cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիկտիվկար
Կրթություն և գիտություն
Բացի Ուրալի ռուսական գիտությունների ակադեմիայից, այս քաղաքում կան տարբեր մասնագիտացված ինստիտուտներ և համալսարաններ՝ քիմիայի, աշխարհագրության, մաթեմատիկայի, կենսաբանության, լեզվաբանական, գրականագիտության, պատմության, ֆիզիկայի, տնտեսագիտության և սոցիալական խնդիրների ուսումնասիրությունների համար։
Կուլլամաա (Էստոնիայի շրջան)
Կուլլամաա շրջան (Kullamaa vald), շրջան Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Կուլլամաա գյուղը։
Բնակչություն
2008 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1368 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 6,09 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Չեռնովի մերկաչք
Չեռնովի մերկաչք, Չեռնովի ծածկաչք սցինկ, Չեռնովի անկոպ սցինկ, սցինկների ընտանիքի անկոպ սցինկների (Ablepharus) ցեղի մողես։ ՀՀ-ում հազվադեպ հանդիպում է Կոտայքի մարզի լեռներում։ Տարածված է թփուտային, նոսրանտառային և տափաստանային բուսականությամբ խիստ քարքարոտ վայրերում։
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (3,6-5,2 սմ), պոչը գրեթե 1,5 անգամ երկար է մարմնից։ Գլուխը ծածկված է խոշոր վահանիկներով և տարանջատված չէ մարմնից։ Աչքերը փոքր են՝ ձուլված անշարժ կոպերով։ Արտաքին ականջը բացակայում է։ Ոտքերը շատ կարճ են։ Մեջքային մակերեսը ծածկված է միանման, մանր, հարթ ու փայլուն թեփուկներով։ Մեջքի ընդհանուր գունավորումը մուգ կամ բաց բրոնզագույն է։ Մեջքային մակերեսին 6 երկայնակի շարքով դասավորված են իրար հաջորդող բաց ու մուգ երկարավուն կետիկներից ձևավորված գծեր, որոնցից 2 կենտրոնականները հպվում են ծոծրակից դեպի պոչն անցնող մուգ գույնի նեղ զոլին։ Քթանցքից դեպի պոչը ևս անցնում են մուգ գույնի զույգ կողմնային զոլեր։ Որովայնային մակերեսը բաց գույնի է, պոչը՝ կապարագույն։ Զուգավորման շրջանում արուների որովայնային մակերեսը վառ նարնջագույն է։ Ստորին ծնոտի և պոչի գունավորումը մնում է մուգ կապարագույն։ Էգերի որովայնային մակերեսը զուգավորման շրջանում բաց նարնջագույն է, իսկ մնացած ժամանակ՝ բաց գույնի բազմաթիվ բծերով մոխրագույն։ Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով, փափկամարմիններով։ Զուգավորումը տեղի է ունենում մայիսին։ Հունիսին էգը դնում է 2-4 ձու (5x5 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի վերջը։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Տարածվածություն
Հյուսիսային Եվրասիայի տարածքում հանդիպում է միայն կենտրոնական Հայաստանում, Թուրքիայում (Անատոլիայի հարավային և կենտրոնական մասերը) և Հյուսիսային Սիրիայում։
Հայաստանում հանդիպում է միայն Հրազդան գետի միջին հոսանքի հովտում։ Հայտնի են տարանջատված պոպուլյացիաներ՝ Քարաշամբ, Բջնի և Թեղենիք գյուղերի շրջակայքում։ Պոպուլյացիաների ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 3-4 կմ² ։
Էկոլոգիա
Բնակվում է թեք սարալանջերի քարքարոտ տարախոտահացազգիներով ծածկված լեռնաքսերոֆիտ տափաստաններում։ Հանդիպում է նաև բուսածածկից համարյա զուրկ լեռնային ապարների ջարդվածքներում և մանր քարերի արանքում, որոնց տակ անց է կացնում ժամանակի մեծ մասը։
Ձմեռումից դուրս է գալիս մարտի վերջին։ Շոգ և չոր ամիսներին թաքնվում է խորը թաքստոցներում և հողի մակերես դուրս գալիս սեպտեմբերին։ Սնվում է մանր թաղանթաթևավորներով, մրջյուններով, երկթևավորներով, բզեզներով և սարդերով ։
Պահպանություն
Խիստ սակավաթիվ, նեղ արեալային անհետացող տեսակ է։ Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ-ի Կարմիր գրքում։ Քիչ մտահոգ կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։
Սպառնացող վտանգներից է Քարաշամբ, Արզական, Թեղենիք և Բջնի գյուղերի ընդլայնման նպատակով ապրելավայրերի յուրացումը և շինարարական աշխատանքները։ Զգալի դեր են խաղում նաև այդ գյուղերի շրջակայքում լեռնային տափաստանների օգտագործումը գյուղատնտեսական նպատակներով, որը հանգեցրել է ցենոզի ընդհանուր փոփոխմանը։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մողեսներ Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ Կատեգորիա:Քորդավորներ Կատեգորիա:Ողնաշարավորներ Կատեգորիա:Սողուններ Կատեգորիա:Թեփուկավորներ
Բելայա (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բելայա գյուղում բնակվում էր 890 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2966 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 300,07 մարդ/կմ²։
Նիկոլաոս Խրիստոդուլու
Երիտասարդ տարիներ
Խրիստոդուլուն ծնվել է 1863 թվականի հուլիսի 18-ին, Խալկիդա քաղաքում։ Հունական բանակ մտել է 1878 թվականի հուլիսի 14-ին։ Խրիստոդուլուն գեղեցիկ և խիզախ սպա էր և բանակում ստացել է «գեղեցիկ Արես» մականունը։ 1897 թվականի կարճատև և տարօրինակ հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ նա պատերազմել է 2-րդ հետևակային գնդում ։
Հակամիապետական սպայական միության կազմում
1909 թվականին կապիտանի կոչումով Խրիստոդուլուն միացել է հակամիապետական սպայական Միությանը, որը ղեկավարում էր գնդապետ Նիկոլաոս Զորբասը։ 1909 թվականին օգոստոսի 15-ին կապիտաններ Խրիստոդուլուն և Կսանտուն ձերբակալել են գնդի հրամանատարին և գունդը տարել են մայրաքաղաք։ Կառավարությունը հրաժարական է տվել և թագավորական ընտանիքը, պատմաբան Տ. Գերոզիսիսի խոսքերով, սարսափի մի քանի ժամ է վերապրել, հատկապես «Խրիստոդուլուի դրվագի» պատճառով ։ Երբ գունդը Տատոյ արվարձանում մոտենում էր ամառային պալատին, Գեորգ I թագավորն ուղարկել է իր համհարզին Խրիստոդուլու-Կսանտոսուի հրամանով։ Խրիստոդուլուն պատասխանել է, որ հրամաններ է ստանում միայն «Միությունից», սակայն հանգստացրել է թագավորին, ասելով, որ նա կարող է հանգիստ լինել, եթե ոչ մի գործողություն չձեռնարկի։ Խրիստոդուլուի հավաստիացումը միայն ուժեղացրել է թագավորի անհանգստությունը, որը իր համհարզին ուղարկում է Միության ղեկավարության մոտ։ Գնդապետ Զորբասը անձամբ ուղևորվում է Տատոյ և Խրիստոդուլուին հավաստիացնում է, որ նրան ներում կշնորհի իր գործողությունների համար, ինչը «զայրույթ է առաջացնում գեղեցիկ Արեսի մոտ» ։
Բալկանյան պատերազմներ
1912-1913 թվականների Բալկանյան պատերազմներում ի սկզբանե գլխավորում էր 3-րդ հետևակային գնդի կազմում։ Երկրորդ Բալկանյան պատերազմի ժամանակ` 1913 թվականի հունիսի 19-ին զոհվել է 1-ին գնդի հրամանատար, գնդապետ Ֆ. Դիալետիսը։ Խրիստոդուլուն ընդունել է 1-ին գնդի հրամանատարությունը 1913 թվականի հունիսի 20-ին և մնում էր այդ պաշտոնում մինչև Կրեսնենսկի կիրճի ճակատամարտը։ Դրանից հետո Խրիստոդուլուն վերադարձել է իր գումարտակ և մի քանի օր անց ընդունել ամբողջ 3-րդ գնդի հրամանատարությունը, որը գլխավորում էր Երկրորդ Բալկանյան պատերազմի վերջին օրերի ընթացքում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմ
1916 թվականի հուլիսի վերջին բուլղարական բանակը ներխուժում է Արևելյան Մակեդոնիա՝ շարժվելով դեպի Կենտրոնական Մակեդոնիա։ Առաջին հարվածն ընդունել է 6-րդ դիվիզիան, որը գլխավորում էր Խրիստոդուլուն։ Դիվիզիան ստիպված էր նահանջել Դեմիր Խիսար դիրքից Դրամա – Կավալա ուղղությամբ։ Հակամիապետական շարժման մասնակից այլ սպաների հետ 1909 թվականին Խրիստոդուլուն միացել է «Ազգային պաշտպանության» շարժմանը Սալոնիկում և պատերազմել Մակեդոնյան ռազմաճակատում և 1916 թվականի դեկտեմբերին ընդունել է Գևգելիա քաղաքի մոտ Սերրե դիվիզիայի հրամանատարությունը։ Նա շարունակում էր գլխավորել դիվիզիան մինչև 1918 թվականը, երբ փոխարինվել է հիվանդության պատճառով։ Վերջնականորեն պաշտոնաթող է եղել 1924 թվականի ապրիլի 24-ին։ Մահացել է նույն թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Վյազովեց (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Վյազովեց (Вязовець), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1879 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վյազովեց գյուղում բնակվում էր 267 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1907,14 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1879 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թեյշեբաինի
Թեյշեբաինի կամ Կարմիր բլուր (ուրարտերեն՝ URU D te-i-še-ba-i-ni), ուրարտական քաղաք, գտնվում է Հրազդան գետի ձախ ափին։ Քաղաքը կառուցվել է Վանի թագավորության վերջին հզոր թագավոր Ռուսա Բ-ի (մ. թ. ա. 685-645) կողմից՝ մ. թ. ա. VII դ. առաջին կեսին։ Երևան-Էրեբունիից ոչ հեռու կառուցված Թեյշեբաինի բերդաքաղաքը կրում է ուրարտական ռազմի և ամպրոպի աստված Թեյշեբայի անունը։
Կառուցվածք
Թեյշեբաինին շրջապատված է եղել մարտկոցավոր և աշտարակավոր՝ 3 մ հաստությամբ հզոր պաշտպանական պարսպով, որն ընդգրկել է նաև միջնաբերդը։ Վերջինս ամբողջական մոնումենտալ կառույց է՝ լայնարձակ բակով։ Երկհարկ միջնաբերդի առաջին հարկը բաղկացած է եղել ինքնուրույն պահեստախմբերից, արհեստանոցներից, գինու մառաններից (յուրաքանչյուրում՝ 700-900 լ տարողությամբ 70-80 կարաս), հացահատիկների, ձեթ և գարեջուր պատրաստելու արհեստանոցներից և այլ մթերքների պահեստներից, որոնց արտաքին պատերը ընդհանուր գծով կազմում են կառույցի ճակատային մասը։
Շինությունները հիմնականում ունեն քարե հիմքեր, որոշ շինություններ ամբողջովին կառուցված են քարից և ծառայել են որպես հարթակ երկրորդ հարկի շքեղ շինությունների՝ տաճարների, պալատական շքասենյակների համար։ Պատերը, որոնց բարձրությունը երբեմն հասնում է 8 մ-ի, շարվել են խոշոր (52x35x14 չափսի) հում աղյուսներով, կապող հատվածներում օգտագործվել են նաև այլ չափերի աղյուսներ։ Կանոնավոր հատակագծված քաղաքը բաղկացած էր սոցիալական տարբեր խմբերի պատկանող մարդկանց բնակարաններից։ Բնակելի թաղամասերը կազմված են եղել առանձին տների խմբավորումից, երկու սենյակից բաղկացած տներն առջևում ունեցել են բակ՝ օջախով, խմելու ջրի մեծ կարասով և այլն։ Խոշոր սենյակները լուսավորվել են նաև երդիկով։ Բլրի մակերևույթին համապատասխան՝ կառույցները դասավորված են աստիճանաձև և ունեցել են ելուստավոր աշտարակի տեսք։ Այս շարքում է նաև երեք բաժանմունքից բաղկացած սրբարանը։ Բնակելի սենյակներն ու հանդիսավոր դահլիճները եղել են երկրորդ հարկում։ Մասնագետներն եզրակացրել են, որ տաճարային շենքերն ունեցել են 2 տիպի դահլիճ՝ քառակուսի և ուղղանկյուն։ Քաղաքն ունի նաև ստորգետնյա ջրանցք, որը կառուցվել է Ռուսա Բ-ի կարգադրությամբ։ Թեյշեբաինին ուներ ճիշտ հատակագծված փողոցներ, որոնք համապատասխանում էին թաղամասերին ու պարունակում բնակելի շենքերի տարբեր կոմպլեքսներ։
Այս ամենը ցույց է տալիս, որ քաղաքը կառուցվել է ըստ նախօրոք մտածված հատակագծի և բնակեցվել է կառուցապատվելուց հետո միայն։ Նրա կենտրոնական մասում բնակիչներն իրենք տներ չէին շինում, այլ բնակվում էին պետության կողմից կառուցվածների մեջ։
Պեղումներ և գտածոներ
Թեյշեբաինի քաղաքում պեղվել է երկու հազար քառակուսի մետր մակերեսով, երկարավուն ճակատի կողմից չորս առանձին մուտք ունեցող մի մեծ շենք։ Շենքն ուներ հատակագծով միմյանց կատարելապես համընկնող 11 սենյականոց 4 բնակարան։ Պահպանվել են այդ շինության պատերի հիմքերը միայն, ուստի անհնար է պարզել, թե նա միհարկանի է եղել, թե երկհարկանի (որ միանգամայն հնարավոր է)։ Համենայն դեպս շենքի ճակատը իր առանձին մուտքերով խիստ նման է Վանում գտնված բրոնզե եզրազարդի վրա պատկերված առանձին մուտքեր ունեցող եռահարկ շինությանը (մասերը պահպանվում են Բրիտանական և Բեռլինի թանգարաններում)։
Արձանագրություններից և հնագիտական տվյալներից երևում է, որ ուրարտացիները մշակում էին գարի, ցորեն, կորեկ, հաճար, սիսեռ, ոսպ, քնջութ և այլն։ Կարմիր բլուրի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են գարու, ցորենի, կորեկի, սիսեռի մեծաքանակ մնացորդներ, խաղողի կորիզներ, կորեկից պատրաստված հաց, ոսպի հատիկներ, աղորիքներ, սանդեր, սաղավարտներ, զենքեր, վահաններ, վարսակի մնացորդներով և ծղոտե զտիչներով զամբյուղներ, նաև կովի կարծրացած ստամոքս։ Այս ամենը վկայում են այն մասին, որ տարածքում առկա են եղել խաղողի և այլ մրգատու այգիներ, բազմաթիվ ծառեր, հողը եղել է մշակված։ Սրա վառ ապացույցն է Զվարթնոցի թանգարանում պահվող Ռուսա Բ-ի մեծ ու գեղեցիկ արձանագրությունը՝ այգիներ գցելու և բերդաքաղաքը կառուցելու մասին։ Նրանում կարդում ենք.
Մեծ հիացմունք է պատճառում նաև Կարմիր բլուրում գտնված 70 դույլ տարողությամբ և երկու բռնակ ունեցող պղնձե հսկայական կաթսան, որի պռունկները ագուցված են բրոնզի շերտով։
Փոքրասիական ու անդրկովկասյան երկրների արտադրանքի նմուշները և սկյութական առարկաները (զենքեր, ձիասարք, զարդեր) վկայում են ուրարտական կենտրոնների կապը ոչ միայն շրջակա երկրների բնակիչների, այլև մերձդնեպրյան սկյութների հետ։
Կործանումը
Թեյշեբաինին հրկիզվել և կործանվել է սկյութների և բնիկ ցեղերի հարձակումից, մ. թ. ա. մոտ 585 թվականին։ Ենթադրվում է, որ այն կարող է կործանված լինել նաև նախքան Ռուսա Գ-ն, որն իշխել ու գործել է Արգիշտիխինիլիում` Արինբերդում, իսկ Թեյշեբաինիում հետք չի թողել։ Քաղաքի գրոհը սկսվել է գիշերը և թշնամին ամրոց է մտել ոչ թե գլխավոր դարպասներից, այլ ամրոցի հյուսիսարևմտյան կողմից, որտեղից էլ պեղումների ժամանակ հայտնաբերվեցին մեծ քանակությամբ սկյութական նետասլաքներ։ Կործանումից հետո կյանքը քաղաքում այլևս չի վերականգնվել։
Հնավայրն այսօր
Թեյշեբաինի հնավայրը այսօր գտնվում է ծայրահեղ անմխիթար վիճակում՝ չնայած որ այն ընդգրկված է պետության կողմից պաշտպանվող հուշարձանների ցանկում։ Հնագույն բնակատեղիին կից գտնվում է գերեզմանոց, որը արդեն ընդգրկում է նաև հուշարձանի տարածքը, պեղված շինություններն աստիճանաբար քանդվում են, բնակատեղիի տարածքը գրեթե ամբողջությամբ պատված է շինարարական ու կենցաղային աղբով, հաճախ հանդիպում են նաև քիմիական թափոններ, որոնց մոտենալը վտանգավոր է մարդու առողջության համար։ Չկա շուրջօրյա հսկողություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն Կատեգորիա:Վանի թագավորության քաղաքներ Կատեգորիա:Երևանի բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Երևանի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 7-րդ դարի ամրաշինական կառույցներ
Անիսիմովկա (գյուղ, Շկոտովսկի շրջան)
Անիսիմովկա (Анисимовка), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 848 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1901 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կամեննովի տուն (Տագանրոգ)
Կամեննովի տուն (Дом Каменнова), 19-րդ դարի կեսերի երկհարկանի շենք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի կենտրոնում։ Գտնվում է Իտալական նրբանցք, 27 հասցեում։ Շենքը մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է` համաձայն 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման։
Պատմություն
Կամեննովի տունը Տագանրոգում սկզբնապես կառուցվել է որպես եկամտաբեր տուն։ Կառուցվել է 1850 թվականին՝ վաճառական Ա. Ա. Մոնետիի միջոցներով, 1880 թվականի վերջում դարձել է կալվածատեր Միխայիլ Պետրովիչ Կամեննովի սեփականությունը։ Տագանրոգ քաղաքի պատմության մեջ Մոնետիի անունը հանդիպում է որբերին հույն գաղթական երեխաներին Պետերբուրգ ուղեկցելու և Ղրիմի պատերազմի ընթացքում դեսանտային կորպուսի ափհանման հետմղման կապակցությամբ, երբ կանխվել է քաղաքի հրդեհը։ Խորհրդային իշխանության տարիներին շենքն ազգայնացվել է։
Այս տանն ապրել են բանաստեղծուհի և թարգմանչուհի Սոֆյա Յակովլևնա Պառնոկը, բանաստեղծ, երաժիշտ, խորհրդային ջազի ռահվիրաներից, թարգմանիչ, պարող, պարուսույց Վալենտին Պառնախը, բանաստեղծուհի Ելիզավետա Տարախովսկայան ։
Գավառագիտական շրջանակներում այս տունն անվանում են վերջին սեփականատիրոջ անունով՝ Կամեննովի տուն։ Այն կառուցվել է հարավային կլասիցիզմին բնորոշ ոճով։ Մի կողմից դուրս է գալիս դեպի Ալեքսանդրի փողոց։
Ճարտարապետություն
Նկուղային տարածքներով այս երկհարկանի շենքի պատուհանները շրջանակված են երեսկալներով և կողպեքային քարերով։ Երկրորդ հարկում պատուհանների վերևում զարդաքիվեր են։ Երկրորդ հարկն առանձնանում է քիվի ատամնիկներով և լողաթավոր միջհարկային գոտիով։ Մուտքեր ունի ինչպես Ալեքսանդրի փողոցի, այնպես էլ բակի կողմից։
Շենքի ճակատը սվաղված է և երկգույն է ներկված։ Ընդհանուր ֆոնն ուներ դեղին գույն, ճարտարապետական մանրամասները ներկված էին սպիտակ, ինչն ընդգծում էր դրանք։ Ներկայումս սա բնակելի տուն է, ներկված է բաց կանաչ։ Գտնվում է բավարար վիճակում։ 1992 թվականի նոյեմբերի 18-ի թիվ 301 որոշման համաձայն՝ ընդգրկված է մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտների ցանկում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1850 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Տագանրոգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Վյորնից
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Չիլվանա
Չիլվանա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գոյանիա
Գոյանիա  (Goiânia), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Գոյանիայի գավառի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1 318 148 մարդ՝ 2011 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 739,492 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1782,5 մարդ/կմ²։ Քաղաքը գտնվում է Բրազիլիայից 209 կմ, Սան Պաուլոյից 296 կմ և Ռիո դե Ժանեյրոից 1338 կմ հեռավորության վրա։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1933 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։
Աշխարհագրություն
Կլիման արևադարձային է։
Փոխադրում
Սանտա Ժենևեվայի միջազգային օդանավակայանից գտնվում է 8 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1933 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վահեսաառե
Վահեսաառե (Vahessaare), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կոնգուտա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կոնգուտա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շմիգլի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Շմիգլի գյուղում բնակվում էր 117 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Անիսիմովո (գյուղ, Վարնավինսկի շրջան)
Անիսիմովո (Анисимово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վարնավինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վարնավինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոմսոմոլսկ (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)
Կոմսոմոլսկ (Комсомольск, Комсомольск), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 541 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1955 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Յավոժնո
Յավոժնո (Jaworzno ), քաղաք Լեհաստանում, մտնում է Սիլեզիա նահանգի կազմի մեջ։ Այն ունի քաղաքի կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 152,2 քառ.կմ տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 96 606 մարդ (ըստ 2005 թվականի մարդահամարի տվյալների).
Յավոժնո քաղաքը գտնվում է Սիլեզիա նահանգի արևելյան մասում, երկու ՝ Վերին ևւ Փոքր Սիլեզիա տարածաշրջանների սահմանին։ Քաղաքը գտնվում է կարևոր ճանապարհային, երկաթուղային եւ օդային տրանսպորտային ուղիների խաչմերուկում։ Յավոժնո քաղաքով են անցնում պետական կարևոր նշանակության ճանապարհները՝ Գդանսկ — Ցեշին E 75, Վարշավա — Բիտոմ DK 79, A4 ավտոմայրուղին ՝ միացնելով Լեհաստանի արևմտյան եւ արևելյան սահմանները, որն ապահովում է տրանսպորտային հաղորդակցությունը միջազգային Կրակով-Բալիցե (50 կմ) և Կատովիցե-Պիժովիցե (40 կմ) օդանավակայաններով։
(2152) Հաննիբալ
(2152) Հաննիբալ (Hannibal), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 19-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,128098 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4367 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8195 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2020,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178149 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,97° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Վիլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալ Կավթար
Ալ Կավթար (, قناة الكوثر), իրանական արաբերեն լեզվով հեռարձակվող հեռուստաալիք։ Հիմնվել է 2006 թվականի հունվարին «Իրանի Իսլամական Հանրապետության Ձայն» պետական հեռուստառադիոընկերության կողմից։ Օրական հեռարձակվում է 19 ժամ, եթերացանկը բաղկացած է կրոնական (Շիա իսլամ) և մշակութային ուղղվածության հաղորդումներով։ Հեռուստաալիքը նախատեսված է Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի արաբական լսարանի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Արաբալեզու հեռուստաալիքներ Կատեգորիա:Իսլամական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Մշակութային հեռուստաընկերություններ
Վյունկի (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Վյունկի (Вюнки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վյունկի գյուղում բնակվում էր 221 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 123,6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սյուտիվիերմյանյոկի
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ ջրային ավազանային շրջան, գետի ենթաավազանը՝ Նևա և գետի ավազանը Լադոժսկի լիճ։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Փոքրիկ Շեգոն
«Փոքրիկ Շեգոն» («Маленький Шего»), խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ, որ ստեղծվել է աֆղանական ժողովրդական հեքիաթների մոտիվներով 1956 թվականին։ Սցենարը գրել է Յուլիան Սոլովյովը․ մուլտֆիլմը կինեմատոգրաֆում նրա առաջին աշխատանքն է ։
Սյուժե
Մուլտֆիլմը պատմում է փոքրիկ Շեգո ուլիկի մասին, որն իր մոր հետ ապրում է բարձր լեռան գագաթին։ Մի անգամ չար Բորենին որոշում է ուտել ուլիկին, սակայն մայրիկը պաշտպանում է որդուն և հաղթում Բորենուն՝ նրան ցած նետելով քարափից։ Բայց չար բորենին շատ է ուզում ուտել Շեգոյին և որոշում է վրեժ լուծել ու կրկնել իր փորձը արդեն վագրի օգնությամբ՝ ասելով նրան, թե նրա հիվանդ թաթին կօգնի միայն Շեգո ուլիկի կողոսկրը։ Խեղճ Շիձա այծին գերի են վերցնում այն պայմանով, որ եթե ուլիկը չհայտնվի վագրի քարայրում մինչև արևի մայր մտնելը, նրա փոխարեն կզոհվի մայրը։ Բայց ուլիկին փրկում են նրա ընկերները՝ Թութակը՝ պատմությունը ներկայացնողն ու Վագրի գլխավոր խորհրդատուն ու խոզուկ բժիշկ Սաբեն։ Շեգոն հասցնում է նախքան արևի մայր մտնելը նամակը տանել վագրին, որում ասվում էր, թե բորենին խաբել է և բուժվելու համար պետք է ուտել նրա ստախոս լեզուն։ Չարագործը վախից ընկնում է անդունդն ու զոհվում։ Վերջում բժիշկն իսկապես բուժում է վագրին, իսկ ուլիկն ու մայրը նորից միասին են։
Վերաթողարկում
1990-ական թվականների կեսերին մուլտֆիլմը թողարկվել է տեսաերիզներով «Լավագույն խորհրդային մուլտֆիլմեր» («Лучшие советские мультфильмы») Studio PRO Video-ի կողմից և «Союз» ստուդիայի ընծայական հրատարակություններում։ Մուլտֆիլմը նաև բազմիցս թողարկվել է DVD-ով մուլտֆիլմերի տարբեր հավաքածուներում, օրինակ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Մարտին Բեյերինկ
Մարտին Վիլլեմ Բեյերինկ, (Martinus Willem Beijerinck, ), հոլանդացի միկրոկենսաբան և բուսաբան, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի (1924) և ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանցի պատվավոր անդամ, ռուս գիտնական Դմիտրի Իվանովսկու հետ միասին համարվում է վիրուսոլոգիայի հիմնադիրը։ Սովորել է Լեյդենի համալսարանում, աշխատել միկրոբիոլոգիայի դասախոս Վախենինգենի ագրարային դպրոցում, իսկ ավելի ուշ Դելֆտի բարձրագույն պոլիտեխնիկական դպրոցում։
Լիհուլա (Էստոնիայի շրջան)
Լիհուլա շրջան (Lihula vald), շրջան Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Լիհուլա քաղաքը։
Մարտին Բեյերինկ
1970 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Մարտին Բեյերինկի անունով լուսնի վրա հարվածային խառնարան է անվանակոչել։
Լիհուլա (Էստոնիայի շրջան)
Բնակչություն
2008 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 2682 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 7,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
Աստերոիդների ցանկ (117501-117600)
Աստերոիդների ցանկ (117401-117500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (117601-117700)
Կոմսոմոլսկ (քաղաքատիպ ավան, Տիսուլսկի շրջան)
Կոմսոմոլսկ (Комсомольск), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Տիսուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2338 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կեմերովոյի մարզի Տիսուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Չոլախլու
Չոլախլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Նիկոլայ Դուբրովին
Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Դուբրովին (Николай Фёдорович Дубровин, ), ռուս ռազմական պատմաբան։ Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1890 թվականին), հրետանու գեներալ։ Ավարտել է Միխայլովյան հրետանային ակադեմիան։ 1869 թվականից Գլխավոր շտաբում զբաղվել է ռազմապատմական ուսումնասիրություններով։ 1882 թվականից եղել է Ռազմագիտական կոմիտեի անդամ, 1893 թվականից՝ ԳԱ գիտական քարտուղար, 1896 թվականից՝ «Ռուսկայա ստարինա» («Русская старина») ամսագրի խմբագիր։ Հեղինակ է բազմաթիվ հոդվածների և մենագրությունների, որոնք պարունակում են փաստական հարուստ նյութ (մասնավորապես արժեքավոր են հայ ժողովրդի պատմության 19-րդ դարի 1-ին կեսի վերաբերյալ նյութերը)։ «Կովկասում ռուսների պատերազմի ու տիրակալման պատմությունը» (հ․ 1-6, 1871-1888 թվականներին), «1853-1856 թվականներ Արևելյան պատերազմը» (1878 թվականին), «Ղրիմի միացումը Ռուսաստանին» (հ․ 1-4, 1885-1889 թվականներին), «Հայրենական պատերազմը ժամանակակիցների նամակներում» (1882 թվականին) և այլ աշխաաություններ շարադրված են պաշտոնական պատմագրության տեսանկյունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս ռազմական գործիչներ
(2153) Ակիյամա
(2153) Ակիյամա (Akiyama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,123621 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6459 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6014 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2016,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178532 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,19° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Անիսկի (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Բուշա
2001 թվականի տվյալներով Բուշա գյուղում բնակվում էր 847 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,87 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 295,12 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1300 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Վիլլի Ռովելլի
Ուիլյամ Ռովելլի (William Rovelli, առավել տարածված է՝ Վիլլի Ռովելլի), իտալական ծագմամբ ֆրանսիացի վերլուծաբան, դերասան և կոմիկ հեռուստահաղորդավար։ Ներկայումս նկարահանվում է Ֆորտ Բոյար հեռուստախաղում, որտեղ մարմնավորում է գիժ խոհարար Վիլլի Ռովելլի դերը ։ Հասակը կազմում է 164 սանտիմետր։
Կենսագրություն
Ուիլյամը ծնվել է 1980 թվականի մարտի 18-ին Կլյուզում։ 17 տարեկանում տեղափոխվել է Փարիզ։ Մանկուց եղել է տաղանդավոր երեխա, այդ իսկ պատճառով 13 տարեկանում ավարտել է համալսարանը՝ դառնալով Ֆրանսիայի ամենաերիտասարդ շրջանավարտը։ 1998 թվականի մարտի 8-ին իր առաջնախաղն է ունեցել ֆրանսիական հեռուստատեսությունում՝ մասնակցելով «Ձեր ծափահարությունների ներքո» հեռուստաշոուին։ Նույն տարվանից դարձել է ռադիոհաղորդավար՝ NRJ ռադիոընկերությունում։ Մինչև 2005 թվականը, որպես վերլուծաբան, աշխատել է «Խելագար թագավորը» հեռուստաշոուում։ 2007- 2008 թվականներին աշխատել է Canal+ հեռուստաընկերությունում, որտեղ աշխատել է «Հատուկ թողարկում» հաղորդաշարում։ 2012 թվականի հուլիսի 28-ին մասնակցել է Ֆորտ Բոյար հեռուստախաղին, որտեղ եղել է թիմի ավագ։ Նրա խաղը հավանել է Յան Լե Գակը և առաջարկել նրան մարմնավորել խելագար խոհարարի դերը, ով առաջարկում է խաղացողներին փորձել էկզոտիկ մթերքներ, որոնք ունեն զզվելի համ։ Յանը առաջարկել է նրան որևէ անվաբում մտածել, սակայն Ռովելլին նշել է, որ ցանկանում է իր անունը ավելի հայտնի դարձնել, որին Հայր Ֆուրան (Յան Լե Գակ) համաձայնվել է։ Այսպես հայտնվել է նոր փորձություն՝ Վիլլի Ռովելլիի ռեստորանը, որը օգտագործվում է 2013 թվականին եթերաշրջանից մինչ օրս։ Հեռուստախաղը հայտնի է ոչ միայն Ֆրանսիայում, այլ նաև աշխարհի մի շարք երկրներում ևս, այդ թվում նաև Հայաստանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Ավստրալիական մերինոս
Արտաքին տեսք
Ավստրալիական մերինոսը ունի ֆայն (նուրբ), մեդիում (միջին) և սթրոնգ (զորեդ) տիպերը, որոնք միմյանցից զանազանվում են մարմնի արտաքնակազմով (Էքստերիեր) և բրդի որակով։ Ֆայև տիպը մաշկային ծալքեր չունի, բրդի որակը 70 և ավելի է։ Խոյերի կենդանի քաշը 70 կգ է, իսկ մաքիներինը՝ 35-40 կիլոգրամ։
Մեդիում տիպն ունի 2-3 ծալք, բրդի որակը 64-66 է, կենդանի քաշը համապատասխանաբար՝ 75-85 կիլոգրամ և 40-44 կիլոքրամ։ Սթրոնգ տիպն ամենախոշորն է խոյերի կենդանի քաշը 80-95 կիլոգրամ է, մաքիևերիևը՝ 42-48 կիլոգրամ։
Տեսակներ
Ավստրալիական մերինոսի բոլոր տիպերի բուրդը երկար է և բարձր որակի։ Բրդի մաքուր ելքը 40-55 տոկոս է։ Խոյերի միջին բրդատվությունը 9-10 կիլոգրամ 40, մաքիներինը՝ 4-5 կիլոգրամ (ամենաբարձրը՝ 10 կիլոգրամ)։ Ավստրալիայի ոչխարների գլխաքանակի 80 տոկոս նրբագեղմերն են։
Կիրառում
Ավստրալիական մերինոսները օգտագործվել են մի շարք երկրներում նրբագեղմ ցեղերի ստացման համար։ ԽՍՀՄ ներմուծվել է 1928-1929 թվականներին և որպես ելակետային ցեղ՝ օգտագործվել գրովնենյան ոչխարի ցեղի ստացման համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոչխարներ
Արբերգ
Արբերգ  (Arberg), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Միջին Ֆրանկֆորնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Ասնբախ շրջանում։ Բնակչությունը 2304 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 31,31 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 113։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 12 գյուղական շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Տարտաչոկ
Տարտաչոկ (Тартачок), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տարտաչոկ գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,33 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գրոզնի
Գրոզնի (Соьлжа-ГӀала), Չեչնիայի մայրաքաղաքն է։ Հյուսիսային Կովկասի ամենամեծ քաղաքներից է՝ մակերեսով երկրորդը և բնակչությամբ երրորդը։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է շուրջ 292600 մարդ, ինչը Չեչնիայի ընդհանուր բնակչության մոտ 22%-ը։
Հայերը Գրոզնիում
Գրոզնիում հայերը բնակություն են հաստատել 19-րդ դարի 1-ին կեսին։ Նրանք կենտրոնացել են քաղաքի կենտրոնում գտնվող մի մեծ թաղամասում, զբաղվել առևտրով։ 1872-ին գործել է Ս. Առաքելոց հայկական եկեղեցին (քանդվել է 1932-33-ին՝ խորհրդային իշխանությունների կարգադրությամբ)։ 20-րդ դարի սկզբին բացվել է հայկական ծխական դպրոց։ 1911-ին ստեղծվել է թատերախումբ։
Հայերի թիվն աճել է Գրոզնիում արդյունաբերության բուռն զարգացման հետևանքով։ Նրանք այստեղ են տեղափոխվել ինչպես Հյուսիսային Կովկասից, այնպես էլ Հարավային Կովկասից։ Մասնակցել են քաղաքի սոցիալ-տնտեսական կյանքի բոլոր ոլորտներին։ Հայտնի էին խոշոր հայ վաճառականների առևտրական տները՝ «Ա. Ի. Ռոստեանով», «Գ. Ա. Սաֆարյանց և ընկ.», «Ն. Բաղրամով, Տերտերյանց և ընկ.» և ուրիշներ։
1893-ին հայազգի Ի. Հախվերդովը Գրոզնիում բացել է առաջին նավթահորը, նա էլ հիմնել է կերոսինի գործարանը, որը հետագայում վերափոխվել է նավթավերամշակման ձեռնարկության։ Գրոզնիում ստեղծվել են Բաքվի հայ նավթարդյունաբերողներ Լիանոզովների, Մայիլովների, Ծատուրովների ընկերությունների մասնաճյուղերը։ Հայերը չուգունաձուլական գործարանների ու արհեստանոցների տերեր էին։ Ֆանիևների, Մանթաշևների, Լիսիցյանների ձեռնարկությունները քաղաքի արդյունաբերության կորիզն էին։ Անդրկովկասից մեծ թվով հողազուրկ հայ գյուղացիներ գալիս էին Գրոզնի և աշխատանքի ընդունվում քաղաքի արդյունաբերական ձեռնարկություններում։ 1913-ին Գրոզնիում բնակվել է 1400 հայ։ Նրանք նկատելի դեր են խաղացել քաղաքի հասարակական կյանքում։ 1910-ական թթ. քաղաքային դումայի նախագահն էր Գ. Ա. Երզնկյանը։ 1920-ին Գրոզնիում ապրել է 5 հազարից ավելի հայ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին հայերի ազգային կյանքն անկում է ապրել։ Քաղաքում բնակվող հայերն աշխատել են նավթարդյունաբերության ձեռնարկություններում, լուսավորության, առողջապահության, մշակույթի բնագավառներում։ 1990-ական թթ. սկիզբ առած Չեչենական պատերազմի տարիներին հայերի մեծ մասը լքել է քաղաքը և տեղափոխվել Ռուսաստանի այլ շրջաններ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեչնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1818 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Գոյաս (Գոյաս)
Գոյաս (Goiás), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահագի հյուսիսարևելյան մարզում։ Մտնում է Ռիու Վերմելյուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 26 631 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 3 108,008 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 8,6 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրություն
Կլիման կիսաանապատային է։
Նկարներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:1727 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անիսկինո (գյուղ, Շչոլկովսկի շրջան)
Անիսկինո (Анискино), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 459 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Շչոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Չումաքյոյ
Չումաքյոյ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կոմսոմոլսկ (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Կոմսոմոլսկ (Комсомольск), գյուղ Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2137 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տոմսկի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր
Միխայիլ Իդով
Միխայիլ Իդով (իրական անունը՝ Մայքլ Մարկ Զիլբերման, ի ծնե՝ Միխայիլ Մարկովիչ Զիլբերման, ), ռուս-ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ, արձակագիր և երաժիշտ ։ Նախկինում եղել է լրագրող, իսկ 2012-2014 թվականներին GQ ամսագրի ռուսական տարբերակի գլխավոր խմբագիր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Լատվիայում՝ ֆիզիկոս և ինժեներ, Լատվիայի պետական համալսարանի շրջանավարտ Մարկ Բորիսովիչ Զիլբերմանի ընտանիքում (մոր՝ Ելենա Գրիգորևնա Զիլբերմանի աղջկական ազգանունը Իդով է) ։
Քույրը Զոյին է։ 1992 թվականից նրա ընտանիքն ապրել է ԱՄՆ-ում ։ Սովորել է կինոյի տեսություններ, սցենարի վարպետություն և դրամատուրգիա Միչիգանի համալսարանում։
1998 թվականից մինչև 2012 թվականը ապրել է Նյու Յորքում, որտեղ 2006 թվականից աշխատել է որպես New York Magazine-ի մեկնաբան ։ Հրապարակվել է The New York Times, The Wall Street Journal, Time, The New Republic պարբերականներում։ National Magazine Award-ի երեք մրցանակների դափնեկիր է (2007-2009 թվականներին երկու հատ)։ Նաև եղել է Ռուսաստանի մասին ամերիկյան ամսագրի՝ Russia!–ի գլխավոր խմբագիր, որը գոյություն է ունեցել 2007-2009 թվականներին։
2012-2014 թվականներից եղել է ամերիկյան GQ (Gentlemen’s Quarterly) ամսագրի ռուսական տարբերակի գլխավոր խմբագիր ։ Ամսագրի կողմից Իդովը 2010 թվականին ճանաչվել է «Տարվա խմբագիր»։
2014 թվականի մայիսից մինչև 2015 թվականի մարտն աշխատել է կինոընկերության կրեատիվ տնօրեն Ֆեոդոր Բոնդարչուկի և Դմիտրի Ռուդովսկու Art Pictures-ի պաշտոններում ։
Անձնական կյանք
Ներկայումս ապրում է Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ)։
Նրա կինը՝ Լիլին, սցենարիստ և հաճախ՝ համահեղինակ է։ Ունեն դուստր՝ Վերան։
Շոստակի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Շոստակի (Шостаки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շոստակի գյուղում բնակվում էր 347 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աստերոիդների ցանկ (290901-291000)
Աստերոիդների ցանկ (290801-290900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (291001-291100)
Վահետյուկի
Վահետյուկի (Vahetüki), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Անիսովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Անիսովո (Анисово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 32 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տենկովկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)
Տենկովկա (Теньківка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1867 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գուապո
Գուապո (Guapó), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Կնետրոնական նահագի Գոյաս մարզում։ Մտնում է Գոյանիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 15 439 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 517,005 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 29.2 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1948 թվականի հոկտեմբերի 8-ին։
Աշխարհագրություն
Կլիման կլիսաանապատային է։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Ոլոքի հարթակի կոտրվածք
Սովորաբար վնասվածքն առաջանում է վայր ընկնելու կամ ավտովթարի հետեվանքով ։ Ռիսկի գործոն են օստեոպորոզը և որոշ սպորտաձևեր, օրինակ դահուկասպորտը ։ Ախտորոշումը հաստատվում է Ռենտգեն հետազոտության և համակարգչային շերտագրության միջոցով ։ Որոշ կոտրվածքներ Ռենտգեն հետազոտությամբ չեն հայտնաբերվում ։
Վերջույթը անշարժացվում է բեկակալով և ցավազրկվում ՈՍՀԲԴ-ներով կամ ափիոիդներով ։  Բուժումը ընդհանուր առմամբ վիրահատական է ։ Որոշ դեպքերում, երբ խախտված չէ ոսկրերի ամբողջականությունը, կապանները վնասված չեն, բուժումը իրականացվում է առանց վիրահատական միջամտության ։
Այս կոտրվածքը ընդհանուր ոսկրերի կոտրվածքների 1% է կազմում ։ Հիմնականում հանդիպում է միջին տարիքի տղամարդկանց և ծեր կանանց շրջանում ։
Ախտանշաններ
Ոլոքի հարթակի կոտրվածքի տիպիկ ախտանշան է ծնկահոդում հեղուկի կուտակումը, փափուկ հյուսվածքների այտուցվածությունը, հիվանդը չի կարողանում կանգնել վնասված ոտքի վրա։ Ոլոքի տեղաշարժի պատճառով ծունկը դեֆորմանում է և կորցնում իր բնականոն տեսքը։ Փափուկ հյուսվածքներում և ծնկահոդում արյան կուտակումը (հեմարթրոզ) կարող է հանգեցնել ծնկահոդում արյունազեղման և խմորանման գոյացության առաջացման։ Կոտրվածքի պատճառով կարող է առաջանալ անոթային (զարկերակ, երակ) և նյարդային (նրբոլոքային և ոլոքային նյարդեր) կառույցների վնասում։ Անհետաձգելիորեն պետք է կատարել նյարդանոթային համակարգի զննում։ Այս կոտրվածքի լուրջ բարդություններից է միջփակեղային համախտանիշը՝ այտուցվածության հետևանքով ճնշվում են նյարդերն ու անոթները, որն էլ հանգեցնում է հյուսվածքների մեռուկացման։
Ախտածագում
Ոլոքի հարթակի կոտրվածքները բաժանվում են պասիվ և ակտիվ կոտրվածքների։ Այս կոտրվածքները հիմնականում դիտվում են ծեր կանանց մոտ, օստեոպորոզի հետևանքով առաջացած ոսկրային փոփոխությունների հետևանքով։ Ակտիվ կոտրվածքմերը հիմնականում առաջանում են վթարների, վայր ընկնելու և սպորտային վնասվածքների հետևանքով։ Ակտիվ կոտրվածքները հիմնականում դիտվում են երիտասարդների մոտ։
Առաջացման մեխանիզմ
Ոլոքի հարթակի կոտրվածք առաջանում  է վարուսային (անկյունը դեպի ներս) և վալգուսային (անկյունը դեպի դուրս) դեֆորմացիաների ժամանակ, առանցքային ծանրաբեռնվածության կամ ծնկան վրա ծանրաբեռնվածության մեծացման հետևանքով։ Դասական դեպք է մեքենայով ծնկին հարված ստանալու հետևանքով առաջացած կոտրվածքը (բամպերային կոտրվածք)։ Սակայն այս կոտրվածքների մեծամասնությունը առաջանում է վթարների կամ ընկնելու հետևանքով։ Ոլոքի կոճը կոտրվում կամ փշրվում է ազդրոսկրի կոճի կողմից, սակայն ազդրոսկրի կոճը մնում է անփոփոխ։
Ախտորոշում
Ոլոքի հարթակի բոլոր կոտրվածքների ժամանակ պարտադիր կատարվում է Ռենտգեն հետազոտություն (ռենտգեն նկար)։ Համակարգչային շերտագրությունը պարտադիր չէ, բայց երբեմն այն ունի որոշիչ դեր կոտրվածքի աստիճանը ճիշտ գնահատելու և արդյունավետ բուժում իրականացնելու համար, ինչը սովորական ռենտգեն պատկերով անհնար էր իրականացնել ։ Մագնիսառեզոնանսային հետազոտության միջոցով ախտորոշվում են մահիկների, կապանների և փափուկ հյուսվածքների վնասվածքները ։ Եթե կա ծայրամասային անոթազարկի բացակայություն կամ զարկերակի վնաասման կասկած կատարվում է ՀՇ անոթագրություն։
Դասակարգում
Բժիշկները օգտագործում են դասակարգումը վնասվածքի աստիճանը գնահատելու և բուժման եղանակը ընտրելու համար։ Ոլոքի հարթակի կոտրվածքի դասակարգման շատ տարբերակներ կան մշակված, սակայն ավելի ընդունված և լայն կիրառելի է Շատցկերի դասակարգումը ։ Առանձնացվում է կոտրվածքի վեց տեսակ, որը պայմանավորված է կոտրվածքի տեսակով և բեկորի անատոմիական դիրքով ։ Ամեն հաջորդ սեսակի մեջ վնասվածքի ծանրության աստիճանը մեծանում է։ Ծանրության աստիճանը կախված է ոսկրի վրա ազդող վնասող ուժի մեծությունից։
Ոլոքային հարթակի կոտրվածքի Շատցկերի դասակարգումը
Սա սեպաձև կոտրվածք է, որի դեպքում առաջանում է ոլոքի կողմնային հարթակի ուղղահայաց ճեղքում։ Սովորաբար առաջանում է փոքր վնասող ուժի հետևանքով երիտասարդ անձանց մոտ, ովքեր ոսկրերի հանքայնացման խանգարումներ չունեն։ Կարող է առաջանալ վալգուսով պայմանավորված առանցքային ծանրաբեռնվածության պատճառով, ինչի հետևանքով ոլոքի կողմնային կոճը հրվում է դեպի ոլոքի հարթակի հոդային մակերես։ Կազմում են ոլոքի հարթակի կոտրվածքների 6%-ը։
Սա համակցված ճնշումային կոտրվածք է, որը իր մեջ ընդգրկում է ոլոքի կողմնային հարթակի ուղղահայաց ճեղքում զուգակցված միջային հարթակի ճնշվածությամբ։ Առաջանում է ծնկան վրա վալգուսային ուժի ազդեցությամբ։ Սովորաբար հանդիպում է 40 կամ ավելի տարիքի, ոսկրերի օստեոպորոզային փոփոխություններով  անձանց մոտ։ Ամենատարածվածն են և կազմում են  ոլոքի հարթակի կոտրվածքների 75%-ը։ 20% դեպքերում դիտվում է միջային հարկողմնային կապանի վնասում։ Հնարավոր է  նաև առաջային խաչաձև կապանի վնասում։
Սա ոլոքի կողմնային կամ կենտրոնական հարթակի դասական ճնշումային կոտրվածք է, որտեղ ոլոքի հոդային մակերեսը սեղմվում է և բախվում ոլոքի կողմնային մետաֆիզին։ Այս կոտրվածքները հաճախ հանդիպում են կյանքի չորրորդ և հինգերրորդ տասնամյակում  ոսկրերի օստեոպորոտիկ փոփոխություններ ունեցող անհատների մոտ։ Չափազանց հազվադեպ հանդիպող կոտրվածք է։
Բաժանվում է երկու ենթատեսակի․
IIIA- ոլոքի կողմնային հարթակի ճնշումային կոտրվածք․
IIIB- ոլոքի կենտրոնական հարթակի ճնշումային կոտրվածք, կարող է առաջացնել հոդի անկայունություն։
Միջային հարթակի կոտրվածք է բաղադրիչների ճնշումով կամ ճմլումով։ Առաջանում է ուժգին վնասող ազդակով, ծնկան վրա առանցքային ծանրաբեռնվածության հետևանքով։ Կազմում են ոլոքի հարթակի կոտրվածքների 10%-ը։ Կա ծնկափոսային զարկերակի և նրբոլոքային նյարդի վնասման մեծ հավանականություն, որը կարող է վատ ելքի հանգեցնել։  Կարող է առաջանալ կողմնային հարկողմնային կապանի վնասվածք, նրբոլոքի հոդախախտ կամ կոտրվածք։
Դիտվում է ոլոքի միջային և կողմնային հարթակների կոտրվածք։ Առաջանում է ուժգին վնասող ազդակով, վարուսային և վալգուսային ուժի ազդեցությամբ ոլոքի հարթակի վրա։ Կարող է առաջանալ խաչաձև կապանի և հարկողմնային կապանների վնասվածք։ Կազմում են ոլոքի հարթակի կոտրվածքների 3%-ը։
Բուժում
Ցավը հաղթահարվում է ՈՍՀԲԴ-ների, ափիիոիդների և շինավորման միջոցով ։ Նրանք, ովքեր չունեն ուղեկցող հիվանդություններ, բուժվում են վիրահատական եղանակով ։ Երբ չկան ոսկրերի նկատելի տեղաշարժեր, հոդային տարրերը վնասված չեն, բուժումն իրականացվում է  առանց վիրահատական միջամտության ։
Համաճարակաբանություն
Ընդհանուր կոտրվածքների 1%-ն են կազմում։ Հաճաղ դիտվում է 30–40 տարեկան տղամարդկանց և 60-70 տարեկան կանանց մոտ։  Մոտավորապես մարդկանց կեսը, որոնք ունեցել են ոլոքի հարթակի կոտրվածք 50 տարեկանից բարձր են ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկրի կոտրվածք
Կրկնակի կոնտրաբաս ֆլեյտա
Կրկնակի կոնտրաբաս ֆլեյտա (Double contrabass flute), ֆլեյտաների ընտանիքին պատկանող ամենամեծ և հնչողությամբ ամենացածր գործիքն է (մետաղային, քանի որ հիպերբաս ֆլեյտայն, որը պատրաստվում է նաև փայտից ավելի ցածր հնչողություն ունի)։ Այն երբերմն անվանվում է նաև կոնտրաբաս ֆլեյտան դոյում կամ օկտոբաս ֆլեյտա։ Այս ֆլեյտայի ընդհանուր երկարությունը գերազանցում է չորս մետրը։ Հնչող ամենացածր նոտան կոնտր օկտավայի դո նոտան է (մեկ օկտավա ավելի ցածր թավջութակի դոյից)։ Այս գործիքն իր մեծության և տեղաշարժելու դժվարության պատճառով լայն օգտագործում չունի։ Այն միայն օգտագործվում է ֆլեյտաների անսամբլում։ Գործիքը ամբողջովին պատրաստվում է մետաղից և և կշռում է 15 կիլոգրամ։ Գոյություն ունեն նաև այլ նյութերից պատրաստված կրկնակի կոնտրաբաս ֆլեյտաներ։ Ճապոնական Կոտատո & Ֆուկուշիմա ընկերությունն այս ֆլեյտան վաճառում է 38 հազար ամերիկյան դոլարով։ Կրկնակի կոնտրաբաս ֆլեյտան երեք օկտավա ցածր է սովորական համերգային ֆլեյտայից, երկու օկտավա՝ բասֆլեյտայից և մեկ՝ կոնտրաբաս ֆլեյտայից։
Կատեգորիա:Ֆլեյտաներ
Սիմա Սյանժու
Սիմա Սյանժու (司馬相如, ), չինացի պետական գործիչ ժամանակի բանաստեղծ Հան կայսրության ժամանակաշրջանում։ Աղքատացած արիստոկրատական ընտանիքից է։ Ծնվել է մ.թ.ա.179 թվականին Չենդու քաղաքում, սակայն համաձայն այլ աղբյուրների Սիման ծնվել է մ.թ.ա. 172, 171 կամ 169 թվականին։ Ստացել է լավ կրթություն։ Հոր սնանկացումից հետո Սիմա Սյանժուն եղել է Լյան իշխանի հովանավորության ներքո։ Տուն վերադառնալով, որոշ ժամանակ փորձել է վերականգնել հարազատ տեղայնքը։ Անհաջողությունից հետո հասնում է Լինցին, գայթակղում է Չժո Վենցզյունին՝ տեղի հարուստի դստերը, որը ստիպված էր Սիմային տալ արժեքավոր օժիտ, 100 ստրուկներ և 1 մլն.ռուբլի։ Շուտով Սիմա Սյանժուն տեղափոխվում է Չանան մայրաքաղաք, որտեղ էլ հրավերք է ստանում կայսրական պալատից։ Մ.թ.ա. 138-127 թթ. դառնում ՈՒ-ԴԻ կայսեր ենթակա։
Գործունեություն
Ստեղծել է տյաոցին ժանրը, որը բանաստեղծությունների կատարում է բազմատեսակ ցիտրանների նվագակցությամբ։ Սա նման է իսպանական սերենադների։ Ստեղծել է բանաստեղծություններ ֆու ժանրով։ Դրանցից ավելի հայտնի է «Գովերգ լայն դարպասների մասին», մեկ այլ անվանումը «Այնտեղ, որտեղ երկար դարպասներ են»։
Գրականություն
Կատեգորիա:Չինացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Չինացիներ Կատեգորիա:Չինացի գրողներ Կատեգորիա:Չինացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Չինաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
(2154) Անդերհիլ
(2154) Անդերհիլ (Underhill), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,637569 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3108 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9643 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1564,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23009 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Apple Watch
Apple Watch, Էփլ ընկերության կողմից ստեղծված և 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ներկայացված ձեռքի ժամացույց՝ լրացուցիչ ֆունկցիոնալությամբ (խելացի ժամացույց)։ Այդ ժամացույցի լիարժեք աշխատանքի համար պահանջվում է iPhone ընտանիքի սմարթֆոն՝ iPhone 5 կամ ավելի նորը։
Օրիգինալ Apple Watch ժամացույցները բաժանվում են 3 տեսակի.
Apple Watch Series-ի 2-րդ սերունդը ներկայացվեց 2016 թվականի սեպտեմբերին։
Apple Watch Series-ի 3-րդ սերունդը ներկայացվեց 2017 թվականի սեպտեմբերին։
Apple Watch Series-ի 4-րդ սերունդը ներկայացվեց 2018 թվականի սեպտեմբերին։
Բնութագիր
Ժամացույցի դիսփլեյը (կա երկու տեսակի՝ 1,32-դյույմանոց՝ 38 մմ մոդելի դեպքում (272×340 պիքսել, 326 ppi) կամ 1,5-դյույմանոց՝ 42 մմ մոդելի դեպքում (312×390, 326 ppi)) OLED տեսակի է՝ պաշտպանված շափյուղային ապակիով, որն ընդունակ է տարբերակելու սեմումն ու հպումը ։ Զգայուն է սեղմման ուժգնությանը (Force Touch տեխնոլոգիա)։