cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խորանաշատ
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Եկեղեցու հիմնադրման ժամանակի մասին մատենագրական և վիմագրական աղբյուրներում ոչինչ չկա։ Համաձայն եկեղեցու արևմտյան մուտքի վերնամասի արձանագրության, մուտքը կառուցել է ոմն Սերոբի հովանավորությամբ՝ 1211 թվականին ։ Շինարարական մյուս վիմագրերը վերաբերվում են 1216 և 1220 թվականներին, որտեղ ասվում էր, որ Վահրամ Կանաչոզեցիի և Ավելդատ Սրտժեցիի միջոցներով կառուցվել է եկեղեցու երկու ավանդատները ։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ վանքի մուտքը կառուցվել է եկեղեցու հետ միաժամանակ, ինչպես նաև եկեղեցու բարդ ճարտարապետությունը հաշվի առնելով, ենթադրվում է, որ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1211 թվականին։
Կառուցումը ավարտվել է ամենաուշը 1221 թվականին, քանի որ 1222 թվականից սկսվել է գավթի շինարարությունը։
Եկեղեցու ներքին տարածությանը բարձր գեղարվեստական արտահայտչություն է հաղորդում ավագ խորանի կիսաբոլորակ պատի հարդարանքը։ Հարդարանքի ստորին մասին խորանիկներ հիշեցնող մշակումների շարք է (12 խորանիկ) ։ Խորանիկները միմյանցից բաժանված են զույգ կիսասյուներով, որոնք կապված են որմնակամարներով։ Որմնակամարները խորանիկներին տալիս ենկամարակապ վերջավորություններ՝ միաժամանակ պարփակելով դրանց շթաքարային ավարտամասերը։ Դրանք պսակված են գլանիկային ձևափոխումներով նկարված անկյունակների անընդհատ շղթայով։ Եկեղեցու բեմի ճակատային հարթությունը մշակված է եղել քառաթև սրածայր վեցանկյունների և քառակուսի քարերի որոշակի համադրությամբ ընդելուզումներով։ Քարերն ունեն տարբեր երանգավորումներ։ Արևմտյան մեծ թաղի կենտրոնական մասում, որպես հանգուցաքարեր, ագուցված են 4 զույգ կեռխաչեր, որոնք տեղադրված են երկու շարքով:Նրանք ունեն կոնստրուկտիվ նշանակություն։
Եկեղեցու ներքին տարածքը լուսավորվում է 12 պատուհանով, որոնցից ավագ խորանի մեջ բացվողը զույգ է, իսկ որմնամույթերով պարփակված արևմտյան մասերին՝ շրջանաձև։ Լուսամուտներից վեցը գտնվում է թմբուկի վրա։ Ունեն հետաքրքիր դասավորություն՝ երկրի հիմնական առանցքների նկատմամբ մոտ 0.5 մ տեղաշարժված են հարավ-արևելք ուղղությամբ։ Լուսամուտներն արևի նկատմամբ ավելի նպաստավոր դիրք են ստացել՝ ապահովելով լույսի առավել ներթափանցումը եկեղեցի։
Եկեղեցին արտաքինից առանձնանում է ճարտարապետական հստակ լուծումներով և հարդարանքային ինքնատիպ միջոցներով։ Բացի արևմտյան ճակատից, մնացած ճակատներում այն ունի երկուական խործեր։ Դրանք ունեն միատեսակ աստիճանաձև անցումներով կտրվածք։ Արտաքին պատերով շուրջ բոլորն անցնում է բարդ տրամատի անընդհատ գոտի, որը զանազան ձևափոխումներովխորշերի համար ծառայում է որպես կիսաշրջան պսակներ, իսկ ճակատների կենտրոնական մասերում վեր է ածվում խոշորաչափ, տարբեր նկարվածքներով խաչերի։ Գոտին ծառայում է նաև միաթեք լանշերի համար, որպես քիվ։
Արևելյան ճակատի զույգ լուսամուտից վերև, որն ունի շքեղ երեսկալ, խաչի ստորին թևի կիսաշրջանաձև հիմքի մեջ ներկայացված է ճանկերով որս բռնած թևատարած արծվի պատկերաքանդակ։ Այն համարվում է Վահրամյանների իշխանության տոհմական զինանշան։
Ճակատներից նշված գոտիով կազմաորված խաչերից արևելյանն ուղղաթև է, իսկ հյուսիսայինը և արևմտյանը՝ գեղարդաձև, որոնք ընկալվում են որպես յուրատեսակ ծաղկապատկերներ։ Ճակատների լուսամուտներն ունեն գոտու տրամատը հիշեցնող ուղղանկյուն շրջանակներով երեսակալներ և հիշյալ խաչպատկերների հետ գտնվում են հորինվածքային փոխկապվածության մեջ։
Մուտքերն ունեն միանման հորինվածք ։ Արտաքուստ դրանք եզերված են ուղղանկյուն քանդակազարդ շրջանակներով, իսկ բուն բացվածքները՝ նուրբ կիսասյուներով։ Բարավորները հարդարված են հյուսիսայինում՝ քառաթև և շեղաթև, իսկ արևմտյանում՝ վեցաթև աստղերի տեսքով՝ պահպանելով գունային ընտրությունը։ Թմբուկը շրջառում են բարդ տրամատի եզրավորումներով 12 որմնակամարներ, որոնցում մեկումեջ բացված են նեղ պատուհանները։ Մյուս այդպիսի հարադարանք ունեցող հուշարձաններից (Մակարավանք, Գեղարդի վանք, Տիգրան Հոնենց և այլն) տարբերվում է որմնակամարների խորաքանդակ ձևի ընտրությամբ, որի շնորհիվ գմբեթի զանգվածը զգալիորեն փոքրացել է։ Թմբուկը համաչափ կառուցվածքով և ճարտարապետական հարդարանքով համահնչուն է շինության մյուս ծավալների հետ։
Սուրբ Կիրակի եկեղեցի
Գտնվում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուց 4 մ հարավ։ Ուղղանկյուն հատակագծով (արտաքինից՝ 4.3 մ x 3 մ), գմբեթավոր կառույց է։ Նրա կառուցման վերաբերյալ տեղեկատվություն ներ չեն պահպանվել։ Այն կառուցվել է 13-րդ դարում։ Համաձայն Կիրակոս Գանձակեցու՝ գավիթն կառուցվել է «ի դուռն մեծ եկեղեցւոյն», այսինքն այդ ժամանակ եղել է նաև փոքր եկեղեցին։
Ներքուստ եկեղեցու չորս անկյուններով բարձրանում են զույգ որմնասյուներ, որոնցից ձգվող կամարներին առագաստային փոխանցումների օգնությամբ հենված է գլանաձև թմբուկը։ Արտաքին շարվածքի սրբատաշ քարերի մեծ մասամբ բացակայում են։ Պահպանված մասերը հնարավորություն են ընձեռում վերականգնել նրա ճակատների ճարտարապետական տեսքը։ Ճակտոններն ու միաթեք լանջեր ունեցող պատերից արևմտյան հատվածում գտնվում է ուղղանկյուն շրջանակով և քանդակազարդ երեսակալով շքամուտքը։ Մնացած ճակատներում միացած են լուսամուտների ուղղանկյուն շրջանակներին ։ Հյուսիսային ճակատում լուսամուտների բացակայությամբ պայմանավորված, կիսասյուներն ավարտվում են ուղղաթև խաչով, որին նախորդում է կորաթև խաչպատկերը։ Ճակատների եզրերով բարձրանում են միայնակ կիսասյուները։ Որմնակամարները միմյանց հետ կապված են են ոչ թե նույն, այլ հարակից ճակատների համապատասխան անկյունների մոտ գտնվող կիսասյուների հետ։
Սուրբ Կիրակի եկեղեցին տեղադրված է բարդ կտրվածքի բարձր գետնախարիսխի վրա։
Սուրբ Ճգնավոր եկեղեցի
Գտնվում է պարսպից մոտ 150 մ արևելյան ուղղությամբ։ Ներկայումս կիսավեր վիճակում է։ Պահպանված բեկորները ցույց են տալիս, որ եկեղեցին իր հատակագծային (արտաքինից՝ 4.7 մ x 3.4 մ) և ծավալատարածական հորինվածքով նման է եղել Սուրբ Կիրակի եկեղեցուն։ Նրա շրջակայքում պահպանվել են մի շարք տապանաքարեր։ Հնարավոր է, որ այնտեղ եղել է գերեզմանոց։
Եկեղեցու հարդարանքները կենտրոնացված են եղել լուսամուտների և արևմտյան կողմում գտնվող մուտքի մոտ։ Գմբեթը ունեցել է չորս փոխանցման առագաստներ, որոնցից յուրաքանչյուրի վրա բարձրաքանդակային ոճով պատկերված են մեկական մարդկային դեմք։ Բեմի ճակատային հարթույունը մշակված է եղել հյուսածո զարդաձևերով։ Արտաքինից լուսամուտների վերևներում տեղադրվել են զույգ գլանիկներից կազմված խաչեր, որոնց թևերը ավարտվել են շեղ գրբված քառակուսիներով։
Մի քանի մետր հեռավորության վրա՝ դեպի հարավ-արևմուտք, ընկած է խոշորաչափ թևերով մի խաչքար, որն ամրացված է եղել պատվանդանին։ Երկարությունը կազմել է 3 մ։ Այն կանգնեցվել է Վանական Վարդապետի գերեզմանին ։
Գավիթ
Գավիթը կից է գլխավոր եկեղեցու արևմտյան ճակատին և պատկանում է կենտրոնական հորինվածքով 4 սյունանի գավիթների տիպին։
Ուղղանկյուն հատակագծով (16.8 մ x 16 մ), արևելյան կողմում տեղադրված երկու կրկնհարկ ավանդատներով, արտաքուստ ճակտոններով լուծված կառույց է։ Գավթի կառուցումը սկսվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու կառուցումից ամիջապես հետո։ Այդ մասին գավթի առաջին հարկի ավանդատների բարավորներին պահպանվել են 1222 թվականին փորագրված վիմագիր արձանագրություններ, որոնցից հարավ-արևելյան ավանդատան բարավորի արձանագրությունը շինարարական է.
Գավթի շինարարությունը ընդհատումներով շարունակվում է մինչև 1251 թվականը ։
Կենտրոնական մասում գտնվում են 4 միակտոր սյուներ, որոնք միմյանց և հանդիպակաց որմնասյուների հետ կապված են կամարներով։ Վերջինների վրա հենված են ծածկի թաղերը և երդիկային բացվածքով կենտրոնական ծածկը։ Սյուներից արևմտյան երկուսը փնջաձև են, ունեն վեցական կիսասյուներ։ Ավանդատների մոտ՝ եկեղեցու արևմտյան մուտքի աջ և ձախ կողմերում, տեղադրված են երկու բարձր պատվանդաններ։ Դրանք նախատեսված են երկրորդ հարկի ավանդատներ բարձրանալու համար։
Մուտքի բարավորին պատկերված է հավերժության նշանը։
Առանձնահատուկ է գավթի կենտրոնական մասի ծածկը։ Կամարների ստեղծած քառակուսի հիմքը վահանաձև առագաստների միջոցով վեր է ածված 12-կողանի բազմանկյան, որն իր հերթին եռանկյունաձև և սեղանաձև քարերի դասավորությամբ վերնամասում դառնում է 24-կողանի հիմք։ Վերջինիս յուրաքանչյուր 4 կողը դուրս են շեշտված շթաքարային հարդարանքով եռանկյունաձև հենարաններ, որոնց վրայից սկզբնավորվող զույգ կամարները փոխհատվելով՝ ստեղծում են վեցանկյուն բացվածքով երդիկը։ Այն ապահովում է կոնստրուկտիվ կայունություն գավթին։ Արտաքուստ գավիթը մշակված է ուրույն հարդարանքային ձևերով, որոնք գլխավորապես բաշխված են արևմտյան ճակատի կենտրոնական ուղղահայաց առանցքի շուրջը։ Արևմտյան ճակատի շքամուտքն իր հորինվածքով և քանդակային հարդարանքով եզակի է։ Այն եզրավորված է որմնակամարային ավարտվածք ունեցող զույգ գլանիկներով իրականացված երեսակալով։ Միակտոր սպիտակ քարե բարավորի երկկենտրոն կորվածքը ընդգծված է կանաչավուն, երկշերտ շթաքարային փորվածքներով։ Մուտքի բուն բացվածքի եզրերում տեղադրված են բարակիրան զույգ որմնասյուներ, որոնք խոյակների փոխարեն պսակված են առյուծի և եզան ծավալաքանդակներով։ Այս երկու պատկերաքանդակները բարավորի համար հենարաններ են
Արևմտյան ճակատի հարդարանքը լրացված է շքամուտքից վերև համաչափ տեղադրված միանման բարձրաքանդակ կորաթև խաչպատկերներով և երկու խաչքարերով։ Գավթի ծավալատարածական հորինվածքն ավարտվում է կենտրոնական մասում տեղադրված ութանիստ թմբուկով և այն պսակող երդիկային բացվածքով վեղարաձև ծածկով։
Պարիսպ
Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Կիրակի եկեղեցիները, ինչպես նաև գավիթը շրջապատված են կոպտատաշ քարերով առանց շաղախի շարված պարսպապատերով։
Խորանաշատի դպրանոց-վարդապետարանը
Խորանաշատը եղել է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր կրթական, գիտամշակութային ու աստվածաբանական կենտրոններից մեկը։ Հիմնել է Վանական Վարդապետը 1220-ական թթ-ի սկզբին և ինքն էլ վարել է վարդապետարանի ուսուցչապետությունը մինչև իր մահը (1251 թ)։ Այնուհետև վարդապետարանը գլխավորել է նրա ազգական ու աշակերտ Գրիգորս վարդապետը։ Խորանաշատի վարդապետարանը եղել է պատմագրական թեքում ունեցող դպրոց, որտեղ ուսանել են 7-8 տարի։ Դասավանդել են պատմություն, աստվածաբանություն, իմաստասիրություն, մատենագիտություն, երաժշտագիտություն, քերականագիտություն, աստղաբաշխություն, տոմարագիտություն, բնագիտություն, բուսագիտություն, նաև ընդօրինակել ձեռագրեր։ Վանական վարդապետի մի շարք երկեր ("Մեկնութիւն Հոբայ", "Հարցմունք և պատասխանիք" և այլն ) որպես դասագիրք կամ համառոտ ուղեցույց են ծառայել աշակերտների համար։ Սաներից շատերը ուսումնառության տարիներին զբաղվել են գիտությամբ։ Շրջանավարտները ստացել են վարդապետական աստիճան և զբաղվել ինքնուրույն գործունեությամբ։ Վարդապետարանի սաներից 13-րդ դարի հայ եկեղեցու և մշակույթի նշանավոր գործիչ Կիրակոս Գանձակեցին գրել է "գալիս էին առ նա ուսման աղագաւ ո՛չ միայն վարդապետական բանի, այլ ամենայն կեանք նորա և շարժումն անգիր օրէնք էին տեսողացն"։ Այստեղ ուսանել են Վարդան Արևելցին, Գրիգոր Ակներցին, Ստեփանոս Աղթամարցին, Առաքելը, Արտազ գավառի թեմակալ, դավանաբանական հարցերում մեծ հեղինակություն վայելող Հովսեփ վարդապետը, Խաչենի քաղաքական կյանքում ակնառու գործիչ Մարկոս վարդապետը, ականավոր փիլիսոփա Սոսթենեսը, Հայսմավուրքային ժողովածուների խմբագիր՝ Ներքին Խաչենի արքեպիսկոպոս Իսրայելը, Գրիգոր Աղթամարցին և ուրիշներ։ Վանական Վարդապետի մահից հետո Խորանաշատի վարդապետարանի փառքը սկսել է արագորեն խամրել։ Սակայն վերելք են ապրել Խորանաշատ վանքի օրինակով ստեղծված բարձրագույն ուսումնագիտական կենտրոնները, որտեղ գործել են Վանական Վարդապետի աշակերտները։
Խորանաշատը գրչության կենտրոն
Խորանաշատը եղել է գրչության կենտրոն։ Մեզ են հասել այնտեղ գրված ձեռագրեր (մեծ մասը՝ 13-րդ դարից)։ Վանական Վարդապետը արժեքավոր գործեր է թողել, որոնցից են "Հարցմունք և պատասխանք", "Բարոյախոս" և "Մատյան ողբերգության" ձեռագրերը (1283 թ.)։ Դրանցից պահպանվել ու այժմ Մատենադարանում պահվում են մի "Ժողովածու"՝ գրված 1223 թ-ին /գրիչ Ստեփանոս Աղթամարցի, ձեռագիր 2101/, "Նարեկ"՝ գրված 1283 թ-ին /գրիչ Մարտիրոս, ձեռագիր 1563/, "Ավետարան"՝ գրված ԺԵ դարում /ձեռագիր 5601/, "Ժամգիրք"՝ գրված 1672 թ-ին /ձեռագիր 8882/, "Մաշտոց"՝ գրված 1774 թ-ին /գրիչ Ավետիս, ձեռագիր 3536/։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան) Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ
Գազանի թիվ
Գազանի թիվ, հատուկ թիվ, որը հիշատակվում է Աստվածաշնչում, որպես Նոր Կտակարանի վերջին գրքում (Հայտնություն Հովհաննեսի) նշված Հայտնության գազանի քողարկված անուն, որը վերաբերում էր Սատանային։
Գազանի թիվը հավասար է 666-ի։ 666 թիվը հաճախ օգտագործվում է որպես սատանայական խորհրդանիշ, մի քանի այլ սատանայական ատրիբուտների հետ մեկտեղ, ինչպիսիք են օրինակ՝ շրջված խաչը կամ հնգանկյունը։
Քրիստոնեության առաջին դարաշրջանում աստվածաբանության մեջ տարածվեց կարծիք, ըստ որի որպես հայտնության գազանի խորհրդանիշ Աստվածաշնչում պատկերված էր Նեռը։
Քանի որ, Սուրբ Հովհաննեսի հայտնությունում ասվում է՝ «Ով միտք ունի, պետք է այդ թիվն համարի գազանինը, հակառակ դեպքում այն մարդկային է» և սա պատճառ հանդիսացավ, որ 666 թիվը փնտրվի հակաքրիստոնեականների շրջանում։
«Գազանի թվի» հետազոտությունների ժամանակ հաճախ սխալմունք է տեղի ունենում՝ թիվը բաժանվում է տասնորդականների և ներկայացվում երեք վեցերի տեսքով, որի հետ էլ նույնացվում է։ Սակայն Հայտնությունը գրելու ժամանակ դեռ չկային տասնորդական թվեր, դրանք առաջացել են միայն մ.թ. VI դարում՝ Հնդկաստանում։
Հունական բնօրինակ հիշատակությունը կազմված էր երեք բառից՝ «վեց հարյուր», «վաթսուն» և «վեց» (χξϛ), որն ինքնին թույլ չէր տալիս թվերն առանձնացնել։ Երկրորդ ամենատարածված սխալն այն է, որ բաժանման ժամանակ «666» թիվը բաժանվում է անվերջ 0.6666.... կոտորակների, հավասար երկու երրորդի։
666 թվի հիշատակումն Աստվածաշնչում
Աստվածաշնչում «666» թիվը հիշատակվում է չորս անգամ։ Դրանցից մեկը հիշատակված է Նոր Կտակարանում, որում քողարկված նշվում է հայտնության հրեշի անունը՝
Հին Կտակարանում «666» թիվը հանդիպում է 3 անգամ. «Ադոնիկամի վեցհարյուր վաթսունվեց որդիները» «Ոսկու մեջ, որն ամեն տարի գալիս էր Սողոմոնին, քաշը կշռում էր վեցհարյուր վաթսունվեց տաղանդ ոսկի» «Ոսկու կշիռը, որը մի տարի եկել էր Սողոմոնին, եղել էր վեցհարյուր վաթսունվեց ոսկի» Որոշ հեղինակներ վերջին երկու աֆորիզմները, ապոկալիպսիսում հիշատակված, օգտագործում են գազանի նշանը ավելի լավ բացահայտելու համար։
Անվան կոդավորման թեորեմը
Հին ժամանակներում տառերը ժամանակ առ ժամանակ նաև թվեր են նշանակել, այդ պատճառով, թվերը փոխարինելով տառերի կարելի էր ինչ-որ անվանում ստանալ։ Այդպիսի հաշվարկները կոչվում էին իզոպսեֆիա (Կաբալայում՝ հեմատրիա) և մեծ տարածում ունեին։ Օրինակ՝ Պոմպեյում գրություն է պահպանվել՝ Φιλω ης αριθμος φμε - «Ես սիրում եմ նրան, ում համարն (անունն) է 545»։ Այդ պատճառով շատ հետազոտողներ եզրակացնում են, որ 666 թիվն էլ կարող է ինչ-որ նշանակություն ունենալ անվան կամ հասկացողության տեսքով։
Արդյո՞ք հրեշի անվանումը չգիտեր նա, ով ասել էր անվան համարը։ Նախ և առաջ նրան հայտնի է դարձել վանկերը, իսկ հետո անունը բաժանել է տառերի, առաջին հերթին ինքն իր համար է բարձրաձայնել անունը, իսկ հետո տառերը տեղադրելով ասել է համարը, այսինքն այն ինչ տառերով կազմում է վեց հարյուր վաթսուն վեց ։
Այդ անվանումները հիշատակել է նաև իր աշակերտ՝ Հիպողիտոսը ։
Անդրեյ Կեսարացին մի քանի անուններ է հիշատակել ինչպիսիք են՝ Լամպետիս, Տիտան, Լատիննիկ, Բենեդիկտ։ Բացի այս անվանումներից, Անդրեյ Կեսարացին այլ հասարակ անվանումներ էլ է հիշատակել, ինչպիսիք են օրինակ՝ «նիհար ղեկավար» («կակոս օդիգոս»), «հին նախանձ» («պալևասկանոս»), «ճշմարիտ վնասատու» («ալիֆոս վլավերոս»), «անմեղ գառ» («ամնոս ադիկոս»)։ Անդրեյ Կեսարեցին համեմատաբար հասարակ անվանումների մասին այսպես է արտահայտվել՝
Այդ անունները նրանց համար են, ովքեր մերժեցին գայթակղությունը, ում համար փառքն ամոթալի է :
Ներոն
Գերմանացի աստվածաբանները (Բենարի, Հիթսգ, Ռոյս), դեռ XIX դարում առաջ քաշեցին այն հիպոթեզը, ըստ որի 666 թիվը հենց «Ներոն Կեսարի » կոդավորված անունն է (լատ.՝ Neron Kesar):
Ներոնի դարաշրջանում Հռոմեական կայսրության արևելքում թողարկվում էին մետաղադրամներ, որոնց վրա տպագրված էր հին հրեական՝ «נרון קסר», ինչը թարգմանաբար նշանակում էր «կայսր Ներոն» («Neron Kesar»)։ Եթե դիտարկել ոչ թե տառերն այլ դրանց կոդավորված թվերը (համաձայն հին հրեական հեմատրիայի) ապա դրանց թիվը կստացվի 666։ Ի օգուտ այս տեսության խոսվում էր, որ Օքսիրինխի պեղումներից գտնված չափածոյում հաստատվում էր, որ գազանի թիվը համարվում է 616 (հունական գրառումներում որպես՝ «χιϛ»)։ Հիրենեոսը, ինչպես հաստատում է նաև Բենարեի աշակերտը՝ Էնգելսը, նույնպես գիտեր այդ տարբերակի մասին։ Եթե հիմք ընդունենք լատինական ճշգրիտ գրությունը՝ «Nero Caesar»-ը, ապա թվային կոդավորման արդյունքում թիվը կնվազի 50-ով և կստացվի 616, այսինքն Հիրենեոսը վերցրել էր հենց լատինական գրությունը։ Եվ ի դեպ Ուլրիխ Ցվինգլին օգտագործել է այն Աստվածաշունչը թարգմանելիս (Ցյուրիխյան Աստվածաշունչ) ։
Դոմիցիան
20-րդ դարում գերմանացի բողոքական աստվածաբան Էտելբերգ Շտաուֆերը վերծանեց «գազանի թիվ»-ը որպես կայսր Դոմիցիանի անուն։ Դոմիցիանի պաշտոնական կոչումը՝ Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, հունարեն՝ Αυτοκρατωρ Καισαρ Δομετιανος Σεβαστος Γερμανικος։ Հունական մետաղադրամների վրա դրոշմվում էր կոչման կարճ տարբերակը՝ A. KAI. ΔOMET. ΣEB. ΓE., որի թվերը կոդավորված տարբերակով հավասար էր 666 թվին։
Շտաուֆերը պնդում է, որ «գազան» կարող է նշանակել միայն Դոմիցիան, որովհետև այն ժամանակաշրջանում, երբ գրվեց Հայտնություն գիրքը կառավարում էր հենց դա ։
Vicarius Filii Dei
Բողոքական եկեղեցու մի քանի անդամներ գտնում են, որ 666 թիվը կա նաև «Vicarius Filii Dei» անվանման մեջ, որը նրանք ընդունում են որպես՝ « Հռոմի պապի պաշտոնի պաշտոնական անվանում»։ Եթե այդ արտահայտության տառերը ներկայացնել ինչպես հռոմեական թվերը (այն տառերը որոնք չեն եղել անտիկ շրջանի լատիներենում, օրինակ U տառը, կփոխադարձվի որպես V) ապա կստացվի հետևյալ տեսքը՝
V. . . . . 5                             I. . . . . 1                             C. . . .100                              	A. . . . . 0               R. . . . . 0               U. . . . . 5 S. . . . . 0		I. . . . . 1
F. . . . . 0 I. . . . . 1 L. . . . . 50 I. . . . . 1 I. . . . . 1
D. . . . 500 E. . . . . 0 I. . . . . 1
112 + 53 + 501 = 666
Որոշ աստվածաբանների համոզմամբ «Vicarius Filii Dei» արտահայտությունը գրվել է պապական տիարայում։ Նրանց կարծիքով, շատ տվյալներ են հաստատում որ «Vicarius Filii Dei» արտահայտությունը մինչև 20-րդ դարի կեսերը Հռոմի պապի պաշտոնական տիտղոսն էր, այս արտահայտությունն օգտագործվել է նաև միջնադարյան «Donatio Constantini» կեղծարարությունում և օգտագործվել է հենց կաթոլիկ եկեղեցում որպես ապացույց իր տիեզերական գերազանցության ։
Որոշ աստվածաբաններ այս տեսությունը սխալմունք են համարում։ Նրանց կարծիքով, տիարաների ինչ-որ գրավոր ապացույց գոյություն չունի, «Vicarius Filii Dei» արտահայտությունը բացակայում է Հռոմի Պապի տիտղոսում։ Միջնադարյան «Donatio Constantini» կեղծարարությունում այս արտահայտությունը կիրառվում է Պետրոս առաքյալի նկատմամբ ։ Կաթոլիկ աղբյուրները բացառում են նմանատիպ տիտղոսի և տիարայի մակագիր գոյությունը ։ Որոշ աստվածաբաններ կաթոլիկների հետ բանավեճում խուսափում են այս «փաստն» օգտագործելուց։
Latinus Rex Sacerdos և այլ
Բացի դրանից, 666 թիվը գտնվել է նաև «Latinus Rex Sacerdos» տիտղոսի թվերի գումարը հաշվարկելիս, որը մի շարք բողոքական աստվածաբաններ դիտարկել են որպես պապական կողմից ընդունված տիտղոս
L. . . . . 50 A. . . . . 0 T. . . . . 0 I. . . . . 1 N. . . . . 0 U. . . . . 5 S. . . . . 0
R. . . . . 0 E. . . . . 0 X. . . . . 10
S. . . . . 0 A. . . . . 0 C. . . . 100 E. . . . . 0 R. . . . . 0 D. . . . 500 O. . . . . 0 S. . . . . 0
56 + 10 + 600 = 666
Ընթերցելու տարբերակներ եղել են նաև հին հունարենից և հին եբրայերեն ՝
Λ. . . . . . . . 30 Α. . . . . . . . 1 Τ. . . . . . . 300 Ε. . . . . . . . 5 Ι. . . . . . . . 10 Ν. . . . . . . . 50 Ο. . . . . . . . 70 Σ. . . . . . . 200
Գումար = 666
Եբրայերեն — רומיית (Romiith, հռոմեական)
200.. . . . . .ר ו.. . . . . . . 6 מ.. . . . . . 40 י.. . . . . . . 10 י.. . . . . . . 10 ת.. . . . . . 400
Հունարեն — EKKΛHΣIA ITAΛIKA (Իտալիայի եկեղեցի)
E. . . . . 5 K. . . . . 20 K. . . . . 20 Λ. . . . . 30 H. . . . . 8 Σ. . . . 200 I. . . . . 10 A. . . . . 1
Գումար = 294
I. . . . . 10 T. . . . 300 A. . . . . 1 Λ. . . . . 30 I. . . . . 10 K. . . . . 20 A. . . . . 1
Գումար = 372
Ընդհանուր գումար՝ 294 + 372 = 666
Իսրայելի արքա
Աստվածաբանության պրոֆեսոր Ա. Վ. Կուրաևը մեկնաբանում է այսպես՝
Ինչ վերաբերում է «գազանի թվի» մեկնաբանություններին ապա «երեք վեցնյակի» վերաբերյալ ամենահավաստի տեղեկատվությունը թողել է Հովհաննես առաքյալը մեկնաբանելով այն որպես՝ «Իսրայելի արքա», իսկ 666-ը «հա-մելեհ - լե-իսրաել» (եբր.՝ המלך לישראל) բառակապակցության թվային արժեքն է։ Հովհաննես առաքյալը չի վերծանել այդ թիվը, որպեսզի հրեաները չխուսափեն ավետարանը քարոզելուց։ Քրիստոնյաներին պետք չէ ինքնուրույն գուշակել Նեռը եկել է, թե ոչ, դրել է նա իր նշանը, թե ոչ։ Հակաքրիստոսին կարիք չկա փնտրելու՝ նա ինքն իրեն ի ցույց կդնի աշխարհին։ Նա կնդունի այն ինչից հրաժարվեց Քրիստոսը՝ երկրային իշխանությունից։ Այնպես որ ժամանակ առ ժամանակ անհրաժեշտ է հեռուստացույց դիտել։ Այնտեղ ուղիղ եթերով կցուցադրվի նաև Երուսաղեմի Սողոմոնի տաճարի վերականգնումը, և նոր թագավորի գահին բարձրանալը, որը կպահանջի ոչ միայն հավատարմություն, այլ նաև կրոնական ծառայություն նրան :
Գազան
Սարկավագ Անդրեյ Կուրաևը գրում է ՝
Ի դեպ, եթե ինքնին «գազան» բառը հունարենից θηριον գրի առնենք եբրայերեն և հաշվենք այդ տառերի թվային արժեքի գումարն ապա կստանանք 666 (տավ = 400, ռեշ = 200, յոդ = 10, վավ = 6, նուն = 50)։
Այլ մեկնաբանություններ
Գոյություն ունեն գազանի թվի սիմվոլիկ մեկնաբանություններ։ Շատ հաճախ այդ մեկնաբանություններն առաջ է քաշել Հիրենեոս Լիոնացին։ Դրանցից մեկը հետևյալն է։ Հիրենեոսը ենթադրում էր, որ աշխարհը որը ստեղծվել էր 6 օրում պետք է գոյություն ունենար 6000 տարի։ Համապատասխանաբար գազանի թիվը, կազմված է «վեց անգամ հարյուրից, վեց անգամ տասից և մեկ անգամ վեցից» (666=6*100+6*10+6*1), Հիրենեոսի կարծիքով, սա խորհրդանշում է այն, որ հակաքրիստոսը ինքն իր մեջ վերականգնում է ուխտադրժությունը, աշխարհի 6000 տարվա գոյության ընթացքում։
Քանզի քանի օրում է ստեղծվել այս աշխարհը։ Այնքան հազար տարի պետք է այն գոյատևի։ Եվ այդ պատճառով Ծննդոց գիրքն ասում է՝ «Այդպես ամբողջացան երկինքը, երկիրը և նրանց ամբողջ զորքը։ Յոթերորդ օրը Աստված ամբողջացրեց իր արած աշխատանքը և յոթերորդ օրը սկսեց հանգստանալ Իր արած ողջ աշխատանքից» (Ծն.2: 1-2): Եվ հենց այստեղ է խոսվում անցյալի և ապագայի մասին։ Քանզի Տիրոջ օրը հազար տարի է, և ինչպես վեց օր արարչագործությունը եղավ, ակնհայտ է, որ այն կավարտվի վեցհազարերորդ տարում ։
Հիրենեոսի մեկ այլ մեկնաբանությամբ, գազանի թիվը կապվում է ջրհեղեղի ժամանակ Նոյի տարիքի (ով այդ ժամանակ 600 տարեկան էր) և Նաբուգոդոնոսորի քարե արձանի (60 արմունկ բարձրությամբ և 6 արմունկ լայնությամբ) չափսերի հետ։ Թվերի գումարը հավասար էր գազանի թվին (600+60+6=666)։
Եվ այդ պատճառով գալիք գազանը վերականգնած կլինի ողջ կեղծավորությունն ու նենգությունը, որպեսզի ողջ աստվածաուրաց հզորությունը կուտավկված և փակված վառվեր իր ներսի կրակե վառարանում։ Եվ ի դեպ նրա անունը կլինի 666 թիվը, որովհետև նա իր մեջ վերականգնում է չարի ամբողջ խառնուրդը, որը կուտավկվել էր ջրհեղեղից առաջ և հրեշտակային ուխտադրժությունից հետո։ Քանզի Նոյը 600 տարեկան էր, երբ ջրհեղեղհը ծածկեց երկիրը, որպեսզի ոչնչացներ Նոյի ժամանակներում գոյություն ունեցող կուռքերին և դրանց երկրպագող սերունդը։ Եվ նա (հակաքրիստոսը) կվերականգնի ջրհեղեղից ոչնչացված կուռքերն, սպանված մարգարեներին ու վառված արդարներին։ Քանզի Նաբուգոդոնոսորի արձանն ուներ 60 արմունկ բարձրություն, և վեց արմունկ լայնություն, նրա պատճառով Անանիան, Ազարիան և Միխաելը, ովքեր չէին երկրպագում նրան, նետվեցին կրակի վառարանի մեջ, իրենց խիզախության միջոցով մարգարեաբար ցույց տալով, որ արդարների հրկիզումը վերջանում է։ Քանզի ամեն բան նշանավորում էին նրա գալուստը և խորհրդանշում, որ բոլոր մարդիկ պետք է խոնարհվեին իր առջև։ Եվ այսպես, ջրհեղեղի ժամանակ, որը տեղի էր ունեցել աստվածաուրացության արդյունքում, Նոյը 600 տարեկան էր, և արձանի չափսերի, որոնց պատճառով արդարները նետվել էին այրվող վառարանի մեջ, նշանակում էին նրա անվան թիվը ում մեջ վերականգնվում է ամբողջ վեց հազար տարվա ուրացությունը՝ սուտը, մեղսագործությունը, կեղծ մարգարեությունը, ինչի պատճառով էլ (երկրի վրա) հրե ջրհեղեղ կլինի ։
Համաձայն Հիրենեոսի մեկ այլ ենթադրության հարյուրի, տասականի և միավորի քանակությունը գազանի թվի մեջ՝ որպես վերականգնողական խորհրդանիշ, եղել է ի սկզբանե, կա և կլինի նաև ամենավերջում։
...գազանի թիվը համաձայն հունական տառերի հաշվարկի, իր մեջ պարունակում է վեց հարյուր վաթսուն վեց, այսինքն նույնքան տասնյակ, ինչքան հայրուրավոր և նույնքան հարյուրավոր ինչքան որ միավոր, քանզի «վեց»-ի նույնատիպ կրկնությունը մատնանշում է ամբողջ աստվածաուրացությունը (հակաքրիստոս), որը եղել է ի սկզբանե, կա և կլինի նաև վերջում :
Գազանի թվի վերծանման խնդիրը Միջնադարում տեղ է գտել նաև կաթոլիկ եկեղեցում։ Բեդա Պատվելի և Ալբերտ Մեծի կարծիքով, 666 թիվը, եռակի անգամ խորհրդանշում է արարումն առանց շաբաթվա և աշխարհն առանց Արարչի, ինչը և նշանակում է եռակի և վերջնական անգամ Աստծու մերժումը ։
Բողոքականության Ռեֆորմացիայի ժամանակ տարածվեց կարծիք, ըստ որի գազանի թիվը կապվում էր պապական իշխանության հետ։ Ժամանակակից բողոքական աստվածաբանները հավատարիմ են սիմվոլիկության մեկնաբանմանը։ Ըստ ռեֆորմատական աստվածաբանության, գազանի թիվը անկատարության խորհրդանիշ է, քանի որ վեց հարյուր վաթսուն վեց թիվը ցույց է տալիս «իր անկատարությունը համեմատաբար աստվածային յոթ թվի հետ» ։
Չնայած այս ամենի Օսիպովը նշում է, որ՝ «այս ամենից բացի վախը վեց հարյուր վաթսուն վեց թվից քրիստոնյայի սնահավատության նշան է»։
Յոթերորդ օրվա ադվենտիստները հավատում են, որ «գազանի թիվը» (ոչ 666 թիվը) վերաբերվում է ապագային, օրենքով կիրակի օրվա երկրպագությանը ։
Եհովայի վկաների կարծիքով, «յոթ թիվն Աստծու տեսանկյունից խորհրդանշում է ավարտվածի լրիվությունը»։ Հետևաբար, երեք անգամ կրկնվող վեցը վառ կերպով ընդգծում է անկատարությունը ։
Եհովայի խոսքերով, այդ «թիվը մարդկային է», այլ ոչ թե հոգևոր էակի թվանշան և դա հաստատում է, որ գազանը՝ երկրային է խորհրդանշում է մարդկային կառավարությունը։ Վեց թիվը չի հասնում յոթի, և այդ պատճառով 666՝ «եռակի» վեցնյակը՝ հարմար անվանում է համաշխարհային հսկա համակարգի համար, որը շատ հեռու է Աստծու աչքին կատարյալ երևալու համար։ Համաշխարհային քաղաքական գազանն իրականացնում է գերագույն իշխանությունը, կրելով 666 թիվ անվանումը և մեծ քաղաքականության, համաշխարհային կրոնի և խոշոր կապիտալի օգնությամբ ճնշում է մարդկանց ու հետապնդում Աստծո ժողովրդին:
Նրանք նշում են, որ Դանիել մարգարեի գրքում «տարբեր գազանների փոխարեն ներկայացված էին մարդիկ որոնք փոխարինել էին մարդկային թագավորությունները կամ կայսրությունները» և այդ ամենից հետևություն էին անում, որ «գազանի հավաքական կերպարը Հայտնություն 13:1-ից էր և երկրորդ՝ խորհրդանշում է համաշխարհային քաղաքական համակարգը, որն իշխանություն է տալիս և որը կառավարում է Սատանան»։ Եհովայի վկաների կարծիքով՝ ««մարդկային թիվ» արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ գազանը մարդկային և ոչ թե դիվաբանական ծագում ունի» և որից եզրակացություն է արվում, որ գազանն «արտացոլում է մարդկային թերությունները, որոնք մեղքի ու անկատարության հետևանք են»։
Գազանի թվի սիմվոլիզմ
666 թիվը, համարվելով «գազանի թիվ», օգտագործվում է հատկապես սատանիզմին երանգներ հաղորդելու համար։ Հաճախ երաժիշտներն են օգտագործում 666 թիվը։
Հեքսակոսիոիհեքսեկոնտահեքսաֆոբիա
Որոշ լրատվամիջոցների պնդմամբ 666 թվի հանդեպ վախն ունի գիտանման անվանում՝ «Հեքսակոսիոիհեքսեկոնտահեքսաֆոբիա», քանի որ հունարեն «վեց հարյուր վաթսուն վեցը» հունարեն գրվում է որպես՝ ἑξακόσιοι ἑξήκοντα ἕξ:
Այդ հիվանդության նոպայի առաջին տեսարանը ցուցադրվել է մուլտսերիալ Ֆուտուրամայի «The Honking» դրվագում։ Այդ ժամանակ Բենդերը վախեցավ և հայելում արտացոլանքը պատկերվեց «0101100101»թվերով (1010011010 2 = 666 10 ):
2006 թվական, հունիսի 6
Հունիսի 6, 2006 թվական կամ 06.06.06՝ ամսաթիվը հայտնիություն է ստացել ի շնորհիվ այն բանի, որ գրվել է «օր/ամիս/տարի» ֆորմատով՝ «6/6/06», որը գազանի թվի հետ ընդհանրություններ ունի։
Այլ
«Պտուտախաղ» մոլեխաղի բոլոր թվերի գումարը 0-ից 36 հավասար է 666-ի։
1999 թվականին Հյուսիսային Իռլանդիայում բողոքական ֆունդամենտալիստ Իան Փեյսլին հաստատեց, որ №666 նստատեղը Եվրոպական խորհրդարանում «պահված է հակաքրիստոսի համար» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օկուլտականություն Կատեգորիա:Քրիստոնեական դիցաբանություն Կատեգորիա:Նոր Կտակարան Կատեգորիա:Քրիստոնեական տերմիններ Կատեգորիա:Վախճանաբանություն Կատեգորիա:Աստվածաշունչ Կատեգորիա:Սատանիզմ Կատեգորիա:Խորհրդապաշտություն Կատեգորիա:Էզոթերիզմ Կատեգորիա:Սնահավատություններ Կատեգորիա:Քրիստոնեության վեճեր Կատեգորիա:Մուհամմադ մարգարե Կատեգորիա:Դիցաբանություն Կատեգորիա:666 Կատեգորիա:Ֆոբիաներ Կատեգորիա:Քրիստոնեական աստվածաբանություն
Մոսանո
Բնակչությունը կազմում է 1670 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 128 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36024։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ծուկուբա
Ծուկուբա (つくば市), Իբարակի պրեֆեկտուրայի հարավում գտնվող ճապոնական հատուկ քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 284,07 կմ², բնակչությունը՝ 220 566 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն) , բնակչության խտությունը՝ 776,45 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի հատուկ քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
(816) Ջուլիանա
(816) Ջուլիանա (Juliana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1916 թվականի փետրվարի 8-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1916 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուոլթեր Ռոթի մարդաբանության թանգարան
Ուոլթեր Ռոթի մարդաբանության թանգարան, թանգարան Ջորջթաունում (Գայանա), մարդաբանական ամենահին թանգարանն է Կարիբյան կղզիներում։ Հիմնադրվել է 1974 թվականին, հանրության համար բացվել է 1982 թվականին ։
Հավաքածու
Թանգարանը ստեղծվել է գայանացի հնագետ դոկտոր Դենիս Ուիլյամսի (1923-1998) հավաքածուի հիման վրա։ 1980 թվականին Գայանայի ազգային թանգարանից այստեղ են տեղափոխվել Ուոլթեր Ռոթի, Ջ. Ջ. Քվելչի և Էվերարդ իմ Թյուրնի ազգագրական հավաքածուները։ Վայ-վայ գայանական ցեղին նվիրված ազգագրական հավաքածուն թանգարանին է հանձնվել 1991 թվականին Գայանայի մշակութային մարդաբան Ջորջ Պ. Մենթորեի կողմից։ Թանգարանի հավաքածուները ներառում են նաև հնագիտական գտածոներ Գայանայի բոլոր տասը վարչական շրջաններից։
Թանգարանի խնդիրներ
Թանգարանը շահույթ չհետապնդող հաստատություն է, որը ստեղծվել է Գայանայի կառավարության կողմից՝ Գայանայի հնագույն մշակույթների հետ կապված իրերը հավաքելու, ցուցադրելու և պահպանելու նպատակով, իրենց ներքին և արտաքին հաստատությունների միջոցով Գայանայի բնիկ ժողովուրդների մասին մարդաբանական հետազոտություններ ու գիտելիքներ տարածելու համար։
Մարդաբանության թանգարանի առաքելության հետ կապված նպատակներն ու խնդիրները ներառում են՝
Թանգարանը թողարկում է Archaeology and Anthropology գիտական ամենամյա ամսագիրը։
Մուսոլենտե
Մուսոլենտե  (Mussolente), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 7210 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 444 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36065։ Հեռախոսային կոդ՝ 0424։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Յակով Զալևսկի
Յակով Անատոլևիչ Զալեվսկի, ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Նախկին ժամանակաում եղել է Կրումկաչի ակումբի մարզիչ։
Ակումբային
Վոլգոգրադյան «ՈւՕՌ» ակումբի սան է։ Նրա առաջին մարզիչը եղել է Ա․ Գ․ Զալեվսկին։ Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Տորպեդո» ակումբի կազմում։ Հետո խաղացել է «էներգիա» ակումբում։ 1990/1991 մրցաշրջանում հանդես է եկել Մոլդավիայի Դուբոսսարի քաղաքի «Էներգետիկ» ակումբում։ Հետո խաղացել է «Շերիֆ» և «Տիրասպոլ» ակումբներում բայց հիմնական կազմում չի ընդգրկվել։ 2013 թվականի հունվարին Կիևի «Դինամո» ակումբը դիտարկել է, բայց չի գնել ։ 2013/14 մրցաշրջանում անցկացրել է Օդեայի «Պալմիրե» ակումբում, որտեղ ակումբը հանդես է եկել Ուկրաինայի երկրորդ լիգայում։ Երեք տարի հետո Զալեվսկին խաղացել է «Սախալին» ակումբում։ 2007 թվականին տեղափոխվել է Ժոդինսկի «Տորպեդո» ակումբում, որտեղ անցկացրել է 2 տարի։ 2008 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է Օվիդիոպոլսկի «Դնեստր» ակումբում, ակումբը դուրս է եկել Ուկրաինայի առաջին լիգա ։ Ակումբում ընդհանուր Առաջին լիգայի ընթացքում խաղացել է 34 խաղ և խփել է 1 գոլ իսկ Ուկրաինայի Գավաթում անցկացրել է 2 խաղ և խփել է 2 գոլ։ 2010 թվականի հունվարին տեղափոխվել է «Մինսկ» ակումբ Անցկացրել է մեկ մրցաշրջան մայրաքաղաքային ակումբում, 2011 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Վիտեբսկ ակումբ ։ Խաղացողի կարիերան ավարտել է 2014 թվականին «Կրումկաչախ» ակումբի կազմում ։
Հավաքականում
Հանդես է եկել Մոլդովայի երիտասարդական հավաքականում (մինչև 21) Մոլդովայի մինի ֆուտբոլի հավաքականի պաշտանական խաղերում ։
Անձնական կյանք
2007 թվականի հուլիսին ամուսնացել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոլդովացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Էդուարդ Համբարձումյան (բռնցքամարտիկ)
Էդուարդ Համբարձումյան, ռուս և հայ բռնցքամարտիկ, Ռուսաստանի առաջնության կրկնակի մրցանակակիր (2004, 2006), Եվրոպայի չեմպիոն (2008)։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ՝ միջազգային կարգի (2004)։ Հայաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (2008)։
Կենսագրություն
Էդուարդ Համբարձումյանը ծնվել է 1986 թվականի փետրվարի 23-ին Ռուսաստանի Սոչի քաղաքում։ Համբարձումյանը 2004 թվականին Ջեջուում կայացած սիրողական բռնցքամարտի աշխարհի առաջնությունում նվաճել է ոսկե մեդալ։ Եզրափակիչում նա հաղթեց Արգենիս Մենդեսին ։ 2006 թվականին նվաճել է Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալը ։ Համբարձումյանը Հայաստանը սկսել է ներկայացնել 2007 թվականին։ Նա դուրս է եկել 2007 թվականի սիրողական բռնցքամարտի աշխարհի առաջնության քառորդ եզրափակիչ՝ երաշխավորելով իր մասնակցությունը առաջիկա Օլիմպիական խաղերին ։ Համբարձումյանը 2008 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի առաջին խաղում պարտվեց ոսկե մեդալակիր Մանուել Ֆելիքս Դիասին ։ Համբարձումյանը ոսկե մեդալ է նվաճել 2008 թվականին Լիվերպուլում կայացած սիրողական բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնությունում։ Եզրափակչում նրա մրցակից հունգարացի Դյուլա Կատեն արդեն առաջին ռաունդում պատռվածք է ստացել և բժշկի խորհրդով դուրս է եկել մրցաշարից, Իսկ Էդուարդ Համբարձումյանը ճանաչվել է Եվրոպայի չեմպիոն։ Համբարձումյանը, Հովհաննես Դանիելյանի հետ դարձել է անկախ Հայաստանի Հանրապետության առաջին բռնցքամարտիկը, որը ճանաչվել է Եվրոպայի չեմպիոն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Ռուս բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Գրավիմետրիա
Գրավիմետրիա ( - ծանր և մետրիա), գիտություն Երկրի գրավիտացիոն դաշտը բնութագրող մեծությունների չափումների, այդ մեծությունները, Երկրի ձևը, նրա ներքին, ընդհանուր և վերին մասերի երկրաբանական կառուցվածքն ուսումնասիրելու համար օգտագործման մասին։ Երկրի գրավիտացիոն դաշտն արտահայտվում է ծանրության ուժով, որը Երկրի ձգողության և կենտրոնախույս ուժերի գումարն Է։ Վերջինս առաջ է գալիս իր առանցքի շուրջը Երկրի պտտման հետևանքով և փոքրացնում ծանրության ուժը հատկապես հասարակածի վրա։ Ծանրության ուժի փոքրացումը բևեռներից դեպի հասարակած պայմանավորված է նաև երկրագնդի սեղմումով։ Այդ պատճառների հետևանքով ծանրության ուժը հասարակածում 0,5%-ով փոքր է, քան բևեռներում։ Ծանրության ուժի արժեքի մեծությունը Երկրի մակերևույթի վրա կախված է Երկրի ձևից և նրա ներսում խտության բաշխումից։ Տարաբերական եղանակով ծանրության ուժի արագացումը որոշվում է ճոճանակավոր սարքերով և գրավիմետրերով, որի համար անհրաժեշտ է իմանալ գոնե մեկ վայրի բացարձակ արժեքը։ Ծանրության ուժի արագացման բացարձակ մեծությունը որոշված է Պոտսդամում (1906), Վաշինգտոնում (1936), Լենինգրադում (1957) և այլ վայրերում։ Տարբեր խնդիրների լուծման համար հարմար է գրավիտացիոն դաշտը դիտել բաղկացած երկու մասից՝ հիմնական (նորմալ), որը փոփոխման է ենթարկվում տեղի լայնության փոփոխության պարզ օրենքով, և անոմալ, ոչ մեծ՝ արժեքով, բայց բարդ՝ իր աեղաբաշխմամբ, պայմանավորված Երկրի վերին շերտերի անհամասեռություններով։ Նորմալ գրավիտացիոն դաշտը համապատասխանում է իդեալականացրած պարզ և ներքին կառուցվածք ունեցող Երկրի մոդելին։ Գրավիմետրիան տալիս է արժեքավոր տեղեկություններ Երկրի ձևի, նրա մանթիայի կառուցվածքի մասին, օգնում է օգտակար հանածոների (նավթի, գազի, երկաթի, քրոմիտի և այլն) հանքավայրերի որոնման և հետախուզման աշխատանքներին։ Երկրի գրավիտացիոն դաշտի մանրամասն ուսումնասիրություններն անհրաժեշտ են նաև արևեստական արբանյակների ուղեծրերի հաշվարկների համար։ Որոշվում է նաև հակադարձ խնդիրը՝ արհեստական արբանյակների շարժման խոտորումների դիտողությունների հիման վրա հաշվում են գրավիտացիոն դաշտի բաղադրիչները։ Երկրի ձևը, ներքին կառուցվածքը ուսումնասիրելու ժամանակ համալիր օգտագործվում են արհեստական արբանյակների և գրավիմետրական դիտողությունների արդյունքները, ինչպես նաև գեոդեզիական տվյալները։
Կատեգորիա:Գրավիմետրիա
Մեթիլամին
Հատկություններ
Նորմալ պայմաններում գազ է, ամոնիակի հոտով ։
Մեթիլամինն իրենից ներկայացնում է տիպիկ առաջնային ամին։ Թթուների հետ առաջացնում է աղեր։ Ալդեհիդների հետ ռեակցիաները տանում են Շիֆֆի հիմքերի առաջացման ։ Էսթերների հետ փոխազդելիս առաջացնում է ամիդներ ։
Հիմնականում տարածված է 40 %-անոց ջրային լուծույթի ձևով։
Ստացում
Արդյունաբերության մեջ ստացվում է մեթանոլի և ամոնիակի բարձրջերմաստիճանային (370-430oC ) փոխազդեցությունից 20-30 բար ճնշման տակ ։ Ռեակցիան ընթանում է գազային ֆազում ցեոլիտ կատակիզատորի առկայությամբ ։ Ռեակցիայի կողմանկի արգասիքներ են երկմեթիլամինը և եռմեթիլամինը ։
Մաքրումն իրականացվում է բազմակի թորման միջոցով։
Կիրառություն
Օգտագործում են ներկանյութերի և դեղերի արտադրության մեջ ,որոնցից առավել կարևոր են N-մեթիլ-2-պիրրոլիդոնը (NMP), մեթիլֆորմամիդը , կոֆեինը ,էֆեդրինը և երկմեթիլմիզանյութը։
Ազդեցությունը օրգանիզմի վրա
Ինհալյացիայի դեպքում առաջացնում է մաշկի ,աչքերի և վերին շնչուղիների գրգռում ։ Շնչառության կանգից կարող է վրա գալ մահ։
Մարիա Պինտո
Մարիա Պինտո (María Pinto), գյուղ Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Գյուղի բնակչությունը կազմում է 1654 մարդ (2002)։ Բնակավայրն ու կոմունան մտնում են Մելիպիլյա նահանգի և մայրաքաղաքային շրջանի կազմի մեջ։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 394,5 կմ², բնակչությունը՝ 13 590 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը 34,45 մարդ/կմ² է ։
Տեղագրություն
Բնակավայրը գտնվում է Չիլիի մայրաքաղաք Սանտյագո քաղաքից 47 կմ դեպի արևմուտք։
Կոմունան սահմանակից է․
Ժողովրդագրություն
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է ․
== Կարևոր բնակավայրեր ==
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Նանտո (Իտալիա)
Նանտո  (Nanto), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2759 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 197 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36024։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նեսկուչնոե (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Նեսկուչնոե (Нескучне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեսկուչնոե գյուղում բնակվում էր 733 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելո
Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելո (Joseph James DeAngelo, ), նաև հայտնի է որպես՝ «Original Night Stalker» (Իրական գիշերային որսորդ),  ամերիկացի սերիական մարդասպան, բռնաբարող և կողոպտիչ, որը 1979-1986 թվականներին սպանել է առնվազն 13 մարդու, 1976 թվականի հունիսից մինչև 1979 թվականի հուլիսը՝ Հյուսիսային Կալիֆորնիայում սեռական բռնության է ենթարկել մոտ հիսուն մարդու՝ ինչպես նաև կատարել է ավելի քան հարյուր կողոպուտ ։ Հյուսիսային Կալիֆոռնիայում բռնաբարության դեպքերի հետ սպանությունների հետաքննության միավորումը տեղի է ունեցել միայն 2001 թվականին, մինչ այդ ոստիկանությունը վստահ է եղել, որ տարբեր մարդիկ են մեղավոր այդ հանցագործությունների համար։ Ենթադրվում է, որ նախքան Սակրամենտո տեղափոխվելը, ԴեԱնջելոն իր հանցավոր գործունեությունը սկսել է կողոպուտներով  ։
Երկար տարիների հետաքննության ընթացքում ԴՆԹ-ի ապացույցների և այլ մեթոդների օգնությամբ հետաքննությունը դուրս է եկել մի քանի կասկածյալների վրա ։ 2001 թվականին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ «Արևելյան շրջանի բռնաբարողը» և «Իրական գիշերային որսորդը» նույն մարդն է եղել։ Սա ազդել է Կալիֆորնիայի ԴՆԹ տվյալների բազայի ստեղծման վրա, որը հավաքում է բոլոր մեղադրվող և դատապարտված հանցագործների ԴՆԹ-ն  ։ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն (ՀԴԲ) և տեղական իրավապահ մարմինները 2016 թվականի հունիսի 15-ին մամուլի ասուլիս են անցկացրել՝ հայտարարելու համազգային հետաքննության վերսկսման մասին՝ հանցագործին բռնելու համար առաջարկելով 50,000 ԱՄՆ դոլարի պարգև ։
Վաղ տարիներ
ԴեԱնջելոն ծնվել է 1945 թվականի նոյեմբերի 8-ին ԱՄՆ բանակի սերժանտ Ջոզեֆ Ջեյմս ԴեԱնջելոյի և Քեթլին Լուիզա Դեգրոատի ընտանիքում և նրանց չորս երեխաներից մեկն էր (նա ուներ երկու քույր և կրտսեր եղբայր)։ Դատավարության ժամանակ ԴեԱնջելոյի ոմն ազգական պատմել է, որ մանկության տարիներին մեկ անգամ ականատես է եղել, թե ինչպես են իր յոթամյա քրոջը բռնաբարել երկու օդաչուներ ԳԴՀ-ի պահեստում, որտեղ այդ ժամանակ ապրել է ընտանիքը։ Այնուհետև քույրերից մեկը պատմել է, որ Ջոզեֆը մանկության տարիներին հաճախ է ծեծի ենթարկվել և ճնշվել հոր կողմից։
1959-1960 թվականներին ԴեԱնջելոն հաճախել է Միլսի միջնակարգ դպրոցը, որից հետո հաճախել է Ֆոլսոմի Ավագ դպրոց, որն ավարտելուց հետո 1964 թվականին ստացել է GED-վկայական։  Դպրոցում խաղացել է բեյսբոլի պատանեկան թիմում։ Դատավարության ընթացքում դատախազները հայտնել են, որ հենց դեռահաս տարիքում է ԴեԱնջելոյի մոտ սկսվել հոգեկան շեղումներ՝ գողություն է կատարել և խոշտանգել, ինչպես նաև սպանել կենդանիներին։
Ռազմական և ոստիկանական կարիերա
1964 թվականի սեպտեմբերին ԴեԱնջելոն ծառայության է անցել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում և Վիետնամի պատերազմի ժամանակ 22 ամիս ծառայել է որպես վնասի վերահսկիչ «USS Canberra» հածանավի և «USS Piedmont» կործանիչի վրա ։ Պարգևատրվել է մի քանի մեդալներով և տուն վերադարձել 1967 թվականի հունիսի 1-ին ։ 1968 թվականի օգոստոսին ԴեԱնջելոն ընդունվել է Ռոքլինի Սիերա քոլեջ, որն ավարտել է գերազանցությամբ՝ ստանալով ոստիկանական գիտությունների դոցենտի կոչում։ 1971 թվականին ընդունվել է Սակրամենտոյի նահանգային համալսարան, որտեղ ստացել է քրեական արդարադատության բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ ԴեԱնջելոն ավարտել է ասպիրանտուրան և ոստիկանական ուսուցումը Վիսելիայի Սեկվոյ քոլեջում, իսկ հետո ացել է 32- շաբաթյա ոստիկանական պրակտիկա Ռոզվիլի ոստիկանության բաժանմունքում։
1973 թվականի մայիսից մինչև 1976 թվականի օգոստոսը ԴեԱնջելոն եղել է Էքսետերի հակահրթիռային պաշտպանության բաժնի աշխատակից։ Այնուհետև ծառայել է Օբերնում 1976 թվականի օգոստոսից մինչև 1979 թվականի հուլիսը, որից հետո ձերբակալվել է խանութից մուրճ և շան ապրանքներ գողանալու համար, հոկտեմբերին դատապարտվել է վեց ամսվա պայմանական ազատազրկման և ազատվել աշխատանքից։ Դրանից հետո ավարտվել է նրա կարիերան ոստիկանությունում և բանակում ։
Տարիներ անց պարզվել է, որ աշխատանքից ազատման գործընթացի ընթացքում ԴեԱնջելոն սպառնացել է սպանել իր ոստիկանապետին և, իբր, նրան հաճախ տեսել են նույնիսկ իր տան մոտ։
Այդ պահից մինչև 1989 թվականը ԴեԱնջելոյի աշխատավայրերի մասին տեղեկություններ չկան։ 1989 թվականին աշխատանքի է անցել որպես բեռնատարի մեխանիկ Ռոսվիլում գտնվող Սեյվ-Մարտ մթերային խանութների ցանցի բաշխման կենտրոնում, որտեղ աշխատել է մինչև թոշակի անցնելը՝ 2017 թվականը։ 1996 թվականին կարճ ժամանակով ձերբակալվել է բենզինի համար չվճարելու համար, բայց մեղադրանքն ի վերջո հանվել է։ Հարևանները պատմել են, որ ԴեԱնջելոն սպառնալից հեռախոսազանգեր է կատարել այն հարևաններին, որոնց շունը՝ ըստ նրա, բարձր է հաչել։ Ձերբակալման պահին ապրել է դստեր և թոռնուհու հետ։
Անձնական կյանք
1970 թվականի մայիսին ԴեԱնջելոն նշանվել է Սիերե Բոննի Ջին Քոլվելի հետ, որը այդ ժամանակ սովորելիս է եղել բժշկություն։ 1971 թվականին խզվել է նրանց կապը այն բանից հետո, երբ կինը վիրավորվել է Ջոզեֆի կողմից։ Բաժանվելուց հետո ԴեԱնջելոն մի քանի անգամ սպառնացել է նրան ատրճանակով, որպեսզի ստիպի նրան ամուսնանալ իր հետ։ 1973 թվականի նոյեմբերին ԴեԱնջելոն ամուսնացել է Շերոն Մարի Հադլի հետ։ 1980 թվականին նրանք տուն են գնել Citrus Heights-ում, որտեղ տասնամյակներ անց ԴեԱնջելոն ձերբակալվել է։ 1982 թվականին Հադլը սկսել է աշխատել որպես ամուսնալուծության փաստաբան։ Ամուսնության ընդացքում ունեցել են երեք դուստր (երկուսը ծնվել են Սակրամենտոյում, մեկը՝ Լոս Անջելեսում) ։ Ջոզեֆն ու Շերոնը բաժանվել են 1991 թվականին, բայց ամուսնալուծությունը չի հայտարարվել․ միայն 2018 թվականի հուլիսին՝ ԴեԱնջելոյի ձերբակալությունից մի քանի ամիս անց, Հադլը ամուսնալուծության հայց ներկայացրեց, որը վերջնականապես հաստատվել է հաջորդ տարի։
Հանցագործություններ
Մինչ օրս ԴՆԹ անալիզը ԴեԱնջելոյին կապել է ութ սպանությունների հետ Կալիֆոռնիա, Վենտուրա, Դեյն Փոյնթ և Իրվայն քաղաքներում։ Գալետայում տեղի են ունեցել ևս երկու սպանություններ, որոնցում ԴՆԹ-ի ապացույցներ չեն հայտնաբերվել սակայն կապված են ԴեԱնջելոյի հետ՝ հանցագործությունների նմանատիպ օրինակի պատճառով։ Նաև հետաքննության ընթացքում ԴեԱնջելոն խոստովանել է ևս երեք սպանություն՝ երկուսը Ռանչո Կորդովայում և մեկը՝ Վեսելիայում։ Ներգրավված է եղել բռնաբարության ավելի քան 50 դեպքի մեջ Կալիֆորնիայի՝ Ալամեդա, Քոնտրա Քոստա, Ստանիսլաուս, Սան Խոակին, Ալամեդա, Սանտա Կլարա և Յոլո վարչական միավորներում ինչպես նաև կատարել է հարյուրավոր գողություններ և հետապնդման դեպքեր։
Հիմնականում որպես զոհ ընտրել է միջին դասի միայնակ կանանց։ Սովորաբար դը Սնջելոն աննկատ մտել է զոհերի տները և ատրճանակի սպառնալիքով կապում զոհերին։ Եթե տանը, բացի կնոջից, տղամարդ է եղել, ԴեԱնջելոն ծեծել է նրան և գնդակահարել ատրճանակով։ Շատ դեպքերում շատ ավելի շատ ժամանակ է հատկացրել բռնության գործընթացին, քան ուղղակիորեն թալանին, իսկ սեռական այլասերումներից հետո կամ զոհին մահվան է հասցրել, կամ հրազեն է օգտագործել։
Վիզալիայի կողոպտիչ (1974–1976)
Պաշտոնապես որոշվել է, որ ԴեԱնջելոյի հանցավոր գործունեությունը սկսվել է Վիզալիայում։ Թեև առաջին հանցագործությունը, որը պաշտոնապես վերագրվել է Վիզալիայի կողոպտիչին, գրանցվել է 1974 թվականին, այսօր ԴեԱնջելոն նույնպես կասկածվում է ավելի վաղ հանցագործությունների մեջ, որոնք տեղի են ունեցել Վիզալիայում՝ սկսած 1973 թվականի մայիսից։ Չնայած այդ ժամանակահատվածի հանցագործությունների բոլոր վաղեմության ժամկետները լրացել էին ԴեԱնջելոյի ձերբակալության ժամանակ, մարդասպանը պաշտոնապես մեղադրվել է 1975 թվականին Կլոդ Սնելինգի սպանության մեջ    ։
Գողությունններ
Պաշտոնապես համարվում է, որ որպես «Վիզալիայի կողոպտիչ», առաջին գրանցված կողոպուտը ԴեԱնջելոն կատարել է 1974 թվականի մարտի 19-ին, երբ բանկից գողացել է 50 դոլար արժողությամբ մետաղադրամներ։ ԴեԱնջելոյի գործողությունների մեծ մասը տներ ներխուժելն էր, տարբեր իրեր վնասելը։ Շատ հաճախ անտեսել է ուղղակի տեսադաշտում գտնվող թղթադրամները (փողը գողացել է հիմնականում միայն բանկերից) գեղացել է ավելի շատ արժեքավոր իրեր (զարդերի դեպքում վերցրել է միայն ճարմանդներ, մատանիներ կամ մեդալիոններ)  ։
Ձերբակալում և դատավարություն
2018 թվականի ապրիլի 25-ին Սակրամենտոյի ոստիկանությունը հայտարարել է 72-ամյա նախկին ոստիկան Ջոզեֆ ԴեԱնջելոյի սպանության և բռնաբարության կասկածանքով ձերբակալության մասին։ Հանցագործին հաջողվել է հայտնաբերել հանցագործությունների վայրում թողած ԴՆԹ նմուշների ծագումնաբանական ծառայությունների բազաներով ստուգման շնորհիվ ։
Ձերբակալությունից հետո ԴեԱնջելոն վկայակոչել է իր ներքին անձին՝ «Ջերիին», որը նրան ստիպել է հանցագործություններ կատարել մինչև իր հանկարծակի անհետացումը 1986 թվականին։ Սակրամենտոյի շրջանի դատախազ Թհին Հոյի խոսքով՝ 2018 թվականի ապրիլին ձերբակալվելուց հետո կասկածյալը, գտնվելով քննչական մեկուսարանում, ինքն իրեն ասել է. «Ես ուժ չունեի նրան վտարելու։ Նա ստեղծեց ինձ։ Նա հետևեց ինձ։ Նա կարծես իմ գլխում էր, այսինքն՝ իմ մի մասն էր։ Ես չէի ուզում զբաղվել այս բոլոր բաներով։ Ես կործանեցի մարդկանց կյանքը։ Հիմա ես վճարել եմ հաշիվները» ։
ԴեԱնջելոյի դեմ այս պահին չի կարող բռնաբարության կամ կողոպուտի մեղադրանքներ ներկայացվել, քանի որ այդ գործերով վաղեմության ժամկետներն ավարտվել են, սակայն նրան մեղադրանք է առաջադրվել 13 սպանության և մարդկանց առևանգման 13 դեպքի համար։ Կասկածյալն առաջին անգամ դատարանի առաջ է կանգնել 2018 թվականի օգոստոսի 23-ին։ 2018 թվականի նոյեմբերին վեց շրջանների դատախազները հաշվարկել են, որ այս գործի հետաքննության համար ծախսվել է շուրջ 20 միլիոն դոլար ։ 2019 թվականի ապրիլի 10-ի դատավարության ժամանակ դատախազները հայտարարել են, որ իրենք մահապատիժ են պահանջում ։