cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օլգա Պոլյակովա
Կարիերա
2005 թվականին համագործակցություն է սկսել Ալեքսանդր Ռևզինի հետ։ Այդ ընթացքում Պոլյակովան երգչուհի Լյուբաշայի հետ համատեղ ալբոմ է թողարկել և ձայնագրել «Обними меня» երգը Чай вдвоем խմբի հետ, սակայն նրանց հետագա համագործակցությունը չի ստացվել ։
2008 թվականին թողարկվել է «Суперблондинка» մաքսի սինգլը, որը նշանավորել է Օլյա Պոլյակովայի նոր կերպարի՝ Սուպերշիկահերների և համանուն շոու ծրագրի հայտնվելով։ Փետրվարին երգի համար նկարահանվել է տեսահոլովակ, որի ռեժիսորն է Ալեքսանդր Իգուդինը, իսկ օպերատորը՝ Ռոման Բոյկոն ։ Համագործակցություն է սկսել տեխնիկական տնօրեն և պրոդաքշն մենեջեր Յուրի Բարիբինի հետ։
2011 թվականին թողարկվել է «Алло» երգը՝ Օլի Պոլյակովայի և Լյուդմիլա Գուրչենկոյի դուետը։ 2012 թվականի վերջին դերասանուհին սկսել է համագործակցել EA Secret Service ընկերության գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Յասինսկու հետ։ Օլյան վերազգեստավորվել է կոկոշնիկ և թողարկել «Russian Style» հիթը։
2015 թվականի մարտի 2-ին կայացել է «Любовь-морковь» երգի պրեմիերան, իսկ ապրիլի 25-ին՝ տեսահոլովակի պրեմիերան։ 2015 թվականի հուլիսի 29-ին կայացել է «Первое лето без него» սինգլի պրեմիերան, իսկ սեպտեմբերի 21-ին՝ տեսահոլովակի պրեմիերան։ 2016 թվականի ապրիլի 11-ին կայացել է «О Боже, как больно!» սինգլի պրեմիերան, իսկ մայիսի 19-ին՝ տեսահոլովակի պրեմիերան։
«Լուսավոր գլուխներ» թիմի ավագ է, «Դոլչե Վիտա Կապուտ» հեռուստաշոուի հերոսուհի («Նոր ալիք»), «Բարև դեկրետ» («М1»), «Ո՞վ է դեմ շիկահերներին» («Նոր ալիք»), «Богиня шопінгу» նախագծի մեկնաբան («ТЕТ»), «Սուպերսթար» («1+1»), «Вышка» («1+1») նախագծերի մասնակից, «Как две капли» նախագծի հաղթող (TRK) «Ուկրաինա»)։ «Նոր ալիք»-ում «Зоряні яйця» (Աստղային ձվեր) ժամանցային շոու-ծրագրի հաղորդավարուհի ։ Երգչուհուն հաճախ կարելի է տեսնել «Հումորի լիգա» շոուի ժյուրիի կազմում և Ուկրաինայի հեռուստաալիքների այլ տարբեր ժամանցային շոու նախագծերում։
2020 թվականի օգոստոսի 21-ին երգչուհին թողարկել Է «Белый танец» երգը, որն առաջին անգամ կատարել էր թողարկումից մեկ ամիս առաջ ։
2023 թվականին Օլյա Պոլյակովան ուկրաիներեն երգեց իր լեգենդար «Շլյոպկի» հիթը և այս երգին ավելացրեց օրիգինալ բառեր ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ամուսինը՝ Վադիմը, գործարար է, ունի երկու երեխա՝ Մաշա (ծնված 2005 մարտի 2), Ալիսա (ծնված 2011 հոկտեմբերի 2)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունվարի 17 ծնունդներ Կատեգորիա:1979 ծնունդներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հաղորդավարներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուկրաինացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուկրաինացի երաժիշտներ
Շարղրա
Շարղրա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արտաբույնքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Արտաբույնք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 89 հուշարձան (9 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
ScratchJr
ScratchJr (Scratch Կրտսեր), ծրագրավորման վիզուալ լեզու, որը նախատեսված է 5-7 տարեկան երեխաներին ծրագրավորում սովորեցնելու համար ։ ScratchJr-ում նախագծեր ստեղծելով երեխաները կարող են սովորել ստեղծարար մտածողություն և կանոնավոր դատողություն կատարել, չնայած այն բանին, որ կարդալ չգիտեն ։ Այն հասանելի է որպես անվճար հավելված iOS, Android և Chromebook համակարգերում։ ScratchJr-ը Scratch ծրագրավորման լեզվի տարատեսակն է։ Scratch-ում ծրագրավորելը պահանջում է կարդալու տարրական իմացություն և դրա ստեղծողները մշակել են ծրագիր, որը թույլ կտա ծրագրավորում սովորել կարդալ չիմացող երեխաներին։
Պատմություն
ScratchJr-ը մշակվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի մեդիա լաբի կողմից՝ Թաֆթս համալսարանի և The Playful Invention Company-ի հետ համագործակցությամբ։ Նախագծի ֆինանսավորման համար դրամաշնորհ է տվել ԱՄՆ-ի Գիտության ազգային հիմնադրամը, ինչպես նաև առանձին նվիրատուներ ։
iPad-ի համար ծրագիրը թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսին, Android-ի համար՝ 2015 թվականի մարտին, իսկ Chromebook-ի համար` 2016 թվականի մարտին ։
Ծրագրային միջավայր
Երեխաները կարող են ստեղծել կոդը կերպար կոչվող օբիեկտների մեջ։ Կարելի է ընտրել ինչպես պատրաստի կերպարներ այնպես էլ նկարել նորերը։
Օգտագործվում են հետևյալ տեսակի բլոկներ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ծրագրավորման լեզուներ
Ֆրանսուա Վիյոն
Ֆրանսուա Վիյոն (Villon), (Մոնկորբիե կամ դը Լոժ, Montcorbier, de Loges (1431 և 1432 թվականների միջև, Փարիզ՝ մահվան թվականն անհտայտ)), ֆրանսիացի բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Սովորել է Սորբոնի համալսարանի արվեստների ֆակուլտետում, 1452 թվականին ստացել է արվեստների մագիստրոսի կոչում։ 1455 թվականին կռվի մեջ սպանել է մի կրոնավորի, փախել Փարիզից։ Ներում է ստացել, վերադառնալուց հետո իր բախտը կապել է գողերի հետ, բազմիցս բանտարկվել է։ 1463 թվականին, կռվելու համար, դատապարտվել է կախաղանի։ Բայց մահապատիժը չեղյալ է հայտարարվել, և Վիյոնը վտարվել է Փարիզից։ 1464 թվականից Վիյոնի ճակատագիրն անհայտ է։
Բանաստեղծական արվեստ
Վիյոնին խորթ չեն նաև հայրենասիրական տրամադրությունները («Բալլադ ընդդեմ Ֆրանսիայի թշնամիների»)։ Վիլոնի բանաստեղծությունները ճկուն են և երաժշտական։ Լեզուն ընդգրկում է քաղաքային քաղքենիների խոսվածքը, գողերի ժարգոնը, ուսյալ Սորբոնի ճարտասանությունը, հնաբանություններ՝ ասպետական անցյալի նկարագրություններում։ Վիյոնի ժառանգորդները եղան արդեն միջնադարյան բարոյախոսությունից ազատ գրողները (Գրենգոր, Ռենիե, Սարո, Ռաբլե)։ Նրա ողբերգական, արկածներով լի կյանքը բանաստեղծական ու ռոմանտիկ բազում մեկնաբանությունների թեմա է դարձել։ Որպես Վիյոնի արվեստի նմուշ կարելի է ներկայացնել Բլոայի մրցույթի բալլադը, որը արեվմտահայերեն թարգմանվել է հարգելով թե ռիթմը (4/6), թե հանգերի կառուցվածքը (աբաբբգգդգդ)։ Վիյոնը այս բալլադը մի մրցույթի համար գրած էր. Ֆրանսիայի թագավորին եղբայրը, Դուքս Շառլ դ’Օրլէանը առաջին տողը առաջարկած էր (Աղբյուրին մօտ, ծարաւեն կը մեռնիմ), եւ մրցույթի մասնակիցները պետք է շարունակէին, բալլադի ձեւով։
Պլոայի մրցոյթի պալլատը
Բոցերու մէջ, պաղէն լրիւ թմրած,
Հայրենիքս՝ օտար կը թափառիմ,
Օճախին քով, կը դողդողամ այրած.
Ես մօրէ մերկ, բայց նախագահ դարձած,
Զուարթ լացով, դեռ անյոյս կը սպասեմ,
Մխիթարուած, բայց միշտ յուսաբեկ եմ,
Ուրախ կ’ըլլամ, սակայն զուրկ հաճոյքէն,
Հզօր եմ ես, անուժ ու տկար եմ,
Լաւ ընդունուած, մերժուած բոլորէն։
Անստոյգին միայն կը վստահիմ,
Յստակ միտքը՝ ինծի առեղծուած,
Ստոյգ բանէն միայն կը կասկածիմ,
Գիտութիւնը՝ ինծի համար արկած,
Յաղթող եմ միշտ, մնալով պարտուած.
Մեծահարուստ, բայց ոչինչի տէր եմ,
Գետնին փռուած, կը վախնամ իյնալէն,
Կտակի տէր, սակայն ժառանգորդ չեմ,
Ջանք չեմ թափեր, սակայն միշտ կը ձգտիմ
Որ դիզեմ այն, ինչ որ չեմ փափաքած,
Անկեղծ գովքէն՝ ես կը վիրաւորուիմ,
Ճշմարիտէն՝ կ’ունենամ լոկ կասկած,
Ով զիս խաբեց, ընկեր կը համարեմ,
Վնաս տուողն, միշտ օգնող կը կարծեմ,
Ճիշդն ու սուտը, երկուքն ալ անօրէն,
Իշխան վսեմ, իմացէ՛ք կ’աղաչեմ,
Իմ խոստու՞մս՝ հաստատ պիտի դրժեմ,
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Արթուր Աբրահամ
Արթուր Աբրահամ, (ծնված որպես Ավետիք Աբրահամյան, ), Գերմանիայում հանդես եկող հայազգի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։ 2005-2009 թթ. Եղել է IBF վարկածով միջին քաշային աշխարհի չեմպիոն՝ կատարելով 10 արդյունավետ տիտղոսի պաշտպանություն։ 2009 թվականից հանդես է գալիս երկրորդ միջինքաշային կարգում։ 2009 թվականի ավարտին «The Ring» ամսագիրը Աբրահամին դասակարգել է որպես աշխարհի # 14 լավագույն բռնցքամարտիկ։
Պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով ։
2015 թ. շնորհվել է Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչում ։
Գերմանական "Մաքս Շմելինգ" 2010 թվականի  գեղարվեստական ֆիլմում խաղացել է Շմելինգի մրցակիցներից մեկին՝ Ռիխարդ Ֆոգտին ։
Պրոֆեսիոնալ կարիերան
Արթուր Աբրահամը մասնակցել է Super Six World Boxing Classic մրցաշարին, որը մրցույթ էր երկրորդ միջին քաշային դիվիզիոնում WBA և WBC վարկածներով աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար։ Մրցաշարի խմբակային փուլի առաջին մարտում Աբրահամը նոկաուտով պարտության մատնեց Ջերմեյն Թեյլորին, սակայն անզգուշությամբ որակազրկվեց Անդրե Դիրելի հետ մարտում։
Թափուր դարձած WBC երկրորդ միջինքաշային տիտղոսի համար Վաստակում է 3 միավոր Super Six-ի համար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանահայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալակիրներ Կատեգորիա:Երևանի պատվավոր քաղաքացիներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Պավլովշչինա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Պավլովշչինա (Павлівщина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովշչինա գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վիսկոզին
Վիսկոզին, մասնակիորեն մաքրած նավթային քսայուղ։ Բարձր մածուցիկության, լավորակ յուղ է, կանխում է մետաղների կոռոզիան։ Օգտագործվում է շոգեմեքենաների գլանները, մխոցակոթերը, մղակները յուղելու համար, նաև դիզելային շարժիչներում։
Կատեգորիա:Յուղեր
Շարշեքոն
Շարշեքոն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աթեշ-Ալի
Աթեշ-Ալի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Արոս (թռչուն)
Արոս (Otis tetrax), արոսների կարգի թռչուն։ Հայտնի է արոսի 23 տեսակ, որից 3-ը (սովորական, փոքր և գեղեցկուհի արոս)՝ նաև Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարածված են Արևմտյան Եվրոպայի հարավային մասերի տափաստաններում, Միջերկրական ծովի արևմտյան ափերին։
Մարմնի երկարությունը՝ 43-50 սմ, քաշը՝ 600-950 գ։ Ոտքերը երկար և ամուր, մատները՝ կարճ։ Պոչուկային գեղձ չունի։ Արագավազ է և արագաթռիչ։ Արոսները նստակյաց են կամ քոչվոր։ Ձմռանը չվում է Հյուսիսային Աֆրիկա, Մերձավոր Արևելք, Հնդկաստան, երբեմն՝ նաև Ղրիմ, Միջին Ասիա, Հարավային Կովկաս։
Սնվում է մորեխներով, բզեզներով, փափկամարմիններով, բույսերի կանաչ մասերով։ Բնադրում է գետնին, դնում 3-5 ձու։ Թխսում է միայն էգը։ Արդյունագործական թռչուններ են, ունեն համեղ միս։ Հայաստանի տարածքում փոքրաքանակ են, ուստի որսն արգելված է։
Կատեգորիա:Արոսներ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի թռչուններ
(8953) 1998 FC61
(8953) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,949178 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6998 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1985 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1849,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,194604 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,34° անկյուն։
Պառմու
Պառմու (Parmu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 1 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ուսա (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)
Ուսա (Уса, Уҫы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Դավիթ XI
Դավիթ XI (Քարթլիի արքա)', Դաուդ խան, ), եղել է Քարթլիի արքա։ Իսլամ ընդունելուց հետո պարսից շահ Թահմասպ I-ի կողմից նշանակվել է խան(1562-1578 )։
Կենսագրություն
Դավիթը Քարթլիի թագավոր Սիմոն I-ի եղբայրն էր, ով իր երկրի ազատագրման համար երկար տարիներ պայքարել էր Սեֆյան Պարսկաստան-ի և Օսմանյան Թուրքիայի դեմ։ Դավիթ XI-ը 1562 թվականին ներկայացել էր Թահմասպ I-ին, հրաժարվել քրիստոնեությունից և ստացել խան կոչումը։ Շահը, նրան նշանակելով Քարթլիի կառավարիչ, պարսկական բանակով ուղարկել էր իր իշխանությունը ի կատար ածելու։ Դավիթ XI-ը պարսկական օկուպացիոն ուժերի և մի քանի հավատարիմ ազնվականների հետ գնում է հաստատվելու Թբիլիսի-ի և Լուվեր Քարթլի-ի շրջաններում (Քարթլիի թագավորության մնացած մասը պատկանում էր Սիմոնին)։ Մրցակից եղբայրները իրար դեմ են դուրս գալիս մարտադաշտում։ Ռազմական գործողությունները տեղի են ունենում Թբիլիսիի շրջակայքում, որը Սիմոնի կողմից պաշարված էր (1567 -1569)։ Պարսիկները իրենց ունեցած գերակշիռ զորուժի շնորհիվ հաղթում են, գերի վերցնում Սիմոնին և շղթայակապ ուղարկում Ալամութի բերդը։ Դաուդ խանը իր տիրապետության տակ է վերցնում ամբողջ Քարթլին։ Ինչպես նախկինում, նա Պարսկաստանին տարեկան տուրք (հարկ) է վճարում։ Հայրենասեր ուժերը Սաչինո Բարաթաշվիլու գլխավորությամբ ընդդիմանում են դավաճան կառավարչին։ 1578 թվականին Պարսկաստանի և Օսմանյան Թուրքիայի միջև խախտվում է խաղաղությունը։ Թուրքական բանակը Լալա Շուստաֆա փաշայի գլխավորությամբ ասպատակում է երկիրը, և Դաուդ խանը ապաստան է գտնում Լոռիում։ Շահը ազատում է Սիմոնին, նրան վերականգնում գահին և ուղարկում կռվելու Օսմանյանների դեմ։ Դաուդ խանը Լոռին հանձնում է թուրքերին, իսկ ինքը փախչում է Ստամբուլ, այնտեղ ստանձնում երկու սանջակների կառավարման գործը։ Նրա որդիները՝ Բագրատը և Խոսրոն, կալվածքներ են ստանում Պարսկաստանում։ Նա Թուրքիայում ապրելու տարիներին կազմում է «Օսմանյան դարաշրջան» բժշկական տրակտատը և մի օրինակը ուղարկում հայրենիք։
Ընտանիքը և երեխաներ
Դավիթ XI-ը ամուսնացել է Ելենայի հետ (1569-1578) (Ալեքսանդր II Կախեթցու ազգականուհի)։ Ունեցել են հետևյալ երեխաները.
Արտաքին հղումներ
Biography of Simon I (In Georgian)
Կատեգորիա:Վրաց արքաներ
Յարեշկի (գյուղ, Անդրուշևկայի շրջան)
Յարեշկի (Ярешки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յարեշկի գյուղում բնակվում էր 517 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10003 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 51,68 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Անդրուշևկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(1080) Օրքիս
(1080) Օրքիս (Orchis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի օգոստոսի 30-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,4201 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7957 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0445 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1375,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261791 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,59° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս F Կատեգորիա:1927 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շաքարքյոյ
Շաքարքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խորհրդապատկեր
Խորհրդապատկեր, էմբլեմ, էմբլեմա (ἔμβλημα — ուռուցիկ զարդարանք), որևէ հասկացության կամ գաղափարի պայմանական կամ սիմվոլիկ պատկեր։ Խորհրդապատկերն այլաբանությունից տարբերվում է նրանով, որ կիրառվում է միայն կերպարվեստում, խորհրդանիշից՝ որ դրա այլաբանական իմաստը հաստատված է և մեկնության կարիք չունի։ Օրինակ, կոմունիստական մուրճը և մանգաղը՝ «բանվորների և գյուղացիների միասնության», խարիսխը՝ հույսի, քնարը՝ երաժշտության խորհրդապատկերներ են։
Խորհրդապատկերը ներկայիս իմաստը ստացել է XVI—XVII դդ., երբ այլաբանությունները ժողովրդականացած էին, և իրենց խորհրդապատկեր էին ստանում իմացության բոլոր մարզերը՝ աստվածաբանականից մինչև ֆիզիկայի, քաղաքականության, քերականության և այլ հասկացությունները։
Կատեգորիա:Խորհրդապատկերներ Կատեգորիա:Խորհրդանիշներ
Պալմեյրանդիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մարանիան նահանգի բնակավայրեր
Պեդաշկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Պեդաշկա (Педашка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գոռնի Վակուֆ Ուսկոպլե
Գոռնի Վակուֆ Ուսկոպլե, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Ունի 22,304 բնակիչ։
Քարե կամուրջ (Տարտու)
Պատմություն
Կամուրջը կառուցվել է Տարտուի 1775 թվականի մեծ հրդեհից հետո, գեներալ-նահանգապետ Յուրի Բրոունի նախաձեռնությամբ։ Նախագիծը կազմել են Յոհան Զակլովսկին և Ի․ Ց․ Զիգֆրիդենը։ Կառույցի համար քարերը տաշել են պուգաչովյան ապստամբությանը մասնակցելու պատճառով Էստոնիա աքսորված և տաժանակրության դատապարտվածները ։ Շինարարությունն սկսվել է 1779 թվականին, ավարտվել 1784-ին։ Կամրջի հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 1784 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ։
Կառույցի կենտրոնական հատվածը զարդարել են անտիկ հաղթակամարների նմանեցված կամարները ։ Կամուրջը դարձել է Տարտուի կենտրոնական հրապարակի պատմական անսամբլի գլխավոր տարրերից մեկը՝ ձգված լինելով այդ հրապարակի առանցքով և ծառայելով որպես նրա յուրօրինակ, հանդիսավոր մուտք ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսի 9-ին կամուրջը պայթեցվել է նահանջող խորհրդային զորքի կողմից ։ Հետագայում դրա տեղում կառուցվել է մեկ այլ կամուրջ՝ Կաարսիլդը։ Սակայն հին քարե կամուրջը վերականգնելու ծրագրեր էլ կան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կամուրջներ Կատեգորիա:Պատմական հուշարձաններ Կատեգորիա:Կլասիցիզմ Կատեգորիա:Էստոնիայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Ճարտարապետություն Կատեգորիա:Էստոնիայի պատմություն
Ալաջա-Մեզար
Ալաջա-Մեզար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Անգլերենի պատմություն
Անգլերենն արևմտագերմանական լեզու է, որը ծագել է անգլո-ֆրիզյան բարբառներից, որոնք բերվել են Բրիտանիա մ.թ.ա. 5-7-րդ դարերի կեսերին` անգլո-սաքսոնական ցեղերի կողմից։ Անգլո-սաքսոնները բնակություն հաստատեցին Բրիտանիայի կղզիներում 5-րդ դարի կեսերին և գերիշխեցին Մեծ Բրիտանիայի հարավային մասում։ Նրանց լեզուն, որն այժմ կոչվում է հին անգլերեն, ծագել է որպես անգլո-ֆրիզյան բարբառների մի խումբ, որոնցով խոսել են Անգլիայի, հարավային և արևելյան Շոտլանդիայի բնակիչները վաղ միջնադարում՝ դուրս մղելով  կելտական լեզուները (հնարավոր է նաև բրիտանական լատիներենը), որոնք նախկինում գերիշխող էին։ Հին անգլերենն արտացոլում էր Բրիտանիայի տարբեր մասերում հաստատված անգլո-սաքսոնական թագավորությունների ծագումը։ Արևմտասաքսոնյան բարբառը, ի վերջո, գերիշխող է դառնում։ Հին անգլերենի ձևավորման վրա նշանակալի ազդեցություն ունեցան հյուսիսգերմանական լեզուները, որոնցով խոսում էին սկանդինավյան վիկինգները, որոնք 8-9-րդ դարերի ընթացքում նվաճեցին և գաղութացրին Բրիտանիայի մասերը, ինչը հանգեցրեց շատ բառապաշարային փոխառությունների և քերականության պարզեցմանը։
1066 թվականին Նորմանական նվաճումից հետո՝ Հին անգլերենը որոշ ժամանակ փոխարինվեց անգլո-նորմաներեն լեզվով որպես վերնախավի լեզու։ Սա համարվում էր Հին անգլերենի կամ անգլո-սաքսոնյան դարաշրջանի ավարտը, քանի որ այդ ժամանակահատվածում անգլիա-նորմանական լեզուները մեծապես ազդեցություն ունեցան անգլերենի վրա՝ ստեղծելով մի փուլ, որն այժմ կոչվում է միջին անգլերեն։ Նվաճող նորմանները խոսում էին ռոմաներեն, որը կոչվում էր հին նորմաներեն, իսկ Բրիտանիայում վերածվեց անգլո-նորմաներենի։ Նորմաներեն և ֆրանսերեն բազմաթիվ փախառություններ այս ժամանակահատվածում մուտք գործեցին բառապաշար, հատկապես եկեղեցական, դատական և կառավարման համակարգ։
Քանի որ նորմանները վիկինգների սերունդներից են, որոնք ներխուժել էին Ֆրանսիա, նորմանա-ֆրանսերենը մեծ ազդեցություն ունեցավ հին նորվեգերենից, և նորվեգերեն փոխառյալ շատ բառեր անգլերեն մտան անմիջապես ֆրանսերենից։ Միջին անգլերենով խոսում էին 15-րդ դարի վերջին։ Ուղղագրության համակարգը, որը ստեղծվել է միջին անգլերենի ժամանակաշրջանում, մեծ մասամբ կիրառվում է նաև այսօր։
Սակայն արտասանության հետագա փոփոխությունները, զուգակցվելով օտարերկրյա տարբեր ուղղագրությունների ընդունման հետ, ժամանակակից անգլերեն բառերի ուղղագրությունը խիստ անկանոն է թվում։
«Վաղ Ժամանակակից անգլերենը», որն օգտագործվել է Ուիլյամ Շեքսպիրի կողմից, թվագրվում է մոտ 1500 թվականով։ Այն ներառում էր Վերածննդի դարաշրջանի բազմաթիվ փոխառություններ լատիներենից և հին հունարենից, ինչպես նաև եվրոպական այլ լեզուներից, ներառյալ ֆրանսերեն, գերմաներեն և հոլանդերեն։
Այս ժամանակահատվածում էական արտասանական փոփոխությունները ներառում էին շարունակվող ձայնավորի փոփոխությունը, որը ազդում էր շատ երկար ձայնավորների որակների վրա։ Ժամանակակից անգլերենը, որը նման է այսօրվա խոսակցական անգլերենին, սկիզբ առավ արդեն 17-րդ դարի վերջին։
Անգլերենը բրիտանական գաղութարարների միջոցով արտահանվել է աշխարհի այլ մասեր, և այժմ գերիշխող լեզու է Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում, Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և շատ ավելի փոքր նախկին գաղութներում, ինչպես նաև լայնորեն խոսվում է Հնդկաստանում, Աֆրիկայում և այլուր։ Մասնակիորեն Միացյալ Նահանգների ազդեցությամբ, անգլիացիներն աստիճանաբար ստանձնեցին համաշխարհային «լինգվա ֆրանկա» կարգավիճակը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Եվրոպայում անգլերենը հիմնականում ստանձնեց ֆրանսերենի և (շատ ավելի վաղ) լատիներենի նախկին դերերը՝ որպես ընդհանուր լեզու, որն օգտագործվում էր բիզնես և դիվանագիտություն վարելու, գիտական և տեխնոլոգիական տեղեկատվություն փոխանակելու և այլ երկրների հետ հաղորդակցվելու համար։ Անգլալեզու քրիստոնյա միսիոներների ջանքերի շնորհիվ անգլերենը երկրորդ լեզուն դարձավ շատ այլ խմբերի համար ։
Գլոբալ տարբերությունը անգլերենի տարբեր բարբառների և շեշտադրումների միջև այսօր էլ շարունակում է մնալ էական։ Շոտլանդերենը, որը անգլերենի մի ձև է, ավանդաբար խոսվում է Շոտլանդիայի և Իռլանդիայի հյուսիսում, երբեմն քննարկվում է որպես առանձին լեզու։
Նախաանգլերեն
Անգլերենն իր արմատներն ունի հյուսիսային Եվրոպայի գերմանացի ժողովուրդների լեզուներում։ Հռոմեական կայսրության օրոք, գերմանական բնակեցված տարածքների մեծ մասը (Գերմանիա) անկախ մնաց Հռոմից, չնայած որ հարավարևմտյան որոշ հատվածներ կայսրության կազմում էին։ Որոշ գերմանացիներ ծառայում էին հռոմեական զորքերում, և մի շարք գերմանական ցեղախմբեր Բրիտանիայում, ինչպիսիք էին՝ թունգրերը, բատավները, մենապիները և ֆրիզները, ծառայում էին հռոմեական հրամանատարության ներքո։ «Միգրացիոն շրջանի» ընթացքում ընդլայնվեցին գերմանական բնակավայրերը և իշխանությունը, որոնք ականատես եղան Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկմանը։ Կղզու վրա հռոմեական իշխանությունների կործանումից հետո, 5-7-րդ դարերում, ստեղծվեցին Բրիտանիայի գերմանական բնակավայրերը։
Անգլո-սաքսոնական տարեգրությունը պատմում է, որ մոտավորապես 449 թվականին բրիտանացիների թագավոր Վորթիգերը կարողացավ հետ մղել ներխուժած պիկտիսներին։ Դա հանգեցրեց գաղթականների ալիքների, որոնք, ի վերջո, հաստատեցին յոթ թագավորություն, որը հայտնի էր «հեպտարխիա» անունով (Տարեգրությունը ժամանակակից աշխատություն չէր, սակայն, և չի կարող համարվել այդպիսի վաղ իրադարձությունների ճշգրիտ գրառում) ։ Բեդեն, որը գրել է Եկեղեցական պատմությունը մ.թ. 731-ին, գրում է անգլների, սաքսոնների և ջութերի ներխուժումների մասին։ ներխուժման և բնակավայրի ճշգրտությունը, որոշակի խմբերի կողմից կատարված ներդրումները պատմաբանների միջև վեճերի առարկա են դարձել ։ Այն լեզուները, որոնցով խոսում էին գերմանացի ժողովուրդները, որոնք սկզբում բնակություն հաստատեցին Բրիտանիայում, մաս էին կազմում գերմանական լեզվաընտանիքի արևմտյան գերմանական ճյուղի։ Դրանք բաղկացած էին ինգվեոնյան խմբավորման բարբառներից, որոնք հիմնականում խոսվում էին Հյուսիսային ծովի ափի մոտ, մարզերում, որոնք գտնվում են ժամանակակից Դանիայի, հյուսիս-արևմտյան Գերմանիայի և Նիդերլանդների սահմաններում։ Վաղ անգլերենի և հին ֆրիզերենի միջև առանձնահատկությունների պատճառով նույնացվում է նաև անգլո-ֆրիզերեն խմբավորումը։
Այս բարբառներն ունեին արևմտագերմանական բնորոշ առանձնահատկություններ, ներառյալ քերականական հակումի զգալի քանակը։ Բառապաշարները հիմնականում գալիս էին գերմանական հիմնական ֆոնդից, չնայած գերմանացի ժողովուրդների հռոմեական աշխարհի հետ ունեցած լայն շփումների շնորհիվ, բնակիչների լեզուները արդեն պարունակում էին մի շարք փոխառյալ բառեր լատիներենից ։ Օրինակ՝ Ժամանակակից անգլիական «wine»-ը նախկինում գերմանական լեզվով վերցված էր լատիներեն «vinum»-ից։
Հին անգլերեն
Բրիտանական կղզիներում գերմանացի վերաբնակիչները սկզբում խոսում էին տարբեր բարբառներով, որոնք վերածվեցին մի լեզվի, որը կոչվում էր անգլո-սաքսոներեն կամ հին անգլերեն ։ Այն փոխարինեց բնիկ բրիտանական կելտերենին և նախկին հռոմեական տիրակալների լատիներենին Բրիտանիայի տարածքների այն մասերում, որոնք հետագայում ձևավորեցին որպես Անգլիայի Թագավորություն, իսկ կելտական լեզուները մնացին Շոտլանդիայում, Ուելսում և Կոռնուոլում և շատ բարդ կելտա-գերմանական տեղանունները գոյատևում են՝ ակնարկելով վաղ լեզուների խառնուրդը ։ Հին անգլերենը շարունակում էր ցուցադրել տեղային տատանումներ, որոնց մնացորդները շարունակում են գտնել ժամանակակից անգլերեն բարբառներում ։ Չորս հիմնական բարբառները՝ մերսյանը, նորթումբրյանը, քենթիշը և արևմտասաքսոնականը։ Հենց արևմտասաքսոներենի հիման վրա էր ձևավորվել հին անգլերեն գրական լեզուն, այն դեպքում, երբ միջին և ժամանակակից անգլերենները ձևավորվել են մերսյան բարբառի հիման վրա։ Անգլիայի արևելյան և հյուսիսային հատվածները սկանդինավյան իշխանության հետևանքով մեծ ազդեցություն են կրել հին նորվեգերենից։ Հին անգլերենով առաջին անգամ գրվել են ռունական ձեռագրերը, որոնք կոչվում են ֆաթորք, բայց դրանք 8-րդ դարում փոխարինվեցին իռլանդացի միսիոներների կողմից ներմուծված լատինական այբուբենի վարկածով։ Հին անգլիական ժամանակաշրջանում գոյություն ունեցող ամենահայտնի գործը «Բեովուլֆ» էպիկական բանաստեղծությունն է, որը կազմվել է անհայտ բանաստեղծի կողմից։
Մոտ 600 թվականից քրիստոնեության մուտքը խրախուսեց ավելի քան 400 լատիներեն փոխառյալ բառերի ավելացմանը հին անգլերեն, ինչպիսիք են ժամանակակից priest (քահանա), paper (թուղթ), school (դպրոց) ։ Անգլիայի արևելյան և հյուսիսային մասերի խոսքը ենթարկվել էր Նորվեգիայի ազդեցությանը` սկանդինավյան տիրապետության և 9-րդ դարում սկիզբ առած կարգավորման պատճառով։ Անգլերենի բնիկ խոսողներից շատերը հին անգլերենն այսօր անհասկանալի են համարում, թեպետ ժամանակակից անգլերենի ամենատարածված բառերի մոտ կեսը ունեն հին անգլերենի արմատներ ։
Հին անգլերենի քերականությունը նման է ժամանակակից գերմաներենի քերականությանը՝ գոյականները, ածականները, դերանուններն ու բայերը ունեն շատ թեքումային վերջավորություններ և ձևեր, բառերի դասավորությունն ավելի շարժուն է։
Սկանդինավյան ազդեցություն
8-րդ դարի վերջից սկսած ժամանակակից Նորվեգիայի և Դանիայի վիկինգները սկսեցին գրոհել Բրիտանիայի որոշ մասեր։ 865 թվականին սկսվեց խոշոր արշավանք։ Այն գլխավորում էր մի բանակ, որը անգլո-սաքսոններն անվանեցին «Վարյագյան գունդ», որն ի վերջո գրավեց ու սկանդինավյան տիրապետության տակ բերեց հյուսիսային և արևելյան Անգլիայի մեծ մասը։ Այս տարածքների մեծ մասն անգլիացիների կողմից վերագրավվեց Էդուարդ Ավագի օրոք դեռևս 10-րդ դարի սկզբին, չնայած որ Յորքն ու Հյուսիսային թաղամասերը չվերականգնվեցին մինչև Էիրիկ Արյունարբու Սեկիրաի մահը 954 թվականին։ Սկանդինավյան արշավանքները վերսկսվեցին 10-րդ դարի վերջին Շտելեդ Անհայտի օրոք, և Սվեյն Ֆորկբարդին ի վերջո հաջողվեց 1013 թվականին կարճ ժամանակով իրեն հռչակվել Անգլիայի թագավոր, որին հաջորդեց 1016-1035 թվականներին նրա որդու՝ Կնուդ I Մեծի ավելի երկար իշխանությունը և Քնուտի որդիների՝ Հարոլդ Հարեֆութի և Հարթակնուտի իշխանությունը մինչև 1042 թվականը։
Որոշ գիտնականներ նույնիսկ հավատում են, որ հին անգլերենը և հին նորվեգերենը ենթարկվել են մի տեսակ խառնաշփոթի, և որի արդյունքում անգլերենըկարող է բնութագրվել որպես խառը լեզու կամ գիր։ Երբ ավարտվեց դանիական իշխանությունը, նորվեգերենը նվազեց անգլերենի հետ համեմատ, և մնացած բանախոսները ձուլվեցին անգլերենին, որը նպաստեց լեզվի փոփոխության և լեզվական մահի։ Համատարած երկլեզվով էին խոսում, որը նպաստեց նորվեգերենից անգլերենի փոխառությունների փոխարժեքին ։
Միջին անգլերեն
Միջին անգլերենը անգլերենի այն ձևն է, որով խոսում էին Նորմանյան նվաճման ժամանակներից (մոտավորապես 1066 թվականից մինչև 15-րդ դարի վերջ)։
ԱՆգլիան նվաճելուց հետո դարեր շարունակ նորմանյան թագավորները և բարձրաստիճան ազնվականները Անգլիայում և Բրիտանական կղզիների այլ երկրներում խոսում էին անգլո-նորմաներեն՝ հին նորմաներենից ծագած մի բարբառով։ Առևտրականներն ու ցածր մակարդակի ազնվականները հաճախ խոսում էին երկլեզվով՝ անգլո-նորմաներեն և անգլերեն, մինչդեռ անգլերենը շարունակում էր մնալ հասարակ մարդկանց լեզու։ Միջին անգլերենի վրա ազդեցություն են ունեցել ինչպես անգլո-նորմաներենը, այնպես էլ անգլո-ֆրանսերենը։
Մինչև 14-րդ դարը անգլո-նորմաներենը, ապա ֆրանսերենը համարվում էին դատարանների և կառավարության լեզուն։ Նույնիսկ կարգավիճակի իջեցումից հետո ստանդարտ ֆրանսերենը պահպանեց պաշտոնական կամ հեղինակավոր լեզվի կարգավիճակը, և մոտ 10000 ֆրանսերեն (և նորմաներեն) փոխառյալ բառերը մտան միջին անգլերեն, մասնավորապես տերմիններ, որոնք կապված էին կառավարության, եկեղեցու, իրավունքի, ռազմական, նորաձևության և սննդի հետ ։ Այս ժամանակահատվածում ակնհայտ է դառնում նաև հին նորվեգերենի, բրիտանական կելտական լեզուների ազդեցությունը ։ Այս տեսությունները քննադատվել են մի շարք այլ լեզվաբանների կողմից։ Որոշ գիտնականներ   նաև ենթադրում են, որ միջին անգլերենը մի տեսակ ստեղծագործող լեզու էր, որը պայմանավորված էր հին անգլերենի, հին նորվեգերենի կամ անգլո-նորմաներենի շփումից։
Անգլիական գրականությունը սկսեց վերստին հայտնվել 1200 թվականից հետո, երբ քաղաքական կլիմայի փոփոխությունը և կրճատումներն անգլո-նորմաներենում այն դարձրին ավելի պատկառելի։ 1258 թվականին թողարկված «Օքսֆորդի դրույթները» Անգլիայի կառավարության առաջին փաստաթուղթն էր, որը նորմանյան նվաճումներից հետո տպագրվեց անգլերենով։ 1362-ին Էդուարդ III-ը դարձավ առաջին թագավորը, որն անգլերենով դիմեց խորհրդարանին։ 1362 թվականին անգլերենը դառնում է միակ լեզուն, որով կարող էին անցկացվել դատական գործընթացներ, թեև պաշտոնական գրառումները վարվում էին լատիներենով ։ Դարի վերջին նույնիսկ թագավորական արքունիքը անցել էր անգլերենի։ Անգլո-նորմաներենը նեղ շրջաններում փոքր-ինչ երկար օգտագործվեց, բայց այն դադարեց լինել կենդանի լեզու։ 15-րդ դարում պաշտոնական փաստաթղթերը սկսեցին գրվել միայն անգլերենով։ Ջեֆրի Չոսերը, որն ապրել է 14-րդ դարի վերջին, միջին անգլերենի ժամանակաշրջանի ամենահայտնի գրողն էր, իսկ «Քենթերբերյան պատմվածքները» («The Canterbury Tales»-ը)՝ նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը։
Վաղ ժամանակակից անգլերեն
15-րդ դարի ընթացքում անգլերենը ենթարկվել է հնչյունաբանության մեծ փոփոխության, մինչդեռ նրա ուղղագրությունը հիմնականում մնաց անփոփոխ։ Ժամանակակից անգլերենը «Ձայնավորների մեծ տեղաշարժի» արդյունք է, որը տեղի է ունեցել հիմնականում 15-րդ դարի ընթացքում։ Լեզվի վրա հետագայում ազդեց կառավարման համակարգում և ստանդարտացված տպագիր արտադրանքում լոնդոնյան բարբառի տարածումը, ինչը նույնպես միտված էր կանոնակարգելու կապիտալիզացիան։ Արդյունքում, լեզուն ձեռք բերեց ինքնագիտակցական տերմիններ, ինչպիսիք են «շեշտը» և «բարբառը» ։
Բնակչության գրագիտության բարձրացումը, ճանապարհորդությունները նպաստեցին շատ օտար բառերի, մասնավորապես՝ Վերածննդի ժամանակշրջանից լատիներեն և հունարեն փոխառություններին։ 17-րդ դարում լատիներեն բառերը հաճախ օգտագործվում էին իրենց սկզբնական արտասանությամբ, սակայն հետագայում համահարթվեցին։ Այդ ժամանակաշրջանում անգլերենը բառեր էր փոխառել իտալերենից, գերմաներենից և իդիշից։ Չնայած չընդունելու և դիմադրությանը, սկսվեց լեղվի ամերիկացումը ։
Ժամանակակից անգլերեն
Վաղ ժամանակակից անգլերենը և ուշ ժամանակակից անգլերենը, որոնք նաև կոչվում են ներկայիս անգլերեն, ըստ էության տարբերվում են բառապաշարով։ Ուշ ժամանակակից անգլերենն ունի շատ բառեր, որոնք բխում են Արդյունաբերական հեղափոխությունից և տեխնոլոգիաներից, որոնք ստեղծում են նոր բառերի անհրաժեշտություն, ինչպես նաև լեզվի միջազգային զարգացումից։ Բրիտանական կայսրությունը զարգացման բարձրակետին զբաղեցնում էր Երկրի ցամաքային մակերեսի մեկ քառորդ մասը, իսկ անգլերենը վերցնում էր օտար բառեր շատ երկրներից։ 400 միլիոն մարդ խոսում են լեզվի երկու հիմնական տեսակներով՝ բրիտանական անգլերենով և հյուսիսամերիկյան անգլերենով։
Ամբողջ աշխարհում անգլախոսների ընդհանուր թիվը կարող է գերազանցել մեկ միլիարդը ։ Անգլերենը շարունակում է զարգանալ ժամանակի ընթացքում։ Համակարգչային և առցանց միջավայրերի (ինչպիսիք են զրուցարանները, սոցիալական կայքերը, լրատվամիջոցները, ծրագրերը) զարգացման, ինչպես նաև անգլերենի՝ որպես համաշխարհային լեզվի, մշակույթների, սովորույթների և ավանդույթների ընդունման պատճառով առաջանում են կրճատվող բառեր, արտահայտություններ և նախադասություններ։
Հնչյունաբանական փոփոխություններ
Վերջին 1200 տարվա ընթացքում անգլերենը կրել է ձայնավորների համակարգի մեծ փոփոխություններ, իսկ բաղաձայնները շատ ավելի քիչ են փովել։
Հին անգլերենի ժամանակաշրջանում մի շարք գործընթացներ ազդեցին ձայնավորների վրա, և անշեշտ ձայնավորներն աստիճանաբար վերացան՝ ի վերջո հանգեցնելով քերականական հոլովների և քերականական սեռերի կորստին միջին անգլերենի շրջանում։ Փոփոխություններից ամենակարևոր գործընթացը i-ի մուտացիան էր (մ.թ. 500 թվական), ինչը հանգեցրեց համատարած փոփոխությունների, որոնցից շատերը գոյատևեցին մինչև այժմ, օրինակ. գոյականներ՝ foot-feet (ոտք-ոտքեր), mouse-mice (մուկ-մկներ), բայեր՝ sold-sell (վաճառված-վաճառել), ածականներից պայմանական ածանցյալներ՝ strong-strength (ուժեղ-ուժ), broad-breadth (լայն-լայնություն) և այլ գոյականներից fox-vixen (աղվես-էգ աղվես), բայական ածանցյալներ՝ food-to feed (սնունդ-կերակրելու), համեմատական ածականներ՝ old-elder (հին-ավագ)։ Բաղաձայններն ավելի կայուն էին, թեպետ հետնալեզվային բաղաձայնները զգալիորեն փոփոխվեցին փափկացման (քմայնացման) միջոցով, ինչը բերեց այլընտրանքի՝ speak-speech (խոսել-խոսք), drink-drench (խմել-թրջել), wake-watch (արթնացնել-ժամացույց), bake-batch (թխել-մի փուռ հաց)։
Միջին անգլերենի ժամանակաշրջանն ունեցավ հետագա փոփոխություններ։ Առավել նշանակալից էր «Ձայնավորների մեծ տեղաշարժը» (մ.թ. 1500 թվական), որը ձևափոխեց բոլոր երկար ձայնավորների արտասանությունը։ Դա տեղի ունեցավ ուղղագրական համակարգի ամրագրումից հետո։
Լեզվի վերջին նշանակալից փոփոխությունների թվում եղել է ռոյական և ոչ ռոյական շեշտադրումների զարգացումը (այսինքն ՝ «r-գցում»); trap-bath (թակարդ-բաղնիք) բրիտանական շատ բարբառներում և «t» և «d» տատանումը ձայնավորների միջև՝ ամերիկյան անգլերենում և ավստրալիական անգլերենում։
Ձայնավորի փոփոխությունները
Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս շեշտադրված ձայնավորների հիմնական զարգացումները՝ հին անգլերենից մինչև ժամանակակից անգլերեն (C-ն ցույց է տալիս ցանկացած բաղաձայն).
Հետևյալ գծապատկերում ներկայացված են վերջին 600 տարվա ընթացքում անգլերենի ձայնավորների առաջնային զարգացումները, ավելի մանրամասն՝ ուշ միջին անգլերենից մինչև Չոսերի ժամանակներ։ «Ձայնավորների մեծ տեղաշարժը» կարելի է տեսնել 1400-1600 թվականներին։
Աղյուսակներից ոչ մեկը չի ընդգրկում միջին անգլերենի դիֆթոնգների պատմությունը, /r/-ի փոփոխությունները կամ հատուկ դեպքերն ու բացառությունները։
Քերականական փոփոխություններ
Ժամանակին անգլերենն ուներ ընդարձակ խոնարհման համակարգ, որը նման էր լատիներենին, ժամանակակից գերմաներենին և իսլանդերենին։ Հին անգլերենն ուներ ուղղական (nominative), հայցական (accusative), տրական (dative) և սեռական (genitive) հոլովներ, իսկ թեքումային ածականների և որոշ դերանունների համար նաև առանձին գործիական հոլով։ Բացի այդ, երկակի թիվը բաժանվում էր եզակիի և հոգնակիի ։ Հոլովումները մեծապես պարզեցվեցին միջին անգլերենի ժամանակաշրջանում, երբ դերանունների հայցական և տրական հոլովները միավորվեցին անուղղակի հոլովում, որը նույնպես փոխարինեց սեռական հոլովին նախադիրներից հետո։ Ժամանակակից անգլերենի գոյականները չեն հոլովվում, բացառությամբ սեռական հոլովի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն
Հարք
Հարքը Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգում գավառ է, կենտրոնը՝ Կոփ։ Տարածվում էր Արածանի գետի վերին հովտում, Տարոն, Վարաժնունիք, Ապահունիք և Բզնունիք գավառների միջև։ Հարքի մասին տեղեկությունները սակավ ու կցկտուր են։
Մար Աբաս Կատինա պատմիչը Հարք և նրա Հայկաշեն դաստակերտը համարում է հայոց անվանադիր նախնի Հայկի բնակության սկզբնատեղը։ Ըստ այդ ավանդական պատմության, Հայկը Հարքը ժառանգություն է թողել որդիներից Մանավազին, որն իր անունով հիմնել է Մանավազակերտ բերդաքաղաքը։ Մինչև IV դարը Հարքը ժառանգաբար տիրել են Մանավազյանները։ Նրանց իշխանանիստ կենտրոնն էր Մանազկերտը։
Մանավազյան նախարարության բնաջնջումից հետո Արշակունի Խոսրով Բ Կոտակ թագավորը Հարքը պարգևել է Աղբիանոսյաններին, որոնք Մանազկերտը դարձրել են եպիսկոսանիստ կենտրոն. մանազկերտցի Աղբիանոսյան եպիսկոպոսներից վեցը IV-V դարերում դարձել են կաթողիկոս։ Ներսեսի «Վարքում» հիշվում է Հարքեանք նախարարությունը։
Հարքի հնագույն բնակավայրերից է Հերյանը, որտեղ ըստ Ստեփաննոս Տարոնեցու ծնվել է հայ ականավոր իմաստասեր Դավիթ Անհաղթը։ Նույն պատմիչը Հարքի Եղեգակ գյուղը հիշատակվում է որպես Սահակ Բ կաթողիկոս (534-539) ծննդավայրը։ Արիստակես Լաստիվերցին հիշատակում է Հարքի Մանկագոմ, Գյուղք և Ագարակք ավանագյուղերը։ XI դարի սկզբին Հարքը հիշատակվում է որպես Թոնդրակյան շարժմանկենտրոն։ Այժմ Հարքը տրոհված է թուրքական Բուլանըկ և Մանազկերտ գավառների միջև։
Հարք գավառի տարածքը մոտավորապես համապատասխանում է Թուրքիայի Մուշի մարզի Բուլանիք շրջանին։
Ուսաբաշ
Ուսաբաշ (Усабаш, Уҫыбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 114 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի բնակավայրեր
Վերջաբան
Վերջաբան, վերջերգ, էպիլոգ (հուն.` έπίλογος, բառացի՝ վերջնախոսք)։
Կատեգորիա:Գրական տերմինաբանություն
Պառմուպալու
Պառմուպալու (Parmupalu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մինիստե շրջանում։
1956-57 NBA մրցաշրջան
1956-57 NBA մրցաշրջան. NBA-ի 11-րդ մրցաշրջանն է։ Մրցաշարը ավարտվեց Բոստոն Սելոիքսի հաղթանակով ընդդեմ Սենթ Լուիս Հոքսի։
Պառմուպալու
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
1956-57 NBA մրցաշրջան
Այս մրցաշրջանում, երբ որակազրկվել էր Ռոչեսթեր Ռոյալսը, թիմերի քանակը նվազեց և հասավ 8-ի։ Դիվիզիոնների քանակը դարձավ 2։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:NBA Կատեգորիա:Բասկետբոլ
Պառմուպալու
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մինիստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(8954) Բերալ
(8954) Բերալ (Baral), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,263385 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,967 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5598 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1243,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289445 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շելթեքքյոյ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալաքիլիսա (Սեբաստիայի գավառ)
Ալաքիլիսա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։ Գտնվում էր Սեբաստիա քաղաքից 33 կմ արևելք՝ Կանգառ լեռան հարավային լանջին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(1081) Ռեսեդա
(1081) Ռեսեդա (Reseda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1927 թվականի օգոստոսի 31-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,09755 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6413 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5538 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1991,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180791 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,21° անկյուն։
Ռեսեդա աստերոիդը պատկանում է Հիգեայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի հիմնական գոտու բոլոր աստերոիդների մոտ 1%-ը։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,06 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,22 ա. մ.-ի վրա, ուղեծրերի թեքումը ընկած է 4,2 - 5,8° միջակայքում, իսկ էքսցենտրիսիտետի սահամններն են՝ 0,109 - 0,163։
Ուսադիշչե (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Ուսադիշչե (Усадище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոպովկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Պոպովկա (Попівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոպովկա գյուղում բնակվում էր 3 277 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գացկո
Գացկո (Gacko, Гацко / Gacko, Gacko), Բոսնիա և Հերցոգովինայի հարավ-արեւելքում գտնվող քաղաք։ Սերբիայի Հանրապետության Տրեբինե մարզի համանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Չերնոգորիայից ոչ հեռու՝ Բյելաշնիցա լեռան ստորոտում։
Բնաչություն
Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչության թիվը կազմել է 5 784 մարդ, իսկ համայնքինը՝ 9 734 մարդ ։
Քաղաքի բնակչության էթնիկ կազմը ըստ բնակչության մարդահամարների`
Պեռնա (գյուղ, Վիռու-Նիգուլա շրջան)
Պեռնա (Pärna), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիռու-Նիգուլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիռու-Նիգուլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Շեխլան
Շեխլան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Վիշապներ
Վիշապներ (Boidae), կեղծոտանիներ, օձերի ենթակարգի սողունների ընտանիք։ Այս ընտանիքին են պատկանում ժամանակակից ամենախոշոր օձերը։ Մարմնի երկարությունը 0,5-ից 10 մ է (ցանցավոր պիթոն, անակոնդա)։ Գլուխը պարզորոշ կերպով սահմանազատված է պարանոցից։ Կոյանցքի կողքերին պահպանվել են ետին ոտքերի, իսկ կմախքում՝ կոնքի և ազդրոսկրերի ռուդիմենտներ (այստեղից երկրորդ անվանումը)։ Գունավորումը բազմազան է, խայտաբղետ նախշերով։ Տարածված են Արևելյան և Արևմտյան կիսագնդերի արևադարձային և մերձարևադարձային շրջաններում, գլխավորապես անտառներում, որոշ տեսակներ՝ տափաստաններում և անապատներում։ Ապրում են ծառերի վրա, ջրում, հողում։ Բազմանում են ձվադրությամբ կամ ձվակենդանածնությամբ։ Որսը (սովորաբար կաթնասուններ և այլ ողնաշարավորներ) բռնում են ատամներով և փաթաթվելով մարմնի շուրջը՝ խեղդում։ Արևադարձային շրջաններում օգտագործվում է վիշապների մաշկը և միսը։ Վիշապները բաժանվում են 2 ենթաընտանիքի՝ պիթոններ և բուն վիշապներ։ Հայտնի է վիշապներիի մոտ 80 տեսակ։
Հայաստանում հանդիպում է արևմտյան վիշապիկը ։ Այս տեսակներն ընտանիքի ամենամանր ներկայացուցիչներից են (երկարությունը՝ մինչև 1 մ) ապրում են հիմնականում ավազոտ անապատներում և չոր տափաստաններում, վարում գիշերային կենսաձև։ Ցերեկը թաղվում են ավազի մեջ, որի շերտի տակով կարող են ազատ տեղաշարժվել։
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սողուններ
(8955) 1998 FR79
(8955) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 24-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,712891 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6338 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,792 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1632,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,220575 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,96° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռազումովկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)
Ռազումովկա (Розумівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուլոչանա Գաջիլ
Սուլոչանա Գաջիլ (Sulochana Gadgil, ), հնդիկ օդերևութաբան, որն աշխատում է Հնդկաստանի Բանգալոր քաղաքի մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտությունների կենտրոնում (CAOS)։ Ուսումնասիրել է մուսսոնի առաջացման ձևն ու պատճառը, ինչպես նաև հողագործության ռազմավարությունները` անձրևի փոփոխականությունը հաղթահարելու համար, մոդելավորել բնապահպանական և էվոլյուցիոն երևույթներ։ Նրա հետազոտությունը հանգեցրել է մուսոնային ամպակույտերի ենթասեզոնային տատանումների հիմնական առանձնահատկության հայտնաբերմանը ։ Նա ցույց է տվել, որ մուսոնը հսկայական ցամաքային-ծովային քամի չէ, ընդհակառակը, մոլորակային մասշտաբային համակարգի սեզոնային միգրացիայի դրսևորում է, ինչը նկատվում է նաև ոչ մուսոնային շրջանների վրա։ Ֆերմերների հետ համագործակցելով առաջ է քաշել գյուղատնտեսական ռազմավարություն, որը հարմարեցված է Հնդկաստանի տարբեր շրջանների անձրևային փոփոխականություններին ։
Վաղ կյանք ու կրթություն
Ծնվել է 1944 թվականին Հնդկաստանի Պունա քաղաքում։ Ունի հայտնի տոհմաբանական ծագում․ նրա նախապապը նախարար է եղել Տոնկ կայսրությունում, որտեղ հայտնի է եղել սաստիկ երաշտների ժամանակ ժողովրդին օգնելու հերոսական ջանքերով։ Նրա պապն ու հայրը իրենց ժամանակի հարգված բժիշկներն էին։ Միևնույն ժամանակ պապիկը պայքարել է ազատության համար ու իր տանը հյուրընկալել գաղութային կառավարման դեմ պայքարի մի քանի ակտիվ մասնակիցների։ Մայրը գրող էր․ գրում էր մարատհի լեզվով ։
Վաղ կրթությունն ստացել է Պունայում, մարատհի միջավայրում։ Ավագ դպրոցի կրթությունն ստացել է անգլերենով Անդհրա-Պրադեշի գիշերօթիկ դպրոցներից մեկում։ Վերադարձել է Պունա ու Ֆերգյուսոն քոլեջում ստացել բակալավրի կոչում՝ ընտրելով բնական գիտությունները և մասնագիտանալով քիմիայի, ֆիզիկայի ու մաթեմատիկայի ոլորտներում։ Այս ժամանակահատվածում նշանվել է համակուրսեցի Մադհավ Գաջիլի հետ, ու միասին որոշել են շարունակել գիտական կարիերան։ Նրանք երկուսն էլ ընդունվել են Հարվարդ՝ կրթաթոշակով ։
Վերադարձ Հնդկաստան
1971 թվականին ամուսնու հետ վերադարձել է Հնդկաստան։ Երկու տարի աշխատել է Հնդկական արևադարձային օդերևութաբանության ինստիտուտում այնպիսի գիտնականների հետ, ինչպիսիք են՝ Ռ․ Անանտակրիշնանը և Դ․ Ռ․ Սիքան։ Որպես անդամ ընդունվել է տեսական հետազոտությունների կենտրոն (CTS): Ամուսինը նույնպես ընդունվել է այդ կենտրոն որպես մաթեմատիկական բնապահպան։ Այս կենտրոնից առաջացել է նոր հաստատություն՝ Մթնոլորտային և օվկիանոսային գիտությունների կենտրոնը (CAOS) ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է բնապահպան Մադհավ Գաջիլի հետ և ունի մեկ դուստր և մեկ որդի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ կին գիտնականներ Կատեգորիա:Կին մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Հնդիկ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի մաթեմատիկոսներ