cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վազգեն Սարգսյան
Ժառանգություն և հիշատակ
Ամեն տարի մարտի 5-ին (նրա ծննդյան օրը) և հոկտեմբերի 27-ին (նրա սպանության օրը), Սարգսյանին հիշում են Հայաստանում և Արցախում։ Նրա ընկերները Երկրապահից , բարձրաստիճան պաշտոնյաները և այլք այցելում են Եռաբլուր պանթեոն, որտեղ գտնվում են Վազգեն Սարգսյանի և շատ հայ ռազմական գործիչների շիրիմները ։
Վազգեն Սարգսյանի թանգարանը բացվել է նրա հայրենի քաղաք Արարատում 2001 թվականի մարտի 5-ին՝ կառավարության որոշմամբ ։ Բացմանը ներկա էին շատ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը, Ազգային ժողովի խոսնակ Արմեն Խաչատրյանը, Պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանը, Ռուսաստանի նախկին պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովը և ուրիշներ ։
Սարգսյանին հաճախ կոչում են Սպարապետ, ինչը զինվորական կոչում է, որը եղել է հին հայկական թագավորություններում ։ «Սպարապետ Հայոց» բառակապակցությունը գրված է Վազգեն Սարգսյանի հուշարձանի վրա Եռաբլուրում ։
Հանրային պատկեր և հիշողություն
Հայաստանում, Արցախում և համեմատաբար ավելի քիչ Հայկական սփյուռքում, Վազգեն Սարգսյանը հիշվում է որպես ազգային հերոս։ Գելլապ ընկերության, Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի և Հայաստանի սոցիոլոգիական ասոցացիայի կողմից 2006-2008 թվականներին 1200 քաղաքացիների շրջանում անցկացված մի քանի հարցումների արդյունքում Հայաստանի ազգային հերոսների մեջ Վազգենը առաջինն էր, ում անունը տվել էր հարցվածների 15 %-20 %-ը։ Նա առաջ էր անցել 20-րդ դարի սկզբի ռազմական գործիչներից, ի դեմս՝ Անդրանիկ Օզանյանի և Գարեգին Նժդեհի ։ Սարգսյանին լայնորեն ճանաչում են որպես խարիզմատիկ առաջնորդ ։ Նրա ներդրումները հայտնի են դարձել նրա ընկերներից և կոլեգաներից։ 1997 թվականին նախագահ Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց, որ Սարգսյանը այն անձն է, ով արժանի է ազգային հերոսի կոչման։ Նա ավելացրեց, որ եթե կառավարության բոլոր անդամները ունենային այնպիսի աշխատասիրություն, ինչպիսին Վազգեն Սարգսյանը, մենք կունենայինք կատարյալ պետություն ։ Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը Սարգսյանի հուղարկավորության ժամանակ իր ելույթում ասաց, որ Վազգեն Սարգսյանը պատմության մեջ մնաց որպես քաղաքական գործիչ, ով կանգնած էր Հայաստանի պետականության ծննդի կողքին։ Նրա դերը ազգային բանակի ստեղծման գորրծում կասկածից վեր է։ Իր կյանքի և պարտականությունների կատարման գործում Վազգեն Սարգսյանը մեծ ներդրում ունեցավ հզոր հայրենիքի ստեղծման գործում ։
Արևմուտքում Վազգեն Սարգսյանին բնորոշում են որպես ուժեղ ազգայնական ։ Բրիտանացի լրագրող Ջոնատան Սթիլը Սարգսյանի մասին գրել է որպես «դաժան ազգայնական, ով նախընտրում էր ուժի կիրառումը խոսքերի և ժողովրդավարության փոխարեն» ։ Բրիտանիկա հանրագիտարանը Սարգսյանին բնորոշում էր որպես «Հայ ազգայնական, ով իր կյանքի մեծ մասը նվիրեց Հայաստանին, Ադրբեջանի հետ պատերազմում, Արցախի համար» ։ Քաղաքագետ Ռազմիկ Փանոսյանի կարծքիով՝ Սարգսյանը «վերջին նշանակալի ազգայնական քաղաքական գործիչն էր, որի ներդրումն Արցախի և Հայաստանի համար կասկած չի հարուցում»։
Սարգսյանին հաճախ քննադատում են ոչ ժողովրդական լինելու համար, հատկապես ընտրական գործընթացներում իր ազդեցությունը կիրառելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Արցախի հերոսներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչության զոհեր Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայ առաքելական քրիստոնյաներ Կատեգորիա:Հայաստանում հրազենից մահացածներ
Վեռնոն Ահմաջյան
Վեռնոն Ահմաջյան, հայազգի հայտնի քարաքոսաբան, ԱՄՆ Քլարկի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ծնվել և մեծացել է Վիթնսվիլում` հայ էմիգրանտների` Նշան և Անի Ահմաջյանների (Օհանյանների) ընտանիքում և ավելի քան 40 տարի ապրել է Վուստեր քաղաքում։ Ահմաջյանը ավարտել է Քլարկի համալասարանը 1952 թվականին՝ ստանալով բակալավրի կոչում։ Երկու տարի զինվորական ծառայություն անցնելուց հետո վերադարձել է Քլարկի համալսարան և ստացել մագիստրոսի աստիճան։ Փիլիսոփայության դոկտորի կոչում (Ph.D) ստացել է 1960 թվականին Հարվարդի համալսարանում։ Աշխատել է տարբեր համալսարաններում՝ Մասաչուսեթսի համալսարանում, Կալիֆորնիայի համալսարանում (Բերկլի) և գլխավորապես Քլարկի համալսարանում։ Մշակել է մեթոդներ լաբորատոր պայմաններում քարաքոսերի անջատման և կուլտիվացման համար։ Ահմաջյանի գիտական հետաքրքրությունները հիմնականում վերաբերել են քարաքոսերի սիմբիոզի բնույթին։ Ահմաջյանը Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտին տրամադրել է հատուկ քարաքոսային կուլտուրաներ, որոնք կիրառվել են քաղցկեղի ախտորոշման սկրինինգային ծրագրերում և ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարում։ Բազմաթիվ գրքերի ու գիտական հոդվածների հեղինակ և համահեղինակ է։
Պարգևներ, մրցանակներ
1967 թվականին պարգևատրվել է հատուկ մեդալով Անտարկտիդայի Մաք-Մյուրդո գիտական կայանում կատարված աշխատանքների համար Գիտության ազգային հիմնադրամի կողմից, ինչպես նաև իր պատվին է կոչվել Տրանսանտարկտիդայի լեռների Քվին-Ալեքսանդրիա լեռնաշղթայի գագաթներից մեկը (Ահմաջյանի գագաթ)։ Ահմաջյանը եղել է մի շարք մասնագիտական ասոցիացիաների անդամ, որոնց թվում են Քարաքոսաբանության միջազգային ասոցիացիան (IAL), Գիտության առաջխաղացման ամերիկյան ասոցիացիան (AAAS) և այլն։ 1996 թվականին Քարաքոսաբանության միջազգային ասոցիացիայի կողմից պարգևատրվել է Աքարիուսի մեդալով քարաքոսաբանության ոլորտում գիտական ձեռքբերումների և նվաճումների համար։
Մահը
Վախճանվել է 2012 թվականի մարտի 13-ին՝ 81 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:2012 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 30 մահեր Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Սենթիի տաճար
Սենթիի տաճար (Сентинский храм, Сынты клиса), ներկայիս Կարաչայ-Չերքեզիայի տարածքում 10-րդ դարի առաջին կեսում կառուցած քրիստոնեական եկեղեցի։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ուղղափառ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիա Կատեգորիա:Ալանիայի թեմ
Հունաստանի թագավորություն
Հունաստանի թագավորություն (Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος), պետություն, որը ստեղծվել է 1832 թվականին Լոնդոնի համագումարից հետո Մեծ տերությունների՝ Միացյալ Թագավորության, Ֆրանսիայի և Ռուսական կայսրության միջնորդությամբ։
Միջազգայնորեն ճանաչվեց Կոստանդնուպոլսի պայմանագիրը, որի համաձայն Հունաստանի ստացավ իր լիրաժեք անկախությունը Օսմանյան կայսրությունից։
Այս պատմական իրադարձությամբ ստեղծվեց հունական անկախ պետականությունը, որի նմանը չէր եղել պատմության մեջ 15-րդ դարից ի վեր՝ չհաշված բյուզանդական շրջանը։ Հունաստանի անկախության պատերազմներից և արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո 1924 թվականին Հունաստանի թագավորությունում վերացավ Բացարձակ միապետությունը։ Երկրում ստեղծվեց սահմանադրական միապետություն։ Հունաստանի թագավորության անկումից հետո 1973 թվականին ստեղծվեց Հունաստանի Երկրորդ Հանրապետությունը ։
Նախապատմություն
15-րդ դարում Հունաստանը աստիճանաբար թուրքական նվաճումներից հետո դարձավ Օսմանյան կայսրության ենթակա տարածք։ Արևելյան Հռոմեական կայսրությունը` Բյուզանդիան, գրեթե ամբողջովին նվաճվեց Կայսրության կողմից։ Ավելի քնա 1100 տարի պատմություն ունեցող կայսրությունը կտրուկ թուլացավ։ Կայսրության համար նաև լուրջ վտանգ էին սպառնում 1095 թվականից սկսված խաչակրաց արշավանքները, քանի որ Ապենինյան թերակղզին գրեթե ամբողջովին գրավվել էր իտալացի խաչակիրների կողմից և 1204 թվականին կազմավորվել էր Լատինական կայսրությունը Մինչ հույների հետ պատերազմելը, թուրքերը 1371 թվականին Մարիցա գետի մոտ նշանավոր հաղթանակ են տոնում սերբերի նկատմամբ։ Սակայն սերբական իշխանությունները կարողանում են ապահովել երկրի անառիկությունը։ Դրան հաջորդում է 1389 թվականի Կոսովոյի ճակատամարտը, որով սերբերը վերջնականապես ընկան։ Սերբիայի թագավորությունը անկում ապրեց ։
Առանց որևէ խիստ դժավարության հանդիպելու, թուրքերը 1453 թվականին անցան Ոսկեղջյուր նավահանգստային քաղաքը և գրավեցին Կոստանդնուպոլիսը։ Դրանից հետո թուրքերը շարժվեցին հյուսիս` դեպի Հունաստան և 1458 թվականին նվաճեցին բյուզանդական Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքը։ 1460 թվականին թուրքերը ամբողջապես գրավեցին Պելոպոնեսը։ Առիթից օգտվեցին նաև իտալիկները։ Նույն շրջանում վենետիկցիները և ջենովացիները գրավեցին հունական որոշ փոքր կղզիներ և բռնակցեցին Լատինական կայսրությանը։
Սակայն 1500 թվականին իտալական բոլոր հողերը հանձնվեցին Օսմանյան Թուրքիային։ Այս շրջանում Բալկանյան որոշ պետություններում սկսվեցին պարտիզանական շարժումներ՝ թուրքական զավթիչների դեմ կռվելու համար։
Հիանալի օրինակ էր Բուլղարիայում բռնկված պարտիզանական շարժումը ։
Թուրքական նվաճումները շարունակվեցին նաև 16-րդ դարում։ 1571 թվականին ընկավ Կիպրոսը։ Թուրքերը փորձ կատարեցին գրավել նաև Կրետե կղզին, որը գտնվում էր վենետիկցիների տիրապետության տակ, սակայն չստացվեց։ Կրետեն և Հոնիական կղզիները Թուրքիային հանձնվեց միայն 1670 թվականին։
18-րդ դարում թուրքական տիրապետության տակ գտնվող եվրոպական պետություններում բռնկվեց անկախության պատերազմ։ 1821 թվականին տեղի ունեցավ հույների վճռական ապստամբությունը Օսմանյան կայսրության դեմ։ Պայքարը գնալով ահագնանում էր։ Հունաստան էին գալիս բազում կամավորներ։ Նրանց թվամ էր անգլիացի մեծ բանաստեղծ և մարդասեր Ջորջ Բայրոնը։ Հույները հասան հաջողության, երբ ի պաշտպանություն նրանց հանդես եկան Միացյալ Թագավորությունը, Ռուսաստան և Ֆրանսիան։ 1830 թվականին առաջին երկիրը՝ Միացյալ Թագավորությունը, ճանաչեց Հունաստանի անկախությունը։ Դրան հաջորդեցին նաև Ռուսական կայսրությունը, Ֆրանսիան, Գերմանիան և Պորտուգալիան։
1832 թվականին Հունաստանը հռչակվեց թագավորություն։ Մեծ տերությունները ընտրություն կատարեցին Հունաստանի առաջին գահակալողի հետ կապված և Հունաստանի առաջին թագավոր ընտրվեց Բավարիայի թագավոր Օտտոն։ Հունաստանի գահի մյուս ժառանգորդը պորտուգալական ծագմամբ Պեդրոն էր, ով իշխանում էր Բրազիլիայում։
Օտտո թագավորի գահակալությունը (1833–1863)
Օտտոն եղել է Հունաստանի թագավորության առաջին թագավորը, որը եղել է ազգությամբ բավարացի։ Նա կառավարել է Հունաստանում մոտ 30 տարի։ Գերմանական ծագմամբ այս թագավորը իր կառավարման տարիներին Հունաստանում ստեղծեց հիերարխիկ կառավարություն, որը բնորոշ էր միայն գերմանացիներին։ Գերմանացի թագավորը Հունաստանը կառավարում էր խիստ բռնապետական կարգերով։ Այսուհանդերձ, Օտտոն մեծ ներդորում է ունեցել նորանկախ Հունաստանի թագավորության զարգացման գործում։ Նրա օրոք ստեղծվեց հունական բանակը, արդարադատության համակարգը և կրթական համակարգը։ Նա ցանկանում էր Հունաստանը զարգացնել մեծ տերությունների օրինակով, սակայն Օտտոյի վարչակարգը չընդունվեց հույն ժողովրդի կողմից։ Հունական արքունիքում բարձր պաշտոններ զբաղեցրեցին գերմանացիները և այլ եվրոպացիները։ Բացի այդ, Օտտոն չընդունվեց հույների կողմից այն պատճառով, որ դավանում էր կաթոլիկ քրիստոնեություն։ Բավարական կառավարությունը Հունաստանի թագավորությունում շարունակվեց մինչև 1837 թվականը, երբ Միացյալ Թագավորության և Ֆրանսիայի պնդմամբ գերմանացի նախարարները պաշտոնազրկվեցին և նրանց փոխարինեցին հույն պաշտոնյաները։ Սակայն նորանկախ երկիրը դեռ չուներ սահմանադրություն և օրենսդիր կառավարություն։ Հունաստանի դժգոհությունները վերաճեց մինչև ապստամբություն։ Աթենքում հույները մեծ ապստամբություն բարձրացրեցին, որի արդյունքում 1843 թվականին Օտտո I-ը իր իրավունքները սահմանափակեց սահմանադրությամբ և հրավիրեց խորհրդարան (հունարեն՝ κοινοβούλιο)։
Հունաստանը բացարձակ միապետությունից դարձավ սահմանադրական միապետություն։ Նոր սահմանադրության արդյունքերի համաձայն ստեղծվեց երկպալատ խորհրդարան։ Երկպալատ խորհրդարանը կազմված էր կոնգրեսից և սենատից։ Խորհրդարանի ղեկավարները ընտրվեցին Հունաստանի անկախության պատերազմում թուրքերի դեմ կռվողներից, որոնց մի մասը շնորհվեց նաև Հունաստանի ազգային հերոսի շքանշան։
19-րդ դարում հունական քաղաքականության մեջ գերակշռում էր ազգային հարցը։ Հույները երազում էին ստեղծել անկախ պետություն, որը կտարբերվեր մասամբ անկախ Բյուզանդական Հունաստանից ։
Ի վերջո, Կոստանդնոպոլիսը և Աթենքը անցան հունական իշխանությունների կառավարության ներքո։ Որոշ ժամանակ անց, հունական տիրապետությունը տարածվեց նաև այլ հունաբնակ տարածքներում՝ մասնավորապես Կրետեում, Թրակիայում և Մակեդոնիայի մի շարք հատվածներում։
Տրոիցկ (այլ կիրառումներ)
Տրոիցկ, կարող է վերաբերել՝
Հունաստանի թագավորություն
Օտտո թագավորի գահակալությունը (1833–1863)
1853-1856 թվականներին տեղի ունեցած ռազմական հակամարտություն մի կողմից՝ Ռուսաստանի, մյուս կողմից՝ Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Թուրքիայի և Սարդինիայի կոալիցիայի միջև՝ Մերձավոր Արևելքում գերիշխանության համար։ Ռազմական գործողությունները գլխավորապես ընթացել են Ղրիմի թերակղզում և հարևան շրջաններում, ինչպես նաև՝ Բալկանյան թերակղզում, Բալթիկ և Սպիտակ ծովերում, Հեռավոր Արևելքում ։
Բալկանյան ճակատում Հունաստանի դեմ մեծապես կռվում էր Օսմանյան Թուրքիան։ Գնալով Հունաստանում նվազեց եվրոպական պետությունների ներդրումը, որը դուր չէր գալիս բավարացի թագավորին։ Օտտոն շարունակում էր միջամտել կառավարության գործերին։
1862 թվականին վարչապետ Ծովակալ Կոնստանտին Կանարիսին ազատեց իր պաշտոնից, որն էլ պատճառ դարձավ վերջինին երկրից դուրս գալու համար։ Հույները խնդրագիր ներկայացրեցին բրիտանական կառավարությունը, որտեղ խնդրեցին Հունաստան կառավարելու ուղարկել Վիկտորիա թագավորի որդուն՝ արքայազն Ալֆրեդին։ Նրանք պատճառ ներկայացրեցին այն, որ իրենց թագավորի վատ կառավարության շնորհիվ Հունաստանը չի հասնում մեծ նվաճումների։ Բրիտանիայի թագուհին հրաժարվեց ուղարկել իր որդուն Հունաստան, սակայն Հունաստան ուղարկեց դանիացի իշխան Գեորգիոս I-ին։ Գեորգիոսը ընդունեց սահամնադրության օրենքները և ավելին՝ կրոնափոխ լինելով դարձավ հույն ուղղափառ եկեղեցու հետևորդ։ Որպես պարգև, բրիտանամետ թագավորը Միացյալ Թագավորությանը զիջեց Հոնիական կղզիները։ Արդյունքում Հունաստանում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն։
Գեորգիոս I-ը` Հունաստանի թագավոր (1864–1913)
Հույներին չափազանց մտահոգում էր բրիտանական միջամտությունը։ Այնուամենայնիվ, 1881 թվականին թուրքերը Թեսալիան և Էպիրուսը զիջեցին Հունաստանին։ Իսկ Բեռլինի պայմանագրի համաձայն, Կրետեն վերադարձվում էր Հունաստանին։ Բեռլինի պայմանագրով Կրետեն դարձավ ինքնիշխան ծովապետություն։ Հույն-թուրքական հարաբերությունը շարունակում էր բարդանալ Մակեդոնիայի հետ կապված խնդիրների պատճառով ։ 1890 թվականին թուրքական զորքերը մտան Մակեդոնիա։ Այս պայքարի ժամանակ Հունաստանը կռվում էր ոչ միայն Թուրքիայի այլ նաև էթնիկական խառնաշփոթի մեջ գտնվող Բուլղարիայի հետ։ Պատմության մեջ այս միջադեպը հայտնի է «Մակեդոնիայի պայքար» անվանումով։ 1908 թվականին Օսմանյան Թուրքիայիում կատարվեց իշխանափոխություն։ Երիտթուրքերը տապալեցին սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ին և անցան եռապետական կառավարման համակարգի։ Օգտվելով Օսմանյան Թուրքիայում տիրող ներքին խառնաշփոթից, Ավստրո-Հունգարիային կցված Բոսնիա և Հերցեգովինան և Թուրքիայի տիրապետության տակ գտնվող Բուլղարիան հռչակեցին իրենց անկախությունը։ Կրետեն անցավ Հունաստանին և Հունաստանը վերամիավորվեց ։
1909 թվականի օգոստոսի 15-ին Հունաստանում տեղի ունեցավ արմատական հեղափոխություն։ Իշխանությունը կենտրոնացավ լիբերալների ձեռքում և Վենիզելոսը արագ հաստատել իրեն որպես հզոր քաղաքական գործիչ։ Նրա դաշնակիցները 1910 թվականին հաղթեցին ընտրություններում։ 1910 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Վենիզելոսը դարձավ Հունաստանի վարչապետ։
Վենիզելոսը նախաձեռնել է մեծ բարեփոխումների ծրագիր, այդ թվում, մի նոր ու ավելի ազատական ​​սահմանադրության։ Նրա բարեփոխումները կատարվում էին կառավարման համակարգի, կրթության և տնտեսության մեջ։ Նույն շրջանում բռնկվեց իտալա-թուրքական պատերազմը, որը տեղի էր ունենում Լիբիայի տարածքում։ 1912 թվականի գարնանը Երիտթուրքական կառավարությունը համաձայնագիր ստորագրեց Բալկանյան երկրների հետ, որի համաձայն ստեղծվեց Բալկանյան լիգան։ Բալկանյան լիգայի մեջ մտնող բոլոր պետությունները պետք է լինեին անկախ և այդ իսկ պատճառով 1912 թվականին իր անկախությունը հռչակեց Ալբանիան։ Ձևավորվեց Բալկանյան լիգան, որը հետագայում կոչվեց նաև բալկանյան ճակատ։ Նրա անդամ երկրներն էին Հունաստանը, Բուլղարիան, Չեռնոգորիան, Սերբիան և Ալբանիան։
Բալկանյան երկրորդ պատերազմի նախօրեին Բուլղարիան լքեց միավորումը։
Հարավսլավական ճակատ
Պատերազմը անխուսափելի էր։ Հունաստանը և Բալկանյան մյուս պետությունները սպասում էին թուրքական հարձակմանը։ Ի վերջո, Թուրքիան իր բանակային կորպուսը մտցրեց Մակեդոնիա, որն էլ այնտեղից շարժվեց դեպի Էպիրուս։ Հունական բանակը կազմված էր յոթ ռազմական կորպուսներից, որոնց թիվը ավելանալով դարձավ ութ։ Հունական ուժերը կարողացան կանգնեցնել Էպիրուսի թուրքերին։ Հունաստանի թագավորության ուժերը կենտրոնացվեցին Էպիրուսում։ Թուրքական զորքերը գերազանցում էին հունականին մի քանի անգամ և այդ իսկ պատճառով թուրքերը նվաճեցին Կենտրոնական և Արևմտյան Հունաստանը։ Որոշ ժամանակ անց, թուրքական զորքերը մոտեցան Սալոնիկի մատույցներին։ Թուրքերը վերականգնեցին Սալոնիկի-Կոստանդնուպոլսի միջանցքային գոտին։ Թուրքերը հաստատեցին իրենց դիրքը Բալկաններում։ Սակայն հունական 6 կորպուսները միանգամից կարողացան դուրս հանել թուքրերին իրենց տարածքներց։ Պատերազմի կենտրոնական հատվածում հույներին օգնության հասավ նաև Բուլղարիան և Սերբիան։ Թուրքիայի պարտությունը դարձավ անխուսափելի։ Ռազմական տեսանկյունից, այդ հաղթանակը հնարավորինս թուլացրեց թուրքական զորքերին ։
Պատերազմում ակտիվ գործողություններ ծավալեց հունական բանակը և ռազմական նավատորմը։ Թուրքիան երկրորդ անգամ պատերազմ հայտարարեց Հունաստանին։ 1912 թվականի նոյեմբերի 2-ին Օսմանյան հրամանատար Հասան Թահսին փաշան իր բանակային կորպուսը մտցրեց Սալոնիկ։ Նոյեմբերի 9-ին ժամանեց 26,000-անոց հունական բանակը։ Հույները հերթական անգամ անհաջողության մատնեցին թուրքերի գրոհը և թուրքական բանակը ունեցավ լուրջ կորուստներ ։
Թուրքական բանակի վնասը կազմում էր մոտ 30 մեքենա զենք և 70,000 հրացաններ։ Մոտ 15.000 թուրք սպաներ զոհվեցին Մակեդոնիայի քարոզչության հետևանքով, իսկ թուրքերի ընդհանուր կորուստը կազմում էր 41,000 զինվոր ։
Պատերազմի հետևանքով Հունաստանի ձեռքում հայտնվեցին թուրք ռազմագերիներ։
Էպիրուսի ճակատ
Էպիրուսը հունական բանակի կենտրոնատեղիներից մեկն էր, որը բազմիցս ենթարկվել էր օսմանյան հարձակումների։ Բալկանյան առաջին պատերազմի ընթացքում թուրքական բանակը ռազմակալում է Էպիրուսը ։
Նոյեմբերի 5-ին մայոր Սպիրոսի գլխավորությամբ Էպիրուսում տեղի է ունենում հզոր ապստամբություն, որը ուղղված էր օսմանյան զավթիչներին։ Սակայն օսմանյան կայազորին հաջողվում է ճնշել ապստամբությունը։
Բալկանյան պատերազմների ընթացքում ավարտվում է նաև Մակեդոնիայում ծագած խնդիրները ։
Գրեբլինա (գյուղ, Պուտիլայի շրջան)
Գրեբլինա (Греблина), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրեբլինա գյուղում բնակվում էր 295 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Այուբաղի
Այուբաղի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Բնակչություն
1903 թվականին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պալուգա (Լոֆտուրայի վտակ)
Պալուգա (Палуга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոֆտուրա գետի աջ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 35 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(7573) Բասֆիֆթի
(7573) Բասֆիֆթի (Basfifty), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 4-ին Բրայան Մենինգի կողմից Ստեկենբրիջում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,099966 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5745 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6254 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1993,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18058 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բրայան Մենինգի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անանուն ժայռ-մնացուկներ
Անանուն ժայռ-մնացուկներ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը ժայռ-մնացուկ է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Սարալանջ գյուղից 4.5 կմ հարավ-արևմուտքում, Արայի լեռան, հրաբխի հարավային լանջերին։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Արագածոտնի մարզում
Հուայնան
Հուայնան, քաղաքային շրջան Չինաստանի Անհոյ պրովինցիայում։
Վարչական բաժանում
Քաղաքային շրջան Հուայնանը բաժանվում է 5 շրջանի, 1 կոմսության։
Պատմություն
Քաղաքը հայտնի է դեռևս մ.թ.ա. 203 թվականից։ Այստեղ են բնակվել փիլիսոփաներ։
Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքային շրջաններ
Վինչենցո Կազուլի
Վինչենցո Սիլվանո Կազուլի (Vincenzo Silvano Casulli, ), իտալացի աստղագետ, աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատել է Կոլևերդե դի Գուիդոնիայի աստղադիտարանում։ 1993-ից 2010 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 192 աստերոիդ ։
1985 թվականին նա միացել է «Հաբլի Ծեր գիսաստղերի որոնում» խմբին, որը օգտագործելով ուղեծրային Հաբլ աստղադիտակը որոնում էր ցնդող նյութերը սպառած ծեր գիսաստղեր աստերոիդների մեջ։
Կազուլին դարձավ առաջին սիրող գիտնականը, ով ստացավ աստերոիդի ճշգրիտ աստղաչափական տվյալներ օգտագործելով ԼԿՍ-խցիկ։
Նրա պատվին է անվանվել (7132) Կազուլի աստերոիդը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ Կատեգորիա:Աստերոիդ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ
Տրոիցկայա (այլ կիրառումներ)
Տրոիցկայա, կարող է վերաբերել՝
Քրիստինա Ամա Աթա Այդու
Քրիստինա Ամա Աթա Այդու (Christina Ama Ata Aidoo, ), գանացի գրող, որը գրել է անգլերենով։ 1982-1983 թվականներին Ջերրի Ռոուլինգսի կառավարությունում եղել է Գանայի հանրապետության կրթության նախարարը։
Կենսագրություն
1963 թվականին ավարտել է Գանայի համալսարանը։ Գրական դեբյուտն սկսել է «Ուրվականի երկընտրանքը» (The Dilemma of a Ghost) դրամայով, որը գրվել է 1964 թվականին, և որով նա դարձել է Աֆրիկայի առաջին կին-դրամատուրգը։ Նա Գանայում առաջիններից մեկն էր, որ անդրադարձել է կյանքի և մշակույթի ավանդական և ժամանակակից թեմաների կոնֆլիկտներին։ Նրա պատմությունների հիմնական թեման կանանց ինքնահաստատումն է որպես անձնավորություն` հաղթահարելով կյանքի հնադարյան կենսաձևի նախապաշարմունքները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գանացի գրողներ Կատեգորիա:Գանացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Գանայի քաղաքական գործիչներ
Վասիլի Սուրիկով
Վասիլի Իվանի Սուրիկով (Василий Иванович Суриков, հունվարի 24, 1848 - մարտի 19, 1916), ռուս գեղանկարիչ, մասշտաբային պատմական գեղանկարչության վարպետ։
Սուրիկովի տոհմից են սերում Նիկիտա Միխալկովը և Անդրեյ Կոնչալովսկին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Պերեդվիժնիկներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Հեմիշ Բոնդ
Հեմիշ Բայրոն Բոնդ (Hamish Byron Bond, ), նորզելանդացի թիավար (ակադեմիական թիավարություն), օլիմպիական եռակի չեմպիոն (2012, 2016 և 2020), 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի մասնակից։ Աշխարհի ութակի չեմպիոն (երկյակների կազմում՝ 2009, 2010, 2011, 2013, 2014 և 2015, քառյակի կազմում՝ 2007)։ Նոր Զելանդիայի Արժանիքների շքանշանի անդամ (MNZM, 2013):
Կենսագրություն
Բոնդը ծնվել է Դանիդինում ։ Ընդունվել է Օտագոյի տղաների միջնակարգ դպրոց՝ միանալով նրան «Օլլ Բլեքսի» նախկին ավագ Ռիչի ՄաքՔոուի հեռանալուց մեկ տարի անց  ։ 2010 թվականին ավարտել է Մեսսի համալսարանը՝ բիզնես հետազոտությունների բակալավրի աստիճանով («Ֆինանսներ» մասնագիտություն) և անձնական ֆինանսական պլանավորման գծով շրջանավարտի դիպլոմով   ։ Բոնդն ամուսնացել է 2015 թվականի ապրիլին ։ Զույգի առաջին երեխան ծնվել է 2018 թվականին, երկրորդը՝ Տոկիոյի Օլիմպիական խաղերից առաջ։
Կարիերա
Հաղթանակների մեծ մասը, ներառյալ առաջին երկու օլիմպիական ոսկին և աշխարհի չեմպիոնի բոլոր կոչումները, նվաճել է իր հայրենակից Էրիկ Մարեյի հետ։ Հինգ նորզելանդացիներից մեկն է, որոնք իրենց կարիերայի ընթացքում նվաճել են առնվազն երեք ոսկե մեդալ Օլիմպիական խաղերում, և նրանց թվում ակադեմիական թիավարության միակ ներկայացուցիչն է։
2018 թվականին Թիավարության սպորտի միջազգային ֆեդերացիան (FISA) Հեմիշ Բոնդին և Էրիկ Մարեյին պարգևատրել է Թոմաս Քելլերի մեդալով՝ ի նշան թիավարության ոլորտում ականավոր կարիերայի ճանաչման ։
Հեմիշ Բոնդն զբաղվում է նաև հեծանվավազքով, 2018 թվականին Գոլդ Քոստում կայացած Համագործակցության խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ խճուղային բաժնում, ինչպես նաև նվաճել է այդ կատեգորիայում Թասմանիայում անցկացված Օվկիանիայի առաջնությունում ։ 2018 և 2020 թվականներին հաղթել է Նոր Զելանդիայի առաջնությունում։ 2018 թվականին հայտարարել է, որ ցանկանում է մասնակցել 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերին խճուղային հեծանվավազում , բայց արդյունքում որոշել է կենտրոնանալ ակադեմիական թիավարության ելույթների վրա, քանի որ ութնյակի որակավորման փուլերն անցել է նույն օրը, ինչ խճուղային հեծանվավազքինը (հուլիսի 28)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորզելանդացի հեծանվորդներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Գեղաձոր (աղբյուր)
Գեղաձոր, գտնվում է Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Գեղաձոր գյուղից 7.5 կմ հարավ-արևմուտք, Գեղաձոր գետի վերին հոսանքի տրոգային կրկեսում, 9 մ-ից 3000 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի ջրագրություն
Նովոբիկմետովո
Նովոբիկմետովո (Новобикметово, Яңы Бикмәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 546 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի հուշարձան (այլ կիրառումներ)
Նիկոլայ Կոպեռնիկոսի հուշարձան.
Տրոիցկի (այլ կիրառումներ)
Տրոիցկի, կարող է վերաբերել՝
Միխայիլ Եֆրեմով (զորապետ)
Միխայիլ Եֆրեմով, խորհրդային զորապետ, գեներալ-լեյտենանտ։ ՍՄԿԿ անդամ 1919 թվականից։ Եֆրեմովը որպես 11-րդ կարմիր բանակի զրահագնացքի պետ մասնակցել է Ադրբեջանում, ապա որպես հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար Հայաստանում և Վրաստանում Խորհրդային կարգերի հաստատմանը։ 1933 թվականին ավարտել է Մ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների ժամանակ 33-րդ բանակը Եֆրեմովի հրամանատարությամբ մարտնչել է Մոսկվայի ճակատամարտում, Վյազմայի համար մարտերում (1942 թվական), երբ բանակն ընկել է շրջապատման մեջ, Եֆրեմովը ղեկավարել է նրա գործողությունները, վիրավորվել և խուսափելով գերի ընկնելուց, ինքնասպան եղել։
Թաղված է Վյազմայում, ուր նրա հիշատակին հուշարձան է կանգնեցված։
Վաղ տարիներ
Միխայիլ Գրիգորևիչ Եֆրեմովը ծնվել է 1897 թվականի փետրվարի 27-ին (մարտի 11) Կալուգայի նահանգի Տարուս քաղաքում (Կալուգայի մարզում)՝ ռուս աղքատ ազնվականի ընտանիքում։ Մանկության տարիներին օգնել է հորը ջրաղացում քանի դեռ նրան չէր նկատել մոսկվացի առևտրական Ռյաբովը։ Սկզբում Միխայիլը՝ որպես ենթավարպետ աշխատել է Ռյաբովի՝ Մոսկվայի Բոլշոյ Վոսկրեսենսկի նրբանցքում գտնվող մանուֆակտուրային ֆաբրիկայում։ Այնուհետև որպես աշակերտ ընդունվել է փորագրող վարպետի մոտ, իսկ որոշ ժամանակ անց՝ Պրեչիստենյան աշխատավորական դասընթացներում։ Այդտեղ սովորելու վեցամյա ժամանակաշրջանը համընկնում է 1905-1907 թվականների դեպքերի հետ, որոնց նա չի մասնակցել։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի, Ադրբեջանի ՍՍՀ Կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս զորավարներ Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ Կատեգորիա:1897 ծնունդներ Կատեգորիա:1942 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 19 մահեր Կատեգորիա:Ինքնասպաններ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության հերոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Բրեմեն)
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, խաչքար Գերմանիայի Բրեմեն քաղաքի կենտրոնական զբոսայգում։
Պատմություն
Խաչքարը տեղադրվել է ի հիշատակ հայոց ցեղասպանության զոհերի՝ 2005 թվականի ապրիլի 24-ին։ Խաչքարի օծման արարողությունը կատարել է Տեր Սերոբ Իսահակյանը ։
Տվյալներ
Խաչքարն ունի 2 մետր բարձրություն, կառուցվել է հայ մշակութային ժառանգության պահպանման հիմնադրամի ջանքերով։ Խաչքարի կողքին տեղադրված են հուշաքարեր, որտեղ մակագրված է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ
LC Waikiki
LC Waikiki, հագուստի արտադրության ոլորտում մասնագիտացած ֆրանս-թուրքական ընկերություն։ Հիմնականում արտադրվում է հագուստ երեխաների և միջին տարիքի անձանց համար։ LC Waikikin-ն ունի 650 խանութ աշխարհի 31 երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում։ Ընկերության անվանումը առաջացել է Հավայան կղզիներում գտնվող Վայկիկի լողափի անվանումից, իսկ LC-ին տառադարձվում է որպես Les Copains` ֆրանսերեն «ընկերներ»։
Պատմություն
LC Waikiki ընկերությունը հիմնվել է Ֆրանսիայում` 1985 թվականին մոդելյոր Ժորժ Ամույալի կողմից։ Շուտով նա և նրա գործընկերը սկսեցին համագործակցել թուրքական Taha Tekstil ընկերության հետ, որը հետագայում վերակազմակերպվեց որպես Taha Grup: 1997 թվականին Taha Grup-ը գնեց LC Waikiki բրենդը։ Այդ տարի Թուրքիայում գործում էր LC Waikiki-ի 21 խանութներ։ Ընկերությունը սկսում է արագ տեմպերով զարգանալ։ Ներկայումս Թուրքիայի 71 նահանգներում կա LC Waikiki-ի 380 խանութ ։
LC Waikiki-ի արտերկրյա առաջին խանութը բացվել է Ռումինիայում 2009 թվականին։ Այսօր ընկերությունը ներկայացված է Ալբանիայի, Ադրբեջանի, Բելառուսի, Բուլղարիայի, Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Վրաստանի, Եգիպտոսի, Իրաքի, Իրանի, Ղազախստանի, Կոսովոյի, Հայաստանի, Մակեդոնիայի, Մարոկկոյի, Մոլդովայի, Լեհաստանի, Ռուսաստանի, Ռումինիայի, Սաուդյան Արաբիայի, Սիրիայի, Ուկրաինայի շուկաներում։ Մոտ ապագայում ընկերությունը մուտք կգործի նաև Պարսից ծոցի ավազանի երկրների շուկաներ, մասնավորապես Քուվեյթ, ԱՄԷ, Կատար և Օման ։ Ռուսաստանում ցանցի առաջին խանութը բացվել է 2010 թվականի դեկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգում և նախատեսված է հասցնել մինչև 50-ի ։
Ղազախստանում առաջին խանութը բացվել է 2010 թվականին Աստանայում։ Ներկայումս ողջ երկրում գործում է մոտ 23 խանութ։
Հայաստանում ներկայումս գործում են LC Waikiki-ի 6 խանութներ, որոնք տեղակայված են Դալմա Գարդեն Մոլումում, Rossia Mall-ում, Կոմիտաս պողոտայում, Metronome առևտրի կենտրոնում, Մաշտոցի պողոտայում և Պարույր Սևակ փողոց (Գյումրի)։
Բաժնետերեր
Բաժնետոմսերի մեծ մասը պատկանում են Դիզդար, Քյուչուք, Քըսաջիք և Ամույալ ընտանիքներին, ովքեր էլ հիմնել են ընկերությունը`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի ընկերություններ
Պալուգա (Մեզենի վտակ)
Պալուգա (Палуга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեզեն գետի աջ ափին՝ 143 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Գրոբիշչե
Գրոբիշչե (Гробище), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրոբիշչե գյուղում բնակվում էր 301 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Եղիսաբեթյան իգական դպրոց
Եղիսաբեթյան իգական դպրոց, հիմնվել է 1870 թվականին, Ախալցխայում, Ս․ Պարզյանցի ջանքերով։ Պահպանվել է եկեղեցու եկամուտներով և ժողովրդի օժանդակությամբ։ Առաջին տարին ունեցել է միայն նախապատրաստական դասարան, 1871-1872 թվականների ուսումնական տարում՝ 3 դասարան, 5 ուսուցիչ, 65 աշակերտ, 1877-1878 թվականներին՝ 10 ուսուցիչ, 117 աշակերտ, 1881-1882 թվականներին՝ 16 ուսուցիչ, 216 աշակերտ։ Ցարական կառավարության հրամանագրով 1885 թվականին հայկական մյուս դպրոցների թվում փակվել է և բացվել 1888 թվականին (391 աշակերտ)։ 1894-1995 թվականներին ունեցել է 7 դասարան (Ա-հիմնական, Ա-զուգընթաց, Բ-հիմնական, Բ-զուգընթաց և Գ, Դ, Ե)։ 1896 թվականին նորից է փակվել և բացվել է 1905 թվականին։ 1907-1908 թվականներին ունեցել է 500 աշակերտ։ 1911-1912 թվականներին գործել է որպես հնգամյա դպրոց։ Դասավանդվել են հայերեն, ռուսերեն, թվաբանություն, հայոց պատմություն, Ռուսաստանի պատմություն, աշխարհագրություն, բնագիտություն, երգեցողություն, գեղագիտություն, կար ու ձև և այլն։ Գոյատևել է մինչև 1921 թվականը։
Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Հայկական օրիորդաց դպրոցներ
Աբիսի
Աբիսի (აბისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 670 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 15 կմ։
Անդակ
Անդակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Երկու թուրքական նավերի հարձակումը «Մերկուրի» բրիգի վրա
«Երկու թուրքական նավերի հարձակումը «Մերկուրի» բրիգի վրա» (Бриг «Меркурий», атакованный двумя турецкими кораблями), հայ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու կտավներից։ Այն Այվազովսկին ստեղծվել է 1892 թվականին։ Նկարը վրձնել է կտավի վրա յուղաներկով։ Այս ստեղծագործության սյուժեում ընկած է այն պատումը, երբ երկու թուրքական գծանավեր՝  «Սելիմիեն»  և «Ռեալ բեյը» հարձակվում են ռուսական «Մերկուրի» բրիգի՝ երկկայմ առագաստանավի վրա։ Այսօր «Երկու թուրքական նավերի հարձակումը «Մերկուրի» բրիգի վրա» կտավը պահպանվում և ցուցադրվում է հեղինակի ծննդավայրում՝ Ղրիմի Թեոդոսիա քաղաքի Այվազովսկու պատկերասրահում։
Բրիգի և թուրքական գծանավերի ծովամարտի պատմություն
«Երկու թուրքական նավերի հարձակումը «Մերկուրի» բրիգի վրա» կտավում Այվազովսկին պատկերել է ռուսական «Մերկուրի» բրիգի ծովամարտը թուրքական էսկադրայի գերազանցող ուժերի դեմ։ Դեպքերը տեղի են ունեցել այն ժամանահատվածում, երբ «Մերկուրին» պարեկություն էր անում Սև ծովում և Բոսֆորի նեղուցում:
Կտավում արտացոլված դեպքը կատարվել է 1829 թվականի մայիսի 14-ին, երբ «Մերկուրի» բրիգը կապիտան-լեյտենանտ, ռազմածովային հերոս Ալեքսանդր Իվանովիչ Կազարսկու ղեկավարությամբ, թույլ քամու պատճառով չկարողացավ հեռանալ թուրքական նավերի հետապնդումից։ Հետապնդող նավերը թուրքական էսկադրայի ամենամեծ ու արագընթաց գծանավերից էին։ Թուրքական առագաստանավերից մեկում գտնվում էր ռազմական նավատորմիղի կաբուդան փաշան՝ ծովակալը։ Արդյունքում ռուսական բրիգը ստիպված մենամարտի մեջ մտավ թուրքերի հետ։ Տախտակամածին կային ընդամենը 18 հրանոթներ, այն դեպքում, երբ թուրքական նավերում դրանց թիվը հասնում էր 200-ի։
Մարտի մեջ ներքաշվելու որոշումը ընդունվեց սպայական խորհրդի կողմից և հավանության արժանացավ բոլոր նավաստիների կողմից։ Դիմակայության ժամանակ, որը տևեց երկու ժամ, «Մերկուրիին» հաջողվեց կրակ բաց անելով «Ռեալ փաշայի» վրա՝ վնասազերծել դրա կայմերից մեկը։ Վերջինս ընկավ ու զրկեց նավին մանևրելու հնարավորությունից ու հետագա մարտից։ Մնալով մենակ «Սելիմե» գծանավի հետ, ռուսական բրիգը կարողացավ նույն կերպ վնասել նաև դրան։ Կայմը փլվեց և նավը ստիպված դուրս ելավ ծովամարտից։ «Մերկուրին», հընթացս երկժամյա կատաղի մարտի, շատ լուրջ վնասվածքներ ստացավ։ Արդյունքում անձնակազմից ընդամենը 4 մարդկային զոհեր տվեց։ Բրիգը հաջողությամբ վերադարձավ Սևաստոպոլ։
Նկար
Հովհաննես Այվազովսկին այս թեմայով վրձնել է երկու կտավներ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հովհաննես Այվազովսկու նկարներ Կատեգորիա:1892 նկարներ Կատեգորիա:Նկարներ Այվազովսկու պատկերասրահից
Պելայոս դե լա Պրեսա
Պելայոս դե լա Պրեսա (իսպ․՝ Pelayos de la Presa), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռռա օեստե դե Մադրիդ շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 7,58 կմ²։ Բնակչությունը 2544 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Եկեղեցի Հայաստանյաց
Եկեղեցի Հայաստանյաց, կրոնական և աստվածաբանական հանդես։ Հրատարակվել է 1888 թվականին (Կոստանդնուպոլիս, շաբաթաթերթ) և 1900-1901 թվականներին (Մանչեստր, ամսագիր)։ Խմբագիր՝ Թ․ Զուղայեցի (Իսահակյան)։ Տպագրել է Աստվածաշնչի ուսումնասիրությանը, մեկնաբանությանը և ուսուցմանը նվիրված նյութեր, հոդվածներ հայ եկեղեցու պատմության, օրենքների, ծեսերի և արարողությունների վերաբերյալ, կենսագրական տվյալներ միջնադարի հայ մատենագիրների (Հովհաննես Որոտնեցի, Գրիգոր Տաթևացի և այլն) մասին։ «Եկեղեցի Հայաստանյաց» անդրադարձել է նաև հայերեն ձեռագրերի պատմությանը, պատասխանել կրոնական խնդիրների շուրջ ընթերցողների հարցերին։ 1901 թվականին լույս է տեսել «Հայ եկեղեցի» անունով։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական կրոնական կառույցներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ցարյովկա (այլ կիրառումներ)
Ցարյովկա, կարող է վերաբերել՝
Աբդ ալ-Կարիմ Ղալլաբ
Աբդ ալ-Կարիմ Ղալլաբ (عبد الكريم غلاب, ), մարրոկացի գրող, հրապարակախոս, լրագրող, խմբագիր, հասարակական և քաղաքական գործիչ։ Մարոկկոյի գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Ալ-Կարաուինի համալսարանում։ Այնուհետև, մինչև 1945 թվականը, նա փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Կահիրեի համալսարանում։ Ստացել է արաբական գրականության մագիստրոսի կոչում։
Քաղաքական գործիչ է, «Իսկիկլալ» կուսակցության անդամ։ 1961 թվականից խմբագրել է կուսակցական մարմնի «Ալ-Ալամ» (Al-Alam) ամենօրյա թերթը։
Ստեղծագործություն
Հինգ վեպերի և պատմվածքների երեք ժողովածուների հեղինակ է։ «Յոթ դուռ» (1965), «Մենք թաղեցինք անցյալը» (1966), «Վարպետ Ալին» (1971) վեպերը, «Մահացավ մի հաջողակ մարդ» պատմվածքների ժողովածուն (1965), «Եվ մի տոպրակ դրախտից» վեպերը (1977) նվիրված են ազգային-ազատագրական շարժման խնդիրներին. դրանք արտացոլում էին ազգային մեծ բուրժուազիայի տեսակետները։ Նրա աշխատանքները զգալի ազդեցություն են ունեցել իր հայրենիքում քաղաքական և գրական կյանքի վրա ։
Մասնագետների կարծիքով, նրա արաբական ոճը հայտնի է իր «էլեգանտ և երբեմն ակադեմիական դասականությամբ»։
Ղալլաբն ուսումնասիրել է հասարակական-քաղաքական և մշակութային խնդիրներ` «Մտքի զարկերակի բաբախումը» (1961), «Մշակույթի և գրականության մասին» (1964) և այլն. ուսումնասիրել է արաբացման խնդիրները, դրա զարգացման հարցերը, դրա անցկացման մեթոդներն ու եղանակները («Արաբացումը և նրա դերը Մագրիբի երկրներում ազատագրական շարժման մեջ»)։
2000 թվականին Եգիպտոսի արաբ գրողների միությունը նրա «Վարպետ Ալի» վեպը ներառել է «Արաբական երբեմնի լավագույն 100 վեպերի» մեջ։ 2001 թվականին Մարոկկոյի մշակույթի վարչությունը հրատարակել է Ղալլաբի ամբողջական գործերը հինգ հատորով։ 2004 թվականին արժանացել է Թունիսի Մաղրեբի մշակույթի մրցանակի։
Նրա աշխատանքները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Թումո Երևան
Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնը անվճար կրթական կենտրոն է, որը բացվել է Երևանում 2011 թվականին։ Թումոն 12-18 տարեկան հազարավոր պատանիների տրամադրում է արտադպրոցական ուսուցում թվային մեդիաների ոլորտում։ Ուղղորդվելով հմուտ մանկավարժների ու մեդիա մասնագետների կողմից, ինչպես նաև իրենց տրամադրության տակ ունենալով վերջին թվային գործիքները՝ ուսանողներն իրականացնում են իրենց անհատական ուսումնական պլանը Թումո աշխարհի միջոցով՝ հատուկ մշակված ուսումնական հարթակ, որը պատրաստում է նրանց գործնական աշխատանքների համար։ Մասնագիտացված դասընթացները, դասախոսություններն ու միջոցառումները ուսանողներին հնարավորություն են տալիս կիրառել իրենց գիտելիքներն ու հմտությունները նաև գործնականում։
Թումոյի չորս հիմնական ոլորտներն են
Կրթական ոլորտների հետ մեկտեղ ուսանողները նաև ծանոթանում են 21-րդ դարի զանազան հմտությունների, ինչպիսիք են
Կենտրոնը ստեղծվել է Սիմոնյան կրթական հիմնադրամի նախաձեռնությամբ։
Եթե ես ուզում եմ վարել իմ աշխատարանը
Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնը մշտապես փնտրում է փորձառու մասնագետների։ Եթե դուք սիրում եք ձեր մասնագիտությունը և կուզենայիք աշխատել Հայաստանի ամենահետաքրքրասեր երիտասարդների հետ, լրացրեք հայտը և սկսեք։
Վարդան Մամիկոնյան (քարե քանդակ)
Վարդան Մամիկոնյան, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ Կեչուտի ջրամբարից 2 կմ հարավ՝ Արփա գետի կիրճում՝ Վայք-Ջերմուկ հին ճանապարհին։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի կառավարության որոշման համաձայն ։
Լորեյն Դեյ
Լորեյն Դեյ, այլ թարգմանությամբ՝ Լարեյն Դեյ (Laraine Day, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Լորեյն Դեյը ի ծնե անուն ազգանունը՝ Լա Ռեյն Ջոնսոն, ծնվել է ԱՄՆ-ի Յուտա նահանգում 1920 թ. հոկտեմբերի 13-ին, (ըստ այլ աղբյուրների՝ 1917 թ. հոկտեմբերի 13-ին ) մորմոնների ընտանիքում, հետագայում նա եղել է Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերի սրբերի եկեղեցու ակտիվիստ ։ Նրանց ընտանքում կար 8 երեխա։
Խաղացել է 70-ից ավելի ֆիլմերում, որոնցից առավել նշանավոր են «Իմ թանկագին քարտուղարուհի» (1948), «Մագնատ» (1947) և «Օտարերկրացի լրագրողը» (1940) ֆիլմերը։
Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա անվան աստղը՝ համար 6676։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Պարսկական թուման
Թուման, թոման (, toman, tümen՝ «տաս հազար» բառից ), Պարսկաստանի պաշտոնական դրամական միավորը 17-րդ դարից մինչև 1932 թվականը։ Մեկ թումանը հավասար է եղել 10 հազար դինարի։
19-րդ դարի կեսերին 1 պարսկական թումանն արժեր 4 ռուբլի ։
Թղթադրամները թողարկվել են Պարսկաստանի Կայսրական բանկի կողմից։
1932 թվականին անցկացվեց դրամական բարեփոխում, թումանը փոխարինվեց իրանական ռիալով՝ 1:10 կուրսով։ Թեպետ ներկայումս պետական արժույթը ռիալն է, բայց մանրածախ առևտրում գները, որպես կանոն, նշվում են թումանով։ Սա առավել հարմար է և հնարավորություն է տալիս հաշվարկների մեջ ավելորդ զրոն չկիրառել։
Երբեմն թուման ասելով հասկանում են 10 հազար ռիալ կամ 10 միլիոն ռիալ՝ նայած հանգամանքների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանի դրամական միավորներ Կատեգորիա:Իրանի բանկային համակարգ
Աստերոիդների ցանկ (60401-60500)
Աստերոիդների ցանկ (60301-60400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (60501-60600)
Դիխտինեց
Դիխտինեց (Дихтинець), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1774 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Palit
Palit Microsystems, Ltd, (հիմնականում հանդիպում է որպես՝ Palit, այն իրենից ներկայացնում է անգլերեն բառակապակցության հապավում՝ Pioneer And Leader In Technology)։
Ընկերությունը հիմնադրվել է Թայպեյում 1988 թվականին և զբաղվում է գրաֆիկական քարտերի և կոշտ սկավառակների արտադրությամբ նախատեսված անհատական համակարգիչների համար։
Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Թայպեյում։ 2005 թվականին ընկերության լոգիստիկական կենտրոնը տեղափոխվեց Հոնկկոնգ ;
Palit-ի արտադրանքների շարքը պարունակում է տեսաքարտեր՝ հիմնված NVIDIA գրաֆիկական պրոցեսսորների վրա։ Ավելի վաղը, ընկերությունը զբաղվում էր նաև AMD/ATI տեսաքարտերի արտադրությամբ։ Սակայն ներկա պահին AMD մոդելներ չեն արտադրվում, իսկ պաշտոնական կայքում աջակցումը դադարեցված է։
Palit ընկերության կողմից մշակված սարքավորումները լայն տարածում ունեն ռուսական շուկայում։ Հարցման արդյունքում iXBT ռեսուրսը, պարզ դարձրեց այն փաստը, որը 2006 թվականի ավելի քան 6% անհատական համակարգիչների վրա տեղադրված է Palit-ի կողմից թողարված տեսաքարտերը, որի արդյունքում ընկերությունը զբաղեցրեց 5-րդ տեղը ։
Արտադրություն
Չինանաստանի արտադրամասը հիմնադրվել է 1992 թվականին։ Ներկա պահին բոլոր գործարանները, զբաղվում են զանգվածային արտադրությամբ, որը ամբողջությամբ համապատասխանում է ISO 9001 ստանդարտին։ Բոլոր գրաֆիկական քարտերը և մայլ սալիկները թողարկվում են WHQL սերտիֆիկացիայով, որը ամբողջությամբ համատեղելի է դարձնում Microsoft Windows օպերացիոն համակարգի հետ աշխատանքը ։
Արտաքին հղղումներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ երկրի Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սարքավորումներ Կատեգորիա:Անհատական համակարգիչներ Կատեգորիա:Սարքեր
Ցելիննոե (այլ կիրառումներ)
Ցելիննոե, կարող է վերաբերել՝
(7574) 1989 WO1
(7574) , աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ին Վատարի Կակեիի, Մինորու Կիձավայի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վատարի Կակեիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մինորու Կիձավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Կարիխոս էկոլոգիական կայան
Կարիխոս էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica de Carijós), ափամերձ ծովային էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Սանտա Կատարինա նահանգի Ֆլորիանոպոլիս քաղաքում։
Պահպանություն
Կարիխոս էկոլոգիական կայանը պարունակում է Ատլանտյան անտառ բիոմի մի մասը և լիովին պաշտպանված է։ Նպատակը Սանտա Կատարինա կղզում մանգլենիների էկոհամակարգի պահպանումն է։ Կայանը փակ է հանրության համար, այցելությունները թույլատրվում են միայն բնապահպանական կրթական նպատակներով ։ 2009 թվականի դրությամբ էկոլոգիական կայանը հանդիսանում էր «խիստ բնական արգելոց»՝ Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիայի ներքո ։ 2013 թվականին էկոլոգիական կայանը և Վայրի թռչունների հետազոտման և պահպանության ազգային կենտրոնը ներգրավված էին Ֆլորիանոպոլիսի դաշնային կառավարմամբ պահպանման միավորումների վայրի թռչունների առողջության մոնիտորինգում։ Սա տեղական թռչնաֆաունայի հիվանդությունների ու մակաբույծների տարածվածության առաջին համակարգված ուսումնասիրությունն էր ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի էկոլոգիական կայաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Նովոբիկտիմիրովո
Նովոբիկտիմիրովո (Новобиктимирово, Яңы Биктимер), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 46 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Փայտասար
Փայտասար, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը քարանձավների համալիր է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Տավուշի մարզի Կողբ գյուղից 4 կմ հարավ։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի աշխարհագրություն
Վլադիմիր Պոնոմարյով
Վլադիմիր Բորիսովիչ Պոնոմարյով, ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան, ռուսական ֆուտբոլի մարզիչ։