cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քառակող կոթող (Ուջան)
Պատվանդան
Կոթողի աջ կողմում գտնվում է խորանարդաձև պատվանդանը՝ ձախ կողը կորացող է, տեղ-տեղ թերի մշակված, որի բարձրությունը 60 սմ է, լայնությունը՝ 78 սմ, իսկ հաստությունը՝ 72 սմ։ Պատվանդանի վերնամասում փոս է արված՝ 25 սմ տրամագծով և 29 սմ խորությամբ։ Պատվանդանի դիմերեսին առկա է հազիվ նշմարելի ճառագայթաձև խաչապատկեր։ Այն կենտրոնում ունի պարույր ։
Առանձնահատկություններ
Այս կոթողն իր պատկերագրական առանձնահատկություններով մտնում է վաղ միջնադարյան քառակող կոթողների՝ «Շիրակի խմբի» մեջ, որոնք անկյուններում ունեն որմնասյուներ և ավելի ոճավորված պատկերներ։ Այս խմբում գտնվող կոթողներում առկա են կենդանիների և կենդանագլուխ ֆիգուրների պատկերները ։
Արագած լեռան հարավահայաց հատվածում կան նաև այլ կոթողներ, որոնք ունեն սլաքի պատկերներ։ Քանդակագործության մեջ այսպիսի զարդերը Ասատուր Մնացականյանը համարում է «Հայկական քանդակագործության հնագույն նմուշներից մեկը», որոնք հանդիսանում են պտղաբերության խորհրդանիշ ։ Ըստ Մովսես Խորենացու վկայության, Արշակ Ա-ն Փոքր Ասիա կատարած հաղթական արշավանքի կապակցությամբ քարե կոթող է կանգնեցնում, որի վրա քանդակված է եղել նիզակ ։ Այդ կոթողը, ըստ Սեդրակ Բարխուդարյանի, համարվում է հաղթության խորհրդանիշ, որի ակունքները հասնում են դեպի Վանի թագավորության Մուսասիրի տաճարի նիզակնեի պատկերագրությունը ։ Քառանիստ կոթողների վրա եռանկյունաձև զարդերի առկայությունը ուրարտական պատկերագրության հետ է կապում նաև Գրիգոր Գրիգորյանը ։ Իսկ Լևոն Ազարյանը սլաքը և եռանկյունաձև սեպի պատկերը համարում է աստվածայինի խորհրդանիշ և այն կապում է Տիրի հետ ։
Ուջանի այս քառակող կոթողը համարվում է Հայկական վաղ միջնադարյան արվեստի կարևոր օրինակներից։ Այն առաջին հայացքից հիշեցնում վիշապ քարակոթողներին բնորոշ ցլի կամ խոյի առաջնային պատկերները, ինչը պատահական չէ, քանի որ Արագած լեռը համարվում է վիշապ քարակոթողների տարածման էպիկենտրոններից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քառակող կոթողներ Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ուջանի հուշարձաններ
Գեորգի Կուբատյան
Գեորգի Իոսիֆի Կուբատյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրականագետ, Հայաստանի գրողների միության անդամ 1978 թվականից ։
Կենսագրություն
Գեորգի Կուբատյանը ծնվել է 1946 թվականի ապրիլի 18-ին, Ուֆա քաղաքում։ 1968 թվականին ավարտել է Գորկի քաղաքի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1962-1963 թվականներին որպես ֆրեզերագործ աշխատել է Կիրով քաղաքում, 1968 թվականին՝ «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում որպես գրական աշխատող։ 1968-1969 թվականներինէ ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1969-1971 թվականներին աշխատել է «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում որպես բաժնի վարիչի պաշտոնակատար և գրական աշխատող, 1971 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանում ավագ լաբորանտ, 1972-1975 թվականներին՝ «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում որպես գրական աշխատող և բաժնի վարիչի պաշտոնակատար ։ 1976 թվականից աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես ինժեներ, 1974-2004 թվականներին՝ Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում ։
Ստեղծագործություններ
Հայերենից ռուսերեն է թարգմանել Հովհաննես Թումանյանի, Վահան Տերյանի, Վահան Թեքեյանի, Դանիել Վարուժանի, Միսաք Մեծարենցի, Մատթեոս Զարիֆյանի, Հովհաննես Շիրազի, Գևորգ Էմինի, Պարույր Սևակի, Ռազմիկ Դավոյանի ստեղծագործություններից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
ԽՍՀՄ տնտեսական սանկցիաներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ տնտեսություն
Հարավավստրալիական ագռավ
Հարավավստրալական ագռավները համարվում են Ավստրալիայի էնդեմիկ կենդանատեսակ։ Այս ագռավները ապրւմ են Ավստրալիայի հարավարևելյան մասում՝ Վիկտորիայում և Նոր Հարավային Ուելսում։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ավստրալիայի կենդանատեսակներ Կատեգորիա:Ագռավներ
Գևորգ Մալիքյան
Գևորգ Մալիքյան (Kevork Malikyan, ), հայկական ծագումով անգլիացի դերասան, ուսուցիչ։ Մարմնավորել է Քյազիմի կերպարը «Ինդիանա Ջոնսը և խաչակրաց վերջին արշավանքը» ֆիլմում։
(6232) Զուբիցկիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գևորգ Մալիքյան
Կենսագրություն
Գևորգ Մալիքյանը ծնվել է 1943 թվականին, Դիարբեքիրի Դիվրիղի (Տևրիկ) շրջանում, հայկական ընտանիքում։ Հայրը՝ Մարտիրոս Թորոսը եղել է արհեստավոր։ Տիրապետելով հայերեն, քրդերեն, զազա, ֆրանսերեն, թուրքերեն լեզուներին աշխատել է նաև որպես թարգմանիչ և գրագիր։ Մայրը՝ Թուման, եղել է տնային տնտեսուհի։ 1953 թվականին մեկնել է Ստամբուլ, 4-րդ և 5-րդ դասարանները սովորել Քարագյոզյան միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Սկյուտարի Սուրբ Խաչ դպրեվանքում ։ 1963 թվականին մեկնում է Լոնդոն, սովորում Rose Bruford քոլեջի դրամայի բաժնում։ Աշխատում է հայտնի ռեժիսորների և դերասանների հետ։ 20 տարի շարունակ խաղացել է Շեքսպիրի պիեսներում։ 1974 թվականին հայրը մահանում է, սակայն նա հնարավորություն չի ունենում վերադառնալու Թուրքիա՝ պայմանավորված պարտադիր զինվորական ծառայության վտանգի հետ ։ Ստամբուլ վերադառնում է 19 տարի անց և մոր հետ տեղափոխվում է Լոնդոն, սակայն մայրը մահանում է 1984 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանահայ դերասաններ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասաններ Կատեգորիա:Թուրքահայ դերասաններ
Լարի Սթորչ
Կենսագրություն
Ծնվել է Նյու Յորքում՝ հրեաների ընտանիքում։ Հայր՝ Ալֆրեդ Սթորչը, եղել է անշարժ գույքի գործառնությունների գործակալ, մայրը՝ Սալի Կուպերմանը՝ հեռախոսավարուհի։ Լոուրենս Դոն Ադամսի հետ սովորել է Բրոնքս քաղաքի Դևիթ Քլինթոնի միջնակարգ դպրոցում։ Նրանք ընկերություն են արել մինչև վերջինիս մահը։ ԱՄՆ-ում բռնկված ֆինանսական ճգնաժամի պատճառով Լոուրենսը չի ավարտել դպրոցը։ Նա կատակերգական համարներով սկսել է ելույթներ ունենալ բարերում և ակումբներում՝ վաստակելով շաբաթական 12 դոլար։
Նա ծառայել է Միացյալ Նահանգների ռազմածովային նավատորմում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Նրա ծառայակիցը «USS Proteus» դասի սուզանավում եղել է ամերիկացի դերասան Թոնի Քերթիսը։
Էկրանին նրա առաջնաելույթը տեղի է ունեցել 1950 թվականին ։ 1967 թվականին առաջադրվել Է Պրայմ թայմ «Էմմի» մրցանակ։
Լարի Սթորչը մահացել է 2022 թվականի հուլիսի 8-ին, վաղ առավոտյան Նյու Յորքի իր տանը ։
Ընտանիք
1961 թվականի հուլիսի 10-ին նա ամուսնացել է դերասանուհի Նորմա Քեթրին Գրեյվի հետ։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա։ Նորման մահացել է 2003 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ
Գազալե Ալիզադե
Գազալե Ալիզադե (, ), իրանցի գրող և բանաստեղծ։ Գազալե Ալիզադեի մայրը նույնպես եղել է գրող և բանաստեղծ։ Նա երկու անգամ է ամուսնացել. ամուսնու` Բիջան Էլահիի հետ ունեցել են դուստր` Սալմա անունով։ Նա նաև որդեգրել է երկու աղջիկների, որոնք վերապրել են 1961 թվականին Քազվինի երկրաշարժը ։
Կենսագրություն
Գազալե Ալիզադեն դպրոցում խելացի, աշխույժ և ինտրովերտ երեխա էր։ Հումանիտար գիտությունների դիպլոմ է ստացել Մահաստիի ավագ դպրոցում և, միևնույն ժամանակ բուսակեր է դարձել։ Նա քաղաքական գիտությունների բակալավրի աստիճան է ստացել Թեհրանի համալսարանում, այնուհետև մեկնել է Ֆրանսիա` Սորբոնի համալսարանում փիլիսոփայություն և կինո սովորելու։ Նա ի սկզբանե մեկնել էր Փարիզ` պաշտպանելու իր թեկնածուականը Իրավագիտության ոլորտում, բայց փոխել է իր մասնագիտությունը` սկսելով իշկարիզմ ուսումնասիրել և ցանկանում էր դիսերտացիոն աշխատանք գրել Ռումիի մասին, սակայն կիսատ է թողել այն հոր հանկարծակի մահվան պատճառով։
Նա սկսել է իր գրական կարիերան Մեշհեդում պատմվածքներ գրելով։ Ալիզադեի ամենահայտնի աշխատանքը «Էդրիսիսի տունը» վեպն է : Նրա պատմվածքներից են «Խաչմերուկ», «Ամառվանից հետո» և «Կարճ ճանապարհորդությունը», և նրա մյուս վեպերից են «Երկու լանդշաֆտները» և «Թեհրանի գիշերները»։ Ալիզադեի աշխատանքներից մի քանիսն անգլերեն են թարգմանվել Ռոզա Ջամալիի կողմից։
Քաղցկեղով տառապելով` նա երկու անգամ ինքնասպանության փորձ է արել։ Ի վերջո, նա ինքնասպան է եղել 1996 թվականի մայիսին` կախվելով ծառից։ Նրա մարմինը թաղվել է Էմամզադեհ Թահեր գերեզմանատանը։
Նրա կյանքի մասին նկարահանվել է «Գազալե Ալիզադեի դատավարությունը» վավերագրական ֆիլմը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թեհրանի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իրանցի գրողներ Կատեգորիա:Իրանցի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Ինքնասպան գրողներ
Տադուխիպա
Տադուխիպա (Tadukhipa, խուռիերեն` Տադու-Հեպա, ), Տուշրատտայի և վերջինիս թագուհի Ջունիի դուստր։ Տադուխիպայի հորաքույր Գիլուխիպան ամուսնացել է փարավոն Ամենհոտեպ III-ի հետ՝ վերջինիս գահակալության 10-րդ տարում։ Տադուխիպան նույն փարավոնի հետ ամուսնացել է ավելի քան երկու տասնամյակ անց ։
Վաղ կյանք
Տադուխիպան Միտաննիի թագավոր Տուշրատտայի դուստրն էր, որը թագավորել է մ․թ․ա․ մոտավորապես 1382 –1342 թվականներին։ Ենթադրվում է, որ նա ծնվել է եգիպտական Ամենհոտեպ III փարավոնի գահակալության 21-րդ տարում (մ․թ․ա․ մոտավորապես 1366 թվականին)։ Նրա վաղ կյանքի մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէ։ Ամենհոտեպի գահակալության մոտավորապես 36-րդ տարում (մ․թ․ա 1352 թվականին) Տուշրատտան դստերն ուղարկել է Եգիպտոս՝ ամուսնանալու փարավոնի հետ, որը նրա մերձավոր դաշնակիցն էր։
Միտաննիի այս արքայադստեր մասին քիչ բան է հայտնի։ Ենթադրվում է, որ նա ծնվել է եգիպտական Ամենհոտեպ III փարավոնի գահակալության 21-րդ տարում (մ․թ․ա․ մոտավորապես 1366 թվականին)։ Տասնհինգ տարի անց Տուշրատտան դստերն ամուսնացրել է իր դաշնակից Ամենհոտեպ III-ի հետ՝ իրենց երկու պետությունների դաշինքն ամրապնդելու նպատակով։ Տադուխիպան հիշատակվել է մ․թ․ա․ 1350-1340 թվականներին գրված Ամառնա արխիվի տասներեք նամակներից յոթի մեջ ։ Տուշրատտան խնդրել է, որ իր դուստրը դառնա թագուհի, թեև այդ պաշտոնը զբաղեցնում էր Տիյան ։ Դրա դիմաց Ամենհոտեպ III-ն այդպես էլ չի ուղարկել իր առաջարկած ոսկե արձանները, և նրա մահից հետո Տուշրատան մի քանի նամակ է ուղարկել՝ բողոքելով փոխադարձության բացակայությունից ։
Կյանք Եգիպտոսում
Տուշրատտա արքան իր աղջկան ուղարկել է Եգիպտոս՝ փարավոն Ամենհոտեփի համար բազմաթիվ նվերներով հանդերձ։ Այդ նվերների թվում էին՝ թանկարժեք քարերով զարդարված ոսկեզօծ կառք, մի զույգ ձի, ոսկով և թանկարժեք քարերով զարդարված պատգարակ, հագուստներ, ոսկե արծիվներով զարդարված ձիու թամբ, զարդեր, ինչպիսիք են թևնոցները, թևկապները և այլք ու մի մեծ սնդուկ՝ այդ իրերը պահելու համար ։ Ամենհոտեպն առաջարկել էր ոսկե արձաններ ուղարկել Տուշրատտային՝ որպես ամուսնության պայմանագրի մաս։ Այնուամենայնիվ, ոչ մի ապացույց չկա, որ այդ նվերներն ուղարկվել են Միտաննիի։
Տուշրատտան խնդրել էր, որ իր դուստրը դառնա Ամենհոտեպի մեծ թագուհին, սակայն այդ պաշտոնն արդեն զբաղեցնում էր Տիյան։ Տադուխիպայի՝ Եգիպտոս ժամանելուց կարճ ժամանակ անց Ամենհոտեպ III-ը մահացել է և նրա որդի Ամենհոտեպ IV-ն է դարձել փարավոն։ Ենթադրվում է, որ Տադուխիպան ի վերջո ամուսնացել է Ամենհոտեպ IV-ի հետ, սակայն դա վերջնականապես ապացուցված չէ ։
Նույնականացում Կիյայի կամ Նեֆերտիտիի հետ
Որոշ գիտնականներ պայմանականորեն նույնացնում են Տադուխիպային Էխենաթոնի հայտնի կնոջ՝ Կիյայի հետ ։ Ենթադրվում է, որ Կիյայի պատմությունը կարող է լինել Նոր Թագավորության «Երկու եղբայրների ասք» կոչվող պատմության նախապատմությունը։ Այս առասպելը պատմում է այն մասին, թե ինչպես է փարավոնը սիրահարվել մի գեղեցիկ օտարազգի կնոջ՝ նրա մազերի հոտը առնելուց հետո։ Եթե Տադուխիպան հետագայում Կիյա էր դառնալու, ապա նա ապրելու էր Ամառնայում, որտեղ ուներ իր արևապաշտպան ծածկը և պատկերվել է փարավոնի և առնվազն մեկ դստեր հետ ։
Այլ գիտնականներ, ինչպիսիք են Պետրին, Դրիոտոնը և Վանդիերը, ենթադրել են, որ Էխնաթոնի հետ ամուսնանալուց հետո Տադուխիպային նոր անուն են տվել և պետք է նրան ճանաչել որպես հայտնի թագուհի Նեֆերտիտի ։ Այս տեսությունը ենթադրում է, որ Նեֆերտիտիի՝ «գեղեցիկը եկել է» անունը վերաբերում է օտար ծագմանը, ինչպիսին է Տադուխիպայի միտաննիական ծագումը։ Սելեն, Մեյերը և ուրիշներ նշել են, որ Էյեի կինը՝ Տեյը, Նեֆերտիտիի դայակի կոչումն է կրել, և որ դա հակասում է այս նույնականացմանը․ Եգիպտոս ժամանած հասուն արքայադուստրը դայակի կարիք չէր ունենա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ Կատեգորիա:Միտաննի Կատեգորիա:Կին Կատեգորիա:Խուռիներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս Կատեգորիա:Արքայադուստրեր Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 14-րդ դար
Բիշեր Ալ-Հասաունա
Կենսագրություն
Ծնվել է 1969 թվականի հունվարի 27-ին Հորդանանում։ Հայրը՝ Հանի ալ-Հասաունին, իրավաբան էր, Բաաս կուսակցության առաջնորներից մեկը, նախկին վարչապետ Իրակա Սադդամա Հուսեյնի ընկերն ու 1962-1963 թվականներին Կահիրեի համալսարանի «կուրսընկերն» էր, նախկինում նաև տեղեկատվության նախարար և Հորդանանի դեսպան էր նախկին ԽՍՀՄ և Ռումինիայի հանրապետություններում ։
Ավարտել է Հորդանանի համալսարանի Իրավաբանական ֆակուլտետը։ Ուսումը շարունակել է Լոնդոնի համալսարանի Արևելյան և աֆրիկյան ուսումնասիրությունների դպրոցում, ստացել է միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության և տնտեսագիտության մագիստրոսի կոչում։ Ապա ստացել է  Լոնդոնի տնտեսագիտության և քաղաքական գիտությունների դպրոցում դոկտորի աստիճան և պետական կառավարման դիպլոմ Հարվարդի համալսարանի  Ջոն Ֆ. Քեննեդիի անվան դպրոցում։
1991 թվականին սկսեց աշխատել արտաքին գործերի նախարարությունում որպես կցորդ։ 1992-1995 թվականներին աշխատել է որպես երրորդ քարտուղար-կցորդ Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատանը, 1995-1996 թվականներին՝ եվրոպական միջերկրածովային հարաբերությունների արտաքին գործերի նախարարությունների ղեկավարման բաժնում, 1998-2000 թվականներին՝ զանգվածային լրատվամիջոցների վարչության տնօրեն, արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ մարդու իրավունքների գծով, նաև Եգիպտոսի դեսպանատան երկրորդ քարտուղար, 2003-2004 թվականներին՝ Հորդանանի ՄԱԿ-ի համագործագցության ներկայացուցիչ, 2005-2012 թվականներին՝ նախարարության տարբեր ստորաբաժանումների ղեկավար, 2012-2016 թվականներին՝ Երգիպտոսի, Քենիայի և Եթովպիայի դեսպան, նույն ժամանակահատվածում արաբական Լիգայի պետությունների մշտական ներկայացուցիչ, 2018-2019 թվականներին՝ Ֆրանսիայի դեսպանատանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշտական ներկայացուցիչ։
2019 թվականին նշանակվել է Աբդալլա II արքայի կողմից հաղորդակցության և համակարգման հարցերի վերաբերյալ խորհրդական, 2020 թվականի օգոստոսին՝ քաղաքական հարցերի քարտուղար։
2016-2017 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարար էր Հանի ալ-Մուլկի կաբինետում, 2017-2018 թվականներին՝ արդարադատության նախարար։ 2020 թվականին Օմար Ռազազի կաբինետում հոկտեմբերի 4-ի հրաժարականից հետո Աբդալլա II-ի կողմից 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին նշանակվել է վարչապետ։
Ամուսնացած է դերասանուհի Ռանե Սուլթանի հետ, ունի երեք երեխա։
Սկաֆանդր
Սկաֆանդր (scaphandre, հունարեն, όκάφη - մակույկ և άνήρ(άνδρός), մարդ), անհատական հերմետիկ հանդերձանք, որը մարդուն մեկուսացնում է հեղուկ, գազանման և նոսր միջավայրից։ Սկաֆանդրը ապահովում է մարդու կենսագործունեությունը և աշխատունակությունը բնականից տարբերվող պայմաններում։ Սովորաբար բաղկացած է լինում պատյանից, սաղավարտից, ձեռնոցներից և ճտքակոշիկներից։ Սկաֆանդրները լինում են վթարային-փրկարար (օգտագործվում է տիեզերանավի կամ ինքնաթիռի խցիկի ապահերմետացման կամ խցիկում մթնոլորտային պարամետրերի՝ հաշվարկային արժեքներից շեղման դեպքում), տիեզերական (կիրառվում է թռչող ապարատի խցիկից բաց տիեզերք դուրս գալու կամ այլ մոլորակի մակերևույթի վրա իջնելու դեպքում) և ջրասուզական։Իդեպ առաջին օրինակների ժամանակ շատ դժվար էր քայլել ծովի ընդերքում քանի, որ հանդերձանքը շատ ծանր էր նույնիսկ ջրի հատակին։ Եվ վտանգավոր էր շա՜տ խորը իջնել քանի որ խողովակի հետ կարող էին խնդիրներ առաջանալ։
Կատեգորիա:Սկաֆանդր Կատեգորիա:Անհատական պաշտպանության միջոցներ Կատեգորիա:Ռուսական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Խորհրդային հայտնագործություններ Կատեգորիա:Կառավարվող տիեզերագնացություն
Գրակքոս Բաբյոֆ
Գրակքոս Ֆրանսուա Նոել Բաբյոֆ (Gracchus Francois Noel Babeuf, ), ֆրանսիացի ուտոսլիական կոմունիստ, «Դավադրության հանուն հավասարության» ընկերության ղեկա­վար։ Նա բացարձակ միապետական կարգերի հակառակորդ էր, «կատարյալ հավասարության» հաստատման անհ­րաժեշտության. «բացարձակ հավասար բաշխման» հասարակության ստեղծման գաղափարների ջատագով։ Առա­ջին իսկ երկում («Մշտական կադաստր»), գրված Ֆրանսիական հեղա­փոխության առաջին տարում և ներկայացված Սահմանադիր ժողովին, նա առաջադրում է մի շարք հրատապ սոցիալ-դիմակայող երկու խավերի՝ հա­րուստների ու աղքատների տրոհման և դրանց միջև պայքարի, ինչպես նաև հասարակության դասակարգային կա­ռուցվածքի մեջ փոփոխություններ՝ կապ­ված բանվորների քանակի եւ գործազր­կության աճի, աշխատավարձի կրճատ­ման մշտական վտանգի և վերացման հետ։ Բաբյոֆը կոչ էր անում վերացնել հողի սեփականությունը, ավատատիրական իրա­վունքները և արտոնություններն առանց փրկագնի վճարման, պաշտպանում էր համայնքային հողերի բաշխման, բոլոր կարիքավորներին հավասար հողակ­տորներ տրամադրելու (ցմահ օգտագործելու պայմանով) գաղափարները։ 1791 թվականին, թագավորի փախուստից հետո, Բաբյոֆը պահանջում էր հաստատել հանրապե­տություն։ Նոր, արդար հասարակության ստեղծման ուղին նա տեսնում էր սոսկ հե­ղափոխության և աշխատավորների դիկտատուրայի հաստատման մեջ։ Իր համախոհներով առաջնորդեց հանուն հասարակության կոմունիստական վե­րափոխման դավադրությունը, որը բացահայտվում է, իսկ ղեկավարները՝ ձեր­բակալվում։ Դատարանի որոշմամբ նա գլխատվում է։ Բաբյոֆի գաղափարները և ծրա­գիրը նպաստեցին հետագա կոմունիստական ուտոպիաների, ինչպես նաև XIX դարի 30-40-ական թվականներին ֆրանսիական գաղտնի, հատկապես բլանկիստական, ընկերությունների առաջացմանը։ Հիմնական երկերն են՝ «Մշտական կա դաստր», «Դավադրություն հանուն հա­վասարության»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Լուսավորության դարաշրջան Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Մելիսա Լեո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Ացտեկների ճարտարապետություն
Ացտեկների ճարտարապետություն, ուշ մեզոամերիկյան ճարտարապետության ձև։ Այն ձևավորվել է ացտեկական քաղաքակրթության կողմից։ Ճարտարապետության մասին շատ բաներ հայտնի է մինչ այսօր կանգուն մնացած կառույցներից։ Այդ կառույցները գոյատևել են մի քանի դար շարունակ՝ օգտագործված ամուր նյութերի և շինարարների հմտության շնորհիվ ։
Ազդեցություններ
Ացտեկների ճարտարապետությունը արտացոլում է ացտեկների միգրացիան ներկայիս Մեքսիկայի տարածքում ։ Վաղ ացտեկական բուրգերի ոճը վերցվել է դասական և հետդասական ժամանակաշրջանների մեզոամերիկյան ժողովուրդներից ։ Ացտեկների ճարտարաապետությունը հետագայում ազդել է ավելի ուշ շրջանի մեզոամերիկյան ճարատարապետության վրա ։
Պատմություն
Ացտեկների կայսրության ամենանշանավոր ճարտարապետությունը գտնվում էր մայրաքաղաք Տենոչտիտլանում, որը ոչնչացվել է 16-րդ դարում իսպանացիների նվաճումից հետո ։ Քաղաքից վերցված նյութերը օգտագործվել են Մեխիկոյի կառուցման ժամանակ ։ Ացտեկական այնպիսի վայրերի մասին, ինչպիսիք են ացտեկների Տաճարի Հրապարակը, հնագիտական ապացույցները շատ քիչ են ։
Ացտեկների ճարտարապետական վայրերը ներառում են Մալինալկոն, Տենայուկան, որոնք նվաճվել են ացտեկների կողմից մոտավորապես 1434 թվականին։ Տիպիկ ացտեկական կրկնակի բուրգի ամենավաղ օրինակը բաղկացած է իրար միացված բրգաձև հիմքերից, որոնք հենված են երկու տաճարների վրա։ Տենոչտիտլան մայրաքաղաքի հայտնի ամենամեծ կառույցը Տեմպլո Մայորն էր։
Ացտեկական քաղաքները հաճախ մրցում էին ացտեկական կայսրության ամենամեծ տաճարները կառուցելու համար։
Ոճ
Ացտեկների ճարտարապետությունը բնութագրվում է համաչափությամբ և այնպիսի տարրերով, ինչպիսիք են երկրաչափական ձևավորումները և սրընթաց գծերը ։
Կան նաև բազմաթիվ խորհրդանշական տարրեր, ներառյալ չորս հիմնական ուղղությունները, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է աստվածություն, գույն և խորհրդանիշ ։ Կենդանիների խորհրդանիշները նույնպես ծառայել են որպես պատկերներ․ արծիվները ներկայացնում էին արևը և ռազմիկներին, օձերը ներկայացնում էին ջուրը և կրակը, իսկ խխունջները խորհրդանշում էին պտղաբերություն ։ Տաճարները իրենք էին ներկայացնում լեռներ, ացտեկների ջրի և պտղաբերության խորհրդանիշներ ։ Ճարտարապետությունը, մասնավորապես տաճարների ներսի և դրսի քանդակները, ներկված էին խորհրդանշականորեն ։
Կառույցների տեսակներ
Տենոչտիտլան քաղաքի կառույցները ներառում էին տաճարներ, պալատներ ու կառամատույցներ ։ Տաճարները դարավանդավոր բուրգեր էին՝ կտրուկ աստիճաններով, որոնք տանում էին դեպի գլխավոր տաճար։ Կենցաղային կառույցները արտացոլում էին բնակիչների սոցիալական ու ֆինանսական կարգավիճակը ։ Էլիտաները ապրում էին պալատներում, որոնք կոչվում էին tecpans ։ Կայսրության մեծ մասում տները միատեսակ էին, տարբերվում էին միայն չափերով ու զարդապատկերներով։
Շինարարական տեխնիկա
Ացտեկները ունեին առաջավոր գիտելիքներ շինարարական տեխնիկայի մասին և գիտեին, թե ինչպես կառուցել տեղի հողերի, հատկապես, փափուկ հողերի վրա։ Շինարարները օգտագործում էին քարե հիմքեր տաճարների համար։ Ջ․ Ա․ Ջոյսը գրում է․ «Կենտրոնական Ամերիկայի ֆիզիկական աշխարհագրությունը ձեռնտու էր քարով կառուցելու արվեստի զարգացման համար» ։
Ացտեկները նաև օգտագործում էին ձգողականության ուժը ինքնահոս ջրի համակարգ ստեղծելու համար՝ քաղցրահամ ջուրը բերելով քաղաք և օգտագործելով գյուղատնտեսական արտադրողականությունը բարձրացնելու նպատակով ։
Հին տաճարները քանդելու և նույն տեղում նորը կառուցելու փոխարեն, ացտեկները պարզապես կառուցում էին գոյություն ունեցողների վրա, ինչը հանգեցրեց ավելի մեծ և մանրակրկիտ կառուցված բուրգերի ։ Պարզվել է, որ որոշ տաճարներ ունեն առնվազն չորս կամ հինգ շերտ։
Ացտեկական մշակույթի փոխհարաբերություններ
Ացտեկները նախագծել են իրենց շինություններն այնպես, որ դրանք գործածելի լինեն ինչպես առօրյա կյանքում, այնպես էլ կրոնական սովորույթների ժամանակ։ Ացտեկների ճարտարապետական ոճը արտացոլում է հարաբերություններ ավելի բարձր ուժի հետ։ Տենոչտիտլան քաղաքի դասավորությունը ներկայացնում էր Հուիցիլոպոչտլիի (պատերազմի, արևի, մարդկային զոհաբերության և հովանավորչության աստվածություն) ծննունդը ։
Բուրգ-տաճարները ացտեկների կրոնական սովորույթների համար մեծ նշանակություն ունեին։ Դրանք կրոնական տոնակատարությունների և ծեսերի վայրեր էին ։ Տաճարները ներկայացնում էին վերելքի հասնելը։ Կային բազմաթիվ աստիճաններ, որոնցից յուրաքանչյուրը փոխկապակցված էր որևէ դասի հետ։ Ացտեկները հավատում էին, որ վերելքի հատվածը աստվածներին հաճոյանալու համար է։ Վերևում գտնվում էր գլխավոր տաճարը, որտեղ զոհաբերություններ էին կատարվում, քանի որ այն համարվում էր աստվածներին ամենամոտ հատվածը։
Տնային տնտեսությունները պարզ ու միատարր էին այլ քաղաքակրթությունների հետ համեմատ։ Ացտեկները չէին ցանկանում տարամիտված քաղաքակրթություն։ Սա կարող էր աստվածների աչքում դժգոհություն առաջացնել։ Տները կարող էին լինել մեկից երկու հարկանի բարձրության ։
Դասակարգային շերտավորում
Ացտեկների մշակույթը ուներ դասակարգային շերտավորում։ Ամենաբարձր սոցիալական աստիճանում քրմերն էին, ովքեր կարող էին մուտք գործել տաճարներ և բացառիկ թաղամասեր։ Քրմերն ապրում էին տաճարներին մոտ, մինչդեռ ցածր խավի մարդիկ ապրում էին ավելի հեռու՝ կախված իրենց կարգավիճակից։ Կենցաղային կառույցների չափերն արտացոլում էին հարստության, ուժի և կարգավիճակի տարբերությունը ։
Կնին
Կնինը հինավուրց խորվաթական թագավորության խոշորագույն և ամենակարևոր քաղաքներից էր։ 1991-1995 թվականներին եղել է Սերբիայի Կրաինա ինքնահռչակ հանրապետության մայրաքաղաքը։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Կնինը գտնվում է Դինարյան բարձրավանդակի ստորոտում։ Դեպի հարավ 25 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Դրնիշ քաղաքը, իսկ 50 կմ հեռավորության վրա՝ Շիբենիկ քաղաքը։ 70 կմ դեպի արևմուտք գտնվում է Զադար քաղաքը, իսկ 70 կմ  դեպի հարավ-արևելք՝ Սին քաղաքը։ Հյուսիսից 35 կմ  հեռավորության վրա է գտնվում Բոսնիա և Հերցեգովինա սահմանը։ Կնինի միջով հոսում է Կրկա գետը։
Կնին ամենակարևոր տրանսպորտային հաղորդակցության միջոցն է։ Գործում է նաև Զագրեբ - Կարլովաց - Գոսպիչ - Կնին - Սպլիտ և Բիխաչ - Կնին - Զադար երկաթուղիները։ Ավտոմոբիլային ճանապարհները տանում են դեպի Զադար, Սին, Շիբենիկ, ինչպես նաև Բոսնիա և երկրի հյուսիսից դեպի մայրաքաղաք։
Պատմություն
Հին ժամանակներից
Կնին շրջանի տարածքը բնակեցված է եղել նախապատմական ժամանակներից ի վեր, Հռոմեկան կայսրություն ժամանակ այնտեղ կառուցվել է մի քանի բնակավայրեր, իսկ Հռոմեկան Բուրնում քաղաքը ժամանակակից Կնին քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա էր։ VII դարում այստեղ հաստատվել են սլավոնական ցեղերը։ Կնինը հինավուրց խորվաթական թագավորության խոշորագույն և ամենակարևոր քաղաքներից էր։ 1040 թվականին հիմնվեց մի թեմ, որը ձգվում էր Ադրիատիկ ծովից մինչև Դրավա։ Կնինի եպիսկոպոսը, որպես կանոն Խորվաթիայի եկեղեցական հիերարխիայի հիմնական գործիչն էր։ Այստեղ 1078 թվականին կառուցվել է մայր տաճար, որը հետագայում բազմիցս վերակառուցվել է։ Դմիտար Զվոնիմիրը Կնին դարձրել է իր նստավայրը, իսկ անկախ Խորվաթիայի վերջին թագավոր՝ Պետար Սվաչիչը  Կնին դարձրել է երկրի մայրաքաղաքը։ 1097 թվականին  Գվոզդ լեռան մոտ տեղի ունեցավ վճռական ճակատամարտ, որտեղ հունգարական զորքերի կողմից մեծ պարտություն կրեցին, ինչը հանգեցրեց Խորվաթիայի թագավորության անկմանը։ Կնինի ռազմական կարևոր դիրքորոշումը հանգեցրեց նրան, որ հին ժամանակներից այն կոչվում էր  «Խորվաթիայի բանալի»։ Սպաս լեռան վրա դեռևս X դարում կառուցվել է ամրոց, որը հետագայում բազմիցս վերակառուցվել և ընդարձակվել է ։
XV-XX դար
Պատերազմը Հարավսլավիայում
Քաղաքի պատմության մեջ մեկ այլ ողբեգրական շրջան սկսվեց  1991 թվականին։ Կնին հռչակվեց Սերբիայի Կրաինա մայրաքաղաքը և անկախություն հռչակեց  Խորվաթիայի  կողմից, որը իր հերթին բաժանվեց Հարավսլավիայից։  1995 թվականի օգոստոսի 5-ին քաղաքը գրավվեց Խորվաթիայի բանակի կողմից «փոթորիկ»  գործողության ժամանակ, որը ստիպեց սերբերին արտագաղթել երկրից ։  Ամեն տարի օգոստոսի 5-ը Խորվաթիայում նշվում է  հաղթանակի օր։ Օգոստոսի 6-ին Խորվաթիայի առաջին նախագահ Ֆրանո Թուջմանը հայտարարեց Կնին քաղաքում երկրի տարածքային ամբողջականության վերականգնման մասին, իսկ Խորվաթիայի դրոշը բարձրացվեց Կնինի հին ամրոցում։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում քաղաքը խիստ տուժել է, ավերվել են մեծ թվով շենքեր։ Ներկայումս քաղաքի վերականգնումը գրեթե ավարտվել է, թերև քաղաքի անմիջական շրջանում դեռևս  գտնվում են անտարբեր գյուղեր և չզարգացած տարածքներ։
Բնակչություն
Մինչև պատերազմը սերբերը կազմում էին բնակչության 97%, խորվաթները 19%։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով, քաղաքում ապրում էին 15407 մարդ։ Խորվաթները կազմում էին Կնինի բնակչության  75.3%-ը, իսկ սերբերը՝ 23%:  Կնինի բնակչությունը բաղկացած է խորվաթներից, ովքեր այստեղ ապրել են պատերազմից առաջ, ինչպես նաև Բոսնիայի սերբական և մուսուլմանական շրջաններում գտնվող խորվաթ փախստականներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Խորվաթիայի բնակավայրեր
Ռատկո Մլադիչ
Ռատկո Մլադիչ (Ратко Младић, Ratko Mladić, ), սերբ գեներալ և ռազմական գործիչ, Սերբական Հանրապետության բանակի հրամանատար (1992-1995), Հարավսլավիայի փլուզման ժամանակ սերբերի առաջնորդներից մեկը։ Խորվաթիայում ու Բոսնիա և Հերցեգովինայում պատերազմների ժամանակ ղեկավարում էր մի շարք խոշոր ռազմական գործողություններ։
1996 թվականին Մլադիչը Սերբական Հանրապետության այլ ղեկավարների հետ միասին Հաագայի Միջազգային տրիբունալի կողմից մեղադրվեց ռազմական հանցագործություների և ցեղասպանություն կատարելու մեջ՝ Սարաևոյում և Սրեբրենիցայում։ Նրա հայտնաբերումն ու տրիբունալին հանձնումը համարվում էին Սերբիայի Եվրոպական միության կազմի մեջ մտնելու պայմաններից մեկը, իշխանությունները նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկությունների համար խոստացել էին 10 միլիոն եվրո։ 2011 թվականին Մլադիչը ձերբակալվել է Սերբիայում և արտահանձնվել Հաագա։ Մլադիչի դատը սկսվել է 2012 թվականի մայիսի 16-ին։ Նրա գործով դատավճիռը սպասվում է 2017 թվականից ոչ շուտ։
Երիտասարդություն և կրթություն
Ռատկո Մլադիչը ծնվել է 1942 կամ 1943 թվականի մարտի 12-ին Բոժանովիչի գյուղում (Բոսնիա և Հերցեգովինա), որն այն ժամանակ մտնում էր Խորվաթիայի Անկախ Հանրապետության կազմի մեջ, որն ստեղծվել էր Հարավսլավիայի Թագավորության տարածքում օկուպացիոն իշխանությունների կողմից։ Հայրը՝ Նեջա Մլադիչը, եղել է պարտիզանական ջոկատի հրամանատար և զոհվել է 1945 թվականին Խորվաթիայի ուստաշների դեմ պատերազմի ժամանակ։ Մայրը՝ Ստանա Մլադիչը (աղջկական ազգանունը Լալովիչ), միայնակ մեծացնում էր դստերը՝ Միլիցային (1940 թվականին ծնված) և երկու որդիներին՝ Ռատկոյին և Միլիվոյին (1944 թվականին ծնված)։
Ռատկոյի ծնվելուց օրեր առաջ, նրա մայրը և հայրը հիվանդացել են տիֆով։ Ռատկոն շատ հիվանդոտ երեխա էր։ Նրա կյանքը փրկել են իտալացի զինվորականները։ Ավարտելով դպրոցը՝ Ռատկո Մլադիչը տեղափոխվել է Բելգրադ, որտեղ ավարտել է Զեմունի Ռազմա-արդյունաբերական ուսումնարանը։ 1961 թվականի հոկտեմբերի 20-ին մրցույթով ընդունվել է Ռազմական ակադեմիա և այդպիսով դարձել է Հարավսլավիայի Ազգային բանակի զինծառայող։ 1964 թվականի փետրվարի 12-ին մտնում է Հարավսլավիայի կոմունիստների միության մեջ։ Զինվորական ակտիվ ծառայության է ընդունվել 1965 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, երբ ստորագրել է զինվորական երդումը.
Հարավսլավական ժողովրդական բանակում
1965 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Մլադիչը տեղափոխվել է 3-րդ Ռազմական օկրուգ, Սկոպյեի կայազոր, որտեղ լեյտենանտի (подпоручник) կոչումով իր հրամանատարության տակ է ստանում 89-րդ հետևակային գնդի մոտոհրաձիգային դասակը։ 1967 թվականին նա ավարտել է հետախուզության և հետախուզական աշխատանքի և հունարենի եռամսյա դասընթացներ, ինչից հետո նրան շնորհվել է ավագ լեյտենանտի կոչում։ 1968 թվականին Մլադիչը նշանակվել է հետախուզության դասակի հրամանատար։ 1970 թվականին նրան շնորհվել է կապիտանի կոչում։ 1974 թվականի նոյեմբերի 27-ին նա դարձել է առաջին կարգի կապիտան և նշանակվել 87-րդ առանձին հետևակային բրիգադի թիկունքի հրամանատարի օգնական։ 1976 թվականին նա ընդունվել է Բելգրադի Հրամանա-շտաբային ակադեմիա, որտեղ ավարտել է ընդհանուր համազորային կուրսը։ 1977 թվականին մայորի կոչումով նրան ուղարկում են ծառայության 3-րդ Ռազմական օկրուգ, Կումանովի կայազոր, որտեղ նա 89-րդ հետևակային բրիգադի առաջին հետևակային գումարտակի հրամանատար էր։
1980 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Մլադիչին շնորհվեց փոխգնդապետի կոչում, զբաղեցնում էր Սկոպյեում կայազորի օպերատիվ-ուսումնական հրամանատարության պատրաստության բաժնի պետի պաշտոնը։ Այնուհետև նրան ուղարկում են Շտիպ քաղաք՝ որպես 39-րդ հետևակային բրիգադի հրամանատար։ Որոշ ժամանակ անց նա կրկին ծառայում է Սկոպյեի և Օխրիդի կայազորներում։ Գնդապետի կոչումը շնորհելուց հետո 1986 թվականի օգոստոսին նա նշանակվել է Շտիպ քաղաքում 26-րդ հետևակային դիվիզիայի 39-րդ հետևակային բրիգադի հրամանատար։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Մլադիչին ուղարկել են մեկամյա ուսումնառության Օպերատիվ արվեստի դպրոց։ 1989 թվականի հունվարի 31-ին Մլադիչը գլխավորեց 3-րդ Ռազմական օկրուգի շտաբին կից գործող ուսումնական գործառնության բաժինը։ 1991 թվականի հունվարի 25-ին նա տեղափոխվեց Պրիշտինա 52-րդ կորպուսի թիկունքի հրամանատարի օգնականի պաշտոնին։
Հարավսլավիայի փլուզում
1991 թվականին եղել է Կոսովոյում Պրիշտինսկի կորպուսի հրամանատարի օգնական։ Իր նշանակումից քիչ անց, Խորվաթիայում իրավիճակի կտրուկ վատթարացման և մարտական գործողությունների ֆոնի վրա, որոնք սկսվել են խորվաթական ուժերի և հարավսլավական բանակի ստորաբաժանումների միջև, տեղափոխվել էր Կնին (Սերբիական Կրաինա Հանրապետություն) Հարավսլավիայի ազգային բանակի (ՀԱԲ) 9-րդ կորպուսի հրամանատարի պաշտոնին։ Նրան նախորդող գեներալ Շպիրո Նիկոլիչը այսպես բնութագրեց Մլադիչին.
1991 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ռատկո Մլադիչին շնորհվեց արտահերթ գեներալ-մայորի կոչում։ Ընդ որում, նա դարձել էր ՀԱԲ առաջին սպան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ով գեներալ է դարձել առանց հատուկ քննություններ հանձնելու։ 1992 թվականի ապրիլի 24-ին Մլադիչին շնորհվեց արտահերթ գեներալ-լեյտենանտի կոչում (գեներալ-փոխգնդապետ) ։
1992 թվականի գարնանը Բոսնիա և Հերցեգովինան անկախություն է հռչակել։ Այն ճանաչելուց հրաժարվեցին բոսնիացի սերբերը։ Հանրապետության տարածքում սկսվեցին բախումներ, որոնք վերածվեցին մարտական գործողությունների։ Բոսնիայի տարածք են մտցվել խորվաթական զորքեր, որոնք հարձակվել են հարավսլավական բանակի ստորաբաժանումների և բոսնիական սերբերի ջոկատների վրա։ Բոսնիական մուսուլմանների առաջնորդ Ալիա Իզետբեգովիչը հրաման արձակեց ՀԱԲ զորանոցների համընդհանուր հարձակման մասին։ Ապրիլի 27-ին Բոսնիա և Հերցեգովինայի նախագահությունը՝ հավաքվելով ոչ լրիվ կազմով, պահանջեց հարավսլավական բանակից զենքերը ցած դնել և լքել հանրապետության տարածքը։ Մայիսի 2-ին իսլամադավան ուժերը պաշարեցին Սարաևոյում ՀԱԲ զորանոցները և նախաձեռնեցին մի շարք հարձակումներ պարեկային և զինվորական օբյեկտների վրա ։ Մայիսի 9-ին Մլադիչը նշանակվեց շտաբի պետ և Սարաևոյում Երկրորդ ռազմական օկրուգի հրամանատարի տեղակալ, իսկ արդեն մայիսի 10-ին դարձել է օկրուգի հրամանատար ։ Այդ ժամանակ արդեն Սարաևոն շրջափակված էր բոսնիական սերբերի կողմից, որոնց ջոկատները կազմակերպվում էին կանոնավոր բանակի մեջ ։
Մայիսի 12-ին Սերբիայի Հանրապետության խորհրդարանը որոշել է Սերբիայի Հանրապետության Զինված Ուժեր ստեղծել։ Գեներալ Մլադիչը նշանակվել էր Սերբիայի Հանրապետության Զորքերի գլխավոր հրամանատար ։ Նա այդ պաշտոնը զբաղեցնում էր մինչև 1996 թվականի դեկտեմբերը ։ 1992 թվականի մայիսին, Բոսնիա և Հերցեգովինայից ՀԱԲ ուժերի դուրս բերելուց հետո, ՀԱԲ նախկին Երկրորդ ռազմական օկրուգը դարձել է Սերբիայի Հանրապետության Զինված Ուժերի (ՍՀԶ) հիմքը։
1993 թվականի մարտին Մլադիչը գլխավորեց ստորաբաժանումները, որոնք հարձակվել են անկլավ Սրեբրենիցայի վրա, որտեղից բոսնիական մուսուլմանների կազմավորումները հարձակվել են սերբիական գյուղերի վրա։ Այդ հարձակումները ուղեկցվում էին քաղաքացիական սերբերի մասսայական սպանություններով և դարձել են անկլավների Սերբիայի Հանրապետության Զորքերի հարձակման պատճառ ։ 1993 թվականի հուլիսին Մլադիչը գլխավորում էր «Լուկավաց 93» գործողությունը, որի արդյունքում սերբերի վերահսկողության տակ է անցել Տրնովոն և Սարաևոյի մոտակայքում գտնվող լեռները ։
1994 թվականի գարնանը Սերբիայի Հանրապետության Զորքերի ստորաբաժանումները Մլադիչի անմիջական ղեկավարության տակ Գորաժդայում անց են կացրել խոշոր հարձակում մուսուլմանաբնակ անկլավների վրա։ Հունիսի 24-ին Մլադիչին շնորհվեց գեներալ-գնդապետի կոչում ։
Բոսնիացի սերբերի բանակը գեներալ Մլադիչի հրամանատարության տակ հարձակում է իրականացրել Սրեբրենիցայի վրա 1995 թվականի հուլիսի 6-ին և ամբողջությամբ գրավել է քաղաքը հինգ օրից ՝ հուլիսի 11-ին։ Մինչ հուլիսի 19-ը, ըստ Նախկին Հարավսլավիայի հարցերով Միջազգային տրիբունալի, նա վերացրել է 7-8 հազար արական սեռի իսլամադավան։ Մոտ 36 հազար կին և երեխա արտաքսվել են քաղաքից և ավտոբուսներով տեղափոխվել Կլադան, որը գտնվում էր իսլամական կազմավորումների վերահսկողության տակ։
Օգոստոսի 2-ին Սերբիական Կրաինայի վրա խորվաթական հարձակումից առաջ, Ռադովան Կարաջիչը հայտարարեց, որ իր ղեկավարության տակ է վերցնում բոսնիական սերբերի բանակը և Մլադիչի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնից հեռանալու մասին։ Կարաջիչը Մլադիչին մեղադրեց արևմտյան Բոսնիայում սերբերի համար կարևոր նշանակություն ունեցող երկու քաղաքների՝ Գլամոչա և Բոսանսկո-Գրախովո կորստի մեջ, որոնք դրանից քիչ առաջ գրավվել էին խորվաթների կողմից «Ամառ-95» գործողության ընթացքում, ինչը հանգեցրեց Սերբիական Կրաինա Հանրապետության արագ փլուզմանը։ Մլադիչին առաջարկվեց նոր պաշտոն՝ Սերբիայի Հանրապետության և Սերբիական Կրաինա Հանրապետության համատեղ պաշտպանության հարցերով գերագույն գլխավոր հրամանատարի հատուկ խորհրդատու։ Մլադիչը հայտնի էր սերբիական զինծառայողների շրջապատում և հրաժարվեց կատարել այդ հրամանը։ Կարաջիչը ստիպված էր մեկ շաբաթ անց հրամանը չեղյալ հայտարարել։
Հետպատերազմյան շրջան
1996 թվականի նոյեմբերի 8-ին Սերբիայի Հանրապետության նախագահ Բիլյանա Պլավշիչի հրամանով գեներալ Ռատկո Մլադիչը պաշտոնանկ է արվել Սերբիական Հանրապետության Զորքերի Գլխավոր շտաբի հրամանատարի պաշտոնից ։ Ընդ որում, նա շարունակում էր համարվել հարավսլավական բանակի կադրային զինծառայող։ 2001 թվականի փետրվարի 28-ին Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ Վոիսլավ Կոշտունիցան Մլադիչին հեռացրեց Հարավսլավիա Զինված ուժերի շարքերից։ Սերբիայի Հանրապետության նախագահի 2002 թկականի մարտի 7-ի հրամանով Մլադիչի մասնագիտական զինվորական ծառայությունը դադարեցվել է «ծառայողական անհրաժեշտությամբ»։ 2002 թվականի մարտի 8-ին Մլադիչը հեռացվեց մասնագիտական զինվորական ծառայությունից։ Այդ ժամանակից նա պաշտոնապես թոշակի է անցել։ Մլադիչը ՀԱԲ-ի կազմի պրոֆեսիոնալ զինծառայողների, ովքեր մնացել են ծառայել Սերբիայի Հանրապետության Զորքերում, աշխատանքի տեղավորման խնդիրների լուծման Պայմանագրի համաձայն ստացել է վճարումների իրավունք։ Թոշակը Մլադիչին փոխանցվել է ընդհուպ մինչև 2005 թվականի նոյեմբերը, այնուհետև վճարումները դադարեցվել են Եվրոպական միության և նախկին Հարավսլավիայի հարցերով Միջազգային տրիբունալի ճնշման տակ ։
Հետախուզում և կալանք
1996 թվականին ՆԱՏՕ պահանջեց Հաագայի տրիբունալին հանձնել Մլադիչին և Ռադովան Կարաջիչին։ Նույն ժամանակ Մլադիչը անհետացել է Բոսնիայից։ Շուտով նա հայտնվեց Բելգրադում, որտեղ հետագա մի քանի տարիները ազատ և բացահայտ ապրել է Սլոբոդան Միլոշևիչի պաշտպանության տակ։ Միլոշևիչի պաշտոնանկ լինելուց հետո 2000 թվականին Մլադիչն անհետացել է։
Պաշտոնապես նրա գտնվելու վայրը հայտնի չէր։ Վերջին անգամ նրան նկատել են 2002 թվականին Դիվչիբարեի մոտ։ 2006 թվականին սերբական ոստիկանությունը ձերբակալեց մի քանի հոգու, ովքեր օգնում էին թաքնվել Մլադիչին ։ Մինչև 2010 թվականը ԶԼՄ-ներում հայտնվում էին կեղծ հաղորդագրություններ Մլադիչի ձերբակալության մասին։ 2010 թվականի հոկտեմբերին Սերբիայի կառավարությունը Մլադիչին հայտնաբերել օգնող տեղեկատվության համար պարգևաչափը 1 միլիոն եվրոից բարձրացրեց մինչև 10 միլիոն եվրո ։ ՎիքիԼիքսի կողմից հրապարակված փաստաթղթերի համաձայն, Ռուսաստանի ԱԴԾ գիտեր Մլադիչի գտնվելու վայրի մասին, սակայն թաքցնում էր այդ տեղեկատվությունը ։
2010 թվականի մայիսին Մլադիչի ընտանիքը հայտնել է գեներալին մահացած ճանաչելու որոշման մասին։ Ըստ Սերբիայի օրենքների՝ մահացած կարող է ճանաչվել 70 տարեկանից բարձր անձը, ում մասին հավաստի տեղեկատվություն չկա հինգ տարվա ընթացքում։ Հայտը ներկայացվել է նույն տարվա հունիսին։ Սակայն Սերբիայի իշխանությունները հայտնել են, որ Մլադիչի որոնումները չեն դադարեցվելու անկախ այդ հայտից։ 2010 թվականի հունիսի վերջերին գեներալի ընտանիքի միջնորդագիրը մերժվել է ընթացակարգային խախտումների պատճառով ։
2011 թվականի մայիսի 26-ի առավոտյան Ռատկո Մլադիչը ձերբակալվել է Լազարևո գյուղում (Բելգրադից մոտ 80 կմ դեպի հյուսիս-արևելք), հայտնել է Սերբիայի նախագահ Բորիս Թադիչը, իսկ հարցաքննությունը հետաձգվում է ձերբակալվածի վատ ինքնազգացողության պատճառով ։ Հունիսի 1-ին նրան ուղղաթիռով տեղափոխել են Հաագա ։ Հունիսի 3-ին Մլադիչը Հաագայի տրիբունալի առաջ կանգնեց ։
Ռատկո Մլադիչի ձերբակալության դեմ բողոքի ակցիաները անց էին կացվում ձերբակալության օրվանից՝ մայիսի 26-ից մինչև 2011 թվականի հունիսի սկիզբը Նովի Սադ, Բելգրադ, Բանյա Լուկա, Իստոչնո Սարաևո, Կոզարսկա-Դուբիցա, Վլասենիցա, Տրեբինե, Բիելինա և Դերվենտա քաղաքներում։ Առավել բազմամարդ ելույթներ են անցել Բելգրադում մայիսի 29-ին և Բանյա-Լուկայում մայիսի 31-ին։
Ընտանիք
Կինը՝ Բոսան, աղջկական ազգանունը Յեդիչ, ծննդով Հերցեգովինայից է։ Նրանք ծանոթացել են, երբ Մլադիչը ծառայում էր Մակեդոնիայում, որտեղ էլ նրանք պսակադրվել են 1966 թվականի ամռանը։ Որդին՝ Դարկոն, ամուսնացած է, նրա կինը՝ Բիլյանան 2006 թվականի մարտի 2-ին որդի է լույս աշխարհ բերել։ Ռատկոյի թոռան անունը դրել են Ստեփան՝ Սուրբ Ստեփանի պատվին, ով համարվում է Սերբիայի Հանրապետության բարեխոսը։ Նրա ծնողները բնակվում են Բելգրադի Բանովո Բրդո թաղամասում։
1994 թվականի մարտի 24-ին Մլադիչի 23-ամյա դուստրը՝ Աննան, ով բժշկական համալսարանի ուսանողուհի էր, ինքնասպանություն է գործել։
2009 թվականի մարտի 11-ին Ռուսաստանի գրողների միությունում անց է կացվել Ռատկո Մլադիչին «Կայսերական մշակույթ» մրցանակի հանձնման արարողությունը, որը Ռատկոի փոխարեն ստացել է նրա որդի՝ Դարկոն ։
Մեղադրանքներ ռազմական հանցագործություններում և դատը
Հաագայի տրիբունալի պահանջով Մլադիչին զրկեցին թոշակից, որը կանոնավոր վճարվում էր մինչև 2005 թվականի նոյեմբերը։ Նրա ամբողջ անշարժ գույքը սառեցվել է՝ համաձայն Հաագայի փախստականների ունեցվածքի սառեցվելու մասին օրենքի, որն ընդունվել է Սերբիայի և Չերնոգորիայի խորհրդարանի կողմից 2006 թվականի ապրիլի 7-ին ։ Ինքը՝ Մլադիչը, մինչև 2002 թվականը չի թաքնվել, նրան շատ հաճախ կարելի էր տեսնել մարզադաշտերում ֆուտբոլային խաղերի ժամանակ։ Հաագայի տրիբունալի մասին նա ասում էր, որ «այդ դատաստանը ստեղծված է, որպեսզի Բալկաններում արյունահեղությունների համար ամբողջ մեղքը գցի սերբերի վրա»։ Մլադիչը ասաց, որ Հաագա նա կներկայանա այն դեպքում, եթե այնտեղ «կամավոր ներկայանան այն գեներալները, ովքեր պատերազմում էին Վիետնամում, ռմբակոծում էին Հարավսլավիան» ։
Մլադիչի դատը սկսվել է 2012 թվականի մայիսի 16-ին, սակայն հաջորդ օրը դադարեցվել է դատախազի բացման խոսքի բարձրաձայնումից հետո ընթացակարգային խախտումների պատճառով և շարունակվել է հուլիսի 9-ին ։ Մեղադրական ակտում առկա էր 11 կետ․ Մլադիչը մեղադրվում է պատերազմի օրենքների և սովորույթների խախտման, ցեղասպանության, մարդկության դեմ այլ հանցագործությունների մեջ, որոնք կատարվել են 1992-1995 թվականներին Բոսնիա և Հերցեգովինայում ։ Մլադիչը հերքում է մեղադրանքները։ Առաջին անգամ կանգնելով դատարանի առաջ՝ նա պնդում էր.
Նրա փաստաբանը բողոքարկում է այն, որ Մլադիչը ուղղակի կատարում էր հրամանները, ինչպես նաև տառապում է հիշողության խանգարումով, և նա դժվարանում է սահմանազատել իրականությունն ու հորինվածքը ։ 2012 թվականի դեկտեմբերին Սրեբրենիցայում հանցագործությունների համար ցմահ բանտարկության է դատապարտվել Մլադիչի տեղակալ գեներալ Զդրավկո Տոլիմիրը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:Սերբ գեներալներ Կատեգորիա:Բոսնիական պատերազմ Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ
Տրիադա (կազմակերպություն)
Տրիադա, գաղտնի հանցավոր կազմակերպությունների տեսակ Չինաստանում և չինական սփյուռքում։ Տրիադան մի կազմակերպություն չէ։
Բոլոր տրիադաներին բնորոշ են ընդհանուր հավատալիքներ և ծեսեր, ինչպիսիք են՝ 3 թվի առեղծվածային նշանակության հանդեպ հավատ, որտեղից և առաջացել է նրանց անվանումը։ Խաղաղ ժամանակ շատ նման կազմակերպություններ, ինչպես փոխօգնության եղբայրություն, բայց դրա հետ մեկտեղ դրանցից շատերը կապված են հանցավոր գործունեության հետ։
Պատմություն
Սխեմայի համաձայն տրիադաները ի սկզբանե կազմվել են, որպես գաղտնի պարտիզանական ջոկատներ ընդդեմ Ցին դինաստիայի մանչուական կայսրի դեմ։ Համարվում է, որ տիրիադան կազմավորվել է Թայվան կղզում, ուր մայրցամաքային Չինաստանից և փախել են մանչուական Մին դինաստիայի կողմնակիցների մնացորդները։
Տրիադաները հզորացել են տայպինական ապստամբության ժամանակ՝ 1850 – 1864 թվականներին։ Բռնցքամարտիկների ապստամբությունը գաղտնի ընկերությունների փորձն էր ազատելու Չինաստանը արևմտյան եւ քրիստոնեական ազդեցություններից։ Հետագա տարիներին այլ գաղտնի ընկերություններ աջակցել են չինական պետական գործիչ Սուն Յաթ-Սենին, ով ցանկանում էր վերջ դնել հին կայսերական իշխանություններին և հիմնել հանրապետություն։
1945 թվականին կոմունիստները գալով իշխանության, շուտով իրենց առաջ խնդիր դրեցին վերացնել գաղտնի ընկերությունները, որոնց անդամակցելը մայրցամաքային Չինաստանում մինչև օրս պատժվում է մահապատժով։ Ինչ վերաբերում է մնացած երկրներին, ապա տրիադան դարձել է չինական ներգաղթի մշտական ուղեկիցը։ Տրիադայի գործունեությունը գլոբալ բնույթ է կրում, սակայն նրանք առավել ակտիվ են Ասիայում։ Այս հանցավոր խմբավորումների մասնակիցների ճնշող մեծամասնությունը էթնիկ չինացիներ են։
Ներկայումս տրիադան հայտնի է, որպես մաֆիոզական էությամբ հանցավոր կազմակերպություն, տարածված Թայվանում, ԱՄՆ-ում և չինական այլ ներգաղթի այլ կենտրոններում։ Մասնագիտացված է թմրանյութերի առևտրի և այլ հանցավոր գործունեությունների մեջ (ռեկետ, շորթում, սպանություն, գողություն և այլն)։
Գործանեություն Ռուսաստանում
Չիանական մաֆիոզական խմբավորումները տարբերվում են ծայրաստիճան գաղտնիությամբ և ռուսական իրավապահ մարմիններին նրանց մասին բավական քիչ տեղեկություններ են հայտնի։ Տրիադաների հանցագործությունները հաճախ տեղի են ունենում իրենց հայրենակիցների մեջ, ինչի արդյունքում ռեկետը, սպառնալիքները և սպանությունները անգամ չեն մտնում ռուսական քրեական վիճակագրության մեջ։ Իրավիճակը բարդանում է չինական համայնքի փակվածությունից, ինչպես նաև ոստիկանական մարմիններում չինարենի գիտակների բավարար քանակի բացակայությունից։ Ըստ օպերատիվ տվյալների՝ «Տրիադայի» անդամները տարբերվում են իրենց արտաքին համեստությամբ մինչև ասկետիզմ, խիստ հիերարխիա, կույր հնազանդություն «պարագլխի» նկատմամբ, անգթությամբ և լռության ուխտով։ Տրիադան, չնչին բառառությամբ, չի թողնում գրեթե ոչ մի նյութական հետք։ «Տրիադայի» հիմնական մասնագիտացումը Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելքում անտառների արտահանումը և մաքսանենգությունն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կազմակերպված հանցագործություն ըստ էթնիկ խմբի
Kyoto Animation ընկերության շենքի հրկիզում
Kyoto Animation ընկերության շենքի հրկիզում, Կիոտոյի Kyoto Animation ընկերության Ֆուշիմիում գտնվող շենքի ենթադրյալ հրդեհում, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հուլիսի 18-ին ։ Առավոտյան 10:30-ից քիչ անց 41-ամյա անհայտ տղամարդը բենզին է լցրել գրասենյակի ներսում և աշխատակիցների վրա, բղավել է․ «Մահացե՛ք» (死ね), փակել է ելքերը և ներսում գտնվողներին դանակով սպառնացել ։ Տղամարդը փախել է, իսկ նրան հետապնդել է Kyoto Animation ընկերության աշխատակիցը, մինչև որ նա փողոց է նետվել, որտեղ և նրան ձերբակալել է ոստիկանությունը ։
Զոհվել է առնվազն 33, 36-ը վիրավորվել են և տեղափոխվել հիվանդանոց ։ Սա Ճապոնիայում կատարված ետպատերազմյան ամենախոշոր զանգվածային սպանությունն է, և 2001 թվականի Myojo 56 հասցեի շենքի հրդեհից հետո ամենածանրը Ճապոնիայում։
Նախապատմություն
Kyoto Animation Co., Ltd. (株式会社京都アニメーション), համառոտ KyoAni (京アニ) ճապոնական անիմացիոն և թեթև նորույթներ հրատարակող ընկերություն է։ Հիմնվել է Ուձիում։ Կազմակերպության մի քանի գրասենյակ կա քաղաքում։ Համար 1 ստուդիան գտնվում է Ֆուշիմիում, համար 2 (գլխավոր գրասենյակ) և համար 5 ստուդիաներն ու ապրանքների նախագծման բաժինը գտնվում են Ուձիում։ Համար 1 ստուդիան սովորաբար ծառայում է որպես ղեկավարության գրասենյակ և կառուցվել է 2015 թվականին ։
Ահաբեկչությունից մի քանի շաբաթ առաջ Kyoto Animation ընկերությունը ստացել է մահվան սպառնալիքով նամակներ։ Ընկերության նախագահ Խիդեակի Խատան ասել է, թե վստահ չէ՝ այդ նամակները կապ ունե՞ն ահաբեկչության հետ, թե՞ ոչ, քանի որ դրանք անանուն են ուղարկվել ։ Նամակների մասին հայտնել են փաստաբաններին և ոստիկանությանը։
Սովորաբար ստուդիայի դռները փակվում էին և պահակների պաշտպանության տակ էին, բայց այդ առավոտյան ընկերությունը հյուրերի էր սպասում ։
Միջադեպ
Հրդեհը սկսվել է մոտավորապես տեղական ժամանակով ժամը 10:30-ին (01:30 UTC) ։ Հանցագործը 40 լիտր բենզին է բերել համար 1 ստուդիա։ Բենզինը եղել է երկու՝ 20-ական լիտր տարրաներով, և ներս է մտցրել բեռնասայլակով։ Հանցագործը բղավել է․ «Մահացե՛ք»։ Այնուհետև մի քանի հոգու վրա բենզին է լցրել և այրել։ Մարդիկ վառվելով փողոց են փախել ։
Երբ կրակը մուտքի մոտ ուժգնացել է, մարդիկ հայտնվել են «թակարդում»։ 12 դիակ հայտնաբերվել է երրորդ հարկի աստիճանավանդակում ։ Հանցագործը արագ փախել է դեպքի վայրից, բայց ընկերության աշխատակիցը նրան հետապնդել է, և ի վերջո նրան ձերբակալել է ոստիկանությունը ։ Նրա մոտ մի քանի չօգտագործված դանակ են գտել ։
Հրդեհը մարել են տեղական ժամանակով 15:19-ին (06:19 UTC) ։ Երբ փրկարարական աշխատանքները ավարտվել են, NHK News-ը հայտարարել է, որ բոլոր մարդիկ և դիակները հաշվառվել են ։
Տեղական ժամանակով 22:00-ին (13:00 UTC) Հրդեհների և տարերային աղետների դեմ պայքարի միությունը հրապարակել է հաշվետվություն, որտեղ նշվել է, որ ստուդիայի շենքը ամբողջովին ավերվել է հրդեհից։ Նշվել է նաև, որ շենքը հակահրդեհային պաշտպանության թերություններ չի ունեցել, և վերջին տեխնիկական ստուգումը անցել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ։
Ահաբեկիչ
Որպես ահաբեկիչ հայտարարվել է 41-ամյա մի տղամարդ ։ Նա քրեական անցյալ է ունեցել։ 2012 թվականին Իբարակիում նա դանակով հարձակվել է գիշերային խանութի վրա ։
Ձերբակալելուց հետո հանցագործն ստացել էր աննշան քերծվածքներ, և նրան հիվանդանոց են տեղափոխել։ Նա ճանապարհին խոստովանել է, որ հրկիզել է ստուդիան, քանի որ նրա աշխատակիցները զբաղվել են «բանագողությամբ» (パクり やがって) ։
Արձագանք
Անիմացիայի ինդուստրիայում ներառված բազմաթիվ մարդիկ արտահայտել են իրենց անհանգստությունը poured gasoline inside the offices and on workers, shouting "Die!" or "Drop dead!" (死ね), set fire to the building, block։
Ճապոնիայի վարչապետ Շինզո Աբեն, Կանադայի վարչապետ Ջասթին Տրյուդոն , Թայվանի նախագահ Ցայ Ինվենը , Չինաստանի և Ֆրանսիայի դեսպանատները Ճապոնիայում ցավակցություն են հայտնել։
Զվորնիկ (այլ կիրառումներ)
Զվորնիկ կարող է վերաբերվել.
Կալինովիկ (այլ կիրառումներ)
Կալինովիկ կարող է վերաբերվել.
Ֆիլիպ Ժարուսկի
Ֆիլիպ Ժարուսկի, ֆրանսիացի օպերային երգիչ (ձայնի տեսակը՝ սոպրանիստ կոնտրտենոր)։ Հայտնի է բարոկո դարաշրջանի երգահանների (Մոնտեվերդի, Հենդել, Վիվալդի և այլն) ստեղծագործությունների կատարմամբ։ 2007 թվականին արժանացել է Ֆրանսիացի լավագույն քնարերգական արտիստի մրցանակի, 2008 թվականին ստացել է գերմանական Echo դասական երաժշտության մրցանակը որպես տարվա լավագույն կատարող։
Ճապոնական սկյուռ
Ճապոնական սկյուռ, Կենդանիների թագավորության, Կաթնասունների դասի, Կրծողների կարգի, Սկյուռանմանների ընտանիքի սկյուռի տեսակ, որը համարվում է Ճապոնիայի էնդեմիկ կենդանատեսակ։