cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դավիթ Գրոբման
Կենսագրություն
1950 թվականից մինչև 1956 թվականը մաթեմատիկայի ուսուցիչ միջնակարգ դպրոցում (լինելով հրեա և ժողովրդի թշնամու որդի, նա այլ գործ չի կարողացել գտնել)։
1950 թվականից հրատարակվում է ДАН–ում։ 1953 թվականին ընդունվել է հեռակա ասպիրանտուրա, 1954 թվականին ընտրվել է Մոսկվայի մաթեմատիկական ընկերության անդամ։
1955 - 1957 թվականներին մաթեմատիկա է դասավանդել Ձերժինսկու անվան հրետանու ակադեմիայում։
1957 թվականի ապրիլից նա կես դրույքով սկսեց աշխատել ИНЭУМ-ում որպես կրտսեր գիտաշխատող։ 1960 թվականի օգոստոսից սկսել է լրիվ դրույքով աշխատել՝ 1961 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող, 1965 թվականին ընտրվել է լաբորատորիայի վարիչ, 1969 թվականից մինչև 1987 թվականի նոյեմբերը՝ Թվային սարքերի վերհսկման և ախտորոշման ավտոմատացման մեթոդների և միջոցների բաժնի վարիչ։ 1987 թվականից մինչև 1997 թվականի մարտին ԱՄՆ մեկնելը աշխատել է ИНЭУМ-ում (իսկ ավելի ուշ ИПИ РАН-ում` Ռուսաստանի ԳԱ ինֆորմատիկայի պրոբլեմների ինստիտուտ, ռուս. Институт Проблем Информатики Российской Академии Наук ) որպես առաջատար գիտաշխատող-խորհրդատու։
1961 թվականին պաշտպանել է «Գծայիններին համանման սովորական դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգեր» թեկնածուական, 1966 թվականին «Դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի անալոգիան և հոմեոմորֆիզմը» դոկտորական թեզը։ 1982 թվականին Դ. Մ. Գրոբմանին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։
Դ. Մ. Գրոբմանը մահացել է 2007 թվականի մարտի 31-ին ԱՄՆ-ում, թաղված է Պալո Ալտոյի Ալտա Մեսա գերեզմանատանը։ Կինը (1950 թվականից)` Նինա Իվանովնա Գուտարինան (24/01/1928 - 05/03/2015) թաղված է նույն գերեզմանատանը։ Դուստրը՝ Գալինա Գուտարինան (ծնված 1952 թվականին), թոռը՝ Ալեքսանդր Գուտարինը (ծնված 1979 թվականին) և ծոռնուհիները՝ Միան և Նինան (ծնված 2019 թվականին) ապրում են Սիլիկոնային հովտում։
Դիֆերենցիալ հավասարումներ
Դ. Մ. Գրոբմանի մաթեմատիկական հետաքրքրությունները գտնվում էին ոչ գծային դինամիկ համակարգերի տեսության ոլորտում։ Ահա թե ինչպես է մաթեմատիկայի հայտնի պրոֆեսոր Վ. Վ. Նեմիցկին բնութագրում Դ. Մ. Գրոբմանի նվաճումները «Մաթեմատիկան ԽՍՀՄ-ում քառասուն տարվա ընթացքում (1917-1957)» հոդվածում` «Այս թեման, սկսած Ա. Մ. Լյապունովից, Ի. Գ. Պետրովսկուց, միշտ հաջողությամբ է մշակվել խորհրդային մաթեմատիկոսների կողմից։ Վերջին տասնամյակը բացառություն չէ։ Ա. Ա. Շեստակովը և Ա. Ու. Պեյվինը, Վ. Ա. Յակուբովիչը և Դ. Մ. Գրոբմանը այստեղ ակնառու արդյունքներ են արձանագրել։ Նշենք, որ Դ. Մ. Գրոբմանի կողմից ձեւակերպված եւ ապացուցված թեորեմը, որն այսուհետ կոչվում է Գրոբմանի-Հարթմանի թեորեմ, դասական է դարձել և նշանակալի ներդրում է դիֆերենցիալ հավասարումների որակական տեսության և դինամիկ համակարգերի ուսումնասիրությունների զարգացման գործում» ։
Գրոբմանի-Հարթմանի թեորեմը սահմանում է ոչ գծային դինամիկ համակարգերի հավասարակշռության կետի մոտակայքում գծայնացման պայմանները. «կայունության հատկանիշները վերլուծելիս ոչ գծային կազմիչը պետք է հաշվի առնել միայն այն դեպքում, երբ հավասարակշռության կետը հիպերբոլիկ չէ» ։
«Հարթմանի-Գրոբմանի թեորեմի շուրջ ստեղծված իրավիճակը ակնարկում է, որ այն համակարգերը, որոնք ունեն ոչ հիպերբոլիկ հավասարակշռության կետեր, առանձնահատուկ են և որ այդպիսի համակարգերի համար կարող է գոյություն ունենալ սկզբնական վիճակների երրորդ բազմաձևությունը, որի համար ոչ գծային համակարգի վարքագիծը վերլուծելիս, ոչ գծային կազմիչները չեն կարող անտեսվել` նույնիսկ տեղայնորեն։ Դ. Մ. Գրոբմանը «Լյապունովի էքսպոնտների տեսություն» մենագրության համահեղինակ է
Թվային սարքերի մոդելավորում, կառավարում և ախտորոշում
Մինչ ИНЭУМ-ում ՀՏՄ (Հաշվողական Տեխնիկայի Միջոցներ. ռուս. Средствa Вычислительной техники) վերհսկման և ախտորոշման խնդիրներով զբաղվելը, Դ.Մ. Գրոբմանը ակտիվ մասնակցություն է ունեցել M-5 համակարգչի կառուցման հիմնական սկզբունքների մշակմանը և հրամանների համակարգի որոշմանը։ Նրա ղեկավարությամբ մշակվել են այդ մեքենայի ծրագրավորման սզբունքները և ծրագրավորման ավտոմատացման ուղղությունը։ Բացի այդ, Դ.Մ. Գրոբմանը մի շարք լուրջ աշխատանքներ է կատարել հաշվողական մաթեմատիկայի բնագավառում, ինչը հանգեցրել է որոշակի արդյունքների էկոնոմետրիկայի և էներգետիկայի բնագավառում։
Դ. Մ. Գրոբմանը Ի. Ս. Բրուկի հետ սահմանել են ՀՏՄ-ի վերհսկման և ախտորոշման բաժնի հիմնական ուղղությունները՝ թվային սարքերի թեստերի ավտոմատացված կառուցման և վերլուծության մեթոդների և համակարգերի ստեղծում, ինչպես նաև ՀՏՄ-ի ախտորոշման սարքավորումների մշակում։
Դ. Մ. Գրոբմանը եղել է տրամաբանական սխեմաների նախագծմանը, վերհսկմանը և ախտորոշմանը նվիրված հոդվածների ИНЭУМ-ի հավաքածուների գիտական խմբագիր, որտեղ նրա հիմնարար աշխատությունները իր աշխատակիցների հոդվածների հետ մեկտեղ ձևավորել և մշակել են թվային սարքերի թեստերի կառուցման և վերլուծության համար ծրագրային մոդելավորման ավտոմատացված համակարգերի ստեղծման հիմնական սկզբունքները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Լի Չոն Ուկ
Լի Չոն Ուկ , բժիշկ, հանրային առողջապահության մասնագետ։ 2003-2006 թվականներին զբաղեցրել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։
Կենսագրություն
Լի Չոն Ուկ (Լի - ազգանուն) ծնվել է 1945 թվականի ապրիլի 12-ին Կորեայում, որն այդ ժամանակ եղել է ճապոնական գաղութ։ Ընտանիքում եղել է երրորդ երեխան վեցից, ունի երեք եղբայր և երկու քույր, երկու եղբայրները պրոֆեսոր են։ Կյունգբոկի ավագ դպրոցն Kyungbock High School ավարտելուց հետո ընդունվել է Սեուլի ազգային համալսարան, որտեղ ստացել է բժշկական գիտական աստիճան։ Ուսման ընթացքում նա կամավոր օգնել է Անյան քաղաքում բորոտություն ունեցող հիվանդներին։ Հետո նա ընդունվել է Հավայան համալսարան, վերապատրաստվել հանրային առողջության ոլորտում։ 1981 թվականին Լին կնոջ հետ տեղափոխվել է Ամերիկյան Սամոա՝ օգնելու աղքատներին։ Այստեղ նա աշխատել է մինչև 1983 թվականը Լինդոն Բ.Ջոնսոնի բժշկական կենտրոնում, Լին ստացել է «Ասիայի Շվայցեր» մականունը։ 1983 թ.-ին նա միացել է ԱՀԿ-ին՝ որպես բորոտության հարցերով խորհրդական, մասնակցել է Ֆիջիի բորոտության և տուբերկուլյոզի բուժմանը և նպաստել երեխաների պատվաստման գաղափարին։ 1994 թվականին Ժնև է տեղափոխվել ԱՀԿ-ի կենտրոնակայանում աշխատելու որպես պատվաստանյութերի և իմունիզացիայի գլոբալ ծրագրի տնօրեն և մանկական պատվաստանյութերի զարգացման ծրագրի գործադիր քարտուղար։ 1995 թվականին Scientific American ամսագիրը նրան անվանել է "պատվաստանյութերի արքա"։ 1998-1999 թվականներին նա աշխատել է որպես ԱՀԿ գլխավոր տնօրեն Գրու Հարլեմ Բրունթլանի քաղաքականության խորհրդական, 1999-2000 թվականներին՝ գլխավոր տնօրենի հատուկ ներկայացուցիչ։ 2000 թվականից նա ղեկավարել է ԱՀԿ տուբերկուլյոզի դեմ պայքարի վարչությունը։ 2003 թվականի մայիսի 21-ին Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեան նրան ընտրել է ԱՀԿ-ի գլխավոր տնօրեն՝ 5 տարի ժամկետով, պաշտոնը ստանձնել է հուլիսի 21-ին։ Իր պաշտոնում Լին իր հիմնական խնդիրն է ընտրել ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարը։ 3 տարվա ընթացքում նա հասցրել է այցելել 60 պետություն, հանդիպել է պետությունների բազմաթիվ ղեկավարների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Բուշի, Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակի և ՉԺՀ-ի նախագահ Հու Ցզինտաոյի հետ։ Գրել է մի շարք հրապարակումներ առողջության ամենանշանակալի խնդիրների վերաբերյալ։ Պատրաստել է ամենամյա ՎԱԶ-ի զեկույցներ ՁԻԱՀ-ի բուժման թերությունների վերացման (2004), հղի կանանց տառապանքների և մահվան բեռը նվազեցնելու վերաբերյալ` «անուշադրության չենք մատնի յուրաքանչյուր մոր, յուրաքանչյուր երեխայի» (2005), զարգացող երկրներում կադրային ռեսուրսների ճգնաժամի լուծման մասին (2006)։ 2007թ. զեկույցը պետք է նվիրված լիներ առողջապահությանը՝ հատուկ շեշտելով առողջության, խաղաղության և անվտանգության միջև անխզելի կապը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ապրիլի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:1945 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մայիսի 22 մահեր Կատեգորիա:2006 մահեր Կատեգորիա:Ժնև քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի պաշտոնյաներ
Բյուրեղագիտություն
Բյուրեղագիտություն, գիտություն է բյուրեղների և նյութի բյուրեղային վիճակի մասին։
Ուսումնասիրում է բյուրեղների համաչափությունը, հատկությունները, կառուցվածքը և առաջացման պայմանները։ Բյուրեղագիտության հիմնական մեթոդը խարսխված է բյուրեղների համաչափության հատկության վրա, ըստ որի բյուրեղները դասակարգվում են բյուրեղագիտական 7 համակարգի, 32 դասի և 230 խմբի։ Բացի այդ բյուրեղագիտությունը ունի նաև հետազոտման հատուկ մեթոդիկա, որը ներառնում է բյուրեղների գծագրման և հաշվարկի եղանակները, աճեցման և չափման տեխնիկան, ռենտգենա-կառուցվածքային, էլեկտրագրաֆիկ և բյուրեղաքիմիական վերլուծությունները։
Կապն այլ գիտությունների հետ
Ծագելով 18-րդ դարի վերջում, որպես միներոլոգիայի ինքնուրույն ճյուղ, բյուրեղագիտությունը ներկայումս գրավում է միջանկյալ դիրք ֆիզիկայի և քիմիայի միջև՝ գտնվելով դրանց հետ երկկողմանի կապի մեջ։ 20-րդ դարի 1-ին կեսին ընդունված էր բյուրեղագիտությունը բաժանել երեք մասի՝ երկրաչափական, ֆիզիկական և քիմիական։ Այդ մասերի բովանդակության և ծավալի զգալի փոփոխման հետ կապված, առանձնացել են բյուրեղագիտության առանձին ճյուղեր՝ բյուրեղաքիմիա, բյուրեղաֆիզիկա, բյուրեղաօպտիկա ևն։ Բյուրեղագիտությունը կապված է մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, միներոլոգիայի, պետրոգրաֆիայի և տեխնիկական մի շարք դիսցիպլինների, ինչպես նաև կենսաբանության, սիմետրիայի մասին ուսմունքի և բժշկության հետ։ Արագ զարգանում է տեխնիկական բյուրեղագիտության կապված սարքաշինությունում արհեստական բյուրեղների կիրառման հետ։ Բյուրեղագիտության զարգացումը դեպի բյուրեղատիպ անիզոտրոպնյութերի ուսումնասիրությունը՝ կհանգեցնի նոր բաժինների ստեղծման։
Գիտնականներ
Բյուրեղագիտության մեջ մեծ դեր են կատարել Ռոմե դը Լ'իլյան, Ռ․ Ալյուին, Օ․ Բրավեն, Ա․ Վ․ Գադոլինը, Ե․ Ս․ Ֆեոդրովը, Գ․ Վ․ Վուլֆը, Ա․ Վ․ Շուբնիկովը, Ի․ Ի․ Շաֆրոնովսկին, Լևոն Վարդանյանցը և ուրիշներ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բյուրեղագիտություն
Պինոս (Լիեդա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ 2006
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2006 երգի մրցույթ
Ֆարուկ Լեգարի
Ֆարուկ Լեգարի (سردار فاروق احمد خان لغاری, ), պակիստանցի պետական գործիչ, Պակիստանի նախագահ (1993-1997)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Բրիտանական Հնդկաստանում, բելուջի ծագում ունեցող նախարար և հարուստ հողատեր Մուհամադ Խան Լեգարիի ընտանիքում։ Ֆարուկը սովորել է Լահորում և Օքսֆորդի Սուրբ Եկատերինայի քոլեջում, որից հետո դարձել Է Արևելյան Պակիստանի պաշտոնյա։ Հոր մահը նրան ստիպել է վերադառնալ, որպեսզի ընդունի տոհմի գլխի տիտղոսը։
Լեգարին անդամակցել է Պակիստանի ժողովրդական կուսակցությանը, իսկ Բհուտոյի ձերբակալությունից հետո փաստացի գլխավորել է այն։ Զիյա-ուլ-Հակեի օրոք նա ինքն էլ բազմիցս զրկվել է ազատությունից, փոխարենը 1993 թվականին պարգևատրվել է՝ իր կուսակցության աջակցությամբ դառնալով նախ արտաքին գործերի նախարար, ապա՝ Պակիստանի նախագահ։
Լեգարիի նախագահության մեծ մասի օրոք վարչապետ է եղել Բենազիր Բհուտտոն։ Նրան հաջողվել է որոշակի տնտեսական հաջողությունների հասնել, սակայն դրանք ուղեկցվել են ուժեղ կոռուպցիայով։ 1996 թվականին Լեգարին հեռացրել է Բհուտոյին և ցրել խորհրդարանը ։
Նոր վարչապետը՝ Նավազ Շարիֆը, պայքարել է նախագահի իշխանությունը սահմանափակելու համար և 1997 թվականին նրանից պահանջել է հեռացնել իր մրցակցին՝ դատավոր Սայադ Ալի Շահին ։ Օրենքի տառի համաձայն՝ նախագահը չէր կարող մերժել կառավարության ղեկավարին նման հրամանագրի ստորագրման հարցում, և Լեգարին հրաժարական է տվել ։
Հեռանալուց հետո նա քաղաքական գործունեությունը շարունակել է նոր՝ «Միլաթ» և «Պակիստանյան մահմեդական լիգա» կուսակցություններում, որի հետո 2002 թվականին ընտրվել է խորհրդարան։ Հանդես է եկել ամերիկյան Բիլ Քերի-Լուգարի դեմ ։ Լեգարիի որդիներից մեկը սենատոր է դարձել, մյուսը՝ նախարար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ
Շաֆիլի
Շաֆիլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 42 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ջին Հեքմեն
Ջին Հեքմեն (Gene Hackman, ), ամերիկացի դերասան և գրող։
Ստացել է 34 տարբեր կինոմրցանակ, որոնց թվում 2 Օսկար, գլխավոր դերասան և երկրորդ պլանի դերասան անվանակարգերում (ներկայացված է եղել ևս 3 անգամ), 9 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել այն 4 անգամ, ստացել է նաև 2 BAFTA, Բեռլինի կինոփառատոնի 1 մրցանակ և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունվարի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Գուդաութի շրջան
Գուդաութի շրջան (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, Гәдоуҭа амуниципалитет), 2-րդ մակարդակի դե յուրե վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Աբխազիայի Ինքնավար Հանրապետության կազմի մեջ (որը իր հերթին դե յուրե Վրաստանի վարչական միավոր է), սակայն Աբխազիան դե ֆակտո անկախ պետություն է։ Վարչական կենտրոնը Գուդաութ քաղաքատիպ ավանն է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Գուդաութի շրջան
Վոլնոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Վոլնոե (Вільне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոլնոե գյուղում բնակվում էր 71 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իգոր Օբոլենսկի
Իգոր Օբոլենսկի(И́горь Ви́кторович Оболе́нский, ), ռուս լրագրող և հեռուստահաղորդավար, գրող։
Կենսագրություն
Իգոր Օբոլենսկին ծնվել է Օբնինսկ քաղաքում։
Իգոր Օբոլենսկու առաջին զրուցակիցներն էին դերասանուհի Մարիա Միրոնովան` դերասան Անդրեյ Միրոնովի մայրը (հարցազրույցը տպագրվել է «Միր Նովոստեյ» թերթում, 1997 թվականին) և ժողովրդական պարային համույթի հիմնադիր Իգոր Մոիսեևը (զրույցը տպագրվել է «Երեկոյան ակումբ» և «Վեկ» թերթերում, 1996 և 1998 թվականներին)։
1998-2007 թվականներին աշխատել է «Արգումենտի ի ֆակտի» հրատարակչատանը (այդ թվում` տպագրվել է Իգոր Իզգարշև գրական կեղծանվամբ) ):
Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ 2008
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթ
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
Համաշխարհային արվեստի առաջատար գործիչների, այդ թվում՝ Ալեքսանդր Սոլժենիցինի և Մստիսլավ Ռոստրոպովիչի, Սոֆի Լորենի և Կատրին Դենյովի, Նինա Անանիաշվիլիի և Լյուդմիլա Գուրչենկոյի, Պլասիդո Դոմինգոյի և Նիկիտա Միխալկովի , Յուրի Լյուբիմովի  և Գալինա Վիշնևսկայայի հետ ավելի քան հարյուր հարցազրույցների հեղինակ է։
2006 թվականին արժանացել է «ԱիՖ»-ի պատվավոր դիպլոմի և«Ոսկե գրիչ» կոչման։
Նատրիումի հեքսահիդրօքսոքրոմատ(III)
Նատրիումի հեքսահիդրօքսոքրոմատ(III), անօրգանական նյութ՝ Na3[Сr(OH)6] բանաձևով։ Կանաչ, ամորֆ նյութ է։ Լուծվում է հիմքերում։
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
2002-2007 թվականներին եղել է «ԱիՖ-Սուպերսթար» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրը (տպաքանակը՝ 225 հազ.):
Նատրիումի հեքսահիդրօքսոքրոմատ(III)
Ֆիզիկական հատկությունները
Առաջացնում է կանաչ ամորֆ նյութ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
Տարբեր ժամանակներում համագործակցել է «Իտոգի», «Դոմովոյ», «Լիլիթ» ամսագրերի հետ։
(8461) Սեմիպունգ
(8461) Սեմիպունգ (Sammiepung), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,6506 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1998 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1014 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1576,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228396 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,91° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դեյվիդ Բիթի
Հատկապես աչքի է ընկել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծովային ճակատամարտերում, որտեղ վճռական հաղթանակներ է կրել թշնամու դեմ, ինչը ճակատագրական դեր է խաղացել պատերազմի ամբողջ ընթացքում։ Բիթիի հրամանատարության տակ գտնվող բրիտանական նավատորմի կարևորագույն և ամենավճռական հաղթանակները Հելգոլանդի (1914), Դոգեր-Բենքի (1915) և Յուտլանդի (1916) ծովային ճակատամարտներն էին։
1916 թ. Դեյվիդ Բիթին նշանակվեց Գրանդ Ֆլիթի հրամանատար և ստացավ ծովակալի կոչում, իսկ 1919-ին արժանացավ Բիթի կոմսի տիտղոսին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ծովակալներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Մոնտեսկանո
Մոնտեսկանո (Montescano), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
Հետազոտել է բալերինա Աննա Պավլովայի և դերասանուհիներ Լյուբով Օռլովայի և Տատյանա Օկունևսկայայի կենսագրությունները, որի մասին էսսե է տպագրվել Սնոբ ամսագրի և Corpus հրատարակչության նոր նախագծում՝ «Ամեն ինչ Եվայի մասին» 20-րդ դարի առավել գրավիչ կանանց մասին ժողովածուի մեջ ։
Մոնտեսկանո
Բնակչությունը կազմում է 398 մարդ (2004 թվական)։ Խտությունը կազմում է 166 մարդ/կմ²։ Տարածքը 2 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0385։
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
«Թիֆլիս» ամսագրի առաջին գլխավոր խմբագիրն է ։
«Հանճարի տեղը» վավերագրական նախագծի հեղինակը և վարողն է եղել «Գնացինք» հեռուստաաալիքով ։
Մոնտեսկանո
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Իգոր Օբոլենսկի
Կենսագրություն
2019 թվականին Իգոր Օբոլենսկու «Հանճարի տեղը» հեղինակային ծրագիրը դարձել է կաբելային, արբանյակային և ինտերնետ հեռուստատեսության ոլորտում «Ոսկե ճառագայթ» ազգային մրցանակի դափնեկիր` «Լավագույն տեղեկատվական-հրապարակախոսական հեռուստահաղորդում» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ
Համասրաբակ
Համասրաբակ (այժմ կոչվում է՝ Չանաղչի Çanaqçı), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դաշկեսանի շրջանի բնակավայրեր
Սուսանա Ալեքսանդր
Սուսանա Ալեքսանդր (Susana Alexander, ), մեքսիկացի դերասան, հեռուստահաղորդավար, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, թարգմանիչ, մանկավարժ և պարող, TVyNovelas մրցանակի դափնեկիր։
Ընտանիք
Սուսանա Ալեքսանդրը ծնվել է Մեխիկոյում, Ալֆրեդո Ալեքսանդր-Կատզի և Բրիջիդա Կոֆման Ռոզենստեյնի ընտանիքում, Գերմանիայի հրեա էմմիգրանտներ, որոնք հեռացել էին Եվրոպայից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Սուսանայի մայրը՝ Բրիջիդա Ալեքսանդրը, մեքսիկական հեռուստանովելների նախաձեռնողներից է, նա առաջինն էր, որ գրեց ու նկարահանեց առաջին մեքսիկական հեռուստանովելը՝ Los ángeles de la calle (Փողոցի հրեշտակները, 1952) ։
Կարիերա
Մասնագիտական կարիերան սկսել է 1950 թվականին որպես հեռուստահաղորդավար, որպես դերասանուհի սկսել է Yo, el mujeriego (Ես, կնամոլս, 1963) ֆիլմով՝ խաղալով Անտոնինո Ագիլարի դերը։ 1968 թվականին Chucho el Roto հեռուստանովելում մարմնավորել է Կարոլինա դե Ֆրիզակի կերպարը։ Խաղացել է նաև La vida de Chucho el Roto (1970), Yo soy Chucho el Roto (1970), Los amores de Chucho el Roto (1970), El inolvidable Chucho el Roto (1971) ֆիլմերում։ Գլխավոր դեր է մարմնավորել El bueno para nada կոմեդիայում (1973)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Մեքսիկացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հրեա դերասանուհիներ Կատեգորիա:Մանկավարժներ Կատեգորիա:Պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Պարողներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի պարուհիներ
Ալբանիա (Իսպանիա)
Ալբանիա  (Albañá, Albanya, Albanyà), մունիցիպալիտետ Իսպանիայի Կատալոնիա ինքնավար համայքնի Ժիրոնա պրովինցիայի Ալտ Էմպորդա շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 93,34 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2004 թվականի տվյալներով եղել է 135, խտությունը՝ 1,42 մարդ/կմ² ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ռամկավար ազատական կուսակցություն (այլ կիրառումներ)
Ռամկավար ազատական կուսակցություն (ՌԱԿ), կուսակցություն հիմնված 1921 թվականին
Դարկուլ Կույուկովա
Դարկուլ Կույուկովա, ղրղըզ խորհրդային դերասանուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1967), ԽՄԿԿ անդամ (1944)։
Անժելիկա Վառում
Անժելիկա Վառում (Анжелика Варум, իսկական անունը՝ Մարիա Յուրևնա Վառում (Мари́я Ю́рьевна Вару́м), ), ռուս և խորհրդային էստրադային երգչուհի, դերասանուհի, ՌԴ վաստակավոր արտիստ (2011), Էստրադայի գործիչների միջազգային միության անդամ ։
Դարկուլ Կույուկովա
Թատերական կյանքը սկսել է 1936 թվականից։ Աշխատել է Ֆրունզեի պատանի հանդիսատեսի, 1941 թվականից՝ Կիրգիզական դրամատիկական թատրոններում։ 1954 թվականից նկարահանվել է կինոյում։ Խաղում է հոգով ուժեղ կիրգիզ կանանց հերոսական դերեր՝ Ակչաիմ (Էշմամբետովի «Սարինժի»), Զանիլ (Մելիքովի և Կուտուբաևի «Զանիլ»)։ Խաղացել է ավելի քան հարյուր դեր։ Դերասանական տաղանդի շնորհիվ կերպավորել է բարդ դերեր, ստեղծել է վառ կերպարներ Կիրգիզական դրամատիկական թատրոնում։ Առաջին դերերից է եղել Ժանիլի դերը Կ. Մալիկովի և Ա. Կուգտուբաևի համանուն պիեսում։ Իր երկարատև ստեղծագործական կյանքի ընթացքում տաղանդավոր դերասանուհին համաշխարհային, խորհրդային և ռուսական և ղրղզական ազգային դրամատուրգիայի բարդ և հետաքրքիր կերպարներ է ստեղծել Ա. Օստրվսկի, Մ. Գորկի, Տ. Աբդումոմունով, Վ. Շեքսպիր, Բ. Ժակիև, Չ. Այթմատով, Գ. Լորկա և այլն հեղինակների հերոսներից։
Անժելիկա Վառում
Երգչուհու առաջին՝ «Good Bye, мой мальчик» ալբոմը թողարկվել է 1991 թվականին, որից հետո թողարկվել են ևս 13 ալբոմներ։ Նրա 60-ից ավելի երգեր դարձել են հիթ և պարբերաբար հնչում են տարբեր ռադիոալիքներով։
Դարկուլ Կույուկովա
Դարկուլ Կույուկովայի դերասանական արվեստի գագաթը եղել է Չ. Այթմատովի «Մայրական դաշտ» համանուն պիեսում Տալգոնայի դերը։ Դերասանուհին ստեղծել է ղրղզացի մոր կոթողային կերպար, կերպավորելով իր ժամանակաշրջանի կնոջ հերոսական լավագույն գծերը։
Անժելիկա Վառում
Կենսագրություն
Մարիա Վառումը ծնվել է 1969 թվականի մայիսի 26-ին Լվովում՝ կոմպոզիտոր Յուրի Վառումի (1949—2014) ու թատերական ռեժիսոր Գալինա Շապովալովայի ընտանիքում ։
Մարիան դաշնամուրի դիմաց նստել է 5 տարեկանից, իսկ կիթառը ձեռքը վերցրել է դպրոցական տարիներին։ Արդեն ավարտական տարիներին նա դպրոցական թատրոնի հետ գնում էր հյուրախաղերի՝ կիթառի վրա նվագելուն զուգահեռ ուկրաինական ազգային երգեր կատարելով։
1990 թ. հոր խնդրանքով ձայնագրել է «Կեսգիշերային կովբոյ» («Полуночный ковбой») երգը, որ շատ կարճ ժամանակում տարածվեց ու սիրվեց։ Հաջողություն ունեցավ նաև Վառումի առաջին ձայնասկավառակը՝ «Good Bye, мой мальчик» (1991)։
Երկու տարի անց Անժելիկան ձայնագրեց «Լյա-լյա-ֆա» («Ля-ля-фа») ձայնասկավառակը, որը կարճ ժամանակում դարձավ հանրահայտ։ Այն ընդգրկում էր 11 երգ, այդ թվում՝ «Նկարիչը, որ նկարում էր անձրև» («Художник, что рисует дождь»), որի համար ռեժիսոր Օլեգ Գուսևը նկարահանեց Անժելիկայի առաջին տեսահոլովակը։
1995 թվականի սկզբին թողարկվեց «Ընտրյալներ» ձայնասկավառակը, որոշ ժամանակ անց՝ նույն տարվա վերջում, թողարկվեց «Աշնանային ջազ» («Осенний джаз») ալբոմը, որը՝ որպես 1995 թվականի լավագույն ալբոմ, արժանացավ «Օվացիա» մրցանակի, համանուն տեսահոլովակը ճանաչվեց տարվա լավագույն տեսահոլովակ, Անժելիկա Վառումը՝ տարվա լավագույն երգչուհի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:«Ճայ» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Յազչի
Յազչի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի աջ վտակի վերին հոսանքում, Կարաքիլիսա քաղաքից 10-11 կմ հյուսիս-արևելք ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Շեկիլի
Շեկիլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 723 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Տորեցկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Տորեցկոե (Торецьке), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տորեցկոե գյուղում բնակվում էր 350 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ 2010
«Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ 2010»՝ եղել է պատանի երաժիշտների 15-րդ մրցույթը և տեղի է ունեցել 2010 թվականի մայիսի 14-ին Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի Rathausplatz-ում։ Մրցույթի ազգային հեռարձակող կազմակերպությունը եղել է ORF։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ
Մալկա Պոլյանա
Մալկա Պոլյանա (Малка поляна), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Այտոսի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Այտոս քաղաքից գտնվում է 8 կմ դեպի հարավ։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 425 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Սուխումի շրջան (Աբխազիա)
Սուխումի շրջանը (Аҟәа араион) Աբխազիայի Հանրապետություն վարչական միավոր է։ Ինչպես Աբխազիայի, այդպես էլ շրջանի մայրաքաղաքը Սուխումն է։
Ջոն Հոուարդ Նորթրոփ
Ջոն Հոուարդ Նորթրոփ (John Howard Northrop, ), ամերիկյան կենսաքիմիկոս, փիլիսոփայության դոկտոր (1915)։
Ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը (1912)։ 1915-1962 թթ. աշխատել է բժշկական հետազոտությունների Ռոկֆելլերյան ինստիտուտում։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ֆերմենտների կենսաքիմիային։ Առաջինն է (աշխատակիցների հետ համատեղ) բյուրեղային տեսքով անջատել պեպսին, տրիպսին և պրոտեոլիտիկ այլ ֆերմենտները, ինչպես նաև վիրուսներից մեկը և դիֆթերիային հակաթույնը։ 1946 թ. արժանացել է Նոբելյան մրցանակ Ու․ Ստենլիի և Զ․ Սամների հետ համատեղ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաքիմիկոսներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Ռոբեր Դուանո
Ռոբեր Դուանոն (Robert Doisneau, ), ֆրանսիացի ֆոտոնկարիչ և ֆրանսիական հումանիտար ֆոտոնկարչության վարպետ էր։ Իր կյանքի երկար տարիների ընթացքում նա այդպես էլ չընդգրկվեց ժամանակաշրջանի որևէ մի ուղղվածության մեջ, չբացեց իր սեփական արվեստի դպրոցը։ Դուանոն հակված էր սյուրռեալիզմին, սակայն իրեն փորձել է նաև պիկտորիալիզմ ժանրի մեջ։
Կենսագրություն
Ռոբեր Դուանոն ծնվել է 1912 թվականի ապրիլի 14-ին Փարիզում։ 13 տարեկանում ավարտել է դպրոցը, ընդունվել գեղանկարչական ուսումնարան, որտեղ կատարել է իր առաջին քայլերը երևակայական արվեստի ասպարեզում։ 1929 թվականին սկսել է հետաքրքրվել ֆոտոնկարչությամբ, իսկ 1934 թվականից սկսել է զբաղվել դրանով։ 1939 թվականին, երբ նա դուրս վտարվեց «Ռենո» ընկերությունից, որոշեց դառնալ անկախ լուսանկարիչ։ 1949 թվականից նա սկսեց համագործակցել «Vogue» ամսագրի հետ։ Դուանոն մահացավ 1994 թվականի ապրիլի 1-ին Փարիզում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հումանիստներ
Խայտառակ արարք
'''Խայտառակ արարք. Հայոց ցեղասպանությունը և թուրքերի պատասխանատվության հարցը''' (İnsan Hakları ve Ermeni Sorunu, İttihat ve Terakki'den Kurtuluş Savaşı'na), Թաներ Աքչամի 1999 թվականին լույս տեսած գիրքը, որը պատմում է Հայոց ցեղասպանության ժխտման մասին։ Ի սկզբանե գիրքը տպագրվել է թուրքերեն։ 2006 թվականին Փոլ Բեսեմերն այն թուրքերենից թարգմանել է անգլերեն, իսկ Զորյան ինստիտուտի անդամներ Ջուլի Գիլմորը և Ջորջ Շիրինյանը վերամշակել և խմբագրել են հում թարգմանությունը ։
Գուրասին
Գուրասին, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, Սեբաստիայի նահանգի Սեբաստիա գավառի Տևրիկ շրջանում ։
Խայտառակ արարք
2021 թվականին Newmag հրատարակչությունը գիրքը թարգմանել է հայերեն։ Անգլերենից հայերեն թարգմանության հեղինակը Լիլիթ Թութխալյանն է։
Բովանդակություն
Իր գրքում Աքչամը պնդում է, որ Միություն և առաջադիմություն կոմիտեն Հայոց ցեղասպանությունն իրագործել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ լրացուցիչ տարածքային կորուստներ ունենալու վախից դրդված։ Գերի Ջ. Բասը The New York Times-ում գրել էր, որ գիրքը «խիտ, չափված և ծանոթագրություններով առատ գիրք է, որը լուրջ մարտահրավեր է հանդիսանում թուրք ժամանակակից պոլեմիստներին» ։ Kirkus Reviews-ը նշում է, որ հեղինակը «անողոք է իր պնդումներում, որ թուրք պաշտոնյաները, որոնք հրաժարվել են ենթարկվել մարդասպան հրամաններին, իրենք են սպանվել» ։
Աքչամն առաջին գիտնականն է, որը հավաքել է թուրքական ռազմական և դատական փաստաթղթերում, ականատեսների նամակներում և վկայություններում ցրված կարևորագույն ապացույցները։ Նա հետևել է Ցեղասպանությանը նախորդած իրադարձություններին և ցույց տվել, թե ինչպես են Ցեղասպանությունը համակարգված կերպով կազմակերպել Օսմանյան կառավարությունը, իշխող քաղաքական ուժը և բանակը։ Աքչամը նաև հետաքննում է կարևորագույն հարցը, թե Թուրքիան ինչպես խուսափեց պատասխանատվությունից՝ օգտագործելով տարածաշրջանում գերտերությունների շահերի բախումը, մեղավորներին պատժելու համար միջազգային հանրության ոչ համարժեք փորձերը և թուրք ազգայնականների առաջնահերթությունները ։
Ընդունում
2007 թվականին «ընդհանուր վավերագրական» անվանակարգում գիրքն արժանացել է Մինեսոտայի գրական մրցանակի ։
Kirkus Reviews-ը եզրակացնում է, որ գիրքը «խիստ կարևորություն ունի պատմության համար և անկասկած կփլուզի իշամեղուների բները» ։
Գրքի վերնագիրը հղում է Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի այն հայտարարությանը, որտեղ հայերի տեղահանումը թուրքական հանրապետության հիմնադիրն անվանում է «խայտառակ, ամոթալի արարք»։ Պատմաբան Ֆաթմա Ուլգենը գրում է, որ գիրքը «տարօրինակորեն լռում է թուրքական պաշտոնական պատմության շրջանակներում թուրքական ժխտողականության միավորման մեջ Քեմալի ունեցած դերի մասին» և որ Աքչամի այն տեսակետը, որ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ Աթաթուրքի հայացքները կարող էին ծառայել ճանաչման նպաստմանը, «հիմնված են Քեմալի երկերի խիստ ընտրողական և պատմական համատեքստ չունեցող ընթերցանության վրա» ։
Լրացուցիչ գրականություն
Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանությանն առնչվող փաստաթղթեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության մասին գրքեր Կատեգորիա:Գրական գործեր Հայոց ցեղասպանության մասին Կատեգորիա:Newmag հրատարակչության գրքեր
Ցզյաննանի յուան
Ցզյաննանի յուան, դրամական միավոր կայսերական Չինաստանի նախկին Ցզյաննան նահանգում։ Ինչպես և բոլոր ներքին ինքնավարություն վայելող նահանգները, Ցզյաննանին նույնպես իրավունք էր տրվել արտադրել և տեղական շրջանառության համար օգտագործել իր դրամական միավորը՝ ընդհանուր համաչինական յուանի հետ հավասար։ Յուանը հաճախ անվանվում էր «դոլար», մասնավորապես՝ արևմտաեվրոպացիների կողմից և արևմտյան գրականության մեջ։ Այս դրամական միավորը արտադրվել և շրջանառության մեջ է եղել 1898 թվականից մինչև 1911 թվականը, թղթադրամի տեսքով չի արտադրվել։
1 յուանը («դոլարը») հավասար էր 100 ֆենի («ցենտի»), իսկ մեկ Ֆենը բաժանվում էր 10 քեշի։
1898 թվականից մինչև 1911 թ. Ցզյաննանում կտրել են հետևյալ դրամատեսակները.
Մոնտիչելի Պավեզե
Մոնտիչելի Պավեզե (Monticelli Pavese), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 667 մարդ (2004 թվական)։ Խտությունը կազմում է 33 մարդ/կմ²։ Տարածքը 20 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0382։
Ժողովրդագրություն
Բնակչություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
MegaCharts
Dutch Charts, GfK Dutch Charts, MegaCharts, չարթեր թողարկող ընկերություն, որը կազմում և հրապարակում է պաշտոնական չարթեր Նիդերլանդներում, որոնցից ամենահայտնիներն են Single Top 100-ը և Album Top 100-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների ընկերություններ Կատեգորիա:Նիդերլանդների երաժշտություն
(8462) Հեզլսիրս
(8462) Հեզլսիրս (Hazelsears), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,611131 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4371 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7852 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1541,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233594 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,33° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օկտյաբրսկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Օկտյաբրսկոե (Октябрське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Շարիյ։
2001 թվականի տվյալներով Օկտյաբրսկոե գյուղում բնակվում էր 899 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գուլրիփշի շրջան (Աբխազիա)
Գուլրիփշի շրջանը Աբխազիայի Հանրապետություն վարչական միավոր է։ Մայրաքաղաքը Գուլրիփշն է։ Խոշորագույն բնակավայրերը՝ Գուլրիփշը, Ցաբալը, Աժարան։
Շիլյան
Շիլյան, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 175 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կուվեճլի
Պատմություն
Կուվեճլիի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 280 (45 ընտանիք) հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Կուվեճլիմ ուներ Ս. Հակոբ անունով եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Էվոլյուցիա
Էվոլյուցիա, կենսաբանական պոպուլյացիաների հաջորդական սերունդներում ժառանգական հատկանիշների փոփոխությունը ։ Էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում կյանքի կազմավորման բոլոր մակարդակներում՝ տեսակներից, անհատական օրգանիզմներից մինչև մոլեկուլներ առաջանում է կենսաբազմազանություն ։
Կյանքի էվոլյուցիոն պատմության ընթացքում նոր տեսակների առաջացման շարունակական գործընթացը՝ տեսակառաջացումը, տեսակների ներսում ընթացող փոփոխությունները՝ անագենեզը և տեսակների ոչնչացումը նկարագրվել են ձևաբանական և կենսաքիմիական հատկանիշների ընդհանուր գծերի, այդ թվում՝ ԴՆԹ֊ի հաջորդականությունների միջոցով ։ Այս ընդհանուր հատկանիշները ավելի շատ են և նման՝ ավելի մոտիկ ընդհանուր նախնի ունեցող օրգանիզմների մոտ, որը թույլ է տալիս կենդանի և ոչնչացած օրգանիզմների՝ էվլոյուցիոն փոխհարաբերությունների՝ ֆիլոգենետիկայի ուսումնասիրությամբ կառուցել «կյանքի ծառը»։ Բրածո մնացորդները ներառում են վաղ կենսածին գրաֆիտից, միկրոբային խսիրի մնացորդներից  մինչև բրածոյացված բազմաբջիջ օրգանիզմները։ Կենսաբազմազանությունը ձևավորվել է տեսակառաջացման և ոչնչացման արդյունքում ։
19-րդ դարի կեսին Չարլզ Դարվինը սահմանեց բնական ընտրության միջոցով տեղի ունեցող էվոլյուցիոն տեսությունը, որը տպագրեց «Տեսակների ծագումը» (1859) գրքում։ Բնական ընտրության միջոցով տեղի ունեցող էվոլյուցիան ապացուցվում է նրանով, որ ստեղծվում են ավելի շատ սերունդներ, քան կարող են գոյատևել ինչպես նաև՝ 1) տեսակները միմյանցից տարբերվում են ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և վարքային հատկանիշներով (ֆենոտիպային փոփոխականություն), 2) տարբեր հատկանիշներ ապահովում են գոյատևման և վերարտադրման տարբեր հաճախականություն (տարբերակող հարմարողականություն), 3) հատկանիշները կարող են ժառանգվել մի սերնդից մյուսը (հարմարողականության ժառանգում) ։ Այսպիսով, պոպուլյացիայի հաջորդող սերունդները, որոնք փոխարինում են ծնողական ձևերին այն կենսաֆիզիկական միջավայրում, որտեղ տեղի է ունենում բնական ընտրությունը, ավելի հարմարված են լինում և ավելի լավ են գոյատևում և բազմանում։
Ընտրության արդյունքում կարող է առաջանալ մեյոտիկ դրայվ (որոշակի ալելների անհավասար բաշխումը), ոչ պատահական խաչասերումը և գենետիկական հիչհայքինգը։ 20-րդ դարի սկզբում ծագած ժամանակակից սինթետիկ էվոլյուցիոն տեսությունը դասական գենետիկան և դարվինյան էվոլյուցիոն տեսությունը միավորեց պոպուլյացիոն գենետիկայի սկզբունքների հետ։ Կենսաբանական բոլոր գիտությունները ընդունում են բնական ընտրությունը որպես էվոլյուցիայի գլխավոր շարժիչ ուժ։ Էվոլյուցիային վերաբերող մյուս տեսությունները՝ օրթոգենեզը, էվոլյուցիոնիզմը և ներքին մղմամբ պայմանավորված էվոլյուցիային վերաբերող մյուս ուղղությունները, այժմ համարվում են հնացած և ոչ գիտական ։ Գիտնականները շարունակում են հետազոտել էվոլյուցիոն կենսաբանության և կենսաբանական տեսությունների տարբեր ոլորտները՝ օգտագործելով հետազոտական տվյալները և փորձեր իրականացնելով դաշտում և լաբորատորիայում։
Կիրառական տեսանկյունից էվոլյուցիայի ուսումնասիրությունը օգտագործվում է տարբեր գիտական և արդյունաբերական բնագավառներում՝ գյուղատնտեսություն, մարդու բժշկություն և անասնաբուժություն և կյանքը հետազոտող բոլոր գիտություններում  ։ Էվոլյուցիոն կենսաբանության առաջընթացը հսկայական ազդեցություն է թողել կենսաբանության ավանդական բնագավառների, ինչպես նաև այլ ակադեմիական գիտությունների, օրինակ՝ կենսաբանական մարդաբանության և էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի վրա  ։ Էվոլյուցիոն հաշվարկումը արհեստական բանականությունն ուսումնասիրող գիտության ենթաբաժին է, որը դարվինյան սկզբունքները կիրառում է համակարգչային գիտության խնդիրների լուծման համար։
Դասական ժամանակաշրջան
Այն միտքը, որ մի օրգանիզմը կարող է առաջանալ մեկ այլ տեսակի օրգանիզմից, ծագել է դեռ նախասոկրատյան ժամանակաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Անաքսիմանդրոսի և Էմպեդոկլեսի մոտ ։ Հույն փիլիսոփաների այս գաղափարները գոյատևեցին մինչև հռոմեական ժամանակաշրջանը։ Պոետ և փիլիսոփա Լուկրեցիոսը շարունակեց Էմպեդոկլեսի գաղափարներն իր «Իրերի բնույթի մասին» («De rerum natura» ) աշխատության մեջ ։
Միջնադար
Այս մատերիալիստական հայացքներին հակառակ՝ արիստոտելիանիզմը բոլոր կենդանի օրգանիզմները համարում էր բնական հնարավորությունների արդիականացումներ, որոնք հայտնի են իդեաներ անվամբ ։ Սա բնությունը հասկանալու միջնադարյան տելեոլոգիական գաղափարների մի մասն էր, որի համաձայն՝ բոլոր կենդանի օրգանիզմները աստվածային տիեզերական կարգում ունեն իրենց որոշակի դերը։ Այս գաղափարի տարբերակները դարձան միջնադարյան աշխարհի ընկալման հիմքը, նաև ներառվեցին քրիստոնեության մեջ, չնայած նրան, որ Արիստոտելը երբեք չէր պնդել, որ բոլոր տեսակի օրգանիզմները անպայման ունենան հստակ, սահմանված մետաֆիզիակական ձևեր՝ նույնիսկ բերելով նոր տիպի կենդանի էակների առաջացման օրինակներ ։
Նախադարվինյան ժամանակաշրջան
17-րդ դարում գիտության մի նոր մեթոդ մերժեց արիստոտելյան մոտեցումը։ Այս մեթոդը ձգտում էր ֆիզիկայի օրենքներով բացատրել բնական երևույթները, որոնք ընդհանուր կլինեին բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար և կարիք չէին ունենա ֆիքսված բնական կատերգորիաների և տիեզերական կարգի գոյության։ Այսպիսի մոտեցումը, սակայն, շատ դժվար էր արմատավորվում կենսաբանական գիտություններում, արդեն ամրապնդված՝ ֆիքսված բնական տիպեր սկզբունքի պատճառով։ Ջոն Ռեյը այս բնական տիպերի համար առաջին անգամ օգտագործեց «տեսակ» տերմինը, նա կիրառեց այն կենդանիների և բույսերի տեսակների համար, սակայն խստորեն սահմանեց, որ յուրաքանչյուր տեսակ կարող է ունենալ միայն այն հատկանիշները, որոնք ստացել է նախկին սերունդներից ։ Կառլ Լիննեյը 1735 թվականին ներկայացրեց կենսաբանական դասակարգումը, որը ընդունում էր տեսակների միջև հիերարխիկ փոխհարաբերությունները գոյությունը, բայց տեսակները դեռևս դիտարկում էր որպես ֆիքսված, աստվածային նախագծի արդյունք ։
Այս ժամանակի այլ բնագետներ ենթադրեցին, որ տեսակները ժամանակի ընթացքում բնական օրենքների ազդեցությամբ կարող են փոփոխվել։ 1751 թվականին Պիեռ Լուի Մոպերտյուին գրեց, որ վերարտադրության ընթացքում տեղի են ունենում ձևափոխություններ, որոնք կուտակվում են սերնդեսերունդ և պատճառ դառնում նոր տեսակների առաջացմանը ։ Ջորջ Լուի Լեկլերը, Կոմտ դե Բյուֆոնը ենթադրեցին, որ տեսակները կարող են դեգրադացվել այլ տեսակների, իսկ Էրազմուս Դարվինը առաջարկեց, որ բոլոր տաքարյուն կենդանիները կարող էին ծագել մեկ միկրոօրգանիզմից ։ Առաջին՝ ամբողջությամբ մշակված էվոլյուցիոն տեսությունն առաջ քաշեց Ժան Բատիստ Լամարկը 1809 թվականին ։ Տրանսմուտացիայի այս տեսությունը նախատեսում էր, որ պատահական սերունդները շարունակաբար կարող են ստեղծել կյանքի պարզագույն ձևեր, որոնք զուգահեռ գծերով, ժառանգաբար կարող են վերածվել ավելի բարդ օրգանիզմների։ Այն սահմանեց, որ տեղային մակարդակում այս գծերը հարմարվում են բնական միջավայրին՝ ժառանգելով այն փոփոխությունները, որոնք ծնողական ձևերի մոտ չէին օգտագործվում ։ Հետագայում այս գործընթացն անվանվեց լամարկիզմ  ։ Լամարկի գաղափարները քննադատվեցին բնագետների կողմից, որպես էմպիրիկ տվյալներ չունեցող տեսություն։ Մասնավորապես, Ջորջ Կուվիեն պնդեց, որ տեսակները միմյանց հետ կապված չեն և ֆիքսված են, նրանց նմանությունները միայն արտացոլում են նրանց աստվածային նախագծումը։ Ռեյի բարյացակամ նախագծման գաղափարները զարգացրեց Ուիլիամ Պալեյը իր՝ «Բնական աստվածաբանություն կամ Աստվածության գոյության և հատկանիշների փաստերը» (1802) աշխատության մեջ։ Աշխատության մեջ Պալեյը համարեց, որ բարդ հարմարողական հատկանիշները աստվածային նախագծման փաստեր են․ այն հետագայում առաջացրեց Չարլ Դարվինի հիացմունքը   ։
Դարվինյան հեղափոխություն
Կենսաբանության մեջ կենսաբանական անփոփոխ միավորները աջակցող սկզբունքների ավարտը եկավ Չարլզ Դարվինի մշակած բնական ընտրության ճանապարհով փոփոխական պոպուլյացիաներում տեղի ունեցող էվոլյուցիոն տեսության հետ։ Դարվինի վրա մասամբ ազդել էր Թոմաս Ռոբերտ Մալթուսի «Էսսե պոպուլյացիայի սկզբունքների մասին» (1786) աշխատությունը։ Դարվինը նշեց, որ պոպուլյացիայի աճը պետք է բերի «գոյության կռվի», որի ընթացքում առավելություն ունեցող ձևերը կգոյատևեն, իսկ մյուսները կանհետանան։ Յուրաքանչյուր սերնդում շատ առանձնյակներ չեն գոյատևում ռեսուրսների սահմանափակ լինելու պատճառով։ Այսպիսի մոտեցումը կարող էր բացատրել նույն նախնուց ձևավորված բույսերի ու կենդանիների բազմազանությունը, այն դեպքում, երբ բնական օրենքները միարժեք էին գործում բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար  ։ Դարվինը զարգացնում էր բնական ընտրության տեսությունը 1838 թվականից՝ գրելով իր «գլխավոր գիրքը», Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը 1858-ին նրան ուղարկեց նույն տեսության նկարագրությունը ։ 1858 թվականին նրանց առանձին հոդվածները ներկայացվեցին Լոնդոնի լիննեյյան ասոցիացիայի հանդիպման ժամանակ։ 1859-ի վերջին Դարվինը հրատարակեց «Տեսակների ծագումը» գրքի ակնարկը, որտեղ մանրամասն բացատրեց բնական ընտրությունը այնպես, որ բերեց Դարվինի էվոլյուցիոն սկզբունքների լայն ճանաչմանը՝ մյուս տեսությունների նկատմամբ։ Թոմաս Հենրի Հեքսլին Դարվինի գաղափարները կիրառեց մարդու համար՝ օգտագործելով հնէաբանությունը և համեմատական անատոմիան և փաստելով, որ մարդիկ և կապիկները ունեն ընդհանուր նախնի։ Շատերին դուր չեկավ այս գաղափարը, որ մարդիկ կարող էին կենտրոնական դեր չունենալ տիեզերքում ։
Պանգենեզ և ժառանգականություն
Վերարտադրողական ժառանգականության և նոր հատկանիշների հայտնվելու մեխանիզմները դեռ մնում էին առեղծված։ Այս ամենը ամփոփելու համար Դարվինը մշակեց պանգենեզիսի տեսությունը ։ 1865 թվականին Գրեգոր Մենդելը փաստեց, որ հատկանիշները ժառանգվում են անկախ ժառանգման և տարրերի (հետագայում՝ գեների) սեգրեգացիայի միջոցով ։ Ավգուստ Վայսմանը տարբերակեց գոնոցիտները, որոնք սկիզբ էին տալիս գամետներին՝ սպերմատոզոիդներին և ձվաբջիջներին և մարմնական (սոմատիկ) բջիջները՝ ցույց տալով, որ ժառանգականությունը փոխանցվում է միայն գոնոցիտների գծով։ Հուգո դե Ֆրիզը Դարվինի պանգենեզիսի տեսությունը կապեց Վայսմանի գոնոցիտ/մարմնական բջիջ տարբերակման հետ և ենթադրեց, որ Դարվինի պանգենները կենտրոնացած են բջջի կորիզում, որոնք արտահայտվելով՝ կարող են տեղափոխվել ցիտոպլազմա և փոխել բջջի կառուցվածքը։ Դե Ֆրիզը նաև մեկն էր այն հետազոտողներից, որոնք Մենդելի աշխատանքները հանրաճանաչ դարձրեցին՝ հավատալով, որ մենդելյան հատկանիշները համապատասխանում էին գոնոցիտներով փոխանցվող ժառանգական փոփոխականությանը ։ Նոր տարբերակների ստեղծումը բացատրելու համար դե Ֆրիզը ձևավորեց մուտացիայի տեսությունը, որի շուրջ գիտնականներին բաժանվեցին երկու բանակի․ նրանք, որոնք ընդունում էին Դարվինի էվոլյուցիոն տեսությունը և կենսաչափականները, որոնք համաձայն էին դե Ֆրիզի հետ  ։ 1930-ականներին պոպուլյացիոն գենետիկայի առաջամարտիկները՝ Ռոնալդ Ֆիշերը, Սևալ Ռայթը և Ջոն Հոլդեյնը էվոլյուցիան ձևակերպեցին վիճակագրական փիլիսոփայության միջով՝ դրանով հարթելով Դարվինի տեսության, գենետիկական մուտացիաների և Մենդելի ժառանգականության միջև առկա հակասությունը ։
Ժամանակակից սինթետիկ տեսություն
1920-30-ական թվականներին ժամանակակից սինթետիկ տեսությունը միավորեց բնական ընտրությունը և պոպուլյացիոն գենետիկան՝ հիմնվելով Մենդելի ժառանգականության տեսության վրա՝ դարձնելով այն կենսաբանության բոլոր բնագավառներում կիրառելի մի տեսություն։ Ժամանակակից սինթետիկ տեսությունը հնէաբանության բրածո մնացորդների անցումային ձևերի և զարգացման կենսաբանության բարդ բջջային մեխանիզմների միջոցով բացատրեց պոպուլյացիաներում տեսակների միջև առաջացող տարբերությունները ։ 1953-ին Ջեյմս Ուոթսոնի և Ֆրենսիս Կրիկի իրականացրած ԴՆԹ-ի կառուցվածքի հետազոտությունները նկարագրեցին ժառանգականության ֆիզիկական մեխանիզմը ։ Մոլեկուլային կենսաբանությունը բարելավեց գենոտիպի և ֆենոտիպի միջև եղած պատկերացումները։ Առաջընթաց տեղի ունեցավ նաև ֆիլոգենետիկական սիստեմատիկայում, որը քարտեզագրեց հատկանիշների անցումը՝ օգտագործելով էվոլյուցիոն ծառերը  ։ 1973 թվականին, էվոլյուցիոն կենսաբան Թեոդոսիուս Դոբժանսկին գրեց «կենսաբանության մեջ ոչինչ իմաստ չունի առանց էվոլյուցիայի լույսի», քանի որ ըստ նրա էվոլյուցիան լույս սփռեց բնական պատմության շատ հատվածների վրա՝ նկարագրելով և կանխագուշակելով մոլորակի վրա կյանքին վերաբերող շատ հետազոտելի փաստեր ։
Ժառանգականություն
Օրգանիզմի մոտ էվոլյուցիան տեղի է ունենում ժառանգական հատկանիշների փոփոխությամբ։ Մարդու մոտ, օրինակ, աչքի գույնը ժառանգական հատկանիշ է և անհատը իր ծնողներից կարող է ժառանգել «շագանակագույն աչքի» հատկանիշը ։ Ժառանգական հատկանիշները կառավարում են գեները և օրգանիզի գենոմի գեների ընդհանրությունը՝ գենոտիպը ։
Օրգանիզմի կառուցվածքն ու վարքը պայմանավորող տեսանելի հատկանիշների ամբողջությունն անվանվում է ֆենոտիպ։ Այս հատկանիշներն արտահայտվում են գենոտիպի և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության արդյունքում, որի պատճառով օրգանիզմի ֆենոտիպի շատ առանձնահատկություններ չեն ժառանգվում։ Օրինակ՝ արևից գունավորված մաշկը մարդու գենոտիպի և արևի ճառագայթների փոխազդեցության արդյունքն է, որի պատճառով այն չի ժառանգվում ծնողներից երեխաներին։ Այնուամենայնիվ, որոշ մարդիկ կարող են արևայրուք ստանալ ավելի հեշտ, քան մյուսները՝ գենոտիպում եղած տարբերությունների շնորհիվ։ Այսպիսի օրինակ են ալբինիզմ ունեցող մարդիկ, որոնք արևայրուք ընդհանրապես չեն ունենում և շատ զգայուն են արևի ճառագայթների նկատմամբ ։
Ժառանգական հատկանիշները մի սերնդից մյուսն են փոխանցվում ԴՆԹ-ի միջոցով, որը գենետիկական տեղեկատվությունը գաղտնագրող մոլեկուլ է ։ ԴՆԹ-ն երկար կենսապոլիմեր է՝ կազմված չորս հիմնական հիմքերից։ ԴՆԹ-ի մոլեկուլի որոշակի հատվածի նուկլեոտիդների հաջորդականությունը որոշում է գենետիկական տեղեկատվությունն այնպես, ինչպես նախադասության իմաստը որոշում են տառերը։ Մինչև բջջի բաժանումը ԴՆԹ-ն կրկնապատկվում է, առաջացող երկու բջիջներից յուրաքանչյուրը ժառանգում է ծնողական ձևի ԴՆԹ-ն։ ԴՆԹ-ի այն հատվածը, որը գաղտնագրում է մեկ ֆունկցիոնալ միավոր՝ անվանվում է գեն․ տարբեր գեներ ունեն տարբեր նուկլեոտիդային հաջորդականություններ։ Բջիջների ներսում ԴՆԹ-ի երկար շղթաները խտանում են քրոմոսոմներ կոչվող կառույցների ձևով։ Քրոմոսոմի ներսում ԴՆԹ-ի որոշակի հատվածի դիրքը հայտնի է լոկուս անվամբ։ Եթե նույն լոկուսում գտնվող ԴՆԹ-ի հաջորդականությունը տարբերվում է առանձնյակների մոտ, այդ տարբերվող հաջորդականություններն անվանում են ալելներ։ ԴՆԹ-ի հաջորդականությունը կարող է փոփոխվել մուտացիաների արդյունքում՝ առաջացնելով նոր ալելներ։ Եթե մուտացիան տեղի է ունենում գենի ներսում, նոր ալելը կարող է ազդել տվյալ գենի հատկանիշի վրա՝ փոփոխելով օրգանիզմի ֆենոտիպը։ Ալելի և հատկանիշի ուղղակի կապը որոշ դեպքերում է աշխատում, սովորաբար այս փոխհարաբերությունը շատ ավելի բարդ է և կառավարվում է գեների բազմակի ազդեցությամբ ։
Վերջին հետազոտությունները փաստում են, որ կան ժառանգական այնպիսի փոփոխություններ, որոնք հնարավոր չէ բացատրել ԴՆԹ-ում նուկլեոտիդների փոփոխություններով։ Այս երևույթներն անվանվում են էպիգենետիկական ժառանգական համակարգեր ։ Քրոմատինները նշագրող ԴՆԹ-ի մեթիլացումը, ինքնապահպանող նյութափոխանակային օղակները, ՌՆԹ-ի ինտերֆերենցիայի միջոցով գեների սայլեսինգը և սպիտակուցների եռաչափ տարածական կառուցվածքը (օրինակ՝ պրիոններ) այն բնագավառներն են, որտեղ օրգանիզմային մակարդակում հայտնաբերվել են էպիգենետիկական ժառանգական համակարգեր ։ Զարգացման կենսաբանանները ենթադրում են, որ բջիջների միջև հաղորդակցումը և գենետիկական ցանցերը կարող են բերել ժառանգական փոփոխականության, որը ընկած է զարգացման պլաստիկության և խողովակավորման (canalisation) հիմքում ։ Ժառանգականությունը կարող է տեղի ունենալ էլ ավելի ընդգրկուն ձևով։ Օրինակ՝ էկոլոգիական ժառանգականությունը, որը արտահայտվում է էկոլոգիական խորշի կառուցմամբ, պայմանավորվում է միջավայրում օրգանիզմների անընդհատ և կրկնվող գործողություններով։ Այս դեպքում ժառանգները ստանում են գեները և իրենց նախնիների էկոլոգիական գործողությունների հետևանքով ձևավորած էկոլոգիական հատկանիշները ։ Գեների ուղղակի ազդեցությունից անկախ էվոլյուցիայի մեկ այլ օրինակ է մշակութային հատկանիշների ժառանգումն ու սիմբիոգենեզը ։