cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարան
Պատմություն
Թանգարանը հիմնադրվել է որպես գավառագիտական թանգարան։ 1981 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է նոր մասնաշենք (ճարտարապետ՝ Թամարա Կաժոյան), որտեղ և գործում է մինչ օրս։ Մինչև 2017 թվականը թանգարանում կազմակերպվում էր ժամանակավոր ցուցադրություն։ 2017 թվականից ի վեր թանգարանում առկա է մշտական ցուցադրություն։ 2020 թվականի տվյալներով թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է մոտ 9435 ցուցանմուշ, որից 468-ը՝ մշտական ցուցադրություն, մնացածը պահպանվում են ֆոնդերում։ Ցուցանմուշները գտնվում են հնագիտության, ազգագրության, դրամագիտության, անձնական ֆոնդերի, քանդակի, բնություն և այլ բաժիններում ու ենթաբաժիններում։ 2019 թվականին թանգարանի այցելուների թիվը կազմել է 3159։ Թանգարանի հավաքածուն համալրվել է ինչպես պեղումների արդյունքում հայտնաբերված գտածոներով, այնպես էլ առանձին անհատների կատարած նվիրաբերումներով ու վաճառքով։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ամփոփված են Վայոց ձոր մարզի տարածքից հայտնաբերված պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների հնագիտական ուշագրավ նյութեր, մի շարք եզակի նմուշներ։ Թանգարանի հնագիտական հավաքածուն մեծ կարևորություն ունի ոչ միայն մարզի, այլև Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման համար։ Թանգարանային արժեք ներկայացնող ազգագրական հավաքածուի մեջ ընդգրկված են XVII-XX դարերի պատմության, կենցաղի, սովորությունների, հավատալիքների վերաբերյալ հարուստ նյութեր։ Մարզի արդի ժամանակաշրջանի պատմությունն ամփոփված է բազմաբնույթ փաստաթղթային-արխիվային արժեքավոր հավաքածուներում։ Թանգարանում պահպանվում են նախապատմական ժամանակաշրջանին վերաբերող բնության, կենդանական աշխարհի եզակի ցուցանմուշներ / քարացած բրածո ծովաստղեր, խխունջներ, շնաձկան ատամ, ոստրեներ և այլն/: Բազմաթիվ են հնագիտության բաժնին վերաբերող նյութերը, որոնք գտնվել են և պեղումների արդյունքում, և պատահականորեն։ Բացառիկ ուշադրության են արժանի քարեդարյան աշխատանքային օբսիդիանե գործիքները /միջուկներ, մանգաղի ներդիրներ, նետասլաքներ/, մ.թ.ա. 3-2-րդ հազարամյակներին վերաբերող սև և կարմիր գունազարդ խեցեղենը՝ գտնված Մոզից և Ելփինից, ուրարտական բրոնզե ծիսական գոտիները, զարդերը, Արենիից գտնված արջակերպ ծիսանոթը, հունարեն արձանագրությամբ զոհասեղանը, պտղաբերությունը խորհրդանշող տառապանները և կանացի կուռքերը։ Թանգարանը հարուստ է նաև միջնադարյան ցուցանմուշներով։ Հատուկ ուշադրության է արժանի ճարտարապետ Մոմիկի 1300-1312 թվականների կերտած խաչքարը, 11-13-րդ դարերի Եղեգիս գյուղաքաղաքից գտնված ջնարակապատ խեցեղենի հավաքածուն, Ցախաց քարի պեղումներից հայտնաբերված ձեռաց խաչերը, Թանահատից /Գլաձորի համալսարան/ գտնված բուրվառն ու կանթեղը և այլն։ Հարուստ է նաև ազգագրության բաժինը. գորգ, կարպետ, արծաթե գոտիներ և զարդակոճակներ, աշխատանքային գործիքներ, կենցաղային իրեր / ճրագ, մանգաղ, արդուկ, ճախարակ, կարաս / և այլն։ Դրամագիտության բաժնում կան թղթադրամներ, պղնձե և արծաթե մետաղադրամներ, որոնք վերաբերում են մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակին, կաուրիներ, կնիք մատանիներ, մեդալներ ու շքանշաններ։ Թանգարանը հարուստ է Վայոց ձորի մտավորականների անձնական ֆոնդերով։ Թանգարանում պահպանվում են նաև 1-ին Համաշխարհային, քաղաքացիական, 2-րդ համաշխարհային և Արցախյան պատերազմների վերաբերյալ փաստաթղթեր և լուսանկարներ։
Եղեգնաձորի երկրագիտական թանգարանում պահպանվում է Վայոց ձորի նյութական մշակույթի ամենամեծ հավաքածուն։
Հնագիտություն
Թանգարանի մշտական ցուցադրության սրահներից է հնագիտութան սրահը։ Այստեղ ամփոփված են Վայոց ձորի երեք հնագիտական կենտրոններից՝ Մոզից, Ելփինից, Ճոչ Տարից և այլ հնավայրերից գտնված նյութեր։ 1973 թ.-ից սկսված և մինչ օրս շարունակվող հնագիտական պեղումների արդյունքում, ինչպես նաև պատահականորեն գտնված արժեքավոր ցուցանմուշները պատկերացում են տալիս Վայոց ձորի պատմական անցյալի և մշակույթի մասին՝ քարեդարյան ժամանաշրջանից մինչև միջնադար։
Ելփինի գունազարդ խեցեղեն, կավ, մթա 18-15-րդ դարեր, Ելփին
Թանգարանի եզակի ցուցանմուշներից է Ելփինից հայտնաբերված գունազարդ խեցեղենը։ Այս անոթների վրա արված նկարազարդումները, առասպելական թռչունների ու կենդանիների պատկերները հնարավորություն են տալիս մեզ պատկերացում կազմել միջինբրոնզեդարյան ժամանակաշրջանի որոշ հավատալիքների մասին։
Ջնարակապատ խեցեղեն, կավ, Եղեգիս, 12-13-րդ դարեր
Բաղկացած է 6 ամբողջական կտորից՝ զարդարված բուսական նախշերով, իսկ կենտրոնում՝ հավերժության սիմվոլն է։ Պայմանականորեն անվանում են "ազնվական սպասք"՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նման ճոխ սպասքից կարող էին օգտվել միայն իշխանները, ազնվականները, ունևոր խավը։
Ազգագրություն
Թանգարանի մշտական ցուցադրության սրահներից է ազգագրության սրահը։ Այստեղ ներկայացված իրերը պատմում են ավանդական շրջանում վայոցձորցու կենցաղի և կենսակերպի մասին։ Վայոց ձորում մարդիկ զբաղվել են հողագործությամբ, անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, ձկնորսությամբ և այլն։ Ներկայացված են բրդի վերամշակման գործիքներ՝ ճախարակ, սանդերք, իլիկ և արդեն պատրաստի գուլպաներ։ Առանձին անկյուն է հատկացված հացաթխման մշակույթին, ցուցադրված են այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են մարանդին, մարանդու տախտակը, կամը, հոսելին և այլն։ Ցուցադրված են նաև կաթի վերամշակման համար օգտագործվող խնոցիներ և կաթնաման։ Վայոցձորյան ազգագրության մեջ իրենց ուրույն տեղն են զբաղեցնում գորգերն ու կարպետները, որոնք զարդարված են կենաց ծառի մոտիվներով, վիշապանախշերով և թռչունների զուգավորման տեսարաններով։ Թանգարանի ֆոնդում պահպանվող գորգերից ցուցադրությունում ներկայացված են մի քանի տեսակի գորգեր՝ արծվագորգ, վիշապագորգ, օձագորգ և այլն։
Հայկական ավանդական կենցաղում իրենց ուրույն տեղն են ունեցել գոտիները։ Ցուցադրությունում ներկայացված արծաթյա գոտիները հանդիսանում են հայկական արծաթագործական արվեստի եզակի նմուշներ։ Սրահում տեղ են գտել նաև վայոցձորյան ծիսապաշտամունքային մշակույթին պատկանող առարկաներ՝ դաղդղաններ, խաչբուռ և այլն։ Սրահում առանձնանում է գինեգործությանը նվիրված անկյունը։ Այստեղ ներկայացված են Վայոց ձորում արտադրված գինու տեսակները, ինչպես նաև երեք տարբեր ժամանակաշրջանների պատկանող գինու կուժեր՝ անտիկ շրջանից մինչև 20-րդ դար։ Այցելուները ծանոթանում են հայոց գինեգործական մշակույթին, ինչպես նաև մարզում գործող գինեգործարանների գործունեությանը և արտադրանքին։
Արծվագորգ, Արփի, բուրդ, 20-րդ դար
Արծվագորգի կենտրոնական մասը իրենից ներկայացնում է երեք խոշոր աստղանախշեր, կենտրոնում՝ խաչաձև, թևերի վրա և անկյուններում՝ ծաղկանախշեր։ Անկյուններում գործված են ծաղկանախշ մեդալիոններ և S-աձև զարդանախշեր։ Երեք խոշոր աստղանախշերը իրարից բաժանվում են երկու սլաքաձև նեղ զարդագոտիով։ Ընդհանուր ֆոնը կարմիր է։ Խաչանախշերից մեկը կանաչ է, մյուսները՝ մուգ և բաց կապույտ գույնի, ծաղիկներն արված են սպիտակ ֆոնի վրա։ Օգտագործված են նաև ծիրանագույն և մուգ դարչնագույն թելեր։ Նեղ շրջագոտիներից մեկը մեխականախշ է մյուսը՝ երկու տեսակ կեռանախշերով զարդարված։ Շրջագոտու վրա հակառակ երեսից հայելային արտացոլմամբ կարելի է կարդալ 191 / 6 / և նազ։
Խաչքար, Նորավանք վանական համալիր, 1300-1312 թ
Խաչքարը քանդակված է երեք հարթությամբ, ուղղանկյունաձև, կենտրոնում օվալաձև խորշի մեջ նրբահյուս զարդաքանդակներով խաչ կա, նրանից ներքև՝ տիեզերքը կամ հավերժությունը խորհրդանշող գմբեթաձև զարդանախշեր են։ Խաչի երկու կողմերում վեցական շեղանկյունիների մեջ պատկերված են առաքյալների դիմապատկերները՝ մինչև գոտկատեղը, միևնույն հագուստով, բոլորի ձեռքին գիրք։ Ձախ կողմի՝ առաջին և երկրորդ առաքյալների գրքերի վրա կարդացվում է՝ Պետրոս, Անդրեաս։ Ինչպես Քրիստոսի, այնպես էլ բոլոր առաքյալների դեմքերը ջարդված են, համեմատաբար լավ է պահպանվել Պողոս առաքյալի դիմապատկերը։ Խաչքարի վերևի մասում հնգաթև կամարակապ խորշն է՝ «Քրիստոսը փառքի մեջ» պատկերաքանդակով։ Գահի վրա նստած Քրիստոսը աջ ձեռքով օրհնում է, իսկ ձախ ձեռքին՝ գիրք՝ երեսին ուռուցիկ տառերով գրված. «Ես եմ լույսն աշխարհի»։ Քրիստոսի երկու կողմերում պատկերված են ավետարանիչների խոհրդանշանները. մարդը՝ Մատթեոսի, արծիվը՝ Հովհաննեսի, առյուծը՝ Մարկոսի և ցուլը՝ Ղուկասի պատկերներով։ Խաչքարի քիվին բուսական զարդաքանդակների հետ միահյուսված կա մեկ տող արձանագրություն՝ «Օգնեա Քրիստոս Աստված պայծառագեղ իշխանացն Բուրթելին և Բուղտային»։ Խաչքարի ստորին հատվածում քառակուսի փոս է, միջին անցք, որի երկու կողմերում՝ Թամթա խաթունի պատվիրած հինգ տող արձանագրությունը, թարգմանաբար. «Այս նշան է մարդկության փրկության համար խաչված տեր Աստծո որդի Քրիստոսի՝ հույսով կանգնեցված քրիստոսասեր իշխանուհի Թամթա խաթունի կողմից ի հիշատակ մեծափառ իշխան Էլիկումի և իր որդիների՝ Բուրթելի և Բուղտայի արևշատության համար»։
Միջոցառումներ
Թանգարանում կազմակերպվում են միջոցառումներ, ժամանակավոր ցուցադրություններ, անցկացվում են թեմատիկ ցերեկույթներ, գիտաժողովներ, էքսկուրսիաներ դեպի մարզի պատմամշակութային հուշարձաններ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եղեգնաձորի թանգարաններ Կատեգորիա:1968 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի տեսարժան վայրեր
Քյոնիգսբերգ (Բավարիա)
Քյոնիգսբերգ (Königsberg in Bayern), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 3657 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 61,86 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 164։
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հրատարակչական պայմանագիր
Հրատարակչական պայմանագիր, քաղաքացիա-իրավական պայմանագիր, որով մեկ կողմը (հեղինակ) պարտավորվում է պայմանագրով սահմանված ժամկետում մյուս կողմին (հրատարակչություն) հանձնել գիտության, գրականության, արվեստի վերաբերյալ գրական ստեղծագործություն, իսկ հրատարակչությունը՝ երկը հրատարակել, տարածել և հեղինակին տալ հոնորար։ Հրատարակչական պայմանագիրը կնքվում է տիպային պայմանագրի հիման վրա, որով կողմերն ստանձնում են փոխադարձ իրավունքներ ու պարտականություններ։
Կատեգորիա:Պայմանագրեր
Իփհոֆեն
Իփհոֆեն  (Iphofen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կանցենեգեն շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 4403 մարդ (2010 թվականի 31 դեկտեմբերի տվյալներով), տարածքը՝ 78,01 կմ²։ Պաշտոնական կոդը՝  09 6 75 139։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հրացան
Հրացան կամ որսոդական հրացան, ձեռքի հրազեն։ Առաջին, հարթ փողերով հրացանները ստեղծվել են XIV—XV դդ.։ XVI դ. պատրույգային փակաղակի գյուտից հետո երևան եկան ավելի կատարելագործված հրացաններ՝ մուշկեաներ։ XVII դ. վերջերից տարածում գտան հարթ, այնուհետև՝ ակոսավոր փողերով կայծքարային հրացանները, որոնց հեռահարությունը 140—800 էր, արագաձգությունը՝ 1 կրակոց 1 ր-ում (հարթ փողով հրացան) և 1 կրակոց 5 ր-ում (ակոսավոր փողով հրացան)։ XIX դ. ակոսավոր հրացանները դուրս մղեցին հարթափող հրացաններին։ Վերջիններս այժմ օգտագործվում են միայն որպես որսորդական հրացան։ Ակոսավոր փողով անցնելիս գնդակին հաղորդվում է պտտական շարժում, որն ապահովում է նրա կայուն թռիչքը, հրացանի հեռահարությունն (մինչև 2000 մ) ու դիպուկությունը։ Առաջին ակոսավոր հրացանները երևան են եկել XVI դ. սկգբներին, սակայն լայն կիրառություն չեն գտել, որովհետև փողից (դիմացից) լիցքավորելը հարմար չէր և 5—7 անգամ երկար էր տևում, քան հարթափող հրացաններինը։ XIX դ. հարվածային բաղադրության, պատիճի, այնուհետև ամբողջական մետաղական փամփուշտի գյուտից և լիցքավորման կատարելագործումից հետո ակոսավոր հրացանի արագաձգությունը կտրուկ մեծացավ, և այն սկսեցին լայնորեն կիրառել բոլոր առաջավոր բանակները։ Պահեստատուփի, անծուխ վառոդի և պարուրակավոր գնդակների գյուտերից հետո հրացանը ավելի կատարելագործվեց։ XX դ. սկզբում մշակվեց ավտոմատ հրացան, որի արագաձգությունը հատ-հատ կրակոցի ժամանակ 25—30 կրակոց էր 1 ր-ում։ Ուսումնական ու սպորտային նպատակների համար ստեղծվել են սպորտային հրացաններ (սովորաբար 5, 6մմ տրամաչափի)։
Կատեգորիա:Հրազեն
Խարբազ
Խարբազ (Харбаз), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի հանրապետությունում, Կառաչաեվո-Չեռկեսկայա հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մալկա գետի ձախ ափով՝ 181 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 23 կմ։ Ջրահեռացման տարածքը 34 կմ²:
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Արևմտյան Կասպյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Մալկա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կասպից ծովից մինչև Վոլգա և Թերեք գետերի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նոզիմ Բաբաջանով
Նոզիմ Նոսիրովիչ Բաբաջանով (Нозим Бобоҷонов, ), տաջիկ և ռուս ֆուտբոլիստ, Դուշանբեի «Իստիկլոլ» ակումբի և Տաջիկստանի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան ։
կարիերա
«Ռուբին» ակումբի սան է ։ Նա սկսել է իր կարիերան «Ռուբինի» երիտասարդների հավաքականի կազմում, հետո խաղացել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվի» ակումբում։
2015 թվականին Նոզիմը վերադառնալով հայրենիք խաղացել է «Ռեդառ-Տադազ» ակումբում։ 2016 թվականից խաղացել է մայրաքաղաքային «Իստիկլոկա» ակումբում   ։
կարիերան հավաքականում
Տաջիկստանի երիտասարդական հավաքականի (մինչև 21 տարեկան) կազմում մասնակցել է Համագործակցության գավաթի 2016 թվականի խաղարկության 4 խաղի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տաջիկստանի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Պոլևայա (Ինստուչի վտակ)
Պոլևայա (Полевая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինստուչ գետի ձախ ափին 30 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է, ավազանի տարածքը 14,7 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ուժաչափություն
Ուժաչափություն, էրգոմետրիա (հունարեն՝ աշխատանք և մետրիա), առանձին մկանների և մկանախմբերի (ձեռքի, ոտքի) աշխատունակությունը և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ օրգանիզմում ֆունկցիոնալ փոփոխությունները չափելու մեթոդ։ Իրականացվում է հատուկ սարքերով (ուժաչափ)։ Կիրառվում է հիմնականում սպորտային ֆիզիոլոգիայում և բժշկության մեջ։
Կատեգորիա:Բժշկություն Կատեգորիա:Մեթոդներ
Ռենթվայնսդորֆ
Ռենթվայնսդորֆ (Rentweinsdorf), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1576 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 24,62 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 190։
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պրոխոդնա
Պրոխոդնա (Проходна), քարանձավ բուլղարիայում։ Այն գտնվում է Ստարա Պլանինայում, Լուկովիտ համայնքում։
Գտնվելու վայր
Պրոխոդնան կարստային ամենահայտնի քարանձավերից մեկն է։ Այն գտնվում է Լուկովիտ համայնքի Կարլուկովո գյուղում։ Պրոխոդնան ունի ծովի մակարդակից 250 մ բարձրություն։ Քարանձավ հասնելը դժվար չէ, հենց նրա վերևում է Լուկովիտից Կարլուկովո տանող ճանապարհը (գյուղից 2 կմ  հեռավորության վրա), ճանապարհ կա նաև Ռումյանցովո գյուղից։
Հայտնաբերում և հետազոտում
Պրոխոդնան Բուլղարիայի ամենաերկար քարանձավն է, ունի 365 մ երկարություն և 56 մ բարձրություն մուտքի մոտ ։ Ջրի արտահոսքի պատճառով առաջացած էրոզիայից քարանձավի առաստաղին ձևավորվել են երկու գրեթե նույն չափի անցքեր, որոնք նման են աչքերի, այս ֆենոմենն անվանել են «Օկնատա» կամ « Աստծո աչքեր», այն  քարանձավին հաղորդում է անկրկնելի տեսք։ Քարանձավի ներքին հատվածն ունի թույլ լուսավորում, իսկ աչքերի մոտ լուսավորությունը ավելի շատ է, անցքերից ներս թափանցող լույսի շնորհիվ։ Այն ավելի տպավորիչ է հատկապես արևոտ եղանակին։
Քարանձավի մաս է կազմում ժայռափոր միջանցքը, որն ուղղված է արևելքից արևմուտք։ Այն ձևավորվել է չորրորդական ժամանակաշրջանում՝ 66-68 մլն տարի առաջ։ Նախկինում քարանձավը լցված է եղել Իսկար գետի ջրերով։ Այժմ գետի մակարդակը քարանձավի հատակից ցածր է։ Այս տարածքին հատուկ՝ կարստային ակտիվ պրոցեսների, սեյսմիկ ակտիվության և գետի ակտիվության արդյունքում քարանձավի միջանցքային հատվածն առանձնացել է, և այժմ քարանձավից առանձին է։ Ըստ կառուցվածքի քարանձավը բաղկացած է բաց շիկավունից մինչև սպիտակ, ամրակազմ, մեծածավալ օրգանական կրաքարից։ Լեռնային ապարների հաստությունը տատանվում է 10-ից մինչև 50 մ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քարանձավներ
Գերմանիայի տաղավար (Բարսելոնա)
Գերմանիայի տաղավար, Վայմարյան հանրապետության տաղավարը համաշխարհային ցուցահանդեսում, որ անց է կացվել 1929 թվականի մայիսի 20-ից 1930 թվականի հունվարի 15-ը Կատալոնիայի մայրաքաղաք Բարսելոնայում ։ Կառուցվել է գերմանացի մոդեռն ճարտարապետ Լյուդվիգ Միս վան դեր Ռոեի նախագծով։
Նկարագրություն
Տաղավարը գտնվում է Մոնժուիկ լեռան ստորոտին` ցուցահանդեսի կենտրոնական առանցքում` մեծ շատրվանից ու տոնական աստիճաններից աջ, որոնք տանում են դեպի Իսպանիայի տաղավար։ Ճարտարապետը տաղավարը կառուցել է տրավերտինից հիմքի վրա։ Այն ունի երկու ավազան, որոնք սև ապակով են պատված։ Տանիքը հենվում է օնիքսից, տրավերտինից, կանաչ մարմարից ոչ համաչափ պատերի և երկու շարք մետաղյա խաչաձև հատումով քրոմապատ սյուների վրա։ Փայլող պատը ձևավորել են կերագծված ապակու երկու հարթությունները, որոնք լուսավորված են ու տեղադրված ներսում։ Ոսկեգույն օնիքսը, սև գորգը և կարմիր վարագույրները խորհրդանշում են Գերմանիայի դրոշի գույները։ Սև գորգի վրա տեղադրված է կահույքի կոմպոզիցիա, որ բաղկացած է սպիտակ կաշվե բազկաթոռներից, թախտից և թափանցիկ սեղանից։ Կահույքը հատուկ ստեղծվել է տաղավարի համար և այնքան մեծ ընդունելության է արժանացել, որ 1944 թվականին ամերիկյան «Knoll» ընկերությունը սկսել է այն թողարկել «Բարսելոնա» անվանումով։ Այն թողարկվում է մինչ օրս։
Տաղավարում չկան ո'չ փակ սրահներ, ո'չ դռներ։ Ամբողջ կոմպոզիցիայի կենտրոնը Գեորգ Կոլբեի «Պարուհին» քանդակն է` կանաչ մարմարից ։ Միս վան դեր Ռոեի պնդմամբ տաղավարում ոչ մի նմուշ չի ցուցադրվել. ցուցանմուշ եղել է հենց ինքը` տաղավարը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բարսելոնայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի թանգարաններ Կատեգորիա:Միջազգային ցուցահանդեսներ Կատեգորիա:1929 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ
Լե Գրանժ
Լե Գրանժ (Les Granges), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 80 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1.61 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 105 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 27 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 43 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 31-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,1 %։ 31 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 30 անձ (16 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 12 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռիկետսիոզներ
Ռիկետսիոզներ (Rickettsiosis), մարդու և կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների խումբ, որոնց հարուցիչները բակտերիանման գրամբացասական մանրէներն են՝ ռիկետսիաները (հայտնագործել է ամերիկացի գիտնական Հ․ Ռիկետսը)։
Հարուցիչների փոխանցողներ
Հարուցիչների փոխանցողները արյունածուծ հոդվածոտանիների տարբեր տեսակներն են (ոջիլ, տզեր, լվեր)։
Տարածում
Առաջին խմբում հայտնի են համաճարակային կամ ոջլային բծավոր տիֆը և խրամատային (հնգօրյա) տենդը։
Երկրորդ խմբում ընդգրկված են տեղաճարակային կամ առնետային բծավոր տիֆը, ժայռոտ լեռների տենդը, մարսելյան (միջերկրածովյան) տենդը, Հյուսիսային Ասիայի տզային բծավոր տիֆը, հյուսիս-ավստրալիական տզային բծավոր տիֆը, ծաղկանման ռիկետսիոզը, ցուցուգամուշի հիվանդությունը, քյուտենդը, տզային նոպայական տենդը են։ Երկրորդ խմբում դասակարգված բոլոր ռիկետսիոզներ օժտված են բնական օջախայնությամբ, ուստի մարդու մոտ նրանք հանդես են գալիս եզակի կամ ոչ մեծ օջախային հիվանդության ձևով։
Ռիկետսիոզներին բնորոշ է խայտաբղետ կլինիկական պատկերը, հանդիպում են անախտանշան ձևերից մինչև ամենածանր ընթացք ունեցող ռիկետսիոզներ, որոնց ժամանակ մահաբերությունը բարձր է։
Հիմնական ախտանշաններ
Հիմնական ախտանշաններն են մաշկածածկույթների տարբեր բնույթի ցանավորումը և յուրահատուկ տենդը։ Հիվանդացումից հետո առաջանում է անընկալություն։ Հիվանդությունն սկսվում է բարձր ջերմաստիճանով, սրտի և շնչառության գործունեության խանգարմամբ, ջղաձգություններով։ Սուր ընթացքի դեպքում կենդանիները սատկում են։ Ախտաբանաանատոմիական բնորոշ նշանը սրտապարկի և մարմնի խոռոչներում արտաքիրտի կուտակումն է։ Հատուկ բուժում չի մշակված։ Կանխարգելու հիվանդների մեկուսացում, տզերի ոչնչացում, պատվաստումներ։
Ախտորոշում
Ախտորոշումը՝ կլինիկական և շճաբանական մեթոդներով, որոշ դեպքերում՝ բակտերիալոգիական քննությամբ։
Բուժում
Բուժումը հիմնականում անտիբիոտիկներով, որոնց շնորհիվ մահացությունը զգալիորեն նվազել է։ Մշակվել են համաճարակային բծավոր տիֆի, ժայռոտ լեռների տենդի, քյու-տենդի և այլ ռիկետսիոզների առանձնահատուկ կանխարգելման մեթոդներ։ Ձեռնարկված միջոցառումների հետևանքով ԽՍՀՄ-ում իսպառ վերացվել է համաճարակային ոջլային բծավոր տիֆը։
Ռիկետսիոզներ կենդանիների, առավել տարածված են վարակիչ հիդրոպերիկարդիտը (կոուդրիոզ), քյու-տենղը, ռիկետսիոզային կերատոկոնյունկտիվիտը (աչքի եղջերենու և շաղկապենու բորբոքում) և մոնոցիտոզը (էռլիխիոզ)։ Վարակիչ հիդրոպերիկարդիտով հիվանդանում են խոշոր եղջերավոր կենդանիները և խոզերը։
Հարուցիչները Cuwdria ruminantium (որոճողների մոտ) և C․ suis (խոզերի մոտ) բակտերիաներն են։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ և վարակակիր կենդանիներն են, փոխանցողները՝ տզերը։
Ռիկետսիոզային կերատոկոնյունկտիվիտով հիվանդանում են խոշոր եղջերավոր կենդանիները, ուղտերը, խոզերը և թռչունները։ Հարուցիչը Ricolesia bovis բակտերիան է։ Վարակի աղբյուրը հիվանդ կենդանիներն են։ Փոխանցվում է օդակաթիլային ճանապարհով։ Հիվանդությունն արտահայտվում է կոպերի այտուցով, շաղկապենու ախտահարումով, լուսավախությամբ և բարորակ ընթացքով (8-10 օրում կենդանիներն առողջանում են)։
Սուրբ Բավոնի կաթոլիկ տաճար
Սուրբ Բավոնի տաճար ( Kathedrale Basiliek Sint Bavo), նիդերլանդական Հաարլեմ քաղաքում գտնվող կաթոլիկ եկեղեցի ։ Հանդիսանում է Հաարլեմ-Ամստերդամ թեմի մայր տաճարը։ Օծվել է ի պատիվ բելգիական Գենտ քաղաքի և ընդհանրապես ամբողջ Բելգիայի, ինչպես նաև նիդերլանդական Հաարլեմի հովանավոր Սուրբ Բավոնի, որը, ըստ ավանդազրույցի, երիտասարդ հասակում ցոփ ու շվայտ կյանք է վարել և միայն իր սրբակյաց կնոջ մահից հետո, Սուրբ Ամանդուսի ազդեցությամբ, դարձել է ոչ միայն օրինավոր քրիստոնյա, այլև ճգնավոր, ողջ կարողությունը բաժանել աղքատներին։
Պատմություն
Նախատեսված էր եկեղեցու նոր շենքի նախագծերը պատվիրել ճարտարապետ Պիտեր Կյոյպերսին, սակայն վերջինս, նկատի առնելով իր առաջացած տարիքը, հրաժարվել է և այդ աշխատանքը վստահել իր որդուն՝ Ջոզեֆին, որը եկեղեցին կառուցել է նեոռոմանական ոճով՝ հավելելով մոդեռնիզմի տարրեր։
1906 թվականին եկեղեցին վերակառուցվել է, ավելի ճոխ ու շքեղ տեսք ձեռք բերել։
1898 թվականի ապրիլի 1-ին տաճարը օծվել է։ 1948 թվականին Հռոմի պապ Պիոս Տասներկուերորդը տաճարին շնորհել է փոքր բազիլիկի կարգավիճակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հաարլեմի եկեղեցիներ
Էմմենի կենդանաբանական այգի
Էմմենի կենդանաբանական այգի (հայտնի է նաև՝ հյուսիսային կենդանաբանական այգի) մեծ կենդանաբանական այգի էր, որը գտնվում էր Էմմենում, Նիդերլանդներ՝ Դրենթեի հյուսիսային նահանգում։ Ֆինանսական դժվարությունների պատճառով 2011 թվականին որոշվեց կենդանաբանական այգին վերակազմավորել։ Այն փակվեց 2015 թվականի վերջ, բայց վերաբացվեց 2016 թվականի սկզբին մեկ այլ վայրում՝ որպես Էմմենի վայրի արկածային կենդանաբանական այգի ( Wildlands Adventure Zoo Emmen)։
Պատմություն
Կառուցվել է 1935 թվականին և վերջնական վերանորոգվել է 1970 թվականին, Էմմենի կենդանաբանական այգին համարվում է Եվրոպայի ամենալավ կենդանաբանական այգիներից մեկը և շատ մրցանակներ է շահել։ Կենդանիները ապրում են խնամքով կառուցված բնական միջավայրում՝ ըստ բուսականության, եղանակի և բարձրության։ Տարածքի պակասի պատճառով, մի նոր, երկրորդ մաս բացվեց 1998 թվականին՝ հենց Էմմենի դրսում։ Կենդանաբանական այգու երկու մասերն էլ կապված էին մեկը մյուսի հետ և մեկ տոմսը հնարավորություն էր տալիս մուտք գործել երկու մասերն էլ։
Պահպանություն և բուծում
Կենդանաբանական այգին մեծ հաջողություն ունի ասիական փղեր բուծելու բնագավառում, 1992 թվականից 26 ծնունդ և միայն 2010-2011 թվականներին չորս ծնունդ։ 2011 թվականին կենդանաբանական այգում կային 13 փղեր, մնացացը տեղափոխվեցին այլ կենդանաբանական այգիներ
Էմմենի վայրի արկածային կենդանաբանական այգի
Էմմենի քաղաքային խորհուրդը հաստատեց ամբողջովին նոր Վայլդլենդս (Wildlands) կենդանաբանական այգու կառուցումը, որը ենթադրում էր տարեկան ընդունել 1,3 միլիոն այցելու։ Նոր կենդանաբանական այգին ավարտվեց 2016 թվականի մարտին և Էմմենի քաղաքային կենտրոնի վերականգնման ծրագրի մի մասն է կազմում։ Այցելուները կարող են քայլել նոր Սիթի պլազայից դեպի կենդանաբանական այգի, որը սկզբնական կազմում է մոտ 22 հա (54 ակր), ընդլայնման համար լրացուցիչ 26 հա-ով (64 ակր), որը ներառում է մոտ 40,000 քառակուսի մետր ներքին տարածք՝ ներառելով թատրոն  ։
2012 Հոլանդական ժամանակի փորձնական առաջնություններ
Բացի Աֆրիկայի սավաննաների՝ պրոֆեսիոնալների և էլիտար կանանց համար կենդանաբանական այգում սկսվեց 2012 Հոլանդական ժամանակի փորձնական առաջնություններ։ Պատմության մեջ դա առաջին անգամն էր, որ կենդանաբանական այգում սկսվեց ցիկլային մրցավազք։ ։ Հեծնում էին զեբրեր, ընձուղտներ, ռնգեղջյուրներ և հիպպոսներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդներ
Ռիդբախ
Ռիդբախ (գերմ. Riedbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1685 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 31,67 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 153.։
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ռումանսֆելդեն
Ռումանսֆելդեն (Ruhmannsfelden), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգեն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2019 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 5,80 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 76 142։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Մարդկության հուշարձան
Մարդկության հուշարձան, հայ-թուրքական հարաբերությունները խորհրդանշող հուշարձանը տեղակայված է եղել Թուրքիայում` Հայաստանի սահմանից 40 կմ հեռավորության վրա։ Հուշարձանի նախնական անունը եղել է «Հայաստանի հետ բարեկամության և հաշտության հուշարձան»։
Պատմություն
2011 թվականին Սարիղամիշի ճակատամարտի (1914-1915 թթ.) հերթական տարելիցի կապակցությամբ Կարս կատարած այցելության ժամանակ Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հուշարձանն անվանել է «անհեթեթություն» (թուրքերեն` ucube, որը, ըստ Թուրքիայի լեզվի տեսչության թարգմանվում է, որպես անհեթեթություն կամ հրեշ, վիրավորանք չէ, այլ «շատ տարօրինակ և շատ տգեղ») և առաջարկել է հանել հուշարձանը։
Կոթողի քանդակագործ Մեհմեթ Աքսոյի փաստաբանները հայց են ներկայացրել Կարսի քաղաքապետարանին՝ հուշարձանն ապամոնտաժելու մասին ընդունած որոշումը չեղյալ հայտարարելու պահանջով։ Էրզրումի վարչական դատարանը որոշել է ժամանակավորապես հետաձգել ապամոնտաժումը։ Կարսի քաղաքապետարանը բողոքարկել է այդ որոշումը, և դատարանը, բավարարելով բողոքը, թույլ է տվել ապամոնտաժել «Մարդկության հուշարձանը» ։ Ապամոնտաժման գործընթացը սկսվել է 2011 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության 96-րդ տարելիցին։ Հուշարձանի քանդման դեմ Կարսում բողոքի ակցիաներ են անցկացվել ։
Ըստ թուրքական Hürriyet թերթի՝ ստամբուլյան դատարանը Ռեջեփ Էրդողանին մեղավոր է ճանաչել արվեստի գործը վիրավորելու համար և նրան պարտավորեցրել է վճարել 10.000 լիրա (մոտ 4000 դոլար) տուգանք՝ դրա հեղինակին հասցրած բարոյական վնասի համար ։
«Հրեշ» ֆիլմը
Ստամբուլում գործող թուրքական Anadolu Kultur կազմակերպությունը «Հրեշ» վերնագրով ֆիլմ է նկարահանել Կարսի հուշարձանի վերաբերյալ։ Ռեժիսորներ Թայլան և Էրոլ Մինթաշների նկարահանած վավերագրական ֆիլմը պատմում է հուշարձանի կառուցման, այնուհետ քանդման մասին և այս ամբողջ ընթացքում ներկայացնում Կարսի բնակիչների տեսակետներն այս հարցի շուրջ ։
Պանրի և մեղրի արձաններ
Թուրքիայում Կարսի քաղաքապետարանը որոշել է ժողովուրդների հիշողությունը փոխարինել «Քաշար» պանրի արձանով։ 1.5 մետրանոց պանրի և 3.3 մետրանոց մեղրի արձանները կանգնեցվելու են նույն վայրում, որտեղ մի ժամանակ վեր էր խոյանում «Մարդկության հուշարձանը» ։
Մեհմեդ Աքսոյ
Մեհմեդ Աքսոյը ծնվել է Թուրքիայի Հաթայիլ նահանգում 1939 թվականին։ Նրան անվանում են Անատոլիայի Միքելանջելո։ Սովորել է Ստամբուլի գեղարվեստի ակադեմիայի քանդակագործության բաժնում և Գերմանիայում։ Նրա «Դասալիքի հուշարձան»-ը գտնվում է Պոտսդամում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայ-թուրքական հարաբերություններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Թուրքիայում Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված շենքեր և կառույցներ
Քիթցինգեն
Քիթցինգեն (Kitzingen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կանցենեգեն շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 20 705 մարդ (2010 թվականի 31 դեկտեմբերի տվյալներով), տարածքը՝ 46,99 կմ²։ Պաշտոնական կոդը՝  09 6 75 ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Հայնրիխ Մարշներ
Հա՛յնրիխ Ա՛վգուստ Մա՛րշներ (Heinrich Marschner, ), գերմանացի կոմպոզիտոր, վաղ ռոմանտիզմի ուշագրավ ներկայացուցիչներից։ Գերմանական օպերայի ամենակարևոր ներկայացուցիչներից է Վեբերի և Վագների միջակայքում։ Չափազանց հայտնի են նրա «Հանս Հեյլինգ» (1833), «Վամպիր» (1828) և «Տաճարականը և հրեուհին» (1829) օպերաները։ Մարշների ունակությունը՝ պատկերելու գերբնական սարսափը երաժշտական միջոցներով, հատկապես ակնառու է առաջին երկու օպերաներում, նաև իր մի քանի բալլադներում, ինչպես՝ Die Monduhr (1839)։
Կենսագրություն
Երաժշտական երկ հորինելու տեսություն ուսանել է Ի. Գ. Շիխտի մոտ 1811—1816 թվականներին։ Ուսումն ավարտելուց անմիջապես հետո Մարշները տեղափոխվել է Բրատիսլավա, որտեղ գրել է իր առաջին օպերաները։ Դրանցից մեկը՝ «Հենրի IV և դը Օբինյե» (Heinrich IV und D'Aubigné), 1820 թվականին Դրեզդենում բեմադրել է Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերը։
1827—1831 թվականներին եղել է դիրիժոր Լայպցիգում, որտեղ առաջին անգամ բեմադրվել են նրա «Վամպիր» (1828) և «Տաճարականը և հրեուհին» (Der Templer und die Jüdin) (1829) օպերաները։ 1831—1859 թվականներին Մարշները ապրել է Հաննովերում, որտեղ աշխատել է կապելմեյստեր։ 1833 թվականին Բեռլինի պետական օպերայում առաջին անգամ բեմականացվեց Մարշների «Հանս Հեյլինգ» օպերան։ 1859 թվականին պաշտոնաթող եղավ և մնացած տարիներն ապրեց Հաննովերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Օպերային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի դիրիժորներ
The Trouble with Love Is
«The Trouble with Love Is», ամերիկացի երգչուհի Քելլի Քլարկսոնի, Thankful ալբոմի չորրորդ երգը։ Երգը դարձել է իրական սեր ֆիլմի սաունէրեք։
Ֆիդայական շարժման «Զորավար Անդրանիկ» թանգարան
Ֆիդայական շարժման «Զորավար Անդրանիկ» թանգարան, բացվել է 1995 թվականին, Անդրանիկ Օզանյանի 130-ամյակի կապակցությամբ, այնուհետև 2 տարի անց փակվել և կրկին վերաբացվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Կոմիտասի անվան պանթեոնի հարևանությամբ։
Ցուցադրություն
Երկհարկանի թանգարանի երկու ընդարձակ դահլիճներում ներկայացվում են ‎ֆ‎իդայական շարժման նշանավոր գործիչների կյանքը, գործունեությունը, անձնական իրերը՝ Արաբոյից մինչև Արցախյան շարժում։ Առանձին ցուցատախտակներով ներկայացվում է ‎‎ֆիդայական շարժման պատմությունը, ֆիդայիների, հայդուկների (Անդրանիկ, Աղբյուր Սերոբ, Մախլուտո, Սևքարեցի Սաքո, Գարեգին Նժդեհ և այլք) մասին նյութեր, նկարներ, փաստաթղթեր, անձնական բազմաթիվ իրեր, որոնք 30 տարիների ընթացքում հավաքվել են թանգարանի հիմնադիր-տնօրեն Իլյիչ Բեգլարյանի կողմից։ Առանձին ներկայացվում են նշանավոր զորավար Անդրանիկի անձնական իրերը՝ բերված Բուլղարիայի նրա տնից՝ փաստաթղթեր, նամակներ, ձեռագրեր, գործիքներ, թերթեր, գրքեր, շքանշաններ և այլն։ Թանգարանում ներկայացվում են բազմաթիվ գրքեր և ալբոմներ հայդուկների, Հայկական հարցի, Արցախյան պատերազմի մասին։
Թանգարանի հետաքրքիր և արժեքավոր իրերից են Անդրանիկի՝ Բալկանյան պատերազմին մասնակցած թուրը, Առաջին կամավորական գնդի, որի հրամանատարն էր Անդրանիկը, շեփորը, Անդրանիկի՝ Բուլղարիայի տան մանրակերտը, ծննդավայրի՝ Շապին Գարահիսարի մակետը, Մշո Սուրբ Առաքելոց վանքի մակետն ու զանգը, Արա Շիրազի կերտած Անդրանիկի քանդակը, Անդրանիկին Դսեղում նվիրած դաշույնը, Թումանյանի և Անդրանիկի՝ Թի‎‎ֆլիսում 1917-1918 թթ. հրատարակած «Հայաստան» օրաթերթի բոլոր համարները, թերթի խմբագրատան գրիչը, գրասենյակային իրերը, Մախլուտոյի (Սմբատ զորավար) անձնական իրերը՝ հին պատի‎ֆոնը, ժամացույցը, Սերոբի դաշույնը և այլն։
Թանգարանի մասն է կազմում նաև շինության կից փոքրիկ պուրակը, որտեղ տեղադրված են ‎մի քանի ‎ֆիդայիների քանդակները։
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Կոմիտասի անվան զբոսայգում, հայոց մեծերի պանթեոնի հարևանությամբ՝ Կաշեգործների 233 հասցեում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի թանգարաններ Կատեգորիա:2006 հիմնադրումներ Երևանում
Էդիշեր Ղիփիանի
Էդիշեր Ղիփիանի, վրացի գրող։
Կենսագրություն
1949 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետը։ 1956 թվականին լույս է տեսել Էդիշեր Ղիփիանու «Բարձր առագաստը» պատմվածքների առաջին ժողովածուն, որին հաջորդել են «Հարյուր էջանոց տետրեր», «Կանաչ վարագույր» ժողովածուները։ Էդիշեր Ղիփիանու «Երկինք նետված գլխարկներ» պատմվածքը 1970 թվականին արժանացել է հանրապետական մրցանակի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ Կատեգորիա:1924 ծնունդներ Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ
Մարոլդսվայզախ
Մարոլդսվայզախ (Maroldsweisach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 3574 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 71,87 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 171։
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
«Ավ. Իսահակյանի անվան ԿԳ» ՀՈԱԿ-ի Խ. Գյուլնազարյանի անվան 15 գրադարան-մասնաճյուղ
'''«Ավ. Իսահակյանի անվան ԿԳ» ՀՈԱԿ-ի Խ. Գյուլնազարյանի անվան 15 գրադարան-մասնաճյուղ''', Երևան քաղաքի բնակչության գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկումն ապահովող, քաղաքական, բարոյական, գեղագիտական դաստիարակությունն, գրադարանային մատենագիտական գիտելիքների ուսուցանող ու տարածող, կրթական համակարգի գործունեությանն օժանդակող, գիտամեթոդական աշխատանքներ կազմակերպող, հայ և համաշխարհային գրականության, պատմության, գրադարանային նոր ձևեր ու մեթոդներ մշակող պետական հաստատություն ։
Պատմություն
Թիվ 15 գրադարան-մասնաճյուղը հիմնադրվել է 1958 թվականին։ Նախկինում այն անվանվել է թիվ 24 մասսայական գրադարան։ 1980 թվականին Իսահակյանի անվան ԳԿՀ-ի ստեղծումից հետո դարձել է գրադարանի պատանեկան գրադարան-մասնաճյուղ։ 1998 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, Երևանի քաղաքապետի թիվ 1085 որոշման համաձայն, թիվ 15 պատանեկան գրադարանն անվանակոչվել է հայ անվանի գրող, գրականագետ Խաժակ Գյուլնազարյանի անվամբ։ 1958-1994 թվականներին գրադարանը ղեկավարել է  Լիզա Ճաղարյանը։ 1994 թվականից առ այսօր ղեկավարում է Սուսաննա Սոսոյանը։                                                                                                                                                             2017 թվականին ավարտվել են ֆոնդերի ավտոմատացված գրացուցակների ստեղծման աշխատանքները։ Գործարկվում են նաև էլեկտրոնային գրացուցակների «Ալեֆ» և «Կոհա» ծրագրերը։ 2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով, գրադարանի ֆոնդը կազմել է 20.624 միավոր գրականություն, իսկ ընթերցողների թիվը՝ 3064։
Գրադարանը համագործակցում է բազմաթիվ կրթական օջախների հետ, կարևորում է հատկապես դպրոցների հետ համագործակցությունը։                                                                                                   Գրադարանում գործում են «Փոքրիկների մոլորակ» և «Գրքասեր» ակումբները։ Ամեն տարի Խ․Գյուլնազարյանի անվան գրադարանը մասնակցում է «Մանկապատանեկան գրականության շաբաթ» և «Ազգային գրադարանային շաբաթ», «Ֆրանկոֆոնիայի օրեր» և «Էրեբունի-Երևան» տոնակատարությունների շրջանակներում անցկացվող միջոցառումներին։                                                                                                                                                                                                                                                 2018 թվականին գրադարանը նշեց եռատոն՝ Խ․Գյուլնազարյանի ծննդյան 100, գրադարանի անվանակոչության 20 և հիմնադրման 60 ամյակները։ Հոկտեմբերի 5-ին «Գրադարանավարի օր» ծրագրի շրջանակներում, գրադարանային գործի զարգացման մեջ ներդրած ավանդի համար աշխատակիցները պարգևատրվեցին պատվոգրերով և շնորհակալագրերով ։
Հասցե
Խ. Գյուլնազարյանի անվան 15 գրադարան-մասնաճյուղը գտնվում է Սայաթ-Նովա 37 հասցեում։
Դարյա Դմիտրիևա
Դարյա Եվգենևնա Դմիտրիևա (Дарья Евгеньевна Дмитриева, ), ռուս հանդբոլիստուհի, փլեյմեյքեր, Մոսկվայի ԲԿՄԱ ակումբի և Ռուսաստանի հավաքականի խաղացող ։ 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, 2018 թվականի ԵՎրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Եվրոպայի մինչև 17 և 9 տարեկան աղջիկների առաջնության չեմպիոն (2011 և 2013 թվականներ), աշխարհի փոխչեմպիոն մինչև 18 և 21 տարեկան աղջիկների առաջնություններում (2012 և 2014 թվականներ)։ Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ ։
Կարիերա
Դարյա Դմիտրիևան ծնվել է 1995 թվականի օգոստոսի 9-ին Տոլյատիում։ Հանդբոլով զբաղվել սկսել է յոթ տարեկանում, առաջին մարզիչը եղել է Նինա Բոյկոն (Սավինովա)։
Դարյա Դմիտրիևան մարզվել է «Լադա» ակումբի կազմում մարզիչ Իրինա Կոսի գլխավորությամբ, 2009 թվականին տեղափոխվել է Վոլգոգրադ և դարձել «Դինամո» ակումբի խաղացող ։ «Դինամոյի» կազմում հաղթել է Ռուսաստանի առաջնություններում 2012, 2013 և 2014 թվականներին։ 2015 թվականին վերադարձել է «Լադա» և նրա հետ 2016 թվականին դարձել է Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր ։
2011 թվականին Չեխիայում Դարյա Դմիտրիևան հաղթել է Եվրոպայի պատանեկան առաջնությունում (մինչև 17 տարեկաններ), 2012 թվականին դարձել է աշխարհի մինչև 18 տարեկան աղջիկների առաջնության արծաթե մեդալակիր Չեռնոգորիայում, 2013 թվականին նվաճել Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը (մինչև 19 տարեկաններ) Դանիայում և ընդգրկվել մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում, իսկ 2014 թվականին՝ աշխարհի երիտասարդական առաջնության (մինչև 21 տարեկաններ) արծաթե մեդալակիր Խորվաթիայում ։ 2013/2014 մրցաշրջանի արդյունքներով՝ Դարյա Դմիտրիևան զբաղեցրել է երկրորդ տեղը լավագույն փլեյմեյքերների ցանկում Handball-Planet.com կայքի վարկածով՝ զիջելով միայն աշխարհի չեմպիոն բրազիլուհի Դեբորա Նունեսին ։
2016 թվականին Դարյա Դմիտրիևան Ռուսաստանի հավաքականի կազմում մասնակցել է Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվող Ամառային օլիմպիական խաղերին՝ նվաճելով ոսկե մեդալ։ Մրցաշարում Դարյան մասնակցել է թիմի բոլոր ութ խաղերին՝ նետելով 28 գնդակ։
Դարյա Դմիտրիևան մասնակցել է 2014 թվականի (14-րդ տեղ), 2016 թվականի (7-րդ տեղ) և 2018 թվականի (արծաթե մեդալ) Եվրոպայի առաջնություններին, 2015 (5-րդ տեղ) և 2017 (5-րդ տեղ) թվականների աշխարհի առաջնություններին։
Անձնական կյանք
Դարյա Դմիտրիևայի ամուսինը՝ Իգորը, նույնպես մարզիկ է (ջրագնդակ)։
Դարյա Դմիտրիևան սովորել է Վոլգոգրադի ճարտարապետաշինարարական պետական համալսարանում։ Սպորտում նրա կուռքը հունգարացի հանդբոլիստ Անիտա Գյորբիցն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հանդբոլիստուհիներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ‎ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Շտուտգարտի համալսարան
Շտուտգարտի համալսարան (Universität Stuttgart), պետական համալսարան Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի Շտուտգարտ քաղաքում, որը միջազգային ճանաչում ունի տեխնիկական (մասնավորապես՝ ավտոմոբիլային և աերոկոսմիկական) և բնական գիտությունների բնագավառում։ Մտնում է կարևոր համալսարանական և գիտական միավորումների կազմի մեջ։
Պատմություն
Տեխնիկական գիտության մշտապես աճող կարևորությամբ պայմանավորված 1876 թվականից կրում է բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի կոչում (Technischen Hochschule): 1882 թվականից Վերներ ֆոն Սիմենսի հովանավորության շնորհիվ այստեղ սկսում են դասավանդել էլեկտրոտեխնիկա ։ 1900 թվականին ուսումնական հաստատությունը իրավունք է ստանում հայցելու դոկտորական աստիճան տեխնիկական գիտությունների բնագավառում։ Բնագիտության և գիտության մյուս ճյուղերի զուգահեռ զարգացումը 1967 թվականին հանգեցրեց համալսարանի վերափոխմանը դասականի։
Դիրքը կրթական հաստատությունների վարկանիշում
Շտուտգարտի համալսարանը կայուն բարձր դիրք է զբաղեցնում տարբեր միջազգային կրթական հաստատությունների վարկանիշում, որոնցից են Համալսարանների համաշխարհային վարկանիշը Times Higher Education և աշխարհի համալսարանների ակադեմիական վարկանիշը, հիմնականում տեխնիկական և բնական գիտությունների ասպարեզում։
Ֆակուլտետներ
1950 թվականից տեխնիկական և բնագիտական ֆակուլտետները կենտրոնացվում են Վայհինգենի քաղաքային շրջանում։ Ճարտարապետական, հումանիտար և տնտեսական գիտությունների ֆակուլտետները գտնվում են Շտուտգարտի կենտրոնում։ Գործում են հետևյալ ֆակուլտետները `
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարաններ Կատեգորիա:1829 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:1967 հիմնադրումներ Գերմանիայում
Պրյամայա (Բուդարկայի վտակ)
Պրյամայա (Прямая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բուդարկա գետի ձախ ափին 1 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է, ավազանի տարածքը 57,2 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Բալթիկ ծովի ավազանն է Կալինինգրադի մարզում՝ առանց Նեման և Պրեգոլյա գետերի, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի ջրատնտեսային տեղամասը Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Շթեթֆելդ (Ստորին Ֆրանկոնիա)
Շթեթֆելդ (Stettfeld), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Հասբերգե շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1204 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 11,16 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 74 201։
Նազելի Լիսիցիան
Ստեփան Դանիելի Լիսիցյանի դուստրը։ Լևոն և Սրբուհի Լիսիցյանների քույրը։
Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Լենինգրադի ժողտնտեսության ինստիտուտը, աշխատել ԽՍՀՄ պետբանկի համակարգում։ Գիտամանկավարժական գործունեությունն սկսել է Լենինգրադի ֆինանսատնտեսական ինստիտուտում (1939-1941 թվականներ), 1949 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Հեղինակ է շրջանառու միշոցների և բանկային վարկի պրոբլեմներին նվիրված մենագրությունների ու գիտական հոդվածների։ 1958 թվականին նրա «ԽՍՀՄ-ում պետական մանրածախ առևտրի վարկավորումը» (1957 թվական) մենագրությունն արժանացել է ԽՍՀՄ ԳԱ նախագահության առաջին մրցանակին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային տնտեսագետներ
Արտոնագրային համաձայնագիր
Կատեգորիա:Արտոնագրեր
Տատրայի թանգարան
Տատրայի թանգարան կամ Տիտուս Խալիբինսկու ավան Տատրայի թանգարան (Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem), Տատրա լեռնային համալիրին նվիրված պատմական-ազգագրական թանգարան, որը գտնվում է Լեհաստանի Մալոպոլսկիե վոևոդության Զակոպանե քաղաքում։ Գրանցված է Լեհաստանի թանգարանների պետական գրանցամատյանում (Państwowy Rejestr Muzeów )։ Տեղակայված է Զակոպանե քաղաքի Կրուպովկի փողոց 10 հասցեում։ Թանգարանը ցուցադրում է Պոդհալեի, Սպիշ և Օրավա պատմական-ազգագրական շրջանների պատմության, նյութական և մշակութային կյանքի հետ կապված առարկաներ։ Թանգարանը կրում է լեհ բժիշկ և ազգագրագետ Տիտուս Խալուբինսկիի անունը։
Պատմություն
1892 թվականին ըստ վարշավացի ճարտարապետ Յոզեֆ Պիուսա Ձեկոնսկիի նախագծի թանգարանի շենք կառուցվեց։ Նույն թվականին շենքում տեղակայվեց Տիտուս Խալիբինսկիի անվան միության ունեցած հավաքածուն։ Մինչև 1911 թվականը Միության ակտիվությունը էականորեն կրճատվեց և թանգարանային հավաքածուն գրեթե դադարեց ավելանալ։ 1913 թվականին սկսվեց թանգարանի նոր շենքի կառուցումը։ Տատրա թանգարանային միության անդամներից մեկը` կոմս Վլադիսլավ Զամոյսկին քարերով օգնեց շինարարությանը։ Սակայն շինարարական աշխատանքները կիսատ մնացին Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառով և շարունակվեցին պատերազմի ավարտից հետո Մարի Կյուրիի նվիրատվության շնորհիվ։ Շինարարությունն ավարտվեց 1920 թվականին։ Շենքը Զակոպանեի ոճին բնորոշ աղյուսա-քարային շինության վառ օրինակ է։ 1922 թվականին Կրուպովկի 10 հասցեում կայացավ նոր թանգարանի հանդիսավոր բացումը Moździerz, Zbigniew (2014). A Guide: The Zakopane Style Trail. The Tatra Museum in Zakopane. p. 28. ISBN 978-83-60982-52-5.:
1920-ական թվականների վերջում թանգարանում ձևավորվեցին արվեստի, արհեստների բաժիններ և Տատրայի նախալեռների բաժինը։ Երկու համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանում թանգարանում օդերևութաբանական կայան ստեղծվեց։ Նույն ժամանակ թանգարանը սկսեց թողարկվել «Rocznik Podhalański» գիտական տարեկան պարբերականը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Տատրայի թանգարանը պետականացվեց և սկսեց զբաղվել մշակութային հուշարձանների և բնության մասին տեղեկությունների հավաքագրման և պահպանության գործունեությամբ։ Այդ նույն ժամանակ գիտական կոլեկտիվը Պոդգալեում սկսեց դաշտային աշխատանքներով զբաղվել և թանգարանում բացվեցին գեղարվեստական և պատմական բաժիններ։ 1954 թվականին վայրի բնության ուսումնասիրության և պահպանման Տատրայի ազգային պարկի ստեղծումից հետո թանգարանի գործունեությունը էականորեն կրճատվեց։
XX դարի 70-ական թվականներին թանգարանում բացվել է հուշարձանների պահպանության բաժին ։
Ցուցադրություններ
Թանգարանում ցուցադրված են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:1888 հիմնադրումներ Լեհաստանում Կատեգորիա:1888 հիմնադրված թանգարաններ
Թայսնախ
Թայսնախ (Teisnach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգեն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2894 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 25,79 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 76 143։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Գումերի
Գումերի (Gumery), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 95 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 90 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 55 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 142 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 107-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 107 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 99 անձ (55 տղամարդ և 44 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 35 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Յան Ռուձուտակ
Յան Էռնեստի Ռուձուտակ, ազգությամբ լատիշ խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1905 թվականից։ 1906 թվականից՝ ՌՍԴԲԿ Ռիգայի կոմիտեի անդամ։
Գործունեություն
1907 թ. ղեկավարել է Վինդավայի կուսակցական կազմակերպությունը։ Նույն տարվա հունիսին ձերբակալվել և դատապարտվել է երկարաժամկետ տաժանակրության։ Փետրվարյան հեղափոխությունից (1917 թ.) հետո եղել է տեքստիլագործների միության համառուսաստանյան կենտրոնի խորհրդի նախագահության անդամ և քարտուղար։ Մասնակցել է Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխությանը։ 1917 թվականից՝ Մոսկվայի ժողտնտխորհի նախագահ, ՀԱՄԿ խմբի անդամ։ 1920 թվականից՝ Տրանսպորտի աշխատողների արհմիության կենտկոմի, ՌԿ(բ) կ Թուրքմենբյուրոյի և Համամիութենական կենտգործկոմի Թուրքմեն հանձնաժողովի նախագահ, ՀԱՄԿ-ի գլխավոր քարտուղար և նախագահության անդամ։ 1922 թվականից ՌԿ(բ) կ ԿԿ-ի Միջինասիական բյուրոյի նախագահ։ Սովետական պատվիրակության կազմում մասնակցել է Ջենովայի կոնֆերանսին (1922 թ.)։ 1923-1924 թթ. Ռուձուտակը ՌԿ(բ) կ ԿԿ-ի քարտուղար էր, 1924-1930 թթ.՝ ՍՍՀՄ ճանապարհային հաղորդակցության ժողկոմ։ 1926-1937 թվականներին՝ ԺԿԽ-ի և Աշխատանքի ու պաշտպանության խորհրդի նախագահի տեղակալ, կապիտալ շինարարության և երկրի ինդուստրացման կազմակերպիչներից։ 1931 թ. Ռուձուտակն ընտրվել է ՀամԿ(բ) կ ԿՎՀ-ի նախագահ և նշանակվել ԱՍՀՄ ԲԳՏ-ի Ժողկոմ։ Եղել է կուսակցության IX—XVII համագումարների պատգամավոր, Կենտկոմի անդամ (1920 թվականից), ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու և ԿԿ-ի կազմբյուրոյի անդամ (1923-1924 թթ.), ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ (1926-1932 թթ.), Համկ(բ) կ ԿԿ-ի քաղբյուրոյի անդամության թեկնածու (1934 թվականից), ՍՍՀՄ կենտգործկոմի և համամիութենական կենտգործկոմի անդամ։
1937 թ․ մայիսի 24-ին հեռացվել է ԿԿ-ից և ձերբակալվել։ 20 րոպե տևած դատավարությունից հետո դատապարտվել է մահապատժի։ Գնդակահարվել է 1938 թ․ հուլիսի 29-ին։ Գործը վերանայվել 1955 թվականին, ինչի հետևանքով Ռուձուտակը ռեաբիլիտացվել է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պետական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ
Լուսաբաց (հանդես)
«Լուսաբաց», ամենամյա գրական-գեղարվեստական ժողովածու։ Հանդիսացել է Վրաստանի «Հայարտան», 1929-ից՝ Վրաստանի խորհրդային գրողների ֆեդերացիայի հայկական մասնաճյուղի հրատարակությունը։ Լույս է տեսել 1927-1931-ին, Թիֆլիսում։ Տպագրել է Վրաստանում ստեղծագործող հայ գրողների արձակ և չափածո գործերը; Հանդեսին աշխատակցել են Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Նար-Դոսը, Մ. Արագին, Գուրգեն Մահարին, Վեսպերը և ուրիշներ։