cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ավազակները (պիես)
Ավազակները (Die Räuber)՝ գերմանացի դրամատուրգ Ֆրիդրիխ Շիլլերի պիեսը։ Ֆրիդրիխ Շիլլերի դրամայի առաջին հրապարակումը գրվել է 1781 թվականին։ Ներկայացման առաջնախաղն ըստ պիեսի տեղի է ունեցել 1782 թվականի հունվարի 13-ին Մանհեյմում։ Ստեղծագործությունը հիմք դարձավ մեկ այլ գրական ժանրի, ավազակային վեպի, ստեղծմանը։ «Ավազակներ»-ի մոտիվներով Ջուզեպպե Վերդին ստեղծել է նույնանուն օպերա։
Ստեղծման պատմություն և հրապարակում
Պիեսի վրա աշխատանքը Շիլլերը սկսել է զինվորական ակադեմիայի բժշկական ֆակուլտետում սովորելու տարիներից։ Ըստ հետազոտողների, ստեղծագործության սյուժեն նորություն չէր, «ազնիվ ավազակների» թեման, ովքեր թալանում էին հարուստներին աղքատների համար, հայտնի էր Ռոբին Հուդի մասին միջնադարյան բալլադից։ Դրամայի համար նյութի աղբյուր նաև ծառայել է XVIII դարի Գերմանիայի կյանքը, որտեղ շատ էին ավազակային խմբերը և նրանց հարձակումները։ Մյուս մոտիվը, որը «եղբայրական թշնամանքի» հետ է կապված, վերցված էր գերմանական պոետ Շուբարտի «Մարդկային սրտի պատմությունից», որից մի հատված հրապարակվել է 1775 թվականին «Շվաբսկի ժուռնալում»։ Շուբարտի հերոսները՝ Վիլհելմ և Կառլ եղբայրները, տարբերվում էին միմյացից և՛ բնավորությամբ, և՛ սովորույթներով։ Իրադարձությունների մեջ ներգրավված էր նաև նրանաց երիտասարդ հայրը։ Շուբարտը մտածում էր, որ նրանց ընտանեկան պատմությունը կօգնի հասկանալ և բացահայտել գերմանական ազգային բնավորությունը։ Իր աշխատանքի նախաբանում նա մատնանշել է, որ աշխարհը սպասում է մի մարդու, ով ունակ է բացելու հոգու բոլոր խորշերը։ Արդյունքում Շիլլերն իր «Ավազակները» պիեսի նախաբանում գրել էր նույն բանը։ Թողնելով ակադեմիան` երիտասարդը ցանկացել է գտնել հրատարակչի, ով պատրաստ էր տպագրել «Ավազակները»։ Այս որոնումները հաջողությամբ չեն պսակվում, և 1781 թվականին փող պարտք անելով Շիլլերը հրատարակեց պիեսը անանուն և իր միջոցներով ։ Այդ ժամանակ նա նաև այցելեց իր «գրական առաջնորդ» Շուբարտին, ով բանտարկված էր Ասպերգ ամրոցում։
Գործող անձինք
= Բեմական ճակատագիր =
Հրապարակելով պիեսը` հեղինակն այն ուղարկել է գրավաճառ Շվանին, ով հայտնի էր ձեռագրերի կույտի մեջ գլուխգործոց գտնելու կարողությամբ։ Նա փոխանցեց «Ավազակները» Մանհեյմյան թատրոնի ղեկավար բարոն ֆոն Դալբերգին։ Տնօրենի խորհրդով Շիլլերը փոփոխություն մտցնելով որոշ գլուխներում գրել է վերջաբան։ Ըստ վերամշակված տարբերակի, Ֆրանցը հրդեհից հետո ամրոցում ողջ էր մնացել, անտառում նրան հասավ եղբայրական վրեժը։
Առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1782 թվականի հունվարին։ Կառլա Մորայի դերը կատարում էր Ի. Բեկը, եղբոր` Ֆրանցի դերը` Ա. Իֆլանդը, Ամալյայի դերը` դերասանուհի Ե. Տոսկանին։ Շիլլերը կարողացել է արտահայտել այցելության գաղտնիքը Շուբարտի ներկայացումից և շատ երջանիկ էր։ Հանդիսատեսը ընդունեց ներկայացումը մեծ ոգևորությամբ, գովազդի վրա հենց պիեսի անվանումն էր` «Ավազակներ»։ Ռուսաստանում պիեսի առաջին թարգմանությունը կատարել է իրավաբան Նիկոլայ Սանդունովը 1793 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրիդրիխ Շիլլերի պիեսներ
Ստենկի (ավան, Կոնստանտինովսկի շրջան)
Ստենկի (Стінки), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Ստենկի ավանում բնակվում էր 265 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Արեսավոժ
Արեսավոժ (Аресавож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սյուզյու գետի աջ ափին՝ 72 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 19 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչորսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ազոտի օքսիդներ
Ազոտի օքսիդներ, անօրգանական միացություններ են, ազոտի և թթվածնի միացությամբ։ Թթվածնի հետ ազոտն առաջացնում է 6 կայուն միացություն։ Ազոտի բոլոր օքսիդները սովորական պայմաններում գազեր են բացի N2O5 անգույն բյուրեղական նյութ է։
Օքսիդների ցանկ
Հայտնի են ազոտի 10 օքսիդներ։
Հայտնաբերվելեն նաև ազոտի երկօքսիդի դիմերը (NO2)2 և 4 քիչ կայուն միացությունները՝ նիտրոզիլամիդ NON3, նիտրիլազիդ NO2N3, եռնիտրիամիդ N(NO2)3 և նիտրատի ռադիկալը՝ NO3. ։
N2O
Բարձր ջերմաստիճանում առաջացնում է ազոտ և թթվածին։ Բարձր կոնցենտրացիայի դեպքում N2O ազդում է նյարդային համակարգի վրա («ուրախացնող գազ»)։ Բժշկության մեջ օգտագործում են N2O, որպես թույլ անզգայացնող միջոց։ N2O անվանում են նաև ազոտային օքսիդ։ Ազոտային օքսիդը երբեմն օգտագործում են ներքին այրման շարժիչների բարելավամ և տաքացման համար։
NO
Ազոտի օքսիդը NO (ազոտի մոնօքսիդ), անգույն գազ է, ջրում քիչ լուծվող։ Չի փոխազդում ջրի, թթուների, ալկալիների հետ։ Ազոտի (II) օքսիդը միացություններում շատ ռեակցունակ է, կարող է ռեակցիայի մեջ մտնել մի շարք աղերի, հալոգենների, օրգանական միացությունների հետ։ Սովարական ջերմաստիճանում NO փոխազդում է թթվածնի հետ առաջացնելով NO2։ NO օքսիդը ստանում են ամոնիակի կատալիտիկ օքսիդացումով, ազոտական թթվի արտադրությունում։
N2O3(III)
N2O3 օքսիդը (ազոտի անհիդրիդ), մուգ կապույտ հեղուկ է, փոխազդում է ջրի հետ առաջացնելով ազոտային թթու HNO2։
NO2(IV)
Ուժեղ օքսիդիչ է։ Շատ նյութեր (ածուխ, ծծումբ, ֆոսֆոր, օրգանական միացություններ) կարող են այրվել NO2 օքսիդում։ Այս օքսիդը օքսիդացնում է SO2 օքսիդը մինչև SO3 օքսիդի, այս ռեակցիայի արդյունքում ստացվում է ծծմբային թթու։ Այս օքսիդը կարող է նյարդայնացնել շնչառական ուղիները, իսկ բարձր կոնցենտրացիայի դեպքում առաջանում է թոքային էմբոլյա։
N2O5(V)
N2O5 ազոտի օքսիդը, անգույն, բյուրեղային պինդ նյութ է, հեշտությամբ կարող է փոխազդում է NO2 և О2 նյութերի հետ։ Ուժեղ օքսիդացնող է։ Ջրում հեշտությամբ լուծվում է առաջանելով ազոտական թթու HNO3։
N(NO2)3
Ստացվել է վերջերս։ Ուսումնասիրվել է միայն սպեկտրալ եղանակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ազոտի օքսիդներ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Բելմուն դե Ուրժել
Բելմուն դե Ուրժել (Bellmunt d'Urgell), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Լեյդա նահանգի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մուինիցիպալիտետը մտնում է Նոգերա նահանգի մեջ։ Տարածքը 4,97 կմ²։ բնակչությունը 211 մարդ ( 2010 թվական)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
(211) Իզոլդա
(211) Իզոլդա (Isolda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1879 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Պուլայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,043191 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5473 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5391 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Իզոլդա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,563 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1939,06 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185656 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,89° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1879 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայերը Սինգապուրում
Հայերը Սինգապուրում հաստատվել են 18-րդ դարի վերջից։ Եկել են հիմնականում Մալակկայից, Հնդկաստանից, Նոր Ջուղայից։ 1833 թվականին հայ համայնքին Հիլ Սթրիթ փողոցում հողակտոր է հատկացվել, որտեղ 1835 թվականին կառուցվել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, որն իրավամբ դասվում է երկրի նշանավոր պատմական հուշարձանների շարքում։ Համայնքի ներքին կյանքը կազմակերպել է Ազգային ժողովը։ Ներկայումս Սինգապուրում բնակվում է 100 հայ։
Հայազգի ծաղկաբույծ Ագնես Ջոաքիմը հայտնաբերել է խոլորձի այն տեսակը, որը համարվել է Սինգապուրի պետական խորհրդանիշը։ Սինգապուրում կա նաև Հայկական փողոց։
Բնակեցում
Սինգապուրը քաղաք-պետություն է, որը տեղակայված է Հարավարևելյան Ասիայում գտնվող կղզու վրա, որը բաժանված է Մալակկա թերակղզու հարավային ծայրից՝ Ջոհորի նեղուցով։
Մալայական թերակղզում հայերի մասին ամենավաղ հիշատակությունները թվագրվում են 1669 թվականին։ Այդ ժամանակ այս տարածաշրջանում ապրում էր 234 հայ, որից 147-ը գտնվում էին Մալայզիայում, մնացած 87-ը՝ Սինգապուրում։ 178-ը մաքուր հայեր էին, 56-ը երեխաներ՝ խառն ամուսնություններից ։ Այստեղ հաստատված հայերը, լինելով հիմնականում վաճառականներ, ձգտում էին բնակվել նավահանգստային քաղաքներում, որտեղ նրանք ակտիվորեն մասնակցում էին տնտեսական կյանքին։ Որոշ հայ վաճառականներ իրենց բեռներն իրենք էին տեղափոխում նավերով, իսկ ոմանք էլ միջնորդի դեր էին խաղում՝ գնելով և վերավաճառելով տարբեր տեսակի ապրանքներ։ Այդ ժամանակների հեղինակ Չարլզ Լոկուերը հայ վաճառականներին բնութագրում է որպես ազնիվ և պարկեշտ մարդկանց, իսկ 17-րդ դարի անգլիացի վաճառական և ճանապարհորդ Ջոոն Ֆրիերը նրանց հիշատակում էր որպես մարդկանց, ովքեր տիրապետում էին առևտրի արվեստին իր բոլոր նրբություններով ։
1832 թվականին Սինգապուրը դարձել է անգլիական գաղութի, այնուհետև ամբողջ Բրիտանական Մալայայի գլխավոր քաղաքը, որտեղ այդ ժամանակ բնակվում էին մոտ 650 հայ։ Դրանցից 560-ը մաքուր հայեր էին, մյուսները, լինելով խառն ամուսնությունների հետնորդներ, շարունակում էին մնալ հասարակության ակտիվ անդամներ : Ամերիկյան ռազմածովային սպա և հետազոտող Չարլզ Ուիլքսը, նկարագրելով Սինգապուրի բնակչությանը, նշել է․
Հայերը եկել են ժամանակակից Սինգապուրի տարածք կամ ուղղակիորեն Նոր Ջուղայից, կամ Հնդկաստանից և Ճավա կղզուց, որտեղ ավելի վաղ բնակություն էին հաստատել նորջուղայեցիները ։ 1820 և 1830 թվականներին՝ արտագաղթի առաջին ալիքից հետո, մինչև 1880 թվականը հայերը Սինգապուրում բնակվեցին փոքր խմբերով, այնպես որ 1880 թվականին կղզում արդեն հարյուրից ավելի հայ ընտանիք կար ։ Նոր փոքր ալիքի ի հայտ գալուց հետո, նոր հայերի մեծ մասը ժամանեց ուղղակի Պարսկաստանից կամ Կալկաթայից։ Այնուհետև, 20-րդ դարի սկզբին, հաջորդեց արտագաղթի հաջորդ հզոր ալիքը, որի ընթացքում ժամանող հայերի մեծ մասը Սպահանից էին։
Գործունեություն
Գաղութում ծնված շատ հայեր աշխատել են  պետական հաստատություններում, բանկերում, գրասենյակներում, իսկ ոմանք էլ բարձր պաշտոններ են զբաղեցրել քաղաքային մարմիններում ։ Ջո Ջոաքիմը աշխատում էր որպես հանքերի շահագործման ընկերության տնօրեն, որից հետո 1887 թվականին ընտրվեց քաղխորհրդի նախագահ, ապա ընտրվեց Օրենսդիր մարմնում։ Հանքարդյունաբերական ընկերությունների տնօրեններն էին աշխատում Պիտեր և Գուդ Էդգարները։ 1880-ականներին Սինգապուրի չորս ապահովագրական ընկերություններից երեքը պատկանում էին հայերին։ 1895 թվականին ութ քաղաքային լիազորներից երկուսը հայեր էին։ 1845 թվականին Կետչիկ Մոզեսը հիմնեց առաջին անգլալեզու «Straits Times» թերթը, որը մինչ օրս ամենաազդեցիկն է երկրում , մի քանի տարի անց՝ Գրիգորի Գալստյանը հիմնեց «Ուսումնասեր» հայկական թերթը ։
Գաղութի գոյության սկզբնական տարիներին հայերը օգնեցին Սինգապուրին դառնալ խոշոր  տարանցիկ կենտրոն։ 1820 թվականից ի վեր գրանցված 113 հայկական ձեռնարկություններից 63-ը եղել են առևտրական ընկերություններ։ Սինգապուրում առաջին հայ վաճառականը Արիստակես Սարգիսն էր, ով այստեղ բնակություն էր հաստատել 1820 թվականին։ 1830-ականներին և 1850-ականներին Հարավարևելյան Ասիայի հայկական ընկերությունների գործունեության մեջ գերակշռում էր Անգլիային մատակարարվող ծարիրի առևտուրը։ Կղզի այցելած Իվան Գոնչարովը մատնանշում է հայ վաճառականների ակտիվ դերակատարությունը երկրի տնտեսական կյանքում․
Հայերը, հատկապես Մարտիրոս Կարապետը, մինչև 1880-ականների վերջը Սինգապուրում ափիոնի հիմնական ներկրողներն էին։ Հայ վաճառականները հաճախ անհրաժեշտ էին համարում միավորվել, և կղզում հիմնադրվեցին չորս համատեղ հայկական ընկերություններ՝ M&G Moses (1839), Sarkies & Moses (1840), Set Bro-thers (1840), Stevens & Joaqim (1848): Ապրանքների փոխադրման համար նախընտրում էին հայերին պատկանող նավերը, հայ կապիտաներով․ սովորաբար առևտրականներն օգտվում էին Apcar & Company ծովային փոխադրողից։ Առևտրականների բեռները տեղափոխվում էին նաև Tenasserim (կապիտան Սարգիս), «Չերքեզ» և «Լեդի Կաննինգ» (կապիտան Գալստան) առագաստանավային բեռնանավերով։ Բազմաթիվ ծովային նավեր կրում էին հայկական անվանումներ՝ «Արմենիա», «Արարատ», «Մերի Մակերտում», «Ջոզեֆ Մանուկ», «Սոֆիա Յոակիմ», «Հարություն Ապկար», «Գրիգոր Ապկար» ։
Հայերը մեծ հաջողությունների են հասել սպասարկման ոլորտում, նրանք ունեին տասնմեկ հյուրանոցներ (այդ թվում՝ ամենամեծ), ինչպես նաև բազմաթիվ տուն-ինտերնատներ և ռեստորաններ։ Մալքոլմ Մոզեսը դարձավ Սինգապուրում հյուրանոցի առաջին հայ սեփականատերը, 1862 թվականին նա գնեց «Pavilion» հյուրանոցը։ Հայկական ամենահաջողված ձեռնարկություններից մեկը «Raffles» հյուրանոցն էր, որը բացվել է Սարգիս եղբայրների կողմից 1887 թվականին։ 1903 թվականին Եղիազար Հովհանեսը և Արատուն Սարգիսը գնեցին «Adelphi» հյուրանոցը։ 1904 թվականին վերակառուցված «Hotel de l'Europe»-ի սեփականատերերը նույնպես հայեր էին ։ Sea View առողջարանային հյուրանոցը, որը 1912-1921 թվականներին գտնվում էր քաղաքից դուրս և պատկանում էր Էղիազար Հովհանեսին, այնուհետև ձեռք բերեցին Սարգիս եղբայրները։
Շատ հարուստ հայեր Սինգապուրի զբոսանավերի ակումբի անդամներ էին, ծովային սպորտային կոմիտեի անդամ Ջո Ջոաքիմը հաճախ կազմակերպում էր առագաստանավային մրցումներ։ Ախոռների սեփականատեր Տիգրան Սարգիսը ձիարշավի մեծ երկրպագու էր։ 1904 թվականին նրա ձիերն այդ ժամանակվա փոխարժեքով նրան բերեցին 1400 ԱՄՆ դոլար եկամուտ՝ ապահովելով երրորդ կայուն տեղը ախոռների սեփականատերի մեջ։ 1908 թվականը հաջող էր հատկապես Տիգրան Սարգիսի համար, երբ Ջիլլո անունով ձին ստացավ նահանգապետի գավաթը ։
Ամերիկացի հայտնի հետազոտող և ծովային սպա Չարլզ Ուիլկսը, այցելելով Սինգապուր, նշել է․
Կղզում մեծ ժողովրդականություն էին վայելում ծաղիկների ցուցահանդեսներն ու մրցույթները, որոնց մասնակցում էին տեղացի կանայք։ Հայ կանայք արժանապատիվ մրցակցություն էին ապահովում ցուցահանդեսների մասնակիցների համար, իրենց  բուսատեսակների համար մրցանակներ ստացան Մեգի Չեյտերը, Իրեն և Ռիփսի Իոհանեսը, բայց գերակշռում էին Ջոաքիմ ընտանիքի տարբեր սերունդների կանայք, ովքեր 1897 թվականին ստացան 18 մրցանակ 104-ից։ Ծաղկաբուծության ոլորտում հատկապես հաջողակ էր Պարսիկի և Ուրելիա Ջոաքիմի ավագ դուստրը՝ Ագնեսը, որը 1893-1895 թվականներին Սինգապուրի երեք ամենամյա  ցուցահանդեսներում ընդհանուր առմամբ գրավեց քսանյոթ առաջին և տասնհինգ երկրորդ տեղ։ Նա մեծ համբավ ձեռք բերեց 1899 թվականին, երբ իր բուծած խոլորձը ներկայացվեց ծաղիկների ցուցահանդեսում, որն այնուհետև ստացավ դրա ստեղծողի «Վանդա Միսս Ջոաքիմ» անունը։ 1947 թվականին ծաղիկն ընտրվեց որպես Առաջադիմական կուսակցության խորհրդանիշ, իսկ 1981 թվականին ծաղիկը դարձավ ամբողջ Սինգապուրի ազգային խորհրդանիշը ։
Հաշվի առնելով հայ համայնքի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությունը՝ համայնքի գործունեությունը լայնորեն լուսաբանվում էր մամուլում։ 19-րդ դարում շատ հազվադեպ էր պատահում, որ «Սթրեյթս Թայմս», «Սինգապուրյան անկախ թերթ», «Սինգապուրյան խրոնիկա» թերթերի էջերում, ընդհանուր կամ անձնական սյունակներում, հայտարարություններում կամ նորություններում հայերի մասին  չհիշատակեին։ Թերթերը պարբերաբար լուրեր էին տպագրում Օսմանյան կայսրությունում հայերի բռնաճնշումների և 1915-1917 թվականների ցեղասպանության մասին։ 1920 թվականի հաղորդումների սյունակում մի ուշագրավ տեղեկատվություն կար այն մասին, որ Հայաստանի Հանրապետությունը Դիանա Աբգարին նշանակել է Յոկոհամայում հյուպատոս՝ դրանով իսկ դառնալով աշխարհում առաջին կին դեսպանը ։
Սինգապուրի հայերը հատուկ ուշադրություն էին դարձնում մշակույթին և դավանանքին և 1835 թվականին կառուցեցին Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, որն այսօր կղզու ամենահին եկեղեցին է։ Այդ մասին 1836 թվականին The Free Press թերթը գրել է․
Ապրելով իրենց պատմական հայրենիքից հեռու՝ սինգապուրցի հայերն անմասն չմնացին նրա ճակատագրի նկատմամբ։ 1894 թվականի դեկտեմբերին տեղի հայերի կողմից կազմակերպվեց Հայաստանի օգնության կոմիտե ։ 20-րդ դարի առաջին կեսին համայնքը արձագանքեց կաթողիկոսի կոչին՝ ուղղված բոլոր հայերին՝ օգնելու ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով անապահով վիճակում հայտնված իրենց հայրենակիցներին։ Հիմնադրվեց Հայկական բարեգործական հիմնադրամը, որը նվիրատվություններ էր ստանում ամբողջ Մալայայից ։ Ընդհանուր գումարը, ներառյալ Սինգապուրի և Բանգկոկի հայերի նվիրատվությունները, հասավ 14,5 միլիոն դոլարի ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո հայ երիտասարդները գնացին ծառայելու բրիտանական բանակում և տեղական կամավորական ստորաբաժանումներում։ Տեղացի հայ Հովսեփ Արատունի միջոցներով կառուցվեց և սպառաազինվեց բրիտանական ռազմաօդային ուժերի համար նախատեսված հետախուզական ինքնաթիռ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո նկատվեց սինգապուրից հայերի արտահոսք, շատերը մեկնեցին տարբեր երկրներ՝ Նիդեռլանդներ, Մեծ Բրիտանիա, Ավստրալիա կամ ԱՄՆ։ 1947 թվականի մարդահամարի տվյալներով մոտ մեկ միլիոն բնակչությամբ երկրում ընդամենը 62 հայ կար ։ Մի քանի տասնամյակ անց վերջին հայը լքեց երկիրը, իսկ երեք տարի անց եկեղեցական համայնքի բացակայության պատճառով քահանան նույնպես լքեց երկիրը, ով եկեղեցում նախապես թողած գրության մեջ գրել է․
Ներկա իրավիճակ
Այսօր հայերի կոմպակտ բնակության վայրը հայկական փողոցն է։ Եկեղեցական-վարչական ծրագրում Սինգապուրի հայ համայնքը ենթակա է ՀԱԵ Կիլիկյան կաթողիկոսությանը, որն իր հերթին ճանաչում է ՀԱԵ Էջմիածնի կաթողիկոսության հոգևոր գերակայությունը ։
2010 թվականի մայիսի 27-ին, ՀՀ դեսպանի կողմից Սինգապուրի Նախագահ՝ Սելլապան Ռամանաթանին իր հավատարմագրերի հանձնման ժամանակ, նախագահը նշեց Սինգապուրի հայ համայնքի հատուկ դերը, մասնավորապես՝ բիզնեսի և մշակույթի ոլորտում ։ 2010 թվականի հունիսին Սինգապուրում Հայաստանի դեսպան (նստավայրը՝ Չինաստան) Արմեն Սարգսյանն այցելեց Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ հայկական եկեղեցի Սինգապուր կատարած այցի ընթացքում, որտեղ հանդիպեց հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ։ Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին համայնքի հիմնախնդիրները և Սինգապուրի հայկական եկեղեցու օծման 175-ամյակի տոնակատարության նախապատրաստական աշխատանքները, որը պետք է տեղի ունենար 2011 թվականի գարնանը։ Այդ միջոցառմանը հրավիրված էին հայկական համայնքների ներկայացուցիչներ ամբողջ աշխարհից, ինչպես նաև Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի և Հայաստանի կառավարության ներկայացուցիչներ ։
2010 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Սինգապուրի հայկական ժառանգության կոմիտեն անցկացրել է մի շարք միջոցառումներ նվիրված Սինգապուրի հայկական սփյուռքին։ Միջոցառումների ընթացքում  ելույթներ են ունեցել  հայ արտիստներ, հյուրերի թվում եղել են  երկրի բարձրաստիճան պաշտոնյաներ։ Գալա երեկոյի ընթացքում նշվել է Սինգապուրի և Մետաքսի մեծ ճանապարհի այլ երկրների զարգացման գործում հայերի ունեցած ներդրման մասին։ Կոմիտեի նախագահ Փոլ Ղազարյանը նշել է, որ այդ իրադարձությունները հիանալի հնարավորություն են ամբողջ աշխարհի հայերի համար՝ տեղեկանալու Սինգապուրի զարմանալի հաջողությունների մասին։ Իր հերթին, Սինգապուրում ԱՄՆ նախկին դեսպան, իսկ այժմ Հայկական ժառանգության կոմիտեի համանախագահ Ֆրենկ Լավինը նշել էր, որ անցկացված միջոցառումները հիանալի հնարավորություն են հայ համայնքի և Սինգապուրի միջև կապերի ամրապնդման համար ։
2011 թվականի մարտի 27-ին Սինգապուրի հայ համայնքը նշեց իր 175-ամյակը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում կայացած միջոցառմանը մասնակցեցին 14 երկրներից ժամանած 160 հայեր։ Տոնակատարության առթիվ կիրակնօրյա պատարագ մատուցեց այդ կապակցությամբ  ժամանած  հայ արքեպիսկոպոսը ։
Ավանդ
Երկրի կյանքում հայկական համայնքի ներդրումներից են համարվում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, որը ճանաչվել է որպես ազգային հուշարձան, Սինգապուրի ազգային խորհրդանիշ՝ «Վանդա Միսս Ջոաքիմ» ծաղիկը, բարգավաճող «Ռաֆլս» հյուրանոցը և հանրաճանաչ «The Straits Times» թերթը։ Սինգապուրում հայերի առկայության մասին են վկայում պահպանված չորս փողոցների անունները՝ Հայկական փողոց, Գալստան պողոտա, Էմիլ Գալստանի անունով, Սարկիս ռոուդը, ի պատիվ Ռեգինա Սարկիսի և Սենտ Մարտին դրայվի։ Արմենիան լայնը և Նարկիս ռոուդը անհետացան քարտեզից նոր շինարարության արդյունքում ։
Արտաքին հղումներ
ս Կատեգորիա:Սինգապուրի ազգեր ս
Լայոշ Բատթյանյի
Կոմս Լայոս Բատթյանյի (Batthyány Lajos,, հունգարացի պետական գործիչ, Հունգարիայի առաջին վարչապետը 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության և ազատագրական պայքարի ժամանակ։ Հեղափոխության ջախջախումից հետո Ավստրիայի իշխանությունը Բատթյանյիին մահապատժին է ենթարկել։
Բարեփոխական գործունեություն
Բատթյանյին երիտասարդ տարիներին Ավստրիայի բանակում ծառայել է որպես սպա։ 1830 թվականին անդամագրվել է Հունգարիայի խորհրդարանի վերին պալատին։ 1839 թվականից վերին պալատում ընդդիմության ղեկավար դարձավ, բարեփոխումներ է առաջ մղել։ 1840 թվականից նրա առաջարկով վերին պալատի նիստերը սկսել են արձանագրվել։ Իշտվան Սեչենյիի դաշնակից է եղել բարեփոխական շարժման սկզբին։
Բատթյանյին, Սեչենյիի նման, ձիաբուծության նախաձեռնողներից էր, ձիերի ազնվացման և ձիարշավների կազմակերպման միջոցով ուզում էր զարգացնել անասնաբուծությունը։ Նույնպես Սեչենյիի օրինակով նպաստել է շերամաբուծության գործին։ Սակայն քաղաքական բարեփոխումների ասպարեզի վրա ավելի արմատական տեսակետներ ուներ, քան Սեչենյին։ 1843-1844 թվականների Ազգային Ժողովում ամբողջ Խորհրդարանի ազատական ընդդիմության ղեկավար դարձավ։ Խիստ քննադատել է Ավստրիայի իշխանությունը աբսոլուտիստական կառավարման համար։
1845 թվականին ընդդիմության կենտրոնական հանձնաժողովի նախագահ ընտրվեց։ Նախաձեռնեց բազմաթիվ տնտեսական ընկերակցությունների ստեղծումը, մասնակցեց Պաշտպանության Միության կազմակերպմանը։ 1847 թվականին նորաստեղծ Ընդդիմական Կուսակցության առաջին նախագահ ընտրվեց։
Հունգարիայի առաջին կառավարությունը
1848 թվականի փետրվարի 22-ին Փարիզում, հետո մարտի 13-ին Վիեննայում սկսվեց հեղափոխություն։ Մարտի 15-ին Պեշտ քաղաքում էլ սկսվեց հեղափոխություն։ Նույն օրը Պոժոնյում հավաքված Ազգային Ժողովը պահանջներ ներկայացրեց կայսերական կողմին։ Ֆերդինանդ Ե-ն, լսելով Պեշտի հեղափոխության լուրը, ստիպված համաձայնվեց պահանջների կատարմանը, և մարտի 17-ին հանձնարարեց Բատթյանյիին, որ կազմի Հունգարիայի առաջին կառավարությունը։
Մարտի 23-ին Ազգային Ժողովի առջև Բատթյանյին հայտարարեց իր կառավարության կազմը. Լայոշ Բատթյանյի (վարչապետ), Բերտալան Սեմերե (ներքին գործերի նախարար) Լայոշ Կոշութ (ֆինանսների նախարար), Ֆերենց Դեակ (արդարադատության և ներման նախարար), Լազար Մեսարոշ (պաշտպանության նախարար), Գաբոր Կլաուզալ (երկրագործության, արդյունաբերության և առևտուրի նախարար), Իշտվան Սեչենյի (երթևեկության և հանրային աշխատանքի նախարար), Յոժեֆ Էտվոշ (դաստիարակության, հետագայում կրոնի և կրթության նախարար), Պալ Էսթերհազի (Նորին Մեծության անձնական նախարար)։
Ապրիլի սկզբին վերջին անգամ հավաքված ավատական Ազգային Ժողովն ընդունում է այնպես կոչված ապրիլյան օրենքները, որոնք 1848-1849 թթ. հեղափոխության 12 կետանոց պահանջաշարի վրա էին հիմնված։ Ապրիլի 10-ին Ֆերդինանդ Ե-ն հաստատեց օրենքները, ապրիլի 11-ին կազմալուծվում է վերջին ավատական Ազգային Ժողովը։ Ապրիլյան օրենքների շնորհիվ Հունգարիան դարձավ գրեթե անկախ երկիր, կառավարությունը պատասխանատու դարձավ ընտրված նոր Ազգային Ժողովին, սկսվեց ավատատիրական հասարակարգի վերացումը։
Ավստրիական արքունիք փորձում էր թուլացնել հեղափոխական կառավարության ներուժը և անկախությունը։ Սակայն Ազգային Ժողովը հաստատել է կառավարության բոլոր կարևոր որոշումները։ Կառավարությունը հաջողությամբ իրականացրեց ճորտերի ազատությունը, և նոր տարադրամ է տպել («Կոշութի թղթադրամ»)։
1848 թվականի ամռանը Ավստրիայի արքունիքը ուժեղացրեց իր դիրքերը կայսրության մյուս նահանգներում, ու կենտրոնացրեց իր ուժերը Հունգարիայի կառավարության դեմ։ Խորվաթական բանակ ուղարկեց Հունգարիայի դեմ։ Բատթյանյին հրաժարական տվեց, շտապ կազմակերպեց նոր հունգարական զինված ուժերը և իշխանությունը հանձնեց Ազգային Պաշտպանության Հանձնաժողովին։ Հունգարական զինված ուժերը սեպտեմբերի 29-ին հաղթեց խորվաթական բանակը։ Բատթյանյին փորձում էր արքունիքի հետ բանակցությունների միջոցով համաձայնվել նոր կառավարության կազմի շուրջ, բայց տեսնելով, որ իր ջանքերն ապարդյուն են մնում, վերջնական հրաժարական տվեց։
Հրաժարականից հետո
Բատթյանյին հրաժարականից հետո միացավ հեղափոխական բանակին որպես շարքային զինվոր։ 1849 թ. հունվարին Ազգային Ժողովը պատվիրակություն ուղարկեց Վինդիշ-Գրեց ավստրիացի գեներալին։ Վինդիշ-Գրեցը նրանից բացի պատվիրակության բոլոր անդամներին ընդունեց։ Պեշտ վերադառնալուց հետո ձերբակալվել է ավստրիական իշխանության կողմից, հետո տարվել Օլոմոուց։
Մահապատիժ
1848 թվականի օգոստոսի 16-ին Օլմուցի ռազմական դատարանը նշանակել է ազատազրկում և գույքերի բռնագրավում, սակայն իշխանությունը ճնշման տակ փոխել են նշանակված պատիժը՝ մահապատժի։ Բատթյանյին տարվել է Պեշտ, որտեղ Հայնաուն հրաման տվեց, որ Բատթյանյիին կախեն։ Վերջին թույլ տված այցի ժամանակ իր կինը գաղտնաբար դաշույն տվեց նրան, որով իրեն վիրավորել է, բայց չի մահացել։ Վերքերի պատճառով մահապատժի ձևը փոխել են գնդակահարման։ Հոկտեմբերի 6-ին Արադի նահատակների սպանության օրը) գնդակահարվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Արադի նահատակներ Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հունգարիայի քաղաքական գործիչներ
Ներսես Աթաբեկյան
Ներսես Յուրիի Աթաբեկյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, 1999 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1960 թվականի հունիսի 1-ին, Երևանում։ Ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը։ Առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է «Երևանի համալսարան» թերթում։ Նրա բանաստեղծությունները հրապարակվել են հանրապետական պարբերական մամուլում, մի շարք ժողովածուներում և ալմանախներում, հաղորդվել ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։ Վերջին տարիներին հանրապետական մամուլում հրապարակվել են հայ մշակութային, Հայաստանի ներքին և արտաքին քաղաքականության անցուդարձերին և հրատապ հարցերին նվիրված շուրջ 50 վերլուծական-հրապարակախոսական և քննադատական հոդվածներ ։
Լույս է ընծայել «Կյանք մինչև առավոտ» (1993), «Երկվորյակ» (2004), «Տարընթերցումներ» (2008), «Երկրապտույտ» (2018) բանաստեղծական ժողովածուները։ Ն. Աթաբեկյանի բանաստեղծությունները թարգմանաբար հրապարակվել են մի շարք լեզուներով։
«02» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մովսես Խորենացու մեդալակիրներ Կատեգորիա:Աթաբեկյաններ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Օլգա Կուրիլենկո
Օլգա Կոնստանտինի Կուրիլենկո (Olga Kurylenko, Ольга Костянтинівна Куриленко, ), ուկրաինական ծագումով ֆրանսիացի դերասանուհի և մոդել ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բերդյանսկ քաղաքում, Զապորոժիեի մարզ, որը գտնվում է Ազովի ծովի ափին։ Օլգայի հետ միևնույն բնակարանում ապրում էին մորաքույրը, քեռին, պապիկը, տատիկը, ազգական եղբայրը։ Մայրը՝ ռուսական-բելառուսական ծագումով, հայրը՝ ուկրաինացի ։ Ծնողները բաժանվում են Օլգայի ծնվելուց քիչ անց։ Դաստիարակվել է մոր և տատիկի կողմից։ 8 տարեկան հասակից սովորել է անգլերեն լեզուն, 7 տարի ուսումնասիրել է դաշնամուր և հաճախել է բալետային ստուդիա ։ Սովորել է Բերդյանսկ քաղաքի № 16 դպրոցում։
1992 թվականին, 13 տարեկան հասակում, Օլգան և նրա մայրը տեղաբոխվում են բնակվելու Մոսկվա քաղաք։ 16 տարեկանում նա տեղափոխվում է Փարիզ՝ աշխատելու և այնուհետև պայմանագիր է ստորագրում Madison գործակալության հետ ։ 18 տարեկան հասակում Օլգան հայտնվում է Glamour, ELLE, Madame Figaro, Marie Claire և Vogue ամսագրերի կազմերի վրա, նա նաև հանդիսանում է Lejaby, Bebe clothing, Clarins and Helena Rubinsteinо ընկերությունների գովազդային դեմքը։
1999 թվականին Օլգան ամուսնանում է իր ընկեր, ֆրանսիացի լուսանկարիչ Սեդրիկ վան Մոլի հետ և ուկրաինական քաղաքացիությունը փոխում է ֆրանսիականի հետ ։ Երեք տարի անց զույգը բաժանվում է։ Օլգայի երկրորդ ամուսինը եղել է ամերիկացի գործարար Դեմիան Գաբրիելը, որից նա բաժանվում է 2007 թվականին։ 2011 թվականին Օլգան հայտարարում է, որ ամուսնանում է երիտասարդ մեքսիկացի գործարարի հետ՝ չնշելով անունը։
Կինոյում առաջին փորձը տեղի է ունենում փոքր բյուջետային էրոտիկ «Սիրո մատանին» («L’annulaire», 2005 թվական) ֆիլմում, որտեղ նա կատարում է գլխավոր դերը։ Ֆիլմի ռեժիսորն է հանդիսանում ֆրանսիացի Դիան Բերտրանը։ Որպես դերասանուհի ճանաչման է արժանանում «Փարիզ, ես սիրում եմ քեզ» («Paris, je t'aime», 2006 թվական) ֆիլմի ցուցադրումից հետո, որպես զույգ ունենալով Էլայջա Վուդին։ 2008 թվականի հունվարին նա ընտրվում է «Ջեյմս Բոնդի ընկերուհին» դերի համար՝ Գործակալ 007-ի մասին սերիալի հերթական ֆիլմում։ 2015 թվականին Օլգան նկարահանվում է Սթիվեն Ս. Կամպանելիի «Արագացում» («Momentum») ֆիլմում, խաղալով փորձառու գողուհու դերը։ Ֆիլմում նրա խաղընկերներն են հանդիսանում Մորգան Ֆրիմենը, Ջեյմս Պյուրֆոյը, Ջեննա Սարասը։ Ֆիլմը միջազգային վարձույթ է դուրս գալիս 2015 թվականի հուլիսի 12-ին։
Արաբա-իսրայելական պատերազմ (այլ կիրառումներ)
Արաբա-իսրայելական պատերազմ, կարող է վերաբերել՝
Օլգա Կուրիլենկո
Կենսագրություն
Carte Noire սուրճի գովազդը՝ Օլգայի մասնակցությամբ, նկարահանվել է Ֆրանսիայում շատ շուտ այն բանից, երբ նա խաղաց բոնդիանայում։ Այժմ Կուրիլենկոն զբաղված է չինական ամենաթանկարժեք «Խորքային Կայսրությունները» 3D ֆիլմում նկարահանումներով, որը լուսային էֆեկտներով պետք է գերազանցի Ջեյմս Քեմերոնի «Ավատար»-ին։ Կինոնկարում Կուրիլենկոն խաղում է ջրահարսի դեր ։
Անձնական կյանք
2015 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Ֆրանսիայում, որտեղ Պրովանսում այժմ բնակություն է հաստատել Օլգան լույս աշխարհ է գալիս Օլգայի առաջնեկը։ Երեխայի հայրն է հանդիսանում բրիտանացի գրականագետ և դերասան Մաքս Բենիցը, ում հետ, ըստ շրջանառվող լուրերի, 2016 թվականի ամռանը Օլգան պատրաստվում է ամուսնանալ։ Ծնողները երեխայի համար ընտրել են Ալեքսանդր Մաքս Հորացիո անունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Ծիր Կաթին և Անդրոմեդա գալակտիկաների բախում
Ծիր կաթին և Անդրոմեդա գալակտիկաների բախումը, ինչպես ենթադրվում է կկատարվի 4 մլրդ տարուց ։ Ինչպես մնացած բախումներում, հնարավոր չէ, որ աստղերի մեծ մասը ոչնչանա բախումից, քանի որ աստղերը գտնվում են բավականին մեծ հեռավորության վրա։ Ինչպես օրինակ, Արեգակին ամենամոտ աստղը՝ Կենտավրոսի Պրոքսիման, գտնվում է մոտ 4,22 լուսային տարի հեռավորության վրա։
Հաշվարկներին համաձայն, Անդրոմեդիայի աստղերը կերևան անզեն աչքով արդեն 3 մլրդ տարի անց։ Նրանք կմիավորվեն մեկ գալակտիկայի մեջ։ Նոր առաջացած գալակտիկայի համար առաջարկվում են շատ անուններ, օրինակ, մլեկոմեդա։ Այժմ անհայտ է, թե կկատարվի արդյոք բախումը, սակայն հայտնի է, որ անդրոմեդան մոտենում է Ծիր Կաթինին 12000 կմ/վ արագությամբ։ Եթե բախումը տեղի չունենա, ապա միևնույն է, կկատարվի Մգագույն Մատերիայի բախում։
Ֆրենկ Սամերսը ստեղծել է բախման համակարգչային վիզուալ մոդելավորումը, օգտագործելով պրոֆեսոր Կրիս Միգոսի ուսումնասիրություննրը։
Այդպիսի բախումները տեղի են ունենում ամեն մի գալակտիկայի հետ․ Օրինակ, ինչպես նաև մեր գալակտիկան, Անդրոմեդան ևս անցյալում բախվել է գոնե մեկ գալակտիկայի հետ։
Բախման նշանակությունը արեգակնային համակարգի համար
Բախումը տեղի կունենա շատ դանդաղ, այդ իսկ պատճառով, այն գրեթե 90% հնարավորությամբ վտանգ չի ներկայացնում երկրի համար։ Սակայն, մոտ 12% հնարավորությամբ արեգակը ձգողական ուժերի տակ կսկսի շարժվել անկանոն ուղեծրով։ Դա, իհարկե, մեծ փոփոխություններ չի բերի, եթե նկատի չունենալ ամեն գիշետ փոխվող աստղերի դիրքը և գեղեցիկ տեսարանը։ Կա նաև 3% հնարավորություն, որ արեգակնային համակարգը կձգվի Անդրոմեդայի կողմից։ Այդ ժամանակ ավելի մեծ վտանգ կներկայացնի Արեգակի վերածումը կարմիր հսկայի, որը տեղի կունենա 5-6 մլրդ տարուց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղային աստղագիտություն Կատեգորիա:Ծիր Կաթին
Boeing 737-ի աղետը Տենսյանում
Boeing 737-ի աղետը Տենսյանում, խոշոր ավիացիոն աղետ, որը տեղի է ունեցել 2022 թվականի մարտի 21-ին։ Չինաստանի արևելյան ավիաուղիներ ավիաընկերության Boeing 737-89P օդանավը, որը Կունմին Գուանչժոու երթուղով MU5735 պլանային ներքին չվերթն Էր իրականացնում, կործանվել է Գուանսի Չժուանի ինքնավար շրջանի Տանսյան գավառում գտնվող լեռներում։ Աղետի մասին առաջինը հայտնել Է Չինաստանի ազգային հեռուստատեսությունը, վթարի պատճառների կամ զոհերի մասին տեղեկություններ դեռ չեն ստացվել։ ՉԺՀ-ի ավիացիայի վարչությունը հաստատել է ինքնաթիռի կործանման փաստը, օդանավում եղել է 132 մարդ՝ 123 ուղևոր և անձնակազմի 9 անդամ ։
Ինքնաթիռ
Boeing 737-89P-ը (B-1791 գրանցման համարը, գործարանային 41474 համարը, սերիական 5453-ը) 2015 թվականին թողարկել է «Boeing» ընկերության գործարանը Ռենտոնում (Վաշինգտոնի նահանգ, ԱՄՆ) (առաջին թռիչքը կատարել է հունիսի 5-ին)։ China Eastern Airlines ավիաընկերությանը փոխանցվել է նույն թվականի հունիսի 25-ին։ Հագեցած է CFM International CFM56-7B26E երկու տուրբովենտիլային շարժիչներով ։ Վթարի պահին ինքնաթիռը կատարել է 8986 թռիչք, թռիչքների ընդհանուր տևողությունը հասել է 18 239 ժամ ։
Աղետ
Վթարից չորս ժամ առաջ Ուչժոու օդերևութաբանական ծառայությունը նախազգուշացում է հրապարակել ուժեղ կոնվեկտիվ քամու մասին ։
Ժամը 13:15-ին MU5735 չվերթը մեկնել Է Չինաստանի հարավ-արևմուտքում գտնվող Յունան նահանգի Կունմին Չանշույ օդանավակայանից երկուշաբթի ։ Ինքնաթիռը պետք է ժամաներ Գուանչժոու, Չինաստանի հարավում գտնվող Գուանդուն նահանգ, ժամը 15:07-ին ։ 1 ժամ 8 րոպե անց օդային նավի հետ ցամաքային ծառայությունների շփումը կորել է ։ Ինքնաթիռի վթարը տեղի է ունեցել ժամը 14:38-ի սահմաններում Մոլան գյուղի մոտակայքում (չին․ 莫埌村) Լաննան Ավան, որ Տանսյան գավառում, այնտեղ տեղանքը լեռնային է ։
Վթարից կարճ ժամանակ անց համացանցում հայտնվել է օդանավի ընկնելու տեսագրությունը, որտեղ երևում է, որ այն 90°անկյան տակ ուղղահայաց ընկնում է լեռան լանջին
Որոնողափրկարարական գործողություն
Անկումից անմիջապես հետո բռնկված ավիացիոն վառելիքը անտառային հրդեհ է առաջացրել ։ Սուչժոու քաղաքային օկրուգի հրշեջ-փրկարարական բրիգադն աղետի վայր է ուղարկել 117 հրշեջ աշխատողների և 23 հրշեջ մեքենաների։ Փրկարարական աշխատանքներին մասնակցելու համար լրացուցիչ ներգրավվել են ևս 538 հրշեջ աշխատողներ Գուանսի-Չժոուանի ինքնավար շրջան այլ շրջաններից, Weibo-ի իր Էջում հաղորդել Է տարածաշրջանային հակահրդեհային ծառայությունը ։ Մոտ գտնվող Գուանդուն նահանգը 505 հրշեջ աշխատողների և 97 մեքենաների է ուղարկել փրկարարական գործողությանը մասնակցելու համար ։
Որոնողափրկարարական աշխատանքների վայր են ուղարկվել 80 բժիշկներ և 36 շտապ օգնության մեքենաներ Ուչժոու քաղաքի առողջապահության հաստատություններից, ինչպես նաև Գուանսի-Չժուանի ԱՀ առողջապահության հարցերով կոմիտեի կողմից բժշկության ոլորտի 12 փորձագետներ ։
Մարտի 22-ին, ժամը 01:51-ի դրությամբ, ըստ փրկարարների, դեպքի վայրում հայտնաբերվել են կործանված ինքնաթիռի բեկորներ, սակայն անհայտ կորածները դեռ չեն հայտնաբերվել ։
Չինաստան
Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինը հաստատումից անմիջապես հետո հրամայել է համապարփակ փրկարարական գործողություն սկսել։ Նա ասել է, որ ցնցված է եղել mu 5735 չվերթի ինքնաթիռի հետ կապված միջադեպից։ Սի Ցզինպինը հրամայել է անհապաղ պատասխան միջոցներ ձեռնարկել արտակարգ իրավիճակի համար, գործադրել որոնողական-փրկարարական բոլոր ջանքերը և ապահովել հետևանքների պատշաճ վերացումը։ Նա հրամայել է արագ գործողություններ ձեռնարկել պատահարի պատճառները պարզելու համար և ուժեղացնել ստուգումների մանրակրկիտ աշխատանքը՝ ավիացիոն ոլորտի բացարձակ անվտանգությունը և մարդկանց կյանքը երաշխավորելու համար ։
ՉԺՀ-ի Պետական խորհրդի վարչապետ Լի Կեցյանը համառորեն խնդրել է ջանքեր գործադրել պատահարի զոհերի ընտանիքներին մխիթարելու և նրանց աջակցություն ցուցաբերելու համար, ժամանակին ճշգրիտ տեղեկատվություն հայտարարել, պատահարի լուրջ հետաքննություն անցկացնել և վճռական միջոցներ ձեռնարկել քաղաքացիական ավիացիայի անվտանգությունն ուժեղացնելու համար
China Eastern Airlines ավիաընկերությունը հայտնել Է անորոշ ժամանակով Boeing 737-800-ով թռիչքների դադարեցման մասին ։ Նրա ավիապարկում այդ տիպի 100 ինքնաթիռ կա, ամերիկյան ավիաշինարարի համար դա էական է՝ հաշվի առնելով, որ Չինաստանը Boeing-ի գլխավոր միջազգային շուկան է։ Ավիաընկերության կայքը սկսել է աշխատել սև-սպիտակ գույներով ։ Ավիաընկերությունը ինը աշխատանքային խումբ է ձևավորել ինքնաթիռի օգտահանման, վթարի պատճառների սահմանման, տուժածների ընտանիքների աջակցության, իրավաբանական և լոգիստիկայի աջակցության, անվտանգության հարցերի լուծման, հասարակության հետ կապերի, ապահովագրության և բեռների վերաբերյալ հարցերի լուծման համար ։
China Eastern Airlines-ի բաժնետոմսերի արժեքն այսօր ավելի ուժեղ է՝ 15 տոկոսով Ուոլ Սթրիթի նախնական սակարկություններում։ Սա ընկերության բաժնետոմսերի գնի ամենամեծ անկումն Է վեց ու կես տարվա ընթացքում և ամենացածր մակարդակը յոթ ու կես տարվա ընթացքում ։
Չինաստանում մահացու ելքով վերջին ավիավթարը տեղի է ունեցել 12 տարի առաջ, երբ Henan Airlines ավիաընկերության 8387 չվերթը կործանվել է Լինդու օդանավակայանի մոտ վայրէջքի ժամանակ, ինչի հետևանքով զոհվել է 96 մարդ ։
Աշխարհ
Ավիավթարում զոհվածների կապակցությամբ իրենց ցավակցությունն են հայտնել մի շարք արտասահմանյան քաղաքական գործիչներ, այդ թվում՝ Նարենդրա Մոդին, Իմրան Խանը, Ջասթին Թրյուդոն, Կիմ Ջոնգ Ուն, Վլադիմիր Պուտինը և Բորիս Ջոնսոնը, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի նախկին խորհրդականներ, ինչպիսիք են Ջեյմի Մետցլը ։
ԱՄՆ
Boeing-ի բաժնետոմսերը China Eastern Airlines ավիաընկերության ինքնաթիռի կործանումից հետո կորցրել են արժեքի ավելի քան 5 տոկոսը։
ԱՄՆ-ի դաշնային ավիացիոն վարչությունն արդեն հայտարարել է, որ «պատրաստ է օգնել հետաքննությանը, եթե իրեն խնդրեն» ։
Հետաքննություն
ԱՄՆ դաշնային ավիացիոն վարչությունը (FAA) հայտարարել է, որ իրեն հայտնի է դարձել միջադեպի մասին։ FAA-ն ավելացրել է, որ այն «պատրաստ է օգնել հետաքննությանը», եթե անհրաժեշտ լինի։ Boeing-ում հայտարարել են, որ տեղեկացվել են նախնական հաշվետվություններով և մանրամասներ են հավաքում։ ԱՄՆ Տրանսպորտի անվտանգության ազգային խորհուրդը (NTSB) հայտարարել է, որ բարձրաստիճան պաշտոնյան նշանակվել է դժբախտ պատահարի հետաքննության հարցերով ներկայացուցիչ։ CFM International-ի, Boeing-ի և FAA-ի ներկայացուցիչները նույնպես հանդես կգան որպես հետաքննության տեխնիկական խորհրդականներ ։
Չինաստանի վարչապետ Լի Կեցյանը կոչ է արել բոլոր ջանքերը գործադրել փրկվածներին գտնելու և վիրավորներին բուժելու համար, ինչպես նաև ընդգծել է զոհերի ընտանիքներին հանգստացնելու և օգնելու անհրաժեշտությունը։ Չինաստանի առաջնորդ Սի Ցզինպինը քննիչներին կոչ է արել որքան հնարավոր է շուտ պարզել վթարի պատճառը և ապահովել թռիչքների «բացարձակ» անվտանգությունը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինաստանի տրանսպորտ Կատեգորիա:Չինաստանի պատմություն Կատեգորիա:2022
Արաբո (այլ կիրառումներ)
Արաբո, կարող է վերաբերել՝
Գաջի-Ակպերլի
Գաջի-Ակպերլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 392 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գենետիկայի զարգացման պատմություն
Գենետիկան գիտություն է օրգանիզմներում հատկանիշների ժառանգման օրինաչափությունների մասին։ Այն ուսումնասւրում է ժառանգականության և փոփոխականության օրենքները։ Մարդիկ դեռ հնուց գիտակցել են, որ օրգանիզմների հատկություններն ու հատկանիշները փոխանցվում են սերդեսերունդ, սակայն դարեր շարունակ չեն կարողացել պարզաբանել դրանց ժառանգման օրինաչափությունները։ Գենետիկայի հիմնադիրը չեխ գիտնական Գրեգոր Մենդելն է, ով 1860-ական թվականներին առաջինը մշակեց գենետիկական հետազոտությունների մեթոդները՝ սկզբնավորելով ապագա գիտության զարգացման առաջին փուլը։ Նա ցույց տվեց, որ օրգանիզմների հատկանիշները որոշվում են ժառանգական դիսկրետ (առանձին) գործոններով, հայտնաբերեց հատկանիշների ժառանգման հիմնական օրինաչափությունները՝ հիմնվելով ստացված տվյալների մաթեմատիկական ճշգրիտ վերալուծության վրա, և այն էլ մի ժամանակաշրջանում, երբ դեռ չկար որևէ պատկերացում գենի, ԴՆԹ-ի կամ քրոմոսոմի մասին, բջիջների բաժանման գործընթացների մասին։ Նրա «Փորձեր բուսական հիբրիդների վրա» արժեքավոր աշխատությանը, ցավոք, տպագրվեց քիչ հայտնի պարբերականում, համապատասխան արձագանքի չարժանացավ և գրեթե մոռացության մատնվեց ամբողջ 35 տարի։ Հատկանիշների ժառանգման մենդելյան օրինաչափությունները փաստորեն «վերահայտնագործվեցին» միայն 20-րդ դարի սկզբին Գ. դե Ֆրիզի (Հոլանդիա), Կ. Կորենսի (Գերմանիա) Է. Չերմակի (Ավստրիա) կողմից։ Նրանք միմյանցից անկախ վերահաստատեցին Գ. Մենդելի հայտնագործած օրինաչափություններն, ընդունեցին նրա հայտնագործության գերակայությունն՝ անվանելով օրենքները Գ. Մենդելի անվամբ։ Նրանց և այլ գիտնականների ջանքերով ձևակերպվեց ժառանգականության քրոմոսոմային տեսությունը՝ սկիզբ դնելով ժառանգման օրինաչափություններն ուսումնասիրող գիտության զարգացման երկրորդ փուլը։ Համաձայն այդ տեսության ժառանգական նյութերը՝ գեները, տեղադրված են քրոմոսոմներում՝ գծային շարքով։ Փաստորեն նոր էջ բացվեց հատկանիշների ժառանգման օրինաչափություններն ուսումնասիրող գիտության զարգացման համար, իսկ գիտությունն անվանվեց գենետիկա։ Այսպիսով, թեև գենետիկան սկիզբ է առել 19-րդ դարում, սակայն գենետիկա գիտության «ծննդյան» պաշտոնական տարեթիվը համարվում է 1900 թվականը։ Սակայն գեների մոլեկուլային կառուցվածքը դեռ երկար ժամանակ մնում էր անհայտ։
Կատեգորիա:Գենետիկայի պատմություն Կատեգորիա:Ժամանակագրություններ
She Knows
«She Knows», ամերիկացի R&B երգիչ-երգահան Նի Յոյի երգն է, համագործակցությամբ ամերիկացի ռեփեր Ջուսի Ջեյի հետ։ Այն թողարկվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Motown Records լեյբլի կողմից, որպես Նի Յոյի «Non-Fiction» անվանումը կրող թվով վեցերորդ ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ ։
Երգի տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Նի Յոյի VEVO էջում ։
Խանդավառություն
Խանդավառություն (ενθουσιασμός, ενθουσίασις, «ոգեշնչություն», «ցնծություն»), դրական գունավորված զգացմունք, ոգեշնչման վիճակ, ինչպես նաև, այդ տրամադրության ազդեցությամբ ցանկություն և ակտիվ գործողությունների կատարում՝ որոշակի նպատակների հասնելու համար։
Սկզբնապես, խանդավառություն բառով էին նշանակում մարդու այն վիճակը, որը ինչ-որ ազդեցության տակ էր գտնվում (օրինակ, Պիթիայի խանդավառություն և այլն)։ Ավելի ուշ՝ անտիկ ժամանակներից սկսած և գործնականորեն՝ մինչ նորագույն ժամանակներ՝ էսթետիկ կատեգորիա, որը բնորոշում է սուբյեկտի ազդեցությունը գեղեցիկին, վեհագույնին։ Այդպես, Սոկրատեսը բանաստեղծական ոգեշնչումը համարում էր խանդավառություն։
Ներկայումս խանդավառություն են անվանում նպատակաուղղվածությունը որոշակի նպատակներին հասնելու համար։ Խանդավառության բնորոշ հատկությունը արդյունքին հասնելու միջոցներն են, և արդեն դրա միջով՝ նպատակին հասնելու գործընթացը։
Խանդավառ մարդ
Չնայած խանդավառ (էնտուզիաստ) բառի ուղիղ անվանմանը՝ այդ եզրը գործածվում է միայն այն դեպքերում, երբ մարդու նպատակի (հիմնական) շահադրդումը ներքին է, ուղղված չէ ուղղակի շահույթի ստացմանը։ Խանդավառ մարդու բնորոշման վերաբերյալ առաջարկվող տարբերակներն են․
Արիվան Կարկայոլ
Արիվան Կարկայոլ (Аривань-Керкаёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մեծ Մուտնայա գետի ձախ ափին՝ 73 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 14 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Մարսալա (գինի)
Մարսալա, հարստացված, չոր կամ քաղցր գինի, որն արտադրվում է Սիցիլիայի իտալական Մարսալա քաղաքը շրջապատող տարածաշրջանում։ Մարսալան առաջին անգամ ստացել է Denominazione di Origine Controllata (DOC) կարգավիճակ 1969 թվականին :Եվրամիությունը պահպանված ծագման անվանումը(PDO) կարգավիճակ է շնորհում Մարսալային և շատ այլ երկրներին սահմանափակում է «Մարսալա» տերմինի օգտագործումը Մարսալա տարածքի արտադրանքի համար։
Թեև չամրացված գինին արտադրվում է նաև Մարսալայի շրջանում, այն չի համապատասխանում Մարսալա(DOC) ի ։
Պատմություն
Մարսալա հարստացված գինին հավանաբար առաջին անգամ տարածվել է Սիցիլիայի սահմաններից դուրս անգլիացի վաճառական Ջոն Վուդհաուսի կողմից։ 1773 թվականին նա վայրէջք կատարեց Մարսալա նավահանգստում և հայտնաբերեց տարածաշրջանում արտադրվող տեղական գինին, որը հնեցված էր փայտե տակառների մեջ և համը նման էր իսպանական և պորտուգալական հարստացված գինիներն այն ժամանակ տարածված էին Անգլիայում ։ Ամրացված մասալա ստեղծվել է և կա «in perpetuum» կոչվող գործընթացի միջոցով  :
Վուդհաուսը հասկացավ, որ «in perpetuum» գործընթացը բարձրացրել է այս գինու ալկոհոլի մակարդակը և ալկոհոլային համը, միաժամանակ պահպանելով այդ հատկությունները հեռավոր ծովային ճանապարհորդության ժամանակ։ Վուդհաուսը նաև հավատում էր, որ ամրացված Մարսալան հայտնի կլիներ Անգլիայում։ Մարսալան իսկապես այնքան հաջողակ դարձավ, որ Վուդհաուսը վերադարձավ Սիցիլիա և 1796 թվականին սկսեց իր զանգվածային արտադրությունն ու արտահանումն :1806 թվականին դա Բենջամին Ինգամն էր ( 1784–1861), ժամանելով Սիցիլիա Լիդս-ից, որը Մարսալայի համար նոր շուկաներ բացեց Եվրոպայում և Ամերիկայում :Հիմնադրվել է Բենջամին Ինգամի կողմից, իսկ ավելի ուշ ղեկավարել են Ջոզեֆ Ուիտակերը և Ուիլյամը Ինգամ Ուիտակեր  ։ Ջոզեֆը և նրա եղբայր Ուիլյամ Ինգամ Ուիթաքերը ժառանգել են հսկայական խաղողի այգիներ և իր մեծ պապ Ինգամի բանկային կայսրությունը ։"1833 թվականին ձեռներեցը Վինչենցո Ֆլորիո, ծնունդով կալաբրեսցի և որդեգրված Պալերմիտանոն, մեծ տարածքներ գնեց Մարսալայի երկու խոշորագույն արտադրողների կողմից և ձեռնամուխ եղավ սեփական խաղողի բերքահավաքի հետ։ Խաղողի այս տեսականին էլ ավելի տարածում գտավ ։"Ֆլորիոն, ի թիվս այլոց, գնեց Վուդհաուսի ընկերությունը տասնիններորդ դարի վերջին և համախմբեց Մարսալայի գինու արդյունաբերությանը։ Ֆլորիոն և Պելեգրինոն այսօր շարունակում են մնալ Մարսալայի առաջատար արտադրողները ։
Բնութագրեր և տեսակներ
Մարսալան արտադրվում է՝ օգտագործելով գրիլլո, ինզոլիա, կատարատտո և դամասչինո սպիտակ խաղողի տեսակներ, ի թիվս այլոց ։
Մարսալան պարունակում է մոտ 15–20% ալկոհոլ ըստ ծավալի։ Տարբեր Marsala գինիները դասակարգվում են ըստ իրենց գույնի, քաղցրության և հնեցման տևողության։ Քաղցրության երեք մակարդակներն են՝ «չոր» (մեկ լիտրում առավելագույնը 40 գրամ շաքարավազ), «սեմիսեկո» (41–100 գ/լ) և «քաղցր» ( ավելի քան 100 գ/լ)։ Գույնի և հնեցման դասակարգումը հետևյալն է.
Marsala գինին ավանդաբար մատուցվում էր որպես նախուտեստ ճաշի առաջին և երկրորդ ճաշատեսակների միջև։ Ժամանակակից ճաշկերույթները կմատուցեն դրա ավելի չոր տարբերակները՝ սառեցված Պարմեզան (stravecchio), Գորգոնձոլա, ռոկֆո ր և այլ կծու պանիրներ՝ մրգերով կամ խմորեղենով, և այնքան քաղցր, ինչպես աղանդերային գինի ։ Մարսալան երբեմն մատուցվում է մեկ այլ սիցիլիական գինու՝ Պանտելերիայի չամիչ ի(Pantelleria Island) և  գինու հետ.
Խոհարարության մեջ
Մարսալա գինին հաճախ օգտագործվում է խոհարարության մեջ և հատկապես տարածված է իտալական, ամերկյան ռեստորանների ուտեստներում։
Չոր Մարսալա գինին օգտագործվում է կծու ճաշատեսակների պատրաստման մեջ։ Տիպիկ համեղ մարսալա սոուսը, օրինակ, ներառում է գինին գրեթե օշարակի սոխով, ապա ավելացնում սունկ եւ դեղաբույսեր։ Մարսալայի ամենահայտնի բաղադրատոմսերից մեկն է հավի մարսալա, որտեղ ալյուրով պատված հավի կրծքամիսի կեսերը տապակում են մարսալաի, կարագի, ձիթապտղի յուղի, սնկերի և համեմունքների խառնուրդում։ Մարսալան օգտագործվում է նաև որոշ ռիզոտտո բաղադրատոմսերում։
Քաղցր մարսալա գինին օգտագործվում է հարուստ իտալական աղանդեր պատրաստելու համար, ինչպիսիք են Սաբայո ն և թխվածքաբլիթը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալական գինիներ Կատեգորիա:Սիցիլիա Կատեգորիա:Գինիներ Կատեգորիա:Իտալիայի գինեգործություն Կատեգորիա:Ըմպելիքներ Կատեգորիա:Իտալական խոհանոց Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Խոզարածը
Խոզարածը (Svinedrengen), դանիացի գրող Հանս Քրիստիան Անդերսենի գրական հեքիաթն արքայազնի մասին, որն ինքնահավան արքայադստեր հետ ամուսնանալու համար որպես խոզարած է ներկայանում։ Հեքիաթն առաջին անգամ տպագրվել է 1841 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կոպենհագենի Կարլ Անդրեաս Ռեյտցելի հրատարակչության կողմից «Հեքիաթներ, որ պատմվել են երեխաներին։ Նոր ժողովածու» (Eventyr, fortalte for Børn. Ny Samling) գրքում ։ Հեքիաթն ամենայն հավանականությամբ Անդերսենի ինքնուրույն ստեղծագործությունն է՝ չնայած այն բանին, որ նման պատմություններ հայտնի են եղել մինչ այդ։ «Խոզարածը» հարմարեցվել է տարբեր բեմադրությունների հետ։
Սյուժե
Աղքատ արքայազնը ցանկանում է ամուսնանալ կայսեր դստեր հետ։ Նրան ուղարկում է 2 նվեր՝ սոխակ և վարդ։ Արքայադուստրը մերժում է համեստ նվերները, որովհետև դրանք իսկական էին ու բնական և ոչ թե արհեստական։ Արքայազնը դեմքին սև մուր է քսում և պալատում ծառայության անցնում որպես խոզարած։ Նա կախարդական կճուճ է պատրաստում։ Արքայադուստրը տասը համբույր է «վճարում» կճուճի համար։ Երբ դրանից անմիջապես հետո խոզարածը չխկչխկան է պատրաստում, արքայադուստրը դրա համար 100 համբույր է «վճարում»։ Կայսրը, զզվելով այն բանից, որ իր աղջիկը խաղալիքի համար խոզարածին է համբուրել, նրանց դուրս է վռնդում իր թագավորությունից։ Արքայազնը, գտնելով, որ արքայադուստրն արժանի չէ իր սիրուն, լվացվում է, հագնում իր թագավորական հագուստները և արքայադստերն ասում, որ արհամարհում է թե՛ նրան, թե՛ նրա հորը։ Արքայազնը վերադառնում է իր դղյակը, իսկ արքայադուստրը մնում պալատի դռների մոտ և տխուր երգում։