cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յոհան Սեբաստիան Բախ
Լայպցիգ (1723-1750)
1735 թվականին Բախը սկսեց պատրաստել իր երգեհոնի երաժշտության առաջին հրատարակությունը, որը 1739 թվականին տպագրվեց որպես երրորդ «Clavier-Übung» : Այդ տարի նա սկսեց հավաքել և ստեղծել մի շարք նախերգանքներ և ֆուգաներ կլավիկորդի համար, որը հետագայում պիտի դառնար նրա «The Well-Tempered Clavier»-ի երկրորդ գիրքը ։
Վերջին ժամանակաշրջան
1740-ից 1748 թվականներին Բախը ընդօրինակել է, գրի է առել և ընդլայնել է երաժշտությունը ավելի հին պոլիֆոնիկ ոճով, ի թիվս այլոց ինչպիսիք են Ջովաննի Պիեռլուիջի Պալեստրինան (BNB I/P/2), Յոհան Կասպար Կերլլը (BWV 241) , Պիետրո Տորրին (BWV Anh. 30) , Ջիովաննի Բատիստա Բասսանին (BWV 1081) , Ֆրանչեսկո Գասպարինին (Missa Canonica)  և Անտոնիո Քալդարան (BWV 1082) : Բախի սեփական ոճը փոփոխվում էր իր կյանքի վերջին տասնամյակում՝ ընդգրկելով պոլիֆոնիկ և անտիկ ոճերի տարրեր ։ Նրա չորրորդ և վերջին «Clavier-Übung»-ը՝ «Գոլդբերգի վարիացաները», հրատարակվել է 1741 թվականին ։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքում Բախը շարունակում էր յուրացնել ժամանակակից կոմպոզիտորների, ինչպիսիք են Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելը (BNB I/K/2)  և Գոթֆրիդ Հենրի Շտյոլցելը (BWV 200) երաժշտությունը, և վերանայել իր շատ վաղ գրված ստեղծագործությունները։ Նա նաև ծրագրել և ադապտացրել է ավելի երիտասարդ սերնդի կոմպոզիտորների երաժշտությունը՝ ներառյալ Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզին  (BWV 1083) և իր աշակերտ Յոհան Գոթլիբ Գոլդբերգը (BNB I/G/2) :
1746 թվականին բախը պատրաստվում էր ընդունվել Լորենց Քրիստոֆ Միզլերի «Երաժշտական կազմակերպությունը» ։ Ընդունվելու համար Բախը պետք է ներկայացներ մի ստեղծագործություն, որի համար նա ընտրեց իր կանոնիկ վարիացաները՝ «Vom Himmel hoch da komm' ich her», և մի դիմանկար, որը նկարվել էր Էլիաս Գոթլոբ Հաուսմանի կողմից և ցույց էր տալիս « Canon triplex á 6 Voc» ստեղծագործության առանձնահատկությունները ։ 1747 թվականի մայիսին Բախը այցելեց Ֆրիդրիխ II (Պրուսիայի թագավոր)ին Պոտսդամում։ Արքան Բախի համար սկսեց նվագել մի թեմա և առաջարկեց նրան հանպատրաստից ֆուգա հորինել այդ թեմային համահունչ։ Բախը պարտավորվեց՝ նվագելով երեք մասից բաղկացած ֆուգա Ֆրիդրիխի ֆորտեպիանոներից մեկի վրա, որն այդ ժամանակ համարվում էր նոր երաժշտական գործիք։ Լայպցիգ վերադառնալուց հետո նա ստեղծել է մի շարք ֆուգաներ և կանոններ՝ արքայի առաջարկած թեմային համապատասխան։ Մի քանի շաբաթվա ընթացքում այս երաժշտությունը տպագրվել է որպես «The Musical Offering»՝ նվիրված Ֆրիդրիխին։ «The Schübler Chorales»-ը, որը վեց երգչախմբային նախերգանքներից բաղկացած շարք է, Բախը ստեղծագործել էր ավելի քան երկու տասնամյակ առաջ, տպագրվել է մեկ տարվա ընթացքում  ։ Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում հինգ քանոնի վարիացիաների շարքը, որը Բախը ներկայացրել էր 1747 թվականին Միզլերի կազմակերպություն ընդունվելիս, նույնպես տպագրվել է ։
Երկու մեծ մասշտաբային ստեղծագործություններ մեծ դեր են խաղացել Բախի վերջին տարիների ընթացքում։ Մոտավորապես 1742 թվականին նա գրել և վերամշակել է «The Art of Fugue» ստեղծագործության կանոններն ու ֆուգաները, որոնք նա պատրաստել է հրատարակման մինչև իր մահանալը ։ Իր 1733 թվականին Դրեզդենի արքունիքի համար գրված «Kyrie-Gloria Mass» ստեղծագործությունից Բախը առանձնացրեց մի կանտատ՝ «BWV 191»-ը, վերածեց այն «Mass in B minor»-ի իր կյանքի վերջին տարիների ընթացքում։ Շթաուֆերը նկարագրում է այն որպես «Բախի ամենաամբողջական եկեղեցական գործը։ Այն բաղկացած է հիմնականում վերամշակված կանտատներից, որոնք գրվել են գրեթե 35 տարիների ընթացքում» ։ Չնայած ավարտուն գործը երբեք չի բեմադրվել կոմպոզիտորի կյանքի ընթացքում՝ այն համարվում է բոլոր ժամանակների ամենամեծ երգչախմբային ստեղծագործությունը ։
1749 թվականի հունվարին Բախի դուստր Ելիզավետ Յուլիանա Ֆրեդերիկան ամուսնանում է նրա աշակերտ Յոհան Քրիստոֆ Ալթնիկոլի հետ։ Սակայն այդ ժամանակ Բախի առողջությունը օրեցօր վատանում էր։ Հունիսի 2-ն Հենրիխ ֆոն Բրուլը գրում է Լայպցիգի բուրգոմայստերներին և խնդրում է նրանց երաժշտական ղեկավար Յոհան Գոթլոբ Հարրերին լրացնել Թոմասկանտորի պաշտոնը՝ պայմանավորված «պարոն Բախի վախճանվելու հետ» ։ Կուրանալուց հետո Բախը ենթարկվեց աչքի վիրահատության 1750 թվականի մարտին և նորից ապրիլին ՝ բրիտանացի ակնաբույժ Ջոն Թեյլորի կողմից ։ Բախը մահացել է 1750 թվականի հուլիսի 28-ին՝ անհաջող բուժման հետևանքով առաջացած բարդությունների պատճառով  ։ Բախի մահից մի քանի ամիս անց անցկացրած գույքագրման ժամանակ պարզվում է, որ նրա ունեցվածքը բաղկացած էր հինգ կլավիկորդից, երկու կլավիկորդից, երեք ջութակից, երեք ալտից, երկու թավջութակից, մեկ լյուտնյայից և մեկ սպինտից, 52 սուրբ գրքերից՝ ներառյալ Մարտին Լյութերի և Հովսեփոս Փլավիոսի գրքերը ։
Երաժշտական ոճ
Բախի երաժշտական ոճը մեծ մասամբ համապատասխանում է իր օրերի սովորույթներին, որը ավելի շատ բարոկկո դարաշրջանին է պատկանում։ Երբ նրա ժամանակակիցները, ինչպես օրինակ Հենդելը, Տելեմանը և Վիվալդին գրում էին կոնցերտներ, նա նույնպես գրում էր։ Երբ նրանք գրում էին շարանվագներ, նա նույնպես գրում էր։ Նրա ոճի առանձնահատկությունները բնութագրվում էին նրանով, որ իր տաղանդի շնորհիվ նա ունակ էր գրելու սերտորեն հյուսված երաժշտություն՝ հզոր հնչողությամբ։ Դեռ վաղ հասակից նա տոգորված էր իր ժամանակակիցների և նախկին սերունդների ստեղծագործություններով, որոնք հասանելի էին եվրոպական՝ ֆրանսիական, իտալական և գերմանական կոմպոզիտորներից, և շատ չնչին բան կա, որ չի հայտնվել նրա սեփական երաժշտության մեջ ։ Կրոնական երաժշտությունը եղել է Բախի ստեղծագործության գլխավոր մասը։ Նրա կողմից ստեղծված հարյուրավոր սուրբ ստեղծագործություններ համարվում են ոչ միայն նրա արվեստի դրսևորումներ, այլ Աստծո հետ իսկապես սրբազան հարաբերություններ ։ Նա Լայպցիգում դասավանդել է «Լյութերի փոքրիկ կատեխիզիսը» և այն իր արտահայտությունն է գտել նրա որոշ երաժշտական ստեղծագործություններում ։ Լյութերական երգչախումբը եղել է նրա շատ ստեղծագործությունների հիմքը։ Մշակելով այդ երաժշտական հիմները՝ նա ստեղծել է երգչախմբային նախերգանքներ։ Բախի յուրաքայնչյուր սուրբ վոկալային աշխատանքի ծանրակշիռ կառուցվածքը նրա նուրբ վերամշակման և կրոնական հզոր երաժշտական ստեղծագործության արդյունքն է։ Օրինակ՝ Սբ Մատթեոսի Պասսիոն ստեղծագործությունը, ինչպես նմանատիպ այլ գործեր, լաուսաբանում է կիրքը Աստվածաշնչյան տեքստերով, որոնք արտացոլվում են թվերգերում, արիաներում, կրկներգերում և խմբերգություններում։ Սակայն այս գործը կերտելիս Բախը ստեղծել է  համընդհանուր մի ձեռքբերում, որը դարեր շարունակ եղել է և՛ երաժշտապես հուզիչ, և՛ հոգեպես խորիմաստ ։
Բախը հրատարակել կամ զգուշությամբ ձեռագիր մատյաններով հավաքել է բազմաթիվ երաժշտական ստեղծագործությունների հավաքածուներ, որոնք արդյունքն են իր ժամանակվա գրեթե բոլոր ժանրերում կատարված գեղարվեստական և տեխնիկական մի շարք հետազոտությունների, բացի օպերայից։ Օրինակ՝ «Լավ տեմպերացված կլավիրը» բաղկացած է երկու գրքից, որոնցից յուրաքանչյուրը ներկայացնում է նախերգանք և ֆուգա յուրաքանչյուր մաժորով և մինորով՝ ցուցադրելով կառուցվածքային և տեխնիկական գլխապտույտ բազմազանություն ։
Մոդուլացումներ
Մոդուլացումը՝ մի հատվածի ընթացքում տոնայնության փոփոխումը, Բախին բնորոշ մեկ այլ գիծ է, որով նա հասել է ավելիին, քան իր ժամանակակիցները։ Բարոկկո գործիքները մեծապես սահմանափակում էին մոդուլացումների հնարավորությունները, սահմանափակում էին տոնայնությունը, որը կարող էր մոդուլացվել, իսկ փողային գործիքները՝ հատկապես շեփորներն ու շչակները, մոտավորապես մեկ դար առաջ հարմարեցված էին փականներին, կապված էին իրենց լարերի տոնայնությունից։ Բախը դուրս է մղում այս սահմանափակումները՝ իր երգեհոնի մեջ ավելացնելով երգի հետ միախառնված «տարօրինակ հչյուններ», որի համար նա Արնշտաթում մեղադրանքի է ենթարկվում ։ Իսկ Լուի Մարչանդը՝ մեկ այլ վաղ դարաշրջանի մոդուլացիաների փորձարար, խուսափում է Բախի հետ դեմ առ դեմ հանդիպելուց, որովհետև վերջինս ավելիին էր հասել, քան որևէ մեկը մինչ այդ ։ Բախի ժամանակաշրջանում տեղի ունեցող հիմնական զարգացումը, որին մեծապես նպաստել է նաև հենց ինքը Բախը, դա ստեղնաշարային գործիքների տոնայնության զարգացումն էր, որը թույլ էր տալիս օգտագործել վերջիններս բոլոր հնարավոր ստեղներով (12 մաժոր և 12 մինոր), որն էլ իր հերթին թույլ էր տալիս մոդուլավորել առանց կրկին լարելու։ Այս ամենը լայն տարածում ունեցավ «Clavier-Büchlein vor Wilhelm Friedemann Bach»-ը, որում օգտագործվում էին բոլոր տոնայնությունները, որն էլ Բախը սկսել էր զարգացնել 1720-ական թվականներին ։
Զարդհնչյուններ
«Clavier-Büchlein vor Wilhelm Friedemann Bach» ստեղծագործության երկրորդ էջը նշագրված է զարդհնչյուններով և կատարման ուղեցույցով, որը Բախը գրել է իր ավագ որդու համար, որն այդ ժամանակ ինը տարեկան էր։ Բախն ընդհանրապես յուրահատուկ է եղել զարդհնչյունների օգտագործման մեջ, և իր զարդհնչյունները հաճախ ենթակա են եղել մշակման։ Օրինակ՝ «Գոլդերբերգի վարիացիաների» «Արիան» հարուստ զարդհնչյուններ ունի գրեթե բոլոր չափերում։ Բախի շփումը զարդհնչյունների հետ կարելի է նաև տեսնել ստեղնաշարային գործիքավորման մեջ, որ նա իրականացրել է «Marcello's Oboe Concerto»-ի մեջ՝ ավելացնելով գրված զարդհնչյուններ, որը մի քանի դար անց բեմադրվել է օբոիստների կողմից կոնցերտի ժամանակ։
Չնայած Բախը որևէ օպերա չի գրել՝ նա հեռացված չի եղել այդ ժանրից, ոչ էլ նրա զարդհնչյունների վոկալային ոճից։ Եկեղեցական երաժշտության մեջ իտալացի կոմպոզիտորները նմանակում էին օպերային վոկալային ոճը այնպիսի ժանրերում, ինչպես օրինակ Նեապոլիտանական մեսսայի մեջ։ Բողոքականների շրջանում ավելի շատ հակված էին այս ոճն ընդունել պատարագային երաժշտության մեջ։ Օրինակ՝ Կուհմաուն, Բախին նախորդողը Լայպցիգում, վատ էր արտահայտվում օպերայի և իտալական վիրտուոզ վոկալային երաժշտության դեմ ։ Բախին դա ավելի քիչ էր ոգեշնչում և իր «Կրքեր ըստ Սբ Մաթեոսի» բեմադրումից հետո, նրա մեկնաբանություններից մեկն այն էր, որ այն ավելի շատ հնչում էր օպերայի նման ։
Գործիքավորում
Բախը գրել է վիրտուոզ երաժշտություն հատուկ գործիքների համար, ինչպես նաև երաժշտություն, որը կախված չէր գործիքից։ Օրինակ սոնատներն ու պարտիտները սոլո ջութակների համար համարվում են այս գործիքի համար գրվածքների գագաթնակետ։ Միայն հմուտ նվագողների ձեռքերում երաժշտությունը հարմարեցվում է գործիքին՝ օգտվելով նրա լիակատար հնարավորություններից և նվագողից պահանջվում է վիրտուոզ մոտեցում։ Չնայած այն փաստին, որ երաժշտությունն ու գործիքը թվում են անբաժանելի, Բախը ստեղծել է այս հավաքածուի որոշ մասերի կրկնօրինակները։ Նույն ձևով թավջութակի համար վիրտուոզ երաժշտությունը թվում է հարմարեցված, որի համար Բախի կողմից առաջարկած լավագույն տարբերակն էր համաձայնեցնել այն ջնարի հետ շարանվագներում։ Բախը մշակում էր գործիքի հնարավորությունները ամբողջությամբ՝ միևնույն ժամանակ պահելով հիմնական երաժշտությունը անկախ տվյալ գործիքից, որի վրա այն նվագվում էր։
Այս իմաստով զարմանալի չէ, որ Բախի երաժշտությունը հեշտ է նվագել նույնիսկ այն գործիքների վրա, որոնց համար այն նախատեսված չէ։ Այն այնքան հաճախ է վերամշակվում, որ նրա մեղեդիները հայտնվում են այնպիսի անսպասելի ժանրերում, ինչպիսին ջազ երաժշտությունն է։ Բացի դրանից Բախը թողել է մի շարք կոմպոզիցիաներ առանց կոնկրետ գործիքավորման, որոնց թվին են պատկանում «BWV 1072–1078»-ը, ինչպես նաև «Musical Offering» և «Art of Fugue» ստեղծագործությունների մեծ մասը ։
Կոնտրապունկտեր
Բախի ոճին բնորոշ է նաև լայնորեն Կոնտրապունկտերի օգտագործումը՝ օրինակ իր չորս մասից բաղկացած խմբերգությունների մեջ։ Այս ոճին ավելի շատ բնորոշ են Բախի քանոնները և հատկապես նրա ֆուգաները, որը սակայն հենց ինքը չի ստեղծել, բայց ունեցել է բավականին մեծ սկզբունքային ներդրում։ Ֆուգաները բնորոշ են Բախի ոճին՝ ինչպես օրինակ սենատի ձևը բնորոշ է դասական ժամանակաշրջանի կոմպոզիտորներին ։
Ոչ միայն այս խիստ Կոնտրապունկտ ստեղծագործություններին, այլ նաև Բախի երաժշտության մեծ մասին բնորոշ է յուրաքանչյուր ձայնի համար նախատեսված մաքուր մեղեդային երանգներ, որտեղ ակորդները ձևավորվում են նոտաներով, որոնց հետևում են չորս մասից բաղկացած հարմոնիաները։ Ֆորկելը, Բախի առաջին կենսագիրը, նրա երաժշտական ոճին տալիս է հետևյալ նկարագրությունը, որն էլ տարանջատում է այն մյուս տեսակներից ։
Կառուցվածք, քնարերգություն
Իր ժամանակակիցների հետ համեմատած Բախն ավելի շատ էր ուշադրություն դարձնում ստեղծագործությունների կառուցվածքին։ Սա կարելի է տեսնել այն մինորային հավաքածուներում, որտեղ նա փոխառնել է մեկ ուրիշի ստեղծագործությունները, օրինակ Սբ. Մարկ Պասսիոնի «Keiser» ստեղծագործության սկզբնական տարբերակում, որտեղ նա բարձրացնում է տեսարանային անցումները ։ Նման օրինակներից է նաև իր սեփական ստեղծագործությունների գլուխգործոցը՝ «Magnificat»-ը և Լայպցիգի պասսիոնը։ Իր կյանքի վերջին տարիներին Բախը կրկնել է իր մի քանի նախկին ստեղծագործությունները, ինչպես օրինակ «Mass in B minor»-ը։ Բախի հայտնի կառուցվածքային ցրվածությունը, որն իր գագաթնակետին է հասել 1970-ականներին, հանգեցրել է իր ստեղծագործությունների բազմաթիվ վերլուծությունների, չնայած շատ մեկնաբանություններ ավելի ուշ մերժվել են  ։
Լիբրետոները, այսինքն քնարերգությունը, մեծ դեր են խաղացել Բախի վոկալային ստեղծագործություններում։ Նա փնտրում էր համագործակցություն տարբեր տեքստային հեղինակների հետ իր կանտատաների և հիմնական վոկալային ստեղծագործությունների համար։ Հայտնի է նրա համագործակցությունը Պիկանդերի հետ Սբ. Մատթեոսի Պասիոնի լիբրետոյի ժամանակ, չնայած նման գործընթաց սկսվել էր նաև իր Սբ. Ջոն Պասսիոնի բազմաշերտ կառուցվածք ունեցող լիբրետոյի ժամանակ հինգ տարի առաջ ։
Կոմպոզիցիաներ
1950 թվականին Վոլֆգանգ Շմիդերը հրատարակել է Բախի կոմպոզիցիաների թեմատիկ ցանկը, որը կոչվում է «Bach-Werke-Verzeichnis» (Բախի աշխատանքների ցանկ) ։ Շմիդերը մեծապես հետևել է «the Bach-Gesellschaft-Ausgabe»-ին՝ կոմպոզիտորի ստեղծագործությունների մանրամասն հրատարակությանը, որը գործել է 1850 և 1900 թվականների միջև։ Ցանկի առաջին հրատարակությունը թվարկում էր 1080 գոյություն ունեցող ստեղծագործություններ, որոնք անկասկած ստեղծվել են Բախի կողմից ։
«BWV 1081–1126»-ը ավելացվել է ցանկին 20-րդ դարի երկրորդ կեսին և «BWV 1127 և ավելի բարձրերը» ավելացել է ավելի ուշ
Պասսիոններ և Օրատորիաներ
Բախը ստեղծել է Պասսիոններ Ավագ Ուրբաթ օրվա ծառայությունների համար և օրատորիաներ՝ ինչպես օրինակ Սուրբ Ծննդյան Օրատորիան, որը Սուրբ Ծննդյան եկեղեցական վեց կանտատաների շարք է  ։ Ավելի կարճ օրատորիաներ են Սբ. Զատկի օրատորիան և Համբարձման օրատորիան։
Իր կրկնակի երգչախմբով և նվագախմբով Սբ. Մատթոեսի պասսիոնը Բախի ամենածավալուն ստեղծագործությունն է։
Սբ. Ջոնի Պասսիոնը Բախի առաջին պասսիոնն է, որը ստեղծվել է Լայպցիգում նրա որպես Թոմասկանտոր պաշտոնավարման ժամանակահատվածում։
Կանտատաներ
Ըստ նրա մահախոսականի Բախը կստեղծագործեր սուրբ կանտատաների հինգ տարվա ցիկլ և հավելյալ եկեղեցական կանտատաներ՝ օրինակ հարսանիքների և հուղարկավորությունների համար։ Այս սուրբ գործերի մոտավորապես 200-ը պահպանված են՝ նրա ստեղծած եկեղեցական կանտատաների ընդհանուր թվի երկու երրորդը գնահատված ։ Բախի թվային կայքում թվարկված են կոմպոզիտորի 50 հայտնի աշխարհիկ կանտատաները, որոնց կեսը պահպանված են կամ մեծապես վերականգնված ։
Եկեղեցական կանտատաներ
Բախի կանտատները մեծապես տարբերվում են իրենց ձևով և գործիքավորմամբ՝ ներառյալ այն կանտատաները, որոնք նախատեսված են սոլո երգիչների համար, խմբերգերի համար, փոքր գործիքային խմբերի և մեծ նվագախմբերի համար։ Շատերը բաղկացած են մեծ ներածական կրկներգերից, որոնց հետևում են մեկ կամ մի քանի փվերգային մեներգերից, որոնք նախատեսված են մեներգիչների համար, և ավարտվում են խմբերգությամբ։
Ա կապելլա երաժշտություն
Բախի Ա կապելլա երաժշտությունը ներառում է մոտետներ և երգչախմբային հարմոնիզացիաներ։
Մոտետներ
Բախի մոտետները (BWV 225–231) սուրբ թեմաներով գործեր են, որոնք գրված են երգչախմբի և կոնտինյուի համար։ Նրանցից որոշները ստեղծվել են հուղարկավորությունների համար ։ Բախի կողմից ստեղծված վեց մոտետներն են.
Երգչախմբային հարմոնիզացիաներ
Բախը գրել է հարյուրավոր չորս մասից բաղկացած Լյութերական խմբերգերի հարմոնիզացիաներ։
Եկեղեցական երաժշտությունը լատիներեն
Բախի եկեղեցական երաժշտության մեջ մտնում են նրա «Magnificat»-ը, չորս «Kyrie–Gloria» մեսսաները և «Mass in B minor»-ը։
«Magnificat»
«Magnificat in E-flat major, BWV 243a»-ը գրվել է 1723 թվականին, սակայն այս գործն ավելի շատ հայտնի է իր 1733 թվականի «D major» տարբերակով։
«Mass in B minor»
1733 թվականին Բախը ստեղծեց «Kyrie–Gloria Mass»-ը Դրեզդենի արքունիքի համար և մոտավորապես 1748-1749 թվականներին ընդարձակելով այս ստեղծագործությունը վերածեց այն իր մեծ «Mass in B minor»-ի։ Գործը երբեք ամբողջությամբ չի կատարվել Բախի կենդանության օրոք ։
Ստեղնաշարային երաժշտություն
Բախը գրել է իր ժամանակաշրջանի երգեհոնի և այլ ստեղնաշարային գործիքների համար՝ հիմնականում Կլավեսինի և Կլավիկորդի համար, ինչպես նաև իր կողմից շատ սիրված ջնարային կլավիկորդի համար։
Երգչախմբային և կամերային երաժշտություն
Բախը գրել է միայնակ գործիքների, դուետների և փոքր անսամբլների համար։ Նրա սոլո գործերից շատերը՝ ինչպես օրինակ նրա վեց սոնատներն ու ջութակի պարտիրները (BWV 1001–1006), և իր վեց թավջութակի շարանվագները (BWV 1007–1012) համարվում են նրա ռեպորտուարի ամենախորը գործերը ։
Ջութակի կոնցերտներ
Կոնցերտի ձևով պահպանված գործերը ներառում են երկու ջութակային կոնցերտներ («BWV 1041» Ա մինորում և «BWV 1042» Ի մինորում) և մեկ կոնցերտ երկու ջութակով Դ մինորում՝ «BWV 1043», որին հաճախ վերաբերում են որպես «double» կոնցերտ։
Ստեղնաշարային կոնցերտներ
Բախը ստեղծել և ձևափոխել է կոնցերտներ մեկ կամ չորս կլավիկորդի համար։ Կլավիկորդային գործերից շատերը օրիգինալ գործեր չեն, սակայն իր սեփական կոնցերտների գրվածքները այլ գործիքների համար այժմ չկան ։ Մի շարք ջութակի, հոբոյի և ֆլեյտայի կոնցերտներ ստեղծվել են հենց սրանցից։
Երգչախմբային սյուիտներ
Բացի կոնցերտներից Բախը գրել է չորս երգչախմբային սյուիտներ, որոնցից յուրաքանչյուրը երգչախմբային պարերի ոճի մեջ է, որին էլ նախորդում է ֆրանսիական նախերգանքը ։
21-րդ դար
21-րդ դարում Բախի ստեղծագործությունները դարձան առցանց հասանելի՝ օրինակ «International Music Score Library Project»-ում։ Բախի բնագրերը ամենայն ճշգրտությամդ հասանելի դարձան Բախի թվային կայքում Միայն կոմպոզիտորին կամ նրա որոշ երաժշտական գործերին նվիրված կայքերն են «jsbach.org», և Բախի Կանտատաների կայքը ։
21-րդ դարի կենսագիրներն են Փիթեր Վիլյամսը և դիրիժոր Ջոն Էլիոտ Գարգիները  ։
Գերեզմանատուն
Բախի աճյունը սկզբնապես թաղվել է Լայպցիգի հին Սբ Ջոնի գերեզմանատանը։ Նրա գերեզմանը գրեթե 150 տարի մնացել է աննկատ, սակայն 1894 թվականին նրա մասունքները տեղափոխվել են Սբ Ջոնի եկեղեցու դամբարան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ այս շինությունը ռմբակոծվել է, ուստի 1950 թվականին Բախի աճյունը տեղափոխվել է Սբ Թոմաս եկեղեցու ներկայիս գերեզմանատուն ։ Հետագայում հետազոտությունները հարցականի տակ են դրել այն փաստը, թե գերեզմանում իսկապես Բախի աճյունն է թաղված ։
Բախի ստեղծագործական ժառանգությունը
Բախի ստեղծագործական ժառանգությունը չափազանց մեծ է։ Նա գրել է տարբեր ժանրերի հազարից ավելի երկեր (բացառությամբ օպերաների)։ Նշանակալից մասը խոշոր վոկալ-սիմֆոնիկ երկերն են՝ քնարա-փիլիսոփայական բովանդակությամբ կանտատաներ (հոգևոր, 300-ից պահպանվել են 200-ը, և աշխարհիկ՝ մոտ 26)՝ բաղկացած խմբերգերից, արիաներից և նվագախմբային հատվածներից, պասսիոններ («Matthaus passion», «Iohannes passion», «Lucas passion»), օրատորիայի տիպի մոնումենտալ երկեր, որտեղ ընդհանրացված է ժողովրդի բարօրության համար իրեն զոհաբերող մարդու տանջանքի և բարոյական տոկունության թեման, օրատորիաներ («Ծննդյան», «Զատկական»), մոտետներ (6), մեսսաներ (5), դրանց թվում ծավալուն Սի մինոր՝ փիլիսոփայական բովանդակությամբ, ինքնուրույն բաժինների ազատ հաջորդականությունից կազմված մեսսան, «Մագնինֆիկատ»-ը, ուր, Պ․ Կազալսի բնորոշմամբ, Բախը «Ողջ երկրայինն աստվածացրել է և աստվածայինը՝ մարդկայնացրել»։
Նշանավոր է նաև Բախի գործիքային երաժշտությունը․ երգեհոնի մոտ 250 ստեղծագործություն (պրելյուդներ, տոկատներ, ֆանտազիաներ, ֆուգաներ, սոնատներ, պասսակալյա և այլն), որոնք երգեհոնային երաժշտության եռդարյա զարգացման գագաթնակետն են, 220-ից ավելի ստեղծագործություն՝ գրված կլավեսինի համար, որոնց միջոցով Բախը հաստատեց այդ գործիքի ինքնուրույն արժեքը։ Սրանց թվում է պատմական և գեղարվեստական մեծ նշանակություն ունեցող 48 պրելյուդների և ֆուգաների շարքը, որ XVII - XVIII դդ․ երաժշտական ոճերի «հանրագիտարան» դարձավ և հաստատեց ներկայիս երաժշտության հնչյունաշարի լարվածքը։
Կլավիրային երկերի թվում կան նաև սոնատներ, ինվենցիաներ, ֆանտազիաներ, տոկատներ, կոնցերտներ և այլ գործեր, 6 «Անգլիական», 6 «Ֆրանսիական» սյուիտներ ու 6 պարտիտներ, ուր հեղինակը զարգացնելով կենցաղային պարերի ավանդական ժանրը, դրանք վերածեց քնարա-փիլիսոփայական պոեմների։
Երաժշտության պատմության մեջ իրենց առանձնահատուկ տեղն ունեն ջութակի (սոնատներ, պարտիաներ) և թավջութակի (սյուիտներ) մենանվագի համար գրված ստեղծագործությունները։ Նվագախմբային երաժշտության պատմության մեջ առանձնանում են նաև վեց «Բրանդենբուրգյան կոնցերտները» (տարբեր կազմի նվագախմբերի և մենանվագ գործիքների համար) և պարային ձևերի վրա հիմնված նվագախմբային չորս սյուիտները («Նախերգանքները»)։ Բախը առաջինը ստեղծեց կոնցերտներ մեկ (7 հատ), երկու (3), երեք (2) և չորս (1) կլավեսինի համար՝ նվագախմբի հետ։ Դրել է նաև կոնցերտներ մեկ և երկու ջութակի համար՝ նվագախմբի հետ, ջութակի, ֆլեյտայի և կլավեսինի համար՝ նվագախմբի հետ և այլն։ Լայպցիգում 1950 թվականից սկսած, յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ անց է կացվում Բախի անվան միջազգային մրցույթ։
Իվան Վլադիսլավիչ
Իվան Վլադիսլավիչ (Ivan Vladislavić, ), հարավաֆրիկացի գրող, լրագրող, պրոֆեսոր, գրել է անգլերեն ։
Կենսագրություն
Հոր կողմից նախնիները Խորվաթիայից ներգաղթյալներ են, մոր կողմից՝ Անգլիայից և Իռլանդիայից։ 1970-ական թվականներին ապրել է Յոհաննեսբուրգում։ Ավարտել է Վիտվաթերսրանդի համալսարանը «անգլիական և աֆրիկական գրականության» մասնագիտությամբ, աշխատել է հրատարակչությունում, հրատարակել է «Staffrider magazine» ամսագիրը։ 1989 թվականից նա անկախ գրող և հրատարակիչ է։ 1998-1999 թվականներին եղել է Շտուտգարտի «Akademie Schloss Solitude» ակադեմիայի գիտաշխատող։
Ապրում է ընտանիքի հետ, Յոհաննեսբուրգում։
Գործունեություն
Նա վեպերի, պատմվածքների, էսսեների, այդ թվում՝ կերպարվեստի և ճարտարապետության մասին աշխատոիթյունների հեղինակ է։ Արձակում, որն առավել հաճախ կապված է Յոհաննեսբուրգի հետ, Վլադիսլավիչը ստեղծագործաբար ճանապարհ է փնտրում ֆանտազիայի, երգիծական գրոտեսկի և վավերագրական ֆիլմի միջև։
Բազմաթիվ ազգային մրցանակների դափնեկիր է։ Վլադիսլավիչի արձակ ստեղծագործությունները թարգմանվել է ֆրանսերեն, գերմաներեն, իռլանդերեն, շվեդերեն։
(7585) 1991 PK8
(7585) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 5-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,179327 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8107 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,548 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2070,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173861 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հենրի Հոլտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Եղեգի
Եղեգի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 3 կմ հարավ։ Գյուղը երբեմն համարել են Խարբերդի նահանգի կենտրոն Մեզիրե գյուղաքաղաքի ավան։
Պատմություն
Եղել է բազմամարդ գյուղ։ Գյուղի բնակչության մի մասը զոհվեց 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ մյուսը մի կերպ կարողացավ գաղթել զանազան երկրներ։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 128 տուն՝ 1135 հայ բնակչով, իսկ 1915 թվականին ուներ 180 տուն՝ 1800 բնակչով։ Գյուղում ապրում էին նաև այլազգիներ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն ու արհեստներն էր՝ երկաթագործություն, կոշկակարություն, դերձակություն, հյուսնություն։ Գյուղը ջրառատ էր և ուներ մի քանի ջրաղացներ, որոնցից նաև օգտվում էին հարևան գյուղերի բնակիչները։
Պատմամշակութային կառույցներ
Եղեգին ուներ Ս. Նշան անունով եկեղեցի և մի մզկիթ։ Գյուղի մոտ էր գտնվում Ս. Հովհաննես եկեղեցին։
Կրթություն
XIX դարի 60-ական թվականներին գյուղում գործում էր հայկական դպրոց, որն ուներ մի քանի տասնյակ աշակերտ։ 1892 թվականին Եղեգիում հիմնադրվել էր Ուսումնասիրաց ընկերությունը, որը նպաստում էր գյուղի կրթական և լուսավորչական գործին։
Անվանի մարդիկ
Եղեգիում են ծնվել Կիլիկիայի աթոռի կաթողիկոս Սահակ Բ Խապայան Եղեգեցին (XX դարի սկզիբ) և բանասեր, կրթական գործիչ Սահակ Խապալյանը (1849-1939) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բուղաթափա (լեռնագագաթ, Բալուի լեռնաշղթա)
Բուղաթափա, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Բալուի լեռնաշղթայում։ Բարձր է ծովի մակարդակից ավելի քան 2800 մետր։ Յասուա լեռնաշղթայի արևելյան հատվածի ամենաբարձր գագաթն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Բաշ Օլուկ (լեռնանցք)
Բաշ Օլուկ, լեռնանացք Լեռնային Կիլիկիայում, Կիլիկիան Տավրոսի Բուլղար լեռներում ։
Մարիա Դենիսովա-Շչադենկո
Մարիա Ալեքսանդրովնա Դենիսովա-Շչադենկո (Мария Александровна Денисова-Щаденко, ), խորհրդային քանդակագործ, Վլադիմիր Մայակովսկու քնարերգության հասցեատերերից մեկը։
Կենսագրություն
Մարիա Դենիսովան ծնվել է 1894 թվականին Խարկովում, Սմոլենսկի նահանգից եկած գյուղացու ընտանիքում ։
Սովորել է գեղանկարչության մասնավոր ստուդիայում, ապա գեղանկարչական ուսումնարանում։ Ավելի ուշ սովորել է Մոսկվայում՝ Վխուտեմասում, որն ավարտել է 1925 թվականին ։
Առաջին ամուսնու հետ Շվեյցարիայում գտնվելու ընթացքում շարունակել է զբաղվել գեղանկարչությամբ ու քանդակագործությամբ Լոզանում և Ժնևում (1914 թվականից մինչև 1918 թվականը)։
Հոկտեմբերյան հեղափոխության ժամանակ միացել է Առաջին հեծյալ բանակին։ Եղել է բանակի գեղարվեստական-ագիտացիոն բաժնի վարիչ։ Նկարել է ագիտպլակատներ, ստեղծել ծաղարանկարներ, խաղացել բեմում։ Դենիսովան երեք անգամ հիվանդացել է տիֆով և վիրավորվել։ Բանակում ամուսնացել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ Եֆիմ Շչադենկոյի հետ։
Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն եղել է մոնումենտալիստ, նրա քանդակները ցուցադրվել են միջազգային բիենալեներում Ժնևում, Վենետիկում, Վարշավայում, Ցյուրիխում, Բեռնում, Կոպենհագենում։ Մի քանի անգամ ցուցահանդեսներ է ունեցել Մոսկվայում։ Մտերիմ է եղել Վլադիմիր Մայակովսկու հետ, որի հետ ծանոթացել է Օդեսայում բանաստեղծի սևծովյան շրջագայության ժամանակ ։ Նրանց հարաբերությունների պատմությունը հիմք է ծառայել Մայակովսկու «Վարտիքավոր ամպը» («Облако в штанах») պոեմի համար ։
Մարիա Դենիսովա-Շչադենկոն ինքնասպանություն է գործել 1944 թվականին։ Իր կյանքի վերջին տարիներին նա հիվանդ է եղել։ Ըստ Ա. Գուլյաևի և Սերգեյ Լազարևի՝ հիվանդությունը ֆիզիկապես այնքան է թուլացրել նրան, որ նա այլևս չի կարողացել զբաղվել քանդակագործությամբ։ Քանի որ քանդակագործությունը եղել է Դենիսովայի կյանքի իմաստը, դրանից զրկվելն էլ պատճառ է դարձել ինքնասպանություն գործելու համար։ Թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (տեղամաս 4, շարք 9, գերեզման 4)։ Նրա գերեզմանի վրա տեղադրվել է «Մայրություն» քանդակների խումբը ։
Անձնական կյանք
Մարիա Դենիսովան առաջին անգամ ամուսնացել է Վասիլի Լվովիչ Ստրոևի հետ։ Նրա հետ ապրել է Շվեյցարիայում, որտեղ ծնվել է նրանց դուստրը՝ Ալիսան։ Հետագայում նրանք բաժանվել են. Ստրոևը մեկնել է Անգլիա, իսկ Մարիա Ալեքսանդրովնան դտսեր հետ՝ հեղափոխական Ռուսաստան։
Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ամուսնացել է Եֆիմ Աֆանասևիչ Շչադենկոյի հետ, որ եղել է Առաջին հեծյալ բանակի Հեղափոխական ռազմական խորհրդի անդամ։
Դուստրը՝ Ալիսա Վասիլևնան, ամուսնացել է Յուրի Լվովիչ Կարպովի հետ։ Հետագայում իր դստեր՝ Օլգա Կարպովայի հետ մեկնել է Անգլիա։ Ալիսայի երկրորդ դուստրը՝ Տատյանա Կարպովան, մնացել է Մոսկվայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռուս նկարչուհիներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարչուհիներ
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիչների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մարզիչների ցանկը։ Ներկայացված են միայն այն անձինք, ում պատվավոր կոչումը շնորհվել է ՀՀ Նախագահ Ս. Սարգսյանի կողմից (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր)։ Մինչ այդ կոչումը ստացածների ցանկը կտեղադրվի տվյալների ձեռքբերումից հետո։
2008 թվական
Կոչումը չի շնորհվել։
2011 թվական
Կոչումը չի շնորհվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ պատվավոր կոչումներ
Նեգատոր հայց
Նեգատոր հայց (լատ․ negatorius — մերժողական, ժխտողական), քաղաքացիական դատավարությունում գույքի տնօրինման և օգտագործման իրավունքի խախտումը վերացնելու սեփականատիրոջ հայցային պահանջը։ Նեգատոր հայցով դատարան դիմած քաղաքացին տիրապետման իրավունքը պահպանում է, բայց զրկվում է գույքն իր ցանկությամբ օգտագործելու կամ տնօրինելու հնարավորությունից։ Նեգատոր հայցի դեպքում իրավախախտման պրոցեսը ոչ թե ավարտվել, այլ շարունակվում է։ Ըստ որում մեղքի առկայությունը իրավախախտողի գործողություններում պարտադիր չէ։ Նեգատոր հայցի համար վաղեմություն չի կիրառվում։ Այն բավարարելու դեպքում ժողդատարանն իր որոշմամբ իրավախախտում կատարած անձին պարտավորեցնում է դադարեցնել կամ վերացնել իրավախախտումը, ինչպես նաև հատուցել իրավախախտման հետևանքով պատճառած վնասները։
Կատեգորիա:Իրավաբանություն
Շոգետուն (վեպ)
Հրատարակությունը
Վեպի առաջին հրատարակումը կայացել է Էտցելի «Magasin d’Éducation et de Récréation» ամսագրում՝ 1879 թվականի դեկտեմբերի 1–ից մինչև 1880 թվականի դեկտեմբերի 15–ը՝ «Շոգետուն։ Ճանապարհորդություն Հյուսիսային Հնդկաստանով» անվան տակ։
Վեպից հատվածներ հեղինակը կարդացել է Ամենի ակադեմիայում 1880 թվականի ապրիլի 23–ին։
Վեպը առանձին հրատարակությամբ (նույն անվանումով) սկզբնապես հրատարակվել է երկու գրքով, առաջինը՝ 1880 թվականի հուլիսի 5–ին, երկրորդը՝ նոյեմբերի 11–ին։ 1880 թվականի նոյեմբերի 15–ին լույս ընծայվեց վեպի պատկերազարդ հրատարակությունը՝ նույն անվանումով, (Լեոն Բենետտի 99 նկարազարդումներով)։ Դա հեղինակի տասնհինգերորդ «երկակի» հատորն էր «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքից։
Նույն 1880 թվականին հայտնվեց վեպի առաջին թարգմանությունը ռուսերեն լեզվով, այն հրատարակվում էր «Новое время» թերթում։ Գրքային հրատարակությունները լույս ընծայվեցին 1882 թվականին համարյա միաժամանակ Մոսկվայում (Խլեբնիկովի հրատարակություն) և Պետերբուրգում (Ա․ Ա․ Կրաևսկու տպագրատուն) ։
Սյուժե
Երեք անգլիացի ջենտլմեններ և մեկ ֆրանսիացի ուղևորվում են ճանապարհորդության Հյուսիսային Հնդկաստանով զարմանահրաշ «Շոգետան» օգնությամբ՝ ինժեներական մտքի բացառիկ հայտնագործության։
Բովանդակություն
Գիրքը բաժանված է երկու մասի և երեսուն գլուխների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր Կատեգորիա:1880 վեպեր
Ալեքսանդր Տրոշիչև
Ալեքսանդր Ալեքսանդրովիչ Տրոշիչև (Александр Александрович Трошичев, ), խորհրդային նկարիչ և գրաֆիկ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Տրոշիչևը ծնվել է 1908 թվականի մարտի 25-ին Վոլոգդայի նահանգի Վոսկրեսենսկի գյուղում։ Ապագա նկարչի մանկական տարիները անցել են պապիկի գյուղացիական ընտանիքում։ 1922 թվականին Ալեքսանդր Տրոշիչևը ընդունվել է Լենինգրադի Մ. Լոմոնոսովի անվան ճենապակու գործարանի առընթեր կերամիկական դպրոց։ Ավարտելուց հետո աշխատել է որպես ճենապակու նկարիչ։
1928 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի ՎԽՈՒՏԵԻՆ-ի գեղարվեստի ֆակուլտետ։ Սովորել է Դմիտրի Կարդովսկու, Իսահակ Բրոդսկու մոտ։ 1936 թվականին ավարտել է ինստիտուտը պրոֆեսոր Բրոդսկու արվեստանոցում՝ նկարչի որակավորման շնորհմամբ։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Առավոտ» նկարը։
Զորացրվելուց հետո դասավանդել է Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում՝ մանկավարժական աշխատանքը համատեղելով ստեղծագործական և հասարակական գործունեության հետ։ Մասնակցել է ցուցահանդեսների 1936 թվականից, ստեղծել է ժանրային նկարներ, բնանկարներ, նատյուրմորտներ։ Նրա հեղինակած հայտնի աշխատանքներից են՝ «Նավաստիները Բուդապեշտի համար մարտերում» («Моряки в боях за Будапешт», 1951, նկարիչ Ա. Եֆիմովի հետ համատեղ, Կենտրոնական ռազմածովային թանգարան), «Լենինգրադ։ 7 նոյեմբերի» (1956), «Նատյուրմորտ։ Աշուն» (1958), «Տոնական օրը Նևայի ափին» («В праздничный день на Неве», 1960) և այլն։
Ալեքսանդր Տրոշիչևը մահացել է 1984 թվականին Լենինգրադում։ Նրա ստեղծագործությունները գտնվում են թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Իտալիայում, Մեծ Բրիտանիայում և այլ երկրներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս նկարիչներ Կատեգորիա:Ռուս գրաֆիկներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
Նովոգուրովկա
Նովոգուրովկա (Новогуровка, Яңы Гуровка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քարդաշյան ինդեքս
Քարդաշյան ինդեքսը (Ք–ինդեքս) (Kardashian Index (K-Index)) սոցիալական մեդիայում գիտնականի հանդեպ հետաքրքրության և նրա գիտական հրապարակումների վիճակագրության միջև անհամապատասխանության ցուցիչ է ։
Թվիթթերում հետևորդների թվի (F) և մեջբերումների քանակի (C) հարաբերակցությունը սահմանվում է հետևյալ կերպ՝
։
Քարդաշյան ինդեքսը հաշվարկվում է այսպես՝
որտեղ F(a) գիտնականի հետևորդների քանակն է Թվիթթերում, իսկ F(c) հետևորդների այն քանակը, որ նա պետք է ունենար՝ ելնելով իր գիտական հրապարակումների մեջբերումների քանակից։
Մեկնաբանություն
Բարձր Ք–ինդեքսը չափազանցված պոպուլյարության նշան է, իսկ ցածրը նշանակում է, որ գիտականը թերագնահատված է։ Ք–ինդեքսի հեղինակը համարում է, որ այն գիտնականները, որոնց Ք–ինդեքս–ը 5–ից բարձր է, «Գիտության Քարդաշյան» են (Science Kardashian)։
Քննադատություն
Քարդաշյան ինդեքսում ենթադրվում է, որ գիտական նշանակալիությունը կարելի է չափել գիտական հրապարակումների մեջբերումների քանակով, այնինչ այդ դրույթը բազմաթիվ քննադատներ ունի ։
Հղումներ
Կատեգորիա:2014 հայտնություններ Կատեգորիա:Լրատվամիջոցներ Կատեգորիա:Գիտաբանություն
Պոլյակովսկոե
Պոլյակովսկոե (Поляківське), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոլյակովսկոե գյուղում բնակվում էր 174 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մարալիկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Մարալիկ քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 19 հուշարձան (30 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Գյուլյուդաղ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Արծվանիկ գյուղի բնական քարանձավներ
Արծվանիկ գյուղի բնական քարանձավները բնապատմական հուշարձան է։ Գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Արծվանիկ գյուղից 3 կմ հարավ, Երիցավանքի շրջակայքում։ Գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բնության հուշարձաններ Սյունիքի մարզում
Աննա Նետրեբկո
Աննա Յուրևնա Նետրեբկո ՝ ռուս օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ, Կուբանի աշխատանքի հերոս։ 2006 թ.-ից Ավստրիայի քաղաքացի է ։
Կենսագրություն և գործունեություն
Ծնվել և մեծացել է Կրասնոդարում՝ ծագումով կուբանական կազակների ընտանիքում ։ Մայրը եղել է ինժեներ, իսկ հայրը` երկրաբան։ Այստեղ էլ սկսել է զբաղվել երգեցողությամբ և երաժշտությամբ։ Եղել է Կրասնոդարի երկրամասի Պիոներների և դպրոցականների պալատի «Կուբանական պիոներներ» երգչախմբի մենակատարը ։
Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում, պրոֆեսոր Տամարա Նովիչենկոյի դասարանում ։
1993 թ.-ին հաղթել է Գլինկայի անունը կրող մրցույթում և հրավիրվել է Մարիինյան թատրոն, որտեղ կատարել է ծավալուն ռեփերտուար իր դիրիժոր Վալերի Գեորգիևի ղեկավարությամբ։
Բրեթի
Բրեթի (ბრეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում ։
Աննա Նետրեբկո
Կենսագրություն և գործունեություն
1994 թ.-ին նա հրավիրվել է Ռիգա «Կախարդական ֆլեյտա» ինքնուրույն նախագծում Գիշերային թագուհու դերը կատարելու համար (Ռիգայի նկախ օպերա Avangarda Akadēmija)։ Նախագծի հեղինակը և ռեժիսորը Միխաիլ Մամիլովն էր, դիրիժորը՝ Դեյվիդ Միլնսը (ԱՄՆ)։
1995 թ.-ին նրա դեբյուտը եղել է Սան Ֆրանցիսկոյում (Լյուդմիլա «Ռուսլան և Լյուդմիլա»)։
Բրեթի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 710 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 9 կմ։
Աննա Նետրեբկո
Կենսագրություն և գործունեություն
Նրան մեծ ճանաչում են բերել Պամինայի («Կախարդական ֆլեյտա») և Ռոզինայի դերերը («Սևիլյան սափրիչ»)։ Նետրեբկոն դարձել հայտնի է որպես ռուսական օպերային դերերի շատ հաջող կատարող, ինչպիսիք են Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա»(Լյուդմիլայի դերը), Պրոկոֆևի «Պատերազմ և խաղաղություն» (Նատաշայի դերը), «Նշանադրություն վանքում»(Լուիզայի դերը), Ռիմսկի-Կորսակովի «Ցարի հարսնացուն»(Մարֆայի դերը) օպերաներում նրա կատարած դերերը։ Նետրեբկոն նաև հաջողությամբ հանդես է եկել իտալական ռեփերտուարով, այդ թվում՝ իրեն ոչ բնարաշ՝ բելկանտո ոճում կատարելով ռոմանտիկ դերեր Վերդիի «Ռիգոլետտո» (Ժիլդայի դերը), Պուչչինիի «Բոհեմ» (Միմիի դերը), Բելլինիի «Կապուլետներ և Մոնտեկիներ» (Ջուլիետի դերը) օպերաներից։
Բրեթի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 899 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քարելի շրջան
Աննա Նետրեբկո
Կենսագրություն և գործունեություն
2002 թ.-ին Մետրոպոլիտեն օպերայում տեղի է ունեցել Նետրեբկոյի դեբյուտը (Նատաշա, «Պատերազմ և խաղաղություն»)։ Այդ նույն տարում նա ներկայացավ Դոննա Աննայի դեբյուտայի դերով Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայից, որը տեղի ունեցավ Զալցբուրգի փառատոնի ընթացքում՝ Նիկոլաս Առնոնկուրի գլխավորությոմբ։
2003 թ.-ին Աննա Նետրեբկոյի ռեփերտուարում ներառվել էին Վիոլետայի դերը Վերդիի «Տրավիատա» օպերայից, որը տեղի է ունեցել Մյունխենում, գլխավոր դերը «Լուչիա դի Լամերմուր» ներկայացման մեջ Los Angeles Opera, Դոննա Աննայի դերը Կովենտ Գարդենում։ 2003 թ.-ին դուրս եկավ նրա առաջին ստուդիական Opera Arias ալբոմը, որը դարձավ լավագույն վաճառք ունեցող դասական երաժշտության ալբոմներից մեկը 2003 թ.-ին։ Այնուհետև՝ 2004 թ.-ին դուրս եկավ երկրորդ՝ Sempre Libera ալբոմը։ «Ռոմեո և Ջուլիետ»-ի օպերային դերի կատարումը Ռոլանդո Վիլյասոնի հետ արժանացավ բարձր գնահատականի։ Հենց նույն կատարողի հետ Նետրեբկոն 2005 թ.-ին կատարել է դեր «Սիրո ըմպելիք» օպերայից։ Այդ նույն տարում Զալցբուրգի փառատոնին Նետրեբկոն Կառլո Ռիզիի գլխավորած նվագախմբի հետ կատարել է Վիոլետա Վալերի դերը «Տրավիատա» օպերայից։
2004 թ.-ին նկարահանվել է ամերիկյան «Արքայադստեր օրագրերը 2» ֆիլմում՝ կատարելով սեփական դերը։
2006 թ.-ի մարտին նա ներկայացրել է միջնորդություն Ավստրիայի քաղաքացիություն ստանալու համար։ Ըստ նրա, նա պատրաստվում է ապրել է Վիեննայում և Զալցբուրգում, ինչպես նաև Ավստրիայի քաղաքացիությունն է օգնել նրան, բյուրոկրատական ընթացակարգերի վիզա ստանալու համար ։ Ավստրիան հաստատել է խնդրագիրը հուլիսի 25-ին՝ պահպանելով Ռուսաստանի քաղաքացիությունը։
2010 թ.-ին «Նոր ալիք» մրցույթում Աննա Նետրեբկոն Ֆիլիպ Կիրկորովի հետ կատարել է «Ձայն» երգը՝ այդպիսով նոր էջ բացելով իր ստեղծագործական ասպարեզում՝ ներկայանալով դասական կրոսովեր ոճում։ 2012 թ.-ի փետրվարի 6-ին Նետրեբկոն պաշտոնապես գրանցվել է որպես ՌԴ նախագահի թեկնածուի՝ այդ ժամանակ գործող վարչապետ Վլադիմիր Պուտինի հոգաբարձու ։
Աննա Նետրեբկոն կատարել է Սոչիի Օլիմպիական խաղերի հիմնը խաղերի բացման արարողության ժամանակ ։
2014 թ.-ի մայիսից նոյեմբեր ամիսներին եղել է «Austrian Airlines» ավիաընկերության գովազդային գործընկերը ։
2014 թ.-ի դեկտեմբերի 7-ին Նետրեբկոն նվիրաբերել է մեկ միլիոն ռուբլի Դոնեցկի «Դոնբաս Օպերա»-ին ռազմական գործողություններ հետևանքով կորուստները վերականգնելու համար՝ լուսանկարվելով Նովորասիայի խորհրդարանի նախագահ Օլեգ Ցարյովի հետ Նովորասիայի դրոշի ֆոնի վրա ։ Ավստրիայի ԱԳ նախարարությունը բացասաբար արտահայտվեց այդ իրադարձության մասին և կտրուկ քննադատության ենթարկեց երգչուհուն։ Քննադատության ենթարկվեց նաև «Austrian Airlines» ավիաընկերությունը, որի «գովազդային դեմքը» օպերային դիվան էր ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ երգչուհու և «Austrian Airlines» ավիաընկերության միջև կնքված գովազդային պայմանագիրը լրացել էր 2014 թ.-ի նոյեմբերի 30-ին, ընկերությունը պարզաբանման համար դիմել է Նետրեբկոյի մենեջերին՝ չբացառելով երգչուհու դեմ իրավական գործողությունները այս միջադեպի հետ կապված ։
Անձնական կյանք
Աննա Նետրեբկոն ամուսնացած է եղել ուրուգվայցի բարիտոն Էրվին Շրոտի հետ ։ 2008 թ.-ի սեպտեմբերի 5-ին Վիեննայում ծնվեց նրանց որդին՝ Տիագո Աուրան ։ 2013 թ.-ի նոյեմբերին վեց տարվա հարաբերություններից հետո, նրանք որոշեցին բաժանվել  ։
2014 թ.-ի օգոստոսին Նետրեբկոն ամուսնացել է ադրբեջանցի տենոր Յուսիֆ Էյվազովի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՌԴ պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ռուս օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս սոպրանոներ
Դոլապո Ադելեկե
Դոլապո Ադելեկե (Dolapo Adeleke, անվանվում է նաև Լոուլա Դի (LowlaDee, ), նիգերիացի ժամանակակից կինոգործիչ
Կենսագրություն
Ծնվել է Նիգերիայի Քանո նահանգում։ Նախքան համալսարան ընդունվելն արդեն հեղինակել ու լույս էր ընծայել երկու գիրք (Լագոս նահանգի Դանսոլ ավագ դպրոցում սովորելու ժամանակաշրջանում)։ 2011 թվականին ավարտել է Կովենանտ համալսարանը ՝ ստանալով հաղորդակցության մասնագետի դիպլոմ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիգերացի կինոռեժիսորներ
Մտածեք երեխաների մասին
«Մտածե՛ք երեխաների մասին», արտահայտություն, որը վերածվել է հռետորական հնարքի  ։ Տրամաբանական փաստարկների բացակայության կամ թուլության դեպքում բանախոսը էքսպրեսիվորեն կոչ է անում մտածել երեխաների մասին՝ մատնանշելով որոշակի սպառնալիք (գուցե խիստ չափազանցված), որպեսզի ունկնդիրներին համակեն երեխաների պաշտպանության բնազդով առաջացած զգացմունքները, և այդ զգացմունքների ազդեցության ներքո նրանք չնկատեն բանախոսի դիրքորոշման թուլությունը   ։ Այսպես, օրինակ, «երեխաների մասին մտածելու» կոչն օգտագործվել է գրաքննություն մտցնելու կողմնակիցների կողմից, որպեսզի երեխաների պաշտպանության անվան տակ սահմանափակվի տեղեկատվության հասանելիությունը ողջ հասարակության, ներառյալ մեծահասակների համար  ։
Գործածություն
Խորհրդարանական բանավեճերի վարման վերաբերյալ «Art, Argument, and Advocacy» (2002) ձեռնարկի հեղինակների կարծիքով՝ արտահայտության օգտագործումը բանավեճում դատողությունը փոխարինում է հույզերով ։ Էթիկայի մասնագետ Ջեք Մարշալը 2005 թվականին գրել է, որ արտահայտության ժողովրդականությունը բխում է բանականությունը կասեցնելու նրա ունակությունից ։ «Երեխաների մասին մտածելու» կոչն օգտագործվել է գրաքննության կողմնակիցների կողմից, որպեսզի երեխաներին զերծ պահի ընկալվող սպառնալիքից ։ Սքոթ Բիթին «Community, Space and Online Censorship» գրքում (2009) նշում է, որ ինֆանտիլիզմի ոգով երեխաների՝ որպես պաշտպանության կարիք ունեցող անմեղ մարդկանց նկարագրությունը մաքրության հասկացությամբ տարվածության ձևերից մեկն է ։
2011 թվականին «Journal for Cultural Research» պարբերականում տպագրված հոդվածում նշվում է, որ արտահայտությունն սկսել է ավելի հաճախ օգտագործվել, քան նախկինում, բարոյական խուճապի պատճառով ։
2012 թվականին Ռուսաստանում ընդունված № 139-ФЗ դաշնային օրենքը, որը նախատեսված է երեխաներին իրենց առողջությանը և զարգացմանը վնաս հասցնող տեղեկատվությունից պաշտպանելու համար, դեռևս քննարկման և ընդունման ընթացքում փորձագետների կողմից քննադատվել է որպես ինտերնետային գրաքննություն։ Հետագայում այդ մտավախությունները բազմիցս հաստատվել են իրավապահ պրակտիկայում։
Ծաղրանմանակում. «Լավջոյի օրենք»
Այս կոչը օգտագործվել է Walt Disney Pictures-ի «Մերի Փոփինս» (1964) ֆիլմում, երբ տիկին Բենքսը դայակին խնդրում է չգնալ և ասում է. «Մտածե՛ք երեխաների մասին» ։ Այս արտահայտությունն օգտագործվել է որպես երգիծական հղում «Սիմփսոնները» անիմացիոն սերիալում 1996 թվականին, երբ Հելեն Լավջոյը կոչ է անում, որ «ինչ-որ մեկը, խնդրում եմ, մտածի երեխաների մասին»   հորինված Սպրինգֆիլդ քաղաքի բնակիչների բանավեճի ժամանակ  ։ Չարլզ Տեն Բրինքը «Georgia State University Law Review» հոդվածում Լավջոյի արտահայտությունը համարում է հաջող պարոդիա ։ Հետագայում «երեխաների մասին մտածելու» կոչի օգտագործումը հաճախ ծաղրի առարկա է դարձել ։ «Սիմփսոնները» մուլտֆիլմում արտահայտության օգտագործումից հետո այն սկսել են անվանել «Լավջոյի օրենք» , «Հելեն Լավջոյի պաշտպանություն» և «Հելեն Լավջոյի սինդրոմ»   ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թևավոր խոսքեր
Էռնեստո Սեդիլյո
Էռնեստո Սեդիլյո Պոնսե դե Լեոն (Ernesto Zedillo Ponce de León, իսպաներեն արտասանությունը՝ [eɾˈnesto seˈðiʝo], ), մեքսիկացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ։ 1994 թվականի դեկտեմբերի 1-ից մինչև 2000 թվականի նոյեմբերի 30-ը եղել է Մեքսիկայի նախագահ, որպես Ինստիտուցիոնալ հեղափոխական կուսակցության կողմից վերջին՝ 71-րդ անգամ առաջադրվող Մեքսիկայի նախագահներից։
Նախագահության օրոք նա բախվեց Մեքսիկայի պատմության մեջ վատագույն տնտեսական ճգնաժամին, որը սկսվեց պաշտոնը ստանձնելուց ընդամենը մի քանի շաբաթ հետո ։ Նա սահմանազատվեց իրեն նախորդող Կառլոս Սալինաս դե Գորտերից` նրա քաղաքականությանը մեղադրելով ճգնաժամի մեջ (թեև Նախագահ Սեդիլյոն չէր շեղվել իր երկու նախորդների նեոլիբերալ քաղաքականությունից) և վերահսկում էր նրա եղբոր՝ Ռաուլ Սալինաս դե Գորտերի ձերբակալությունը ։ Նրա  վարչակազմը նկատելի դարձավ մասնավորապես EZLN-ի (Ազգային Ազատագրական  Զապատիստա Բանակ) և Համաժողովրդական հեղափոխական բանակի հետ բախումների վերսկսմամբ, Fobaproa-ի հակասական իրականացմամբ՝ ազգային բանկային համակարգը փրկելու համար , քաղաքական բարեփոխմամբ, որը Դաշնային շրջանի (Մեքսիկական քաղաք) բնակիչներին թույլ տվեց իրենց համար քաղաքապետ ընտրել, և պետական ուժերի կողմից կազմակերպված Ագուաս Բլանկասի և Ակտեալի կոտորածների իրականացմամբ ։
Չնայած Սեդիլյոյի քաղաքականությունը հնարավորություն տվեց Մեքսիկային դուրս գալ տնտեսական ճգնաժամից և վերականգնել աճը, բայց արդեն յոթ տասնամյակ կառավարող Ինստիտուցիոնալ հեղափոխական կուսակցությունից ժողովրդի դժգոհությունը հանգեցրեց նրան, որ կուսակցությունը առաջին անգամ կորցրեց իր օրենսդրական մեծամասնությունը 1997 թվականի ընտրություններում, և 2000 թվականի ընտրություններում աջակենտրոն ընդդիմության Ազգային գործունեություն կուսակցության թեկնածու Վիսենտե Ֆոքսը հաղթեց Հանրապետության նախագահական ընտրություններում՝ վերջ դնելով Ինստիտուցիոնալ հեղափոխական կուսակցության 71 տարի շարունակվող կառավարմանը ։ Ինստիտուցիոնալ հեղափոխական կուսակցության պարտությունը ընդունելն ու իշխանության խաղաղ ճանապարհով իր իրավահաջորդին հանձնելը կառավարման վերջին ամիսներին բարելավեցին Սեդիլյոյի իմիջը, և նա հեռացավ պաշտոնից 60% հաստատման վարկանիշով ։
2000 թվականին նախագահի պաշտոնավարման ժամկետի ավարտից հետո Սեդիլյոն հանդիսացավ գլոբալիզացիայի հարցերով առաջատար ձայնը, հատկապես նրա ազդեցությունը մեծ էր զարգացած և զարգացող երկրների հարաբերությունների վրա։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Էռնեստո Սեդիլյոն ծնվել է 1951 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Մեխիկոյում։ Նրա ծնողներն էին մեխանիկ Ռոդոլֆո Սեդիլյո Կաստիլյոն և Մարթա Ալիսիա Պոնսե դե Լեոնը։ Լավ աշխատանք գտնելու և երեխաներին կրթության հնարավորություն տալու համար նրա ծնողները տեղափոխվեցին Մեխիկալի, Ստորին Կալիֆոռնիա։
1965 թվականին 14 տարեկան հասակում նա վերադարձավ Մեխիկո։ 1969 թվականին նա ընդունվեց Ազգային Պոլիտեխնիկական ինստիտուտ և կարողացավ ֆինանսավորել իր ուսումը աշխատելով Ազգային բանակում և ռազմածովային նավատորմում (հետագայում հայտնի, որպես Բանժերկիտո)։ 1972 թվականին ստանալով տնտեսագետի որակավորում՝  սկսել է դասախոսել։ Առաջին խմբի ուսանողների շարքում նա հանիպեց իր ապագա կնոջը՝ Նիլդա Պատրիցիա Վելասկոյին, որի հետ նա ունի հինգ երեխա՝ Էռնեստո, Էմիլիանո, Կառլոս, (նախկինում ամուսնացած էր դիրիժոր Ալոնդրա դե լա Պառայի հետ ), Նիլդա Պատրիցիա և Ռոդրիգո։
1974 թվականին նա շարունակեց իր մագիստրոսի և ասպիրանտուրայի ուսումը Եյլի համալսարանում։ Նրա դոկտորական թեզի վերնագիրն էր ''Մեքսիկայի հանրային արտաքին պարտքը. վերջին պատմությունը և նավթի հետ կապված ապագա աճը''։