cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լոլա Ալվարես Բրավո
Վաղ տարիներ (1903-1927)
Դոլորես Կոնսեպսիոն Մարտինես դե Անդան, որը երիտասարդ տարիքից հայտնի է որպես Լոլա, ծնվել է 1903 թվականի ապրիլի 3-ին, Լագոս դե Մորենո քաղաքում (Խալիսկո նահանգ, Մեքսիկա) Սառա դե Անդայի և Գոնսալո Մարտինեսի ընտանիքում, որը վաճառական է եղել և զբաղվել է Մեքսիկա արվեստի առարկաներ և կահույք ներմուծելով։ Նրա ծնողները հավանաբար ամուսնալուծվել են, երբ Լոլան շատ փոքր է եղել։ Երբ նա մոտ երեք տարեկան էր, հայրը նրան և ավագ խորթ եղբորը՝ Միգելին տարել է իր մոտ՝ Մեխիկո, որտեղ նրանք ապրել են 28 սենյակներով մեծ առանձնատանը։ Նրա եղբոր ընկերներից մեկը, ով ապրում էր մոտակայքում՝ Մանուել Ալվարես Բրավոն, հաճախակի է այցելել Ֆակտոր փողոցի վրա գտնվող իրենց տուն (այժմ՝ Ալյենդե փողոց)։
Գոնսալո Մարտինեսը մահացել է սրտի կաթվածից 1916 թվականին՝ դստեր հետ գնացքով ճանապարհորդելիս։ Հոր մահից հետո Լոլան լքել է նրա տունը՝ տեղափոխվելով եղբոր և նրա կնոջ հետ ապրելու Սանտա Թերեզա փողոցի վրա գտնվող բնակարանում (այժմ՝ Գվատեմալա փողոց)։ Փորձելով ապահովել, որ նա դառնա պատասխանատու կին և տնային տնտեսուհի, եղբոր կինը նրան ուղարկել է սովորելու Սագրադո Կորասոն քոլեջում (Colegio del Sagrado Corazón): Դժգոհ լինելով իրեն առաջարկված ճակատագրից՝ Մարտինեսն ավելին է ուզել՝ ասելով.
Լոլան ուսումը շարունակել է Ազգային նախապատրաստական դպրոցում, որտեղ 1922 թվականին ծանոթացել է Ֆրիդա Կալոյի հետ։ Երկու կանանց միջև մտերիմ ընկերություն է ստեղծվել, որը շարունակվել է ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Միևնույն ժամանակ նրա մտերմությունը մանկության ընկեր Մանուել Ալվարեսի հետ վերածվել է ռոմանտիկ հարաբերությունների։ Զույգը հաճախ միասին թափառել է փողոցներում՝ քաղաքի կեղտից և աղքատությունից վեր գտնելով գեղեցկությունը։
1925 թվականին Մարտինեսն ու Ալվարեսն ամուսնացել են, և Լոլան վերցրել է ամուսնու ազգանունը։ Նրանք տեղափոխվել են Օախակա նահանգ, որտեղ Մանուելը որպես հաշվապահ աշխատանք է գտել Ազգային հաշվապահական վարչությունում։ Նա համարվել է նաև տեղական նկարիչների համայնքի անդամ։ Ազատ ժամանակ Մանուելը, ով դեռահաս տարիքում լուսանկարչություն է սովորել, կնոջը սովորեցրել է, թե ինչպես օգտագործել տեսախցիկը և երևակել ժապավենը։ Ինչպես Մեխիկոյում, զույգը սիրում էր շրջել փողոցներով, բայց այժմ սկսել էին վավերագրել իրենց տպավորությունները՝ լուսանկարելով դրանք։ Ալվարեսն իր առաջին լուսանկարներն էր կատարել Օախակայում՝ ամուսնու կողմից նախընտրած այլաբանական ոճով։ Երբ Լոլան հղիացել է, զույգը 1927 թվականին որոշել է վերադառնալ Մեխիկո, որպեսզի մոտ գտնվի համապատասխան բժշկական հաստատություններին և ընտանիքին։ Հենց այստեղ էլ ծնվել է նրանց միակ երեխան՝ Մանուել Ալվարես Բրավո Մարտինեսը։ Չնայած Մանուելը դեռ աշխատել է Ազգային հաշվապահական վարչությունում, նա ազատվել է աշխատանքից որդու՝ Մանուելիտոյի ծնվելուց անմիջապես հետո, որպեսզի ավելի կենտրոնանա պրոֆեսիոնալ լուսանկարչի կարիերայի վրա։ Երբ Լոլան սկսել է զարգացնել լուսանկարչության արվեստի իր սեփական տեսլականը և դժգոհել է իր ամուսնու լուսանկարները պարզապես երևակելուց, նրանց հարաբերություններում սկսել է լարվածություն առաջանալ։
Լուսանկարչի կարիերայի սկիզբը (1927-1934)
1933 թվականին Լոլան հանդիպել է ամերիկացի լուսանկարիչ Պոլ Ստրենդին, ում վավերագրական լուսանկարչական ոճը գրավել է նրա ուշադրությունը և նրան ավելի է դուր եկել, քան ամուսնու ոճավորված լուսանկարները։ Նա եզրակացրել է, որ լուսանկարչությունը պատմության տարեգրություն է, որը վավերագրում է հասարակության վերափոխումը։ Ալվարեսը լուսանկարչական ապարատը համարել է «երրորդ աչք»։ Նրա վաղ շրջանի աշխատանքներից մեկը կոչվում է «Այցելություն» (La Visitación) և նկարվել է Մանուելի և ֆրանսիացի լուսանկարիչ Անրի Կարտիե Բրեսոնի հետ շրջագայության ժամանակ։ Նրանք գնացել են Թեհուանտեպեկ, որտեղ Լոլան նկարել է դռան մոտ կանգնած երկու կնոջ, որոնք մխիթարել են միմյանց։ Մարդկանց տարբեր դիրքերով լուսանկարերելու փոխարեն, ինչպես բնորոշ է եղել իր ամուսնու աշխատանքին, կամ Մոդոտտիին բնորոշ գաղափարական դիմանկարներին, Ալվարեսի աշխատանքները կենտրոնանում էին լուսանկարչական ապարատով պատկերված առօրյա կյանքի նուրբ մանրամասների և պահերի վրա։ 1934 թվականին նա դարձել է Հեղափոխական գրողների և նկարիչների նորաստեղծ լիգայի անդամ (Liga de Escritores y Artistas Revolucionarios) և Մանուելի և Էմիլիո Ամերոյի հետ հիմնադրել է Մեքսիկայի ամենաառաջին կինոակումբներից մեկը։ Երբ ձևավորվել է իր սեփական ոճը և Լոլան ցանկացել է դառնալ լիովին անկախ ստեղծագործող  անձնավորություն, ամուսինների միջև լարվածությունն ուժեղացել է, և 1934 թվականին Ալվարեսը վերցրել է որդուն և հեռացել Մանուելից, չնայած նրանք պաշտոնապես ամուսնալուծվել են միայն 1948 թվականին։ Երբ նրանք բաժանվել են, նա արդեն հաստատվել է որպես պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ։ Տեղական մի քանի ամսագրերում աշխատանք ստանալուց հետո նա պահպանել է Ալվարես Բրավո ազգանունը՝ այն օգտագործելով իր մասնագիտական գործունեության մեջ։
Ստեղծագործական ծաղկունք (1935-1971)
1937 թվականին Ալվարեսը սկսել է աշխատել որպես լուսանկարիչ Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի (UNAM) գեղագիտական հետազոտությունների ինստիտուտում։ Նա զբաղվել է հնագիտական վայրերի լուսանկարչական փաստաթղթերի ստեղծմամբ՝ այցելելով երկրի տարբեր շրջաններ։ Հինգ տարի անց նա նշանակվել է Կրթության և գեղագիտության գլխավոր տնօրինության լուսանկարչության բաժնի վարիչ, որտեղ աշխատել է հետագա 30 տարիներին։ Ալվարեսը լուսանկարչության դասեր է տվել, կազմակերպել սեմինարներ և ճամփորդական շնորհանդեսներ։ Միևնույն ժամանակ նա շարունակել է իր աշխատանքը որպես ֆոտոլրագրող՝ մնալով Մեքսիկայում միակ կինը, ով աշխատել է այս բնագավառում 1950-ական թվականներին]։ Նա լուսանկարել է գործարաններ, ֆերմաներ, հրշեջ կայաններ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ և մանկատներ ամբողջ երկրում, նկարազարդել ամսագրերի հոդվածներ, կատարել է պատվերներ գովազդի և նորաձևության լուսանկարչության ոլորտում։ Ազատ ժամանակ Ալվարեսը նկարել է ընկերների և գործընկերների դիմանկարները, ինչպես նաև լուսանկարել նրանց աշխատանքները։
Ալվարեսը ներկայացված է մեքսիկացի սյուրռեալիստ նկարիչ Խուան Սորիանոյի «Լոլա Ալվարեսի դիմանկարը Խուան Սորիանոյի և կրտսեր Սորիանոյի հետ» կտավում (Retrato de Lola Álvarez con Juan Soriano Niño Soriano): Համարվելով Սորիանոյի լավագույն գործերից մեկը՝ Ալվարեսը պատկերված է որպես լուսանկարիչ, որն իր օբյեկտիվն ուղղել է Սորիանոյի հորն ու որդուն՝ մեծ պատուհանի ֆոնին, որտեղից տեսարան է բացվում դեպի երազային երկինք, որը բնութագրվում է կարմիր և կապույտ գույնի մրրիկով։ Ալվարեսն իր աշխատանքում փորձարկել է նաև այնպիսի մեթոդներ, ինչպիսին է ֆոտոմոնտաժը, երբ մեկ լուսանկարով չէր կարողանում ամբողջությամբ փոխանցել իր գաղափարը։ Այդպիսի պատկերներից մեկում՝ «Մեխիկոյի ճարտարապետական անարխիան» (Anarquía arquitectónica de la ciudad de México, նա իրար վրա է դրել երկնաքերերի լուսանկարներ՝ ցույց տալու ուրբանիզացիայի հետևանքով առաջացած գերբնակեցումը։ Իր մյուս աշխատանքում, որը վերնագրված է «Աղքատների երազանքը» (El sueño de los pobres), քնած երեխան պառկած է փող աշխատելու մեքենայի տակ, ինչը կարելի է մեկնաբանել որպես քաղաքական հայտարարություն աղքատների վրա կապիտալիզմի ազդեցության մասին։ Նմանատիպ մոնտաժ նա օգտագործել է «Աղքատների երազանքը 2» (El sueño de los pobres 2) աշխատանքում։ Ալվարեսը անդրադարձել է այդ միջոցին 1940-ականների վերջին և 1950-ականներին մեծ պաստառների ստեղծման ժամանակ, որոնք պատվիրվել են տարբեր ձեռնարկությունների և հաստատությունների կողմից, որոնց նախորդել են 1930-ականների El Maestro Rural-ի տարբեր շապիկներ։ 1939 թվականին Ալվարեսը տեղափոխվել է իր սեփական բնակարան, որը գտնվել է Ավենիդա Խուարեսում ար-դեկո ոճի շենքում, սակայն այդ ժամանակ նա իրեն ստեղծագործող չի համարել, չնայած այդ պահի իր բոլոր ձեռքբերումներին։
Մահ և ժառանգություն
Ալվարեսը մահացել է 1993 թվականի հուլիսի 31-ին Մեխիկոյում։ Նա իր արխիվը կտակել է Արիզոնայի Թուսոն քաղաքի Արիզոնայի համալսարանի Ստեղծագործական լուսանկարչության կենտրոնին։ 1994 թվականին Կենտրոնը ստացել է հարյուր լուսանկար և կազմակերպվել Օլիվիե Դեբրուազի կողմից, մեկնարկել է «Լոլա Ալվարես Բրավո. իր սեփական լույսի ներքո» շրջիկ ցուցահանդեսը և համանուն հրատարակությունը։ Ալվարեսի որդին՝ Մանուելը, շարունակել է ավելացնել հավաքածուն, և 1996 թվականին հաքածուն հավալրվել է շուրջ 200 լուսանկարներով և նեգատիվներով։ 2007 թվականին Մեխիկոյում հայտնաբերվել են այլ լուսանկարներ, երբ ընկերներից մեկը, ով գնել է Ալվարեսի հին բնակարանը, հայտնաբերել է Ալվարեսի, նրա ամուսնու, ինչպես նաև իր ուսանողների աշխատանքների պատկերներով լի արկղեր։ Լատինամերիկյան արվեստի մասնագետ և Ուելսլի քոլեջի դասախոս Ջեյմս Օլեսի խոսքերով, նոր նյութը տվել է «մեզ օրիգինալ վերնագրեր և տարեթվեր, որոնք արմատապես փոխում են Ալվարեսի որոշ ստեղծագործությունների իմաստն ու մեկնաբանությունը»։ Նկարները համալրել են Կենտրոնի արխիվը, և դրան հաջորդել են մի քանի ցուցադրություններ, այդ թվում՝ «Լոլա Ալվարես Բրավոն և դարաշրջանի լուսանկարչությունը» ցուցահանդեսը, որը ցուցադրել է ավելացված լուսանկարները 2013 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Մեքսիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ
Վիեյրաս
Վիեյրաս (Vieiras), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևմտյան մասում։ Մտնում է Անդրելանդիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3900 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 112,185 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 36,3 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1948 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Վաշինգտոն շրջան (Նյու Յորք)
Վաշինգտոն շրջան (Washington County), ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.191 կմ² է, բնակչությունը՝ 63.216 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆորտ Էդուարդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1772 թ.։
Բարղամյան
Բարղամյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
Մոլդովա (գյուղ, Լյուգանուսե շրջան)
Մոլդովա (Moldova), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Աննա Կարենինա (հեռուստասերիալ, 2013)
«Աննա Կարենինա», 2013 թվականի մինի-սերիալ՝ նկարահանված կանադացի ռեժիսոր Քրիստիան Դյուգեյի կողմից։ Լև Տոլստոյի համանուն վեպի էկրանավորումն է և Իտալիայի (Lux Vide), Գերմանիայի (Betafilm), Իսպանիայի (Telecinco Cinema) ու Ֆրանսիայի (Pampa Productions) համատեղ արտադրություն։ Գլխավոր դերը կատարել է իտալացի դերասանուհի Վիտորիա Պուչինին։ Եվրոպական հեռուստաէկրանների պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ։
Սյուժե
XIX դարի երկրորդ կես։ Ամուսնացած ազնվականուհի Աննա Կարենինան Սանկտ Պետերբուրգից գնացքով մեկնում է Մոսկվա, որպեսզի օգնի խաղաղություն հաստատել եղբոր՝ Օբլոնսկու ընտանիքում։ Պարահանդեսում նա հանդիպում է սպա Ալեքսեյ Վռոնսկուն, որի հետ ծանոթացել էր Մոսկվա ժամանելուց հետո։ Նրան սիրահարված է Կարենինայի բարեկամուհուն՝ երիտասարդ Կիտա Շչերբացկայային, որն այդ պատճառով մերժում է Կոնստանտին Լևինի սերը։ Վռոնսկու և Կարենինայի սերը սկիզբ է դառնում բարձրագույն հասարակության բարքերին և կարգերին հակասող պատմության, ցանկությունների ու պատվի միջև տատանումների։
Նկարահանումներ
Բնական պայմաններում նկարահանումներն անցկացվել են 2012 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբերին Լիտվայի պատմական վայրերում ։ Մինի-սերիալի արտադրության մեջ ներգրավված է եղել 2000 ստատիստ, 100 ձի, 30 վագոն, Մերձբալթիակյի 50 ամենագեղեցիկ պատմական արիստոկրատական պալատները, 1200 կոստյում, 7 տոննա արհեստական ձյուն (մինչև ձյան տեղումները)։
Նկարահանումների ժամանակ սիրավեպ է սկսվել գլխավոր դերակատար Վիտորիա Պուչինիի և օպերատոր Ֆաբրիցիո Լուչիի միջև ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Իշխանաղբյուր
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի աղբյուրներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի ջրագրություն
Երգիչ
Երգիչ (իգական՝ երգչուհի), նա որը երգում է վոկալային երաժշտություն՝ երգ, ռոմանս, արիա, համույթ։ Երգիչը նաև երաժշտական գործիքի վրա նվագողն է։ Տարածված է նաև վոկալիստ անվանումը, որը նույն երգիչն է։
Դասակարգում ըստ ժանրերի
Երգիչները մասնագիտացած են ըստ երաժշտական ժանրերի, որոնք են.
Կատեգորիա:Մասնագիտություններ
Սոսնովի (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 38 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մուհամմեդ Քամալ Ժաբր
Մուհամմեդ Քամալ Ժաբր (1948 - 2014 ), նրա փոքր եղբայրը Պաղեստինցի վիպագիր Մուհամմեդ Մուհիբ Ժաբրն է։ Նրա ընտանիքը պատերազմի պատճառով գաղթել էին Պաղեստինի Քաֆր Սաբայից։ Նրա ընտանիքի գաղթելուց հետո, 1948 թվականին Բուրքա գյուղի Նաբլուս շրջանում ծնվեց Մուհամմեդ Քամալ Ժաբրը։ Նա իր ընտանիքի հետ տեղափոխվեց Նաբլուսի մոտ գտնվող բալատայի փախստականների վրանային ճամբար, որտեղ Մուհամմեդ Քամալ Ժաբրը անցկացրեց իր մանկությունը և երիտասարդությունը։ Փախստականների ճամբարում նա ստացել է իր նախնական կրթությունը և ապա Նաբլուսում ավարտել է երկրորդական կրթությունը։
Հետո տեղափոխվել է Օման, որտեղ ավարտել է Օմանի համալսարանը ստանալով մաթեմատիկայից բակալավրի աստիճան, ապա վերադարձել է Պաղեստին, որպեսզի աշխատի ուսուցման դաշտում։
Մուհամմեդ Քամալ Ժաբրը գրել է գրական հոդվածը, պիեսներ և մասնակցել է մի շարք պիեսների թողարկման մեջ։ Նաբլուսում 1975 թվականին հիմնադրված «Ձիթապտուղի թատրոնը» խմբի հետ է աշխատել, որոնք ներկայացնում էին մեծ թվով պիեսներ, սակայն օկուպացիայի ուժերը դարձան նրանց փակման պատճառը։ Հետո նա աշխատել է Ալ-Նաժահ ազգային համալսարանի բարեկամներ հասարակության պատկանող «Ազատ թատրոն» խմբի հետ։
Հաջի Ջաֆար-բեկի մզկիթ
Հաջի Ջաֆար-բեկի մզկիթ, շիա իսլամական մզկիթ Երևանի Դեմիրբուլաղ թաղամասում։ Հայտնի է նաև Հաջի Սաֆար-Բեկի մզկիթ ու Չաթիրլի (հովհանոցավոր) մզկիթ անուններով՝ մինարեի փոխարեն բարձր հարթակի վրա կախված անձրևանոցի պատճառով։
Մուհամմեդ Քամալ Ժաբր
Նաև, նա եղել է գրողների ընդհանուր միության և պաղեստինյան լրագրողների հիմնադիրներից մեկը (օկուպացիայի տակ) ։
1994 թվականին, Պաղեստինի ազգային մարմնին հաստատման հետ Մուհամմեդ Քամալ Ժաբրը աշխատել է կրթության, մշակույթի և գիտության Պաղեստինյան ազգային հանձնաժողովի միջոցով և դարձել է նրանց ներկայացուցիչը մի շարք արաբական և միջազգային միջոցառումներում։ Ապա տեղափոխվել է աշխատելու Պաղեստինի ազգային ազատագրման շարժման հետ (ՖԱԹՀ)։ Այդ ժամանակի ընթացքում նա մինչև իր մահը ստանձել է գլխավոր խմբագրի դերը «Խոստում» ամսագրում, որը թողարկվում էր «Աշբալ» ընկերությունը, որը պատկանում էր ՖԱԹՀ-ին։
Հաջի Ջաֆար-բեկի մզկիթ
Գտնվել է այսօրվա Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող բակում՝ Գետառից ոչ հեռու՝ Վարդանանց ու Քոչար փողոցների տարածքում ։
Կառուցվել է 18-րդ դարում։ Կապույտ մզկիթից բացի միակն էր, որ կանգուն էր առ 1980-ականների վերջը։ Ըստ տեղաբնակների հիշատակությունների՝ 1990 թվականի հունվարի 21-ին Բաքվում հայերի ջարդերի մասին լուրերին ընդառաջ հրկիզվել է, իսկ հաջորդ օրը բուլդոզերի միջոցով քանդվել՝ հակառակ ժամանած միլիցիայի աշխատակիցների հորդորների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի չպահպանված հուշարձաններ
Էյս Վենտուրա։ Ընտանի կենդանիների խուզարկուն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Էյս Վենտուրա Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դետեկտիվ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան էքշն կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆիլմեր շների մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր
Բարոյան
Բարոյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Մահմադ Սարդիպ խանի մզկիթ
Մահմադ Սարդիպ խանի մզկիթ՝ շիա իսլամական մզկիթ Երևանի Դեմիրբուլաղ թաղամասում։ Գտնվել է այսօրվա 114 դպրոցի բակում ։ Իր մոտակայքում գտնվող Մեդրեսեի հետ միասին կազմել է մեկ համալիր։ Մեդրեսեի շենքը այսօր ունի Վարդանանց անցուղի 19 հասցեն։
Կառուցվել է 19-րդ դարում Մահմադ Սարդիպ խանի կողմից, ով ռուսական նահանգային նիստերին ներկայացրել է մուսուլմաններին ։ Ունեցել է մեկ փոքր մինարե։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի չպահպանված հուշարձաններ
Ուեյն շրջան (Նյու Յորք)
Ուեյն շրջան (Wayne County), ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3.585 կմ² է, բնակչությունը՝ 93.772 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լայոնս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Բեթմենխեն
Բեթմենխեն Bethmännchen), տիպիկ թխվածքաբլիթ Ֆրանկֆուրտում ։ Բեթմենխենները թխվում են մարցիպանային զանգվածից նուշի, շաքարի փոշու և վարդի ջրի հիմքով։ Գնդակի տեսքով են, կեսը պատված ձվի դեղնուցով, մյուս կեսը նուշով։ Թխվածքաբլիթը անվանվել է Ֆրանկֆուրտյան Բետմանով ընտանիքի պատվին և հիմա օգտագործվում է որպես ամանորյա թխվածքաբլիթ։ Ըստ լեգենդի՝ բեթմենխենները հորինել է Փարիզյան հրուշակագործ Ժան Ժակ Գոտենյեն 1838 թվականին։
Տաշմուրին
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Հողեկ (Սպերի գավառ)
Հողեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում ։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 4 տուն հայ և 12 տուն թուրք բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մյոլդռե (գյուղ, Հելմե շրջան)
Մյոլդռե (Möldre), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հելմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 85 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հելմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արծվառյուծներ
Արծվառյուծներ կամ գորշանգղներ, ճուռակների ընտանիքին պատկանող խոշոր գիշատիչ թռչունների տեսակ, լայնորեն տարածված են արևելյան կիսագնդի ջերմ կլիմայի պայմաններում։ Արտաքին նմանություն ունեն ամերիկյան արծվառյուծների հետ, սակայն թռչունների այս երկու խմբերը սերտ հարազատներ չեն համարվում ։
Նկարագրություն
Տիպիկ դետրիտոֆագեր են, աչքի են ընկնում հիմնականում մուգ փետուրներով, փետրազուրկ գլխով (շատերը՝ փետրազուրկ պարանոցով) և երկար ու լայն թևերով։ Որսը գտնում են բացառապես տեսողության միջոցով (ի տարբերություն ամերիկյան արծվառյուծների, որոնք լավ հոտառություն ունեն)։ Ունեն հզոր կտուց, բայց թույլ ոտքեր, ինչի պատճառով չեն կարողանում տեղափոխել որսը։ Բնորոշ անատոմիական առանձնահատկություններից է մեծածավալ քարճիկի և ստամոքսի առկայությունը, որը նախատեսված է մեծ քանակությամբ սննդամթերք սպառելու համար։
Սովորաբար արծվառյուծները ճախրում են մեծ բարձրության վրա՝ փնտրելով որս և հետևելով միմյանց։ Եթե նրանցից մեկը ուտելիք է տեսնում, ապա իջնում է ներքև, իսկ մնացած թռչունները հետևում են նրան։ Որսի համար հաճախ պայքարում են, սակայն թռչունների մեծ խումբը կարող է վախեցնել որոշ գիշատիչների։ Հաճախ նրանց կերած սնունդը լիովին փչացած է լինում։ Դիակի թարախը կամ արյունը հոսում է արծվառյուծի մարմնի փետրազուրկ մասով և հատուկ փետրավոր «օձիք»-ի միջոցով հոսում մարմնից։ Ստամոքսահյութի բարձր թթվայնությունը սպանում է դիակի մանրէները և նպաստում ոսկրերի լուծմանը, իսկ աղիների սիմբիոտիկ մանրէները չեզոքացնում են թունավոր նյութերը։ Արծվառյուծները պարբերաբար տարածում են փետուրները, որպեսզի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները ոչնչացնեն փետուրների վրայի մանրէները ։
Տեսակներ
Գորշանգղ են անվանում նաև անգղների ենթաընտանիքի այլ տեսակների որոշ թռչուններին, ինչպես նաև ամերիկյան գորշանգղներին ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ճուռակներ Կատեգորիա:Գիշատիչ թռչուններ Կատեգորիա:Թռչունների ցեղեր
Տանտունի
Տանտունի, այս ուտեստը պատկանում է թուրքական խոհանոցին, պատրաստվում է մսից և լոլիկից, այն համարվում է արագ սնունդ։ Տանտունին առաջին անգամ ներկայացվել է Մերսին քաղաքում։ Տանտունի պատրաստելու համար անհրաժեշտ է մանր կտրատած կամ ծեծած հորթի միս, հնարավոր է նաև հավի միս։ Կտրատած միսը նախ եփվում է աղաջրի մեջ հետո տապակվում թավայում, որին էլ ավելացվում է մանր շերտատած լոլիկը ցանկալի է առանց կեղևի։ Ստացված զանգվածին ավելացվում է բուսայուղ, կծու պղպեղ և համեմունքներ։ Տանտունին ծառայում է որպես միջուկ լավաշի կամ սովորական հացի համար։ Նախքան լցոնելը լավաշը կամ հացը թաթախվում է զագվածի մեջ հյութը ներծծելու համար։ Ըստ ցանկության ավելացվում է կանաչի և սոխ։
Ժուրավլի (գյուղ, Սակիի շրջան)
Ժուրավլի (Журавлі, Gortenştadt), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Գորտենշտատ։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ժուրավլի գյուղում բնակվում էր 1 596 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Մոլորակային համակարգ
Մոլորակային համակարգը աստղերի և տարբեր ոչ աստղային աստղագիտական օբյեկտների համակարգ է. մոլորակները և նրանց արբանյակները, գաճաճ մոլորակները և նրանց արբանյակները, աստերոիդները, երկնաքարերը, գիսաստղերը և տիեզերական փոշին, որոնք պտտվում են ընդհանուր զանգվածի կենտրոնի շուրջ։ Փակ ուղեծրերով  և ձգողական դաշտով կապված մի քանի աստղերը և դրանց մոլորակային համակարգերը կազմում են աստղային համակարգ։ Երկիրն ընդգրկող մոլորակային համակարգը Արեգակի հետ միասին կազմում է Արեգակնային համակարգը։
Մոլորակային համակարգերի ծագումն ու զարգացումը
Արեգակի նման աստղերի շուրջ մոլորակային համակարգերը, համարվում են, որ առաջացել են նույն գործընթացով, որը հանգեցրել է աստղերի ձեւավորմանը։ Ըստ որոշ վաղ տեսությունների՝ մեկ այլ աստղ ծայրաստիճան մոտենում է մոլորակ կազմող աստղին և նրանից նյութեր է պոկում, որոնք էլ միաձուլվելով մոլորակներ են առաջացնում։ Բայց այժմ հայտնի է, որ նման մոտեցման կամ բախման հավանականությունը չափազանց փոքր է այս մոդելը կենսունակ համարելու համար։ Համընդհանուր ընդունված ժամանակակից տեսությունները ապացուցում են, որ մոլորակային համակարգերը առաջանում են աստղը շրջապատող գազի և փոշու ամպից։ Ձգող ուժերի (գրավիտացիոն և էլեկտրամագնիսական) ազդեցության տակ տեղի է ունենում այդ ամպի առանձին մասերի խտացում։ Գազի փոշու ամպի անիզոտրոպության պատճառով՝ խտության, կազմի և այլ ֆիզիկական հատկությունների տեսքով, ամպի առավելագույն խտությամբ որոշ տեղերում տեղի է ունենում խտացում։
2011 թվականի դրությամբ հայտնաբերվել է 584 մոլորակային համակարգ ։ Քանի որ նման հեռավորությունների վրա Երկրի չափսերի մոլորակը շատ փոքր է և փոքր զանգվածունի, ինչի խոչնդոտում է ժամանակակից սարքավորումներով դրանց հայտնաբերելուն, և հայտնաբերված գրեթե բոլոր էկզոմոլորակները հիմնականում հսկա մոլորակներ են, որոնք իրենց մեծ չափերի և զանգվածների պատճառով կարող են լինել միայն գազային մոլորակներ։ Ապագայում, երբ համապատասխան տեխնոլոգիաները զարգանան, գիտնականները կկարողանան հայտնաբերել ոչ միայն ավելի փոքր մոլորակներ, այլ նույնիսկ նրանց արբանյակներն։ Վերջերս հայտնաբերվել է քարքարոտ էկզոմոլորակ Gliese 581 աստղի մոտակայքում, իսկ Երկրից փոքր տրամագծով քարքարոտ մոլորակներ հայտնաբերվել են 2011 թվականի դեկտեմբերին։ Այս հաջողությունն իր հերթին վկայում է մեր արեգակնային աստղային համակարգի ոչ եզակի բնույթի և ընդհանրապես տիեզերքի բազմազանության մասին։
Համաձայն մի շարք կոսմոգոնիայի տեսությունների, արտաարեգակնային մոլորակային համակարգերի զգալի մասում էկզոմոլորակները նույնպես բաժանված են ներքին պինդ կամ քարքարոտ մոլորակների, ինչպես մեր երկրային մոլորակները, և արտաքին մոլորակների, ինչպիսին մեր հսկա մոլորակներն են։ Տեսականորեն հաշվարկվել են նաև խոշոր և փոքր մոլորակների այլ կայուն համադրություններ, որոնք գտնվում են իրենց աստղից տարբեր հեռավորությունների վրա, որոնք տեսականորեն հնարավոր են մոլորակային համակարգերում։
Որոշ մոլորակային համակարգերը շատ տարբերվում է մեր համակարգից։ մոլորակային համակարգեր պուլսարների մոտ արդեն հայտնաբերվել են՝ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման պուլսիացիայի պարբերության թույլ տատանումների շնորհիվ։ Պուլսարները ձեւավորվում են գերնորերի պայթյունների ժամանակ, և սովորական մոլորակային համակարգը չի կարողաց գոյատևել նման պայթյունից հետո. կա՛մ մոլորակները կգոլորշիանան, կա՛մ կենտրոնական աստղի զանգվածի մեծ մասի հանկարծակի կորուստը նրանց թույլ կտա լքել աստղի ձգողականությունը։ Տեսություններից մեկն այն է, որ աստղի գոյություն ունեցող արբանյակները գրեթե ամբողջովին գոլորշիացել են գերնորի պայթյունի արդյունքում՝ թողնելով մոլորակի նման մարմիններ։ Կամ ՝ մոլորակները ինչ-որ կերպ կարող են ձեւավորվել պուլսարը շրջապատող կուտակիչ սկավառակում։
PSR 1257 + 12 պուլսարի շրջակայքում գտնվող մոլորակները խտությամբ համեմատելի են Երկրի հետ։ Բայց այդ մոլորակների վրա կյանքի ի հայտ գալը քիչ հավանական է պուլսարի ուժեղ ճառագայթահարման պատճառով։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մոլորակներ Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակներ Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգի մոլորակներ
Սամանդ Ալի Սիաբանդով
Սամանդ Ալի Սիաբանդով, Խորհրդային Միության հերոս (մարտի 24-ին 1945), փոխգնդապետ (1943), ԽՄԿԿ անդամ (1931)։
Իպիասու
Իպիասու (Ipiaçu), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 3955 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 469,662 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 8,4 մարդ/կմ2։
Սամանդ Ալի Սիաբանդով
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը (1950), Հայկական գյուղատնտեսության ինստիտուտը (1966)։ Սիաբանդովը 1938-1941 թվականներին եղել է ՀԿԿ Ալագյազի (այժմ՝ Արագածի) շրջկոմի 1-ին քարտուղար։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Հերոսի կոչմանն արժանացել է Բելառուսիայի ազատագրման ժամանակ Նարևի ափին (Դզբոնտ գյուղի մոտ) հենակետի պաշտպանության մարտերում (1944 թվականի աշնանը) ցուցաբերած խիզախության և արիության համար։ 1945 թվականից աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմում։ 1946 թվականին՝ ՀԿԿ Ալագյազի շրջկոմի 1-ին քարտուղար։ 1952 թվականից՝ ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության մինիստրի տեղակալ, 1959 թվականից՝ գյուղմինիստրության կադրերի գլխավոր վարչության պետ։
Իպիասու
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1962 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Սամանդ Ալի Սիաբանդով
Կենսագրություն
ԽՍՀՄ 2-րդ և 4-րդ, ՀԽՍՀ 1-ին, 3-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարումների Գերագույն սովետների դեպուտատ։ Զբաղվել է նաև գրական աշխատանքով (գրել է պոեմներ՝ «Սիաբանդ և Խաջե», 1962 (հայերեն), «Երջանիկ ճակատագիր», 1969 (քրդերեն), Ա․ Չաչանի հետ կազմել «Հայ-քրդերեն բառարան», 1957)։ Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 2, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին և 2-րդ աստիճանի, Կարմիր աստղի, «Պատվո նշան» 2 շքանշաններով։
Իպիասու
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Սամանդ Ալի Սիաբանդով
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Խորհրդային Միության հերոսներ Կատեգորիա:Քուրդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:«Աշխատանքային արիության համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավորներ Կատեգորիա:Քուրդ գրողներ Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Քրդերը Հայաստանում Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ
Կոպաբորբ
Կոպաբորբ, բլևֆարիտ (-կոպ), կոպեզրերի բորբոքում։ Շատ տարածված, հաճախ՝ երկարատև և չընդհատվող ընթացքով հիվանդություն։ Մեծ մասամբ առաջանում է ոչ լիարժեք սնման, տուբերկուլոզա-ալերգիական հիվանդությունների, նյութափոխանակության խանգարումների, հեռատեսության և աչքի աստիգմատիզմի դեպքերում։ Տարբերում են հասարակ (թեփոտվող), խոցային և անկյունային կոպաբորբեր։
Հասարակ կոպաբորբը բնորոշվում է կոպեզրերի կարմրությամբ և այտուցով, թարթիչների հիմքում թեփիկների առաջացմամբ։
Խոցային կոպաբորբի դեպքում կոպեզրերին առաջանում են բավականին պինդ կեղևներ, որոնք հեռացնելիս առաջանում են արյունահոսող թարախային խոցիկներ։ Անկյունային կոպաբորբը աչքի շաղկապենաբորբի բարդություն է։
Բուժումը
Հիմնական պատճառի վերացում։ Կոպեզրերի մշակում դաբաղող և վարակազերծող միջոցներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բորբոքումներ
Յասսա
Յասսա (ֆր․՝ yassa), կծու ուտեստ, որը պատրաստվում է սոխից և մարինացված թռչնից կամ ձկնից։ Յասսան ծագումով Սենեգալից է և դարձել է հայտնի ամբողջ Արևմտյան Աֆրիկայում։ Ուտեստի անունը գալիս է ավանդական սենեգալական յասսա անունով մարինադից, որի մեջ եփելուց առաջ թրջում են ձուկ կամ հավ։ Այն պատրաստում են լայմից կամ լիմոնից, ինչպես նաև սոխից, քացախից, բուսական յուղից, սև պղպեղից և աղից .։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ Կատեգորիա:Աֆրիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ
(6345) Հիդեո
(6345) Հիդեո (Hideo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունվարի 5-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,14383 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8592 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4284 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2036,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176814 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,31° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մելբուռն
Քաղաքը համարվում է Ավստրալիայի հիմնական առևտրային, արդյունաբերական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ Մելբուռնը շատ հաճախ անվանում են նաև երկրի «մարզական և մշակութային մայրաքաղաք», քանի որ այնտեղ են անցկացվում Ավստրալիայի բազմաթիվ մարզական և մշակութային իրադարձությունները ։ Քաղաքը հայտնի է իր վիկտորիանական և ժամանակակից ճարտարապետությունների համադրությամբ, բազմաթիվ զբոսայգիներով և այգիներով, բազմադեմ և բազմազգ բնակչությամբ։ 1956 թվականին Մելբուռնում են անցկացվել ամառային Օլիմպիական խաղերը, իսկ 2006 թվականին՝ Համագործակցության խաղերը։ 2015 թվականին The Economist ամսագիրը հինգերորդ անգամ անընդմեջ Մելբուռն քաղաքը ճանաչել է բնակվելու համար երկրագնդի ամենահարմարավետ քաղաքը ։
Պատմություն
Մելբուռնը հիմնադրվել է ազատ նորաբնակների կողմից 1835 թվականին, որպես գյուղատնտեսական բնակավայր ։ Վիկտորիայում ոսկե տենդի շնորհիվ քաղաքը արագորեն վերածվել է մետրոպոլիայի և 1865 թվականին դարձել է Ավստրալիայի ամենախոշոր և կարևոր քաղաքը ։ Սակայն XX դարի սկզբին այն իր տեղը զիջեց Սիդնեյին ։
1901 թվականից սկսած, երբ ձևավորվել է Ավստրալիայի Դաշնությունը, մինչև 1927 թվականը, երբ երկրի մայրաքաղաք է դարձել Կանբերրան, Մելբուռնում էին տեղակայված ավստրալիական կառավարական հաստատությունները ։
Աշխարհագրություն
Մելբուռնը գտնվում է Ավստրալիա մայրցամաքի հարավարևելյան ծայրամասում ։ Քաղաքի արևելյան հատվածը գտնվում է Յարրա գետի ափերին և նրա հովտի երկայնքով, որը ձգվում է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի ափերից մինչև Դանդենոնգ և Յարրա լեռները։ Հյուսիսային ուղղությամբ քաղաքը ձգվում է հովտի երկայնքով, որը ձևավորել են Յարրա գետի վտակները։ Հարավային և հարավարևելյան ուղղությամբ Մելբուռնը ձգվել է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի և Դանդենոնգ լեռների երկայնքով։ Այնուհետև քաղաքային շրջանները թեքվում են դեպի հարավ և հասնում մինչև Փաթերսոն Ռիվեր գետը և Մորնինգթոն թերակղզին։
Կլիմա
Համաձայն Կյոպենի կլիմայի դասակարգման, Մելբուռնը գտնվում է բարեխառն ծովային կլիմայական գոտում և հայտնի է եղանակի հաճախակի և անսպասելի փոփոխություններով : Դա պայմանավորված է նրանով, որ Մելբուռնը հիմնականում գտնվում է հարթավայրում, որը մի կողմից շրջապատված է Դանդենոնգ լեռներով, իսկ մյուս կողմից ողողվում է Պորտ Ֆիլիպ ծոցի ջրերով ։
Մելբուռնի ձմեռային ջերմաստիճանը, որպես կանոն, ավելի ցածր է, քան Ավստրալիայի մնացյալ քաղաքներում։ Բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը գրանցվել է 1869 թվականի հուլիսի 21-ին, երբ այն կազմել է -2,8 °C : Այնուամենայնիվ, Մելբուռնում ձյուն երբեմն է տեղում։ Նախալեռնային շրջաններում ձյուն ավելի հաճախ է տեղում։ Վերջին ձյունը Դանդենոնգ լեռների շրջանում գրանցվել է 2005 թվականի օգոստոսի 10-ին, 2006 թվականի նոյեմբերի 15-ին և 2006 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ։ Ավելի հաճախ քաղաքում կարելի է տեսնել եղյամ և մառախուղ։
Քույր-քաղաքներ
Մելբուռնը ունի վեց քույր-քաղաքներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:1835 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (215601-215700)
Աստերոիդների ցանկ (215501-215600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (215701-215800)
Չեկան (զինատեսակ)
Չեկան, փոքր մարտական կացին, որի գլխիկի հակառակ կողմում կա փոքր մուրճիկ (ինչպես Լեհաստանում)։ Դրա արշիշե բռնակի վրա լինում է սանի նշան ։
Պատմություն
Նման կացինները (սագարիսներ) սկյութների սպառազինության մեջ եղել են դեռևս մ․թ․ա․ 6-րդ դարում, իսկ ավելի ուշ օգտագործել են սարմատո-ալանյան ցեղերը, ինչպես նաև պրաբոլգարներն ու խազարները Մերձսևծովյան տարածաշրջանում։ 8-9-րդ դարերում դրանք տարածում են ստացել արևմուտքում, ընդհուպ մինչև Հունգարիա, Չեխիա և Ռումինիա։ Քոչվորների միջոցով դրանք հայտնվել են նաև Ռուսաստանում, որտեղ ունեցել են մեծ տարածում (13-րդ դարում կազմել են եկրի բոլոր կացինների մոտ 17%-ը)։ Այնտեղից դրանք ներթափանցել Կենտրոնական և Հյուսիսային Եվրոպա, ընդհուպ մինչև Իսպանիա։ Չեկանները օգտագործվել են նաև Վոլգյան Բուլղարիայում։
Այս կացինները հաճախ են եղել ստատիկ առարկաներ, ուստի դրանք միմյանցից տարբերվել են արտադրության և մշակության որակներով։ Ամեհայտնի չեկանը դա Անդրեյ Բոբոլյուբսկուն պատկանող կացնիկն է։ Այն վերագրվում է նրան քանի որ չեկանի վրա փորագրված է «A» տառը, չնայած նրան որ այն թվագրվում է 11-րդ դարի առաջին կեսով։ Այն զարդարված է թանաքով, արծաթով և ոսկով։
Տարատեսակներ
Կացնիկի տեսակներ՝
Սվինի ձևով մուրճիկ, կլոր կամ քառակուսի կտրվածքով։ Երբեմն մուրճի փոխարեն մանգաղ է կամ փոքր կացնիկ։ Կացնիկներն աչքի էին ընկնում փոքր չափերով և ունեին բացառապես մարտական կիրառություն։ Միջինում ընդհանուր երկարությունը կազմել է 12,5-19 սանտիմետր (առանց մուրճիկի՝ 8-15 սանտիմետր), բերանի լայնությունը՝ 3-6 սանտիմետր, տրամագիծը՝ 1,8-2,7 սանտիմետր, քաշը՝ 200-340 գրամ։
Կապիտուլարներ
Կապիտուլարներ (ուշ լատիներեն՝ capitularia, capitula - գլուխ), Կարոլինգների դինաստիայի թագավորների օրենքներն ու կարգադրությունները։ Կարգավորել են զավթած հոդերի կառավարման, առևտրական տուրքերի գանձման և այլ հարցեր։
Չեկան (զինատեսակ)
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով
Կապիտուլարներ
Կապիտուլարներում մեծ տեղ է հատկացվել գյուղացիների ֆեոդալական կախվածության օրինականացմանը։ Կարևոր պատմական աղբյուր է «Կապիտուլար կալվածքների մասին» («Capitulare de villis») Կարլոս Մեծի հրահանգը (հրատարակչություն մոտ 800 թվականին)։
Կատեգորիա:Օրենքներ Կատեգորիա:Միջնադար
Սոսնովի Բոր (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)
Սոսնովի Բոր (Сосновый Бор, Сосновый Бор), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 103 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Խիլիանա
Խիլիանա (ხილიანა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 22 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Ռոբերտ Լիվինգսթոն
Կենսագրություն
Ռոբերտ Ռ. Լիվինգսթոնը դատավոր Ռոբերտ Լիվինգսթոնի և Մարգարետ Բիկման Լիվինգսթոնի ավագ որդին էր։ Ռոբերտից բացի, ընտանիքում կար ևս ինը երեխա։ Լիվինգսթոնը կրթություն ստացավ Թագավորական քոլեջում, որը հետագայում դարձավ Կոլումբիայի համալսարան։ 1765 թ. շրջանավարտ է։
1770 թ. սեպտեմբերի 9-ին Ռոբերտ Ռ. Լիվինգսթոնը ամուսնացավ կոնգրեսմեն Ջոն Ստիվենսի դստեր` Մերի Ստիվենսի հետ ։ Նորապսակները բնակություն հաստատեցին Կլերմոնտից հարավ գտնվող նոր տանը։ 1777 թ.-ին տունը` քաղաքի հետ միասին ոչնչացվեց անգլիական զորքերի կողմից։ 1794 թ. Լիվինգսթոնը նոր տուն կառուցեց, որը կոչվեց Ամերիկայի ամենաընդարձակը տունը։ Առանձնատնում 4000 գիրք ներառող գրադարան էր տեղավորվում։
Քաղաքական գործունեությունը
Լիվինգսթոնը մունիցիպալ ծառայության է անցնում 1773 թվականի հոկտեմբերին, բայց շուտով միանում է հակագաղութային վիգ կուսակցությանը և փոխարինում Ջոն Ուոթսին։ Լիվինգսթոնը կոմիտետի 5 նախարարաներից էր, ովքեր մշակում էին ԱՄՆ-ի Անկախության հռչակագիրը, սակայն նա զրկվեց աշխատակազմից մինչ այն, երբ ստորագրեց փաստաթղթի վերջնական տարբերակին։ 1777-1801 թթ. Լիվինգսթոնը զբաղեցրեց կանցլերի պաշտոնը Նյու Յորք նահանգի գլխավոր իրավաբանի պաշտոնը։
Նա հանրությանը դարձավ հայտնի պարզապես կանցլեր, նա պահպանեց այդ տիտղոսը անգամ իր հրաժարականից հետ և այն դարձավ իր մականունը։ 1781-1783 թթ. Լիվինգսթոնը ծառայում էր որպես ԱՄՆ արտաքին գործերի նախարար։ 1789 թվականին, որպես Նյու Յորք նահանգի կանցլեր, նա գլխավորում էր Ջորջ Վաշինգտոնի երդմնակալման արարողությունը՝ Նյու Յորք քաղաքի Ֆեդերալ դահլիճում, որը այդ ժամանակ ԱՄՆ-ի մայրաքաղաքն էր։
1789 թ. Լիվինգսթոնը համալրեց Ջեֆերսոնի հանրապետականների շարքերը (հետագայում դարձած դեմոկրատա-հանրապետական կուսակցություն) դառնալով ընդդիմադիր իր նախկին գործընկերներ Ջոնջ Ջեյին և Ալեքսանդր Գամիլտոնին :.
1798 թ. Լիվինգսթոնը դեմոկրատա-հանրապետական կուսակցությունից Նյու Յորքի նահանգապետի թեկնածու էր, սակայն պարտվեց գործող նահանգապետ Ջոն Ջեյին, ով վերընտրվեց այն պաշտոնում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետքարտուղարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Ազատ (անձնանուն)
Ազատ, հայկական տղամարդու տարածված անուն է։ Առաջացել է հայերեն «ազատ» բառից։ Իրանական ծագում ունի (զենդական azata բառից)։ Սրանից առաջացել է Ազատյան ազգանունը ։ Անվան իգական տարբերակն է` Ազատուհի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Վիլյառեալ
Վիլյառեալ (Villarreal (Castellón), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Կաստելոն ինքնավար համայնքի մաս Վալենսիայի։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բախա շրջանի (Կոմարսա) կազմում։ Ընդգրկում է տարածքը 55.1 կմ²։ Բնակչությունը 51.367 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը մարզի վարչական կենտրոնից 8 կմ։ Այս փոքրիկ քաղաքը հայտնի է իր ֆուտբոլային ակումբով՝ «Վիլյառեալ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1274 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռադիոֆիզիկա
Ռադիովիզիկա, ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է ռադիոտիրույթի (մի քանի հց֊-ից մինչև 300 Գհց և ավելի) էլեկտրամագնիսական տատանումների գրգռման, ուժեղացման ու փոխակերպման, ինչպես նաև ռադիոալիքների ճառագայթման, տարածման և ընդունման պրոցեսները։ Կազմավորվել է 20-րդ․ 20—30-ական թվականներին՝ խթանվելով ոադիոտեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի սարքերում ընթացող ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրման անհրաժեշտությամբ։ Ռադիոֆիզիկայի որոշ բաժիններ (ռադիոաստղագիտություն, ռադիոսպեկտրոսկոպիա, ռադիոօդերևութաբանություն, քվանտային ռադիոֆիզիկա են), զարգանալով և ընդարձակվելով, դարձել են գիտության առանձին ենթաճյուղեր։ Ռադիոֆիզիկական հետազոտությունների հիմնական ուղղություններն են․
դիոսպեկտրոսկոպիա)։ Այստեղ միաձուլվել է օպտիկային, քվանտային մեխանիկային և ատոմային ֆիզիկային՝ հեղաշրջելով դրանց փորձարարական հիմքը։
նասիրումը, որ կազմում է վակուումային, պլազմային և կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի տեսական հիմքը։
Մյոլդռե (գյուղ, Միսսո շրջան)
Մյոլդռե (Möldre), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանում։
Ռադիոֆիզիկա
Տես նաև
Կատեգորիա:Ֆիզիկա Կատեգորիա:Ռադիոֆիզիկա
Մյոլդռե (գյուղ, Միսսո շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տաշչիշմա
Տաշչիշմա (Ташчишма, Ташшишмә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի բնակավայրեր
Դվուրեչիե (այլ կիրառումներ)
Դվուրեչիե, կարող է վերաբերել՝
Իգորևկա (գյուղ, Սակիի շրջան)
Իգորևկա (Ігорівка, İgorevka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իգորևկա գյուղում բնակվում էր 18 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վատ Փհրաքեի
Վատ Փհրաքեի կամ Զմրուխտյա Բուդդայի տաճար (วัดพระแก้ว, ամբողջական անվանումը՝ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม), բուդդայական տաճար, որը գտնվում է Թաիլանդի մայրաքաղաք Բանգկոկի պատմական կենտրոնում։ Համարվում է Թաիլանդի կարևոր սրբավայրերից մեկը ։
Պատմություն
Բուդդայական տաճարի շինարարական աշխատանքներն ընթացել և ավարտվել են 18-րդ դարում։ Տաճարի օծման արարողության ժամանակ Կամբոջայի թագավորն էր Ռամա I-ը։
Տաճարի ներսում պահվում է «Զմրուխտ Բուդդայի» արձանը, որն ունի 66 սմ բարձրություն։ Այս արձանի անունով կրոնական այս կառույցը հաճախ անվանվում է նաև Զմրուխտյա Բուդդայի տաճար։ Արձանի շուրջ հյուսված են շատ լեգենդներ։
Տաճարի պատերին պահպանվել են 1431 թվականից հայտնաբերված պատկերներ։ Տաճարի արտաքին կառուցվածքի անբաժանելի մասն են կազմում Վատ Փհրաքեի մուտքի մոտ գտնվող երկու բրոնզե առյուծները, որոնք տեղադրվել են Կամբոջայի թագավորի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թաիլանդի տաճարներ
Քևին Ստրոտման
Քևին Ստրոտման (Kevin Strootman, ), հոլանդացի ֆուտբոլիստ, Մարսել ֆուտբոլային ակումբի և Նիդեռլանդների ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։
Ակումբային
Քևինը իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է Ռոտերդամի Սպարտայում, հաջող ելույթներից հետո տեղափոխվել է Ուտրեխտ։ Ուտրեխտում նա քիչ ժամանակ անցկացրեց քանի որ նրան արագ նկատեցին ՊՍՎ-ի գործակալները։
2013 թվականի հուլիսի 17-ին իտալական Ռոման 5 տարվա պայմանագիր ստորագրեց հոլանդացի կիսապաշտպանի հետ ։
Ազգային
Հանդես է եկել Նիդեռլանդների տարբեր տարիքային խմբերի հավաքականներում, որից հետո 2011-ին առաջին անգամ հրավիրվել է ազգային հավաքական։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպարտա Ռոտերդամի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Ազատ մաքսային գոտի
Ազատ մաքսային գոտի, խոշոր նավահանգստի, երկաթուղային հանգույցի, օդանավակայանի կամ դրանց հարող շրջանների հատուկ տարածք, որտեղ բացակայում է կամ իջեցված են մաքսային տուրքերը։ Այն օգտագործվում է ապրանքների ապրանքների պահպանման, պահեստավորման, տեսակավորման, վերափաթեթավորման, մշակման համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Սահմաններ
Վիրգոլանդիա
Վիրգոլանդիա (Virgolândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևմտյան մասում։ Մտնում է Անդրելանդիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5587 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 281,541 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 19,8 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1948 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում լեռնային արևադրձային է։
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Սաուդյան Արաբիայի աշխարհագրություն
Սաուդյան Արաբիա, գտնվում է հարավարևմտյան Ասիայում և հանդիսանում է այդ տարածաշրջանի խոշորագույն երկրներից մեկը։ Սաուդյան Արաբիան սահմանակից է Պարսից ծոցին և Կարմիր ծովին։ Երկիրը սահմանակից է Կատարի, Եմենի, ԱՄԷ-ի, Քուվեյթի, Իրաքի, Օմանի և Հորդանանի հետ։ Սաուդյան Արաբիան իր տեղակայման պատճառով հարուստ է նավթային ռեսուրսներով և արտահանում է դրանք Սուեզի ջրանցքի և Պարսից ծոցի միջոցով։ Թագավորությունը զբաղեցնում է Արաբական թերակղզու ամբողջ տարածքի 80%-ը։ Սաուդյան Արաբիայի և Օմանի միջև հստակ սահմաններ չեն սահմանվել, ուստի հնարավոր չէ հաստատել երկրի ճշգրիտ չափը։ Այնուամենայնիվ, թագավորության կառավարությունը գնահատում է 2 217 949 կմ։ Մյուս գնահատականները, որոնք տրվում են արտաքին ուժերի կողմից, տատանվում են 2 149 690 կմ-ից մինչև 2 240 000 կմ-ը։ Գյուղատնտեսության համար հարմար տարածքների 1%-ից պակասը գտնվում է արևելյան և արևմտյան ափամերձ շրջանների խոշոր քաղաքների և օազիսների մոտակայքում։ Թագավորության մնացած մասը զբաղեցնում են անապատները, որոնք որոշ վայրերում փոխարինվում են թերակղզու արևմուտքում միջին բարձրության լեռներով։
Սահմանամերձ երկրներ
Սաուդյան Արաբիան սահմանակից է 7 երկրների և 3 ջրային օբյեկտների հետ։ Արևմուտքում Ակաբայի ծոցը և կարմիր ծովը կազմում են գրեթե 1800 կմ երկարությամբ ափամերձ սահման։ Սահմանը ձգվում է դեպի հարավ մինչև Եմենի սահմանը և այնուհետև շրջվում է դեպի հյուսիս-արևելք դեպի Նաջրան քաղաք։ Այս սահմանը սահմանվել է դեռևս 1934 թվականին և Սաուդյան Արաբիայի որոշակի սահմաններից մեկն է։ Չսահմանափակված տարածքը խնդիր է դարձել 1990-ականներին։ Այս տարածքում հայտնաբերվել են նավթի հանքավայրեր, և 1992 թվականին Սաուդյան Արաբիան արգելել է արևմտյան ընկերություններին նավթի հանքավայրեր արդյունահանել Եմենի անունից։ Նույն տարվա ամռանը Սաուդյան Արաբիայի և Եմենի պատվիրակությունները հանդիպեցին Ժնևում սահմանային խնդիրները կարգավորելու համար։ Հյուսիսում Սաուդյան Արաբիան սահմանակից է Հորդանանի, Իրաքի և Քուվեյթի հետ։ Հյուսիսային սահմանը տևում է գրեթե 1400 կմ Ակաբայի ծոցից մինչև Պարսից ծոցի Ռաս-Էլ-Հաֆջի նավահանգիստ։ 1965 թվականին Սաուդյան Արաբիան իր հողերի մի մասը զիջեց Հորդանանին, ինչը Հորդանանին թույլ տվեց մի փոքր մեծացնել իր միակ նավահանգստի մոտակայքում գտնվող տարածքը։
1922 թվականին Աբդ Ալ Ազիզը և Աբդ Ռահման Ալ Սաուդը Իրաքի շահերը ներկայացնող բրիտանացիների հետ միասին ստորագրել են Մոհամարայի համաձայնագիրը, որը սահմանել է հստակ սահման Իրաքի և Սաուդյան Արաբիայի միջև։ Նույն տարի Ալ Ուկարի համաձայնագիրը հաստատեց 7000 կմ2 տարածքով ռոմբաձև գոտու գոյությունը Սաուդյան Արաբիայի, Իրաքի և Քուվեյթի միջև։ Համաձայնագիրը կնքվել է երկու երկրների բեդվինների ինքնությունը պահպանելու համար։ 1938 թվականի մայիսին Իրաքը և Արաբիան համաձայնագիր են ստորագրել չեզոք գոտու վարչակազմի փոփոխությունների մասին։ 43 տարի անց՝ 1981 թվականին, չեզոք գոտին լուծարվել է։
Ջրային ռեսուրսներ
Սաուդյան Արաբիայի գրեթե ողջ տարածքը չունի մշտական գետեր կամ ջրային աղբյուրներ, ժամանակավոր հոսքերը ձևավորվում են միայն ուժեղ անձրևներից հետո։ Հատկապես առատ են արևելքում՝ Էլ Հասայում, որտեղ շատ աղբյուրներ կան, որոնք ոռոգում են օազիսները։ Ընդերքային ջրերը հաճախ գտնվում են մակերևույթի մոտ և վադիի հոսանքների տակ։ Ջրամատակարարման խնդրի լուծումը իրականացվում է ծովի ջուրը աղեցնող ձեռնարկությունների զարգացման, խոր ջրհորների և արթեզյան հորոսկոպների ստեղծման միջոցով։
Բուսական աշխարհ
Բույսերի աշխարհը հիմնականում անապատային և կիսաանապատային է։ Մեղրերի վրա տեղերով աճում են սպիտակ սաքսաուլ, ուղտափուշ, համադներում՝ լիսայներ, լավայի դաշտերում՝ լողավազան, աստրագալ, վադիի հողատարածքների վրա՝ միայնակ տոպոլներ, ակացիաներ, իսկ ավելի աղոտ վայրերում՝ թամարիսկ, ափերի և աղոտների վրա՝ գալոֆիտային թփեր։ Ավազային և քարքարոտ անապատների զգալի մասը գրեթե ամբողջությամբ զուրկ է բուսականությունից։ Գարնանը և խոնավ տարիներին աճում է էֆեմերայի դերը բուսականության բաղադրության մեջ։ Ասիրի լեռներում՝ սավաննաների տարածքներ, որտեղ աճում են ակացիա, վայրի ձիթապտուղ, նուշ։ Օազիսներում կան արմավենու, ցիտրուսային մրգերի, բանանի, հացահատիկային և այգեգործական կուլտուրաների պուրակներ։
Կենդանական աշխարհ
Կենդանիների աշխարհը բավականին բազմազան է. այծքաղներ, այդ թվում՝ արաբական օրիքս, վիթեր, դաման, գայլ, շաքալ, հիենա, ֆենեկ, կարակալ, նուբիական լեռնային այծ, վայրի էշ, օնագրա, նապաստակ։ Բազմաթիվ են առնետները ( ավազամկներ, գետնասկյուռներ, ճագարամկներ) և սողունները (օձե), մողեսներ, կրիաներ)։ Թռչունների շարքում՝ արծիվներ, կարշուններ, գրիֆեր, սակալներ-սապսաններ, դրոֆեր, գորգեր, սողուններ, խոզուկներ, աղավնիներ։ Ափամերձ հածավայրերը սատկերի բազմացման օջախ են։ Կարմիր ծովում և Պարսից ծոցում կան ավելի քան 2000 տեսակի պղպեղներ (հատկապես գնահատվում է սև պղպեղը)։ Երկրի տարածքի մոտ 3%-ը զբաղեցնում են 10 պահպանվող տարածքներ։ 1980-ական թվականների կեսերին կառավարությունը կազմակերպել է Ասիր ազգային պարկը, որտեղ պահպանվում են վայրի կենդանիների գրեթե անհետացած տեսակներ, ինչպիսիք են արաբական օրիկը (սերնոբիկը) և նուբիական լեռնային այծը ։
Անհետացած կենդանիներ
Ժամանակակից Սաուդյան Արաբիայի տարածքում եղել են պատմական անցյալում ապրած կենդանիներ. սիրիական կուլան (ամբողջությամբ վերացել է), ասիական առյուծ, ասիական վագրակատու(այժմ չեն հանդիպում Սաուդյան Արաբիայում և ամբողջ Արաբական թերակղզում)  ։ Օրինակ, Մուվաթայի հադիսներից մեկում ասվում է, որ մահմեդական ուխտագնացները պետք է զգույշ լինեն ասադից (լյովից), ֆահդայից (գիփարդից) և որոշ այլ կենդանիներից ։ Երկրի վերջին հայտնի խոզերը սպանվել են 1973 թվականին Հայիլից ոչ հեռու։ Առյուծը վերացել է 19-րդ դարի կեսերին ։
Նեֆուդ անապատում հայտնաբերվել է մոտավորապես 325 հազար տարեկան պալեոլոկսոդոնի բուռն, որը ապրել է բեղնավոր հարթավայրերում ժամանակակից անապատի տեղում ։ Մոտ 120 հազար տարի առաջ Սաուդյան Արաբիայում մարդկանց հետ միաժամանակ ապրել են ոչ միայն ուղտերը, այլև բուվոլները և հնագույն փղերը, որոնք ավելի մեծ էին, քան ժամանակակից տեսակները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի աշխարհագրություն