cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լուսաբաց (հանդես)
Կերպարվեստի բաժինը ներկայացրել է Մարտիրոս Սարյանի, Գ. Շարբաբչյանի Գ. Գրիգորյանի (Զիոտտո), Գ. Գյուրջյանի, Ու. Քոչարյանի, Ս. Թարյանի և ուրիշների աշխատանքները։ Երաժշտական բաժնում նոտագրված տպագրել է Ա. Տիգրանյանի, Վ. Տալյանի, Կ. Զաքարյանի, Ա. Մանուկյանի գործերը։ Թարգմանաբար ծանոթացրել է վրաց գրողների ստեղծագործություններին։
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Էլլեն Տրոտցիգ
Էլլեն Տրոտցիգ (Ellen Trotzig, ), շվեդ նկարիչ, որը հիմնականում հայտնի է Էսթերլենի բնանկարներով։
Կենսագրություն
1896-1898 թվականներին Էլեն Տրոտցիգը սովորել է Կոպենհագենի կանանց արվեստի դպրոցում : Այնուհետև մի քանի տարի աշխատել է Մալմյո քաղաքում որպես քարտեզագրող, որից հետո ուսումը շարունակել է Գյոտեբորգում՝ Վալանդի գեղարվեստի դպրոցում (Valand målarskola, այժմ՝ Վալանդի ակադեմիա), որտեղ նրա ուսուցիչն է եղել Կառլ Վիլհելմսոնը։ 1905 թվականին նա առաջին անգամ ցուցադրել է իր գործերը։
1907 թվականին Տրոտցիգը մեկնել է Փարիզ։ Նա հաճախել է Կոլարոսի ակադեմիա, որտեղ սովորել է Քրիստիան Քրոհգի մոտ։ Սկանդինավիայի շատ արվեստագետներ այդ տարիներին սովորում և աշխատում էին Փարիզում, այդ թվում` Տորա Վեգա Հոլմստրյոմը։ Նա և Էլենը ընկերներ են դարձել և շարունակել իրենց մտերմությունը, նույնիսկ Փարիզը լքելուց հետո։
Տրոտցիգը շատ էր սիրում բնություն և միայնության մեջ ավելի լավ էր զգում, քան հասարակության մեջ։ Նրան հատկապես գրավում էին Էսթերլենի բնապատկերները, որոնք նրա համար դարձան ոգեշնչման մշտական աղբյուր։ Կարճ ուղևորություններ կատարելով Ստոկհոլմ կամ Գյոթեբուրգ` նա միշտ շտապում էր վերադառնալ Էսթերլեն։ Փարիզից հետո Տրոտցիգը 1927 թվականին ուղևորվեց Իտալիա Գերմանիայով։
Տրոտցիգը հետաքրքրվում էր բուսաբանությամբ և իր պարտեզում ծաղիկներ էր աճեցնում, որոնցից կազմում էր կոմպոզիցիաներ գունային սկզբունքով։ Իր ծաղկային նատյուրմորտներում նա շատ փորձեր էր կատարում ծաղիկներով։ Տրոտցիգը բազմիցս մասնակցել է Շվեդիայում և Դանիայում կազմակերպված տարբեր ցուցահանդեսների։ Նրա անհատական ցուցահանդեսներն անցկացվել են 1928 թվականին Մալմյոում, 1942 թվականին՝ Իստադում։
Էլեն Տրոտցիգը մահացել է Սիմիրսհամն քաղաքում, 1949 թվականին։ Նրա մահից հետո կազմակերպվել են նրա ստեղծագործությունների հետահայաց ցուցադրություններ. 2010 թվականին Իստադում կայացավ նրա լայնածավալ անհատական ցուցահանդեսը։ Նկարիչը թողել է զգալի ստեղծագործական ժառանգություն, որի մի մասը, ըստ իր կտակի, վաճառվել է` «Էլեն Տրոտցիգ» հիմնադրամ հիմնելու նպատակով։ Հիմնադրամն ամեն տարի կրթաթոշակ է վճարում երիտասարդ նկարիչներին, որոնք ինչ-որ կերպ կապված են Սկոնեի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Կոլարոսի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Շվեդ նկարիչներ
Խուդատոյկո
Խուդատոյկո (Худатойко), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի հանրապետությունում, Կառաչաեվո-Չեռկեսկայա հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մալկա գետի աջ ափով՝ 124 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ։ Ջրահեռացման տարածքը 21,1 կմ²
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Արևմտյան Կասպյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Մալկա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կասպից ծովից մինչև Վոլգա և Թերեք գետերի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Թվային իրավունքներ
Թվային իրավունքներ (Digital rights), մարդու իրավունքների մի խումբ, որոնք թույլ են տալիս անհատներին մուտք գործել, օգտագործել, ստեղծել և հրապարակել թվային մեդիա, կամ մուտք գործել և օգտագործել համակարգիչներ, էլեկտրոնային այլ սարքավորումներ կամ հեռահաղորդակցության ցանցեր։ Այս եզրը հատկապես կապված է գոյություն ունեցող այն իրավունքների իրականացման և պաշտպանության հետ, ինչպիսիք են մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքը կամ արտահայտման ազատությունը՝ թվային նոր տեխնոլոգիաների, մասնավորապես համացանցի, համատեքստում ։ Համացանց մատչելիության իրավունքը օրենսդրորեն ճանաչված է մի շարք երկրներում ։
Մարդու իրավունքներ
Մարդու որոշ իրավունքներ համացանցին առնչվող են ճանաչված։ Դրանց են վերաբերվում արտահայտման, տվյալների պաշտպանության և անձեռնմխելիության, միությունների ազատությունները։ Բացի այ, նման համատեքստում ճանաչվել են նաև կրթության իրավունքը և բազմալեզվությունը, սպառողների իրավունքները, զարգացման իրավունքի համատեքստում ներուժի զարգացումը (capacity building) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թվային իրավունքներ Կատեգորիա:Հաշվարկում և հասարակություն Կատեգորիա:Գիտելիքի մատչելիության շարժում
Բարեգործական կազմակերպություն
Բարեգործական կազմակերպություն, ոչ կառավարական, ոչ պետական կազմակերպություն, որն ստեղծվում է բարեգործական գործունեություն ծավալելու համար։ Կազմակերպության խնդիրն է սոցիալական աջակցության նպատակային ծրագրեր իրականացնելը, գիտությանն ու կրթությանը, մշակույթի, արվեստի ոլորտներին աջակցելը, բնության պաշտպանությունը, առողջ կենսակերպին, շրջականի միջավայրի պահպանմանն ուղղված աջակցությունը ։
Ոչ առևտրային կազմակերպությունների միջազգային դասակարգումն առանձնացնում է բարեգործական ընկերություններն առանձին խմբով, որի մեջ մտնում են դրամաշնորհներ հատկացնող ֆոնդերը, կամավորական աշխատանքը քաջալերող կազմակերպությունները և նվիրատվությունների հավաքով զբաղվող կազմակերպությունները, այդ թվում և` վիճակախաղի ձևով ։
Պատմություն
Եվրոպայում բարեգործության ծագումը ընդունված է կապել վանքերի գործունեության հետ։ Անգլիայում ծերանոցներ բացվել են հիմնականում վանքերին կից։ Անգլիայում 16-րդ դարի կեսերին հաշվվում էր մոտ 800 ծերանոց և հիվանդանոց, սակայն վանքերի արձակումից հետո այս թվից գոյությունը շարունակել են միայն քչերը, որոնք դարձել են աշխարհիկ կառույցներ ։
Պետական բարեգործությունն սկսել է զարգանալ միայն սկսած միջին դարերից։ Լուսավորության դարաշրջանը Եվրոպայում բերել է առաջին մասնավոր կազմակերպությունները։ Նմանատիպ առաջին կազմակերպությունն Անգիայում ստեղծվել է առևտրական Թոմաս Կորամի նախաձեռնությամբ. 1741 թվականին հիմնվել է դաստիարակչության տուն։ Կորամի հիմնադրամը օրինակ է դարձել բազմաթիվ այլ բարեգործական կազմակերպությունների համար, որոնք ստեղծվել են նույն դարի վերջում ։
19-րդ դարում Անգլիայում լայն քննարկման առիթ է դարձել այն հարցը, թե արդյո՞ք մասնավոր ընկերությունները, թե պետությունը պետք է զբաղվի բարեգործությամբ։ Ի վերջո, այս քննարկման արդյունքում գերիշխող է համարվել Թոմաս Մալթուսի կարծիքն առ այն, որ պետությունն արդյունավետ չէ սոցիալական օժանդակության հարցերում, և վիկտորիանական դարաշրջանում էականորեն խստացվել է Աղքատների մասին օրենքը, որը գործում էր մի քանի դար շարունակ և կարիքավորներին ապահովում էր պետական աջակցությամբ։ Պետությունը փաստացի կերպով ինքնամեկուսանում էր սոցիալական օժանդակության ոլորտից ։ Պետության` խոցելի խմբերին աջակցելուց հրաժարվելու ֆոնին հատկապես ակնառու է դառնում այդ ուղղությամբ մասնավոր հիմնադրամների գործունեությունը։ Բարեգործական ընկերություններն սկսում են զբաղվել աշխատավորների կենսապայմանների բարելավմամբ, միևնույն ժամանակ` սահմանազատելով ծանր կացության մեջ ապրող աշխատավորներին և նրանց, ում համար սոցիալական խնդիրները սեփական անգործության հետևանք էին։ Վիկտորիանական շրջանի Անգլիայում բարեգործական ընկերություններն ընդհանուր առմամբ առաջնորդվում էին բողոքականության բարոյախոսությամբ և դրա առավել պահպանողական ձևի` մալթուսականության սկզբունքներով և Ադամ Սմիթի ժամանակների տնտեսական դասական տեսությամբ` դեմ արտահայտվելով պետական որևէ տեսակի միջամտությանը ինչպես կարիքավորների ուղղակի ֆինանասավորման, այնպես էլ` աշխատավոր դասի հոգսերը թեթևացնելու օրենքների մակարդակով ։ Ներդրվել է հետաքննություններ անցկացնելու փորձը, որը նպատակ ուներ պարզել, թե դիմողներից ով իրավունք ունի օգնություն ստանալ։ Այս հետազոտություններն ընդունված է համարել ժամանակակից սոցիալական ծառայությունների նախատիպը, որոնք ուսումնասիրում են հաճախորդներից յուրաքանչյուրի անձնական գործը ։ Արևմտյան բարեգործության պատմության մեջ կարևոր նշաձող է Էնդրյու Կարնեգիի «Հարստություն» (Wealth) ակնարկը, որում ԱՄՆ մեծագույն արդյունաբերողներից մեկը առաջ է քաշում մի դոկտրին, ըստ որի բիզնեսմենների կապիտալները պետք է վերաներդրվեն հասարակության մեջ։ Կարնեգին խստորեն քննադատել է ավանդական բարեգործությունը, որն ուղղակի արձագանքում է խնդրին` աղքատության պատճառների դեմ պայքարելու փոխարեն։ Ըստ Կարնեգիի, բարեգործությունը պետք է ուղղված լինի սոցիալական խնդիրների արմատների ոչնչացմանը և նպաստի զարգացմանը։ Կարնեգիի հիմնադրամը սկսել է ֆինանսավորել թանգարաններ, հանրային գրադարաններ ու բարձրագւյն ու միջին կրթական հաստատություններ` հիմք դնելով նոր, աննախադեպ բարեգործական համայնքների ստեղծմանը, որոնց մի մասն ստեղծվում էր նույնատիպ մագնատների կողմից ։
Մեծ ճգնաժամը ցույց է տվել, որ բարեգործական ընկերություններն անկարող են դիմակայել հասարակության բարեկեցության չտեսնված անկմանը։ Մասնավորապես, ԱՄՆ-ում ձախողվել է Հերբերտ Հուվերի աշխատակազմի և Ֆրանկլին Ռուզվելտի առաջին կաբինետի` խնդիրը նախորդ սերնդի կամավորական ընկերությունների միջոցով լուծելու փորձը, ինչը հանգեցրել է Նոր կուրսի քաղաքականության ընդունմանը` հանրային զանգվածային աշխատանքի և հարկային բարեփոխումների հետ, ինչն ուղղված էր բնակչության ամենահարուստ շերտի գերշահույթը վերադասավորելուն։ Վերջինս լուրջ ազդակ է դարձել միլիոնատերների համար, որպեսզի նրան «ճեղքեր» գտնեն հարկային օրենսգրքում, որոնցից մեկը դարձել է հենց բարեգործությունը, որն ապահովում էր հարկային արտոնություններ։ Արդյունքում, 1940-980 թվականներին, 40 տարվա ընթացքում, ԱՄՆ-ում մասնավոր բարեգործական ընկերությունների թիվը 12.5 հազարից աճել է` դառնալով 320 հազար։ 2004 թվականին այդ թիվը հասել է 600 հազարի։ Մեկ միլիոն դոլարից ավել կապիտակ ունեցող ֆոնդերի թիվը, որ Մեծ ճգնաժամի սկզբին 203 էր, 30 տարի անց հասել է ավելի քան 2000-ի։ Այս տեսակի խոշորագույն ընկերություն է դարձել Ֆորդի հիմնադրամը, որի գործունեության շնորհիվ Ֆորդ ընկերության գործունեությունը փաստացիորեն ամբողջապես ազատվել է հարկերից ։
Ֆորդի հիմնադրամն առաջին ոչ պետական բարեգործական կազմակերպություններից էր, որ սկսել է գործունեություն ծավալել ԽՍՀՄ տարածքում` «երկաթե վարագույրի» ընկելուց հետո։ Դրա հետ մեկտեց նախկին սոցիալիստական ճամբարի ատարածքում իրենց գործւնեությունն են սկսել Մակարտուրների հիմնադրամը, Բաց հասարակություն հիմնադրամը, Չարլզ Ստյուարտ Մոտտի հիմնադրամը և բրիտանական Charities Aid Foundation-ը։ Դրանց միացել են միջազգային խոշորագույն այնպիսի բարեգործական կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Բժիշկներ առանց սահմանների, Աշխարհի բժիշկներ, Փրկության բանակ, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտե կազմակերպությունները։
Բարեգործական խոշորագույն ընկերություններ
Կախված օգտագործվող մեթոդիկայից` բարեգործական խոշորագույն կազմակերպությունների ցանկերը կարող են տարբերվել։ Այսպես, Ֆորբս ամսագրի գլխավոր չափանիշը տարվա ընթացքում հավաքած միջոցների չափն է, իսկ Բարեգործության ամերիկյան ինստիտուտն ուշադրություն է դարձնում արդյունավետությանը և ֆինանսական ինֆորմացիայի հասանելիությանը ։
ԱՄՆ-ում գտնվող բարեգործական խոշորագույն ընկերությունների հնգյակում ըստ Ֆորբսի 2013 թվականին ներառվել են The United Way-ը, Փրկության բանակը, The Task Force for Global Health-ը, Feeding America-ն և ԱՄՆ կաթոլիկ բարեգործական համայնքների ասոցիացիան ։ Funds for NGOs կայքն առաջատարների ցանկում ներառում է նաև Բիլ և Մելինդա Գեյթսերի հիմնադրամը, Բաց հասարակություն հիմնադրամը, Ֆորդի հիմնադրամը, Ուիլյամ և Ֆլորա Հյուլեթների հիմնադրամը և բրիտանական Children’s Investment Fund Foundation-ը ։ Խոշոր բարեգործական ընկերությունների թվին են պատկանում նաև բրիտանական Wellcome Trust, ամերիկյան Lilly Endowment և Robert Wood Johnson Foundation հիմնադրամները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բարեգործական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Կազմակերպությունների տեսակներ
Breakaway (երգ)
«Breakaway», ամերիկացի երգչուհի Քելլի Քլարկսոնի 2004 թվականի նույնանուն ալբոմի սինգլերից։ Երգի հեղինակը Ավրիլ Լավինն է, Բրիջի Բենենեյտը, Մետ Ջերարդը ։ Երգը դարձել է The Princess Diaries: Royal Engagement ֆիլմի սաունթրեք։
Գրվելու պատմություն
Սկզբում երգը գրել էր 2002 թվականին Ավրիլ Լավինը, իր դեբյուտային Let Go ալբոմի համար, բայց երգչուհին այն չներառեց իր երգացանկում, քանի որ համարում էր, որ այն հարմար չէ ալբոմի համար ։ 2004 թվականին Քելլի Քլարկսոնը կատարելով այս երգը American Idol մրցույթում, գրավեց առաջին տեղը, և երգը դարձավ The Princess Diaries: Royal Engagement ֆիլմի սաունթրեք ։ Երգը նաև դարձավ Breakaway ալբոմի առաջին երգը ։
Ղազախական սպիտակագլուխ տավարի ցեղ
Ղազարական սպիտակ տավարի ցեղ, խոշոր եղջերավոր անասունների մսատու ցեղատեսակ։ Համարվել է մսատու ցեղերի առաջնեկը նախկին ԽՍՀՄ-ում։ Ստացվել է Ղազարական ԽՍՀ-ի, Օրենբուրգի և Վոլգոգրադի մարզերի տնտեսություններում՝ Ղազախստանի տեղական (մասամբ նաև կալմիկական) կովերի և հերեֆորդյան ցեղի ցուլերի տրամախաչումից։ Նոր ցեղի կենդանիները ղազախական տավարից ժառանգել էին կոնստիտուցիայի ամրություն, հերեֆորդից՝ վաղահասություն և ունեին մսատուներին բնորոշ մարմնակազմ։ Գույնը կարմիր է (տարբեր երանգներով), գլուխը, կուրծքը, որովայնը, վերջավորությունների ստորին մասը, պոչի ծայրը՝ սպիտակ։
Լավ հարմարված են Միջին Ասիայի տափաստանային գոտու պայմաններին, հաջողությամբ կլիմայավարժվել են ՌԴ Յակուտիայի և Չիտայի մարզում։ Վաղահաս են․ նորածին հորթերի կենդանի զանգվածը 20-25, 1,5 տարեկաններինը՝ 500, ցուլերինը՝ 850-1000, կովերինը 500-550 կիլոգրամ է։ Սպանդային ելքը մինչև 55% է։ Մսեղիքում ճարպը տարածված է համաչափ, միսն ունի սննդի բարձր որակ։ Կաթնատուների և սպիտակագլուխ ցեղի խառնացեղերը լավ բտվում են ու գիրանում։
Ցեղը տարածված է Ղազախստանում, Ռուսաստանի Օրենբուրգի, Վոլգոգրադի, Մարատովի մարզերում, Հարավային Ուրալում, Արևմտյան Սիբիրում, Մոնղոլիայում, Ուզբեկստանում և այլուր։
Լաուրինաս Ստուոկա-Գուցյավիչյուս
Լաուրինաս Ստուոկա Գուցյավիչյուս (Laurynas Stuoka-Gucevičius, Wawrzyniec Gucewicz, ), լիտվացի ճարտարապետ։
Սովորել է Վիլնյուսի համալսարանում (1773 թվականից), Հռոմում (1776-1777 թվականներ), Փարիզում (1778-1780 թվականներ)։ 1793-1794 թվականներին և 1797-1798 թվականներին՝ Վիլնյուսի Գլխավոր դպրոցի պրոֆեսոր։ Կոստյուշկոյի ղեկավարած ապստամբության մասնակից։ Ստեղծագործել է կլասիցիզմի ոճով։ Ստուոկա Գուցյավիձյուսի գործերին բնորոշ է կոմպոզիցիոն լուծումների և մոնումենտալ ձևերի խստությունը (Վիլնյուսում՝ կաթողիկե տաճարը, 1777-1801 թվականներ, այժմ՝ Պատկերասրահ, ռատուշան, 1786-1799 թվականներ, այժմ՝ Գեղարվեստի թանգարան, Վերկյայի պալատական անսամբլի նախագիծը (1780 թվականից հետո, իրականացվել է մասամբ))։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիտվացի ճարտարապետներ
Ռազլիվ (գետ, թափվում է Բալթիկ ծով)
Ռազլիվ (Разлив), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուրշսկոմի ջրանցքի ձախ ափին 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 64,8 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Բալթիկ ծովի ավազանն է Կալինինգրադի մարզում՝ առանց Նեման և Պրեգոլյա գետերի, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժիե սյուր Սեն
Ժիե սյուր Սեն (Gyé-sur-Seine), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 511 մարդ, բնակչության խտությունը` 21.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.66 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 105 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 40 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 337 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 259-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 78։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,9 %։ 259 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 238 անձ (131 տղամարդ և 107 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (11 տղամարդ և 10 կին)։ 78 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 22-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Could I Have This Kiss Forever
Could I Have This Kiss Forever, ամերիկացի երգչուհի Ուիթնի Հյուսթոնի և իսպանացի երգիչ Էնրիկե Իգլեսիասի կատարմամբ դուետ։ Այն գրված է Դայան Ուարենի կողմից և արտադրված՝ Դեյվիդ Ֆոսթերի, Մարկ Թեյլորի և Բրայան Ռոուլինգի կողմից։ Երգը առաջին անգամ հայտնվել է Իգլեսիասի դեբյուտում «Էնրիկե» (1999 թվական) անգլալեզու ալբոմում որպես դանդաղ լատինական ոճի բալլադ։ Այն նաև ընդգրկված էր Հյուսթոնի առաջին ձայնասկավառակի ալբոմում, Ուիթնի` Մեծագույն հիթերը (2000 թվական)։ Այն հաջողություններ է ձեռքբերել բազմաթիվ երկրներում, այդ թվում` Շվեյցարիայում և Նիդերլանդներում, որտեղ զբաղեցրեց բարձր հորիզոնականներ։
Նախապատմություն
Հյուսթոնն ու Իգլեսիասը անձամբ երբեք չեն հանդիպել, քանի որ նրանք երկուսն էլ ի սկզբանե երգը ձայնագրում էին տարբեր ստուդիաներում. Հյուսթոնը՝ Գերմանիայի Համբուրգ քաղաքում, իսկ Իգլեսիասը՝ Կալիֆորնիայի Լոս Անջելես քաղաքում ։ Ի վերջո, նրանք հանդիպեցին ստուդիայում, երբ երգը վերաձայնագրվում է Մետրոյի կողմից թողարկված սինգլի համար, արդյունքում ստացվում է նոր տարբերակ՝ դառնալով միդ-տեմպո։ Նոր տարբերակը թողարկվել է Հյուսթոնի ձայնագրման ստուդիայում, որպես առաջին ամերիկյան սինգլ իր մեծագույն հիթերը հավաքածուից՝ Ուիթնի՝ Մեծագույն հիթեր (2000 թվական). Իգլեսիասի համար դա չորրորդ սինգլն էր իր «Էնրիկե» ալբոմից։ Այն նաև հասանելի է իր` 2008 թվականին թողարկված մեծագույն հիթ հավաքածույում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2000 սինգլներ Կատեգորիա:Էնրիկե Իգլեսիասի երգեր Կատեգորիա:Ուիթնի Հյուսթոնի երգեր Կատեգորիա:Զուգերգեր
Հրեաների ձուլում
Հրեաների ձուլումը, սոցիալ-մշակութային գործընթաց, որի ժամանակ հրեաները դադարում են իրենց հրեա էթնիկ, մշակութային կամ հուդայական ընդհանրության մաս զգալ։ Ձուլումը ընթանում է ձուլող միջավայրի մշակույթի, կրոնի, ազգային կամ քաղաքական իդեալների հետ, ինչպես նաև խառը ամուսնությունների նույնականացման արդյունքում։
Հրեաների պատմության մեջ հայտնի է զանգվածային ձուլման մի քանի հատված. հելինիզացիա, քրիստոնեականացում և մշակութային ձուլում։
Կատեգորիա:Հրեաների պատմություն Հրեաներ
Տալավեր
Տալավեր (ტალავერი, Faxralı), գյուղ Վրացական Հանրապետության Բոլնիսի մունիցիպալիտետում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 6889 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բոլնիսի շրջան
Նիկոլայ Կիսելյով
Նիկոլայ Յակովլևիչ Կիսելյով (Николай Яковлевич Киселёв, ), խորհրդային քաղղեկ, ապա Բելառուսում գործած «Վրիժառու» («Քեռի Վասյայի») պարտիզանական ջոկատի անդամ, որը փրկել է Բելառուսի Դոլգինովո գյուղի 218 հրեա բնակիչների կյանքը՝ նրանց անցկացնելով ռազմաճակատի գիծը 1942 թվականի օգոստոսից հոկտեմբերին։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Կիսելյովը ծնվել է 1913 թվականի դեկտեմբերի 6 (19)-ին Ռուսական կայսրությունում՝ Ուֆայի մոտ գտնվող Բոգորոդսկոե գյուղում (ներկայում՝ Բաշկիրիայում, Ռուսաստան), գյուղացու ընտանիքում ։
1941 թվականին ավարտել է Արտաքին առևտրի ինստիտուտը Մոսկվայում և կամավոր մեկնել ռազմաճակատ ։ Նույն թվականին քաղղեկի պաշտոնում կռվել է 32-րդ բանակի 29-րդ հրաձգային դիվիզիայի կազմում, որը շրջապատման մեջ է ընկել Վյազմայի մոտ։ Կիսելյովը գերի է ընկել գերմանացիների մոտ, ապա փախել և դարձել ընդհատակի անդամ Իլե գյուղում։ 1942 թվականին նա ընդունվել է «Վրիժառու» ջոկատ, որը Վասիլի Վորոնյանսկու հրամանատարության ներքո գործում էր Մինսկի մարզի Վիլեյսկի շրջանում ։
1942 թվականի ամռանը Նիկոլայ Կիսելյովը հանձնարարություն է ստացել ռազմաճակատի գիծն անցկացնել Դոլգինովո գյուղի 5000 բնակիչներից կենդանի մնացածներին, որոնք 300-ից էլ քիչ էին։ Ավելի քան 1500 կմ ճանապարհ անցնելուց հետո Կիսելյովը ռազմաճակատի գիծն անցկացրել է 218 մարդու, որոնց մեծ մասը ծերեր էին, կանայք ու երեխաներ ։
Նիկոլայ Կիսելյովը կռվել է մինչև 1944 թվականը։ Պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, նա ամուսնացել է կապավոր Աննայի հետ, որը նրա հետ միասին ուղեկցել է հրեաների խմբին ։
Նիկոլայ Կիսելյով ապրել է Մոսկվայում, աշխատել Արտաքին առևտրի նախարարությունում։ Նա ունեցել է մեկ դուստր՝ Տատյանան, և մեկ որդի՝ Նիկոլայը ։
Նիկոլայ Կիսելյովը մահացել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։ Թաղվել է Մոսկվայի Վոստրյակովսկի գերեզմանատանը։
Սխրանք
1941 թվականին օկուպացված Բելառուսիայի տարածքում է եղել նաև Դոլգինովո գյուղը։ Գյուղում ապրել է 5000 հրեա։
Հրեաների զանգվածային ոչնչացումն սկսվել է Բելառուսի օկուպացումից անմիջապես հետո։ Մինչ 1942 թվականի ամառ Դոլգինվոյում կենդանի է մնացել 278 մարդ, որոնք հիմնականում ծերեր, կանայք ու երեխաներ էին, որոնք հասցրել էին հեռանալ անտառ կամ թաքնվել։ Բելառու գյուղացիները չեն կարողացել թաքցնել նրանց՝ վախենալով պատժից։
«Վրեժ» պարտիզանական ջոկատը, որին են միացել փրկված հրեաները, բոլորովին հնարավորություն չուներ ընդունել և պահել այդ բոլոր մարդկանց։ Պարտիզանները հարցում են ուղարկել Մոսկվա և հրաման ստացել հրեաներին անցկացնել ճակատամարտի գիծը ։
Հանձնարարության կատարումն ստանձնել է Նիկոլայ Կիսելյովը։ Նրա հետ գնացել է 270 մարդ, որոնց մեծ մասը ծերեր էին, կանայք ու երեխաներ։ Կիսելյովից բացի խմբին ուղեկցել է ևս ութ պարտիզան ։
Անցումը տևել է մեկ ամսից ավել, երկու անգամ ջոկատը հանդիպել է գերմանական դարանակալման, շատերը վիրավորվել են։ Բախումներից մեկից հետո անհետացել է 50 մարդ, որոնց մասին այլևս ոչինչ չի իմացվել։ Երկու վիրավորների՝ ծեր կնոջ ու տղայի, ստիպված են եղել թողնել անտառում, սակայն նրանք նույնպես փրկվել են ։
Խմբի ամենափոքր անդամը եղել է Բերտա անունով մի աղջիկ, որը հաճախ է լացել։ Ռազմաճակատի գծին մոտենալուն զուգահեռ դա դարձել է ավելի վտանգավոր։ Այդպիսի վտանգավոր պահերից մեկի ժամանակ Բերտայի ծնողները որոշել են խեղդել աղջկան, որպեսզի փրկեն ամբողջ խումբը։ Այդ ժամանակ Նիկոլայ Կիսելյովը գրկել է աղջկան, հանգստացրել նրան ու մինչև արշավի վերջը նրան տարել իր ձեռքերի վրա՝ փրկելով աղջկան։
Օկուպացված տարածքով ավելի քան 1500 կմ անցնելուց հետո Կիսլեյովը ռազմաճակատի գիծը (Սուրաժի դարպասներով ) անցկացրել է 218 մարդու, ինչից հետո ձերբակալվել է ռազմական հակահետախուզության կողմից որպես դասալիք։ Սակայն փրկված հրեաները պաշտպանել են նրան, և Կիսելյովն ազատ է արձակվել ։ Բելառուսի պետական արխիվում պահպանվում է փրկված հրեաների դիմումը ՀԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ քարտուղար Պանտելեյմոն Պոնոմարենկոյին. «Ճանապարհի ողջ ընթացքում, երբ մեզ մոտ հայտնվում էր ընկ. Կիսելյովը, մենք զգում էինք հոգատարություն և նրան համարում ենք մեր հայրն ու խնդրում Ձեզ նրան ներկայացնել կառավարական պաևգևի»։
Իր սխրանքի մասին Կիսելյովը գրեթե ոչ ոքի չի պատմել։ Նրա արշավանքին վերաբերող փաստաթղթերը հայտնաբերել է Բելառուսի հրեաների պատմության ու մշակույթի թանգարանի տնօրեն, պատմական գիտությունների թեկնածու Իննա Գերասիմովան։ Բելառուսիայի կոմկուսի արխիվում նա գտել է այսպես կոչված «Կիսելյովի ցուցակը»՝ նրա զեկույզը հանձնարարության կատարման մասին, որում թվարկված են փրկվածների անուններն ու ազգանունները ։ Այդ փաստաթղթի մասին գրել է բելառուս պատմաբան Արկադի Լեյզերովը։ Գլխավոր փաստաթուղթը, որը հաստատել է Կիսելյովի արածը, Բելառուսի Հանրապետության ազգային արխիվում Իննա Գերասիմովայի կողմից գտնված հրամանն է՝ տրված Բելառուսիայի պարտիզանական շարժման շտաբի կողմից 1943 թվականի հունվարի 14-ին Կիսելյովի գլխավորությամբ ութ պարտիզաններին դրամական պարգևով (400-800 ռուբլի) պարգևատրելու վերաբերյալ «գերմանացիների թիկունքից 210 հրեական ընտանիքներ դուրս բերելու համար» ։
Պարգևներ և հիշատակ
Դեռ պատերազմի տարիների Կիսելյովը ներկայացվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, բայց փաստաթղթերը տանող ինքնաթիռը փխվել է, և Կիսելյովը չի ստացել պարգևը ։
1948 թվականին Նիկոլայ Կիսելյովը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» I աստիճանի շքանշանով, իսկ 1966 թվականին՝ «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով ։
2005 թվականին Նիկոլայ Կիսելյովին իսրայելական Յադ Վաշեմ ինստիտուտի կողմից շնորհվել է աշխարհի արդարակյացի կոչում։ Նրա շնորհիվ փրկված 218 հրեաներից այդ ժամանակ կենդանի էին մնացել 14 մարդ։ Նրա հիշատակը հարգում են նրանց 2200 հետնորդներ, որոնք ամեն տարի հավաքվում են Թել Ավիվում հունիսի 5-ին՝ Դոլգինովոյի գետտոյում տեղի ունեցած վերջին գնդակահարության օրը։ Կիսելյովին նրանք համեմատում են Մովսեսի հետ, որը հրեաներին փրկել է ստրկությունից ։
Նիկոլայ Կիսելյովի սխրանքի մասին 2008 թվականին նկարահանվել է «Կիսելյովի ցուցակը» փաստագրական ֆիլմը (վերնագիրը որոշվել է «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմի համաբանությամբ)։
Դոլգինովո գյուղում Կիսելյովի անունով կոչվել է փողոց ։ 2014 թվականի մայիսի 9-ին Կիսելյովի անունով է կոչվել Մոսկվայի Նոր Արբատ փողոցի մոտ գտնվող պուրակը, որը մինչ այդ անանուն էր, իսկ պուրակի սկզբում՝ Նոր Արբատ փողոցի № 7 տան մոտ, տեղադրվել է հուշաքար՝ նվիրված պարտիզանների հրամանատարի հիշատակին ։ 2015 թվականի նոյեմբերի 6-ին Բլագովեշչենս (Բաշկորտոստանի Հանրապետություն) բացվել է հերոսի հուշարձանը նրա անունը կրող այգում, որը գտնվում է № 5 միջնակարդ դպրոցի մոտ ։ Նախատեսվել է ապագայում Նիկոլայ Կիսելյովի անվամբ կոչել Մոսկվայի փողոցներից մեկը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշխարհի արդարակյացներ Կատեգորիա:Հոլոքոստը Բելառուսում Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Դուբրովսկի (վեպ)
«Դուբրովսկի» («Дубровский»), Ալեքսանդր Պուշկինի առավել հայտնի ավազակային վեպերից, որը անավարտ է մնացել և չի մշակվել տպագրության համար։ Պատմում է Մարիա Տրոեկուրովայի և Վլադիմիր Դուբրովսկու սիրո մասին։
Ստեղծման պատմությունը
Վեպը ստեղծելու ժամանակ Պուշկինը հիմնվել է իր ընկերոջ՝ Պավել Նաշչոկինի պատմվածքի վրա, այն մասին, թե ինչպես է նա բանտում տեսել մի «բելառուսցի աղքատ ազնվականի» Օստրովսկի ազգանունով, որը հողի համար գործընթացի մեջ էր հարևանի հետ, կալվածքից վտարվել էր և դարձել միայնակ գյուղացի։ Նա սկսել էր կողոպտել, սկզբից բարեհամբույր մարդկանց, իսկ հետո մյուսներին ։ Վեպը գրելու ընթացքում գլխավոր հերոսի ազգանունը փոխվեց և դարձավ Դուբրովսկի։ Գործողությունը տեղի է ունենում 1820-ական թվականներին և ընդգրկում է մոտավորապես կես տարի։ Վեպի անունը տրվել է խմբագիրների կողմից առաջին հրատարակչության ժամանակ 1841 թվականին։ Պուշկինի ձեռագրում անվան փոխարեն գրված է ստեղծագործությունը սկսելու ամսաթիվը՝ «1832 թվականի հոկտեմբերի 21»։ Վերջին գլուխը նշված է «1833 թվականի փետրվարի 6-ին»։
Քննադատություն
Գրականան ուսումնասիրությունները նշում են Դուբրովսկու այս և այլ իրավիճակների նմանությունը արևմտյան վեպերի հետ, այդ թվում Վալտեր Սկոտի ստեղծագործությունները ։ Աննա Ախմատովան Դուբրովսկուն ցածր է դասում Պուշկինի այլ աշխատանքներից, նշելով դրա համապատասխանությունը տվյալ ժամանակի վեպի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալեքսանդր Պուշկինի վեպեր Կատեգորիա:Վեպեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անավարտ վեպեր Կատեգորիա:Ռուսերեն վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ռուսական վեպեր
Սարգիս Սելյան
Սարգիս Սելյան (20 փետրվարի, 1880, Օվաջըկ, Նիկոմիդայի գավառակ, Բրուսայի նահանգ - ?), հայ դեղագործ, ազգային գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1880 թվականի փետրվարի 20-ին Բրուսայի նահանգի Նիկոմիդիայի գավառակի Օվաջըկ գյուղում։ 1905 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը։ 1905 թվականին տեղափոխվել է Տրապիզոնի նահանգի Սամսոն (քաղաք) քաղաքը և կառավարական դեղագործ աշխատել։ Իսկ 1907 թվականից կառավարական դեղագործ է աշխատել Սիվրիհիսար քաղաքում։ Այստեղ ամուսնացել է և սեփական դեղատուն բացել։ Շուտով դարձել է Սիվրիհիսարի ազգային գործիչներից մեկը և մշակութային, ազգային, քաղաքական աշխույժ գործունեություն ծավալել։
1914 թվականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Անկարայի զինվորական դեղագործ ծառայել։ 1915 թվականին վերադարձել է Սիվրիհիսար և տեղի հայության հետ աքսորվել մինչև Ռակկա։ Աքսորի ճանապարհին կորցրել է իր 40 հոգանոց ընտանիքի անդամներին, իսկ ինքը հրաշքով փրկվել։ Ռակկայում թաղապետական առողջապահական պաշտոնյա և բժշկական փոխանորդ է նշանակվել և աշխատելու ընթացքում բազմաթիվ տարագիրների և որբերի ազատել ստույգ մահից։ Հետագայում հաստատվել է Հալեպում և սեփական դեղատուն բացել։ Որդին՝ Վազգեն Սելյանը, դեղագործ էր Հալեպում։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ դեղագործներ
Գիա Կանչելի
Գիա Ալեքսանդրի Կանչելի (გია ყანჩელი, ), վրացի կոմպոզիտոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1988)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր։ Հայտնի է ռեժիսոր Գեորգի Դանելիայի «Միմինո», «Մի վշտանա» և «Կին-ձա-ձա» ֆիլմերի համար գրած երաժշտությամբ ։
Սպեկտրոհելիոսկոպ
Սպեկտրոհելիոսկոպ, Արեգակի ճառագայթները մեներանգ տիրույթում դիտելու սպեկտրային աստղագիտական սարք։ Սպեկտրոհելիոսկոպ սպեկտրոսկոպ-մոնոքրոմատոր է, որի մուտքի ճեղքի հարթության վրա պրոյեկտվում է Արեգակի պատկերը։ Ելքի ճեղքը արեգակնային սպեկտրից անջատում է որոշակի սպեկտրային գիծ, որում դիտողը տեսնում է մուտքի ճեղքից երևացող Արեգակի պատկերի մի մասը։ Սովորաբար ճեղքերին հաղորդվում է շատ արագ սինխրոն տատանողական շարժում, որի շնորհիվ աչքը չի հասցնում կորցնել ճեղքի հաջորդական դիրքերից ստացված տպավորությունը։
Գիա Կանչելի
Կենսագրություն
Գիա Կանչելին ծնվել է Թբիլիսիում, բժշկի ընտանիքում։
Ավարտել է երաժշտական դպրոց, իսկ հետո՝ 1959 թվականին, Թբիլիսիի պետական համալսարանի երկրաբանության ֆակուլտետը և միայն դրանից հետո ընդունվել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիան և 1963 թվականին ավարտել կոմպոզիցիայի բաժինը ։
Սպեկտրոհելիոսկոպ
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստղագիտական գործիքներ Կատեգորիա:Արեգակ Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Գիա Կանչելի
Կենսագրություն
1970 թվականից դասավանդել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի գործիքագիտության բաժնում։ 1971 թվականից վարել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի երաժշտական մասը։ 1979 թվականից Վրացական ԽՍՀ Կոմպոզիտորների միության քարտուղարն է եղել ։
Ստեղծագործություններ
Գիա Կանչելին սիմֆոնիկ և կամերային ստեղծագործությունների հեղինակ է ։ Բազմաթիվ ներկայացումների և տասնյակ կինոնկարների երաժշտության հեղինակ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Վրացի մանկավարժներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:Վրացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Տրիումֆ» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Նիկա» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Նիկա» կինեմատոգրաֆիական արվեստների ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Ճայ» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Վրաստան)
Ֆերդինանդ III (Կաստիլիայի թագավոր)
Ֆերդինանդ III (Իսպաներեն` Fernando III, ), նաև անվանել են Սուրբ (el Santo), եղել է Կաստիլիայի թագավոր 1217 թվականից և Լեոնի թագավոր 1230 թվականից, ինչպես նաև Գալիսիայի թագավոր 1231 թվականից : Նա Լեոնի թագավոր Ալֆոնսո IX-ի և Կաստիլիայի թագուհի Բերենգարիայի որդին էր: Իր երկրորդ ամուսնության արդյունքում նա նաև Օմալի կոմսն էր: Ֆերդինանդ III-ը Կատիլիայի ամենահաջող արքաներից մեկն էր, ով ոչ միայն միայն միավորեց Կաստիլիայի և Լեոնի թագավորությունները, այլ նաև ամենամեծ ներդրումն ունեցավ Ռեկոնկիստայում:
Ռազմական և դիվանագիտական գործողությունների արդյունքում Ֆերդինանդը մեծացրեց Կաստիլիայի ազդեցությունը հարավային Իսպանիայում` նվաճելով Ալ-Անդալուսի ամենամեծ և ամենաին քաղաքները, ներառյալ հին Անդալուսական մայրաքաղաքներ Կորդովան և Սևիլյան և հիմնադրելով Կաստիլիայի պետության սահմանները հաջորդ երկու հարյուրամյակի համար:
Ֆերդինանդը սրբացվեց 1671 թվականին Հռոմի պապ Կլիմենտ X-ի կողմից և իսպաներենով նա հայտնի է որպես Fernando el Santo, San Fernando կամ San Fernando Rey: Բնակավայրեր ինչպիսիք են Սան Ֆերնանդո (Պամպագանա)-ն, Սան Ֆերնանդո (Լա Յունիոն)-ը Ֆիլիպիններում և Կալիֆոռնիայի, Սան Ֆերնանդո Սիթին ու Սան Ֆերնանդո Հովիտը անվանվել են նրա պատվին:
Վաղ կյանք
Ֆերդինանդի ծննդյան ստույգ ամսաթիվը անհայտ է: Ենթադրվում է, որ նա ծնվել է 1199 կամ 1198 թվականին, չնայած վերջին հետազոտողները հիմնականում պնդում են, որ նա ծնվել է 1201 թվականի ամռանը  :  Ֆերդինանդը ծնվել է Վալպարաիսոյի վանքում (Պելեաս դե Արիբա, որն այժմ Սամորա պրովիցիայում է):
Որպեսեոնի թագավոր Ալֆոնսո IX-ի և Կաստիլիայի թագուհի Բերենգարիայի որդի Ֆերդինանդը հանդիսանում էր երկու կողմերի գահի ժառանգորդ, քանի որ նրա հորական պապմն էր Լեոնի թագավոր Ֆերդինանդ II-ն էր և մորական պապը` Կաստիլիայի թագավոր Սանչո III-ը, ովքեր Ալֆոնսո VII-ի որդիներն էին և ժառանգորները: Ֆերդինանդը ուներ նաև այլ թագավորական նախնիներ իր հորական տատը Պորտուգալիայի թագուհի Ուրրակա Պորտուգալացին էր, իսկ մայրական տատը` Էլեանոր Անգլիացին, Հենրի II Պլանտագենետի դուստրը: Իր ծննդյան օրվանից մինչև 1204 թվականը նա նշանակվել էր որպես Լեոնի թագավորության ժառանգորդ հոր կողմից և Կաստիլիայի թագավորության ժառանգորդ մոր կողմից, չնայած նա Ալֆոնսո IX-ի երկրորդ որդին էր: Ալֆոնսո IX-ը արդեն ուներ որդի և երկու դուստր առաջին ամուսնությունից Թերեզա Պորտուգալացուց, սակայն այդ ժամանակ նա չէր ճանաչում իր առաջին որդուն (ում անունը նույնպես Ֆերդինանդ էր) որպես ժառանգորդ: Այնուամենայնիվ կաստիլիացիները նրա ավագ որդի Ֆերդինանդի մեջ ավել մեծ ներուժ էին տեսնում քան Բերենգարիայի որդու միջև:
Ֆերդինանդի ծնողների միջև ամուսնությունը չեղարկվեց Հռոմի պապ Իննոկենտիոս III-ի հրամանով 1204 թվականին նրանց արյունակցական կապի պատճառով: Բերենգարիան իր երեխաների հետ միասին հեռացավ իր հոր` Կաստիլիայի թագավոր Ալֆոնսո VIII-ի մոտ: 1217 թվականին նրա կրտսեր եղբայր Հենրի I-ը մահացավ և Բերենգարիան ժառանգեց Կաստիլիայի գահը, իսկ Ֆերդինանդը դարձավ ժառանգորդ, սակայն շուտով Բերենգարիան գահը հանձնեց իր որդուն:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաստիլիայի միապետներ Կատեգորիա:Լեոնի արքաներ Կատեգորիա:Կաթոլիկ միապետներ
Խուշտու Սու
Խուշտու Սու (Хушту-Су), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի հանրապետությունում, Կառաչաեվո-Չեռկեսկայա հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պոդկումոկ գետի ձախ ափով՝ 145 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Արևմտյան Կասպյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պոդկումոկ, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կասպից ծովից մինչև Դոնի, Վոլգա և Թերեք գետերի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իննոկենտիոս III
Իննոկենտիոս III (, աշխարհիկ կյանքում Լոտարիո Կոնտի Lotario dei Conti di Segni, Սենյիի կոմս, Լավանոի կոմս, ), Հռոմի պապ 1198 թվականի հունվարի 8-ից մինչև 1216 թվականի հուլիսի 16-ը։
Վաղ տարիներ
Լոտարիոն ծնվել է Իտալիայում, Գավինյանո քաղաքում, Անանյիից ոչ հեռու։ Նրա հայրը եղել է Տրազիմոնդոի կոմս, Կոնտի հանրահայտ տան անդամ, ով Հռոմին տվել է ինը պապ, այդ թվում Գրիգոր IX, Ալեքսանդր III և Իննոկենտիոս XIII։ Լոտարիոն ազգական էր գալիս պապ Կղեմես III-ին։ Նրա մայրը՝ Կլարիսիա Սկոտին, նույնպես ծագում էր անվանի հռոմեական ընտանիքից ։
Լոտարիոն սկզբնական կրթությունը ստանում է Հռոմում, հավանական է, Սուրբ Անդրեյի բենեդիկտյան աբբայությունում ։ Նա աստվածաբանություն էր ուսումնասիրում Փարիզի համալսարանում և իրավունք՝ Բոլոնիայի համալսարանում ։ Հռոմի պապ Ալեքսանդր III-ի մահվանից (1181 թվականի օգոստոսի 30) քիչ անց Լոտարիոն վերադառնում է Հռոմ և զբաղեցնում է տարբեր եկեղեցական պաշտոններ Ղուկիոս III-ի, Ուրբանոս III-ի, Գրիգոր VIII և Կղեմես III-ի կառավարման ընթացքում։ Վերջինս 1190 թվականի սեպտեմբերին նրան նշանակում է կարդինալ։
Որպես կարդինալ Լոտարիոն գրել է «De Miseria Humanae conditionis» («Մարդկային աղքատությանը») աշխատությունը ։ Աշխատությունը շատ հանրահայտ էր դարերի ընթացքում և պահպանվել է ավելի քան 700 ձեռագրերում ։
Ընտրություն
1198 թվականի հունվարի 8-ին մահանում է պապ Կելեստինոս III-ը։ Մահվանից առաջ նա կարդինալների խորհրդին կոչ է անում իր ժառանգորդ ընտրել Ջովանի Կոլոնային, սակայն կարդինալները չեն լսում նրան և նույն օրը պապական գահին ընտրում են Լոտարիո դը Կոնտիին։ Նա ընդունում է պսակաթագը և դառնում է Իննոկենտիոս III Հռոմի պապ։ Այդ ժամանակ նա ընդամենը երեսունյոթ տարեկան էր ։
Պապական գահի նշանակության վերականգնում
Ստանալով լիազորություններ, Իննոկենտիոսը ձեռնամուխ է լինում պապական գահի դերի իր հայացքների իրականացմանը։ 1187 թվականին Երուսաղեմի գրավումը մուսուլմանների կողմից նա բնութագրում է որպես աստվածային հատուցում քրիստոնեական իշխանների բարոյական թուլությունների համար։ Նա նաև նպատակ ուներ պաշտպանել այն, ինչը անվանում է «Եկեղեցու ազատություն» աշխարհիկ իշխանությունների կողմից ոտնձգություններից։ Այդ հասկացությունը նշանակում էր, ի միջի այլոց, որ իշխանները չպետք է ներգրավված լինեն եպիսկոպոսների ընտրություններում և այն պետք է կենտրոնանա պապի և նրա «Patrimonium»-ի՝ Պապական պետության ձեռքում։ Պապի տիրույթներին սպառնում էին Հոհենշտաուֆենները՝ գերմանական արքաները, ովքեր իրենց ներկայացնում էին որպես հռոմեական կայսրերի ժառանգորդներ։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Հենրիխ VI-ը այդ ժամանակ իր ձեռքում միավորել էր Գերմանիան, Իտալիան և Սիցիլիան, ինչը «Patrimonium»-ի դիրքերը դարձնում էր չափազանց խոցելի ։
Հենրիխ VI-ի վաղ մահը նրա չորսամյա որդի Ֆրիդրիխ II-ին թողնում է արքայի կարգավիճակում։ Հենրիխ VI-ի այրի Կոնստանցիա Սիցիլիացին կառավարում էր իր փոքրիկ որդու անունից, մինչ նա կհասներ չափահասության տարիքի։ Կոնստանցիան չէր ցանկանում Սիցիլիայի իշխանություն հանձնել գերմանացիներին, ինչը մոտ էր Իննոկենտիոս III-ին։ 1198 թվականին իր մահվանից առաջ Կոնստանցիան Իննոկենտիոսին նշանակում է Ֆրիդրիխի խնամակալ։ Ի փախհատուցում, Իննոկենտիոսը հասնում է Սիցիլիայում պապական իրավունքների վերականգնմանը, որոնցից դրանից քիչ առաջ հրաժարվել էր Ադրիանոս IV պապը։ Պապը երիտասարդ Ֆրիդրիխ II-ին թագադրում է որպես Սիցիլիայի արքա 1198 թվականի նոյեմբերին։ Նա նաև աջակցում է նրա ամուսնությանը Հունգարիայի արքա Իմրեի այրիի հետ 1209 թվականին ։
1209 թվականին Ֆրանցիսկ Ասսիզեցին իր առաջին հետևորդներին բերում է Հռոմ, որպեսզի Իննոկենտիոս III պապից թույլտվություն ստանա հիմնելու նոր հոգևորական միաբանություն ։ Հռոմ ժամանելուց հետո եղբայրները հանդիպում են եպիսկոպոս Գվիդո Ասսիզեցու հետ, ով կապեր ուներ Ջովանի դի Սան Պաոլոյի հետ, Սաբինայի կարդինալ-եպիսկոպոսի։ Կարդինալը, ով նախկինում եղել է Իննոկենտիոս III-ի խոստովանահայրը, համակրանքով է լցվում Ֆրանցիսկի հանդեպ և համաձայնվում է նրան ներկայացնել պապին։ Իննոկենտիոսը դժկամությամբ է համաձայնվում հաջորդ օրը հանդիպել Ֆրանցիսկի և նրա եղբայրների հետ։ Մի քանի օրվա մտորումներից հետո պապը համաձայնվում է ճանաչել Ֆրանցիսկի հետևորդներին որպես միաբանություն ։ Դա կարևոր էր նրանով, որ միաբանության ճանաչումը եկեղեցական իշխանության կողմից պաշտպանում էր նրան հերետիկոսության մեջ հնարավոր մեղադրանքներից, ինչպես այդ տեղի էր ունեցել վալդենսների հետ նախկինում։ Չնայած սկզբնական շրջանում Իննոկենտիոս պապը տարակուսանքներ էր զգում, իբր երազում նա տեսել էր Ֆրանցիսկին, ով ձեռքին բռնած ուներ Լատերանյան բազիլիկան և դա նրան դրդում է հավանություն տալ Ֆրանցիսկյան միաբանությանը։ Դա տեղի է ունենում, ինչպես համարվում է, 1210 թվականի ապրիլի 16-ին։ Ֆրանցիսկը և նրա առաջին հետևորդները՝ "Փոքր Եղբայրները", հրաժարվում էին կարողությունից և դասավանդում էին սկզբից Ումբրիայի քաղաքների փողոցերում, իսկ այնուհետև նաև ամբողջ Իտալիայում։
Վիկտոր Գրաշչենկով
Վիկտոր Նիկոլաևիչ Գրաշչենկով '', ռուս արվեստագետ, մասնագիտացած իտալական վերածննդի արվեստում։ Դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1976), Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1991)։
Իննոկենտիոս III
Պապական գահի նշանակության վերականգնում
Ընտրվելուց քիչ անց նա հռոմյան մունիցիպալիտետը ենթարկում է պապի իշխանությանը (պրեֆեկտը դառնում է պապական պաշտոնյա)։
Վիկտոր Գրաշչենկով
Կենսագրություն
Նյարդաբան-պրոֆեսոր Ն.Ի. Գրաշչենկովի (1901-1965) որդին է։ 1940 թվականից սովորել է ԽՍՀՄ օդուժի հատուկ դպրոցում, եղել է օդուժի ճարտարագիտական ​​ակադեմիայի և օդուժի ակադեմիայի ուսանող։ Բ.Ռ. Վայփերի և Վ.Ն.Լազարևի աշակերտն է։ Նա ավարտել է Մոսկվայի պետական ​​համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը 1950 թվականին։ 1954-ին պաշտպանել թեզը ՝ «Իրատեսական նկարչություն իտալական վերածննդի նկարիչների գործերում»։
Իննոկենտիոս III
Մասնակցություն եվրոպական քաղաքականությանը
Իննոկենտիոս III պապի կառավարման ժամանակ պապականությունը գտնվում էր իր լիազորություններն գագաթնակետին։ Նա համարվում էր այդ ժամանակի ամենահզոր մարդը Եվրոպայում ։
Վիկտոր Գրաշչենկով
Կենսագրություն
ԽՍՀՄ ԳԱ Արվեստի պատմության ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող (1954-1960), ավագ գիտաշխատող, ապա Մոսկվայի պետական համալսարանի պրոֆեսոր (1977 թվականից), ամբիոնի վարիչ (1960-1985) և պատմության բաժնի ընդհանուր արվեստի վարիչ։
Արվեստագետ դոկտոր։ Նրան շնորհվել է «Մոսկվայի պետական համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր» կոչումը (1994) ։
Իննոկենտիոս III
Մասնակցություն եվրոպական քաղաքականությանը
1198 թվականից հանդիսանալով սիցիլիական գահը ժառանգած Ֆրիդրիխ II Շվաբցու խնամակալը, պապը ժամանակավորապես իրեն է ենթարկում Սիցիլիայի թագավորությունը։ Ֆրիդրիխի փոքրահասակության պատճառով կասրությունում անկարգություններ են սկսվում։ Հոհենշտաուֆենների կողմնակիցները արքա են ընտրում Հենրիխի եղբայր Ֆիլիպ Շվաբցուն, իսկ Վելֆերի կողմնակիցները՝ Օտտոն Բրաունշվեյգցուն։ Ֆրանսիայի արքա Ֆիլիպ II Օգոստոսը պաշտպանում է Ֆիլիպի պահանջները, այն ժամանակ, երբ արքա Ռիչարդ I Առյուծասիրտը պաշտպանում էր իր ազգական Օտտոնին ։
Վիկտոր Գրաշչենկով
Կենսագրություն
Համաշխարհային մշակույթի պատմության վերաբերյալ Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Վերածննդի մշակույթի հանձնաժողովի նախագահ (1988 թվականից)։ Մ.Վ. Լոմոնոսովի անվան մրցանակի դափնեկիր (Մոսկվայի պետական համալսարան, 1995)։
Նրա գերեզմանը գտնվում է Մոսկվայում՝ Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը :.
Իննոկենտիոս III
Մասնակցություն եվրոպական քաղաքականությանը
Իննոկենտիոս պապը լի էր վճռականությամբ կանխելու Սիցիլիայի և Սրբազան Հռոմեական կայսրության հետագա միավորումը մեկ միապետի իշխանության տակ և օգտվում է իր ազդեցությունը ընդարձակելու հնարավորությունից։ 1201 թվականին պապը բացեիբաց աջակցում է Օտտոն IV-ին։ Օգտվելով կայսրությունում խառնաշփոթից, պապը հասնում է Պապական մարզի ընդլայնումից մինչև առավել ծավալը, ի հաշիվ հողերի միավորման, որոնք նախկինում պատկանում էին կայսրությանը (սակայն չթվարկված Կառլոս Մեծի նվիրատվությունում)՝ Անկոնա (Մարկե), Սպոլետո դքսությունը (Ումբրիա), Ռադիկոֆանո, ժամանակավորապես Ռոմանիան։ Սակայն Բոլոնիան և Պենտապոլը պահպանել նրան չի հաջողվում ։
Չնայած պապական աջակցության, Օտտոնը չի կարողանում հաղթահարել իր մրցակից Ֆիլիպին, մինչ վերջինս չի սպանվում երկպառակության ընթացքում։ 1209 թվականին պապը Օտտոնին թագադրում է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր։ Դրանից հետո Օտտոնը հրաժարվում է իր նախկին խոստումներից և նպատակադրվում է Իտալիայում և նույնիսկ Սիցիլիայում կայսերական իշխանության վերականգնմանը։ 1210 թվականի նոյեմբերին պապը Օտտոնին վտարում է Եկեղեցուց այն բանի համար, որ վերջինս գրավել էր Ռոմանիան և որոշել էր հարձակվել Նեապոլի թագավորության վրա։ 1212 թվականին պապը կայսր է նշանակում նրա հակառակորդ Ֆրիդրիխին, Նեապոլի արքային, սակայն չի թագադրում նրան։
Տարաձայնությունը իր լուծումն է ստանում Բուվինի ճակատամարտում, 1214 թվականի հուլիսի 27-ին, որում հանդիպում են Օտտոնի և Հովնան Անհողի բանակները Ֆիլիպ II Օգոստոսի բանակին։ Օտտոնը ջախջախվում է ֆրանսիացիների կողմից և շուտով կորցնում է ամեն տեսակի ազդեցություն։ Նա մահանում է 1218 թվականի մայիսի 19-ին, Ֆրիդրիխ II-ին թողնելով անվիճելի կայսր։ Բացի այդ, Հովնան Անհողը ստիպված էր պապին ճանաչել որպես իր ֆեոդալ և Ստեֆան Լենգտոնին հաստատել Քենթրբերիի արքեպիսկոպոս ։
Երբ Ֆրիդրիխ II-ը ժամանում է Հռոմ ընդունելու գահը, պապը հրաժարվում է թագադրել նրան, երկմտելով նրա հզորությունից և հույս ունենալով վտարել նրան Իտալիայից, ինչպես մինչ այդ Օտտոնին։ Վրդովված Ֆրիդրիխը շարժվում է դեպի Գերմանիա և հաղթում Օտտոնին։ Սակայն այդ ժամանակ Իննոկենտիոս III-ը արդեն մահացած էր ։
1198 թվականին հովանավորել է Պաղեստինում Տևտոնական միաբանության ստեղծմանը և աջակցությու է ցուցաբերել նրա առաջին Մեծ Մագիստր Հենրիխ Վալպոտին։ Արևելյան Եվրոպայում ազդեցության տարածման նպատակներով Իննոկենտիոս III-ը 1202 թվականին հաստատում է Սուսերակիրների միաբանության ստեղծումը։ 1215 թվականին նա կազմակերպում է գերմանական ասպետների խաչակրաց արշավանք պրուսների դեմ։
1204 թվականին Իննոկենտիոս III-ը ապարդյուն կերպով Ռոման Մստիսլավիչին առաջարկում էր Վոլինյան և Գոլիցինյան արքայական թագը։
1212 թվականին կայանում է կիսառասպելական մանուկների խաչակրաց արշավանքը։
Պապի և Անգլիայի փոխհարաբերությունները բարդ էին։ Նրանից հետո, երբ պապը Անգլիայի վրա ինտերդիկտ (եկեղեցական գործողությունների և պահանջների ժամանակավոր արգելք) է դնում (1208) և գահընկեց է անում անգլիական արքա Հովնան Անհողին (1209), վերջինս 1213 թվականին ամբողջությամբ ենթարկվում է պապին։ Պապը Ֆրանսիային արգելում է Անգլիայի դեմ պատերազմը, որին ֆրանսիական արքա Ֆիլիպ II Օգոստոսը հայտարարում է. «Պապը գործ չունի նրանում, ինչ տեղի է ունենում արքաների միջև»։ Դրա համար պապը ինտերդիկտ է դնում նաև Ֆրանսիայի վրա։ Հովնան Անհողը պապից հասնում է «ազատությունների մեծ հրովարտակի» (Magna Charta) (1215) չեղարկմանը և բարոնների վտարմանը Եկեղեցուց։
Պապի վասալներ են իրենց ճանաչում նաև Բուլղարիայի արքան (1204) և Արագոնի և Պորտուգալիայի արքաները։
Պայքար կաթարների դեմ
Իննոկենտիոս III-ը հերետիկոսության եռանդուն հակառակորդ էր և մի քանի արշավանքներ է կազմակերպել նրանց դեմ։ Իր կառավարման սկզբում նա կենտրոնանում է ալբիգոյցիների վրա, նույնպես հայտնի որպես կաթարներ, աղանդ, որը ձեռք էր բերել բազմաթիվ համախոհներ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում, այդ թվում Թուլուզի կոմսերին։ Կաթարները մերժում են կաթոլիկական եկեղեցու հեղինակությունը և ուսմունքը։
1199 թվականին Իննոկենտիոս III-ը քննադատում է հերետիկոսների քարոզները։ Երկու ցիստերցիանյան վանականներ ուղղվում են վիճարկելու կաթարների ուսմունքը և վերականգնելու պապական իշխանությունը։
Պիեռ դը Կաստելնոյի՝ Իննոկենտիոսի դեսպանի սպանությունը 1208 թվականին, ինչպես ենթադրում են, կոմս Ռայմունդ Թուլուզացու ընկերների կողմից, Իննոկենտիոսին բտիպում են խոսքերից անցնելու գործի ։ Իննոկենտիոսը արքա Ֆիլիպ II Օգոստոսից պահանջում է ոչնչացնել ալբիգոյցիներին։ Սիմոն դը Մոնֆորի ղեկավարությամբ սկսվում է ռազմական արշավ՝ Ալբիգոյան խաչակրաց արշավանք, որը բերում է մոտավորապես քսան հազար մարդու սպանության ։ Արշավանքը ուղղված էր ոչ միայն հերետիկոսների դեմ, այլ նաև Թուլուզի ազնվականության և գահի վասալ Արագոնի դեմ։ Արքա Պեդրո II Արագոնցին անմիջական մասնակցություն էր ունենում ընդհարմանը և սպանվում է Մյուրի ճակատամարտի ընթացքում 1213 թվականին։ Ընդհարումը ավարտվում է 1229 թվականին Փարիզյան պայմանագրի ստորագրմամբ, որում համաձայնեցվում է Օքսիտանիայի տարածքի ինտեգրացումը Ֆրանսիական թագավորության կազմում։ Ռազմական գործողություններթ դադարում են 1255 թվականին։
Ռազմական գործողություններին զուգընթաց կաթոլիկական հոգևորականները պրոպագանդա են սկսում, որն ուղղված էր կաթարների վարկաբեկմանը, նրանց մեղադրելով անբարոյականության և անասնապղծության մեջ, քանի որ երկյուղ կար, որ Պրովանսի և Հյուսիսային Իտալիայի բնակչությունը կկարեկցի խաչակրաց արշավանքի զոհերին ։
Խաչակրաց չորրորդ արշավանք
Հիմնական հոդված՝ Խաչակրաց չորրորդ արշավանք
Իննոկենտիոսը 1198 թվականին հրամանագիր է արձակում Խաչակրաց չորրորդ արշավանքի սկսման մասին, մտադրվելով վերադարձնել Սուրբ Երկրի նկատմամբ վերահսկողությունը։ Այդ արշավանքի նախապատրաստմանն էր նվիրված նրա գահակալման ժամանակաշրջանի մեծ մասը։ Ի տարբերություն իր նոխորդների, Իննոկենտիոս III-ը անձնական մասնակցություն է ունենում արշավանքի կազմակերպմանը, այլ ոչ թե աշխարհիկ առաջնորդներին ուղղակի քարողում էր դրան ։
Խաչակրաց արշավանքի կազմակերպման Իննոկենտիոս III-ի առաջին քայլերը լինում են բոլոր կաթոլիկական պետություններ քարոզիչների ուղարկումը։ Իննոկենտիոս III-ը Պետր Կապուանցուն ուղարկում է Ֆրանսիայի և Անգլիայի արքաների մոտ նմանատիպ հրահանգներով, որպեսզի համոզի նրանց հարթելու իրենց տարաձայնությունները։ Արդյունքում, 1199 թվականին Իննոկենտիոսը հասնում է երկու երկրների միջև հինգ տարվա հաշտության։ Բանակի ղեկավարման համար Իննոկենտիոսը իր նամակներն է ուղարկում Եվրոպայի ասպետներին և ազնվականներին։ Բազմաթիվ ֆեոդալներ արձագանքում են պապի կոչին, այդ թվում բանակի երկու հնարավոր առաջնորդներ՝ Տիբո Շամպայնցին և Բոնիֆացիոս I Մոնֆերացին։ Միաժամանակ Անգլիայում և Գերմանիայում պապի կոչերը արդյունք չեն տալիս։ Այդ պատճառով Խաչակրաց չորրորդ արշավանքը, գլխավորապես, դառնում է ֆրանսիական նախաձեռնություն ։