cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գևորգ Հովնանյան
Բարեգործություն
Հովնանյանը Նյու Յորքում թաունհաուս է նվիրաբերել, ՄԱԿ-ի հայկական պատվիրակությանը։ Հովնանյանը նույնպես տուն է կառուցել Հայաստանի երկրաշարժի տուժածների համար ։
1986 թվականին Հովնանյանը կառուցել է Սուրբ Ստեփանոս հայկական եկեղեցին Էլբերոնյան շրջանում իր մոր հիշատակի պատվին ։ Եկեղեցու կառուցմամբ, նա իրականացրեց այն խոստումը, որն նա տվել էր, երբ 1950-ական թվականների վերջին փախնում էր Իրաքից ։
Ժառանգություն
Նա վերապրեց իր 60 ամյա կնոջը Սիրվարթին (Էմիլիին), դստրերին՝ Սոսսինե Նաջարյանին, Էսթո Բարրային, Լյուսի Քալիանին և Նադիա Ռոդիիգեսին և որդուն Արա Հովնանյանին ։ Նա նաև վերապրեց իր երկու եղբայրներին Հրայրին և Վահագնին, որոնք երկուսն էլ ապրում էին Միդլթաունում, Նյու Ջերսի, իրենց 13 թոռնիկների հետ ։
Նյու Ջերսիի շինարարների ասոցիացիայի նախագահ Մայքլ Հ. Քարմաթը Հովնանյանին անվանել է «արդյունաբերական ավանգարդ» նրա մահից հետո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1923 ծնունդներ Կատեգորիա:2009 մահեր Կատեգորիա:Ամերիկահայ գործարարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ բարերարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Հայ շինարարներ
Չոբիսխև
Չոբիսխև (ჭობისხევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 900 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 13 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 745 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Ղարաջաղայա
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նորվիչ Սիթի
Նորվիչ Սիթի ֆուտբոլային ակումբը անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ է և համարվում է Պրեմիեր լիգայի հիմնադիր ակումբներից մեկը։ Ակումբը ներկայացնում է Նորվիչ քաղաքը և այժմ հանդես է գալիս Չեմպիոնշիպում։
Արտաքին հղումներ
Նորվիչ Սիթի Կատեգորիա:1902 հիմնադրված ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ակումբներ
Սեեսկյուլա (գյուղ, Ամբլա շրջան)
Սեեսկյուլա (Sääsküla), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ամբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 71 մարդ։
Հաճար
Հաճար, ցորեն երկհատիկ (Triticum dicoccum), Արարատյան ցորեն -(Triticum urarthu), դաշտավլուկազգիների ընտանիքի հացահատիկային բույս, ցորենի տեսակ։ ՀՀ-ում կան բազմաթիվ վայրի տեսակներ։ Մշակովի հաճարենու հասկի առանցքը կոտրվող է, հիմնականում՝ քիստավոր։ Հատիկները կարմիր են՝ նեղ ակոսիկով։ Աշնանացան է և գարնանացան։ Ունի վաղահաս և միջահաս ձևեր։ Չորության, ժանգի և փոշեմրրիկի նկատմամբ դիմացկուն է։
ՀՀ-ում տարածված են կարմրահասկ (վաղահաս) և սպիտակահասկ տարատեսակները, որոնք գարնանացան են։ Հաճարից ստացվում է լավորակ ձավար, օգտագործվում է նաև որպես կեր։ Մշակվում է հիմնականում Որոտանի ավազանի (Սյունիք), նախալեռնային (Կոտայքի մարզ, Արագածոտնի մարզ), լեռնային (Գեղարքունիքի մարզ) մարզերում։ 1988-ին ՀՀ-ում ցանքատարածություը 3,2 հազար հա էր, միջին բերքատվությունը՝ 20,6 ց/հա, համախառն բերքը՝ 66 000 ց։
Այտա (Սալմայի վտակ)
Այտա (Айта), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում Մուեզերսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սալմա գետի աջ ափին՝ 5,8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 7,4 կմ է, ավազանի տարածքը 79,5 կմ2։ Գետը հոսում է հեռու բնակավայրերից ։
Հաճար
Կերակրատեսակներ
Հայաստանում հաճարով և ոչխարի մսով քաշովին լայն տարածված է Շիրակի մարզում, իսկ հաճարով քաշովին՝ Հայաստանի բոլոր մարզերում։ Կտրատած յուղոտ ոչխարի միսը եփում են սառը ջրով 10 րոպե, ավելացնում հաճարը և սոխորածը և եփում փոքր կրակի վրա ։
Բուժիչ նշանակությունը
Ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործում են այս բույսի տարբեր մասերը։ Հաճարի հացն ունի թեթև լուծողական ազդեցության և խորհուրդ է տրվում փորկապության ժամանակ։
Այտա (Սալմայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Հաճար
Բուժիչ նշանակությունը
Հաճարի թեփից եփուկը խմում են լուծի, քրոնիկ բրոնխիտի դեպքում։ Ջրով կամ կաթով եփած հաճարը խմեցնում են երեխաներին ընթրիքից առաջ կամ հետո՝ որպես հակաորդային միջոց։ Ծաղիկները և հաճարի հասկերը թուրմերի և եփուկների տեսքով օգտագործում են շնչատար օրգանների (Տրախեիտ, բրոնխիտ) բուժման համար։ Թարախապալարների վրա դրած հաճարների հացը՝ թրջած տաք կաթի մեջ, արագացնում է դրանց ձևավորումը։ Տաք խմորն օգտագործում են իբրև փափկացնող և ներքաշող միջոց կոշտ և ցավոտ ուռուցքների համար։
Հաճարի հաց օգտագործողները ավելի քիչ են հակված սրտային հիվանդությունների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Դաշտավլուկազգիներ
Անտարկտիկա
Անտարկտիկա, Երկիր մոլորակի հարավային բևեռային շրջանն է, որի մեջ մտնում են Անտարկտիդան և հարող Ատլանտյան, Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների հարավային մասերը (երբեմն այդ օվկիանոսների հարավային հատվածները միավորում են մեկ միասնական՝ Հարավային օվկիանոսի մեջ)։
Այն գտնվում է Հարավային կիսագնդի Անտարկտիկ շրջանում՝ հիմնականում Անտարկիկ շրջանակի հարավային մասում. շրջապատված է Հարավային օվկիանոսով։ Տարածքը կազմում է է 14.0 քառակուսի կիլոմետր (5.4 միլիոն քառակուսի մղոն), ուստի այն համարվում է Երկրի մակերեսի հինգերորդ ամենամեծ մայրցամաքը Ասիայից, Աֆրիկայից, Հյուսիսային Ամերիկայից և Հարավային Ամերիկայից հետո։ Համեմատության համար նշենք, որ Անտարկտիկան Ավստրալիայից երկու անգամ մեծ է։ Անտարկտիկայի տարածքի 98% ծածկված է սառցե շերտով, որի հաստությունը կազմում է առնվազն 1 մղոն (1.6 կիլոմետր)։
Անտարկտիկան համարվում է ամենացուրտ, ամենաչոր մայրցամքը՝ ամենաուժեղ քամիներով. համեմատաբար բարձրադիր է։ Անտարկտիկան համարվում է անապատ, քանի որ առափնյա խորությունը տարեկան ավելանում է ընդամենը 200 միլիմետրով ( 8 ինչ), որը տարածքի համեմատ նվազ է։ [4] Երբեմն օդի ջերմաստիճանը հասնում է −89 °C (−129 °F)։[5] Մշտական մարդկային բնակատեղիներ չկան, սակայն տարեկան 1,000 -ից 5,000 մարդ հետազոտության նպատակով որոշ ժամանակ հաստատվում է տարածքում տեղակայված հետազոտական կերտրոններում։ Այնտեղ գոյատևում են միայն ցրտակայուն օրգանիզմներ, որոնց թվում են բազմաթիվ բույսերի և կենդանիների տեսակներ (պինգվիններ, ծովահորթեր և այլն), բակտերիաներ, սնկեր, բույսեր և պրոտիստաներ։ Նմանատիպ բուսականությունը բնորոշ է տունդրային։
Չնայած այն փաստին, որ դեռ հնուց մարդիկ բազմաթիվ առասպելներ և կարծիքներ են հայտնել Terra Australis ("Հարավային մայրցամաք" - ի) մասին, առաջին ընդունված վարկածը ապացուցվել է Ֆաբիան Գոտլիեբ վոն Բելինսհաուզենի և Միխայիլ Լազարևի Վոստոկ և Միրնի ռուսական հետազոտության կողմից 1820 թվականին։ Սակայն, 19-րդ դարի երկրորդ կեսին մայրցամաքը բոլորովին անտեսված էր անտանելի միջավայրի, միջոցների պակասի և տարածքի մեկուսացման պատճառով։ 1959 թվականին 12 երկրների կողմից ստորագրվեց Անտարկտիայի դաշինքը Antarctic Treaty. այսօր երկրների քանակը կազմում է 49։ Դաշինքը արգելում է բոլոր տեսակի ռազմական գործողությունների և հանքագործության իրականացումը։ Արգելված է նաև այն ամենը, ինչը վերաբերում է միջուկային ռումբերի պատրաստման և պայթեցման գործընթացներին՝ նպատակ ունենալով պահպանել մայրցամաքի օզոնային շերտը և քաջալերել միայն գիտական հետազոտությունները։ Այսօր հոտազոտություններ են իրականացվում բազմաթիվ երկրներից ավելի քան 4000 գիտնականների կողմից։
Ստուգաբանություն
Մայրցամաքի «Անտարկտիկա» անվանման առաջին պաշտոնապես կիրառումը վերագրվում է քարտեզագիր Ջոն Ջորջ Բարտոլոմեոսին։ Անտարկտիկա անվանումը հունական ἀνταρκτική (antarktiké) բարդ բառի լատինացված տարբերակն է՝ ἀνταρκτικός (antarktikos) բառի իգական սեռը, որը «Արկտիկ» բառի հականիշն է «Հյուսիսի հակառակը»։
Հետազոտությունների պատմություն
Հավատը Terra Australis գոյության մասին՝ եկրագնդի հարավում գտնվող մի հսկայական մայրցամաքի, որ պետք է կարգավորեր Եվրոպայի հյուսիսային տարածքների, Ասիայի և Հարավային Ամերիկայի համաչափությունը, եղել է դեռ Պտոլեմեոսի ժամանակներից ի վեր (մ.թ. առաջին դար)։ Վերջինիս պնդմամբ՝ աշխարհի բոլոր երկրամասերի միջև պետք է որ համաչափություն պահմանվի։ Նույնիսկ 17- րդ դարի վերջերում, երբ հետազոտողները հայտնաբերեցին, որ Հարավային Ամերիկան և Ավստրալիան առասպելական "Անտարկտիկայի մասերը չէին կազմում, աշխարհագրագետները հավատում էին, որ մայրցամաքը ենթադրվող չափսերից շատ ավելի մեծ է։ Եվրոպական քարտեզներում նշվում էր այդ ենթադրվող երկրամասը, մինչև որ նավապետ Ջեյմս Քուքի HMS Resolution և Adventure նավերը անցան Անտարկտիկ շրջանակը՝ սկզբից ՝ 1773 թվականի հունվարի 17, 1773 թվականի դեկտեմբերին և հետո՝ 1774 թվականի հունվարին։ Անտարկտիկայի ափերում Քուքը նավարկեց 75 մղոն (121 կիլոմետր), երբ 1773 թվականի հունվարին նրա առջև հայտնվեց սառցե դաշտը։ Անտարկտիկայի գոյությունն ապացուցող առաջին ականատեսը դարձավ երեք անհատների կողմից ղեկավարվող նավի անձնակազմը Ըստ տարբեր կազմակերպությունների տեղեկատվության (Ազգային գիտության հիմնադրամի, ՆԱՍԱ - ի, Կալիֆորնիայի համալսարանի՝ Սան Դիեգո և այլ աղբյուրների), երեք հոգու կողմից ղեկավարվող նավը հայտնեց Անտարկտիկայում 1820 թվականին։
Կատեգորիա:Անտարկտիկա
Google Քարտեզներ
Google Քարտեզներ (Google Maps, ավելի վաղ՝ Google Local), այնպիսի ծրագրերի ամբողջություն, որոնք կառուցված են անվճար քարտեզագրական ծառայության և տեխնոլոգիաների հիման վրա, որ ներկայացվում են Գուգլ ընկերության կողմից։ Ստեղծվել են 2005 թվականին ։
Ծառայությունն իրենից ներկայացնում է աշխարհագրական քարտեզ և արբանյակային լուսանկարներ Երկիր մոլորակից։ Շատ շրջանների համար հասանելի են շատ մանրամասն աէրոլուսանկարներ (նկարահանված 250—500 մետր բարձրությունից ), որոշների համար՝ 45° աստիճան անկյամբ դիտելու հնարավորությամբ աշխարհի չորս կողմերից  ։ Լրացուցիչ առաջարկվում են Լուսնի և Մարսի լուսանկարներ։
Ծառայության հետ ներգրավված է բիզնես-տեղեկատու և ավտոմեքենաների ճանապարհների քարտեզ, որտեղ կարելի է փնտրել երթուղիներ. սրանք գրավում են ԱՄՆ-ն, Կանադան, Ճապոնիան, Ռուսաստանը, Հոնկոնգը, ՉԺՀ-ն, Մեծ Բրիտանիան, Իռլանդիան (միայն քաղաքների կենտրոնները) և Եվրոպայի որոշ շրջաններ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինտերնետային տվյալների բազաներ Կատեգորիա:Վեբ 2.0 Կատեգորիա:Գուգլի ծառայություններ Կատեգորիա:Վեբ-քարտեզագրություն Կատեգորիա:Անդրոիդի ծրագրային ապահովում
Ֆարահ Զեյնեփ Աբդուլահ
Ֆարահ Զեյնեփ Աբդուլահ (Farah Zeynep Abdullah, ), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի։
Կենսագրություն
Ֆարահը ծնվել է օգոստոսի 17-ին 1989 թվականին, Բեշիկթաշում, Ստամբուլ, Թուրքիա: Արաբերենից թարգմանած նրա անունը նշանակում է «երջանկություն»: Ֆարահի հայրը` Օման Աբդուլահը Իրանի թուրքմեն է, իսկ մայրը թուրք է և զբաղվում է տնային տնտեսությամբ։ Ֆարահը սովորել է Ստամբուլի «Սեն Միշել» ֆրանսիական լիցեյում (մասնավոր դպրոց), իսկ միջնակարգ կրթությունը ստացել է Մեծ Բրիտանիայում: Ֆարահն ազատ տիրապետում է թուրքերենին, ֆրանսերենին և անգլերենին: Դպրոցական տարիներին Ֆարահն ակտիվորեն մասնակցել է դպրոցական տարբեր բեմադրությունների և դրանցից մեկի համար ստացել է «դպրոցի լավագույն դերասանուհի» տիտղոսը։
Կարիերա
Ֆարահը ֆիլմերում սկսել է նկարահանվել 2010 թվականից։ Նա իր դեբյուտային դերը խաղաց «Անգին ժամանակ» հեռուստասերիալում։ Հաջորդ հեռուստասերիալը, որտեղ նա խաղաց Մեդեհիի դերը «Թիթեռի երազը» սերիալն էր։ 2014 թվականին Ֆարահը նկարահանվեց ռուս արիստոկրատուհի Շուրայի դերը Կուրտ Սեիտ և Ալեքսանդրա հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերը դարձավ հայտնի թուրք դերասան Քվանչ Տատլըտուղը: Այս դերը Ֆարահին հռչակ բերեց արդեն Թուրքիայի սահմաններից դուրս։ Այնուհետև նա ստացավ դերեր արդեն «Հիշեցրու, եթե կմոռանամ» սերիալում և «Էյլուլ` փոքրիկ պատուհասը» ֆիլմում։
Այնպիսի դերերի համար, ինչպիսիք են Ֆարահի կերտած դերերը «Անգին ժամանակ», «Թիթեռի երազը», «Հիշեցրու, եթե կմոռանամ», դերասանուհին ստացել է 14 կինոմրցանակ։
Իր ազատ ժամանակը Ֆարահը նվիրում է վոկալի դասերին։
Անձնական կյանք
2014 թվականի կեսերից Ֆարահը հանդիպում է Գյոկխան Տիրյակի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ Կատեգորիա:Բոսնիական ծագմամբ թուրքեր Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Յուլիա Հաշդեու
Յուլիա Հաշդեու (Iulia Haşdeu, ), բանաստեղծուհի, հայտնի գիտնական-բանասեր Բոգդան Պետրիչեյկու Հաշդեուի դուստրը։
Կենսագրություն
Գրել է ռումիներեն և ֆրանսերեն։ 1887 թվականին գրված նրա առաջին՝ «Bourgeons d’Avril» բանաստեղծությունների գիրքը հրատարկվում է երկու տարի անց՝ «Œuvres posthumes» գրքում ։
Յուլիան մահացել է Բուխարեստում, 18 տարեկան հասակում, տուբերկուլոզից։ Մարմինը հանգչում է Բուխարեստում գտնվող Բելլուի գերեզմանոցում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:XIX դարի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Ռումինացի բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Կին բանասերներ Կատեգորիա:Ռումինացի բանասերներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռումինացի կին գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Սուդանա-եթովպիական բախումներ (2020-21)
2020-21 թվականների սուդանա–եթովպիական բախումները սկսվել են 2020 թվականի դեկտեմբերի 15-ին եթովպա-սուդանական վիճելի սահմանի երկայնքով գտնվող Աբու-Տյուր շրջանում Սուդանի զինված ուժերի և Եթովպիայի պաշտպանության ազգային ուժերի միջև ։ 2021 թվականի հունվարի 11-ին Եթովպիան մեղադրեց Սուդանի ուժերին այն բանի համար, որ նրանք ներխուժեցին վիճելի սահմանային շրջան, որը վերջին շաբաթներին բախումների էր ենթարկվում։ Սուդանը, ի պատասխան, դատապարտել է այն, ինչ նա անվանել է Եթովպական ագրեսիա։
Նախապատմություն
1902 թվականին անգլիացիների կողմից կառավարվող Սուդանը և Եթովպական կայսրությունը ստորագրել են սահմանի պատշաճ սահմանագծման մասին պայմանագիր, սակայն այն ձախողվել է, քանի որ սահմանի երկայնքով որոշ շրջաններ մնացել են չլուծված ։ Ինչպես 1902-ի, այնպես էլ 1907-ի պայմանագրում միջազգային սահմանը անցնում է արևելք, ինչը նշանակում է, որ Ալ-Ֆաշագի հողը սուդանական է, բայց եթովպացիները արդեն բնակեցրել են այդ տարածքը և արդեն հող են մշակել այնտեղ, ինչպես նաև հարկեր վճարել Եթովպիայի կառավարությանը ։
Էրիթրեա-եթովպիական պատերազմից հետո Եթովպիան և Սուդանը սկսեցին ձգձգված բանակցությունները 744 կմ (462 մղոն) երկարությամբ իրենց սահմանի ճշգրիտ գտնվելու մասին։ Համաձայնության «ամենադժվար» շրջանը Ալ-Ֆաշագի թաղամասն էր ։
2008-ին նրանք փոխզիջման են գնացել։ Եթովպիան համաձայնել է, որ Ալ-Ֆաշագի տարածաշրջանն անջատվի Սուդանից, սակայն սուդանցիներին թույլ էր տրվում հանգիստ ապրել այնտեղ ։
Բախումներ
Դեկտեմբերի 15-ին եթովպացի աշխարհազորայինները, որոնք, ենթադրաբար, աջակցում են Եթովպիայի կառավարությանը, դարան են դրել մի քանի սուդանցի զինվորական սպաների վրա ՝ սպանելով նրանցից 4-ին։ Ավելի ուշ Սուդանի վարչապետ Աբդալա Համդոկը հայտարարել էր, որ պատրաստ է «հետ մղել» ռազմական ագրեսիան։ Արդեն գործ ունենալով Եթովպիայի հյուսիսում տեղի ունեցած պատերազմի հետ ՝ վարչապետ Աբիյ Ահմեդը փորձել է կոծկել իրավիճակը ՝ հայտարարելով.«նման միջադեպերը չեն խզի կապը մեր երկու երկրների միջև, քանի որ մենք միշտ օգտագործում ենք բանակցությունները հարցերը լուծելու համար»։
Իրավիճակը սրվել է, երբ Սուդանը սկսել է զինվորների զորահավաք վիճելի սահմանի մոտ և Ամանորին հայտարարել, որ հետ է բերել տարածաշրջանի բոլոր գյուղերը։ Ի պատասխան, եթովպացի զորահրամանատար գեներալ Բիրհանու Ջուլան ասել է. «մեր զինվորականները զբաղված են եղել այլ վայրի խնդիրներով, նրանք օգտվել են դրանից։ Դա պետք է լուծվեր սիրով։ Սուդանը պետք է երկխոսություն ընտրի, քանի որ կան երրորդ կողմի սուբյեկտներ, որոնք ցանկանում են, որ մեր երկրները բաժանվեն:"(Երբ նա խոսում է երրորդ կողմի մասին, նա նկատի ունի Եգիպտոսը) ։
Դեկտեմբերի 28-ին Սուդանը հայտարարեց, որ գրավել է Ասմարո, Լեբբակի, Փաշա, Լամլամ, Մելքամո, Մալե, Աշկար, Կամկա, Ումմ Փաշա Թեդդի գյուղերը։ Ընդհանուր առմամբ նա գրավել է 11 բնակավայրեր, որոնք վերահսկում էին եթովպացի աշխարհազորայինները։ Սուդանը նաև պնդել է, որ գրավել է Լիլլի քաղաքը Ամհարայի և աշխարհազորայինների ուժերից։ Լիլլին համարվում է հենակետ Ամհարայի բանակային կորպուսի հրամանատարների խոշոր առևտրականներ և ֆերմերների համար։ Ընդհանուր առմամբ, կան ավելի քան հազար եթովպացի ֆերմերներ ։
2021 թվականի հունվարի 3-ին Սուդանը գերի է վերցրել ՏՊԼՖ-ի 45 մարտիկների, որոնք հատել են Սուդանի սահմանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եթովպիայի պատերազմներ Կատեգորիա:2021 միջազգային հարաբերություններում Կատեգորիա:2020 հակամարտություններ Կատեգորիա:2021 հակամարտություններ Կատեգորիա:2022 հակամարտություններ
Քենդալ Ջեններ
Քենդըլ Ջեններ (Kendall Nicole Jenner, ), ամերիկացի մոդել, «Քարդաշյանների ընտանիքը» հեռուստաշոուի մասնակից։
Կենսագրություն
Քենդըլ Ջենները ծնվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 3-ին Կալիֆորնիա նահանգի Կալբասաս քաղաքում։Նա Բրյուս Ջենների և բիզնեսվումեն Քրիս Ջենների առաջնեկն է։ Մոր կողմից նա ունի համամայր քույրեր՝ Քորթնի, Քիմ և Քլոյի և համամայր եղբայր՝ Ռոբ։ Հոր կողմից արյունակից եղբայրներ՝ Բարթոն Ջեններ, Բռենդոն Ջեններ, ռեալիթի-շոուի աստղ՝ Բռոուդի Ջեններ և արյունակից քույր՝ Քայլի Ջեններ։ Նրան բախտ է վիճակվել ծնվել աստղային, ընդ որում շատ մեծ ընտանիքում։ Հիմնական տարբերությունը նրա և նրա քույրերի ու եղբայրների միջև դա նրա բարձր հասակն է և ոչ մեծ քաշը։ Քենդալի և նրա քույր Քայլիի մասին առաջին անգամ գրել են Beautiful People հոդվածում, Paper ամսագրում 2010 թվականին ։
Մինչ 2012 թվականի աշունը Քենդալը հաճախել է Կալաբասասի դպրոցները։ 2012 թվականի աշնանից, զբաղված լինելով կարիերայով, Քենդալը՝ քրոջ Քայլիի հետ անցավ տնային կրթության։
2013 թվականի փետրվարի 8-ին հայտարարվել էր, որ PacSun ընկերությունը բաց կթողնի Kendall & Kylie էքսկլյուզիվ շորերի հավաքածու, որը մշակել էին Քենդալ և Քայլի Ջեներները ։
2014 թվականիի մայիսին հրատարակվեց Քենդալի և նրա քույր Քայլիի ««Rebels: City of Indra: The Story of Lex and Livia» գիրքը :
Հանդիպում էր դպրոցի ընկերոջ Ջուլիան Բրուկս ի հետ։
Կարիերա
Քենդալը սկսել է մոդելային կարիերան դեռ 13 տարեկանից։ 2010 թվականին Քենդալը համագործակցություն ստորագրեց «Wilhelmina Models» ընկերության հետ որպես դեռահաս մոդել։ Հենց 2010 թվականից էլ սկսել են առաջին անգամ խոսել նրա մասին։ Նա և նրա քույր Քայլին հայտնվել են «Peper» ամսագրում։ Ավելի ուշ նա սկսել է նկարահանվել «KUWTK» ընտանեկան շոուում։ Նա և իր քույր Քայլին հայտնվել են «OK!», «Teen Vogue», «Seventeen» ամսագրերի շապիկներին։ Աղջիկը սկսեց մեծ ուշադրություն գրավել։ 2012 թվականին Քենդալը դարձավ երկրորդ մոդելը, որը զարդարել է «Miss Vogue» ամսագրի շապիկը։ Ինչպես նաև Քենդալը և նրա քույրը զբաղվում են հագուստի դիզայնով, նրանք ունեն շորերի հավաքածու «Kendall & Kylie», որը վաճառվում է ամբողջ ԱՄն-ում։ Շորերից հետո նրանք սկսել են արտադրել պայուսակներ և կոշիկներ Steve Madden — Madden Girl մարկայի համար։ Բայց ամենաանսպասելի շրջադարձը դա նրանց կողմից գրված ֆանտաստիկ վիպակն է՝ «Rebels: City of Indra»-ն որը հրատարակվել է 2014 թվականին։ Այդ գիրքը պատմում է 2 աղջկա մասին, որոնք օժտված են գերբնական ուժով։
Անձնական կյանք
Ջենները սկսել է հանդիպել NBA-ի խաղացող Բլեյք Գրիֆին ի հետ 2017 թվականի ամռանը, զույգը բաժանվել է 2018 թվականի ապրիլին։ 2018 թվականի հունիսից մինչև 2020 թվականի փետրվարը հանդիպել է NBA-ի խաղացող Բեն Սիմսոն ի հետ։ 2020 թվականի հունիսից մինչև 2022 թվականի հոկեմբեր հարաբերությունների մեջ է եղել NBA-ի խաղացող Դևին Բուկերի հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դեմքեր Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բլոգերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ
Ղազան (Դիարբեքիրի գավառ)
Ղազան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Տիգրիսի ձախ ափին, սարալանջի վրա, Դիարբեքիր քաղաքից 33 կմ հարավ-արևելք, Սղերդ տանող ճանապարհից հարավ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 կամ 100 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բաշետի
Բաշետի (ბეშეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1490 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 9 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 93 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Բորժոմի մունիցիպալիտետ
Ղզըլ-Ալան
Ղզըլ-Ալան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռուդնյա-Գորոդիշչե
2001 թվականի տվյալներով Ռուդնյա-Գորոդիշչե գյուղում բնակվում էր 471 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2511 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 187,57 մարդ/կմ²։
Կաննելյարվի (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Կաննելյարվի (Каннельярви), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 145 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Հինգերորդ իշխանություն (fifth power), տերմին, որն ըստ Իգնասիո Ռամոնեի, փորձում է շարունակել բարոն դե Մոնտեսքյոի երեք դասական իշխանությունների (գործադիր, օրենսդիր և դատական) և չորրորդ իշխանության՝ զանգվածային լրատվության միջոցների շարքը։ Առաջին անգամ հիշատակվել է 2003 թվականին ։
(90377) Սեդնա
Սեդնա (անգլերեն՝ Sedna; Խորհրդանիշ։ ), տրանսնեպտունային մարմիններից մեկն է, հավանաբար հանդիսանում է գաճաճ մոլորակ։ Իր անունը ստացել է էսկիմոսյան ծովային կենդանիների աստվածուհի Սեդնայի պատվին։
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Որպես հայեցակարգ հինգերորդ իշխանություն տերմինը կիրառվել է երկու շատ տարբեր երևույթների նկատմամբ. մի կողմից` շուկայում պետության (մասնավորապես՝ կառավարության) տնտեսական միջամտության, իսկ մյուս կողմից` նոր սոցիալական երևույթների, որոնք առաջացել են համացանցի շուրջ (հասարակական կարծիք) ։
(90377) Սեդնա
Ծանոթագրություններ
Սեդնա Սեդնա
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Կառավարության տնտեսական միջամտությունը՝ որպես հինգերորդ իշխանություն
Պատմականորեն, իշխանության հարաբերությունները տնտեսության հետ շատ սերտ կապակցված են եղել, հատկապես նոր դարաշրջանի մերկանտիլիզմի հետ ։ Այնուամենայնիվ, ժամանակակից դարաշրջանից սկսած կարելի է սահմանել չորս դիրք, որոնք առավելապես ի հայտ են եկել 1929 թվականի ճգնաժամի դիմակայությունից սկսած.
2008 թվականի վերջին ֆինանսական ճգնաժամը հանգեցրեց շուկայական տնտեսության մեջ պետության դերի վերաբերյալ բանավեճի, որը շուկայի քննադատների համար հարցականի տակ է դնում կապիտալիզմի և ժողովրդավարության միջև փոխհարաբերությունները, որոնք նախորդ ժամանակաշրջանում համարվում էին ճանաչելի տերմիններ (դեմոկրատական կապիտալիզմ)։ Այնուամենայնիվ, շուկայի պաշտպանների կողմից քննադատությունն ուղղված է պետությունների կողմից ուղղորդվող ֆինանսական կարգավորման քաղաքականությանը (Բիզնես ցիկլերի ավստրիական տեսություն) ։
Երեսակում
Երեսակում, թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերի մշակման տեխնոլոգիական գործընթաց, որի ընթացքում քարերին հատուկ տեսք են տալիս, վերջիններիս գեղեցկությունը ընդգծելու և փայլը ավելի արտահատիչ դարձնելու նպատակով։ Գոյություն ունեն երեսակման տարբեր տեսակներ, նրանցից մեծ մասը այն քարերի անվանումներն են կրում, որոնց համար և ստացվել է ամենատպավորիչ արդյունքը։
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Ինտերնետը որպես հինգերորդ իշխանություն
Համացանցը ավանդական մեդիային գերազանցելով և սոցիալական կազմակերպման հնարավորություններով կարող ծառայել որպես հինգերորդ իշխանություն: Մասնավորապես բլոգոլորտը, վիքիները, սոց-ցանցերը և այն ամենը, ինչ կոչվում է Web 2.0, որն ըստ էության պետության վերահսկողությունից և ավանդական մասնավոր լրատվամիջոցներից պլստում է և իրականացվում է հենց հասարակության կողմից։
Երեսակում
Երեսակումը, ինչպես կարելի է գուշակել անվանումից, ենթադրում է քարի մակերեսի վրա երեսակների՝ երկրաչափական կանոնավոր պատկերների, ստեղծում։ Նրանք բյուրեղի մեջ ներթափանցող լույսը բազմաթիվ արտացոլումներից և բեկումներից հետո բաժանում են լուսապատկերի (օպտիկական սպեկտրի) բաղադրիչների և քարից դուրս գալիս լույսը երանգների խաղ է ստեղծում բյուրեղի մակերեսին։
Երեսակումը բարդության տարբեր մակարդակներ ունի։ Սովորական երեսակման ընթացքում քարի վրա 30 հարթություններ են ստեղծվում, իսկ ադամանդի ամենաբարդ երեսակման ժամանակ՝ մինչև 240։
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Եկեղեցին որպես հինգերորդ իշխանություն
«Հինգերորդ իշխանություն» կոչման մեկ այլ ուժեղ թեկնածու կարող է համարվել եկեղեցին` եկեղեցու և պետության տարանջատման հայեցակարգի պատճառով։ Այս հայեցակարգն ընդունվել է մի շարք երկրներում՝ տարբեր աստիճաններով՝ կախված կիրառելի իրավական կառույցներից և հասարակության մեջ կրոնի պատշաճ դերի նկատմամբ տարածված տեսակետներից։
Երեսակում
Որակյալ կատարած երեսակումը քարի արժեքը զգալիորեն բարձրացնում է, մինչդեռ անորակ երեսակման արդյունքում քարը կարելի է «փչացնել» և արատավորել։
Հինգերորդ իշխանություն (քաղաքականություն)
Եկեղեցին որպես հինգերորդ իշխանություն
Եկեղեցու իշխանությունը պետության մյուս երեք իշխանություններից (գոծադիր, օրենսդիր և դատական) տարանջատելու այս հայեցակարգը շատ ավելի հին է, քան տնտեսական իշխանության կամ ինտերնետի իշխանության հասկացությունները։ Մասնավորապես, Ֆրանսիայում մինչև ֆրանսիական հողափոխությունը եկեղեցին մեկն էր սեփականության սկզբնական երեք սոցիալական շերտավորումներից (նվիրապետություն, ազնվականություն, գյուղացիություն)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն Կատեգորիա:Ուժ (սոցիալական և քաղաքական) Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տերմինաբանություն Կատեգորիա:Համացանցային մշակույթ Կատեգորիա:Հասարակական կարծիք
Կեպ
Կեպ, 5'-կեպ կամ կեպ-կառույց (cap՝ գլխարկ), կառույցներ էուկարիոտների մատրիցային (ինֆորմացիոն) և որոշ այլ ՌՆԹ-ների 5' ծայրերին։ Կեպը կազմված է մի քանի ձևափոխված նուկլեոտիդներից և բնորոշ է միայն ՌՆԹ պոլիմերազի կողմից սինթեզվող տրանսլիտներին։ Կեպի առկայությունը էուկարիոտների և պրոկարիոտների մՌՆԹ-ի բնորոշիչ տարբերություններից մեկն է։ Այս և այլ մեխանիզմների շնորհիվ է պայմանավորված էուկարիոտների տրանսլյացիայի ինիցիացիայի կայունությունը ։
Կեպը ձևափոխված ռիբոնուկլեոտիդ է՝ 7-մեթիլգունոզին, որը տրանսկրիպտի առաջին նուկլեոտիդին միացած է 5',5'-եռֆոսֆատային կապով։ Նեղ իմաստով կեպ ասելով հասկանում են հենց 7-մեթիլգուանոզինը։ Հնարավոր է, որ տրանսկրիպտի առաջին նուկլեոտիդների լինեն մեթիլացված՝ ռիբոզի 2'-O դիրքում։ Կեպը նպաստում է պրե-մՌՆԹ-ի պրոցեսինգին, մՌՆԹ-ի կորիզից դուրս բերմանը, տրանսլյացիային և արագ դեգրադացիայից պաշտպանմանը ։
Պատմություն
Մինչև 1970-ականները մՌՆԹ-ի կենսաքիմիական հետազոտությունները կատարվում էին հիմնականում աղիքային ցուպիկի և բակտերիոֆագերի վրա։ Այդ ժամանակ հաստատվեց, որ աղիքային ցուպիկի մՌՆԹ-ները 5' ծայրում ունեն ֆոսֆատային խմբեր, այսպիսի ենթադրություն էր կատարվում նաև բոլոր էուկարիոտների մՌՆԹ-ների համար։ 1971-1972-ական թվականներին Կին-Իչինո Միուրան և Ահարոն Շատկինը հաստատեցին, որ ռետրովիրուսների ՌՆԹ-ն պարունակում է 2'-O-մեթիլգուանոզինֆոսֆատ։ Դա էուկարիոտների նուկլեոտիդներում մեթիլ խմբերի առկայության առաջին փաստն էր ։
Միուրան շարունակեց իր աշխատանքները Ճապոնիայում Յասհիրո Ֆիրիուտիի հետ։ Վերջինս հաստատեց, որ ցիտոպլազմային պոլիեդրոզի վիրուսի գեների արդյունավետ տրանսկրիպցիայի համար ռեակցիոն խառնուրդում անհրաժեշտ է դոնորի մեթիլ խմբերի (S-ադենոզիլմեթիոնինի) առկայությունը, ընդ որում առաջին մեթիլ խումբը մտնում է տրանսկրիպտի առաջին նուկլեոտիդի, իսկ երկրորդը՝ անհայտ բաղադրամասի կազմի մեջ։ Ֆուրիուտին հաստատեց նաև, որ ՌՆԹ-ի 5' ծայրը պատշպանված է հիմնային ֆոսֆատազի ազդեցությունից ։ Նույն տարում տպագրվեցին նաև մի շարք այլ հոդվածներ, որոնք նկարագրում էին էուկարիոտների բջիջներից առանձնացված ՌՆԹ-ի մեթիլացված նուկլեոտիդները։ Բոլոր ստացված արդյունքների քննարկումից հետո Ֆրից Ռոտմանը ենթադրեց, որ m7GppNp-ն (որտեղ N-ը ցանկացած նուկլեոտիդ է) էուկարիոտների բոլոր ՌՆԹ-ների 5' ծարերը արգելափակող կառույցն է ։ Ավելի ուշ Ֆուրուիտին և Միուրան ճշգրտեցին այդ կառույցի կառուցվածքը՝ ցույց տալով վերջինիս մեջ երկ- և եռֆոսֆատային կամրջակի առկայությունը։ Միաժամանակ Վեյը, Մոսը և Միուրիի խումբը ծաղիկի վիրուսի մՌՆԹ-ների 5' ծայրերում հայտնաբերեցին m7GpppGp-ը և m7GpppAp-ը .։
Ֆուրուիտին, Շատկինը և Ջեյմս Դարնելը գործընկերների հետ շատ շուտով հետազոտելով HeLa բջիջների մՌՆԹ-ն, հայտնաբերեցին, որ մՌՆԹ-ների 5' ծարերը պաշտպանված են նույնպիսի կառույցներով, ինչպիսին որ վիրուսային ՌՆԹ-ները ։ Դերնելը առաջին անգամ օգտագործեց «կեպ» բառը ։
Փոքր կորիզային ՌՆԹ-ներին բնորոշ հատուկ m2,2,7GpppNp կեպը, առաջին անգամ հայտնաբերվել է Հարիս Բուշի խմբի կողմից։ Սակայն, այնպես ինչպես սովորական կեպի դեպքում էր, այս կեպի կառուցվածքը նույնպես առաջին անգամ սխալ էր որոշվել․ այն պարունակում է երկֆոսֆատային կապ՝ եռաֆոսֆատայինի փոխարեն ։
Կեպավորման ֆերմենտներն առաջին անգամ անջատվել են Մոսի լաբորատորիայի կողմից ։
Կեպերի տիպերն ու տարածվածությունը
Էուկարիոտների մեծամասնության ՌՆԹ պոլիմերազա II-ի կողմից սինթեզվող մՌՆԹ-ների 5' ծայրերը տրանսկրիպցիայի ժամանակ ձևափոխվում են 7-մեթիլգուանոզինի միացման միջոցով։ ՌՆԹ պոլիմերազ II-ը սինթեզում է բոլոր պրե-ՌՆԹ-ները, որոշ փոքր կորիզային և փոքր կորիզակային ՌՆԹ-ներ։ Էուկարիոտների բջիջներին հարմարված վիրուսները նույնպես կարող են ունենալ կեպավորված ՌՆԹ-ներ անկախ նրանից, դրանք սինթեզվում են ՌՆԹ պոլիմերազա II-ի թե այլ ֆերմենտի կողմից ։ Էուկարիոտ օրգանիզմի կարգաբանական պատկանելությունից և ՌՆԹ-ի տեսակից ելնելով, սկզբնական կեպավորող կառուցվածքը կարող է ենթարկվել հետակա փոփոխությունների և ձևափոխությունների, որոնցից հիմնականը մեթիլացումն է ։
2013 թվականի տվյալներով հայտնի է կեպերի հետևյալ տեսակները  ։
Հետաքրքիր է, որ կենդանիների ՌՆԹ վիրուսների մոտ 7-մեթիլգուանոզինից հետո առաջին նուկլեոտիդը պուրինն է, որի ազոտային հիմքերը կարող են լրացուցիչ մեթիլացված լինել (օրինակ՝ N6-մեթիլադենոզինի առաջացմամբ)։ Իսկ կենդանիների բջջային մՌՆԹ-ների առաջին նուկլեոտիդը կարող է լինել 4 նուկլեոտիդներից ցանկացածը, և այն նույնպես, ինչպես վիրուսների դեպքում լրացուցիչ մեթիլացված է։ Ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ որքան կենդանի օրգանիզմն ավելի բարձրակարգ է, այնքան ավելի շատ մեթիլ խմբեր են բաժին հասնում նրա կեպին ։
Ֆերմենտներ
Կեպավորումը՝ ՌՆԹ-ի պրոցեսինգի առաջին փուլն է։ Կեպավորումը տեղի է ունենում բջջակորիզում տրանսրիպցիայի ընթացքում, երբ սինթեզվող տրանսկրիպտը ունենում է 25-30 նուկլեոտիդ երկարություն ։ Կեպավորումը տեղի է ունենում 3 հիմնական ֆերմենտների միջոցով՝ РНК-եռֆոսֆատազ, գուանիլտրանսֆերազ և գուանիլ-N7-մեթիլտրանսֆերազ ։
ՌՆԹ-եռֆոսֆատազը պոկում է γ-ֆոսֆատային խումբը նուկլեոտիդի 5' ծայրից։ ՌՆԹ եռֆոստֆատազի ամինաթթվային կազմը զգալիորեն տարբերվում է էուկարիոտների մոտ․ կարելի է առանձնացնել ֆերմենտների նվազագույնը 2 ընտանիք։ Երկվալենտ կատիոնների կախյալ ՌՆԹ եռֆոսֆատազները բնորոշ են նախակենդանիներին, սնկերին և էուկարիոտների վիրուսներին, իսկ երկվալենտ կատիոններից անկախ եռֆոսֆատազները բնորոշ են կենդանիներին և բույսերին ։
Saccharomyces cerevisiae խմորասնկերի մոտ ՌՆԹ եռֆոսֆատազը գաղտնագրվում է հատուկ Cet1 գենի միջոցով, այն դեպքում, երբ կաթնասունների և այլ բազմաբջիջ օրգանիզմների մոտ սինթեզվում է երկֆունկցիոնալ ֆերմենտ, որը օժտված է և ՌՆԹ եռֆոսֆատազային և գուանիլտրանսֆերազային ակտիվությամբ ։
Խմորասնկերի Ceg1 գենի կողմից գաղտնագրվող գուանիլտրանսֆերազան իրականացնում է ԳՄՖ-ի մնացորդի տեղափոխումը ԳԵՖ-ից դեպի նուկլեոտիդի 5' ծայրի β ֆոսֆատային խումբ, առաջանում է GpppN կառույցը։ Այս ռեակցիան ընթանում է երկու փուլով՝ ֆերմենտ-(լիզին-N)-ԳՄՖ միջանկյակ միացության առաջացմամբ։ Գուանիլտրանսֆերազը որպես սուբստրատ կարող է օգտագործել միայն 5'-երկֆոսֆատը, որը ապահովում է առաջնային տրանսկրիպտների միայն 5' ծայրերի կեպավորումը։ Որպես բացառություն, տրիպանոսոմների և նեմատոդների մոտ հնարավոր է էնդոնուկլեոլիզի գործընթացն անցած մՌՆԹ-ների կեպավորում ։
N7-մեթիլտրանսֆերազ (կամ 7-մեթիլտրանսֆերազ) բոլոր կենդանի օրգանիզմների մոտ գաղտնագրվում է առանձին գենի կողմից (Abd1 խմորասնկերի մոտ). Այդ ֆերմենտը կատալիզում է մեթիլ խմբի տեղափոխումը S- ադենզիլմեթիոնինից Gppp-ՌՆԹ-ի վրա՝ m7Gppp-ՌՆԹ-ի առաջացմամբ։
Կապը տրանսկրիպցիայի հետ
C ծայրային դոմենն ունի բացառիկ էվոլյուցիոն դեր, այն կազմված է բազմակի կրկնվող ամինաթթվային հաջորդականություններից Tyr-Ser-Pro-Thr-Ser-Pro-Ser ։
Որոշ պրոտեինկինազներ կարող են ֆոսֆորիլացնել C ծայրային դոմենի ամինաթթվային հաջորդականությունները։ Ինիցիացիայից վաղ էլոնգացիայի փուլի անցումը ուղեկցվում է TFIIH տրանսկրիպցիայի գործոնի Ser-5-ի ֆոսֆորիլացմամբ ։ Տրանսկրիպցիայի ընթացքում ֆոսֆորիլացված Ser-5-երի քանակը հետզհետե նվազում է, փոխարենը ավելանում են ֆոսֆորիլացված Ser-2-երը ։ ՌՆԹ պոլիմերազ II-ի Ser-5-ի ֆոսֆորիլացումից հետո, տրանսկրիպցիոն համալիրին միանում է բացասական ազդող DSIF (DRB sensitivity inducing factor) տրանսրիպցիոն գործոնը, որը իր հերթին գրավում է տրանսկրիպցիայի մեկ այլ բացասական գործոն՝ NELF (negative elongation factor)։ Այս գործոնները միասին արգելակում են տրանսկրիպցիայի հետագա ընթացքը։
Կաթնասունների կեպավորող ֆերմենտի գուանիլտրանսֆերազային դոմենը նմանություն ունի ՌՆԹ պոլիմերազ II C ծայրային դոմենների հետ։ Խմորասնկերի մոտ ՌՆԹ պոլիմերազին միանում է գուանիլտրանսգերազ Ceg1-ը, որն ապա ներգրավվում է ՌՆԹ-եռֆոսֆատազ Cet1-ի համալրի մեջ։ բացի այդ, գուանիլտրանսֆերազը միաժամանակ միանում է DSIF-ի ենթամիավորումներից մեկի հետ։ ՌՆԹ պոլիմերազի ֆոսֆորիլացված ձևի և DSIF-ի հետ միացումը խթանումէ գուանիլտրանսֆերազի կատալիտիկ ակտիվությունը ։
Նկարագրվածը ապահովում է տրանսկրիպցիայի ինիցացիայից հետո ընթացող կեպավորումը մինչև տրանսկրիպցիոն համալիրը կանցնի էլոնգացիայի փուլին։ Համարվում է, որ ֆոսֆորիլացված Ser-5-ը կորչում է այն պահին, երբ տրանսկրիպտը ունենում է 500 նուկլեոտիդ երկարություն։ Միաժամանակ տրանսկրիպցիոն համալիրից դիսոցվում են նաև կեպավորող ֆերմենտները ։ Անհրաժեշտ է նշել, որ ոչ միայն տրանսկրիպցիան որոշում է կեպավորման գործընթացի հետագա ընթացքը, այլ այն ազդում նաև ազդում է տրանսկրիպցիայի հետագա ընթացքի վրա։
Ֆունկցիաներ
ՌՆԹ տրանսկրիպտի 5' ծայրի կեպավորումը, շատ դեպքերում որոշում է ՌՆԹ-ի հետագա ճակատագիրը։ Հայտնի են կեպի հետևյալ գործառույթները․
Տրանսկրիպցիայի կարգավորում
Մի շարք հետազոտություններ ցույց են տալիս, որ կեպավորմանը մասնակցող ֆերմենտները կարող են զգալի դեր ունենալ տրանսկրիպցիայի կարգավորման գործում ։ 2007 թվականին ցույց տրվեց, որ շատ էուկարիոտների գեների պրոմոտորներ միշտ պարունակում են կարճ տրանսկրիպտներ սինթեզելու ունակ տրանսկրիպցիոն համալիրներ, սակայն այդ պրոմոտորների ինիցիացիայից էլոնգացիայի անցումը արգելակված է  ։ Ենթադրվում է, որ այս համակարգը անհրաժեշտության դեպքում թույլ է տալիս շատ արագ սկսել տրանսկրիպցիայի գործընթացը, որը հատկապես կարևոր է սաղմնային զարգացումն ապահովող գեների համար։ Ենթադրվում է նաև, որ կեպավորումը կարող է լինել գեների «անջատմանը» մասնակցող գործընթացներից մեկը ։
Ըստ որոշ տվյալների տրանսկրիպցիայի համալիրի շարժումը արգելակվում է DSIF և NELF տրանսկրիպցիայի գործոնների կողմից, որոնք գործում են միաժամանակ և վերականգնվում՝ դրական կարգավորիչ PTEFb ազդեցությամբ, որը ֆոսֆորիլացնում է ՌՆԹ պոլիմերազ II-ի C ծայրային դոմենի ամինաթթուները Ser-2 դիրքում ։ Հետազոտողների որոշ խմբերի կողմից հաստատվել է, որ խմորասնկերի մոտ գեների տրանսկրիպցիան խթանվում է կեպավորող ֆերմենտների միջոցով  ։ Ցույց է տրվել նաև, որ այս ֆերմենտների գործունեությունը չի փոփոխում տրանսկրիպցիան, նույնիսկ այն դեպքում, երբ մուտացիայի արդյունքում կորցնում են կատալիտիկ ակտիվությունը։
Այս փաստը թույլ է տալիս ենթադրել, որ կեպավորող ֆերմենտների գոյությունը տրանսկրիպցիայի կոմպլեքսում խթանում է տրանսկրիպցիոն կոմպլեքսի շարժը։ Կեպավորող ֆերմենտների խթանող ազդեցությունը տրանսկրիպցիայի վրա կարող է բացատրվել նրանով, որ նրանք կարող են միանալ DSIF֊ին և իրենց հետ կոմպլեքսից հեռացնել NELF-ը, սրանով չեզոքացնելով DSIF-ի արգելակող ազդեցությունը տրանսկրիպցիայի վրա։ Բացի այդ, ցույց է տրվել, որ խմորասունկ Schizosaccharomyces pombe֊ի և կլոր որդ Caenorhabditis elegans֊ի  7-մեթիլտրանսֆերազը, տրանսկրիպցիոն կոմպլեքս է ներգրավում PTEFb տրանսկրիպցիայի գործոնը, որը ապահովում է կոմպլեքսի շարժումը գենի ներս ։ PTEFb-ի լրացուցիչ ներգրավումը ապահովում է նաև կեպմիացող սպիտակուցային կոմպլեքսը (CBC) :
Միաժամանակ ցույց է տրվել, որոշ հացթուխային խմորասնկերի որոշ գեների տրանսկրիպցիան տեղի է ունենում կեպավորումից անկախ։ Այսպիսով, խմորասնկերի մոտ կեպավորման և տրանսկրիպցիայի կապը բնորոշ է միայն որոշ գեներին։
Մասնակցությունը սփլայսինգին
Կեպը պրե-ՌՆԹԻ-ի սփլայսինգը խթանում է ինչպես in vitro, այնպես էլ in vivo, ընդ որում այն մեծ մասամբ խթանում է 5' ծայրին ավելի մոտ ինտրոնների հեռացումը  ։ Կեպի դրական ազդեցությունը սփլայսինգի վրա բացատրվում է հետևյալ կերպ․ տրանսկրիպտի 5' ծայրին կեպի միանալուց անմիջապես հետո, նրան միանում է կեպ կապող համալիրը CBC (cap binding complex), որը շատ կարևոր է պրե-ՌՆԹ-ի պրոցեսինգի հետագա փուլերի համար։ CBC-ը կազմված է երկու ենթամիավորումներից՝ կեպ-կապող սպիտակուց CBP20 (cap binding protein) և օժանդակ CBP80 ։ Կեպ-կապող համալիրը փոխազդում է սպլայսոսմների, փոքր կորիզային ՌՆՊ U1-ի հետ։ Փփոքր կորիզային ՌՆՊ U1-ն ապահովում է սփլայսինգի 5' ծայրային հատվածի ճանաչումը և նրանից սկսում է սպլայսոսոմի հավաքումը ։
Մինչ օրս պարզ չէ, թե տարբեր օրգանիզմների մոտ որքան է կեպից անկախ սփլայսինգի ենթարկվող պրե-ՌՆԹ-ների քանակը։ Սակայն ցույց է տրված, որ այդպիսի կախվածությունը գենայուրահատուկ է S. cerevisiae-ի մոտ ։
ՌՆԹ-ի փոխադրման մեջ ունեցած դերը
Կեպը մեծ դեր ունի բջջակորիզից ՌՆԹ-ի փոխադրման գերծում։ ՄՌՆԹ-ի տեղափոխումը կատարվում է հետևյալ տրանսպորտային գործոնների մասնակցությամբ՝ Mex67-Mtr2 (խմորասնկեր) և TAP-p15 (բազմաբջիջներ) ։ Բայց այս համալիրը սպիտակուցին միանում է ոչ թե անմիջապես, այլ Yra1 (խմորասնկեր) կամ ALY/REF (բազմաբջիջների) միջոցով, որոնք TREX սպիտակուցային համակարգի մի մասն են։ Իր հերթին, TREX-ը ներգրավում է իՌՆԹ֊ի հետ միացած կոմպլեքսը՝ կեպ կապող կոմպլեքսի CBC80 ենթամիավորման հետ ALY/REF֊ի փոխազդեցության պատճառով ։ Այսպիսի մեխանիզմը թույլ է տալիս, որ փոխադրող կոմպեքսը միանա իՌՆԹ֊ի 5' ծայրին մոտ։
ՌՆԹ-պոլիմերազ II-ի կողմից սինթեզվող փոքր կորիզային ՌՆԹ-ները, տեղափոխվում են ցիտոպլազմա, հասունանում, որից հետո նորից վերադարձվում կորիզ։ Փոքր կորիզային ՌՆԹ-ների երկկողմանի փոխադրումներին մասնակցում է Crm1 սպիտակուցը, որը, ինչպես մՌՆԹ-ի դեպքում է, յուրահատուկ սուբստատը կաում է PHAX (phosphorylated adaptor for RNA export) սպիտակուցի միջոցով ։ PHAX-ը միանում է փկՌՆԹ-ներին կեպ-կապող համակարգերի հետ ունեցած նմանության շնորհիվ։ ՌՆՊ-երի ձևավորման ընթացքում, փկՌՆԹ-ների կեպ-կառույցը ենթարկվում է կրկնակի մեթիլացման՝ 2,2,7-տրիմեթիլգուանոզինային կեպի առաջացմամբ ։ Մյուս փոխադրող գործոնը՝ սնուրպորտին 1-ն է, որը ճանաչում է այսպես ձևափոխվաց կեպը և ապահովում մանր կորիզային ՌՆԹ֊ների վերադարձը կորիզ ։ Ենթադրաբար, կեպի լրացուցիչ մեթիլացումը կանխում է ՌՆԹ֊ի պատահական կամ կրկին դուրսբերումը կորիզից և վերադարձը կորիզ՝ միտոզից հետո։
ՌՆԹ-ի պաշտպանումը դեգրադացիայից
Կեպի առկայությունը մՌՆԹ-ների 5' ծայրին, պատշտօանում է ՌՆԹ-ի մոլեկուլները էկզոնուկլեազների ազդեցությամբ առաջացող դեգրադացիայից երկու հիմնական ձևերով ։ Առաջին հերթին 5'-էկզոնուկլեազները չեն կարող ճեղքել կեպը և մՌՆԹ-ն միացնող 5',5'-եռֆոսֆատային կապը։ Ապա, կեպ-կապող սպիտակուցները, օրինակ էուկարիոտների տրանսլյացիայի ինիցիացիայի գործոններ eIF4E—eIF4G-ը, արգելափակում են նուկլեազների մՌՆԹ-ի 5' ծայրի հասանելիությունը ։ Կեպի ճեղքումը մՌՆԹ-ի դեգրադացիային նախորդող կարևոր փուլերից մեկն է։
Դերը տրանսլյացիայում
Եթե տրանսլյացիայի ընթացքում մՌՆԹ-ի մոտ հայտնաբերվում է վաղաժամ ստոպ կոդոնի առկայություն, ապա այդպիսի ՌՆԹ-ն NMD ուղով ենթարկվում է դեգրադացիայի։ Եթե վաղաժամ ստոպ կոդոն չի հայտնաբերվում, ապա տեղի է ունենում մՌՆԹ-ն կապող սպիտակուցների փոխարինում ցիտոպլազմային բնութագրական սպիտակուցներով (օրինակ պոլիադելինային խմբին միացող պեպտիդ PABP2-ը փոխարինվում է PABP1-ով, eIF4E-ի վրա) և մՌՆԹ-ն դառնում է տրանսլյացիայի լիարժեք մատրիքս ։
Էուկարիոտների մՌՆԹ-ների մեծ մաս տրանսլյացիայի է ենթարկվում կեպ-կախյալ և միայն նրանց աննշան մասը՝ ռիբոսոմի ներքին վայրէջքի մեխանիզմի օգնությամբ։ Հարաբերականորեն վաղուց արդեն հայտնի էր, որ չկեպավորված մՌՆԹ-ները սպիտակուցների in vitro գիտափորձերի համար համարվում են վատ մատրիքսներ. կեպի առկայությունը խնթանում է մՌՆԹ-ի կապումը ռիբոսոմի հետ ։ Այսօրվա դրությամբ նկարագրված են այս երևույթի մոլեկուլային մեխանիզմները։ Կեպ-կախյալ տրանսլյացիայի ինիցիացիան ներառում է eIF4F (eIF4E—eIF4G—eIF4A) համակարգի կառուցումը՝ մՌՆԹ-ի կեպավորված 5' ծայրերի վրա։ ՄՌՆԹ-ին սկզբում միանում է կեպ-կապող eIF4E տրանսլյացիայի գործոնը, որը իր հերթին ներգրավում է ավելի խոշոր սպիտակուցի մոլեկուլ eIF4G։ eIF4G-ն իր հերթին, ծառայում է հիմք eIF4A, eIF3 և PABP սպիտակուցների համար։ Այս և մի քանի այլ սպիտակուցների ազդեցությունը նախապատրաստում է մՌՆԹ-ն ռիբոսոմի փոքր ենթամիավորում պարունակող 43S նախատրանսլյացիոն համակարգի վայրէջքին։ Դրանից հետո սկսվում է ռիբոսոմի փոքր ենթամիավորման 5' չտրանսլացվող հատվածի ստուգումը, 5' ծայրից սկսած՝ սպիտակուցի սինթեզի ստարտ կոդոնը գտնելու նպատակով ։
Դեկեպավորում
Կեպը պոլի-A պոչի հետ ապահում է իՌՆԹ֊ի մոլեկուլի կայունությունը, կեպի հեռացումը բերում է մոլեկուլի դեգրադացիային։ Այսպիսով, կեպավորումը իՌՆԹ֊ի կյանքի կարևոր փուլերից մեկն է և բջջում խիստ կարգավորվում է ։
Ռեկեպավորում
Ցույց է տրվել, որ դեկեպավորված իՌՆԹ֊ները կարող են վերակեպավորվել ցիտոպլազմայում։ 2009 թվականին հաստատվեց, որ NMD ուղով ոչ ամբողջական ճեղքման ենթարկված իՌՆԹ֊ները ենթարկվում են 5' ծայրային փոխակերպումների, որոնք չեն տարբերվում կեպավորման գործընթացից։ Բացի այդ, հայտնաբերվել են այնպիսի ցիտոպլազմային ֆերմենտներ, որոնք միասնական կոմպլեքս ձևավորելով՝ ապահովում են կարճացած ՌՆԹ֊ի 5' ծայրի մոնոֆոսֆատին β-ֆոսֆատի և ԳՄՖ֊ի միացումը։ Այս երկու ռեակցիաների արդյունքում տեղի է ունենում GpppN կառույցի ձևավորումը ։ Չնայած ցիտոպլազմայում կա 7-մեթիլտրանսֆերազ, այն չի մտնում ցիտոպլազմային կեպավորող կոմպլեքսի կազմի մեջ։ Թե ինչպես է տեղի ունենում կեպի մեթիլավորումը ցիտոպլազմային կեպավորման ժամանակ, մինչ օրս անհայտ է, անհայտ է նաև, թե ինչ կենսաբանական նշանակություն ունի ռեկեպավորումը։
Կեպավորումը վիրուսների մոտ
Վիրուսների մոտ տեր բջջի սինթետիկ ապարատի օգտագործումը և վիրուսային իՌՆԹ֊ի արդյունավետ տրանսլյացիան կարևոր է գոյատևելու համար։ Էուկարիոտների բջիջներում միայն կեպավորված իՌՆԹ֊ները կարող են կայուն լինել և ենթարկվել տրանսլյացիայի։ Մյուս կողմից, չկեպավորված իՌՆԹ֊ները արագ դեգրադացվում են և կարող են պատճառ դառնալ բջջի հակավիրուսային մեխանիզմների ակտիվացմանը։ Վիրուսների և տերերի կոէվոլյուցիան վիրուսների մոտ բերել է մի շարք մեխանիզմների առաջացմանը, որոնց միջոցով վերջիններս խուսափում են այս խնդիրներից։ Որոշ վիրուսներ շրջանցում են կեպավորման խնդիրը IRES կառույցների կամ իրենց իՌՆԹ֊ների 5' ծայրերում պաշտպանիչ սպիտակուցների միացման շնորհիվ։
Կեպավորման էվոլյուցիան
ՌՆԹ֊ի կեպավորումը բնորոշ է միայն էուկարիոտներին և դրանց վիրուսներին։ Քանի որ կեպավորումը բնորոշ է բոլոր էուկարիոտներին, համարում են, որ կեպավորումը առկա է եղել էուկարիոտների ընդհանուր նախնու մոտ։
Կեպավորման մեխանիզմի ծագման մի քանի հնարավոր պատճառ է սահմանված։ Առաջին հերթին դա Շայն֊Դալգորնոյի հաջորդականության կորուստն է, որը ծառայել է ռոբոսոմնեի կողմից իՌՆԹ֊ի ճանաչման համար։ Բակտերինաների իՌՆԹ֊ն 5' ծայրային հատվածում պարունակում է ութ նուկլեոտիդից բաղկացած հաջորդականություն, որը կոմպլեմենտար միանում է ռՌՆԹ֊ի 16S ենթամիավորի հետ՝ ապահովելով տրանսլյացիայի ինիցիացիան։ Էուկարիոտները կեպն օգտագործում են իՌՆԹ֊ն նույնականացնելու համար․ eIF4E֊ի միացումը կեպին տրանսլյացիայի ինիցիացիայի առաջին իրադարձություններից մեկն է։ Մյուս կողմից, որոշ արքեաների գենոմի ուսումնասիրությունը նույնպես ցույց է տվել, որ առնվազն որոշ իՌՆԹ֊ների մոտ բացակայում է Շայն֊Դալֆարնոյի հաջորդականությունը։ Բացի այդ, արքեաների մոտ չեն հայտնաբերվել էուկարիոտների ֆերմենտների հոմոլոգները, որից կարելի է ենթադրել, որ արքեաներն ունեն ևս մեկ դեռ անհայտ տրանսլյացիայի ինիցիացիայի մեխանիզմ։
Կեպի առաջացման երկրորդ հնարավոր պատճառը էուկարիոտների մոտ 5'-էքզոռիբոնուկլեազների ձևավորումն էր, որը մինչ օրս չի հայտնաբերվել ոչ բակտերիաների, ոչ արքեաների մոտ։ Ենթադրում են, որ 5'-էքզոռիբոնուկլեազները և կեպավորման մեխանիզմը կարող էին կոէվոլուցվել՝ որպես էուկարիոտ բջիջների կողմից վիրուսներից պաշտպանվելու պարզագույն մեխանիզմ։
Էուկարիոտների կեպավորման ապարատի համեմատական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ենթադրել էուկարիոտների ֆիլոգենիայի մասին։ Մասնավորապես, ենթադրվում է, որ բազմաբջիջ կենդանիների և բույսերի վերջին ընդհանուր նախնին գոյություն է ունեցել ավելի ուշ, քան բազմաբջիջ կենդանիների և սնկերի նախնին ։ Սա հակասում է ռՌՆԹ֊ի համեմատական ուսումնասիրությանը, ըստ որի՝ բազմաբջիջ կենդանիներն ավելի մոտ են սնկերին, քան բույսերին։
Ժախունդերի
Ժախունդերի (ჟახუნდერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում ։
Կեպ
Կեպավորումը և իմունիտետը
Էուկարիոտների և իրենց վիրուսների երկարատև կոէվոլյուցիայի արդյունքում կաթնասունների մոտ ձևավորվել է բնածին իմունիտետի համակարգի կողմից վիրուսներին ճանաչելու ոչ յուրահատուկ մեխանիզմների առաջացմանը։ TLR7 և TLR8 իմունային բջիջների մեմբրանային ռեցեպտորները ճանաչում են օրգանիզմում 5'-եռֆոսֆատ կամ կեպ 0 կրող միաշղթա ՌՆԹ֊ներին, որոնք թափանցել են բջջի ներս ։ RIG-I և MDA5 ցիտոպլազմային ռեցեպտորները ճանաչում են այն ՌՆԹ֊ները, որոնց 5' ծայրին միացած է եռֆոսֆատ կամ մի֊ կամ երկշղթա ՌՆԹ֊ները, որոնք կրում են 5' ծայրին կրում են կեպ 0 կամ VPg տեսակի սպիտակուց ։ Բացի այդ, կեպ կառույցում ռիբոզի 2'-O-մեթիլացումը տիրոջ իմունային համակարգի կողմից համարվում է չափանիշ է «սեփականը օտարածնից» տարբերելու համար։ Ռեցեպտորները միանալով լիգանդների հետ ազդակը փոխադրում են այլ մոլեկուլներ, որը վերջիվերջո բերում է օրգանիզմի հակավիրուսային մեխանիզմների ակտիվացմանը։ Մկների վրա կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կորոնավիրուսների մուտանտ ձևերը, որոնք ընդունակ չեն ռիբոզի 2'-O-մեթիլացմանը, առաջացնում են ավելի հզոր հակավիրուսային պատասխան և ավելի քիչ արդյունավետ են բազմանում ։
Ժախունդերի
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1350 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 35 կմ։
Կեպ
Նշանակությունը բժշկության մեջ
Հիվանդածին շատ միկրօրգանիզմներ և վիրուսներ գաղտնագրում են սեփական կեպավորող ֆերմենտները և չնայած, սինթեզված կեպը կարող է նույնական լինել մարդու կեպին, նրանք տարբերվում են ենթամիավորումների կառուցվածքով և կատալիտիկ ակտիվությամբ։ Սրա վրա էլ հիմնված է դեղամիջոցների ստեղծման սկզբունքը, որոնք ուղղաված են ախտածնի կեպավորող ֆերմենտների դեմ։ Օրինակ՝ ռիբավիրին հակավիրուսային դեղամիջոցի ազդման մեխանիզմներից մեկն այն է, որ այն բացի ՌՆԹ֊ի ռեպլիկացիան արգելակելուց, նաև խախտում է վիրուսային իՌՆԹ֊ի կեպավորման գործընթացը։ Որպես գուանոզինի անալոգ, ռիբավիրինը բջջում տրանսֆոսֆորացվում է և վիրուսային գուանիլտրանսֆերազմի միջոցով տեղափոխվում վիրուսային իՌՆԹ֊ի 5' ծայրի վրա։ Վիրուսային գուանիլ-7-մեթիլտրանսֆերազը ռիբավիռինի կողմից կեպավորված ՌՆԹ֊ները դժվարությամբ է մեթիլացնում։ Արդյունքում սինթեզվում են կեղծ կեպավորված իՌՆԹ֊ներ, որոնք բջջում անկայուն են և վիրուսների սպիտակուցները տրանսլյացիայի չեն ենթարկում ։
Ժախունդերի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 161 մարդ ։
Կեպ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլեկուլային գենետիկական գործընթացներ Կատեգորիա:ՌՆԹ
Ժախունդերի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Լենտեխի շրջան
Արևմուտք 2017
«Արևմուտք 2017», համատեղ զորավարժություններ (ՀԶ) Ռուսաստանի Դաշնության և Բելառուսի Հանրապետության զինված ուժերի մասնակցությամբ, որոնք ընթանում են 2017 թվականի սեպտեմբերի 17-ից նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Պաշտոնական տվյալներով զորավարժություններին մասնակցում է մինչև 13 հազար զինծառայող ։
Ընդհանուր տեղեկություն
ՀԶ-ն հանդիսանում է պլանավորված միջոցառում և անց է կացվում 2009 թվականի սեպտեմբերի 29-ից երկու տարին մեկ, Ռուսաստանի Դաշնության և Բելառուսի Հանրապետության նախագահների որոշմամբ ։
«Արևմուտք 2017» զորավարժությունները ղեկավարում են Ռուսաստանի Դաշնության Գլխավոր շտաբի պետ բանակի գեներալ Վալերի Գերասիմովը և Բելառուսի Հանրապետության նույն գերատեսչության նույն պաշտոնը զբաղեցնող գեներալ-մայոր Օլեգ Բելոկոնևը։
Զորավարժությունների կազմակերպիչները մտածել են երեք «ագրեսոր-պետություններ»՝ Վեսբարիա, Վեյշնորյա և Լուբենիա, որոնք հարձակվում են Բելառուսի վրա։ Վեյշնորիան տեղակայվել է Բելառուսի արևմտյան մասում, Վեսբարիան Լիտվայի և Լատվիայի տարածքում, իսկ Լուբենիան տեղակայվել է Լեհաստանի տարածքում ։
Զորավարժության նպատակներն են՝ Ռուսաստանի և Բելառուսի անվտանգության ապահովման հնարավորությունների ստուգումը, երկու երկրները ագրեսիայից պաշտպանելու պատրաստության ստուգումը, նաև ռազմական կառավարման մարմինների, կարգավորվածության բարձրացումը։
«Արևմուտք 2017» ՀԶ-ին միջազգային դիտորդներ են հրավիրվել ՀԱՊԿ-ից, ԵՏՄ-ից, ԱՊՀ-ից, ՆԱՏՕ-ից ։ Նաև ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի շրջանակներիում ներակյացուցիչներ են հրավիրվել ԱՄՆ-ից ։
Հուլիսի 13-ին ՆԱՏՕ-Ռուսաստանի Դաշնություն խորհրդի նիստի ժամանակ Ռուսաստանի ԶՈւ ներկայացուցիչները անց կացրին ճեպացրույց, որի ընթացում տեղեկություն տրամադրեցին «Արևմուտք 2017» զորավարժությունների մասին, մասնավորապես զպառազինության, զինծառայողների ներգրավվածության մասին և այլ նմանատիպ տեղեկություններ։ Մինչև զորավարժությունների սկսվելը Մոսկվայում տեղի է ունեցել ընդլայնված ճեպազրույց։
Արտաքին հղումներ
ССУ «Запад-2017» на сайте Минобороны России ССУ «Запад-2017» на сайте Минобороны Республики Беларусь
Կատեգորիա:Ռուսաստանի զինված ուժեր Կատեգորիա:2017 Բելառուսում
Ուայլդեր Գրեյվս Փենֆիլդ
Ուայլդեր Գրեյվս Փենֆիլդ  (Wilder Graves Penfield, ), կանադացի նյարդաբան, նյարդավիրաբույժ։