cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լիդիան Արմենիա
2011թ.-ին Լիդիանը Ամուլսարի հանքի հայտնագործման և հետախուզական աշխատանքների համար Mining Journal-ի կողմից արժանացել է «Հատկանշական նվաճումներ» մրցանակին ։
Երեւանում 2016 թ. նոյեմբերի 16-ին կայացած «Ժամանակակից հանքարդյունաբերությունը Հայաստանում» խորագրով գործարար համաժողովի ընթացքում Հայաստանում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլսը նշել է, որ Հայաստանում բնապահպանական չափանիշների կիրառմամբˋ պատասխանատու հանքարդյունաբերության ապահովման հնարավորության վառ օրինակը Ամուլսարի ոսկու հանքի ծրագիրն է ։
Ընկերությունը պարտավորվել է առաջնորդվել Էկվատորյան սկզբունքներով, Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի (IFC) և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (EBRD) կատարողական չափանիշներով և պահանջներով ։
Հնչեցված քննադատությունները այդպես էլ գիտական հիմնավորում չի ստացել ։ Հայաստանյան և միջազգային տարբեր գիտական շրջանակներ ներկայացնող մասնագետներ Ամուլսարի ծրագիրը համարել են Հայաստանում բնապահպանական առումով ամենաուսումնասիրված և լավ կառավարվող ծրագիրը     ։
Ընկերության պատմությունը
Լիդիան Արմենիան (նախկին՝ Գեոթիմ ) հիմնադրվել է 2005 թվականին և երկրաբանահետախուզական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերել է ներկայում իր առաջնային ծրագիրը հանդիսացող Ամուլսարի ոսկու հանքը։
Լիդիան Արմենիայի համահիմնադիր և 2005 թ.-ից ի վեր գործադիր տնօրեն է հանդիսանում երկրաբանական գիտությունների թեկնածու Հայկ Ալոյանը։
Մինչև 2020 թ. մայիսը ընկերության 100% բաժնետերն է հանդիսացել Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության պաշտպանության տակ գտնվող Ջերսի կղզում գրանցված Լիդիան Ինթերնեյշնլ բաց բաժնետիրական ընկերությունը։
2007 թ. և 2008 թ. ընկերությանը որպես խոշոր ներդրողներ միացել են Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (2007-2016թթ.) և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (2008-2020թթ.) :
2008 թ. հունվարից ընկերությունը ցուցակվել է Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայում ։ Ցուցակումից հետո ընկերությանը միացել են խոշոր ֆինանսական ինստիտուցիոնալ ներդրողներ` Amber Capital, Franklin Resources , Donald Smith Value Fund LP , Sprott Resources , Van Eck և բազմաթիվ այլ ինստիտուցիոնալ և մասնավոր ներդրողներ։
Ըստ պաշտոնական աղբյուրների 2016 թ. մայիսից ընկերությունը ներգրավել է ավելի քան 420 մլն ԱՄՆ դոլար հիմնական երեք խոշոր ինստիտուցիոնալ ներդրողներից` Resource Capital Funds, Orion Mine Finance, Osisko Gold Royalties , Ամուլսարի ծրագրի շինարարության համար ։ Ծրագրի ֆինանսավորմանը նաև մասնակցել են ING Bank-ը , CAT Finance-ը և Ameriabank-ը ։
2018 թ. հունիսի 22-ից Ամուլսարի ծրագրի ճանապարհների շրջափակումից հետո Լիդիան Ինթերնեյշնլը կանգնեց լուրջ ֆինանսական խնդիրների առաջ, որի արդյունքում 2019 թ. դեկտեմբերին Կանադայում սկիզբ առավ ընկերության վերակառուցման գործընթացը ։
2020 թ. փետրվարին Լիդիան Ինթերնեյշնլը վերակառուցման գործընթացի շրջանակներում ապացուցակվեց Տորոնտոյի ֆոնդային բորսայից ։
2020 թ. մայիսին վերակառուցման գործընթացի արդյունքում Լիդիան Արմենիայի 100% բաժնետեր դարձավ Լիդիան Կանադա Վենչուրս ՓԲԸ-ն, որի սեփականատերերն են հանդիսանում ամերիկյան Orion Mine Finance և կանադական Osisko Gold Royalties ընկերությունները։ Լիդիան Ինթերնեյշնլի ինստիտուցիոնալ, ինչպես նաև փոքր մասնաբաժին ունեցող ֆիզիկական անձ հանդիսացող մի քանի հազար բաժնետերերը կորցրեցին Ամուլսարի ծրագրում կատարած իրենց ներդրումները։ Նրանց շարքում նաև հազարավոր Հայաստանի քաղաքացիներ և սփյուռքահայեր ։
Տարբեր ժամանակներում հանրության մեջ քննարկումներ են եղել առ այն, որ Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիսանում է Լիդիանի սեփականատեր, կամ ֆինանսական այլ կապեր ունի Ամուլսարի ծրագրի հետ։ Այս թեմային անդրադաձել են թե ընկերությունը, թե Արմեն Սարգսյանը՝ հերքելով այդ տեղեկատվությունը  ։ Մասնավորապես 2013թ. մարտ ամսին ըստ ընկերության ներկայացրած հաղորդագրության Արմեն Սարգսյանը միացել է Լիդիան Ինթերնեյշնլի տնօրենների խորհրդին։ Տնօրենների խորհրդի անդամի պաշտոնը ոչ գործադիր պաշտոն է ։ Նույն թվականի սեպտեմբերին Արմեն Սարգսյանը հեռացել է Տնօրենների խորհրդի կազմից Մեծ Բրիտանիայի միացյալ թագավորությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան նշանակվելու կապակցությամբ ։
Լիդիան Արմենիայի շուրջ տեղի ունեցող զարգացումները և Ամուլսարի ծրագրի կասեցումը իրենց բացասական ազդեցությունը ունեցան Հայաստանում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, երկրի ներդրումային հեղիանկության վրա  ։
Ամուլսարի հանք
Ամուլսարի հանքը ոսկու հանքավայր է Հայաստանի Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերի սահմանին՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային (Ամուլսար), հյուսիս-արևմտյան ճյուղավորումների մասում։ Հանքային երևակումները գտնվում են 2500-2988 մ բացարձակ բարձրությունների վրա ։
Երկրաբաններ Թիմ Քոֆլինի և Հայկ Ալոյանի գլխավորությամբ հայ և օտարերկրացի երկրաբանների խումբը 2005թ.-ից Ամուլսար լեռան մերձակայքում իրականացված լայնածավալ երկրաբանահետախուզական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերել և հետախուզել են Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրը ։
Ամուլսարի հանքային գոտում իրականացված երկրաբանական ուսումնասիրության աշխատանքների արդյունքում առանձնացվել են Տիգրանես-Արտավազդես միացյալ, Էրատո, Արշակ և Օրոնտես տեղամասերը` իրենց ուրույն ներքին կառուցվածքներով։
Ներկա դրությամբ, Հայաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հաստատվել են Տիգրանես-Արտավազդես, Էրատո տեղամասերի պաշարները, որոնց շահագործման իրավունքը պատկանում է Լիդիան Արմենիային ։
Համաձայն Լիդիան Արմենիա ընկերության տարածած տեղեկատվության՝ Ամուլսարի հանքավայրի հաստատված ընդհանուր պաշարները կազմում են 89376.3 հազար տոննա հանքաքար, 73733 կգ ոսկի, 294.367 տոննա արծաթ:
Հանքավայրը նախատեսվում է շահագործել երկու՝ Տիգրանես-Արտավազդես միացյալ և Էրատո առանձին բացահանքներով, տարեկան 10 մլն տ հանքաքարի արտադրողականությամբ։
Սեն Սիեր Շամպան
Սեն Սիեր Շամպան (Saint-Ciers-Champagne), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Ժոնզակի շրջանում։ Մտնում է Արշյակ կանտոնի կազմի մեջ։
Լիդիան Արմենիա
Ամուլսարի հանք
Հանքի շահագործումը նախատեսված է 10 տարի, բայց ընկերության մասնագետները հավաստում են, որ Ծրագիրը ունի ընդլայնման մեծ պոտենցիալ։ Ըստ Ծրագրի՝ հանքի փակման աշխատանքների համար նախատեսված է լրացուցիչ 5,5 տարի։
Սեն Սիեր Շամպան
Համայնքի INSEE կոդ 17316.
Լիդիան Արմենիա
Ամուլսարի հանք
Հանքաքարից մետաղների կորզումը նախատեսված է իրականացնել կույտային տարրալվացման եղանակով, ինչն առաջին անգամ է կիրառվելու Հայաստանում ։
Սեն Սիեր Շամպան
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 415 մարդ։
Լիդիան Արմենիա
Ներդրումային ծրագիր
Ըստ Լիդիան Արմենիայի գործադիր տնօրեն Հայկ Ալոյանի կառուցման փուլում Ամուլսարի հանքավայրը աշխարհում հանքարդյունաբերական ամենախոշոր ծրագրերից մեկն էր և Հայաստանում ամենախոշոր միջազգային ներդրումը ։ Ինչպես ներկայացրել է Հայկ Ալոյանը ծրագրի շրջանակում երկրաբանահետախուզական աշխատանքների համար ներդրվել է ավելի քան 90 միլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ շինարարության փուլում 370 միլիոն ԱՄՆ դոլար ։ 2016թ. օգոստոսի 19-ին Հայաստանի կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաների մասնակցությամբ մեկնարկեց Ամուլսարի ծրագրի շինարարությունը ։ Մինչև Ամուլսարի ճանապարհների շրջափակումը շինարարության ընթացքում Ամուլսարի ծրագրում ներգրավված է եղել ավելի քան 1300 մարդ, որոնցից գրեթե 500-ը՝ Ամուլսարի ազդակիր համայնքներից։
Ըստ ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամ Ջեֆֆ Քոուչի ընկերությունը նախատեսում է ներդնել ևս մոտ 200 միլիոն ԱՄՆ դոլար հանքի շինարարությունը ավարտին հասցնելու համար ։ Ըստ նույն աղբյուրի Ամուլսարի ծրագրի շինարարության այս փուլում ստեղծվելու է մինչև ուղղակի 1000 աշխատատեղ և հետագա 10 տարիներին հանքարդյունահանման ընթացքում՝ 750 մշտական ուղղակի աշխատատեղ և 200 մշտական կապալառուներ ։
Ըստ ընկերության ներկայացրած հաշվարկների Լիդիան Արմենիայի կողմից միայն վճարվելիք ռոյալթիները և շահութահարկը տարեկան կազմելեու են 60-70 մլն ԱՄՆ դոլար։ Ակնկալվում է, որ շահագործման փուլում Լիդիան Արմենիան լինելու է թոփ 5 խոշոր հարկատուների շարքում։
Միջազգային փորձը և ստանդարտները Ամուլսարի ծրագրում
Ամուլսարը Հայաստանում առաջին և դեռևս միակ հանքարդյունաբերական ծրագիրն է, որ իրականացրել է Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի չափանիշներին համապատասխան բնապահպանական և սոցիալական ազդեցությունների գնահատում (ԲՍԱԳ) և մոնիտորինգ   ։ ԲՍԱԳ-ը փաստաթուղթը այն հիմքն է, որի հիման վրա միջազգային ֆինանսական կորպորացիաները և բանկերը համաձայնում են ներդրումներ անել այս կամ այն ծրագրում։
Ընկերությունը նաև առաջինն է Հայաստանում, որն անդամակցում է Ցիանիդի կառավարման միջազգային օրենսգրքին։ Ամուլսարի ծրագիրը նախաարտադրական սերտիֆիկատ ստացած հինգերորդ ծրագիրն է աշխարհում և առաջին հանքարդյունաբերական ծրագիրը Հայաստանում, որը սերտիֆիկացում է անցել Ցիանիդի կառավարման միջազգային օրենսգրքի 2016 թվականին կատարված փոփոխություններից հետո, որոնք ներառում են ավելի խիստ աուդիտորական ուղեցույցներ  ։ Օրենսգիրքը կարգավորվում է ոսկու արդյունահանման համար ցիանիդի արտադրությանը, տեղափոխմանը և կիրառմանը վերաբերող հարցերը։ Ցիանիդի օրենսգիրքը արդյունաբերության ոլորտում կամավոր սկզբունքներով գործող նախաձեռնություն է, որին կարող են միանալ ցիանիդի միջոցով ոսկու արդյունահանմամբ զբաղվող, ինչպես նաև ցիանիդ արտադրող և տեղափոխող պատասխանատու ընկերությունները։ Ցիանիդի կառավարման միջազգային օրենսգիրքը մշակվել է ՄԱԿ-ի Բնապահպանական ծրագրի հովանու ներքո՝ բազմաշահառու համակարգող կոմիտեի կողմից։
2017 թ. Լիդիան Արմենիան առաջին անգամ Հայաստանում նաև նախաձեռնել է Ամուլսարի ծրագրի Անկախ խորհրդատվական խմբի ստեղծումը ։ Խմբում ընդգրկված են եղել բնապահպանական և սոցիալական ոլորտներում հայաստանյան և միջազգային փորձագետներ։ Խումբը նախագահել է պատասխանատու հանքարդյունաբերության և կոնֆլիկտների կառավարման ոլորտում միջազգային փորձագետ, Նելսոն Մանդելայի խորհրդական դոկտոր Ջոն Հարքերը  ։ 2018թ. մայիսին Խումբը հրապարակել է առաջին զեկույցը Ամուլսարի ծրագրի վերաբերյալ ։ Ամուլսարի Անկախ խորհրդատվական խումբը իր զեկույցում խորհուրդ է տվել որպեսզի Լիդիան Արմենիան համագործակցի քաղհասարակության հետ և այդ կերպ ցույց տա ընկերության ազդեցության բացակայությունը ջրի, կենսաբազմազանության վրա և դրական ազդեցությունը մարդկանց կենսակերպի վրա ։
Լիդիան Արմենիան ներմուծել է և պրակտիկայում իրականացրել է Հայաստանում աշխատանքային անվտանգության և առողջության միջազգային չափանիշները, փորձը և մշակույթը։ 2018 թ. Լիդիան Արմենիան Ամուլսարի ծրագրում գրանցել է 2 մլն մարդ/ժամ աշխատանք առանց որևէ պատահարի ։
Ըստ Հարութ Բրոնոզյանի պատվերով կատարված միջազգային փորձագետների ուսումնասիրության՝ Ամուլսարի ոսկու ծրագիրը չի կարելի սկսել ։ Ուսումնասիրությունները իրականացնելիս փորձագետները Ամուլսարի տարածքում հետազոտություններ չէին իրականացրել։ Լիդիանը պատասխանեց անկախ փորձագետների ներկայացրած ուսումնասիրություններին ։ Իսկ 2018 թ. Բրոնոզյանի փորձագետների խումբը հրաժարվեց մասնակցել Հայաստանի Շրջակա միջավայրի նախարարությունում կազմակերպված մասնագիտական քննարկմանը, որին հրավիրված էին նաև Լիդիան Արմենիայի մասնագետները ։ Բրոնոզյանի փորձագետներն ուսումնասիրության ժամանակ չէին այցելել Ամուլսարի հանքը, իսկ այցելելուց հետո փոխել են կարծիքը շատ հարցերի շուրջ ։ Այցից հետո նրանք ընդունեցին, որ կան բազմաթիվ փաստեր, որոնք նրանք հաշվի չէին առել, կամ որոնց մասին տեղյակ չէին եղել Ամուլսար վերաբերյալ իրենց զեկույցները կազմելիս։ Բրոնոզյանի փորձագետներից մեկը` Անն Մաեսթը, նախկինում ներգրավված է եղել հանքարդյունաբերական ընկերության հետ միջազգային սկանդալում։ Մասնագետը կեղծ եզրակացություն է ներկայացրել Chevron ընկերության վերաբերյալ և ստիպված է եղել դատարանում ընդունել իր կողմից արված կեղծիքը  ։
Լիդիան Արմենիայի կողմից իրականացրած բնապահպանական ուսումնասիրություններ
Լիդիան Արմենիայի բնապահպանական թիմը տ.գ.թ. Արմեն Ստեփանյանի գլխավորությամբ և տեղական ու միջազգային մասնագետների ներգրավմամբ 2008 թ. սկսել է իրականացնել Ամուլսարի հանքի բնապահպանական և սոցիալական ուսումնասիրությունները և բնապահպանական կառավարման նախագծումը։
Ընկերությունը համաձայն Հայաստանի օրենսդրության իրականացրել է Ծրագրի Շրջակա միջավայրի ազդեցության գնահատում (ՇՄԱԳ), ինչպես նաև առաջին անգամ Հայաստանի հանքարդյունաբերության ոլորտում՝ Բնապահպանական և սոցիալական ազդեցությունների գնահատում (ԲՍԱԳ) ։ ԲՍԱԳ-ը Էկվատորյան սկզբունքներով առաջնորդվող միջազգային ֆինանսական կորպորացիաների և բանկերի պահանջն է՝ որևէ ծրագրում ներդրումներ իրականացնելու համար։ Համաձայն Լիդիան Արմենիայի պաշտոնական տեղեկատվության` այդ փաստաթղթերի կազմման վրա ընկերությունը ծախսել է ավելի քան 6 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ ներգրավվելով միջազգային և տեղական գիտական հաստատություններ (Wardell Armstrong International , Golder Associates , Global Resource Engineering , Treweek Environmental Consultants , Environmental Resource Management , LUC , ՀՀ ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտ, ՀՀ ԳԱԱ կենդանաբանության և հիդրոէկոլոգիայի գիտական կենտրոն և այլն)։ Ըստ ոլորտի տարբեր մասնագետների այս փաստաթղթերը իրենց ծավալով և որակով աննախադեպ են Հայաստանում ։
Շինարարության և հանքի շահագործման փուլերում Լիդիան Արմենիան պարտավորվել է առաջնորդվել միջազգային լավագույն փորձով և չափանիշներով և պլանավորել է բնապահպանական կառավարման միջոցառումներում ներդնել շուրջ 70 մլն ԱՄՆ դոլար (մաքրման կայաններ, ստորերկրյա ջրերի պաշտպանիչ համակարգեր, փոշու նստեցման համակարգեր և միջոցառումներ և այլն)։
Ընկերության գործունեությունը Ամուլսարի ազդակիր համայնքներում
Մինչև 2016թ. Ամուլսարի ծրագրի ազդակիր համայնքներն էին հանդիսանում Գնդեվազ, Սարավան, Գորայք համայնքները։ 2016 թ. համայնքների խոշորացումից հետո Ջերմուկը ևս դարձավ ազդակիր համայնք։ Լիդիան Արմենիան ՇՄԱԳ և ԲՍԱԳ գործընթացների շրջանակններում Ամուլսարի ծրագրի վերաբերյալ հանրային լսումներ և քննարկումներ է իրականացրել ազդակիր համայնքներում և Երևանում      ։
Լիդիան Արմենիան Ամուլսարի ծրագրի ենթակառուցվածքների տեղակայման համար իրականացրել է սեփական հողերի ձեռքբերման գործընթաց։ Համաձայն հրապարակված պաշտոնական տվյալների` ընկերությունը 145 հողատերերից ձեռք է բերել 278 հողակտոր՝ շուրջ 150 հեկտար մակերեսով։ Հողերի ձեռքբերման համար ներդրվել է ավելի քան 2,8 միլիոն ԱՄՆ դոլար ։ Սեփական հողերի ձեռքբերումը իրականացվել է ՄՖԿ և ՎԶԵԲ չափանիշներին և պահանջներին համապատասխան։ Հողերի ձեռքբերման գործընթացում գնագոյացումը հիմնված է եղել հայաստանյան օրենսդրության, միջազգային փորձի վրա` ներառելով հողի շուկայական արժեքը, մանրակրկիտ ուսումնասիրություններ, այդ թվում՝ հողատեսքի, ծառերի և մշակաբույսերի առկայության, դրանց քանակի և տարիքի, բերքատվության և այլ չափանիշների գնահատում ։
Ընկերությունը նշում է, որ Ամուլսարի ազդակիր համայնքներում 2007 թ-ից ի վեր իրականացվել են մոտ 4 մլն ԱՄՆ դոլարի սոցիալական ծրագրեր՝ ոռոգման և խմելու ջրի ցանցերի, գազատարի կառուցում, դպրոցների, գրադարանի, բուժկետի, մանկապարտեզների հիմնանորոգում, ջերմոցային տնտեսությունների, բարձր բերքատվության նոր տեխնոլոգիաների, արհեստական սերմնավորման, սննդի վերամշակման և իրացման     , ինչպես նաև փոքր և միջին բիզնեսների ֆինանսավորում  ։
Ընկերության ֆինանսվորմամբ 2017 թ. Վայքի հիվանդանոցում շահագործման է հանձնվել վերանորոգված և տեխնիկայով վերազինված նոր վիրահատարան, ինչպես նաև հիվանդանոցային պահանջներին հարմարեցված վերելակ՝ համաձայն պաշտոնական հաղորդագրության ընդհանուր առմամբ 100 000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ։ Այս առիթով Լիդիան Արմենիայի գործադիր տնօրեն Հայկ Ալոյանը նշել է, որ Լիդիան Արմենիայի համար հատուկ կարևորություն ունեն այն ներդրումները, որոնք միաժամանակ ծառայելու են թե՛ Ամուլսարի հանքավայրի կարիքներին, թե՛ նաև նպաստելու են շրջակա համայնքների կենսապայմանների բարելավմանը ։ Նույն թվականին Գնդեվազ համայքում բացվել է մոտ 20 տարի չգործող ինքնահոս ոռոգման ջրագիծը։ 17 կմ երկարությամբ ջրագիծը վերանորոգման համար ընկերությունը ներդրել է 500 հազար ԱՄՆ դոլար ։
Ամուլսարի ծրագրի ճանապարհների շրջափակումից հետո բնակիչների վկայությամբ համայնքներում բիզնեսների մեծ մասը փակվել են կամ կրճատել իրենց ծավալները, մարդիկ կանգնել են սոցիալական ծանր խնդիրների առաջ   ։
Ամուլսարի ճանապարհների շրջափակումը և ազդակիր համայնքների բնակիչները
2018 թ. հեղափոխությունից հետո Ամուլսարի ազդակիր Ջերմուկ և Գնդեվազ համայնքներից մի խումբ անձինք փակեցին դեպի Ամուլսար տանող ճանապարհները։ Ճանապարհների փակման դրդապատճառ էր հանդիսացել Ամուլսարի տարածքում շինարարական աշխատանքների ընթացքում Գնդեվազի խմելու ջրագծերից մեկի վթարը։
Լիդիան Արմենիան Ամուլսարի ճանապարհների շրջափակումը վերացնելու պահանջով 2018 թ. մի քանի անգամ դիմել է Հայաստանի ոստիկանություն, սակայն ոստիկանությունը Ընկերության մասնավոր տարածք շրջափակումը չի վերացրել, ինչի արդյունքում ընկերությունը բազմիցս մեղադրել է Հայաստանի ոստիկանությանը անգործունթյան մեջ ։ 2019 թ. ապրիլին Հայաստանի վարչական դատարանը Ամուլսարի ճանապարհների շրջափակումը ճանաչեց անօրինական և պարտավորեցրեց Հայաստանի Ոստիկանությանը վերացնել ներխուժումը և հեռացնել անձանց ու նրանց գույքը ընկերությանը պատկանող տարածքից՝ ապահովելով Լիդիան Արմենիայի ազատ մուտքը Ամուլսարի տարածք ։ Վերջնականապես դեպի Լիդիան Արմենիայի մասնավոր տարածքից ներխուժումը վերացվեց 2020 թ. սեպտեմբերին։
Ըստ համայնքների բնակիչների վկայությունների՝ ապօրինություն իրականացնող անձինք Ամուլսարի ազդակիր համայնքներում՝ հատկապես Ջերմուկ և Գնդեվազ համայնքներում, վախի մթնոլորտ էին ստեղծել և ահաբեկում էին բոլոր նրանց, ովքեր արտահայտում էին իրենց կարծիքի հետ չհամընկնող կարծիք ։
Ըստ ոստիկանության և մամուլում շրջանառվող տեղեկատվության 2018-2020 թթ. ընթացքում Գնդեվազ և Ջերմուկ համայնքներում արձանագրվել են մի շարք բախումներ հանքի ճանապարհ շրջափակողների և տեղի բնակչության միջև  ։ Համաձայն ոստիկանության հաղորդագրության 2020թ. օգոստոսին նույն խումբը վեճ է հրահրում հանքում աշխատող Գնդեվազի բնակիչների հետ, հրահրողներից մի քանիսի դեմ մեղադրանք է առաջադրվում ։ 2020 թ. ընկերությունը հայտնում է, որ ճանապարհ փակողներից մի քանիսը ներխուժել է Լիդիան Արմենիայի մասնավոր տարածք և վնասել ընկերությանը պատկանող գույքը ։ Օրեր անց նույն խումբը ներխուժում է Ամուլսարի տարածք՝ քարեր շպրտելով տարածքում գտնվող համայնքների բնակիչների ուղղությամբ և ուղիղ եթերով սպառնալով արյունահեղությամբ  ։
Ամուլսարի ազդակիր համայնքների բնակիչները տարբեր հայտարարություններով, ստորագրահավաքներով, Ազգային ժողովի և կառավարության դիմաց ցույցերով, բաց նամակներով իրենց աջակցությունն են հայտնել Ամուլսարի ծրագրին և Լիդիան Արմենիային          ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի տնտեսություն
Նորզելանդական ծովառյուծ
Նորզելանդական ծովառյուծ կամ (Phocarctos hookeri), Անտարկտիկական կղզիների խոշոր ականջավոր փոկ
Արտաքին տեսք
Արուները ունեն սև-շագանակագույն գույն և մինչև 2․45 մ երկարություն։ Բաշի շնորհիվ, որը ծածկում է ուսերը, նրանք թվում են ավելի խոշոր, քան իրականում են։ Էգերը ակնհայտորեն ավելի փոքր են և ունեն բաց մոխրագույն գունավորում։ Նրանց երկարությունը առավելագույնը 2 մ է։
Տարածումը
Նորզելանդական ծովառյուծների բնադրավայրը գտնվում է Անտարկտիկական կղզիներում, որոնք հարակից են Նոր Զելանդիային։ Այդ կղզիներից են Օքլենդի, Քեմբելի, Snares Islands կղզիները։ Այս կենդանիների 95%-ը հանդիպում են Օքլենդ կղզում։ Նոր Զելանդիայի Հարավային կղզու ափերին ծովառյուծների գաղութները շատ հազվագյուտ են։ Նրանց կարելի է հանդիպել միայն ոչ բազմացման սեզոնում Հարավային կզում, հազվադեպ նաև Հյուսիսայինում։
Կատեգորիա:Ծովառյուծներ Կատեգորիա:Վտանգված տեսակներ
Կիմ Մին Ջե
Կիմ Մին Ջե (հանգըլ՝ 김민재, հանջա՝ 金敏宰, կորեերենի նոր ռոմանականացում՝ Kim Min-jae,, հայտնի է նաև որպես Real.be անվամբ), հարավկորեացի դերասան և ռեփեր։ Նկարահանվել է «Կրկին քսան» (2015), «Որովհետև սա առաջին անգամն է» (2015), «Ռոմանտիկ բժիշկ, ուսուցիչ Կիմ» (2016), «Պահապան։ Միայնակ և Մեծ Աստվածը» (2016) հեռուստասերիալներում։ 2015 թվականին մասնակցություն է ունեցել նաև Show Me the Money ռեփ-մրցույթին։
Վաղ կյանք և կրթություն
Կիմը զուգահեռ կոմպոզիցիա և դաշնամուր է սովորել երաժշտական ակադեմիայում միջնակարգ ուսուցման զուգահեռ։ Հետագայում Կիմը մասնակցել է cj e&m ընկերության կազմակերպած լսումներին և ավագ դպրոցի առաջին տարում դարձել է նրանց ստաժորը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի ռեփերներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգիչներ
Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Բոլշինկա)
Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Церковь Рождества Пресвятой Богородицы), ուղղափառ տաճար Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի Բոլշինկա սլոբոդայում ։ Ենթարկվում է Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու Շախտիի և Միլլերովոյի թեմի Տարասովսկիի գործակալությանը ։
Պատմություն
Բոլշինսկայա սլոբոդայի առաջին տաճարը եղել է Քրիստոսի ծննդյան փայտե եկեղեցին, որը կառուցվել է 1789 թվականին։ Երբ այն խարխլվել է, 1857 թվականին կառուցվել է նոր` քարե եկեղեցի, որը փակվել է 1930-ական թվականներին։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո այն դարձել է կոլտնտեսական պահեստ, իսկ 21-րդ դարի սկզբում որոշվել է այն վերականգնել։ Տաճարի վերականգնումը շարունակվում է մինչ օրս։
Ժամերգություններ անցկացնելու համար 2006 թվականին Բոլշինկայում, իշխանությունների հատկացրած հին շենքի հիման վրա, կառուցվել և օծվել է Քրիստոսի ծննդյան նոր տաճարը, որը որոշ ժամանակ անց սկսել է կոչվել Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի, քանի որ օծվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 21-ին` Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան օրը ։
Եկեղեցին կառուցելու բոլոր աշխատանքները` արտաքին և ներքին հարդարումը, այդ թվում` պատկերակալի նկարազրդումը, փոքր զանգակատան կառուցումը և տարածքի բարեկարգումը, իրականացվել են նվիրատվությունների հաշվին։ Մեծ օգնություն է ցուցաբերել «Բոլշինսկոյե» բաժնետիրական ընկերությունը, որը ոչ միայն նվիրաբերել է մեծ գումար, այլև անմիջականորեն մասնակցել է շինարարությանը։ Այսպիսով, նոր տաճարը կառուցվել է հնի դիմաց, որը գտնվում է ավերակների մեջ։
Աստվածածնի ծննդյան տաճարի վանահայրն է երեց Անդրեյ Կորշունովը։
Սան Վինչենցո
Սան Վինչենցո  (San Vincenzo), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Լիվոռնո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 6528 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 198 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 33 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 57027։ Հեռախոսային կոդ՝ 0565։ Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Սան Վիսենսո Սերերին։
Ժողովրադգրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Նիկոլայ Սվերչկով
Նիկոլայ Եգորի Սվերչկով, ռուս մարտանկարիչ և կենցաղային գեղանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Նիկոլայ Ատրիգանեվի ուսուցիչը։
Կենսագրություն
Ծնվել է պալատական ծառայողի ընտանիքում։ Վաղ տարիքից սկսել է նկարել և հասել է նկատելի հաջողությունների, հատկապես ձիերի նկարներում, որը սիրել է մանկուց։ Հայրը տեսնելով տղայի ձգտումը դեպի նկարչություն նրան ընդունեց Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի դաստիարակչական դպրոց (1827—1829), սակայն կես տարի անց Նիկոլայը ստիպված եղավ կիսատ թողնել ուսումը հիվանդության պատճառով։ Հետագայում Սվերչկովը լրջորեն զբաղվել է ինքնակրթությամբ, ուսումնասիրել է գեղանկարչության վարպետների աշխատանքները, հատկապես սիրել է նկարել ձիերով տեսարաններ, որտեղ էլ հասել է հաջողությունների ։
Սովորել է Պետրիշուլեում (1829—1833):
1852 թվականին «Կալվածատիրոջ եռաձի կառքը արշավախմբով, ձգված ճանապարհի ողջ երկյանքով» նկարի համար արժանացել է ակադեմիկոսի կոչման։ Հաջորդ նշանակալի «Ամառային շոգ եղանակին գնացող ուղևորներով ծարաքարշ կառքը» նկարի համար 1855 թվականին արժանացել է պրոֆեսորի կոչման։ Այդ ժամանակ հռչակ ունեցավ, նկարեց ազնվացեղ ձիեր, շներ, որսորդության տեսարաններ, լոթիական եռաձի կառքեր, ձիերի ներկայությամբ ձմեռային բնապատկերներ։
Իր գործունեության ծաղկուն շրջանում, նա իր նկարներով սկսեց հայտնվել փարիզյան սալոններում։ Ֆրանսիական քննադատները նրան գովաբանությամբ էին վերաբերվում, իսկ 1863 թվականի փարիզյան ցուցահանդեսին նրա «Վերադարձ արջի որսից» նկարը գնվել է Նապոլեոն III-ի կողմից։ Այդ և ուրիշ երկու նկարի («Տոնավաճառ» և «Կայարան») համար նա արժանացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի։ Նույն թվականին բրյուսելյան ցուցադրության համար նկարել է «Մշուշոտ առավոտը արևածագից առաջ», «Ճամփորդը ձմռան բքին» և «Չիխաչովի դիմանկարը ձիու վրա դեպի Թուրքիա ճանապարհորդության ժամանակ»։
1864 թվականին վերադառնալով Պետերբուրգ նա Ալեքսանդր II կայսեր համար նկարել է «1664 թվականին Ալեքսեյ Միխայլովիչ թագավորի մեկնումը զորքին տեսնելու» նկարը, որից հետո որոշ ժամանակ (մինչև 1882 թվականը) աշխատել է բարձրաստիճան անձանց պատվերով։ Նրա ստեղծագործություններից ուշադրության են արժանի «Ալեքսեյ Միխայլովիչ թագավորը Մոսկվայի մոտ որսի ժամանակ» (1874), «Իվան Գրոզնու ուխտագնացությունը», «Գվարդիայի անցնելը Բալկանի վրայով» (1879 ), «Բարեկենդանը գյուղում» (նկարիչը մեդալի արճանացավ համաշխարհային ցուցադրության ժամանակ), «Սուրբ Ֆլորի և Լավրի տոնը գյուղում» և այլ նկարներ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="1">
Գրականություն և հղումներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:1817 ծնունդներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հուլիսի 25 մահեր Կատեգորիա:1898 մահեր Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:19-րդ դարի ռուս նկարիչներ
Խասանսկի շրջան
Խասանսկի շրջան (Хасанский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պրիմորիեի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1922 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սլավյանկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 4130 կմ²։
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 34728 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմորիեի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Կայսերական պալատի թանգարան
Կայսերական պալատի թանգարան (國立故宮博物院, National Palace Museum), գեղարվեստական-պատմական թանգարան Չինաստանի Հանրապետությունում` մայրաքաղաք Թայբեյում։ Այցելուների քանակով 2015 թվականին աշխարհում զբաղեցրել է 6-րդ տեղը։ Գրականության մեջ հաճախ հիշատակվում է Գուգուն (Gugong) անունով, սակայն այդ անվանումը ընդունված է կիրառել նաև Պեկինի համանուն թանգարանի համար։
Էշբրուն
Էշբրյուն  (-Échebrune), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սենտի շրջանում։ Մտնում է Պոնս (կանտոն) կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17145։
Կայսերական պալատի թանգարան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Կայսերական պալատի թանգարանի տնօրենը` Չժոու Կունցին (周功鑫, Թայվանի կառավարության անդամ է և անմիջականորեն ենթարկվում է երկրի վարչապետին։
Էշբրուն
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 497 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կայսերական պալատի թանգարան
Պատմություն
Թանգարանը բացվել է 1925 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Պեկինում` Արգելված քաղաքի տարածքում։ 1848 թվականի փետրվարին Չինաստանում քաղաքացիական կռվի հետևանքով հավաքածուի զգալի մասը տեղափոխվել է Թայվան։ Ընդհանուր առմամբ ծովով տեղափոխվել է մոտ 2 972 արկղ ցուցանմուշ, որոնք արվեստի առավել արժեքավոր գործեր են ներկայացրել։ Թայվան հասնելուց հետո որոշ ժամանակ ցուցանմուշներով արկղերը պահվել են երկաթուղային պահեստարաններում, այնուհետև` շաքարի գործարանում։ Հետագայում հավաքածուն պահվել է Թայվանի տարբեր թանգարաններում և պետական գրադարանում, մինչև որ 1964 թ. մարտից 1965 թ. ապրիլը կառուցվել է թանգարանային առանձին համալիր։ Նոր թանգարանի բացումը Թայբեյում տեղի է ունեցել 1965 թ. նոյեմբերի 12-ին։
2014 թվականին թանգարան են այցելել 5 402 325 մարդ, 2015 թվականին` 5 291 797 մարդ, իսկ 2016 թվականին` 6 142 892 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թայվանի թանգարաններ Կատեգորիա:1925 հիմնադրված թանգարաններ
Գրանշամ (Արդենների գավառ)
Գրանշամ (Grandchamp), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 107 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.70 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.28 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 80 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 27 կմ հարավ-արևմուտք։
Թոռնիկ Ա Արծրունի
Թոռնիկ Ա Արծրունի (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, մահացել է ծննդյան տոնի օրը (հունվարի 6-ին ), 10-ից - 11-րդ դար), Վասպուրականի Ամյուկ բերդի իշխան, Խեդենեկ Ա-ի որդին, Աբդլմսեհ Ա-ի հայրը։ Թոռնիկ Ա-ն սերվում էր Արծրունիների իշխանական տոհմի ճյուղերից մեկից, Խեդենեկյանների (միայն պատմագիտության մեջ կիրառվող) իշխանական տոհմից։ Ըստ Թովմա Արծրունու նահատակվել է թուրքերի դեմ պատերազմում, Մոկաց գավառի Ատիճանս գյուղում, ծննդյան տոնի օրը  ։
Գրանշամ (Արդենների գավառ)
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Թոռնիկ Ա Արծրունի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արծրունիներ Կատեգորիա:Խեդենեկյաններ Կատեգորիա:Հայ իշխաններ Կատեգորիա:Վասպուրականի թագավորություն
Գրանշամ (Արդենների գավառ)
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 57 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 37-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 64,9 %։ 37 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 36 անձ (21 տղամարդ և 15 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 20 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Շերվետ
Շերվետ (Chervettes), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Տոննե Բուտոն կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17103։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նիյազիի տուն թանգարան
Նիյազիի տուն թանգարան, տուն-թանգարան, որտեղ ապրել է ադրբեջանցի խորհրդային կոմպոզիտոր և դիրիժոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Նիյազի Թակիզադե Հաջիբեկովը 1958-1984 թվականներին։ Թանգարանը գտնվում է Բաքվում, Բյուլ-Բյուլի 21 հասցեում ։
Պատմություն
Նիյազին 1958 թ.-ից մինչև իր մահը, ապրում էր այս բնակարանում ։ Նիյազիի տուն-թանգարանը հիմնադրվել է 1990 թ. դեկտեմբերի 28-ին Ադրբեջանի մշակույթի նախարարության հրամանով։ Թանգարանը բացվել է 1994 թ. սեպտեմբերի 18-ին։ Թանգարանի տնօրենն է Բայրամով Ռզան։
Ցուցահանդես
Տուն թանգարանը բաղկացած է հինգ սենյակից։ Սենյակների 3-ը (ննջասենյակ և աշխատանքային սենյակ) հուշահամալիր են։ Մյուս երկու սենյակները օգտագործվում են որպես ցուցասրահ և հյուրասենյակ։ Ցուցասրահում ցուցադրվում են լուսանկարներ, նշումներ, պաստառներ, ծրագրեր եւ այլն, որոնք արտացոլում են Նիյազի կյանքն ու ստեղծագործությունը։ Նիյազիի տան թանգարանը ունի 120 բանը Նիազիի ձեռագրերը, 2746 լուսանկարները, 486 գրքեր և նշումներ, Այլ կոմպոզիտորների 5 ձեռագրեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաքվի թանգարաններ Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Ադրբեջանում Կատեգորիա:1994 հիմնադրումներ Ադրբեջանում
Տիգրան Գասպարյան (ռազմական գործիչ)
Տիգրան Շուբերտի Գասպարյան , ՀՀ ռազմական գործիչ, գեներալ-մայոր (2002)
Զինվորական ծառայություն
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:1960 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 21 ծնունդներ Կատեգորիա:Արտաշատ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ գեներալ-մայորներ
Օսմանջիկ
Օսմանջիկ, քաղաք (գյուղ) պատմական Փոքր Հայքում Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Օսմանջիկի գավառակում ։ Գտնվում էր Ամասիա քաղաքից հյուսիս-արևելք
Պատմություն
Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոն և գայմագամի նստավայր: Ենթադրվում է, որ քաղաքը համապատասխանում է հին Պիմոլիսա քաղաքին:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սեն Պիեռ դը Ժյուիյե
Սեն Պիեռ դը Ժյուիյե (Saint-Pierre-de-Juillers), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Օլնե կանտոնի Սեն Ժան դ’Անժելի շրջանի կազմի մեջ։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 353 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Խորոլի շրջան
Խորոլի շրջան (Хорольский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պրիմորիեի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Խորոլ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1968,6 կմ²։
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 29639 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 15,06 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմորիեի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Սկարպերիա
Սկարպերիա  (Scarperia), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Ֆլորենցիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7438 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 96 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 19 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 50038։ Հեռախոսային կոդ՝ 055։
Կոմունայի հովանավոր սրբերն են առաքյալներ Հակոբոսը և Փիլիպպոսը։ Տոնը նշվում է մայիսի 3-ին։
2013 թվականի հոկտեմբերի 6-7-ը տեղի ունեցած հանրաքվեի արդյունքում 2014 թվականի հունվարի 1-ից Սկարպերիա և Սան Պիերո ա Սիև համայնքները միավորվել են նոր Սկարպերիա է Սան Պիերո համայնքի մեջ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ցողախոտ
Ցողախոտ (լատ. Drósera), միջատակեր բույսերի ցեղ, որը հանդիպում է ճահիճներում, ավազաքարուտներում, լեռներում, գրեթե բոլոր տեսակի բնահողերում։
Անվանում
Բույսի անվանումը հայերենում և շատ լեզուներում կապված է բույսի տերևների վրայի նյութի տեսքի հետ։ Գիտական անվանումը ծագել է հունարեն «ցող» բառից (հուն.` δρόσος):
Արտաքին տեսքը
Ցողախոտերը բազմամյա բույսեր են, երբեմն` պալարանման հաստացած ցողունով, կլոր կամ երկարավուն, կոթունավոր կամ փռված տերևներով, մածամասնությունն ունեն խիտ հավաքված վարդակապ։ Եզրի և տերևի վերին մակերևույթը պատված է խոշոր գեղձավոր մազիկներով, որոնց դիպչելիս արտադրվում է լորձ, որը ծառայում է միջատների որսի համար։
Տերևների չափերը տատանվում են Ավտրալիայում աճող 5 միլիմետրանոց գաճաճ ցողախոտից (Drosera pygmaea) մինչև 60 սանտիմետրանոց արքայական ցողախոտի (Drosera regia) շրջակայքում ։ Մանր կամ խոշոր, վառ (սպիտակ կամ վարդագույն) ծաղիկները հավաքված են անվանման ծաղկաբույլի մեջ։ Ծաղիկն ունի կրկնակի ծաղկապատյան. հինգ (հազվատեպ` 4-8) բաժիններից բաղկացած կոթուն, ծաղկապսակը կազմված է հինգ (հազվադեպ` 4-8) թերթիկներից։ Առէջների քանակությունը հավասար է թերթիկների քանակությանը։ Վարսանդը վերին ձվաձև կամ գնդաձև, միաբուն, բազմասերմանի սերմնարանով է և պարզ կամ բացված սռնակով։
Պտուղը սերմնատուփիկ է` բազմաքանակ սերմերով. սերմերը սպիտակուցային են։
Սնուցում
Բոլոր ցողախոտերը միջատակեր բույսեր են։ Կպչուն նյութը, որն առաջացնում են տերևները, պարունակում են ալկալոիդ կոնին, որը կատարում է կաթվածահար անող ազդեցություն միջատների վրա և պարունակում է մարսողական ֆերմենտներ։ Երբ միջատը թակարդն է ընկնում, տերևի եզրերը ծալվում են` նրան ամբողջությամբ բռնելով։ Երբ միջատը մարսվում է (դա սովորոաբար տևում է մի քանի օր), տերևը նորից բացվում է։ Տերևների ծալման արագությունը որոշ տեսակների մոտ մեծ է, մասնավորապես` Drosera burmannii-ի մոտ։
Սնման այդպիսի միջոցը թույլ է տալիս անբերրի հողերի պայմաններում միջատից քամել բույսի համար այսպիսի կարևոր նյութեր, որոնցից են` նատրիումի, մագնեզիումի, կալիումի, ֆոսֆորի, և ազոտի աղերը ։ Տերևի ծալման գործընթացն ընտրողական է և արձագանքում է միայն սպիտակուցային սննդի վրա։ Երբ պատահական ազդեցություները` ջրի կաթիլի կամ ցած ընկած տերևի նման, չեն հանգեցնում մարսողական գործընթացի։
Բազմացում
Սովորաբար ցողախոտի ծաղիկը գտնվում է երկար ցողունի վրա, որպեսզի այն միջատները, որոնք փոշոտում են բույսը, չընկնեն տերևների թակարդը։
Տարածվածություն
Ցողախոտերը հանդիպում են բոլոր մայրացամաքներում, բացառությամբ Անտարկտիդաի։ Տեսակների տարածվածությունը հյուսիսում հասնում է մինչև Ալյասկա նահանգին, հարավում մինչև Նոր Զելանդիա։ Ցողախոտերի տեսակների մեծ մասը(ավելի քան 50%) գտնվում է Ավստրալիայում:Աճում են ազոտական միացություններով աղքատ միջավայրում՝ լճերի ու գետերի ափերին, տորֆային ճահիճներում, գերխոնավ մարգագետիններում։ Ազոտային քաղցը, ինչպես նաև ֆոսֆորի, կալիումի և այլերի անբավարարությունը լրացնում են որսած միջատների հաշվին։ Ներկա ժամանակ հայտնի 187 տեսակի ցողախոտերի մասին։
Տնտեսական նշանակություն և կիրառում
Ժողովրդական բժշկության մեջ ցողախոտի ծաղկած տերևներն օգտագործվել են հազի, նաև կապույտ հազի բուժման համար։ Նաև օգտագործվում է հոմեոպատիայում ։ Ժողովրդական բժշկության մեջ ցողախոտը տարբեր կիրառումներ ունի. դրա գեղձերի հյութը օգտագործվել է գորտնուկներից ազատվելու համար, ցողախոտի թուրմը օգտագործվել որպես քրտնքաբեր և միզամուղ միջոց, նաև վարակների և աչքերի հիվանդությունների բուժման համար։ Ցողախոտի շատ տեսակներ աճեցվում են որպես սենյակային դեկորատիվ բույսեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցողախոտ
Շրյոդեր տուն
Շրյոդեր տուն (Rietveld Schröderhuis), կառույց Ուտրեխտում, որը կառուցվել է 1924 թվականին Գերրիտ Ռիտվելդի կողմից տիկին Տրյուս Շրյոդերի (Truus Schröder-Schräder) և նրա երեք երեխաների համար։ Նա պատվիրել է կառուցել տուն, ցանկալի է՝ առանց պատերի, և ճարտարապետին հաջողվել է կառուցել այն։ Թերևս միակ շենքն է, որ կառուցվել է նեպլաստիցիզմի ոճով, որը միևնույն ժամանակ ամենահայտնի օբյեկտն է, որը կառուցվել է այդ ոճով։ Տիկին Շրյոդերն այդ տանն ապրել է  մինչև իր մահը, որը տեղի է ունեցել 1985 թվականին։ Տունը հետագայում վերականգնվել է Բերտուս Մյուլդերի կողմից և վերածվել թանգարանի․ տիկին Շրյոդերը նախօրոք հոգ էր տարել Ռիտվելդ-Շրյոդեր հիմնադրամի մասին` այդ կարիքների համար ։ 1975 թվականին տունն ընդգրկվել է ճարտարապետության հուշարձանների ցանկում, իսկ 2000 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 24-րդ նստաշրջանում տունը ներառել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ I և II չափանիշների համաձայն  ։
Ճարտարապետություն և ներքին ձևավորում
Տունը ունի երկու հարկ, ընդհանուր մակերեսը կազմում է 125 մ²։ Առաջին հարկը նախագծված է համեմատաբար դասական ձևով, երկրորդը հայտարարվել է ձեղնահարկ, որպեսզի նրա վրա ամբողջությամբ չտարածվեն որոշ ճարտարապետական ​​պահանջներ։ Երկրորդ հարկում սենյակների ավանդական բաժանում չկա, պատերը, տիկին Շրյոդերի խնդրանքի համաձայն, գոյություն են ունեցել միայն միջնապատերի տեսքով, ամբողջ կահույքը կարող էր ծալվել, իսկ սենյակների դռները բացվում էին մեխանիկական կոճակների և լծակների օգնությամբ։ Առանձնատունը չունի կենտրոնական ջեռուցման համակարգ և վառարաններ, դրանք փոխարինվում են պատուհանների տակ տեղադրված տաք ջրով խողովակներով և թեիթեղյա փոքր վառարանով, իսկ խոհանոցից երկրորդ հարկ գործում է վերելակ` սննդի տեղափոխման համար։ Վարագույրների փոխարեն օգտագործվել են գունավոր նրբատախտակի կտորներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Նիդերլանդներում Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նիդերլանդների տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում
Էտոլ (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17155։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 2358 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Միրանդա Քոսգրոուվ
Միրանդա Քոսգրոուվ (Miranda Taylor Cosgrove, ), ամերիկացի երգչուհի և դերասանուհի։
Կենսագրություն
Միրանդան ծնվել է 1993 թվականի մայիսի 14-ին, Կալիֆորնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաքում, Կրիստեն Քոսգրոուվի և Տոմայի ընտանիքում։ Նա ցուցադրեց իր ունակությունները շատ երիտասարդ տարիքում, դեռևս 3 տարեկանում նա պարում և երգում էր Լոս Անջելեսի «Taste of LA» ռեստորանում։ Այնտեղ նա տեսավ մի գործակալի, որին շատ էր դուր եկել իր երգը և պարը, և անմիջապես պայմանագիր կնքեց նրա հետ։ Միրինդան նկարահանվել է մի շարք գովազդներում՝ «Burger King», «McDonalds» և այլ ընկերությունների գովազդներում։
Բայց Միրանդայի կարիերան չի սահմանափակվում միայն գովազդներով։ Նա ստացավ իր առաջին դերը, որն իր կարիերայի սկիզբն էր։ Ի թիվս հազարավոր դիմորդների Միրինդային ընտրեցին «Ռոքի դպրոց» ֆիլմում նկարահանվելու համար։ Նյու Յորքում այս ֆիլմում նկարահանվելուց հետո, Միրանդան իմացել է իր նոր դերի մասին, նա նկարահանվելու էր «Nickelodeon» հեռուստաալիքի «Դրեյք և Ջոշ» ֆիլմում։
2005 թվականին Միրանդան նկարահանվել է «Քոնն է, իմն է և մերն է» հեռուստասերիալում, իսկ հետո՝ «» սերիալում։
2007 թվականին նկարահանվել է «iCarly» սերիալում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Խոակին Բալագեր
Խոակին Բալագեր (Joaquín Balaguer, ), Դոմինիկյան Հանրապետության պետական և քաղաքական գործիչ։
Եղել է Ազգային կոնգրեսի անդամ, 1953-1960-ական թվականներին՝ կրթության և արվեստի նախարար, ապա՝ փոխնախագահ, 1960 թվականի օգոստոսից 1962 թվականի հունվարը՝ նախագահ։ 1962 թվականին պաշտոնաթող է եղել և տարագրվել ԱՄՆ։ 1986-1996 թվականներին վերստին եղել է Դոմինիկյան Հանրապետության նախագահը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծներ Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Դոմինիկյան Հանրապետության հակակոմունիստներ
Կուարատա
Կուարատա  (Quarrata), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Պիստոիայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 24 600 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 535 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 46 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 51039։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0573։
Կոմունայում հատկապես հարգում են Սուրբ Կույս Մարիամին։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի առաջին երեքշաբթի օրը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կիրովսկի շրջան (Պրիմորիեի երկրամաս)
Կիրովսկի շրջան (Кировский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պրիմորիեի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կիրովսկի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3430 կմ²։
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20762 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,05 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմորիեի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Նոր քաղաք (Մշո գավառ)
Նոր քաղաք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառի Մուշ գավառակում։ Գյուղը հայաբնակ էր։
Պատմություն
1915 թ.-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն ավերել են, իսկ բնակիչների մեծ մասին ողջակիզել են եկեղեցում։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և կավագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Նոր քաղաքն ուներ եկեղեցի և վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դիվանագիտական հիվանդություն
Դիվանագիտական հիվանդություն, վերաբերում է այն դիվանագետին, ում ձեռնտու է չմասնակցել որևէ արարողությանը կամ հանդիպմանը։ Անպատեհ վիրավորանքից խուսափելու համար դիվանագետը պատճառաբանում է, որ ինքը հիվանդ է։ Այն դեպքերում, երբ հիվանդությունը կրում է կեղծ պատճառաբանություն, կոչվում է «դիվանագիտական»)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք
Խոսե Լուիս Ֆուենտես
Խոսե Լուիս Ֆուենտեսը (José Luis Fuentes) 90-ականների հոնդուրասցի ֆուտբոլային մրցավար է։
Գլխավոր մրցավարի պարտականություններ է կատարել 1994 թ․ աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի «-» (5-1) և «-» (4-1) հանդիպումներում։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի շրջանակներում վարել է 1 հանդիպում՝ 1991 թ. խաղարկության «-» (1-0)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հոնդուրասցի ֆուտբոլային մրցավարներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մրցավարներ այբբենական կարգով
Ռեալգար
Ռեալգալ (ֆրանս․ realgar, արաբ. ռախջ ալ գհար - քարանձավի, հանքի փոշի), միներալ, AsS։ Պարունակում է 70,1% As։ Բյուրեղային համակարգը մոնոկլինային է։ Առաջացնում է վառ նարնջակարմիր գույնի զուգահեռանիստեր։ Հանդիպում է հոծ հատիկային զանգվածների կամ փոշենման հողային կուտակների ձևով։ Փխրուն է, կարծրությունը՝ 1,5-2, խտությունը՝ 3560-3590 կգ/մ։ Հանդես է գալիս, սովորաբար, աուրիպիգմենտի, անտիմոնիտի, կապարային, արծաթային և ոսկու հիդրոթերմալ հանքանյութերի հետ։ Արևի լույսի ազդեցությամբ քայքայվում և անցնում է դեղին աուրիպիգմենտի։ Ռեալգալը մկնդեղ ստանալու կարևոր հանքանյութ է։ Հանքավայրեր կան ԱՍՀՄ-ում (Անդրկովկասում), Չեխոսլովակիայում, Ռումինիայում, Հունաստանում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արսենի միներալներ Կատեգորիա:Միներալներ
Կավալերովսկի շրջան
Կավալերովսկի շրջան (Кавалеровский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պրիմորիեի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1954 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կավալերովո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 4180 կմ²։
Բնակչություն
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25447 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,09 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պրիմորիեի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Սասետա
Սասետա  (Sassetta), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Լիվոռնո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 548 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 21 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 26 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 57020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0565։
Ժողովրադգրություն
Բնակչության աճը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շեստակովի ճեմուղի (Տագանրոգ)
Շեստակովի ճեմուղի (Шестаковский бульвар), Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Սոբորնայա հրապարակի մոտակայքում 1860-ական թվականներին ստեղծված ճեմուղի։ Անվանումը տրվել է 1866-1868 թվականներին Տագանրոգի քաղաքագլխի պաշտոնը զբաղեցրած Իվան Շեստակովի պատվին, որի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է այս ճեմուղին։ Հիմնադրվել է 1867 թվականին Սոբորնայա հրապարակում, որտեղ նախկինում իրականացվել է ձկան վաճառք ։
Պատմություն
Այստեղ տնկվել են ծառեր ու թփեր, կառուցվել հանգստի համար նստարաններով ծառուղի ։
Շեստակովի անունով ճեմուղին կոչվել է միայն 1885 թվականին, երբ քաղաք էր ժամանել Իվան Շեստակովը, որն այդ տարիներին արդեն ծովային հարցերի նախարար էր ։ Խորհրդային տարիներին այս ճեմուղին սկսեցին կոչել «պուրակ Ուկրաինական նրբանցքում» ։
1979 թվականին ճեմուղու սկզբնամասում (Պետրոսի փողոցում) տեղադրվեց «Կորոլյով և Գագարին» քանդակագործական կոմպոզիցիան (հեղինակ՝ Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ Օլեգ Կոմով)։ Այժմ այն տեղափոխվել է Հարավային դաշնային համալսարանի ինժեներա-տեխնոլոգիական ակադեմիայի «Ա» մասնաշենքի մոտ (Չեխովի փողոց)։
1980-ական թվականների վերջում՝ Միխայիլ Գորբաչովի նախաձեռնած Վերակառուցման տարիներին, պուրակն ամայացավ։ Պուրակի որոշ հատվածներ մնացին, սակայն նրա անվանումը մոռացվեց ։ 2001 թվականին, «Բլագո» («Բարօրություն») հասարակական հիմնադրամի ջանքերով, պուրակում կազմակերպվեց Կենտրոնական մանկական խաղահրապարակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տագանրոգի փողոցներ
Զագրեբի մայր տաճար
Զագրեբի մայր տաճար (Zagrebačka katedrala), ամբողջական անվանումը՝ Մարիամ Աստվածածնի վերափոխման և սրբեր Ստեփանոսի և Վլադիսլավի մայր տաճար, կաթոլիկ կրոնական տաճար Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Մտնում է Զագրեբի թեմի մեջ։
Պատմություն
Զագրեբի մայր տաճարի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1093 թվականին, սակայն ավարտվել են միայն 1242 թվականին՝ մոնղոլական արշավանքների շրջանում ։
15-րդ դարի վերջում Խորվաթիան և Բոսնիա Հերցեգովինան գրավվել են Օսմանյան կայսրության կողմից։ Թուրքական տիրապետության շրջանում այս տարածաշրջանում կառուցվել են մի շարք շինություններ, այդ թվում և ամրոցներ, տաճարներ և այլն։ 17-րդ դարում տաճարի հարավային կողմում կանգնեցվել է աշտարակ, որը ծառայել է, որպես ռազմական դիտակետ։
Սերբիայի կինեմատոգրաֆ
Սերբիական կինոն հանդիսանում է առաջատարներից մեկը Հարավ-Արևելյան Եվրոպայում ։ Այս ճանաչվածությանը Սերբիական կինոն հասել է շատ դեպքերում ռեժիսոր Էմիր Կուստուրիցայի շնորհիվ, ով արժանացել է ավելի քան 20 միջազգային կինոմրցանակի, ներառելով երկու «Ոսկե արմավենու ճյուղ» Կաննի կինոփառատոնում։ Սերբիայի մշակույթի նախարարությունը համեստորեն գնահատում է նրա ավանդը և կարծում, որ «Կուստուրիցան՝ վառ, բայց մասնավոր երևույթ է սերբիական կինոարվեստում»։
Զագրեբի մայր տաճար
Պատմություն
1880 թվականին եկեղեցին լրջորեն վնասվել է հզոր աղետաբեր երկրաշարժի հետևանքով։ Շինության հիմնական մասը փլուզվեց։ Վերականգնման աշխատանքները վստահվեցին ավստրիացի ճարտարապետ Հերման Գոլին։ Նա կարողացել է վերականգնել տաճարի գոթական տեսքը, ինչպես նաև վերականգնել 105 մետր բարձրությամբ երկու աշտարակները։