cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
BABYMETAL
Պատմություն
2014 թ. Փետրվարի 26-ին թողարկվեց «ԲԱԲԻՄԵՏԱԼ» խմբի առաջին ինքնուրույն ալբոմը։ Ալբոմում ներառված էին տասներեք հետքեր։ Լույս է տեսել նաև խմբի տեսանյութերի սահմանափակ քանակով DVD և կենդանի կադրեր ։ Oricon ընկերության տվյալներով՝ թողարկումից հետո առաջին շաբաթվա ընթացքում ալբոմը Ճապոնիայում վաճառվել է ավելի քան 37 հազար օրինակով ։ Ալբոմը դեբյուտել է Օրիկոնի գծապատկերում 4-րդ տեղում, իսկ Billboard Japan-ի աղյուսակում՝ 2-րդ տեղում ։ 2014-ի մարտի 1-ին և 2-ին խումբը երկու համերգ տվեց Նիպպոն Բուդոկանի ասպարեզում։ 14,7 տարի միջին տարիքի նրանք դարձել են ասպարեզի պատմության ամենաերիտասարդ աղջիկները, ովքեր ելույթ են ունեցել այնտեղ։ Երկու համերգներին մասնակցում էին մոտ 20 հազար մարդ ։ Որոշ ժամանակ անց տեղադրվեց տեսանյութը, որը հայտարարեց առաջին համաշխարհային շրջագայությունը ։
2015 թվականի դեկտեմբերին հայտարարվել է երկրորդ ալբոմի թողարկման ամսաթիվը՝ ապրիլի 1, 2016 թ., ինչպես նաև նոր շրջագայություն՝ ապրիլի 2-ի առաջին ներկայացմամբ՝ Ուեմբլի Արենայում և վերջնական շոուն՝ Տոկիո Դոումում ։
2016 թվականի հունվարի 15-ին հայտարարվել է երկրորդ ալբոմի անվանումը՝ «Metal Resistance».
Նրանց երկրորդ ալբոմը տարբերվում էր իրենց դեբյուտային ալբոմից։ Yuimetal-ը հայտարարել է, որ «առաջին ալբոմի համեմատ, երկրորդ ալբոմում նրանք մարտահրավեր են նետել բազմաթիվ նոր, տարբեր տեսակի երաժշտական ժանրերի, նույնիսկ ավելի, քան նախկինում»։ Բացի այդ, տարբերությունն այն է, որ նրա մեջ օգտագործվում է ավելի դրական լիրիկա քան նախքինում։ Խումբը ձգտում է ավելի շատ ոճեր ներգրավել ավելի լայն լսարան գրավելու համար։ Խումբը որոշել է ալբոմն անվանել «Metal Resistance», քանի որ նրանք հավատում էին, որ այս անունը ներկայացնում է, թե ով են նրանք և ինչով են զբաղվում որպես Babymetal :
2016 թվականի սեպտեմբերի 19-ին և 20-ին տեղի ունեցան 2016 թվականի համաշխարհային շրջագայության եզրափակիչ շոուները, որոնք տեղի ունեցան Տոկիո Դոումում։ Երկու համերգներն էլ ամբողջությամբ վաճառվել են, և յուրաքանչյուր համերգի այցելել են մոտ 55000 մարդ։ Yuimetal-ը խոստովանել է, որ նա «դեռ շոկի մեջ է», որ նրանք հանդես են եկել այս հարթակում։ Moametal-ը զգում էր նույնը, անվանելով այն. «մեր տարիքի երիտասարդ աղջիկների համար մեծ փորձություն է հանդես գալ այս հարթակում»։ Su-metal-ը բացատրեց, որ «Ճապոնիայում մենք խաղացել ենք շատ խոշոր հարթակներում, ինչպիսիք են Budokan-ը և այլն, Բայց Տոկիո Դոումը միշտ եղել է այն վայրը, որտեղ ես երազում էի հանդես գալ».
2017 թվականի դեկտեմբերի 2-ին և 3-ին կայացել են համերգներ «Hiroshima Prefectural Sports Center» արենայում և կրել են Legend «S» Baptism XX : Սրանք առաջին համերգներն էին Հիրոսիմայում, Նակամատո Սուձուկիի հայրենի քաղաքում, որոնք նրա չափահաս տարիքի վաղ տոնն էին։ Սա նաև առաջին համերգն էր, որը խումբը անցկացրել է առանց Yuimetal-ի՝ իր առողջական վիճակի պատճառով ։
Դեկտեմբերի 30-ին Kami Band խմբի կիթառահար Միկիո Ֆուձիոկան վայր է ընկել դիտահարթակից։ Նա մահացել է 2018 թվականի մայիսի 5-ին ։
2018 թվականի ապրիլի 1-ին Babymetal-ը YouTube-ի իր ալիքում խորհրդավոր տեսանյութ է տեղադրել` Metal Resistance Episode VII-The Revelation անվանումով։ Տեսանյութում ասվում է, որ գոյություն ունի Babymetal-ի «մութ կողմը», «յոթ մետաղական հոգիներով», և որ «սկսվում է նոր դարաշրջան» ։ Մայիսի 1-ին Նրանք Twitter-ի միջոցով հայտարարեցին, որ թողարկում են Babymetal Records անունով սեփական լեյբլը ։
2018 թվականի մայիսին Միացյալ Նահանգների շրջագայության առաջին համերգին պարզվել է, որ Yuimetal-ը չի մասնակցի շրջագայությանը առանց նախազգուշացման։ Խմբի մեջ Yuimetal-ի կարգավիճակի մասին երկրպագուների լուրերի ֆոնին «5B Management»-ի ներկայացուցիչը, Babymetal-ը ներկայացնող ամերիկյան կառավարող ընկերությունը, պատասխանել է "Alternative Press Magazine" ամսագրի հարցմանը, ասելով, որ «Yuimetal-ը մնում է խմբի անդամ, բայց նա չի մասնակցի այս շրջագայությանը ներկա պահին»։ Պատասխանը նաև ակնարկում է այն, որ «խմբի ապագայի մասին նոր պատմությունը ներկայումս զարգանում է» և «սյուժեն», որը «փոխվել է» :Սակայն Yuimetal-ը նույնպես բացակայում էր շրջագայության եվրոպական մասում 2018-ի հունիսին, իսկ նրա մասնակցությունը շրջագայության ասիական մասում մնում է չհաստատված ։
2018 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՝ շրջագայության ասիական մասի մեկնարկից առաջ, թողարկվել է «Starlight» նոր սինգլը։ Նույն օրը հայտարարվեց, որ Yuimetal-ը այլևս Babymetal-ի անդամ չէ ։ Յուին հրապարակել է տեսագրություն, որտեղ բացատրել է իր որոշումը և իր ցանկությունը զբաղվել մենակատարի կարիերայով ։
2019 թվականի ապրիլի 1-ին խումբը հայտարարեց, որ այս տարվա ընթացքում կթողարկի երրորդ ալբոմը ։ Ապրիլի 23-ին հայտարարվել էր Միացյալ Նահանգներում առաջին արենայի համերգի մասին, որը պետք է տեղի ունենա հոկտեմբերի 11-ին The Forum արենայում ։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ նույն օրը թողարկվում է նաև «Metal Galaxy» խմբի երրորդ ալբոմը ։ 2019 թվականի մայիսի 10-ին թողարկվեց «Elevator Girl» նոր սինգլը ։ 2019 թվականի հուլիսի 1-ին խումբը թողարկեց նոր սինգլ և տեսահոլովակ ՝ «PA PA YA!!» անվանումով, ռեփեր F.HERO-ի հետ համատեղ ։ Տեսանյութը նկարահանվել է «Yokohama Arena» - ի համերգներից մեկում ։ Տեսանյութում նաև լրացուցիչ պարուհի Կանո Ֆուձիհիրան է, երեք աղջիկներից մեկը, որոնք ներկայումս պարում են Յուի-Կանո Ֆուձիհիրի, Ռիխո Սայասիի և Մոմոկո Օկաձակի փոխարեն, որոնք հայտնի են որպես «Վրիժառուներ» ։
2019 թվականի հոկտեմբերին խումբը հասավ Billboard Top Rock Albums Chart չարթի բարձունքին ՝ դառնալով առաջին ասիական խումբը, որին հաջողվեց դա անել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Հևի մետալ խմբեր Կատեգորիա:2010 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Սադովոյե (Տուապսեի շրջան)
Սադովոյե (ռուս.` Садовое), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանում, Փսեկուպս գետի ափին, Չինարի կայարանից 2 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է Տուապսեից 60 կմ հյուսիս, ծովի մակարդակից 294 մ բարձրության վրա։
Բնակչություն
1881 թվականին գյուղն ունեցել է 20 տուն և 96 բնակիչ։ 1989 թվականի տվյալներով, գյուղում ապրում էր 542 մարդ, որից 370 ռուսներ, 149 հայեր, 15 ուկրաինացիներ և 2 ադըղեներ։
Բնակիչներն զբաղվում են թեյի, ծխախոտի մշակությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղն ունի ութամյա դպրոց, ակումբ և բուժկայան։
Պատմություն
Ի սկզբանե, 1864 թվականին կառուցված Վլադիկավկազսկայա ստանիցան 1869 թվականին վերանվանվել է գյուղ Սադովոյե։ 1925-1953 թվականներին մտել է Հայկական ազգային շրջանի կազմի մեջ։ Հայերը եկել են Սամսունի շրջակայքի գյուղերից` 1868 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայաբնակ գյուղեր
Տիգրան Փեշտիմալճյան
Տիգրան Սահակի Փեշտիմալճյան (կամ՝ Փեշտեմալճյան, ), հայ բժիշկ, հասարակական և քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, փաշա։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1837 թվականին Կոստանդնուպոլսի Խասգյուղ (Խասքեոյ) թաղամասում։ Հայրը՝ Սահակ աղա Փեշտիմալճյանը, պոլսահայությանը հայտնի էր իր ուսումնասեր և ազգօգուտ գործերով։ Նախնական կրթությունն ստացել է Խասգյուղի սբ. Ներսեսյան վարժարանում։ 1851-1854 թվականներին ուսանել է Փարիզի Մուրատյան վարժարանում, որի տեսուչն էր Գաբրիել վարդապետ Այվազովսկին։ 1854-1858 թվականներին ուսանել է Փարիզի սբ. Լուդովիկոսի /Լուի լը Գրան լիցեյում և գիտությունների «բա­շը­լի­եի» («պսա­կա­վոր») աստիճան ստացել։
1860/1861-1867 թվականներին սովորել է Փա­րի­զի հա­մալ­սա­րա­նի բժշկական ֆակուլտետում։ 1867 թվականի հուլիսի 17-ին, ներկայացնելով «Ման­կանց առող­ջու­թյու­նը» թեմայով ավարտաճառը, բժշկության դոկտորի վկայագիր է ստացել։ 1861 թվականին Փարիզում ծանոթացել է Միքայել Նալբանդյանի հետ և նրա ընկերն ու համախոհը դարձել։ 1869 թվականին վերադարձել է Կ. Պոլիս և, բժշկությամբ աշխատելով՝ շատ շուտով մեծ համբավ է ձեռք բերել։
1869 թվականի փետրվարի 19-ին Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական ընկերության անդամ է ընդունվել, 1877-1878 թվականներին եղել ընկերության ատենապետը։ 1872 թվականին Կ. Պոլսի Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ է ընտրվել և երկար տարիներ այդ պաշտոնում մնացել։ 1877 թվականի ապրիլի 14-ին մի քանի համախոհ հայ բժիշկների՝ Ստեփան Արսլանյանի, Նուրիճյանի, Սեր­վի­չե­նի և Սևյանի հետ հիմնել է Օս­մա­նյան կայս­րու­թյան «Կար­միր մա­հի­կի» բարեսիրական կազմակերպությունը, ինչը հանդիսանում է նրա կարևոր գործերից մեկը։ Նրա առաջարկով է ընդունվել «Մա­հի­կի» խորհրդանշանը։ Եղել է Ֆրանսիայի առողջաբանական ընկերության անդամ։
1880-1882 թվականներին կարևոր պաշտոններ է վարել Կ. Պոլսի սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցում, մեծ եռանդով մասնակցել հիվանդանոցի բարելավման ծրագրերի իրականացմանը։ 1880-ական թվականներին եղել է Կ. Պոլսի «Մի­ա­ցյալ ըն­կե­րու­թյուն հա­յոց» բարեգործական կազմակերպության գործադիր մարմնի նախագահը։ 1884 թվականին սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը նրան կայսերական պալատի խորհրդատու բժիշկ է նշանակել։ 1892 թվականին սուլթանը նրան փաշայության (միրիմիրան) տիտղոս է շնորհել։
Ուսանողական տարիներից աշխատակցել է արևմտյան և արևելյան պարբերականներին, թուրքահայ ու ռուսահայ թերթերին, մասնավորաբար՝ Ստեփան Ոսկանյանի «Արե­ւելք» բժշկական թերթին։ «Մա­սիս» և «Փա­րոս Հա­յաս­տա­նի» պարբերականներում Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի տնտեսական զարգացման, մասնավորաբար՝ երկ­րա­գոր­ծու­թյան առաջընթացի ծրագրեր է հրապարակել։ Բազմաթիվ բժշկագիտական հոդվածների և 2 ստվարածավալ գրքերի հեղինակ է։ Թողել է Հայկական հարցին, «Սո­վե­լոց կեդ­րո­նա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի» գործունեությանը, 1880-ական թվականներին Արևմտյան Հայաստանում բացված դպրոցների պատմությանը նվիրված անտիպ աշխատություններ։
Եղել է Կ. Պոլսի հայ և օտար հասարակության ու բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում սիրված ու հարգված անձնավորություն, հանրային ու ազգային գործիչ։ Մասնավոր գուրգուրանք է ունեցել իր ծննդավայր Խասգյուղի ու նրա սբ. Ներսեսյան վարժարանի հանդեպ։
Մահացել է 1894 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Կ. Պոլ­սում` խորհր­դա­վոր պայ­ման­նե­րում` 57 տարեկանում։ Թաղվել է Կ. Պոլսի Շիշլիի ազգային գերեզմանոցում։ Ենթադրվում է, որ դարձել է սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի բազում հայ զոհերից մեկը։ Հետաքրքիր է այն փաստը, որ բժիշկ Տիգրան Փեշտիմալճյանի հողաթումբը գտնվում է աներոջ՝ բժիշկ Սերվիչենի (Սերովբե Վիչենյան, 1815-1897) և քենեկալի՝ բժիշկ Միքայել էֆենդի Խորասանճյանի դամբարանների կողքին, վրան գրված՝ «Տոքտ. Տիգ­րան փա­շա»։ Վերջիններս մահացել են Տիգրանից ավելի ուշ, և նրանց համար դժվար չէր իրենց բժիշկ-փաշա փեսայի և քենեկալի համար մի պատվավոր շիրմաքար դնելը։ Դա վկայում է այն մասին, որ նրանք պարզապես խուսափել են Կարմիր սուլթանին անհաճո արարք կատարելուց, ինչը կարող էր վնասել նաև իրենց, մինչդեռ նրանք չէին վախենա, եթե բժիշկը հանկարծամահ եղած լիներ ինչ-որ բնական պատճառից։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Էլֆրիդե Ելինեկ
Էլֆրիդե Ելինեկ (Elfriede Jelinek, Elfriede Jelineková, ), ավստրիացի գրող, գրաքննադատ, հասարակական գործիչ։ 2004 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրն է։ Համարվում է ժամանակի ամենաազդեցիկ կին գրողներից մեկը։
Վաղ տարիներ
Էլֆրիդե Ելինեկը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ավստրիական փոքրիկ Մյուրցցուշլագ քաղաքում, իսկ մանկությունը և երիտասարդությունն անցել է Վիեննայում։ Նրա մայրը՝ Օլգա Իլոնա Բուխներ Ելինեկը, ծագում էր կաթոլիկ ունևոր ընտանիքից, իսկ հայրը՝ Ֆրիդրիխ Ելինեկը, որը քիմիկոս էր, աղքատ բոհեմյան ընտանիքից էր։ Չնայած հրեական ծագմանը ` հորը հաջողվել է խուսափել ազգային սոցիալիստական ռեժիմի կողմից հետապնդումներից` առաջին հերթին ռազմական տնտեսության համար անհրաժեշտ մասնագիտության շնորհիվ։ 1950 թվականին Ելինեկի հայրը հիվանդանում է հոգեկան խանգարմամբ և ընտանիքի ղեկը վերցնում է մայրը (հայրը մահացել է 1969 թվականին` խելամտությունն ամբողջովին կորցրած)։ Ելինեկը հաճախում է կաթոլիկ մանկապարտեզ, այնուհետև վանքին կից դպրոց (որի նկատմամբ գրողը հետագայում արտահայտեց իր վերաբերմունքը «Դպրոց գնալը նման է մեռնելու» էսսեում)։ Ապագա գրողը դեռևս մանկուց գնում է ջութակի, դաշնամուրի, ֆլեյտայի, ալտի դասընթացների։ Նա 13 տարեկանում ընդունվում է Վիեննայի կոնսերվատորիան և այնտեղ ուսումնասիրում երգեհոնի, դաշնամուրի և բլոկֆլեյտայի վրա նվագելու արվեստը՝ միաժամանակ իր միջնակարգ կրթությունն ամբողջացնելով գիմնազիայում։
Գրական գործունեության սկիզբը
Ավարտական քննությունները հանձնելուց հետո Ելինեկի մոտ նյարդային խանգարում է տեղի ունենում. նա Վիեննայի համալսարանում մի քանի կիսամյակ փորձում է ուսումնասիրել արվեստի և թատրոնի պատմություն, սակայն ընդհատում է ուսումը 1967 թվականին` վախի ուժեղացող նոպաների պատճառով։ Նա մի ամբողջ տարի անցկացնում է տանը լիակատար մեկուսացման մեջ։ Հենց այդ ժամանակ սկսում է գրել։ Նրա առաջին բանաստեղծությունները (գրված Վիեննայի խմբի ոճով` միայն փոքրատառերով, ինչը գերմաներենի համար բավականին մեծ նշանակություն ունի) տպագրվում են նախ տարբեր ամսագրերում, այնուհետև լույս է տեսնում նրա «Լիզայի ստվերները» ժողովածուն (Lisas Schatten) (1967): Հաջորդ տարի նա ավարտում է իր «Բուկոլիտ» վեպը (bukolit), որն անտիպ է մնում մինչև 1979 թվականը։ Հոր մահից հետո որոշ չափով ազատվում է իր վախերից և միառժամանակ հարում է 1960-ականների գերմանական ուսանողական շարժման ձախակողմյան շարժմանը։
1971 թվականին Էլֆրիդե Ելինեկը կոնսերվատորիայում երգեհոնի քննություն է հանձնում։ Այս տարիներին նրա գրական զարգացումը տեղի է ունենում Ռոլան Բարտի ազդեցությամբ, որին նա նվիրեց իր «Անսահման անմեղություն» էսսեն (Die endlose Unschuldigkeit): Նույն թվականին նա անդամակցում է Ավստրիայի կոմունիստական կուսակցությանը (մինչև 1991 թվականը)։ 1972 թվականին տեղափոխվում է Բեռլին, սակայն մեկ տարի անց վերադառնում է Վիեննա։ 1974 թվականին ամուսնանում է հայտնի երաժիշտ Գոթթֆրիդ Հյունգսբերգի հետ` Ռայներ Վերներ Ֆասբինդերի ֆիլմերի համար գրված իր երաժշտությամբ հայտնի, թեև 1970-ականների կեսերից որպես ինֆորմատիկ էր աշխատում Մյունխենում։ Ելինեկը հանուն ամուսնու մշտական բնակության է տեղափոխվում Մյունխեն։
Համբավ
1975 թվականը Ելինեկ գրողի համար շրջադարձային էր. նրա «Սիրուհիները» վեպի (Die Liebhaberinnen)` մարքսիստական-ֆեմինիստական հայրենասիրական վեպի պարոդիայի հրապարակումը բոլորին ստիպում է խոսել գերմանախոս գրականության մեջ նոր մեծության մասին։ 1980-ականների սկզբին լույս է տեսնում նրա «Փակ դռան դիմաց» վեպը (Die Ausgesperrten) հարուստ ընտանիքների անապահով դեռահասների մասին, որն ավարտվում էր մի ամբողջ ընտանիքի զանգվածային սպանության ցնցող տեսարանով. վեպի հիման վրա թողարկվում է աուդիո պիես, այնուհետև այն էկրանավորում է Պաուլյուս Մանկերը։
1983 թվականը Էլֆրիդե Ելինեկի համար նշանավորվեց առաջին խոշոր սկանդալով։ Թատերական բեմում հայտնվում է «Բուրգթատրոն» ներկայացումը, որում արծարծվում է Ավստրիայի` իր ազգային-սոցիալիստական ​​անցյալը ճնշելու փորձերի թեման և պատումի գլխավոր դերում դրվում է այն ժամանակ հայտնի դերասանուհի Պաուլա Վեսելիի կերպարը, որը ձախ շարժման մեջ Ելինեկի նախկին զինակիցն էր։ Ելինեկի` որպես սեփական երկրի «բացահայտողի» համբավն աճում է։ Նույն թվականին լույս է տեսնում Էլֆրիդե Ելինեկի թերևս գլխավոր աշխատությունը` «Դաշնակահարուհին» վեպը (Die Klavierspielerin), որում և՛ քննադատները, և՛ ընթերցողներն անմիջապես տեսան ինքնակենսագրական նշանակություն` առանցքում տեքստի միջոցով սուբլիմացիայի ուժեղ տարրով։
Ավելի ուշ գրված ստեղծագործություններում Ելինեկը հեռանում է իր գրականության ֆեմինիստական ենթատեքստերից և կենտրոնանում է սոցիալական քննադատության և Ավստրիայի քննադատության վրա, մասնավորապես` իր նացիստական անցյալը հաղթահարելու անկարողության պատճառով («Մեռածների երեխաները» (Die Kinder der Toten)): Ստեղծագործական հենց այս շրջանում է, որ գրողը ձեռք է բերում համաշխարհային ճանաչում և համբավ։ 2001 թվականին նրա «Դաշնակահարուհին» խիստ արմատական կերպով էկրանավորվել է ավստրիացի ռեժիսոր Միխայել Հանեկեի կողմից (Էրիկա Կոհութի դերում` Իզաբել Հյուպպեր)։ Ֆիլմը միաձայն ճանաչվեց որպես ժամանակակից կինոյի ամենահեղափոխականներից մեկը և ստացավ երեք գլխավոր մրցանակ 2001 թվականի Կաննի կինոփառատոնում (լավագույն ռեժիսոր, լավագույն դերասանուհի, լավագույն դերասան)։
Էլֆրիդե Ելինեկի ստեղծագործության ապոթեոզը 2004 թվականին գրականության ամենահեղինակավոր Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր հռչակվելն էր` «վեպերում և դրամաներում երաժշտական բազմաձայնության համար, որը, իր բնորոշ լեզվական կրքով, բացահայտում է սոցիալական կլիշեների անհեթեթությունն ու հարկադրական ուժը»։
Հասարակական գործունեություն
2016 թվականին նա նամակ է ստորագրել, որը կոչ էր անում Գրինփիսին, ՄԱԿ-ին և ողջ աշխարհի կառավարություններին` դադարեցնել գենետիկորեն մոդիֆիկացված օրգանիզմների (ԳՄՕ) դեմ պայքարը  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի կին դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ Կատեգորիա:Ավստրիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ավստրիացի կին դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ավստրիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Միզապարկի քաղցկեղ
Միզապարկի քաղցկեղ, հիվանդություն, որի ժամանակ լորձաթաղանթում կամ միզապարկի պատի մեջ առաջանում են նորագոյացություններ։
Ընդհանուր նշաններ
Միզապարկի քաղցկեղը կազմում է ընդհանուր ուռուցների՝ 3 %: Ռիսկի խմբի մեջ են մտնում այն մարդիկ, որոնց մարմինը ենթարկվում է արոմատիկ ամինների ազդեցությանը և որոնք տառապում են քրոնիկ ցիստիտով։
Միզապարկի ուռուցքի դեպքում միջինում առավել շատ տղամարդկանց մոտ կապված է ծխելու հետ (կանաց մոտ 1/3) : Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ծխախոտի և ռիսկի միջև անմիջական կապ կա, իսկ ծխելը թողնելով նվազեցնում է ռիսկը ։
Ամենատարածված ձևը միզապարկի քաղցկեղի հանդիսանում է անցումաբջջային քաղցկեղը, ավելի հազվադեպ հանդիպում է հարթբջջային քաղցկեղը և ադենոկարցինոման։ Հիվանդությունը կարող է արտահայտվել պապիլյար աճով մալիգնիցազիայով կամ սոլիդ, ինվազիվ ուռուցք։ Տարբերակում են միզապարկի in situ, մակերեսային քաղցկեղ (Т1-2) և ինվազիվ քաղցկեղ մկանային շերտի շրջապատված մկանաթելերով (ТЗ-4):
Հիմնական օջախը միզապարկի ուռուցքի պապիլյար ձևի դեպքում տալիս է բազմաթիվ մետաստազներ։ Միզապարկի մակերեսային քաղցկեղի դեպքում մետաստազները համեմատաբար քիչ են նկարագրվում։ Հիվանդության պրոգրեսիվ ընթացքի դեպքում նկարագրվում է կոնքային (N1-2), հետորովայնային (N3-4) լիմֆատիկ հանգույցների, ինչպես նաև նկատվում է մետաստազներ դեպի լյարդ, թոքեր, ոսկրեր։
Ախտանիշները
Առաջնային նշաններից է - հեմատուրիան (մեզում արյան առկայություն), թեև դա կարող ե լինել այլ պատճառներից։ Սա կարող է հանգեցնել մեզի սուր կանգի։ Այլ ախտանիշներից է հանդիսանում ցավոտ միզարձակումը։ Հնարավոր է ցավ արգանդի տակ։ Ուռուցքով միզացորանի ճնշումը հանգեցնում է երկամներից մեզի արտահոսքի խանգարման, ինչի արդյունքում առաջանում է պիելոնեֆրիտ կամ քրոնիկ երիկամային անբավարարություն։ Հայտնի դեպքերից է պրիապիզմը (երկարատև, ցավոտ էրեկցիա, որը կապված չէ սեռական ակտի հետ), որը հետագայում դարձավ հիվանդության ախտանշաններից մեկը ։
Ախտորոշում
Հիմնական մեթոդը ախտորոշման հանդիսանում է ցիստոսկոպիան բիոպսիայի հետ համատեղ։
Լրացուցիչ հետազոտության մեթոդներ- էքսկրետոր ուրոգրաֆիա, կոմպյուտերային տոմոգրաֆիա, ուլտրաձայնային հետազոտություն և այլն...
Միշտ անհրաժեշտ է երկմատնյա պալպացիան( շոշափում ), սակայն ներաճելով միզապարկի մեջ ոչ մեծ ուռուցքները չեն շոշոփվում։ Շոշափվող նորագոյացությունը միզապարկի տարածված ախտահարման նախանշան է։ Ինֆիլտրացիայի և շրջակա հյուսվածքների տարածվածության հստակ աստիճանի մասին երբեմն կարելի է տեղեկանալ կրկնակի կոնտրաստանյութով ռենտգեն հետազոտությամբ, որի դեպքում միզապարկում և շրջակա հյուսվածքներում ներարկում են թթվածին։ Օդի ֆոնի վրա էլ կարելի է տեսնել միզապարկի պատի հաստացում և ուռուցքի աճ սահմաններից դուրս։
Մետաստազների հայտնաբերման կամ ժխտման համար կատարում են կրծքավանդաի ռենտգեն հետազաոտություն։
Գենետիկական մարկերներ
Մարդու մարմնի բջիջների գենետիկական ապարատը ունի բարդ համակարգ՝ բջիջների բաժանման,աճի և տարբերակման։ Ներկայումս հայտնաբերվել են մի շարք ազդանշանային ուղիները, որոնք ներգրավված են բջիջների ցիկլի կարգավորման մեջ և առաջացնում են քաղցկեղի օնկոգենեզի խանգարում կամ միզապարկի ուռուցքի պրոգրեսիվ աճ, ինչպես նաև մոլեկուլյար-գենետիկական մարկերների խանգարումներ։ Գենետիկական-մարկերներից պետք է առանձնացնե լ.
•գեն-սուպրեսորներ ТР53, տեղակայված р13.1 լեկուսում 17 -րդ քրոմոսոմներ և p53 կոդավորման ֆակտոր,
•գեն CDKN1A, տեղակայված р21.1 լոկուսում 6-րդ քրոմոսոմում և կոդավորման ֆակտորի ինհիբիտոր р21
•գեն MDM2,տեղակայված q14.3-q15 լոկուսում 12-րդ քրոմոսոմում կոդավորող սպիտակուց MDM2-ի ինհիբիտոր p53
•գեն INK4a, տեղակայված p21 9-րդ քրոմոսոմում և կոդավում է միարժամանակ երկու ոչ հոմոգեն միջուկային սպիտակուց P16INK4a и P14ARF
Դասակարգում TNM ( tumor, nodus и metastasis)
Հետևյալ դասակարգումը (Ուրոլոգների եվրոպական ասոցացիա,2009թ.) օգտագործվում է տարբեր կատեգորիաների ուռուցքների տեղակայումների նկարագրման համար, ինչպես նաև տեղային և տարածված մետաստազների։
Та — անհայտ պապիլյար կարցինոմա
Tis — կարցինոմա in situ
Т1 — ենթաէպիթելյալ շարակցական հյուսվածքի տեղակայման ուռուցք
Т2 — ուռուցքի ինվազիա դեպի մկանային շերտ
Т2а — ուռուցքի ինվազիա մկանայաին շերտի մակերես Т2b — ուռուցքի ինվազիա խորը մկանայաին շերտ
Т3 — ուռուցքի տեղակայում պարավեզիկալ բջջանք
Т3а — միկրոսկոպիկ
Т4 — ինվազիա հետևյալ օրգաններից՝ շագանակագեղձը, արգանդը, վագինա, որովայնի պատը
Т4а —ուռուցքի տարածված տեղակայում շագանակագեղձը, արգանդը
N — nodulus ‘հանգույց’.նկարագրում է ռեգիոնար մետաստազները Nx —ռեգիոնար մետաստատիկ հանգույցներ չեն կարող հայտնաբերվել N0 — ռեգիոնար լիմֆատիկ հանգույցներում բացակայում է մետաստազը N1 —մետաստազ մեկ լիմֆատիկ հանգույցում
N2 — բազմաթիվ մետաստազներ ռեգիոնար լիմֆատիկ հանգուցներում
N3 — մետաստազ լիմֆատիկ հանգույցներում
P, G
Որոշ օրգանների և համակարգերի համար կիրառվում են լրացուցիչ պարամետրեր (P կամ G, կախված օրգան համակարգերից),բնութագրելով իր բջիջների տարբերակման աստիճանը։
Բուժում
Բուժումը ներառում էվիրահատական միջամտության տարբեր տեսակներ, ճառագայթային և դեղորայքային թերապիա։ Միզապարկի in situ ուռուցքի և մակերեսային քաղցկեղի Т1 աստիճանի դեպքումկատարում են տրանսուրետրալ վիրահատական միջամտություն, իսկ Т2 աստիճանի դեպքում միզապարկի մասնակի ռեզեկցիա։ Ինվազիվ ուռուցքի զգալի չափերի դեպքում (ТЗ) խորհուրդ է տրվում ցիստէկտոմիա (միզապարկի հեռացում) կոնքի լիմֆադենէկտոմիայի կամ առանց դրա։ Երբեմն ցանկալի է քիմիա-և ճառագայթային թերապիա, նոր հետո պահանջի դեպքում կատարում են վիրահատական միջամտություն:Միզապարկի քաղցկեղի դեպքում Т4 աստիճանի և հեռակա մետաստազների դեպքում կատարում են քիմիաթերապիա։
Բնական պեպտիդ Polybia-MP1 պոտենցիալ հակաուռուցքային ազդեցությամբ է օժտված, որը ստացվում է բրազիլիական իշամեզվի թույնից Polybia paulista :
Կանխատեսում
Կանխատեսումը կախված է պրոցեսի աստիճանից և բուժման բնույթից։ Արմատական վիրահատությունից հետո ապրելիությունը մինչև 5 տարի կազմում է 50%։ Ամենալավ արդյունքը նկարագրվում է համախմբված բուժման արդյունքում (ռեզեկցիա ճառագայթային թերապիայի հետ զուգակցված)։
Պրոֆիլակտիկ
Տաս տարվա հետազոտության արդյունքում ներգավվել է գրեթե 49 000 մարդ,այն մարդկանց մոտ ովքեր խմել են մինիմում կես լիտր ջուր (6-8 բաժակ) օրը,նկարագրվել է ավելի քիչ ուռուցքի առաջացում քան նրանց մոտ ովքեր ավելի քիչ են խմել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն
Կազերտա (այլ կիրառումներ)
Աշխարհագրություն
Համաերզնկացիական վերաշինաց միություն
Կատեգորիա:Հայրենակցական միություններ
Սոֆի Թոյբեր-Արփ
Սոֆի Հենրիեթթ Գերթրուդ Թոյբեր-ԱրփԱրփ (Sophie Henriette Gertrude Taeuber-Arp, ), շվեյցարացի արվեստագետ, գեղանկարիչ, քանդակագործ, տեքստիլ դիզայներ, կահույքի և ինտերիերի դիզայներ, ճարտարապետ և պարուհի։ Նա համարվում է 20-րդ դարի կոնկրետ արվեստի և երկրաչափական աբստրակցիայի կարևորագույն արվեստագետներից մեկը։
Կենսագրություն
Սոֆի Թոյբեր-Արփը ծնվել է Դավոսում (Շվեյցարիա) և դեղագործ Էմիլ Թոյբերի և Սոֆի Թոյբեր Քրյուսի հինգերորդ զավակն է։ Մինչև հոր տուբերկուլոզից մահանալը՝ նրա ծնողները աշխատել են Դավոսի դեղատանը։ Հոր մահանալու ժամանակ Սոֆին երկու տարեկան էր, որից հետո ընտանիքը տեղափոխվել է Տրոգեն, որտեղ նրա մայրը դարձավ թոշակառու։ Սանկտ Գալլի Կիրառական արվեստների դպրոցում 1906-1910 թվականներին սովորել է տեքստիլ դիզայներություն (Gewerbeschule, Կիրառական արվեստի դպրոց) ։ Այնուհետև 1911 և 1913 թվականին սովորել է Մյունխենի Վիլհելմ ֆոն Ֆեբսչիցի դպրոցում։ 1911-13 թվականների միջակայքում նա մի տարի սովորել է Համբուրգի Նոր արվեստների դպրոցում (Kunstgewerbeschule)։ 1915 թվականին միացավ Schweizerischer Werkbund-ին ։ Նույն թվականին ընդունվել է Ցյուրիխի Լաբան
պարի դպրոց, իսկ ամռանը միացել է Ասկոնայի Մոնտե Վերիտա արվեստի կենտրոնին։ 1917 թվականին նա պարել է Սյուզան Պերրոտտետի, Մարի Վիգմանի և ուրիշ հայտնի պարողների հետ Լեբանի կողմից կազմակերպված Ասկոնայի Sun Festival-ի ժամանակ ։
Դադաիզմ
1915 թվականին Տանների պատկերասրահում կազմակերպված ցուցահանդեսի ժամանակ, նա հանդիպել է դադաիզմի արվեստագետ Ժան «Հանս» Արփի հետ, ով տեղափոխվել էր Ցյուրիխ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական բանակ չզորակոչվելու համար ։ Նրանք միասին բազմաթիվ նախագծերով են համագործակցել (մինչև 1943 թվականին Սոֆիի մահանալը)։ Նրանք ամուսնացել են 1922 թվականին, որից հետո Սոֆին փոխել է իր ազգանունը՝ դառնալով Թոյբեր-Արփ ։
Թոյբեր-Արփը 1916-1929 թվականներին Kunstgewerbeschule Zürich-ում (այժմ Ցյուրիխի արվեստի համալսարան) ուսուցանել է մանածագործություն և այլ տեքստիլ արվեստներ։ Նրա տեքստիլ և գրաֆիկ գործերը, որոնք ստեղծվել են 1916 թվականից մինչև 1920-ական թվականները, կոնստրուկտիվիզմի ամենավաղ նմուշներն են։ Դրանց են պատկանում Պիետ Մոնդրյանը և Կասմիր Մալևիչը։ Այս բարդ երկրաչափական աբստրակցիաներն արտացոլում է գույնի և ձևի միջև փոխազդեցության նուրբ պատկերացումը ։
Այս ժամանակաշրջանում նա Ցյուրխում դադաիզմի շարժման մասնակից էր, որի կենտրոնը Cabaret Voltaire-ն է ։ Նա մասնակցել է Դադա-ոգեշնչված երկայացումներին որպես պարուհի, պարուսույց և տիկնիկավար, նա նախագծել տիկնիկներ, բեմական հագուստ և հավաքածուներ ինչպես Cabaret Voltaire-ի, այնպես էլ այլ շվեյցարական և ֆրանսիական թատրոնների համար։ 1918 թվականին նա Ցյուրիխի Դադա Մանիֆեստոյում համաերգիչն էր ։
Նա նաև մի շարք քանդակներ է արել, որոնից են «Դադա գլուխները»՝ պատրաստված գունավոր փայտից ։
Թոյբեր-Արփը մտերիմ ընկերն էր նաև իր հասակակից ֆրանս-ռումինական ավանգարդ ոճի բանաստեղծ, էսսեսիստ և արվեստագետ Տրիստան Ցարան, ով Դադա շարժման կենտրոնական անդամներից մեկն էր։ 1920 թվականին Ցարան միջնորդել է չորս տասյնակ դադասիտ արվեստագետների, որոնցից էին Թոյբեր-Արփը, Ժան Արփը, Ժան Կոկտեն, Մարսել Դուշամպը և Հաննա Հյոխը։ Ցարան պլանավորում էր օգտագործել ներդրված տեքստը և պատկերները, որպեսզի ստեղծի «Dadaglobe» դադա աշխատությունը։ Պլանավորված էր ամբողջ աշխարհով 10,000 օրինակ տպագրել, սակայն նախագիծը չեղյալ հայտարարվեց, երբ 1921 թվականին գլխավոր հովանավոր Ֆրանսիս Պիկաբիան հեռացավ Ցարայից ։
Ժառանգություն
ը միակ կինն էր, ով հայտնվել է շվեյցարական դրամի վրա․ նրա դիմանկարը 1995 թվականից 50-ֆրանկանոցի վրա է պատկերված ։
Թանգարանը, որը նվիրված էր ին և Ժան Արփիին, բացվել է 2007 թվականին Գերմանիայի Ռոլանդեց երկաթուղային կայարանի մի հատվածում, որը մշակել է Ռիչարդ Մեյերը ։ «Սոֆի Թոյբեր-Արփի մաքրվող գծեր» (2015) վիդեոաշխատությունը նկարահանվել է շվեյցարիացի մեդիայի արվեստագետ Միրիամ Թիեսի կողմից ։
Ֆրանսիա
1926 թվականից ը և Ժան Արփը տեղափոխվել են Ստրասբուրգ, որտեղ երկուսն էլ ստացան ֆրանսիական քաղաքացիություն։ Ապա նրանք խմբավորեցին իրենց ժամանակը Ստրասբուրգում և Փարիզում։ Այստեղ Թոյբեր-Արփը ստացավ բազմաթիվ ինտերիեր-ձևավորման առաջարկներ։ 1927 թվականին նա Բլանչե Գաչեթի հետ միասին համահեղինակեց Welly Lowell գիրքը ։
Ուշ 1920-ականներին նա հիմնականում ապրել է Փարիզում և շարունակել է կատարելագործվել դիզայնի ոլորտում։ Զույգը Ֆրանսիայի քաղաքացի են դարձել 1926 թվականին և 1928 թվականին նրանք տեղափոխվեցին Փարիզից դուրս՝ Մեուդոն-Վալ Ֆլեուրի, որտեղ նա դիզայնավորեց իրենց տունը և տան կահավորանքը ։ Նա 1923-30 թվականներին Փարիզում Salon des Surindépendents-ի ցուցադրողն էր։
1930-ական թվականներին նա Cercle et Carré խմբի անդամ էր, որը հիմնադրվել էր Մայքլ Սեուֆորի և Ժոաքուին տորրես Գարսիաայի կողմից ։ Ավելի ուշ նա Փարիզում հիմնադրեց կոնստրուկտիվիզմ արվեստի ուղղությունը։ Նրա ընկերներն էին արվեստագետ Սոնիա Դելաունայը, Ռոբերտ Դելաունայը, Վասիլի Լանդիսնկին, Ջոան Միրոն և Մայքլ Դաչամփը ։ Նա 1937-1943 թվականներին եղել է Շվեյցարացի նկարիչների միության՝ Allianz-ի անդամ ։ 1940 թվականին Թոյբեր-Արփը և Արփը նացիստական օկուպացիաներին ընդառաջ լքեց Փարիզը՝ տեղափոխվելով Գրասսե, որտեղ Սոնիա Դելաուայի, Ալբերտո Մեգնելլիի և ուրիշ արվեստագետների հետ համատեղ հիմնադրեց արվեստանոց։ 1942 թվականի վերջին նրանք ստիպված վերադարձան Շվեյցարիա։ 1943 թվականի սկզբին Սոֆի Թոյբեր-Արփը մահացավ շմոլ գազի թունավորումից՝ տան անսարք վառարանի պատճառով ։
2014 թվականին Ֆրանսիայի Ժորժ Պոմպիդուի կենտրոնում կայացած «Danser sa vie» պարային և արվեստի ցուցահանդեսում լուսանկարիչը ցուցադրել է Թոյբեր-Արփի պարերը ։
Կազերտա (գավառ)
Կազերտա ( Provincia di Caserta), գավառ Իտալիայի Կամպանիա մարզում։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Թեյմուրազ Ջանգուլաշվիլի
Թեյմուրազ Ջանգուլաշվիլի (თეიმურაზ ჯანგულაშვილი, ), վրացի գրող։
Կենսագրություն
1936 թվականին հրատարակվել է Մուրման Լեբանիձեի, Օթար Ջելիձեի հետ։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1948 թվականին լույս է տեսել Ջանգուլաշվիլու առաջին ժողովածուն, որը ճակատային ռազմիկ-բանաստեղծի զգացմունքներն ու խոհերը գեղարվեստորեն արտահայտող գիրք է։ 1949 թվականին հրատարակել է մանկական բանաստեղծությունների և պոեմների նոր ժողովածուն։ Ունի մեծ թվով թարգմանություններ։ 1953 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը ։
Թաղված է Դիդուբեի պանթեոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի գրողներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Մարսյան շախմատ
«Մարսյան շախմատ» (The Chessmen of Mars, բառացի՝ «Մարսի շախմատիստները»), Էդգար Ռայս Բերոուզի «Բարսումյան շարքի» հինգերորդ վեպը։ Վեպը սկսել է գրել 1921 թվականի հունվարին։ Վեպի առաջին հրապարակումը կայացել է 1922 թվականին։ Այն հրապարակվել է «Argosy All-Story Weekly » շաբաթաթերթում, վեց մասով՝ 1922 թվականի փետրվարի 18-ի, փետրվարի 25-ի, մարտի 4-ի, մարտի 11-ի, մարտի 18-ի և մարտի 25-ի համարներում։ Գրքային հրատարակությունը կայացել է 1922 թվականի նոյեմբերին՝ Մակլերգի հրատարակչությունում։
Սյուժե
Վեպը կառուցված է որպես Ջոն Քարտերի պատմվածքը իր ազգական Էդգար Ռայս Բերոուզին։ Ջոն Քարտերը առաջին անգամ գիտակցորեն այցելում է Երկիր՝ մարսյան արքայազնի կերպարով։
Տարան Հելիումից՝ Ջոն Քարտերի և Դեյա Տորիսի դուստրը, հոր արքունիքում ընդունում է իր հնարավոր փեսացուներին, այդ թվում և Ջոր Կանտոսին՝ Կանտոս Կանի որդուն։ Նրան առանձնապես դուր չեկավ հեռավոր Գատոլի կառավարիչ ջեդ Գահանը՝ զարդարված ադամանդե զենք ու զրահով։ Արքայադստեր քմահաճույքը օդային զբոսանքն է, որի ժամանակ նա ընկնում է փոթորկի մեջ։ Փոթորիկը Տարային բերում է Բանտում երկիր, որը բնակեցված է սարսափելի արարածներով, որոնք իրենց անվանում են կալդաններ։ Կայդանները չոր ինտելեկտուալներ են, որոնք նման են հսկա գլխի, հագեցած սարդի թաթերով։ Քանի որ կալդանները կազմված են միայն ուղեղից և համարյա ունակ չեն տեղաշարժվելու, նրանք բուծել են ընտանի կենդանիների հատուկ տեսակ։ Դրանք նախկին մարդ-ստրուկներ են, որոնց մոտ հեռացված է գլուխը։ Նրանք անվանվում են ռիկորներ։ Կալդանը հեծում է ռիկորին և միանում է նրա նյարդային համակարգին, որից հետո կարող է անել այն ամենը ինչ նրան գոհացնում է։ Տարան կարողանում է իր երգեցողությամբ հմայել կալդաններից մեկին՝ Չեկ անունով և վերջինս օգնում է նրան փախչել։
Միևնույն ժամանակ Գահանը, որը ինքնամոռաց սիրահարված է Տարային, ուղևորվում է նրան փնտրելու։ Գահանը՝ գտնելով Տարային, մնում է չճանաչված և անվանվում է պանտան (վարձու զինվոր)՝ Տուրան անունով։ Տարան, Գահանը և Չեկը հասնում են մեկուսացած Մանատոր պետություն, որտեղ պահպանվել են չափազանց հնաոճ ավանդույթներ։ Օրինակ՝ քաղաքում անց են կացվում գլադիատորական մենամարտեր՝ մարսյան շախմատի տարատեսակի՝ ջետանի տեսքով։ Այսպիսով, որպեսզի խաղաքարով քայլ արվի պետք է արյունալի մենամարտ տեղի ունենա։ Գլխավոր հերոսներն են հանդիսանում ստրուկները և բազմաթիվ արկածներից հետո նրանք վերադառնում են Հելիում։ Այնտեղ պարզվում է, որ Ջոր Կանտոսը Տարային համարել է մահացած և ամուսնացել է մեկ ուրիշի հետ։ Դրանից հետո Տարան ամուսնանում է Տուրանի, այսինքն Գահանի հետ և տիրում է պետական իշխանությանը։
Բովանդակություն
Վեպը բաղկացած է նախաբանից, վերջաբանից և քսաներկու գլուխներից։
Ջետանը և նրա ազդեցությունը
Ջետան խաղը հանդիսանում է շախմատի մարսյան տարատեսակը։ Դաշտը բաղկացած է հարյուր սև և գազարագույն քառակուսիներից։ Յուրաքանչյուր սև և գազարագույն խաղացողի տրվում է քսանական խաղաքար։ Խաղը իրենից ներկայացնում է պայքար մինչ մահ։ Երբ ռազմիկը տեղաշարժվում է քառակուսիներից մեկը, իսկ հակառակ գույնի ռազմիկը գրավում է տարածություն, ապա նրանք պետք է մասնակցեն մահացու մենամարտի։ Խաղը նախատեսված է ներկայացնելու պայքարը Սև մարսեցիների՝ հարավում և Դեղին մարսեցիների միջև՝ հյուսիսում ։ Այն ժամանակ, երբ հանցագործները և ստրուկները օգտագործվում են այդ պայքարում, ազնվականները նույնպես, որոշ դեպքերում, մասնակցություն էին ունենում։ Նա խաղում էր Մանատորում՝ որպեսզի տիրանա գեղեցիկ կնոջը, որպես օրենք, բացառապես վայելուչ ստրկուհու։ Դա, անկասկած, կահարվում է Բերոուզի դեպի շախմատը ունեցած սեփական հմայքից։
1922 թվականի օգոստոսի 6-ին Բերոուզը նամակ է ստանում կալանավեյրից՝ Էլսոն Բ. Սվիթից։ Սվիթը և ուրիշ բանտարկյալ՝ օգտագործելով ջետանի գաղափարը, պատրաստել են ջետան և խաղում են բազմաթիվ խաղեր և խաղը դարձել է հանրահայտ նաև մյուս բանտարկյալների մոտ։ Բերոուզը 1922 թվականի օգոստոսի 16-ին զույգին տեղեկացնում է, որ նրանք աշխարհում առաջինն են պատրաստել այդ խաղը։ Հետաքրքրությունը խաղի նկատմամբ շատ մեծ էր և նա կանոնները մտցնում է հավելվածի մեջ՝ այն անվանելով «Ջետան կամ Մարսյան շախմատ» ։ Խաղի վերաբերյալ գլուխը ընդգրկվում է Ջոն Գոլոնի 1968 թվականի շախմատային տարբերակների գրքի մեջ։
Ջետանի խաղաքարերը և շարվածքը
Ջետանի խաղաքարերը շարվում են երկու շարքով։
Առաջին շարք
Երկրորդ շարք
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 վեպեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
Հեպտոդ
Հեպտոդ, էլեկտրոնային լամպ, բաղկացած է 7 էլեկտրոդից՝ կատոդ, անոդ և 5 ցանց (2 կառավարող, 2 էկրանող և 1 պաշտպանական)։ Կիրառում են ռադիոէլեկտրոնային սարքերում (օրինակ, սուպերհետերոդինային ռադիո ընդունիչում)՝ բարձր հաճախականության էլեկտրական տատանումները խառնելու և փոխակերպելու համար։
Կատեգորիա:Էլեկտրոնային բաղկացուցիչներ Կատեգորիա:Էլեկտրական լամպեր
Շվաբախ
Շվաբախ (Schwabach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա հողում։ Գտնվում է Միջին Ֆրանկոնիայի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 38879 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 40,80 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 65 000։
19-րդ դարի վերջին այն աչքի է ընկել որպես կարի պարագաների, ինչպես նաև ոսկու, արծաթի, պղնձե և երկաթյա մետաղալարերի հալածոների, օճառի, մոմերի, կավե ամանեղենի վառարանների խոշոր արտադրող։ 21-րդ դարում այստեղ գործում է լաբորատոր սարքավորումների խոշոր արտադրող Հեյդոլպհ-ը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կոտե Դաուշվիլի
Կենսագրություն
Կոտե Դաուշվիլին ծնվել է 1909 թվականի մարտի 19-ին Բաքվում ։ Դերասանական գործունեությունն սկսել է 1928 թվականին Թբիլիսիի Կարմիր բանակի թատրոնում։ 1930 թվականից աշխատել է Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան ակադեմիական թատրոնում ։ Հետագայում դարձել է նշված թատրոնի առաջատար դերասաններից մեկը։ Կինոյում նկարահանվել է 1931 թվականից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասաններ Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Բազ Լայթերը աստղային թիմից։ Արկածները սկսվում են
«Բազ Լայթերը աստղային թիմից։ Արկածները սկսվում են» (Buzz Lightyear of Star Command: The Adventure Begins), Walt Disney Pictures ստուդիայի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը վարձույթի է դուրս եկել 2000 թվականի օգոստոսի 8-ին։ Այս մուլտֆիլմը որևէ կապ չունի «Խաղալիքների պատմություն» սերիայի հետ և հանդիսանում է սպին-օֆֆ։ Մուլտֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում այն նույն տիեզերական կենտրոնում, որի մասին Բազը պատմում էր բոլորին ՝«Պատմության» առաջին մասում․ այնտեղ, որտեղ աստղային ռեյնջերները ծառայում են տիեզերքին։ Կապիտան Բազ Լայթերին հնչյունավորել է Թիմ Ալենը, ով հնչյունավորել էր նաև «Խաղալիքների պատմության» հերոսին։ Վուդիին, ով կարճ ժամանակով հայտնվում է սկզբում, հնչյունավորում է Ջիմ Հենքսը՝ Թոմ Հենքսի կրտսեր եղբայրը։ Վերջինս հնչյունավորել է Վուդիին օրիգինալ մուլտֆիլմում։
Մուլտֆիլմը դարաձավ համանուն մուլտսերիալի նախաբանը և հեռուստացույցով ցուցադրման ժամանակ բաժանվեց 4 էպիզոդի։ Այս տարբերակում Բազին հնչյունավորել է Պատրիկ Ուոբերտոնը, ով դարձավ նրա հնչյունավորողը նաև հաջորդ սերիաներում։
Սյուժե
Ամբողջ պատմությունը սկսվում է նրանից, երբ կենտրոնի լավագույն ռեյնջերին՝ Բազ Լայթերին, և նրա ընկեր Ուորպ Դարկմետտրին նամակ է գալիս 3 կորած էմզեմենաների՝ փոքրիկ կանաչ մարդուկների մասին, ովքեր ծառայում էին այդ նույն տիեզերական կենտրոնին։ Նրանց դժվարությամբ փրկելուց հետո՝ Ուորպը ընկնում է չար ռոբոտների բեկորների տակ, ստիպում Բազին թռչել առանց իրեն և մահանում է այնտեղ։ Բազ Լայթերը շատ ծանր էր տանում իր լավագույն ընկերոջ մահը և երդվում, որ աշխատելու է միայնակ։ Այդ ժամանակ չար կայսր Զուրգը սարսափելի պլան էր մտածել. գողանալ Ունիմամը՝ էմզեմենաների միջև հանելուկային կապ հաստատելու միջոցը, որը գտնվում էր նրանց մոլորակում։ Մինչև Լայթերը ուղևորվեց փոքրիկ կանաչ մարդուկների աշխարհը փրկելու, տիեզերական կենտրոնում նրան ստիպեցին իր հետ վերցնել X-R-ին՝ փորձնական ռոբոտ-ռեյնջերին։ Կայսրին հաջողվեց իրագործել մտածվածը՝ շնորհիվ իր նոր կիբորգի՝ լրտես Z-ի։ Ունիմամայի միջոցով Զուրգը տիեզերական ամբողջ կենտրոնը և տիեզերքի այլ բնակիչների դարձրեց իր չար ծառաները։ Այժմ կապիտան Բազ Լայթերը պետք է գործադրի իր բոլոր ջանքերը, որպեսզի կանգնեցնի Զուրգին և փրկի իր ընկերներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ուոլթ Դիսնեյ ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:2000 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Walt Disney Pictures ֆիլմեր
Անիշ Գիրի
Անիշ Կումար Գիրի (ծնվ.` 28 հունիսի, 1994, Սանկտ Պետերբուրգ), հոլանդացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2009), Նիդեռլանդների չեմպիոն (2009, 2011) ։
2011 թ. հունվարի 17-ին Վեյկ ան Զեյի մրցաշարի երրորդ տուրում պարտության է մատնել ամենաբարձր շախմատային գործակից ունեցող նորվեգացի շախմատիստ Մագնուս Կառլսենին` ստիպելով նրան հանձնվել 22-րդ քայլում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլանդացի շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի գրոսմայստերներ Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով
Գիշատչություն
Գիշատչությունը սովորաբար հատկանշական է գիշատիչ կենդանիներին (օրինակ՝ վագր, առյուծ, կոկորդիլոս, արջ), գիշատիչ բույսերին և գիշատիչ սնկերին (արտրոբոտրիս սակավասպոր, արտրոբոտրիս անկանոն, արտրոբոտրիս հոծ, արտրոբոտրիս սեպաձև)։
Բացի այն, որ զոհը ձեռք է բերում հարմարանքներ գիշատչից պաշտպանվելու համար, որպես կանոն գիշատիչը որսում է հիվանդ կամ թույլ առանձնյակներին։ Տվյալ պարագայում գիշատիչը նպաստում է իր զոհի բնական ընտրությանը և կատարելագործմանը։ Տվյալ պարագայում գիշատիչների միջև տեղի է ունենում բնականոն ընտրութուն (գոյության կռիվ), որի արդյունքում ողջ են մնում ավելի ուժեղ առանձնյակներ։
Գիշատչության տեսություն
Համատեղ էվոլյուցիայի արդյունքում դիտվում է երկու փոխազդող տեսակների՝ գիշատիչների և զոհերի առաջադիմական էվոլյուցիան։ Էվոլյուցիայի արդյունք է նաև այն հանգամանքը, երբ գիշատիչ օրգանիզմը սնվում է փոքր և թույլ տեսակներով։ Ըստ գոյության կռվի տեսության՝ այս գործընթացի արդյունքում մահանում են այն առանձնյակները, որոնց գիշատիչը հասցնում է տեսնել և որսալ։
Շահում են քիչ նկատելի տեսակները, որի արդյունքում առաջանում է հովանավորող գունավորում, մարմնի ամուր ծածկույթներ, ինչպես նաև պաշտպանության համակարգներ, օրինակ՝ փշեր (ոզնիներ) և պատիան (կրիա, զրահակիր)։
Քանակական հարաբերակցությունը ունի մեծ նշանակություն գիշատչության մեջ, քանի որ զոհի և գիշատի փոխազդեցությունները առաջին հերթին կախված են նրանց քանակական հարաբերությունից։ Գիշատչության երևույթը կարող է նպաստել նաև զոհի պոպուլյացիայի թվաքանակի կտրուկ նվաչմանը և նույնիսկ տեսակի ոչնչացմանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիշատչություն
Շվայնֆուրտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1254 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջոզեֆ Հենրի
Ջոզեֆ Հենրի  (Joseph Henry, ), ամերիկացի ֆիզիկոս։
1832 թվականից՝ Փրինսթոնի համալսարանի քոլեջի պրոֆեսոր, 1846 թվականից Սմիթսոնյան ինստիտուտի քարտուղար և տնօրեն, 1868 թվականից՝ ԱՄՆ-ի Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի Նախագահ։ Եղել է Վաշինգտոնի Փիլիսոփայական ընկերության առաջին նախագահը (1871 թվականից)։ Աշխատանքները վերաբերվում են էլեկտրատեխնիկային։ 1828 թվականին, կիրառելով մեկուսացված հաղորդալարից պատրաստված բազմագալար շերտավոր փաթույթներ, առաջինն է ստեղծել հզոր, մեծ ուժով ձգող էլեկտրամագնիսներ։ Հայտնագործել է ինքնինդուկցիայի երևույթը (1832 թ.) և ունակության (կոնդենսատորի) պարպման տատանողական բնույթը (1842 թ.)։ Միավորների միջազգային համակարգում նրա անունով է կոչվում ինդուկտիվության միավորը՝ հենրի։ Ունի նաև օդերևութաբանությանը նվիրված աշխատանքներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Նինա Գարսոյան
Նինա Գևորգի Գարսոյան (Nina Garsoïan, ), հայ պատմաբան, արևելագետ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1958)։
Կենսագրություն
Նինա Գարսոյանը ծնվել է Փարիզում՝ Ռուսաստանից արտագաղթած հայ ընտանիքում ։ 1933 թվականից ընտանիքի հետ բնակություն է հաստատել Նյու Յորքում։ 1939 թվականին ընդունվել է ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգում գործող կանանց Բրին Մոր քոլեջը և այն ավարտել 1943 թվականին՝ անտիկ հնաբանի բակալավրի աստիճանով ։ 1946 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի, իսկ 1958 թվականին՝ դոկտորի աստիճան՝ Բյուզանդիայի, Մերձավոր Արևելքի և Հայաստանի պատմության գծով ։ Երկար տարիներ վարել է Կոլումբիայի համալսարանի հայագիտության ամբիոնը։ Նինա Գարսոյանը պաշտոնավարել է նաև որպես Փրինսթոնի համալսարանի Բարձրագույն դպրոցի դեկան, այսպիսով դառնալով առաջին կինը, ով զբաղեցրել է այդ պաշտոնը ։ Երկու անգամ ընտրվել է Ֆորդի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ ։ Սմիթ քոլեջի պրոֆեսոր է, ինչպես նաև Կոլումբիայի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր ։ Ամերիկյան միջնադարագետների ակադեմիայի իսկական և Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից անդամ է ։ Փարիզում լույս տեսնող հայագիտական «Ռևյու դեզ Էթյուդ Արմենիեն» հանդեսի գլխավոր խմբագիրն է։
Գիտական հետաքրքրություններ
Նինա Գարսոյանի աշխատությունները վերաբերում են միջնադարյան Հայաստանի, Հայոց Եկեղեցու պատմությանը, աղբյուրագիտությանը և մշակույթին, հայ-բյուզանդական, հայ-պարսկական, պարսկա-բյուզանդական հարաբերություններին, հայ ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման հարցերին, Պավլիկյան շարժմանը։ Անգլերեն է թարգմանել Փավստոս Բուզանդի «Պատմութիւն հայոց», Նիկողայոս Ադոնցի «Հայաստանը Հուստինիանոսի դարաշրջանում» և Հակոբ Մանանդյանի «Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին...» և այլ հեղինակների աշխատությունները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկահայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ արևելագետներ Կատեգորիա:Հայ բյուզանդագետներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամներ Կատեգորիա:Հայ հայագետներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ կանայք Կատեգորիա:Ամերիկացի բյուզանդագետներ
Շտրաուբինգ
Շտրաուբինգ (Straubing), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա հողում։ Գտնվում է Միջին Ֆրանկոնիայի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 44 493 մարդ (ըստ 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 67,58 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 63 000։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Օլգինկա
Օլգինկա (ռուս.` Ольгинка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանում, Տու գետի և նրա վտակ Կաբակ գետի հովտում։ Գտնվում է Տուապսեից 31 կմ հյուսիս-արևմուտք, ծովի մակարդակից 8 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1989 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 3123 մարդ, որից 2103 ռուսներ, 975 հայեր, 40 բելառուսներ և 5 ուկրաինացիներ։
Բնակիչներն զբաղվում են այգեգործությամբ։ Գյուղն ունի ութամյա դպրոց, գրադարան, ակումբ, բուժկայան, հանգստյան տներ և առողջարաններ։
Պատմությունը
Գյուղի մոտակայքում 1864 թվականին, Շափսուղական ափային գումարտակի կազմում կառուցվել է Օլգինսկայա ստանիցան, որն իր անունն ստացել է ի պատիվ Միխայիլ Նիկոլաևիչի կնոջ` մեծ իշխանուհի Օլգա Ֆեոդորովնայի։
Գյուղը հիմնադրել են Սամսունի Էրնջակ գյուղից եկած հայերը` 1870 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմենակ Սերայտարյան
Արմենակ Գասպարի Սերայտարյան (1880/1882, Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Եվդոկիա), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Արմենակ Սերայտարյանը ծնվել է 1880/1882 թթ., Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում/ նույն նահանգի Եվդոկիայի գավառի Զիլե ավանում՝ բրուտ Կարոյեան Գասպարի ընտանիքում։
Դեղագործ Տիգ­րան Սե­րայ­տա­րյա­նի եղբայրն է։
Նախնական կրթությունն ստացել է Սեբաստիայի ազգային վարժարանում, միջնակարգը ` քաղաքի ավե­տա­րա­նա­կան­նե­րի վար­ժա­րա­նում։ 1903-1907 թթ. սո­վո­րել է Բեյ­րու­թի Ամե­րի­կյան հա­մալ­սա­րա­նի բժշկա­կան ֆա­կուլ­տե­տում և բժշկի վկա­յա­կան ստա­ցել։ Ըստ Ար­շակ Ալ­պո­յա­ճյա­նի` բժշկական կրթությունն ստացել է 1891 թվականին ԱՄՆ-ում։ 1907 թվականին վերադառնալով Սեբաստիա՝ բժիշկ է աշխատել։ Հետագայում աշխատել է Զիլեում։
Եղել է ՀՅԴ անդամ։ 1914 թվականին, Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և իբրև պահեստային զինվորական բժիշկ՝ թողնվել ծառայելու Եվդոկիայում։ 1915 թվականին Եվդոկիայում Շուուբերեիսի («[Զին­վո­րագ­րու­թյան] բաժ­նի պետ») Քեորբինբաշիի («Կույր մա­յոր») հրամանով ձերբակալվել է և բանտարկվել։
Մերժել է իս­լա­մու­թյունն ընդունել և ճաշակել է բանտի դառնությունները։ Որոշ ժամանակ անց, նույն հրամանատարի հրամանով, ազատվել է։ Բանտից դուրս գալուց և իր զինվորական համազգեստը վերստանալուց անմիջապես հետո, Սեբաստիայի հայ բնակչության տեղահանության ժամանակ, Եվդոկիայի ճանապարհին, ընտանիքի անդամների աչքի առաջ, եղբոր հետ միասին սպանվել է Քեորբինբաշիի հրամանով՝ մոտ 35 տարեկանում։ Նախապես բժշկից վերցրել են սուրը և նրան հանձնել ուղեկցող ոստիկան-զինվորների ծեծին ու տանջանքներին։
Աղբյուր
Կատեգորիա:Սեբաստիա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր
Էռլանգեն
Էռլանգեն (Erlangen), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում՝ Միջին Ֆրանկոնիայի կազմում։ Բնակչությունը՝ 107.103 մարդ (ըստ 2012)։ Տարածքը՝ 76,94 կմ2։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 5 65 000։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1002 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հունգարիայի բնակչություն
Հունգարիայի բնակչությունը տարբերվում է մոնոէթնիկությամբ։ Բնակիչների մեծ մասը հունգարացիներ են (92,3%)։ Հունգարիայի բնակիչների գրեթե 95 %-ի մայրենի լեզուն հունգարերենն է, որը պատկանում է Ուրալի լեզվական ընտանիքի ֆինն-ուգորյան ճյուղին։
Առավել զգալի ազգային փոքրամասնությունները՝ գնչուները (2 %), գերմանացիները (1,2 %), հրեաները (1 %), ռումինացիները (0,8 %), սլովակները (0,4 %), խորվաթները (0,2 %), սերբերը (0,2 %) և ուկրաինացիներն (0,1%) են։
Հարևան երկրներում ապրում են բազմաթիվ հունգարական համայնքներ՝ հատկապես Սլովակիայում, Ուկրաինայում, Ռումինիայում (Տրանսիլվանիայում), Սերբիայում (Վոյեվոդինում), Խորվաթիայում և Սլովենիայում։
Բնակչության թվաքանակի դինամիկան
Population, vital statistics (1949—2013)
Ազգային փոքրամասնություններ
Պաշտոնապես ճանաչված ազգային փոքրամասնություններ՝ հայեր, բուլղարներ, խորվաթներ, գերմանացիներ, հույներ, լեհեր, գնչուներ, ռումինացիներ, ռուսներ, սերբեր, սլովակներ և ուկրաինացիներ։