cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քարին տակ
Աշխարհագրություն
Քարին տակ գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շուշիի շրջանում՝ Կարկառ գետի Քարին տակի վտակի ձախ ափին` անդնդախոր կիրձի զառիթափ քարաժայռի ստորոտում։ Քարին տակը լեռներով պատված բնության մի գեղատեսիլ անկյունում է գտնվում։ Արևելքից՝ Կապասարը, արևմուտքից` Կարմրաքարը և Տիզկանց ժայռերը, իսկ հյուսիսից` Շուշիի ժայռապարիսպը, որին տեղացիները Քերծ են անվանում, օղակել են գյուղը։ Հարավ–արևմուտքից իրար վրա նստած անտառապատ թմբերը հասնում են մինչև Քիրս ։ Շրջկենտրոն Շուշիից գտնվում է 5 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 18 կմ հեռավորության վրա ։ Համայնքը բարձրլեռնային է, ծովի մակարդակից բարձր է 1300-1400 մ ։ Ունի 3526,36 հա տարածք, որից 1996,34 հա անտառային հողեր են։ Քարին տակ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Կարկառ գետը ։
Պատմություն
Քարին Տակ գյուղը 1700-ական թվականների առաջին քառորդում հիմնադրել են Բերդաձորի գավառի Խծաբերդ և Դիզակի գավառի Թաղլար գյուղերից տեղափոխված գերդաստաններ։ Խծաբերդից տեղափոխվածներն իրենց հետ նոր բնակավայր են «բերել» նաև Խծաբերդի բարբառը, որն այժմ էլ օգտագործվում է երկու բնակավայրերում ։
Ինչպես նշվում է 1898 թվականի «Կովկասի վայրերը և ցեղերը նկարագրող նյութերի հավաքածու»-ում, համաձայն ավանդության՝ «բարբարոսական խաների» հալածանքների հետևանքով Արցախի Խծաբերդ գյուղի բնակիչները տեղափոխվել են այս տարածք և հիմնադրել Քարին Տակ գյուղը։ Իրենց խիզախությամբ և բարքերի կոպտությամբ առանձնացող գյուղացիները, հպարտանալով իրենց քաջությամբ, չէին ցանկանում խաներին տուրք վճարել, ինչի պատճառով՝ քրդական ցեղերից մեկի խանը՝ Ալիյանլուն, սարսափելի պատերազմներ էր վարում նրանց հետ՝ ամեն անգամ մատնվելով պարտության ։
1795 թվականին օգոստոսի 22-ին Աղա Մոհամմադ խանի զորքերը անսպասելիորեն մտնում են Քարին տակ գյուղը և կոտորում եկեղեցում հավաքվածներին։ Բնակչության մի մասն էլ, փախչելով անտառներն ու լեռները, փրկվում է վերահաս կոտորածներից։
Ներկայիս Քարին տակի բնակիչների մեծ մասը 19-րդ դարի սկզբներին այստեղ է տեղափոխվել Խծաբերդ գյուղից։ Այդ վերաբնակության հանգամանքների մասին քարինտակցիների մոտ մի հուշ-պատմություն է մնացել, ըստ որի Խծաբերդ գյուղն ուներ 600-700 ծուխ բնակչություն։ Նրանք քաջ ու անվախ մարդիկ էին և զենքի ուժով պաշտպանում էին իրենց ինքնուրույնությունը։ Նրանք հրաժարվում են խանին հարկ վձարելուց։ Ալեանլու ցեղի քուրդ ցեղապետը գյուղը գրավելու համար մի քանի անգամ հարձակվել է, բայց ամեն անգամ պարտվել ու հեռացել է։ Տեսնելով, որ չի կարող Խծաբերդի հայերին զենքի ուժով ծնկի բերել` խանը դիմեց իրենց համար սովորական դարձած ստոր միջոցի։ Հյուրասիրության պատրվակով Ճաշկերույթի հրավիրեց գյուղի երևելիներին և բոլորին թունավորեց։ Հետո խանը հանկարծակի հարձակվեց գյուղի վրա, սակայն այս անգամ էլ խայտառակ պարտություն կրեց։ Խծաբերդցիների նկատմամբ ատելությամբ լցված խանն այս անգամ էլ այլ խարդավանքի դիմեց։ Կրոնական տոներից մեկի ժամանակ, երբ համայնքի անդամները եկեղեցում հավաքվել էին քրիստոնեական ծեսի ու աղոթքի, խանը հարձակվեց անպաշտպան գյուղացիների վրա։ Սպանդը շարունակվեց 3 օր։ Խծաբերդի գետն արյունով լցվեց և այդ ժամանակներից սկսած այն անվանվեց «Հարամ» (Կեղտոտ) անունով։ Գյուղն ամայացավ։ Ողջ մնացածները փախան տարբեր տեղեր։ Հիմնական մասը հաստատվեց Քարին տակում ։
Ալիանլու քրդերը, թաթարական ցեղերը, Մուսուլմանլար գյուղի մահմեդականները շարունակում էին Քարին տակում հաստատված փախստականների համեստ ունեցվածքի` անասունների, սննդի պաշարի, կենցաղային և այլ իրերի թալանի գործը։ Գյուղի բնակչությունն ամեն անգամ ստիպված էր իր կյանքն ու ունեցվածքը պաշտպանելու համար զենք կիրառել։ 19-րդ դարի ռուս հեղինակներից մեկը գրել է, որ այդ ամենը պաշտպանելու համար քարինտակցիները զենքն առան իրենց ձեռքը։
Շուշիի և Քարին տակի կամավորները Սաֆար հարյուրապետի գլխավորությամբ թիկունքից, տարբեր տեղերից անսպասելիորեն հարձակվում էին բերդաքաղաքը շրջապատած թշնամական ուժերի վրա, անընդհատ լարվածության մեջ պահում Աբբաս-Միրզայի սարբազներին։
Քարինտակցիներին նկարագրում են որպես խաղաղ, հյուրընկալ և աշխատասեր մարդիկ։ 19-րդ դարում բնակիչների հիմնական զբաղմունքը վառելափայտի առաքումն էր, հիանալի որակի կրաքարի այրումը, հողագործությունը, անասնաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և մասամբ այգեգործությունը ։
Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանը գյուղի մասին գրում է. «Հիմնուած է Շուշի քաղաքի հարաւային ստորոտում, նույն օժանդակի ձախ ափի վերայ, մի խոր ձորում, բնակիչք տեղափոխուած Բերդաձոր գաւառի Խցաբերդ գիւղից. հողն արքունի, բայց կարի սակաւ և նուազ արդիւնաբեր. տեղական բերքերն ցորեն, գարի, կորեկ, գարնանի, հաճար, թթենի, ունին և ջրաղացներ, բարեխառն օդն և կլիման, պատուական ջուրն, բայց խեղդուած տեսարանն և նեղ հօրիզօն, երկար կեանք 80-85. եկեղեցին Սուրբ Աստուածածին, քարուկիր և հոյակապ, քահանայ երկու։ Ծուխ 174. ար. 625. իգ. 443»: Մեջբերված տվյալները վերաբերում են 1890-ական թվականների դրությամբ գյուղի վիճակի մասին ։
Գյուղը հայ-թաթարական ընդհարումների կիզակետում
1905-1906 թվականներին հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ Քարին տակը նույնպես ենթարկվեց թաթարական ավազակախմբերի հարձակումներին ։
1918 թվականի թուրքական զորամասերը մտան Շուշի։ Նրանք մի քանի անգամ փորձեցին մտնել նաև Քարին տակ, սակայն գյուղի պաշտպանները քարինտակցի ապա Հարություն (Արտեմ) Պետրոսյանի գլխավորությամբ կարողանում են հետ շպրտել Քարինտակցիները մասնակցեցին նաև Մսմնայի Ճակատամարտին, որն ավարտվեց հայերի փայլուն հաղթանակով։ Հայ կամավորականների հրամանատարներից էր Վարանդայի մարտական ուժերի հրամանատար Արտեմ Պետրոսյանը Քարին տակի քաջորդիները 1919 թվականի հունիսի 7-ին ջարդ կազմակերպեցին նաև Խոսրով Բեկ-Սուլթանովի հրոսակների նկատմամբ, որոնք փորձում էին գրավել գյուղը։ Այդ դեպքերի մասին Հ․ Թումյանը գրել է. «Քարին տակ գյուղի ամբողջ լեռնալանջերը ծածկվել էին մուսուլման մարդասպանների՝ հարյուրավոր դիակներով»:1920 թվականի մարտի 23-ին Շուշիում թուրք-թաթարական հրոսակախմբերի կողմից հայերի կոտորած կազմակերպվեց։ Այդ դժոխքային օրը փրկվածների մեծ մասը ապաստանում են Քարին տակ գյուղում։ 1920 թվականի մայիսին խորհրդային կարգեր են հաստատվում նաև Քարի տակում։ Գյուղխորհրդի առաջին նախագահը եղել է Մարյանգյուլ Սարգսյանը։ 1931 թվականին Քարին տակում նույնպես հիմնվում է կոլտնտեսություն, որի առաջին նախագահը եղել է Լևոն Համբարձումյանը։ Կոլտնտեսության նախագահներ են եղել՝ Արշակ Պետրոսյանը, Ս․ Սարգսյանը, Զ. Հարությունյանը,Գրիգորի Հովհաննիսյանը ։
Գյուղը Խորհրդային տարիներին
Խորհրդային Միության ժամանակ գյուղը գտնվում էր Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի կազմում ներառված Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի կազմում։ Ուներ մետաքսաոլորման գործարան, էլեկտրագործարանի մասնաճյուղ, որոնցում աշխատում էին 100-ից ավելի բանվորներ։ 70-ական թվականների սկզբին Քարին տակում, որտեղ ապրում էին միայն հայեր, դպրոցներում ադրբեջաներենը մտցվեց որպես պարտադիր առարկա։ Գյուղում չկար հայկական հեռուստաալիք, միայն՝ ադրբեջանական ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Խորհրդային Միության բանակի կազմում Քարին տակ գյուղից մասնակցել է 200 մարդ, որոնցից 99 հոգի զոհվել են։ Նրանց նվիրված հուշարձան է կառուցվել Խութինկռեձ կոչվող բարձունքի վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում մասնակցելու համար Խորհրդային Միության հերոսի կոչում է շնորհվել փոխգնդապետ Հրանտ Ավագյանին ։
Արցախյան ազատամարտ (1991-1994)
1988 թվականից անձնագրային ռեժիմի ստուգման պատրվակով շատ անգամ զինվորականներն օմոնականներին ուղեկցել են գյուղ, զրահամեքենաներից կրակ բացել, ահաբեկել մարդկանց, խուզարկել տները, կողոպտել թանկարժեք իրեր, փող, ռադիոընդունիչ, հագուստ և այլն ։
1992 թվականի հունվարի 26-ին ադրբեջանցիները գիշերը գրոհեցին գյուղը։ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Տ. Մեհտիևի հրամանով՝ գործողությունը ղեկավարում էր անմիջապես մայոր Նուրեդդին Աբդուլլաևը։ Հայերի կողմից Քարինտակի ինքնապաշտպանությունը գրագետ կազմակերպելու շնորհիվ նրանք պարտության մատնեցին ադրբեջանական զորամիավորումներին և ստիպեցին նահանջել՝ թողնելով զենքը, կրելով 90-ից ավելի կորուստ։ Այդ օրը նշվում է որպես Քարին տակի ճակատամարտի օր։ Ադրբեջանցիները անվանեցին գյուղը «Արյունոտ ձոր» ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո   ։
Հայտնի է, որ գյուղի գրավումից հետո ադրբեջանցիները քանդել են Քարին տակի գերեզմանոցը ։
Բնակավայրը ադրբեջանական զինված ուժերի գրավումից հետո մասսամբ ավերվել է, քանի որ այդտեղով է անցնում Ադրբեջանի կողմից Շուշի տանող նորակառույց ավտոճանապարհը ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Քարին տակ գյուղում կային մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ եկեղեցի, գերեզմանոց , կամուրջ , խաչքար , ջրաղաց , 1992 թվականի Քարին տակի ինքնապաշտպանությանը նվիրված հուշարձան և պատմամշակութային այլ կոթողներ։ 2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո անցած գյուղի հուշարձանները ավերվել են ադրբեջանցի զինծառայողն երի կողմից  ։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի կառուցվել է 1862 թվականին և գտնվում է գյուղի մեջ ։ Մինչև 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմը պահպանվել էր 18-ից 19-րդ դարերում ձևավորված գերեզմանոցը ։ Գյուղի տարածքում տեղադրված էր 13-րդ դարով թվագրվող խաչքար, պահպանվել էր 19-րդ դարի ջրաղաց ։
Գյուղում կար 1991-1994 թվականների Արցախյան պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած Քարին տակի ինքնապաշտպանությանը նվիրված հուշարձան, որը 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո հայտնվելուց հետո ավերվել է ։
Գյուղի կենտրոնական մասում՝ «Խութին կռեճ» կոչվող բարձունքին, կանգնեցված էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհված Քարին տակի 99 զինծառայողների հիշատակը հավերժացնող հուշարձան-կոթողը։
Քարին տակի տարածքում կար 8 հին աղբյուր, որոնք կոչվում էին «Երիտասարդության», «Պեխեն», «Իվանեն», «Ավդուլեն», «Ցորտ», «Շեշմա», «Օխնը», «Շամիրին» ։ Կային նաև նոր կառուցածներ։
Բնակչություն
Քարին տակ գյուղի բնակչությունը եղել են հայեր։ 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել է   ։
Գյուղի բնակիչները սերում են Արազանց, Ավագենց, Իսաջանենց, Առուշանենց, Ղարախանենց, Ուբոջենց, Ամիրջանենց, Թումասենց, Բաղրենց, Բադունց, Ցեցունց, Մուքանց (Մքանց), Բաշմաղչունց, Նանուխենց, Հարունանց, Թոխունց, Սանենց, Պուլեմյոտանց, Միրադենց (Բալասանյաններ), Ղահրունց, Աբրամենց, Փուստունց, Դերունց և Գաշտունց, Փերունց, Ղազարենց, Թաղլարեցունց գերդաստաններից ։
Մինչև Արցախյան պատերազմը գյուղում կար 161 տնտեսություն և 701 բնակիչ, իսկ 2019 թվականի դրությամբ՝ 161 տնտեսություն և 667 բնակիչ։ 2012 թվականին Քարին տակում 16 երեխա է ծնվել, ինչը Արցախի Հանրապետության գյուղերի ամենաբարձր ցուցանիշն էր ըստ բնակչության ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Համայնքային կյանք
Քարին տակում առկա էր միջնակարգ դպրոց, մանկապարտեզ, մշակույթի տուն, բուժկետ, գյուղապետարան։ Գործում էր «Շուշիի մանկական երաժշտական դպրոց» ՊՈԱԿ-ի Քարինտակի մասնաճյուղը։ Համայնքային ճանապարհները գրունտային և խճապատ են։ Կոմունիկացիաների տեսակետից գյուղը զարգացած էր․ հասանելի էր հեռուստատեսությունը, ռադիոն, համացանցը։ Քարին տակն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, գազամատակարարմամբ և ջրամատակարարմամբ ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։ Բնակավայրի տարածքի 1372,11 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության հողեր են ։
Կրթություն
Չնայած այն հանգամանքին, որ հնում գյուղում ոչ մի ուսումնարան չկար՝ տեղի բնակիչներն իրենց երեխաներին առանց կրթության չէին թողում։ Գյուղի բնակչության շրջանում պատմականորեն կրթական մակարդակը բարձր է։ Ինչպես նշում է աղբյուրը՝ չկար մի այնպիսի հաստատություն, որտեղ չսովորեն քարինտակցի երեխաները ։
Քարին տակում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ հաճախում էր 100 աշակերտ և մանկապարտեզ, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ հաճախում էր 26 երեխա ։
Հագուկապ
Ինչպես նշում է աղբյուրը՝ Քարին Տակի կանայք «անկրկնելի աշխատասեր» էին և կատարում էին զանազան ու բազմաթիվ գործեր։ Քարին տակի բնակիչների առանձնահատկությունն իրենց յուրահատուկ հագուստն էր, հատկապես, գրեթե ամեն ինչ, բացառությամբ քիթը և աչքերը, ծածկող գլխազարդը։ Ճակատին կախվում էր արծաթե կամ ոսկե մետաղադրամ, այտերին ևս կախվում էին արծաթե կամ ոսկե մետաղադրամներ, որոնք, կարող էին լինել ընկույզի մեծության։ Կզակը փակվում էր սպիտակ շալով, որով ծածկում են բերանն ավագների հետ խոսելիս։ Գլխին դրվում էր հաստ ստվարաթղթից շրջանակ, որը դիմացից ծածկված էր տարբեր նախշեր ունեցող կարմիր կամ կապույտ թավիշով։ Գլխի վրա շալ էր գցվում, իսկ շալի վրայից՝ պարանոցն օղակող արծաթե շղթա։ Վերին հագուստը բաղկացած էր մինչև ծնկները կամ ծնկից ներքև իջնող արխալուղից, որի թևքերին կարված էին արծաթ կամ կախազարդեր, և կրունկներին հասնող վերնաշապիկից, որը կրծքավանդակի մոտ զարդարվում էր արծաթե մետաղադրամներով։ Այս ամեը գոտևորվում էր կարմիր կտորով կամ արծաթագույն գոտիով։ Ոտքերին հագնում էին երկար գուլպաներ, կիսագուլպաներ և կանաչ կամ կարմրավուն գույնի կոշիկներ։ Խայտառակություն էր համարվում, երբ կինը, հատկապես երիտասարդ, քայլում էր բոկոտն ։
Հայտնի անձինք
Քարին տակ գյուղում ծնվել են կամ սերում են բազմաթիվ հայտնի անձինք։
Սպորնոե (գյուղ, Ռոդոմիշլինսկի շրջան)
Սպորնոե (Спірне), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սպորնոե գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,224 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 191,96 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիտալե դա Բոլոնիա
Վիտալե դա Բոլոնիա (Vitale da Bologna), Վիտալե դի Ալմո դել Կավալի կամ Վիտալե դելի Էքվի (Vitale di Almo de' Cavalli, Vitale degli Equi, ), Պրոտոռենեսանսի (տրեչենտո) ժամանակաշրջանի իտալացի նկարիչ։
Կենսագրություն
Վիտալե դա Բոլոնիան 14-րդ դարի Բոլոնիայի նկարչական դպրոցի վառ ներկայացուցիչ է։ Նա հիմնականում հայտնի է Սուրբ Փրկիչ (San Salvatore) եկեղեցու իր պոլիպտիխով և Սանտա Մարիա դեի Սերվի (Santa Maria dei Servi) տաճարի որմնանկարներով։ Բացի Բոլոնիայից, նկարիչը նաև աշխատել է Պոմպոզայում և Ուդինեում։
Նրա ամենահայտնի գլուխգործոցներից է վիշապին հաղթող Սուրբ Գևորգի (Saint George and the Dragon) պաննոն (1330), որն այժմ պահվում է Բոլոնիայի ազգային պատկերասրահում։ Հայտնի են նա նրա Madonna dei denti (1345) և Սանտա Ապոլոնիա դի Մեծցարետա եկեղեցու որմնանկարները, որոնք ևս գտնվում են Բոլոնիայի ազգային պատկերասրահում։ Միակ ստեղծագործությունը, որն ունի ստորագրություն, Madonna dei denti գործն է, որը ստեղծվել է Բեռնարդո Դադիի ազդեցությամբ, ինչը թույլ է տալիս սահմանել նրա ոճային առանձնահատկությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի արվեստագետներ
Հայկ Կարապետյան (երաժիշտ)
Կենսագրություն
Հայկ Կարապետյանը ծնվել է 1992 թվականի մարտի 16-ին, Երևանում։ 11 տարեկան հասակից սկսել է նվագել շվի, ապա դուդուկ, զուռնա, պկու, բլուլ, երկփողանի պարկապզուկ և ազգային այլ նվագարաններ ։
Հայկ Կարապետյանը մասնակցել է տարբեր տարածաշրջանային մրցույթների, փառատոների, հեռուստանախագծերի և դարձել մրցանակակիր։ 2012-2014 թվականներին ծառայելէ Հայաստանի զինված ուժերում։ 2014 թվականին հիմնել է «Գողթ» նախագիծը, որի կազմում ազգային փողային նվագարաններ են, թավջութակ, դաշնամուր, հարվածային գործիքներ և թառ։ 2015 թվականին թողարկել է «After our Era» իր առաջին սոլո-ալբոմը, որում ներկայացված են ժողովրդական և հեղինակային, ինչպես նաև իր հեղինակած ստեղծագործությունները։ Բոլոր ստեղծագործությունները ներկայացված են ազգային նվագարաններով։ Նույն թվականին ձևավորվել է նաև «Զուռնաչիներ» նախագիծը։
Համերգներով հանդես է եկել Կորեայում, Չինաստանում, Ռուսաստանում, Գերմանիայում ։
391
Մահեր
Արշակ Գ Արևմտյան Հայաստանի թագավոր 387-391 թթ.-ին
Կատեգորիա:391 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Չինիզի
Չինիզի  (Cinisi) կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 10 817 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 311 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 33 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90045։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 091։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Մոստովոյ (Ուստ-Դոնեցկի շրջան)
Մոստովոյ (Мостовой), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանում։ Մտնում է Վերխնեկուդրյուչենսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ուստ-Դոնեցկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Տետրալին
Տետրալին Քառահիդրանավթալին, արոմատիկ ածխաջրածին։ Անգույն հեղուկ է, հալման ջերմաստիճանը՝ —35,79°С, եռմանը՝ 207,57°С, խտություն՝ը 970,2 կգ/մ3 (20°С)։ Ջրում չի լուծվում։ Պարունակվում է քարածխի խեժում և նավթամշակման արդյունքներում։ Ստացվում է նավթալինի կատալիտիկ հիդրմամբ։ Օգտագործվում է որպես լաքաներկերի լուծիչ, ներկանյութերի սինթեզի հումք, յուղազերծող հեղուկների և շարժիչային վառելանյութերի հավելանյութ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արոմատիկ ածխաջրածիններ Կատեգորիա:Լուծիչներ
Կոսմաչ (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Կոսմաչ (Космач), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
310
Մահեր
Կատեգորիա:310 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սուխումի շրջան (Ռուսական կայսրություն)
Սուխումի շրջան (Ռուսական կայսրություն) (Сухумский округ), մինչև 19-րդ դարի վերջը` Քութայիսի նահանգի վարչատարածքային միավոր Ռուսական կայսրության կազմում, ավելի ուշ՝ հատուկ շրջան: Կենտրոնը Սուխում քաղաքն է։ Այն մոտավորապես համապատասխանում էր ներկայիս Աբխազիայի մեծ մասին։
Պատմություն
Ստեղծվել է 1883 թվականին Սուխումիի ռազմական գերատեսչության բազայի վրա ։ 1883-1903 թվականներին եղել է Քութայիսի նահանգի կազմում։ Բաղկացած էր 4 մասերից՝ Գումիստա, Գուդաուտա, Կոդորսկի, Սամուրզականսկի։ Այն ներառում էր երեք պատմական շրջաններ՝ Աբխազիա, Սամուրզական և Ծեբելդա։ 20-րդ դարի սկզբին Ռուսական կայսրության երկու (Զաքաթալայի հետ միասին) հատուկ շրջաններից մեկը՝ հավասարեցված նահանգներին։
1918 թվականին շրջանը մտել է Վրաստանի Դեմոկրատական ​​Հանրապետության կազմի մեջ։ 1921 թվականի մարտի 28-ին Սուխումի շրջանի տարածքում հռչակվեց Աբխազիայի Խորհրդային Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը։
Աշխարհագրություն
Մակերես՝ 8621 կմ² (7575,4 վերստ²)։ Հյուսիսում սահմանակից էր Կուբանի շրջանին, հյուսիս-արևմուտքում՝ Սևծովյան նահանգի հետ, հարավ-արևմուտքում ողողվել է Սև ծովի ջրերով։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում էր 106179 մարդ (1897 թվական), այդ թվում՝ Սուխում՝ 7998 մարդ։
Ազգային կազմ
Ազգային կազմը ըստ 1897 թվականի մարդահամարի.
Վարչական բաժանում
1913 թվականին շրջանը բաղկացած էր 65 գյուղական վարչություններից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աբխազիա Կատեգորիա:Ռուսական կայսրություն
Կոձուսիմա (գյուղ)
Կոձուսիմա (神津島村) գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Տոկիոյի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 18,87 կմ², բնակչությունը՝ 1826 մարդ, իսկ խտությունը 96,77 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Գյուղը գտնվում է Աոգասիմա կղզում՝ Տոկիոյի Կանտո տարածաշրջանում։ Բնակավայրում է գտնվում Աոգասիմա հրաբուխը։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 1826 մարդ (ըստ 2014 թվականի օգոստոսի 1-ի մարդահամարի), իսկ խտությունը 96,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ճապոնիայի գյուղեր
Mod DB
Mod DataBase (հայերեն՛ Մոդ Տվյալների Բազա) կամ Mod DB (հայերեն՛ Մոդ ՏԲ), կայք՝ նվիրված համակարգչային խաղերի փոփոխությունների ստեղծմանը։ Այն հիմնադրվել է 2002 թվականին Սքոթ «INtense!»-ի կողմից։ Ռեյսմանիս և արագորեն համբավ ձեռք բերեց որպես ռեժիմների ստեղծմանը նվիրված ամենամեծ պորտալը։ Վիճակագրության համաձայն՝ Mod DB-ն ամսական ունենում է ավելի քան 2,000,000 եզակի այցելու, ավելի քան 1,000,000 գրանցված օգտատեր և ավելի քան 130,000 փոփոխություն տարբեր հարթակների համար, այդ թվում՝ ԱՀ, Mac, Linux, iPad, iPhone, Android, Wii, PSP, X360, XBOX, DC և շատ ավելին։
Պատմություն
Mod DB-ի պատմությունը սկսվում է 1998 թվականից՝ Սքոթ Ռեյսմանիսի կողմից ModRealm-ի ստեղծմամբ, որն ի սկզբանե նվիրված էր Counter-Strike-ի խաբեություններին։ Արդեն 2001 թվականի դեկտեմբերի 17-ին այս կայքի փակումից հետո[2], Ռեյսմանիսը, ով կայքի շարժիչի ծրագրավորողն էր, սկսեց մեկ այլ նախագիծ՝ մի կայք, որը պետք է ընդգրկեր մոդերի ամբողջ թեման։ Մի քանի ամիս մշակումից հետո Mod DB 1.0 տարբերակը թողարկվեց 2002 թվականի հունիսին՝ արագորեն ձեռք բերելով հիմնական ներդրողների խումբ, որոնք հիմք դարձան այն ակտիվ համայնքի համար, որն այսօր ունի կայքը։
2004 թվականին թողարկվեց կայքի երկրորդ տարբերակը, որում ներդրվեցին բազմաթիվ նոր գործառույթներ, կատարվեց կայքի ամբողջական վերանախագծում։ Երրորդ տարբերակը մեկնարկում է 2005 թվականի դեկտեմբերին, որին կրկին հաջորդում է կայքի վերակազմավորումը և դիզայնը։
2006 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Addon DB կայքը Mod DB թիմի հետ միասին բացեց հանրային բետա գրանցված օգտվողների համար։ Addon DB-ի նպատակն էր մոդելները, հյուսվածքները և քարտեզները զերծ պահել լրացուցիչ բովանդակության ցանկից։ Addon DB-ն ստեղծելուց հետո Սքոթ Ռեյսմանիսը հիմնեց DesuraNET-ը, որը հետագայում դարձավ և՛ Addon DB, և՛ Mod DB սեփականատերերը։
2007 թվականի սեպտեմբերին Mod DB-ն նորից փոխվեց՝ այն հասցնելով 4.0 տարբերակի։ Սա ներառում էր Addon DB-ի ինտեգրումը Mod DB-ին։ Այս տարբերակը ներառում է զգալի բարելավումներ, ինչպիսիք են ոչ միայն ռեժիմը, այլ խաղ գրանցելու հնարավորությունը, ինչպես նաև բարելավված անձնական հաղորդագրությունների համակարգը։
2010 թվականին DesuraNET-ը գործարկեց «Indie DB» նախագիծը՝ ինդի խաղերի առցանց պորտալ։
2010 թվականի ապրիլին՝ ծառայությունը բացվել է որպես Valve's Steam-ի մրցակից ։
2011 թվականին Mod DB-ն հեռացրեց School Shooter: North American Tour 2012 նախագիծը։
Իվանովկա (Սալսկի շրջան)
Իվանովկա (Ивановка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Իվանովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
Կիրք (ֆիլմ)
Կիրք (इश्क, Ishq), հնդկական կինոկատակերգություն, որի ռեժիսորն է Ինդրա Կումարը։ Ֆիլմը կինովարձույթ է դուրս ելել 1997 թվականի նոյեմբերի 28-ին։ Գլխավոր դերերը կատարում են Աամիր Խանը, Ջուհի Չավլան, Աջայ Դևգանը և Կաջոլը։
Սյուժե
Աջայը, ով միլիոնատիրոջ որդի է, դեռևս մանկությունից ընկերություն է անում Ռաջայի հետ, ով հասարակ ավտոմեխանիկ է։ Մադխուն, ով միլիոնատիրոջ դուստր է, կրկին մանկությունից ընկերություն է անում Կաջալի հետ, ով աղքատ ընտանիքից է։ Աջայի և Մադխուի ծնողները տանել չեն կարողանում աղքատներին և երազում են ամուսնացնել իրենց երեխաներին։ Բայց ճակատագիրը լրիվ ուրիշ ընթացք էր պատրաստել։ Աջայը սիրահարվում է Կաջալին իսկ Մադխուն` Ռաջուին։ Ծնողները ոչնչի դեմ կանգ չեն առնում, որպեսզի բաժանեն սիրահարներին...
Ֆիլմի շահույթ
Ֆիլմը զբաղեցրել է 4-րդ հորիզոնականը 1997 թվականի հնդկական ամենահաջողված ֆիլմերի ցանկում և ստացել է «հիթի» կարգավիճակ ։
Երգեր
Բոլոր երգերը գրել է Անու Մալիկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկական ֆիլմեր Կատեգորիա:1997 ֆիլմեր Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Հինդի լեզվով ֆիլմեր Կատեգորիա:Հնդկական մելոդրամա ֆիլմեր
Ատսույարովո
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 139 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ալյանցիք (Գենջի գավառ)
Ալյանցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
201
201 թվական, ոչ նահանջ տարի, սկսում է հինգշաբթի օրով ըստ Գրիգորյան օրացույցի։ Սա մեր թվարկության 201 թվականն է, 1–ին տարին III դարի։
Մահեր
Կատեգորիա:201 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ճաճիեթ
Ճաճիեթ (ჭაჭიეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։
Կերմեկ (Սալսկի շրջան)
Կերմեկ (Кермек), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Յուլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ճաճիեթ
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 185 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Կերմեկ (Սալսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Ճաճիեթ
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Մարյանովկա (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
Մարյանովկա (Марянівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարյանովկա գյուղում բնակվում էր 266 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,18 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 225,42 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Չիմիննա
Չիմիննա  (Ciminna), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 4016 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 72 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 56 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90023։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 091։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Նահիլ աշտարակ
Նահիլ աշտարակ (ավելի վաղ հայտնի էր «Ալ- Բուրջ» անվանումով ( البرج, «Աշտարակ»)) գերբարձր երկնաքերի նախագիծ, որը պետք է կառուցվեր ԱՄԷ-ում՝ Դուբայ քաղաքում։ Նախագծի հեղինակն է Ալ Նահիլը Nakheel Properties։ Երկնաքերի բարձրությունը պետք է լիներ 1400 մետր ։
Նահիլ երկնաքերը պետք է կազմված լիներ չորս առանձին աշտարակներից, իսկ ճարտարապետությունը պետք է նման լիներ Իսպանիայի, Ալեքսանդրիայի, Իրանի և Մարոկոյի իսլամական ավանդական կառույցներին։ Եթե երկնաքերը կառուցվեր, ապա այն կդառնար աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը։ Բացի այդ, այն պետք է կառուցվեր բետոնից և դառնար աշխարհում այդ նյութից կառուցված ամենաբարձր շինությունը ։
Համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պատճառով այդ թանկ նախագիծը 2009 թվականի դեկտեմբերին պաշտոնապես կասեցվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երկնաքերներ Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Աշտարակներ Կատեգորիա:Երկնաքերներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Երկնաքերներ ըստ մայրցամաքի Կատեգորիա:Երկնաքերներ ըստ բարձրության Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ ըստ տեսակի
Մկնափուշ
Մկնափուշ, Ասեղնուկ, ծնեբեկագգիների ընտանիքի երկտուն, մշտադալար կիսաթփերի ցեղ։ Սողացող կոճղարմատներով, խիտ ճյուղավորված բույսեր են։ Տերևները վեր են ածվել մանր, ժապավենաձև թեփուկների, տերևանութներից դուրս են գալիս տերևի ֆունկցիա կատարող փշոտ ճյուղիկներ՝ ֆիլոկլադիումներ։ Ծաղիկները մեկական են կամ 2-6 հատ, ծաղկապատյանը կանաչավուն է, պարզ, վեցփեղկանի։ Առէջները երեքն են, պտուղը հատապտուղ է։ Հայտնի է մկնափշի 5-6 տեսակ՝ տարածված Կանարյան, Ազորյան կղզիներում, Արևմտյան Եվրոպայում, Ղրիմում, Կովկասում (Հայաստանում 2 տեսակ)։ Մկնափշի բոլոր տեսակները մշակվում են որպես դեկորատիվ բույսեր, որոշ տեսակներ կեր են անասունների համար։ Երևանի բուսաբանական այգում աճեցվում են մկնափշի հիրկանյան (R․ hyrcanus) և պոնտական (R․ ponticus) տեսակները։
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով
Կլյոնի (Ռոստովի մարզ)
Կլյոնի  (Клёны), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Գիգանտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
(2268) Շմիտովնա
(2268) Շմիտովնա (Szmytowna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի նոյեմբերի 6-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,938585 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6022 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,275 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1839,95 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,195658 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լիյսի Օտերմայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոսմինինո (գյուղ, Ներեխտսկի շրջան)
Կոսմինինո (Космынино), գյուղ Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Ներեխտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1939 մարդ։
Նանտ (Ավերոնի գավառ)
Նանտ (Nant), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում ։
Կոսմինինո (գյուղ, Ներեխտսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Ներեխտսկի շրջանի բնակավայրեր
Նանտ (Ավերոնի գավառ)
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 920 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 109.4 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 550 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 476 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 346-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 130։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,7 %։ 346 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 327 անձ (161 տղամարդ և 166 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (12 տղամարդ և 7 կին)։ 130 անաշխատունակներից 32-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 68-ը` թոշակառուներ, իսկ 30-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Աստերոիդների ցանկ (120301-120400)
Աստերոիդների ցանկ (120201-120300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (120401-120500)
Ստավ-Սլոբոդա
Ստավ-Սլոբոդա (Став-Слобода), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստավ-Սլոբոդա գյուղում բնակվում էր 191 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,943 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 202,55 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պարսկական պսևդոցիկլոֆիս
Արտաքին տեսք
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (9-37 սմ), պոչը մոտ 4-5 անգամ կարճ է։ Մարմինը շատ բարակ է, գլուխը մարմնից թույլ է տարանջատված և ծածկված է խոշոր վահանիկներով։ Աչքերը մանր են, ծիածանաթաղանթը՝ գրեթե սև, բիբը՝ կլոր։ Մեջքային թեփուկները հարթ են, փայլուն։ Մեջքը բաց ձիթապտղագույն է՝ շագանակագույն երանգով, մարմնի հետևի կեսը՝ ավելի բաց գույնի։ Դունչը բաց գույնի է, գլխի մնացած մասը՝ սևագորշ։ Պարանոցի վրա կա ոչ շատ լայն վզնոցանման գիծ։ Էգերի մեջքի առջևի մասում նկատելի են նեղ, լայնակի զոլեր։ Որովայնային մակերեսը սպիտակավուն է։
Ձվադրում
Ձվադրում է ամռան երկրորդ կեսին։ Ձվերը երկարավուն են (14- 15x5-6 մմ)։ Մարդու և կենդանիների համար անվնաս է։ Որպես հազվադեպ հանդիպող տեսակ՝ առաջարկվել է գրանցել Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Կատեգորիա:Լորտուներ
Աստերոիդների ցանկ (294901-295000)
Աստերոիդների ցանկ (294801-294900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (295001-295100)
Օբերաուդորֆ
Օբերաուդորֆ (Oberaudorf), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռոզենհայմ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4948 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 59,29 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 87 157։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Պանդաներ
Պանդաներ (Ailuridae), պատկանում են կաթնասունների դասին, գիշատիչների ընտանիքին։ Այս դասը ներառում է յոթ ոչնչացած և մեկ ժամանակակից տեսակ։ Միակ ժամանակակից տեսակը փոքր և կարմիր պանդան է։
Արտաքին տեսքը
Այդ ընտանիքի մեջ են ներառվում միանգամից մի քանի ցեղատեսակներ՝ սկունսեր, կզաքիսներ, արջեր այս շարքը մտնում է շների ցեղատասակների մեջ։ Քիչ հավատալի է, որ այս ցեղատեսակները համառ են և շատ քիչ են փոխում սկզբնական չդիֆերենցված կառուցվածքը-նախնիների սերունդների մարֆոլգիական խումբը։
Տեղաբաշխումն ու ապրելակերպը
Առաջին անգամ պանդաները հայտնվել են Կայնոզովսկյան ծայրամասերում։ Այնուհետև նրանց տարբեր ցեղատեսակները բավականին տարածվել են Եվրասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում և Աֆրիկայում։ Մինչ այժմ գոյատևել է մի ցեղատեսակ՝ փոքր պանդան, որը պահպանվել է դժվարհասանելի անտառներում՝ Հարավարևելյան Ասիայում։ Փոքր պանդայի վարքը բնության մեջ քիչ է երևում։ Այդ պանդայից կա աշխարհի մի քանի կենդանաբանական այգիներում, սակայն բոլոր կենդանիները լինելով կենդանաբանական այգիներում ունենում են գործունեության և ագրեիվության նվազում։ Եթե հնարավոր լիներ ուսումնասիրել այդ կենդանիներին բնության մեջ դա կարող էր մեծ օգուտ տալ ժամանակակից գիտությանը, օգնելով հստակեցնել էկո-էվոլուցիոն մեխանիզմը (օրինակ՝ սկունսերին և արջերին)։ Ցավոք նրանք գտնվում են ոչնացման եզրին, որը պայմանավորված է մարդկանց գործունեությամբ և բնության ոչնչացմամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթնասունների ընտանիքներ Կատեգորիա:Գիշատիչներ
Ատրյակլե
Ատրյակլե (Атрякле), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Մենզելինսկի շրջանի կազմում։
Գերոլֆինգեն
Գերոլֆինգեն (Gerolfingen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Անսբախի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 991 մարդ է (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը 12,59 կմ² է։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 71 154։
Քաղաքը ստորաբաժանվում է 3 քաղաքային շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կրուպսկի (Սալսկի շրջան)
Կրուպսկի (Крупский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Սանդատովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Աղմիթաղ
Աղմիթաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մարյինսկոե (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)
Մարյինսկոե (Марїнське), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարյինսկոե գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,42 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 228,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մամուլար
Մամուլար (მამულარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 420 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 126 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։
Տրանսպորտ
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
ԿՀԻԿ հիմնադրամ
ԿՀԻԿ հիմնադրամը (ամբողջական անվանումը՝ «Կենսաթոշակային համակարգի իրազեկման կենտրոն» հիմնադրամ) Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության կողմից ստեղծված խորհրդատվական մարմին է, որն իրականացնում է Հայաստանում կենսաթոշակային բաեփոխումների իրազեկման, անվճար ուսուցման և հարակից խորհրդատվական ծրագրեր ողջ Հանրապետությունում։
Ներածություն
ԿՀԻԿ հիմնադրամը ստեղծվել է 2011 թվականի հուլիսի 28-ին՝ ՀՀ Կառավարության N 1059-Ն որոշմամբ։ Նույն որոշմամբ հաստատվել է հիմնադրամի Կանոնադրությունը, որով սահմանվել են իրազեկման կենտրոնի գործունեության շրջանակը և հիմնական ուղղությունները։ Ըստ այդմ՝
Հիմնադրամի խնդիրներն են՝
1.կենսաթոշակային բարեփոխումների շրջանակներում խորհրդատվական և մասնագիտական աջակցության տրամադրումը, այդ թվում՝ առցանց.
2.կենսաթոշակային բարեփոխումների հանրային իրազեկման աշխատանքների իրականացումը, կենսաթոշակային բարեփոխումների և բազմաստիճան կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ տեղեկատվական և ուսուցողական նյութերի մշակումը, հրատարակումը և տարածումը.
3.ուսուցողական և տեղեկատվական սեմինարների կազմակերպումը հանրության տարբեր շերտերի ու առանձին խմբերի համար.
4.կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ միասնական կայք-էջի ստեղծումն ու վարումը.
5.կենսաթոշակային բարեփոխումների և բազմաստիճան կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ հանրային ուսուցման ծրագրերի մշակումն ու իրականացումը.
6.կենսաթոշակային բարեփոխումների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը.
7.փոքր և միջին ձեռնարկությունների (գործատուների) կողմից անձնավորված հաշվետվությունները ներկայացնելու գործընթացին աջակցելը, այդ թվում՝ հաշվետվությունները ներկայացնելու կիրառական հմտությունների տրամադրումը և տեխնիկական աջակցությունը գործատուներին.
8.կուտակային բաղադրիչի մասնակիցների կողմից ակտիվների կառավարիչների և կենսաթոշակային ֆոնդերի ընտրությանն աջակցելը (այդ թվում՝ մարզերում համապատասխան ծառայությունների մատուցումը).
9.պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության միջոցով ներդրումային ծրագրերի իրականացմանն աջակցելը.
10.հետազոտությունների, գիտահետազոտական ծրագրերի իրականացումը և դրանց աջակցությունը.
11.ուսումնական հաստատություններում ուսուցման և վերապատրաստման ծրագրերի իրականացումը.
12.«Թեժ գիծ» ծառայության վարումը.
14.իրականացվող ծրագրերի, միջոցառումների արդյունավետության գնահատման աշխատանքների իրականացումը.
15.նշված և իր կանոնադրական նպատակներին ուղղված ծրագրերի իրականացման համար պետական կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների, մասնավոր և պետական մասնակցությամբ ընկերությունների, դոնոր կազմակերպությունների և այլ շահագրգիռ անձանց հետ համագործակցությունը.
16.հասարակության տարբեր շերտերի՝ կենսաթոշակային բարեփոխումներին աջակցության և մասնակցության ապահովմանը նպաստելը։
2011 թվականից ի վեր՝ Հիմնադրամի նախաձեռնությամբ և անմիջական կազմակերպմամբ իրականացվել են լայն իրազեկման արշավներ, մշակվել և տպագրվել են տեղեկատվական-ուսուցողական նյութեր։ Հիմնադրամի ջանքերով է պատրաստվել Հայաստանի միասնական սոցիալական պորտալը (www.esocial.am), որը համապարփակ տեղեկատվական աղբյուր է Հայաստանի սոցիալական ոլորտի բոլոր ճյուղերի վերաբերյալ։ Գործունեության ընթացքում ԿՀԻԿ հիմնադրամը սերտորեն համագործակցել է ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ միջազգային կառույցների հետ։ Իրականացրել է դրամաշնորհային ծրագրեր ԱՄՆ Միջազգային Զարգացման Գործակալության և Համաշխարհային Բանկի միջոցներով՝ կյանքի կոչելով բազմաթիվ իրազեկման և կրթական ռազմավարություններ։
Հիմնել և վարում է Հայաստանի սոցիալական թեժ գիծը՝ 114 անվճար կարճ հեռախոսահամարով, որին քաղաքացիները դիմում են սոցիալական ոլորտին առնչվող բոլոր հարցերով, սոցիալական ծառայություններ մատուցող պետական մարմինների և նրանց տարածքային ստորաբաժանումների աշխատանքի հետ կապված բողոքներով կամ դժգոհություններով։ Համագործակցելով պետական համապատասխան գերատեսչության՝ ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության հետ, ԿՀԻԿ հիմնադրամը վերջիններին միշտ տալիս է համապատասխան ընթացք՝ նպաստելով քաղաքացիներին տրամադրվող ծառայությունների որակի բարելավմանը և բոլոր անճշտությունների վերացմանը։
2013 թվականից սկսած՝ ԿՀԻԿ հիմնադրամին կառավարության կողմից հանձնարարվել է նաև իրականացնել նույնականացման քարտ կարդացող սարքերի բաշխումը իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց։
Բնակչության շրջանում մեծապես պահանջված են ԿՀԻԿ հիմնադրամի կողմից մշակվող և պարբերաբար թարմացվող տեղեկատվական տպագիր նյութերը՝ ուղեցույցներ և ձեռնարկներ, տեղեկատվական գրքույկներ և թերթիկներ, իրազեկման պաստառներ։
Աջակցություն Կառավարությանը՝ հանրային իրազեկման միջոցառումների իրականացման համար
ԿՀԻԿ հիմնադրամի ստեղծմամբ սկիզբ դրվեց հանրային իրազեկման և ուսուցման միջոցառումներին, որոնք իրականացվում են ինչպես հիմնադրամի ներքին ռեսուրսներով, այնպես էլ տարբեր պետական և ոչ պետական կառույցների, այդ թվում՝ միջազգային կազմակերպությունների հետ համագործակցությամբ։ 2011 թվականից ի վեր հիմնադրամը աջակցություն է ցուցաբերել ՀՀ Կառավարությանը կենսաթոշակային բարեփոխումների իրականացման տարբեր փուլերում՝ նպաստելով ռեֆորմին առնչվող գործընթացների հարթ և սահուն կազմակերպմանը։ Ծրագրերի արդյունավետ կատարման համար կիրառվել են տեղեկատվության տրամադրման բազմազան գործիքներ. նախագծվել և կյանքի են կոչվել իրազեկման արշավներ, ուսումնական ծրագրեր տարբեր թիրախային խմբերի համար, հիմք է դրվել ԿՀԻԿ հրապարակումների շարքին, որում արդեն իսկ ընդգրկված են տասնյակ իրազեկման նյութեր, լայնորեն օգտագործվել են էլեկտրոնային հաղորդակցության միջոցները՝ լայն հասարակությանը, ինչպես նաև կենսաթոշակային նոր համակարգի շահառուներին անհրաժեշտ տեղեկատվությունը մատուցելու համար։
Համագործակցություն միջազգային կառույցների հետ
Հիմնադրման տարում՝ 2011 թվականի նոյեմբերին, ԿՀԻԿ հիմնադրամը համագործակցության հուշագիր ստորագրեց ԱՄՆ ՄԶԳ Կենսաթոշակային և աշխատանքի շուկայի բարեփոխումների ծրագրի հետ, որով հիմք դրվեց մեկամյա համատեղ արդյունավետ աշխատանքի՝ մինչև Ծրագրի ավարտը։ «Բարեփոխում և գիտելիք» նախաձեռնության շրջանակներում համատեղ իրականացվել են մի շարք ուշագրավ ծրագրեր՝ կենսաթոշակային բարեփոխումների վերաբերյալ ուսանողական ռեֆերատների մրցույթի անցկացում և մրցանակաբաշխության կազմակերպում, կլոր սեղան-քննարկումներ բանկային համակարգի, հաշվապահական միությունների և այլ ֆինանսական ինստիտուտների ներկայացուցիչների հետ, դասընթաց-հանդիպումներ պետական գերատեսչությունների աշխատակիցների հետ և այլն։
2012-2013 թվականների ընթացքում ԿՀԻԿ հիմնադրամը ԱՄՆ ՄԶԳ ֆինանսավորմամբ իրականացրել է «Աջակցություն Կենսաթոշակային Իրազեկման և Ֆինանսկան գրագիտության բարձրացման գործընթացին» դրամաշնորհային ծրագիրը։ Ծրագրի շրջանակում իրականացվել է լայնամաշտաբ իրազեկման արշավ, որի առաջնային նպատակը եղել է 2013 թվականից ներդրվող եկամտային հարկի և անձնավորված հաշվետվությունների համակարգի վերաբերյալ լայն իրազեկման կազմակերպումն ու իրականացումը։
Ծրագրի հիմնական շահառուներն են եղել Հանրապետության հաշվապահներն ու գործատուները, որոնց տեղեկատվական տարբեր աղբյուրների միջոցով ներկայացվել է միանսական եկամտային հարկի հաշվարկման կարգը, էլեկտրոնային եղանակով անձնավորված հաշվետվություններ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ քայլերը։ Իրականացվել են մի քանի հարյուր դասընթացներ, հանդիպում-քննարկումներ պետական և մասնավոր հատվածի կազմակերպությունների հետ, մշակվել և տպագրվել են ուղեցույցներ, հեռարձակվել են իրազեկող հոլովակներ։ 2012 թ. հոկտեմբեր-2013 թ. փետրվար ժամանակահատվածում ԿՀԻԿ հիմնադրամի կազմակերպած իրազեկման միջոցառումներին մասնակցել է ընդհանուր հաշվով 30 000 քաղաքացի՝ գործատուներ, հաշվապահներ, ֆինանսական մասնագետներ, աշխատող քաղաքացիներ։
2014 թվականի հունվարից սկսած՝ ԿՀԻԿ հիմնադրամը ԱՄՆ ՄԶԳ և ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության միջև կնքված՝ սահմանափակ դրամաշնորհի համաձայնության շրջանակում իրականացնում է «Աջակցություն կենսաթոշակային իրազեկման և ֆինանսական գրագիտության բարձրացման գործընթացին» ծրագիրը։
Ծրագրի հիմնական ուղղվածությունը կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ներդրման շրջանակներում ֆինանսական գիտելիքի տարածումն է և Հայաստանում ներդրվող բազմաստիճան կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ հանրային լայն իրազեկում ապահովելը։
Ծրագրի շրջանակում հիմնադրամը իրականացնում է անվճար դասընթացներ Երևանում և մարզերում, տեղեկատվական խորհրդատվություն է տրամադրում տարբեր թիրախային խմբերի՝ վարձու աշխատողներ և գործատուներ, անհատ ձեռներեցներ, նոտարներ, գիտական աշխատանք կատարող անհատներ և այլն։
2012 թվականին ԿՀԻԿ հիմնադրամը դրամաշնորհային պայմանագիր է կնքել Համաշխարհային բանկի հետ, որի նպատակը Հայաստանում կենսաթոշակային բարեփոխումներին աջակցության ցուցաբերումն է։
ԿՀԻԿ հիմնադրամը սերտ գործընկերային կապի մեջ է ԱՄՆ ՄԶԳ Կենսաթոշակային բարեփոխումների իրականացման ծրագրի հետ։ Համատեղ իրականացվել են բազմաթիվ հանրային միջոցառումներ, իրազեկման-տեղեկատվական նյութերի մշակում և տպագրում։ Ծրագիրը լայն աջակություն է ցուցաբերում Հիմնադրամի մարդկային ռեսուրսների զարգացման ուղղությամբ և նախագծերի իրականացման տարբեր փուլերում։
Ամենամյա հաշվետու համաժողովներ
Հիմնադրման առաջին իսկ տարում «Կենսաթոշակային համակարգի իրազեկման կենտրոնը» սկիզբ դրեց ամենամյա կենսաթոշակային համաժողովների անցկացմանը, որոնց նպատակն է ամփոփել կենսաթոշակային բարեփոխումների իրականացման աշխատանքներում անցնող տարվա ձեռքբերումները և ուրվագծել ապագա անելիքները։ 2011 թվականից սկսած՝ անցկացվել է երեք համաժողով, ըստ որում՝ երկրորդ և երրորդ համաժողովները, որոնք կայացան 2012 և 2014 թվականներին, կրեցին միջազգային բնույթ՝ ընդգրկելով միջազգային հեղինակավոր կառույցների, ԱՊՀ և Եվրամիության երկրների սոցիալական ապահովության ոլորտի գործընկերներին։
Յուրաքանչյուր տարի Կենսաթոշակային համաժողովներին մասնակցում են հարյուրավոր հյուրեր՝ հրավիրյալներ Հայաստանի պետական կառավարման համակարգից, մասնավոր հատվածից, միջազգային հեղինակավոր կառույցներից, լրատվամիջոցներից։ Համաժողովները էապես նպաստում են կենսաթոշակային բարեփոխումների թեմայի լայն լուսաբանմանը։
114 թեժ գիծ
114 կարճ հեռախոսահամարը գործում է 2011 թվականից սկսած՝ որպես ԱՍՀՆ սոցիալական ապահովության պետական ծառայության թեժ գիծ։ Ի սկզբանի հեռախոսային ծառայությունը տրամադրում էր տեղեկատվություն բաշխողական կենսաթոշակային համակարգի, ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստների, ինչպես նաև ներդրվող կուտակային կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ։ 2012 թվականի վերջին եռամսյակից սկսած՝ հեռախոսային ծառայության դերը էապես ընդգծվեց՝ այն լիարժեք տեղեկատվական աղբյուր դարձավ նաև եկամտային հարկի ներդրմանն առնչվող գործընթացների և կուտակային կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ։
Կարճ ժամանակահատվածում 114 կենսաթոշակային թեժ գիծը վայելեց լայն ճանաչում հանրության շրջանում. քաղաքացիները, գործատուները և ֆինանսական մասնագետները ծառայությանն են դիմում սոցիալական ոլորտին առնչվող տարատեսակ հարցադրումներով և առավելագույն սեղմ ժամկետում ստանում պատասխաններ։ Թեժ գիծը իր ծառայությունների մեջ կիրառում է նաև հետադարձ կապի սկզբունքը՝ անհրաժեշտության դեպքում ճշտելով պատասխանները լիազոր կառույցներից։
Հայաստանի միասնական սոցիալական պորտալ
Ի սկզբանե www.epension.am կայքը կոչվում էր միասնական կենսաթոշակային պորտալ և նպատակ ուներ հանրությանը տրամադրել ամենօրյա տեղեկատվություն Հայաստանում ընթացող կենսաթոշակային բարեփոխումների և ներդրվող կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչի վերաբերյալ։ Պորտալի նախագծման վերջնական փուլում այն վերանվանվեց «Հայաստանի միասնական սոցիալական պորտալ»։ Դրա միջոցով հնարավոր է տեղեկանալ ոլորտի նորություններին, կարդալ սոցիալական տարբեր թեմաների առնչվող գրականություն, այդ թվում՝ բառարաններ։ Բացի այդ, միասնական սոցիալական պորտալը օգտատերերին առաջարկում է միասնական էլեկտրոնային հարթակ՝ դիմումներ և հարցումներ ներկայացնելու համար։
Միասնական պորտալին է ինտեգրված նաև կուտակային կենսաթոշակային համակարգի մասնակիցների անհատական կենսաթոշակային հաշվիների համակարգը։ ԻՄ ՀԱՇԻՎԸ պատուհանից մասնակիցները հնարավորություն ունեն ցանկացած ժամանակ և ցանկացած վայրից մուտք գործել անհատական հաշիվներ, ստանալ տեղեկություններ իրենց կուտակային միջոցների, դրանց կառավարման արդյունքում ստացված եկամուտների վերաբերյալ, ընտրել և փոխել կենսաթոշակային ֆոնդը և կառավարչին։
Նույնականացման քարտ կարդացող սարքերի բաշխումը
2013 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում ներդրված եկամտային հարկի և անձնավորված հաշվետվությունների համակարգի իրազեկման աշխատանքների շրջանակում ՀՀ Կառավարության կողմից ԿՀԻԿ հիմնադրամին հանձնարարվել է իրականացնել նույնականացման քարտ կարդացող սարքերի բաշխումը իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց։
Սարքերի առաջին խմբաքանակը սպառվելուց հետո Հայաստան ներմուծված սարքերը գործատուներին տրամադրվել են Կառավարության մեկ այլ՝ 2013 թ. մայիսի 16-ի 517-Ն որոշման սահմանած կարգով։ Սկսած 2013 թվականի հոկտեմբեր ամսից՝ նույնականացման քարտ կարդացող սարքերը ԿՀԻԿ հիմնադրամը տրամադրում է նաև ֆիզիկական անձանց՝ ՀՀ Կառավարության 2013 թ. հոկտեմբերի 23-ի 1152-Ն որոշմանը համապատասխան կարգով։
Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ
Կրուչյոնայա (երկաթուղային կայարան)
Կրուչյոնայա (Кручёная), երկաթուղային կայարան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Կրուչենո-Բալկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանի բնակավայրեր
Արա Զարյան
Արա Արմենի Զարյան, հայ ճարտարապետ։
ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1976) Արմեն Զարյանի որդին է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Հռոմ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Ֆոսֆեն
Ֆոսֆենը (φῶς` լույս,՝ ցուցադրել) լույս տեսնելու երևույթ է՝ առանց աչքի մեջ ընկնելու։ Ֆոսֆենները, որոնք առաջանում են շարժման կամ ձայնի միջոցով, կարող են կապված լինել օպտիկական նևրիտի հետ ։
Ֆոսֆենները կարող են առաջանալ ցանցաթաղանթի կամ տեսողական ծառի կեղևի մեխանիկական, էլեկտրական կամ մագնիսական խթանման միջոցով։