Ֆիլիպ_Սիդնի
Ստեղծագործություն
Ֆիլիպ Սիդնին նորարար է պոեզիայի և գրականության տեսության մեջ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ սոնետի հաստատված ձևը XVI դարում Եվրոպայում սիրված և չափազանց տարածված էր, նա չի ընդօրինակել իտալական կամ իսպանական նմուշներին, ինչպես շատ էպիգոններ՝ կույր հետևորդներ, որոնք արատավորեցին Պետրարկայի մեղեդային հառաչանքը շռնդալից փքուն խոսքով՝ չնայած Սիդնին անկեղծորեն հարգում էր Պետրարկային և անգլերեն է թարգմանել իտալական և իսպանական քնարական պոեզիայի մեծ մասը։ Նա ստեղծել է 108 սոնետներից բաղկացած «Աստղաֆիլ և Ստելլա» շարքը, որի յուրօրինակությունը եղել է այդ բանաստեղծական մանրանկարների միավորումը էպոսի ընդհանուր մտահղացմամբ. իսկական սիրո տրագիկոմեդիա՝ իր հույսերով ու գայթակղություններով, խանդով ու հիասթափություններով, առաքինության ու կրքի պայքարով։ Ավարտը տխուր է. քնարական հերոսը մնում է անդրդվելի հանուն իր սիրո և նվիրվածության, և միևնույն ժամանակ լավատես է, քանի որ տառապանքն ու փորձությունները նրան ցույց տվեցին բարոյական կատարելության ուղին։ Սերը բացեց ճշմարիտ գեղեցկությունը, և այսուհետ կծառայի վշտի մեջ և ուժ կտա նոր սխրանքների համար, այդ թվում՝ քաղաքացիական ասպարեզում։ Բանաստեղծը փորձել է երկխոսությունը ներառել սոնետի մեջ, ինչը նրա հերոսներին դարձրել է անսովոր վառ կենդանի կերպարներ։ Միևնույն ժամանակ նրա բանաստեղծությունները լի են ընթերցողի համար անսպասելի պարադոքսալալ եզրակացություններով և հումորով։ Սիդնիի թեթև ձեռքով նուրբ հեգնանքը դարձավ անգլերեն բառերի բնորոշ առանձնահատկությունը։ Արժանին մատուցելով նաև պոեզիայի այլ ձևերին՝ Էլեգիային, բալլադին, ներբողին, հերոսական և երգիծական բանաստեղծություններին, Սիդնիից հետո անգլիացի բանաստեղծները նախընտրեցին սոնետը։ Է. Սպենսերը, Դ. Դևիսը թողել են հարյուրավոր նրբագեղ գլուխգործոցներ, որոնք պարփակված են 14 անփոփոխ տողերում։ Սիդնին իր խմբակի գեղագիտական մանիֆեստում՝ «Պոեզիայի պաշտպանություն» տրակտատում, որը գրված է ի պատասխան պուրիտանական պամֆլետների, որոնք դատապարտում են «թեթևամիտ պոեզիան», հանդես է եկել որպես գրականության և արվեստի լուրջ տեսաբան։ Այն տոգորված է բարոյական անհատականություն դաստիարակող և հոգևոր կատարելության հասնող գրականության բարձր նշանակության մասին մարդասիրական մտորումներով, որն անհնար է առանց մարդկանց գիտակից ջանքերի։ Ըստ հեղինակի՝ բոլոր գիտությունների, ինչպես նաև ստեղծագործության նպատակը «մարդու էության էթիկական և քաղաքական ճանաչումն է, նրա հետագա ազդեցությունը»։ Հումորով և բանավեճի եռանդով հենվելով Արիստոտելի «Պոետիկայի» վրա, ինչպես նաև օրինակ վերցնելով անտիկ պատմությունից, փիլիսոփայությունից և գրականությունից՝ Սիդնին ապացուցել է, որ բարձր բարոյական իդեալների քարոզչության համար բանաստեղծն ավելի պիտանի է, քան փիլիսոփա-մորալիստը կամ պատմաբանը՝ իրենց ձանձրալի քարոզով և խրատներով։ Նա իր անսահման երևակայության շնորհիվ կարող է լսարանի առջև ազատորեն պատկերել իդեալական մարդու կերպարը։ Բանաստեղծը նրա աչքերի մեջ վերածվեց համահեղինակի և նույնիսկ Բնության մրցակցի։ Բոլորը նկատեցին այդ օրինաչափությունները, «և միայն բանաստեղծը ... ստեղծում է ըստ էության այլ բնություն, ... այն, ինչը ավելի լավ է, քան Բնության կողմից ստեղծվածը, կամ այն, ինչը երբեք գոյություն չի ունեցել…» Պոեզիայի նշանակության մասին Սիդնիի մտքերը ընկալվել են այդ ժամանակների լավագույն գրականագետների կողմից՝ է.Սպենսեր, Վ. Շեքսպիր, Բեն Ջոնսոն։ Նա հիմք դրեց այն գրականության, որը սահմանել Է Եղիսաբեթ թագուհու ժամանակաշրջանի գրականությունը, որն ստեղծվում էր այն բանաստեղծների կողմից, որոնք տարված են բարձր էթիկական իդեալներով, բայց խորթ են ազգային բարոյականությանը։ Ֆիլիպ Սիդնին և նրա պաշտպան Սպենսերը դարձել են անգլիական հովվերգության ռահվիրաները։ 1590 թվականին լույս տեսավ Սիդնիի «Արկադիա» անավարտ վեպը, որում արձակը և պոեզիան ազատորեն փոխվում էին՝ պատմելով օրհնյալ երկրում սիրո երկու իշխանների հուզիչ արկածների մասին, որի հովվերգական նկարագիրը հարություն էր առել անտիկ Արկադիայի կերպարով, բայց միևնույն ժամանակ դրանում գուշակվում է բանաստեղծի հարազատ Անգլիայի բնապատկերը։