cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռազմավարական ռմբակոծություն
Պատերազմի մարտավարություններից է թշնամու մարտական ոգու թուլացում, որի արդյունքում խաղաղությունը կամ հանձնվումը նրա համար ավելի գերադասելի կլինի քան հակամարտության շարունակումը։ Ռազմավարական ռմբակոծությունն օգտագործվում է այս նպատակով։ «Տեռորային ռմբակոծություն» տերմինը մտավ անգլիացների բառապաշար Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին, քանի որ շատ ռմբակոծություններ պատմաբանների կողմից դասվեցին որպես ահաբեկչական ռմբակոծություններ։ Քանի որ տերմինը ունի ստորացուցիչ երանգներ, ոմանք, ներառյալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակիցները, նախընտրեցին օգտագործել այլ անվանումներ, ինչպիսիք են «դիմադրելու կամք» և «բարոյական ռմբակոծություններ» ։
Տեսականորեն մարտավարական և ռազմավարական ռմբակոծության տարանջատումը զարգացավ երկու համաշխարհային պատերազմների միջև։ Ռազմավարական ռմբակոծության հանրահայտ տեսաբաններից էին իտալացի Ջուլիո Դուեն, անգլիացի Հյու Տրենչարդը և ամերիկացի Բիլլի Միտչելը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական ռազմավարություն
Տեր Հովհաննեսի խաչքար (Շողակաթ)
Տեր Հովհաննեսի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի Նալբանդյան-Սահակ Պարթև փողոցների խաչմերուկ մոտ գտնվող Շողակաթ եկեղեցում, որն ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/18) ։
Տեղադրություն
Ագուցված է Շողակաթ եկեղեցու հարավային որմին, արտաքուստ, իրար կողք ագուցված զույգ խաչքարերից աջինը ։
Վիմական արձանագրություն
Խաչքարի ստորին հատվածում 3 տող վիմական արձանագրություն.
Խաչքարի արձանագրության մեջ հիշատակվում է Տեր Հովհաննեսը, ով Թալինի տարածաշրջանի Ղազբին (Կազբին) գյուղից էր։ Խաչքարը կերտվել է 1694 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Տերեբլյա (գյուղ, Տյաչևի շրջան)
Տերեբլյա (Теребля), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տերեբլյա գյուղում բնակվում էր 3 705 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 33 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1389 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արդար Դավիթ (աշտարակ)
«Արդար Դավիթ» աշտարակ, բրոնզ-երկաթեդարյան մեգալիթյան աշտարակ և պատմամշակութային հուշարձան Հայաստանի Արմավիրի մարզի Այգեշատ գյուղից արևելք։ Գտնվում է Վաղարշապատ-Օշական ճանապարհի ձախ մասում, անջրդի, բուսականությունից զուրկ տարածքում ։ Հուշարձանը գտնվում է Դաշտ գյուղի մոտ, նրանից հյուսիս, սակայն այն ներառված է՝ Այգեշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
«Արդար Դավիթ» ավանդազրույց
Ըստ ավանդազրույցի՝ տեղանքի անունն առնչվում է Դավիթ անունով մի մարդու հետ, ով այդ վայրերում ճգնում էր։ Նա երեկոյան ժամերգություններին գնում էր Էջմիածնի տաճար, ապա վերադառնում և կարճ ժամանակի ընթացքում արդար ու սուրբ մարդու անուն է վաստակում։ Այդ ընթացքում Էջմիածնի աշակերտներից և գյուղի երեխաներից մի քանիսն անհետանում են։ Մի անգամ էլ, երբ Արդար Դավիթը սովորականի պես աղոթելիս է լինում տաճարում, լուսարարը նրա վերարկուի թիկունքին կարդում է հետևյալ մակագրությունը․ «Ես այստեղ եմ»։ Պարզվում է՝ որսալով մանուկներին՝ նա տարել է իր այրը, մորթել ու կերել։ Դավիթին հրավիրելով մի սենյակ՝ զբաղեցնում են, իսկ ուղարկված մադիկ գնում, բերում են ողջ մնացածներին և մարդկային շատ ոսկորներ։ Դավիթին քարկոծում են։ Դրանից հետո քարանձավը կոչվում է Արդար Դավիթի անունով, իսկ կեղծ արդարներին էլ ասում են «Արդար Դավիթ» ։ Հետագայում այս ավանդությունը տեղ է գտնում Պերճ Պռոշյանի «Կռվածաղիկ» վեպում ։
Ավանդազրույցն իր ուղեգրություններում հիշելով՝ Մեսրոպ Թաղիադյանը, Արդար Դավիթին «հինաւուրց եպիսկոպոսաց մերոց» է համարում, իսկ հնավայրը՝ «Արդար Դավթի Տուն»։ Նկարագրելով Դավթին, անվանում է նրան «այր սոսկավիթխարի, անձնեայ եւ ուժեղ քան զամենայն մարդիկ իւրումն ժամանակի» ։
Պատմություն
Հուշարձանը վկայագրվել է 1991 թվականին՝ Դաշտ գյուղի տարածքում, որպես մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակների աշտարակ։ Վկայագրի հետ միասին առկա է նաև աշտարակի և բլրի հատակագիծը ։
19-րդ դարի առաջին կեսին, Արտեմի Արարատսկին իր «Արտեմի Արարատսկիի կյանքը և արկածներ» իքնակենսագրական վեպում Արդար Դավթի մասին ավադազրույցը մեջբերելով՝ «բրգաձև շարված քարերի կուտակումներ» է հիշատակում ։
Գիտական առաջին անրադարձը կատարվել է 20-րդ դարի սկզբին։ Նախ՝ «Արդար Դավիթ» աշտարակին, Հսկաների դամբարանների («Օղուզի տներ») համատեքստում, անրադառնում է Գրիգոր Ղափանցյանը ։ Այնուհետև խնդրին անրադառնում է Թորոս Թորամանյանը, ենթադրելով որ այն կառուցվել է վաղ ժամանակներում ու աշտարակաձև դամբարան է, իսկ աշտարակը կապում է ինչ-որ «կրոնական պաշտամունքի հետ» ։ Աշխարհբեկ Քալանթարը, ուսումնասիրելով և տիպաբանելով մեգալիթյան հուշարձանները, «Արդար Դավիթ» աշտարակը և Արագածի հարավային փեշերի աշտարակատիպ այլ կառույցներ նույնպես կապում է պաշտամունքի հետ և անվանում «տաճար» ։ Ըստ նրա՝ այդ կառույցները բաղկացած են մեկը մյուսի մեջ, շրջանաձև մի քանի պատից, որոնք դեպի կենտրոն՝ յուրաքանչյուրն իր նախորդից մի աստիճանաձև հարկ բարձր է։ Այգեշատ գյուղի տարածքի դամբարանադաշտում նա բլուրների վրա հիշատակում է չորս-հինգ աշտարակ, որոնցից լավ պահպանվածը «Արդար Դավիթ» աշտարակն է։ Աշխարհբեկ Քալանթարի կարծիքն աշտարակների վերաբերյալ սխալ համարելով և մանրակրկիտ քննադատելով՝ Խաչիկ Սամուելյանը հակվում է դրանք «նեոլիթյան բերդեր» համարել ։ Սուրեն Մնացականյանը, անրադառնալով Մերձավանի և Աղավնատան «Օյուղ» աշտարակներին, այս կառույցները քննարկում է որպես «Հելլենիստական Հայաստանում գոյություն ունեցած մեմորալ ամբողջական համալիրներ», որոնց շարքին է դասում նաև «Արդար Դավիթ» աշտարակը ։
Նկարագրություն
Աշտարակը գտնվում է համանուն բլրի գագաթին, որն ունի 1025,4 մետր բարձրություն։ Այն 8 մետր տրամագծով, շրջանաձև, բազալտի խոշոր և տուֆի մանր բեկորներով, չոր շարվածքով կառույց է՝ տեղ-տեղ պահպանված 4-5 շար քարերի բարձրությամբ։ Աշտարակի շուրջը տեղանքի նկատմամբ մինչև 3-4 մետր բարձրությամբ և աշտարակի կենտրոնից հաշված՝ մոտ 15 մետր շառավղով արհեստական, կլորավուն հարթակ է ստեղծված, որի լիցքն իրականցվել է խառը, տարբեր չափերի քարերով և հողով։ Աշտարակից ճառագայթաձև ձգվում են անմշակ քարերից շարված մի քանի քարաշարեր, որոնք ժամանակին նկատել է Աշխարհբեկ Քալանթարը ։ Այդ քարաշարերը միանում են խոշոր քարերով և հիշեցնում են շրջանաձև «հարթակներ»։ Սրանք ձևով նման են մեկ այլ մեգալիթյան կառույցի, որը ստացել է «անապատի օդապարիկներ» անվանումը ։
Աշտարակը թվագրվում է մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակներով։ Հուշարձանը գտնվում է Այգեշատ գյուղի արևելյան մասում, համանուն բլրի գագաթին։ «Արդար Դավիթ» աշտարակը տեսանելի կապի մեջ է եղել Աղավնատան, Նորակերտի և Մերձավանի աշտարակների հետ։ Հնավայրի ստորոտին մ.թ.ա. 2-1 հազարամյակներով թվագրվող դամբարանադաշտն է ։ Աշտարակը և նրան հարակից հսկայական դամբարանադաշտը ներառված են Այգեշատ կողմից դեպի հյուսիս-արևելք գտնվող բնակատեղիում, որ ձգվում է Արդար Դավիթ բլուրից մինչև Օշական գյուղի մոտ գտնվող Հնձանի ձոր տեղանքը ։ Դամբարանադաշտում առկա են կիկլոպյան շարվածքներով և քարե աշտարակներով առանձին դամբանախմբեր ։
«Արդար Դավիթ» մեգալիթյան համալիրը ծիսապայտամունքային հուշարձան է, ու ըստ հնագետ Լևոն Մկրտչյանի՝ Աղթամիրի ամրոց-համալիրի օրգանական շարունակությունն է, քանի որ երկուսն էլ պատմաժամանակագրական նույն բնութագիրն ունեն, որոնց կապող օղակ է հանդիսանում Այգեշատի դամբարանադաշտը՝մեգալիթյան պարիսպներով և աշտարակներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի աշտարակներ
Աստերոիդների ցանկ (72901-73000)
Աստերոիդների ցանկ (72801-72900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (73001-73100)
Հաղարծին (այլ կիրառումներ)
Հաղարծին կարող է նշանակել՝
(8199) Տակագիտակեո
(8199) Տակագիտակեո (Takagitakeo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,586901 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1276 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0462 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1519,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236883 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կարլ Վիտտե
Կարլ Վիտտե (լրիվ անուն ազգանունը Johann Heinrich Friedrich Karl Witte, ), գերմանացի գիտնական, փիլիսոփա և իրավաբան։
Տասնչորս տարեկան հասակում՝ 1814 թ. ապրիլի 13-ին Գիսենի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան. գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես ամենաերիտասարդ դոկտորի կոչում ստացած անձ (Գիննեսի գրքում արձանագրված է, որ նա գիտությունների դոկտոր է դարձել 12 տարեկանում . այդ ռեկորդը հաղթահարել որևէ մեկին մինչև օրս չի հաջողվել)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գիտնականներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գրաքննադատներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
Ռեմովկա (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Ռեմովկա (Ремівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռեմովկա գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուգորի (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Ուգորի (Угоры), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Անատոմիական, բուժական, քիմիական դասակարգման համակարգ
Անատոմիական, բուժական, քիմիական դասակարգման համակարգ, բուժամիջոցների դասակարգման միջազգային համակարգ։ Օգտագործվում է կրճատ АТС (լատ․՝ Anatomical Therapeutic Chemical) կամ հայերեն ԱԹՔ (անատոմիա թերապիա քիմիա)։
Դեղերի դասակարգման համար գործում է 2 սկզբունք՝ ըստ քիմիական կառուցվածքի և դեղաբանական ազդեցության, որոնք ունեն և՛ թերություններ, և՛ առավելություններ։ Առաջին դեպքում միևնույն քիմիական դասում կարող են ընդգրկվել տարբեր դեղաբանական հատկություններով միացություններ, սակայն այս դեպքում կարելի է մշակել ստացման և վերլուծման ընդհանուր եղանակներ, ուսումնասիրել մոլեկուլների կառուցվածքի և ակտիվության միջև կապը, ինչը ժամանակակից դեղքիմիայի հիմնահարցերից է։ Երկրորդ դեպքում միևնույն դեղաբանական խմբին պատկանող դեղանյութերը կարող են ունենալ տարբեր քիմիական կառուցվածքներ, սակայն այս դեպքում կարելի է այդ կառուցվածքներում գտնել այն «ակտիվ կենտրոնը» (հատվածը), որով պայմանավորված է տվյալ ակտիվությունը։ Այս հարցի լուծումը հնարավորություն է տալիս նոր դեղանյութերի «կառուցման» առաջին փուլը (մտահղացում) հագեցնել նոր քիմիական կառուցվածքներով։ Մորֆինի (կամ ներհակորդների) կառուցվածքային տարրերից մեկը (ընդգծվածը) կարելի է գտնել բազմաթիվ բնական կամ սինթետիկ ցավազրկողների (պենտազոցին, նալբուֆին, բուտորֆանոլ, պրոմեդոլ...) մոլեկուլներում։
Պատմություն
Դեղերի իրացման հետազոտությունները սկիզբ դրեցին դեղերի դասակարգման նոր միջազգային համակարգի (Օսլո, 1993), որը հայտնի է ATC (Anatomical Therapeutic Chemical, ռուսերեն՝ ATX) անունով և ներառում է դեղի ազդման թիրախը (A), ազդման տեսակը (T), քիմիական կառուցվածքը (C): Դեղի կոդի հետ նշվում է նաև ներմուծվող դեղի օրական սահմանված բուժիչ դեղաչափը` Defined Daily Doses – DDD [N-nasal (քթի մեջ), O-oral (բերանի խոռոչով), P-parenteral (ներարկում), R-rectal (ուղիղ աղիքային), V-vaginal (հեշտոցային)...]:
Յուրաքանչյուր դեղի համար ATC կոդը ունի 7 նիշ, որոնցից 1-ը, 4-ը, 5-ը տառային են։ Առաջին տառը և անատոմիական օրգանների ու համակարգերի անվանումների առաջին տառերը հնարավորին չափով համաձայնեցված են լատինական այբուբենի հետ և ցույց են տալիս դեղի ազդման անատոմիական օրգանը կամ համակարգը (տես աղյ. 1): Հաջորդ թվերը ցույց են տալիս ընդհանուր դեղաբանական դասը, դեղի անմիջական ազդեցությունը, քիմիական դասը, որոշակի քիմիական միացությունը (տես աղյ. 2): Օրինակ՝ N - ներվային համակարգ, N01 – անզգայացնողներ, N01A - ընդհանուր անզգայացնողներ, N01A A - եթերներ, N01A A01 – դիէթիլեթեր, կամ N01B – տեղային անզգայացնողներ, N01B A – ամինաբենզոյական թթվի էսթերներ, N01B A02 – նովոկային։ Միևնույն ակտիվ նյութ պարունակող դեղը կարող է ունենալ մի քանի կոդ՝ կախված մի քանի ակտիվության ցուցաբերումից, դեղաչափերից, դեղաձևերից, հարակից այլ ակտիվ նյութերի հետ զուգակցումներից։ Օրինակ հայտնի է, որ ացետիլսալիցիլաթթուն (ասպիրին) ազդում է աղեստամոքսային համակարգի վրա (A01A D05), հակաագրեգանտային միջոց է (B01A C06), ցուցաբերում է հակաբորբոքային, ջերմիջեցնող և ցավազրկող ազդեցություն (N02B A01), կարող է զուգակցված լինել անալգինի... (առանց հոգեմետների՝ N02B B52), կորտիկոստերոիդների (M01B A03), հակաագրեգանտների (B01A C30), արյան մակարդման առանցքային ֆերմենտի՝ տրոմբինի ինհիբիտորների, բացի հեպարինից (B01A C...), հոգեմետների (N02B A71) հետ և առանց հոգեմետների (N02B A51)...: Լևոմիցետինի (Chloramphenicol) կոդերն են՝ D10A F03, G01A A05, J01B A01, S01A A01: Բոլոր դեղերին ուղեկցող փաստաթղթերում պարտադիր նշվում են ATC կոդերը։
Աղյուսակ 2
ATC համակարգում գործում են հետևյալ սկզբունքները՝
Էդգար Առաքելյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1983 թվականի ապրիլի 17-ին Երևանում։
Միչև 2004 թվականը սովորել է Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետում, իսկ 2007 թվականին ավարտել է նույն բուհի ասպիրանտուրան։ 2008 թվականին՝ «Առաջնորդների զարգացման կենտրոն» հիմնադրամի դասընթացը։
2007 թվականին եղել է «Երիտասարդական նվաճումներ» հասարակական կազմակերպության բանավեճերի ակումբների ծրագրի աշխատակից։ 2008-2009 թվականներին՝ «Մեդիա Գրուպ» ՍՊԸ պատվիրատուների սպասարկման մենեջեր։ 2010 թվականին՝ «Իդեա Լաբ» ՍՊԸ-ի տնօրեն։ 2010-2011 թվականներին անդամակցել է «1in.am» լրատվական-վերլուծական կայքի հիմնադիր կազմին և եղել է մարկետինգի և զարգացման պատասխանատու։ 2011-2013 թվականներին՝ «Սաս Գրուպ» ընկերության առցանց մարկետինգի պատասխանատու, 2013-2016 թվականներին ղեկավարել է «Շեն Հոլդինգ» ՓԲԸ-ի մարկետինգի բաժինը։ 2016-2017 թվականներին ՝ «Բի Վեբ Սիսթեմս» ընկերության ծրագրավորող, 2017-2018 թվականներին՝ «Թեոկեն» ՍՊԸ-ի ծրագրավորող։
2008 թվականին մասնակցել է «ՀԻՄԱ» երիտասարդական շարժմանը, 2010 թվականին իր շուրջ համախմբված համախոհների հետ ստեղծել է «Մենք դե՜մ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» քաղաքացիական նախաձեռնությունը։ 2019 թվականներին Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է։
Քաղաքական գործունեություն
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։
Կիմ Բակշի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս հայագետներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Հայաստան) Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Էդգար Առաքելյան
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ
Սեթ Հովսեփյան
Սեթ Միսակի Հովսեփյան (1907, դեկտեմբերի 12, գ. Չիգդամլու (այժմ՝ գ. Ազատավան, ՀՀ Արարատի մարզ) - 1990, ապրիլի 16, գ. Ազատավան), դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)։
Կենսագրություն
1928-1932 թվականներին եղել է Հայաստանի Առաջին պետթատրոնի, 1932-1934 թվականներին՝ Կիրովականի, 1934-1935 թվականներին՝ Դիլիջանի թատրոնների դերասան, 1935 թվականից աշխատել է Ամո Խարազյանի գլխավորած շրջիկ թատրոնում, 1950 թվականից՝ Արտաշատի պետթատրոնի դերասան։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ
Վիետնամագիտություն
Վիետնամագիտություն, արևելագիտության ճյուղ, որը ուսումնասիրում է Վիետնամի լեզուները, պատմությունը, էկոնոմիկան, մշակույթը, արվեստը, կրոնը, փիլիսոփայությունը, էթնոգրաֆիան, նյութական և հոգևոր մշակույթի հուշարձանները։ Գիտնականը, որը ուսումնասիրում է վիետնամագիտություն կոչվում է վիետնամագետ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևելագիտություն
Ավեստերեն
Ավեստայի լեզուն ավանդաված Ավեստայով, որը Զրադաշտական կրոնի սուրբ գիրքն է։ Այդ պատճառով էլ կոչվում է Ավեստայի լեզու։ Ավեստայի լեզուն սխալմամբ անվանում են զենդերեն։ Սակայն զենդը դա Ավեստայի պահլավերեն մեկնաբանությունն է։ Ավեստայի այբուբենը պահլավական այբուբենի տարատեսակ է։ Ունի 44 տառ։ Բոլոր բաղաձայն և ձայնավոր հնչյունները ունեն իրենց տառերը։ Ավեստայի լեզուն իր կառուցվածքով համարվում է արևելաիրանական ու մոտ է գտնվում արևելաիրանական լեզուներին։
Գրականություն
Գ. Մ. Նալբանդյան, Իրանական լեզուներ և բարբառներ, Երևան 1960
Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի հին լեզուներ Կատեգորիա:Ավեստա Կատեգորիա:Մեռած լեզուներ
Բոբեյան Սխուփեն
Բոբեյան Սխուփեն (հոլ.՝ Bobbejaan Schoepen, ), հոլանդացի երգիչ։
1957 թվականին Բոբեյան Սխուփենը մասնակցել է Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթին։ Նա ներկայացրել է Բելգիան իր «Straatdeuntje» (Փողոցի մեղեդի) երգով։ Երգը մրցույթի եզրափակչում զբաղեցրել է 8-րդ հորիզոնականը 5 միավորով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բելգիայի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Հոլանդացի երգիչներ
Վինձորի համալսարան
Վինձորի համալսարան (University of Windsor), կանադական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Վինձոր քաղաքում (Օնտարիո նահանգ)։ Համալսարանը հիմնվել է 1963 թվականին՝ իր մեջ ներառելով նաև կառուցվածքի մեջ նախօրոք ստեղծված Համբարձման կաթոլիկ համալսարանը։ Վինձորի համալսարանի ուսանողների քանակը 140 կրթական ծրագրերում հասնում է 16 հազարի, որոնցից շուրջ 12 հազարը գտնվում են ակադեմիական առաջին աստիճանում։
Պատմություն
1919 թվականին Համբարձման Քոլեջը դարձավ Լոնդոնի Արևմտյան համալսարանի մասնաճյուղը․ այդ կարգավիճակն այն պահպանում էր մինչև 1953 թվականը, երբ այն ստանում է առանձին համալսարանի կարգավիճակ։ 1954 թվականին Համբարձման Քոլեջը ստանում է լիարժեք անդամակցության իրավունք է ստանում Կանադայի ազգային համալսարանների կոնֆերանսին, Օնտարիոյի համալսարանական կրթության խորհրդին և Բրիտանական ասոցիացիայի ընկերակցությանը ։ 1956 թվականին քոլեջը ձևափոխվում է Համբարձման համալսարանի՝ միանալով Էսեքս քոլեջին, որն իրականացնում էր կրթությունն այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսիք են մաթեմատիկան, ֆիզիկան, կենսաբանությունը, քույրական գործը և բիզնես կառավարումը։ 1962 թվականին Համբարձման համալսարանին է միացել Սուրբ անունների կանանց քոլեջը, որը կիսում էր վերջինիս հետ շենքի տարածքը սկսած 1950 թվականից։ 1963 և 1964 թվականներին նրա կառուցվածքին որպես մասնաճյուղեր միացան Սուրբ Փրկչի համալսարանը, Քենթերբերի և Յոնա քոլեջները ։ Քենթերբերի քոլեջը դարձավ աշխարհի առաջին անգլիական քոլեջը ։
Կրթական համակարգ
Վինձորի համալսարանը առաջարկում է 140 կրթական ծրագիր հետևյալ ֆակուլտետների շրջանակներում.
Համալսարանի հիմնական կամպուսի տարածքը կազմում է 51 հա։ 2012 թվականին Վինձորի կենտրոնում բացվեց համալսարանի նոր մասնաճյուղ՝ Ինժեներային ինովացիաների կենտրոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի համալսարաններ Կատեգորիա:Կրթությունն Օնտարիոյում
Ռոմոդան (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Ռոմոդան (Ромодан), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռոմոդան գյուղում բնակվում էր 506 մարդ։
Տերեսվա
Տերեսվա (Тересва), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանում։
Չճշտված տվյալներով Տերեսվա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 554 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 613,15 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Տյաչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ
Ճաշոց (4884)
Ճաշոց (4884), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4884 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում ենթադրաբար՝ 1387 թվականին Ստեփաննոս, Թումայ գրիչնների կողմից։ Ծաղկող՝ Սարգիս։ Ստացողը եղել է Հովհանննես քահանան։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 17բ, 70ա, 253ա, 258բ, ծաղկողի 1ա, հետագայի՝ 15ա, 177բ, 473բ, 481ա և այլուր (15-րդ դար), 481ա (17-րդ դար) ։
Ուգորնայա Սլոբոդա
Ուգորնայա Սլոբոդա (Угорная Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Մերսեդես Լամբրե
Կենսագրություն
Մերսեդես Լամբրեն ծնվել է հոկտեմբերի 5-ին 1992 թվականին Բուենոս Այրես նահանգի Լա Պլատա քաղաքում, որտեղ նա սկսել է զբաղվել երգով և պարով։ Նա սովորել է դերասանական արվեստ Լիտո Կրուսի, Գաստոն Մարիոնի, Աուգուստո Բրիտեսի և Մոնիկա Բրունի հետ միասին։ Չորս տարվա ընթացքում նա Լա Պլատայում երգի դասեր է վերցրել պրոֆեսոր Գաբրիել Գյանգրանտեի մոտ։
Մերսեդեսը նաև ուսումնասիրել է ջազ, փողոցային և իսպանական պարեր ։
Լյուդմիլայի դերի համար երիտասարդական հեռուստասերիալի Disney ալիքում «Վիոլետա»-ն արժանացել է Kids' Choice Awards մրցանակի «Իմ սիրած ոճրագործ» կատեգորիայում (2012) ։ 2016 թվականին կկայանա «Տինի։ Վիոլետայի նոր կյանքը» ֆիլմի պրեմիերան։ Ինչպես նաև սկսվեց «Հեյդի բարի գալուստ տուն» սերիալի նկարահանումները։ Սերիալի պրեմիերան նախատեսվում է 2017 թվականի մարտին։ Ինչպես նաև մասնակցում են «Կարդենիո» պիեսայի մեջ։
Անձնական կյանք
2011-2012 թվականներին, նա հանդիպել է իսպանիացի դերասան և երգիչ Պաբլո Էսպինոզանի հետ։ 2012-2015 թվականներին, նա հանդիպել է Մեքսիկայի դերասան և երգիչ Կսաբիոն Պոնսե Դե Լեոնի հետ ։
Գեֆիրոֆոբիա
Գեֆիրոֆոբիա, տագնապային խանգարում կամ հատուկ ֆոբիա, որը բնութագրվում է կամուրջներից և թունելներից վախով։ Գեֆիրոֆոբիայով տառապողները կարող են խուսափել այն երթուղիներից, որոնք անցնում են կամուրջների վրայով ։
Նկարագրություն
Գեֆիրոֆոբիա եզրույթը ծագել է հունարեն γέφυρα (գեֆիրա)՝ «կամուրջ» և φόβος (ֆոբոս)՝ «վախ» բառերից ։ Գեֆիրոֆոբիայի հնարավոր դրսևորումներ կարող են լինել վախը կամրջով անցնելուց, ուժգին քամուց, որը կարող է մարդուն գցել կամրջից կամ վախն այն բանից, որ կամուրջը կփլվի դրա վրայով անցնելու դեպքում (վախ, որ կամուրջը կառուցվածքային ամբողջություն չունի)։ Այդ վախը զուգակցվում է ակրոֆոբիայի (վախ բարձրությունից) հետ, քանի որ գեֆիրոֆոբիան սովորաբար ուժեղանում է ավելի բարձր կամուրջների դեպքում։
Նյու Յորքի հոգեբուժական ինստիտուտի տագնապային խանգարումների կլինիկայի հիմնադիր դոկտոր Մայքլ Լիբովիցն ասել է. «Դա մեկուսացած ֆոբիա չէ, այլ ավելի մեծ համաստեղության մի մասն է... Այսպիսի մարդիկ խուճապի նոպաներ են ունենում։ Նկատվում է գլխապտույտ, արագ սրտխփոց։ Անձը վախենում է, որ իրեն թակարդում կզգա» ։ Դա իրավիճակային ֆոբիա է ։
Մերիլենդ նահանգի տրանսպորտային մարմինն առաջարկել է նմանատիպ ծառայություն Չեսապիկի Բեյ կամրջի համար։
Մակինակի կամրջի վարչակազմը, որը վերահսկում է Միչիգանի վերին և ստորին թերակղզին կապող Մակինակի կամուրջը, օգնության կարիք ունեցող գեֆիրոֆոբիկներին հատուկ մեքենաներով անվճար փոխադրում է կամրջով։ Ամեն տարի շուրջ հազար վարորդ օգտվում է այս անվճար ծրագրից ։
Լրատվամիջոցներում
Գեֆիրոֆոբիան The Middle-ի «Կամուրջ» ֆիլմի գլխավոր սյուժեն է։ Բրիքի հերոսը տառապում է ֆոբիայով։
1965 թվականին Չարլի Բրաունի Սուրբ Ծնունդը ֆիլմում Լյուսին նշում է գեֆիրոֆոբիայի մասին (թեև մի փոքր սխալ հայտարարությամբ), երբ փորձում է ախտորոշել Չարլի Բրաունի խնդիրները իր հոգեբուժական կլինիկայում։
Եզրույթը հիշատակվում է 2012 թվականի «1967 թվականի Արծաթե կամրջի աղետ» գրքում, որը պատմում է 1967 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Օհայո գետի վրա գտնվող Արծաթե կամրջի փլուզման մասին։
Գեֆիրոֆոբիան հիշատակվում է « Սա մենք ենք » հեռուստասերիալի երկրորդ սեզոնի «Մեքենան» դրվագում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ
Հրդեհ (ֆիլմ)
Հրդեհ, 1983 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական գունավոր ֆիլմ։
Նկարահանող անձնակազմ
Նկարահանումները կատարվել են Վանաձոր (Կիրովական քաղաքում`պահեստի տեսարանները և բուֆետ ճաշարանը)։ Կրկեսային ներկայացման տեսարանը նկարահանվել է Գյառգյառ (այժմ՝ Գարգառ) գյուղի ակումբում։ Գյուղական տեսարանները նկարահանվել են Վանաձորի մերձակա Բազում, Լեռնապատ և այլ գյուղերում։ Մասսայական տեսարաններում խաղում են Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական թատրոնի դերասանները` Միլիցիայի բաժանմունքի, Ռուբենի տան հրդեհի, Ռուբենի բարկացած ժամանակ տան հիմքերը քանդելու, հարսանիքի տեսարաններում։ Մասնավորապես` Լենա Փաշինյան, Շամիրամ Տերտերյան, Ավետիս Օհանյան, Ալլա Հովհաննիսյան և ուրիշներ։
Աղբյուրներ
Ֆիլմը «Հայկական կինո» կայքում
Կատյա: Ռազմական պատմություն
«Կատյա։ Ռազմական պատմություն», ռուսական հեռուստասերիալ, որն էկրան է բարձրացել 2009 թվականին։ Երկու տարի անց՝ 2011 թվականին, հեռուստաէկրաններին հայտնվել է սերիալի շարունակությունը՝ «Կատյա 2»։
Արձագանքներ
Նկարահանումներն անցկացվել են Մոսկվայում և Տվերի մարզի Տորժոկ գեղատեսիլ քաղաքում ։
Պրիմերիան կայացել է 2009 թվականի մայիսին НТВ ալիքով և Մոսկվա քաղաքի բնակիչների շրջանում ունեցած վարկանիշով սերիալն զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը (վարկանիշ՝ 6,3 %, մասնաբաժին՝ 19,6 %), ընդ որում՝ առաջին երկու տեղերն զբաղեցրել են ռազմական թեմայով երկու այլ սերիալներ՝ «Գարնան տասնյոթ ակնթարթները» խորհրդային սերիալի գունավոր տարբերակի պրեմիերան և հանդիսատեսի կողմից արդեն ճանաչված «Դիվերսանտ» սերիալը ։
Սերիալը դրական է ընդունվել հանդիսատեսի կողմից, սակայն դրա հիմնական պատճառը եղել է դերասանների խաղը. Այս ֆիլմը, որի ժանրը մոտ է ռազմական դրամային, հիացնում է իր պարզությամբ ու թափանցողությամբ։ Շատ հանդիսատեսներ խոստովանել են, որ սերիալը դիտել են միայն նրա համար, որ ևս մեկ անգամ հիանան գեղեցիկ զույգով՝ Կատյայով ու Պաշայով, որոնց մարմնավորել են Եկատերինա Շպիցան ու Նիկոլայ Կիսլիչենկոն։ «Կատյա» սերիալի թողարկումից հետո բազմաթիվ հանդիսատեսներ, որ շտապել են համացանցում արտահայտել իրենց անկեղծ զգացմունքները Նիկոլայ Կիսլիչենկոյի նկատմամբ, չգիտես ինչու սկսել են նրան համեմատել Սերգեյ Բեզռուկովի հետ, չնայած ուրիշ անգամ այդ համեմատությունը կթվար պարզապես անհիմն։
Միևնույն ժամանակ քննադատները նշել են, որ սերիալը «մեծ մասամբ փորձ է հայրենասիրական թեման օգտագործելու վարկանշային միավորների հավաքելու համար։ Դրանով էլ պայմանավորված են մի քանի սերիալային կաղապարային պահերը, ինչից էլ գալիս է գլխավոր հերոսուհու խաղի ոչ միանշանակ ընկալումը»։ Միևնույն ժամանակ նշվել է, թե ի տարբերություն միաժամանակ թողարկված «Ես կվերադառնամ» ռազմական թեմայով սերիալի գլխավոր դերակատար Ելիզավետա Բոյարսկայայի՝ Եկատերինա Շպիցան արժանի է «ավելի շատ ներբողների իր հասցեին», և դա այն դեպքում, որ Եկատերինա Շպիցայի համար դա եղել է առաջին գլխավոր դերը ֆիլմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2009 հեռուստասերիալներ
Նորատուս
Նորատուս, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքում ։
Նորատուս գյուղը հայտնի է նախ և առաջ իր խաչքարերի գերեզմանոցով, որտեղ կան 9-18-րդ դդ. թվագրվող բազմաթիվ խաչքարեր։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Նորատուսի մշտական բնակչությունը կազմել է 6732, առկա բնակչությունը` 6412 մարդ ։ Գյուղը բնակեցված է եղել հայերով, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Պատմություն
Գեղարքունիքի մարզում, Գավառագետի ափին, Գավառից 5 կմ հյուսիս-արևելք է գտնվում Նորատուս գյուղը, որը Գեղարքունի գավառի և Հայաստանի հնագույն բնակավայրերից է, ուր պահպանվել են բազմաթիվ հուշարձաններ։ Ավանդույթի համաձայն Նորատուս գյուղը հիմնել է Հայկ նահապետի թոռներից Գեղամը՝ մ․թ․ա XX-րդ դարում, որի անունից էլ առաջացել է Գեղարքունիք, Գեղամա լեռներ անունները, այնուհետ գալով Նորատուս գյուղի տարածք Գեղամ նահապետը հիմնում է ամառանոց և անվանում Նորատունս, այսինքն` նոր կառուցած տունս, հետագայում <<ն>>մասնիկը սղվել է և մնացել է ավելի բարեհունչ Նորատուս տարբերակը։Եթե հավատալու լինենք  այս ավանդությանը, և այն փաստարկին, որ Նորատուսի գերեզմանոցում մ․թ․ա 1998 թվականից թաղված է Գեղամ նահապետը, ապա կարող ենք հավաստել, որ Նորատուսը շուրջ 4000 տարեկան է, իսկ գյուղի բնակիչները Գեղամ նահապետի հետնորդներն են։Սակայն հնագիտական պեղումները ավելի հեռու են տանում։
Վկայություններ հիմնադրման մասին՝ Նորատուսում բնակատեղի է հիմնադրվել դեռևս նոր քարի դարում։ Նորատուսից դեպի արևելք, <<Թորոյ պալեր>> քարափների կողքին կա բնական մեծ քարայր, որը տեղացիները անվանում են Հեր։ Քարանձավի ջուրջ պահպանվել են անշաղախ շարերի մնացորդներ, որոնք քարայրի արհեստական ընդարձակման վկայություններն են։ Դրանց վրա պահպանված չեն որմնաշինական գործիքների հետքեր , իսկ պատերը զուրկ են լարաձիգ ուղղությունից, իսկ մենք գիտենք, որ  միայն Էնեոլիթի ստորին շրջանում ի հայտ եկան ուղղաձիգ պատերը։ Ինչն էլ վկայում է, որ բնակատեղին կառուցված է եղել դեռևս նոր քարի դարում։Հնագիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Հերի բնակատեղին գործել է առանց ընդհատումների մինչև կիկլոպյան կառույցների երևան գալը, որից հետո քարայրը ծառայել է որպես պաշտամունքի վայր։
Նորատուսը միջնադարում երբեմն անվանվել է գյուղաքաղաք։ Կարծիք կա, որ Նորատուս բերդավանը կառուցել է Գեղամ Նահապետը և կոչել է այն «Նորատունս», այսինքն` նոր տներ կառուցած։ Պահպանված միջնադարյան կառույցները թվագրվում են 9-17-րդ դարերով։
Նորատուսը նախ և առաջ հայտնի է իր բազմաթիվ խաչքարերով՝ նշանավոր «խաչքարերի անտառով»։ Պահպանվել են հնավանդ կոթողներ և հուշասյուների բեկորներ, վաղ շրջանի խաչքարեր։ Խաչքարերից հնագույնը նվիրված է կամրջի կառուցմանը և թվագրված է 1211 թվականով։ Մեծամասնություն են կազմում XIII-XVII դդ. խաչքարերը, որոնց գգալի մասը խմբավորված են` կազմելով այս կամ այն ընտանիքի գերեզմանատունը։ Հանդիպում են փոքրիկ, հատակագծում ուղղանկյուն դամբարաններ, որոնց վրա դրված են խաչքարեր։ Առավել շատ են առանձին կանգնած պատվանդանների վրա բարձրացող խաչքարերը։ Նորատուսի խաչքարերը ուղղված են դեպի արևելք։ Նորատուսում գործել են մի շարք տաղանդավոր քարգործ վարպետներ, կազմողներ՝ Մելիքսեթ կազմողը, Ներսեսը, Քիրամը և ուրիշներ։ Նորատուսի խաչքարերի անտառը տեսնելու են գալիս աշխարհի տարբեր երկրներից հազարավոր տուրիստներ։
Գյուղի կենտրոնում գտնվում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կառուցել է Գեղարքունիքի Սահակ իշխանը 9-րդ դարի վերջին։ Ճարտարապետական հորինվածքով այն «գմբեթավոր սրահ» տիպի կառույց է, 7-րդ դարի շինությունների համեմատ ունի սեղմ համաչափություններ, ընդգծված ելուստներով որմնամույթեր և համեմատաբար փոքր տրամագծով գմբեթ։ Ամենահին արձանագրությունն այստեղ փորագրված էր մի խաչքարի վրա (996 թ.), որն այժմ ցուցադրվում է Հայաստանի պատմության թանգարանում։ Սբ Աստվածածին եկեղեցուց դեպի արևելք, ուր կան նաև տապանաքարեր, խաչքարերի մի խումբ կա. այստեղ հավանաբար Ջուղայեցոնց ընտանեկան գերեզմանատունն է եղել. խաչքարերից մեկը թվագրված է 1553 թվականով։ Եկեղեցին վերանորոգվել է 2019թ․-ին և այժմ գործող եկեղեցի է։
Գյուղի հարավային կողմում գտնվում է Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կամ Դոփուց վանքը։ Այն կառուցվել է հավանաբար 9-10-րդ դարերում, եղել է միանավ թաղածածկ շինություն, որը հետագայում վերափոխվել է գմբեթավոր սրահի (X-XI դդ., ճարտարապետ Խաչատուր)։ Վանքի արևմտյան պատին պահպանվել է իշխան Հերակղ (Հերակլ) Հավնունու արձանագրությունը։ Ըստ Սիմեոն Երևանցի կաթողիկոսի` կոչվել է Դոփուց (Դափունց, դահիրա) վանք և եղել է կուսանոց։
Սուրբ Մինասի մատուռ- Նորատուսի պատմական գերեզմանոցում անսասան կանգնած է Սուրբ Մինասի մատուռը, որն մի հետաքրքիր առանձնահատկություն ունի, այստեղ կան վաղ շրջանի պաշտամունքային քարեր։    Սյունյաց իշխանը Կեսարիայից իր հետ բերեց սրբացաց մենակյացների մասունքներ, հողին հանձնեց տարբեր բնակավայրերում, հիմնելով քրիստոնեական պաշտամունքային վայրեր։Դրանք մեծ մասամբ կոչվեցին սրբացաց մենակյացների անուններով, այդպես և ծագեց սուրբ Մինասի պաշտամունքային վայրը, այստեղ և կառուցված է մատուռը։Աղոթասյան կրակարանը հարմարեցրեցին մոմեր վառելու համար ու վրան փորվեց խաչ, այդպիսով դրանք քրիստոնեացվեցին։
Հազախաչ- Անչափ հուզիչ է  Հազախաչի  պատմությունը, որը ըստ բնակիչների բուժիչ զորություն ունի, և ով որ հազում է, գալիս է այստեղ մոմ է վառում, աղոթում և հազը անցնում է։Հուզիչը սակայն նրա սկզբնապատմությունն է, ավանդաբար խաչքարի տակ հանգչում  է երկու դժբախտ սիրահարների աճյունները։Մի հասարակ գյուղացի տղա սիրահարվում է տերտերի աղջկան, աղջիկն էլ էր տղային սիրում, սակայն տերտերը չէր ցանկանում իր աղջկան ամուսնացնել աղքատ տղայի հետ, տղան ասում է, որ ամեն ինչի պատրաստ է հանուն աղջկա, տերտերն էլ հանձնարարում է, որ տղան մինչև լույս իր բոլոր արտերը հնձի, սիրահար տղան մինչև լույս բոլոր արտերը հնձում վերջացնում է, իմանալով այդ մասին տերտերը մարդ է ուղարկում, որ ասեն․«տերտերը աղջկան նշանեց», հուսակտուր երիտասարդը հենց այդտեղ ընկնում ու մահանում է, աղջիկը վազելով գալիս է, երբ տեսնում է սիրելիին մահացած ինքն էլ վշտից կորցնում է իրեն, բռնում է տղայի ձեռքն ու կնքում մահկանացոնւ, հենց այդ վայրում էլ սգավոր տերտերը խաչքար է կանգնեցնում և ուխտի գալիս, բայց ավա՜ղ էլ կորցրածը հետ չես բերի։
Հազախաչը սիրահար զույգերին  օգնում է, որ հասնեն իրար, Հազախաչը նաև սիրահարների պահապան սուրբն է։
Յոթ պահապան խաչքարեր- Նորատուս գյուղի շրջակայքում կանգնած են « Յոթ ցասման խաչքարերը» որոնք ըստ ավանդության յոթ եղբայրներ են, որոնք հսկում են գյուղի անդորրը, երկու խաչքարերը կանգնած են կողք կողքի, որոնք կոչվում են «Ջուխտակ խաչ»՝ զույգ ախպերներ, մյուսները առանձին-առանձին գյուղի տարբեր ծայրերում՝ կանգնած են անսասան, գիշեր ու ցերեկ անդուլ հսկում են, որ ոչ մի մոլորյալ ծուռ աչքով չնայի մեր գյուղին։
Թուխ Մանուկ  - Նորատուսի Թուխ Մանուկ սրբության պատմությունը հետաքրքիր է և հուզական։Սրբությունը Նորատուս է բերվել Արևմտյան Հայաստանից, երբ գաղթականների քարավանը ճամփա ընկավ իրենց հետ վերցրեցին նաև Թուխ Մանուկ ավետարանը, որը հայտնի էր իր զորությամբ, կապեցին անծին երինջի մեջքին, որը  հետևում էր նրանց։ Ճանապարհի կեսից երինջը կորավ, շատ փնտրեցին երինջին և շատ վշտացան չգտնելով։Երբ գաղթականները հասան գյուղ, վրաններ խփեցին ու գիշերեցին, առավոտյան, երբ արթնացան տեսան, որ երինջը վրանի դիմաց կանգնած է։ Ասում են, որ զորությունը եկավ ու գտավ իր գերդաստանին ։Թուխ Մանուկը իր զորությամբ  պահում ու պահպանում է իր գերդաստանի բոլոր անդամներին։
Բացի գերեզմանատնից, գյուղում և շրջակայքում կան նաև մի շարք այլ հուշարձաններ։ Նորատուսի մոտ, Շոռլիճ կոչված վայրում բացված բրոնզի ու երկաթի դարերի դամբարաններում հայտնաբերվել են միկարասանի, երկկարասանի և խմբակային թաղումներ։ Նորատուսի դամբարաններից գտնվել են բրոնզե գոտի, նետասլաքներ, ապարանջաններ, ուլունքներ, երկաթե դաշույն, կավամաններ և այլն։
Մինչև 19-րդ դարը, Նորատուսը եղել է Ծմակ գավառի վարչական կենտրոնը։ 13-14-րդ դդ. Նորատուսը Զաքարյան իշխանների սեփականությունն էր և նրանց կառավարչի նստավայրը. արձանագրություններում կառավարիչն անվանվում է «դեմեթար» կամ «մեփորել», որը նշանակում է առաջնորդ։ 16-րդ դարում Գեղարքունիքի չորս իշխանական տներից մեկի` Ազարյաններից Մելիք Բարիքն իր նստավայրը մոտակա Գանձակ գյուղից տեղափոխում է Նորատուս և դարձնում է այն մելիքանիստ ավան։
Ավանդություն
Նորատուսի վերաբերյալ հյուսված ավանդազրույցներից մեկը նկարագրում է թշնամիների ներխուժումը Գեղարքունիք, և նրանց կռիվը Գեղամ իշխանի դեմ։ Ունենալով շատ քիչ զինվորներ` վերջինս իր մարդկանց հրամայում է զինվորական համազգեստ հագցնել խաչքարերին և թշնամու համար ստեղծել խաբկանք` հեռվից թողնելով մեծաքանակ և ուժեղ բանակի տպավորություն։ Թշնամիները սարսափահար փախուստի են դիմում, իսկ Գեղամն իր խմբով հարձակվում և պարտության է մատնում թշնամուն։
Դամբարանի տարածքում կա մի փոքրիկ մատուռ, որի օգնությամբ, մեկ այլ ավանդության համաձայն, փրկվել է մի ամբողջ գյուղ։ Մոնղոլ-թաթարները պայմանավորվել էին գյուղի ավագանու հետ, որ կխնայեն բոլոր այն մարդկանց կյանքը, ովքեր կտեղավորվեն ժամատան ներսում։ Քանի որ մատուռն ուներ գաղտնի ելք, բոլոր բնակիչներին հաջողվեց փախչել։ Մոնղոլ-թաթարական բանակի գլխավոր հրամանատարը, մտնելով մատուռ, ապշահար է լինում. նա տեսնում է միայն աղոթող ավագանուն։ Ավագանին բացատրում է, որ ամբոխը վերածվել է աղավնիների ու չվել երկինք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Սրապիոն Հովսեփյան
Սրապիոն Գևորգի Հովսեփյան, հանքային ճարտարագետ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1966 թ.), պրոֆեսոր (1996 թ.)։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԵՊԻ (1958 թ.)։ 1967 թվականից աշխատում է ՀՊՃՀ-ում, 1978-1983 թվականներին՝ հանքային գործի ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները վերաբերում են հանքավայրերի բաց մշակման, բաց հանքերի կողերի ձևավորման եղանակներին, բաց հանքերի շահագործման օպտիմալ պարամետրերի որոշմանը, ինչպես նաև հանքաքարի որակի հաշվառմամբ հանքային աշխատանքների ռեժիմների օրացուցային գրաֆիկների կազմման սկզբունքների մշակմանը։ Մասնակցել է հանքերի շահագործման համար նոր պայթուցիկ նյութի մշակման աշխատանքներին։ Կազմել է ուսումնական ձեռնարկներ և դասագրքեր։
Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Մերիտան Շաբանի
Մերիտան Շաբանի (Meritan Shabani, ), գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի կազմում։ Խաղում է հարձակվողական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Բավարիա Մյունխեն
Շաբանին Բավարիայի ակադեմիայի սան է ։ 2017-18 մրցաշրջանում նա տեղափոխվեց Բավարիա II: Իր առաջին հանդիպումը երկրորդ թիմի կազմում անցկացրեց 2017 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ Իլերտիսենի դեմ հանդիպման 82-րդ րոպեին փոխարինելով Ֆաբիան Բենկոյին ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը Շաբանին նշեց 2018 թվականի ապրիլի 28-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտի դեմ խաղում  ։ Բավարիայի առաջին թիմի կազմում Շաբանին անցկացրեց 3 հանդիպում։
Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս
2019 թվականի օգոստոսի 8-ին Շաբանին 3 տարվա պայմանագիր կնքեց Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի հետ ՝ միանալով ակումբի մինչև 23 տարեկանների թիմին   ։
Ակումբային վիճակագրություն
2019 թվականի օգոստոսի 9-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ
(8200) Սուտեն
(8200) Սուտեն (Souten), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունվարի 7-ին Մասանորի Հիրասավայի և Շոհեյ Սուզուկիի կողմից Նյուկասայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,623151 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2957 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9506 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1551,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23199 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մասանորի Հիրասավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Շոհեյ Սուզուկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուգուզևո (գյուղ, Բիրսկի շրջան)
Ուգուզևո (Угузево, Үгеҙ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 474 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Դանիել Դյուպրե
Դանիել Դյուպրե (ֆրանս.՝ Danièle Dupré, ), ֆրանսիացի երգչուհի։
1957 թվականին Դանիել Դյուպրեն մասնակցել է Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթին։ Նա ներկայացրել է Լյուքսեմբուրգը իր «Amours Mortes (Tant De Peine)» (Մեռած սեր (այնքան վիշտ)) երգով։ Երգը մրցույթի եզրափակչում զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը 8 միավորով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1957 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Լյուքսեմբուրգի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգչուհիներ
Սելյուկով (գյուղ, Լուբնիի շրջան)
Սելյուկով (Селюків), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սելյուկով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սյունիքի մարզը և Արցախյան ազատամարտը
Վարչատարածքային միավոր Հայաստանի Հանրապետությունում։ Կազմվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 4-ին։ Ներառում է Կապանի, Գորիսի, Սիսիանի և Մեղրիի նախկին վարչական շրջանների տարածքները։ Վարչական կենտրոնը՝ Կապան։ Հյուսիսում սահմանակից է ՀՀ Վայոց ձորի մարզին, արևելքում՝ Քաշաթաղի շրջանին, արևմուտքում՝ Նախիջևանի Հանրապետությանը, հարավում՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը։ Տարածքը՝ 4506 կմ, բնակչությունը՝ 152,8 հազար (2003 թվական)։ Մարզում կա 113 համայնք, որից 7-ը՝ քաղաքային, 135 բնակավայր (127-ը՝ գյուղ)։ Մարզը համապատասխանում է պատմական Սյունիք աշխարհի Ծղուկ (հետագայում Սիսիան), Հաբանդ կամ Ցագեձու (Գորիս), Աևիք (Մեղփ), Բաղք, Զորք և Կովասկան (Կապան) գավառներին։ Տարածքը հայտնի է նաև Զանգեզուր բնապատմական կամ պատմաաշխարհագրական անունով։ Արևմուտքում Զանգեզուրի լեռնաշղթայով մարզը սահմանազատվում է Նախիջևանի Հանրապետությունից և ՀՀ Վայոց ձորի մարզից, հյուսիս-արևելքում՝ Ղարաբաղի լեռնավահանի կենտրոնական մասով անցնող և մինչև Արաքս գետը հասնող սահմանագիծն Է, հարավում՝ Արաքս գետը, ոավ ՀՀ բաժանվում է Իրանից։
Ադրբեջանական ճնշումների հետևանքները Սյունիքում
Ղարաբաղյան պատերազմը, հայ-ադրբեջանական սահմանային կռիվներն ու ավերածությունները, Ադրբեջանում ծայր առած հայկական կոտորածներն ու հայերի բռնագաղթը Հայաստան, Հայաստանից (նաև մարզից) ադրբեջանցիների հեռանալը, տնտեսական շրջափակումը, 1990-ական թվականներին Սյունիքի մարզի համար եղել են տնտեսական ու մշակութային կյանքի կազմալուծման տարիներ։ Կապանի շրջանն Ադրբեջանի հետ ուներ 80 կմ երկարությամբ սահման։ Ադրբեջանական կողմը պարբերաբար հարձակվել է շրջանի սահմանամերձ գյուղերի վրա։ Շրջանի ինքնապաշտպանությունը կազմակերպելու համար 1988 թվականի նոյեմբերից շրջանի գրեթե բոլու գյուղերում և Կապան քաղաքում ստեղծվել են «Բաղաբերղ» (հրամանատարներ՝ Ռ. Գասպարյան, Ա. Հարաթյունյան, Ս. Բաղդասարյան, Մ. Մորոոդյան), «Շինարարների» (Բ. Գրիգորյան, Ս. Մկրտչյան), «Շահումյան փողոցի» (Ռ. Աայան), «Դավիթ Բեկ» (Գ. Մկրտչյան, Մ. Օհանյան), «Հայոց պատմական իրավունք» (Հ. Քոչարյան), «Գարեգին Նժդեհ» (Մ. Մկրտչյան, Ա. Կարապետյան) կամավորական ջոկատները։ 1989 թվականի վերջին ջոկատների հրամանատարական կազմից ձևավորվել է Կապանի պաշտպանական ռազմական խորհուրդը, ուը համակարգել է ջոկատների ինքնապաշտպանական մարտերը, ստեղծել ուղեկալներ՝ Դավիթ Բեկ, Կաղնուտ, Զայգամի, Կարմրաքար, Ուժանիս, Եղվարդ, Ագարակ, Սզնուտ, Ղարաչիման, Շիկահող, Արաշեն, Հանդ, Գյարդ, Հաջիբաջ գյուղերի և դրանց հարող բարձունքների վրա։ 1990 րվականի նոյեմբերին կամավորական ջոկատների հավաքում երկրապահ ջոկատների ընդհանուր հրամանատար է ընտրվել Ա. Հարությունյանը, շտաբի պետ՝ Գ. Մկրտչյանը։ 1993 թվականին միացյալ ջոկատների հիմքի վրա կազմավորվել է Կապանի առանձին մոտոհրաձգային վաշտը (հրամանատարներ՝ 1990 թվական- Ա. Հարաթյունյան, Մ. Օհանյան)։
Կապանի զինված ընդհանրումներ
Կապանի շրջանում հատկապես լարված իրավիճակ է ստեղծվել 1991 թվականի վերջին և 1992 թվականին։ Հակառակորդը տարբեր բարձունքներում տեղակայված հաուբիցներից, նռնականետերից, իսկ Զանգելանի և Կուբաթլուի շրջաններից՝ «Օասդ» կայանքներից, թնդանոթներից անընդմեջ հրթիռահրետակոծել է Կապան քաղաքը, Դավիթ Բեկ, Եղվարդ, Ագարակ, Գեղանուշ, ճակատեն և այլ գյուղեր, նշանոցի տակ պահել Կապան-ճակատեն, Առնիկ և Ներքին Գյոդաքլու հատվածները, Գորիս-Կապան մայրուղին։ 1992 թվականի ամռանը ինչպես մարզի մյուս շրջաններում, այնպես էլ Կապանում հայկական հարավարևելյան բանակային կազմավորումները (14° զորամասի 4-րդ, Կապանի սահմանապահ գումարտակները. Սիսիանի և Կապանի առանձին մոտոհրաձգային վաշտերը են) ակտիվացրել են ինքնապաշտպանական գործողությունները։ Ինքնապաշտպանությանը մասնակցել են «Դնեպր» հրետանային խումբը, նաև «Մեծն Տիգրան», «Սուրմալու», «Դավիթ Բեկ», «Մի սական», «Սասունցի Դավիթ», Արարատի, Էջմիածնի և այլ շրջանների կամավորական ջոկատները։ 1992 թվականի վերջին և 1993 թվականին Հայաստանի Հանրապետության Պաշտպանության Նախարարության հարավարևելյան զորամիավորումները լայնածավալ հակահարձակումներով վնասազերծել են հակառակորդի կրակակետերը և հետ շպրտել հակառակորդին մարզի սահմաններից, ապահովել շրջանի անվտանգությունը։ Կապանի երկրապահ կամավորական ջոկատը (հրամանատար՝ Մ. Օհանյան) մասնակցել է շրջանի գյուղերի ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերին, 1992-1994 թվականին՝ Զանգելանի (Ղազանչի, Աղքենդ, Վերին Եմազլու, Շարիֆան, Կարագյոլ, Մինջեան), Ֆիզուլիի (Բոյուք Բահմանլու, Ղազախլար, Հորադիզ) և այլ շրջանների ազատագրմանը։ Ջոկատից զոհվել է 18, շրջանից՝ 173 ազատամարտիկ։
Գորիսի զինված ընդհանրումներ
Գորիսի շրջանն իր 25 գյուղական բնակավայրերով Ադրբեջանի հետ ուներ 100 կմ երկարության սահման։ Սկսած 1988 թվականից՝ ադրբեջանցիները պարբերաբար հարձակվել են շրջանի սահմանամերձ գյուղերի վրա՝ առգրավել, գողացել գյուղացիների անասունները, պատանդել, սպանել խաղաղ բնակիչների։ Շրջանի ինքնապաշտպանությունը կազմակերպելու համար գրեթե բոլու գյուղերում և Գորիս քաղաքում կազմավորվել են կամավորական ու աշխարհազորային ջոկատներ, որոնց հիմքի վրա 1987 թվականին ստեղծվել է Գորիսի սահմանապահ միացյալ ջոկատների խմբավորումը, որի հիմքի վրա էլ 1992 թվականին ձևավորվել է Գորիսի պայմանագրային գումարտակը (հրամանատարներ՝ Ս. Խաչատրյան, Ս. Բաղդասարյան, Ա. Բեգլարյան, Մ. Պողոսյան, Մ. Գրիգորյան, Ս. Գալըստյան)։ Շրջանի սահմանամերձ տարածքներում ստեղծվել են Խոզնավարի, Վաղատուրի, Խնածախի, Հարթաշենի, Տեղի, Կոռնիձորի, Խնձորեսկի, Շուռնուխի ինքնապաշտպանական գոտիներ։ 1989 թվականին խորհրդային բանակի զինվորները և ադրբեջանական զինյալները զրոհել են Շուռնուխ-Խոզնավար գյուղերի միջե ընկած բնակավայրերի վրա։ 1990 թվականին ուղղաթիռներով և «Գրադ», «Ռւռագան» կայանքներից հրթիռակոծվել են Գորիս քաղաքը, շրջանի արևելյան գյուղերը։ Գորիսում ավերվել են 528 պետական և մասնավոր շինություններ, 6 մանկապարտեզ, 2 դպրոց։ Սահմանամերձ 16 գյուղից 5-ը ավերվել է գրեթե ամբողջովին, մնացածներում չվնասված է մնացել շինությունների ընդամենը 15-20-ը։ Ավերածություններն ուղեկցվել են մարդկային զոհերով և վիրավորներով։ Պարբերական հրթիռահրետակոծությունների, շրջափակման, կյանքի անվտանգության տարրական երաշխիքների բացակայության պատճառով բնակիչների մի մասը ստիպված հեռացել է իր մշտական բնակավայրերից։ 1992 թվականին Գորիսի և հանրապետության այլ շրջանների կամավորական ջոկատները ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտեր են մղել, անցնելով հակահարձակման՝ ազատագրել են Լաչինի շրջանի Ջիջիմլի-1, Ջիջիմլի-2 բնակավայրերը։ Տեղի գյուղի ջոկատը գրավել է «Թուրուսի խութ» կոչվող բարձունքը։ Զարգացնելով հակահարձակումները՝ Գորիսի շրջանի ջոկատները և գումարտակը մասնակցել են Լաչինի («Սարդասիրական միջանցք»), Շուշիի, Կուբաթլուի, Զանգելանի, Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների, Բերդաձորի (Եղցահող) ենթաշրջանի ազատագրական մարտերին։ Գորիսի շրջանից զոհվել է 168 ազատամարտիկ։
Սիսիանի զինված ընդհանրումներ
Սիսիանի շըրջանը Նախիջևանի Հանրապետության հետ ունի 51 կմ երկարության սահման։ Նախիջևանի Բիչանակ, Արավսա և այլ գյուղերում տեղակայված կրակակետերից հակառակորդը պարբերաբար ռմբակոծել, հաճախակի հարձակվել է սահմանամերձ գյուղերի վրա։ Սկսած 1988 թվականի վերջերից՝ շրջանում ստեղծվել են ինքնապաշտպանական ջոկատներ, որոնք շուրջօրյա հերթապահություն են սահմանել հայադրբեջանական սահմանագոտում, կենտրոնական մայրղու տարբեր հատվածներում։
Կամավորական խոշոր ջոկատներ
Կամավորական առավել խոշոր ջոկատներ են կազմավորվել Գորայքում (հիմնադիրներ՝ Ա. Առուստամյան, Հ. Աասքելյան, Զ. Եղիազարյան, Ս. Օհանյան), Անգեղակոթում (Ս. Կարապետյան, Հ. Հայոոպետյան, Ա. Հովհաննիսյան, Ն. Հարությունյան, Ս. Մուշափյան), Շաղատում (Գ. Խաչատրյան, Վ. Կարապետյան, Գ. Փանյան), Բարձրավանում (Գ. Սահակյան), Բռնակոթի, Դարբասի, Աշոտավանի, Ախլությանի, Վսպորդիի, Հացավանի և Թասիկի կամավոր ազատամարտիկների միավորումից՝ Ձորի գյուղերի միացյալ ջոկատը (ընդհանուր հրամանատար՝ Վուրգ Ոսկանյան)։ 1990 թվականին Երևանում կազմակերպվել է «Սյունիք» հայրենակցական միություն հասարակական կազմակերպությունը. «Աֆղանցինեղյ» Սիսիանում որը նյութական օգնություն է ցույց տվել շրջանի սահմանները պաշտպանող կամավորական ջոկատներին, նյութական օգնություն ցույց տվել զոհվածների ընտանիքներին, կազմակերպել վիրավոր ազատամարտիկների բուժսպասարկումը։ 1992 թվականի օգոստոսին շրջանի կամավորական ջոկատների հիմրի վրա կազմավորվել է «Սիսական» կամավորական զորամիավորումը (հրամանատար՝ Հ. Ազղյամ, շտաբի պետ՝ Ա. Միմասյամ)։ Ջոկատներն առանձին կամ զորամիավորման կազմում մասնակցել են ՀՀ Սիսիանի, Գորիսի, Կապանի, ԼՂՀ Մարտակերտի (Սարսանգի ջրամբար, Ումուլդու, Հաթերք, Ջանյաթաղ և այլն), Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք») ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Գորայքի սկաուտական խումբը (խմբապետ՝ Ա. Զոհրաբյան) մասնակցել է Նյուվաղիի ազատագրմանը։ Շրջանից զոհվել է 105 ազատամարտիկ։