cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իբն Բատուտա
Ստեղծագործություն
1354 թվականին իր ճանապարհորդություններից վերադառնալուց հետո, ինչպես նաև Մարոկկոյի Մարինյան ղեկավարի առաջարկով Իբն Բատուտան թելադրում է իր ճանապարհորդությունների մասին գրառումները Իբն Ջուզային՝ գիտնականի, որին նախկինում հանդիպել էր Գրանադայում։ Այս գրառումները Իբն Բատուտայի արկածների մասին պատմող միակ աղբյուրն են։ Ձեռագրի ամբողջական անվանումն է «Նվեր նրանց, ովքեր մտորում են քաղաքների հրաշալիքների և ճանապարհորդության հույզերի մասին» (تحفة النظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار, Tuḥfat an-Nuẓẓār fī Gharāʾib al-Amṣār wa ʿAjāʾib al-Asfār) : Սակայն այն ավելի կարճ կոչում են «Ճանապարհորդությունները» ։
Որևէ տեղ և որևէ կերպ չի մատնանշվում, որ Իբն Բատուտան իր ճանապարհորդությունների 29 տարիների ընթացքում կատարել է գրառումներ։ Երբ նա պետք է շարադրեր իր փորձությունների մասին, հիմնվում է հիշողության և ավելի վաղ շրջանի ճանապարհորդնեի ձեռագրերի վրա։ Իբն Ջուզայը չի նշում իր աղբյուրները և որոշ վաղ շրջանի նկարագրություններ ներկայացնում է որպես Իբն Բատուտայի դիտարկումները։ Դամասկոսը, Մեքքան, Մադինան և Մերձավոր Արևելքի շատ այլ քաղաքներ նկարագրելիս նա պատճենում է անդալուզիացի Իբն Ջուբայրի գրառումներից, որոնք գրի էին առնվել դրանից 150 տարի առաջ ։ Նմանապես Իբն Ջուզայի Պաղեստինի տարբեր շրջանների նկարագրության մեծ մասում պատճենված են 13-րդ դարի ճանապարհորդ Մուհամմադ ալ-Աբդարիի գրառումները ։
Իբն Բատուտան հաճախակի էր ենթարկվում մշակութային շոկի տարբեր շրջաններում, ուր այցելում էր, որտեղ նոր իսլամ ընդունածների սովորույթները չէին համապատասխանում ուղղափառ մուսուլմանական սովորույթներին։
Շատ քիչ է հայտնի Իբն Բատուտայի կյանքի մասին 1355 թվականին «Ճանապարհորդությունները» ավարտելուց հետո։ Նա նշանակվել է դատավոր Մարոկկոյում և մահացել 1368 կամ 1369 թվականներին ։
Իբն Բատուտայի աշխատանքը մուսուլմանական աշխարհից դուրս հայտնի չէր մինչև 19-րդ դարի սկզբները, երբ մի գերմանացի ճանապարհորդ Մերձավոր Արևելքում գտնում է ձեռագրերի հավաքածու, իսկ դրա մեջ էլ 94 էջանի հատոր, որտեղ ներկայացված էր Իբն Ջուզզայի տեքստի կրճատ տարբերակը։ Դրա երեք հատվածներ հրատարակվեցին 1818 թվականին գերմանացի մի արևելագետի կողմից, իսկ 4-րդ հատվածն էլ մեկ տարի անց։
Մեկ այլ կրճատ ձեռագիր գտնվեց շվեյցարացի ճանապարհորդի կողմից, արաբերեն տեքստը թարգմանվեց անգլերեն Սամուել Լիի կողմից և հրատարակվեց Լոնդոնում 1829 թվականին։ 1830-ական թվականներին Ալժիրի ֆրանսիական օկուպացիայի ժամանակ հայտնաբերվեց ևս 5 ձեռագիր, որոնցից 2 ամբողջական էին։
1929 թվականին՝ Լիի թարգմանության տպագրությունից մեկ դար անց, պատմաբան և արևելագետ Հեմիլթոն Գիբը հրատարակում է արաբական տեքստի անգլերեն թարգմանված որոշ հատվածներ։ Նա նպատակ ուներ բաժանել տեքստը 4 մասերի և հրատարակել 4 առանձին հատորներով, բայց 1971 թվականին մահանում է՝ հասցնելով հրատարակել միայն 3 հատոր։ Չորրորդ հատորը պատրաստեց և հրատարակեց Չարլզ Բեքինգեմը 1994 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբական ճանապարհորդներ‎ Կատեգորիա:Արաբ գրողներ
Բադ Հերենալբ
Բադ Հերենալբ (Bad Herrenalb), քաղաք Գերմանիայի Բադեն-վուրտեմբերգ երկրամասում։
Ենթարկվում է Կառլսռուե վարչական շրջանին։ Գտնվում է Կալվ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 7330 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 33,03 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 2 35 033։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կուրցխար
Կուրցխար (Kurzhaar), գերմանական կարճամազ շան ցեղատեսակ։ Կուրցխար բառացիորեն նշանակում է «կարճամազ»։ Ցեղը ստացվել է Գերմանիայում 19-րդ դարի սկզբներին։
Ընդհանուր նկարագիր
Կուրցխարը աշխարհի ամենահայտնի գերմանական որսորդական շներից է։ Որպես որսորդական շուն ունի արագություն, տոկունություն և նուրբ հոտառություն։ Ազնիվ ու հանգիստ շուն է, ուժեղ, աշխույժ ու եռանդուն է։ Ցեղատեսակի պատմությունը Այդ շները ունեն աշխատելու մեծ ունակություն, նաև ունեն բազմակողմանի որսորդական մեծ ունակություններ։
Առանձնահատկություն
Յուրովկա (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Յուրովկա գյուղում բնակվում էր 432 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,176 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2454,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ուես Անսելդ
Ուեսլի Սիսել «Ուես» Անսելդ (Westley Sissel "Wes" Unseld, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և մարզիչ։ 1988 թվականից Բասկետբոլի փառքի սրահի անդամ։
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է կենտրոնականի և ծանր հարձակվողի դիրքերում։ 1968 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Բալտիմոր Բուլեթս» ակումբի կողմից՝ 2-րդ համարի ներքո։ Հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Բալթիմոր / Քեպիթալ / Վաշինգտոն Վիզարդս» ակումբի կազմում (1968-1981)։ 1978 թվականի NBA չեմպիոն, 1968/1969 թվականների մրցաշրջանի MVP, 1 անգամ ըստ մրցաշրջանի արդյունքների ընդգրկվել է առաջին սիմվոլիկ հավաքականի մեջ (1969), 5 անգամ մասնկցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1969, 1971—1973, 1975)։ Երկու տարի շարունակ ընդգրկվել է NCAA առաջին համաամերիկյան հավաքականի մեջ (1967—1968)։ «Վիզարդս»-ում նրա կողմից անմահացված է 41-րդ համարը։ 1975 թվականին դարձել է Ջեյմս Ուոլթեր Քենեդիի անվան մրցանակի դափնեկիր։ 1988 թվականին Անսելդի անունը տեղ է գտել Բասկետբոլի փառքի սրահում, իսկ 1996 թվականին Ասոցիացիայի պատմության 50 մեծագույն խաղացողների ցանկի մեջ։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 984 խաղ, որոնցում հավաքել է 10624 միավոր (10,8 մ/խ), կատարել է 13769 անդրադարձ, 3822 փոխանցում, 628 խլում և 367 բլոկշոտ ։ 1967 թվականին Անսելդը ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում Վինիպեգում անցկացվող Պանամերիկյան խաղերի չեմպիոն։ Այդ նույն տարի ԱՄՆ-ի հավաքականում դարձել է Տոկիոյում անցկացվող Ամառային Ուինվերսիադի չեմպիոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Չօգտագործվող համարներով NBA բասկետբոլիստներ
Դուվան-Մեչետլինո
Դուվան-Մեչետլինո (Дуван-Мечетлино, Дыуан-Мәсетле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 681 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մեչետլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դարավա
Դարավա, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նեչաևսկի (Կրասնոդարի երկրամաս)
Նեչաևսկի (Нечаевский), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քուեյք
Քուեյք (Quake Lake), լրիվ պաշտոնական անվանում՝ Էրթքուեյք (Earthquake Lake, թարգամանաբար՝ Երկրաշարժ Լիճ, երբեմն լիճը անվանում են պարզապես Երկրաշարժ), լիճ ԱՄՆ-ում, Մոնտանա նահանգում։
Լճի երկարությունը 9.7 կմ է, լայնությունը 300-500 մետր, առավելագույն խորությունը 58 մետր։ Գրեթե ամբողջությամբ գտնվում է Գալլատին անտառի տարածքում։
Լիճն առաջացել է 1959 թվականի օգոստոսի 17-ին տեղի ունեցած 7.1-7.5 բալանոց (Ռիխտերի բալային սանդղակով) երկրաշարժի հետևանքով, մոտ 80 միլիոն տոննա զանգված ունեցող հողագունդը պոկվելով Շիպ լեռան վրայից անցել է Մեդիսոն գետի վրայով և նրա առաջացրած փոսի տեղում լցված ջրերն էլ հավաքվելով մոտ մեկ ամսում առաջացրել են լիճը։ Երկրաշարժի հետևանքով մահացել են լեռան ստորոտում վրաններում եղած 28 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի լճեր Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցի (Շալվա)
Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցի (Շալվա), Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի շրջանի Շալվա գյուղում, Բերձորից մոտ 53 կմ դեպի հյուսիս, կառուցվել է 17-րդ դար։
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո Քաշաթաղի շրջանի շրջանը օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից։
Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկություններ առկա չեն։ Առաջին հիշատակությունը կարելի է հանդիպել «Դիվան հայ վիմագրության» աշխատության մեջ, որտեղ նշվում է հետևյալը․
Ճարտարապետություն
Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցի միանավ բազիլիկ կառույց է, կառուցված է անմշակ քարով և կրաշաղախով, թաղածածկ է։ Արևելյան կողմում խորանով և զույգ ավանդատներով։ Եկեղեցու մուտքը արևմտյան կողմից է, ունի 4 լուսամուտներ, որոնցից 3-ը արևելյան կողմից են իսկ մեկը արևմտյան։ Աղոթասրահի հյուսիսային պատին կա մկրտության համար ավազան։ Եկեղեցու արտաքին չափերն են (13,50x8,45 մետր)։ Եկեղեցու պատերի մեջ ագուցված են բազմաթիվ խաչքարեր և տապանաքարեր, նրանց վրա պահպանվել են 17-րդ դարի 3 արձանագրություններ՝ (1611, 1629, 1651 թվականներ)։
2020 թվականին ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմից առաջ եկեղեցին գտնվում էր բավարար վիճակում, իսկ պատերազմից հետո եկեղեցու մասին չկա ոչ մի տեղեկություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վանքեր Կատեգորիա:17-րդ դար Կատեգորիա:Քաշաթաղի շրջան Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Հայկական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Սկունոսովո (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Սկունոսովո (Скуносове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սկունոսովո գյուղում բնակվում էր 439 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շեդիևսկի գյուղական խորհուրդ (Նովոսանժարսկի շրջան)
Շեդիևսկի գյուղական խորհուրդ  (Шедіївська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովոսանժարսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Շեդիևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 589 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (164601-164700)
Աստերոիդների ցանկ (164501-164600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (164701-164800)
|}
Աղջիկ ջան, ուշքի արի
«Աղջիկ ջան, ուշքի արի» (Girl, Wash Your Face: Stop Believing the Lies About Who You Are So You Can Become Who You Were Meant to Be), Ռեյչլ Հոլիսի բեսթսելլերը։ Հրատարակվել է 2018 թվականին։ Գիրքն ուղղված է՝ ընթերցողին օգնելու լուծել սեփական անձնային խնդիրները ։
Նկարագրություն
Վաշինգտոն Փոստ օրաթերթը նկարագրում է գիրքը որպես «հուշերի, մոտիվացնող խորհուրդների, Աստվածաշնչյան մեջբերումների խառնուրդ և, ընդհանուր առմամբ, աղջկական խոսակցություն» ։ Նրա հիմնական ուղերձը իգական սեռի ինքնավստահությունն է, որը Հոլիսն իր գրքում ամփոփում է հետևյալ մտքով․ Գիրքը մեծ հաջողություն է ունեցել և նկարագրվել է որպես «հրատարակված ֆենոմեն» ։ Այն 2018 թվականի երկրորդ ամենահայտնի գիրքն է Ամազոն կայքում ։ Գիրքը նաև նշված է որպես Նյու Յորք Թայմսի բեսթսելլեր՝ «Խորհուրդներ», «Ինչպես» և «Այլ» կատեգորիաներում ։
«Աղջիկ ջան, ուշքի արի» գիրքը բաղկացած է 20 գլխից, որոնք կենտրոնացած են այն 20 ստի վրա, որոնք, Հոլիսի պնդմամբ, ինքը նախկինում ասել է իրեն, այդ թվում՝ «Ես կսկսեմ վաղը» և «Ես սահմանված եմ իմ կշռի կողմից», ապա շարունակում է բացատրել, թե ինչպես է ինքը հաջողությամբ հաղթահարել յուրաքանչյուր խոչընդոտը ։
Ընդունելություն
Ավետարանական դաշնակցության անդամ Ալիսա Չիլդերսը նշել է, որ Հոլիսը «կարող է պատմել մի պատմություն, որը կստիպի ձեզ լաց լինել մի պահ», բայց վերջին հաշվով կբախվեք ընդհանուր գրքին։ Բացի այն, որ Չիլդերսը դրական է վերաբերում գրքում արծարծվող շատ թեմաներին, նա զգում է, որ թեև գիրքը ներկայացվում է որպես քրիստոնեական գիրք, սակայն դրա հիմնական ուղերձը, այն է՝ անընդհատ զբաղվել ինքնակատարելագործմամբ՝ որպես ցանկացած խնդրի լուծում, փոխարինում է «շրջապատիր քո կյանքը Հիսուսով և վստահիր միայն նրան» խոսքերին։ Նա նաև ընդունում է, որ գիրքը «սպառել է» իրեն։ Նա հավելում է՝ «Դա այն մասին է, թե ինչը ես կարող եմ անել ավելի լավ, և ինչը ես բավականին լավ չեմ անում։ Ինչպես լինել ավելի լավը աշխատանքում, ծնողավարության մեջ և ստեղծագործելիս։ Ինչպես լինել պակաս վատը աշխարհը փոխելիս։ Բայց իմանալով այն լավ նորությունը, թե ով եմ ես Քրիստոսի համար, հանգեցնում է իրական հանգստության» ։
Քվեդա Սամեբա (Խելվաչաուրի շրջան)
Քվեդա Սամեբա (ქვედა სამება), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խելվաչաուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 50 մետր բարձրության վրա։ Բաթումից 4,5 կմ հեռավորության վրա։
Աղջիկ ջան, ուշքի արի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնուսույց գրքեր Կատեգորիա:2018 գրքեր Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Քվեդա Սամեբա (Խելվաչաուրի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1160 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խելվաչաուրի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Մահմուդ I
Մահմուդ I (, Birinci Mahmut, )՝ Օսմանյան կայսրության սուլթան 1730 - 1754 թթ.։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան արքայատոհմ Կատեգորիա:18-րդ դարի օսմանյան սուլթաններ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության թուրքեր Կատեգորիա:Երկու սուրբ մզկիթների պահապան Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Թուրք բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք Էդիրնեից
Ժողովածու (1916)
Ժողովածու (1916), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1916 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1633 թվականին Զաքարիա ավագ երեց Լովա գրիչի կողմից, Լովում։ Ստացողը եղել է Զաքարիա ավագ երեց Լովան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22,8x16,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 467 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորդրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 3 էջ, գրված է՝ մագաղաթիի վրա՝ լատիներենով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ ։ Հիշատակարաններ՝ 421բ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Վաչագան Խալաթյան
Վաչագան Գևորգի Խալաթյան, սուրդոմանկավարժ, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու։
Նա առաջին հայ մանկավարժն է, որը ստացել է բարձրագույն արատաբանական կրթություն։ Ստեղծել է մատնախոսության հայերեն այբուբենը և ժեստերի լեզվի համառոտ բառարանը։
Մանկություն և պատանեկություն
Վաչագան Գևորգի Խալաթյանը ծնվել է Լոռու մարզի Ուռուտ գյուղում։ Գյուղի ութնամյակն ավարտելուց հետո բարձր դասարանների ուսումը շարունակում է Ստեփանավանի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտում է 1949-1950 ուսումնական տարում։ Նույն տարում ընդունվում է Երևանի Բրյուսովի անվան օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆրանսիական ֆակուլտետը։ 1954 թվականին ավարտում է ինստիտուտը և զորակոչվում բանակ։
Գիտական գործունեության սկիզբ
Զորացրվելուց հետո (1958 թ.) ընդունվում է աշխատանքի Երևանի խուլ երեխաների գիշերօթիկ դպրոցում։ Սկզբում աշխատում է որպես դաստիարակ, ապա հայոց լեզվի ուսուցիչ և լսողական կաբինետի վարիչ։ Աշխատանքին զուգընթաց (1959-1961 թթ.), սովորում և ավարտում է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտի դեֆեկտոլոգիայի ֆակուլտետի սուրդոմանկավարժության բաժինը։ 1961 թ. ստեղծում է մատնախոսության այբուբենի հայկական տարբերակը։ Նա առաջին հայ մանկավարժն է, որը ստացել է բարձրագույն արատաբանական կրթություն։ Նրա ակտիվ մասնակցությամբ և նախաձեռնությամբ Երևանում բացվում է թույլ լսող երեխաների գիշերօթիկ դպրոցը (1967 թ.), որի տնօրեն է աշխատում շուրջ 20 տարի։ Աշխատանքին զուգընթաց զբաղվում է ուսումնամեթոդական և գիտահետազոտական աշխատանքներով։ 1983 թ. Մոսկվայում պաշտպանում է դիսերտացիա և ստանում մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի կոչում։ 1983 թվականից զբաղվում է նաև մանկավարժական կադրերի պատրաստման հարցերով, դասավանդում է Երևանի Խ. Աբովյանի մանկավարժական համալսարանի դեֆեկտոլոգիայի բաժնում։ Նրա նախաձեռնությամբ 1998 թ. նույն համալսարանում բացվում է սուրդոմանկավարժների պատրաստման բաժին, որի կարիքը խիստ զգացվում է։ Հեղինակ է երկու տասնյակից ավելի գիտամանկավարժական հոդվածների։ Բազմիցս մասնակցում է հանրապետական, համամիութենական և միջազգային գիտաժողովների և հանդես գալիս զեկուցումներով։ Սիստեմատիկաբար կազմակերպում է դասընթացներ սկսնակ մանկավարժների համար։ Լուրջ ներդրումներ ունի հատուկ ուսուցման համակարգի զարգացման բնագավառում։ Հրատարակում է «Հատուկ մանկավարժության բառարան», «Հայկական ժեստերի լեզվի բառարան» (2001 թ.) և «Խոսող ձեռքեր» Հայկական ժեստերի լեզվի բառարան ուսումնաօժանդակ ձեռնարկները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ ուսուցիչներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊԼՀ շրջանավարտներ
Ռիվիեր դե Պրերի
Ռիվիեր դե Պրերի (Rivière des Prairies), Օտտավա գետի ստորին հոսանքի երկու առավել մեծ (Ռիվեր դե Միլ Իլի հետ միասին) բազուկներից է, որ տեղակայված է նրա ու Սուրբ Լավրենտիի գետի միախառնման վայրում։ Մեծ միջագետակ է, որը արտահոսում է Դե-Մոնտան լճից և բաժանում է Մոնրեալ և Իլ-Ժեզյու (Հիսուսի) կղզիները, որոնց վրա գտնվում են ժամանակակից Մոնրեալ և Լավլ քաղաքները։ Հոսում է Կանադայի Կվեբեկ պրովինցիայի հարավ-արևելքում։
Անվանում
Մինչֆրանսիական ժամանակներում գետը հայտնի էր ավտոխտոննային ցեղերին Սկաուանոտի անունով, ինչը բառացի թարգմանվում է որպես «գետ կղզուց այն կողմ»։ Իր ներկայիս ֆրանսիական անվանումն այն ստացել է 1610 թվականին Սամուել դե Շամպլենի կողմից։ Նա գետն անվանել է ի պատիվ իր թիմի անդամներից մեկի, Ֆրանսուա դե Պրերին, որն անհետացել է այդ վայրերում գիտահետազոտական արշավի ժամանակ։ Անգլիացինները հաճախ գետն անվանում են Բլեք-ռիվեր (բառացի՝ Սև գետ)  ։
Աշխարհագրություն
Գետը հոսում է հարավից արևմուտք և բաժանում Օշլագա կղզեխումբը։ Այն սկիզբ է առնում Դե-Մոնտանից։ Հոսում է Île Bizard-ի (որը կազմում է Մոնրեալի մի մասը) երկու կողմերով՝ բաժանելով Մոնրեալ կղզին (քաղաք Մոնրեալ) Իլ-Ժեզյու կզղուց (Քաղաք Լավլ)։ Ավելի ներքև հոսանքի ուղղությունը փոխվում է դեպի հյուսիս, ինչից հետո այն թափում է Սուրբ Լավրենտիի գետի մեջ Մոնրեալ կղզու արևելքում։ Գետի շուրջը կան մեծ քանակությամբ կղզիներ, որոնցից կարելի է առանձնացնել Île Bizard-ը և Îles Laval-ը (կան նաև Île Bigras, Île Pariseau, Île Verte и Île Ronde կղզինները), և որոնք կապված են Լավլ ռեգիոնի հետ։ Գետի մոտ կա նաև Île de la Visitation կղզին, որը պատկանում է Մոնրեալին։ Կան նաև Île Lapierre, Île Boutin, Île Rochon և Île Gagné կղզիները։
Ռիվեր դե Պրերին ունի շատ քարավաստներ։ Քարավաստներով մի քանի վայրեր նշված են եղել դեռ Հենրի Ուայտմերսոմ Հոպկինսի (Henry Whitmersome Hopkins)՝ 1879 թվականի քարտեզներում, ինչպես նաև Մոնրեալ կղզու՝ 1924 թվականի Գորդոնի և Գոտչի (Gordon and Gotch) կողմից ստեղծված քարտեզներում ։ Քարավաստներն անվանել են սկսած արևմուտքից՝ «Rapides de Cap-Saint-Jacques» , Lalemant (Dutchman) քարավաստներ, որոնք գտնվում են Île Bizard և Laval-ի միջև , «Rapides du Cheval Blanc»( Whitehorse քարավաստները), որոնք գտնվում են Pierrefonds-Roxboro, Sainte-Dorothée և Quebec շրջաններում , «Sault-au-Récollet» քարավաստները , որոնք գտնվում են Բորդո բանտի հարավում , ինչպես նաև «Rapides de la Rivière des Prairies» ։
Էկոլոգիա
Հնում Ռիվեր դե Պրերին համարվում էր Կանադայի ամենակեղտոտ ջրամբարներից մեկը Մոնրեալից աղտոտված վտակների պատճառով, ինչպես նաև մոտ 150 քաղաքային տեղատարափ կոյուղիների պատճառով։ Ամեն անգամ Մոնրեալում հորդ անձրևների դեպքում անձրևի կաթիլների և նրանցով ստեղծած լճակները խառնվում էին արդյունաբերական աղբի հետ և այդ վիճակում հոսում գետի մեջ՝ կեղտոտելով այն ։ Գետի հսկայածավալ բաց կոյուղ դառնալու խնդիրի մասին դեռ գրում էին 1911 թվականին      ։
Սակայն հետագայում, օգտագործելով ժամանակակից մաքրման մեթոդները, հաջողվեց փրկել գետը աղտոտված ջրի մեծ վնասից՝ այն դարձնելով լողանալու համար անվտանգ ։
Որոշ մարդիկ 1988 թվականից սկսած անգամ համարում էին գետը մաքուր, քանի որ այդ ժամանակ դեպի գետ հոսանքները ենթարկվում էին մաքրման ։
Կղզու արևմտյան մասի գետափը հայտնի է իր գետի շուրջը գտնվող լողափներով։ Դրանցից մի քանիսը կոչվում են Ադամանդյա լողափ, Ռոյ լողափ և Մունիցիպալյան լողափ Րոկսբորոն ։
Bing քարտեզի վրա երևում են 150 կոյուղային ելքերից շատերը։ Այնտեղ նաև երևում են գետի աղտոտված մասերը (օրինակ՝ այն մասերը, որտեղ թափված են զուգարանի թղթեր և պլաստիկ շշեր), որոնք գետն են թափվում անձրևաջրի պատճառով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կանադայի գետեր
Գրավիտացիոն կոլապս
Գրավիտացիոն կոլապս, ձգողության ուժերի ազդեցությամբ աստղի կործանարար արագ սեղմում։ Համաձայն արդի տեսական պատկերացումների` կոլապսը որոշիչ դեր է խաղում մեծ զանգվածով աստղերի զարգացման վերջին փուլում։ Սովորաբար, աստղը գտնվում է հավասարակշռված վիճակում, ձգողության ուժերը, որոնք ձգտում են սեղմել աստղի նյութը, հավասարակշռվում են աստղի շիկացած գազի ճնշման ուժերով, որոնք դիմադրում են սեղմման պրոցեսին։ Գազի ջերմաստիճանը, ուստի և ճնշման ուժերը արդյունք են աստղի ընդերքում տեղի ունեցող ջերմամիջուկային ռեակցիաների։ Մի քանի միլիարդ տարվա ընթացքում աստղի ջերմամիջուկային էներգիայի աղբյուրներն աստիճանաբար սպառվում են, իսկ աստղը շարունակում է ճառագայթել հսկայական էներգիա (մակերևույթից՝ լույս, իսկ ընդերքից՝ նեյտրինո)։
Դա հանգեցնում է աստղի դանդաղ սեղմման։ Աստղի հետագա վիճակը կախված է նրա զանգվածից։ Եթե զանգվածը հավասար է կամ գերազանցում է 1, 2 M (M-ը Արեգակի զանգվածն է), ապա աստղի կենտրոնական տիրույթում խտության աճման հետ շատ արագ աճում են գրավիտացիոն ուժերը (համեմատած ճնշման ուժերի հետ)։ Հավասարակշռությունը խախտվում է, և ձգողության ուժերի շնորհիվ աստղը սրընթացորեն սեղմվում է։ Տեղի է ունենում կոլապս, որը կատարվում է վայրկյանի մասերի ընթացքում։ Որպես կոլապսի հետևանք դիտվում է գերնոր աստղի բռնկում, իսկ աստղի միջուկը հանդես է գալիս որպես նեյտրոնային աստղ։ Եթե միջուկի զանգվածը գերազանցում է 2 M, ապա աստղի միջուկը շարունակում է սեղմվել, և նրա ձգողության ուժերն այնքան են աճում, որ ոչինչ չի կարող կանխել հետագա սեղմման պրոցեսը։ Սկսվում է ռելյատիվիստական կոլապս։ Աստղի շառավիղը հավասարվում է այսպես կոչված գրավիտացիոն շառավղին (մեծությունը կախված է աստղի զանգվածից և հավասար է շուրջ 3 M0 կմ. M0-ն աստղի զանգվածն է՝ արտահայտված Արեգակի զանգվածի միավորներով), ձգողության դաշտը բաց չի թողնում ոչ մի ճառագայթում, ոչ մի մասնիկի արձակում։ Երկնային այսպիսի մարմինն անվանում են «սև խոռոչ»։
Տես նաև
Կատեգորիա:Աստղագիտություն
Զանգված (այլ կիրառումներ)
Զանգված բառը պարունակում է հետևյալ իմաստները.
Ռիգել (Կայզերշտուլ)
Ռիգել (Կայզերշտուլ) (Riegel am Kaiserstuhl), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Էմենդինգենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3645 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 18,34 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 16 037։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նադիշեն
Նադիշեն (Надишень), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նադիշեն գյուղում բնակվում էր 127 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,78 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 162,82 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1480 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պեսկովկա (Վյատկայի վտակ)
Պեսկովկա (Песковка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի աջ ափին՝ 1160 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է արևելյան Լեսնիե Պոլյանի գյուղում։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք, Լեսնիե Պոլյանի գյուղական բնակավայրի կենտրոնով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Վլադիմիր Պուտին
Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Պուտին (Влади́мир Влади́мирович Пу́тин, ), ռուս պետական և քաղաքական գործիչ, Ռուսաստանի նախագահը։ Ռուսաստանի Դաշնության երկրորդ նախագահը (2000 մայիսի 7-2008 մայիսի 7)։ Ռուսաստանի Դաշնության առաջին նախագահ Բորիս Ելցինի հրաժարականից հետո կատարել է նահագահի պարտականությունները 1999 թվականի դեկտեմբերի 31-ից մինչև 2000 թվականի մայիսի 7-ը։ 2008 թվականի մարտի 8-ից մինչև 2012 թվականը զբաղեցրել է երկրի վարչապետի պաշտոնը։ 2012 թվականին կրկին ընտրվել է երկրի նախագահ։
Պուտինի կողմից կատարված բազմաթիվ գործողություններ ռուսական ընդդիմության և արտասահմանյան դիտորդների շրջանում որակվել են որպես հակաժողովրդավարական ։ Ըստ 2011 թվականին հրապարակված ժողովրդավարության ինդեքսի տվյալների, Պուտինի թեկնածության և կեղծված խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Ռուսաստանը գտնվում էր հետընթացի ճանապարհին, որը կուլմինացվել է հիբրիդային պետական համակարգից ավտորիտարիզմի անցումով ։ 2014 թվականին, Ղրիմի բռնակցման պատճառով կասեցվում է Ռուսաստանի մասնակցությունը Մեծ ութնյակում ։ Հետագայում, Պուտինի կարգադրմամբ Ուկրաինայի սահմանի մոտ 2021 թվականի վերջից տեղի ունեցան ռուսական ուժերի կուտակումներ, որը 2022 թվականի փետրվարին վերածվեց Ուկրաինայի վրա լայնամասշտաբ հարձակման, հանգեցնելով Ռուսաստանի դեմ հետագա աննախադեպ պատժամիջոցների (այդ թվում՝ անձամբ Պուտինի դեմ), ինչը երկրում ֆինանսական ճգնաժամի բռնկման առիթ հանդիսացավ։
Պուտինի ղեկավարության ժամանակաշրջանում Ռուսաստանում արձանագրվել է ժողովրդավարության խիստ հետընթաց և անցում դեպի ավտորիտար համակարգի։ Պուտինի իշխանությունը բնութագրվում է կոռուպցիայով, քաղաքական հակառակորդների բանտարկություններով և բռնաճնշումներով, Ռուսաստանում ԶԼՄ-ների ազատության ահաբեկմամբ և ճնշմամբ, ընտրակեղծարարությամբ և այլն ։
Մանկություն և պատանեկություն
Ծնվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Լենինգրադում։ Համաձայն մարդահամարի ժամանակ իր պատասխանի՝ ազգությամբ ռուս է ։ Պուտինի հայրը՝ Վլադիմիր Սպիրիդոնովիչ Պուտինը (1911 թվականի փետրվարի 23 - 1999 թվականի օգոստոսի 2), Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից է (Կարմիր բանակի 86-րդ դիվիզիայի 330-րդ հրաձգային գնդի մարտիկ, կռվել է պաշտպանելով Նևսկի հրապարակը, ծանր վիրավորվել է), մինչ պատերազմը ծառայել է ստորջրյա նավատորմում, պատերազմից հետո՝ վարպետ Եգորովի անվան գործարանում։ Մայրը՝ Մարիա Շեմելովան (1911-1998 թվականներ), նույնպես աշխատել է գործարանում, վերապրել է Լենինգրադի շրջափակումը։ Պապը՝ Սպիրիդոն Պուտինը, հայտնի խոհարար էր, ով պատրաստում էր բարձր կուսակցական և պետական պաշտոնյաների համար. նա մինչև անգամ աշխատել է Լենինի և Ստալինի համար ։
Վլադիմիրը ընտանիքի երրորդ որդին էր. դեռևս 1930-ականներին ծնված երկու ավագ եղբայրները մահացել են մանուկ հասակում։ 2012 թվականին հայտնի դարձավ, որ մի եղբոր անունը Վիկտոր էր, ծնվել է 1940 թվականին և մահացել 1942 թվականին դիֆտերիայից։ Թաղված է Պիսկարովյան գերեզմանատանը ։ Երկրորդ եղբոր անունը Ալիկ (Ալբերտ) էր, և նա մահացել է մինչ պատերազմը։
1960-1965 թվականներին Վլադիմիր Պուտինը սովորել է համար 193 ութամյա դպրոցում, որից հետո ընդունվել է համար 281 միջնակարգ դպրոց (տեխնոլոգիական ինստիտուտի հենքի վրա քիմիական թեքումով հատուկ դպրոց), որն ավարտել է 1970 թվականին։
1970-1975 թվականներին սովորել է Լենինգրադի պետական համալսարանի (ԼՊՀ) իրավաբանական ֆակուլտետի միջազգային բաժնում։ ԼՊՀ-ում ընդունվեց ԽՄԿԿ շարքերը։ 1991 թվականին այս արգելված կուսակցությունից դուրս չեկավ։ Ուսումնառության ժամանակ առաջին անգամ հանդիպեց Անատոլի Սոբչակին, ով այն ժամանակ դոցենտ էր ԼՊՀ-ում։ Դիպլոմային աշխատանքի թեման է եղել «Ամենաարտոնյալ ազգի սկզբունքը» (գիտական ղեկավար՝ Լ. Ն. Գալենսկայա, միջազգային իրավունքի ամբիոն) ։
Ծառայություն ՊԱԿ-ում
1975 թվականին Պուտինն ավարտեց ԼՊՀ իրավաբանության ֆակուլտետը։ Տեղաբաշխմամբ ուղեգրվեց աշխատելու Պետական անվտանգության կոմիտե (ԿԳԲ) ։ 1975 թվականին ավարտեց «Օպերատիվ անձնակազմի վերապատրաստման» կուրսերը Օխտայում («401-րդ դպրոց»), ԽՍՀՄ-ի ՊԱԿ-ի տարածքային ստորաբաժանումներում ատեստավորվեց կրտսեր լեյտենանտ (արդարադատության ավագ լեյտենանտ) ։
1977 թվականից հետո աշխատել է ՊԱԿ-ի Լենինգրադյան վարչության հակահետախուզական գծի քննչական բաժնում 1979 թվականին Մոսկվայում ավարտեց ՊԱԿ-ի վեցամսյա վերապատրաստման դասընթացները և վերադարձավ Լենինգրադ։
1984 թվականին արդարադատության մայոր կոչումով գործուղվել է ուսուցման Յու. Վ. Անդրոպովի անվան ԽՍՀՄ-ի ՊԱԿ-ի կարմիր շքանշանակիր ինստիտուտի մեկամյա դասընթացների, որն ավարտեց 1985 թվականին՝ «Արտաքին հետախուզություն» մասնագիտացմամբ։
1977 թվականից հետո աշխատել է ՊԱԿ-ի Լենինգրադյան վարչության հակահետախուզական գծի քննչական բաժնում։ 1979 թվականին Մոսկվայում ավարտեց ՊԱԿ-ի վեցամսյա վերապատրաստման դասընթացները և վերադարձավ Լենինգրադ։
1984 թվականին արդարադատության մայոր կոչումով գործուղվել է ուսուցման Յու. Վ. Անդրոպովի անվան ԽՍՀՄ-ի ՊԱԿ-ի կարմիրշքանշանակիր ինստիտուտի մեկամյա դասընթացների, որն ավարտեց 1985 թվականին՝ «Արտաքին հետախուզություն» մասնագիտացմամբ։ Ինստիտուտում կրում էր «դպրոցական» Պլատոնով ազգանունը, ուսումնական բաժանմունքի ավագն էր, ուսումնասիրում էր գերմաներեն։
1985-1990 թվականներին աշխատել է ԳԴՀ-ում ։ Ծառայությունն անցկացրել է Դրեզդենի տարածքային հետախուզական կետում՝ քողարկված աշխատելով ԽՍՀՄ-ԳԴՀ Բարեկամության տան տնօրենի պաշտոնում։ Գործուղման ընթացքում ծառայողական տարիների հաշվով հասել է մինչև փոխգնդապետի կոչման և բաժնի պետի ավագ օգնականի պաշտոնին։ 1989 թվականին պարգևատրվել է «ԳԴՀ Ազգային ժողովրդական բանակի համար մատուցած ծառայությունների» բրոնզե մեդալով։
Արտերկրյա գործուղումի ավարտից հետո վերադառնում է ԽՍՀՄ և իր խոսքերով, ինքնակամ հրաժարվում է տեղափոխվել Մոսկվա՝ ԽՍՀՄ-ի ՊԱԿ-ի կենտրոնական գրասենյակ։ Կրկին վերադառնում է ՊԱԿ-ի Լենինգրադյան վարչության առաջին բաժին (հետախուզություն ԽՍՀՄ տարածքից ։
Պուտինի խոսքերով, աշխատանքի անցնելուց հետո ինքը երկու անգամ Լենինգրադի քաղաքապետարան ԽՍՀՄ ՊԱԿ համակարգից ազատման զեկուցագիր է ներկայացրել ։ 1991 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ Ա. Ա. Սոբչակի՝ ԱԻԳԿ-ի դեմ ելույթի ժամանակ, Պուտինը զեկուցագիր գրեց ՊԱԿ-ից զորացրման վերաբերյալ ։
Աշխատանքը Սանկտ-Պետերբուրգում
1990 թվականի գարնան սկզբից նրա պաշտոնական աշխատավայրն էր Ա. Ա. Ժդանովի անվան Լենինգրադի պետական համալսարանը (ԼՊՀ)։ ԼՊՀ-ում Պուտինը դարձավ ռեկտոր Ստանիսլավ Մերկուրևի՝ միջազգային հարցերով օգնականը։
Ավելի ուշ Մերկուրևը Պուտինին խորհուրդ տվեց Անատոլի Սոբչակին՝ որպես գործադիր աշխատակցի ։
1990 թվականի մայիսից Լենինգրադի քաղաքային խորհրդի նախագահ Սոբչակի խորհրդական էր։
1991 թվականի հունիսի 12-ից՝ Ա. Ա. Սոբչակի քաղաքապետ ընտրվելուց հետո, Սանկտ-Պետերբուրգի քաղաքապետարանի արտաքին կապերի կոմիտեի նախագահն էր։ Կոմիտեի նախագահի պաշտոնում Պուտինի պարտականությունների մեջ մտնում էին դեպի Պետերբուրգ ներդրումների ներգրավման հարցերը, արտասահմանյան ընկերությունների հետ հարաբերությունները, համատեղ ընկերությունների ձևավորումը։ Պուտինը Սանկտ-Պետերբուրգի առաջին դրամային բորսայի համակարգողն էր և օժանդակեց մի շարք գերմանական ընկերությունների մուտքը Սանկտ-Պետերբուրգ։ Պուտինի մասնակցությամբ Ռուսաստանում բացվեց արտասահմանյան կապիտալով առաջին բանկերից մեկը՝ BNP-Drezdner Bank (Rossija)-ն ։ Պուտինը հանդիսանում էր ռուս-ամերիկյան «Բարի կամքի խաղերի» կազմակերպիչներից մեկը և այդ ժամանակ ծանոթացավ զանգվածային լրատվական միջոցների ոլորտում ամերիկացի խոշորագույն գործարար Թեդ Թըրների հետ ։
1993 թվականից քաղաքապետ Սոբչակը արտասահմանյան իր ուղևորությունների ընթացքում Պուտինին թողնում էր իր փոխարեն՝ որպես տեղակալ ։
1994 թ․ մարտին նշանակվեց Սանկտ-Պետերբուրգի կառավարության ղեկավարի առաջին տեղակալ՝ պահպանելով արտաքին կապերի կոմիտեի ղեկավարի պաշտոնը ։ Որպես պետերբուրգյան կառավարության ղեկավար՝ Պուտինի պարտականությունների մեջ մտնում էին քաղաքապետարանի և տարածքային ուժային կառույցների ու իրավապահ մարմինների (Ներքին գործերի գլխավոր վարչություն, Պաշտպանության նախարարություն, Անվտանգության ֆեդերալ ծառայություն, դատախազություն, դատարաններ, Մաքսային կոմիտե), ինչպես նաև քաղաքական և հասարակական կազմակերպությունների համագործակցության և կոորդինացիոն աշխատանքները։ Պուտինի ենթակայության տակ էին գրանցման պալատը, ինչպես նաև քաղաքապետարանի վարչությունները՝ արդարադատության, հասարակայնության հետ կապերի, վարչական մարմիններ, հյուրանոցներ։
1995 թվականին ղեկավարում է «Մեր տունը Ռուսաստանն է» կուսակցության տարածքային բաժինը ։
Արտաքին կապերի կոմիտեի հետ համատեղ Պուտինը գլխավորում էր նաև քաղաքապետարանի օպերատիվ հարցերի հանձնաժողովը ։
Արդյունքում, Պուտինի հետ Սանկտ-Պետերբուրգի քաղաքապետարանում աշխատողներից շատերը (Ի. Ի. Սեչին, Դ. Ա. Մեդվեդև, Վ. Ա. Զուբկով, Ա. Բ. Միլլեր, Գ. Օ. Գրեֆ, Դ. Ն. Կոզակ, Վ. Պ. Իվանով, Ս. Ե. Նարիշկին, Վ. Լ. Մուտկո և այլք) 2000-ական թվականներին Ռուսաստանի կառավարությունում, Ռուսաստանի նախագահի աշխատակազմում և պետական ընկերություններում զբաղեցնում էին պատասխանատու պաշտոններ։
1992 թվականին Լենխորհի պատգամավորական աշխատանքային խմբի կողմից՝ Մարինա Սալյեի և Յուրի Գլադկովի ղեկավարությամբ (այսպես կոչված «Սալյեի հանձնաժողովը»), մեղադրանքներ առաջադրեցին՝ Սանկտ-Պետերբուրգը հումքի դիմաց պարենով ապահովելու ծրագրում մեքենայությունների համար  ։ Պուտինի պնդմամբ, փաստացի Սալյեի հանձնաժողովը ոչ մի հետաքննություն չէր իրականացնում, իսկ «քրեական կարգով ոչ ոք ոչ մի բանի համար չէր կարող հետապնդվել»  ։ Պուտինի կարծիքով, այս սկանդալը Լենխորհի որոշ պատգամավորներ փորձում էին օգտագործել Սոբչակի վրա ազդելու համար, որպեսզի նա իրեն հեռացնի աշխատանքից ։
2008 թվականի հուլիսին՝ ոստիկանության կողմից Իսպանիայում մի շարք ռուս քաղաքացիների ձերբակալման ժամանակ, որոշ ԶԼՄ-ների ուշադրությունը կրկին սևեռվեց ավելի վաղ հրապարակումներին՝ նվիրված 1990-ական թվականներին Պուտինի կապերին «տամբովյան» կազմակերպված հանցախմբի ենթադրյալ ղեկավար Վլադիմիր Կումարինի հետ, ով 2007 թվականի օգոստոսին ձերբակալվեց վերոհիշյալ հանցախմբի ղեկավարման մեղադրանքով և դատապարտվեց ։
Աշխատանքը Մոսկվայում
Երեք տարվա ընթացքում Պուտինը նախագահի գործերի կառավարչի տեղակալի պաշտոնից հասավ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի պաշտոնին։
1996 թվականի օգոստոսից, երբ Անատոլի Սոբչակը պարտվեց նահանգապետի ընտրություններում, աշխատանքի հրավիրվեց Մոսկվա՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի գործերի կառավարիչ Պավել Բորոդինի տեղակալի պաշտոնում։ Այստեղ Պուտինը ղեկավարում էր իրավաբանական և Ռուսաստանի՝ արտերկրում ունեցած սեփականությունների վարչությունները։
1997 թվականի մարտի 26-ից նշանակվեց Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի աշխատակազմի նախագահի տեղակալ, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի Վերահսկողության գլխավոր վարչության պետ՝ այս պաշտոնում փոխարինելով Ա. Լ. Կուդրինին։
Պուտինի խոսքերով, Վերահսկողության գլխավոր վարչության՝ պաշտպանության ոլորտի պատվերների կատարման ստուգումների արդյունքները հանդիսացան 1997 թվականի մայիսին Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարար Իգոր Ռադիոնովի պաշտոնանկության պատճառներից մեկը ։
1997 թվականին Պուտինը՝ որպես Վերահսկողության գլխավոր վարչության պետ, հանձնարարեց հատուկ հանձնախմբին իրականացնել ռուսական ձկնորսության արդյունավետությանն ուղղված ստուգումներ։ Հանձնախմբի աշխատանքի արդյունքում պարզվեց. «Ճապոնական նավերի կողմից 1997 թվականին դրեյֆային եղանակով (արգելված է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 1991 թվականի հռչակագրով) որսված 6500 տ կարմիր սաղմոնը և այս տիպի ձկան 3300 տ որսը ռուսական նավերի կողմերից, որոնք աշխատում են գիտական ծրագրերով, հանգեցրել է լճային կարմիր սաղմոնի գերորսի, և փաստացի սնանկացման եզրին են կանգնել Կամչատկայի նահանգի ծովափնյա ընկերությունները, որոնք շահագործում են նրա պահուստները»։ Հանձնախմբի աշխատանքի ավարտից հետո, ըստ եզրակացության, ձկնային արդյունաբերության շրջանները փոփոխվեցին, իսկ հաջորդ տասնամյակի ընթացքում կարմիր սաղմոնի որսը աճեց մի քանի անգամ՝ 2500 տոննայից հասնելով 20000 տոննայի ։
1998 թվականի մայիսի 28-ին նշանակվում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ՝ շրջանների հետ տարվող աշխատանքների պատասխանատու։ Նշանակման պահին Կրեմլում համարվում էր ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկը ։
1998 թվականի հուլիսի 25-ից Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայության տնօրենն է ։ Պուտինը իրեն տեղակալներ նշանակեց Նիկոլայ Պատրուշևին, Վիկտոր Չերկեսովին և Սերգեյ Իվանովին, որոնց հետ ծանոթ էր Սանկտ-Պետերբուրգի ՊԱԿ-ում աշխատելու տարիներից։ 1998 թվականի աշնանը Պուտինը կատարեց ԱԴԾ-ի վերակառուցում ։ ԱԴԾ-ի տնօրենի պաշտոնում գտնվելու ժամանակահատվածում Պուտինը լուծարեց տնտեսական հակահետախուզության և ռազմավարական օբյեկտները հակահետախուզությամբ ապահովելու վարչությունները և դրանց փոխարեն ստեղծեց ԱԴԾ-ի վեց նոր վարչություն։ Հասավ ԱԴԾ-ի անընդհատ ֆինանսավորմանը, ինչպես նաև ԱԴԾ-ի աշխատակիցների աշխատավարձերի բարձրացմանը (այս պլանում հավասար Արտաքին հետախուզության վարչության և Կառավարության կապի և տեղեկատվության ֆեդերալ ծառայության աշխատակիցների աշխատավարձերին) ։ ԱԴԾ-ի տնօրենի պաշտոնին նշանակվելուց առաջ նախագահ Ելցինն առաջարկեց Պուտինին բարձրացնել նրա զինվորական կոչումը մինչև գեներալ-մայոր, բայց Պուտինը հրաժարվեց՝ առաջարկելով դառնալ ԱԴԾ-ի առաջին քաղաքացիական տնօրենը ։ 1999 թվականի մարտի 26-ից Պուտինը նշանակվեց Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության խորհրդի քարտուղար՝ պահպանելով նաև ԱԴԾ-ի տնօրենի պաշտոնը։
1999 թվականի մայիսի սկզբներին նախագահ Ելցինը որոշեց իր իշխանությունը փոխանցել Պուտինին։ Օգոստոսի 5-ին՝ Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ, Ելցինը հայտնեց, որ ուզում է նրան նշանակել երկրի վարչապետ ։
Թեզի պաշտպանություն
1997 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգի լեռնային պետական ինստիտուտում տնտեսագիտությունից պաշտպանեց «Շուկայական հարաբերությունների ձևավորման պայմաններում ռեգիոնի նյութահումքային բազայի վերարտադրման ռազմավարական պլանավորումը (Սանկտ-Պետերբուրգ և Լենինգրադյան նահանգ)» թեմայով ատենախոսությունը ։ Այստեղ նա ազգային չեմպիոնների մասին միտք արտահայտեց։ Արդյունքում այս միտքը դարձավ Պուտինի քաղաքականության տարբերակիչ գծերից մեկը։ Գիտական ղեկավարն էր տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վլադիմիր Ֆեդոսեևը՝ տնտեսագիտության հանքային հումքի ոլորտի հայտնի մասնագետը ։
2005 թվականին Վաշինգտոնի Բրուքինգյան համալսարանի հետազոտողները հայտարարեցին, որ Պուտինի ատենախոսության սկզբի 20 էջից 16-ը պրոֆեսորներ Ուլիլիամ Քինգի և Դևիդ Քլիլանդի 1978 թվականին հրատարակված «Ռազմավարական պլանավորում և քաղաքականություն» հոդվածի ճշգրիտ արտատպությունն է կամ մոտավոր վերարտադրությունը։ Հետազոտողների պնդմամբ, Պուտինի աշխատանքի վեց դիագրամները ամբողջությամբ կամ մասնակի համընկնում են ամերիկացիների հոդվածի հետ ։ Սանկտ-Պետերբուրգի ակադեմիական շրջանակներում հերքեցին Բրուքինգյան համալսարանի պնդումները ։ Արտասահմանյան մամուլում պնդում էին, որ դեռ այն ժամանակ Պուտինը կազմավորել էր իր ապագա քաղաքականության հիմուքները ։ Ռուսաստանում Պուտինի ատենախոսության մեջ արտագրության դեպքի մասին տեղեկատվությունը համացանցային խմբագրումների և «Իշխանություն» ամսագրի շրջանակներից դուրս չեկավ ։
Վարչապետ (1999 թ օգոստոս-դեկտեմբեր)
1999 թվականի օգոստոսի 9-ին նշանակվեց Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի առաջին տեղակալ և վարչապետի ժամանակավոր պաշտոնակատար ։ Նույն օրն իր հեռուստաելույթի ժամանակ նախագահ Ելցինը նրան անվանեց իր հետնորդը ։ 1999 թվականի օգոստոսի 16-ին Պետական դումայի պատգամավորների 233 ձայներով (84 դեմ և 17 ձեռնպահ) հաստատվեց վարչապետի պաշտոնում ։
Պուտինի նշանակումը համընկավ Դաղստանում դաշնային ուժերի՝ Դաղստան մուտք գործած ահաբեկիչների դեմ լայնամասշտաբ գործողությունների սկզբի հետ ։ Պուտինը գլխավորեց այդ գործողությունները՝ հանդես գալով որպես եռանդուն կազմակերպիչ ։ Սեպտեմբերի 15-ի դրությամբ բոլոր ահաբեկիչներն արդեն դուրս էին շպրտվել Դաղստանի տարածքից ։
Ըստ պատմաբան Ա. Բարսենկովի՝ Վլադիմիր Պուտինը հանդես եկավ այն մարդու դերում, որը «ընդունակ է հոգեպես և բարոյապես միավորել ռուսներին, որոնք երիտասարդ վարչապետի հետ կապում էին կայունության վերականգնման, կարգուկանոնի հաստատման և կյանքի լավացման հույսեր» ։ Պուտինի հանրաճանաչության աճի մասին վկայում է նրա գլխավորված «Միասնություն» քաղաքական շարժման հաջողությունը, որը Պետդումայի ընտրությունների արդյունքում հավաքեց 23, 3% ձայներ՝ զբաղեցնելով երկրորդ տեղը ։
1999 թվականի դեկտեմբերի 30-ին ռուսական մի շարք խմբագրականների կողքին լույս տեսավ նաև Պուտինի «Ռուսաստանը հազարամյակի շեմին» հոդվածը, որում նա շարադրում էր իր պատկերացումները երկրի անցյալի և ապագայի խնդիրների մասին ։ Պուտինի կարծիքով, Ռուսաստանին անհրաժեշտ է հզոր քաղաքական իշխանություն և հանրության համախմբում։ Արծարծելով տնտեսական խնդիրները՝ նա հայտարարեց աղքատության դեմ պայքարի, բնակչության բարօրության և ռուսական տնտեսության նորագույն արդյունավետության քաղաքականության անհրաժեշտության մասին։
Զինյալների ներխուժումը Դաղստան և բնակելի շենքերի պայթյունները 1999 թ սեպտեմբերին
1999 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցան մի շարք ահաբեկչական գործողություններ՝ Բույնակսկի, Մոսկվայի և Վոլգոդոնսկի բնակելի շենքերի պայթյունները, որոնց զոհ դարձան ավելի քան 300 մարդ։ Մոսկվայի քաղաքային դատարանի և Ռուսաստանի Գլխավոր դատարանի վճռի համաձայն ՝ պայթյունները կազմակերպվել էին կարաչաևյան և դաղստանյան վահհաբիտների կողմից՝ արաբ վարձկալներ Ամիր Խաթաբի և Աբու Ումարի պատվերով ։
Տեսակետներ առաջ քաշվեցին, համաձայն որոնց Պուտինին ձեռնտու էին բնակելի շենքերի պայթյունները՝ նախընտրական վարկանիշը բարձրացնելու, նախագահական ընտրություններում հաղթանակ ապահովելու և Չեչնիա զորք մտցնելուց առաջ հասարակական բարեհաճ կարծիք ձևավորելու համար ։ Մասնավորապես, Ալեքսանդր Լիտվինենկոյի և Յուրի Ֆելշտինսկու «ՖՍԲ-ն պայթեցնում է Ռուսաստանը» (ФСБ взрывает Россию) գրքում հաստատվում է, որ ԱԴԾ-ն իրկանացրել է բնակելի շենքերի պայթյունները Պուտինի և Նիկոլայ Պատրուշևի գիտությամբ ։ Պուտինն այս վարկածը բնորոշեց որպես բարբաջանք ։
Ներքին քաղաքականությունը
2000 թվականի օգոստոսին երկրի սահմանադրական-քաղաքական համակարգում կատարված առաջին խոշոր բարեփոխում Դաշնային խորհրդի կարգի փոփոխությունն էր, որի արդյունքում նահանգապետերը և մարզերի օրենսդիր իշխանության ղեկավարները, որոնք մինչ այդ ի պաշտոնե էին Դաշնային խորհրդում, փոխվեցին նշանակովի ներկայացուցիչների. վերջիններս պետք է աշխատեին Դաշնային խորհրդում մշտական և պորֆեսիոնալ հիմունքներով (ընդ որում նրանցից մեկին նշանակում էր նահանգապետը, երկրորդին՝ մարզի օրենսդիր մարմինը)։ Նահանգապետերի կողմից կորցրած լոբբիստական հնարավորությունների փոխհատուցման նպատակով ստեղծվեց խորհրդակցական մարմին՝ Պետական խորհուրդը։
2004 թվականի սեպտեմբերի՝ Բեսլանի ահաբեկչական գործողությունից մի քանի օր անց, Պուտինը հայտարարեց, որ մտադիր է չեղարկել մարզերի ղեկավարների ընտրությունները՝ այդ քայլը հիմնավորելով ահաբեկչության դեմ պայքարի ուժեղացումով։ Համաձայն Հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանյան կենտրոնի (ՀԿՈՒՀԿ) անցկացրած հարցման՝ դա արվեց հարցվածների 48%-ի կամքին հակառակ ։ Մեծամասնությունը հանդես եկավ Պուտինի դեմ։ Ինչպես նաև անցում կատարվեց կուսակցական ցուցակներով Պետական դումա պատգամավորների ընտրության կարգին։ Պետական դումայում տարածքային ներկայացուցչությունը վերացվեց, Դաշնային խորհրդի անդամների կեսը նշանակվում էին նահանգապետերի կողմից, որոնք էլ իրենց հերթին նշանակվում էին նախագահի կողմից։
2003 թվականի դեկտեմբերի ընտրությունների արդյունքում Պետական դումայում ձայների մեծամասնությունը ստացավ նախագահին հարող «Միացյալ Ռուսաստան» («Единая Россия») կուսակցությունը (ընդ որում Բորիս Գրիզլովը դարձավ Պետդումայի նախագահ)։ Երկրորդ, երրորդ և չորրորդ տեղերը զբաղեցրին համապատասխանաբար ՌԴ Կոմունիստական կուսակցությունը, Ռուսաստանի լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցությունը և «Հայրենիք» («Родина») խումբը։ Ընտրություններում հաղթելով և իր կազմի մեջ ընդունելով անկախ պատգամավորների մեծամասնությանը, միամանդատ շրջաններից ընտրված պատգամավորներին, Ազգային կուսակցության բոլոր պատգամավորներին, մյուս կուսակցություններից «փախածներին»՝ «Միացյալ Ռուսաստան»-ը ստացավ սահմանադրական մեծամասնությունը, որը թույլ էր տալիս քվեարկության ժամանակ հստակ հաղթահարել ընդդիմադիր կուսակցությունների դիմադրությունը։
2005 թվականին օրենք ընդունվեց Պետական դումա միայն կուսակցական ցուցակներով ընտրության վերաբերյալ։ Այնուհետև Պետդուման ընդունեց Դաշնային օրենսդրության մեջ փոփոխությունները, որոնք թույլ էին տալիս տարածքային խորհրդարանի ընտրություններում հաղթած կուսակցություններին Ռուսաստանի նախագահին առաջարկել նահանագապետի պաշտոնում իրենց թեկնածությունը։ Մարզերի ճնշող մեծամասնությունում այդ իրավունքը վերապահված էր «Միացյալ Ռուսաստան»-ին։ Զանգվածային բնույթ սկսեց կրել նահանգապետերի՝ իշխող կուսակցության մեջ մտնելը։ 2007 թվականի սկզբին կուսակցության անդամներ էին համարվում ռուսական 86 նահանգապետերից 70-ը։ «Միացյալ Ռուսաստան»-ի անդամ էին նաև խոշոր արդյունաբերական ընկերությունների կառավարիչները, պետական բուհերի և նրանց ենթակա ստորաբաժանումների ղեկավարները, դաշնային և մարզային իշխանության մարմինների բարձրաստիճան պաշտոնյաները։
Նախագահ Պուտինի աշխատակազմի կադրային քաղաքականությանը բնորոշ էր պատասխանատու պաշտոններում նշանակել Պուտինի բազմաթիվ համակուրսեցիներին, ԳԴՀ-ում և հատուկ ծառայություններում համածառայակիցներին, նախկին Լենինգրադի աշխատանքային ընկերներին և ընդհանրապես, «պետերբուրգյան թիմի» ներկայացուցիչներին։
Չեչենական երկրորդ պատերազմ
1999 թվականին՝ չեչենական անջատողականների դեմ զինված պայքարի ակտիվացման փուլում, Ռուսաստանում տեղի ունեցան մի քանի ահաբեկչական գործողություններ, որոնք բերեցին զանգվածային մարդկային զոհերի։
1999 թվականի սեպտեմբերի 30-ին լրագրողների հետ հարցազրույցում Պուտինը խոստացավ, որ նոր չեչենական պատերազմ չի լինի ։ Նա նաև հայտարարեց, որ «ռազմական գործողություններն արդեն ընթանում են, մեր զորքերը մեկ անգամ չէ, որ մտել են Չեչնիայի տարածք, արդեն երկու շաբաթ առաջ տիրապետում էին իշխող բարձունքներին, ազատագրում էին դրանք և այլն» ։ Ինչպես ասաց Պուտինը, «պետք է համբերատար լինել և անել այդ գործը՝ տարածաշրջանն ամբողջությամբ մաքրել ահաբեկիչներից։ Եթե դա չանենք այսօր, նրանք կվերադառնան, և բոլոր զոհերը անիմաստ կլինեն» ։ Նույն օրը ռուսական բանակի տանկային ստորաբաժանումները Ստավրոպոլի երկրամասի և Դաղստանի կողմից մտան Չեչնիայի Նաուրսկի և Շչելկովսկի շրջաններ ։
2002 թվականի հոկտեմբերի 23-ին չեչենական ահաբեկիչների կողմից իրականացվեց «Նորդ-Օստ» մյուզիքլի հանդիսատեսների (մոտ 800 մարդ) գերեվարում Դուբրովկայի (Մոսկվա) Թատերական կենտրոնի շենքում։ Նորդ-օստի գրավումից 4 օր անց ահաբեկիչներին քնեցնող հատուկ գազերի կիրառմամբ իրականացվեց պատանդների ազատման գործողություն, որի արդյունքում ոչնչացվեցին բոլոր ահաբեկիչները և ազատվեց պատանդների մեծ մասը։ Զոհվեցին մինչև 130 մարդ (պաշտոնական տվյալներով մինչև 174 («Նորդ-Օստ» հասարակական կազմակերպության հավաստմամբ )։
2002 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Մոսկվայի գլխավոր բժիշկ Անդրեյ Սելցովսկին, խոսելով հարձակման ընթացքում կիրառված գազի մասին, հայտարարեց, որ «անխառն վիճակում այդպիսի հատուկ միջոցների կիրառումից չեն մահանում» ։ Սելցովսկու խոսքերով, հատուկ գազի ազդեցությունը միայն բարդեցրին որոշ կործանիչ գործոններ, որոնց ենթարկվել են պատանդները ահաբեկիչների ստեղծած իրավիճակներում (սթրեսային իրավիճակ, շարժունության անկում՝ հիպոդինամիա, սննդի բացակայություն և այլն )։ Բացի այդ, երկու պատանդ մահացել են հրազենային վիրավորումից։ Իշխանությունները հրաժարվեցին բացահայտել գազի կառուցվածքը՝ հայտարարելով, որ «այդ տեղեկություններ պետական գաղտնիք են» ։ Որոշ նախկին պատանդներ և զոհվածների հարազատներ ավելի ուշ առարկություններ հնչեցրին իշխանության հասցեին, որոնք վերաբերում էին բանակցությունների ընթացքին, ազատագրման գործողությանը, օգնության ցուցաբերմանը, հետաքննությանը և նմանատիպ այլ հանգամանքների. իշխանությունները մեղադրվում էին նրանում, որ մտահոգված չէին պատանդների անվտանգությամբ, բայց ձեռնարկեցին բոլոր միջոցները մարդկանց մահվան և գործողության իրական հանգամանքների քողարկման համար ։
«Նորդ-Օստ» տարածքային հասարակական կազմակերպությունը Պուտինի դեմ հայց ներկայացրեց դատարան՝ մեղադրելով նրան ստի համար, բայց ռուսական դատարանները չընդունեցին հայցը ։
2003 թվականին հաջորդեցին պայթյուններ Մոսկվայում՝ 1-ին Տվերսկոյ-Յամսկոյ փողոցում, և Տուշինոյում (Մոսկվա)՝ «Թևեր» («Крылья») ռոք-փառատոնում։
2004 թվականի փետրվարի 6-ին պայթյուն տեղին ունեցավ մոսկովյան մետրոպոլիտենում։ Զոհվեց 43 մարդ։ Մայիսի 9-ին Գրոզնիում՝ «Դինամո» մարզադաշտում, պայթեց ռումբը։
2004 թվականի մայիսի 9-ին զոհվեց Չեչենական Հանրապետության նախագահ Ահմադ Կադիրովը։
Ահաբեկչական գործողությունները շարունակվեցին հունիսի 22-ին ինգուշական Նազրան և Ղարաբուլաք քաղաքների վրա հարձակումով, օգոստոսի 24-ին երկու «Տու-154» և «Տու-134» ինքնաթիռների պայթյուններով, օգոստոսի 31-ին Մոսկվայի «Ռիժսկայա» մետրոպոլիտենի կայարանի մոտ պայթյունով։
2004 թվականի սեպտեմբերի 1-ին չեչենական ահաբեկիչների կողմից գրավվեց Բեսլանի համար 1 դպրոցը։ Արդյունքում գրավման հետևանքով զոհվեց 331 մարդ, այդ թվում 318 պատանդ, որից 186-ը՝ երեխաներ։ Վիրավորվեցին 728 պատանդներ և Բեսլանի բնակիչներ, ինչպես նաև ԱԴԾ, ոստիկանության և զինվորական 55 ծառայողներ ։