cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ատլետիկո Մադրիդ
Պատմություն
Մադրիդի «Ատլետիկոյի» հիմնական մարզաշապիկը հիմնադրման օրից կապույտ-սպիտակ էր։ Այն ժառանգվել էր թիմի մայր ակումբից՝ Բիլբաոյի «Ատլետիկից»։ 1911 թվականին մադրիդցիները փոխեցին իրենց խաղաշապիկի գույները։ Ամեն ինչ սկսվեց ակումբի ղեկավարներից մեկի՝ Խոան Էլորդույի Անգլիա կատարած ճամփորդությունից։ Անգլիայից նա պիտի «Ատլետիկի» և «Ատլետիկոյի» համար բերեր «Բլեքբերն Ռովերսի» կապույտ-սպիտակ մարզաշապիկը։ Խոան Էլորդուն շուտով լուրջ խնդրի առաջ կանգնեց։ «Բլեքբերն Ռովերսի» մարզաշապիկներից բավական քանակությամբ չգտնվեց ու քանի որ կողմնորոշվելու համար քիչ ժամանակ էր մնում, Էլորդուն վերցրեց այն ամենը ինչ գտավ՝ «Սաութհեմփթոնի» կարմիր-սպիտակ մարզաշապիկը։ Այդ օրվանից Մադրիդի «Ատլետիկոն» ունեցավ իր գույները։
21-րդ դարի վերելք
Ատլետիկոն 21-րդ դարում իր վերելքն ապրեց այն ժամանակ, երբ թիմը 2011 թվականին գլխավորեց Դիեգո Սիմեոնեն։ Ակումբը 2012 թվականի մայիսի 9-ին հաղթեց ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգան՝ պարտության մատնելով Ատլետիկ Բիլբաոյին 3-0 հաշվով։ Նույն թվականի օգոստոսի 31-ին Ատլետիկոն հաղթեց ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթը՝ 4-1 հաշվով հաղթելով Չելսիին։ 2013 թվականի մայիսի 17-ին Սիմեոնեի շնորհիվ Ատլետիկոն նվաճեց Իսպանիայի գավաթը՝ հաղթելով Ռեալ Մադրիդին 2-1 հաշվով, այն էլ Ռեալի մարզադաշտում։ Սիմեոնեի ղեկավարությամբ 2012-13 մրցաշրջանում Ատլետիկոն առաջնությունը ավարտեց երրորդ տեղում։ Սիմեոնեն 2014 թվականին Չեմպիոնների Լիգայում թիմին 40 տարվա ընդմիջումից հետո կարողացավ դուրս բերել կիսաեզրափակիչ՝ հաղթելով Բարսելոնային։ Կիսաեզրափակչում Ատլետիկոն, ընդհանուր 3-1 հաշվով հաղթելով Չելսիին, կարողացավ դուրս գալ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ իր պատմության մեջ երկրորդ անգամ, որտեղ պարտվեց Ռեալ Մադրիդին։ 2016 թվականին Չեմպիոնների Լիգայում նույնպես Ատլետիկոն դուրս եկավ եզրափակիչ և նորից պարտվեց Ռեալ Մադրիդին՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում։
Ներկա կազմ
2017 թվականի օգոստոսի 26-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Սեգունդայում եղած ակումբներ Կատեգորիա:1903 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1903 հիմնադրումներ Իսպանիայում Կատեգորիա:Մադրիդի ֆուտբոլային ակումբներ
Աննա Հերման
Աննա Նիկոլաևնա Հերման Га́нна Микола́ївна Ге́рман, ծննդյամբ Ստեցիվ, Стеців, ), ուկրաինացի քաղաքական գործիչ և գրող, նախկինում  լրագրող։
1981 թվականից աշխատել է որպես լրագրող, 2002-2004 թվականներին ղեկավարել է «Ռադիո Ազատ Եվրոպա-Ռադիո Ազատություն» ռադիոկայանի Կիևի բյուրոն։ 2004 թվականին դարձել է վարչապետ Վիկտոր Յանուկովիչի մամուլի քարտուղարը և Ուկրաինայի կառավարության մամուլի ծառայության ղեկավարը։ 2006 թվականի ապրիլից մինչև 2010 թվականի փետրվար եղել է Գերագույն ռադայի V և VI գումարումների պատգամավոր Ռեգիոնների կուսակցությունից, 2008 թվականի ապրիլից եղել է Ռեգիոնների կուսակցության նախագահի տեղակալը։ 2010 թվականի փետրվարից մինչև 2012 թվականի նոյեմբերն աշխատել է նախագահի աշխատակազմում։ 2012 թվականի հոկտեմբերին ընտրվել է Ուկրաինայի 7-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր Ռեգիոնների կուսակցությունից։ 2013 թվականի հունվարից նոյեմբեր եղել է Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի խորհրդականը։ Եղել է «Խղճի ազատության աջակցման համար» պատգամավորական խմբավորման ղեկավար ։
Տիրապետում է ռուսերեն, ուկրաիներեն, գերմաներեն, անգլերեն, լեհերեն լեզուների։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է 1959 թվականի ապրիլի 24-ին Լվովի մարզի Նիկոլաևի շրջանի Կոլոդրուբի գյուղում, Նիկոլայ Պետրովիչ Ստեցիվի (1932-1971) և Կատերինա Գրիգորևնա Գանուշակի (այլ աղբյուրների համաձայն՝ մոր ազգանունը Կաուֆման է ) (1936-2013) ընտանիքում։ 1982 թվականին ավարտել է Իվան Ֆրանկոյի Լվովի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը ։
Լրագրողական կարիերա
1981-1984 թվականներին աշխատել է Նիկոլաևսկի շրջանային «Լենինսկայա Զարյա» (Ленінська зоря) թերթի խմբագրությունում՝ որպես հեռագրող, թղթակից, խմբագրական բաժն վարիչ ։ 1985 թվականին դարձել է Լվովի «Լենինյան երիտասարդություն» (Ленінська молодь) թերթի թղթակից, որտեղ աշխատել է մինչև 1990 թվականը ։ Նույն ժամանակահատվածում եղել է Մոսկվայի ԽՍՀՄ Ժուռնալիստների միության խորհրդի անդամ (1986-1987), «Մոլոդա Գալիչինա» (Молода Галичина 1987-1989)» թերթի բաժնի վարիչ, 1987-1989 թվականներին եղել է Վյաչեսլավ Չեռնովոլի Ուկրաինայի անկախ տեղեկատվական և հրատարակչական միության թղթակից (1989) ։ 1991 թվականից մինչև 2002 թվականը աշխատել է որպես թղթակից Լվովի քաղաքային «Ռատուշա» թերթում, միաժամանակ եղել է «Ազատություն» ռադիոկայանի արտահաստիքային աշխատակից ։ 1997 թվականից Վարշավայում եղել է «Ռադիո Ազատ Եվրոպա-ռադիո Ազատություն» ռադիոկայանի թղթակից ։ 2002-2004 թվականներին եղել է «Ռադիո Ազատ Եվրոպա» ռադիոկայանի Կիևի բյուրոյի տնօրենը ։
Քաղաքական կարիերա
2004 թվականի մայիսի 6-ին Աննա Հերմանը դարձել է Ուկրաինայի վարչապետ Վիկտոր Յանուկովիչի մամուլի քարտուղարը և Ուկրաինայի նախարարների կաբինետի մամուլի ծառայության ղեկավարը ։ 2004 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Վիկտոր Յանուկովիչը հրաժարական է տվել Ուկրաինայի վարչապետի պաշտոնից, սակայն Հերմանը մնացել է Յանուկովիչի մամուլի քարտուղարն արդեն որպես Ռեգիոնների կուսակցության ղեկավար՝ այդ պաշտոնում աշխատելով մինչև 2006 թվականի մայիսը ։
2006 թվականի մարտին Հերմանն ընդունվել է Ռեգիոնների կուսակցություն ։ Մայիսին Ռեգիոնների կուսակցությունից ընտրվել է Ուկրաինայի 5-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր ։ Հուլիսից նա խորհրդարանում Խոսքի և տեղեկատվության ազատության հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալն է եղել, իսկ 2007 թվականի հունվարից միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամ ։ 2006 թվականի օգոստոսից մինչև 2007 թվականի դեկտեմբերը եղել է նոր վարչապետ Վիկտոր Յանուկովիչի խորհրդականը։ 2007 թվականի նոյեմբերին Հերմանը ընտրվել է 6-րդ գումարման Ուկրաինայի ժողովրդական պատգամավոր։ 2007 թվականի դեկտեմբերին դարձել է Ռեգիոնների կուսակցության խմբակցության փոխնախագահ և խոսքի և տեղեկատվության ազատության հանձնաժողովի ղեկավար, ինչպես նաև ընտրվել է Ռեգիոնների կուսակցության քաղաքական խորհրդի նախագահության անդամ։ 2008 թվականի ապրիլի 19-ին կուսակցության համագումարում Հերմանն ընտրվել է փոխնախագահ ։
2010 թվականի փետրվարի 25-ին՝ Վիկտոր Յանուկովիչի նախագահ ընտրվելուց հետո, նշանակվել է Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ ։ 2011 թվականի ապրիլին տեղափոխվել է Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական՝ Ուկրաինայի նախագահի աշխատակազմի հումանիտար և սոցիալ-քաղաքական հարցերի գլխավոր վարչության ղեկավար։
2012 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Հերմանն ընտրվել է Ուկրաինայի 7-րդ գումարման ժողովրդական պատգամավոր Ռեգիոնների կուսակցությունից։ Նոյեմբերի 23-ին նախագահ Յանուկովիչն այդ կապակցությամբ նրան ազատել է նախագահի խորհրդականի պաշտոնից՝ նախագահի աշխատակազմի հումանիտար և հասարակական-քաղաքական հարցերի գլխավոր վարչության պետի պաշտոնից ։ 2013 թվականի հունվարի 9-ին Հերմանը նշանակվել է Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի խորհրդական ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի վերջին նա հայտարարել է քաղաքականությունից հեռանալու իր որոշման մասին ։
2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Բելգիայի L'Espritdes Aigles հրատարակչությունը հրատարակել է Աննա Հերմանի «Աղջիկը և նկարիչ ձևավորողները» գիրքը, որը թարգմանվել է ֆրանսերեն։ Աննա Հերմանի գիրքը բարձր են գնահատել եվրոպական ինտելեկտուալ էլիտայի ներկայացուցիչները ։ 2014 թվականի նոյեմբերի 27-ին Աննա Հերմանի «Աղջիկը և նկարիչ ձևավորողները» գիրքը, որը լույս է տեսել այդ տարի ֆրանսերեն, արժանացել է Սոլենզարի Գրան Պրի մրցանակին ։
2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին Աննա Հերմանի գիրքը հայտնվել է Արևմուտքի գրախանութներում անգլերեն թարգմանությամբ ։ 2015 թվականի մայիսի 30-ին «Յարոսլավով Վալ» հրատարակչության հետ միասին Աննա Հերմանը Կիևի Գրքի Արսենալում ներկայացրել է իր «Աղջիկը և նկարիչ ձևավորողները» գիրքը։ Գրքի գրեթե ողջ տպաքանակը վաճառվել է շնորհանդեսի առաջին օրը։ Հրատարակչությունը հասույթը նվիրաբերել է Դոնբասի որբերին և հակաահաբեկչական գործողությունների ժամանակ վիրավորված մարտիկներին ։
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին Աննա Հերմանը ընդգրկվել է Ուկրաինայի անկախության ժամանակաշրջանի ուժեղագույն հռետորների վարկանիշում՝ Վյաչեսլավ Չորնովոլի և Լինա Կոստենկոյի հետ միասին ։
Հերմանը սերտորեն համագործակցել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի քաղտեխնոլոգ Փոլ Մանաֆորթի հետ։ Ընդգրկված է Կանանց միջազգային կրոնական կազմակերպության ղեկավարության կազմում, որի կենտրոնակայանը գտնվում է ԱՄՆ-ում։ 2021 թվականի ապրիլին 112-Ուկրաինա հեռուստաալիքի կատակերգուներ և հաղորդավարներ Վլադիմիր Դանիլցի և Վլադիմիր Մոիսեենկոյի հետ միասին նախաձեռնել է «Խոսքի ազատության պաշտպանության բարեգործական հիմնադրամի» ստեղծումը, որը հայտնվել է "Новости" հոլդինգի հեռուստաալիքի դեմ պատժամիջոցների սահմանումից հետո (112-Ուկրաինա, NewsOne, ZIK) .։
Ստեղծագործական գործունեություն
Աննա Հերմանը հեղինակ է «Անտեսանելի բուրգերը» (2003, հրատարակվել է իր օրիորդական անունով՝ Ստեցիվ) և «Կարմիր Ատլանտիդա» (2011), «Աղջիկը և նկարիչ ձևավորողները» (2014) գրքերի։
2016 թվականի հուլիսից Հերմանը դարձել է NewsOne հեռուստաալիքի «Շաբաթվա սուբյեկտիվ արդյունքներ» հաղորդաշարի հաղորդավարը, որը պատկանում է պատգամավոր Եվգենի Մուրաևին ։
Ընտանիք
Հերմանի առաջին ամուսինը՝ Վլադիմիր Կորովիցինը, եղել է Լվովի մարզային ՊԱԿ-ի Նիկոլաևի շրջանային բաժնի նախկին ղեկավարի որդին ։ Այս ամուսնությունից նա ունեցել է որդի՝ Նիկոլայ Վլադիմիրովիչ Հերմանը (նախկինում՝ Կորովիցին, ծնվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 9 - 2015 թվականի սեպտեմբերի 17 ), նախկինում եղել է ժողովրդական պատգամավոր Տարաս Չորնովիլի օգնականը, 2010 թվականի մարտից նոյեմբեր եղել է Ուկրաինայի Արտակարգ իրավիճակների նախարար Նեստոր Շուֆրիչի տեղակալը, Նիկոլայ Ազարովի կառավարությունում ։ Նիկոլայը մահացել է սրտի կաթվածից 2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ին 36 տարեկան հասակում։ Սրտի սուր ցավերը ի հայտ են եկել սեպտեմբերի 16-ի լույս 17-ի գիշերը, և Նիկոլայը ինքնուրույն է գնացել հիվանդանոց, սակայն ճանապարհին նրա վիճակը կտրուկ վատացել է։ Նա դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և միացրել վթարային արգելակման լույսը։ Ճանապարհով անցնող մեքենայի վարորդը շտապօգնություն է կանչել, սակայն մինչ բժիշկների ժամանելը Նիկոլայ Հերմանը մահացել է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի լրագրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ուկրաինացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ
Մակոն
Մակոն (Mâcon)&nbsp, քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի արևելյան մասում՝ Բուրգունդիա-Ֆրանշ Կոնտե երկրամասում, որի կազմի մեջ մտնող Սոն է Լուար դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Փարիզից մոտավորապես 340, Դիժոնից՝ 115, Լիոնից՝ 65 կիլոմետր հեռավորության վրա ։ Տրանսպորտային, մասնավորապես՝ երկաթուղային կարևոր հանգույց է։ Զբաղեցնում է 	27,04 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի մեծ մասն ընկած է Սոն գետի աջ ափին։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 33.730, 2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ 33 427 (այդ ցուցանիշով երկրորդ տեղն է զբաղեցնում դեպարտամենտում՝ զիջելով Շալոն սյուր Սոն քաղաքին)։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 3-րդ դարում։
9-րդ դարում դարձել է Բուրգունդիայի տիրակալների գերիշխանությունը ճանաչող կոմսության վարչական կենտրոն, կոմսություն, որը գոյատևել է մինչև 1239 թվականը, երբ կոմսուհի Ալիսա դը Մակոնը այն վաճառել է Ֆրանսիայի թագավորին։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքի ճարտարապետական դիմագիծն աչքի է ընկնում միջնադարյան շինությունների և արդիական կառույցների զուգադրմամբ։ Հարավային հատվածում վեր է խոյանում բազմաբնակարան շենքերի նորակառույց համալիրը, իսկ պատմական շինությունները քաղաքի կենտրոնում են։
Պատմա-ճարտարապետական կարևոր հուշարձաններից են՝
Քույր քաղաքներ
Մակոնի քույր քաղաքներն են ՝
Կլիմա
Մակոնին բնորոշ է օվկիանոսային, գրեթե մերձարևադարձային խոնավ կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ Cfb)՝ տաք ամառներով։ Ձմեռները ֆրանսիական չափանիշների համեմատությամբ որոշ չափով սառն են, բայց ավելի մեղմ ու անձրևառատ, քան Մակոնից հյուսիս ընկած ֆրանսիական բնակավայրերում։ Անձրև մեծամասամբ տեղում է գարնանն ու աշնանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պատմական քաղաքներ
Հեղինակություն
Հեղինակություն (գեր․՝ Autorität, լատիներեն auctoritas բառից, որոնք թարգմանաբար նշանակում են՝ «իշխանություն», «սոցիալական ազդեցություն»)՝
Ըստ Վլադիմիր Դալի բառարանի՝ Հեղինակությունը համարվում է հայտնի մարդու կարծիքը կամ վկայությունը գիտության ոլորտում, որն ընդունվում է կուրորեն, հավատի հիման վրա, առանց փորձերի և քննադատության։
Պատմություն
Հռոմեացիներն իրենց քաղաքների հեղինակությանն անվանում էին՝ auctoritas։ Խոսակցություններ կան նույնիսկ հավատք դեպի հեղինակության վեբերյալ (լատ․՝ Argumentum ad verecundiam - «Հեղինակության վկայակոչում»), որը հիմնված է հավատքը դեպի մեկ այլ անձի կարծիքի կամ գիտելիքների վրա։
Ի տարբերություն պարտադրվածի, հիմնված իրական կամ սիմվոլիկ բռնության վրա, հեղինակության ազդեցությունը հիմնված է կամավոր ենթարկվելու վրա։ Հիմնական պայմանը հեղինակություն վայելող անձի լեգիտիմությունն է։ Ըստ Մաքս Վեբերի կոնցեպցիայի, հեղինակություն կարող է օծվել երեք տարբերակով՝
Անսովոր բացահայտում է արվել Լիդսի համալսարանի գիտնականների կողմից։ Նրանք մի շարք գիտափորձեր անցկացրեցին՝ կամավորներին խնդրեցին, որպեսզի վերջիններս թափառեն մեծ դահլիճում, միևնույն ժամանակ չխոսելով ոչ մի մասնակցի հետ։ Մասնակիցներից մի քանիսին կոնկրետ առաջադրանք հանձնարարեցին, վերջիններս պետք է քայլեին հստակ երթուղով։ Հրապարակված զեկույցը ցույց է տվել, որ առնվազն 200 մասնակցից բաղկացած խումբը ուղղությանն վերաբերյալ նախապատվությունը կարող է տալ «իրազեկ փոքրամասնությանը», որը կազմում էր ընդամենը 5 տոկոսը։ Մնացյալ «հոտը» անգտակցորեն հետևում էր առաջնորդներին։ Այդ ամենում վառ երևում էին կենդանական խմբի նմանվող վարքագծի զուգահեռները, այս ամենի մասին փաստում են հետազոտություն անցկացար գիտնականները։ Գիտափորձի ընթացքում մասնակիցներն ընդհանուր ընտրություն կատարեցին և դա այն դեպքում, երբ նրանց հանձնարարվել էր ինչպես վերբալ, այնպես էլ ոչ վերբալ կերպով չհաղորդակցվել մյուս մասնակիցների հետ։ Շատ դեպքորում գիտափորձի մասնակիցները գլխի չեն էլ ընկել, որ նրանց ինչ-որ մեկն ուղղություն է ցույց տվել։
Այս ամենին անդրադարձ է կատարել նաև Ուտրեխտի համալսարանի գիտնականները։ Նրանք ապացուցել են, որ մեծամասնությունը նախապատվություն է տալիս հետևել առաջնորդին նույնիսկ այն ժամանակ, երբ առաջնորդն «ինքը չգիտի, թե ուր գնալ»։
Ռուսաստանում և նախկին ԽՍՀՄ-ում
Հետխորհրդային տարածքում «հեղինակություն» բառը ևս մեկ նշանակություն է ձեռք բերել, որն առաջացել է քրեական ժարգոնից՝ «քրեական հեղինակություն» կամ ուղղակի «հեղինակություն» անվանում են քրեական բիզնեսմեններին, որոնք ղեկավարում են ապօրինի ձեռնարկատիրությունները և ազատազրկման վայրերում ոչ ֆորմալ հիերարխիայի բանտարկյալների շրջանում համարվում են վերին խավի ներկայացուցիչներ՝ հանցավոր աշխարհի առաջնորդներ։ Այս կոնտեկստում հեղինակություն ածականը ստանում է չեզոք դիրք, առաջին հայացքից որպես «հեղինակավոր բիզնեսմեն» («հեղինակավոր գործարար»)։ Այն օգտագործվում է մամուլի կողմից որպես մեղմասություն, երբ հեղինակը թափանցիկ ակնարկում է տվյալ անձի ներգրավվածությունը հանցավոր գործունեության մեջ, խուսափելով նման բառակապակցության հնարավոր հավակնություններից և մեղադրանքներից։ Այս բառակապակցությունն առաջին անգամ տեղ է նշվել է Վիկտոր Սմիրնովի հոդվածում՝ «Հեղինակավոր գործարարը մինչև դատը չի ապրել» («Коммерсантъ-Daily» թերթ, 1994 թվականի հոկտեմբերի 27)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հասարակություն Կատեգորիա:Սոցիալական դերեր Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Սպիտակագլուխ ծովարծիվ
Սպիտակագլուխ ծովարծիվը (Haliaeetus leucocephalus), ճուռակների ընտանիքին պատկանող գիշատիչ թռչուն է, որը բնակվում է Հյուսիսային Ամերիկայում։ Լինելով մայրցամաքի օրնիտոֆաունայի ամենախոշոր ներկայացուցիչներից մեկը, այս թռչունը քարարծվի հետ միասին էական դեր են խաղում տարածաշրջանի երկրների մշակույթների և սովորությունների մեջ։ Տիպիկ արծիվների հետ ունի արտաքին նմանություն (անգլերենում հենց այդպես էլ անվանում են՝ eagle), սակայն ի տարբերություն նրանց, մասնագիտացած են ձկների որսում։ Այդ պատճառով թռչունները տեղակայվում են ծովափերին և մեծ ջրամբարների ափերին։ Ծովարծիվը ձուկը բռնում է ջրի մակերեսից, բայց նրա հետևից չի սուզվում, ինչպես իր ցեղակից ջրարծիվը։ Բացի իր հիմնական կերից, սպիտակագլուխ ծովարծիվը որսում է ջրալող թռչուններ և ոչ մեծ կաթնասուններ։ Թռչունը հաճույքով այլ փետրավոր գիշատիչներից խլում է որսած ձուկը, ինչպես նաև վերցնում է ջրի երեսին լողացող սատկած ձուկը և սնվում է ցամաքային կենդանիների լեշերով։
Որպես կանոն, սպիտակագլուխ ծովարծիվը խուսափում է մարդկանցից և բնակվում է մարկանց բնակավայրերից հեռու։ Զույգերը հավատարմությունը պահպանում են երկար տարիներ, գրեթե ողջ կյանքում։ Բազմանում են տարին մեկ անգամ՝ ծնելով մեկից երեք ձագ։ Հատուկ ճանաչելիություն ձեռք են բերել նրանց ճյուղերից շիված բները, որոնք իրենց հսկա չափերի շնորհիվ հայտնվել են Գինեսի ռեկորդների գրքում։ Կյանքի տևողությունը միջինում կազմում է 15-20 տարի, իսկ անազատության մեջ քիչ ավելի։
1782 թվականին արծիվը պաշտոնապես ճանաչվել է ԱՄՆ ազգային թռչունը, նրա պատկերները հայտնվել են գերբի վրա, նախագահական դրոշի վրա, թղթադրամների և երկրի այլ ատրիբուտների վրա, ինչպես նաև ազգային կորպորացիաների լոգոտիպերի վրա։ Չնայած հանրաճանաչությանը, 19-րդ և 20-րդ դարերում թռչունը ապրել է թվաքանակի անկում, որի հետևանքով թռչնի պահպանությունը դարձել էր առաջնային խնդիր։ Տեսակի դեգրադացիայի հիմնական պատճառը զանգվածային ոչնչացումները և մարդու տնտեսական գործունեությունն էին։ Հատկապես աղետալի հետևանքներ ունեցավ միջատների ոչնչացման մեջ կիրառվող դուստերը։ Բնապահպանական միջոցները և ինսեկտիցիդների օգտագործման արգելքը բերեց տեսակի քանակի աստիճանական կարգավորման։ 2000-ականններին տեսակի կարգավիճակը ճանաչվեց բարեկյաց։ Չնայած դրան, ԱՄՆ-ում գործում են օրենքներ, որոնք արգելում են թռչնի սպանությունը և տիրապետումը առանց համապատասխան թույլտվության։
Սիստեմատիկա
Սպիտակագլուխ ծովարծիվը առաջին անգամ նկարագրվել է շվեդ բժիշկ և բնագետ Կարլ Լինեյի կողմից 1766 թվականին իր «Բնության համակարգը» գրքում։ Հեղինակը նրան տեղադրել է բազեների հետ մի խմբի մեջ և տվել լատիներեն Falco leucocephalus անվանումը։ 1809 թվականին ֆրանսիացի բնագետ Ժուլ Սավինին «Եգիպտոսի նկարագրությունը» գրքում գործածության մեջ է դրել Haliaeetus ցեղատեսակը, որը միավորում էր արծվային արտաքինով և մերկացած նախագարշապարով թռչունների։ Ի սկզբանե ցեղի մեջ ներառված էր միայն ծովարծիվ-սպիտակապոչը (Haliaeetus nisus անվամբ), սակայն հետագայում այս խմբի մեջ ներառվեց նաև Սպիտակագլուխ ծովարծիվը։ Ցեղային անվանումը (Haliaeetus) ծագում է հին հունական ἅλιος (ծով) և ἀετός (արծիվ) բառերից, տեսակային անունը (leucocephalus)՝ λευκός (սպիտակ) и κεφαλή (գլուխ) բառերից։ Այսպես, բառերի ամբողջությունը կարելի թարգմանել որպես «սպիտակագլուխ ծովային արծիվ»։ Հատկանշական է, որ ժամանակակից անգլերենում թռչունին անվանում են «ճաղատ արծիվ»(bald eagle): Մասնագատները, սակայն, պնդում են, որ տվյալ դեպքում bald բառը չի օգտագործվում փետուրների բացակայության իմաստով, այլ մորֆոլոգիապես ծագում է անգլերեն piebald բառից, որը հայերեն կարելի է թարգմանել որպես խայտաբղետ։
Սպիտակագլուխ արծվի ամենամոտ ցեղակիցը համարվում է սպիտակապոչ ծովարծիվը, որը Եվրասիայում և Գրենլանդիայում զբաղեցնում է նույն էկոլոգիական խորշը։ Բրածո մնացորդների մոլեկուլային անալիզը ցույց է տալիս, որ այս երկու տեսակների ընդհանուր նախնին այլ արծվանմաններից առանձնացել է, հավանաբար, օլիգոցենի սկզբում կամ միջին հատվածում (28 միլիոն․ տարի առաջ), բայց ոչ վաղ միոցենից (10 միլիոն․ տարի առաջ) առաջ ։ Երկու տեսակների առանձնացումը, ամենայն հավանականությամբ, տեղի է ունեցել հյուսիսային Ատլանտիկայում․ սպիտակագլուխ ծովարծիվը սկսել է զարգանալ Հյուսիսային Ամերիկայի արևմուտքում, իսկ մյուս տեսակը Եվրասիայի արևելքում։ Տվյալ տեսակի ամենահին բրածո մնացորդները հայտնաբերվել են ամերիկյան Կոլորադո նահանգի քարանձավներից մեկում։ Մնացորդների տարիքը գնահատվում է մոտ 670-780 հազար տարի ։
Սովորաբար դիտարկվում են սպիտակագլուխ արծվի երկու ենթատեսակ, որոնց միակ տարբերությունը համարվում է ընդհանուր չափերը։ Մի շարք մասնագետներ կարծում են, որ այս փոփոխականությունը լողացող է (կենսաբանական տերմինալոգիայում կլինալ), այսինքն չունի հստակ սահման, հետևաբար չի կարող բավարար հիմք հանդիսանալ ենթատեսակների առաջացման համար ։ Բայց և այնպես, թռչունների չափերի մեջ առկա են զգալի տարբերություններ, որոնք ապրում են արեալի հյուսիսային և հարավային ծայրերում։ Նկարագրություների համաձայն, առավել խոշոր H. l. washingtoniensis ռասան տարածվում է արեալի հյուսիսային մասից հարավ՝ դեպի հարավային Օրեգոնա, Այդահո, Վայոմինգա, Հարավային Դակոտա, Մինեսոտա, Վիսկոնսինա, Միչիգան, Օհայո, Պենսիլվանիա, Նյու Ջերսի և Մերիլենդ։ Մյուս ռասան՝ H. l. leucocephalus բնակվում է վերոհիշյալ շրջաններից հարավ, հասնելով ԱՄՆ և Մեքսիկայի հարավային սահմանին։
Կասյան
Կասյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Սպիտակագլուխ ծովարծիվ
Արտաքին տեսքը
Կտուցը մեծ է, կառթանման, հասուն առանձնյակի մոտ այն ներկված է ոսկե-դեղնավուն գույնով։ Գանգի դիմային աղեղի վրա առկա են խուլեր, որոնք թռչնին տալիս են մռայլ տեսք։ Ոտքերը կտուցի հետ նույն գույնի են, փետրավորման բացակայությամբ։ Մատները ունեն 15 սմ երկարություն, ուժեղ են՝ սուր ճանկերով։ Առջևի մատներով թռչունը պահում է զոհին, իսկ այդ պահին, լավ զարգացած հետին մատով խոցում է նրա կենսական կարևորության օրգանները։ Կրնկաթաթը, ի տարբերություն արծիվների, ամբողջությամբ մերկացած է։ Ծիածանաթաղանթը դեղին է։ Թևերը լայն են և կլորացած, պոչը միջին երկարության է, թրանման։
Վերջնական փետրավորումը ծովարծիվը ձեռք է բերում ընդամենը կյանքի վեցերորդ տարվա սկզբին։ Այդ տարիքից սկսած թռչունները աչքի են ընկնում սպիտակ գլխով և պոչով՝ մարմնի ընդհանուր մուգ-գորշավուն, գրեթե սև ֆոնի վրա։ Հենց նոր լույս աշխարհ եկած թռչնակները մասնակի պատված են մոխրա-սպիտակավուն բմբուլով, մաշկը ներկված է վարդագույն, ճանկերը՝ մաշկագույն։ Մոտավորապես 3 շաբաթ հետո մաշկը ընդունում է կապտավուն երանգ, ոտքերը ծածկվում են դեղնաբծով։ Փետրավորված նորածինները գրեթե ամբողջությամբ շոկոլադե-շագանակագույն են (կտուցը և ծիածանաթաղանթը ներառյալ), բացառությամբ թևերի ներքին հատվածի և ուսերի վրայի սպիտակ կետերի։ Կյանքի երկրորդ և երրորդ տարում փետրավորումը դառնում է ավելի երփներանգ՝ սպիտակ բծերի առաջացման հետ կապված․ աչքերը սկզբից ընդունում են մոխրավուն երանգ․ որից հետո դեղնում են։ Այս շրջանի ավարտից հետո կտուցը նույնպես դեղնում է։ Մյուս տարվա ընթացքում տեղի է ունենում փետուրների մուգ և բաց մասերի բաժանում․ գլուխը և պոչը բացվում են, իսկ այդ ժամանակ մարմնի մնացած մասը մգվում է, մինչև նրանց միջև առաջանում է հստակ սահման ։ 3,5 տարեկան հասակում գլուխը գրեթե ամբողջությամբ սպիտակ է, բացառությամբ աչքերի տակի սև բծերի.:
Թռիչքը հավասարաչափ է, անշտապ, թևերի հազվադեպ թափահարումներով։ Սավառնելու ժամանակ լայն թևերը մարմնի նկատմամբ բացված են ուղիղ անկյան տակ, իսկ գլուխը առաջ է ձգված։
Ձայնը
Չնայած նրա վեհ տեսքին, սպիտակագլուխ ծովարծիվը աչքի է ընկնում համեմատաբար ցածր ձայնով։ Ամենից հաճախ կարելի է լսել բարձր կռնչյուն և սուլոց, որը փողանցվում է ինչպես «կվիկ-կիկ-կիկ-կիկ»։ Այն բաղկացած է երկու փուլից․ ավելի տակտային, որը կազմված է երեքից չորս սեգմենտից և ավելի արագ՝ աստիճանաբար խլացող, վեցից ինը սեգմենտից կազմված փուլերից։ Բացի բարձր կռինչից, տարբերում են նաև ցածր ճռվողյուն, որը փոխանցվում է ինչպես «կակ-կակ-կակ-կակ-կակ»։ Երիտասարդ թռչունների մոտ ձայնը ավելի կտրուկ է, կոշտ ։ Ոկալիզացիան առավել հաճախ հանդիպում է բնում «պահակակետի հանձնման», ինչպես նաև ձմեռային շրջանում թռչունների կուտակման վայրերում։ Հյուսիսային Ամերիկայում հաճախ կարմրապոչ մորաճուռակի սուր ճիչը շփոթում են սպիտակագլխի ձայնի հետ, որը իրականության հետ կապ չունի ։
Նման տեսակներ
Սպիտակագլուխ ծովարծվի բոլոր մոտիկ ցեղակիցները տարածվում են Ամերիկայի սահմաններից դուրս։ Նրանցից նման գունավորում ունի միայն աֆրիկյան ճչան-ծովարծիվը․ սպիտակագլխի նման նա գլխի, վզի և պոչի շրջանում ունի սպիտակ փետրավորում։ Սակայն ճչանի մոտ սպիտակ գույնը զբաղեցնում է մակերեսի ավելի մեծ տարածք, գրավելով նաև մեջքի և կրծքի վերին մասը։ Չափերով հավասարամեծ կալիֆորնիական կոնդորի, ինչպես նաև հնդկահավ-անգղի գլուխը մասնակի է փետրավորած։ Քարարծիվը, որը նաման է սեռական հասունացման չհասած սպիտակագլուխ ծովարծվի (հասուն առանձնյակների գլխի գունավորումը տարբերվում է), պարանոցը ավելի կարճ է և ոտքերը փետրավորված են մինչև կրնկաթաթը։ Բացի այդ, քարարծվի փետրավորումը ավելի բաց է, տեղ-տեղ ոսկեգույն երանգով։ Եթե երիտասարդ սպիտակագլխի ողջ մարմինը ծածկված է սպիտակ բծերով, ապա երիտասարդ քարարծվի մոտ միայն թևերի հիմքը և պոչը։ Սավառնող ծովարծիվը թևերը պահում է ուղիղ անկյան տակ, քարարծիվը՝ պահում է մի քիչ բարձր։
Արեալ
Սպիտակագլուխ ծովարծիվը մեծ մասամբ ապրում է Կանադայում և ԱՄՆ-ում, որոշ հատվածներում թափանցելով Մեքսիկայի հյուսիսային նահանգներ։ Բացի թվարկված երկրներից թռչունը բնադրում է նաև Ֆրանսիային պատկանող Սեն-Պիեր և Միկելոն կղզիներում ։ Տարածումը խիստ անհավասարաչափ է, բույների առավել մեծ կոնցետրացիա նկատվում է ծովափերին, խոշոր գետերի և լճերի մոտակայքում։ Արևմուտքում ծովարծիվը հաճույքով բնակեցնում է խաղաղօվկիանոսյան գոտին՝ Ալյասկայից մինչև Օրեգոնա, ինչպես նաև Ալեուտյան կղզիներում։ Հաստատուն մեծ քանակով ծովարծիվներ կան Ժայռոտ լեռներում՝ Այդահո, Մոնտանա, Վայոմինգ և Կոլորադո նահանգների տարածքում ։ Արևելքում թռչունը առավել շատ հանդիպում է Ֆլորիդայում (Ալյասկայից հետո պոպուլյացիայի քանակով երկրորդն է ), Չեսապիկյան ծովածոցում և Մեծ Լճերի տարածքում։ Ոչ մեծ պոպուլյացիաներ նշված են Ստորին Կալիֆորնիայում, Արիզոնայում, Նյու-Մեքսիկոյում, Ռոդ-Այլենդում և Վերմոնտում ։ Կանադայում թռչունը բացակայում է միայն արկտիկական լայնույթի շրջաններում՝ Անդերսոն գետի հյուսիսային հովտում և Գուդզոնի ծոցի ափի արևմտյան մասերում։ Պատահական թռիչքներ նկատվել են նաև Բերմուդներում, Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիներում, Պուերտո-Ռիկոյում, Բելիզում և Իռլանդիայում ։
Մինչև 20-րդ դարի վերջը հաղորդվում էր սպիտակագլխի առկայությունը ռուսական Հեռավոր Արևելքում։ Ռուսաստանի տարածքում առաջին անգամ նկատել է Հյուսիսային Մեծ Էքսպեդիցիայի անդամ Վիտուս Բերինգը 1741-1742 թվականներին։ Ռուսական նավատորմի սպա Սվեն Վակսելը իր զեկույցում հայտնում է, որ Կոմանդորյան կղզիներում ձմեռած հետազոտողները սնվում էին այս թռչունների մսով, բժիշկ Գեորգ Ստելերը իր «Կամչատկայի հողի նկարագրությունը»-ում ներկայացնում է մորֆոլոգիական հատկանիշներ, որոնք բնորոշ են միայն այս տեսակին ։ Հայտնի նորվեգա-ամերիկացի բնագետ և ճանապարհորդ Լեոնարդ Շտեյնեգերը, 1882-1884 թթ․ ուսումնասիրելով Կոմադորյան կղզիները, նույնպես հայտնաբերել է բազմացող ծովարծիվներ՝ Բերինգի կղզում։ 20-րդ դարում հայտնի են միայն մի քանի հազվադեպ թռիչքների նշումներ, ընդ որում առանց բնադրման․ 1920-ական թվականներին Լիսինյան ծովածոցի շրջաններ, 1977 թվականին Ավաչի գետի հովտում, 1990 թվականին Կամենկի գետի գետաբերանում և 1992-1993 թթ․ Կուրիլյան լճում ։
Բնակության միջավայրը
Սպիտակագլուխ ծովարծվի բնակության միջավայրը միշտ կապված է խոշոր ջրամբարների հետ՝ օվկիանոս, լիման, մեծ լճեր կամ էլ գետերիի լայն մասեր։ Ներքին ակվատորիայի սահմանում ափի երկարությունը պետք է լինի 11 կմ ոչ քիչ, բնադրող զույգի համար ջրային մակերեսի բաց տարածքը ամենաքիչը 8 հա ։ Ջրամբարի ընտրության հարցում կարևոր է բազմատեսակ և հասանելի զոհի շատ քանակությունը՝ որքան այն շատ է, այքնա պոպուլյացիայի խտությունը մեծ է։ Ծովարծիվը, որպես կանոն, հանգստանում և բնադրում է անտառախիտ տարածքներում, որտեղ ավելի շատ աճում են փշատերև և կոշտատերև ծառատեսակներ՝ ջրից ոչ ավելի, քան 200 մետրի վրա (Ֆլորդայում 3 կմ) ։ Թառի և բնադրման համար օգտագործում է պինդ, հաճախ դոմինանտ, բաց սաղարտով և լայն տեսադաշտով ծառեր։ Բազմացման շրջանում խուսափում է մշակութային լանդշաֆտներից և ընդհանրապես այն վայրերից, որոնք մարդիկ ակտիվ կերպով հաճախում են, եթե անգամ մոտակայքում առկա են բարենպաստ կերային բազա։ Ըստ հետազոտությունների, բնադրում է նրանցից ամենաքիչը 1,2 կմ-ի վրա ։ Հազվադեպ դեպքերում, եթե մարդկանց մուտքը խիստ սահմանափակ է, կարող է բնակվել նաև քաղաքներին կից բնական միջավայրերում, ինչպես օրինակ Ուիլամետ գետի Հարտեկ կղզու Պորտլենդ քաղաքում կամ էլ Ֆիլադելֆիայում գտնվող Ջոն Հայնցի Ազգային արգելանոցում (John Heinz National Wildlife Refuge at Tinicum) :
Կերային տարածքի չափը ամենտեղ տարբեր է, հայտնի տվյալները տատանվում են 2,6 կմ²-ից (Օրեգոնայի Ապեր-Կլամատ լիճ) մինչև 648 կմ² (Արիզոնա) ։
Միգրացիա
Միգրացիայի բնույթը կախված է մի քանի գործոններից, այդ թվում կլիմայական պայմաններից, կերի հասանելիությունից, բնային տարածքի տեղակայումից և առանձին առանձնյակների տարիքից։ Եթե ջրամբարի ամբողջ տարածքը ծածկվում է սառույցով, ապա բոլոր ծովարծիվները տեղափոխվում են ծովափ, կամ էլ համեմատաբար տաք, հարավային շրջաններ։ Մյուս կողմից, եթե սննդային պաշարը թույլ է տալիս (օրինակ ծովերի ափերին), հասուն առանձնյակների կեսը մնում են բնային տարածքներում՝ ձմեռելու ։ Միչիգանի դիտումները ցույց են տվել, որ թռչունները ավելի շուտ ոչ թե գաղթում են, այլ չվում են այն տարածքներ, որտեղ առկա են ջրի բաց տարածքներ և անհրաժեշտ քանակությամբ որս ։
Ենթադրում են, որ թռչունները գաղթում են միայնակ, սակայն այդ շրջանում նրանք կարող են հավաքվել նաև փոքր խմբերով գիշերելու վայրերում կամ էլ որսի կուտակման տեղում։ Չնայած նրան, որ զույգերը թռչում են միմյանցից առանձին, ձմեռելու ժամանակ էգերը և արուները կրկին միանում են և կազմում զույգեր։ Լինում են դեպքեր, երբ ձմեռող կենդանիները նոր բույն են պատրաստում և նույնիսկ զուգավորվում են, բայց հետո, միևնույն է, թռչում են հյուսիս՝ իրենց բնադրման շրջան։ Սպիտակագլուխ ծովարծիվը այն յուրահատուկ փետրավոր գիշատիչներից է, որը կարող է առաջացնել զանգվածային կուտակումներ։ Այն տարածքներում, որտեղ առկա է կերի լիություն, օրինակ հիդրոէլեկտրակայանների շրջակայքում, ձմռանը կարող են կուտակվել տասնյակ, հարյուրավոր և նույնիսկ հազարավոր առանձնյակներ։ Սեզոնային կուտակումներ հայտնի են նաև Միսիսիպի և Միսուրի գետերի հովիտներում, խաղաղօվկիանոսյան ափին՝ Ալյասկայից և Բրիտանական Կոլումբիայից հարավ մինչև միջին Վաշինգտոն, ինչպես նաև Չեսապիկյան ծոցի շրջանում ։ Նկատվել է, որ աշնանային միգրացիայի տևողությունը ավելի երկար է, քան գարնանայինը ։ Հարավում, մասնավորապես Կալիֆորնիայում և Ֆլորիդայում, ծովարծիվները նստակյաց են, ցուրտ եղանակներին խառնվում են հյուսիսային պոպուլյացիաների հետ ։
Մատղաշների գաղթի պատկերը ավելի բարդ է, սեզոնային միգրացիայից բացի, ներառում է նաև սփռվելու և չուի տարրեր ։ Հայտնի է, որ սեռական հասունացման չհասած կալիֆորնիական և ֆլորիդյան առանձնյակների մի մասը աշնանը ափի երկայնքով թռչում է դեպի հյուսիս, հասնելով հարավային Ալյասկա և Նյուֆաունդլենդ ։
Զույգերի ձևավորումը
Սեռական հասումացմանը, սովորաբար, հասնում են չորսից հինգ տարեկան հասակում, հազվադեպ վեցից յոթ տարեկանում։ Ինչպես ճուռականմանների մեծ մասը, այնպես էլ սպիտակագլուխ ծովարծիվը տիպիկ մոնոգամ տեսակ է․ յուրաքանչյուր արու զուգավորվում է մեկ էգի հետ։ Սովորաբար կարծում են, որ զույգերը պահպանում են իրենց «ամուսնական» հավատարմությունը ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Սակայն դա այնքան էլ այդպես չէ․ եթե թռչուններից մեկը ձմեռելուց հետո չի վերադառնում բույնի տարածք, երկրորդը իր համար փնտրում է նոր ընկեր։ Զույգը բաժանվում է նաև ընդհանուր սերունդ չտալու դեպքում ։
Զույգերը ձևավորվում են ինչպես բնադրման արեալում, այնպես էլ ձմեռոցում ։ Ամուսնական վարքը լավ դրսևորվում է հատկապես երկու թռչունների ցուցադրական թռիչքի ժամանակ, որի ժամանակ նրանք հետապնդում են մեկը մյուսին, կատարում են խոր անկումներ և շրջվում են՝ ոտքերը դեպի վեր։ Ամենատեսարժան այդպիսի դրվագներից մեկը, որը անգլերենում կոչվում է «cartwheeling» (բառացիորեն թարգմանաբար «գլուխկոնծիով սահք»), հետևյալ տեսքն ունի․ մեծ բարձրության վրա արուն և էգը ճանկերով միմյանց են կպնում և ընկնում են ներքև, հորիզոնական հարթությամբ պտտվելով։ Թռչունները առանձնանում են միայն ցամաքի մոտ, որից հետո կրկին բարձրանում են վեր ։ Զույգին կարելի է տեսնել ճյուղի վրա, երբ նրանք կտուցներոց շփվում են իրար ։
Առաջացած միությունը վերջնականապես ամրապնդվում է ապագա բույնի վայրի ընտրությամբ ։ Բնի պահպանվող տարածքը կազմում է մոտավորապես 1-2 կմ², բայց կարող է նաև լինել մեծ կամ փոքր՝ կախված պոպուլյացիայի խտությունից և որսի հասանելիությունից։ Ալյասկայի սահմանում՝ Ալեքսանդրի կղզեխմբիում, որտեղ նշված է բույների ամենամեծ խտությունը, պահպանվող տարածքը կարող է չգերազանցել 0,5 կմ²-ը, որը, ամենայն հավանականությամբ տվյալ տեսակի նվազագույն արժեքն է ։
Բույնը
Բույնի պատրաստւոմը Ֆլորիդայում սկսվում է սեպտեմբերի վերջին-հոկտեմբերի սկզբին, Օհայոյում և Պենսիլվանիայում փետրվարին, Ալյասկայում հունվարին, սակայն բոլոր դեպքերում էլ զգալի շուտ, քան տվյալ տարածքների այլ փետրավոր գիշատիչները։ Այն իրենից ներկայացնում է ճյուղերից կազմված հսկայական շինվածք, որը հիմնականում տեղակայված է կենդանի ծառերի գագաթին՝ ազատ թռչելու հնարավորությամբ, բաց ջրից 2 կմ-ից ոչ ավելի հեռավորության վրա։ Որոշ աղբյուրներ պնդում են, որ ծովարծվի բույնը Հյուսիսային Ամերկայի թռչնատեսակներ մեջ ամենամեծ բույնն է։ Հաճախ այն կարող է ունենալ 2,5 մետր տրամագիծ,․ 4 մետր բարձրություն և կշռել մոտ 1 տոննա։ Համաձայն Գինեսի ռեկորդների գրքի, թռչունների ամենամեծ բույնը նույնպես պատկանում է սպիտակագլուխ ծովարծվին․ 1963 թվականին ֆլորիդյան Սենտ-Պիտերսբերգից ոչ հեռու չափել են մի կառույց, որի ուներ մոտ 2,9 մետր տրամագիծ, իսկ բարձրությունը մոտավորապես 6 մ։ Մասնագետների գնահատմամբ, բույնի զանգվածը այդ պահին գերազանցում էր 2 տոննան ։ Հաշվի առնելով այն փաստը, որ ամեն տարի բույնը նորացվում է, հետևաբար և ծանրանում է, այն կարող է ջարդել իրեն պահող ճյուղերը, ինչպես նաև ուժեղ քամուց կարող է քանդվել։ Բայց և այնպես հայտնի են բույներ, որոնք օգտագործվում են մի քանի տարի․ այսպես, Օհայոյում այդպիսի մի բնում թռչունները բազմանում էին ամենաքիչը 34 տարի։ Բացառիկ դեպքերում, երբ բազմացման տարածքներում ծառերը բացակայում են, օրինակ Ամչիտկա կղզում(Ալետուտյան կղզիներ), բույնը կարող է սարքված լինել լեռնային սանդվաղանդների կամ էլ ցամաքային գիշատիչների համար այլ դժվարհասանելի վայրերում։ Սոնորա անապատում, որտեղ ծառերը նույնպես հազվադեպ են հանդիպում, ծովարծիվները բնադրում են հսկայական կակտուսի գագաթին, որը հայտնի է ինչպես «տեղացիների գագաթ» (Pachycereus pecten-aboriginum) անունով։ Թռչունները շատ հազվադեպ զբաղեցնում են արհեստական շինություններ, որոնցից մեկը՝ հեռագրային սյունը, նկատվել է 1986 թվականին Մինեսոտոյում։
Հիմնական ճյուղային հիմքը կապվում է խոտով, եգիպտացորենի ընձյուղներով, չորացած ջրմուռներով և այլ նմանատիպ հումքից։ Շինարարության մեջ, որը կարող է տևել մի քանի օրից մինչև 3 ամիս, մասնակցում են երկու ծնողներն էլ, սակայն ճյուղերի տեղադրմամբ մեծ մասամբ զբաղվում է էգը։ Թեպետ շինարարությունը սկսվում է ձվադրությունից առաջ, ավելի ուշ երկու թռչուններն էլ լրացուցիչ ամրացնում են արդեն պատրաստ բույնը։ Բացի հիմնական բնից, մոտակայքում կարող են գտնվել նաև լրացուցիչ բույներ, որոնք օգտագործվում են ծայրահեղ իրավիճակներում, օրինակ հիմնական բույնի քանդման ժամանակ ։
Թուխս նստելը և ձագերը
Ձվադրումը տեղի է ունենում բնի շինարարության սկզբից 1-3 ամիս անց ։ Էգը դնում է 1-3 (հազվադեպ 2) ձու, որոնք ածում է մեկ կամ երկու օրվա ինտերվալով։ Շատ հազվադեպ են հանդիպում բույներ 4 ձվով ։ Եթե ինչ-որ հանգամանքների պատճառով առաջին ձվադրումը ձախողվում է, էգը կարող է ածել կրկին։ Ձվերը անփայլ սպիտակ են, առանց նկարի, ունեն լայն օվալի տեսք։ Նրանց չափերը 58-85 x 47-63 մմ է։ Չափերը, ինչպես և զանգվածը հարավից հյուսիս աստիճանաբր աճում է՝ թռչունների չափերի նման։ Ալյասկայում կատարված չափումները ցույց են տվել 130 գ միջին զանգված, կանադական Սասկաչևան պրովինցիայում՝ մոտավորապես 114,4 գ։
Օրաբաժին
Ինչպես և այլ ծովարծիվները, սպիտակագլուխը մեծ մասամբ սնվում է ձկներով, սակայն որսում է նաև ոչ մեծ կենդանիներ։ Հնարավորության դեպքում հաճույքով այլ գիշատիչներից գողանում է կերը կամ էլ օգտագործում է կենդանիների լեշեր ։ 20 ուսումնասիրությունների համեմատական անալիզը արեալի տարբեր շրջաններում ցույց է տվել, որ միջին վիճակագրական օրաբաժինը կազմված է 56 % ձկից, 28 % թռչունից, 14 % կաթնասուններից, 2 % այլ կարգաբանական խմբերի կենդանիներից ։ Այս հարաբերակցությունը կախված է կերի տերետորիական և սեզոնային բնութագրերից ․ օրինակ, բազմացման շրջանում Ալյասկայի հարավ-արևելքում ձկան չափաբաժինը հասնում է 66 %, իսկ Օրեգոնայյի Կոլումբիա գետի գետաբերանում՝ 90 % , Սոնորա ավազաքարային անապատում մոտ 76 %։ Հաշված է, որ թռչունը օրական ուտում է 220-ից 675 գրամ կեր։
Ձուկ
Հնարավորության դեպքում, սպիտակագլուխը բոլոր տեսակի կերերի մեջ նախընտրում է ձկնատեսակները։ Ալյասկայի հարավ-արևելքում գերակայում են խաղաղօվկիանոսյան սաղմոնանմանները՝ սապատաձուկը, կիժուչը, տեղ-տեղ կարմրաձուկը։ Առավել խոշոր չավիչան (12-18 կգ) շատ ծանր է կենդանի վիճակում որսալու համար և այդ պատճառով սննդի մեջ օգտագործվում է միայն լեշի տեսքով ։ Հարավային Ալյասկայի գետաբերաններում և ծանծաղուտներում կարևոր նշանակություն ունեն խաղաղօվկիանոսյան ծովատառեխը (Clupea pallasii), խաղաօվկիանոսյան ավազաձուկը և խաղաղօվկիանոսյան տալեիխտը (Thaleichthys pacificus) : Կոլումբիա գետի դելտայում առավել նշանակալից ձկներն են՝ մեծաշուրթ չուկուչան(Catostomus macrocheilus, որսի մոտավորապես 17,3 %), ամերիկյան շեդը (13 %) և ծածանը (10 %) ։ Մերիլենդի Չեսապիկյան ծոցի շրջանում ծովարծվի ռացիոնի նշանակալից մասը կազմում է հյուսիսային (Dorosoma cepedianum) և հարավային (Dorosoma petenense) դորոսոմաները, ինչպես նաև ամերիկյան սպիտակ պերկեսը (Morone chrysops): Ֆլորիդայում ծովարծիվները որսում են ամերիկյան, կանալյան լոքոներին և այլ լոքոանմանների, կարմրախայտի, երկայնաձկների, սարգաների և բշտիկաձկների մի շարք տարատեսակներ ։ Պլատ և Նեբրասկ գետերի հովիտներում ձմեռող թռչունները առավելապես սնվում են հյուսիսային դորոսոմայով և ծածանով։ Սոնորա անապատի արիզոնյան մասում առավել տարածված ձկներն են կանալյան և դեղնականաչ լոքոները, չուկչաներ Catostomus insignis-ը և Catostomus clarkii-ը, ինչպես նաև ծածանները։ Ծովարծվի համար նշանակալից այլ ձկների շարքին դասվում են էլևայֆը, սև գայլաձուկը, ամերիկյան սպիտակ լավրակը և փոքրաբերան պերկեսը ։ Կոլումբիա գետում կատարված դիտարկումները ցույց են տալիս, որ ամբողջ ձկան 58 % որսացել են կենդանի վիճակում, 24 % օգտագործվել է որպես լեշ և 18 % գողացվել են այլ գիշատիչներից ։ Կալիֆորնիայի Բրիտոն ջրամբարում օրնիտոլոգները կատարել են մի փորձ, որի ընթացքում թռչուններին առաջարկվում էին տարբեր չափերի ձկներ։ Ծովարծիվների 71,8 % ընտրել են 34-ից 38 սմ երկարությամբ որսամիս, 25 % նախընտրում են 23-ից 27,5 սմ երկարությամբ ձկնամիս։
Թռչուններ
Սպիտակ ծովարծվի օրակարգի մյուս անհրաժեշտ բաղադրամասը ջրային և մերձափյա թռչուններն են (սուզաբադ, ծովային աղավնի, բադ, կազարկա, ճայ, կերկեր, ծկնկուլ)։ Երբ ջրամբարների վերին հատվածում ձկնային ռեսուրսները պակասում են, թռչնամսի մասնաբաժինը մեծանում է․ որոշ շրջաններում տարվա ընթացքում հնարավոր է 7-ից աճի մինչև 80% ։ Միակ շրջանը, որտեղ ծովարծիվը հավասար քանակով թռչուններ և ձուկ է որսում (երկու կատեգորիաներն էլ 43 %), համարվում է Յելոուստոնա տարածաշրջանը։ Ամենից հաճախ որպես զոհ հանդես են գալիս միջին չափերի թռչունները, որոնց բավական հեշտ է թռիչքի ընթացքում բռնել․ օրինակ՝ կռնչան բադը, արևմտաամերիկական սուզաբադը կամ ամերիկյան կերկեր ։ Վերին լճում ծովարծիվները ավելի հաճախ որսում են ամերիկյան արծաթագույն ճային (Larus smithsonianus): Երբեմն ծովարծվի զոհ դառնում են բադանմանների ընտանիքի ավելի խոշոր ներկայացուցիչները, որոնք համարվում են հասարակական թռչուններ, ինչպիսիք են սպիտակավիզ բադը կամ սպիտակ բադը ։ Հայտնի են նաև հարձակումներ սևակտուց սուզահավի, ծովային ճայի, կանադական կռունկի, գորշ և սպիտակ պելիկանների վրա։ Ծովարծիվները առանձնահատուկ վտանգ են ներկայացնում գաղութային թռչունների համար՝ ծովային աղավնու, ճոճահավների, ձկնկուլների, Morus bassanus-ի, ճայերի։ Թռչունների շուկայի հեշտ հասանելիությունը և թույլ պաշտպանությունը ծովարծվին թույլ են տալիս հարձակվել ինչպես մեծ, այպես էլ փոքր առանձնյակների վրա և սնվել նրանց ձվերով ։
Վերջին հարյուրամյակի ընթացքում Խաղաղ օվկիանոսի հյուսիսային մասի ձկնորսությունը, հատկապես գորշ ջրիմուռների տարածման շրջաններում, բերել են այդ ռեսուրսի զգալի նվազմանը։ Բացի ձկներից, ոչնչացումը և էկոլոգիական խնդիրները հասել են նաև ծովային կուղբերին։ Եվ մեկը, և մյուսը տվյալ տարածքում համարվում են ծովարծվի պատմական հիմնական կերային բազան։ Նրանց անհետացման հետևանքով գիշատիչները ստիպված էին որսալ մոտակայքում բնադրող թռչուններին՝ կայրերին, ճոճահավերին և մրրկահավերին .: Սավառնող ծովարծվի հայտնվելը ստիպում է գաղութային թռչուններին լքել իրենց բները, որոնք իրենց հերթին ճայերը, ագռավները և այլ փետրավոր գիշատիչները քանդում են։ Մի շարք դեպքերում, ինչպես օրինակ բարակակտուց կայրայի դեպքում, սննդային ռեժիմի խախտումը բերեց բնապահպանական կոլիզիայի, այսինքն մի տեսակի թվաքանակի վերականգնումը կատարվում էր մյուս տեսակի քանակի նվազման հաշվին ։
Կաթնասուններ
Կաթնասունները կազմում են թռչնի ընդհանուր օրակարգի համեմատաբար ոչ մեծ մասը։ Կենդանիների լեշերը չհաշված, մնացած կենդանիները մեծ մասմաբ ձվի չափի են․ մասնավորապես ձվեր, ճագարներ, սկյուռներ, գետնասկյուռներ, ջրարջեր, մշկամկներ, երիտասարդ կուղբեր ։ Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներում թռչունը որսում է սովորական փոկի, կալիֆորնիական ծովառյուծի, կալանի ձագերին։
Քարարծվի նման, սպիտակագլուխ ծովարծիվը կարող է վեր բարձրացնել ոչխարի, կամ էլ այլ ընտանի անասունի։ Միևնույն ժամանակ երկու թռչուններն էլ գերադասում են մարդկանցից հեռու մնալ և որս անում են վայրի տարածքներում։ Բացի այդ, ի տարբերություն քարարծվի, ծովարծիվը հազիվ թե փորձի խոշոր կենդանու հետ մարտի բռնվի։ Առկա է միայն մեկ վկայություն, երբ թռչունը հարձակվել է հղի ոչխարի վրա՝ մոտ 60 կգ քաշով․ սա գիշատիչի երբևէ գրանցված ամենամեծ զոհն է։
Սննդի հայթայթումը
Սովորաբար ծովարծիվը որս է անում ծանծաղուտներում, որտեղ ձկները կուտակվում են հենց մակերեսին մոտ ։ Սննդի հայթայթման հիմնական եղանակը նման է ջրարծվին․ ծովարծիվը մեծ բարձրությունից նկատում է զոհին, արագ սլանում է ներքև և նրան բռնում է սուր ճանկերով, իսկ այդ ժամանակ հիմնական փետրածածկը մնում է չոր։ Վայրընթաց թռիչքի արագությունը կազմում է 120-160 կմ/ժ, սովորական թռիչքինը 56-70 կմ/ժ։ Հազվադեպ թռչունը շրջում է ջրի վրա և կտցում է անցնող մատղաշը ։ Ջրարծվի հետ համեմատած ծովարծիվը մասնագիտանում է ավելի մեծ զոհերի վրա և իր հզոր ճիրաններով չի կարողանում բռնել այնպիսի ձկների, ինչպիսին են սպիտակ արևաձուկը և քաղցրահամ ջրերի պերկեսը։ Իրենց պահվող բեռի զանգվածը տատանվում է 1-3 կգ սահմանում, չնայած գրականության մեջ, բավական հավաստի տվյալների հիման վրա նշվում է, որ ծովարծիվը տեղափոխում էր սևպոչ եղնիկի ձագին ՝ 6,8 կգ քաշով, որը թռչունների մոտ համարվում է յուրօրինակ ռեկորդ ։ Շատ ծանր բեռը կարող է թռչունին սուզել ջրի մեջ, այդ դեպքում թռչունը հաջողությամբ լողում է մինչ ափը, եթե չի սատկում սառցե ջրում՝ հիպոթերմիայից ։ Ինչպես ջրարծվի մոտ, սպիտակագլխի ոտքի ճանկերի վրա զարգացած են այպես կոչված սպիկուլները՝ փշերի տեսքով ոսկրային ելունները, որոնք օգնում են պահել զոհին։
Նկարագրվող տեսակի մոտ դիտվում է նաև կոպերատիվ որս, երբ զույգերից մեկը շեղում են զոհին, իսկ մյուս զույգը հարձակվում է ետևից։ Կերի այսպիսի հայթայթումը բնորոշ է ցամաքային մեծ որսին՝ ճագարին և ծկնկուլին ։ Փետրավոր զոհին ծովարծիվները կարող են բռնել նաև օդում, սակայն, ավելի հաճախ, հանկարծակիի են բերում ցամաքի վրա կամ ջրում։ Բադերի որսի ժամանակ գիշատիչը կարող է մոտենալ ներքևից, թռիչքի ընթացքում օդում շրջվել և ճանկերով բռնել զոհի կրծքից։ Սուզվող բադերի դեպքում օգտագործում է այլ տեխնիկա․ թռչունը պտտվում է պոտենցիալ զոհի գլխի շուրջը, ստիպելով նրան սուզվել ջրի մեջ։ Մի քանի անգամ սուզվելուց հետո ուժասպառ թռչունը դառնում է գիշատիչի հեշտ զոհ (այսպիսի եղանակը բնորոշ է նաև սպիտակապոչ ծովարծվին)։ Զոհին տանելով առափնյա ծանծաղուտ կամ ծառի վրա, թռչունը սկսում է պատառոտել՝ մի ոտքով սեղմելով նրան հենարանին, իսկ մյուսով՝ կտորները մասնատելով։ Հաճախ սնվող թռչունին են միանում նաև այլ թռչուններ, այդ պատճառով զոհին բռնած ծովարծիվը ձգտում է ինչ-որ մի գաղտնի տեղում առանձնանալ ։ Կտնառքում կարող է պահպանվել մինչև մեկ կգ միս, որի շնորհիվ մի քանի օրվա ընթացքում թռչունը կարող է սով չզգալ ։
Վերջապես, ամերիկյան հանրապետությունների կազմավորումից ի վեր թռչնին բնորոշ է կլեպտոպարազիտիզմը, այսինքն այլ գիշատիչներից սննդի գողացումը։ Համաձայն Արիզոնայի դիտարկումների, այդպիսի որսի չափաբաժինը նահանգում կազմում է 5,7 %։ Մեծ մասամբ այդպես փորձարկում են երիտասարդ առանձնյակները, ամենայն հավանականությամբ, կենդանի զոհի որսի համար ոչ բավարար փորձի բացակայության պատճառով։ Գողության զոհ դառնում են մեծ մասամբ ավելի փոքր չափեր ունեցող ճուռականմանները, ինչպես նաև ճայերը և ագռավները ։ Մրցակցության ժամանակ նրանք նույնպես կարող են սպանվել և կեր դառնալ․ ասյպիսի դեպքեր հայտնի են կարմրապոչ մորաճուռակի, ջրարծվի, սև կատարտայի և հնդկահավ-անգղի հետ։ Հազվադեպ հայտնվում են կաթնասունների մոտից որսամսի գողացման ինֆորմացիա, որը թռչունների մոտ բացառիկ երևույթ է։ «The Condor» գիտական լրագրում նկարագրվում է, թե ինչպես Ամչիտկա կղզում (Ալեուտյան կղզիներ) ծովարծիվները ծովային կուղբերից գողանում են նրանց կողմից որսած հարթ ձուկ-գորտերին (Aptocyclus ventricosus):
Կյանքի տևողություն
Սպիտակագլուխ ծովարծիվը վայրի բնության մեջ, որպես կանոն, ապրում է 15-20 տարի ։ Աեմնատարիքով առանձնյակը, որի տարիքը հասել էր 32 տարի 11 ամիս, օղակավորվել էր վաղ հասակում 1977 թվականին Մեն նահանգում և մահացած էր հայտնաբերվել 2010 թվականին ծննդավայրից քիչ հեռու գտնվող Կանադայի Շարլոտ կոմսությունում ։ Ավելի երկար՝ մինչև 36 տարի (այլ տվյալեներով մինչև 47 ), թռչունները ապրում են մեծավանդակներում։
Կենսակայունություն
Սպիտակագլուխ ծովարծվի օրգանիզմին բնորոշ է որոշ թունավոր նյութերի կուտակումը, ինչպիսին են սնդիկը, դուստը, պոլիքլորացված դիֆենիլը և դիլդրինը։ Այս հատկությունը, ինչպես նաև կերի հասանելիությունը և բնակության միջավայրի անհրաժեշտ պայմանները ուղակիորեն ազդում են առաջին տարվա մահացությունների թվի և ընդհանուր կյանքի տևողության վրա ։ Ֆլորիդայում 1997-2001 թվականներին GPS սարքերի միջոցով կատարվել են դիտարկումներ։ Բնից դեռևս չթռած ձագերի ապրելունակության մակարդակը գրեթե հավասար էր այն թռչունների մոտ, որոնք ծնվել էին մարդկային բնակավայրերի մոտ և այն առանձնյակների մոտ, որոնք լույս աշխարհ էին եկել վայրի խուլ վայրերում (մոտ 91 %)։ Սակայն նրանց ցրվելուց հետո տվյալները սկսեցին խիստ տարբերվել․ մեկ տարի հետո առաջին խմբի գոյատևածների տոկոսը կազմում էր 65-72 %, իսկ երկրորդ խմբում 89 %։ Հետագա տարիների ընթացքում գոյատևման մակարդակը կախված չէր բնակության միջավայրից և կազմում էր 84-90 %։ Թռչունների կենսակայունության մասին հեռաչափի միջոցով ուսումնասիրություններ կատարվել են նաև 1989 թվականին Արքայազն Վիլհելմի ծովածոցում նավթային խոշոր աղետից հետո, երբ էկոլոգիական ճգնաժամի պատճառով մահացավ քառորդ միլիոն ծովային թռչուններ։ Համեմատական անալիզը ցույց տվեց, որ չկա մահացության զգալի տարբերություն, այն թռչունների մեջ, որոնք սնվում էին աղետի շրջանում և այն թռչունների միջև, որոնք բնակվում էին զգալի հեռու․ երկու դեպքերում էլ միամյա թռչունների շրջանում գոյատևման տոկոսը կազմում էր 71 %, երկուսից չորս տարեկան առանձնյակների մոտ 95 %, հասունների մոտ 88 %։
1961-1965 թվականներին հրազենից ծովարծիվների մահացությունը գնահատվում էր 62 %. հետագայում պետական պատժամիջոցների կիրառման շնորհիվ թռչունների նախատեսված սպանությունների քանակը զգալի կրճատվեց ։ Սակայն մինչև հիմա մարդկային գործունեությունը տանում է թռչնի վաղաժամ մահվան։ Ըստ օրնիտոլոգների հաշվարկների, 1963-ից 1984 թվականներին 68 % մահացությունները տեղի էին անթրոպոգեն պատճառներով․ ավտոմեքենաների հետ բախման հետևանքով առաջացած վնասվածքներ, լարերի մեջ խճճում և այլն (23 %), հրազենային վնասվածք (22 %), թունավորում (11 %), հոսանքի հարված (9 %) և թակարդներ (5 %)։ Բնական պատճառների մեջ դասվում են սովը (8 %) և հիվանդությունները (2 %)։ Մնացած 20 % մահերի պատճառները համարվում են չբացահայտված։ Թռչնի հիվանդությունների մեջ մեծ վտանգ ներկայացնում են Արևմտյան Նիլի Տենդը և այսպես կոչված թռչննի վակուոալ միելոպատիան ։ Վերջինս նկարագրվել է 1994 թվականին Արկանզասի Դեգրեյ (DeGray Lake) ջրամբարի շրջակայքում գիշատիչների մասսայական ոչնչացումից հետո։ Բացի ծովարծիվներից, հիվանդությամբ վարակվել էին վիրջինյան բվեճը և այլ ջրալող թռչունների տեսակներ ։
Բնական թշնամիներ
Սպիտակագլուխ ծովարծիվը գտնվում է սննդային շղթայի գագաթում, մարդուց բացի հասուն առանձնյակները չունեն այլ բնական թշնամիներ։ Բույնը երբեմն քանդում են ջրարջը, հազվադեպ վիրջինյան բվեճը ։ Այն հազվադեպ դեպքերում, երբ բույնը գտնվում է գետնի վրա, վտանգ կարող են ներկայացնել ցամաքային գիշատիչները, օրինակ արկտիկական աղվեսը։ Բնադրած թռչուններին անհագստություն կարող են պատճառել ագռավները, սակայն նրանք հազվադեպ են հարձակվում ծովարծիվների բների վրա, ինչպես և այլ փետրավոր գիշատիչների բների վրա ։
Թվաքանակ
Օրնիտոլոգները ենթադրում են, որ եվրոպացիների գալուց առաջ հյուսիսամերիկյան մայրցամաքում կար 250-500 հազար ծովարծիվ ։ Բնակչության զանգվածային միգրացիան բացասական ազդեցություն ունեցավ այս թռչունների ճակատագրի վրա։ Առաջին ներգաղթյալները ակտիվորեն մաքրում էին լանդշաֆտները և ծովարծիվներին գնդակահարում էին գեղեցիկ փետուրների և ուղակի սպորտային հետաքրքրության համար։ Անտառահատումների հետ միասին կատարվում էր ծովափերին, գետաբերաններում և լճափներին բնակավայրերի ստեղծում, ինչպես նաև քաղցրահամ ջրի պահանջարկի մեծացում, որը մի շարք տարածքներում տարավ այդ ռեսուրսի սպառման։ Նման պայմանները չէին կարող չտանել ծովարծիվների թվաքանակի նվազմանը և նրանց անհետացմանը, այն տարածքներում, որտեղ նրանք բազմացել են հարյուրավոր տարիների ընթացքում ։ Գյուղատնտեսության մեջ այս թռչունը համարվում էր վնասակար, քանի որ ֆերմերների մոտ ձևավորվել էր սխալ կարծիք, իբր ծովարծիվները գողանում են հավեր և ոչխարներ, ինչպես նաև ուտում են չափազանց շատ ձուկ (իրականում ընտանի կենդանիների առևանգման եզակի դեպքեր են հայտնի)։ Բացի գնդակահարումից, մի շարք թռչուններ զոհ էին դառնում թունավոր ստրիխնինին և թալիումի սուլֆատին, որոնցով օծում էին կենդանիների լեշերը՝ գայլերից, կոյոտներից և հենց ծովարծիվներից պաշտպանելու համար։ Գիշատչի և այլ անտառաբնակ կենդանիների ապագայի մասին դեռևս 19-րդ դարի կեսրին անհագստություն արտահայտեց հայտնի բնագետ Ջոն Օդյուբոն, իր օրագրում նշելով, որ «եթե հարյուր տարի հետո նրանք այստեղ չեն լինի, ապա բնությունը կզրկվի իր վառ հմայքից» ։ Նկարիչը ճիշտ դուրս եկավ․ թռչնի հետապնդումը բերեց նրան, որ 1930-ական թվականների վերջում այն դարձավ ԱՄՆ տարածքում (բացառությամբ Ալյասկայի) բացառապես հազվադեպ հանդիպող տեսակ։