cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանսերենի խարտիա
Իրավական վեճ
Կանադայում լեզուն որոշվել է դաշնային մակարդակով 1969 թվականի Պաշտոնական լեզվի ակտով, որը Կանադայի Սահմանադրության մասն է կազմում 1982 թվականից։ Ֆրանսերեն լեզվի մասին խարտիայի մասերը փոփոխություններ են կրել՝ համապատասխան Քվեբեկի դատարանների որոշումների, որոնք աջակցություն են ստացել Կանադայի Գերագույն դատարանի կողմից։
Մինչև 1982 թվականը Ֆրանսերեն լեզվի Խարտիայի միակ մասը, որը կարող էր վիճարկվել սահմանադրական կարգով, օրենսդրության մեջ և դատարաններում կիրառվող ձևակերպման լեզուն էր։ Այն վիճարկվեց 1979 թվականին Պիտեր Բլեյքիի, Ռոլանդ Դյուրանդի և Յոին Գոլդսթեի կողմից (Քվեբեկի գլխավոր դատախազն ընդդեմ Բլեյքիի դործը )։
1982 թվականին տեղի ունեցավ Կանադայի Սահմանադրության պատրացիան (patriation- լիիրավ ինքնավարություն, որը հայրենադարձության՝ repatriation տերմին հակառակ տերմինն է), քանի որ բրիտանական խորհրդարանն ընդունեց Կանադայի մասին ակտ 1982։ Այս օրենքը ուժի մեջ մտավ Կանադայի Սահմանադրության ակտով (ներառյալ Կանադական իրավունքների և ազատությունների խարտիայի)։ 23 բաժինը մտցրեց «փոքրամասնության լեզվական կրթության իրավունքներ» հասկացությունը։ Սա Քվեբեկում ֆրանսերեն լեզվի խարտիայի վերաբերյալ Սահմանադրական վեճի ևս մեկ դուռ բացեց։
1982 թվականի մայիսին հիմնադրվել Քվեբեկի ալյանս անգլախոսների իրավունքների պաշտպանության լոբբիստական խումբը (որը գործել է մինչև 2005 թվականը)։ Հիմնականում քաղաքացիական այս կառույցի շնորհիվ էլ մի շարք փաստաբանների վիճարկեցին Քվեբեկի վարած տարածքային լեզվական քաղաքականության սահմանադրականությունը։
Քննադատություն
Ֆրանսերեն լեզվի խարտիան էր խստորեն դատապարտվել է և այսօր պահանջարկ չի վայելում շատ անգլալեզու կանադացիների շրջանում, որոնց մեծամասնությունը կանադացիներ են, բայց Քվեբեկու փոքրամասնություն են կազմում։
Խարտիան քննադատության է ենթարկվել վարչապետ Պիեռ Թրյուդոյի կողմից, որը Բիլ 22 -ն անվանել է «դեմքին ապտակ»։ Իր հուշերում նա նշել է, թե ինչպես է դա հակասում դաշնային կառավարության երկլեզվության նախաձեռնությանը։ Նյու Բրանսուիկից բացի, շատ այլ գավառներ, որոնք ընդունել են Թրյուդոյի երկլեզվություն նախաձեռնությունը, այնուամենայնիվ ամբողջությամբ չեն իրագործել այն։ Առավել ուշագրավ էր Օնտարիո նահանգում առաջացած իրավիճակը, որտեղ վարչապետ Բիլ Դևիսը ֆրանսերենին չտրամադրեց լրիվ պետական կարգավիճակ, չնայած այն հանգամանքին, որ ենթակառուցվածքներն արդեն գործում էին այդ լեզվով ։
Խարտիայի և ավելի վաղ նման լեզվական օրենսդրության նակատմամբ քաղաքական ընդդիմությունը սահմանափակ հաջողություն է ունեցել. օրենքի պաշտպանության հարցում կարևոր աջակցություն են ունեցել Քվեբեկյան կուսակցություն և Քվեբեկի Ազատակական կուսակցություն քաղաղաքական ուժերը։ Օրենսդրական նախաձեռնությունները, մինչև Bill 101- ը, ֆրանկոֆոնների կողմից հաճախ ընկալվում էր որպես անբավարար, ինչպես օրինակ, Քվեբեկում ֆրանսերենի խթանման ակտը (Bill 63)։ Այն բանից հետո, երբ Բոուրասայում ընդունվեց պաշտոնական լեզվի օրենքը, հակառակորդները 1976 ընտրությունների ժամանակ դիմեցին Ազգային Միություն կուսակցության աջակցությանը, բայց, չնայած այս կարճատև աջակցությանը, կուսակցությունը փլուզվեց հաջորդ ընտրություններին։ Դատական մարտահրավերներն ավելի հաջողակ եղան. լեզվական օրենսդրության առանցքային դրույթներից շատերը կրկին գրվեցին որոշումների համապատասխանությունն ապահավելու նպատակով։ Չնայած 1993 թվականից Խարտիան համապատասխանում էր Կանադայի Կանոնադրությանը, այնուամենայնիվ Խարտիայի և դրա ապահովումն իրականացնող պետական մարմինների նկատմաբ ընդդիմությունը շարունակվում էր։
Ըստ Կանադայի Վիճակագրական վարչության տվյալների, 1970-ական թվականներից սկսած Քվեբեկից այլ մարզեի են արտագաղթել մինչև 244,000 անգլախոսներ։ Եվ Քվեբեկի այն բնակիչները, ում միակ մայրենի լեզուն անգլերենն է կրճատվել են՝ 1971 թվականին 789 000 -ից 2006 թվականին հասնելով 575 555 -ի՝ կազմելով բնակչության 7,6% - ը։ Ընդհանուր առմամբ, 2006 թվականի տվյալներով անգլերենը որպես հիմնական խոսակցական լեզու օգտագործողների թիվը հասնում էր 744 430 մարդ (10%), և անգլերենը որպես առաջին պաշտոնական լեզու համարող պաշտոնական լեզվական փոքրամասնություն կազմողների թիվը 918 955 մարդ (12.2%) էր ։  Խարտիայի ընդունումից հետո 1970-ական թվականներին շատ անգլախոսներ Քվեբեկից տեղափոխվեցին այլ շրջաններ, մի քանի անգլալեզու դպրոցներ փակվեցին Մոնրեալում։ Այդ դպրոցների փակումը կարող էր նաև պայմանավորված լինել այն սահմանափակումներով, թե ով կարող է անգլիական դպրոցներ հաճախել, որը անգլիական դպրոցական համակարգ հաճախողների մշտական արտահոսքի ևս մեկ պատճառ հանդիսացավ։ 1981 - 1986 թվականների ընթացքում նահանգը լքած անգլախոս մարդկանց 25 -ից մինչև 44 տարեկանները, որոնց կեսը, որը կազմում էր 15000 մարդ, բարձրագույն կրթություն ունեին։ Նահանգում գործազրկության մակարդակը  1976 թվականից ի վեր 8,7 տոկոսից աճեց՝ 1977 թվականին հասնելով մինչև 10,4 տոկոսի՝ 20-րդ դարի վերջին 23 տարիներից 19-ի ընթացքում 10% - ից բարձր պահպանվելով ։ Լեզվական պատնեշը նաև դիտվում է որպես «փափուկ ծածկ» (soft cap) բնակչության աճի համար։ Օրինակ, 2013 թվականից մինչև 2014 թվականն ընկած ժամանակահատվածում, երբ աշխարհի տարբեր ծայրերից Մոնրեալ ներգաղթեցին շուրջ 43 000 էմիգրանտներ, այլ նահանգներ տեղափոխվեցին նրա 10 000 հիմնական բնակիչներ  ։
Շատ ընկերություններ, հատկապես Sun Life Financial և Bank of Montreal կանադական ֆինանսական կազմակերպությունները (վերջինս նույնիսկ մտածում էր իր անվանումից հանել «Մոնրեալ» բառը), իրենց հիմնական գործառույթները տեղափոխեցին Տորոնտո Խարտիայի օրենքի ընդունման արդյունքում ։ Համարվում է, որ բիզնեսի այս համաձայնեցված փախուստի հետևանքով Քվեբեկի տնետեսությունը կորրցրեց հազարավոր աշխատատեղեր, որը խոչընդոտեց Քվեբեկի տնտեսության առաջընթացը և Տորոնտոն հնարավորություն ունեցավ գերազանցել Մոնրեալին՝ դառնալով Կանադայի գործարար կենտրոն։ Մյուս կողմից, Տորոնտոյի առավելությունը աճել էր դեռև 1930-ական թվականներին և ակնառու դարձավ 1950-ական թվականներին, ինչպես նաև դրա հետ կապված մեծ է եղել Կանադայում տնտեսությունում ԱՄՆ-ը ազդեցություն, ոչ թե Մեծ Բրիտանիային։ Կարելի է նաև ասել, որ այս շարժումը հանգեցրել է Քվեբեկի տնտեսության մեջ Quebec Inc. նշանակության աճին։
Յուրաքանչյուի իրավախախտման համար մինչև 7000 դոլարի տուգանքի գանձումների հետևանքով Խարտիայի կառույցները անգլիական լրատվամիջոցներում լայնորեն մատնանշում էին որպես «լեզվի ոստիկանություն» կամ «լեզվի հեծելազոր»։ Թեև Քվեբեկի ֆրանսերեն լեզվի վարչությունը (Office québécois de la langue française - OQLF) մի քանի հիշեցումներ էր անում նախքան իրավական պատժամիջոցների դիմելը, այնուամենայնիվ պնդումներ կային, որ նա չարաշահում է իր լիազորությունները, որոնք հանգեցրեցին ռասիզմի և ոտնձգությունների մեջ մեղադրանքների ։ OQLF-ն վարույթ ընդունեց ընդդեմ ներմուծվող կոշերային ապրանքների մանրածախ առևտրի, որոնք չէին համապատասխանում մակնշմանը ներկայացվող պահանջներին։ Այդ գործողությունը հրեական համայնքների կողմից ընկալվեց որպես անարդար թիրախավորում, որը համընկավ ընդդեմ Շվարցի աղմկահարույց (Schwartz's կամ Montreal Hebrew Delicatessen - սեղանի դելիկատեսսեն ռեստորան - խանութի) գործի հետ, որի տիրոջ նկատմամբ OQLF-ն անհաջող իրավական գործ էր հարուցել՝ տարբերակիչ նշանում եղած ապաթարցի համար ։ 1980-ական թվականների կեսին, ևս մեկ դելիկատեսի՝ Dunn's-ը խնդիրներ ունեցավ իր մուտքի առջև "Smoked Meat" (Ծխեցրած միս) անգլերեն ցուցանակի համար։ Մենեջերն այդ ժամանակին հայտարարեց, որ Քվեբեկ կուսակցությունից (PQ) Ժերալդ Գոլդինն անձամբ սենդվիչ է պատվիրել հենց այդ անունով ։ Dunn's-ը պայքարել է նաև Քվեբեկյան լեզվական օրենքին համապատասխանեցնելու նպատակով ծխեցրած մսի անգլերեն՝ «Smoked Meat» անվանումը «Boeuf Mariné»՝ փոխելու դեմ ։ Նրանք հաղթեցին վերաքննիչ ատյանի որոշմամբ, ապացուցելով, որ եթե նրանք ապխտած միսը չգովազդեն Smoked Meat անվամբ, ապա կարող են շփոթեցնել ու զայրացնել հաճախորդներին ։ Մյեռ Դունի աշխատանքի շնորհիվ 1987 թվականին ընդունվեց որոշում, որով ապխտած մսի Smoked Meat անվանումը ընդունվեց Կանադայի երկու պաշտոնական լեզուներով ։ 2002 թվականին արձանագրվել է ալլոֆոն վաճառականների ճնշման դեպքեր, որոնք հրաժարվել են խոսել ֆրանսերեն ։
2004 թվականին OQLF տարեկան հաշվետվությունը քննադատության է ենթարկել The Gazette թերթը, որը պնդում էր, որ «այստեղ հաստատված է բյուրոկրատիայի բռնապետական մտածելակերպը» ։ Թղթակիցը բողոքում էր զեկույցի այն բաժիններից, որում նկարագրվում էր, որ Մոնրեալի ընտանիքների երկու երրորդում ոչ-ֆրանսերեն լեզուների աճող գերակշռությունը «տագնապալի» միտում է, որը Մոնրեալի ֆրանկոֆոն հասարակության համար լուրջ մարտահրավեր կարող է հանդիսանալ ։ Իրականում, հաշվետվությունը խոսում էր այն մտահոգիչ փաստի մասին, որ  անգլերեն լեզուն ալլոֆոնների կողմից որպես մայրենի լեզու ընդունելու միտումն աճել է ավելի արագ, քան ֆրանսերենը որպես մայրենի լեզու ընդունելը ։
1990-ական թվականներին Կանադայի իրավունքների և ազատությունների խարտիայի կանոնները շրջանցելու հետևանքով կանադական այլ նահանգներում ռեակցիաներ եղան. Սու Սենտ Մարի սինդրոմը մի խորհրդանշական շարք էր, որով հակառակվում էին  Քվեբեկից դուրս որոշ համայնքներում արված որոշումներին, որոնք հայտարարել էին, որ իրենց քաղաքները (unilingually) բացառապես անգլալեզու են, և որպես բողոքի նշան մատնանշում էին այն, որ այդ որոշումը նրանք գնահատում են որպես կանոնադրության մեջ ամրագրված իրավունքների նկատմամբ ոտնձգություն։ Համարվում է, որ Խարտիայի շուրջ տարաձայնությունների պատճառն այն էր, որ ազդեցություն էր ունեցել Միչ լճի համաձայնագրի և Շառլոտթաունի համաձայնագրի ձախողումը։ Հարկ է նշել, որ Գերագույն Դատարանը գործի վերաբերյալ որոշում կայացրեց՝ չհամապատասխանող դրույթ կիրառելով, խոստովանելով, որ, փաստորեն, որևէ օրենքի տառի կիրառումը հանգեցնում է ազատ արտահայտման իրավունքի խախտման։
Քաղաքացիական իրավունքների խախտումներից բացի Խարտիան բախվել է իրավաբանական խնդիրների, քանի որ կրթության սահմանափակ հնարավորությունները խոչընդոտում էին ոչ միայն միալեզու անձանց, այլ նաև երկլեզու անգլոֆոնների զբաղվածությանը։ Թեև Խարտիայի կանոնադրությամբ ֆրանսերենը կառավարության և քաղաքացիական վարչակազմի պաշտոնական լեզու էր հանդիսանում, նույնը չէր կարելի ասել մասնավոր հատվածի մասին։ Չնայած կանոնադրությունը գրեթե 30 տարեկան է, այն երբեք չի կիրառվել խիստ նպատակային, ինչպիսի ենթադրաբար պետք է լիներ, քանի որ դա քաղաքացիական ազատությունների խախտում կհամարվեր։ Մոնրեալում գործատուները նախկինի պես հաճախ պահանջում են անգլերենի իմացություն, այդ թվում՝ բազմաթիվ ֆրանկո-կանադացի սեփականատերեր։ Այդ միտումը նվազ չափով է Գատինեու և Քվեբեկում, որտեղ Մոնրեալի հետ աշխատանքային լեզուն հիմնականում երկլեզու է, չնայած Կանոնադրությունը։
1988 թվականի նոյեմբերի 14-ին « Ֆրիդոմ Հաուս » (Freedom House ) քաղաքական և մարդու իրավունքների ամերիկյան դիտորդական կազմակերպությունը իր «Exchange » ամսագրում հրապարակեց «Արյան գերակշռության դոկտրին Հարավային Աֆրիկայում, Խորհրդային Միությունում և Քվեբեկում» ։ Ներկայացրել է ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջիմի Քարտերի ՝ ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Զբիգնև Բժեզինսկին (անգլալեզու, ով ժամանակին ապրել է Մոնրեալում)։ Հոդվածում համեմատվում են Կանոնադրության լեզվի ուսուցման դրույթները Հարավային Աֆրիկայի ապարտեիդի օրենքների և դատական պրակտիկայի հետ։ Այնուամենայնիվ, Կանադայի Գերագույն Դատարանը չհաձայնվեց «''Գոսելինն (ուսուցիչ) ընդդեմ Վ. Քվեբեկի (Գլխավոր դատախազ)» գործում (Gosselin (Tutor of) v. Quebec (Attorney General) ) Քվեբեկի իրավունքների և ազատությունների խարտիայի կանոնադրության կիրառման վերաբերյալ ծագումնաբանության վրա հիմնված խտրականության փաստարկի հետ, համարելով, որ այն հակասում է Կանադայի իրավունքների և ազատությունների խարտիայի'' 23-րդ հոդվածին։ Քվեբեկում կիրառվող չափանիշները, որոնցով պայմանավորված է, թե ծնողներն իրավունք ունեն որոշել իրենց երեխաներին անգլերեն սովորեցնել, համընկնում են այն չափանիշների հետ, որոնք սահմանված են Իրավունքների և ազատությունների Կանադական խարտիայի բաժին 23-ում ։
Ազդեցությունն արտերկրում
2001 թվականին «Քվեբեկում ֆրանսերեն լեզվի վիճակի և ապագայի վերաբերյալ ընդհանուր տեղեկություններ» զեկույցից ակնհայտ դարձավ, որ Կանադայի մնացած մասում և ԱՄՆ-ում բնակիչները բացասական ընկալում ունեն Քվեբեկի լեզվական քաղաքականություն վերաբերյալ։ Այնտեղ ասվում է.
Զեկույցի 147-րդ հանձնարարարկանը առաջարկեց ստեղծել Քվեբեկի քաղաքացիներին և որոշակի խմբերին ուղղված ինստիտուցիոնալ հեռուստատեսա- և ռադիո քարոզարշավ, որպեսզի տեղեկացվի Հյուսիսային Ամերիկայում ֆրանսերենի իրավիճակի և Քվեբեկի լեզվի քաղաքականության մասին։ 148 հանձնարարականում առաջարկվում էր լրատվամիջոցներում ստեղծել վերահսկիչ մարմին, որը սխալների ուղղում կկատարեր տեսակավորելով «վստահության արժանի և անվստահելի» նյութերը ։
Որպես սխալները շտկելու ջանքերի մի մաս, OQLF ուսումնասիրություն անցկացրեց արտասահմանյան երկրներում Քվեբեկի լեզվաքաղաքականության ազդեցության մասին, որտեղ որոշ լեզուների անկայուն վիճակը հանգեցրել էր օրենսդրական միջոցների կիրառմանը։ 2002 թվականին Ֆրանսերենի քվեբեկյան կանոնադրության 25-րդ տարեդարձի տոնակատարության կապակցությամբ OQLF-ն հարցումներ իրականացրեց Իսպանիայում, Իսրայելում, ԱՄՆ-ում, Էստոնիայում, Լատվիայում և Լիտվայում, Ուելսում, Ավստրալիայում և Ֆլանդրիայում և ամսագրի հատուկ թողարկմամբ հրապարակեց տարբեր փորձագետների կարծիքները «OQLF-ի լեզվական քաղաքականությունը» (OQLF's Revue d'aménagement Linguistique) վերնագրով։
Լիտվայի Շյաուլյայի Համալսարանի դասախոս Յոնաս Ժիլինսկասը ռուսական իշխանություն տակ երկարատև գտնվելուց հետո լիտվերենի վիճակն այսպես է բնութագրել.
Այս «կեղծ երկլեզվությանը» հաջորդեց «Սայուդիս» շարժումը (Sąjūdis), որի ժամանակ Լիտվայի բնակիչները հայտարարեցին, որ իրենց միակ պաշտոնական լեզուն լիտվերենն է և սկսեցին աշխատել լեզվաքաղաքականության վրա ըստ Քվեբեկի փորձի օրինակի։
Էստոնիայի Տալլինի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետի գիտական հետազոտության գծով դեկանի տեղակալ Մարտ Ռաննուտը մատնանշեց մարդու լեզվական իրավունքների և լեզվի պլանավորման ոլորտում Քվեբեքի փորձագիտական ազդեցությունը, ինչը օգնեց նախկին Խորհրդային Միությունից անկախություն ստացած երկրներին և եզրակացրեց, որ «Bill 101- ը անուղղակիորեն շոշափել է մոլորակի վեցերորդ մասը» ։
Ուելում Քվեբեկի լեզվային քաղաքականությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ, սակայն չհաջողվեց իրականացնել այնպես, ինչպես դա հնարավոր եղավ Մերձբալթյան տարածքում, քանի որ ուելսերենով (վալլիերեն) խոսողները մեծամասնություն չէին կազմում Միացյալ Թագավորության մաս կազմող այս երկրում։ Ըստ Քարդիֆի համալսարանի Ուելսյան բաժանմունքի պրոֆեսոր և գիտաշխատող Քոլին Հ. Ուիլյամսի, Ուելսում Քվեբեկի փորձից քաղած մասնավոր դասերից են.
Իսրայելում, ըստ Բար Իլանի համալսարանի անգլերեն լեզվի պատվավոր պրոֆեսոր Բեռնարդ Սպոլսկիի, չնայած «երկրի սոցիոլեզվաբանական կառուցվածքում անգլերեն լեզվի ներթափանցումը» ընկալվում էր որպես սպառնալիք եբրայերեն լեզվի համար, լեզվային քաղաքականությունը մինչև օրս ազդեցություն է ունեցել միայն լեզվաբանների ու քաղաքական գործիչների վրա։ Նա գրում է.
Կատալոնիայում, ըստ Comissió դե Lectorats-ի նախագահ և Կատալոնական լեզվական քաղաքականության նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն Միքելյա Ռենիու ի Տրեսերասի, Քվեբեկի օրենսդրությունը իրենից ներկայացնում է «չափորոշչային նմուշ», իսկ OQLF և Կատալոնիայի համարժեք մարմինը սերտորեն համագործակցում են ։
Գրականություն
Օրենքներ և կանոններ
Զեկույցներ
Հուշագրեր
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեզվի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Լեզվական իրավունքներ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի իրավունքի պատմություն Կատեգորիա:Լեզվային քաղաքականություն
Աստվածուհի
Աստվածուհի, իգական սեռի աստվածություն ։ Աստվածուհիները կապվել են տարբեր ոոլորտների հետ, օրինակ՝ գեղեցկության, սիրո, գրավչության, մայրության և պտղաբերության (հիմնականում՝ նախապատմական ժամանակաշրջանում)։ Նրանք կապված են եղել նաև այնպիսի գաղափարների հետ, ինչպիսիք են պատերազմը, արարումը և մահը։
Միաստվածային կամ գրեթե միաստվածային կրոններում «Մեծ աստվածուհու» կերպարը որոշ ժամանակակից մայրիշխանականների կողմից պաշտամունքի է ենթարկվում որպես աբրահամականան Աստծո նախորդի կամ դրա անալոգային կին տարբերակի հետ, ինչը կապված է Միջերկրական երկրներում պատմական առանցքային ժամանակում եղած միաստվածության վերելքի հետ։ Բազմաստված կրոնները, ներառյալ դրանց վերակառուցողականները, պատվում են բազմաթիվ աստվածուհիների և իգական աստվածությունների և սովորաբար դիտարկում են դա որպես տարբերակում՝ առանձին էակներ ։ Այս աստվածությունները կարող են լինել պանթեոնի մի մաս, կամ տարբեր շրջաններ կարող են ունենալ առանձին աստվածություններ ։
Միջագետք
Ինաննան առավել երկրպագվող աստվածուհին է եղել հին Շումերում  ։ Հետագայում նա սինկրետիզացվել է Արևելյան Սեմական Իշտար աստվածուհու հետ ։ Միջագետքի այլ աստվածուհիներն են Նինհուրսագը, Նինլիլը, Անթուն և Գագան։
Անատոլիա
Անատոլիայի շրջանի գլխավոր աստվածուհիներն են Կիբելան, Հեբատը, Արինիտին և Լետոն։
Հնդեվրոպական ավանդույթներ
Նախաքրիստոնեական և նախաիսլամական աստվածուհիները այն մշակույթներում, որտեղ խոսում էին հնդեվրոպական լեզուներով։
Հնդկական
Այդ ժամանակվա Հնդկաստանի գլխավոր աստվածուհիներն են Ուշասը, Պրիթիվին, Ագնեյան և Վարունին։ Ուշասը հնդկական դիցաբանության մեջ գլխավոր աստվածուհին էր։
Իրանական
Իրանական դիցաբանության աստվածուհիներն են Անահիտա (հայ դիցաբանության մեջ՝ Անահիտ), Դաենա, Սպենտա Արմաիտին և Աշին։
Կելտական
Կելտերի բազմաստվածության աստվածուհիներն են․
Այլ
Մայայի պանթեոնի հիմնական աստվածուհիներն էին Իշչելը՝ մայր աստվածուհին և Մայա լուսնի աստվածուհին։ Աստվածուհի առաջինը ղեկավարում էր էր էրոտիկան, մարդկային ծնունդը և ամուսնությունը։ Իշթաբը ինքնասպանության աստվածուհին էր։
Աֆրիկյան կրոններ
Աֆրիկյան և աֆրիկյան սփյուռքի կրոնների մեջ աստվածուհիները հաճախ են սինքրետացվում Մարիանի նվիրվածությամբ, ինչպես, օրինակ, Էզիլի Դանթորում (Չենսթոխովի Սև Մադոննա) և Էրզուլի Ֆրեդայում (Մաթեր Դոլորոսա)։ Կա նաև Բաքը, եթովպացի աստվածուհին, որին դեռևս երկրպագում են հարավային շրջաններում։ Նա մարմնավորում է կնոջ բերրի կողմը։ Հետևաբար, երբ կնոջ մոտ սկսվում է դաշտանի շրջան, դա նշանակում է ոչ միայն իր հնազանդությունը բնության, այլը դաշինք աստվածուհու հետ։ Մեկ այլ Եթովպացի աստվածուհին Աթեթն է՝ գարնան և բերրիության աստվածուհին։ Ֆերմերները ավանդաբար իրենց արտադրանքի մի մասը թողնում են բերքահավաքի յուրաքանչյուր սեզոնի վերջում որպես զոհաբերություն, իսկ կանայք երգում են ավանդական երգեր։
Հինդուիզմ
Հինդուիզմը տարբեր հավատալիքների համակարգերի ամբողջություն է, որը դավանում է աստվածների և աստվածուհիների բազմությանը, որոնք ներկայացված են և/կամ գալիս են մեկ աղբյուրից ։
Հնդկաստանի տարբեր գյուղական շրջաններում տեղական աստվածները հաճախ նույնացվում են հինդու աստվածների հիմնական ուղղության հետ, այս գործընթացը կոչվում է սանսկրիտացում ։
Դիդգորոբա
Դիդգորոբա (დიდგორობა Դիդգորի օր), Վրաստանի ժողովրդական տոն, որը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 12-ին, ի պատիվ 1121 թվականին սելջուկ թուրքերի ջախջախմանը Դիդգորի ճակատամարտում։ Այս ճակատամարտում վրացիները տարան լիարժեք հաղթանակ։ Փառատոնը խորհրդանշում է ազգային միասնության կարևորությունը։ Տոնի ժամանակ հանդես են գալիս բազմաթիվ համույթներ։
Աստվածուհի
Հուդայականություն
Ըստ Զոհարի՝ Լիլիթն Ադամի առաջին կինն է, որը ստեղծվել է Ադամի հետ միևնույն ժամանակ։ Նա թողել է Ադամին և հրաժարվել վերադառնալ Եդեմի պարտեզ այն բանից հետո, երբ նա սեռական հարաբերություններ էր ունեցել Սամայել հրեշտակապետի հետ ։ Նրա պատմությունը մեծ տարածում է ստացել միջնադարում՝ Ագգադական միդրաշի, Զոհարի և հրեական միստիցիզմի ավանդույթի մեջ ։
Դիդգորոբա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրաստանի տոներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 12
Աստվածուհի
Հուդայականություն
Զոհարյան պատմություններն ազդել են հրեական բանահյուսությունների վրա, որտեղ Աստված ստեղծել է Ադամին, որպեսզի ամուսնանա Լիլիթ անունով կնոջ հետ։ Հրեական ավանդույթներից դուրս՝ Լիլիթը կապված է Մայր աստվածուհու՝ Ինաննայի հետ, որը հետագայում հայտնի է դառնում Իշթար կամ Աշերա անուններով։ Գիլգամեշ էպոսում ասում էին, որ Գիլգամեշը ոչնչացրել է մի ծառ, որը գտնվում է սուրբ այգում, որը նվիրված է եղել Իշթար/Ինաննա/Աշերա աստվածուհուն։ Լիլիթը հուսահատության մեջ ընկնում է ամայացած անապատ։ Այնուհետև նա պատկերված է Թալմուդում և Կաբբալայում որպես Աստծո կողմից ստեղծված առաջին էակի՝ Ադամի կին։ Ժամանակի ընթացքում, ինչպես ասվում է Հին Կտակարանում՝ եբրայեցի հետևորդները շարունակում էին երկրպագել «Կեղծ կուռքերին», ինչպիսին էր Աշերան և նրանք ակրծում էին, որ նա Աստծո չափ հզոր է։ Երեմիան խոսում է իր (Աստծո հետ), նրան դժգոհություն հայտնելով եբրայեցիներին այդ պահվածքից՝ Հին Կտակարանում, որովհետև նրանք զբաղվում էին այդ աստվածուհու երկրպագությամբ։ Լիլիթը զրկվում է Ադամի և Աստծո ներկայությունից, այն ժամանակ, երբ պարզվում է, որ նա «դև» է, իսկ դրանից հետո Ադամի կինն է դառնում Եվան։ Այնուհետև Լիլիթը օձի կերպարանք է ընդունում և իր խանդով ցասում է ունենում որպես Ադամի կին։ Այնուհետև որպես օձ՝ Լիլիթը շարունակում է խաբել Եվային՝ գիտելիքի ծառից պտուղն ուտելու մեջ և այս կերպ պատասխանատու է դառնում ողջ մարդկության ճակատագրի համար։ Հարկ է նշել, որ հուդայականությունից առաջ դավանվող կրոններում՝ օձը կապված է իմաստության և վերածննդի հետ (մաշկը փոխելով)։
Եբրայերեն նշանավոր տեքստերում նշվում են հետևյալ իգական աստվածությունները.
Քրիստոնեություն
Քրիստոնեության մեջ Սուրբ Երրորդությունից բացի ցանկացած այլ աստվածության երկրպագությունը համարվում էր հերետիկոսություն։ Մարիամի՝ Հիսուս Քրիստոսի մոր որպես առանձնահատուկ արտոնյալ սրբի հարգանքը շարունակվում է կաթոլիկ հավատքի սկզբից մինչ օրս։ Մարիամին որպես հարգանք տալիս են նմանատիպ անվանումներ՝ Աստվածախին, Երկնքի թագուհի, Եկեղեցու մայր, Մեր Մայր, Ծովի աստղ և այլ բարձր կոչումներ։ Մարիամին նվիրվածությունները հանդիպում են նաև Արևելյան ուղղափառության և երբեմն անգլիկանության մեջ՝ չնայած բողոքականության դավանանքների մեծ մասին։
Որոշ քրիստոնեական ավանդույթներում (օրինակ՝ ուղղափառ ավանդություններում) Սոֆիան կամ աստվածային իմաստության (կամ հրեշտակապետի) անձնավորումն է, որը կնոջ կերպարանք է ստանում։ Նա հիշատակվում է «Առակաց գրքի» առաջին գլխում։ Որոշները Սոֆիային ճանաչում են որպես քրիստոնեության մեջ՝ Սուրբ Երրորդության մեջ Սուրբ Հոգուն իմաստություն հաղորդող, որի անունները եբրայերեն՝ Ռուաչ և Շեխինա է, երկուսն էլ կանացի են, իսկ աղավնու խորհրդանիշը սովորաբար կապված է Հին Մերձավոր Արևելքում՝ Մայր աստվածուհու կերպարի հետ։
Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցու անդամները (մորմոններ) հավատում են, որ ուղղակիորեն չեն երկրպագում Երկնային մոր գոյությանը, որը Երկնային Հոր կինն է։ Դրա հետևորդները հավատում են նաև, որ բոլոր մարդիկ, և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք հնարավորություն ունեն դառնալու որպես Աստվածներ՝ այնպիսի գործընթացի միջոցով, որը հայտնի է որպես վեհացում։
Միստիցիզմում, գնոստիցիզմում, ինչպես նաև որոշ հելլենիստական կրոններում գոյություն ունի Սոֆիա անունով մի կին ոգի կամ աստվածուհի, որի մասին ասվում է, որ նա իմաստության աստվածուհին է և երբեմն նկարագրվում է որպես կույս։ Հռոմեական կաթոլիկ միստիցիզմում Սուրբ Հիլդեգարդը նշել է Սոֆիային որպես տիեզերական գործիչ ինչպես իր գրավոր աշխատություններում, այնպես էլ արվեստի մեջ։ Անգլիայում բողոքական ավանդույթի շրջանակներում 17-րդ դարի միստիկական տիեզերաբան և Ֆիլադելֆիայի հասարակության հիմնադիր Ջեյն Լիդն իր տեսիլքներից և երկխոսություններից շատ նկարագրեր է գրել «Կույս Սոֆիայի» մասին, որը նրա խոսքերով՝ բացահայտել է նրա տիեզերքի հոգևոր գործերը։ Լեյդի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել 16-րդ դարի գերմանացի քրիստոնյա և միստիկ Յակոբ Բումեմի աստվածաբանական գրությունները, որը նույնպես խոսում է Սոֆիայի մասին իր գործերում, օրինակ՝ «Ճանապարհ դեպի Քրիստոսը» ։ Յակոբ Բեմեն մեծ ազդեցություն է ունեել շատ քրիստոնյա միստիկների և կրոնական գործիչների վրա, ներառյալ Ջորջ Ռափփան և Հարմոնիայի միությունը։
Ֆեմինիստական աստվածաբանություն
Ֆեմինիստական կրոնի բարեփոխումը ժխտում է աստված բառի հայրապետական ընթերցումը և ընդգծում է կանանց մեծ դերը կրոնական պատմության և ժամանակակից պրակտիկայի մեջ։
1970-ականներից շատ կանայք դուրս են եկել քրիստոնեական եկեղեցիներից և միավորվել են տարբեր խմբերի, որոնք վերածնում են հին մեծ աստվածուհիների երկրպագությունը։ 1974-1984 թվականներին ԱՄՆ-ում լույս է տեսել «WomanSpirit» ամսագիրը, որում տպագրվել են հոդվածներ, պոեզիա, կանանց ծեսեր, ուսումնասիրվել է կանանց աստվածության վերաբերյալ գաղափարներն ու զգացմունքները, մոտավորապես միևնույն ժամանակ սկսել է հրատարակվել և շարունակում է մինչև այժմ անընդմեջ լույս ընծայել «The Beltane Papes» համանման ամսագիրը։ Մի շարք գրքերում մշակվել է արմատական ֆեմինիստական աստվածաբանությունը ։ Արևմուտքում ծագած ոչ լեզվական ֆեմինիստական միավորումների օրինակներն են՝ Դիանական Վիկկան, աստվածուհու բարեփոխված միաբանությունը, միջազգային (RCG-I) և այլն։
Ֆեմինիստ աստվածաբաններից շատերը դավանում են Տրիեդինա աստվածուհու պաշտամունքը, որի սկիզբը դրել են Ռոբերտ Գրեյվսը «Սպիտակ աստվածուհի» և Մարիա Գիմբուտասը «Հին Եվրոպա» հանրահայտ գրքերով։ Ժամանակակից բոլոր կրոնական միավորումների ամբողջությունը, որոնք հիմնականում երկրպագում են աստվածուհիներին, կոչվում է «աստվածուհու շարժում»։
Փոխաբերական օգտագործում
«Աստվածուհի» տերմինը նույնպես հարմարեցված է բանաստեղծական և աշխարհիկ օգտագործման համար, որպես ոչ առասպելական կնոջ հաճոյախոսական նկարագրություն ։ Օքսֆորդի անգլերենի բառարանը նշում է 1579 թվականը որպես այս տերմինի փոխաբերական իմաստով օգտագործման առաջին դեպք։
Շեքսպիրի մոտ մի քանի տղամարդ կերպարներ կանանց վերաբերվել են որպես աստվածուհիների, այդ թվում Դեմեթրիուսը Հելենային «Միջամառային գիշերվա երազ»-ում («Օ Հելեն, աստվածուհի, նիմֆա, կատարյալ, աստվածային!»), Բիրոունը Ռոզալայնին «Սիրո անպտուղ ջանքեր»-ում («Այն կինը, ում ես լքեցի; բայց ես կապացուցեմ, որ դու աստվածուհի ես») և Բերթրամը Դիանային «Լավն այն է, ինչը լավ ավարտ ունի»-ում։ Պիսանիոն նաև համեմատում է Այմոջենին աստվածուհու հետ նրա ինքնատիրապետումը ճնշման տակ նկարագրելու համար «Ցիմբելին»-ում։
Անգլիախոսություն
Ժամանակակից հեթանոսական ավանդույթների մեծ մասը երկրպագում է մեկ կամ մի քանի աստվածուհիների։  Մինչ որոշ Վիկկայի հետեւորդներ հավատում են դուալիստական հավատալիքների համակարգին, որը բաղկացած է մեկ աստվածուհուց և մեկ աստծուց։
Վիկկա
Վիկկա աստվածուհին առաջնային կարևորության աստվածն է, իր ամուսնու և եղջյուրավոր աստծո հետ։ Վիկկի աստվածուհին սկսել է դիտվել որպես համընդհանուր աստվածություն, որը ավելի մեծ չափով համապատասխանում է իր նկարագրության մեջ աստվածուհու առաջնորդության։ Այս կերպարանքով նա երկնային թագուհի է, որը նման է Իսիդային։ Նա նաև նման է Գեային։ Ինչպես Իսիսը և Սելենեի հետագա դասական հասկացությունները, նա բոլոր մյուս աստվածուհիների խառնուրդն է, որոնք ներկայացնում են նրա տարբեր անուններն ու ասպեկտները տարբեր մշակույթներում։ Աստվածամայրը հաճախ պատկերվում է ուժեղ լուսնային սիմվոլիզմ՝ հենվելով տարբեր մշակույթների և աստվածությունների վրա, ինչպիսիք են Դիանան, Հեկատան և Իսադուն։ Հաճախ պատկերվում է որպես Կույս, Մայր և Ծեր կին, որը հայտնի է Ռոբերտ Գրեյվսի կողմից։ Նրա նկարներից շատերը խիստ հիշեցնում են կելտական ​​աստվածուհիների։ Որոշ Վիկկաներ հավատում են, որ կան շատ աստվածուհիներ, և Վիկկայի որոշ ձևերով, մասնավորապես Դիանա Վիկկան, երկրպագում է միայն աստվածուհուն, և աստված շատ փոքր դեր է խաղում նրանց երկրպագության և ծեսերի մեջ։ Մի շարք հին եվրոպական հեթանոսական դիցաբանություններում աստվածուհիները կամ կիսա-աստվածուհիները հայտնվում են երեք խմբերի տեսքով։ Դրանք ներառում են հունական Էրինիանը (Ֆուրիս) և Մոյրան (Ճակատագիրը), դրանք առաջացել են իռլանդական կամ կելտական դիցաբանությունից։ Ռոբերտ Գրեյվսը հանրահռչակել է «Կույս» (կամ «միանձնուհի»), «մայր» և «ծեր կին» եռյակը։ Կան զգալի տարբերություններ այդ արարածներին ճշգրիտ հասկանալու մեջ, ինչպես դա սովորաբար տեղի է ունենում անգլիախոսության և ընդհանրապես հեթանոսական կրոններում։ Ոմանք նախընտրում են յուրովի մեկնաբանել նրանց, քանի որ երեք փուլում, բոլոր կանայք, միմյանցից բաժանված են մենարխեով (առաջին դաշտանային ցիկլ) և մենոպաուզայով (վերջին դաշտանային ցիկլ)։ Շատերը գտնում են, որ դա շատ կենսաբանորեն է հիմնավորված և կոպիտ, նախընտրում են ավելի ազատ մեկնաբանություն, որտեղ Կույսը (անկախ, եսակենտրոն, փնտրում), Մայրը (փոխկապակցված, կարեկցող դաստիարակում, արարում), և Ծեր կինը (ամբողջական, հեռավոր, անգիտակից), երեքն էլ միաժամանակ էրոտիկ են և իմաստուն։
Պասկուալ Յորդան
Պասկուալ Յորդան (Pascual Jordan; ), գերմանացի ֆիզիկոս և մաթեմատիկոս։
Սովորել է Հաննովերի տեխնիկական համալսարանում և Գյոթինգենի համալսարանում։ Աշխատել է Մաքս Բոռնի և Վերներ Հայզենբերգի հետ քվանտային մեխանիկայի և դաշտի քվանտային տեսության խնդիրների վրա և զգալի ներդրում է ունեցել դրանց մեջ։
1933 թվականից Յորդանը եղել է ՆՍԳԲԿ-ի անդամ և գրոհային ջոկատների մասնակից։ 1930-ական թվականների կեսերին Յորդանը միացել է գիտության ռազմական հավելվածների հետ կապված խնդիրներին և աշխատել է Փենեմյունդի հրթիռային կենտրոնում։
Երկրորդ աշխարհամարտից հետո, Վոլֆգանգի բարեխոսության շնորհիվ, Յորդանը արագորեն վերադարձել է լիարժեք գիտական գործունեության, ինչպես նաև ներգրավվել է քաղաքականության մեջ և 1957 թվականից մինչև 1961 թվականը եղել է Քրիստոնեական-դեմոկրատական միության Բունդեսթագի պատգամավոր։ 1957 թվականին Յորդանը պաշտպանել է Բունդեսվերի տակտիկական միջուկային զենքով զինելու գաղափարը, մինչդեռ «Göttingen 18» խումբը, որի մեջ մտնում էին Մաքս Բոռնը, Վերներ Հայզենբերգը, Վոլֆգանգ Պաուլին և այլ հայտնի ֆիզիկոսներ, հանդես են եկել այդ որոշմանը դեմ բողոքով։
Յորդանի անվան հետ կապված է, այսպես կոչված յորդոնավա հանրահաշիվը։ Նման հանրահաշիվները անհրաժեշտ են քվանտային մեխանիկայի հիմունքները աքսիոմատիզացնելու համար, այնուհետև կիրառություն են գտել հանրահաշվում, վերլուծության և երկրաչափության մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քրիստոնեական-դեմոկրատական միության անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքական գործիչներ
Արա Մաթևոսյան
Արա Մաթևոսյան, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2008)։
Կենսագրություն
Արա Մաթևոսյանը ծնվել է 1948 թվականին Լենինականում։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը (Զավեն Տատինցյանի արվեստանոց)։ 1970-1980 թվականներին աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, 1980-1988 թվականներին՝ Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան դրամատիկական թատրոնում` Խորեն Աբրահամյանի ղեկավարությամբ։ 1988 թվականից աշխատում է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում` Հակոբ Ղազանչյանի ղեկավարությամբ ։
Դերեր
Նկարահանվել է՝ «Սպանության գինը» գեղարվեստական ֆիլմում, «Եվ այսպես էլ ապրում ենք» սերիալում, «Ընտանեկան պատմություններ» հեռուստաշարքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:1948 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Դանա կղզի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի կղզիներ Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Թուրքիայի Միջերկրածովյան տարածաշրջան
Վիեննայի զինանշան
Վիեննայի զինանշան (Wiener Wappen), Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայի պաշտոնական խորհրդանիշը։
Խորհրդանիշը պաշտոնապես ընդունվել է 1998 թվականին ։ Բավականին նման է Ավստրիայի Հանրապետության զինանշանին։ Այն իրենից ներկայացնում է սև արծիվ, որն իր վրա կրում է կարմիր վահան։
Նկարագրություն
Զինանշանն օգտագործվում է երկու տարբերակով։ Վիեննայի մեծ զինանշանն իրենից ներկայացնում է միագլուխ սև արծիվ՝ ոսկե ճիրաններով ու կտուցով։
Մեծ զինանշանը ներկայացնում է Ավստրիայի մայրաքաղաքը միջազգային մարաթոնների և պաշտոնական հանդիպումների ժամանակ։
Պատմություն
Վիեննային վերաբերվող ամենահին փաստաթղթերում հայտնաբերված կնիքի վրա, որպես Վիեննայի խորհրդանիշ եղել է հասարակ սև արծիվ՝ առանց որևէ այլ տարրերի։ Ամենայն հավանականությամբ այս ընտրությունը կապված էր Ավստրիայում կառավարող Բաբենբերգ դքսերի հետ։
13-րդ դարի վերջում Ավստրիայի զինանշանի փոխարեն եղել է միայն քրիստոնեական խաչ, սակայն այն ո՛չ տպագրվել է, և՛ ոչ էլ հայտնվել է մետաղադրամների դիմերեսներին կամ դարձերեսներին։ Խաչը եղել է արծաթագույն։
Խաչի և արծվի առաջին համադրությունը ի հայտ է եկել 1327 թվականին։ Ավստրիայի մայրաքաղաքի ներկայիս զինանշանն ընդունվել է 1998 թվականին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վիեննա
Կորոնադո (այլ կիրառումներ)
Կորոնադո, կարող է վերաբերել՝
Վիբրակ (Շարանտի գավառ)
Վիբրակ (Vibrac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 303 մարդ, բնակչության խտությունը` 107.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.82 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 110 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 18 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 208 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 163-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 45։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,4 %։ 163 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 155 անձ (90 տղամարդ և 65 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (2 տղամարդ և 6 կին)։ 45 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
10 քայլ դեպի հաջողություն
10 քայլ դեպի հաջողություն (10 Items or Less), ռեժիսոր և սցենարիստ Բրեդ Սիլբերլինգի ամերիկյան կատակերգրական դրամա։ Գլխավոր դերերում՝ Մորգան Ֆրիման և Պաս Վեգա։
ClickStar ընկերությունը, հիմնադրված Մորգան Ֆրիմանի և Լորի Մակ-Կրիրիի կողմից, դարձրեց ֆիլմը հասանելի թվային տարբերակով, 2006 թվականի դեկտեմբերի 15-ին՝ կինոթատրոններում ցուցադրելուց հետո։
Սյուժե
Հանգամանքների բերումով երկու անծանոթներ՝ դերասանը (Ֆրիման), ով պատրաստվում էր առաջիկա դերակատարությանը և գանձապահը (Վեգա), շրջում են Լոս Անջելեսով և խոսում կյանքի և շատ կարևոր բաների մասին։
Քննադատություն
«10 քայլ դեպի հաջողություն» 2006 թվականի ամերիկյան կատակերգական դրամայի կինոնկարը, որը Chicago Reader-ից Ջոնաթան Ռոզենբաումի խոսքերի համաձայն «Ընկերական ցուցադրում է այն մասին, թե ինչպես կարող են լավ ֆիլմ ստեղծել պարզապես ոչնչից երկու խարիզմատիկ դերասաններ և ռեժիսորը»։
The Washington Post-ից Դեսոն Թոմսոնը կարծում է, որ ֆիլմը «բնական, բայց ձախողված փորձ է՝ անկախ ֆիլմերի ոճի հաճելի հանդիպման մասին» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
Գոդոսա
Գոդոսա, ճանապարհային կայան և քաղաք Փոքր Հայքում, Մելիտնե-Սեբաստիա ուղեգծի վրա։ Հիշատակում է Պտղոմեոսը։ Ադոնցը նույնացնում է ուշ ժամանակների Գունդուզ գյուղի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր
Միասնական ազգային շարժում
Միացյալ ազգային շարժում, (ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა), վրացական խոշոր եվրոպամետ կուսակցություն, որի հիմնադիրն է Միխեիլ Սաակաշվիլին։
Պատմություն
«Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցությունը հիմնադրվել է 2001 թվականին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում` Միխեիլ Սաակաշվիլիի և համախոհների կողմից։ Կուսակցության առաքելությունը համարվում է այն, որ Վրաստանը դառնա ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական Միության անդամ։ Կուսակցությունը ստեղծվել է տնտեսական և քաղաքական բարենորոգումներ անցկացնելու համար։ Բացի այդ, կուսակցության մյուս նպատակը Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի հիմնախնդիրների լուծումն է։
2003 թվականին ստեղծվել է «Միացյալ ազգային դաշինքը»։ 2004 թվականի հունվարի 14-ին այս երկու միությունները հանդես են եկել որպես մի դաշինք՝ Միասնական ազգային շարժում անվան տակ։
Մինչ 2012 թվականը եղել է Խորհրդարանի կառավարող կուսակցությունը, իսկ 2012 թվականին կորցրել է իր դիրքերը, դառնալով ընդիմադիր դաշինք։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրաստանի կուսակցություններ Կատեգորիա:2001 հիմնադրումներ Վրաստանում
Սլոանի թվայնացված երկնքի հետազոտություն
Սլոանի թվայնացված երկնքի հետազոտություն, (Sloan Digital Sky Survey}, SDSS) լայնածավալ բազմա-սպեկտր աստղալուսանկարման և սպեկտների ուսումնասիրման հետազոտություն, որի ընթացքում օգտագործվել է 2,5 մ լայն տեսադաշտով օպտիկական աստղադիտակը Ապաչի Փոյնթ աստղադիտարանում, որը գտնվում է ԱՄՆ, Նյու Մեքսիկո նահանգում։ Ծրագիրը անվանվել է Ալֆրեդ Պ. Սլոանի ֆոնդի անունով, որը և տրամադրել է հետազոտության ֆինանսավորման մեծ մասը։
Տվյալների հավաքումը սկսվել է 2000 թվականին, իսկ վերջնական լուսանկարչական տվյալները ստանալուց հետո, ծրագրի արդյունքները ծածկում էին երկնքի ավելին քան 35%, ներառելով մոտ 500 միլիոն մարմինների ֆոտոմետրիկ դիտարկումներ և ավելին քան 3 միլիոն մարմինների սպեկտրներ։
8-րդ տվյալների թողարկման մեջ (DR8), որը հրապարակվել է 2011 թվականի հունվարին ներառվել են բոլոր ֆոտոմետրիկ դիտարկումները կատարված SDSS ծրագրի խցիկով, որոնք ծածկում են 14 555 քառակուսի աստիճան երկինք (մի փոքր ավելին քան ամբողջ երկնքի 35%)։ 9-րդ տվյալների թողարկումը (DR9), որը թողարկվել է 2012 թվականի հուլիսի 31-ին ներառում է հետազոտության սպեկտրոգրաֆիկ տվյալները, ավելին քան 800 000 նոր սպեկտրներ, որոնցից ավելին քան 500 000 սպեկտրները վերաբերվում են տիեզերքի 7 միլիարդ տարի հնության վիճակին (մոտավորապես տիեզերքի գոյության ամբողջ ժամանակահատվածի կեսը) ։ 10-րդ տվյալների թողարկումը (DR10), թողարկված 2013 թվականի հուլիսի 31-ին ներառում է նախկինում հրապարակված բոլոր տվյալները, ինչպես նաև նոր սպեկտրոգրաֆիկ APOGEE սարքով կատարված Ծիր Կաթինի աստղերի բարձր թույլտվությամբ ավելին քան 57 000 ինֆրակարմիր սպեկտրներ։ DR10-ում նաև ավելացվել են ավելին քան 670 000 նոր հեռավոր գալակտիկաների և քվազարների սպեկտրներ։ Հանրային հասանելությունում գտնվող բոլոր լուսանկարները կատարվել են 1998-ին 2009 թվականները։
Հետազոտություններ
SDSS ծրագիրը օգտագործում է 2.5 մ լայն տեսադաշտով օպտիկական աստղադիտակ, որը 1998-ից 2009 թվականները աշխատել է լուսանկարման և սպեկտոգրաֆիայի ռեժիմներում։ լուսանկարչական խցիկը այլևս չի օգտագործվում սկսած 2009 թվականի վերջից։ Դրանից հետո աստղադիտակը օգտագործվում է միայն որպես սպեկտրոգրաֆ։
Լուսանկարումը կատարվել է ֆինգ ֆիլտրներից բաղկացած համակարգով (u, g, r, i և z)։ Ստացված լուսանկարները մշակվում էին ստանալու համար նրանց վրա առկա մարմինների ցանկեր, որտեղ նշվում էին բազմաթիվ տվյալներ, այնպիսիք ինչպես՝ երևում էին արդյոք նրանք կետի նման, թէ ձգված (ինչպես օրինակ գալակտիկաները) և ինչպիս էր կապված ԼԿՍ սարքի վրա ընկնող լույսի պայծառությունը տեսանելի աստղագիտական մեծության հետ։
Աստղադիտակի լուսանկարչական խցիկը բաղկացած է երեսուն ԼԿՍ չիպերից, որոնցից ամեն մեկի թույլտվությունն է 2048×2048 փիքսել, ընդամենը մոտ 120 Մեգափիքսել ։ Չիպերը տեղադրված են վեցական, հինգ շարքով։ Ամեն շարքը ունի տարբեր օպտիկական ֆիլտր, հետևյալ միջին ալիքի երկարություններով 355,1, 468,6, 616,5, 748,1 և 893,1 նմ, 95% ամբողջական տեսանելությամբ հետևյալ մագնիտուդների համար 22,0, 22,2, 22,2, 21,3 և 20,5, u, g, r, i, z ֆիլտտրների համար համապատասխանաբար ։ Ֆիլտրները տեղադրված են խցիկում հետևյալ հերթականությամբ r,i,u,z,g։ Լուսանկարների որակը ապահովելու համար խցիկը սառեցվում էր մինչև 190 կելվին (մոտ −80 °C) հեղուկ ազոտով։
Այս լուսանկարների տվյալների հիման վրա աստղերը, գալակտիկաները և քվազարները ընտրվում են սպեկտրի ուսումնասիրման համար։ Սպեկտրոգրաֆը աշխատում է օգտագործելով ալյումինե թիթեղներ, որոնց վրա հատուկ գայլիկոնվում են անցքեր ամեն դիտարկվող օբյեկտների համար ։ Ամեն անցքը տեղակայված է հատուկ, որոշակի թիրախ օբյեկտի համար, հետևաբար ամեն տեսադաշտի համար անհրաժեշտ է հատուկ թիթեղ։ Սկզբում տեղադրված սպեկտրոգրաֆը հնարավորություն ուներ միաժամանակ գրանցել մինչև 640 սպեկտրներ, բարելավումից հետո այն գրանցում է մինչև 1000 սպեկտրներ մի անգամից։ Ամեն գիշեր սպեկտրների դիտարկումների համար կիրառվում են վեցից ինը թիթեղներ։
Ամեն գիշեր աստղադիտակը գեներացնում է մոտ 200 ԳԲ տվյալներ։
Արդյունքներ
Բացի ծրագրի հրապարակված արդյունքների, ընթացքում հավաքված տվյալները օգտագործվում են նաև բազմաբնույթ այլ աստղագիտական հետազոտություններում։ SDSS ծրագրի վեբկայքը պարունակում է այս հետազոտությունների ամբողջական ցանկը, որոնք վերաբերվում են հեռավոր քվազարների ուսումնասիրություններին ,, գալակտիկաների բաշխվածությանը, մեր գալակտիկայում աստղերի հետազոտություններին, ինչպես նաև այնպիսի թեմաներին, ինչպիսին են մութ նյութը և մութ էներգիան են։
Քարտեզներ
Հիմնվելով 9-րդ տվյալների թողարկման տվյալների վրա ստեղծվել է նոր գալակտիկաների և հեռավոր սև խոռոչների 3D քարտեզ, որը հրապարակվել է 2012 թվականի օգոստոսի 8-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստղագիտական հետազոտություններ
Իսպանիայի ճարտարապետություն
Իսպանիայի ճարտարապետություն, ճարտարապետություն, որը ստեղծվել է այնտեղ, ուր այժմ ժամանակակից Իսպանիայի տարածքն է։ Այն ներառում է շինությունները, որոնք Իսպանիայի աշխարհագրական սահմանների մեջ են։ Նախկինում այս անունը տրվել է այն տարածքին, որը ներառել է իբերական Վենեսուելան, Ալ-Անդալուսը, քրիստոնեական թագավորություններ։ Իսպանական ճարտարապետությունը կրել է շատ ազդեցություններ ։ Իբերական ճարտարապետությունն առնչվում է միջերկրածովյան և Հյուսիսային Եվրոպայի ճարտարապետությանը։ Իսկական զարգացումն սկսվում է հռոմեացիների գալով, որոնք Իսպանիայում թողեցին մի քանիսը իրենց ամենից աչքի ընկնող հուշարձաններից։ Վեստգոթերի ժամանումը բերեց կառուցապատման տեխնիկայի խորքային անկում։ Այդպիսին էր իրավիճակը նաև կայսրության այլ մասերում։ Ք․ա․ 711 թվականի մավրիտանական նվաճումը բերում է փոփոխություններ հաջորդ յոթ դարերի ընթացքում. դա մեծ չափով ազդում է մշակույթի վրա (ներառյալ ճարտարապետությունը)։ Օրինակ, Կորդոբան հիմնադրվում է որպես մշակութային մայրաքաղաք մուսուլմանական Օմայան դինաստիայի ժամանակ։ Միաժամանակ քրիստոնեական թագավորություններն աստիճանաբար ձևավորվում են և զարգացնում իրենց ոճերը, նախևառաջ եվրոպական ճարտարապետական ազդեցություններից մեկուսացած, բայց ավելի ուշ ինտեգրվում են հռոմեական և գոթական հոսանքներին։ Մինչև Լատինական Ամերիկայի գաղութային ճարտարապետության վրա ազդելը Իսպանիան ինքն էր փորձարկում Վերածննդի ճարտարապետության ոճը՝ այն զարգացնելով առավելապես տեղական ճարտարապետների կողմից։ Իսպանական բարոկկոն առանձնանում էր իր հարուստ Churrigueresque ձևավորմամբ և ամենախստապահանջ Հերրերյան ոճով, որոնք հետագայում զարգանում էին նաև միջազգային ազդեցություններից։ Գաղութային ոճը, որը գոյատևվեց դարեր շարունակ, ուժեղ ազդեցություն ունի Լատինական Ամերիկայում։ Նեոկլասիցիզմը իր բարձրակետին է հասնում Խուան դե Վիլլանուևայի և նրա աշակերտի աշխատանքներում։
Իսպանական նվաճումների արդյունքում Պիրենեյան թերակղզում տեղի է ունենում մշակույթի լիարժեք հռոմեացում, լատինացում։ Հռոմեական մշակույթը տեղի բնակչության համար եղել է խորապես ընդունված։ Նախկին իբերական ռազմական ճամբարների և իբերական, ֆիննական, հունական բնակչությունը կրթություն էին ստանում խոշոր բնակավայրերում։ Պրովինցիաներում աճում էր բնակչությունը։
Մեգալիտիկ ճարտարապետություն
Քարե դարում Պիրենեյան թերակղզում առավել ընդարձակ մեգալիտը եղել է դոլմենը։ Այդ հսկայական պալատների հատակագծերն եղել են pseudocircles կամ trapezoid, նախկինում ձևավորվել են հսկայական քարերով, որոնք խրված են եղել հողի մեջ, իսկ մյուսները դրված են եղել նրանց վրա՝ ձևավորելով տանիք։ Զարգացմանը զուգընթաց՝ ի հայտ է գալիս մուտքի միջանցքը և աստիճանաբար գրավում տեսանելի տեղ և դառնում գրեթե նույնքան ընդարձակ, ինչպես սենյակը։ Տանիքված միջանցքները և կեղծ գմբեթը ամենատարածվածն էին։ Անտեքուերա (Antequera) համալիրը պարունակում էր Եվրոպայի ամենախոշոր դոլմենները։ Լավ է պահպանված Քուևա դե Մենգան՝ 25 մետր խորությամբ և 4 մետր բարձրությամբ, և կառուցվել է 32 մեգալիտ։
Իբերական և կելտական ճարտարապետություն
Կելտերի ամենաշատ բնութագրական կառույցներ են եղել Կաստրոյում։ Գյուղերը եղել են բլուրների կամ լեռների կատարին։ Նրանք գրավվել են Գալիցիայի և Դուրոյի հովտի կելտերի կողմից։ Տները Կաստոյից դուրս ունեին մոտ 3,5-ից 5 մետր երկարություն, առավելապես շրջանաձև։ Արևակոսի կողմից կառուցված տները կապված էին իբերական մշակույթի հետ և նրանցից մի քանիսը հասել էին նկատելի քաղաքային զարգացման, ինչպիսին Նումանտիան էր։ Մնացածներն ավելի պարզունակ էին՝ ինչպես Տիմանտիան։
Կառույցներ
Քաղաքացիական շինարարությունը ներկայացված է այնպիսի կառույցների օրինակով, ինչպիսիք Սեգովիայի ջրանցույցն է կամ Մերիդան (Մերիդա կամուրջը Թագուսի վրա կամ Կորդոբա կամուրջը Գվադալկիվիր գետի վրա)։ Քաղաքացիական աշխատանքները ընդլայնված զարգանում են Իսպանիայում Տրայանոս կայսեր օրոք (98-117 ): Հին Հռոմի փարոսները, որոնցից դեռ գործածության մեջ է Հերկուլեսի աշտարակը կառուցված Կորունայում։ Լուդիական ճարտարապետությունը ներկայացված է այնպիսի շինությունների միջոցով, ինչպիսիք են Հռոմեական թատրոնը Մերդիայում, Տարագոնան կամ Սեգոբրիջան, Սագնուտոն և շատ ուրիշներ։ Կրոնական ճարտարապետությունը նույնպես տարածված էր թերակղզում։ Օրինակ, Կորդոբայի տաճարները, Մերդիայի (Դիանա և Մարս), Տալավերա լա Վյեխան և ուրիշ կառույցներ։ Գլխավոր տաճարային հուշարձաններից է Տարագոնայի Էսցիպիոնի աշտարակը, Զալամե դե լա Սերենան Բադախոսում և Աթիլիի ընտանիքի թանգարանը Սադաբայում և Ֆաբրայում։
Աստուրիական ճարտարապետություն
Աստուրիայի թագավորությունը հիմնադրվել է 718 թվականին, երբ Դոնա Պելայոյի գլխավորությամբ աստուրական ցեղախումբը որոշում է ընդունել։ Պելայոն տեղական ցեղերը և վեստգոթական փախստականներին միավորել է իր ղեկավարության ներքո գոթական կարգերը վերականգնելու համար։ Աստուրիական մինչհռոմեական ոճը բացահայտորեն համընկնում էր թագավորության քաղաքական զարգացման էտապներին։ Նրանում առանձնանում էին զարգացման հինգ շրջաններ։ Առաջինը Ֆավիլայի կառավարումից մինչև Բերմունդոն (737-791), երկրորդը ներառում էր Ալֆոնսոյի II (791-842) գահակալումը։ Գլխավոր եկեղեցին կառուցվել է այդ ժամանակաշրջանում։ Երրորդ շրջանը ներառում էր Ռամիրո I (842-850) և Օրդոնո I (850-866). Այդ այսպես կոչված ռամիրյան շրջանն էր։
Հատուկ ճարտարապետություն
Իսպանիայի կլիմայական և տեղագրական տարբերությունների շնորհիվ հին ճարտարապետությունը ցուցաբերում է մեծ բազմազանություն։ Տարբեր շրջաններում օգտագործվում են կրաքար, շթաքար, գրանիտ, կավ (թրծած կամ ոչ), փայտ և ծղոտ։ Որոշ շինություններ տներ են (ինչպես կորտիո, կարմեն, բարրակա, կասոնա կասերիո, պազո, ալկուերիա)։
Յուբեր Ռոբեր
Յուբեր Ռոբեր (Hubert Robert, ), ֆրանսիացի նկարիչ։
Կենսագրություն
Ստեղծագործել է Փարիզում, 1754-1765 թվականներին ապրել Իտալիայում։ Գեղանկարչության և քանդակագործության թագավորական ակադեմիայի անդամ (1767 թվականից) և Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1802 թվականից)։ Վերսալի զբոսայգու վերակառուցողներից (1775) և Լուվրի թանգարանապահը (1784 թվականից)։ Կրել է Ջ․Բ․ Պիրանեգիի ազդեցությունը։
Ստեղծագործություններ
Ռոբերի գործերում պատկերված են հիմնականում անտիկ ավերակներ, զբոսայգիներ, նաև տարբեր իրադարձություններ Փարիզի կյանքից և առանձնանում են հարուստ ֆանտազիայով, լուսաօդային նուրբ հեռանկարով («Ավերակներ», 1779, Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան, Մոսկվա)։ Ժանրային տեսարանները միտումնավոր հակադրված են ճարտարապետական վիթխարի շինություններին և բնանկար են ներմուծում ռոկոկոյի տարրեր։
Ռոբերի «Նիմի տաճարը» (1797) և «Դեկորատիվ բնանկար»-ը (1782) գտնվում են Հայաստանի պետական պատկերասրահում։
Պատկերասրահ
Աշխատանքներ թղթի վրա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարոկկո ոճի նկարիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Վիլգա (Շարանտի գավառ)
Վիլգա (Villegats), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 244 մարդ, բնակչության խտությունը` 31.65 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.71 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 70 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 39 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 141 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 101-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,6 %։ 101 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 90 անձ (48 տղամարդ և 42 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (4 տղամարդ և 7 կին)։ 40 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 33-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Իվան Ֆոմին
Իվան Ալեքսանդրովիչ Ֆոմին (Ива́н Алекса́ндрович Фоми́н, ), խորհրդային ճարտարապետ։
Սովորել է (1894-1897 թվականներին և 1905-1909 թվականներին) Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1915 թվականից՝ ակադեմիկոս։ Նախահեղափոխական շրջանի գործերում Ֆոմինը ստեղծագործաբար զարգացրել է ռուսական կլասիցիզմի ճարտարապետական սկզբունքները (նախկինում Ա․ Ա․ Պոլովցևի (1911 - 1913 թթ.) և Ա․ Ս․ Աբամելիք- Լազարեի (1912-1914 թթ.) տները Պետերբուրգում և այլն)։
1920-ական թվականներին Ֆոմինը առաջարկել է համադրել դասական (փոխառնել միայն օրդերային համակարգը) և ժամանակակից ճարտարապետության սկզբունքները, հանդես եկել դասականի նորացման (իր խոսքերով «պրոլետարական դասականի» ստեղծման) տեսությամբ։ 1920-1930-ական թվականների գործերից են․ նախկին «Դինամո» ընկերության տունը (1928-1930 թթ.), Մոսսովետի նոր մասնաշենքը (1929-1930) Մոսկվայում, Ուկրաինայի ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի շենքը (1934-1938 թթ., ճարտարապետ Պ․ Վ․ Աբրոսիմովի հետ) Կիևում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ Կատեգորիա:Կոնստրուկտիվիստ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ