cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էնդորի կախարդուհին
Հրեական օրենք
Այս օրենքների խախտման դեպքում հրեական օրենսդրությունը մահապատժի էր ենթարկում քարերով հարվածների միջոցով. ՛՛ Կին թե տղամարդ, եթե նրանք կանչեն մահացածների կամ մոգություն անեն, թող մահապատժի ենթարկվեն, քարկոծվեն, նրանց արյունը իրենց վրա թող լինի՛՛ (Ղևտ. 20:27): Սաուլը Սամուիլի մահից հետո ինքն էր աքսորել բոլոչ կախարդներին և գուշակներին երկրից, բայց ինչպես նշվում է, նա կախարդանք էր փնտրում ՛՛ոչ լիովին համոզված լինելով դրա ունայնության մեջ, և թերևս ոչ այնքան կորնական դրդապատճառներից, ինչքան որ իր հմայքի վախից՛՛ : <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Այնուամենայնիվ աստվածաշնչյան պատմությունը Էնդորի կախարդի մասին ցույց է տալիս, որ նեկրոմանիան (մահացածների հետ կապը, և նրանցից խորհուրդ հարցնելը) հին Իսրայելում տեղի էր ունենում անկախ ամեն ինչից։ Այն հայտնի էր նաև այլ սեմական կրոների (օրինակ, ՛՛Գիլգամեշի մասին էպոս՛՛-ի մեջ պատմում է Գիլգամաշեի կողմից իր մահացած ընկերոջ Էնկիդուին կանչելու մասին)։ Անգլիացի կրոնաբան և պատմաբան Ջեյմս Ֆրեզերը իր ՛՛Հին Կտակարանում բանահյուսության՛՛ մեջ գրում է.
՛՛Ինչքան խորն է այն արմատավորվել ժողովրդի սովորույթների ու կրոնի մեջ, երևում է Սաուլի գործողություններից, իր մեծ վշտի ժամանակ, դիմեց նեկրոմաների օգնությանը, որոնց նա առաջ իր ուրախության ժամանակ դատապարտեց աքսորի։ Նրա օրինակը տիպիկ է, քանի որ բացահայտում է ժողովրդի հեթանոսության վերադառնալու միտումը՛՛ :
Հրեա աստվածաբանները
Դավիդ Կիմխին (ՌաԴաԿ) գրում է, որ եթե Սամուիլը ողջ լիներ, Սաուլը չէր գնա հոգիներ կանչող կնոջ մոտ, և չէր անի այնպիսի բան, որը հետո մեծ մեղք կլիներ իր համար։ Նշում են նաև, որ Սաուլը հրամայել է գտնել հենց կին կախարդ, ոչ թե տղամարդ, այն պատճառով, որ այդպիսի գործերով ավելի հաճախ զբաղվում են կանայք(որը, մեկնաբանները կապում են իրենց թեթևամտության հետ)։ Չնայած, աստվածաշնչյան տեքստը ասում է, որ Սաուլի այցը կախարդուհու մոտ գիշերն է եղել, այնուամենայնիվ, մտածելով, որ անպարկեշտ է, որ թագավորը իր շրջապատով գիշերը այցելի կնոջը, մտածողները գրում են՝ ՛՛այս կնոջ համար դեռ լույս էր, ուղղակի նրանց աչքերը մութ էին՛՛։
Աստվածաշնչում օգտագործված ՛՛կեսեմ՛՛ (կախարդություն)բառը հասկացվում է, որպես կախարդական գործողությունների լայն շրջանակի ընդհանուր անվանում, այդ պատչառով, մեկնաբանները նշում են, որ կախարդելը պետք է, հենց միայն մահացածներին կանչելու համար ։
" Նա չի գնում պարզապես հարցնելու ՛՛տարբեր ատյաններ՛՛, նա իսկապես գտնվում է սարսափելի շփոթվածության մեջ։ Նրանից հետո, երբ նա չստացավ պատախան Ամենակարողից, նա գնաց կախարդի մոտ, և հիմա նա դա ատելությամբ չի անում, այլ կարծես թե, մի կին գտնվում է սիրեցյալի գրկում, և կապնվում է նրան։ Սա սառը գլխով դատված սովորական հանցագործություն չէ, որից ուրիշ ելք չկա։ Նրան ավելի շատ սաևսափեցնում է մոտեցող մութ անորոշությունը։ Սա նրա համար անսովոր է, որովհետև մենք գիտենք, որ նույնիսկ էշերի մասին, նա հարցնում է առաջին սերնդի մարգարեներին ։ Կախարդուհին իր մոտ եկող տղամարդու մեջ ճանաչեց Իսրայելի թագավորին, որովհետև հոգին եկավ ոտքերը հողի վրա դրված (այսինքն հողից դուրս եկավ), ինչը ցույց էր տալիս հարգանքի նշան եկվորին։ Ոգու խոսքը, թե թագավորը ՛՛անհանգստացրեց ինձ՛՛ մեկնաբանվում են, որպես Սամուիլին ստիպեղաբար կանչելու ցուցում։ Միաժամանակ ներկայացվում է միդրաշի մի հատված, որտեղ այս բառերը հասկացվում են, որպես մարգարեի վախը- ՛՛Ես վախ զգացի, մտածելով, որ եկել է Դատի օրը և ինձ դատարան են կանչում՛՛։ Նշվում է նաև, որ Սաուլը Սամուիլին չասեց, որ ուրիմների միջոցով դիմել է Աստծուն, քանի որ ամաչում էր, որ ավերել է Նոմվան (մարգարեների քաղաք)։Միդրաշներից մեկը ասում է, որ ամոթի զգացումի պատճառով Սաուլին ներվել է քաղաքի ավերումը և հոգևորականների սպանումը։
Հոգու հայտնվելու և նրա մարգարեության մասին իսկությունը կասկածի չէր ենթարկվում. ՛՛Նրա մարգարեությունը Աշեմի ճշմարիտ ուղերձ էր, այլ ոչ թե կախարդանքի արդյունք։ Սամուիլը մյուս բոլոր մարգարեներից առավել է նրանով, որ միայն նա է ստացել մարգարեություն իր մահից հետո՛՛: Մարգարեության վերաբերյալ, որը տրված է Սամուիլի ոգուց Սաուլին, Տարգում Յոնատանան ցույց է տալիս. դա նշանակում էր, որ ՛՛Աստծո խոսքը քեզնից անցել է և տրվել է օգնություն նրան, ում հետ դու թշնամություն ես անում՛՛: Ռաշան սա մեկնաբանում է ավելի քննադատող ձևով, որ Աստված ատում է Սաուլին ։ Սամուիլի մարգարեությունը նրա մասին, որ Սաուլը որդիների հետ վաղը կլինի նրա հետ, Իոհանան բար Նապահան հասկանում է, ինչպես ՛՛Ինձ հետ միևնույն տեղը՛՛, այսինքն Գան Էդենում (Դրախտում)։ Իսկ Սաուլի կռիվ գնալը և նրա մահը հասկացվում է, որպես գործողություն, ուղղված նրան, որպեսզի ստանա իր ճակատագրի մի մասը մարգարե Սամուիլի հետ ։ <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Ինչ վերաբերում է ցուցադրությանը, Բեն Գերշոմը գրում է, որ կախարդուհին տեսնում էր իր կանչած ոգուն, բայց չէր լսում նրան, իսկ Սաուլը, ընդհակառակ, լսում էր, բայց չէր տեսնում նրան (սրանով բացատրվում է, այն, որ Սաուլը խնդրում է կախարդուհուն նկարագրոլ ոգուն, բայց խոսակցությունը վարում է ինքնուրույն)։ Սամուլիլ ոգու ճշմարտացիությունը հիմնավորելու համար գաոններ ռավ Սաադիյան և ռավ Այը գրում են.
՛՛ Ինչպե՞ս կարող էր այդ կինը իմանալ ապագան կամ կենդանացնել մահացածին կախարդանքի միջոցով։ Այդ Արարաիչն էր կենդանացնել Սամուիլին, որ տեղեկացնի ամեն ինչ Սաուլին, ինչ որ կպատահի նրա հետ։ Կինը, ոչինչ չիմանալով այդ մասին, ինքն էլ վախեցավ՛՛ : Այնուամենայնիվ, ՌաԴակը, հիմնվելով Հոֆնի որդի Սամուիլի կարծիքի վրա, կարծում էր, որ ոչ մի բան տեղի չէր ունեցել, և կախարդուհին միայն օգտվելով սաուլի բարդ հոգեբանական վիճակից և իրեն հայտնի փաստերից, որպեսզի իր համար սովորկան դարձած ստախոսությամբ (երկրորդ մարդու օգտագործումը, որը նստած է թաքուն մի տեղ և պատասխանում է հարցերին ցածր ձայնով) թագավորի համար ստեղծի իր ուզած երկխոսությունը մահացած մարգարեի հետ։
Հրեա աստվածաբանները մատնանշում են, որ տեսնելով թագավորի շփոթվածությունը և հոգեկան ճնշումները, նա բարեգութ գտնվեց նրա նկատմամբ, հաց հյուրասիրելով թագավորին։ Նաև նշում են, որ միդրաշներից մեկը տեղեկացնում է, որ նա ոչ միայն մորթեց հորթին, այլ դա նրա ընծան էր կուռքերին, և Սաուլը անյքան էր ընկած, որ կերավ կուռքեին զոհաբերած միսը ։
Քրիստոնյա աստվածաբաններ
" Մի խոսքով, սուրբ ոգուն (չասենք նույնիսկ մարգարեին) սատանայի միջոցով կանչել հնարավոր չէր։ Մենք գիտենք, որ սատանան կարող էր կերպարանափոխվել լույսի հրեշտակի (չասենք նույնիսկ մարդու մաիսն), և, վերջապես, ներկայանալ նույնիսկ որպես Աստված, խաբելու համար ստեղծելով գերբնական նշաններ(եթե այդպես հնարավոր է)։ Միայն, հնարավոր է, նա չէր շտապում ներկայացնել իրեն աստծո մարգարե, հատկապես Սաուլի առաջ, ում մեջ նա արդեն մտել էր" <div class="ts-Конец_цитаты-source"> Այնուամենայնիվ, Տերտուղիանոսի կողմից վերագրված պոեզիայի "Հինգ գիրք Մարկիոնի դեմ" մեջ պարունակում է  Սամուիլի հայտնվելու մասին ցուցում ("մահից հետո ձեռք է բելեր մարգարեի շնորհ")։ Այս փաստը, մյուսների համեմատ, կասկածի տակ է դնում Տերտուղիանոսի հեղինակած գիրքը։
Որոգինեսի մոտ (3-րդ դար) Էնդորի կախարդուհու պատմությանը նվիրված է առանձին հոմիլիա (Homilia in I Reg. 28. 3-25)։ Նա, որպես ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, պաշտպանում է Հուստինիանոս Ֆիլիսոֆին աստվածաշնչյան բառացի մեկնաբանության մեջ։ բայց նրա կարծիքով, Սամուիլի ոգու իրական լինելը ապացուցվում է այլ մարգարեների ստեղծագործությունների մեջ։ Իսկ կախարդուհու մահացացին կանչելու հմտությունը Որոգինեսը բացատրում է նրանով, որ " ոգի կանչողների զորությունը տարածվում էր նրանց անդրաաշխարհի վրա, որովհետև մինչև Փրկչի դժոխք իջնելը, մահացածների բոլոր հոգիները՝ արդար և անարդար, միասին էին" ։ Եվստաթիոս Անտիոքացին Որոգինեսի հետ հակասության մեջ է մտել (337 թ), գրելով ամենածավալուն շարադրանքը այս թեմայի վերաբերյալ. ՛՛Ողջամիտ խոսք (Ախտորոշիչ) Օրիգենի դեմ փորոքաբանի մասին ենթադրությունների վերաբերյալ» (lat. De engastrimytho contra Origenem)՛՛: Աշխատությունը գրվել է, երբ նա Հալեպ եպիսկոպոս էր, Եվտրոպիոս Ադրիանապոլսեցի խնդրանքով, ով բավարարված չէր Որոգինեսի աշխատությունով և ուզում էր լսել Եվստաթիոսի կարծիքը Էնդորի կախարդի մաիսն ։ Եվստաթիոսը, վիճելովՈրոգինեսի հետ, ապացուցում է, որ կախարդը չէր կարող կանչել և չէր կանչել Սամուիլի ոգուն, իսկ հայտնված ոգին սատանայի հոգին էր, քանի որ մարգարեյի ոգին չէր կարող ունենալ ոչ մարմնական ձև, ոչ էլ առավել ևս հագուստ։ Հոգու կողմից արված մարգարեությունների մասին Եվստաթիոսը նշում է, որ նրանք կրկնում են այն, ինչը Սամուիլը ասում էր Սաուլին ողջ եղած ժամանակ և չէր պարունակում ոչ մի նոր բան թագավորի ճակատագրի մասին։ Եվստաթիոսը քննադաոտում էր Որոգինեսին նրա այն եզրակացության մասին, որ բոլոր ոգիները դժոխքում ենթարկվում են կախարդանքի և կարծում էր, որ նա չէր տվել նորմալ բացատրություն այն մասին, թե ինչպես է կախարդը մարգարեի ոգու նկատմամբ իշխանություն ստացել։
4-րդ դարի երկրորդ կեսում Որոգինեսի մեկնաբանություններին հետևորդներ ի հայտ եկան՝ Ապոլինարիյ Լաոդիկիյսկին և Դիոդոր Տարսկին։ Առաջինը կարծում էր, որ կախարդուհին կարողացավ կանչել Սամուիլի ոգուն բացառապես Աստծո միջնորդությամբ, քանի որ միայն Աստված կարող էր նրան տալ իշխանություն մարգարեի ոգու վրա։ Դիոդորը, պաշտպանելով Որոգինեսին, վեճի մեջ է մտնում Եվստաթիոսի հետ և կարծում է, որ նրա մակնաբանությունները պարունակում են անուշադիր վերաբերմունք Սուրբ Գրության նկատմամբ, քանի որ 1.Թագ.28:13- մեջ հայտնված ոգու մասին ասվում է. ՛՛կարծես թե տեսնում եմ աստված, որ հողից է դուրս գալիս՛՛, իսկ այդպիսի բան սատանայի առաջ ասելը հայհոյանք կլիներ Աստծո դեմ։ Դիոդորը համոզված էր, որ Սաուլին հենց մարգարեի ոգին էր հայտնվել, բայց կախարդուհին չէր կարող կանչել նրան, իր կամքին հակառակ, իսկ դա նշանակում է, որ նա չի կանչել ոգուն, այլ միայն տեսել է, թե ինչպես է Սամուիլը հայտնվել Սաուլի առաջ։ Որոգինեսին իր աջակցությունը բացահայտ չարտահայտելով, Սամուիլի ոգու հայտնվելու հավաստիության մասին գրում է Հոան Զլատոուստը։ Նա այս պատմությունը համատեղում է այն պատմության հետ, թե ինչպես հեթանող քահանա փղշտացիները կարողացան ուղտի տապանակի օգնությամբ, որը բերվել էր Իսրայելից, պարզել ժանտախտի պատճառը (1 թագ. 6:2-9): Զլատոուստը գրում է, որ ՛՛Աստված իր խոնարհումով, իրեն անարժան չհամարեց, դիմելովմոգերի կարծիքին, գործի դնել նրանց կարծիքը և արդարացնել նրանց խոսքերը գործողություններով՛՛ իսկ հետո ավելացնում է.
՛՛այն, ինչ հայտնի է փորոքավարի մասին (1 Թագ. 28) տեղի է ունեցել նույն Աստվածային նախախնամության համաձայն ...՛՛
Էնդորի կախարդուհու պատմությունը դիտարկել է Գրիգորի Նիսկին (335-394) իր ՛՛Փորոքաբանի մասին։ Նամակ Եպիսկոպոս Թեոդոսին՛՛ շարադրանքի մեջ։ Նա կրկնում է Եվստաթիոս Անտիոքացու թեզերը, բայց չի հիշատակում ո՛չ նրա անունը. ո՛չ նրա պատմությունը ։ Եկեղեցական Գիրգորին գրում է. ՛՛Մեզանից ոմանք, ովքեր նախկինում էին ապրում, գոհ էին ճանաչել Սամուիլի հոգու իրական մարտահրավերը մի կախարդի կողմից, և իրենց այս առաջարկն արդարացնելու համար նրանք ներկայացնում են մի այսպիսի ապացույց. Տեր, որ, քանի որ դա հաճելի էր Նրան, Սաուլը մաքրեց մարդկանց կախարդանքից, մինչև փորոքախոսների կողմից կատարվող մարդկանց խաբեությունը, և, հետևաբար, Մարգարեն վրդովված էր, որ Տիրոջը հաճելի չէր հաշտվել վտարանդիների հետ։ Ահա թե ինչու, ասում են, Աստված թույլ տվեց, որ մարգարեի հոգին կանչվի նման կախարդությամբ, և Սամուիլը տեսավ, որ նա անարդարացիորեն բարեխոսեց Սաուլի համար Աստծո առջև՝ փորոքաբանների թշնամին անվանելով նրան, ով խնդրում էր վերադարձնել իրենց Սամուիլի հոգին կախարդությամբ՛՛:
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
.Մեզնից առաջ ապրողները գոհունակությաբ են ընդունել Սամուիլի ոգու կանչելը կախարդուհու կողմից, և իրենց այս առաջարկի արդարացման համար նրանք ներկայացնում են այսպիսի որոշակի ապացույց. Սամուիլը վշտացած էր Սաուլի մերժման համար և միշտ պատկերացնում էր Տիրոջը, որ, քանի որ դա հաճելի է իրեն, Սաուլը մաքրում է մարդկանց մոգությունից, փորոքաբանների կողմից խաբեությունից, և այդ պատճառով Մարգարեն վրդովվում էր, որ դա հաճելի չէ Տիրոջը հաշտվել վտարվածի հետ։ Այդ պատճառով էլ, ասում են, որ Աստված թույլ տվեց, որ մարգարեի հոգին կանչվի նման կախարդությամբ, և Սամուիլը տեսավ, որ նա անարդարացիորեն բարեխոսեց Սաուլի համար Աստծո առջև՝ փորոքաբանների թշնամուն անվանելով հենց նրան, ով մոգությամբ խնդրեց վերադարձնել իրենց Սամուիլի հոգին։ Սամուիլի հայտնվելու կեղծ լինելու փաստը նա հիմնավորում է հարուստի և Ղազարի մասին ավետարան ական առակում, որտեղ մեղավորների և արդարների հոգիների մասին ասվում է.- ՛՛մեր և ձեր միջև մի մեծ անդունդ է, այդ պատճառով այստեղից այդտեղ գնալ ցանկացողները չեն կարող դա անել, ինչպես չեն կարող գալ այդտեղից այստեղ՛՛: Այդ պատճառով Գրիգորին համաձայն չէր նրա հետ, որ մարգարե Սամուիլը, իր սրբությամբ հայտնի, ՛՛կամա թե ակամա անցել է այս անդունդը, որը անհարմարորեն անցանելի է ամբարիշտների համար՛՛: Նաև նա շեշտում է, որ տեսիլքի կեղծ լինելը ապացուցվում է ոգու մարգարեությամբ, որ Սաուլը որդիների հետ վաղը նրա մոտ կլինի։ Գրիգորիի կարծիքով, Սամուիլը չէր կարող ասել, որ մահից հետո Սաուլը՝ ՛՛յուրաքանչյուր արարքում մեղավորը՛՛, իր կողքին կլինի, բայց սատանան, ընդհակառակ, այս բառերով կասեր ճիշտըթագավորի մահվան ճակատագրի մասին։<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> 5-րդ դարում Որոգինեսի մեկնաբանությունը Սաուլի ստացած մարգարեության ճշմարտացիության առումով շարունակեց Թեոդորետ Կյուրոսացին (Անտիոքի աստվածաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ, որի մի շարք գրքեր Հինգերորդ տիեզերական ժողովում դատապարտվեցին որպես հերետիկոսություն). Նա հավատում էր, որ հրեշտակը Աստծո կամքով վերցրեց Սամուիլի կերպարանքը և մարգարեացավ Սաուլին։ Միևնույն ժամանակ, նա հերքեց հանգուցյալ Սամուիլ մարգարեի ոգու հայտնվելու բուն հնարավորությունը.
Մյուսներն ասում են, որ կախարդուհին իսկապես կանչել է Սամուիլին։ Իսկ մյուսները հերքեցին այս կարծիքը և կարծում են, որ մարդկանց դև գայթակղիչը ցույց է տվել Սամուիլի կերպարը... Իսկ առաջին կարծիքը ես ճանաչում եմ որպես սրբապղծություն և չար։ Որովհետև ես չեմ հավատում, որ նրանք, ովքեր կանչում են մահացածներին, կարող են ոչնչացնել որևէ մեկի հոգին, և ոչ միայն մարգարեի, և այդպիսի մարգարեի հոգին։ Պարզ է, որ հոգիներն ինչ-որ այլ վայրում են՝ սպասում են մարմինների հարությանը։ Հետևաբար, շատ չար է հավատալ, որ փորոքաբաններըն ունեն այդպիսի ուժ։ Մեկ այլ կարծիք ավելի շատ հիմարություն է ցույց տալիս, քան ամբարշտություն։
Արվեստում
Սաուլի մասին միջնադարյան պիեսներում Էնդորի կախարդուհին չի հիշատակվում, հնարավոր է, որովհետև եկեղեցին հալածում էր վհուկների նկատմամբ հավատը՝ որպես հեթանոսության դրսևորում։ Իրադրությունը փոխվում է 16-րդ դարում, երբ ամբող Եվրոպայով սկսվեց մեծ թափով հավատ տարածվել նրանց նկատմամբ։ Հին միջնադարյան և Նոր ժամանակաշրջանի ստեղծագործությոններում Սաուլը ճանաչվում էր, որպես մեղավոր, որին Աստված պատժում է, իսկ Էնդորի կախարդուհին ավանդաբար համարվում էր չար կախարդ.
Բարոկկոյի դարաշրջանում Սաուլը համարվում է տիրան, որը ոչ միայն վիրավոել է Աստծուն, այլ նաև իր ժողովրդին ողբերգության է մատնել։
Լուսավորության դարաշրջանում շեշտը դրվում է հոգևորականների քննադատությանը (քահանայապետերը որպես փոխաբերություն են ծառայում կաթոլիկ առաջնորդների համար), կախարդուհին հայտնվում է որպես մութ սնահավատության օրինակ.
Կախարդուհին որոշ ժամանակով անհետանում է Սաուլի մասին հետագա շրջանի ստեղծագործություններից. Վիտորիո Ալֆիերի (1784), Կարլ Գուցկով (1839), Գ. Ֆիշեր (1862)։ Նա վերադառնում է միայն ռոմանտիզմի դարաշրջանում.
20-րդ դարում գրողները, Սաուլի կերպարը օգտագործելով, հիշատակել են կախարդուհուն հետևյալ ստեղծագործություններում.
Կինոյում Էնդորի կախարդուհին դարձել է ՛՛Իմ կինը կախարդեց ինձ՛՛ սերիալում Էնդորայի նախատիպը 1964-1972 թթ., մարմնավորել է իսպանացի Ա. Մուրհեդը), մասամբ՝ Չարալը «Եվոկս։ Ճակատամարտ Էնդորի համար» ֆիլմում (1985, իսպանացու դերը. Շ. Ֆիլիպս).
Գրականություն
Կատեգորիա:Վհուկներ Կատեգորիա:Սամուիլի գիրքը Կատեգորիա:Թագավորությունների գիրք Կատեգորիա:Կախարդուհիներ
Դիտաբլուր
Դիտաբլուր, բլուր Հայաստանի Կոտայքի և Արարատի մարզերի սահմանագլխին, Գառնի գյուղից 6 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրություն 1265 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռնագրություն Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռնագրություն
Դավիթ Խոճոլավա
Դավիթ Խոճոլավա (დავით ხოჭოლავა; ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս ուկրաինական «Չերնոմորեցում» որպես պաշտպան ։
Ակումբային
Վրաստանում խաղացել է «Սասկո», «Մետալուրգ», «Սիոնի», «Դինամո (Թբիլիսի)», «Կոլխեթի-1913» և «Շուկուրա» ակումբներում։ Բարձրագույն դիվիզիոնում անցկացրել է 19 խաղ, Եվրոգավաում՝ 3 :
2015 թվականի հուլիսին կնքել է երկամյա պայմանագիր ուկրաինական «Չերնոմորեց» ակումբի հետ ։ Նույն թվականի հուլիսի 18-ին անցկացրել է իր դեբյուտային խաղը՝ մասնակցելով «Չերնոմորեց» - «Մորյակ» խաղին։ Թիմը կարողացել է հաղթել և դուրս գալ հաջորդ փուլ, որտեղ պետք է խաղային «Օլիմպիկ» ակումբի հետ, իսկ Դավիթը կարողացել է ընդգրկվել մեկնարկային կազմում ։
Ազգային հավաքականում
2016 թվականի օգոստոսին Խոճոլավա հրավեր ստացավ Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Դինամո Թբիլիսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական Կատեգորիա:Վրացի մարզիկներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Պոլկովոե (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Պոլկովոե գյուղում բնակվում էր 163 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Քերսիֆրոնես
Քերսիֆրոնես ( մոտավորապես մ.թ.ա. 6-րդ դար)՝ հույն ճարտարապետ։ Նախագծել է Արտեմիսի մարմարե տաճարը, որը գտնվում է Փոքր Ասիայի Եփեսոս քաղաքում։ Այն կառուցվել է մ.թ.ա. 550 թ-ին։ Տաճարի բնօրինակը ավերվել է 7-րդ դարում և միայն 550 թ-ին Քերսոֆրոնեսը և նրա որդի Մեթագենեսը սկսեցին կառուցել նոր տաճար՝ Արտեմիսի տաճարը։ Տաճարը համարվում է աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը։ Այն հրդեհվել է Հերոստրատեսի կողմից և 25 տարի անց նորից վերակառուցվել է ։
Արտաքին հղումներ
•William Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870: "Chersiphron"
Կատեգորիա:Հին հույն ճարտարապետներ
Թարգմանչաց շարժում
Թարգմանչաց շարժում, հայ գրերի գյուտից հետո սկզբնավորված շարժում, որի խնդիրն էր՝ նախ հայերեն թարգմանել Աստվածաշունչը, հայացնել եկեղեցական ծեսը, ապա հայալեզու քրիստոնեական գրականություն տարածելու, հայոց դպրություն սկզբնավորելու միջոցով նպաստել Հայաստանի հոգևոր վերածննդին, կրոնամշակութային, ինչպես նաև գաղափարաքաղաքական անկախության հաստատմանը։
Առաջին փուլ
Թարգմանչաց շարժման առաջին փուլն ընդգրկում է 5-րդ դարի առաջին կեսը, 2-րդ շրջանը կապված է հունական դպրոցի գործունեության հետ (5-րդ դարի կես-7-րդ դարի սկիզբ)։ «Թարգմանիչ» են անվանվել հայ գրերի գյուտի հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի և Հայոց կաթողիկոս Սահակ Ա Պարթևի շուրջ համախմբված 100 սաներին, որոնք անմիջականորեն աշակերտել են նրանց` չհաշված «կրտսեր թարգմանիչներին», հիմնականում՝ աշակերտների աշակերտներին։ Թարգմանիչ նշանակել է նաև մեկնիչ, մեկնող, Աստվածաշնչի այս կամ այն դրույթը բացատրող։
Առաջին թարգմանիչներից հանվանե հայտնի են մոտ երեսունը, իսկ Տոնացույց են մտել երեքը՝ 5-րդ դարի պատմիչ Եղիշեն, Մովսես Քերթողը և Դավիթ Անհաղթը։ Հայ եկեղեցին «սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոց» անվան ներքո տոնում է վեց թարգմանիչների հիշատակը՝ Մեսրոպ Մաշտոցի գլխավորությամբ։ Այս վեցյակի մեջ են նաև Գրիգոր Նարեկացին և Ներսես Շնորհալին։ Հայ գրերի գյուտով (405) սկզբնավորված թարգմանչաց շարժումը դարերի ընթացքում համալրվել է նորանոր անուններով և թարգմանական արժեքավոր գործերով։
Հայ քրիստոնեական միտքը, ելնելով Սուրբ Գրքից, թարգմանությունը համարել է Սուրբ Հոգու շնորհներից («Մեկին Հոգուց տրված է իմաստության խոսք,... մյուսին՝ բժշկումների շնորհ՝ նույն Հոգով, ...մյուսին՝ լեզուների թարգմանության շնորհ», Ա Կորնթ. 12.8–10)։ Մեսրոպ Մաշտոց-Սահակ Ա Պարթև-Վռամշապուհ արքա եռյակի առաջին նպատակն էր իրականացնել Սուրբ Գրքի թարգմանությունը։ Սահակ Ա Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի անմիջական առաջնորդությամբ կատարված այդ թարգմանությամբ լուծվել են մի շարք խնդիրներ․
Թարգմանչական առաջին խումբը` հանձինս Մեսրոպ Մաշտոցի, Սահակ Ա Պարթևի և այլոց, նախապես թարգմանել է Աստվածաշունչը։ Երկրորդ խումբը` Հովսեփ Պաղնացի, Հովհան Եկեղեցացի, Ղևոնդ Վանանդեցի և մյուսներ, իրենց ուսուցիչների հետ միասին փաստորեն կատարել է Աստվածաշնչի երկրորդ թարգմանությունը՝ համեմատությամբ հունարեն Յոթանասնից թարգմանության։
Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը, որը համարվում է «թարգմանությունների թագուհի», վիթխարի դեր է խաղացել հայերենը համազգային եկեղեցական և գրական լեզվի վերածելու գործում, նպաստել ողջ Հայաստանի հոգևոր մշակութային զարթոնքին։ Սակայն Աստվածաշնչի բազմաշերտ ու բազմանշանակ տեքստերը հստակորեն, ուղիղ դավանանքով մեկնաբանելու, ինչպես նաև ծայր առած աղանդավորական շարժումներին ի պատասխան՝ սուրբգրային իմաստներն անխաթար ու ամբողջական պահելու համար հարկավոր էր նաև հայերեն թարգմանել ողջ ուղղադավան-եկեղեցական ու հայրախոսաստվածաբանական գրականությունը։
Առաջին թարգմանություններ և թարգմանիչներ
5-րդ դարի առաջին կեսին կատարված թարգմանությունները խմբավորվում են ըստ հետևյալ բաժինների.
Հայ գրերի գյուտից մինչև 440-ական թվականները հիմնականում թարգմանվել են.
5-րդ դարի առաջին կեսին են թարգմանվել նաև անվավեր կամ պարականոն ճանաչված բնագրեր` «Պիղատոսի նամակը Տիբերիոս կայսերը», «Եդեսիա քաղաքի թագավոր Աբգարի նամակը», «Հակոբի ուղերձը Կոնդրատիոսին», «Քրիստոս Պոնտիոս Պիղատոսի առջև», «Առաքյալների վարդապետությունը» (միայն «Աբգարի նամակը»՝ ասորերենից, մնացյալները՝ հունարենից)։
Թարգմանվել են նաև բազմաթիվ վկայաբանություններ և վարքագրություններ՝ և՛ հունարենից, և՛ ասորերենից։ Ողջ թարգմանական գրականությունը հիմքեր է ստեղծել հայ ինքնուրույն՝ մեկնողական, աստվածաբանական-դավանական, իմաստասիրական, պատմական և այլաբնույթ գրականության ստեղծման համար՝ Գրիգոր Ա Լուսավորչի (կամ նրան վերագրվող) «Հաճախապատում ճառերը», Ագաթանգեղոսի «Հայոց պատմությունը», Կորյունի «Վարք Մաշտոցի»-ն, Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոցը», Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը» և այլ երկեր։ Հայալեզու թարգմանական գրականությունը չեզոքացրել է հունարենի և ասորերենի գերիշխանությունը, թուլացրել հունական և ասորական եկեղեցիների ազդեցությունը, իսկ միջնորդավորված կերպով՝ նաև այդ եկեղեցիների թիկունքին կանգնած տերությունների գաղափարաքաղաքական նկրտումները։
Թարգմանված աշխարհիկ գիտական երկեր
Կրոնադավանական երկերից զատ հայ աստվածաբան-իմաստասիրական միտքն անհրաժեշտաբար անդրադարձել է նաև աշխարհիկ գիտական երկերի թարգմանությանը։ Դրա համար անհրաժեշտ էր ընդլայնել գրաբարի բառապաշարը՝ լեզվաոճական և գիտական, փիլիոսոփայական եզրաբանության հայացման ճանապարհով։ Այս ասպարեզում կարևոր գործ է կատարել հունական դպրոցը (5-րդ դարի կեսից 8-րդ դարի սկիզբ)։ Փիլոն Ալեքսանդրացու երկերի, Իրենեոս Լուգդոնացու (2-րդ դար) և Տիմոթեոս Կուզի դավանական գրվածքների թարգմանությունից (480-ական թվական) հետո Ալեքսանդրիայում և Աթենքում ուսանած հայ թարգմանիչները մինչ Արիստոտելի բուն երկերի թարգմանությանն անցնելը կատարել են ճանաչողական նշանակություն ունեցող՝ Պորփյուրի «Ներածութիւն ստորոգութեանցն Արիստոտելի» երկի թարգմանությունը, որը հիմք է ստեղծել 490-ական թվականներին Արիստոտելի «Ստորոգութեանց» և «Յաղագս մեկնութեան» երկերի թարգմանության համար, այնուհետև` 490-500-ական թվականներին` նորպլատոնական Յամբլիխոսին (Յամբլիքոս) վերագրվող «Ստորոգութեանց» և «Յաղագս մեկնութեան» երկերը։ Ապա թարգմանվել են անտիկ մտածողության ավանդույթները պահպանող քրիստոնյա հեղինակների (Բարսեղ Կեսարացի, Գրիգոր Նյուսացի, Նեմեսիոս Եմեսացի) երկերը։
Հունական դպրոցի թարգմանիչներ
Հունական դպրոցի թարգմանիչների (հատկապես Դավիթ Անհաղթի ինքնուրույն և թարգմանական երկերի) շնորհիվ Հայաստանում տարածվել են նորպլատոնականությունը և նորպլատոնականության հայր Պլոտինոսի երկերը։ Հայ հեղինակների՝ Պետրոս Սյունեցու, Դավիթ Հարքացու, Խոսրովիկ Թարգմանչի, Անանիա Շիրակացու, Ստեփանոս Սյունեցու ինքնուրույն, ապա թարգմանական (Զենոնին վերագրվող՝ «Յաղագս բնութեան» տրակտատը, Արիստոտելի «Յաղագս աշխարհի» և «Յաղագս առաքինութեան» բնագրերը, «Սահմանք փիլիսոփայականք» փիլիսոփայական տեքստը և այլն) երկերում զգալի է Արիստոտելի, Պորփյուրի և հատկապես Դավիթ Անհաղթի գաղափարների և տերմինաբանության որոշակի ազդեցությունը։ Հայ աստվածաբան-փիլիսոփայական-մաթեմատիկական մտքի զարգացման առումով արժեքավոր են նաև Անանիա Շիրակացու (7-րդ դար) երկերը և նրան վերագրվող՝ Պապպոս Ալեքսանդրացու, Պողոս Ալեքսանդրացու և մյուսների աստղաբաշխական ու օդերևութաբանական երկերի թարգմանությունները, Ստեփանոս Սյունեցու՝ 712 թվականին թարգմանած՝ Նեմեսիոս Եմեսացու «Յաղագս բնութեան մարդոյ» և Գրիգոր Նյուսացու «Յաղագս մարդոյ կազմութեան» աստվածաբանական, բնափիլիսոփայական, մարդակազմական երկերը, նույն՝ Ստեփանոս Սյունեցու՝ Դավիթ Հյուպատի աշխատակցությամբ թարգմանած Դիոնիսիոս Արիոպագացու «Յաղագս երկնային քահանայապետութեան», «Յաղագս եկեղեցական քահանայապետութեան», «Յաղագս աստվածայնոց անուանց», «Յաղագս խորհրդական աստուածաբանութեան» երկերն ու 10 թղթերը։
Թարգմանչաց շարժման ավանդույթների շարունակումը հետագայում
Թարգմանչաց շարժման ավանդույթները շարունակվել են նաև հետագա դարերում (Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի), բայց նոր թափ են ստացել հատկապես 14-րդ դարում, լատին միարարների և նրանց հայ հետևորդների շնորհիվ։ Քռնայի և Ծործորի դպրոցներում լատիներենից թարգմանվել են Թովմա Աքվինացու, Բոնավենտուրայի, Ժիլբեր Պոռետացու, Ալբերտ Մեծի, Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու, Պետրոս Արագոնացու և ուրիշների երկերը։
Թեև միարարների նպատակն էր հիմնավորել կաթոլիկության առավելությունը, նրանց գործունեությունը մեծապես նպաստել է եվրոպական քրիստոնեական մտքի նվաճումների յուրացմանը, որը հմտորեն իրագործել են Հայ եկեղեցու վարդապետներն ու գաղափարախոսները` հակադրվելով հենց նրանց` միարարներին։ 17-րդ դարում, հոգևոր մշակույթի աշխուժացմանը զուգընթաց, վերականգնվել են Թարգմանչաց շարժման ավանդույթները։ Թարգմանչաց շարժումն առհասարակ, իր սկզբնավորումից ի վեր, խթանել է լուսավորականության, կրթության, գիտության, լեզվաշինության և նոր գաղափարների զարգացումը։
Թարգմանչաց շարժման նշանակությունը
Հին հայկական թարգմանությունների շնորհիվ պահպանվել են համաշխարհային մշակույթի և գիտության բազմաթիվ հուշարձաններ, քանի որ դրանցից շատերի բնագրերը կորսվել են։
Հայ եկեղեցին սահմանել է «Սրբոց թարգմանչաց» տոնը, որը նշվում է Բուն Բարեկենդանին նախորդող կիրակիից առաջ՝ շաբաթ օրը, տոնվում է սուրբ Սահակ Ա Պարթևի հիշատակը, իսկ հունիսի վերջին կամ հուլիսի սկզբին նշվում է Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Ա Պարթևի տոնը՝ Օշականում («Սրբոց թարգմանչացն մերոյ Սահակայ եւ Մեսրովբայ»), հոկտեմբերին՝ Մեսրոպ Մաշտոցի և իր աշակերտ-թարգմանիչների տոնը («Սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոյ՝ Մեսրովբայ, Եղիշեի, Մովսիսի Քերթողին, Դաւթի Անհաղթ փիլիսոփային, Գրիգորի Նարեկացւոյն եւ Ներսէսի Կլայեցւոյն»)։
Հայոց մեջ տարածված են Սուրբ Թարգմանչաց անունով վանքեր, եկեղեցիներ, կրթական կենտրոններ (ճեմարաններ, վարժարաններ և այլն)։ Հայաստանի գրողների միության նախաձեռնությամբ 1979 թվականից երկու տարին մեկ նշվում է «Թարգմանչաց տոնը»՝ որպես համաժողովրդական նշանակության իրադարձություն։
Կատեգորիա:Հայ գրականություն Կատեգորիա:Հայ գրականության ոսկեդար
«Խազինե» ազգային գեղարվեստական պատկերասրահ
«Խազինե» ազգային գեղարվեստական պատկերասրահ (ԱԳՊ) (Хәзинә» милли сәнгать галереясе), Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանի մասնաճյուղը։
Ստեղծման պատմություն
«Խազինե» ազգային գեղարվեստական պատկերասրահը բացվել է 2005 թվականին Կազանի Կրեմլի նախկին յունկերական դպրոցի շենքում, Կազանի հիմնադրման 1000-ամյակի տոնակատարության տարում, որպես Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանի կառուցվածքային ստորաբաժանում։
Ցուցադրություն
Կազանի տարածաշրջանի և Թաթարստանի արվեստը ներկայացված է Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանի հավաքածուում։ Թաթարստանի կերպարվեստի մշտական ցուցադրությունը, որտեղ ներկայացված են երկու հազար արվեստի գործեր Թաթարստանի կերպարվեստի պետական թանգարանից, զբաղեցնում է 2-րդ և 3-րդ հարկերի մեծ մասը, 1-ին հարկում ցուցասրահներն են։
Այստեղ կարելի է ծանոթանալ թաթարական պրոֆեսիոնալ արվեստի հիմնադիրներից մեկի՝ Բակի Ուրմանչեի ստեղծագործություններին, խորհրդային շրջանի մեծ նկարիչ Խարիս Յակուպովի ստեղծագործությունների հետ (նրա աշխատանքները ցուցադրվում են առանձին պատկերասրահում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կազանի թանգարաններ Կատեգորիա:2005 հիմնադրումներ
Այ-փի հասցեներ
Այ-փի (IP, Internet Protocol address) հասցեները թվային հասցեներ են, որոնք ցանցին միացած բոլոր համակարգիչները պետք է ունենան։ Այդ հասցեները եզակի են՝ համացանցին միացած երկու համակարգիչ չեն կարող ունենալ միանման Այ-փի հասցե։ Դա էլ հասցեները դարձնում է հնարավոր դեֆիցիտային ռեսուրս։ Այ-փի հասցեների բաշխման համակարգը կազմակերպված է ստորակարգությամբ։ «Վերևում» գտնվում է համացանցում անունների շնորհման վարչությունը (Internet Assigned Numbers Authority, IANA), որը ICANN-ի դուստր կառույցն է։ IANA-ն -փի հասցեների բլոկները բաշխում է տարածաշրջանային հինգ համացանցային մատենավարությունների միջև։ Տարածաշրջանային համացանցային մատենավարություններն, իրենց հերթին, հասցեները բաժանում են ազգային ու տեղական համացանցային մատենավարությունների միջև, իսկ դրանք Այ-փի հասցեները փոխանցում են ավելի ցածր աստիճանի, համացանցային ոչ ﬔծ ծառայություններ մատուցողներին, ընկերություններին և մասնավոր անձանց ։
IPv4-ի որոշիչ նշանն է համարվում նրա 32-բիթային հասցեն։ Յուրաքանչյուր հոստ և մարշրուտիզատոր ինտերնետում ունի IP հասցե, որը կարող է օգտագործվել ուղարկողի հասցեն և IP փաթեթների ստացողի հասցեն։ Կարևոր է նշել, որ IP հասցեն իրականում կապ չունի հոստի հետ։ Այն կապված է ցանցային ինտերֆեյսի հետ, ուստի երկու ցանցերի հետ կապված հոստը պետք է ունենա երկու IP հասցեներ։ Սակայն, գործնականում, մեծ մասը միացված է մեկ ցանցի, հետևաբար ունեն մեկ հասցե։ Մարշրուտիզատորներն ընդհակառակը, ունեն մի քանի ինտերֆեյսներ և հետևաբար մի քանի IP հասցեներ ։
Կառուցվածք
Որպեսզի ցանցի մեջ գտնվող սարքերը միմյանց «տեսնեն» և «ճանաչեն», դրանցից յուրաքանչյուրին տրվում է անհատական հասցե։ Համակարգչային սարքին տրվող անհատական հասցեն կոչվում է Այ-փի հասցե (Internet protocol Address): Այն իրենից ներկայացնում է կետերով իրարից անջատված 4 թվերի համախումբ, որոնցից յուրաքանչյուրը փոխվում է 0-255 միջավայրում։ Օրինակ` 192.168.10.1: IP հասցեի կառուցվածքից պարզ է, որ հնարավոր հասցեների թիվը մոտ 4,294,967,296 հատ է:Մինչդեռ աշխարհում գոյություն ունեցող համակարգիչները և նմանօրինակ այլ սարքերն ավելի շատ են, հետևաբար, կարող են նույն IP հասցե ունեցող մեկից ավելի սարքեր լինել, այնպես, ինչպես կան նույն անունն ունեցող տարբեր մարդիկ։ Կան երկու տեսակի հասցեներ` իրական և կեղծ։ Տեղային ցանցերի համար կիրառում են կեղծ հասցեներ, որոնք 192.168.x.x կամ 10.x.x.x տեսքի են (x-ի փոխարեն կիրառվում են թվեր)։ Տարբեր տեղային ցանցերում նույն կեղծ IP հասցեով համակարգիչներ կան։ Սրանք Համացանց մտնելու հնարավորություն չունեն։ Համակարգիչները համացանցի հետ կապ հաստատելու համար դիմակավորվում (masking) են Համացանց տրամադրող կազմակերպության` մատակարարի, համակարգիչների կողմից։ Դիմակավորվումը կատարվում է հետևյալ կերպ.
Մասնավոր IPv4 Այ-փի հասցեներ
Լոկալ ցանցերի համար կիրառվող IP հասցեները համարվում են Համացանցի մասնավոր հասցեներ.
Ներքին ցանցերի համար օգտագործվող հասցեներ.
IPv4- ի համար ցանցային նկարագրությունների ամբողջական ցանկը ներկայացված է RFC 6890-ում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համացանց
Դիտասար
Դիտասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Ամպաջուր և Խորունձոր գետերի ջրբաժանում, Մեղրաձոր գյուղից 6 կմ հյուսիս-արևելք (2432 մ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Անանյան
Անանյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Եբրայերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Դիտավանի ջուր (գետ)
Դիտավանի ջուր, գետ Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Սկիզբ է առնում Վարագի լեռների արևմտյան լանջերից և Դիտավան գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք աջից միախառնվում Աղստև գետին։ Երկարությունը՝ 10 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գետեր Կատեգորիա:Աղստև գետի վտակներ
Մամուկա Կոբախիձե
Մամուկա Կոբախիձե (მამუკა კობახიძე, ), վրացի ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս «Նեֆտեհիմիկ» ակումբում որպես պաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Մամուկան վրացական «Զեստափոնի» ակումբի սան է։ Ակումբի երիտասարդական հավաքականում անցկացրել է 70 խաղ, մասնակցել Չեմպիոնների լիգային։ Կարողացել է դառնալ Վրաստանի կրկնակի և սուպերգավաթի չեմպիոն։ 2013 թվականի ձմռանը համալրել է ռուսական «Ալանիա» ֆուտբոլային ակումբի շարքերը ։
Կարիերան ազգային հավաքականում
Պատանի տարիքում հանդես է եկել Վրաստանի պատանեկան հավաքականում։ Հետագայում սկսել է խաղալ երիտասարդական հավաքականում, որի կազմում անցկացրել է 16 խաղ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչություն
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչություն (Statistisk sentralbyrå, կրճատ գրությամբ՝ SSB), Նորվեգիայի վիճակագրության վարչությունն է։ Այն ստեղծվել է 1876 թվականին։
Հենվելով իր աշխատակիցների գործունեության վրա (շուրջ հազար աշխատակիցներ), Նորվեգիայի վիճակագրության վարչությունը ամենօրյա պարբերականությամբ իր պաշտոնական կայքում հրապարակում է վիճակագրական տվյալներ։ Բոլոր այդ տվյալները հրապարակվում են ինչպես մայրենի՝ նորվեգերենով, այնպես էլ անգլերենով։ Ի դեպ, բոլոր վիճակագրական տվյալները հասարակությանը հասանելի են անվճար։
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունը իր գործունեության ընթացքում ապահովում է հանրությանն ու իշխանություններին ընդարձակ հետազոտություններ և վերլուծություններ տրամադրելով։ Վիճակագրական վարչությունը գտնվում է ֆինանսների նախարարության ենթակայության ներքո՝ սակայն իր գործունեությունը ծավալում է անկախ բոլոր պետական հաստատություններից։ Վարչության խորհուրդը նշանակվում է կառավարության կողմից։ Այն լայնորեն օգտագործում է գրանցամատյանների տվյալները, համադրում ու վերլուծում հարցաթերթիկներն ու հարցումների պատասխանները, ինչպես նաև տվյալներ քաղում քաղաքներից և կոմունաներից։
Զեկույցների կազմում
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունը հավաքում է վիճակագրական տվյալներ ամբողջ երկրի տարածով։ Նրա հետաքրքրության օբյեկտներից են համարվում տնտեսությունը, բնակչությունը, կենսապայմանները, աշխատանքն ու շրջակա միջավայրը։ Վիճակագրության վարչության ամենակարևոր և նշանակալից զեկույցները վերաբերում են սպառողական գների ինդեքսին, աշխատունակ բնակչության մակարդակին, ժողովրդագրական վիճակագրության ու ազգային կազմին։
Հետազոտություններ
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունը ի տարբերություն աշխարհի շատ նմանատիպ կառույցների, ունի իր սեփական գիտահետազոտական բաժանմնունքը։ Հետազոտության ոլորտները բազմազան են, սակայն Նորվեգիայի վիճակագրության վարչության խոշորացույցի տակ են հիմնականում հետևյալ ոլորտները՝ ժողովրդագրություն և կյանքի որակ, էներգետիկա և էկոլոգիապես մաքուր ընտեսություն, միկրոտնտեսություն, մակրոտնտեսություն և վիճակագրական մեթոդներն ու չափանիշները։
Միջազգային համագործակցություն
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունը հաշվետվություններ է ներկայացնում Նորվեգիայի մասին Եվրախորհրդարանում և այլ միջազգային կառույցներում։ Այս կերպով վարչությունը նորվեգական վիճակագրությունը տարածում է նաև միջազգային տվյալների բազաներում։
Բացի այդ, Նորվեգիայի վիճակագրական վարչությունը համագործակցում է նաև մի շարք երկրների հետ։ Դրա նպատակն այն է, որ օգնեն նմանատիպ կառույցների ընդլայնմանը այդ երկրներում և անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում կատարելագործվեն վիճակագրական տվյալնեի վերլուծությունները։
Կապ
Վիճակագրական տվյալների տարածման գլխավոր միջոցը այսօր Նորվեգիայում համարվում է համացանցը։ Տեղեկատվապրոպագանդիստական բնույթի նորություններ Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունն իրականացնում է օրական գրեթե հազար հատ պաշտոնական կայքի միջոցով։ Բացի այդ, վարչությունը կազմել է մոտ 200 հրապարակումների, որոնք հասանելի են համացանցում։
Պատմություն
Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչությունը որպես անկախ ինստիտուտ ստեղծվել է 1876 թվականին։ Այդ ժամանակ վարչությունում աշխատում էին թվով տասնհինգ անձինք։ Առաջին տնօրենը՝ Անդերս Նիկոլայ Քիերն (1838-1919 թվականներ) էր, որը նշանակվել է 1877 թվականին և աշխատել է մինչև 1913 թվականը։
1907 թվականին Նորվեգիայի պառլամենտը առաջին օրենքն է ընդունում վիճակագրության վերաբերյալ։ Այդ օրենքը լիազորություններ տվեց, որպեսզի ազատ կերպով տեղեկություններ հավաքագրվեն անհատների և գործարարների մասին։ Իրավաբանական առումով որոշված է նաև, որ հավաքագրված տվյալները չեն կարող օգտագործվել այլ բնագավառներում և միայն վիճակագրական տվյալներ կազմելու համար են անհրաժեշտ։ 1989 թվականին նորվեգիայի պառլամենտը որոշում կայացրեց և ընդունեց նոր օրենք, ըստ որի անձնական հարաբերություններին վերաբերող տվյալները 100 տարի սահմանափակ գաղտնիության պայմաններում կպահպանվեն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ չեն կատարվել որևէ վիճակագրական հետազոտություններ։ Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչության այդ ժամանակների գլխավոր տնօրեն Գուննար Յանը ձերբակալվում է։
Բնակչության հաշվառման մասին օրինագիծն ընդունվել է 1946 թվականին։ Նորվեգիայի կենտրոնական վիճակագրության վարչության կողմից իրականացված մարդահամարի տվյալների հիման վրա՝ 1960 թվականին և 1964 թվականին, ստեղծվում է բնակչության կենտրոնական ռեգիստրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Նորվեգիայի կազմակերպություններ
Արաբո կամավորական ջոկատ (Արարատ)
Արաբո կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1988 թվականին Արարատ քաղաքում։ Ունեցել է ռազմական խորհուրդ։ 1992 թվականին ջոկատի հիմքի վրա կազմավորվել է շրջանի մոտոհրաձգային գումարտակի 2-րդ վաշտը։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը մասնակցել է Հայաստանի Արարատի շրջանի (Քյարքի (Տիգրանաշեն), Երասխ, Երասխի բարձունքներ), Եղեգնաձորի (Խաչիկ), Վայքի (Բարձրունի), Մեղրիի (Նյուվադի) և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի (Չափար), Լաչինի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Ա․ Սարգսյան, ռազմական խորհրդի նախագահ՝ Գ․ Խաչատրյան։ Ջոկատից Արցախի Հանրապետության «Արիության համար» մեդալով պարգևատրվել է 1 ազատամարտիկ։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
Արալեզ կամավորական ջոկատ
Արալեզ կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին, Արարատի շրջանում։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին խմբեր մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Քյարքի (Տիգրանաշեն), «Ջանդամ դարասի» կիրճ, Երասխ, Երասխի բարձունքներ), Վայքի (Բարձրունի), Գորիսի (Կոռնիձոր) և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի, Ֆիզուլիի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Լ․ Գալստյան։
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ
(1023) Թոմանա
(1023) Թոմանա (Thomana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի հունիսի 25-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,166831 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8397 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,494 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2058,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174891 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,08° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է G դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս G Կատեգորիա:1924 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սալախնը
Սալախնը, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 346 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Թեոպետրա քարայր
Թեոպետրա քարայր, տեղակայված է Հունաստանի Թեսալիա մարզում, կրաքարային ժայռի հյուսիսարևելյան կողմում՝ Կալամբակայից 3 կմ դեպի հարավ ։ Այդ վայրը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ այդտեղ մարդու ներկայության վկայություներ կան սկսած միջին և վերին պալեոլիթի, մեզոլիթի և նեոլիթի ժամանակաշրջաններից, կապելով Պլեյստոցենը Հոլոցենի հետ ։
Նկարագրություն
Կրաքարային ժայռի ձևավորումը վերագրվում է վերին կավճային դարաշրջանում՝ 135-65 միլլոն տարի առաջ ։ Պեղումներն սկսվել են 1987 թվականին Ն․Կիպարիսի-Ապոստոլիկայի գլխավորությամբ, որոնք պետք է բացատրեին պալեոլթի շրջանի Թեսալիային վերաբերվող որոշ առասպելներ։ Ռադիոածխածնային տվյալները փաստում են, որ մարդն այդտեղ բնակվել է առնվազն 50,000 տարի առաջ ։
Թեոպետրա քարայրում անցկացվել են ամենաերկարատև հնագիտական պեղումներից մեկը Հունաստանում, և հայտնաբերվել են միջին և վերին պալեոլիթի, ինչպես նաև մեզոլիթի ու նեոլիթական մշակութային գտածոներ   ։ Հայտնաբերվել են մեծ նշանակություն ունեցող տվյալներ հիմնված նստվածքային և բուսաբանական մնացորդների վրա ։
2016 թվականին ուսումնասիրողները ստացել են ԴՆԹ Թեոպետրա քարայրում թաղված 2 անձանց սրունքոսկրերից։ Երկու կմախքներն էլ գտնվել են մեզոլիթյան դարաշրջանի գերեզմանից և թվագրվել մ․ թ․ ա․ 7288–6771  և  մ․ թ․ ա․ 7605–7529  թվականներով։ Երկուսն էլ պատկանել են միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի K1c հապլոխմբի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Հունաստանի քարայրներ
Կծոխուր Թունբերգի
Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 2,5 մ բարձրությամբ, աղեղնաձև թեքված անկյունավոր ճյուղերով։ Ընձյուղները վառ կարմիր են կամ կարմրանարնջագույն, ավելի ուշ ստանում են գորշ կամ գորշադարչնագույն գունավորում։ Բողբոջները ձվաձև են, սրածայր, 0,5 սմ երկարությամբ, կարմրավուն։ Տերևները ռոմբա-օվալաձև են, կլորավուն կամ թիականման, գագաթը կլորավուն կամ թեթևակի սրավուն, սեպաձև հիմքով, տերևակոթունի հետ միասին 2 սմ երկարությամբ և 1 սմ լայնությամբ, վերևից վառ կանաչավուն, ներքևից կապտավուն։ Աշնանը տերևները ստանում են վառ կարմրավուն գունավորում։ Փշերը հասարակ են, բարակ, մինչև 1 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները 2-5 հատ են, հավաքված փնջերում, կարճ ողկույզներում, կամ էլ միայնակ են, դեղին, արտաքինից կարմրավուն, մինչև 1 սմ երկարությամբ։ Հատապտուղները կորալակարմիր են, փայլուն, էլիպսաձև, մինչև 1 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է մայիսին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։
Կիրառություն
Պիտանի է քարապարտեզների և ալպինարիաների ձևավորման համար։ Հրաշալի է աճում Հայկական բոլոր դենդրոլոգիական շրջաններում։ Ամենուրեք ձմեռադիմացկուն է, երաշտադիմացկուն, շոգադիմացկուն, պահանջկոտ չէ հողի հզորության ու բերրիության նկատմամբ։ Էկոլոգիական խումբը XIII: Մշակության հավանական շրջանները 1-32 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կծոխուրազգիներ
Ջոն Ուելս
Ջոն Ուելս (John Christopher Wells, John C. Wells, ), բրիտանացի լեզվաբան, հնչյունաբան, էսպերանտոյի ուսուցիչ։ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի պատվավոր պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ջոն Ուելսը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 11-ին, Անգլիայի Լանքաշիր դքսության Բութլ քաղաքում։ Նրա մայրը անգլիացի է, իսկ հայրը գաղթել էր Հարավային Աֆրիկայից։ Ջոն Ուելսն ունի նաև երկու փոքր եղբայրներ։ 16 տարեկանում սկսել է ուսումնասիրել էսպերանտո։
Ընդունվելով Քեմբրիջի համալսարանի Տտրինիտի-քոլեջը, 1960 թվականին ստանում է բակալավրի, իսկ 1964 թվականին մագիստրոսի աստիճան։ Ջոնը սովորել է նաև Լոնդոնի համալսարանի քոլեջում, որտեղ 1962 թվականին ստացել է մագիստրոսի աստիճան, իսկ 1971 թվականին՝ դոկտորական աստիճան ։
Նրա ավելի հայտնի հրատարակություններն են Accents of English-ը, The Sounds of the IPA-ն, Lingvistikaj Aspektoj de Esperanto-ն, և արտասանության Longman Pronunciation Dictionary բառարանը։ Նա հանդիսանում է անգլերեն-էսպերանտո բառարանի հեղինակը և ASCII X-SAMPA հնչյունային բառարանի գյուտարարն է։
1985 թվականից 1995 թվականը համաշխարհային էսպերանտո ասոցացիայի և 2003 թվականից 2007 թվականը միջազգային հնչյունային ասոցացիայի նախագահն է։ Մինչև 2006 թվականը աշխատել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ
Յակուբ Լեյկին
Կենսագրություն
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ Յակուբ Լեյկինը Վարշավայում աշխատել է որպես փաստաբան։ Վարշավայի գետտոյի կազմավորումից հետո նա միացել է հրեական ոստիկանությանը։ Հայտնի է իր առանձնահատուկ դաժանությամբ, մասնակցել է դեպի համակենտրոնացման ճամբարներ բնակչության տեղահանմանը։
Նա մահապատժի ենթարկվեց «Հրեական պայքար» կազմակերպության նախաձեռնությամբ։ 1942 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Գենսոյ փողոցում (այժմ `Մորդխայա Անելևիչի փողոց) գնդակահարվել է Ելիաշ Ռուժանսկիի կողմից։ Յակուբ Լեյկինի սպանությունը «Հրեական պայքար» կազմակերպության կողմից իրականացված մահվան առաջին դատավճիռն էր ։
Յակուբ Լեկինը թաղվել է Օկոպովի փողոցի վրա գտնվող հրեական գերեզմանատան գլխավոր ծառուղում (12-րդ թաղամաս)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ իրավագետներ Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Լապիտու
Լապիտու (Λαπηθιού), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 300 մարդ։ Տեղակայված է Պանայա գյուղից 3 կմ դեպի հարավ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Միրա Սորվինո
Միրա Կատրին Սորվինո (Mira Katherine Sorvino, ), ամերիկացի դերասանուհի։ Վուդի Ալլենի «Հզոր Աֆրոդիտե» ֆիլմում կատարած իր դերի համար Ոսկե գլոբուս և Օսկար մրցանակաբաշխություններում արժանացել է մրցանակների՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։ Իր կարիերայի սկզբում խաղացել է «Մուտանտներ» (1997), «Փոխարինող մարդասպաններ» (1998), «Լուլուն կամրջի վրա» (1998) ֆիլմերում։ «Նորման Ժան և Մերիլին» ֆիլմում իր կատարած դերի համար Միրան առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» և «Էմմի» մրցանակաբաշխություններում։
Կենսագրություն
Միրան ծնվել է Մանհեթենում ։ Նրա հայրը՝ դերասան Փոլ Սորվինոն, ունի սիցիլական ծագում։ Հարվարդի համալսրան ում Միրան ուսումնասիրել է չինագիտություն։ 1989 թվականին նրա դիպլոմային աշխատանքը վերաբերում էր Չինաստանում ռասայական խտրականություններին։ Համալսարանն ավարտելուց հետո Միրան երեք տարի ապրել է Նյու Յորքում։ Շատ երիտասարդ դերասանուհիների հետ Միրան սկսել է զբաղվել դերասանական աշխատանքով։
«Բարսելոնա», «Հեռուստավիկտորինա» ֆիլմերում մի քանի աննշան դերերում նկարահանվելուց հետո, Միրան 1995 թվականին նկարահավել է Վուդի Ալենի «Հզոր Աֆրոդիտե»  ֆիլմում, որտեղ մարմնավորել է մարմնավաճառ Լինդա Էյշի դերը։ Այս ֆիլմում նկարահանվելուց հետո Միրան ենթարկվել է բազում քննադատական ճնշումների։ Իր կատարած դերի համար արժանացել է Օսկար և Ոսկե գլոբուս մրցանակների՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում։
1996 թվականին Միրայի անունն ընդգրկվել է «People» ամսագրի 50 ամենագեղեցիկ կանանց ցանկում։ Նույն թվականին HBO ամերիկյան հեռուստացանցի նկարահանած «Նորմա Ջին և Մերիլին» ֆիլմում խաղացել է Մերիլին Մոնրոյ դերը։ 1997 թվականին նկարահանվել է «Ռոմին և Միշելը շրջանավարտների հանդիպման ժամանակ» կինոկատակերգությունում, որը գրանցել է համեստ հաջողություն կինոժապավենում։
Հաջորդ մի քանի տարիներին Միրան նկարահանվել է ցածր բյուջետային ֆիլմերում։ 2005 թվականին Միրան նկարահանվել է «Lifetime» հեռուստաալիքի «Կենդանի ապրանքներ» ֆիլմում, որը նոմինացվել է Ոսկե գլոբուս մրցանակաբաշխությանը։
2007 թվականին նկարահանվել է «Լենինգրադ» հեսռուստասերիալում, իսկ 2010 թվականին՝ «Բազմակի սարկազմներ» դրամայում։
Անձնական կյանք
1996-1998 թվականներին Միրան հարաբերությունների մեջ է եղել Քվենտին Տարանտին ոյի հետ. վերջինս ուղեկցում էր Միրային Օսկար մրցանակաբաշխության ընթացքում։ 2003 թվականին նա հանդիպում էր Քրիստոֆեր Բակուսի հետ։ Նրանք գաղտնի ամուսնացան Սանտա Բարբարայում (Կալիֆոռնիա), ապա բացօթյա համեստ արարողություն կազմակերպեցին Կապրիում (Իտալիա)։ Զույգն ունեցավ չորս երեխա. դուստրեր՝ Մետեա Անգել (ծնված 2004 թվականին), Լյուսիա (ծնված 2012 թվականին) և որդիներ՝ Ջոնի Քրիստոֆեր Քինգ (ծնված 2006 թվականին) և Հոլդե Պոլ Թերրի Բաքուս (ծնված 2009 թվականին) ։
Սորվինոն նաև ակտիվ քաղաքական ակտիվիստ է։ Նա կապված է եղել «Amnesty International» կազմակերպության հետ սկսած 2004 թվականից ։ 2006 թվականին «Amnesty International»-ը Միրային պարգևատրեց «Artist of Conscience» մրցանակով։ Այդ մրցանակին արժանանում են երկարամյա հումանիտար, բարեգործական աշխատանք կատարած անձիք։ 2009 թվականից Միրան ՄԱԿ-ի «բարի կամքի դեսպան» է՝ մարդկային թրաֆիքինգի դեմ պայքարում։ Նա լոբբինգ է անցկացրել Կոնգրեսում՝ Դարֆուրում մարդկանց թրաֆիքինգը (շահագործումը) վերացնելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Մազլում Աբդի
Ֆերհաթ Աբդի Շահին, ով իր մականվամբ ավելի հայտնի է որպես Մազլում Աբդի, Շահին Չիլո , և Մազլում Քոբանե , սիրիաքուրդ ռազմական առաջնորդ, ով հանդիսանում է Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի գերագույն հրամանատար :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրիայի դեմոկրատական ուժեր Կատեգորիա:Քուրդ ռազմական գործիչներ