրցանակը ներդրվել է 1992 թ.
1989 թվականին հայազգի ամերիկացի երաժիշտ և ուսուցիչ Հարրի Բեգյանը պարգևատրվել է Պատվո մեդալով ։
= Ծանոթագրություններ = = Արտաքին հղումներ = Պաշտոնական կայք (անգլերեն)
Կատեգորիա:Կոնֆերանսներ Կատեգորիա:Միջազգային կոնֆերանսներ Կատեգորիա:Կրթությունն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Կրթություն Կատեգորիա:Երաժշտական փառատոներ
Օլաֆ Դալին
Օլաֆ Դալին (Olof von Dalin, ), շվեդ գրող։
Բիվեր շրջան (Յուտա)
Բիվեր շրջան (Beaver County), ԱՄՆ Յուտա նահանգի 29 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.708 կմ² է. բնակչությունը՝ 6.629 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բիվեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Կատեգորիա:Յուտայի շրջաններ
Խոջա Պետրոսի տուն
Խոջա Պետրոսի տուն (Khoja Petros House), պատկանում է Պարսկաստանի Սեֆյան ժամանակաշրջանին,  գտնվում է Իրանի  Սպահան նահանգի   Նոր Ջուղա թաղամասի  Հաքիմ Նեզամ փողոցում։ Այն 1997 թվականի օգոստոսի 1-ին, 1906  համարով  գրանցվել է  Իրանի ազգային հուշարձանների ցանկում ։
Նկարագրություն
Խոջա Պետրոսի տունը գտնվում է  Սպահան նահանգի   Նոր Ջուղա թաղամասում։ Այն կառուցվել է  Սեֆյան ժամանակաշրջանում ։
Պատմություն
Խոջա Պետրոսին իր ազնվության և բարեգործության համար Շահ-Աբբաս II և ժողովուրդը բարձր են գնահատել։ Ժամանակին այդ տանը անցկացվել են բազմաթիվ պալատական երեկույթներ, հյուրընկալել են նաև թագավորի հյուրերին ։ Հետագայում տունը վաճառվել է Գերաք Միրմաններին ։
Կառուցվածքը
Խոջա Պետրոսի տունը կառուցել է  հայ շինարար և ճարտարապետ Վարպետ Մաթևոսը։ Տունը բաժանված էր երկու մասից` հյուսիսային և հարավային, որոնք բաժանվում էին միմյանցից պարտեզով։ Հյուսիսային և հարավային տների ջերմաստիճանը տարբեր էր`կապված տարվա եղանակից։ Շենքը  բաղկացած էր  2 հարկից։ Երկրորդ հարկն ավելի շատ է վնասված, ուստի որևէ հստակ տեղեկատվություն չկա։ Սակայն բոլոր մասերում պահպանել են իրենց համաչափությունը։ Շենքի առաջին հարկը բաղկացած է մեկ կենտրոնական սենյակից, որի երկու կողմերը` համաչափ սենյակներ կան։ Կենտրոնական սենյակի մեջտեղում կա մարմարե լողավազան, իսկ նրա հարավային պատի վրա կան որմնանկարներ, որոնք  կարելի է տեսնել Ալի Ղափու պալատի պատին։ Առաջին հարկում  տեղադրված է նաև պատի տաքացուցիչ։  Տան հյուսիսային և հարավային հատվածների միջև գտնվող այգիների ծառերի մեծ մասն այժմ ոչնչացվել են ։
Որմնանկարներ
Խոջա Պետրոսի տան որմնանկարները, ըստ Հ. Տեր-Հովհանյանի, Ա. Երեմյանի և Մ. Ղազարյանի, Մինասի գործերն են, որտեղ պատկերված են եվրոպական հագուստներով բարձրաստիճան պալատական անձինք և այլ տեսարաններ ։ Այն համարվում է աշխարհիկ նկարչության լավագույն նմուշներից ։  Ընդհանրապես, կարելի է ասել, որ այս տան որմնանկարները՝ գեղեցիկ ծաղկային և տերևային մոտիվներով  նման են Քառասուն սյունների պալատի և հոյակապ Ալի Ղափու պալատի  մոտիվներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սպահանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Իրանի շենքեր և կառույցներ ըստ քաղաքի Կատեգորիա:Տներ Կատեգորիա:Շինություններ և կառույցներ ըստ ճարտարապետի Կատեգորիա:Իրանի հուշարձաններ
The Best FIFA Football Awards 2020
<div style="float: right; font-size: smaller; background-color:#EEDD82; padding: 12px; margin-left: 5em; margin-bottom: 2em; width: 230px" align="center">
«The Best FIFA Football Awards» մրցանակաբաշխության 5-րդ արարողությունը
2020 թվականի դեկտեմբերի 17
The Best FIFA Men’s Player՝ Ռոբերտ Լևանդովսկի
(առաջին անգամ)
The Best FIFA Women’s Player՝ Լյուսի Բրոնզ
The Best FIFA Men’s Coach՝ Յուրգեն Կլոպ
(երկրորդ անգամ)
The Best FIFA Women’s Coach՝ Սարինա Վիգման
FIFA Puskás Award՝ Սոն Հընգ Մին
FIFA Fair Play Award՝ Մատիա Ագնես
The Best FIFA Football Awards 2020, լավագույն ֆուտբոլիստներին և մարզիչներին ամենամյա մրցանակաբաշխության հինգերորդ ամենամյա արարողություն, մրցանակները հանձնվում են ՖԻՖԱ-ի ղեկավար մարմնի կողմից։ Տղամարդկանց և կանանց շրջանում լավագույն խաղացողի, տղամարդկանց և կանանց ֆուտբոլի լավագույն մարզչի կոչումներին, լավագույն գոլի համար Պուշկաշի մրցանակի հավակնորդները հայտարարվել են, տղամարդկանց և կանանց շրջանում լավագույն դարպասապահի կոչման հավակնորդները հրապարակվել են 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին, արարողությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ին «օնլայն կարգով»՝ COVID-19 պանդեմիայի պատճառով ։
The Best FIFA Men’s Player
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 11 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Ռոբերտ Լևանդովսկին   ։
Ընտրության չափանիշները` համապատասխան ձեռքբերումներ 2019 թվականի հուլիսի 20-ից մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում։
The Best FIFA Men’s Goalkeeper
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 16 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Մանուել Նոյերը  ։
The Best FIFA Men's Coach
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 5 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Յուրգեն Կլոպը  ։
The Best FIFA Women's Player
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 11 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Լյուսի Բրոնզը ։
Ընտրության չափանիշները` համապատասխան ձեռքբերումներ 2019 թվականի հուլիսի 8-ից մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում։
The Best FIFA Women's Goalkeeper
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 6 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Սառա Բուհադին ։
The Best FIFA Women's Coach
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 7 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Հաղթողը դարձել է Սարինա Վիգմանը ։
FIFA Puskás Award
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է 11 հավակնորդներից կազմված կարճ ցանկ։ Երեք հավակնորդները հայտարարվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ։ Դիտարկման ներկայացված բոլոր գոլերը գրանցվել են 2019 թվականի հուլիսի 20-ից մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 7-ը։ FIFA.com պաշտոնական կայքի յուրաքանչյուր գրանցված օգտատեր կարողացել է մասնակցել եզրափակիչ քվեարկությանը մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 9-ը, ընդ որում, հարցաթերթիկը կներկայացվել է ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում։ Այնուհետեւ լավագույն երեք գոլերի օգտին քվեարկել է «ՖԻՖԱ-ի տասը փորձագետներից» կազմված հանձնաժողովը, որն էլ ընտրել է հաղթողին ։ Հաղթողը դարձել է Սոն Հընգ Մինը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:The Best FIFA Football Awards Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցանակներ Կատեգորիա:2020 ֆուտբոլում
Պոչ (գիսաստղ)
Պոչ, Գիսաստղի պոչ, փոշուց և գազից կազմված ձգված շլեյֆ, որը առաջանում է գիսաստղի Արեգակին մոտենալիս արեգակնային քամու նրանով ցրման հետևանքով։ Սովորաբար գիսաստղի պոչն ուղղված է Արեգակի հակառակ ուղղությամբ։
Գիսաստղի Արեգակին մոտենալիս նրա միջուկից սկսում են արտանետվել ցածր գոլորշիացման ջերմաստիճանով ցնդող միացությունների մասնիկները, այնպիսիք, ինչպիսին են՝ ջուրը, ածխածնի մոնօքսիդը, ածխածնի երկօքսիդը, մեթանը, ազոտը և, հնարավոր է նաև այլ սառած գազերը ։ Այս երևույթը բերում է վարսի առաջացմանը, որը կարող է հասնել 100 000 կմ երկարության ։ Այս կեղտոտ սառույցների գոլորշացումը արտանետում է նաև փոշու մասնիկներ, որոնք գազի միջոցով հեռացվում են միջուկից։ Վարսի մեջ գտնվող գազերի մոլեկուլները կլանում են Արեգակի լույսը և վերաարձակում են այն տարբեր ալիքի երկարություններով (այս երևույթը անվանում են ֆլուորեսցենսիա), իսկ փոշու մասնիկները ցրում են Արեգակի լույսը տարբեր ուղղություններով, առանց ալիքի երկարության փոփոխության։ Այս երկու երևույթները բերում են նրան, որ վարսը դառնում է տեսանելի դիտողի համար ։
Արեգակնային ճառագայթման ազդեցությունը վարսի վրա հանգեցնում է գիսաստղի պոչի առաջացմանը։ Սակայն այստեղ ևս, փոշին և գազը տարբեր ձևերով են իրենց դրսևորում։ Արեգակի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը իոնիզացնում է գազի մոլեկուլների մի մասը, և արեգակնային քամու ճնշումը, որը իրենից ներկայացնում է Արեգակի կողմից արձակվող լիցքավորված մասնիկների հոսք, հրում է իոնները, ձգելով վարսը վերածելով այն երկար պոչի, որը կարող է ունենալ ավելին քան 100 միլիոն կիլոմետր երկարություն ։ Արեգակնային քամու փոփոխությունները կարող են հանգեցնել գիսաստղի պոչի ձևի արագ փոփոխությունների, կամ նույնիսկ ամբողջական կամ մասնակի կտրմանը։ Իոնները արագանում են արեգակնային քամու միջոցով մինչև տասնյակ կամ հարյուրավոր կիլոմետր վայրկյանում, շատ անգամ ավելի մեծ, քան գիսաստղի իր ուղեծրով շարժման արագությունն է։ Այդ պատճառով, նրանց շարժումը համարյա ճշգրիտ ուղղված է Արեգակից հակառակ ուղղությամբ։ Իոնային պոչերը արձակում են ֆլուորեսցենսիայով պայմանավորված երկնագույն լույս։ Գիսաստղային փոշու վրա արեգակնային քամին համարյա չի ազդում, նրան վարսից դուրս է մղում արեգակնային քամու ճնշումը։ Փոշին արագացվում է լույսի միջոցով անհամեմատ ավելի դանդաղ քան իոնները, այդ պատճառով նրա շարժումը պայմանավորվում է շարժման սկզբնական ուղեծրային արագությամբ և լույսի ճնշման տակ արագացումով։ Փոշին հետ է ընկնում իոնային պոչից և կազմում է ուղեշրի երկայնքով տեղաբաշխված պոչեր։ Փոշու պոչերը արձակում են ցրված կարմրավուն լույս։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիսաստղեր
Ոզնու նրբագեղությունը
«Ոզնու նրբագեղությունը» (L'Élégance du hérisson), ֆրանսիացի վիպասան և փիլիսոփայության ուսուցիչ Մյուրիել Բարբերիի վեպը։ Գիրքը պատմում է դռնապան Ռենե Միշելի կյանքի իրադարձությունների մասին, որի միտումնավոր թաքցված խելքը բացահայտում է փոփոխական, բայց խելացիության առումով վաղահաս աղջիկը՝ Պալոմա Խոսեն։ Պալոման բարձր դասի ընտանիքի դուստր է, որն ապրում է փարիզյան բնակելի շենքերից մեկում, որտեղ էլ աշխատում է Ռենեն։
«Ոզնու նրբագեղությունը» լի է մի շարք գրագետ կերպարներով, գրական ստեղծագործությունների, երաժշտության, ֆիլմերի և նկարների մասին ակնարկներով։ Այն ներառում է փիլիսոփայության, դասակարգային գիտակցության և անձնական կոնֆլիկտի հետ կապված թեմաներ։ Վեպի իրադարձություններն ու գաղափարները ներկայացված են վեպի ընթացքում երկու պատմողների՝ Ռենեի և Պալոմայի մտքերի և արձագանքների միջոցով։ Պատմողից պատմող տարբերությունները նշվում են տառատեսակի ձևափոխումով։ Պալոմայի դեպքում շարադրանքն ստանում է նրա օրագրի գրառումների և այլ փիլիսոփայական մտորումների ձևը։ Ռենեի պատմությունը նույնպես նկարագրվում է առաջին դեմքով, բայց ավելի վիպական է և ներկա ժամանակով։
Վեպն առաջին անգամ լույս է տեսել 2006 թվականի օգոստոսին Éditions Gallimard-ի կողմից, վեպը դարձել է բեսթսելլեր։ Հաջորդ տարի Ֆրանսիայում գրքի վաճառքը հասել է երկու միլիոնի։ Այն թարգմանվել է ավելի քան քառասուն լեզուներով և հրատարակվել Ֆրանսիայից դուրս բազմաթիվ երկրներում, այդ թվում՝ Միացյալ Թագավորությունում (Gallic Books, Լոնդոն), Միացյալ Նահանգներում (Europa Editions, Նյու Յորք)` արժանանալով քննադատների գովասանքին։
Հայերեն տպագրվել է 2022 թվականին «Զանգակ» հրատարակչությունում, ֆրանսերենից թարգմանությունը՝ Լուսինե Մուսախանյանի ։
Դիպաշար
Պատմությունը հիմնականում պտտվում է Ռենե Միշելի և Պալոմա Խոսեի կերպարների շուրջ, որոնք միջին դասի Ձախափնյա բնակելի շենքի բնակիչներ են՝ Rue de Grenelle 7 հասցեում՝ Փարիզի ամենանրբագեղ փողոցներից մեկում։ Տունը բաժանված ութ շքեղ բնակարանների, որոնք բոլորը բնակեցված են բուրժուական ընտանիքներով, շենքն ունի բակ և սեփական այգի։
Այրի Ռենեն դռնապան է, որը 27 տարի է ինչ հսկում է շենքը։ Նա գրականության և փիլիսոփայության մեջ ինքնուս է, բայց թաքցնում է դա՝ իր աշխատանքը պահպանելու և շենքի վարձակալների դատապարտումից խուսափելու համար։ Նա նաև ցանկանում է մենակ մնալ, որպեսզի խուսափի վարձակալների հետաքրքրասիրությունից։ Ռենեն դա անում է՝ ձևացնելով, թե ապրում է դռնապանի աղքատիկ սնունդով և ցածրորակ հեռուստացույցով, մինչդեռ իր հետևի սենյակում նա իրականում վայելում է բարձրորակ սնունդ, լսում է օպերա և կարդում Լև Տոլստոյի և Էդմունդ Հուսերլի ստեղծագործությունները։ Նրա տեսակետն այն է, որ աղքատ, տգեղ և առավել ևս խելացի լինելը դատապարտում է մարդուն մեր հասարակության մեջ մութ ու հիասթափված կյանքի, պայման, որը պետք է ընդունել վաղ տարիքում ։
Տասներկուամյա Պալոման ապրում է հինգերորդ հարկում իր ծնողների և քրոջ հետ, որոնց նա համարում է մեծամիտ։ Վաղահաս աղջիկը թաքցնում է իր խելքը՝ խուսափելով դպրոցից դուրս մնալուց։ Վրդովված իր շրջապատի արտոնյալ մարդկանցից՝ նա որոշում է, որ կյանքն անիմաստ է, և եթե չգտնի ինչ-որ բան, որի համար արժե ապրել՝ «բուրժուական գոյության դատարկությունից» դուրս, ինքն ինքնասպան կլինի հունիսի 16-ին՝ իր տասներեքերորդ տարեդարձին ։ Մահից առաջ ծրագրելով այրել բնակարանը՝ նա նաև գողանում է մոր հաբերը։ Առայժմ նա գրանցում է արտաքին աշխարհի իր դիտարկումները, ներառյալ Ռենեի մասին իր ընկալումները։
Ըստ Time Out-ի գրախոս Էլիզաբեթ Վինսենթելիի՝ վեպի ընթացքում Պալոմայի և Ռենեի ճանապարհները հաճախ են խաչվում, բայց միմյանց չեն նկատում ։ Չնայած նրանք կիսում են փիլիսոփայության և գրականության հետաքրքրությունները, նրանց միջև ոչինչ չի պատահում մինչև հայտնի ռեստորանային քննադատի մահը, որն ապրում էր վերևի հարկում։ Կակուրո Օզու անունով մի քաղաքակիրթ ճապոնացի գործարար, որի հետ Ռենեն ու Պալոման ընկերանում են, սենյակ է վերցնում նույն բազմաբնակարան շենքում։ Օզուն գալիս է կիսելու Պալոմայի հիացմունքը Ռենեի հետ` այն, որ դռնապանն ունի «նույն պարզ նրբագեղությունը, ինչ ոզնին» ։
Վեպի վերջում Ռենեն դուրս է գալիս իր ներքին մեկուսացումից՝ սովորեցնելով երիտասարդ Պալոմային, որ ոչ բոլոր մեծահասակներն են հետամուտ լինում ունայնությանը՝ ի հաշիվ իրենց խելքի և մարդասիրության։ Այնուամենայնիվ, միայն այն բանից հետո, երբ Ռենեն գիտակցում է, որ կյանքի գեղեցկությունը և աշխարհի հետ իր կապերը տալիս են կյանքին ապրելու արժեք, նա մահանում է այնպես, ինչպես Ռոլան Բարտը. նրան հարվածում է լվացքի ֆուրգոնը։ Սա Պալոմային և Օզուին մեծ վիշտ է պատճառում, սակայն ստիպում է Պալոմային ինքնասպանություն չգործել ։
Ռենե Միշել
Ռենե Միշել` 54-ամյա այրիացած դռնապան։ Նա երբեք չի հաճախել քոլեջ, քանի որ ինքն իրեն միշտ համարել է խեղճ, զգուշավոր և ոչ մի նշանակություն չունեցող անձնավորություն ։ Ռենեն սակայն ինքնուս է. նա կարդում է գերմանացի փիլիսոփա Իմանուել Կանտի և ռուս գրող Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունները (նույնիսկ իր կատվի անունն է դրել Լեո), արհամարհում է Էդմունդ Հուսերլի փիլիսոփայությունը, պաշտում է 17-րդ դարի հոլանդական նկարները, սիրում է Յասուջիրո Օզուի ճապոնական արտ-հաուս ֆիլմերը և լսում է կոմպոզիտորներ Հենրի Պյորսելի և Գուստավ Մալերի երաժշտությունը ։
Ռենեն, որ թաքցնում է իր իսկական անձը, որպեսզի համապատասխանի տիպիկ դռնապանի ցածր կերպարին, իրեն ներկայացնում է «այրի, կարճահասակ, տգեղ, թմբլիկ» արտահայտություններով, ասելով թե «ոտքերը պատված են բշտիկներով և առավոտները կարծես մամոնտի պես է շնչում» ։ Երբ Պալոման ի վերջո հայտնաբերում է Ռենեի ինքնությունը, նա նկարագրում է վերջինիս իր օրագրում «որպես ոզնու նրբագեղություն ունեցող» ։
Պալոմա Խոսե
Պալոմա Խոսե` տասներեք տարեկանի շեմին վաղահաս աղջիկ, որն ազնվական ընտանիքից է և ապրում է բազմաբնակարան շքեղ շենքում, որտեղ աշխատում է Ռենեն ։ Լինելով կառավարության նախկին նախարարի և Ֆլոբերից մեջբերումներ կատարող մոր դուստրը ` Պալոման հակված է աբսուրդիզմի։ Նա իր քրոջ կրթաթոշակը համարում է «սառը և աննշան», իսկ մոր մշակույթը` «սովորական և անօգուտ» ։ Ինքը՝ Պալոման, գնահատում է ճապոնական ստեղծագործությունները, կարդում է մանգա, հոքու և թանկա։ Նա երկու օրագիր է պահում, մեկը կոչվում է «Աշխարհի շարժման օրագիր»՝ գրառելու շրջապատող աշխարհի իր դիտարկումները, իսկ մյուսը՝ «Խորաթափանց միտք»՝ արվեստի, պոեզիայի և մարդկանց մասին իր բազմաթիվ և լայնածավալ մտքերն արձանագրելու համար։ Նա ինքնամփոփ է և իսկապես բարի, թեև ամեն կերպ փորձում է խուսափել մարդկանց դատողություններից։ Պալոման հասկանում է, որ աշխարհն ունի տարբեր դեմքեր, որոնք անտեսանելի են ուրիշներին, և խորապես հասկանում է, թե ինչպես է աշխարհն ընթանում, ինչպես նաև հասուն տարիքի բազմաթիվ վտանգներն ու որոգայթները և ժամանակակից հասարակության բազմաթիվ կեղծավորությունները, հետևաբար որոշում է ոչ բոլորովին մելոդրամատիկ ձևով լուծել խնդիրը` ինքնասպանություն։ Այնուամենայնիվ, պատումի վերջում տեղի ունեցած կտրուկ շրջադարձը Պալոմայի համար ի հայտ է բերում մի զարմանալի նոր ճշմարտություն՝ գեղեցկություն, որն իմաստ է տալիս մեր կյանքին։
Այլ կերպարներ
Վեպում Բարբերիի ստեղծած այլ կերպարներից են Կակուրո Օզուն՝ ճապոնացի կիրթ գործարարը և Մանուելան՝ պորտուգալացի հավաքարարը։ Վարձակալ Օզուն կիսում է Պալոմայի հիացմունքը Ռենեի թաքնված խելացիության վերաբերյալ և դարձնում է նրան մարդամոտ (նաև այնպես է թվում, որ ամբողջ գիրքը շարժման մեջ է պահում), իսկ Մանուելան պատասխանատու է բնակարանների զուգարանների մաքրման համար և Ռենեի միակ իսկական ընկերն է ։
Ոճի և կերպարների զարգացում
Բարբերին ստեղծեց Ռենեի կերպարը, քանի որ նա «ներշնչված էր զուսպ, քաղաքավարի դռնապանի գաղափարով, որը շրջում է կարծրատիպեր և միևնույն ժամանակ ստեղծում ազդեցիկ զավեշտական տպավորություն» ։ Հեղինակի կարծիքով Ռենեն «սոցիալական քննադատության դուռ է բացում» ։ Time ամսագրին տված հարցազրույցում Բարբերին նշել է, որ ստեղծել է կերպարներ, «որոնք սիրում են այն, [ինչ նա անում է], և ովքեր թույլ են տվել [նրան] ապրեցնել ամենը իրենց միջոցով» ։ Բարբերին գիրքը նվիրել է իր ամուսնուն՝ սոցիոլոգ Ստեֆանին, որի հետ գրել է գիրքը ։
Վեպի երկու պատմողները՝ Ռենեն և Պալոման, փոխարինում են միմյանց յուրաքանչյուր նոր գլխում, թեև առաջինը գերիշխում է ամբողջ ընթացքում ։ Վեպը բաղկացած է գլխավոր հերոսների «օրագրերից», իսկ վերնագրերի ոճերն ու տառատեսակները փոխվում են ընթացքում՝ ազդարարելով պատմողների կերպարային փոփոխությունը ։
Քննադատների մեծ մասը Բարբերիի պատումը համարում են էսսեիստական։ Առանձին գլուխները ավելի շատ նման են էսսեների, քան գեղարվեստական ոճի ։
Թեմաներ
Բարբերին վեպի մեջ ներառել է մի քանի թեմաներ։ Շատ են հղումներ կատարվում փիլիսոփայությանը։ Բարբերին խոստովանում է, որ մասնակցել է «փիլիսոփայության երկար, ձանձրալի դասընթացների» և մեկնաբանում է. «Ես ակնկալում էի, որ դա կօգնի ինձ ավելի լավ հասկանալ այն, ինչ ինձ շրջապատում է, բայց այդպես չստացվեց։ Գրականությունն ինձ ավելին է սովորեցրել։ Ինձ հետաքրքրում էր այն փիլիսոփայությունը, որն իրոք կարող է տեղ ունենալ մարդու կյանքում։ Ես ուզում էի լուսավորել այս գործընթացը։ Այստեղից ծնվեց փիլիսոփայությունը գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ խարսխելու ցանկությունը. դարձնել այն ֆիզիկապես ավելի իրական և նույնիսկ զվարճալի» ։
Գրքում առկա են նաև դասակարգային գիտակցության և բախման թեմաներ։ Վեպի դիրքորոշումը ֆրանսիական դասակարգային խտրականության և կեղծավորության դեմ քննադատները մեկնաբանել են որպես բավականին արմատական, չնայած որոշ ֆրանսիացի քննադատներ նշել են, որ դա վեպը դարձնում է սոցիալական կարծրատիպերի ոչ նուրբ երգիծանք ։ Վեպում կան նաև գրական ակնարկներ՝ հղումներ կոմիքսներին, ֆիլմերին, երաժշտությանը և նկարներին ։
Հրատարակություն
«Ոզնու նրբագեղությունը» գիրքն առաջին անգամ լույս է տեսել 2006 թվականի օգոստոսին L'élégance du hérisson վերնագրով ֆրանսիական առաջատար հրատարակչության` Éditions Gallimard-ի կողմից ։ Վեպի նախնական տպաքանակը 4000 օրինակ էր, սակայն հաջորդ տարի տպվել է ավելի քան մեկ միլիոն օրինակ ։ 2007 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Éditions Gallimard-ը լույս է ընծայել վեպի հիսուներորդ վերահրատարակությունը ։
France Voice ծրագիրը օգնություն է տրամադրել Gallimard-ին վեպն այլ լեզուներով թարգմանելու և Ֆրանսիայից դուրս հրապարակման հարցում։ PEN ամերիկյան կենտրոնի հետ համագործակցությամբ French Voice-ը ամեն տարի ֆինանսավորում է մինչև տասը ժամանակակից ֆրանսերեն և ֆրանկոֆոն ստեղծագործությունների թարգմանությունն ու հրատարակումը։ «Ոզնու նրբագեղությունը» 2005 թվականից 2008 թվականներին կազմակերպության կողմից ընտրված 30 աշխատանքներից մեկն էր ։
Վեպի թարգմանության իրավունքները վաճառվել են 31 երկրներում, և այն թարգմանվել է կես տասնյակ լեզուներով ։ Գրող Էլիսոն Անդերսոնը թարգմանել է «Ոզնու նրբագեղությունը» անգլերեն որպես «The Elegance of the Hedgehog» և այս տարբերակը լույս է տեսել 2008 թվականի սեպտեմբերին Europa Editions-ի կողմից։ Միացյալ Թագավորությունում իրավունքները գնել է Gallic Books հրատարակչությունը, որը մասնագիտացած է ֆրանսերեն թարգմանությունների մեջ ։
Հայաստանում գրքի թարգմանության իրավունքը ձեռք է բերել «Զանգակ» հրատարակչությունը` թարգմանելով այն 2022 թվականին ։
Ընդունելություն
«Ոզնու նրբագեղությունը» գիրքը քննադատները և մամուլը դիտարկել են որպես հրատարակչական ֆենոմեն  ։ Վեպի լույս ընծայումից հետո այն զգալի աջակցություն է ստացել գրավաճառների կողմից ։ Վեպը Բարբերիին արժանացրել է 2007 թվականի Ֆրանսիական գրավաճառների մրցանակի , 2007 թվականին արժանացել է Brive-la-Gaillarde Reader's Prize-ի և  Ֆրանսիայում Prix du Rotary International-ի կողմից ։ «Ոզնու նրբագեղությունը»  էկրանավորվել է Le hérisson (2009) ֆիլմում  ։
Վեպը դարձել է բեսթսելեր Ֆրանսիայում ` ունենալով 1,2 միլիոն օրինակի վաճառք ։ Այն տպագրվելուց հետո 102 շաբաթ շարունակ մնացել երկրի ամենավաճառվողների ցանկում, ավելի երկար, քան ամերիկացի վիպասան Դեն Բրաունի ամենավաճառվող գրքերը ։ Գրախոս Վիվ Գրոսկոպի կարծիքով՝ վեպի փիլիսոփայական տարրը մասամբ բացատրում է նրա գրավչությունը Ֆրանսիայում, որտեղ փիլիսոփայությունը մնում է առանցքային հարց ։ Անդերսոնը համաձայնվել է՝ մեկնաբանելով, որ վեպը հայտնի է դարձել Ֆրանսիայում, քանի որ «այն պատմություն է, որտեղ մարդկանց հաջողվում է հաղթահարել իրենց դասակարգային պատնեշները» ։ Վեպը ջերմ արձագանքի է արժանացել նաև Կորեայում , իսկ Իտալիայում վաճառվել է ավելի քան 400,000 օրինակով ։ Վեպի լույս ընծայումն օգնել է մեծացնել Բարբերիի առաջին վեպի՝ Une Gourmandise-ի վաճառքը ։
Միացյալ Թագավորությունում վեպի հրապարակումից մեկ շաբաթ անց The Guardian-ը հոդված է հրապարակել անգլերենով հրատարակված ֆրանսիական բեսթսելլերների մասին՝ կենտրոնանալով «Ոզնու նրբագեղությունը» գրքի վրա։ Այդտեղ գրող Էլիսոն Ֆլուդը պնդում էր, որ «թարգմանվող գեղարվեստական գրականությունը հեշտ չէ վաճառել բրիտանացիներին, և ֆրանսիական գեղարվեստական գրականությունը, թերևս, ամենադժվարն է բոլորից» ։ Ակցիաների գնորդ Ջոնաթան Ռուփինը կանխատեսել է, որ վեպը կպայքարի Միացյալ Թագավորությունում ընթերցողներ ձեռք բերելու համար, քանի որ ըստ նրա. «Միացյալ Թագավորության շուկայում սյուժեն այն է, ինչ մարդիկ ուզում են, ավելին, քան որևէ այլ բան», իսկ վեպի սյուժետային գիծը նրա գլխավոր կողմը չէ ։