cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լեզվաբորբ
Անեմիաներ
Երկաթի դեֆիցիտային անեմիան հիմնականում պայմանավորված է արյան կորստով, ինչպես, օրինակ, կարող է առաջանալ դաշտանի կամ ստամոքս-աղիքային արյունահոսության ժամանակ։ Դա հաճախ հանգեցնում է դեպապիլյացիայի, ատրոֆիկ գլոսիտի՝ տալով լեզվին ճաղատ և փայլուն տեսք, շուրթերի և լորձաթաղանթների գունատության  հետ միասին միտում ունի հասնելու մինչև բերանի խառաչի կրկնվող խոց և խեյլիտ (լեզվի այտուցվածություն) ։ Երկաթ դեֆիցիտային սակավարյունության դեպքում լեզվի տեսքը նկարագրվել է որպես ցրված կամ բծավոր ատրոֆիա՝ փափկությամբ կամ այրվածքով ։ Երկաթ դեֆիցիտային  անեմիայի պատճառներից մեկը սիդերոպենիկ դիսֆագիան է (Պլամեր-Վինսոն կամ Փաթերսոն-Բրաուն-Քելի համախտանիշ) որը բնութագրվում է նաև կերակրափողի թաղանթով և դիսֆագիայով։
Պերնիցիոզ անեմիան սովորաբար առաջանում է ստամոքսի պարիետալ բջիջների աուտոիմուն ոչնչացման հետևանքով,պարիետալ բջիջները արտազատում են ներքին գործոն, որն անհրաժեշտ է վիտամին B12-ի կլանման և տեղափոխման համար։ Վիտամին B12-ի պակասը հանգեցնում է մեգալոբլաստիկ անեմիայի և կարող է դրսևորվել որպես գլոսիտ։ Վիտամին B12-ի պակասի դեպքում լեզվի տեսքը բնութագրվում է «կրակոտ կարմիր և ցավոտ» ։ Կարող են լինել գծային կամ բծավոր կարմիր վնասվածքներ ։
Վիտամին B պակաս
Վիտամին B1-ի պակասը (թիամինի պակաս) կարող է առաջացնել գլոսիտ ։ Վիտամին B2-ի պակասը (առիբոֆլավին) կարող է առաջացնել գլոսիտ,ինչպես նաև անկյունային խելիտ,խելիոզ,ծայրամասային նեֆրոպաթիա և ուրիշ այլ ախտանիշներ ։ Վիտամին B2-ի պակասից գլոսիտը նկարագրվում է որպես մագենտա ։ Վիտամին B3-ի (պելագրա) պակասը կարող է առաջացնել գլոսիտ ։ Վիտամին B6-ի դեֆիցիտը (պիրիդոքսինի պակասը) կարող է առաջացնել գլոսիտ, ինչպես նաև անկյունային խեիլիտ, խեյլոզ, ծայրամասային նեֆրոպաթիա և սեբորեային դերմատիտ ։ Ֆոլաթթվի անբավարարությունը (վիտամին B9-ի պակասը) կարող է առաջացնել գլոսիտ, ինչպես նաև մակրոցիտար անեմիա, թրոմբոցիտոպենիա, լեյկոպենիա, փորլուծություն, հոգնածություն և, հնարավոր է, նյարդաբանական նշաններ ։ Բացի վերը քննարկված վնասակար անեմիայից, վիտամին B12-ի պակասի ցանկացած այլ պատճառ կարող է առաջացնել գլոսիտ ։
Վարակներ
Բակտերիալ,վիրուսային և սնկային վարակները կարող են առաջացնել գլոսիտ։ Լեզվի քրոնիկ Կանդիդա վարակը կարող է առաջացնել ատրոֆիկ գլոսիտ, որը հայտնի է որպես միջին ռոմբոիդ գլոսիտ ։
Սիֆիլիսն այժմ համեմատաբար հազվադեպ է, բայց երրորդական փուլը կարող է առաջացնել ցրված գլոսիտ և լեզվային պապիլայի ատրոֆիա, որը կոչվում է «սիֆիլիտիկ գլոսիտ» ,«լյուետիկ գլոսսիտ» կամ «երրորդային սիֆիլիսի ատրոֆիկ գլոսիտ» ։ Պատճառը Տրեպոնեմա պալլիդումն է և դա սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակ է։
Այլ պատճառներ
Որոշ պայմաններ կարող են նպաստել գլոսիտի զարգացմանը թերսնուցման կամ մալարբսորբցիայի միջոցով ,ինչը ստեղծում է վերը նկարագրված սննդային թերությունները, թեև թվարկված որոշ պայմանների մեջ կարող են ներգրավվել այլ մեխանիզմներ։
Դասակարգում
Գլոսիտը կարող է դասակարգվել որպես լեզվի հիվանդությունների կամ ստամոքս-աղիքային հիվանդությունների խումբ ։ Այն կարող է լինել առաջնային,երբ հիմքում պատճառը բացակայում է, և երկրորդային երբ այն հանդիսանում է այլ վիճակի արդյունք ։ Այն կարող է լինել սուր կամ քրոնիկ ։ Ընդհանուր առմամբ, կան գլոսիտի մի քանի կլինիկական ձևեր, որոնցից ոմանք ավելի տարածված են, քան մյուսները։
Ատրոֆիկ գլոսիտ
Ատրոֆիկ գլոսիտը, որը նաև հայտնի է որպես ճաղատ լեզու, հարթ լեզու, Hunter glossitis, Moeller glossitis կամ Möller-Hunter glossitis պայման է, որը բնութագրվում է հարթ փայլուն լեզվով, որը հաճախ փափուկ/ցավոտ է որն էլ պայմանավորված է լեզվային պապիլայի ամբողջական ատրոֆիայով ։ Թիկնային լեզվի մակերևույթը կարող է ախտահարվել ամբողջությամբ կամ առանձին հատվածներով, և կարող է առաջացնել այրման զգացողություն,ցավ կամ կարմրություն ։ Ատրոֆիկ գլոսիտը ոչ սպեցիֆիկ է և ունի բազմաթիվ պատճառներ,որոնք սովորաբար կապված են երկաթ պակասուրդային անեմիայի,պերնիցիոզ անեմիայի,վիտամին B կոմպլեքսի անբավարարության հետ , չհայտնաբերված և չբուժված ցելյակի հիվանդություն (որը հաճախ դրսևորվում է առանց աղեստամոքսային տրակտի ախտանիշների)  կամ այլ գործոններ ինչպիսիք են քսերոստոմիան(չոր բերան)։ Չնայած Möller և Hunter glossitis տերմիններն ի սկզբանե օգտագործվել են հատուկ գլոսիտի համար, որը տեղի է ունենում վիտամին B12-ի անբավարարության դեպքում, որը երկրորդային է պերնիցիոզ անեմիայի հետևանքով, դրանք այժմ օգտագործվում են որպես ընդհանուր  ատրոֆիկ գլոսիտի հոմանիշներ ։ Այս հոդվածում գլոսիտ տերմինը, եթե այլ բան նշված չէ, վերաբերում է ատրոֆիկ գլոսիտին։
Բարորակ միգրացիոն գլոսիտ
Քարտեզային լեզու տարածված վիճակ է, որը սովորաբար ազդում է լեզվի թիկունքային մակերևույթի վրա։ Այն բնութագրվում է դեպապիլյացիայի և էրիթեմայի բծերով, որոնք սահմանակից են ծայրամասային սպիտակավուն գոտում։ Այս բծերը լեզվին տալիս են քարտեզի տեսք, այստեղից էլ՝ անվանումը։ Ի տարբերություն սննդային անբավարարության և անեմիայի պատճառով առաջացած գլոսիտի,քարտեզային լեզվի վնասվածքները ժամանակի ընթացքում շարժվում են լեզվի շուրջը ։ Դա պայմանավորված է նրանով,որ հիվանդության հետ լեզվում նոր տարածքներ են ներգրավվում մինչդեռ նախկինում ախտահարված տարածքները բուժվում են՝ տալով շարժվող վնասվածքի տեսք ։ Պատճառն անհայտ է, և չկա հատուկ բուժում։ Հազվադեպ են լինում վնասվածքների հետ կապված որևէ ախտանիշ, սակայն երբեմն կարող է լինել այրոցի զգացում, որը սրվում է տաք, կծու կամ թթվային մթերքներ ուտելով։ Ոմանք քարտեզային լեզուն համարում են ճեղքված լեզվի վաղ փուլ, քանի որ այս երկու պայմանները հաճախ հանդիպում են համակցված ։
Երկրաչափական գլոսիտ
Երկրաչափական գլոսիտ, որը նաև կոչվում է հերպեսային երկրաչափական գլոսիտ, տերմին է ոմանք կապում են  քրոնիկական ախտահարման հետ , որը կապված է հերպես սիմպլեքս վիրուսի (HSV)  տ իպի Iվարակի հետ որի մեջ լեզվի միջնագծում կա խորը ճեղքվածք, որը բազմաթիվ ճյուղեր է տալիս ։ Վնասվածքը սովորաբար շատ ցավոտ է, և ճեղքերի խորքում կարող է լինել էրոզիա։ Նմանատիպ ճեղքված վնասվածքները, որոնք կապված չեն HSV-ի հետ,կարող են առաջանալ ճեղքված լեզվով, ցավոտ չեն ։  Անունը գալիս է ճեղքերի երկրաչափական ձևից, որոնք երկայնական, խաչաձև կամ ճյուղավորված են ։ Այն նկարագրված է  իմունային անբավարարությամբ մարդկանց մոտ, օրինակ. ովքեր ունեն լեյկոզ:Այնուամենայնիվ հերպես սիմպլեքսի և երկրաչափական գլոսիտի մինչև կապը վիճարկվում է ներբերանային հերպեսային վնասվածքների ախտորոշման ոսկե ստանդարտ մեթոդների բացակայության և իմունային անբավարարությամբ անձանց մոտ վիրուսների ասիմպտոմատիկ սփռման բարձր տարածվածությունը ։ Բուժումն իրականացվում է համակարգային ացիկլովիրով
Ելակի լեզու
Ելակի լեզու, կամ ազնվամորու լեզու գլոսիտ է, որը դրսևորվում է հիպերպլաստիկ (մեծացած) սնկային պապիլներով՝ տալով ելակի տեսք։ Սպիտակ ելակի լեզուն այն տեղն է, որտեղ լեզվի վրա կա սպիտակ ծածկույթ, որի միջով դուրս են ցցվում հիպերպլաստիկ սնկային պապիլյաները։ Կարմիր ելակի լեզուն այն վայրն է, որտեղ սպիտակ ծածկույթը անհետանում է և բացվում է է մուգ կարմիր, էրիթեմատոզ մակերևույթը միջտարածված հիպերպլաստիկ սնկային պապիլայի հետ։Սպիտակ ելակի լեզուն նկատվում է վաղ կարմիր տենդի դեպքում (A խմբի β-հեմոլիտիկ sստրեպտոկոկ համակարգային վարակ), և կարմիր ելակի լեզուն առաջանում է 4-5 օր հետո ։ Ելակի լեզուն նկատվում է նաև Կավասակի հիվանդության (վասկուլիտային խանգարում, որը հիմնականում տեղի է ունենում մինչև 5 տարեկան երեխաների մոտ) և թունավոր շոկի համախտանիշի դեպքում ։ Այն կարող է նմանակել այլ տեսակի գլոսիտի կամ վիտամին B12-ի անբավարարությամբ առաջացած գլոսիտին ։
Բուժում
Բուժման նպատակն է նվազեցնել բորբոքումը։ Բուժումը սովորաբար չի պահանջում հոսպիտալացում, եթե լեզվի այտուցը ուժեղ չէ։ Բերանի խոռոչի հիգիենան անհրաժեշտ է, ատամների մանրակրկիտ մաքրումը օրը 2 անգամ ներառյալ ատամների թելերի օգտագործումը։ Գլոսիտի բորբոքումը նվազեցնելու համար կարող են տրվել կորտիկոստերոիդներ, ինչպիսին է պրեդնիզոնը։ Մեղմ դեպքերում կարող են առաջարկվել տեղային կիրառումներ (օրինակ՝ պրեդնիզոնով բերանի ողողում, որը կուլ չի գնում)՝ ներքին ընդունման կամ ներարկվող կորտիկոստերոիդների կողմնակի ազդեցություններից խուսափելու համար։ Հակաբիոտիկներ, հակասնկային դեղամիջոցներ կամ այլ հակամանրէային դեղամիջոցներ կարող են նշանակվել, եթե գլոսիտի պատճառը վարակն է։ Անեմիան և սննդային թերությունները (օրինակ՝ նիացինի, ռիբոֆլավինի, երկաթի կամ վիտամին E-ի պակասը) պետք է բուժվեն՝ հաճախ սննդակարգի փոփոխություններով կամ այլ հավելումներով։ Գրգռիչներից խուսափելը (օրինակ՝ տաք կամ կծու սնունդ, ալկոհոլ և ծխախոտ) կարող է նվազագույնի հասցնել անհարմարավետությունը։ Որոշ դեպքերում լեզվի այտուցը կարող է ճնշել շնչուղիներին այս դեպքում պետք է շտապ օգնություն ցուցաբերել։
Համաճարակաբանություն
Մեկ դիտարկման համաձայն՝ տարածվածության ընդհանուր միջակայքերը կազմում են 0,1–14,3% քարտեզային լեզվի լեզվի համար, 1,3–9,0%՝ «ատրոֆիկ լեզվի» (ատրոֆիկ գլոսիտի) և 0,0–3,35% միջին ռոմբոիդային գլոսիտի համար ։
Պատճառներ
Պատճառներն են՝ լեզվի տեղային վնասվածքները, հյուսվածքների տեղային ռեակտիվության իջեցումը, ավիտամինոզները, սնուցման անբավարարությունները ևն։
Բուժում
Պատճառների վերացում, բերանի խոռոչի խնամք, նովոկաինային բլոկադաներ, վիտամիններ
Աբռուկա (գյուղ, Կաառմա շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վեստերլանդ (համայնք)
Վեստերլանդ (Westland ), համայնք Նիդերլանդների Հարավային Հոլանդիա մարզում։ Տարածքը 79,9 կմ² է, բնակչությունը՝ 99.726 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.600 եվրո է։
Կատեգորիա:Հարավային Հոլանդիայի համայնքներ Կատեգորիա:2004 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կոլոռեկտալ պոլիպ
Կոլոռեկտալ պոլիպ, պոլիպի տեսակ է, որը առաջանում է հաստ աղիքում կամ ուղիղ աղիքում ։ Չբուժված կոլոռեկտալ պոլիպները կարող են վերածվել կոլոռեկտալ քաղցկեղի ։
Կոլոռեկտալ պոլիպները դասակարգվում են իրենց բնույթով (բարորակ և չարորակ), պատճառով (որպես աղիների բորմոքային հիվանդությունների հետևանք)։ Դրանք կարող են լինել բարորակ (հիպերպլաստիկ պոլիպ), նախա-չարորակ (տուբուլյար ադենոմա), կամ չարորակ (կոլոռեկտալ ադենոկարցինոմա)։
Նշաններ և ախտանիշներ
Կոլոռեկտալ պոլիպները սովորաբար անախտանիշ են լինում ։ Պոլիպների ախտանիշներից են արյունը կղանքում, կղազատման հաճախականության փոփոխությունը (1 շաբաթ և ավել տևող փորկապություն կամ փորլուծություն), հոգնածությունը՝ արյան կորստի պատճառով ։ Կարող է հայտնաբերվել նաև երկաթպակասորդային սակավարյունություն՝ քրոնիկ արյան կորստի պատճառով, նույնիսկ կղանքում տեսանելի արյան բացակայության դեպքում ։ Այլ ախտանիշներից են լորձի գերարտադրությունը՝ հատկապես թավիկավոր ադենոմաների դեպքում ։ Լորձի քրոնիկ գերարտադությունը բերում է կալիումի կորստի, ինչի պատճառով կարող է զարգանալ ախտանիշային հիպոկալեմիա ։ Երբեմն, պոլիպը այնքան մեծ է, որ առաջացնում է աղիքի խցանում, այդ դեպքում կարող է առաջանալ սրտխառնոց, փսխում, փորկապություն ։
Կառուցվածք
Պոլիպները լինում են ոտիկի վրա (միացած են աղիքի պատին ոտիկով) կամ առանց ոտիկի (աճում են ամբողջությամբ պատից) ։ Որպես հավելում նրանց մակրոսկոպիկ տեսքի, նրանք նաև դասակարգվում են իրենց հյուսվածաբանական պատկերով։ Տուբուլյար ադենոման առաջանում է խողովակային գեղձերից, թավիկավոր ադենոման ունի իր մակերեսին երկար թավիկներ, տուբուլոթավիկավոր ադենոման ունի երկու տեսակներին բնորոշ հատկանիշները ։
Ժառանգականություն
Կոլոռեկտալ պոլիպների բարձր ռիսկով համախտանիշները ներառում են՝
Կան պոլիպոզի հետ կապված որոշ գեներ՝ GREM1, MSH3, MLH3, NTHL1, RNF43 և RPS20 ։
Ընտանեկան ադենոմատոզ պոլիպոզ
Ընտանեկան ադենոմատոզ պոլիպոզ (ԸԱՊ), ժառանգական քաղցկեղային համախտանիշ է, որի ժամանակ ախտահարվում է q521 քրոմոսոմի APC գենը ։ Այս համախտանիշը առաջինը նկարագրվել է 1863 թվականին Վիրխովի կողմից՝ բազմակի պոլիպներով 15 տարեկան տղայի օրինակով ։ Համախտանիշի ժամանակ առաջանում են բազմաթիվ պոլիպներ վաղ տարիքում և չբուժելու դեպքում վերջիվերջո վերածվում են քաղցկեղի ։ Նշված գենը հայտնաբերվում է հիվանդների 100%-ի մոտ և աուտոսոմ դոմինանտ է ։ Հիվանդների 10-20%-ը ունի բացասական ընտանեկան անամնեզ և առաջացնում է սպոնտան մուտացիա, որի արդյունքում զարգանում է հիվանդությունը ։ Հիվանդությունը միջինում ախտորոշվում է 29 տարեկանում, իսկ կոլոռեկտալ քաղցկեղը 39 տարեկանում ։ Հիվանդներին խորհուրդ է տրվում անցնել կոլոռեկտալ քաղցկեղի սկրինինգ երիտասարդ տարիքում, վիրահատական բուժում՝ կոլոռեկտալ քաղցկեղը կանխելու համար ։
Ժառանգական ոչ պոլիպոզ կոլոռեկտալ քաղցկեղ (Լինչի համախտանիշ)
Ժառանգական ոչ պոլիպոզ կոլոռեկտալ քաղցկեղ (նաև հայտնի որպես Լինչի համախտանիշ), ժառանգական կոլոռեկտալ քաղցկեղի համախտանիշ է ։ ԱՄՆ-ում այն ամենահաճախ հանդիպող ժառանգական տեսակն է կոլոռեկտալ քաղցկեղի և կազմում է քաղցկեղի դեպքերի 3%-ը ։ Այն առաջինը ճանաչվել է Ալդեր Ս. Վարթինի կողմից 1885 թվականին՝ Միչիգանի համալսարանում ։ Հետագայում ավելի մանրամասն ուսումնասիրվել է Հենրի Լինչի կողմից, որը հայտնաբերել է աուտոսոմ դոմինանտ ժառանգում այն մարդկանց մոտ, որոնք ունեցել են քաղցկեղի հարաբերականորեն վաղ սկիզբ (միջինը 44 տարեկան), պրոքսիմալ ախտահարումների ավելի հաճախակի առաջացում, լորձային կամ քիչ տարբերակված ադենոկարցինոմա, մետախրոն և սինխրոն քաղցկեղային բջիջների ավելի մեծ քանակ, վիրահատական բուժումից հետո լավ ելք ։ Մինչ հիվանդության ժառանգական մեխանիզմի հայտնաբերումը Լինչի համախտանիշի հայտնաբերման համար օգտագործվել են Ամստերդամի չափանիշները ։ Ըստ չափանիշների, հիվանդը պետք է ունենար 3 առաջին կարգի բարեկամներ, որոնք ունեցել են կոլոռեկտալ քաղցկեղ և ամենաքիչը 2 սերունդ՝ ամենաքիչը մեկ՝ 50 տարեկանից փոքր (ախտորոշման ժամանակ) հիվանդով ։ Ամստերդամի չափանիշները շատ սահմանափակ են և հետագայում նրանք ավելի ընդգրկուն են դարձել՝ էնդոմետրիալ, ձվարանային, ստամոքսային, ենթաստամոքսագեղձային, բարակ աղիքային, միզային, երիկամային քաղցկեղներ ներառելու համար ։ Այդ համախտանիշով հիվանդների մոտ քաղցկեղի բարձր ռիսկը կապված է ԴՆԹ վերանորոգման մեխանիզմների խանգարման հետ ։ Մոլեկուլյար կենսաբանները կապել են համախտանիշը որոշ յուրահատուկ գեների հետ՝ hMSH2, hMSH1, hMSH6, և hPMS2 ։
Պեյտց-Եգերսի համախտանիշ
Պեյտց-Եգերսի համախտանիշ, աուտոսոմ դոմինանտ համախտանիշ է, որը արտահայտվում է համրտոմատոզ պոլիպներով (հյուսվածքի անկանոն աճ ստամոքսաղիքային ուղում), բերանի եզրագծի, շուրթերի, մատների հիպերպիգմենտացիա ։ Համախտանիշը առաջինը նկատվել է Հատչինսոնի կողմից՝ 1896 թվականին, իսկ հետագայում առանձին ներկայացվել է Պեյտցի, հետագայում 1940 թվականին Եգերսի կողմից ։ Համախտանիշը կապված է սերին-տրեոնին կինազա 11-ի կամ ՍՏԿ 11 գենի հետ և ունի աղիքային տրակտի քաղցկեղի զարգացման 2-10%-ով ավելի բարձր ռիսկ ։ Համախտանիշը նաև առաջացնում է արտաաղիքային քաղցկեղի զարգացման ռիսկի մեծացում, օրինակ՝ կրծքագեղձի, ձվարանի, արգանդի պարանոցի, ձվարանային փողերի, վահանագեղձի, թոքերի, լեղապարկի, լեղուղիների, ենթաստամոքսային գեղձի, ամորձիների քաղցկեղ ։ Պոլիպները հաճախ արյունահոսում են և կարող են առաջացնել խցանում, որը կպահանջի կատարել վիրահատություն ։ 1,5սմ-ից մեծ պոլիպները պետք է հեռացվեն և հիվանդները պետք է սկրինինգի ենթարկվել ամեն 2 տարին՝ չարորակության պատճառով ։
Յուվենիլ պոլիպոզ համախտանիշ
Յուվենիլ պոլիպոզ համախտանիշ, աուտոսոմ դեմինանտ համախտանիշ է, որը բնորոշվում է ստամոքսաղիքային ուղու և արտաստամոքսային քաղցկեղի բարձր ռիսկը ։ Այն հաճախ արտահայտվում է արյունահոսությամբ և ստամոքսաղիքային ուղու խցանումով՝ արյան ալբումինի ցածր մակարդակի հետ միասին (աղիներով սպիտկուցի կորստի պատճառով) ։ Համախտանիշը կապված է SMAD4 ուռուցք ճնշող գենի դիսֆունկցիայի հետ, ինչը հայտնաբերվում է 50% դեպքերում ։ Բազմակի յուվենիլ պոլիպներով հիվանդները ունեն չարորակացման ամենաքիչը 10% հավանականություն և նրանց պետք է կատարել կոլէկտոմիա՝ զստաուղիղաղիքային անաստոմոզի ձևավորումով, իսկ հետագայում պետք է կատարել մոնիտորինգ՝ ուղիղ աղու էնդոսկոպիայով ։ Քիչ պոլիպներով հիվանդներին պետք է կատարել էնդոսկոպիկ պոլիպէկտոմիա ։
Տեսակներ
Կոլոռեկտալ պոլիպները կարող են դասակարգվել՝
Հիպերպլաստիկ պոլիպ
Հիպերպլաստիկ պոլիպներ հիմնականում հայտնաբերվում են հեռակա հաստ աղիքում և ուղիղ աղիքում ։ Սրանք չունեն չարորակ ներուժ, ինչը նշանակում է, որ դրանք նորմալ հյուսվածքների հետ ունեն չարորականալու նույն հավանականությունը։
Աղիքի աջ կողմում տեղակայված պոլիպները ունեն չարորակ պոտենցիալ։ Սա առաջանում է բազմաթիվ մուտացիաների պատճառով, որոնք վնասում են ԴՆԹ-վերականգնման մեխանիզմները։ Որպես հետևանք, ԴՆԹ մուտացիաները չեն վերականգնվում։ Սա բերում է բջջում որոշակի անկայունության, ինչը վերջիվերջո բերում է աջ կողմում տեղակայված պոլիպների չարորակացման։
Նեոպլաստիկ պոլիպ
Նեոպլազման հյուսվածք է, որի բջիջները կորցնում են նորմալ տարբերակումը։ Նեոպլազիան կարող է լինել բարորակ կամ չարորակ։ Չարորակ գոյացությունները կարող են լինել առաջնային կամ երկրորդային։ Ադենոմատոզ պոլիպները համարվում են քաղցկեղի նախորդներ, իսկ քաղցկեղը դառնում է ինվազիվ, երբ չարորակ բջիջները անցնում են լորձաթաղանթի մկանային շերտը ։ Սեփական թաղանթից վերև եղած ցանկացած բջջային փոփոխություն համարվում է ոչ ինվազիվ և նշվում է որպես ատիպիա կամ դիսպլազիա։ Ցանկացած ինվազիվ կարցինոմա, որը անցնում է լորձաթաղանթի մկանային շերտը, ունի դեպի ավշային հանգույցներ մետաստազի հավանականություն, ինչը կպահանջի ավելի ագրեսիվ բուժում և ավելի մեծ հատվածի վիրահատական հեռացում ։ Հեջիթի կափանիշները կիրառում են քաղցկեղային բջիջներ պարունակող պոլիպների դասակարգման համար և հիմնված են պենետրացիայի խորության վրա ։ Հեջիթի չափանիշները ունեն 0-ից մինչև 4 մակարդակ ։
Ադենոմաներ
Աղիքի նեոպլաստիկ պոլիպները սովորաբար բարորակ են և կոչվում են ադենոմաներ։ Ադենոման գեղձային հյուսվածքից առաջացած ուռուցք է, որը դեռ չի չարորակացել։
Աղիքի հաճախակի հանդիպող ադենոմաներն են տուբուլյար ադենոմալ, տուբուլոթավիկային ադենոման, թավիկավոր ադենոման, նստակյաց ադենոման ։ Մեծ մասը (65%-ից 80%) բարորակ տուբուլյար տեսակի են, 10%-ից 25%-ը բարորակ տուբուլոթավիկային են, թավիկավորները ամենահազվադեպն են՝ 5%-ից 10% ։
Ինչպես անունն է հուշում, նստակյաց ատամնավոր և ատամնավոր ադենոմաները ունեն ատամնավոր տեսք և դժվար է դրանք տարբերակել հիպերպլաստիկ պոլիպներից ։ Սակայն շատ կարևոր է դրանք տարբերակել, քանզի ատամնավոր տեսակները ունեն չարորականալու պոտենցիալ, իսկ հիպերպլաստիկները ոչ ։
Թավիկավոր ադենոմաները ունեն ամենամեծ չարորակացման պոտենցիալը, քանզի դրանք ունեն ամենամեծ մակերեսը (թավիկները միասին կազմում են մեծ մակերես)։ Այնուամենայնիվ, թավիկավոր ադենոմաները չունեն տուբուլյար կամ տուբուլոթավիկավոր բփիփներից շատ չարորակացման պոտենցիալ՝ նույն չափերի դեպքում։
Համարտոմատոզ պոլիպ
Համարտոմառոզ պոլիպները ուռուցքներ են, որոնք առաջանում են զարգացման որոշակի սխալների պատճառով։ Դրանք նորմայում կազմված են հյուսվածքների խառնուրդից։ Դրանք պարունակում են լորձով լցված գեղձեր, ռետենցիոն կիստաներ, շարակցական հյուսվածք, էոզինոֆիլային ինֆիլտրացիա ։ Դրանք աճում են նորմալ հյուսվածքների տեմպով և հազվադեպ են առաջացնում բարդություններ։ Համարտոմատոզ ախտահարման տիպիկ օրինակ է ելակային նեվուսը։ Համարտոմատոզ պոլիպները հայտնաբերվում են պատահական, առաջանում են Պեյտց-Եգերսի, յուվենիլ պոլիպոզի համախտանիշի ժամանակ։ Մարդկանց սովորաբար ախտորոշում են Պեյտց-Եգերսի համախտանիշ, եթե մինչև 9 տարեկանը լինում է աղիքային ինվագինացիա։
Պեյտց-Եգերսի համախտանիշ, որի ժամանակ լինում են պոլիպներ ստամոքսաղիքային ուղում, հիպերպիգմենտիացիա շուրթերի, սեռական օրգանների, այտի լորձաթաղանթի, ոտքերի, ձեռքերի շրջանում։ Պոլիպները ունեն շատ փոքր չարորակ պոտենցիալ, բայց պոլիպների շատ քանակի պատճառով կա չարորակացման 15% հավանականություն։
Յուվենիլ պոլիպներ՝
Բորբոքային պոլիպ
Սրանք պոլիպներ են, որոնք կապված են բորբոքային հիվանդությունների հետ՝ ոչ սպեցիֆիկ խոցային կոլիտի և կրոնի հիվանդության հետ։
Ախտորոշում
Կոլոռեկտալ պոլիպները հայտնաբերվում են կղանքի թաքնված արյան թեստով, սոգմոիդոսկոպիայով, կոլոնոսկոպիայով, ուղիղ աղու մատնային հետազոտումով, բարիումային հոգնայով, պատիճային տեսանկարահանմամամբ ։
Չարորակ պոտենցիալը կապված է հետևյալների հետ՝
Նորմայում 0.5 սմ-ից փոքր ադենոման բուժվում է։
NICE դասակարգում
Կոլոնոսկոպիկ պատկերով, պոլիպները դասակարգվում են NICE, Narrow-band imaging International Colorectal Endoscopic միջազգային դասակարգումով ։
Կանխում
Սննդակարգը և ապրելակերպը կարևոր դեր են խաղում կոլոռեկտալ պոլիպների զարգացման մեջ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ եփած կանաչ բանջարեղենը, շագանակագույն բրինձը, լոբին, չոր մրգերը պաշտպանիչ ազդեցություն ունեն ։
Բուժում
Պոլիպները կարող են հեռացվել կոլոնոսկոպիայով կամ սիգմոիդոսկոպիայով՝ օգտագործելով հատուկ գործիք, որից հետո կանխում են արյունահոսությունը ։ Բազմաթիվ պոլիպներ կարող են հեռացվել էնդոսկոպիկ եղանակով, սակայն ավելի տարածուն գործընթացի դեպքում կատարում են կոլէկտոմիա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հաստ աղիք
Խարակվիժ
Խարակվիժ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառում ։
Պատմություն
Բնակչությունը թուրքերի ձեռքով կոտորվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1914 թվականին ուներ 8 տուն հայ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժողովածու (882)
Ժողովածու (882), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 882 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13,3×8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 96 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Պոգուլյաևկա (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Պոգուլյաևկա (Погуляевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Բելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարան
Բելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարան (Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, Белорусский национальный технический университет (БНТУ)) բարձրագույն տեխնիկական ուսումնական հաստատություն Բելառուսում։ Համարվում է կրթության բնագավառի առաջատար ինժեներական համալսարաններից մեկը։
Գրադարան
Բելառուսի տեխնիկական ազգային համալսարանի գիտական գրադարանը համարվում է Բելառուսի Հանրապետության հնագույն բուհական գրադարաններից։ Գտնվում է Անկախության պողոտայի և Յակուբ Կոլասի փողոցի երկու մասնաշենքերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուսի համալսարաններ Կատեգորիա:1920 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ
Անագի (Ⅳ) քլորիդ
Անագի (Ⅳ) քլորիդը (տետրաքլորստաննան, անագի տետրաքլորիդ, անագական յուղ)՝ SnCl₄, ծանր, անգույն (երբեմն՝ դեղնավուն), օդում ծխացող հեղուկ է (ալքիﬕկոսներն այն անվանել են Spiritus fumans Libavii)։ Անագի մանրադիսպերս տետրաքլորիդը ջրի գոլորշիների հետ առաջացնում է թանձր ծուխ և գրգռիչ ազդեցություն է թողնում մաշկի վրա, այդ պատճառով այն Առաջին համաշխարհային պատերազմ ժամանակ օգտագործվել է որպես ծխագոյացուցիչ և քիﬕական զենք։ H₂O-ում լուծելիս հիդրոլիզվում է.
3SnCl₄+2H₂O=SnO₂+2H₂[SnCl₆]
SnCl4 + 4(NH3•H2O) (խիտ) = SnO2↓ + 4NH4Cl + 2H2O
SnCl4 + 2H2SO4 (խիտ) = Sn(SO4)2 + 4HCl↑
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քլորիդներ
Նիկոլայ Ավխիմովիչ
Նիկոլայ Ավխիմովիչ (Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч, ), բելառուս խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Բելառուսում պարտիզանական շարժման կազմակերպիչներից, Բելառուսական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահ (1956-1959)։
Կենսագրություն
1922 թվականին Սմոլենսկ քաղաքում եղել է ռազմական ավտոսանիտարական № 16 ջոկատում վարորդի օգնական, 1922-1923 թվականներին՝ Մինսկում և Գոմելում ռազմական բեռնատար № 7 ավտոջոկատում վարորդի օգնական, 1923-1924 թվականներին՝ Բորիսովում փոստային-հեռագրատան գրասենյակում աշակերտ, 1924-1926 թվականներին՝ Բորիսովի Լյուքսենբուրգի անվան փայտասղոցման գործարանում սևագործ բանվոր, 1926-1930 թվականներին՝ ագրոարդյունաբերության բաժնի, վարիչ, Լեպելի շրջանի կոմերիտության քարտուղար, Լեպելի շրջգործկոմի քարտուղար, շրջանային արհմիության բյուրոյի լիազոր ներկայացուցիչ։ 1933 թվականին ավարտում է Մինսկի Լենինի անվան գյուղատնտեսական բարձրագույն կոմունիստական դպրոցը։
1948 թվականին ավարտում է ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի կուսակցական բարձրագույն դպրոցը։ 1948-1951 եղել է Բելառուսի ԿԿ Գոմելի մարզային կոմիտեի առաջին քարտուղար, 1951-1953 թվականներին՝ Գրոդնոյի մարզային կոմիտեի առաջին քարտուղար, 1953-1956 Բելառուսի ԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի երկրորդ քարտուղար, 1956-1959 թվականներին՝ Բելառուսական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահ, 1959-1961 թվականներին՝ Բելառուսական ԽՍՀ հացամթերքի նախարար, 1961-1974 թվականներին՝ Բելառուսական ԽՍՀ սոցիալական ապահովման նախարար։
1974 թվականից եղել է միութենական կարգի անհատական թոշակառու։ 1974-1991 թվականներին՝ Բելառուսական ԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի Կոմունիստական կուսակցության պատմության ինստիտուտի աշխատակից։
1956-1961 թվականներին՝ ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 2-5-րդ գումարման պատգամավոր է եղել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Բելառուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Բելառուսական ԽՍՀ ԳԽ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ ԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ
Kool G Rap
Նաթանիել Թոմաս Ուիլսոն (Nathaniel Thomas Wilson,, ավելի հայտնի է Kool G Rap կեղծանվամբ), ամերիկացի ռեփեր, «Հիփ-հոփի Ոսկե դարաշրջանի»-ի ներկայացուցիչներից մեկը։ Նա սկսել է իր երաժշտական կարիերան 1980-ականների կեսերին՝ որպես Kool G Rap & DJ Polo դուետի և Juice Crew խմբի մասնակից։ Նրան հաճախ անվանում են բոլոր ժամանակների ամենատաղանդավոր MC     : Համարվում է մաֆիոզո ռեփի հիմնադիրը    և առաջին ռեփերն է, որն օգտագործել է ժամանակակից ասերգութային շարադրանքը ։ Իր կեղծանվան մեջ «G» տառը գաղտնագրել է որպես «Giancana», իսկ հետագայում որպես «Genius» :
Kool G Rap-ը հսկայական ազդեցություն է ունեցել հիփ հոփ այնպիսի կատարողների ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են Eminem-ը, Nas-ը, Jay-Z-ը, Big Pun-ը, Veslo-ն, RZA-ն և ուրիշները ։
Անձնական կյանք
Ուիլսոնը ամսուսնացած է Քերին Սթեֆանանսի հետ և նրանք ունեն մի որդի։ Մինչ նրա հետ ամուսնությունը, ռեփերն ուներ երեխաներ այլ կանանցից ։
Հիշատակություններ աշխատանքներում
Կատեգորիա:Ռեփերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի ռեփերներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
«Սոյուզ» կրող հրթիռի հուշահամալիր
'''Դ. Ի. Կոզլովի անվան Սամարայի տիեզերական թանգարանի «Սոյուզ» կրող հրթիռ հուշարձան''', գտնվում է Սամարայի Լենինի պողոտայի վերջում՝ Կոզլովի հրապարակում `«Ռոսիսկայա» մետրոյի կայարանի հարևանությամբ։ Տեղադրվել է Յուրի Գագարինի տիեզերք թռչելու տարելիցի և 1958 թվականին Սամարայում արտադրված R-7 հրթիռների պատվին («Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի կողմից) ։
Կառուցվածք
Հուշարձանը իրական R-7 հրթիռ է՝ կրող կոնստրուկցիայով։ Հրթիռի բարձրությունը շենքի հետ կազմում է 68 մետր, քաշը` 20 տոննա։ Կրող կառույցը կշռում է 53 տոննա ։ Տեղադրված հրթիռի ցուցանմուշը պատրաստվել է 1984 թվականին կույբիշևյան «Պրոգրես» գործարանում՝ որպես Պլեսեցկի տիեզերակայանում ռազմական ուսուցման մոդել։ 1999 թվականին, իր ռեսուրսը սպառած հրթիռը «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի 40-ամյա տարեդարձի կապակցությամբ նվիրել են ընկերությանը, որն այն վերածել է մակետի. հրթիռից հանել են բոլոր սարքավորումները և ամրացրել են հեղույսներով՝ միայն բաքի վրա ծախսելով մոտ 13 հազար։ Բացի այդ, հրթիռ ներկվել է սպիտակ, իսկ տիեզերանավի ծածկող մասը՝ նարնջագույն։ Հուշահամալիրը և թանգարանի շենքը մեկ ճարտարապետական կառույց են (ծրագրի ճարտարապետներ՝ Ժուկով և Չիչերին)։
Ստեղծման պատմություն
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2001 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Արարողությանը ներկա են գտնվել Սամարայի մարզի նահանգապետ Կոնստանտին Տիտովը, «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի գլխավոր կոնստրուկտոր Դ. Ի. Կոզլովը, Ռոսավիակոսմոսի, Բայկոնուրի հրաձգարանի, Պլեսեցկի ներկայացուցիչներ։
2007 թվականի հուլիսի 7-ին հուշարձանի մոտ բացվել է «Սիրո ծառուղին»։
Սամարայի տիեզերական թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 2007 թվականի ապրիլի 12-ին ։ Գործունեության առաջին իսկ տարվա ընթացքում թանգարանը դարձավ զբոսաշրջության զարգացման բաժնի «Սամարայի շրջանի տուրիստական ապրանքանիշ» մրցանակակիր ։
2010 թվականի փետրվարի 24-ին հուշարձանի դիմաց հրապարակն անվանվել է «Պրոգրես» հրթիռա-տիեզերական կենտրոնի լեգենդար կոնստրուկտոր Դ. Ի. Կոզլովի անունով ։
Փաստեր
Այս հուշահամալիրը Р-7 հրթիռին նվիրված 5-րդ հուշարձանն է ։ Р-7 կրող հրթիռին նվիրված մյուս հուշարձաններն են՝
Չիրո
Չիրո (իտալ.՝Cirò), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կալաբրիա մարզի Կրոտոնե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 3614 մարդ, բնակչության խտությունը 51,5մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 70կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝88813։ Հեռախոսային կոդ՝0962։
Բնակչության հովանավոր սուրբ համարվում է՝ San Francesco di Paola։ Ամեն տարի տոնը նշում են ապրիլի 2-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Burzum
Burzum (Բուռցում), նորվեգական երաժշտական նախագիծ է, կազմավորվել է 1991 թվականին Վառգ Վիկեռնեսի կողմից, ով միակ երաժիշտն է։ Վերջինս 1993 թվականին դատապարտվել էր կալանավորման՝ 16 տարի ժամկետով, կիթառահար Էվրոնիմուսին սպանության մեղադրանքով, որը նորվեգական բլեք մետալ Մեյհեմ խմբից էր և ազատվել է 2009 թվականին ։ Խմբի անվանումը վերցված է «Մատանիների տիրակալը» ֆիլմից և թարգմանաբար նշանակում է մթություն։ [
Բուռցումի սկզբնական ձայնագրությունները բլեք մետալ ոճում էին, իսկ այն ալբոմները, որոնք ձայնագրվել են Վիկեռնեսի կողմից բանտում, հանդիսանում են մինիմալիստական ատմոսֆեռիկ երաժշտություն (Էմբիենթ), և ձայնագրված են ստեղնաշարային գործիքներով։
Պատմություն
1987 թ-ին Վառգը ստեղծեց Կալաշնիկով խումբը (անվանումը՝ ի պատիվ ռուսական զենքի), որը հետագայում անվանափոխվեց Uruk-Hai։ Սակայն Uruk-Hai-ը երկար կյանք չունեցավ ու շուտով ցրվեց։ 1991 թ-ին ստեղծվեց Burzum-ը, որպես "One man band": Բուռցումի երաժշտության մեջ որոշ էլեմենտներ Վիկեռնեսը հենց Uruk-Hai-ի երաժշտությունից է վերցրել։ Երաժշտությունը ու տեքստերի հիմնական մասը գրվել են Թոլքինի ստեղծագործություններից ոգեշնչված։ Ինչպես պռոյեկտի անվանումը, այնպես էլ Վիկեռնեսի սկզբնական ծածկանունը՝ «Գռաֆ Գրիշնակ» (անգլերեն՝ Count Grishnackh), վերցված են J.R.R Tolkien-ի «Մատանիների տիրակալը» գրքից։«Burzum» բառը մակագրված է մատանու վրա և "սև բարբառով" նշանակում է "Խավար" հոգնակի թվով (եզակի թվով՝ Burz). օրիգինալ գրվածքը այսպիսին է՝ Ash nazg durbatulûk, ash nazg gimbatul, ash nazg thrakatulûk, agh burzum-ishi krimpatul։ Թարգմանաբար՝
Մի մատանի կնվաճի նրանց,
Մի մատանի կհավաքի նրանց,
Եվ սև շղթային կձուլի նրանց։
Վառգը իր «Vargsmål» (Վառգի խոսքը) գրքում բացատրում է նշանակությունը.
Ավելի ուշ ալբոմների հիմնական թեման սկանդինավյան դիցաբանությունն էր։ Երկու ալբոմ (Dauði Baldrs, Hliðskjálf) ամբողջությամբ նվիրված են դիցաբանության թեմատիկային։
Բուռցումի բոլոր ալբոմները մինիմալիստական են և երգի հիմնական մասում ստեղծված են ռիֆֆերի բազմակի կրկնությունների միջոցով։ Վաղ շրջանում ստեղծված ալբոմները հիշեցնում են անմշակ բլեք մետալ, Hvis lyset tar oss և Filosofem ալբոմներում կարևոր դեր են խաղում «ատմոսֆեռիկ» ստեղնաշարայինը, իսկ այն բանից հետո, երբ Վառգը բանտում հայտնվեց, որտեղ նրան չէին թույլատրում այլ երաժշտական գործիքների վրա նվագել, բացի ստեղնաշարային գործիքներից (վերջում նրան դրանից էլ զրկեցին), նա սկսեց էմբիենտ գործեր գրել, որոնցում զգացվում է դասական երաժշտության ազդեցությունը։ Մի անգամ նրան թույլատրեցին ակուստիկ կիթառ ունենալ, բայց այդ ժամանակ Վիկեռնեսն արդեն չէր ստեղծագործում։ Նա այսպես է բնութագրում իր երաժշտությունը.
«Բուռցումը մի փորձ էր ստեղծել երևակայական անցյալ, որը իր հերթին հիմնվում էր մեր հեթանոսական անցյալի վրա։ Բուռզումը ստեղծված չէր համերգներ ունենալու համար, բայց դրա փոխարեն այն ստեղծված էր երեկոյան լսելու համար, երբ արևի ճառագայթները չէին կարող ցրել կախարդանքի ուժը, երբ լսողը մենակ էր, ցանկալի է իր մահճակալին, մինչև քնելը։»
1993 թ-ին Վառգ Վիկեռնեսը ձերբակալվեց նորվեգական բլեք մետալ խմբի՝ Մեյհեմի կիթառահար Էվրոնիմուսի սպանության մեղադրանքով (իսկական անունը Էյստեն Օրսետ), որին հետո ավելացվեց Նորվեգիայում մի քանի փայտե եկեղեցիներ այրելը (Ֆանտոֆտում այրված եկեղեցու նկարը օգտագործվել էր Բուռզումի Aske ալբոմի կազմում)։ Վառգը 21 տարի ազատազրկվեց՝ հնարավորությամբ ավելի վաղ ազատ արձակվելու։ 2003 թ-ին անհաջող փախուստի փորձից հետո, 2006 թ-ին նա զրկվեց այդ արտոնությունից՝ ավելի վաղ ազատ արձակվելուց։ 2008 թ-ին ներումը նորից չեղարկվեց։ 2009 թ-ին պայմանական ազատ արձակման դիմումը բավարարվեց՝ 16 տարի ազատազրկումից հետո նա դուրս եկավ բանտից։ Dagbladet խմբագրության հետ հարցազրույցում նա հայտնեց, որ նոր մետալ ալբոմ է թողարկելու հաջորդ տարի և ալբոմի ինը երգերը արդեն պատրաստ են։ Վառգը բազմիցս և հրապարակայնորեն հայտնել է իր նվիրվածությունը հեթանոսությանը և հակաքրիստոնեական դիրքորոշումը։ Թերթերում նրան սովորաբար նեոնացիստ են կոչում։ Այդ ամենի հետ մեկտեղ Բուռզումի երաժշտությունը չի կրում վառ արտահայտված հակաքրիստոնեական կամ նեոնացիստական, նացիոնալ-սոցիալիզմի բնույթ։ Հենց ինքը՝ Վառգը հերքում է սատանիզմի մեջ իր ներգրավվածությունը։ Իր բազմաթիվ ալբոմների համար Վառգը օգտագործել է նորվեգացի հայտնի նկարիչ և իլյուստրատոր Թեոդոր Կիտելսենի աշխատանքներից (1857—1914)։ 2009 թ-ի նոյեմբերին Վիկեռնեսը հայտնեց Բուռզումի նոր ալբոմի անվանումը՝ Den Hvite Guden (Սպիտակ Աստված)՝ դառնալով թիրախ հակաֆաշիստական ԶԼՄ-ների համար։ Կանխելու համար հետագա քննադատությունները՝ Վառգը ստիպված էր փոխել ալբոմի անվանումը «Belus»-ի, որը իրենից ներկայացնում էր սկանդինավյան դիցաբանության մեջ Բալդր «Սպիտակ աստծո» մեկ այլ անունը։
«Ալբոմը անվանելով «Սպիտակ Աստված» ` ես չէի սպասում այդքան հույզերի պայթյունի․ինձ համար դա ընդամենը Բալդրի անուններից մեկն էր (այդ թվում հայտնի է նաև Ապոլլոն, Belenus, Belus, Bragi, Byelobog), որին նվիրված էր ալբոմը։Ոչ մի երկմտանք։Ալբոմը կթողարկվի Byelobog Productions-ի կողմից մյուս տարի մարտին կամ ապրիլին։Ինչպե՞ս այն բնութագրել.հմմմ...Ինը մետալ երգ ավելացրած էմբիենտային ինտրո և աուտրո, 50 րոպե տևողությամբ։Տեքստերը նորվեգերեն լեզվով են, բայց պաշտոնական էջում հասանելի կլինեն նաև ռուսերեն և ֆրանսերեն տարբերակները, հավանական է նույնիսկ մինչև ձայնասկավառակի թողարկումը։»
Belus-ը թողակվեց 2010 թ-ի մարտի 8-ին՝ դրականորեն ընդունվելով քննադատների կողմից։ Ալբոմի գլխավոր ստեղծագործությունը դարձավ էպիկական «Glemselens Elv» ստեղծագործությունը։
2011 թ-ի հունվարի կեսերին Վառգը հայտնեց, որ նոր ալբոմը կոչվելու է Fallen և կթողարկվի 2011 թ-ի մարտի 7-ին։ Իր խոսքերով «Fallen-ը շարունակողն էր լինելու Բելուսի երաժշտության, բայց դրա հետ մեկտեղ լինելու էր արագ և կոշտ»։
2014 թ-ին թողարկվեց «The Ways of Yore» առայժմ վերջին ալբոմը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգական բլեք-մետալ խմբեր Կատեգորիա:1988 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Ֆրիդրիխսվալդե
Ֆրիդրիխսվալդե (գերմ. Friedrichswalde) — կոմունա Գերմանիայում, համայնքային կենտրոն, գտնվում է Բրանդենբուրգում։
Մտնում է Բարնիմ համայնքի կազմի մեջ։ Գտնվում է Յոչիմստալի (Շորֆհայդե) ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 888 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 44,89 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 60 068։
Գյուղակը բաղկացած է 2 գյուղական համայնքներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Գըզլիմոն
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Իգնատևսկի
Իգնատևսկի (Игнатьевский, Игнатьевск ), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետության Կոշեխաբլի շրջանի կազմում։
Բնակչություն
Բնակչությունը թվականի տվյալներով կազմում էր  մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադըղեայի Կոշեխաբլի շրջանի բնակավայրեր
Փարիզյան գաղտնիքներ
«Փարիզյան գաղտնիքներ» (Les Mystères de Paris), 19-րդ դարի ամենահայտնի վեպերից ։ Հեղինակը Էժեն Սյուն է։ Վեպը տպվել է Journal des débats ամսագրի 90 համարներում՝ 1842 թվականի հունիսի 19-ից մինչև 1943 թվականի հոկտեմբերի 15-ը։ Չնայած հսկայական ծավալին (1000-ից ավելի էջ )՝թարգմանվել է բոլոր եվրոպական լեզուներով։
Ֆելիետոնային-վեպը (առաջիններից մեկը Ֆրանսիայում) ակնթարթային և հսկայական հաջողություն է ունեցել, որը թույլ տվեց Journal des debats-ին մեծացնել տպաքանակը և դառնալ ֆրանսիական մամուլի առաջատարներից մեկը։ Սոցիալական տարբեր շերտերից հարյուր հազարավոր ֆրանսիացիներ անհամբեր սպասել են թերթի նոր համարին։ Հրատարակության գլխավոր գրասենյակի դիմաց հերթեր են գոյացել նրանց, ովքեր ցանկացել են իմանալ, թե ինչ եղավ հետո։ Անգրագետներն այցելել են ակումբներ, որտեղ նրանց համար բարձրաձայն ընթերցել են վեպի նոր թողարկումը ։ Շատ անգրագետներ վեպը կարդալու համար գրագիտություն են սովորել ։
Սյուժե
Մի օր Փարիզում հանցագործ աշխարհի «Տհաճ միջավայրում» իր շարժ ու ձևով, խոսակցական լեզվով աչքի էր ընկնում ազնիվ և ուժեղ Ռոդոլֆը։ Ներկայացնելով իրեն և որպես աշխատող, և որպես առևտրական, Ռոդոլֆն օգնում էր «թշվառներին» և անօթևաններին, կախված դրությունից։
Ոչ ոք չէր կասկածում, որ Ռոդոլֆն իրականում Գերոլշտայնյան դքսության ժառանգորդն է և եկել է Փարիզ, որպես ծպտյալ փնտրելու իր դստերը։
Հաջորդ միապետին միանգամից պերզ է դառնում, որ շատ չարագործ գաղտնիքներ տանում են նոտար Ֆերրանույի մոտ, ով սուրբ է ձևանում բայց, իրականում գործում է մեղքեր։ Նրան հաջողվում է փրկել Ֆերրենայից և հասարակած տնից հանել երիտասարդ Պևունյուին, ով էլ պարզվում է որ իր աղջիկն է։
Թագաժառանգ Ռոդոլֆը պատվով դիմանում է տասնյակ մելոդրամատիկ իրավիճակների։ Մեկ ագնամ չէ որ նրա կյանքը փրկվել է, դատապարտվեց 15 տարվա ազատազրկման՝ սպանության համար, բայց պահպանեց հարգանքն ու պատիվը։ Արքայազնի որոնումները տանում են իր հին կնոջ՝ Սառայի մոտ։
Վեպի վերջում Ռոդոլֆն ամուսնանում է Մարկիզե դը Արվիլի հետ և վերադառնում է Փարիզից հայրենիք։ Նախկինում Պևունյան, այժմ արքայադուստր Ամելիան որոշում է իր կյանքը նվիրել բարեգործությանը և դառնում վանքի մայրապետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արկածային վեպեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն գրքեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն
Վեստստելինգվերֆ
Վեստստելինգվերֆ (Weststellingwerf ), համայնք Նիդերլանդների Ֆրիսլանդ մարզում։ Տարածքը 222,15 կմ² է, բնակչությունը՝ 25.445 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.000 եվրո է։
Սերեդինցի (գյուղ, Շեպետովի շրջան)
Սերեդինցի (Серединці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սերեդինցի գյուղում բնակվում էր 794 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,183 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4338,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Շեպետովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1225 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայաստանի մարզերի ցուցակ ըստ մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի
Սա Հայաստանի վարչական բաժանման վիճակագրությունն է ըստ Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսի 2017 թվականի տվյալների ։
Ժամանակային տեղսփոխությունները
Այս աղյուսակում ՄՆԶԻ-ին ներկայացվում է ըստ մարզերի և ըստ տարիների։
Օտարում (իրավունք)
Օտարում (Alienation), գույքը մեկ այլ անձին փոխանցում, ինչպես նաև սեփականության կամ այլ գույքային իրավունքի փոխանցում։
Մինչև 17-րդ դարը «օտարում» եզրը կիրառվում էր գույքի առնչությամբ։ Օրինակ՝ մեկը կարող էր օտարել իր գույքը՝ փոխանցելով մի ուրիշ անձի կամ հաստատության։ 17-րդ դարում եզրի նշանակությունը փոխվեց՝ նյութական ունեցվածքից դեպի ոչ նյութականը, ինչպես, օրինակ՝ իրավունքների և ինքնիշխանպւթյան օտարումը։ Այնպիսի մտածողներ, ինչպիսիք են Գրոտիուսը և Լոկը, ընդունում էին, որ որոշակի իրավունքների կամ իրավազորությունների օտարումը իրավական քաղաքական հասարակարգի անհրաժեշտ նախապայման է։ Այս իմաստով՝ օտարումը դարձավ հասարակական պարտավորագրի տեսության հիմք։
Գրականություն
Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Արաքսի ջրամբար
Արաքսի ջրամբար, ջրամբար է Նախիջևան քաղաքի մոտ, Արաքս գետի վրա։ Կառուցվել է ԽՍՀՄ և Իրանի միջև 1963 թ. հուլիսի 27-ին կնքված պայմանանագրի համաձայն։ Շահագործման է հանձնվել 1971 թ.։ Ունի 1,35 կմ³ ջրատարողություն։ Գետի վրա կառուցված հիդրոէլեկտրակայանից և ջրապաշարներից օգտվում է ինչպես Նախիջևանի, այնպես էլ Իրանի հանրապետությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջրամբարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ադրբեջանի ջրամբարներ Կատեգորիա:Իրանի ջրամբարներ Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության ջրամբարներ
Ժողովածու (476)
Ժողովածու (476), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 476 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1686-ից առաջ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22x15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 451 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դեղին մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ 189բ, 450ա (1686 թվական), կնիք՝ 5բ (1715 թվականին, Աստվածատուր կաթողիկոս) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Աբուլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Աննա ֆոն Միլդենբուրգ
Աննա ֆոն Միլդենբուրգ (Anna von Mildenburg, ի ծնե՝ Աննա Բելլշան ֆոն Միլդենբուրգ՝ Anna Bellschan von Mildenburg, ավստրիացի գրող Հերման Բարի հետ ամուսնությունից հետո՝ Աննա Բար-Միլդենբուրգ՝ Anna Bahr-Mildenburg, ), ավստրիացի օպերային երգչուհի, դրամատիկական սոպրանո։
Պոգրանիչնոե (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Պոգրանիչնոե (Пограничное), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Աննա ֆոն Միլդենբուրգ
Սովորել է Վիեննայի կոնսերվատորիայում Ռոզա Պապիրի և Յոհանես Ռեսսի մոտ, հետո մասնավոր պարապել է Կոզիմա Վագների և Գուստավ Մալերի մոտ՝ գտնվելով նրանց նշանակալի հովանավորության տակ։ Առաջին անգամ բեմելը կայացել է 1895 թվականին Համբուրգի օպերայում՝ Վագների «Նիբելունգի մատանին» բեմադրության մեջ (Մալերի բեմադրությամբ) Բրունհիլդայի դերով, իսկ 1897 թվականին Բայրոյթի փառատոնի ժամանակ «Պարսիֆալ» օպերայում կատարել է Կունդրիի դերը։ 1898 թվականին հանդես է եկել Վիեննայի պալատական օպերայի բեմում, որի տնօրենը 1897—1907 թվականներին եղել է Մալերը, և ունեցել է բացառիկ հաջողություն։ Վիեննական թատերախմբի մենակատարուհի Միլդենբուրգը եղել է մինչև 1917 թվականը, նրա ամենահաջողված դերերգը համարվել է Իզոլդայի դերը «Տրիստան և Իզոլդա» օպերայում։
Պոգրանիչնոե (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Աննա ֆոն Միլդենբուրգ
1920-ական թվականներին Բար-Միլդենբուրգը սկսել է ավելի հազվադեպ ելույթ ունենալ, ժամանակ առ ժամանակ հանդես է եկել Զալցբուրգի փառատոնի ժամանակ։ Այդ շրջանում նա դասավանդել է Մյունխենում, որտեղ նրա մոտ ուսանել է Լաուրից Մելխիորը։
Աննա ֆոն Միլդենբուրգը 19-20-րդ դարերում համարվել է վագներյան երգացանկ ունեցող խոշորագույն երգչուհիներից մեկը։ Բախտի քմահաճույքով նրանից պահպանված միակ ձայնագրությունը այդ երգացանկից չէ. դա Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերի «Օբերոն» օպերայի «Ozean, du Ungeheuer!» մեներգի 1904 թվականին ձայնագրված ռեչիտատիվն է։
1909 թվականին ամուսնացել է ավստրիացի գրող Հերման Բարի հետ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ավստրիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ավստրիացի սոպրանոներ Կատեգորիա:Ավստրիացի օպերային երգիչներ‎ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դասական երաժիշտներ Կատեգորիա:19-րդ դարի օպերային երգչուհիներ
Ռուանդա
Ռուանդա, պաշտոնապես՝ Ռուանդա Հանրապետություն, պետություն է Արևելյան Աֆրիկայում։ Երկրի մակերևույթը 1500–2000 մ բարձրության կտրտված սարահարթ է, որի պատճառով այն կոչվում է նաև Հազարավոր բլուրների երկիր։ Արևմտյան բարձրադիր եզրը զառիթափ իջնում է դեպի Կիվու լիճը, հյուսիս-արևմուտքում բարձրանում են Վիրունգա հրաբխային լեռները (ամենաբարձրը՝ Կարիսիմբի լեռ, 4507 մ)։
Կլիմա
Կլիման մերձհասարակածային է։ Գետային ցանցը խիտ է։ Գլխավոր գետը Կագերան է (Նեղոսի ակունքներից), խոշոր լիճը՝ Կիվուն։ Տարածված են սավաննաները և խոնավ մշտադալար անտառները։
Բնություն
Մակերևույթը խիստ կը տըրտված, 1500–2000 մ բարձրությամբ սարահարթ է՝ կազմված մինչքեմբրիի բյուրեղային և մետամորֆային ապարներից Արմ, բարձրադիր (մինչև 3000 մ) եզրը զառիթափ իջնում է դեպի Կիվու լիճը։ Հսարմում Վիրունգա հրաբխային լեռներն են (Կարիսիմբի լեռ, 4507 մ)։ Կլիման մերձհասարակածային է։ Կիգալիում միջին ամսական ջերմաստիճանը 20–21°C է։ Տարեկան տեղումները 1000–1500 մմ են, Վիրունգա լեռներում մինչև 2000 մմ․ Գետային ցանցը խիտ է․ Գլխավոր գետը Կագերան է (Նեղոսի ակունքը) խոշոր լիճը Կիվուն է։ Տարածված են երկրորդային սավաննաները, Վիրունգա լեռներում՝ լեռնային կարմրահողերի վրա․ մշտականաչ խոնավ անտառներն ու բարձրլեռնային արևադարձային բուսականությունը։ Համարյա բնաջնջված է նախկին հարուստ կենդանական աշխարհը։ Արգելանոցներում պահպանվել են այծքաղներ, գոմեշներ, ռնգեղջյուրներ, գետաձիեր, զեբրեր, առյուծներ, հովազներ, կոկորդիլոսներ ևն։
Պատմություն
Ռուանդան երկար տարիներ եղել է գերմանական, ապա՝ բելգիական գաղութ։ 1918 թվականին Ազգերի լիգայի որոշմամբ դարձել է Բելգիայի պրոտեկտորատ։ 1960 թվականին լուծարվել է թութսիների միապետությունը, իսկ 1962 թվականի հուլիսի 1-ին ձեռք է բերել անկախություն։
Անկախության առաջին տարիներին (1963–1965) Ռուանդայում սրվեցին հարաբերությունները բնիկ հուտու և թութսի էթնիկ խմբերի միջև, և տեղի ունեցան արյունահեղ ընդհարումներ։ 1973 թվականի հուլիսին ռազմական հեղաշրջման հետևանքով թութսիների նկատմամբ վարվող քաղաքականությունը խստացվեց, և նրանց զգալի մասը տարագրվեց Ուգանդա։ Այնտեղ ձևավորվեց Ռուանդայի հայրենասիրական ճակատը (ՌՀՃ), որն արտաքին քաղաքականության մեջ կողմնորոշվեց դեպի ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիա։ 1990-ական թվականներին տնտեսական դժվարությունների սրման և ՌՀՃ-ի զինված խմբավորումների երկիր ներխուժելու պատճառով սկիզբ առավ թութսիներին դավադրության մեջ մեղադրելու մի գործընթաց, որի հետևանքով 1994 թվականին ծայրահեղական հուտուների ռազմականացված խմբավորումներն իշխանությունների ցուցումով կոտորեցին ավելի քան 300 հազար թութսիների և չափավորական հուտուների։ Այդ կոտորածները (1994 թվականի ապրիլի 6-ից հուլիսի 16-ը) որակվել են որպես ռուանդական ցեղասպանություն և ճանաչվել միջազգայնորեն։ Այդ նույն թվականին իշխանության եկավ ՌՀՃ-ն և 1994–1997 թվականներին շարունակեց հուտուների դեմ ռազմական գործողությունները՝ արդեն երկրի հյուսիս-արևմուտքում։ 2005 թվականի մարտի 31-ին իշխանության եկավ Ռուանդայի ազատագրման ժողովրդական ուժեր ապստամբական խմբավորումը, որը դատապարտեց ցեղասպանությունն ու հայտարարեց զինված պայքարի ավարտը։
Բնակչություն
Երկրի բնակչության 80 %-ը պատկանում է բանտու-բանյառուանդա լեզվաընտանիքին, որի մեջ մտնում են հուտու (բահուտու)՝ 88 %, թութսի՝ 11 %, գաճաճ (պիգմեյ)՝ 1 %, էթնիկ խմբերը։ Բնակվում են նաև եվրոպացիներ և ասիացիներ։ Խոշոր քաղաքներն են Կիգալին, Գիտատաման, Բուտարեն։
Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքըերկրագործությունն է. մշակում են սրճենի, թեյ, սորգո, բատատ, եգիպտացորեն, քինաքինա, շաքարեղեգ, ծխախոտ, գետնանուշ։ Կան գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ձեռնարկություններ։ Գյուղական կացարանները շրջափակված են ցցապատով և տեղադրված են բլուրների լանջերին։ Ժողովրդական արվեստներից տարածված են զամբյուղների ու խսիրների հյուսումը, մետաղե զարդերի և փայտե կահկարասիների պատրաստումը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուանդա Կատեգորիա:Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանսախոս երկրներ Կատեգորիա:Անգլիախոս երկրներ և տարածքներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ
Դոնալդ Արթուր Գլեզեր
Դոնալդ Արթուր Գլեզեր (Donald Arthur Glaser, ), ամերիկացի ֆիզիկոս, ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1962)։
Ավարտել է Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը (1949)։ Միչիգանի (1949-1959) և Կալիֆոռնիայի (1959 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ Գիտական աշխատանքները նվիրված են տիեզերական ճառագայթների հետազոտմանը և միջուկային ֆիզիկային։ 1952 թվականին Գլեզերը նախագծել և կառուցել է առաջին բշտիկային խցիկը (հեղուկ ջրածնով)։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1960)։
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Փորձարարական ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գուգենհայմի կրթաթոշակառուներ Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
(4736) Ջոնվուդ
(4736) Ջոնվուդ (Johnwood), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հունվարի 13-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,957855 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6844 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,2314 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1000,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,359777 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,96° անկյուն։