cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուս-ուկրաինական պատերազմ (2014-այժմ)
Տարաձայնություններ ԱՄՆ-ի և Ուկրաինայի ղեկավարության միջև
Հունվարի 24-ին Ազգային անվտանգության և պաշտպանության խորհրդի նիստից հետո Զելենսկին հայտարարել էր. «Մենք աշխատում ենք իրավիճակի և խաղաղ կարգավորման ճանապարհով շարժման լիակատար դեէսկալացիայի համար»։ Նրա խոսքով՝ իրավիճակը մնում է վերահսկողության տակ և խուճապի պատճառներ չկան։ «Ես կցանկանայի դիմել ձեզ բոլորիդ, ընկերներ ու գործընկերներ, մի փոքր նվազեցնել այն ճնշումը, որն այսօր գոյություն ունի։ Առկա իրավիճակը մեզ համար լիովին հասկանալի է։ Այսօր ոչ մի պատճառ չկա, որ մենք ձեզ հետ խուճապի մատնվենք» վստահեցրել է նա ։
Հունվարի 25-ին Ուկրաինայի պաշտպանության նախարար Ալեքսեյ Ռեզնիկովը ICTV-ի եթերում հայտարարել էր, որ Ուկրաինա Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժման անմիջական սպառնալիք չի տեսնում. «Այս պահի դրությամբ ՌԴ զինված ուժերի կողմից ոչ մի հարվածային խմբավորում չի ստեղծվել, ինչը կվկայի, որ վաղը նրանք հարձակման կգնան» ։
Հունվարի 28-ին CNN-ը հաղորդել Է, որ ԱՄՆ-ի և Ուկրաինայի նախագահներ Ջո Բայդենի և Վլադիմիր Զելենսկու հեռախոսազրույցները, որոնք տեղի են ունեցել հունվարի 27-ին, «այնքան էլ լավ» չեն անցել. պետությունների ղեկավարները բաժանվել են ստեղծված իրադրության գնահատման մեջ ։
CNN-ի աղբյուրի փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ-ի ղեկավարությունը դժգոհ է, որ Կիևը «հրապարակայնորեն նվազեցնում է» Ռուսաստանի կողմից հարձակման սպառնալիքը և թույլ է տալիս «վատ քողարկված հարձակումներ կատարել ԱՄՆ-ի նախագահի հասցեին»։ CNN-ի տվյալներով՝ երկու երկրների միջև տարաձայնությունները վկայում են «Ուկրաինայի մշտական մտահոգության մասին, որ այն օգտագործում են ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև աշխարհաքաղաքական դրամայում»։ Ըստ աղբյուրի, Զելենսկին Արևմուտքին կոչ է արել «խուճապ» չստեղծել իր երկրում հնարավոր ռուսական ներխուժման պատճառով՝ հավելելով, որ ներխուժման «անխուսափելի» սպառնալիքի մասին մշտական նախազգուշացումները սպառնալիքի տակ են դնում Ուկրաինայի տնտեսությունը ։
Politico պարբերականի աղբյուրների փոխանցմամբ՝ Կիևը ԱՄՆ-ի և այլ երկրների դիվանագետների տարհանումը վաղաժամ է համարում. այդ գործողությունները վախեցրել են հենց Ուկրաինայի բնակչությանը և ֆինանսական շուկաներին, ինչը հանգեցրել Է Ուկրաինայի համար փոխառությունների արժեքի բարձրացմանը։ Զելենսկին «մտավախություն ունի, որ ԱՄՆ-ն միտումնավոր չափազանցնում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի սպառնալիքը, քանի որ դա նրանց քաղաքական տարածք կտա Կրեմլի հետ պայմանավորվածություններ ձեռք բերելու համար, օրինակ, Դոնբասի նկատմամբ Մոսկվայի վերահսկողության ուժեղացման համար»։ Հունվարի 28-ին Զելենսկին մամուլի ասուլիս է հրավիրել, որտեղ դժգոհություն է հայտնել պատերազմի անխուսափելիության մասին Արևմուտքի երկրների հայտարարությունների վերաբերյալ։ Նա կարծում է, որ խուճապը թանկ է նստում երկրի վրա։ Որոշ դեսպանատների անձնակազմի տարհանումը նա համեմատել է «Տիտանիկի» հետ ։
Նորմանդական ձևաչափով շփումների վերսկսումը
Հունվարի 19-ին Կիև կատարած այցի ժամանակ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոն Բլինկենը «Ամերիկայի Ձայնին» տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Մինսկի համաձայնությունները վերանայման կարիք չունեն և Դոնբասի հակամարտության կարգավորման միակ ճանապարհն են։ Բլինկենը նաև նշել է, որ Ուկրաինան պետք է մի շարք քայլեր ձեռնարկի այդ կապակցությամբ ։
Ուկրանիայի ու ԱՄՆ-ի մի շարք շփումներց հետ Զելենսկու թիմի հռետորաբանությունը փոխվել է։ Եթե ավելի վաղ Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի ղեկավար Անդրեյ Երմակը հայտարարել էր, որ Մինսկի համաձայնագրերը ներկայիս տեսքով կատարելը գրեթե անհնար է, ապա հունվարի 24-ին ICTV հեռուստաալիքի եթերում նա դրանք անվանել է «միակ հարթակը, որի վրա այսօր կարելի է աշխատել»։ Երմակը հայտնել է, որ Մինսկի համաձայնագրերում ամրագրված բոլոր օրենքները կարող են ընդունվել Գերագույն ռադայի կողմից Դոնբասում պատերազմի դադարեցման պլանի համաձայնեցումից հետո, բայց, նրա խոսքով, «մենք Մինսկի պայմանավորվածությունները կկատարենք բացառապես ուկրաինական շահերից ելնելով և բացառապես միջազգային իրավունքի նորմերին համապատասխան» ։
Նույն օրը Գերագույն ռադայից հանկարծակի հետ էր կանչվել 2021 թվականի օգոստոսին այնտեղ ուղարկված «անցումային շրջանի պետական քաղաքականության մասին» օրինագիծը, որի համաձայն՝ Ռուսաստանին առաջարկվում էր անվանել «ագրեսոր պետություն», չճանաչված ԴԺՀ-ում և ԼԺՀ-ում տրված ցանկացած փաստաթուղթ, ներառյալ ռուսական անձնագրերը, անվավեր համարել մինչև Դոնբասի՝ Կիևին չվերահսկվող մասում տեղական ինքնակառավարման ընտրություններ անցկացնելը, ժամանակավոր վարչակազմեր ստեղծել։ Ինչպես իր աղբյուրներին վկայակոչելով հայտնել է «Եվրոպական պրավդա»-ն, փաստաթղթի հետկանչը պայման էր, որով ռուսական կողմը համաձայնություն էր տվել անցկացնել «նորմանդական քառյակի» առաջնորդների քաղաքական խորհրդականների հանդիպումը։ Հրատարակության տեղեկատվության համաձայն՝ Ռուսաստանի պահանջն Ուկրաինայի ղեկավարությանը փոխանցել են Գերմանիայի և Ֆրանսիայի ներկայացուցիչներ Ենս Պլետները և Էմանուել Բոննը, որոնք, իրոք, եղել են Կիևում հունվարի 11-ին և բանակցություններ են վարել Վլադիմիր Զելենսկու և Անդրեյ Երմակի հետ, իսկ մինչ այդ հունվարի 6-ին այցելել են Մոսկվա, որտեղ նրանց ընդունել է Դմիտրի Կոզակը ։
Հունվարի 26-ին Փարիզում 2021 թվականի օգոստոսից ի վեր առաջին անգամ հանդիպել են «նորմանդական քառյակի» երկրների առաջնորդների քաղաքական խորհրդականները։ Գերմանիան ներկայացրել է Գերմանիայի կանցլերի արտաքին քաղաքական խորհրդական Ենս Պլետները, Ֆրանսիան՝ նախագահի խորհրդական Էմանուել Բոննը, Մոսկվան և Կիևը՝ նախագահական վարչակազմի ղեկավարի տեղակալ Դմիտրի Կոզակը և Ուկրաինայի նախագահի գրասենյակի ղեկավար Անդրեյ Երմակը ։ Հանդիպումից հետո Ելիսեյան պալատը կոմյունիկե է հրապարակել, որում հաստատվել է, որ Մինսկի պայմանավորվածությունները «նորմանդական ձևաչափի» աշխատանքի հիմքն են, և հաղորդվել է, որ բանակցությունների մասնակիցները մտադիր են նվազեցնել առկա տարաձայնությունները՝ առաջ շարժվելու համար։ Հանդիպման մասնակիցները համաձայնել են, որ Դոնբասում հրադադարի ռեժիմը պետք է պահպանվի անկախ այլ հարցերի շուրջ տարաձայնություններից ։
Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժումը Ուկրաինա (2022)
2022 թվականին Ռուսաստանի ներխուժումը Ուկրաինա տեղի ունեցավ փետրվարի 24-ի առավոտյան ։
Լայնածավալ պատերազմ՝ "Հատուկ գործողություն" կեղծ անվան ներքո
Այդ ժամանակ Պուտինը հայտարարեց, որ իր հրամանով տեղի է ունենում "հատուկ ռազմական գործողություն", որպեսզի Ուկրաինան ենթարկվի "ապառազմականացման եւ ապանացիֆիկացման" ։,
Րոպեներ անց հրթիռակոծություններ եւ ավիացիոն հարձակումներ կատարվեցին ամբողջ Ուկրաինայով մեկ, ներառյալ Կիեւը, որից կարճ ժամանակ անց սկսվեց լայնածավալ ցամաքային ներխուժումը մի քանի ռազմաճակատներով ։,
Ուկրաինայի նախագահ Վ․Զելենսկին Ռազմական դրություն հայտարարեց երկրում, ինչպես նաեւ համընդհանուր զորահավաք՝ բոլոր արական սեռի Ուկրիանայի քաղաքացիների համար՝ 18-ից մինչեւ 60 տարեկան, որոնց արգելվեց երկրից դուրս գալ ։,
Գրոհներ բոլոր ռազմաճակատներում։ Հյուսիսային ռազմաճակատի վերացումը
Հյուսիսային ռազմաճակատում, տալով ծանր մարդակային եւ ռազմատեխնիկական կորուստներ, եւ հանդիպելով Ուկրաինայի բանակի ուժեղ դիմադրությանը՝ Կիեւի շրջակայքում՝ Ռուսաստանի զորքերը ստիպված եղան դադարեցնել իրենց առաջխաղացումը Մարտ ամսին, իսկ Ապրիլ ամսին Ռուսաստանի զորքերը ստիպված եղան նահանջել։ Փաստորեն՝ Կիեւը արագ վերցնելու եւ ընդհանրապես վերցնելու Ռուսաստանի բանակի հնարավորությունը սպառվեց։
Ռուսաստանի հարձակման գլխավոր ուղղության փոխադրումը դեպի Հարավ եւ հարավ-արեւելք
Ապրիլի 8-ին Ռուսաստանը փորձեց փոխել իր զորքերի հարվածի գլխավոր ուղղությունը եւ ուժերը նետեց Հարավային եւ Հարավ-Արևելյան Ուկրաինա՝ գեներալ Ալեքսանդր Դվորնիկովի հրամանատարությամբ, որը նախկինում հայտնի էր Սիրիայում իր դաժանություններով, խաղաղ ու անպաշտպան սիրիական քաղաքների օդային ու հրթիռային սարսափելի հրթիռակոծություններով ու ռմբակոծություններով։ Այս պատճառով նա ստացել էր "Սիրիայի մսագործ" անունը։ Ուկրաինայի Հյուսիսից փաստորեն փախած (քանզի այդ ռազմաճակատը ընդհանրապես վերացավ) Ռուսական բանակի զորամասերի մի մասն էլ փոխադրվեց Դոնբաս ։
Ապիլի 19-ին Ռուսաստանը մի նոր հարձակում ձեռնարկեց 500-կիլոմետրանոց (կամ 300-մղոնանոց) ռազմաճակատով մեկ, որը տարածվում էր Խարկովից մինչեւ Դոնեցկ եւ Լուհանսկ ։
Ռուսաստանի հարձակման ձախողումը Խարկովի մարզում։ Հարձակման ուժեղացումը Հարավ-արեւելքում
Մինչեւ մայիսի 13-ը Ուկրաինայի Զինված Ուժերի հակահարձակումը հետ շպրտեց ռուսական հարձակվող զորքերին Խարկովի մոտ։ Մինչդեռ մինչեւ մայիսի 20-ը Ռուսաստանի Զինված Ուժերին հաջողվեց մի քանի ամիս տեւած դաժան պաշարումից, բազմաթիվ գրոհներից եւ անմարդակյին ռմբակոծություններից հետո գրավել Մարիուպոլ քաղաքը՝ Ազովստալի մետաղաձուլական գործարանով, որտեղ պաշտպանվում էին փոքրաթիվ, սակայն քաջարի ուկրաինական զորքերը ։,
Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի խաղաղ բնակչության դեմ մղվող ցեղասպանական պատերազմը
Ի պատասխան Ուկրաինայի բանակի հաջողություններին տարբեր ռազմաճակատներում՝ Ռուսաստանի զորքերը անընդհատ ռմբակոծում էին Ուկրաինայի խաղաղ բնակավայրերն ու քաղաքացիական ենթակառուցվածքները՝ այդ թվում՝ ռազմաճակատի գծից շատ հեռու գտնվողները։ Դա, բնականաբար, պատերազմին տալիս էր խաղաղ բնակչության զանգվածային ոչնչացման, այսինքն՝ ցեղասպանության բնույթ ։,
Պատերազմն առաջացրեց Եվրոպայի ներսում տեղի ունեցած մեծագույն գաղթականական եւ հումանիտար ճգնաժամը՝ Հարավսլավիայի 1990-ականների պատերազմից ի վեր, իսկ որոշ իմաստով՝ նույնիսկ ավելին՝ համեմատվելով Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի առաջացրած նմանաբնույթ ճգնաժամերի հետ ։, ՄԱԿ-ը համարում է այդ ճգնաժամը՝ Երկրորդ Աշխարհամարտից հետո առավել արագ աճող նման ճգնաժամը ։
Պատերազմի արդեն առաջին իսկ շաբաթվա ընթացքում ՄԱԿ-ը զեկուցեց մեկ միլիոնից ավելի գաղթականների եւ փախստականների մասին։ մինչեւ սեպտեմբերի 24-ը այդ թիվը հասավ 7 միլիոն 405 հազար 590-ի։ Չնայած այդ թիվը մի փոքր կրճատվել էր նախկինում հայտարարված ավելի քան ութ միլիոնից, քանզի մինչեւ սեպտեմբերի 24-ը՝ շնորհիվ Ուկրաիանական բանակի հաղթանակների՝ որոշ գաղթականներ եւ փախստականեր հետ էին վերադարձել Ուկրաինա ։,
Ուկրաինաի հետագա ռազմական հաջողությունները։ Ռուսաստանի քաղաքական նենգախաղերը։ Ճգնաժամը Ռուսաստանի ներսում
Ուկրաինական զորքերը հակահարձակում ձեռնարկեցին Հարավում՝ օգոստոս ամսին, եւ Հյուսիս-արեւելքում՝ Սեպտեմբերին։ Սեպտեմբերի 30-ին, Ռուսաստանը հերթական անգամ ամենավայրագ կերպով ոտնահարելով միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը՝ աննեքսիայի ենթարկեց Ուկրաինայի չորս մարզեր, որոնք մասնակիորեն զավթել էր փետրվարից մինչեւ սեպտեմբեր տեղի ունեցած ռազմագործողությունների ընթացքում ։
Այս անեքսիան կամ բռնակցումը ընդհանուր առմամբ Աշխարհի պետությունների կողմից ոչ միայն չճանաչվեց, այլեւ դատապարտվեց ։
Տեսնելով իր այս քաղաքական նենգ խաղի կամ դավադրության տապալումը, Ռուսաստանը դիմեց այլ միջոցի՝ փորձելով հասնել որևէ հաջողության Ուկրաինական պատերազմում, որը նա, փաստորեն, արդեն տանուլ էր տվել, եւ շանսեր էլ չուներ հաղթելու։ Պուտինը հայտարարեց, որ Ռուսաստանի 25 միլիոն զինապարտ քաղաքացիներից 300 հազարին մասնակի զորահավաքի է ենթարկում։ Նրանք պետք է ռազմական ուսուցում անցնեին եւ մեկնեին ռազմաճակատ, որտեղ պիտի համալրեին, փաստորեն, գրեթե հենց այդքանի չափ զոհեր տված ռուսական բանակի նոսրացած շարքերը՝ կանգնեցնելու համար Ուկրաինայի բանակի հարձակումը։ Պուտինի՝ մասնակի զորահավաքի մասին հրամանագրից անմիջապես հետո՝ Ռուսաստանում երկրից դուրս մեկնելու միակողմանի տոմսերը, այդ թվում՝ ավիատոմսերը, գրեթե լիովին վաճառվեցին, քանզի ռուս ժողովուրդը չէր ցանկանում մեկնել ռազմաճակատ եւ մեռնել Պուտինի խելահեղ պլանների համար ։,
Ուկրաիանական բանակի հարձակման հետեւանքով Խարկովի մարզի մեծ մասը ազատագրվեց արդեն Սեպտեմբերին։ Ինչ վերաբերում է Հարավային ռազմաճակատին, ապա այստեղ նոյեմբերին Ուկրաինան հետ գրավեց Խերսոն մարզային կենտրոնը, որը միակ մարզային կենտրոնն էր, որ Ռուսաստանին հաջողվել էր գրավել 2022 թ․ փետրվարին սկսված լայնածավալ պատերազմի ժամանակ։ Ռուսաստանի զորքերը այժմ էլ փախուստի դիմեցին ու անցան Դնեպր գետի ձախ կամ արևելյան ափը։ Բայց ռուսական ռազմական անհաջողություններից ավելի սարսափելին Պուտինի համար եղավ իր քաղաքական սարսափելի պարտությունը միջազգային ասպարեզում։ Մասնավորապես, Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա դատապարտվեց միջազգային հանրության մեծ մասի կողմից եւ հայտարարվեց ագրեսիվ պատերազմ ։,
Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր Ասամբլեան իր բանաձեւով պահանջեց Ռուսաստանի զորքերի լիակատար դուրս բերումը Ուկրաինայից, իսկ Միջազգային Արդարադատության Ատյանը կարգադրեց Ռուսաստանին՝ դադարեցնել Ռազմական գործողություններն Ուկրաինայում, միաժամանակ՝ Եվրոպայի Խորհուրդը Ռուսաստանին հեռացրեց իր շարքերից։ Բազմաթիվ երկրներ նոր պատժամիջոցներ դրեցին Ռուսաստանի վրա, ինչը բացասական ազդեցություն գործեց Ռուսաստանի տնտեսության վրա, թեպետ անմասն չմնացին նաեւ Աշխարհի այլ երկրները ։
Աշխարհի բազում երկրներ մնարդասիրական եւ ռազմական օգնություն ցուցաբերեցին Ուկրաինային, ինչը մեծացրեց Ուկրաինայի հաղթանակի եւ Ռուսաստանի վերջնական պարտության հնարավորությունները։ Մասնավորապես հսկայածավալ օգնություն ցուցաբերեց ԱՄՆ-ն, որի հերթական ֆինանսական օգնությունն Ուկրաինային դարձավ քառասուն միլիարդ դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Pages with citations having redundant parameters Կատեգորիա:2014 Ռուսաստանում Կատեգորիա:2015 Ռուսաստանում Կատեգորիա:2015 միջազգային հարաբերություններում
Աստվածատուր Ըսկարյան
Աստվածատուր (Վարդան) Լասլոսի Ըսկարյան, հայազգի բանասեր, պատմաբան, եկեղեցական գործիչ։
Կենսագրություն
Աստվածատուր Ըսկարյանը ծնվել է 1843 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ Ռումինիայի Գեռլա քաղաքում ։ Նախնական կրթությունն ստացել է Գեռլայի հայկական դպրոցում։ 1854 թվականից սովորել է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության վանական դպրոցում։
Աստվածատուր Ըսկարյանը 1862 թվականին ձեռնադրվել հոգևորական և նույն տեղում զբաղվել մանկավարժությամբ ։ Հետագայում նշանակվել է նորընծաների վերակացու և միաբանության քարտուղար։
1884 թվականին Աստվածատուր Ըսկարյանն ստացել է Սելիմբրիայի արքեպիսկոպոսի տիտղոսը, մինչև կյանքի վերջ ընտրվել Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության աբբահայր։
Աստվածատուր Ըսկարյանի օրոք վերաբացվել է Կոստանդնուպոլսի Մխիթարյան վարժարանը, հաստատվել միաբանության սահմանադրությունը։ 1872 թվականին գրել է «Եկեղեցական պատմություն հանդերձ ազգային եկեղեցական պատմությամբ...»։
Մահացել է 1886 թվականի հունիսի 15-ին՝ Իտալիայի Տրիեստ քաղաքում ։
Մկրտիչ Մարկոսյան
Մկրտիչ Մարկոսյան (Mıgırdiç Margosyan, ), հայ գրող։
Կրթություն
Ծնվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Դիարբեքիրի Հանչեփեք թաղամասում (Գյավուրի թաղ)։ Կրթությունն ստացել է Սուլեյման Նազիֆ նախակրթարանում, Զիա Գյոքալփի անվան միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Ստամբուլի Պեզճյան միջնակարգ դպրոցում և Կեդրոնական վարժարանում։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի Գրականության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը։
Մանկավարժական գործունեություն
1966-1972 թվականներին Սկյուտարի Սելամսըզում գտնվող Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հայկական վարժարանի տնօրենի պաշտոնը վարելու հետ մեկտեղ եղել է փիլիսոփայության, հոգեբանության, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Ուսուցչությունը թողնելով՝ հետագայում զբաղվել է առևտրով։
Գրական գործունեություն
2006 թվականին թուրքերենով գրված «Համրիչի հատիկներ» հուշապատումը տարբեր թերթերում լույս տեսած հոդվածներից «Արաս» հրատարակչության կողմից գրքի վերածված երեք հատընտիրներն են` «Զուռնա» (2009, «Ակօս» թերթում լույս տեսած հոդվածներ), «Ատամնափորիչ» (2010, «Ենի Յուզյըլ» և «Գյունդեմ» թերթերի հոդվածներ) և «Կեռիկով ասեղ» (2010, «Էվրենսել» թերթի հոդվածներ) ։
2016 թվականին լույս է տեսել գրողի՝ աշխարհի ստեղծման պատմությունը երգիծանքով ներկայացրած գիրքը՝ «Աստծո մատյանը»։
2018 թվականին ծննդյան 80-ամյակի առթիվ «Արաս» հրատարակչությունը հրատարակել է «Ֆըլլանամե» ժողովածուն, որը ներառում է գրողի գրած հինգ ստեղծագործությունները, ինչպես նաև Էմրե Զեյթինօղլուի նկարներն ու զեկուցումը, որոնց հիմքում ընկած են Մարկոսյանի պատմությունները։
Հարգանքի տուրք
Դիարբեքիրի Սուր գավառի տեղական ինքնակառավարման մարմնի խորհրդի 2009 թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Հասըրլը թաղամասի Դիրեքչի փողոցը վերանվանվել է հայ գրող Մկրտիչ Մարկոսյանի անվամբ։ Այդ կապակցությամբ Սուրի քաղաքապետ Աբդուլա Դեմիրթաշը հայտարարել է, որ «իրենք հարգում և տեր են կանգնում Դիարբեքիրի մտավորական անհատականություններին» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ գրողներ
Յստադ
Յստադ (Ystad), քաղաք Շվեդիայում, Սքանե կոմսության Յստադ կոմունայի վարչական կենտրոնը։ 2010 թվականին քաղաքում բնակվում էր 18350 բնակիչ ։
Պատմություն
Քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1244 թվականին ։ Ֆրանցիսկյան միաբանության Գրավդրակլոստրետ վանքը հիմնադրվել է 1267 թվականին։ 14-րդ դարում Յստադը միացել է Հանզային։ 1599 թվականի կանոնադրությունը քաղաքին տալիս էր խոշոր եղջերավոր անասունների առևտրի իրավունք։ 1658 թվականին քաղաքը, Սկոնե նահանգի հետ միասին, Դանիայից գնաց Շվեդիա՝ համաձայն Ռոսքիլեի հաշտության պայմանագիր, այն ժամանակ նրա բնակչությունը կազմում էր մոտավորապես 1600 մարդ ։ 1850 թվականին բնակչությունը հասել է 5000-ի, 1866 թվականին Յստադում կառուցվել է երկաթգիծ, 1890-ական թվականներին այն սկսել է համարվել կայազոր։ Հետո նրա բնակչությունը հասավ 10 հազար մարդու։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո լաստանավային հաղորդակցություն բացվեց դեպի Լեհաստան և Դանիայի Բորնհոլմ կղզի։
Մեր օրերում
Քաղաքի տնտեսության մեջ գլխավոր դերը խաղում են առևտուրը, արհեստները և զբոսաշրջությունը։ Քաղաքն իր գեղատեսիլ հին տներով ու փողոցներով համարվում է Սքանե նահանգի լավագույն պահպանված քաղաքներից մեկը։
Քաղաքում կան երկու մեծ միջնադարյան եկեղեցիներ՝ Սուրբ Պետրոս եկեղեցին, որը նաև հայտնի է որպես «Կլոստրետ» (շվեդերեն՝ Klostret) և Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (Mariakyrkan)։ Երկու եկեղեցիների ճարտարապետության վրա էլ ազդված է Հանզեական գոթականը, որը նկատելի է Բալթիկ ծովի ափին կառուցված եկեղեցիներում, օրինակ՝ Հելսինգբորգում, Մալմյոյում և Ռոստոկում։
Յստադն ամբողջ աշխարհում հայտնի է որպես քաղաք, որտեղ տեղի են ունենում Հենինգ Մանկելի բազմաթիվ վեպեր, որոնց գլխավոր հերոսն է տեսուչ Կուրտ Վոլանդերը։
Յստադից կան լաստանավեր դեպի Բորնհոլմ և Սվինոյսցի։ Քաղաքը երկաթուղով կապված է նաև Մալմյոյի, Սիմրիշամնի և Կոպենհագենի հետ։
Անուն
1285 թվականին վկայվում է Ystath-ի ուղղագրությունը։ Անվան իմաստը լիովին պարզ չէ, թեև ենթադրվում է, որ սկզբնական y-ը կապված է հնագույն բառի հետ, որը նշանակում է դաջված ծառ ։ -stad շվեդերեն նշանակում է քաղաք, ավելի ճիշտ տեղ: Դանիական տիրապետության ժամանակ մինչև 1658 թվականը քաղաքի անվանումը գրանցված էր որպես Ysted։
Սպորտ
Յստադում ամենահայտնի սպորտաձևը հանդբոլն է, որը ներկայացված է երկու ակումբներով. 2008 թվականին ԻՖ-ը գլխավորում էր Շվեդիայի ազգային առաջնությունը(Elitserien), իսկ IFK Ystad-ը դասվում էր ցածր լիգաներում (Division 1)։ Այս ակումբներով շատ հայտնի խաղացողներ են անցել, որոնցից ամենահայտնին հավանաբար Պեր Կարլինն էր։
Թերթեր
Քաղաքի միակ թերթը՝ Ystads Allehanda-ն, տարածվում է նաև հարևան Սկուրուպ (գերմաներեն), Թումելիլա (գերմաներեն), Սիմրիշամն և Սյոբու (անգլերեն) քաղաքներում։ Թերթը հիմնադրվել է 1873 թվականին ։
Հետաքրքիր փաստեր
Յստադում կան հաշվիչներ լուսասյուների վրա ։
Ինստրումենտալիզմ
Ինստրումենտալիզմ, պրագմատիզմի տարբերակը՝ Զ. Դյուիի ուսմունքը, ըստ որի ճանաչողությունը խնդիրների լուծում է կոնկրետ իրավիճակներում, իսկ ճանաչողության միջոցները՝ ընդհուպ մինչև վերացական մտակառուցումները, խնդիրների լուծման համար պատմականորեն ձևավորված գործիքներ՝ «ինստրումենտներ» (- գործիք)։ Որպես այդպիսիք, դրանք չեն տարբերվում այն մեխանիզմներից ու միջոցներից, որոնք ապահովում են կենդանի օրգանիզմների, մարդու և մարդկանց հանրությունների կենսաբանական ու հասարակական հարմարումը միջավայրին, վերջինիս նպատակահարմար վերափոխումը։ Հետևաբար, ինստրումենտալիզմը անտեսում է գիտելիքի օբյեկտիվ բովանդակության հարցը՝ ճշմարտությունը հանգեցնելով գիտելիքի ֆունկցիոնալ արդյունավետությանը։
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ
Մուռի (գյուղ, Կառկսի շրջան)
Մուռի (Muri), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կառկսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կառկսի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ախալի Օսեբի
Ախալի Օսեբի (ახალი ოსები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1040 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 21 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4 մարդ ։
Տատարովշչինա
Տատարովշչինա (Татаровщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բեռն
Բեռն (Bern, Berne, Berna, Berna), Շվեյցարիայի փաստացի մայրաքաղաքը, որին շվեյցարացիներն անվանում են «դաշնային քաղաք». գերմաներեն՝ Bundesstadt, ֆրանսերեն՝ ville fédérale, իտալերեն՝ città federale : 2019 թվականի տվյալներով ունենալով շուրջ 140,000 բնակիչ՝ Բեռնը այդ ցուցանիշով զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը Շվեյցարիայում, իսկ Բեռնի ագլոմերացիան, որ ներառում է 36 համայնք, 2014 թվականին ուներ 406,900 բնակիչ ։ 2000 թվականին մետրոպոլիսային տարածքում ապրում էր մոտավորապես 660,000 մարդ ։
1983 թվականին Բեռնի հին քաղաքամասն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։ Բեռնը նաև նույնանուն կանտոնի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչության մեծամասնությունը խոսում է գերմաներեն։
Վաղ պատմություն
Միջնադարյան քաղաքը հիմնադրել է Zähringer իշխանական ընտանիքը, որը եկավ իշխանության Վերին Բուրգունդիում 12րդ դարում։ Հենվելով 14րդ դարի պատմագրության վրա Բեռնը հիմնադրվել է 1191 թ-ին Berchtold(Բերչթոլդ) V -ի՝ Zähringen-ի դուքսի կողմից։
Երբ 1218 թ-ին Բերչթոլդը մահացավ, չթողնելով ժառանգորդ, Բեռնը դարձավ ազատ կայսերական քաղաք։
Հին Շվեյցարական համադաշնություն
Քաղաքը աճել է Արե գետի կողմից ստեղծված թերակղզու արևմուտքի ուղղությամբ։ Սկզբում Zytglogge աշտարակը խորհրդանշում էր քաղաքի արևմտյան սահմանը 1191-1256 թթ-ին։ Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ ստեղծվեցին 2 ամրություններ, այսպես կոչված մեծ և փոքր Schanze(խրամատ), կառուցվել էին պաշտպանելու համար թերակղզու ամբողջ տարածքը։
1405ի մեծ հրդեհից հետո փայտե շինությունները աստիճանաբար փոխարինվեցին կիսափայտե, իսկ ավելի ուշ նաև ավազաքար շենքերի, որոնք էլ պետք է բնութագրեին Հին Քաղաքը։ Չնայած ժանտախտի համաճարակի ալիքին, որը տարածվեց Եվրոպայում 14րդ դարում, քաղաքը շարունակում էր աճել պայմանավորված հարևան տարածքներից ներգաղթով։
Ժամանակակից պատմություն
Բեռնը գրավվել է ֆրանսիական զորէերի կողմից 1798 թ-ին ֆրանսիական հեղափոխական պատերազմների ժամանակ, երբ այն զրկված էր իր տարածքների մի մասից։ 1814 թ-ին Վիաննայի կոնգրեսից հետո հետ վերադարձվեցին Բեռնական Յուրան ր Բեռնը կրկին դարձավ համադաշնության մեծագույն կանտոնը մինչև Յուրայի կանտոնի անջատումը 1979 թ-ին։ 1848 թ-ին Բեռնը դարձավ նոր Շվեյցարական դաշնային պետության դաշանյին քաղաք։ Մի շարք Սոցիալիստական ​​առաջին և երկրորդ միջազգային կառույցների համագումարներ են կայացել Բեռնում, հատկապես Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ Շվեյցարիան եղել է չեզոք։
Աշխարհագրություն
Բեռնը գտնվում է Շվեյցարիայի սարահարթի Բեռնի կանտոնում, Շվեյցարիայի կենտրոնից քիչ արևմուտք և Բեռնյան Ալպերից 20 կմ դեպի հյուսիս. Բեռնի շրջակայքը ստեղծվել է Սառցե շրջանի սառցե բեկորներից. Բեռնին ամենամոտ 2 լեռներն են Gurten-ը, որի բարձրությունը 864մ է և Bantiger-ը, որի բարձրությունը 947մ է։
Քաղաքը ի սկզբանե կառուցվել է լեռնոտ թերակղզում շրջապատված Արե գետով, բայց դուրս եկավ բնական սահմաններից մոտ 19 - րդ դարում. Մի շարք կամուրջներեն կառուցվել թույլ տալու համար քաղաքի ընդլայնումը Արեի սահմաններից դեպի դուրս։
Բեռնը կառուցվել է շատ անհարթ հատվածում. Կա մի քանի տասնյակ մետր բարձրությունների տարբերություն քաղաքի ստորին շրջանների և բարձրագույն նորերի միջև։
Բեռնը 2009 թ - ին ուներ 51,62 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Այս տարածքում 9,79 քառակուսի կիլոմետրը կամ 19.0% - ը օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով, իսկ 17.33 քառակուսի կիլոմետրը կամ 33.6% - ը անտառածածկ է։ Մնացած տարածքի 23,25 քառակուսի կիլոմետրը կամ 45.0% - ը բնակեցված է(շենքեր կամ ճանապարհներ), 1.06 քառակուսի կիլոմետր կամ 2,1% - ը գետեր կամ լճեր և 0.16 քառակուսի կիլոմետր կամ 0.3% - ը անարդյունավետ հող։
Կառուցապատված տարածքում, 3.6% բաղկացած է արդյունաբերական շենքերից, 21.7%, բնակարաններից և այլ շենքերից և 12,6% - ը հատկացված է տրանսպորտային ենթակառուցվածքին։ Էլեկտրաէներգիայի և ջրամատակարարման ենթակառուցվածքները, ինչպես նաև այլ հատուկ օգտագործված տարածքները կազմում է քաղաքի 1.1% - ը, իսկ մյուսը 6.0% բաղկացած է այգիներից, կանաչ գոտիներից և սպորտային դաշտերից։ Ընդհանուր տարածքի. 32.8% - ը անտառ է։ Գյուղատնտեսական հողերի 14.3% - ը օգտագործվում է աճող մշակաբույսերի և 4.0% - ը նախատեսված է օգտագործվել որպես արոտավայր. Գետերն ու վտակները մատակարարում են քաղաքի ողջ ջուրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1191 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Եվրոպայում Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Շվեյցարիայում Կատեգորիա:12-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր
Honda RA301
Բոլիդ Honda RA301 (Honda RA301), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1968 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Շոտլանդական վիսկի
Շոտլանդական վիսկի (Scotch whisky), համարվում է շոտլանդացիների ազգային խմիչքը, որը թարգմանաբար նշանակում է կյանքի ջուր։ Ժամանակակից վիսկի բառը ծագում է շոտլանդերեն uisge beatha կամ usquebaugh-ից, որը թարգմանաբար նշանակում է «կյանքի ջուր»։
Պատմություն
Դեռևս հին կելտերը հացահատիկային մշակաբույսերից ստանում էին բրագա խմիչքը ու այդ «հրե հեղուկն» անվանում էին կյանքի ջուր։ Դարերի ընթացքում Շոտլանդիայում թորման արվեստը կատարելագործվեց, և կյանքի ջուրն աստիճանաբար դարձավ շոտլանդական վիսկի՝ խմիչք, որն արտադրվում է միայն Շոտլանդիայում, սակայն պատկանում է ողջ աշխարհին։ Սկզբնական շրջանում սարքավորումները շատ պարզունակ էին ու ստացվող խմիչքը բավական թունդ էր ստացվում և անգամ վնասակար էր առողջությանը։ Դարերի ընթացքում թորման տեխնոլոգիան կատարելագործվեց և 16-17-րդ դարերին այն դարձավ կատարյալ խմիչք։
Պատրաստման տեխնոլոգիան
Սկզբնապես Շոտլանդիայում արտադրում էին վիսկի, որպես հումք օգտագործելով գարին։ Պատրաստման տեխնոլոգիան այսպիսին է՝ հավաքված ածիկը չորացվում է ծխի օգնությամբ (որի համար վերցնում են ճահճի տորֆ), քաղցրահյութի ստացման համար խառնվում է ջրի հետ, խմորվում և թորվում է։ Ստացված սպիրտը պահվում է կաղնե տակառներում։ Վիսկիի համի վրա ազդում են տորֆի բաղադրությունը, ջուրը, նախկինում տակառում պահված խմիչքը, ինչպես նաև վիսկիի պատրաստման վայրը (օրինակ ծովափին կամ ճահճի մոտ)։ Տակառները պահպանվում են ոչ հերմետիկորեն։ Միայն վիսկիի տակառում պահված լինելու տարիներն են նշվում նրա հնեցման մեջ։ Վիսկին չի «ծերանում» լցված լինելով ապակյա տարայի մեջ։
Դասակարգում
Վիսկու շոտլանդական ասոցիացիան բաժանում է վիսկին հետևյալ կատեգորիաների.
Առավել հայտնի ապրանքանիշները
Այժմ Շոտլանդիայի տարածքում գոյություն ունեն վիսկիի արտադրման 100-ից ավել գործարաններ, որոնք արտադրում են 2 000-ից ավելի վիսկիի ապրանքանիշներ։
Semi-Premium
MacLeod’s Isle of Skye 8 YO
Ըմպելու եղանակը
Վիսկին ըմպում են սառույցով, սոդայաջրով, տոնիկով և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Շոտլանդական մշակույթ
Ալախուելա (գավառ)
Ալախուելա (Alajuela), գավառ Կոստա Ռիկայի Ալախուելա նահանգում։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է նահանգի հարավարևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնը Ալախուելա քաղաքն է։
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է 254 886 մարդ։ Տարածքը՝ 388,43 կմ²։
Շրջաններ
Գավառը բաժանված է 14 շրջանների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոստա Ռիկայի գավառներ
Իլիսինեա
Իլիսինեա (Ilicínea),համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 11 825 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 376,004 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 31,4 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1953 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Սոսվա (քաղաքատիպ ավան, Սերովսկի շրջան)
Սոսվա (Сосьва), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Սերովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1938 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Սերովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կոչմաս (Եմցայի վտակ)
Կոչմաս  (Кочмас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յոժուգա գետի աջ ափին՝ 37 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 134 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ղրղզստանի օրհներգ
Ղրղզստանի պետական օրհներգ (Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни), Ղրղզստանի աղգային խորհրդանիշներից մեկը։ Մեդիա։National Anthem of Kyrgyzstan.ogg
Պատմություն
Օրհներգը սահմանվել է 1992 թ. դեկտեմբերի 18-ին։
Օրհներգի բառերը
Ղրղզստան Օրհներգ
Կարին Սյոդեր
Կարին Անն-Մարի Սյոդեր (Karin Ann-Marie Söder, ծննդյան անունը՝ Ներգենֆուր, ), շվեդ քաղաքական գործիչ ։ Շվեդիայում առաջին կինն է, որ ընտրվել է երկրի հիմնական կուսակցության առաջնորդ։ 1985-1987 թվականներին ղեկավարել է շվեդական «Կենտրոն» կուսակցությունը։ Աշխարհում առաջին կին արտաքին գործերի նախարարն է։
Կենսագրություն
Սյոդերը ծնվել է Վերմլանդ լենի Կիլ հայանքի Ֆրիկերուդ բնակավայրում։ Ավարտել է Գյոթեբորգի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև սովորել է Ֆալուն համայնքում։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Վերմլանդում, ապա՝ Ստոկհոլմի հյուսիսում գտնվող Տեբյու համայնքում, որտեղ 1963-1971 թվականներին եղել է տեղական խորհրդի անդամ։ 1969-1973 թվականներին ընդգրկված է եղել Ստոկհոլմի քաղաքային խորհրդի կազմում։ Մահացել է Տեբյուում 2015 թվականին ։
Գերիշխող ազդեցություն
1971 թվականին Սյոդերն ընտրվել է Շվեդիայի խորհրդարանի պատգամավոր և պաշտոնավարել մինչև 1991 թվականը։ Նույն թվականին դարձել է խորհրդարանի անդամ և «Կենտրոն» կուսակցության երկրորդ փոխնախագահը։ Երբ 1976 թվականին Շվեդիան «Կենտրոն» կուսակցությունից վարչապետ Տյուրբորն Ֆելդինի ղեկավարությամբ ստանձնեց իշխանությունը, Սյոդերը նշանակվեց Արտաքին գործերի նախարար, առաջին կինը, ով երբևէ զբաղեցրել էր այդ պաշտոնը Շվեդիայում։ Սյոդերի կուսակցությունը հեռացավ իշխանությունից 1978 թվականին միջուկային էներգետիկայի հարցով կոնֆլիկտի պատճառով, Սյոդերին լիբերալ կուսակցությունից հաջորդեց Հանս Բլիքսը։ 1979 թվականին Կենտրոն կուսակցությունը վերամիավորվեց կոալիցիային, իսկ Սյոդերը վերադարձավ կառավարություն՝ 1979 թվականին զբաղեցնելով Առողջապահության և սոցիալական հարցերի նախարարի պաշտոնը։ Նույն թվականին նա ընտրվեց որպես կուսակցության առաջին փոխնախագահ։ Որպես նախարար պաշտոնավարել է մինչև կենտրոնական աջ կոալիցիան Սոցիալ-դեմոկրատներին պարտվել է 1982 թվականի ընտրություններում։
Կենտրոն կուսակցության առաջնորդ
1985 թվականին, երբ Տյուրբորն Ֆելդինը անհաջող ընտրություններից հետո հրաժարական տվեց, Սյոդերը կուսակցությունում վերջապես հասավ բարձր դիրքի՝ դառանալով Շվեդիայի հիմնական կուսակցության առաջին կին առաջնորդը, թեև պաշտոնավարել է կարճ ժամանակահատված։ Առողջական պատճառների պատճառով հեռացել է կուսակցության ղեկավարությունից 1987 թվականին։ Նրան հաջորդել է Օլոֆ Յոհանսոնը։
Այլ պաշտոններ
Քաղաքականությամբ զբաղվելու տարիներին եղել է նաև որպես «Փրկեք երեխաներին, Շվեդիա» կազմակերպության նախագահը (1983-1995), 1984-1985 և 1989-1990 թվականներին՝ հյուսիսարևելյան խորհրդի նախագահ։ Սյոդերը եղել է նաև մի շարք ընկերությունների խորհուրդների անդամ, ներառյալ Skandia և Wermlandsbanken, ինչպես նաև Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտի խորհրդի անդամ։ Սյոդերը ևս մեկ անգամ քաղաքական խորագրերում հայտնվել է 2003 թվականին, երբ նա ստորագրեց մի հոդված, որով կոչ էր անում իր կուսակիցներին «Այո՛» քվեարկել շվեդական եվրոյի հանրաքվեում՝ դեմ արտահայտվելով պաշտոնական կուսակցությանը։
Չնայած Սյոդերի բազմազան նվաճումներին՝ Շվեդիայում նա հայտնի է որպես 1980 թվականի բարեփոխմամբ, ըստ որի շաբաթ օրերին փակում են Systembolaget-ը ՝ ազգային ալկոհոլային խմիչքների մանրածախ առևտրի մենաշնորհի խանութները։ Այս քաղաքականությունը գործեց երկար տարիներ և վերացավ 2001 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդ կին դիվանագետներ Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ
(6381) Տոյամա
(6381) Տոյամա (Toyama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 21-ին Տեցույա Ֆուջիի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,258216 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0036 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5128 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1239,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29044 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տեցույա Ֆուջիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մուռի (գյուղ, Լուունյա շրջան)
Մուռի (Muri), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Լուունյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 54 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Լուունյա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վերմոնտի Հանրապետություն
Վերմոնտի հանրապետություն (Vermont Republic), ժամանակակից պատմագրության մեջ Վերմոնտի պատմության մի փուլ, որն ընդգրկում է 1777 թվականին Բրիտանիայիից անկախանալու հայտարարությունից մինչև 1791 թվականին ԱՄՆ֊ին՝ որպես 14֊րդ նահանգ միանալու ժամանակաշրջանը։ Առաջացել է Նյու Յորք և Նյու Հեմփշիր, նաև Քվեբեկ նահանգների միջև գտնվող վիճելի տարածքներից։
Վերմոնտի սահմանադրությունը, որն ընդունվել է 1777 թվականին, Հյուսիսային Ամերիկայի բնակավայրերի առաջին գրավոր սահմանադրություններից է։ Այդ սահմանադրությունն աշխարհում առաջիններից էր, որը տղամարդկանց՝ համընդհանուր ընտրության իրավունք տվեց, արգելեց ստրկությունը և երաշխավորեց հանրակրթական դպրոցների պետական ֆինանսավորումը։ Այն գործել է 1777-1791 թվականներին ։ Չնայած որ Վերմոնտը սեփական արժույթ ուներ, գործող փոստային համակարգ և պետականության նշաններ, սակայն պատմական փաստաթղթերում Վերմոնտի Հանրապետություն սահմանում չի հանդիպում, այլ միայն Վերմոնտ նահանգ։ Ի տարբերություն Տեխասի Հանրապետության և Կալիֆոռնիայի Հանրապետության, որոնց ղեկավարները նախագահներ էին, Վերմոնտում վարչակազմի ղեկավարին նահանգապետ էին անվանում (1778-1789, 1790-1791, Թոմաս Չիտենդեն, 1789-1790 ֊ Մոզես Ռոբինսոն), իսկ 1971 թվականին՝ նաև գեներալ-կապիտան էին անվանում։ 2003թվականից նահանգում գոյություն ունի Վերմոնտի Երկրորդ Հանրապետություն շարժումը, որը ցանկանում է խաղաղ կերպով վերադարձնել Վերմոնտի Հանրապետության անկախությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն
Պրիվետնոե (գյուղ, Սակիի շրջան)
Պրիվետնոե (Привітне, Bölek Acı), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բոլեկ-Աջի։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվետնոե գյուղում բնակվում էր 534 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ախալի Տոնչա
Ախալի Տոնչա (ახალი ტონჩა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։
Տատարովո (գյուղ, Մուրոմսկի շրջան)
Տատարովո (Татарово), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Մուրոմսկի շրջանի կազմում։
Ախալի Տոնչա
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 201 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Տատարովո (գյուղ, Մուրոմսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 326 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Մուրոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Գանձակի թեմ
Հայ Առաքելական եկեղեցու Էջմիածնի պատրիարքության Գանձակի թեմ, Հայ Առաքելական եկեղեցու վերացած թեմ, որի կենտրոնը եղել է Գանձակ քաղաքը (ներկայիս անունը՝ Գյանջա) ։
Վերացված Գանձակի թեմի տարածքում հետագայում ձևավորվեց Հայ առաքելական եկեղեցու ադրբեջանական թեմը, որն ընդգրկում էր ժամանակակից Ադրբեջանի ամբողջ տարածքը, սակայն արցախյան պատերազմի և ավելի քան կես միլիոն հայերի տեղահանության հետևանքով վերացվում է նաև ադրբեջանական թեմը։ Հայ առաքելական եկեղեցու միակ գործող թեմը նախկին Գանձակի թեմի տարածքում Արցախի թեմն է (Արցախի Հանրապետությունում)։
Պատմություն
Գանձակի թեմի իրավասության մեջ մտնում էր Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի տարածքը։ 1911 թվականի տվյալներով Գանձակի թեմում Հայ առաքելական եկեղեցու հավատացյալների թիվը 100'000 էր, համայնքներինը՝ 72-ը , Հայ Կաթողիկե եկեղեցու հետևորդներինը՝ 10'000 ։
Թեմն ուներ 93 եկեղեցի ։
Նշումներ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու վերացված թեմեր
Փետրախոտ փետրավոր
Տարածագոտի
Բույսը տարածված է Ռուսաստանի և Ղազախստանի տափաստաններում, առանձին փոքր կղզիներ կան նաև Արևմտյան Սիբիրի անտառ-տափաստանային գոտում հարավային տաք լանջերին։
Աճում է ավազահողային և ավազային հողերի վրա, վերջիններիս դեպքում խորանում է մինչև կիսաանապատներ։ Անտառատափաստանային շրջաններում հանդիպում է ավելի ծանր հողերի վրա։
Հոմանիշներ
Ըստ The Plant List for 2010 տվյալների, տեսակի հոմանիշներն են՝
Պաշտպանություն
Հանդիպում է Ռուսաստանի եվրոպական մասում, Կովկասում և Սիբիրում տեղակայված 15 արգելոցների տարածքում, ինչպես նաև մի շարք տափաստանային արգելավայրերում։ Պահպանվող տարածքներում անհրաժեշտ է վերահսկողություն պոպուլյացիայի վիճակի նկատմամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկայի բուսականություն Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Ապրանքային բորսա
Միջնադարյան ժամանակաշրջանում առևտրի սուբյեկտների քանակը սահմանափակ էր։ Դա նշանակում է, որ շրջանառության քանակը չնչին էր։ Գերակշռում էր առևտրի շրջանառության քանակը, այսինքն կայուն առևտրի կետեր գոյություն չունեին։ 1531 թ. Իտալական առևտրականները Բրյուգե քաղաքում ստեղծեցին բորսայի նախնական տեսակը, որը XlV-XVդդ շատ մեծ դեր էր խաղում միջազգային առևտրում։ Այդ բորսան ուներ ինտերնացիոնալիստական բնույթ, ինչպես և ժամանակակից բորսաները։ Այստեղ ևս ի հայտ եկան մակլերները, որոնք ծառայում էին արևտրականներին։ Բորսա անվանումը տեղափոխվեց Անտվերպեն և XVl դարում սփռվեց ամբողջ աշխարհով։ Միայն Լոնդոնում դա կոչվում է Stock  Exchange (ֆոնդային փոխանակում)։
Ապրանքային բորսաներում գլխավորապես վաճառվում է միատարր և կայուն որակ ունեցող ապրանքներ՝ մետաղ, նավամթերք, հացահատիկի և գյուղատնտեսական այլ ապրանքներ, ըստ որում գործարքների մեծ մասը կնքնվում է հետագա մատակարարումների պայմաններում։
Աշխարհի խոշորագույն ապրանքային բորսաները գտնվում են Լոնդոնում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում։
Հայաստանում ապրանքաբորսային գործը ձևավորման ընթացքում է, շատ բորսաներ դեռևս չունեն մասնագիտացում, նրանցում վաճառվում են տարաբնույթ ապրանքներ, մասնավորապես, մանկական հագուստ, լվացքի մեքենա, կտորեղեն, բնակարան, հողակտոր և այլն ։
Բորսային օրենքները տարբեր քաղաքներում տարբեր են։
Օրինակ՝ գերմանական բորսայի մուտքը արգելված `
- Բեռլին քաղաքի բորսայում 1907թ. աշխատում էին 2914 մարդ, որոնցից`
- փարիզյան բորսան բաց էր բոլորի համար
- Վիեննայի բորսայում ավելի խիստ էր քան Բեռլինի բորսան` գործարք կատարելու համար պետք է տաին գրավոր դիմում, հասցեով, զբաղմունքով, ինչպես նաև 2 բորսայի անդամների երաշխավորությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային առևտուր Կատեգորիա:Ֆինանսական շուկաներ
Տանանա (գետ)
Պատմական տեղեկություններ
1843 թվականի ամռանը Տանանայի գետաբերանին հասել է ռուս հետազոտող Լ. Ա. Զագոսկինի արշավախումբը ։
20-րդ դարում գոյություն ուներ Ալյասկայի բնակիչների համար վիճակախաղ։ Դրա էությունը Նենանա գյուղով հոսող Տանանա գետի վրա գարնանային սառույցի դրեյֆի սկիզբը գուշակելն էր։ Ամեն ձմեռ մետաղյա եռոտանու մեջ ջուր էր լցվում, այն մալուխով միանում էր ափին գտնվող ժամացույցին, որն ազդարարում էր գարնանը սառույցի տեղաշարժի սկիզբը։ Յուրաքանչյուր մասնակցից հավաքված 2 դոլարից կազմվում էր մեծ գումար, որը բաժանվում էր հաղթողների միջև ։
1923 թվականին Նենանայում կառուցվել է Ալյասկայի երկաթուղու կամուրջը։
Հիդրոնիմ
Ըստ վարկածներից մեկի՝ գետի անվանումը գալիս է կոյուկոն լեզվից, որով կոչվում է «ճամփորդական գետ» (trail river) :
Աթաբասկյան լեզուներով գետն անվանվում է նաև Tth’itu, որը նշանակում է «ուղիղ գետ», կոյուկոն լեզվով Tene No' ՝ «ջրային ճանապարհ», գետի հյուսիսում գտնվող կուչիններն այն անվանում են Tanan Gwinjik, որի թարգմանությունը պարզ չէ ։
Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Տանանայի անգլերեն անվանումը գալիս է Tey Nda'-ից՝ «առևտրային  գետ», քանի որ այստեղ ապրել են «առևտրական մարդիկ» (Ten Xʉt'ænæ)՝ տանանա ժողովուրդը ։ 1887 թվականին Հենրի Ալենը նշել է, որ գետաբերանից վերև գտնվող գետը կոչվում է Նաբեսնա, իսկ ներքև՝ Տանանա։
Հնդկացիների շրջանում Նաբեսնայի փոխարեն առավել տարածված է Tth’itu անունը ։
Աշխարհագրություն և ջրագրություն
Գետի երկարությունը 940 կմ է, իսկ ավազանի մակերեսը 113 959 կմ։ Ջրի միջին սպառումը 1184 մ/վ է։ Նավագնացություն կարելի է կատարել գետաբերանից 360 կմ դեպի վերև։
Տանանայի ակունքը գտնվում է Ալյասկայի արևելքում, Վրանգելի լեռներում։ Առաջանում է Չիզան և Նաբեսն գետերի միացմամբ, Հյուսիսային Նորթուեյ բնակավայրից դեպի հյուսիս ։ Հյուսիս-արևմուտք է հոսում Ալյասկայի մայրուղուն գրեթե զուգահեռ։ Կենտրոնական Ալյասկայում այն հոսում է հարթավայրային ճահճային տեղանքով, որը ծածկված է եղևնու անտառներով և հայտնի է որպես Տանանայի հովիտ։ Տանանայի հովտում գետն ընդունում է մի քանի խոշոր վտակներ, այդ թվում՝ Նենանա, Չենա և Դելտա, և ձևավորում է բազմաթիվ վտակներ և հին հուներ։ Հոսում է Ֆերբանկս քաղաքից հարավ։ Թափվում է Յուկոն գետը Մենլի Հոթ Սփրինգս գյուղում, Տանանա քաղաքից ոչ հեռու ։
Բարձր հոսքում կան բազմաթիվ շեմեր։ Գետը սառցապատված է հոկտեմբերից մինչև մայիս։ Սնուցումը ձյունային է և անձրևային։
Գրականություն
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գետեր
Honda RA302
Բոլիդ Honda RA302 (Honda RA302), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1968 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆորմուլա 1
Սասանյանների տոհմածառ
Ստորև ներկայացված է՝ Սասանյան տիրակալների, նրանց նախնիների և Սասանյան արքայազնների ու արքայադուստրների տոհմածառը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի արքաներ
(6382) 1988 EL
(6382) , աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի մարտի 14-ին Ջեֆ Ալուի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,8244 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,739 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,9098 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 900,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,399967 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջեֆ Ալուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու ներքին մասի աստերոիդներ
Ահարոն
Ահարոն, հայկական տղամարդու անուն է։ Ըստ Հայկազյան բառարանի առաջացել է եբրայերեն «լեռնական», «ուսուցանող. կամ «իմացող» բառերից։ Սրա կրճատ ձևն է Հարոնը։ Սրանից է Ահարոնյան ազգանունը։ Այսօր ևս օգտագործվող անուն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արական անձնանուններ Կատեգորիա:Աստվածաշնչյան անուններ
Կիդմա
Կիդմա (Кыдьма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բոլ Չէլաս գետի ձախ ափին՝ 3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 61 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Իժասի
Իժասի (Ijaci), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Կամպու դաս Վերտենտիսի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 2565 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 105,387 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 52,2 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Մուռիկա
Մուռիկա (Murika), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։
Երջանկության մեխանիկան
«Երջանկության մեխանիկան», 1982 թվականի գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է Ներսես Հովհաննիսյանը Մանուկ Մնացականյանի «Մայրիշխանություն» վիպակի հիման վրա։
Սյուժե
Ռուբենը (Ազատ Գասպարյան) միջին տարիքի անձնավորություն է, ով աշխատում է որպես ինժեներ և ամուրի է։ Սակայն օրերից մի օր նա հանդիպում է միայնակ մայր Սոնային (Ալլա Թումանյան), ով ի վերջո դառնում է Ռուբենի սերը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1982 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Մելոդրամաներ Կատեգորիա:Ներսես Հովհաննիսյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մելոդրամա ֆիլմեր
Կվիրին
Կատեգորիա:Հռոմեական աստվածներ և աստվածուհիներ Կատեգորիա:Հռոմեական դիցաբանություն
Ուրբանոս V
Վաղ տարիները
Գիլյոմը ծնվել է 1309 կամ 1310 թվականին Մանդ (Լանգեդոկ) քաղաքում, Բելգարի սինյոր Գիլյոմ դե Գրիմոարի և Ամֆելիզա դե Մոնֆերրանի որդին էր։ Պատանեկության տարիներին միացել է Բենեդիկտյան միաբանությանը ։ Վանականական երդում տալուց հետո ձեռնադրվել է քահանա Շիրակի վանքում։
Գիտության հանդեպ մեծ ունակություններ ցուցաբերելու շնորհիվ նրան ուղարկել են Եվրոպայի համալսարաններ, ստացել է կանոնական իրավունքի դոկտորի աստիճան։ Գիլյոմը ճանաչում է ձեռք բերել որպես իր ժամանակների առաջատար դավանաբան, եղել է պրոֆեսոր Ավինյոնում, Մոնպելիեում և Փարիզում։ 1361 թվականի օգոստոսին ընտրվել է ավագ քահանա և դարձել է Մարսելի սբ. Վիկտոր վանքի աբբա ։
Տարեգիր Ժան Ֆրուասսարը գրում է, որ նա «եղել է սուրբ և գիտուն մարդ, ով շատ է աշխատել հանուն Լոմբարդիայի և այլ վայրերի եկեղեցիների»։