cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սան Պոլո դի Պիավե
Սան Պոլո դի Պիավե  (San Polo di Piave), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում ։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 4.860, բնակչության խտությունը կազմել է 227 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Սահմանակից է Չիմադոլմո, Ֆոնտանելե, Օրմելե, Վացոլա համայնքներին ։ Փոստային ինդեքս՝ 31020, հեռախոսային կոդ՝ 0422։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արքայական հրեշտակ
Նկարագրություն
Արքայական հրեշտակի երկարությունը 10-25 սմ է։ Մարմինը դեղին է՝ ուղղահայաց սպիտակակապտավուն, ծայրերը մուգ զոլերով։ Մեջքային լողակի հետին մասը մուգ կապույտ է՝ բազմաթիվ կապույտ կետերով։ Սեռական երկձևությունն արտահայտված չէ։ Կյանքի տևողությունը՝ մինչև 15 տարի ։
Տարածվածություն
Տարածված է Կարմիր ծովում, Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսներում և Տահիտիի մոտակայքում։ Ավստրալիայի հյուսիսարևելյան ափի Մեծ Արգելախութում այն ամենահաճախ հանդիպող ձուկ-հրեշտակն է։ Ձկներն ապրում են 1-50 մ, հաճախ՝ 10-20 մ խորությունում՝ կորալյան խիտ բուսականություն և ապաստարաններ ունեցող վայրերում։
Կենսակերպ
Ձկները հաճախ մենակյաց են, սակայն երբեմն ապրում են և զույգերով։ Նրանք միշտ շարժման մեջ են․ սնունդ հայթայթելու համար քարանձավներն ու արգելախութերն են «խուզարկում»։
Սնունդ
Արքայական հրեշտակը սնվում է միայն սպունգներով և ascidiacea-ներով։
(8682) Կրակլինգբո
(8682) Կրակլինգբո (Kraklingbo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 2-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,155974 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7009 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6111 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2047,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175794 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վիրտուալ իրականություն
Վիրտուալ իրականությունը հաճախ օգտագործվում է նկարագրելու ծրագրերի լայն շրջանակ, կապված բարձր-տեսողական և 3D միջավայրերի հետ։ CAD ծրագրերի զարգացումը, գրաֆիկական տեխնիկայի արագացումը, գլխին հագնովի էկրանները, դատագազային ձեռնոցները, մինիատյուրիզացին օգնել են մտքի տարածմանը։
Մայքլ Հայմի «Վիրտուալ իրականության մետաֆիզիկա» գրքում նշված են վիրտուալ իրականության 7 տարբեր հասկացությունները՝ սիմուլյացիա, փոխազդեցություն, արհեստականություն, սուզում, հեռաներկայություն, ամբողջական մարմնի սուզում և ցանցային կապ։ Մարդիկ հաճախ նույնացնում են ՎԻն գլխին հագնովի էկրանների և տվյալների փաթեթների հետ։
AR / VR- ի շուկան արդեն դարձել է միլիարդ դոլարի շուկա եւ մի քանի տարիների ընթացքում նախատեսում է աճել 120 միլիարդ դոլարի սահմանից դուրս ։
Տերմինաբանությունները և հասկացությունները
Արհեստական իրականություն տերմինը, որը ստեղծվել է Մայրոն Կրյուգեր ի կողմից, օգտագործման մեջ է մտել 1970-ակններից, այնուամենայնիվ «վիրտուալ իրականություն» տերմինի ծագումնաբանությունը տանում է մեզ Ֆրանսիացի պիեսագիր, բանաստեղծ, դերասան և ռեժիսոր Անտուան Արտաուդի հետքերով։ Իր «Թատրոնը և դրա կրկնօրինակը» (1938) գրքում, Արտուադը նկարագրում է թատրոնը, որպես «la réalite virtuelle», վիրտուալ իրականություն, որում, Էրիկ Դեվիսի բառերով. «կերպարները, առարկաները և
պատկերները ստանում են ալքիմիայի հեռատես ներքին դրամայի ֆանտազմագորիկ ուժը»։ Արտուադը պնդում էր, որ «համարյա բոլոր ալքիմիական գրքերում առկա` նյութերի և թատրոնի սկզբունքի նկատմամբ մշտական ակնարկը պետք է հասկացվի, որպես ինքնության արտահայտություն, որը գտնվում է աշխարհների միջև, որտեղ կերպարները, պատկերները և առհասարակ այն ամենը, ինչ հանդիսանում է թատրոնի վիրտուալ իրականություն զարգանում է, և ամբողջովին հնարված ու պատրալի աշխարհի, որտեղ առաջացել ալքիմիայի խարհրդանշերը»։
Ժամանակագրությունը
Վիրտուալ իրականությունը խրվում է իր արմատներով 1960-ական թվականները, երբ 360 աստիճան համայնապատկերային արվեստը ծնվեց։ Դրա վառ օրինակն է Բալդասարե Պերուցցիի «sala delle prospettive» անունը կրող աշխատությունը։ 1920-ական թվականներին փոխադրամիջոցների սիմուլյատորները ներակայացվեցին հանրությանը։ 1950-ականների Մորտոն Հաիլգը գրել է «տպավորիչ թատրոն»ի մասի որը կարող էր ընդգրկելլ բոլոր զգացումները, ինչով ներքաշում էր հանդիսատեսին էկրանի ներսի գործողություններին։ Նա ստեղծոց իրնեսածի նախատիպը «Սենսորամա» անունեվ 1962 թվականին, 5 կարճամետրաժ ֆիլմերով, որոնք ընդգրկում էին տարբեր զգայարաններ (տեսողություն, լսողություն, հոտառություն և շոշափում)։ Առաջ անցնելով թվային համակարգիչներից, Սենսորաման սարք եր, որը, ասում են, գործում է մինչ այսօր։ 1968 թ.-ին Այվն Սադրլենդը, իր ուսանող Բոբ Սփրաուլի աջակցությոամբ ստեղծեց մի բան, որը լայնորեն համարվում է առաջին վիրտուալ իրականություն և լրացված իրականություն (ԼԻ)` գլխի հագնովի էկրան (ԳՀԷ)ի համակարգ։ Այն պրիմիտիվ էր թե օգտվողի միջերեսի, թե ռեալիզմի տեսանկյունից։
Ժառանգություն և հնագիտություն
ՎԻ-ի օգտագործումը ժառանգության և հնագիտության ասպարեզում օգտագործվում է թանգարաններում և հաճախորդներով լի վայրերում։ Բայց դրա օգտագործումը վատ էր ընդունվում, քանզի ցուցադրությունը կարճ էր, իսկ ինֆորմացիան շատ։ Շատ պատմական վերակառուցումներ նախապես տեսագրված վիճակում են, այդպիսով հնարավորությու տալով շատ մարդկան ծանոթանալ պատմությանը միաժամանակ։ Վիրտուալ իրական առաջին օգտագործողներից մեկը Եղիսաբեթ II թագուհին էր, որը պաշտոնապես բացեց հաճախորդների կենտրոնը 1994 թ.-ի հունիսին։ նուըն համակարգն է օգտագործվել 1994 թ.-ի նոյեմբերի` Բրիտանական Թնագարանի կողմից կազմակերպված կոնֆերանսը և շատ այլ հաջորդող ծրագրեր։
Թերապեվտիկ օգտագործում
Վի-ի գլխավոր դերը թերապեվտիկ ոլորտում նրա կիրառումն է ազդողական բուժման մեջ, սկսած ֆոբիաների բուժումից մինչև նոր մոտեցումները ՀՏՍԽը բուժելու հարցում։ Ամենատարրական ՎԻ սիմուլյացիան, պարզ ձայնային և պատկերային մոդելներով, օգտագործվում է ֆոբիաների, օրնակ՝ զոոֆոբիայի և ակրոֆոբիայի բուժման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիրտուալ իրականություն Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Արկադի Սարգսյան, ռուս քաղաքական գործիչ, 5-րդ գումարման Պետական դումայի պատգամավոր (2007 թվականից), Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության խմբակցության անդամ։ Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդի Խակասիայի Գերագույն խորհրդի ներկայացուցիչ (2001-2006)։
Կենսագրություն
1976-1994 թվականներին ծառայել է ռազմածովային նավատորմում։ 1981 թվականին ավարտել է Նախիմովի անվան բարձրագույն ռազմածովային ուսումնարանը։ Պաշտոնանկության պահին Բալթիկ նավատորմի բազայի շտաբի պետի տեղակալն էր։ Բալթյան նավատորմի նավերը Մերձբալթյան երկրներից դուրս բերելուց հետո հեռացվել է երկրորդ կարգի կապիտանի կոչումից։
1994 թվականին ղեկավարել է Մոսկվայի «Ալինվեստ» ընկերությունը, որը գնել է Սայանի ալյումինի գործարանի բաժնետոմսերը։ 1995 թվականից՝ «Սայանալ» ԲԸ գլխավոր տնօրենի տեղակալ։ 1995-1996 թվականներին աշխատել է «Սայանի ալյումինի գործարան» ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, անվտանգության ծառայության ղեկավար։
1997 թվականի հունվարին նշանակվել է Խակասիայի Հանրապետության կառավարության նախագահի առաջին տեղակալ։
1997 թվականի փետրվարի 21-ին Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության պատգամավոր Եվգենի Լոգինովը նիստի ժամանակ հայտարարել է, որ Սարգսյանը, լինելով Սայանի ալյումինի գործարանի անվտանգության ծառայության պետ, «փաստացի համակենտրոնացման ճամբար է կազմակերպել և բացի ուղղակի հանցավոր գործունեությունից, գործունեություն է ծավալել ռուս բնակչության նկատմամբ խտրականության և ոտնահարման ուղղությամբ, Խակասիայի փոքրամասնության հետ միասին ձեռնարկություններում կազմակերպել է ռուսների դեմ ահաբեկչություն։ Նույնիսկ պաշտոնական սակագին է հաստատվել, երբ ցանկացած ռուսի մատնության համար Սարգսյանը վճարում էր 360 հազար» ։ Սարգսյանը հերքել է մեղադրանքները և դիմել դատարան պատվի և գործարար համբավի պաշտպանության հայցով՝ պահանջելով Լոգինովից 500 մլն ռուբլի բռնագանձել։ Սարգսյանի խոսքով՝ նա անվտանգության ծառայության պետն էր մոտ երեք ամիս, «իսկ Խակասովի գործարանի տասհազարանոց կոլեկտիվից պակաս է հիսունը և նրանցից ոչ մեկը պաշտոնյա չէ» ։
Դե Վերժ
Դե Վերժ (Deux-Verges), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
1999 թվականից «Սայանի ալյումինի գործարան» ԲԲԸ-ի տնօրենների խորհրդի անդամ է։ 2000 թվականի ապրիլի 26-ից «Սիբիրյան ալյումինի խումբ» ՍՊԸ-ի փոխնախագահ է, որը ղեկավարում էր Կրասնոյարսկի, Սայանի և Բրատսկի ալյումինե գործարանների բաժնետոմսերը։
Դե Վերժ
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 54 մարդ, բնակչության խտությունը` 4.82 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.2 կմ² տարածք։
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
2000 թվականի նոյեմբերի 29-ից «Գորկու ավտոմոբիլային գործարան» ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ՝ գործադիր տնօրեն։ 2001 թվականի հունվար-հունիս ամիսներին «Գազ» ԲԲԸ տնօրենների խորհրդի անդամ։ 2001 թվականի փետրվարի 15-ից մինչև նույն թվականի ապրիլը աշխատել է «Գազ» ԲԲԸ գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ, գործադիր տնօրեն։
Դե Վերժ
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 460 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 110 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ արևելք։
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
2001 թվականի ապրիլի 26-ին ընտրվել Է Դաշնության խորհրդում Խակասիայի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի ներկայացուցիչ։ Եղել է անվտանգության և պաշտպանության հարցերով կոմիտեի նախագահի տեղակալ։ 2002 թվականի մարտի 13-ից՝ Դաշնության խորհրդի բնական մենաշնորհների հանձնաժողովի անդամ։
Դե Վերժ
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
2006 թվականի հունիսի 2-ին Դաշնության խորհուրդը իր կանոնակարգի և խորհրդարանական գործունեության կազմակերպման հանձնաժողովի եզրակացության հիման վրա թիվ 154-ՍՖ որոշմամբ վաղաժամկետ դադարեցրել է Սարգսյանի լիազորությունները ։
2007 թվականին ընտրվել է հինգերորդ գումարման Պետական դումայի պատգամավոր՝ ՌԼԴԿ-ի դաշնային ցուցակով։ Ընդգրկվել է Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության խմբակցությունում։
2011 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է «Բազային էլեմենտ» ընկերության շինարարական բիզնեսի ղեկավար։
Դե Վերժ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 43 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 33-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 10։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,7 %։ 33 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 30 անձ (16 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 10 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Արկադի Սարգսյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
2018 թվականի հոկտեմբերի վերջին Արկադի Սարգսյանին պատկանող «Լիբրա Հոլդինգս» ՍՊԸ-ն ձեռք է բերել «Գլավստրոյ» հոլդինգը, որը նախկինում մտնում էր Օլեգ Դերիպասկիի «Բազային տարր» արդյունաբերական խմբի մեջ։
Կրթություն
1999 թվականին ավարտել է Խակասիայի Կատանովի անվան համալսարանը՝ «իրավագիտություն» մասնագիտությամբ։ Տնտեսագիտության թեկնածու է (2000 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանում պաշտպանել է «Ձեռնարկությունների հակաճգնաժամային կառավարում. տարածաշրջանային ասպեկտ» թեմայով ատենախոսություն)։ 2002 թվականին ավարտել է գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիային կից վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման ֆակուլտետը։
Մրցանակներ
Պարգևատրվել է «ԽՍՀՄ զինված ուժերի 70 տարի», «Ռուսական նավատորմի 300 տարի» հոբելյանական մեդալներով, երկարամյա ծառայության համար մեդալներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ
Վիլանովա դե լա Բարկա
Վիլանովա դե լա Բարկա (Vilanova de la Barca) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեյդա նահանգի մեջ, Կատալոնիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Սեգրիյա շրջանում։ Զբաղեցնում է 21,15 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 1235 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Արքայիկներ
Արքայիկներ, ճնճղուկանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։ Հայտնի է 3, Հայաստանում՝ 2 տեսակ՝ դեղնագլուխ արքայիկ, կարմրագլուխ արքայիկ։
Փոքրամարմին են՝ մետաքսանուրբ, ցայտուն գույների փետրավորմամբ, բարակ կտուցով, առույգ, շարժունակ վարքագծով։ Արուների կատարը նարնջագույն է, էգերինը՝ դեղին։ Ապրում են փշատերև անտառներում։ Նստակյաց կամ քոչվոր կյանք են վարում։ Ա․ դնում են 5–10 ձու։ Սնվում են որդերով, միջատներով, նրանց թրթուրներով ու ձվերով, մեծ օգուտ են տալիս անտառային տնտեսությանը։ Արքայիկները տարածված են Հս․ կիսագնդի անտառներում։ Հայաստանում Արքայիկներ չեն բնադրվում, հանդիպում են ձմռան ամիսներին։
Կատեգորիա:Ճնճղուկանմաններ
(226) Վերինգիա
(226) Վերինգիա (Weringia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1882 թվականի հուլիսի 19-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1882 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կամականի գավառ
Կամականի գավառ (Microrregião de Camaquã), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդու դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Պորտու Ալեգրիի ագլոմերացիա (մեզոշրջան) գավառը։ Բնակչությունը կազմում է 131 283 մարդ, ըստ 2005 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 5 819,650 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 22,6 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի գավառներ
Ազատ մշակույթի շարժում
Ազատ Մշակույթի Շարժումը սոցիալական մի շարժում է, որ խրախուսում է ստեղծագործ աշխատանքները տարածելու և ձևափոխելու ազատությունը՝ համացանցի և այլ մեդիայի տեսակների օգտագործման միջոցով։ Շարժումն ընդդիմանում է հեղինակային իրավունքի չափազանց սահմանափակող օրենքներին, կամ լիովին մերժում է հեղինակային իրավունքի ու ինտելեկտուալ սեփականության հասկացությունները, որ ըստ շարժման բազմաթիվ անդամների կարծիքի՝ նաև արգելակում է ստեղծագործականությունը։ Նրանք այս համակարգն անվանում են “թույլտվությունների մշակույթ”։
Կազմակերպություններ
Ազատ Մշակույթի շարժման հետ սովորաբար առնչվող հիմնական կազմակերպությունն է Քրիեյթիվ Քոմընզ-ը (Creative Commons – CC – Ստեղծագործ Ազատ Քաղաքացիներ), որ հիմնադրել է Լոուրենս Լեսսիգը։ Լեսսիգը Սթենֆորդի Համալսարանի (Stanford University) իրավունքի ոլորտի պրոֆեսոր է և նշանավոր անհատ՝ ազատ համակարգչային ծրագրերի շարժման մեջ։ Նա գրել է “Ազատ Մշակույթ” (“Free Culture” – ֆրի Քալչըր) գիրքը, որում ազատ մշակույթի շարժման օգտին բազմաթիվ փաստարկներ են բերվում։ Ուսանողները Հանուն Ազատ Մշակույթի (Students For Free Culture - Ստյուդենտս Ֆոր Ֆրի Քալչըր) կազմակերպությունը երբեմն շփոթեցնող կերպով անվանում են նաև “Ազատ Մշակույթի Շարժումը”, սակայն դա վերջինիս պաշտոնական անվանումը չէ. կազմակերպությունը շատ ավելի մեծ մի շարժման ընդամենը մի փոքր մասն է։ Ազատ Մշակույթի Շարժումը վերցնում է ազատ համակարգչային ծրագրերի շարժման իդեալներն ու դրանք ընդլայնում է՝ լոկ համակարգչային ծրագրերի ոլորտից հանելով ու տարածելով ողջ մշակութային և ստեղծագործ աշխատանքների վրա։ Քրիեյթիվ Քոմընզ-ի կյանքի վաղ շրջանում, Րիչըրդ Սթոլմանը (Ազատ Համակարգչային Ծրագրերի Հիմնադրամի և Ազատ Համակարգչային Ծրագրեր շարժման հիմնադիրը) աջակցում էր կազմակերպությանը։ Նա իր աջակցությունը դադարեցրեց, երբ Քրիեյթիվ Քոմընզ-ը նարկայացրեց մի շարք հավաստագրեր, ի թիվս որոնց՝ զարգացող ազգերի հավաստագիրն ու օրինակների հավաստագրերը, և ապա կրկին վերականգնեց որոշ աջակցություն, երբ Քրիեյթիվ Քոմընզ-ը այս հավաստագրերը չեղյալ հայտարարեց։
Սահմանման Ազատություն
Ազատ Մշակույթի Շարժման շրջանակներում, Քրիեյթիվ Քոմընզ-ը քննադատվել է ազատության չափանիշների անբավարարության համար։ Ուստի, այդ շարժման անդամներից ոմանք Քրիեյթիվ Քոմընզ-ի հավաստագրերից միայն մի քանիսն են իսկապես ազատ համարում՝ Ազատ Մշակութային Աշխատանքների Սահմանման համաձայն։ 2008 թ. Փետրվարին, Քրիեյթիվ Քոմընզ-ն ավելացրեց “հաստատված է ազատ մշակութային աշխատանքների համար” անվանանիշն իր այն հավաստագրերին, որոնք բավարարում են “հեղինակության հաստատում” և “ Համակիրառման նման հեղինակության հաստատում” պայմանները։ Քրիեյթիվ Քոմընզ-ի որոշ հավաստագրերի Ոչ Կոմերցիալ տրամադրումը դեռևս չափազանց վիճելի է մնում Ազատ Մշակույթ Շարժման շրջանակներում։
Քննադատություն
Էնդրյու Քինը քննադատում է Ազատ Մշակույթի որոշ գաղափարներ իր “Անփորձի Կուլտը” գրքում՝ Ազատ Մշակույթի երաշխավոր ու ջատագով Լոուրենս Լեսսիգին “ինտելեկտուալ սեփականության կոմունիստ” անվանելով։
Կատեգորիա:Հասարակական շարժումներ Կատեգորիա:Ազատ ծրագրային ապահովում
Ալասա
Ալասա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 47 կմ հյուսիս ։
Էլ Պերելո
Էլ Պերելո (El Perelló, El Perello, El Perelló), մունիցիպալիտետ է Իսպանիայում։ Մտնում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Տառագոնա նահանգի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ-Էբրե շրջանում։ Զբաղեցնում է 100,7 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2010 թվականի տվյալներով՝ 3303 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
(8683) Սյոլանդեր
(8683) Սյոլանդեր (Sjolander), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 2-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,204377 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7049 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7039 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2095,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171826 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Ամիններ
Ամինները ամոնիակի օրգանական ածանցյալներն են, որոնց մոլեկուլներում ամոնիակի ջրածնի մեկ, երկու կամ երեք ատոմներ տեղակալված են ածխաջրածնային ռադիկալներով.
Հայտնի են մեծ թվով բնական և սինթետիկ օրգանական միացություններ, որոնց մոլեկուլում ազոտի ատոմներ են պարունակվում։ Դրանց թվին են պատկանում ամիններն ու ամինաթթուները։
Պարզագույն ներկայացուցիչը մեթիլամինն է. CH3–NH2
Կարելի է նաև ընդունել, որ առաջնային ամինները ածխաջրածնայինների ածանցյալներն են, որոնց մոլեկուլում ջրածնի ատոմը տեղակալված է NH2 ամինային՝ խմբով։
Ամինների դասակարգում
Այն ամինները, որոնց մոլեկուլում ամինային խումբն անմիջականորեն միացած է արոմատիկ օղակին, անվանում են արոմատիկ ամիններ։
Հայտնի են նաև ալիցիկլիկ և հետերոցիկլիկ ամիններ։
Ամինների իզոմերիա և անվանակարգ
Ամիններին բնորոշ է կառուցվածքային իզոմերիան.
CH3 — CH — CH2 — NH2 իզոբութիլամին |      CH3
CH3 — CH — CH3 իզոպրոպիլամին |      NH2
Առաջին, երկրորդային և երրորդային ամինները մեկը մյուսին կարող են իզոմերներ լինել (իզոմերիա ամինների դասերի միջև).
CH3 — CH2 — CH2 — NH2 պրոպիլամին
CH3 - CH2 — NH — CH3 մեթիլէթիլամին
CH3 — NH — CH3 եռմեթիլամին |     CH3
Ինչպես հասկացանք, որպեսզի ամինն անվանվի թվարկվում են ազոտի ատոմին միացած տեղակալիչները՝ ըստ մեծացման կարգի՝ ավելացնելով -ամին վերջածանցը։ Նույն տեղակալիչների առկայության դեպքում օգտագործում են երկ-(դի) և եռ-(տրի) նախամասնիկները.
Ամիննների ստացում
1. Ամինները ստացվում են ալկիլհալոգենիդների և ամոնիակի փոխազդեցությունից։ Այս եղանակով ստացվում են առաջնային, երկրորդային և երրորդային ամինների խառնուրդ։ 2. Ավելի ընդհանուր եղանակ է ալիֆատիկ և արոմատիկ նիտրոմիացությունների վերականգնումը։ Որպես վերականգնիչ է ծառայում ջրածինը «ծնման պահին», որը ստացվում է, օրինակ, երկաթի և աղաթթվի փոխազդեցությունից.
Արդյունաբերության մեջ անիլինը ստանում են նիտրոբենզոլի վերականգնումից՝ երկաթի առկայությամբ ջրային գոլորշում տաքացնելով.
Անիլինի ստացման եղանակն առաջարկել է ռուս քիմիկոս Նիկոլայ Զինինը։ Անիլին կարելի է ստանալ՝ նաև նիտրոբենզոլը ջրածնով կատալիզատորի առկայությամբ վերականգնելով։
Ֆիզիկական հատկություններ
Ամինների նմանությունն ամոնիակին միայն ձևական չէ։ Այս երկուսն ունեն ընդհանուր հատկություններ։ Սահմանային շարքի ամինների ստորին անդամները (մեթիլամին, երկմեթիլամին, եռմեթիլամին) գազային նյութեր են և ունեն ամոնիակի հոտ։ Փոքր մոլային զանգվածով մնացած ամինները հեղուկներ են և ջրում լավ լուծվում են։ Առաջնային և երկրորդային ամիններն առաջացնում են ջրածնային կապեր, ինչը նշանակալիորեն բարձրացնում է այդ ամինների եռման և հալման ջերմաստիճանները։
CH3–CH2–CH2–NH2 եռման ջերմաստիճանը՝ 49 0C
CH3–CH2–CH2–CH3 եռման ջերմաստիճանը՝ -0,5 0C
Անիլինը յուղանման հեղուկ է, ջրի հետ սահմանափակ խառնվող, եռում է 184 0C ջերմաստիճանում։ Ավելի մեծ մոլային զանգվածով արոմատիկ ամինները պինդ նյութեր են։
Քիմիական հատկություններ
Ամինների քիմիական հատկությունները որոշվում են հիմնականում ազոտի ատոմի մոտ եղած չընդհանրացված էլեկտրոնային զույգով։ Ամինների և ամոնիակի կառուցվածքները նման են և դրսևորում են նույնանման հատկություններ։
Ինչպես ամոնիակը, այնպես էլ ամինները ազոտի հիմքում չընդհանրացված էլեկտրոնային զույգի հաշվին դոնորակցեպտորային մեխանիզմով առաջացնում են չորրորդ կովալենտային կապը՝ հանդես գալով էլեկտրոնների դոնորի դերում։
Ամինները հաճախ անվանվում են օրգանական հիմքեր։
1. Ալիֆատիկ ամինների ջրային լուծույթներն ունեն հիմնային ռեակցիա, քանի որ ջրի հետ ամինների փոխազդեցությունից առաջանում են ալկիլամոնիումի հիդրօքսիդներ՝ նման ամոնիումի հիդրօքսիդին։
2. Ամինները փոխազդում են թթուների հետ՝ առաջացնելով ալկիլամոնիումի աղեր։
2CH3–CH2–NH2 + H2SO4 \rightarrow (CH3–CH2–NH3)2SO4 Էթիլամոնիումի սուլֆատ
3. Ամիններն օդում այրվում են առաջացնելով՝ ածխածնի քառավալենտ օքսիդ, ջուր և ազոտ։
4CH3NH2 + 9O2 \rightarrow 4CO2 + 10H2O + 2N2
Կատեգորիա:Ամիններ
(227) Ֆիլոսոֆիա
(227) Ֆիլոսոֆիա (Philosophia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1882 թվականի օգոստոսի 12-ին Պոլ Անրիի կողմից Փարիզում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,169819 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5567 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7829 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2061,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174644 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,09° անկյուն։
Աշխարհների պատերազմ
«Աշխարհների պատերազմ» (The War of the Worlds), վեպ, որը գրել է Հերբերտ Ուելսը 1897 թվականին։ Վեպում նկարագրվում է այլմոլորակայինների ներխուժումը Երկիր։ Վեպի սյուժեն առաջարկվել է հեղինակի եղբոր կողմից, ում էլ նվիրված է «Աշխարհների պատերազմը»։ Սա առաջին վեպն է, որում բարձրացված է մարդկանց և այլմոլորակայինների միջև ընթացող թշնամության թեման։
Հրատարակում
Առաջին անգամ վեպի տեքստը հայտնվել է «Pearson’s magazine» ամսագրում 1897 թվականի ապրիլին ։ Վեպը որպես առանձին գիրք հրատարակել է 1898 փետրվարին Heinemann հրատարկչությունը։
Սյուժե
Պատմությունն ընթանում է գլխավոր հերոսի առաջին դեմքից, ով 20-րդ դարի վիկտորական Անգլիայի բնակիչ է։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում և նրա շրջակայքում․ քաղաքներ Ուոկինգում և Խորսելում։ Ամեն ինչ սկսվում է Մարսի հանդեպ աճող հետաքրքրությունից։ Իրադարձություններից մի քանի տարի առաջ աստղագետները գրանցել էին Մարսի վրա մեծ բռնկում։ Գլխավոր հերոսն այցելում է աստղադիտարան և հետևում է Մարսի կողմից եկող երկնային մարմիններին։ Այնուհետև բազմաթիվ դիտորդներ Անգլիայում նկատում են երկնային մարմինների ընկնելը Երկրի վրա, որոնցից շատերն ընդունվում են որպես երկնաքարեր։
Առաջինը, ով նկատում է ընկնելու արդյունքում առաջացած փոսը և մոտիկանում է նրան և ընկած մարմնին, եղել է աստղագետ Օգիվլին. Անկասկած, օբյեկտն ուներ արհեստական ծագում, քանի որ ուներ շատ ճշգրիտ գլանային ձև։ Սառեցումից հետո այնտեղից դուրս եկան բանական էակներ․ այլմոլորակայիններ Մարսից։ Հավաքված մի քանի հարյուրակ մարդիկ վախից փախուստի դիմեցին։ Մարսիանները, հազիվ դուրս եկած թռչող սարքից, սկսեցին որոշ սարքերի հավաքումը։ Հետագա իրադարձույթունները ցույց տվեցին նրանց թշնամական նպատակները։ Օգնության եկած բանագնացները և մոտակա դիտորդները ոչնչացվեցին երկրաբնակների համար անհայտ զենքով՝ ջերմային ճառագայթով։ Հասարակական կարծիքը լուրջ չգնահատեց վտանգը (կարծում էին, որ մարսիանները չեն կարող շարժվել Երկրի ձգողության ուժի պատճառով), բայց զինվորականները սկսեցին պաշարել վայրէջի մասը։ Չնայած դրան, մարսիանները կարողացան հավաքել իրենց փոխադրման սարքերը։
Մարսիանները սկսեցին Անգլիայի գրավումը։ Նրանց միջմոլորակային սարքերը մեկը մյուսի հետևից ընկնում էին երկրի մակերևույթի վրա։ Անանուն պատմողը՝ գլխավոր հերոսը, փրկվում է փախչելով, բայց շատ շուտով գրեթե ամբողջ հարավային Անգլիան և Լոնդոնի արվարձանները հայտնվում են գրոհողների ենթակայության տակ։ Զինվորականների զենքերը անզոր էին դրանց դեմ, հաջողվում է վերացնել ընդամենը մեկ եռոտանի։ Այլմոլորակայինները, եռոտանիներով շարժվելով, օգտվելով ջերմային ճառագայթներից և սև ծխից, փախուստի են դիմում և վերացնում են պետական զորքերը և գրավում են Լոնդոնը։
Պատմողն անցնում է գրաված երկրով։ Մարսիանների թռչող սարքն ընկնում է այն տան մոտ, որտեղ նա գիշերել էր, և նա ստիպված է լինում մտակորույս քահանայի հետ թաքնվել նկուղում՝ տանջվելով սովից և ծարավից։ Նա ուսումնասիրում է մարսիանների կյանքի մոտիկից։ Հրաշքով խուսափելով այլմոլորակայինների հետ ընդհանրումից՝ գլխավոր հերոսը լքում է ապաստարանը և հասնում է Լոնդոն։
Քաղաքը դատարկվել էր, փողոցներում ընկած էին մահացածների դիակները, որոնք ոչ ոք չէր հավաքում։ Այստեղ հերոսը բացահայտում է, որ մարսիանները դադարեցրել են երկրի և ամբողջ աշխարհի գրավումը։ Ինչպես ցույց տվեցին հետագա հետազոտությունները, այլմոլորակային գրոհողներին զարմացրել էին երկրային հիվանդահարույց միկրոօրգանիզմները, որոնց դեմ մարսիանները չունեին իմունիտետ։ Պատերազմն ավարտվեց, Անգլիան կամաց-կամաց սկսում է վերականգնվել աղետից հետո, գլխավոր հերոսը ուրախությամբ բացահայտում է, որ իր կինը ողջ է։
Մարսիանների առաջին սարքի երկիր իջնելուց մինչև նրանց մահը Լոնդոնի փողոցներում անցել էր 21 օր ըստ գրքի։
Մարսիաններ
Էակները, որոնք գրքի տեքստում անվանվում են «մարսիաններ», շնչում են մթնոլորտային օդ։ Նրանք դժվարությամբ են տեղաշարժվում Երկրի ձգողության ազդեցության դեպքում և ունեն վանող տեսք՝ ըստ երկրաբնակների։
Մարսիանները չունեն սեփական մարսողական համակարգ և սնվում են արյունով, որը նրանք վերցնում են մարդկանցից և լցնում են իրենց արյունատար համակարգը։ Մարսիաններն անսեռ էակներ են և բազմանում են բողբոջումով։ Գրքի տեքստում Ուելսը ենթադրում է, որ մարդու կանխատեսելի զարգացումը էվոլյուցիայի ընթացքում կարող է հանգեցնել նրան, որ բոլոր «չպետքական» օրգանները (մարսողական համակարգը) կմահանան և կմնա միմիայն ուղեղը, ինչպես մարսիանների մոտ։ Պատմողն ասում է, որ մարսիանների համար դժվար էր Երկրի մակերևույթով տեղաշարժվելը, որը պայմանավորված է այն բանով, որ Երկրի ձգողությունն ավելի մեծ է, քան Մարսինը (ըստ հեղինակի)։ Ինչպես ենթադրում է հեղինակը, նրանք տիրապետում են հեռազգացական ունակությունների ։.
Մարսիանների մահվանից հետո նրանց բազայում հայտնաբերվել են էակներ, որոնք նման էին մարդկանց։ Հեղինակն անում է հետևություն, որ Մարսի վրա մարդանման էակները հանդիսանում են որպես անասուն։ Մարսիանները նրանց մեծացնում են, որպեսզի սնվեն նրանց արյունով։ Այդ էակներին նրանք վերցրել էին իրենց հետ Երկիր թռիչքի ժամանակ։ Պատճառը, որի պատճառով մարսիանները սկսեցին Երկիր մոլորակի ագրեսիվ գրավումը, հեղինակը նկարագրում է որպես Մարսի վրա կյանքի դժվար պայմանները․ մոլորակի վրա միջին ջերմաստիճանի իջեցումը, սառույցների առաջացումը, մթնոլորտի նոսրացումը, որը պետք է շնչելու համար։ Մարսիանները տեխնոլոիաները գերազանցում են երկրային տեխնոլոգիաներին XX դարի սկզբում։ Հետաքրքիր է նշել, որ Ուելսի մարսիանները չգիտեն ակների մասին և նրանց մեխանիզմներում գրեթե բացակայում են սեփական առանցքների շուրջ պտույտները։
Մարսիանների նկարագրությունը որպես անկողմնակալ, ռացիոնալ և անհոգի էակ, երկրայիններին միայն որպես ուտելիք համարելով, առաջին անգամ նախապատրաստվել է Ուելսի ավելի վաղ «Միլիոն տարվա մարդը» ստեղծագործության մեջ ։
Ստեղծման պատմություն
«Աշխարհների պատերազմ», Հերբերտ Ուելսի չորրորդ վեպն է, և վերաբերվում է նրա նախկին ստեղծագործություններին։ Ինչպես արվեստի ուսումնասիրողներն են խոստովանում, գրքի գաղափարն օդում էր, և Ուելսը ոգեշնչված էր որոշ գործոններով, որոնք համընկնում էին XIX դարի վերջի հետ ։ 1877 թվականին և 1892 թվականին աստղագետներն ունեցել են լավ հնարավորություն ուսումնասիրելու Մարսը մեծ դիմակայության ժամանակ։ Հենց այդ ժամանակ են հայտնաբերվել Մարսի արբանյակները։ 1896 թվականին հանրահայտ աստղագետ Պարսիվալ Լոուելը հրատարակեց մի գիրք, որտեղ հայտնում է Մարսի վրա կյանքի գոյության մասին ենթադրությունը ։
Աստղագետների ուսումնասիրությունները մեծ տպավորություն են թողնում Ուելսի վրա և լրջորեն ազդում են նրա ապագա գրքի սյուժեի վրա։ Դրանից հետո, Ուելսը շարունակում է հետաքրքրվել Կարմիր մոլորակի մասին թեմայով և նույնիսկ 1908 թվականին հրատարակում է հոդված «Էակները, որոնք ապրում են Մարսի վրա»
Մեկ այլ հանգամանք, դա համաշխարհային գեոպոլիտիկայի փոփոխությունն է, Գերմանիայի միացումը և ռազմականացումը։ Պետք է նաև նշել, որ XIX դարի վերջում մարդիկ առաջին անգամ սկսեցին նկատել ավերիչ ազդեցությունը կենսոլորտի վրա. 1898 թվականին ամերիկյան բիզոնի պոպուլյացիան գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացված էր մարդու կողմից։
Քննադատություն
Ուելսի գիրքը համարվում է առաջինը, որտեղ բացվել է թշնամի այլմոլորակայինների թեման, որն էլ դառնում է հանրաճանաչ XX դարի գիտական ֆանտաստիկայում ։
Անմիջապես առաջին հրատարակումից հետո Ուելսի գիրքը մեծ տպավորություն է թողնում ընթերցող հասարակության վրա։ Վեպն ընդունվել էր որպես կայսերական գաղութային Մեծ Բրիտանիայի քննադատություն ։
Ստեղծագործության մեջ հմտորեն ներկայացվում է մարդկանց բնավորությունը և նրանց արձագանքը այլմոլորակայինների ներխուժման սառը վտանգին։ Հեղինակը բարձրաձայնում է մի քանի հիմնարար հարցեր այն մասին, թե ուր կարող է հասցնել մտքի միակողմանի տեխնոլոգիական էվոլյուցիան ։
Համաշխարհային գրականության և գիտության վրա թողած ազդեցություն
Առաջին կամավոր շարունակությունը՝ Գարրետ Սերվիսի «Մարսի Էդիսոնական գրավումը» («Edison’s Conquest of Mars»), ԱՄՆ-ում հրատարակվել է արդեն 1898 թվականին։ Լազար Լագինը գրել է այլընտրանքային տեսակետը «Աշխարհների պատերազմին». «Մայոր Վելլ Էնդրյու» պատմվածքը, որտեղ գլխավոր հերոսը դավաճանում է և անցնում է այլմոլորակայինների կողմը։
Շատ ֆանտաստիկ գրողներ և քննադատներ ընդունում էին Ուելսի և նրա «Աշխարհների պատերազմ» գրքի ազդեցությունը իրենց արվեստի վրա։ Բորիս Ստրուգացկին գրել է նրա մասրն, որ Ուելսի վեպը ուժեղ ազդեցություն է թողել XX դարի համաշխարհային ֆանտաստիկայի վրա և հատկապես հայրենական ֆանտաստիկայի վրա ։
Ստրուգացկի եղբայրների պատմվածքը՝ «Մարսիանների երկրորդ ներխուժումը», Ուելսի պատմության սյուժեի ժամանակակից վերաիմաստավորումն է, որում երկրաբնակների միօրինակացումը, ովքեր չէին ցանկանում նկատել երկրի գրավումը մարսիանների կողմից, հասցված էր անհեթեթության ։
Ռոբերտ Հայնլայնի քննադատները խոստովանում էին, որ դասական ամերիկայի ֆանտաստիկան դաստիարակվել է Ուելսի ստեղծագործություններով և հատկապես «Աշխարհների պատերազմ»-ով ։ Այդ ազդեցությունը հատկապես նկատելի է Հայնլայնի «Օտարը օտար երկրում» (Stranger in a Strange Land) վեպում ։
Հայտնի ամերիկացի գիտնական Ռոբերտ Գոդարդը խոստովանել է, որ սկսել է զբաղվել հրթիռաշինությամբ Ուելսի գրքի ազդեցության տակ ։
Ուելսի վեպը մի քանի անգամ չէ, որ վերահրատարակվել է (առաջին վերահրատարակումը եղել է արդեն 1898 թվականին), թարգմանված է Երկրի բազմաթիվ լեզուներով, դարձել է շատ ֆիլմերի, թատրոնների, կոմիքսների և համակարգչային խաղերի հիմքը ։
Էկրանիզացիա և բեմադրում
Զգալի ռեզոնանս և մեծ ազդեցություն է ունեցել 1938 թվականին Օրսոն Ուելսի կողմից վեպի ռադիոբեմադրությունը, որի առաջին մասը՝ այլմոլորակայինների ներխուժումը, ցուցադրվել է որպես ուղիղ եթեր և մեծ խուճապ է առաջացրել ԱՄՆ-ի որոշ նահանգներում ։
1949 թվականի ռադիոբեմադրությունը մեծ խուճապ է առաջացրել Էկվադորի մայրաքաղաքի բնակիչների մոտ, իսկ այնուհետև նաև զայրույթ և ռադիոկայանի ջարդ, որի հետևանքով մահանում է 6 մարդ ։
Ադապտացիայում օգտագործվում են ներխուժման տարբեր թվականներ, բայց գլխավոր միտքը մնում է անփոփոխ։ Դասական է համարվում 1953 թվականի ֆիլմը։ Այլմոլորակայինները ֆիլմում տեղաշարժվում են թռչող ափսեների օգնությամբ։
2005 թվականին դուրս է գալիս Սթիվեն Սփիլբերգի «Աշխարհների պատերազմ» ֆիլմը։ Սփիլբերգի հոլիվուդյան ֆիլմում նկարահանվել են Թոմ Քրուզը, Չետվին Ջաստինը և Դակոտա Ֆենինգը, իսկ կինոթատրոններում պրեմերիան կայացել է 2005 թվականի հունիսի 29-ին։ Ֆիլմի սյուժեն վեպի սյուժեից տարբերվում է նրանով, որ գործողությունները տեղի են ունենում մեր օրերում և ոչ թե Անգլիայում, այլ ԱՄՆ-ում, այլմոլորակայինների մեքենաները ոչ թե գալիս են տիեզերքից, այլ գտնվում են հողի տակ։ Այլմոլորակայիններն ունեին երեք ոտք և երկու ձեռք, այլ ոչ թե գլուխ շոշափուկներով։
2012 թվականին ստեղծվել է «Աշխարհների պատերազմ. Գոլիաֆ» մուլտֆիլմը, որտեղ նկարագրվում է վեպի շարունակությունը։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1914 թվականին, երբ պետք է սկսվեր Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Այլմոլորակայինների հարձակումից անցել է 15 տարի, այդ տարիների ընթացքում երկրաբնակներն ունեն ավելի հզոր զենք, քան իրականում։ Այլմոլորակայինների երկրորդ ներխուժման ժամանակ մարսիաններն օգտագործում են ոչ միայն եռոտանիները, այլ նաև կործանիչ և հսկայական մարտական նավեր։
2013 թվականին Entertainment One Television և Impossiblepictures Ltd. հեռուստաստուդիաները ցուցադրել են «Մարսիանների մեծ պատերազմը 1913-1917» (The Great Martian War 1913 - 1917) ֆիլմը։ Պատերազմների մեջ այլմոլորակայինների ռասայի և մարդկանց կերպարները հիշեցնում են Ուելսի «Աշխարհների պատերազմը»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1898 վեպեր Կատեգորիա:1898 գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Էկրանավորված բրիտանական վեպեր
Օնիչա
Օնիչա (Onitsha, Onịchạ), քաղաք Նիգերիայի Ինաբրա նահանգում։ Այն տեղակայված է Նիգեր գետի ափին։ Բնակչությունը՝ 561,066 մարդ (2006 թվականի տվյալներով) ։
Օնիչայի ագլոմերացիայում բնակվում է 8 530 514 մարդ (ըստ 2015 թվականի տվյալների) ։
Պատմությունը
Քաղաքը հիմնադրվել է 17-րդ դարի սկզբին, Բենինից ներգաղթյալների կողմից։ Շուտով այն վերածվել է կարևոր մշակութային, քաղաքական և առևտրի կենտրոնի, դառնալով Օնիչա թագավորության մայրաքաղաքը ։ 1857 թվականին օբին (թագավորը) թույլատրեց անգլիացի վաճառական Ուիլյամ Բալֆուրու Բեյկիին (անգլերեն՝  William Balfour Baikie) քաղաքից ոչ հեռու կառուցի ռազմական ամրոց։ XIX-րդ դարի վերջին Օնիչան դարձավ Նիգերիայի բրիտանական գաղութի մի մասը։ 1960 թվականից արդեն՝ անկախ Նիգերայի։ 1965 թվականին քաղաքում՝ Նիգեր գետի վրայով,  կառուցվել է 1404 մետր երկարությամբ կամուրջ (River Niger Bridge (Onitsha)) .։
Տնտեսություն
Ներկայումս Օնիչան հանդիսանում է նավահանգստային և առևտրային քաղաք։ Գյուղատնտեսական արտադրանքները քաղաք են ներթափանցում հարևան շրջաններից` մուրաբա, կասավա, ցիտրուսային մրգեր, բրինձ, ձուկ, տառո և այլն։ Քաղաքից արտահանվում է կոկոսի յուղը և կոկոսի ընկույզները ։ Տեղական շուկայի շենքը Նիգերիայում ամենամեծն է, ավերվել է 1967 թվականին Նիգերիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, բայց հետագայում վերականգնվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիգերիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1550 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Նիգերիա
Միքայել Ջանիբեկյան
Միքայել Կարենի Ջանիբեկյան, հայ դերասան։
Կենսագրություն
Միքայել Ջանիբեկյանը ծնվել է Երևանում։ Ֆիլմերում նկարահանվել սկսել է դպրոցական տարիներից։ Երեկոյան դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է Թբիլիսիի Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական թատրոնում։ Երեք ամիս աշխատելուց հետո տեղափոխվել է Երևան, աշխատել Երևանի գեղագիտության ազգային կենտրոնի մանկական թատրոնում, այնուհետև` Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ 1994 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը (Զավեն Տատինցյանի արվեստանոց)  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ
Ազատ բովանդակություն
Ազատ բովանդակությունը կամ ազատ տեղեկությունները ցանկացած այն ֆունկցիոնալ աշխատանքներն են, արվեստի ստեղծագործությունները կամ այլ տիպի ստեղծագործական բովանդակության նյութերը, որոնք չունեն էական օրինական սահմանափակումներ մարդկանց կողմից դրանց ազատ օգտագործման, վերատարածման և այդ գործերի ձևափոխված կամ դրանցից բխող տարբերակների ստեղծման համար։ Սա տարբերվում է բաց բովանդակություն կոչված երևույթից այն առումով, որ, ի տարբերություն «բաց» բովանդակության, որի դեպքում հնարավոր է չունենաք այն ձևափոխելու ազատությունը, քանի որ այն պարզապես բաց է, «ազատ» բովանդակությունը կարող եք օգտագործել ազատ կերպով։ Ազատ բովանդակությունն ընդգրկում է հանրային սեփականություն հանդիսացող, ինչպես նաև հեղինակային իրավունքով պաշտպանված այն բոլոր աշխատանքները, որոնց հավաստագրերն ընդունում են և օժանդակում են վերը նշված ազատությունները։ Քանի որ օրենքն անխոս կերպով հեղինակային իրավունք ունեցողներին մոնոպոլիստական իշխանություն է տալիս իրենց ստեղծագործությունների հանդեպ, ապա հեղինակային իրավունքով պաշտպանված բովանդակությունը պետք է հստակ կերպով ազատ հայտարարվի, ինչը սովորաբար արվում է տվյալ աշխատանքի հավաստագրի դրույթներին կոնկրետ հղումներ կատարելով կամ դրանց ընտրված հատվածների բացառմամբ։ Չնայած այն փաստին, որ հեղինակային իրավունքի ժամկետի սպառման պատճառով հանրային սեփականություն դարձած ստեղծագործությունը համարվում է ազատ, այն կարող է կրկին դառնալ ոչ ազատ՝ իրենից բխած բոլոր օրինակների հետ միասին, որոնք նույնպես կդառնան ոչ ազատ կամ օրենքից դուրս, եթե փոխվի հեղինակային իրավունքի մասին օրենքը։
Ավանդական հեղինակային իրավունք
Ավանդաբար մեզ հայտնի է, որ հեղինակային իրավունքը օրինական հասկացություն է, որը տվյալ աշխատանքի/ստեղծագործության հեղինակին այդ աշխատանքի տարածման և ցուցադրման վերաբերյալ օրինական իրավունքներ է շնորհում ։ Բազմաթիվ օրենսդրական մարմիններում սա սահմանափակվում է այն ժամանակային փուլով, որի ավարտից հետո տվյալ աշխատանքը հանրային սեփականության դաշտ է մտնում։ հեղինակային իրավունքով սահմանված ժամանակահատվածի ընթացքում տվյալ աշխատանքը կարող է տարածվել, ցուցադրվել կամ ձևափոխվել միայն վերջինիս տիրոջ համաձայնությամբ, ինչը սովորաբար արվում է հեղինակային իրավունքի հավաստագրի միջոցով։ Ազատ բովանդակության տեսանկյունից, հեղինակային իրավունքի ավանդական ձևով օգտագործումը բավականին սահմանափակող երևույթ է մի քանի առումներով։ Այն սահմանափակում է հեղինակի կողմից աշխատանքի հասցնումը բոլոր նրանց, ովքեր կարող են կամ ցանկանում են հոնորար վճարել հեղինակին՝ տվյալ աշխատանքի օգտագործման համար։ Երկրորդ՝ սա հեղինակների միջև պատնեշի զգացողություն է ստեղծում, ինչը սահմանափակում է աշխատանքի ձևափոխումը, օրինակ՝ մեշափների (տարբեր ստեղծագործությունների միախառնում) կամ այլ նմանատիպ համագործակցային ակցիաների կոնտեքստում ։
Հանրության սեփականություն
Հանրային սեփականությունը աբստրակտ նյութերի մի շարք է, որոնք ընդհանուր առմամբ համարվում են ինտելեկտուալ սեփականություն, և որոնք որևէ մեկի սեփականությունը չեն հանդիսանում կամ որևէ մեկի ենթակայության տակ չեն։ Հանրային սեփականություն հանդիսացող աշխատանքի հեղինակը կամ ինքնակամ լքել է տվյալ աշխատանքի տարածման և օգտագործման իր իրավունքները, կամ ինչ որ պատճառով այլևես իվիճակի չէ դրանցից օգտվել։ Այս դեպքում ցանկացած անձ կարող է այդ աշխատանքը մանիպուլիացիայի ենթարկել, տարածել, կամ որևէ այլ կերպ օգտագործել՝ առանց օրենքի առջև որևէ հետևանքներ կրելու։ Իր հեղինակի կողմից հանրային սեփականություն հայտարարված ցանկացած աշխատանք ազատ է օգտագործման համար և կրկնօրինակման առարկա է (copycenter) ։
Քոփիլեֆթ (հեղինակային չիրավունք կամ հեղինակային իրավունքից ազատ կարգավիճակ)
Քոփիլեֆթը բառախաղի արդյունքում Քոփիրայթ (copyright) բառի ձևափոխումից ստացված բառ է և նկարագրում է որևէ ստեղծագործության կամ դրա ձևափոխված տարբերակների տարածման սահմանափակումների վերացման պրակտիկան՝ հեղինակային իրավունքի օգտագործմամբ։ Քոփիլեֆթի նպատակն է՝ օգտագործել օրինական շրջանակն ու միջոցները, և իրավունքներ տալ հեղինակ չհանդիսացող կողմերին՝ օգտագործելու կամ, ինչպես շատ հավատարմագրման ծառայությունների դեպքում է լինում, ի վիճակի լինելու դրա հետ որոշակի փոփոխություններ կատարել։ Քոփիլեֆթի հավաստագրերն ակնկալում են, որ ցանկացած երկրորդային աշխատություն պետք է տարածվի միևնույն նշված կանոնների հիման վրա, և որ սկզբնական հեղինակային իրավունքի կետերը պետք է պահպանվեն։ Քոփիլեֆթի հետ սովորաբար ասոցացվող խորհրդանիշը պարզապես Քոփիրայթի խորհրդանիշի հակադարձված, հակառակ կողմը նայող տարբերակն է։ Ի տարբերություն Քոփիրայթի խորհրդանիշի՝ Քոփիլեֆթինը ոչ մի հավելյալ օրինական նշում չի կրում ։
Կիրառություն
Ազատ բովանդակություն տրամադրող նախագծեր կան հետաքրքրության առարկա հանդիսացող տարբեր ոլորտներում, ինչպես օրինակ՝ համակարգչային ծրագրերի, ակադեմիական գրականության, ընդհանուր գրականության, երաժշտության, պատկերների, տեսանյութերի և ճարտարագիտության։ Տեխնոլոգիան նվազեցրել է հրատարակչության գինը և, դրա հետ մեկտեղ, զգալիորեն նվազեցրել է անհատների կամ փոքր խմբերի կողմից լայն տարածման համար նախատեսված արտադրանքի նվազագույն տպաքանակի շեմը։ Ազատ գրականություն և մուլտիմեդիա/բազմամեդիա բովանդակություն տրամադրող նախագծերն անհամեմատ ավելի նկատելի են դարձել, ինչով դրանք պարտական են համակարգչային տեխնոլոգիաների զարգացման հետ կապված՝ նյութերի տարածման հեշտացմանը։ Այսպիսի տարածումը չափազանց թանկարժեք կլիներ, եթե չլինեյին այդ տեխնոլոգիական զարգացումները։
Մեդիա
Մեդիայում, որ ներառում է տեքստային, ձայնային և տեսա-բովանդակություն, ազատ արտոնագիր այնպիսի սխեմաները, ինչպիսիք են, օրինակ, Քրիեյթիվ Քոմմոնզ-ի (Creative Commons- Ստեղծագործ Ազատ Քաղաքացիներ) թողարկած որոշ սխեմաներ, թույլ տվեցին աշխատանքների իրականացումն իրականացնել օրինական թույլատվությունների հստակ ցանկի ներքո։ Քրիեյթիվ Քոմմոնզ-ի տրամադրած ոչ բոլոր հավաստագրերն են լիովին ազատ. դրանց թույլատվությունները կարող են տատանվել աշխատանքների չափազանց ազատական ընդհանուր վերատարածման ու ձևափոխման, և համեմատաբար ավելի սահմանափակող, միայն վերատարածման որոշ արտոնություններով հավաստագրերի միջև։ 2008 թվականի փետրվարից Քրիեյթիվ Քոմմոնզ-ի այն հավաստագրերը, որոնք լիովին ազատ են, սկսել են կրել «հաստատված է ազատ մշակութային աշխատանքների համար» անվանանիշը (badge - բեջ)։ Այն պահոցները (տեղեկությունների, աշխատանքների), որոնք բացառապես ազատ նյութեր են պարունակում, տրամադրում են այնպիսի բովանդակություն, ինչպիսիք են լուսանկարները, կլիպ-արտ-երը, երաժշտությունը և գրականությունը։
Ծրագրեր
Բաց ելակետային կոդով համակարգչային ծրագրերի տարածմանը նվիրված գործունեությամբ զբաղվող Օփըն Սորս Ինիշիեյթիվ կազմակերպության (Open Source Initiative) լոգոն։ Ազատ համակարգչային ծրագրերը, որ հաճախ նաև ազատ աղբյուրով համակարգչային ծրագրեր անվամբ են հայտնի, այժմ դեռևս հասունացող տեխնոլոգիա է, որով խոշոր ձեռնարկությունները փորձում են օգտագործել ազատ ծրագրերը՝ ծառայություններ ու տեխնոլոգիա տրամադրելու համար, թե վերջնա-օգտագործողներին, թե տեխնիկական սպառողներին։ Տարածման հեշտացումը թույլ է տալիս անհամեմատ ավելի լավ մոդուլայնություն ապահովել, ինչի շնորհիվ նաև համեմատաբար փոքր խմբերը հնարավորություն են ստանում նախագծերին մասնակցել ու իրենց ներդրումներն անել։ Սա նաև պարզեցնում է համագործակցությունը։ Բաց աղբյուրի զարգացման մոդելները դասակարգվել են որպես «հավասարի ճանաչման» միանման համագործակցային խթանող առավելություններ ունեցող, որոնք տիպականացված են ավելի դասական դաշտերով, ինչպիսին է՝ գիտական հետազոտությունների դաշտը, որում սոցիալական կառուցվածքները այս խթանող մոդելի շնորհիվ ստանում են արտադրանքի նվազող ինքնարժեք։ Տրված ծրագրային բաղադրիչում կամայական հետաքրքրության առարկան, «հավասարը-հավասարին» տարածման մեթոդների օգտագործման դեպքում, ծրագրերի տարածման ծախսերը կարող են նվազագույնի հասցվել՝ դրանք զարգացողների ուսերից թոթափելով ինֆրակառուցվածքների մասին հոգալու բեռը։ Քանի որ տարածման ռեսուրսները միաժամանակ տրամադրվում են նաև սպառողների կողմից, ծրագրերի տարածման այս մոդելները մասշտաբայնորեն չափելի են, այսինքն՝ նշված մեթոդը կիրառելի է, անկախ սպառողների քանակից։ Որոշ դեպքերում, ազատ ծրագրերի մատակարարները կարող են դիմել «հավասարը-հավասարին» տեխնոլոգիայի օգտագործմանը, որպես տարածման մեթոդ։
Ճարտարագիտություն և տեխնոլոգիա
Ազատ բովանդակության սկզբունքները թարգմանվել են/փոխանցվել են այնպիսի դաշտեր, ինչպիսին է ինժեներական դաշտը, որտեղ ծրագրման և նախագծման գիտելիքները հեշտությամբ կարող են համակիրառվել և կրկնօրինակվել՝ նախագծերի զարգացման հետ կապված հավելյալ ծախսերը նվազեցնելու նպատակով։ Բաց ծրագրման սկզբունքները կարող են կիրառվել նախագծման և տեխնոլոգիական նշանակություններով՝ բջջային հեռախոսների, փոքրաչափ արտադրությունների, ավտոմատական արդյունաբերության և նույնիսկ գյուղատնտեսության ոլորտներում։ Այնպիսի տեխնոլոգիաները, ինչպիսին է առաքված արտադրությունը, կարող են հնարավորություն ստեղծալ համակարգիչներով աջակցվող արտադրության և համակարգիչներով աջակցվող ծրագրման տեխնիկաների համար՝ զարգացնել նոր սարքերի ստեղծման, կամ արդեն գոյություն ունեցողների նորոգման փոքրածավալ արտադրություններ։ Արագ արտադրության տեխնոլոգիաները հիմք են ստեղծում ասպիսի զարգացումների համար, որոնք տեխնոլոգիայի վերջնա-օգտագործողներին հնարավորություն են տալիս նախապես գույություն ունեցած կոնցեպտուալ մոդելներից ստեղծել սարքեր՝ տեղեկությունները ֆիզիկական օբյեկտների փոխակերպող ծրագրեր և արտադրող սարքավորումներ օգտագործելով։
Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ
Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ (ՀՔԱՎ), Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի հայաստանյան մասնաճյուղը։ Ընկերության գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Վանաձորում, իսկ օժանդակ գրասենյակը՝ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում ։
Ազատ բովանդակություն
Ակադեմիական ոլորտ
Բաց հասանելիության լոգոն, որ նախապես ստեղծվել էր Գիտության հանրային Գրադարանի կողմից։ Ակադեմիական աշխատանքում ազատ աշխատանքները դեռևս փակ ֆենոմեն են, ինչով դրանք պարտական են գործակիցների ամբողջական և որակյալ քննման պրոցեսը սկսելու հետ կապված դժվարություններին։ Սակայն, ի հեճուկս վերը նշվածին, հեղինակները բաց հասանելիությամբ հրատարակչությունը տեսնում են՝ որպես իրենց լսարանը մեծացնելու մեթոդ, ինչով լսարանին հասանելի են դառնում իրենց աշխատանքները և հրատարակություններն ավելի մեծ ազդեցություն կարող են ունենալ։ Չնայած բոլոր դժվարություններին, այնպիսի խմբերը, օնչպիսին է, օրինակ, Փաբլիք Լայբրըրի Ըֆ Սայընս-ը (Public Library Of Science – Գիտության Հանրային Գրադարան), դեռ շարունակում են ազատ աշխատանքների քննման և հրատարակման համար հնարավորություններ տրամադրել, և որոշ համալսարաններ, ինչպես օրինակ Մասաչուսեթսի Տեխնոլոգիայի Ինստիտուտը (MIT -Էմ-Այ-Թի), որդեգրել են բաց հասանելիությամբ հրատարակումը որպես անխոս ռեժիմ։ Ավանդական պարբերականներում էլ երբեմն կիրառվել են այնպիսի այլընտրանքային հրատարակություններ, ինչպիսիք են ուշացած ազատ պարբերականները կամ ազատ հասանելիությամբ հրատարակվող վճարովի հետազոտական պարբերականները։ Որոշ ֆինանսավորող գործակալություններ իրենց դրամաշնորհների շրջանակներում պահանջում են, որպեսզի ակադեմիական աշխատանքը հրատարակվի որպես հանրային սեփականություն։ Բաց հասանելիությամբ հրատարակչությունն արդեն սկսել է դիտարկվել որպես հետազոտությունների ընթացքում տեղեկությունների վերադարձման հետ կապված ծախսերի նվազեցման մեթոդ, քանի որ համալսարանները, որպես կանոն, վճարում են ավանդական կերպով հրատարակված նյութերի հասանելիության համար։ Ուսուցողական նպատակներով որոշ համալսարաններ տրամադրում են ազատ հասանելի կուրսային նյութեր, ինչպես օրինակ՝ դասախոսությունների հակիրճ նշումներ, տեսանյութեր և ինքնուսույցներ։ Այս նյութերը լայն հասարակայնությանն են մատուցվում համացանցային ռեսուրսների միջոցով։ Այսօրինակ ռեսուրսների հրատարակումը կարող է լինել կամ որևէ համա-ինստիտուցիոնալ պաշտոնական ծրագրի միջոցով, կամ այլընտրանքային կերպով՝ անհատ ակադեմիկոսների կամ ակադեմիական բաժինների կողմից ոչ պաշտոնական այլընտրանքային նյութերի տրամադրման միջոցով։
Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ
Պատմություն և նպատակներ
Հելսինկիի քաղաքացիական ասամբլեան (ՀՔԱ) ստեղծվել է 1990 թվականին՝ Եվրոպայում հիմնարար իրավունքների և ազատությունների, բազմակարծության և մարդու իրավունքների պահպանման բարելավման նպատակով։ Հայաստանյան մասնաճյուղը հիմնադրվել է Վանաձորում 1998 թվականինն։ Հելսինկի-Վանաձոր քաղաքացիական վեհաժողովն աջակցում է Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության, հավասարության և մարդու իրավունքների, այդ թվում՝ կանանց իրավունքների, փոքրամասնությունների և ԼԳԲՏ իրավունքների ամրապնդմանը։ ՀՔԱՎ-ը կոչ է անում Ազգային ժողովում ավելի շատ կանանց ներկայացված լինել ։ ՀՔԱՎ-ն աջակցել է նաև 2018 թվականի հայկական հեղափոխությա ն նպատակներին, Հայաստանում ժողովրդավարության հետագա զարգացմանը և կառավարության թափանցիկությանը, ինչպես նաև կոռուպցիայի և ոստիկանության դաժանության դեմ պայքարին ։