cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լարիսա Կորոբեյնիկովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 1-ին աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուս օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ
Պիտիրիմ Սորոկին
Պիտիրիմ Ալեքսանդրովիչ Սորոկին (Pitirim Sorokin, Питирим Александрович Сорокин, ), ռուս-ամերիկյան սոցիոլոգ-տեսաբան։
Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ Եղել է աջ էսէռների պարագլուխը, Ա․ Ֆ․ Կերենսկու քարտուղարը։ 1919 թվականից Պետրոգրադի համալսարանի պրոֆեսոր, 1922 թվականից՝ տարագրության մեջ։ 1930-1964 թվականներին՝ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, ապա վաստակավոր պրոֆեսոր։ Մշակել է «սոցիալական և մշակութային դինամիկայի» տեսությունը, որտեղ առաջ է քաշել այն գաղափարը, որ մարդկության զարգացումը ունի ոչ թե առաջընթաց, այլ մշակութային շրջապտույտների բնույթ։ Սորոկինը մշակույթի ողջ պատմությունը հանգեցրել է միայն դրա հոգևոր կողմին, իսկ ճանաչողությունը՝ խորհրդապաշտական «գերզգայական և գերբնական» ինտուիցիային։ Սորոկինը սոցիալական շարժունության տեսության հեղինակն է, որտեղ դասակարգային շերտավորման հիմքում դրել է սոցիալական շարժունության գործոնը՝ այն հասկանալով որպես անհատի անցումը սոցիալական մի շերտից մյուսը վերընթաց և վարընթաց գծով։ Այս տեսության մեջ ժխտվում է արտադրության միջոցների նկատմամբ մսանավոր սեփականությունը՝ որպես դասակարգերի գոյացման և դասակարգային հակամարտության հիմնական գործոն։ Որպես արդի կապիտալիզմի ջատագով, Սորոկինը հանդես է եկել հասարակական-տնտեսական ֆորմացիաների, պատմության առաջադիմության, դասակարգերի և դասակարգային պայքարի մարքս-լենինյան ուսմունքի դեմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ռուս սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:ԱՄՆ արտագաղթածներ Կատեգորիա:Ռուս մշակութաբաններ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Կերատոկոնուս
Թեև առաջացման պատճառն անհայտ է, սակայն գտնում են, որ այն ձևավորվում է գենետիկ, էկոլոգիական և հորմոնալ գործոնների համադրման արդյունքում ։ Հիվանդների մոտ 7%-ի մոտ առկա է ընտանեկան նախատրամադրվածություն ։ Շրջակա միջավայրի նախատրամադրող գործոններից են աչքերի հաճախակի տրորումն ու ալերգիաները ։ Հիմքում ընկած է եղջերաթաղանթի ձևափոխումը կոնի տեսքով ։ Ախտորոշումը հաստատվում է ճեղքային լամպով զննման արդյունքում ։
Սկզբնական շրջանում այն կարելի է ուղղել ակնոցների կամ կոնտակտային փափուկ ոսպնյակների օգնությամբ ։ Հիվանդության սրացման դեպքում հնարավոր է հատուկ կոնտակտային ոսպնյակների կարիք զգացվի ։ Մարդկանց մեծ մասի մոտ հիվանդությունը կայունանում է առանց տեսողական լուրջ խնդիրներ առաջացնելու ։ Քիչ թվով մարդկանց մոտ առաջանում է եղջերաթաղանթի սպիացում և եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման անհրաժեշտություն է զգացվում ։
Կերատոկոնուսը հանդիպում է 1։2000 հաճախականությամբ ։ Հիմնականում արտահայտվում է ուշ մանկության և վաղ չափահասության միջև ընկած ժամանակահատվածում ։ Չնայած, որ այն հանդիպում է բոլոր պոպուլյացիաներում, կարող է գերակշռել որոշակի էթնիկ խմբերում, օրինակ՝ ասիական ծագման ։ Հիվանդության անվանումը ծագում է հունական kéras (եղջերաթաղանթ) և լատինական cōnus (կոն) բառերից ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Կերատոկոնուսի սկզբնական շրջանում մարդիկ սովորաբար նկատում են տեսողության թեթևակի փոփոխություններ և դիմում են բժշկի՝ կոնտակտային ոսպնյակների նշանակման համար, որպեսզի կրեն կարդալիս կամ մեքենա վարելիս ։ Սկզբնական շրջանում կերատոկոնուսի ախտանշանները կարող են չտարբերվել աչքի մեկ այլ ռեֆրակցիոն թերությունից։ Հիվանդության առաջընթացի հետ մեկտեղ տեսողությունը վատանում է, երբեմն՝ արագ։ Տեսողության սրությունը իջնում է անկախ հեռավորությունից։ Հաճախ թուլանում է նաև գիշերային տեսողությունը։ Որոշ մարդկանց մոտ մեկ աչքի տեսողությունը նկատելիորեն ավելի թույլ է, քան մյուսինը։ Ախտահարումը հիմնականում երկկողմանի է, սակայն կարող է լինել նաև ասիմետրիկ։ Որոշ մարդկանց մոտ կարող է զարգանալ ֆոտոֆոբիա (լուսավախություն), կկոցելու դեպքում՝ աչքերի լարվածություն, կարմություն ։ Սակայն ցավի զգացում հիմնականում չի լինում։ Արդյունքում տեսադաշտում կարող են հայտնվել գլանաձև խողովակների տեսքով լուսավոր օբյեկտներ բոլոր կետերում նույն ինտենսիվությամբ։ Կերատոկոնուսի դասական ախտանիշը համարվում է բազմակի ստվերային պատկերների ընկալումը, որը հայտնի է մոնօկուլյար պոլիօպիա անվամբ։ Այդ երևույթը ավելի լավ է զգացվում բարձր կոնտրաստային դաշտում, ինչպիսին լույսի կետն է մուգ ֆոնի վրա։ Մեկ կետ տեսնելու փոխարեն կերատոկոնուսով հիվանդը տեսնում է այդ կետի բազմաթիվ պատկերներ՝ քաոսային դասավորված։ Այդ կաղապարը օրեցօր հիմնականում չի փոխվում, սակայն կարող է ենթարկվել ձևափոխման։ Մարդիկ հաճախ նկատում են գծավոր, կտրուկ արտահայտված աղավաղումներ լույսի աղբյուրի շուրջ։ Ոմանք նույնիսկ նկատում են, որ պատկերները շարժվում են միմյանց նկատմամբ իրենց սրտի զարկերին համապատասխան։ Կերատոկոնուսի ժամանակ աչքի գերակայող օպտիկական աբերացիան համարվում է կոման ։ Մարդու կողմից նկատվող տեսողական աղավաղումներն ունեն երկու աղբյուր, որոնցից մեկը եղջերաթաղանթի մակերեսի ոչ կանոնավոր ձևափոխումն է, իսկ մյուսը՝ բաց տեղամասերում առաջացած սպիները։ Այս գործոնները ձևավորում են բազմաթիվ տեղամասեր եղջերաթաղանթի վրա, որոնք արտապատկերվում են ցանցաթաղանթի վրա։ Ցածր լուսավորության պայմաններում արդյունքը կարող է վատանալ, քանզի մթությանը հարմարված բիբը լայնանում է, էլ ավելի մերկացնելով եղջերաթաղանթի նյարդային մակերեսը։
Գենետիկա
Հայտնաբերվել են վեց գեներ, որոնք կապված են այս հիվանդության հետ։ Դրանք են՝ BANP-ZNF469, COL4A4, FOXO1, FNDC3B, IMMP2L, RXRA-COL5A1 ։ Հնարավոր է, որ կան նաև ուրիշ գեներ ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Չնայած բազմաթիվ հետազոտություններին՝ կերատոկոնուսի առաջացման պատճառը մնում է անհայտ ։ Որոշ աղբյուրներ ենթադրում են, որ կերատոկոնուսի առաջացման հիմքում ընկած են մի շարք գործոններ՝ գենետիկ, էկոլոգիական կամ բջջային, որոնցից յուրաքանչյուրը կարող է հիվանդության սկսման պատճառ դառնալ ։ Հիվանդության զարգացման հետ մեկտեղ աստիճանաբար լուծվում է Բոումենյան պատիճը, որը գտնվում է եղջերաթաղանթի էպիթելի և հենքի միջև։ Երբ նրանք հանդիպում են միմյանց, եղջերաթաղանթի բջջային և հենքային փոփոխությունները բացասաբար են ազդում նրա ամբողջականության վրա և բերում արտափքված, սպիական փոփոխությունների։ Կերատոկոնուսային եղջերաթաղանթի վրա հայտնվում են դեգեներացիայի ենթարկված բարակած տեղամասեր, նաև կատարվում է վնասված հատվածների վերականգնում։ Դեգեներացիայի հետևանքով ձևավորվում են սպիներ։ Վերջերս կատարված հետազոտությունները փաստում են, որ կոնտակտային ոսպնյակներ կրելու դեպքում այս գործոնների ազդման հավանականությունը աճում է մոտ երկու անգամ  ։
Մի շարք հետազոտություններ ցույց են տվել, որ կերատոկոնուսային եղջերաթաղանթի առաջացման հիմքում ընկած է պրոտեազների բարձր ակտիվությունը ։ Դրանք ֆերմենտներ են, որոնք քայքայում են հենքի կոլագենային թելերը՝ միաժամանակ ընկճելով պրոտեազների արգելակիչների սինթեզը ։ Մեկ այլ հետազոտություն ցույց է տվել, որ ալկոհոլ դեհիդրոգենազա ֆերմենտի ակտիվության իջեցումը կարող է բերել ազատ ռադիկալների և օքսիդիչների կուտակմանը եղջերաթաղանթում ։ Ինչպիսին էլ լինի ախտաբանական գործընթացը, այն հանգեցնելու է եղջերաթաղանթի հաստության և կենսամեխանիկական ամրության փոքրացմանը։ Ուլտրակառուցվածքային մակարդակում հյուսվածքի թուլացման պատճառ է հանդիսանում կոլագենային շերտերի և ֆիբրիլյար կոլագենի սխալ դասավորությունը ։ Թեև կերատոկոնուսը չի համարվում բորբոքային հիվանդություն, հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կոշտ կոնտակտային ոսպնյակներ կրող մարդկանց մոտ արցունքային հեղուկում մեծանում է նախաբորբոքային ցիտոկինների սինթեզը, որոնցից են՝ IL-6, TNF-alpha, ICAM-1, VCAM-1 ։
Կերատոկոնուսն ունի գենետիկ նախատրամադրվածություն, որի մասին է վկայում հիվանդության տարածվածությունը եզակի ընտանիքներում ։ Դեպքեր են գրանցվել նաև միաձվանի երկվորյակների մոտ ։ Հանդիպման հաճախականությունը ընտանիքի անդամների մոտ հստակ ճշտված չէ, սակայն ավելի շատ է հանդիպում, քան ամբողջ բնակչության մոտ ։ Ըստ ներկայիս տվյալների կազմում է մոտ 6-19 % ։ Որոշ հետազոտություններ, որոնք անցկացվել են հոմոգեն, մեկուսացված խմբերում հայտնաբերել են, որ հիվանդությունը պայմանավորող ենթադրյալ գենը գտնվում է 16-րդ և 20-րդ քրոմոսոմներում ։ Գենետիկ հետազոտությունների մեծ մասը համաձայն են աուտոսոմ-դոմինանտ ժառանգման վարկածի հետ ։ Հազվադեպ հանդիպող, ծանր առաջային բևեռային կատարակտայով զուգակցված աուտոսոմ-դոմինանտ կերատոկունսը պայմանավորված է մՌՆԹ-184-ի մուտացիայով, որը մեծ դեր ունի եղջերաթաղանթի և առաջային ոսպնյակի կառուցվածքում ։ Կերատոկոնուսը հաճախ է հանդիպում Դաունի համախտանիշով հիվանդների մոտ, սակայն այդ կապը դեռևս պարզաբանված չէ ։
Կերատոկոնուսը փոխկապակցված է մի շարք ատոպիկ հիվանդությունների հետ, որոնցից են ասթման, ալերգիան և էկզեման։ Եզակի չեն դեպքերը, երբ դրանցից մի քանիսը կամ բոլորը ախտահարում են մեկ մարդու։ Կերատոկունսը հանդիպում է նաև Ալպորտի, Դաունի և Մարֆանի համախտանիշների ժամանակ ։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ անընդմեջ աչքերը տրորելու սովորությունը նպաստում է կերատոկոնուսի առաջընթացին։ Մարդկանց խորհուրդ է տրվում հրաժարվել այդ սովորությունից      ։ Կերատոկոնուսը տարբերվում է աչքի էկտազիայից, որն առաջանում է LASIK վիրահատական միջամտության հետևանքով։ Պատճառը վիրահատության ժամանակ աչքի հենքից ավելցուկային հյուսվածք հեռացնելն է։
Ախտորոշում
Ակնաբույժը կերատոկոնուսի ախտորոշումը սկսում է հիվանդության պատմությանը ծանոթանալով։ Մասնավորապես հիմք ընդունելով հիվանդի գանգատները, տեսողական այլ ախտանիշներ, հաշվի առնելով յուրաքանչյուր աչքի հիվանդություն, վնասվածք, որը կարող է անդրադառնալ տեսողության վրա։ Այնուհետև տեսողության սրության ստուգման նպատակով օգտագործվում է Սնելլենի աղյուսակը։ Տառերի աստիճանաբար փոքրացումն օգնում է որոշել տեսողության սրության աստիճանը, որից հետո ձեռքի կերատոմետրի միջոցով հնարավոր է որոշել եղջերաթաղանթի որոշակի հատվածի կորության աստիճանը։ Ոչ կանոնավոր աստիգմատիզմ հայտնաբերելու դեպքում կա նաև կերատոկոնուսի առաջացման հավանականություն։ Ծանր դեպքերում նույնիսկ գործիքով հնարավոր չէ որոշել ախտահարման աստիճանը ։ Որպես լրացուցիչ հետազոտություն, հնարավոր է անհրաժեշտություն լինի իրականացնել ցանցաթաղանթի զննում։ Լույսի ճառագայթը հայտնվում է ցանցաթաղանթի կիզակետում։ Զննողը լույսը ետ և առաջ տանելով ստուգում է ռեֆլեքսները։ Կերատոկոնուսն ակնաբուժության մեջ համարվում է երկու ուղիների մկրատ-ռեֆլեկտորային վիճակ, որոնք գնում են միմյանց ընդառաջ, ասես մկրատի երկու սուր ծայր ։
Կերատոկոնուսի կասկածի դեպքում ակնաբույժը պետք է փնտրի հիվանդությանը հատուկ այլ նշաններ՝ հետազոտելով եղջերաթաղանթը ճեղքային լամպի միջոցով ։ Տարածված դեպքը սովորաբար ակնհայտ է զննողի համար և կարող է ապահովել միանշանակ ախտորոշում, նախքան ավելի մասնագիտացված ախտորոշում իրականացնելը։ Մոտակա զննման արդյունքում կերատոկոնիկ աչքերի շուրջ կեսի մոտ կարելի է  նկատել դեղնաշագանակագույն-կանաչավուն գույնի պիգմենտացիոն օղակ, որը հայտնի է որպես Ֆլեյշերի օղակ ։ Ֆլեյշերի օղակն իրենից ներկայացնում է հեմոսիդերինի նստեցում եղջերաթաղանթի էպիթելում, որի հիմքում ընկած է երկաթի օքսիդը։ Օղակը բարակ է և ոչ բոլոր դեպքերում է հեշտ տեսանելի։ Այն ակներև է դառնում կոբալտ-կապույտ ֆիլտրով զննելիս ։ Մոտ 50% դեպքերում լարվածության, բարակեցման արդյուքում եղջերաթաղանթի վրա հայտնվում են Վոգտի ստրիաներ, լարվածության նեղ գծեր ։ Ակնագունդը ճնշելիս ստրիաները ժամանակավորապես անհետանում են ։ Երբ հայացքը ուղղված է ներքև, վառ արտահայտված կոնը ստորին կոպում կարող է առաջացնել V-ձև ատամիկ, որը հայտնի է Մանսոնի նշան անվամբ ։ Կերատոկոնուսի մյուս կլինիկական նշաններն ի հայտ են գալիս շատ ավելի ուշ, քան Մանսոնի նշանը լինում է ակներև և չնայած, որ այս փաստը հանդիսանում է հիվանդության դասական նշան՝ այն չունի առաջնային ախտորոշիչ նշանակություն։
Ձեռքի կերատոսկոպը, որը հայտնի է «Պլասիդոյի սկավառակ»անվամբ, կարող է ապահովել եղջերաթաղանթի մակերեսի հասարակ, ոչ ինվազիվ տեսանելիություն՝ արտացոլելով մի շարք կոնցենտրիկ լուսային օղեր եղջերաթաղանթին։ Ավելի ճշգրիտ ախտորոշում կարելի է ստանալ եղջերաթաղանթի տեղագրության օգնությամբ, որի դեպքում ավտոմատիզացված գործիքն արտացոլում է լուսավորվող նկարն եղջերաթաղանթի վրա և որոշում նրա տեղագրությունը թվային պատկերի վերլուծությամբ։ Տեղագրական քարտը ցույց է տալիս եղջերաթաղանթի ցանկացած աղավաղում կամ սպի, ինչպես նաև կերատոկոնուսը՝ արտահայտվող կորությամբ, որը սովորաբար գտնվում է աչքի կենտրոնական գծից ցածր ։ Տեխնիկան կարող է գրանցել վայրկյանական լուսանկարն ու որոշել դեֆորմացիայի աստիճանն ու չափն որպես պրոգրեսիայի արագության կողմնորոշիչ։ Այն ունի հատուկ նշանակություն խանգարման հայտնաբերման համար վաղ փուլերում, երբ այլ նշանները դեռ չեն ներկայացվել ։
Փուլեր
Կերատոկոնուսն ախտորոշելուց հետո, նրա աստիճանը կարելի է որոշել ըստ մի շարք չափումների ՝
Տեղագրության հաճախակի օգտագործումը հանգեցրեց այս տերմինների կիրառման նվազեցման ։
Կոնտակտային ոսպնյակներ
Կերատոկոնուսի սկզբնական փուլերում ակնոց կամ փափուկ կոնտակտային ոսպնյակներ կրելով կարելի է շտկել թեթև աստիգմատիզմը։ Քանի որ հիվանդությունն առաջ է զարգանում, նրանք չեն կարող ապահովել լիարժեք տեսողության սրություն։ Այդ պատճառով նրանց փոխարինում են կոնտակտային կոշտ ոսպնյակները, որոնք հայտնի են կոշտ գազաթափանցելի ոսպնյակներ(RGP) անվամբ։ Այդ ոսպնյակներն ապահովում են տեսողության ուղղման լավ մակարդակ, սակայն չեն կանգնեցնում հիվանդության առաջընթացը ;
Կերատոկոնուս ունեցող մարդկանց մոտ կոշտ ոսպնյակները լավացնում են տեսողությունն արցունքային հեղուկի միջոցով, որը լցնում է դատարկ տարածությունը եղջերաթաղանթի ոչ կանոնավոր մակերեսի և ոսպնյակի ներքին հարթ մակերեսի միջև։ Այսպիսով ստեղծվում է ավելի հարթ եղջերաթաղանթի պատկեր։ Կերատոկոնուսի համար մշակվել են կոնտակտային ոսպնյակների մասնագիտացված տեսակներ և բոլոր տուժած մարդիկ կարող են դիմել ինչպես բժշկի, ով զբաղվում է եղջերաթաղանթի վիճակի բուժմամբ, այնպես էլ հատուկ մասնագետի, ով զբաղվում է կոնտակտային ոսպնյակների նշանակմամբ և ունի կերատոկոնուս ունեցող մարդկանց վարման փորձ։ Ոչ կանոնավոր կոնն իրենից ներկայացնում է խնդիր և պետք է հարմարեցնելիս ապահովել օպտիմալ շփում, կայունություն և բարձրություն։ Սխալներից խուսափելու նպատակով կա փորձերի անհրաժեշտություն ։
Հիբրիդային կոնտակտային ոսպնյակներ
Կերատոկոնուսի համար նախատեսված ավանդական կոնտակտային ոսպնյակներն եղել են կոշտ կամ գազաթափանցելի, սակայն արտադրվել են մասնագիտացված փափուկ կամ հիդրոֆիլ ոսպնյակներ, իսկ վերջերս՝ սիլիկոնե հիդրոգել ոսպնյակներ։ Փափուկ ոսպնյակն ունի կոնաձև փոփոխված եղջերաթաղանթին համապատասխանելու և այդ եղանակով նրա ազդեցությունը փոքրացնելու միտում։ Դրան հակազդելու նպատակով մշակվել են հիբրիդային ոսպնյակներ, որոնք ունեն կոշտ կենտրոն և փափուկ ծայրամաս։ Սակայն պարզվեց,որ փափուկ կամ նախկին սերնդի հիբրիդային ոսպնյակներն այդքան էլ արդյունավետ չեն յուրաքանչյուր մարդու համար ։ Հին սերնդի ոսպնյակների կիրառումը դադարեցվեց ։ Չորրորդ սերնդի հիբրիդային ոսպնյակների որակը բարելավվեց, մեծ թվով մարդկանց տալով հնարավորություն համադրել փափուկ ոսպնյակների հարմարավետությունն ու գազաթափանցելի ոսպնյակի կողմից ապահովելի տեսողության սրությունը ։
Շաղկապենու ոսպնյակներ
Շաղկապենու ոսպնյակներն երբեմն նշանակում են ոչ կանոնավոր կամ առաջընթաց կերատոկոնուսի ժամանակ։ Այս ոսպնյակները ծածկում են աչքի մակերեսի մեծ մասն ու կարող են ապահովել բարձր կայունություն ։ Կիրառման պարզությունը կարող է լինել օգտակար նվազ ճարպկությամբ մարդկանց համար, ինչպիսին ծերերն են։
Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստում
11-27% դեպքերում կերատոկոնուսը հասնում է այն աստիճանի, որ տեսողության ուղղումը դառնում է անհնար եղջերաթաղանթի չափից ավել բարակելու կամ կոնտակտային ոսպնյակներ կրելուց առաջացած սպիների հետևանքով, իսկ եղջերաթաղանթի փոխպատվաստումը կամ թափանցող կերատոպլաստիկան դառնում են պարտադիր։ Կերատոկոնուսը համարվում է թափանցող կերարատոպլաստիկա իրականացնելու առավել տարածված հիմնապատճառ, որի դեպքում գործընթացը կրկնվում է մոտ չորս անգամ ։
Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման ժամանակ վիրաբույժը հեռացնում է ոսպնյակը եղջերաթաղանթի հյուսվածքից, այնուհետև տեղադրում է դոնորական եղջերաթաղանթ աչքի հյուսվածքի մեջ, օգտագործելով անընդհատ և մասնավոր կարերի համադրություն։ Եղջերաթաղանթը չունի ուղղակի արյունամատակարարում,հետևաբար պարտադիր չէ, որ դոնորական հյուսվածքը համապատասխանի արյան խմբին։ Աչքի բանկերը ստուգում են դոնորական եղջերաթաղանթը ցանկացած հիվանդություն կամ բջջային խախտում հայտնաբերելու նպատակով։
ԱՄՆ-ում կերատոկոնուսի ժամանակ իրականցվող եղջերաթաղանթի փոխպատվաստումն իրականացվում է սեդատիվ միջոցների կիրառմամբ, որպես ամբուլատոր վիրահատություն։ Այլ երկրներում, օրինակ Ավստրալիայում և Մեծ Բրիտանիայում, վիրահատությունն անցկացվում է ընդհանուր անզգայացման պայմաններում։ Բոլոր դեպքերը պահանջում են ակնաբույժի կողմից տարիներ տևող մանրազննին հետևում։ Սովորաբար վիրահատությունից հետո տեսողությունը բավականին լավանում է, բայց տեսողության սրությունը չի բարելավվում, քանզի եղջերաթաղանթն աստիճանաբար է վերականգնում իր նորմալ ձևը, այդ պատճառով մարդիկ ժամանակավորապես օգտվում են կոնտակտային ոսպնյակներից։ Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման ընթացքում հիմնական բարդությունը կարող է պայմանավորված լինել եղջերաթաղանթի հյուսվածքի անոթավորմամբ և դոնորական եղջերաթաղանթի մերժմամբ։ Շատ հազվադեպ է տեսողության կորուստը, բայց նաև դժվար է նրա վերականգնումը։ Երբ խնդիր է առաջանում դոնորական եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման ժամանակ, գործընթացը նորից են կրկնում և հաջող ավարտում ։ Փոխպատվաստված եղջերաթաղանթում կերատոկոնուսը սովորաբար չի կրկնվում։ Նման դեպքերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ պատճառներից են եղջերաթաղանթի ոչ ամբողջական հեռացումը կամ դոնորական հյուսվածքի ոչ պատշաճ սկրինինգը ։ Եղջերաթաղանթի փոխպատվաստումն ունի երկարատև հեռանկար, եթե վերականգնման սկզբնական շրջանն ավարտվել է և տարիներ են անցել առանց բարդությունների։
Մերժման ռիսկը փոքրացնելու համար առաջարկվել է տեխնիկայի կիրառում, որը կոչվում է առաջային խորը թիթեղային կերատոպլաստիկա(DALK)։ DALK տրանսպլանտատում փոխարինված է միայն արտաքին էպիթելն ու եղջերաթաղանթի հիմնական զանգվածը, իսկ հենքը, էնդոթելի ամենահետին շերտն ու դեսցեմենտյան թաղանթը թողում են, փոխպատվաստումից հետո եղջերաթաղանթին տալով լրացուցիչ կառուցվածքային ամբողջականություն ։ Բացի այդ, կարելի է փոխպատվաստել լիոֆիլիզացված դոնորական հյուսվածք։ Լիոֆիլիզացիայի հետևանքով հյուսվածքը մահանում է, հետևաբար չկա մերժման հնարավորություն ։ Իրանում կատարված հետազոտությունները փաստում են, որ տրանսպլանտանտի մերժումն ավելի հաճախ հանդիպում է թափանցող կերատոպլաստիկայի դեպքում, քան DALK-ի, չնայած երկու փորձերի արդյունքը նույնն էր ։
Եղջրենու օղի իմպլատներ
Եղջերաթաղանթի վիրահատական, այլընտրանքային փոխպատվաստման տարբերակներից է եղջրենու օղի սեգմետների ներհենքային ներդնումը։ Եղջերաթաղանթի ծայրամասում կատարում են ոչ մեծ կտրվածք և մինչ կար դնելը պոլիմեթիլմեթակրիլատե երկու նեղ աղեղ սահում են հենքի շերտերի միջև բբի երկու կողմից ։ Սեգմենտները տեղաշարժվում են եղջերաթաղանթի կորությանը հակառակ՝ հարթեցնելով կոնի գագաթն ու նրան տալով ավելի բնական ձև։ Գործընթացը տալիս է դարձելիության և նույնիսկ փոխանակման հնարավորություն, քանզի չի պահանջում աչքի հյուսվածքի հեռացում ։
Խաչաձև կարում
Եղջերաթաղանթի կոլագենի խաչաձև կարումը համարվում է զարգացող բուժման մեթոդ, որի նպատակն եղջերաթաղանթի ամրացումն է, սակայն ըստ 2015թ․-ի Կոկրանովյան վերանայման չկան բավարար տվյալներ կերատոկոնուսի դեպքում նրա օգտավետության վերաբերյալ ։
Ճառագայթային կերատոտոմիա
Ճառագայթային կերատոտոմիան ռեֆրակցիոն վիրաբուժության վիրահատություն է, որի ժամանակ վիրաբույժն անում է սանդղաձև կտրվածքներ եղջերաթաղանթում, որպեսզի փոխի նրա ձևը։ Միօպիայի համար ընտրված այս վաղ վիրաբուժական եղանակը մեծապես փոխարինվել է LASIK -ով և նման այլ եղանակներով։ Կերատոկոնուսի և եղջերաթաղանթի բարակեցմամբ ուղեկցվող այլ ախտահարումների դեպքում LASIK -ը բացարձակ հակացուցում է, քանի որ եղջերաթաղանթի հենքային հյուսվածքի հեռացումը հետագայում կբերի առանց այդ էլ բարակ ու թույլ եղջերաթաղանթի վնասման ։ Նմանատիպ խնդիրներ առաջացնելու պատճառով ճառագայթային կերատոտոմիան կերատոկոնուսի դեպքում չի կիրառվում ։
Կանխատեսում
Կերատոկոնուսով հիվանդները սկզբնական շրջանում ունենում են թեթև աստիգմատիզմ և միօպիա, սովորաբար սեռական հասունացման սկզբում։ Այն ախտորոշվում է դեռահասության վերջում կամ մոտավորապես 20 տարեկան հասակում։ Հիվանդությունը կարող է ցանկացած տարիքում առկա լինել կամ ունենալ առաջընթաց, սակայն եզակի դեպքերում այն կարող է լինել, ապա չլինել երեխաների մոտ մինչ ուշ չափահասություն ։ Վաղ հասակում հիվանդության ախտորոշումը կարող է կանխատեսել ծանր հետևանքներ հետագա կյանքի համար ։ Հիվանդների տեսողությունն ամիսների ընթացքում տատանվում է, ինչը նրանց ստիպում է հաճախ փոխել կոնտակտային ոսպնյակները։ Խանգարման ընթացքը կարող է բավականին փոփոխական լինել։ Որոշ հիվանդներ կարող են տարիներ շարունակ ունենալ կայուն վիճակ, իսկ մյուսները՝ պարբերաբար սրացումներ և ախտահարման առաջընթաց։ Կերատոկոնուսը սովորաբար պրոգրեսիվում է 10-20 տարեկան հասակում և դադարում է զարգանալ կյանքի երրորդ կամ չորրորդ տասնամյակում։
Եղջերաթաղանթի հիդրօպսիա
Եղջերաթաղանթի հետագա արտափքումը կարող է առաջացնել նրա ներքին շերտի՝ դեսցեմենտյան թաղանթի օջախային պատռում։ Ջրային հեղուկը աչքի առաջային խցիկից հոսում է դեպի եղջերաթաղանթ՝ մինչ դեսցեմենտյան թաղանթի վերականգնումը։ Հիվանդն ունենում է ցավի զգացում և հանկարծակի տեսողության պղտորում, երբ եղջերաթաղանթն ընդնում է կիսաթափանց, կաթնասպիտակավուն տեսք, որը հայտնի է եղջերաթաղանթի հիդրօպսիա անվամբ ։
Համաճարակաբանություն
Աչքի ազգային ինստիտուտը հայտնում է, որ կերատոկոնուսը համարվում է եղջերաթաղանթի առավել տարածված դիստրոֆիա ԱՄՆ-ում։ Հանդիպում է 1:2000 հաճախականությամբ, սակայն ըստ որոշ վայրերի տվյալների կարող է կազմել 1:500 ։ Անհամապատասխանությունը կարող է պայմանավորված լինել ախտորոշման տարբեր պայմաններով, քանզի աստիգմատիզմի որոշ ծանր դեպքեր համարվում են կերատոկոնուսի դրսևորումներ և հակառակը ։ Երկարաժամկետ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ հիվանդացության միջին ցուցանիշը տարվա կտրվածքով կազմում է 2 նոր դեպք 100.000 բնակչության հաշվարկով ։ Ըստ որոշ հետազոտությունների կա ենթադրություն, որ հիվանդությունն առավել տարածված է կանանց մոտ և այն, որ Հարավային Ասիայի էթնիկ խմբերի մոտ այն 4,4 անգամ ավելի հաճախ և վաղ է հայտնաբերվում, քան կովկասյան ժողովուրդների մոտ ։
Կերատոկոնուսը սովորաբար երկկողմանի ախտահարում է, սակայն աղավաղումն ասիմետրիկ է և հազվադեպ է լինում ամբողջությամբ միանման երկու եղջերաթաղանթներում ։ Միակողմանի ախտահարումն որպես կանոն հազվադեպ է հանդիպում, առավել հազվադեպ դեպքերում շատ թեթև է վիճակը և չկան կլինիկական դրսևորումներ ։ Սովորաբար կերատոկոնուսն ախտորոշվում է մեկ աչքում, հետո՝ մյուսում։ Բացի այն, որ ախտահարումը շարունակում է երկու աչքում առաջ ընթանալ, վաղ ախտորոշված աչքում տեսողությունը հաճախ մնում է ցածր, քան մյուսում։
Պատմություն
Գերմանացի ակնաբույժ Բուրհարդ Մաուչարտը 1748 թվականի իր ատենախոսության ժամանակ նկարագրել է կերատոկոնուսի դեպք, որն ինքն անվանել է « staphyloma diaphanum »: Միայն 1854 թվականին բրիտանացի բժիշկ Ջոն Նոթինգհեմը(1801-1856 թվականներ) հստակ տվել է կերատոկոնուսի նկարագրին ու այն տարբերակել եղջերաթաղանթի այլ էկտազիաներից ։ Նոթինգհեմը նկարագրել է կոնաձև եղջերաթաղանթի մի քանի դեպք և նշել հիվանդության դասական յուրահատկությունների մասին, որոնց թվում են պոլիօպիան, եղջերաթաղանթի թուլությունն ու տեսողության ուղղմանը համապատասխան կոնտակտային ոսպնյակների դժվար ընտրությունը ։ 1859 թվականին բրիտանացի վիրաբույժ Վիլյամ Բոումենն օգտագործել է օֆթալմոսկոպը (Հերման ֆոն Հելմհոլցի կողմից հայտնաբերված) կերատոկոնուսն ախտորոշելու համար ու նկարագրել, թե ինչպես թեքել գործիքի հայելին, որպեսզի ավելի լավ երևա եղջերաթաղանթի կոնաձև տեսքը ։ Բոումենը ևս փորձել է վերականգնել տեսողությունը՝ քաշելով ծիածանաթաղանթը բարակ կեռիկով, այնուհետև այն անցկացնելով եղջերաթաղանթի միջով և ձգելով բիբն ուղղահայաց ճեղքի նման, ինչպես կատուների մոտ։ Հաջողությամբ կիրառելով այդ տեխնիկան, նա կարողացավ վերականգնել 18-ամյա կնոջ տեսողությունը, ով նախկինում չէր կարողանում հաշվել մատերը 8 դյույմ հեռավորությունից (20 սմ)։
1869 թվականին շվեյցարացի ակնաբույժ Իոհան Հորները գրեց իր ատենախոսությունը «Կերատոկոնուսի բուժումը» թեմայով և այդ ժամանակվանից ի վեր հիվանդությունը կրում է ներկայիս անվանումը ։ Բուժումն այդ ժամանակ հաստատված էր գերմանացի նշանավոր ակնաբույժ Ալբերտ ֆոն Գրեֆեյի կողմից, ով փորձում էր ֆիզիկապես փոխել եղջերաթաղանթի ձևը՝ այրելով այն արծաթի նիտրատի լուծույթով և ճնշման տակ կիրառելով միոզ առաջացնող նյութեր ։ 1888 թվականին կերատոկոնուսի բուժումը դարձավ վերջերս հայտնագործված կոնտակտային ոսպնյակների առաջին կիրառումներից մեկը, երբ ֆրանսիացի բժիշկ Էջեն Կալտը ստեղծեց շաղկապենու ապակե թաղանթ, որը բարելավվեց տեսողությունը եղջերաթաղանթի սեղմամբ և ճիշտ ձևի վերականգմամբ ։ 20-րդ դարից սկսած, հետազոտությունները դյուրին դարձրեցին հիվանդության ախտորոշումն ու ընդլայնեցին բուժման տարբերակները։ Կերատոկոնուսի բուժման նպատակով եղջերաթաղանթի փոխպատվաստումն առաջին անգամ բարեհաջող կատարվել է 1936 թվականին Ռամոն Կաստրովիեխոյի կողմից ։
Ծախսեր
Ըստ CLEK-ի տվյալների` կերատոկոնուս ունեցող մարդիկ ախտորոշման հաստատումից հետո հետագա կյանքի ընթացքում կարող են վճարել ավելի քան 25․000$՝ 19,396$ ստանդարտ շեղմամբ ։ Կան սահմանափակ տվյալներ եղջերաթաղանթի խաչաձև կարման ծախսերի հետ կապված։ Բրիտանիայի Ազգային առողջապահության կազմակերպությունը ընդհանուր ծախսերը մեկ անձի համար գնահատել է £928($1,392), սակայն այլ երկրների դեպքում այն կարող է հասնել 2500$-ի ։ Ըստ աչքի բանկերի ամերիկյան ասոցիացիայի 2013 թվականի ծախս-օգուտ վերլուծության՝ յուրաքանչյուր եղջերաթաղանթի փոխպատվաստման արժեքը կազմում է 16,500$ ։
Փոխկապակցված խանգարումներ
Եղջերաթաղանթի այլ էկտատիկ խանգարումներ ևս հանգեցնում են նրա բարակեցմանը ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աչքի հիվանդություններ
Սպիրտաչափ
Սպիրտաչափ, ջրային լուծույթում էթիլսպիրտի պարունակությունը չափող գործիք։ Ստատիկ խտաչափ է՝ աերոմետր։ Աշխատանքը հիմնված է Արքիմեդի օրենքի վրա։ Չափում է լուծույթի խտությունը, որը կախված է սպիրտի պարունակությունից։ Սանդղակը ցույց է տալիս սպիրտի ծավալային (կամ կշռային) պարունակությունը տոկոսներով։
Կատեգորիա:Գործիքներ
Մերի Ջեքսոն
Մերի Ուինսթոն Ջեքսոն, աֆրոամերիկացի մաթեմատիկոս և ավիացիոն ճարտարագետ, ով 1958 թվականին աշխատել է Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային գործակալությունում (ՆԱՍԱ)։ Նա աշխատել է Վիրջինիա նահանգի Հեմփթոնի Լանգլի հետազոտական ​​կենտրոնում`իր կարիերայի մեծ մասի ընթացքում։ 1958 թվականին նա դարձել է ՆԱՍԱ-ի առաջին սևամորթ կին ճարտարագետ։
34 տարի անց Ջեքսոնը ՆԱՍԱ- ում վաստակել է առավելագույն ճարտարագիտական կոչումը։ Ջեքսոնը հասկացավ, որ ինքը չի կարող վաստակել ավելին, առանց ղեկավար դառնալու։ Շուտով Ջեքսոնը դարձավ դաշնային կանանց ծրագրի կառավարիչ։ Ջեքսոնը իր գործունեության շնորհիվ հսկայական ներդրում է ունեցել ինչպես ՆԱՍԱ-ի գիտության, ճարտարագիտության ոլորտում, այնպես էլ կին մաթեմատիկոսների աշխատանքի ընդունման և առաջխաղացման հարցում։
Ջեքսոնի գեղարվեստական կերպարն ամփոփված է «Թաքնված թվեր» գրքի և համանում ֆիլմի մեջ։
Անձնական կյանք
Մերի Ուինսթոնը ծնվել է 1921 թվականի ապրիլի 9-ին։ Նրա ծնողներն էին Էլլա և Ֆրանկ Ուինսթոնները ։ Նա մեծացել է Հեմփթոնում՝ Վիրջինիա նահանգում, որտեղ ավարտել է Ջորջ Փ. Փենիքսի վարժարանը բարձրագույն կոչումով։
Մերի Ջեքսոնը 1942 թվականին Հեմփթոն ինստիտուտի մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի գիտությունների գծով բակալավրի աստիճան է ստացել ։ Նա հանդիսացել է Ալֆա Կապպա Ալֆայի անդամ, որն աֆրոամերիկացի կանանց առաջին աշխատանքային միավորումն էր։
Ջեքսոնն ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխա She died on February 11, 2005, at age 83. : Նա մահացել է 2005 թվականի փետրվարի 11-ին՝ 83 տարեկան հասակում։
Կարիերա
Ավարտելուց հետո Ջեքսոնը մեկ տարի ուսանել է մաթեմատիկա Մերիլենդի Քոլվինգի շրջանի դպրոցում ։ Այդ ժամանակաշրջանում հանրակրթական դպրոցները դեռևս տարածված էին հարավում։ Նա սկսեց դասավանդել ավագ դպրոցի և քոլեջի աշակերտներին՝ ովքեր մաթեմատիկայով շարունակեցին զբաղվել իրենց ողջ կյանքի ընթացքում։
1943 թվականին Ջեքսոնը վերադարձավ Հեմփթոն, որտեղ սկսեց աշխատել, որպես հաշվապահ՝ Ազգային կաթոլիկ համայնքի կենտրոնում։ Նա Հեմփթոնի ինստիտուտի առողջապահական բաժնում աշխատել է որպես բաժնի վարիչ և քարտուղար։ Ջեքսոնը ստիպված է լինում թողնել իր աշխատանքը մի որոշ ժամանակ իր որդու ծննդյան պատճառով։ 1951 թվականին նա դարձավ Ֆլորիդ Մոնրոյի Բանակի դաշնային զորքերի գլխավոր վարչությունում որպես քարտուղար։
1951 թվականին Ջեքսոնը գրել է ավիացիոն ծրագիր, որը 1958 թվականին հաջողվել է իրականացնել և հաստատվել է ՆԱՍԱ-ի կողմից ։ Նա աշխատել է Դորոթի Վոնի կողմի հետ։
1953 թվականին Ջեքսոնը ընդունում է ճարտարագետ Կազիմերզ Ցզարնեսկիի առաջարկությունը, ըստ որի նա պետք է աշխատեր գերձայնային ճնշման թունելում։ Թունելը, որը՝ 4 4 ոտնաչափ (1.2 1.2 մ) էր և 60.000 ձիաուժ (45.000 կՎտ), օգտագործվում էր, որպես ուսումնասիրության մոդել։ Ցզարնեսկին խրախուսելով Ջեքսոնի կատարած աշխատանքը նրան առաջարկում է անցնել վերապատրաստման, որպեսզի նա կարողանար առաջադրվել, որպես ծրագրի ճարտարագետ։ Ջեքսոնը վերադառնում է Հեմփթոն քաղաք, որպեսզի մասնակցի վերապատրաստման դասերին։ Դասընթացներն ավարտելուց հետո սկսում է զբաղվել ավիացիոն ճարտարագիտությամբ և 1958 թվականին և Ջեքսոնը պաշտոնապես դառնում է ՆԱՍԱ- ի առաջին սևամորթ կին ճարտարագետը  ։ Նա վերլուծել է քամու թունելի և ամերիկյան ինքնաթիռների թռիչքի փորձերը, տեսական աերոդինամիկայի բաժնում։ Նրա նպատակն էր հասկանալ օդի հոսքը, այդ թվում Միացյալ Նահանգների ինքնաթիռները բարելավելը ։
Ջեքսոնը աշխատել է որպես ՆԱՍԱ- ի մի քանի ստորաբաժանումների ճարտարագետ։ Նա ի վերջո հեղինակեց կամ համահեղինակեց 12 տեխնիկական փաստաթղթեր ՆԱՍԱ-ի համար  ։ Ջեքսոնն աշխատել է օգնել կանանց և այլ փոքրամասնություններին՝ առաջ քաշել իրենց կարիերան, այդ թվում ` խորհուրդ տալով, թե ինչպես պետք է նրանք սովորեն։
34 ՆԱՍԱ-ում աշխատելուց հետո Ջեքսոնը ձեռք է բերել ճարտարագիտական ստորաբաժանումում ամենաբարձր կոչումը։ Նա որոշել է նվազեցնել այն, որպեսզի հավասար հնարավորությունների մասնագետի դաշտում կառավարիչ լինի։ ՆԱՍԱ-ի կենտրոնակայանում վերապատրաստվելուց հետո նա վերադառնում է Լանգլի։ Ջեքսոնը շարունակել է աշխատել ՆԱՍԱ-ում մինչև 1985 թվականը։
Ժառանգություն
2016 թվականին նկարահանված «Թաքնված թվեր» ֆիլմը պատմում է ՆԱՍԱ-ում աշխատող երեք աֆրոամերիկացի կանաց կարիերայի մասին, որոնց թվում էր նաև Մերի Ջեքսոնը։ Ֆիլմը հիմնված է համանուն գրքի բովանդակության վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճարտարագետներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Կին ճարտարագետներ
Տիմիրյազև (գյուղ, Զադոնսկի շրջան)
Տիմիրյազև (Тимирязев), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1950 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմեն Հայրապետյան (այլ կիրառումներ)
Արմեն Հայրապետյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Օրթաքիլիսա
Օրթաքիլիսա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում :
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Նովոմիխայլովկա (գյուղ, Արբուզինկայի շրջան)
Նովոմիխայլովկա (Новомихайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոմիխայլովկա գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1800 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բուստարես
Բուստարես(իսպ.՝ Bustares) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գվադալախարա գավառում, ինքնավար Կաստիլյա Լա Մանչա մարզում։ Մունիցիպալիտետի մի մասը գտնվում է Լա Սեռանյա շրջանում։ Տարածքը զբաղեցնում է 30,47 կմ2։ Բնակչությունը՝ 84 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 65 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Օիու
Օիու (Oiu), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կոլգա-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կոլգա-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գևորգ Գանդահարյան
Գևորգ Գանդահարյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
Դպրոցն ավարտելուց հետո զբաղվել է քանդակագործությամբ։ 1935 թվականից մեկ տարի հաճախել է Հռոմի քանդակագործության դպրոցը։ Ապրել է Հալեպում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Գևորգ Գանդահարյանի աշխատանքներում գերիշխում են խաչքարերի ոճով կոմպոզիցիաները։ Ունի Ախթամար վանքից վերարտադրված բարձրաքանդակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետերի ցանկ
Գլխավոր շտաբ հասկացությունն ընդհանրապես գերմանական ծագում ունի և զինված ուժերի կառավարման այս հաստատությունը թուրքական ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը փոխառել է Գերմանիայից։ Թուրքիայի գլխավոր շտաբը ռազմական կազմակերպություն կամ հաստատություն է, որը ստեղծված է խաղաղ և պատերազմական ժամանակներում Թուրքիայի զինված ուժերի ղեկավարումն իրականացնելու և Թուրքիայի Հանրապետությունը ռազմական արտաքին և ներքին վտանգից պաշտպանելու համար ։ Ի լրումն վերոհիշյալ խնդրի պաշտոնապես կան նաև մարդասիրական օգնության և ճգնաժամերի կառավարման, այսինքն՝ արտակարգ իրավիճակներում անցկացվող գործողությունների խնդիրներ ։
Իրականում Թուրքիայի Գլխավոր շտաբը և նրա պետերը՝ մշտապես եղել են Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հավատարիմ հետևորդները, Թուրքիայի ագրեսիվ և ծավալապաշտական քաղաքականության գլխավոր ոգեշնչողներն ու գաղափարախոսները։ Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետերն ամեն կերպ ամրապնդել են թուրքական գեներալիտետի՝ բարձրագույն զինվորականության ազդեցությունն ու իշխանությունը Թուրքիայում։ Հայտնի է, որ 1939-1945 թվականների 2-րդ Աշխարհամարտում նույնիսկ Թուրքիայի ընդհանուր առմամբ նացիստամենտ քաղաքական և զինվորական վերնախավի ֆոնին՝ Թուրքիայի Գլխավոր շտաբն աչքի էր ընկնում իր բացահայտ և առավել ցայտուն նացիստամետ կողմնորոշմամբ։ Թուրքական գլխավոր շտաբը պլանավորել էր իր զորքերի կենտրոնացումը ԽՍՀՄ սահմաններին և հետագա հարձակումը որհրդային տարածքի վրա՝ ի նպաստ նացիստական Գերմանիայի։ Հատկանշական է, որ 1941 թվականի հունիսի 18-ին՝ ԽՍՀՄ-ի վրա նացիստական Գերմանիայի հարձակումից 4 օր առաջ, Գերմանիայի և Թուրքիայի միջև կնքվեց ՛՛Բարեկամության և չհարձակման մասին՛՛ պայմանագիր ։ Թուրքիան, խոսքով հայտարարելով հանդերձ իր ՛՛չեզոքության՛՛ մասին, ակտիվ գերմանամետ գործողություններ էր իրականացնում և փաստացի դարձել էր նացիստական Գերմանիայի չպատերազմող դաշնակիցը ։ 1942 թ. սեպտեմբերին խորհրդա-թուրքական սահմանի ողջ երկայնքով տեսչական այց է կատարում Թուրքիայի վարչապետ Սարաջօղլուն, այդ շրջաններում տեղակայված բանակային զորամիավորումների հրամանատարները ստանում են ՛՛Ռազմական պատրաստության թիվ 1՛՛ գաղտնի հրամանը ։ 1921-1944 թվականներին Թուրքիայի Գլխավոր շտաբի անփոփոխ և ամենաերկարամյա ղեկավարը՝ Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրի՝ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի մերձավորագույն զինակիցներից մեկը՝ մարշալ Ֆևզի Չաքմաքը ռազմական պատվիրակություններ էր ուղարկում նացիստական Գերմանիա, ինքն էլ անձամբ այցելում գերմանա-խորհրդային ռազմաճակատ և անթաքույց հիանում նացիստական զորքերի գործողություններով։
Որոշ տեղեկություններ Թուրքիայի գլխավոր շտաբի և նրա պետերի մասին
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետերից առաջինը եղել է Իսմեթ Ինյոնյուն ։ Նա դարձավ Թուրքիայի երկրորդ նախագահը՝ հաջորդելով հանրապետության հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքին։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի և նրա պետի ռազմական լիազորությունների մասին
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետին թե՛ խաղաղության և թե՛ պատերազմի ժամանակ ենթարկվում են Թուրքիայի ցամաքային զորքերի, Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի, Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատարները։ Պատերազմի ժամանակ Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետին են ենթարկվում նաև Թուրքիայի ժանդարմերիայի և Թուրքիայի առափնյա պահպանության գլխավոր հրամանատարները։ Խաղաղ ժամանակ վերջին երկուսը ենթարկվում են Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարին ։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի և նրա պետերի կողմից կատարված պետական հեղաշրջումները
1952 թվականին՝ ՆԱՏՕ-ին Թուրքիայի անդամակցությամբ, Թուրքիայի զինված ուժերում սկսվեցին արդիականացման գործընթացներ, որոնք ներառում էին նաև Գլխավոր շտաբը ։ Սակայն Թուրքիայի զինված ուժերը 1960 թվականին իրականացրեցին պետական հեղաշրջում և փոխեցին երկրի սահմանադրությունը
1974 թվականի տեղի ունեցավ Թուրքիայի ներխուժումը Կիպրոս կամ Կիպրոսի ռազմագործողությունը, որի ամենացայտուն նախաձեռնողն ու անցկացնողը Թուրքիայի գլխավոր շտաբն էր ։
1980 թվականին Թուրքիայում տեղի ունեցավ հերթական ռազմական հեղաշրջումը և իշխանությունը զավթեց Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետ, բանակի գեներալ Քենան Էվրենը, ինքն իրեն հռչակելով երկրի նախագահ ։ Պաշտոնական տվյալներով 650 անձ առանց դատ ու դատաստանի ձերբակալվեց, 1011 մարդ սպանվեց ։
Թուրքիայի զինված ուժերի մասնակցությունը միջազգային գործողություններին
Թուրքիայի զինված ուժերը՝ Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պլանավորմամբ, մասնակցել և մասնակցում են ՆԱՏՕ-ի և ՄԱԿ-ի մի շարք միջազգային գործողությունների ։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի ներկայիս պետը
Ներկայումս Թուրքիայի Գլխավոր շտաբի գլուխ է կանգնած թվով 29-րդ գլխավոր շտաբի պետը՝ բանակի գեներալ Հուլուսի Աքարը, որն այդ պաշտոնը ստանձնել է 2015 թվականի օգոստոսին՝ Թուրքիայի բարձրագույն ռազմական խորհուրդի որոշմամբ՝ հաջորդելով բանակի գեներալ Նեջդեթ Օզելին ։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի նստավայրը
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի նստավայրը գտնվում է Թուրքիայի հանրապետության մայրաքաղաք Անկարայում։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի ուսադիրները
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետը, ինչպե և իր ենթականերից շատերը (այդ թվում՝ Թուրքիայի ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարը, Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի գլխավոր հրամանատարը, Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի գլխավոր հրամանատարը) ունի բանակի գեներալի կոչում։ Սակայն, ի տարբերություն Թուրքիայի զինված ուժերի բոլոր մյուս բանակի գեներալների ուսադիրներից, Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի ուսադիրները շրջանակված են ոսկեգույն կաղնու տերևներից կազմված երիզով։
Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետերի ցանկ
Այս ցուցակն ընդգրկում է Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետերին (Türkiye Cumhuriyeti Genelkurmay Başkanı)։
Տե՛ս նաև
Կատեգորիա:Ցանկեր:Թուրքիա Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժեր Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետեր
Ռամո (խառնարան)
Ռամո, խառնարան Մերկուրի մոլորակի 54° հարավային լայնության և 38° արևմտյան երկայնության վրա։ Տրամագիծը կազմում է 50 կմ։ Անվանվել է ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ժան Ֆիլիպ Ռամոյի (1683-1764) պատվին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մերկուրիի հարվածային խառնարաններ
(6547) Վասիլկարազին
(6547) Վասիլկարազին (Vasilkarazin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,542556 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9145 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1706 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1480,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,243107 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,94° անկյուն։
Ֆասցիոլոզ
Ֆասցիոլոզ (fasciolosis), մարդու և կենդանիների ճիճվային հիվանդություն։
Հարուցիչները տրեմատոդների դասի տափակ որդերն են, որոնք մակաբուծվում և ձվադրում են մարդու ու կենդանիների (խոշոր և մանր եղջերավոր կենդանիներ, խոզ և այլն) լեղածորաններում և լեղապարկում։ Ֆասցիոլները արտաքին միջավայր ընկնում են կղանքի հետ, հետագայում զարգանում ջրային միջավայրում՝ ու միջանկյալ տիրոջ՝ փափկամորթի (փոքր լճախխունջ և այլն) օրգանիզմում։ Ֆասցիոլոզով վարակվում են թրթուրներով ախտահարված ջուր խմելով կամ բույսեր ուտելով։
Մարդու մոտ
Մարդու ֆասցիոլոզի ժամանակ վարակումից 2 - 4 շաբաթ անց առաջանում է տենդ, հազ, ցան մաշկի վրա, լյարդը մեծանում և դառնում է ցավոտ։ Սուր երևույթներն աստիճանաբար մեղմանում են, հիվանդության ընթացքը դառնում է քրոնիկական, որը բնորոշվում է հիմնականում մարսողության խանգարմամբ, լյարդի մեծացմամբ ու ցավոտությամբ։
Կենդանիների մոտ
Կենդանիների ֆասցիոլոզը տարածված է ամենուր։ Ֆասցիոլոզով ախտահարվում են ընտանի ու վայրի եղջերավոր կենդանիները՝ ուղտերը, ձիերը և այլն։ Կենդանիները վարակվում են արոտավայրում։ Հիվանդությունն ընթանում է սուր և քրոնիկական ձևով։
Բուժում
Բուժվելու համար կարող են օգտագործվել. մարդկանց համախլօքսիլ կամ էմետին, կենդանիներին՝ հեքսիոխոլ, բիտիոնոլ, ածխածնի քառաքլորիդ և այլն։ Որպես կանխարգելիչ միջոցառում մարդկանց ֆասցիոլոզի դեպքում պետք է կատարվի խմելու ջրի եռացում կամ ֆիլտրում, իսկ կենդանիների ֆասցիոլոզի ժամանակ՝ արոտավայրերի փոխոխումմ, պայքար փափկամորթների դեմ և անասնաբուժասանիտարական այլ միջոցառումներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակաբույծ կենդանիներ Կատեգորիա:Արևադարձային հիվանդություններ
Սենդվիչ
Սենդվիչ (sandwich []), երկու կամ մի քանի շերտ հացից (հաճախ՝ բուլկի) և մեկ կամ մի քանի շերտ մսից և/կամ այլ միջուկից կազմված ուտեստ։
Տարբերությունը բուտերբրոդից. բուտերբրոդը սովորաբար հացի մեկ շերտն է (յուղով), որի վրա դրվում են բաղադրիչները։ Սենդվիչը հացի կամ բուլկու երկու շերտերի միջև բաղադրիչների ամբողջությունն է (փակ բուտերբրոդ)։
Սենդվիչի ֆրանսիական տարբերակը կոչվում է կրոկ-մեսյե, իտալական տարբերակը՝ պանինի։
Պատմություն
Ժամանակակից տեսքով սենդվիչի ի հայտ գալը կարելի է կապել մոտավորապես 17-րդ դարի Եվրոպայի հետ։ Ինքը գաղափարը՝ հացի մեջ փաթաթելու կամ հացի վրա այլ բաղադրիչներ դնելու, ի հայտ է եկել դրանից շատ վաղ՝ տարբեր մշակույթներում։
Օքսֆորդի բառարանը «սենդվիչ» բառի ամենավաղ կիրառման համար նշագրում է 1762 թվականը։ Էդվարդ Գիբբոնն իր օրագրում նկարագրում է, թե ինչպես էին «թագավորության լավագույն մարդիկ» ակումբում ընթրում՝ ուտելով «փոքրի կտորներով սառը միս կամ սենդվիչ»։ Հանրության կողմից ընդունված վարկածի համաձայն՝ անվանումը ծագում է 4-րդ կոմս Ջոն Սենդվիչ Մոնտեհյուի անունից (1718-1792), ով մոլի խաղացող էր և լեգենդի համաձայն՝ խաղասեղանի շուրջ նստում էր մի քանի օր անդադար և խնդրել է իրեն մատուցել մի կտոր տավարի միս՝ տապակած հացի երկու կտորների միջև դրված, որպեսզի խաղից առանց կտրվելու՝ կարողանա նաև քաղցը հագեցնել՝ դրանով իսկ կեղտի մեջ ավելի քիչ խրվելով  ։
Հանրաճանաչություն աշխարհում
Հատկապես անգլիական մեծ քաղաքներում՝ սենդվիչը դարձել է սնվելու մշակույթի անքակտելի մասը։ Լոնդոնում գոյություն ունեն մեծ թվով ընկերություններ, որոնք իրականացնում են սենդվիչի վաճառք (EAT, Benjys, Pret-a-manger): Աշխարհում սենդվիչի վաճառքով զբաղվող ամենախոշոր ռեստորանային ցանցերն են ՄաքԴոնալդսը, Subway-ը, Burger King-ը։
Ինչպես նաև ԱՄՆ-ում տարածված են եռանկյունաձև սենդվիչները, որոնք կոչվում են «ակումբային սենդվիչներ»։ Ակումբային սենդվիչները հաճախ ավաճառվում են երկու հատով՝ պլաստիկ կամ ստվարաթղթե փաթեթավորմամբ։ Որպես կանոն՝ երկու ակումբային սենդվիչներն իրենցից ներկայացնում են մեկ ամբողջական սենդվիչ, որը կազմված է երկու քառակուսի տոստերից։
Տես նաև
Հոթ դոգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սննդամթերք Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց Կատեգորիա:Բրիտանական խոհանոց Կատեգորիա:Արագ սնունդ
Օմինե
Օմինե (大峰山, մյուս անվանումը՝ Սանձյոգադակե (山上ヶ岳 ), սյուգենդո ուսմունքի սրբազան լեռ Ճապոնիայում (Նարա պրեֆեկտուրա), համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ ։
Պատմություն
Յամաբուսիները Օմինե էին բարձրանում 9-րդ դարից սկսած։ Նրանց կրոնական պատկերացումները ենթադրում են, որ լեռ բարձրանալը թույլ է տալիս վեր բարձրանալ իրենց երկրային խնդիրներից և մոտենալ հոգևոր աշխարհին ։ Ըստ լեգենդի՝ հենց այս վայրում էր սյուգենդոյի հիմնադիր Էն նո Գյոձյան գոնգեն և բոդհիսատվա Ձաո կանչում ․ էՆ նո Գյոձյան էլ հիմնեց Օմինեսան ձի մենաստանը ։
Լինելով սյուգենդոյի հետևորդների պաշտամունքի հատուկ օբյեկտ, ինչպես նաև հաշվի առնելով Օմինեսան ձի տաճարի տեղադրությունը՝ լեռը միակ վայրն է Ճապոնիայում, որը փակ է կանանց համար՝ ելնելով կրոնական պատճառներից՝ չնայած 1872 թվականին ընդունված օրենքի, որը չեղարկում էր բոլոր արգելքները։ Արգելքը գործում է բոլոր 13 դարերի ընթացքում, ինչ լեռը համարվում է պաշտամունքի առարկա․ լեռ տանող բոլոր դարպասների վրա համապատասխան ցուցանակներ են կախված։ Վանականներն այդուհանդերձ պնդում են, որ արգելքի նպատակը կանանց խտրականության մեջ չէ, այլ բազմադարյա ավանդույթը պահպանելու ։
1872 թվականի օրենքը՝ որպես Մեյձի վերականգնման քաղաքականության մաս, արգելում էր որևէ ծես իրականացնել լեռներում, և յամաբուսիները օրենքի ընդունումից հետո սկսեցին իրենց ծեսերն իրականացնել գաղտնի ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո վանականները վերադարձան Օմինե և «վերակենդանացրին» մենաստանը ։
2004 թվականից Կիի լեռներում գտնվող կրոնական օբյեկտների համալիրը՝ ներառյալ Օմինե լեռը, ներառվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում ։
Աշխարհագրություն
Օմինեի բարձրությունը կազմում է 1719 մ ։ Լեռը տեղակայված է Նարա պրեֆեկտուրայի հարավում և հանդիսանում է Կիի լեռնազանգվածի մի մասը, որը գտնվում է Հոնսյու կղզու Կիի թերակղզում ։
Օմինեսան ձի
Օմինեսան ձի տաճարը Օմինե լեռան գլխավոր կրոնական օբյեկտն է և ամենակարևորներից մեկը սյուգենդոյում։ Լեռան շուրջ տեղադրված 4 դարպասների նպատակն աշխարհը պաշտամունքի վայրից առանձնացնելն է, որտեղ կատարվում են մահվան և վերածնման ծեսեր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի լեռներ
Դոնալդ Բիսեթ
Դոնալդ Բիսեթ (Donald Bisset, ), հայտնի անգլիացի մանկագիր, նկարիչ և դերասան, թատրոնի ռեժիսոր։
Ծնվել է 1910 թվականի օգոստոսի 3-ին Անգլիայի Բրենտֆորդ քաղաքում։ Որպես դերասան Բիսեթը նկարահանվել է 57 ֆիլմում։ Առաջին դերը խաղացել է 1949 թվականին «Go-round» ֆիլմում։ Նա աշխատել է նաև թատրոնում՝ որպես բեմադրիչ՝ բեմադրելով մանուկների համար իր իսկ գրած հեքիաթները։ Շատ հաճախ նա նաև խաղացել է այդ ներկայացումներում։ 1954 թվականին նա հրատարակում է իր հեքիաթների առաջին գիրքը՝ «Կարդա՛ ինքդ» վերնագրով, որին հաջորդում են «Զրույց վագրի հետ», «Միրանդա բադիկի արկածները», «Մոռացված ծննդյան օրը» հեքիաթների շարքը։ Բոլոր հեքիաթների նկարազարդումները կատարել է հենց ինքը՝ Դոնալդ Բիսեթը։
Բիսեթը մահացել է 1995 թվականի օգոստոսի 18-ին Լոնդոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անգլիացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Լարիսա Մնացականյան
Լարիսա Հրանտի Մնացականյան, հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր (1996)։
Կենսագրություն
Լարիսա Մնացականյանը ծնվել է 1937 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Կիրովականում։ 1960 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը, 1966 թվականին՝ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի հայ գրականության ամբիոնի ասպիրանտուրան։ 1968 թվականին «Ռեալիզմի հարցերը հայ քննադատության մեջ» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 1991 թվականին «20-րդ դարասկզբի արևմտահայ քննադատությունը» թեմայով պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ 1961-1963 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի կրտսեր գիտաշխատող։ 1966-1970 թվականներին՝ «Երևանի համալսարան» թերթի խմբագրության գրական աշխատող։ 1971-1975 թվականներին՝ ԵՊՀ հայ գրականության ամբիոնի դասախոս, ավագ դասախոս։ 1975-1996 թվականներին՝  ԵՊՀ հայ նորագույն գրականության ամբիոնի դոցենտ։ 1996-2016 թվականներին՝  ԵՊՀ հայ նորագույն գրականության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Եղել է ԵՊՀ գիտական աստիճաններ շնորհող 012 մասնագիտական խորհրդի անդամ։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը եղել է  արևմտահայ գրաքննադատությունը և հայ նորագույն շրջանի գրականությունը։ ԵՊՀ-ում կարդացել է Հայ քննադատության պատմություն, Հայ նորագույն գրականություն, Գրական քննադատությունը 1920-1940 թվականներին, Արևմտահայ քննադատության ավանդները դասընթացները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Էլիզաբեթ Սթրաութ
Էլիզաբեթ Սթրաութ (Elizabeth Strout, ), ժամանակակից ամերիկացի գրող, որը լայն ճանաչման է արժանացել հատկապես իր «Օլիվիա Քիթերիջ» (Olive Kitteridge, 2008)) վեպի շնորհիվ, որի համար 2009 թվականին Պուլիտցերյան մրցանակի է արժանացել «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում ։ Նրա թե՛ այդ, և թե՛ մյուս վեպերում գործողությունները ծավալվում են իր հորինած Շիրլի Ֆոլզում (Shirley Falls, Maine) :