cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեփականություն
Սեփականությունը տնտեսական կատեգորիա
Կարլ Մարքսի բնորոշմամբ, սեփականությունը վերաբերմունք է արտադրության պայմանների նկատմամբ որպես սեփականի և իրագործվում է միայն հենց արտադրության միջոցով։ Բոլոր հասարակարգերում առաջատար դերը պատկանում է արտադրության միջոցների սեփականության հարաբերություններին, որովհետև հասարակության տնտեսական կյանքի հիմքը պատմական որոշակի ձևով իրագործվող արտադրությունն է, որը հնարավոր չէ առանց համապատասխան նյութական գործոնների։ Արտադրության միջոցների սեփականությունը բնութագրում է տվյալ հասարակարգում տիրապետող հարաբերությունների սոցիալ-տնտեսական էությունը։ Այն որոշում է աշխատուժի կողմից արտադրության միջոցները գործողության մեջ դնելու և աշխատանքի պրոցեսն իրագործելու ձևը։ Արտադրության միջոցների սեփականությունը արտահայտում է սոցիալական զանազան խմբերի տնտեսական հարաբերությունների և փոխհարաբերությունների բնույթը։ Յուրաքանչյուր հասարակական-տնտեսական ֆորմացիա բնութագրվում է իրեն հատուկ սեփականության ձևերով։
Օբյեկտներ
Սեփականության օբյեկտը սեփականության հարաբերությունների պասիվ կողմն է՝ բնության առարկաների, իրերի, էներգիայի, տեղեկատվության, ունեցվածքի, հոգևոր և մտավոր արժեքների տեսքով, որոնք մասնակի կամ ամբողջական պատկանում են սուբյեկտին։ Սեփականության օբյեկտն այն իրերն են, առարկաները կամ տնտեսական համակարգի օղակները, որոնց վրա տարածվում է տվյալ սեփականությունը։ Սեփականության օբյեկտներ են նախնադարյան մարդու պարզունակ գործիքները, ստրկատիրության շրջանում՝ գլխավոր արտադրողական ուժը՝ ստրուկը և նրա աշխատանքի գործիքները, ֆեոդալիզմի պայմաններում՝ հողը և աշխատագործիքները, սկզբնական շրջանում՝ նաև ճորտ գյուղացին, կապիտալիզմի ժամանակ՝ արտադրության միջոցները, դրանցով արտադրված ապրանքները և կապիտալը, սոցիալիզմի պայմաններում՝ այն ամենը, ինչը տնօրինել է հասարակությունը։ Սեփականության առանձնահատուկ օբյեկտ է աշխատուժը։ Աշխատուժը մարդու մտավոր և ֆիզիկական ունակությունների ամբողջությունն է։ Հասարակության ամեն մի անդամ սոցիալական սուբյեկտ է և իրավունք ունի ինքնուրույն տնօրինելու իր աշխատուժը։ Այդ իմաստով էլ աշխատուժը սեփականության առանձնահատուկ օբյեկտ է՝ որպես ամեն մի մարդու աշխատանքային կարողությունների ամբողջություն, որպես հասարակական ամեն մի սուբյեկտի բացարձակ տնօրինման մենաշնորհ։
Սուբյեկտներ
Սեփականության սուբյեկտը կամ սեփականատերը սեփականատիրական հարաբերությունների ակտիվ կողմն է, որը հնարավորություն և իրավունք ունի տիրելու սեփականության օբյեկտը։ Սեփականության սուբյեկտները մարդիկ են, որոնք կարող են անձնավորել և իրացնել սեփականության իրավունքը։ Սեփականության սուբյեկտները որոշակի մարդիկ են, կոլեկտիվներ, հասարակությունը կամ հասարակական կառուցվածքի այն միավորը, որը տնօրինում և օգտագործում է սեփականության տվյալ օբյեկտները։ Սեփականության սուբյեկտները հասարակության տնտեսական զարգացման տարբեր դարաշրջաններում տարբեր են եղել։ Դրանք են՝ նախնադարյան համայնքը, տոհմային ավագանին, ստրկատերերը, ֆեոդալները, տնայնագործները, մանր ապրանք արտադրողները, ձեռնարկատերերը, մոնոպոլիաները և պետությունը, սոցիալիզմի պայմաններում՝ ձևականորեն նաև աշխատավորական կոլեկտիվները և հասարակական կազմակերպությունները։
Ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջան
Ֆեոդ, հասարակարգի հիմքը հողի ֆեոդալական սեփականությունն էր և անձնապես կախյալ գյուղացիների՝ ճորտերի, շահագործումը։ Ի տարբերություն ստրուկի, ճորտը սեփականության հարաբերությունների մասնակից էր, քանի որ ուներ հողակտոր և այն մշակելու համար անհրաժեշտ արտադրության միջոցներ։ Նա հողային ռենտայի ձևով հարկադրաբար սեփականատիրոջն էր տալիս հավելյալ արդյունքը։ Ֆեոդալիզմի համար բնորոշ է եղել հողի նկատմամբ առանձին անձի ոչ բացառիկ սեփականությունը։ Փոխհարաբերություններն ինչպես ֆեոդալների դասակարգի (սենիորների, վասալների) ներսում, այնպես էլ հողասեփականատերերի և անմիջական արտադրողների միջև հիմնվել են անձնական տիրապետման և ենթարկման վրա։ Կապիտալիստի նախասկզբնական կուտակման հետևանքով, որն ուղեկցվել է արտադրողական ուժերի և ապրանքային արտադրության զարգացմամբ, առաջացել է կապիտալիստական կամ բուրժուական մասնավոր սեփականություն, դրա հետ նաև ձևականորեն ազատ, բայց ամեն ինչից զուրկ, միայն սեփական աշխատուժը տնօրինող մարդկանց զանգվածը՝ վարձու բանվորների դասակարգը։ Կապիտալիստական մասնավոր սեփականության պայմաններում անմիջական արտադրողը լրիվ անջատված է աշխատանքի իրային պայմաններից։ Այն հիմնված է կապիտալիստական ապրանքային արտադրության, ձևականորեն հավասար և ձևականորեն ազատ մասնավոր անձանց՝ որպես սեփականության սուբյեկտների վրա։ Կապիտալիստական մասնավոր սեփականության հիմքն ուրիշի աշխատանքի արդյունքների անհատույց յուրացումն է, հավելյալ արժեքի ստեղծման ձևով մարդու շահագործումը մարդու կողմից։ Մոնոպոլիստական, հատկապես կոմունիստական կապիտալիզմի առաջացմամբ տիրապետող է դառնում կապիտալիստական արտադրության կազմակերպման բաժնետիրական ձևը։ Ավելի մեծ նշանակություն են ձեռք բերում բուրժուական սեփականության ասոցիացված, կոլեկտիվ ձևերը, խոշորագույն բաժնետերերի որոշակի խմբերի սեփականությունը։ Սակայն այդ ձևերը չեն փոխում նրա կապիտալիստական բնույթը, քանի որ բանվոր դասակարգը մնում է արտադրության միջոցներից զուրկ։ Կապիտալիստական երկրներում գիտատեխնիկական հեղափոխությունը, սեփականության ասոցիացված ձևերի հետագա զարգացմանը զուգընթաց, մեծացնում է պետական կապիտալիստական սեփականության տնտեսական դերը։ Պետական սեփականություն է դառնում դրամական և արտադրողական կապիտալի շարունակ աճող մասը։ Պետական բյուջեի միջոցով վերաբաշխվում է ազգային եկամտի 25-30%-֊ը։ Զգալի է կապիտալ ներդրումների մեջ պետության բաժինը։ Կապիտալիստական շատ երկրներում ազգայնացմամբ կամ սեփական ներդրումների հաշվին ստեղծված տնտեսության պետական սեկտորում արտադրվում է համախառն հասարակական արդյունքի 20-40%-ը։ Որոշ երկրներում (Անգլիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Ավստրիա) պետական ձեռնարկությունները գերիշխում են արդյունաբերության մի շարք կարևորագույն ճյուղերում, իսկ ինֆրակառուցվածքի ճյուղերը (տրանսպորտ, կապ, ջրամատակարարում, օդանավակայաններ և այլն) գրեթե լրիվ պետականացված են։ Կապիտալիստական պետականացման պրոցեսի արագ զարգացումը պետական մոնոպոլիստական կապիտալիզմի բնորոշ գիծն է։ Ուժեղացնելով արտադրության հանրայնացումը, այդ պրոցեսը միաժամանակ նեղացնում է մոնոպոլիաների տիրապետման ոլորտը, ստեղծում սոցիալիզմին անցնելու նյութական նախադրյալներ։
Սոցիալիզմի ժամանակաշրջան
Սոցիալիզմի պայմաններում արտադրության գլխավոր միջոցները բռնի «ազգայնացվեցին» և հայտարարվեցին հասարակական սեփականություն։ Սոցիալիստական սեփականությունն իր սկզբնական ձևով հանդես եկավ որպես պետական-համաժողովրդական սեփականություն։ 1930-ական թվականներին գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման արդյունքում հանդես եկավ կոոպերատիվ-կոլտնտեսային սեփականությունը։ Պետական-համաժողովրդական և կոոպերատիվ-կոլտնտեսային սեփականությունների՝ որպես սոցիալիստական սեփականության տարատեսակների գլխավոր առանձնահատկությունն այն էր, որ հասարակության անդամները տնտեսական կարծեցյալ հավասար պայմանների մեջ էին՝ որպես արտադրության միջոցների և արտադրված արդյունքի միասնական, կոլեկտիվ տերեր։ ԽՍՀՄ-ում սոցիալիստական սեփականության մի տարատեսակ էր նաև հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը, որն անհրաժեշտ էր դրանց կանոնադրական խնդիրներն իրականացնելու համար։ Խորհրդային Միությունում վերացավ մասնավոր սեփականությունը, սակայն պահպանվեց անձնական սեփականությունը, որի կազմում մտնում էին սպառման առարկաները, բնակարանը, անձնական օգտագործման մեքենան, ամենօրյա օգտագործման գույքը, օժանդակ տնտեսությունը՝ տնամերձ հողակտորով և մթերատու անասուններով (գյուղական վայրերում), ինչպես նաև բնակչության աշխատանքային խնայողությունները։
Սեփականության բովանդակությունը
Սեփականության տնտեսական իրացումը կատարվում է այն ժամանակ, երբ սեփականատերը դրանց օգտագործումից եկամուտ է ստանում։ Այդ եկամուտը սեփականություն հանդիսացող միջոցներով ստեղծված արդյունքի մի մասն է։ Այն կարող է լինել շահույթի, հարկի, զանազան վճարների տեսքով։ Սեփականության հարաբերությունները վարքագծի նորմեր են նյութական և հոգևոր բարիքների յուրացման առիթով, որոնք ցանկացած մարդ պետք է պահպանի ուրիշ մարդկանց հետ ունեցած փոխհարաբերություններում կամ էլ վնասներ կրի դրանք չպահպանելու դեպքում։ Սեփականության իրավունքի ճիշտ կիրառմամբ են հասարակության մեջ կարգավորվում առաջարկի և պահանջարկի գործընթացները։ Սեփականության բովանդակության մեջ գլխավորը և որոշիչը յուրացումն է։ Յուրացումը սեփականության օբյեկտի օտարումն է ուրիշ սուբյեկտների կողմից, որն իրականացվում է ինչպես տնտեսական, այնպես էլ ուժային և իրավական միջոցներով։ Դրա իրավունքի փոխանցումը տեղի է ունենում վաճառքի դեպքում, երբ սեփականության օբյեկտը նախկին տիրոջից անցնում է երկրորդ անձին։ Սեփականության բովանդակության մեջ կարևոր է առանձնացնել տիրապետում, տնօրինում և օգտագործում հասկացությունները, որոնք գործում են առանց սեփականության իրավունքի փոխանցման։ Դա նշանակում է, որ տվյալ օբյեկտի սեփականատերը մնում է նախկինը, իսկ որոշակի հանձնարարականով տվյալ սեփականության տնօրինումը, տիրապետումը կամ օգտագործումը հանձնվում է ուրիշի։
Տիրապետում
Տիրապետումը ոչ լրիվ, մասնակի յուրացում է։ Տիրապետումը սեփականության սկզբնական, ելակետային ձևն է, որն արտահայտվում է սեփականատիրոջ կողմից իրավական փաստաթղթային ձևակերպումով։ Սոցիալ-տնտեսական իմաստով տիրապետողը դեռևս չի համարվում լրիվ սեփականատեր, բայց նա պատասխանատու է օբյեկտի տնօրինման և օգտագործման հարցում։ Տիրապետողը արտադրության միջոցների և ընդհանրապես սեփականատիրոջն անձնավորող ներկայացուցիչն է։ Տիրապետելը սեփականության գործադրումն է սեփականատիրոջ կողմից որոշվող պայմաններում։ Օրինակ՝ սեփականության օբյեկտի վարձակալությունը կամ վարկը, որոնք տրվում են ժամկետայնության, վճարելիության, վերադարձելիության, ինչպես նաև եկամտի մի մասը յուրացնելու պայմանով։
Օգտագործում
Օգտագործումը սեփականության և տիրապետման իրացման ձևն է։ Եթե տիրապետումը սեփականության գործառույթն է, ապա օգտագործումը տիրապետման գործառույթն է։ Օգտագործումը սեփականության օբյեկտի համապատասխան նշանակության փաստացի կիրառումն է՝ հաշվի առնելով օգտագործողի ցանկությունը։ Սեփականության օբյեկտի տիրապետումը և օգտագործումը կարող են միավորվել մեկ սուբյեկտի ձեռքում կամ բաժանվել առանձին սուբյեկտների միջև։ Այսինքն՝ ոչ սեփականատերը, ոչ էլ տիրապետողը չեն կարող իրը օգտագործել։ Կամ հակառակը՝ կարող է լինել սեփականատեր, բայց չօգտվել սեփականության օբյեկտից, այլ դա հանձնել ուրիշ սուբյեկտի։ Օրինակ՝ վարձու աշխատուժը օգտագործում է արտադրության միջոցներ՝ չլինելով դրանց սեփականատերը։ Կամ հյուրանոցի սեփականատերը հիմնականում չի ապրում հյուրանոցում։
Սեփականության իրավունքների փունջ
Սեփականության իրավունքի առանձնահատկությունը և պաշտպանությունը կապված է սեփականության օբյեկտների և սուբյեկտների կազմավորման ծախսերի հետ, որոնք կատարվում են դատական համակարգի և արդարադատության մարմինների և պետության կողմից։ Շուկայական տնտեսության պայմաններում ցանկացած պետությունում սեփականության իրավունքը պետք է պաշտպանվի պետության կողմից։ Պետության կողմից վատ կատարման դեպքում ֆիրման փնտրում է այլընտրանքային եղանակներ՝ իր սեփականությունը պաշտպանելու համար, որը որոշակի վարձի դիմաց պարտավորվում է պաշտպանել իր սեփականության իրավունքը։ Սեփականության իրավունքը դիտվում է որպես 11 տարրերից բաղկացած «իրավունքների փունջ»։ Իրավունքների ամբողջ «փունջը» 1961 թվականին առաջին անգամ ներկայացրել է անգլիացի իրավաբան Ա. Օնորեն։ Դրանք են՝
Քոուզի թեորեմ
Նոր ինտիտուցիոնալ տնտեսագիտական տեսություն, որի համաձայն զրոյական տրանսակցիոն ծախսերի դեպքում շուկան հաղթահարում է ցանկացած արտաքին ազդեցություն։
Թեորեմը առաջին անգամ ձևակերպել է Ջորջ Ստիգլերը 1966 թվականին, հետևյալ կերպ․
Ստիգլերի ձևակերպումը հիմված էր Ռոնալդ Քուուզի «Սոցիալական ծախսերի խնդիրները» հոդվածի հիման վրա, որը հրատարակվել էր 1960 թվականին(«The Problem of Social Cost») ։
Քոուզը ապացուցեց այս հասկացությունը էքստերնալաների օրինակի հիման վրա, այսինքն՝ ցանկացած գործունեության կողմնակի բարդություններ, որոնք անմիջական չեն վերաբերվում են իր մասնակիցներին, այլ՝ երրորդ կողմին։
Ավելի ուշ այս խնդիրը ուսումնաիրեց տնտեսագետ Արթուր Պիգուն «Տնտեսագիտության տեսության բարեկեցություն» գրքում(The Economics of Welfare)։ Պիգույի կարծիքով բացասական էքստերնալները հանգեցնում են ապրանքների գերարտադրության, իսկ դրական էքստերնալաները՝ ապրանքների չարտադրման, այս դեպքերում նա առաջարկեց պետության միջամտությունը տնտեսություն այդ հետևանքների չեզոքացման համար, որը նա անվանեց «շուկայի ձախողում» ։
Քոուզը հերքեց այն տեսակետը, որը էքտերնալները բերում են «շուկայի ձախողման»։ Իր կարծիքով, էքստերնալային խնդիրների կանխարգելման համար անհրաժեշտ է սեփականության իրավունքների հաստակ բաշխում ռեսուրսների մեջ և տրանսակցիոն ծախսերի նվազեցում։
Քոուզի թեորեմը բացահայտում է սեփականության իրավունքների տնտեսական գաղափարը։ Նրա կարծիքով, որքան հստակ են ներկայացված սեփականության իրավունքները, այնքան ավելի արագ են արտաքին ծախսերը վերածվում ներքինի։
Հանրային
Հանրային սեփականությունը դրսևորվում է պետական և մունիցիպալ սեփականության ձևերով։
Պետական
Պետական սեփականության դերը պայմանավորված է պետության տնտեսական դերով։ Շուկայական հարաբերությունների տիրապետության և բազմասեփականության պայմաններում չկա մի երկիր, որտեղ պետությունը չզբաղվի ակտիվ տնտեսական գործունեությամբ։ Պետության դերը տնտեսության կարգավորման բնագավառում աճում է։ Այն երկրներում, որտեղ զարգացած են շուկայական հարաբերությունները, հարկերի միջոցով կենտրոնանում և վերաբաշխվում է համախառն ազգային արդյունքի հիմնական մասը։ Պետական սեփականության օգտագործման հիմքը տնտեսության այն ոլորտներն են, որոնցում մեծ է կենտրոնական կառավարման և պետական ներդրումների պահանջարկը, իսկ շահութաբերությունը չի համարվում հիմնական գործունեության չափանիշ, այն գործում է՝ ելնելով հասարակության շահերից։ Պետական սեփականությունն անհրաժեշտ է նաև ոչ պետական ձեռնարկություններին և բանկերին սնանկացման դեպքում օգնելու, դրանց ֆինանսներն առողջացնելու և կարգավորելու տնտեսական գործունեության ժամանակ։ Պետական սեփականությունը իրականացնում է տնտեսական մակրոկարգավորումը, ձևավորում է հասարակության տնտեսական զարգացման ռազմավարությունը, ապահովում է ազգային տնտեսության լավագույն կառուցվածքը։ Պետական սեփականությունն ուղղվում է բնակչության սոցիալական պաշտպանվածությանը և բարեկեցության բարձրացմանը։ Անկախ տնտեսական և սոցիալական համակարգից, պետական սեփականությունը մեծ մասամբ գործում է պակաս արդյունավետությամբ, քան սեփականության մյուս ձևերը։ Պետական սեփականությունը ծավալվում է այնպիսի ոլորտներում, որտեղ շուկայի հնարավորությունները շատ սահմանափակ են, սակայն պետական սեփականության արդյունավետությունը նորմալ գործող շուկաներում նվազում է, որովհետև սեփականատերը դիմազրկված է, իսկ պետական ձեռնարկությունը ճկուն չէ և կորցնում է շուկայական կողմնորոշումը։ Պետական սեփականության պայմաններում գրեթե անհնար է հրաժարվել յուրացման խարդախ գործարքներից, ստվերային տնտեսությունից, կաշառակերությունից, համընդհանուր անտնտեսվարությունից և այլ տնտեսական հանցագործություններից։
Մունիցիպալ
Մունիցիպալ սեփականությունը հանրային սեփականության տարատեսակ է։ Մունիցիպալ կամ համայնքային ձեռնարկությունների գերագույն տնօրենները տեղական իշխանություններն են (քաղաքային, գյուղական և համայնքային), որոնք իրականացնում են արտադրական կամ սպասարկման գործունեություն և համալրում են համայնքի սեփականությունը։ Համայնքի սեփականությունը տնօրինում են տեղական ինքնակառավարման մարմինները։ Համայնքի սեփականությունն են կազմում համայնքի տարածքում գտնվող կրթական, մշակութային, առողջապահական հիմնարկները, կոմունալ և կենցաղային սպասարկման ձեռնարկությունները, տեղական նշանակության բոլոր կառույցները, տարածքի հանգստի գոտիները, բնակարանային ֆոնդը, ոչ բնակելի տարածքները, վարչական շենքերը, տրանսպորտային միջոցները, անշարժ ու շարժական այլ գույքը։ Համայնքի սեփականությունը գոյանում է պետական ձեռնարկությունները կամ պետական սեփականություն հանդիսացող գույքը համայնքի սեփականությանը հանձնելուց, համայնքի ենթակայության տակ գտնվող ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների գործունեությունից, բարեգործական հատկացումներից, քաղաքացիների և ձեռնարկությունների նվիրատվությունից, օրենսդրությամբ չարգելված այլ աղբյուրներից։
Անհատական
Սեփականության հիմնական ձևը հասարակության զարգացման պատմական դարաշրջաններում եղել է անհատական սեփականությունը, որը տարբեր օբյեկտներ և սուբյեկտներ է ունեցել։ Անհատական սեփականության բովանդակությունն սեփականության որոշակի օբյեկտների տնօրինումն ու օգտագործումն է առանձին անհատների կողմից։ Անհատական սեփականության տարատեսակներն են՝ մասնավոր սեփականությունը, անձնական սեփականությունը, անհատական գյուղացիական տնտեսությունը։
Մասնավոր
Մասնավոր սեփականություն գիտաբառը պայմանականորեն ընդունվել է պետական, արքունական ունեցվածքը մյուսներից տարբերելու և սահմանազատելու համար։ Դրա համար էլ սեփականության բոլոր տեսակները, որոնք պետական չեն, համարվել են մասնավոր։ Մասնավոր սեփականություն ասելով հասկանում ենք ոչ պետական սեփականության յուրաքանչյուր ձև։ Պետությունը հանդես է գալիս որպես ամբողջ հասարակության ներկայացուցիչ, իսկ սեփականության մնացած սուբյեկտները հասարակության մի մասն են կազմում, դրա համար էլ նրանց ունեցվածքը իրավացիորեն համարվում է մասնավոր սեփականություն։ Մասնավոր սեփականությունը ծագելով ուշ նախնադարում՝ անցել է զարգացման բարդ ու երկարատև ուղի։ Մասնավոր սեփականությունը սեփականության այնպիսի ձև է, որը տնօրինվում է առանձին անհատի կողմից և հասարակական սեփականության մյուս օբյեկտներից առանձնացված է։ Մասնավոր սեփականություն են համարվում. Մասնավոր հատվածը զարգանում է ինքնաբերաբար, առանց որևէ արտաքին միջամտության, որն էլ վկայում է մասնավոր սեփականության կենսունակության մասին։ Մասնավոր սեփականության դասական ձև է կապիտալիստական սեփականությունը։ Իր տնտեսական բովանդակությամբ այն սկզբունքորեն տարբերվում է մասնավոր սեփականության նախորդ բոլոր ձևերից։ Կապիտալիստական սեփականությունը նման է մանր ապրանք արտադրողների սեփականությանը։ Տարբերում են երկու տիպի մասնավոր սեփականություն, մեկը՝ հիմնված արտադրողի անձնական աշխատանքի, մյուսը՝ վարձու աշխատանքի վրա։
Անձնական
Տնտեսական հասկացություն, արտահայտում է հասարակության առանձին անդամների միջև տնտեսական հարաբերություններ՝ կապված բարիքների արտադրության, բաշխման, փոխանակության և յուրացման հետ։ Անձնական սեփականությունը հիմնականում ապահովում է մարդկանց անձնական կյանքի վերարտադրությունը։ Անձնական սեփականությունն առաջացել է նախնադարյան հասարակարգում, երբ առանձին ընտանիքներ հարաբերականորեն առանձնացել են համայնքի սեփականությունից։ Անձնական սեփականությունը կարող է դրսևորվել. Անձնական սեփականության հիմքն անձնական աշխատանքն է։ Բայց ձեռնարկատիրոջ անձնական սեփականության մասշտաբները շատ ավելի մեծ են, քան աշխատավորներինը։ Աշխատավորների բացարձակ մեծամասնության անձնական սեփականության չափերը սահմանափակվում են աշխատավարձով։ Շարունակական սղաճը, աշխատավորներից գանձվող հարկերի մեծացումը, աշխատավարձի «սառեցումը», աշխատավարձի բարձրացման համար գործադուլային շարժման սահմանափակումները կրճատում են աշխատավորների իրական եկամուտները, որն էլ իր հերթին սահմանափակում է անձնական սեփականության չափերը։
Կոլեկտիվ
Կոլեկտիվ սեփականության հիմնական գիծն այն է, որ արտադրության միջոցների և ստեղծված արդյունքի յուրացումն ունի կոլեկտիվ, խմբային ձև։ Կոլեկտիվ սեփականությունն ամենից առաջ սեփականության խմբային ձևն է, որի տարատեսակներից հարկ ենք համարում քննարկել կոոպերատիվ սեփականությունը, հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը և խառը սեփականությունը, որոնք էլ իրենց հերթին ընդգրկում են բազմաթիվ այլ տեսակներ։ Կոլեկտիվ ձեռնարկությունները լայն տարածում ունեն արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, շինարարության, տրանսպորտի, առևտրի, հասարակական սննդի, վճարովի ծառայությունների ոլորտներում և արտադրության ու սոցիալ-տնտեսական կյանքի այլ բնագավառներում։
Կոոպերատիվ
Կոոպերատիվի անդամների կամավոր միավորում, համատեղ արտադրություն կամ այլ գործունեություն ծավալելու նպատակով։ Կոոպերատիվ սեփականություն են համարվում արտադրության միջոցները և այն ունեցվածքը, որոնք անհրաժեշտ են տնտեսական նպատակների, ինչպես նաև արտադրված արդյունքի իրացման համար։ Կոոպերատիվի կազմում հնարավոր է ստեղծել այլ կառուցվածքային ենթաստորաբաժանումներ, օրինակ՝ արտադրամասեր, ֆերմաներ, արհեստանոցներ, խանութներ և այլն, որոնք գործում են կոլեկտիվ, ընտանեկան, վարձակալական կամ անհատական կապալի սկզբունքներով։ Կոլեկտիվ սեփականությունը տարածված է շատ երկրներում։ Ներկայումս աշխարհում գործում են մոտ 1 միլիոն կոոպերատիվ կազմակերպությունների ավելի քան 120 տարատեսակներ, որոնք ընդգրկում են շուրջ 600 միլիոն մարդ։ Տարածում ունեն կոոպերատիվների երեք հիմնական ձևեր՝ արհեստագործական, արտադրական և սպառողական։ Արհեստագործական կոոպերատիվը միավորում է մանրապրանքարտադրողներին և տնայնագործներին, որոնք համատեղ են լուծում հումքի ձեռքբերման և պատրաստի արտադրանքի իրացման հետ կապված հարցերը։ Արտադրողներն իրենք են համարվում արտադրության միջոցների և արտադրված արդյունքի սեփականատերը։ Արհեստագործական և արտադրական կոոպերատիվները հիմնված են անդամների անձնական աշխատանքային ներդրումների վրա։ Առանձնանում են գյուղատնտեսական կոոպերատիվները, որոնք նախկին ԽՍՀՄ տարածքում դրսևորվել էին կոլտնտեսությունների ձևով։ Սպառողական կոոպերատիվները հիմնականում զբաղվում են ապրանքների առք ու վաճառքով, որը կազմակերպվում է փայատիրական սկզբունքով։
Խմբային
Խմբային են համարվում հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը։ Դրանց մեջ են մտնում արհեստակցական միությունների, Կարմիր խաչի, գիտատեխնիկական ընկերությունների, ստեղծագործական միությունների, եկեղեցու սեփականությունը։ Հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը իրենից ներկայացնում է նյութական բարիքների տիրապետման, օգտագործման և տնօրինման բնագավառում ծագած տնտեսական հարաբերություններ։ Հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը անհրաժեշտ է նրանց կանոնադրական պահանջները իրականացնելու համար։ Սրանք տարբերվում են հանրային և կոլեկտիվ սեփականություններից։ Հասարակական կազմակերպությունների սեփականությունը մասամբ է ընդգրկում արտադրության ոլորտը։ Այն օգտագործվում է ոչ արտադրական նպատակներով, ուղղվում է կրթական, սպորտային և պաշտպանական միջոցառումների անցկացմանը, արհեստակցական, ստեղծագործական, գիտական և այլ կազմակերպությունների անդամների շահերի իրացմանը։ Դրանց ձևավորման աղբյուրը հիմնականում անդամավճարային մուծումներն են։
Խառը
Խառը սեփականության ձևը հիմնված է տարբեր սեփականությունների և կազմակերպությունների սեփականության միավորման վրա։ Այդ ընկերությունները և կազմակերպությունները բնութագրվում են գործընկերների կապիտալների միավորմամբ, որոնք կազմակերպվում են բաժնետիրական սկզբունքով։ Դրանք համատեղ են իրականացնում իրենց տնտեսական գործունեությունը, ապահովում են կողմերի մասնակցությունը կառավարմանը և շահույթի ու ռիսկի բաժանմանը։ Խառը ընկերությունները և կազմակերպությունները իրենց սոցիալ-տնտեսական բնույթով, գործունեության իրականացման մեթոդներով և նպատակներով խիստ բազմազան են։ Դրանք լինում են՝
Ազգային պատկանելության տեսակետից խառը ընկերությունները լինում են՝
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գույքային իրավունք Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ Կատեգորիա:Սոցիալական ինստիտուտներ Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ Կատեգորիա:Սեփականություն Կատեգորիա:Իրավական եզրեր
Ֆորտիա
Ֆորտիա  (Fortià, Fortia), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Ժիրոնա ինքնավար համայնքի մեջ՝ Կատալոնիա պրովինցիայում։ Գտնվում է Ալտ Էմպորոդա շրջանում։ Զբաղեցնում է 10,8 կմ² մակեերես։ Բնակչությունը կազմում է 642 (2010 թվական)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մաչիա
Մաչիա (հին պարսկերեն Mačiya ), Դարեհի և Քսերքսեսի հիշատակած պոնտական ժողովուրդներից մեկը։ Մաչիան հավանաբար Մակրոնն է Հարավային Բելուջիստանում ։ Ֆրիդրիխ Վիլհեմ Հենիգը մաչիան կապում է կադուսյանների ցեղի հետ և ընդգծում նրանց կապը կարիացիների հետ՝ կադուսիներին անվանելով նաև նավաստիներ  ։
Ստուգաբանություն
Մաչիան գալիս է հին պարսկական Մակա տեղանունից (մոտավորապես համապատասխանում է հին հեղինակների Հեդրոզիային ), ինչը բառացիորեն նշանակում «ծովի մոտ ապրող կամ բնակվող» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պոնտոս
Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Աստրախան)
Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Памятник Габдулле Тукаю), հուշարձան Ռուսաստանի Աստրախան քաղաքում, որը նվիրված է թաթար բանաստեղծ, հրապարակագիր Գաբդուլլա Տուկային (1886-1913)։ Տեղադրվել է 2013 թվականին՝ Գաբդուլլա Տուկայի անվան պուրակում, Ալեքսանդրովի և Ծովակալ Նախիմովի փողոցների խաչմերուկում (Խորհրդային շրջան)։
Պատմություն
Թաթարստանի ժողովրդական մեծ բանաստեղծ, գրական քննադատ, հրապարակագիր, հասարակական գործիչ և թարգմանիչ Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձանը Աստրախանում բացվել է 2013 թվականի մայիսի 27-ին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են եղել Աստրախանի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Ժիլկինը և Թաթարստանի Հանրապետության պատվիրակությունը Թաթարստանի Հանրապետության Պետական խորհրդի նախագահ Ֆարիդ Մուխամետշինի գլխավորությամբ ։ Ա. Ա. Ժիլկինը և Ֆ. Խ. Մուխամետշինը միասին կտրել են կարմիր ժապավենը՝ բացելով հուշարձանը ։
1911 թվականին Աստրախանում ապրած թաթար բանաստեղծի հուշարձանը ստեղծվել է «Դուսլիկ» հասարակական կազմակերպության խնդրանքով։ Այն քաղաքին է նվիրել Թաթարստանի Հանրապետության կառավարությունը։ Հուշարձանը տեղադրված է բնակելի թաղամասում, թաթարների երկարատև բնակության վայրում՝ նախկին թաթարական սլոբոդայում։ Հուշարձանի նախագիծը մշակել է թաթար գեղանկարիչ, քանդակագործ, գրաֆիկ, լուսանկարիչ Բակի Ուրմանչեն, իսկ նրա աշակերտ Վլադիսլավ Ավդեևը կերտել է բրոնզե քանդակը։ Հուշարձանը ձուլվել է Կազանում։ Հուշարձանի բացման արարողությունից հետո նրա մոտ կարդացվել են Գաբդուլլա Տուկայի բանաստեղծությունները, ինչպես նաև տեղի է ունեցել Կազանից ժամանած դերասանների և տեղի թաթարական համայնքի ինքնագործունեության խմբերի համերգը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Աստրախանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով
Պետրոս I-ի հուշարձան (Ազով)
Պետրոս I-ի հուշարձան (Памятник Петру I), կայսր Պետրոս I-ի հուշարձանը ՌԴ Ռոստովի մարզի Ազով քաղաքում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1996 թվականին Պետրովսկի բուլվարի սկզբնամասում։
Պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 1996 թվականի հուլիսի 19-ին, Ռուսաստանի նավատորմի 300-ամյակի տոնակատարության ժամանակ։ Հուշարձանը տեղադրվել է Պետրովսկի բուլվարի սկզբնամասում` Մոսկովյան փողոցի առջև։
Տվյալներ
Պետրոսի բրոնզե քանդակը ձուլվել է Միտիշչիի գեղարվեստական ձուլման գործարանում։ Հուշարձանի քանդակի բարձրությունը 3 մետր է։ Պատվանդանը պատրաստած է գրանիտի ամբողջական կտորից, որը Ազով է բերվել Ուկրաինայից։ Պատվանդանի բարձրությունը 2 մետր է։ Թուջե հրանոթը ձուլվել է ըստ գլխավոր ճարտարապետի էսքիզների` «Դոնպրեսմաշ» գործարանում։
Հուշարձանի նախագծի ընդհանուր արժեքը պատրաստման տարում կազմել է մոտ 700 մլն չդենոմինացված ռուբլի։ Հուշարձանը կառուցելու միջոցների մի մասը վճարել են քաղաքի գործարարները։
Նկարագրություն
Օլեգ Կոմովը Պետրոս I կայսրին պատկերել է որպես ազգային հերոս-զորավարի։ Նա մեկ ձեռքով հենվում է հրասանդին, նրա հայացքն ուղղված է դեպի հեռուն։ Պետրոս ցարը պատկերված է երիտասարդ տարիներին, երբ նրա զորքերը երկու շաբաթ գնդակոծում էին Ազովը։ Ցարն այդ ժամանակ մոտ 22 տարեկան էր։ Նրա հայացքն ուղղված է ամրոցի կողմը։ Ցարը պատկերված է անփորձ, բայց նպատակասլաց։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ազովի հուշարձաններ
Հեր (այլ կիրառումներ)
Հեր, կարող է վերաբերել՝
Նոյեմբերի 6
Նոյեմբերի 6, տարվա 310-րդ (նահանջ տարիներին՝ 311-րդ) օրն է։
Հերակլես (այլ կիրառումներ)
Հերակլես, կարող է վերաբերել՝
Դեիսուս
Դեիսուս (δέησις-խնդրանք, աղաչանք) կամ Դեիսիս՝ սրբապատկեր, կամ սրբապատկերների խումբ, որի կենտրոնում Հիսուս Քրիստոսի պատկերն է, իսկ նրանից աջ և ձախ կողմերում համապատասխանաբար Մարիամ Աստվածածնի և Հովհաննես Մկրտչի սրբապատկերներն են՝ ներկայացված բարեխղճությամբ աղոթողի ավանդական ժեստով (եռաձև դեիսուս)։ Կարող է իր մեջ ընդգրկել առաքյալների պատկերները, սուրբ հայրերին, մարտիրոսներին և այլոց (բազմաձև դեիսուս)։ Դեիսուսյան արվեստի հիմնական իմաստը միջնորդական աղոթքն է, միջնորդությունը մարդկության և Երկնային Թագավորի ու Դատաստանի միջև։ Այս սրբապատկերի ձևավորման գործում մեծ ազդեցություն ունի պատարագը։ Պատկերպաշտության դեմ ուղղված պայքարի դարաշրջանից հետո Դեիսուսի սրբապատկերը տեղակայված էր բյուզանդական տաճարի խորանի պատնեշի վրա, իսկ այնուհետև արդեն ռուսական հողի վրա վերափխվեց դեիսուսյան կրոնական բարձր աստիճանի։
Պահպանված ամենահին դոիսուսյան օրինակ է հանդիսանում Հռոմում գտնվող ֆրեսկոն՝ Սանտա-Մարիա-Անտիկվա եկեղեցում (VII դար). նրանում պատկերված է Հիսուս Քրիստոսը՝ ամբողջ հասակով, իսկ Հովհաննես Մկրտիչը ունի ոչ թե աղոթող, այլ ուղղություն ցույց տվող ժեստ։ Ինքնուրույն սրբապատկերային աշխատանքը, որը ստեղծված է դեիսուսի նմանությամբ, կոչվում է «Թագուհին քո աջ կողմում», կամ ավելի կարճ «Ներկայացրեք թագուհուն»։ Նրանում Քրիստոսը բազմած է գահին՝ Թագավորների թագավորի կերպարով, նրանից աջ (նայողից ձախ) Մարիամ Աստվածածինն է կանգնած՝ թագավորական հագուստով, մյուս կողմից Հովհաննես Մկրտիչն է։ XII-XIV դարերում Բալկաններում Քրիստոս-Թագավորի կերպարը «Ներկայացրեք Թագուհուն » աշխատանքում միահյուսվում է մեկ այլ սրբապատկերային տեսակի՝ «Մեծ Եպիսկոպոսի » հետ ։
«Հրեշտակային դեիսուս» - սրբապատկերային կոմպոզիցիայի անուն, որն ընդգրկում է Քրիստոս Էմանուելին և երկու եպիսկոպոսներին - Միքայելին և Գավրիլային։ Գոյություն ունի վիճելի տեսակետ, որ այս կոմպոզիցիան իրենից ներկայացնում է Սուրբ Երրորդության սիմվոլիկ պատկեր։
Տնային սրբապատկերապշտության մեջ, որոնք նախատեսված են աղոթքի համար և զբաղեցնում են տարածքի կարմիր մասը, կրկնում են տաճարային պատկերապաշտության սկզբունքները։ Սակայն Հովհաննես Մկրտչի պատկերը հաճախ փոխարինվում է Նիկոլայ Միրլիկի (Նիկոլայ Հրաշագործի) պատկերով, ով առավել շատ գովաբանված սուրբ է Ռուսաստանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սրբապատկերներ Կատեգորիա:Կերպարվեստի տեսակներ Կատեգորիա:Կերպարվեստի ստեղծագործություններ
Շիկակարմիր տառեղ
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի երկարությունը 78-90 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 120-150 սմ։ Գլուխը, վիզը, մարմինը ներքևից նարնջագույն-դարչնագույն են, գլուխը, վիզը՝ շերտավոր նախշերով։ Մուգ գագաթից տարածվում են մուգ գույնի փետրածփքեր, որոնք գլխի վրա բացակայում են, իսկ վզի ստորին մասինը ծածկում են կուրծքը։ Երիտասարդի մեջքի փետուրները բաց գույնի երիզով են, վզի կողքերը և հետին մասը բաց դարչնագույն են։ Առավել գործուն է արշալույսին և մթնշաղին։ Թռիչքի ընթացքում (նեղլիկ գլուխը դեպի մեջքը Ս-աձև ծալած պարանոցով) օձի է նմանվում։ Բնակվում է ձկնաբուծական լճակներում, լճափերին, ծանծաղ ճահճուտներում։
Սննդառություն
Սնվում է ձկներով, մանր ողնաշարավորներով, ջրային միջատներով։
Բնադրում
Բները հայտնվում են ապրիլի 2-րդ կեսից։ Բույնը գաղութային է՝ եղեգից հարթակ։ Բնադրում է խիտ եղեգնուտում, զբաղեցնում է բնադրագաղութի խորքային մասերը, վտանգի դեպքում խույս է տալիս առաջինը։ Բնադրագաղութը կարող է կազմել թռչունների այլ տեսակների հետ կամ սեփական տեսակի 6-12 զույգից։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 3-րդ տասնօրյակից մայիս կամ հունիսի սկզբին։ Թխսակալում են արուն և էգը՝ 27-28 օր։ Ձագերը բներում հայտնվում են հունիսի 2-րդ կեսից, լիարժեք թռչելու ունակություն են ձեռք բերում հուլիսի 3-րդ տասնօրյակից։
Նշանակություն
Օգտակար է, նպաստում է կրծողների ոչնչացմանը։ Ձկնաբուծությանը հասցրած վնասը նվազագույն է։
Միստր Թի
Միստր Թի (Mr. T, ի ծնե՝ Լոուրենս Թյուրո [Laurence Tureaud], ), ամերիկացի հեռուստատեսության և կինոյի դերասան։
Հանդիսատեսին առավել հայտնի է «Ռոքի 3» (1982) ֆիլմում և «Ա թիմ» (1983-1987) հեռուստասերիալում ունեցած դերակատարումներով։ Միստր Թիի կերպարն հայտնի է արևմտաաֆրիկյան մանդիկա ցեղի ռազմիկներին բնորոշ սանրվածքով և ոսկյա զարդերով ։
Նախկինում աշխատել է որպես գիշերային ակումբների անվտանգության աշխատակից, ինչպես նաև շոու բիզնեսի մի շարք ներկայացուցիչների մոտ աշխատել է որպես անձնական թիկնապահ։
1985-1986 և 1994-1995 թվականներին հանդես է եկել որպես պրոֆեսիոնալ ըմբիշ։ Առաջին «Ռեսլմանիայի» գլխավոր իրադարձության շրջանակներում թիմակցելով Հալկ Հոգանին՝ պարտության է մատնել Ռոդի Փայփերին և Փոլ Օրնդորֆին (1985), այնուհետև «Ռեսլմանիա 2»-ի ժամանակ (1986) բռնցքամարտային մրցապայքարում պարտության է մատնել Ռոդի Փայփերին (մրցակցի որակազրկմամբ)։ 2014 թվականին առաջադրվել է «WWE»-ի փառքի սրահ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1952 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Չիկագո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:WWE փառքի սրահի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Դավիթ Թարգամաձե
Դավիթ Թարգամաձե (վրաց.՝ დავით თარგამაძე, ), վրացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։
Ազգային հավաքական
2011 թվականից հանդես է գալիս Վրաստանի ազգային հավաքականի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ֆուտբոլիստներ‎ Կատեգորիա:Վրաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
Գանձ Ալիսեդայից
Պատմություն
Զարդը գաղտնի փորձել են վաճառել, սակայն այն հանգրվանել է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։
Գանձը բաղկացած է մի շարք ոսկե և արծաթե նուրբ զարդերից, այդ թվում՝ գլխակապ, գոտի, ապարանջաններ, վզնոցներ, ականջօղեր, մատանիներ։ Սա Պիրենեյան թերակղզում հավաքված առաջին գանձերից է, որը բնութագրում է տարածաշրջանի հարստությունը։ Սրանք տարտեսյան հողում ստեղծված առաջին ոսկերչական իրերը չեն, ընդհանուր տարրեր ունեն արևմտյան ու արևելյան ոսկերչության հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի նմուշներ Կատեգորիա:Բրոնզի դար
Անյա Պոկրով
Անյա Պոկրովսկայա (, ավելի հայտնի՝ Аня Pokrov), ռուս վիդեոբլոգեր, երգչուհի։ 2020 թվականի հունվարի 14-ին թողարկվել է Անյայի «Последний предатель» երգը։
2020 թվականի մարտից «Dream Team House»-ի առաջին կազմի անդամ է ։
2020 թվականին ռուսական Forbes-ում զբաղացրել է 9-րդ հորիզոնակը ամենաբարձր վճարվող տիկտոկերների շարքում ։
Անյան սկսել է աշխատել վաղ տարիքից, քանի որ նրանք ապրում էին ոչ այդքան հարուստ։ Անյան Մոսկվա է տեղափոխվել 2020 թվականին, երբ նրան հրավիրել են «Dream Team House», և այդ ժամանակվանից սկսվել է նրա գործունեությունը։
Համացանցում օգտագործում է նաև «Անտիգրուստին» և «Ավոկադո» կեղծանունը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Վոլգոգրադ քաղաքում 1999 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ։ Անյայի մայրն աշխատել է Վոլգոգրադի «Կակուստիկ» քիմիական գործարանում, իսկ հայրը՝ «Լուկոյլ» նավթամշակման գործարանում ։
Երբ Անյան 4 տարեկան էր, ծնողները ամուսնալուծվել են, և աղջիկը մնացել է մոր հետ՝ մեկ սենյականոց բնակարանում ։
Սովորել է երաժշտական դպրոցում։ Ավարտել է դոմրայի դասարանը։ Բացի նրանից, որ փոքր տարիքում սիրել է պարել, նաև հաճախել է պարի խմբակ ։
Քանի որ ընտանիքն ուներ ֆինանսական խնդիրներ, դեռ դեռահաս Անյան սկսել է գումար վաստակել՝ բաժանելով թռուցիկներ և աշխատելով փոքր սրճարաններում ։
Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Վոլգոգրադի արվեստի և մշակույթի պետական համալսարան՝ «թատերականացված ներկայացումների և տոների ռեժիսոր» մասնագիտությամբ ։
Առաջին կուրսում սկսել է փորձել իրեն կարճ վիդեոսյուժետների ժանրում՝ դրանք տեղադրելով սոցցանցերում։ Ժամանակի ընթացքում հասել է տվյալ ոլորտում որոշակի ժողովրդականության և որոշել ավելի շատ ժամանակ նվիրել այդ հետաքրքրությանը, անցել է հեռավար ուսուցման ։ Այնուհետև սկսել է տեսանյութեր հրապարակել Tiktok-ում ։
2020 թվականի մարտից Անյան սկսել է ապրել տիկտոկերների «Dream Team House» տանը ։ Հրավիրելու ժամանակ նա դեռ ապրում էր Վոլգոգրադում, և չի համաձայնել միանգամից տեղափոխվել ։
Նույն թվականի մայիսին սկսել է երաժշտական գործունեությունը՝ ներկայացնելով հասարակությանը իր դեբյուտային «Не игра в Симс» երգը ։ Այդ երգի տեսահոլովակում նկարահանվել են նրա՝ տիկտոկերների տան կոլեգաները՝ Դանյա Միլոխինը, Արթուր Բաբիչը և ուրիշները ։
Արթուր Բաբիչի հետ տանդեմում նկարահանվել է ամերիկյան «Total Blackout» («Ամբողջությամբ Բլեքաութ») հեռուստաշոուի ռուսական ադապտացիայում։ Նախագիծը մեկնարկել է ՍՏՍ ալիքով սեպտեմբերի 13-ին՝ կիրակի օրը։ Նրանք մասնակցել են ցուցադրված առաջին թողարկմանը և հաղթել ։
Սեպտեմբերի 21-ին Անյան թողարկել է իր երկրորդ սինգլը՝ «Парень из села» : Անյայի խոսքերով` երգը միտումնավոր է պահպանվել արտասովոր ոճով. ոճային առումով այն կարելի է դասել «ժամանակակից շանսոնի» շարքին ։
2020 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թողարկվել է ամանօրյա «Снежинка» երգը՝ Միա Բոյկայի հետ։
Ալիքի թեմատիկա
«ՏիկՏոկի» համար նկարահանում է կատակերգական սցենարներ, պարեր, երգեր ։
2020 թվականի մայիսին թողարկվել է Անյայի YouTube-յան ալիքը՝ նվիրված բլոգերների աշխարհի նորություններին ։
Անձնական կյանք
Անյա Պոկրովին ռոմանտիկ հարաբերություններ են վերագրում Արթուր Բաբիչի հետ, սակայն նրանք անձամբ հերքում են այդ տեղեկությունը.
Սկավառակագրություն
• «Не игра в Симс» • «Снежинка»
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի փոփ-վոկալիստներ Կատեգորիա:Կին բլոգերներ
Դմիտրի Արապով
Կենսագրություն
Դմիտրի Արապովը ծնվել է 1897 թվականի նոյեմբերի 7-ին (21 ) Մոսկվայում ծառայողի ընտանիքում։ 1916 թվականին, ավարտելով գիմնազիան և բժշկական դասընթացները, Արապովը ընդունվում է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ։ Նույն թվականից աշխատում է որպես գթության եղբայր մոսկովյան զինվորական հոսպիտալներից մեկում։ Տիֆի համաճարակի դեմ պայքարի նպատակով 1919-1920 թվականներին որպես բուժակ ուղարկվում է Բոլշևո (Մոսկվայի նահանգ) ավանում գտնվող «Ռաբենեկ» գործարանին կից հիվանդանոց ։
1920 թվականին Արապովը ծառայության է զորակոչվում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ և հաշվառվում 4-րդ բանակի 22-րդ դաշտային հոսպիտալի կազմում։ 1921 թվականին գործուղվում է Լենինգրադ լրացուցիչ ուսումնառության։ 1921-1922 թվականներին Արապովը սովորում է Պետրոգրադի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Ֆակուլտետի փակվելուց հետո 1922 թվականին փոխադրվում է Մոսկվա, որտեղ մինչև 1925 թվականը սովորում է 2-րդ ՄՊՀ-ի բժշկական ֆակուլտետում։ Ուսման ընթացքում աշխատում էր որպես բուժակ, իսկ համալսարանն ավարտելուց հետո` «Կրասնիյ Բոգատիր» գործարանին և 2-րդ ՄՊՀ-ի օպերատիվ վիրաբուժության ամբիոնին կից հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժամունքի օրդինատոր։ 1929 թվականի դեկտեմբերից Արապովն աշխատել է Ն. Վ. Սկլիֆասովսկու անվան Շտապ օգնության Մոսկվայի քաղաքային հետազոտությունների ինստիտուտում։ Հաջորդ տարի նա դառնում է վիրաբուժական բաժանմունքի օրդինատոր, այնուհետև` օպերացիոն կորպուսի վարիչ։ 1931-1941 թվականներին համատեղությամբ զբաղեցնում է Էքսպերիմենտալ էնդոկրինոլոգիայի ինստիտուտի վիրաբույժ-խորհրդատուի պաշտոնը։ 1935 թվականին Արապովը Ս. Ս. Յուդինի ղեկավարությամբ աշխատել է Բժիշկների կատարելգործման Կենտրոնական ինստիտուտում, որպես վիրաբուժության ամբիոնի ասիստենտ։ 1936 թվականից եղել է բժշկական գիտությունների թեկնածու։ Նա ռազմաճակատ է վերադառնում Խորհրդա-ֆիննական պատերազմի (1939-1940) ընթացքում, որտեղ կատարում էր Կոլայի թերակղզու առաջին գծի դաշտային շարժական հոսպիտալի ավագ վիրաբույժի պարտականությունները։ Մասնակցել է Արևմտյան Ուկրաինայում և Արևմտյան Բելառուսիայում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի ազատագրմանը։ 1941 թվականի ամռանը նշանակվում է Ռուսաստանի ԶՈւ հյուսիսային նավատորմի վիրաբուժական ծառայության ղեկավար։ Աշխատել է Մուրմանսկի № 74 ռազմա-ծովային հոսպիտալում ։
1945 թվականից վիրաբույժ-խորհրդատու էր, 1950 թվականից` ԽՍՀՄ ՌԾՆ-ի գլխավոր վիրաբույժ։ 1943 թվականին պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա, բայց բժշկական գիտությունների դոկտորի աստիճան ստացել է միայն 1949 թվականին, ԽՍՀՄ ԲԳԱ-ի թղթակից-անդամ (1953)։
Մահացել է 1984 թվականի հուլիսի 14-ին, թաղված է Մոսկվայում, Կունցևյան գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս վիրաբույժներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Միմոզա Կուսարի-Լիլյա
Միմոզա Կուսարի-Լիլյա (Mimoza Kusari-Lila, ), կոսովո-ալբանացի պետական և քաղաքական գործիչ, Նոր Կոսովո դաշինքի անդամ, այնուհետև՝ «Ալտերնատիվ» կուսակցության անդամ։ Եղել է Կոսովոյի փոխվարչապետ, 2001-2013 թվականներին՝ Առևտրի և արդյունաբերության նախարար, 2013-2017 թվականներին՝ Ջակովիցայի քաղաքապետ ։
Կենսագրություն
Միմոզա Կուսարին ծնվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կոսովոյի հարավ արևմուտքում գտնվող Ջակովիցա քաղաքում, մտավորականների ընտանիքում, հայրը եղել է բժիշկ թոքաբան, մայրը աշխատել է դպրոցում, ալբաներեն լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Որոշ ժամանակ ընտանիքը բնակվում է կոսովյան Պեչ քաղաքում, այնուհետև 1980-ական թվականների կեսերին նորից վերադառնում է Ջակովիցա։
1998-1999 թվականներին, երբ սկսվեց Կոսովոյի հակամարտությունը, նա աշխատում էր «Բժիշկներ առանց սահմանների» կազմակերպությունում և ԵԱՀԿ-ում ։ Աշխատել է նաև Մակեդոնիայի փախստականների ճամբարում՝ ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտից ստանալով Ron Brown Scholarship հեղինակավոր կրթաթոշակ՝ ուսումը ԱՄՆ-ում շարունակելու նպատակով։ ԱՄՆ-ում եղած ժամանակ Կուսարի-Լիլիան ուսումը շարունակել է Էկոնոմիկայի ինստիտուտում, Կոլորադոյի համալսարանում և Պիտսբուրգի Դյուքեյնի համալսարանում՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան էլեկտրոնային բիզնեսի բնագավառում։
Ամերիկայում նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ուսանողական ընկերակցությունների աշխատանքների կազմակերպմանը՝ դրսևորելով առաջնորդական հատկանիշներ։ Հիմնադրել է Դյուքեյնի համալսարանի Գործարար կանանց ասոցիացիան (Association of Business Women of Duquesne University)՝ դառնալով նրա առաջին նախագահը։ Եղել է նաև երեք կրթաթոշակակիրների թվում՝ Արևելյան Եվրոպայի երկրների Ron Brown Scholarship-ում, պետքարտուղար Մադլեն Օլբրայթթի հրավերով մասնակցել է Վաշինգտոնում անցկացվող կրթության Միջազգային շաբաթին։ Ավարտելուց հետո աշխատել է Պիտսբուրգի Bayer Corporation-ի էլեկտրոնային վաճառքի բաժնում՝ որպես ստաժյոր ։
Կոսովո վերադառնալուց հետո Միմոզա Կուսարի-Լիլյան Կոսովոյի ձեռներեցների աջակցությամբ ընդգրկվում է Համաշխարհային բանկի USAID-ի ծրագրում։ Նրա առաջնորդական հատկանիշները և աշխատանքների ղեկավարման փորձը նպաստում են American University in Kosovo-ի ստեղծմանը, որը ներկայումս հանդիսանում է Կոսովոյի առաջատար բուհերից մեկը։
2003 թվականին Միմոզա Կուսարի-Լիլյան անցել է պետական ծառայության, երբ նրան առաջարկել են Կոսովոյի վարչապետ Բայրամ Ռեջեփի մամուլի քարտուղարի և քաղաքական խորհրդականի պաշտոնը՝ դառնալով առաջին կինն այդ պաշտոնում։ Արբենի հետ ամուսնանալուց և որդու ծնվելուց հետո 2004 թվականի վերջերից նա ժամանակավորապես հեռացավ քաղաքականությունից։ Ամուսնությունից հետո, նա իր ազգանվանը ավելացրեց ամուսնու ազգանունը և հետագա գործունեության ընթացքում օգտագործում էր կրկնակի ազգանուն։
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պետական գործիչներ Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պրիշտինայի համալսարանի շրջանավարտներ
Հերհերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)
Հերհերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝
Հերցբերգ (այլ կիրառումներ)
Հերցբերգ, կարող է վերաբերել՝
Հիդրա (այլ կիրառումներ)
Հիդրա, կարող է վերաբերել՝
Փոքր Վարձիա
Փոքր Վարձիա (პატარა ვარძია), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 16 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խարագաուլի շրջան
Հիմք (այլ կիրառումներ)
Հիմք, կարող է վերաբերել՝
Հին Նոր տարի (այլ կիրառումներ)
Հին Նոր տարի, կարող է վերաբերել՝
Գլխազարդ Կարավակա դե լա Կրուսից
Գլխազարդ Կարավակա դե լա Կրուսից (Diadema de Caravaca de la Cruz), մ. թ. ա. 1500-1300 բրոնզեդարյան Էլ-Արգարյան մշակույթի մաս կազմող ոսկե գլխազարդ, որը հայտնաբերվել է Իսպանիայի Մուրսիա շրջանի Կարավակա դե լա Կրուս քաղաքում։ Գտնվում է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։
Պատմություն
Գլխազարդը եղել է թաղման արարողակարգի մաս, պատկանել է կնոջ, պատված է եղել կերամիկական նախշերով։ Այն համարվում է բացառիկ նմուշ, քանի որ Էլ-Արգարյան մշակույթում օգտագործվել է արծաթ, բրոնզե դարում աճել է ոսկու կիրառությունը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի նմուշներ
Հինալ (այլ կիրառումներ)
Հինալ, կարող է վերաբերել՝
Վոլգո (լիճ)
Վոլգո (Волго), լիճ Ռուսաստանի Կալինինի մարզում, Վալդայան բարձրությունում։ Ամենախոշոր և վեջին լիճը Վերին Վոլգյան լճերի համակարգում, որտեղով անցնում է Վոլգա գետի վերին հոսանքը։ Մակերեսը 61 կմ2 է։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Դեն Պիտերս
Դեն Պիտերս (Daniel Joe Peters, ), ամերիկյան թմբկահար, ճանաչված է որպես Mudhoney խմբի անդամ։
Երբ ընդամենը 15 տարեկան էր նա միանում է Bundle of Hiss խմբին։ Սրանից հետո նա սկսում է երգել Mudhoney խմբում և շարունակում է մինչ այժմ։ Նա եղել է Nirvana աշխարհահռչակ խմբի թմբկահարը և նույնիսկ թողարկել է նրանց «Sliver» սինգլը։ Կենդանության ժամանակ նա կազմակերպում է Նիրվանայի միակ համերգը, որը տեղի է ունենում 1990 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Սիետլեում։ Հետո նա ծանոթանում է Գեյվ Գրոհլի հետ և սկսում է երգել Mudhoney խմբում։
Nirvana խմբում
Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թմբկահարներ
Սուլինա
Սուլինա (Sulina), քաղաք Ռումինիայի Տուլչա գավառում, Դանուբի գետաբերանին։ Ռումինիայի գետածովային կարևոր նավահանգիստներից է։ Ունի ձկնարդյունաբերություն։ 19-րդ դարի կեսից Սուլինայում հաստատվել են հայեր։ Զգալի թիվ են կազմել Սասունից և Մշո դաշտից սեզոնային աշխատանքի (հիմնականում նավերի բեռնաթափում) եկած պանդուխտները։ 19-րդ դարի վերջին գոյացել է 3 հազարանոց հայկական գաղթավայր։ 1894 թվականին կառուցվել է Ս․ Գրիգոր Լուսավորիչ (հետագայում վերանվանվել է Ս․ Աստվածածին) հայկական եկեղեցին։ Միառժամանակ գործել է հայկական դպրոց։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայերի քանակը Սուլինայում նվազել է։ 1925 թվականի տվյալներով Սուլինայում բնակվել է 55 հայ։ 1933 թվականին նրանց թիվը հասել է 100-ի։ Նույն թվականին վերաշինվել է հայկական եկեղեցին։ Ներկայումս Սուլինայում բնակվում է մի քանի հայ ընտանիք։ Սուլինաում է ծնվել գրող, հասարակական գործիչ Վահան Մալեզյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինիայի քաղաքներ
Իվան Դիմով
Իվան Դիմով (Иван Димов, ) բուլղարացի ծանրորդ, 2022 թվականի Եվրոպայի չեմպիոն, 2023 թվականի Եվրոպայի առաջնության և 2021 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության մրցանակակիր։
Կենսագրություն
Իվան Դիմովը ծնվել է 2002 թվականին։ 2018 թվականին մասնակցել է Իտալիայում տեղի ունեցած Եվրոպայի պատանիների առաջնությանը և մինչև 50 կգ քաշային կարգում նվաճել արծաթե մեդալ։ 2021 թվականին Ֆինլանդիայում տեղի ունեցած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում մինչև 67 կգ քաշային կարգում նվաճել է բուլղարացի ծանրորդը նվաճել է բրոնզե մեդալ՝ ցույց տալով երկու վարժությունների արդյունքում 291 կգ ։
Երևանում տեղի ունեցած Եվրոպայի 2023 թվականի առաջնությունում, Իվանը մինչև 61 կգ քաշային կարգում երկու վարժությունների արդյունքում 277 կգ արդյունքով նվաճել է բրոնզե մեդալ։
Americana (ալբոմ, Նիլ Յանգ և Crazy Horse)
Americana, կանադացի երգիչ և երգահան Նիլ Յանգի 33-րդ ստուդիական ալբոմը՝ ստեղծված 2012 թվականին։ Հանդիսանում է Յանգի և Crazy Horse-ի առաջին նոր ալբոմը 2003 թվականի greendale-ից հետո ։
Ալբոմի մասին
Վերջին անգամ Նիլ Յանգը Crazy Horde-ի հետ ձայնագրվել էր 9 տարի առաջ, սակայն առանց Ֆրենկ Սամպեդրոյի։ 2003 թվականից հետո երաժիշտը կենտրոնացել էր անհատական, ինչպես նաև հասարակական գործունեության վրա։ Միայն 2011 թվականին, Ջոնաթան Դեմի «Նիլ Յանգի արկածները» ֆիլմի պրեմիերայի ժամանակ կատարողը հայտարարեց Crazy Horse-Ի հետ նոր ալբոմ ձայնագրելու մտադրության մասին։ Americana-ի ձայնագրությունը տևեց կես տարի՝ 2011 թվականի սեպտեմբերից մինչ 2012 թվականի փետրվար։ Ալբոմը ձայնագրվում էր հատկապես լիալուսնի ժամանակ։
Արդյունքում՝ ջեմ-ձայնագրությունները նրանք ներառեցին իրենց Psychedelic Pill ալբոմում, որը լույս տեսավ Americana-ից մի քանի ամիս հետո։
Արձագանքներ
Americana-ն քննադատների կողմից ծիծաղելի արձագանք ստացավ. Chicago Tribune-ի լրագրող Գրեգ Կոտը ալբոմին տվեց 3,5 աստղ 4 հնարավորից՝ առանձնացնելով դաժան ճշմարտությունը, որ ցուցադրված է Americana ալբոմում։ Այդ ժամանակ The Guardian ամսագրի խմբագիր Մայքլ Գանը քննադատել է ալբոմը իր անուշադիրության և անհավանական անիմաստության պատճառով ։
Փոքր Սախվլար
Փոքր Սախվլար (პატარა სახვლარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 780 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 13 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2 մարդ ։
Հինգերորդ ալիք (այլ կիրառումներ)
Հինգերորդ ալիք, կարող է վերաբերել՝
Հիշողություն (այլ կիրառումներ)
Հիշողություն, կարող է վերաբերել՝
Հինգերորդ ալիքը (այլ կիրառումներ)
Հինգերորդ ալիքը, կարող է վերաբերել՝
Հիպերիոն (այլ կիրառումներ)
Հիպերիոն, կարող է վերաբերել՝
Վեդելագո
Վեդելագո (Vedelago), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 15 016 մարդ, խտությունը՝ 244 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 61, 66 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31050, հեռախոսային կոդ՝ 0423։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վեսթմինսթեր
Կատեգորիա:Լոնդոն Կատեգորիա:Լոնդոնի շրջաններ
Վարակիչ հիվանդություններ
Վարակիչ հիվանդություններ, ինֆեկցիոն հիվանդություններ, տարափոխիկ հիվանդություններ, մարդու, կենդանիների և թռչունների հիվանդություններ, որոնք պայմանավորված են ախտածին մանրէների, վիրուսների կամ այլ միկրոօրգանիզմների օրգանիզմ ներթափանցմամբ և բնորոշվում են վարակված օրգանիզմից առողջին փոխանցմամբ (համապատասխան պայմանների առկայության դեպքում)։