cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յուն Էլսթեր
Կենսագրություն
Երկար տարիներ եղել է «Սեպտեմբերյան խմբի» անդամ, որը լքել է 1990-ական թվականների սկզբին։ Էլսթերը դասավանդել է Օսլոյի համալսարանի պատմության ֆակուլտետում, ինչպես նաև Չիկագոյի համալսարանի փիլիսոփայության և քաղաքագիտության ֆակուլտետում։ Ներկայումս աշխատում է Կոլումբիայի համալսարանում որպես սոցիալական գիտությունների պրոֆեսոր, ինչպես նաև Քոլեժ դե Ֆրանսի պատվավոր պրոֆեսոր է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Նորվեգացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ
Լա Ֆուլիոլա
Լա Ֆուլիոլա  (La Fuliola), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ուրժել շրջանում։ Տարածքը կազմում է 11,1 կմ² ։ Բնակչությունը՝ 1270 (2010 թվականի տվյալներով)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Բավլենկուր
Բավլենկուր (Bavelincourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 125 մարդ, բնակչության խտությունը` 16.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.75 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 130 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 72 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 56-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 16։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,8 %։ 56 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 47 անձ (28 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (2 տղամարդ և 7 կին)։ 16 անաշխատունակներից 8 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Նուբար Ասլանյան (կոմպոզիտոր)
Նուբար Աբրահամի Ասլանյան, Հայֆայում բնակվող հայ կոմպոզիտոր։ ԽՍՀՄ (1982), Հայաստանի և Իսրայելի կոմպոզիտորների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Նուբար Ասլանյանը ծնվել է 1943 թվականին, Աթենք քաղաքում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ 1973 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը (Գրիգոր Եղիազարյանի արվեստանոց )։ 1994 թվականից հաստատվել է Իսրայելում։ Մշակել է տասը հայ կոմպոզիտորի 20 մանկական երգ՝ փողային նվագախմբի համար ։ 2004 թվականին Երևանի Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանում Իսրայելի արտգործնախարարության և Հայաստանում Իսրայելի դեսպանության նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել Նուբար Ասլանյանի հեղինակային համերգը` նվիրված Իսրայելի անկախության 56-ամյակին ։
Ասլանյանի ստեղծագործությունները հնչել են ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Հարավսլավիայում, Հունաստանում, Բուլղարիայում, Շվեդիայում, Շվեյցարիայում, Հարավային Կորեայում, Գերմանիայում, նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններում, Իսրայելում, Հայաստանում, Լեհաստանում, Ռումինիայում և այլուր։
10 հայ կոմպոզիտորների 20 մանկական երգերի գործիքավորում և մշակումներ
Փողային նվագախմբի համար՝ կատարվել են 12.12.1984 թ. Հայաստանի կոմպոզիտորների միության 12-րդ համագումարում, Ն. Ասլանյանի ղեկավարությամբ, Ա. Խաչատրյանի անվան Ֆիլհարմոնիկ դահլիճում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի կոմպոզիտորների և երաժշտագետների միության անդամներ Կատեգորիա:Իսրայելի կոմպոզիտորների միության անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամներ
Վիլե Վալո
Մանկություն և երիտասարդություն, ընտանիք
Վիլեն ծնվել է Հելսինկի քաղաքում, Վալիլա շրջանում։ Նրա հայրը՝ Քարի Վալոն, տաքսու վարորդ էր։ Նրա մայրը՝ Անիտան ծագումով հունգարացի էր ։ Վիլեն ընտանիքի մեծն էր, նրա եղբայրը Յեսեն (Jesse) 8 տարով փոքր էր Վիլեից։ Դեռ փոքր հասակից Վալոն հետաքրքրվել է երաժշտությամբ, վաղ տարիներից ծնողները նրան դաստիարակում են ֆիննական երաժշտությամբ, օրինակ Տապիո Ռաուտավարայի և Ռաուլ Սոմերյոկի կատարումները։ Դեռահաս տարիքում նա դարձավ ծանր ռոքի սիրահար, մասնավորապես Kiss և Black Sabbath խմբերի երկրպագուն։ Վիլեն նաև շատ է սիրել Էդգար Պո-ի գրականությունը։ Որոշ ժամանակ Վալոն սովորել է Հելսինկիի կոնսերվատորիայում։
Երաժշտական գործունեությունը
Երաժշտական կարիերան սկսեց դեռ վաղ տարիքից. 80-ականների վերջին B.L.O.O.D., Eloveena Boys, Kemoterapia և այլ խմբերում նվագել է ստեղնաշարային գործիքի և հարվածային գործիքների վրա։ 1991 թվականին Վալոն ստեղծեց իր սեփական խումբը՝ His Infernal Majesty, սկզբում կատարում էին Black Sabath խմբի երգերը (քավեր տարբերակ)։ Անունն ընտրվել էր լեգենդի համաձայն (հորինված), այն մասին, թե Kiss խումբը հանդես է գալիս ինչպես Knihgts In Satan Service խումբը։ Խմբի վերջնական անվանումը մնաց HIM և սկսեց թողարկել սեփական գործերը։ Զգալով, որ երաժշտությունը կարող է մեծ գումարներ բերել Վալոն հեռացավ իր հիմնական աշխատանքից և դարձավ պրոֆեսիոնալ երաժիշտ։ Վիլե Վալոն մասնակցեց տարբեր ձայնագրությունների, օրինակ՝ The 69 Eyes, Apocalyptica, The Rasmus, Cradle of Filth, Bloodhoud Gang, Agents, ինչպես նաև դուետ Մաննա Մարիամի հետ «Just For Tonight» երգում և Նատալի Ավելոնի հետ «Summer Wine» երգում։ Բացի վոկալից Վալոն տիրապետում է նաև հարվածային գործիքներին։ Նա գրել է հարվածային գործիքների համար երաժշտություն HIM խմբում «This is Only the Beginning» ալբոմի մեջ։ Երաժշտի տարեկան ստացած գումարը 2012 թվականին հասավ 145 հազար եվրոյի ։
Անձնական կյանքը
Վիլեն ամուսնացավ մոդել և հաղորդավար Յոնա Նիգրենի հետ 2006 թվականին։ Երիտասարդներն իրենց մարմինները պատեցին դաջվածքներով, սակայն 2007 թվականին զույգը բաժանվեց։ Յոնան մինչ օրս իր վրա կրում է այդ դաջվածքը «V» տառով (Վիլե), սակայն Վիլեն ջնջեց իր մարմնի «J» տառով դաջվածքը (Յոնա)։ Շշուկներ են տարածված, իբր Վիլեն ինքն է ծխախոտով իր մարմնի վրա դաջվածք արել։ Բաժանման պատճառները անհայտ են մնացել։ Վիլեն ռեժիսոր և շոումեն Բեմ Մարջերի հին ընկերն է, նա շատ է հրավեր ստացել Viva la Bam շոու, որը հեռարձակվում էր MTV հեռուստաալիքով։ Չնայած նրան, որ Վիլեն տառապում էր ասթմա հիվանդությամբ, նա շարունակում էր օգտագործել ծխախոտ (ծխելուց հրաժարվել է 2010 թվականի փետրվարին)։ 2012 թվականին նա նորից սկսեց ծխել։
Կյանքի ապրելակերպը և կերպարը
Վալոն հայտնի է իր կերպարով և բավական շատ դաջվածքներով։ Շատ ժամանակներում Վալոյին համեմատել են տարբեր երաժիշտների հետ. առաջին հերթին լեգենդար երգիչ Ջիմ Մորիսի հետ, ով The Doors խմբից էր, այնուհետև նրան սկսեցին անվանել ժամանակակից Զիգի Ստարդաստ ։ Նրան համեմատում են նաև Placebo խմբից Բրայան Մոլկոյի հետ, իսկ ինքը Վալոն դեմ էր, որ իրենց համեմատում են Մոլկոյի հետ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆինն երգիչներ
4J Studios
4J Studios, ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, տեղակայված է Շոնտլանդիայի Դանդի քաղաքում։ Ընկերությունում աշխատում են VIS Entertainment ընկերության մի շարք աշխատակիցներ։ Ներկա պահին ստուդիան հիմնականում մշակում Minecraft խաղի խաղային համակարգերի համար նախատեսված տարբերակները ։
Պատմություն
4J Studios-ը հիմնադրվել է Քրիս վան դեր Կուլինի, Փէդդի Բերնսի և Ֆրենկ Արնոտի կողմից 2005 թվականի ապրիլի 19-ին ։ Երեքն էլ աշխատել են մի ընկերությունում, որտեղ գլխավոր տնօրենը եղել է վան դեր Կուիլը ։
2012 թվականի նոյեմբերին ստուդիայի համահիմնադիր և տնօրեն Արնոթը հայտարարեց, որ լքում է 4J Studios-ը, որպեսզի հիմնադրի նոր ընկերություն՝ Stormcloud Games, իր գործընկերների՝ Էնդի Ուէսթոնի և Պէտ Մակգոերնի հետ ։ 2018 թվականի մարտին 4J Studios-ը ահռելի գումար ներդրեց Դանդիում տեղակայված Puny Astronaut-ում։ Սա մշակող էր, որ հիմնականում կազմված էր Աբերտայի ավարտականերից ։ Արդյունքում Վան դեր Կույլը և Բերնսը դարձան այդ ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ ։ 2021 թվականի մարտին 4J Studios-ը բացեց ներդրումային ֆոնդ՝ Chroma Ventures, որը վերցրեց Puny Astronaut մասնաբաժինը և ներդրում իրականացրեց մի քանի այլ ստուդիաներում։ 2022 թվականի հոկտեմբերից 4J Studios-ը հայտարարեց, որ որոշել է հրապարակել խաղեր, սկսած Puny Astronaut's Skye Tales-ից 2023 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ստուդիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Թիլդաղ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի լեռներ Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Anthaxia godeti
Anthaxia godeti - Ոսկե բզեզների տեսակ։ Իմագոների մարմնի երկարությունը 4-6 մմ. Մարմինը մեջքի կողմից բաց-բռոնզագույն կամ պղնձե գույն ունի ։ Զարգանում են փշատերև ծառերի վրա, իսկ ավելի կոկրետ սոճու և գիհի վրա.
Նշումներ
Կատեգորիա:Եվրոպայի միջատներ Կատեգորիա:1847 նկարագրված կենդանիներ
Երսանդաղ
Երսանդաղ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձունյան լեռնաշղթայում, Երզնկա քաղաքից մոտ 10 կմ հեռու։ Բեկորատված է։ Նշանակված է Կոցկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզ
Սյուկ է Սանտենակ
Սյուկ է Սանտենակ (Suc-et-Sentenac), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վիկդեսո կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09302։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 60 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 39 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 24-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 15-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 61,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,4 %)։ 24 աշխատունակ բնակիչներից 20-ը աշխատում էին (11 տղամարդ և 9 կին), անաշխատանք էին 4-ը (2 տղամարդ և 2 կին)։ 15 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 5-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գրոմ կատուն և կախարդված տունը
Սյուժե
Կատուն, որը տերերի տեղափոխվելուց հետո մնացել էր փողոցում, ամպրոպի ժամանակ ապաստան է որոնում և պատահաբար մտնում է ծեր աճպարար Լոուրենսի ոչ սովորական տուն, որը լցված էր տարօրինակ իրերով և մեխանիզմներով։ Գրոմը, կատվին այդպես էր անվանել Լոուրենսը, անմիջապես նվաճում է ծերուկի համակրանքը, սակայն նրա հիմնական ընտանի կենդանիները և ընթերակաները՝ նապաստակ Ջեքը և մուկ Մեգին, այնքան էլ բարեհոգի չէին տրամադրված և փորձում էին «նորեկին» տանից դուրս անել, ինչի պատճառով տերը ենթարկվում է վթարի և տեղափոխվում հիվանդանոց։ Օգտվելով դրանից՝ աճպարարի զարմիկը՝ խաբեբա–ռիելթոր Դենիելը, փորձում է վաստակել հորեղբոր անշարժ գույքի միջոցով և Գրոմը մյուս կենդանիների հետ (բացառությամբ Ջեքի) միավորվում են տունը պաշտպանելու համար՝ վերջապես միմյանց մեջ գտնելով դրական կողմ ։
Քննադատների գնահատական
Մուլտֆիլմը Metacritic.com-ի 13 քննադատների կարծիքի հիման վրա 100-ից միջին հաշվով ստացել է քննադատների գնահատականի 47 %-ը, Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմը հավաքել է 71% միավոր՝ հիմնվելով 28 քննադատների արձագանքների վրա՝ 20 «fresh» գնահատականը ընդդեմ 8 «rotten»-ի և ընդհանուր կոնսեսուսով, որ «Գրոմ կատուն և կախարդված տունը» չունի իրական խորը սյուժե, բայց լիարժեք փոխհատուցում է փոքր հեռուստադիտողների տեսողական շքեղությունը» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կատուների մասին Կատեգորիա:3D մուլտֆիլմեր
Թերմոդինամիկական մեծություններ
Թերմոդինամիկական մեծություններ, ֆիզիկական մեծություններ, որոնք կիրառվում են թերմոդինամիկական համակարգերի վիճակն ու պրոցեսները նկարագրելու համար։ Թերմոդինամիկան այս մեծությունները դիտարկում է որպես որոշ մակրոսկոպիկ փոփոխականներ (մակրոսկոպիկ պարամետրեր), որոնք բնորոշ են համակարգին կամ համակարգում ընթացող պրոցեսին, բայց դրանք չի կապում միկիոսկոպիկ մակարդակում դիտվող համակարգի հատկությունների հետ։ Վերջին վիճակագրական ֆիզիկայի դիտարկման թեմա է։ Համակարգի միկրոսկոպիկ նկարագրությունից մակրոսկոպիկին անցնելը հանգեցնում է համակարգի նկարագրման անհրաժեշտ ֆիզիկական մեծությունների քանակի կտրուկ կրճատմանը։ Օրինակ, եթե համակարգը որոշակի քանակով գազ է, ապա ուշադրություն են դարձնում միայն համակարգը բնութագրող V ծավալին, T ջերմաստիճանին, P ճնշմանը և m զանգվածին։
Տերմինաբանություն
Թերմոդինամիկական մեծություններին վերաբերող միասնական տերմինաբանություն գոյություն չունի։ Միևնույն ֆիզիկական մեծությունը կարող է կոչվել թերմոդինամիկական մեծություն, կոորդինատ, փոփոխական, պարամետր, ֆունկցիա կամ պարզապես հատկություն՝ կախված ենթատեքստից կամ այս կամ այն թերմոդինամիակական առնչության մեջ ունեցած դերից։ Որոշ հասկացությունների և տերմինների համար կա Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միության հանձնարարականը ։ ԽՍՀՄ դասագրքերում, գիտահանրամատչելի գրականության մեջ, տեխնիկական փաստաթղթերում հանձնարարելի էր կիրառել հատուկ տեղեկագրքում հրատարակված սահմանումներ։
Թերմոդինամիկական մեծությունների դասակարգումը
Թերմոդինամիկական մեծությունները հնարավոր է դասակարգել տարբեր եղանակներով։ Թերմոդինամիկական մեծությունները կարող են լինել վիճակի պարամետրեր (ինտենսիվ կամ ադիտիվ), պրոցեսների (փուլային ռեակցիայի կամ քիմիական ռեակցիայի) պարամետրեր տրված պայմաններում, նյութի հատկություններ (ջերմամեխանիկական, ջերմաքիմիական, ջերմաֆիզիկական), պրոցեսների ֆունկցիոնալ (աշխատանք, զանգվածի փոխանակման էներգիա, ջերմություն)։
Անկախ վիճակի փոփոխականներ և վիճակի ֆունկցիաներ
Թերմոդինամիկական համակարգի վիճակ ասելով հասկանում են նրա հատկությունները համախումբը։ Թերմոդինամիկական համակարգի մակրոսկոպիկ հատկությունների համար կիրառվող բոլոր ֆիզիկական և ֆիզիկա-քիմիական փոփոխականները, որոնք անկախ են համակարգի նախապատմությունից (թե ինչ ճանապարհով է համակարգը եկել դիտարկվող վիճակին), այսինքն՝ լրիվ որոշվում են ժամանակի տվյալ պահին համակարգի վիճակով, կոչվում են թերմոդինամիկական վիճակի փոփոխականներ (վիճակի պարամետրեր, վիճակի ֆունկցիաներ)։
Համակարգի վիճակն անվանում են ստացիոնար, եթե համակարգի պարամետրերը ժամանակի ընթացքում չեն փոխվում։ Թերմոդինամիկական հավասարակշռության վիճակը ստացիոնար վիճակի մասնավոր դեպք է։ Համակարգի վիճակի ցանկացած փոփոխություն կոչվում է թերմոդինամիկական պրոցես։ Ցանկացած պրոցեսում պարտադիր է գոնե մեկ վիճակի փոփոխականի փոփոխությունը։ Վիճակների անընդհատ հաջորդականությունը, որոնք փոխարինում են իրար սկզբնական վիճակից վերջնական վիճակին համակարգի անցման ժամանակ, կոչվում են պրոցեսի ճանապարհ։
Քանի որ միևնույն վիճակի փոփոխականը տարբեր խնդիրներում կարող է հանդես գալ և որպես անկախ փոփոխական, և որպես այլ անկախ փոփոխականների ֆունկցիա, «վիճակի ֆունկցիա», «վիճակի պարամետր» և «վիճակի փոփոխական» տերմինները երբեմն դիտարկվում են որպես հոմանիշներ և վիճակի ֆունկցիա է կոչվում ցանկացած վիճակի փոփոխական՝ պահանջվող մաթեմատիկական սահմանազատումներ չանելով ֆունկցիայի, նրա արգումենտների և ֆունկցիայի սահմանման մեջ մտնող թվային գործակիցների միջև։
Վիճակի փոփոխականներն իրար հետ կապված են վիճակի հավասարումներով (թերմիկ, կալորիկ) և այլ առնչություններով (օրինակ՝ Գիբս-Դյուհեմի հավասարումը), այդ պատճառով համակարգի վիճակը միարժեքորեն բնութագրելու համար բավական է իմանալ միայն մի քանի մեծություններ, որոնք կոչվում են անկախ վիճակի փոփոխականներ։ Մնացած վիճակի փոփոխականները անկախ փոփոխականների ֆունկցիաներ են՝ վիճակի ֆունկցիաներ և միարժեքորեն սահմանվում են, եթե տրված են նրանց արգումենտների արժեքները։ Ընդ որում շատ խնդիրների համար նշանակություն չունի՝ հայտնի՞ են դիտարկվող համակարգի որոշակի վիճակի հավասարումները, կարևոր է միայն, որ միշտ իրապես գոյություն ունեն համապատասխան կախվածությունները։ Վիճակի անկախ փոփոխականների թիվը կախված է որոշակի համակարգի բնույթից, իսկ դրանց ընտրությունը բավականին կամայական է, և պայմանավորված է նպատակահարմարությամբ։ Ընտրությունն անելուց հետո օգտագործվող փոփոխականների հավաքածուն արդեն չի կարելի խնդրի ընթացքում կամայականորեն փոխել։ Դասական թերմոդինամիկայի մաթեմատիկական ապարատի էական մասը (այդ թվում յակոբյանի և Լեժանդրի ձևափոխությունների կիրառությունը) վերաբերում է հենց փոփոխականների փոխարինման և մի անկախ փոփոխականների համախմբից մյուսին անցնելու խնդրին ։
Վիճակի փոփոխականների և պարամետրերի մաթեմատիկական դասակարգումը
Թերմոդինամիկայի հավասարումների մեջ մտնող մեծությունները դիտարկվում են կամ որպես թվային ֆունկցիաներ՝ վիճակի ֆունկցիաներ, կամ որպես այդ ֆունկցիաների արգումենտներ՝ անկախ վիճակի փոփոխականներ, կամ հավասարման որպես պարամետրեր (գործակիցներ, անորոշ կոնստանտներ)՝ թվային պարամետրեր, որոնց կոնկրետ արժեքները հաստատուն են կամ էական չեն դիտարկվող խնդրի համար։ Շփոթությունից խուսափելու համար խորհուրդ է տրվում նախապատվությունը տալ «թերմոդինամիկական փոփոխականներ» և «պարամետրեր (թվային)» տերմիններին։
Վիճակը բնութագրող միևնույն մեծությունը կախված թերմոդինամիկական համակարգի բնույթից և խնդրի դրվածքից կարող է հանդես գալ թվարկվածներից յուրաքանչյուր դերում՝ և՛ որպես անկախ փոփոխական, և՛ որպես վիճակի ֆունկցիա, և՛ որպես թվային պարամետր։ Այսպես, V ծավալը իդեալական գազի թերմիկ վիճակի հավասարման մեջ որտեղ n-ը գազի մոլերի թիվն է, R-ը՝ ունիվերսալ գազային հաստատունը, կարող է լինել ինչպես վիճակի ֆունկցիա՝ այնպես էլ վիճակի անկախ փոփոխական՝
մինչդեռ ֆոտոնային գազի կալորիկ վիճակի հավասարման մեջ ծավալը մտնում է արդեն որպես թվային պարամետր՝
որտեղ U-ն ներքին էներգիան է, \alpha-ն՝ ճառագայթման հաստատունը, իսկ ֆոտոնային գազի թերմիկ վիճակի հավասարման մեջ ծավալն ընդհանրապես չի մտնում՝
Վիճակի ֆունկցիայի փոփոխությունը ցանկացած թերմոդինամիկական պրոցեսում հավասար է իր արժեքների տարբերությանը պրոցեսի վերջում և սկզբում և կախված չէ պրոցեսի ճանապարհից։ Մաթեմատիկական տեսանկյունից դա նշանակում է, որ ցանկացած վիճակի ֆունկցիայի անվերջ փոքր փոփոխություն լրիվ դիֆերենցիալ է ։ Քանի որ լրիվ դիֆերենցիալի ինտեգրալը կախված չէ ինտեգրման ճանապարհից, ապա վիճակի ֆունկցիայի լրիվ դիֆերենցիալի փակ կոնտուրով ինտեգրալը հավասար է զրոյի։ Ֆիզիկական տեսանկյունից դա նշանակում է, որ եթե համակարգը մի շարք անցումների արդյունքում վերադառնում է սկզբնական վիճակին՝ կատարում է ցիկլ, ապա վիճակի ֆունկցիայի փոփոխությունը այդպիսի պրոցեսում հավասար է զրոյի։ Այսպես, թերմոդինամիկական համակարգի U ներքին էներգիայի համար ունենք
Ճշմարիտ է և հակադարձ պնդումը. եթե թերմոդինամիկական մեծության փոփոխությունը ցիկլում հավասար է զրոյի, ապա այդ մեծությունը վիճակի փոփոխական է։
Վիճակների տարածություն, թերմոդինամիկական մակերևույթ, վիճակների դիագրամներ
Փակ թերմոդեֆորմացիոն համակարգի համար երեք փոփոխականներով, որոնցից երկուսը անկախ են, իսկ երրորդը ֆունկցիա է նրանցից, առաջացող աբստրակտ տարածությունը կոչվում է թերմոդինամիկական վիճակների տարածություն (թերմոդինամիկական տարածություն) P—V—T-վիճակների տարածության փոփոխականները կապված են թերմիկ վիճակի հավասարումով՝
որը համապատասխանում է թերմոդինամիկական մակերևույթին՝ ֆիգուրատիվ կետերի երկրաչափական տեղը, որը արտապատկերում է համակարգի վիճակը թերմոդինամիակական տարածության մեջ։ Վիճակների տարածության մեջ պրոցեսներին համապատասխանում են այդ մակերևույթի վրայի գծերը։
Հետերոգեն համակարգի թերմոդինամիկական մակերևույթի եռաչափ պատկերումը կոչվում է ծավալային փուլային դիագրամ (տարածական փուլային դիագրամ, եռաչափ թուլային դիագրամ, եռաչափ վիճակի դիագրամ ):
Հետերոգեն համակարգի թերմոդինամիկական մակերևույթի պրոեկցիան P—T-կոորդինատական հարթության մեջ փուլային դիագրամ է, այսինքն՝ վիճակի դիագրամ, որի վրա փուլային հավասարակշռության գծեր են տարվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թերմոդինամիկա
Ամրոցային կամուրջ
Ամրոցային կամուրջ (մինչև 1918 թվականը՝ Աբոսկի կամուրջ, 1918-1929 թվականներին՝ Տուրկու կամուրջ, 1929-1941 թվականներին՝ Դղյակի կամուրջ), առաջին մշտական կամուրջը Վիբորգի ամրոցի նեղուցի վրայով։ Այն կապում է քաղաքի պատմական հատվածը և Տվերդիշ կղզին՝ միացնելով Կենտրոնական և Պետրովսկի միկրոշրջանները։
Դիրք
Այն միացնում է Օստրովնայա փողոցը և Պետրովսկայա գետափը (Տվերդիշ կղզի) Ամրոցային փողոցի և 30-րդ գվարդիական կորպուսի առափնյա մասի հետ։ Կամրջից դեպի Ամրոցային փողոց մուտքի մոտ տեղադրված են «Արդյունաբերություն» և «Ծովային առևտուր» արձանները, իսկ Պետրովսկայա փողոցի մուտքի մոտ՝ Ֆեոդոր Ապրակսինի հուշարձանը։
Այն պատնեշով կապվում է Ամրոցի կղզու հետ։
Անվանում
Սկզբում կամուրջը կոչվում էր Աբոսկի (Åbo bro), քանի որ Վիբորգը հանդիսանում էր այսպես կոչված հին Արքայական ճանապարհի վերջնակետը, որը ձգվում էր Տուրկու քաղաքից (շվեդերեն՝ Աբո) դեպի արևելք։
1918 թվականից Աբո քաղաքը վերանվանվեց Տուրկու, և դրանից հետո կամրջի անունը փոխվեց «Տուրկուի կամուրջ» (Turun silta): Հետագայում՝ 1929 թվականին, կամուրջը ստացավ «Ամրոցային» (Linnansilta) անվանումը՝ Վիբորգի ամրոցի անմիջական հարևանությամբ գտնվելու պատճառով։ Կամրջի ժամանակակից անվանումը, որը նախորդի ոչ ճշգրիտ թարգմանությունն է, հաստատվել է Վիիպուրի քաղաքային խորհրդի կողմից 1941 թվականին։
Պատմություն
Սկզբում Ամրոցային կղզին, որի վրա գտնվում էր Վիբորգի ամրոցը, երկու բարձրացնովի կամրջի միջոցով հաղորդակցվում էր թերակղզու հետ։ Ամրոցային նեղուցի ափերը կապող առաջին կամուրջը կառուցվել է 16-րդ դարում։ Կամուրջը փայտից էր և գտնվում էր ներկայիս Ամրոցային կամրջի տեղում։
Կամրջի վերակառուցման անհրաժեշտությունը ծագեց 1856 թվականին Սայմենյան ջրանցքով նավարկության սկսման կապակցությամբ։ Թերակղզու առաջին կամրջամասը կառուցվել էր շարժական և բացովի։ Ժամանակակիցները հիացած էին նրա կառուցվածքով։ Բացովի կամրջամասի թևը ոչ թե վեր էր բարձրանում, կամ մի կողմ շարժվում, այլ «հետ էր գլորվում» դեպի Ամրոցային փողոց։ Այդ մասին գրում էին, որ «մեկ րոպեում, ասես կախարդությամբ», այն անհետանում էր և նավի անցնելուց հետո նորից վերադառնում իր սկզբնական տեղը ։
1888 թվականին կամրջի փայտյա ցցահենարանի հատվածը մասամբ փոխարինվեց պատնեշով։ Ընդ որում, Վիբորգում առաջին անգամ օգտագործվել էին բետոնե բլոկներ։ 1895 թվականին փոխարինվեց բացովի կամրջամասի մաշված մեխանիկական մեխանիզմը՝ թևի հատվածը դարձնելով պտտվող հորիզոնական հարթության կենտրոնական հենարանի վրա։ Նավարկության համար կամուրջը բացելիս կողքերից երկու կամրջամաս ազատվեցին հենակի կողքից։ Այսպիսով, կամուրջը բացելիս նավերը կարող էին միաժամանակ անցնել հանդիպակաց երկու ուղղությամբ։ Կամրջի հյուսիսարևմտյան չբացվող հատվածը դեռևս փայտե ցցահենարանների վրա էր։ Կամրջի հենարանները պատրաստված էին գրանիտից։
1912 թվականին Վիբորգում բացվեց տրամվայի ծառայությունը։ Աբոսկի կամրջի երկայնքով անցկացվեց տրամվայի մեկ ուղի՝ փոքր ուղեբաժանով։ 1957 թվականին Վիբորգում տրամվայի երթևեկությունը փակվեց, սակայն տրամվայի գծերը որոշ ժամանակ մնացին կամրջի վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կամուրջը պայթեցվեց։
1979-1980 թվականներին Ամրոցային կամուրջն ամբողջությամբ վերակառուցվեց։ Հին փայտե կամրջի փոխարեն կառուցվեց նոր երկաթբետոնե ցցահենարանային կամուրջ։ Սայմենյան ջրանցքի ճանապարհային նավարկուղին Գվարդիական նեղուցին փոխանցելու հետ կապված բացովի կամրջամաս նախագծում նախատեսված չէր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1980 կառուցված կամուրջներ Կատեգորիա:Վիբորգի կամուրջներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կամուրջներ Կատեգորիա:Վիբորգի շենքեր և կառույցներ
Sistar (խումբ)
Sistar (, երբեմն գրում նաև SISTAR), հարավկորեական գյորլ բենդ, որը ձևավորվել է 2010 թվականին, Starship Entertainment-ի հովանավորությամբ։ Խմբի անդամներն են՝ Հյորինը, Բոռան, Սոյուն և Դասոմը  ։ Նրանք առաջնաելույթային «So Cool» ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2011 թվականի օգոստոսի 9-ին։ Նրանց երկրորդ Give It to Me ալբոմը թողարկվել է 2013 թվականի հունիսի 11-ին։ Նրանց հիթային երգերն են՝ «So Cool», «Alone», «Loving U» և «Give It to Me»: «So Cool» սինգլը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Billboard Korea K-Pop Hot 100 սինգլային չարթում։
2010–12: So Cool, Alone և Loving U
Sistar խումբը իր գործունեությունը սկսեց 2010 թվականի սկզբին՝ նկարահանվելով տարբեր գոզավդներում և մասնակցելով ամսագրերի ֆոտոսեսիաներին ։ Նրանց առաջնաելույթային սինգլը կոչվում է «Push Push», որը թողարկվել է 2010 թվականի հունիսի 3-ին ։ Առաջնաելույթային կենդանի կատարումը տեղի է ունեցել հունիսի 4-ին, Music Bank երաժշտական հաղորդման շրջանականերում ։
Խումբը վերադարձավ օգոստոսի 25-ին, «Shady Girl» երգով։ Տեսահոլովակի նկարահանմանը մասնակցել է Super Junior խմբի Կիմ Հիչուլը ։ Խումբը ռեկորդային արագությամբ կարողացավ ձեռք բերել մեծ քանակի երկրպագուներ։ Օգոստոսի 28-ին տեղի ունեցավ նրանց համերգը, ելույթի կեսին Բոռան ընկավ բեմի վրա և վնասեց ոտքը։ Խմբի մյուս անդամները դադարեցին երգել և նրան օգնեցին դուրս գալ բեմից։ Մի քանի րոպե անց Բոռան մնժյուս անդամների հետ վերադարձավ բեմ՝ համերգը եզրափակելու համար։ Հոլովակը արագ տարածվեց համացանցում և ցուցադրվեց G4-ի Attack of the Show! օնլայն հղորդմանը և RTL Television-ի նորություններում  ։
Սեպտեմբերի 14-ին խումբը հրավիրվեց ելույթ ունենալու Ճապոնիայում կայանալիք «Հալյու երաժշտական փառատոնին», նրանք միակ կորեական գյորլ բենդ էին, ովքեր ելույթ ունեցան այնտեղ ։ Հոկտեմբերի 10-ին խումբը ելույթ ունեցավ թայլանդական Teen Superstar շոուին ։ Նոյեմբերին խումբը թողարկեց իր երրորդ «How Dare You» սինգլը ։ Դեկտեմբերի 9-ին խումբը մասնակցեց «Ոսկե սկավառակ» մրցանակաբաշությանը և հաղթեց «Տարվա նորեկ» մրցանակը ։ Դեկտեմբերի 27-ին Sistar խումբը Music Bank հաղորդմանը «How Dare You» երգով հաղթեցին իրենց առաջին երաժշտական շոուի մրցանակը ։
Ապրիլի 27-ին հայտարարվեց, որ խմբի անդամներից կկազմվի ենթախումբ, որը կկոչվի Sistar19, դրա անդամներն են Հյորինը և Բոռան ։ Նրանց առաջնաելույթային «Ma Boy» երգը թողարկվել է մայիսի 3-ին ։ Sistar19 ենթախմբի առաջնաելույթային կենդանի կատարումը տեղի է ունեցել մայիսի 5-ին ։
Օգոստոսի 9-ին թողարկվեց խմբի առաջին ստուդիական ալբոմը, որը կոչվում է «So Cool» : Ալբոմի նույնանուն երգը զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը Billboard Korea K-Pop Hot 100 չարթում ։ Սեպտեմբերի 11-ին խումբը Inkigayo հաղորդման ընթացքում հաղթեց մրցանակ՝ «Mutizen Award» կատեգորիայում ։
Ապրիլի սկզբին հայտարարվեց, որ խումբը պատրաստվում է ուղիղ եթերով ելույթ ունենալ, որը կհեռարձակվի ավելի քան 41 երկրներում ։ Նրանց առաջին մինի ալբոմը կոչվում է «Alone», թողարկվել է ապրիլի 12-ին և պարունակում է վեց երգ, որոնց պրոդյուսերը Brave Brothers-ն է ։ Նրանց երկրորդ Loving U մինի ալբոմը թողարկվել է հունիսի 28-ին։ Խմբի գլխավոր նույնանուն երգի պրոդյուսերը Duble Sidekick-ն է ։
2013–15: Give It to Me, սոլո գործունեություն և մինի ալբոմներ
2013 թվականի հունվարի 31-ին Sistar19 ենթախումբը թողարկեց իր առաջին «Gone Not Around Any Longer», որի գլխավոր երգը ուներ նույն անունը ։ 2013 թվականի մայիսի 16-ին հայտարարեց, որ հունիսի կեսին նրանք կվերադառնան նոր ստուդիական ալբոմով։ Հունիսի 3-ին ցուցադրվեցին Դասոմի և Բոռայի թիզերային նկարները, ապա հաջորդ օրը՝ խմբի նկարները Give It to Me երգի համար, նաև ասվեց որ այն նկարահնվելու է Մուլեն Ռուժի թեմատիկայո։ Ալբոմը թողարկվեց հունիսի 11-ին, այն զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը Gaon հիթ շքերթում ։ Հոկտեմբերի 26-ին խումբը «Give It to Me» երգով ներկայացրել է Հարավային Կորեան «ABU TV Song Festival 2013»-ում, որը տեղի է ունեցել Վիետնամի մայրաքաղաք Հանոյում ։ Նոյեմբերի 26-ին Հյորինը թողարկեց իր առաջնաելույթային Love & Hate ստուդիական ալբոմը, որը զբաղեցրել է հինգերորդ հորիզոնականը Gaon չարթում։
2015 թվականի հունիսի 22-ին պումբը թողարկեց իր հինգերորդ «Shake It» ալբոմը, որի գլխավոր երգը նույնպես ուներ նույն անունը ։ Այն զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Gaon չարթում։ Օգոստոսին հայտարարվեց, որ Հյորինը կմիանա «Unpretty Rapstar» հաղորդման երկրորդ եթերաշրջանին։ Օգոստոսի 1-ին խումբը ելույթ է ունեցել Լոս Անջելեսում անցկացվող 2015 KCON փառատոնին։ Օգոստոսի 14-ին նրանք ելույթ ունեցան Կորեայի Հանրապետության անկախության 70-րդ տարելիցին նվիրված համերգին։ Սեպտեմբերի 7-ին Հյորինը համագործակցեց Eluphant-ի անդամ Կիբիի հետ, թողարկելով «The Wall Destroyer» երգը։ Սեպտեմբերի 22-ին Սոյում համագործակցեց 10 cm խմբի անդամ Կվոն Ջոն Յոլի հետ։ Նրանց սինգլը կոչվում է «Lean on Me»:
2016–ներկա։ Insane Love
Հունիսի 1-ին հայտարարվեց, որ խումբը հունիսին կվերադառնա նոր երգով, որը պրոդյուսերը Black Eyed Pilseung-ն է ։ Հունիսի 4-ին խումբը և նրա երկրպագուները նշեցին Sistar-ի 6-րդ տարելիցը։ Հունիսի 10-ին լեյբլը թողարկեց Sistar-ի և DJ Soda-ի մաշ ափը։ Հունիսի 14-ին հայտարարվեց նրանց չորրորդ «Insane Love» մինի ալբոմի գլխավոր երգի անունը, այն կոչվում է «I Like That» : Հունիսի 20-ին խումբը ուղիղ եթերով ցուցադրեցին գլխավոր երգի տեսահոլովակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր
Մակլուրա նարնջագույն
Ադամի խնձոր  կամ Մակլուրա, մինչև 20 մետր բարձրության և 1 մետր տրամագծով խոշոր ծառ է` խիտ պսակով և վառ կանաչ տերևներով։ Ծառն աճում է Միջին Ասիայում, Ղրիմում և Կովկասում։ Ծագումով Հյուսիսային Ամերիկայից է։
Այն կոչում են նաև չինական (հնդկական) նարինջ։ Ունի խոշոր պտուղ` 15 սմ տրամագծով, պատված կնճռոտ կանաչա-նարնջագույն կեղևով, որը ձևով և գունավորմամբ նման է նարնջի։ Թունավոր է։ Փորձերով ապացուցված է, որ պտղի հյութը ճնշում է քաղցկեղի բջիջները ։
Լինելով քիչ ուսումնասիրված բուսատեսակ, այն հիշատակվում է որպես արժեքավոր, օգտակար նյութերի աղբյուր։ Դանակով կտրելիս պտղից արտազատվում է կպչուն հեղուկ` կաթնային հյութ, որով ներծծված են բույսի բոլոր հատվածները։ Պտուղը հարուստ է ճարպաթթուներով, կիտրոնաթթվով և այլ օգտակար նյութերով։ Սակայն մակլուրայի ամենաարժեքավոր նյութը ֆլավոնոիդ միացություններն են, որոնք շատ արդյունավետ կարող են կիրառվել սրտանոթային հիվանդությունների բուժման նպատակով։
Ժողովրդական բժշկության մեջ մակլուրայի կաթնային հյութն օգտագործում են բազմաթիվ մաշկային հիվանդությունների, այդ թվում` մաշկի քաղցկեղի բուժման, ռադիկուլիտի, ռևմատիզմի, պոլիարտրիտի, հիպերտոնիայի և հեմորագիկ պաթոլոգիաների դեպքո
Պատմական ակնարկ
Ադամի խնձորն իսկական Աստծո պարգև է, քանի որ այն ունի բազմաթիվ բուժիչ և առողջարար հատկություններ, այդ թվում՝ կանխարգելել չարորակ ուռուցքների առաջացմանը։ Բույսի գիտական անվանումը՝ Ադամի խնձոր, տրվել է ԱՄՆ-ից հայտնի բնագետ Ուիլյամ Մաքլյուրի (1763-1840) պատվին։ Հատկանշական է, որ այս գիտնականի անունը վերագրվել է ոչ միայն խնձորի կամ նարնջի փափկամարմին, այլ նաև բրածո փափկամարմինների տեսակներից մեկին, որը պալեոնտոլոգիայի աշխարհում հայտնի է որպես մակլուրիտ։ Այսօր այս բուսատեսակը կարելի է գտնել ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև Կենտրոնական Ասիայի երկրներում, Աֆրիկյան մայրցամաքի որոշ նահանգներում, Կովկասում և Ղրիմում, Արցախում։ Այն առաջին անգամ եվրոպական մաս է մտել դեռևս 1818 թվականին, իսկ 1833 թվականին Ֆրանսիայից բերվել է Ղրիմ և հատուկ նախատեսված է եղել Նիկիցկիի բուսաբանական այգու համար։
Բույսի նկարագրություն
Արտաքին նմանության պատճառով Ադամի խնձորները հաճախ անվանում են կեղծ նարինջներ, ինչպես նաև հնդկական կամ չինական նարինջներ երբեմն էլ՝«կապիկի գլուխ»։
Ադամի խնձորն իրականում բաղկացած է բազմաթիվ մանր չոր պտուղներից, որոնցից յուրաքանչյուրը պարունակում է մեկ մոխրագույն սերմ, տեղադրված ծաղկաբույլի մսոտ առանցքում։ Մարմնի ներսը կպչուն կաթնահյութ է պարունակում, որը բացելիս թարմ վարունգի նուրբ բույր է արձակում։
Հասուն մրգերի հավաքումը սովորաբար իրականացվում է հատուկ գործվածքների ձեռնոցների օգնությամբ, քանի որ հասած մակլուրայի կեղևն ամբողջությամբ պատված է կպչուն և յուղոտ կաթնային հյութով, որը դժվար է լվանալ՝ ձեռքերը դարձնելով կպչուն և կեղտոտ։
Ադամի խնձորենին ունի երաշտի հանդուրժողականության բարձր աստիճան և այնքան էլ պահանջկոտ չէ հողի բերրիության աստիճանի նկատմամբ։ Բացի այդ, այն բավական արագ է աճում, ուստի այն հաճախ օգտագործվում է կենդանի դեկորատիվ ցանկապատեր կառուցելու նպատակով։
Տերևաթափ ծառեր են՝ մինչև 20 մ բարձրությամբ և 1 մ բնի տրամագծով, խոր ճաքերով, պատված գորշագույն կեղևով։ Երիտասարդ ճյուղերը կանաչ են, թավոտ, հետագայում մերկանում են։ Ընձյուղները դարչնագույն են, փայլուն, յուրաքանչյուր 163 բողբոջի տակ, տերևածոցերում տեղավորված են մեկական սուր փշեր։ Տերևադասավորությունը պարուրաձև է։ Տերևները պարզ են, ամբողջաեզր, ձվաձև կամ նշտարաձև, սրածայր, կաշվեկերպ, փայլուն, մուգ կանաչավուն, 5-12 սմ երկարությամբ և 3-7 սմ լայնությամբ։ Ծաղիկները կանաչ են, բաժանասեռ։ Առէջային ծաղիկները հավաքված են գնդաձև կամ երկարավուն կատվիկներով, քառաբաժան են, զանգակաձև ծաղկապատով, 4 առէջներով։ Վարսանդային ծաղիկները հավաքված են խիտ գլխիկներում նույնպես քառաբաժան զանգականման ծաղկապատով, անհավասար, մսալի օվալաձև բաժիններով։ Ունի մեկ սռնակ, սպին երկար է, կարճ բլթակներով։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղները կլորավուն-երկարավուն, անկյունավոր, բաց գորշավուն չոր ընկուզիկներ են, թաղված մսալի զանգվածի մեջ։ Դրանք ծաղկաբույլի գերաճած առանցքի ձևափոխման արդյունք են, որոնք միանալով առաջացնում են խոշոր խորդուբորդ մակերեսով 10-15 սմ տրամագծով գնդաձև պտղաբույլեր։ Հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսներին։ Բույսի բոլոր օրգանները, հատկապես պտղաբույլերը, կաթնահյութ են պարունակում։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում՝ Վիրջինիայից մինչև Արկանզաս, Ջորջիա և Տեխաս։
Հայաստանում հաջողությամբ է կլիմայավարժվել հովտային տաք շրջաններում, հատկապես Արարատյան դաշտում։ Լավ է աճում անբերրի, քարքարոտ հողերում, բավականին երաշտադիմացկուն, լուսասեր և ջերմասեր է։ Բնափայտը ամուր է, դեղնավուն, օգտագործվում է խառատային գործիքների փայտյա մասեր պատրաստելու համար։ Արմատներից և փայտից «սանդալոմ» կոչվող բարձրորակ դեղին ներկ են ստանում։ Բազմանում է սերմերով, արմատային կտրոններով և անդալիսով։ Բավականին արագաաճ ծառատեսակ է։
Քիմիական բաղադրություն
Մակլուրայի բոլոր տեսակները երկտուն բույսեր են (արու և էգ ծաղիկները հանդիպում են տարբեր բույսերի վրա)։ Ադամի խնձորն օգտագործվում է ժողովրդական բժշկության մեջ։ Դրանից պատրաստվում են մի շարք տեսակի թուրմերը, որոնք օգտագործվում են ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին վերքերի բուժումների ժամանակ:Հասուն պտղի վրա կաթնային հյութ է հայտնվում, այն շատ դառը համ ունի և որոշ ժամանակ լեզվի թմրություն է առաջացնում։ Հասունացած պտղատեսակը դեղին-կանաչավուն գույնի են։ Հենց այս պտուղներն են պետք հավաքել թուրմերի պատրաստման համար:Ընկած պտուղները չպետք է հավաքել, քանի որ դրանք համարվում են անորակ բուժիչ նյութեր։ Հիմնականում դրանից թուրմերն օգնում են ազատվել նորագոյացություններից, այդ թվում՝ չարորակ ուռուցքներից։ Բույսը պարունակում է օրգանական թթուներ, հանքանյութեր, վիտամիններ, ֆլավոնոիդներ ։
Սեռը բաղկացած է 11 տեսակներից
Կիրառություն
Դրանք չափազանց օգտակար հատկություններ ունեն և ներկայումս լայնորեն կիրառվում են դեղագիտության մեջ՝ տարբեր դեղամիջոցների, այդ թվում՝ հակաբիոտիկների արտադրության մեջ։
Մակլուրայի դիմացկուն դեկորատիվ փայտը, որն ունի հաճելի ոսկե-նարնջագույն երանգ, ավանդաբար օգտագործվում էր տան համար կահույք պատրաստելու համար, իսկ բույսի արմատներից պատրաստում էին բնական դեղին ներկ։ Բացի այդ, Ադամի խնձորը համարվում է ժամանակակից սպորտային աղեղների պատրաստման լավագույն նյութը։
Այս բույսի տերևներն օգտագործվում են նաև որպես կեր թթենու մետաքսագործի բուծման համար, քանի որ նրանց քիմիական բաղադրությունը շատ նման է թթի տերևների բնութագրերին։
Նախկինում դեղագործական ընկերությունները, Ադամի խնձորի պտուղների անբավարար իմացության և թունավորության պատճառով, գործնականում չէին օգտագործում դրանք դեղերի արտադրության համար։ Բայց ներկայումս, կենսաբանական գործընթացների (օրինակ՝ անտիգենների, պրոտեոգլիկանների և գլիկոկոնյուգատների) նպատակային ուսումնասիրությունից հետո նրանց հետաքրքրությունը բույսի նկատմամբ զգալիորեն աճել է։
Բուսատեսակը կարելի է աճեցնել նաև Ուկրաինայի պայմաններում, քանի որ այն ունի բավականին բավարար ցրտադիմացկունություն, հետևաբար, ցրտահարության սկսվելուն պես ձմռանը պետք է պատսպարվեն միայն երիտասարդ ծառերը։ Ադամի խնձորը բազմանում է տնկիների կամ սերմերի օգնությամբ, որոնք ներկայումս դժվար չէ ձեռք բերել։ Մինչ տնկելը սերմերը պետք է երկու օր պահել տաք ջրի մեջ, ապա դնել բերրի հողով տարայի մեջ։ Երբ բույսը հասնում է մեկ մետր բարձրության, այն փոխպատվաստում են մշտական տեղ։ Ադամի խնձորի ամբողջ խնամքը բաղկացած է պարբերական էտումից, որը պետք է արվի տարին երեք անգամ։
Կանաչապատման և անտառապատման նպատակներով (հատկապես հակաէրոզիոն տնկարկներում) կարելի է օգտագործել Հայաստանի ցածրադիր, տաք և չոր շրջաններում, ծովի մակերևույթից մինչև 1200 մ բարձրության վրա ։
Օգտակար հատկություններ
Մակլուրան յուրահատուկ բույս է, քանի որ նրա պտուղները բազմաթիվ կենսաբանական ակտիվ նյութերի աղբյուր են հանդիսանում։ Բանն այն է, որ Ադամի խնձորն արտազատում է արժեքավոր կաթնահյութ, որը պարունակում է ճարպաթթուների եթերային միացությունների մինչև 4% սպիրտներ (դրանց մինչև 30%-ը գտնվում է բույսի սերմերում), ինչպես նաև մոտ 10% շաքարավազ և պեկտինային նյութեր։ Իրականում, Ադամի խնձորի քիմիական բաղադրությունը շատ նման է թթի բաղադրությանը։ Ի թիվս այլ արժեքավոր նյութերի, դրանք ներառում են մեծ քանակությամբ վիտամիններ, օրգանական և լեղաթթուներ, բույսերի ֆերմենտներ և շատ մակրո- և միկրոէլեմենտներ։ Դրանք կազմված են սապոնիններից, ստիրոլներից, ֆլավոնոիդներից, պեկտինային նյութերից, ինչպես նաև բազմաթիվ հակաօքսիդանտներից օժտված հակաքաղցկեղածին հատկություններով։
Ամենաթանկարժեք նյութերից բույսը պարունակում է իզոֆլավոն օսային և պոլիֆենոլ կեմպֆերոլ, որոնց բույսը պարտական է իր բուժիչ հատկություններին։ Այս բաղադրիչների առկայության շնորհիվ Ադամի խնձորը եզակի իմունոմոդուլյատոր է՝ գործողության լայն սպեկտրով և հզոր բնական հակաբիոտիկ է, որն ունի նաև հանգստացնող, վերքերը բուժող, բակտերիալ և հակավիրուսային ազդեցություն։
Մրգերում պարունակվող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը դանդաղեցնում են բջիջների ծերացումը մարդու օրգանիզմում, կանխում անոթների փխրունությունը և ապահովում հակաքաղցկեղային և հակասկլերոտիկ ազդեցություն։
Ադամի խնձորը թույլ է տալիս օրգանիզմից հեռացնել ծանր մետաղների, տոքսինների և տոքսինների աղերը, կանխում է չարորակ քաղցկեղի բջիջների առաջացումը, լավ ամրացնում է սրտանոթային և իմունային համակարգերը ։
Բուժվող հիվանդությունների ցանկ
Բացի այդ, բույսը վերականգնում է արյան անոթների առաձգականությունը և օգնում է նվազեցնել ավելորդ քաշը ։ Ադամի խնձորի պտուղներից առաջին հերթին պատրաստում են արտաքին օգտագործման դեղամիջոցներ՝ քսուքներ և թուրմեր, որոնք օգտագործվում են մաշկային հիվանդությունների, վերքերի, ցրվածության, տարբեր գոյացությունների, ռևմատիզմի, կիստոզային բորբոքումների և էկզեմայի դեպքում։ Այնուամենայնիվ, կան դեպքեր, երբ մակլյուրայի մրգերի թուրմը փրկվել է նույնիսկ այն ժամանակ, երբ չարորակ ուռուցքն արդեն զգալի մետաստազներ ուներ։
Քսուքների և թուրմերի պատրաստման համար հասունացած պտուղները սովորաբար օգտագործվում են ծառերից բնական անկման շրջանում։ Այնուհետև ինֆրուկցենցիան մանրացնում են, լցնում սպիրտով (1։1) և թրմում մի քանի օր։ Արդյունքը արդյունավետ էքստրակտ է, որն ունի առողջարար հատկություններ։ Բարձր է գնահատվում նաև թարմ կաթի հյութը, որը պետք է օգտագործել մրգից հանելուց անմիջապես հետո, հակառակ դեպքում այն կորցնում է իր բուժիչ հատկությունները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակլուրա Կատեգորիա:Թունավոր բույսեր Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Թթազգիներ Կատեգորիա:Դեկորատիվ բույսեր
Թոբորովան (գետ)
Թոբորովան, գետ Կուրի ավազանում։ Այսպես է անվանված Փարվանա կամ Թափարվան գետը ։
Կարլ Ֆրիդրիխ Գոլշտեյն-Գոտորպսկի
Կարլ Ֆրիդրիխ Գոլշտեյն- Գոտորպսկի (Карл Фридрих Гольштейн-Готторпский, ), Հոլանդիայի դուքս Գոտտորպների տոհմից, ռուս կայսր Պյոտր III-ի հայրը, շվեդական թագավոր Կարլ XII-ի զարմիկը, Պետրոս I-ի և Եկատերինա I-ի փեսան։
Շվեդիայում
Կարլը երկու տարեկան էր, երբ հայրը՝ Շլեզվիգի դուքս Ֆրիդրիխ IV-ը մահացավ Հյուսիսային պատերազմում։ Դանիացիները օկուպացրեցին նրան պատկանող հողերը և Կարլը մոր հետ ստիպված էր տեղափոխվել Շվեդիա՝ մորեղբոր արքունիք։ 1718 թվականին մորեղբոր մահից հետո շվեդական գահի նկատմամաբ Կարլ Ֆրիդրիխի հավակնություններին խանգարեց Կարլ XII-ի կրտսեր քույրը՝ թագուհի Ուլրիկա Էլոնորան ։ 1720 թվականին շվեդների և դանիացիների հաշտությունը հօդս ցնդեցրեց Կարլի հույսերը՝ հետ բերել տոհմական կալվածքները ։
Ռուսաստանում
Շվեդական արքունիքում մնալով որպես խեղճ բարեկամ, դուքսը իր առաջին նախարար՝ Բասաևիչի խորհրդով1721 թվականին տեղափոխվեց Ռուսաստան, որտեղ Հյուսիսային պատերազմի ավարտից հետո ռուս-շվեդական հարաբերությունների բարելավման, ինչպես նաև սիրելով ամուսնացավ Պետրոս I-ի դստեր՝ Աննա Պետրովնայի հետ։ Հարսանիքից հետո նա մնաց ապրելու Պետերբուրգում, ընդ որում կայսեր մահից հետո առաջին տարիներին Գերագույն գաղտնի խորհրդի անդամ էր։ Կարլ Ֆրիդրիխի Ռուսաստան գալու մանրամասները հայտնի են դառնում նրա կադետ Բերխգոլցի օրագրից։ Նա մանրամասնորեն գրում էր, թե ինչ էր ամեն օր անում դուքսը, ինչպես էր ծոմ պահում, հիվանդանում ու բուժվում , որ ժամին էր դուրս գալիս տնից և այլն։ Ամենայն մանրամասնությամբ նկարագրում է դքսի պարերը, որոնցից առաջ նա շատ լավ որսորդ էր։
Հոլանդիայում
Կարլ Ֆրիդրիխը հեռացրեց Բասաևիչին և վերադարձվ Հոլանդիա 1727 թվականին, երբ պարզ դարձավ, որ իր կինը չի կարող ժառանգել թափուր գահը։ Նա տեղավորվեց Քիլում գտնվող պալատում, որտեղ ծնվեց նրա որդին՝ Կարլ Պյոտր Ուլրիխը՝ ապագա կայսր Պյոտր III-ը։ Մանկության տարիներից նա որդուն պատրաստում էր դանիացիների դեմ անխուսափելի պատերազմի՝ Շլեզվիգի հյուսիսում օկուպացված տարածքների համար։ Նա մահացավ 39 տարեկան հասակում և թաղվեց Բորդեսխոլմ քաղաքի նախկին վանքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի արքայազններ Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
Լա Վանսա ի Ֆորնոլս
Լա Վանսա ի Ֆորնոլս (La Vansa i Fórnols), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնցում է Լիեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 106,1 կմ²։ Բնակչությունը՝ 219 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Վիկտորիա Բրիտանացի
Վիկտորիա Ալեքսանդրա Օլգա Մարիա (Victoria Alexandra Olga Mary, Քոպինս, Բաքինգհեմշիր,  Մեծ Բրիտանիա), Բրիտանական թագավորական ընտանիքի անդամ, Էդուարդ VII թագավորի և Ալեքսանդրա Դանիացու դուստրը, Ջորջ V-ի կրտսեր քույրը։ Երբեէ չի ամուսնացել։
Ծնունդ
Վիկտորիա Ալեքսանդրա Օլգա Մարիան ծնվել է 1868 թվականի հուլիսի 6-ին Լոնդոնի Մալբորո հաուս Բրիտանիայի թագավորական առանձնատանը։ Նա Ուելսի արքայազնի Էդուարդի և նրա կնոջ` Ալեքսանդրա Դանիացու ընտանիքում ծնված վեց երեխաներից չորրորդ երեխան է եղել։ Արքայադուստր Վիկտորիան հայրական կողմից թագուհի Վիկտորիայի և արքայազն կոնսորտ Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացիու թոռնուհին էր, իսկ մայրական կողմից Դանիայի թագավոր Քրիստիան IX-ի և Լուիզա Հեսսեն Կասելացու թոռնուհին։ Նա ուներ երկու քույր` Լուիզա և Մոդ, և երեք եղբայրների` Ալբերտ, Ջորջ և Ալեքսանդր Ջոն։ Վերջին եղբայրը մահացել է ծննդյան օրը։ Նրա մայրը ազգակցական կապեր է ունեցել Եվրոպայի բազմաթիվ թագավորական ընտանիքների հետ. Ալեքսանդրայի քույրը` Մարիան դարձել է Ռուսաստանի կայսրուհի, եղբայրը`Գեորգը, Հունաստանի թագավոր, մյուս եղբայրը` Ֆրեդերիկը, ժառանգել է դանիական գահը։ Մտերիմները և հարազատները Վիկտորիային կոչում էին Տորիա։ Ծննդյան օրից, որպես բրիտանական միապետի թոռնուհի, ուներ Նորին թագավորական մեծություն Ուելսի արքայադուստր Վիկտորիա տիտղոսը ։
Մկրտություն
Նորածնի մկրտությունը տեղի է ունեցել 1868 թվականի օգոստոսի 6-ին Մալբորո հաուսում Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս Արչիբալդ Թեյթի ձեռամբ։ Վիկտորիայի կնունքն ընդունել են նրա տատիկը` Վիկտորիա թագուհին (նրան արարողության ժամանակ ներկայացրել է Քեմբրիջի դքսուհին), Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր II-ը (նրան արարողության ժամանակ ներկայացրել է Ֆիլիպ Բրունովը), Ռուսաստանի ցեսարևիչ Ալեքսանդրը (Վիկտորիայի մորաքույր Դագմարի ամուսինը), արքայազն Արթուր (հոր հորեղբայրը), արքայազն Լյուդվիգ Հեսսենացին, արքայազն Գեորգ Հեսսեն Կասսելացին, Հունաստանի թագուհի Օլգա Կոնստանտինովնան (մայրական գծով ազգական, որին ներկայացրել է Ավգուստա Քեմբրիջցին), Դանիայի այրիացած թագուհի Կարոլինա Ամալիա Շլեզվիգ Հոլշթայնացին, Մեկլեմբուրգ Ստրելիցի այրիացած Մեծ դքսուհի Մարիա Հեսսեն Կասսելացին, Վիկտորիա թագուհու զարմուհին` Մարիա Ադելաիդա Քեմբրիջցին և արքայադուստր Մարիա Լուիզա Շառլոտ Հեսսեն Կասսելացին ։
Պատանեկություն
1885 թվականին Վիկտորիան իր հորաքրոջ` արքայադուստր Բեատրիսի հարսնաքույրն է եղել արքայազն Հենրիխ Բատենբերգցու հետ նրանց հարսանիքի ժամանակ, ինչպես նաև հարսնաքույր է եղել իր եղբոր ՝ Գեորգ, Յորքի դքսի և Վիկտորիա Մարիա Թեքցու հարսանիքին, որոնք հետագայում դարձան Մեծ Բրիտանիայի թագավոր և թագուհի ։
Արքայադուստր Վիկտորիան իր կրթությունը ստացել է տանը, քույրերի հետ։ Արքայադուստրը մանկության տարիներն անցկացրել է Մալբորո հաուսում և Նորֆոլքի Սանդրինգհեմյան պալատում դաստիարակների հսկողության տակ։ Ամռան ամիսներն անցկացրել է Դանիայում, իր մոր հայրենիքում, որտեղ տարվա այս եղանակին հավաքվել են հարազատները ամբողջ Եվրոպայից։ Երիտասարդ տարիքում նրան նկարագրել են որպես «կենդանի, չարաճճի աղջիկ, որը դարձել է գրավիչ աղջիկ։ Խելացի էր, բարձրահասակ ու նրբաճաշակ։ Նա ուներ հիանալի հումորի զգացում և բոլորի համար լավ ընկեր էր։ Նա մեծ, արտահայտիչ, կապույտ աչքեր ուներ։ Նա ձևականություն չուներ կամ որևէ կերպ չէր ակնարկում իր բարձր դիրքը»։
Նախասիրություններ
Վիկտորիան սիրել է ձիավարություն, հեծանիվ վարել, ընթերցանություն, երաժշտություն և պար։ Արքայադուստրը հատուկ հետաքրքրություն ուներ լուսանկարչության նկատմամբ. նա կազմել է ընտանեկան լուսանկարների մի քանի ալբոմ։ Վիկտորիայի աշխատանքները ցուցադրվել են Կոդակի ցուցահանդեսների ժամանակ։ Նա կենդանիներ շատ է սիրել։ Նրա սիրելիներն էին Սեմ, Մաս և Պունչի մականուններով շները։ Վեց տարի շարունակ Վիկտորիան ունեցել է ձեռնասու աղավնի, որին նա զբոսանքի և ճամփորդությունների ժամանակ փոքրիկ զամբյուղով իր հետ էր վերցնում։
Վիկտորիան մտերիմ է եղել ծնողների հետ։ Նա նրանց համար «ընտանիքի բարի հրեշտակ էր»։ Արքայադուստրը նրանց ուղեկցել է պաշտոնական միջոցառումների և արարողությունների ժամանակ, օգնել նրանց մասնավոր կյանքում։ Վիկտորիան ջերմ հարաբերություններ է պահպանել նաև Ռուսաստանում և Հունաստանում գտնվող իր զարմիկների և քույրերի հետ։
Վիկտորիայի կյանքի ամենամտերիմ ընկերներից է եղել նրա ավագ եղբայրը` Ջորջը, որը 1910 թվականին դարձել է թագավոր և կայսր։ Ամբողջ կյանքում նրանք պահպանել են ջերմ հարաբերություններ։ Նրանք նմանատիպ բնավորություն ու հումորի զգացում են ունեցել։ Երբ 1935 թվականին Վիկտորիան մահացել էր, թագավորը ասել է. «Այնքան եմ կարոտելու մեր ամենօրյա հեռախոսային խոսակցություններին։ Ոչ ոք չի ունեցել իմ քրոջ նման քույր»։ Թագավորը մահացել է սիրելի քրոջ մահից մեկ ամիս անց։ Վիկտորիան, սակայն, մտերիմ չի եղել Ջորջի կնոջ` Թեքսի արքայադուստր` թագուհի Մարիայի հետ. մի անգամ ասել է. «նա սարսափելի ձանձրալի է»։ Մարիան և Վիկտորիան երբեք մտերիմ չեն եղել իրենց բնավորության, կրթության և հետաքրքրությունների շնորհիվ։
Երկրպագուներ
Ապագա կայսր Նիկոլայ II-ը պատանեկության տարիներին սիրահարված է եղել Ուելսի արքայազնի աղջկան։ Վիկտորիային ցեսարևիչը հավանում էր իր լրջության, հաստատակամության, «ոչ կանացի մտածողության» համար։ 1889 թվականին Նիկոլայը իր մտերիմ ընկերոջը` մեծ իշխան Ալեքսանդր Միխայլովիչին արքայադստեր մասին գրել է.
Անգլիական արքայադուստրը դուր է եկել նաև մեծ իշխան Ալեքսանդր Միխայլովիչին, իսկ ավելի ուշ նրանով հետաքրքրված է եղել մեծ իշխան Միխայիլ Ալեքսանդրովիչը։
Վիկտորիայի ամուսինը լինելու թեկնածուներից է եղել նրա զարմիկ, Դանիայի թագաժառանգ Քրիստիանը, որը հետագայում դարձել է Քրիստիան X թագավոր։ Արքայադուստրը նրան մերժել է ի մեծ հիասթափություն իր ծնողների։ Վիկտորիա թագուհու թոռնուհու հետ ամուսնանալու հավակնորդներից է եղել է Պորտուգալիայի թագավոր Կարլուշ I-ը։ Նա Վիկտորիայից պահանջել է կաթոլիկություն ընդունել, որի հետ համաձայն չէին արքայադստեր ծնողները։ Նրան սիրաշահել է նաև 5-րդ կոմս Ռոզբերին։ Վիկտորիան այդպես էլ չի ամուսնացել, իսկ մայրը, ասում են, զսպում էր նրա այդ ցանկությունը։
Հասարակական կյանք
1905 թվականի մարտի 22-24-ը արքայադուստր Վիկտորիան մոր, Մոդ քրոջ, և նրա ամուսնու` Կառլի (Նորվեգիայի ապագա թագավոր) հետ միասին "Վիկտորիա և Ալբերտ" թագավորական զբոսանավով մեկնել են Պորտուգալիա` պաշտոնական այցելության, ի պատասխան նախորդ տարի պորտուգալական միապետերի Մեծ Բրիտանիա այցելության։ Ժամանման առաջին օրը Վիկտորիան վատ ինքնազգացողության պատճառով մնացել է թագավորական զբոսանավի մեջ։ Թագուհի Ալեքսանդրան Մոդի և արքայազն Կարլի հետ հանդիպել են թագուհու` Ամելիայի և այրիացած թագուհի Մարիա Պիայի հետ։ Հաջորդ օրը Վիկտորիան քրոջ ուղեկցությամբ այցելել է  թագավորին, թագուհուն և նրանց որդիներին։ Մարտի 24-ին բրիտանացի հյուրերը վերադարձել են հայրենիք։