cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Պատմություն
Ուկրաինայի բնության պահպանության միությունը հիմնադրվել է 1946 թվականի հունիսի 28-ին, բնապահպանական աղետի՝ երաշտի ժամանակ, որը սովի պատճառ է դարձել։ Միության ստեղծումն ունի հետաքրքիր պատմություն՝ լի ուկրաինական բնապահպանական շարժման հիմնադիրների պայքարով։ Արձագանքելով ուկրաինացի բնապահպանական գիտնականների բազմաթիվ դիմումներին, որոնցից շատերը ակադեմիկոսներ էին, Նիկիտա Խրուշչովը (կառավարության և Կոմունիստական ​​կուսակցության ղեկավար) թույլ տվեց ստեղծել Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն։ 1960-ականների կեսերին միությունը բնապահպանական միակ ձայնն էր Ուկրաինայի ԽՍՀ-ում պետական կառավարման օրգանների որոշումների նախագծերում։ Այդ ժամանակ միությունը հասավ տնտեսության կառավարման բնապահպանական և տնտեսական համակողմանի մոտեցման ներդրմանը և Ուկրաինայի ԽՍՀ կառավարության կառուցվածքում էկոլոգիայի նախարարության հիմնադրմանը։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Այս հրամանագիրը լիովին վերարտադրվում է Եզրագրության մեջ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Պատմություն
Ժողովրդավարության բացակայության պայմաններում բնապահպանական իրավունքները պաշտպանելը դժվար էր նույնիսկ Ուկրաինայի գիտությունների ակադեմիայի աշխարհահռչակ գիտնականների համար։ Սակայն միության ճնշման տակ Ուկրաինայի ԽՍՀ կառավարությունը 1967 թվականին ստեղծեց Բնության պահպանության պետական ​​կոմիտեն՝ որպես իշխանության կենտրոնական մարմին։ Համեմատության համար նշենք, որ Միացյալ Նահանգները ստեղծեց շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալությունը (Environmental Protection Agency) 1970 թվականին։
1963-1982 թվականներին միության նախագահն էր պրոֆեսոր Վոինստվենսկին։ 1971 թվականին միության Լվովի մասնաճյուղի ղեկավար պրոֆեսոր Ստոյկոն աշխատանքի հրավիրեց Վյաչեսլավ Չորնովոլին, որը նոր էր բանտից վերադարձել, որտեղ նա քաղբանտարկյալ էր ։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Հովսեփոս Փլավիոսը՝ առաջին դարի հրեա պատմաբանը, խոսում է հրեաների ավանդական հայացքների մասին ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Պատմություն
Լճացման և պերեստրոյկայի ժամանակ միության համար առաջնայինը բնապահպանական կրթությունն էր, մասնավորապես, ուկրաինացի դպրոցականների, ուսանողների և տարեցների շրջանում։ Բնապահպանական խնդիրներին վերաբերող հասարակության ձայնը լսվում էև նաև այն ժամանակ, երբ զբաղեցնում էր Բնապահպանության պետական ​​կոմիտեի ղեկավարը Պրոցենկո Դինա Իոսիֆովնան էր (1978-1988)։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Կյուրոսը Թանախում ( և ) իրեն գովաբանում էր ազատության, մարդասիրության, թանկարժեք վերականգնողական աշխատանքների համար, որ ինքն արել էր։ Սակայն հրեա պատմաբանը քննադատում է նրան՝ ասելով, որ երկրորդ տաճարի կառուցումը հետաձգվել է։ Այն մինչև մ.թ.ա. 515 թվականը այն դեռ չի ավարտվել (Դարեհ I թագավորության ժամանակաշրջան) ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Պատմություն
Միայն 1991 թվականին Ուկրաինայի անկախության հռչակմամբ, Բնապահպանության պետական ​​կոմիտեն դարձավ նախարարություն՝ բնապահպանական ռեսուրսների նախարարություն։
Կյուրոս Բ Մեծ
Կրոն և փիլիսոփայություն
Կյուրոսի հրամանի պատմական բնույթը վիճարկվում է։ Պրեֆեսոր Լաստեր Լ. Գրաբեն պնդում է, որ ոչ մի հրաման չի եղել, եղել է քաղաքականություն, որը փախստականներին թույլ էր տալիս վերադառնալ իրենց հայրենիք և վերականգնել իրենց տաճարները։ Նա նաև ավելացնում է, որ վերադարձը երկար է տևել, և վերադարձել է ամենաշատը 30000 մարդ ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Գործընկերներ ու նմանատիպ կազմակերպություններ աշխարհում
Ավստրալիա և Օկեանիա
Ամերիկա
Կյուրոս Բ Մեծ
Քաղաքականություն և կառավարում
Կյուրոսը ստեղծել է բազմապետություն կայսրություն՝ Պասարգադ, Բաբելոն, Սուսա և Էքբատան։ Նա թույլ է տվել որոշակի քանակության շրջանային ինքնավարություն ամեն նահանգում որպես սատրապություն։ Սատրապությունը եղել է վարչական միավոր` սովորաբար կազմված աշխարհագրական հիմքի վրա։ Սատրապ կառավարիչը եղել է թագավորի վասալը, որը կառավարել է շրջանը, վերահսկել է ռազմական գործը և կարգուկանոն հաստատել։ Պետական քարտուղարը պահպանել է պաշտոնական գրագրությունները։ Գեներալը և պետքարտուղարը անմիջականորեն ենթարկվել են սատրապին։
Իր կառավարության շրջանում Կյուրոսը լայն վերահսկողություն է նշանակել նվաճված թագավորությունների վրա` հետևելով ոչ շատ առաջ նվաճված տարածքներին կառավարող սատրապներին։ Այն շարունակվել է նրան հաջորդող Դարեհ I-ի կողմից ։
Ուկրաինայի բնության պահպանության միություն
Գործընկերներ ու նմանատիպ կազմակերպություններ աշխարհում
Ասիա
Կյուրոս Բ Մեծ
Քաղաքականություն և կառավարում
Իր ռազմական փորձի շնորհիվ Կյուրոսը ստեղծել է կանոնավոր բանակ` ներառյալ Անմահների գունդը, որը բաղկացած էր 10,000 փորձառու զինվորից ։ Նա ձևավորել է նաև իննովացիոն փոստային համակարգ ամբողջ կայսրությունում` հիմնված մի քանի փոխանցման կայանների վրա, որը կոչվում էր Չափար Կանե ։
Կյուրոսի նվաճումներով սկսվել է կայսրության ստեղծման նոր դարաշրջան։ Կայսրության մեջ էր մտնում մեջ էր մտնում տասնյակ երկրների բազմություն` իրենց կրոններով և լեզուներով։ Դրանք գտնվում էին մեկ վարչական կառավարման ներքո` ենթարկվելով կենտրոնական կառավարմանը։ Այս համակարգը գոյատևել է դարերով և պահպանվել է նաև Սելևկյանների հարստության ժամանակաշրջանում, ինչպես նաև ավելի ուշ իրանական դինաստիաների` ներառյալ պարթևների և Սասանյանների ։ Շիրին Էբադին, 2003 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ստանալով Նոբելյան մրցանակ, վկայակոչել է Կյուրոսին․ Կյուրոսը հայտնի է իր նորամուծությունների շինարարական նախագծերով։ Նա հետագայում մշակել է այն տեխնոլոգիաները, որ գտել է նվաճված մշակույթներում և կիրառել Է դրանք Պասարգադի պալատների կառուցման մեջ։ Նա հայտնի էր նաև պարտեզների հանդեպ իր սիրով. մայրաքաղաքում կատարված վերջին պեղումների միջոցով բացահայտվեցին Պասարգադի Պարսկաստանի այգիները և ոռոգման՝ ջրանցքի ցանցի գոյությունը։ Պասարգադը մի վայր էր երկու հրաշալի պալատների համար, որոնք շրջապատված էին փառահեղ թագավորական արգելոցով և հսկայական արքայական այգիներով ։
Անգլիացի բժիշկ և փիլիսոփա Թոմաս Բրաունը 1658 թվականին գրեց «Կյուրոսի այգին», որի մեջ Կյուրոսը նկարագրվում է որպես հնարագետ և «իմաստուն տիրակալ»։ Կյուրոս Մեծը, որը կրթվել էր անտառներում և լեռներում, երբ իշխանության է եկել, գեղեցկացրել է նաև Բաբելոնի կախվովի այգիները։
Կյուրոսի գլան
Պահպանված քիչ տեղեկույթի աղբյուր, որը, հնարավոր է, թվագրված է անմիջականորեն Կյուրոսի ապրած ժամանակով, փաստաթուղթը կավե գլանի ձև ունի, որը գրված է աքքադերեն սեպագրով։ Այն դրված է Էսագիլի հիմքում (Մարդուկի տաճարի հիմքում՝ Բաբելոն), կառուցված է մ․թ․ա․ 539 թվականին՝ պարսկական նվաճումից հետո։ Գլանը գտնվել է 1879 թվականին և հիմա պահպանվում է բրիտանական թանգարանում ։
Գլանի տեքստը դատապարտում է Բաբելոնյան թագավորին՝ Նաբոնիդին որպես անբարոյականի, իսկ Կյուրոսին դրվատում է որպես գլխավոր աստծուն՝ Մարդուկին հաճելի։ Այն նկարագրում է, թե ինչպես Կյուրոսը բարելավել է Բաբելոնի քաղաքացիների կյանքը, կազմակերպվել տեղահանված ժողովուրդների հայրենադարձությունը, վերականգնել տաճարները ։ Թեև տեքստում հստակ չի նշվում, սակայն հրեաների հայրենադարձությունը՝ «բաբելոնյան գերխնդիրը», մեկնաբանվել է որպես Կյուրոսի ընդհանուր քաղաքականության մի մասը. ։
1970-ական թվականներին Իրանի շահը Կյուրոսի գլանը համարում է քաղաքական խորհրդանիշ, որպես Իրանական միապետության 2500 տարիների տոնակատարության խորհրդանիշ և պնդում է, որ դա եղել մարդկության պատմության մեջ մարդու իրավունքների առաջին խարտիան։ Այդ տեսակետը վիճարկելի է մի քանիսի կողմից որպես բավական անախրոնիկ և միտումնային ։ Գլանը համարվում է Իրանի մշակութայի ինքնության բաղկացուցիչ մաս ։
Միավորված ազգերի կազմակերպությունը հայտարարում է դրա՝ «Մարդու իրավունքների հին հռչակագիր» լինելու մասին։ 1971 թվականից այն ողջունել է այդ ժամանակի գլխավոր քարտուղար Ու Տանը ։ Բրիտանական թանգարանը բնութագրել է գլանը որպես Հին Միջագետքը պրոպագանդելու միջոց։ Այն արտացոլում է Միջագետքի հին ավանդույթները, որտեղ, սկսած մ․թ․ա․ երրորդ հազարամյակից, թագավորները իրենց կառավարումն սկսել են բարեփոխումների հռչակագրով։ Գլանն ընդգծում է Կյուրոսի ընդունված լինելը՝ համեմատելով նրան բաբելոնյան նախկին կառավարողի հետ, ընդգծելով նրա արժանիքը որպես ավանդական Բաբելոնյան թագավորի և նախորդ թագավորին հանդիմանելով ։
Բրիտանական թանգարանի տնօրեն Նեյլ ՄաքԳրեգորը հայտարարել է, որ գլանը «առաջին փորձն էր, որի միջոցով մենք իմանում նոր տիպի հասարակության հիմնադրման, տարբեր ազգություններ և հավատք ունեցող պետության ստեղծման և դրա կառավարման նոր ձևի մասին ։ Նա պարզաբանում է, որ այն նկարագրված է որպես մարդու իրավունքների առաջին հռչակագիր, բայց գուցե այդ փաստաթուղթը երբեք որպես փաստաթուղթ չի գրվել։ Մարդու իրավունքների ժամանակակից հայեցակարգը հազիվ թե գոյություն ունեցած լիներ հին աշխարհում։ Այն եղել է մարդկանց հույսերի և ձգտումների արտահայտությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աքեմենյան արքաներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 600 ծնունդներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 530 մահեր
Գապսարի
Գապսարի (Гапсары, Haapsaari), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Ստոլյարովո (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
Ստոլյարովո (Столярове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստոլյարովո գյուղում բնակվում էր 251 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(3440) Ստամպֆեր
(3440) Ստամպֆեր (Stampfer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1950 թվականի փետրվարի 17-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,80401 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6446 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9634 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1715,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209911 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,53° անկյուն։
Միխալցյովո (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Միխալցյովո (Михальцёво), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոմմունարսկոե (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)
Կոմմունարսկոե (Комунарське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1921 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմմունարսկոե գյուղում բնակվում էր 581 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,549 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1058,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Իլիչովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Իլիչովսկի գյուղական խորհուրդ  (Іллічівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Իլիչովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1350 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 207.39 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6.51 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1931 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոնսվիլեր
Մոնսվիլեր (Monswiller), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 2102 մարդ, բնակչության խտությունը` 445.34 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.72 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 33 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1394 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1078-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 316։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,3 %։ 1078 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1008 անձ (528 տղամարդ և 480 կին)։ Գործազուրկ են եղել 70 անձ (27 տղամարդ և 43 կին)։ 316 անաշխատունակներից 83-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 124-ը` թոշակառուներ, իսկ 109-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կինոժապավեն
Կինոժապավեն, լուսազգայուն շերտով ծածկված ճկուն ժապավեն, որի եզրերը ծակռտված են։ Տարածված են 70, 35, 16 (2×8) և 8 մմ լայնությամբ կինոժապավեններ։ Նրան լուսազգայությունը ըստ ՀՊՄՏ-ի 11-350 միավոր է։ Կիրառվում է սև-սպիաակ և գունավոր կինոնկարների արտադրության համար։
Բազային նյութ
Տակդիրը կամ կինոյի հիմքը օգտագործվել է բազմաթիվ ցելյուլոիդ տեսակներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոարտադրություն
Ֆրանկլին շրջան (Ֆլորիդա)
Ֆրանկլին շրջան (Franklin County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.383 կմ² է, բնակչությունը՝ 11.549 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ապալաչիկոլա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1832 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Քվինսլենդի սև աստղ
Քվինսլենդի սև աստղ (Black Star of Queensland), մեծ թանկարժեք քար, աշխարհի ամենամեծ աստղային շափյուղան, 733 կարատ (146,6 գ)։ Հայտնաբերվել է Քվինսլենդում 1930-ական թվականներին ։
Պատմություն
Սև աստղի ամենամեծ շափյուղան հայտնաբերվել է 1938 թվականին Ավստրալիայում, Քվինսլենդ նահանգում։ Այն հայտնաբերվել է հասարակ տասներկուամյա տղայի կողմից, ով խաղում էր այսպես ասած` «Շափյուղյայի դաշտում» կամ էլ Անկի անունով դաշտում (Ավստրալիայի ամենամեծ շափյուղայի հանքավայրը)։ Գտնելով հսկայական սև բյուրեղ, Ռոյ Սպենսեր անունով տղան շտապեց իր հայրիկի մոտ, ով զբաղվում էր թանկարժեք քարեր հավաքելով։ Շափյուղայի գույների մասին տեղեկացված չլինելու պատճառով Հարրի Սպենսերը միանգամից չճանաչեց բյուրեղի մեջ իրական թանկարժեք զարդը։ Սակայն նա ամեն դեպքում թողեց այն դուռը նորոգելու համար։
Միայն 10 տարի անց Սպենսերը հայտնաբերեց սև քարի մեջ իրական շափյուղան։ 1947 թվականին 18 հազար ԱՄՆ դոլլարով սև շափյուղան հայտնվեց հայ ոսկերիչ Հարրի Կազանջանի ձեռքերում։ Հենց այս ոսկերչին հաջողվեց հսկա սև քարը վերածել «Քվինսլենդի սև աստղի»։ Նա շափյուղան կտրեց, նրան տալով օվալաձև տեսք, որը կոչվում է կաբաշոն։ Սկզբից քարի քաշը կազմում էր 1156 կարատ։ Ոսկերչի կողմից մշակվելուց հետո «Քվինսլենդի սև աստղը» սկսեց կշռել 733 կարատ։
Քրտնաջան աշխատանքի արդյունքը սև շափյուղան էր, որի կենտրոնում փայլում է վեց գագաթ ունեցող աստղը։ Այդ ժամանակ (1949 թվական) «Քվինսլենդի սև աստղը» գնահատվում էր 1 միլիոն ԱՄՆ դոլլար։ Քարի մեջ երևում են սպիտակ բծերը, բայց դրանք չեն փչացնում շափյուղան, այլ միայն ընդգծում են նրա գեղեցկությունը։
«Քվինսլենդի սև աստղը» փառք և պատիվ բերեց հայ ոսկերչին։ Այդ իսկ պատճառով նա չէր շտապում վաճառել քարը։ Հարրի Կազանջանը եզակի գեղեցիկ քարի հետ բաժանվեց միայն մի քանի տարի անց։ Գործուղության մանրամասները մինչ այժմ մնում են գաղտնի։ Եզակի սև շափյուղայի սեփականատիրոջ հաջորդ փոփոխությունը եղավ 2002 թվականին։ Նրա մանրամասները ևս անհայտ են։ 2007 թվականը «Քվինսլենդի սև աստղին» բերեց նոր սեփականատեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քվինսլենդ Կատեգորիա:Միներալներ Կատեգորիա:Թանկարժեք քարեր
Ժուլիեն
Ժուլիեն (julienne ), ֆրանսիական խոհանոցի ուտեստ, բանջարեղենը բարակ շերտերով կտրատելու եղանակ, որը օգտագործվում է հատկապես ամառային ապուրներ և աղցաններ պատրասելու ժամանակ ։ Ստուգաբանության վերաբերյալ տեսակետ կա, որ առաջացել է Julienne ֆրանսիական կանացի անունից։ Առաջին անգամ շերտատման այս եղանակը (6 սմ երկարություն և 2 մմ լայնություն) հիշատակել է ֆրանսիացի շեֆ-խոհարար Ֆրանսուա Մասսոիալոն1722 թվականին հրատարակված իր խոհարարական գրքում ։
Ժամանակակից խոհարարության մեջ այս տերմինը նշանակում է թարմ բանջարեղենների սառը մշակում (կտրատել), որոնք այդ վիճակում ավելացվում են ապուրների և թանձրուկների մեջ։ Այդպիսով արագանում է մատղաշ բանջարեղեններից կամ դրանց ընձյուղներից ուտեստների պատրաստումը՝ դարձնելով այն ավելի նրբահամ ։ Գործնականում դա նշանակում է, որ ժուլյեն ասելով հիմնականում հասկանում են պտղարմատների դեպքում ձողանման շերտատելը, իսկ սոխի և լոլիկի դեպքում բարակ օղակներով շերտատելը։
Աղցանները, որոնք պատրաստված են այս եղանակով բարակ շերտատած բանջարեղեններից, անվանում են ժուլիեն, իսկ ապուրները, որոնց մեջ ավելացվում են այդ եղանակով շերտատած բանջարեղենները, անվանում են սուպ-ժուլիեն։ Ստուգաբանության տեսանկյունից այդ ապուրները նման են ռուսական մածնաբրդոշին ։
Ռուսական խոհանոցում ժուլիեն են անվանում թթվասերի կամ սերուցքի մեջ (բեշամել սպիտակ սոուս) պանրի քերուկի շերտով ծածկված սնկերից պատրաստվող այն ուտեստները, որոնք եփվում են ջեռոցում։ Հիմնականում եփվում և մատուցվում է կոկոտամաններով՝ առանձին չափաբաժինների համար նախատեսված պոչավոր մետաղական կամ հրակայուն ամաններով (cocotte - հավ բառից) ։
Ժուլիեն պատրաստում են նաև հավի մսից և ծովամթերքներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աղցաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ապուրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց Կատեգորիա:Խոհարարություն
Չիհիրկան Ներքին
Չիհիրկան Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնվում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 43 կմ հարավ-արևմուտք, Չիհիրկան Վերին գյուղից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արաքս գետի աջակողմյան վտակներից մեկի աջ ափին։ Մտնում էր Ներքին Բասենի կազմի մեջ։
Տարածքը հարթավայրային է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խաղողաբուժություն
Խաղողաբուժություն, ամպելոթերապիա (հուն. άμπλος՝ խաղող և թերապիա), խաղողի օգտագործումը տարբեր հիվանդությունների բուժման նպատակով։ Հայտնի է եղել I դարից։ Նախկին Խորհրդային Միությունում խաղողաբուժության գիտատեսական հիմունքները մշակվել են 1920-ական թվականներին, Սեմաշկոյի անվան ինստիտուտում (Յալթա), Ալեքսանդր Դյակովի գլխավորությամբ։ Կիրառում են սովորաբար զուգորդելով կլիմայաբուժության հետ։
Բուժման ժամանակ օգտագործում են միայն հասուն պտուղներ։ Օրաբաժինը՝ 2 կգ պտուղ կամ 1, 2 լ հյութ։ Խաղողաբուժության ընթացքում, ստամոքս-աղիքային համակարգի խանգարումներից խուսափելու նպատակով, չի թույլատրվում օգտագործել ճարպային սնունդ, կաթ, կաթնամթերք, ալկոհոլային խմիչքներ, կվաս, հանքային ջրեր։ Խաղողաբուժությունն օրգանիզմում ակտիվացնում է նյութափոխանակության պրոցեսները (հատկապես ջրա-աղային), արագացնում մեզի արտազատումը, կանոնավորում ստամոքս-աղիքային համակարգի շարժողական գործունեությունը, լավացնում ախորժակը։
Նշանակվում է սնուցման անկման (հատկապես թոքաբորբի նախնական փուլերում), սրտի, լյարդի, թոքերի հիվանդությունների, ինչպես նաև պոդագրայի, երկրորդային սակավարյունության ժամանակ։ Հակացուցված է շաքարախտի, սուր հիվանդությունների, ստամոքսի խոցի, թոքաբորբի սրացումների, ճարպակալման, հիպերտոնիայի, քրոնիկ փորլուծության դեպքում։
Կատեգորիա:Բուժում
Հակոբ Սուքիասյան
Հակոբ Հմայակի Սուքիասյան, հայ նկարիչ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1971):
Կենսագրություն
Հակոբ Սուքիասյանը ծնվել է 1931 թվականի հուլիսի 22-ին, Շիրակի մարզի Ձորաշեն գյուղում։ 1950 թվականին ընդունվել և 1956 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ Երկու տարի Լենինականում (այժմ` Գյումրի) զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1965 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ։ 1971 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1968 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների` Փարիզ (1977), Լիսաբոն (1979), Հունաստան (1997) և այլն։ Աշխատանքները գտնվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Ստեղծագործում է գեղանկարչության («Խնձորեսկի ճանապարհին» (1977), «Աղբյուր» (1992) նկարաշար, «Բարի լույս, հայեր» (2001), «Արենի գյուղը» (2002), «Երեկոն Շիրակ աշխարհում» (2004) և գրաֆիկայի («Հայկական երգ», (1998), «Վիկտոր Օհանջանյան» (2001), «Տորք Անգեղ» (2003) բնագավառներում։ Գործերին բնորոշ են ինքնատիպ արտահայտչամիջոցները, կապտամանուշակագույնի և վարդագույնի մեղմ զուգորդումներով գունային կոլորիտը։ Գործերից պահվում են ԺԱԹ-ում, ՀԱՊ-ում , ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդում և այլուր ։
Ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում, Գյումրիում, Վանաձորում (1988, 1999):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Չելատիկա
Չելատիկա (Cellatica), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում ։ Բնակչության թիվը կազմում է 667 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 796 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6,5 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 030։ Փոստային ինդեքս՝ 25060։
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը Սուրբ Գևորգն է։ Նրա տոնը նշվում է ամեն տարվա ապրիլի 23-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մակարավանք (Կիպրոս)
Սուրբ Մակարի վանք, առավել հայտնի է որպես Մակարավանք (Μονή Αγίου Μακάρ), 11-րդ դարի քրիստոնեական եկեղեցի, որը գտնվում է Կիպրոսի Հանրապետության Կիրենիայի շրջանում։
Հայ մշակութային հուշարձանի պատմական հետաքրքրությունից բացի, Սուրբ Մակարի վանքը նաև կարևոր զբոսաշրջային օբյեկտ է, որտեղից գեղատեսիլ տեսարան է բացվում դեպի Անատոլիական և Միջերկրածովյան լեռներ։ Նախկինում վանքը սերտ կապեր է ունեցել Լիբանանի Անթիլիաս քաղաքում գտնվող Կիլիկիայի հայոց կաթողիկոսության հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:11-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կիպրոսի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունը Կիպրոսում
Վիքիտվյալներ
Վիքիտվյալներ, Վիքիդատա (Wikidata), համագործակցաբար խմբագրվող գիտելիքների շտեմարան, որը գործարկվում է Վիքիմեդիա հիմնադրամի կողմից։ Այն ազատ տվյալների ընդհանուր աղբյուր է, որը Վիքիպեդիան և քույր Վիքիմեդիա նախագծերը, ինչպես նաև յուրաքանչյուր ոք, կարող են օգտագործել, հանրային սեփականության արտոնագրի ներքո։Wikidata Վիքիտվյալները, ինչպես Վիքիպահեստը որպես տեսաձայնային նյութերի շտեմարան, նույնպես ծառայում և ապահովում է իր տվյալների հասանելիությունը, Վիքիմեդիայի բոլոր նախագծերի համար, և որոնք ազատ հասանելի են կրկնակի օգտագործման համար։ Վիքիտվյալներն աշխատում են Wikibase ծրագրային ապահովման վրա։
Միույթներ
Վիքիտվյալները փաստաթղթային տվյալների բազա է, որը կառուցվում է միույթների (items) հիման, որոնք ներկայացնում են թեմաներ, հասկացություններ, կամ օբյեկտներ։ Միույթների օրինակներ են Ամառային օլիմպիական խաղեր (Q159821), սեր (Q316), Էլվիս Փրեսլի (Q303), և գորիլա (Q36611)։ Յուրաքանչյուր միույթ նույնականացվում է եզակի, ունիկալ թվով, որին նախորդում է լատինական Q տառը, հայտնի որպես "QID"։ Սա հնարավորություն է տալիս թեման ներկայացնող հիմնական տեղեկությունները թարգմանել, առանց որևէ լեզվի նախապատվություն տալու։
Միույթների պիտակները պարտադիր չէ, որ եզակի լինեն։ Օրինակ "Էլվիս Փրեսլի" անունով երկու միույթ կան․ Էլվիս Փրեսլի (Q303) ամերիկացի երգիչ և դերասան է, իսկ Էլվիս Փրեսլի (Q610926) միույթը ներկայացնում է նրա անունով ալբոմը։ Հիմնականում միույթը բաղկացած է պիտակից, նկարագրությունից և որոշակի թվով գրառումներից։
Գրառումներ
Գրառումները կարող են ներկայացնել մեկից ավել արժեքներ ունեցող հատկություն։ Օրինակ, Մարի Կյուրիի համար "զբաղվածություն" հատկությունը կարող է հղվել "ֆիզիկոս" և "քիմիկոս" արժեքներին, արտահայտելու այն փաստը, որ նա երկու մասնագիտությամբ էլ զբաղվում էր ։
Արժեքները կարող են լինել տարբեր տիպի, ներառյալ այլ Վիքիտվյալների միույթներ, շարքեր, թվեր, կամ մեդիա ֆայլեր։ Հատկությունները սահմանում են թե ինչ տիպի արժեքների հետ կարող են զուգակցվել։ Օրինակ, պաշտոնական կայք հատկությունը (P856) կարող է զուգակցվել միայն "URL" տիպի արժեքի հետ ։ Հատկությունները կարող են նաև սահմանել իրենց ենթադրվող օգտագործման ավելի բարդ կանոններ, սահմանափակումների տեսքով։ Օրինակ, մայրաքաղաք հատկությունը Օրինակ, մայրաքաղաք (P36) ներառում է "միարժեք լինելու սահմանափակում", որն արտացոլում է իրականությունը, որ (սովորաբար) երկրները միայն մեկ մայրաքաղաք ունեն։ Սահմանափակումները դիտարկվում են ավելի շուտ որպես ակնարկներ, քան անձեռնմխելի կանոններ ։ Ցանկության դեպքում, գրառման իմաստը ճշգրտելու համար, կարելի է օգտագործել իդենտիֆիկատորներ, գրառման շրջանակներին վերաբերող լրացուցիչ տեղեկատվություն տրամադրելով։ Օրինակ, "ազգաբնակչություն" հատկությունը կարելի է ձևափոխել "2011-ի դրությամբ" իդենտիֆիկատորի օգնությամբ։ Գրառումները կարող են նաև ներկայացվել հղումներով դեպի գրառման բովանդակության աղբյուրը ։
Լեքսեմներ
Լեզվաբանության մեջ լեքսեմը բառացի իմաստ ունեցող միավոր է։ Նույն կերպ, Վիքիտվյալների բառերը այնպիսի կառուցվածք ունեցող միույթներ են, որոնք ավելի հարմար են պահել որպես լեքսիկոգրաֆիկ տվյալներ։ Լեքսեմները, բացի լեզվից, ունեն նաև բաժիններ ձևերի և իմաստների համար ։
Զարգացման պատմություն
Նախագիծը ֆինանսավորվել է Ալենի Արհեստական ինտելեկտի ինստիտուտի, Գորդոն և Բեթի Մուռ հիմնադրամի և Գուգլ ընկերության նվիրատվությունների՝ ընդհանուր 1.3 միլիոն եվրո, միջոցներով ։ Նախագիծը, որ մշակվել և զարգացում է հիմնականում Վիքիմեդիա Դոյչլանդի կողմից և ի սկզբանե բաժանված էր երեք փուլի․
Մեծ ճահճահովվիկ
Մեծ ճահճահովվիկ (Porzana porzana), ջրահովվիկների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, հազվագյուտ։ Մարմնի երկարությունը 21-25 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 37-42 սմ, քաշը 80-130 գ ։ Հասունի փետրածածկը վերևից դարչնագույն է, դիմային մասը՝ մոխրագույն։ Կուրծքը պատված է խիտ սպիտակ պտերով։ Ներքնապոչը բաց դարչնագույն-դեղին է։ Կտուցը դեղին է, հիմքը՝ կարմիր, ոտքերը՝ կանաչավուն։ Երիտասարդի դիմային մասը բաց գույնի է, կզակն ու կոկորդը՝ սպիտակ, կտուցը՝ կանաչավուն։ Կուրծքը և մարմնի կողքերը սպիտակ պտերով են։ Թաքնված թռչուն է։ Լողալիս և քայլելիս պոչը տմբտմբացնում է։
Վիքիտվյալներ
Սկզբնական տեղակայումը
Վիքիտվյալների մեկնարկը տրվեց 2012 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, այն 2006 թվականից ի վեր Վիքիմեդիա հիմնադրամի առաջին նոր նախագիծն էր ։ Այդ ժամանակ միայն միջլեզվային հղումների կենտրոնացումն էր իրականացված։ Սա հնարավորություն էր տալիս ստեղծել միույթներ և լրացնել հիմնական տեղեկատվությունը․ պիտակ - անուն, կամ վերնագիր, այլընտրանքային անուն - պիտակի այլընտրանքային տերմիններ, նկարագրություն և նյութի վերբերյալ բոլոր լեզուներով վիքիպեդիաների հոդվածներին հղումներ։
Մեծ ճահճահովվիկ
Բնակվում է ճահճուտներում, դանդաղահոս գետակներում։ Սնվում է ջրային միջատներով, բույսերով։ Բույնը նման է հարթակի, պատրաստում է ջրային բույսերից, բնադրում է ջրի մոտակայքում։ Դնում է 34 մմ տրամագծով, ձիթապտղա-դարչնագույն՝ կարմրադարչնագույն պտերով 10-12 ձու։ ՀՀ-ում տեսակին վերաբերող վերջին գրանցումները կատարվել են 1990 թվականին։
Վիքիտվյալներ
Սկզբնական տեղակայումը
Պատմականորեն Վիքիպեդիայի հոդվածը պարունակում է միջլեզվային հղումների ցանկ, որոնք հղումներ են այլ լեզուներով Վիքիպեդիաների միևնույն նյութին, եթե դրանք առկա են։ Սկզբում Վիքիտվյալները միջլեզվային հղումների պահեստ էր։ Վիքիպեդիայի լեզվային տարբերակներին Վիքիտվյալները դեռ հասանելի չեն, ուստի նրանք պետք է շարունակեն պահել իրենց սեփական միջլեզվային հղումների ցանկը։
Մեծ ճահճահովվիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջրահովվիկներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Վիքիտվյալներ
Սկզբնական տեղակայումը
2013 թվականի հունվարի 14-ին, հունգարերեն Վիքիպեդիան առաջինը Վիքիտվյալների միջոցով տրամադրեց միջլեզվային հղումները ։ Հունվարի 30-ին այդ ֆունկցիան տարածվեց եբրայերեն և իտալերեն Վիքիպեդիաների վրա, իսկ անգլերեն Վիքիպեդիայի վրա՝ փետրվարի 13-ին և մյուս Վիքիպեդիաների՝ մարտի 6-ին  ։ Անգլերեն Վիքիպեդիայից լեզուների հղումները հեռացնելու առաջարկի շուրջ համաձայնության չգալուց հետո, անգլերեն վիքիպեդիայից դրանք հեռացնելու իրավունքը տրվեց ավտոմատ խմբագիրներին (բոտերին)։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին միջլեզվային կապերը տեղափոխվեցին Վիքիպահեստ (Wikimedia Commons) ։
Գրառումներ և տվյալների հասանելիություն
2013 թվականի փետրվարի 4-ին Վիքիտվյալներ մուտք գործեցին գրառումները։ Հատկությունների հնարավոր արժեքները սկզբում երկու տիպի էին (միույթներ և Վիքիպահեստից պատկերներ), տվյալների ավելի շատ տիպեր (ինչպես կոորդինատներ և ամսաթվեր) ավելացվեցին հետագայում։ Առաջին նոր տիպը՝ շարքը, օգտագործվեց մարտի 6-ին ։
Վիքիտվյալներից տվյալների հասանելիությունը մյուս լեզուների համար աստիճանաբար առաջ ընթացավ 2013 թվականի մարտի 27-ից ապրիլի 25-ը ։
2015 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, Վիքիտվյալները սկսեցին թույլատրել այսպես կոչված Wikidata կամայական հասանելիություն, կամ հասանելիություն տված միույթից դրա հետ ուղղակիորեն ոչ կապակցված միույթների հատկություններին։ Օրինակ, հնարավոր դարձավ Գերմանիայի մասին կարդալ Բեռլին հոդվածից, որը նախկինում անհնար էր ։ 2016 թվականի ապրիլի 27-ին կամայական հասանելիությունը գործարկվեց Վիքիպահեստում ։
Հարցման հնարավորություն
2015 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Վիքիմեդիա Հիմնադրամը հայտարարեց Վիքիտվյալների հարցումների ծառայության թողարկման մասին, որը հնարավորություն է տալիս օգտվողներին Վիքիտվյալներում առկա տվյալներին հարցումներ կատարել ։ Ծառայությունը որպես հարցման լեզու օգտագործում է SPARQL-ը։ 2018 թվականի նոյեմբերի դրությամբ, գոյություն ունեն առնվազն 26 տարբեր գործիքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս հարցում անել տվյալներին տարբեր եղանակներով ։
Պատկերանիշ
Պատկերանիշի ձողերը Մորզեի այբուբենով պատկերում են "WIKI" բառը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիմեդիայի նախագծեր
Գավրիլկի (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Գավրիլկի (Гаврилки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Միխայլենկի (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)
Միխայլենկի (Михайленки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի բնակավայրեր
Պերգամոնի գրադարան
Պերգամոնի գրադարան, անտիկ աշխարհի գլխավոր գրքային հավաքածուներից մեկը ։
Պերգամոն քաղաքը
Եվմենոս II-ի օրոք, որը դաշինք կնքեց Հռոմեական հանրապետության հետ, Պերգամոնը հարուստ, 200 հազարից ավելի բնակչությամբ զարգացող քաղաք էր։ Մշակութային տեսանկյունից այն կարող էր համեմատվել միայն Ալեքսանդրիայի և Անտիոքի հետ։ Նրա տեսարժան վայրերից էին հայտնի Պերգամոնյան զոհասեղանը, Ասկլեպիումը, Աթենասի և Դեմետրայի տաճարները և այլն։
Գրադարանի պատմություն
Պերգամոնի գրադարանը ստեղծվել է Եվմենոս II-ի կողմից և տեղադրված էր ակրոպոլիսի հյուսիսային հատվածում։ Այն դարձավ անտիկ շրջանի նշանակությամբ երկրորդ (Ալեքսանդրիայի գրադարանից հետո) գրադարանը։ Ըստ Պլուտարքոսի վկայության՝ այնտեղ պահվում էին շուրջ 200 հազար գրքեր։ Մ.թ.ա 2-րդ դարում գրադարանի կառավարիչներից մեկը եղել է Կրատես Մալիացին՝ հույն քերական և փիլիսոփա-ստոիկ։ Նա ծնվել էր Կիլիկիայում, կրթությունը ստացել էր Տարսոնում, իսկ այնուհետև տեղափոխվել էր Պերգամոն և այնտեղ ապրում էր Եվմենոս II-ի և Ատտալոս II-ի հովանու ներքո։ Այնտեղ նա հիմնեց Պերգամոնյան քերականական դպրոցը. այս գիտական կենտրոնը Ալեքսանդրիայի գլխավոր հակառակորդն էր։ Կրատեսին հետաքրքրում էր Հոմերոսի ստեղծագործությունները։ «Իլիականի» և «Ոդիսականի»՝ նրա որոշ մեկնություններ պահպանվել է սքոլաստների և այլ հին հունական գրիչների կողմից։
Ըստ Պլուտարքոսի՝ Պերգամոնի գրադարանն ավերեց Մարկոս Անտոնիոսը ։ Նա Կլեոպատրային Ալեքսանդրիայի գրադարանի համար նվիրեց ամբողջ 200 հազար գրքերը՝ որպես հարսանեկան նվեր։
Գոյություն ունեն չստուգված տվյալներ գրադարանի տեղափոխման ընթացքում մի քանի խորտակված նավերի մասին։ Որևէ ինդեքս կամ կատալոգ չի պահպանվել, որը կհավաստի կամ կժխտի այս վկայությունը կամ կհաղորդի գրադարանի մեծության և կազմի մասին։
Պերգամոնի գրադարանում կար մեծ ընթերցասրահ՝ շրջապատված բազմաթիվ դարակներով։ Արտաքին պատերի միջի դատարկ տարածությունը ծառայում էր օդաշրջանառության համար։ Դա հատուկ էր արված, որպեսզի գրադարանը պահպանվի Անատոլիայի տաք կլիմայից և կարող է դիտարկվել որպես ձեռագրերի պահպանման առաջին տեխնոլոգիա։ Գլխավոր ընթերցասրահում կանգնած էր իմաստության աստվածուհի Աթենասի արձանը։
Մագաղաթ
Մագաղաթի հայտնագործումն ու անունը (պերգամենտ) կապված է Պերգամոնի գրադարանի հետ։ Երբ Պտղոմեոս V-ն արգելեց Եգիպտոսից պապիրուսի արտահանումը Եվմենոս II-ը կարգադրեց գտնել գրելու համար այլընտրանքային նյութ։ Դա հանգեցրեց մագաղաթի արտադրության տեխնոլոգիայի մշակման, որը պատրաստում էին ոչխարի կամ այծի կաշվի բարակ կտորներից։ Չնայած իր թանկարժեքությանը՝ մագաղաթը պակասեցրեց այլ երկրներից եգիպտական պապիրուսի ներկրման կախվածությունը։ Հետագայում այս հայտնագործությունը էական դեր խաղաց անտիկ մշակույթի պահպանման և եվրոպական գրականության տարածման գործում։
Տրունիս
Տրունիս կամ Տրունիք (այժմ կոչվում է՝ Dırnıs - Դիրնիս կամ Drnıs - Դրնիս), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանում։
Տրունիսի կամ Տրունիքի (Դընիսի) Սուրբ Աստվածածին մատուռ
Ժամանակը՝ մոտավորապես XV-XVI դդ։ - Տեղը՝ գյուղի հարավարևմտյան մասում։ -Հորինվածքը՝ միանավ, թաղածածկ դահլիճ։ -Շինանյութը՝ ճեղքված և կիսամշակ քար։ - Վերանորոգումներ՝ XIX դ։ - Մուտքը՝ արևմուտքից։ - Աբսիդը՝ կիսաշրջանաձև։ - Ավանդատներ՝ չունի։ - Արձանագրություններ՝ չունի։ - Շրջակայքում՝ մատուռի մոտ կա մի մեծ ժայռ, որի վրա կան մի քանի մեծ ու փոքր խաչաքանդակներ։ Հնուց ի վեր այդ ժայռը պաշտվել ու սրբավայր է համարվել։- Վիճակը՝ ավերակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Որդուարի շրջանի բնակավայրեր
Վերբովկա (գյուղ, Լյուբոմլի շրջան)
Վերբովկա (Вербі́вка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1963 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վերբովկա գյուղում բնակվում էր 88 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,24 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 366,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1963 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոխրագետ
Մոխրագետ, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Սյունիքի բարձրավանդակից և Ծղուկք գյուղից 1 կմ հարավ ձախից միախառնվում Շառաչող գետին։ Երկարությունը՝ 18 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Շառաչող գետի վտակներ
Կղզային Իտալիա
Կղզային Իտալիա (Italia insulare, Isole), մակրոտարածաշրջան Իտալիայում։ Իտալիայի ինքնակառավարման ինստիտուտի կողմից դասակարգված հինգ մակրոտարածաշրջաններից մեկն է։ Բացի այդ համարվում է նաև Եվրոպական խորհրդարանի ընտրական տարածաշրջաններից մեկը։
Կազմը
Կղզային Իտալիայի մեջ են մտնում Իտալիայի 20 շրջաններից 2-ը։ Երկու կղզիներն էլ շրջապատված են մի շարք «դուստր» կղզեխմբերով և կղզիներով։ Տարածաշրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է՝ 49 801 կմ²։ Դա, մոտավորապես, կազմում է Իտալիայի ողջ տարածքի 1/6-րդ մասը։ 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսվա տվյալներով բնակչությունը կազմում է 6 758 796 մարդ ։ Բնակչությամբ ամենամեծ քաղաքը Պալերմոն է, որի բնակչությունը կազմում է 678,4 հզ մարդ։
Յուրահատկություններ
Պատմականորեն, երկու կղզիներն էլ, մինչ Իտալիայի վերամիավորումը, գտնվել են ֆրանսիական, իսպանական, իսկ ավելի ուշ նաև ավստրիական տիրապետության կազմի մեջ, ինչը էականորեն ազդել է կղզիների տնտեսական զարգացման և պոտենցիալի վրա։ Այստեղից հավաքված հարկերը ուղարկվել են ներքաղաքական իրադարձությունների ֆինանսավորման համար։ Այն չէր կարող չառաջացնել կղզիաբնակների դժգոհությանը, ինչի արդյունքում էլ նրանք ապստամբություն բարձրացրեցին։
Այս տարածաշրջանի անհավասարաչափ զարգացման խնդիրը, ի տարբերություն Իտալիայի հյուսիսային շրջանների, մինչ օրս էլ մնում է արդիական։ Կղզիներում առկա է ուրբանիզացման, արդյունաբերականացման և սոցիալ- տնտեսական զարգացման ցածր մակարդակ։ Շատ ծախսեր (էլեկտրաէներգիա, տրանսպորտ) ավելի թանկ են, քան թե բուն Իտալիայում, ինչի հիմնական պատճառը մայրցամաքից հեռու գտնվելն է։ Ի տարբերություն բուն Իտալիայի, կոմունալ ծախսերը 15-20% ավելի թանկ են։ Բարձր է նաև գործազրկությունը՝ 9-12%:
Տես նաև
Կատեգորիա:Իտալիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Իտալիայի վարչական բաժանում
Տհոտհունգ (լաոսյան տառ)
Տհոտհունգ («դրոշ»), լաոսերեն այբուբենի 12-րդ տառը։ Նման է թաիլանդերեն այբուբենի «տհոմոնտհո» տառին։ Լաոսերեն այբուբենում համարվում է ակսոնտամ տառ, այսինքն՝ ցածր կարգի։ Արտասանվում է ձայնավոր։ Բառավերջում արտասանվում է նաև որպես «տհատհայ»։ Նաև օգտագրոծվում է որպես «ինցիալ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լաոսերեն այբուբենի տառեր
Գադսդեն շրջան (Ֆլորիդա)
Գադսդեն շրջան (Gadsden County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.336 կմ² է, բնակչությունը՝ 46.389 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քուինսի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Կոֆանովկա (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)
Կոֆանովկա (Кофанівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1803 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոֆանովկա գյուղում բնակվում էր 20 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,603 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 33,17 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1803 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(3441) Պոչայնա
(3441) Պոչայնա (Pochaina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,105039 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5384 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6717 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1998,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180137 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,76° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1969 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մեչեբիլովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)
Մեչեբիլովսկի գյուղական խորհուրդ  (Мечебилівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Մեչեբիլովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1110 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 89.75 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 12.37 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նոնոկ (լաոսյան տառ)
Նոնոկ («թռչուն»), լաոսերեն այբուբենի 13-րդ տառը։ Նման է թաիլանդերեն այբուբենի «նոնու» տառին։ Լաոսերեն այբուբենում համարվում է ակսոնտամ տառ, այսինքն՝ ցածր կարգի։ Արտասանվում է ձայնավոր։ Բառավերջում արտասանվում է նաև որպես «հոհան»։ Նաև օգտագրոծվում է որպես «ինցիալ»։
Շնչափողահատում
Շնչափողահատում, տրախեոտոմիա (հունարեն—կտրելը, հատելը), անհետաձգելի վիրահատություն՝ շնչառության խանգարումների դեպքում։ Վերակենդանացման մեթոդներից Է։ Շնչափողահատումը հայտնի է եղել դեռևս հին հռոմեական բժիշկներ Ասկլեպիադեսին և Գալենին, սակայն կիրառել են սկսած 16-րդ դարի՝ շնչափողի անանցանելիության (ուռուցք, բորբոքային այտուց, ձայնալարերի կծկում, վնասվածք, օտար մարմինների առկայություն են) դեպքում։ Ժամանակակից բժշկության պրակտիկայում շնչափողահատումը կիրառում են նաև շնչառական ուղիների անանցանելիության դեպքում, երբ անհետանում են շնչառական ռեֆլեքսները (հիվանդի անգիտակից վիճակ) կամ խանգարվում շնչառության մեխանիզմները (կրծքավանդակի վնասվածք, թոքերի այտուց)։ Շնչափողը հատում են երկայնակի կամ լայնակի կտրվածքով՝ վահանագեղձի վզիկից վերև (վերին շնչափողահատում) կամ ներքև (ստորին շնչափողահատում)։ Բացվածքով կատարում են վերին շնչուղիների ողողում, ներմուծում դեղանյութեր, մաքրում լորձը կամ կատարում թոքերի արհեստական օդափոխություն։ Բացվածքը վերացնում են շնչառությունը վերականգնելուց հետո։
Կատեգորիա:Շնչափողահատում
Գիլքրիստ շրջան (Ֆլորիդա)
Կատեգորիա:Ֆլորիդայի շրջաններ
Չիհիրկան Վերին
Չիհիրկան Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։ Գտնում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 44 կմ հարավ-արևմուտք, Չիհիրկան Ներքին գյուղից 1 կմ հարավ-արևելք, Արաքս գետի աջակողմյան վտակներից մեկի ափին։ Մտնում էր Ներքին Բասենի կազմի մեջ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սև իռլանդացիներ
«Black Irish» (Սև իռլանդացիներ), տերմին, որը կիրառվում է ամերիկյան իռլանդացիների կողմից՝ բնութագրելու իռլանդական ծագում ունեցող մուգ շագանակագույն կամ սևահեր իռլանդացիներին, ովքեր տարբերվում են ավանդական կարմրահեր իռլանդացու կարծրատիպից։
Հիմնականում տարածված են Միացյալ Նահանգներում, բացի այդ նաև Ավստրալիայում, Կանադայում և Մեծ Բրիտանիայում։ Տերմինը չունի բացասական բնութագրում, այլ միայն նկարագրում է իռլանդացու արտաքին տեսքը։
Միխայլովա Բուդա
Միխայլովա Բուդա (Михайлова Буда), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոնիկոլաևսկի գյուղական խորհուրդ (Բլիզնյուկովսկի շրջան)
Նովոնիկոլաևսկի գյուղական խորհուրդ  (Новомиколаївська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բարվենկովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1178 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 77.23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15.25 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Փղշտացիներ
Փղշտացիներ, հնագույն ժողովուրդ Միջերկրականի արևելյան ծովեզերքում, Քանան երկրամասի հարավարևմուտքում։ Աստվածաշնչում պահպանված պատմական տեղեկությունների համաձայն՝ փղշտացիները մ․ թ․ ա․ 13-րդ դարում գաղթել են Կափթորից։ Մ․ թ․ ա․ 12-րդ դարում գրավելով Քանանի մի շարք քաղաքներ՝ստեղծել են հինգ քաղաք-իշխանությունների միություն։ Ծանոթ լինելով երկաթի մշակությանը, արտադրելով երկաթե զենքեր ու կառքեր՝ տեղաբնիկների նկատմամբ հասել են ռազմական գերակշռության, մինչև մ․ թ․ ա․ 10-րդ դարը իրենց գերիշխանությունը հաստատել գրեթե ամբողջ Քանանում, որն այնուհետև նրանց անունով կոչվել է Պաղեստին։ Փղշտացիները աստիճանաբար ընդունել են քանանացիների կրոնը և լեզուն, ձուլվել նրանց։ Փղշտացիների հետագա առաջխաղացումը մ․ թ․ ա․ 10-րդ դարի սկզբին կանխել է Դավիթ թագավորը։ Փղշտացիների և հրեաների դարավոր հակամարտություններն արտացոլվել են Աստվածաշնչում, առասպելական հերոսների մասին ասքերում։ Մ. թ. ա. 8-րդ դարի 2-րդ կեսից Փղշտացիներին հնազանդեցրել է Ասորեստանը, մ․ թ․ ա․ 7-րդ դարի վերջից՝ Նոր Բաբելոնիան, մ․ թ․ ա․ 6-րդ դարի վերջից՝ Աքեմենյան Իրանը։ Հունա-մակեդոնական տիրակալության պայմաններում փղշտացիները աստիճանաբար հելլենացվել են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փղշտացիներ Կատեգորիա:Իսրայելի պատմություն
Եթովպական օրացույց
Եթովպական օրացույցում տարիների հաշվարկման սկիզբն է մ. թ. 8 թվականի օգոստոսի 29 հուլյան օրացույցով։ Այսպիսով Գրիգորյան օրացույցի 2000 թվականը համընկնում է Եթովպական օրացույցի 1992 թվականի վերջի և 1993 թվականի սկզբի հետ։
Ամիսներ
Ամսաթվերը տրված են գրիգորյան օրացույցով XX—XXI դարերի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրացույցներ Կատեգորիա:Եթովպիայի մշակույթ
Գավրիլկովո (գյուղ, Կրասնոգորսկի շրջան)
Գավրիլկովո (Гаврилково), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կրասնոգորսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կրասնոգորսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրասնյանսկոե
Կրասնյանսկոե (Краснянське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1920 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ցելեստինա Սուջյան
Ցելեստինա Միքայելի Սուջյան, հայ կենսաքիմիկոս։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1983), պրոֆեսոր (1995):
Կենսագրություն
Ցելեստինա Սուջյանը ծնվել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 16-ին, Երևանում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1964 թվականից աշխատում է Երևանի պետական բժշկական համալսարանում։ 1985-2004 թվականներին եղել է գիտահետազոտական կենտրոնի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ, 2004 թվականից՝ կենսաքիմիայի խմբի ղեկավար ։
Աշխատանքները վերաբերում են գլխուղեղի ածխաջրածնային նյութափոխանակության կարգավորման հարցերին, նյարդահակ միջոցների (հետագայում կլինիկական բժշկության մեջ կիրառելու նպատակով) և ներզատական ու սիրտանոթային համակարգերի վրա լիմֆոցիտային միջնորդանյութերի ազդեցության մեխանիզմներին ։ 64 գիտական հրապարակումների հեղինակ է։
Մահացել է 2007 թվականին։
Վելիկայա Լուկա (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)
Վելիկայա Լուկա (Велика Лука), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Լուկա գյուղում բնակվում էր 81 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (148301-148400)
Աստերոիդների ցանկ (148201-148300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (148401-148500)
|}
Տրամվայի թանգարան
Տրամվայի թանգարան (Spårvägsmuseet), թանգարան Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում։ Հանդիսանում է Storstockholms Lokaltrafik-ի (Մեծ Ստոկհոլմի տեղական տարանցիկ ընկերություն) սեփականություն և շահագործվում նույն ընկերության կողմից և ցույց է տալիս հասարակական տրանսպորտի զարգացումը Ստոկհոլմի տարածքում 1650-ականներից մինչ օրս։ Թանգարանն ընդգրկում է նաև Ստոկհոլմի շրջանում ժամանակակից և ապագա հասարակական տրանսպորտը և տարածքում ջրային փոխադրումները։
Թանգարանում կա նաև գրադարան, արխիվ և սրճարան։ 2005 թվականին տարածքին ավելացավ Leksaksmuseet-ը (Խաղալիքների թանգարան)։
Թանգարանը հանրության համար փակվել է 2017 թվականի սեպտեմբերին և կվերաբացվի 2020 թվականի սկզբին Հյորթագեն թաղամասում գտնվող նախկին գազի գործարանի շենքում ։
Պատմություն
Տրամվայի մենեջեր Էռնստ Հյորցբերգը իրերը սկսել է հավաքել 19-րդ դարի շրջանում, երբ Ստոկհոլմի փողոցներում դեռևս ձիակառքեր էին վարում։ Փոքր մասնավոր թանգարանը գտնվում էր Tegnérgatan ընկերության կենտրոնակայանում։ Պահպանված առաջին տրանսպորտային միջոցներից է եղել թիվ 12 ձիակառքը, որը Շվեդիայի առաջին տրամվայներից էր ։
1944 թվականին թանգարանը բացվեց հասարակության համար Տուլեգատանում՝ հին տրամվայի պահեստի մոտ։ 1964 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց Օդենպլան մետրոյի կայարան, որտեղ հարթակի վրա ցուցադրվեց թիվ 12 ձիակառքը, բայց հասանելի տարածքը սահմանափակ էր, և հնարավոր չէր շատ ցուցանմուշներ ունենալ ։
1990 թվականին Տրամվայի թանգարանը տեղափոխվեց ավելի հարմար վայր՝ Տեգելվիկսգատան 22 հասցեում, Սյոդերմալմում գտնվող Սյոդերդեպոն (Söderdepån) տրամվայի և ավտոբուսի դեպարտամենտի առաջին հարկ։ Հավաքածուի մեծ մասը հասանելի էր հանրությանը, ատրակցիոնների շարքում էր երեխաների համար նախատեսված մինի-մետրոն ։
2017 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Սյոդերմալմում գտնվող թանգարանը փակվեց, քանի որ Սյոդերդեպոն դեպարտամենտը քանդեցին և վերակառուցեցին։ Թանգարանի նոր վայրը նախատեսվում է բացել 2020 թվականին։ Այն գտնվում է նախկին Վորտագասվերկետ (Värtagasverket) գազամուղի 9-րդ շենքում։ 1893 թվականին կառույցը նախագծել է Ֆերդինանդ Բոբերը և եղել է մաքրման գործարան։
Ցուցադրություններ
Թանգարանում առկա են մոտ 60 տրամվայներ, ավտոբուսներ, տրոլեյբուսներ, ծայրամասային երկաթուղային և մետրոյի գնացք, որոնց մեծ մասը տեղակայված էին տեղում։ Մյուսները գտնվում են Լիդինգբյոբանում, Ռոսլագսբանում, Սալցյոբանանում և մետրոյի այն հատվածում, որտեղ նրանք գործում են հատուկ միջոցառումների ժամանակ, և Դյուրգորդ գծում։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է նաև նկարների ընդարձակ արխիվ, լուսանկարների հավաքածու և տեղեկատու գրադարան։
Տրանսպորտային միջոցների և առարկաների մշտական ցուցադրությունը պատկերում էր հասարակական տրանսպորտի պատմությունը։ Հավաքածուի ամենահին մեքենան ձիու հանրակառքն է, այսպես կոչված Wurst-ը, որը, հավանաբար, կառուցվել է 1840-ականներին։ Դա, ամենայն հավանականությամբ, Շվեդիայի ամենահին պահպանվող հասարակական տարանցիկ փոխադրամիջոցն է։ Ինչպես նաև Nya Spårvägsaktiebolag թիվ 12 ձիակառք, հավաքածուի մեկ այլ կարևոր տարր է հանդիսանում Stockholms Smsdra Spårvägsaktiebolags (Ստոկհոլմի հարավային ճանապարհային ընկերություն) թիվ 14 էլեկտրական տրամվայը, որը կառուցվել է 1901 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստոկհոլմի թանգարաններ Կատեգորիա:1944 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Տեխնիկական թանգարաններ Կատեգորիա:1944 հիմնադրումներ Շվեդիայում
Շվեյցարական խոհանոց
Շվեյցարական խոհանոց, այն մի կողմից տերբերվում է իր շրջանային տարատեսակ ուտեստների առկայությամբ, որը պայմանավորված է, ինչպես տարբեր էթնիկ խմբերի բնակեցմամբ, այնպես էլ հարևան Իտալիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Ավստրիայի ազդեցությամբ, իսկ մյուս կողմից՝ ուտեստների մեծ թվով, որը կապված է ավանդական գյուղատնտեսության վարմամբ։
Շվեյցարական խոհանոցի կարևոր բաղադրիչներից են պանիրը, և պանրային հիմքով ուտեստները։ Շվեյցարիայի սահմաններից դուրս ամենահայտնի շվեյցարական պանիրները համարվում են գրյուերը, էմենտալը և ապենցելերը ։
Ռոմանդիա
Ֆրանսախոս Ռոմանդիայից ծագել են Ֆոնդյուն (Վո) և ռակլետը (Վալե), որոնք ամբողջ Շվեյցարիայում դարձել են հայտնի։ Վալեից է ծագել նաև կարտոֆիլից, պանրից, խնձորից պատրաստվող «Խոլերա» կարկանդակը, որի բաղադրատոմսը ստեղծվել է խոլերայի համաճարակի ժամանակ։ Ամենահայտնի ուտեստը պատրաստվում է Լեման լճի ափին, որը տապակված ֆիլեն է՝ «Ֆիլե դե պերշ», որը պատրաստվում է տապակված պերկեսից։
Գրաուբյունդեն
Այս կանտոնի այցեքարտը համարվում է ապխտած միսը՝ ամենից շատ տավարի միսը։ Խմիչքներից հաճախ օգտագործում են անտառային հատապտուղները և ընկույզը։