cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուելսի արքայադուստր Շառլոտա
Նախապատմություն
Գեորգը փորձել է ամուսնանալ իր սիրուհու՝ Մարիա Ֆիցհերբերտի հետ, սակայն այդ ամուսնությունը չէր կարող ունենալ իրավաբանական ուժ, քանի որ Գեորգը, հստակ գիտակցելով մտադրության ապարդյունությունը, նույնիսկ չի փորձել դրա համար ստանալ հոր համաձայնությունը, քանի որ 1772 թվականից դա պարտադիր նախատեսված էր թագավորական ամուսնությունների օրենքով։ Ամեն դեպքում Ֆիցհերբերտը մնացել է արքայազնի սիրուհին նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրա մյուս սիրուհիները, օրինակ՝ լեդի Ջերսին, դուրս են եկել նրա հովանավորությունից։
Որպես Գեորգի հավանական հարսնացուներ դիտարկվել են գերմանացի երկու արքայադստրեր, որոնք երկուսն էլ արքայազնի ազգականուհիներն էին։ Լուիզա Մեքլենբուրգ-Ստրելիցկայան Կառլոս II դուքսի՝ Գեորգի հարազատ մորեղբոր դուստրն էր։ Մյուս թեկնածուն՝ Կարոլինա Բրաունշվայգցին էր՝ Ավգուստա Մեծբրիտանացու դուստրը, որն արքայազնի հարազատ հորաքույրն էր։ Գեորգի մայրը՝ Շառլոտա թագուհին, բազմաթիվ անհանգստացնող լուրեր է ստացել արքայադուստր Կարոլինայի վարքի մասին, այդ իսկ պատճառով հակված էր Լուիզայի հետ ամուսնությանը, որին նաև համարում էր ավելի հրապուրիչ։ Բամբասանքներ էին պտտվում, որ արքայադուստր Կարոլինան անվայել էր պահել իրեն իռլանդացի սպաների հետ, որոնք ծառայում էին նրա հոր բանակում։ Բացի այդ՝ արքայադստեր հետ ամուսնության նախնական բանակցությունները ձախողվել էին անհայտ պատճառներով։ Անկախ այդ ամենից՝ Գեորգը, որն այդ ժամանակ գտնվում էր լեդի Ջերսիի ազդեցության տակ, և որն էլ Կարոլինային համարում էր ոչ սպառնալից մրցակից, քան Լուիզան, ընտրում է Բրաունշվայգի արքայադստերը, թեպետ նախկինում երբեք չէր հանդիպել նրան։ Արքայի կարգադրությամբ Բրաունշվայգ է ուղարկվում դիվանագետ, Մալմսբերիի կոմս Ջեյմս Հարիսը, որը պետք է ուղեկցեր արքայադստերը Մեծ Բրիտանիա։
Հասնելով Բրաունշվայգ՝ Մալմսբերին արքայադստերը գտնում է անխնամ և ամենայն հավանականությամբ օրեր շարունակ չլողացած վիճակում։ Նա խոսում էր կոպիտ և անպատշաճ մտերմությամբ։ Կոմսը գրեթե չորս ամիս է անցկացրել նրա հետ՝ անելով ամենայն հնարավորը, որպեսզի բարելավի նրա պահվածքը և սովորությունները։ Այնուհետև արքայադստեր հետ մեկնել է Լոնդոն, սակայն ճանապարհը երկար է տևել ձմեռային վատ եղանակի և Ֆրանսիայում պատերազմի արդյունքում առաջ եկած դժվարությունների պատճառով։ Տեղ հասնելուց հետո Մալմսբերին Կարոլինային տարել է Սենթ Ջեյմսի պալատ, որտեղ արքայադուստրը հանդիպել է Ուելսի արքայազնին։ Իր հարսնացուին մեկ հայացք նետելով՝ Գեորգն արտաբերել է. «Հարի՛ս, ես լավ չեմ, խնդրում եմ, ինձ մի բաժակ բրենդի տուր»։ Արքայազնի հեռանալուց հետո Կարոլինան Մալմսբերիին ասել է. «Ես կարծում եմ, որ նա շատ գեր է և այնքան գեղեցկադեմ չէ, ինչպես պատկերված էր նկարում»։ Երբ զույգը այդ երեկոյան ընթրել է, զայրացած արքայադուստրը կոպիտ ակնարկներ է արել արքայազնի և լեդի Ջերսիի հարաբերությունների վերաբերյալ, որը, Հարիսի խոսքերով, էլ ավելի է խորացրել Գեորգի տհաճությունը նրա հանդեպ։ 1795 թվականի ապրիլի 8-ին կայացած հարսանիքից առաջ Գեորգը իր եղբայր Ուիլյամին ուղարկել է Ֆիցհերբերտի մոտ՝ հաղորդելու նրան, որ նա միակ կինն է, որին ինքը կսիրի։ Այնուհետև Գեորգը հարբել է և գնացել հարսանեկան արարողությանը։
Հետագայում Գեորգը հայտնել է, որ կողակցի հետ անկողինը կիսել է միայն երեք անգամ, և որ արքայադուստրը մեկնաբանել է նրա սեռական օրգանի չափը, ինչը արքայազնի մոտ մտքեր է առաջացրել այն մասին, որ Կարոլինան համեմատելու նյութ է ունեցել և վաղուց արդեն կույս չէր։ Ինքը Կարոլինան ակնարկել է, որ արքայազնը իմպոտենտ է։ Զույգը բաժանվել է հարսանիքից մի քանի շաբաթ անց, թեպետ նրանք շարունակել են ապրել նույն հարկի տակ։ Չնայած համատեղ այդքան կարճ կյանքին՝ հարսանիքից ինն ամիս անց արքայադուստրն աղջիկ է ունեցել։
Վաղ տարիներ
Շառլոտա Ավգուստան ծնվել է 1796 թվականի հունվարի 7-ին Կառլտոն հաուսում՝ հոր լոնդոնյան կալվածքում։ Գեորգը դժգոհ էր դստեր ծնունդից, քանի որ հույս ուներ, որ Կարոլինան որդի կծնի, սակայն թագավորին այդ հանգամանքն ընդհանրապես չի խանգարել. նա հիացմունքի մեջ էր ընտանիքում առաջին օրինական թոռան հայտնվելու առիթով և հույս ուներ, որ երեխան կարող է մտերմացնել ծնողներին։ Մտերմացում այդպես էլ տեղի չունեցավ. Շառլոտա Ավգուստայի ծննդից երեք օր անց նրա հայրը կազմել է կտակ, որտեղ հեռացրել է կնոջը դստեր դաստիարակությունից, իսկ իր ողջ կարողությունը կտակել է սիրուհուն՝ Մարիա Ֆիցհերբերտին։ Իշխող դինաստայի շատ անդամներ ժողովրդի շրջանում հայտնի չէին, իսկ արքայադստեր ծնունդն ընդունել են ուրախությամբ։ 1796 թվականի փետրվարի 11-ին փոքրիկ արքայադստերը անվանակոչել են Շառլոտա Ավգուստա՝ ի պատիվ երկու տատիկների՝ Շառլոտա թագուհու և Ավգուստա դքսուհու։ Արարողությունը տեղի է ունեցել Կառլտոն հաուսի հյուրասրահում Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Ջոն Մուրի գլխավորությամբ։ Կնունք ընդունողները թագավոր Գեորգ III-ը, Շառլոտա թագուհին և դքսուհի Ավգուստինան էին ։
Չնայած այն բանին, որ Կարոլինան ունեցել է գահի հաջորդականության մեջ երկրորդ հերթն զբաղեցնող երեխա, նա այդպես էլ չի ստացել իր հանդեպ լավագույն վերաբերմունքը։ Ընդ որում Գեորգը սահմանափակել է նրա շփումը դստեր հետ՝ թույլատրելով հանդիպել միայն բուժքրոջ և տնային դաստիարակչուհու ներկայությամբ։ Կարոլինային թույլատրվել են ամենօրյա սովորական այցելություններ, որոնք ավանդական էին այդ ժամանակների բարձր դասի ծնողների համար, սակայն նա զրկված էր արքայադստեր դաստիարակության և խնամքի հարցերով ձայնի իրավունքից։ Չնայած այս բոլոր արգելքներին՝ Գեորգի տան գթասիրտ սպասավորները հաճախ թույլ են տվել Կարոլինային՝ դստեր հետ մենակ մնալ։ Գեորգը տեղյակ չի եղել կատարվածից, քանի որ ինքը հազվադեպ է տեսակցել Շառլոտա Ավգուստայի հետ։ Ի վերջո, Կարոլինան դադարել է ամուսնուց թաքցնել իր գաղտնի հանդիպումները դստեր հետ և սկսել է ծածկակառքով երթևեկել նրա հետ Լոնդոնում ամբոխի ծափահարությունների ներքո։
Շառլոտա Ավգուստան եղել է առողջ երեխա, և նրա կենսագիր Թեա Հոլմի խոսքերով՝ «վաղ գրառումներն այն տպավորությունն էին թողնում, որ Շառլոտան խելացնոր երջանիկ է և ջերմ սիրտ ունի»։ Շառլոտան մեծանում էր և աստիճանաբար դառնում ծնողների պայքարի խաղազինվորը, որոնք ձգտում էին իրենց կողմը գրավել թագավորին և թագուհուն։ 1797 թվականի օգոստոսին Կարոլինան թողել է Կառլտոն հաուսը և տեղափոխվել ապրելու Բլեքհիթի մոտ գտնվող վարձակալությամբ տանը՝ թողնելով իր դստերը ատելի ամուսնու խնամքի տակ, քանի որ այդպես էր պահանջում անգլիական օրենքը, ըստ որի՝ հայրն ավելի շատ իրավունքներ ուներ անչափահաս երեխաների դեպքում, քան մայրը։ Սակայն արքայազնը միջոցներ ձեռք չի առել՝ Կարոլինային սահմանափակելու դստերն այցելելու։ 1798 թվականի դեկտեմբերին Գեորգը հրավիրել է կնոջը՝ ձմեռն անցկացնելու Կառլտոն հաուսում, սակայն Կարոլինան հրաժարվել է։ Այդ հրավերը եղել է Գեորգի կողմից հաշտության համար միակ լուրջ ջանքը, և դրա ձախողումը նշանակում էր, որ Գեորգն այլևս երբեք չի ունենա օրինական որդի, որը կկանգներ Շառլոտա Ավգուստայի և բրիտանական գահի միջև։ Կարոլինան շարունակել է այցելել դստերը Կառլտոն հաուսում։ Բացի այդ, Շառլոտային երբեմն տանում էին Բլեքհիթ, որտեղ նա այցելում էր մորը, սակայն արքայադստերը երբեք թույլ չեն տվել մնալ մոր տանը։ Ամառային արձակուրդների ժամանակ Գեորգը դստեր համար Բլեքհիթում վարձակալել է Շրուսբերի լոջը, ինչն էլ ավելի է հեշտացրել շփումը մոր հետ։ Երբ Շառլոտա Ավգուստան ութ տարեկան էր, նրա հայրը, որը կրկին վերադարձել էր Ֆիցհերբերտի մոտ, որոշել է, որ նա պետք է լինի Կառլտոն հաուսում։ Գեորգը վերցրել է կնոջ ննջարանը, իսկ Կարոլինան դրա փոխարեն սենյակ է ստացել Քենսինգթոնյան պալատում, իսկ Շառլոտա Ավգուստային տեղավորել է հարևան Մոնթեգյու հաուսում։ Ինչպես նշել է Ջեյմս Չեմբերսը՝ Շառլոտա Ավգուստայի մեկ այլ կենսագիր, երիտասարդ արքայադուստրը «ապրել է իր սեփական արքունիքում այնպիսի խմբի ընկերակցությամբ, որտեղ չկար որևէ մեկը, որոնցից որևէ մեկը չէր վճարի, որպեսզի տեղ չզբաղեցներ նրա արքունիքում»։ Տեղափոխությունը տեղի է ունեցել արքայադստեր սիրելի տնային դաստիարակչուհու՝ Մարթա Բրյուսի բացակայությամբ, որը կոմս Էլջինի այրին էր և ըստ պաշտոնական տարբերակի՝ ստիպված էր ծերության պատճառով թոշակի գնալ։ Իրական պատճառը բոլորովին այլ է եղել. Մարթան բարկացրել է Գեորգին նրանով, որ առանց նրա թույլտվության Շառլոտա Ավգուստային այցելության է տարել թագավոր պապի մոտ։ Շուտով թոշակի է գնացել նաև Մարթա Բրյուսի նախկին օգնականուհին՝ միսս Հեյմանը, այն բանի համար, որ չափազանց ընկերական է եղել Կարոլինայի հետ, և որն էլ շուտով նրան ծառայության է վերցրել իր մոտ։ Նոր դաստիարակչուհի Սոֆյա Սաութվելը բարոն Քլիֆորդի այրին էր, հմայված էր Շառլոտա Ավգուստայով և չափազանց լավ էր դաստիարակված, որպեսզի կարգապահությամբ ընտելացներ երեխային, իսկ Շառլոտա Ավգուստան շուտով փոխակերպվել է թոկից փախածի։ Լեդի Քլիֆորդի ժամանակ արքայադստեր մանկական ընկերն է դարձել նրա ազգական հարգարժան Ջորջ Քեփելը, որը երեք տարով փոքր էր Շառլոտա Ավգուստայից։ Քառասուն տարի անց Քեփելը հիշատակել է արքայադստերն իր հուշագրություններում՝ դառնալով Շառլոտա Ավգուստայի մանկության մասին հումորների աղբյուր։ Բացի արքայադստեր մանկական չարաճճիությունները՝ նա հիշել է այն մասին, թե ինչպես մի անգամ իրենք սկզբում զննել են Էրլս կորտում Քեփել հաուսի մոտ երիտասարդ արքայադստերը տեսնելու հույսով հավաքված ամբոխը, իսկ հետո իրենք անճանաչելիորեն խառնվել են ամբոխին։
Երիտասարդություն
Դեռահասության շրջանում Շառլոտա Ավգուստայի մուտքի ժամանակ արքունիքի անդամները նրա պահվածքը համարել են անարժան. մասնավորապես, արքայադստեր տնային դաստիարակչուհի լեդի Քլիֆորդը բողոքել է այն բանից, որ Շառլոտա Ավգուստան սիրում է ցուցադրել ներքնազգեստը։ Լեդի Շառլոտա Բյորին՝ Շառլոտա Ավգուստայի մոր շքախմբի պալատական ազնվական օրիորդը և հուշագիրը, արքայադստերը նկարագրել է որպես «միս ու արյան հիասքանչ կտոր», որն անկեղծորեն և հազվադեպ է «ապավինում տիտղոսին»։ Այդ շրջանում Շառլոտա Ավգուստան հիանալի կերպով յուրացրել է ձիավարությունը, ինչը հոր մոտ հպարտության զգացում է առաջացրել, ինչպես նաև սիրել է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի և Յոզեֆ Հայդնի երաժշտությունը։ Արքայադստերը նույնացրել են Ջեյն Օսթինի «Զգացմունք և բանականություն» վեպի Մարիաննա կերպարի հետ։ 1808 թվականին Շառլոտա Ջոնսը պաշտոնապես նշանակվել է Շառլոտա Ավգուստայի անձնական դիմանկարիչ-մանրանկարչի պաշտոնում։
1810 թվականի վերջին թագավոր Գեորգ III-ը վերջնականապես խելագարության է մատնվել։ Շառլոտա Ավգուստան մտերիմ է եղել պապի հետ, և նրա հիվանդությունը շատ է վշտացրել նրան։ 1811 թվականի փետրվարի 6-ին արքայադստեր հայրը Գաղտնի խորհրդի առաջ երդում է տվել որպես գահապահ արքայազն։ Երդման ժամանակ Շառլոտա Ավգուստան քայլում էր Կառլտոն հաուսի այգում՝ փորձելով տեսնել արարողությունը առաջին հարկի լուսամուտից։ Շառլոտան Ավգուստան, ինչպես և նրա հայրը, հիացած են եղել վիգերով։ Սակայն այժմ, երբ նա սկսել էր կատարել միապետի լիազորությունները, Գեորգը չէր կանչել վիգերին, ինչպես շատերն սպասում էին։ Շառլոտան զայրացած էր դրանից և հորը համարել է դավաճան։ Որպեսզի ցույց տա իր աջակցությունը, օպերայում նա օդային համբույրներ է ուղարկել վիգերի առաջնորդ Չառլզ Գրեյի ուղղությամբ։
Գեորգը դաստիարակվել է խիստ պայմաններում և այդ իսկ պատճառով վրդովված էր դստեր պահվածքից։ Նա փորձել է վերադաստիարակել Շառլոտա Ավգուստային, որն իր տասնհինգ տարեկանում հասուն կնոջ տեսք ուներ։ Գեորգը շրջազգեստների համար ոչ բավարար գումար էր տալիս հասուն արքայադստերը և համառորեն պնդում, որ եթե նա հաճախում է օպերա, ապա պետք է նստի օթյակի հետին մասում և չլքի այն մինչև ներկայացման ավարտը։ Քանի որ գահապահ արքայազնը զբաղված էր պետական գործերով, Շառլոտա Ավգուստան պարտավոր էր իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնել Վինձորում՝ իր չամուսնացած հորաքույրների հետ։ Ձանձրացող արքայադուստրը սիրահարվել է իր զարմիկ Ջորջ Ֆիցկլարենսին՝ դուքս Կլարենսի ապօրինի որդուն։ Ֆիցկլարենսը կարճ ժամանակ անց կանչվել է Բրայթոն, որտեղ միացել է իր գնդին, իսկ Շառլոտա Ավգուստան ուշադրություն է դարձրել Չառլզ Հեսսենին՝ թեթև դրագունների լեյտենանտին, որը շատերի կարծիքով Յորքի դքսի՝ Շառլոտա Ավգուստայի հորեղբոր ապօրինի որդին էր։ Հեսսեն և Շառլոտա Ավգուստան մի քանի անգամ գաղտնի հանդիպել են։ Լեդի Քլիֆորդը վախեցել է գահապահ արքայազնի զայրույթից, եթե բացահայտեր նրանց, սակայն արքայադուստր Կարոլինան հիացած էր իր դստեր կրակոտությամբ։ Նա անում էր ամեն ինչ, ինչն իր ուժերի սահմանում էր, որպեսզի խթանի նրանց հարաբերությունները, այդ թվում թույլ էր տալիս նրանց հանդիպել իր հարկաբաժնի սենյակներից մեկում։ Այդ հանդիպումներն ավարտվել են, երբ Հեսսենը միացել է Իսպանիայում բրիտանական զորքերին։ Արքայական ընտանիքի անդամները մեծամասնությունը, բացառությամբ գահապահ արքայազնի, տեղյակ էին այդ հանդիպումների մասին, բայց ոչինչ չէին անում դրանք դադարեցնելու համար և հավանություն չէին տալիս այն մեթոդներին, որոնցով Գեորգը փորձում էր վերադաստիարակել արդեն հասուն դստերը։
Շառլոտա Ավգուստայի մայրը դեմ է հանդես եկել դստեր և Օրանի արքայազնի ամուսնությանը և այդ հարցում ստացել է հասարակական մեծ աջակցություն. երբ Շառլոտա Ավգուստան հայտնվել է հանրության մեջ, ամբոխը կոչ է արել մորը չթողնել միայնության մեջ՝ ամուսնանալով Օրանի արքայազնի հետ։ Շառլոտա Ավգուստան հաղորդել է իր փեսացուին, որ եթե նրանք ամուսնանան, իր մայրը միշտ ջերմ ընդունելություն պիտի ստանա իրենց տանը. այդ պարտադիր պայմանը ընդունելի չի եղել գահապահ արքայազնի համար։ Երբ Օրանի արքայազնը չի համաձայնվել այդ պայմանին, Շառլոտա Ավգուստան խզել է նշանադրությունը։ Ի պատասխան դրան Գեորգը փաստացի պատրաստ է եղել դստերը տնային կալանքի ենթարկել. Շառլոտա Ավգուստան պետք է մնար Կառլտոն հաուսի մոտ իր տանը, մինչև որ նրան չտեղափոխեին Վինձորի Քրանբորն լոջ, որտեղ նրան թույլատրվելու էր տեսնվել միայն թագուհու հետ։ Այդ մասին լսելով՝ Շառլոտա Ավգուստան դուրս է նետվել տնից. փողոցում անփորձ արքայադստեր թափառումներները լուսամուտից նկատած տղամարդն օգնել է նրան քեբ գտնել, որով նա բարեհաջող հասել է իր մոր տուն։ Կարոլինան, որն այդ պահին այցելել էր ընկերներին, շտապել է տուն. արքայադուստրը կանչել է մի քանի վիգերի, որպեսզի նրանք խորհուրդ տային, թե ինչ է անհրաժեշտ անել։ Վիգերի հետ Կարոլինայի տուն են ժամանել նաև ընտանիքի որոշ անդամներ, այդ թվում Յորքի դուքսը, որին հանձնարարված էր Շառլոտա Ավգուստային վերադարձնել հոր մոտ, եթե անհրաժեշտ լինի՝ անգամ ուժով։ Երկարատև խորհրդակցությունից հետո վիգերը Շառլոտա Ավգուստային խորհուրդ են տվել վերադառնալ հոր տուն, ինչը և նա արել է հաջորդ օրը։
Մեկուսացում և վերադարձ արքունիք
Շառլոտա Ավգուստայի փախուստի և տուն վերադառնալու պատմությունն արագորեն դարձել է հասարակության սեփականությունը։ Պառլամենտի նախկին անդամ և վիգերի ապագա լորդ-կանցլեր Հենրի Բրումը հաղորդել է, որ «բոլորը արքայազնին դեմ էին տրամադրված», իսկ ընդդիմադիր մամուլը փախած արքայադստեր պատմությունից մեծ աղմուկ է սարքել։ Չնայած դստեր հետ զգացմունքային հաշտեցմանը՝ գահապահ արքայազնը նրան շուտով ուղարկել է Քրանբորն լոջ, որտեղ նրա լրտեսները հրաման են ստացել՝ աչքից չկորցնել արքայադստերը։ Հակառակ խիստ միջոցներին՝ արքայադստերը հաջողվել է երկտողներ ուղարկել իր սիրելի հորեղբայր Սասեքսի դուքս Ավգուստ Ֆրեդերիկին։ Սասեքսը հարցախեղդ է արել թորի վարչապետ Լիվերպուլի լորդին լորդերի պալատում։ Նա հարցրել է, թե արդյոք կարող է Շառլոտա Ավգուստան ազատ գալ ու գնալ, արժե նրան թույլատրել ծով գնալ, ինչպես ավելի վաղ խորհուրդ էին տվել բժիշկները, և այժմ, երբ լրացրել էր նրա տասնութ տարին, պլանավորու՞մ է կառավարությունը նրա համար առանձին գերատեսչություն ստեղծել։ Լիվերպուլը խուսափել է պատասխանից, իսկ Սասեքսը կանչվել է Կառլտոն հաուս, որտեղ ստացել է գահապահ արքայազնի կշտամբանքը, որը հետագայում էլ երբեք չի խոսել իր եղբոր հետ։ Չնայած իր մեկուսացմանը՝ Շառլոտա Ավգուստան բավականին հաճելի կյանք է գտել Քրանբորն լոջում և աստիճանաբար հաշտվել է իրավիճակի հետ։ 1814 թվականի հուլիսի վերջին գահապահ արքայազնը այցելել է մեկուսացած դստերը և հաղորդել, որ նրա մայրը պատրաստվում է լքել երկիրը՝ մայրցամաքում տևական բնակություն հաստատելու նպատակով։ Դա բարկացրել է Շառլոտա Ավգուստային, բայց նա զգացել է, որ ինչ էլ ինքն ասի, չի փոխի մոր որոշումը, և ավելի շատ զայրացել է հրաժեշտի ժամանակ Կարոլինայի անուշադրությամբ, քանի որ կարծել է, որ «Աստված գիտի՝ ինչքան ժամանակ կանցնի և ինչպիսի իրադարձություններ տեղի կունենան, մինչ մենք կրկին կտեսնվենք»։ Արքայադստեր խոսքերը մարգարեական են դարձել, և նա այլևս չի տեսել մորը։ Օգոստոսի վերջին Շառլոտա Ավգուստային թույլատրվել է ծով մեկնել։ Արքայադուստրը ցանկացել է գնալ նորաձև Բրայթոն, սակայն նրա հայրը կամեցել է, որ նա Ուեյմութ մեկնի։ Երբ արքայադստեր ծածկակառքը դադար է առել ճանապարհին, մեծ ամբոխ է հավաքվել, որպեսզի տեսնեն նրան։ Ինչպես նշել է Թեա Հոլմը. «այդպիսի գորովալից ընդունելությունը նշանակում էր, որ մարդիկ արդեն նրան համարում էին իրենց ապագա թագուհին»։ Էլ ավելի ջերմ ընդունելություն էր սպասվում Շառլոտա Ավգուստային հենց Ուեյմութում։ Արքայադուստրը ժամանակն անցկացրել է՝ ուսումնասիրելով մոտակա տարածքի տեսարժան վայրերը, ֆրանսիական մետաքսի մաքսանենգ խանութները, և սեպտեմբերի վերջին ծովային ջրով տաք լոգանքների կուրս է ընդունել։ Նա դեռ տարված էր իր պրուսական արքայազնով և անօգուտ հույս ուներ, որ նա կտեղեկացնի իր հետաքրքրվածության մասին իր հորը։ Եթե նա չաներ դա, ինչպես գրել է նա ընկերուհուն, ինքը «կանի ուրիշ, ոչ պակաս լավ բան մեկ այլ լավ, հավասարակշիռ, բարի մտադրություններով մարդու հետ [sic]... այդ մարդը կլինի ա Ս-Կ [արքայազն Սաքսեն Կոբուրգը, այսինքն՝ Լեոպոլդը]»։ Դեկտեմբերի կեսին՝ Ուեյմութից հեռանալուց կարճ ժամանակ առաջ, Շառլոտա Ավգուստան «անսպասելի շփոթված» է եղել, երբ իմացել է, որ իր պրուսացի երկրպագուն նոր հարաբերություններ է ստեղծել։ Վերադառնալով Սուրբծննդյան ընթրիքի ժամանակ երկարատեև խոսակցությունից հետո հայրը և դուստրը վերջ են տվել իրար հետ ունեցած տարաձայնություններին։
1815 թվականի առաջին ամիսներին Շառլոտա Ավգուստան ավելի հաստատուն է դարձել այն մտքում, որ իր ամուսինը պետք է լինի Լեոպոլդը (կամ ինչպես նա փաղաքշական կոչում էր՝ «Լեո»)։ Միևնույն ժամանակ արքայադստեր հայրը չէր կորցրել Օրանի արքայազնի հետ նրան ամուսնացնելու մտքերը, այնինչ Շառլոտա Ավգուստան գրել է, որ «ոչ մի փաստարկ, ոչ մի սպառնալիք երբեք չեն կարող իրեն ստիպել ամուսնանալու այդ ատելի հոլանդացու հետ»։ Այդ հարցում իր սեփական ընտանիքում դեմ առ դեմ բախվելով ընդդիմադիր տրամադրությունների հետ՝ Գեորգը վերջիվերջո հանձնվել է և հրաժարվել դստերը Վիլլեմ Օրանացու հետ ամուսնացնելու մտադրությունից, որն այդ նույն թվականի ամռանը նշանվել է մեծ կայսրուհի Աննա Պավլովնայի հետ։ Շառլոտան միջնորդի միջոցով կապ է հաստատել Լեոպոլդի հետ և բացահայտել, որ իր հետաքրքրությունը փոխադարձ է, սակայն այդ ընթացքում մայրցամաքում վերսկսվել է կոնֆլիկտը Նապոլեոնի հետ, և Լեոպոլդն ստիպված էր իր գնդի հետ մասնակցել մարտերին։ Հուլիսին՝ Ուեյմութ վերադառնալուց կարճ ժամանակ առաջ, Շառլոտա Ավգուստան պաշտոնապես հորից թույլտվություն է խնդրել Լեոպոլդի հետ ամուսնանալու համար, սակայն Գեորգը պատասխանել է, որ մայրցամաքում անկայուն քաղաքական դրության պատճառով ինքը չի կարող այժմ դիտարկել այդ խնդրանքը։ Ի մեծ հիասթափություն արքայադստեր՝ Լեոպոլդը չի եկել Մեծ Բրիտանիա խաղաղության վերականգնումից հետո, նույնիսկ երբ գտնվել է Փարիզում, որտեղից ըստ Շառլոտա Ավգուստայի Ուեյմութ կամ Լոնդոն հասնելը րոպեներ կարող էր տևել։
1816 թվականին գահապահ արքայազնը հրավիրել է իր դստերը Բրայթոնում գտնվող Թագավորական տաղավար, և աղջիկն աղաչել է նրանից ամուսնության թույլտվություն։ Վինձոր վերադառնալով՝ նա գրել է հորը. «Ես այլևս չեմ տատանվում Կոբուրգի արքայազնին իմ կապվածության խոստովանության մեջ. հավատացնում եմ ձեզ, որ ոչ ոք չի լինի ավելի համառ և հետևողական այդ իրական և վերջին նշանադրության մեջ, քան ես ինքս»։ Գեորգը հանձնվել է և Մեծ Բրիտանիա կանչել Լեոպոլդին, որը Ռուսաստան գնալու ճանապարհին կանգ էր առել Բեռլինում։ Լեոպոլդը Մեծ Բրիտանիա է հասել 1816 թվականի փետրվարի վերջին և ուղևորվել Բրայթոն, որպեսզի բանակցի ապագա աներոջ հետ։ Հոր և Լեոպոլդի հետ համատեղ ընթրիքից հետո Շառլոտա Ավգուստան գրել է. «Ես նրան սքանչելի եմ համարում և անկողին եմ մտնում անհամեմատ երջանիկ, քան երբևէ եղել եմ իմ կյանքում... Ես իհարկե շատ հաջողակ էակ եմ և Աստծուց օրհնված։ Ոչ մի արքայադուստր երբեք, ես հավատում եմ, կյանքում կամ սիրո մեջ չի ունեցել երջանկության այսպիսի հեռանկար ինչպես այս երկրում, այնպես էլ այլ մարդիկ»։ Գահապահ արքայազնը զմայլված է եղել Լեոպոլդով և ասել դստերը, որ Կոբուրգի արքայազնն «ունի այն բոլոր հատկանիշները, որ կնոջը երջանիկ դարձնի»։ Շառլոտա Ավգուստա Գեորգի պահանջով մարտի 2-ին հետ է ուղարկվել Քրանբորն լոջ՝ թողնելով Լեոպոլդին իր հոր հետ։ Մարտի 14-ին Համայնքների պալատում ընդհանուր խրախուսանքով հայտարարվել է նախատեսվող հարսանիքի մասին. երկու կուսակցություններն էլ թեթևացմամբ ընդունել են արքայադստեր ռոմանտիկ դրամայի ավարտը։ Պառլամենտը քվեարկել է Լեոպոլդին տարեկան հիսուն հազար ֆունտի չափով ապրուստի միջոց հատկացնելու օգտին. զույգի համար Իշերում ձեռք է բերվել Կլերմոնտ հաուսը, ինչպես նաև շռայլ միջոցներ են առանձնացվել տան կառուցապատման համար։ Վիլլեմ Օրանացու հետ տեղ ունեցածի վտանգից խուսափելու համար Գեորգը սահմանափակել է Շառլոտա Ավգուստայի շփումը փեսացուի հետ։ Երբ արքայադուստրը վերադարձել է Բրայթոն, նա թույլատրել է հանդիպել իրար միայն ընթրիքի ժամանակ և երբեք նրանց մենակ չի թողել։
Պսակադրության արարողությունը նշանակվել է 1816 թվականի մայիսի 2-ին։ Հարսանիքի օրը ահռելի ամբոխ է լցվել Լոնդոնի փողոցներում՝ խանգարելով արարողության մասնակիցների գալուստը։ Երեկոյան ժամը իննին Կառլտոն հաուսի մորեգույն հյուրասենյակում Շառլոտա Ավգուստան ամուսնացել է Լեոպոլդի հետ, որն առաջին անգամ հագել է բրիտանական գեներալի տոնական համազգեստ։ Արքայադստեր հարսանեկան զգեստը գանձարանին արժեցել է մոտ տասը հազար ֆունտ։ Արարողությունն ընթացել է առանց կշտամբանքների, բացառությամբ, երբ Շառլոտա Ավգուստան քթի տակ ծիծաղել է, երբ աղքատ Լեոպոլդը խոստացել է նրա հետ կիսել իր բոլոր աշխարհիկ բարիքները։
Ամուսնական կյանք և մահ
Իրենց մեղրամիսը Շառլոտա Ավգուստան և Լեոպոլդն անցկացրել են Օթլենդի պալատում՝ Սուռեյում Յորքի դքսի նստավայրում։ Օթլենդում արքայադստերը դուր չի եկել, քանի որ Յորքի տունը լի է եղել շներով և կենդանիների հոտերով։ Սակայն Շառլոտա Ավգուստան նշել է, որ իր երիտասարդ ամուսինը «կատարյալ սիրեցյալ է»։ Ամուսնությունից երկու օր անց նորապսակներն այցելել են գահապահ արքայազնին։ Նա անցկացրել է երկու ժամ՝ նկարագրելով Լեոպոլդի ռազմական համազգեստի մանրամասները, ինչը Շառլոտա Ավգուստայի խոսքերով «իր հոր ամենակատարյալ տրամադրության հիանալի նշան էր»։ Ամուսինները Լոնդոն են վերադարձել եղանակի սկզբին և երբ այցելել են թատրոն, մշտապես արժանացել են հանդիսատեսների բուռն ծափահարություններին և «Աստվա՛ծ, պահպանի՛ր արքային» երգեցողությանը։ Երբ Շառլոտա Ավգուստան տկարություն է զգացել օպերայում, նրա դրությունը հասարակական անհանգստություն է առաջացրել. հետագայում հայտարարվել, որ արքայադուստրը վիժում է ունեցել։ 1816 թվականի օգոստոսի 24-ին ամուսիններն առաջին անգամ մեկնել են Իշերի իրենց կեցավայր։ Լեոպոլդի անձնական բժիշկ Քրիստիան Ֆրիդրիխ Սթոքմարը գրել է, որ ամուսնության առաջին վեց ամիսներին Շառլոտա Ավգուստային միշտ տեսել է հասարակ, բայց նորաձև շրջազգեստով։ Նա նաև նշել է, որ արքայադուստրն ավելի հանգիստ և իրեն հավասարակշռած էր, քան նախկինում էր, և դա կապել է Լեոպոլդի ազդեցության հետ։ Ավելի ուշ Լեոպոլդը գրել է, որ «բացի այն պահերից, երբ ես գնում էի կրակելու, մենք միշտ միասին ենք եղել և դա բացարձակ չի հոգնեցրել մեզ»։ Երբ Շառլոտա Ավգուստան չափազանց անհանգիստ է դարձել, Լեոպոլդը միայն ասել է «հանգիստ, սիրելիս», և արքայադուստրը գրեթե ակնթարթորեն հանդարտվել է։
Աստերոիդների ցանկ (332201-332300)
Աստերոիդների ցանկ (332101-332200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (332301-332400)
Ուելսի արքայադուստր Շառլոտա
Ամուսնական կյանք և մահ
Կոբուրգները, ինչպես այժմ կոչում էին Շառլոտա Ավգուստային և Լեոպոլդին, իրենց սուրբծննդյան արձակուրդներն անցկացրել են Բրայթոնի տաղավարում՝ իրենց ազնվատոհմ հարազատների հետ։ Հունվարի 7-ին Գեորգը շքեղ պարահանդես է կազմակերպել Շառլոտա Ավգուստայի 21-րդ տարեդարձի պատվին, սակայն Կոբուրգները չեն այցելել՝ վերադառնալով Կլերմոնտ՝ այնտեղ հանգիստ նշելը նախընտրելով։ 1817 թվականի ապրիլին Լեոպոլդը գահապահ արքայազնին հաղորդել է, որ Շառլոտա Ավգուստան կրկին հղի է, և որ կան բոլոր հնարավորությունները, որ արքայադուստրը կկրի երեխային մինչև սահմանված ժամկետը։
Արքայադստեր հղիությունը հասարակական լայն հետաքրքրություն է առաջացրել։ Խաղադրույքային գրասենյակները խաղագումարներ են ընդունել, թե ինչ սեռի կլինի երեխան։ Տնտեսագետները հաշվարկել են, որ արքայադստեր ծնունդը ֆոնդային շուկան կբարձրացնի 2,5 %-ով, իսկ արքայազնի ծնունդը՝ 6 %-ով։ Շառլոտա Ավգուստան ժամանակն անցկացրել է հանգստի մեջ և երկար ժամերով կեցվածք է ունեցել դիմանկարի համար, որի վրա աշխատում էր սըր Թոմաս Լոուրենսը։ Նա շատ էր ուտում և գրեթե անշարժ կեսնակերպ էր վարում, ինչի պատճառով էլ բավականին ավելորդ քաշ է հավաքել։ Երբ նրա բուժանձնակազմը 1817 թվականի օգոստոսին սկսել է մինչծննդաբերական խնամքը, արքայադստերը խիստ դիետա են նշանակել՝ հուսալով նվազեցնել երեխայի չափը և հեշտացնել ծնունդը։ Դիետան և պարբերական արյունառությունը հավանաբար թուլացրել են Շառլոտա Ավգուստային։ Սթոքմարը զարմացած էր բուժման մեթոդներից, որոնք համարել է հնացած, և հրաժարվել է միանալ բուժական խմբին՝ ենթադրելով, որ եթե ինչ-որ բան այն չլինի, կմեղադրեն հենց իրեն, քանի որ ինքն օտարերկրացի էր։ Շառլոտա Ավգուստային հիմնական բուժխնամք ցուցաբերել է սըր սըր Ռիչարդ Քրոֆթը, որը նրա բժիշկը չէր, այլ մանկաբարձ բժիշկը կամ տղամարդ մանկաբարձը, ինչը նորաձև էր ունևոր բրիտանացիների շրջանում։ Ծննդաբերության ժամկետը նշանակվել էր հոկտեմբերի 19-ին։ Սակայն հոկտեմբերն ավարտվել է, իսկ Շառլոտա Ավգուստան մոտակա ծննդաբերման որևէ նշան ի հայտ չի բերել։ Նոյեմբերի 2-ին՝ կիրակի, նա սովորական շրջայց է կատարել ամուսնու հետ, իսկ արդեն հաջորդ երեկոյան արքայադուստրը կծկացավեր է ունեցել։ Սըր Ռիչարդը նրան վարժություններ է առաջարկել և հրաժարվել ուտելիք տալուց, նոյեմբերի 3-ի ուշ երեկոյան նա ուղարկել է ազնվական վկաների հետևից, որոնք պետք է ներկա լինեին ծննդաբերությանը և վկայեին երեխայի արքայական ծագումը։ Անցել է նոյեմբերի 4-ը և եկել է 5-ը. պարզ է դարձել, որ Շառլոտա Ավգուստան չի կարող ծննդաբերել, և Քրոֆթը, խորհրդակցելով արքայադուստր Մեթյու Բեյլիի անձնական բժշկի հետ, կանչել է մանկաբարձ Ջոն Սիմսին։ Սակայն Քրոֆթը թույլ չի տվել Սիմսին՝ տեսնելու արքայադստերը և հրաժարվել է օգտագործել ունելիներ։ Ինչպես գրել է Էլիսոն Պլոուդենն իր գրքում. «Նրանք կարող էին փրկել նրան և երեխային՝ չնայած այն բանին, որ այդ դարաշրջանում՝ մինչ հականեխիչների դարաշրջանում, շատ բարձր էր մահացության աստիճանը բժշկական գործիքներ կիրառելիս։
Նոյեմբերի հինգի երեկոյան ժամը իննին Շառլոտա Ավգուստան վերջապես ծննդաբերել է խոշոր մեռելածին տղայի։ Վերակենդանացման փորձերն իզուր են եղել, իսկ ազնվազարմ դիտորդները հաստատել են, որ նա եղել է գեղեցիկ նորածին՝ նման արքայական ընտանիքի անդամներին։ Նրան համոզված էին, որ Շառլոտա Ավգուստան իրեն լավ է զգում, այդ իսկ պատճառով լքել են նրան։ Տանջահար արքայադուստրը հանգիստ է ընդունել այն նորությունը, որ իր երեխան մեռած է՝ հայտնելով, որ դա «Աստծո կամոք է եղել»։ Նա երկարատև ժուժկալությունից հետո սնունդ է ընդունել, և կարծես թե դեպի կազդուրում է գնացել։ Լեոպոլդը, որը մնացել է կնոջ հետ ծննդաբերության ժամանակ, ամենայն հավանականությամբ քնաբեր է ընդունել և հեռացել քնելու։
Կեսգիշերից կարճ ժամանակ անց Շառլոտա Ավգուստան ուժեղ փսխումներ և ստամոքսում ցավեր է ունեցել։ Անհապաղ կանչել են սըր Ռիչարդին, որը տագնապած էր այն փաստից, որ արքայադուստրը հպվելիս սառն է և դժվարությամբ է շնչում, բացի այդ արյունահոսություն է սկսվել։ Քանի որ այդ ժամանակ տարածված էր հետծննդաբերական արյունահոսությունները, արքայադստերը տաք կոմպրեսներ են արել, սակայն արյունը չի դադարել։ Քրոֆթը կանչել է Սթոքմարին և խնդրել նրան արթնացնել և բերել Լեոպոլդին։ Սթոքմարը չի կարողացել արթնացնել արքայազնին, և ինքն է եկել արքայադստեր մոտ, որը բռնել է նրա ձեռքը և ասել. «Նրանք խմեցրել են ինձ»։ Սթոքմարը լքել է սենյակը՝ որոշելով նորից փորձել արթնացնել Լեոպոլդին, սակայն լսել է Շառլոտա Ավգուստայի ձայնը, որը կանչում էր նրան. «Սթոքի՛, Սթոքի՛»։ Նա հետ է դարձել, սակայն Շառլոտա Ավգուստան արդեն մեռած է եղել։
Հետևանքներ
Շառլոտա Ավգուստայի մահն ընդունվել է որպես ազգային ողբերգություն. մարդիկ այնպես էին ողբում, ասես ողջ Մեծ Բրիտանիայի յուրաքանչյուր ընտանիք կորցրել էր իր սիրելի երեխային։ Վուշի բոլոր կտորներով սգո հագուստ է կարվել. եղերական փաթաթաններ են կրել նույնիսկ չքավորները և անտունները։ Խանութները փակ են մնացել երկու շաբաթ շարունակ, ինչպես նաև Թագավորական բորսան, դատարանները և նավանորոգարանները։ Հանգուցյալի հանդեպ որպես հարգանքի նշան թաղման օրը փակ են եղել բոլոր որջերը։ Սուգն այնքան լի էր, որ ժապավեններ և անձապիտո այլ իրեր պատրաստողները, որոնք սգի ժամանակ կրել չեն նախատեսվել, դիմել են իշխանությանը՝ խնդրելով կրճատել սգի ժամանակահատվածը՝ երկյուղելով սնանկացումից։ Հատուկ ուշադրության է արժանացել բանաստեղծ Պերսի Բիշի Շելլին, որն իր «Դիմում ժողովրդին արքայադուստր Շառլոտայի մահվան դեպքի առթիվ» գործում մատնացույց է արել, որ արքայադստեր մահվան հաջորդ օրը մահապատժի են ենթարկվել երեք տղամարդ, որոնք մեղադրվել են իշխանության տապալման նպատակով դավադրության մեջ, ինչը եղել է մեծ ողբերգություն։
Արքայազն Գեորգն այնքան կոտրված է եղել ցավից, որ չի կարողացել ներկա լինել իր միակ զավակի թաղմանը։ Նա հրաժարվել է տեղի ունեցածի մասին լուրը հաղորդել կնոջը՝ թողնելով դա Լեոպոլդի վրա։ Լեոպոլդը ևս գտնվել է խորը վշտի մեջ և զոքանչին նամակ է ուղարկել բավականին ուշացմամբ, երբ նա արդեն ինքը գիտեր ողբերգական լուրը։ Գեորգից հորը նամակ տանող սուրհանդակը կանգ է առել Պեզարոյում Կարոլինայի տանը և հաղորդել Շառլոտա Ավգուստայի մահվան մասին։ Արքայադուստր Կարոլինան վշտից և ցնցումից կորցրել է զգացմունքները։ Ուշքի գալով նա հայտարարել է. «Անգլիան՝ հզոր երկիրը, կորցրել է ամեն ինչ՝ կորցնելով իմ սիրելի դստերը»։ Նույնիսկ Օրանի արքայազնը հեկեկացել է՝ լսելով այդ նորությունը, իսկ նրա կինը իր ֆրեյլիններին հրամայել է սգո հանդերձանքով զգեստավորվել։ Սակայն ամենից շատ ողբացել է արքայազն Լեոպոլդը։ Սթոքմարը շատ տարիներ անց գրել է. «Նոյեմբերը փլուզման ենթարկեց այդ երջանիկ տունը և մեկ հարվածով ոչնչացրեց արքայազն Լեոպոլդի բոլոր հույսերը և երջանկությունը։ Նա այդպես էլ չկարողացավ վերադարձնել երջանկության զգացումը, որով օրհնվել էր նրա կարճատև ամուսնական կյանքը։ Ինչպես գրել է Թեա Հոլմը. «Առանց Շառլոտայի նա լիարժեք չէր։ Դա այնպես էր, ասես նա կորցրել էր սիրտը»։ Ավելի ուշ Լեոպոլդը գրել է սըր Թոմաս Լոուրենսին. «Երկու սերունդ է անցել։ Անցել է պա՛հը։ Ես զգացել եմ դա իմ մեջ, բայց նաև զգացել եմ գահապահ արքայազնի մեջ։ Իմ Շառլոտան լքել է երկիրը, երկիրը նրան կորցրել է։ Նա լավ, հիասքանչ կին էր։ Ոչ ոք չէր կարող իմանալ իմ Շառլոտային այնպես, ինչպես ե՛ս եմ նրան իմացել։ Այն եղել է իմ գիտությունը, իմ պարտականությունը՝ իմանալ նրա բնավորությունը, բայց դա նաև իմ ուրախությու՛նն էր»։ Լեոպոլդը այրի է մնացել մինչև 1832 թվականը, երբ արդեն դառնալով Բելգիայի թագավոր՝ ամուսնացել է Լուիզա Մարիա Օռլեանցու հետ։ Շառլոտա Ավգուստան թաղվել է որդու հետ (նորածնի մարմինը դրվել է մոր ոտքերին) Վինձոր ամրոցում՝ Սուրբ Գեորգի մատուռում, 1817 թվականի նոյեմբերի 19-ին։ Նրա գերեզմանին հուշարձան է կանգնեցվել ժողովրդի նվիրատվությամբ։ Թաղումից կարճ ժամանակ անց թագուհու և գահապահ արքայազնի վրա հրապարակային մեղադրանքներ են տեղացել, որ նրանք ներկա չեն եղել ծննդաբերության ժամանակ, թեպետ դա խնդրել էր հենց Շառլոտա Ավգուստան։ Դիահերձումը համոզիչ արդյունքներ չի տվել, և շատերը մեղադրել են Քրոֆթին՝ արքայադստեր հանդեպ անհմուտ հոգածության համար։ Գահապահ արքայազնը նրան չի մեղադրել, սակայն Շառլոտա Ավգուստայի մահից երեք ամիս անց՝ մեկ այլ երիտասարդ կնոջ զննման ժամանակ Քրոֆթը արագությամբ վերցրել է ատրճանակը և մահացու վիրավորել իրեն։ «Մանկաբարձական եռակի ողբերգություն»՝ երեխայի, մոր և ավելի ուշ մանկաբարձի մահը նշանակալի փոփոխությունների է հանգեցրել այդ ժամանակների մանկաբարձա-գինեկոլոգիական պրակտիկան։ Մասնավորապես, ծննդաբերության ժամանակ բուժական միջամտություն կատարող մանկաբարձները, որոնք օրինակ ավելի ազատ էին ունելիների կիրառման մեջ, դարձել են ավելի տարածված, քան բնական ճանապարհով ծննդաբերության կողմնակիցները։
Զինանշան
Շառլոտա Ավգուստայի սեփական զինանշանը հիմնված է եղել Հաննովերների դինաստիայի բրիտանական արքայական զինանշանի վրա։ Վահանը պսակված է թագով, որը համապատասխանում է գահաժառանգների երեխաների տիտղոսին։ Վահանը պահողները կրում են վահանի վրայի հապավանշանից. ոսկեգույն, կարմիր ճանկերով զինավառ և ոսկե թագով պսակված ընձառյուծ և արծաթագույն, ոսկով զինավառ միաեղջյուր, որը կրում է վզկապի նման ոսկե թագ, որը նրան է ամրացված շղթայով։
Վահանը կանացի է (շեղանկյունաձև), կրում է եռատամ արծաթե հապավանշան, մեջտեղի ատամիկին՝ մուգ կարմիր վարդ է՝ արծաթագույն միջուկով և կանաչ տերևներով։ Վահանը քառամաս է. առաջին և չորրորդ մասերի մուգ կարմիրում երեք ոսկեգույն, բաց կապույտ ճանկերով զինավառ ընձառյուծներ են՝ մեկը մյուսի վրա (Անգլիա), երկրորդ մասում՝ ոսկեգույն դաշտում մուգ կարմիր, բաց կապույտ ճանկերով առյուծ, որը շրջապատված է փթթած և հակառակ կողմից փթթած ներքին եզրանախշերով (Շոտլանդիա), երրորդ մասում՝ բաց կապույտ դաշտում արծաթագույն լարերով ոսկեգույն տավիղ է (Իռլանդիա) ։
Վահանի վրա տեղակայված է երեք մասից բաղկացած փոքր վահան, որի առաջին մասում երկու երեք ոսկեգույն, բաց կապույտ ճանկերով զինավառ ընձառյուծներ են՝ մեկը մյուսի վրա (Բրաունշվեյգ), երկրորդ մասի ոսկեգույն դաշտում՝ ցիրուցան մուգ կարմիր սրտեր և բաց կապույտ, կարմիր ճանկերով զինավառ առյուծ (Լյունեբուրգ), երրորդ մասում՝ մուգ կարմիր դաշտում արծաթագույն վազող նժույգ է (Վեսթֆալիա)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծննդաբերելիս մահացածներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կանայք Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատմություն Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացիներ Կատեգորիա:Հաննովերներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:18-րդ դարի անգլիացիներ
Ռասթձինադ
«Ռասթձինադ» (Рæстдзинад, «արդարություն»), օսերեն լեզվով թերթ, թողարկվում է Վլադիկավկազում։ Հրատարակվում է ամեն օր, բացի կիրակի և երկուշաբթի օրերից։ Տարեկան լույս է տեսնում թերթի 250 համար։
Թերթի առաջին համարը թողարկվել է 1923 թ. մարտի 14-ին՝ իբրև Հյուսիսային Օսիայի կոմկուսի կոմիտեի և տարածքային գործկոմի պաշտոնաթերթ։ Այժմ, ինչպես նշվում է հենց թերթում, հրատարակվում է Հյուսիսային Օսիայի կառավարության և խորհրդարանի խմբագրության կողմից։
Կատեգորիա:Հյուսիսային Օսիայի թերթեր
Օլենևսկոե
Օլենևսկոե (Оленівське), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1875 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օլենևսկոե ավանում բնակվում էր 215 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,615 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 349,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1875 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հոլի Բերի
Հոլի Մարիա Բերի (Halle Maria Berry, ), ամերիկացի դերասանուհի, առաջին աֆրոամերիկացի դերասանուհին, որ արժանացել «Օսկար» մրցանակի (2002 թ.), «Ոսկե Գլոբուս» (2000) և «Էմմի» (2000) մրցանակների դափնեկիր։
Դերասանուհի դառնալուց առաջ, Բերին մասնակցել է մի շարք գեղեցկության մրցույթներում, գրավելով առաջին հորիզոնականը «Միս ԱՄՆ»-ում և 6-րդ հորիզոնականը «Միս Աշխարհ»-ում 1986 թվականին։ Նրա հաջողությունը սկսվեց 1992 թվականին, երբ նա խաղաց «Բումերանգ» ֆիլմում, որը նրան հնարավորություն տվեց խաղալ այնպիսի խաղերում, ինչպիսիք են՝ «Ֆլինթսթոունզ» (1994 թվական) և «Բուլուորթ» (1998 թվական)։ Որպես հավելում իր «Ակադեմիական մրցանակաբաշխությունում» հաղթանակին՝ Բերին առավել հայտնի դարձավ նոր հազարամյակում՝ Storm in the X-Men ֆիլմի սերիաներում (2000 թվին ներկայացավ հանդիսատեսի դատին), Swordfish (2001 թվական) և Die Another Day (2002 թվական) ֆիլմերում իր խաղացած դերերի շնորհիվ։ Այդ ֆիլմերում նա խաղում էր Bond Girl Jinx-ի դերը, սակայն այնուհետև հաջողության հասավ 2010 թվականին Cloud Atlas (2012 թվական) և The Call (2013 թվական) ֆիլմերի շնորհիվ։ Դերասանուհին նաև հաղթել է Golden Raspberry մրցանակաբաշխությունում՝ 2005 թվականի ամենավատ դերասանուհի անվանակարգում Կատվե Տիկինը (Catwoman) դերի համար և եղել է այն միակ դերասանուհիներից մեկը, ով ընդունել է մրցանակը գաղտնի։
Բաժանվելով բեյսբոլիստ Դեյվիդ Ջասթիսից և երաժիշտ Էրիկ Բենեթից՝ Բերին ունի մի աղջիկ մոդել Գաբրիել Օբրիի հետ ամուսնությունից և տղա իր այժմյան ամուսնուց՝ դերասան Օլիվեր Մարտինեսից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ
Մշենի (այլ կիրառումներ)
Մշենի անունը կարող է վերաբերել՝
Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)
Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝
Իրաքի հեղաշրջումը (1941)
Իրաքի պետական հեղաշրջում 1941 թվականին (արաբերեն։ وورة رشيد عالي الكيلاني), նաև կոչվում է Ռաշիդ Ալի Ալ-Գայլանիի հեղաշրջում կամ Հեղաշրջում Ոսկե հրապարակում, եղել է ազգայնական հեղաշրջում Իրաքում 1941 թվականի ապրիլի 1-ին, որը տապալեց ռեգենտ Աբդ Ալ-Իլահի և վարչապետ Նուրի ալ-Սաիդի պրոբրիտանական ռեժիմը և Ռաշիդ Ալի Ալ-Գայլանիին դարձրեց վարչապետ։
Հեղաշրջումը գլխավորել են Իրաքի բանակի չորս գեներալներ, որոնք հայտնի են որպես «Ոսկե հրապարակ»։ Նրանք մտադիր էին օգտագործել պատերազմը, որպեսզի հասնեն Իրաքի լիակատար անկախությանը 1932 թվականին տրամադրված սահմանափակ անկախությունից հետո։ Այդ նպատակով նրանք համագործակցել են գերմանական հետախուզության հետ և ռազմական օգնություն են ընդունել նացիստական Գերմանիայից ու ֆաշիստական Իտալիայից ։ Կառավարության փոփոխությունը հանգեցրել է դեպի Իրաք բրիտանական ներխուժման և հետագա օկուպացիային ընդհուպ մինչև 1947 թվականը։
Հեղաշրջումը
1939-ից մինչև 1941 թվականը Իրաքի կառավարությունը ղեկավարում էր պրոբրիտանական կառավարությունը ՝ ռեգենտ Աբդ ալ Իլահի և վարչապետ Նուրի աս-Սաիդի գլխավորությամբ։ Իրաքը Գերմանիայի հետ հարաբերությունները խզել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ՝ Եվրոպայում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո։ Սակայն Նուրին ստիպված էր ընտրություն կատարել Անգլիայի հետ սերտ հարաբերությունների և պրոգերմանական բանակային սպաներից ու կաբինետի անդամներից կախվածության միջև ։ Այդ ժամանակ Իրաքը ապաստան էր դարձել արաբ առաջնորդների համար, ովքեր փախել էին Պաղեստինից բրիտանացիների դեմ պաղեստինցի արաբների անհաջող ապստամբության արդյունքում։ Հիմնական դեմքերից էր Երուսաղեմի մեծ մուֆթի Էր Հաջ Ամին Ալ Հուսեյնին ՝ Պաղեստինի արաբ ազգայնական և ապստամբության առաջնորդ։
Կայսրության կողմից զորքերի ուղարկումը ապստամբությունը ճնշելու համար
Ապրիլի 18-ին Մեծ Բրիտանիան արձագանքել է Իրաքի զինված ուժերին Բասրայում հնդկական 20-րդ հետևակային բրիգադի վայրէջքով։ Մեծ Բրիտանիան պնդում էր, որ այդ իրավունքն ունեցել է Իրաքի հետ պաշտպանության մասին պայմանագրին համապատասխան։
Հաբբանիայի պաշարումը
Հաջորդ օրերին Իրաքի նոր կառավարությունը զգալի ցամաքային ուժեր է փոխադրել, այդ թվում հետևակային բրիգադը, հրետանային բրիգադը և 12 զրահամեքենաներ, ինչպես նաև տանկեր, որոնք տեղակայված էին Հաբբանիայի կայազորում, իսկ բրիտանական թագավորական ռազմաօդային ուժերի խոշոր բազան ՝ Եփրատ գետի մոտ ՝ Բաղդադից 50 մղոն (80 կմ) արևմուտք։ Իրաքցիները ժամանելիս հայտարարել են, որ անգլիացիները չեն կառավարում բազան։ Ի պատասխան անգլիացիները սկզբում պահանջել են, որ իրաքցիները լքեն այդ շրջանը, իսկ հետո, մայիսի 2-ի վաղ առավոտյան ՝ առաջադրված վերջնագրի ժամկետը լրանալուց հետո, հարձակում են սկսել։ Բազան ուներ 96 ինքնաթիռներ, որոնց մեծ մասը կամ հատուկ կառուցված ուսումնական ինքնաթիռներ էին, կամ հնացած մարտական ինքնաթիռներ, որոնք վերասարքավորված էին ուսումնական նպատակներով։ Բացի այդ, նրանք բավականաչափ համալրված գումարտակ ունեին թագավորի սեփական թագավորական գնդից, 18 զրահամեքենաևւ թագավորական ռազմաօդային ուժերի անձնակազմի վաշտ, ինչը ընդհանուր կազմում էր 2200 զինվոր (բազան պաշտպանելու համար) ։ Իրաքի թագավորական ռազմաօդային ուժերը, չնայած ինքնաթիռների առկայությանը, որոնք ներառում էին բրիտանական, իտալական և ամերիկյան արտադրության բազմաթիվ ժամանակակից մեքենաներ, չեն կարողացել հաղթել բրիտանական զորքին։ Մարտերի երկրորդ օրը (մայիսի 3) ժամանել են «Բլենհեյմ»-ի չորս կործանիչ-ռմբակոծիչներ ։
Օդային գերազանցություն ունեցող բրիտանական ուժերի պատճառով Իրաքի բանակը ստիպված էր նահանջել Էլ Ֆալուջա։ Ռազմաօդային ուժերը գրոհեցին Մոսուլում Իրաքի ռազմաօդային ուժերի բազաների վրա։
Պաշտպանական կետերը, որոնք պատկանում էին Իրաքյան ուժերին, ընթացել են երկու ուղղություններով։ Բրիտանական և արաբական լեգիոնները երկու շարասյուներով (Հաբֆորս և Քինգքոլ) ժամանել են Պաղեստինով և Տրանսիորդանիայի անապատով։ Բասրա շարունակում էին ժամանել լրացուցիչ հնդկական ուժեր ։
Իրաքյան բանակը նահանջել է Ֆալուջայից և հետապնդվել մինչև Բաղդադ, որը մեկ շաբաթվա ընթացքում ընկել է։ Սա ճանապարհ է բացել ռեգենտի և պրոբրիտանական կառավարության վերականգնման համար։ Իրաքի բրիտանական ռազմական օկուպացիան շարունակվել է մինչև 1947 թվականի վերջը։
Իտալիայի և Գերմանիայի աջակցությունը ազգայնականներին
Իրաքյան պատերազմի ընթացքում ազգայնականների համար աջակցություն է ցուցաբերել նախ Գերմանիան, ապա Իտալիան։ Ժամանած ինքնաթիռները ներկվել են իրաքյան գույներով։ Մի քանի օր անց Ռեգիա Աերոնոտիկայի (իտալական ՌՕՈՒ) կործանիչները Մոսուլից թռիչքներ են կատարել ինչպես Հաբբանիայի, այնպես էլ Տրանսիորդանիայով տեղափոխված կայսրության զինված ուժերի դեմ։
Բելոպոլսկի քաղաքային խորհուրդ (Բելոպոլսկի շրջան)
Բելոպոլսկի քաղաքային խորհուրդ  (Білопільська міська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Բելոպոլսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 18 417 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Ստեպոկ (գյուղ, Կրասնոպոլիեի շրջան)
Ստեպոկ (Степок), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպոկ գյուղում բնակվում էր 65 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կալիումի ցիանիդ
Կալիումի ցիանիդ՝ կապտաթթվի կալիումական աղ, որն ունի KCN բանաձևը։ Անգույն բյուրեղների տեսքով աղ է, որն իր արտաքին տեսքով նման է շաքարավազին։ Չափազանց թունավոր է, ամենաթունավոր նյութերից մեկն է։ Լավ լուծվում է ջրում՝ 25 °C-ում առաջացնում է 41,7 % զանգվածային բաժնով հագեցած լուծույթ։ Վատ է լուծվում էթանոլում, չի լուծվում ածխաջրածիններում։
Կալիումի ցիանիդի հիդրոլիզի արդյունքում անջատվում է ցիանաջրածին, որը որոշ մարդիկ ընկալում են որպես նուշի հոտ, իսկ ոմանք չեն զգում։ Կա տեսակետ, որ հոտի ընկալումը պայմանավորված է ժառանգական գործոններով ։
Ստացում
Լաբորատորիայում կալիումի ցիանիդը ստանում են կապտաթթվի և կալիումի հիդրօքսիդի խիտ լուծույթի փոխազդեցությամբ․
Այն կարելի է ստանալ նաև կալիումի ամիդի և կոքսի փոխազդեցությամբ՝ 500-600 °C ջերմության պայմաններում.
Կալիումի ցիանիդը առաջին անգամ ստացվել է 1762 թվականին շվեդ դեղագետ Կարլ Վիլհելմ Շեելեի կողմից ։
Կիրառություն
Կիրառվում է հանքանյութից ոսկու և արծաթի կորզման ժամանակ (ցիանացում)․
Օգտագործվում է նաև ցինկի, կադմիումի, պղնձի, արծաթի և ոսկու գալվանատեխնիկայում, ինչպես նաև ոսկերչության մեջ։
Քիմիական հատկություններ
Կապտաթթուն, որը համապատասխանում է ցիանիդ իոնին, շատ թույլ թթու է և աղերից դուրս է մղվում ավելի ուժեղ թթուների կողմից։ Այսպես, օրինակ, օդում ածխաթթու գազի և ջրի հետ շփվելիս կալիումի ցիանիդը ժամանակի ընթացքում վեր է ածվում ոչ թունավոր կալիումի կարբոնատի (պոտաշ)․
Թունավորություն
Ուժեղագույն անօրգանական թույն է։ Աղեստամոքսային համակարգով օրգանիզմ թափանցելու դեպքում մահացու քանակը մարդու համար կազմում է 1,7 մգ/կգ։ Ցիանիդ իոնը արգելակում է բջիջների կողմից թթվածնի յուրացման պրոցեսը և բջիջները մահանում են թթվածնային քաղցի պատճառով։.
Հենրի Չարլզ Քերի
Հենրի Չարլզ Քերի (Henry Charles Carey, ), 19-րդ դարի ամերիկացի նշանավոր տնտեսագետ, տնտեսագիտության ամերիկյան դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչ : Եղել է ԱՄՆ նախագահ Աբրահամ Լինկոլնի գլխավոր խորհրդականը տնտեսական հարցերով։
Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես «Գյուղատնտեսական, ձեռնարկատիրական և առևտրային հետաքրքրությունների ներդաշնակություն» (The Harmony of Interests: Agricultural, Manufacturing, and Commercial, 1851) աշխատությամբ, որտեղ վեր է հանել պետության միջամտությունը բացառող (laissez faire) ազատ առևտրի, կապիտալիզմի բրիտանական համակարգի թերություններն ու բացթողումները՝ համեմատելով կապիտալիզմի զարգացման ամերիկյան համակարգի հետ, որտեղ կիրառվում է կառավարության միջամտությունը՝ մաքսա-տուրքային պաշտպանության, հովանավորչության, խրախուսման տեսքով՝ ի շահ արտադրության ծավալների աճի և պետության ինքնաբավության ապահովման։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1793 թվականին, Ֆիլադելֆիայում (Փենսիլվանիա նահանգ)։ Նրա հայրը՝ Մեթյու Քերին (1760–1839), որ Իռլանդիայից՝ Դուբլինից էր տեղափոխվել Ֆիլադելֆիա, ժամանակի ճանաչված ու ազդեցիկ տնտեսագետներից էր, նաև՝ քաղաքական բարեփոխիչ, խմբագիր, հրատարակիչ։ Ֆիլադելֆիայում նա Բենջամին Ֆրանկլինի ու մարքիզ դը Լաֆայետի աջակցությամբ տպագրատուն էր հիմնել, որտեղ նաև իր հեղինակած գրքերն էր հրատարակել։ Նրա բազմաթիվ երկերի շարքում առանձնանում էր «Էսսեներ քաղաքատնտեսության մասին» (Essays on Political Economy) աշխատությունը (1822)։ Դա ամերիկյան առաջին աշխատություններից մեկն էր, որտեղ դրվատվում էր ամերիկյան արդյունաբերությունը խթանելու նպատակով պետական հովանավորչություն կիրառելու համիլտոնյան գաղափարը ։
1825 թվականին Հենրին, հաջորդեով հորը, դարձել է սեփականատերը հրատարակչական ֆիրմայի, որը վերանվանվել է Carey & Lea, առաջատար դիրքեր ձեռք բերել Ամերիկայում։ 1835 թվականին Քերին դարձել է Franklin Fire Insurance Company ապահովագրական ընկերության համահիմնադիր ։
Մեծարանք
Հենրի Չարլզ Քերին ժամանակի ընթացքում ընտրվել է՝
Core Design
Core Design Limited (հայտնի է որպես Rebellion (Derby) Ltd 2006-2010 թվականներին և հայերեն՝ Հիմնական դիզայն) բրիտանական համակարգչային խաղերի մշակման ընկերություն, որը համաշխարհային համբավ ձեռք բերեց Tomb Raider խաղերի շարքով։ Հիմնադրվել է 1988 թվականի մայիսին Gremlin Graphics-ի նախկին աշխատակիցների կողմից, այն ի սկզբանե կրում էր Megabrite անունը մինչև նույն տարվա հոկտեմբերին վերաբրենդավորումը որպես Core Design: Ընկերությունը ձեռք է բերվել CentreGold ընկերության կողմից 1994 թվականի դեկտեմբերին, որն իր հերթին ձեռք է բերվել Eidos Interactive-ի կողմից 1996 թվականի ապրիլին։ 2006 թվականի մայիսին Core Design անձնակազմը և ակտիվները ձեռք են բերվել Rebellion Developments-ի կողմից, և ընկերությունը դարձել է Rebellion Derby, որն այն ժամանակ եղել է։ Փակվել է 2010 թվականի մարտի 17-ին, գրասենյակի վարձակալության ժամկետի ավարտի պատճառով Rebellion Derby-ը փակվեց ։
Պատմություն
Անգլիայի Դերբի քաղաքում հիմնված Core Design-ը հիմնադրվել է 1988 թվականին Քրիս Շրիգլիի, Էնդի Գրինի, Ռոբ Թունի, Թերի Լլոյդի, Սայմոն Ֆիփսի, Դեյվ Փրիդմորի, Ջերեմի Հիթ-Սմիթի, Քևին Նորբերնի և Գրեգ Հոլմսի կողմից։ Մեծ մասը Gremlin Graphics-ի նախկին աշխատակիցներն էին ։ Ստուդիան CentreGold բաշխիչ ընկերության մի մասն էր, երբ այն ձեռք բերվեց Eidos Interactive-ի կողմից 1996 թվականին ։ Հիթ-Սմիթը համարեց ձեռքբերումը որպես թեթևացում՝ մեկնաբանելով. «Զարգացման ֆինանսավորումն այնքան թանկ է, որ ես կասկածում եմ, որ մենք կարող էինք շարունակել ֆինանսավորել մեզ որպես անկախ ընկերություն» ։ Eidos-ը հետագայում վաճառեց CentreGold-ի մեծ մասը, բայց պահպանեց ԱՄՆ ոսկին՝ Core Design-ի սեփականատերերին։
Ընկերությունը լայնորեն հայտնի է Tomb Raider շարքով։ Առաջին խաղը ստեղծվել է Թոբի Գարդի և Փոլ Դուգլասի կողմից, թողարկվել է 1996 թվականին, որին հաջորդել են մի քանի շարունակություններ։ Առաջին Tomb Raider-ի հաջողությունը վերագրվում է Eidos Interactive-ին արդյունաբերության մեջ մեծ ուժ դարձնելով, և Eidos-ի 1996 թվականի 2,6 միլիոն դոլարի նախահարկ վնասը վերածեց 14,5 միլիոն դոլարի շահույթի ։ 1997 թվականի սեպտեմբերին Sony Computer Entertainment-ի ԱՄՆ-ի ստորաբաժանումը՝ SCEA-ն, պայմանագիր ստորագրեց Eidos-ի հետ ՝ արտոնությունը բացառապես PlayStation կոնսոլին պահելու համար։ Գործարքը երկարաձգվեց՝ ներառելով Tomb Raider III-ը։ Հետևեցին ֆրանշիզայի չորրորդ և հինգերորդ խաղերը՝ Tomb Raider: The Last Revelation և Tomb Raider Chronicles, համապատասխանաբար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Յուրիկ Սամվելյան
Յուրիկ Արտավազդի Սամվելյան (մարտի 26, 1939, Երևան - 2010, Երևան), հայ քանդակագործ։
Նկարիչ Արտավազդ Սամվելյանի որդին է, նկարչուհի, ազգագրագետ Լուսիկ Ագուլեցու ամուսինը։
Կենսագրություն
1953-1958 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1960-1965 թթ.՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ 1970 թվականից եղել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
(3637) Օ'Միրա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,554569 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2348 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8744 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1491,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241395 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,33° անկյուն։
Օ'Միրա աստերոիդը պատկանում է Ֆաինայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆաինայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բրայան Սկիֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ՄաքԴոնալդս
«ՄաքԴոնալդս» կորպորացիա (McDonald's Corporation), արագ սննդի կետերի ամերիկյան անդրազգային կորպորացիա։ Հանդիսանում է արագ սննդի համաշխարհային ամենամեծ ցանցը։ Օրական սպասարկում է 64 միլիոն հաճախորդի։ «ՄաքԴոնալդսի» գլխամասը գտնվում է Չիկագո քաղաքում, որը պաշտոնապես ստեղծվել է 1955 թվականին՝ գործարար Ռեյ Քրոքի կողմից։ Վերջինս ձեռք էր բերել փոքր համբուրգերային բիստրոների ցանց, որը պատկանում էր եղբայրներ՝ Ռիչարդ և Մորիս Մաքդոնալդներին։