cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դաշտանադադար
Նշաններ և ախտանիշներ
Դաշտանադադարի վաղ շրջանում դաշտանային ցիկլը կանոնավոր է, սակայն գնալով ցիկլերի միջև ժամանակահատվածը երկարում է։ Հորմոնների քանակը նվազում է, իսկ օվուլյացիա դիտվում է ոչ բոլոր ցիկլերի ժամանակ ։
Աբելիա չինական
Աբելիա չինական, ցախեկեռասազգիների ընտանիքի, աբելիա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ թուփ է՝ մինչև 1,5 մ բարձրությամբ։ Երիտասարդ ընձյուղները մազմզուկապատ են, կարմրավուն։ Տերևները ձվաձև են, 2-4,5 սմ երկարությամբ, 1,5-2,5 սմ լայնությամբ, սրածայր կամ կարճ-սրված, սղոցաեզր, ներքևի կողմից՝ բրդանման աղվամազապատ, վերևի կողմից՝ ցրված մազմզուկապատ, 0,2-0,5 սմ կոթունավոր։ Ծաղիկները բուրումնավետ են, մեծ մասամբ 2-ական, տեղավորված տերևածոցերում, որոնք առաջացնում են խիտ և կարճ հուրաններ։ Բաժակաթերթիկները 5-ն են, երկարավուն, հակառակ-ձվաձև, մազմզուկապատ, 0,6 սմ երկարությամբ։ Պսակը ձագարաձև է, մոտ 1,5-2 սմ երկարությամբ, սպիտակ։ Ծաղկում է հունիսից մինչև սեպտեմբեր։
Դաշտանադադար
Նշաններ և ախտանիշներ
Դաշտանադադարի ժամանակ դիտվում է ախտանիշների բազմազանություն։
Աբելիա չինական
Տարածվածություն
Տարածված է կենտրոնական և արևելյան Չինաստանում։ Մեր հանրապետությունում բաց հողերի պայմաններում մշակվում է միայն Իջևանի դենդրարիում, որտեղ չի ցրտահարվում, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։
Դաշտանադադար
Հեշտոց և արգանդ
Նախաաշտանադադարի ժամանակ հնարավոր է անկանոն արյունային արտադրություն(քիչ, շատ, արյան հետքեր) ։ Նախադաշտանադադարի ընթացքում հորմոնալ փոփոխությունների արդյունքում կարող է դիտվել արգանդային դիսֆունկցիոնալ արյունահոսություն։ Արյան հետքերը կամ արյունահոսությունը կարող են ուղակիորեն կապված լինել հեշտոցի ատրոֆիայի, բարորակ գոյացության(օրինակ՝ պոլիպ) կամ էնդոմետրիումի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների հետ։ Համաձայն մենոպաուզայի և անդրոպաուզայի եվրոպական ասոցիացիայի արյունահոսության՝ արյունահոսության և արյան հետքերի հիմնական աղբյուրը էնդոմետրիումն է ։
Աբելիա չինական
Կիրառություն
Էկոլոգիական խումբը՝ II: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 20ա, 32 ։
Դաշտանադադար
Հեշտոց և արգանդ
Պոստմենոպաուզայի ժամանակ դիտվող արյունահոսությունը ահազանգող նշան է և այն կարող է հուշել չարորակ նորագոյացության առկայության մասին։
Աբելիա չինական
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տորոնածաղկավորներ Կատեգորիա:Ցախեկեռասազգիներ
Դաշտանադադար
Հեշտոց և արգանդ
Ախտանիշներ, որոնք դիտվում են դաշտանադադարի ժամանակ և շարունակվում են պոստմենոպաուզայի շրջանում.
Այլ նշաններ
Այլ նշաններն են հոգնածությունը, ցավոտ սեռական ակտը, մեջքի ցավը, կրծքագեղձերի մեծացումը, կրծքերի ցավը, սրտային հրոցը, գլխացավը, գլխապտույտը, մաշկի չորությունը, քաշի ավելացումը, գիշերային քրտնարտադրությունը, ջերմահորդանքները, քնի խանգարումները և միզարձագման կառավարման դժվարությունները ։
Ազդեցությունը տրամադրության և հիշողության վրա
Մենոպաուզայի հետ կապված կոգնիտիվ խանգարումները երբեմն շփոթում են մեղմ ճանաչողական խանգարման հետ, որը նախորդում է դեմենցիային ։ Մոռացկոտությունը բնորոշ է կանանց կեսին և հավանաբար կապված է ուղեղի վրա էստրոգենի ազդեցության նվազման, կամ ջերմահորդանքների ժամանակ ուղեղային արյան հոսքի նվազման հետ ։
Երկարաժամկետ էֆեկտներ
Եթե դաշտանադադար դիտվում է 45 տարեկանից շուտ, ապա շատ բարձր է սիրտ-անոթային հիվանդությունների, մահվան և թոքերի դիսֆունկցիայի ռիսկը ։
Կենտար (քաղաք)
Կենտար (Quéntar), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Անդալուզիա ինքնավար համայնքի Գրանադայի մարզի մեջ։
Դաշտանադադար
Պատճառներ
Դաշտանադադարը ֆիզիոլոգիական պրոցես է։ Դաշտանադադարի այլ պատճառներն են քիմիոթերապիան, ռադիոթերապիան, ձվարանների հեռացումը, փողերի կապումը, արգանդի հեռացումը, միակողմանի կամ երկկողմանի սալպինգո-օօֆորէկտոմիան ։
Կենտար (քաղաք)
Համայնքը գտնվում է Վեգա դե Գրանադա շրջանում։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 1045 մարդ։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից կազմում է 15 կմ։
Դաշտանադադար
Տարիք
Մենոպաուզան սովորաբար դիտվում է 49-52 տարեկան հասակում ։ Կանանց կեսի մոտ այս շրջանը դիտվում է 47-55 տարեկան հասակում, իսկ 80%-ի մոտ՝ 44-58 :
Կենտար (քաղաք)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Դաշտանադադար
Տարիք
Հազվադեպ ձվարանները դադարում են աշխատել շատ վաղ հասակում։ Այս երևույթը հայտնի է ձվարանների վաղաժամ անբավարարություն անունով և հանդիպում է 40-ից փոքր կանանց 1%-ի մոտ ։
Չախտորոշված և չբուժված ցելիակիան վաղաժամ մենոպաուզայի ռիսկի գործոն է։ Ցելիական կարող է ընթանալ առանց ստամոքսաղիքային ախտանիշների և ժամանակին չախտորոշվել։ Ցելիակիայի վաղ ախտորոշումը, բուժումը և առանց գլյուտենի սննդակարգը զգալիորեն նվազեցնում են ռիսկը ։
Եթե վաղ տարիքում կատարվել է հիստերէկտոմիա, ապա դաշտանադադարը դիտվում է 3.7 տարի ավելի շուտ։ Վաղ մենոպաուզայի ռիսկի գործոններ են նաև ծխելը և ցածր քաշը ։
Վաղաժամ ձվարանային անբավարարություն
Վաղաժամ ձվարանային անբավարարությունը ձվարանների ֆունկցիայի խանգարումն է 40 տարեկանից վաղ հասակում ։ Ախտորոշումը հաստատվում է, եթե նվազագույնը 3 ամիս արյան մեջ բարձր է ՖԽՀ-ն և ԼՀ-ն ։
Եթե կնոջ մոտ կան վերարտադրողական համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումներ (օր.՝ էնդոմետրիոզ, ձվարանների պոլիկիստոզ համախտանիշ, սեռական օրգանների քաղցկեղ), ապա դաշտանադադարը կարող է դիտվել բավականին վաղ տարիքում։
Հայտնի է, որ վաղաժամ դաշտանադադարը հաճախ հանդիպում է միաձվանի երկվորյակների մոտ՝ մասնավորապես երկվորյակների 5%-ի մոտ դաշտանադադարը դիտվում է մինչև 40 տարեկանը։ Պատճառները դեռևս անհայտ են։ Երկվորյակների միջև ձվարանային հյուսվածքի փոխպատվաստումը, վերարտադրողականության ֆունկցիայի վերականգնման ուղությամբ, հաջող արդյունքներ է ցույց տվել։
Վիրահատական դաշտանադադար
Դաշտանադադար կդիտվի նաև երկկողմանի օօֆորէկտոմիայից հետո(ձվարանների հեռացում), այս վիրահատության ժամանակ հաճախ, բայց ոչ միշտ հեռացվում են նաև Ֆալլոպյան փողերը և արգանդը ։ Վիրահատական մենոպաուզայից հետո դիտվում է հորմոնների կտրուկ անկում, ինչի արդյունքում մենոպաուզայի ախտանիշները կարող են լինել ավելի արտահայտված ։
Եթե հեռացվում է արգանդն առանց հավելումների, ապա դաշտանադադար չի դիտվում, քանի որ ձվարանները շարունակում են կատարել իրենց էնդոկրին ֆունկցիան։ Այնուամենայնիվ, դաշտանադադարը կարող է դիտվել ժամանակից ավելի շուտ՝ կապված ձվարանների արյունամատակարարման խանգարման հետ ։
Մեխանիզմ
Դաշտանադադարն առավել հաճախ բնական փոփոխություն է, ոչ թե հիվանդություն կամ ախտաբանություն։ Բնական փոփոխության հիմնական պատճառը ձվաբջիջների քանակի նվազումն է։ Ձվաբջիջների քանակի նվազման հետ բարձրանում է լյուտեինացնող հորմոնի(ԼՀ) և ֆոլիկուլ խթանող հորմոնի(ՖԽՀ) արտադրությունը։
Փոփոխությունը կարող է դրսևորվել ախտանիշների տարբեր աստիճանի դրսևորմամբ ։ Աստիճանը դասակարգվում է ըստ ՖԽՀ հորմոնի քանակի փոփոխության ։
Երիտասարդ կանանց մոտ մենստրուալ ցիկլի ընթացքում ձվարաններն արտադրում են էստրադիոլ, տեստոստերոն և պրոգեստերոն։ Այս հորմոնների արտադրությունը վերահսկվում է հիպոֆիզի կողմից արտադրվող լյուտեյնացնող հորմոնով և ֆոլիկուլ խթանող հորմոնով։ Մենոպաուզայի ընթացքում էստրադիոլի քանակները գնալով պակասում են և դաշտանային ցիկլը դառնում է անկանոն կամ ավելի կարճ ։ Երբեմն էստրոգենի քանակը կարող է բարձրանալ ի պատասխան ՖԽՀ-ի, որը բարձրանում է հետադարձ բացասական կապի միջոցով՝ ինհիբինի նվազման պատճառով  ։ Ենթադրվում է, որ հիստերէկտոմիայից հետո, նույն մեխանիզմով պարբերաբար խթանվում են ձվարանները, ինչն էլ հանգեցնում է վաղաժամ մենոպաուզայի։
Ի տարբերություն էստրադիոլի քանակների կտրուկ անկման, տեստոստերոնի. դիհիդրոէպիանդրոստերոն սուլֆատի և անդրոստենդիոնի քանակները կյանքի ընթացքում նվազում են աստիճանաբար։ Մենոպաուզայից հետո շրջանառող անդրոգենների քանակի կտրուկ նվազում չի դիտվում ։
Տաք հորդանքները և այլ վազոմոտոր ախտանիշները դիտվում են դաշտանադադարային փոփոխության ժամանակ։ Այս ախտանիշների հավանական պատճառը հորմոնների քանակի փոփոխություններն են, որոնք կարող են հանգեցնել հիպոթալամուսի կարգավորման խանգարման։ Ընդ որում վազոմոտոր ախտանիշները վաղ և ուշ պերիմենոպաուզալ շրջաններում տարբերվում են և հավանաբար զարգանում են տարբեր մեխանիզմներով ։
Մենոպաուզայի երկարաժամկետ էֆեկտներն են օստոպորոզը, հեշտոցային ատրոֆիան, մետաբոլիկ պրոֆիլի փոփոխությունը։
Ձվարանների ծերացում
Հիստերէկտոմիայից հետո ձվարանները պարբերաբար խթանվում են, ինչը հանգեցնում է վաղաժամ դաշտանադադարի։ Էնդոմետրիալ աբլացիայից հետո նկատվում է ձվարանների ծերացման պրոցեսի արագացում։ Դժվար է հաստատապես ասել, որ այս վիրահատությունները հանդիսանում են գլխավոր պատճառ, սակայն ենթադրվում է, որ էնդոմետրիումի կողմից արտադրվում են էնդոկրին գործոններ, որոնք կարգավորում են հորմոնների հետադարձ կապը։ Այս գործոնների բացակայությունը արագացնում է ձվարանների ծերացման գործընթացը։ Արգանդային զարկերակի էմբոլիզացիայի և հիստերէկտոմիայի հետևանքով ձվարանների արյունամատակարարումը խանգարվում է, ինչը նույնպես ռիսկի գործոն է ։
ԴՆԹ ռեպարացիոն մեխանիզմների խանգարումները նույնպես կարող են հանգեցնել ձվարանների վաղաժամ ծերացման ։ Ձվարանների ֆերմենտային համակարգը հեշտությամբ վերականգնում է ԴՆԹ-ի երկշղթա վնասումները։ Այս համակարգը կոչվում է հոմոլոգիական ռեկոմբինացիոն ռեպարացիա և էֆեկտիվ է հատկապես մեյոզի ժամանակ։ ԴՆԹ ռեպարացիայի 4 հիմնական գեների (BRCA1, MRE11, Rad51, and ATM) էքսպրեսիան տարիքին զուգընթաց նվազում է ։ Հետևաբար տարիքի հետ նվազում է նաև երկշղթա վնասումները վերականգնելու ունակությունը։
Ախտորոշում
Դաշտանադադարի երևույթների գնահատման համար կիրառվում են Գրինի կլիմակտերիկ սանդղակը, Սերվանտեսի սանդղակը և դաշտանդադարի գնահատման սանդղակը ։
Պրեկլիմաքս
Պրեկլիմաքս տերմինն օգտագործվում է այն ժամանակահատվածի համար, երբ վերարտադրողական հորմոնների քանակը նվազում է և դառնում փոփոխական ։ Պրեկլիմաքսը սկսում է ավելի վաղ, քան դաշտանային ցիկլը դառնում է անկանոն ։
Պերիկլիմաքս
Պերիկլիմաքսը նկարագրում է բուն փոփոխության պրոցեսը, կարող է տևել մի քանի տարի, մինչև դաշտանային արյունահոսության վերջին էպիզոդը ։ Համաձայն Հյուսիսային Ամերիկայի դաշտանադադարի ասոցիացիայի տվյալների՝ այս ժամանակահատվածը կարող է տևել 4-8 տարի ։ Ըստ Դաշտանային ցիկլի և օվուլյացիայի հետազոտման կենտրոնի տվյալների՝ այս ժամանակահատվածը տևում է 6-10 տարի և ավարտվում է վերջին դաշտանային ցիկլից 12 ամիս հետո ։
Պերիկլիմաքսի ժամանակ էստրոգենի քանակը 20-30%-ով ավելի բաձր է, քան պրեկլիմաքսի ժամանակ ։ էստրոգենի քանակի փոփոխությունները հանգեցնում են մի շարք ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների, որոնք առավել արտայատված են պերիկլիմաքսի վերջին 1-2 տարվա ընթացքում ։ Փոփոխություններն արտահայտվում են հետևյալ ախտանիշներով. ջերմահորդանքներ, տրամադրության փոփոխություն, հեշտոցի չորություն, քնի խանգարումներ, գիշերային քրտնարտադրություն, անմիզապահություն, սիրտ-անոթային համակարգի խնդիրներ և օստեոպորոզ ։
Այս ընթացքում պտղաբերությունը նվազում է, սակայն զրոյական մակարդակի չի հասնում։ Զրոյական մակարդակ դիտվում է վերջին դաշտանային արյունահոսքից 12 ամիս հետո։
Պերիկլիմաքսը սովորաբար սկսում է 40-50 տարեկանում (միջինը 47.5տ) ։ Կանանց մոտ սովորաբար, բայց ոչ միշտ, պերիկլիմակտերիկ փոփոխությունները սկսվում են գրեթե նույն տարիքում, որում սկսվել են իրենց մոր մոտ ։
Որոշ կանայք ունենում են կորստի զգացողություն՝ կապված պստղաբերության ավարտի հետ։ Սովորաբար դաշտանադադարի փոփոխությունները զուգակցվում են այլ սթրեսային վիճակների հետ.
Որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ կանանց մոտ մելատոնինի արտադրությունը պերիկլիմաքսի ժամանակ բարելավում է վահանագեղձի ֆունկցիան և նվազեցնում է դաշտանադադարի հետ ասոցացված դեպրեսիան ։
Պոստկլիմաքս
Պոստկլիմաքս տերմինը նկարագրում է կանանց, ովքեր չեն ունեցել դաշտանային արյունահոսք առնվազն 12 ամիս, չեն տարել հիստերէկտոմիա, հղի չեն և կրծքով չեն կերակրում ։ Արգանդի հեռացումից հետո դաշտանադադար կամ պոստկլիմաքս կարելի է ախտորոշել միայն արյան մեջ ՖԽՀ-ի քանակը որոշելուց հետո։ Հետդաշտանադադարը այն ժամանակահատվածն է, երբ ձվարանները դառնում են ինակտիվ ։
Հորմոնների քանակը շարունակում է նվազել նույնիսկ հետդաշտանադադարային ժամանակահատվածում, ինչի արդյունքում կարող են դիտվել ջերմահորդանքներ, որոնք դադարում են դաշտանադադարից մի քանի տարի հետո։
Հետդաշտանադադարի ժամանակ ցանկացած արտադրություն, առավել հաճախ արյունային, կարող է լինել էնդոմետրիումի քաղցկեղի նշան։
Վարում
Դաշտանադադարը կյանքի բնականոն փուլ է, այն հիվանդություն կամ ախտաբանություն չէ։ Հետևաբար այն չի պահանջում յուրահատուկ բուժում։ Այնուամենայնիվ, եթե դիտվող ֆիզիոլոգիական փոփոխություններն այնքան ուժգին են, որ ազդում են կնոջ կյանքի որակի վրա, ապա կարելի է իրականացնել ամոքիչ թերապիա։
Փոխարինող հորմոնալ բուժում
Դաշտանադադարի կոնտեքստում փոխարինող հորմոնալ թերապիան վերաբերում է էստրոգենի օգտագործմանը հիստերէկտոմիայից հետո և էստրոգեն+պրոգեստինի օգտագործմանը ինտակտ արգանդի դեպքում ։
ՓՀԹ-ն կարող է կիրառվել դաշտանադադարի սիմպտոմները թեթևացնելու համար, օրինակ՝ ջերմահորդանքները ։ Մաշկային սպեղանու ձևով օգտագործման դեպքում այն շատ էֆեկտիվ է ։ Ցավոք դրա օգտագործումը բարձրացնում է թրոբմագոյացման և ինսուլտի ռիսկը ։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել կարճ ժամանակով և ցածր դեղաչափերով ։ Երկարաժամկետ օգտագործման դրական էֆեկտների մասին հավաստի հետազատություններ դեռևս չկան ։
ՓՀԹ-ն նվազեցնում է նաև օստեոպորոզի և ոսկրերի կոտրվածքների առաջացման ռիսկը ։ Այնուամենայնիվ, այս եղանակը խորհուրդ է տրվում կիրառել այն դեպքում, երբ մնացած բուժական մեթոդները էֆեկտիվ չեն կամ հակացուցված են ։
ՓՀԹ-ն ցանկալի չէ կիրառել սիրտ-անոթային, թրոմբէմբոլիկ և քաղցկեղային հիվանդությունների զարգացման բարձր ռիսկ ունեցող կանանց մոտ ։ Կան մտավախություններ, որ բուժման այս մեթոդը բարձրացնում է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման ռիսկը ։
Հետկլիմաքսային շրջանում հորմոնալ թերապիայի մեջ տեստոստերոնի ավելացումը բարելավում է կանանց սեռական ֆունկցիան, սակայն այն կարող է խթանել մազերի աճը, ակնեի առաջացումը և նվազեցնել արյան մեջ բարձր խտության լիպոպրոտեինների(ԲԽԼՊ) քանակը ։ Կողմնակի էֆեկտները դեղաչափ կախյալ են և կարող են կորեկցվել ։
Էստրոգենային ընկալիչների ընտրողական խթանիչներ
Սինթետիկ պրեպարատների խումբ է, որոնք ազդում են, որպես ագոնիստներ կամ անտագոնիստներ, խթանելով էստրոգենային ընկալիչները։ Ամենահաճախը օգտագործվում են Ռալոքսիֆեն և Թամոքսիֆեն պրեպարատները։ Ռալոքսիֆենը ոսկրային և ճարպային հյուսվածքների էստրոգենային ընկալիչների վրա ցուցաբերում է ագոնիստ ազդեցություն, իսկ կրծքագեղձի և էնդոմետրիումի ընկալիչների վրա՝ անտագոնիստ ։ Թամոքսիֆենը լայնորեն կիրառվում է կրծքագեղձի հորմոն զգայուն քաղցկեղի բուժման սխեմաներում։ Ռալոքսիֆենի օգտագործումը պոստկլիմակտերիկ շրջանում նվազեցնում է կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման, իսկ օստեոպորոզով տառապող կանանց մոտ կոտրվածքների առաջացման ռիսկը ։
Այլ դեղեր
Որոշ սերոտոնինի և նորադրենալինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչներ կարող են կիրառվել որոշ վազոմոտոր ախտանիշների բուժման համար ։ Պարոքսեթինը միակ ոչ հորմոնալ պրեպարատն է, որը կիրառվում է միջին և ծանր աստիճանի վազոմոտոր ախտանիշների համար ։
Գաբապենտինը կամ Կլոնիդինը կարող են կիրառվել որոշ ախտանիշների մեղմացման համար, բայց հորմոնալ թերապիային չեն գերազանցում ։ Գաբապենտինը նվազեցնում է ջերմահորդանքները։ Կողմնակի էֆեկտները դրսևորվում են գլխացավերի և քնկոտության ձևով։ Կլոնիդինը օգտագործվում է վազոմոտոր ախտանիշների մեղմացման համար, կողմնակի էֆեկտներն են փորկապությունը, գլխապտույտը, սրտխառնոցը և քնի խանգարումները ։
Ֆիզիկական ակտիվություն
Ֆիզիկական վարժությունները բարձրացնում են էնդորֆինի քանակը և նվազեցնում են պոստկլիմաքսի ախտանիշները ։ Բարձր մարմնի զանգվածի ինդեքսը(ՄԶԻ) հանդիսանում է վազոմոտոր ախտանիշների առաջացման ռիսկ։ Ցավոք չկան հավաստի տվյալներ, որ քաշի նվազեցումը կբերի ախտանիշների լիարժեք բուժման ։ Այնուամենայնիվ ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է մի շարք հիվանդությունների առաջացման ռիսկը, բարձրացնում տրամադրությունը, բարելավում արյան շրջանառությունը, նվազեցնում կոտրվածքների առաջացման ռիսկը և բարելավում կոգնիտիվ ֆունկցիաները ։ Պոստկլիմակտերիկ տարիքի կանանց խորհուրդ է տրվում զբաղվել հատկապես յոգայով ։
Այլընտրանքային բուժում
Չնայած որոշ մեթոդների տարածվածությանը, այլընտրանքային մեթոդները չունեն ապացուցված ստաբիլ էֆեկտ ։
Լայնորեն կիրառվում են սոյայի իզոֆլավոնները, որոնք նվազեցնում են ջերմահորդանքները և հեշտոցի չորությունը ։ Չնայած կիրառմանը, չկան գիտական տվյալներ նաև ֆիտոէստրոգենների(օր.՝ կումեստերոլ . ֆեմարել ) և ոչ-ֆիտոէստրոգենների(օր.՝ սև կոհոշ) ։
Հիպնոզը կարող է նվազեցնել ջերմահորդանքների ծանրությունը։ Կարելի է կատարել ռելաքսիացիա համակցված շնչառական վարժություններով, որոնք նվազեցնում են սթրեսը և նպաստում են մկանների թուլացմանը ։
Չկան նաև հավաստի տվյալներ Չինական բժշկության(ասեղնաբուժության) կիրառման էֆեկտիվության մասին ։ Համաձայն 2016 թվականի հետազոտությունների՝ այն ունի պլացեբո ազդեցություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Developmental stages Կատեգորիա:Endocrinology  Կատեգորիա:Menstrual cycle Կատեգորիա:Middle age Կատեգորիա:Senescence Կատեգորիա:RTT Կատեգորիա:Human female endocrine system Կատեգորիա:Գինեկոլոգիական հիվանդություններ
Գերասիմ Ալավերդյան
Գերասիմ Վիկտորի Ալավերդյան, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար (2009-2010)
Կենսագրություն
Ծնվել է 1965 թ. մայիսի 8-ին, Կապանի շրջանի Սրաշեն գյուղում։ 1991 թ. ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխնոլոգիական ֆակուլտետը։
Աշխատանքային գործունեություն
«Օրինաց երկիր» կուսակցության անդամ, ՕԵԿ ագրարային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սրաշեն գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՀ կառավարության անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՕԵԿ անդամներ
Acropyga acutiventris
Acropyga acutiventris, Կենդանիների թագավորության հոդվածոտանիների տիպի միջատների դասի մրջյունների ընտանիքի միջատ։ Պատկանում է Formicinae ենթաընտանիքի Acropyga տեսակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մրջյուններ
Ալիգո
Ավանդաբար Tomme de Laguiole (Tomme fraîche) կամ էլ տոմմա դ’Օվերնի պանրից պատրաստված ալիգոն համարվում է ֆրանսիական դելիկատես, որը բարձր է գնահատվում տեղական գաստրոնոմիայում՝ թուլուզյան երշիկներով կամ տապակած խոզի մսով ։ Բացի տոմմայից, ալիգո պատրաստելիս կարող են օգտագործվել տարբեր պանիրներ, որոնցից են կանտալը, մոցարելլան և լայոլը։ Պանրի ընտրությունը կարևոր է և մեծ ազդեցություն է թողնում արդյունքի վրա։ Տոմման դժվար է գտնել Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս, իսկ շատ այլ պանիրներ համարվում են չափազանց կոշտ։ Պանիրը պետք է լինի փափուկ, թեթև կաթնային համով, բայց ոչ չափից աղի և հեշտորեն հալվող։ Մեծ Բրիտանիայում լավագույնն է համարվում լանկշարյան պանիրը ։ Նախընտրելի է ալյուրի, այլ ոչ թե մոմ կարտոֆիլը ։
Բաղադրիչներ
Ալիգոն պատրաստվում է կարտոֆիլի պյուրեից՝ կարագի, սերուցքի, մանրացված սխտորի և հալած պանրի հետ խառնված։ Ուտեստը համարվում է պատրաստ, երբ այն դառնում է համասեռ։ Չնայած բաղադրատոմսերը տարբերվում են, «Larousse Gastronomique»-ը պնդում է, որ բաղադրիչներն են 1 կգ կարտոֆիլ, 500 գ տոմմա, լայոլ կամ կանտալ պանիր, 2 պճեղ սխտոր, 30 գ կարագ, աղ և պղպեղ։
Պատմություն
Այս ուտեստը ուխտավորները պատրաստում էին Սանտյագո դե Կոմպոստելայի ճանապարհին, ովքեր գիշերում էին այդ մարզում ։ Համաձայն առասպելին, ալիգոն ի սկզբանե պատրաստում էին հացով, որը հետո փոխարինվել է կարտոֆիլով, երբ այն հայտնվել է Ֆրանսիայում ։ Այսօր այն մատուցում են գյուղական հանդիպումներին և տոներին՝ որպես հիմնական ուտեստ։ Ալիգոն մինչ օրս եփվում է ձեռքով Ավերոնի տներում և փողոցային շուկաներում ։ Ալիգոն ավանդորեն մատուցում են Օվերնիի կարմիր գինու հետ։
Ստուգաբանություն
Հնարավոր է, որ անունը փոխառվել է օքսիտանական alicouot-ից, հնարավոր է լատիներեն aliquid-ից կամ հին ֆրանսիական harigoter-ից։ Նաև կա վարկած, որ անվանումը առաջացել է alle cuite («եկեք ուտելու», «ամեն ինչ պատրաստ է») արտահայտությունից, որով վանականները ողջունում էին ուխտավորներին.
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Պանրով ուտեստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ Կատեգորիա:Խավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական պանիրներ
Բաշալյան
Բաշալյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ
Բվի
Բվի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։
Բնակչություն
1890-1900-ականն թթ.-ին ուներ 15 տուն՝ մոտ 100 հայ բնակչով։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բվին ուներ '''Մուրադատուր Ս. Սարգիս անունով եկեղեցի և Շեղդար''' անունով մի սրբատեղի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռոման Մուշեղյան
Ռոման Ալիկի Մուշեղյան, հայ կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, որը գործունեություն է ծավալում նաև Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում։ Ճանաչում է ստացել «Որոգայթ» հեռուստասերիալի շնորհիվ, որն սկզբնապես ցուցադրվել է Հայաստանում, այնուհետև ցուցադրման իրավունքը ձեռք է բերել ռուսական հեռուստաընկերությունը ։ «Գարուն ա․․․» ֆիլմի ռեժիսորն է, որը ոգեշնչված է քառօրյա պատերազմի դեպքերից։
Կենսագրություն
Ռոման Մուշեղյանը ծնվել է 1980 թվականի նոյեմբերի 13-ին Երևանում։ Մանուկ հասակից հետաքրքրվել է արվեստի տարբեր տեսակներով։ Հետաքրքրությունը կինեմատոգրաֆի նկատմամբ առաջացել է 14 տարեկանում, երբ նա պատահաբար ծանոթացավ հայտնի հայ կինոռեժիսոր Ֆրունզե Դովլաթյանի հետ։
1997 թվականին ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստական ֆիլմի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը (Ֆրունզե Դովլաթյանի արվեստանոց)։
Առաջին կարճամետրաժ՝ «Նստեք, խնդրեմ» ֆիլմը նկարահանել է 1998 թվականին, որը Հայաստանում ստացել է «Իկար» մրցանակ՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։ 1999 թվականին նկարահանել է իր առաջին փաստագրական ֆիլմը մարդկային միայնության մասին՝ «Դիմանկար հին ընտանեկան ալբոմից»։ Դիպլոմային աշխատանքը «Իսկ շքախումբն ուղևորվում էր դժոխք», որը նկարահանել է 2002 թվականին և ստացել մի քանի մրցանակ՝ «Առաջնելույթ» փառատոնում՝ լավագույն ռեժիսուրայի համար, Հայաստանի կինեմատոգրաֆների և կինոլրագրողների ասոցիացիայի հատուկ մրցանակ, «Ոսկե դելֆին»՝ որպես լավագույն ֆիլմ։ Ֆիլմը 2003 թվականին ներկայացվել է նաև Բեռլինի փառատոնում և Պոտսդամի «Զեզուխտե» փառատոնում։ 2005 թվականին Լեհաստանի «Օսկարիադա» փառատոնում մրցանակ է ստացել «լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում ։
2002-2004 թվականներին ծառայել է Հայոց բանակում։ Հայաստանի պաշտպանության նախարարության պատվերով նկարահանել է մի շարք փաստագրական ֆիլմեր՝ ռազմական թեմայով։
2005 թվականին աշխատանքի է անցել «Շանթ» հեռուստաընկերությունում։ Նկարահանել է հայկական առաջին հումորային հեռուստասերիալը՝ «Վերվարածները»։ 2007-2009 թվականներին նկարահանել է «Որոգայթ-1», «Որոգայթ-2» և «Որոգայթ-3» բազմասերիանոց հեռուստաֆիլմերը։ Ռուսական «Ցենտրալ Պարտներշիփ» կինոընկերությունը ձեռք բերեց սերիալի թողարկման իրավունքը։ «Շանթ»-ում աշխատելու ժամանակ նկարահանել է նաև «Ժառանգները» և «Երջանիկը» սերիալները ։
2010 թվականին «Արմենիա ԹիՎի»-ի համար նկարահանել է «Եզրագծից այն կողմ» սերիալը։ 2012 թվականին ռուսական «Bergsound» պրոդյուսերական ընկերության պատվերով նկարահանվել է «Սպանություն 100 միլիոնով» դետեկտիվ ֆիլմը՝ հայտնի ռուս դերասանների մասնակցությամբ ։ 2013 թվականին ռուսական նույն ընկերության պատվերով նկարահանվեց նաև «Հատուցում» դետեկտիվը ։
2014 թվականին նկարահանել է «Մեռյալ հովիտը» ռեալիթի-սարսափ ֆիլմը ։ 2014 թվականին նկարահանել է «Ձերբազատում» ֆիլմը, որը մասնակցել է Երևանի «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնին և Europe Film Festival-ում 2021-ին արժանացել է ժյուրիի հատուկ մրցանակի՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։
2015 ռուսական շուկայի համար նկարահանել «Հյուրանոց» ֆիլմը ։
2016-18 թթ․ նկարահանել է «Սահմանին» մինի սերիալը, որը հեռարձակվել է «Շանթ» հեռուստաընկերության եթերում։
2019-2021 թթ․ սովորել է American Film Institute-ի կրեատիվ պրոդյուսինգի բաժնում։ Պրոդյուսերական աշխատանքներն են՝ Holly, Inculpable, First Sin կարճամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմերը։
2020-21 թթ․ նկարահանել է «Գարուն ա․․․» ֆիլմը, որը ոգեշնչված է քառօրյա պատերազմի իրադարձություններից ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2022 թ․ մարտի 1-ին՝ գարնան առաջին օրը։ «Գարուն ա․․․» ֆիլմ է պատերազմի, սիրո, մեր օրերի նվիրյալների, միասնության, պետական մտածողության կերտման ու հայրենասիրության մասին՝ երեք սերունդների աչքերով։ 2022 թվականի օգոստոսին ֆիլմը ստացել է «Accolade Global Film Competition» ամերիկյան կինոթատրոնի գլխավոր մրցանակը Best of Show :
Point Film Production-ի և ArtNet Studios-ի հիմնադիրն է։
Տեղական և միջազգային կինոփառատոների հաճախակի հյուր է և հանձնաժողովի անդամ ։
Կուզմա Գրեբեննիկ
Կուզմա Եվդոկիմովիչ Գրեբեննիկ (Кузьма Евдокимович Гребенник, ), ծառայել է կարմիր բանակում, եղել է գեներալ։ Նա եղել է գեներալ-լեյտենանտ և Խորհրդային Միության հերոս, ծառայել է Խորհրդային Միության սահմանները պաշտպանող զինված ուժերում մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը և դրանից հետո։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նրա հրամանատարության տակ է եղել 15-րդ հրաձգային դիվիզիան և 37-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիան ։
Երիտասարդություն
Կուզմա Գրեբեննիկը ծնվել է 1900 թվականի փետրվարի 18-ին Բրյանսկ գյուղում` Սլավոնասերբական նահանգում` Եկատերինոսլավյան գավառում։ Նրա հայրը աշխատել է Դոնբասի  ածխահանքերում որպես ածխահատ։ Գրեբեննիկն ավարտել է նախնական դպրոցը և 10 տարեկան հասակում  դարձել տեսակավորող ածխահանքում։ 1974 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Խարկովի նահանգի  Կրեմեն  գյուղը, որտեղ Գրեբեննիկը 2 տարի սովորել է քոլեջում և   ավարտել է 1915 թվականին։ 1916 թվականին նա դարձել է բանվոր Դոնեցկ-Ռուբեժանսկի գործարանում։ Նա վերադարձել է Դոնբաս և 1918 թվականին որպես բանվոր աշխատել է ածխահանքում։
1919 թվականի մարտին Գրեբեննիկը կանչվել է Կարմիր բանակ և ծառայել 42-րդ հրաձգային դիվիզիայում (Խորհրդային Միություն)։ Հիվանդացել է տիֆով և ապաքինվելուց  հետո` 1920 թվականի հունվարին, դարձել  է գործավար Եկատերինոսլավյան նահանգում։ Գրեբեննիկը կապվել է Սովետական Միության Կոմունիստական Կուսակցության հետ սեպտեմբերին։ Հոկտեմբերին անցել է ՉԵԿԱ և ծառայել Կարմիր կոմունիստական գնդում առաջին Դոնեցկյան դիվիզիայում։ Այնտեղից նա կռվել է Վրանգելի հրամանատարությամբ գործող սպիտակ բանակի դեմ։ 1922 թվականին Գրեբեննիկը դառնում է հրահանգիչ 455-րդ Ռոգոժյան-Սիմոնովյան գումարտակում` 51-րդ հրաձգային դիվիզիայում։ Նա տեղափոխվում է սահմանապահ զորքեր  1922 թվականի հոկտեմբերին` որպես սահմանապահ գումարտակի կոմիսար։ Գրեբեննիկը ավարտել է Խորհրդային Միության զորքերի բարձրագույն դպրոցը 1924 թվականին։ Նա դարձել է դասակի հրամանատար  Օդեսայի սահմանապահ զորքերում։ Լեհաստանի սահմանում և մոլդովական սահմանապահ ջոկատում եղել է մոտոհրաձգային զորքերի հրամանատար։ Գրեբեննիկը 1931 թվականին հրամանատար է նշանակվել Լենինի շքանշանակիր հատուկ նշանակության 5-րդ առանձին  մեքենայացված դիվիզիային։ 1935 թվականի հուլիսին նա ավարտել է Կարմիր բանակի  մեխանիզացիայի  և մոտորիզացիայի դասընթացները և դարձել է 59-րդ սահմանային ջոկատի հրամանատար ;
1938 թվականին գլխավորել է սահմանապահ ջոկատը ճապոնական հարձակումներին դիմադրելու համար։ Հասան լճի ճակատամարտում իր ղեկավարությամբ ընթացած մարտերի համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
Գրեբեննիկը շարունակում է ղեկավարել սահմանապահ ջոկատը մինչև 1942 թվականը, երբ նշանակվում է Հեռավորարևելյան հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար Ուրալի ռազմական շրջանում։ 1943 թվականին դիվիզիան վերանվանվում է 102-րդ հրաձգային դիվիզիա և ուղարկվում է Կենտրոնական ճակատ (Խորհրդային Միություն, 70-րդ բանակ)։ Այդ ժամանակ նրա որդին` Վլադիմիր Գրեբեննիկը լեյտենանտի կոչումով միացել է դիվիզիային բժշկասանիտարական գումարտակում. «Իմ հայրը եղել է Խորհրդային Միության հերոս Կուզմա Գրեբեննիկը։ 1938 թվականին մասնակցել է Հասան լճի ճակատամարտում մարշալ Բլյուխերի հետ և պատերազմից հետո Տոկիոյում ռազմական գլխավոր հանցագործների դատին եղել է վկա դատարանում և ժապավենի վրա դարձել է կերպարներից մեկի նախատիպը»։ 1951 թվականի նոյեմբերին Գրեբեննիկը նշանակվել է Լենինգրադյան շրջանի սահմանապահ զորքերի գլխավոր հրամանատար։ Նա դարձել է ավագ խորհրդական ալբանական ներքին գործերի նախարարությունում 1953 թվականի հոկտեմբերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Բաշբեուքյան
Բաշբեուքյան, հայկական ազգանուն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Գիտակցված երազատեսություն
Գիտակցված երազատեսությունը (Lucid Dreaming) գիտակցության փոփոխված ձև է, որտեղ մարդը գիտակցելով, որ երազ է տեսնում, այս կամ այն չափով կարողանում է այն կառավարել ։ «Lucid dream» տերմինը մտցրել է հոլանդացի հոգեբույժ և գրող Ֆրեդերիկ վան Էդենին (1860—1932) :
Գիտակցված երազատեսությունը համարվում է գիտականորեն ուսումնասիրված, որի գոյությունը հաստատված է՝ հատկապես ճապոնացի գիտնականների կողմից ։ Գիտակցված երազատեսությունները կարող են սկսել կամ սովորական քնի ժամանակ, երբ մարդը քնած ժամանակ գիտակցում է, որ քնած է, կամ անպատճառ արթանացումից՝ առանց գիտակցությունը կորցնելու։ Ոմանք կարող են նման զգացողություն ունենալ քնային կաթվածի ժամանակ։ Շատերի մոտ դա տեղի է ունենում ինքնաբերաբար և որպես կանոն, երբ երազը շատ զգայուն է։
Գիտակցված երազատեսության կիրառումը
Գիտակցված երազատեսության յուրահատկություններից մեկն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս զգալ այն իրավիճակը, որը հնարավոր չէ սովորական կյանքում, գտնել ելքեր դրանից և գնահատելով սեփական ռեակցիաները, օգտագործել այդ տեղեկատվությունը ինքնորոշման ուսումնասիրության և ինքնակառավարման գիտելիքների տարբեր փուլերում՝ սեփական անձի զարգացման և ինքնահաստատման ժամանակ ։
Անմիջական տրամադրվածությունը և համապատասխան վերաբերմունքը հնարավորություն են տալիս հոգեթերապևտիկ ասպեկտի։ Օրինակ, սովորելով գործողությունների և դեպքերի վստահ կառավարմանը, գիտակցված երազատեսության մեջ․ թռչել՝ ընկնելու փոխարեն, փոխել սյուժետային շղթան, իսկ կրկնվող իրադարձությունների միջոցով կարելի է փորձել և իրական կյանք տեղափոխել վստահությունը, այդ թվում ձերբազատվել որոշ վախերից և ֆոբիաներից ։
Գիտակցված երազատեսության ուսուցումը
Գիտակցված երազատեսությանը տիրապետելու համար անհրաժեշտ է ստույգ կերպով փորձ։ Ժամանակը կախված է օգտագործված մեթոդիկայից և անհատական տվյալներից։ Սթիվեն Լաբերժը հայտնում է որոշ դեպքերի մասին, երբ սովորողները սկսեցին գիտակցել արդեն մեկ շաբաթյա պրակտիկայից հետո։ Դա հնարավոր է հատուկ վարժությունների միջոցով, որոնք մեծացնում են երազի գիտակցության հավանականությունը (ինչպես նաև շարունակելու երազը գիտակցելով, որ դա երազ է) կամ վարժեցնել գիտակցությունը մինչև քնի գիտակցումը, այսինքն պահպանել գիտակցումը քնելու պահին։ Արթուն վիճակից դեպի քուն անցնելու պրոցեսն ունի իր զգացողությունները (ձայների փոփոխություն, ժամանակի զգացողություն, մարմնի զգացողություն և այլն), լիարժեք քնի դեպքում, քնողը կարող է տեսնել հաջորդող երազի հիմնագոգիկ պատկերներ, շարժվող աբստրակտ կառուցվածքներ։ Երազի գիտակցությանը կարելի է հասնել նաև որոշ փսիխոակտիվ գործողություններից։ Ամենահեշտ եղանակը քնից առաջ համապատասխան գրականության ընթերցումն է։ Ամենաէֆեկտիվ եղանակը համարվում է շոշափողական սիմուլյացիան (միմյանց քսել երեևակայան ձեռքերը, պատկերացնել քեզ առանցքի շուրջը պտտվելիս)։ Ինչպես նաև արդյունավետ է որոշ արարողության փորձը (օրինակ՝ թղթի վրա գրել «այս գիշեր ես կգիտակցեմ ին երազը» և դնել այն բարձի տակ)։
Երազը գիտակցելու հավանականությունը կարելի է մեծացնել նաև ինքդ քեզ հարց տալով, թե արդյո՞ք նա քնած է, թե ոչ։ Նաև գիտակցված երազատեսության զարգացման համար, որպեսզի ավելի լավ հիշվեն երազները, պետք է ամենօրյա օրագիր ունենալ, որում կկատարվեն նշումներ։
Գիտակցված երազատեսության եղանակներից է հիպնոսը և հիմնականում ինքնահիպնոսը կամ քնից առաջ հիպնոսի համար ձայնգրությունների ունկնդրումը։ Օրինակ՝ երազ տեսնողին առաջարկվում է հորինել որևէ պայմանական նշան, և երբ այդ նշանը հայտնվում է երազում, նա հասկանում է, որ քնած է և դուրս է գալիս գիտակցված երազատեսության։
Մեծ մասամբ գիտակցված երազատեսությունը սովորում են ինքնուրույն՝ գրքերով կամ համացանցում գտնվող նյութերով։ Ինչպես նաև համացանցում առաջարկվում են վճարովի-անհատական առցանց դասեր։ Բացի դա, գոյություն ունի հնարավորություն խմբակային-վճարովի դասընթացներ։ Այդպես ԱՄՆ-ում ավելի հայտնի են դասընթացներ, որոնք անցկացվում են Սթիվեն Լաբերժի հիմնադրած Գիտակցված երազատեսություն համլասարանի կողմից։
Գիտակցված երազատեսության տարբերակումը
Հիմնական հարցը, որը ծագում է այն մարդու մոտ, ով ցանկանում է արթանանալ քնում դա․ «Ինչպե՞ս ես կհասկանամ, որ դա քուն է»։ Այդ հարցի պատասխանը ստանալը այդքան էլ հեշտ չէ, սակայն հնարավոր է։ Այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսին են թռչեկ կամ մատով դիպչել ձեռքի ափին, հաճախ գործում են։ Հիմնականում, գիտակցված երազի որոշ սովորողներ զգում են որոշ խոչընդոտներ, (առաձգականության զգացում) երբ փորձում են մատով դիպչել որևէ պինդ առարկայի։ Հանդիպիով հարցը, որը կարող է առաջանալ, դա «Ինչպե՞ս հասկանալ քուն է սա, թե՞ իրականություն»։ Սթիվեն Լաբերժը տալիս է բազմաթիվ հեշտ մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս հասկանալ, քնած եք, թե ոչ։
Հետևյալ խորհուրդներին լսելով, կարելի է անել հետևություն․
Միշտ նայել ձեր շրջապատի մշտական մարդկանց արտաքին տեսքին (օրինակ՝ համադասարանցի, կոլեգա, հարազատ կամ ընկեր)։ Հիմնականում իրենց տեսքը կարող է ունենալ այլ ձև, կամ ընդունած լինի լիովին այլ մարդու արտաքին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քնաբանություն Կատեգորիա:Հոգեվերլուծություն Կատեգորիա:Վերլուծական հոգեբանություն Կատեգորիա:Հոբբի
Ռոջենո
Ռոջենո (Rogeno), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2682 մարդ, խտությունը կազմում է 554 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 554 կմ² ։ Փոստային ինդեքս 23849։ Հեռախոսային կոդ' 031։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Իպոլիտ Ռիմսկը։ Ամեն տարի տոնը նշվում է օգոստոսի 13-ին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեծ պանդա և փոքր պանդա
'Մեծ պանդան և փոքր պանդան (パンダ・コパンダ) ճապոնական անիմե է, որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1972 թվականին։ Հեղինակը Հայաո Միաձակին է, ռեժիսորը՝ Իսաո Տաքահատան։ Այս կարճ ֆիլմը Ճապոնիային հարվածել է պանդա-մոլության գագաթնակետում։ Պանդա֊մոլությունը Ճապոնիայում սկսվել է 1972 թվականի սեպտեմբերին, երբ կառավարությունը հայտարարեց Չինաստանից «պարտքով» վերցված երկու հսկա պանդաների՝ Ուենո կենդաբանական այգի բերելու մասին՝ Պանդա-դեմոկրատիայի շրջանակներում։
Սյուժե
Պատմությունը ծավալվում է Միմիկոյի (ミミ子)՝ մի վառ աղջկա շուրջը։ Երբ իր տատիկը մեկնում է ճամփորդության, Միմիկոն մենակ է մնում։ Կանգ առնելով մի քանի տեղական պատմությունների վրա՝ Միմիկոն գալիս է բամբուկի պուրակում գտնվող իր տուն և գտնում Պաննի անունով մի փոքրիկ պանդայի, որը քնած էր հետևի դռան շեմին։ Միմիկոն արագ ընկերանում է փոքրիկ պանդայի հետ և հրավիրում նրան ներս՝ մի բաժակ խմելու։ Պանդայի հայրը՝ ՊապաՊանդան, շուտով գալիս է այցելության, և այն բանից հետո, երբ ՊապաՊանդան առաջարկում է լինել Միմիկոյի հայրը (ով երբեք ծնող չի ունեցել), նրանք որոշում են մի ընտանիք դառնալ։ Երեքը որոշում են միասին ապրել։ Միասին անցկացրած առաջին գիշերվա ընթացքում Միմիկոն իր առաջին նամակն է գրում տատիկի, ում նա խոստացել էր ամեն օր գրել։
Հաջորդ օրը Միմիկոն գնում է դպրոց՝ դժվարությամբ թույլ տալով Պաննիին հետևել իրեն։ Այդ օրը Միմիկոյի ամբողջ դպրոցը հետևում է նրանց։ Հաջորդ օրը Միմիկոյին անսպասելիորեն այցելում է տեղային ոստիկանը, ինչը սպասելի էր։ Ոստիկանն ապշում է՝ տեսնելով ՊապաՊանդային, և գնում է տեղի կենդանաբանական այգին՝ զգուշացնելու այդտեղի աշխատակիցներին։ Կենդանաբանական այգու աշխատակիցները հրավիրում են պանդաների տիրոջը, ով կորցրել էր Պաննիին ու ՊապաՊանդային, երբ նրանք փախչել էին այգուց։ Պանդաների տերը պահանջում էր իր պանդաների ապահով վերադարձը և միանում է ոստիկանությանն ու աշխատակիցներին իրենց փնտրտուքներում։
Միաժամանակ Միմիկոն ու իր ընտանիքը գնում են զբոսանքի։ Մի քանի խուլիգանների վախեցնելուց հետո նրանք պատահաբար կորցնում են Պաննիին, ով ցած գլորվում է բլուրից։ Միմիկոն ու ՊապաՊանդան գնում են Պաննիին փնտրելու՝ ի վերջո օգնություն խնդրելով ոստիկանությունից և այգու աշխատակիցներից։ Նրանք գտնում են Պաննիին, ով լողում էր փայտի կտորի վրա դեպի բաց ջրարգելակ, և շտապում են փրկել նրան։ Միմիկոն մոտ է վտանգավոր հոսանքի մեջ ընկնելուն, երբ նա ցատկում է՝ Պաննիին մահվանից փրկելու համար, բայց ՊապաՊանդան փրկում է երկուսին էլ՝ փակելով ջրարգելակը։ Միմիկոն, կողքին՝ Պաննին, ՊապաՊանդան, այգու աշխատակիցն ու ոստիկանությունը փառաբանում են իրենց հաջողությունը։ ՊապաՊանդան ու Պաննին վերադառնում են կենդանաբանական այգի՝ այն պայմանով, որ նրանք կարող են գնալ, երբ այցելուները կգնան, ու ժամանակ անցկացնել Միմիկոյի հետ։
Մեծ պանդան ու պուճուր պանդան։ Անձրևոտ օր Կրկեսում (1973)
Արկածները շարունակվում են ուրիշ կարճ ֆիլմում՝ «Մեծ պանդան ու պուճուր պանդան։ Անձրևոտ-օր Կրկեսում» (パンダ・コパンダ 雨降りサー スの): Այս էպիզոդում Միմիկոն ու Պանդաները հանդիպում են կրկեսի տեսուչին և նրա ընկերներից մեկին, ովքեր ինչ-որ բան էին փնտրում նրանց տանը։ Միմիկոն շատ է վախենում՝ մտածելով, որ նրանք գողեր են։ Բայց տեսուչն ու իր ընկերներն ավելի են վախենում այս ընտանիքից և սարսափահար փախչում են։ Ընտանիքը շուտով ընթրում է, բայց Պաննին, երեք արջերի հեքիաթի հերոսի նման, տեսնում է, որ իր ուտելիքը կերել են։ Պաննին տեսնում է նաև, թե ինչ էր փնտրում տեսուչը՝ փոքրիկ Թայնի վագրին։ Ամբողջ ընտանիքի հետ հավասար Թայնիից սարսափելուց հետո՝ Պաննին ընկերանում է վագրիկի հետ։
Հաջորդ օրը Միմիկոն շրջում է քաղաքով՝ ճշտելու․ արդյո՞ք մեկը գիտի, թե որտեղից է Թայնին, որպեսզի չկորցնի և՛ Պաննիին, և՛ Թայնիին, երբ վերջինս կգնա իր իրական մայրիկի մոտ։ Միմիկոյին հրավիրում են տեղական կրկեսը։ Միմիկոն ուրախությամբ ընդունում է հրավերը։
Կրկեսում Թայնին ներկայացնում է Պաննիին տեղի փոկին. Պաննին փորձում է կատարել փոկի ելույթը։ Դա ավարտվում է կրկեսի կատարողների ու տեսուչի ծաղրուծանակով։ Ամեն ինչն ավելի վատթարացնելով՝ Պաննին վազում է դեպի վագրի վանդակը, որտեղ սպասում է Թայնիի մայրը։ Տեսուչը Միմիկոյին ու նրա ընտանիքին տոմսեր է տալիս կրկեսային կատարման համար։
Միմիկոն ու իր ընտանիքը ստանում են Թայնիի օգնության կատաղի կանչը՝ հանպատրաստից արված շշով հաղորդագրության տեսքով։ Տեսուչից նրանք իմանում են, որ գնացքը, որի մեջ բոլոր կենդանիներն էին, կանգ է առել անապատի մեջտեղում։ Միմիկոն ու պանդաները գնում են կենդանիներին ազատելու։ Նրանց դա հաջողվում է, սակայն Պանիի ո Թայնիի խաղերի պատճառով գնացքը հանկարծակի սկսում է շարժվել։ Գնացքը դուրս է գալիս իր ուղղուց և ընդհարվում քաղաքապետի տան հետ։ ՊապաՊանդան կանգնեցնում է գնացքը, և Միմիկոն ու նրա ընտանիքը դառնում են քաղաքի հերոսները։ Ֆիլմն ավարտվում է դրվագով, որտեղ Միմիկոն ու նրա պանդա-ընտանիքը վայելում են օրը կրկեսում։
Ազդեցությունը
Ենթադրվում է, որ ՊապաՊանդան ու Պաննիին Տոտորոյի նախորդողներն են, քանի որ կերպարները կիսում են դիզայնի շատ նմանություններ։ Կրակոտ կարմրահեր հերոսուհի Միմիկոն նման է Մեյին՝ Տոտորոյի կրտսեր քրոջն, իր արտաքինով, և Սացուկիին՝ մեծ քրոջը, Պաննիի մեծ քրոջ դերը կատարելու պատճառով։ Միմիկոն նաև ընդհանուր հատկանիշներ ունի Երկարագուլպա Պեպպիի հետ. Միյաձակին ու Տաքահատան անիմեն նկարելուց առաջ դիմել էին Աստրիդ Լինդգրենին՝ Երկարագուպա Պեպպին էկրանավորելու առաջարկով, սակայն մերժում էին ստացել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալմանախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Columbia Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր երեխաների մասին Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր այբբենական կարգով
Acropyga amblyops
Acropyga amblyops, Կենդանիների թագավորության հոդվածոտանիների տիպի միջատների դասի մրջյունների ընտանիքի միջատ։ Պատկանում է Formicinae ենթաընտանիքի Acropyga տեսակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մրջյուններ
Լոոսու
Լոոսու (Loosu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 165 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վլատկո Դրոբարով
Վլատկո Դրոբարով (Влатко Дробаров; ), հյուսիսմակեդոնացի ֆուտբոլիստ և պաշտպան, ով նաև Բուլղարիայի քաղաքացիություն ունի։
Ակումբային կարիերա
Դրոբարովը ծնվել է Սկոպիե քաղաքում։ Պաշտպանը ֆուտբոլի մարզումները սկսել է տեղի «Վարդար» ակումբում։ 2010 թվականին տեղափոխվել է հայրենի քաղաքի մեկ այլ ակումբ՝ «Սկոպիե» և այնտեղ մնացել է մոտ մեկ տարի, որից հետո տեղափոխվել է «Նապրեդոկ», որի կազմում ավարտել է մրցաշրջանը։ 2012 թվականին տեղափոխվել է «Տետեքս» ակումբ։ Վլատկոյի հաջորդ ակումբը Մեքսիկայի «Մուրսյելագոս» ակումբն է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակեդոնացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սարաևոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վարդարի ֆուտբոլիստներ
Սիվկովո (գյուղ, Օդինցովսկի շրջան)
Սիվկովո (Сивково), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի բնակավայրեր
Քեթլին Հոլ Ջեյմիսոն
Քեթլին Հոլ Ջեյմիսոն (Джемисон) (Kathleen Hall Jamieson, ), ամերիկացի գիտնական, քաղաքական և գիտական հաղորդակցության մասնագետ։ Փենսիլվանիայի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր, -ի տնօրեն և Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ (1997)  : Արժանացել Է Public Welfare Medal (2020), ԱՄՆ-ի ԳԱԱ-ի ամենահեղինակավոր մրցանակին  ։   հիմնարկության համահիմնադիր ։
Ավարտել է Մարքուետ համալսարանը, Մադիսոնի Վիսկոնսինս համալասրանում ստացել է մագիստրոսի և փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ Դասավանդել է Մերիլենդսկի և Տեխասի համալսարաններում մինչև 1989 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանի նահանգ ընդունվելը։
Ֆելլո ամերիկյան գիտությունների ակադեմիայում հանդիսացել է  տնօրեն։
Նշվում է Henry Allen Moe Prize ամերիկյան փիլիսոփայական հասարակության (2016 ) և Everett M. Rogers Award (2018)-ի շարքերում ։
Հրապարակումներ
Իր Cyberwar (2018) գրքում նա ապացուցում է, որ հավանական է, թե ռուսները օգնել են Թրամփին նախագահ ընտրվելու հարցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:1946 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքագետներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Օրլովկա (գյուղ, Կրասնոգվարդեյսկի շրջան)
Օրլովկա (Орлівка, Qırımçaq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կրիմչակ։
2001 թվականի տվյալներով Օրլովկա գյուղում բնակվում էր 120 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օկնի շրջան (Հարավային Կարոլինա)
Օկնի շրջան (Oconee County), ԱՄՆ Հարավային Կարոլինա նահանգի 46 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.746 կմ² է, բնակչությունը՝ 66.215 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վալհալա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1868 թ.։
Կատեգորիա:Հարավային Կարոլինայի շրջաններ
Գոմք (Սասունի գավառ)
Գոմք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի գավառակում` Տալվորիկի շրջանում։ Գտնվում էր Տալվորիկ գյուղից 12 կմ հյուսիս-արևելք` Խարզանի լեռնաշղթայի արևելյան կողմում։
Միջին դարերում եղել է գրչության կենտրոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սասունի շրջանի համայնքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Ջո Աբերկրոմբի
Ջո Աբերկրոմբի (Joe Abercrombie,, Անգլիա), անգլիացի ֆանտաստ գրող։ «Առաջին օրենք» եռագրության հեղինակը։
Կենսագրություն
Ավարտել է Լանկաստերի թագավորական միջնակարգ դպրոցը և Մանչեստերի համալսարանը, որտեղ սովորում էր հոգեբանության ֆակուլտետում։ Համալսարանը ավարտելուց հետո սկսեց աշխատել հեռուստատեսությունում, իսկ հետո դարձավ անկախ մոնտաժոր։ 2002 թվականին աշխատանքների ընդմիջումների ժամանակ սկսեց գրել իր առաջին վեպը՝ «Արյուն և երկաթ» (The Blade Itself), որը ավարտեց 2004 թվականին։ Վեպը տպագրվել է 2006 թվականին «Gollancz» հրատարակության կողմից, որից հետո Աբերկրոմբին գրեց «Առաջին օրենք» եռագրության մնացած երկու մասերը. «Մինչ նրանց կախաղան կհանեն» (Before They Are Hanged) և «Թագավորների վերջին փաստարկը» (Last Argument of Kings)։ SFF World թեմատիկ ռեսուրսի մասնակիցների կողմից նրա վեպերը երկու անգամ ճանաչվել են «Տարվա գրքեր»։ 2008 թվականին Ջոն մասնակցել է BBC World of Fantasy հաղորդմանը այնպիսի գրողների հետ, ինչպիսիք են Մայքլ Մուրկոկը, Թերրի Փրաթչեթը, Չայնա Մևիլը։ Ներկա ժամանակներում ապրում է Սոմերսեթ կոմսության Բատ քաղաքում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:Մանչեսթերի համալսարանի շրջանավարտներ
Ինդիֆերենտիզմ
Ինդիֆերենտիզմ, մշտական անտարբերություն կամ անհետաքրքրություն գիտելիքի, բարոյականության, հասարակական կյանքի հարցերի նկատմամբ։ Ինդիֆերենտիզմը լինում է փիլիսոփայական, էթիկական, կրոնական և քաղաքական ։ Կաթոլիկ հավատքին համաձայն՝ ինդիֆերենտիզմը հավատք է, որ ոչ մի կրոն կամ փիլիսոփայություն չի գերազանցում մյուսին ։
Ինդիֆերենտիզմը սկզբունքային նշանակություն ունի կյանքի բարձրագույն հարցերի և գիտելիքի ոլորտում։ Դրան հակառակ ծայրահեղություն է համարվում ֆանատիզմը։ Երկու ծայրահեղություններն էլ հոգեբանորեն պայմանավորված են խառնվածքի տարբերությամբ, սակայն ինդիֆերենտիզմը միշտ տեսական արդարացում է փնտրել, այդպիսով անցնելով սկեպտիցիզմի։
Բացի փիլիսոփայական բնույթի թերահավատ նկատառումներից, ինդիֆերենտիզմն իր համար հանրային հենարան է գտնում միմյանց ժխտող բազմաթիվ համակարգերի և ուսմունքների փաստացի գոյության մեջ։ Այն մտքի համար, որը դուրս է եկել անմիջական վստահության վիճակից, բայց չունի բարձրագույն սկզբունքներն ինքնուրույն ուսումնասիրելու ունակություն կամ ցանկություն, ինդիֆերենտիզմը բնական ելք է թվում։ Այնուամենայնիվ, ուրիշների համոզմունքների և հավատալիքների ընկալման դեպքում այն միշտ չէ, որ նույնական է կրոնի հանդուրժողականությանը։ Տեսականորեն կեղծ կամ առնվազն անհավաստի ճանաչելով բոլոր ուսմունքները, ինդիֆերենտիզմը կարող է դրանցից որոշները համարել գրեթե վնասակար և անխնա հետապնդել։ Իսկ կրոնի հանդուրժողականությունը, որը անհամատեղելի է մռայլ ֆանատիզմի հետ, միշտ չէ, որ նույնական է դրա հակադրությանը՝ կիսալուսավորյալ ինդիֆերենտիզմին․ այն կարող է իսկապես ապահովվել միայն հանուն արդարության անվերապահ սկզբի՝ ֆիզիկական ուժի նկատմամբ բարոյական ուժի գերազանցությանը հավատալու դեպքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Վոզնեսենե (գյուղ, Վետլուժսկի շրջան)
Վոզնեսենե (Вознесенье), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վետլուժսկի շրջանի կազմում։
Acropyga arnoldi
Acropyga arnoldi, մրջյունների ընտանիքի միջատ։ Պատկանում է Formicinae ենթաընտանիքի Acropyga տեսակին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մրջյուններ
Բաշինջաղյան
Բաշինջաղյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տեղանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ
Ալեքսան Ալեքսանյան
Կենսագրություն
Ալեքսան Ալեքսանյանը ծնվել է 1949 թվականին Լենինականում։ 1972 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1986-1988 թվականներին` Բժշկական ռադիոլոգիայի գիտահետազոտական կլինիկայի ղեկավար,1992-2001 թվականներին՝ Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի ուռուցքաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, 2002 թվականից` Ուռուցքաբանության գիտական կենտրոնի պրոկտոլոգիայի բաժանմունքի վարիչ, 2014-2015 թվականներին՝ Կովրով քաղաքի Առաջին բժշկական կլինիկական կենտրոնի ուռուցքաբան, 2014 թվականից դեկտեմբերից միաժամանակ՝ Մոսկվայի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի ուռուցքաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր ։
Աշխատանքները վերաբերում են չարորակ նորագոյացությունների ախտորոշման և համալիր բուժման (նախավիրահատական ճառագայթաբուժման կիրառմամբ), տեղային և ընդհանուր ճառագայթային ախտահարումների կանխարգելման և բուժման հարցերին։ Հեղինակ է շուրջ 85 գիտական աշխատությունների և մեկ մենագրության։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ ուռուցքաբաններ Կատեգորիա:Հայ վիրաբույժներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ