cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիլոս (հոր)
Հրթիռային սիլոսներ
Հրթիռային սիլոսները մի տեսակ զրահապատ հենակետեր են՝ միջուկային հարձակմանը դիմակայելու համար նախատեսված զենքերը պահելու նպատակով։ 1960-1970-ական թվականներին զանգվածաբար կառուցվել են նման շինություններ և արժեն միլիոնավոր դոլարներ։ Այդ հորերում պատրաստ վիճակում պահում էին միջմայրցամաքային հրթիռներ՝ հրամանի դեպքում արագ գործի դնելու համար։ Այդ հորերում անձնակազմի համար նախատեսված էին լոգասենյակներ և ննջասենյակներ, և հսկիչները փոխվում էին 24 ժամը մեկ։ Պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ում այս միջուկային սիլոսները մոտ 82-ն էին, հիմնականում՝ անապատներում։ Հետագայում այդ պարիսպները «ենթադրաբար ապամոնտաժվել» են Միացյալ Նահանգների կողմից՝ ըստ նախկին ԽՍՀՄ-ի հետ պայմանավորվածությունների, միջուկային պատերազմի շունչը նվազեցնելու ակնկալիքով, և այդ սիլոսներից մի քանիսն այժմ թանգարաններ են։
Սիլո արվեստ
Սիլո արվեստը («Silo art») վերջերս և հստակ ավստրալական արվեստի շարժում է, որը սկսվել է 2015 թվականին Արևմտյան Ավստրալիայի Նորթամ քաղաքում։ Սիլոսները սովորաբար զարդարված են ամենատարբեր թեմաներով հսկայական որմնանկարներով։ Ավստրալական սիլո արվեստի արահետում ներկայացված են սիլո արվեստի 35 օրինակ 2020 թվականի դրությամբ, որոնց թիվն աճում է ։ 2021 թվականի դրությամբ շարունակվում է իրավական պայքար է գնում «սիլո արվեստի արահետ» տերմինի օգտագործման հետ կապված. Վիկտորիա նահանգում Yarriambiack Shire խորհուրդը փորձում է ապրանքային նշանը գրանցել 2017 թվականից, իսկ GrainCorp-ը՝ Ավստրալիայի հացահատիկային խոշորագույն վաճառողը, դեմ է այդ մենաշնորհին՝ ասելով, որ տերմինը պետք է օգտագործվի շատ խորհուրդների համար ։
Բազմաթիվ շրջկենտրոնների հին ջրային աշտարակները նույնպես զարդարված են սիլո արվեստով ։
Մելբուրնում սիլոյի վրա Նոր Զելանդիայի վարչապետ Ջասինդա Արդերնի հսկայական պատկերը, որը գրկել է մահմեդական կնոջը, խորհրդանշական պատկեր է, որը տարածվել է աշխարհով մեկ 2019 թվականին Քրայսթչերչ մզկիթի հարձակումներից հետո. Այն նկարվել է արվարձանում գտնվող Թինինգ փողոցի 75 ոտնաչափ (23 մ) սիլոյի վրա, այն բանից հետո, երբ քրաուդֆանդինգի միջոցով մեկ օրում հավաքվել է 11,000 A$ ։
Քվինսլենդի Հյուսիսային Բերնեթ շրջանի Մոնտո քաղաքը զբոսաշրջության քարտեզի վրա է դրվել որպես Ավստրալիայի ամենահյուսիսային սիլոյի արվեստի ինստալյացիան։ Նրա «Երեք լուսին» սիլոսները պատկերում են անցյալի մի քանի պատմություններ, այդ թվում՝ ոսկու արդյունահանման, անասունների հավաքման և «Երազների» դարաշրջանը։ Կա նաև որմնանկար հին ջրաշտարակի վրա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ Կատեգորիա:Աշտարակներ Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Լոգիստիկա Կատեգորիա:Տեխնիկական անոթներ Կատեգորիա:Քաղաքացիական ճարտարագիտություն Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական տեխնիկա Կատեգորիա:Ագրոտեխնիկա
Պյոտր Ժելինսկի
Պյոտր Ժելինսկի (Piotr Zieliński, ), լեհ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Նապոլիի և Լեհաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Վաղ կարիերա
Ժելինսկին իր կարիերան սկսել է տեղական Օժել Զոմբկովիցե Սլյոնսկե ակումբում, որտեղ մարզիչ էր աշխատում նրա հայրը ։ 13 տարեկանում նա միացավ Զագլեմբե Լյուբինին , թեև նրա ծառայություններով հետաքրքրված էին Բայեր Լևերկուզենը և Լիվերպուլը , ու նա փորձաշրջան էր անցել Ֆեյենորդում և Հերենվենում ։ 15 տարեկանից Ժելինսկին սկսեց մարզվել ակումբի առաջին թիմի հետ։
Ուդինեզե
2011 թվականին Ժելինսկին միացավ Ուդինեզեի ակադեմիային 100 հազար եվրոյի դիմաց ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2012 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ փոխարինելով Անտոնիո Դի Նատալեին Կալյարիի դեմ խաղում ։ Շուտով նա սկսեց ավելի շատ խաղաժամանակ ստանալ Ուդինեզեի առաջին թիմում և 2013 թվականի ապրիլի 14-ին՝ Պարմայի դեմ խաղում 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ ։ Իր առաջին հանդիպում եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց 2013 թվականի օգոստոսի 22-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման փուլի Սլովան Լիբերեցի դեմ խաղում ։
2014 թվականի ամռանը Ժելինսկին վարձավճարով տեղափոխվեց Էմպոլի ։ Իր դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 13-ին՝ Ռոմայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը ակումբի կազմում խփեց 2015 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ Ջենոայի դեմ խաղում ։ Էմպոլիի կազմում Ժելինսկին անցկացրեց 2 մրցաշրջան՝ մասնակցելով 66 հանդիպման և դառնալով 5 գոլի ու 9 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Նապոլի
2016 թվականի օգոստոսի 4-ին Ժելինսկին 16 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Նապոլի   ։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 21-ին՝ Պեսկարայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ Ինտերի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-0 հաշվով ։
Միջազգային կարիերա
Ժելինսկին խաղացել է Լեհաստանի բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ Մինչև 21 տարեկանների թիմում իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց 2012 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի դեմ խաղում ։
2018 թվականի մայիսին Ժելինսկին ընդգրկվեց Լեհաստանի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի հունիսի 27-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի հունիսի 27-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լեհ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լեհաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Զագլեմբե Լյուբինի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
(6755) Սոլովյանենկո
(6755) Սոլովյանենկո (Solovʹyanenko), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,442431 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3394 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5455 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1394,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258209 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,74° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տուրե (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Տուրե (Турье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ուրցադաղձ
Ուրցադաղձ, խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ) ընտանիքի բազմամյա կիսաթփերի կամ միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 20 (այլ տվյալներով՝ 30) տեսակ։
Կենսաբանական նկարագիր
Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 10-15 սմ։ Տերևները հակադիր են, նշտարաձև կամ երկարավուն։
Ծաղկաբույլը հասկանման է կամ գլխիկանման, ծաղիկները՝ բաց վարդագույն, բաց մանուշակագույն։ Ծաղկում է մայիս-օգոստոսին։
Հայաստանում
ՀՀ-ում՝ 8 տեսակ՝
Տարածում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտու չոր, քարքարոտ, ավազոտ վայրերում։
Կիրառում և նշանակություն
Պարունակում է եթերայուղեր։ Մեղրատու է։
Տեսակներ
Հայտնի է 30 տեսակ, նրանցից մի քանիսը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շրթնածաղկավորներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Միխայիլ Իվանովիչ Աստվածատուրով
Միխայիլ Իվանովիչ Աստվածատուրով, խորհրդային միության բժիշկ, նյարդավիրաբույժ և նեյրոտրավմատոլոգ ։
Մանկություն
Ծնվել է Դերբենտում։
Ուսում
Միջնակարգ կրթություն ստացել է Թիֆիլիսի դասական առաջին գիմնազիայում։ 1900-ականներին Պետերբուրգում ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի բնագիտական առարկաների ֆակուլտետը, որից հետո՝ 1904 թվականին Ռազմաբժշկական ակադեմիան՝ «Գերազանց բժիշկ» կոչումով։ 1908 թվականին պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան՝ "Клинические и экспериментально-психологические исследования речевой функции" («Խոսքային ֆունկցիայի կլինիկական և փորձարարահոգեբանական հետազություններ»)։
Գործուղում
Դոկտորական դիսերտացիան պաշտպանելուց հետո մեկնել է արտասահման եռամյա գործուղման, որի ժամանակ սովորել և աշխատել է Ավստրիայում, Անգլիայում, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում և այլուր։ Արևմուտքի գիտնականների հետ, որոնց հանդիպել էր Միխայիլ Իվանովիչը, նա շատ բարձր էր գնահատում և առանձնացնում Բաբինսկուն և Էդինգերին։ Արտասահմանում եռամյա գործուղման ընթացքում նա աշխատել է Լյուդվիգ Էդինգերի (Մայնի Ֆրանկֆուրտ), Ժոզեֆ Բաբինսկու (Փարիզ), Գերման Օփենհեյմի (Բեռլին), Վիլհելմ Էրբի (Հայդելբերգ) և այլոց մոտ։
Գործունեություն
1917 թվականին Ռազմաբժշկական ակադեմիայում դարձել է նյարդային հիվանդությունների ամբիոնի վարիչ, որը գլխավորել է 20 տարի (1917-1936), մինչև կյանքի վերջին օրերը։
Գիտական աշխատանքներ
«Հոգեբուժություն և հոգեանալիզ» (1923), «Նյարդային հիվանդույթունների դասագիրք» (1925), «Ռազմական նևրոպաթոլագիականության աշխատություն» (1935, խմբագիրև հեղինակ) և մոտ 100 գիտական աշխատանքներ։
Մահ
Հանկարծակի մահը նրան հասել է 58-ամյա հասակում։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Կազաչյան գերեզմանոցում՝ Ալեքսանդրա-Նևսյան մայրավանքի տարածքում ։
Հիշատակ
Նրա անվանումով կոչվել է Ռազմաբժշկական ակադեմիայի նյարդային հիվանդությունների ամբիոնը և հիվանդանոցը ։
Այլ
Հիշատակվել է Իվան Եֆրեմովի «Ածելու սայրը» վեպում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Մեսրոպ Թաղիադյան
Մեսրոպ Դավթի Թաղիադյան, գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս։ Մեսրոպ Թաղիադյանը հիմնականում ապրել և գործել է Հնդկաստանում։ Գրական, մանկավարժական բեղմնավոր գործունեություն է ծավալել, թողել գրական հարուստ ժառանգություն։
Կենսագրություն
Մեսրոպ Թաղիադյանը ծնվել է 1803 թվականի հունվարի 2-ին ։ Սկզբնական կրթությունը ստանում է Էջմիածնի վանականների մոտ՝ ենթարկվելով բարոյական ու ֆիզիկական տանջանքների, գանահարության։ Մեծ դժվարությամբ դուրս պրծնելով Էջմիածնի խավար ու ճնշող միջավայրից, Թաղիադյանը դիպվածաբար հանդիպում է Հնդկաստանից վերադարձած մի անձնավորության։ Լսելով նրա հիասքանչ նկարագրությունը Կալկաթայի հայ գաղութի և ընդհանրապես Հնդկաստանի մասին, որոշում է մեկնել այնտեղ։ 1823 թվականի գարնանը Իրանի վրայով ուղևորվում է Հնդկաստան և երկար դեգերումներից հետո հասնում է Կալկաթա։ Կարճ ժամանակ անց մեկնում է դեպի Նոր Ջուղա, որտեղ հիմնում է դպրոց, այնտեղից Էջմիածին-Երևան՝ պարսկական լծից ազատագրված հայրենիքի կարոտն առնելու։ Մեկ տարի էջմիածնի վանական դպրոցի տպարանի և մատենադարանի վարիչ լինելուց և կաթողիկոսի քարտուղարի պաշտոնը վարելուց հետո, նա վերադառնում է Նոր Ջուղա, ապա նորից Էջմիածին, այնուհետև անցնում Պոլիս և վերջապես բազմաթիվ արկածներից մազապուրծ, հասնում է Կալկաթա, որտեղ և ծավալվում է նրա գրական, հրապարակախոսական ու մանկավարժական գործունեությունը ։
Թաղիադյանի հասարակական գործունեությունը
Կալկաթայի անգլիական «Եպիսկոպոսական ճեմարանում» ուսանելիս անգլերեն լեզվի հետ յուրացնում է մի շարք գիտություններ։ 40-ական թվականներին հրատարակում է մի քանի ծավալուն աշխատություններ, նրանց շարքում և մայրենի լեզվի երկու դասագիրք, հետագայում՝ նաև երրորդը։ 1845 թվականից Թաղիադյանի խմբագրությամբ կամ վերահսկողությամբ սկսում է հրատարակվել «Ազգասեր», իսկ 1848 թվականից նրան փոխարինող «Ազգասեր Արարատյան» պարբերականները, որոնց մեջ նա գրում է Հնդկաստանի հայ գաղութի, ինչպես և ամբողջ հայության կյանքին վերաբերող բազմազան ընթացիկ խնդիրների մասին՝ հասարակական, գրական, մշակութային-կրթական, տնտեսական, կրոնական և այլն, քննադատում է բացասական երևույթներ և առաջադրում իր տեսակետները։ Վճռական նշանակություն տալով լուսավորության դերին, Թաղիադյանը իր հասարակական գործունեությունը կենտրոնացնում է կրթական գործի շուրջը՝ որպես ուսուցիչ աշխատելով սկզբում Կալկաթայի «Մարդասիրական ճեմարանում», այնուհետև Նոր Ջուղայի «Ամենափրկչյան ճեմարանում», Թավրիզի հայկական դպրոցում, Էջմիածնի վանական դպրոցում, վերջապես Կալկաթայի իր հիմնած մասնավոր «Սուրբ Սանդուխտ» դպրոցում։
Թաղիադյանի աշխարհայացքը
Թաղիադյանի աշխարհայացքն ամբողջական, միաձույլ չէ։ Նրա բազմաթիվ առաջավոր հայացքների կողքին տեղ է գրավում և պահպանողական մտայնությունը։ Գիտության մեծարանքի, բարձր գնահատանքի և ճիշտ դրույթների հետ նա ուզում է հաշտեցնել կրոնական սկզբունքներ, աշխարհիկ մշակույթի պահանջի հետ գրաբարի, որպես արդիական գրական լեզվի, կիրառման իրավունքը և այլ հակասություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ
Ձոր (Արղանա-Մադենի գավառ)
Ձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։ Գտնվում էր Դիարբեքիրի դաշտում։
Պատմություն
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ Թուրքերի ձեռքով կողապտվել և ավերվել է 1895 թվականի ջարդերի ժամանակ ։
Հոթորնի էֆեկտ
Հոթորնի էֆեկտ (Hawthorne effect, ըստ հետազոտության անցկացման վայրի` Հոթորնի գործարանի («Hawthorne Works») անվան), սոցիալական հոգեբանական մի քանի գիտափորձերի արդյունք, մարդկանց վրա պայմանների ազդեցության արդյունք, երբ նորարարությունը, գիտափորձի նկատմամբ հետաքրքրությունը կամ տվյալ հարցի վերաբերյալ մեծ ուշադրությունը հաճախ այնպիսի խթան է հանդիսանում, որ հանգեցնում է իրական արդյունքների խեղաթյուրման։ Գիտափորձի մասնակիցները գործում են այլ կերպ, ավելի ջանասիրաբար, քան սովորաբար, միայն շնորհիվ այն գիտակցության, որ իրենք ներգրավված են գիտափորձում կամ, որ ուշադրության կենտրոնում են հայտնվել։
Հոթորնի էֆեկտը հայտնաբերվել է մի խումբ գիտնականների կողմից Էլթոն Մեյոյի գլխավորությամբ Հոթորնի գործարանում անցկացված գիտափորձերի արդյունքում (1924-1932)։
Հոթորնի էֆեկտն ունի երկակի մեկնաբանություն.
Չիտաուրեբի (Դուշեթի շրջան)
Չիտաուրեբի (ჩიტაურები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 34 կմ։
Հոթորնի էֆեկտ
Էնթոնի Գիդենսի «Հոթորնի էֆեկտ» գրքի ռուսերեն թարգմանությունը վերնագրված է «Սոցիոլոգիա» ։
Չիտաուրեբի (Դուշեթի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 10 մարդ ։
Հոթորնի էֆեկտ
Պատմություն
«Վեսթերն Էլեկտրիկ» ընկերությունը, որը հեռախոսներ էր պատրաստում, ռելե հավաքող աշխատակիցների արտադրողականության նվազման փաստի առաջ էր կանգնել ։ Խնդիրը հասկանալու համար կազմակերպությունում երկարատև ուսումնասիրություններ անցկացվեցին։ Սակայն արտադրողականության անկման պատճառների բավարար բացատրություն չստանալով, 1928 թվականին կազմակերպությունը հրավիրվեց արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարման հետազոտող, հոգեբան և սոցիոլոգ Էլթոն Մեյոյին, որը դրեց իր գիտափորձերը, ի սկզբանե նպատակ ունենալով պարզել աշխատանքի արտադրողականության վրա այնպիսի գործոնի ազդեցությունը, ինչպիսին աշխատանքային տարածքի լուսավորությունն է։
Գիտափորձ
Հոթորնի փորձարկումները, ընդհանուր առմամբ, տևել են 1924 թվականից 1932 թվականը։
Չիտաուրեբի (Դուշեթի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Հոթորնի էֆեկտ
Գիտափորձ
Մեյոն առանձնացրեց փորձարարական և վերահսկիչ խմբեր, որոնցում ներդրվեցին աշխատանքային տարբեր պայմաններ։ Դրանցում առանձնացված են տարբեր փուլեր։ Գիտափորձի հիմնական սխեման հետևյալն էր.
Առաջին փուլում փորձարարական խմբում լուսավորությունը ավելացվում էր և գրանցվում էր աշխատանքի արտադրողականության աճ. վերահսկիչ խմբում, որտեղ լուսավորությունն անփոփոխ էր, աշխատանքի արտադրողականությունը չէր աճում։
Հաջորդ փուլում լուսավորության ավելացումը նոր խթան հանդիսացավ արտադրողականության աճի համար։ Միևնույն ժամանակ վերահսկիչ խմբում, որտեղ լուսավորությունն անփոփոխ էր, աշխատանքի արտադրողականությունը նույնպես սկսեց աճել։
Երրորդ փուլում փորձարարական խմբում չեղարկեցին լուսավորության լավացումը, սակայն արտադրողականությունը շարունակում էր աճել։ Այդ փուլում նույնը տեղի էր ունենում նաև վերահսկիչ խմբում։
Այս անսպասելի արդյունքները Մեյոյին ստիպեցին փոփոխություններ մտցնել փորձի մեջ և անցկացնել ևս մի քանի լրացուցիչ հետազոտություններ։ Փոփոխեց ոչ միայն լուսավորությունը, այլև աշխատանքային այլ պայմանները նույնպես (վեց աշխատակցուհների տեղավորեց առանձին սենյակում, բարելավեց աշխատանքի վարձատրությունը, լրացուցիչ ընդմիջումներ ավելացրեց, շաբաթական երկու հանգստյան օր և այլն)։ Այդ բոլոր նորարարությունները մտցնելուց աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրանում էր, բայց, երբ ըստ փորձի պայմանների նորամուծությունները չեղյալ հայտարարվեցին, այն, թեև փոքր-ինչ նվազեց, բայց այնուամենայնիվ մնաց ավելի բարձր մակարդակի վրա, քան սկզբնականն էր։
Մեյոն ենթադրեց, որ փորձի մեջ դրսևորվում է ևս ինչ-որ մեկ այլ փոփոխական, և այդ փոփոխականը համարեց գիտափորձում աշխատակցուհիների մասնակցության հենց փաստը։ Տեղի ունեցող գիտափորձի կարևորության գիտակցումը, ինչ-որ միջոցառմանն իրենց մասնակցելու փաստը, իրենց անձի նկատմամբ ուշադրությունը հանգեցրել էին արտադրական գործընթացում ավելի շատ ներգրավվելուն և աշխատանքի արտադրողականության աճին, նույնիսկ այն դեպքերում, երբ բացակայում էին օբյեկտիվ բարելավումներ։ Մեյոն դա մեկնաբանեց որպես «սոցիալական պատկանելության» հատուկ զգացողության դրսևորում` «հաղորդալիություն» (социабильность),  ինչ-որ խմբի պատկանելության պահանջմունք կամ ամբողջի մաս կազմելու գիտակցում։
Մեկնաբանության երկրորդ ուղղությունը աշխատանքային բրիգադների ներսում հատուկ ոչ ֆորմալ հարաբերությունների գոյության գաղափարն էր, որոնք էլ հենց ակնառու էին դառնում, երբ սկսում էին ուշադրություն դրսևորել արտադրական գործընթացի ժամանակ աշխատավորուհիների կարիքներին, նրանց անձնական «ճակատագրին»։ Մեյոն եզրակացություն արեց ոչ միայն բրիգադներում ֆորմալի հետ միասին ոչ ֆորմալ կառույցի առկայության մասին, այլև վերջինիս կարևորության մասին, մասնավորապես այն որպես (ի շահ կազմակերպության) բրիգադի վրա ազդելու ֆակտոր կիրառելու հնարավորություն։ Պատահական չէ, որ հետագայում հենց Հոթորնյան գիտափորձից ստացված հանձնարարականների հիման վրա ծագեց մարդկային հարաբերությունների հատուկ դոկտրինա, որը վերածվեց ղեկավարման պաշտոնական ծրագրի և ներկայումս դասավանդվում է բոլոր բիզնես դպրոցներում որպես ուսումնական կարգապահության դիսցիպլին։
Մեյոյի հայտնագործությունները տեսական նշանակություն ունեցան նոր փաստ ստանալու առումով. փոքր խմբերում գոյություն ունեն երկու տեսակի կառույցներ, որը հետազոտությունների լայն հեռանկարներ բացեց։ Հոթորնի գիտափորձերից հետո առաջացավ փոքր խմբերի ուսումնասիրության մի ամբողջ ուղղություն, որն առավելապես կապված էր երկու տեսակի խմբային կառույցներից յուրաքանչյուրի վերլուծության հետ, բացահայտելով նրանցից յուրաքանչյուրի առնչողական նշանակությունը խմբի կառավարման համակարգում։
Քննադատություն
Ինչպես նշում է այս հետազոտության քննադատ Սթենլի Միլգրեմը, բանվորների աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը գիտափորձին մասնակցելու հետ կապ չուներ։ Նրա կարծիքով բանվորները հոգեբաններին համարում էին լրտեսներ, որոնք լիազորված էին ընկերության ղեկավարության կողմից, որը պլանավորում էր հաստիքների կրճատում։
Գիտափորձի կրկնությունների ընթացքում հոթորնի էֆեկտը (հիշատակված առաջին իմաստով) վերարտադրել չի հաջողվել։ Այդ պատճառով տեսակետ կա, որ Մեյոյի էֆեկտը ամենևին էլ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող երևույթ չէ, այլ պատահական կերպով ստացված փորձարարական տվյալներ են։
Գիտափորձի արդյունքների ուշադիր ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ստացված արդյունքների մի քանի այլընտրանքային բացատրություններ տալ։
Աստերոիդների ցանկ (223901-224000)
Աստերոիդների ցանկ (223801-223900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (224001-224100)
Գալյանիկո
Գալյանիկո (Gaglianico), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է՝ 3935 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 984 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 4 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13894։ Հեռախոսային կոդ՝ 015։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ներքին դեմեր ամրոց շեն
Ներքին դեմեր ամրոց շենը գտնվում է Քռա ամրոցից ոչ հեռու, դեպի Ադամխան գյուղը։ Այստեղ պարիսպների հետքեր չեն երևում, սակայն ներսում եղել է բնակատեղի, որը պարիսպապատվել է։ Ամրոցի ամենաբարձր մասում նկատելի են բոլորաձև, 25 մետր տրամագծով կառույցի հետքեր. այս ամրոցը հավանաբար կապված է եղել Քռայի ամրոցի հետ։ Բնակատեղիի և ամրոցի միջանկյալ տարածության վրա նկատելի են բոլորաձև դամբարաններ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Ադրբեջան) Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Բորիս Համբարձումով
Բորիս Վլադիմիրի Համբարձումով, հունահռոմեական ոճի հայկական արմատներով ռուսաստանցի ըմբիշ, Ռուսաստանի քառակի չեմպիոն (1995, 1997, 1998, 2000), Իվան Պոդդուբնու միջազգային հուշամրցաշարի հաղթող (1996), Աշխարհի գավաթակիր (1997), Եվրոպայի չեմպիոն (1998)։ Ռուսաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1995)։
Կենսագրություն
Բորիս Համբարձումովը հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտով սկսել է զբաղվել 1987 թվականին Բաքվում՝ Անատոլի Պետրոսյանի ղեկավարությամբ։ 1989 թվականին, Արցախյան ազատամարտի սկսվելու պատճառով ստիպված տեղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ շարունակել է մարզվել ավագ եղբոր՝ Կամո Համբարձումովի ղեկավարությամբ ։
1992 թվականին դարձել է Ռուսաստանի պատանիների չեմպիոն, իսկ 1994 թվականին՝ երիտասարդների չեմպիոն։ 1995 թվականին նա առաջին անգամ նվաճել է Ռուսաստանի մեծահասակների առաջնության հաղթողի կոչումը (մինչև 54 կգ քաշային կարգ)։ 1997 թվականին նա կրկնել է այդ հաջողությունը, ինչպես նաև դարձել է աշխարհի գավաթակիր։ 1998 թվականին Բորիս Համբարձումովն ընդգրկվել է Ռուսաստանի հավաքականում՝ մասնակցելով Մինսկում կայացած Եվրոպայի առաջնությանը և վստահորեն հաղթել այնտեղ։ Այս մրցաշարի չորս գոտեմարտերում նա մրցակիցներին տվել է ընդամենը մեկ միավոր։ 2000 թվականին Համբարձումովը երկրորդ տեղն է զբաղեցրել Մոսկվայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում, և Ռուսաստանի հավաքականի մարզչական շտաբը նրան չի ընդգրկել Սիդնեյի օլիմպիական խաղերի մասնակիցների շարքում։ Դրանից հետո Բորիս Համբարձումովը որոշել է ավարտել մարզական կարիերան։
Հետագայում զբաղվել է մարզչական աշխատանքով։ 2005-2006 թվականներին մարզիչ է աշխատել Իվան Յարիգինի անվան ըմբշամարտի պալատում։
Հանկարծամահ է եղել 2020 թվականի հունվարի 31-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Հայ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:Ռուս ըմբշամարտիկներ
Ստարոբալակովո
Ստարոբալակովո (Старобалаково, Иҫке Балаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Նիլսինա Նիլսեն
Նիլսինա Նիլսեն (Nielsine Nielsen, ), առաջին կին գիտնականն ու բժիշկը Դանիայում ։ 1885 թվականին ավարտել է համալսարանը, իսկ 1889 թվականին հիմնադրել է իր սեփական բժշկական հաստատությունը և աշխատել որպես բժիշկ։ Նիլսենը նաև ակտիվորեն մասնակցել է գենդերային հավասարության համար շարժմանը՝ աշխատելով Դանիայի կանանց ընկերությունում ։
Վաղ կենսագրություն
Նիլսինա Նիլսենը ծնվել է 1850 թվականի հունիսի 10-ին, Սվեննբորգում, որտեղ անցկացրել է իր մանկությունը, ունևոր նավի սեփականատեր Լարս Նիլսենի (1808-1886) և Կարեն Յենսենի (1811-1882) ընտանիքում։ Երեխա ժամանակ նրա եղբայրն ու քույրը մահացել են որովայնային տիֆից, ինչն էլ որոշ չափով ազդել է բժշկության հանդեպ նրա հետաքրքրության վրա։
Կարիերա
1868 թվականին մանկավարժական կրթություն է ստացել Կոպենհագենի Ֆրյոկրներնի Վիլլեմոես-Քվիստգորդսի ինստիտուտում և մի քանի տարի աշխատել գավառում որպես տնային դաստիարակչուհի։ 1874 թվականին նամակագրական կապ է հաստատել շվեդ բժշկուհի Շարլոտա Յուլենի հետ, ով նրան խորհուրդ է տվել դիմել դանիացի խորհրդարանական Կ.Է.Ֆենգերին, ով աջակցում էր կանանց իրավունքների համար պայքարին, այդ թվում` օգնում էր առաջին դանիացի հեռագրական օպերատոր Մաթիլդա Ֆիբիգերին։ Ֆենգերը համալսարանում բժշկություն սովորելու նրա դիմումն ուղարկել է կրթության նախարարություն։ 1875 թվականին թագավորական հրամանագրով ընդունվել է  օրենսդրություն, որը թույլ է տվել կանանց օգտվել համալսարանական կրթությունից։ 1877 թվականին Նիլսենը, Յոհաննա Գլիրուպի հետ միասին, ընդունվել են Դանիայի համալսարան` դառնալով առաջին երկու ուսանողուհիները։ Դանիայի կանանց ընկերությունը նրան մի փոքր նպաստ է տրամադրել, որպեսզի կարողանա սովորել։ 1885 թվականին Նիլսենը ստացել է թերապևետ բժշկի դիպլոմ։
Նիլսենը Կոպենհագենում իրեն դրսևորել է որպես գործնական բժիշկ։ Նիլսենը նախատեսել էր մասնագիտանալ գինեկոլոգիայի ոլորտում, բայց այդ ժամանակների միակ դանիացի գինեկոլոգ Ֆ. Հովիցը չի ընդունել նրան։ Այնուամենայնիվ, 1906 թվականին նա նշանակվել է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների գծով համայնքային մասնագետ և զբաղվել է մարմնավաճառների իրավունքների պաշտպանությամբ։ Նիլսինա Նիլսենը ակտիվորեն ներգրավվել է կանանց շարժման մեջ` որպես Դանիայի կանանց ընկերության անդամ։ Քննադատելով այս կազմակերպության չափազանց զգույշ քաղաքականությունը՝ նա միացել է կանանց ավելի արմատական խմբերին։ 1893-1898 թվականներին Նիլսենը եղել է Կանանց սուֆրաժիստական ասոցիացիայի նախագահը (Kvindevalgretsforeningen): 1904 թվականին նա Լուիզա Նյորլունդի, Բիրգիտ Բերգ Նիլսենի և Ալվիլդա Հարբու Հոֆի հետ միասին դարձել են Լիբերալ կուսակցության առաջին կին անդամները։ 1907 թվականին նա դարձել է կանանց ընտրական իրավունքի ազգային ասոցիացիայի (Landsforbundet for Kvinders Valgret) համահիմնադիրներից մեկը ։
Ճանաչում
Նիլսինա Նիլսենի պատվին է անվանակոչվել դեպի Ռիգսհոսպիտալետ գնացող ճանապարհը, որը Դանիայի ամենամեծ հիվանդանոցներից մեկն է և Կոպենհագենի ամենաբարձր մասնագիտացված հիվանդանոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կոպենհագենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Դանիացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Դանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Դանիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Դանիացի գիտնականներ Կատեգորիա:Իրավապաշտպաններ
Վհուկը (պատմվածք)
«Վհուկը» (Ведьма), 1886 թվականի պատմվածք, հեղինակ՝ Անտոն Չեխով։
Նախապատմություն և հրատարակում
Պատմվածքի նախապատմության մասին Չեխովի եղբայր Միխայիլ Չեխովը 1923 թվականի իր հուշերում գրել է. Ըստ 1886 թվականի մարտի 28-ին Դմիտրի Գրիգորովիչին ուղարկված Չեխովի նամակներից մեկի՝ նա «Վհուկը» գրել է մեկ օրվա ընթացքում։
«Վհուկը» պատվածքը հրատարակվել է 1886 թվականի մարտի 8-ին «Նոր ժամանակ» թերթում (համար 3600)։ Այն տեղ է գտել 1887 թվականի «Մթնշաղին» («В сумерках») ժողովածուում, որտեղ անփոփոխ տպագրվել է բոլոր 13 հրատարակություններում (1888-1899)։ Դրա համար պատմվածքը վերանայելու ընթացքում Չեխովը հեռացրել է որոշ մանրամասնությունները, որոնք իր թղթակիցներից շատերը համարում էին չափազանց նատուրալիստական։ Սակայն իր աշխատանքների ժողովածուի 3-րդ հատորում տպագրվել է նախնական տարբերակը (հրատարակել է Ադոլֆ Մարքսը 1899-1901 թվականներին) ։
Հեղինակի կյանքի ընթացքում պատմվածքը թարգմանվել է գերմաներեն և չեխերեն ։
Սյուժե
Գիշերվա մոտ եկեղեցու պահականոցում տիրացու Սավելի Գիկինը պառկել էր իր ահագին անկողնում և ականջ էր դնում դրսի ձնաբուքին և սպառնալի ինչ-որ աղաղակի։ Պատուհանի մոտ նստած էր նրա կինը՝ Ռաիսա Նիլովնան։ Նա կոշտ կտավից ջվալներ էր կարում։
Տիրացուն իրոք մտածում է, որ իր կինը վհուկ է, որը դիտավորյալ փոթորիկ է ստեղծում՝ երիտասարդ տղամարդկանց մոլորեցնելու և իրենց տուն բերելու համար։ Ռաիսան փորձում է հակառակը համոզել նրան, ասելով, որ երբ իր հայրը կենդանի էր «...շատ ժողովուրդ էր գալիս նրա մոտ դողէրոցքից բուժվելու. գյուղից էլ, գաղթեցրածների բնակավայրերից, հայերի գյուղերից։ Հաշվիր որ ամեն օր գալիս էին, և ոչ ոք նրանց սատանա չէր ասում։ Իսկ երբ մեզ մոտ վատ եղանակին, տարին մի անգամ մարդ է գալիս տաքանալու, դու էլ զարմանում ես, հիմար, ձեռաց տեսակ-տեսակ մտքեր են գալիս գլուխդ»։
Շուտով խրճիթ է մտնում մի երիտասարդ փոստատար իր կառապանի հետ, նրանք կորցրել էին իրենց ճանապարհը։ Փոստատարը Ռաիսայից թեյ է խնդրում։ Այդ ընթացքում Ռաիսան հյուրերին պատմում է, որ նրա հայրը ժամանակին այդտեղ տիրացու էր և մահից առաջ իրեն ամուսնացրել է կոնսիստորիայից մեկի հետ, որպեսզի պաշտոնը նրան մնա և որ ընտանիքը ապրում է աղքատության մեջ, որովհետև Սավելին ծույլ է և վախենում է մարդկանցից։
Շուտով փոստատարը քնում է։ Տիրացուի կինը նստել էր տաբուրետին և այտերը ափերի մեջ սեղմած, նայում էր փոստատարի դեմքին։ Տիրացուն փոստատարի դեմքը ծածկում է թաշկինակով, «որպեսզի կրակը նրա աչքերին չընկնի»։ Շուտով երկու տղամարդիկ արթնանում են։ Կառապանը պնդում է, որ նրանք պետք է շտապեն, բայց երիտասարդ փոստատարը ասում է, որ նրանք արդեն ուշացել են։
Վերջապես երկու տղամարդիկ որոշում են գնալ, Սավելինը ուրախությամբ սկսում է օգնել կառապանին պայուսակները դասավորելուն։ Սենյակում միայնակ մնալով՝ երիտասարդ տղամարդը շոյում է Ռասիայի պարանոցը, ուսը։ Սավելինը ու կառապանը վերադառնում են, և փոստատարը պետք է գնար։
Երբ մոտ երկու ժամ անց Սավելինը վերադառնում է, տիրացուի կինը արդեն պառկել էր անկողնում։ Նրա աչքերը փակ էին, բայց Սավելին հասկանում է, որ նա չի քնել։ Տուն վերադառնալիս նա խոսք էր տվել իրեն մինչև վաղը լռել և ձեռք չտալ կնոջը, բայց այդ րոպեին չի դիմանում և ասում է. «Զուր էիր գլխահան անում. գնա՜ց»։ Տիրացուի կինը սկսում է հեկեկալ՝ ասելով. «Դու որ չլինեիր, ես ով գիտի մի վաճառականի կգնայի կամ կարգին մեկին։ Դու որ չլինեիր, ես հիմա ամուսնուս կսիրեի։ Մի ձյունն էլ չթաղեց քեզ, մեծ ճանապարհին չսառեցիր էլ, անօրեն»։
Քննադատների կարծիք
«Նոր ժամանակ» թերթում պատմվածքի տպագրումից կարճ ժամանակ անց Չեխովը Վիկտոր Բիլիբինին ուղղված նամակում գրել է. Մարտի 14-ի նամակում Բիլիբինը պատասխանել է.
Մյուս կողմից Ֆեոդոր Շեխտելը, կարծես թե, տպավորվել է հենց այս տեսարաններով։ Չեխովին ուղղված մարտի 12-ի նամակում նշել է, որ եկեղեցու պահակի դիմանկարի նատուրալիստական մանրամասները «կհաղթեն ցանկացածին, օրինակ՝ Զոլային»։
Դմիտրի Գրիգորովիչը գովել է պատմվածքը, բայց չի հավանել դրա «նատուրալիստական» մասը։ Նա մարտի 25-ի նամակում գրել է.
Մարիա Կիսելյովան հավանել է «Վհուկը» պատմվածքը և այն համեմատել է «Տիղմ» պատվածքի հետ։ Չեխովին ուղղված 1887 թվականի հունվարի 18-ի նամակում նա գրել է.
Ալեքսանդր Սկաբիչևսկին «Հյուսիսային պարբերականի» ընթերցողներին հիշեցրել է, թե ինչպես է Չեխովի կարճ պատմվածքների առաջին ժողովածուն քննադատվել այնտեղ, քանի որ որոշ մտքեր կիսատ էին։ Ըստ նրա՝ իրականացել են այդ ժամանակ արված այն կանխատեսումները, թե շատ հապճեպ և հիմնականում թերթերի համար գրված ստեղծագործությունները կարող են ծանր հետևանք ունենալ տաղանդավոր գրողների վրա.
Լև Տոլստոյը «Վհուկը» պատմվածքը ներառել է Չեխովի լավագույն պատմվածքների իր ցանկում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1886 պատմվածքներ Կատեգորիա:19-րդ դարի գրականություն
Սիլա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Սիլա (Сила), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տուրեմսկ
Տուրեմսկ (Туремск), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Սոֆուլու
Սոֆուլու, նախկին բնակավայր Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի արևելքում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։
Տուրեմսկ
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Սոֆուլու
Խորհրդային Միության ժամանակաշրջանում բնակավայրը ներառվել է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի կազմում։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1991-1994 թվականների Արցախյան պատերազմի ընթացքում, այն ընդգրկվեց Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։ Համաձայն Հայաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ այն գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում, իսկ Ադրբեջանի վարչատարածքային բաժանման՝ այն տեղակայված է Ադրբեջանի Հանրապետության Ղազախի շրջանում ։
Տուրեմսկ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սոֆուլու
2023 թվականի մայիսի 22-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակային հայտարարել է, որ ինքը Սոֆուլու կոչվող տարածքը ճանաչում է որպես Ադրբեջանի Հանրապետության մաս ։
Տեղադրություն
Սոֆուլուի տարածքը տեղակայված է հարավում Ազատամուտ գյուղի, հարավ-արևելքում Աղստև գետի, արևմուտքում Մ 16 միջպետական նշանակության ճանապարհի (Իջևան-Նոյեմբերյան ավտոճանապարհի), հյուսիս-արևելքում հայ-ադրբեջանական շփման գծի միջև։
Պատմություն
Թուրքաբնակ գյուղը հիմնվել է 19-րդ դարի վերջին նստակյացության անցած անասնապահ թուրքերի կողմից ։ Հայտնի է, որ 1886 թվականին գյուղում բնակվել է 103 թուրք ։
Խորհրդային Միության Անդրկովկասյան Դաշնության Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի հողային և անտառային վեճերը լուծող տեղական հանձնաժողովը 1929 թվականի հուլիսի 19-0-ի իր որոշմամբ Սոֆուլուն ընդգրկել է Դիլիջանի գավառի մեջ ։ Հետագայում առանձնացվել է Խորհրդային Հայաստանից և ներառվել Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում։
Սոֆուլուն Խորհրդային Միության կազմում գտնվող Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի անկլավ էր Խորհրդային Հայաստանի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան հակամարտություն Կատեգորիա:Ղազախի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ասիայի վիճելի տարածքներ
ՀՀ սննդի արդյունաբերություն
ԽՍՀՄ-ի փլուզման նախաշեմին ճյուղը միավորել է 200-ից ավելի ձեռնարկություններ (18 ենթաճյուղ) և տվել Հայաստանի արդյունաբերության համախառն արտադրանքի ընդհանուր ծավալի 18,8 %-ը (1990)։ 1995 թվականից սննդի արդյունաբերությունը Հայաստանի արդյունաբերության առաջատար ճյուղերից է, որին բաժին է ընկնում համախառն արդյունաբերական արտադրանքի 37 %-ը։ Ճյուղը միավորում է գինու-կոնյակի, հանքային ջրերի, ալրաղաց, կաթնամթերքի, մրգի և բանջարեղենի, պահածոների, ծխախոտի, մսամթերքի, ձկնեղենի արտադրության հարյուրավոր խոշոր, միջին ու մանր ձեռնարկություններ։
Արդյունաբերության գինեգործությունը Հայաստանում սկզբնավորվել է 20-րդ դարի 2-րդ կեսին։ Ներկայումս հանրապետության գինու-կոնյակի արդյունաբերությունը միավորում է գինենյութի, գինիների, օղու և կոնյակի (բրենդի) արտադրության մի քանի տասնյակ ձեռնարկություններ։ Հայտնի են տարբեր մակնիշների կոնյակները, սովորական ու թնդեցված գինիները, շամպայն գինին, օղու տարբեր տեսակներ և ալկոհոլային այլ խմիչքներ։ Հայաստանի կոնյակներն ու գինիները միջազգային համտեսներում և ցուցահանդեսներում նվաճել են բազմաթիվ ոսկե ու արծաթե մեդալներ։ Արտադրվող գինիների ու կոնյակների, ինչպես նաև մրգի ու բանջարեղենի պահածոների, հանքային ջրերի, պանրի տեսակների մեծ մասն արտահանվում է։
Երևանի Արարատ կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատ
Երևանի Արարատ կոնյակի-գինու-օղու կոմբինատը խորհրդային շրջանում ճյուղի առաջատարներից էր ԽՍՀՄ-ում, սակայն միության փլուզումից հետո տևականորեն չի աշխատել։ 2002 թվականին սեփականաշնորհվել է «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնին, որը 2002-2004 թվականներին գործարանի վերակառուցման ու վերանորոգման համար կատարել է մեծածավալ ներդրումներ. վերականգնվել են ավանդ, տեխնոլոգիաները և արտադրության ծավալները։ Ներկայումս գործարանի արտադրանքը (այդ թվում՝ «Նոյ Առասպել», «Նոյ Կլասիկ», «Նոյ Տիրակալ» կոնյակները) արտահանվում է ԱՄՆ, Եվրոպա և ԱՊՀ երկրներ։ 2006-ից Կրեմլի պաշտոն, մատակարարն է։
Երևանի շամպայն գինիների գործարան
Երևանի շամպայն գինիների գործարանը (1995 թվականից՝ «Շամպայն գինիների գործարան» ԲԲԸ) հիմնադրվել է 1939 թվականին։ Սկզբնապես արտադրել է միայն քաղցր և չոր գինիներ,1954 թվականից՝ շամպայն գինիներ։ Ներկայումս շամպայն գինիների ողջ տեսականին՝ դասականից մինչև հավաքածու (կոլեկցիոն), արտադրվում է ֆրանսիական տեխնոլոգիայով, 3-10 տարվա հնացման կոնյակներ, օղու, գինու մեծ տեսականի։
«ՄԱՊ» ՓԲԸ
«ՄԱՊ» ՓԲԸ-ն նույնպես գինու և կոնյակի արտադրության առաջատար ընկերություններից է. կազմավորվել է 1995 թվականին՝ Հոկտեմբերյանի գինու-կոնյակի գործարանի (հիմնադրվել է՝ 1942-1944, Արմավիրի մարզ, գյուղ Լենուղի) հիմքի վրա։ «ՄԱՊ»-ի կոնյակները («Պարույր Սևակ», «Աշոտ Երկաթ», «Արամե», «Մակար») ու գինիները («Սապերավի», «Կագոր», «Նռան»), տոմատի մածուկը, կարմիր պղպեղի և այլ բանջարեղենների մարինադները մեծ պահանջարկ ունեն ներքին ու արտաքին շուկաներում։
«Գրանդ Քենդի»
«Գրանդ Քենդի» հայ-կանադական համատեղ ձեռնարկությունը (ՍՊԸ) ստեղծվել է 2000 թվականին՝ Երևանի հրուշակեղենի-մակարոնի ֆաբրիկայի հիմքի վրա։ Հայաստանի Հանրապետությունում հրուշակեղենի (ավելի քան 300 տեսակ) արտադրությամբ զբաղվող խոշորագույն և տարածաշրջանում կակաո վերամշակող միակ ձեռնարկությունն է։
Պահածոների արդյունաբերություն
Կարևոր ենթաճյուղ է մրգի ու բանջարեղենի պահածոների արդյունաբերությունը, որը արտադրում է ծիրանի, դեղձի, սալորի, խնձորի, այլ քաղցրահամ մրգերի կոմպոտներ, ջեմեր, հյութեր ու մուրաբաներ, լոլիկի մածուկ, սմբուկի, վարունգի, կաղամբի և բանջարեղենի այլ պահածոներ։ Ալկոհոլային խմիչքների խոշոր ընկերություններից են նաև «Պռոշյանի կոնյակի գործարան», «Վեդի Ալկո», «Արփա Ալկո», «Գյումրի-գարեջուր», «Կոտայք» (գարեջուր) ՍՊԸ-ները, «Երևանի գարեջուր» ՓԲԸ-ն և այլն։ Սննդի արդյունաբերության մյուս ճյուղերն ու ենթաճյուղերը թողարկում են զանգվածային սպառման մթերք (կաթնամթերք, մսամթերք և այլն) և ունեն տեղական նշանակություն։ Ոլորտում իրենց արտադրանքով հայտնի են նաև «Եվրոթերմ», «Սիս Նատուրալ», «Արտֆուդ», «Ալիշան», «Թամարա ֆրութ» (բնական հյութեր, ջեմեր, պահածոներ և այլն), «Բարի սամարացի», «Աթենք» (մսամթերք), «Աշտարակկաթ», «Դուստր Մարիաննա» (կաթնամթերք), «Սոնագրո» (հրուշակեղեն) ընկերությունները։ Երևանում գործում է Հայաստանի Հայաստանում աղ արտադրող միակ կոմբինատը։ Հայտնի են հանք, ջրերի շշալցման «Ջերմուկ», «Բջնի», «Արզնի», «Դիլիջան» և այլ գործարաններ։
Կատեգորիա:Արդյունաբերության ճյուղեր
Վարուժան Այվազյան
Վարուժան Սերգեյի Այվազյան, հայ արձակագիր, ՀԳՄ անդամ, «Գարուն» գրական-գեղարվեստական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը (2002-2016)։
Կենսագրություն
Առաջին ժողովածուն՝ «Հին ահ»-ը, լույս է տեսել 1991 թվականին։ Այնուհետեւ լույս են տեսել «Ճանճի ամիսը» (1998), «Համեմատական կենսագրություններ» (2004, երկրորդ՝ վերամշակված հրատարակություն, 2008) վեպերը, «Առավոտ պայծառ, զվարթ ծիրանի» (2003) մանկապատանեկան պատմվածքների, «Պատմություն ճնճղկանն, որ ավելի քան երեք անգամ կանգնեց Տիրոջ աջ ձեռքին» (2009) արձակ գործերի, «Անխարիսխ եւ անհենարան՝ երկրագնդի նման» (2007) հարցազրույցների ու էսսեների ժողովածուները։
«Պատմություն Մեծն Կովկասի» վեպը արժանացել է Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի, Ռուսաստանի հայերի միության և Հայաստանի գրողների միության կողմից 2008 թվականին հայտարարված «Հայը 21-րդ դարասկզբին» գրական մրցանակաբաշխության հատուկ մրցանակին, որտեղ ներկայացվում են անտիպ վեպեր։ Լույս է տեսել 2013 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:2016 մահեր Կատեգորիա:Փետրվարի 10 մահեր Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ
Վլադիմիր Շատալով
Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Շատալով  (Владимир Александрович Шаталов, ), խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչու, ավիացիայի գեներալ-լեյտենանտ (1975), Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (հունվարի 22, 1969 և հոկտեմբերի 22, 1969), տեխնիկական գիտությունների թեկնածու (1972)։
1956 թվականին ավարտել է կարմրադրոշ ռազմաօդային ակադեմիան։ Խորհրդային տիեզերագնացների խմբում է ընդգրկվել 1963 թվականից։ 1969 թվականի հունվարի 14-17-ը, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Սոյուզ-4» տիեզերանավով։ Իրականացրել է Բորիս Վոլինովի վարած «Սոյուզ-5» տիեզերանավի հետ մերձեցումը և կցումը, ապահովել Ալեքսեյ Ելիսեևի և Եվգենի Խրունովի՝ բաց տիեզերքով անցումը «Սոյուզ-4» տիեզերանավ։
1969 թվականի հոկտեմբերի 13-18-ը, որպես հրամանատար, Ելիսեևի հետ երկրորդ թռիչքն է կատարել «Սոյուզ-8» տիեզերանավով։ 118 ժ 11 ր-ում տիեզերանավը խմբային թռիչք է կատարել «Սոյուգ-6» և «Սոյուզ-7» տիեզերանավերի հետ։ 1971 թվականի ապրիլի 23-24-ը, որպես հրամանատար, Ելիսեևի և Նիկոլայ Ռուկավիշնիկովի հետ, երրորդ թռիչքն է կատարել «Սոյուզ-10» տիեզերանավով։ Թռիչքը տևել է 47 ժ 46 ր, որի ընթացքում իրականացվել է 1971 թվականի ապրիլի 19-ից ուղեծրում գտնվող «Սալյուտ» ուղեծրակայանի հետ կցումը։ Երեք թռիչքների ընթացքում Շատալովը տիեզերքում եղել է 237 ժ 18 ր։ Եղել է ԽՍՀՄ 9-րդ գումարման Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Լենինի 3 շքանշանով։ Շատալովի անունով է կոչվում Լուսնի չերևացող կողմի խառնարաններից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ռուս տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդային տիեզերագնաց-օդաչուներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ
Ալեքսանդր Կոռնեյչուկ
Ալեքսանդր Եվդոկիմովիչ Կոռնեյչուկ (Олександр Євдокимович Корнійчук, ), ուկրաինացի խորհրդային դրամատուրգ և հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ ԳԱ (1943) և ՈւԽՍՀ ԳԱ (1939) ակադեմիկոս, Խորհրդային աշխատանքի հերոս (1967 թվական), Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ 1940 թվականից։
Ստեղծագործություն
Առաջին պատմվածքը («Նա մեծ էր», 1925) նվիրված է Վլադիմիր Լենինին։ Լայն ճանաչում է գտել «Էսկադրայի խորտակումը» (համամիութենական մրցույթի 2-րդ մրցանակ, 1933, հրտ. 1934) պատմահեղափոխական դրաման։
«Ճշմարտություն» (1937) պիեսում, ուկրաինական դրամատուրգիայում առաջին անգամ, ստեղծել է Լենինի կերպարը։ Լավագույն գործերից են «Պլատոն Կրեչետ» (1934, հրտ. 1935) և «Բոգդան Խմելնիցկի» (1939) պիեսները, որոնց համար 1941 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակ։
«Ուկրաինայի տափաստաններում» (1941, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942) կատակերգությամբ Կոռնեյչուկը սկսեց մի նոր ժանրային-թեմատիկ գիծ, որը զարգացվեց «Եկեք Զվոնկովո» (1946), «Բռնչենու պուրակ» (1950, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951), «Դնեպրի վրա» (1960 թվական) կատակերգություններում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ») գործողությունների տարիներին (1941-1945) Կոռնեյչուկը հանդես է եկել հրապարակախոսական հոդվածներով, գրել է «Պարտիզանները Ուկրաինայի տափաստաններում» (1941), «Ռազմաճակատ» (1942, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1943), «Միստր Պերկինսի առաքելությունը բոլշևիկների երկիր» (1944) պիեսները։ Ետպատերազմյան տարիներին Կոռնեյչուկը գրեց արդիական հարցեր շոշափող դրամատիկական մի շարք գործեր՝ «Մակար Դուբրավա» (1948, ԽՄՀՄ պետական մրցանակ, 1949), «Թևեր» (1954, «Ինչու էին ժպտում աստղերը» (1957), «Օրագրի մի էջ» (1964), «Սրտի հիշողությունը» (1969, ՈւԽՍՀ Տ, Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակ, 1971)։
Եղել է ՈւԽՍՀ գրողների միության նախագահ (1938-1941 և 1946-1953), ԽՄԿԿ ԿԿ (1952) և Ուկրաինայի կոմկուսի ԿԿ անդամ 1949, ԽՍՀՄ I-VIII գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր, ՈւԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ (1959), ՈւԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահի տեղակալ (1953-1954), խաղաղության համաշխարհային խորհրդի և նրա բյուրոյի անդամ (1950 թվականից), խաղաղության համաշխարհային խորհրդի նախագահության անդամ (1959 թվականից)։
«Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» լենինյան միջազգային մրցանակի դափնեկիր (1960 թվական)։ Պարգևատրվել է Լենինի 5 և 3 այլ շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Կիև քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ
Ալեքսանդր Նևսկի տաճար (Եկատերինբուրգ)
Ալեքսանդր Նևսկի տաճար (Александро-Невский собор), Եկատերինբուրգում գործող ուղղափառ եկեղեցի, որը գտնվում է Նովո Տիխվինսկի մենաստանում։
Պատմություն
Տաճարի հիմքերը գցվել են 1838 թվականի հունիսի 26-ին և հիմնադրման պահից Սինոդի հրամանով նրան տրվել է աթոռանիստ տաճարի կարգավիճակ։ Կառուցվել է կլասիցիզմի ոճով, ճարտարապետ Միխայիլ Մալախովի կողմից 1848 թվականին։ Գլխավոր տաճարն օծվել է 1852 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, այն կառուցվել է ի պատիվ մեծ իշխան Ալեքսանդր Նևսկու։ Ձախ կողմի մատուռն օծվել է 1853 թվականի հունիսի 8-ին և կոչվել ի պատիվ Նիկոլայ Հրաշագործի։ 1854 թվականի մայիսի 23-ին օծվել է աջ կողմի մատուռը և կոչվել Քրիստոսի հարության պատվին։ Զանգակատան աշտարակի վրա տեղադրվել է միայն մեկ փոքրիկ զանգ։ 1921 թվականին Նովո Տիխվինյան վանական համալիրի փակումից հետո, տաճարը դարձավ ծխական, իսկ 1930 թվականին այն փակվեց։ Նույն թվականին քանդվեց տաճարի շուրջը տեղակայված դեռևս 18-րդ դարից գործող գերեզմանատունը։ 1942 թվականին տաճարը կապիտալ վերակառուցվեց` հետագայում  որպես ռազմական պահեստ օգտագործելու նպատակով։ 1961 թվականից տաճարի շինությունը օգտագործվել է որպես գավառագիտական թանգարանի ֆոնդերի պահեստարան։ 1991 թվականին ուղղափառ համայնքը պահանջեց տաճարը վերադարձնել Ռուսական եկեղեցուն։ Հանձնման վերաբերյալ որոշումը կայացվեց 1991 թվականի սեպտեմբերի 10-ին` շուրջ մեկ ամիս տևած հացադուլից հետո  ։     1992 թվականին  տաճարին վերադարձվեց առաջին հարկը և ծխական համայնքի կողմից սկսվեցին պաշտամունքի ծառայություններ իրականացվել, իսկ 1994 թվականից տաճարը նորից դարձավ վանքապատկան։ Նույն թվականից Հովնան Պրեդտեչենսկու մայր տաճարից հանդիսավորապես տեղափոխվեց Սուրբ Աստվածածնի Տիխվինյան սրբապատկերների տեղական ցուցակը։ Ներկայումս տաճարը ամբողջությամբ հանձնվել է Եկատերինբուրգյան թեմին և իրականացվել շինության ամբողջական վերակառուցում։ Տաճարն օծվել է 2013 թվականի մայիսի 19-ին ՌՊԵ-ի պատրիարք Կիրիլի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1854 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի տաճարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ
Վլադիմիր Արինին
Վլադիմիր Արինին (Аринин, Владимир Иванович ), ռուս խորհրդային գրող, լրագրող, գավառագետ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Օրենբուրգի մարզի Պոնոմարյովկա գյուղում ։ 1962 թվականից ապրել է Վոլոգդայում։ Աշխատել է տեղական «Վոլոգդական կոմսոմոլեց», «Կարմիր հյուսիս» և «Ռուսական հյուսիս» թերթերում։
Մահացել է 2020 թվականի փետրվարի 28-ին Վոլգդայում ։
Ստեղծագործական կյանք
Արինինը իր ստեղծագործական ուղին սկսել է որպես մանկական գրող։ 1975 թվականին լույս է տեսել նրա «Սևաչյայի հեքիաթ» գիրքը, իսկ հետո գիտական ֆանտաստիկա ժանրի «Նարնջագույն աստղ» (1979 թվական) և «Ծաղիկը տիեզերքում» (1983 թվական) գրքերը։ Վերջին ստեղծագործությունը ներառվել է «Հեքիաթներ և ֆանտազիաներ» հավաքածուի մեջ (1983 թվական)։
Ավելի ուշ հրատարակվել են նրա «մեծերի» ստեղծագործությունները, դրանց թվում են՝ «Գեներալիսիմուսի ստվերը» (փաստավավերագրական ստեղծագործություն Ստալինի մասին, 1991 թվական) «Կանանց կարդալը արգելվածէ» (1994 թվական), «Պուշկինի չբացահայտված գաղտնիքները» (2002 թվական), «Միայն սիրո մեջ» (2002 թվական), «Կանանց արգելված է» (2002 թվական), որոնց մեջ հեղինակը ներկայացնում է կարդացողին «պատմական գաղտնիքների» իր տարբերակը Պուշկինի մահվան, Իվան IV Ահեղի գարադարանի, Ասք Իգորի ճակատամարտի մասին հուշարձանի և այլնի վերաբերյալ։ Նա նաև հեղինակել է պիեսներ՝ Կոնստանտին Բատյուշկովի, հին ռուս նկարիչ Դիոնիսիիի մասին։ Նրան է պատկանում «Վոլոգդայի գանձը» գիրքը՝ Վոլոգդա երկրի հեքիաթների և լեգենդների ժողովածու։
Ալբանիայի հանրային հեռուստառադիոընկերություն
Ալբանիայի հանրային հեռուստառադիոընկերություն (Radio Televizioni Shqipta, համառոտ՝ RTSH), Ալբանիայի հանրային հեռուստառադիոընկերություն։
Պատմություն
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1938 թվականին, նույն տարում միջին ալիքների վրա գործարկվել է Տիրանայի ռադիոալիքը։ Առաջին ալբանական ռադիոկայանը գործարկվել է Ալբանիայի թագավոր Ահմեդ Զոգուի և թագուհի Գերալդինե Ապոնյիի նախաձեռնությամբ՝ Տիրանայի քաղաքապետարանի նախկին շենքում կայացած արարողության ժամանակ։ 1960 թվականին RTSH հեռուստաընկերությունը հեռարձակել է «Ալբանիայում առաջին»  հեռուստաալիքը (Televizioni Shqiptar, TVSH), 1980 թվականին գերկարճ ալիքների վրա՝ «Երկրորդ ռադիոալիքը» (Radio Tirana 2)։
Ընդհանուր հեռուստաալիքներ
Եթերային, մալուխային, արբանյակային հեռարձակուման միջոցով հասանելի է Ալբանիայի բոլոր շրջաններում։
Միջազգային հեռուստաալիքներ
Արբանյակային հեռարձակուման միջոցով հասանելի է աշխարհի բազմաթիվ երկրներում։
Հեռուստաալիքների թեմատիկ փաթեթներ
Մալուխային, արբանյակային հեռարձակուման միջոցով հասանելի է Ալբանիայի բոլոր շրջաններում։
Հանրային ռադիոալիքների թեմատիկ փաթեթներ
Եթերային ռադիոհեռարձակման միջոցով հասանելի է Ալբանիայի բոլոր շրջաններում։
Միջազգային ռադիոկայաններ
Եթերային հեռարձակման միջոցով հասանելի է աշխարհի բազմաթիվ երկրներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստատեսությունն Ալբանիայում
Մալաթա
Մալաթա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։ Գտնվում էր գավառի հյուսիսարևմտյան կողմում, Տիգրիս գետի ակունքներում, Մեհրաբ լեռների արևելյան հատվածի բարձրադիր սարի լանջին, Ծովք լճից 6-7 կմ հարավ, Արղանա-Մադեն գյուղաքաղաքից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 18 տուն բնակիչ ։
Շինարարական գիտությունը Հայաստանում
Միջնադարյան կառույցներ
Միջնադարյան ճարտարապետական և ինժեներատեխնիկական կառույցներ են՝ մեծաթռիչք կամարակապ քարե կամուրջները Երասխ, Եփրատ, Ախուրյան, Դեբեդ և այլ գետերի վրա ու գմբեթավոր շինությունները` Զվարթնոցի տաճար և այլն։
Կոռնետ
Կոռնետ (cornet, ՝ եղջյուր), փողային երաժշտական գործիք։ Կազմված է միմյանց կցված, լայնվածքով վերևում՝ մխոցավոր (պոմպային), ներքսում՝ գլանաձև կափույրիկավոր կոռնետներ՝ ավարտվող գլանաձև և կոնաձև արույրե փողերից, կափույրիկների մեխանիզմից, դնովի մունդշտուկից։
Իրանի երկարությունը (առանց մունդշտուկի) 295-320 մմ է։ Կոռնետը օպերային, սիմֆոնիկ և փողային (գրավում է գլխավոր տեղ) նվագախմբերի կազմի մեջ է։