cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մուսա լեռան քառասուն օրը
Պատմություն
Դեպքերը տեղի են ունենում Մուսա Լեռան վրա, ցեղասպանության ժամանակահատվածում։ Մուսա լեռը գտնվում է պատմական Կիլիկյան Հայաստանի ծայրամասում (այժմյան Թուրքիայի Հաթայի մարզում)՝ Միջերկրական ծովի ափին։ Հեղինակը վեպի սկզբում նկարագրում է Գաբրիել Բագրատյանի ընտանիքը։ Նկարագրում է, թե ինչպես մի հասարակ մարդու հաջողվեց հիանալի կյանք կառուցել Ֆրանսիայում, ապրել որպես գիտնական և գեղարվեստասեր, որպես հնէաբան և փիլիսոփա։
1914 թվականի հուլիսն էր, Գաբրիելը վճռում է իր հետ Հայաստան տանել իր կնոջը` Ժուլիեթին և իր որդուն։ Նա մեծ ցանկություն ուներ նրանց ծանոթացնել իր ժողովրդի և հայրենիքի հետ։ Շաբաթներ են տևում, և վերջապես ընտանիքը հասնում է Յողունօլուք՝ Բագրատյանի ծննդավայր։ Գաբրիելը կարծես ամեն քարի տեղ հիշում էր, բայց նրա հիշողության մեջ ամենաշատը տպավորվել էր այդ միստիկ լեռը` Մուսա լեռը։ Ընտանիքը բարեհաջող տեղավորվում է և կարծես սովորում է այդտեղի կյանքին, բայց ահա սկսվում են Զեյթունի ջարդերը։ Մազապուրծ եղած ժողովրդին տեղահանում են, վռնդում իրենց բնակավայրերից։ Հազարանոց ժողովուրդը, ծանր փորձությունների միջով անցնելով, վերջապես հասնում է Յողունօլուք։ Ապա սկսվում են նրանց սպառնալիքները և որոշվում է նրանց տեղահանության օրը։ Յոթ գյուղերի ժողովուրդը իրենց համար ղեկավար են ընտրում Բագրատյանին, Կիլիկյանին և Տեր-Հայկազնունուն։ Ղեկավարները, որպես ժողովրդի փրկության միակ միջոց ընտրում են Մուսա լեռ բարձրանալը։ Ամեն ինչ պլանավորում են և թուրքերից թաքուն ժողովրդին բարձրացնում են լեռը։
Սկզբի օրերը շատ հանդարտ են անցնում, բանակը պատրաստվում է հակառակորդի հարձակմանը։ Եվ ահա վերջապես տեղի է ունենում այդքան սպասված առաջին հարձակումը։ Հայերը պարտության են մատնում թուրքական զորքին։ Այդ դեպքից հետո Էնվերն ու Թալեաթը սկսում են մտածել մուսալեռցիների ամբողջովին բնաջնջման մասին։ Երկրորդ հարձակմանը հայերը կարողանում են նույնպես դիադրել։ Եվ կարծես փրկությունը արդեն մոտ էր, բայց ահա սկսվում է համաճարակ և տարածվում է տենդ հիվանդությունը։ Ժողովուրդը հայտնվում է շատ ծանր վիճակում։ Մեծ մասը ինչպես և ֆրանսուհի Ժուլիեթը սկսում են տառապել տենդով։ Հայկազնունը մի խեղճ ամիի որդու նամակ է տալիս և ուղարկում է Հալեպ օգնություն գտնելու համար ։
Պարզվում է, որ Ժուլիեթը դավաճանում է Գաբրիելին մի երիտասարդ օտարական հույնի հետ, ով թողնելով նրան փախուստի է դիմում Հալեպ։ Նրա դավաճանությունը բացահայտվում է, և դա դառնում է մեծ ատելության պատճառ։ Ստեփանի հասակակից տղաները սկսում են նրան հալածել, և տղան ատելության մեծ զգացումով փախնում է Հայկի հետ Հալեպ։ Սակայն տղան չի կարողանում փրկվել և ընկնելով թուրքերի ձեռքը սպանվում է։
Գեներալ Բագրատյանի որդու դին ուղարկում են Մուսա լեռը։ Հայրը շատ ծանր է տանում միակ որդու կորուստը և մեկուսանում է բոլորից։ Իսկ մայրը՝ Ժուլիեթը հիվանդության հետևանքով անդադար անգիտակից վիճակում է լինում և չի իմանում պատանի որդու մահվան մասին։
Թուրքերը հարձակվում են երրորդ, ապա չորրորդ անգամ։ Լիովին ուժասպառ եղած ժողովրդին փրկության են հասնում ֆրանսիացիները Ժաննա դ`Արկ նավով և տեղափոխում են բոլորին Ֆրանսիա։
Գաբրիելը չի կարողանում իր հետագա կյանքը պատկերացնել առանց որդու։ Նա մնում է լեռան վրա և մահանում որդու գերեզմանաքարի մոտ։
Հետաքրքիր փաստ
Ֆրանց Վերֆելն իրադարձություններն ընտրելիս, իմաստավորելիս և պատկերելիս առաջնորդվել է իր հիմնական գաղափարագեղարվեստական սկբունքներով։ Վերջնականապես մի կողմ նետելով չդիմանալու պասիվ քրիստոնեական կանխադրույթները, Վերֆելը կանգնում է չարին ակտիվ, գործուն, հերոսական դիմադրություն ցույց տալու դիրքերում։ Վեպի հիմնական գաղափարն այն է, որ բռնության դեմ միայն զինված պայքարով ժողովուրդները կարող են ձեռք բերել իրենց ազատությունը։ Կարևոր է նշել նաև, որ Գաբրիել Բագրատյանի հերոսի նախատիպ է հանդիսացել Մովսես Տեր-Գալստյանը։
Սկզբնական ընդունելությունն ու գրաքննությունը
Վերֆելի վեպի նկատմամբ մեծ հետաքրքրության մասին են վկայում նրա բազմաթիվ վերահրատարակությունները ու թարգմանությունները։ Միայն երկու տարում՝ 1934-1935 թվականներին, վեպը թարգմանվեց աշխարհի 36 լեզուներով ։ Այդ գիրքը իրոք նրա վիթխարի աշխատանքն էր։ Այն անջնջելի տպավորություն է թողել այն մարդկանց վրա, ովքեր ընդհանրապես ոչինչ չգիտեին հայոց ցեղասպանության մասին։
Ամերիկայում վեպն առաջին անգամ երևաց 1933 կամ 1934 թվականի նոյեմբերին ։ Ավելի քան 30 տարի այդ վեպը տարբեր երկրներում որպես դասական գործ վերահրատարակվել է Ժամանակակից վեպի գրադարան շարքով։ Գիրքը այնպիսի տարածում էր գտել, որ 1965 թվականին նրա տպաքանակն անցավ մեկ միլիոն օրինակից, իսկ 1979-1981 թվականներին այն Ավստրիայում լույս տեսավ որպես գրպանի գիրք, մեծ տպաքանակով։
Սա է վեպի հիմնական նշանակությունը։ Դա գեղարվեստական վկայություն է տառապանքների ու հերոսության և, դրա հետ մեկտեղ, մարմնավորում է ամենաբարձր բարոյական արժանիքների՝ վեհ հայրենասիրության, բռնության ու բարբարոսության դեմ անզիջում պայքարը։
1982 թվականին ռեժիսոր Սարգիս Մուրադյանը նկարել է համանուն գեղարվեստական ֆիլմ՝ Ալեքս Հակոբյանի սցենարով ։
Շիրի Մայմոն
Շիրի Մայմոն (שירי מימון, ), իսրայելցի երգչուհի և դերասանուհի, որի կարիերան սկսվեց այն բանից հետո, երբ նա գրավեց երկրորդ տեղը Իսրայելական «Կոխավ Նոլադ» հեռուստաշոուի ժամանակ («Ծնվեց աստղը» -ռուսական Աստղերի ֆաբրիկայի իսրայելական տարբերակը), որից հետո Շիրի Մայմոնը ներկայացրեց Իսրայելը Կիևում` Եվրատեսիլ 2005 մրցույթում։
Չարլզ Պոնզի
Չարլզ Պոնզի, իտալացի ֆինանսական բուրգ կառուցող, «Պոնզիի սխեմա»-ի հիմնադիր։
Շիրի Մայմոն
Կենսագրություն
Շիրին ծնվել է Իսրայելի Հայֆա քաղաքում, բայց մեծացել է Կիրյաթ Խայիմ ավանում։ Նրա մայրը մարոկկացի հրեա է, հայրը` թունիսցի հրեա։ Շիրին առաջին անգամ բեմ է դուրս եկել 10 տարեկանում` մանկական մրցույթներից մեկում։ Ավելի ուշ նա մասնակցել է «Տիպեկս» խմբի երաժշտական տեսահոլովակի նկարահանումներին, որից հետո մեկ ու կես տարի աշխատել է երգչուհի և բարմեն Էյլաթի գիշերային ակումբներից մեկում։
Չարլզ Պոնզի
Կենսագրություն
Պատանեկան տարիքում արտագաղթել է ԱՄՆ՝ ստեղծելով ամենասրամիտ և օրիգինալ ֆինանսական բուրգերից մեկը, որը հետագայում անվանվեց նրա պատվին։ Մանկության և երիտասարդության մասին քիչ բան է հայտնի, իսկ տեղեկությունը հակասական է։ 1903 թվականին Պոնզին մեկնել է արտերկիր՝ ճանապարհին կորցնելով ամբողջ գումարը։ Ամերիկայի մուտքի մոտ ուներ ընդամենը երկուսուկես դոլար։ Գումար վաստակելու փորձերը անհաջող էին մինչև 1919 թվականը, երբ Պոնզին կահույք վաճառող ընկերոջից 200 դոլար վարկ վերցնելով ստեղծեց ընկերություն։
Շիրի Մայմոն
Եվրատեսիլ
2005 թվականին Շիրին մասնակցեց եվրատեսիլի իսրայելական ընտրական մրցաշարին, որտեղ հաղթեց 120 հնարավորից` հավաքելով 116 միավոր, որից հետո մեկնեց Կիև «Հաշկետ Շե-նիշ’ար» երգով, այն կատարելով կեսը եբրայերենով, կեսը` անգլերենով։ Քվեարկությունից հետո երգչուհին հավաքեց 154 միավոր` գրավելով 4-րդ տեղը, երրորդ տեղից ետ մնալով ընդամենը 4 միավորով։ 2005 թվականի սեպտեմբերին Շիրին թողարկեց իր առաջին ալբոմը, որի վաճառքը հասավ 20000 օրինակի։ 2006 թվականի մարտից Շիրին  սկսեց նկարահանվել Իսրայելական 24-րդ երաժշտական ալիքի Ելադոմ Ռաոմ   (Վատ  աղջիկներ)  հեռուստասերիալում, որտեղ նա խաղում է տաղանդավոր երգչուհու դերը, որը փորձում է զբաղվել ստեղծագործական գործունեությամբ և միաժամանակ օգնել թմրամոլ եղբորը։
Չարլզ Պոնզի
Կենսագրություն
Ընկերությունը գրանցվել է Բոստոնում և կոչվել Արժեթղթերի փոխանակման ընկերություն։ Այն զբաղվում էր արբիտրաժային գործարքներով։ Ընկերությունը թողարկել է պարտքերի անդորրագրեր, որոնցում պարտավորվել է 90 օրվա ընթացքում ստացված յուրաքանչյուր 1000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց վճարել 1500 դոլար։ 1920 թվականի գարնանը Պոնզին ընկերության վերահսկողությունը փոխանցեց 18-ամյա Լյուսի Մարտելիին։ Մինչդեռ ինքը հեղինակավոր թաղամասում գնեց թանկարժեք առանձնատուն։
Շիրի Մայմոն
Երաժշտություն
2006 թվականի դեկտեմբերին Շիրին սկսեց աշխատել երկու նոր ալբոմների վրա անգլալեզու միջազգային լսարանի համար, երկրորդը  եբրայերեն լեզվով։  2007 թվականի վերջին,  2008 թվականի սկզբին երգչուհին շրջագայության է մեկնում ռուսախոս Բրուքլին, որտեղ ելույթ է ունենում հրեական լսարանի առաջ ։
2008 թվականի նոյեմբերի սկզբին ելույթ է ունենում   MTV EMA 2008 արարողության բեմում, Now That You’re Gone կոմպոզիցիայով։ Շիրին եղել է X Factor Israel ծրագրի դաստիարակներից մեկը, ծրագրի իսրայելական տարբերակում, Ֆակտոր Ա և Գլխավոր բեմ նախագծում հաղթեց նրա սաներից Ռոուզ Ֆոստանեզը ։
Չարլզ Պոնզի
Կենսագրություն
Նույնիսսկ բանտում Պոնզին շարունակում էր ֆինանսական կեղծիքներով զբաղվել, իսկ 1934 թվականին արտաքսվեց հայրենիք։ Այնտեղ դարձավ անգլերենի թարգմանիչ։ Ավելի ուշ, Մուսոլինիի հովանավորությամբ տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրո`աշխատելու որպես իտալական ավիաուղիների ներկայացուցիչ։
Շիրի Մայմոն
Ստեղծագործություններ
Shiri Maimon (2005)
Չարլզ Պոնզի
Կենսագրություն
Չարլզ Պոնզին մահացավ Ռիո դե Ժանեյրոյի հիվանդանոցի բարեգործական բաժանմունքում ուղեղի արյունազեղումից՝ թողնելով 75 դոլար։
Շիրի Մայմոն
Ստեղծագործություններ
Rega Lifnei She… (2008)
Չարլզ Պոնզի
Հետևորդներ
Հայտնի խաբեբա Բեռնարդ Մադոֆը կազմակերպել է «Մադոֆի հիմնադրամ» («Madoff Securities») ֆինանսական բուրգը՝ ըստ «Պոնզիի սխեմա»-ի, այսինքն, երբ ներդրումների տոկոսադրույքը վճարվում է նոր հաճախորդների ներհոսքի հաշվին ։
2018 թվականի մարտին կրիպտոարժույթի հիման վրա գործարկվեց բուրգ՝ խելացի պայմանագրային կառավարչի հետ։ Հայտնի կեղծարարի հետևորդները բացահայտ հայտարարելով իրենց բուրգի ազնվության մասին իրենց կոչեցին Ponzi Trust (Պոնզի տրաստ)։
Շիրի Մայմոն
Ստեղծագործություններ
Sheleg Ba'sharav (2012)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսրայելցի երգչուհիներ Կատեգորիա:Իսրայելցի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ
Նովոտորեցկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Նովոտորեցկոե (Новоторецьке), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ելենո-Կատերինովկա, Կրասնոե։
2001 թվականի տվյալներով Նովոտորեցկոե գյուղում բնակվում էր 520 մարդ։
Վալֆոգոնա դե Բալագեր
Վալֆոգոնա դե Բալագեր (Vallfogona de Balaguer), համայնք Իսպանիայում՝ կատալոնական Լեյդա պրովինցիայի Նոգերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 27 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 1788 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Նովոտորեցկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վալֆոգոնա դե Բալագեր
Հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Բյուրեղավան (համայնք)
Բյուրեղավան, համայնք Կոտայքի մարզում։ Ներառում է Բյուրեղավան, Նուռնուս և Ջրաբեր  գյուղերը։ Համայնքը ստեղծվել է 2017 թվականի հունիսի 9 -ին ՀՀ Ազգային Ժողովում համայնքների խոշորացման օրինագծով  ։ Կենտրոնը Բյուրեղավան քաղաքն է։ Համայնքի տեղական ինքնակառավարման մարմինների առաջին ընտրությունները կայացել են 2017 թվականի նոյեմբերի 5-ին։
Բնակչություն
Բյուրեղավան համայնքը ստեղծվել է Բյուրեղավան, Նուռնուս և Ջրաբեր համայնքների միավորումից։ Համայնքի բնակչությունը կազմում է 11,907 մարդ։
Հավճիչ
Հավճիչ կամ Հավաճիչ, բերդաքաղաք Մեծ Հայքի Տայք նահանգի Ազորդաց փոր գավառում, Ազորդ (այժմ՝ Թորթում) գետի ափին, Հավճիչ լեռան վրա, Կարին տանող ճանապարհին։ IX-X դդ. բյուզանդական զորակայան Տայքում։ 940 թ արաբների՝ Կարինի վրա հարձակման ժամանակ բյուզանդացիները, որ զբաղված էին Հավճիչի կառուցմամբ, այրեցին այն և փախան արևմուտք։ Սակայն նույն դարի վերջերին Հավճիչը նորից վերականանգնվել է։ 1000 թ բյուզանդական Վասիլ կայսրը այստեղ է ընդունել Աբխազիայի թագավոր Բագարատին, Իբերիայի թագավոր Գուրգենին, Վանանդի թագավոր Աբասին, Վասպուրականից Սենեքերիմ և Գուրգեն իշխաններին ։ Բյուզանդական կայսրության թուլացումից (XI դարի կես) հետո Հավճիչում հիմնվել է անկախ իշխանություն։ Արիստակես Լաստիվերցին հիշատակում է Հավճիչի իշխան, Հաշտենից գավառի տեր Իվանե Օրբելյանին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տայքի բնակավայրեր Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)
Մարկո Դրագո
2010-2014 թվականներին Մարկո Դրագոն աշխատել է Տրենտոյի համալսարանում որպես հետդոկտորանտ ։
2014 թվականից Մարկո Դրագոն աշխատել է որպես հետդոկտորանտ Գերմանիայի Հանովեր քաղաքում գտնվող Մաքս Պլանկի գրավիտացիոն ֆիզիկայի ինստիտուտում ։
2017 թվականին Մարկո Դրագոն վերադարձել է Իտալիա՝ աշխատելու Gran Sasso գիտական ինստիտուտում։
Նա նվագում է դասական դաշնամուր և հրատարակել երկու ֆանտաստիկ վեպ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Իտալացի աստղագետներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Կանաչ
Կանաչ, լույսի երեք հիմնական գույներից (կարմիր, կանաչ, կապույտ, անգլերեն՝ RGB) մեկը։ Գտնվում է տեսանելի լույսի (էլեկտրամագնիսական ճառագայթման) ալիքների երկարության 510-550 նանոմետր տիրույթի մեջ (երբեմն տիրույթը ավելի լայն է լինում՝ 495-570 նմ)։ Տեսանելի ճառագայթման սպեկտրի մեջ գտնվում է կապույտի և դեղինի միջև։ Պոլիգրաֆիայի (տպագրական գործի բոլոր ճյուղերի ամբողջությունը) CMYK և այլ համակարգերում, որոնք օգտագործվում են նկարչության և տպագրության մեջ, կանաչը ստացվում է դեղինի և կապտականաչի (խաժ, ցիան) կամ դեղինի և կապույտի խառնուրդից։ RGB գունային մոդելում օգտագործվում է հեռուստատեսությունում և համակարգչային էկրաններում։ Այն կարմիրի և կապույտի պես հիմնական հավելանյութերից է, որոնց տարբեր զուգակցումներով ստեղծվում են մյուս բոլոր գույները։ Բնության մեջ կանաչ հիմնականում ստեղծում է քլորոֆիլը, որը քիմիական նյութ է, որով բույսերը կատարում են ֆոտոսինթեզ և արևի լույսը վերածում քիմիական էներգիայի։ Բազմաթիվ արարածներ հարմարվել են իրենց կանաչ միջավայրին` իրենց վրա որպես քողարկում կանաչ երանգ վերցնելով։ Որոշ հանքանյութեր կանաչ գույն ունեն, ինչպես զմրուխտը, որին կանաչ գունավորում է տվել պարունակած քրոմը։
Ալմատրետ
Ալմատրետ (կատալոներեն՝ Almatret), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Համալրում է Լեյդա պրովինցիան և մտնում Կատալոնիա Ինքանավար մարզի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Սեգրրիյա շրջանի կազմում։ Կազմած տարածքը՝ 56,84 քառ. կիլոմետր է, իսկ բնակչությունը 399 մարդ (2010 թվականի տվյալներ)։
Կանաչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գույներ Կատեգորիա:Բնություն Կատեգորիա:Օպտիկա Կատեգորիա:Կերպարվեստ Կատեգորիա:Հերալդիկա
Ալմատրետ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Գորտ (խաղ)
Գորտ, կամ «լյագուշկա»՝ մանկական բակային խաղ գնդակով։ Խաղի համար պահանջում է հարթ տարածություն, պատ և գնդակ։ Խաղացողների քանակը առնվազն երկուսն են։
Խաղի կանոններ
Խաղացողները կանգնում են իրար ետևից կամ պարզապես հետևում են վիճակահանությամբ համաձայնեցված հաջորդականությանը։ Առաջինը գնդակը նետում է պատի դեմ և, երբ գնդակը վերադառնում է և հարվածում գետնին, այդ պահին խաղացողը պետք է ցատկի դրա վրայով։ Նետումը չպետք է ցածր լինի նշված բարձրությունից (կավիճով գիծված)։ Հաջորդ խաղացողը վերցնում է գնդակը և նույնը կրկնում է  և այդպես շարունակ։ Այն խաղացողը, որը չի կարողացել բռնել կամ ցատկել գնդակի վրա, տուգանային միավոր է ստանում տառի տեսքով (առաջին՝ լ և հերթականությամբ լ-յ-ա-գ-ու-շ-կ-ա։ Նա, ով հավաքեց բոլոր տառերը որպես տուգանային միավորներ, պարտվում է։ Տուգանքները կարող են ներառել նաև ուրիշ տեսակի պատիժներ, օրինակ, ասել «կվա-կվա» յուրաքանչյուր սխալի համար)։
Խաղը բարդացնելու համար գնդակը գցում են գլխի վրայից կամ ոտքի տակից։ Ամենադժվար տարբերակը գնդակը գլխի վրայից նետելն ու հետևից ցատկելն է։
Խաղը դինամիկ է և պահանջում է որոշակի հմտություններ, հատկապես՝ բարդ տարբերակում։ Պարզ տարբերակում այն խաղում են աղջիկներն ու տղաները, տղաները հաճախ բարդացնում են խաղը:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաղեր Կատեգորիա:Մանկական խաղեր
Միխայիլ Կուտուզով
Միխայիլ Իլլարիոնովիչ Գոլենիշև-Կուտուզով (Михаил Илларионович Голенищев-Кутузов, ), ռուս զորավար, գեներալ-ֆելդմարշալ (1812)։ Մի­խա­յիլ Կու­տու­զովը ակա­նա­վոր զո­րահրամա­նա­տար Ալեք­սանդր Սու­վո­րո­վի աշա­կերտն էր։ Մաս­նակ­ցել է 1768-1774 թվականների և 1787-1791 թվականների ռուս-­թուր­քա­կան պա­տե­րազմ­նե­րին, աչ­քի է ըն­կել 1790 թվականի դեկտեմբերի Իզ­մա­յիլի բեր­դի գրավ­ման ժա­մա­նակ։ 1805 թվականի ռուս­-ավստ­րո-ֆ­րան­սի­ա­կան պա­տե­րազ­մում ե­ղել է ռու­սա­կան զոր­քե­րի հրա­մա­նա­տա­րը։
Կենսագրություն
Մասնակցել է 1768-1774 թվականների և 1787-1791 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմներին։ 1792-1794 թվականներին ղեկավարել է Կոստանդնուպոլսի ռուսական արտակարգ դեսպանությունը։ 1805 թվականի ռուս-ավստրո-ֆրանսիական պատերազմում եղել է ռուսական զորքերի հրամանատար։ Աուստերլիցի ճակատամարտից հետո Կուտուզովին հաջողվել է ռուսական բանակը զերծ պահել թշնամու գերազանցող ուժերի ջախջախիչ հարվածից։ 1806-1812 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմում նշանակվել է (1811 թվականին) մոլդավական բանակի գլխավոր հրամանատար։ Հու­նի­սին Ահ­մեդ փա­շա­յի 60 հազարանոց բա­նա­կը հար­ձակ­վել է Ռուս­չու­կի վրա, բայց Կու­տու­զովն իր 15 հազարանոց զոր­քով հետ է մղել հար­վա­ծը, ապա նո­յեմ­բե­րի 23-ին Սլո­բո­ձե­ա­յի մեր­ձա­կայ­քում շրջա­պա­տել ու պար­տու­թյան է մատ­նել։ Հոկ­տեմ­բե­րին սկսված հաշ­տու­թյան բա­նակ­ցու­թյուն­նե­րը Կու­տու­զո­վի դի­վա­նա­գի­տա­կան հմտու­թյան շնոր­հիվ ավարտ­վել են 1812 թվականի մա­յի­սի 16-ի Բու­խա­րես­տի պայ­մա­նագ­րով, որով Բե­սա­րա­բի­ան ան­ցել է Ռու­սաս­տա­նին։
1812 թվականի հու­նի­սին ֆրան­սի­ա­կան բա­նա­կը Նա­պո­լե­ո­նի գլխա­վո­րու­թյամբ ներ­խու­ժել է Ռու­սաս­տան («Հայրենական պատերազմ»)։ Օգոս­տո­սի 8-ին, երբ ար­դեն ռու­սա­կան զոր­քե­րը հանձ­նել էին Սմո­լենս­կը, ռու­սաց Ալեք­սանդր կայսրը Կու­տու­զո­վին նշա­նա­կել է գլխա­վոր հրա­մա­նա­տար։ 1812 թվականի օգոս­տո­սի 26-ին Մոսկ­վա­յից 124 կմ արևմուտք գտնվող Բո­րո­դի­նո գյու­ղի մոտ տե­ղի է ու­նե­ցել վճռո­րոշ ճա­կա­տա­մար­տ (տևել է 15 ժամ, գոր­ծի են դրել ավե­լի քան 1200 հրա­նոթ)։
Բո­րո­դի­նո­յի ճա­կա­տա­մար­տում ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րը կորց­րել են 58 հազար մարդ, այդ թվում՝ 47 գե­նե­րալ, ռուս­նե­րը՝ 44 հազար մարդ, այդ թվում՝ 23 գե­նե­րալ։ Ֆրան­սի­ա­յի կայս­րը հե­տա­գա­յում վկա­յել է, որ իր ճա­կա­տա­մար­տե­րից «Մոսկ­վա­յի մոտ ճա­կա­տա­մար­տում դրսևոր­վեց առա­վել քա­ջու­թյուն, անձն­վի­րու­թյուն, սակայն ձեռք բեր­վեց նվա­զա­գույն հա­ջո­ղու­թյուն»։
Մեծ կո­րուստ­նե­րը և անհ­րա­ժեշտ պա­հես­տա­զո­րի պա­կա­սը Կու­տու­զո­վին հար­կադ­րել են նա­հան­ջել դե­պի Մոսկ­վա։ Ֆրան­սի­ա­ցի­նե­րը զի­նու­ժի առա­վե­լու­թյուն ու­նե­ին։ Ժա­մա­նակ շա­հե­լու և բա­նա­կը հա­մալ­րե­լու նպա­տա­կով Կու­տու­զո­վը որո­շել է Մոսկ­վան հանձ­նել։
Մոսկ­վան հրդեհ­վել ու կո­ղոպտ­վել է։ Ծա­վալ­վել է պար­տի­զա­նա­կան շար­ժում։ Կու­տու­զովն այդ ըն­թաց­քում հա­մալ­րել է բա­նակը և, անց­նե­լով հա­կա­հար­ձակ­ման, Տա­րու­տի­նա­յի մա­տույց­նե­րում ջախ­ջա­խիչ հար­ված հասց­րել Հո­վա­կիմ Մյու­րա­տի կոր­պու­սին, իսկ Բե­րե­զի­նա­յի ափին՝ ֆրան­սի­ա­կան հիմ­նա­կան ու­ժե­րին։ 1813 թվականին շա­րու­նա­կվել է նա­պո­լե­ո­նյան բա­նա­կի մնա­ցորդ­նե­րի ջախ­ջա­խու­մը Լե­հաս­տա­նի և Պրու­սի­ա­յի տա­րած­քում։ Գար­նան սկզբին ռու­սական բա­նա­կի առա­ջա­պահ հե­ծե­լա­զո­րա­յին գունդը հա­սել է Էլ­բա գե­տը։ Ապ­րի­լի 28-ին Կու­տու­զո­վը վախ­ճան­վել է։ Նրան փո­խա­րի­նել է Պյոտր Վիտ­գենշ­տեյ­նը, ապա Մի­խա­յիլ Բարկլայ դը Տո­լին։
Կուտուզովը պարգևատրվել է Գեորգիևյան I աստիճանի մարտական բարձրագույն շքանշանով (1812 թվականին)։ Ստացել է կոմսի (1811 թվականին), պայծառափայլ իշխանի և Սմոլենսկի իշխանի (1812 թվականին) տիտղոսներ։ Ժամանակակիցներն ընդգծել են Կուտուզովի բացառիկ խելքը, զորավարի և դիվանագետի փայլուն տաղանդը, հայրենիքին անսահման նվիրվածությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս զորավարներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս զինվորականներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս գեներալներ
Սիրանուշ Մինասյան
Սիրանուշ Մինասի Մինասյան, հայ ֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1987), պրոֆեսոր (1988):
Կենսագրություն
Սիրանուշ Մինասյանը ծնվել է 1939 թվականի մարտի 25-ին Սալոնիկ (Հունաստան) քաղաքում։ 1961 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1965 թվականից աշխատում է Երևանի պետական համալսարանում, 1991 թվականից՝ մարդու և կենդանիների ֆիզոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։ 2008-2018 թվականներին եղել է Հայկական բժշկական ինստիտուտի նորմալ ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, ապա նորմալ և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, 2009-2018 թվականներին միաժամանկ՝ մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի գիտահետազոտական լաբորատորիայի առաջատար գիտաշխատող և ղեկավար,
Առաջարկել է թրթռման հանդեպ գլխուղեղի տարբեր գոյացությունների ռեակցիայի հայեցակարգային մոդել՝ նեյրոնային սխեմայի ձևով, որը հաջողությամբ օգտագործվում է թրթռումային հիվանդության ախտաբանության կենտրոնական մեխանիզմների բացահայտման համար։ Գիտամանկավարժական գործունեության ընթացքում տպագրվել է շուրջ 500 հոդված և թեզիս, մենագրություն, դասագրքեր,  ուսումնական ձեռնարկներ, մեթոդական ցուցմունքներ։
Մինասյանի առաջարկած մեթոդական ցուցումները 1987 թվականից ներդրվել են ՀՀ և ԱՊՀ երկրների մասնագիտական կլինիկաներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
(8446) Տազիև
(8446) Տազիև (Tazieff), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,425814 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9498 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9018 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1380,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260866 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,79° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1973 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Արթուր Ներսեսյան
Արթուր Ներսեսյան, հայ վիպասան, դրամատուրգ և բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Ներսեսյանը ունի հայկական և իրանական ծագում։ Ծնվել և մեծացել է Նյու Յորքում։
Սովորել է Բրուքլինի (Նյու Յորք) Միդվուդ ավագ դպրոցում ։
Ստեղծագործություն
Ներսեսյանի վեպերից են «The Fuck-up»-ը, «Manhattan Loverboy»-ը, «Dogrun»-ը, «Chinese Takeout»-ը, «Suicide Casanova»-ն և «Unlubricated»-ը ։ Նա նաև հրատարակել է «East Village Tetralogy» պիեսների ժողովածուն։
Կուրտեն
Կուրտեն, նախկինում հայաբնակ գյուղ Թուրքիայում, Անկարայի վիլայեթի Յոզղատ գավառում։ 20-րդ դարի սկզբին ուներ 30 տուն հայ և 10 տուն թուրք բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղի հայ բնակիչներն ունեին եկեղեցի (Սբ. Աստվածածին) և վարժարան։ Կուրտենի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։
Արթուր Ներսեսյան
Ստեղծագործություն
Ներսեսյանը «The Portable Lower East Side» գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրն է։ Նախկինում անգլերեն է դասավանդել հարավային Բրոնքսի Hostos համայնքային քոլեջում, Նյու Յորքի քաղաքային համալսարան ։ Նրա «Dogrun» վեպի հիման վրա 2016 թվականին նկարահանվել է «My Dead Boyfriend» ֆիլմը ։
Կուրտեն
Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արթուր Ներսեսյան
Ստեղծագործություն
«The Five Books of (Robert) Moses» վեպը Ներսեսյանը հրատարակել է 2020 թվականի հուլիսի 28-ին, որը բաղկացած է 1506 էջից, սակայն գրողից պահանջվել է ավելի քան 25 տարի, որպեսզի ավարտի այն ։
Օտարալեզու հրատարակումներ
«Staten Island»-ը «The Swing Voter of Staten Island»-ի իսպաներեն տարբերակն է, որը հրատարակվել է 2010 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Ամերիկահայեր ըստ քաղաքի
Լի Գարմս
Լի Գարմս (Lee Garmes ), ամերիկացի կինոօպերատոր, լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր «Շանհայի էքսպրես» ֆիլմում։
Նովոտրոիցկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
Նովոտրոիցկոե (Новотроїцьке), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
Լի Գարմս
Կենսագրություն
Ծնվել է 1898 թվականի մայիսի 27-ին ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Պեորիա քաղաքում։ Իր կարիերայի ընթացքում նա աշխատել է այնպիսի ռեժիսորների հետ ինչպիսիք են Հովարդ Հոուքսը, Մաքս Օֆյուլսը, Ջոզեֆ Շտեռնբերգը, Ալֆրեդ Հիչքոքը, Քինգ Վիդորը, Նիկոլաս Ռեյը և Հենրի Հեթևեյը, որոնց հետ նա ծանոթացել է երիտասարդ տարիներին, երբ առաջին անգամ համր ֆիլմի դարաշրջանում ժամանել է Հոլիվուդ։ 1933 թվականից մինչև իր մահը՝ 1978 թվականը Գարմսը ամուսնացած է եղել կինոդերասանուհի Ռուտ Հոլլի հետ։ Թաղվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Գլենդել քաղաքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոօպերատորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ
Նովոտրոիցկոե (գյուղ, Դոբրոպոլսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նովոտրոիցկոե գյուղում բնակվում էր 192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հարսնասար
Հարսնասար, Գյալինգայա, Գյալինկայա, Գյալինղայա, Կելինկայա, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի և Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության սահմանագլխին, Վայքի լեռնաշղթայում։ Բարձրությունը 2773 մ։ Կազմված է կրաքարերից, մերգելներից, ավազաքարերից։ Վերին մասերը ձածկված են փարթամ արոտավայրերով, իսկ ցաձրադիր լեռնալանջերը խոտահարքներ են։ Բուսածածկույթը լեռնատափաստանային է։ Գնիշիկ գյուղից 4 կմ։ Ըստ ավանդության՝ պատերազմի ժամանակ աեսնելով, որ սարի սաորոտում տեղի ուեեցող մարտում զոհվել է իր սիրաձ տղան, աղջիկն իրեն սարից գցում է ցած և զոհվում է։ Իբր այդ պատճառով սարը կոչվել է է Հարսնասար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության աշխարհագրություն
Վիտալի Բուլիգա
Վիտալի Նիկոլաևիչ Բուլիգա (Віталь Мікалаевіч Булыга, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել Բելառուսի հավաքականում։
Ակումբային
Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է 1987 թվականին Մոգիլյովի մանկապատանեկան մարզադպրոցում՝ մարզիչ Վալերի Չապլիգինի մոտ։ 1997 թվականից հանդես է եկել տեղական «Դնեպրում»։ 2002 թվականից հանդես է եկել «Կռիլյա Սովետով» ակումբում։ «Ուրալանի» և «Ամկարի» կազմում խաղացել է վարձավճարով։ 2006 թվականին պայմանագիր է կնքել «Տոմի» հետ։ 2008 թվականի հունվարի 27-ին տեղափոխվել է «Լուչ Էներգիա» ։ 2009 թվականի մարտին հեռացել է առաջին դիվիզիոն անցած «Լուչ-Էներգիայից» և տեղափոխվել ԲԱՏԷ։ 2010 թվականի մարտին պայմանագիր է կնքել Բելգորոդի «Սալյուտի» հետ։ 2010 թվականի սեպտեմբերից հանդես է եկել «Շիննիկում»։ 2011/12 մրցաշրջանում հանդես է եկել «Ժեմչուժինա-Սոչի» և «Գազովիկ» թիմերում։ 2012 թվականին պաշտպանել է «Բելշինայի» գույները։ 2013 թվականին վերադարձել է «Դնեպր» ։ 2015 թվականի հուլիս-դեկտեմբեր ամիսներին հանդես է եկել Մինսկի «Դինամոյում», որի կազմում բոլոր մրցաշարերում խաղացել է 11 հանդիպում և խփել 2 գոլ ։
В 2017 году объявил о завершении карьеры[9].
2017 թվականին հայտարարել է կարիերան ավարտելու մասին ։
Ֆուտբոլային ֆունկցիոների կարիերա
Աշնանը Բելառուսի հավաքականի մեկ այլ ֆուտբոլիստ Դենիս Կովբոյի հետ Մինսկում մանկական դպրոց է բացել ։ 2018 թվականի հունվարին դարձել է Մինսկի «Դինամոյի» թիմի ղեկավար ։ Ապրիլին նշանակվել է դինամոյականների մարզական տնօրեն ։ 2019թվականին հունիսին հեռացել է ակումբից ։
Հավաքականում
Բելառուսի հավաքականի կազմում 2003-2008 թվականներին անցկացրել է 37 խաղ, խփել է 8 գոլ։
2008 թվականին փոխել է իր քաղաքացիությունը բելառուսականից ռուսականի, բայց նախկինի պես իրավունք է ունեցել հանդես գալ Բելառուսի հավաքականում։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է։ Ունի որդի և երկու դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բելառուս ֆուտբոլիստներ
Աստերոիդների ցանկ (261001-261100)
Աստերոիդների ցանկ (260901-261000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (261101-261200)
Շամպանյակ (Կանտալի գավառ)
Շամպանյակ (Champagnac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 75 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 657 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 444-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 213։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,6 %։ 444 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 402 անձ (229 տղամարդ և 173 կին)։ Գործազուրկ են եղել 42 անձ (18 տղամարդ և 24 կին)։ 213 անաշխատունակներից 38-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 91-ը` թոշակառուներ, իսկ 84-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Տատյանա Սքունմաքեր
Տատյանա Սկունմաքեր (Tatjana Schoenmaker, ), հարավաֆրիկացի լողորդ, Տոկիոյի 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն և արծաթե մեդալակիր, 2019 թվականի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Համագործակցության խաղերի (2018) և 2019 թվականի Ունիվերսիադայի կրկնակի չեմպիոն։
Կարիերա
Հաջորդ օլիմպիական շրջափուլի ընթացքում Տատյանան դարձել Է Հարավային Աֆրիկայի կանանց լողի թիմի գլխավոր աստղերից մեկը. միջազգային մակարդակով առաջին բարձր հաջողությունը եղել է Ունիվերսիադայի բրասով 200 մ մրցատարածության արծաթե մեդալը, որտեղ նա զիջել է այդ պահին աշխարհի գործող չեմպիոն ճապոնացի Կանակո Վատանաբեին ։ Հաջորդ մրցաշրջանում ՀԱՀ-ի ներկայացուցչուհուն հաջողվել է ամրապնդել իր դիրքերը՝ երկու ոսկե մեդալ նվաճելով Համագործակցության խաղերում և 100 ու 200 մետր բրաս մրցատարածություններում թարմացնելով մայրցամաքի ռեկորդները ։
2019 թվականին 22-ամյա հարավաֆրիկուհին տպավորիչ արդյունքների է հասել համաշխարհային ուսանողական խաղերում՝ դառնալով առաջինը իր մրցատարածություններում։ Կվանգջուի աշխարհի առաջնությունում 22-ամյա Սկունմաքերը հարյուր մետր մրցատարածությունում մասնակցել է եզրափակիչ լողին, որտեղ գրավել է վեցերորդ տեղը։ Երկու անգամ երկար մրցատարածությունում Տատյանան հաղթանակ է տարել. կիսաեզրափակիչում սահմանել է Աֆրիկայի նոր ռեկորդ (2.21, 79), իսկ եզրափակչում գրավել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով տիտղոսակիր ռուս Յուլյա Եֆիմովային, և ՀԱՀ-ին բերել է պատմության մեջ առաջին մեդալը լողավազաններում (50 մետր, բրաս) կանանց աշխարհի առաջնություններում ։
2021 թվականի հուլիսի 27-ին կորոնավիրուսային պանդեմիայի պատճառով տեղափոխված 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը 100 մետր բրասում։ Եզրափակչում նա պարտվել է 17-ամյա ամերիկուհի Լիդիա Ջեյկոբիին, սակայն առաջ է անցել ամերիկացի մեկ այլ մարզուհի Լիլի Քինգից, որը մինչ այդ եղել էր օլիմպիական չեմպիոն ։ Հուլիսի 30-ին 200 մետր լողում նա դարձել է օլիմպիական չեմպիոն և սահմանել համաշխարհային ռեկորդ՝ առաջ անցնելով ամերիկացի լողորդներ Լիլի Քինգից և Էննի Լեյզորից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Դրյանկովեց
Դրյանկովեց (Дрянковец), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Այտոսի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Այտոս քաղաքից գտնվում է 9 կմ դեպի արևելք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 158 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Կերալբս
Կերալբս (Queralbs)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում, Կատալոնիայի ինքնավար մարզում։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Ռիպոլես շրջանում։ Տարածքը՝ 93,5 կմ²։ Բնակչությունը՝ 190 (2010)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Հովհաննես Դանիելյան
Հովհաննես Յուրիի Դանիելյան (1974, հունվարի 3, Երևան - 2016, օգոստոսի 3, Մոսկվա ), հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (1999)։
Շախմատիստի կարիերա
1992 թվականի վերջին - 1993 թվականի սկզբին Վլադիմիր Գեորգիևի հետ 2-րդ տեղն է բաժանել Շվեդիայի Հալսբերգ քաղաքում կայացած պատանեկան մրցաշարում (հաղթող՝ Ալեքսանդր Օնիշչուկ)։ 1993 թվականին Կաննում կայացած անցումային մրցախաղում 3½ - 2½ հաշվով հաղթել է ֆրանսիացի շախմատիստ Էլուա Ռելանժին, ինչի շնորհիվ մասնակցել է Ռուսաստանի Պրոտվինո քաղաքում կայացած աշխարհի առաջնության նախնական փուլերից մեկին՝ 10 մասնակիցների մեջ զբաղեցնելով 6-րդ տեղը։
1998 թվականին հաղթել է Մոսկվայում կայացած շրջանային մրցաշարում՝ առաջ անցնելով, մասնավորապես, Եվգենի Նայերից և Միխայիլ Սալտաևից։
Սկսած 2000 թվականից ՖԻԴԵ-ի հովանու ներքո անցկացվող մրցաշարերին մասնակցել է հազվադեպ ։ Մասնակցած եզակի մրցաշարերից մեկում՝ 2003 թվականին, 2-րդ տեղն է զբաղեցրել Մոսկվայում, իսկ 2008 թվականին 3-րդ տեղն է բաժանել Մուչովոյի (Ռուսաստան) մրցաշարում։
Անհատական վարկանիշի առավելագույն ցուցանիշին հասել է 2009 թվականի ապրիլին (2530)՝ Հայաստանի շախմատիստների մեջ զբաղեցնելով 13-րդ տեղը։ Այդ վարկանիշը նա պահպանել է մինչև կյանքի վերջ։
Կյանքի 43-րդ տարում անժամանակ վախճանվել է 2016 թվականի օգոստոսի 8-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ
Դենիել Ուայս
Դենիել Բրեթ Ուայս (Daniel Brett Weiss, ), հեռուստատեսության ամերիկացի պրոդյուսեր, սցենարիստ և ռեժիսոր։ Ռեժիսոր Դևիդ Բենիոֆի հետ միասին համարվում է HBO հեռուստաընկերությամբ ցուցադրված հանրահայտ «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի շոուռաներ։ Վերջինս նկարահանվել է Ջորջ Մարթինի «Սառույցի և կրակի երգ» գրքի հիման վրա։
Կարիերա
Ուայսն աշխատել է որպես «New Line Cinema» ընկերության ֆիլմերի օգնական՝ աշխատելով այնպիսի ֆիլմում, ինչպիսին է «Ասք վիկինգների մասին» ֆիլմը։ Կարճ ժամանակահատված նա աշխատել է նաև Գլեն Ֆրայի անձնական օգնականի պաշտոնում ։ 1995 թվականին Ուայսը մեկնել է Դուբլին՝ ուսանելու անգլո-իռլանդական գրականություն, որտեղ էլ հանդիպել է «Տրոյա» ֆիլմի սցենարիստ Դևիդ Բենիոֆին։ Երեք տարի անց՝ 1998 թվականին, նրանք նորից հանդիպել են Կալիֆորնիայի Սանտա Մոնիկա քաղաքում ։
Ուայսն ու Բենիոֆը համահեղինակել են «Տնօրենը» ֆիլմի սցենարը, որը, սակայն, չի նկարահանվել ։ 2003 թվականին նրանք որոշել են համագործակցել Օրսոն Սքոթ Քարդի գրքի հիման վրա նկարահանվելիք «Էնդերի խաղը» ֆիլմի սցենարի վրա, որն իրականացվել է Վոլֆգանգ Պետերսոնի հետ համագործակցության միջոցով ։ Ավելի ուշ որոշվել է չնկարահանել ֆիլմը ։
2003 թվականին Ուայսի դեբյուտային վեպը եղել է «Հաջողակ հրաշամանուկը» աշխատությունը, որը հիմնական շեշտը դնում էր վիդեոխաղերի վրա։ 2006 թվականին Ուայսը հայտարարել է, որ ավարտել է իր երկրորդ վեպը, որը լրամշակման կարիք ունի ։ Նույն տարում Ուայսն ավարտել է վիդեոխաղի վրա հիմնված «Halo» ֆիլմի սցենարը։ Խաղի սցենարիստը եղել է Ալեքս Գարլանդը ։ Այդուհանդերձ, ռեժիսոր Նեյլ Բլումքամփը հայտարարել է, որ նախագիծը փակվել է 2007 թվականի վերջին ։
Ուայսն աշխատել է նաև «»Ես Լեգենդ եմ» ֆիլմի երկրորդ մասի աշխատանքների վրա ։ Այդուհանդերձ, 2011 թվականի մայիսին ռեժիսոր Ֆրենսիս Լոուրենսը հայտարարել է, որ չի կարծում, թե ֆիլմի երկրորդ մասը երբևիցե կնկարահանվի ։
Ռեժիսոր Դևիդ Բենիոֆի հետ միասին համարվում է HBO հեռուստաընկերությամբ ցուցադրված հանրահայտ «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի շոուռաներ։ Վերջինս նկարահանվել է Ջորջ Մարթինի «Սառույցի և կրակի երգ» գրքի հիման վրա ։ Բենիոֆը և Ուայսը եղել են նաև հեռուստասերիալի երեք սերիաների ռեժիսոր։ Առաջին երկու սերիաների ժամանակ նրանք փորձել են մետաղադրամի օգնությամբ որոշել, թե որ սերիաների ռեժիսորությամբ պետք է զբաղվեն։ Բենիոֆի գցած մետաղադրամի արդյունքում պարզ է դարձել, որ առաջին սերիան լինելու է «Գահերի խաղի» երրորդ եթերաշրջանի երրորդ սերիան («Պատժի քայլքը»), իսկ Ուայսի գցած մետաղադրամի արդյունքում երկրորդ սերիան դարձել է չորրորդ եթերաշրջանի առաջին սերիան («Երկու սրեր») ։ Բենիոֆը և Ուայսը միասին դարձել են նաև վերջին եթերաշրջանի վերջին սերիայի ռեժիսորները, որ կոչվում էր «Երկաթե գահը»։
2017 թվականի հուլիսի 19-ին Ուայսը հայտարարել է, որ Բենիոֆի հետ միասին պատրաստվում են զբաղվել HBO-ի մեկ այլ՝ «Դաշնակից» հեռուստասերիալի արտադրությամբ, որն իրականացվելու էր «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի ավարտից հետո։ Ուայսը և Բենիոֆի ամսագրերից մեկին տված հարցազրույցի ժամանակ հայտարարել են, որ «մենք բազմիցս քննարկել ենք «Դաշնակիցը», սկզբում նպատակ ունենալով նկարահանել ֆիլմ, սակայն «Գահերի խաղում» մեր ունեցած փորձն ու HBO-ի կողմից տրամադրվող մեծ և անհավանական հնարավորությունները, ստիպեցին մեզ մտածել հեռուստասերիալ նկարահանելու մասին» ։
2018 թվականի փետրվարի 6-ին Disney ընկերությունը հայտարարել է, որ Ուայսը և Բենիոֆը կդառնան նոր «Աստղային պատերազմներ» հեռուստասերիալի սցենարիստներն ու ռեժիսորները, որի աշխատանքների մեկնարկն սկսվելու է «Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի ավարտից հետո ։
2019 թվականի սկզբին Ուայսն ու Բենիոֆը 200 միլիոն ԱՄՆ դոլարանոց պայմանագիր են կնքել Netflix ընկերության հետ՝ արտադրելու մի քանի ֆիլմեր և հեռուստասերիալներ, որոնք ցուցադրվելու են բացառապես ընկերության ցանցով ։ 2019 թվականի հոկտեմբերին էլ հաղորդվել է, որ Ուայսն ու Բենիոֆը չեղարկել են Disney-ի հետ իրենց պայմանագիրը՝ Netflix-ի հետ համագործակցելու նպատակով   ։
Անձնական կյանք
Դենիել Ուայսն ու նրա կինը՝ Անդրեա Թրոյերն ունեն երկու երեխաներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ
(8447) Կոռնեխո
(8447) Կոռնեխո (Cornejo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի հուլիսի 16-ին Ֆելիքս Ագիլարի աստղադիտարանի կողմից Էլ Լիոնսիտոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,311475 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0379 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5851 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1283,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28046 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,13° անկյուն։
Ուրան (մոլորակ)
Ուրան, Արեգակնային համակարգի Արեգակից հեռավորությամբ ութերորդ, տրամագծով երրորդ և զանգվածով չորրորդ մոլորակն է։ Հայտնաբերվել է 1789 թվականին անգլիացի աստղագետ Ուիլիամ Հերշելի կողմից և անվանվել է հունական երկնքի աստված Ուրանի պատվին։
(8447) Կոռնեխո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆելիքս Ագիլարի աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ուրան (մոլորակ)
Ուրանը դարձավ առաջին մոլորակը, որը հայտնաբերվել է «Նոր ժամանակներում» և աստղադիտակի միջոցով ։ Ուրանի հայտնաբերման մասին Ուիլիամ Հերշելը հայտարարեց 1781 թվականի մարտի 13-ին, այսպիսով, առաջին անգամ անտիկ ժամանակներից ի վեր ընդլայնելով մարդկության առաջ Արեգակնային համակարգի սահմանները։ Չնայած այն հանգամանքին, որ երբեմն Ուրանը տեսանելի է անզեն աչքով, ավելի վաղ ժամանակներում դիտարկողները չէին ընդունում այն որպես մոլորակ, նրա խամրածության և ուղեծրով դանդաղ շարժման պատճառով ։
Պատկանում է հսկա մոլորակների թվին։ Սակայն, ի տարբերություն Յուպիտերի և Սատուրնի, որոնք կազմված են հիմնականում ջրածնից և հելիումից, Ուրանի և նրա նմանակի, Նեպտունի մթնոլորտում կան տարբեր սառույցների, ինչպես օրինակ՝ ջրային, ամոնիակային կամ մեթանային սառույցներ, ինչպես նաև հիդրոկարբոնատների որոշ հետքեր ։ Այդ պատճառով մասնագետները այս երկու մոլորակները առանձնացրել են առանձին կատեգորիայի մեջ՝ «Սառցե հսկաներ»։ Ուրանը ունի Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջև ամենասառը մթնոլորտը՝ 49 Կ (−224 °C)։ Ենթադրվում է, որ Ուրանը ունի բարդ շերտավոր ամպերի համակարգ, որտեղ ջուրը կազմում է ներքին շերտերը, իսկ մեթանը վերինը ։ Ի տարբերություն Յուպիտերի և Սատուրնի, Ուրանի միջուկը կազմված է սառույցներից և լեռնային ապարներից ։
Ինչպես և մյուս գազային հսկաները, Ուրանն ունի օղակների համակարգ և մագնիսոլորտ, բացի այդ այն ունի 27 արբանյակ։ Ուրանի ուշագրավ առանձնահատկությունն այն է, որ ի տարբերություն մյուս Արեգակնային համակարգի մոլորակների՝ նրա պտտման առանցքը գտնվում է գրեթե ուղեծրային հարթության մեջ, որի պատճառով էլ ամառն ու ձմեռը մոլորակի կիսագնդերում տարիներ են տևում (ամռանը Արեգակը մայր չի մտնում, իսկ ձմռանը դուրս չի գալիս) ։ 1986 թվականին «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ից ստացված պատկերների վրա Ուրանը երևում է առանց տեսանելի առանձնահատկությունների, այն չունի ամպերի տեսանելի խմբեր կամ հողմերշ ինչպիսիք ունեն այլ հսկա մոլորակները ։ Քամիների արագությունները Ուրանի վրա կարող են հասնել 250 մետր վայրկյանում (900 կմ/ժ) ։
Ուրանի մթնոլորտը կազմված է H2-ից, CH4-ից He-ից։ Ուրանն ունի հինգ արբանյակ՝ Միրանդա, Արիել, Ումբրիել, Տիտանիա և Օբերոն։
Նշանավոր իրադարձություն դարձավ 1977 թվականին Ուրանի 5 օղակների հայտնաբերումը, որոնք, ի տարբերություն Սատուրնի օղակների, շատ նեղ են և մութ։ 1978 թվականին հայտնաբերվեց ևս 4 օղակ։ Ուրանի մերձակա օղակների լայնությունը հավանաբար չի անցնում 10 կմ-ից, իսկ արտաքին օղակներինը՝ 100 կմ-ից։ Ուրանին ամենամոտ գտնվող օղակի հեռավորությունը մոլորակի ամպային ծածկույթի վերին սահմանից մոտ 18000 կմ է, իսկ արտաքին օղակինը՝ 25000 կմ։
Մոլորակի հայտնաբերում
Մարդիկ դիտարկել են Ուրանը դեռևս մինչև Ուիլիամ Հերշելը, սակայն սովորաբար այն ընդունում էին աստղի տեղ։ Ամենավաղ փաստաթղթավորված վկայությունն այդ մասին համարվում է անգլիացի աստղագետ Ջոն Ֆլեմստեդի գրառումները, նա դիտել էր Ուրանը 1690 թվականին, ամենաքիչը 6 անգամ, և գրանցել էր այն, որպես աստղ համար 34 Ցուլի համաստեղությունում։ 1750-ից մինչև 1769 թվականները ֆրանսիացի աստղագետ Պիեր լե Մոնյերը դիտել է Ուրանը 12 անգամ ։ Ընդհանուր առմամբ, Ուրանը մինչև իր հայտնաբերման 1781 թվականը դիտարկվել է 21 անգամ ։
Հայտնաբերման ժամանակ Հերշելը աշխատում էր աստղերի պարալաքսի դիտարկման ծրագրում՝ օգտագործելով սեփական նախագծման աստղադիտակ, և 1781 թվականի մարտի 13-ին առաջին անգամ տեսավ այդ մոլորակը իր տան այգուց № 19 Նյու Քինգ փողոցի վրա (Բատ քաղաք, Սոմերսեթ կոմսություն Մեծ Բրիտանիա) , սակայն հայտնեց այդ մասին ընդամենը մեկ և կես ամիս անց՝ ապրիլի 26-ին, ընդ որում, որպես «գիսաստղ»։
Մարտի 17-ին մատյանում հայտնվում է այլ գրառում ։
Դրանից հետո նա ներկայացրեց իր հայտնագործությունը Թագավորական միությանը, շարունակելով պնդել, որ հայտնաբերել է գիսաստղ, սակայն համեմատելով նոր գտնված մարմինը մոլորակների հետ ։
Հերշելը տեղեկացրեց Թագավորական միությանը և ապրիլի 23-ին ստացավ թագավորական աստղագետ Նևիլ Մասկելայնի պատասխանը, որում ասվում էր ՝
Իր ներդրումների համար Հերշելը պարգևատրվեց Գեորգ III-ի կողմից 200 ֆունտ ցմահ թոշակով այն պայմանով, որ նա կմեկնի ապրելու Վինձոր, որպեսզի թագավորական ընտանիքը հնարավորություն ունենա դիտել նրա աստղադիտակներով.
Անվանում
Նևիլ Մասկելայնը Հերշելին գրել է նամակ, որում խնդրել է նրան անվանում տալ մոլորակին, որի հայտնաբերումը ամբողջությամբ այս աստղագետի շնորքն էր ։ Ի պատասխան Հերշելը առաջարկել է անվանել մոլորակը «Georgium Sidus» (լատիներենից՝ «Գեորգի աստղ»), կամ Գեորգի մոլորակ ի պատիվ Գեորգ III-ին ։ Իր որոշումը նա բացատրել է իր նամակում Ջոզեֆ Բենքսին ՝
Ֆրանսիացի աստղագետ Ժոզեֆ Լալանդն առաջարկեց անվանել մոլորակը նրա հայտնաբերողի անունով՝ «Հերշել» ։ Առաջարկվում էին նաև այլ անվանումներ՝ օրինակ Կիբելա, Դիցաբանությունում Սատուրն աստծո կնոջ անունով ։ Գերմանացի աստղագետ Յոհան Բոդեն առաջինը առաջարկեց անվանել մոլորակը Ուրան, հին հունական դիցաբանության երկնքի աստծո պատվին։ Նա այս առաջարկությունը հիմնավորեց նրանով, որ «քանի որ Սատուրնը հանդիսանում էր Յուպիտերի հայրը, ապա նոր մոլորակը պետք է անվանել Սատուրնի հոր անունով» ։ Ամենավաղ պաշտոնական հիշատակումը, որտեղ հանդիպում է մոլորակի Ուրան անվանումը, դա գիտական աշխատությունն է 1823 թվականին, արդեն մեկ տար անց Հերշելի մահից հետո ։ Նախկին «Georgium Sidus» կամ «Գեորգ» անվանումը հանդիպում էր արդեն ոչ շատ հաճախ, չնայած Մեծ Բրիտանիայում այն օգտագործվել է համարյա 70 տարվա ընթացքում ։ Վերջնականապես մոլորակը սկսեց անվանվել Ուրան միայն այն բանից հետո, երբ Նորին Մեծության ծովային ալմանախը («HM Nautical Almanac Office») 1850 ինքը ամրագրեց այդ անվանումը իր ցանկերում ։
Ուրանը միակ մոլորակն է, որի անվանումը ծագում է ոչ թե հռոմեական պանթեոնից, այլ հունականից։ Ուրանի աստղագիտական նշանը «», հանդիսանում է Մարսի և Արեգակի նշանների խառնուրդը։ Դրա պատճառն է բերվում այն, որ հունական դիցաբանությունում Ուրան-երկինքը գտնվում է Արեգակի և Մարսի համատեղ իշխանության ներքո ։ Ուրանի աստղաբաշխական նշանը, որը առաջարկվել էր Լալանդի կողմից 1784 թվականին, բացատրվում էր Լալանդի կողմից Հերշելին ուղղված նամակում ՝
Չինարեն, Ճապոներեն, Վիետնամերեն և Կորեերեն լեզուներում մոլորակի անվանումը թարգմանվում է բառացիորեն որպես՝ «Երկնային արքայի Աստղ/Մոլորակ» ։
Ուղեծիր և պտույտ
Ուրանի պտույտի պարբերությունը սեփական առանցքի շուրջ կազմում է 17 ժամ 24 րոպե։ Սակայն, ինչպես և այլ հսկա-մոլորակների մոտ, մթնոլորտի վերին շերտերում փչում են չափազանց ուժեղ քամիներ, պտտման ուղղությամբ, որոնք հասնում են 240 մ/վ արագության։ Այսպիսով, հարավային լայնության 30 աստիճանի մոտակայքում մթնոլորտի որոշ մասեր պտտվում են մոլորակի շուրջ ընդամենը 14 ժամում ։
Պտույտի առանցքի թեքում
Շատ գիտնականներ համաձայնվում են այս վարկածի հետ, քանի որ այն կարող է բացատրել, թե ինչու Ուրանի արբանյակներից ոչ մեկը չունի այսպիսի թեքության պտույտի առանցք։ Առաջարկվել է նաև վարկած, որ մոլորակի պտույտի առանցքը միլիոնավոր տարիների ընթացքում շեղել է խոշոր արբանյակը, որը հետագայում կորսվել է ։
«Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի առաջին այցի ժամանակ 1986 թվականին Ուրանի հարավային բևեռն էր ուղղված Արեգակին։ Այս բևեռի նշանակումը որպես «հարավային» ընդունված է Միջազգային աստղագիտական միության կողմից, ելնելով այն բանից, որ հյուսիսային բևեռը պետք է լինի Արեգակնային համակարգի հարթությունից վեր ։ Սակայն կա համաձայնություն, ըստ որի Ուրանի բևեռների մասին խոսելիս օգտվում են «աջ ձեռքի կանոնից» ։ Այս մեթոդով դիտելիս, «Վոյաջեր-2»-ը 1986 թվականին տեսել է մոլորակի ոչ թե հարավային, այլ հյուսիսային բևեռը։ Աստղագետ Պատրիկ Մուրը այս խնդիրը բնութագրել է հետևյալ կերպ՝ «Ընտրեք ուր կուզեք» ։
Տեսանելիություն
1995-ից 2006 թվականները Ուրանի տեսանելի աստղային մեծությունը տատանվում էր +5,6 - +5,9 միջև, այսինքն մոլորակը տեսանելի էր անզեն աչքով հնարավորությունների սահմանին մոտ (անզեն աչքով տեսանելի սահմանային մեծությունն է +6,0 )։ Մոլորակի անկյունային չափը գտնվում էր 3,4 - 3,7 անկյունային վայրկյան միջակայքում (համեմատության համար՝ Սատուրն - 16-20 անկյունային վայրկյան, Յուպիտեր՝ 32-45 անկյունային վայրկյան )։ Ուրանը տեսանելի է անզեն աչքով առճակատման դիրքում պարզ երկնքում գիշերով, այն կարելի է դիտել նաև քաղաքային պայմաններում հեռադիտակով ։ Մեծ սիրողական աստղադիտակներով, օբյեկտիվի տրամագիծը՝ 15 - 23 սմ, Ուրանը երևում է որպես բաց-երկնագույն սկավառակ պարզ արտահայտված մթագնումով մի կողմում։ Ավելի մեծ աստղադիտակներով, 25 սմ-ից մեծ օբյեկտիվով, կարելի է տարբերել ամպերը և տեսնել մեծ արբանյակները՝ (Տիտանիան և Օբերոնը) ։
Ներքին կառուցվածք
Ուրանը Երկրից ծանր է 14,5 անգամ, այն Արեգակնային համակարգի հսկա-մոլորակներից ամենաթեթևն է։ Ուրանի խտությունը, 1,270 գ/սմ³, կանգնեցնում է նրան երկրորդ տեղը Սատուրնից հետո Արեգակնային համակարգի ամենափոքր խտություն ունեցող մարմինների շարքում ։ Չնայած այն բանին, որ Ուրանի շառավիղը մի փոքր ավելի մեծ է քան Նեպտունինը, նրա զանգվածը ավելի փոքր է, ինչը խոսում է այն վարկածի օգտին, ըստ որի ենթադրվում է, որ Ուրանը կազմված է հիմնականում տարբեր սառույցներից՝ ջրային, ամոնիակային և մեթանային ։ Նրանց զանգվածը, տարբեր գնահատականներով, կազմում է 9,3 - 13,5 երկրային զանգված ։ Ջրածինը և հելիումը կազմում են ամբողջ զանգվածի միայն մի փոքր մասը (0,5 - 1,5 երկրային զանգված ); մնացած մասը (0,5 - 3,7 երկրային զանգված ) կազմում են լեռնային ապարները (որոնք, ինչպես ենթադրվում է, կազմում են մոլորակի միջուկը)։
Ուրանի ստանդարտ մոդելը ենթադրում է, որ այն կազմված է երեք մասերից՝ կենտրոնում (մանտիա), քարե միջուկ, միջին մասում - սառցե շերտ, և դրսից - ջրա-հելիումային մթնոլորտ ։ Միջուկը համեմատաբար փոքր է, նրա զանգվածը կազմում է 0,55 - 3,7 երկրային զանգված և ունի շառավիղ, որը ամբողջ մոլորակի շառավղի 20% է կազմում։ Մանտիան (սառույցները) կազմում է մոլորակի հիմնական մասը (60 % ընդհանուր շառավղից, մինչև 13,5 երկրային զանգված)։ Մթնոլորտը, ունենալով ընդամենը 0,5 երկրային զանգված (այլ գնահատականներով 1,5), տարածվում է Ուրանի շառավղի 20% ի չափով  ։ Ուրանի կենտրոնում խտությունը պետք է աճի մինչև 9 գ/սմ³: Մանտիայի և միջուկի սահմանին ճնշումը պետք է հասնի մինչև 8 միլիոն բար (800 ԳՊա) իսկ ջերմաստիճանը՝ 5000 Կ ։ Սառցե շերտը փաստացիորեն չի հանդիսանում սառույցից ինչպես ընդունված է հասկանալ, քանի-որ կազմված է տաք և խիտ հեղուկից, որը հանդիսանում է ջրի, ամոնիակի և մեթանի խառնուրդ  ։ Այս հեղուկը, որը ունի բարձր էլեկտրական հաղորդականություն, երբեմն անվանում են «ջրային ամոնիակի օվկիանոս» ։ Ուրանի և Նեպտունի կազմությունը չափազանց տարբեր է Յուպիտերի և Սատուրնի կազմությունից հենց այս «սառույցների» շնորհիվ, որոնք գերակշռում են գազերի նկատմամբ, դասելով Ուրանին և Նեպտունին սառցե հսկա մոլորակների դասին։
Չնայած նրան, որ վերը նկարագրված մոդելը ամենատարածվածն է, այն միակը չէ։ Դիտարկուների վրա հիմնվելով կարելի է նաև կառուցել այլ մոդելներ, օրինակ՝ այն դեպքում եթե ջրածնային և քարե նյութի զգալի մաս է խառնվում սառցե մանտիայի հետ, ապա ընդհանուր սառույցների զանգվածը կարող է լինել ավելի փոքր, և համապատասխանաբար ջրածնի և քարային նյութի ընդհանուր զանգվածը կլինի բարձր ։ Այսօրվա դրությամբ հասանելի տեղեկությունները թույլ չեն տալիս ճշգրտել թե որ մոդելն է ավելի ճիշտ։ Ներքին հեղուկ կառուցվածքը թույլ է տալիս որոշել, որ Ուրանը չունի պինդ մակերես, քանի-որ գազանման մթնոլորտը սահուն կերպով անցնում է հեղուկ շերտերին ։ Սակայն, հեշտության համար պայմանականորեն «մակերևույթ» է որոշվել համարել սեղմված սֆերոիդը, որտեղ ճնշումը հավասար է 1 բարի։ Այս սեղմված սֆերոիդի հասարակածային և բևեռային շառավիղները կազմում են համապատասխանաբար՝ 25 559 ± 4 և 24 973 ± 20 կմ։ Հետայսու, այս հոդվածում, այս մեծությունը կընդունվի որպես Ուրանի բարձրությունների զրոյական մակարդակ ։