cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(8015) 1990 QT2
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուչա Ջափարիձե
Ջափարիձե Ուչա (უჩა ჯაფარიძე, ), վրացի նկարիչ։ ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1963)։ ՀԽՍՀ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1958)։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։
Կենսագրություն
Սովորել է Մ․ Թոիձեի ժողովրդական գեղարվեստական ստուդիայում (1922-1924) և Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում (1924-1925, 1928-1931), որտեղ և դասավանդում է 1936 թվականից 1944 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1942-1948 թվականներին՝ տնօրեն։
Ստեղծագործություն
Ստեղծել է պատմական թեմայով նկարներ («Մայիսմեկյան ցույցը Թիֆլիսում 1901 թվականին», տեմպերա, 1939-1941, Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի վրացերեն մասնաճյուղ, Թբիլիսի, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1942), ժանրային կտավներ («Մոր խոհերը», 1945), դիմանկարներ («Ջափարիձե Ուչա », կավճաներկ, 1943, երկուսն էլ՝ Վրացական ԽՍՀ արվեստի թանգարան, Թբիլիսի), կատարել գրքի պատկերազարդումներ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի և 4 այլ շքանշաններով։
Կատեգորիա:Վրացի նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալակիրներ
Դուռնաօվասի (այլ կիրառումներ)
Դուռնաօվասի, կարող է վերաբերել՝
Շեմյակ
Շեմյակ (Шемяк, Шемәк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 422 մարդ։
Ազգային կազմ
2002 թվականի մարդահամարի տվյալներով գերակշռող ազգությունը ռուսներ են (66%)։
Աշխարհագրական դիրք
Հեռավորությունը ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)
Պատմություն
Աղբյուրներում նշվում է, որ Իչարի Շահարը կառուցվել է 5-րդ դարում  ։ 1952-1957 թվականներին վերականգնվել է Իչարի Շահարի բերդի պատերը ։ 1977 թվականին Իչարի Շահարը պատմական և ճարտարապետական կարգավիճակ է ստացել։ 1985 թվականին հայտարարվել է Պետական Պատմա-Ճարտարապետական Արգելոց։ 2005 թվականին փետրվարի 10-ին նախագահ Իլհամ Ալիեւը հրամանագիրն է ստորագրել «Նախարարների Կաբինետի կողքին  «Իչարի Շահար» Պետական Պատմա-Ճարտարապետական Արգելոցի Հիմնարկի ստեղծման մասին» ։
Իչարի Շահարում գտնվող ճարտարապետական հուշարձանները
Անսամբլի մեջ մտնում են ճարտարապետական ձևերով պարզ երկհարկանի պալատը, կամարակապ սյունաշարով մասամբ շրջափակված ութանիստ դահլիճով Դիվանխանեն (XV դ․), խաչաձև աղոթասրահով և ճոխ հարդարված շքամուտքով, հա-Դիվանխանեն (XV դ․) շիրվանշահերի պալատի համալիրում հատակագծում ուղղանկյուն դամբարանը (1435), նրբագեղ մինարեթով երկգմբեթ մզկիթը (1442), Սեիդ Ցախիա Բաքուվիի Փոքրաչափ ութանիստ դամբարանը, Արևելյան դարպասը (1585), ստորգետնյա ջրհոր-ջրամբարը և բաղնիքը։ Տարբեր ժամանակներում իրականացված կառույցների անսամբլի գեղարվեստական ամբողջականությունը պայմանավորված է մասշտաբների միասնությամբ, ճարտարապետական հնարքների ընդհանրությամբ։ Շենքերի երկրաչափական հստակ ծավալների խստությունը ընդգծված է սակավաթիվ, բայց արտահայտիչ դեկորատիվ տարրերով։ Ներկայումս շիրվանշահերի պալատը թանգարան է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաքու Կատեգորիա:Բերդաքաղաքներ Կատեգորիա:Հնագիտական վայրեր Ադրբեջանում
Քիգան Փալմեր
Քիգան Փալմեր (Keegan Palmer, ), ամերիկա-ավստրալիացի սքեյթբորդիստ, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։
Փալմերը ծնվել է Սան Դիեգոյում և երիտասարդ տարիքում տեղափոխվել Ավստրալիա, իսկ 14 տարեկանում դարձել պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդիստ ։ 2021 թվականին Փալմերի հովանավորներն են դարձել Nike SB-ն, Primitive-ը, Oakley-ն, Independent-ը, Bones Wheels-ը, Bronson-ը, Mob-ը և Boost-ը ։ Փալմերն զբաղեցնում է 7-րդ տեղը World Skate դասակարգման պարկ դիսցիպլինայում ։
Կենսագրություն
Փալմերը ծնվել է 2003 թվականի մարտի 12-ին Սան Դիեգոյում ավստրալիացիների ընտանիքում։ Վաղ տարիքում Փալմերը Սան Դիեգոյից տեղափոխվել է Գոլդ Քոստ ։ Թեև Փալմերն սկզբում հետաքրքրվել է սերֆինգով, սակայն սկսել է զբաղվել սքեյթբորդինգով ։
Կարիերա
2017 թվականին Փալմերը 14 տարեկանում հաղթել է Dew Tour am Bowl-ի եզրափակիչը ։ Փալմերը Dew Tour-ում նորամուտը նշել է 2018 թվականին՝ եզրափակիչում գրավելով 7-րդ տեղը։ Մեկ տարի անց Dew Tour 2019-ի եզրափակիչում գրավել է 3-րդ տեղը՝ զիջելով միայն Պեդրո Բարրոսին ու Կորի Ջունոյին։ Նույն թվականին Փալմերը 4-րդ տեղն է զբաղեցրել Սան Պաուլոյում անցկացված աշխարհի առաջնությունում։ 2020 թվականին Փալմերը հաղթել է Skate Australia ազգային պարկի առաջնությունը ։
2021 թվականին Փալմերը որակավորվել է 2020 թվականի Տոկիոյի Ամառային օլիմպիական խաղերի համար, որոնք մեկ տարով հետաձգվել են կորոնավիրուսի պանդեմիայի պատճառով։ 2021 թվականի օգոստոսի 5-ին Պալմերը Տոկիոյում անցկացված Ամառային օլիմպիական խաղերի պարկ դիսցիպլինայում տղամարդկանց շրջանում սքեյթբորդինգի մրցումներում նվաճել է ոսկե մեդալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիացի սկեյթբորդիստներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Վատ արվեստի թանգարան
Վատ արվեստի թանգարան (Museum of Bad Art, MOBA), ամերիկյան մասնավոր թանգարան, որի նպատակն է «ցույց տալ այն նկարիչների աշխատանքները, որոնց աշխատանքները չեն գնահատվել որևէ այլ թանգարանում» ։ Ունի 3 մասնաճյուղ․ մեկը գտնվում է Մասսաչուսեթսի Դեդհեմ քաղաքում (Dedham, արվարձան Բոստոնի հյուսիս-արևմուտքում), մյուսը՝ հարևան Սոմերվիլում (Somerville, արվարձան Բոստոնի հյուսիսում), իսկ երրորդ մասնաճյուղը՝ Մասաչուսեթսի Բրուքլայն քաղաքում (Brookline) ։ Նրա մշտական հավաքածուն ներառում է արվեստի մոտ 500 ստեղծագործություն, որոնք «չափազանց վատն են, որպեսզի անտեսվեն», բայց սահմանափակ տարածքի պատճառով 2 տաղավարներից մեկում միանգամից ցուցադրվում է 30-40 օրինակ։ Նաև անցկացվում է արտագնա ցուցադրություն ։
Թանգարանը հիմնադրվել է 1993 թվականին՝ այն բանից հետո, երբ հնահավաք Սքոթ Ուիլսոնն իր մի քանի ընկերներին ցույց տվեց հնոտիների կույտի մեջից գտնված նկարներ։ Ընկերները նրան առաջարկեցին հավաքածու ստեղծել։ Շուտով թանգարանը մեծացավ և Սքոթի բնակարանից տեղափոխվեց Դեդհեմի թատրոնի նկուղ։ Բացատրելով թանգարանի ստեղծման նպատակը՝ նրա հիմնադիրներից մեկը՝ Ջերրի Ռայլին, 1995 թվականին ասել է․ «Մինչ աշխարհի բոլոր քաղաքներում կա արվեստի լավագույն ստեղծագործություններին նվիրված գոնե մեկ թանգարան, MOBA-ը միակ թանգարանն է՝ նվիրված վատագույնի հավաքմանն ու ցուցադրմանը» ։ Վատ արվեստի թանգարանի հավաքածուում ներառվելու համար ստեղծագործությունը պետք է լինի յուրօրինակ և ստեղծված լինի լուրջ մտադրություններով (ոչ թե կատակի և թանգարանի ցուցադրությունում հայտնվելու համար), բայց դրանք նաև պետք է ունեն էական թերություններ և ձանձրալի չլինեն․ հոգաբարձուները հետաքրքրված չեն կանխամտածված կիտչերի պատկերներով։
«Վատ արվեստի թանգարանը» հիշատակվում է Բոստոնի ուղեցույցների տասնյակում և դարձել է ամբողջ աշխարհում համանման հավաքածուների շարք ստեղծելու ոգեշնչման աղբյուր։ Նյու Յորք Թայմս լրագրից Դեբորա Սողոմոնը նշել է, որ Վատ արվեստի թանգարանի նկատմամբ ուշադրությունն ու հետաքրքրությունը մեծացնում է թանգարանների՝ «լավագույն վատ արվեստի» ցուցադրման միտումը ։ Թանգարանը քննադատության է ենթարկվել այն բանի համար, որ հակաարվեստի ցուցադրություն է, բայց կազմակերպիչները ժխտում են՝ ասելով, որ այդ հավաքածուն համարվում է հարգանքի տուրք այն նկարիչներին անկեղծություն համար, ովքեր անզիջող են իդեալին հասնելու իրենց ձգտումներում, չնայած նրան, որ արդյունքում ստացվում են սարսափելի նկարներ։ Ըստ համահիմնադիր Մերի Ջեքսոնի խոսքերի՝ «Մենք դա անում ենք, որպեսզի տոնենք նկարչի անհաջողության իրավունքը» ։
Ստեղծման պատմություն
Վատ արվեստի թանգարանը հիմնադրվել է 1993 թվականին հնահավաք Սքոթ Ուիլսոնի կողմից, որը, «Լյուսին ծաղիկներով դաշտում» նկարը տեսնելով Բոստոնի աղբամանից դուրս ցցված, որոշեց, որ նման ստեղծագործություններն անհրաժեշտ է հավաքել և պահպանել։ Ուիլսոնը նկարը դրեց իր ընկերոջ՝ Ջերրի Ռեյլիի տանը և ընկերներին կոչ արեց փնտրել ուրիշ «վատ արվեստ» և իրեն տեղեկացնել գտնված իրերի մասին ։ Երբ Ուիլսոնը ձեռք բերեց ուրիշ «գլուխգործոց» և ցույց տվեց Ռեյլիին, նրանք որոշեցին հավաքածու ստեղծել։ Շուտով (1994 թվականի մարտին ) Ռեյլին և իր կինը՝ Մարիա Ջեքսոնը, իրենց տանն ընդունելություն կազմակերպեցին, որը կատակով անվանեցին «Վատ արվեստի թանգարանի բացում» ։ Ուիլսոնի, Ռեյլիի և Ջեքսոնի հավաքած ցուցադրանմուշների՝ մասերով կանոնավոր ցուցադրություններն ակներևաբար գերազանցում էին Ջեքսոնի փոքրիկ տան հնարավորությունները (Արևմտյան Ռոքսբերի, Մասաչուսեթս), քանի որ ընդունելություններին մասնակցում էին հարյուրավոր մարդիկ ։ Ցուցահանդեսի սահմանափակ տարածքի խնդրի լուծման նպատակով փորձեցին ստեղծել վատ արվեստի «վիրտուալ» թանգարան, 95 նկարիչների աշխատանքներով CD-ROM ։
1995 թվականին ցուցադրության հրապարակը տեղափոխվեց Դեդհեմի սիրողական թատրոնի նկուղ և, ինչպես նշում է The Boston Globe լրագիրը, արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուն դասավորված էր «տղամարդկանց զուգարանից ոչ հեռու», որտեղ համապատասխան ձայներն ու հոտերն իբր թե «օգնում են պահպանել հավասարաչափ խոնավություն»։
Վատ արվեստի թանգարանի առաջին օրերին թանգարանում մի քանի ցուցահանդեսներ անցկացվեցին ոչ սովորական ձևաչափերով․ մի դեպքում «Արվեստ պատուհանից - պատկերասրահ անտառում» ցուցահանդեսի աշխատանքները կախված էին Քեյփ-Քոդի անտառի ծառերից (Art Goes Out the Window - The Gallery in the Woods), «Ջրածածկ վատ արվեստ» (Awash in Bad Art) խորագրով ցուցահանդեսի ժամանակ արվեստի 18 ստեղծագործությունները ծածկված էին ջերմամեկուսիչ, անջրաթափանց ժապավենով, 2001 թվականին տեղի ունեցավ «Սոսկ բաքս - ոչինչ նյուից բացի» (Buck Naked — Nothing But Nudes) ցուցահանդեսը, որտեղ ներկայացված էին թանգարանի հավաքածուի նյու ոճի բոլոր նկարները, 2006 թվականին անցկացվեց «Ծեծված դիմանկարներ» (Portraits banals) խորագրով ցուցադրությունը՝ նվիրված Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանում տեղի ունեցած Դևիդ Հոկնիի ցուցահանդեսի փակմանը ։
2008 թվականին Դևիս հրապարակի Սոմերվիլի թատրոնում (Սոմերվիլ, Մասաչուսեթսի նահանգ) բացվեց երկրորդ պատկերասրահը, որտեղ հավաքածուն նույնպես տեղավորված էր զուգարանի կողքին ։ Չնայած առաջին պատկերասրահն անվճար էր և բաց հասարակության համար, սակայն երկրորդ պատկերասրահ կարելի էր այցելել միայն թատրոնից գնված տոմսերով։ «Վառ գույներ / Մութ զգացմունքներ» (Bright Colors / Dark Emotions) և «Գիտեք, թե ինչ է ձեզ դուր գալիս / Նկարեք (կտավի վրա)՝ ինչպես եք ձեզ զգում» (Know What You Like / Paint How You Feel) խորագրերով ցուցահանդեսներ անցկացվեցին Մասաչուսեթս նահանգի Բևեռլիի արվեստի քոլեջի ակադեմիական պատկերասրահներում։ Վատ արվեստի թանգարանի ստեղծագործությունները ցուցադրվեցին նաև Վիրջինիայի, Օտտավայի և Նյու Յորքի թանգարաններում ։
2009 թվականի փետրվարին Վատ արվեստի թանգարանը դրամահավաք հայտարարեց Բրանդեյսի համալսարանի Ռոուզի թանգարանին օգնելու նպատակով, որը 2008-2011 թվականների Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի պատճառով լրջորեն քննարկում էր գլուխգործոցների մի մասը վաճառելու և (ինչն ավելի վատ էր համալսարանի համար) Բերնարդ Մեյդոֆի ներդրումայի սխեմաներում հովանավորչական գումարների մի մասի կորստի հնարավորությունը։ Վատ արվեստի թանգարանի այժմյան հոգաբարձու, երաժիշտ Մայքլ Ֆրանկ Իբէյ աճուրդում տեղադրեց «Մարսողության հետազոտում» (Studies in Digestion) նկարը․ չորս վահանակների (պանելների) վրա ներկայացված էին մարդու աղեստամոքսային ուղու գործունեության չորս փուլերը։ Նկարը վերջնական արդյունքում վաճառվեց 152,53 դոլարով (սկզբնական գինը 24,99 դոլար էր)։ Այդ փոքր եկամուտը տրվեց Ռոուզի թանգարանին, միևնույն ժամանակ այն՝ որպես Վատ արվեստի թանգարան, հռչակ ձեռք բերեց ։
Գողություններ թանգարանից
Թանգարանի երկու ցուցադրանմուշների գողությունն իր վրա հրավիրեց զանգվածային լրատվության միջոցների ուշադրությունը և բարձրացրեց թանգարանի համբավը ։ 1996 թվականին Ռ․ Անջելո Լիի (R. Angelo Le) «Էյլին» նկարն անհայտացավ Վատ արվեստի թանգարանից։ Թանգարանը նկարի վերադարձման համար առաջարկեց 6,50 դոլարի չափով գումար, և, չնայած հետագայում վարձատրության չափը դարձավ 36,73 դոլար, երկար տարիներ աշխատանքը չվերադարձվեց ։
Նկարների գողությունից հետո թանգարանի աշխատակիցները տեղադրեցին կեղծ տեսախցիկներ՝ հետևյալ գրությունով․ «Ուշադրություն։ Այս թանգարանը պաշտպանված է կեղծ տեսախցիկներով» (WARNING: These premises are protected by a fake security camera) ։ Չնայած արգելք հանդիսացող այդ գործոնին՝ 2004 թվականին թանգարանից գողացան Ռեբեկա Հարրիսի ինքնադիմանկարը։ Այն հանվել էր պատից և փոխարինվել 10 դոլարով վաճառելու պահանջի գրությունով, չնայած որ գողը մոռացել էր ավելացնել իր կոնտակտային տվյալները։ Անհետացումից քիչ անց 10 դոլարով նկարը վերադարձվեց ։ Հսկիչ Մայքլ Ֆրանկը գտնում է, որ գողի համար դժվար է եղել թաքցնել գողացված դիմանկարը, ընդ որում՝ «հեղինակավոր ինստիտուտները հրաժարվում են բանակցել հանցագործների հետ» ։
Հավաքածուում ընդունելու ստանդարտներ
Չնայած Վատ արվեստի թանգարանի նշանաբանն է․ «Արվեստը չափազանց վատն է, որպեսզի անտեսված լինի», բայց այն ունի շատ խիստ ստանդարտներ այն բանի հետ կապված, թե ինչ են ընդունում։ Ըստ Մերի Ջեքսոնի խոսքերի՝ 10 աշխատանքներից 9-ը չեն անցնում ընտրությունը, որովհետև բավականաչափ վատը չեն։ Այն, ինչը նկարիչը համարում է վատը, ոչ միշտ է համապատասխանում թանգարանի ստանդարտներին ։ Նկարչական վարպետության բացակայությունը աշխատանքի՝ հավաքածուում ներառվելու համար ամենաանհրաժեշտ հատկանիշը չէ։ Սքոթ Ուիլսոնը պնդում է, որ ստեղծագործությունների՝ Վատ արվեստի թանգարան ընդունումը նկարչի «խանդավառության տոն» է ։
Կարևոր ստանդարտ է նաև այն, որ նկարը կամ քանդակը ձանձրալի չլինեն։ Լուիզ Ռեյլի Սաքքոն այդ առիթով ասել է․ «Եթե ինչ-որ բան մենք ուրախությամբ ենք անում, ապա դա արտխմբի վաստակն է, և ոչ թե նկարչի։ Բայց սա իսկական թանգարան է։ 10 տարիներ։ 6000 մարդ առաքման ցուցակում։ Ճանաչում ամբողջ աշխարհում» ։
Վատ արվեստի թանգարանն ընդունում է անցանկալի աշխատանքներ, եթե դրանք համապատասխանում են իր ստանդարտներին։ Դրանք կարող են լինել արտահայտիչ, բայց չհաջողված աշխատանքներ կամ տեխնիկապես հմուտ նկարչի ստեղծագործություն, որ անհաջող ավարտված էքսպերիմենտի արդյունք է։ Մասաչուսեթսի արվեստի քոլեջի պրոֆեսոր (և Վատ արվեստի թանգարանի ցուցադրանմուշների ընտրության հարցերով գործադիր տնօրեն) Դին Նիմերը զուգահեռներ է անցկացրել Վատ արվեստի թանգարանի և մյուս  հաստատությունների միջև․ «Նրանք (Վատ արվեստի թանգարանի կազմակերպիչները) վերցնում են գեղարվեստի մոդել և կիրառում նույնպիսի չափանիշներ վատ աշխատանքների ընդունման համար… [Նրանց կանոնները] շատ նման են այն պատկերասրահներին կամ թանգարաններին, որոնք ասում են․ «Դե, մեր տարածքը, ըստ էության, նախատեսված է ինստալյացիայի կամ ռեալիզմի ոգով նկարների կամ էլ նեո-պոստ-ժամանակակից աբստրակցիայի համար» ։
Վատ արվեստի թանգարանը չի հավաքում երեխաների կողմից արված, գործարանային և հատուկ զբոսաշրջիկների համար ստեղծված արվեստի գործեր։ Հոգաբարձուները հետաքրքրված չեն տնայնագործական շինվածքներով և համարում են, որ նման աշխատանքների ամենից հարմար տեղը կլինեն «Կասկածելի ճաշակի թանգարանը, Խալտուրայի միջազգային հավաքածուն կամ Տների ձևավորման ազգային կասկածելի գանձատունը» ։
Հավաքածուի որոշ հայտնի ցուցադրանմուշներ
Յուրաքանչյուր ցուցադրանմուշի կցված է կարճ նկարագրություն, որում նշվում են օգտագործված նյութերը, չափը, հեղինակի անունը, նաև այն, թե ստեղծագործությունն ինչպես է ձեռք բերվել և սիմվոլիկայի վերլուծությունը։
«Լյուսին ծաղիկներով դաշտում»
Վատ արվեստի թանգարանի հավաքածուի բազմաթիվ աշխատանքներ այցելուների միջև բուռն քննարկումներ են առաջացնում։ «Լյուսին ծաղիկներով դաշտում» (կտավ, յուղաներկ, հեղինակն անհայտ է, նկարը գտնվել է Բոստոնում՝ աղբի միջից), շարունակում է մնալ սիրված նկար, որի վրա բևեռված է ԶԼՄ-ների և մեկենասների ուշադրությունը։ Որպես թանգարանի համար ձեռք բերված առաջին աշխատանք՝ «Լյուսին» սահմանում է հավաքածուում ներառվելու ստանդարտները և թանգարանի հիմնադիրներին կանգնեցնում հետևյալ հարցի առաջ․ Սքոթ Ուիլսո՞նը գտավ «Լյուսիին», թե՞՝ վերջինս նրան ։
Իսկական «Լյուսիի» (նրան, ում նկարել են) թոռնուհին՝ բուժքույր Սյուզեն Լոլորը, որ ապրում էր Բոստոնում, թերթում տեսնելով դիմանկարը, դարձավ Վատ արվեստի թանգարանի երկրպագուն։ Նա նկարում ճանաչել էր իր տատիկին՝ Աննա Լալլի Կինին (1890-1968)։ Տեսնելով լուսանկարը՝ Սյուզենը զարմանքից քթից փռթկացրել էր կոկա-կոլան ։ Նկարը պատվիրել էր Սյուզենի մայրը և երկար տարիներ կախել էր մորաքրոջ տանը՝ չնայած նրան, որ նրա ընտանիքի անդամները սարսափում էին այդ աշխատանքից։ «Դեմքը ճշգրիտ է, բայց մնացած բոլորը սարսափելի են,- ասել է Լոլորը։- Թվում է՝ նա միայն մեկ կուրծք ունի, և անհասկանալի է, թե ինչ է եղել նրա ձեռքերին ու ոտքերին, ես չգիտեմ՝ որտեղից են եկել այդ բոլոր ծաղիկները և այդ դեղին երկինքը…» ։
«Խոտերից կիսաշրջազգեստով աճպարար շունը»
«Խոտերից կիսաշրջազգեստով աճպարար շունը» նկարի (տեմպերա և ակրիլային ներկեր, կտավ, նվիրել է նկարչուհի Մերի Նյումանը) հեղինակը Մինեապոլիսի պրոֆեսիոնալ նկարչուհի Մերի Նյումանն է, որը պատմել է, թե ինչպես է այդ նկարն ստեղծվել։ Նա գնել է օգտագործված կտավ, երբ աղքատ ուսանողուհի էր արվեստի քոլեջում։ Հստակ գիտեր, թե ինչպես օգտագործեր այդ չափի կտավը։ Իր տեսած գորշուկաշան ծաղրանկարով ոգեշնչված՝ նա որոշել է, որ շունը պետք է նկարի հիմքը լինի, բայց աշխատանքի «ուժից» և ստացած տպավորությունից դժգոհ է մնացել, քանի դեռ չի ավելացրել խոտերով կիսաշրջազգեստ, որ տեսել էր ամսագրում, և շան համար գունավոր ոսկորներ, որ տեսել էր կենդանիների խանութում։ Նյումենը գրել է հոգաբարձուներին՝ ասելով․ «Ես համարյա նետել էի այն, քանի դեռ չէի լսել Վատ արվեստի թանգարանի մասին։ Երկար տարիներ անց աշխատանքները դուրս նետելը դժվար է, ես հիմա ուզում եմ դրանք բոլորը պահել ձեզ համար» ։
«Ջորջը գիշերանոթի վրա կիրակի օրը»
«Ջորջը գիշերանոթի վրա կիրակի օրը» նկարը (ակրիլ կտավի վրա, հեղինակն անհայտ է, նվիրաբերել է Ջիմ Շուլմանը) «The Boston Globe» թերթի լրագրող Բելլա Ինգլիշի կողմից (Bella English) ճանաչվել է որպես «նշանակալի», այնպիսի աշխատանք, որը «100 տոկոսով երաշխավորված է, որ ձեզ կստիպի ծիծաղել» ։ Սքոթ Ուիլսոնը «Ջորջին» ներկայացնում է որպես տեխնիկապես լավ կատարված արվեստի ստեղծագործություն ։
Վատ արվեստի թանգարանի բազմաթիվ այցելուներ հիպնոսանում են «Y-պատկերով» ներքնազգեստ հագած, գիշերանոթի վրա նստած հաղթամարմին մարդու կերպարով, որ նկարված է պուանտիլիզմի ոճով և նման է Ժորժ Սյորայի ոճին։ Նկարիչ Էմի Լևինը աշխատանքի մեջ տեսնում է «Կիրակի օրը Գրանդ-Ժատ կղզում» նկարի (հայտնի է նաև «Կիրակի օրը Ջորջի հետ այգում» խորագրով) ծաղրապատկերը ։ Ենթադրաբար այդ նկարի օբյեկտը (ինչպես «Անհավանական հետազոտությունների տարեգրություն» ամսագրում «նախապես որոշել են» Շնոբելյան մրցանակի ստեղծողները) եղել է ԱՄՆ-ի գլխավոր դատախազ Ջոն Էշկրոֆտը ։
Այցելուներից մեկն այնքան է ազդվել «Ջորջով», որ իր երախտագիտությունն է արտահահայտել Դեդհեմի սիրողական թատրոնի նկուղում հայտնվելու համար՝ գրելով․ «Ինչ-որ մեկը լոգարան սողոսկեց, երբ ես նայում էի այդ նկարին, և սկսեց բարձրաձայն միզել զուգարանում։ «Ջորջին» նայելու ժամանակ շիթերի թնդացող ձայնը նկարին կյանք տվեց, իսկ երբ լսվեց ջրհոսի ձայնը, ես լաց եղա» ։ Նկարին կցված նկարագրությունը ներկայացնում է համառոտ վերլուծություն․ «Հնարավո՞ր է, որ գոլորշու ոլորուն ամպերում քողարկվի Ջորջի կորպորատիվ պատասխանատվության հսկայական զանգվածը։ Այս նկարը պատկերված է պուանտիլիզմի ոճով։ Հետաքրքրական և մանրազնին ուշադրություն փոքրիկ մանրամասնությունների նկատմամբ, ինչպիսիք են սրբիչի եզրերը, որին հակադրվում է սուբյեկտի՝ գրեթե անփութորեն անտեսված ոտքերը» ։
Դրդապատճառներ և մեկնաբանություններ
Քեշ Պիտերսն իր գրքում առանձնացնում է 6 բնութագրիչներ, որոնք ընդհանուր են թանգարանի հավաքածուի ստեղծագործությունների մեծ մասի համար․
2008 թվականի վերջից Վատ արվեստի թանգարանն անցկացնում է գիտափորձ․ որոշ աշխատանքների անվանումն ու նկարագրությունը կարող են հորինել այցելուները։ Ինչպես հայտնում են թանգարանի աշխատակիցները, քանի որ որոշ աշխատանքներ անհավատալիորեն հանելուկային են, հասարակ գեղարվեստական մեկնաբանությունն անբավարար է լինում ։
Թանգարանի համբավը
Վատ արվեստի թանգարանը հիշատակվել է ամբողջ աշխարհի հարյուրավոր հրապարակումներում   , ինչպես նաև որպես յուրօրինակ տեսարժան վայրեր նշված է Բոստոնի շրջանի ճանապարհորդական բազմաթիվ ուղեցույցներում։ Վատ արվեստի թանգարանը  բազմաթիվ մարդկանց ոգեշնչել է նման ցուցադրություններ կազմակերպել Օհայոյում, Սիետլեում և Ավստրալիայում։ Մինեապոլիսի տեղական թատերախումբն այնքան էր ոգևորված Վատ արվեստի թանգարանի առաքելությամբ, որ նրա դերասանները գրեցին մեկ գործողությամբ պիես՝ թանգարանի՝ իրենց նախընտրած «գլուխգործոցի» հետ կապված այն մի քանի անգամ փոփոխելով։
Թանգարանի հայեցակարգ
Վատ արվեստի թանգարանում ցուցադրվող աշխատաքները հաճախ նկարագրվում են որպես Էդվարդ Վուդի դաժան ֆիլմերի նման «ակամա ծիծաղելի» ։ Այցելուները և նույնիսկ Վատ արվեստի թանգարանի աշխատակիցները հաճախ սկսում են բարձր ծիծաղել, Քեշ Պետերսը այդպիսի վարքը հակադրում է այն բանի հետ, թե ինչ կարելի է սպասել այցելուներից այնպիսի պատկերասրահներում, ինչպիսին է Հարավային [[Կալիֆոռնիայի Գետտի թանգարանը, թեև շատ այցելուներ Գետտիի արվեստը կարող են նույնքան ծիծաղելի համարել, եթե այն դուրս նետված լիներ ։
2006 թվականին Լուիզա Սաքքո Ռեյլին մասնակցել է ստանդարտ գեղեցկության և այլանդակության ազդեցությունն արվեստում թեմայով բանավեճին, որը տպագրվել է «Բոստոնի ճարտարապետություն» ամսագրում։ Նա նշել է, որ նկարչական դպրոցների ուսուցիչներն աշակերտներին տանում են Վատ արվեստի թանգարան, այնուհետև՝ գեղարվեստի թանգարան և պնդում են, որ Վատ արվեստի թանգարանը երեխաներին «ազատություն է շնորհում»՝ նրանց հնարավորություն տալով ծիծաղել արվեստի ստեղծագործությունների վրա և տալիս է հենարան, որպեսզի ունենան իրենց սեփական կարծիքը և բանավիճեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստի թանգարաններ Կատեգորիա:1994 թանգարաններ
Ամերիկյան արագիլ
Բնութագիր
Ամերիկյան արագիլի մարմնի երկարությունը հասնում է 90 սմ-ի, իսկ քաշը 3.5 կգ.։ Այս թռչնի փետուրների մեծ մասը սպիտակ են, սակայն կան նաև սև փետուրներ։ Ունի սև պոչ և մոխրագույն երկար կտուց։
Այս թռչունների կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 20 տարին։
Տարածվածություն
Ամերիկյան արագիլները ապրում են Լատինական և Միջին Ամերիկայում, Անդերի արևելքում՝ Վենեսուելայից Արգենտինայի միջև ընկած ընդարձակ տափաստաններում։
Սննդառություն
Ամերիկյան արագիլները սնվում են ձկներով, գորտերով, խեցգետիններով, փոքրիկ կրծողներով, ջրային միջատներով և այլ անողնաշարավորներով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արագիլներ Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի կենդանական աշխարհ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կենդանական աշխարհ
Քարտեզագրությունը Հայաստանում
Առաջին քարտեզները
Հայ քարտեզագրությունն անցել է զարգացման երկարատև ուղի։ Հայաստանի տարածքում պահպանվել են հազարամյակներ առաջ պատրաստված որմնանկարային քարտեզագրության պատկերներ։
Ըստ գրավոր հիշատակությունների՝ հայերեն առաջին քարտեզներն ստեղծվել են առաջին ձեռագրերի հետ՝ հիմք ունենալով հունական և հռոմեական քարտեզները։
Միջնադարյան Հայաստանում լայն ճանաչում ստացած «Աշխարհացոյցը» եղել է քարտեզների ժողովրդական, որից մեգ հասել է միայն քարտեզները նկարագրող տեքստը։ Մատենադարանում պահպանվող 13-14-րդ դդ-ի շրջանաձև ձեռագիր քարտեզը կազմված է միջնադարում տարածված եկեղեցական քարտեզների հիմքի վրա։ Այն պատկերում է Եվրոպան Չինաստանին կապող առևտրական ճանապարհները և դրանց մերձակա քաղաքները։
Նոր քարտեզներ
Հետագա տարիներին կազմվել և տպագրվել են նոր ատլասներ, մասնավորապես՝ «Աշխարհացոյց տախտակները»՝ բաղկացած 21 քարտեզից (Վիեննա, 1860), «Համատարած աշխարհագրութիւնը» (12 քարտեզ, Վենետիկ-Փարիզ, 1862), «Դպրոցական աշխարհագրական ատլասը» (Թիֆլիս, 1906)։
Արևելյան Հայաստանում քարտեզագրության զարգացմանը նպաստել են 19-րդ դարի կեսերին Հարավային Կովկասում ռուսական զինվորականության գեոդեզության ու քարտեզագրության աշխատանքները։ Դրանց հիմքի վրա կազմվել և հրատարակվել են Հարավային Կովկասի և Հայաստանի մի շարք տեղագրային ու ակնարկային հայատառ քարտեզներ (Ա. Խուդաբաշյան, Ք. Պատկանով և ուրիշներ)։
Խորհրդային Միությունում քարտեզագրության աշխատանքները կենտրոնացել են հատուկ գերատեսչությունում՝ ԽՍՀՄ Կառավարությանն առընթեր Գեոդեզայի ու քարտեզագրության գլխավոր վարչությունում (ԳՔԳՎ)։
Հայկական ԽՍՀ-ում սկզբնական շրջանում հանրակրթական նպատակներով պատրաստվել են փոքրամասշտաբ քարտեզներ և ատլասներ։ Այդպիսին էր նաև 1928-ին Թիֆլիսում տպագրված Հ. Էլիբեկյանի դպրոց, հայերեն ատլասը, որը մի քանի անգամ վերահրատարակվել է (1929, 1932, 1934)։ Իրենց բնույթով դպրոցական էին նաև 1930-ական թթ-ի վերջերից մինչև 60-ական թթ-ի սկիզբը լույս տեսած շուրջ մեկ տասնյակ ատլասները, որոնք հիմնականում խորհրդային դպրոց, ծրագրերի հիման վրա ստեղծված ռուսերեն ատլասների հայերեն թարգմանություններ էին։ Քարտեզագրության տեխնիկայի մակարդակով և պարունակած հարուստ տեղեկատվությամբ արժեքավոր են 1932-ին Լենինգրադում (այժմ՝ Ս. Պետերբուրգ) հրատարակված 1։200 000 մասշտաբի «Խորհրդային Հայաստանի քարտեզը» (Խ. Ավդալբեկյան) և 1938-ին Թբիլիսիում հրատարակված 1։300000 մասշտաբի «Հայկական ԽՍՀ ֆիզիկական քարտեզը»։ 1930-ական թթ-ի կեսից ԽՍՀՄ-ում գրաքննության խստացման հետևանքով կրճատվել է քարտեզագրական աշխատանքների ծավալը և փոքրացվել քարտեզների տեղեկատվության տարողությունը։
Քարտեզագրության տարածումն ու զարգացումը
1950-ական թթ-ի վերջին ԽՍՀՄ գեոդեզիայի և քարտեզագրության գլխավոր վարչության նախաձեռնությամբ սկսվել են միութենական հանրապետությունների և մարզերի ու երկրամասերի համալիր տարածաշրջանների աշխարհագրական ատլասների ստեղծման աշխատանքները։ Դրանց հիմքում դրվել են Միջազգային աշխարհագրական միության ազգային ատլասների հանձնաժողովի մշակած տիպային ծրագիրն ու հանձնարարականները։
Խորհրդային Հայաստանը քարտեզագրության սեփական արտադրություն չուներ (այստեղ կազմված քարտեզները ձևավորվում ու տպագրվում էին ԽՍՀՄ ԳՔԳՎ համակարգի քարտեզագրության ֆաբրիկաներում)։ ՀԽՍՀ հիշյալ ատլասն իր բովանդակությամբ և մեթոդաբանական ու մեթոդական մոտեցումներով օրինակ է ծառայել այլ հանրապետությունների՝ ավելի ուշ հրատարակած նմանատիպ համալիր ատլասների համար։
ՀԽՍՀ գիտական ու գիտաուսումնական հիմնարկների, ԽՍՀՄ ԳՔԳՎ համապատասխան ստորաբաժանումների և քարտեզագրության ֆաբրիկաների համագործակցության արդյունքում ստեղծվել են «Հայկական ԽՍՀ աշխարհագրական դպրոցական ատլասը» (Երևան-Մոսկվա, հայերեն, ռուսերեն, 1976, գլխավոր խմբ.՝ Ա. Բաղդասարյան) և «Հայկական ԽՍՀ գյուղատնտեսության ատլասը» (Երևան-Մոսկվա, ռուսական, 1984, խմբագրության խորհրդի նախագահ՝ Հ. Թարջումանյան, գլխավոր խմբ.՝ Լ. Վալեսյան)։ Վերջինիս նախագիծը և թեմատիկ քարտեզները ՀԽՍՀ գյուղնախարարության պատվերով մշակել են ՀՊՄԻ-ի ֆիզիկական աշխարհագրության և տնտեսական աշխարհագրության ամբիոնները։ Այն բաղկացած է 6 բաժնից (Աշխարհագրական դիրքը և ընդհանուր բնութագիրը, Բնական պայմաններն ու ռեսուրսները, Գյուղատնտեսության զարգացման սոցիալ-տնտեսական պայմանները, Գյուղատնտեսության վարման գիտատեխնիկական ու տնտեսական մակարդակը, Գյուղատնտեսության ճյուղերը, Գյուղատնտեսության տարածքային կառուցվածքն ու կազմակերպումը), որոնք միավորում են 40 x 29 սմ չափի 190 էջ (346 քարտեզ՝ ընդարձակ բացատրական տեքստերով)։
ԳԱ-ի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի աշխարհագրության բաժնում մշակվել են «Հայկական ՍՍՀ բնական պայմանների ու ռեսուրսների ատլասի» պրակները (գլխավոր խմբ.՝ Ա. Բաղդասարյան)։ Սև-սպիտակ տարբերակով ռուս, լույս են տեսել «Կլիմա» (1975,1։600 000 մասշտաբի 179 քարտեզ) և «Ջրաբանություն» (1990, 1։600 000 մասշտաբի 68 քարտեզ) պրակները։
1986-ին հանրապետության Ագրոարտադրության պետական կոմիտեի Հայհողպետնախագիծ ինստիտուտի, Խարկովի պետական համալսարանի և ԽՍՀՄ ԳՔԳՎ-ի ինժեներագեոդեզական հետազոտությունների և հանույթի հայկական պետական ինստիտուտի համագործակցության արդյունքում հրատարակվել է «Հայկական ԽՍՀ հողային կադաստրի ատլասը» (ռուսական, Մոսկվա-Խարկով-Երևան, խմբագրության խորհրդի նախագահ՝ Ռ. Զաքոյան)՝ բաղկացած 1։750000, 1։50000 և 1։10000 մասշտաբի 64 գունավոր քարտեզներից։ Այն միության հանրապետության հողային կադաստրի հիմնական բովանդակության համալիր քարտեզագրության բացահայտման առաջին փորձն էր։ Ատլասը պարունակում է հանրապետության հողային պաշաղների տեղաբաշխման, կառուցվածքի, որակական հատկանիշների գնահատման և օգտագործման մասին բազմաբնույթ տվյալներ և նախատեսված էր հանրապետության ղեկավար աշխատողների, պլանավորող ու նախագծային հիմնարկների մասնագետների և գիտական աշխատողների համար։
Հատուկ օգտագործման համար հրատարակվել են խոշորամասշտաբ թեմատիկ քարտեզներ (բնակչության, երկրաբանական, երկրաձևաբանական, լանդշաֆտային, հողերի, բուսական և կենդանական աշխարհների և այլն)։
1960-80-ական թթ-ին ստեղծվել են Հայկական լեռնաշխարհի պատմական անցյալին վերաբերող քարտեզներ (Մ. Երեմյան, Թ. Հակոբյան, Բաբկեն Հարությունյան)։ Քարտեզագությունը զարգացել է նաև Սփյուռքում, ֆրանսահայ Ձ. Խանզատյանը կազմել և 1920-ին հրատարակել է 25 քարտեզից բաղկացած «Պատմական Հայաստանի աշխարհագրական միասնութեան ատլասը», 1920-32-ին՝ Թուրքիայի, Ալժիրի, Պաղեստինի, Մարոկկոյի տնտեսաաշխարհագրական ատլասները, 1960-ին՝ «Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ատլասը»։
Քարտեզագրությունը Հայաստանի անկախացումից հետո
Անկախացումից հետո Հայաստանում քարտեզագրության աշխատանքները վերսկսվել են 1990-ական թթ-ի 2-րդ կեսին։ 1998-ին լույս է տեսել Ա. Հայրիյանի «Հայաստանի բժշկաէկոլոգիական ատլասը» (ռուսական)՝ բաղկացած ընդարձակ տեքստից և 106 քարտեզ-սխեմայից։ «Մակմիլան Արմենիա» ձեռնարկության նախաձեռնությամբ կազմվել և տպագրվել են «Աշխարհը և Հայաստանը» (2003, պատասխանատու խմբ.՝ Լ. Վալեսյան) և «Հայաստանի պատմություն» (Ա մաս, 2004, հեղափոխական՝ Բ. Հարությունյան) ատլասները։
Երկրում քարտեզագրության գիտական և արտադրական սեփական կենտրոնների ստեղծման նպատակով ստեղծվել են Հայաստանի Կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետկոմիտեի «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության («Գեոքարտ») կենտրոնի» թեմատիկ քարտեզագրության բաժինն ու ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի ատլասային քարտեզագրության ԳՀ լաբորատորիան։
Քարտեզագրության բնագավառում նշանակալի իրադարձություն էր «Հայաստանի ազգային ատլասի» կազմումը և հրատարակումը (հ. 1-2, 2007-08), որն իրականացրել է «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոնը»։ ազգային ատլասի Ա հատորը (նախագահ, ատլասի գլխավոր խմբ.՝ Մանուկ Վարդանյան, պատասխանատու խմբ.՝ ՚421 Լ. Վալեսյան) ամփոփում է 250 քարտեզ և ընդարձակ տեքստեր՝ միավորված 5 հիմն, բաժիններում՝ Ընդհանուր ակնարկ, Բնություն, Բնակչություն, Տնտեսություն և ՀՀ վարչատարածքային միավորներ, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն։ Բ հատորը (պատասխանատու խմբ.՝ Բ. Հարությունյան) նվիրված է հայոց պատմությանը, հայ մշակույթին և Սփյուռքին։ «Հայաստանի ազգային ատլասի» քարտեզները (1։300000, 1։750000,1։1000000 և 1։1500000 մասշտաբի) ուղեկցվում են գիտական նկարագրություններով, բացատրական տեքստերով, տիեզերքից լուսանկարած պատկերներով, գծապատկերներով ու լուսանկարներով։
Տես նաև
Կատեգորիա:Քարտեզագրություն Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում
Սիմերկի
2001 թվականի տվյալներով Սիմերկի գյուղում բնակվում էր 956 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3239 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 295,2 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վարձակալը (վեպ)
Վարձակալը (The Householder), 1960 թվականին գրված վեպ, որի հեղինակն է Ռութ Փրաուվեր Ջհաբվալան ։ Այն Փրեմ անունով մի երիտասարդ տղայի մասին է, որն իր կյանքի առաջին փուլից` ուսանողից, անցել է երկրորդ` տան վարձակալի փուլին։ Գիրքը կրթական վեպ է, որի գլխավոր հերոսը զարգացնում է իր միտքն ու բնավորությունը` մանկությունից հասունություն անցնելով տարբեր փորձությունների միջով ։
Վարձակալը վեպի` ֆիլմի համար վերամշակումը թողարկվել է 1963 թվականին, և Ջհաբվալան սկսել է իր կարիերան որպես սցենարիստ` համահեղինակելով ֆիլմի սցենարը Ջեյմս Այվորիի հետ : Դա նաև Այվորիի ռեժիսորական դեբյուտն էր, ինչպես նաև` առաջին համագործակցությունը Իսմաիլ Մերչանթի հետ ։ Վերջիվերջո Ջհաբվալան Օսկար մրցանակ է ստացել Մերչանթի և Այվորիի հետագա երկու արտադրանքների` «Տեսարանով սենյակ» և «Հովարդս Էնդ» ֆիլմերի սցենարների համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Թեյշեբա
Թեյշեբա՝ հողմի և անձրևի աստվածը Վանի թագավորության դիցարանում։ Խալդիի և Շիվինիի հետ կազմել է դիցարանի գերագույն եռյակը։ Կինը աստվածուհի Խուբան էր։ Հուրիները համարել են գերագույն աստված և անվանել Թեշուբ։ Նրա անունով են կոչվել քաղաքներ ու բնակատեղիներ, որոնցից նշանավոր է Թեյշեբաինին (այժմ՝ Կարմիր բլուր)։ Կարմիր բլուրում հայտնաբերվել է Թեյշեբայի արձանիկը, այն մարդակերպ է, ձախ ձեռքում՝ մարտական կացին, աջում՝ գուրզ։ Պաշտամունքի գլխավոր կենտրոնը եղել է Կումենուն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վանի թագավորության աստվածներ
Acanaloniidae
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ
Պոսնայա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Դունայ (այլ կիրառումներ)
Դունայ, կարող է վերաբերել՝
Բզեզներ
Բզեզներ կամ կարծրաթևեր, միջատների ամենամեծ կարգը։ Հայտնի է 400.000 տեսակ, որոնցից մոտ 5000-ը հանդիպում է նաև Հայաստանում։
Արտաքին կառուցվածք
Վերնաթևերը կարծր են, սովորաբար՝ ուռուցիկ, ծառայում են մարմինը պաշտպանելու համար։ Ներքևի թևերը բարակ են, ջղավորված, ապահովում են թռիչքը։ Բերանի օրգանները ծամող են, հազվադեպ՝ ծծող։ Ունեն մի քանի հատվածներից բաղկացած շոշափուկներ։ Աչքերը բարդ են, շատ մեծ, հազվադեպ՝ կույր։ Բեղիկները 11-հատվածանի են, թաթերը՝ 3-5։ Բաժանասեռ են՝ լրիվ կերպարանափոխությամբ, ձվածին, հազվադեպ՝ կենդանածին։
Հաճախ կարծում են, թե բզեզները միայն սև են։ Իրոք, սև բզեզներ շատ կան, բայց կան նաև կարմիր, կապույտ, երկնագույն, կանաչ, դեղին և, նույնիսկ, արծաթագույն ու ոսկեգույն բզեզներ։ Կան մեծ՝ մինչև 15 սմ երկարությամբ բզեզներ, կան և շատ փոքրիկները, որոնց կարելի է զննել միայն խոշորացույցով։ Բզեզների կարելի է հանդիպել ամենուր՝ օդում, ջրում, հողում, քարայրերում։ Բզեզները միմյանցից տարբերվում են ոչ միայն չափերով ու գույնով, այլև ապրելակերպով ու վարքով։ Մեծամասնությունը գիշատիչ է, մի մասը սնվում է բույսերով, որոշները՝ սնկերով։
Բզեզների ընդհանուր հատկանիշներից է թևերի համանման կառուցվածքը։ Վերնաթևերը կարծր են (այստեղից՝ կարծրաթևներ անվանումը), ծածկում են բզեզի ներքին թևերը և փափուկ փորիկը։ Թռիչքի ժամանակ վերնաթևերը բարձրանում են՝ տեղ տալով ներքին թևերին։ Ներքևի թևերը նուրբ են, ջղավորված, թափանցիկ։ Դրանք թռչելու համար են։ Երբեմն հանդիպում են ներքին չզարգացած թևերով բզեզներ, որոնք չեն կարողանում թռչել։ Սովորաբար լավ են նկատվում բզեզների վերնաթևերը։ Բզեզներն ունեն մի քանի հատվածից բաղկացած շոշափուկներ։ Աչքերը շատ մեծ են, հազվադեպ՝ կույր։
Բազմացում և զարգացում
Բզեզները բազմանում են ձվադրությամբ, հազվադեպ կենդանածին են։ Տարեկան տալիս են 1 կամ մի քանի սերունդ։ Շատ տեսակներ խնամում են նորածին սերնդին։
Կուսածնությունը բնորոշ է 4 ընտանիքների։ Բ-ի մեջ մակաբուծականությունը հազվադեպ է։ Մեծամասնությանը հատուկ է արտաքին մարսողությունը. կերը մարսվում է դրսում՝ թքի հետ արտազատված ֆերմենտների օգնությամբ, ապա ներծծվում։ Շատ տեսակների բնորոշ է խնամքը սերնդի նկատմամբ։ Լուսատտիկ բզեզի էգերի սեռական ազդանշանումը հաղորդվում է յուրօրինակ լուսատու օրգաններով, որոնցով կարող են օժտված լինել նաև արուները կամ թրթուրները։ Տարածված են ամենուրեք՝ օդում, ջրում, հողում, քարայրերում։ Տարեկան տալիս են 1 կամ մի քանի սերունդ։ Ձմեռում են հասուն անհատները, երբեմն՝ թրթուրները կամ ձվերը։
Դումանլի (այլ կիրառումներ)
Դումանլի, կարող է վերաբերել՝
Բզեզներ
Նշանակություն
Բզեզների մեծ մասը վնասատու է. փչացնում են բնափայտը, մթերքները, անտառային, պտղատու, բանջարանոցային, հացազգի բույսերը (Հայաստանում առավել տարածված է կարտոֆիլի կոլորադյան բզեզը)։ Միաժամանակ նրանք ճիճվային, սնկային, մանրէային, վիրուսային հիվանդությունների փոխանցողներ են։ Սակայն կան բզեզների օգտակար տեսակներ, որոնք ոչնչացնում են վնասատու միջատներին, տզերին, կողինջներին (խխունջներ)։
Կատեգորիա:Միջատներ
Աստերոիդների ցանկ (251401-251500)
Աստերոիդների ցանկ (251301-251400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (251501-251600)
Luxor (համակարգչային խաղ)
Luxor, Puzzle շարքի խաղ։ Այն մշակվել և հրատարակվել է MumboJumbo-ի կողմից 2005 թվականին։ Luxor-ի՝ արդեն որոշ չափով կատարելագործված տեսակ է համարվում Luxor 2-ը։ Luxor 2-ին հաջորդում է Luxor 2 HD-n, որից հետո արդեն նոր փուլերով և ավելի լավ գրաֆիկայով հրատարակվում է Luxor 3-ը։
Նկարագրությունը
Luxor-ը նման է այն խաղերին՝ ինչպիսիք են Zuma, Puzz Loop-ը և այլն։ Ինչպես այս խաղերում, այնպես էլ Luxor-ում խաղացողը պետք է կարողանա հավաքել նույն գույնի կամ ավելի գնդակեր և հրանոթով կարողանալ խփել այդ գնդակներին ու վերացնել դրանք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 տեսախաղեր Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր Կատեգորիա:IOS խաղեր
Դուզքյոյ (այլ կիրառումներ)
Դուզքյոյ, կարող է վերաբերել՝
Միհրան Գարագաշյան
Միհրան Գարագաշյան, հայ դերասան։
Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ 1860-ականներին վերջերից բեմ է բարձրացել։ Խաղացել է Հակոբ Վարդովյանի խմբում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Արզումանյան
Արզումանյան, հայկական ազգանուն, կազմվել է Արզուման անունով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Սվալյավկա
Սվալյավկա (Свалявка), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սվալյավկա գյուղում բնակվում էր 162 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,58 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,62 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրուգլոե (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Կրուգլոե (Кругле), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
Շեմորդան
Շեմորդան (Шемордан), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Սաբինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Սաբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հեղափոխության ճամփով
«Հեղափոխության ճամփով» , ամսագիր, ՀՀԴ «Ռոստոմ» երիտասարդական միության պաշտոնաթերթ։ Հրատարակվել է 1979-1982 թվականներին։ Ունեցել է պարսկերեն էջեր։ Փորձել է Հայաստանի Հանրապետության Դաշնակցության գաղափարախոսությունը մատուցել երիտասարդությանը նորացված եղանակով։ Արծարծել է «ընկերային անարդարության» հարցեր։
Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Իրանի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
(8016) 1990 QW10
(8016) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի օգոստոսի 27-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,270917 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9128 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,629 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1249,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288006 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,93° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պակիստանա-նորվեգական հարաբերություններ
Պակիստանա-նորվեգական հարաբերություններ, դիվանագիտական հարաբերությունները Պակիստանի Իսլամական Հանրապետության և Նորվեգիայի թագավորության միջև։
Նորվեգիան, որպես զարգացած պետություն տնտեսապես ավելի հետամնաց Պակիստանին տրամադրում է աջակցություն՝ հատկապես կրթության բնագավառում ։ Որոշ չափով, Նորվեգիա նպաստել է Պակիստանի մշակութային ժառանգության փաստաթղթավորմանն ու պահպանմանը ։
Նորվեգիայում կա պակիստանցիների խոշոր ներգաղթյալների համայնք ։ Շատ պակիստանցիներ հաստատվում են հատկապես մայրաքաղաք Օսլոյում ։ Դիվանագիտական հարաբերությունները երկու երկրների միջև հաստատված են։ Իսլամաբադում գործում է Նորվեգիայի, իսկ Օսլոյում՝ Պակիստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանություն ։
Պակիստանում գործում է նաև Նորվեգիայի թագավորության պատվավոր հյուպատոսություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի երկկողմանի հարաբերություններ
Յուն Աթլե Գորդեր
Յուն Աթլե Գորդեր (Jon Atle Gaarder, ), դիվանագետ, Նորվեգիայի նախկին դեսպանը Սաուդյան Արաբիայում, Հնդկաստանում, Հարավսլավիայում, Լիտվայում։
Կենսագրություն
Յուն Աթլե Գորդերը «Սուրբ Օլաֆի միաբանության» մեծ խաչի ասպետ էր։ Բնակվել է Ֆոլում ։
Մեյթհեյ
Մեյթհեյ կամ մանիպուրի, հիմնականում Հնդկաստանի Մանիպուր նահանգում ապրող ժողովուրդ։ Ապրում են նաև Բանգլադեշում և Մյանմայում։ Խոսում են սինոտիբեթյան լեզվաընտանիքի Տիբեթա-Բիրմանական լենթաընտանիքի մանիպուրի լեզվով ։ Մանիպուրիի մոտ 60 %-ը դավանանքով Հինդուիստ են, մնացածը Քրիստոնյա, հին անիմիստիկ հավատքների հետևորդներ և մուսուլմաններ։
Զբաղվածություն
Զբաղվում են հողագոծությամբ, մշակում են բրինձ, շաքարեղեգ, մրգեր։ Զբաղվում են մետաքսագործությամբ, անասնաբուծությամբ՝ ձիաբուծությամբ, խոզաբուծությամբ։ Արդյունաբերությունը հիմնականում մետաքսագործական գործարաններն են։ Զարգացած են արհեստները՝ մանագործությունը, բրուտագործությունը, ծղոտից, բամբուկից, խոտերից գործում են տարբեր իրեր։ Բենգալական գրի հիման վրա ունեն սեփական գրականություն և հարուստ բանահյուսություն։ Հայտնի մանիպուրիի պարարվեստը։
Թվաքանակ
Մանիպուրիները յոթ կլան ունեն, իրենց պատմությունը սկսվում է 30 թվականից։ Ավանդաբար հավատում են, որ իրենց կլաններից մեկի նախահայրը վիշապ է եղել ։ Թվականակը Հնդկաստանում 1240000 մարդ է, իսկ ըստ բնակության բոլոր երկրների 1996 թվականի տվյալներով 1648000 ։
Հայտնի անձինք
Մեյթհեյ է Այրոմ Չանու Շարմիլան, որը հայտնի է իր 16 տարի տևած բողոքի հացադուլով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր Կատեգորիա:Բանգլադեշի ազգեր Կատեգորիա:Մյանմայի ազգեր
Մալիե Բուդիշչա (գյուղ, Զենկովի շրջան)
Մալիե Բուդիշչա (Малі Будища), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մալիե Բուդիշչիչկի։
2001 թվականի տվյալներով Մալիե Բուդիշչա գյուղում բնակվում էր 548 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2762 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 198,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սպորմաջորե
Սպորմաջորե  (Spormaggiore), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1254 մարդ (2008) թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը՝ 42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 30 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0461։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վորոչովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շեմուրշա
Շեմուրշա (Шемурша, Шăмăршă, Шемуржа), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Շեմուրշինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3726 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Շեմուրշինսկի շրջանի բնակավայրեր
(8017) 1990 RM5
(8017) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,3563 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7893 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9233 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1321,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,272495 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,69° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խոսե Էնրիկե Ռոդո (քաղաք)
Խոսե Էնրիկե Ռոդո (José Enrique Rodó), ոչ մեծ քաղաք Ուրուգվայի արևմտյան մասում՝ Սորինո դեպարտամենտում։ Կրում է գրող, մանկավարժ և քաղաքական գործիչ Խոսե Էնրիկե Ռոդոյի անունը։ Ընկած է դեպարտամենի հարավարևելյան հատվածում, Կարդոնա քաղաքից 26 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք, երկաթուղու և #2 ավտոմայրուղու միջև, վերջինիս և #55 ավտոմայրուղու հատման վայրի մերձակայքում ։
Պատմություն
Քաղաքի ներկայիս տարածքում ձևավորված բնակավայրը 1924 թվականի հունիսի 12-ին ստացել է Pueblo-ի (գյուղի), 1964 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ Villa-ի (փոքր քաղաքի) կարգավիճակ։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Խոսե Էնրիկե Ռոդոյում ապրում էր 2.120 մարդ ։
Աղբյուրը՝ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Ջեմինի (ծրագիր)
«Ջեմինի»՝ «Ջեմինայ» շուրջերկրյա ուղեծրով թռիչքների համար նախատեսված ամերիկյան երկտեղ տիեզերանավերի, ինչպես նաև դրանց մշակման ու թռիչքների (1965-1966 թթ.) ծրագրի անվանումը։ «Ջեմինի» տիեզերանավի իջեցվող ապարատի սխեման․ տիեզերագնացների թիկնաթոռներ, 2․ հերմետիկ պատիճ, Յ, պուլտ և սարքերի տախտակ, 4․ կողմնորոշման համակարգի հատվածամաս, 5․ պարաշյուտներով բեռնարկղ, 6․ ռադիոլոկատոր՝ ուղեծրում այլ տիեզերանավերի հետ մերձեցման համար, 7․ կողային ապարատուրա և սարքավորում, 8․ ջերմապաշտպան էկրան։
Կատեգորիա:Տիեզերանավեր
Սովետ Էրմենիստանի
«Սովետ Էրմենիստանի» (Sovet Ermənistanı, Совет Эрменистаны, «Սովետական Հայաստան»), խորհրդային շրջանի երկօրյա ադրբեջաներեն թերթ, ՀԿԿ Կենտկոմի, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Մինիստրների խորհրդի օրգան։ Առաջին անգամ Լույս է տեսել 1921 թվականին, Երևանում։ Խմբագիրներ՝ էֆենդին, Հուսեյնով, Ռզաև, Ալլահվերդիև, Վելիբեկով, Հասանով, Բայրամով, Ալիև (1981 թվականից)։
Համարվել է Կուսակցական առաջին ադրբեջանական պարբերականը Հայաստանում։ Տարբեր տարիների անվանվել է․ «Ռանչպար» (1921—1925), «Զանգի» (1925-1928), «Գըզըլ շաֆազ» (1928—1932), «Կոմունիստ» (1932-1938), «Սովետ էրմենիստանի»` 1938 թվականից։ Տպագրել է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի, Նարիման Նարիմանովի, Սարգիս Լուկաշինի, Աղասի Խանջյանի, Արտաշես Կարինյանի և խորհրդային այլ կուսակցական գործիչների ելույթներն ու հոդվածները։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) տարիներին լուսաբանել է հայ և ադրբեջանցի զինվորականների գործունեությունն ինչպես առաջնագծում, այնպես էլ՝ թիկունքում։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով (1971)։
Արցախյան հակամարտության ընթացքում թերթի հրատարակումը դադարեցվել է։
Կատեգորիա:Ադրբեջաներեն թերթեր Կատեգորիա:1939 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ օրաթերթեր
Նոր Ջուղայի գաղութ
Նոր Ջուղայի գաղութ, հիմնվել է պարսկական Սպահան քաղաքի արվարձաններից մեկում։ Նրա հիմնադրումը տեղի է ունեցել Շահ–Աբաս I-ի օրոք։ 17–րդ դարի երկրորդ կեսին Նոր Ջոււղայի հայկական գաղութը ծաղկման շրջան է ապրում։ Ըստ եվրոպական ճանապարհորդ Ջոնսոնի՝ Նոր Ջուղան ունեցել է տասներկու հազար ընտանիք։ Մեծ թիվ են կազմել խոշոր, մանր ու միջին առևտրականները։ Այնտեղ պայքար է տեղի ունեցել սոցիալական տարբեր խավերի միջև։ Խաչատուր Ջուղայեցին պատմում է, որ Շահ–Սեֆի Առաջինի օրոք Նոր Ջուղայում Թովմասը սկսում է ժողովրդի մեջ քարոզել քրիստոնեական եկեղեցու համար անընդունելի գաղափարներ, որոնք հավանության են արժանանում շատ մարդկանց կողմից և առաջ բերում բուռն վեճեր։ 17-18–րդ դարում գաղութը խոշոր դեր է խաղացել հայկական մշակույթի զարգացման գործում։ Նոր Ջուղայում գործել են դպրոցներ, որտեղ դասավանդվել են աշխարհիկ գիտություններ և հաշվողական առարկաներ։
Պատմություն
Պարսկաստանում հայ բնակչությունը շատ հին պատմություն ունի։ Հայտնի է դեռևս 4–րդ դարից պարսից Շապուհ թագավորը Հայաստանից տասնյակ հազարավոր մարդկանց բռնի տեղափոխել է Պարսկաստան։ Հայ բնակչության այդպիսի գաղթեցումներ դեպի Պարսկաստանի խորքերը կատարվել են նաև հետագա դարերում։ Սակայն հայկական գաղթավայրերի առաջացումը Պարսկաստանում տեղի է ունենում ավելի ուշ՝ առանձնապես 18–րդ դարում։ Այդ գաղութներից առավել նշանավոր է պարսկական  Սպահան քաղաքի արվարձաններից մեկում հիմնված Նոր Ջուղան։ Այստեղ հայերի բնակության մասին տեղեկությունններ կան՝ սկսած 16–րդ դարի 50–ական թվականներից, բայց նրա հիմնադրումը տեղի  է ունեցել Շահ Աբասի օրոք։