cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լաչպլեսիս
Նկարագրություն
Յուրմալա քաղաքում` Մայորի երկաթուղային կայարանի մոտ, տեղադրված է Լաչպլեսիսին նվիրված արձան, որ պատկերում է հերոսին վեր բարձրացրած թրով վիշապին սպանելիս։ Ի սկզբանե այն շատրվան է եղել. ջրի շիթը վիշապի երախից հոսել է հերոսի վահանի վրա, իսկ շուրջը նստած են եղել գորտեր, որոնցից ևս ջուր է հոսել հերոսի ոտքերի մոտ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Երեք տենոր
Երեք տենոր, դասական օպերային թատրոնի ճանաչված եռյակ, ստեղծված իսպանացի երգիչներ Պլասիդո Դոմինգոյի, Խոսե Կարերասի և իտալացի երգիչ Լուչանո Պավարոտտիի մասնակցությամբ։ Այդ անվան ներքո նրանք համերգներ են ունեցել 1990-2003 թվականներին։ Նրանց համագործակցությունը սկսվել է 1990 թվականի հուլիսի 7-ին հինավուրց «Կարակալայի բաղնիքներում» տեղի ունեցած համերգից հետո` 1990 թվականին ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության նախօյակին։ Հունաստանի օպերային թատրոնի նվագախմբի դիրիժորը Զուբին Մետան էր ։
Պատմություն
Իտալացի ռեժիսոր Մարիո Դրադեն ծրագրում էր 1990 թվականին Հռոմում անցկացնել իր առաջին համերգը։ Համերգի ամբողջ նպատակը հավաքել միջոցներ Խոսե Կարերասի «José Carreras International Leukaemia Foundation» ֆոնդի համար։ Բացի դրանից այդ համերգը առիթ էր Լուչանո Պավարոտիի և Խոսե Դոմինգոյի համար ողջունելու իրենց ընկերոջ` Խոսե Կարերասի վերադարձը օպերային արվեստ, քանի որ դրանից առաջ վերջինս լեյկոզի հաջող կուրս էր անցել։ Արդյունքում նրանք միասին ներկայացան Լոս-Անջելոսի Դոջեր ստադիոնում 1994 թվականին Մարսյան դաշտում կայանալիք աշխարհի առաջնության նախօրյակին, Էյֆելյան աշտարակի ստորոտում 1998 թվականին ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը, ինչպես նաև 2002 թվականին Հոնկոնգի առաջնության խաղերին։
1990-1994 թվականներին մեծ հաջողություններից հետո տենորները մեկնեցին համաշխարհային ուղևորության՝ ներկայանալով մեծ արենաներում և մարզադաշտերում։ 1996 թվականին նրանք համերգներ ունեցան Տոկիոյի Ազգային օլիմպիական մարզադահլիճում, Լոնդոնի «Ուեմբլի» ստադիոնում, Վիենայի Էրնստ-Հապել ստադիոնում, Նյու Յորքի «Giants Stadium» ստադիոնում, Գյուտեբերգի Ուլեվի ստադիոնում, Մյունխենի Օլիմպիական մարզադաշտում, Դյուսելդորֆի «Rheinstadion» ստաֆիոնում, և նոր տարվա նախօրյակին Վանկուվերի Դի-Սի Պեյսի ստադիոնում։ 1997 թվականին համերգները շարունակվեցին Մելբուրնի Կրիկետ Գրաունդ ստադիոնում, Տորոնտոյի Ռոջերս կենտրոնում, Մայամիի Սան Լայֆ ստադիոնում և Բարսելոնայի Կամպ Նոու ստադիոնում։ Եզրափակիչ համերգը պետք է տեղի ունենար Հյուսթոնում, բայց տեղի չունեցավ տոմսերի քիչ քանակի վաճառքի պատճառով։
Թաղաղու դեղին
Թաղաղու դեղին, թաղաղուազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույս է, որն ունի 40-60 սմ բարձրության հասնող տերևակալած հաստ ցողուն։ Տերևները գծային-բզաձև են, նեղ-եռանիստ։ Ծաղկաբույլն ունի խիտ երկար ողկույզի ձև։ Ծաղիկները դեղին են։ Ծաղկապատն ունի 2-2,5 սմ երկարություն, մասերը երկարավուն-նշտարաձև են՝ մեջտեղում կանաչավուն ջղով։ Պտուղը տուփիկ է՝ երկարավուն-գնդաձև, 12-15 մմ երկարությամբ։ Սերմերը գորշավուն են, 6 մմ տրամագծով։ Արմատները պարունակում են լորձ և շաքար ։
Տարածվածություն
Հայաստանում հանդիպում է միայն Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Իջևան քաղաքի շրջակայքում։ Աճում է նաև Արևմտյան Նախակովկասում, Արևմտյան, Հյուսիսարևմտյան և Հարավարևմտյան Անդրկովկասում, Ղրիմում, միջերկրյածովյան ավազանի երկրներում, Իսրայելում և Հորդանանում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 800-1000 մ բարձրությունների վրա, խոտածածկ լանջերին, անտառի եզրերին, կաղնու և բոխու անտառներում։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղակալում՝ հունիսին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր։ GITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Թաղաղուազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Լևոն III (Աբխազիայի արքա)
Լևոն III (վրաց.` ლეონ III), Աբխազիայի արքա 960-969 թվականներին ։
Լևոնը Գեորգի II արքայի որդին էր, սերում էր Անոսիդների տոհմից։ Հաջորդել է հորը, մահացել է անժառանգ ։
Աբխազիայի ազնվականությունը գահի ժառանգորդ է նշանակում Լևոնի եղբորը` Դեմետրեին։ Աբխազական գահին հավակնում էին նաև Կախեթի արքաներ Կյուրիկե II-ը և Դավիթը։ Լևոնն օգնում է եղբորը՝ նշանակվել իր ժառանգորդ։
969 թվականին՝ Լևոն III-ի մահից հետո, աբխազական գահն անցնում է Դեմետրե III-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աբխազիայի արքաներ Կատեգորիա:10-րդ դարի անձինք Կատեգորիա:Աբխազական ազնվականություն
Յունիենվիլ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 111 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.79 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 75 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 35 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 74 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 56-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,7 %։ 56 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 54 անձ (26 տղամարդ և 28 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 18 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ռումինական ակադեմիա
Ռումինական ակադեմիա (Academia Română), բարձրագույն գիտական հաստատություն Ռումինիայում, որը ներառում է գիտական, գեղարվեստական և գրական ոլորտների գործունեությունը։
Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1866 թվականին որպես Ռումինական գրական ընկերակցություն։ 1867 թվականին գրական ընկերակցությունը վերանվանվել է Ռումինիայի ակադեմիական հասարակության, 1879 թվականին՝ Ռումինիայի ակադեմիայի։ Ռումինիայի կոմունիստական կուսակցության իշխանության անցնելուց հետո կազմակերպությունը վերակազմավորվել է և 1948 թվականից կոչվել է Ռումինիայի Ժողովրդական Հանրապետության ակադեմիա։ 1965 թվականից մինչև 1989 թվականի Ռումինիական հեղափոխությունը հաստատությունը կոչվել է Ռումինիայի Սոցիալիստական Հանրապետության ակադեմիա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտությունը Ռումինիայում
Մակկարեն-Վուդի օրենք
Ներքին անվտանգության մասին ակտ, 1950 (Internal Security Act of 1950), ներքին անվտանգության դաշնային օրենք ԱՄՆ-ում։ Ընդունվել է սենատոր Պատրիկ Մակկարենի և ներկայացուցիչների պալատի անդամ Վուդի (Wood) առաջարկով, 1950 թվականին։ Օրենքն ընդունվել է սառը պատերազմի առաջին տարիներին և Կորեական պատերազմում ԱՄՆ-ի միջամտությունից անմիջապես հետո` ի պատասխան ներքին հակակոմունիստական վախերի։ Օրենքով կոմունիստական կազմակերպություններից պահանջվում էր գրանցվել դաշնային կառավարության ռեգիստրներում։
Կատեգորիա:Օրենքներ Կատեգորիա:Հակակոմունիզմ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի իրավունք Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Թեմմի Աբրահամ
Թեմմի Աբրահամ (Tammy Abraham, հոկտեմբերի 2, 1997, Լոնդոն, Անգլիա), անգլիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Չելսիի» և Անգլիայի պատանեկան հավաքականի հարձակվող։
Ակումբային կարիերա
Աբրահամը ծնվել է Լոնդոնում։ Հաճախել է «Չելսիի» ակադեմիայի մինչև 8 տարեկանների համակարգ, անցել է «Չելսիի» ակադեմիայի ամբողջ համակարգը ։ 2014-15 մրցաշրջանում Թեմմին խաղացել է ակումբի երիտասարդական թիմում, որը հաղթել է Անգլիայի երիտասարդական գավաթը և ՈՒԵՖԱ պատանեկան լիգան։ Վերջինում խաղացել է 7 խաղ` խփելով 4 գոլ։ «Մանչեսթեր Սիթիի» դեմ երկխաղյա եզրափակչի արտագնա խաղում ձևակերպել է դուբլ (3-1), իսկ պատասխան խաղում խփել հաղթական գոլը (2-1) ։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Աբրահամը «Չելսիի» հետ կնքեց քառամյա պայմանագիր` մինչև 2018-19 մրցաշրջանի ավարտը ։ 2015-16 մրցաշրջանում թիմը նորից նվաճեց այդ երկու գավաթները, իսկ Աբրահամը ՈՒԵՖԱ պատանեկան լիգայի 9 խաղերում խփեց 8 գոլ, ռմբարկուների ցուցակում դառնալով երկրորդը։ Նա իր մարզավիճակը պահպանեց նաև Անգլիայի երիտասարդական գավաթում, «Մանչեսթեր Սիթիի» դեմ եզրափակիչ պատասխան խաղում խփելով հաղթական գնդակը (3-1) ։ Պատանեկան մակարդակում նրա արդյունքները (44 խաղում 41 գոլ) գրավեցին «Չելսիի» գլխավոր մարզիչ Գուս Հիդինգի ուշադրությունը, ով Աբրահամին հրավիրեց 2015-16 մրցաշրջանի ավարտին մարզվելու հիմնական կազմի հետ :«Չելսիում» դեբյուտեց 2016 թվականի մայիսի 11-ին, Պրեմիեր Լիգայի 30-րդ տուրի փոխարինված` «Լիվերպուլի» դեմ խաղում (1-1), 74-րդ րոպեին փոխարինելով Բերտրան Տրաորեին ։ 2016 թվականի մայիսի 15-ին «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում նա դեբյուտեց «Սթեմֆորդ Բրիջում» ։
Միջազգային կարիերա
Հնադես է եկել Անգլիայի մինչև 18 և 19 տարեկանների հավաքականներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Դանիական դղյակներ (Ֆաբերժեի ձու)
Դանիական դղյակներ (Датские дворцы), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1890 թվականին Ալեքսանդր III կայսեր պատվերով՝ կնոջ՝ կայսրուհի Մարիա Ֆեոդորովնայի համար։
Ձուն գտնվում է Մաթիլդա Գեդդինգս Գրեյի (Matilda Geddings Gray Foundation) ֆոնդում և 2011 թվականի նոյեմբերի 22-ից մինչև 2021 թվականի նոյեմբերի 30-ը գտնվելու է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում ։
Միջնադարյան թատրոն
Կատեգորիա:Միջնադարյան գրականություն Կատեգորիա:Թատրոնի պատմություն Կատեգորիա:Թատրոնի ժանրեր
Դանիական դղյակներ (Ֆաբերժեի ձու)
Դիզայն
Դրսից ձուն պատված է վարդանարդոսագույն էմալով, որը ոսկու եզրերը բաժանվում է տասներկու հատվածի։ Վեց ուղղահայաց և երեք հորիզոնական գծերը դրվագազարդված են վարդագույն ադամանդներով ։ Յուրաքանչյուր երիզի վրա տեղադրված են զմրուխտներ, իսկ ձվի գագաթին տերևներով մեդալիոն է, որը ձևավորված է կաբոշոնային աստղաձև շափյուղայի շուրջ։ Իսկ հակառակ գագաթին դրվագազարդ տերևներ են՝ արված քանդակադրոշմման եղանակով ։
Անակնկալ
Ձուն ունի բացման մեխանիզմ։ Բացելուց հետո այն վերածվում է 10 մասանի շիրմայի՝ պատրաստված բազմագույն ոսկուց, ջրաներկից և սադափից։ Յուրաքանչյուր փեղկը շրջանակված է վերևից ոսկե պսակով իսկ ներքևից՝ մեանդրով ։ Բոլոր ջրաներկ աշխատանքների հեղինակը Կոնստանտին Կրիժիցկին է, որը նկարել է 1889 թվականին։ Մանրանկարներում պատկերված են կայսերական «Հյուսիսային աստղ» և «Արքայադուստր» զբոսանավերը, Կոպենհագենի Բերնսթորֆ ամրոցը, Ֆրեդենսբորգի այգում գտնվող կայսերական վիլլան, Ամալիենբորգը, Կրոնբորգը, Կոտեջ պալատը Պետերգոֆում, Գատչինյան պալատը Սանկտ Պետերբուրգի շրջակայքում ։
Պատմություն
Ալեքսանդր III կայսրը «Դանիական պալատները» Ֆաբերժեի արվեստանոցից ստացավ 1890 թվականի մարտի 30-ին և նույն թվականի ապրիլի 1-ին նվիրեց կնոջը՝ Մարիա Ֆեոդորովնային։ Նվերի արժեքը կազմել է 4260 արծաթե ռուբլի։ 1893 թվականի հունվարին այն եղել է Գատչինյան պալատում ընդհուպ մինչև 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխությունը։
Հեղափոխականները ձուն հափշտակում և ուղարկում են Կրեմլի զինապալատ ։
Արտաքին
Կատեգորիա:1890 աշխատություններ Կատեգորիա:Ոսկերչություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Վահե Զաքարյան
Վահե Սամվելի Զաքարյան, Հայաստանի զինված ուժերի և Արցախի Պաշտպանության բանակի զինծառայող, շարքային։
Կենսագրություն
Վահե Զաքարյանը ծնվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում՝ Սամվել Զաքարյանի ընտանիքում։ Ունի երկու քույր, իսկ ինքը տան միակ արու զավակն էր։ 2002 թվականին ընդունվել է տեղի հիմնական դպրոց և ավարտել 2012 թվականին։ Նույն թվականին ընդունվել է Հրազդանի 10-րդ ավագ դպրոցը։ Սովորել է կենսաքիմիկական հոսքում։ Դպրոցն ավարտել է 2014 թվականին։ Ընտանիքով տեղափոխվել են Ռուսաստանի Դաշնություն, սակայն Վահեն 13 տարեկան էր, երբ որոշեց թողնել Մոսկվայի հանգիստ կյանքը և վերադարձավ Հայաստան։ Վահեն 11 տարեկանից զբաղվել է սպորտով՝ կարատեով և արևելյան մարտարվեստով։ Բազում հաղթանակներ և մեդալներ ունի, բազմաթիվ միջազգային մրցույթների հաղթող է։ Հայաստանում մասնակցել է բազմաթիվ մրցույթների։ Հայաստանի հանրապետության երկակի չեմպիոն է, ունի երկու սև գոտի։ Աշխարհի մրցույթներին մասնակցելու հրավեր էր ստացել․ մասնակցել է Լեհաստանում կայացած մրցմանը, իսկ Չեխիայում կայանալիք մրցմանը չի հասցրել մասնակցել։ 2014 թվականին ընդունվել է ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։
Զինվորական ծառայություն
2014 թվականին 2014/1 զորակոչով զորակոչվել է հայոց բանակ, ծառայության անցնելով Հոկտեմբերյանում։ 6-ամսյա ուսումնական փուլն անցնելուց հետո, որպես տանկի նշանառու-օպերատոր, տեղափոխվել է ԼՂՀ՝ Ջեբրաիլ։ Վահեի տունդարձին մնացել էր 111 օր։ 2016 թվականի ապրիլի 2-ին Վահեն իր տանկով հասավ մինչև հակառակորդի դիրքերը և խոցվեց։ Վահեն զոհվեց՝ բաց տարածքում կռիվ տալով։
Հուղարկավորություն
Վահեի հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 8-ին Ջրառատ թաղամասի եկեղեցում, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 9-ին։
Վալ դ'Օզոն
Վալ դ'Օզոն (Val-d'Auzon), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 399 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.47 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 27.58 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 160 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 65 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 25 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 253 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 179-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 74։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,8 %։ 179 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 166 անձ (91 տղամարդ և 75 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (9 տղամարդ և 4 կին)։ 74 անաշխատունակներից 27-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Գլխավոր հետախուզական վարչություն
Գլխավոր հետախուզական վարչություն ԳՀՎ, (Главное разведывательное управление, ГРУ), հետախուզական հատուկ ծառայություն, Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության նախարարության արտաքին հետախուզության մարմին, Ռուսաստանի Դաշնության Զինված Ուժերում ռազմական հետախուզության կառավարման կենտրոնական մարմին։ Համարվում է գործադիր մարմին և այլ ռազմական կազմակերպությունների ռազմական վերահսկողության մարմին, իր հերթին ունի գործադիր մարմիններ ռազմական վերահսկողության մարմինների, այլ մարմինների և դրանց ենթակա կազմակերպությունների կազմում, համարվում է պետական հաստատություն, որը ծառայություններ է տրամադրում պաշտպանության և հետախուզության ոլորտում։ Գլխավորվում է ԳՀՎ ղեկավարի կողմից։ Կազմակերպության պաշտոնական անվանումն է՝ Ռուսաստանի զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի Գլխավոր հետախուզական վարչություն։ ԳՀՎ կառուցվածքը, աշխատակիցների թիվը և ֆինանսավորումը պատկանում են այնպիսի տեղեկատվության շարքին, որոնք համարվում են պետական գաղտնիք ։
ԳՀՎ կառուցվածքը
Իր գոյության պատմության ընթացքում ԳՀՎ կառուցվածքը վերապրել է մի քանի վերակազմավորումներ։ Ներկայումս, հրատարակություններում առկա տեղեկատվության համաձայն, ԳՀՎ կառուցվածքը իրենից ներկայացնում է 13 հիմնական վարչություն և 8 օժանդակ բաժին և վարչություն։
Հիմնական վարչություններ.
Օժանդան վարչություններ և բաժիններ.
ԳՀՎ սպաների ռազմական պատրաստությունը իրականացվում է Նովոսիբիրսկի բարձրագույն ռազմական հրամանատարական ուսումնարանում հետևյալ մասնագիտություններով.
ԳՀՎ սպաների հատուկ պատրաստությունը իրականացվում է Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության Նախարարության Ռազմա-դիվանագիտական ակադեմիայում։ Պատրաստությունը իրականացվում է երեք հիմնական ֆակուլտետներում.
Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան
Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան (ناحية الحجر الأسود ), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում ։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում ։ Հանդիսանում է Դարայայի գավառի երեք շրերջաններից մեկը։
Գլխավոր հետախուզական վարչություն
ԳՀՎ կառուցվածքը
Ակադեմիային կից գործում է ադյունկտուրա և Բարձրագույն ակադեմիական դասընթացներ։
ԳՀՎ կառուցվածքի մեջ են մտնում նաև երկու գիտա-հետազոտական ինստիտուտներ, որոնք գտնվում են Մոսկվայում և հայտնի են որպես 6-րդ և 18-րդ Կենտրոնական գիտա-հետազոտական ինստիտուտներ ։
Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Դարայայի գավառ
Գլխավոր հետախուզական վարչություն
Տես նաև
Ակվարիում (վեպ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռազմական հետախուզություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի զինված ուժեր Կատեգորիա:1918 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Ռուսական հատուկ ծառայություններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն (1992–ներկա)
Պատրիս Մակ-Մահոն
Մարի Էդմ Պատրիս Մորիս Մակ-Մահոն (Mac-Mahon, ), ֆրանսիական պետական և ռազմական գործիչ, Ֆրանսիայի մարշալ (1859)։
Մասնակցել է 1853-1856 թվականների Ղրիմի պատերազմին։ 1855 թվականին Մակ-Մահոնի դիվիզիան գրավել է Մալախով կուրգանը (Սևաստոպոլի մոտ)։ 1864-1870 թվականներին եղել է Ալժիրի գեներալ-նահանգապետ։ 1870-1871 թվականների ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ նրա բանակը պարտվել է Սեղանի մոտ (1870), ապա Մակ-Մահոնը գլխավորել է վերսալցիների բանակը, որը գործում էր Փարիզյան կոմունայի (1871) դեմ։ 1873-1879 թվականներին Մակ-Մահոնը եղել է Ֆրանսիայի հանրապետության պրեզիդենտը։ 1876 թվականին նրա մասնակցությամբ նախապատրաստվող միապետական հեղաշրջման ձախողումից և միապետականների սենատում մեծամասնությունը կորցնելուց հետո, 1879 թվականին, Մակ-Մահոնը պաշտոնաթող է եղել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարշալներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի զորավարներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ
Սահնայայի շրջան
Սահնայայի շրջան (ناحية صحنايا), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկ մարզում։ Հանդիսանում է Դարայայի գավառի երեք շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնը Դարայա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել 44,512 մարդ ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 43.53 քառ.կմ տարածք։
Ունի 2 գյուղ և ավան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Դարայայի գավառ
Վալան Սեն Ժորժ
Վալան Սեն Ժորժ (Vallant-Saint-Georges), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 384 մարդ, բնակչության խտությունը` 21.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.86 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 23 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մոլեկուլային կենսաֆիզիկա
Մոլեկուլային կենսաֆիզիկա, մոլեկուլային կենսաբանության և կենսաֆիզիկայի բաժին, ուսումնասիրում է կենսապոլիմերների և դրանց համալիրների կառուցվածքը, ֆունկցիաները, կառուցվածքը կայունացնող ուժերի բնույթը, կոնֆորմացիոն անցումների հավասարակշռային ու կինետիկ բնութագրերը և այդ անցումների դերը մակրոմոլեկուլների ֆունկցիոնալ գործունեության մեջ։
Մոլեկուլային կենսաֆիզիկան ամենից առաջ սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների ֆիզիկա է և կարող է սահմանվել նաև որպես մոլեկուլային ֆիզիկայի ևմոլեկուլային կենսաբանության շփման տիրույթ։ Մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի պրոբլեմներն ու խնդիրներն են․ պոլիմերային շղթաների (մասնավորապես սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների) կառուցվածքի, պոլիպեպտիդային և պոլինուկլեոտիդային շղթաների կոնֆորմացիաների ուսումնասիրությունը, այդ կոնֆորմացիաների պահպանման մեջ հիդրոֆիլ և հիդրոֆոբ փոխազդեցությունների դերի բացահայտումը, ֆերմենտային կատալիզի քիմիական կինետիկայի և թերմոդինամիկայի, նուկլեինաթթուների պարույրի ներմոլեկուլային փոխազդեցությունների, կենսաբանական թաղանթների թափանցելիության մոլեկուլային մեխանիզմների և էներգետիկայի, ֆոտոսինթեզի պրոցեսում և օքսիդավերականգնման համակարգերում էներգիայի միգրացիայի մոլեկուլային հիմունքների ուսումնասիրությունը և այլն։ Մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի կարևոր բաժիններից է կենսաբանական ուսումնասիրությունների ֆիզիկական մեթոդների (ռենտգենակառուցվածքային վերլուծություն, ռենտգենագրություն, սպեկտրոպոլյարիմետրիա, միջուկային, մագնիսական և էլեկտրոնային պարամագնիսական ռեզոնանսների սպեկտրներ և այլն) մշակումը և կիրառումը։ Մոլեկոիլային կենսաֆիզիկայի առաջին աշխատանքները կարելի է համարել 20-րդ դարի 40-ական թվականներին կատարված ամինաթթուների և սպիտակուցների ռենտգենակառուցվածքային ուսումնասիրությունները։ Մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, ինչպես նաև մոլեկուլային կենսաբանության սկիզբը համարվում է 1953 թվականը, երբ Ջորջ Ուոթսոնը և Ֆրենսիս Քրիքը հրապարակեցին դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթվի կառուցվածքի երկպարույր մոդելը։ Մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի զարգացման գործում նշանակալի ավանդ են ներդրել նաև է․ Պոլինգը, Զ․ Քենդրյուն, Մ․ Պերուցը և ուրիշներ։
Կատեգորիա:Կենսաֆիզիկա
Թամամշյանիելա կարմրավուն
Թամամշյանիելա կարմրավուն, հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
Բազմամյա, երկար սողացող կոճղարմատով խոտաբույս է, որի բարձրությունը հասնում է 40-90 սմ-ի։ Արմատամերձ տերևները կրկնակի փետրաձև հատված են։ Ծածկոցի և ծածկոցիկի թերթերը բացակայում են կամ 1-3 հատ են, բզաձև։ Բաժակի ատամները բացակայում են։ Պսակաթերթերը վարդագույն, մանուշակագույն կամ մուգ մանուշակագույն են ։
Տարածում
Հայաստանում հանդիպում է միայն Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում (Գարգառ գյուղի շրջակայք)։ Աճում է նաև Մեծ Կովկասյան լեռների վրա, Արևմտյան, Կենտրոնական և Արևելյան Անդրկովկասում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում ։
Էկոլոգիա
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1500-1800 մ բարձրությանների վրա, հաճարենու անտառների բացատներում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս-սեպտեմբերին ։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Կովկասի էնդեմիկ է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակչության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանություն չի իրականացվում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Հովանոցավորներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր
Ֆրեդերիկթոն
Ֆրեդերիկթոն (Fredericton, Frédéricton), Կանադա յի Նյու Բրանսուիկ նահանգ ի մայրաքաղաք ը։ Այն անվանվել է Անգլիայի թագավոր Ջորջ III- ի երկրորդ որդու՝ Ֆրեդերիկի անունով։
Բնակչությունը 56,2 հազար է, արվարձանների բնակչության հետ՝ շուրջ 90 հազար։
Մագելանյան պինգվին
Մագելանյան պինգվիններ (Spheniscus magellanicus), աչքավոր պինգվինների ցեղի թռչուն։ Անվանակոչվել է ի պատիվ Ֆեռնան Մագելանի, ով առաջինն է հայտնաբերել նրանց բնակավայրը։
Ֆրեդերիկթոն
Պատմություն
XVII դարում ֆրանսիացիները գաղութացրել են տարածքը և այն կոչել Ակադիա։ Հիմնադրման օրվանից անգլիացիները անընդհատ հարձակվել են գաղութի վրա, որովհետև փորձել են ոչնչացնել Հյուսիսային Ամերիկա յի բոլոր մրցակիցներին։ Ուիլյամ արքայի պատերազմի ժամանակ Նաշուակի և Սուրբ Ջոն Ռիվեր գետերի միախառնման վայրում կառուցվել է Ֆորտ - Նաշուակը, որը հետագայում դարձել է Ակադիայի մայրաքաղաքը և եղել բրիտանական բազմաթիվ մարտարշավաների թիրախը։ 1700 թվականին բերդը ոչնչացել է ուժեղ ջրհեղեղի հետևանքով և լքվել։
Մագելանյան պինգվին
Արեալ
Բնադրման հիմնական արեալ համարվում են Ֆոլկլենդյան կղզիները, պատագոնյան ափը (Հարավային Ամերիկայում), Խուան Ֆեռնանդես կղզեխումբը։ Առանձին տեսակներ հանդիպել են Ռիո դե Ժանեյրոյի հյուսիսային շրջաններում և Պերուի հարավում։ Բնակվում են նաև Հարավային Ամերիկայի ափերին՝ Կոկվիմբոյից (Չիլի) հյուսիս։
Ֆրեդերիկթոն
Պատմություն
1732 թվականին Նոր Շոտլանդիա յից եկած ակադիացի փախստականները այստեղ կառուցել են Սենտ Աննա գյուղ ը (1710 թվականին գերեվարվել է Բրիտանիայի կողմից)։ 1759 թվականին՝ ակադիացիների ցեղասպանության ժամանակ բրիտանական զորքերը այրել են գյուղը։ 1762 թվականին այստեղ բնակություն հաստատելու բրիտանացիների փորձերը անհաջողության են մատնվել՝ անտառներում գործող փրկված ակադիացիների պարտիզանական ստորաբաժանումների պատճառով։
Մագելանյան պինգվին
Նկարագիր
Հասուն առանձնյակները կարող են լինել 70-80 սմ, իսկ քաշը կազմում է 5-6 կգ։ Մեջքի վերին հատվածը սև է, առջևի հատվածը՝ սպիտակ, պարանոցի վրա երկու կամ մեկ սև շերտագծով։ Կտուցը և թաթերը մուգ մոխրագույն է, կարմիր կամ նարնջագույն երանգով։
Ֆրեդերիկթոն
Պատմություն
1783 թվականին անկախության համար մղվող պատերազմում կրած պարտությունից հետո Միացյալ Նահանգներ ից ներգաղթած լոյալիստները բնակություն են հաստատել նախկին ակադիական գյուղի տեղում։ Բրիտանական Հյուսիսային Ամերիկա յում լոյալիստները ձգտում էին ստեղծել նոր նահանգ և այն «թագավորի ընկերների համար դրախտ» դարձնել։ 1784 թվականին Ֆրեդերիկթոնը դարձել է նոր ձևավորված Նյու Բրանսուիկ նահանգի մայրաքաղաքը, իսկ 1785 թվականին՝ Յորքի կոմսության կենտրոնը։
Մագելանյան պինգվին
Նկարագիր
Մագելանյան պինգվինների թվաքանակը կազմում է մոտավորապես 1,8 միլիոն առանձնյակ ։
Կյանքի տևողությունը մոտ 15 տարի է, ավելի հազվադեպ 20 տարի, անազատության մեջ ապրում են 20-25 տարի։ Մագելանի պինգվինը սնվում է մանր ձկներով։ Բույնը կառուցում են փափուկ գրունտների արանքում։ Բազմանում են ձվադրելով։ Ձվերի վրա նստում են և էգը և արուն։ Ինկուբացիոն շրջանը տևում է 40 օր։
18-19-րդ դարերում մագելանի պինգվինները սկսեցին քշվել եվրոպացիների կողմից, որոնք մեծ թվով հայտնվել էին Մագդալենա և Մարտա կղզիներում։ Միայն Մագդալենա կղզում եվրոպացիները 1 տարում քշեցին 14 հազար պինգվինների։ Կենդանիների թվաքանակն սկսեց պակասել։ Եվ, չնայած որ ներկայումս այդ կղզիներում ազգային պարկ կա, թվաքանակը միևնույն է չի ավելանում։ Թվաքանակի վրա ազդում են նաև զբոսաշրջիկները, ովքեր անհանգստացնում են նրանց և ոչնչացնում նրանց բները։ Նրանց ձվերը վաճառվում են, որը ևս ազդում է նոր սերնդի ավելացման վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պինգվիններ
Ֆրեդերիկթոն
Կլիմա
Քաղաքի կլիման բարեխառն մայրցամաքային է, կրում է Ատլանտյան օվկիանոսի ազդեցությունը։ Ձմեռը ցուրտ է և ձյունառատ, ամառը` տաք և անձրևոտ։
Բնակչություն
Ֆրեդերիկթոնում՝ ի տարբերություն Կանադայի այլ նահանգների մայրաքաղաքների մեծ մասի, ներգաղթ ը քիչ է, այնուամենայնիվ, նրա բնակչությունը աճում է, և 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 56.224 մարդ ։
Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը սպիտակամորթներ են։ Սևամորթ փոքրամասնությունը հիմնականում բնակվում է քաղաքի ամենաաղքատ և հանցավոր տարածքում՝ Barker's point-ում։ Այստեղ կան քիչ թվով ներգաղթյալներ Ասիա յից և Մերձավոր Արևելք ից։ Կա նաև հնդկական համայնք։ Քաղաքացիների 99% -ը տանը հաղորդակցվում է անգլերեն ով, իսկ չորսից մեկը տիրապետում է գավառի երկրորդ պաշտոնական լեզվին` ֆրանսերեն ին։ Ռուսական համայնքում կա մոտ 150 մարդ։
Քաղաքացիների միջին տարիքը՝ 38,7 է։ Հանցագործության մակարդակը վերջին տարիներին աճել է, բայց դեռևս ցածր է Կանադայի միջինից։
Տնտեսություն
19-րդ դարի կեսից ի վեր փայտանյութի վերամշակումը և տեքստիլ արդյունաբերությունը եղել են քաղաքի տնտեսության առանցքը, բայց 20-րդ դարում դրանք անկում են ապրել, և այժմ Ֆրեդերիկթոնի և շրջակայքի լավագույն գործատուները Գեյջթաունի կանադական զինուժն է և մարզային կառավարությունը, որոնց հետևում են հիվանդանոցները ու Նյու-Բրանսուիկի համալսարանը։
Բացի հենց Ֆրեդերիկթոնից, Մեծ Ֆրեդերիկթոնը ներառում է ևս 2 քաղաք (Օրոմոկտո և Նակավիկ) և 11 գյուղ, որոնց ընդհանուր բնակչությունը կազմում է մոտ 125 հազար մարդ։ Ֆրեդերիկթոնն ունի Կանադայում մեկ շնչի հաշվով ամենաբարձր եկամուտներից մեկը։
Կրթություն և մշակույթ
1828 թվականին քաղաքի առաջին քոլեջը (Քինգս քոլեջ) ընդունել է թագավորական կանոնադրությունը և արագորեն վերելք է ապրել։ Քոլեջի առաջին քարե շենքը կառուցվել է նույն տարում, և արդեն 1859 թվականին այն վերափոխվել է Նյու-Բրյուսվիկի միջկրոնական համալսարանի։ 1964 թվականին՝ մարզի մայրաքաղաքում գտնվող երկրորդ՝ Սենտ-Թոմաս կաթոլիկ համալսարանը Քաթամից Ֆրեդերիկթոն է տեղափոխվել։ Քաղաքում տեղակայված է նաև Նյու Բռունսվիկի արհեստների և դիզայնի քոլեջը։
1964 թվականին հիմնադրվել է Փլեյհաուս համերգասրահը, որտեղ գտնվում է Նյու-Բրանսուիկ թատրոնի (որը գավառի միակ մասնագիտացված անգլալեզու թատրոնն է) գլխավոր բեմը։ 1959 թվականին Լորդ Բիվերբրուկի կողմից հիմնադրված «Բիվերբրոկեր» պատկերասրահն իր մշտական հավաքածուի մեջ Կանադայի Ատլանտյան նահանգների նկարիչների, այլ գավառների, ինչպես նաև բրիտանացի հայտնի նկարիչներ Թոմաս Գեյնսբորոյի, Ջոշուա Ռեյնոլդսայի, Ուիլյամ Թերների և Ջոն Կոնստեբլայի բազմաթիվ աշխատանքեր ունի ։
Քաղաքի հիմնական տեսարժան վայրերը նահանգի օրենսդիր մարմինն է, Հիսուս Քրիստոսի անգլիկան մայր տաճարը, որը կառուցվել է 1845-1853 թվականներին` բրիտանացի ճարտարապետներ Ֆրենկ Ուիլսի և Ուիլյամ Բուտերֆիլդի նախագծին համապատասխան՝ նեո-գոթական ոճով, և Կանադայի ամենահին՝ Նյու Բրաունսուիք համալսարանի Old Arts Building շենքը, որտեղ մինչև օրս էլ դասեր են անցկացվում։
Տեսարժան վայրեր
Քաղաքից մոտ 40 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Քինգս Լենդինգ բացօթյա թանգարանը, որտեղ վերականգնված է XIX դարի կանադացիների կյանքը։
Տրանսպորտ
Ֆրեդերիկթոնի միջով է անցնում Տրանսկանադական մայրուղին։ Քաղաքի հասարակական տրանսպորտը կառավարվում է Fredericton Transit ընկերության կողմից և բաղկացած է 12 ավտոբուսային երթուղուց (երկուշաբթի-շաբաթ, 06.15-23.00):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքներ Կատեգորիա:1785 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Կանադայի համալսարանական քաղաքներ
Պեգմատիտներ
Պեգմատիտներ խոշորահատիկ ապարներ՝ տեղադրված ոսպնյակների, բների կամ երակների և շտոկների (ֆազային պեգմատիտներ) ձևով։
Բացի մայրական մագմատիկ ապարներին բնորոշ գլխավոր միներալներից, պեգմատիտները սովորաբար հարստացած են դյուրացնդող բաղադրամասեր (F, В, Cl, Н2O, СO2) և հազվագյուտ տարրեր պարունակող միներալներով։
Կառուցվածք
Պեգմատիտների կառուցվածքը պանալոտրիոմորֆ է, հաճախ՝ սուբգրաֆիկ, օրթոկլազի և քվարցի բնորոշ հարաճումներով։ Պեգմատիտները սովորաբար զոնալ կառուցվածք ունեն՝ ծայրի զոնաները մանրահատիկ են, գրաֆիկ կառուցվածքով, ներքին զոնաները՝ խոշորհսկա-բյուրեղային, բլոկային կառուցվածքով։
Տարբերում են.
Հանդիսանում են բազմաթիվ օգտակար հանածոների աղբյուր (կերամիկական հումք, փայլարներ, բնագույն և թանկարժեք քարեր, հազվագյուտ տարրեր)։ Ըստ մի խումբ գիտնականների (Ա․ Ե․ Ֆերսման, Կ․ Ա․ վլասով, Պ․ Նիգգլի և ուրիշներ), պեգմատիտները առաջանում են մնացորդային պեգմատիտային հալոցքի բյուրեղացման ճանապարհով, ընդ որում նրանք հալոցքի առաջնային կազմության համեմատ հարստացած են ջրով, ցնդող և հազվագյուտ բաղադրամասերով։
Ըստ ուրիշ գիտնականների (Ա․ Ն․ Զավարիցկի, Ս․ Ն․ Նիկիտին, Ֆ․ Հեսս և այլք), պեգմատիտներն առաջանում են ի հաշիվ մայր ապարների վերաբյուրեղացման և ուշ մագմատիկ լուծույթներով տեղակալման պրոցեսների։ Սակայն, «խաչաձևման գծերի» պեգմատիտների և ներփակող ապարներում ալլոխտոն երակների առկայությունը խոսում է առաջին տեսակետի օգտին, չնայած չեն բացառվում նաև տեղակալման եղանակով պեգմատիտ առաջանալու դեպքերը։
Երկու տեսակետների համար ընդհանուր է էվոլյուցիայի եռափուլ սխեման։
Ըստ միներալային պարագենեզիսների և հազվագյուտ մետաղների պարունակության, առանձնացվում են մուսկովիտ-հազվագյուտ մետաղային, բերիլաբեր, կալում-բիտաբեր, լիթիում-ֆտորային, տուրմալինային և այլ պեգմատիտներ։ Պեգմատիտային պրոցեսի զարգացումը կախված է մայր ապարի կազմությունից, պեգմատիտային դաշտի կառուցվածքից և տեղակալման ինտենսիվությունից։
Կատեգորիա:Մագմատիկ ապարներ
Կարեն Վարդանյան
Կարեն Դերենիկի Վարդանյան, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի գործիչ, 2007 թվականից մինչև մահ Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԻՏՁՄ), այնուհետ՝ Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ) գործադիր տնօրեն ։
Կրթություն
Կարեն Վարդանյանը ծնվել է 1963 թվականին։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը` որպես հիդրոինժեներ։ 2009 թվականին դասընթաց անցել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Հարվարդի համալսարանի Քենեդու կառավարման դպրոցում ։
Գործունեություն
Կարեն Վարդանյանն Արցախյան շարժման առաջին օրերից զբաղվել է ակտիվ հասարակական, քաղաքական գործունեությամբ։ 1988 թվականի հունիսին համախոհների հետ հիմնադրել է Հայաստանի «ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆ» կուսակցությունը։ Մշտապես ընտրվել է կուսակցության ղեկավար խորհրդի կազմում՝ որպես արտաքին կապերի պատասխանատու։
Նրա նախաձեռնությամբ ու գործուն մասնակցությամբ են կազմակերպվել ու իրականացվել Արցախի վերամիավորման մասին որոշման, Հայաստանի անկախության հռչակագրի ու մի շարք այլ պատմական որոշումների ընդունման գործընթացները։
2002-2005 թվականներին Կարեն Վարդանյանը փոխտնօրեն է աշխատել Ձեռնարկությունների ինկուբատոր հիմնադրամում ։ Հայաստանի առևտրի ու արդյունաբերության նախարարությունում՝ ղեկավարել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման վարչությունը ։ 2007 թվականից եղել է Հայաստանի Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության, իսկ այնուհետև, 2019 թվականից՝ Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության (ԱՏՁՄ) գործադիր տնօրենը։
Կարեն Վարդանյանը միջազգային մասշտաբի միջոցառումների կազմակերպման իր 25-ամյա գործունեության ընթացքում նախաձեռնել և իրագործել է մի շարք ծրագրեր, ինչպիսիք են Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային համաժողովը (WCIT2019), ԴիջիԹեք ամենամյա ցուցահանդեսը, Բիզնես ինովացիոն ֆորումը, Դիջիթեք բիզնես ֆորումը, Robotex Armenia ռոբոտաշինության մրցույթը, Անօդաչու թռչող սարքերի մրցույթը, Open Game խաղերի նախագծման մրցույթը, ապրիլյան պատերազմից հետո մոբիլիզացիայի ծրագիրը, զորացրվածների համար տեխնոլոգիական կրթության դասընթացերը («Բանակից ՏՏ»), Հայաստանում ռոբոտաշինության զարգացման և աջակցման ArmRobotics ծրագիրը և այլն։
Կարեն Վարդանյանը 7 արտոնագրված գյուտերի հեղինակ է ։
Կարեն Վարդանյանը հեղինակել և իրագործել է Արմաթ ինժեներական լաբորատորիաների նախագիծը, ինչպես նաև մեծ ներդրում ունեցել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մի շարք նախագծերի և տեխնոլոգիական ոլորտի զարգացման ռազմավարական ծրագրերի ստեղծման գործում ։
Նա ներգրավված էր լայնածավալ նախագծերում, որոնք իրագործվում են գիտական, կրթական հաստատությունների, Ազգային ժողովի, Հայաստանի կառավարության, Համաշխարհային բանկի, UNDP-ի, USAID-ի, OSI-ի, Եվրասիական հանձնաժողովի, տեղական և միջազգային ՀԿ-ների կողմից։ Այդ նախագծերը միտված էին նոր ստարտափերի և էկոհամակարգի ձևավորմանը, ինժեներական ծառայությունների զարգացմանը, բարձր տեխնոլոգիական ծառայությունների և ռազմարդյունաբերության  առաջխաղացմանը։
Մահացել է երկարատև հիվանդությունից 2020 թվականի հուլիսի 10-ին Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների անձինք
Արթուր Մակ-Մանուս
Արթուր ՄակՄանուս (Arthur MacManus, ), շոտլանդացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։ Եղել է «ֆաբրիկային ավագներ» արհմիութենական շարժման նախաձեռնողներից, 1917 թվականին՝ ֆաբրիկային ավագներ առաջին խորհրդի, 1917 թվականի մայիսից՝ միացյալ կոմիտեի, 1919 թվականի սեպտեմբերից՝ Ազգային վարչական խորհրդի նախագահ։
Սյուզան Բեռնե
Սյուզան Բեռնե (Suzanne Berne, ), ամերիկացի գրող։ Օրանժ գրական մրցանակի դափնեկիր։
Արթուր Մակ-Մանուս
Մեծ Բրիտանիայի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիրներից է։ Մասնակցել է Կոմինտերնի 3-րդ կոնգրեսին (1921), ընտրվել դրա ԳԿ անդամ։
Սյուզան Բեռնե
Կենսագրություն
Ծնվել է Ջորջթաունի համալսարանի դասավանդողի ընտանիքում, մայրը հոգեբան էր։ Սովորել է Ջորջթաունի դպրոցում։ Սովորել է Հարվարդի համալսարանում, ավարտել է Ուեսլեյան համալսարանը Կոնեկտիկուտում, այնուհետև Այովայի համալսարանին կից գրողների սեմինար։
Արթուր Մակ-Մանուս
Կատեգորիա:Անգլիացի կոմունիստներ Կատեգորիա:1889 ծնունդներ Կատեգորիա:1927 մահեր Կատեգորիա:Անգլիացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ
Սյուզան Բեռնե
Կենսագրություն
Մի քանի տարի ապրել է Կալիֆորնիայում, որտեղ նա փոխել է տարբեր աշխատատեղեր, սկսած` Hollywood Reporter թերթի սրբագրիչից մինչև Սան Ֆրանցիսկոյի ռեստորանի սեփականատեր, միևնույն ժամանակ գրելով մի քանի թերթերի համար և սկսել է հրատարակել իր պատմվածքները։
1986 թվականին դասախոսություններ է կարդացել Հարվարդի համալսարանում։ Համագործակցում է Նյու Յորք Թայմսի գրական տեսության բաժնի հետ, գրում է էսսեներ և հոդվածներ` «Ճանապարհորդությունների» սյունակի համար։ Հրատարակել է մի շարք էսսեներ տարբեր ամսագրերում, այնպես, ինչպես «Վոգը», «Allure»-ն և այլն։
Ստեղծագործություններ
Նրա դեբյուտային «A Crime in the Neighborhood» վեպը հրատարակվել է 1997 թվականին։ 1999 թվականին վեպը հրատարակվել է Մեծ Բրիտանիայում և շահել է «Օրանժ» գրական մրցանակը։
Ժյուրիի անդամները այն անվանել են` «հազվագյուտ որակի հիանալի վեպ»։
Մամխիում երգող թռչունները
«Մամխիում երգող թռչունները» (The Thorn Birds, բառացիորեն՝ «մամխիի թռչունները»), ավստրալիացի գրող Քոլին Մաքքալոուի ընտանեկան սագան, որը հրատարակվել է 1977 թվականին։
Վեպը դարձել է բեսթսելլեր։ Լոնդոնի համալսարաններից մեկում անցկացված հետազոտությունների համաձայն՝ աշխարհում ամեն րոպե վաճառվում է այդ վեպի երկու նմուշ ։ Առասպելը, ամենայն հավանականությամբ, Օսկար Ուայլդի «Սոխակն ու վարդը» հեքիաթի փոփոխված տարբերակն է։
Անվանում
Թռչնի մասին մի լեգենդ կա, ըստ որի՝ թռչունն ամբողջ կյանքի ընթացքում ընդամենը մեկ անգամ է երգում, բայց բոլորից լավ։ Մի անգամ նա թողնում է իր բույնն ու թռչում մամխի թուփ փնտրելու և չի հանգստանում, մինչև չի գտնում։ Ծակծկող ճյուղերի մեջ նա երգ է երգում ու կրծքով նետվում դեպի ամենասուր ու երկար փուշը։ Ու վեր խոյանալով անասելի տանջանքների միջից՝ այնպես է մեռնելով երգում, որ այդ երգին կնախանձեր ինչպես արտույտը, այնպես էլ սոխակը։ Դա կյանքի գին ունեցող երգ էր։ Ամբողջ աշխարհը, ականջ դնելով երգին, քարանում է, և Աստվածն ինքն էլ ժպտում է երկնքում։ Քանի որ ամեն լավագույն բան ձեռք է բերվում միայն մեծ տանջանքների գնով... Համենայն դեպս այդպես ասում է լեգենդը։
Սյուժե
Պատմությունն սկսվում է 1915 թվականին ու ընդգրկում կես դար։ Գիրքը բաժանված է յոթ մասի, ամեն մեկում բացահայտվում է գլխավոր հերոսներից մեկի բնավորությունը։ Պատմության կենտրոնում Կլիրիի ընտանիքի կյանքն է, որն անցել էր դժվար ճանապարհ՝ նորզելանդական աղքատից մինչև Դրոեդայի ավստրալիական խոշոր կալվածքի կառավարիչ։
'''Մաս 1. 1915-1917 թվականներ, Մեգգի'''
Գիրքն սկսվում է կրտսեր դստեր՝ Մեգիի ծննդյան օրվանից, որը չորս տարեկանն է բոլորում։ Նկարագրվում է բազմանդամ ընտանիքի կենցաղը, ընտանիքի մոր՝ Ֆիոնայի ամենօրյա ծանր աշխատանքը, երեխաների՝ կաթոլիկ եկեղեցու խիստ միանձնուհիների ղեկավարության ներքո ուսուցման դժվարությունները, ավագ որդի Ֆրենկի դժգոհություններն աղքատությունից ու միապաղաղ կյանքից։ Մի անգամ հորը՝ Պադրիկ Քլիրիին (Պեդդի), նամակ է գալիս իր քույր Մերի Կարսոնից՝ Դրոեդայի ավստրալիական խոշոր կալվածքների տիրուհուց։ Նա առաջարկում է եղբորն ավագ հովվի պաշտոնը, և ամբողջ ընտանիքը Նոր Զելանդիայից տեղափոխվում է Ավստրալիա։
'''Մաս 2. 1918-1928 թվականներ, Ռալֆ'''
Ավստրալիայում Քլիրիի ընտանիքին դիմավորում է երիտասարդ քահանա Ռալֆ դե Բրիկկասարը։ Տասնամյա Մեգգին՝ ընտանիքի միակ դուստրը, գրավում է նրա ուշադրությունն իր գեղեցկությամբ ու ամաչկոտությամբ։ Մեծանալով՝ Մեգգին սիրահարվում է նրան, բայց նրանց վիճակված չէր միասին լինել, քանի որ Ռալֆը, ինչպես յուրաքանչյուր կաթոլիկ քահանա, տվել էր կուսակրոնության երդում։ Սակայն նրանք միասին շատ ժամանակ են անցկացնում, ձիուն հեծնած զբոսում են, զրուցում։ Մերի Կարսոնը՝ պողպատե արքա Մայքլ Կարսոնի այրին, անպատասխան սիրահարված է Ռալֆին ու քողարկված ատելությամբ հետևում է նրա և Մեգգիի հարաբերություններին։ Զգալով, որ հանուն Մեգգիի Ռալֆը պատրաստ է հրաժարվելու հոգևորականի աստիճանից, Մերին նրան թակարդն է գցում իր կյանքի գնով. Մերի Կարսոնի մահից հետո իր ամբողջ ժառանգությունը կփոխանցվի եկեղեցուն՝ մի պայմանով, որ այն ըստ արժանվույն գնահատի իր համեստ ծառա Ռալֆ դե Բրիկկասարին, որը դառնում է Կարսոնների ունեցվածքի միակ տնօրինողը, իսկ Քլիրիի ընտանիքը իրավունք է ստանում ապրելու Դրոեդեում՝ որպես ղեկավար։ Հիմա, երբ Ռալֆի առջև կրկին բացվում է եկեղեցական գործունեության հնարավորությունը, նա հրաժարվում է իր կյանքը կապել Մեգգիի հետ ու հեռանում Դրոեդեից։ Մեգգին կարոտում է նրան։ Ռալֆը նույնպես մտածում է նրա մասին, բայց հաղթահարում է Դրոեդե վերադանալու ցանկությունը։
'''Մաս 3. 1929-1932 թվականներ, Փեդդի'''
Խոշոր հրդեհի ժամանակ մահանում են Մեգգիի հայրը՝ Փեդդին, և երբայր Ստյուարտը։ Պատահականորեն այդ օրը, երբ նրանց մարմինները տեղափոխում են դաստակերտ, Ռալֆը վերադառնում է Դրոեդե։ Մեգգին, որոշ ժամանակ մոռանալով հարազատների հանդեպ կարոտն ու տխրությունը, կարողանում է նրանից համբույր ստանալ, բայց Ռալֆի թաղումից անմիջապես հետո կրկին հեռանում է։ Մեգգին նրան վարդ է նվիրում՝ միակ, հրդեհից փրկված, իսկ Ռալֆն այն պահում է իր գրպանի բրևիարիում։
'''Մաս 4. 1933-1938 թվականներ, Լյուկ'''
Մեգգին շարունակում է կարոտել Ռալֆին։ Այդ ժամանակ կալվածատանը նոր աշխատակից է հայտնվում՝ Լյուկ Օ’Նիլը, որն սկսում է հոգ տանել Մեգգիի մասին։ Արտաքինից նա Ռալֆին է նման։ Մեգգին սկզբում ընդունում է նրա պարի հրավերները, իսկ հետո ամուսնանում է նրա հետ։ Հարսանիքից հետո պարզ է դառնում, որ Լյուկն իր համար եղեգ կտրողի աշխատանք է գտել, իսկ Մեգգիին տեղավորել է ամուսնական մի զույգի տանը՝ որպես սպասուհի։ Մեգգին երազում է երեխայի ու սեփական տան մասին, բայց Լյուկը նախընտրում է աշխատել ու գումար հավաքել՝ խոստանալով նրան լիարժեք ընտանեկան կյանք մի քանի տարուց։ Նրանք ամիսներով չեն հանդիպում, բայց Մեգգին խորամանկելով նրա համար աղջիկ է ունենում՝ Ջասթինան։ Բարդ ծննդաբերությունից հետո նա երկար ժամանակ հիվանդանում է, ու տանտերերը, որտեղ նա սպասուհի է աշխատում, նրան ճանապահորդության են ուղարկում դեպի Մատլոկ կղզի։ Նրա գնալուց հետո վերադառնում է Լյուկը, ու տանտիրուհին առաջարկում է այցելել Մեգգիին, բայց Լյուկը հրաժարվում ու հեռանում է։ Դրանից հետո գալիս է Ռալֆը, ու նրան նույնպես խորհուրդ են տալիս գնալ Մեգգիի մոտ՝ ներկայանալով որպես Լյուկ։ Ռալֆը տատանվում է, բայց գնում է Մեգգիի մոտ։ Ի վիճակի չլինելով դիմադրել ցանկությանը՝ նրանք մի քանի օր միասին են անցկացնում, որից հետո Ռալֆը վերադառնում է Հռոմ, որպեսզի շարունակի կարիերան ու դառնա կարդինալ։ Մեգգին հեռանում է Լյուկից ու վերադառնում Դրոեդե՝ սրտի տակ կրելով Ռալֆի երեխային։
'''Մաս 5. 1938-1953 թվականներ, Ֆիա'''
Նույն ժամանակ Եվրոպայում սկսվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ Մեգգիի երկու եղբայրները ռազմաճակատ են մեկնում։ Արդեն կարդինալ դարձած Ռալֆը դժվարությամբ է համակերպվում Մուսսոլինիի ռեժիմի նկատմամբ Վատիկանի ճկունության հետ։ Դրոեդեում ծնվում է Մեգգիի որդին՝ Դենը։ Երեխան շատ նման էր Ռալֆին, բայց քանի որ Ռալֆը և Լյուկը արտաքին նմանություն ունեին, ոք չի կասկածում, որ երեխայի հայրը Լյուկն է։ Միայն Մեգգիի մայրը՝ Ֆիոնան (Ֆիան) է հասկանում։ Մեգգիի հետ զրույցի ժամանակ պարզ է դառնում, որ երիտասարդության տարիներին Ֆիոնան նույնպես սիրահարված է եղել մի շատ ազդեցիկ մարդու, որը չէր կարող ամուսնանալ նրա հետ։ Նա այդ մարդուց որդի է ունեցել՝ Ֆրենկին, իսկ իր հայրը Պադրիկ Քլիրիին գումար է տվել, որպեսզի նա ամուսնանա իր դստեր հետ։ Ինչպես Ֆիոնան, այնպես էլ Մեգգին սիրել են մի մարդու, որը չէր կարող փոխադարձությամբ պատասխանել իր զգացմունքներին. Ֆիոնայի սիրեցիալն անհանգստանում էր իր կարիերայի մասին, իսկ Ռալֆը նվիրված էր եկեղեցուն։ Մեգգին ծիծաղում է ու ասում, որ ինքը խելացի է վարվել ու հոգ տարել այն մասին, որ Դենն անուն ունենա, ու ոչ ոք չկասկածի նրա ծննդյան օրինականության մեջ։ Ռալֆը գալիս է Դրոեդե, ծանոթանում Դենի հետ, բայց չի կռահում, որ նա իր որդին է։ Մեգգին նրան ոչինչ չի ասում։
'''Մաս 6. 1954-1965 թվականներ, Դեն'''
Մեգգիի երեխաները մեծանալով իրենց համար մասնագիտություն են ընտրում։ Ջասթինան պատրաստվում է դերասանուհի դառնալ ու մեկնում է Լոնդոն։ Դենը ցանկանում է հոգևորական դառնալ։ Մեգգին զայրացած է. նա հույս ուներ, որ Դենը երեխաներ կունենա, և այդպես ինքը «կխլի» Ռալֆին եկեղեցուց։ Բայց Դենը համառորեն պաշտպանում է իր ընտրությունը, ու Մեգգին նրան ուղարկում է Հռոմ՝ Ռալֆի մոտ։ Դենը ուսում է ստանում սեմինարիայում ու ձեռնադրվում։ Ծեսից հետո նա գնում է Կրետե հանգստանալու, որտեղ սրտի կաթված է ստանում և մահանում։ Մեգգին գալիս է Ռալֆի մոտ, որպեսզի օգնություն խնդրի հունական իշխանությունների հետ բանակցությունների հարցում և տեղեկացնում է, որ Դենը նրա որդին է։ Ռալֆը օգնում է Դենի մարմինը տեղափոխել Դրոեդե, նրա համար վերջին ծեսն է կատարում ու մահանում է թաղումից հետո՝ խոստովանելով ինքն իրեն, որ սեփական պատվախնդրության համար շատ բան զոհաբերեց։
'''Մաս 7. 1965-1969 թվականներ, Ջասթինա'''
Դենի մահվանից հետո Ջասթինան իր տեղը չի գտնում ու հանգստությունը փնտրում է աշխատանքի մեջ։ Նա Դենի մահվան մեջ իրեն է մեղադրում. սկզբնապես Ջասթինան ցանկանում էր գնալ Կրետե Դենի հետ, բայց արդյունքում չգնաց այնտեղ, քանի որ ցանկանում էր ժամանակն անցկացնել իր ընկերոջ՝ գերմանացի Լիոն Հարթգեյմի հետ, որին էլ սիրահարված էր։ Աղջիկը կարծում է, որ եթե նա լիներ եղբոր հետ, դժբախտությունը չէր կատարվի։ Նա մերթ փորձում է վերադառնալ Դրոեդե, մերթ ձգտում է Լիոնի հետ հարաբերությունները հարթել։ Լիոնը սիրում է Ջասթինային ու ցանկանում ամուսնանալ նրա հետ, Ջասթինան էլ վախենում է կապվել նրա հետ ու ցավի ու անհանգստության համար խոցելի դառնալ։ Դրանից բացի, չպատասխանելով Լիոնի զգացմունքներին, նա այդ կերպ փորձում է մեղքը քավել Դենի առջև։ Արդյունքում ամուսնանում է Լիոնի հետ։ Դրոեդեում Մեգգին նրանից հեռագիր է ստանում, որում տեղեկացվում էր հարսանիքի մասին։ Կալվածքներում ապագա չկա. նրա եղբայրները չամուսնացան ու անսերունդ են, Դենը մահացավ, իսկ Ջասթինան չի ցանկանում անգամ լսել երեխաների մասին։
Առասպել մամխիի մասին
Գրքի վերնագիրն անուղղակիորեն հղվում է առասպելական «փշոտ թռչնին», որը մամխի ծառեր է փնտրում ձվից դուրս գալու օրվանից։ Երբ նա գտնում է իդեալական փուշ, խոցում է իրեն ու մեռնելու ընթացքում երգում երբևէ լսված ամենահրաշալի երգը ։
Գրքի տպագրվելուց առաջ ոչ մի սկզբնաղբյուր չի գտնվել այդ առասպելի մասին չնայած, որ այն նկարագրվել է տարբեր ոչ գիտական աղբյուրներում որպես «հին կելտական լեգենդ» ։
Էկրանավորում
1983 թվականին վեպի հիման վրա թողարկվել է «Մամխիում երգողները» համանուն հեռուստասերիալը։ Սիրավեպի հեղինակը սարսափած էր հեռուստատարբերակից՝ անվանելով այն «կատարյալ փսխունք» ։
Ծանոթագրություն
Կատեգորիա:1977 վեպեր Կատեգորիա:1977 գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Պատմական վեպեր Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին Կատեգորիա:Կենդանիներ մշակույթում և արվեստում Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Հարոլդ Մակմիլան
Մորիս Հարոլդ Մակմիլան  (Maurice Harold Macmillan, ), անգլիացի պետական և քաղաքական գործիչ։ 1940-1945 թվականներին պաշտոններ է զբաղեցրել Չերչիլի կառավարությունում։ Պահպանողականների՝ իշխանության գլուխ անցնելուց (1951) հետո եղել է բնակարանային շինարարության և տեղական ինքնավարության (1951-1954), պաշտպանության (1954-1955), արտաքին գործերի (1955), ֆինանսների (1955-1957) նախարար, 1957-1963 թվականներին՝ վարչապետ։
Հանդես է եկել հօգուտ Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքական և տնտեսական ինտեգրացիայի, միաժամանակ կողմնակից էր միջազգային վիճելի հարցերը ԽՍՀՄ-ի հետ բանակցությունների միջոցով լուծելուն։ Ունի հուշագրություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Անգլիացի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անգլիացի դիվանագետներ
Հեռացատկ
Հեռացատկ (long jump), շարժական գործողություն՝ կապված հորիզոնական ցատկի հետ։ Հեռացատկը մարզիկից պահանջում է ցատկի սպրինտերային որակ։ Հեռացատկը մտնում է անտիկ օլիմպիական խաղերի մրցութային ծրագրերի կազմի մեջ։ Այն համարվում է թեթև ատլետիկայի ժամանակակից օլիմպիական ճյուղ՝ տղամարդկանց համար 1896 թվականից, իսկ կանանց համար՝ 1948 թվականից։
Տեխնիկա և ոճ
Համաշխարհային կարգի տղամարդ մարզիկների համար տախտակից մղվելիս նախնական արագությունը հասնում է 9.4-9.8 մ/վ-ի։ Մարզիկների զանգվածի կենտրոնի և հորիզոնի թռիչքի օպտիմալ անկյունը համարվում է 20–22°, իսկ քայլելու դեպքում զանգվածի կենտրոնի բարձրությունը հարաբերական հանգստի պայմաններում 50—70 սմ։ Մարզիկները սովորաբար հասնում են առավելագույն արագության թափավազքի վերջին երեք կամ չորս քայլերի ժամանակ ։
Ցատկը կազմված է չորս փուլերից` թափավազք, հրում, թռիչք և վայրէջք։ Տեխնիկական տեսանկյունից ամենամեծ տարբերությունները շոշափելի են ցատկի փուլում։
Հեռացատկը հին ժամանակներում
Հեռացատկը հնագույն օլիմպիական խաղերի տարածված մրցումներից է։ Ըստ առկա վկայությունների՝ ցատկելու տեխնիկան սկզբունքորեն տարբերվում է ժամանակակիցից։ Ցատկի ժամանակ մարզիկներն իրենց ձեռքերում պահում էին հատուկ ծանրություն՝ Հալտերես, որը նման էր մարզագնդի, որոնք հետ էին նետում վայրէջքից առաջ։ Ենթադրվում էր, որ այս եղանակով նրանք հավանաբար մեծացնում էին ցատկի հեռավորությունը ։ Կան նաև վկայություններ այն մասին, որ որոշ մարզիկների արդյունքներն անցել են ավելի քան 15 մետրը, բայց հետազոտողները կարծում էին, որ խոսքը եռակի ցատկման մասին ։
Ներկա վիճակ
Սպորտի և թեթև ատլետիկայի նկատմամբ հետաքրքրության հարատևմամբ` 19-րդ դարի վերջից հեռացատկ մարզաձևը դարձել է հայտնի տեխնիկական ձևերից մեկը։ 1898 թվականին տղամարդկանց հեռացատկի համաշխարհային ռեկորդը պատկանում է ամերիկացի Մայեր Պրինսթեյնին՝ 7,23 մ։ Օլիմպիական առաջին խաղերի ժամանակ անցկացվեցին նաև տեղից հեռացատկի մրցույթներ, բայց նրանք շատ արագ կորցրին ժողովրդականությունը։