cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ
Իտալիա
Ի տարբերություն Գերմանիայի և Ճապոնիայի, Իստալիայի ռազմական և քաղաքական առաջնորդների նկատմաբ պատերազմական հանցագործությունների համար դատավարություն չունեցան, չնայած Իտալական վերածննդի շարժման անդամները սպանեցին նրանցից մի քանիսին (ինչպիսին էր Մուսոլինին) պատերազմի վերջում։
Ավստրիա
Ավստրիայի դաշնային պետությունը կցվել էր Գերմանիային 1938 թվականին (Անշլյուս, ինչը արգելված էր Վերսալյան պայմանագրով)։ Ավստրիան (Գերմանացիներն անվանում էին Օսմարկ) առանձնացվեց Գերմանիային և բաժանվեց չորս օկուպացիոն գոտիների։ Ավստրիայի անկախության հռչակագրով այս գոտիները վերադարձվեցին 1955 թվականին և ձևավորվեց Ավստրիայի հանրապետությունը։
Ճապոնիա
Պատերազմից հետո Դաշնակիցները վերաբաժանեցին Ճապոնիայի նախապատերազմական շրջանում անէքսավորած տարածքները, ինչպիսիք են Մանջուրիան և Կորեան, որոնք դարձան անկախ։ Ֆիլիպինները և Գուամը վերադարձվեցին ԱՄՆ-ին:։ Բիրման, Մալայան և Սինգապուրը վերադարձվեցին Բրիտանիային, իսկ ֆրանսիական Հնդկաչինը` Ֆրանսիային։ Հոլանդական Իստ Ինդիան վերադարձվեց հոլանդացիներին, սակայն Ինդոնեզիայի անկախության պատերազմից հետո այն դարձավ անկախ։ Յալթայի կոնֆերանսում ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտը գաղտնիորեն Ճապոնական Կուրլյան կղզիները և հարավային Սախալինը խոստացել էր ԽՍՀՄ-ին, փոխարենը ԽՍՀՄ-ը պատերազմի մեջ պետք է մտներ Ճապոնիայի դեմ ։ ԽՍՀՄ-ին կցվեցին Կուրիլյան կղզիները, ինչը բերեց Հարավային Կուրիլյան կղզիների պատկանելիության հիմնախնդրին, ինչը շարունակվում է մինչ այժմ։
Հարյուր հազարավոր ճապոնացիներ ստիպված էին վերաբնակվել Ճապոնիայի հիմնական կղզիներում։ Օկինավան դարձավ ԱՄՆ-ի հիմնական մարտավարական կետը։ ԱՄՆ-ն սկսեց վերահսկել լայնամասշտաբ տարածաշրջաններ իր ռազմական բազաներով և շարունակեց օկուպացիան մինչև 1972 թվականը։ Ռազմական բազաները դեռ մնում են։ Ժնևյան կոնվենցիան շրջանցելու համար ճապոնացի զինվորների մեծ մասը դասակարգվեցին որպես Ճապոնիայի հանձնված անձնակազմ ռազմագերիների փոխարեն և օգտագործվեցին որպես աշխատուժ մինչև 1947 թվականը։ Միացյալ Թագավորությունը, Ֆրանսիան և Նիդերլանդները ճապոնացի զինվորներին օգտագործեցին գաղութատիրական պատերազմներում Ասիայում։
Ճապոնիային որպես ապագա ռազմական վտանգ դառնալու հնարավորությունից զրկելու համար Դաշնակիցները որոշեցին ապաարդյունաբերացնել Ճապոնիան` նպատակ ունենալով նվազեցնել Ճապոնիայի բնակչության կենսամակարդակը ։ Արդյունքում Ճապոնիայի ապաարդյունաբերության մակարդակը ավելի քիչ կազմեց քան Գերմանիայինը ։ Ճապոնիան առաջնային օգնություն ստացավ GARIOA-ից ինչպես Գերմանիան։
Հիրոսիմայի և Նագասակիի ատոմային ռմբակոծումներից փրկվածները, որոնց կոչում էին հիբակուշա (被爆者), մեկուսացվեցին ճապոնական հասարակությունից։ Ճապոնիայի կառավարությունը չուներ այս մարդկանց օգնելու հատուկ ծրագիր մինչև 1952 թվականը ։ Ռմբակոծության 65-րդ տարելիցին Հիրոսիմայում ընդհանուր մարդկային կորուստների քանակը հաշվվում էր մոտ 270,000 մարդ, 150.000 մարդ` Նագասակիում ։ 2010 թվականի դրությամբ դեռ ողջ էին 230.000 հիբակուշա և մոտ 2.000 մարդ ունեին ռադիացիայի հետ կապված հիվանդություններ 2007 թվականի դրությամբ ։
Ֆինլանդիա
1939-1940 թվականների Խորհրդա-ֆիննական պատերազմից հետո ԽՍՀՄ-ին կցվեցին Ֆինլանդիայի որոշ տարածքներ։ 1941-ից 1944 թվականներին Ֆինլանդիան դաշինք կնքեց Նացիստական Գերմանիայի հետ, սակայն չհաջողվեց վերադարձնել կորցրած տարածքները։ Ֆինլանդիան պահպանեց իր անկախությունը, սակայն մնացին քննարկման շատ հարցեր ԽՍՀՄ-ի հետ։
Մերձբալթյան երկրներ
1940 թվականին ԽՍՀՄ-ը ներխուժեց և բռնակցեց չեզոք Մերձբալթյան երկրները, այդ թվում Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան։ 1941 թվականի հունիսին ԽՍՀՄ-ի կառավարությունը Մերձբալթյան երկրներում իրականացրեց զանգվածային արտաքսում այսպես կոչված «ժողովրդի թշնամիներին», արդյունքում շատերը մեկ շաբաթ անց ներխուժած նացիստական զորքերին համարեցին ազատագրողներ։
Ատլանտյան խարտիան խոստացավ ինքնորոշում տրամադրել պատերազմի ընթացքում հյուծված ժողովուրդներին։ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլը քննադատեց խարտիային թուլության համար, որը զիջեց Մերձբալթյան երկրները ԽՍՀՄ-ին ։ 1944 թվականի մարտին ԱՄՆ-ն համաձայնվեց Չերչիլի տեսակետի հետ, որ խարտիան չի կարողանա պահել Մերձբալթյան երկրները ։
Երբ պատերազմի վերջում ԽՍՀՄ զինվորները վերադարձան, Անտառային եղբայրությունը կազմակերպեց պարտիզանական պայքար նրանց դեմ։ Այն շարունակվեց մինչև 1950-ական թվականների կեսերը։
Ֆիլիպիններ
Ըստ հաշվարկների մոտ մոկ միլիոն զինվորական խաղաղ բնակիչ ֆիլիպինցիներ զոհվեցին պատերազմի արդյունքում, որից 131.028 համարվում է սպանված պատերազմական հանցագործությունների արդյունքում։ Համաձայն ԱՄՆ-ում կատարված վերլուծությունների Ֆիլիպիններում սպանվել է 10,380 ամերիկացի և 36,550 վիրավոր։ Ճապոնացիներից սպանվել է 255,795 մարդ ։
Բնակչության վերաբնակեցում
Նոր սահմանների արդյունքում մեծ թվով բնակիչներ հանկարծակի հայտնվեցին այլ երկրի տարածքում։ ԽՍՀՄ-ին անցան նախկինում Գերմանիայի, Ֆինլանդիայի, Լեհաստանի և Ճապոնիայի տարածքներ։ Լեհաստանը կորցրեց Կրեսի տարածաշրջանը (նախապատերազմական Լեհաստանը մոտ կեսը) և փոխարենը ստացավ Գերմանիայի արևելքի մեծ մասը Օդեր-Նեյսե սահմանագծով, ներառյալ Սիլեզիայի արդյունաբերական տարածաշրջանները։ Գերմանիայի Սաար մարզը ժամանակավորապես դարձավ Ֆրանսիայի պրոտեկտորատ, սակայն հետագայում վերադարձվեց Գերմանիային։ Պոտսդամի որոշմամբ մոտ 12 միլիոն մարդ արտաքսվեց Գերմանիայից, ներառյալ յոթ միլիոնը բուն Գերմանիայից և երեք միլիոնը` Սուդետենլանդից։
Պատերազմի ընթացքում ԱՄՆ կառավարությունը հսկողություն իրականացրեց մոտ 110,000 ճապոնացիների նկատմամբ, որոնք ապրում էին Խաղաղ օվկիանոսի ափերին ։ Կանադան հսկողություն իրականացրեց մոտ 22.000 ճապոնացիների նկատմամբ, որոնցից 14.000-ը ծնվել էին Կանադայում։ Պատերազմի ընթացքում այս ճապոնացիները կարող էին ընտրել վերադառնալ Ճապոնիա, սակայն մեծ մասը մնացին Հյուսիսային Ամերիկայում։
Լեհաստան
ԽՍՀՄ-ը արտաքսեց մոտ 2 միլոին լեհերի երևելքից դեպի նոր սահման, որն անցնում էր Քերզոնի գծով։ Այս տեղահանման քանակի մասին ԽՍՀՄ-ի և Լեհաստանի կառավարության տեսակետները տարբեր են։ Ըստ լեհերի մինչև պատերազմը Կրեսի տարածաշրջանում ապրել է մոտ 13 միլիոն լեհ։ Լեհերը, որոնք սպավել են այս տարածքում պատերազմի ժամանակ (նացիստների կամ ԽՍՀՄ-ի կողիմց) ԽՍՀՄ-ի պատմագրության կողմից համարվում են ռուս, ուկրաինացի կամ բելառուսներ։ Այս փթաստերը հավելյալ դժվարություն են ստեղծում հաշվելու արտաքսված լեհերի թիվը պատերազմից հետո ։ Սահամանային փոփոխությունը նաև չեղյալացրեց 1919-20 թվականների Խորհրդա-լեհական պատերազմի արդյունքները։ Նախկին լեհական քաղաքները, ինչպիսիք էր Լվովը, անցան Ուկրաինական Խորհրդային Սոցիալիստական հանրապետության հսկողության տակ։ Բացի այդ ԽՍՀՄ-ը վերաբնակեցրեց մոտ երկու միլիոն մարդու սեփական սահմանների ներսում, այդ թվում գերմանացիների, ֆիների, Ղրիմի թաթարների և չեչենների։
Եվրոպա
Խորհրդային զինվորներն անցնելով Բալկաններով իրականացրեցին մեծ թվով բռնություններ և թալան Ռումինիայում, Հունգարիայում, Չեխոսլովակիայում և Հարավսլավիայում։ Բուլղարիայի բնակչությունը համեմատաբար շատ տուժեց հնարավոր էթնիկ պատճառներով կամ Մարշել Ֆեոդոր Տոլբուխինի անգործության պատճառով։ Գերմանիայի բնակչությունը անհամեմատ ավելի շատ տուժեց։ Քաղաքական ծառայողները դրդում էին ԽՍՀՄ զինվորականների վրեժ լուծել գերմանիայի բնակչությունից ։ Ըստ հաշվարկների մոտ 1,9 միլիոն գերմանացի կին բռնաբարվել է Կարմիր բանակի զինվորների կողմից պատերազմի վերջում ։ Բեռլինի կանանց մոտ մեկ երրորդը բռնաբարվել է Խորհրդային զորքի կողմից ։ Փոքրամասնությունը բռնաբարվել է մեկից ավելի անգամ ։ Բեռլինում ըստ հիվանդանոցների գրությունների 95.000-130.000 կին բռնաբարվել է ԽՍՀՄ զինվորների կողմից ։ Մոտ 10,000-ը մահացել են, հիմնականում ինքնասպանություն գործելով  ։ Ավելի քան 4,5 միլիոն գերմանացի փախավ արևմուտքի կողմ ։ ԽՍՀՄ-ը սկզբում որևէ կանոն չուներ, որպեսզի հեռու պահեր իր զինվորներին գերմանացի կանանցից, սակայն 1947 թվականից նրանք սկսեցին մեկուսացնել իրենց զինվորներին Գերմանիայի բնակչությունից` փորձելով կանգնեցնել բռնաբարությունները և թալանը։ ԽՍՀՄ-ի զինվորներից ոչ բոլորն են մասնակցել այս գործողություններին։
Միջազգային հաշվետվությունները ԽՍՀՄ-ը պաշտոնապես մերժում էր։ Բռնությունները, թալանը և սպանությունները հանցագրվում էին գերմանացի ավազակների վրա` արդարացնելով ԽՍՀՄ զինվորներին։ Որոշ զինվորականներ այսպիսով վրեժ էին լուծում գերմանացիներից, քանի որ նախկինում նացիստները այսպես էին վարվել ռուսների նկատմամբ։ Միչև Գերմանիայի վերամիավորումը, Արևելյան Գերմանիայի պատմաբանները անընդհատ մհերքում էին ԽՍՀՄ զինվորների գործողությունները, որոշ դեպքերում այն համարելով հակակոմունիստական քարոզ, ռուս պատմաբանները հերքում են մինչ օրս։
Բռնաբարություններ նաև իրականացրել են այլ օկուպացիոն զորքեր ։ Ֆրանսիայի մարոկկացի զինվորները նույնպես օրինակ վերցրեցին ԽՍՀՄ զինվորներից, որբ հերթը հասավ բռնաբարություններին, հատկապես Բադենի և Վյուրթեմբերգի օկուպացիաների ընթացքում։
Ճապոնիայում
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կողմից Ճապոնիայի ռազմական օկուպացիայի առաջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում բռնաբարությունները և այլ տեսակի բռնությունները մեծ թափ ստացան նավահանգստային քաղաքներում, ինչպիսիք էին Յոկոհաման և Յոկոսուկան, սակայն մարեցին շատ արագ։ Ըստ հաշվեվտությունների Կանագավայի պրեֆեկտուրայում 10 օրում գրանցվել է 1336 բռնաբարություն ։ Պատմաբան Տոշիյուկի Տանական գտնում է, որ Յոկոհամայում 1945 թվականի սեպտեմբերին իրականացվել է 119 հայտնի բռնաբարություն ։
Եվրոպա
Դաշնակիցների ղեկավարների մեծ մասը զգում էր, որ մոտ է պատերազմը ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև։ 1945 թվականի մայիսի 19-ին ԱՄՆ պետքարտուղար Ժոզեֆ Գրյուն պնդում էր, որ պատերազմն անխուսափելի է ։
Լարվածության աճի և ԽՍՀՄ-ի հետագա ընդարձակումը կանխելու նպատակով ԱՄՆ-ն նախագծեց հակընդեմ պլան Dropshot գործողություն կոդային անվամբ 1949 թվականին։ Այն նախատեսում էր հնարավոր միջուկային պատերազմ ԽՍՀՄ-ի և նրա դաշնակիցների հետ, երբ ԽՍՀՄ-ը փորձի նվաճել Արևմտյան Եվրոպան, Մերձավոր Արևելքը և նրանք կանխատեսում էին, որ կսկսվի մոտավոր 1957 թվականին։ Որպես պատասխան ԱՄՆ-ն պետք է ԽՍՀՄ-ին դիմակայեր ատոմային ռումբերով և այլ բարձր պայթունավտանգ ռումբերով, որից հետո կներխուժեր և կնվաճեր երկիրը ։ Հետագա տարիներին ռազմական ծախսերը նվազեցնելու նպատակով և ԽՍՀՄ-ի հզրոացող ռազմական ներուժը կանխարգելելու նպատակով ԱՄՆ-ի նախագահ Դուայթ Էյզենհաուեր հաստատեց զանգվածային վրեժխնդրություն մարտավարությունը, որով սպառնում էր միջուկային զենքով, եթե ԽՍՀՄ-ը որոշի հարձակվել Եվրոպայի կամ այլ երկրի վրա։ Արդյունքում մեծացավ ԱՄՆ-ի միջուկային զորքերը` փոխարենը կրճատելով ոչ միջուկային ռազմական ուժերը ցամաքում և նավատորմում ։ ԽՍՀՄ-ը դիտեց այս զարգացումները որպես «ատոմային շանտաժ» ։
Հունաստանում 1946 թվականին սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ անգլո-ամերիկյան հովանավորչությամբ ռոյալիստ ուժերի և կումունիստների կողմից սատարվող ուժերի միջև և հաղթանակ տարան ռոյալիստները ։ ԱՄՆ-ը սկսեց զնագվածային ռազմական և տնտեսական օգնության ծրագիր Հունաստանին և հարևան Թուրքիային, որպեսզի թույլ չտա ԽՍՀՄ-ի մուտքը նավթով հարուստ Միջին Արևելք։ 1947 թվականի մարտի 12-ին, որպեսզի ստանա Կոնգրեսի համաձայնությունը, Նախագահ Տրումանը օգնությունը որակեց որպես պաշտպանություն ազատ աշխարհին, այս նախագիծը հայտնի դարձավ որպես Թրումենի դոկտրինա ։
Ասիա
Ասիայում ճապոնական զորքի հետ քաշումից հետո սկսվեց բաժանումը Արևելքի և Արևմուտքի միջև, ինչպես նաև եվրոպական գաղութների անկախացումը։
Չինաստան
Ինչպես համաձայնեցված էր Ղրիմի կոնֆերանսում, ԽՍՀՄ-ը պատերազմի մեջ մտավ Ճապոնիայի դեմ Գերմանիային հաղթելուց երեք ամիս անց։ Խորհրդային զորքերը ներխուժեցին Մանջուրիա։ Սրանով ավարտվեց Մանջոու-Գո խամաճիկային պետության գոյությունը և ճապոնացիները ստիպված էին լքել Չինաստանը։ ԽՍՀՄ-ը ապամոնտաժեց ճապոնացիների կողմից նախորդ տարիներին կառուցված արդյունաբերական բազաները Մանջուրիայում։ Մանջուրիան նաև չինացի կոմունիստների տեղակայման վայր։
Պատերազմից հետո Գոմինդան կուսակցությունը (Գեներալիսիմո Չան Կայշիի գլխավորությամբ) և Չինաստանի կոմունիստական զորքերը շարունակեցին քաղաքացիական պատերազմը, ինչը ժամանակավոր դադարել էր, երբ նրանք միասին պայքարում էին Ճապոնիայի դեմ։ Ճապոնացիների դեմ պայքարը մեծ հարային աջակցություն բերեց Չինաստանի կոմունիստների պարտիզանական ուժերին, մինչդեռ թուլացրեց Գոմիդանը, որը մեծ ուժերով ճակատային պայքար էր մղում։ Քաղաքացիական պատերազմի լայնածավալ ռազմական գործողությունները սկսվեցին 1946 թվականի հունիսին։ Չնայած ԱՄՆ-ը օգնում եր Գոմիդանին, կոմունիստները հաղթանակ տարան և հիմնադրեցին Չինաստանի ժողովրդական հանրապետությունը (ՉԺՀ)։ Գոմիդան ուժերը տեղափոխվեցին Թայվան կղզի։ Բախումները շարունակվեցին մինչև 1950 թվականը։
Քանի որ կոմունիստները հաղթեցին քաղաքացիական պատերազմում, ԽՍՀՄ-ը ռազմաբազաները կառուցեց Չինաստանում, չնայած դրա իրավունքը խոստացվել էր Արևմտյան դաշնակիցներին Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում։ ԱՄՆ-ի կողմից հովանավորվող Գոմիդանի պարտությունը դարձավ ԱՄՆ-ում քննարկումների առարկա, շատերը ԱՄՆ-ի կառավարությանը մեղադրեցին պարտության մեջ։
Կորեական պատերազմի բռնկմամբ ուշադրությունը քչացավ ՉԺՀ-ի հանդեպ, միևնույն ժամանակ ԱՄՆ-ը մեծացրեց աջակցությունը Չան Կայշին։ Այս երկու գործոնների պատճառով ՉԺՀ-տ չներխուժեց Թայվան։ Ժամանակ առ ժամանակ ռազմական բախումներ եղան ՉԺՀ-ի և Թայվանի միջև 1950-ից 1979 թվականներին։ Թայվանը 1991 թվականին միակողմանիորեն հայտարարեց, որ քաղաքացիական պատերազմն ավարտված է, սակայն մինչ օրս չկա պաշտոնական հաշտության պայմանագիր Թայվանի և ՉԺՀ-ի միջև, և ՉԺՀ-ը պաշտոնապես Թայվանը համարում է իր տարած և չի համակերպվում Թայվանի անկախության հետ։ Երկու պետությունների միջև հարաբերությունները գնալով մարում են։
Կորեա
Յալթայի կոնֆերանսում դաշնակիցները որոշեցին հետպատերազմյան չբաժանված Կորեան դնել չորս տերությունների ազդեցության տակ։ Ճապոնիայի կապիտուլացիայից հետո համաձայնությունը փոխվեց Կորեայի Խորհրդա-ամերիկյան միացյալ օկուպացիայով ։ Համաձայնություն ձեռք բերվեց, որ Կորեան պետք է բաժանվի և հյուսիսը օկուպացվի ԽՍՀՄ-ի կողմից իսկ հարավը` ԱՄՆ-ի կողմից ։
Շեյն Մաքմահոն
Շեյն Բրենդոն Մաքմահոն (Shane Brandon McMahon, ), ամերիկացի գործարար, կիսաակտիվ պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր), «WWE» ռեստլինգի և սպորտային ժամանցի ընկերության փոքրամասնական բաժնետեր, «YOU On Demand» կազմակերպության փոխնախագահ։ Հանդես է գալիս «WWE»-ում որպես «SmackDown Live» ապրանքանիշի կոմիսիոներ։ «WWE» ընկերության նախագահ և գործադիր տնօրեն Վինս Մաքմահոնի և նախկին գործադիր տնօրեն և ԱՄՆ սենատի նախկին թեկնածու Լինդա Մաքմահոնի որդին է։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ
Կորեա
Կորեան, որը գտնվում էր Ճապոնիայի տիրապետության տակ մասնակի օկուպացվեց Կարմիր բանակի կողմից, ԽՍՀՄ-ի Ճապոնիայի դեմ պատերազմի սկզբին և բաժանվեց 38-րդ հորիզոնականով ԱՄՆ-ի առաջարկով ։ ԱՄՆ-ի զինվորական կառավարությունը հիմնադրվեց Կորեայի հարավում մայրաքաղաք Սեուլում ։ ԱՄՆ զինվորական հրամանառար գեներալ լեյտենանտ Ջոն Ռիդ Հոդջը շատ նախկին ճապոնացի կառավարիչներին առաջարկեց ծառայել իր կառավարությունում ։ Հյուսիսում ԽՍՀՄ-ը զինաթափեց ազգային պարտիզանակ ջոկատներին, որոնք չինացի ազգայնականների հետ կռվում էին Ճապոնիայի դեմ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Նույն ընթացքում ԽՍՀՄ-ը կառուցեց հզոր կոմունիստամետ զորքեր հյուսիսում ։ Ռազմական գոտին դարձավ քաղաքական գոտի 1948 թվականին, երբ հիմնադրվեցին երկու հանրապետություն 38 հորիզոնականի երկու կողմերում, որոնցից յուրաքանչյուրը իրեն համարում էր միակ օրինական պետությունը Կորեայում։ Իրավիճակը կիզակետին հասավ երբ հյուսիսը ներխուժեց հարավ և սկսվեց Կորեական պատերազմը 1950 թվականին։
Մալայա
1946 թվականից Բրիտանական Մալայայում սկսվեց զանգվածային քաղաքացիական անհնազանդության։ Երկրում հայտարարվեց արտակարգ իրավիճակ գաղութատիրության ղեկավարության կողմից և 1948 թվականից շատացան ահաբեկչական գործողությունները։ Հակագաղութատիրական ընդվզումները իրավիճակը դարձրին անկայուն և վերածվեց հակաբրիտանական ազատագրական պայքարի, որը ղեկավարում էր Մալայայի կոմունիստական կուսակցությունը Մալայայի ազգային ազատագրական բանակով ։ Մալայայում արտակարգ իրավիճակը շարունակվեց 12 տարի` ավարտվելով 1960 թվականին։ 1967 թվականին կոմունիստների առաջնորդ Չին Պենը վերսկսեց ռազմական գործողությունները և երկրորդ արտագարգ իրավիճակը տևեց մինչև 1989 թվականը։
Շեյն Մաքմահոն
Որպես ռետլեր մեկական անգամներ նվաճել է WWF Եվրոպայի և WWF հարդքոր չեմպիոնական տիտղոսները, ինչպես նաև ելույթներ ունեցել բազմաթիվ փեյ-փեր-վյու իրադարձությունների գլխավոր մենամարտերում։
Քարքարուտ (լեռնագագաթ)
Քարքարուտ, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի միջնամասում, Մարմարիկ գետի աջափնյակում Հրազդան քաղաքից 22 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 2587 մ է ։
Շեյն Մաքմահոն
2009 թվականին ինքնակամ ազատել է «WWE»-ում զբաղեցրած բոլոր պաշտոններից։ 2010 թվականի տարեմուտին նշանակվել է «YOU On Demand» ժամանցային կազմակերպության գործադիր տնօրեն։ 2013-ին դարձել տվյալ ընկերության տնօրենների խորհրդի փոխնախագահ։ Որպես հեռուստատեսային կերպար, 2016 թվականի փետրվարին վերադարձել է «WWE»։
Քարքարուտ (լեռնագագաթ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ
Ֆրանսիական Հնդկաչին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ֆրանսիական Հնդկաչինում (ներառում էր ներկայիս Վիետնամը, Լաոսը և Կամբոջան) տեղի ունեցած իրադարձությունները լայնորեն անվանում են Առաջին հնդկաչինական պատերազմ, որը հետագայում վերածվեց Վիետնամի պատերազմի։
Շեյն Մաքմահոն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկներ Կատեգորիա:WWE Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ
Ֆրանսիական Հնդկաչին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Վիշի Ֆրանսիան իր գաղութատիրական գործողությունները համաձայնեցնում էր ճապոնացիների հետ։ Կոմունիստների կողմից վերահսկվող Վիետմինը (սատարվում էր դաշնակիցների կողմից), ձևավորվեց Վիետնամ գաղութում 1941 թվականին և պայքարում էր անկախության համար Ճապոնիայի և Ֆրանսիայի դեմ։ 1945 թվականի վիետնամական սովից հետո Վիետմինի օգնությունը մեծացավ և ռազմաճակատում սկսցեց ապստամվություն` ավերելով բրնձի ցանքավայրերը և ստիպելով վիետնամցիներին հրաժարվել հարկ վճարելուց։ Քանի որ Ֆրանսիայի գաղութատիրական կառավարիչները սկսեցին գաղտնի քննարկումներ Ազատ Ֆրանսիայի հետ, Ճապոնիան ներխուժեց տարածք 1945 թվականի մայիսի 9-ին։ Երբ Ճապոնիան անձնատուր եղավ օգոստոսին, ձևավորվեց իշանության վակում և Վիետմինը վերցրեց իշխանությունը` հռչակելով անգախ Վիետնամի ժողովրդավարական հանրապետությունը։ Այնուամենայնիվ դաշնակիցները (ներառյալ ԽՍՀՄ-ը) համարում էին, որ տարածքը պատկանում է Ֆրանսիային։ Չինաստանի ազգայնական ուժերը ներխուժեցին հյուսիսից, բրիտանացիները` հարավից (քանի որ ՖՐանսիան ի վիճակի չէր ինքնուրույն հարցը լուծել) և փոխանցեցին իշխանությունը Ֆրանսիային, գործընթացն ավարտվեց 1946 թվականի մայիսին։ Փորձերը ներքաշել Վիետնամի ժողովրդավարական հանրապետությանը Ֆրանսիայի վերահսկողության ներքո չհաջողվեցին և Վիետմինը սկսեց ապստամբել ընդդեմ Ֆրանսիայի` սկսելով Առաջին հնդկաչինական պատերազմը։
Պատերազմն ավարտվեց 1954 թվականին Ֆրանսիայի նահանջով և Վիետնամի բաժանմամբ։ Վիետնամի ժողովրդական հանրապետությանը բաժին ընկավ հյուիսիսը, իսկ հարավտ Հարավային Վիետնամում ձևավորվեց այլ հանրապետություն Նգո Դին Զիեմի գլխավորությամբ։ Հարավում կոմունիստական կուսակցությունը ձևավորեց միասնական ճակատ, որպեսզի միավորի հարավը Վիետնամի ժողովրդական հանրապետությանը և այդպիսով սկսվեց Վիետնամի պատերազմը, որը ավարտցեց Վիետնամի ժողովրդական հանրապետության հաղթանակով և հարավի նվաճմամբ 1975 թվականին։
Հոլանդական Օստ Ինդիաներ
Ճապոնիան ներխուժեց և օկուպացրեց Ինդոնեզիան պատերազմի ընթացքում և փոխարինեց Հոլանդիային որպես գաղութատեր։ Չնայած օկուպացված Ինդոնեզիայում բարձրագույն պաշտոնները պատկանում էին ճապոնացիներին, ինդոնեզացիները նույնպես ներգրավվեցին կառավարման ոլորտում։ Երբ Ճապոնիան հայտարարեց կապիտուլացիայի մասին 1945 թվականի օգոստոսին ազգայնականների առաջնորդներ Սուկառնոն և Մոհամմադ Հատտան հայտարարեցին Ինդոնեզիայի անկախության մասին։ Չորս և կես տարի զինված հակամարտությունը հաջորդեց դրան, քանի որ հոլանդացիները փորձում էին վերահիմնադնել իրենց գաղութը` օգտագործելով Մարշալյան պլանով նախատեսված գումարի մեծ մասը ։ Հոլանդացիներին օգնում էին Միացյալ Թագավորության ուժերը, որոնք ցանկանում էին վերականգնել գաղութները Ասիայում։ Միացյալ Թագավորությունը նաև օգտագործեց 35.000 ճապոնացի ռազմագերիների, որպեսզի կռվեն ինդոնեզացիների դեմ։
Չնայած հոլանդացիները վերանվաճեցին Ինդոնեզիայի մեծ մասը, թեժ պարտիզանական պայքար սկսվեց և միջազգային ճնշման ներքո 1949 թվականի դեկտեմբերին Նիդերլանդները պաշտոնապես ճանաչեց Ինդոնեզիայի անկախությունը։
Գաղտնի գործողություններ և լրտեսություն
Բրիտանիան երձբալթյան երկրներում գաղտնի գործողություններ սկսեց 1944 թվականից ընդդեմ նացիստների և զարգացրեց պատերազմից հետո։ Ջունգլի գործողության ժամանակ Միացյալ Թագավորության գաղտնի հետախուզական ծառայությունը (հայտնի որպես Մի6) վերափոխեց և վարժեցրեց էստոնացիների, լատվիացիների և լիտվացիների գաղտնի աշխատանքների համար երձբալթյան երկրներում 1948-ից 1955 թվականներին։ Գործողության ղեկավարներն էին Ալֆոնս Ռեբանը, Ստասիս Ժիանտասը և Ռուդոլֆս Սիլարիսը։ Գործակալները տեղափոխվեցին որպես բրիտանա-բալթյան ձկնորսական ծառայության աշխատակիցներ։Նրանք ուղարկվեցին Բրիտանիայի կողից օկուպացված Գերանիայից՝ օգտագործելով Երկրորդ աշխարհաարտի սուզանավով, որի անձնակազը Գերանիայի ռազածովային ուժերից էին ։ Բրտանացի գործակալները նաև վարժեցնում էին հակակոմունիստական գործակալների և ուղարկում Ռուսաստան Ֆինլանդիայի սահմանով Խորհրդային պաշտոնյաներին սպանելու նպատակով ։ Հետագայում հակընդեմ գործողություններով հանդես եկավ ԿԳԲ-ն, որի նպատակն էր վերահսկողություն սահմանել ՄԻ6-ի նկատմամբ Մերձբալթյան երկրներում ։
Նախկին թշնամու գիտնականների հավաքագրում
Երբ սկսվեցին հետպատերազմյան Եվրոպայի բաժանումները, պատերազմական հանցագործություններ բացահայտման և ապանացիստական գործընթացները թուլացան և Մեծ Բրիտանիան ու ԱՄՆ-ը սկսեցին գերմանացի գիտնականների, հատկապես միջուկային և հեռահար հրթիռային մասով մասնագիտաված գիտնականների հավաքագրման գործընթացը ։ Նրանցից շատերը մինչև Արևմուտքի ձեռքն ընկնելը աշխատել էին գերմանական V-2 հեռահար հրթիռների ուսումնասիրությամբ և շահագործմամբ։ Արևմուտքի դաշնակիցների օկուպացիոն զորքի սպաներին հրամայվել էր չկիսվել առգրավված զենքերի մասին տեղեկատվությամբ ԽՍՀՄ-ի հետ ։
Օշլա
Օշլա  (Ошла), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Մարի Էլ հանրապետությունում և Կիրովի մարզում ։ Գետաբերանը տեղակայված է Օշլա գետի աջ ափին՝ 126 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 62 կմ է, ավազանի տարածքը 619 կմ2 ։
Գետի ակունքը գտնվում է Յարանսկի շրջանում Կիրովի մարզում սահմանի մոտակայքում Մարի Էլ հանրապետությունում, Օրշանկա գյուղից 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ (Վերին) Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Դերգյազին
Դերգյազին, լեռ Թուրքիայի Վանի նահանգում, Վանա լճի ավազանում, Բերկրի քաղաքից մոտ 17 կմ հեռու՝ Աբաղայի դաշտի հարավարևմտյան ծայրամասում։ Սրա հարավարևելյան լաջերից սկիզբ է առնում Սև ջուր գետի ակունքներից մեկը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ Կատեգորիա:Վանի նահանգ
.na
.na Նամիբիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
na
Toppdomän
Ազով (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)
Ազով (Азов), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ազով գյուղում բնակվում էր 209 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովածու (5024)
Ժողովածու (5024), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5024 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1633 թվականին Կարապետ երեց Եվդոկացի գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.5x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 173 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է թղթի վրա։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 126ա, հետագայի՝ 126ա (1904 թ.), կնիք՝ 2ա (Պետրոս վարդապետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Քոչասար (լեռնագագաթ)
Քոչասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Ջավախքի լեռներում, Ձորագետի աջափնյակում, Կաթնառատ գյուղից 8, 5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2303 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Բարամ (ազգային պարկ)
Բարամ (ברעם), ազգային պարկ Իսրայելում։ Անվանվել է հռոմեա-բյուզանդական շրջանի հին հրեական բնակավայրի անունով, որի տարածքում էլ այն ստեղծվել է ։ Հիմնադրվել է 1966 թվականին ։
Պատմություն
Հրեական բնակավայր Բարամը հիմնադրվել է անտիկ ժամանակներում։ Նրա տեղում հայտնաբերված սինագոգի մնացորդները պատկանում են մեր թվարկության 2-րդ դարին։ Բարամը հիշատակել են հրեա ճանապարհորդներ Շմուել Բեն Շիմշոնը (1210), Մոշե Բասուլան (1523), անհայտ ճանապարհորդ, Ռամբամի աշակերտը (14-րդ դարասկիզբ) և ուրիշներ ։ Նրանց կարծիքով՝ մեծ սինագոգում է եղել Շիմոնա բար Յոհայի ռաբբի եշիվան ։
19-րդ դարում նրա տեղում գտնվում էր քրիստոնեական Բիրիմ գյուղը, որը կառուցվել էր հրեական բնակավայրի ավերակների վրա և գրեթե ամբողջությամբ ժառանգել էր նրա անունը։ Գյուղը հիմնադրել են դրուզների հետ կոնֆլիկտի արդյունքում Լիբանանից փախած մարոնիտները ։
Բիրիմի բնակիչները 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում ստիպված են եղել հեռանալ գյուղից, գյուղն ավերվել է 1949 թվականին՝ սահմանին մոտ 2 կմ հեռավորության և Լիբանանի կողմից ահաբեկչական խմբերի ներթափանցման վտանգի պատճառով։ Բնակիչների հիմնական մասը տեղափոխվել է Գուշ Հալյավ (Ջիշ) գյուղ, որը գտնվում է Բիրմայից հարավ։ Գյուղի վերականգնման մասին նրանց ներկայացրած հայցերը բավարարված չեն եղել։ Բարամ զբոսայգում պահպանված եկեղեցին նախկինի պես մարոնիտների հոգևոր կենտրոնն է ։
Միջազգային հարաբերությունները Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին
1930–ական թվականներին աշխարհի զարգացած տերությունների կառավարող շրջան­ները հակվեցին այն միտմանը, որ արտաքին քաղաքական խնդիրները կարելի է լուծել միայն ուժի դիրքե­րից։ Դա ստիպեց նրանց մեծացնել ռազմական ներուժը և նախապատ­րաստվել աշխարհում իրենց դիրքերի ամրապնդմանն ուղղված պայքարի նոր փուլին։
Բարամ (ազգային պարկ)
Պատմություն
1949 թվականին գյուղի մնացորդների մոտ ստեղծվել է Բարամ կիբուցը ։
Տեսարժան վայրեր
Այգու ցուցադրության հիմնական մասը թալմուդյան շրջանի լավ պահպանված «Մեծ սինագոգն» է։ Այլ հնագիտական գտածոների հետ միասին այն վկայում է մեր թվարկության 2-4-րդ դարերում այստեղ բնակվող ծաղկուն հրեական համայնքի մասին։ Մեծ սինագոգի տարածքը 15,2 × 20 մ է, այն կառուցված է մեծ մշակված քարերից, պահպանվել են նաև մեծ բարձր սյուներ։ Սինագոգում հայտնաբերվել է եբրայերեն երկու արձանագրություն․ «Կառուցվել է Էլազար բար Իուդանի կողմից» և «Այո, խաղաղություն կլինի այս վայրում և բոլոր վայրերում, ուր իր ժողովուրդը` Իսրայելը, բնակվում է. Յոսե հա Լևի բար Լևին կառուցել է այս քիվը, թող օրհնվեն նրա գործերը, ամեն»։ Լավ պահպանված ճակատն ունի դեպի Երուսաղեմ շրջված երեք գեղեցիկ քանդակված դուռ՝ զարդարված քարե փորագրություններով ։
Միջազգային հարաբերությունները Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին
Ազգերի լիգա
Ազգերի լիգան բարդ մի­ջազգային խնդիրների լուծման փորձ չուներ։ Դա մեծացնում էր անվստա­հությունը Լիգայի հանդեպ։ Էական դեր էր խաղում նաև սոցիալական լարվածությունը, որ բնորոշ էր Եվրոպայի­ և Լատինական Ամերիկայի երկրներին։ Վերսալ– վաշինգտոնյան համա­կարգը արդեն չէր բավարարում ոչ միայն պարտված պետություններին, այլև հաղթող երկրներից Իտալիային, Ճապոնիային և նույնիսկ Մեծ Բրիտա­նիային։ Միջազգային համապարփակ կազմակերպության ստեղծման գաղափարը ծագել էր դեռևս Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Վիլսոնն այն մտցրեց 1918 թվականի հունվարին հռչակած իր «տասնչորս կետերի» մեջ։ Այդպիսի կազմակերպություն հանդիսացավ Ազգերի լիգան, որի կանոնադրությունը հաստատեց Փարիզի խորհրդաժողովը 1919 թվականին հունվարի 28-ին։ Ազգերի լիգայի կանոնադրությունն անմիջապես ստորագրեց 44 պետություն։ Ազգերի լիգայի գլխավոր մարմիններն էին Ասամբլեան, Ազգերի լիգայի Խորհուրդը և Քարտուղարությունը, որոնց մշտական նստավայրը Ժնևն էր։
Ազգերի լիգան կոչված էր լինելու խաղաղություն պահպանող, ագրեսիաները կանխող և միջազգային համագործակցությունն ապահովող կազմակերպություն։ Դրան էին նպատակամղված նրա կանոնադրության գլխավոր հոդվածները։ Այսպես, օրինակ, կանոնադրության 10-րդ ոդվածը հաստատում էր Ազգերի լիգայի անդամ պետությունների տարածքային ամբողջականության փոխադարձ երաշխավորման սկզբունքը։ Այն պահանջում էր անդամ-երկրների ջանքերի միավորում ընդդեմ ագրեսիայի։ Իսկ 16-րդ հոդվածը նախատեսում էր պատժամիջոցների կիրառում ագրեսոր պետության նկատմամբ։ Ընդ որում, կանոնադրությամբ թույլատրվում էր Ազգերի լիգայի միջամտությունը նաև ոչ անդամ երկրների վեճերին։ Սակայն Ազգերի լիգան չարդարացրեց իր վրա դրված հույսերը և դարձավ պայքարի թատերաբեմ Անգլիայի և Ֆրանսիայի, իսկ ապա նաև՝ Գերմանիայի, Իտալիայի, Ճապոնիայի և ԽՍՀՄ-ի համար։
Բարամ (ազգային պարկ)
Տեսարժան վայրեր
Մեծ սինագոգի կողքին գտնվել է նաև փոքր սինագոգ, որը գործնականապես ամբողջովին ավերվել է 19-րդ դարում։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել է գրություն. «Թող խաղաղություն լինի այս վայրում և Իսրայելի յուրաքանչյուր տանը։ Յոսե բար Լևին կառուցել է այս շեմքը։ Թող օրհնվի նրա աշխատանքը։ Շալոմ»։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված դռան փակոցները ներկայումս ցուցադրվում են Լուվրում։
Այգու կազմի մեջ մտնում են նաև Բարիմ մարոնիտ գյուղի մնացորդները ։
Միջազգային հարաբերությունները Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին
Ազգերի լիգա
Միջազգային հարաբերություններում առկա էին հետևյալ երեք մի տումները՝
Բարամ (ազգային պարկ)
Տեսանյութ
Կատեգորիա:Իսրայելի ազգային պարկեր Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II
Միջազգային հարաբերությունները Երկրորդ աշխարհամարտի նախօրեին
Գրականություն
Համաշխարհային Պատմություն 11-րդ դասարան
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ
Ճգնաժամ Պանկիսի կիրճում
Ճգնաժամ Պանկիսի կիրճում, քաղաքական ճգնաժամ, որը բռնկվել է 2000-ական թվականների սկզբին, Պանկիսի կիրճի շուրջ։ Այստեղ իրենց ներկայությունը մեծացրել էին Ալ-Քաիդան և Կովկասի ծայրահեղական տարբեր խմբավորումներ։
Իրադարձությունների ընթացք
1990-ականների վերջին ու 2000-ականների սկզբին Կովկասում իսլամական խմբավորումների ազդեցությունը հասավ իր գագաթնակետին։ Այդ ժամանակ հայտնի հորդանանցի ահաբեկիչ Աբու Մուսաբ ազ Զարկավին որոշել է տեղափոխվել Պանկիսի կիրճ, որտեղից նա կկարողանար ներթափանցել Չեչնիա ։ Այդ ժամանակաշրջանում Չեչնիայում «Ալ-Քաիդան» ուներ հզոր ներակայություն։ Դրանից հետո Ռուսաստանի ու ԱՄՆ-ի կառավարությունները սկսեցին ճնշել Վրաստանին, որպեսզի նա մաքրեր շրջանը ահաբեկիչներից, սակայն վրացական կողմից ոչ մի ակտիվ գործողությունն չիրականացրեց։ 2002 թվականի հոկտեմբերին Վրաստանում արդեն հաշվվում էին մի քանի տասնյակ արաբ զինյալներ ։
Այդ ժամանակ, «Ալ-Քաիդայի» զինյալները, սպանելով վարորդին, գողացել են չեչեն զինյալների ավտոմեքենան՝ գերեվարելով անհայտ քանակությամբ կոմբատանտների։ Միայն դրանից հետո Վրաստանը անցավ ավելի վճռորոշ գործողությունների։ Արդեն 2003 թվականի սեպտեմբերի 3-ին նախագահ Էդուարդ Շևարդնաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանի անվտանգության ուժերը ամբողջությամբ վերահսկողություն են հաստատել Պանկինսկի կիրճում։ Հոկտեմբերի վերջին Վրաստանը շրջան է ուղարկել ոստիկանության ու անվտանգության 1000 զինծառայողների՝ ստեղծելով հսկիչ- անցագրային կետեր ու խոստանալով հաստատել կարգուկանոն։ Ավելի ուշ, Վրաստանը հայտարարել է, որ նախատեսում է Չեչնիայի ու Ինգուշեթիայի հետ սահմանին ավելացնել սահմանապահ զորքերի թիվը։ Ռուսաստանը Վրաստանին մեղադրեց չեչեն զինյալների հետ համագործակցության ու նրանց կողմից ռուս-վրացական սահմանը հատելու ժամանակ ցուցաբերած աջակցության մեջ ։
Փաստացի կիրճում գործողությունն ավարտվեց դեռևս 2003 թվականին, սակայն Վրաստանը իր զորքերը շրջանից սկսեց դուրս բերել միայն 2005 թվականի հունվարին ։
Քիմիական զենք
2003 թվականին Հյուսիսային Աֆրիկայի տասնյակ բնակիչների (հիմնականում ալժիրցիների) մոտ, որոնք կասկածվում էին քիմիական զենքի ստեղծման մեջ, ձերբակալվեցին Միացյալ Թագավորության, Ֆրանսիայի ու Իսպանիայի իրավապահ մարմինների համատեղ ջանքերով։ Այդ երկրների ոստիկաններին հաջովեց պարզել, որ քիմիական զենքի ստեղծման ու տեղափոխման մեջ, խառնված են Աբու Մուսաբ ազ Զարկավին ու չեչեն զինյալները։ Ենթադրվում է, որ ծայրահեղականների կողմից հեղեղված Պանկիսի կիրճից, մարտական թունավոր նյութերը հասել են Իրաք, սակայն այդ ապացուցող փաստեր չեն հայտնաբերվել։ Պանկիսի կիրճում գործողությունների անցկացումից հետո հայտնաբերվեցին «Ալ-Քաիդայի» մի քանի լաբորատորիաներ, որտեղ մշակվում էր ռիցին, որը համարվում է քիմիական զենքերի տեսակներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Չեչենական երկրորդ պատերազմ Կատեգորիա:2000-ականներ Վրաստանում
Ակուշկայա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռներ
Խաղալիք գնացք
Խաղալիք գնացքն (խաղալիք երկաթուղի) իրենից ներկայացնում է իրական երկաթուղու փոքրացրած կրկնօրինակը։ Սովորաբար իրենից ներկայացնում է մի քանի վագոններից բաղկացած շոգեքարշ, որի վագոնները կարող են ընթանալ ռելսերով (չնայած տվյալ խաղալիքի համար պարտադիր պայման չէ)։ Գնացքը կարող է լինել ինչպես էլեկրտական շարժիչով (մեխանիկական լարման մարտկոցներով), այնպես էլ առանց դրանց։ Առօրյայում խաղալիք գնացքները հաճախ կոչվում են Շոգեքարշակներ:
Նկարագրությունը
Հաճախ խաղալիք են կոչվում մոդելավորված երկաթուղիները իրենց մեջ մեծ տարբերություների պատճառով (այդպես համեմատվում են տեխնիկայի և խաղալիքների այլ տեսակներ)։ Խաղալիք և մոդելավորված երկաթուղիների տարբերությունների մեջ կարելի է նշել հետևյալները.
Այնուամենայնիվ արժե հատուկ նշել, որ գնացքների շատ ժամանակակից տեսակներ կարող էին նաև լինել որպես խաղալիք երկաթուղիներ, եթե այդպիսինները չեն համապատասխանում խաղալիքի ապահով օգտագործման այն մասշտաբին, որը պահանջվում է երեխաների համար կամ վառելիք խնայող հատկություն ունեն։
Պատմությունը
Առաջին խաղալիք գնացքները հանդիսանում էին նաև առաջին երկաթգծային մոդելներ։ Դրանք սկսեցին կառուցել Անգլիայում դեռևս 1830-ական թվականներին, երբ նոր էր սկսվել իրական երկաթուղու կառուցումը։ Խաղալիք շոգեքարշները հաճախ ունեին գործող գոլորշու սարքավորում, այսինքն աշխատում էին վառելիքի այրման հաշվին։ Մասնավորապես այդ մոդելները ստեղծվում էին միայն երկաթուղային տրանսպորտի շահագործման գովազդի համար։ Խաղալիք գնացքների ստեղծման ճշգրիտ տարեթիվը լիովին դժվար է հաստատել, սակայն հաճախ նշվում է 1829 թվականը, երբ բանաստեղծ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի թոռնիկներին նվիրեցին հայտնի «Հրթիռներ»-ի խաղալիք կրկնօրինակը։ Նմանօրինակ խաղալիքը հետագայում նվիրվեց իսպանական թագավորին։ Առաջին խաղալիք երկաթուղին կառուցվել է 1835 թվականին Գերմանիայում։ Այդ ժամանակ էլ երկրում սկսել էին վաճառել գնացքներ ու վագոններ, որոնք հավաքված էին թղթից։ Շոգեքարշները սկսեցին արագորեն նվաճել հայտնիություն, այդ պատճառով շուտով առաջացան թիթեղյա մոդելներ, որոնցից մի քանիսը կառուցված էին մետաղից։ Խաղալիք երկաթուղու առաջին մակետը ստեղծվել է 1859 թվականին Սեն-Կլու պուրակում (Յուզե, Ֆրանսիա) և նախատեսված էր Նապոլեոն Էժենի Լուի Ժան Ժոզեֆա Բոնապարտ արքայազնի համար .:
Մշակութային տեսակետներ
-Դրյու Լիպսկի, դու արդեն երեխա չես, բայց դեռ խաղում ես գնացքներով։
-Եվ հաստատում է այդ պահին. «Չուհ, չուհ, չուհ»։
«Կիմ Հինգ գումարածով» (Mother's Day շարք)
Ըստ բարձր հայտնիության ցուցանիշի, խաղալիք գնացքները զգալի դեր ունեն գրական գեղարվեստական ստեղծագործություններում, ֆիլմերում և նույնիսկ ներկայացումներում։ Ստորև բերված են ստեղծագործություններ, որտեղ խաղալիք գնացքը խաղում է զգալի դերակատարում։
», չնայած սյուժեն իրական գնացքների մասին է, բայց ակնհայտ է նրանց խաղալիք լինելը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գնացքներ Կատեգորիա:Խաղալիքներ
Միխայիլ Բաբուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)
Միխայիլ Բաբուշկինի հուշարձան (Памятник Михаилу Бабушкину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է խորհրդային բևեռային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս Միխայիլ Սերգեևիչ Բաբուշկինին։
Պատմություն
Խորհրդային Միության հերոս Միխայիլ Սերգեևիչ Բաբուշկինը բևեռային օդաչու էր, որը մասնակցել է Արկտիկայի հետազոտման բազմաթիվ միջոցառումների։ Նա մասնակցել է Ումբերտո Նոբիլեի արշավախմբի փրկությանը։ Մասնակցել է Հյուսիսային բևեռում առաջին ինքնաթիռի վայրէջքին։ Օդաչուի կյանքն ընդհատվել է ողբերգաբար։ 1938 թվականի մայիսի 18-ին «Н-212» ինքնաթիռը, հազիվ պոկվելով գետնից, սկսել է այրվել ձախ շարժիչի կողմից։ Ցանկանալով շտկել իրավիճակը՝ Բաբուշկինը մեքենան ուղղել է դեպի մոտակա գետը։ Գետի հոսքն իր հետ տարել է ինքնաթիռը։ Այնուամենայնիվ, այդ մանևրը ուղևորներին հնարավորություն է տվել լքելու ինքնաթիռը։ Այդ «վայրէջքի» ժամանակ Բաբուշկինը ստացել է կողոսկրերի լուրջ վնասվածք և խեդվել է ջրում ։
Հուշարձանի նկարագրություն
Բրոնզաձույլ հուշահամալիրը յուրատեսակ հուշարձան-տապանաքար է. հիշատակային տախտակի վրա պատկերված է օդաչուի դեմքը, արևից փոքր-ինչ կկոցվել են նրա աչքերը։ Բաբուշկինը հայացքն ուղղել է անծայրածիր երկնքին։ Հետին պլանում ինքնաթիռի քանդակն է ։
Հուշարձանի հեղինակն է քանդակագործ Վլադիմիր Լեպեշովը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2004 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
Էդուարդ Սարապյան
Էդուարդ Ավետի Սարապյան, ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1959), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։
Կենսագրություն
1942 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի վրացական ինդուստրիալ ինստիտուտը։ 1951-1959 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի տեղակալ, 1959-1964 թվականներին՝ գլխավոր ճարտարապետ։
1966-1979 թվականներին՝ Առևտրային և հասարակական սննդի կազմակերպությունների նախագծային համամիութենական ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի տնօրեն։ 1979 թվականից՝ Հայարդնախագիծ ինստիտուտի նախագծի գլխավոր ճարտարապետ ։
Ստեղծագործական ուղի
Սարապյանի նախագծերով (համահեղինակ) Երևանում կառուցվել են «Արմենիա» հյուրանոցը (1956), Արհեստակցական միությունների տան և կապի նախարարության համալիրը (1957), Թանգարանների շենքը (1950-1981 թվականներ., ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ՝ 1970 թվական), Կոմպոզիտորների տունը՝ Դեմիրճյան փողոցի բնակելի հատվածով (1957), Առևտրի տունը (1958), «Սայաթ-Նովա» աղբյուր-հուշարձանը (1963), Պետական հանրախանութը (այժմ՝ «Տաշիր», 1977 թվական, ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ արծաթե մեդալ՝ 1978 թվական), Կենտրոնական փոստատունը (1978), «Հրազդան» հյուրանոցը (1978), Հանրապետության հրապարակի շատրվանները (1955), «Փարոս» ռեստորանը (1970, Էջմիածնում՝ Առևտրի կենտրոնը (1976), Տաշքենդում՝ Արդարադատության պալատը (1978), Վիեննայում՝ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին (1965-1968) և հայ համայնքի մշակութային կենտրոնը (1968) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիրներ
Հենրիետա Մարիա ֆրանսուհի
Հենրիետա Մարիա ֆրանսուհի (Henrietta Maria of France, ), Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի IV-ի կրտսեր դուստրը, Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի թագուհի, Չարլզ I թագավորի կինը և երկու անգլիական թագավորների մայրը։
Հենրիետա Մարիան և Չարլզ I թագավորն ամուսնացան 1625 թվականի հունիսի 13-ին, Անգլիայում իսպանամետ քաղաքականությունից դեպի ֆրանսիամետ քաղաքականություն փոխելու կարճ ժամանակահատվածում։ Սկզբում դժվարին շրջանից հետո ամուսինների միջև հաստատվեցին շատ մտերիմ հարաբերություններ։ Չնայած ամուսնու սիրուն, Հենրիետա Մարիային երբեք չհաջողվեց լիովին տեղավորվել անգլիական հասարակության մեջ, և նրա կրոնական պատկանելությունը, որի պատճառով նա չէր կարող թագադրվել, համարվում էր պոտենցիալ վտանգավոր։ Այս ամենը թագուհուն դարձրեց ոչ սիրված։
1640-ական թվականներին Անգլիայի, Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի թագավորությունները բախվեցին մի շարք հակամարտությունների, որոնք հայտնի դարձան որպես Անգլիական հեղափոխություն և Երեք թագավորությունների պատերազմներ՝ Անգլիայի ներսում հակամարտությունը կենտրոնացած էր ռոյալիստների (թագավորի կաղմնակիցներ) և խորհրդարանի անդամների շուրջ։ Որպես թագուհի՝ Հենրիետա Մարիան ներքաշվեց կոնֆլիկտի մեջ, որն ավարտվեց ամուսնու մահով և թագավորական ընտանիքի Ֆրանսիա աքսորով։ Ավագ որդի Չարլզի գահակալությունից հետո Հենրիետա Մարիան վերադարձավ Անգլիա, բայց շուտով հիվանդացավ և ստիպված եղավ վերադառնալ Փարիզ, որտեղ էլ մահացավ չորս տարի անց։
Մանկություն
Հենրիետա Մարիան ծնվել է Լուվրի պալատում 1609 թվականի նոյեմբերի 25-ին կամ 26-ին, Ֆրանսիայի թագավոր Հենրիխ IV-ի և նրա երկրորդ կնոջ՝ Մարիա Մեդիչիի վեց երեխաներից կրտսերը։ Երկու ծնողների անուններով արքայադուստրը դաստիարակվել է կաթոլիկությամբ և ի սկզբանե կրել է «Ֆրանսիայի դուստր» տիտղոսը (Fille de France): Հենրիետա Մարիայի հայրը սպանվել է կաթոլիկ մոլեռանդ Ֆրանսուա Ռավայլակի կողմից 1610 թվականի մայիսի 14-ին Փարիզում, երբ աղջիկը դեռ վեց ամսական էլ չէր։ Արքայադուստր ութամյա եղբայրը՝ Լյուդովիկոս XIII-ը, դարձավ Ֆրանսիայի թագավոր։
Հենրիետա Մարիան մանկության մեծ մասն անցկացրել է Բլուայում և Ֆոնտենբլոյում՝ իր դաստիարակչուհու՝ տիկին դը Մոնթգլատի, խնամքի ներքո։ Ընտանիքում փոքրիկ արքայադստերը փոքրիկ տիկին էին անվանում (petite Madame): Մանուկ հասակում Հենրիետա Մարիան հատկապես մտերիմ է եղել իր եղբոր՝ Գաստոնի հետ, ով նրանից ընդամենը մեկ տարով մեծ էր։ Չնայած այն հանգամանքին, որ արքայադուստրը սովորել էր կարդալ և գրել, նրա այդ հմտությունները շատ միջակ էին։ Բացի այդ, Հենրիետա Մարիայի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել կարմելիտները, ովքեր ապրում էին ֆրանսիական արքունիքում և ուսուցանում էին արքայադստերը։ Այն բանից հետո, երբ 1619 թվականին արքայադստեր ավագ քույրը՝ Քրիստինա Մարիան, ամուսնացավ Սավոյի դուքսի հետ, Հենրիետա Մարիան ստացավ «Մադամ Ռոյալ» (Madame Royale) կոչումը, որն ավանդաբար կրում էր ֆրանսիական միապետի չամուսնացած դուստրերից ավագը։ Հենրիետա Մարիան իր քույրերի հետ սովորել է պար, երգ և ձիավարություն, ինչպես նաև մասնակցել է պալատական բեմադրություններին։ 1622 թվականին արքայադուստրն ապրում էր Փարիզում և ուներ իր փոքրիկ պալատը, որը բաղկացած էր երկու հարյուր պալատականներից և ծառաներից, նույն ժամանակահատվածում Մարիա Մեդիչին սկսեց փեսացու փնտրել իր կրտսեր դստեր համար։
Ամուսնություն
Հենրիետա Մարիայի առաջին հանդիպումը ապագա ամուսնու հետ տեղի է ունեցել 1623 թվականին Փարիզում, որտեղով անցնում էր Չարլզը՝ այդ ժամանակ Ուելսի արքայազնը, Բուքինգհեմի դուքսի հետ՝ նա մեկնում էր Իսպանիա, որտեղ պատրաստվում էր քննարկել հնարավոր ամուսնությունը Ինֆանտա Մարիա Աննայի հետ։ Իսպանիա ուղևորությունն անհաջող էր՝ թագավոր Ֆիլիպ IV-ը պահանջում էր, որ Չարլզը կաթոլիկություն ընդունի և հարսանիքից հետո մեկ տարի մնա Իսպանիայում, ինչն ինքը՝ Չարլզը, անընդունելի համարեց։ Անգլիական պատվիրակությունը տուն վերադարձավ 1623 թվականի հոկտեմբերին։ Շարունակելով հարսնացուի որոնումները՝ Չարլզը հայացքն ուղղեց դեպի Ֆրանսիա։ Անգլիացի գործակալ Քենսինգթոնը 1624 թվականի փետրվարին ուղարկվեց Փարիզ, շուտով Ջեյմս Հեյին և Հենրի Ռիչին հաջողվեց վերջնական համաձայնության գալ ամուսնության վերաբերյալ։
Հենրիետա Մարիան այդ ժամանակ ընդամենը տասնհինգ տարեկան էր, թեև դա արտասովոր չէր այդ ժամանակների համար։ Ապագա թագուհու արտաքին տեսքի նկարագրությունները տարբեր են։ Այսպես, Չարլզի զարմուհին՝ Սոֆիան, գրել է, որ «վան Դեյքի գեղեցիկ դիմանկարները [նրան] տվել են այն գաղափարը, որ Անգլիայի բոլոր կանայք գեղեցիկ են. և ինչպես [նա] զարմացավ՝ գեղեցիկ նիհար թագուհու մեջ [նկարից] տեսնելով ոչ առաջին երիտասարդության մի կնոջ։ Նա ուներ երկար, նիհար ձեռքեր, անհարթ ուսեր, և նրա որոշ ատամներ ժանիքների պես դուրս էին ցցվել բերանից»։ Այնուամենայնիվ, Հենրիետա Մարիան ուներ գեղեցիկ աչքեր, նուրբ քիթ և լավ մաշկի երանգ։
Ամուսնությունը տեղի է ունեցել 1625 թվականի մայիսի 11-ին Փարիզի Աստվածամոր տաճարում, Չարլզի գահին անցնելուց անմիջապես հետո։ Մեկ այլ արարողություն տեղի ունեցավ Քենթերբերիի Սուրբ Ավգուստինի աբբայությունում, նույն տարվա հունիսի 13-ին։ Դրանից մի քանի օր առաջ նոր թագուհին Անգլիա էր ժամանել շքեղ ուղեկցությամբ, հարուստ օժիտով և թանկարժեք հարսանեկան նվերներով։ 1626 թվականի փետրվարի 2-ին Չարլզ I-ը թագադրվեց Վեստմինստերյան աբբայությունում։ Հենրիետա Մարիան չէր կարող թագադրվել ամուսնու հետ. նա հրաժարվեց անգլիկան ծեսից և որպես փոխարինում առաջարկեց ֆրանսիացի կաթոլիկ եպիսկոպոս Մենդեսի թագադրումը, բայց այս տարբերակը անընդունելի էր Չարլզի և ընդհանուր առմամբ անգլիական պալատի համար։ Թագուհուն թույլ տվեցին դիտել ամուսնու թագադրումը, սակայն բավականին հեռավորության վրա։ Ժողովրդի մեջ Հենրիետա Մարիայի թագադրման բացակայությունը բացասաբար ընդունվեց, ինչը, ի լրումն այլ գործոնների, հանգեցրեց ֆրանսիամետ քաղաքականության փոփոխությանը հուգենոտներին աջակցելու քաղաքականությանբ՝ մեծացնելով ներքին լարվածությունը երկրում։.
Թագուհուն այդպես էլ չհաջողվեց ամբողջությամբ ձուլվել անգլիական հասարակությանը. նա անգլերեն չէր խոսում մինչև իր ամուսնությունը, և 1640-ականների վերջին նա դեռ դժվարանում էր գրել և խոսել անգլերենով։ Սա, զուգակցված նրա կաթոլիկ համոզմունքների հետ, որոնք այն ժամանակ անգլիական հասարակության մեջ պոտենցիալ վտանգավոր էին համարվում, հանգեցրին թագուհու ոչ ժողովրդականությանը։ Մարիային հաճախ էին քննադատում և համարում «ըստ էության ապաքաղաքական, վատ կրթված և անլուրջ»։ Միևնույն ժամանակ, հասարակության որոշ անդամներ նշել են, որ նա որոշակի ազդեցություն է ունեցել իշխանության վրա՝ լինելով բարեպաշտ և կանացի տիկին և արվեստի հովանավոր։
Կաթոլիկությունը և թագուհու պալատը
Հենրիետա Մարիան խիստ կաթոլիկ հայացքներ ուներ, սա հատկապես նկատելի էր ամուսնության առաջին տարիներին։ Չարլզ I-ը նախընտրում էր իր կնոջը պարզապես Մարիա անվանել։ Հենրիետա Մարիան շատ բաց էր իր կրոնական համոզմունքների մեջ, իսկ որոշներում նույնիսկ «կոպիտ» և «անհաշտ»։ Թագուհին խոչընդոտել է կաթոլիկ ընտանիքների ավագ որդիներին բռնի խնամակալության վերցնելու պլանը՝ նրանց բողոքականության մեջ մեծացնելու նպատակով, և դրանով իսկ նպաստեց կաթոլիկական ամուսնությունների կնքմանը,  ինչը, ըստ այն ժամանակվա անգլիական օրենքի, համարվում էր քրեական հանցագործություն։ Թագուհին այցելել է նաև սուրբ վայրեր, որտեղ կաթոլիկները արյուն են թափել իրենց հավատքի համար։ 1626 թվականի հուլիսին Հենրիետա Մարիան դադարեց աղոթել կաթոլիկների համար, ովքեր մահացան Թայբըրնի ծառի վրա, ինչը տարակուսանք առաջացրեց անգլիացի կաթոլիկների շրջանում, քանի որ նրանք 1620-ականներին դեռ մահապատժի էին ենթարկվել իրենց հավատքի համար, որի եռանդուն հետևորդն էր թագուհին։ 1622 թվականին, հավանաբար թագուհու ազդեցության տակ, Բուքինգհեմի դուքսի մայրը և կինը ընդունեցին կաթոլիկություն։ Հետագայում Հենրիետա Մարիան անհաջող փորձեց կաթոլիկ դարձնել իր կալվինական եղբորորդուն՝ Ռուպրեխտ Պֆալցուն, ով որոշ ժամանակ Անգլիայում էր։ Չարլզ I-ը կարծում էր, որ Հենրիետա Մարիայի հետ իր ամուսնության սկիզբը անհաջող էր հենց ֆրանսիական շրջապատի պատճառով։ Չարլզին հաջողվեց ազատվել իր կնոջ ֆրանսիական ուղեկցորդից, որն ամբողջությամբ բաղկացած էր կաթոլիկներից, միայն 1626 թվականի հունիսի 26-ին։ Հենրիետա Մարիան վրդովված էր, և նրա շքախմբի անդամներից ոմանք, այդ թվում՝ եպիսկոպոս Մենդեսը, հրաժարվեցին լքել արքունիքը՝ նկատի ունենալով Ֆրանսիայի թագավորի հրամանը, և թագավորը ստիպված էր դիմել ֆիզիկական ուժիе։ Չնայած ամուսնու հրամանին, Հենրիետա Մարիային հաջողվեց իր մոտ պահել յոթ պալատականների, որոնց թվում էր նրա խոստովանահայր Ռոբերտ Ֆիլիպը։
Կնոջ ֆրանսիացի պալատականների վտարումը կապված էր նաև թագուհու հսկայական ծախսերի հետ, որոնք այդպիսով Չարլզ I-ը վերահսկողության տակ վերցրեց։ Հենրիետա Մարիան ահռելի տեմպերով ծախսում էր հսկայական գումարներ, ինչի արդյունքում նա պարտքերի մեջ հայտնվեց, որոնք թագավորը մարեց հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում։ Ժան Կայուն դարձավ թագուհու առաջին գանձապահը, այնուհետև այս պաշտոնը ստանձնեց Ջորջ Քարյուն, իսկ 1629 թվականին՝ Ռիչարդ Ուինը։ Նույնիսկ թագուհու արքունիքի բարեփոխումից հետո ծախսերը շարունակում էին բարձր մնալ։ Չնայած թագավորի բազմաթիվ նվերներին, Հենրիետա Մարիան գաղտնի գումար է վերցրել 1627 թվականին, և թագուհու հաշիվները ցույց են տալիս, որ նախապատերազմյան տարիներին հսկայական քանակությամբ թանկարժեք զգեստներ են գնել։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում թագուհին ձեռք բերեց պալատականների նոր շրջանակ։ Հենրի Ջերմինը դարձավ նրա սիրելին և փոխսենեկապետը 1628 թվականին։ Կոմսուհի Դենբին՝ Բուքինգհեմի կրտսեր քույրը, դարձավ թագուհու ննջասենյակի տիկինը և վստահելի անձը։ Թագուհին ձեռք բերեց մի քանի պալատական ​​թզուկներ, որոնցից ամենահայտնին էին Ջեֆրի Հադսոնը և «փոքրիկ Սառան»։ 1630 թվականին Սոմերսեթ Հաուսը, Գրինվիչի պալատը, Օտլանդ պալատը, Ռիչմոնդ պալատը և Հոլդենբի տունը փոխանցվել են Հենրիետա Մարիային՝ ժամանակավոր տիրապետման համար, իսկ Չարլզ I-ի մահվան դեպքում անցնելու էին նրա այրուն ցմահ։ 1639 թվականին Չարլզը նաև գնել է Ուիմբլդոն Հաուսը՝ որպես նվեր իր կնոջը։ Հենրիետա Մարիան նաև ուներ մի կենդանատուն, որտեղ պահվում էին շներ, կապիկներ և թռչուններ վանդակներում։
Հարաբերությունները թագավորի հետ
Հարսանիքից անմիջապես հետո թագավորի ու Հենրիետա Մարիայի հարաբերությունները չստացվեցին՝ Չարլզը, տարված իր սիրելի Բուքինգհեմով, կնոջ հետ շփվում էր սառը և բացառապես գործնական։ Թագուհու բազմաթիվ ֆրանսիացի պալատականների ներկայությունը և ամուսնու սիրելիի հանդեպ նրա հակակրանքը չբարելավեցին իրավիճակը ։