cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կաթնաթթվային մթերք
Կաթնաթթվային մթերք, կաթնամթերքի խումբ, որը պատրաստվում է կենդանիների չզտած կաթից կամ դրա ածանցյալներից (սերուցք, յուղազրկված կաթ, շիճուկ), ինքնաթթվեցմամբ կամ մերաններով թթվեցմամբ։ Ըստ որոշ աղբյուրների կաթնաթթվային մթերքներն օգտագործվել են մ․ թ․ ա․ 10 000 թվականից ։
Կաթնաթթվի ազդեցությամբ կաթի կազեինը մակարդվում է, որից էլ կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը կաթի համեմատ զգալիորեն բարձրանում է։ Խառը խմորման կաթնաթթվային մթերքում կաթնաշաքարից առաջանում է նաև սպիրտ, ածխաթթու գազ, ցնդող թթուներ, որոնք նույնպես բարձրացնում են կաթնաթթվային մթերքի մարսելիությունը։ Սպիտակուցների և յուղի պարունակությամբ կաթնաթթվային մթերքը չզտած կաթից գրեթե չի տարբերվում։
Կաթնաթթվային մթերքի դիետիկ և բուժիչ հատկությունները պայմանավորված են կաթնաթթվի, մեծ քանակությամբ կաթնաթթվային բակտերիաների, ինչպես նաև անտիբիոտիկ նյութերի առկայությամբ։ Կաթնաթթվային մթերքի որոշ տեսակներ օգտագործվում են մարսողական համակարգի հիվանդությունների, տուբերկուլոզի բուժման և աթերոսկլերոզի կանխարգելման համար։ Կաթնաթթվային մթերք պատրաստում են տնային և արտադրական պայմաններում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթնաթթվային մթերք
Երկրի տրոյացի աստերոիդներ
Ի սկզբանե հայտնաբերվել էին մի քանի աստերոիդներ, որոնք շարժվում էին Երկրի հետ 1:1 ուղեծրային ռեզոնանսով, օրինակ՝ (3753) Կրուիտնին։ Այսպիսի աստերոիդները չեն հանդիսանում տրոյացիներ, քանի որ շարժվում են ոչ L4 и L5 Լագրանժի կետերում։
2010 թվականին հայտնաբերվեց առաջին Երկրի տրոյացի աստերոիդը - 2010 TK7: 2010 TK7 - փոքր մարմին է, մոտ 300 մ տրամագծով։ Պտտվում է L4 կետի շուրջ, դուրս գալով խավարածրի հարթությունից. L5 կետի շուրջ տրոյացի աստերոիդներ դեռ չեն հայտնաբերվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստերոիդներ Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ
Ավետարանոցի երկրորդ մելիքական ապարանք
Ավետարանոցի երկրորդ մելիքական ապարանքը, գտնվում է Արցախի Հանրապետության, Ասկերանի շրջանի համանուն գյուղում, գյուղի արևմտյան կողմում, բերդապարիսպի լեռնային մասում։
Երկրորդ ապարանքը նույնպես չի պահպանվել, և հայտնի է, որ ավերվել է դեռևս անցյալ դարավերջին։ Ըստ հիշատակությունների՝ ապարանքը պատկանել է Մելիք-Հուսեյն Ա-ին։ Այս ապարանքը ևս կառուցվել է 18-րդ դարի առաջին տասնամյակներին, առաջին ապարանքից հետո և ենթադրաբար առաջին ապարանքի հետ կազմել է մի պալատական համալիր։ Հուշարձանի հիշյալ տեղի մոտ, արևմտյան-լեռնամերձ մասում բերդավանի պարիսպների ավերվածությունը հուշում է որ ժայռի անմիջապես ափին գտնվող ապարանքը կառուցված է եղել հենապարիսպով։
Միացյալ Թագավորության խորհրդարան
Մեծ Բրիտանիայաի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության Խորհրդարան, ավելի հայտնի որպես Միացյալ Թագավորությունների խորհրդարան, Բրիտանիայի խորհրդարան կամ Խորհրդարան, Միացյալ Թագավորություններում բարձրագույն օրենսդրական մարմին Միացյալ Թագավորություններում, նրա թագավորական կախյալ տարածքներում, բրիտանական անդրծովյան տարածքներում ։ Այն բացառապես խորհրդարանական ինքնիշխանություն ունի, հետևաբար առավելագույն ուժ ունի Միացյալ Թագավորությունների և նրա իշխանության տակ գտնվող տարածքների բոլոր մյուս քաղաքական մարմինների վրա։ Այն ղեկավարվում է Միացյալ Թագավորությունների միապետի կողմից (ներկայումս Միացյալ Թագավորությունների թագուհին Եղիսաբեթ II-ն է), ում նստավայրն է Վեստմինստերյան պալատը, որը գտնվում է Լոնդոնում, Վեստմինստեր քաղաքում։ Խորհրդարանը երկպալատանի է․ կազմված է Վերին Պալատից (Լորդերի Պալատ) և Ստորին Պալատից (Համայնքների Պալատ)  ։ Լորդերի Պալատը բաղկացած է երկու տարբեր տեսակի անդամներից․ Հոգևորական Լորդեր, որոնք կազմում են Անգլիայի եկեղեցու ավագ քահանաները, և Ժամանակավոր Լորդեր, որոնք կազմում են Միացյալ Թագավորության բարձր ազնվականությունը, և Ցմահ Պերեր, ովքեր նշանակվում են միապետի կողմից վարչապետի խորհրդով ։ Մինչև 2009 թվականի hոկտեմբերին Միացյալ Թագավորությունների Գերագույն Դատարանի բացումը, Լորդերի Պալատը նույնպես իրականացնում էր դատական գործառույթներ Լորդերի օրենքի միջոցով։
Ավետարանոցի երկրորդ մելիքական ապարանք
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախ Կատեգորիա:Մելիքական ապարանքներ Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն Կատեգորիա:18-րդ դար Կատեգորիա:Սյունիք նահանգ
Միացյալ Թագավորության խորհրդարան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդարաններ ըստ երկրի
Էրվին Բուլկու
Էրվին Բուլկու(Ervin Bulku, ), ալբանացի ֆուտբոլիստ, Տիրանա ակումբի և Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Կենսագրություն
Մասնագիտական կարիերան սկսել է Տիրանա ակումբից, որի կազմում անցկացրել է 200-ից ավելի հադնիպում, այդ ընթացքում խփելով 13 գոլ։ 2007 հուլիսին 1 200 000 եվրոյի դիմաց ուկրաինական ակումբ Կրիվբասը գնեց Էրվին Բուլկուին, բայց կարող էր հայտնվել ռուսական Սպարտակ-Նալչիկ ակումբում ։ Ուկրաինայի առաջնության բարձրագույն առաջնությունում դեբյուտել է 2007 թվականի հուլիսի 28-ին Կարպատներ դեմ՝ պարտվելով 3։0 հաշվով ։
Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում հանդես է գալիս 2002 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալբանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ալբանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Վիլլար լը Դոմբ (կանտոն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ Կատեգորիա:Էն դեպարտամենտի կանտոններ
Կրասնի Ռոգ
Կրասնի Ռոգ (Красный Рог), գյուղ Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Պոչեպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 456 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի Պոչեպսկի շրջանի բնակավայրեր
Միրդոն
Միրդոն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժան Ֆրանսուա Շալգրեն
Փարիզում Շալգրենի նախագծերով կառուցվել են կլասիցիզմի ոճով մի շարք մենատներ (1760-ական թվականներին), Սեն Ֆիլիպ դյու Ռուլ եկեղեցին (1769-1784) և այլն։ Կարևորագույն կառույցը Փարիզի Աստղի (այժմ՝ դը Գոլի) հրապարակի հաղթակամարն է (1806-1837)։ Այստեղ ճարտարապետը հրաժարվել է անտիկ հուշարձանների անմիջական ընդօրինակումից և ստեղծել ճարտարապետական յուրօրինակ հորինվածք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Ռացիոնալ ֆունկցիաների ինտեգրալների ցանկ
Ռացիոնալ ֆունկցիաների ինտեգրալների ցանկ, ստորև ներկայացված են ռացիոնալ ֆունկցիաների ինտեգրալների ցանկերը։ Անորոշ ինտեգրալների համար ինտեգրման հաստատունը բաց է թողնված։
Rolling Stone
«Rolling Stone», ամերիկյան ամսագիր, որը պատկանում է Wenner Media LLC ընկերությանը։ Ամսագիրը հիմնադրվել է Ջեն Վենների կողմից, իսկ առաջին համարը լույս է տեսել 1967 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ Ամսագիրն սկզբում տպագրում էր հոդվածներ հիմնականում երաժշտական և քաղաքական թեմաներով, սակայն 1990-ականներից ընդգրկում է նաև հոդվածներ հեռուստատեսային շոուների և ֆիլմերի դերասանների մասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ամսագրեր
Փախուստ Մեյզից
Փախուստ Մեյզ բանտից (իռլանդացի հանրապետականները փախուստն անվանել են «Մեծն փախուստ»), փախուստ Հյուսիսային Իռլանդիայի Անթրիմ կոմսության Մեյզ բանտից 1983 թվականի սեպտեմբերի 25-ին։ Մեյզ բանտը (նախկինում՝ Լոնգ Քեշ) համարվում էր Եվրոպայի ամենապաշտպանված բանտերից մեկը։ Այնտեղ պահվում էին Հյուսիսային Իռլանդիայի հակամարտության ժամանակ ռազմական գործողություններին մասնակցած բանտարկյալները։ Տվյալ փախուստը համարվում է բրիտանական պատմության մեջ ամենամեծաքանակը՝ փախստականների քանակով։ Իռլանդիայի հանրապետական ժամանակավոր բանակի 38 բանտարկյալ, որոնք դատապարտվել էին սպանությունների և պայթյունների համար, փախուստի դիմեցին բանտի Н7 բլոկից։ Փախուստի արդյունքում բանտապաններից մեկը մահացավ սրտային նոպայից, 20-ը ստացան տարբեր վնասվածքներ, որոնցից երկուսը՝ հրազենային վնասվածքներ․ զենքը բանտ էր բերվել ոչ օրինական ճանապարհով։ Փախուստը Իռլանդիայի հանրապետական բանակի լուսաբանման համար մեծ օգնություն էր։ Լսվում էին կառավարության հրաժարականը պահանջող կոչեր։
Նախորդ փախուստներ
Հյուսիսային Իռլանդիայի հակամարտության ժամանակ Իռլանդիայի հանրապետական խմբավորումների բանտարկյալների հաջողվել է իրականացնել մի քանի զանգվածային փախուստ։ 1971 թվականի նոյեմբերի 17-ին 9 բանտարկյալ («Կենգուրու Քրամլին» խումբ) փախուստի դիմեց Քրամլին ռոուդ բանտից՝ պարանից սարքած աստիճանների օգնությամբ։ Փախստականներից երկուսին բռնեցին, սակայն մնացած յոթին հաջողվեց անցնել Հյուսիսային Իռլանդիայի հետ սահմանը․ ավելի ուշ նրանք հանդես եկան Դուբլինի մամուլի ասուլիսին ։ 1972 թվականի հունվարի 17-ին 7 ներկալյալներ (ավելի ուշ նրանց անվանեցին «կախարդական յոթնյակ») լողալով փախուստի դիմեցին բանտից (նախկին HMS Maidstone լողացող բազայից) ։ 1973 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Իռլանդիայի հանրապետական բանակի 3 առաջատար անդամ՝ ներառյալ շտաբի նախկին ղեկավար Սիմուս Թվումին, ուղղաթիռով փախուստի դիմեցին Դուբլինի Մաունթջոյ բանտից․ ուղղաթիռը վայրէջք էր կատարել բանտի զբոսանքային բակում։ Իռլանդական Wolfe Tones երաժշտական խումբը փախուստի պատվին գրեց «The Helicopter Song» («Ուղղաթիռի երգ») երգը, որն առաջատար հորիզոնականներ գրավեց իռլանդական փոփ երաժշտության չարթերում ։ 1974 թվականի օգոստոսի 18-ին Իռլանդիայի հանրապետական բանակի 19 անդամ փախուստի դիմեց Փորթ Լիիշե բանտից՝ զինաթափելով անվտանգության աշխատակիցներին և պայթեցնելով բանտի դարպասը ։ 1974 թվականի նոյեմբերի 6-ին 33 բանտարկյալ, փորելով թունել, փորձեց փախչել Լոնգ Քեշ բանտից։ Բանակի անդամ Հյու Քոնին գնդակահարվեց ժամապահի կողմից, մնացած 29 փախստականներին բռնեցին բանտից մի քանի քայլ այն կողմ ։ 1975 թվականի մարտին 10 բանտարկյալ փախուստի դիմեց Նյուրիի դատարանից, որտեղ ընթանում էր նրանց՝ Լոնգ Քեշից փախուստի դիմելու դատավարությունը ։ Փախստականների թվում էր Լարի Մարլին, որն ավելի ուշ դարձավ 1983 թվականի փախուստի կազմակերպիչներից մեկը ։ 1981 թվականի հունիսի 10-ին Իռլանդիայի հանրապետական բանակի կալանավորված 8 անդամ (այդ թվում՝ Անջելո Ֆուսկո, Փոլ Մագի, Ջո Դոերթի) փախուստի դիմեց Քրամլին ռոուդ բանտից։ Բանտարկյալները, որոնք զինված էին բանտ բերված 3 ատրճանակներով, վերցրին բանտապանների համազգեստը և դուրս եկան բանտից ։
Փախուստ
15։50-ին բանտարկյալները հեռացան H7-ից․ վարորդին և բանտի ավագին նստեցրին բեռնատար։ Վարորդի ոտքը կապեցին կցորդիչ ոտնակին։ 37 բանտարկյալները նստեցին ֆուրգոնը, իսկ Հերի Քելին պառկեց խցիկի հատակին՝ ատրճանակը պահելով վարորդի վրա։ Վարորդին ասացին նաև, որ խցիկում նռնակից պատրաստված ական-ծուղակ կա ։ Մոտավորապես ժամը 16։00-ին բեռնատարը շարժվեց դեպի գլխավոր դարպաս․ բանտարկյալները պատրաստվեցին զավթել պահատնակը։ 10 բանտարկյալներ, որոնք հագել էին անվտանգության աշխատակիցների համազգեստը, զինվեցին ատրճանակներով և դամփորներով ու դուրս եկան բեռնատարից, մտան պահատնակ և պատանդ վերցրին այնտեղ գտնվող սպաներին ։ Ժամը 16։05-ին անվտանգության աշխատակիցները դիմադրություն ցուցաբերեցին, և նրանցից մեկին հաջողվեց սեղմել տագնապի կոճակը։ Անվտանգության ավագ աշխատակիցը, որին նշանառության տակ էին առել բանտարկյալները, դրսից հարցումներին պատասխանեց, որ կոճակը պատահաբար է սեղմել։ Բանտարկյալներին արդեն դժվար էր հսկել պահատնակը՝ պատանդների քանակի ավելանալու պատճառով։ Աշխատանքի եկած սպաները, փողոցից մտնում էին պահատնակ և ատրճանակների սպառնալիքի տակ միանում մյուս պատանդներին ։ Սպա Ջեյմս Ֆերիսին հաջողվեց հետիոտների դռնով դուրս գալ պահատնակից․ նա վազեց տագնապ բարձրացնելու, սակայն վերջինիս հետապնդեց Դերմոթ Ֆինուքեյնը։ Երեք անգամ դաշույնով հարվածեցին Ֆերիսի կրծքավանդակին, նա կիսամեռ ընկավ գետնին և չհասցրեց տագնապ բարձրացնել ։
Ֆինուքեյնը գնաց հետիոտների դարպաս, որտեղ դանակահարեց մի սպայի, որը բացում-փակում էր դարպասը և 2 սպաների, որոնք հենց նոր էին բանտ մտել։ Նրա գործողությունները նկատեց դիտաշտարակի զինվորը և հաղորդեց ռազմական գործողությունների թիմին, որ տեսել է կռվող բանտապան սպաների։ Այնտեղից զանգահարեցին Emergency Control Room (ECR), որտեղից հաղորդեցին, որ ամեն ինչ կարգին է, և որ տագնապը պատահաբար է բարձրացվել ։ Ժամը 16։12-ին կրկին տագնապ բարձրացվեց, երբ պատանդ մի սպա պահատնակից դուրս շպրտեց բանտարկյալին և զանգահարեց ECR։ Մի քանի փորձերից հետո բանտարկյալներին հաջողվեց բացել գլխավոր դարպասը, որից հետո սպասեցին իրենց մնացած ընկերներին, որոնք դեռ պահատնակում էին։ Այդ ժամանակ 2 սպաներ իրենց ավտոմեքենաներով փակեցին ելքը, որը ստիպեց բանտարկյալներին թողնել բեռնատարը և վազել դեպի արտաքին ցանկապատը, որը 25 յարդ հեռավորության վրա էր գտնվում ։ Չորս բանտարկյալներ հարձակվեցին սպաներից մեկի վրա, զավթեցին նրա ավտոմեքենան և ուղևորվեցին դեպի արտաքին դարպաս։ Դարպասի մոտ ջարդեցին ավտոմեքենան և թողեցին այն։ Երկու բանտարկյալ փախավ դարպասով․ մեկին բռնեցին, երբ դուրս էր գալիս մեքենայից, մյուսին՝ հասավ և բռնեց զինվորը ։ Գլխավոր դարպասի մոտ՝ չհասնելով դարպասին, սպան, որը հետապնդում էր մյուս երկու բանտարկյալների, վիրավորվեց ոտքից։ Նրան վիրավորած բանտարկյալին իր հերթին վիրավորեց դիտաշտարակի զինվորը, որին այնուհետև բռնեցին։ Մյուս բանտարկյալներին հաջողվեց դարպասից այն կողմ մագլցել և փախչել։ 16։18-ին գլխավոր դարպասը փակվեց և ամբողջական վերահսկողությունը վերականգնվեց։ Հաջողվեց փախչել ընդհանուր առմամբ 35 բանտարկյալի ։ Փախուստը դարձավ բրիտանական պատմության մեջ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Եվրոպայում ամենամեծ փախուստը ։
Փախուստի ընթացքում վիրավորվեց 20 բանտապան սպա, 13-ը՝ ծեծի ենթարկվեցին, 4-ը՝ դանակի և 2-ը՝ հրազենային վնասվածքներ ստացան։ Ջեյմս Ֆերիսը մահացավ փախուստի ժամանակ սրտային նոպայից ։
Փախստականների ճակատագիրը
Փախուստի դիմածներից 15-ին ձերբակալեցին առաջին իսկ օրը՝ ներառյալ այն չորսին, որոնք թաքնվել էին բանտի մոտ գտնվող ջրամբարում․ նրանք թաքնվել էին ջրի տակ՝ օգտագործելով շնչելու համար նախատեսված փողիկները ։ Հաջորդ 2 օրերին ևս 4 բանտարկյալ ձերբակալվեց՝ այդ թվում Հյու Քորին և Փաթրիկա Մակինթայրան, որոնք ձերբակալվեցին ճանապարհից դուրս գտնվող մի ագարակի 2 ժամյա պաշարումից հետո ։ Մնացած 19 բանտարկյալներից 18-ը հասան Հարավային Արմայում գտնվող հանրապետականների բազա, որտեղ Իռլանդիայի հանրապետական բանակի 2 անդամներ պետք է վերջիններիս տանեին ապաստարաններ ։ Փախստականներին առաջարկեցին վերադառնալ ակտիվ ծառայության Իռլանդիայի հանրապետական բանակ կամ ԱՄՆ-ում նոր փաստաթղթեր ու աշխատանք ստանալ ։
Քևին Բարի Արթը, Փոլ Բրենանը, Ջեյմս Սմիթը և Թերենս Քիրբին, որոնք հայտնի էին «H բլոկի քառյակ» անվամբ, ձերբակալվեցին ԱՄՆ-ում 1992-1994 թվականներին․ մի քանի երկար իրավաբանական գործընթացներ տեղի ունեցան նրանց հանձնման գործով ։ Սմիթը 1996 թվականին հանձնվեց Հյուսիսային Իռլանդիային և վերադարձավ բանտ։ 1998 թվականին նա ազատ արձակվեց Բելֆասթի համաձայնագրի հիման վրա ։ Թոնի Քելին 1997 թվականի հոկտեմբերին ձերբակալվեց Լեթերքենիում (Դոնեգոլի կոմսություն, Իռլանդիա), սակայն նրան հաջողվեց ձախողել հանձնումը ։ 2000 թվականին բրիտանական կառավարությունը հայտարարեց, որ Բրենանի, Արթի և Քիրբիի հանձնման հայտերը մերժվել են՝ որպես Բելֆասթի համաձայնագրի պայման ։ Փախուստի դիմածները շարունակեցին պաշտոնապես հետախուզման մեջ համարվել, սակայն 2003 թվականին Նորին Մեծության բանտային ծառայությունը հայտարարեց, որ նրանք «ակտիվորեն չեն հետապնդվում» ։ Դերմոթ Մակնելին, որն այդ ժամանակ ապրում էր Իռլանդիայի Հանրապետությունում և Դերմոթ Ֆինուքեյնը 2002 թվականի հունվարին համաներում ստացան, որը հնարավորություն տվեց վերջիններիս ցանկության դեպքում վերադառնալ Հյուսիսային Իռլանդիա ։ Այնուամենայնիվ Թոնի Մակալիսթերուն համաներում չստացավ, որը նրան թույլ կտար վերադառնար հայրենի Բելֆասթ ։ 2003 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ ոչ ոք չկարողացավ գնալ երկու փախստականների՝ Ջերարդ Ֆրայերսի և Սիմուս Քեմփբելի հետքերով ։ 2003 թվականի սեպտեմբերին ավելի քան 800 հանրապետական Դոնեգոլ քաղաքի հյուրանոցում ժողով գումարեց, որպեսզի տոնեն փախուստի 20-ամյակը, որտեղ Օլսթերի երիտասարդական կուսակցությունից պառլամենտի անդամ Ջեֆրի Դոնալդսը փախուստը նկարագրեց որպես «անզգա, անպատեհ և ոչ անհրաժեշտ» ։
Փախուստի հետագա փորձեր
1984 թվականի օգոստոսի 10-ին Օլսթերի պաշտպանության ասոցիացիայի անդամ, բանտարկյալ Բենջամին Ռեդֆերնը փախուստի փորձ կատարեց Մեյզ բանտից՝ թաքնվելով աղբահան ավտոմեքենայի թափքում, սակայն մահացավ՝ ընկնելով մամլիչի մեխանիզմի մեջ ։
1991 թվականի հուլիսի 7-ին Իռլանդիայի հանրապետական բանակի բանտարկյալներ Նեսան Քինլիվեյնը և Փիրս Մակաուլին փախուստի դիմեցին Լոնդոնի Բրիքսթոն բանտից, որտեղ կալանքի տակ էին գտնվում։ Նրան կիրառեցին բանտ բերված զենքը և փախուստի ժամանակ վիրավորեցին վարորդի ։
1994 թվականի սեպտեմբերի 7-ին 6 բանտարկյալ՝ այդ թվում գող Դենի Մակնեյմը և Իռլանդիայի հանրապետական բանակի 4 անդամ՝ այդ թվում Փոլա Մագին, փախուստի դիմեցին Ուայթմուր բանտից ։ 2 միավոր զենք ունեցող բանտարկյալները սավաններից հանգույցներով պարան սարքեցին և դրանով մագլցեցին պատի վրայով ։ Փախուստի ժամանակ անվտանգության աշխատակիցներից մեկը հրազենային վնասվածք ստացավ ։ Բանտարկյալները ձերբակալվեցին դաշտերում ։
1997 թվականի մարտին Մեյզ բանտի H7 բլոկում հայտնաբերվեց թունել, որը լուսավորված էր էլեկտրական լամպերով, 24 մետր էր պակաս, որ հասներ արտաքին պատին ։
Վիկտոր Ազատյան
Վիկտոր Գրիգորի Ազատյան, հայ բժիշկ, սրտավիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1988):
Կենսագրություն
Վիկտոր Ազատյանը ծնվել է 1928 թվականի հուլիսի 17-ին, Թիֆլիսում։ 1947 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցն ու ընունվել Երևանի բժշկական ինստիտուտ, որն ավարտել է 1953 թվականին։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ՀԽՍՀ Նոյեմբերյանի շրջանից, եղել  վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, այնուհետև՝ շրջանի գլխավոր բժիշկ։ 1959 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշտական ինստիտուտի կլինիկական օրդինարտուրան։ 1966-1974 թվականներին եղել է Սրտաբանության և սրտային վիրաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի սրտի ձեռքբերովի արատների բաժանմունքի վարիչ, 1974-1993 թվականներին` Ա. Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի սրտային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ, 1975-1978 թվականներին միաժամանակ, ինստիտուտի փոխտնօրեն ։
Լինելով նշանավոր սրտաբան, գիտնական և հասարակական գործիչ, ակադեմիկոս Ալեքսանդր Միքայելյանի ուսանողը և առաջին օգնականներից մեկը՝ Ազատյանը մեծ դեր է խաղացել Հայաստանում սրտային վիրաբուժության զարգացման գործում ։
Աշխատանքները վերաբերում են սրտի բնածին և ձեռքբերովի արատների վիրաբուժական բուժման, սրտի արատների ժամանակ արյան շրջանառության ախտաբանության տարբեր հարցերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ
Մարին Վասիլև
Մարին Վասիլև (Марин Василев, ), բուլղարացի քանդակագործ, քանդակագործության պրոֆեսոր, ազատագրված Բուլղարիայի քանդակագործության արվեստի հիմնադիրներից ։
Կենսագրություն
Մարին Վասիլևը ծնվել է 1867 թվականին բուլղարական Շումեն քաղաքում։ 1886 թվականին ավարտել է տեղի մանկավարժական ինստիտուտը, 1890 թվականին՝ չեխական Գորժիցե քաղաքի քանդակի դպրոցը։ Բուլղարիա վերառնալով՝ դասավանդել է պետական առևտրային դպրոցում, այնուհետև վերադարձել է արևմուտք։ 1891-1894 թվականներին հաճախել է Մյունիխի գեղարվեստի ակադեմիայի դասընթացներին, որտեղ աշակերտել է պրոֆեսոր Սիրիուս Էբերլեին, 1894-1896 թվականներին՝ Պրահայի արվեստի դպրոցի դասընթացներին պրոֆեսոր Ջոզեֆ Միսալբեկի դասարանում։ 1899 թվականին վերադարձել է Բուլղարիա և դասավանդել Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայում, 1911 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Նրա սաներից են հայտնի բուլղարացի քանդակագործներ Մառա Գեորգիևան, Վասկա Էմանուիլովան, Յանկո Պավլովը, Պյոտր Ռամադանովը, նկարիչ Նիկոլա Պետրովը։
Ստեղծագործություններ
Վասիլևը ստեղծագործել է ֆիգուրատիվ կոմպոզիցիայի և քանդակի բնագավառում ։ Ստեղծել է Բուլղարիայի ազգային հերոսների, քաղաքական գործիչների հուշարձաններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի քանդակագործներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ
Գառնիկ Իսագուլյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:«Ազգային անվտանգություն» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ
Էրիկ Սիգալ
Էրիկ Վոլֆ Սիգալ (Erich Wolf Segal, ), ամերիկացի գրող, սցենարիստ, անտիկ գրականության պրոֆեսոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1937 թվականին ռաբբիի ընտանիքում։ Ավարտել է դպրոցը (Midwood High School), Բրուքլինում։ Սովորել է Հարվարդի համալսարանում (բակալավր, 1958; մագիստրոս, 1959; դոկտոր, 1965)։
1967-ին «Բիթլզ» խմբի համար գրել է «Դեղին սուզանավը» ֆիլմի անիմացիոն սցենարը (1968)։
1960-ական թվականների վերջին Էրիկ Սիգալը գրել է սցենար՝ Հարվարդի համալսարանի ուսանողի և ուսանողուհու ռոմանտիկ սիրո մասին, բայց չի հրապարակել։ Լուիս Ուոլլեսի առաջարկությամբ, նա սցենարը դարձնում է վիպակ։ 1970 թվականին «Սիրո պատմություն» վիպակը դարձել է ամենավաճառվող գիրքը և թարգմանվել 33 լեզվով, և հրատարակվել է ավելի քան 21 մլն տպաքանակով ամբողջ աշխարհում։ Համանուն ֆիլմը վարձույթի առաջատար է դարձել 1971 թվականին։ «Սիրո պատմություն» ֆիլմի սցենարի համար արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի (1971):
1977 թվականին հրատարկվել է «Օլիվերի պատմությունը» գիրքը, որը «Սիրո պատմության» շարունակությունն էր։
Հեղինակ է հին դասական կատակերգություն մի շարք գիտական աշխատանքների, թարգմանել է հռոմեական կատակերգակ Տիտոս Մակկիոս Պլավտուս կատակերգություններ (մոտ. 254-184 մինչև Մ.թ. ): Դասավանդել է անտիկ գրականություն Հարվարդի, Յեյլի և Փրինսթոնի համալսարաններում, ինչպես նաև Օքսֆորդի համալսարանի Վոլֆսոն քոլեջում։ Որպես հրավիրված պրոֆեսոր կարդացել է դասախոսություններ Մյունխենյան համալսարանում, Դարտմուտսկի քոլեջում և Թել Ավիվի համալսարանում։
Էրիկ Սիգալը զբաղվել է վազքով։ Գրեթե ամեն տարի  1955 - 1975 թվականների ժամանակահատվածում մասնակցել է Բոստոնի մարաթոնին (լավագույն արդյունքը ցույց է տվել 1964 թվականին. 2 ժ, 56 ր 30 վ ավարտելով 63մ)։ Որպես սպորտային մեկնաբան մեկնաբանել է 1972 և 1976 թվականների Ամառային Օլիմպիական խաղերի մարաթոնը «Էյ-Բի-Սի հեռուստաընկերության համար։
1975 թվականից ամուսնացած էր Կերեն Մարիաննա Ջեյմսի հետ, ուներ երկու դուստր։ Ավագ դուստրը՝ Ֆրանչեսկան, դարձել է լրագրող և գրող։
Մահացել է սրտի կաթվածից։ Կյանքի վերջին 25 տարիների ընթացքում տառապել է Պարկինսոնի հիվանդությամբ։ Թաղված է Լոնդոնի գերեզմանատներից մեկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունիսի 16 ծնունդներ Կատեգորիա:1937 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Հունվարի 17 մահեր Կատեգորիա:2010 մահեր Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ լավագույն սցենարի համար Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հուշահամալիր (Սոֆիա)
Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հուշահամալիր Բուլղարիայում (Мемориал на жертвите на комунистическия режим в България), ազգային հուշարձան Սոֆիայում, Բուլղարիայի հրապարակում։ Այն իրենից ներկայացնում է շինությունների համալիր (հուշապատ, հիշատակի խաչ և մատուռ)։ Կառուցվել է 1997-1999 թվականներին։
Նկարագրություն
Հուշարձանը նվիրված է Բուլղարիայի կոմունիստական կուսակցության բոլոր զոհերի հիշատակին նրա ստեղծման պահից, 1919 թվականից մինչև 1989 թվականը, Տոդոր Ժիվկովի հեռացումը իշխանությունից։ Կոմունիզմի զոհերի թվին են դասվում, տեռորիստական ակտերի զոհերը (1925 թվականի ապրիլի 16 և այլն), աշխատանքային ճամբարների բանտարկյալները, բռնի տեղահանված անձինք։
2019 թվականի հունվարին հուշահամալիրի հուշապատին անհայտ անձանց կողմից սև ներկով նկարվել է սվաստիկա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Կոմունիզմի զոհերի հուշարձաններ
Ծով (նկար, Այվազովսկի)
Նկարի նկարագրություն
Բուռն գիշեր։ Անցած ալիքը հուզել է ծովը։ Այն բուռն եռման մեջ է։ Ալիքները կոտրվում են քարերի վրա։ Երկնքում սարսափելի ծվեն-ծվեն ամպեր են թռչում։ Ամպերի ճառաքում երևում է լուսինը և պայծառ լուսավորում է ծովն ու հեռավոր քարքարոտ ափը։ Լուսնի ցոլքերը ցրված ալմաստի նման պառկել են ժանյակավոր փրփուրի վրա։ Բնության լուսավորության սկիզբը հանգստության շիթ է մտցնում դեպի երկինք վազող «ցրված փոթորկի վերջին ամպերին»։
Այվազովսկին, ով սովորաբար շատ արագաշարժ էր աշխատանքի մեջ, այդ նկարն այնպես է գրել, որ դրանում արտացոլված է նրա հոգեվիճակը, լուսնային լույսի լուսապսակը պատկերելու համար կլոր վրձնով նրա շուրջը վրձնի կրկնահարվածներով բաց ներկի շիթեր հասցրեց, այնպես, ինչպես նկարված էր հենց լուսինը։
Այլ կերպ են նկարված ժայռոտ լեռները, որոնց վրա լուսնի լույսը գրեթե չի ընկնում։ Դրանք պատկերված են մութ ընդհանրացված զանգվածներով՝ ավելի խիտ տոնով, քան երկինքը։ Այն մասում, որտեղ ծովն է՝ լուսնային լույսը չի թափանցում, նաև նկարված է շատ լայն։ Լուսնային լույսով ողողված ափամերձ ժայռերի մասով տարածվող ալիքները ձեռք են բերում ֆոսֆորային երանգ ։
Հայտնի նկարիչ Մ. Սարյանը ասել է.
Ինչպիսի սարսափելի փոթորիկ էլ որ մենք տեսնեինք նրա նկարում, կտավի վերին մասում ամպրոպային ամպերի կուտակումների միջով միշտ վառվելու է լույսի ճառագայթը, թող նուրբ ու թույլ, բայց փրկություն հայտարարողը։ Հենց սրանում է՝ այս լույսի մեջ է, որ ամփոփված է Այվազովսկու բոլոր փոթորիկների իմաստը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1864 նկարներ Կատեգորիա:Հովհաննես Այվազովսկու նկարներ
(2788) Անդենե
(2788) Անդենե (Andenne), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 1-ին Անրի Դեբեոնի և Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,561562 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3061 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,817 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1497,46 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240407 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,62° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շագանակենի
Շագանակենի, իսկական, հաճարազգիների ընտանիքի ծառանման բույսերի ցեղ։
Կենսաբանական նկարագիր
Երկարակյաց (500 տարի և ավելի), խոշոր ծառ է, մինչև 35 մ բարձրությամբ և 2 մ տրամագծով։ Սաղարթը՝ գմբեթաձև, խիտ, ուժեղ ճյուղապատված։ Արմատային համակարգը հզոր է և խոր։ Ծաղիկները մանր են, միասեռ կամ երկսեռ, խաչաձև փոշոտվող, ծաղկաբույլը՝ կատվիկ։
Տերևները՝ խոշոր, հերթադիր, երկար, սրածայր։ Պտուղը ընկույզ է, կլոր, տափակավուն՝ պատված գորշավուն պտղապատյանով, պտղամաշկի՝ հաստ, շագանակագույն, մուգ դարչնագույն երանգով։ Պտղամիսը՝ սպիտակ, կիսահյութալի, քաղցր, համեղ, սննդարար։
Քիմիական կազմ
Պարունակում է օսլա՝ 60%, շաքարներ՝ մինչև 17%, ազոտային նյութեր՝ 8-11%, ճարպեր՝ 2% և ավելի, օրգանական թթուներ (խնձորաթթու, կիտրոնաթթու)։
Կիրառում
Պտուղներն օգտագործվում են թարմ և եփած վիճակում, հրուշակեղենի արտադրությունում՝ որպես սուրճի սուրոգատ, բնափայտը՝ ատաղձագործության, կահույքի և խառատային արտադրությունում, շինարարության մեջ։ Բնափայտը, կեղևը և ծաղկակալները հարուստ են դաբաղանյութերով և ներկանյութերով։ Խոնավասեր բույս է։
Մշակում
Բազմանում է պատվաստով, մացառներով և սերմերով։ Պատվաստված բույսերը բերք են տալիս 5-10-րդ, իսկ սերմնաբույսերը՝ 10-15-րդ տարում։ 50 տարեկանում բերքատվությունը՝ մինչև 1 տ/հա։ Լավ է աճում թթու, գորշ և միջին խոնավության հողերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հաճարազգիներ Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Ադդա (գետ)
Ադդա (Adda, Addua), գետ հյուսիսային Իտալիայում, Պո գետի ձախ վտակը։ Սկզիբ է առնում Ալպերից՝ Շվեյցարիայի սահմանի մոտ, և հոսում Կոմո լիճ։ Կրեմոնայից մի քանի կիլոմետր հոսանքին հակառակ միանում է Պո գետին։ Երկարությունը 313 կմ է, գետի ավազանից ամենաբարձր կետը Լա Սեդլան է՝ 4020 մ բարձրության վրա։ Գետի երկայնքով գտնվում են Բորմիո, Սոնդրիո, Բելաջո, Լեքո (երկուսն էլ Կոմո լճի վրա) և Լոդի քաղաքները։
Ընթացք
Ադդա գետի իրական աղբյուրը գտնվում է փխրուն հարթավայրում՝ որոշ լճերի տարածքում, իսկ ծավալը ընդլայնվել է մի քանի փոքր հոսքերի միավորման արդյունքում Ռետիյան Ալպերի Բորմիո քաղաքի մոտ։ Այնտեղից սկզբում հոսում է հարավ-արևմուտք, հոսելով Վալտելինա հովտով՝ անցնում Տիրանո կոմունայով, որտեղ Պոսկիավինո գետը մնում է աջ ափին։ Իր առաջին կես հատվածի պատճառով Ադդան հյուսիսային Իտալիայի արևելքից արևմուտք հոսող միակ մեծ գետն է։ Հյուսիսից թափվում է Կոմո լիճը՝ ձևավորելով դրա մեծ մասը։ Լեքոյի հարավարևելյան մասով անցնելով Լոմբարդիայի հարթավայրը՝ ձախ կողմից միանում է Բրեմբո և Սերիո գետերին և մոտ 240 կմ հոսելով՝ Կրեմոնայի մոտ միանում Պո գետին :
1377 թվականին կառուցված Տրեցո սուլ Ադդա միջնադարյան կամուրջը 72 մետր կամարի լայնությամբ համարվում է համաշխարհային ռեկորդ՝ նախքան կամրջային շինարարության մեջ մետաղի ներմուծումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի գետեր
Մարադի (քաղաք)
Մարադի (Maradi), քաղաք Նիգերի հարավային մասում։
Աշխարհագրական դիրք
Գտնվում է Նիգերիայի հետ պետական ​​սահմանի մոտ՝ երկրի մայրաքաղաք Նիամիից 540 կմ դեպի արևելք։ Մարադի նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Սպասարկվում է Մարադիի օդանավակայանից։
Պատմություն
Նախկինում Մարադին հնագույն առևտրային քաղաք Հաուսայի կազմում էր։ 19-րդ դարի սկզբին այն ընկել է իսլամական խալիֆայություն Սոկոտոյի տիրապետության տակ։ 1899 թվականին այն ենթարկվել է ֆրանսիացիներին։ 1807 թվականից Մարադիում իշխում է (1899 թվականից հետո՝ անվանապես) Դուրբավի սուլթանների դինաստիան (ֆուլբեի ազգությունից)։
Բնակչություն
2013 թվականի դրությամբ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 191 367 մարդ ։ Բնակչությունը հիմնականում հաուսաներ են, ապրում են նաև ֆուլբեններ, տուարեգիններ, յորուբաններ և իգբոններ։ Մարադին Մարադիի կաթոլիկ եպիսկոպոսության կենտրոնն է։
Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.
Հայտնի բնիկներ
1996-1999 թվականներին քաղաքում ծնվել է Նիգերի նախագահ Իբրահիմ բարե Մաինասարան։
Ծանոթագրություն
<references group="" responsive="1">
Կատեգորիա:Նիգերի քաղաքներ
Կլեշչով
Կլեշչով (Кліщів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1393 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կլեշչով գյուղում բնակվում էր 185 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,146 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1267,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1393 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խորամաբադ
Խորամաբադ  կամ Խորամ Աբադ, քաղաք Իրանի արևմուտքում, Լոռեսթան նահանգի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 328 544 մարդ, հիմնականում՝ լուռեր։ Խորամաբադը գտնվում է Զագրոսի լեռներում, կարևոր գյուղատնտեսական կենտրոն է։
Պատմություն
Խորամաբադը Իրանի տարածքում մարդու առաջին բնակավայրերից է։ Այստեղ հայտնաբերվել են բազմաթիվ քարանձավային կացարաններ (40-50 հազ. տարի)։ Շատ հետազոտողներ կարծում են, որ Խորամաբադը հիմնվել է Էլամի դինաստիայի օրոք (մ.թ.ա. 3200-2700 թթ.)։
Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է Ֆալաք-օլ-Աֆլաք ամրոցը, որը կառուցվել է Սասանյանների օրոք։ 14-րդ դարում ամբողջովին ավերվել է։ Սեֆյանների օրոք քաղաքը ծաղկել է և դարձել Իրանի կարևոր կենտրոններից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ Կատեգորիա:Լոռեսթան
Բիկյան
Բիկյան (Бикъян, Бикйән), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Ակիմովկա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)
Ակիմովկա (Якимівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ակիմովկա գյուղում բնակվում էր 122 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,33 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 369,7 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զագատու
Զագատու, գետ Ուրմիա լճի ավազանում։ Լիճն է թափվում նրա հարավային կողմից ։
Մուխոդ
Մուխոդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրասնի Սոկոլ (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Կրասնի Սոկոլ (Красный Сокол), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոմպեյանա
Պոմպեիանա  (Pompeiana) կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Իմպերիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 852 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 158 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 18015։ Հեռախոսային կոդ՝ 0184։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սոթքում (մայիս, 2023)
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սոթքում, Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի և Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերի միջև տեղի ունեցած ռազմական գործողություն Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Սոթք գյուղին սահմանամերձ Սոթքի ոսկու հանքավայրի տարածքում և Նորաբակ, Վերին Շորժա ու Կութ գյուղերի ուղղությամբ, որը տեղի է ունեցել 2023 թվականի մայիսի 11-ի վաղ առավոտվանից մինչև մայիսի 12-ը           , ապա վերսկսվել մայիսի 17-ին    ։ Մայիսի 11-ի վաղ առավոտյան Ադրբեջանի զինված ուժերը, դիմելով ագրեսիվ գործողությունների, ականանետների և հրետանային միջոցների կիրառմամբ կրակ են բացել Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։ Հայկական կողմն ունի 2 զոհ և 9 վիրավոր                  , իսկ ադրբեջանական կողմը՝ 1 զոհ և 1 վիրավոր ։
Մայիսի 11
ժամը 06:00-ից, Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները հրետանային և ականանետային միջոցներից կրակ են բացում Սոթքի ուղղությամբ տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ, որի մասին հաղորդում է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը ։
Ժամը 07:00-ի դրությամբ հայկական կողմն ունեցել է 2 վիրավոր, որի մասին հայտնում է ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը ։
Ժամը 07:20-ի դրությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակել են հրետանային և ականանետային միջոցներից կրակի վարումը Սոթքի ուղղությամբ տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ։ ՀՀ զինված ուժերի ստորաբաժանումները ձեռնարկել են համապատասխան պաշտպանական-կանխարգելիչ միջոցառումներ ։
Ժամը 07:50-ի դրությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակել են հրետանային և ականանետային միջոցներից կրակը Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ ՀՀ զինված ուժերի ստորաբաժանումները ձեռնարկում են համապատասխան պաշտպանական-կանխարգելիչ միջոցառումներ ։
Ժամը 08:00-ի դրությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակել են հրետանային և ականանետային միջոցներից կրակը Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հաղորդում է, որ հայկական կողմը ժամը 08:00-ի դրությամբ ունի 3 վիրավոր։ Ադրբեջանական զինված ուժերը կրակ են բացել վիրավորում ստացած զինծառայողին տեղափոխող շտապ օգնության մեքենայի ուղղությամբ ։
Ժամը 08:25-ի դրությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակել են հրետանային և ականանետային միջոցներից կրակը Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ ՀՀ զինված ուժերի ստորաբաժանումները ձեռնարկում են համապատասխան պաշտպանական-կանխարգելիչ միջոցառումներ ։ Ադրբեջանական լրատվամիջոցներով տեղեկություններ են տարածվում այն մասին, թե իբր հայկական կողմը կիրառում է իրանական անօդաչու թռչող սարքեր, որը ըստ ՀՀ պաշտպանության նախարարության չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ ՀՀ ԶՈՒ սպառազինության մեջ իրանական անօդաչու թռչող սարքեր չկան ։
Ժամը 08:45-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ իրադրության փոփոխություն չի եղել։ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակել են կրակը հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ ՀՀ զինված ուժերի ստորաբաժանումները ձեռնարկում են համապատասխան պաշտպանական-կանխարգելիչ միջոցառումներ ։ Հայ-ադրբեջանական պայմանական սահմանագոտու մյուս հատվածներում այդ պահի դրությամբ եղել է հարաբերականորեն կայուն վիճակ ։
Ժամը 09:00-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ իրադրության փոփոխություն չի եղել ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ ժամը 09:00-ի դրությամբ հայ-ադրբեջանական պայմանական սահմանագոտու մյուս հատվածներում հարաբերականորեն կայուն վիճակ է ։
Ժամը 09:20-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ իրադրության փոփոխություն չի եղել ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ անհայտ ծագում ունեցող տելեգրամյան որոշ ալիքներ ապատեղեկատվություն են տարածում վիրավորների թվի մասին ։
Ժամը 09:45-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ հայկական կողմից վիրավորում ստացած զինծառայողների առողջական վիճակի մասին լրացուցիչ կհայտնի ։
Ժամը 10:00-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ լարվածությունն էականորեն նվազում էր ։
Ժամը 10:25-ի դրությամբ Սոթքի ուղղությամբ լարվածության նվազումը պահպանվում էր ։ ՀՀ ՊՆ մամուլի քարտուղարը հայտնում է, որ հայկական կողմը ունի 4 վիրավոր ։ Վիրավոր զինծառայողներից 2-ի վիճակը գնահատվում է բավարար, 2-ինը՝ միջին ծանրության ։ Վիրավորում ստացած զինծառայողների կյանքին այդ պահի դրությամբ վտանգ չի սպառնում ։ Նույն ժամի դրությամբ հայ-ադրբեջանական պայմանական սահմանագոտու մյուս հատվածներում հարաբերականորեն կայուն վիճակ է ։
Ժամը 10:45-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ Սոթքի ուղղությամբ վաղ առավոտյան սադրանք սանձազերծած Ադրբեջանի պաշտպանական գերատեսչության հաղորդագրությունն այն մասին, թե իբր հայկական կողմը գործողության է նախապատրաստվում, հերթական ապատեղեկատվությունն է ։
Սոթքի հայկական դիրքերի ուղղությամբ ադրբեջանական կողմի կրակոցների ձայները լսվել են գյուղում, որի մասին հայտնել էր Սոթքի բնակիչներից մեկը։ Ըստ նրա տեղեկությունների օգտագործվել էր հրետանի, որի պատճառով դղրդացել են գյուղի բնակելի տները ։
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը տեղեկացնում է մեկ զոհի մասին։ Զոհվածը՝ ադրբեջանական բանակի պայմանագրային զինծառայող Օրհան Նովրուզալիզադեն է։ Եվս մեկ զինծառայող՝ Մուսլիմ Մահմուդլուն, վիրավորվել էր ։
11:00-13:00-ն ընկած ժամանակահատվածում Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները որոշակի պարբերականությամբ խախտում են հրադադարի ռեժիմը ։
Գեղարքունիքի մարզպետ Կարեն Սարգսյանը հայտնում է, որ մարզի որևէ բնակավայրից տարհանում չի իրականացվել, քանի որ տարհանման անհրաժեշտություն չի եղել ։
13:00-14:00-ն ընկած ժամանակահատվածում հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվում։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ ժամը 14:00-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն է ։
Ժամը 15:00-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը տեղեկացնում է, որ խմբակցության պատգամավորներն ադրբեջանական կրակոցների հետևանքով առաջացած իրավիճակին ծանոթանալու համար մեկնում են Սոթք գյուղ ։
15:00-16:00-ն ընկած ժամանակահատվածում հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվում։ Ժամը 16:00-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում եղել է հարաբերականորեն կայուն ։
Գեղամասարի նախկին համայնքապետ Հակոբ Ավետյանը հայտնում է, որ Սոթքում իրավիճակը հանդարտ է, սակայն երբեմն կրակոցներ են հնչում հանքի ուղղությամբ․ «Հիմանական թիրախը Սոթքի ոսկու հանքավայրն է։ Գյուղի վրա կրակոցներ չեն հնչում։ Տարհանում չկա, բայց մարդիկ կան, որոնք իրենց երեխաներին դուրս են հանել» ։
Ժամը 17:10-ի սահմաններում Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները Սոթքի ուղղությամբ խախտում են հրադադարը՝ կիրառելով ականանետ։ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ հայկական կողմը կորուստներ չունի։ Ժամը 17:40-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից հայտնում են, որ ժամը 18:25-ի սահմաններում Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները Նորաբակ գյուղի ուղղությամբ խախտել են հրադադարը՝ կիրառելով հրետանային միջոցներ ։
Ադրբեջանական կրակոցների հետևանքով վիրավորված չորս զինծառայողներից երկուսը տեղափոխվում են Երևան ։
ՀՀ Աժ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորներ Իշխան Սաղաթելյանը, Գառնիկ Դանիելյանը, Ասպրամ Կրպեյանը, Քրիստինե Վարդանյանը, Արգիշտի Գևորգյանը և Արման Ղազարյանը տեղում իրավիճակին ծանոթանալու և քաղաքացիների հետ զրուցելու նպատակով այցելում են Գեղարքունիքի մարզի Սոթք և Կութ գյուղեր ։ Քրիստինե Վարդանյանը հայտնում է, որ կրակոցների ձայներ են լսվում, ապա նշում, որ դեպի Սոթք եկող գլխավոր ճանապարհին ռազմական ոստիկանությունը վերահսկողություն է սահմանել, և լրագրողներին ու ԱԺ պատգամավորներին արգելում է այդ ճանապարհով գնալ։ Ասպրամ Կրպեյանն էլ իրավիճակի վերաբերյալ հաղորդում է, որ Սոթքում և Կութում բնակիչները չեն տարհանվել, դպրոցներն ու պարտեզները հեռավար կարգով են անցկացրել դասապրոցեսները ։
ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ Ժամը 19:50-ի սահմաններում Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները Վերին Շորժայի ուղղությամբ խախտել են հրադադարը՝ կիրառելով ականանետ։ Ժամը 20:10-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն է ։
ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ ժամը 20:10-22:00-ն ընկած ժամանակահատվածում հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվել։ Ժամը 22:00-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն է ։
Ժամը 23:00-ի դրությամբ հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվում ։
Մայիսի 12
Գիշերվա ընթացքում հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվում։ ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ ժամը 08:30-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն է ։
Ժամը 10:00-ի սահմաններում, Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն Սոթքի ուղղությամբ խախտում է հրադադարը՝ կիրառելով անօդաչու թռչող սարք։ ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ վիրավորում են ստացել 2 զինծառայող։ Զինծառայողներից մեկի վիճակը գնահատվում է բավարար, մյուսինը՝ ծանր ։ Ժամը 10:30-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
Մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացուցիչներն այցելում են ՀՀ ՊՆ կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ՝ տեսակցելու Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողությունների հետևանքով վիրավորում ստացած 2 զինծառայողներին ։
Գեղամասարի նախկին համայնքապետ Հակոբ Ավետյանը հաղորդում է, որ Սոթքում հանդարտ վիճակ է, սակայն մեն րոպե կարող է մի բան լինել, հայկական դիքերից էլ տեսանելի են Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կուտակումները ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ վիրավորում ստացած 2 զինծառայողների կյանքին վտանգ չի սպառնում։ Ժամը 15:00-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
Ժամը 16:50-ի սահմաններում Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները խոշոր տրամաչափի հրաձգային զենքերից կրակ են բացում Կութի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։
Ժամը 17:50-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
Շալ
Շալ, ուսերը ծածկելու քառանկյունաձև թիկնոց։ Շալերը լինում են բրդյա, մետաքսյա, բամբակյա գործվածքներից՝ հյուսված շյուղերով կամ հելունով։ Եզրերին ամրացվում են ծոպեր։ Շալ են համարվում նաև բրդյա գործվածքները, որոնցից կարվում են հագուստի տեսակներ։ 19-րդ դարից պատրաստվում է մեքենայական եղանակով։ Շալը լինում է գծանախշերով, բուսանախշերով, վանդականախշերով։
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սոթքում (մայիս, 2023)
Մայիսի 12
Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները ժամը 19:40-ի դրությամբ շարունակում են կրակը Կութի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ։ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները ականանետ են կիրառում նաև Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։
Շալ
Հայաստանում բուրդը մշակվել է տնայնագործական եղանակով և մանած թելով հյուսվել շալ կտոր։ Եղել են շալ Շատախի գավառի Թաղ գյուղի արտադրանք (19-րդ դարում, Հայաստանի պատմության պետական թանգարան, Երևան) շալի տարբեր տեսակներ՝ «բրկահ», «սարտիրի» են։ Դրանք պատրաստվել են տարբեր որակի բրդից։ Շալ կտորը գործել են գետնին ամրացված հենքի վրա։ Չուխա կտրելու համար հյուսածքի հենքը եղել է 12 մետր։ Շալ արտադրվել է Կաբինում, Վանում, Իփզանում, Մոկսում, Կյուրինում, Զեյթունում և այլուր։ Մեծ համբավ են ունեցել Շատախի գավառում արտադրվող շալերը, որոնք հայտնի էին «Շատախի շալ» անունով։ Միայն Թաղ գյուղում յուրաքանչյուր տարի 600-700 փաթեթ շալ են գործել։ Ցուրաքանչյուր Փաթեթի երկարությունը 12 մետր էր, իսկ լայնությունը՝ 54 սանտիմետր։ «Շատախի շալը» զարդարվում էր երկրաչափական շեղանկյունաձև, եռանկյունաձև զիգզագ և ուղիղ գծանախշերով, որոնք գունավոր էին, մեղմ գույների համադրությամբ։
Կատեգորիա:Գլխաշորեր
Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում Սոթքում (մայիս, 2023)
Մայիսի 12
Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները ժամը 20:00-ի  դրությամբ շարունակում են կրակը Կութի և Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ ժամը 20:20-ի դրությամբ իրադրության փոփոխություն չկա։ Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները շարունակում են կրակը Կութի և Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։
Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կրակի ինտենսիվությունը ժամը 21:00-ի դրությամբ Սոթքի և Կութի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ էականորեն նվազում է ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կրակի հետևանքով հայկական կողմն ունի 1 զոհ և 1 վիրավոր։ Ժամը 21:40-ի դրությամբ կրակի ինտենսիվության նվազումը պահպանվում էր ։
Ժամը 22:00-ի դրությամբ Սոթքի և Կութի ուղղությամբ կրակի ինտենսիվության նվազումը պահպանվում է։ Ժամը 21:50-ից Ադրբեջանի ԶՈՒ ստորաբաժանումները հրաձգային զենքերից և ականանետից կրակ են բացում Վերին Շորժայի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ կրակի ինտենսիվությունը նվազել է Վերին Շորժայի ուղղությամբ։ Ժամը 22:15-ի դրությամբ Սոթքի և Կութի ուղղությամբ կրակի ինտենսիվության նվազումը պահպանվում է ։
Ժամը 23:10-ի դրությամբ իրադրության փոփոխություն չի արձանագրվել։ Սոթքի, Կութի և Վերին Շորժայի ուղղությամբ կրակի ինտենսիվության նվազումը պահպանվում է։ Ժամը 23:10-ի դրությամբ հայկական կողմի կորուստներն են 1 զոհ և 2 վիրավոր ։
Մայիսի 12-ին ադրբեջանական հարձակման հետևանքով Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքը պաշտպանելիս զոհված զինծառայողը Նարեկ Նորայրի Բաղդասարյանն (ծնվ. 2003 թ.) է  ։
Մայիսի 13
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ գիշերվա ընթացքում հրադադարի էական խախտումներ չեն արձանագրվել։ Ժամը 08:30-ի դրությամբ իրադրությունն առաջնագծում հարաբերականորեն կայուն էր ։
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը հայտնում է, որ մայիսի 12-ին` ժամը 10:00-ի սահմաններում Ադրբեջանի ԶՈՒ կիրառած ԱԹՍ-ի հարվածի հետևանքով վիրավորում ստացած 2 զինծառայողներից մեկը դուրս է գրվել հոսպիտալից, իսկ մյուսի կյանքին վտանգ չի սպառնում։ Ավելի ուշ՝ մայիսի 12-ի երեկոյան Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կրակի հետևանքով վիրավորում ստացած 2 զինծառայողների կյանքին ևս վտանգ չի սպառնում ։