cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ազարիա Ջուղայեցի (տաղերգու)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տաղերգուներ
Ոսպ
Կենսաբանական նկարագիր
Արմատը իլիկաձև է, թույլ ճյուղավորված։ Ոսպի ցողունը չորսկողմանի է, բարակ, կանգուն, կամ քիչ թեքված, ճյուղավորվող, թավոտ։ Տերևները ձվաձև են կամ գծային։ Ծաղկակոթունը կրում է 1-4 մար ծաղիկներ, որոնք ունեն հինգ պսակաթերթ։ Պսակաթերիկները սպիտակ են, կապույտ, վարդագույն կամ մանուշակագույն։ Պտուղը ռոմբաձև է, տափակ, քիչ ուռուցիկ, մերկ, հասունացումից առաջ՝ մանուշակագույն։ Սերմերը տափակ են, ուռուցիկ, խոշոր կամ մանր, 2-9 մմ տրամագծով և լինում են կանաչ, մոխրագույն, գորշ, շագանակագույն ու սև։ Ոսպի սերմի միջուկը հիմնականում նարնջագույն է, հազվադեպ է լինում կանաչ գույնի։
Հայաստանում
Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝ Առաջին երկուսը վայրի վիճակում հանդիպում են Սյունիքի, Վայոց ձորի, Արարատի մարզերում (մինչև ստորին լեռնային գոտիներ)։ Աճում են անտառներում, ժայռաճեդքերում, չոր, քարքարոտ լանջերին։ Գրանցված են Հայաստանի Կարմիր գրքում։ Ուտվող Ոսպ կարելի է մշակել գրեթե բոլոր մարզերում՝ մինչև վերին լեռն, գոտիները։
Քիմիական կազմ
Ոսպը պարունակում է մեծ քանակությամբ սպիտակուցային նյութեր, օսլա, ճարպ։ Սերմերը պարունակում են վիտամիններ, ճարպայուղեր և միկրոտարրեր։
Ոսպը բուսաբուժության մեջ
Բժշկության մեջ օգտագործվում են ոսպի սերմերը։
Հայկական բժշկության մեջ ոսպն օգտագործել են զարկերակային արյան ճնշման բարձրացման, մաշկային ցաների, նշիկների բորբոքումների, կերակրափողի խոցերի, հազի, խոցերի, աչքի, ականջի բորբոքումների, աչքի սպիտակափառության, բարորակ և չարորակ ուռուցքների, ոսկրացավի, լյարդի հիվանդությունների, մարսողական ուղու բորբոքումների, լուծի, ջրգողության բուժման համար ։
Տեսակներ և ենթատեսակներ
Դասը ընդգրկում է 7 տեսակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միամյա բույսեր Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր
Հայկական էյրենիս
Հայկական Էյրենիս, օձերի տեսակ էյրենիսների ցեղից, լորտուների ընտանիքից։
Նկարագրություն
Հասուն էյերիսների չափսերը հասնում են 49 սմ։ Գունավորումը բազմազան է։ Մարմնի վերին հատվածը՝ մոխրագույն-դեղնականաչ, բաց-դարչնագույն, վարդագույն-նարնջագույն, պղնձակարմիր կամ ավելի հազվադեպ, մուգ-շագանակագույն, համարյա սև։ Դնչի առջևի հատվածը կլորացած է։ Մարմնի միջին հատվածում կան 17 թեփուկներ, որոնցով կարելի է հեշտ տարբերակել վզնոտավոր էյրենիսից ։
Սնվում է միջատներով, սարդանմաններով և այլ անողնաշարավորներով, որոնք հաճախ բնակվում են քարերի տակ։
Կերի կլանման ձևը հետևյալն է՝ Էյրենիսը մի կողմ է տանում գլուխը, լայն բացում է բերանը և արագ բռնում է կերը, և այդ դիրքով կուլ տալիս ։
Տարածվածություն
Հանդիպում է արևելյան Կովկասում, Հայաստանի հարավում և հարավարևմտյան, հարավարևելյան Ադրբեջանում, նաև արևելյան Թուրքիայում, Իրանի արևմտյան և Իրաքի արևելյան հատվածներում ։
Հայաստանում հանդիպում է Eirenis punctatolineatus punctalineatus ենթատեսակը։ (Boettger, 1892).
Հղումներ
Կատեգորիա:Էյրենիսներ Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
(9052) Ուլանդ
(9052) Ուլանդ (Uhland), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,463946 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0059 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,922 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1412,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,254834 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,21° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զագրեբելիե (գյուղ, Կոզելշչինայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Զագրեբելիե գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոզելշչինայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թեջարխանա
Թեջարխանա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ֆարգո
Ֆարգո (Fargo) քաղաք ԱՄՆ-ում, Հյուսիսային Դակոտա նահանգի ամենամեծ քաղաքն է, Կասս շրջանի վարչական կենտրոնը: Հիմնադրվել է 1871 թվականին: 2011 թվականին ճանաչվել է «Ամերիկայի ամենադաժան եղանակային քաղաքը» բազմաթիվ փոթորիկների, ձնաբքերի, ցրտի և ջրհեղեղների հետևանքով ։
Պատմություն
Ֆարգո քաղաքի տարածքում 19-րդ դարի 70-80-ական թվականներին եղել է շոգենավերի համար նախատեսված նավամատույց: Քաղաքն ի սկզբանե կոչվել է Սենթրալիա (Centralia), բայց հետագայում այն վերանվանվել է Ֆարգո՝ ի պատիվ Հյուսիսային խաղաղօվկիանոսյան երկաթուղու (Northern Pacific Railway) տնօրեն Վիլյամ Ֆարգոյի, որի օրոք էլ սկսվել է քաղաքի զարգացումը:
Ազատ էներգիա
Ազատ էներգիա, համակարգի ներքին էներգիայի այն մասը, որի հաշվին աշխատանք է կատարվում իզոթերմ պրոցեսի ժամանակ։
Ֆարգո
Պատմություն
1880-ական թվականներին քաղաքն իր օրենսդրության մեղմության պատճառով հայտնի է եղել որպես՝ «ամուսնալուծությունների մայրաքաղաք»:
Ազատ էներգիա
բանաձևով։ Այստեղ E-ն համակարգի ներքին էներգիան է, S-ը՝ էնտրոպիան, T-ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը։ Եթե համակարգը մի վիճակից իզոթերմորեն անցնում է մյուսին, ապա ազատ էներգիայի փոփոխությունը մեծ է (անդարձելի պրոցեսների համար) կամ հավասար (դարձելի պրոցեսների համար) համակարգի կատարած մակրոսկոպիկ աշխատանքին։
Իզոթերմ պրոցեսների ժամանակ մակրոսկոպիկ աշխատանքը չափվում է ոչ թե ներքին էներգիաների, այլ ազատ էներգիաների տարբերությամբ, որովհետև հաստատուն ջերմաստիճան պահպանելու համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ էներգիայի փոխանակում համակարգի և միջավայրի միջև։
Ֆարգո
Կլիմա
Ֆարգոյի կլիման անցումային է՝ չափավոր մայրցամաքայինից մինչև խիստ մայրցամաքային, նման է Օրենբուրգի կլիմային: Ձմռանը քաղաքում շատ ցուրտ է, բայց ձմեռը երկար չի տևում, իսկ ամռանն, ընդհակառակը, շատ շոգ է:
Կլիմայի մայրցամաքայնությունն այնքան բարձր է, որ ռեկորդային բարձր (+45,6° C) և ռեկորդային ցածր (−44,4° C) ջերմաստիճանի միջև տարբերությունը 90° C է (համեմատության համար, Մոսկվայում դա «ընդամենը» 80° C է):
2011 թվականին Ֆարգոն ճանաչվել է «Ամերիկայի ամենադաժան եղանակային քաղաքը» ըստ The Weather Channel հարցումներում: Այս տիտղոսը ստացել է բազմաթիվ փոթորիկների, ձնաբքերի, ցրտի և ջրհեղեղների հետևանքով ։
Ճանապարհներ
Քաղաքով անցնում է միջպետական 29 և միջպետական 94 մայրուղիները:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Ուստ-Ֆիրկալ
Ուստ-Ֆիրկալ (Усть-Фыркал, Алтын-чул), աուլ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 70 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աուլներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Շիրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով (նկար, Վան Գոգ)
Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով կամ Նատյուրմորտ` ծղոտե դեղին գլխարկով, Նատյուրմորտ` գլխարկով և ծխամորճով, նիդերլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի նկար։ Ստեղծվել է 1881 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին կամ, հնարավոր է, 1885 թվականին Նյուենենում ։
Վան Գոգը Նյուենենում
1884 թվականի նոյեմբերին Վան Գոգը Նյուենենի մոտ գտնվող Էյնդհովեն ոչ մեծ քաղաքի իր ընկերներին սովորեցրել է յուղաներկով նկարել անշունչ առարկաներ։ Նկարիչն ինքը մեծ ոգևորությամբ ստեղծել է նատյուրմորտների շարք` շշերի, թասերի, ծաղկամանների ու այլ առարկաների պատկերմամբ ։ «Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով» նկարը ստեղծվել է Նյուենենում հենց այս շրջանում։ Վան Գոգը գրել է, որ դժվար կլինի նկարները վաճառել, սակայն արժեքավոր համարելով այս ջանքերը` նա նատյուրմորտներ է նկարել ողջ ձմեռվա ընթացքում ։
Նկար
«Նատյուրմորտ` ծղոտե գլխարկով» նկարը և այս շրջանի մեկ այլ նկար` «Կավե ծաղկամանով նատյուրմորտը», քննադատները գնահատել են տեխնիկական վարպետության համար։ Երկուսին էլ բնորոշ են հարթ վրձնահարվածները և նուրբ գուներանգները ։ Նյուենենում լինելու երկու տարիներին նկարիչը բազմաթիվ նկարներ է նկարել ջրաներկով և մոտ երկու հարյուր աշխատանք յուղաներկով, սակայն նրա գունապնակը հիմնականում բաղկացած է եղել հողի մռայլ երանգներով, և նկարիչը վառ գունապնակ կիրառելու ոչ մի նշան չի դրսևորել, որով առանձնանում են նրա ավելի ուշ շրջանի առավել հայտնի ստեղծագործությունները։ Երբ Վան Գոգը դժգոհել է, որ եղբայրը` Թեոն, բավարար ջանք չի դրսևորում իր աշխատանքները Փարիզում վաճառելու համար, Թեոն պատասխանել է, որ դրանք չափազանց մռայլ են և չեն համապատասխանում իմպրեսիոնիստների վառ նկարների ժամանակակից ոճին ։
Նկարը գտնվում է Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանի հավաքածուում (Օթերլո, Նիդերլանդներ) ։
Պատմություն
Անտոն Կյոլլերի կինը` Էլեն Կյոլլերը, իր կյանքն ու կարողությունը նվիրել է Վան Գոգի աշխատանքները հավաքելուն։ Նրա` 19-20-րդ դարերի արվեստը ներկայացնող հավաքածուն անցել է Նիդերլանդների կառավարությանը և հայտնվել Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանում։ Միանգամայն հավանական է, որ պայմանավորվածությունը ավելի շուտ եղել է միլիոնավոր գուլդենների վերադարձման միջոց, որ Նիդերլանդների կառավարությունը, որը եղել է Անտոն Կյոլլերի ընկերության խոշորագույն հաճախորդներից մեկը, 1930-ական թվականներին վճարել է բանկի վճարունակությունը պահպանելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ Կատեգորիա:Կյոլլեր-Մյուլլերի թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:1881 նկարներ
Պասիլիքա
Պասիլիքա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պիլպակյուլա (գյուղ, Վառա շրջան)
Պիլպակյուլա (Pilpaküla), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Վառա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Վառա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Աղիտգոմ (առվակ)
Աղիտգոմ, առվակ Ճորոխի ավազանում։ Հոսում է Օլթիի շրջանի Աղիտգոմ գյուղի միջով և աջից միանում է Պենյակչայ վտակ Բարդուսչային ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Էրզրումի նահանգ Կատեգորիա:Բարդուսչայ գետի վտակներ
Навсегда (երգ)
«Навсегда» (Միշտ), 2016 թվականի հունիսի 3-ին թվային տարբերակով թողարկված ռուս երգչուհի Յոլկայի սինգլը։ Այն թողարկվել է Velvet Music լեյբլի վրա։ Երգը գրվել է Ստանիլավ Բուտովսկիի կողմից, իսկ 2016 թվականին ձայնագրվել Յոլկայի կողմից։ Երգի պրոդյուսերներ դարձան Ալյոնա Միխայլովան և Լիանա Մելաձեն։
Նախապատմություն
Երգը ձայնագրվել է ռուս երգչուհի Յոլկայի կողմից ռուսական ձայնագրության ստուդիաներից մեկում։ Երգի ժանրը՝ փոփ։ Երաժշտության և երգի բառերի հեղինակն է Ստանիլավ Բուտովսկին։ Երգը թողարկվել է թվային տարբերակով 2016 թվականի հունիսի 3-ին Velvet Music լեյբլի վրա iTunes Store-ում ։ Երգի պրոդյուսերներն են Ալյոնա Միխայլովան և Լիանա Մելաձեն։ Յոլկան խոսոտանեց, որ երգ ձայնագրելը դժվար է, սակայն նաև զվարճալի։ Սկզբում, Յոլկան կենդանի կատարմամբ հանդես է եկել 2016 թվականի հունիսի 2-ին Մոսկվայի «Էրմիտաժ» այգում ։ Ինչպես նաև երգի թողարկումը կայացել է SoundCloud օնլայն հարթակում ։ Անձամբ Յոլկան մեկնաբանել է երգը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2016 սինգլներ
Աղուսարք
Աղուսարք, լեռնախումբ Հայաստանի Կոտայքի ու Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին, Գեղամա լեռնաշղթայի կենտրոնական մասում։ Բարձրությունը 3442 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի լեռներ
Թեփեջիկ
Թեփեջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անկյուն
Անկյուն, երկրաչափական պատկեր, որը կազմվում է մի կետից (անկյան գագաթ) դուրս եկող երկու ճառագայթներով (անկյան կողմեր) ։
Ընդհանուր տեղեկություն
Անկյան երկու կողմերը պարունակող հարթությունը անկյունով բաժանվում է երկու մասերի ։ Այդ մասերից յուրաքանչյուրը, անկյան կողմերի հետ միավորած կոչվում է հարթ անկյուն(կամ պարզապես անկյուն, եթե դա տարընթերցում չի առաջացնում)։ Հարթ անկյուններից մեկին ասում են ներքին (հիմնականում փոքր անկյունը), իսկ մյուսին՝ արտաքին։ Հարթ անկյան կետերը, որոնք չեն պատկանում իր կողմերին, ձևավորում են հարթ անկյան ներքին տիրույթը։
Հարթ անկյան մեկ այլ, հավասարազոր սահմանում է հետևյալը. հարթության մասը, որը հանդիսանում է տրված կետից (անկյան գագաթներ) դուրս եկող ճառագայթների և այդ հարթությունում պառկած ինչ-որ ուղղի (որը կոչվում է տրված հարթ անկյունը ձգող ուղիղ) հատողների միավորումը։
Հաճախ, հակիրճության համար, անկյուն անվանում են նաև անկյան չափը, այսինքն անկյան մեծության որոշող թիվը։
Բացի ավելի հաճախ հանդիպող հարթ անկյուններից, որպես անկյուն կարող են դիտարկվեն նաև առավել ընդհանուր օբյեկտներ՝ պատկերներ,առաջացած հատվող աղեղներով, կիսահարթություններով և այլ պատկերներով ինչպես էվկլիդյան, այնպես էլ տարբեր չափի մետրիկական տարածությունների ուրիշ տիպի երկրաչափությունում։
Անկյան նշումը
Մաթեմատիկական արտահայտություններում անկյունները հիմնականում նշանակում են հունարեն տառերով՝ α, β, γ, θ, φ և այլն։ Որպես կանոն տվյալ նշանակումը օգտագործվում է նաև գծագրության մեջ, անկյան ներքին տիրույթը հստակեցնելու համար։ Որպեսզի π նշանը օգտագործելուց խնդիրներ չառաջանան պի թվի հետ, ապա անկյուն նշանակելուց π նշանը չեն օգտագործում։ Մարմնային անկյունները նշանակելու համար (տե՛ս ներքևում) հաճախ օգտագործում են
ω
և
Ω
տառերը ։
Անկյունը նաև նշանակում են 3 կետերի տառերով, օրինակ \angle ABC։ Այսպիսի գրառման մեջ B —ն գագաթն է, իսկ A և C -ն՝ կետեր տարբեր կողմերի վրա։
Ավելի քիչ տարածված է անկյան երկու կողմերով նշանակությունը։ Օրինակ, \angle(bc) այստեղ ենթադրվում է, որ նկատի է ունեցվում \angle BAC եռանկյան
Իվան Պետրով
Իվան Իվանովիչ Պետրով (իսկական ազգանունը՝ Կրաուզե, ), ռուս սովետական երգիչ (բաս)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959 թ.)։
1938-1941 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Գլազունովի անվան երաժշտական ուսումնարանում, միաժամանակ հանդես եկել Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի համերգասրահներում և Ի․ Ս․ Կոզլովսկու ղեկավարած օպերային անսամբլի ներկայացումներում։ 1943-1970 թվականներին եղել է Մեծ թատրոնի մենակատար։ Դերերգերից են՝ Բորիս Գոդունով (Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով»), Կոչուբեյ (Չայկովսկու «Մազեպա», ՍՍՀՄ պետական մրցանակ, 1950 թ.), Դոսիֆեյ (Մուսորգսկու «Խովանշչինա», ՍՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951 թ.), Մեֆիստոֆել (Գունոյի «Ֆաուստ»)։ Փարիզի «Գրանդ-օպերա» թատրոնի պատվավոր անդամ է։ Հյուրախաղերով եղել է արտասահմանում։
Անկյուն
Անկյան նշումը
α
Իվան Պետրով
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Բասեր Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ
Անկյուն
Անկյան նշումը
ներքին անկյունը, որը պետք էր նշանակել \angle(bc)։
Այսպիսով, աջ կողմի նկարի վրա
γ
, \angle ACB և \angle(ba) նշանակումները միևնույն անկյունն են նշանագրում։
Երբեմն, անկյունները նշելու համար օգտագործում են (
a, b, c,
…) լատինական տառերն ու թվերը։
Անկյան չափ
Անկյան չափը,որը թույլ է տալիս համեմատել հարթ անկյունները,կարող է ներմուծվել հետևյալ կերպ։ Երկու հարթ անկյուններ կոչվում են հավասար (կամ կոնգրուենտ), եթե նրանք կարող են համատեղվել այնպես, որ համընկնեն իրենց գագաթները և երկու կողմերը։ Հարթության վրա ցանկացած ճառագայթից տրված ուղղությամբ կարելի է տեղադրել միակ անկյուն՝ հավասար տրվածին։ Եթե մի անկյունը ամբողջությամբ կարող է տեղադրվել մեկ այլ անկյան ներսում այնպես, որ այդ անկյունների գագաթները և մի կողմերը համընկնեն, ապա առաջին անկյունը փոքր է երկրորդից։ Կից անվանենք երկու անկյուն, տեղադրված այնպես, որ մեկի կողմը համընկնում է մյուսի կողմի հետ (իսկ նշանակում է, համընկնում են նաև գագաթները), բայց իրենց ներքին տիրույթները չեն հատվում։ Երկու կից անկյունների չհամընկնող կողմերով կազմված անկյունը անվանենք այդ անկյունների գումար։ Յուրաքանչյուր անկյան կարելի է համապատասխանության մեջ դնել թիվ (անկյան չափ) այնպես, որ
Նշանակումների որոշ համակարգերում, եթե անհրաժեշտություն կա տարբերել անկյունը և իր չափը, անկյան համար (երկրաչափական պատկերի) օգտագործվում է \angle ABC նշանակումը, իսկ այդ անկյան չափի մեծության համար՝ նշանակումը։
[[Պատկեր:Angle measure.svg|thumb|200 px|
θ
անկյան չափը ռադիաններով հավասար է իրեն ձգող
s
աղեղի երկարության հարաբերությանը իր
շառավղին։]]
Անկյունը չափում են ՝
Առավել տարածված աստճանային չափն է աստիճան, րոպե, վայրկյան, որի մեջ որպես 1° ընդունվում է փռված անկյան 1/180 (տե՛ս ներքևում), մեկ րոպեն՝, և մեկ վայրկյանը՝ 1''=1'/60։ Աստճանային չափը կիրառվում է էլեմենտար երկրաչափությունում (գծագրություններում անկյան չափումը փոխադիրչով), գեոդեզիայում քարտեզով և տեղանքում(տեղանքում անկյունների չափման համար օգտագործում են բավականին ճշգրիտ սարք՝ ունիվերսալ անկյունաչափոց) ։
Անկյան ռադիանային չափը ձգող աղեղի
r
շառավղին(համակարգային)։ Ռադիանային չափը կիրառվում է մաթեմատիկական անալիզում (օրինակ, որպես եռանկյունաչափական ֆունկցիայի թվային արգումենտ և հակադարձ արկֆունկցիաների թվային արժեքների(աղյուսակային և գրաֆիկական) որոշման դեպքում, հարթաչափությունում և մեխանիկայում (կետի կամ առանցքի շուրջը պտույտ կատարելիս) և այլն) ։ Պտույտ,անկյունը ձգող աղեղի (այսինքն, ամբողջությամբ անկյան ներսում գտնվող անկյան գագաթի կենտրոնով շրջանագծի աղեղի, որի ծայրերը գտնվում են անկյան կողմերի վրա)
երկարության հարաբերությունն է շրջանագծի
L
երկարությանը։ Անկյունների չափման Գրադային չափը օգտագործման համար առաջարկվել է հնուց եկող ժամանակներից, այժմ գրեթե ոչ մի տեղ չի օգտագործվում,քանի որ չկարողացավ դուրս մղել առավել տարածված վաթսունական աստիճանը։ Անկյունների չափումը աստճանային չափով գալիս է հին Բաբելոնից, որտեղ օգտագործվում էր հաշվման վաթսունական համակարգը, որի հետքերը մեզ մոտ պահպանվել են ժամանակի և անկյունների բաժանման մեջ ։ 1 պտույտը = 2
π
ռադիաններով = 360° = 400 գրադներով։ ՄՄՀ-ում անկյան չափման հիմնական միավորը հանդիսանում է ռադիանը։
Ծովային տերմինալոգիայում անկյունները չափվում են ծովայի ռումբերով՝ կողմնացույցի հատվածամասերով, 1 ռումբը հավասար է կողմնացույցի ամբողջ շրջանագծի (360 աստիճան) 1⁄32, այսինքն 11,25 աստիճան, կամ 11°15′։ Աստղագիտության մեջ ուղիղ ծագման անկյունը և ժամային անկյունը հասարակածային կոորդինատային համակարգում չափվում են ժամերով, րոպեներով և վայրկյաններով (կազմելով համապատասխանաբար լրիվ շրջանագծի 1⁄24, 1⁄1440 և 1⁄86400), դա կապված է Երկրի առանցքային պտույտի անկյունային արագությունից, կազմելով մոտավորապես 1 պտույտ 24 ժամում ։ Այսպիսով, մեկ ժամ(րոպե, վայրկյան) ժամանակամիջոցում երկնային սֆերան «պտտվում է» մոտավորապես 1 ժամ(րոպե, վայրկյան) անկյունային չափով։ Մնացած անկյունային մեծությունները աստղագիտության մեջ արտահայտվում են հիմնականում աղեղի աստճաններով, րոպեներով և վայրկյաններով։ Սխալից խուսափելու համար կարելի է նշել, որ ուղիղ ծագման մեկ վայրկյանը (րոպեն) հավասար է աղեղի 15 վայրկյանին (րոպեին)։
Հրետանագիտության և զենքային գործի մեջ կիրառվում են նաև հազարերրորդականները և ռազմական անկյունաչափի բաժանումները։
Որոշ համատեքստերում, այնպիսիք ինչպես բևեռային կոորդինատներում կետի նույնականացումը կամ օբյեկտի կողմնորոշման նկարագրելը երկու չափումներում իր բազային կողմնորոշվածության նկատմամբ, ամբողջ թվով պտույտներով տարբերվող անկյունները, փաստորոն հանդիսանում են էկվիվալենտ ։ Օրինակ, այդպիսի դեպքերում կարելի է էկվիվալենտ համարել 15° և 360015° անկյունները։ Ուրիշ համատեքստերում, այնպիսիք ինչպես կետի նույնականացումը զսպանակաձև կորի վրա կամ օբյեկտի ամբողջական պտույտների նկարագրությունը երկու չափումներում իր բազային կողմնորոշվածության նկատմամբ, ոչ զրոյական ամբողջ թվով ամբողջ պտույտներով տարբերվող անկյունները էկվիվալենտ չեն։
Որոշ հարթ անկյուններ ունեն հատուկ անուններ։ Բացի վերը նշված չափման միավորներից (ռադիան, ռումբ, աստիճան և այլն), իրենց թվին են դասվում.
Երբեմն անկյունները (օրինակ, մակերևույթի թեքության անկյունը) չափում են ոչ հենց անկյունային չափով, այլ իր տանգենսով (կամ սինուսով), այսինքն թեք հարթության բարձրության հարաբերությամբ իր անցած ճանապարհի հորիզոնական պրոյեկցիային(կամ հենց այդ ճանապարհին)։ Փոքր անկյուններով թեքության սովորական դեպքի համար այդ հարաբերությունը մոտավորապես հավասար է ռադիաններով արտահայտված անկյան(
tg α ≈ sin α ≈ α
,
α < 0,1
դեպքում տարբերությունը այդ մեծությունների միջև 1% է)։ Այդ դեպքում հարաբերությունը հիմնականում արտահայտվում է տոկոսներով կամ պրոմիլներով։ Օրինակ, ճանապարհի 10 % թեքությունը նշանակում է, որ ճանապարհի յուրաքանչյուր 100 մետրում (հորիզոնական պրոյեկցիան) ճանապարհը բարձրանում է 10մ, հորիզոնի նկատմամբ անկյունը հավասար է arctg(10/100) ≈ 5,71° ≈ 0,1 ռադիան։ Անկյունների նմանատիպ չափումը խիստ ասած չի հանդիսանում անկյունային չափ, քանի որ օժտված չի ադիտիվությոան հատկություններով(տե՛ս վերևում)։ Տե՛ս նաև՝.
Անկյունների հաշման ուղղություն
Մաթեմատիկայում և ֆիզիկայում սովորաբար անկյունների հաշվման դրական ուղղություն է համարվում ժամսլաքին հակառակ ուղղությունը։ Սովորաբար անկյունը սկսում են չափել այն ճառագայթից, որի սկիզբը համընկնում է կոորդինատական համակարգի (ԿՀ) կենտրոնի հետ, իսկ ուղղությունը համընկնում է աբցիսների առանցքի դրական ուղղության հետ ( բևեռային ԿՀ-ում,գլանային ԿՀ-ում, գնդաձև ԿՀ-ում, եռանկյունաչափական շրջանագծի ԿՀ-ում և այլնում)։ Աշխարհագրությունում և գեոդեզիայում անկյունների հաշվման սկիզբ ըստ ազիմուտի ընդունված է «դեպի հյուսիս» ուղղությունը, անկյունը հաշվվում է ժամսլաքի ուղղությամբ։ Այսպիսով, «դեպի արևելք» ուղղությունը համապատասխանում է ազիմուտյան 90° անկյանը, «դեպի հարավ» — 180°, «դեպի արևմուտք» — 270°։ Հրետանագիտության մեջ նախընտրում են բևեռային առանցքի ուղղույունը «на հարավ» և համապատասխան բևեռային անկյունը նույնպես ազիմուտ են անվանում («դեպի արևմուտք ուղղությունը» համապատասխանում է ազիմուտյան 90° անկյանը)։
Անկյունների տեսակներ
Կախված անկյան մեծությունից կոչվում են հետևյալ կերպ
Կիսորդ
Անկյան կիսորդ (bi- «երկակի» և «կտրում» բառերից) կոչվում է անկյան գագաթից դուրս եկող և իր ներքին տիրույթով անցնող ճառագայթը, որը իր կողմերի հետ ձևավորում է երկու հավասար անկյուն ։ Կիսորդի ցանկացած կետի հեռավորությունը անկյան կողմերից միևնույնն է(և հակառակը, անկյան ներքին տիրույթի ցանկացած կետ, որը հավասարահեռ է անկյան կողմերից, ընկած է կիսորդի վրա)։
Հարթ անկյուններ
Հարթ անկյուն տերմինը օգտագործվում է որպես անկյուն(սահմանվել է հոդվածի սկզբում) տերմիմինի հոմանիշ, հարթ անկյուն օգտագործվելիք տերմինից տարբերելու համար (այդ թվում երկնիստ, եռանիստ կամ բազմանիստ անկյունների համար)։ Հարթ անկյունների հատկությունների տակ ոչ հաճախ հասկանում են անկյունների մեծությունների հարաբերություն(կից,լրացնող,հարակից,հակադիր - տես ներքևում) այն դեպքում, երբ անկյունները ընկած են մի հարթության մեջ ( հարթաչափության համար դա ինքնին ենթադրվում է, սակայն տարածաչափության համար ճշտումն անհրաժեշտ է, այլապես սկզբում թվարկված հարաբերությունները տեղի չունեն, իսկ իրենք՝ անկյունները, եթե չեն պատկանում միևնյուն հարթությանը, չեն կոչվում կից կամ հարակից (հակադիրները ավտոմատ կերպով միշտ են ընկած մի հարթության մեջ))։
Հակադիր և հարակից անկյուններ
Հարակից անկյունների մասնավոր դեպքեր։
(Հակա)զուգահեռ կողմերով հարթ անկյուններ
Անկյունները, որոնց կողմերը զույգ առ զույգ զուգահեռ են և համուղված (կամ զույգ առ զույգ զուգահեռ են և հակուղված են), միմյանց հավասար են։ Անկյունների զույգը, որոնց կողմերի մի զույգը զուգահեռ են և համուղված միմյանց, իսկ կողմերի երկրորդ զույգը զուգահեռ են և հակուղված,մեծությամբ գումարով կազմում են փռված անկյուն, այն է՝ 180° (տես նկարը), քանի որ զուգահեռ տեղափոխմամբ իրենց կարող ենք վերածել կից անկյունների (համուղված կողմերը «սոսնձելով»)։
Բազմանկյան անկյուններ
Կամայական
n
-անկյուն բազմանկյան առանց ինքնահատման
Այսպիսով,
Հետևություն
βi
(ուշադրություն, սա արտաքին անկյան ոչ սովորական սահմանումն է) անկյունը, որը ներքին
։
Կամայական
-անկյուն բազմանկյան առանց ինքնահատման արտաքին անկյունների գումարը հավասար է
Կենտրոնական և ներգծյալ անկյուն
Շրջանագծի ցանկացած կոնկրետ աղեղի կարելի է համադրել միակ կենտրոնական և անսահման բազմությամբ ներգծյալ անկյուններ։
Ներգծյալ անկյան մեծությունը հավասար է շրջանագծի նույն աղեղի վրա հենված կենտրոնական անկյան կեսին(տե՛ս նկարը)։
Տարբերակներ և ընդհանրացումներ
AB և CD ուղիղների միջև (նշանակենք։ ) կողմնորոշված անկյան մեծություն անվանում են այն անկյան մեծությունը, որի վրա պետք է ժամսլաքի հակառակ ուղղությամբ պտտել AB ուղիղն այպես, որ նա դառնա զուգահեռ CD ուղղին։ Դրա հետ մեկտեղ,
·180° (
— ամբողջ թիվ) վրա տարբերվող անկյունները համարվում են հավասար։ Հարկավոր է նշել,որ CD և AB ուղիղների միջև կողմնորոշված անկյունը հավասար չէ AB և CD ուղիղների միջև կողմնորոշված անկյանը(նրանք գումարային կազմում են 180°, որը ըստ մեր պայմանավորվածության նույնն է թե 0°)։ Կողմնորոշված անկյունները օժտված են հետևյալ հատկություններով. ա)
գ)A,B,C,D, մի ուղղի վար չնկած, միևնույն շրջանագծին պատկանող կետեր են միայն այն դեպքում, երբ
Անկյան հասկացությունը ընդհանրացվում է տարածաչափությունում մարմնային անկյունը դիտարկելիս։
Մարմնային անկյուն
Հարթ անկյան ընդհանրացումը տարածաչափության մեջ հանդիսանում է մարմնային անկյունը՝ տարածության մաս, որը հանդիսանում է մի կետից դուրս եկող (անկյան գագաթներ)և ինչ-որ մակերևույթ (որը կոչվում է տվյալ հարթ անկյունը ձգող մակերևույթ)հատող բոլոր ճառագայթների միավորումը։
Մարմնային անկյունները չափվում են ստեռադիաններով(ՄՀ-ում հիմնական միավորներից մեկը), ինչպես նաև ոչ համակարգային միավորներով՝ ամբողջական գնդի մասերով(այսինքն 4
π
ստեռադիան կազմող ամբողջական հարթ անկյամբ)։
Երկնիստ անկյունը կարող է բնութագրվել ինչպես գծային անկյուն (իրեն ձևավորող հարթությունների միջև անկյուն), այնպես էլ մարմնային անկյուն(որպես գագաթ կարող է ընտրված լինել իր կողի՝ իր նիստերի հատման ուղղի, վրա գտնվող ցանկացած կետ)։Եթե երկնիստ անկյան գծային անկյունը (ռադիաններով) հավասար է
φ
, ապա իր մարմնական անկյունը(ստեռադիաններով) հավասար է 2
։
Անկյուն և սկալյար արտադրյալ
Անկյան հասկացությունը կարելի է սահմանել կամայական բնույթի գծային տարածությունների համար(այդ թվում նաև կամայական անսահման չափողականությամբ), որոնց վրա աքսիոմատիկորեն ներմուծված է տարածության x և y երկու էլեմենտների դրական սահմանված (x,y) սկալյար արտադրյալը։ Սկալյար արտադրյալը թույլ է տալիս սահմանել նաև այսպես կոչված տարրի նորմը (երկարությունը) ինչպես տարրի ինքն իր հետ արտադրյալից քառակուսի արմատ Սկալյար արտադրյալի աքսիոմներից հետևում է Կոշի-Բունյակովսկու անհավասարությունը (Կոշի-Շվարցի) սկալյար արտադրյալի համար՝  որտեղից հետևում է, որ  մեծությունը ընդունում է -1 -ից մինչև 1 արժեքներ, ընդ որում սահմանային արժեքները ընդունում են այն և միայն այն դեպքում, երբ տարրերը կոլենյար համեմատական են միմյանց (երկրաչափորեն ասած՝ նրանց ուղղությունները համընկնում են կամ հակուղված են) ։ Դա թույլ է տալիս  հարաբերությունը բացատրել ինչպես x и y տարրերի միջև անկյան կոսինուս։ Մասնավորապես, տարրերը կոչվում են օրթոգոնալ, եթե արտադրյալը (կամ անկյան կոսինուսը) հավասար է զրոյի։
Մասնավորապես, կարելի է ներմուծել որոշակի [a,b] ինտերվալի վրա անընդհատ ֆունկցիաների միջև անկյան գաղափարը, եթե ներմուծենք սկալյար արտադրյալը,այդ դեպքում ֆունկցիաների նորմերը որոշվում են ինչպես  Այդ դեպքում անկյան կոսինուսը որոշվում է ստանդարտ ձևով՝ որպես ֆունկցիաների սկալյար արտադրյալի հարաբերությունը իրենց նորմերին։ Ֆունկցիաները կարելի է անվանել նաև օրթոգոնալ, եթե նրանց սկալյար արտադրյալը (իրենց արտադրյալի ինտեգրալը) հավասար է զրոյի։
Ռիմանյան երկրաչափությունում կարելի է անալոգ ձևով g_{ij} մետրիկական թենզորի օգնությամբ սահմանել շոշոփող վեկտորների միջև անկյունը։ u և v շոշափող վեկտորների սկալյար արտադրյալը թենզորային գրառմամբ ունի հետևյալ տեսքը՝ համապատասխանաբար վեկտորների նորմերը՝  և  Այդ պատճառով անկյան կոսինուսը կորոշվի նշված սկալյար արտադրյալի հարաբերությամբ վեկտորների նորմերին ստանդարտ բանաձևով՝
Անկյուն մետրիկական տարածությունում
Գոյություն ունի նաև աշխատանքների շարք, որոնցում ներմուծվում է մետրիկական տարածության տարրերի միջև անկյան գաղափարը։
Թող (X,\rho)  լինի մետրիկական տարածություն, իսկ x,y,z՝ այդ տարածության տարրեր։
Կ.Մենգերը ներմուծել է y և z գագաթների միջև x կետում գագաթով անկայն հասկացությունը որպես ոչ բացասական թիվ, որը բավարարում է երեք աքսիոմների.
1932 թվականին Վիլսոնը որպես անկյուն դիտարկեց
Դժվար չէ տեսնել, որ ներմուծված արտահայտությունը միշտ իմաստ ունի և բավարարում է Մենգերի երեք աքսիոմներին։
Անկյան չափում
Անկյունների կառուցման և չափման ամենից շատ տարածված գործիքներից մեկը հանդիսանում է փոխադրիչը (ինչպես նաև քանոնը, տես ներքևում), որպես կանոն, այն օգտագործվում է որոշակի մեծության անկյան կառուցման համար։ Անկյունների շատ թե քիչ ճշգրիտ չափման համար մշակված են շատ գործիքներ.
Երկու օբյեկտների միջև անկյունային հեռավորւթյուն (կամ պարզապես անկյուն) դիտողի համար կոչվում է անկյան չափը, որի գագաթում գտնվում է դիտողը, իսկ օբյեկտները ընկած են կողքերում։ Երկու հեռավոր առարկաների միջև անկյան կոպիտ գնահատականի համար կարելի է օգտագործել ձեռքի դաստակը։ 1 աստիճան (1°) անկյունային հեռավորությամբ բացած ձեռքի հեռավորությանը համապատասխանում է ճկույթի լայնությունը (ներքևում տես նաև միջնամատի անկյունային լայնությունը բացված ձեռքի հեռավորության վրա կազմում է մոտավորապես 2°), 10 աստիճան անկյանը՝ հորիզոնական դիրքում սեխմած բռունցքի լայնությունը(կամ ափի լայնությունը), 20 աստիճան անկյանը (կամ մոտավորապես 15°÷17°÷20°)՝ բացած բութ մատի և ցուցամատի ծայրերի միջև հեռավորությունը (թիզ), իսկ ճկույթի ծայրից մինչև բութ մատի ծայրը անկյունային հեռավորությունը հավասար է մոտավորապես ուղիղ անկյան քառորդին։ Սա միջինացված տվյալներ են։ Խորհուրդ է տրվում դրանք ճշգրտել ձեր սեփական ձեռքի համար։
Անկյունների չափման համար տարբեր մեթոդներն ու գործիքները բնութագրվում են անկյունային թույլտվությամբ,այսինքն մինիմալ անկյունով, որը կարող է չափվել տվյալ մեթոդի օգնությամբ։ Ամենալավ անկյունային թույլտվությամբ օժտված են տարբեր ինտերֆերոմետրիկական մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս որոշ դեպքերում չափել անկյուններ աղեղի մի քանի միկրովայրկյաններով (~10−11 ռադիան)։
Պրակտիկ եռանկյունաչափական չափումների օրինակներ
Ինչպե՞ս չափել անկյուն (օրինակ, քարտեզի վրա) եռանկյունների կողմերի օգնությամբ (օրինակ, ինժեներական/եռանկյունաչափական հաշվիչի բացակայության ժամանակ (և աղյուսակների) և համակարգչի բացակայությամբ (Microsoft Excel) cos չափման համար) և ձեռքի տակ գտնվող միջոցներով՝ միլիմետրային բաժանումով քանոնով։ Անկյան կողմերի վրա առանձնացրեք 60 մմ հատվածներ և ծայրակետերը միացրեք ուղիղ գծով։ Այդ գծի երկարությունը միլիմետրերով ցույց անկյան մոտավոր մեծությունը աստիճաններով։ Այդ եղանակով կարելի է բավականին ճշգրտությամբ չափել մինչև 60° սուր անկյուններ։ Եթե անկյունը մեծ է 60°-ից, չափում են իր լրացումը մինչև 90°, 180, 270° կամ 360°։ Մինչև 90° կամ 270° իր լրացումը չափելու համար անկյան գագաթից եռանկյան միջոցով կառուցվում է ուղղահայաց իր կողմերից մեկին (հավասարակողմ եռանկյան մեջ՝ միջնագիծը կիսորդ է և բարձրություն)։
Ինչպե՞ս չափել անկյունը քանոնով (տեղանքում վիզուալ կողմնորոշման դեպքում... և անկյունը համեմատել քարտեզով,տես 1 կետ)։ Միլիմետրային բաժանումներով քանոնը տեղավորեք ձեր առջև՝ աչքերից 57 սմ հեռավորության վրա (60 սմ-ից ոչ ավել)։ Այդ դեպքում 1 սմ-ի հավասար բաժանումը կհամապատասխանի 1° անկյան սևեռացումը։ Այդ մեթոդի ճշգրտության մեջ դուք հեշտությամբ կհամոզվեք, եթե հիշում եք կենտրոնական անկյան աղեղը 1° -ում կազմում է մոտավորապես շառավղի 1/57 մասը։ Անկյունների չափման ճշգրտությունը քանոնի օգնությամբ(ինչպես նաև մատերի օգնությամբ, տե՛ս ներքևում) կախված է աչքերից անհրաժեշտ հեռավորության վրա քանոնի (կամ մատների) դիրքի ճիշտ ընտրությունից։ Դրանում կարելի է հեշտությամբ վարժվել թելի օգնությամբ, որի երկարությունը համապատասխանում է աչքերից մինչև բացված ձեռքի մատներ։
Ինչպե՞ս կարելի է չափել և առանց անկյունաչափային գործիքների կիրառմամբ տեղանքում տեղադրել անկյուններ ։ Հնարավորինս պարզ դա կարելի է անել չափելիք անկյունը համեմատելով ուղղի հետ։ Ուղիղ անկյուն դուք կարող եք տեղադրել ձեռքերի ուղղություններով, որոնցից մեկը բացած է ուսի ուղղությամբ, իսկ երկրորդը բարձրացրած բութ մատով ուղղված է այնպես, որ աջ ձեռքի մատը լինի աջ աչքի առաջ(համապատասխանաբար ձախ ձեռքի մատը՝ ձախ աչքի առաջ)։ Ուղիղ անկյունը կարելի է աչքաչափով բաժանել երկու կամ երեք հավասար մասերի, որոնցից յուրաքանչյուրը կհամապատասխանի 45° կամ 30° աստիճանի։ Անկյունների փոքր մեծությունները տեղանքում կարելի է տեղադրել կամ չափել հետևյալ ձևով։ Առաջին հերթին քանոնով չափեք ձեր ձեռքի երեք կպցրած մատների լայնությունը՝ ցուցամատի, միջնամատի և մատանեմատի։ Եթե այն ձեր մոտ հավասար կլինի 6 սմ, ապա 60 սմ ձգած ձեռքի դեպքում նրանց վրա սևեռացված անկյունը մոտավորապես կկազմի 6°։ Հետևաբար յուրաքանչյուր այդ երեք մատի վրա սևեռված անկյուն հավասար կլինի 2°։ Իսկ, եթե այդ մատների հաստությունը ձեր մոտ կստացվի օրինակ 5սմ, ապա որպեսզի սևեռացվող անկյունները լինեն հենց այդպիսին, ձեռքը պետք է բացել 50 սմ։
Ձգած ձեռքի դեպքում ուղիղ անկյան տակ բացած բութ մատի և ցուցամատի սևեռած անկյունը մոտավորապես կազմում է 15°։ Ինչպե՞ս դա ստուգել և ճշտել։ Նախ և առաջ տեղանքում նկատեք կողմնորոշիչ և նրանից տեղադրեք 90° անկյուն։ Դա կարելի է անել նախորդ խնդրում նկարագրված ձևով։ Հետո կողմնորոշչից տեղադրել վեց 15° անկյուն՝ ուղիղ անկյան տակ բացած բութ մատի և ցուցամատի սևեռած անկյուն։ Վերջին անկյան տեղադրումը պետք է կազմի տեղանքում ուղիղ անկյուն։ Եթե դա ճշգրիտ չի ստացվել, պետք է տեղադրումը կրկնել ձգած ձեռքը աչքերից փոքր-ինչ մոտ կամ հեռու պահելով (60 սմ կարգի)։ Հենց դրանով դուք կորոշեք հեռավորությունը, որի վրա պետք է ձգել ձեռքը 15° անկյուն տեղադրելու համար ։
Անկյունները կարելի է հաշվել նաև տարբեր հաշվողական սարքերի և հարմարանքների օգնությամբ՝ եռանկյունաչափության միջոցով հաշվարկային քանոնի վրա, ինժեներական հաշվիչով(այդ թվում (Windows) հաշվիչ), Microsoft Excel աղյուսակի ֆունցիաների օգնությամբ (1) cos, (2) այնուհետև arccos, և (3) ֆունկցիաներով փոխարինել նաև ռադիանները աստիճանների (°) (ԱՀ-ի առկայության դեպքում, գոյություն ունի տրված կողմերով եռանկյունների անկյունների on-line հաշվում)։ Գոյություն ունի հատուկ եռանկյունաչափական աղյուսակներ՝ sin, cos, ինչպես նաև arccos, arcsin, ընդ որում վերջինները կարող են լինել (այդ թվում և ամենից հաճախ) աստիճանների վերահաշվարկով։
Անալիտիկ երկրաչափությունում կոորդինատային հարթությունում ուղիղների միջև անկյունը տրվում է օրինակ հետևյալ հավասարումով.
Գրականություն
Կատեգորիա:Երկրաչափական պատկերներ Կատեգորիա:Անկյուններ
Բագհաստանա
Բագհաստանա, (հին պարսկերեն՝ աստծո բնակավայր, աղավաղված ձևերն են՝ բագիստանա, բիհիստուն, բեհիստուն ևն), հնավայր, Իրանի Կրմանշահ քաղաքից Դարեհ I Մեծ թագավորի տարեգրության և պատկերաքանդակների տեսարանը Բագհաստանայի ժայռին 36 կմ արևելք, Բեհեսթուն գյուղից 4 կմ հյուսիս։ Գետնից 152,5 մ բարձրությամբ, սպիտակ մարմարյա ժայռի հարթեցված մակերեսին (7,6 մ x 22 մ) փորագրված է Աքեմենյան Դարեհ I թագավորի (մ․ թ․ ա․ 522–486) եռալեզու (հին պարսկերեն, էլամերեն, աքքադերեն) տարեգրությունը։ Աքեմենյան մյուս սեպաձև արձանագրությունների համեմատ ամենաբովանդակալիցն է ու ամենաերկարը (միայն հին պարսկերեն ընդարձակ բնագրի 5 սյունակը բաղկացած է 414 տողից)։ Դրվագված է բազմաթիվ պատկերաքանդակներով։ Կենտրոնում՝ հին պարսկ․ բնագրի վերնամասում, քանդակված է պարտված երկրների առաջնորդների ատյանի տեսարանը։ Հին պարսկերեն բնագրի I–IV սյունակները բովանդակում են Դարեհ I-ի գահակալման առաջին, V սյունակը՝ երկրորդ և երրորդ տարիներին Աքեմենյան Իրանում կատարված իրադարձությունների պատմությունը։ Ըստ արձանագրության, Կամբյուսեսի մահից հետո Աքեմենյան գահը մ․ թ․ ա․ 522-ի մարտի 11-ից տիրել է պարսիկ մոգպետ Գաումատան։ Նույն թվականի սեպտ․ 29-ին նրան տապալել է Դարեհը՝ հռչակվելով Աքեմենյան տան 9-րդ գահակալ։ Սակայն Աքեմենյան տիրակալության հպատակ երկրները (Հայաստան, Մարաստան, Պարսք, Ասորեստան, Բաբելոն, Ելամ, Պարթևաստան, Մարգիանա, Եգիպտոս ևն) ապստամբել և անկախացել են։ Դարեհը նրանց դիմադրությունն ընկճել է 19 խոշոր ճակատամարտերում։ Նրա պատժիչ զորքերին հատկապես համառորեն դիմադրել է Հայաստանը (հին պարսկ․ բնագրում կոչվում է Արմինա, ելամերենում՝ Հարմինա, աքքադերենում՝ Ուրաշտու)։ Այդ մասին Դարեհն արձանագրել է II սյունակի 29–63-րդ տողերում։ Հայաստանի դեմ պարսկ․ զորքերի ռազմական գործողություններն ընթացել են երկու ուղղությամբ՝ Դադարշիշ և Վահումիսա զորավարների առաջնորդությամբ։ Հայկ․ և պարսկ․ զորքերը ճակատամարտել են 5 անգամ (ըստ Ֆ․ Վ․ Կյոնիգի, 522-ի դեկտ․ 31-ին, 528-ի մայիսի 21-ին և 31-ին, հունիսի 12-ին և 21-ին)։ Նրանց առաջին ճակատամարտը տեղի է ունեցել Հայաստանից դուրս՝ Ասորեստանի Իզալա կոչվող վայրում, այսինքն՝ հայերը եղել են նախահարձակ կողմ և, հավանորեն, կապերի մեջ՝ Ասորեստանի, Մարաստանի, Պարսքի և Բաբելոնի ապստամբների հետ։ Ճակատամարտերում հայերին հաղթելու մասին Դարեհի պարծենկոտ հայտարարությունները կողմնակալ են և անհամոզիչ։ Դարեհի տարեգրությունը լռում է Հայաստանի գրավման և հայ ապստամբներին պատժելու մասին։ Հավանորեն Դարեհի գահակալման սկզբնական տարիներին Հայաստանը պահպանել է անկախությունը։
Բագհաստանայի հուշարձանը հնուց ծանոթ է եղել թե՛ տեղացիներին, թե՛ օտար ճանապարհորդներին։ Սակայն մինչև XIX դ․ նրա բովանդակությունն անհայտ է մնացել։ Հին հույն հեղինակներ Կտեսիասը և Դիոգորոս Միկիլացին, հավատալով տեղական զրույցներին, այն վերագրել են առասպելական Շամիրամին։ 1835–47-ին արձանագրությունն ընդօրինակել և վերծանել է Իրանում ռազմական խորհրդատու, բրիտանական սպա Հենրի Կրեսվիկ Ռոուլինսոնը։ Բագհաստանայի արձանագրության վերծանությունն այնուհետև կարևոր նշանակություն է ունեցեին Արևելքի մյուս երկրների սեպաձև արձանագրությունների ընթերցման համար։ Բագաստանայի արձանագրության լավագույն ընդօրինակությունը 1848-ին կատարել է ամերիկացի արևելագետ Ջորջ Գլեն Քամերոնը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Իրանի պատմություն
Մարկովկա (գյուղ, Բարանովի շրջան)
Մարկովկա (Марківка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բարանովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1750 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էվիանի կոնֆերանս
Հրավիրելով խորհրդաժողով` Ռուզվելտն ընդգծել է, որ ոչ մի պետություն ստիպված չի լինի փոխել իր ներգաղթային քվոտան, փոխարենը մասնակից երկրներից կամավոր առաջարկներ են սպասվում ։ Խոսքը Գերմանիայի և Ավստրիայի 600 հազար դատապարտված հրեաների փրկության մասին է ։
Նախապատմություն
Բոլոր եվրոպական երկրներում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում գոյություն են ունեցել ներգաղթածների տարեկան հանդես շրջանակներում օրենքով սահմանված քվոտաներ։ Հիտլերի իշխանության գալուց հետո բրիտանացիներն ու իռլանդացիները սառեցրել են, այսինքն՝ գրեթե չեն օգտագործել այդ քվոտաները։ Պաղեստինում քվոտաներից դուրս Մեծ Բրիտանիան թույլատրել է ընդունել ներգաղթյալներին, որոնք վճարել են 1000 ֆունտ ստեռլինգից ստացած և դրա հիման վրա կապիտալիստների վկայական ստացած դրամական վճարը (Kapitalisten-Zertifikate)։
Կոնֆերանսի ընթացք
Խորհրդաժողովի մասնակից երկրների ճնշող մեծամասնությունը հայտարարել է, որ իրենք արդեն արել են հնարավոր ամեն ինչ՝ Գերմանիայից, Ավստրիայից և Չեխոսլովակիայից շուրջ 150 հազար փախստականների ճակատագիրը հեշտացնելու համար։
Նմանատիպ դիրքորոշում են որդեգրել Ֆրանսիան և Բելգիան։
Կանադան և Լատինական Ամերիկայի երկրները փախստականներին ընդունելու մերժումը մոտիվացրել են մեծ գործազրկությամբ և տնտեսական ճգնաժամով։
Նիդեռլանդներն օգնություն է առաջարկել այլ երկրներ փախստականների տարանցման հարցում։
Մեծ Բրիտանիան պնդում էր, որ արդեն գերբնակեցված է  և տառապում է գործազրկությունից, ուստի առաջարկեց փախստականներին տեղավորել Արևելյան Աֆրիկայի իրենց գաղութներում։ Մեծ Բրիտանիան հրաժարվել է վերանայել հրեաների մուտքի քվոտան Պաղեստին, որը սահմանվել է 75 հազար մարդու համար 5 տարվա ընթացքում ։
Ավստրալիան հրաժարվել է թույլ տալ մեծ թվով փախստականների մուտքը՝ վախենալով ներքաղաքական ազգամիջյան հակամարտությունների առաջացումից, սակայն համաձայնել է երեք տարվա ընթացքում ընդունել 15 հազար մարդու։
32 պետություններից միայն Դոմինիկյան Հանրապետությունը համաձայնել է ընդունել մեծ թվով փախստականներ և տրամադրել անհրաժեշտ հողամասեր, սակայն դրա համար հսկայական գումարներ է խնդրել ։
Խորհրդաժողովի որոշմամբ ստեղծվել է փախստականների գործերի միջկառավարական կոմիտե (ICR) ։
Գիտաժողովի մասնակիցներ
ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Բելգիան, Նիդեռլանդները, Լատինական Ամերիկայի երկրները, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան, ինչպես նաև Ազգերի լիգայի փախստականների հարցերով գլխավոր հանձնակատարը։
Փախստականների հարցերով կոմիտեի գործունեություն
Կոմիտեի խնդիրներն էին՝ զարգացնել փախստականներին անվտանգ երկրներ տարհանելու հնարավորությունները և համոզել Գերմանիային թույլ տալ կազմակերպել արտագաղթը։ Սակայն կոմիտեի Ժողովրդավարական անդամ պետությունները նրան ոչ ֆինանսավորում, ոչ էլ իշխանություն չեն տրամադրել՝ այդպիսով հասկացնելով, որ իրենք չեն ցանկանում օգնել եվրոպացի հրեաներին ։
Կոմիտեն բանակցություններ է սկսել նացիստական Գերմանիայի հետ, որպեսզի Գերմանիայից արտագաղթը կանոնակարգվի և փախստականներին թույլատրվի դուրս բերել իրենց պատկանող սեփականության գոնե մի մասը։ Սակայն այդ բանակցություններն արդյունք չտվեցին։ Կոմիտեն ԱՄՆ-ի կառավարությունից հասել է առավելագույնս օգտագործել գոյություն ունեցող ներգաղթային քվոտան՝ ի շահ Գերմանիայից, Ավստրիայից և Չեխոսլովակիայից փախստականների։
Նաև կնքվել է տարանցման մասին միջազգային համաձայնագիր, որը թույլ է տվել փախստականներին հատել պետական սահմանները առանց անձնագրերի։
Այլընտրանք ԽՍՀՄ-ի միջոցով
Քանի որ  Էվիանի կոնֆերանսի 32 երկրները հրեաների մուտքի մոտ մերժել են, նրանց տարհանել են մնացել Լատինական Ամերիկա և Պաղեստին։ Եվս մեկ երթուղի հասունացել է հոլանդացի գործարար, Philips ընկերության ներկայացուցիչ և համատեղության կարգով Լիտվայում Նիդեռլանդների հյուպատոսի գլխում 1939 թվականից ի վեր Յանա Զարտենդեյկի գլխում, որը սկսել է հրեաներին վկայագրեր տրամադրել Կարիբյան ծովում Նիդեռլանդական Անտիլյան կղզիների Կյուրասաո հոլանդական գաղութ մտնելու համար։
Խորհրդային դիվանագետները համաձայնել են ԽՍՀՄ-ի միջոցով նման կեղծ անձնավորություններ ունեցող մարդկանց թույլ տալ, բայց միայն այն պայմանով, որ նրանք կստանան նաև ճապոնական տարանցիկ վիզա, քանի որ Հեռավոր Արևելքում  նրանք կարող էին ԽՍՀՄ-ից դուրս գալ միայն Ճապոնիայով։ Ճապոնական տարանցիկ վիզաները Լիտվայում հյուպատոս Տիունե Սուգիհարին են տրամադրել ։
Վստահության հեռախոս
Վստահության հեռախոս, սոցիալական ծառայություն է, որի նպատակն է անանուն հեռախոսազրույց ունենալ որակավորում ունեցող խորհրդատուի հետ։
Օգտագործման ձև
Խոսակցության ընթացքում բաժանորդին կարող է տրամադրվել տեղեկատվություն և հոգեբանական օգնություն, իսկ բաժանորդը կարող է խորհրդատուին տրամադրել տվյալներ։ Վստահության հեռախոսը հաճախ օգտագործվում է բարդ, հակասական թեմաների խորհրդատվության համար, որոնց քննարկումը անձնական զրույցի միջոցով դժվար է, օրինակ՝ միջանձնային և սեռական հարաբերություններ, թմրանյութերի օգտագործում, հանցագործություններ։
Վստահության հեռախոսը տարածված ծառայություն է նաև իրավական համակարգում. այն հնարավորություն է տալիս հաղորդել կատարված կամ կատարվելիք հանցագործությունների, ահաբեկչական գործողությունների մասին։ Վստահության հեռախոս ունեն Ռուսաստանի դաշնության ոստիկանության բաժանմունքները, թմրանյութերի շրջանառության վերահսկման Ռուսաստանի Դաշնության դաշնային ծառայությունը, Անվտանգության Դաշնային Ծառայությունը, հետաքննչական մարմինները։
Պատմություն
Վստահության առաջին հեռախոսները ի հայտ են եկել ԱՄՆ-ում 20-րդ դարի սկզբում։ 1906 թվականի գարնանը բողոքական հոգևորական Գարրի Ուորրենին արթնացրեց հետևյալ բովանդակությամբ զանգը. «Խնդրում եմ՝ հանդիպենք. ես անելանելի վիճակում եմ»։ Հոգևորականը պատասխանեց. «Վաղը եկեղեցին բաց է առավոտից»։ Առավոտյան հոգևորականն իմացավ, որ զանգահարողը կախվել է։ Կատարվածից ցնցված՝ նա թերթում հայտարարություն տվեց.
Հիմնական սկզբունքներ
Վստահության հեռախոսով խորհրդատվությունը կառուցվում է մի քանի հիմնական սկզբունքներիների հիման վրա.
Հիմնական սկզբունքներից բացի վստահության հեռախոսի յուրաքանչյուր կիրառող կարող է մշակել խորհրդատվության իր մեթոդներն ու կանոնները։
Խորհրդատուներ
Որպես խորհրդատուներ հանդես են գալիս հոգեբանները և կամավորները, ովքեր անցել են մասնագիտական հատուկ պատրաստություն։ Խորհրդատուները սովորում են հեռախոսային խորհրդատվություն անցկացնելու, տոլեռանտության զարգացման հատուկ հմտություններ և տեսական նյութ։ Խորհրդատուի աշխատանքը վերահսկվում է սուպերվիզորների (պրոֆեսիոնալ հոգեբաններիների), հոգեբույժների և սոցիալական աշխատողների կողմից, որոնց խնդիրն է աջակցել խորհրդատուներին։
Ֆինանսավորում
Վստահության հեռախոս ծառայության ֆինանսավորումը իրականացվում է մայր կազմակերպությունների կողմից կամ ֆինանսական ֆոնդերի ու դրամաշնորհների հաշվին։ Կամավորների աշխատանքը կարող է լինել անվճար. այս դեպքում մոտիվացիան հիմնավորվում է սեփական հմտությունները զարգացնելու հնարավորությամբ։
Թեժ գիծ
Անհրաժեշտ է վստահության հեռախոսը տարբերել թեժ գծից, քանի որ վերջինի դեպքում որպես կանոն հիմնական սկզբունքներն ավելի քիչ են, բացի այդ, չի տրամադրվում հոգեբանական օգնություն, և հիմնական խնդիրը համարվում է տեղեկատվության ստացումը կամ տրամադրումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն
(1188) Գոթլանդիա
(1188) Գոթլանդիա (Gothlandia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից Բարսելոնայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,190007 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7944 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5856 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1183,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304114 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,82° անկյուն։
Գոթլանդիա աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1930 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պիլու (գյուղ, Պիլտսամաա շրջան)
Պիլու (Pilu), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պիլտսամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։
Պարպարուն
Պարպարուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր