Սթենֆորդի_համալսարան
Պատմություն
1906 թ. Սան Ֆրանցիսկոյում տեղի ունեցած երկրաշարժից ավերվեց Մաին Քուադի մի մասը, գրադարանը և Սթենֆորդի մեմորիալ եկեղեցին, ինչպես նաև համալսարանի շքամուտքը։ Շենքերն արագ վերականգնվեցին, սակայն դրանցից մի քանիսը չստացավ նախկին տեսքը, ինչպես օրինակ` եկեղեցին, որի զանգակատունը չվերակառուցվեց։ 1989 թ. Լոմա Պրիետում տեղի ունեցած երկրաշարժը նոր ավերածություններ պատճառեց համալսարանական ավանին։ Նոր համալսարանի նշանաբանը, ընտրված Ջորդանի կողմից, հետևյալն էր. «Փչում է ազատության քամին». մեջբերում Ուլրիխֆոն Գուտտենից։ Այս նշանաբանին հատկապես վատ էին վերաբերվում Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, երբ յուրաքանչյուր գերմաներեն բառ սվիններով էր ընդունվում։ Այդժամ համալսարանը հայտարարեց, թե այդ նշանաբանը պաշտոնական չէ։ Ուսանողները երբեմն համալսարանական ավանը կոչում են Ֆարմ (ագարակ), քանի որ այն հիմնադրվել է Սթենֆորդի ագարակի տեղում։ Շրջակա միջավայրի իրավունքներով հետաքրքրված ուսանողները գործնական գիտելիքներ են ձեռք բերում` մասնակցելով շրջակա միջավայրի իրավունքների կլինիկայի աշխատանքներին, խորհրդատվություն տրամադրելով ազգային և տարածաշրջանային հասարակական կազմակերպություններին` շրջակա միջավայրի խնդիրների վերաբերյալ, նաև կատարելով գիտահետազոտական աշխատանքներ։ Համալսարանն ունի 650-ից ավելի ուսանողական կազմակերպություններ։ Օտարազգի ուսանողները աշխատելու հնարավորություն ունեն միայն համալսարանական ավանում, ինչը կարող է ներառել աշխատանք գրադարանում, ճաշարանում և այլն։ Իսկ կամավորության սկզբունքով աշխատաքները ավելի քան խրախուսելի են։ Կրթօջախն ունի տարբեր ուսանողական մարզական թիմեր։ Սթենֆորդի համալսարանը տարեկան ունենում է մոտ 4000 դիմորդ` ինչպես Միացյալ Նահանգներից, այնպես էլ արտերկրից. ընդունվում է 180-ը։ Ներկայումս բուհում կրթություն է ստանում 19945 ուսանող, դասավանդում` 1615 դասախոս։ Ուսման վարձը 60.000-70.000 ամերիկյան դոլլար է։ Համալսարանի ռեկտորն է Ջոն Հեննեսսին` 2000 թվականից։ Համալսարանի հայնտի ֆակուլտետներից են` իրավաբանության, հումանիտար գիտությունների, մանկավարժության, գիտությունների` կիրառական ֆիզիկա, քիմիա, մաթեմատիկա, բժշկության, որը ներառում է հետևյալ ուղղությունները` կենսաքիմիա, կենսաբանություն, նյարդաբանություն, ակնաբուժություն, պաթոլոգիա և այլն։ Սթենֆորդի համալսարանում գործում են մի շարք կենտրոններ։ Դրանցից է Միջազգային անվտանգության և համագործակցության կենտրոնը (CISAC-Center For International Security and Cooreration): Կենտրոնի հիմնադրումը կապված է վիետնամական պատերազմի ժամանակաշրջանի հետ։ Քաղաքագետ Ջոն Լյուիսը, Սթենֆորդի համալսարանի գծային արագացուցչի կենտրոնի տնօրեն Վոլֆգանդ Պանոֆսկին և նույն կրթօջախի իրավունքի ֆակուլտետի պրոֆեսոր Ջոն Բարտոն իրենց դիտարկումների արդյունքում եկան այն եզրակացության, որ ուսանողների մեծ մասը շատ քիչ պատկերացում ունի պատերազմների և անվտանգության քաղաքականության մասին։ Վերոհիշյալ գիտնականները որոշեցին հիմնել կենտրոն, որը հնարավորություն կտա տարբեր բնագավառներում մասնագիտացող ուսանողներին ուսուցանել միջազգային անվտանգության կարևորությունը, ինչպես նաև բացատրել, թե այդ ոլորտում ինչպես է ձևավորվում պետական քաղաքականությունը։ 1970 թ. կենտրոնի առաջին հետազոտական աշխատանքը` «Սպառազինությունների վերահսկում և զինաթափում», նվիրված էր միջուկային զենքին և պայմանագրերի ու բանակցությունների միջոցով դրա կիրառման կանխարգելմանը։ 1973 թ. «Ֆորդ» հիմնադրամը Սթենֆորդի համալսարանին դրամաշնորհ տրամադրեց` միջազգային սպառազինությունների վերահսկման և դրան վերաբերող դասագրքերի հրատարակման համար։ ՙՄիջազգային անվտանգության հիմնախնդիրներ՚ առարկան դարձավ համալսարանում դասավանդվող հիմնական առարկաներից մեկը։ 1983 թ. հիմնադրվեց Միջազգային անվտանգության և սպառազինությունների վերահսկման կենտրոնը, որի նպատակն էր` հետազոտել և բացահայտել միջազգային անվտանգության հիմնախնդիրները, կրթել և մարզել նոր սերնդի ներկայացուցիչներին` որպես անվտանգության ոլորտի մասնագետների, ազդեցություն ունենալ միջազգային անվտանգության ոլորտում քաղաքականության ձևավորման վրա։ 1983 թ. «Քարնեգի» հիմնադրամը կենտրոնին տրամադրեց ֆինանսական միջոցներ` գիտնականներին միջազգային անվտանգության հարցերի հետազոտության մեջ ներգրավելու համար։ Գիտնականներից, սոցիոլոգներից, անվտանգության ոլորտի մասնագետներից և փորձագետներից զատ` կենտրոնի աշխատանքներին մասնակցում էին նաև ուսանողներ։ 1983 թ. Միջազգային անվտանգության և սպառազինությունների վերահսկման կենտրոնը վերանվանվեց Միջազգային անվտանգության և համագործակցության կենտրոն։ Կենտրոնի նպատակներին ավելացավ նրանց մշակած միջազգային անվտանգության ապահովման քաղաքականությունը։ Սթենֆորդի մեմորիալ եկեղեցին գտնվում է համալսարանական ավանի կենտրոնում. այն հայտնի է նաև Մեմչու անունով։ Կառուցվել է Ջեյն Սթենֆորդի կողմից, 1900 թվականի սկզբին` ի հիշատակ ամուսնու` Լելանդ Սթենֆորդի։ Հռոմեա-բյուզանդական ճարտարապետական ոճ ունեցող այս եկեղեցում 1903 թվականից սկսած տեղի է ունեցել մոտ 7500 պսակադրության արարողություն։ Եկեղեցին ունի 4 երգեհոն և ճակատամաս` զարդարված խճանկարներով, որոնք ժամանակին ամենամեծերն էին Ամերիկայում և որոնք ստեղծելու համար աշխատել է 12 մարդ` 2 տարի շարունակ։ Եկեղեցու կառուցումն արժեցել է 1 միլիոն դոլլար, որից 97.000-ը միայն ծախսվել է խճանկարների համար։ Ճակատամասն ունի ավելի քան 62 մ երկարություն, 28 մ բարձրություն, ներսում կա 1250 նստելատեղ։ Եկեղեցին նախատեսված չէ միայն մեկ դավանանքի ներկայացուցիչների համար, թեպետ, սովորաբար, արարողություններ են կատարում բողոքականները և կաթոլիկները։ Համալսարանական ավանի մյուս շինությունը Հուվեր աշտարակն է (ուսանողներն անվանում են Հու Թոու)։ Ունի 86մ բարձրություն։ Այն մաս է կազմում Հուվեր ինստիտուտի. գիտահետազոտական կենտրոն, որը հիմնադրել է Միացյալ Նահանգների նախկին նախագահ Հերբերտ Հուվերը։ Կառույցի շինարարությունն ավարտվել է 1941 թվականին` համալսարանի 50 - ամյակին։ Առաջին 9 հարկերը հատկացված են գրադարանին, վերջին 3 հարկերը` գրասենյակներին։ Աշտարակի դիտահարթակը գետնից բարձր է 76 մետրով. այնտեղից բացվում է տեսարան դեպի համալսարանական ավան և նրա շրջակայքը։