cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գոթական պատերազմ (535-554)
Գոթերի բանակցությունները պարսիկների հետ, Աուկսիմի և Ֆեզուլի պաշարումը, ֆրանկների ներխուժումը Իտալիա
Բելիսարիուսը, նախքան Ռավեննայի վրա արշավելը, ցանկանում էր գրավել դեռևս գոթական տիրապետության տակ գտնվող Կենտրոնական Իտալիայի Աուկսիմ և Ֆեզուլ ամրոցները ։ 11 000 զինվորներից կազմված զորաբանակով նա ձեռնամուխ է լինում Աուկսիմի պաշարմանը, իսկ Ֆեզուլ է ուղարկում Յուստինի ջոկատը։ Երկու ամրոցներում էր շուտով սկսում են սպառվել սննդամթերքի պաշարները և գոթերը պատվիրակություն են ուղարկում Վիտիգեսի մոտ՝ նրանից օգնություն խնդրելով։ Արքան Ուրիային բանակի հետ ուղարկում է ջախջախելու Ֆեզուլուի պաշարողներին, սակայն նա կանգ է առնում Պո գետի վրայի անցումից հյուսիս և ճամբար է խփում Մարտինի և Ուլիարիայի ջոկատներից ոչ հեռու՝ վախենալով հարձակվել հակառակորդի վրա։
Անտրիոլ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բոնեյրեի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կարիբյան Նիդերլանդների բնակավայրեր Կատեգորիա:Կարիբյան Նիդերլանդների Թագավորության բնակավայրեր
Գոթական պատերազմ (535-554)
Գոթերի բանակցությունները պարսիկների հետ, Աուկսիմի և Ֆեզուլի պաշարումը, ֆրանկների ներխուժումը Իտալիա
Միևնույն ժամանակ ֆրանկների մեծաթիվ բանակը՝ արքա Թեոդեբերտի գլխավորությամբ, ներխուժում է Իտալիա։ Գոթերի կողմից անարգել բաց թողնվելով Պո գետի վրայի կամրջով՝ Տիցիանի մոտ, ֆրանկները անսպասելիորեն հարձակվում են Ուրիայի բանակի վրա և ջախջախում են նրան։ Այդ հաղթանակին մեծապես նպաստում է այն, որ գոթերը ֆրանկներին համարում էին իրենց դաշնակիցները, որոնք եկել էին նրանց օգնության՝ բյուզանդացիների դեմ պայքարում։ Ֆրանկները, նույնպես, ջախջախում են Մարտինի և Ուլիարիայի բյուզանդական ջոկատները։
Ֆրանկների մեծաթիվ բանակի ներխուժումը կարող էր փոխել պատերազմի ընթացքը, բայց հարձակումը զարգացնելու փոխարեն, Թեոդեբերտը, իր բանակի հետ միասին, զբաղվում է Լիթուրգիայի կողոպտմամբ։ Շուտով ֆրանկների բանակը բռնկվում է դիզենտերիայի համաճարակով, որից մահանում է բանակի մեկ երրորդը և նրանք ստիպված են լինում նահանջել Իտալիայից։
Բելիսարիուսը իր բանակի ամբողջ ջանքերը կենտրոնացնում է Աուկսիմի և Ֆեզուլի պաշարման վրա և 539 թվականի ուշ աշնանը երկու ամրոցներն էր, համառ դիմադրությունից հետո, հանձնվում են՝ սննդի պակասության պատճառով։
Ռավեննայի անձնատուր լինելը, Բելիսարիուսի հեռանալը Իտալիայից
Ոչնչացնելով գոթական վերջին հենարանները Կենտրոնական Իտալիայում, Բելիսարիուսը իր բանակի հետ միասին, Դալմաթիայից ժամանած համալրման հետ, սկսում է հարձակումը Ռավեննայի վրա և շուտով պաշարում է այդ քաղաքը։ Բյուզանդական ջոկատները ամրանում են Պո գետի ափին, իսկ կայսերական նավատորմը պարեկություն է անում Ադրիատիկի ծովեզրին։ Այսպիսով արգելափակվում է գոթական մայրաքաղաքը պարենով մատակարարելու ցանկացած հնարավորություն։
Այդ ժամանակ Վիտիգեսի մոտ է ժամանում ֆրանկների դեսպանությունը, որը արքային առաջարկում է դաշինք հռոմեացիների դեմ, փոխադարձը պահանջելով Իտալիայի համատեղ կառավարում։ Սակայն, գոթերը, հիշելով Թեոդեբերտի նախկին ներխուժումը, մերժում են դաշինքի առաջարկը, առավել ևս, որ նրանք հնարավորություն են ստանում նմանատիպ պայմաններով խաղաղություն կնքել անմիջապես Բյուզանդական Կայսրության հետ՝ Ռավեննա է ժամանում Հուստինիանոսի դեսպանները՝ Դոմնիկ և Մաքսիմին սենատորները։ Նրանք առաջարկում են խաղաղություն՝ գոթական հարստության կեսը և Պո գետից հարավ գտնվող բոլոր իտալական հողերը բյուզանդացիներին հանձնելու պայմաններով։ Նման թեթև պայմաններ կայսրը առաջարկել էր, հավանաբար, ցանկանալով ազատել իր զորքերը արևմուտքում և կենտրոնացնել նրանք Սասանյան պետության դեմ, որի հետ պատերազմը կարող էր սկսվել յուրաքանչյուր պահի։
Չնայած այն բանին, որ բյուզանդացիների պահանջների ընդունումը փոստորեն վերջ էր դնում Օստգոթական թագավորության անկախությանը, Վիտիգեսը, գտնվելով ծանր իրավիճակում, ուրախությամբ համաձայնվում է։
Խաղաղության պայմանագիրը չէր կարող համարվել վավերական առանց նրա ստորագրման, ոչ միայն գոթական թագավորի, այլ, նաև, բյուզանդական զորահրամանատարի կողմից։ Բելիսարիուսը հրաժարվում է ստորագրել պայմանագիրը, համոզված լինելով, որ կարճ ժամանակամիջոցում կարող է հասնել գոթերի անվերապահ անձնատուր լինելուն և Իտալիայի ամբողջական միացմանը։
Գոթերը, ծայրահեղ վշտացած լինելով խաղաղության բանակցությունների տապալմամբ, հանդգնում են հուսահատ քայլի։ Նրանք, գաղտնի, Բելիսարիուսի մոտ են ուղարկում բանագնացների, նրան առաջարկելով, արդեն գոյություն չունեցող, Արևմտյան Հռոմեական Կայսրության կայսրի տիտղոսը։ Վիտիգեսը, վերջնականորեն զրկվելով հպատակների աջակցությունից, պատրաստ էր ճանաչելու Բելիսարիուսի իշխանությունը և վայր դնել թագը։ Բելիսարիուսը, առաջնորդվելով ռազմական շահով, գոթերից պահանջում է Ռավեննայի հանձնումը՝ փոխարենը խոստանալով իր վրա ընդունել արևմտյան կայսրի տիտղոսը ։ 540 թվականի մայիսին Ռավեննան անձնատուր է լինում, քաղաքում տեղակայվում է հռոմեական կայազորը։ Բելիսարիուսը, մտնելով հակառակորդի մայրաքաղաքը, հրաժարվում է ընդունել կասերական գահը, ամբողջովին զբաղվելով Իտալիայի վերջնական նվաճմամբ։ Ռավեննայի անկումից հետո բյուզանդացիներին են հանձնվում գոթական բազմաթիվ ամրացված քաղաքներ երկրի հյուսիսում, բացառությամբ Տիցինումի, որը գրավված էր Ուրիի զորքերով և Վերոնայի, որում ամրացել էր ազնվական գոթ Հիլդեբադի ղեկավարությամբ կայազորը։
Սրանով վերջանում է գոթական պատերազմի առաջին փուլը։
Հիլդեբադի և Հերարիխի կառավարումը
Բելիսարիուսի գահից հրաժարվելը և բյուզանդացիների կողմից Վիտիգեսի գերեվարումը հայրենասիրական տրամադրված գոթերին ստիպում է իրենց համար նոր արքա ընտրել։ Նրանց ընտրությունը կանգ է առնում Ուրիայի վրա, մեկն այն զորահրամանատարներից, ով շարունակեց պայքարը հակառակորդի դեմ և ղեկավարում էր Տիցինումի կայազորը։ Սակայն Ուրիան հրաժարվում է իրեն առաջարկվող պատվից՝ վկայակոչելով գոթերի կողմից ատելի Վիտիգեսի հետ ազգակցական կապերը և իր փոխարեն առաջարկում է Հիլդեբադի թեկնածությունը, որն այդ ժամանակ պաշտպանում էր Վերոնան։ Այդ առաջարկը ընդունվում է ազնվականության կողմից և Հիլդեբադը դառնում է արքա։ Հիլդեբադի ընտրության կարևոր փաստարկ է հանդիսանում այն, որ նա ազգական էր գալիս վեստգոթերի արքա Թեուդիսին, որոնց ռազմական օգնության վրա հույս էին դնում օստգոթերը։ Սկզբնապես Հիլդեբադը իր տրամադրության տակ ուներ 1000 մարդուց բաղկացած ջոկատ (որոնցից մեի մասը բյուզանդական փախստականներ էին) և Տիցինում քաղաքը, սակայն շուտով նրա իշխանությունը ճանադում են Լիթուրգիայի և Վենետիկի գոթերը։
Բելիսարիուսի հեռանալուց հետո (նրա հետ միասին Կոստանդնուպոլիս են ուղևորվում նրա 7000 բուկելարիները) բյուզանդացիների դրությունը Իտալիայում լիովին փոխվում է։ Առանց զորահրամանատարի մնացած տասնեկ ջոկատները, որոնք զրկված էին ընդհանուր ղեկավարումից և ցրված էին երկրով մեկ, ժամանակն անց էին կացնում անգործության մեջ։ Իրավիճակն ավելի էր խորացնում գանձապետ Ալեքսանդրի ֆինանսական քաղաքականությունը, որը դաժան հարկային տուրքերով իտալացիների մոտ հիասթափություն է առաջացնում՝ Բյուզանդիայի տիրակալության տակ գտնվելու համար։ Միաժամանակ իջնում է հռոմեական զինվորների աշխատավարձը, որը առաջ է բերում համատարած դասալքություն, որն էլ աղետալի ծավալներ է ստանում, դիակապտության և տեղական բնակչության կողոպուտի ։
Բոլոր բյուզանդական հրամանատարներից միայն Վիտալին է, որը վերջերս էր ժամանել Դալմաթիայից և իր ջոկատում ուներ բազմաթիվ կամավոր հերուլներ, համարձակվում հարձակվողական գործողություններ իրականացնել նորընտիր օստգոթական արքայի դեմ և Տարբեզի (այժմ Տրեվիզո) քաղաքի մոտ հարձակում է գործում նրա բանակի վրա։ Այդ ճակատամարտում բյուզանդական բանակը ջախջախվում է և Վիտալիին՝ նրա մնացորդների հետ միասին, հաջողվում է փախուստով ազատվել։ Տարբեզիի մոտ հաղթանակը էականորեն ավելացնում է Հիլդեբադի ազդեցությունը՝ նրան դարձնելով օստգոթերի անկախության համար պայքարի հերոս։
Բյուզանդական վտանգի թուլացումից հետո Հիլդեբադի և Ուրիայի միջև հակամարտություն է առաջանում, որի առիթ է հանդիսանում նրանց կանանց միջև ծագած վեճը։ Գործը հասնում է Ուրիայի սպանությանը՝ արքայի հրամանով, որպես պետական դավաճանության նախապատրաստման համար։ Ուրիայի մահապատիժը գոթերի մոտ վրդովմունք է առաջացնում և նրանցից շատերին Հիլդեբադից վանում է։ Շուտով (541 թվականի մայիսին) այդ գոթական արքան սպանվում է խրախճանքի ժամանակ՝ անձնական թիկնապահ հեպիդի կողմից, նախկինում հասցված անձնական վիրավորանքի պատճառով։
Հիլդեբադի սպանությունից հետո գոթերի արքա է դառնում օստգոթերի հետ Իտալիայում բնակություն հաստատած ռուգիների ցեղախմբի առաջնորդ Հերարիխը։ Այս միապետը, ի տարբերություն իր նախորդի, ոչինչ չի ձեռնարկում հռոմեացիների հետ հաջող պատերազմ վարելու համար։ Ավելին, Հերարիխը Հուստինիանոսի մոտ է ուղարկում դեսպանություն, որը ցանկանում է հաշտություն կնքել նույն պայմաններով, ինչ նախկինում կայսրի կողմից առաջարկվել էր Վիտիգեսին։ Իսկ դեսպաններին նա գաղտնի հանձնարարում է կայսրությանը առաջարկել ամբողջ Իտալիան՝ իր համար պատրիկի տիտղոս և խոշոր դրամական գումարի դիմաց։
Հերարիխի ռազմական անգործությունը դժգոհություն է առաջացնում գոթերի շրջանում և նրանք դավադրություն են կազմակերպում՝ նպատակ ունենալով սպանել արքային և գահ բարձրացնել Հիլդեբադի ազգական և Տարբեզիի կայազորի հրամանատար Տոթիլին, որը հայտնի էր որպես «մեծ խելքի տեր մարդ, շատ եռանդուն և գոթերի շրջանում մեծ հեղինակություն վայելող» ։ Ուշադրության է արժանի այն, որ, նույն ժամանակ, Տոթիլը բանակցություններ էր վարում բյուզանդացիների հետ՝ Տարբեզիի անձնատուր լինելու մասին, սակայն դավադիրների կողմից ստանալով գահի առաջարկը, սկսում է նրանց մերժել, բայց նշում է, որ կհամաձայնվի զբաղեցնել գոթական գահը միայն այն դեպքում, երբ Հերարիխը կսպանվի ավելի շուտ, քան կգա բյուզանդացիների կողմից սահմանված Տարբեզին հանձնելու օրը։ Հերարիխը, որը կառավարում է ընդամենը հինգ ամիս, 541 թվականի աշնանը սպանվում է և Տոթիլան դառնում է օստգոթերի արքա։
Տոթիլի առաջին հաղթանակները
Գոթական գահին Տոթիլի գահակալության վաղ ժամանակաշրջանը նշանավորվում է Բյուզանդական Կայսրության համար աղետալի շարքով։ Արևելքում սկսում է պատերազմը պարսիկների հետ, որոնք ներխուժել էին Լազիկա և Սիրիա և ավերել էին նրա գլխավոր քաղաք Անտիոքը։ 540 թվականին գուների բանակը անցնում է Դանուբը և կողոպտում է Մեզիան, Թրակիան և Կոստանդնուպոլսի արվարձանները։ Վերջապես, իր ծավալներով աննախադեպ ժանտախտի համաճարակը պատում է կայսրությունը։
Չնայած այդ ամենին, Հուստինիանոսը Իտալիայի իր զորահրամանատարներից պահանջում է ակտիվ գործողություններ գոթերի դեմ։ Բյուզանդական զորահրամանատարները, որոնք ղեկավարում էին երկրով մեկ սփռված ջոկատներով՝ Վիտալին, Բեսսը, Կոստանտիանը և ուրիշներ, հավաքվում են Ռավեննայում և ձևավորում են հետագա գործողությունների ընդհանուր ռազմավարություն։ Միավորված հռոմեական բանակը, որն իր կազմում ուներ 12 000 զինվոր և 11 զորահրամանատար, արշավում է դեպի Վերոնա, որպեսզի գրավեն քաղաքը և այնուհետև շարժվեն դեպի Տիցինում։ Մոտենալով քաղաքին, հույները տեղացի բնակիչներից մեկից ստանում են առաջարկություն, որը խոստանում էր կաշառել Վերոնա քաղաքի դարպասների պահակախումբը և դրանով քաղաքը հանձնել Կայսրի իշխանությանը։ Բյուզանդական դուքսերից ոչ մեկը չի համարձակվում իրագործել այդ վտանգավոր միջոցառումը՝ բացի Արտաբազից, որը վերջերս էր ժամանել պարսկական ճակատից։ Նա, զինվորների հարյուրյակով, գիշերով, անսպասելիորեն հարձակվում է Վերոնայի ամրությունների վրա և ստիպում է քանակային առավելություն ունեցող գոթական կայազորին լքել այն և նահանջել մոտակա բարձունքները։ Լուսաբացին գոթերը նկատում են իրենց հաղթած ջոկատի ոչ մեծաթիվ լինելը և այժմ իրենք են հարձակվում քաղաքի վրա և այնտեղից դուրս են վանում բյուզանդացիներին, որոնց գլխավոր ուժերը դեռ չէին հասցրել օգնության գալ իրենց զորակիցներին՝ զբաղված լինելով հրամանատարների միջև վիճաբանություններով և արդյունքում նահանջում են դեպի Ֆաենցա քաղաքը։ Այնտեղ է շարժվում նաև Տոթիլան և, չնայած որ, նրա բանակը կազմված էր ընդամենը 5000 զինվորից, հակառակորդին հասցնում է ջախջախիչ պարտություն (542 թվականի գարնանը)։ Ֆաենցայի մոտ հաղթանակին մեծապես նպաստում է հակառակորդի թիկունքից 300 հեծյալների հարձակումը։ Այդ մարտում Արտաբազը, որը մենամարտի է հրավիրվում գոթերից մեկի կողմից, սպանում է հակառակորդին, սակայն, ինքը ևս, ստանում է մահացու վերքեր։ Բյուզանդացիները անկանոն փախուստի են դիմում և նրանց ջոկատները ցրվում են մոտակա ամրացված քաղաքներով ։
Շուտով, օստգոթերի արքայի բանակը՝ զորահրամանատարներ Բլեդի, Ուլիարիսի և Ռոդերիկի հրամանատարությամբ, պաշարում է Ֆլորենցիան, որտեղ ամրացել էր Հուստինի ջոկատը։ Բյուզանդացի գեներալներ Բեսսը, Կիպրիանը և Իոաննը, պաշարվածներից ստանալով օգնության խնդրանք, արշավում են դեպի այդ քաղաքը, գոթերին ստիպելով հանել պաշարումը և նահանջել Ֆլորենցիայից ոչ հեռու գտնվող Մուցելլա քաղաքը։ Կայսերական զորքերը, շարունակելով հարձակումը, այնտեղ գրոհում են գոթերին, սակայն, չնայած իրենց ուժերի գերակշռությանը, կորցնում են առաջապահ ջոկատը և խուճապի մեջ սկսում են փոխուստի դիմել մարտի դաշտից ։ Դրանից հետո բյուզանդացիները չէին խիզախում բաց դաշտում հանդիպել Տոթիլի բանակում հետ, նախընտրելով դարանել ամրություններում։
Արշավանք Հարավային Իտալիա, Նեապոլի անկումը
Գրավելով Ցեզենա (այժմ Չեզենա) և Պետր ամրոցները, Տոթիլան չի սկսում պաշարել բյուզանդացիներին ենթակա բազմամարդ Էթրուրիա և Լացիա քաղաքները, սակայն ուղևորվում է դեպի Իտալիայի հարավ՝ Կոմպանիա և Սամնիա, որտեղ հռոմեական կայազորները թույլ էին։ Բացի այդ, պատերազմի տեղափոխումը դեպի երկրի հարավային շրջաններ օգտակար էր նրանով, որ այդ գավառները չէին տուժել պատերազմից և գոթերը, նրանք գրավելով, կարող էին հարված հասցնել տեղական բյուզանդական իշխանությունների ֆինանսական համակարգին։ Իրոք, շուտով բյուզանդական զինվորները, չստանալով իրենց հասանելիք աշխատավարձը, սկսում են ապստամբել և հրաժարվում են դուրս գալ իրենց գրաված ամրոցներից։ Օբտգոթյան արքան, նույնիսկ, գաղութները ազատում է իրենց տիրակալներին պետական հարկ վճարելու պարտավորություններից։ Այժմ նրանցից ստացված եկամուտը մտնում էր անմիջապես պետական գանձարան։ Ստրուկները, որոնք փախել էին իրենց տերերից և միացել էին գոթական բանակին, ազատություն են ստանում ։
Հեշտությամբ գրավելով Բենևենտ և Կումի քաղաքները, Տոթիլի բանակը ավերում է նրանց պարիսպները, որպեսզի նրանցով հետագայում չօգտվի հակառակորդը։ Գոթերի իշխանության տակ են հայտնվում Ապուլիան, Լուկանիան, Կալաբրիան և Բրութիան։ Նրանց զորքերը պաշարում են Նեապոլը, որը հանդիսանում էր երկրի հարավում բյուզանդացիների տիրակալության կենտրոնը և պաշտպանվում էր 1000 զինվորից կազմված կայազորով՝ Կոնոնի հրամանատարությամբ։
Բելիսարիուսի վերադարձը Իտալիա
Այն ժամանակ, երբ Տոթիլը մարտնչում էր երկրի հարավում, Կոստանդնուպոլսի տիրակալության տակ մնացած Իտալիայի տարածքներում ֆինանասական և մթերային վիճակը ավելի վատթարացավ։ Դա ստիպում է Ռավեննայի կայազորի հրամանատար կոմիտ Կոստանտիանին նամակ գրել կայսրին՝ խնդրելով օգնություն։
Վերջապես, կայսր Հուստինիանոսը ըմբռնում է իտալական ռազմական թատերաբեմում ստեղծված իրավիճակի վտանգավորւթյունը և արևելքում պարսիկների դեմ կռվող Բելիսարիուսին կանչելով Կոստանդնուպոլիս հրամայում է նրան կրկին ուղևորվել գոթերի դեմ պատերազմին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:Իտալիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Կռունկ հայոց աշխարհին
«Կռունկ հայոց աշխարհին», գրական, բանասիրական, վիճակագրական, բարոյախոսական և տեղեկատու ամսօրյա հանդես։ Լույս է տեսել 1860-1863 թվականներին Թիֆլիսում։ Խմբագիրն էր Մ. Աղաբեկյանը, հրատարակիչը՝ Համբարձում Էնֆիաճյանը։ Հանդեսը հայ ժողովրդի լուսավորության հիմնական գործոնները համարել է լեզուն, պատմությունը և կրոնը։ Կարևոր դեր է կատարել աշխարհաբար գրական հայերենի ձևավորման գործում՝ տպագրելով Խ. Աբովյանի («Օվսանա»), Պերճ Պռոշյանի («Սոս և Վարդիթեր», «Աղասի»), Դ. Շերմազանյանի, Ռ. Պատկանյանի, Ե. Սահակյանի, Հ. Ամիրբեկյանի և ուրիշների գեղարվեստական երկերը, Մ. Մամուրյանի «Անգլիական նամականի»-ի առաջին բաժինը։ Թարգմանաբար ներկայացրել է Պուշկինի և Հաֆեգի ստեղծագործություններից, բազմաթիվ գլուխներ Ռուսթավելու «Վագրենավորից»։ Ամսագիրն ավանդ ունի նաև հայ բանասիրության զարգացման բնագավառում (Մ. Տեր-Ազարյանցի, Մ. Աղաբեկյանի ուսումնասիրությունները, Հովսեփ կաթողիկոսի «Հիշատակարանք»-ը և այլ գործեր)։ Անդրադարձել է արևմտահայ քաղաքական կյանքի իրադարձություններին, Զեյթունի ապստամբությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական հանդեսներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
OnePlus 5T
OnePlus 5T, OnePlus ընկերության կողմից ստեղծված սմարթֆոն, որը ցուցադրվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 16-ին։ 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին, ԱՄՆ-ում վաճառքի հանվելուց երկու օր անց ընկերությունը, կատարեց թվիթթերյան հրապարակում հայտնելով սմարթֆոնի սահմանած ռեկորդի մասին։ Ըստ ընկերության կողմից տրամադրված տվյալների, ռեկորդը սահմանվել է վաճառքի հանվելուց 6 ժամվա ընթացքում ։
Ծրագրային ապահովում
Սկզբնական տարբերակում Android 7.1.1 Nougat-ի վրա գործում էր նաև OxygenOS 4.7.6 շրջանակ ։ Մի շարք թարմացուներից հետո օպերացիոն համակարգը դարձավ Android 9.0 Pie, իսկ շրջանակը OxygenOS 9.0 ։ Շրջանակի այս տարբերակի տեղադրումից հետո օգտատերերը սկսեցին բողոքել Wi-Fi մոդուլի աշխատանքից։ Ընկերությունը թողարկեց OxygenOS 9.0.2 տարբերակը, որտեղ այս խնդիրը լուծվեց ։ 2019 թվականի մայիսին ընկերության կողմից կատարվեց պաշտոնական հայտարարություն, որ մինչև տարվա վերջ OnePlus 5-ը կստանա Android P թարմացում ։
Սմարթֆոնում առկա է դեմքի միջոցով արգելափակման ֆունկցիա։ Ի տարբերություն Apple ընկերության կողմից մշակված Face ID-ի, որը ստեղծում է 3D մոդել, այս սմարթֆոնում ստեղծվում է 2D մոդել, որը արգելափակումը հնարավոր է դարձնում անցնել բարձ կետայնությամբ նկարի միջոցով ։
Վաճառք
OnePlus 5T-ն ցուցադրվեց 2017 թվականի նոյեմբերի 16-ին ։ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ին սկսվեց սմարթֆոնի վաճառքը ։
2018 թվականի մարտին տարածվեց տեղեկություն, որ OnePlus 5T դժվար է գնել ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում։ Օգտատերերի խոսքերով նրանք ստացել են նամակ, որ ապրանքը բացակայում է պահեստում ։
Սմարթֆոնի կոմպլետում նվեր տրամադրվում է սիլիկոնե պատյան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ Կատեգորիա:Սմարթֆոններ
Ջերմային հաշվեկշիռ
Ջերմային հաշվեկշիռ Երկրի, մակերևույթի կամ Երկիր–մթնոլորտ համակարգի ստացած և ծախսած էներգիաների հանրահաշվական գումարը։ էներգիայի պահպանման օրենքի մասնակի արտահայտություններից է։ Կլիմայագիտության մեջ տարբերում են երկրի մակերևույթի և մթնոլորտի Ջ․ հ․։ Երբեմն օգտագործում են նաև նշված 2 ձևերի հանրահաշվական գումարը՝ Երկիր–մթնոլորտ համակարգի Զ․ հ․։ Երկրի մակերևույթի Ջ․ հ․ արտահայտվում է R+P+F+IE=0 հավասարումով, որտեղ R-ը երկրի մակերևույթի կլանած կարճալիք ճառագայթային էներգիայի և այնտեղից ճառագայթվող երկարալիք էֆեկտիվ ճառագայթման տարբերությունն է (ճառագայթման հաշվեկշիռ), P-ն՝ երկրի մակերևույթի և մթնոլորտի ջերմաստիճանների տարբերության հետևանքով առաջացած տուրբուլենտ ջերմափոխանակությամբ պայմանավորված ջերմության մուտքը կամ ծախսը, F-ը՝ երկրի մակերևույթի և ավելի խոր շերտերի միջև տեղի ունեցող ջերմափոխանակությամբ պայմանավորված ջերմության հոսքը։ Երկրի մակերևույթի Ջ․ հ-ի մեջ կարևոր նշանակություն ունի գոլորշիացման վրա ծախսված կամ գոլորշիների կոնդենսացման հետևանքով անջատված ջերմության քանակությունը։ Այն հավասար է գոլորշիացած (կոնդենսացած) ջրի ընդհանուր զանգվածի (E) և ջրի միավոր զանգվածի գոլորշիացման (կոնդենսացման) ջերմության քանակի (Լ) արտադրյալին (LE), որի մեծությունը կախված է մակերևույթի խոնավության աստիճանից, ջերմաստիճանից, օդի խոնավությունից և մթնոլորտի երկրամերձ շերտում տեղի ունեցող տուրբուլենտ ջերմափոխանակության ինտենսիվությունից։ Երկրի մակերևույթի Զ․ հ-ի տվյալները բերված են աղյուսակում։ Ջ․ հ․ ժամանակի ընթացքում ենթարկվում է պարբերական և ոչ պարբերական փոփոխությունների, որի հետևանքով փոխվում է նրա կառուցվածքը, այսինքն՝ Ջ․ հ․ կազմող առանձին անդամների հարաբերակցությունը։ Մթնոլորտի Ջ․ հ․ արտահայտվում է Ra+Lr+P+Fa=W հավասարումով, որտեղ Ra-ը մթնոլորտի ճառագայթման հաշվեկշիռն է, Lr-ը՝ մթնոլորտում տեղի ունեցող ջրի ֆազային փոխարկումների ընթացքում ստացված կամ ծախսված ջերմության քանակությունը (r-ը՝ մթնոլորտային տեղումների գումարը) P-ն՝ երկրի մակերևույթի և մթնոլորտի միջև տեղի ունեցող տուրբուլենտ ջերմափոխանակությամբ պայմանավորված ջերմության մուտքը կամ ծախսը, Fa-ը՝ մթնոլորտում առանձնացված միավոր հատված ունեցող սյուների պատերով տեղի ունեցող ջերմափոխանակությամբ՝ ադվեկցիայով պայմանավորված ջերմության մուտքը կամ ծախսը։ Նշված մեծությունների հանրահաշվական գումարը (AW) ցույց է տալիս որոշակի ժամանակամիջոցում մթնոլորտի ջերմապարունակության փոփոխությունը, որը միջին տարեկան տվյալների համար մոտ է 0-ի։ Ջ․ հ․ երկրի մակերևույթի վրա և մթնոլորտում տեղի ունեցող ֆիզիկական պրոցեսների հատկանիշները և ինտենսիվությունը բնորոշող կարևոր գործոններից է։ Ջ․ հ․ կամ նրա առանձին բաղադրիչ մասերը կիրառվում են կլիմայագիտական պրոբլեմների մշակման ժամանակ, գետային ավազանների գոլորշիացման ինտենսիվությունը հաշվարկելու, բույսերի տրանսպիրացիան և ֆոտոսինթեզը, ինչպես նաև կենդանի օրգանիզմների ջերմային ռեժիմն ուսումնասիրելու և զանազան այլ հարցեր լուծելու գործում։
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Շումիլովո (այլ կիրառումներ)
Շումիլովո, կարող է վերաբերել՝
Մայր աստվածուհի
Մայր աստվածուհի, աշխարհի տարբեր կրոններում, առասպելներում և դիցաբանություններում համարվում է գլխավոր աստվածուհին.
Մոր-կնոջ կերպարի երկրպագությունը համարվում է շատ հին և վերագրվում է դեռևս պալեոլիթի ժամանակաշրջանին։ Դա բացատրվում է նրանով, որ կնոջ կերպարը նույնացնում էին կենսատու ուժի, բնության արարողի, կյանքի շարունակականությունն ապահովողի և ցեղի գոյության գաղափարի հետ։ Հետագայում՝ նեոլիթյան դարաշրջանում, հողագործության զարգացմանը զուգահեռ ձևավորվեց ընտանիքին սնուցող-կերակրող կնոջ կերպարը։ Ժամանակի ընթացքում այդ դերն ավելի ամրապնդվեց, քանի որ հիմնականում կանայք էին զբաղվում հողագործությամբ։ Չնայած ժամանակի ընթացքում կնոջ ազդեցությունը որոշակիորեն նվազել է, սակայն կնոջ՝ որպես մոր կերպարը, մինչ օրս ունի մշակութային, կրոնական և բարոյական մեծ ազդեցություն ։
Առասպելական սյուժե
Հաճախ Մայր աստվածուհին նույնացվում է Երկրի հետ, նա կանացի ստեղծագործական կերպարի ամբողջական մարմնացումն է, գոյի սկիզբը։ Այն ծագել է դեռևս կրոնների զարգացման նախապատմական փուլում և տարբեր ազգերի մոտ ներկայացվել է տարբեր մարմնավորմամբ ։ Մոր պաշտամունքը առավել համատարած բնույթ էր կրում քարի դարում, ինչի ապացույցն են Պիրենեյան թերակղզուց մինչև Սիբիր ընկած գոտու հնագիտական պեղումների գտածոները։ Հին Պաղեստինի, Հին Հնդկաստանի, Փյունիկիայի և Շումերական տարածքներում հայտնաբերված արձանիկները քանդակել են ոսկորից կամ քարից։ Նման արձանիկները կոչվում են «պալեոլիթյան վեներաներ»։ Դրանց բոլորին բնորոշ են մեծ կուրծքը, լայն կոնքերը, ազդրերը և մեծ փորը։ Ձեռքերը և ոտքերը կամ պատկերված չեն կամ բացակայում են։ Պալեոլիթում աստվածությունների դերի և երբեմն նույնիսկ սեռի հստակ դասակարգում չի կարող կատարվել, քանի որ դրանք ներկայացվել են նախնական, ընդհանուր, սինկրետիկ պատկերացումներով ստեղծված արձանիկներով, իսկ Նեոլիթում արդեն «Մեծ մոր» կերպարը ներկայացնող արձանիկների առանձնացման հարցում մասնագիտական գրականության մեջ տարակարծություններ գրեթե չեն հանդիպում։ Փոքր Ասիայում տարածված նեոլիթյան «Նախամայր-մեծ մոր» կերպարը հանդես էր գալիս որպես անտառների, որսի, բուսականության, կենդանիների հովանավոր աստվածուհի, պտղաբերության և ծննդաբերության խորհրդանիշ ։ Հիմնվելով Է. Նոյմանի, Է. Ֆրոմի, Կ. Յունգի աշխատությունների վրա, նեոլիթյան քանդակների մեջ հստակ կարելի է առանձնացնել «Մայր աստվածուհուն» խորհրդանշող արձանիկների մի ստվար խումբ, որոնք դիտարկում են որպես «Մեծ մոր նախատիպ»՝ իր բազմակի դրսևորումներով։ Նեոլիթի վաղ փուլերից սկսած՝ «Մեծ մոր» կերպավորումներով հանդես եկող բազմաթիվ մանրաքանդակների ու հարթաքանդակների պատկերագրական և ոճական առանձնահատկությունները ցույց են տալիս, որ Մայր աստվածուհու կերպարը և նրա հետագա պատկերագրումը զարգացման երկար ճանապարհ են անցել մինչև նեոլիթյան «Մեծ մոր» կերպարի առանձնացումը։ Դեռևս նեոլիթյան հուշարձաններից հայտնաբերված մարդու պատկերաքանդակները և արձանիկները գերազանցապես ներկայացնում են կանանց կերպարներ՝ հաճախ ընդգծված պտղաբերության հատկանիշներով։ Այս հանգամանքն ինքնին թույլ է տալիս ենթադրել, որ կնոջ կերպարն առանցքային տեղ էր զբաղեցնում հնագույն հասարակությունների կրոնական հավատալիքներում, ծեսերում և առասպելներում։ Առաջավոր Ասիայում հայտնաբերված նեոլիթյան շրջանի կանացի արձանիկները շատ արժեքավոր են ավելի ուշ շրջանի արձանիկների պատկերագրական տիպերի և նշանակության վերլուծության համար։ Հատկանշական է, որ նրանք բոլորն էլ բերրիության, պտղաբերության և բարեկեցության խորհրդանիշներ են, հայտնաբերվել են ամբարներից, օջախներից և պաշտամունքային հատուկ խորշերից։
Տարբեր մշակույթներում Մայր աստվածուհու պաշտամունքը կապված է եղել քարանձավների հետ, որոնք ներկայացվում էին որպես աստվածուհու խորշ։ Նաև կապում էին ջրային տարերքի, բուսականության, տիեզերական մարմինների հետ, ինչը ցույց էր տալիս պաշտամունքի տարածվածությունն ու կարևորությունը։ Չնայած, որ բոլոր կրոններում Մայր աստվածուհու կերպարի ամենակարևոր հատկանիշը պտղաբերությունն է, այնուամենայնիվ հին դիցաբանության մեջ մայր աստվածուհին ոչ միայն կյանք է տվել, այլև՝ խլել։ Հետևաբար, նա հաճախ նաև ներկայացվում է որպես անդրաշխարհի աստվածուհի։ Նեոլիթի դարաշրջանում Մայր աստվածուհին հանդես է եկել որպես բնության տարրերի ու էակների հովանավոր, որպես տիրակալ։ Բնապաշտական պատկերացումների ձևավորման ընթացքում ստեղծվել են գաղափարական կանոններ, որոնցով էլ սկսել են պատկերվել գերբնական, հետագայում արդեն աստվածային հատկանիշներով օժտված կանանց կերպարները։ Մայր աստվածուհու կերպարը հասուն կնոջ կյանքի «պրոյեկցիան» է, ի տարբերություն մյուս երկուսի՝ երիտասարդ Սուրբ Կույսի և ծեր Նախամոր կերպարների։ Այդ պատճառով նեոլիթյան արվեստում Մայր աստվածուհին երբեմն պատկերվել է երեխային գրկած կամ ծննդաբերող կնոջ տեսքով, իսկ, օրինակ, Անատոլական Չաթալ-Հույուքում գտնված արձանիկը նրան պատկերում է ցուլերի և խոյերի գլուխներ ծնելիս։ «Պտղաբերության աստվածուհու ժեստը», «Մոր և մանկան», «Մերկ դիցուհու», «Ադորանտի» պատկերագրական տիպերում բերրիության խորհրդանիշների գերակայությունը և հենց դրանց կատարման պայմանական հարթաքանդակային ոճը գաղափարապաշտամունքային կանոնի համապատասխան հատկանիշներ էին։ Սրա հետ միասին հնագույն քանդակագործները իրենց արձանիկներում միաժամանակ պատկերել են իրական բնորդներին՝ նրանց կերպարներում ներկայացնելով բազմազան ոգիների և աստվածությունների մասին պատկերացումները։ Առաջին աստվածությունները հանդես են գալիս կին աստվածուհիների կերպարներով, որպես ծննդաբերողների, արգասավորության, հողի և բուսականության խորհրդանիշ։ Մեզ հայտնի առաջին աստվածուհիներն ունեն հնագույն արմատներ, որոնք Ռ. Բրիֆֆոյի կարծիքով կարելի է բաժանել աստվածուհիների չորս հիմնական նախատիպերի՝
Չնայած այն հանգամանքին, որ նախապատմական և վաղ պատմական ժամանակներից հայտնի են տարբեր անուններով ու գործառույթներով բազմաթիվ «աստվածուհիներ», կարելի է ասել, որ վերը թվարկված հատկանիշները աստվածուհիների միջև հստակորեն բաժանված չէին։ Մայր աստվածուհու պաշտամունքը գոյատևել է մինչև նոր ժամանակներ՝ Մերձավոր Արևելքի և Հունահռոմեական դիցաբանության մեջ ներկայանալով Մեծ մոր հավաքական կերպարով։ Պաշտամունքի կրոնական շարունակականությունը հստակ արտահայտվում է այնպիսի հայտնի աստվածուհիների պատկերներում, ինչպիսիք են Իսիսը, Նութը և Մաաթը Եգիպտոսում, Իշտարը, Աստրարան և Լիլիթը Միջագետքում, Դեմետրան, Պերսեփոնեն և Հերան Հունաստանում, Ատարգատիսը, Ցերերան և Կիբելան Հռոմում ։
Գրականություն
հայերեն
Լրացուցիչ գրականություն
ռուսերեն
այլ լեզուներով
Կատեգորիա:Աստվածուհիներ Կատեգորիա:Մայրիշխանություն Կատեգորիա:Համեմատական դիցաբանություն Կատեգորիա:Դիցաբանական արխետիպեր Կատեգորիա:Դիցաբանություն Կատեգորիա:Հեթանոսություն Կատեգորիա:Աստվածներ Կատեգորիա:Կրոն Կատեգորիա:Հավատք Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ Կատեգորիա:Հերա Կատեգորիա:Աստվածաբանություն Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ Կատեգորիա:Նախնադար Կատեգորիա:Նոր հեթանոսություն
Տանզանիտ
Տանզանիտ, էպիդոտի խմբին պատկանող միներալ, կալցիում ալյումինի հիդրօքսիսիլիկատ, ցոիզիտ միներալի կապույտ և մանուշակագույն տարատեսակ, գույնը պայմանավորված է վանադիումի քիչ քանակների առկայությամբ ։ Այս թանկարժեք քարը հայտնաբերվել է Ջումաննե Մերո Նգոմայի կողմից 1967 թվականին հյուսիսային Տանզանիայի Մանյարա շրջանի բլուրներում, Առուշա քաղաքից ոչ հեռու՝ Կիլիմանջարո լեռան մոտակայքում։ Տանզանիտ հայտնաբերվել է միայն Տանզանիայում՝ ոչ մեծ հանքավայր (մոտավորապես 7կմ (4.3 մղոն) երկարությամբ և 2կմ (1.2 մղոն) լայնությամբ), Միրերանի բլուրների մոտ ։
Տանզանիտն հայտնի է իր արտասովոր ուժեղ տրիքրոիզմով՝ փոփոխվող կապույտ, մանուշակագույն և մուգ կարմիր գուներանգների մեջ, կախված բյուրեղի կողմնորոշումից ։ Լուսավորության տարբեր պայմաններում տանզանիտը կարող է տարբեր տեսք ունենալ։ Ֆլուորեսցենտային լույսի տակ երկնագույնը ավելի տեսանելի է, իսկ շիկացման թելիկով լամպերի տակ ավելի դոմինանտ է մանուշակագույնը։ Անմշակ վիճակում տանզանիտը կարմրադարչնագույն հանքաքար է, այն մաքրելու համար անհրաժեշտ է անցկացնել ջերմամշակման գործընթաց, որպեսզի հեռացվի դարչնագույն փառը և առանձնանա մանուշակագույն քարը ։ Այս թանկարժեք քարը իր «տանզանիտ» անունը ստացել է Tiffany & Co. կազմակերպության կողմից այն երկրի պատվին, որտեղ այն հայտնաբերվել է։ 1968 թվականին Tiffany մարքեթինգի բաժինը շուկայում այս քարը ներկայացնելու համար նրա գիտական անունը (կապտամանուշակագույն ցոիզիտ) համարեց ոչ բավականաչափ ներկայանալի։ 2002 թվականին թանկարժեք քարերի առևտրի Ամերիկյան Ասոցիացիան փոփոխություն կատարեց թանկարժեք քարերի ցուցակի մեջ և այս քարի համար ընտրեց «տանզանիտ» տարբերակը, դա առաջին փոփոխություն էր իրենց ցուցակում 1912 թվականից սկսած ։
Կոմերցիոն պատմություն
Մանուել դե Սոուզան, որն Առուշայում (Տանզանիա) ապրող դերձակ էր, երբեմն ոսկի էր փնտրում և գտավ թափանցիկ կապույտ, կապտամանուշակագույն բյուրեղներ մոտավորապես 40կմ (25մղոն) Առուշայից հարավ արևելք ։ Նա ենթադրեց, որ գտել է պերիդոտ, բայց հետո եկավ այն համոզման, որ դա դյումորտիերիտ է (կապույտ ոչ զարդաքարային միներալ)։ Շուտով այդ քարերը ներկայացվեցին Ջոն Սաուլին՝ Նայրոբիի թանկարժեք քարերի մեծածախ վաճառքի մասնագետ և խորհրդատու երկրաբան, որը զբաղվում էր Քենիայի լեռների շրջակայքից ակվամարինի արդյունահանմամբ։ Սաուլը, որը հետագայում հայտնաբերեց Քենիայի Ցավո շրջանի ռուբինի շերտերը, բացառեց այդ քարի դյումորտիերիտ կամ կորդիերիտ լինելը և նմուշներն ուղարկեց իր հորը՝ Նյու Յորքի Saks Fifth Avenue ընկերության վիցեպրեզիդենտ Հայման Սաուլին։ Նա այդ նմուշները տարավ Ամերիկայի Գեմոլոգիական ինստիտուտ, որտեղ այն գնահատվեց որպես նոր թանկարժեք քար՝ ցոիզիտ միներալի տարատեսակ։ Քարի նույնականցում կատարվեց նաև Հարվարդի համալսարանի հանքաբանների, Բրիտանական Թանգարանի և Հայդելբերգի համալսարանի կողմից, բայց առաջին մարդը, որը նույնականացման իրավունք ստացավ, դա Յան Մակ Քլաուդն էր՝ Տանզանիայի կառավարության երկրաբանը ։
Թանկարժեք քարը անվանափոխվեց Tiffany & Co ընկերության կողմից, քանի որ նրանք կարծում էին, որ «կապույտ ցոիզիտ» անվանումը կարող է նույնականցվել «կապույտ սուիցիդ»ի (կապույտ ինքնասպանություն) հետ և այն լավ չի վաճառվի ։ Թիֆանիի օրիգինալ ընկերությունը գովազդում էր, որ տանզանիտը արդեն կարելի է գտնել երկու վայրում՝ «Տանզանիայում և Թիֆանիի մոտ»։
1967 թվականից սկսած Տանզանիայում արդյունահանվել է մոտ երկու միլիոն կարատ տանզանիտ։ 1971 թվականին Տանզանիայի կառավարությունը ազգայնացրեց այդ քարի հանքերը։
Հանքարդյունաբերություն
1990 թվականին Տանզանիայի կառավարությունը տանզանիտի հանքերը բաժանեց չորս մասի՝ A, B, C, և D բլոկներ։ A և C բլոկները հանձնվեցին խոշոր օպերատորների, իսկ B և D բլոկները թողնվեցին տեղացի հանքահորներին։
2003 թվականին Տանզանիայի կառավարությունն օրենք ընդունեց համաձայն որի արգելվում էր անմշակ տանզանիտի արտահանումը Հնդկաստան, ինչպես և շատ թանկարժեք քարեր, տանզանիտի մեծ մասը արտահանվում էր Ջայպուրից: Արգելքը արդարացված էր, քանի որ դա տեղական քարի մշակման օբյեկտների զարգացման խթանման փորձ էր, դրանով իսկ զարգացնելավ տնտեսությունը և ապահովել շահույթ։ Արգելանքը կիրառվեց էտապներով, երկու տարվա ընթացքում, սկզբում արգելքը 0.5 գրամից ավելի խոշոր քարերի համար, հետո՝ 1 գրամից ավել կշռող քարերի համար ։
2010 թվականին Տանզանիայում օրենք ընդունվեց համաձայն որի հանքարդյունահանող ընկերություններն իրենց լիցենզիայի 50% -ը պետք է զիջեն Տանզանիայի պետական հանքարդյունահանող Stamico ընկերությանը։ 2011 թվականին արդյունահանվել է 2.4 միլիոն կարատ տանզանիտ, որը կազմում է 24 միլիոն դոլար ։
Աշխարհի ամենախոշոր տանզանիտի բեկորը գտնվել է 2005 թվականին, 16 839 կարատ, կամ 3.38 կգ ։
Արժևորող գործոններ, գնահատում
Գունավոր թանկարժեք քարերի դասակարգման համընդհանուր մեթոդ գոյություն չունի։ Tanzanite Foundation առևտրական ընկերությունը ներդրել է կապույտ քարերի գույների աստիճանավորման իր սեփական համակարգը, համաձայն որի տանզանիտի գույները բաժանվում են երեք հիմնական գույների՝ երկնամանուշակագույն, ինդիգո և կապտամանուշակագույն։ Տանզանիտի առաջնային և երկրորդային գույները կապույտն ու մանուշակագույնն են։ Անմշակ տանզանիտն իրենից ներկայացնում է տրիքրոիկ (եռագույն) թանկարժեք քար, որը նշանակում է, որ երբ լույսն ընկնում է այդ անիզոտրոպ բյուրեղի վրա՝ բեկվում է տարբեր ուղղություններով, կլանելով տարբեր լույսի ալիքներ բյուրեղի երեք օպտիկական առանցքների ուղղությամբ։ Այդ երևույթի արդյունքում տանզանիտի տարբեր նմուշներում տեսանելի են շատ գույներ՝ մանուշակագույնի, ինդիգոյի, կապույտի, երկնագույնի, կանաչի, դեղինի, նարնջագույնի, կարմիրի և գարչնագույնի երանգներ։ Տաքացնելիս տանզանիտը դառնում է երկգույն, գույները փոփոխվում են մանուշակագույնից մինչև ինդիգո և մանուշակագույնից մինչև կապույտ ։
Թանկարժեք քարերի մաքրության գնահատականի ստանդարտը աչքն է, այսինքն քարը համարվում է անթերի, եթե անզեն աչքով չեն երևում ներառումներ ։ Ամերիկայի Գեմոլոգիայի ինստիտուտը տանզանիտը դասակարգում է որպես առաջին կարգի թանկարժեք քար, ինչը նշանակում է, որ այն աչքի համար սովորաբար մաքուր է։ Տեսանելի բծերով թանկարժեք քարերը վաճառվում են անհամեմատ ավելի ցածր գներով։
Ջերմամշակում
Տանզանիտը գոյանում է դարչնագույն բյուրեղի տեսքով և ունենում է միաժամանակ երեք գույն՝ դարչնագույն, կապույտ և մանուշակագույն։ Հողի շերտի տակ բնական մետամորֆիկ գործընթացների արդյունքում անջատված ջերմությամբ տաքանալիս, կամ մարդու կողմից վառարաններում տաքացնելու արդյունքում դարչնագույնը կամ մուգ կարմիրը հեռանում է և ստացվում է երկգույն, կապույտի երանգներով ավելի շատ հագեցած քար։ Դա նշանակում է, որ այն անդրադարձնում է լույսի միայն կապույտ և մանուշակագույն սպեկտրը ։ Երբեմն ոսկերչական որակի տանզանիտը տաքացնում են մինչև կանաչավուն գույնը, որը համարյա միշտ ուղեկցվում է կապույտ կամ մանուշակագույն երկրորդական գույնով։ Այդ կանաչ տանզանիտները բավականին թանկարժեք են կոլեկցիոներների շուկայում, բայց հազվադեպ են հետաքրքրում առևտրային գնորդներին ։
Հանքավայրի D բլոկի առաջին օրերին գտնված քարերը երկնագույն էին և բոլորովին ջերմամշակման կարիք չունեին։ Հնարավոր է պատճառը այդ տարածքում տեղի ունեցած ահավոր հրդեհն է եղել, որը տաքացրել է հողի տակ եղած քարերը։
Քարերի ջերմամշակումը համապարփակ երևույթ է և չի ազդում նրա գնի վրա։ Ենթադրվում է, որ յուրաքանչյուր մշակված թանկարժեք քար արդեն անցած է լինում ջերմամշակման փուլ ։
Արքիմեդեսի ճիրան
Արքիմեդեսի ճիրանը (, harpágē) հին ժամանակների զենք էր, որը հնարել էր Արքիմեդեսը Սիրակուզան ծովի կողմի հարձակումներից պաշտպանելու համար։ Չնայած ճշգրիտ նկարագիրն անհայտ է, հին պատմագիրների գործերից նշմարվում է, որ այն նմանվում է ժամանակակից ճանկով ամբարձիչներին, որոնք կարող էին բարձրացնել հարձակվող նավերը հատվածներով և այնուհետ շպրտել և ջարդ ու փշուր անել։
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արքիմեդես Կատեգորիա:Հունական հայտնագործություններ
Լոուելի աստղադիտարանում երկրամերձ օբյեկտների որոնում
Լոուելի աստղադիտարանում երկրամերձ օբյեկտների որոնում կամ ԼՕՆԵՕՍ (Lowell Observatory Near-Earth-Object Search, LONEOS), Լոուելի աստղադիտարանի նախագիծ, որի նպատակը երկրամերձ աստերոիդների և գիսաստղերի հայտնաբերումն էր։
Նախագծի ղեկավարը Թեդ (Էդվարդ) Բոուելն էր։
ԼՕՆԵՕՍ նախագծի շրջանակներում 1998-2008 թվականներին հայտնաբերվել են 19379 երկնային օբյեկտներ ։
Սարքավորումներ
Նախագիծը օգտագործում էր Շմիդտի համակարգի 62 սմ-ոց աստղադիտակը, որը տեղադրված էր Լոուելի աստղադիտարանում (Արիզոնա, ԱՄՆ)։
Աստղադիտակը հագեցված է 16 մեգապիկսել Լիցքային կապով սարքով, որի պարամետրերն են՝ 2,88°×2,88°:
Աստղադիտարանի կոդը «699» է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փոքր մարմինների որոնման ծրագրեր Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ ԱՄՆ-ում
Նովի Ալդար
Նովիյ Ալդար (Новый Алдар, Яңы Алдар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 126 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի բնակավայրեր
(7468) Անֆիմով
(7468) Անֆիմով (Anfimov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,041521 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6619 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4212 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1937,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185809 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,38° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայրավանք բրածո ֆաունա
Հայրավանք, երկրաբանական հուշարձան Հայաստանի Հանրապետությունում, որը բրածո ֆաունա է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Հայրավանք գյուղից 2-3 կմ հյուսիս-արևելք։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Գեղարքունիքի մարզում
ԽՍՀՄ կազմավորման մասին հռչակագիր
«ԽՍՀՄ կազմավորման մասին հռչակագիր» (Декларация об образовании Союза Советских Социалистических Республик), Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միությունը (ԽՍՀՄ) բազմազգ պետություն հռչակելու մասին պատմական փաստաթուղթ։ Հաստատվել է ՌՍՖՍՀ, ՈւԽՍՀ,ԲԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ լիազոր ներկայացուցիչների կոնֆերանսում՝ 1922-ի դեկտեմբերի 29-ին, ընդունել է ԽՍՀՄ Սովետների I համագումարը՝ 1922-ի դեկտեմբերի 30-ին։ Շարադրված են բոլոր «դաշնակից» հանրապետությունները մեկ միասնական պետության մեջ միավորելու շարժառիթները։
Հռչակագրում պնդվում էր, որ «ԽՍՀՄ կազմավորումը պայմանավորված է առաջին համաշխարհային, ինչպևս նաև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքները վերացնելու, քայքայված տնտեսությունը վերականգնելու և այն սոցիալիստական հիմքերի վրա դնելու անհրաժեշտությամբ»։ Մեկ միասնական պետության մեջ միութենական հանրապետությունների միավորումը կամ բռնակցումը նաև նպատակ ուներ նրանց պաշտպանել այսպես կոչված իմպերիալիստական պետությունների ենթադրյալ ագրեսիայից։ Չնայած իրականում որոշումները կայացնում էին իշխանության կենտրոնական մարմինները, դեկլարացիայում նշված էր միության մեջ մտնող ժողովուրդների իրավահավասարությունն ու յուրաքանչյուր միութենական հանրապետության՝ ԽՍՀՄ կազմի մեջ մտնելու կամ ցանկացած ժամանակ նրա կազմից ազատ դուրս գալու իրավունքի մասին։ Հենց այդ դրույթն էլ օգտագործվեց որպես իրավական հիմք մի շարք հանրապետությունների անկախացման պայքարի սկզբնավորման, իսկ 1991 թվականին՝ ԽՍՀՄ վերջնական կազմալուծման համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ պատմություն
Շումովկա (այլ կիրառումներ)
Շումովկա, կարող է վերաբերել՝
Ջուզեպպե Մացցինի
Ջուզեպպե Մացցինի (Giuseppe Mazzini, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, հայրենասեր, գրող և փիլիսոփա, հեղափոխական, Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդներից։
Կենսագրություն
Մացցինին 1827 թվականին ավարտել է Ճենովայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, սակայն զբաղվել է գրական գործունեությամբ։ Նա համագործակցել է Ճենովայի և Լիվորնոյի թերթերի հետ։ Դարձել է կարբոնարների անդամ։ 1830 թվականին ձերբակալվել է և բանտարկվել Սավոնայի հին ամրոցի բանտում, սակայն կարճ ժամանակ անց տարագրվել։
1831 թվականին Մարսելում հիմնել է «Երիտասարդ Իտալիա» գաղտնի հայրենասիրական կազմակերպությունը, որի քաղաքական ծրագիրն էր ազատագրել Իտալիան ավստրիական լծից, վերացնել միապետական վարչակարգը և պապի աշխարհիկ իշխանությունը, ստեղծել անկախ միասնական իտալական պետություն։ Նպատակին հասնելու պայման Մացցինին համարել է համաիտալական հեղափոխությունը և ժողովրդի պարտիզանական կռիվը։ Նա առաջ է քաշել մի տեսություն, ըստ որի Իտալիայի ազատագրումը յուրաքանչյուր իտալացու սրբազան պարտքն էր (այստեղից էլ Մաձինիի «Աստված և ժողովուրդ» լոզունգը)։
1833 թվականին Մացցինին կազմակերպել և անձամբ մասնակցել է Շվեյցարիայից Պիեմոնտ արշավանքին, որը սակայն անհաջողությամբ է ավարտվել, և Մաձինին ստիպված է եղել հեռանալ Ժնև։ Սկսվել է «Երիտասարդ Իտալիայի» քայքայումը։
Շվեյցարիայում նա հիմնել է «La jeune Suisse» պարբերականը, սակայն տեղի իշխանությունները փակել են այն, իսկ աշխատակիցներին, այդ թվում՝ Մացցինիին, արտաքսել։ 1837 թվականին նա հեռացել է Լոնդոն, որտեղ 1840-1841 թթ. հիմնել է «Իտալական աշխատավորների միություն»ը («Երիտասարդ Իտալիայի» կազմում)։ 1846 թվականին հիմնել է «Ժողովուրդների ինտերնացիոնալ միություն»-ը։
1848- թվականին, երբ Իտալիայում սկսվել է համընդհանուր հեղափոխությունը, Մացցինին վերադարձել է հայրենիք և Միլանում հիմնել «l’Italia del popolo» թերթը։ 1849 թվականի մարտ-հուլիսին գլխավորել է Հռոմեական հանրապետության կառավարությունը, որի անկումից հետո տարագրվել է Լոնդոն։
1853 թվականին հիմնել է «Գործողության կուսակցությունը», միացել Ջուզեպպե Գարիբալդիին և աջակցել նրան 1862 թվականի և 1867 թվականի դեպի Հռոմ արշավանքների ժամանակ։
1870 թվականին Սիցիլիա մեկնելու ճանապարհին ձերբակալվել է, սակայն 2 ամիս անց բաց է թողնվել՝ Իտալիան լքելու պայմանով։ Մացցինին ստիպված տեղափոխվել է Լուգանո (Շվեյցարիա), որտեղ հիմնել է «La Roma del Popolo» թերթը։
1872 թվականին վերադարձել է Իտալիա, սակայն Ալպերը անցնելու ժամանակ հիվանդացել է և մահացել Պիզայում` իր ընկերներից մեկի տանը։ Մացցինիի հուղարկավորությանը, Ճենովայում, ավելի քան 50 հազար հոգի էին հավաքվել։
Մտքեր
Մացցինին ամենուրեք քարոզում էր անձի ազատություն և Իտալիայի ու ամբողջ Եվրոպայի ազգային ազատագրում։ Նրա լոզունգներից էին.
«Ես սիրում եմ իմ երկիրը, որովհետև սիրում եմ բոլոր երկրները»
Ըստ Մացցինիի ազգայնականությունը և լիբերալիզմը տրված են Աստծո կողմից, և հետևաբար համարվում են ժողովուրդների իրավունքը։
Նրա պատկերացումները Եվրոպայի մասին նախատեսում էին Ավստրո-Հունգարիայում, Ռուսաստանում և Օսմանյան կայսրությունում միապետական իշխանության տապալում։ Նա ցանկանում էր տեսնել միասնական դաշնության մեջ Իտալիան, Գերմանիան և Բալթիկ, Էգեյան ու Սև ծովերին հարող երկրները։ Ռուսաստանի տարածքային կորուստները Եվրոպայում Մաձինին ուզում էր կոմպենսացնել Ասիայի հաշվին։ Նա համարում էր, որ 20-րդ դարում ազգայնականությունը կտարածվի Եվրոպայից սահմաններից դուրս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:19-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անկախության ակտիվիստներ Կատեգորիա:Իտալացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իտալացի լրագրողներ
Կաշոտ
Կաշոտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում ։
Բելոուսովկա (գյուղ, Վոզնեսենսկի շրջան)
Բելոուսովկա (Білоусівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1746 թվականին։
Կաշոտ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Բելոուսովկա (գյուղ, Վոզնեսենսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բելոուսովկա գյուղում բնակվում էր 1 274 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3429 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1746 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շչեգոլևո (այլ կիրառումներ)
Շչեգոլևո, կարող է վերաբերել՝
Կատվախոտ
Կատվախոտ (Valeriána), կատվախոտազգիների ընտանիքի բազմամյա յուրահատուկ հոտով խոտաբույսերի ցեղ։
Կենսաբանական նկարագիր
Բույսի արմատները բազմաթիվ են, երկար և կարճ երկրորդական արմատներով։ Ցողունը կանգուն է, կողավոր, սնամեջ, վերին մասում` ճյուղավորվող,բարձրությունը ՝ 0,5-2 մ։ Տերևները կենտփետրաձև են, ստորինները՝ կոթունավոր, վերինները՝ նստադիր, ամբողջական են կամ փետրաձև հատվածավորված։ Բաժակը բացակայում է։ Պսակը հնգաթերթ, բաց վարդագույն է կամ սպիտակ։ Առէջները երեքն են։ Ծաղկաբույլը վահանանման կամ հուրանանման է, ծաղիկները՝ մանր, բուրավետ, սպիտակից մինչև մուգ վարդագույն։ Ծաղկում է մայիսի վերջերից մինչև սեպտեմբերի սկիզբը։ Պտուղը երկարավուն-ձվաձև, բաց գորշագույն, փուփուլավոր սերմիկ է (ունի հաճելի հոտ, որից կատուները գրգռվում են, այստեղից էլ՝ կատվախոտ անվանումը)։
Տեսակներ
Հայտնի է ավելի քան 217 տեսակ ։ Առավել տարածված է դեղորայքային կատվախոտը (Valeriana officinalis)։ Արմատի թուրմն ու մզվածքն ունեն սիրտանոթային համակարգի աշխատանքը կարգավորող, նյարդերը հանգստացնող, մարսողությունը լավացնող ներգործություն։ Հայտնի է ավելի քան 200, Հայաստանում՝ 6 տեսակ՝
Քիմիական բաղադրություն
Կոճղարմատում և արմատներում հայտնաբերված է 0,5-2% բնորոշ վալերիանայի հոտով եթերայուղ, որը պարունակում է վալերիանա - բորնեոլայի եթեր, իզովալերիանաթթու, բորնեոլ, միտրենոլ, կամֆեն, պինեն, տերպինեոլ, լիմոնեն, սեսկվիտերպեններ, սպիրտ, մրջնաթթու, քացախաթթու, կարագաթթու, խնձորաթթու, ստեարինաթթու, պալմիտինաթթու, այնուհետև՝ ալկալոիդներ (վալերին և խատինին), գլիկոզիդ վալերիդ, դաբաղանյութեր, շաքար, քիմիական տարրերից՝ կալիում, կալցիում և մագնեզիում, օսլա, խեժ և այլն։
Նշանակություն և կիրառում
Դեղաբույս է. պարունակում է եթերայուղ (որից ստանում են հանրահայտ վալերիանայի կաթիլները), ալկալոիդներ, գլիկոզիդներ, թթուներ, շաքար և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործվում են անքնության, նյարդ, գրգռվածության, սրտի նևրոզի, հեղձուկի, ստամոքսաղիքային համակարգի կծկանքի ժամանակ։ Օգտագործվում է նաև որպես համեմունք, ավելացնում են աղցաններին, թուրմերին, լիկյորներին և այլն։ Խոտաբույսերից պատրաստվող որոշ թեյերի բաղադրամասերից է։ Մեղրատու է։
Կատվախոտ բրդատերևը (V. eriophylla) անդրկովկասյան բնաշխարհիկ է, Հայաստանում հանդիպում է Շիրակի մարզի ենթալպյան գոտում՝ թփուտներում, ժայռերի վրա. գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոտազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Կատվախոտազգիներ
Արունա Ասաֆ Ալի
Անկախությունից հետո Արունան շարունակեց իր քաղաքական կարիերան և դարձավ Դելիի առաջին քաղաքապետը։
Վաղ կյանք
Արունա Ասաֆ Ալին (Aruna Ganguly) ծնվել է 1909 թվականի հուլիսի 16-ին՝ բրիտանական Հնդկաստանում բնակվող բենգալական ազնվական ընտանիքներից մեկում։ Նրա հայրը՝ Ափենդրանաթ Գանգուլին, սերում էր արևմտյան Բենգալիայի (այժմ՝ Բանգլադեշ) Բարիսալ շրջանից, բայց հաստատվել է Միացյալ Նահանգներում։ Նա ռեստորանի սեփականատեր էր։ Նրա մորական պապը բենգալացի առաջնորդ էր, ով բենգալական մի շարք հիմների հեղինակ էր։ Նրա եղբայրներից մեկն ամենաառաջին ֆիլմերի ռեժիսորն էր, իսկ մյուսը՝ համալսարանի պրոֆեսոր, ով ամուսնացած էր Նոբելյան մրցանակակիր Ռաբինդրանաթ Թագորի փրկված միակ դստեր՝ Միրա Դևիի հետ ։ Արունայի քույրը Հնդկաստանի սահմանադրական ժողովի անդամ էր։
Արունան ուսում է ստացել Լահորի «Սրբազան Սիրտ» վանքում (Sacred Heart Convent) և ապա՝ Նաինիթալի «Բոլոր Սրբերի» քոլեջում (All Saints' College)։ Ավարտելուց հետո որպես ուսուցիչ աշխատել է Կալկաթայի Գոխալեի անվան դպրոցում։ Այստեղ նա հանդիպեց Իլահաբադի կոնգրեսական առաջնորդ Ասաֆ Ալիին։ Չնայած նրանց ծնողների անհամաձայնությանը (Ասաֆը մուսուլման էր և 20 տարով փոքր Արունայից), նրանք ամուսնացան 1928 թվականին ։
Անկախության պայքար
Ասաֆ Ալիի հետ ամուսնանալուց հետո նա մասնակցեց Աղի երթի հասարակական գործընթացներին և դարձավ Հնդկական Ազգային կոնգրեսի ակտիվ անդամ։ 1931 թվականին նա ձերբակալվեց։
1932 թվականին Արունան մեկուսացված էր Թիհար բանտում, որտեղ քաղբանտարկյալներին հրահրեց բողոքի ակցիա կազմակերպել և հացադուլ սկսել։ Նրա այս գործողությամբ բարելավվեց Թիհարի պայմանները, բայց նրան տեղափոխեցին Ամբալա և պահեցին մեկուսարանում։ Կալանքից ազատվելուց հետո Արունան քաղաքականության մեջ այդքան էլ ակտիվ չէր։ 1942 թվականի ավարտին նա մասնակցեց ընդհատակյա շարժմանը։ Եղել է շարժման ակտիվիստներից։
Հնդկաստանի խաղաղ ցույցեր
1942 թվականի օգոստոսի 8-ին Մումբայի նստաշրջանում Միասնական Հնդկաստան Կոնգրեսի կոմիտեն անցկացրեց Հնդկական խաղաղ շարժման բանաձևը։ Կառավարությունը որոշում ընդունեց ձեռբակալելու ակտիվ առաջնորդներին և Հնդկաստանի Ազգային կոնգրեսի գործադիր կոմիտեի բոլոր անդամներին, որպեսզի կարողանա կանխել շարժման հետագա ընթացքը։ Օգոստոսի 9-ին երիտասարդ Արունա Ասաֆ Ալին կոնգրեսի դրոշը բարձրացրեց Գովալիա Թանկ Մայդանում։ Սա ազդարարեց շարժման մասին։ Արունան իր քաջության համար դարձավ 1942 թվականի շարժման հերոսուհի, իսկ կյանքի վերջին տարիներին նրան անվանում էին Անկախության պայքարի Մեծ Լեդի։ Անմիջական առաջնորդությունը, հանկարծակի ձեռբակալություններն ու ցույցերը բացակայում էին ամբողջ երկրի տարածքում, որն ավելի էր հեշտացնում պայքարը և նվազեցնում անկախության նվաճման ուղղված երիտասարդների սպասելիքները։