cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կինմեն ազգային պարկ
Էկոլոգիա
Մերձարևադարձային կլիմայի և բնակչության ցածր թվի շնորհիվ պարկը դառնում է ապաստարան չվող թռչունների համար աշնանից մինչև գարուն։ Տարածքում հայտնաբերվել է 319 թռչնի տեսակներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թայվան Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Մարտիրոս դի Առաքել
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ վաճառականներ Կատեգորիա:Հայ ժամանակագիրներ Կատեգորիա:Հայ ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Հայ գրիչներ
Մարտիտ
Մարտիտ (լաա․ Mars-երկաթի ալքիմիական անվանումը), միներալային նյութ, մագնետիտի (Fe304)՝ հեմատիտի (Fe203) փոխարկվելու արգասիքը։ Մարտիտի առաջացումը տեղի է ունենում մագնետիտի օքսիդացման ընթացքում ինչպես հողմահարման կեղևի զոնայում, այնպես էլ խորքային պայմաններում։ 	Մարտիտային հանքանյութերը համարվում են բարձրորակ երկաթի հանքաքար։
Գիգանոտոզավր
Գիգանոտոզավր (Giganotosaurus, γίγας- գիգանտ, հսկա -հարավ, - հսկա մողես բառերից, բառացի հսկա հարավային մողես), խոշոր մսակեր դինոզավր՝ Վերին կավճի դարաշրջանի կարխարոդոնտոզավրերի ընտանիքի ալլազավրերի վերնաընտանիքից։ Նկարագրված է արգենտինացի պալեոնտոլոգ Ռոդոլֆո Կորիայի կողմից 1995 թվականին՝ Կանդելերոս (Ռիո Լիմա) ֆորմացիայի գրեթե ամբողջական կմախքից (99.6-93.5 մլն տարի առաջ ), Նեուկեն (Արգենտինա) նահանգի մերձակայքում։ Մարմնի երկարության առումով (հոլոտիպը 12,2–12,5 մ  է, ամենամեծ հայտնի նմուշը `13,2 մ ) պատկանում է տերոպոդների խոշորագույն ներկայացուցիչներին, որը հավանաբար չափսերով զիջում էր միայն սպինոզավրին ։
Նկարագրություն
Ազդրոսկրը և մեծ սրունքոսկրը ունեն մոտավորապես նույն երկարությունը։ Սա նշանակում է, որ գիգանոտոզավրը հաճախ վազող կենդանի չէր։ Քանի որ նրա հիմնական որսը խոշոր զաուրոպոդներն էին, ինչպիսիք են տիտանոզավրերը, նրան որսի համար մեծ արագություն պետք չէր։ Այն կշռում էր մոտ 7-8 տոննա, չնայած կան հաշվարկներ, որոնք ցույց են տալիս ամենամեծ հայտնի գիգանոտոզավրի նմուշի քաշը՝ 13,8 տոննա ։ Գիգանոտոզավրի գանգը տարբերվում էր կարխարոդոնտոզավրի գանգից, առաջին հերթին նրա երկարությամբ։
Նախաակնակապճային խցիկը ավելի երկար էր, իսկ կողմնային քանքային խցիկները` ավելի լայն։ Գանգի զարդանախշերը նույնպես զարգացած էին` քերծվածքներ քթի ոսկորների վրա, աչքերի վերևում։ Սա մեծացրեց գանգի ուժը և նվազեցրեց նրա խոցելիությունը մենամարտում։ Գիգանոտոզավրի մարմինը փոքր-ինչ ավելի զանգվածային է, քան կարխարոդոնտոզավրինը։ Ընդհանուր առմամբ, այս կենդանիները բավականին նման են միմյանց։ Հարկ է նշել, որ ի տարբերություն տիրանոզավրի, կարխարոդոնտոզավրերը չունեին բավականաչափ զարգացած բինոկուլյար տեսողություն, նրանց ուղեղի ծավալի փոքր էր, նրանց մարմինը փոքր-ինչ թեթև էր, իսկ ատամները ավելի շատ պիտանի էին մարմնի կտորները կտրելու համար։ Այս եղանակով, տերոպոդների այս խումբերը ունեին այնպիսի հատկություններ, որոնք ենթադրում էին մի փոքր այլ ապրելակերպ` համեմատած տիրանոզավրերի հետ։
Գիգանոտոզավրերը ունեին ամենաերկար գանգերից մեկը՝ բոլոր հայտնի տերոպոդների մեջ։ Հոլոտիպի գանգի հաշվարկված չափը 1.8 մ է, երկրորդ նմուշինը` 2 մ, որը 30-50 սմ-ով ավելի մեծ է, քան տիրանոզավրի ամենամեծ գանգը (տիրանոզավրի հայտնի գանգերից ամենամեծը ունի մոտ 1,5 մ երկարություն, չնայած այն միևնույն ժամանակ որոշ չափով ավելի բարձր էր)։ Թեև, մյուս կողմից, կա կարծիք, որը հիմնված է այլ կարխարոդոնտոզավրերի հետ համեմատության վրա, որ իրականում գիգանոտորների գանգերը փոքր-ինչ կարճ էին` հոլոտիպում մինչև 1.6 մ ։
Գիգանոտոզավրերը, կարխարոնոդոնտազավրերը և տիրանոզավրերը երկրային ամենախոշոր եղջերավոր դինոզավրերն էին, որոնք գիտությանը հայտնի էին։ 1999 թվականին Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանում (ԱՄՆ) կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ գիգանոտոզավրերը և տիրանոզավրերը ունեցել են տաքարյուն կենդանիներին բնորոշ նյութափոխանակության ձև ։
Ուսումնասիրման պատմություն
Giganotosaurus carolinii տեսակը անվանվել է «հանածոների որսորդ» Ռուբեն Կարոլինիի անունով, ով 1993 թվականին Ռիո Լիմայի (Պատագոնիա) կազմավորման մեջ գտել է բրածոներ (նմուշը MUCPv-Ch1 ցուցիչով)։ 1995 թվականին նոր տեսակը նկարագրվեց պալեոնտոլոգներ Ռոդոլֆո Կորիայի և Լեոնարդո Սալգադոի կողմից ։ Կմախքի շուրջ 70% -ը պահպանվել է, ներառյալ գանգի, տազի, հետևի վերջույթների և ողերի մեծ մասերը։ Առանձնյակի գնահատված չափը՝ մոտ 12,2-12,5 մ երկարությամբ ։ Նմուշը պահվում է Նեուկեն քաղաքի  թանգարանում։ Երկրորդ նմուշի (MUCPv-95) ստորին ծնոտի մի կտոր հայտնաբերվել է պալեոնտոլոգ Խորխե Կալվոյի կողմից 1987 թվականին և նկարագրվել է 2 տարի անց ։ Այն 8% -ով ավելի մեծ է, քան հոլոտիպի ծնոտի մասը, և այս նմուշի ընդհանուր երկարության գնահատումը տալիս է հետևյալ թվերը՝ մոտ 13,2 մ երկարությամբ, ավելի քան 10 տոննա քաշով ։ Ուսումնասիրելով գիգանոտոզավրերի համեմատաբար ոչ մեծ հատուկ նմուշներին, նրանք, հավանաբար, կարող էին ավելի մեծանալ։
Պալեբիոլոգիա և պալեէկոլոգիա
Գիգանոտոզավրը հայտնաբերվել է Կանդելերոս ֆորմացիայում, որը պատկանում է Նեուկեն խմբի Ռիո Լիմայի ենթախմբին։ Այդ ֆորմացիայում հայտնաբերվել են նաև օձերի, կրիաների, ձկների, երկկենցաղների, դինոզավրերի և պտերոզավրերի բրածոներ։ Զաուրոպոդների շարքում կարելի է ներառել 15 մետրանոց Andesaurus, Nopcsaspondylus, Limaysaurus որոնք, ամենայն հավանականությամբ, կեր են հանդիսացել գիգանոտոզավրերի համար, քանի որ նրանց որսը այդքան էլ դժվար չէր այդ մեծ գիշատիչի համար (այդպիսի խոցելի որսորդության գոյատևումն ապահովված էր մեծահասակ գիգանոտոզավրերի կողմից այդ տեսակների ձագերին որսալու անհնարինությամբ)։ Բացի զաուրոպոդներից, Կանդելերոսում հայտնաբերվել են Bicentenaria, Buitreraptor, Alnashetri ցելուրոզավրեր և մեծ (6.6–8,2 մ) աբելիզավր Ekrixinatosaurus: Այսպիսով, գիգանոտոզավրը խիստ արտահայտված գիշատիչ էր և գտնվում էր իր կենսամիջավայրում գտնվող սննդային շղթայի հենց գագաթում։
Բլանկոն և Մասետտան (2001) հաշվարկել են, որ գիգանոտոզավրի համար աճող անհավասարակշռության վերին սահմանը նրա վազքի արագության մեծացման հետ հասնում է 14 մ / վ (50 կմ / ժամ), որից հետո կկորցվեր նվազագույն կայունությունը ։
Դասակարգում
2006 թվականին Ռիո Լիմայում նկարագրվեց մեկ այլ կարխարոդոնտոզավր-մապուզավր՝ (Mapusaurus roseae), որը նկարագրվել է Huincul-ի կազմավորման ուշ սենոմում։ Հայտնաբերվել են տարբեր տարիքային խմբերի մի քանի առանձնյակների կմախքների կուտակումներ՝ 5-ից 12 մետր երկարությամբ։ Այս կենդանին շատ նման էր գիգանոտոզավրին՝ դրանից տարբերվելով ավելի բարձր և նեղ գանգով։ Երկու դինոզավրերը, ինչպես տիրանոտիտանը, մտնում են գիգանոտոզավրի խմբի կազմի մեջ։ 2005 թվականին Արգենտինայի Չուբուտ նահանգի ավելի հին (ապտական) հանքավայրերից Ֆ. Նովասը և իր գործընկերները նկարագրեցին տիրանոտիտանին (Tyrannotitan chubutensis)՝ պրիմիտիվ կարխարոդոնտոզավրիդ, որը ուներ մոտ 12 մետր երկարության։ Այն իր հարազատներից տարբերվում է գանգի կառուցվածքի ավելի զանգվածային մասով և գանգի կառուցավծքի մանրամասներով։
Ստորև բերված կլադոգրամման արտացոլում է գիգանոտոզավրի դիրքը այլ Carcharodontosauria-ների մեջ.
Գրականություն
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Հարրի Մարտինսոն
Հարրի Էդմունդ Մարտինսոն (Harry Edmund Martinson, ), շվեդ գրող։ Շվեդական ակադեմիայի անդամ (1949)։
Եղել է նավաստի։ «Բնություն» (1934), «Պասսատ» (1945), «Ցիկադա» (1953) ժողովածուներին, որ մեծ մասամբ սպիտակ ոտանավորով են գրված, բնորոշ է բնությունը փիլիսոփայորեն իմաստավորելու ձգտումը։ Առավել նշանակալի գործերից են «Աննպատակ ճանապարհորդություններ» (1932), «Մնաս բարով, Կապ» (1933) ուղեգրությունները և «Ճանապարհ դեպի Կլոքրիկե» (1948) վեպը, որոնցում Մարտինսոնը զարգացրել է այն ուտոպիական գաղափարը, թե բուրժուական քաղաքակրթության չարիքը հաղթահարելու միջոցը անվերջ թափառելն է։ «Եղինջը ծաղկում է» (1935) և «Կյանքի ուղին» (1936) ինքնակենսագրական վեպեր են։ «Անիարա» (1956) պոեմում Մարտինսոնը հեռատեսորեն է նայում տեխնիկական առաջընթացին, որը, նրա կարծիքով, սպառնում է մարդկության գոյությանը։ Նոբելյան մրցանակի համատեղ դափնեկիր Էյվինդ Յոնսոնի հետ (1974)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ գրողներ
Ձայն (մարդ)
Ձայն, խոսելու (երգելու և այլն) ժամանակ ձայնալարերի տատանումների շնորհիվ առաջացող լսելի հնչյուններ ։
Ձայնն առաջանում է թոքերից բերանի և քթի միջոցով օդի դուրսմղման ժամանակ, երբ ձայնալարերը թրթռում են և առաջացնում են դրանց միջոցով անցնող օդի ձայնային թռթռումներ ։ Յուրաքանչյուր անձի համար բնութագրական ձայնի տեմբրը ձեռք է բերվում ձայնային ալիքների՝ ռեզոնատորների միջով անցնելիս, որոնց դերը կատարում են վերևից՝ կոկորդը, իսկ ներքևից՝ օդատար խոռոչները՝ բերանաըմպանայինն ու քթայինը վերևից և շնչափողն ու բրոնխները ներքևից։
Ձայնային ապարատ
Մարդու ձայնային ապարատը ներառում է բերանի և քթի խոռոչները՝ հարակից խոռոչների հետ, կոկորդը (վերին ռեզոնատորներ), կոկորդն ու ձայնալարերը, շնչափողը և բրոնխները (ստորին ռեզոնատորներ), թոքերը, կրծքավանդակը շնչառական մկանների և ստոծանիի հետ, որովայնի խոռոչի մկանները։ Կենտրոնական նյարդային համակարգը կազմակերպում է նրանց գործառույթները՝ որպես ձայնի ձևավորման մեկ ամբողջական գործընթաց, ինչը բարդ հոգեբանաֆիզիկական գործողություն է։ Ձայնի ձևավորման առաջնային պատճառը հայտնաբերվել է անտիկ ժամանակաշրջանում, կենդանի մարդու կոկորդի աշխատանքն առաջին անգամ ուսումնասիրել է Մանուել Գարսիա կրտսերը, որի համար ստեղծել է կոկորդադիտակը 1855 թվականին։ Դրանից առաջ բոլոր ուսումնասիրություններն իրականացվել էին դիակների վրա և ձայնալարերի բարդ մեխանիզմը անհայտ էր։ 21-րդ դարում ՄՌՇ-ի օգնությամբ և քթի խոռոչի միջոցով ներդրված փոքրիկ տեսախցիկի արագ նկարահանումների և այլ բարդ և ճշգրիտ գործիքների շնորհիվ պարզ է դարձել ձայնային ապարատի ամբողջականության սկզբունքը, և հստակեցվել են նրա բոլոր մասերի գործառույթները, շնչառության, ռեզոնատորների և հնչյունաբանության դերը։
Գոյություն ունի ուղղակի կապ ձայնի և լսողության միջև. ձայնը չի կարող զարգանալ առանց լսողության, իսկ լսողությունը չի կարող զարգանալ առանց արտասանական օրգանների։ Խուլերի մտտ ձայնը չի գործում, քանի որ չկա լսողական ընկալում, և համապատասխանաբար խոսքաշարժողական կենտրոնների ազդակ։ Միևնույն ժամանակ խուլերն արտաբերում են ոչ խոսակցական ձայնային հնչյուններ։ Խուլերին խոսել սովորեցնելիս նրանց ձայնն ունի յուրահատուկ առանձնահատկություններ։
Ձայնի օգնությամբ մարդը կարողանում է արտաբերել շատ տարբեր հնչյունների հսկայական բազմազանություն, որոնք շատ բարդ են զարգացման մակարդակով մարդուն մոտ գտնվող այլ կաթնասունների ու պրիմատների համեմատությամբ։ Ձայնի մեջ արտահայտվում է անձի հուզական վիճակը՝ զայրույթ, անակնկալ, ուրախություն և այլն։ Մարդու ձայնի ձևավորումը կապված է ուղիղ կեցվածքին անցնելու և խոսքի զարգացման հետ։ Լսողությունը, զարգանալով ձայնին զուգահեռ, նախասահմանված է առավել հստակ և մանրամասնորեն ճանաչելու մարդու ձայնի մոդուլյացիաների և հնչյունությունների հաճախականության սպեկտրը։
Մարդն ունի ձայնալարեր, որոնք կարող են ձգվել և սեղմվել, փոխել իրենց հաստությունը։ Մարդը կարող է կամայականորեն փոխել օդային ճնշումը, ձայնալարերին մատակարարվող օդի հոսքի ինտենսիվությունը։ Կրծքավանդակի, կոկորդի ձևը, լեզվի դիրքը, այլ մկանների լարվածության աստիճանը կարող են փոխվել։ Այս գործողություններից յուրաքանչյուրի արդյունքը կլինեն փոփոխությունները արտաբերվող ձայնի բարձրության, ուժգնության, տեմբրի, հստակության, արդյունահանվող ձայնի հստակություն, հուզական երանգավորման մեջ։ Ձայնի որակի վրա ազդում են մարդու ընդհանուր ֆիզիկական ինքնազգացողությունը, կեցվածքը, տրամադրությունը, հուզական վիճակը և այլն։
Երբ փոխվում են ռեզոնատոր-խոռոչների (բերանը, ըմպանը) ծավալը և ձևը, մարդու ձայնը ձեռք է բերում տարբեր խոսակցական ձայնավորների հնչյունական հատկություններ, իսկ երգելիս՝ երգեցողության հատուկ տեմբ, բարձրություն և այլ հատկություններ, որոնք բացատրվում են երգելու ռեզոնանսային տեսությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ձայն Կատեգորիա:Մարդ
Մարտիրոս Խարասարցի
Մարտիրոս Խարասարցի (ծնվ․ և մահ․ թվականները անհայտ), 16-րդ դարի հայ տաղերգու։ Բանաստեղծությունների հնագույն օրինակները պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (№ 33 ձեռագիր)։ Գրել է սիրո տաղեր, որոնք կապվում են հայ միջնադարի քնարերգության ավանդույթների հետ։ Դրանք պարզ զեղումներ են և աչքի են ընկնում թախծոտ բովանդակությամբ։ Կենցաղային ծիսական տաղերում («Տաղ ուրախութեան», «Տաղ հարսանեաց եւ ուրախութեան. ընտիր եւ գեղեցիկ», «Տաղ կնքտուքի եւ տղարուքի. կնքահօր եւ սանի») պատկերել է ժողովրդական տոնախմբությունները՝ ծանրանալով երևույթի աշխարհիկ և արտաքին կողմերի վրա։ «Տաղ ի վերայ Կաֆա քաղաքին. ասացեալ վասն ուրախութեան» բանաստեղծության մեջ Կաֆան ներկայացված է որպես հայ ժողովրդի հոգևոր կենտրոններից մեկը։ Գինու և խնջույքի երգերն աչքի են ընկնում կենսասիրությամբ։ Հայ քնարերգության մեջ Մարտիրոս Խարասարցին առաջինն էր, որ երգեց խնջույքը, ուրախությունն ու վայելքը՝ դառնալով այս մոտիվի սկզբնավորողը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ տաղերգուներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Մեծ աղի լիճ
Մեծ Աղի լիճ (Great Salt Lake), աղի լիճ ԱՄՆի արևմուտքում, Յուտա նահանգի հյուսիս-արևմուտքում։ Գտնվում է Հյուսիսային Ամերիկայի ամենախոշոր անհոսք ավազանում՝ Մեծ ավազան սարահարթում։ ԱՄՆ-ի ամենախոշոր լճերի շարքում զբաղեցնում է 6-րդ տեղը։
Պատմություն
Լճի հին նախնին համարվել է Բոնևիլ խոշոր քաղցրահամ լիճը, որը երբեք հոսք չի ունեցել օվկիանոս։ Մեծ Աղի լճի չափերը տեսնելիվ կարելի է դատել պատկերացնելով նախորդ լճի չափը, ժամանակակից լճի տարածքում առկա նստվածքներից։ Մինչև 1848 թվական մորմոնների ժամանելը, լճի ափերը ամայի անապատներ էին։ Արհեստական ոռոգման օգնությամբ լճի շրջակայքը պիտանի գյուղատնտեսության համար։ Ջորդան լճի ափին մորմոնները հիմնեցին Սոլթ-Լեյք-Սիթի քաղաքը, որը ներկայումս Յուտայի մայրաքաղաքն է և լճի խոշորագույն բնակավայրը։ Լճափի մյուս ամենախոշոր քաղաքը Օգդենն է։  Լիճը հատվում է արհեստական հողաթմբի վրա կառուցված Հարավխաղաղօվկիանոսյան (Սաութ Փսիֆիք) երկաթուղով։
Աղիություն
Ջրի աղիությունը լճում պայմանավորված է լճի մակերեսից։ Առանձին տարիներ այն հասնում է 300 ‰: Արձանագրված ամենացածր աղիությունը 137 ‰ է։ Լճի միջին խորությունը 4,5-7,5 մ է, ամենամեծը `15 մ։ Դարի ընթացքում լճի մակարդակի տատանումները կազմում մոտ 5 մ է։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից `1280 մ։ Արտահոսք չունի, լիճ են հոսում փոքր գետեր Բերը (խոշորագույնը), Վեբերը, Ջորդանը և այլ։ Վերջինս սկսվում է Յուտա լճի հոսքերից՝ Մեծ Աղի լճի հարավում։ Ամռանը լիճի ծավալը մեծանում է նշված գետերի բերած հսկայական  ջրի քանակությունից՝ պայմանավորված Ուոստաչ լեռների ձյան հալոցքային ջրերից։ Այս ժամանակահատվածում ջրի մակարդակը բարձրանում է միջինը 40 սմ։ Կղզիները քիչ են, նրանցից ամենամեծը Անտիլոպն կղզին է։ Լիճը ծառայում է գլաուբերյան աղի և կերակրի աղի  աղբյուր։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին լճում աղի ընդհանուր պաշարը գնահատվել է 6 մլրդ տոննա։ Լճի արևելյան ափն ավելի խիտ է բնակեցված, քան արևմտյանը։ Ամբարտակը, որով անգնում է Յունիոն Փսիֆիք Ռեյլռոդ երկաթուղին, լիճը բաժանում է երկու մասի:Արևմուտքում է գտնվում Մեծ Աղի Լճի անապատը։ 1970 թվականից լճի հյուսիսարևելյան մասում է գտնվում Պարույրաձև ամբարտակը», որը ամերակացի նկարիչ Ռոբերտ Սմիթսոնի արվեստի գլուխգործոցներից է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Տաբլա
Տաբլա կամ տաբլահ (հինդ. तबला), հնդկական հարվածային երաժշտական գործիք։ Հնդկական դասական երաժշտության հիմնական հարվածային գործիքն է, որը կազմված է զույգ փոքրիկ թմբուկներից։ Մեծ թմբուկը կոչվում է տաբլա կամ բայա, իսկ փոքրը՝ դագգա կամ դայնա։
Տաբլան օգտագործվում է վոկալ և գործիքային, ֆոլկլորային և հանրամատչելի երաժշտությունների մեջ, ինչպես նաև հնդկական դասական պարի (կատհակ)` ուղեկցությամբ։
Կոնկրետ տեղեկություններ տաբլայի ծագման վերաբերյալ` չկան։ Հավանաբար ժամանակակից տաբլաների և նրանց վրա նվագելու տեխնիկան ձևավորվել է հյուսիսային Հնդկաստանի երաժշտական մշակույթում, որի հիմքերում ընկած են հնդկական և պարսկական երաժշտական ավանդույթները։
Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ տաբլային նախորդել են զույգ թմբուկները, որոնց պատկերներն առկա են հինավուրց քանդակներում։ Ըստ ամերիկացի հետազոտող Ռեբեկա Ստյուարտի, տաբլան հնարավոր է, որ ծագած լինի այնպիսի հարվածային գործիքների փորձարարությունների արդյունքում, ինչպիսին են հնդկական պակհավաջը և մրիդանգան, դհոլակը կամ դհոլը, ինչպես նաև զույգ թմբուկներով նաղարան։
Տաբլայի հնդկական բնույթներից մեկն այն է, որ մեմբրանի կենտրոնական մասը պատվում է հատուկ քսուքով, որն ազդում է ձայնի հնչերանգի վրա։ Ի դեպ, տաբլայի մեծ և փոքր թմբուկները միմյանցից տարբերվում են ոչ միայն չափսերով, այլ նաև հնչերանգով։
Ավանդույթի համաձայն տաբլայի ստեղծումը վերագրում են պարսիկ բանաստեղծ, գիտնական և երաժիշտ Ամիր Խոսրով Դեհլևիին (1253-1325 թթ.), սակայն նրա աշխատություններում այս գործիքի վերաբերյալ հիշատակումներ չկան։
Համաձայն լեգենդի, տաբլան առաջացել է Մեծ Մողոլների դինաստիայի փադիշահ Աքբար Մեծի օրոք։ Այն ժամանակ ապրում էին երկու հայտնի պակհավաջ նվագողներ։ Երբ նրանք մրցել են միմյանց հետ, նրանցից մեկը պարտվել է և վշտի ու զայրույթի պահին իր պակհավաջը հարվածել է գետնին, որն էլ կիսվել է երկու մասի՝ վերածվելով տաբլայի։
Կատեգորիա:Հնդկական երաժշտական գործիքներ Կատեգորիա:Հարվածային երաժշտական գործիքներ
Միրոսլավ Ժուլավսկի
Միրոսլավ Ժուլավսկի (Mirosław Żuławski, ), լեհ գրող, դիվանագետ և սցենարիստ։
Կինոռեժիսոր Անջեյ Ժուլավսկու հայրը, գրող Եժի Ժուլավսկու զարմիկը։
Կենսագրություն
Միրոսլավ Ժուլավսկին ծնվել է 1913 թվականի հունվարի 16-ին Նիսկո քաղաքում։
Ստացել է իրավաբանական և դիվանագիտական կրթություն Լվովի Յան Կազիմիրի համալսարանում։
Բանաստեղծական կարիերան սկսել է 1934 թվականին՝ տպագրվելով Sygnały ամսագրում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է Զինված պայքարի միության մարտիկ, այնուհետև Կրայովա բանակի անդամ։ Վերջինում Ժուլավսկին աշխատել է մշակութային ընդհատակում և գրել լրատվական բյուլետեններ։ Լվովի գերմանական օկուպացիայի ժամանակ նա մի որոշ ժամանակ աշխատել է պրոֆեսոր Ռուդոլֆ Վայգլի բծավոր տիֆի և վիրուսաբանության ինստիտուտում ։
1944-1945 թվականներին եղել է ռազմական թղթակից։
Պատերազմից հետո նա դարձել է «Rzeczpospolita» թերթի գլխավոր խմբագրի օգնականը։
1945-1952 և 1957-1978 թվականներին Միրոսլավ Ժուլավսկին Փարիզում կատարել է դիվանագիտական աշխատանքներով որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում Լեհաստանի մշտական ներկայացուցիչ։ Նա նաև եղել է Լեհաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության դեսպանը ԱՄՆ-ում և Մալիում։ 1952-1957 թվականներին եղել է Przegläd Kulturalny շաբաթաթերթի խմբագիր։
1990-ական թվականներին Միրոսլավ Ժուլավսկին հրատարակել է ֆեիլետոններ Twój Styl-ում։
Միրոսլավ Ժուլավսկին մահացել է 1995 թվականի փետրվարի 17-ին Վարշավայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհ գրողներ Կատեգորիա:Լեհ դիվանագետներ Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լվովի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լեհ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լեհ լրագրողներ Կատեգորիա:Լեհ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ
Շմել-1
Շմել-1 (Шмель-1), հետախուզային ԱԹՍ, նախագծվել է խորհրդային Յակովլևի անվան կոնստրուկտորական բյուրոյում, առաջին թռիչքը կատարել է 1983 թվականին։ Նախագծման աշխատանքները կոնստուկտորական բյուրոյում սկսվել էին 1982 թվականին։
1985 թվականին սկսվեց նոր «Շմել-1» ԱԹՍ-ի նախագծումը, որն ուներ չորս հենքով շասի։ Հեռուստատեսային և ջերմատեսային սարքավորումներով համալրված «Շմել-1» ԱԹՍ-ի թռիչքային փորձարկումները սկսվեցին 1989 թվականին։ Սարքը նախատեսված է տաս արձակումների համար, տեղափոխվում է ծալված վիճակում ապակեպլաստե արկղում։ Սարքը ունի հնարավորություն փոխել հետախուզական սարքավորումները, որոնք տեղադրվում են ստաբիլիզացվող կախովի հարթակի վրա, ֆյուզելաժի տակ։ Վայրէջքը կատարվում է պարաշյուտով։
«Շմել-1» սարքը հանդիսացել է ավելի կատարելագործված Պչելա-1Տ ԱԹՍ-ի նախագծման նախատիպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անօդաչու օդանավեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի անօդաչու օդանավեր
Կալինկա
«Կալինկա» (բռնչի (կալինա) բույսի անունով, հայտնի է նաև «Կալինկա-Մալինկա» անվամբ), ռուսական երգ, գրվել է Իվան Լարիոնովի կողմից՝ ժողովրդական ոճով։ Երբեմն սխալմամբ համարում են ժողովրդական երգ։ «Կալինկա» են անվանում նաև այս երգի մեղեդու ներքո ներկայացվող պարը։
Պատմություն
Երկար ժամանակ համարվել է ռուսական ժողովրդական երգ, բայց այնուամենայնիվ երգի բառերն ու երաժշտությունը գրվել են 1860 թվականին կոմպոզիտոր, գրականագետ, բանաստեղծ Իվան Լարիոնովի կողմից։ Երգն առաջին անգամ կատարվել է Սարատովի թատրոնի սիրողական բեմից։ Ավելի ուշ, այդ ժամանակի հայտնի երգիչ և ժողովրդական երգչախմբի ղեկավար Ագրենև Սլավյանսկու խնդրանքով, ում հետ հեղինակը մտերիմ էր, այս երգը հանձնում է նրա երգացանկին։ Հենց Սլայվյանսկիի երգչախմբից էլ «Կալինկան» սկսում է ճանաչում գտնել։
Երգին միջազգային ճանաչում է բերել ռուս խորհրդային կոմպոզիտոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ալեքսանդր Ալեքսանդրովի մշակումը (1883-1946), քանի որ նրա ստեղծած երգի ու պարի անսամբլի (Ռուսաստանի բանակի Ա.Ալեքսանդրովի անվան երգի և պարի անսամբլ) բազմակի կատարումների շնորհիվ «Կալինկան» հնչել է արտասահմանյան բազմաթիվ բեմերից։
Պար
«Կալինկա-Մալինկան» էստրադային պար է։ Ռուսական ավանդական պարն առանց բալետի տարրերի է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն երգեր Կատեգորիա:Խորհրդային երգեր Կատեգորիա:1860 երգեր
Լիպարիտ Մելքոնյան
Լիպարիտ Գևորգի Մելքոնյան (նոյեմբերի 14-ին 1909, գյուղ Ղարաքիլիսա (այժմ՝ Կիրովական հունվարի 16-ին ․1976), հայ սովետական քիմիկոս։ Քիմական գիտությունների դոկտոր (1969), պրոֆեսոր (1970)։
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի համալսարանը (1938)։ 1958-1970 թվականներին եղել է Երևանի պոլիմերների համամիութենական ԳՀԻ-ի պոլիմերների և լատեքսների ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունների լաբորատորիայի վարիչ, 1972 թվականից՝ Երևանի համալսարանի ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։
Գիտական աշխատանքները վերաբերում են էմուլսիոն համակարգերում պոլիմերման և համապոլիմերման պրոցեսների ուսումնասիրությանը։ Պարզաբանել է էմուլսիոն համակարգերում մակրոմոլեկուլների կազմավորման օրինաչափությունները, էմուլգատորի շերտի դերն ու անցանկալի երկրորդական պրոցեսները կանխելու հնարավուրությունը։ Առաջարկել է բարձրորակ կաուչուկների և լատեքսների ստացման հեշտ իրականացվող արտադրական եղանակ։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Զարեհ Մելքոնյան
Զարեհ Մելքոնյան (Զարեհ Քահքեջյան, ), հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ
Նիկոլայ Գեդա
Նիկալայ Գեդա, ամբողջական անունը՝ Հարի Գուստավ Նիկոլայ Գեդա (Harry Gustaf Nikolai Gedda, ), շվեդ օպերայի երգիչ (տենոր)
Կենսագրություն
Ծնվել է 1925 թվականի հուլսի 11-ին Ստոկհոլմի Սյոդերմալմ շրջանում։ Մայրը՝ (17 ամյա մատուցողուհի Կլերի Լիննեա Լինդբերգ) շվեդ էր, հայրը՝ (Նիկոլայ Գեդա) կիսով չափ ռուս էր, կիսով չափ՝ շվեդ ։ Մանկությունը անցել է հորաքրոջ ընտանիքի հետ, ովքեր ծնունդով Ռիգայից էին՝ Օլեգ Գեդան (1892-1985) և ավելի ուշ խորթ հոր՝ Միխայիլ Ուստինովի հետ, ով ծնունդով Նովոչերկասկիից էր, ով հեղափոխությունից հետո արտագաղթեց և սկսեց երգել Կուբանից արտագաղթաց ղազախների երգչախմբում, այնուհետև դարձավ Լեյցպիգի և Ստոկհոլմի ուղղափառ եկեղեցիների սաղմոսերգու։ Նույն տանը ապրում էին իր կենսաբանական ծնողները, ում նա համարում էր քերի և մորաքույր ։
Արտիստի մանկությունը անցավ Լեյցպիգում, որտեղ 5 տարեկան երեխան սկսեց երգել երգչախմբում, որը ղեկավարում էր իր հայրը։ Գեդան լրջորեն զբաղվում է երգարվեստով ավելի ուշ՝ 1949 թվականին, հայտնի վոկալիստ և ուսուցիչ Կառլ Էմանի մոտ։ Այնուհետև սովորել է Ստոկհոլմի երաժշտական ակադեմիայի օպերայի բաժնում։ Առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 1951 թվականին Շվեդական թագավորական օպերային բեմում Հենրիխ Զյուտերմայստերի «Երկարաճիթ կարմիր կոշիկ» օպերայում, մեկ տարի անց նա կատարեց Շապլուի դերը Ադանա «Լոնժյումոյի փոստատարը» օպերայում, ինչը նրան հայտնիություն բերեց։ 1953 թվականին Գեննա առաջին անգամ ելույթ ունեցավ Լա Սկալա թատրոնում, կատարելով դոն Իտավիոյի դերը։ Հաջորդիվ նա հանդես եկավ Կառլ Օրֆի «Հաղթանակներ» եռագրությունում՝ նույն բեմում։
1957 թվականից սկսած՝ 22 տարիների ընթացքում, Գեդան եղել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թատրոնի մեներգիչը։ Այդ ժամանակ Գեդան կատարել էր գրեթե ամբողջ դասական օպերաների խաղացանկը՝ Գոֆմանի կերպարը Օֆֆենբախի «Գոֆմանի հեքիաթները» օպերայում, Գերցոգի դերը՝ «Ռիգոլետո»-յում, Էլվինոյի դերը՝ «Սոմնաբուլե»-ում, Էդգարի դերը՝ «Լյուչիա դի Լամերմուր»-ում, Լոենգրինը Վագների, Գերմանն ու Լենսկին՝ Չայկոսվսկու, Ֆաուստը Գունոյի և այլն, ինչպես նաև ժամանակակից օպերաներում, օրինակ՝ Մենոտիի «Վերջին վայրենին» օպերայի պրեմիերայում։
Խոսել և երգել է 7 լեզուներով, այդ թվում նաև ռուսերենը։ Բացի իր օպերային կարիերայից, մինչև 1990-ական թվականները, երգչուհին բազմաթիվ մենահամերգներ է տվել և երգեր ձայնագրել։ 1980 թվականից սկսաց շրջագայել է ԽՍՀՄ-ում։
1965 թվականին Նիկոլայ Գեդան ստացել է «Պալատական երգչի» կոչում, մեկ տարի անց դարձել է Շվեդիայի երաժշտական ակադեմիայի անդամ։ Նա ստացել է երաժշտական մրցանակները Շվեդիայում և արտերկրում, այդ թվում նաև Կարուզոյի մրցանակը 2007 թվականին։ 2010 թվականին Նիկոլայ Գեդան պարգևատրվել է Ֆրանսիայի բարձրաստիճան մրցանակով՝ Պատվո լեգեոնի շքանշան։ Նա եղել է հրավիրված պրոֆեսոր, ապա դարձել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի անդամ։
1978 թվականին հրատարակվել է իր հիշողությունների գիրքը՝ «Նվերը անվճար չի տրվում»։
Մահացել է 2017 թվականի հունվարի 8-ին Լոզանի իր տանը, իր կամքի համաձայն ընտանիքը մեկ ամիս ուշ է հայտնել լուրը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդ օպերային երգիչներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Ավետարան (4814)
Ավետարան (4814), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4814 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1294 թվականին Հակոբ գրչի կողմից՝ Տէր Յուսկան որդու վանքում (Արգելան)։ Ծաղկողը եղել է՝ Խաչերը։ Ստացողը եղել է Խելոք և որդին՝ Պռոշն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x23 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 266 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի  տերունական 5, ավետարանիչ 4, խորան 4, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 83բ, 265բ, ծաղկողի՝ 209ա, հետագայի՝ 83բ, 129ա (1379թ.), 226բ (1386թ.), 83բ, 129ա, 208ա, 208բ, 266ա (14-րդ դար), 267ա (1580թ.), 267ա (16-րդ դար) ։
Պանդորա (նկար, Ռոսսետտի)
«Պանդորա» (Pandora), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1871 թվականին։
Նկարն ստեղծված է հին հունական դիցաբանության սյուժեի հիման վրա։ Զևսը Հերմեսի միջոցով Պանդորայի բնակարանում թողնում է ամեն տեսակ հիվանդություններով, վշտերով, դժբախտություններով, մեղքերով ու չարիքներով լեցուն մի տուփ։ Հետաքրքրասիրությունից Պանդորան բացում է տուփը, և այդ ամենը թևավոր ոգիների նման թափվում են մարդկանց վրա։ Փակված տուփի հատակում մնում է միայն հույսը ։ Ռոսսետտիի համար իր արկղը բացող Պանդորայի կերպարը միաժամանակ կարող է ունենալ նաև որոշակի անձնական նշանակություն. 1869 թվականի հոկտեմբերին, երբ նա սկսել է աշխատել նկարի վրա, որոշել է բացել կնոջ՝ Էլիզաբեթ Սիդալի գերեզմանը, որպեսզի հանի իր բանաստեղծությունների ձեռագրերը, որոնք թաղել էր կնոջ հետ, և դրա հետ մեկտեղ նկարիչը գերեզմանից բաց է թողել նաև իր սարսափելի տանջանքները ։
Նկարի աշխատանքն սկսվել է 1868 թվականի դեկտեմբերին և տևել է մինչև 1871 թվականը ։ Գեղանկար ստեղծագործությունը դարձել է առաջիններից մեկը, որում Ռոսսետտին պատկերել է իր նոր սիրեցյալ Ջեյն Մորիսի մութ ու հանելուկային գեղեցկությունը ։ Ինչպես գրել է նկարչի եղբայր Ուիլյամ Մայքլ Ռոսսետտին. «Այդ դեմքը ստեղծված էր, որպեսզի վառի նրա երևակայության կրակը և կենդանացնի նրա ուժերը, այդ դեմքը՝ լի հանելուկային և անարտահայտելի իմաստներով» ։ Դիմանկարի ստեղծման համար Ռոսսետտին օգտագործել է Ջեյնի լուսանկարը, որոնք նրանք արել էին 1865 թվականին Ջոն Փիրսոնի հետ ։ Արկղը, որը պատկերված է նկարում, իրականում ևս գոյություն է ունեցել և պատկանել է Ռոսսետտիին։ Արկղը նկարի հետ վաճառվել է աճուրդում 1965 թվականին, որից հետո դրա ճակատագիրը մնացել է անհայտ ։ Ինչպես և իր շատ այլ աշխատանքների, այնպես էլ «Պանդորա» դիմանկարի համար Ռոսսետտին հորինել է ուղեկցող սոնետ։ Այն հրատարակվել է 1870 թվականին նրա բանաստեղծությունների ժողովածուի կազմում ։
Ալջերնոն Չառլզ Սուինբյորնը նկարում տեսել է «աստվածակերպ սարսափ և գեղեցկության վեհասքանչ աղետ՝ ստվերապատված միգով և թևավոր ու անմարմին կրքերի կրակե գոլորշով, որոնք շրջապատում են արկղիկը ամպերի լուսավորված քուլաների պարույրների ձևով, նրա ճակատագրական դեմքը և մազերի վշտալի վարագույրը» ։ Արվեստաբան Հենրի Մարիլլյերի կարծիքով՝ Ռոսսետտիի Պանդորայի դեմքը ավելի շուտ «պարուրված է մտազբաղ մելանխոլիայով», ոչ թե զարմանքով կամ վշտով ։
1878 թվականին Ռոսսետտին կրկին որոշել է պատկերել Ջեյն Մորիսին Պանդորայի կերպարում, սակայն հերոսուհու պաստեղային էսքիզը արտահայտում է բացարձակապես այլ զգացումներ՝ վիշտ և սարսափ։ Մտահղացումը այդպես էլ լիարժեք աշխատանքի չի վերածվել ։ Նկարչի ստեղծագործությունների ուսումնասիրողները հաստատում են, որ այդ շրջանում նրա վրա կարող էին ազդած լինել հիվանդությունը և թմրանյութերի օգտագործումը ։
«Պանդորան» ստեղծման ժամանակից ի վեր երեք անգամ փոխել է տերերին և ամբողջ այդ ընթացքում գտնվել է մասնավոր հավաքածուներում, սակայն ամեն դեպքում նկարը ցուցահանդեսներին մասնակցության հարուստ պատմություն ունի. 1897 թվականից մինչև 1973 թվականը այն ընդհանրապես չի ցուցադրվել, սակայն Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ցուցադրությունից հետո, երբ դիտողները կարող էին տեսնել նկարը յոթ տասնամյակի մեջ առաջին անգամ, այն եղել է ցուցահանդեսների Ճապոնիայում, Մեծ Բրիտանիայում և Նիդերլանդներում ։ 2014 թվականի մայիսին նկարը ներկայացվել է Սոթբիս աճուրդում ։
Նատալյա Մարտիրոսյան
Նատալյա Արտեմի Մարտիրոսյան (հոկտեմբերի 14, 1889, Թիֆլիս, հունիսի 14, 1960, Երևան), հայ խորհրդային ինժեներ-շինարար, ՀԽՍՀ վաստակավոր իռիգատոր (1957)։
Պանդորա (նկար, Ռոսսետտի)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:1871 նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Նատալյա Մարտիրոսյան
Ավարտել է Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1915)։ Մասնակցել է Շիրակի ջրանցքի նախագծման և կառուցման աշխատանքներին (1922-1925)։ Մարտիրոսյանի ղեկավարությամբ են կազմվել Հոկտեմբերյանի ջրանցքի, Այղր լճի ջրհան կայանի և ոռոգման ցանցի, Արփի լճի ջրամբարի և այլ նախագծեր։ 1931 թվականին և 1935 թվականին ընտրվել է Անդրֆեդերացիայի Կենտգործկոմի անդամ (6-րդ և 7-րդ գումարումների)։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Արգենտինական կրիա
Արգենտինական կրիա կամ չիլիական կրիա, ցամաքային կրիայի տեսակ։ Հանդիպում է այդ կրիայի երկու ենթատեսակ՝ Chelonoidis chilensis chilensis և Chelonoidis chilensis donosobarrosi:
Արտաքին տեսք
Կրիայի միջին չափը վահանի երկարությամբ հասնում է 25 սմ-ի։ Վահանը մի փոքր տափակ է, քերթավոր, որի պաշտպանիչ մասը գտնվում է կենդանիների հետնամասում և ունի կախովի եզրեր։ Վերին ծնոտը կեռ է։ Գունավորումը չնկատվող է՝ դեղնաշագանակագույն։ Արուները ավելի փոքր են քան էգերը, բայց նրանց վահանի ծայրերի սրությունը ավելի լավ է արտահայտված։ Ինչպես ցամաքային կրիաների մեծամասնությունը, այս տեսակի արուների վահանների վրա նկատվում է մի փոքր փոս։ Կրիայի ձագերը ծնվում է 45-47 մմ չափով և կշռում են մոտ 25 գրամ։
Տարածում և արեալ
Հանդիպում է Արգենտինայում, Հարավային Բոլիվիայում և Պարագվայում։
Արգենտինական կրիաները գիշերը և օրվա մեծ մասը անցկացնում են իրենց փորված փոսերում։ Չոր և սառը ժամանակաշրջանում խորը թաքստոցներ են փորում իրենց հորերում։
Սնունդ
Նրանք հիմնականում սնվում են բուսական սննդով՝ մրգերով, թփերի և ծառերի ոստերով, կակտուսներով և խոտով։ Նրանք կարող են ուտել խխունջ, որն իրենց համար կալցիումի և սպիտակուցի աղբյուր է հանդիսանում։
Բազմացում
Զուգավորումը տեղի է ունենում նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին, իսկ ձվադրումը՝ հունվարին։ Բնի մեջ լինում է մինչև վեց ձու՝ 3,5 սմ տրամագծով և 4,5 սմ երկարությամբ։ Ինկուբացիայի տևողությունը մոտ մեկ տարի է։
Արգենտինական կրիա և մարդ
Առևտրային նպատակներով արգենտինական կրիայի արտահանումը Պարագվայից արգելված է։ Որսալը և արտահանելը թույլատրվում է միայն գիտական նպատակներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրիաներ
Օտավգան
Օտավգան, լեռ Թուրքիայի Արդահանի մարզում, Արդահանի բարձրավանդակում։ Բարձրություն 2525 մ։ Արդահան քաղաքից 25 կմ արևելք, Ծովակ լճի հյուսիսս–արևմտյան ափից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արդահան-Ախալքալաք ճանապարհի աջ կողմում։ Նշանակված է Կովկասի 5– և 10-վերսւոանոց քարաեզներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արդահանի մարզի լեռներ
Կորեական պար
Կորեական պար՝ ծագել է վաղ շամանական ծեսերի ժամանակ հինգ հազար տարի առաջ։
Ակնարկ
Միջնադարյան կորեական Կորյո և Չոսոն տոհմերի օրոք (երկրորդ հազարամյակ մ.թ.ա.), կորեական պարը զարգացել է թագավորական պալատի, տարբեր ակադեմիաների և նույնիսկ գործող նախարարի աջակցությամբ։
Չնայած ժողովրդական ծագմանը, պարը մշտական ​​բարձր կարգավիճակ է ստացել, այդ թվում, ճգնավորի, ուրվականի պարը, վանականի պարը, ծաղրածուի պարը և այլն։ Ենթադրվում է, օրինակ, հավատքի պարի արմատները գնում են դեպի շամանական ծիսակատարություններ, որտեղ նրանք օգտագործում են ծառերի տերևները, իսկ ավելի ուշ պարը դարձավ բարձր արվեստի մի մասը ։
Կորեայի պարային մշակույթի մեկ այլ շերտ էլ Ժողովրդական գյուղացիական պարն է, որը գործում է նաև մեր օրերում։ Պարային Ատրիբուտներ են համարվում երկար ալիքաձև, մետաքսե շարֆ ձյան սպիտակ գույնի, որը օգտագործվում է «Salphuri» պարի ժամանակ, ինչպես նաև հարվածային գործիքներ, գլխարկներ և այլն։ Ուրվականի պարի ժամանակ կերպարը միանում է մահացած ամուսնու հետ, որ միայն ավելացնում է կրկնվող բաժանման ցավը։ Մեծ պարի ժամանակ հարվածային գործիքների հետ գործում է մի հսկայական թմբուկ, որը կարող է լինել ավելի մեծ, քան արվեստագետը։ Թմբուկը ձգում է կրոնականին իր տեսքով վանականը տրվում է գայթակղությանը և իրականացնում է շլացուցիչ թմբուկային «օրգիա»  ։
Ճապոնական գաղութային կառավարման ժամանակ մշակութային ռեպրեսիաների ընթացքում, որոնք երբեմն կոչվում էր մշակութային ցեղասպանություն, շատ պարային ակադեմիաներ փակվել են, իսկ շատ պարային տեսակներ անհետացել ։
Պարի դատարան
Կորեայում պարի դատարանը կոչվում է «չոնջե» (정재呈 才)։ Նա սերում էր արքունիքի ներկայացուցչություններից, առաջինը ներառում է ոչ միայն պարում, այլ նաև այլ արվեստի ձևերում, ինչպիսիք են չուլտղագինը (줄타기, լարախաղացը քայլում), կոնդոջիգը 공 던지기) և մոմանթաղը (목마 타기), ի վերջո, հայտնի դարձավ որպես դատարան պար։ Տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է Չոսոնի ժամանակ ։
Հյանակ Չոնջե
Տանըակ Չոնջե
Ծիսական պար
Ծիսական պարը Կորեայում կոչվում է Բուդիստ պար և կորեական ավանդական պար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կորեայի մշակույթ
Դոդո Անթաձե
Դոդո (Իսաակ) Կոնստանտինի Անթաձե (დოდო კონსტანტინეს ძე ანთაძე, ), վրացի խորհրդային դերասան, թատրոնի ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1971) :
Կենսագրություն
Իսաակ Անթաձեն ծնվել է 1900 թվականի սեպտեմբերի 28-ին (հոկտեմբերի 11, այլ տվյալներով՝ հոկտեմբերի 10-ին ) Վրաստանի Վարձնա գյուղում (այժմ՝ Իմերեթի մարզ, Վրաստան)։
1919-1920 թվականներին սովորել է Թիֆլիսում Գ. Ջաբադարիի թատերական ստուդիայում, հետո սովորել է Կոնստանտին Մարջանիշվիլու մոտ ։
1920 թվականից Թիֆլիսի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատրոնում աշխատել է որպես ռեժիսորի ասիստենտ, իսկ 1925-1927 թվականներին՝ որպես ռեժիսոր։ 1927-1928 թվականներին եղել է Թիֆլիսի բանվորական թատրոնի ռեժիսոր։ 1928 թվականին ղեկավարել է Թիֆլիսի պատանի հանդիսատեսի թատրոնը։
1928 թվականին մասնակցել է Քութայիսում երկրորդ պետական դրամատիկական թատրոնի (այժմ՝ Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան թատրոն) հիմնադրմանը։ Նույն թվականից մինչ 1933 թվականը եղել է այդ թատրոնի ռեժիսորը, ներկայացումներ է բեմադրել Կոնստանտին Մարջանիշվիլու հետ համատեղ։ 1930 թվականին թատրոնը տեղափոխվել է Թիֆլիս։ 1933-1938 թվականներին Դոդո Անթաձեն եղել է այդ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ու տնօրենը։
1938-1952 թվականներին Իսաակ Անթաձեն եղել է Քութայիսի Լ. Մեսխիշվիլու անվան թատրոնի, 1952-1957 թվականներին՝ Թիֆլիսի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի, իսկ 1957-1962 թվականներին՝ Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար ու տնօրեն ։
Իսաակ Անթաձեն նաև եղել է ներկայացումների բեմադրող ռեժիսոր։
1962-1974 թվականներին եղել է Վրաստանի թատերական միության նախագահ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Թատրոնի վրացի դերասաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Հայկ Մելքոնյան
Հայկ Հովհաննեսի Մելքոնյան, կուսակցական և պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ (1932)։
Ավարտել է ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից կուսակցական բարձրագույն դպրոցը (1954)։ 1940-1941 թթ. եղել է ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի առաջին քարտուղար։ «Հայրենական մեծ պատերազմի» ժամանակ կռվել է Լենինգրադյան ռազմաճակատում։ 1948-1951 թվականներին եղել է Կիրովականի քաղկոմի առաջին քարտուղար, 1954-1957 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի բաժնի վարիչ։ 1957-1961 թվականներին Մելքոնյանը ՀՍՍՀ ներքին գործերի մինիստրն էր, 1961-1974 թթ.՝ ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի գործերի կառավարիչը։ 1974-1979 թվականներին գլխավորել է Հայկական ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի ձկնատնտեսության միավորումը։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանների շքանշաններով։
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ
Հրեական բոլշևիզմ
Հրեաների կոմունիստական դավադրության տեսություն, Հրեական բոլշևիզմ կամ Ջհուդաբոլշևիզմ (Jewish Bolshevism, Jüdischer Bolschewismus), դավադրության տեսություն, որն ընդգծում է հրեաների ունեցած կարևոր դերը կոմունիստական շարժման մեջ։ Բաղկացած է նման ուղղվածություն ունեցող մի շարք գաղափարներից, որոնք օգտագործվում են ինչպես միջազգային թշնամության ու անհանդուրժողականության հրահրման, այնպես էլ կոմունիստական, սոցիալիստական ու սոցիալ-դեմոկրատական շարժումների դեմ պայքարելու համար։ Մի շարք նման հայեցակարգեր պնդում են, թե կոմունիզմն ու սոցիալիզմը ծառայել են որպես քողարկում հրեաների կողմից դավադրության իրականացման համար, որի նպատակն է աշխարհը ենթարկել իրենց իշխանությանը։
Նման տեսությունների հեղինակներն ու կողմնակիցները որպես հիմնավորում առաջ են քաշել, օրինակ, այն փաստը, որ մարքսիզմի տեսաբանների, ինչպես նաև ռուսական բոլշևիկների մեծ մասն ունեցել են հրեական ծագում ։ Կոմունիստական դավադրության մասին պատկերացումները հաճախ զուգորդվել են ջհուդամասոնական դավադրության տեսության հետ։
Հրեաների կոմունիստական դավադրության տեսության հիմնական կանխադրույթներից մեկն այն է, որ Խորհրդային Ռուսաստանի, Խորհրդային Միության, ԱՄՆ և այլ երկրների կոմունիստական կուսակցություններում հրեաների տոկոսային հարաբերությունը շատ ավելի մեծ է, քան այդ երկրների բնակչության կազմում ։ 1917 թվականին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, տարածվել է «Հրեական բոլշևիզմ» պամֆլետի վերնագիրը, որում ցույց է տրվել հակակոմունիստական Սպիտակի շարժման ռասիստական պրոպագանդան Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ (1918-1922)։ Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցությունը Գերմանիայում և Գերմանա-ամերիկյան միությունը Միացյալ Նահանգներում տարածել են հակասեմական տեսությունն իրենց կողմնակիցների ու հետևորդների շրջանում ։
Առաջացման նախադրյալներ
Ռուսական կայսրությունում հրեաների համար ավանդաբար գործել են սահմանափակումներ քաղաքացիական բազմաթիվ իրավունքներում, մասնավորապես նրանք ենթարկվել են սեգրեգացիայի ազգային-կրոնական հատկանիշով և նրանց համար սահմանվել են սահմանափակումներ էթնիկական նորմաներով։ Հուդայականները, որ 20-րդ դարի սկզբին կազմել են կայսրության բնակչության 3-4 %-ը, փաստացիորեն ոչ մի ձևով ներկայացված չէին սպայական կորպուսում, քանի որ նրանց գրեթե չէին շնորհվում սպայական աստիճաններ։ Դրա հետ միասին 1827-1856 թվականներին հրեաները զորակոչվել են 12 տարեկանում (քրիստոնյաները՝ 18 տարեկանում) հազար տղամարդուց տասը զորակոչիկի հաշվով (քրիստոնյաների դեպքում՝ յոթ զորակոչիկ հազարից) ։
1881 թվականի մարտին՝ Ալեքսանդր II-ի սպանությունից հետո, Ռուսաստանում հեղափոխական շարժման «այլազգի» բնույթի վերաբերյալ միտքն առաջին անգամ ձևակերպել է Դմիտրի Իլովայսկին։ Նա պնդել է, որ ռուս հեղափոխականները սոսկ կույր գործիք են լեհերի ու հրեաների ձեռքում։ Ռուսական և արևմտաեվրոպական հրեականության ուսումնասիրության միջազգային կենտրոնի տնօրեն և պատմաբան Օլեգ Բուդնիցկին գրում է, որ «եթե համոզված յուդոֆոբ Իլովայսկին .... հրեաներին հատկացրել է «ընդամենը» երկրորդ տեղը Ռուսաստանը կործանողների շարքում, նշանակում է՝ նրանք իսկապես դեռ չեն կատարել ազատագրական շարժման մեջ որոշիչ դեր» ։
Ըստ Է. Հարբերերի (E. Haberer) հաշվումների՝ նարոդնիկական շարժմանը մասնակցած հրեաները կազմել են 1871-1873 թվականների հեղափոխականների ընդհանուր թվի ընդամենը 4-5 %-ը (եզրակացությունն արվել է ըստ այն այդ ժամանակաշրջանում քաղաքական գործերով հետաքննության ենթարկված հրեաների տոկոսային հարաբերության)։ 1880-ական թվականների ավարտին հեղափոխականների թվում հրեաները կազմել են արդեն 35-40 %։ Ըստ Հարբերերի խոսքերի՝ հրեաները դարձել են «կրիտիկական զանգված ռուսական հեղափոխական շարժման մեջ» ։ 1903 թվականին Սերգեյ Վիտտեն պնդել է, թե հրեաները կազմում են հեղափոխական կուսակցությունների անդամների մոտավորապես կեսը։ Այդ թիվը կասկած է առաջացրել պատմաբանների մոտ։ Ըստ ժամանակակից ուսումնասիրությունների՝ հեղափոխական կուսակցություններում հրեաների թվաքանակը տատանվել է 15 %-ից մինչև մեկ երրորդ։ Այնուամենայնիվ, այդ թիվը մի քանի անգամ գերազանցել է կայսրությունում ապրող հրեաների տոկոսային հարաբերությանը նրա բնակչության ընդհանուր թվաքանակին։ Միևնույն ժամանակ հեղափոխական հրեաները կազմել են Ռուսաստանի հրեա բնակչության մի աննշան մասը։ Բուդնիցկին գրում է, թե տեղաբնիկների գիտակցության մեջ հրեաներն ավելի մեծ դերակատարում են ունեցել հեղափոխության իրականացման գործում, քան եղել է իրականում ։
Հեղափոխական շարժման մեջ հրեաների ակտիվ մասնակցությամբ «բացատրվում է նաև հրեաների եռանդուն մասնակցությունը քաղաքացիական պատերազմին ընդդեմ հեղափոխության բոլոր թնամիների» ։
Հեղափոխություն Ռուսաստանում և հակասեմականություն
1917 թվականին Ռուսաստանում տեղի ունեցած Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը մեծ տպավորություն է թողել հակասեկամանների վրա, ինչի արդյունքը դարձել է հրեաների նույնացումը բոլշևիկների և ընդհանրապես ձախակողմյանների հետ։ Ծագել է հեղափոխություն իրականացնելու նպատակով հրեաների կազմակերպած դավադրության գաղափարը, որն արտացոլվել է այնպիսի հակասեմական գրքերում, ինչպիսիք են Ռիդ Դուգլասի «Վեճ Սիոնի մասին», Հենրի Ֆորդի «Միջազգային հրեականություն», Ադոլֆ Հիտլերի «Իմ պայքարը» և այլն։ Այդ ժամանակ էլ նորից հիշատակվել է «Սիոնի իմաստունների արձանագրությունները» հայտնի կեղծագիրը։ Նմանատիպ գաղափարների տարածումը արևմտյան վերնախավի շրջանում 1920-1930-ական թվականներին նպաստել է Հիտլերի՝ իշխանության գլուխ անցնելուն և հակասեմականության տարածմանը։
Նացիստների կողմից հակասեմականության չափազանցումը անմիջական կապ ունի Ռուսաստանի հետ։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ բազմաթիվ ռուսացած գերմանացիներ նախընտրել են մեկնել Գերմանիա՝ իրենց հետ տանելով այդ ժամանակի տարածված հակասեմական գաղափարները։ Վառ օրինակ է նացիզմի խոշորագույն գաղափարախոս Ալֆրեդ Ռոզենբերգը, որ եղել է մերձբալթյան գերմանացի Ռևելից (Տալլին) և մի որոշ ժամանակ ապրել է Մոսկվայում։ Հենց նա է Հիտլերին ծանոթացրել տխրահռչակ «Սիոնի իմաստունների արձանագրություններին»։
Ըստ Փոլ Ջոնսոնի՝ բոլշևիկների համագումարներում (կուսակցական համագումարների պաշտոնական արձանագրությունները պարունակել են նաև վիճակագրական տվյալներ պատվիրակների տարիքային, սոցիալական, ազգային ու կրթական կազմի վերաբերյալ) հասել է մինչև 15-20 %. կոմունիստների բացարձակ մեծամասնությունը կազմել են ռուսները։ Սակայն սպիտակ էմիգրանտների, մասնավորապես Անդրեյ Դիկիի հետագա աշխատանքներում նշված թիվը նենգափոխումների ու մեքենայությունների արդյունքում մեծացվել է մի քանի անգամ։
Միևնույն ժամանակ բոլշևիկներին հրեաների հետ նույնացնողներն անուշադրության են մատնել Խորհրդային Միությունում բոլշևիկների ու կոմունիստների ծավալած հալածանքները հրեական մշակույթի, սիոնիզմի ու հուդայականության նկատմամբ, ինչը հետագայում հիմք է դարձել խորհրդային վարչակարգին հակասեմականության մեջ մեղադրելու համար։ Խորհրդային Միության վերաբերմունքը սիոնիզմի ու Իսրայելի նկատմամբ գրեթե միշտ եղել է թշնամական, բացառությամբ 1947-1949 թվականներին Իսրայելի հիմնադրման ժամանակաշրջանի. ըստ ամենայնի՝ Ստալինը ցանկացել է այդ երկիրը դարձնելի իր դաշնակիցը Բրիտանական գաղութային կայսրությունը կործանելու գործում։ Ռիչարդ Փայփսն ընդգծում է, որ հրեական ծագում ունեցող բոլշևիկները զգալիորեն ռուսացած էին։ Նրանցից շատերի, մասնավորապես Կագանովիչի հուշերում զգացվում է անթաքույց անբարյացակամություն իրենց ժողովրդի ավանդական մշակույթի, այդ թվում նաև եբրայերեն սովորելու նկատմամբ (որի դասավանդումը Խորհրդային Միությունում արգելվել է որպես «հետադիմական» ի հակադրություն իդիշի, որը համարվել է «հրեա պրոլետարիատի կենդանի լեզու»)։
Անտեսվում է նաև հրեաների թիվը այն կուսակցությունների շարքում, որոնք ուղղակիորեն հակադրվել են բոլշևիկներին։ 1917 թվականին Լենինի ծաղրի սիրելի առարկան էր «Գոցլիբերդանը», որ էսեռ-մենշևիկների առաջնորդներ Գոցի, Լիբերի ու Դանի ազգանուններից կազմված բառ է։ Մասնավորապես Աբրամ Գոցը, որ 1917 թվականին գլխավորել է Հայրենիքի փրկության ու հեղափոխության կոմիտեն, որն առաջիններից մեկն է փորձել կազմակերպել զինված դիմադրություն բոլշևիզմին, մահացել է ճամբարում 1940 թվականին։ Միխայիլ Լիբերը բացասաբար է վերաբերվել Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը, բազմիցս հալածվել է կոմունիստների կողմից և գնդակահարվել է 1937 թվականին։ Բազմիցս ձերբակալվել է նաև Ֆեոդոր Դանը, որ 1922 թվականին աքսորվել է Ռուսաստանից։
Բոլշևիկների նախաձեռնած սոցիալական վերափոխումները նույնպես լիովին լիկվիդացրել են հրեական ավանդական կենսակերպը։ Տստ տարբեր գնահատականների՝ հրեաների մինչև երկու երրորդը արհեստներ ու մանր տնայնագործներ էին, իսկ ինդուստրալիզացիան ամբողջովին վերացրել է այդ զբաղմունքները։
ԱՄՆ-ում
Ալեքսանդր III-ի թագավորման ժամանակաշրջանում տիրող հակահրեական սահմանափակումների և Ռուսաստանում ծավալված կոտորածների ալիքի պատճառով երկրի հրեա բնակչությունը հեռացել է՝ տեղափոխվելով առաջին հերթին ԱՄՆ։ 1881-1914 թվականներին Ռուսաստանի կայսրությունից ԱՄՆ է տեղափոխվել մինչև 2-2,5 մլն հրեա, իսկ Արևմտյան Եվրոպայից մեկնածների հետ միասին նրանց թիվը կազմել է մինչև 3-3,5 մլն։ Նախքան այդ Միացյալ Նահանգներում հրեա բնակչությունը գրեթե բացակայել է (մինչև 250 հազար մարդ)։
1890-ական թվականներին ԱՄՆ-ից Մոսկվա է ժամանել հանձնաժողով՝ ուսումնասիրելու այդ զանգվածային արտագաղթի պատճառները։ Հանձնաժողովն ականատես է եղել Մոսկվայից հրեա արհեստավորների արտագաղթին 1891 թվականին. նրանցից շատերն ուղիղ մեկնել են Գերմանիայի նավահանգիստներ, իսկ այնտեղից էլ ԱՄՆ։
Սիոնիզմի հիմնադիր Թեոդոր Հերցլը, մեջբերելով հատված Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար Վիտտեի հետ իր զրույցից, նրան վերագրում է հետևյալ արտահայտությունը. «...հրեաներին այնպես էլ խրախուսում են արտագաղթել։ Հետևին աքացի տալով, օրինակ»։ Իսկ ներքին գերծերի նախարարը մի անգամ ասել է, որ եթե հրեաների համար փակ է «արևելյան սահմանը», ապա «արևմտյան սահմանը» բաց է։
Սենատի Օվերմենի հանձնաժողովը (ԱՄՆ, 1919) ընդունել է նաև հակասեմական բնույթ։ Բոլշևիզմի իբր թե հրեական բնույթի մասին լուրերը ընդհանուր տեղ են գրավել լսումներում։ Միևնույն ժամանակ ընդգծվել է, որ հրեական ծագում ունեցող բոլշևիկները հալածում են նաև կապիտալիստ հրեաներին, և իրենք էլ ներկայացված են «ուրացողներով, որոնք թողել են իրենց հայրերի հավատը»։
Ականատեսները հանձնաժողովին հայտնել են լիովին ֆանտաստիկ վկայություններ, մասնավորապես անարխիստների կողմից անցկացված «կանանց ազգայնականացման» մասին (ըստ ամենայնի՝ հանձնաժողովի անդամները տարբերություն չեն տեսել բոլշևիկների ու անարխիստների միջև)։ Կարմիր բանակը նկարագրվել է որպես գերմանացիներից, լատվիացիներից ու չինացիներից կազմված գունդ ունեցող, շեշտը դրվել է ամեն տեսակի կողոպուտների, բռնաբարությունների ու վայրագությունների նկարագրության վրա։ Ամերիկայի պայմաններում, որը երբեք չէր ունեցել ազգային կամ կրոնական հալածանքների ամուր ավանդույթներ, հանձնաժողովն ընդունել է հստակ հակամիգրանտական բնույթ։ Նրա աշխատանքի հետևանքներից մեկը դարձել է 1921 թվականին ներմուծված ԱՄՆ ներգաղթի սահմանափակումները։ Դրա արդյունքը դարձել է հրեաների ու իտալացիների ներգաղթի կտրուկ կրճատումը։
Օվերմենի հանձնաժողովի աշխատանքներն իրականացվել են ԱՄՆ-ն համակած զանգվածային հակակոմունիստական պսիխոզի՝ «առաջին կարմիր սպառնալիքի» (First Red Scare) պայմաններում 1917-1920 թվականներին, որին խթանել է նաև Աշխարհի արդյունաբերության աշխատավորների ձախակողմյան պրոֆմիության գործունեությունը։ 1919 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Խորհրդային Միություն են արտաքսվել մի շարք ծայրահեղականներ, այդ թվում նաև անարխիստ Էմմա Գոլդմանը, Էթել Բերշտեյնն ու Ալեքսանդր Բերկմանը։
Լեհաստանում
Խորհրդա-լեհական պատերազմի ժամանակ, երբ խորհրդային իշխանության հակառակորդների կարծիքով բոլշևիկներին սատարել են անհամաչափորեն ավելի շատ հրեաներ, Լեհաստանում տարածված է եղել «ջհուդակոմունա» տերմինը։ Միջպատերազմական տարիներին տերմինն օգտագործվել է աջ-նացիոնալիստական ուժերի կողմից՝ վարկաբեկելու համար մի կողմից ձախերին (ոչ միայն կոմունիստներին)՝ որպես հրեաների, մյուս կողմից՝ հրեաներին՝ որպես կոմունիստների։ Տերմինն օգտագործվել է նաև հետպատերազմյան տարիներին «Ժողովրդական» Լեհաստանի վարչակարգի և Հասարակական անվտանգության նախարարության վերաբերյալ (1945-1954), որի կազմում, ըստ տարածված հասարակական պատկերացումների, կային մեծ թվով հրեաներ։