cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քևին Քոսթներ
Հարաբերություններ
Քոլեջի ուսանողական տարիներին Քոսթները Կալիֆոռնիայի Ֆուլերտոն համալսարանի «Delta Chi» ակումբի անդամ էր ։ Նա 1975 թվականի սկսեց հանդիպել համակուրսեցի Սինդի Սիլվայի հետ։ Նրանք ամուսնանացան և ունեցան երեք երեխա՝ Էն "Էննի" Կլեյտոն (ծնված 1984 թվականի ապրիլի 15), Լիլի ՄակՔոլ (ծնված 1986 թվականի օգոստոսի 4) և Ջոզեֆ "Ջո" Թեդրիկ (ծնված 1988 թվականի հունվարի 31)։ Զույգն ամուսնալուծվել է 1994 թվականին՝ 16 տարի համատեղ ապրելուց հետո։
Ամուսնալուծությունից հետո Քոսթները կարճ հարաբերություններ է ունենում Բրիջիթ Ռունիի հետ. նրանք ունենում են որդի՝ Լիան Տիմոտին (ծնված 1996 թվականի նոյեմբերի 15) ։
1996 թվականին Քոսթներն ապրում է սուպերմոդել Էլ Մակֆերսոնի հետ ։
2004 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Քոսթներն ամուսնանում է գերմանաամերիկյան մոդել և ձեռքի պայուսակների դիզայներ Քրիստին Բաումգարտների հետ, ում հետ ընկերություն էր արել շուրջ 4 տարի. հարսանեկան արարողությունը տեղի է ունենում Քոսթների Ասպենի ռանչոյում ։ Նրանց առաջին երեխան՝ Կայդեն Ուայաթ Քոսթները, ծնվել է 2007 թվականի մայիսի 6-ին Լոս Անջելեսի հոսպիտալում ։ Երկրորդ որդին՝ Հեյս Լոգանը, ծնվել է 2009 թվականի փետրվարի 12-ին ։ Երրորդ երեխան՝ Գրեյսի Էյվերի անունով դուստրը, ծնվել է 2010 թվականի հունիսի 2-ին ։
Սպորտ
Դերասանը պարբերաբար մասնակցում է գոլֆի մրցաշարերի, այդ թվում նաև Փիբլ Բիչի PGA ամենամյա մրցաշարին։ BMW Pro-Am-ն անցակացվում է ամեն տարվա ապրիլին Հարավային Կարոլինայի Գրինվիլ քաղաքում։ Քոսթները Մոնտեսիտոյի «Birnam Wood Golf Club» ակումբի անդամ է։
Քաղաքական ակտիվություն
1992 թվականից Քոսթները ֆինանսապես աջակցում էր դեմոկրատների քաղաքականությանը, այդ թվում նաև Ալբերտ Գոռին և Թոմաս Դեշելին, բայց նաև 1995 թվականին աջակցել է հանրապետական կուսակցության Ֆիլ Գրամին ։ 2008 թվականին Քոսթները պաշտոնապես հայտարարել է, որ ինքը քաղաքական ասպարեզում հանդես գալու ամբիցիաներ չունի և ավելացրել է. «Ես ապրել եմ բավականին գունեղ կյանք» ։
2008 թվականին Քոսթներն աջակցում էր Բարաք Օբամայի թիմին և այցելել է Կոլորադոյի բնակավայրեր, որտեղ ինքը ունի տուն ։ 2014 թվականի հոկտեմբերին Քոսթները բրիտանական բանակին հայտնեց իր հարգանքների հավաստիքը, նշելով, որ վերջիններս իրենց աշխատանքով ծառայում են ողջ աշխարհին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Անտառային հողերի կենդանական աշխարհ
Անտառային հողերի կենդանական աշխարհ, կենդանիների տեսակների ամբողջություն, որոնց համար անտառային հողը բնակավայր է, անտառային կենդանական աշխարհ։ Հողում ապրող կենդանիները, կախված անհատների չափից, դասակարգվում են հետևյալ խմբերի մեջ.
Կենդանիները հիմնականում բնակեցնում են հողի վերին շերտերի մինչև 20-40 սմ խորությունները:Որոշ տեսակի անտառների սևահողերում նրանք մի քանի անգամ ավելի խորն են ներթափանցում ։
Շատ մեծ է ֆաունայի նշանակությունը հողի ձևավորման գործընթացում։ Հողի բոլոր հատկությունները, ներառյալ վերջինիս բերրիությունը, կառուցվածքի հատիկավորությունը կախված են նրա բնակչության գործունեությունից։ Հողի կենդանական աշխարհը արագացնում է բույսերի մնացորդների հումուսացումը և հանքայնացումը, օգնում է հողի շերտերի խառնմանը, ազդում է հողի աղի կազմի և թթվայնության վրա, մեծացնում է դրա ծակոտկենությունը, ջրի թափանցելիությունը և շնչառությունը ։
Բարեխառն անտառների ֆաունա
Լայնատերև և խառը անտառներում մեզոֆաունան շատ հարուստ է, 1 մ2 տարածքում կարող են համագոյակցել 200-300 տեսակ, իսկ ընդհանուր կենսազանգվածը կարող է հասնել 1 մ2 տարածքում մինչև 100գ-ի։ Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարթավայրերում ապրում  են անձրևորդերը, իսկ լեռնա-անտառային անապատային տափաստանային  հողտարածքներում  գերակշռում են տարատեսակ բազմոտանիներ` հավասարաոտեր, նեպուկներ, պապուկներ  և այլն։ Տայգայի մեզոֆաունան անքան էլ հարուստ չէ. որպես կանոն 1 մ2-ում համագոյակցում են 100-ից էլ պակաս տեսակներ, թեև մեծ քանակությամբ հանդիպում են երկթևանիների`միջատների թրթուրները։ Ամենամեծ խումբն այստեղ կազմում են պատյանավոր կամ զրահապատ տիզերն ու այլ հոդվածոտանիները, որոնց կենսատարածքը տայգայի անտառներից անպակաս տերևների փռոցաշերտն է։ Վերջիններս կոպիտ հումուսային հողերի 1 մ2 տարածքում կարող են լինել մինչև 1 միլիոն օրինակ։ Այնուամենայնիվ, անողնաշարավորների ընդհանուր կենսազանգվածը, որպես կանոն, չի գերազանցում 20 գ-ը։
Արևադարձային անտառների ֆաունա
Հասարակածային խոնավ արևադարձային անտառներում օդի խոնավությունը միշտ բարձր է, հողը միշտ բավականին ստվերոտ է, հողի կենդանական աշխարհի խոնավասեր ներկայացուցիչների համար կան հարմարավետ պայմաններ, օրինակ ՝ ցամաքային տզրուկների, պլանարիաների`տափակ որդերի համար։ Սարդակերպերն և տերմիտները  նույնպես այս վայրերի բնակիչներ են։ Հողի բնակիչների բաշխման հիմնական վայրը դրա մակերեսային շերտն է մինչև 5 սմ խորությամբ։ Աղբի արագ քայքայման, այս անտառների ծանր հողերի ավելորդ խոնավության պատճառով նրանց բնակիչների թիվը ցածր է ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Հող Կատեգորիա:Անտառ Կատեգորիա:Կենդանիներ
Լուիդյա
Լուիդյա (Luidja), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կոպիանո
Կոպիանո (Copiano), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։ Բնակչության թիվը կազմում է 1628 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 407 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 4 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 0382։ Փոստային ինդեքս՝ 27010։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նատալյա Պոլոնսկայա-Վասիլենկո
Նատալիա ԴմիտրիևնաՊոլոնսկայա-Վասիլենկո (Ната́лія Дми́трівна Поло́нська-Василе́нко, ), ուկրաինացի պատմաբան-էմիգրանտ, Շևչենկոյի անվան գիտական ընկերության իսկական անդամ (1947 թվականից), Ուկրաինայի գիտությունների ազատ ակադեմիայի անդամ (1948 թվականից)։
Կենսագրություն
Նատալյա Պոլոնսկայա-Վասիլենկոն ծնվել է ազնվական ընտանիքում, պատմաբան, գեներալ-մայոր Դմիտրի Պետրովիչ Մենշովի դուստրն է։ 1901 թվականին ավարտել է Կիևի Ֆունդուկլեևսկու կանանց գիմնազիան։ 1905–1911 թվականներին սովորել է Կիևի կանանց բարձրագույն դասընթացների պատմա-բանասիրական բաժնում։ 1909 թվականին աշխատել է Վ. Խվոյկոյի հնագիտական արշավախմբում, 1913 թվականին հանձնել է ընդունելության քննությունները և ընդունվել Կիևի սուրբ Վլադիմիրի անվան համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետ։ 1910-1924 թվականներին գիմնազիաներում դասավանդում է պատմություն և աշխարհագրություն, զբաղեցրել է պրոֆեսորական պաշտոններ մի շարք ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում՝ Կիևի համալսարանում։ 1920-ական թվականներին տիրապետում է ուկրաիներեն լեզվին և այդ ժամանակից ի վեր իր աշխատանքները հիմնականում գրել է այդ լեզվով։
1923 թվականին ամուսնացել է ՈւԺՀ կրթության և արտաքին գործերի նախկին նախարար Նիկոլայ Վասիլենկոյի հետ, որին շուտով ձերբակալել և մեղադրել են հակահեղափոխական գործունեության համար։ Կնոջ ջանքերի շնորհիվ որոշ ժամանակ անց նա ռեաբիլիտացիայի է ենթարկվել։ Կյանքի վերջին տարիներին Նիկոլայ Վասիլենկոն ծանր հիվանդացել և մահացել է 1935 թվականին։
1918-1925 թվականներին աշխատել է Կիևի հնագիտության ինստիտուտում, 1924-1941 թվականներին՝ Համաուկրաինական գիտությունների ակադեմիայում (1934-1938 թվականներին ազատվել է աշխատանքից քաղաքական դրդապատճառներով)։ 1927-1932 թվականներին եղել է Կիևի գեղարվեստի ինստիտուտի պրոֆեսոր։ 1940 թվականի հոկտեմբերին Մոսկվայում պաշտպանում է դոկտորական ատենախոսություն «Ակնարկներ XVIII դարի կեսերին (1734-1775 թվականներ) Հարավային Ուկրաինայի բնակեցման պատմության վերաբերյալ» թեմայով։
Ուկրաինայի գերմանական օկուպացիայի տարիներին եղել է Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության ինստիտուտի (1941 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբեր) և Հին փաստաթղթերի Կիևի Կենտրոնական արխիվի (1941 թվականի դեկտեմբեր-1943 թվականի սեպտեմբեր) տնօրենը, անցումային շրջանի Թանգարան-արխիվի գիտական խորհրդատուն (1942)։ Բացի այդ, նա ընդգրկված էր Կիևի քաղաքային վարչության կազմակերպական բաժնի կազմում և  քաղաքային փողոցների անվանափոխության պատասխանատուներից մեկն էր։
Կիևի ազատագրումից առաջ` 1943 թվականի սեպտեմբերին, Նատալյա Պոլոնսկայա-Վասիլենկոն տեղափոխվել է Արևմուտք։ 1943 թվականի հոկտեմբերից եղել է Ուկրաինայի կենտրոնական կոմիտեի ռեֆերենտը Լվովում (Վլադիմիր Կուբիյովիչի գլխավորությամբ)։ 1944 թվականին դասախոսել է Պրահայի Ուկրաինական ազատ համալսարանում։ 1945 թվականին համալսարանի Մյունխեն տեղափոխվելուց հետո եղել է այդ համալսարանի պրոֆեսոր, իսկ 1965 թվականից Ուկրաինայի Պատմական ընկերության փոխնախագահն էր։ 1966 թվականից եղել է Ուկրաինական ազատ համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի դեկանը ։
Դեյ շրջան (Հարավային Դակոտա)
Դեյ շրջան (Day County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.665 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.710 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վեբստեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1879 թ.։
Նատալյա Պոլոնսկայա-Վասիլենկո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Կիևի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ
Առվտոց
Առվտոց, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում։ Գտնվում էր Հազրոյի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սասունի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Մասրենի վրացական
Մասրենի վրացական, վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ 0.5—1.5 մ բարձրությամբ, երբեմն աճում է գետնատարած։ Փշերը բավականին խոշոր են, ծռմռված կամ կեռիկանման։ Տերևիկները 5-7 (հազվադեպ 9) հատ են, կլորավուն կամ ձվաձև, հիմքում սեղմված կամ կլորավուն, սուր սղոցաատամնաեզր։ Ծաղիկները սովորաբար միայնակ են, հազվադեպ 2-3-ական, խոշոր, սպիտակ կամ վարդագույն։ Բաժակաթերթիկները հասունացած հիպանթիումի վրա չռված են, գագաթում բլթակավոր, գծանման, պտղաբերման ժամանակ թափվում են։ Հասուն հիպանթիումը ձվաձև է կամ գնդաձև, հարթ կամ թեթևակի խոզանով ծածկված։ Էկոլոգիական խումբը' XI: Մշակության հավանական շրջանները` 1-32։
Կիրառություն
Արժեքավոր պատվաստակալ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Վոժոյ
Վոժոյ (Вожой), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 139 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)
Նովոնիկոլաևկա (Новомиколаївка, Novonikolayevka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 567 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սերդար Օրթաչ
Սերդար Օրթաչ (Թուրքերեն՝ Serdar Ortaç), (ծնվել է փետրվարի 16, 1970), թուրք հայտնի երաժիշտ, երգիչ, երգահան և շոումեն։
Կենսագրություն
1970 թվականի փետրվարի 16-ին, Ստամբուլի Վաքըվ Համալսարանային հիվանդանոցում ծնվեց մայր՝ Նեսրին Օրթաչի, և հայր՝ Մեհմեթ Օրթաչի առաջնեկ տղան՝ Սերդար Օրթաչը։ Քոջամուսթաֆափաշա միջնակարգ դպրոցը և Սուադիյե արհեստի ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո, Սերդար Օրթաչն ընդունվում է Հայդարփաշա արհեստի համալսարան։ Ընդամենը 7 տարեկան հասակում, միաժամանակ ուսմանը, իր հոր՝ փոքրիկ արհեստանոցում, անցնում է փայտամշակման ու կահույքի պատրաստման աշխատանքի, միաժամանակ բլիթներ և ջուր վաճառելով Ստամբուլի փողոցներում։
Այնուհետև բարձրագույն կրթություն է ստանում Ստամբուլի Բիլքենթ համալսարանի՝ անգլերեն լեզվի և գրականության բաժնում։ 1993 թվականին անցնում է աշխատանքի Ստամբուլի հայտնի ռադիոկայաններում, լինելով ծրագրերի հեղինակ և ռադիովարող։ Իր հաղորդումներից մեկում, Սերդար Օրթաչը կարդում և երգում է իր հեղինակային երգերը և սիրային խոսքերը, այն ժամանակվա հանրահայտ Raks ձայնագրման ստուդիան և լեյբլը, լսելով նրա հեղինակային երգերը և պատանեկան ձայնի առանձնահատկությունը, պայմանագիր է կնքում նրա հետ, և թողարկվում Սերդար Օրթաչի առաջին ալբոմը՝ "Aşk İçin/Karabiberim" (Հայերեն՝ "Սիրո համար/Իմ սև պղպեղ")։ Այդ ալբոմը վաճառվելով ավելի քան յոթ հարյուր հազար օրինակ, միանգամից մեծ համբավ է ապահովում Սերդար Օրթաչին։
1996 թվականին թողարկվում է նրա երկրորդ ալբոմը և կրկին հիթային դառնալով, Մեքսիկայում թողարկվում է այդ նույն ալբումի իսպաներեն տարբերակը, որում Սերդար Օրթաչի հեղինակային երգերից "Loco Para Amar"-ը, գրավում է առաջին հորիզոնականը՝ Հարավային Ամերիկայի բազմաթիվ ռադիոկայանների թոփ տասնյակներում։ Այնուհետև թողարկվում են բազմաթիվ հիթային ալբոմներ, որոնցից "Çakra/Beni Unut" ալբոմը, վաճառվում է ավելի քան երկու միլոն օրինակ։
1998 թվականին զորակոչվում է բանակ։
2014 թվականի հունիսի 6-ին ամուսնանում է իռլանդուhի հանրահայտ մոդել՝ Քլոի Լոունանի հետ։ Սերդար Օրթաչը հանդիսանում է հիթային երգերի արքան, ստեղծելով ավելի քան երկու հարյուր երգեր բազմաթիվ հայտնի երգիչների համար, որոնց շարքում են Աժդա Պեքանը, Սիբել Ջանը, Էբռու Գյունդեշը, Հուլյա Ավշարը, Մուազզեզ Աբաջըն, Դեմեթ Աքալըն, Գյուլշենը, Բենգյուն և այլք։ Սերդարի հեղինակային երգերից շատերը թարգմանվում և երգվում են ալյազգի երգիչ և երգչուհիների կողմից, ապահելով նրանց արագ ճանաչումը, որոնց շարքինեն դասվում Ֆիլիպ Կիրկորովը, Արմենչիկը, բալկանյան և արաբական երկրների հայտնի շատ երգիչներ։ Համերգներով է հանդես գալիս ԱՄՆ-ում, և Եվրոպայի մի շարք երկրներում։ Նրա երգերից շատերը Եվրոպայի թոփ հորիզոնականներում առաջատար դիրքեր են զբաղեցնում։ Սերդար Օրթաչն իր տեսահոլովակներից շատերի պրոդյուսերն է և երաժշտական երկը շարադրելու հեղինակը։ Նկարահանվել է ֆիլմերում։ Համագործակցում է հանրահայտ գործիքավորողների և երգահաների հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք երգիչներ Կատեգորիա:Թուրք երգիչներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թուրք փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Թուրք երգիչ-երգահաններ Կատեգորիա:Թուրք տղամարդ երգիչներ Կատեգորիա:Ոսկե թիթեռ մրցանակի դափնեկիրներ
Թաթուլ Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
Թաթուլ Հակոբյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Սիրոկասկա
Սիրոկասկա (Сирокасска), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 55 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արեգդեմ
Արեգդեմ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում։ Գտնվում էր Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակի հյուսիս-արևմուտքում։
XX դարի սկզբին ուներ 4 տուն՝ 21 հայ բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պոսուելո դե Ալարկոն
Պոսուելո դե Ալարկոն (Pozuelo de Alarcón), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Արեա Մենտրոպոլիտանա շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Նաբլա օպերատոր
Էվկլիդյան եռաչափ տարածության մեջ ուղղանկյուն դեկարտյան կոորդինատական համակարգում նաբլա օպերատորը ներկայացվում է հետևյալ կերպ՝
որտեղ  -ն համապատասխանաբար  x, y, z առանցքների միավոր վեկտորներն են։
Օգտագործվում է նաև հետևյալ գրառման ձևը՝ Նաբլա օպերատորի միջոցով բնական ճանապարհով ներկայացվում են վեկտորական անալիզի հիմնական հետևյալ գործողությունները՝ grad (գրադիենտ), div (դիվերգենցիա), rot (ռոտոր), ինչպես նաև Լապլասի օպերատորը։
n-չափանի նաբլա օպերատոր հասկացության տակ հասկանում են n-չափանի տարածության մեջ գտնվող հետևյալ վեկտորը՝ Երբեմն նաբլա օպերատորի վերևում դրվում է սլաք՝ \vec \nabla, օպերատորի վեկտորական բնույթն ընդգծելու համար։ Իմաստային առումով այն ոչնչով չի տարբերվում
Նաբլա օպերատորի հատկությունները
Այս օպերատորը իմաստ է ստանում, երբ գործածվում է սկալյար կամ վեկտորական ֆունկցիաների նկատմամբ։
Եթե սկալյարապես բազմապատկենք \nabla-ն և \phi-ն, կստացվի հետևյալը՝
որը իրենից ներկայացնում է \phi ֆունկցիայի գրադիենտը։
Եթե \nabla-ն և \vec{a} վեկտորը սկալյարապես բազմապատկենք, կստացվի հետևյալը՝
,
այսինքն \vec{a} վեկտորի դիվերգենցիան։
Եթե \nabla-ն և \vec{a} վեկտորը վեկտորապես բազմապատկենք, կստացվի \vec{a} վեկտորի ռոտորը՝
-ը սկալյար օպերատոր է, որն անվանում են Լապլասի օպերատոր։ Այն նշվում է նաև\ \Delta սիմվոլով։ Լապլասի օպերատորը դեկարտյան կոորդինատային համակարգում գրվում է հետևյալ կերպ՝
Քանի որ նաբլա օպերատորը դիֆֆերենցիալ գործողություն է, կիրառման ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել ոչ միայն վեկտորական հանրահաշվի, այլև դիֆֆերենցման օրենքները։
Օրինակ՝
Այսինքն՝ ածանցյալ արտահայտությունը, որը կախված է երկու դաշտերից արտահայտությունների գումար է, որոնցից յուրաքանչյուրում դիֆֆերնցման է ենթարկվում դաշտերից միայն մեկը։
Կապված այն բանի հետ, թե նաբլա օպերատորը դաշտերից որի վրա է ազդում, ընդունված է համարել, որ յուրաքանչյուր օպերատոր գործում է իրենից աջ գտնվող արտահայտության վրա և չի ազդում իրենից ձախ գտնվող որևէ արտահայտության վրա։
Եթե անհրաժեշտ է, որ օպերատորը գործի իրենից ձախ գտնվող դաշտի վրա, որևէ կերպ նշում են համապատասխան դաշտը, օրինակ ուղղահայաց սլաք են դնում՝ Գրառման նման ձևը հաճախ օգտագործվում է միջանկյալ ձևափոխությունների մեջ։ Անհարմարություններից խուսափելու համար վերջնական պատասխանում աշխատում են ազատվել ուղղահայաց սլաքից։
Երկրորդ կարգի օպերատորներ
Երկուսը միշտ համընկնում են՝
Մնացած երեքը կապված են հետևյալ արտահայտությամբ՝
Եվս մեկը կարելի է ներկայացնել թենզորական ձևափոխության միջոցով՝
Պատմություն
1853 թվականին Վ. Ռ. Համիլտոնը մտցրեց այդ օպերատորը և որպես սիմվոլ մտածեց \nabla նշանը, որը շուռ տված Δ (դելտա) տառն է։ Համիլտոնն այն անվանել էր «ատլեդ» (դելտա բառը տառերի հակառակ հերթականությամբ), սակայն ավելի ուշ անգլիացի գիտնականները, որոնց թվում նաև Պ. Գ Հեվիսայդը սկսեցին այդ սիմվոլը անվանել «նաբլա», քանի որ այն արտաքնապես նման էր հին սիրիական նաբլա կոչվող երաժշտական գործիքին։ Օպերատորն անվանվեց Համիլտոնի օպերատոր կամ նաբլա օպերատոր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական անալիզ Կատեգորիա:Մաթեմատիկական նշաններ Կատեգորիա:Թենզորական հաշիվ
(6136) Գրիֆոն
(6136) Գրիֆոն (Gryphon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Ակիրա Նատորիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Յակիիմոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,023312 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8465 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2001 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1920,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187491 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ակիրա Նատորիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դուել շրջան (Հարավային Դակոտա)
Դուել շրջան (Deuel County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.616 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.364 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քլիր Լեյք բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1862 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի շրջաններ
Լուիգա
Լուիգա (Luiga), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պաիստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պաիստու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վոինովկա (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)
Վոինովկա (Воиновка, Войновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 150 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Էյմսի սենյակ
էյմսի սենյակ, եռաչափ օպտիկական խաբկանք առաջացնելու համար օգտագործվող, սխալ ձև ունեցող տարածություն։ Նախագծել է ամերիկացի օֆտալմոլոգ Ալբերտ Էյմսը 1946 թվականին ։
Սենյակը այնպես է պատրաստված, որ դիմացից դիտելիս կարծես թե նորմալ է և ունի ուղղահայաց պատեր և առաստաղ։ Իրականում սենյակի ձևը սեղան է, որի ավելի երկար պատը շատ սուր անկյան տակ է գտնվում մյուս պատի հետ և, համապատասխանաբար, բութ անկյան տակ՝ մյուս պատի հետ։ Աջ անկյունը այս ձևով զգալիորեն ավելի մոտ է դիտորդին, քան ձախը։ Համապատասխան աղավաղված շախմատի տախտակի պատկերով պատկերազարդված հատակին և պատերին, տեսողական պատրանքի շնորհիվ, մարդը, ով կանգնած է առջևի անկյունում, կարծես մի հսկա է՝ համեմատած ավելի հեռվում կանգնած մարդու հետ։ Երբ մարդը մի անկյունից մյուս անկյուն է շարժվում, դիտորդին թվում է, թե նա կտրուկ մեծանում, կամ փոքրանում է։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ խաբկանքը կարող է առաջանալ առանց պատերի և առաստաղի օգտագործման` դրա համար բավարար է տեսանելի հորիզոնի առկայությունը (որը իրականում հորիզոնական չէ) համապատասխան ֆոնի դիմաց, ինչպես նաև որպեսզի դիտողի հայացքը ընկնի օբյեկտի վրա, որի բարձրությունը գերազանցում է այդ հորիզոնի բարձրությունը։
Էյմսի սենյակի սկզբունքը լայնորեն օգտագործվում է կինոյում և հեռուստատեսությամբ հատուկ էֆեկտների ստեղծման համար, երբ նորմալ հասակով մարդուն անհրաժեշտ է ցույց տալ որպես հսկա կամ թզուկ` մյուսների համեմատ։
Մատենագրություն
Կատեգորիա:Տեսողական պատրանքներ
Գուգավանքի կամուրջ
Գուգավանքի կամուրջ, 15-16-րդ դարի կամուրջ Ադրբեջանի Նախիջևանի ԻՀ Ջուղայի շրջանի Գուգավանքի գյուղի մոտ, Երնջակ գետի վրա։
Այրին Մոդ Լենց
Այրին Մոդ Լենց (Irene Maud Lentz, ավելի հայտնի է Այրին կեղծանվամբ ), ամերիկացի նորաձևության դիզայներ, կոստյումների նկարիչ, դերասանուհի։ Երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի (1949, 1961)՝ «Բ․ Ֆ․-ի աղջիկը» (1948) և «Կեսգիշերային ժանյակ» ֆիլմերում կոստյումների լավագույն դիզայնի համար։
Գուգավանքի կամուրջ
Պատմություն
Կառռւցող վարպետը, պատվիրատուն և մեկենասը անհայտ են։
Այրին Մոդ Լենց
Կենսագրություն և կարիերա
Ծնվել է Մոնտանա նահանգի Բեյքեր քաղաքում՝ Էմիլիա Լենցայի և Մոդ Ուոլթերսի ընտանիքում։ Կինոմատոգրաֆիայում Այրին Լենցը սկսել է որպես դերասանուհի՝ 1921 թվականին հայտնվելով Մաք Սեննեթի համր կինոյի երկրորդական դերում։ Սենեթի կոմիկ հաղորդավարներ Բեն Թյորպինի և Բիլի Բևանի հետ խաղացել է ինժենյու ամպլուայում։ Լենցին նկարահանող առաջին ռեժիսորը եղել է («Մոլլի Օ» պատկերում) Սենետի արտադրության ղեկավարը՝ Ֆ. Ռիչարդ Ջոնսը․ նրանց մասնագիտական հարաբերությունները վերափոխվել են անձնական հարաբերությունների։ Երբ 1930 թվականին տուբերկուլոզից մահացել է Ջոնսը․ նրանք ամուսնացած են եղել գրեթե մեկ տարի։
Գուգավանքի կամուրջ
Ճարտարապետություն
Կամրջի հորինվածքը միաթռիչք է։ Կառուցվել է սրբատաշ և կիսամշակ քարից։ Կամրջի վիճակը 20-րդ դարի կեսերին կանգուն էր։
Այրին Մոդ Լենց
Կենսագրություն և կարիերա
Հագուստի նորաձևության դիզայների նրա աշխատանքը Լոս Անջելեսում հանգեցրել է այն բանին, որ դարձել է 1930-ականների ֆիլմերի կոստյումների նկարիչ։ Հաջողությունը եկել է Ֆրեդ Ասթերի հետ Ջինջեր Ռոջերսի «Պարե՞նք» ֆիլմ մյուզիքլի կոստյումների վրա աշխատելուց հետո ։
Լենցը նաև աշխատել է Այրին Գիբոնս անունով՝ նրա երկրորդ ամուսնու՝ սցենարիստ Էլիոթ Գիբոնսի ազգանունով, որի հետ ամուսնացել է 1936 թվականին ։ Նրա հաշվին ավելի քան հարյուր աշխատանք կա կինոյում։
1962 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ իր 61-րդ ծննդյան օրվանից երեք շաբաթ առաջ, Լենցը Knickerbocker հյուրանոցում վերցրել է 1129 սենյակը՝ գրանցվելով անվամբ։ Նա նետվել է իր լոգարանի պատուհանից և մահացել։
Նա թողել է գրություն իր ընկերներին և ընտանիքին, հիվանդ ամուսնուն և հյուրանոցի բնակիչներին՝ ներողություն խնդրելով անհարմարության համար, որը հանգեցրել է իր մահվանը։ Նրա ցանկության համաձայն՝ նա թաղվել է իր առաջին ամուսնու՝ ռեժիսոր Ֆ. Ռիչարդ Ջոնսոնի կողքին, Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդել քաղաքի Ֆորեստ Լաուն հուշահամալիրի գերեզմանատանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Նորաձևության դիզայներներ
Stardust (երգ, Լենա Մայեր-Լանդրութ)
«Starust» (հայերեն` Աստղային փոշի), գերմանացի երգչուհի Լենա Մայեր-Լանդրութի երգն է, որը թողարկվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 21-ին «USFO» և «Universal Music Germany» լեյբլների կողմից։
Տեսահոլովակ
2013 թվականի մարտի 21-ին երգը ստացավ լավագույն տեսահոլովակը մրցանականը «German ECHO» մրցանակաբաշխությունում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2012 սինգլներ Կատեգորիա:Լենա Մայեր-Լանդրութ Կատեգորիա:2012 երգեր
Արծվիք
Արծվիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունում։ Գտնվում էր Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։
(6137) Ջոնֆլետչեր
(6137) Ջոնֆլետչեր (Johnfletcher), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 25-ին Ակիրա Նատորիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Յակիիմոյում ։
Արծվիք
XX դարի սկզբին ուներ 35 տուն՝ 335 հայ բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(6137) Ջոնֆլետչեր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,219226 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0137 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4247 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2109,72 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,170638 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ակիրա Նատորիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Նովոպավլովկա (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)
Նովոպավլովկա (Новопавлівка, Adiy Qıyğaç), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպավլովկա գյուղում բնակվում էր 1 024 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դուի շրջան (Հարավային Դակոտա)
Դուի շրջան (Dewey County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5.965 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.301 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թիմբեր Լեյք բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի շրջաններ
Խորհրդային ծանրաքարշ
Խորհրդային ծանրաքարշ (Советский тяжеловоз), ռուսական խոշոր ծանրաքարշ ձիերի ցեղ։ Ստացվել է Խորհրդային Միությունում տեղական լծկանների՝ բարելավված սլերշերոններով, սուֆոլկներով ու արդեններով և բելգիական բրաբանսոնների կլանողական տրամախաչման միջոցով։ Հաստատվել է 1952 թվականին։
Ձիերը խոշոր են, ունեն ամուր մարմնակազմ և հանգիստ վարքագիծ։ Գերակշռող թույրը՝ շիկավուն և շիկավունխայտաճամուկ, ավելի քիչ՝ աշխետ և աշխետխայտաճամուկ։ Հովատակների միջին չափերն են. մնդավի բարձրությունը 161, իրանի թեք երկարությունը 169, կրծքի փաթը 210,9, դաստակի փաթը 25 (զամբիկները որոշ չսոիով ավելի փոքր են)։ Հովատակների միջին կենդանի զանգվածը՝ 770-790 կգ է, իսկ զամբիկներինը 640-660 կգ է։ Աչքի է ընկնում բարձր աշխատունակությամբ։ Զամբիկների միջին կաթնատվությունը՝ մինչև 4 հազար լ։ Սովետական ծանրաքարշները օգտագործում են որպես բանող և տոհմաբուծական նպատակներով (տեղական ձիերի բարելավողներ), ինչպես նաև մթերատու ձիաբուծությունում՝ մսատու և կաթնատու կենդանիներ։ Տարածված էր ԽՍՀՄ նախկին տարածքում՝ գրեթե ամենուր, բացառությամբ Միջին Ասիայի և Ասիայի հյուսիսային և հյուսիսարևելյան խիստ կլիմա ունեցող լեռնային շրջանների։
Կատեգորիա:Ձիեր
Դիլիպ Կումար
Դիլիպ Կումար (հինդի दिलीप कुमार, իրական անունը՝ Մուհամմադ Յուսուֆ Խան,, Բրիտանական Հնդկաստան), հնդիկ դերասան, պրոդյուսեր և քաղաքական գործիչ։ Արժանացել է Հնդկաստանի Պադմա Բհուշան (1991 թ.) և Պադմա Վիբհուշան (2015 թ.) բարձրագույն քաղաքացիական պարգևներին և հնդկական կինոյի հայր համարվող Դադասահեբ Փհալկեի անվան՝ կինոյի ասպարեզում ամենաբարձրագույն պարգևին (1994 թ.)։ 2000-2006 թվականներին եղել է Հնդկաստանի խորհրդարանի (Ռաջյա սաբհա) վերին պալատի անդամ։ Նա առաջին հնդիկ դերասանն էր, ով 1954 թվականին արժանացել է Filmfare Awards մրցանակին՝ տղամարդու լավագույն դերի համար։ Այդ մրցանակին արժանացել է ութ անգամ։ Քննադատները Դիլիպ Կումարին համարում են որպես մեծագույն դերասան՝ Բոլիվուդի պատմության մեջ։
Կենսագրություն
Դիլիպ Կումարը ծնվել է ներկայիս Պակիստանի տարածքում գտնվող Փեշավար քաղաքում։ Այժմ նրա տանը շնորհվել է մշակութային ժառանգության օբյեկտի ստատուս։ Նա ընտանիքի 13 երեխաներից հինգերորդն էր։ Հայրը մրգավաճառ էր և ուներ մրգատու այգիներ։ Մի քանի տարի անց ընտանիքը տեղափոխվել է Դեոլալի անունով փոքրիկ քաղաքը, որտեղ Դիլիպ Կումարը սովորել է դպրոցում։ 1930-ական թվականներին ընտանիքը կրկին տեղափոխվել է, այս անգամ Բոմբեյ, որտեղ նա սովորել է դպրոցում՝ ծնունդով մեկ այլ փեշավարցու՝ Ռաջ Կապուրի հետ միասին։
Ուսումն ավարտելուց հետո նա ապրում էր Պունայում, որտեղ ուներ ճաշարան և զբաղվում էր չրերի մատակարարմամբ։ 1943 թվականին «Bombay Talkies» ստուդիայի սեփականատեր դերասանուհի Դևիկա Ռանին, տեսնելով Դիլիպ Կումարին, հրավիրել է նրան նկարահանվելու «Ծովային մակընթացություն» ֆիլմում։ Ցանկանալով թաքցնել հորից իր կապը կինոյի հետ, նա բանաստեղծ Պանդիտ Նարենդրա Շարմայի առաջարկով վերցրել է Դիլիպ Կումար բեմական անունը։
Առաջին հաջողակ ֆիլմը 1947 թվականին նկարահանված «Լուսատտիկը» ֆիլմն էր, որտեղ նրա խաղընկերուհին պակիստանյան դերասանուհի և երգչուհի Նուր Ջեհանն էր։ Դիլիպ Կումարի համար որոշիչ էր 1949 թվականին նկարահանված «Համբավ» ֆիլմը, որտեղ նրա խաղընկերներն էին Ռաջ Կապուրն ու Նարգիսը։ Քննադատների և հանդիսատեսների շրջանում սկիզբ առած բանավեճերը՝ թե ով էր ավելի լավ խաղում իր դերը, հանգեցրին նրան, որ Դիլիպ Կումարը հետագայում հրաժարվեց հանդես գալ Ռաջ Կապուրի հետ միասին միևնույն ֆիլմում։
Դերասանի համար առավել հաջողակ էին 1950-1960-ական թվականները։ 1970-ական թվականներին լույս տեսած մի քանի անհաջող ֆիլմերից հետո, որոշ ժամանակ նա դադարեց նկարահանվելուց, սակայն 1980-ական թվականներին Բոլիվուդի երկնակամարում կրկին փայլեց Դիլիպ Կումարի աստղը։ Վերջին անգամ նա նկարահանվել է 1998 թվականին՝ «Ամրոց» ֆիլմում, որտեղ հիանալիորեն կերտել է երկվորյակ եղբայրների կրկնակի դերը։
Անձնական կյանքը
Դիլիպ Կումարը բուռն սիրավեպ է ունեցել մի քանի ֆիլմերում իր խաղընկերուհի Մադհուբալայի հետ։ Այդ սիրավեպն ավարտվել է «Մեծ Մողոլը» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։
1966 թվականին ամուսնացել է դերասանուհի Սայրա Բանուի հետ։ Ամուսնական կյանքի ընթացքում նրանք երեխաներ չեն ունեցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Պադմա Բհուշան շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Հնդիկ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ
Նոննա Յակովլևա
Նոննա Ալեքսանդրովնա Յակովլևա (Но́нна Алекса́ндровна Я́ковлева, ), խորհրդային և ռուս արվեստաբան, մանկավարժ, լրագրող, արվեստագիտության դոկտոր (1990), պրոֆեսոր (1991), Ռուսաստանի նկարիչների միության անդամ քննադատության և արվեստագիտության բաժամունքի գծով (1985)։ Արվեստի պատմաբանների և արվեստի քննադատների համառուսաստանյան կազմակերպության (АИС) Սանկտ Պետերբուրգի Արվեստի քննադատների ասոցիացիայի տարածաշրջանային մասնաճյուղի անդամ - Արվեստի քննադատների միջազգային ասոցիացիայի (AICA) Ռուսաստանի ազգային բաժանմունքի ասոցացված անդամ։ Պաշարված Լենինգրադի բնակիչ։
Կենսագրություն
Նոննա Յակովլևան ծնվել է Լենինգրադում, ծառայողների ընտանիքում։ 1954 թվականին դպրոցն ավարտել է ոսկե մեդալով։ Ավարտել է երկու բարձրագույն ուսումնական հաստատություն՝ Լենինգրադի Ալեքսանդր Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի (այժմ՝ Գերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարան) պատմաբանասիրական ֆակուլտետը (1959) և ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության ճարտարապետության ինստիտուտի Արվեստի տեսության և պատմության ֆակուլտետը (1969, այժմ՝ Ռուսաստանի Գեղարվեստի ակադեմիային կից  Սանկտ Պետերբուրգի Իլյա Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության պետական ակադեմիական ինստիտուտ)։ Նրա  «Ն. Կ. Կրուպսկայան արվեստում Վադիմիր Լենինի կերպարի մասին» դիպլոմային աշխատանքը արժանացել է ԽՍՀՄ կրթության նախարարության առաջին աստիճանի դիպլոմի։ Յակովլևային դասավանդել են ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ Ալլա Գլեբովնա Վերեշչագինան, «Ուչիտելսկայա գազետա» թերթի խմբագրի տեղակալ Կիրիլ Անատոլևիչ Կովալևսկին։
Աշխատել է Ռուսաց լեզվի, գրականության և պատմության ուսուցիչ Լենինգրադում (1961-1962), Բրատսկում և Չիտայում (1963-1965), եղել է «Ուչիտելսկայա գազետա» թերթի սեփական թղթակիցը Չիտա քաղաքում և Հեռավոր Արևելքում։ 1966-1967 թվականներին եղել է Չիտայի պետական մանկավարժական ինստիտուտի մանկավարժության ամբիոնի ասիստենտ, այժմ՝ (Անդրբայկալյան համալսարանի հետ միավորվելուց հետո) Ն. Գ. Չերնիշևսկու անվան Անդրբայկալյան պետական մանկավարժական համալսարան։ 1968-1970 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի մեծահասակների հանրակրթության գիտահետազոտական ինստիտուտի աշխատակից (Լենինգրադ)։ 1970 թվականից եղել է Իլյա Ռեպինի ինստիտուտի ռուսական արվեստի ամբիոնի ասպիրանտ, որն ավարտելուց հետո պաշտպանել իր «Ռուսական գեղարվեստական պատմական դիմանկար։ Ժանրի ձևավորման խնդիրների մասին» ատենախոսությունը (1973) ։ 1973-1976 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի գիտահետազոտական թանգարանի ավագ գիտաշխատող՝ ցուցահանդեսային  բաժնի վարիչ։ 1976 թվականից եղել է Լենինգրադի Ալեքսանդր Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի արվեստի և գրաֆիկայի ֆակուլտետի (այժմ՝ Գեղարվեստի ֆակուլտետ, 2020 թվականի հունիսի 21-ի արխիվային պատճենով Wayback Machine) դոցենտ։
ԽՍՀՄ կրթության նախարարության կողմից նրան գործուղել են Խաբարովսկի պետական մանկավարժական ինստիտուտ, այժմ Խաղաղօվկիանոսյան պետական համալսարանի մանկավարժական ինստիտուտ, որտեղ կազմակերպել է Ուրալից այն կողմ գեղարվեստական մշակույթի դասավանդման տեսության, պատմության և մեթոդների առաջին ամբիոնը, բացել է նոր մասնագիտություն, ինչպես նաև ասպիրանտուրա (1989)։ 1990 թվականի հունվարին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «19-րդ դարի ռուսական ռեալիստական գեղանկարչության ժանրերի համակարգը» թեմայով ։ 1994 թվականին Պիզայի համալսարանի (Իտալիա) Սլավոնագիտության և արվեստի պատմության ամբիոնում դասախոսություններ է կարդացել ռուսական արվեստի պատմության վերաբերյալ։ Բրատսկ, Չիտա, Լենինգրադ, Խաբարովսկ քաղաքներում հեռուստատեսային կերպարվեստի մասին հաղորդումների շարքի հեղինակ և վարող (մոտ 40 հաղորդում) («Գեղեցկության աշխարհում», «Պատմություններ ռուսական թանգարանի մասին», «Ռուսական սրբապատկեր»)։
1991 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում ։ 1992-1999 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Ալեքսանդր Գերցենի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի արվեստի պատմության և կերպարվեստի դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի վարիչ, վերակազմավորումից հետո՝ Գեղարվեստական կրթության և թանգարանային մանկավարժության ամբիոնի պրոֆեսոր (2000-2009)։ 2009 թվականից՝ Իլյա Ռեպինի անվան ինստիտուտի Արվեստի տեսության և պատմության ֆակուլտետի Ռուսական արվեստի ամբիոնի պրոֆեսոր է։ Նրա ղեկավարությամբ պատրաստվել են ավելի քան 20 թեկնածուներ և 1 արվեստի պատմության դոկտոր։ Նրա աշակերտներից են՝ Օ. Վ. Ալեքսանդրովան,  Դ. О. Անտիպինան, Վյաչիսլավ Բաբիյակը, Ա. Գ. Բոյկոն, Ե. Ե. Գրեցկայան, Ե. Ս. Երշովան, Ե. Ս. Կուտլինսկայան, Ե. Պ. Լոգունովան, Ա. Գ. Սեչինը, Օ. Ա. Տումինսկայան։ Նոննա Ալեքսանդրովնա Յակովլևան ընդգրկված է «Սանկտ Պետերբուրգի նշանավոր մարդիկ» կենսագրական բառարանում ։
Գիտական գործունեություն
Նոննա Յակովլևան գիտական հետազոտություններ է կատարել  կերպարվեստի տեսության, ռուսական կերպարվեստի պատմության, գեղագիտական դաստիարակության խնդիրների, գեղարվեստական կրթության և թանգարանային մանկավարժության բնագավառում։ Արվեստագիտության պատմության բնագավառում նա առաջին անգամ մշակել է ռուսական գեղանկարչության ժանրային տիպաբանություն և ժանրերի դասակարգման համակարգ։
Նոննա Յակովլևան հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական, գիտական և մեթոդական գրքերի և հոդվածների, ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկների, ռուսական պատմական գեղանկարչության և սրբապատկերների վերաբերյալ մենագրական ուսումնասիրությունների՝ «Ռեալիզմ։ Ռուսական գեղանկարչություն՝ ժանրային համակարգի պատմություն» (2007), «Ռուսական սրբանկարչություն՝ բարեբեր կերպար  Ռուսիայում և Ռուսաստանում՝ Ալ-բոմ» (2010) , «Մոսկովյան սրբանկարիչներ՝ Ֆեոֆան Գրեկ, Անդրեյ Ռուբլյով, Դիոնիսի» (2011) , «Ռուս ուղղափառ մշակույթի գանձերը. տաճար, բարեբեր կերպար, բարձր սրբապատկերապատում» (2018), ինչպես նաև գրքեր երեխաների և ընտանեկան ընթերցանության համար, այդ թվում «Ճամփորդություն արխիվագետի հետ» շարքը։
«Սանկտ Պետերբուրգը Մեր քաղաքն է մատենաշարի առաջին գիրքը, որը հրատարակվել էր երկու մասով (1998, 1999), վերահրատարակվել է 2003 և 2011 թվականներին։ 2003 թվականի «Տարվա գիրք» մրցույթում արժանացել է «Արծաթե տպատառ» դիպլոմի։ Հրատարակության ընդհանուր տպաքանակը գերազանցել է 150000 օրինակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային արվեստաբաններ Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Լուիգե (գյուղ, Պայուսի շրջան)
Լուիգե (Luige), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պայուսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վեյգելա առատածաղիկ
Վեյգելա առատածաղիկ, ցախեկեռասազգիների ընտանիքի, վեյգելա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Մինչև 3 մ բարձրությամբ տերևաթափ թուփ է։ Երիտասարդ ընձյուղները մազմզուկապատ են, կամ մազմզուկները երկու շարքով են դասավորված։ Տերևները էլիպսաձև են, երկարավուն ձվաձև կամ երկարավուն հակառակ ձվաձև, 7-10 սմ երկարությամբ, գագաթում սրածայր, լայն սեպաձև կամ կլորավուն հիմքով, սղոցաեզր, վերևի կողմից ծածկված նոսր աղվամազով, ներքևի կողմից մազմզուկապատ են միայն գլխավոր ջիղի ուղղությամբ։ Տերևակոթունները կարճ են, 0,2-0,5 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները նստադիր են։ Պսակը խողովակաձագարաձև է, մուգ կարմիր, անհավասար բլթակավոր, 2,5-3 սմ երկարությամբ, մազմզուկապատ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Տարածված է Ճապոնիայի լեռներում։
Տարածվածություն
Մեր հանրապետությունում մշակության մեջ հաճախ է հանդիպում։ Հաջողությամբ է աճում ու զարգանում միայն ցածրադիր և մասամբ` միջին լեռնային գոտու պայմաններում։ Երևանում, Դյուլագարակում, Բյուրականում և Իջևանում չի ցրտահարվում, առատորեն ծաղկում է, սակայն Երևանում չի պտղաբերում (պատճառն անհայտ է)։
Կիրառություն
Չափազանց արժեքավոր, դեկորատիվ թփատեսակ է, որն աչքի է ընկնում գեղեցիկ ու երկարատև ծաղկմամբ։ Երբեմն սեզոնի ընթացքում ծաղկում է 2 անգամ։ Լուսասեր է, բավականին խոնավասեր, պահանջկոտ է հողային պայմանների նկատմամբ։ Լավ է աճում սննդանյութերով հարուստ, փուխր, չափավոր խոնավ, օդաթափանց և ջրաթափանց հողերում։ Ջերմասեր է, սակայն դիմանում է նաև մինչև -30 °C-ի սառնամանիքներին։ Դժվարությամբ է տանում խոտային բուսականության մրցակցությունը և դրանց դեմ պայքար չտանելու դեպքում արագորեն կորցնում է իր դեկորատիվ հատկանիշներն ու երբեմն` ոչնչանում ։
Վոլգա (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)
Վոլգա (Волга, Волга), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիրոկորենե (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)
Սիրոկորենե (Сырокоренье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բադրմուտ
Բադրմուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունում։ Գտնվում էր Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում՝ Սասուն գետի վերին հոսանքի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սասունի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Գուանին
Գուանին (Գուա, Gua), ազոտային հիմքեր, պուրինի ամինաածանցյալ (2-ամինո-6-օկսոպուրին), համարվում է նուկլեինաթթվի մասը։ ԴՆԹ-ում կրկնապատկման և տրանսկրիպցիայի ժամանակ առաջացնում է երեք ջրածնային կապ ցիտոզինի կոմպլիմենտարության հետ (Cyt)։ Առաջին անգամ առանձնացվել է գուանոյից։
Ֆիզիկական հատկություններ
Անգույն, անձև բյուրեղային փոշի։ Հալման ջեմաստիճանը 365 °C է։ Գուանինի լուծույթը HCl-ում դիսոցվում է։ Հիմնային և թթվային միջավայրում ունի առավելագույնս 2 կլանում ուլտրամանուշակագույն սպեկտորում՝ (λмакс) 275 և 248 նմ ժամանակ (pH 2) և 246 և 273 նմ (pH 11).
Քիմիական հատկություններ
Քիմիական բանաձև — C5H5N5O, մոլային զանգված — 151,15 գ/մոլ։ Ցուցաբերում է հիմնային հատկություններ, pKa1 = 3,3; pKa2= 9,2; pKa3=12,3: Գուանինի հետ փոխազդելիս HNO2 առաջանում է կսանտին։
Լուծելիություն
Լավ է լուծվում թթուներում և հիմքերում։ Վատ է լուծվում էֆիրային յուղում, սպիրտում։ Չի լուծվում ջրում։
Որակական ռեակցիաներ
Գուանինի հայտնաբերման համար այն հագեցնում են մետաֆոսֆորային և տրինիտրաֆենոլային թթուներով, դիազոսուլֆաթթուների հետ Na2CO3 տալիս է կարմիր գունավորում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պուրիններ Կատեգորիա:Կոսմետիկ նյութեր
Դուգլաս շրջան (Հարավային Դակոտա)
Դուգլաս շրջան (Douglas County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.124 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.002 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Արմոր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Դակոտայի շրջաններ
Եվգենի Սավոյացի
Եվգենի Սավոյացի (Eugen von Savoyen, ), արքայազն, ավստրիական զորավար, ռազմական և քաղաքական գործիչ։ Ֆելդմարշալ (1693), գեներալիսսիմուս (1697)։ Առաջին անգամ աչքի է ընկել 1683-ին թուրքերի դեմ մղված Վիեննայի ճակատամարտում։ 1689-ից գլխավորելով Իտալիայում գտնվող ավստրական զորքերը՝ հաղթանակներ է տարել ֆրանսիացիների դեմ։ 1697-ին Զենտայի մոտ ջախջախել է թուրքերին՝ ստիպելով կնքել Կարլովիցի հաշտությունը (1699)։ Իսպանական ժառանգության համար մղվող պատերազմում (1701 -1714) հաղթել է ֆրանսիական, ֆրանս-բավարական զորքերին (1704, 1706, 1709), իսկ 1712-ին պարտություն է կրել։ 1716-1718-ի ավստրո-թուրքական պատերազմում հաղթել է թուրքերին ն գրավել Բելգրադը (1717)։ 1714-1724-ին եղել է Հարավային Նիդերլանդների փոխարքա, ճնշել հակահաբսբուրգյան շարժումը։ Հանդես է եկել Ավստրիայի, Պրուսիայի և Ռուսաստանի համագործակցության օգտին՝ ընդդեմ Ֆրանսիայի և Թուրքիայի։ Նա մի շարք բարեփոխումներ է մտցրել բանակում։ Ստեղծել է եզակի գրադարան և արվեստի հուշարձանների հավաքածու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեներալիսիմուսներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆելդմարշալներ
Տարածաժամանակ
Տարածաժամանակը կամ, այլ կերպ ասած, տարածաժամանակային կոնտինուումը մաթեմատիկական մոդել է, որը միահյուսում է տարածությունն ու ժամանակը մեկ միասնական կոնտինուումի մեջ։ Սովորաբար տարածաժամանակը մեկնաբանվում է Էվկլիդյան տարածության տեսանկյունից, որը տարածությունը ներկայացնում է եռաչափ, իսկ ժամանակը՝ միաչափ տեսքով՝ որպես չորրորդ չափում։ Տարածական եռաչափ և ժամանակային միաչափ տարածությունները մեկ՝ քառաչափ տարածության մեջ միավորող բազմաձևությունը կոչվում է Մինկովսկու տարածություն։
Ոչ ռելյատիվիստական ֆիզիկայում տարածությունը կարելի է լավ մոտավորությամբ դիտարկել անկախ ժամանակից, սակայն իրադրությունը փոխվում է ռելյատիվիստական սահմանում, երբ տարածությունը և ժամանակը դառնում են փոխկապակցված, մասնավորապես՝ ժամանակի ընթացքը դառնում է կախված տվյալ համակարգի՝ դիտորդի նկատմամբ ունեցած արագությունից և գրավիտացիոն դաշտից։
Շարժվող համակարգի ժամանակի ընթացքի դանդաղումը անշարժ համակարգի ժամանակի ընթացքի նկատմամբ բացատրվում է Հարաբերականության հատուկ տեսության շրժանակներում։ Այս երևույթը ստուգվել է բազմաթիվ փորձերի և դիտումների միջոցով։
Ի տարբերություն եռաչափ տարածության, որտեղ կետը ներկայացնում է տարածական դիրք, քառաչափ տարածաժամանակում կետը ներկայացնում է իրադարձություն, այսինքն՝ տարածական դիրք և ժամանակային պահ՝ (x,y,z,t)։
Կան տեսություններ, որտեղ առաջ է քաշվում լրացուցիչ չափումների հիպոթեզը` թե՛ տարածական, թե՛ ժամանակային։ Երբեմն առաջ է քաշվում նաև ոչ տարածական, ոչ էլ ժամանակային բնույթ ունեցող լրացուցիչ չափման գաղափարը, այսպես կոչված, գերչափումը կամ գերտարածությունը։ Տիեզերքը բացատրելու համար անհրաժեշտ չափումների թիվը դեռևս մնում է բաց։ Մասնավորապես` գերլարերի տեսությունը առաջ է քաշում 10-չափանի կամ 26-չափանի տարածության հիպոթեզը, սակայն, ավելիքանչորսչափանի տարածության գաղափարը ենթադրաբար էական ազդեցություն ունի միայն ներատոմային չափերի տիրույթում։
Տարածաժամանակը այն դաշտն է, որտեղ տեղի են ունենում բոլոր ֆիզիկական գործընթացները։ Տարածաժամանակն անկախ է դիտորդից՝ թեև յուրաքանչյուր դիտորդ կարող է ընտրել իրեն հարմար մետրիկական կոորդինատային համակարգ։ Տարածության և ժամանակի մեջ մասնիկի հետագիծն անվանում են համաշխարհային գիծ։ Հաճախ ժամանակային կոորդինատի չափողականությունն ընտրվում է նույնական տարածականին, և իրադարձությունը բնութագրվում է քառյակով, որտեղ c-ն լույսի արագությունն է։
Տարածաժամանակային ինտերվալներ
Էվկլիդյան տարածությունում երկու կետերի բաժանվածությունը չափվում է նրանց հեռավորությամբ։ Հեռավորությունը այս դեպքում մաքուր տարածական է և միշտ դրական։ Ի տարբերություն սրա՝ տարածաժամանակում երկու իրադարձությունների միջև բաժանվածության չափը տարածաժամանակային ինվարիանտ ինտերվալն է, որը որոշվում է հետևյալ առնչությամբ՝
(տարածաժամանակային ինտերվալ),
որտեղ c-ն լույսի արագությունն է, իսկ Δt-ն և Δr-ը համապատասխանաբար ժամանակային և տարածական ինտերվալներն են տվյալ իրադարձությունների միջև։
Տարածաժամանակային ինտերվալները կարող են լինել ինչպես դրական (ժամանականման)`, այնպես էլ բացասական (տարածանման)` ։ Զրոյական ինտերվալներն անվանում են լուսային՝ ։
Որոշ աշխարհագծերի տեսակներ անվանում են գեոդեզիական, դրանք էվկլիդյան տարածության ուղիղ գծերի հանգունակներն են տարածաժամանակում, միայն այս դեպքում դրանք ներկայացնում են ոչ թե կարճագույն, այլ՝ առավելագույն հեռավորությունը երկու կետերի միջև։ Գեոդեզիական գծերը կարևոր են հատկապես Հարաբերականության ընդհանուր տեսության շրջանակներում, որտեղ դրանցով շարժումը համապատասխանում է իներցիալ, ազատ շարժմանը։
Տարածաժամանակի մաթեմատիկան
Տարածաժամանակային կոնտինուումը մաթեմատիկորեն ձևակերպվում է որպես քառաչափ, ողորկ, կապակցված լորենցյան բազմաձևություն, այսինքն՝ լորենցյան բազմաձևության ողորկ g մետրիկան ունի (3,1) սիգնատուրան։ Մետրիկան որոշում է տարածաժամանակի երկրաչափությունը։ Լորենցյան մետրիկայում առավել հաճախ գործածում են դեկարտյան կոորդինատային համակարգը, իսկ պարզության համար երբեմն ընտրում են այնպիսի չափման միավորներ, որ լույսի c արագությունը լինի 1։
Յուրաքանչյուր դիտորդի հետ կապվում է առանձին կոորդինատական համակարգ, իսկ ողջ բազմաձևությունը կարող է ծածկվել այդպիսի մի քանի կոորդինատային համակարգերով, որոնց հատման տիրույթը համապատասխանում է այն տարածաժամանակային հատվածին, որտեղ այդ դիտորդները կարող են իրականացնել տարբեր ֆիզիկական մեծությունների չափումներ և համեմատել արդյունքները։ Ընդ որում՝ այդ դիտորդներին կցված կոորդինատային համակարգերում միևնույն իրադարձության հետ կապված ֆիզիկական մեծությունները կարող են ունենալ տարբեր արժեքներ, բայց դրանք բնորոշող ֆիզիկական օրենքները պետք է լինեն նույնը՝ համաձայն համարժեքության սկզբունքի։ Այս դատողություններից ելնելով՝ հարաբերականության տեսությունը պահանջում է, որ բոլոր ֆիզիկական մեծությունները ներկայացվեն թենզորային տեսքով։
Տարածաժամանակը հարաբերականության հատուկ տեսությունում
Հարաբերականության հատուկ տեսությունում տարածաժամանակային երկրաչափությունը բնութագրվում է Մինկովսկու R4 մետրիկայով։ Մինկովսկու մետրիկան հաճախ նշանակվում է \eta-ով և կարող է ներկայացվել որպես 4x4 մատրից`
Կոորդինատային ձևափոխությունները պետք է անփոփոխ թողնեն իրադարձությունների միջև ինտերվալները, այսինքն` ինտերվալներն ինվարիանտ են Լորենցի ձևափոխությունների նկատմամբ։ Սա նման է տարածական և ժամանակային ինտերվալների ինվարիանտությանը նյուտոնյան մեխանիկայում` Գալիլեյի ձևափոխությունների նկատմամբ։