cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գրադա Կիլոմբա
Աշխատանքներ
Կիլոմբան մանրամասնում է իր աշխատանքը, որ «Իմ նպատակն է միշտ յուրացնել տարածքները նոր գիտելիքների կոնֆիգուրացիաներով։ Այն քաղաքական աշխատանք է, որը զուգահեռ է իմ գեղարվեստական աշխատանքին։ Մտադրությունն է ապագաղութացնել դիսկուրսը» ։ 2008 թվականին նա հայտնի է դարձել, ավելի լայն լսարանի համար իր Plantation Memories (2008) գրքի միջոցով, ամենօրյա ռասիզմի դրվագների ժողովածու հոգեվերլուծական պատմվածքների տեսքով, որն առաջին անգամ հրապարակվել է Գրականության միջազգային փառատոնի համար Haus der Berliner Festspiele-ում։ Կարճ պատմությունները հիմնված են երիտասարդ աֆրո-գերմանուհիների փորձառությունների վրա և նայում են, թե ինչպես է առօրյա ռասիզմը առնչվում ձայնի և խոսելու իրավունքի, մազերի քաղաքականության, տարածության, սեռի, վնասվածքի, մաշկի քաղաքականության և սեռական քաղաքականության հետ ։ Կիլոմբան, օրինակ, հարցնում է. "«Ո՞ր գիտելիքն է ճանաչվում որպես այդպիսին, իսկ ո՞ր գիտելիքը ոչ, ո՞ր գիտելիքն է դարձել ակադեմիական օրակարգի մաս, իսկ ո՞ր գիտելիքը՝ ոչ, ո՞ւմ գիտելիքն է այն, ո՞վ է ճանաչված, որ գիտելիք ունի, իսկ ո՞վ՝ ոչ, ո՞վ կարող է գիտելիք սովորեցնել, իսկ ո՞վ չի կարող, ո՞վ է կենտրոնում, իսկ ո՞վ է մնում դրսում, լուսանցքում»։"
2013 թվականին Կիլոմբան վերամշակել է Plantation Memories-ը (2008)՝ որպես բեմական ընթերցում Բեռլինի Ballhaus Naunynstraße թատրոնում ։ Թատրոնը գրել է նրա ստեղծագործության մասին. «Գրադա Կիլոմբային իր «Գաղութաբնակեցման հիշողություններ՝ ամենօրյա ռասիզմի դրվագներ» գրքով հաջողվում է իր հակիրճ և խորը լեզվով բացահայտել ռասիստական բռնության և ռասիստական տրավմայի հետևանքները ։ Մեկ տարի անց ներկայացումը ցուցադրվել է Haus der Berliner Festspiele-ում։ «Իր ներկայացումներում Գրադա Կիլոմբան բանավոր աֆրիկյան ավանդույթը բերում է ժամանակակից համատեքստ՝ օգտագործելով տեքստեր, պատմվածք, պատկերներ և տեսանկարահանումներ՝ վերականգնելու հետգաղութային աշխարհի հիշողություններն ու իրողությունները» ։
Վերջին աշխատություններում Կիլոմբան ավելի ու ավելի է մտահոգված տեսական և քաղաքական տեքստերի կատարողական բեմադրությամբ, ներառյալ Conakry (2013) ֆիլմն աֆրիկացի ազատամարտիկ Ամիլկար Կաբրալի մասին ։ Նա կարճամետրաժ ֆիլմը մշակել է ռեժիսոր Ֆիլիպ Սեզարի և ռադիոյի խմբագիր ու ակտիվիստ Դիանա ՄըքՔարթիի հետ ։ Conakry-ն իրականացվել է Բեռլինի Haus der Kulturen der Welt-ում («Համաշխարհային մշակույթների տուն») և ցուցադրվել Art Tatler International-ում, Institut für Film und Videokunst-ում և Fundação Calouste Gulbenkian-ում (Լիսաբոնի Գյուլբենկյան հիմնադրամ) և այլն։
2015 թվականից Գրադա Կիլոմբան մշակում է «Գիտելիքի ապագաղութացում. գիտելիքի կատարում» նախագիծը։ Կամպնագելից գրում են նրա «Գիտելիքի ապագաղութացում. գիտելիքի կատարում» դասախոսական ներկայացման մասին. «Իր դասախոսական ներկայացման ժամանակ Գրադա Կիլոմբան բացահայտում է դասական գիտելիքի արտադրության բռնությունը և հարցնում է. շոշափում է այս գաղութային վերքը՝ բացելով հիբրիդային տարածություն, որտեղ ակադեմիական և գեղարվեստական լեզվի միջև սահմանները մշուշոտվում են, և գիտելիքի ու ուժի կառուցվածքները փոխվում են» ։
«Գիտելիքի ապագաղութացում. գիտելիքի կատարում»-ը ցուցադրվել է Ամստերդամի համալսարանում, Լինչոպինգի համալսարանում (Շվեդիա) և Վիեննական սեցեսսիոնիզմում, ի թիվս այլոց։ Նախագիծն ուղեկցվում է փորձարարական տեսանյութերով, ինչպիսին է When I Write (2015), որտեղ Գրադա Կիլոմբան ուսումնասիրում է հետգաղութային թեմաների համար գրելու գործառույթը։ When I Write-ի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2015 թվականին Վիեննայի սեցեսսիոնիզմի ժամանակ։ «Կիլոմբան մեզ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել մեր նարցիսիստական հասարակության մեջ, որը քիչ բան է առաջարկում խորհրդանիշների, պատկերների և բառապաշարների միջոցով, որոնցով կարելի է զբաղվել ներկայի հետ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգալացի կին գրողներ Կատեգորիա:Պորտուգալացի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Պորտուգալացի արվեստագետներ
Սերո դե Պասկո
Սերո դե Պասկո (Cerro de Pasco), քաղաք Պերուի կենտրոնական մասում։ Բնակչությունը կազմում է մոտ 60 000 մարդ, վերջին տարիներին այն նվազել է ։ Գտնվում է Անդերում 4380 մետր բարձրության վրա, ինչը քաղաքը դարձնում է աշխարհի ամնենաբարձրլեռնայինը։ Քաղաքը Պասկո շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Լեռնային հանքավայրերի նշանակալի կենտրոն է։ Ավտոմոբիլային և երկաթուղային տրանսպորտով կապված է Լիմայի հետ ։
Պատմություն
17-րդ դարի սկզբին քաղաքում բացվել են արծաթի հարուստ պաշարներ, ինչը քաղաքը դարձրել է հանքարդյունահանման նշանակալի կենտրոն։ Արծաթի հիմնական պաշարները սպառվել են դեռևս իսպանական տիրապետության տարիներին, սակայն քաղաքում դեռևս շարունակվում է ցինկի, կապարի, ինչպես նաև արծաթի արդյունահանումը ։
1567 թվականին Սերո դե Պասկոյում սկսվել է արծաթի ակտիվ արդյունահանում, չնայած մինչև իսպանացիների ժամանումն էլ քաղաքի շրջանում տարվել է արծաթի արդյունահանումը։
1601 թվականին փոխարքա Լուիս դե Վելասկոյի հրամանով Սերո դե Պասկոն տրվել է իսպանական կոնկիստադոր Ֆերնանդո Տելկո Կանտերասին։
1639 թվականին փոխարքա Լուիս Հերոնիմո դե Կաբրերի կառավարման օրոք քաղաքի կողմից Իսպանիա է ուղարկվել 5000 դուկատ ոսկի։ Դրան ի պատասխան, իսպանական հրամանով քաղաքին շնորհվել է «Ciudad Real de Minas» տիտղոսը (թագավորական հանքավայրերի քաղաք)։
1760 թվականին քաղաքի շրջանում բացվել է արծաթի նոր հարուստ «Gran Túnel de Yanacancha» հանքավայրը, որը մեծ կարևորություն ուներ իսպանական թագի համար, քանի որ երկու դար շահագործումից հետո Պոտոսի հանքը սպառվել էր, ինչն էլ հանգեցրել էր սնակացման։ Այսպիսով Սերո դե Պասկոյի հանքերը դարձել են իսպանական թագի համար արծաթ արդյունահանողը ։
«Gran Túnel de Yanacancha» հանքավայրը բացած իսպանացի հանքագործ Խոսե Մաիս և Արիասը քաղաքի ամենահարուստ մարդն է դարձել, 1764 թվականին նա մեծ քանակությամբ արծաթյա ձուլակտորներ է ուղարկել թագավորին՝ խնդրելով նրան շնորհել մարկիզի տիտղոս, 1771 թվականին Կառլոս III թագավորը բավարարել է նրա խնդրանքը․ հասարակ հանքագործը սկսել է կրել Դոն Խոսե Մաիս և Արիաս, մարկիզ դե լա Ռեալ Կոնֆիանսի անունը։ Դա տեղի է ունեցել հանքափորի մահից հետո, ինչը հանգեցրել է նրա որդիների միջև վիճաբանության՝ տիտղոսը ժառանգելու համար ։
1771 թվականին փոխարքա Մանուել Ամաթ ի Հունենթը քաղաքում հիմնել է դրամահատարան, որը հետագայում հատել է հայտնի «Պասկոյի 4 ռեալը» ։
19-րդ դարի սկզբին հարստանալու հույսով քաղաք են ժամանել բազմաթիվ օտարերկրացիներ, ինչպես նաև արկածախնդիրներ։ Քաղաքում բացվել է եվրոպական և ամերիկյան պետությունների 12 փոխհյուպատոսություն։
1906-1927 թվականներին ամերիկյան լեռնահարստացման ընկերությունը պղնձի հանքաքարերից արծաթի և ոսկու արդյունահանում է իրականացնում։
1940 թվականներին Սերո դե Պասկոյում սկսվել է կապարի արդյունահանումը ։
Սպորտ
2004 թվականից քաղաքում հիմնվել է Պերուի առաջին դիվիզիոնի «Դեպորտիվո Վանկա» ֆուտբոլային ակումբը։ Այսպիսով, «Դեպորտիվո Վանկան» բարձրլեռնային գոտում գտնվող քչ շատ ակումբներից մեկն է, ինչի կապակցությամբ մշտական քննադատության է ենթարկվում Պերուի ֆուտբոլի առաջնության մյուս մասնակիցների կողմից՝ թթվածնային սովի և հաճախ չափազանց ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում խաղի բարդությունների հետ կապված ։
Սանգեր
Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 836, իսկ 1908-ին՝ 764 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Իսկ ո՞ւր ենք մենք հիմա գնում (ֆիլմ)
Իսկ ո՞ւր ենք մենք հիմա գնում (Et maintenant, on va où?), ֆրանս-լիբանանյան ֆիլմ, որը նկարահանվել է 2011 թվականին, ռեժիսոր և դերասանուհի Նադին Լաբակիի կողմից։ Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի մայիսի 16-ին, Կաննի կինոփառատոնում։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է աշխարհից մեկուսացած լիբանանյան գյուղակի և դրա բնակիչների մասին, որոնց մեջ գրեթե հավասար թիվ են կազմում քրիստոնյաներն ու մուսուլմանները։ Գյուղը շրջապատված է ականապատ դաշտերով, որոնք մնացել են պատերազմից հետո, և այնտեղ հասնել կարելի է միայն նեղ արահետով։ Կանայք չեն կարողանում մոռանալ պատերազմում զոհված իրենց տղամարդկանց մասին, այդ պատճառով երբ նրանք իմանում են երկրին վրա հասած միջկրոնական նոր տարաձայնությունների մասին, նրանք ամեն ինչ անում են, որ տղամարդիկ չիմանան այդ մասին և ձգտում են վերացնել թշնամանքի ցանկացած պատճառ։ Գյուղի երիտասարդներից մեկը` Նասսիմը, պատահաբար սպանվում է կրակոցից այն ժամանակ, երբ գնացել էր գյուղի բնակիչներին անհրաժեշտ մթերք բերելու։ Նրա մայրն ամեն ինչ անում է, որպեսզի կանխի որդու մահվան պատճառով հնարավոր եղբայրասպան արյունահեղությունը գյուղում։ Նրան օգնում են և մյուս կանայք։
Չնայած ողբերգական իրավիճակին ու քաղաքացիական կրոնական պատերազմի թեմայի առկայությանը` ֆիլի սյուժեում կան նաև կատակերգական ու երաժշտական դրվագներ։
Պարգևներ և առաջադրումներ
Ֆիլմն արժանացել է մի շարք միջազգային մրցանակների.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Արաբերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր կրոնի մասին Կատեգորիա:Իտալական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր
Աթանասիա Ցումելեկա
Աթանասիա Ցումելեկա (Αθανασία Τσουμελέκα,, ), հույն թեթև ատլետ (մարզական քայլք), ով արժանացել է ոսկե մեդալի 2004 թվականին Աթենքում անցկացված Օլիմպիական խաղերում։
Մինչև 2003 թվականը Ցումելեկան մեծ ճանաչում չուներ և այդ տարվա աշխարհի առաջնությունում զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը։ Ի զարմանս բոլորի, նա նվաճել է օլիմպական ոսկե մեդալ իր հայրենիքում՝ առաջ անցնելով Ռուսաստանը ներկայացնող Օլիմպիադա Իվանովայից (արծաթ) և ավստրալիացի Ջեյն Սավիլից (բրոնզ)։
2008 թվականի Պեկինի Օլիմպիական խաղերում նա զբաղեցրել է 9-րդ տեղը 20 կմ քայլքում։ Խաղերից հետո պարզվել է, որ օգոստոսի 6-ին նրա հանձնած մեզում Էրիթրոպոետինի պարունակության թեստը դրական արդյունք է ցույց տվել, և անհրաժեշտություն է առաջացել անցկացնել նոր թեստ CERA-ի համար ։ Ցումելեկան կասկածներ է հայտնել այդ գործընթացի ստույգության վերաբերյալ, ապա հայտարարել, որ անմիջապես հեռանում է սպորտից ։ 2009 թվականի ապրիլի 29-ին հայտարարվել է, որ 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Ցումելեկայի հանձնած արյան CERA-ի թեստը ցույց է տվել դրական արդյունք ։ Նրա «Բ» տարբերակը նույնպես ունեցել է դրական արդյունք ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 18-ին Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն որոշել է չեղարկել 2008 թվականի Օլիմպիական խաղերի կանանց 20 կմ քայլքում Ցումելեկայի արդյունքը, որտեղ նա զբաղեցրել էր 9-րդ տեղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հույն մարզիկներ Կատեգորիա:Հույն օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
(1026) Ինգրիդ
(1026) Ինգրիդ (Ingrid), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1923 թվականի օգոստոսի 13-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,254511 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8443 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6647 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1236,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291156 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,4° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1923 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սիդբոմբինգ
Սիդբոմբինգ (Seedbombing) կամ օդային ցանք, հողը ցանելու տեխնիկա, որը ենթադրում է հողից, հումուսից և բույսերի սերմերից կազմված գնդակների (սերմերի ռումբերի) նետում։ Հաճախ օգտագործվում է պարտիզպան-այգեգործների կողմից երկրի հասարակական կամ լքված հատվածներում՝ բուսականությունը վերականգնելու համար։ Կարող է օգտագործվել նաև անտառային ծածկույթի վերականգնման համար։
Տերմինաբանություն
«Սերմերի ռումբ» եզրույթն առաջին անգամ օգտագործվել է 1973 թվականին «Կանաչ պարտիզաններ» արշավում ։ Այս արշավի մասնակիցները սերմերի ռումբեր են նետել Նյու Յորքի դատարկ հողատարածքներում, որպեսզի բարելավեն շրջանների արտաքին տեսքը։ Դա սկիզբ է դրել պարտիզան-կանաչապատողների շարժմանը ։
2012 թվականին Գերմանիայում հայտնվել է «ավտոբոմբիզմ» եզրույթը, որով կոչվում է ավտոմեքենաների պատուհաններից «սերմերի ռումբերի» ցրումը ։
Պատմություն
Օդային կանաչապատման առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1930 թվականով։ Այդ ժամանակ ինքնաթիռներն օգտագործվել են դժվարամատչելի տարածքներում և Հոնոլուլու լեռներում (Հավայի) բույսերի և ծառերի սերմերի տարածման համար, որպեսզի վերականգնվի բուսածածկույթն անտառային հրդեհներից հետո ։
Սիդբոմբինգը լայնորեն տարածված է նաև Աֆրիկայում, որտեղ այն օգտագործվում է ցածր կենսաբազմազանությամբ տարածքներում։ Տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ սերմնային ռումբերի արդյունավետությունն աճել է։ Ռումբի պարունակությունը տեղադրվում է հեշտ քայքայվող թաղանթի մեջ և նետվում անհրաժեշտ տեղամաս։ Սովորաբար ենթադրվում է մեկ հատվածում տասնյակ կամ հարյուրավոր սերմնային ռումբերի օգտագործում։ Բավարար ջրի և արևի լույսի առկայության դեպքում բուսականությունը կարող է հայտնվել մեկ ամսվա ընթացքում։
1987 թվականին Լին Գարիսոնը (Lynn Garrison) գործարկել է «Հայիթիի կանաչապատման նախագիծը» (HARP), որի շրջանակներում տոննաներով սերմնային ռումբեր են նետվել վերասարքավորված ինքնաթիռից։ Թաղանթը պարունակել է պարարտանյութեր, ինսեկտիցիդներ և մի քանի սերմեր։ Սերմերը ցրելուց առաջ մի քանի օր պահվել են ջրի մեջ, որպեսզի սկսվի ծլելու գործընթացը։
Տարածումը
Որոշ երկրներում շատ խանութներ սկսել են գնորդներին առաջարկել «սերմերի ռումբեր» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի գրասենյակ
Կազմակերպությունը
ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը (European Armenian Federation for Justice and Democracy-EAFJD) հասարակական կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 2000 թվականին Փարիզում։ 2002 թվականից վեր EAFJD-ի գրասենյակը տեղափոխվել է Բրյուսել, Բելգիա ։ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը Հայ դատի հանձնախմբերի՝ աշխարհում չորս տարածաշրջանային գրասենյակներից մեկն է։ Այն եվրոպական կարևորագույն օրենսդիր հարթակներում և միջազգային կազմակերպությններում ծավալում է հայ դատի պաշտպանությանը, ինչպես նաև հայության արտաքին մարտահրավերների հաղթահարմանն ու շահերի հետապնդմանն ուղղված գործունեություն։ Ավանդական քարոզչական գործունեությանը զուգահեռ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը կազմակերպում է եվրոպական հանրությանն ուղղված բազմաթիվ իրազեկման միջոցառումներ, այդ թվում համաժողովներ ականավոր միջազգային գիտնականների մասնակցությամբ, քննարկումններ, ֆոտո-ցուցահանդեսներ, կինոդիտումներ ։
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբիգրասենյակը համակարգում է Հայ դատի հանձնախմբերի գործուներությունը եվրոպական 13 երկրում։ Հայ դատի հանձնախմբեր են գործում Ավստրիայում, Բելգիայում, Բուլղարիայում, Կիպրոսում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Հունաստանում, Նիդերլանդներում, Լեհաստանում, Ռումինիայում, Շվեդիայում, Մեծ Բրիտանիայում և Իսպանիայում ։
Առաքելությունը
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի գործունեության հիմնական ոլորտներն են`
Հայոց ցեղասպանության պահանջատիրություն
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակն առանցքային է համարում Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը և դատապարտումը եվրոպական կառույցների և երկրների խորհրդարանների կողմից։ Կազմակերպությունը կարևորում է Թուրքիայի կողմից Ցեղասպանության ճանաչմանը և հայոց պահանջատիրությանն ուղղված գործունեությունը, ցեղասպանության հատուցումների, ինչպես նաև Ցեղասպանության ժխտողականության դեմ պայքարն ու որոշ երկրներում արդեն գործող ժխտողականության քրեականացումը։
Արցախ
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի համար Արցախի բնակչության ազատ ինքնորոշման, սեփական ապագան ինքնուրույն տնօրինելու և այլ հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունն անկյունաքարային է։
Կազմակերպության գլխավոր նպատակներից է Արցախի ժողովրդին պարտադրված մեկուսացման հաղթահարումը, Արցախ-Եվրոպա հարաբերությունների խթանումը։ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակն առաջնային է համարում Արցախի ժողովրդի բոլոր հիմնարար իրավունքների՝ այդ թվում ազատ տեղաշարժման, ուսման, կյանքի իրավունքի պաշտպանությանը։
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի գործունեությունն ուղղված է խորհրդարանական դիվանագիտության խթանմանը Արցախի Ազգային ժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի, ինչպես նաև եվրոպական երկրների օրենսդիր մարմինների միջև։ Այս առումով մեծ նշանակություն ունեն Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի նախաձեռնած փոխանակման ծրագրերը և երկխուսությանն ուղղված բազմաթիվ միջոցառումները։
Վերջին տարիներին Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը նշանակալից դեր է խաղացել եվրոպական տարբեր երկրներում և Եվրոպական խորհրդարանում Արցախի հետ բարեկամության խմբերի ստեղծման մեջ  ,,: Կազմակերպությունը խիստ կարևորում է Արցախում ժողովրդավարության ամրապնդումը, տնտեսական զարգացումը, քաղաքացիական հասարակության ակտիվացումը, մարդու իրավունքների պաշտպանության և հիմնարար ազատությունների վրա հիմնված երկիր կառուցելու տեսլականի իրագործումը։ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը գործունեություն է ծավալում, որպեսզի Արցախը Եվրոպայում ներկայանա իր զբոսաշրջային ներուժով, հարուստ պատմամշակութային ժառանգությամբ և ձեռքբերումներով ։
ԵՄ-Հայաստան հարաբերությունների ընդլայնման և խորացման սատարում
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի գործունեության կարևոր ճյուղ է նաև Հայաստան-Եվրոպա հարաբերությունների ամրապնդումը և ընդլայնումը։ Այս առումով Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը կարևոր ձեռքբերում է համարում 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի ստորագրումը ։
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի և ԵՄ-ում ՀՀ առաքելության համատեղ ջանքերով 2013 թվականին Եվրոպական խորհրդարանում ձևավորվեց ԵՄ-Հայաստան բարեկամական խումբը ։ 2015 թվականին, Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններից հետո, Հայաստանի հետ բարեկամության խումբը վերակազմավորվեց։ Այժմ խումբը բաղկացած է 50-ից ավել պատգամավորից և նպատակ ունի ամրապնդել կողմերի միջև համագործակցությունը ։
Ունենալով սերտ կապեր Եվրոպական խորհրդարանում՝ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակն աջակցում է հայկական պատվիրակություններին Եվրանեսթ և PCC խորհրդարական ձևաչափերում։ Գրասենյակը նաև ակտիվ գործունեություն է ծավալում Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովում՝ համագործակցելով խորհրդարանական վեհաժողովի հայկական պատվիրակության հետ ։
Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների խթանմանը ծառայում է նաև Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի նախաձեռնած «Վահան Հովհաննիսյան ուսուցողական աշխատանքային ծրագիրը», որը մեկնարկել է 2018 թվականին։ Ծրագրի շրջանակներում ընտրական փուլն անցած հայաստանաբնակ երիտասարները հնարավորություն են ստանում գործնական հմտություններ և գիտելիքներ ձեռք բերել Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակում և ծանոթանալ ԵՄ կառույցների՝ հատկապես Եվրոպական խորհրդարանի առօրյա աշխատանքներին ։
Համայնքային ակտիվություն
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակն ակտիվ համագործակցում է եվրոպական տարբեր համայնքային կառույցների հետ և օժանդակում նախաձեռնությունների և միջոցառումների կազմակերպման հարցում։ Եվրոպահայության ձայնը լսելի դարձնելու նպատակով յուրաքանչյուր չորս տարին մեկ Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը Բելգիայում կազմակերպում է «Եվրոպահայերի համագումար», որը հարթակ է հայ և եվրոպացի քաղաքական գործիչների, դիվանագետների, կրոնական առաջնորդների, ակադեմիական շրջանակների, ոչ կառավարական կազմակերպությունների, հայկական համայնքների ներկայացուցիչների, անհատների համար` քննարկելու ժամանակակից մարտահրավերները և դրանց դիմակայելու ուղիները ։ Վերջին համագումարը կայացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 18-19-ը՝ Բրյուսելում ։
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը համագործակցում է նաև Հայ դատի աշխարհասփյուռ գրասենյակների հետ, որոնցից են` Armenian National Committee of America, (АNCA), Armenian National Committee of Australia-ն, Մերձավոր արևելքի Հայ Դատի գրասենյակը, Հարավային Ամերիկայի հայ դատի հանձնախումբը։
Դիտորդական առաքելություններ
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակը մեծապես կարևորում է արդար ընտրությունների դերը որպես ժողովրդավարության հիմնասյուն։ Ուստի վերջին տարիներին Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի նախաձեռնությամբ անկախ միջազգային մասնագետների խմբեր Արցախի ընտրական գործընթացների դիտորդական առաքելություն են իրականացնում` հիմնված ԺՄԻԳ դիտորդական առաքելությունների մեթոդաբանության վրա։
Այս մեթոդաբանության վրա հիմնված առաջին դիտորդական առաքելությունը կազմակերպվեց 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների, ապա 2017 թվականի սահմանադրության բարեփոխումների հանրաքվեի դիտարկման համար ։ Սրանք Արցախի ընտրական գործընթացներում ԺՄԻԳ մեթոդաբանության վրա հիմնված առաջին միջազգային դիտորդական առաքելություններն են։ Ընտրական գործընթացները բարևելավելուն զուգընթաց այս առաքելությունները նպաստում են Արցախի՝ մեկուսացումից դուրս բերմանը ։
Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի գրասենյակի անձնակազմը որպես միջազգային դիտորդներ մասնակցեց Թուրքիայի ընդհանուր խորհրդարանական ընտրություններին՝ 2015 թվականի հունիսին և 2015 թվականի նոյեմբերին, ինչպես նաև 2014 թվականի մարտին Թուրքիայի ՏԻՄ ընտրություններին ։
Joconde
Joconde (հայերեն հնչողությամբ՝ Ժոկոնդ), տվյալների կենտրոնական բազա, որն ստեղծվել է 1975 թվականին Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության նախաձեռնությամբ և ներկայումս մատչելի է առցանց։ Ներառում է ֆրանսիական հանրային ու մասնավոր այն թանգարանների հավաքածուների ցուցանմուշները, որոնք Code du patrimoine-ի L. 441-1 հոդվածի համաձայն՝ ընդգրկված են Musées de France խորագիրը կրող ցանկում (դրանց թվաքանակն անցնում է 1.200-ից) ։
La Joconde-ը իտալական Վերածննդի խոշորագույն ներկայացուցիչ Լեոնարդո դա Վինչիի Մոնա Լիզա հանրահայտ նկարի ֆրանսերեն անվանումն է։ Այդ աշխատանքը, փարիզյան Լուվրում պահվող միլիոնավոր այլ ստեղծագործությունների մոտավորապես կեսի հետ, ներառված է տվյալների կենտրոնական բազայում (ի դեպ, այդտեղ ընդգրկված են Լեոնարդո դա Վինչիի հետ առնչվող 295 աշխատանքներ, որոնց թվում՝ 6 նկար)։ 2012 թվականի նոյեմբերի տվյալներով՝ Joconde-ը պարունակում էր առցանց հասանելի 475.000-ից ավելի ցուցանմուշ, որոնցից ավելի քան 290.000-ը՝ պատկերներով from 366 collections in France ,. այդ թվում՝ 209.350 մատիտատնկար, 63.547 գեղանկար, 34.561 տպածոներ (prints), 34.102 քանդակ, 16,631 տարազներ ու դրանց օժանդակ համալրումներ։
Joconde-ի տվյալների բազան օրեցօր շարունակում է համալրվել ու հարստանալ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի մշակույթ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի թանգարաններ
Հասմիկ Բաղդասարյան
Հասմիկ Բախշիի Բաղդասարյան (հունիսի 26, 1970, Շուշի, ԼՂԻՄ - օգոստոսի 22, 1992, Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ կին ազատամարտիկ, բուժքույր։
Կենսագրություն
Հասմիկ Բաղդասարյանը ծնվել է 1970 թվականի հունիսի 26-ին Շուշի քաղաքում։ Ավարտել է Շուշիի թիվ 2 ռուսական դպրոցը, ուսումը շարունակել է Ստեփանակերտի բժշկական ուսումնարանում։ Աշխատել է մարզային վերականգնողական կենտրոնում՝ որպես բուժքույր։
Կամավորագրվել էր ազգային ազատագրական պայքարին, եղել է բուժքույր և սանիտար։ 1992 թվականին ապրիլից նրանց ջոկատը տեղակայվել է Սղնախ գյուղում, իսկ հունիս-հուլիս ամիսներին տեղափոխվել է Մարտակերտի դաշտային հոսպիտալ։
Զոհվել է 1992 թվականի օգոստոսի 22-ին Ստեփանակերտի հրետակոծության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հուղարկավորված է Քարինտակի գերեզմանատանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:1970 ծնունդներ Կատեգորիա:1992 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 22 մահեր Կատեգորիա:Շուշի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր
Արաբելա Հանթինգթոն
Արաբելա Դյուվալ Հանթինգթոն (Arabella Duval Huntington, ծնյալ Յարինգտոն, ), ամերիկացի բարերար, որը մի ժամանակ եղել է երկրում ամենահարուստ կինը։ Նրան է պատկանել այն արվեստի հավաքածուն, որը տեղակայված է Կալիֆոռնիայի Հանթինգթոն գրադարանում։
Ամերիկացի երկաթուղային մեծահարուստ և արդյունաբերող Քոլիս․ Փ․ Հանթինգթոնի երկրորդ կինն էր, որի մահից հետո ամուսնացել է վերջինիս զարմիկի՝ Հենրի Հանթինգթոնի հետ, որը նույնպես մեծահարուստ էր ու Հանթինգթոնի գրադարանի, արվեստի թանգարանի ու բուսաբանական այգու հիմնադիրը։
Կենսագրություն
Հետագայում ամուսնացել է նրա զարմիկ Հենրի Հանթինգթոնի (1850–1927) հետ, որը նույնպես երկաթուղային մագնատ էր ու մեծ ազդեցություն ուներ Լոս Անջելեսի տարածքում։ Կալիֆոռնիայի Սան Մարինո քաղաքում հիմնադրել է Հանթինգթոնի գրադարանը, արվեստի թանգարանն ու բուսաբանական այգին։
Նա հյուսիս է տեղափոխվել վիրջինիացի ոմն պրն․ Վորշամի հետ, որն ամուսնացած է եղել և երեխաներ ունեցել։ Իրենց ամուսնությունից կարճ ժամանակ անց Վորշամը մահացել է՝ թողնելով նրան իրենց փոքրիկ որդու՝ Արչերի հետ, որը ծնվել էր մոտավորապես 1870 թվականին։ (Որոշ աղբյուրներ ենթադրում են, որ զույգը երբեք ամուսնացած չի եղել, և որ նա Վորշամի սիրուհին է եղել) ։ 1877 թվականին Արաբելան նա որոշ գույք է գնել Նյու Յորքում, որը հետագայում վաճառել է Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլերին ։
Նյու Յորքում նա աշխատել է՝ հոգ տանելով Քոլիս Հանթինգթոնի հիվանդ կնոջ մասին․ նա վերջինիս հավանաբար հանդիպել է Ռիչմոնդում։ (Ենթադրվում է, որ նրա որդու ՝ Արչերի կենսաբանական հայրը Քոլիս Հանթինգթոնն էր )։
Քոլիսի կինը մահացել է 1884 թվականին Նյու Յորքում։ Նույն տարում Սան Ֆրանցիսկոյում նա ամուսնացել է Արաբելայի հետ, որը դարձել է նրա երկրորդ կինը։ Ամուսնությունից հետո Քոլիսն օրինական կերպով որդեգրել է այդ ժամանակ արդեն 14 տարեկան Արչերին։ 1900 թվականին Քոլիսի մահից հետո Արաբելան ու Արչերը գումար են ժառանգել․ Արաբելայի մասնաբաժինը կազմել է ավելի քան 50 միլիոն դոլլար։
Քաղցկեղի հետազոտության Հանթինգթոն ֆոնդ
1902 թվականին Արաբելան, ի հիշատակ իր ամուսնու, 100,000 դոլլար է նվիրաբերել Ջեներալ Մեմորիալ հիվանդանոցին՝ երկրում քաղցկեղի հետազոտման առաջին հիմնադրամը՝ Քաղցկեղի հետազոտության Հանթինգթոն ֆոնդը հիմնելու համար։ Հիվանդանոցը զարգացել է որպես Նյու Յորքի Memorial Sloan-Kettering քաղցկեղի կենտրոն ։
1913 թվականին ամուսնացել է իր մահացած ամուսնու զարմիկի՝ Հենրի Հանթինգթոնի հետ, որի նույնպես երկրորդ կինն էր։ Զույգը միասին ապրել է մինչև 1924 թվականին Արաբելայի մահը։ Երկուսն էլ թաղված են Հանթինգթոնի գրադարանի տարածքում։ Հանթինգթոնի գրադարանի շենքի արևմտյան թևում տեղադրվել է Արաբելլա Հանթինգթոնի հուշարձանը, որը բացվել է 1927 թվականին՝ Հենրիի մահվան տարում։
Արվեստի հավաքածու
Իր ամբողջ կյանքում Արաբելլա Հանթինգթոնը հավաքել է արվեստ, զարդեր, հնաոճ իրեր և այլ շքեղ իրեր։ Նա առանձնահատուկ հետաքրքրություններ է ունեցել Հին վարպետների, միջնադարյան և Վերածննդի դարաշրջանի եկեղեցական պատկերների և Լուի XIV- Լուի XV ժամանակաշրջանի կահույքի և դեկորատիվ արվեստի նկատմամբ։
Իր մահից հետո նրա ամբողջ կարողությունն ու հավաքածուները բաժին են ընկել որդուն՝ Արչեր Հանթինգթոնին, որը կտավներից շատերը նվիրել է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն արվեստի թանգարանին։ Դրանց թվում էին՝ երկու Ռեմբրանտ, մեկ Յան Վերմեեր ու մի քանի հարյուր այլ նկարներ, որոնց մեծ մասը պատկանել է Քոլիսին։ W. 57-րդ փողոցի իր հիմնական բնակավայրի իրերի մեծ մասը, ներառյալ արվեստի գործերի մեծ մասը, ուղարկվել է աճուրդի։ Ընտանիքին պատկանած շատ այլ իրեր, այդ թվում՝ հագուստ, կահույք, գոբելեն և ճենապակի, կտակվել են այլ հաստատություններին, որոնց թվում էին՝ Նյու Հեյվենի Եյլի համալսարանը և Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի Պատվո լեգեոնի պալատի արվեստի թանգարանը։
Որոշ իրեր պահվում են Հանթինգթոնի գրադարանի հավաքածուներում։ Դրանք ընտրվել էին 2006 թվականի գարնանը Արաբելլա Հանթինգթոնի մասին ցուցահանդեսի համար, որը կրում էր The Belle of San Marino վերնագիրը ։ Հանթինգթոնի գրադարանի միջնադարյան և վերածննդի դարաշրջանի նկարների միայն փոքր հավաքածուն է եղել Արաբելլայի անձնական սեփական հավաքածուի մեջ։ Հենրի Հանթինգթոնը դրանք գնել է Արաբելայի մահից հետո իր որդու՝ Արչերի կողմից կազմակերպված աճուրդից։
Հանթինգթոնում «Արաբելլա հուշահամալիր» հավաքածուի իրերի մյուս մասը գնել է Հենրի Հանթինգթոնը նրա մահից հետո։ Դրանք ներկայացնում են նախկինում իրեն պատկանող առարկաների տեսակները, բայց ոչ հենց առարկաները ։
Արչեր Մ․ Հանթինգթոն
Արաբելայի որդին՝ Արչեր Միլտոն Հանթինգթոնը, մորից ժառանգել էր վերջինիս սերն արվեստի ու մշակույթի հանդեպ։ Նա շահույթ չհետապնդող կազմակերպությունների, հատկապես թանգարանների մեծ ընկեր էր։ Նա նաև իսպանական պոեզիայի աշխարհի առաջատար մասնագետներից մեկն էր և Նյու Յորքի Ամերիկայի իսպանախոսների ընկերության հիմնադիրը։
Մահ
Արաբելան մահացել է 1924 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում։ Թաղված է Կալիֆոռնիայի Սան Մարինո քաղաքում գտնվող Հանթինգթոնի գրադարանի դամբարանում ։ Նրա ամուսնուն՝ Հենրի Հանթինգթոնին նույնպես թաղել են այնտեղ, նրա մահից երեք տարի անց։
Գրականության ցանկ
Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Պրիվոլնոե (ավան, Վոլնովախսկի շրջան)
Պրիվոլնոե (Привільне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվոլնոե ավանում բնակվում էր 776 մարդ։
Կառլ V (այլ կիրառումներ)
Կառլ V, կարող է վերաբերել՝
Ամերիկա Ֆերերա
Ամերիկա Ջորջին Ֆերերա (America Georgin Ferrera, ), ամերիկացի դերասանուհի։ ԱՄՆ-ի «Կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի, «Էմմիի» և «Ոսկե գլոբուսի» դափնեկիր։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքներից մեկն է Բեթթի Սուարեսի դերը «Ugly Betty» հեռուստասերիալում։
Կենսագրություն
Ամերիկա Ֆերերան, որն իր ընտանիքի վեց երեխաներից ամենակրտսերն է, ծնվել է 1984 թվականի ապրիլի 18-ին Լոս Անջելեսում (Կալիֆոռնիա նահանգ, ԱՄՆ), Հոնդուրասի ներգաղթյալների ընտանիքում ։ Նրա մայրը աշխատել է հավաքարար հյուրանոցի անձնակազմի հարցերով տնօրենի մոտ ։ Մայրը դաստիարակել է Ամերիկային, նրա եղբայրներին և քույրերին՝ միշտ ընդգծելով բարձր կրթություն ստանալու կարևորությունը ։ Երբ Ամերիկան յոթ տարեկան էր, նրա ծնողները բաժանվել են, և հայրը վերադարձել է Հոնդուրաս ։ Ֆերերայի հայրը մահացել է 2010 թվականին ։
Ամերիկան մեծացել է Վուդլենդ-Հիլզում՝ Լոս Անջելեսում, որտեղ հաճախել է Ջորջ Էլերի Հեյլի տարրական դպրոցն ու «Էլ Կամինո Ռեալ» հիմնական դպրոցը ։ Յոթ տարեկանում նա ստացել է փոքրիկ դեր շեքսպիրյան «Համլետ» պիեսի բեմադրության մեջ, իսկ հետագայում 10 տարեկանում կատարել է ավելի մեծ դեր՝ մարմնավորելով «Ճարպիկ Խաբեբային» «Օլիվեր Թվիստի արկածները» ներկայացման մեջ։ Դրանից հետո նա հստակ գիտակցել է, որ պետք է դառնա դերասան ։
Կարիերա
2002 թվականի հուլիսին Ամերիկա Ֆերերան նկարահանվել է իր առաջին հեռուստաֆիլմում Disney Channel-ի համար ։ Այդ նույն թվականին կայացել է նրա կինոդեբյուտը «Real Women Have Curves» ֆիլմում ։ Հեռուստատեսությունում նա հայտնվել է «Հրեշտակի հպումը» սերիալում և «The Sisterhood of the Traveling Pants» ֆիլմում ։ 2005 թվականին նա արժանացել է Movieline Breakthrough Award կինոմրցանակի։
Անձնական կյանք
2011 թվականի հունիսի 27-ից Ամերիկան ամուսնացած է Ռայան Փիրս Ուիլյամսի հետ, ում հետ նա հարաբերություններ է ունեցել շուրջ 6 տարի նախքան ամուսնությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Վիկտորյական գրականություն
Վիկտորյական դարաշրջանի ամենահայտնի բանաստեղծներն էին Ռոբերտ Բրաունինգը (1812-89թթ․) և Ալֆրեդ Թեննիսոնը (1809-92թթ․), չնայած շատերը հակված էր նախընտրել Թոմաս Հարդիի պոեզիան, ով, չնայած իր կյանքի ընթացքում գրում էր բանաստեղծություններ, բայց չի հրապարակել իր ժողովածուն մինչև 1898 թ. և Մենլի Ջերարդ Հոփքինսի (1844-89թթ․) պոեզիան, ում բանաստեղծությունները հրատարակվել են հետմահու, 1918 թվականին։ Այս շրջանում կարևոր գրական գործիչ է Ալջերնոն Չարլզ Սուինբերնը (1837-1909թթ), ով հայտնի դարձավ իր պոեզիայով և քննադատական գործերով։Հետագայում լայն տարածում է գտնում նաև Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս-ի պոեզիան։ Թատրոնում լուրջ փոփոխություններ չկային մինչև  XIX դարի վերջը։ 1970-ականներին ամեն ինչ փոխվեց։ Այդ փոփոխության պատճառը Գիլբերտի և Սալիվանի կոմիկական օպերաներն էին, Ջորջ Բեռնարդ Շոուի (1856–1950թթ․) 1890-ականների և Օսկար Ուայլդի (1854–1900) պիեսները` հտկ․ Ուայլդի «Որքան կարևոր է լուրջ լինելը» պիեսը։
Հիմնական հոդված՝ Անգլիական վեպեր
Վիկտորյական դարաշրջանի ամենահայտնի վիպասանը Չարլզ Դիքենսն է։ Իր բազմազան հերոսներով և գրքերից դուրս իր անհավանական կյանքով՝ Դիքենսը մնում է ամենահայտնի և ամենաընթերցված գրողը նույնիսկ  մեր օրերում։  Նրա իր առաջին վեպը ՝«Պիկվիկյան ակումբի հետմահու հուշերը» (1836-37թթ․ ), գրել է, երբ քսանհինգ տարեկան էր, և նրա հետագա բոլոր աշխատանքները շատ լավ վաճառք ունեցան։ Նրա առաջին վեպի կատակերգությունն ունի երգիծական եզրեր, և սա է Դիքենսի գրական ոճը։ Դիքենսը ջանասիրաբար է աշխատել գրավիչ ստեղծագործելու համար, նա իր գործերում ներկայացրել է սոցիալական խնդիրներ և տվել է մեկնաբանություններ աղքատների և թշվառների կենսակերպի  վերաբերյալ։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքներն են՝  «Օլիվեր Թվիստի արկածները»  (1837-39թթ), «Նիկոլաս Նիքլբիի կյանքն ու արկաածները» (1838-39թթ․), «Սուրբծննդյան երգ»(1843թ․),  «Դոմբի և որդի»  (1846-48թթ․),  «Դեյվիդ Կոպերֆիլդ» (1849-50թթ․), «Փոքրիկ Դորրիթ»(1855-57թթ․), «Պատմվածք երկու քաղաքների մասին» (1859թ․) և «Մեծ հույսեր »(1860-61): 19-րդ դարի նրա ստեղծագործությունների մեծ մասն ունի ավելի տխուր բովանդակություն։
Դիքենսի հակառակորդը Ուիլյամ Թեքերեյն էր։ Թեքերեյը ուներ ավելի սուր երգիծանք և նա ներկայացնում էր միջին խավի կյանքը։ Նա հայտնի է իր «Սնափառության տոնավաճառ» (1848թ․)վեպով, որն վերնագրվել է «Վեպ առանց հերոսի»՝ վիկտորյական ոճով գրված պատմական վեպ է, որտեղ պատկերված են պատմական վերջին իրադարձությունները։ Բրոնտե քույրերի գեղարվեստական ոճը բավականին տարբերվում էր այդ ժամանակի գեղարվեստական ոճերից։
Էնն, Շառլոթ և Էմիլի Բրոնտե քույրերը ժամանակաշրջանի նշանավոր գործեր են գրել, սակայն նրանք անմիջապես չեն ստացել դրական գնահատական վիկտորյական քննադատների կողմից։ Էմիլի Բրոնտեի մեկ վեպն է «Մոլեգին հողմերի դարավանդը» (1847 թ.)։ Այն կնոջ տեսանկյունից գոթական ռոմանտիզմի օրինակ է կնոջ, ով ուսումնասիրում է դասը, առասպելը և սեռը։ 19-րդ մյուս շատ հայտնի ստեղծագործությունը գրվել է Շառլեթ Բրոնտեի կողմից՝ «Ջեյն Էյր» (1847թ․), որը նույնպես ունի գոթական երանգներ։ Էնն Բրոնտեի երկրորդ վեպը՝ «Անծանոթուհին Ուայլդֆել-Հոլլից» (1848թ․), գրված է ռեալիստական, այլ ոչ թե ռոմանտիստական ոճով։ Այն համարվում է առաջին ֆեմինիստական վեպերից մեկը։
Ավելի ուշ այս ժամանակահատվածում Ջորջ Էլիոթը (Մերի Էնն Էվանս), 1860-ականներին «Ֆլոսի ջրաղացը»  և 1872-ին, իր ամենահայտնի գործը «Միդլմարչ»։ Նա Բրոնտե քույրերի նման հանդես էր գալիս տղամարդու կեղծանունով։
Վիկտորյանական դարաշրջանի վերջին տասնամյակների ընթացքում Թոմաս Հարդին դարձավ ամենակարևոր վիպասանը։ Նրա ստեղծագործություններն են՝  «Կանաչ ծառի տակ» (1872թ․),  «Խելահեղ ամբոխից հեռու» (1874թ․), «Քեսթըրբրիջի քաղաքապետը» (1886 թ.), «Տեսսը դ'Ուրբերվիլ տոհմից»  (1891 թ.) և «Աննկատելի Ջուդը» (1895թ․) :
Այս դարաշրջանի այլ նշանավոր վիպասաններից են՝ Էլիզաբեթ Գասկելը (1810-1865թթ․), Էնթոնի Թրոլոփը (1815-1882թթ․), Ջորջ Մերեդիտը (1828-1909թթ․) և Ջորջ Գիսսինգը (1857-1903թթ․)։
Հիմնական հոդված՝ անգլիական պոեզիա
Էլիզաբեթ Բարրեթ Բրաունինգ ը և Ռոբերտ Բրաունինգ իրենց սիրավեպը վերածեցին բանաստեղծության, որի  արդյունքում գրեցին շատ շքեղ և կրքոտ բանաստեղծություններ։ Եվ՛ Մեթյու Առնոլդը, և՛ Ջերարդ Մենլի Հոփկինսը  բանաստեղծություններ գրված են  ռոմանտիկ պոեզիայի և  Ջորջական ժամանակաշրջանի ոճով։ Սակայն Հոփկինսի պոեզիան չի հրապարակվել մինչև 1918 թվականը։ Առնոլդը ստեղծագործությունները  գրելիս ոգեշնչվել է  վերջին տարիների բանաստեղծներից, իսկ Հոփկինսը ոգեշնչվել է հին անգլիակն պոեզիայի չափածո ձևերից, ինչպիսիք են օրինակ «Բեովուլֆը»։
Վիկտորյանական գրականության մեծ մասը կենտրոնացած էր անցյալի վերականգման վրա՝ կար հետաքրքրություն և՛ դասական գրականության, և՛ անգլիական միջնադարյան գրականության մեջ։ Վիկտորյականները սիրում էին հին հերոսներին և  հերոսական պատմություններ, և հույս ունեին վերականգնել այդ ազնիվ  վարքը և այն տարածել ոչ միայն տեղի բնակչության մեջ, այլ նաև ամբողջ կայսրությունում։ Այս առումով հայտնի է Ալֆրեդ Թեննիսոնը, ով գրել է Արթուր թագավորի մասին։ Այսպիսի թեմաներով են ստեղծագործել նաև Թոմաս Մալորին և Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտին, ով «Պրեռաֆայելիտների եղբայրության» հիմնադիրներից է, սակայն շատ քննադատներ նրա քրոջը՝ Քրիստինային ավելի ուժեղ գրող են համարում։
Դրամա
Դրաման, ֆարսը, երաժշտական ​​բուռլեսկը և երգիծական օպերաները մրցում էին Շեքսպիրի բեմադրությունների և Ջեյմս Պլանշեի, Ուիլյամ Ռոբերտսոնի պիեսների հետ։ 1855-ական թվականներից սկսած թատրոնում տեղի ունեցան մեծ փոփոխություններ և այդ փոփոխությունները սկսեցին Գիլբերտի և Սալիվանի կոմիկական օպերաներով, դրան հետևեցին 1890-ական թվականների Էդվարդյան երաժշտական կատակերգությունները։ 1875թ․ բացվեց առաջին 500 կատարողական ելույթներով՝ Խ․ Ջ․ Բայրոնի «Մեր տղաները» լոնդոնյան կատակերգությունը։ 1892թ․ հաջողություն ունեցավ  Թոմաս Բրանդունի «Չարլիի մորաքույրը»՝ 1962 կատարողական ելույթներով [2]։ Հետագայում Օսկար Ուայլդը դարձավ վիկտորյական ժամանակաշրջանի առաջատար բանաստեղծը և դրամատուրգը[3]։ Ուայլդի պիեսները բավականին տարբերվում էին վիկտորյական դարաշրջանի պիեսների ոճից, այն ավելի շատ նմանվում է Էդվարդյան դրամատուրգների ոճին, օրինակ ինչպիսն է  Ջորջ Բեռնարդ Շոուն, ում կարիերան  սկսվել է 1890-ականներին։ 1895թ․ մեծ հաջողություն ունեցավ Ուայլդի «Որքան կարևոր է լուրջ լինելը» պիեսը։ Ստեղծագործությունը դասվում է «բարձրաշխարհիկ կատակերգություններին»։ Սյուժեն լի է ֆարսային և մելոդրամային տարրերով։Առաջին հայացքից Ուայլդը այս պիեսում չի շոշափում ոչ մի լուրջ հարց, սակայն իրականում այնտեղ կարևոր դեր են զբաղեցնում ստորությունն ու կեղծ բարեպաշտությունը։ Նա չի խուսափել նաև քաղաքական թեմաներից։ Ստեղծագործության լեզուն լի է հեղինակային նորաբանություններով։
Մանկական գրականություն
Վիկտորյականները մեծ տեղ էին տալիս «մանկության ստեղծելուն», նրանք ցանկանում էին դադարեցնել երեխաների աշխատանքը և պարտադրում էին կրթությունը։ Երեխաները սկսեցին ընթերցել և մանկական գրականությունը ծաղկում ապրեց, երեխաների համար գրվում էին ստեղծագործություններ (օրինակ, Դիքենսի «Անգլիայի պատմությունը երեխաների համար»), նույնիսկ ձևավորվեց մանկական հեղինակների նոր խումբ։ Լուիս Քերոլը, Աննա Սյուելը հիմնականում գրում էին երեխաների համար, իսկ Էնթոնի Հոուպը և Ռոբերտ Լուի Սթիվենսոնը գրում էին մեծահասակների համար, սակայն նրանց արկածային վեպերը ներկա օրերում դասակարգվում են որպես մանակական ստեղծագործություններ։ Այլ ժանրերն իրենց մեջ էին ներառում անհեթեթություն, պոեզիա՝ երեխաների հետաքրքրությունը գրավելու համար (օրինակ, Լյուիս Քերոլը)։
Գիտություն, փիլիսոփայություն և հայտնագործություն
Չարլզ Դարվինը իր «Տեսակների ծագումը» գրել է այս դարաշրջանում, այն իր նմանը չունի նույնիսկ մեր օրերում։
Վիկտորյական դարաշրջանը գիտության զարգացման համար կարևոր ժամանակաշրջան էր և վիկտորյանցիների առաքելությունն էր նկարագրել և դասակարգել ողջ բնությունը։ Այս շրջանի գործերից այդքան էլ կարևոր գործեր չկան, սակայն մեկը՝ Չարլզ Դարվինի «Տեսակների ծագումը», հայտնի է մինչև հիմա։ Գրքի հիմքը էվոլյուցիայի տեսությունն, որը դեմ էր այդ դարաշրջանի գաղափարներին և այն դժվարությամբ ընդունվեց աշխարհում։ Չ. Դարվինի տեսության տարածողն ու հետևորդը եղավ Թոմաս Հեքսլի Հենրին։
Դարաշրջանի մի շարք այլ, ոչ գեղարվեստական ​​ստեղծագործություններթողեցին իրենց դրոշմը ժամանակի գրականության վրա։ Ջոն Ստյուարտ Միլը կարևոր ներդրումներ է ունեցել հասարակական տեսության, քաղաքական տեսության և քաղաքական տնտեսագիտության ոլորտներում։ Նա ուտիլիտարիզմի հետևորդներից է։ Մեծ հետք թողեցին Թոմաս Կարլայլի   «Ֆրանսիական հեղափոխության պատմություն», «Հերոսներ, հերոսների մեծարում և հերոսականը պատմության մեջ» և «Ֆրիդրիխ Երկրորդի կյանքի պատմությունը» պատմական գործերը։ Հետագայում հայտնի դարձան նաև Թոմաս Բաբինգթոն Մաքոլեյի գործերը։ Ջոն Ռասկինի հայացքները, չնայած իրենց հակասական, ուտոպիստական բնույթին, ազդել են 19-րդ դարի 2-րդ կեսի եվրոպական մշակույթի զարգացման վրա։ Ջոն Ռասկինի հայացքները շատ բանով պայմանավորել են պրեռաֆայելիտների գեղագիտության հակաբուրժուազիական տարրերը։ Կրոնական գրող Ջոն Հենրի Նյումանը Օքսֆորդյան շարժման ժամանակ  բուռն բանավեճ առաջացրեց Եկեղեցու հետ, որի մասին հետագայում գրեց «Apologia Pro Vita Sua» ինքնակենսագրության մեջ։ Այս շրջանում է գրվում Օքսֆորդի բառարանը, որը հետագայում դարձավ անգլերենի կարևորագույն պատմական բառարանը։ Հետագայում լույս տեսան նաև «Ազգային կենսագրության բառարանը» և «Բրիտանական հանրագիտարանի» իններորդ հրատարակությունը։
Գրականություն բնության մասին
ԱՄՆ-ում, Հենրի Դեյվիդ Թորոյի ստեղծագործությունները և Սյուզան Ֆենիմոր Կուպերի «Գյուղական ժամերը» (1850 թ.) գործը և Մեծ Բրիտանիայում՝  Ֆիլիպ Գոսսի և Սառա Բոուդիչ Լիի գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել վիկտորյանական գրի վրա։ [7] 1842-ին հիմնադրված «Լոնդոնյան պատկերազարդ նորությունները» աշխարհի առաջին պատկերազարդ շաբաթաթերթն է, այն հաճախ էր հրապարակում հոդվածներ և նկարներ, որոնք վերաբերում էին բնությանը։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, բնության վերաբերյալ գրքերը, հոդվածները և նկարազարդումները լայն տարածում գտան ու տարածվեցին քաղաքակիրթ հանրության շրջանում։
Գերբնական և ֆանտաստիկ գրականություն
19-րդ դարի վերջերին հայտնի դարձան գոթական հեքիաթները, որոնք ֆանտաստիկ գրականության առաջին օրինակներն են։ Այս շրջանում առաջ եկան այնպիսի հերոսներ, ինչպիսիք են Դրակուլան, Էդվարդ Հիդը։ Գոթական գրականությունը համատեղում է սիրավեպը և սարսափը `փորձելով հուզել և սարսափեցնել ընթերցողին։ Գոթական վեպի առանձնահատկություններն են՝ հրեշները, ուրվականները, թաքնված սենյակներն ու կախարդությունները։ Գոթական հեքիաթները սովորաբար տեղի են ունենում այնպիսի վայրերում, ինչպիսիք են ամրոցները, վանքերը և գերեզմանոցները։
Վիկտորյական գրականության ազդեցությունը
Հարիեթ Բիչըր Սթոուն գրել է վիկտորյանական ֆանտաստիկա։
Միացյալ Նահանգների, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի, Կանադայի, բրիտանական գաղութների գրողները մեծ ազդեցություն ունեցան Մեծ Բրիտանիայի գրականության վրա և հաճախ դասվում են որպես վիկտորյանական գրականության մի մաս, չնայած նրանք աստիճանաբար զարգացրին իրենց յուրահատուկ ոճերը։ [8] Կանադական գրականության վիկտորյանական գրողներն են Գրանթ Ալլենը, Սուսաննա Մուդին և Քաթերին Փարլը։ Ավստրալիայի գրականությունն՝ Ադամ Լինդսեյ Գորդոն և Բիբյո Պատերսոնը, Նոր Զելանդիայի գրականություն `Թոմաս Բրուքեն ու Ֆրեդերիկ Էդվարդ Մանինգ։ Միացյալ Նահանգների գրականության՝ Էմիլի Դիքենսոն, Ռալֆ Վալդո Էմերսոն, Նաթանիել Հոթթոն, Օլիվեր Վենդել Հոլմս, Սր. Հենրի Ջեյմս, Հերման Մելվիլ, Հարիրի Բեչեր Սթոու, Հենրի Դեվիդ Տորա, Մարկ Թվիեն և Ուոլթ Ուիթման։
«Վիկտորյական գրականության» դասակարգման հետ կապված մեծագույն խնդիրը այն, որ այս դարաշրջանի գրողներին հաճախ են համարում Էդվարդյան ժամանակաշրջանի գրողներ։ Օրինակ՝ Արթուր Քոնան Դոյլ, Ռեդյարդ Քիփլինգը, Հ. Գ. Ուելսը, Բրամ Ստոկերը, Ջերոմ Ք. Ջերոմը և Ջոզեֆ Կոնրադը։
Վիկտորյական գրականության այլ գրողներ
•Samuel Butler (1835–1902)                                                    •George Moore (1852–1933)
•Arthur Hugh Clough (1819–1861)                                            •Walter Pater (1839–1894)
•Wilkie Collins (1824–1889)                                                      •	Coventry Patmore (1823–1896)
•A. E. Housman (1859–1936)                                                    •	John Ruskin (1819–1900)
•William Henry Giles Kingston (1814–1880)                                 •	Algernon Charles Swinburne (1837–1909)
•Letitia Elizabeth Landon (1802–1838)                                        •	John Millington Synge (1871-1909)
•Mary Louisa Molesworth (1839–1921)                                        •	Emily Jane Brontë (1818 –1848)
•R. D. Blackmore (1825 – 1900)                                                  •	William Butler Yeats (1865–1939)
Տեսե՛ք նաև
•Children's literature portal
•British literature
•British regional literature
•Industrial novel
•English literature
•Victorian culture
Հղումներ
1. ^ Introduction and Notes for The Tenant of Wildfell Hall. Penguin Books. 1996. ISBN 978-0-14-043474-3.
2. ^ "Article on long-runs in the theatre before 1920". Stagebeauty.net. Retrieved 15 September 2012.
4. ^ Evans, Denise; Onorato, Mary. "Nineteenth-Century Literary Criticism". enotes. Gale Cengage. Retrieved 16 June 2014.
5. ^ Khale, Brewster. "Early Children's Literature". Children's Books in the Victorian Era. International Library of Children's Literature. Retrieved 16 June 2014.
6. ^ Susina, Jan. "Children's Literature". faqs.org. The Gale Group, Inc. Retrieved 16 June 2014.
7. ^ Dawson, Carl (1979). Victorian High Noon: English Literature in 1850. Baltimore: Johns Hopkins U. Press.
8. ^ "Victorian Literature - Literature Periods & Movements". www.online-literature.com. Retrieved 7 April 2018.
Հավելյալ գրականություն
1.Felluga, Dino Franco, et al. The Encyclopedia of Victorian Literature (2015).
3.Horsman, Alan. The Victorian Novel (Oxford History of English Literature, 1991)
4.Hroncek, Susan. Strange Compositions: Chemistry and its Occult History in Victorian Speculative Fiction (2016)
5.O'Gorman, Francis, ed. The Cambridge companion to Victorian culture (2010)
6.Roberts, Adam Charles, ed. Victorian culture and society: the essential glossary (2003).
7.Somervell, D. C. English thought in the nineteenth century (1929) online
Հավելյալ հղումներ
1.The Victorian Web
2.Victorian Literature - Discovering Literature: Romantics and Victorians at the British Library
3.Victorian Women Writers Project
4.Victorian Studies Bibliography
5.Victorian Links
6.Victorian Short Fiction Project
7.Mostly-Victorian.com – Victorian literature from magazines such as The Strand.
8.[1] – Victorian Writers and Poets
10.Victorian Pessimism, BBC Radio 4 discussion with Dinah Birch, Rosemary Ashton & Peter Mandler (In Our Time, May 10, 2007)
Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջան Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Բենվենուտո Չելլինի (օպերա)
«Բենվենուտո Չելլինի» (Benvenuto Cellini) opus 23, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Հեկտոր Բեռլիոզի օպերա 3 գործողությամբ։ Լիբրետոյի հեղինակները Լեոն դը Վային և Օգյուստ Բարբյեն են։ Առաջնախաղը կայացել է 1838 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Փարիզում։ Երկրորդ տարբերակի առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1852 թվականի նոյեմբերի 17-ին Վայմարում։
Ստեղծման պատմություն
1834 թվականին Բեռլիոզը, դը Վային և Բարբյեն խոսակցական երկխոսություններով երգիծական ոճի օպերա առաջարկեցին Փարիզի Օպերա-կոմիկին։ Սակայն տնօրինությունը մերժեց այն։ Այդ ժամանակ հեղինակները երկխոսությունները փոխարինեցին ռեչիտատիվով։ Սկզբնապես օպերան ուներ երկու գործողություն։ Ընդ որում օպերայի նորարարությունը, համեմատած բեմում գերիշխող ոճի հետ, 1838 թվականի սեպտեմբերի առաջնախաղը անհաջողության մատնեց։ Օպերան որոշ ժամանակ մոռացվեց։ 1851 թվականին Ֆերենց Լիստը, համաձայնելով Բեռլիոզի փոփոխությունների հետ, նոր ձևակերպմամբ ներկայացրեց օպերան, արդեն երեք գործողությամբ Վեյմարի օպերային թատրոնում։ Դրա համար էլ կա օպերայի երեք տարատեսակ՝ 1834, 1838 և 1851 թվականների։ Բեմում վերջնականապես հաստատվեց 1851 թվականի տարբերակը, չնայած որ վերջին բեմադրություններում այն կայացել է երկու մասով (առաջին և երկրորդ գործողությունների միջև առանց դադարի)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1838 բեմադրվածներ Կատեգորիա:Բեռլիոզի օպերաներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն օպերաներ
(1027) Էսկուլապիա
(1027) Էսկուլապիա (Aesculapia), աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդ։
Հայտնաբերումը
Հայտնաբերել է 1923 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ջորջ վան Բիսբրուկը Ուիլիամս Բեյում ։