cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մեքսիկա
Նախակոլումբոսյան ժամանակաշրջանում Մեքսիկայի տեղաբնիկ ժողովուրդները եղել են հնդկացիները։ Այս տարածքներում են ստեղծել իրենց մշակույթը և ազգային առանձնահատկությունները ացտեկները, մայաները և շատ այլ ցեղեր։ 1521 թվականին Մեքսիկայի ներկայիս տարածքը գրավել են իսպանացի կոնկիստադորները՝ Էռնան Կորտեսի գլխավորությամբ։ Նվաճումից հետո, այն վերածվեց Մեքսիկայի հասակար նահանգի և ստացավ Նոր Իսպանիա անվանումը։ Բազմաթիվ խռովությունների արդյունքում 1821 թվականին իսպանական կառավարությունը պաշտոնապես ճանաչում է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգների անկախությունը, որպես Իսպանիայից անկախ երկիր։ Հետանկախացման ժամանակահատվածը բնութագրվում է տնտեսական անակայունությամբ և այն նաև դարձավ տարբեր իրադարձությունների պատճառ։
Վերջին իրադարձությունների արդյունքում Մեքսիկայում 1910 թվականին սկսվեց հեղափոխություն, որի ամենախոշոր արդյունքը դարձավ այն, որ 1917 թվականին հրապարակվեց Մեքսիկացի օրենքների ժողովածուն՝ Սահմանադրությունը։ Այժմ Մեքսիկան աշխարհի տնտեսապես առաջատար երկրների շարքում է   ։
Հին շրջանում (մինչև 16-րդ դար) Մեքսիկայի տարածքում զարգացած են եղել հնդկացիների (տոտոնակներ, տոլտեկներ, ացտեկներ, մայաներ) գեղարվեստական մշակույթները։ Զբաղվել են խեցեգործությամբ և փայտե իրերի, մանր քանդակների պատրաստմամբ։
Սակայն իսպանացիների կողմից Մեքսիկայի նվաճումը կործանարար ազդեցություն ունեցավ հնդկացիների ինքնատիպ մշակույթի վրա։ Այդուհանդերձ, բնիկների գեղարվեստական ավանդույթները որոշակիորեն ներգործեցին գաղութային շրջանում ձևավորված արվեստի վրա, և երկու մշակույթների համատեղումը կանխորոշեց Մեքսիկայի հետագա ազգային արվեստի ավանդույթները։
Ներկայումս Մեքսիկան Լատինական Ամերիկայի առավել զարգացած երկրներից է. արդյունահանում են արծաթ, ոսկի, նավթ, գունավոր և հազվագյուտ մետաղներ։ Մշակում են ցորեն, բրինձ, շաքարեղեգ, սրճենի, եգիպտացորեն (հայրենիքը Մեքսիկան է)։
Մայրաքաղաք Մեխիկոն աշխարհի խոշորագույն քաղաքներից է, որտեղ զուգակցվում է հին դարերի ու ժամանակակից ճարտարապետությունը։ Հանրահայտ են գեղանկարիչներ Դիեգո Ռիվերան, Խոսե Օրոսկոն, Դավիդ Սիկեյրոսը, Ֆրիդա Կալոն, գրողներ Կառլոս Ֆուենտեսը, Օկտավիո Պասը և ուրիշներ։
Բնակչություն
Խոշոր քաղաքներն են Մեխիկոն, Գվադալախարան, Մոնտեռեյը, Պուեբլան։
Հին շրջանում (մինչև 16-րդ դար) Մեքսիկայի տարածքում զարգացած են եղել հնդկացիների (տոտոնակներ, տոլտեկներ, ացտեկներ, մայաներ) գեղարվեստական մշակույթները։ Զբաղվել են խեցեգործությամբ և փայտե իրերի, մանր քանդակների պատրաստմամբ։
Սակայն իսպանացիների կողմից Մեքսիկայի նվաճումը կործանարար ազդեցություն ունեցավ հնդկացիների ինքնատիպ մշակույթի վրա։ Այդուհանդերձ, բնիկների գեղարվեստական ավանդույթները որոշակիորեն ներգործեցին գաղութային շրջանում ձևավորված արվեստի վրա, և երկու մշակույթների համատեղումը կանխորոշեց Մեքսիկայի հետագա ազգային արվեստի ավանդույթները։
Ներկայումս Մեքսիկան Լատինական Ամերիկայի առավել զարգացած երկրներից է. արդյունահանում են արծաթ, ոսկի, նավթ, գունավոր և հազվագյուտ մետաղներ։ Մշակում են ցորեն, բրինձ, շաքարեղեգ, սրճենի, եգիպտացորեն (հայրենիքը Մեքսիկան է)։
Մայրաքաղաք Մեխիկոն աշխարհի խոշորագույն քաղաքներից է, որտեղ զուգակցվում է հին դարերի ու ժամանակակից ճարտարապետությունը։ Հանրահայտ են գեղանկարիչներ Դիեգո Ռիվերան, Խոսե Օրոսկոն, Դավիդ Սիկեյրոսը, Ֆրիդա Կալոն, գրողներ Կառլոս Ֆուենտեսը, Օկտավիո Պասը և ուրիշներ։
Աշխարհագրություն
Մեքսիկա պետությունը գտնվում է Արևմտյան կիսագնդում՝ 14°, 33 °N և 86 ° և 119 ° աշխարհագրական լայնություններում։ Մեքսիկայի տարածքի մեծ մասը գտնվում է Հյուսիսային Ամերիկայում, սակայն նրա տարածքի հարավային մի փոքր հատված՝ Ներքին Կալիֆոռնիայի նահանգը գտնվում է Կենտրոնական Ամերիկայում։ Մեքսիկայի կենտրոնամերիկյան տարածքը կազմում է ամբողջ տարածքի 12 %-ը ։ Սակայն ընդհանուր առմամբ Մեքսիկան համարվում է հյուսիսամերիկյան պետություն՝ Կանադայի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ միասին ։
Ամենաբարձր լեռը Օրիսաբա գործող կոնաձև հրաբուխն է՝ 5675 մետր բարձրությամբ։ Այն գտնվում է նաև 18.491 ծովի մակարդակից բարձրության վրա ։ Մեքսիկայի ընդհանուր տարածքը կազմում է 1.972.550 կմ²։ Այն տարածքի մեծությամբ աշխարհի 14-րդ ամենախոշոր պետությունն է, իսկ իսպանախոս երկրների մեջ՝ երկրորդը։ Սահմանակցում է հյուսիսում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին (3,141 կմ), իսկ հարավում՝ Գվատեմալային և Բելիզին։ Ափերը ողողում են Խաղաղ օվկիանոսի ջրերը։
Կենսաբազմազանություն
Մեքսիկան կենսաբանական ռեսուրսներով աշխարհի 18-րդ առաջատար երկիրն է։ Այստեղ տարածված են ավելի քան 200,000 տարբեր տեսակներ, որոնք կազմում են աշխարհի կենդանական աշխարհի և կենսաբազմազանությունների 10-12 %-ը։ Մեքսիկան աշխարհում առաջատարն է՝ սողունների տարածվածությամբ (707 հայտնի տեսակներ), երկրորդը՝ կաթնասունների տարածվածությամբ (438 տեսակներ), չորրորդը՝ երկկենցաղների բազմազանությամբ (290 տեսակներ)։ Չորրորդ տեղն է զբաղեցնում նաև բույսերի թվով (26000 տեսակի բույսեր)։ Նրանցից 2500 տեսակները համարվում է վտանգված տեսակներ և գրանցված են կարմիր գրքում։
Մեքսիկայի տարածքում հայտնաբերվե են Ամերիկայի տարածքում հանդիպող տարբեր տեսակի մշակաբույսեր և ուտելի բույսեր։ Մեքսիկայի տարածքում մշակվում է կակաո, ավոկադո, լոլիկ, եգիպտացորեն, վանիլ, գուավա, ցուկկինի, և այլն։ Այստեղ աճեցվում են նաև լոբու տարբեր տեսակներ, չիլի պղպեղներ (Հալապենո) և այլն։
Մեքսիկայում ապրում են տարբեր տեսակի կենդանիներ, որոնց մեջ կան նաև էնդեմիկ կենդանատեսակներ, օրինակ՝ Մեքսիկական մկնային պարկամուկ, Մեքսիկական գայլ, Մեքսիկական գորշ սկյուռ, Մեքսիկական հողի սկյուռ, Մեքսիկական ծովամուկ և այլն։ Ապրում են նաև այլ կենդանատեսակներ, օրինակ՝ Վիրջինյան պարկամուկ, փոքր խոյադելֆին, յագուար, ամերիկյան սև արջ, ամերիկյան արագիլ, գորշ աղվես և այլն։
Սպորտ
1968 թվականին Մեքսիկայում տեղի են ունեցել XIX Օլիմպիւական խաղերը՝ Մեքսիկան դարձնելով առաջին լատինաամերիկյան երկիրը, որտեղ մեկնարկել են խաղերը ։ 1970 և 1986 թվականներին այստեղ տեղի են ունեցել ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խաղերը ։
Մեքսիկայի ամենահայտնի սպորտաձևը ֆուտբոլն է։ Ենթադրվում է, որ ֆուտբոլը Մեքսիկա են բերել կոռնեցի հանքագործները 19-րդ դարի վերջում։ 1902 թվականին բրիտանական ազդեցությամբ ձևավորվեց հինգ-թիմային լիգան ։
Մեքսիկայի գլխավոր ակումբներից են՝ Անտոնիո Կարբախալը առաջին ֆուտբոլիստն էր, որ հայտնվեց աշխարհի խաղերում և Հուգո Սանչեսը IFFHS կողմից դարձավ 20-րդ դարի լավագույն CONCACAF խաղացող ։
Հայտնի սպորտաձևերից է ցլամարտը։ Գրեթե բոլոր խոշոր քաղաքներում կան ցլամարտի հրապարակներ։ Մեխիկոյի Plaza México-ն ամենամեծ ցլամարտի կենտրոնն է աշխարհում։ Այն տեղավորում է 55,000 մարդ։
Հայտնի մեքսիկացի բռնցքամարտիկներ են Վինսենթ Սալդիվարը, Ռուբեն Օլիվարեսը, Սալվադոր Սանչեսը, Խուլիո Սեզար Չավեսը, Ռիկարդո Լոպես Նավան, Էրիկ Մորալեսը ։
Հայտնի մեքսիկացի ատլետներ են գոլֆեր Լորենա Օչոան, Անա Գևարան՝ 400 մետր թռիչքով աշխարհի նախկին չեմպիոն և 2004 թվականի Աթենքի օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն Ֆերնանդո Պլատեսը։
Առողջապահություն
1990 թվականից Մեքսիկան գտնվում է բնակչության առողջության անցումային փուլում, մահացության ախտանիշների ցուցանիշները նույն են ինչ Գերմանիայի և Ճապոնիայի նման բարձր զարգացած երկրներում ։ Բժշկական ենթակառուցվածները զարգացած են հիմնականում խոշոր քաղաներում, մինչդեռ գյուղական բնակչությունն ունի առաջադեմ բժշկական սարքավորումների կարիք, և հիվանդ հաճախորդներըն ստիպված են մոտ բնակավայրեր տեղափոխվել համապատասխան բժշկական օգնության կամ խնամքի համար։
Պետության կողմից ֆինանսավորվող Մեքսիկական սոցիալական անվտանգության ինստիտուտը (IMSS) և Պետական աշխատողների սոցիալական անվտանգության և ծառայությունների ինստիտուտը (ISSSTE) էական դեր են խաղում առողջապահության և սոցիալական անվտանգության հարցերում։ Մեծ կարևորություն ունեն նաև մասնավոր առողջապահական ծառայությունները, որոնք ապահովում են բժշկական ծառայությունների 13%-ը ։
Հանրային համալսարաններում հաճախ անցկացվում են բժշկական վերապատրաստումներ։ Գվադալախարայի համալսարանը ամերիկացի ուսանողներին վերապատրաստելու պայմանագիր ունի Միացյալ Նահանգների հետ։ Մասնավոր բուժօգնության, դեղորայքի արժեքը Մեքսիկայում ավելի ցածր է, քան Հյուսիսային Ամերիկայի այլ գործընկերների մոտ ։
Կրթություն
2004 թվականին Մեքսիկայի մինչև 14 տարեկան բնակիչների գրագիտության մակարդակը կազմում էր 97 %, 15 տարեկանից բարձր՝ 91 % : Համաձայն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային տվյալների՝ այս ցուցանիշով Մեքսիկան զբաղեցնում է 24-րդ տեղը ։
Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանը համաձայն 2009 թվականին հրատարակված Թայմզ-ի բարձրագույն կրթության չափանիշների աշխարհի 200 առաջնակարգ համալսարանների շարքում զբաղեցնում է 190-րդ տեղը ։
Մասնավոր բիզնես դպրոցները նույնպես համապատասխանում են միջազգային չափանիշներին։ PADE և EGADE բիզնես դպրոցները, Պանամերիկյան համալսարանը և Մոնթերեյի տեխնոլոգիայի և բարձրագույն կրթության ինստիտուտը համաձայն «Ուոլ սթրիթ ջըրնալի» տվյալների գտնվում են գլխավոր տասնյակում ։
Կառավարություն
Ըստ կառավարման համակարգի՝ Մեքսիկան դաշնային կամ ֆեդերատիվ հանրապետություն է, որը կառավարվում է Մեքսիկայի ժողովրդի կողմից ընտրված պաշտոնական թեկնածուն՝ նախագահի անունից։ Նախագահի կառավարությունը հիմնված է 1917 թվականին ընդունված Սահմանադրության և օրենքների հիման վրա։ Սահմանադրությունը ներառում է երեք բաժիններ՝ ժողովրդավարություն և հանրապետություն, պետական և քաղաքական կառավարություններ ։ Ըստ սահմանադրության Մեքսիկայի յուրաքանչյուր նահանգ ունի ինքնավարություն, սակայն պետք է առաջնորդվի սահմանադրության դրույթներով։ Մեքսիակայի ենթակա յուրաքանչյուր տարածք ունի հանրապետական կառավարման համակարգ և կառավարվում է գործադիր մարմնի՝ նահանգապետի կամ Մեքսիկայի նախագահի կողմից նշանակված այլ պաշտոնյայի կողմից ։
Մեքսիկայի նախագահը Մեքսիկայի բարձրագույն պետական պաշտոնյան է ։ Մեքսիկայի նախագահը ընտրվում է 6 տարի ժամկետով, իսկ ընտրությունները անցկացվում են մեկ փուլով։ Հաղթողը որոշվում է հավաքած ձայների մեծամասնությամբ։ 2012 թվականին Մեքսիկայում անցկացված նախագահական ընտրությունների արդյունքում Մեքսիկայի նախագահ ընտրվեց Էնրիկե Պենիա Նիետոն։
Մեքսիկական Սահմանադրությունը հիմնված է հետևյալ սկզբունքների վրա՝
Մեքսիկայի իշխանության օրենսդիր ճյուղը Երկպալատ խորհրդարանն է, որը կազմված է հանրապետական կառավարմամբ սենատից և պատգամավորների պալատից։ Մեքսիկայի կոնգրեսը կարող է ընդունել օրենքներ, հայտարարել պատերազմ, հավաքել հարկեր և տուրքեր, հաստատել միջազգային պայմանագրեր այլ երկրների հետ և վավերացնել դիվանագիտական նշանակումները։
Մեքսիկայի իշխանության օրենսդիր մարմնի՝ խորհրդարանին վերաբերվող փոփոխությունները կատարվում եմ քվեարկությունների միջոցով։ Մեքսիկայում գործում է ազատ ընտրական իրավունքը և քվեարկությանը կարող են մասնակցել 18 տարին լրացած բոլոր անձիք։ Սեռական և տարիքային սահմանափակումներ չկան։ Պատգամավորների պալատը կազմված է 500 պատգամավորներից, որոնք կազմում են խորհրդարանի մի մասը։
500 պատգամավորներից 300-ը ընտրվում են դաշնային ընտրատարածքում կատարվող մեծամասնական ընտրությունների արդյունքում։ Մնացած 200-ը միայն ընտրվում են համամասնական ընտրություններում։ Մեքսիկայի ստորին մյուս պալատը՝ սենատը կազմված է 128 սենատորներից։ Նրանցից 64-ը ընտրվում են մեծամասնական, իսկ մնացած 64-ը համամասնական և առանձին քվեարկությունների միջոցով։
Մեքսիկայի արդարադատության գերագույն մարմինը և հանրապետական կառավարման իշխանության երրորդ ճյուղը Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգների դատական մարմինն է։ Մեքսիկայի գլխավոր դատարանը արդարադատության օրենսդիր դատարաններն են։ Այն կազմված է կոլեգիալ, ունիտար և մարզային դատարաններից, ինչպես նաև դատական դաշնային խորհուրդից։
Ոստիկանություն
Մեքսիկայի դաշնային ոստիկանությունը Մեքսիկայի ոստիկանական գերագույն մարմինը, որը բաժանված է տարբեր գործակալությունների։ Այն հաճախ կոչվում է նաև ոչ այնքան տարածված և ոչ գրական "Federales" տերմինով։ Որպես կանոն, Մեքսիկայի դաշնային ոստիկանության աշխատակիցները զինված են ատրճանակով և կրում են մուգ կապույտ կամ մոխրագույն մարտական համազգեստ։
Մեքսիկայի դաշնային ոստիկանությունը ստեղծվել է չորս տարբեր դաշնային կանխարգելիչ կազմակերպությունների 1998-1999 թվականների միաձուլումից հետո։ Այս մարմինը ստեղծվել է Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներում նարկոկարտելների աճող սպառնալիքը կանխելու նպատակով։ Մեքսիկայի դաշնային ոստիկանությունը ներառում է դաշնային ճանապարհային ոստիկանական և ֆինանսական ոստիկանության բաժիններ, որոնք կոչվում է նաև քննչական և ազգային անվտանգության կենտրոններ։
Մեքսիկայի դաշնային ոստիկանության զինված ուժերը համարվում է Մեքսիկական բանակի 3-րդ ռազմական ոստիկանության բրիգադը։ Մեքսիկայի Դաշնային ոստիկանությունը ներառում է նաև քննչական բաժանմունք։ Մեքսիկայի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը Մեքսիկայի նախագահն է։
Արտաքին հարաբերություններ
Մեքսիկայի արտաքին քաղաքականության մեջ կարևոր նշանակություն ունեն Մեքսիկայի նախագահը և Արտաքին գործերի նախարարությունը ։ Մեքսիկայի սահմանադրության 89-րդ հոդվածի 10-րդ կետի դրույթները սահմանում են, որ Մեքսիկայի կառավարությունը և բնակչությունը պարտավորվում է հարգել այլ պետությունների Միջազգային օրենքը, պետությունների իրավական հավասարությունը, նրանց ինքնիշխանության ու անկախության։ Մեքսիկացիները պարտավորվում չմիջամտել այլ երկրների ներքին և արտաքին գործերին, հակամարտություններին տալ խաղաղ կարգավորում և խթանել միջազագային տարբեր կազմակերպությունների հետ համագործակցության զարգացումը ։
Մեքսիկան մի շարք միջազգային կազմակերպությունների և միությունների ակտիվ մասնակից և հիմնադիր է։ Այս երկիրը համարվում է Միացյալ Ազգերի Կազմակերպության (ՄԱԿ), Իբերո-ամերիկյան պետությունների համագործակցության և Ռիո խմբի ակտիվ մասնակից-անդամ ։ 2008 թվականին Մեքսիկան ստացել է 40 մլն դոլար ՄԱԿ-ի ընդհանուր բյուջեից ։ Պետությունը եղել է Լատինոամերիկյան տնտեսական Կազմակերպության անդամ ։
Ամերիկյան թխվածք 5: Մերկ մղոն
Ամերիկյան թխվածք 5։ Մերկ մղոն (American Pie Presents Beta House) 2006 թվականի երիտասարդական կինոկատակերգություն։ Ամերիկյան թխվածք սերիա սփին-օֆ ։
Մեքսիկա
Զինված ուժեր
Մեքսիկայի զինված ուժերը կազմված են երկու տարբեր ստորաբաժանումների միջև ։ Առաջին բաժինը Մեքսիկայի ցամաքային ուժերն են, որոնք իրենց մեջ ներառում են Մեքսիկայի ռազմաօդային ուժերը։ Երկրորդ բաժինը Մեքսիկայի ռազմածովային ուժերն են, որի մեջ է մտնում Մեքսիկայի ծովային նավատորմը ։ Մեքսիկայի Զինված ուժերը պահպանում զգալի ենթակառուցվածքներ, որի մեջ մտնում են օբյեկտների նախագծման, հետազոտական ​​և թեստավորման զենքերը, տրանսպորտային միջոցները, օդանավերը, նավատորմի նավերի մեծ մասը, պաշտպանական համակարգեր և տարբեր տեսակի էլեկտրոնիկա ։
Վերջին տարիներին Մեքսիկան բարելավել է իր զինվորական մեթոդները, հրամանատարությունը և տեխնոլոգիական կառույցները։ Մեքսիկայի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը համարվում է Մեքսիկայի նախագահը։ Մեքսիակն հնարավորություն ունի արտադրելու միջուկային զենք, սակայն նա չի օգտվել այդ հնարավորությունից։ Պատմականորեն, Մեքսիկան բացառությամբ երկրորդ աշխարհամարտի, համարվում է չեզոք երկիր ։ Մեքսիկան համարվում է Մեքսիկայի և ՄԱԿ-ի խաղաղապահ երկրներից մեկը։
Վարչական բաժանում
Մեքսիկան կամ Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգները կառուցվածքով դաշնային կամ ֆեդերատիվ երկիր է։ Մեքսիկան վարչականորեն բաժանված է 31 նահանգների և մայրաքաղաքային ինքնավարություն ունեցող Մեքսիկա քաղաքի միջև։ Մեքսիկայի յուրաքանչյուր նահանգ ունի իր ինքնավարությունը, առանձին սահմանադրությունը և դատական մարմինը։ Նահանգները կառավարվում են նահանգապետների կողմից, որոնք ընտրվում են 6 տարի ժամկետով։
Հայերը Մեքսիկայում
Մեքսիկայի հայ գաղութը կազմավորվել է 1920-ական թվականներից հետո։ Հայերը կենտրոնացած են հիմնականում Մեխիկոյում, մասամբ էլ՝ Պուեբլա քաղաքում։ Ներկայումս նրանց թիվը մոտ 400 է, սակայն համայնքը դեռևս կազմավորված չէ. չունի հավաքատեղի կամ ազգային որևէ կազմակերպություն։
Մեքսիկայի նշանավոր հայերից են գործարարներ Ս. Պալունյանը և Շ. Քրդիկյանը, ճարտարագետ Ջ. Նշանյանը, ֆիզիկոս Շ. Հաճյանը, աստղագետ դոկտոր Պ. Փիշմիշը և այլք։ Մեխիկոյում է ապրել ու ստեղծագործել բանաստեղծ և թատերագիր Մկրտիչ Հաճյանը, Մեքսիկայի կառավարության կազմում աշխատել է հայազգի Խոսե Սարուխանը (Սարուխանյան)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկա Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Լիբերալ ժողովրդավարություններ Կատեգորիա:Մեծ քսանյակի անդամ երկրներ Կատեգորիա:Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Կատեգորիա:Երկրներ Կատեգորիա:Ամերիկայի երկրներ Կատեգորիա:Դաշնային հանրապետություններ
Ալեմ-ի նիսվան
«Ալեմ-ի նիսվան» (ղրիմի-թաթարեներն՝ Alem-i Nisvan, Алем-и Нисван, عالم نسوان, «Женский мир»), աշխարհում առաջին թյուրք-մուսուլմանական կանանց նվիրված ամսագիր։ Տպագրվել է Ղրիմում 1906-1912 թվականներին ղրիմ-թաթարական լեզվով՝ օգտագործելով Արաբերենի այբուբենը։ Գլխավոր խմբագիր` Շեֆիկա Գասպրինսկայա ։
Պատմություն
Ամսագրի նպատակն էր կրթել մուսուլման կանանց, վերացնել անգրագիտությունը, բարձրացնել նրանց մշակութային մակարդակը և սովորեցնել շարիաթի օրենքները։ Նոր պարբերականի խմբագրի պաշտոնում Գասպրինսկին ընտրեց իր դստերը՝ Շեֆիկային, ինքը մնալով հրատարակչության խմբագիր ։
Թերթում տպագրված հրատարակության հայտարարությունից պարզ դարձավ, որ ամսագրում պետք է հրապարակվեն ինչպես կրոնական տեքստեր շարիաթում կանանց իրավունքների մասին, այնպես էլ աշխարհիկ ցուցումներ հիգիենայի, տնային աշխատանքների և ձեռագործության մասին, առանձին բաժին էր հատկացված գիտությանը և գրականությանը։ Ամսագրում առանձին տեղ էր հատկացվում նշանավոր կանանց կենսագրության ներկայացմանը, ներկայացվում էին այլ երկրների պատմվածքներ և գեղարվեստական գրականության էջեր, նամակներ ։
Ամսագիրը հրատարակվում էր որպես «Թերջիման» շաբաթաթերթի անվճար հավելված։ Առաջին համարը լույս տեսավ Բախչիսարայում 1906 թվականի մարտի 3-ին ։ Մինչև 1908-1909 թվականների ընդմիջումն ամսագիրը համարվում էր ինքնուրույն հրատարակություն, 1910 թվականին հրատարակությունը վերսկսելուց հետո նրա նյութերը տպագրվում էին «Թերջիման» թերթի էջերում  ։ Ամսագրի վերջին համարը լույս տեսավ 1911 թվականին ։
Հիշատակ և ժառանգություն
2011 թվականին Ղրիմի ճարտարագիտամանկավարժական համալսարանում անցկացվեց գիտական կոնֆերանս՝ նվիրված ամսագրի ստեղծման 105-ամյակին։ Ժամանակակից Ղրիմի կանանց «Арзы» («Երազանք») ամսագիրն իրեն համարում է նախկին ամսագրի իրավահաջորդը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1906 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի ամսագրեր Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմ
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)
Մերի Անդերսոն, ծննդյան անունը՝ Մերի Բ․ «Բիբի» Անդերսոն (Mary B. «Bebe» Anderson), 1918 թվականի ապրիլի 3-ից 2014 թվականի ապրիլի 6, ամերիկացի դերասանուհի։
Խառնվածք (ֆիլմ)
1998 թ. արժանացել է Օսկարի՝ լավագույն ոչ անգլերեն ֆիլմի համար։
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)
Կենսագրություն
Մերի Անդերսոնը ծնվել է 1918 թվականի ապրիլի 3-ին Ալաբամայի Բիրմինգհեմ քաղաքում։ Ավարտել է Գովարդի քոլեջը (ներկայում՝ Սեմֆորդի համալսարան)։
Խառնվածք (ֆիլմ)
Սյուժե
Իրադարձությունները տեղի են ունենում Ռոտերդամ քաղաքում՝ 20-րդ դարի սկիզբի տնտեսական ու քաղաքական քաոսի ֆոնին։ Երիտասարդ իրավաբան Յակոբ Կատադրոյֆեն այցելում է հորը՝ դատական կատարածու Դրեյվերհավենին։ Այցից կարճ ժամանակ անց գտնում են վերջինիս՝ սպանված։
Կատադրոյֆեն ձերբակալվում է սպանության կասկածանքով։ Ոստիկանության քննասենյակում նա փորձում է պարզաբանել իր և հոր հարաբերությունները՝ սկսելով իր մանկությունից։ Մայրը՝ Յակոբան սպասուհի էր եղել Դրեյվերհավենի մոտ, սակայն օրերից մի օր Յակոբան հայտնում է վերջինիս, որ հղի է և մեկընդմիշտ հեռանում։ Դրեյվերհավենը նրան ուղարկում է ծրար՝ գումարով և ամուսնության առաջարկով, սակայն Յակոբան մերժում է ընդունել այն։ Ծնվելուց հետո Յակոբը կրում է մոր ազգանունը՝ Կատադրոյֆե։ Հոր մասին հարցնելուց մայրը միշտ պատասխանում է՝ «մենք նրանից ակնկալիք չունենք»։
12 տարեկանում Յակոբը փորձում է գտնել հորը, սակայն երբ վերջապես հանդիպում է Դրեյվերհավենին, վերջինս հրաժարվում է նրան ճանաչել։ Կատադրոյֆեն որոշում է այլևս նրանով չհետաքրքրվել։ Ժամանակի ընթացքում սրվում են նաև Յակոբի և մոր հարաբերությունները։ Յակոբը հիմնականում տանն էր լինում և ընթերցում էր իր ոչ ամբողջական հանրագիտարանի հատորները։
Տանից դուրս գալու համար Յակոբը որոշում է ծխախոտի խանութ գնել։ Նա վարկ է վերցնում «Ժողովրդական կրեդիտային բանկից», սակայն գործերը ձախողվում են և ընկնում է պարտքի տակ։ Կատադրոյֆեին սակայն հաջողվում է աշխատանքի ընդունվել փաստաբանական գրասենյակում՝ որպես գրագիր։ Այդ ժամանակ պարզվում է, որ նրա պարտապանը՝ «Ժողովրդական կրեդիտային բանկը», Դրդեյվերհավենին է պատկանում։ Կատադրոյֆեն նորից է վարկ վերցնում՝ ցույց տալու հորը, որ իրեն պարտված չի ճանաչում։ Այդ գումարով Յակոբը լեզուներ և իրավաբանություն է սովորում։
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)
Կենսագրություն
Մերի Անդերսոնը ամուսնացած է եղել օպերատոր Լեոն Շամրոյի հետ 1953 թվականից մինչև ամուսնու մահը՝ 1974 թվականը։ ԱՄՆ կինոարտադրության ոլորտում ունեցած ավանդի համար արժանացել է աստղի Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու։
Խառնվածք (ֆիլմ)
Սյուժե
Տարիներ անց Կատադրոյֆեն դառնում է փաստաբանական գրասենյակի կառավարիչ, հանձնում է փաստաբանի երդմնակալություն։ Սակայն հոր նկատմամբ վրեժխնդրությունը նրան հանգիստ չի տալիս։ Մի երեկո նա որոշում է այցելել Դեյվերհավենին, հայտնել որ արդեն երդվյալ փաստաբան է և մեկընդմիշտ հրաժեշտ տալ նրան։ Երկուսի միջև տեղի է ունենում բախում. Դրեյվերհավենը նույնպես տարիներ շարունակ ատելությամբ է լցված եղել նրա նկատմամբ. որդու ծնունդը նա համարում էր իր և Յակոբայի բաժանման պատճառ։
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)
Կենսագրություն
Մերի Անդերոսնը մահացել է 2014 թվականի ապրիլի 6-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Բըրբանք քաղաքում՝ 96-ամյակից 3 օր հետո։
Խառնվածք (ֆիլմ)
Սյուժե
Յակոբի հեռանալուց որոշ ժամանակ անց Դրեյվերհավենը ինքնասպան է լինում՝ թողնելով նամակ, որով ամբողջ ունեցվածքը որդուն է կտակում։
Շարմ (Էնայի գավառ)
Շարմ (Charmes), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Տերնիե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02169:
Մերի Անդերսոն (կինոդերասան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ
Շարմ (Էնայի գավառ)
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 1659 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 1002 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 696-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 306-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 69,5%, 1999 թվականին եղել է 66,4%)։ 696 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 605-ը (325 տղամարդ և 208 կին), գործազուրկ էին 91 մարդ (40 տղամարդ և 51 կին)։ 306 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 75-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 126-ը՝ թոշակառուներ, 105-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Խառնվածք (ֆիլմ)
Նկարահանումը
Նկարահանման բոլոր աշխատանքները կատարվել են 71 օրում՝ 1997 թ. ամռան և աշնան ընթացքում։
Ազգային թանգարան և պատկերասրահ (Տրինիդադ)
Տրինիդադի և Տոբագոյի ազգային թանգարան և պատկերասրահ (National Museum and Art Gallery, Trinidad), պատմության և արվեստի թանգարան Տրինիդադ և Տոբագոյի մայրաքաղաք Պորտ օֆ Սփեյնի կենտրոնում` Ֆրեդերիկ փողոցում։ Թանգարանի մշտական ցուցադրությունը ներառում է ավելի քան 10,000 ցուցանմուշ, բաժանված յոթ հիմնական բաժինների` արվեստ, սոցիալական պատմություն, բնագիտություն, տնտեսական պատմություն, նավթ և երկրաբանություն։ Գտնվում է Հիշատակի պուրակի դիմաց, Թագավորական պուրակից հարավ, հիմնադրվել է 1892 թվականին որպես «Royal Victoria Institute» (RVI), ի պատիվ թագուհի Վիկտորիայի տարեդարձի՝ որպես Բրիտանական կայսրությունում մշակութային հաստատություններ ստեղծելու գաղութային քաղաքականության մաս։ Ղեկավարվում է հատուկ օրենքով, որն ընդունվել է 2000 թվականին։ Այստեղ անցկացվում են ժամանակավոր ցուցահանդեսներ՝ այդ թվում ժամանակակից արվեստի գործերի, որոնք ստեղծել են տեղացի հեղինակները։
Պատմություն և նկարագիր
Բրիտանական կայսրության գոյության  տարիներին թանգարանն օգտագործվել է բնագիտության և հնագիտության բնագավառում հետազոտական ցուցահանդեսների, ինչպես նաև դեկորատիվ և կիրառական արվեստի գործերի ցուցահանդեսների կազմակերպման  համար։ 1901 թվականին շենքն ընդարձակվել է՝ ընդգրկելով ընթերցասրահ և հանգստի սենյակ (սրահ)։ Նրա տարածքում կառուցվել են թենիսի խաղահարթակ։ 1913 թվականի ապրիլի 18-ին թանգարանին կից ավելացել է «Marie Louise Hall» դահլիճը, որը գտնվել է «Թագավոր Էդուարդ VIII հիշատակի թևում»՝ շենքի առաջին հարկում, նրա արևելյան կողմում։ Այդ ժամանակ թանգարանում տեղակայված էին բնագիտկան մի քանի եզակի հավաքածուներ, այդ թվում՝ թռչունների խրտվիլակներ, խեցիների, ինչպես նաև սողունների ու միջատների հավաքածուներ։
1920 թվականի մայիսի 19-ին թանգարանի շենքն ամբողջությամբ այրվել է և թանգարանային հավաքածուների մեծ մասը ոչնչացել է։ Շենքի հիմնական մասը վերակառուցվել է հին նախագծի համաձայն։ Այն վերաբացվել է 1923 թվականի հունիսին և ի սկզբանե օգտագործվել է թատրոնի և երաժշտական միջոցառումների, ինչպես նաև առևտրային դասընթացների (դասախոսություններ) կազմակերպման համար։ Սակայն, 1945 թվականին գաղութային կառավարությունը որոշել է ընդլայնել իր ցուցահանդեսային գործունեությունը և շենքին վերստին շնորհել է թանգարանի կարգավիճակ։ Տրինիդադի անկախության ժամանակ՝ 1962 թվականին, հավաքածուները տեղափոխվել են նախկին նահանգապետի տուն, այնտեղ նախատեսվել է ստեղծել Ազգային թանգարան և արվեստի պատկերասրահ։ Սակայն այդ ծրագիրը չի իրականացել և հավաքածուները վերադարձվել են Վիկտորիա թագուհու նախկին ինստիտուտի շենք։
Ազգային թանգարան
Ազգային թանգարանը տեղական հանդիսատեսին պատկերացում է տալիս գաղութային ժամանակաշրջանի հարուստ կղզիաբնակների կյանքի մասին։ Այստեղ կարելի է տեսնել մի շարք «արտեֆակտներ»։ Ցուցանմուշները լրացվում են բացատրական տեղեկատվությամբ։ 18-րդ դարում չավարտված հավաքածուն պարունակում է նաև 1940-ականների արտեֆակտներ։ Հավաքածուում ներկայացված են այդ ժամանակաշրջանի «տիպիկ» խոհանոցը և հյուրասենյակը, ռադիոհամակարգերը, ածխի վառարանը, գրամոֆոնը և սպիտակեղենի չորանոցը։
Պորտ-օֆ-Սպեյն քաղաքի թանգարանը համարվում է ազգային թանգարանի մասնաճյուղ։ Այն գտնվում է իսպանացիների կողմից 1757 թվականին կառուցված բերդում, որը նախատեսված էր նավահանգիստը պաշտպանելու համար։ Ոստիկանության թանգարանը (Ոստիկանության ծառայության թանգարան) նույնպես համարվում  է Ազգային թանգարանի մասնաճյուղ, այն գտնվում է քաղաքի կենտրոնում և պատմում է քաղաքի իրավապահ մարմինների մասին։ Թանգարանը բացվել է 2004 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, Սենտ Վինսենթ փողոցում գտնվող ոստիկանության բաժնի նախկին շենքում։
Պատկերասրահ
Գեղարվեստի պատկերասրահն ունի շուրջ հազար ցուցանմուշ։ Հավաքածուն ներառում է նկարներ, քանդակներ և ինստալացիաներ, որոնք ընդգրկում են Տրինիդադի և Տոբագոյի շուրջ 150 տարվա արվեստի գործեր։ Տեղացի նկարիչ Միշել-Ժան Կասաբոնի (1813-1888) աշխատանքների հավաքածուն թանգարանային հավաքածուի ամենահին մասն է, այն թվագրվում է 1847-1857 թվականներին։ Բացի այդ, թանգարանում ներկայացված են Մարգրետ Մաննի 28 նկարներ, որը Տրինիդադում գտնվելու ընթացքում աշակերտել է Կասաբոնին։ Հավաքածուի մնացած մասը բաղկացած է երկրի պետական մարմինների կողմից նվիրաբերված և գնված ցուցանմուշներից։ Բացի այդ, պատկերասրահում անցկացվում են նաև ժամանակավոր ցուցահանդեսներ՝ ներառյալ ժամանակակից արվեստի գործերի, որոնք ստեղծվել են տեղացի հեղինակների կողմից՝ փորձելով օժանդակել տրինիդադյան հեղինակների գեղարվեստական ստեղծագործությունները միջազգային ասպարեզում ներկայացնելու գործում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1892 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ազգային թանգարաններ Կատեգորիա:Տրինիդադ և Տոբագոյի թանգարաններ
Խառնվածք (ֆիլմ)
Մրցանակներ և անվանակարգեր
Ֆիլմի մրցանակների է արժանացել բազմաթիվ կինոփառատոններում, որոնցից ամենակարևորը երկուսն են։
2011 թ. հոկտեմբերին ֆիլմը ցուցադրվել է Երևանում՝ Հոլանդական կինոյի շաբաթի բացման ժամանակ։
Շարմ (Էնայի գավառ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Անդրեևկա (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Անդրեևկա (Андріївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անդրեևկա գյուղում բնակվում էր 1 652 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1660 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գետիկ (Կամախի գավառ)
Գետիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբներին գյուղն արդեն թրքաբնակ էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օրոպեսա (Տոլեդո)
Օրոպեսա (Տոլեդո)  (Oropesa)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է թվականի Լա-Կամպանա-դե-Օլոպեսա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 28 կմ2, բնակչությունը՝ 337մարդ (2010 տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 110 կմ հեռավորության վրա։
Հայտնի բնակիչներ
Ֆռանցիսկո դե Տոլեդո Պերուի փոխարքան XVI դարի «Մեծ բարեփոխիչ» է եղել Ինքա կայսրությանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
1844
Դեպքեր
1844 թ մայիսի 23-ին Բաբը՝ Բահայի հավատի հիմնադիրը հռչակեց նոր անկախ կրոնի ծննունդի մասին ։
Մահեր
Կատեգորիա:1844 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մարկո Անտոնիո Դե Մատտոս Ֆիլյո
Մարկո Անտոնիո Դե Մատտոս Ֆիլյո (Marco Antonio de Mattos Filho, ), առավել հայտնի է որպես Մարկինյո (Marquinho), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, ձախ կիսապաշտպան։ Բրազիլական «Ֆլումինենսե» ակումբի ֆուտբոլիստ, 2012 թվականի հունվարի 31-ից վարձավճարի հիմունքներով տեղափոխվեց իտալական Ռոմա։ Նույն թվականի հունիսի 29-ին Ռոման գնեց ֆուտբոլիստին 3, 5 միլիոն եվրոյով։ 2013 թվականին Մարկինյոն վարձավճարով տեղափոխվեց իտալական Վերոնա, իսկ ահա մյուս տարի՝ 2014 թվականին, Սաուդյան Արաբիայի Ալ Իտիհադ ֆուտբոլային ակումբը գնեց Մարկինյոյի տրանսֆերը ամբողջությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Թոքի այտուց
Նշաններ և ախտանիշներ
Թոքի այտուցի ամենաբնորոշ ախտանիշը հևոցն է, բայց կարող են լինել նաև այլ ախտանիշներ, որոնցից են՝ արյունախխումը (երևում է որպես վարդագույն, փրփրոտ խորխ), գերքրտնարտադրությունը, թուլությունը, գունատ մաշկը։ Շնչելու դժվարությունը կարող է զարգանալ որպես օրթոպնոե (հորիզոնական դիրքով պառկելու դժվարություն՝ դժվար շնչելու պատճառով), և/կամ որպես պարոքսիզմալ գիշերային դիսպնոե (գիշերային դժվարաշնչության նոպաներ)։ Ձախ փորոքային անբավարարությունը և թոքի քրոնիկ այտուցը ունեն բազմաթիվ ընդհանուր ախտանիշներ։ Թոքի այտուցի զարգացումը կարող է կապված լինել հեղուկային գերծանրաբեռնման հետ, որը ասելով բնորոշում են աջ փորոքային անբավարարության արտահայտությունները՝ ծայրամասային այտուցները, լծային երակների բարձր ճնշումը, և հեպատոմեգալիան, որի դեպքում լյարդը լինում է մեծացած և նույնիսկ կարող է նկատվել պուլսացիա։ Այլ ախտանիշներից են՝ աուսկուլտացիայով հայտնաբերվող կրեպիտացիան (լսվում են արտաշնչման վերջում) և սրտի երրորդ տոնի առկայությունը ։
Տեսակներ
Այն սովորաբար սրտածին է (կարդիոգեն), բայց հեղուկը կարող է կուտակվել նաև թոքի վնասման պատճառով։ Այդ վնասումը կարող է լինել ուղղակի, կամ առաջանալ թոքային արյան շրջանառությունում բարձր ճնշման պատճառով։ Ձախ փորոքում ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն առաջացած բարձր ճնշման պատճառով կարող է առաջանալ թոքի այտուց, եթե թոքային զարկերակի ճնշումը բարձրանում է նորմայից (15 մմ ս.ս․) to above 25 mmHg. ։ Թոքի այտուցի պատճառները կարող են բաժանվել կարդիոգենի և ոչ կարդիոգենի։ Կարդիոգեն այտուցը առաջանում է հիմնականում ձախ փորոքի հետ կապված խնդիրներից։
Ոչ կարդիոգեն
Թոքի սուր վնասումը կարող է առաջացնել թոքի այտուց՝ անոթների և պարենքիմայի վնասման ճանապարհով։ Հիմնականում սուր վնասում լինում է սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշի հետևանքով, բայց կան նաև բազմաթիվ այլ պատճառներ ՝
Թոքի այտուցի պատճառներից են նաև
Նշաններ և ախտանիշներ
Թոքի այտուցի ամենահաճախ հանդիպող ախտանիշը հևոցն է։ Այլ ախտանիշներից են արյունախխումը (արտահայտվում է վարդագույն, փրփրած խորխի տեսքով), քրտնարտադրության շատացումը, հոգնածությունը, մաշկի գունատությունը։ Թոքի այտուցի դեպքում կարող է դժվարանալ շնչառությունը պառկած ժամանակ, իսկ քնի ժամանակ կարող է հանկարծակի դժվարանալ շնչառությունը։ Սրանք ձախ փորոքային անբավարարության հետևանքով առաջացած թոքի այտուցի ախտանիշներն են։ Աջ փորոքային անբավարարության հետևանքով առաջանում են պերիֆերիկ այտուցներ, լծային երակի ճնշման բարձրացում, լյարդի մեծացում։ Թոքի այտուցի պատճառով աուսկուլտատիվ հայտնաբերվում են թաց խզոցներ և սրտի երրորդ տոն ։
Կայծակնային ընթացքով թոքային այտուց
Կայծակնային ընթացքով թոքային այտուց՝ արագ զարգացող թոքային այտուցն է։ Այն սովորաբար զարգանում է որպես սրտամկանի ինֆարկտի կամ միտրալ ռեգուրգիտացիայի, աորտալ ռեգուրգիտացիայի, սրտային անբավարարության հետևանքով։ Բուժումը պետք է ուղղված լինի դեպի պատճառի վերացում։ Բուժումը ներառում է նիրոգլիցերինի կիրառում, թթվածնի ադեկվատ քանակի ապահովում, թոքային շրջանառության փոքրացում ։
Շուտի Գաթվա
Շուտի Գաթվա, շոտլանդացի–ռուանդացի դերասան։ Նա կատարել է Էրիկ Էֆիոնգի դերը «Netflix»-ի «Սեռական դաստիարակություն» հեռուստասերիալում, ինչի համար բարձր գնահատականներ է ստացել քննադատների կողմից ։
Վաղ տարիներ
Գաթվան ծնվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 16–ին Ռուանդայում ։ Հայրը PhD-ի լրագրող է, որի հիմնական թեման աստվածաբանությունն է ։ Գաթվան մեծացել է Շոտլանդիայի Էդինբուրգ և Դանֆերմլին քաղաքներում։ 2013 թվականին բակալավրի աստիճանով ավարտել է Շոտլանդիայի թագավորական կոնսերվատորիան  ։
Գործունեություն
2018 թվականի մայիսին հայտարարվել է, որ Գաթվան Ջիլիան Անդերսոնի և Էյսա Բաթերֆիլդի հետ դեր է ունենալու «Netflix»–ի «Սեռական դաստիարակություն» հեռուստասերիալում։ Հեռուստասերիալը թողարկվել է 2019 թվականի հունիսի 11–ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի դերասաններ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ
1847
Մահեր
Կատեգորիա:1847 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Բրեգանցե
Բրեգանցե  (Breganze), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 8315 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 370 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 21 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 36042։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հաղթանակի դրոշը ռայխստագի վրա (լուսանկար, Մորոզով)
«Հաղթանակի դրոշը Ռայխստագի վրա» («Знамя Победы над рейхстагом»), խորհրդային ռազմական թղթակից Անատոլի Մորոզովի պատմական լուսանկարների շարքի անվանումը, որոնք արվել են Ռայխստագի կիսաքանդ շենքի տանիքի վրա և նշանավորում են Հայրենական մեծ պատերազմում Խորհրդային Միության հաղթանակը։
Իրավիճակը Բեռլինի գրավման նախօրեին
Կարմիր բանակի՝ Բեռլին մուտք գործելուց հետո քաղաքի գրավված շենքերի վրա տեղադրված դրոշների պատկերով բազմաթիվ լուսանկարներ են հայտնվել։ Խորհրդային ռազմական թղթակիցները բազմիցս պատկերել են պատերազմի եզրափակիչ հաղթական պահը՝ Ռեյխստագի վրա կարմիր դրոշի բեռնաթափումը։ Այդ լուսանկարները, ռազմական ֆոտոռեպորտաժի պրակտիկային համապատասխան, սովորաբար արվել են մարտերից հետո ։
Լուսանկար
Ռազմաճակատային ֆոտոթղթակից ավագ լեյտենանտ Մորոզովը լուսանկարել է Միխայիլ Եգորովին և Մելիտոն Կանտարիային 1945 թվականի մայիսի 2-ի վաղ առավոտյան, արդեն նրանց կողմից հաղթանակի դրոշի տեղադրումից հետո։ Լուսանկարն ուղարկվել է Մոսկվա, և մայիսի 3-ին ԽՍՀՄ բոլոր թերթերը հրապարակել են այդ կադրը։
Այս շարքի լուսանկարները երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ամենատարածված լուսանկարներից են։
Լուսանկարը օգտագործվել է Բելառուսի փոստային նամականիշի վրա, որը թողարկվել է 2005 թվականին։
Տես նաև
Ռայխստագի վրա դրոշ բարձրացնելը
Բոգատիր (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բոգատիր գյուղում բնակվում էր 1 695 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1780 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արիֆ (օպերետ)
Արիֆ, Արիֆի խորամանկությունը, Տիգրան Չուխաջյանի օպերետը։ Առաջին օպերետն է Արևելքի պատմության մեջ ։ Լիբրետոյի հեղինակն է Գևորգ Ռշտունին։
Ստեղծման պատմություն
Օպերետը գրվել է 1872 թվականին, առաջին անգամ բեմադրվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 9-ին Հակոբ Վարդովյանի թատրոնում։ Լիբրետոն թուրքերենով է։
1872 թվականին՝ «Արիֆ» օպերետի պրեմիերայից հետո, թուրք անվանի բանաստեղծ և լրագրող Նամըք Քեմալն «Ibret» թերթում գրել է․
Սա առաջին աշխատանքն է մեր օպերային լեզվով։ Այն գեղեցիկ է բեմադրված և նրա երաժշտությունը հիանալի է։ Կոմպոզիցիային տրվել է նրա լիրիկային համապատասխան ձև։ Մենք աջակցում ենք Գյուլլու Ագոպի՝ օսմանյան թատրոնի հիմնադրին, օպերետի տեքստի ու երաժշտության հեղինակներ Ալբերտ և Տիգրան Չուխաջյաններին իրենց ջանքերի համար և դերասաններին՝ բեմադրության մեջ ցուցաբերած իրենց վարպետության համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիգրան Չուխաջյանի օպերետներ
Կնգղասար
Կնգղասար, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Սյունիքի բարձրավանդակում, Խնձորեսկ գյուղից 3 կմ հարավ։ Բարձրություն 1292 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
(769) Տատյանա
(769) Տատյանա (Tatjana), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1913 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1913 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Գրիգորի Նեույմինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դոնալդ Դյուար
Դոնալդ Դյուար (Donald Campbell Dewar, ), շոտլանդացի քաղաքական գործիչ, որպես Լեյբորիստական կուսակցության անդամ 1966-1970 թվականներին Շոտլանդիան ներկայացրել է Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանում, իսկ հետո՝ 1978 թվականից մինչև իր մահը՝ 2000 թվականը։ Շոտլանդիայի առաջին նախարարը։ 1997-1999 թվականներին աշխատել է Թոնի Բլեերի աշխատասենյակում որպես Շոտլանդիայի գործերի պետական քարտուղար և կարևոր դեր է խաղացել 1999 թվականին Շոտլանդիայի խորհրդարանի ստեղծման գործում։ Շոտլանդական Լեյբորիստական կուսակցությունը գլխավորել է Շոտլանդիայի խորհրդարանի առաջին ընտրություններում։ Դոնալդ Դյուարն ընտրվել է որպես խորհրդարանի անդամ և դարձել Շոտլանդիայի առաջին առաջին նախարար ։
Կենսագրություն
Դոնալդ Դյուարը ծնվել է Գլազգոյում, կրթությունը ստացել է Գլազգոյի համալսարանում։ Ուսումնասիրությունից հետո սկսել է փաստաբանի կարիերան, Աբերդին քաղաքի Համայնքների պալատ է ընտրվել 1966 թվականին՝ 28 տարեկան հասակում։ 1970 թվականին չի կարողացել վերընտրվել, 1978 թվականին Գլազգոյից վերադարձել է խորհրդարան։
1964 թվականի հուլիսի 20-ին ամուսնացել է Մարիա Էլիսոն Մաքնեյրի հետ, ամուսնությունից ունի երկու երեխա։ 1972 թվականին կինը Դոնալդ Դյուարից հեռացել է շոտլանդացի իրավաբան Դերրի Իրվինի մոտ, 1973 թվականին տեղի է ունեցել ամուսնալուծություն։
2000 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Դոնալդ Դյուարը կորցրել է գիտակցությունը․ սկզբում նրա ինքնազգացողությունը եղել է նորմալ, սակայն հաջորդ օրը նա մահացել է ընդարձակ ինսուլտից։ Բժիշկները ենթադրում էին, որ կաթվածը կարող էր պայմանավորված լինել հակամակարդիչներով ՝ սրտի վիրահատությունից հետո աջակցող թերապիայում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի փաստաբաններ
1848
Մահեր
Կատեգորիա:1848 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սալայի շրջան
Սալայի շրջան (Salas novads), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հարավ - արևելքում մասում, գտնվում է Սելիա պատմական մարզում։ Շրջանը բաղկացած է երկու մասերից և կենտրոնի եզրին է գտնվում Սալա քաղաքը։
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակչությունը կազմել է 4297 մարդ ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 317.12 կմ² ։
Ազգային կազմ
2011 թվականի Լատվիայի մարդահամարի տվյալներով բնակչության ազգային կազմը բաշխվել է հետևյալ կերպ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ Կատեգորիա:Լատվիայի բնակչություն Կատեգորիա:Լատվիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:2009 հիմնադրումներ Լատվիայում
Վիքիգրքեր
Վիքիգրքեր (նախկինում Վիքիմեդիա ազատ տեքստերի գիրք նախագիծ և Վիքիմեդիա-Գրքեր) Վիքիմեդիա Հիմնադրամի կողմից գործարկվող Վիքի վեբ կայք է համատեղ ուժերով ուսումնական գրականություն ստեղծելու համար։ Յուրաքանչյուր ոք կարող է ստեղծել և փոփոխել յուրաքանչյուր դասագրքի յուրաքանչյուր էջ։ Այս կայքում միևնույն առարկային վերաբերող էջերի հավաքածուն կոչվում է Վիքիդասագիրք։ Վիքիդասագիրք են անվանում Վիքի միջավայրում ստեղծված դասագիրքը։
Պատմություն
wikibooks.org տիրույթը գրանցվել է 2003 թվականի հուլիսի 19-ին ։ Այն գործարկվել է ազատ այնպիսի առարկաների, ինչպիսիք օրգանական քիմիան և ֆիզիկան են, ազատ դասագրքերի տեղադրման և ստեղծման համար։ Վիքիգրքերի ներսում երկու խոշոր Վիքիջունիոր և Վիքիլսարան ենթածրագրերը ստեղծվեցին մինչև դրա պաշտոնական հետագա քաղաքականության փոփոխությունը։ Հետագայում համաձայն Վիքիմեդիա Հիմնադրամի նախագծային նոր քաղաքականության, ինկուբատոր տիպի նախագծեր սկսվեցին։
2006 թվականի օգոստոսին Վիքիլսարանը դարձավ Վիքիմեդիա Հիմնադրամի անկախ նախագիծ։
2008 թվականից Վիքիգրքերը ներառված է BASE որոնման համակարգում ։
Գրքի բովանդակություն
Թեև որոշ գրքեր բնօրինակներ են, մյուսները սկիզբ են առնում ինտերնետից վերցրած ազատ դասագրքերի այլ աղբյուրներից։ Կայքի ողջ բովանդակությունը թողարկվում է Creative Commons արտոնագրի (կամ համատեղելի լիցենզիայի) ներքո։ Դա նշանակում է, որ ինչպես իր քույր նախագծերի դեպքում, Վիքիպեդիայքւմ ներդրումները շարունակում են պաշտպանել դրանց ստեղծողների հեղինակային իրավունքները, մինչդեռ լիցենզավորումը հավաստում է, որ այն կարելի է ազատ տարածել և կրկնօգտագործել որոշակի պայմանների պահպանման դեպքում։
Վիքիգրքերը Վիքիդարանից տարբերվում են նրանով, որ Վիքիդարանը հավաքում է գոյություն ունեցող ազատ բովանդակությամբ աշխատանքների և բնօրինակ թարգմանությունների ճշգրիտ կրկնօրինակները, օրինակ Շեքսպիրի պիեսների բնագրերը, մինչդեռ Վիքիգրքերը նվիրված են կամ ինքնատիպ աշխատանքներին, գոյություն ունեցող աշխատանքների նշանակալիորեն փոփոխված տարբերակներին կամ բնագրերի անոտացիաներին։
Նախագիծն աշխատում է բազմաթիվ առարկաների դասագրքերի մշակման վրա, և հիմնադիրները հուսով են, որ դասագրքերի ստեղծումն ու զարգացումը էլ ավելի թափ կստանա տարբեր լեզուներով, որոնք շարունակաբար կկատարելագործվեն և կտարածվեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիմեդիայի նախագծեր
Անտեսանելի երեխաները
Անտեսանելի երեխաները (All the Invisible Children)՝ 2005 թվականի ալմանախ ֆիլմ է երեխաների մասին, բաղկացած 7 կարճամետրաժ ֆիլմերից, որոնք նկարահանված են տարբեր ռեժիսորների կողմից։ Ֆիլմն իրենից ներակայացնում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ և WFF-ի համաշխարհային նախագծի մի մաս։
Սյուժե
Երեխաներն ամենաշատը կարիք ունեն ուշադրության և հոգատարության, սակայն կյանքը նրանցից շատերի հանդեպ դաժան է գտնվել։ Յոթ աշխարհահռչակ ռեժիսորներ իրարից անկախ նկարահանել են ֆիլմեր, որոնցում նկարագրված է աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող մանուկների ողբերգական դրությունը։
Էպիզոդներ
Էպիզոդում մի խումբ աֆրիկացի երեխաներ վրեժխնդիր են լինում իրենց հողերը գրաված ցեղախմբից։ Էպիզոդ ուղղիչ աշխատանքային գաղութի երեխաների կյանքի մասին։ Նրանցից մեկը, ազատություն ձեռք բերելով, հանգամանքների բերումով կրկին գողություն է անում և փախուստի դիմելով իրեն հետապնդողներից, կրկին հայտնվում է արդեն հարազատ դարձած գաղութում։ Էպիզոդում նկարագրված է ՁԻԱՀ ով հիվանդ թմրամոլների դեռահաս դստեր հալածանքները, որի արդյունքում նա հայտնվում է առողջության կենտրոնում։ Էպիզոդ քրոջ և եղբոր մասին, որոնք շիշ և մետաղ հանձնելով գոյատևում են մեգապոլիսի փողոցներում։ Էպիզոդ մարտական գործողություններ լուսաբանող «երեխայի» մասին։ Էպիզոդ երկու երեխաների մասին, որոնք իրենց ապրուստը վաստակում են գողությամբ։ Էպիզոդ երկու աղջիկների մասին։ Նրանցից մեկն ապրում է շքեղության մեջ, իսկ մյուսը՝ պապի հետ ծայրահեղ աղքատության մեջ։ Առաջինի դեն նետած տիկնիկը դառնում է երկրորդի կյանքի միակ ուրախությունը։ Պապի մահանալուց հետո նա ծաղիկ վաճառելով է գոյությունը քարշ տալիս։
Հետաքրքիր փաստեր
Ֆիլմից ստացված բոլոր եկամուտներն ուղղվել են կարիքավոր երեխաների օգնության ֆոնդ։
Ֆիլմը վերջանում է Անտուան Դը Սենտ Էքզյուպերիի Փոքրիկ իշխանից բերված խոսքով՝ «Բոլոր մեծահասակները ժամանակին երեխաներ են եղել, սակայն նրանցից քչերն են դա հիշում»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալմանախ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի Կատեգորիա:Իտալական ֆիլմեր Կատեգորիա:Էմիր Կուստուրիցայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Իտալերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մանդարին լեզվով Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիդլի Սքոթի ֆիլմեր Կատեգորիա:Պորտուգալերեն ֆիլմեր
Արտավազդ Սաղոյան
Կրթությունը
Ծնվել է 1904 թվականին հայաբնակ Ախալցխայում։ 1921 թ. ավարտելով դպրոցը՝  1922 թ. հոկտեմբերին ընդունվել է Բաթում ի ռազմածովային ուսումնարանը։ Ուսումը շարունակելու նպատակով 1924-1927 թթ. սովորել է Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) Ֆրունզեի անվան ռազմածովային ուսումնարանում։ Հետագայում Ա․ Սաղոյանը ծառայության է անցել Կասպիական ռազմական նավատորմի «Մարկին» և «Կարմիր Ադրբեջան» ռազմանավերի վրա։ 1930-1931 թթ. մասնակցել է Կարմիր բանակի ռազմածովային ուժերի հրամանատարների հատուկ դասընթացներին, որն ավարտելուց հետո  ծառայությունը շարունակել է Դվինա գետի ռազմական նավատորմի «Հարվածային» («Ударный») հրետանավակի վրա՝ որպես հրետանու հրամանատար։ 1932 թ. նա ընդունվում է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։
1933 թ. հունվարին Ա․ Սաղոյանը նշանակվել է Դվինա գետի ռազմական նավատորմի շտաբի գլխավոր հրետանավոր։ 1936-1941 թվականներին կապիտան-լեյտենանտ Արտավազդ Սաղոյանն սովորում է Կ.Ե. Վորոշիլովի անվան Ռազմածովային ակադեմիայում։ 1937 թ. մարտին նրան շնորհվում է 3-րդ կարգի կապիտանի, իսկ 1941 թ. փետրվարին՝ 2-րդ կարգի կապիտանի զինվորական կոչում։ Ակադեմիան ավարտելուց հետո Ա․ Սաղոյանը նշանակվում է Կարմիրդրոշ Բալթյան նավատորմ ի գլխավոր հրետանավոր, որը պաշտոնավարում է մինչև Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելը։
Համաշխարհային պատերազմի տարիներ
Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին Ա. Սաղոյանը մասնակցում է Բալթիկ ծովի մարտերին, ղեկավարում է «Суровый» և «Статный»  ականակիրների հրետանային գործողությունները Ֆիննական ծոցի հենակետերի պաշտպանության համար։ 1941 թ. հուլիսի 10-ից մինչև 1944 թ. օգոստոսի 9-ը Բալթյան նավատորմը մասնակցում է Լենինգրադի համար մղված մարտերին, որի համար նրան շնորհվում է  1-ին կարգի կապիտանի կոչում և  պարգևատրվում Կարմիր դրոշի երկրորդ շքանշանով, հետագայում նաև՝   Նախիմովի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
1941 թ. օգոստոսի 5-ից սկսվեցին Տալլինի ռազմածովային հենակետի պաշտպանական մարտերը՝ իրականացնելով 2-րդ էսկադրայի հրետանու համագործակցության պլանը։  Կապիտան Ա. Սաղոյանի ղեկավարած հրետանին կարողացավ հետ մղել գերմանական վերջրյա և ստորջրյա  գրոհները։ Ապա նա  կազմակերպում է Տալլինից Բալթյան նավատորմի  տեղափոխումը Կրոնշտադտ։ Հակառակորդի շրջափակումից դուրս բերված ռազմանավերը, դրանց անձնակազմերը մարտնչեցին Լենինգրադի հերոսական պաշտպանության ժամանակ, որը տևեց ավելի քան 900 օր։ Այդ գործողության ժամանակ Ա․ Սաղոյանը ծանր վիրավորովում է և տեղափոխվում է հոսպիտալ, սակայն կարողանում է նավատորմի մեծ մասը   հասցնել Կրոնշտադտ։ Իր բացառիկ ու անձնուրաց ծառայությունների համար նա պարգևատրվեց Կարմիր դրոշի շքանշանով։  1941 թվականի սեպտեմբերին  նա վերադառնում է ծառայության՝  շարունակելով ղեկավարել Բալթյան նավատորմի հրետանու գործողությունները։
Հ. Սվյազովը նշել է.
Բալթյան նավատորմի շտաբի պետ, դերծովակալ Ա.Ն. Պետրովը 1944 թ. սեպտեմբերի 16-ին նրան ներկայացրեց պարգևատրման՝ Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Շտաբի պետը Ա.Ա. Սաղոյանի պարգևատրման թերթիկում նշել է.
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1944 թ. նոյեմբերի 3-ի հրամանագրով Արտավազդ Սաղոյանը պարգևատրվեց Կարմիր դրոշի շքանշան ով։
Հետպատերազմյան տարիներ
Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթական ավարտից հետո Արտավազդ Սաղոյանը ծառայեց Բալթյան նավատորմում մինչև  1947 թ. դեկտեմբերի 11-ը։ Նա պարգևատրվեց Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի (1946 թ.), Լենինի (1947 թ.) շքանշաններով, նշանակվեց ԽՍՀՄ ռազմածովային ուժերի գլխավոր շտաբի մարտական պատրաստության բաժնի գլխավոր հրետանավոր։ 1951 թ. հունվարի 27-ին Արտավազդ Սաղոյանին շնորհվում է դերծովակալի կոչում։ 1951 թ. դեկտեմբեր – 1953 թ. ապրիլ ամիսներին դերծովակալ Ա. Սաղոյանը ԽՍՀՄ Ռազմածովային ուժերի երկրորդ ինստիտուտի (գտնվում էր Լենինգրադում) պետի տեղակալն էր։ 1953-1956 թվականներին դերծովակալը դասավանդել է Ա.Ն. Կռիլովի անվան ռազմածովային ակադեմիայի մարտավարական ամբիոնում։ 1954 թ. նա պաշտպանում է գիտական ատենախոսություն՝ ստանալով ռազմածովային գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 1956 թ. նրան շնորհվում է դոցենտի կոչում։ Ա. Սաղոյանը հեղինակ էր 2 մենագրության, շուրջ 10 գիտական հոդվածների՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ռազմածովային ուժերի հրետանու մարտական օգտագործման։ 1956 թ. ապրիլի 12-ին Ա. Սաղոյանը նշանակվում է ԽՍՀՄ ռազմածովային ուժերի գիտատեխնիկական կոմիտեի 4-րդ բաժանմունքի անդամի պաշտոնում։ Նույն թվականին ռազմածովային նավատորմի հրետանու զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար պարգևատրվում է Կարմիր դրոշի երրորդ շքանշանով։
Արտավազդ Սաղոյանը նավատորմում ծառայեց մինչև 1959 թ. հոկտեմբերի 16-ը և պաշտոնաթող եղավ հիվանդության պատճառով։ Դրանից հետո մինչև իր մահը՝ 1971 թ. հոկտեմբերի 17-ը, ապրում էր Մոսկվայում։ Հայազգի  ծովակալը թաղվել է Մոսկվայի Նովոդևիչի գերեզմանատանը ։
Էժեն Մյուլեր
Էժեն Մյուլեր (Eugène Muller, ), ֆրանսիացի գրող ։
Կենսագրություն
Մի շարք վեպերի և պատմվածքների հեղինակ է (այդ թվում և երեխաների համար), պարբերականներում տպագրվել է Հորեղբայր Անսելմ կեղծանունով (Oncle Anselme): Մյուլերի առաջին հաջողությունը կապված է եղել «Միոնետա» ստեղծագործության տպագրման հետ (Mionnette, 1858), հրատարակվել է «Ժորժ Սանդի ձևերով» ենթավերնագրով։ Այս գրքին հաջորդել են աղջիկների մասին այլ զգացմունքային պատմություններ՝ «Դրիետտա» (1866) և «Ռոբիզոնետտա» (Robinsonette: Histoire d'une petite orpheline, 1876), շատ այլ ստեղծագործություններ։
Ֆրանսերեն է թարգմանել Քրիստափոր Կոլումբոսի որդի Ֆերնանդոյի գիրքը հոր մասին։