cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չի ցույլյան
Նախագիծ
Սկզբում Չու Սիլիանգը կրկնօրինակում էր Հուան, Վեյ և Jinին կայսրությունների դարաշրջանից Գուվեն, uanուանշու, Լիշու և henենշու ձեռագրերում արված ստելաները։ Այնուհետև նա կենտրոնացավ ձեռագրերը ուսումնասիրելու վրա, և նրա համար հիմնական հղումը Յու Շինանի մագաղաթներն էին, որոնց ոճի համար նա փորձում էր պատկերացում կազմել վրձինին տիրապետելու մեջ `գրելով« երկու կարագների »ձեռագիրը։ Նա բազմիցս պատճենեց Վանգ Սիժիի և նրա որդու ՝ Վան Սյանժիի բնօրինակները, որոնք գտնվում էին Կայսերական ժողովում։ Արդյունքում, նրա հատկությունները գտան աշխույժ շարժունակություն, խոզանակի աշխատանքը ոգեշնչորեն բազմազան դարձավ, և էներգիայի հոսքերի (շի) կազմաձևերը արտակարգ և հզոր էին։ Չու Սուիլյանգի գեղագրական ժառանգությունը նշանակալի էր։ Սակայն նրա ձեռագրերի բնօրինակները կորած են։ Նրա ստեղծած ստելների երկար ցուցակից 13 հուշարձանների տպագրությունները պահպանվել են մինչ օրս։
Կալիգրաֆի աշխատանքի մեջ կա երկու փուլ։ Առաջին փուլը ներկայացված է 642 «Meng Fashi Bay» ստելայով, որը նվիրված է բուդդայական դաստիարակ Մենգին։  Տախտակը պատրաստվել է Կաիշու ձեռագրով. Պահպանվել է 769 հիերոգլիֆ։ Ստելայի գեղագրությունը ցույց է տալիս խոզանակի ուժեղ և ամուր աշխատանքը, որի տեխնիկայում հստակ շարունակականություն կա Հյուսիսային թագավորությունների հուշարձանների հետ։  Ռիսկերի պլաստիկում քառակուսին գերակշռում է, հիերոգլիֆները մոնումենտալ և ամուր են։  Աջ կողմի ծալման պլաստիկում կարելի է կապ զգալ Dotan ծակոտու պրոտոստատի հետ։  Կլորացված գրելու տեխնիկան գերակշռում է քառակուսիի վրա։ Մոտ 649 թվին Չու Սուիլյանգի աշխատանքը ենթարկվեց կտրուկ փոփոխությունների, որի արդյունքում նրա ոճը հասավ իր գագաթնակետին, իսկ վրձինների տեխնիկան դառնում է հատկապես վիրտուոզ։ Yan Tasheng Jiaoxu տաղավարը, որը կառուցվել է մոտ 653 թ.-ին ՝ Մեծ վայրի սագի պագոդայի (Տայանտա) կառուցման սկզբի կապակցությամբ, համարվում է վարպետի ուշ ոճի լավագույն օրինակը։ Այն նախատեսված էր 647 թվականին բուդդայական քարոզիչ Xuanzang-ի կողմից Հնդկաստանում իր ուխտագնացությունից բերված սուտրաների պահման համար։  Հուշարձանի երկու մասերը պահպանվել են. Առաջին քարը ՝ 42 հիերոգլիֆների 21 սյուն, երկրորդը ՝ 40 հիերոգլիֆների 20 սյուներ։ Չու Սուիլյանգի կանոնադրության յուրահատկությունը որոշվում է բարակ առաձգական գծերով `դժվար ավարտներով։  Հատկությունների մեջտեղում հայտնվում է գեղեցիկ շեղում։  Հիերոգլիֆների կազմը լրացուցիչ տեղ է գտնում։  Հերոգլիֆներում, նախկին մոնումենտալության փոխարեն, շեշտադրվում է կանացի շնորհը, ինչը որոշ քննադատների առիթ է տվել համեմատելու իր գեղագրությունը «պալատական ​​գեղեցկության հետ, որը թեքվում է նույնիսկ մետաքսե հագուստի ծանրության տակ»։
Հայրանուն (անձնանուն)
Հայրանուն, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն հայր և անուն բառերից։ Անվան կրճատ ձևն է Հերան, Հայրան, Խերան։ Հիշատակված է մեկ անգամ՝ 13-րդ դարում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Հայրանց
Հայրանց, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն հայր բառից։ Նշանակում է «հերանց, հերանց տնից»։ Հիշատակվել է մեկ անգամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Annapurna Games
Պատմություն
Annapurna Games ընկերությունը հիմնադրվել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, որպես Annapurna Pictures մասնաճյուղ, որը փորձում էր ընդլայնել ընկերության մտավոր սեփականությունը։ Սկազբնական շրջանում Annapurna Games-ը կառավարում էին Annapurna Pictures-ի ղեկավարները՝ Նիլ Հեմրայանը, որպես պրոդյուսեր, տեխնիկական գծով տնօրեն՝ Ջեյմս Մասին, և մի շարք այլ վետերաններ խաղային արդյունաբերությունից՝ Նատան Գէրի, Դեբորա Մարս, Հեկտոր Սանչեզ և Ջեֆֆ Լեգասպին ։ Ընկերության հիմնական նպատակն սեփական խաղերի մշակումն է ։
Ընկերության հիմնադրման օրը, կնքվեց մի քանի պայմանագիր անկախ մշակողների հետ։ Գործարքի արդյունքում թողարկված խաղերից են՝ Gorogoa, What Remains of Edith Finch և Monument Valley ։ 2017 թվականին թողարկվեց մի շարք անկախ խաղեր, որոնց շարքում էին՝ The Artful Escape, Ashen և Telling Lies ։
2020 թվականի մայիսի 7-ին հայտարարվեց, որ ընկերությանը միացավ Նատան Վելլան, ով Capybara Games ընկերության նախկին նախագահն է ։
2020 թվականի հոկտեմբերին ընկեությունը հիմնադրեց ներքին ստուդիան, որը տեղակայված է Լոս Անջելեսում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ստուդիաներ
Ալտիվոլե
Ալտիվոլե (Altivole), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 6377 մարդ, խտությունը՝ 292 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 21 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31030, հեռախոսային կոդ՝ 00423։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շարմանսակ
Շարմանսակ (Charmensac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 92 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.06 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.17 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 65 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 65 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 58 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 46-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,3 %։ 46 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 44 անձ (28 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (2 տղամարդ և 0 կին)։ 12 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 1-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Զանգակ ՀԸ
Զանգակ ՀԸ, հայկական մարզային ոչ պետական հեռուստառադիոընկերություն ։ Հիմնվել է 1996 թվականի դեկտեմբերին և եթեր է հեռարձակվում Մարտունի քաղաքում՝ 25-րդ դեցիմետրային ալիքով։ Հեռարձակման ծածկույթն ընդգրկում է Գորիս քաղաքը և հարակից գյուղերը՝ 38-րդ դեցիմետրային ալիքով։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում է տեղեկատվական, քաղաքական, սոցիալական, մշակութային, երաժշտական և ժամանցային հաղորդումներ։ Պոտենցիալ հեռուստադիտողների թիվը կազմում է շուրջ 100.000 մարդ ։ Ընկերության գործադիր տնօրենն է Փեփրոնե Երեմյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ
Հիմնարար հայագիտություն
Հիմնարար հայագիտության, Հայաստանի հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիային կից «Գիտություն» հրատարակչության կողմից հրատարակվող մասնագիտական անգլալեզու հանդես, հրատարակվում է 2015 թվականից ։
Պատմություն
«Հիմնարար հայագիտությունը» ներառում է ուսումնասիրություններ՝ նվիրված Հայաստանի պատմությանը, պատմական աշխարհագրությանը, փիլիսոփայությանն ու իրավունքին, ժողովրդագրությանն ու կառավարմանը, հնագիտությանը, լեզվաբանությանը, գրականությանը, քաղաքագիտությանն ու տեղեկատվական անվտանգությանը ։ Արդի հայագիտական հիմնախնդիրները լուսաբանող հոդվածներում ուշադրություն է դարձվում նախորդ սերնդի ականավոր հայագետների կողմից գրված, փաստագրական նշանակություն ունեցող հրատարակությունների վրա։ «Հիմնարար հայագիտություն» հանդեսը մեծ հնարավորություններ է տալիս ներկայացնելու հայ և օտարերկրյա հայագետների աշխատությունները, ակադեմիական հետազոտությունների միջոցով վերլուծել առկա խնդիրները և նախանշել ու իրականացնել դրանց լուծումները, ինչպես նաև տեսականորեն հիմնավորել և ներկայացնել առաջիկա ծրագրերը միջազգային մակարդակով։
Խմբագրական խորհուրդ
Գլխավոր խմբագիրն է Արամ Քոսյանը, գործադիր քարտուղարներ՝ Ռոբերտ Ղազարյան և Մուշեղ Ղահրիյան ։
Հայաստանից Արտերկրից
Վանդելյոս ի լա Օսպիտալետ դել Ինֆանտ
Վանդելյոս ի լա Օսպիտալետ դել Ինֆանտ (կատ.՝ Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant ), մունիցիպալիտետ Կատալոնիայում, մտնում է Տառագոնա նահանգի մեջ, Կատալոնիայի ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է գտնվում է Բաշ-Կամպ շրջանում։ Զբաղեցնում է է 102.67 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 5839 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Գազիրներ
Գազիրներ (hazir - «պատրաստ» )՝ կովկասյան ժողովուրդների հրազենի պատրաստի լիցք, որը հերմետիկ փակված է գլանաձև տուփում։ Լիցքը առանձին հրացանի համար նախապես հաշվարկված վառոդ և գնդակներ է պարունակում։ Գազիրները կրում էին հատուկ գազիրի պայուսակում կամ առավել հաճախ մեկ շարքով ամրացվում էին արտաքին գլանաձև գրպանիկներում, որոնք պատրոնտաշի դեր էին կատարում։ Հետագայում դարձել են կովկասյան ժողովուրդների 19-20-րդ դարերի ազգային հագուստի անբաժանելի, դեկորատիվ մաս։ Գազիրները հիմնականում պատրաստվում էին ոսկորից, իսկ տոնական տարբերակում արծաթից։
Ռուսական բանակի կազակական զորքերը Կովկասի գրավյալ տարածքների ժողովուրդներից ռազմական հանդերձանքի շատ դետալներ են վերցրել, որոնց թվում և գազիրները։ Կրծքին ամրացված գազիրները մարտի և ռազմական երթի ժամանակ անփոխարինելի էին՝ հնարավորություն էին տալիս արագ վերալիցքավորել հրացանը, ցանկացած դիրքում կռվելիս և անձրևի տակ վառոդը չոր էին պահում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հագուստ Կատեգորիա:Փամփուշտներ
Կրիոս
Կրիոս (Κριός, Κρῖος), հին հունական դիցաբանության մեջ տիտան, Ուրանոսի և Գեայի որդի։ Զևսը հաղթել է նրան Տիտանոմաքիայի ժամանակ և փակել Տարտարոսում։
Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Մարկե ազգային պատկերասրահ
Պատմություն
Պատկերասրահի հիմնական հավաքածուն ընդգրկում է XIX դարի ժամանակաշրջանում Մարկեի եկեղեցների և վանքերի կողմից փոխանցված աշխատանքները։ Ուրբինյան դուքսերի հավաքածուների միայն շատ քիչ մասն է ցուցադրվում թանգարանում, քանի որ դրանց մեծ մասը կորել է անցյալ դարերի ընթացքում։
Թանգարանի հավաքածու
Մարկեի պատկերասրահի ամենանշանակալի աշխատանքները վերագրվում են Ուրբինյան գեղանկարչության Վերածննդի ժամանակաշրջանին ՝ այդ թվում Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկայի երկու գործերը, Դուքս Ֆեդերիկո դա Մոնտեֆելտրոյի արվեստագետների մի շարք ստեղծագործություններ ։
Բացի այդ, պատկերասրահում իրենց պատվավոր տեղն են զբաղեցնում Բարձր Վերածննդի իտալացի նկարիչ Ռաֆայել Սանտիի գեղանկարները, Ֆեդերիկո Բարոչչիի աշխատանքները։
Թանգարանի երկրորդ հարկում ցուցադրվում է խեցեգործության զգալի հավաքածու։
Պատկերասրահի առաջին հարկի որոշ դահլիճներ զբաղեցնում է Ուրբինյան հնագիտական թանգարանը, որտեղ ցուցադրվում է տապանագրերի հարուստ հավաքածու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստի հաստատություններ
Ագուլիսի ջարդեր
Ագուլիսի ջարդեր, 1919 թվականի դեկտեմբերի 24-ից 25-ը Ագուլիս քաղաքի հայ բնակչության կոտորած և տեղահանում։ Այդ ընթացքում կոտորվել են Վերին և Ներքին Ագուլիսների հայկական բնակչությունը ։
Նախապատմություն
Ագուլիսը մինչև ջարդերը եղել է մշակութային մեծ քաղաք՝ 17-րդ դարում ունենալով 8,000 հայկական ընտանիքներ։ Ագուլիսի բարբառը հայերենում եղել է որպես առանձին բարբառ։ 1919 թվականի ապրիլին Գողթան գավառից գրող Հարություն Թումանյանը, կանխազգալով մոտալուտ վտագները, գրել է «Միր հըգադարձ վաթանը» («Մեր հոգադարձ Հայրենիքը») բանաստեղծությունը՝ տպագրելով Զօկի ճրօյգը Ագուլիսի բարբառով ամսաթերթում, որտեղ նկատվում էր Ագուլիսի նկատմաբ նրա անհանգստությունը։
Դեպքեր
Ըստ ադրբեջանցի գրող Աքրամ Այլիսլու «Քարե Երազներ» վեպի ջարդերը սկսվել են դեկտեմբերի 24-ին հետևյալ կերպ․ Թուրք զինվորական Էդիֆ բեյը 30-40 ձիավորներով անցել է Ագուլիսի փողոցներով և հայտարաել, որ այդ օրը հաշտություն են կնքելու՝ բոլորին կանչելով հավաքվել մի տեղ։ Երբ հավաքվել են ժողովուրդը, հայերին և թուրքերին առանձնացրել են, և միանգամից կրակ բացել հայերի վրա։ Այնուհետև ողջ մնացած հայերը փորձել են փախչել։ Ըստ նրա նկարագրածի մուսուլման կանայք պատմում են, որ մեկ ամբողջ շաբաթ առուներով արյուն էր հոսում։ Ըստ պետական գործիչ Սերգեյ Մելիք—Յոլչյանի՝ Լեռնահայսստանիցից Հայաստանի արտգործնախարարին ուղարկած հեռագրի Նախիջևանի և Օրդուբադի թաթարները, թուրքական և ադրբեջանական սպաներ Խալիլ բեյի, Էդիֆ բեյի և ուրիշների գլխավորությամբ Ներքին Ագուլիսի կոտորածից հետո, կոտորել են Վերին Ագուլիսի ամբողջ բնակչությանը։ Ըստ հեռագրի Վերին Ագուլիսում սպաննվել է 400 մարդ, իսկ Ներքին Ագուլիսում՝ 1000 մարդ ։ Այնտեղ նշվում է նաև, որ 20 գեղեցիկ հայ աղջիկների իբրև նվեր հանձնվել են թուրքը սպաներին։ Ջարդերի մասին գրել է նաև ծնունդով Ագուլիսից, ջարդերի ականատես Հովհաննես Հախնազարյանը իր՝ «Գողթան Գաւառ. Ագուլիսի Եվ Շրջակայ Գիւղերի Եղեռնը» հուշագրությունում։ Որտեղ նա պատմում է թուրքերը դաժանությունները և իր փախուստը մոտակա Ցղնա գյուղ, որտեղ նորից ենթարկվել են հարձակման՝ կորցրնելով է իր ամբողջ ընտանիքը։
Արձագանքներ
2019 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ Ագուլիսի ջարդերի 100-րդ տարելիցին ՀՀ ԱԳՆ խոսնակը հանդես եկավ հայտարարությամբ ՝ նշելով, որ ջարդերը չսահմանափկվեցին այդքանով և հետագայում հայաթափվեց ամբողջ Գողթն գավառը և տեղի ունեցավ Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցեղասպանություն Կատեգորիա:Ագուլիս
Սերգեյ Սարաջյան
Սերգեյ Գեորգիի Սարաջյան, հայ դաշնակահար։ Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը 2002-2011 թվականներին։
Կենսագրություն
Սերգեյ Սարաջյանը ծնվել է 1945 թվականին Երևանում, դաշնակահար, կոմպոզիտոր Գեորգի Սարաջևի և երգչուհի Աննա Սարաջյանի ընտանիքում ։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը, այնուհետև դասավանդել նույն ամբիոնում (պրոֆեսոր) ։ 1977-1987 թվականներին եղբոր՝ Վահրամ Սարաջյանի հետ հյուրախաղերով հանդես է եկել Հայաստանում և արտերկրում։ Բազմիցս եղել է հանրապետական և միջազգային երաժշտական մրցույթների և փառատոների ժյուրիի նախագահ, վարպետության դասեր է տվել Հայատանում և արտերկրում։ Հիմնադրել է Երևանի կոնսերվատորիայի հրատարակչությունը և հրատարակել «Երաժիշտ» թերթը ։ 2002-2011 թվականներին եղել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ռեկտորներ
Երիտասարդ կին
«Երիտասարդ կին» («Молодая жена»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-մելոդրամա, որ նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում 1978 թվականին ռեժիսոր Լեոնիդ Մենակերի կողմից Իրինա Վելեմբովսկայայի «Ընտանեկան գործեր» ժողովածուի «Քարե պատի հետևում» («За каменной стеной») պատմվածքի մոտիվներով։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1979 թվականի դեկտեմբերին։
Սյուժե
Յոթերորդ դասարանում սկիզբ են առնում սիրային հարաբերություններ Մանյայի ու Վոլոդյայի միջև։ Երբ Վոլոդյան զորակոչվում է բանակ, աղջիկն սպասում է նրան։ Սակայն բանակից հետո Վոլոդյան սիրահարվում է ուրիշ աղջկա, որի հետ գնում է գյուղ՝ ներկա գտնվելու քրոջ հարսանիքին։ Մանյան, թաքցնելով վիրավորանքը, համաձայնում է ամուսնանալ Ալեքսեյի հետ, որը միջին տարիքի տղամարդ է և կնոջ մահվանից հետո խնամում է փոքրիկ դստերը։ Բոլորովին տարբեր մարդկանց ընտանեկան կյանքը այնքան էլ հարթ չի ընթանում։ Ալեքսեյը շատ է սիրում իր երիտասարդ կնոջը, սակայն վերջինս փոխադարձությամբ չի պատասխանում։ Միայն փորձությունների միջով անցնելուց հետո է նա սկսում սիրել ամուսնուն, սակայն դրանով դժվարությունները չեն վերջանում։ Մանյան ցանկանում է կրթություն ստանալ, իսկ Ալեքսեյը դրա անհրաժեշտությունը չի տեսնում։ Այդ կոնֆլիկտի ֆոնին նրանց ընտանիքը բաժանվում է, սակայն ժամանակի ու խոհեմության շնորհիվ ամեն ինչ վերականգնվում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր
Երկտեսություն
Երկտեսություն, (դիպլոպիա) մեկ օբյեկտի կրկնակի տեսնելու զգացողությունն է, որը կարող է լինել հորիզոնական և ուղղահայաց հարթություններում, ինչպես նաև դրանց զուգակցման դեպքում անկյունագծով, կամ պտտվող միմյանց նկատմամբ ։ Այն սովորաբար հանդիպում է ակնաշարժ մկանների գործունեության խանգարման արդյունքում, երբ երկու աչքն էլ տեսնում են, սակայն չեն կարողանում համահավասար թեքվել դեպի տեսադաշտի համապատախան թիրախ օբյեկտը ։ Նմանատիպ խանգարումներ կարող են առաջանալ ակնաշարժ համակարգի ցանկացած մակարդակում վնասման հետևանքով՝ մկանների վնասում, նյարդամկանային փոխանցման խանգարում, 3-րդ, 4-րդ, 6-րդ գանգուղեղային նյարդերի կամ դրանց կորիզների վնասում, գլխուղեղում վերկորիզային կենտրոնական ուղիների վնասում, ինչպես նաև ակնագնդի շարժմանը մեխանիկական խոչընդոտի առկայության դեպքում (օր. այտուց կամ ուռուցք ակնակապճի ներսում) և թույների ազդեցության հետևանքով ։ Երկտեսությունը կարող է տարբեր համակարգային կամ նյարդաբանական հիվանդություններ առաջին նշանը լինել և խանգարել հավասարակշռության պահպանմանը, սահուն շարժումների իրականացմանը և կարդալու պրոցեսին ։
Պատճառներ
Երկտեսությունը ունի բազմաթիվ պատճառներ՝ ակնաբուժական, վարակային, աուտոիմուն, նյարդաբանական և ուռուցքաբանական։ • Թարախակույտ
• Անիզոմետրիա
• Հակափսիխոտիկ դեղորայք (հալոպերիդոլ, ֆլուֆենազին, քլորպրոմազին և այլն)
• Ատիպիկ պարկինսոնիզմ, հատկապես մուլտիսիստեմային ատրոֆիա և պրոգրեսիվ վերկորիզային պարալիզ
• Բոտուլիզմ
• Գլխուղեղի ուռուցքներ
• Կանեփ
• Քաղցկեղ
• Վնասված երրորդ, չորրորդ, կամ վեցերորդ գանգուղեղային նյարդեր (վերջիններս կարգավորում են աչքերի շարժումները)
• Կատարակտա
• Շաքարային դիաբետ
• Ալկոհոլային հարբեցում
• Ֆտորքվինոլոնային հակաբիոտիկներ
• Դիֆուզ տոքսիկ խպիպ
• Գիյեն-Բարե համախտանիշ
• Աչքի լազերային միջամտությունների բարդություն
• Կերատոկոնուս
• Լայմի հիվանդություն
• Միգրեն
• Ցրված սկլերոզ
• Միասթենիա գրավիս
• Ակնակապճային միոզիտ (մկանաբորբ)
• Ֆիզիկական վնասվածքներ
• Ասպիրինային թունավորում
• Սինուսիտներ
• Շլություն
• Վերնիկեի էնցեֆալոպաթիա
• Բարձր ներգանգային ճնշում (6-րդ նյարդի սեղմում)
Ախտորոշում
Երկտեսությունը հիմնականում ախտորոշվում է հիվանդի գանգատների հիման վրա։ Բժշկի կողմից կարող են կիրառվել արյան տարբեր քննություններ, զննում, համակարգչային շերտագրություն, մագնիսա-ռեզոնասային շերտագրություն և այլ լաբորատոր-գործիքային հետազոտման մեթոդներ պատճառը բացահայտելու համար ։ Շատ կարևոր է գնահատել ակնաշարժ համակարգը՝ ստուգելով առանձին աչքերի շարժումները բոլոր ուղղություններով (հորիզոնական, ուղղահայաց, անկյունային և պտտական), ինչպես նաև զույգ աչքերի համակցված շարժումները։ Պետք է փորձել հասկանալ պատկերների փոխադարձ դասավորությունը, մշտական է արդյոք երկտեսությունը թե անցողիկ, առկա է բոլոր դիրքերում, թե միայն կոնկրետ ուղղությամբ նայելիս։ Կարևոր է նաև հասկանալ երկտեսության վաղեմությունը և առաջացման հանգամանքները։ Այս ամբողջ ինֆորմացիան մեծապես կնպաստի ավելի արագ կողմնորոշվել պատճառի հայտնաբերման հարցում և խուսափել ավելորդ հետազոտություններից ։
Դասակարգում
Արդյոք երկտեսությունը առկա է միայն երկու աչքերը բաց վիճակում (երկակնային տեսողություն) թե պահպանվում է նաև մեկ աչքը փակելիս (մեկակնային տեսողություն) շատ կարևոր է երկտեսության պատճառը ճիշտ ախտորոշելու համար։ Ըստ այդմ դասակարգում են երկտեսության 2 հիմնական խումբ՝ երկակնային և մեկակնային ։
Երկակնային երկտեսություն
Գլխուղեղը վերամշակում է աչքերից ստացած ինֆորմացիան, համադրելով դրանք մեկ ընդհանուր պատկերում։ Կախված այն բանից, թե ցանցաթաղանթի որ հատվածից է գալիս ինֆորմացիան, ուղեղը պատկերը «տեղադրում» է տեսադաշտի համապատասխան հատվածում։ Այսպես, դեղին բծից եկած ինֆորմացիան «տեղավորվում» է տեսադաշտի կենտրոնական հատվածում, իսկ ցանցաթաղանթի այլ հատվածներից՝ ավելի ծայրամասում։ Երբ նույն առարկայի պատկերը գլխուղեղին հասնում է զույգ աչքերի ցանցաթաղանթների տարբեր հատվածներից, առաջանում է երկտեսություն, գլխուղեղը առարկան «տեսնում» է 2 հատ։
Մարդու ուղեղը ունի որոշակի պաշտպանական համակարգեր ընդդեմ երկտեսության։ Որպեսզի «խուսափի» երկտեսությունից, ուղեղը երբեմն կարող է անտեսել մեկ աչքից եկող ինֆորմացիան և բավարարվել միայն մեկով։ Այս գործընթացը կոչվում է «ընկճում»։ Ուղեղի այս հատկությունը առավել արտահայտված է երեխաների մոտ, երբ նրանց գլխուղեղը դեռևս զարգացման փուլում է։ Այդ իսկ պատճառով, մանկական տարիքում առաջացած շլությունը չի անհանգստացնում երեխային երկտեսությամբ, իսկ մեծահասակների մոտ առաջանալու դեպքում՝ անհանգստացնում է։ Չնայած, որ ընկճելու այս հատկությունը դրական ազդեցություն ունի շլություն ունեցող երեխաներ համար, այնուամենայնիվ զարգացող օրգանիզմում այն կարող է խանգարել ախտահարված աչքի տեսողության նորմալ զարգացմանը և բերել ամբլիոպիայի զարգացման։ Ընկճում երբեմն կարող է լինել նաև մեծահասակների մոտ, սակայն խիստ հազվադեպ դեպքերում ամբողջական և խորը, և զարգացման համար պահանջում է ավելի երկար ժամանակ։ Ահա թե ինչու, ընկճումը մեծահասակների մոտ երբեք չի բերում ախտահարված աչքում տեսողության խանգարման։
Մեկակնային երկտեսություն
Երկտեսություն կարող է առաջանալ նաև մեկ աչքով նայելիս և այն կոչվում է մեկակնային երկտեսություն, կամ 2-ից ավել տեսնելու դեպքում մեկակնային բազմատեսություն։ Չնայած որ մեկակնային երկտեսությունը խոսում է ավելի լուրջ և վտանգավոր խնդիրների մասին, այն հանդիպում է շատ ավելի հազվադեպ, քան երկակնայինը ։ Տարբերակիչ ախտորոշման մեջ ներառվում են կերատոկոնուսը, աչքի ոսպնյակի նորմալ դիրքից շեղումը, ակնագնդի կառուցվածքային շեղումները, առաջային տեսողական կեղևի (գլխուղեղ) վնասումը, և մի շարք այլ խնդիրներ կապված աչքի օպտիկական համակարգի հետ, օր.՝ աստիգմատիզմ ։
Ժամանակավոր երկտեսություն
Ժամանակավոր երկակնային երկտեսություն կարող է առաջանալ ալկոհոլային թունավորման, գլխի վնասվածքների (օր.՝ ուղեղի ցնցում)։ Այն կարող է նաև առաջանալ որպես որոշ դեղորայքների կողմնակի էֆեկտ, հատկապես գերդոզավորման դեպքում։ Նման կողմնակի ազդեցությամբ օժտված են բենզոդիազեպինները, օփիոիդները, հակացնցումային ֆենիտոինը, զոնիսամիդը, լամոտրիջինը, ինչպես նաև քնաբեր զոլպիդեմը, ընդհանուր անզգայացնող կետամինը ։ Ժամանակավոր երկտեսություն կարող է առաջանալ նար աչքերում հոգնածության կամ լարվածության դեպքում։ Եթե երկտեսությունը արագ չի անցնում կամ սկսվում է այլ ախտանիշների (օր.՝ սուր ցավ ակնակապճում) հետ հարկավոր է դիմել նյարդաբանի կամ ակնաբույժի։
Կամավոր երկտեսություն
Որոշ մարդիկ գիտակցաբար առաջացնել «շլություն», կա՛մ գերֆոկուսացնելով տեսողությունը մոտիկ առարկայի վրա, կա՛մ ընդհակառակը ապաֆոկուսացնելով։ Այլ պարագայում, որևէ օբյեկտի հետևում գտնվող մեկ այլ օբյեկտի նայելիս առաջին օբյեկտը կրկնակի է երևում (օր.՝ մատը պահելով էկրանի և աչքերի մեջտեղում, էկրանին տեքստ կարդալիս, մատը 2 հատ է երևում։ Այպիսի երկտեսությունը վտանգավոր չէ և նույնիսկ կարող է զվարճալի թվալ։ Մեկակնային երկտեսություն կարելի է հարուցել նույնիսկ առողջ մարդկանց մոտ, տեսողական ապաֆոկուսավորմամբ՝ օգտագործելով բարակ բարձր-կոնտրաստային գծեր ։
Բուժում
Երկակնային երկտեսության համապատասխան բուժումը մեծապես կախված է առաջացման պատճառից։ Նախ ջանքերը պետք է ուղղված լինեն հայտնաբերելու և բուժելու խնդրի հիմքում ընկած պատճառը։ Բուժում կարող է ներառել աչքերի վարժություններ, առողջ աչքի փակում ակնակապով , ոսպնյակներով շտկում , իսկ ավելի արտահայտված դեպքերում վիրահատական միջամտություն կամ բոտուլոտոքսինով բուժում ։ Եթե այս ամենի արդյունքում երկտեսությունը մնում է չբուժված, ապա ծայրահեղ դեպքերում կարող է կատարվել մեկ աչքի տեսադաշտի մթնեցում անթափանց լիզայի կամ հատուկ անթափանց նյութերի ներակնային ներարկման միջոցով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տեսողության խանգարումներ Կատեգորիա:Տեսողություն
Լա Մոլսոսա
Լա Մոլսոսա (La Molsosa) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 26,9 կմ²։ Բնակչությունը 117 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Օցու
Օցու (大津市 (Ōtsu-shi)), քաղաք Ճապոնիայում. Շիգա պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։ Ճապոնիայի ամենամեծ լճի՝ Բիվայի խոշորագույն նավահանգիստն է։ Ասուկա դարաշրջանում (538 – 710) մի կարճ ժամանակահատված՝ 667-ից մինչև 672 թվականը եղել է երկրի մայրաքաղաքը ։ Օցուում պահպանվել են պատմական կարևոր բազմաթիվ հուշարձաններ, այդ թվում՝ Միի-դերա, Իշիյամա-դերա, Էնրյակու-ջի տաճարները, Հիյոշի Տայշա սրբավայրը (դրանցից Էնրյակու-ջին ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում)։ 1889 թվականի ապրիլի 1-ին Օցուն ստացել է փոքր քաղաքի, 1898 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ մեծ քաղաքի՝ սիթիի կարգավիճակ։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով նրա բնակչության թվաքանակը եղել է 341.187, դրա խտությունը՝ 730 մարդ/կմkm2, քաղաքի զբաղեցրած ընդհանուր տարածքը՝464.51 կմ2. :
Ժողովրդագրություն
Ըստ Ճապոնիայում անցկացված մարդահամարների տվյալների ՝ Օցուի բնակչության թվաքանակը վերջին տարիներին կրել է հետևյալ փոփոխությունները.
Քույր քաղաքներ
Օցուն բարեկամական և գործընկերային կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր
Կոձիկի
Կոձիկի, ճապոնական տարեգրություն, հերոսական առասպելների և պատմական ասքերի, տիեզերքի և նրա ծագման մասին պատմող լեգենդների ժողովածու։
Գրի է առնվել է 712 թվականին։ Կազմված է երեք մասից. 1-ին՝ կոսմոգոնիական ասքեր, 2-րդ՝ ասքեր առասպելական թագավորների մասին, 3-րդ՝ ասքեր պատմական իրական թագավորների մասին, որոնց ժամանակագրությունը հասնում է մինչև Սոյկոյի թագավորումը (592-628)։ Տեքստերում բազմաթիվ երգեր են ներմուծված։ Առասպելների ընտրությունը միտումնավոր է, որովհետև «Կոձիկի»-ի ստեղծման նպատակը թագավորների իշխանության օրինականությունը հաստատելն է։ Առաջին անգամ տպագրվել է 17-րդ դարում ։
Մանկական պարեր
Մանկական պարեր, հայոց մեջ պարել են երեխաները տարբեր տոների, զվարճանքների, առիթների ժամանակ, մեծերից առանձին։ Հայաստանում գոյություն ունեցող պարերի հատուկ տեսակ է, որը տարբեր տարածաշրջաններում ուներ յուրահատուկ անվանումներն ու առանձնահատկություններ՝ սկսած կատարման ձևերից մինչև մեղեդու տակտը։
Պատմություն
Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների բանասացները պատմել են, որ երեխաներին թույլ չէին տալիս մեծահասակների հետ պարել, հազվադեպ պատահել է, որ երեխաները միացել են պարաշարի վերջին՝ սովորելով պարել, բայց եթե խանգարել են, նրանց քշել, հեռացրել են։ Երեխաները պարել են առանձին։ Գիտական բանահավաքչական արշավախմբերը կարողացել են գրի առնել Շատախում, Շիրակում, Հայաստանի այլ վայրերում տարածված պարեր, որոնք վաղուց եղել են հայոց մեջ և մինչ այսօր էլ գոյություն ունեն։ Մանկակն պարեր կարող էին ձևավորվել 3 եղանակով ՝
1․Ստեղծվել են մանկական միջավայրում՝ երեխաներին պարով զվարճացնող մեծահասակների օգնությամբ։
2․Եղել են ծիսական մանկական պարեր, որոնք սովորեցրել են երեխաներին, ըստ ծեսի՝ առանձին, զույգերով, որոշակի սեռի ու քանակի տարեկիցների խմբերով, երբեմն նաև մեծահասակների հետ։
3․Ստեղծվել են մեծահասակների միջավայրում՝ որպես ծիսական կամ աշխարհիկ պարեր, ծեսի վերանալու կամ այլ հանգամանքներով պայմանավորված, անցել են մանուկներին, դարձել մանկական պարեր։ Ժամանակի ընթացքում բազմաթիվ մանկական պարերի դեպքում կորսվել է երգի տեքստն ու պարեղանակը, վերածվել խաղի։
Հայկական մարշ
Այս պարը տարածված է Էջմիածնի շրջանի բոլոր գյուղերում։ Մանկական պար է, սակայն որոշակի տոների ու հարսանիքների ժամանակ կատարել են նաև մեծահասակները։ Հայկական մարշը բաղկացած է մեկ արագ, աստիճանաբար արագացող մասերից։ Պարային ֆիգուրան բաղկացած է 8 փոփոխվող քայլից, մեղեդին՝ պարեղանակը, ունի 4 տակտ։ Շարժվում են դեպի աջ՝ շրջանով։ Ձեռքերը դրվում են հարևանների ուսերին։
Սասնո Նիներ, Նիներ, Նիներ նա
Այս պարի ժամանակ երեխաները կազմում են շատ լայն շրջան, ձեռքերը կողմ տարածելով՝ ափերով բռնում են միմյանց այնպես, որ դաստակները լինեն գոտկատեղի մակարդակին։ Դեպի աջ են գնում, ձեռքերը ճոճում հետ և առաջ։ Ռիթմը աշխույժ է։ Տեքստը մանկական զվարճախոսություն է։ Ըստ երևույթին՝ կապ ունի օրորոցային երգերի հետ։
Հաու լլա
Սասնո այս մանկական պարի մեղեդին 2/4 է, իսկ նույն պարի մյուս տարբերակում՝ 6/8։ Կատարում են դեպի աջ ցակտով, իջնում աջ ոտքին, հետո վեր ցատկ դեպի ձախ, իջնում ձախ ոտքին։ Թալինի Իրինդ գյուղում, ապա նաև Աշնակում գրառել է Սրբուհի Լիսիցյանը
Յարխմբազ
Սասնո Յարխմբազ պարը կատարում են այսպես՝ 3-ին ՝ դեպի փախ ցատկը կատարում են երկու ոտքով, 5-ին կքանստում, հետո 6-ին ցատկում, ինչպես Հաու լլա պարում։ Այս պարի տեքստը քրդերեն է։ Սիրային բովանդակությունից ենթադրվում է, որ պատկանել է ոչ մանկական տարիքի երգերին։
Զմբիկ, զմբիկ, պար արի
Այս պարը գրի է առնվել Աշնակում՝ 1932 թվականին։Մեղեդին գրառված չէ։ Զմբիկ տալ նշանակում է ՝ լողալիս ոտքերով հարվածել ջրին։ Զմբիկը էգ ձին է՝ զամբիկը։ Զմբիկ տալ իմաստից ենթադրվում է՝ զույգ ոտքով թռնել ու պար գալ։ Երեխամերը շուրջպար են բռնում, ձեռքերը ճոճում աջ, ձախ կամ հետ ու առաջ, կքանստում, ցատկում զույգ ոտքով։ Կարելի է նաև ձեռքերը բաց թողնել և ծափել։ Որոշ վայրերում ծափ են տալիս ու ձեռքերը զարկում մեկ իրենց, մեկ դիմացինի ձեռքեին։
Գաջե, գու
Մանկան պարերգը գրառվել է Արթիկում, պարել են 7-12 տարեկանները։ Խարել են առանց առիթի, երբ ցանկացել են։ Հերիքնազ Արթենյանը այս պարը տեսել է նաև իր հայրենի Հոռոմ գյուղում, նաև Նոր-Կյանքում(Մեջթլի)։ Մեդեդու չափը 2/4 է։ Պարել են փակ շրջանով՝ միմյանցից հեռու դասավորությամբ, արմունկները ուղիղ անկյան տակ ծալելով՝ դաստակները առաջ, ճկույթները բռնած։ Ոտքի ու ձեռքի յուրաքանչյուր հարվածին երեխաները կրկնում են՝ ը,ը, ու, Գա-ջե, գու․․․
Հա, բախչա
Այս պարը պարում են փակ շրջանով։ Ձեռքերը երկու տարբերակով են բռնում․ Երգը կատարում են այսպես․ երկու երեխա երգում է մի տուն, մեկ այլ զույգ կրկնում է այդ տունը։ Առաջին երկու տների ժամանակ պարում են կանգնած, յուսների դեպքում՝ կքանիստ։ Պարել են Արթիկի շրջանում, Ալեքսանդրապոլուոմ, Ղարաքիլիսայում, միայն բացօթյա վայրերում, փակ տարածքներում չեն պարել։
Որբանոցի պար
1914 թվականին Ալեքսանդրապոլում բացվել է որբանոց։ Որբ քույր-եղբայրները միմյանցից բաժանված են եղել, երեխաներն այդ մասին երգեր են հորինել ու նաև պարել։ Պարել են ճկույթi բռնվածքով, գոտկատեղի մակարդակին, մեղեդին՝ 4/4։ Երգի յուրաքանչյուր տող երգել են 2 անգամ։ Ծանր քայլափոխի համաչափ ռիթմը փոխանցել է որբի ճակատագրի անելանելի վիճակը։ Որբանոցի պարերգ
Եկեք ծեծենք սոխն ի սխտոր
Այս պարերգը գոյություն է ունեցել Շատախում, Լենինականում, Հայաստանի տարբեր շրջաններում։ Պարում են դեպի աջ ընդհանուր տեղաշարժով՝ երկու գնա, մեկ արի սովորական պարաձևով, խաղացող ոտքը զարկում են գետնին ու անմիջապես կտրում գետնից։ Խմբով երգում են մարմնի այն մասը, որով պիտի ծեծեն սոխն ու սխտորը՝ ներբանով ծեծել, ծնկով ծեծել, ոտքով ծեծել, բռունցքով ծեծել, արմունկով ծեծել, ճակտով ծեծել, քթով ծեծել, կզակով ծեծել, պորտով(փորով) ծեծել, կողքով ծեծել, մեջքով ծեծել, ։ Այս ամենը կատարվում է շրջան կազմած։ Այս պարը օգտակար է որպես մարմնամարզություն։ Կատարել են նաև մեծահասակները «նստմանց» հավաքույթների ժամանակ։ Հայաստանում ձմռան երկար երեկոներին կազմակերպել են հավաքույթներ, երգեր են երգել, հեքիաթներ պատմել, պարել․ ահա այդ պարերն էլ կոչվել են նստմանց պարեր։
Եկեք ծեծենք սոխն ի սխտոր
Մանկական պարերգերի նմուշներ
Մանկական պարերը ուղեկցվել են երգով, պարերգերի այդպիսի բազմաթիվ նմուշներ հասանելի են այսօր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարեր ըստ երկրի Կատեգորիա:Մանկական պարեր Կատեգորիա:Հայկական պարեր Կատեգորիա:Մանկական երաժշտություն
Գութուլիա ազգային պարկ
Գութուլիա ազգային պարկ (Gutulia nasjonalpark), ոչ մեծ բնության պահպանվող տարածք Նորվեգիայում։ Գտնվում է Հեդմարկ ֆյուլքեի Րյորուս քաղաքի մոտ։ Փոքր-ինչ դեպի հյուսիս գտնվում է Ֆեմունսմարկա ազգային պարկը, իսկ արևելյան կողմով անցնում է շվեդա-նորվեգական պետական սահմանը   ։
Ռելիեֆը ծածկված է կուսական անտառներով, որտեղ աճում են եղևնիներ, սոճիներ ու կեչիներ։ Որոշ ծառեր ունեն մի քանի հարյուր տարվա պատմություն ։
Ազգային պարկը ունի նաև հարուստ Ֆաունա։ Այստեղ տարածված են հյուսիսային եղջերուն, արջերի տարբեր տեսակներ, ծառերին բնակվող չորքոտանիներ, անտառային թռչնատեսակներ և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Սուբաս (Ուսի վտակ)
Սուբաս (Субась), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ու գետի ձախ ափին՝12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
(8593) Անգուստիրոստրիս
(8593) Անգուստիրոստրիս (Angustirostris), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,096191 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7363 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4561 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1989,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18091 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,62° անկյուն։
Աստերոիդների ցանկ (264001-264100)
Աստերոիդների ցանկ (263901-264000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (264101-264200)
Լորատադին
Լորտադին, վաճառքային անվանումը՝ կլարիտին, դեղորայք որը կիրառվում է ալերգիկ հիվանդություններ բուժելու համար ։ Հաճախ կիրառվում է ալերգիկ ռինիտի և եղնջացանի բուժման համար ։ Հասանելի է նաև նրա պսևդոէֆեդրինի հետ կոմբինացված տարբերակը, որը առավել հայտնի է որպես լորտադին/պսևդոէֆեդրին ։ Այն նշանակվում է ներքին ընդունման ձևով ։
Հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են՝ քնկոտությունը, բերանի չորությունը և գլխացավը ։ Ծանր կողմնակի ազդեցությունները հազվադեպ են և ներառում են՝ ալերգիան, ցնցումները և հեպատոտոքսիկությունը։ Հղիության ժամանակ կիրառումը համարվում է անվտանգ, սակայն այս փաստը դեռևս բավարար ուսումնասիրված չէ ։ Լորատադինի նշանակումը մինչև 2 տարեկան երեխաներին խորհուրդ չի տրվում ։ Լորդտադինը դասվում է երկրորդ սերնդի հակահիստամինային դեղերին ։
Լորատադինը արտոնագրվել է 1980 թվականին, իսկ վաճառքը սկսվել է 1988 թվականից ։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ամենաարդյունավետ և անվտանգ հիմնական դեղերի ցանկում ։ Լորատադինը հասանելի է նաև որպես ջեներիկ ։ Զարգացող աշխարհում ամսական մեծածախ վաճառքը ներքին ընդունման դեղաչափի համար կազմել է 0.01-0,06 ԱՄՆ դոլար 2015 թվականի դրությամբ ։ ԱՄՆ-ում այն նշանակվում է առանց դեղատոմսի ։
Բժշկական կիրառություն
Լորատադինը ցուցված է ալերգիկ հիվանդություների ախտանշանային բուժման համար, հաճախ կիրառվում է ալերգիկ ռինիտի, եղնջացանի, խրոնիկական իդիոպաթիկ եղնջացանի և այլ մաշկային ալերգիկ հիվանդությունների դեպքում ։ Ալերգիկ ռինիտի դեպքում լորատադինը արդյունավետ է ինչպես քթային այնպես էլ ակնային ախտանիշների՝ փռշտոցի, քթահոսության, քորի, աչքերի այրոցի համար ։
Ինչպես ցետիրիզինը, լորատադինը նույնպես մեղմում է քորի զգացողությունը՝ Կիմուրասի հիվանդության դեպքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղեր
Ռիուդաուրա
Ռիուդաուրա (Riudaura), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Գառոչա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 23, 6 կմ²։ Բնակչությունը՝ 441 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Ժամանակը չի սպասում (վեպ)
«Ժամանակը չի սպասում» (Burning Daylight), վեպ, որի հեղինակն է ամերիկացի գրող Ջեկ Լոնդոնը։ Վեպը Էլամ Հարնիշ անունով խառնակչի մասին է՝ Ժամանակը չի սպասում մականունով։ Գիրքը լույս է տեսել 1910 թվականին։ Վեպի հերոսի նախատիպը գործարար Ֆրենկ Սմիթն է՝ Սան Ֆրանցիսկոյից ։
Սյուժե
Էլամ Հարնիշը բնույթով խաղացող է, ում ամբողջ կյանքը խաղ է թվում։ Խելացի և ցինիկ խաղի շնորհիվ նա վաստակում է միլիոններ։ Հաջողակ բիզնեսմենն ապրում էր ջունգլիի օրենքներով, քանի դեռ չէր հանդիպել տպագրուհի Դիդ Մեսոնին։ Այդ րոպեից նրա կյանքը սիրո բարերար ազդեցությամբ փոխվում է, նա դառնում է անկեղծ մարդ, ինքնակամ հրաժարվում է իր կարողությունից և կնոջ հետ տեղափոխվում է՝ ապրելու համեստ ռանչոյում։ Մի անգամ նա գտնում է ոսկու հանք և հին գրգիռը նորից արթնանում է նրա մեջ։ Բայց կնոջ շնորհիվ նա նորից վերադառնում է իր արժեքներին և Հարնիշը հրաժարվում է նյութական հարստություններից՝ հօգուտ հոգու հանգստության։
Արձագանքներ և քննադատություններ
Գիրքն արժանացավ հանրության հավանությանը, սակայն չունեցավ «Մարտին Իդեն»-ի համբավը։ Քննադատները գնահատեցին սցենարի ճշմարտացիությունը, բայց նշեցին, որ պատմությունն ամբողջովին ունի գրականական վարժությունների տեսք։ Հանրության կողմից սառը վերաբերմունքի պատճառներից մեկն էր վեպի ուրախ ավարտը.
Էկրանավորում
«Ժամանակը չի սպասում» վեպը միանգամ չէ, որ էկրանավորվել է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջեկ Լոնդոնի վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված ամերիկյան վեպեր Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գրականություն Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Եղինջաթռչնակ
Եղնջաթռչնակ (Լատիներեն՝ Troglodytes troglodytes), ցախսարեկ, եղինջաթռչնակների ընտանիքի պատկանող թռչուն։
Նկարագրությունը
Եղնջաթռչնակի ընդհանուր փետրավորումը դարչնագույն է, կտուցը և աչքերը մուգ դարչնագույն են, թևերը կարճ՝ բութ ծայրով, մեջքը, թևերը և դեպի վեր ցցված կարճ պոչը շագանակագույն՝ լայնակի մուգ բծերով, որովայնը մոխրաշագանակագույն է։ Քաշը՝ 8-12 գ է, թևի երկարությունը՝ 44-55 մմ։
Երգը չափազանց հնչեղ է և զրնգուն։ Ծլվլում է իր չափերից անհամեմատ բարձր ձայներով։
Արագաշարժ թռչուն է, վտանգի դեպքում վարկենապես թաքնվում է մացառներում։
Կենսակերպը
Հայաստանում հանդիպող նստակյաց թռչուն է, ամռանը տարածվում է առավելապես անտառային գոտում, որտեղ գերադասում է անտառների բացատները, թփուտները։ Ձմռանը հանդիպում է ցածրադիր շրջաններում, մասնավորապես Արարատյան հարթավայրի գետերի հովիտներում, Երևանի շրջակայքի այգիներում և քաղաքամերձ անտառային գոտում։
Սնվում է մանր անողնաշար կենդանիներով։
Բազմացումը
Բնադրվում է բարձրադիր շրջաններում, թփուտների, խիտ ճյուղերի մեջ։ Բույնը հյուսում է չոր խոտաբույսերից՝ գնդի ձևով, հաճախ հյուսում է 4-5 կեղծ բույն, որոնցում ձվեր չի դնում։ Մայիս-հունիս ամիսներին դնում է 4-7 կարմրագորշ պտերով սպիտակ ձու։
Տարածվածություն
Տարածված է Եվրոպայի անտառային գոտում, Փոքր Ասիայում, հյուսիսային Աֆրիկայում, Հյուսիսային Ամերիկայում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Եղինջաթռչնակների ընտանիքի թռչուններ Կատեգորիա:Հայաստանի թռչուններ Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Հյուսիսային Աֆրիկայի ֆաունա Կատեգորիա:Եվրասիայի թռչուններ Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Ամառային ճամբար (գիտափորձ)
Անց էր կացվում մեկուսացված մանկական ճամբարում, փորձի ենթարկվողները 11-12 տարեկան տղաներ էին, հետազոտողները հանդես էին գալիս ճամբարի սովորական անձնակազմի տեսքով. տնօրեն, դաստիարակ և այլն։ Արդյունքում վարկածը հաստատվեց, իսկ գիտափորձը դարձավ համաշխարհային հոգեբանության դասական օրինակներից մեկը։
Նախապատրաստական փուլ
Հետազոտության համար ընտրվեցին 11-12 տարեկան տղաներ, որոնց համար ամառային ճամբարում գտնվելը կլիներ հետաքրքիր և գրավիչ։ Որպեսզի ստեղծվեր մրցակցային պայմաններ, Շերիֆն ու իր գործընկերները մտածված, միատեսակ սոցիալական միջավայրից, ընտրում էին տղաների, ովքեր չունեին ֆիզիկական և հոգեբանական շեղումներ։ Փորձարկվողների ընտրությունը կատարվում էր ծայրահեղ հանգամանորեն. հարցաքննում էին նրանցից յուրաքանչյուրի ընտանիքի անդամներին և դպրոցի աշխատակիցներին, հավաքում էին թեստրի արդյունքները, դպրոցական մատյանները և բժշկական տեղեկանքները։ Արդյունքում, գիտափորձին մասնակցում էին առողջ, ադապտացվող 11-12 տարեկան տղաներ, ովքեր ունեին բավականին բարձր ինտելեկտ և ծագում էին միջին դասակարգի բողոքական ընտանիքներից։
Տղաները, մինչև ճամբար գալը ծանոթ չէին միմյանց հետ։ Նաև ոչ-ոք նրանց չէր ասել, որ մասնակցում են գիտափորձի, իսկ հետազոտողները հանդես էին գալիս որպես ճամբարի աշխատակիցներ։ Բնական պայմանների պահպանման համար հետազոտություններն անց էին կացվում խաղերի տեսքով։ Տղաները էնտուզիազմով մասնակցում էին, անգամ չկարծելով, որ իրենց թեստավորում են։ Բոլոր գրառումներն արվում էին աննկատ, նաև հնարավորության դեպքում հետազոտողներն օգտագործում էին թաքնված տեսախցիկներ՝ միկրոֆոններով։
Փուլ 1
Գիտափորձի առաջին փուլում յուրաքանչյուր խմբի տղաները չգիտեին այլ խմբի գոյության մասին։ Կազմակերպվում էին տարբեր առաջադրանքներ, որոնց նպատակն էր խմբային նույնականության զարգացումը, որը խմբային համախմբվածության, նվիրվածության և ավելի նեղ միջանձնային շփումների նախապայման էր։ Նրանք վրաններ էին տեղադրում, սեղան գցում և այլն։ Այդ փուլը տևեց 1 շաբաթ և արդյունքում երկու խումբն էլ ունեցան առանձնահատկություններ, մասնավորապես. տղաները ձեռք բերեցին մականուններ, բաժանվեցին ներքին դերեր, հաստատվեցին վարքագծի նորմեր, յուրաքանչյուր խմբում ի հայտ եկավ լիդեր և այլն։ Վերջում, ձևավորված խմբերում երեխաները միմյանց ընդունում էին որպես մեկ ամբողջություն։ Այսպիսով, հետազոտության առաջին փուլը հանգեցրեց նրան, որ առաջացան ներքին հիերարխիաներ, սիմվոլիկաներ, ժարգոններ և խմբային կառուցվածքի այլ դրսևորումներ։
Փուլ 2
Գիտափորձի երկրորդ փուլում խմբերն առաջին անգամ հանդիպում են մինյանց։ Որպեսզի նրանց միջև կոնֆլիկտ առաջանա, հետազոտողներն անց են կացնում տարբեր մրցույթներ. բեյսբոլ, ֆուտբոլ, պարանի ձգում և յուրաքանչյուր մրցույթում խմբերը մրցում էին միմյանց դեմ։ Սկզբում տղաները նորմալ փոխհամագործակցում էին, բայց որոշ ժամանակ անց առաջացավ խմբից դուրս թշնամանք։ Հետազոտողները նաև հաղթողներին պարգևատրում էին, ինչը խաղի ընթացքում մեծացնում էր հակակրությունն ու թշնամանքը։ Եթե սկզբում տղաներն ուղղակի ծիծաղում էին միմյանց վրա, ապա դրանից հետո նրանք սկսեցին մյուս խմբի նկատմամբ ցուցադրել բավականին վառ նախատրամադրվածություն։ Իրենց խմբակիցներին նրանք նկարագրում էին՝ «համարձակ» և «ընկերասեր», իսկ մյուս խմբի անդամներին անվանում էին «վախկոտ», ինչը հանդիսանում է ներխմբային ֆանատիզմի վառ դրսևորում։ Երբ տղաներին խնդրեցին անվանել իրենց ընկերներին, նրանք թվարկեցին միայն իրենց խմբի անդամներին։ Նրանք փնտրում էին բախումների առիթ, հարձակվում էին միմյանց կացարանների վրա։ Շերիֆի և նրա գործընկերների այն վարկածը, որ մրցակցությունը կոնֆլիկտ է առաջացնում հաստատվեց։
Փուլ 3
Գիտափորձի վերջին, երրորդ փուլում Շերիֆն ուզում էր ճամբարում նվազեցնել նախապաշարվածության մակարդակը, որն ի հայտ էր եկել մրցակցության արդյունքում։ Սկզբում նա որոշեց ստուգել այն ենթադրությունը, ըստ որի հակասությունները կհարթվեն, եթե խմբերը շփվեն բարենպաստ պայմաններում։ Սակայն ենթադրությունը չհաստատվեց։ Թշնամանքը շարունակում էր աճել անգամ երբ բոլորը միասին սկսեցին ֆիլմ դիտել, իսկ երբ սրճարանում տղաներին խնդրեցին նստել մյուս խմբի անդամների հետ միասին, դա վեճի հանգեցրեց։ Դրանից հետո հետազոտողները վերադարձան նախնական վարկածին, որ մրցակցությունը առաջացնում է կոնֆլիկտ և ենթադրեցին, որ հակառակը՝ համընդհանուր ջանքերն առաջացնում են համերաշխություն։ Որպեսզի ճշտեն դա փորձարարական տեսանկյունից, առաջադրեցին «գերխնդիրներ», որոնք հնարավոր չէին կատարել յուրաքանչյուր խմբին առանձին։ Առաջին դեպքում ճամբարում խնդիրներ առաջացան ջրամատակարարման համակարգում։ Տղաները փորձեցին համատեղ լուծել խնդիրը՝ սկզբում փնտրելով անսարքության պատճառները (ամբարի ծորակը խցանվել էր), իսկ հետո սկսեցին քննարկել տարբեր գաղափարներ, թե ինչպես բացել ծորակի խցանումը և հասան արդյունքի։ Երկրորդ դեպքում հետազոտողները կազմակերպեցին բեռնատարի խափանում, որը պիտի տեղ հասցներ պարենամթերք։ Նրանք նորից սկսեցին համատեղ աշխատել, որպեսզի մտածեն, թե ինչպես այն գործի գցեն (ձեռքով հրեն առաջ, որպեսզի վարորդը փորձեր միացնել շարժիչը)։ Նրանք որոշեցին պարան կապել և բոլորը քաշում էին բեռնատարն այնպես, որ վարորդը կարողանար աշխատեցնել շարժիչը։ Այս իրադարձություններից հետո հետազոտողները նկատեցին, որ թշնամանքը տեսականորեն անհետացել է։ Յուրաքանչյուր խումբ սկսել էր դրականորեն վերաբերվել մյուս խմբի ներկայացուցչի հանդեպ, իսկ որոշներն անգամ ընկերացել էին։
Արդյունք
Գիտափորձի առանցքային վարկածը հաստատվեց. միջխմբային մրցակցությունը հանգեցնում է կոնֆլիկտի առաջացմանը, ագրեսիվ վարքի և բացասական կարծրատիպերի ձևավորմանը։ Իսկ համատեղ գործունեությունը և ընդհանուր նպատակը՝ կարծրատիպերի կոտրմանը, միջխմբային տարաձայնությունների էական նվազեցմանը։
Գիտական ներդրում
Այս ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ունեցել հոգեբանության միջխմբային հարաբերությունների հետազոտության մեջ, չնայած արդյունքները սպասելի էին և տեսականորեն նորույթ չէին։ Շերիֆի հետազոտություններում արժեքավոր է այն հանգամանքը, որ այն ընթանում էր իրական պայմաններում, այլ ոչ թե արհեստականորեն ստեղծված լաբորատոր խմբերում ։
Սուբաչ (Մեծ Լոպտյուգայի վտակ)
Սուբաչ (Суббач), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Լոպտյուգա գետի աջ ափին՝91 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 36 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Վերա Հենրիքսեն
Վերա Հենրիքսեն (Vera Henriksen, ծնված Vera Margrethe Roscher Lund, ), նորվեգացի դրամատուրգ և արձակագիր։ Հայտնի է դարձել մասանավորապես իր վեպերով և պիեսներով, որոնց գործողություններն ընթանում են միջնադարյան ժամանակաշրջանում։
Ժեյյա
Ժեյյա (Jayat), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Մոնրևել-ան-Բրես կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Վերա Հենրիքսեն
Կենսագրություն
Վերա Հենրիքսենը ծնվել է 1927 թվականի մարտի 22-ին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ Մինչև 1940 թվականը նա ապրել է Օսլոյում, իսկ դրանից հետո տեղափոխվել է Արենդալ։ Վերա Հենրիքսենի հայրը գնդապետ Ռանգվալդ Ալֆրեդ Ռոշել Լունդն էր՝ նորվեգական բանակի հետախուզության առաջին ղեկավարը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ֆաշիստական Գերմանիան օկուպացիայի ենթարկեց Նորվեգիային։ Հենց այդ ժամանակ էլ Վերա Հենրիքսենը փախավ երկրից։
Ժեյյա
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01196։
Վերա Հենրիքսեն
Կենսագրություն
Կրքությունը շարունակում է Շվեդիայի Ուփսալա քաղաքի միջնակարգ դպրոցներից մեկում, որն ավարտում է 1945 թվականին։ Հաջորդ տարի ապագա բանաստեղծը մեկնում է Միացյալ Նահանգներ. այստեղ նրա ընտանիքն ապրում էր Նյու Ջերսի նահանգում։ Վերա Հենրիքսենը Եյլի համալսարանում ուսումնասիրում է ճարտարապետություն 1946 թ.-ից 1948 թվականը։ Իսկ դրանից հետո՝ 1948 թ.-ից 1949 թվականներին Վերան պատմություն և արվեստ ուսումնասիրեց Կոլումբիայի համալսարանում։ Հենրիքսենը ԱՄՆ-ում ապրեց 1946 թ.-ից 1963 թվականները։ Այստեղ, 1948 թվականին, ամուսնանում է Օլավ Գոթֆրեդ Հենրիքսենի հետ։
Ժեյյա
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 350 կմ հյուսիս-արևելք, Դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 75 կմ է և 21 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից ։
Վերա Հենրիքսեն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի գրողներ Կատեգորիա:Նորվեգացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նորվեգացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Նորվեգացի վիպասաններ Կատեգորիա:Նորվեգացի կին գրողներ Կատեգորիա:Նորվեգացի մանկագիրներ
Ժեյյա
Աշխարհագրություն
Կոմունայի արևելյան մասում հոսում է Ռեսուզ գետը։
Կլիմա
Կլիման Ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Բնակչություն
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1049 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 639 մարդկանցից 516-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 123-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 80,8% է, 1999 թվականին՝ 72,3%)։ 516 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 487-ը (263 տղամարդ, 224 կին), գործազուրկ եղել են 29-ը (11 տղամարդ, 18 կին)։ 123 պասիվներից 38 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 54-ը՝ թոշակառու, 31 պասիվ են եղել այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վի Կիմ Վի
Կենսագրություն
Վի Կիմ Վին ծնվել է սահմանափակ բյուջեով չինական ընտանիքում։ Հայրը մահացել է, երբ նա ութ տարեկան էր։ Ավարտել է Օրթամի պետական դպրոցը և հեղինակավոր Raffles Institution-ը։
Պատանեկությունից աշխատել է որպես The Straits Times թերթի աշխատակից, ավելի ուշ դարձել է հիմնականում քաղաքական իրադարձությունները լուսաբանող լրագրող։
1941-1950 թվականներին աշխատել է United Press International — ի աշխատակից, Սինգապուրի գծով գլխավոր թղթակից։ 1959 թվականին վերադարձել է The Straits Times և դարձել գլխավոր խմբագրի տեղակալ, ավելի ուշ՝ գլխավոր խմբագիր։  1973 թվականին դարձել է Սինգապուրի մամուլի ակումբի նախագահ։
1973 թվականին թողել է լրագրությունը և անցել դիվանագիտական ծառայության։ Նշանակվել Է Մալայզիայի գերագույն կոմիսար, որի պաշտոնը զբաղեցրել է յոթ տարի։
Այնուհետև դեսպան Է ուղարկվել Ճապոնիա (1980-1984)։ 1981-1984 թվականներին ՝ դեսպան Կորեայի Հանրապետությունում։
Դիվանագիտական առաքելության ավարտից հետո 1984 թվականին նշանակվել է Սինգապուրի հեռարձակող կորպորացիայի նախագահ։
1985 թվականի սեպտեմբերի 2-ից մինչև 1993 թվականի սեպտեմբերի 1-ը եղել է Սինգապուրի Հանրապետության նախագահ, ընտրվել է Օրենսդիր ժողովի կողմից։ Դարձել Է Սինգապուրի առաջին նախագահը չինական ծագմամբ։ Պաշտոնը զբաղեցրել է երկու ժամկետի ընթացքում ՝ ունենալով բարձր հեղինակություն հասարակության մեջ ։
Նախագահի պաշտոնից հեռանալուց հետո դարձել է համաշխարհային դատավոր (1966-ից)։  Հասարակական գործունեության և Սինգապուրի համալսարանի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար 1994 թ. արժանացել է Սինգապուրի ազգային համալսարանի գրականության պատվավոր դոկտորի կոչման, 1985-1993 թվականներին եղել է Սինգապուրի կանցլերը։
2004 թվականին հրատարակել է "Հայացքներ և մտորումներ" ("Glimpses and Reflections") հուշերի գիրքը։ Որպես բարերար նվիրաբերել է կես միլիոն սինգապուրյան դոլար ութ բարեգործական կազմակերպություններին։
Մասնավոր կյանքում եղել է ակտիվ մարզիկ և մարզական պաշտոնյա։ 1934 թվականին հիմնադրել է բադմինտոնի բաժինը, 1937 թվականին եղել է պատանիների չեմպիոն այս մարզաձևում։ Եղել է նաև Սինգապուրի բադմինտոնի ասոցիացիայի նախագահ և փոքր բադմինտոնի ասոցիացիայի փոխնախագահ։
Մահացել է շագանակագեղձի քաղցկեղից։
Ընտանիք
1936 թվականին ամուսնացել է Կո Սոկ Խիոնգի հետ։ Ունեցել են յոթ երեխա՝ մեկ որդի և վեց աղջիկ։