cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆարմակոդինամիկա
Դեղամիջոցների ազդեցության տեսակները ուսումնասիրում է ֆարմակոդինամիկան։ Դեղանյութերի ազդեցությունը օրգանիզմի վրա կենսաբանական բարդ պրոցես է, որը ազդում է օրգանիզմի ցանկացած կորի վրա։ Այս կամ այն չափով դեղանյութը անրադառնում է բոլոր օրքան համակարգերի վրա և կախված է մի շարք գործոններից՝ Դեղանյութերի ազդեցությունը առանձին տարրերի վրա լինում է՝
Տեղանյութերի ազդեցություն – երբ դեղանյութը շփվում է մաշկի կամ լորձաթաղանթի մակերեսի հետ։ Այդ դեղանյութերը դրսևորում են ներմուծման տեղում՝ ցավի, ջերմության, այրոցի զքացում։ Այդ դեղանյութերն են՝ քսուկներ, մածուկներ, հեղուկ մածուկներ ( հատկապես յոդը )
Ռեզոպտիվ ( ներմուծական ) ազդեցութձուն – երբ դեղանյութը ներմուծում է արյան մեջ։
Ռեֆլեկտոր ազդեցություն – երբ դեղանյութը անցնում է ռեֆլեկտոր աղերի զգացող ճանապարհով և առաջացնում է համապատասխան ռեակցիա։
Ընտրողական ազդեցություն ( սելեկցիա ) – գլխավոր ազդեցությունն է դեղանյութի հիմնականում բուժական տեսակետից, երբ դեղանյութը ազդում է 1 ռեցեպտրի վրա։
Դեղանյութի անմիջական ազդեցություն – որը օրգանների վրա ազդում է՝
Հետադարձ ազդեցություն – երբ դեղանյութը ընկնելով օրգանիզմ, չի դրսևորում խոր փոփոխություններ և դեղանյութը իր ակտիվությունը կորցնում է։
Կատեգորիա:Դեղագիտություն
Բնազդ
Բնազդ (` շարժառիթ), ժառանգական ոչ պայմանական ռեակցիաների ամբողջություն, վարքի բնածին հարմարվողական ձև, որը հատուկ է տվյալ կենդանատեսակին։ Դրսևորվում է այն ժամանակ, երբ կենդանին կամ մարդը հայտնվում է համապատասխան իրադրության մեջ ։ Ներկայումս բնազդի նշանակման համար ընդունված են հետևյալ հասկացությունները՝ տեսակային վարք, ստերեոտիպային վարք, բնածին վարք, ժառանգականությամբ ծրագրավորված վարք, ֆիքսված գործողությունների համալիր։
Առանձնահատկություններ
Յուրաքանչյուր բնազդ կազմված է շղթայական ռեակցիաներից, որտեղ մեկ օղակի վերջը մյուսի սկիզբն է։ Դրանք ծառայում են կենսաբանական պահանջմունքների բավարարման միջոցով տեսակի ինքնապահպանմանը։
Տեսակներ
Բնազդների դասակարգման համար կան տարբեր մոտեցումներ։ Ըստ առավել տարածված մոտեցման, բնազդները լինում են՝
Կենդանիների և մարդու զարգացման տարբեր շրջաններում՝ նորածնությունից մինչև հասունություն, բնազդները փոխվում են, որոշ բնազդներ անհետանում են և դրանց փոխարեն ի հայտ են գալիս նորերը։ Օրինակ՝ ծծելու ռեֆլեքսը փոխվում է սնունդ հայթայթելու ռեֆլեքսով, առաջանում են սեռական, ծնողական և այլ բնազդներ։ Բարձրակարգ կենդանիների՝ հատկապես մարդկանց բնազդային գործունեությունը այս կամ այն չափով ենթարկվում է գիտակցությանը։
Բնազդային վարքագծի գործոններ
Տարբերում են բնազդային վարքագծի արտաքին և ներքին գործոններ։ Բնազդային վարքագծի ներքին գործոններն են՝ հոմեոստազը և կենսառիթմերը։ Կենդանի օրգանիզմը միշտ ձգտում է պահպանել ներքին միջավայրի հարաբերական կայունությունը, իսկ վերջինիս ցանկացած շեղում գործարկում է այն մեխանիզմները, որոնք վերականգնում են հավասարակշռությունը։ Բնազդային վարքագծի արտաքին գործոններն արտաքին միջավայրի հիմնական գրգռիչներն են։
Բնազդների հետազոտման մեթոդներ
Ամենատարածված եղանակներից է, սական այն հնարավորություն չի տալիս պարզել բնազդի ծագումը, դրա ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները և այլ ցուցանիշներ։ Այս մեթոդը ենթադրում է ինչպես կենդանիների ուղղակի դիտարկում, այնպես էլ փորձի ընթացքում հետազոտվող կենդանիների առջև զանազան խնդիրների առաջադրում։ Բացի դիտարկումից, կարևոր է նաև վարքի գրանցումը, որը կատարվում է տեսա- և ֆոտոխցիկներով, ֆիզիկաքիմիական եղանակներով։ Վարքի դիտարկման հարցում մեծ դեր է խաղում որոշակի իրավիճակում կենդանու շարժողական ակտիվության հաջորդական հետազոտումն ու գրանցումը (էթոգիր) ։
Կատարվում է բնազդային վարքի առանձին շարժողական գործողությունների ժամանակի գրանցում տեսողական կամ հատուկ սարքավորումներով։
Այս մեթոդի կիրառության հնարավորությունները մեծացել են հատկապես վերջին ժամանակներս՝ կապված նյարդաֆիզիոլոգիայի զարգացման հետ։
Լորենցի հիդրավլիկ մոդել
Բնազդների իրագործումը բացատրելու համար Կոնրադ Լորենցն առաջարկել է մի մոդել, որը հայտնի է «հիդրավլիկ մոդել» անունով։
Շարժառիթի (օրինակ՝ կենդանուն սննդից զրկելու դեպքում) ուժեղացման դեպքում կուտակվում է «գործունեության յուրահատուկ էներգիա»։ Մոդելում այն ներկայացված է որպես ջրամանում ջրի աստիճանաբար կուտակում։ Ջրամանից ջրի դուրս գալն իրենից ներկայացնում է կենդանու ակտիվությունը։ Ջրամանի ելքը փակված է զսպանակով հարմարված փականով։
Փականը կարող է բացվել մի քանի եղանակներով։ Առաջինը՝ կշեռքի թասի վրա տարբեր ծանրությունների տեղադրումն է, որը համապատասխանում է տարբեր արտաքին գրգռիչների ազդեցությանը։ Երկրորդը՝ ջրամանում ջրի բավականաչափ կուտակումն է։ Փականի բացումը հնարավոր է նաև այն դեպքում, եթե ջրի և ծանրության գումարային ճնշումը գերազանցում է զսպանակով փականի փակման ուժին։ Իսկ կենդանու ակտիվության դրսևորման տարբեր աստիճանները մոդելում ներկայացված են սկուտեղի թեք հարթակի տարբեր աստիճանների վրա տեղադրված անցքերով։ Մոդելն ակնառու ձևով ցույց է տալիս բնազդային գործողության թողարկման գործում արտաքին գրգռիչների և ներքին «գործողության պոտենցիալի» փոխհարաբերությունը ։ Չնայած իր առավելություններին՝ հիդրավլիկ մոդելն ունի որոշ թերություններ, որոնք նույնիսկ Լորենցն է ընդունել։ Այսպես՝ այն չի բացատրում վարքի փոփոխականությունը, ինչպես նաև կան այն մերժող տեսություններ ։
Թինբերգենի հիերարխիկ տեսություն
Կատարելով բազմաթիվ հետազոտություններ և զարգացնելով Կոնրադ Լորենցի տեսակետները՝ հոլանդացի գիտնական Նիկոլաաս Թինբերգենն առաջ քաշեց առանձին վարքագծային ռեակցիաները կառավարող կենտրոնների հիերարխիայի սկզբունքը, որն անվանեց «վարքի հիերարխիկ մոդել»։ Համաձայն այդ տեսության՝ բնազդն իրենից ներկայացնում է վարքագծային գործողությունների ավարտուն հիերարխիկ համակարգ, որը որոշակի գրգիռներին պատասխանում է խիստ համակարգված գործողությունների համալիրով։ Այսպես՝ հիերարխիկ շարքում բարձր ակտիվության, օրինակ՝ բազմացման համար պատասխանատու «էներգիան» առաջ կբերի այնպիսի մի շարք «ենթակա» ակտիվությունների դրսևորում, ինչպիսիք են՝ բնի կառուցումը, ամուսնական, իսկ հետագայում՝ ծնողական վարքը և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էթոլոգիա Կատեգորիա:Վարքագիծ Կատեգորիա:Հոգեբանական հասկացություններ
Հայաստանի պահպանողական կուսակցություն (Հայաստան)
Հայաստանի պահպանողական կուսակցություն, քաղաքական կուսակցություն Հայաստանում։ Այն հիմնադրվել է 1991 թվականին, և կուսակցության առաջնորդը Միքայել Հայրապետյանն է։
Պատմություն
«Պահպանողական կուսակցություն»-ը հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Կուսակցության գործող կանոնադրությունը ընդունվել է կուսակցության 5-րդ համագումարում` 2003 թվականի նոյեմբերի 1-ին։ Պահպանողական կուսակցությունը «Հայ ազգային կոնգրես»-ի անդամ էր, սակայն կուսակցությունը 2013 թվականին որոշել էր հեռանալ  ։ «Պահպանողական կուսակցություն»-ը ներկայումս Ազգային ժողովում որևէ ներկայացուցչություն չունի և գործում է որպես արտախորհրդարանական ուժ։
«Պահպանողական կուսակցություն»-ը հաստատել է, որ 2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու է «Ազատ հայրենիք դաշինք»-ի կազմում ։ Ընտրություններից հետո Ազատ հայրենիք դաշինքը ստացել է ընտրողների ձայների ընդամենը 0,32 տոկոսը` Ազգային ժողովում ոչ մի տեղ չստանալով։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ Կատեգորիա:1991 հիմնադրված կուսակցություններ
Արթուր Փինաջյան
Արթուր Փինաջյան, ամերիկացի հայազգի նկարիչ։
Կենսագրություն
Արթուր Փինաջյանը ծնվել է 1914 թվականին Նյու Ջերսիում, ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած, Նյու-Յորքում բնակություն հաստատած ընտանիքում։ 1930-ական թվականներին աշխատել է որպես անիմատոր՝ ստեղծելով կոմիքսներ։ Նրա աշխատանքների մեծ մասը տպագրվել է «New York Daily News»-ում։ Մասնակցել է Երկրորդ աշխարհամարտին և արժանացել է «Բրոնզե աստղի» արիության համար։
Ջեֆերսոն շրջան (Կենտուկի)
Ջեֆերսոն շրջան (Jefferson County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 997 կմ² է, բնակչությունը՝ 741.096 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լուիսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1780 թ.։
Արթուր Փինաջյան
Ստեղծագործական ուղի
Նրա աշխատանքները կարելի է բաժանել երկու ժամանակաշրջանի՝ Վուդսթոքյան (1950 - 1973) և Բելփորթյան (1974 - 1999)։ Առաջին շրջանի աշխատանքներն աչքի են ընկնում ավելի հագեցած գունային գամմայով, իսկ երկրորդ շրջանը՝ ավելի նոսր և թույլ գույներով ։
Ջեֆերսոն շրջան (Կենտուկի)
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Արթուր Փինաջյան
Ստեղծագործական ուղի
2013 թվականին ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի Սուրբ Լևոն հայկական եկեղեցու Զորյան թանգարանում բացվելու է գեղանկարչի կտավների ցուցահանդես-վաճառքը։
Հետմահու հռչակ
Փինաջյանի արվեստը համաշխարհային ճանաչում է ստացել նրա մահվանից տասնյակ տարիներ անց։ Նկարիչը քրոջն ասել է իր մահից հետո դեն նետել բոլոր նկարները, բայց քույրը չի գնացել այդ քայլին։ Իսկ 2005 թվականին քրոջ մահից հետո նկարչի հարազատները որոշել են տունը վաճառել։ Գնորդներ Թոմաս Շուլցն ու Լորենս Ջոզեֆը դրա համար վճարել են 300 հազար դոլար։ Տունը գնելուց հետո ձեղնահարկում ու ավտոտնակում նրանք հայտնաբերել են Փինաջյանի՝ 3000-ից ավելի ստեղծագործություններ, որոնք միլիոնավոր դոլարներ են գնահատվում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1914 ծնունդներ Կատեգորիա:Նյու Ջերսի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1999 մահեր Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Էթնիկ հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ դիմանկարիչներ Կատեգորիա:Բրոնզե աստղի մեդալակիրներ (ԱՄՆ)
Տիշևիչի
Տիշևիչի (Тишевичі), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տիշևիչի գյուղում բնակվում էր 233 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,862 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 270,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Փոխարինման էֆեկտ
Փոխարինման էֆեկտ, էֆեկտ միկրոէկոնոմիկայում, երբ երկու սպառվող ապրանքները հավաքածուում տնտեսվարող սուբյեկտներ են, ապրանքներից մեկը դառնում է ավելի էժան, և դա ուղեկցվում է այդ ապրանքի պահանջարկի համամասնական աճով։
Տնտեսվարող սուբյեկտի բյուջեյի սահմանափակությունը նշանակում է, որ նա փոխարինելով որոշակի քանակությամբ էժանացված բարիքով այն սպառում է,, անփոփոխ թողնելով բարիքի գինը։ Եթե բարիքներից մեկի գնի անկումը առաջացնում է երկու բարիքների սպառման աճին, ապա խոսում ենք եկամտի էֆեկտի մասին։
Օրինակ
Որևէ մեկը սնվում է մսով և ձկով։ Մսի գնի անկումից հետո՝ նա որոշում է, որ զոհելով որոշակի քանակությամբ ձուկ նա կարող է գնել ավելի շատ միս։ Արդյունքում ձկան սպառումը նվազում է, իսկ մսի սպառումը ավելանում է գնի անկման համամասնությամբ։
Կատեգորիա:Սպառման տեսություն Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Կռոն փետրավոր
Կռոն փետրավոր, ջոնջոլ, կռոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Մատենադարան ժողովրդյան
«Մատենադարան ժողովրդյան», առողջապահական ամսագիր։
Կռոն փետրավոր
Նկարագրություն
2-6 մ բարձրությամբ, եղանաձև դեղնագորշավուն ճյուղերով, կանաչ միամյա ընձյուղներով թուփ կամ փոքր ծառ է։ 5-7 լայն նշտարաձև կամ էլիպսաձև, մերկ, ատամնաեզր, վերևից մուգ կանաչ, ներքևի կողմից՝ բաց գույնի տերևիկներից կազմված տերևները երկարակոթ են, կենտ փետրաձև։ բարդ ողկույզով ծաղկաբույլը երկար է, կախված։ Ծաղիկները սպիտակ են։ Գագաթներով հանդիպող փեղկերով պտուղը փքված տուփիկ է ։
Մատենադարան ժողովրդյան
Պատմություն
Հրատարակվել է 1882-1885 թվականերիին Կ. Պոլսում։ Խմբագիրը եղել է Մանվել-Բարունակ Ություճյանը ։
Կռոն փետրավոր
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Իջևան, Բարեկամավան, Սևքար, Բագրատաշեն, Շամշադին)։ Հանդիպում է նաև Նախակովկասում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանում, Բալկանյան թերակղզում և Փոքր Ասիայում ։
Մատենադարան ժողովրդյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ամսագրեր
Կռոն փետրավոր
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Քանի որ հիմնական արեալը հանրապետության սահմաններից դուրս է, սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ ։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խոցելի տեսակներ Կատեգորիա:Կռոնազգիներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Մենամարտ արևի տակ
Սյուժե
Տանտիրուհին նրան դրական է ընդունում, սակայն տանտերը՝ սենատոր Ջեքսոն ՄակԿանլեսին դուր չի գալիս աղջկա իրենց տան հայտնվելը։ Շուտով Պեռլի ու սենատորի 2 որդիների՝ Լյուտոնի և Ջեսի միջև սիրային եռանկյունի է սկսվում, նրանք երկուսն էլ սիրահարվում են Պեռլին ...
Մրցանակներ
1947 Օսկարի մրցանակաբաշխությանը ֆիլմը ներկայացված է եղել 2 անվանակարգում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեստերն ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:1946 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոէպոպեաներ Կատեգորիա:Վեստերն ֆիլմեր Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Ժողովածու (2222)
Ժողովածու (2222), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2222 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1766-1767 թվականներին Հովսեփ աբեղա և Գրիգոր Սյունեցի գրիչների կողմից, Էջմիածնում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20X15,8 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 151 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշի, դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 4ա, 48ա և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Պալցևո (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Պալցևո (Пальцево), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Զազուլին (խուտոր)
Զազուլին (Зазулин), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի բնակավայրեր
Բելա Վիստա դու Մարանիան
Բելա Վիստա դու Մարանիան (Bela Vista do Maranhão), համայնք Բրազիլիայում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Մարանիան նահանգի կենտրոնական մասում։ Մտնում է Բայշադա-Մարանենսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 829 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 252,524 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 42,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Էնն Ռեդքլիֆ
Էնն Ռեդքլիֆ (Ann Radcliffe, ), անգլիացի գրող։ Հանրաճանաչ է դարձել «Սիցիլիական պատմություն» (1790), «Անտառային պատմություն» (1791) և, հատկապես, «Ուդոլֆոյի գաղտնիքները» (1794), «Իտալացին» (1797) գործերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Գոթական վեպ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:19-րդ դարի անգլիացի վիպասաններ
(4340) Դենսի
(4340) Դենսի (Dence), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի մայիսի 4-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,392914 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8369 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9489 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1352,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266265 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 25,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դերեկ դե Լինտ
Դերեկ դե Լինտ (Derek de Lint, ), հոլանդացի դերասան։ Առավել հայտնի է ամերիկա֊կանադական «Պոլտերգեյստ։ Ժառանգություն» հեռուստասերիալում կատարած Դերեկ Ռայանի գլխավոր դերով։
Կենսագրություն
Դերեկ դե Լինտ (իսկական անուն՝ Dick Hein de Lint), ծնվել է 1950 թվականի հուլիսի 17-ին Հաագայում (Նիդերլանդներ)։ 1970 թվականից 1972 թվականը սովորել է լուսանկարչություն և գրաֆիկական դիզայն Էնսխենդեի արվեստի ճեմարանում, այնուհետև 2 տարի սովորել է Kleinkunstacademie֊ում (Ամստերդամ)։
1975 թվականին տեղի ունեցավ Դերեկի թատրոնի դեբյուտը հայտնի բելգիական ռեժիսոր և սցենարիստ Հյուգո Կլաուսի բեմադրությունում։ Այնուհետև Դերեկը խաղաց ռեժիսոր Օ՛Բրայանի «The Rocky Horror Show» բեմադրությունում։ Այս բեմադրության հաջողության շնորհիվ՝ Դերեկին ուշադրություն դարձրեց Փոլ Վերխուվենը, որը պատրաստում էր նկարահանել «Նարնջագույն զինվոր» ֆիլմը, և առաջարկեց նրան գլխավոր դեր այդ ֆիլմում։ Բայց լսումները անհաջող անցան, և Դերեկը ստացավ փոքրիկ՝ դավաճան Ալեքսի դերը, իսկ գլխավոր դերը ստացավ Ռուգտեր Հաուերը։
1986 թվականին Դերեկ դե Լինտը գլխավոր դեր կատարեց «Հարձակում» (De Aanslag) ֆիլմում, որը դարձավ Ամերիկական կինոակադեմիայի մրցանակ ստացած նիդերլանդական առաջին ֆիլմը, որպես լավագույն օտար ֆիլմ։ Ինչպես նաև ֆիլմը ստացել է «Ոսկե գլոբուս» և Սիեթլի միջազգային կինոփառատոնում մրցանակներ։ Նիդերլանդական «Viva» շաբաթաթերթը Դերեկին անվանեց տարվա լավագույն դերասան։
«Հարձակում» ֆիլմից մեծ հաջողություն ստանալուց հետո Դերեկ դե Լինտն սկսեց շատ նկարահանվել տարբեր երկրների կինոներում և հեռուստատեսությունում։ 1987 թվականից 1989 թվականը նա խաղաց 12 ամերիկական և եվրոպական ֆիլմերում և սերիալներում, այդ թվում՝ Ֆիլիպ Կաուֆմենի պաշտամունքային «Գոյության անտանելի հեշտություն» ֆիլմում։ 1988 թվականին էկրանին հայտնվեց բրիտանական «Գողացված դրախտ» ֆիլմը, որտեղ Դերեկը կատարեց ֆրանսիացի փիլիսոփա և աստվածաբան Պիեր Աբելիարի գլխավոր դերը։ 1991 թվականին գլխավոր դեր կատարեց «Խանձված ափ» ֆիլմում, իսկ 1992 թվականին՝ «Գաղտնիքներ» մինի սերիալում։
1995 թվականին Դերեկ դե Լինտն իմացավ, որ MGM ստուդիայում պլանավորվում է «Պոլտերգեյստ։ Ժառանգություն» ֆիլմի նկարահանումները։ Նա հանդիպեց այդ սերիալի գաղափարի հեղինակի և գործադիր ռեժիսոր Ռիչարդ Լյուիսի հետ, և, բավականին երկար զրույցից հետո, ստացավ բժիշկ Դերեկ Ռայանի գլխավոր դերը այդ սերիալում։ Ընդամենը նկարահանվել էր սերիալի 4 եթերաշրջան, որոնք ցուցադրվել են աշխարհի շատ երկրներում։
2001 թվականին Դերեկ դե Լինտը նկարահանվեց ամերիկացի ռեժիսոր Լուորենս Մալկինի նիդերլանդական «Մարդասպանի հոգին» ֆիլմում, որտեղ նա կատարեց բազմազգ ֆինանսական ընկերության ղեկավարի դեր։ 2006 թվականին Դերեկը նկարահանումների կրկին հանդիպեց Փոլ Վերխուվերի հետ՝ «Սև գիրքը» ֆիլմի նկարահանումների հրապարակում։
Ներկայումս Դերեկը կատարում է բժիշկ Ռոսիի դերը նիդերլանդական հայտնի «Gooische vrouwen» հեռուստասերիալում։
Անձնական կյանք
Դերեկի կինը Դորիտ Յեսերունն է, ունեն 3 տղա՝ Ջերոմ (ծնվ․ 1979), Միկ (ծնվ․ 1981) և Օսկար (ծնվ․ 1987)։ Ավագ եղբայրը՝ Յան Անդրիեսը, վիրաբույժ֊օրթոպեդ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Հոլանդացի դերասաններ
Մոուրավի
Մոուրավի, մովրով, պաշտոնյա միջնադարյան Վրաստանում։ Մոուրավի բառը ծագել է հին վրացերեն «ուրվա» (ուրվա-վարել, հոգալ) բառից, նշանակել է քաղաքի, արքունի գյուղերի կամ գավառի կառավարիչ, երբեմն օգտագործվել է նաև հոգաբարձու, խնամակալ իմաստով։
XI — XIV դարերում մոուրավին ընդհանրապես որևէ պաշտոն էր (արքունի կամ տեղական վարչության), իսկ XV դարում սկսած կոնկրետ պաշտոն էր և ժառանգական։ Մոուրավին ստանում էր հօգուտ արքունիքի կամ ֆեոդալի գանձվող հարկերի 1/10 մասը և օգտվում իր ենթակայության բնակչության սպասարկումից։ XVI—XVIII դդ․ մոուրավություն կարևոր պաշտոն էր Քարթլ-Կախեթի թագավորությունում։ Մոուրավին կատարում էր թագավորի կամ ֆեոդալի կարգադրությունները, հավաքում հարկերը, իր իրավասության սահմաններում իրականացնում արդարադատություն, հետևում էր տնտեսվարությանը և այլն։ Թիֆլիսի և այլ քաղաքների մոուրավները կառավարում էին իրենց ենթակա քաղաքները, իրականացնելով վերը նշված պարտավորությունները։ XIX դարի սկզբին Վրաստանում ռուս, վարչակարգ մտցվելուց հետո մոուրավի պաշտոնը աստիճանաբար վերացվեց։
Կոսմետիկայի բաղադրիչներ
Կոսմետիկայի ֆունկցիան արտաքին տեսքի բարելավումն է։ Այն կանանց և աղջիկների կյանքի մի մասն է կազմում։ Կոսմետիկայի բաղադրիչներն ունեն տարբեր սկզբաղբյուրներ, սակայն, ի տարբերություն սննդի բաղադրիչների, դրանք հաճախ սպառողների մեծամասնության կողմից չեն դիտարկվում։ Կոսմետիկ միջոցներում հաճախ օգտագործվում են վառ գույներ, որոնք ստանում են տարբեր բաղադրիչներից՝ տրորած միջատներից մինչև ժանգ ։
Կոսմետիկան իր բազմազանությամբ սկիզբ է առնում վաղ քաղաքակրթություններից, որի կարևոր գործոնը արտաքին տեսքի բարելավումն էր զուգընկերոջը գրավելու համար։ Տարիների ընթացքում բաղադրիչները շատ են փոխվել, քանի որ մենք սովորել ենք, թե ինչպես պատրաստել մեր սեփական բույրերն ու կոսմետիկ բանաձևերը։ Շատ հասարակ բաղադրիչների վտանգների գիտակցումը նույնպես մեծապես ազդեց աճող արդյունաբերության վրա։ Հին եգիպտական արիստոկրատիան օգտագործում էր միներալներ՝ իրենց դիմագծերին երանգ և հստակություն հաղորդելու համար։ Հունական կայսրության դարաշրջանում ընդունված էր օգտագործել դեմքի ներկեր, մինչդեռ հին Հռոմում կոսմետիկ միջոցները պարունակում էին օսլա, ձիթապտղի յուղ, մեղրամոմ, զաֆրան, վարդաջուր և կապար ։
Ընդհանուր բաղադրիչներ
Գերչակի յուղը դրանից ստեղծած նյութերը առկա են շատ կոսմետիկ միջոցների մեջ, քանի որ այն «ոչ կոմեդոգեն» է (չի գչգռում ու չի նպաստում կորյակային ցանի առաջացմանը) ։
Ցերեբրոզիդները (խոշոր եղջերավոր անասունների կամ խոզերի նյարդային համակարգերի բջիջները) ժամանակին օգտագործվել են որոշ բարձրորակ մաշկի խնամքի միջոցներում՝ խոնավության պահպանումը մեծացնելու և մաշկին հարթ մակերես հաղորդելու համար, սակայն, Բոմբեյի ֆոնդային բորսայի հակասությունները վերջ դրեցին այս ամենին։
Շատ երկրներում կոսմետիկայի գույները նշված են որպես թվեր միջազգային գունային ինդեքսից։ Սխեման ներառում է սննդի, անձնական խնամքի, կոսմետիկայի, տան կահավորման և գործվածքների ներկման մեջ օգտագործվող գույները։ Օրինակ, տարտրազինը սովորաբար նշված չէ որպես այդպիսին շրթներկի ձևակերպումների մեջ, այլ որպես C.I. 19140. Էրիտրոզինը կցուցակվի որպես C.I. 45430 և այլն։ ԱՄՆ-ում և Կանադայում գույները նշված են որպես FD և C գույներ։ Տարտրազինը (E102) FD&C դեղին 5 է, իսկ էրիթրոզինը (E127)՝ FD&C կարմիր 3։
Դեմքի համար կոսմետիկա
Հռոմեացիներն ու հին եգիպտացիներն օգտագործում էին սնդիկ պարունակող կոսմետիկա։
Տոնային քսուք
Հռոմեական Բրիտանիայի կանայք օգտագործում էին կենդանական ճարպից, օսլայից և անագի օքսիդից պատրաստված տոնային քսուք ։ Այսօր տոնային քսուքները գալիս են տարբեր հարդարման տարբերակներով, որոնցից շատերը ջրային, սիլիկոնային կամ հանքային հիմքով են։ Տոնային քսուքները լինում են կրեմային, հեղուկ, խտացրած փոշու, կիսափոշու կամ պինդ զանգվածներով։ Դրանք նաև լինում են՝ փայլատ կամ փայլուն՝ կախված ձեր նախասիրություններից։
Շրթներկ
Հայտնի է, որ շրթներկը օգտագործվել է մոտ 5000 տարի առաջ Հին Բաբելոնում, երբ կիսաթանկարժեք զարդերը մանրացնում էին և քսում շուրթերին և երբեմն աչքերի շուրջը։ Հին եգիպտացիները ֆուկուսից, 0,01% յոդից և մի փոքր բրոմից մանուշակագույնի ու կարմիրի խառնուրդից ներկ էին արդյունահանում, ինչը հանգեցրեց լուրջ հիվանդությունների։ Կլեոպատրայի շրթներկը պատրաստված էր մանրացված կարմիններից, որոնք տալիս էին մուգ կարմիր պիգմենտ, իսկ մրջյունները օգտագործվում էին որպես բազա ։
Ժամանակակից շրթներկի կարմիր գույնը կարող է առաջանալ սինթետիկորեն ստացված մաքուր երկաթի օքսիդից (սովորական երկաթի ժանգը), սակայն առաջատար ապրանքանիշերի մեծ մասն օգտագործում է ավելի խնայող սինթետիկ ներկեր։ Միացյալ Նահանգներում սինթետիկ ներկերի և գունանյութերի յուրաքանչյուր խմբաքանակի նմուշը պետք է ուղարկվի ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչություն՝ փորձարկելու և հավաստելու, որ խմբաքանակը մաքուր է, և որ դրա աղտոտիչները օրինական մակարդակից ցածր են ։ Սինթետիկ գույները նշված են բաղադրիչներում որպես ծածկագիր (օրինակ՝ F&D Red #6) և կարող են պարունակել մինչև 10 ppm կապար / 3 ppm մկնդեղ ։ Այս միկրոէլեմենտների առկայության վերաբերյալ որոշակի հակասություններ կան, հատկապես, որ շուրթերի համար կիրառվող հարդարումը ոչ միայն ներծծվում է մաշկի միջոցով, այլև մարդիկ այն կուլ են տալիս խմելու և ուտելու ժամանակ։ Քանի որ այս մակարդակների իջեցումը գրեթե բոլոր շրթներկի արտադրությունն ու վաճառքը կդարձնի անօրինական, և քանի որ սննդի և դեղերի վարչությունը որոշել է, որ առկա մակարդակները անվտանգ են, կոսմետիկ արդյունաբերությունը շարունակում է շրթներկի արտադրությունն ու վաճառքը ։
Սովորաբար, պիգմենտը շատ լավ մանրացվում է (7-ից 10 միկրոմետր), երբ խառնվում է գերչակի յուղի հետ, այնուհետև խառնվում է մոմ հիմքի հետ՝ պատրաստի շրթներկ ստանալու համար։
Շրթներկները կարող են լինել թափանցիկ կամ խիտ, փայլատ կամ փայլուն։ Իրենց ամենանոսր ու հեղուկ զանգվածով դրանք ունեն իրենց կատեգորիան՝ փայլուն շրթներկ (lipgloss):
Օծանելիք
Իսլամական մշակույթները զգալիորեն նպաստել են արևմտյան օծանելիքի զարգացմանը՝ ինչպես գոլորշու թորման միջոցով բուրմունքների արդյունահանումը կատարելագործելու, այնպես էլ նոր հումքի ներմուծման գործում։ Ե՛վ հումքը, և՛ թորման տեխնոլոգիան մեծ ազդեցություն են ունեցել արևմտյան օծանելիքի, գիտական ​​զարգացումների, հատկապես քիմիայի վրա ։
Որպես առևտրականներ, իսլամական մշակույթները, ինչպիսիք են արաբներն ու պարսիկները, ավելի մեծ հասանելիություն ունեին տարբեր համեմունքների, խոտաբույսերի և այլ անուշաբույր նյութերի։ Բացի դրանց առևտրիցայս էկզոտիկ նյութերից շատերը մուսուլմանները մշակում էին այնպես, որ դրանք կարող էին հաջողությամբ աճեցնել իրենց հայրենի կլիմայական պայմաններից դուրս։ Դրա երկու օրինակներից են հասմիկը, որն աճում է Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայում, և տարբեր ցիտրուսներ, որոնք աճում են Արևելյան Ասիայում։ Այս երկու բաղադրիչներն էլ դեռևս մեծ նշանակություն ունեն ժամանակակից օծանելիքի մեջ ։
Խաչակիրները 13-րդ դարում Մերձավոր Արևելքից Եվրոպա բերեցին ալկոհոլային օծանելիքներ ։ Առաջին ժամանակակից օծանելիքը, որը պատրաստված է ալկոհոլային լուծույթի մեջ խառնված բուրավետ յուղերից, պատրաստվել է 1370 թվականին Հունգարիայի թագուհի Եղիսաբեթի հրամանով և ամբողջ Եվրոպայում հայտնի է որպես "Hungary Water": Ֆրանսիան արագորեն դարձավ օծանելիքի և կոսմետիկայի արտադրության եվրոպական կենտրոն՝ մշակելով հսկայական քանակությամբ ծաղիկներ դրանց արտադրության համար։ 18-րդ դարում անուշաբույր բույսերը հատուկ աճեցվում էին Ֆրանսիայի Գրաս շրջանում՝ աճող օծանելիքի արդյունաբերությանը հումքով ապահովելու համար։
Դեզոդորանտներ և հակաքրտինքային միջոցներ
Հարյուրավոր տարիներ օծանելիքը օգտագործվել է մարմնի հոտը քողարկելու համար, սակայն 19-րդ դարի վերջին արտադրվեց մեկ այլ բան հոտը նվազեցնելու համար։ Հակաքրտինքային միջոցների սկզբնական ակտիվ բաղադրիչը ալյումինի քլորիդն էր, սակայն գրգռվածության հետ կապված բողոքները հանգեցրին ալյումինի քլորոհիդրատի ավելացմանը որպես այլընտրանք ։ Ալյումինը հաստատվել է որպես նեյրոտոքսին և ապացուցվել է, որ այն բացասաբար է ազդում արյունաուղեղային պատնեշի վրա, բացասաբար է ազդումէ ԴՆԹ-ի վրա և ունի անբարենպաստ էպիգենետիկ ազդեցություն  ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հակաքրտինքային միջոցներում օգտագործվող ալյումինի աղերը վնասակար ազդեցություն են ունենում մի շարք տեսակների վրա, ինչպիսիք են պրիմատները, մկները , շները , և այլն։ Մկների վրա կատարված փորձը ցույց է տվել, որ ալյումինի քլորիդի ջրային լուծույթի կիրառումը մաշկի վրա հանգեցրել է «մեզի, շիճուկի և ամբողջ ուղեղի մեջ ալյումինի պարունակության զգալի աճի» ։  Հղի մկների վրա այլ փորձեր ցույց են տվել ալյումինի քլորիդի տրանսպլացենտային անցում ։
Կանոնակարգ
Օրենսդրությունը յուրաքանչյուր երկրում այլ է, այց շատ երկրներ ունեն պաշտոնական օրենսդրության որոշակի ձև, որը կամ սահմանափակում կամ արգելում է որոշ բաղադրիչներ կամ ապրանքներ:Կոսմետիկայի անվտանգության վերաբերյալ տեղեկատվության երկու հիմնական աղբյուր կա՝ ԵՄ կոսմետիկայի կանոնակարգ 1223/2009 և կոսմետիկայի բաղադրիչների կանադական ցանկը ։ ԱՄՆ-ում սննդի և դեղերի վարչության կողմից սահմանված կարգը այդքան էլ խիստ չէ ։
Կոսմետիկ ներկանյութերը, բացառությամբ ԱՄՆ-ում մազերի ներկերի, խիստ հսկվում են ։ Յուրաքանչյուր երկիր կամ երկրների խումբ ունի իր կարգավորող միջոցը, որը վերահսկում է, թե ինչ կարող է օգտագործվել կոսմետիկայի մեջ։ ԱՄՆ-ում կարգավորող մարմինը սննդի և դեղերի վարչությունն է։ Բացի գունային հավելումներից, կոսմետիկ արտադրանքը և դրանց բաղադրիչները մինչև շուկա դուրս գալը ենթակա չեն սննդի և դեղերի վարչության կանոնակարգին։ Միայն այն դեպքում, երբ պարզվում է, որ ապրանքը խախտում է Սննդի, Դեղերի և Կոսմետիկայի Դաշնային օրենքը (FD&C Act) և Fair Packaging and Labeling Act (FPLA) թողարկումից հետո, սննդի և դեղերի վարչությունը կարող է սկսել միջոցներ ձեռնարկել այս խախտման դեմ:Սննդի և դեղերի վարչությունը կարող է վերցնել, եթե ընկերությունը հրաժարվում է շուկայից հանել ոչ անվտանգ արտադրանքը, աշխատել Արդարադատության դեպարտամենտի հետ՝ հեռացնելու աղտոտված կամ սխալ ապրանքանիշով ապրանքները, պահանջել արգելանք՝ կանխելու աղտոտված կամ սխալ ապրանքանիշով ապրանքների հետագա առաքումները և միջոցներ ձեռնարկել օրենքը խախտող ընկերության դեմ։ Ընկերությունը կարող է օգտագործել ցանկացած այլ բաղադրիչ, բացի գունավոր հավելումներից և այն բաղադրիչներից, որոնք օրենքով արգելված են օգտագործել կոսմետիկայի մեջ, պայմանով, որ պատրաստի արտադրանքը և դրա բաղադրիչները անվտանգ են, պատշաճ պիտակավորված և ոչ աղտոտված կամ սխալ պիտակավորված՝ FD&C Act-ի և FPL-ի համաձայն։ Սննդի և դեղերի վարչությունը կարող է և կատարում է ստուգումներ ։
Հնարավոր վտանգներ
Նոր բաղադրիչների և ապրանքների որոնումը հաճախ հակասություններ է առաջացնում, սովորաբար այն բաղադրիչների շուրջ, որոնց գործառույթը չի ապացուցվել կամ վիճարկվում է։
Կոսմետիկայի օգտագործման հետ կապված մի քանի հնարավոր վտանգներ կան. Այդպիսի վտանգներից է հին սևաներկի օգտագործումը։ Որոշ սևաներկեր պարունակում են մի բաղադրիչ, որը քայքայվում է և արտադրում է մրջնալդեհիդ։ Մրջնալդեհիդը կանխում է բակտերիաների աճը։ Այնուամենայնիվ, հնացած սևաներկը կարող է այլևս չարտադրել մրջնալդեհիդ՝ թույլ տալով բակտերիաների բազմացումը։ Այդ իսկ պատճառով հաճախ խորհուրդ է տրվում մի քանի ամիսը մեկ փոխարինել սևաներկի խողովակը ։
Հայտնի դերերից մեկում Բադդի Էբսեն ն ի սկզբանե նկարահանվել է «Թիթեղյա մարդու» դերում «Օզի կախարդը» ֆիլմում։ Ալյումինի փոշի է օգտագործվել թիթեղյա էֆեկտ ստեղծելու համար։ Ալերգիկ ռեակցիայի արդյունքում նա հոսպիտալացվել է, իսկ Ջեք Հեյլին փոխարինել է նրան։ Փոխարենը, ալյումինի փոշին ավելացվել է մածուկի մեջ ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="0">
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոսմետիկ նյութեր Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԲՊՀ հոդվածներ 2023
Ալոճ Տուրնեֆորի
Սզնի, ալոճ Տուրնեֆորի, վարդազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
2-2,5 մ բարձրությամբ թուփ կամ ոչ մեծ ծառ է։ Տակից ավելի բաց գույնի, խիտ մոխրագույն թավոտությամբ տերևները վերևից մուգ կանաչ են և ծածկված կարճ առսեղմ գանգուր մազիկներով։ Ծաղկաբույլի ծաղիկները փոքրաթիվ են։ Պտուղները կարմիր բալագույն են ։
Տարածվածություն
Հանդիպում է Իջևանի (Կոթի գյուղի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Գորիսի և Աջաբաջ գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Եվրոպայում, Ղրիմում ։
Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1300-1400 մ բարձրությունների վրա, կաղնու և բոխու անտառների եզրերին, քարքարոտ լանջերին, թփուտներում։ Ծաղկում է մայիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-հոկտեմբերին ։
Պահպանություն
Խոցելի տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Դինա (շուն)
Դինա, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, Կարմիր բանակի առաջին հետախույզ շունը ։ Դինան ռազմական շների կենտրոնական դպրոցում տանկերի կործանիչի ուսուցման դասընթաց է անցել։ Ական փնտրող շների գումարտակում Դինան երկրորդ մասնագիտությունն է ձեռք բերել՝ ականորդ, իսկ հետո յուրացրել երրորդ մասնագիտությունը՝ դիվերսանտ ։
Նկարագրություն
Հովվաշուն Դինան, մասնակցելով Բելառուսում «ռելսային պատերազմին», 1943 թվականի աշնանը հաջողությամբ կատարել է մարտական առաջադրանքը. դուրս է թռել ռելսերի վրա մոտեցող գերմանական ռազմական էշելոնի առջև, գցել լիցքավորված բեռնապարկը, ատամներով սեղմել է պարկուճ-բոցավառման կոպը, թաքնվել անտառներում։ Դինան արդեն ականորդների կողքին էր, երբ պայթել է էշելոնը ։ Կարճ ամփոփագրում ասվում է.
Այսպես հաջողությամբ ավարտվել է եզակի և մարտական պրակտիկայում առայժմ միակ գործողությունը՝ դիվերսանտ շան կիրառմամբ։ Նրա պատրաստման համար լեյտենանտ Դինա Վոլկացը պարգևատրվել է Կարմիր Աստղի շքանշանով ։
Պատերազմի ավարտին Դինան ևս երկու անգամ աչքի է ընկել Պոլոցկ քաղաքի ականազերծման ժամանակ, որտեղ դեպքերից մեկում գերմանական հիվանդանոցի մահճակալի ներքնակի մեջ գտել է թաքցրած ականը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայտնի շներ
Ջեսամին շրջան (Կենտուկի)
Ջեսամին շրջան (Jessamine County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 448 կմ² է, բնակչությունը՝ 48.586 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նիկոլասվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1798 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Ծիվրիկա
Ծիվրիկա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Աքչեաբադի գավառում, Սևրա գետի արգավանդ դաշտավայրում։ Գյուղը հիմնել են համշենահայերը։ 1914 թվականին ուներ 23 տուն բնակիչ։ Գյուղում կային եկեղեցի և վարժարան։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ (մասնավորապես ծխախոտագործությամբ) և անասնապահությամբ։ Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին, փրկվել է միայն երկու հոգի։
Գրեյս Հոփեր
Գրեյս Հոփեր (Grace Hopper, ծննդյամբ Grace Brewster Murray - Գրեյս Բրյուսեր Մյուրեյ, )․ ամերիկացի գիտնական և ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի կրտսեր ծովակալ։ Հարվարդի Մարկ I համակարգչի առաջին ծրագրավորողներից մեկը, համակարգչային ծրագրավորման գյուտարար։ Մշակել է համակարգչային ծրագրավորման լեզվի առաջին կոմպիլյատորը   , զարգացրել է մեքենայական ծրագրավորման լեզուների գաղափարը, ինչը հանգեցրեց COBOL-ի ստեղծմանը՝ բարձր մակարդակի ծրագրավորման լեզուներից մեկը, որը մինչ այժմ օգտագործվում է։ Նրան է վերագրվում debugging տերմինի մասսայականացումը, որը նախատեսված է համակարգչային անսարքությունները վերացնելու համար։ Ծովագնացությունում բազմաթիվ նվաճումների և բարձր աստիճանի շնորհիվ նրան երբեմն անվանում են «Զարմանալի Գրեյս» (հնարավոր է ակնարկվում է Amazing Grace հիմնը)  ։ Նրա պատվին է անվանվել ԱՄՆ զինվորական նավատորմի USS Hopper (DDG-70) էսկադրային ականակիրը և էներգետիկայի նախարարության (NERSC) հաշվողական հետազոտությունների կենտրոնի Cray XE6 «Հոփեր» գերհամակարգիչը։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Ծնվել է Նյու Յորքում։ Անունը ծննդյամբ՝ Գրեյս Բրյուսեր Մյուրեյ։ Երեք երեխաներից ավագը։ Երեխա ժամանակ շատ հետաքրքրասեր էր և բնավորության այդ գիծը պահպանվել է մինչև կյանքի վերջը։ Յոթ տարեկանում որոշում է պարզել, թե ինչպես է աշխատում զարթուցիչը։ Քանդում է յոթ զարթուցիչ, մինչև մայրը հասկանում է, թե ինչ է տեղի ունենում, արդյունքում ստիպված եղավ բավարարվել մեկ զարթուցիչով ։ Քոլեջ ընդունվելու համար սովորել է Նյու Ջերսի նահանգի Պլեյնֆիլդ քաղաքի Ուարդլո-Հարթրիջի դպրոցում։ 16 տարեկանում Վասարի քոլեջ ընդունվելու առաջին փորձը հաջողությամբ չի պսակվում, լատիներենից ցածր միավորի պատճառով։ Հաջորդ տարի նրան հաջողվում է ընդունվել քոլեջ։ Ավարտում է Վասարը 1928 թվականին, մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բակալավրի աստիճանով։ Արժանանում է Phi Beta Kappa գիտական ​​հասարակության պատվավոր դիպլոմին։ Մագիստրոսի աստիճան ստանում է Եյլի համալսարանում 1930 թվականին։ 1934 թվականին այնտեղ էլ ստանում է մաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան՝ Օստին Օրեյի ղեկավարությամբ ։ Հենց այդ տարում էլ հրատարակվում է նրա «Անդառնալիության չափանիշների նոր տեսակներ» դիսերտացիան ։ 1934-ին Վասարում սկսում է դասավանդել մաթեմատիկա, իսկ 1941-ին դառնում է դոցենտ։
Ամուսնացած է եղել Նյու Յորքի համալասարանի պրոֆեսոր Վինսետ Ֆոսթեր Հոփերի հետ (1906—1976 ) 1930-ից մինչև 1945 թվականը, որից հետո ամուսնալուծվել է ։ Պահպանել է ամուսնու ազգանունը և այլևս չի ամուսնացել։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ
1943 թվականին Հոփերը արձակուրդ է վերցնում Վասարից և ընդգրկվում է ԱՄՆ-ի նավատորմի պահուստային զորքերում, ինչպես շատ կանայք, ովքեր կամավոր ծառայության էին անցնում WAVES-ում («Կամավոր կանայք արտակարգ ծառայության մեջ»)։ Նրան ընդգրկել էին որպես բացառություն, քանի որ քաշը պակաս էր 15 ֆունտով (6,8 կգ), քաշի նվազագույն շեմն էր 120 ֆունտ (54 կգ)։ Հոփերը անցնում է ծառայության դեկտեմբերին և սովորում է Մասաչուսեթս նահանգի Նորթհեմփթոն քաղաքի Սմիթի քոլեջում, որը նախատեսված էր պահուստային կուրսանտների համար։ Ուսումը ավարտում է դասարանում լավագույն արդյունքներով և կրտսեր լեյտենանտի կոչումով նշանակվում է Հարվարդի համալսարանի հրետանային հաշվարկային նախագծերի բյուրոյում։ Զբաղվում է Մարկ I համակարգչի ծրագրավորմամբ, Հովարդ Հ.Աիկենի ղեկավարությամբ։ Աիկենը և Հոփերը Մարկ I համակարգչի մասին երեք հոդվածների համահեղինակներ են, որը հայտնի էր նաև ինչպես գործողությունների ավտոմատ կատարմամբ հաշվիչ մեքենա։Հոփերի դիմումը կանոնավոր նավատորմ տեղափոխվելու վերաբերյալ մերժվում է՝ տարիքի պատճառով (38 տարեկան)։ Շարունակում է ծառայությունը պահուստային զորքերում։ Հոփերը մնում է Հարվարդի հաշվողական լաբորատորիայում (Harvard Computation Lab) մինչև 1949 թվականը։ Հրաժարվում է Վասարում պրոֆեսորի կոչումից (Full Professorship)՝ հօգուտ Հարվարդի հետազոտական ​​աշխատանքների ։
UNIVAC
1949 թվականին Հոփերը դառնում է Eckert-Mauchly Computer Corporation ընկերության աշխատակից և ինչպես ավագ մաթեմատիկ միանում է UNIVAC I ծրագրավորողների թիմին։ 1950-ականների սկզբերին ընկերությունը անցնում է Remington Rand կորպորացիային և այդ ժամանակ նրանց թիմը թողարկում է պատմության մեջ առաջին համակարգիչը։ Այն հայտնի էր ինչպես «A Compiler», և դրա առաջին տարբերակն էր A-0։
1952 թվականին աշխատանքի համար պատրաստ էր Հոփերի կոմպիլյատորը։ «Դրան չէին կարողանում հավատալ,- ասում էր նա։- Ես ունեի աշխատող կոմպիլյատոր, և ոչ ոք այն չէր օգտագործում։ Ինձ ասում էին, որ համակարգիչը կարող է կատարել միայն հանրահաշվական գործողություններ» ։
1954 թվականին դարձավ ավտոմատացման և ծրագրավորման բաժնի ղեկավար, և այդ բաժինը թողարկեց առաջին կոմպիլյատորներից մի քանիսը՝ ARITH-MATIC, MATH-MATIC և FLOW-MATIC։
COBOL
1959 թվականի գարնանը տվյալների մշակման համակարգերի (CODASYL) երկօրյա համաժողովին հավաքվել էին համակարգչային մասնագետներ՝ մասնավոր և պետական ընկերությոններից։ Հոփերը հանձնաժողովի տեխնիկական խորհրդատուն էր և նրա նախկին շատ աշխատակիցներ ժամանակավոր հանձաժողովի կազմում էին, որը ստանդարտիզացրեց (defined) COBOL նոր լեզուն։ Այդ նոր լեզուն FLOW-MATIC-ի ընդլայնված տարբերակն էր և պարունակում էր COMTRAN-ի ( IBM-ի նմանատիպ լեզու) որոշ մտահաղացումներ։ Այս նոր լեզուն կիրառում էր Հոփերի այն գաղափարըը, որ ծրագրերն ավելի լավ է գրել անգլերենին ավելի մոտ լեզվով՝ քան մեքենայական կոդին (ինչպես, օրինակ՝ Assembly language-ը)։ COBOL-ը դարձավ ամենատարածված լեզուն բիզնես հավելվածների համար և այդպիսին էլ մնում է մինչև այսօր ։
1967-1977 թվականները Հոփերը գլխավորում է Navy Programming Languages Group-ը (Navy’s Office of Information Systems Planning) և ստացել է կապիտանի կոչում՝ 1973 թվականին ։ Մշակել է COBOL-ի և դրա կոմպիլյատորի համապատասխանեցման ծրագրային ապահովումը՝ որը COBOL-ի ստանդարտիզացման ծրագրի մի մասն էր ։
Ստանդարտացում
1970-ականներին Հոփերը պաշտպանության նախարարությանը համոզում է մեծ կենտրոնացված համակարգերը փոխարինել փոքր ցանցերով՝ տարբեր տեղեր գտնվող համակարգիչներով։ Համակարգչային հանգույցի ցանկացած օգտատերը կարող էր մուտք ունենալ տվյալների հենքեր՝ որոնք պահպանվում էին ցանցում ։ Առաջինն է կիրառել ստանդարտացումը համակարգչային համակարգերի և բաղադրիչների փորձարկման համար և ամենակարևորը` վաղ ծրագրավորման լեզուների համար, ինչպիսիք են FORTRAN-ը և COBOL-ը։ Այդ ստանդարտներին համապատասխանությունը պարզելու համար կատարված թեստերը հանգեցրին այդ լեզուների տարբեր բարբառների միջև էական նմանություններին՝ համակարգչային խոշոր արտադրողների շրջանում։ 1980-ականներին այդ թեստերը հաստատվել են Ստանդարտների ազգային բյուրոյի կողմից (NBS), որը հիմա հայտնի է ինչպես Ստանդարտների և տեխնոլոգիաների ազգային ինստիտուտ (NIST):
Անցում թոշակի
1966 թվականի վերջերին Հոփերը ԱՄՆ-ի ռազմածովային նավատորմի պահեստային զորքերից անցնում է թոշակի երկրորդ աստիճանի կապիտանի կոչումով (commander)։ 1967 թվականի օգոստոսին հետ է կանչվում ծառայության վեց ամիս ժամկետով, այդ նշանակումը վերափոխվեց անժամկետ պայմանագրի։ 1971 թվականին Հոփերը նորից անցավ թոշակի, սակայն 1972-ին նրան նորից խնդրեցին վերադառնալ ծառայության։
1973 թվականին ծովակալ Էլմո Ռ. Զումվալտ կրտսերը շնորհում է նրան առաջին կարգի կապիտանի (captain) կոչում։
Այն բանից հետո, երբ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Ֆիլիպ Քրեյնը տեսավ Գրեյսին 1983 թվականի մարտի «60 րոպե» թողարկմանը, Ներկայացուցիչների պալատի և իր անունից նախագահին խնդրագիր ուղարկեց, որից հետո Գրեյս Հոփերի պաշտոնը բարձրացվեց մինչև կոմմադոր (commodore) : 1985 թվականին կոմմոդորը վերանվանվեց Rear Admiral Lower Half (առաջին աստիճանի կապիտանից բարձր է, բայց ցածր է հետևի ծովակալից)։
1986 թվականի օգոստոսի 14-ին Հոփերը ստիպված եղավ նորից անցնել թոշակի ռազմածովային նավատորմից։ Հրաժեշտի տոնակատարության ժամանակ պարգևատրվեց «Անբասիր ծառայության մեդալով», ԱՄՆ Պաշտպանության Նախարարության ոչ շարային ծառայության բարձրագույն պարգևն է։
Թոշակի անցնելու պահին Գրեյսը ամենատարեց սպան էր, ով գտնվում էր ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի իրական ծառայության մեջ (79 տարի, 8 ամիս,5 օր), իսկ հրաժեշտի արարողությունը անց էր կացվում ԱՄՆ ռազմածովային նավատորմի հնագույն գործող ռազմանավի USS Constitution վրա (188 տարի, 9 ամիս, 23 օր) ։
Բարի կամքի դեսպան․ այսպես կարելի է կոչել նրա նոր դերը։ Կարդում էր տարբեր դասախոսություններ համակարգչային դարաշրջանի արշալույսի, իր կարիերայի մասին, ջանքերի վերաբերյալ, որոնք համակարգիչներ նախագծողները կարող են նախաձեռնել՝ օգտատերերի կյանքը հեշտացնելու համար։ Հոփերը այցելում էր թվային ինժեներական արտադրական օբյեկտների մեծ մասը, որտեղ այցելուները ճանապարհում էին նրան ծափահարություններով։ Շատ դասախոսություններ լուսաբանում էր Bell ընկերության հեռախոսի ուղիղ լարով, որը բաժանված էր 30 սանտիմետրանոց կտորների, որպեսզի ցույց տար այն հեռավորությունն, որն անցնում է լույսը մեկ նանովայրկյանում։ Լարը փոխանցվում էր լսարանին, ինչպես наглядного пособия։
Հոփերը այդ դասախոսությունների համար միշտ հագնում էր ռազմածովային զորահանդեսային համազգեստը, չնայած նրան, որ իրական ծառայության մեջ չէր գտնվում։
Հոփերը հուղարկավորվել է Արլինգթոնի ազգային գերեզմանատանը զինվորական կարգով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կին մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին համակարգչային գիտնականներ
Ժողովածու (1134)
Ժողովածու (1134), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1134 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1695 թվականին Մանուել աբեղա գրիչի կողմից։ Կազմողն ու ստացողը եղել է Մարգարե Ապուչեղցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15×10,4 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 186 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմակազմ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 125ա, 174բ, կնիք՝ 26բ (1811 թ․, Թոմաս վարդապետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Պոդգայցի (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)
Պոդգայցի (Підгайці), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդգայցի գյուղում բնակվում էր 160 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պալցևո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Պալցևո (Пальцево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ատրեոս
Ատրեոս, (Ἀτρεύς), առասպելական հերոս հին հունական դիցաբանության մեջ, Միկենեի արքա Պելոպսի և Հիպպոդամիայի որդին, Ֆիեստոսի եղբայրը, Աերոպեի ամուսինը, Ագամեմնոնի և Մենելայոսի հայրը։ Հիշատակվում է «Իլիականում» (II 105) և «Ոդիսականում» (XI 387, XIII 424):
Կենսագրություն
Քրիսսիպոսի սպանությունից հետո փախել է հոր մոտից։ Միկենեի արքա Սֆենելը նրան դարձրեց Մեդեայի կառավարիչ։
Պատգամախոսը Միկենեի բնակիչներին նախազգուշացրել էր, որ նրանք պետք է արքա ընտրեն Պելոպի սերնդից և ուղարկում են Ատրեոսի և Ֆիեստոսի ետևից։ Ֆիեստոսը, Աերոպայի օգնությամբ ձեռք բերելով ոսկե հորթը, գահ բարձրացավ։ Հետագայում, երբ Հելիոսը արևմուտքը դարձրեց արևելք ՝ այս կերպ ցույց տալով գահակալման անարդարացի լինելը, Ատրեոսը արտաքսեց Ֆիեստոսին։ Քանի որ Ֆիեստոսը գայթակղել էր նրա կնոջը, Ատրեոսը սպանեց եղբորորդիներին, պատվիրեց նրանց մսից տապակա պատրաստել, և Ֆիեստոսին հրավիրելով հյուրասիրության ՝ մատուցեց այն. Հելիոսը հենց այդ պահին փոխեց իր ուղին ։ Ֆիեստոսն անիծեց Ատրեոսի ողջ սերնդին։
Ըստ Թուկիդիդեսի՝ Եվրիսֆեյը ճամփորդությունից առաջ թագավորական իշխանությունը վստահում է Ատրեոսին։ Ըստ գուշակության, Ատրեոսն առաջին հերթին բացեց արևի խավարումը։ Եղբայրը նախանձեց նրան և լքեց քաղաքը ։ Ըստ մեկնաբանության, իմաստուն վեճի բռնվելով եղբոր հետ, բացեց արեգակի շարժումը՝ երկնքին հակառակ ։ Ըստ Հերոդորի, հորթի պատկերով ոսկե գավաթը արքայական իշխանության խորհրդանիշն էր։
Ավելի ուշ Էգիսֆը սպանեց Ատրեոսին ։ Ատրեոսի գերեզմանը Միկենեում է ։
Պատմական նախատիպ
Ուսումնասիրողները Ատրեոս արքային նույնացնում են Ախխիյավի Ատտարիսյասի հետ, որը հիշատակվում է խեթական սեպագիր արձանագրություններում։
Ատրեոսը և գեղարվեստական գրականությունը
Ատրեոսը գլխավոր գործող անձ է Սոֆոկլեսի «Ատրեոս կամ միկենուհիներ» (հատվ. 140) ողբերգությունում, Դիոգենեսի և Ակցիոսի «Ատրեոս» ողբերգությունում, Սենեկայի «Ֆիեստայում»։ Ատրեոսի անունը հիշատակվում է հին հունական պոեմներում՝ Հոմերոսի «Իլիականում» և «Ոդիսականում»։
Տիեզերական Ավազաբլուրներում Ատրեոսը հիշատակվում է որպես Ատրեոդոսների տոհմի հիմնադիր։
Ատրեոսը մեդիամշակույթում
Ատրեոսը "God of War" տեսախաղում Կրատոսի որդին է։ Խաղն այսպես է անվանվել ի պատիվ զոհված զինակից Կրատոսի։ Նրա անունով է կոչվել նաև «Անավարտ պատմություն» ֆիլմի գլխավոր հերոսը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունական աստվածներ Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Հունական հերոսներ Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ
Մասյաց աղավնի (հանդես)
«Մասյաց աղավնի», հասարակական-քաղաքական և պատմամշակութային եռամսյա հանդես։ Ղրիմահայոց ընկերության պաշտոնոնական հրատարակությունն է։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 1990 թվականից Սիմֆերոպոլում՝ որպես Գ. Այվազովսկու «Մասեաց աղաւնի» ամսագրի շարունակություն։ Գլխավոր խմբագիրներ՝ Սերժ Հովհաննիսյան, Օլեգ Գաբրիելյան, Վահան Վերմիշյան (2007 թվականից)։
Պարբերականը տպագրում է հոդվածներ, տեղեկություններ ղրիմահայ համայնքների վերակազմավորման գործընթացի ներկա վիճակի, Հայաստանի և սփյուռքահայ համայնքների հետ կապերի ամրապնդման, Ղրիմի հասարակական-քաղաքական կացության, հայ ժողովրդի, մասնավորապես՝ ղրիմահայերի պատմական անցյալի և այլ խնդիրների մասին։
ՀՀ սփյուռքի նախարարությունը 2010 թվականին «Մասյաց աղավնի» հանդեսը ճանաչել է Սփյուռքի լավագույն լրատվամիջոցներից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Տոպորի (գյուղ, Իզյասլավի շրջան)
Տոպորի (Топори), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Իզյասլավի շրջանում։
Զաիկի (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Զաիկի (Заики), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրանդ Գեդեհ երկրամաս
Գրանդ Գեդեհ երկրամաս (Grand Bassa County) երկրամասի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբերիայի Հանրապետության հարավարևելյան մասում։ Ունի 10,484 կմ² (2-րդ) տարածք, 129,146 (9-րդ) բնակչություն (2008 թ.), իսկ խռությունը՝ 12,04 մարդ/կմ²։ Երկրամասի կենտրոնը հանդիսանում է Զվեդրու քաղաքը։
Շրջանները
Երկրամասը ներառւմ է 3 շրջաններ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Գրանդ Գեդեհ երկրամաս Կատեգորիա:Լիբերիայի երկրամասեր
Երկրի մանթիա
Երկրի մանթիա, Երկրի միջուկի և երկրակեղևի միջև գտնվող «կարծր» պատյանը։ Ունի շերտային կառուցվածք, բաժանվում է ստորին և վերին մանթիայի։ Երկրակեղնի տակ, մայր ցամաքների սահմաններում մինչև 80–100 կմ խորությունը և օվկիանոսային պլատֆորմների սահմաններում մինչն 50 կմ խորությունը, Երկրի մանթիան պինդ սիլիկատային նյութ է և կոչվում է սուբստրատ։ Վերջինիս տակ, մինչև 400 կմ խորություն, նյութը կիսահեղուկ է և կոչվում է Գութենբերգի շերտ կամ աստենոսֆերա։ Ավելի խոր՝ մինչն 900 կմ, սահմանազատվում է վերին մանթիայի երրորդ, ավելի խիտ շերտը (Գոլիցինի շերտ)։ Ստորին մանթիան տարածվում է 900–2900 կմ խորություններում և համեմատաբար համասեռ է։ Երկրի մանթիաում կուտակված է Երկրի զանգվածի 67% –ը և ծավալի 83%-ը։ Ենթադրվում է, որ Երկրի մանթիան հիմնականում կազմված է O, Si, Mg և Fe տարբեր կառուցվածքային խտության միացություններից, որոնք սինթեզվում են գերբարձր ճնշումների տակ։