cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գետնանուշ
Կենսաբանական առանձնահատկությունները
Գետնանուշը ջերմասեր, լուսասեր և խոնավասեր բույս է։ Սերմերը սկսում են ծլել 12-14 ջերմաստիճանի պայմաններում։ Ծիլերը շատ զգայուն են սառնամանիքների նկատմամբ և ջերմաստիճանը մինչև մինուս 10 իջնելու դեպքում մահանում են։ Աշնանային 1,5-20 սառնամանիքները վնասում են վեգետատիվ զանգվածին, իսկ մինուս 80-ի դեպքում հողից փորված թարմ ունդերի սերմերը կորցնում են ծլունակությունը։ Գետնանուշի աճի և զարգացման համար լավագույն ջերմաստիճանը 25-300 է, 12-130-ից ցածր ջերմության դեպքում պտուղներ չեն կազմակերպվում։ Գետնանուշը պահանջկոտ է խոնավության նկատմամբ, հատկապես ծաղկման սկզբից մինչև պտուղների կազմակերպման վերջը։ Ցանքից մինչև ծաղկումն ընկած ժամանակահատվածում գետնանուշը խոնավության նկատմամբ պակաս պահանջկոտ է։ Այդ ժամանակ այն բավարար չափով է տանում երաշտը։ Ունդերի հասունացման ժամանակ պակասում է գետնանուշի ջրի պահանջը։ Ավելորդ խոնավության դեպքում երկարում է վեգետացիոն շրջանը և ավելանում է հասունացած ունդերի քանակը։ Գետնանուշի համար լավագույնը թեթև մեխանիկական կազմ ունեցող սևահողերն են։ Գետնանուշի համար պիտանի չեն անստրուկտուր, աղակալած և ճահճացած հողերը, ինչպես նաև այն հողամասերը, որոնց վրա կանգնում են ջրերը։
Կիրառությունը բժշկության մեջ
Պտղից ստանում են որակյալ յուղ, որն իր հատկություններով մոտ է նուշին։ Քուսպից ստանում են օսլա կամ կերակրում անասուններին։ Պտուղը պարունակում է մինչև 60 տոկոս ճարպային թթուներ, 25 տոկոս սպիտակուց, շաքար, բջջանյութ, սապոնին, վիտամին E, նիկոտինաթթու (PP), պանտոտենաթթու (B5), բիոտին (H), քոլին (B4)։
Հարուստ է հակաօքսիդանտ հատկություն ունեցող պոլիֆենոլային նյութերով, որոնց պարունակությանը պտուղը ջերմային մշակման ենթարկելու ընթացքում հասնում է մինչև 20-25 տոկոսի։ 100 գրամ հումքի մեջ պարունակվում է 2,8 մգ քոէնզիմ՝ Q10։
Յուղi մեջ պարունակվող չհագեցած լինոլի թթուն ունի հակասկլերոտիկ ազդեցություն։ Պատյանը պարունակում է գլիկոզիդ արախիտոզիդ, ներկանյութեր, կանաչ մասում կա ալկալոիդ արախին։
Խորհուրդ է տրվում սիրտ-անոթային հիվանդությունների, դեպրեսիայի, սթրեսի, ուռուցքների կանխարգելման համար, դանդաղեցնում է ծերացման ընթացքը։
Յուղը օգտագործվում է դեղագործական և գեղարարական նպատակներով։
Զգուշացում
Գետնանուշի կալորիականությունը բարձր է. աղաջրում տապակածը՝ 585, խաշածը՝ 375 կկալ է։ Պարունակում է ալերգեն նյութեր։
Խորհուրդ չի տրվում գիրության, հոդատապի, արթրոզի դեպքում։
Ստամոքսի և տասներկումատնյա խոցի ոչ սուր ընթացքի դեպքում. Փոշիացրեք պտուղը, թրմեք եռջրում (1։20)։ Խմեք հեղուկը։
Դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար. Պտուղը տաքացրեք յուղի մեջ (կարճատև), առանձնացրեք կճեպը, և 1 ճ/գ-ն թրմեք երկու շաբաթ մութ տեղում՝ 150 մլ օղու մեջ։ Խմեք օրը 7-10 կաթիլ՝ կաթի հետ։ Պտուղը կերեք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուտելի բույսեր Կատեգորիա:Թիթեռնածաղկավորներ Կատեգորիա:Կերաբույսեր
Լյուդմիլա Ալեքսեևա
Լյուդմիլա Միխայլովնա Ալեքսեևա, խորհրդային այլախոհ և ռուս հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ-ում և հետխորհրդային Ռուսաստանում մարդու իրավունքների շարժման մասնակից, Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի հիմնադիրներից (1976), 1996 թվականից՝ ՄՀԽ-ի նախագահ։ 2002-2012 թվականներին եղել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին առընթեր մարդու իրավունքների հանձնաժողովի անդամ (այնուհետև վերափոխվել է Ռուսաստանի Դաշնության Քաղաքացիական հասարակության և մարդու իրավունքների զարգացման խորհրդի)։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 3-ից նա եղել է ՌԴ նախագահին կից Քաղաքացիական հասարակության և մարդու իրավունքների պաշտպանության խորհրդի անդամ։ Նա եղել է Համառուսական քաղաքացիական կոնգրեսի կազմակերպիչներից (2004 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր) և մինչև 2008 թվականը այդ կոնգրեսի երեք համանախագահներից մեկը։
Մանկություն և պատանեկություն
Լյուդմիլա Ալեքսեևան (օրիորդական ազգանունը՝ Սլավինսկայա) ծնվել է 1927 թվականի հուլիսի 20-ին, Եվպատորիայում՝ Միխայիլ Լվովիչ Սլավինսկու և Վալենտինա Աֆանասևնա Էֆիմենկոյի ընտանիքում ։ Հայրը ծնվել է հրեայի և լեհի ամուսնությունից, մայրը ուկրաինացի էր հոր կողմից, էստոնուհի՝ մոր կողմից։ Մայրը ԽՍՀՄ ԳԱ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի գիտաշխատող էր և Ն. Է. Բաումանի անվան Մոսկվայի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանի ուսուցիչ, համարվում է բարձրագույն մաթեմատիկայի մի քանի դասագրքերի հեղինակ ։ Էստոնական հեռուստատեսության լրատվական կայքին տված հարցազրույցում Ալեքսեևան ասել է, որ իր էստոնացի տատը` Անետտա-Մարիետտա-Ռոզալիա Յանովնա Սինբերգը (ամուսնությունից հետո՝ Աննա Իվանովնա), իրեն մեծացրել է բողոքական ոգով։ Լյուդմիլայի մանկության տարիներին նրանց ընտանիքը բնակություն է հաստատել Մոսկվայում, սկզբում նրանք ապրել են Օստանկինոյի բարաքներում, իսկ 1937 թվականին տեղափոխվել են Մոսկվայի կենտրոն՝ կոմունալ բնակարան, որն ազատվել էր Ցենտրոսոյուզի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկի ձերբակալությունից հետո, այդ գերատեսչությունում էր աշխատում Միխայիլ Սլավինսկին ։
1937 թվականին սկսվեցին ձերբակալությունները, նրանց շենքի 29 բնակարանների վարձակալները փոխվեցին։ Տասը տարեկան Լյուդմիլան կատարվածը չէր ընկալում որպես արտառոց բան, նա այլ կյանք չգիտեր և հարցեր չէր տալիս։ Մեծահասակները զգույշ էին գործում, չէին քննարկում իրենց շուրջ ստեղծված իրադարձությունները, երեխաներն էլ բնազդաբար վարվում էին նույն կերպ։ 1937 թվականի գարնանը Ցենտրոսոյուզի նախագահը ձերբակալվեց և հարցաքննություններով ընդունեց, որ իր ղեկավարած հաստատությունում ստեղծել է «ընհատակյա ֆաշիստական կազմակերպություն», որում ներգրավված են եղել շուրջ երեք հարյուր կոմունիստներ և այլ աշխատակիցներ։ Լյուդմիլայի հայրը հետաքննության ենթարկվեց, բայց խուսափեց բռնաճնշումներից։ Ըստ Լյուդմիլա Ալեքսեևայի հուշերի՝ ընդհանուր առմամբ Մ. Լ. Սլավինսկու 297 գործընկերներ աքսորվեցին ճամբարներ կամ գնդակահարվեցին ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու պահին Լյուդմիլա Ալեքսեևան գտնվում էր Թեոդոսիայում, որտեղ հանգստանում էր տատիկի հետ։ Ծնողները հեռագիր ուղարկեցին, որ նրանք «անմիջապես վերադառնան», բայց 14-ամյա Լյուդմիլան համոզեց տատիկին, որ դրա կարիքը չկա։ «Տատիկ ինչու վերադառնանք, արձակուրդները դեռ նոր են սկսվել, մի քանի օրից ինքնաթիռներն այստեղից դուրս կգան, կտեսնեք»։ 1941 թվականի հուլիսի 3-ին նրանք գնացքով ուղևորվեցին Մոսկվա։
1941 թվականի հուլիսի 14-ին Մ. Լ. Սլավինսկին մեկնեց ռազմաճակատ, Լյուդմիլա Ալեքսեևային Մաթեմատիկայի ինստիտուտի այլ երեխաների հետ միասին ուղարկեցին Ղազախստան։ Թերթերից հայտնի դարձավ, որ գերմանական զորքերը մտել են Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող Խիմկի քաղաք, 14-ամյա Լյուդմիլան խոստացավ, որ եթե Մոսկվան ընկնի, նա փախչելու է Ղազախստանից նացիստների դեմ պայքարելու համար ։ Նա ավարտեց բուժքույրերի վերապատրաստման դասընթացները` մտադրվելով որպես կամավոր մեկնել ռազմաճակատ, բայց տարիքի պատճառով մերժվեց ։ Տարհանման ժամանակ նա մոր հետ ապրում էր Իժևսկում ։
1943 թվականի գարնանը Լյուդմիլա Ալեքսեևան և նրա մայրը վերադարձան Մոսկվա։ Լյուդմիլան դպրոց չգնաց, նա դիմեց կոմերիտական կազմակերպությանը՝ խնդրելով իրեն ուղարկել ռազմաճակատ կամ պաշտպանական որևէ ձեռնարկություն։ Նրան ուղարկեցին Ստալինսկայա մետրոյի կայարանի (այժմ՝ Սեմենովսկայա) շինարարություն, Լյուդմիլան վագոնիկով քարեր էր դուրս բերում թունելից։ Աշխատանքը հոգնեցուցիչ էր, բայց աղջիկը դա ընկալում էր որպես ժամանակի պահանջ ։
1945 թվականին Լյուդմիլա Ալեքսեևան ընդունվեց Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի առաջին կուրս։ Մեկ շաբաթ հետո նա ընտրվեց խմբի կոմերիտական կազմակերպիչ, բայց շուտով նրան ասացին, որ կոմերիտական կազմակերպիչը պետք է լինի առաջնագծի զինվոր, և որոշումը վերանայվեց։ Ինչպես հետագայում Լյուդմիլա Ալեքսեևան գրել է իր հուշերում պատմության ֆակուլտետ էին ընդունվում «հատուկ զտարյուն» առաջնագծի այն զինվորները, ովքեր բանակում դառնում էին կուսակցական և կոմերիտական ֆունկցիոներներ և ունեին մարդկանց նկատմամբ իշխելու ձգտում և ուժ։ Նրանց չէր հետաքրքրում պատմական գիտությունը, բայց իրենց հետագա կարիերան կառուցեցին որպես առաջնորդներ։ Ավագ զինակից ընկերների մոտ աչքի ընկնելու համար ֆունկցիոներ-ուսանողները նախաձեռնում էին «անձնական գործեր»՝ մեղադրելով իրենց դասընկերներին անբարեխղճության, զգոնության թուլության և այլ մեղքերի համար (ուսանողը կարող էր վտարվել համալսարանից, նույնիսկ այն պատճառով, որ ցույցից հետո չէր հանձնում դրոշը) ։
Հետևելով նման բանավեճերին ու քննարկումներին՝ Լյուդմիլա Ալեքսեևան իր համար ձևակերպեց այն տեսությունը, որ կուսակցություն էին մտնում մարդիկ, ովքեր չունեին բարոյական սկզբունքներ և միայն իշխանության էին ձգտում։ Նա երկընտրանքի առաջ էր կանգնել, արդյոք պետք է միանալ կուսակցությանը և պայքարել նրա շարքերի մաքրության համար, թե դրանից հեռու մնալ։ Այդ ժամանակ Ալեքսեևան կանգնեց երկրորդ տարբերակի վրա ։
Նա ընտրեց հնագիտության ամբիոնը` պատմական գիտության ամենաքիչ գաղափարականացված ոլորտը, չնայած նրան շատ էր հետաքրքրում ռուսական հեղափոխական շարժման պատմությունը, բայց որոշեց ինքնուրույն ուսումնասիրել այդ առարկան։ Ըստ հուշերի՝ նա հիացած էր դեկաբրիստների պատմությամբ, որում նա զուգահեռներ գտավ գոյություն ունեցող իրականության հետ, նապոլեոնյան բանակի հետ մղվող մարտերում ֆունկցիոներները տեղ չունեին, քանի որ պատերազմը շահեցին այն քաղաքացիները, որոնք Եվրոպայից վերադառնալուց հետո կայսերական կառավարությանը պիտանի չէին, քանի որ նրանց հարկավոր էին հնազանդ հպատակներ ։
Լյուդմիլա Միխայլովնայի համար իրականությունից խուսափելու միակ եղանակը անձնական կյանքն էր ։ Յուրիից ամուսնալուծվելուց հետո (1945) 19-ամյա Լյուդմիլային առաջարկություն արեց իրենց ընտանիքի վաղեմի ծանոթ զինվորական Վալենտին Ալեքսեևը ։ Լյուդմիլան իրեն համոզեց, որ սիրահարված է, համաձայնեց ամուսնանալ և շուտով պարզեց, որ ինքը հղի է։ Ընտանեկան կյանքը և երեխայի խնամքը հնարավորություն տվեցին մոռանալ ստալինյան հասարակությունում տեղ գտած անարդարությունների մասին ։
Այնուամենայնիվ, պաշտոնական գաղափարախոսության հայտարարությունների և իրական կյանքի հռչակագրերի միջև հակադրությունը Լյուդմիլային հանգիստ չէին տալիս։ Նա բազմիցս փորձել է քննարկել իր կասկածները հորեղբոր՝ Բորիայի հետ։ Նա բոլոր հարցերին ուներ մեկ պատասխան. «Սոցիալիզմի սկզբունքները ձեր նման գիտնական հիմարների համար են։ Սկզբունքներ չկան։ Սոցիալիզմ չկա։ Ուղղակի կա կնքահայրերի հրոսակախումբ»։ Լյուդմիլա Ալեքսեևան չկարողացավ ընդունել այդպիսի արմատական բացատրությունը և կարծում էր, որ հորեղբայր Բորյան «հիանալի անձնավորություն է, բայց պրիմիտիվ է մտածում» ։
1950 թվականին Լյուդմիլա Ալեքսեևան ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, իսկ 1956 թվականին` մագիստրոսական ուսումնարան Մոսկվայի տնտեսագիտության և վիճակագրության ինստիտուտի ասպիրանտուրան ` «ԽՄԿԿ պատմություն» մասնագիտությամբ։ 1953 թվականին՝ Ստալինի մահից և Բերիայի ձերբակալությունից հետո, Ալեքսեևայի մոտ սկսվեց աշխարհայացքային ճգնաժամ, որի պատճառով նա հրաժարվեց ԽՍՀՄ պատմությունից պաշտպանել ատենախոսություն պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի համար ։
Աշխատանք ԽՍՀՄ-ում
Լյուդմիլա Ալեքսեևան պատմություն է դասավանդել Մոսկվայի արհեստագործական ուսումնարանում, ինչպես նաև աշխատել է ՀամԼԿԵՄ մարզային հանձնաժողովում՝ որպես արտահաստիքային դասախոս ։
Շիպկաու
Շիպկաու (Schipkau), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Լյուդմիլա Ալեքսեևա
Աշխատանք ԽՍՀՄ-ում
1952 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը ։ 1959-1968 թվականներին աշխատել է որպես «Գիտություն» հրատարակչության հնագիտության և ազգագրության խմբագրական խորհրդի գիտական խմբագիր ։ 1970-1977 թվականներին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ գիտական տեղեկատվության և հասարակական գիտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող ։
Շիպկաու
Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 7357 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 72,91 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝12 0 66 285։
Լյուդմիլա Ալեքսեևա
Մասնակցությունը այլախոհական շարժման
1960-ականներին նրա բնակարանը դարձավ այլախոհների, մոսկովյան մտավորականության և արևմտյան թղթակիցների հետ նախատեսված հանդիպումների ու հարցազրույցների անցկացման վայր, ինչպես նաև օգտագործվում էր հրատարակչական նյութեր պատրաստելու և պահելու համար ։ Նա իրավաբանական և կազմակերպական օգնություն էր ցուցաբերում ԽՍՀՄ քաղբանտարկյալներին, այցելում ճամբարներ և աքսորավայրեր։ 1968-1972 թվականներին, որպես մեքենագրուհի, մասնակցել է «Ընթացիկ իրադարձությունների քրոնիկոն» թերթի հրատարակմանը և բաժանել այն ։ Ավելի ուշ նա այսպես է գնահատել սամիզդատ գրականության առանձնահատկությունները.
1968 թվականի ապրիլին նրան վտարեցին ԽՄԿԿ շարքերից և ազատեցին աշխատանքից։ Որպես պաշտոնական պատճառ նշվեց, որ նա 1966-1968 թվականներին մասնակցել է բանաստեղծ Յու. Գ. Գալանսկովի, գրողներ Յու. Մ. Դանիելի և Ա. Դ. Սինյավսկու, ինչպես նաև լրագրող Ա. Ի. Գինզբուրգի դատավարությունների դեմ իրավապաշտպանների ելույթներին ։
1974 թվականին նա ՊԱԿ-ից նախազգուշացում ստացավ՝ հիմք ընդունելով ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագիրը՝ «հակախորհրդային ստեղծագործությունների համակարգված արտադրություն և տարածման», «հակախորհրդային գործունեությունը» շարունակելու անթույլատրելիության և հնարավոր ձերբակալման մասին ։ 1976 թվականին, այլախոհ Յուրի Օրլովի առաջարկով, նա դարձավ ԽՍՀՄ-ում Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի (ՄՀԽ) հիմնադիրներից մեկը ։
Արտագաղթի տարիներ
1977 թվականի փետրվարին ձերբակալության սպառնալիքի պատճառով, Լյուդմիլա Ալեքսեևան ստիպված է եղել արտագաղթել ԽՍՀՄ-ից և հաստատվել ԱՄՆ-ում՝ իր երրորդ ամուսնու՝ Նիկոլայ Ուիլյամսի և իր կրտսեր որդու՝ Միխայիլի հետ, որը Մոսկվայի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտ էր ։ Արտագաղթի տարիներին նա ՄՀԽ-ի արտասահմանյան ներկայացուցիչն էր։ Նա աշխատել է «Ամերիկայի Ձայն և «Ազատություն» ռադիոկայաններում, որտեղ նա վարել է մարդու իրավունքների վերաբերյալ հաղորդումներ ։ Բացի այդ, արտագաղթի ժամանակ նա հրապարակվել է ռուսալեզու պարբերականներում, ինչպես անգլիական և ամերիկյան մամուլում ։ Նա աշխատել է որպես իրավապաշտպան մի շարք կազմակերպություններում և արհմիություններում որպես խորհրդատու ։ 1977-1984 թվականներին նա նախապատրաստել է խմբի փաստաթղթերի հրապարակումը։ 1977-1980 թվականներին աշխատել է «Այլախոհությունը ԽՍՀՄ-ում։ Նորագույն ժամանակաշրջան» մենագրության վրա, որը համարվում է այս թեմայով առաջին հիմնարար պատմական հետազոտությունը ։ Նախապես, այս աշխատությունը պլանավորվել է որպես ԽՍՀՄ-ում այլախոհական շարժման վերաբերյալ 200 էջանոց տեղեկանք ԱՄՆ Կոնգրեսի համար, որը Լյուդմիլա Ալեքսեևային առաջարկել էր գրել ԱՄՆ նախագահ Քարթերի վարչակազմը։ Սակայն ձեռագրի վրա կատարված աշխատանքները, որոնք նախատեսվում էր ավարտել մեկ տարվա ընթացքում, ձգձգվեցին երեք տարի, դառնալով իսկական ուսումնասիրություն ։
1980-ականների երկրորդ կեսին, ԱՄՆ -ի պատվիրակության կազմում, նա մասնակցեց ԵԱՀԿ համաժողովներին (Ռեյկյավիկ, Փարիզ)։ ԱՄՆ-ում հրատարակել է իր The Thaw Generation (Հալոցքի Սերունդ) հուշագրությունները։ 1989 թվականի ամռանից մինչև Ռուսաստան վերադառնալը նա համարվել է վերականգնված ՄՀԽ-ի հեռակա անդամ։ Նա ստացել է ԱՄՆ քաղաքացիություն 1982 թվականին, ԽՍՀՄ-ից դուրս գալուց 5 տարի անց ։
Շիպկաու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Լյուդմիլա Ալեքսեևա
Իրավապաշտպանական գործունեություն Ռուսաստանում
1996 թվականի մայիսին Ալեքսեևան ընտրվեց Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի նախագահ ։ 1998-2004 թվականներին նա Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի նախագահն էր ։ 2002 թվականից հանդիսանում է Ռուսաստանի Նախագահին առընթեր մարդու իրավունքների հանձնաժողովի անդամ։ 2004 թվականի նոյեմբերին Հանձնաժողովի խորհրդի վերածվելուց հետո դառնում է Ռուսաստանի նախագահին առընթեր քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների և մարդու իրավունքների զարգացման նորացված խորհրդի անդամ ։ Բացի այդ, նա Ռուսաստանի Դաշնության ՆԳՆ հասարակական խորհրդի անդամ էր և Ռուսաստանի Դաշնության հակամենաշնորհային ծառայության հասարակական խորհրդատվական խորհրդի անդամ ։
2003 թվականի ապրիլի 2-ին Ալեքսեևան և «Հուշամատյան» ընկերության խորհրդի նախագահ Արսենի Ռոգինսկին նամակներ ուղարկեցին Միացյալ Նահանգների և Մեծ Բրիտանիայի դեսպաններին՝ պահանջելով դադարեցնել ռազմական գործողությունները Իրաքում և հակամարտությունը լուծել խաղաղ ճանապարհով ։ Իրենց հաղորդագրության մեջ իրավապաշտպանները բողոքել էին Իրաք ներխուժման դեմ, հակաիրաքական կոալիցիայի առաջնորդներին մատնանշելով, որ նրանք «ոչնչացնում են ժամանակակից համաշխարհային կարգի հիմքերը»։
Մոսկվայի Հելսինկյան խումբը և «Հուշամատյան» միջազգային պատմամշակութային ընկերությունը դիմել են ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ արտերկրի հասարակական և իրավապաշտպան կազմակերպություններին խնդրելով աջակցել Իրաքում պատերազմը դադարեցնելու իրենց կոչերին։
2004 թվականի դեկտեմբերին Ալեքսեևան դարձավ Համառուսական քաղաքացիական կոնգրեսի կազմակերպիչներից, այնուհետև համանախագահներից մեկը (Գարի Կասպարովի և Գեորգի Սատարովի հետ միասին)։ ՀՔԿ-ն ստեղծվել է որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության միավորում՝ «Հանուն ժողովրդավարության, ընդդեմ բռնապետության» ընդհանուր կարգախոսով։ Միևնույն ժամանակ, սահմանվել է, որ կոնգրեսը չի մասնակցում ընտրություններին և կուսակցությունների ստեղծմանը, և այն չպետք է ղեկավարվի գործող քաղաքական գործիչների կողմից։ ՀՔԿ-ի որոշ անդամներ կարծում էին, որ Կասպարովի գործունեությունը, որպես «Ուրիշ Ռուսաստան» կոալիցիայի առաջնորդներից մեկը, որը մտադրվել է 2008 թվականին առաջադրվել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պաշտոնում, համարվում է կոնգրեսի ցանկացած քաղաքական ուժերից տարանջատման սկզբունքի խախտում և առաջարկում է հրաժարվել Կասպարովի ծառայություններից, ինչին ՀՔԿ-ն չգնաց։ 2007 թվականի աշնանը Ալեքսեևան և Սատարովը կոչ արեցին Կասպարովին դադարեցնել իր գործունեությունը որպես համանախագահ, և 2008 թվականի հունվարի 14-ին նրան կրկին խնդրեցին պաշտոնաթող լինել։ Քանի որ Կասպարովը երկու անգամ չէր պատասխանում ՀՔԿ-ի ղեկավար կազմը լքելու խնդրանքներին, արդյունքում, 2008 թվականի հունվարի 17-ին, Ալեքսեևան և Սատարովն իրենք լքեցին ՀՔԿ-ն ։
Ավելի ուշ, Սատարովի հետ միասին, Ալեքսեևան դարձավ Համառուսական քաղաքացիական ցանցի (ՀՔՑ) կազմակերպիչը, որը ստեղծվեց ՀՔԿ-ի «մարդու իրավունքների պաշտպանության մասին» հիման վրա։ 2010 թվականի հունիսի 2-ին Ալեքսեևան համաձայնագիր ստորագրեց «Պորտալ - Credo.ru» ինտերնետային հրատարակչության գլխավոր խմբագիր Ալեքսանդր Սոլդատովի հետ «ուժերը միավորելու և համատեղ տեղեկատվական-իրավապաշտպանական գործունեություն սկսելու մասին» ։
Նա աջակցեց Ալեքսեյ Կուդրինի Քաղաքացիական նախաձեռնությունների կոմիտեի 2013 թվականի նոյեմբերի 23-ին Մոսկվայում քաղաքացիական ֆորում անցկացնելու նախաձեռնությանը և ընդգրկվեց դրա կազմկոմիտեում։ Ալեքսեևան խոստովանել է, որ Մոսկվայի Հելսինկյան խումբը «գրեթե ամբողջությամբ գործում էր ամերիկյան հիմնադրամների դրամաշնորհների վրա» ։
Ռազմավարություն - 31
2009 թվականի օոստոսի 31-ից Լյուդմիլա Ալեքսեևան ակտիվ մասնակցություն էր ունենում Ռազմավարություն-31 հանրահավաքներին, որտեղ քաղաքացիները պարբերաբար ելույթներ էին ունենում Մոսկվայի Տրիումֆալնայա հրապարակում` ի պաշտպանություն Ռուսաստանի Դաշնության Սահմանադրության 31-րդ հոդվածի (հավաքների ազատության մասին)։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 31-ից նա հանդիսանում է այդ հանրահավաքների կանոնավոր կազմակերպիչներից մեկը։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, Տրիումֆալնայա հրապարակում հանրահավաք անցկացնելու փորձ կատարելու ժամանակ, Լյուդմիլա Ալեքսեևան ձերբակալվեց ոստիկանության կողմից և տասնյակ այլ ձերբակալվածների հետ նրան տեղափոխեցին ոստիկանության բաժանմունք, ինչը մեծ ռեզոնանս առաջացրեց Ռուսաստանում և արտասահմանում։
2010 թվականի վերջին նա չհամաձայնվեց Էդուարդ Լիմոնովի առաջարկած միջոցառումների անցկացման մարտավարության հետ և հեռացավ «Ռազմավարություն-31»-ից։
Լյուդմիլա Ալեքսեևան մասնակցել է 2014 թվականի ապրիլի 24-25-ը Կիևում անցկացված «Ուկրաինա-Ռուսաստան. Երկխոսություն» կոնգրեսին ։
Վերջին տարիներ
2012 թվականին Լ. Ալեքսեևան գրավեց 10-րդ տեղը 2011 թվականի «Ռուսաստանի 100 ամենաազդեցիկ կանանց» վարկանիշում (Էխո Մոսկվի, ՌԻԱ Նովոստիի, Օգոնյոկ և Ինտերֆաքս) ։ «Օգոնյոկ» ամսագրի, «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի և «Ինտերֆաքս» գործակալության կողմից կազմակերպված «Ռուսաստանի 100 ամենաազդեցիկ կանանց» վարկանիշում, որի արդյունքները հրապարակվել են 2014 թվականի մարտին, նա զբաղեցրել է 18-րդ տեղը ։
2017 թվականի հուլիսի 20-ին` Լ. Մ. Ալեքսեևայի իննսուներորդ տարեդարձի օրը, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն անձամբ եկել էր նրա տուն և շնորհավորել նրան ծաղկեփնջով, նրա հայրենի քաղաքի (Եվպատորիա) պատկերով փորագրությամբ, ինչպես նաև բերել էր Սանկտ Պետերբուրգի ճենապակու գործարանում ձեռքի աշխատանքով պատրաստված դեկորատիվ ափսե` Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի պատկերով, որտեղ նա սովորել էր  ։ Հանդիպման ընթացքում Ալեքսեևան դիմել էր նախագահին ցմահ ազատազրկման դատապարտված նախկին պատգամավոր Իգոր Իզմեստիևի ներման հարցով ։
Լյուդմիլա Ալեքսեևան մահացել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, Մոսկվայում, կյանքի 92-րդ տարում։ Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ Լրագրողների տանը, հարյուրավոր մարդիկ էին եկել, այդ թվում՝ Վ. Պուտինը, վերջին հրաժեշտը տալու Լյուդմիլա Ալեքսեևային ։ Ալեքսեևայի մարմինը դիակիզվել է Մոսկվայում, իսկ մոխրով աճյունասափորը թաղվել է 2019 թվականի ապրիլի 6-ին, Վաշինգտոնի Ռոք Քրեյք գերեզմանատանը, ընտանեկան գերեզմանում ։
Անձնական կյանք
Լյուդմիլա Ալեքսեևան ամուսնացել է երեք անգամ և ուներ երկու որդի։ Նրա մայրը, երրորդ ամուսինը և ավագ որդին թաղված են Վաշինգտոնում գտնվող Սենտ-Ջոն եկեղեցու գերեզմանատանը ։
Հայացքներ
2007 թվականի հուլիսի 20-ին, իր 80-ամյակի օրը, Լյուդմիլա Ալեքսեևան հույս հայտնեց, որ Ռուսաստանը կդառնա ժողովրդավարական երկիր մինչև 2017 թվականի սկիզբը ։
2008-2009 թվականներին, մոսկովյան մետրոյի «Կուրսկայա. կայարանի հիմնանորոգման ընթացքում, վերականգնվեց ներքին կլոր տաղավարը 1944 թվականի ԽՍՀՄ օրհներգի երկրորդ քառյակից մեջբերումով («Ամպրոպների միջից փայլեց մեր արևը, ազատության արևը, / և Լենինը լուսավորեց մեր մեծ ուղին։ / Ստալինը մեզ սովորեցրել է հավատարմություն ժողովրդին, / մեզ ոգեշնչել է աշխատել և սխրանքներ գործել»։ 2009 թվականի հոկտեմբերին Լյուդմիլա Ալեքսեևան հայտարարեց ։
2012 թվականի հունիսի 22-ին հայտարարվեց ՌԴ Նախագահին կից Քաղաքացիական հասարակության և մարդու իրավունքների պաշտպանության խորհրդից դուրս գալու մասին։ Խորհրդի նախագահ Միխայիլ Ֆեդոտովին ուղղված դիմումը ներկայացվել էր Ալեքսեևայի կողմից դրա ձևավորման կարգին չհամաձայնելու պատճառով։ Խորհրդի անդամներին առցանց քվեարկության միջոցով ընտրելու կարգը, ըստ Ալեքսեևայի, ուղղված է խորհրդին որպես գործող իրավապաշտպան կազմակերպություն ոչնչացնելուն։ Շուտով Ալեքսեևային հետևեցին և Խորհրդից նմանատիպ դրդապատճառներով հեռացան իրավապաշտպանական շարժման վետերաններ Վալենտին Գեֆտերը և Բորիս Պուստինցևը, ինչպես նաև ՌԱԳՄ-ի փոխնախագահ Իգոր Յուրգենսը, ով ինտերնետ քվեարկությունը անվանել է «քվազի ժողովրդավարական ընթացակարգ»։
2014 թվականի սեպտեմբերին նա ստորագրեց հայտարարություն,որով պահանջում էր «դադարեցնել ագրեսիվ արկածախնդրությունը, դուրս բերել Ռուսաստանի ուժերը Ուկրաինայից և դադարեցնել Ուկրաինայի հարավ-արևելքում անջատողականներին քարոզչական, նյութական և ռազմական աջակցություն ցուցաբերելը» ։
Միջադեպեր
2008 թվականի հունիսին, բանտարկյալների պաշտպանությանն ուղղված մամուլի ասուլիսի ընթացքում, մի խումբ երիտասարդներ ձվեր նետեցին Լև Պոնոմարյովի և Լյուդմիլա Ալեքսեևայի վրա, նրանք հավանաբար, ՌԼԴԿ-ից էին ։ 2010 թվականի մարտի 31-ին ոմն Կոնստանտին Պերվերցև հարվածեց Ալեքսեևային, երբ նա ծաղիկներ էր դնում մետրոյի «Պարկ Կուլտուրի» կայարանում՝ ի հիշատակ ահաբեկչական գործողության արդյունքում զոհվածների։ Միջաեպը դատապարտվել է «Համերաշխություն» շարժման նախագահության անդամ Բորիս Նեմցովի և Ռուսաստանում մարդու իրավունքների հանձնակատար Վլադիմիր Լուկինի կողմից ։ «Խուլիգանական դրդումներով ծեծի ենթարկելու համար», Պերվերցևը դատապարտվեց մեկ տարվա պայմանական ազատազրկման։
2010 թվականի ամռանը Համառուսական երիտասարդական կրթական«Սելիգեր» ամենամյա ֆորումի ընթացքում Ալեքսեևան դարձավ «Այստեղ ձեր համար ուրախ չեն» մոնտաժի կերպարներից մեկը։ Պլաստիկե գլխով նրա լուսանկարը` նացիստական խորհրդանիշերով և գլխարկով, տնկվել էր ցցի վրա ։
Դրական
Portal-Credo.ru ինտերնետային հրատարակչության խմբագրությունը նշում է, որ հրատարակության և նրա գլխավոր խմբագիր Ալեքսանդր Սոլդատովին ծայրահեղական գործունեության մեջ մեղադրելու դատավարությունների ընթացքում, «ՄՀԽ-ն և անձամբ Լյուդմիլա Ալեքսեևան զգալի ջանքեր գործադրեցին, որպեսզի մեր հրատարակությունը շարունակի իր գործունեությունը»։ Իր հերթին Սոլդատովը հիշում է, որ Ալեքսեևայի հետ անձնական շփումների ընթացքում նա պատմել է նրան «իր հավատքի մասին, այն մասին, թե ինչպես էր երիտասարդ տարիներին գնում Յակիմանկայի Սուրբ Իոհան Զորականի եկեղեցի և ինչպես հետագայում հիասթափվեց Մոսկվայի պատրիարքարանում»։ Եվ նա կարծիք է հայտնում, որ թեև Ալեքսեևան «աստվածաբան չէր, նա դարձավ ակտիվ քրիստոնեության օրինակ, որից բոլորս շատ հեռու ենք» ։
Լրագրող Օլեգ Կաշինը նշում է, որ նրանց համար, ովքեր 2000-ականներին բնակվում էին Ռուսաստանում, «Լյուդմիլա Ալեքսեևան ոչ այնքան սովետական այլախոհ էր կամ այլախոհական շարժման պատմաբան, այլ իշխանությունների քաղաքացիական դիմադրության հերոս, որն առկա է հիմա, այն մարդը, ով հանրահավաք էր անում այս կառավարության դեմ, նույնիսկ նախքան դրա նորաձև լինելը, այն մարդը, որը մեր բոլորի համար ճանապարհ էր հարթում դեպի Բոլոտնայա, և այն փողոցներն ու հրապարակները, որոնք եղել են դրանից հետո» ։
Քննադատական
2012 թվականի դեկտեմբերին «Միասնական Ռուսաստան»-ից Պետդումայի պատգամավոր Իրինա Յարովայան մեղադրեց Ալեքսեևային, որը քննադատում էր ԱՄՆ-ում Մագնիտսկու օրենսդրության ընդունման պատասխանատուներին և ԱՄՆ-ի շահերը սպասարկող օրենսդրական նախաձեռնությունների ընդունումը, «ԱՄՆ-ի քաղաքացի, տիկին Ալեքսեևան, հավատարմության երդում էր տվել Միացյալ Նահանգներին, ամբողջովին հրաժարվեց Ռուսաստանից և խոստացավ, որ նույնիսկ զենքը ձեռքին կմարտնչի միայն ԱՄՆ-ի կողմից» ։
Յարովայայի քննադատության համար Ալեքսեևան, ի թիվս այլ բաների, հայտարարեց, որ ինքը չի պատրաստվում հրաժարվել երկքաղաքացիությունից և չի հրաժարվի Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի ղեկավարի լիազորություններից ։
Հարցազրույցներ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ Կատեգորիա:Ռուս կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Կին իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ
Ազորյան կղզիներ
Ազորյան կղզիներ, կղզեխումբ Ատլանտյան օվկիանոսում, Աֆրիկայի հյուսիսարևմտյան ափի մոտ։ Պատկանում է Պորտուգալիային։ Ունի շուրջ 2,3 հազար քառակուսի կմ տարածք:։ Բաղկացած է 9 խոշոր կղզիներից (ամենամեծը՝ Սան Միգել կղզին) և մի քանի խութերից։ Բարձրությունը մինչև 2351 մետր (Պիկու կղզում)։ Խոշոր քաղաքն ու նավահանգիստը՝ Պոնտա Դելգադա (Սան Միգել կղզում)։
Անվանում
Դեռ միջին դարերում կարթագենցիներին հայտնի այս կղզիները նորման և արաբ ծովագնացներն անվանում էին Թռչունների կղզիներ։ Պորտուգալացիները 1431-ին կրկին «հայտնագործեցին» այդ կղզիները և, այնտեղ տեսած մեծ քանակությամբ բազեների պատճառով, տվեցին Ilhas dos Açores «Բազեների կղզիներ» անվանումը (պորտուգալերեն՝ Açores «բազե») ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կղզեխմբեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պորտուգալիայի կղզիներ Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի կղզիներ
Կենան Բայրիչ
Կենան Բայրիչ (Kenan Bajrić, ), սլովենացի ֆուտբոլիստ, Բրատիսլավայի «Սլովան» ակումբի և Սլովենիայի ազգային հավաքականի պաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Կենան Բայրիչը ֆուտբոլ է պարապել «Ինտերբլոկ» ակումբի ակադեմիայում։ 2011 թվականին տեղափոխվել է Լյուբլյանայի «Օլիմպիա»։ Նորամուտը Սլովենիայի առաջնությունում նշել է 2012 թվականի մայիսի 17-ին՝ «Մուրայի» դեմ խաղում (3-1)։ Թիմի հետ դարձել է Սլովենիայի 2015/16 մրցաշրջանի չեմպիոն։ 2016 թվականի հուլիսին եվրոպական նորամուտն է նշել Եվրոպայի լիգայի որակավորման խաղերում սլովակյան «Տրենցինի» դեմ խաղում (երկու խաղերի արդյունքում՝ 6-6) ։
2018 թվականի հունվարին Բայրիչի տրանսֆերը 600 հազար եվրոյով գնել է Բրատիսլավայի «Սլովանը» ։ Այդ թիմի կազմում նա երկու անգամ դարձել է Սլովակիայի չեմպիոն և Սլովակիայի գավաթակիր, ինչպես նաև մասնակցել է Եվրոպայի լիգայի խմբային փուլին ։ 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ին, Եվրոպայի լիգայի «Վուլվերհեմփթոն Ուանդերերսի» դեմ խաղում անգլիական ակումբի հարձակվող Ռաուլ Խիմենեսը, շրջադարձ հարված կատարելիս, խաղակոշիկով հարվածել է Բայրիչի գլխին, որից հետո նա կորցրել է գիտակցությունը։ Սլովենացի ֆուտբոլիստը գիտակցության է եկել հիվանդանոցում, որտեղ նրա մոտ ախտորոշվել է ուղեղի ցնցում ։
Կարիերա ազգային հավաքականում
Բայրիչը եղել է Սլովենիայի մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի խաղացող ։ 2015 թվականի Վալերի Լոբանովսկու հուշամրցաշարի հաղթող է ։
Սլովենիայի ազգային հավաքականի կազմում նորամուտը նշել է 2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին Ադրբեջանի դեմ ընկերական խաղում (0-0) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովենիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սլովենացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ինտերբլոկի ֆուտբոլիստներ
Բաշքյոյ (Սիլվանի գավառ)
Բաշքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում ։
Պամտություն
Թուրքերի կողմից կողոպտվել և ավերվել է 1895 թվականի ջարդերի ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Այխեն (Շվաբիա)
Այխեն (Aichen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Սաքսոֆոն
Սաքսոֆոն (saxophone, ստեղծողի անունից և հունարեն tptovii— հնչյուն), պարզ լեզվակավոր մետաղյա փողային գործիք՝ կոնաձև փողով, ընդլայնված և դեպի վեր թեքված փողաբերանով։
Սաքսոֆոնների ընտանիքը նախագծվել է 1842 թվականին բելգիացի երաժշտական վարպետ Ադոլֆ Սաքսի կողմից և արտոնագրվել է նրա կողմից չորս տարի անց։ 19-րդ դարի կեսերից սաքսոֆոնը գործածվում է փողային, հազվադեպ՝ սիմֆոնիկ նվագախմբում, ինչպես նաև որպես սոլո գործիք՝ նվագախմբի (անսամբլի) ուղեկցությամբ։ Հանդիսանում է ջազի և դրան հարակից ժանրերի, ինչպես նաև էստրադային երաժշտության հիմնական գործիքներից մեկը։ Գործիքն ունի լիարժեք և հզոր հնչողություն, երգեցիկ տեմբր և մեծ տեխնիկական շարժունակություն։
Սաքսոֆոնների ընտանիքը բաղկացած է, հիմնականում, 7 գործիքից՝ սոպրանինո, սոպրանո, ալտ, տենոր, բարիտոն, բաս, կոնտրաբաս, որոնք ունեն հաջորդաբար մի-բեմոլ և սի-բեմոլ լարվածք (հանդիպում է նաև ֆա լարվածքի սոպրանինո)։ Որպես մենակատար առավել տարածված է ալտ սաքսոֆոնը։ Ունի թավ, հյութեղ, ինքնատիպ տեմբր, որ ավելի մոտիկ է փայտյա փողայիններին։ Հայտնի են սաքսոֆոնի համար գրված Կ․ Դեբյուսիի «Ռապսոդիան», Ա․ Գլազունովի, Է․ Հովհաննիսյանի կոնցերտները։ Սաքսոֆոնը ստեղծվել է Բելգիացի վարպետ Ադոլֆ Սաքսի կողմից 1840 ական թվականներին Ֆրանսիայում։ Ադոլֆ Սաքսը հանդիսանում է նաև պղնձյա փողային գործիքների ընտանիքի, Սաքսոգոռների կառուցող։ Սաքսոֆոնի ցուպը (трость) և լկամը (мунштук) շատ նման են կլառնետի ցուպին և լկամին։ Սաքսոֆոնը համարվում է պղնձյա փողային և փայտայա փողային գործիքների միջանկյալ տեսակ (քանի որ Սաքսոֆոնը մետաղյա է իսկ ցուպը (трость) փայտյա)։Սաքսոֆոնի հնչյունային տրված ծավալը 2,5 օկտավա է, բայց սաքսոֆոնը հնարավորություն ունի բարձրանալ 5 օկտավայից ավել դեպի վեր ուղղությամբ։ Սաքսոֆոնը օգտագործվում է և կլասիկ և ջազային երաժշտության մեջ հիմնականում երկու ոլորտներում էլ սաքսոֆոնը գտնվում է մենակատարի դերում։ Այժմ Ֆրանսիայում այդ փողոցը որում ստեղծվել է սաքսոֆոնը կրում է Ադոլֆ Սաքսի անունը։ Սաքսոֆոնային ջազի նախահայրերից մեկը Չարլի Պարկերն է, նրա օրոք Սաքսոֆոնը դարձավ ամենահայտնի ջազային գործիքներից մեկը։ Առաջին անգամ օպերայում սաքսոֆոնը ներգրավել է Ջորջ Գեռշվինը։ Առաջին անգամ Հայկական սիմֆոնիկ և օպերային ստեղծագործություններում սաքսոֆոնը ներգրավել է Արամ Խաչատրյանը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեզվակավոր փողային գործիքներ
Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիա
Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան, հանդիսանում է Բասկետբոլի ազգային կառավարման մարմինը Հայաստանում։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 1989 թվականին, կենտրոնակայանը գտնվում է Երևանում։
Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան ղեկավարում է Հայաստանի տղամարդկանց ազգային հավաքականը և Հայաստանի կանանց ազգային հավաքականը։ Նրանք կազմակերպում են ազգային մրցումներ Հայաստանում, ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց ավագ թիմերի, ինչպես նաև բասկետբոլի երիտասարդական ազգային հավաքականների համար։
Հայաստանի Բարձրագույն պրոֆեսիոնալ լիգան Հայաստանի բասկետբոլի Ա լիգան է ։
Պատմություն
Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան (ՀԲՖ) հիմնադրվել է 1989 թվականին, գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Երևանում։ ՀԲՖ-ն միացել է Բասկետբոլի միջազգային ֆեդերացիային 1992 թվականին և հանդիսանում է Եվրոպայի բասկետբոլի ֆեդերացիայի լիիրավ անդամ։ 2006 թվականից Հրաչյա Ռոստոմյանը նշանակվել է ՀԲՖ-ի նախագահ։ ՀԲՖ-ն կառավարում է Հայաստանի բասկետբոլի մասնակցությունը ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ եվրոպական մրցաշարերին։ 2016 թվականին Հայաստանի հավաքականը մասնակցել է Փոքր երկրների բասկետբոլի առաջնության և հաղթել մրցաշարում ։
Հայաստանը որակավորվել է 2022 թվականի Եվրոբասկետին մասնակցելու համար, սակայն ՀԲՖ-ն հայտարարել Է մրցույթից դուրս գալու մտադրության մասին՝ ֆինանսական սահմանափակումների պատճառով։
2022 թվականին Հայաստանը վերադարձել է միջազգային ասպարեզ՝ մասնակցելով ՖԻԲԱ-ի 2022 թվականի Եվրոպայի փոքր երկրների առաջնությանը։ Հայաստանի ազգային հավաքականն հասել է մինչև եզրափակիչ՝ 84:68 հաշվով հաղթելով Մալթային և դարձել չեմպիոն։
Գործունեություն
2006 թվականին Արմեն Հովհաննիսյանը նշանակվել է Հայաստանի բասկետբոլի ներկայացուցիչ ԱՊՀ և Բալթյան երկրներում։ Ավելի ուշ Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ Մոսկվայում բացեց իր առաջին արտասահմանյան ներկայացուցչությունը, որի նպատակն էր համակարգել Հայաստանի բասկետբոլային համագործակցությունը տարածաշրջանում ։
2011 թվականից Հայաստանի բասկետբոլի ֆեդերացիան ակտիվորեն աշխատում է թիմեր ստեղծելու համար աշխարհի տարբեր երկրներից հայ բասկետբոլիստներ ներգրավելու ուղղությամբ։ 2015 թվականին Արա Պողոսյանը նշանակվել է հայկական սփյուռքում բասկետբոլի միջոցառումների, մրցաշարերի և անձնակազմի հավաքագրման, ինչպես նաև Համահայկական խաղերին մասնակցելու համար մրցակիցներ գտնելու համակարգող ։
2018 թվականի սեպտեմբերին ԲՀՖ-ն օգնելլ է կազմակերպել ԵՄ եվրոպական սպորտի շաբաթվա միջոցառումները ամբողջ Երևանում՝ համագործակցելով երկրի սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության հետ ։
2020 թվականի ապրիլին ԲՀՖ-ն հայտարարել է մարքեթինգային արշավների ընդլայնման ծրագրերի մասին՝ հայկական բասկետբոլի նկատմամբ ինչպես տեղական, այնպես էլ միջազգային հետաքրքրությունը բարձրացնելու նպատակով ։
2021 թվականին Հայաստանում կայացել է կանանց մինչև 20 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունը։ Այն անցկացվել է հուլիսի 12-ից 18-ը՝ 2021 թվականի ՖԻԲԱ-ի կանանց մինչև 20 տարեկանների Եվրոպայի չեղարկված առաջնության դիմաց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բասկետբոլը Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի սպորտի կառավարման մարմիններ Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ Կատեգորիա:Սպորտը Հայաստանում
Տյուրյուշլյա
Տյուրյուշլյա (Тюрюшля, Турешлө), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1066 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիտամակսկի շրջանի բնակավայրեր
Նովոսյոլովկա (գյուղ, Բերեզանկայի շրջան)
Նովոսյոլովկա (Новоселівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կուրոմա (Ուֆտյուգա վտակ)
Կուրոմա (Курома), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է ՈՒֆտուգա գետի աջ ափին՝ 19 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ստավկովո
Ստավկովո (Ставково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի բնակավայրեր
(6632) Սկուն
(6632) Սկուն (Scoon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,412461 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1271 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6978 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1368,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263035 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,99° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գոնոսկոդինա
Գոնոսկոդինա (Gonnoscodina), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիա մարզում՝ Օրիստանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 542 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9090։ Հեռախոսային կոդը՝ 0783։
Կոմունայի հովանավորներն են սրբեր Դանիելն ու Սեբաստիանը։ Տոնակատարությունը հունվարի 20-ին է։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Շարիկ Լեոն
Շարիկ Լեոն (իսպաներեն՝ Zharick León, ), կոլումբիացի կինոդերասանուհի է, երգչուհի և ֆոտոմոդել, ով հայտնի է լատինոամերիկյան «օճառային օպերաներում» խաղացած դերերով, մասնավորապես՝ Ռոսարիո Մոնտեսի դերով «Թաքնված հույզեր» կոլումբիական հեռուստասերիալում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիացի երգչուհիներ Կատեգորիա:1974 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Կոլումբիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կոլումբիացի կանայք
Բունդեսլիգա
Բունդեսլիգա (Fußball-Bundesliga), բարձրագույն պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային առաջնությունը Գերմանիայում։
Բըլբըլ
Բըլբըլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ Իրիչ
Մեծ Իրիչ (Большая Ирыч), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում ։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեզեն գետի աջ ափին՝ 608 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 32 կմ է ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն գետն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի ավազանը՝ Մեզեն ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պեհկլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 162 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Նոկորնա
Նոկորնա (ნოკორნა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 21 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 86 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Վադիմ Կուզնեցով
Վադիմ Կուզնեցով (Вади́м И́горевич Кузнецо́в, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Տվերի Սուվորովի ռազմական ուսումնարանը, ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1965)։ Տիրապետում է սվահիլի, անգլերեն և ֆրանսերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1965 թվականից։
Ամուսնացած է։ Ունի երկու երեխա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Nabaztag
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռոբոտներ
Մարտին Գարդներ
Մարտին Գարդներ (Martin Gardner, ), ամերիկացի մաթեմատիկոս և գիտական գրող մասնագիտացված ժամանցային մաթեմատիկայի մեջ, ում հետաքրքրությունների նաև պարունակում էին աճպարարությունը, կեղծգիտությունը, գրականությունը (հատկապես Լուիս Քերոլի գրվածքները), փիլիսոփայությունը, գիտական թերահավատությունը, և կրոնը։
1956 թ.-ից մինչ 1981 թ. Scientific American հասարակական գիտական ամսագրի «Մաթեմատիկական Խաղեր» սյունակի գրողն էր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աճպարարներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Չիկագոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ
Շվարցհայդե
Շվարցհայդե (Schwarzheide), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 6053 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 33,23 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝12 0 66 296։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Եկատերինա Տղեշելաշվիլի
Կենսագրություն
Տղեշելաշվիլին ծնվել է 1977 թվականի մայիսի 23-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի միջազգային իրավունքի և միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը 1999 թվականին և աշխատել է որպես փաստաբան Վրաստանի Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեում, ապա ԻՐԻՍ Վրաստանում, Մերիլենդի համալսարանի ինստիտուտային բարեփոխումների և ոչ պաշտոնական սեկտորի Թիլիսիի գրասենյակում։ 1997 թվականի հոկտեմբերի 9-ից մինչև 1999 թվականի սեպտեմբերի 10-ը եղել է Վրաստանի արտաքին գործերի նախարարությանն առընթեր արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրության և վերլուծության կենտրոնի գլխավոր մասնագետ ։ 2001 թվականի հունիսի 1-ից մինչև նոյեմբերի 1-ը եղել է իրավաբան Նյու Յորքի մարդու իրավունքների իրավաբանական կոմիտեում, 2002 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2003 թվականի մայիսը Հաագայում եղել է պրակտիկանտ Նախկին Հարավսլավիայի միջազգային քրեական դատարանում։
Քաղաքական կարիերա
Տղեշելաշվիլին իր առաջին պետական պաշտոնն զբաղեցրել է 2004 թվականի փետրվարի 1-ին՝ դառնալով Վրաստանի արդարադատության նախարարի տեղակալ։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 1-ին դարձել է արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ, իսկ 2006 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2007 թվականի օգոստոսի 1-ը եղել է Թբիլիսիի վճռաբեկ դատարանի նախագահ։ 2007 թվականի օգոստոսից մինչև 2008 թվականի հունվար Տղեշելաշվիլին եղել է Վրաստանի արդարադատության նախարար, 2008 թվականի հունվարից մայիս՝ Վրաստանի գլխավոր դատախազ։ 2008 թվականի մայիսի 5-ին նա  դարձել է արտաքին գործերի նախարար և այդ պաշտոնն զբաղեցրել մինչև 2008 թվականի դեկտեմբերի  5-ը ։ Նրա պաշտոնավարումը համընկել է այն ժամանակաընթացքի հետ, երբ սրվել են Վրաստանի՝ իր հյուսիսային հարևան Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները Աբխազիային և Հարավային Օսիայի պատճառով, իսկ Վրաստանը ձգտում էր միանալ ՆԱՏՕ-ին։ Իր պաշտոնավարման ընթացքում նա խոստացել է շարունակել դիվանագիտական ակտիվ գործունեությունը եղած խնդիրների խաղաղ լուծման ուղղությամբ ։ Արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում Տղեշելաշվիլուն փոխարինել է Գրիգոլ Վաշաձեն 2008 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, երբ փոխվել է երկրի կառավարությունը  ։  Դեկտեմբերին նա նշանակվել է Ազգային  անվտանգության խորհրդի ղեկավար  ։ 2010 թվականից մինչև 2012 թվականը նա դարձել է վերաինտեգրման նախարար ։
Անձնական կյանք
Տղեշելաշվիլին ամուսնացած է և ունի 2 երեխա։ Մայրենի վրացերենից բացի գիտի նաև անգլերեն, ռուսերեն և ֆրանսերեն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք Թբիլիսիից Կատեգորիա:21-րդ դարի վրացի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Վրացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վրաստանի կին քաղաքական գործիչներ
Տյուրյուշտամակ
Տյուրյուշտամակ (Тюрюштамак, Төрөштамак), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 120 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայաստանի պետական բյուջե
Հայաստանում պետական բյուջեն ընդունում է Ազգային ժողովը՝ Կառավարության ներկայացմամբ։ Պետական բյուջեի նախագիծը կազմում է ֆինանսների նախարարությունը ։
Հայաստանում բյուջետային տարին սկսվում է յուրաքանչյուր տարվա հունվարի 1-ից և ավարտվում նույն տարվա դեկտեմբերի 31-ին։
Հայաստանի պետական բյուջեի ծախսերի կառուցվածքում ամենամեծ կշիռն ունեն սոցիալական պաշտպանության ոլորտին ուղղվող ծախսերը (կենսաթոշակներ, նպաստներ)։ 2016-2020 թվականների տվյալներով սոցիալական պաշտպանությանն է ուղղվում պետական բյուջեի տարեկան ծախսերի միջինում 28%-ը ։
Հայաստանի պետական բյուջեի եկամուտների գերակշիռ մասը ձևավորվում է հարկերից և տուրքերից։ 2016-2020 թվականների տվյալներով տարեկան պետական բյուջեի եկամուտների 92.3%-ը կազմում են հարկային եկամուտները և պետական տուրքերը ։
2020 թվականին Հայաստանի պետական բյուջեի եկամուտները կազմել են շուրջ 1.6 տրիլիոն դրամ, ծախսերը կազմել են 1.9 տրիլիոն դրամ իսկ պետական բյուջեի դեֆիցիտը կազմել է 334 մլրդ դրամ ։
Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը նախատեսում է, որ 2022 թվականին Հայաստանի պետական բյուջեի եկամուտները կկազմեն 1․9 տրիլիոն դրամ, ծախսերը՝ 2․2 տրիլիոն դրամ, դեֆիցիտն կկազմի 242 մլրդ դրամ, որը հիմնականում կֆինանսավորվի ներքին աղյուրներից՝ պե­­տական արժեթղթերի տեղաբաշխումից գոյացող մուտքերից ։
Բյուջետային գործընթաց
Հայաստանում պետական բյուջեի նախագծի մշակման աշխատանքները կազմակերպում է կառավարությունը ։
Պետական մարմինները կազմում և Հայաստանի ֆինանսների նախարարություն են ներկայացնում իրենց ոլորտային միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրերը։ Ֆինանսների նախարարությունը մշակում է պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի նախագիծը և ներկայացնում է այն կառավարությանը։ Առաջիկա երեք տարվա՝ Հայաստանի պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը (այլ կերպ՝ միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիր կամ ՄԺԾԾ) ծառայում է հիմք՝ պետական բյուջեի նախագծի մշակման աշխատանքների համար։
Կառավարությունը քննարկում և մինչև ընթացիկ տարվա հուլիսի 10-ը հաստատում է միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը։ Կառավարությունը հրապարակում, ինչպես նաև Ազգային ժողով է ներկայացնում՝ ի գիտություն, միջնաժամկետ ծախսերի ծրագիրը մինչև յուրաքանչյուր տարվա հուլիսի 20-ը։
Առաջիկա տարվա պետական բյուջեի նախագծի մշակման փուլն սկսվում է ոչ ուշ, քան Հայաստանի կառավարության կողմից Հայաստանի պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի հաստատման օրը։
Պետական մարմիններն առաջիկա տարվա բյուջետային ֆինանսավորման հայտերը (որտեղ ցույց է տրվում կապն առաջիկա երեք տարվա պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրերի հետ և ընդգծվում են առաջիկա երեք տարվա պետական միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրերի նկատմամբ բոլոր զգալի շեղումները), իսկ դոտացիայի գումարները հաշվարկող մարմինը՝ դոտացիայի գումարի՝ ըստ առանձին համայնքների բաշխումը սահմանված ժամկետում ներկայացնում են Ֆինանսների նախարարություն։
Բյուջետային ֆինանսավորման հայտերի, արտաքին ու ներքին պարտավորությունների և հաջորդ տարում կանխատեսվող մուտքերի հիման վրա Ֆինանսների նախարարությունը կազմում է հաջորդ տարվա պետական բյուջեի նախագիծը և ներկայացնում կառավարություն։ Կառավարությունը պետական բյուջեի նախագիծը՝ ներառյալ նաև Հայաստանի կենտրոնական բանկի խորհրդի կողմից հաստատված Հայաստանի կենտրոնական բանկի կապիտալ ներդրումների ծրագիրը և ծախսերի նախահաշիվը Ազգային ժողովի քննարկմանն է ներկայացնում բյուջետային տարին սկսվելուց առնվազն իննսուն օր առաջ։ Հայաստանում բյուջետային տարին սկսվում է յուրաքանչյուր տարվա հունվարի 1-ից և ավարտվում նույն տարվա դեկտեմբերի 31-ին։
Հայաստանում պետական բյուջեն ընդունում է Ազգային ժողովը՝ Կառավարության ներկայացմամբ ։
Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային համակարգը հիմնվում է հետևյալ ընդհանուր սկզբունքների վրա `
Հարկաբյուջետային կանոններ
Հայաստանի Հանրապետության հարկաբյուջետային կանոնների ներկա համակարգը գործարկվել է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից 2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Հայաստանի Հանրապետության բյուջետային համակարգի մասին և Պետական պարտքի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքներում փոփոխություններ և լրացումն­եր կատարող օրենքների, ինչպես նաև են Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության՝ 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի N 942-Ն որոշման ընդունմամբ։ Կանոնների համակարգը ներառում է ծախսային կանոններ, որոնք ուժի մեջ են մտնում պարտքի սահմանված շեմերը գերազանցելիս։ Մասնավորապես․