cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սևիլյա
Ֆաունա
Տամարգիլյո այգին գետափնյա այգի է, որը տեղակայված է քաղաքի ծայրամասում՝ 96 հա տարածքով՝ Սան Պաբլո օդանավակայանից քիչ հեռու։ Այն թռչունների համար կատարյալ հավաքատեղի է ։ Այստեղի թռչունները ճահճաջրային էկոհամակարգի պահպանման կարևոր օղակ են հանդիսանում։ Այստեղ կարելի է հանդիպել սովորական հողմավար բազեի, տափաստանային հողմավոր բազեի, գաճաճ արծիվի, մեծ ճուռակի և այլ գիշատիչ թռչունների։ Կան նաև ոչ գիշատիչ թռչունների տեսակներ, ինչպիսիք են մոխրագույն սագը, ոտնացուպիկը, կռնչան բադը, կարմրագլուխ սուզաբադը և այլն ։
Կառավարություն
Սևիլյան Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մայրաքաղաքն է։ Պատմական Սան Տելմո պալատը այժմ Անդալուսիայի կառավարության նստավայրն է։ Վարչական ղեկավարության նստավայրը Լա Կարտուխան է։ Լաս Սինկո Լյագաս հիվանդանոցը (թարգմանաբար՝ «Աստծո հինգ հրեշտակների հիվանդանոց») Անդալուսիայի խորհրդարանի նստավայրն է։ 2012 թվականից ինքնավար համայնքը ղեկավարում է ձախակողմյան ուժերի կոալիցիան։ Ինքնավար համայնքում ընտրությունները տեղի են ունենում չորս տարին մեկ։
Մունիցիպալ կառավարում
Քաղաքի կառավարումն իրականացվում է քաղաքային խորհրդի կողմից, որն ընտրվում է ժողովրդավարական եղանակով։ Ընտրողները քաղաքում գրանցում ունեցող 18 տարին լրացած անձինք են։ Համաձայն ընտրությունների մասին օրենքի ՝ Սևիլյայի քաղաքային խորհուրդը բաղկացած է 33 անդամից։ 2011 թվականի մայիսի 22-ի տվյալներով քաղաքային խորհրդի 20 անդամը Ժողովրդական կուսակցությունից է, 11-ը՝ Սոցիալ-աշխատավորական կուսակցությունից, և 2-ը՝ Միացյալ ձախերից։ Քաղաքապետ է ընտրվել Խուան Իգնասիո Սոիդո Ալվարեսը, ով Ժողովրդական կուսակցությունից է ։
Թաղամասեր և շրջաններ
Սևիլյան բաժանված է 11 թաղամասի, որոնք իրենց հերթին՝ 108 շրջանների։ Սևիլյայի թաղամասերն են.
Ժողովրդագրություն
Համաձայն Իսպանիայի վիճակագրական ծառայության 2011 թվականի տվյալների՝ Սևիլյայի բնակչությունը կազմել է 703 021 բնակիչ, որից 47.65 %-ը կազմում են տղամարդիկ և 52.35 %-ը՝ կանայք։ Սևիլյան բնակչության թվով չորրորդ քաղաքն է Իսպանիայում՝ զիջելով Մադրիդին, Բարսելոային և Վալենսիային։ Սևիլյայի բնակչությունն արվարձաններով կազմում է 1 519 639 բնակիչ (Իսպանիայի վիճակագրական ծառայություն, 2011 թվական), իսկ 2014 թվականի տվյալներով՝ 696 676 մարդ ։
1990-ական թվականներին Սևիլյայի մշտական բնակչության թիվը մոտավոր կազմել է 700 000 բնակիչ, ամենաշատը կազմել է 1995 թվականին՝ 719 588 բնակչությամբ։
Սևիլյայի ժողովրդագրական բուրգը ցույց է տալիս, որ տղամարդկանց և կանանց միջև անհավասարակշռությունը մեծ է հատկապես մինչև 40 տարեկանների շրջանում։ Մինչև 40 տարեկան բնակչության թիվը (51.34 %) մեծ է 40-ից բարձր բնակչության թվից (48.66 %)։ 20-40 տարեկան բնակչության թիվը կազմում է ընդհանուր բնակչության 31,30 %-ը։ 2014 թվականի դրությամբ 60 և ավելի տարեկան բնակչության թիվը կազմում է մոտ ընդհանուր բնակչության 20%-ը, իսկ մինչև 20 տարեկաններինը՝ 20.02 %-ը։ Սա ցույց է տալիս, որ բնակչությունն ունի ծերացման միտում։
2011 թվականի դրությամբ Սևիլյայում բնակվում է 38 314 օտարերկրացի, ինչը կազմում է բնակչության 5,45 %-ը։ Դրանց մեջ ամենաշատը լատինաամերիկացիներն են և Աֆրիկայից գաղթածները։
Տոնակատարություններ
Սամանտա Սանտան (Ավագ շաբաթ) և Սևիլյայի օծման օրը, նաև հայտնի որպես Feria de Abril (Ապրիլյան օծում) Սևիլյայի ամենահայտնի տոներն են։ Սևիլյան հայտնի է իր տոնախմբություններով և Ավագ շաբաթին հաջորդող երկշաբաթյա տոնավաճառներով։ Ֆերիայի ընթացքում ընտանիքները վրաններ են տեղադրում և շաբաթն անցկացնում են պարերով, զվարճություններով և խմելով։ Ավանդաբար կանայք հագնում են «Ֆլամենկո» զգեստներ, իսկ տղամարդիկ իրենց լավագույն կոստյումները։ Լոս Ռեմեդիոս թաղամասում կազմակերպվում են ցլամարտեր, որտեղ ամեն փողոց ինչ-որ հայտնի ցլամարտիկի անուն է կրում ։
Խոհանոց
Տապասը համարվում է քաղաքի ամենաճանաչված ուտեստը. քաղաքի գրեթե բոլոր ճաշարաններում կարելի է համտեսել այս ուտեստը, որն իսպաներենից բառացի թարգմանվում է փական (անվանումը տրվել է այն պատճառով, որ նախկինում տապասը մատուցվել է խմիչքների փականի մեջ)։ Տեղական համեղ կերակրատեսակները պատրաստվում են գրիլի կամ կրակի վրա հիմնականում ծովամթերքներից։ Համեղ կերակրատեսակներից են կաղամարները, չոչոն, թրաձուկը, մարինացված շնաձուկը, գրիլացված և կրակի վրա եփված միսը, սպանախը հավի թևիկներով, խամոն իբերիկոն, պուչերոն և գասպաչոն։ Սերանիտո սենդվիչն արագ սննդի տիպիկ օրինակ է։
Սևիլյայի տիպիկ աղանդերներն են պեստինիոսը, մեղրով բլիթները, որոնք կոչվում են տոռիխաս, մեղրով պատրաստված եփված հացի կտորներ ռոսկոս ֆրիտոսը, լավ եփված շաքարավազի շերտով թխվածքաբլիթներ մագդալենասը կամ յեմաս դե Սան Լեանդրոն, որը պատրաստվում են քաղաքի մենաստանների կողմից և հանդիսանում են միակ եկամտի աղբյուրը և տորտաս դե ասեիտեն՝ շաքարավազից և ձիթապտղի ձեթից պատրաստված թխվածքաբլիթը։ Պոլվորոնեսը և մանտեկադոսը ծննդյան օրերի ավանդական աղանդերն են, իսկ պեսիտինիոսը և տոռիխասը պատրաստվում են Ավագ շաբաթվա ընթացքում։
Դառնահամ Սևիլյան նարինջները աճում են քաղաքի փողոցների երկայնքով տնկված ծառերին։ Նախկինում մեծ քանակությամբ նարինջ արտահանվում էր Բրիտանիա, որտեղ այն օգտագործում էին մարմելադ պատրաստելու համար։ Ներկայումս մրգերն օգտագործվում են տեղի կարիքների համար։ Ըստ ավանդույթի՝ դառը նարինջը քաղաք են բերել արաբներն արևելյան Ասիայից՝ որպեսզի զարդարեն իրենց այգիները ։
Երաժշտություն
Սևիլյայում 1970-1980-ական թվականներին անցկացվել են կենդանի ռոք երաժշտության համերգներ այնպիսի խմբերի մասնակցությամբ, ինչպիսիք են Տրիանան, Ալամեդան և Սմեշը, ով ֆլամենկո երաժշտությունը օգտագործում էր ռոքի մեջ։
Քաղաքում նաև շատ են թատրոնները և համերգասրահները, որտեղ նվագում են դասական երաժշտություն, այդպիսի վայրերից են Տեատրո Լոպե դե Վեգան, Տեատրո լա Մաեստրանսան և Տեատրո Սենտրալը Ալկասարի այգիներում։
Չնայած իր անվանմանը՝ սևիլյանա պարը, որը նման է ֆլամենկոյին, չունի սևիլյան ծագում։ Սակայն Սևիլյայում մեծ տարածում ունի ֆլամենկո պարը, հատկապես Տրիանա թաղամասում, որտեղ կազմակերպվում են Ֆլամենկոյի փառատոներ։
Տեսարժան վայրեր
Սևիլյայի Ալկասարը, Սևիլյայի տաճարը և Արխիվո Խեներալ դե Ինդիասը (Ինդիաների գլխավոր արխիվ) համարվում են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ։ Սուրբ Մարի տաճարը կառուցվել է 1401–1519 թվականներին Ռեկոնկիստայից հետո՝ քաղաքի նախկին մզկիթի փոխարեն։ Այն ամենամեծ միջնադարյան գոթական տաճարն է՝ և չափսերով և ծավալով։ Ներսի հենասյունը ամենամեծն է Իսպանիայում պատված մեծ քանակությամբ ոսկով։ Լա Խիրալդան տաճարի աշտարակն է, որը կառուցվել է 12-րդ դարում։ Այն սկզբում հանդիսանում էր մուսուլմանական մզկիթի մաս, սակայն տաճարի կառուցումից հետո մնաց որպես տաճարի մաս։ Զբոսաշրջիկները կարող են ոտքով բարձրանալ աշտարակ, որը նախկինում օգտագործվել է բարձրաստիճան հյուրերի ընդունելության համար։ Ալկասարը նախկինում եղել է մարրական պալատ, որի կառուցումը սկսվել է 1181 թվականին և տևել է մոտ 500 տարի․ կառուցվել է մուդեխար ոճով, սակայն կան նաև Ռենեսանսի ոճի հետքեր։
Տոռե դել Օրոն կառուցվել է որպես ժամացույցի աշտարակ և գետի պատնեշ։ Նրա հիմնական աշտարակից դեպի գետ կառուցվել է շղթա, որը պետք է պաշտպաներ գետում լողացող նավակներին։
Սիթի Հոլլը կառուցվել է 16-րդ դարում պլատերեսկե ոճով, գլխավոր ճարտարապետ Դիեգո դե Ռիանիոյի կողմից։ Պլասա Նուևայի դիմերեսը կառուցվել է 19-րդ դարում նեոկլասիկ ոճով։
Սան Տելմո պալատը նախկինում եղել է նավաստիների համալսարան, ներկայումս Անդալուսիայի ինքնավար կառավարության նստավայրն է։ Այն բարոկկո ճարտարապետության տիպիկ նմուշներից մեկն է։
Թագավորական ծխախոտի գործարանը եղել է Եվրոպայի առաջին ծխախոտի գործարանը, որը կառուցվել է 18-րդ դարում բարոկկո ոճով, այնուհետև այն վերափոխվել է օպերայի։
Մետրոպոլ Պարասոլը Լա Էնկարնասիոն հրապարակում աշխարհի ամենամեծ փայտե շինությունն է ։ Հովանոցի նման շինությունը նախագծվել է գերմանացի ճարտարապետ Յուրգեն Մայերի կողմից, կառուցումը ավարտվել է 2011 թվականին։ Այստեղ՝ ժամանակակից շինությունում են գտնվում կենտրոնական շուկան և ստորգետնյա հնէաբանական համալիրը։
Ինդիաների գլխավոր արխիվում են պահվում Իսպանական կայսրության, Ամերիկայի և Ֆիլիպինների պատմական շատ կարևոր փաստաթղթեր։ Կառույցը իսպանական վերածննդի յուրահատուկ օրինակ է, որը նախագծվել է Խուան դե Էռերայի կողմից։
Պլասա դե Էսպանիան գտնվում է Մարիա Լուիսա այգում (Parque de Maria Luisa), կառուցվել է ճարտարապետ Անիբալ Գոնսալեսի կողմից 1929 թվականին Իբերո-ամերիկյան ցուցահանդեսին ընդառաջ։ Այն ներառում է պատմական մի քանի ճարտարապետական ոճեր, ինչպիսիք են Արտ Դեկոն ։
Տրիանա թաղամասը, որը գտնվում է Գուադալկիվիր գետի արևմտյան ափին, իրենից ներկայացնում է մշակութային կենտրոն։
Մյուս կողմից Մակարենա թաղամասում, որը գտնվում է քաղաքի կենտրոնի հյուսիսային հատվածում, նույնպես շատ են տեսարժան վայրերը և կրոնական, մշակութային շինությունները, ինչպիսիք են թանգարանը և Լա Մակարենա կաթոլիկ եկեղեցին։
Թանգարաններ
Սևիլյայի ամենաճանաչված թանգարանը Սևիլյայի կերպարվեստի թանգարանն է։ Այն հիմնադրվել է 1835 թվականին։ Այստեղ են պահվում Մուրիլյոյի, Պաչեկոյի, Սուրբարանի, Վալդես Լեալի և շատ ուրիշ ճանաչված արվեստագետների գործեր՝ ներառյալ 15-րդ և 16-րդ դարերի կտավներ։
Կրթություն
Սևիլյայում կան մի քանի ժողովրդական համալսարաններ. Սևիլյայի համալսարանը հիմնադրվել է 1505 թվականին, որը նախկինում եղել է ծխախոտի գործարան, այն ներկայումս ունի մոտ 65 000 ուսանող, Պաբլո դե Օլավիդե համալսարանը հիմնադրվել է 1997 թվականին և Անդալուսիայի միջազգային համալսարանը հիմնադրվել է 1994 թվականին ։
Քաղաքում է գտնվում նաև իսպանա-ամերիկյան թեքումով դպրոցը, որը հիմնադրվել է 1942 թվականին։ Այստեղ է գտնվում նաև Մենենդես Պելայոյի միջազգային համալսարանի մասնաշենքը նույնպես գտնվում է Սևիլյայում։
Սպորտ
Սևիլյան ունի երկու խոշոր ֆուտբոլային ակումբ՝ Սևիլյա ֆուտբոլային ակումբը և Ռեալ Բետիսը, Սևիլյան հանդես է գալիս Լա Լիգայում։ Երկու ակումբները մեկական անգամ դարձել են Իսպանիայի չեմպիոն. Բետիսը՝ 1935 թվականին, Սևիլյան՝ 1946 թվականին ։ Սևիլյա ֆուտբոլային ակումբը նաև չորս անգամ հաղթել է ՈւԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի գավաթը(նախկինում՝ ՈւԵՖԱ գավաթ)` 2006, 2007, 2014 և 2015 թվականներին ։ Սևիլյան հանդես է գալիս Ռամոն Սանչես Պիսխուան մարզադաշտում, որտեղ 1982 թվականին կայացել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության խաղեր և 1986 թվականին կայացել է ֆուտբոլի Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչը ։ Սևիլյայի Օլիմպիական մարզադաշտում տեղի է ունեցել 2003 թվականի ՈՒԵՖԱ գավաթի եզրափակիչը ։
Սևիլյայում է տեղի ունեցել Դևիսի գավաթի եզրափակիչը 2004 և 2011 թվականներին և 1999 թվականի Ատլետիկայի աշխարհի առաջնությունը։ Քաղաքը ներկայացված էր նաև որպես 2004 և 2008 թվականների ամառային օլիպիական խաղերի անցկացման վայրի թեկնածու, սակայն չի ստացել այդ իրավունքը ։
Սևիլյան ունի նաև Սևիլյա բասկետբոլային ակումբ, որը հադես է գալիս Իսպանիայի բարձրագույն դիվիզիոնում։
Գվադալկիվիր գետի վրա անցկացվում են թիավարության շատ մրցույթներ։
Տնտեսություն
Սևիլյան ամենաշատ բնակչություն ունեցող քաղաքն է հարավային Իսպանիայում և ունի ամենամեծ ՀՆԱ-ն (Համախառն ներքին արդյունք) Անդալուսիայում ։ Արվարձանների բոլոր բնակավայրերը ուղղակի կամ անուղղակի կախված են Սևիլյայի տնտեսությունից։ Սևիլյայի տնտեսության մեջ գերակշիռ մասնաբաժինը գյուղատնտեսությանն է, չնայած կա նաև խոշոր արդյունաբերություն։ Որոշ ծառայությունների մասով քաղաքը նաև սպասարկում է մոտակա գյուղերին ։ Սևիլյայի համալսարանը և Պաբլո դե Օլիվեդե համալսարանը Անդալուսիայի կարևոր կրթական կենտրոններից են, այստեղ են սովորում նաև մեծ թվով ուսանողներ Ուելվայից և Կադիսից։
Սևիլյայի տնտեսական ակտիվությունը կապված է առաջին հերթին նրա` Անդալուսիայի մայրաքաղաք լինելուց։ Ի տարբերություն քաղաքի կենտրոնական թաղամասերից, ծայրամասերի թաղամասերը միայն վերջերս տնտեսական վերելք ապրեցին։ Մինչև 2007 թվականի տնտեսական ճգնաժամը գրանցվեց բնակչության և արդյունաբերության մեծ աճ ։
Արդյունաբերություն
Տնտեսության առումով Սևիլյան հանդիսանում է տարածաշրջանի կարևորագույն առևտրային կենտրոնը իր ժամանակակից արդյունաբերական ճյուղերով։
Կարտուխա 93 գիտատեխնիկական այգում, որը տեղակայված է Սևիլյայի Էքսպո 92-ի անցկացման վայրում, կա 345 ընկերություն և կազմակերպություն, որտեղ աշխատում է մոտ 14 500 մարդ և որը 2012 թվականին ունեցել է մոտ 1825 միլիոն եվրոյի շրջանառություն ։ Այս 345 կազմակերպություններից 193-ը զբաղվում են ժամանակակից տեխնոլոգիական գործառնություններով, մնացածը մատուցում են ընդհանուր ծառայություններ։
Մասնավոր ընկերություններից ամենակարևոր ինժեներական ընկերությունն Անդալուսիայում հանդիսանում է Աբենգոան, այն գտնվում է Պալմաս Ալտաս շրջանում, Պալմաս Ալտաս տեխնոլոգիական կենտրոնում, որը ամենամեծն է Իսպանիայի հարավում ։ Սևիլյայում է կենտրոնացած Անդալուսիայի ավիաարդյունաբերության 74 %-ը։ Քաղաքի խոշորագույն ավիատեխնոլոգիական «EADS» կազմակերպությունը տեղակայված է Սևիլյայի Սան Պաբլո օդանավակայանում և Անդալուսիայի Աէրոտեխնիկական այգում ։ 2012 թվականի մայիսի 24-ին Սևիլյայում տեղի ունեցավ ավիատեխնոլոգիական զարգացվածությամբ քաղաքների և ընկերությունների համաժողով ։
Քաղաքում է գտնվում Renault-ի պահեստամասերի գործարանը, որտեղ արտադրվում է Ռենո մեքենաների կարգավորիչների 30 %-ն ամբողջ աշխարհում ։
Ենթակառուցվածքներ
1990-ականներին Սևիլյայի ենթակառուցվածքը վերելք ապրեց, որի պատճառը հիմնականում 1992 թվականի Սևիլյայի Էքսպոն էր։ Կառուցվեցին մեծ կարևորություն ունեցող տրանսպորտային համակարգեր․ նախ շահագործման հանձնվեց Մադրիդին կապող արագընթաց երկաթուղին, այնուհետև կառուցվեց նոր միջազգային օդանավակայան։
Սևիլյայում է Իսպանիայի միակ ներերկրյա նավահանգիստը, որը գտնվում է Գվադալկիվիր գետի վրա։ Նավահանգիստը ընդունում է միջերկրածովյան և Ատլանտյան օվկիանոսի առևտրային նավերը։ Նավահանգստի բեռնաշրջանառությունը 2006 թվականին կազմել է 5,3 միլիոն տոննա ։
Կարտուխա 93-ը ճանաչողական և զարգացվածության այգի է, որտեղ աշխատում է 1500 անձ։ Կախասոլ աշտարակը երկնաքեր է, որտեղ գտնվում են բանկերի և այլ ֆինանսական ընկերությունների գլխամասեր և մասնաճյուղեր։ Աշտարակը ամենաբարձրն է Անդալուսիայում, որի բարձրությունը 180,5 մետր է և ունի 40 հարկ։
Զբոսաշրջություն
Պատմական և հուշարձանային մշակութային բազմազանության ու գարնանային Հարության տոների շնորհիվ Սևիլյան հանդիսանում է Իսպանիայի կարևորագույն զբոսաշրջությունների կենտրոնը՝ այցելուների քանակով զիջելով միայն Մադրիդին, Բարսելոնային և Բենիդորմին ։ Միջին հաշվարկներով մեկ զբոսաշրջիկը մնում է քաղաքում 2,5 օր։ Նրանք հանգրվանում են հիմնականում քաղաքի հյուրանոցներում։ Քաղաքում գործում են նաև բազմատեսակ ռեստորաններ և հանգստի վայրեր։ Գործում են մեծ քանակությամբ էքսկուրսավարական կազմակերպություններ, կազմակերպվում են էքսկուրսիաներ նաև Գվադալկիվիր գետի վրայով ։
Սևիլյայի մոտակայքում են գտնվում հետևյալ տեսարժան վայրերը.
Գիտություն
2008 թվականի ապրիլին Սևիլյայի քաղաքապետը բացեց Casa de la Ciencia (Սևիլյայի գիտական կենտրոնը)՝ որպեսզի զարգացնի հետաքրքրությունը դեպի գիտությունը ։ Միջազգային ճանաչված Neocodex ընկերությունն ունի իր մասնաճյուղը Սևիլյայում։ Այն հովանավորում է առաջին և ամենամեծ ԴՆԹ բանկը Իսպանիայում, որը մեծ ներդրում ունի գիտության զարգացման մեջ ։ Սևիլյայում է գտնվում նաև կարևոր հետազոտական և տեխնոլոգիական մի կենտրոն, որտեղ ուսումնասիրվում է արևի էներգիան ։
Բացի հետազոտական կենտրոններից, Սևիլյայի շատ համալսարաններ կառավարության հետ համատեղ տեխնոլոգիաների հետազոտությամբ դարձնում են Սևիլյան Իսպանիայի կարևոր գիտահետազոտական կենտրոններից մեկը։
Զարգացման և ուսումնասիրության հիմնական դաշտերն են հեռահաղորդակցությունը, նոր տեխնոլոգիաները, բիոտեխնոլոգիաները և էներգիայի վերարտադրությունը։
Ավտոբուս
Սևիլյայի ավտոբուսները սպասարկվում են TUSSAM ընկերության կողմից։ Ավտոբուսային ընկերությունը սպասարկում է ոչ միայն Սևիլյան, այլ նաև մոտակա բնակավայրերը։
Երկու ավտոբուսային կայարաններից ավտոբուսներ են ուղևորվում դեպի Իսպանիայի մյուս քաղաքներ, ինչպես նաև կա ավտոբուսային գիծ դեպի Լիսաբոն, Պորտուգալիա։
Մետրո
Սևիլյայի մետրոն ("Metro de Sevilla") լուսավորված մետրո է, որը սպասարկում է Սևիլյան և նրա արվարձանները։
Երկաթուղի
Սանտա Խուստա երկաթգծի կայարանը սպասարկում է արագընթաց երկաթգիծ, որը պատկանում է պետական Ռենֆե ընկերությանը։ Սևիլյան միացված է Իսպանիայի 17 հիմնական քաղաքների արագընթաց երկաթուղային ցանցերին։
Հեծանիվ
Սևիսի հեծանիվի զարգացման նախագծի հիմնական նպատակն է քաղաքի տրանսպորտում հեծանիվների դերի մեծացումը։ Հեծանիվների վարձակալությունը Սևիլյայում շատ էժան է․ հեծանվային ճանապարհներ կան նախատեսված քաղաքի հիմնական փողոցներում։ Հեծանիվներից օգտվողների քանակը տարեց տարի մեծանում է ։
Օդանավակայան
Սան Պաբլո օդանավակայանը Սևիլյայի հիմնական օդանավակայանն է և երկրորդն է Անդալուսիայում Մալագայի օդանավակայանից հետո։ 2009 թվականին օդանավակայանը ընդունել է 4 051 392 ուղևորի և տեղափոխվել է 5 000 տոննա բեռ ։ Այն ունի մեկ տերմինալ և մեկ թռիչքուղի։
Նավահանգիստ
Սևիլյան միակ քաղաքն է Իսպանիայում, որն ունի առևտրային նավահանգիստ գետի վրա։ 2012 թվականի օգոստոսի 21-ին քաղաքի նավահանգիստն ընդունեց Ազամարա Ջըրնի զբոսանավը, որն ամենամեծ նավն էր, որը երբևէ ընդունել է Սևիլյան։
Քույր քաղաքներ
Սևիլյայի քույր քաղաքներն են ՝
Տիտղոսներ
Միապետերի և երկրի ղեկավարների կողմից Սևիլյային տրվել են տարբեր տիտղոսներ, այդ թվում.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Սևիլյա Կատեգորիա:Իսպանիայի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Մամեդ-աղա Շահթախտինսկի
Մամեդ-աղա Մամեդ-Թաղի-Սուլթան օղլու Շահթախտինսկի (Շահթախտլի) (Məhəmməd ağa Məhəmmədtağı Sultan oğlu Şahtaxtinski (Şahtaxtlı)), անդրկովկասյան թաթար (հետագայում՝ ադրբեջանցի) հրապարակախոս, լուսավորիչ, արևելագետ, լեզվաբան, ուսուցիչ և հասարակական գործիչ։ Հնչյունաբանական միջազգային հասարակության իսկական անդամ (1899), Ասիական միջազգային հասարակության անդամ (1900), Ռուսական աշխարհագրական կայսերական հասարակության կովկասյան բաժնի անդամ (1903)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1846 թվականին Երևանում ։ Արմատները Նախիջևանի Շահթախտ գյուղից են։ Սովորել է Նախիջևանի քաղաքային դպրոցում։ 1863 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի (Տփղիսի) դասական արական վարժարանը։ Նույն թվականին Պետերբուրգում ինքնուրույն գերմաներեն է սովորել։ 1869 թվականին ավարտել է Լայպցիգի համալսարանի իմաստասիրության, պատմության և իրավունքի ֆակուլտետը։ 1873-1875 թվականներին լեքցիաներ է լսել Փարիզի Արևելյան լեզուների դպրոցում, որտեղ էլ ֆրանսերեն է սովորել։ Գիտական և գեղարվեստական աշխատություններ է գրել թաթարերենով (հետագայում՝ ադրբեջաներենով), ռուսերենով, գերմաներենով, ֆրանսերենով, անգլերենով, արաբերենով, թուրքերենով և պարսկերենով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության Պետական դումայի 3-րդ գումարի անդամներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի լրագրողներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի արևելագետներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ուսուցիչներ
Հունվարի 22
Հունվարի 22, տարվա 22-րդ օրն է։
Թյուրքան Բաշթուղ
Թյուրքան Օրս Բաշթուղ, թուրք մանկավարժ և քաղաքական գործիչ։ Թուրքիայի խորհրդարանում ընտրված առաջին 18 կանանցից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ստամբուլի Ուսքյուդար թաղամասում՝ Մեհմեթ Սաբրիի և նրա կնոջ՝ Աբիդեի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Բեզմիալեմը փիլիսոփայություն է սովորել Ստամբուլի համալսարանում։ Նա ավարտել է 1925 թվականին՝ դառնալով փիլիսոփայության ամբիոնի առաջին շրջանավարտներից մեկը ։
1934 թվականին ազգանվան մասին օրենքի ընդունումից հետո վերցրել է Բաշթուղ ազգանունը։ 1937 թվականին ամուսնացել է Բեքիր Իզեթ Օրսի հետ, նրանց ամուսնությունը տևել է մինչև 1946 թվականը ։
Կարիերա
Համալսարանն ավարտելուց անմիջապես հետո Բոսֆորի լիցեյում սոցիոլոգիա, հոգեբանություն, տրամաբանություն և մետաֆիզիկա էր դասավանդում։ Որոշ ժամանակ զբաղեցրել է լիցեյի կանացի բաժնի տնօրենի պաշտոնը։ Բոսֆորի լիցեյում աշխատանքի հետ միաժամանակ կարճ ժամանակ 1927 թվականին դասավանդել է կանանց մանկավարժական քոլեջում և 1930 թվականին Ստամբուլի կանանց վարժարանում ։
Աթաթուրքի բարեփոխումների ընթացքում ընդլայնվել են կանանց իրավունքները, 1934 թվականին նրանք իրավունք են ստացել քվեարկել և ընտրվել խորհրդարան։ Դրանից հետո Բաշտյուգը որոշել է իրեն փորձել քաղաքականության մեջ, դրա համար նա ստիպված է եղել ազատվել ուսուցչուհու պաշտոնից։ 1935 թվականին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Թյուրքան Բաշթյուգը ընտրվել է Ժողովրդահանրապետական կուսակցությունից Ազգային մեծ ժողովի անդամ և դարձել Թուրքիայի առաջին 18 կին խորհրդարանականներից մեկը ։
1935 թվականին Բաշթուղը խորհրդարանի համար հաշվետվություն է կազմել իր ընտրատարածքում գործերի վիճակի մասին։ Զեկույցում նշվել է, որ անհրաժեշտ է նպաստել ափերի երկայնքով ապրող ցեղերի վերաբնակեցմանը, իրականացնել մալարիայի տարածմանը նպաստող ճահճների ջրազրկում, վերապատրաստել գյուղական ուսուցիչներին, ինչպես նաև վերականգնել Էլմալայում գտնվող մզկիթը, որի ստեղծումը վերագրվում է Սինանին ։
Բացի խորհրդարանում աշխատելուց, Բաշթուղը մասնակցել է կանանց 12-րդ միջազգային կոնգրեսին, որը տեղի է ունեցել Ստամբուլում 1935 թվականի ապրիլի 12-26-ը, և այնտեղ ելույթ է ունեցել՝ «Քաղաքացիների իրավունքներն ու պարտականությունները»։ 1935 թվականի մայիսի 25-ին նա ընտրվել է Թուրքիայի օդագնացության ասոցիացիայի պահուստային անդամ ։
Բազմիցս վերընտրվել է, մինչև 1943 թվականը զբաղեցրել Է խորհրդարանի անդամի պաշտոնը։ Ընտրական ժամկետներից մեկի ընթացքում ընդգրկված է եղել կրթության խորհրդարանական կոմիտեի կազմում ։
Քանի որ բարեփոխումների ընթացքում Աթաթուրքի կողմից հիջաբ կրելն արգելվել է, Բաշթուղը գլխարկ է կրել ։
Քաղաքական կարիերայի ավարտից հետո վերսկսել է դասախոսական գործունեությունը։ 1943 թվականի օգոստոսի 4-ից մինչև 1963 թվականի հոկտեմբերի 5-ը դասավանդել է Աթաթուրքի անվան Անգարի լիցեյում ։
Մահացել է 1975 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սկյուտարում ծնված անձինք Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Անձինք Սկյուտարից Կատեգորիա:Թուրք ուսուցիչներ
Լև Տոլստոյի հուշարձան (Մոսկվա, Պրեչիստենկա)
Լև Տոլստոյի հուշարձան (Памятник Льву Толстому), հուշարձան Մոսկվայում, որը նվիրված է ռուս մեծանուն գրող Լև Տոլստոյին։ Տեղադրված է Լև Տոլստոյի պետական թանգարանի բակում (Պրեչիստենկա փող., տուն 11)։ Գանիտե քանդակը պատրաստված է 1913 թվականին, հեղինակն է քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովը։ Ներկայիս տեղում կանգնած է 1972 թվականից ։
Պատմություն
1910 թվականի նոյեմբերին քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովը վերցրել է Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի դեմքի դիադիմակը։ Դրանից հետո նա սկսել է զբաղվել գրողի հուշարձանը ստեղծելու աշխատանքով, որը պատվիրել էր մոսկվացի բարերար Ա. Ն. Շախովը։ 1913 թվականին ֆիննական գրանիտից քանդակված արձանը պատրաստ էր։ Ըստ նախնական մտահղացման՝ արձանը նախատեսվում էր տեղադրել Միուսյան հրապարակում՝ Ա. Լ. Շանյավսկու մասնավոր համալսարանի շենքի դիմաց։ Սակայն սևհարյուրյակային «Ռուս ժողովրդի միություն» կազմակերպությունը սպառնացել էր պայթեցնել եկեղեցուց վտարված գրողի հուշարձանը, քանի որ այն պետք է տեղադրվեր կառուցվող Ալեքսանդր Նևսկի տաճարի մոտ։ Ի վերջո, Մոսկվայի քաղաքային դուման չտվեց արձանը տեղադրելու հավանություն, և քանդակը մնաց Մերկուրովի արվեստանոցում .։
Քանդակի մասին հիշեցին խորհրդային իշխանության տարիներին, և 1928 թվականին հուշարձանը տեղադրվեց Դևիչյե պոլեի պուրակում՝ մոնումենտալ քարոզչության լենինյան պլանի շրջանակներում։ 1972 թվականին այն փոխարինվեց քանդակագործ Ա. Մ. Պորտյանկոյի ստեղծած ավելի մոնումենտալ հուշարձանով, իսկ Ս. Դ. Մերկուրովի քանդակը տեղափոխվեց ներկայիս վայր՝ Լև Տոլստոյի թանգարանի մոտ .։
Նկարագրություն
Հուշարձանը բավական ընդհանրացված է իր կառուցվածքով, ինչը բնորոշ է Մերկուրովի նախահեղափողական աշխատանքներին։ Գրողի մարմինը կարծես աճում է կարմիր խոշորահատիկ գրանիտի կտորից ։ Նրա գլուխը փոքր-ինչ թեքված է։ Գրողի հագին լայն վերնաշապիկ է, ձեռքերը գոտու հետևում են .։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1913 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Սերգեյ Մերկուրովի քանդակներ
Գերմանիայի խոշոր քաղաքների ցանկ
Գերմանիայի խոշոր քաղաքներ, Գերմանիայում քաղաքի կարգավիճակ (Stadtrecht՝ բառացիորեն քաղաքային իրավունք) ունեցող բնակավայրեր, որոնց թիվը 2012 թվականի դրությամբ 2063 է։ Դրանցից չորսն ունի ավելի քան մեկ միլիոն բնակչություն (Բեռլին, Համբուրգ, Մյունխեն և Քյոլն) ։
Խոշորագույն քաղաքների ցանկ
Աղյուսակի քաղաքների բնակչության թվաքանակի մասին տեղեկատվությունը տրամադրվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ՝ հաշվի առնելով 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների նորացված տվյալները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանկեր Կատեգորիա:Քաղաքների ցանկեր ըստ երկրի Կատեգորիա:Ցանկեր:Գերմանիա Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
(320) Կատարինա
(320) Կատարինա (Katharina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1891 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում ։
Կատարինա աստերոիդը պատկանում է Էոսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 4400 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,99 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 7:3 ուղեծրային ռեզոնանսին, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,03, որը համապատասխանում է 9:4 ռեզոնանսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1891 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոհան Պալիսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սիրենը (նկար, Ուոթերհաուս)
«Սիրենը» (The Siren), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված մոտ 1900 թվականին։ Գտնվում է մասնավոր հավաքածուում ։
Նկարագրություն
Ինչպես և Ուոթերհաուսի որոշ այլ ստեղծագործություններում, «Սիրենը» կտավում նա փորձել է միավորել դիցաբանությունը արվեստի հետ։ Հունական դիցաբանության մեջ սիրենները իրենց երգերով և ձայնով գայթակղել են նավաստիներին։ Այդ վտանգավոր էակները հանդես են գալիս բազմաթիվ հունական առասպելներում, այդ թվում Հոմերոսի «Ոդիսականում»։ Նրանք ի հայտ են եկել նաև հռոմեական քնարերգության մեջ ։
Ուոթերհաուսի ավելի վաղ «Ոդիսևսը և սիրենները» (1891) կտավը սիրեններին պատկերում է սպառնալից գիշատիչ թռչունների տեսքով ավելի դրամատիկ տեսարանում, ինչը համապատասխանում է հունական դիցաբանությունում սիրենների ավանդական պատկերացմանը։ Նրանք շրջապատել են նավը, որը ղեկավարում է Ոդիսևսը՝ կապված նավակայմնին, երբ նրա խումբը փորձում է ուղղորդել նավը։
Պատմություն
1901 թվականին նկարը գնել է Էշթոն-նա-Մերսիից նկարիչ Ջեյմս Գրեշեմը։ 1914 թվականին նրա մահից հետո նկարը 1917 թվականին այն ձեռք է բերել ձեռնարկատեր և բարեգործ Ուիլյամ Հեսքեթ Լևերը և փոխանցել այն Լեդի Լևեր պատկերասրահին (Պորտ Սանլայթ), որը վաճառել է կտավը 1958 թվականին։ 1970 թվականին այն տեղափոխվել է Դ'Օֆֆրի Կուպերի պատկերասրահ (Լոնդոն) Մ. Բերտոնատտիի մոտ։ 1985 թվականին նկարը ձեռք է բերել ամերիկացի ձեռնարկատեր և երաժշտական մենեջեր Սեյմուր Սթեյնը։ 2018 թվականին նկարը վաճառվել է 3,8 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ Կատեգորիա:1900 նկարներ Կատեգորիա:Ձկան պոչով կերպարներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
Ջամահիրիա
Ջամահիրիա (جماهيرية), կառավարման ձև, որ կիրառվել է միայն Լիբիայում, 1977 թվականից 2011 թվականի միջև։ Այն ներկայացվել է Լիբիացի ղեկավար Մուամմար ալ-Կադդաֆիի կողմից 1975 թվականին հրատարակված «Կանաչ Գրքում»։ Այն ընդգրկվել է ալ-Կադդաֆիի «Երրորդ համաշխարհային տեսության» գաղափարներում։ Ջամահիրիա բառը ծագում է Ջումհուր բառից, որը նշանակում է «ժողովուրդ»։ Հետևաբար՝ Ջամահիրիա բառացիորեն նշանակում է «ժողովրդային զանգվածների պետություն» և հիմնականում ներշնչված է իսլամական սոցիալիզմի, արաբական ազգայնականության և ուղղակի ժողովրդավարության գաղափարներից։
Այն առաջարկվել է երրորդ աշխարհի երկրներին Մուամմար ալ-Կադդաֆիի կողմից որպես այլընտրանք փոխարինելու կապիտալիզմին ու կոմունիզմին, համոզված լինելով, որ այդ երկու գաղափարախոսություններն արդեն դարձել են անաշխատունակ։
Ազդված լինելով հարավսլավական կոմունիզմի գաղափարախոսներից Էդվարդ Կարդելի մտքերից, Մուամմար ալ-Կադդաֆիի մշակած Ջամահիրիայի կառավարման համակարգը հիմնված է ժողովրդային զանգվածների վրա, որոնք ներկայացնում են ժողովրդի սեփական իշխանությունը՝ առանց կուսակցական կառույցների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պետական կառուցվածքներ Կատեգորիա:Մուամմար ալ-Կադդաֆիի
Դևիդ Մաքքլելանդ
Դևիդ Քլարենս Մաքքլելանդ (David Clarence McClelland, ), ամերիկացի հոգեբան, Պահանջմունքների տեսության հեղինակ, թեմատիկ ապերցեպտիվ թեստի գնահատման նոր մեթոդիկայի վերամշակող, հոգեբանության պրոֆեսոր ։
Կենսագրություն
Դևիդ Քլարենս Մաքքլելանդը ծնվել է 1917 թվականի մայիսի 20-ին Մաունթ Վերնոնում, Նյու Յորքի նահանգ։ 1938 թվականին ավարտել է Ուեսլիանի համալսարանը հոգեբանության բակալավրի աստիճանով։ 1939 թվականին մագիստրոսի աստիճան է ստացել Միսսուրիի համալսարանում։ Դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանել է 1941 թվականին Յեյլի համալսարանում ։
Ուսումն ավարտելուց հետո Մաքքլելանդը աշխատել է Կոնեկտիկուտի քոլեջում, ապա որպես պրոֆեսոր՝ Ուիսլիանի համալսարանում ։ 1956 թվականին Մաքքլելանդը պրոֆեսոր է դարձել Հարվարդի համալսարանում մինչև 1987 թվականը։ Ապա նա պատվավոր պրոֆեսորի կոչում է ստացել Բոստոնի համալսարանում, որտեղ մնացել է մինչև կյանքի վերջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Եյլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Միսսուրիի համալսարանի շրջանավարտներ
Ջիբրայիլ իբն Բախտիշու
Ջուրջուս իբն Ջիբրայիլ իբն Բախտիշու նաև Բախտիշու Գունդիշապորի (հայալեզու աղբյուրներում կիրառվում է նաև Գևորգ որդի Գաբրիելի Բախտիշու, ), հայկական ծագմամբ միջնադարյան բժիշկ, ով ապրել և գործունեություն է ծավալել Արաբական խալիֆայությունում։ Բախտիշուն եղել է Գոնդիշապուր (Բեթլաբադ) քաղաքի բժշկական դպրոցի գլխավոր բժիշկը։
Կենսագրություն
Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուն համարվում է Բախտիշու արքունական դինաստիայի հիմնադիր, որի անդամները շատ տարիների ընթացքում եղել են արաբական խալիֆների գլխավոր բժիշկներ։ 765 թվականին Ջիբրայիլը բուժել է մահամերձ խալիֆ Աբու ալ-Մանսուրին, որին չէր կարողացել օգնել խալիֆայության և ոչ մի բժիշկ։ Արդյունքում, Բախտիշուն դարձել է խալիֆայության ամենահեղինակավոր գործիչներից մեկը։ Ի շնորհիվ իր բարձր պրոֆեսիոնալիզմին և հեղինակության, Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուն գլխավորել է Գունդիշապուրի բժշկական դպրոցը։ Ավագ Բախտիշուն բազմաթիվ տարիներ եղել է խալիֆայության գլխավոր բժիշկը, չնայած որ քրիստոնյա էր։ Նա և նրան հաջորդող վեց սերունդները հաջողությամբ եղել են խալիֆների պալատական բժիշկները, հայտնի են եղել մուսուլմանական աշխարհում և մեծ հեղինակություն ունեցել ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը։
Հետաքրքիր փաստեր
Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուի ծոռը՝ Աբուսայել Բախտիշուն (960-1048) եղել է հանրահայտ Ավիցեննայի (Աբու Ալի Հուսեյն իբն Աբդալլահ իբն Սինա, 980-1037) ուսուցիչը։
Ջիբրայիլ իբն Բախտիշուի թոռը, ով կրում էր պապի անունը, եղել է ժամանակակից հիվանդանոց հասկացության (իր ներկայիս գործառույթներով) հիմնադիրը։ Նա մոտ 800 թվականին Բաղդադում կառուցել է հիվանդանոց, որն իրականացվել է խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդի նախաձեռնությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Վայշեշիկա
Վայշեշիկա (սանսկրիտ, Vaiśeṣika (Sanskrit: वैशेषिक) վիշեշա- առանձնահատկություն, տարբերություն), հին հնդկական փիլիսոփայության 6 ուղղափառ համակարգերից։ Ըստ ավանդության, հիմնադիրը Քանադան է, որին է վերագրվում վայշեշիկայի հիմնական երկը՝ «Վայշեշիկա-սուտրա»-ն (վերջնական խմբագրությունը՝ մ․թ․ I դարից ոչ ուշ)։ Մոտ է Նյայային, որի հետ հետագայում կազմել է միասնական դպրոց։ Ըստ վայշեշիկաի, գոյություն ունի ռեալության յոթ տեսակ, որոնք ճանաչողության օբյեկտ և այլն դրական՝ սուբստանց (որը որակի և գործողության սուբստրատն է և հանդես է գալիս ինը ձևով, որոնցից հողը, ջուրը, հուրը, օդը, եթերը զգայարաններով ընկալվող ֆիզիկական տարրեր են, իսկ տարածությունը, ժամանակը, հոգին և միտքը անզգայելի են, միասնական, հավերժական և ամենաթափանց), որակ (որոշում է իրերի բնույթը), գործողություն (ֆիզիկական շարժում դեպի վեր, վար, ներս, դուրս և տեղից տեղ), ընդհանրություն (տվյալ դասի տարրերի համար ընդհանուր հավերժական էություն), առանձնահատկություն (անհատականացնում, տարբերակում է հավերժական էությունները), ներհատուկություն կամ անբաժանելիություն (անքակտելի և մշտական կապ) և բացասական՝ ոչ կեցություն (հակադրվում է դրական տեսակներին)։ Ըստ վայշեշիկաի ատոմիստական ուսմունքի, տիեզերքը կազմված է ֆիզիկական տարրերից և ենթարկվում է արարման ու ոչնչացման հավերժական շրջապտույտին։ Ֆիզիկական օբյեկտները բաղկացած են ատոմներից, որոնք այդ օբյեկտների մասնատման սահմանն են։ Ատոմները անստեղծ են, հավերժական, սակայն նրանց շարժում է հաղորդում աստվածը։
Կատեգորիա:Հինդուիզմի փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Հնդկական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Հինդուիզմ Կատեգորիա:Սանսկրիտ եզրույթներ Կատեգորիա:Կրոն ըստ երկրի Կատեգորիա:Հնդկաստանի օրթոդոքսալ կրոններ Կատեգորիա:Մետաֆիզիկա
Թլիակղանա
Թլիակղանա (თლიაყანა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1060 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 25 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Քաղաք
Քաղաք, մարդկային բնակավայր։ Կարող է ներկայացվել որպես մշտական խիտ բնակեցված բնակավայր՝ վարչականորեն բաժանված սահմաններով, որի անդամների զբաղվածությունն ընդգրկում է ոչ գյուղատնտեսական ոլորտները։
Քաղաքները երկրի տնտեսական, մշակութային ու գիտական կյանքի կենտրոններն են։ Առաջին քաղաքներն առաջացել են III հազարամյակի վերջում՝ աշխատանքի հասարակական բաժանման հետևանքով, երբ սկսվեց արհեստների, առևտրի տարանջատումը գյուղատնտեսական աշխատանքից։ Նման ոլորտներում զբաղվածություն ունեցող մարդիկ հիմնեցին նոր, ավելի խոշոր բնակավայրեր՝ քաղաքներ։
Քաղաքների աճը գրանցվել է 20-րդ դարի ընթացքում տեղի ունեցած արդյունաբերական բուռն զարգացման շնորհիվ։ Դրա աճին զուգընթաց մեծանում է քաղաքային բնակչության տեսակարար կշիռն ընդհանուր բնակչության հաշվով։ Եթե 1800 թվականին աշխարհի քաղաքային բնակչության բաժինը կազմել է 3%, ապա ներկայումս այն գնահատվում է շուրջ 45%։
Բնակավայրի վերաբերմունքը քաղաքային բաժանումներին ձևավորվում է օրենսդրական կարգով։ Ընդ որում, քաղաքի չափանիշները տարբերվում են՝ սկսած Դանիայում բնակվող 250 հազար մարդուց մինչև 30 միլիոն մարդ Ճապոնիայում։
Քաղաքներն առանձնացվում են՝ ըստ մարդաշատության (բնակիչների թվի), գործառույթների, աշխարհագրական դիրքի, հիմնադրման ժամանակի և այլն։
Քաղաքային ձևեր
Քաղաքները երկրի «հրամանատարական կազմն» են, տարածքի կազմակերպչական կենտրոնները, տնտեսական, մշակութային և գիտական կյանքի գլխավոր կենտրոնները, հաղորդակցության ուղիների հանգուցակետերը։ Հետևաբար, քաղաքների դասակարգումը և խմբավորումը անհրաժեշտ է տարբեր տիպի քաղաքների զարգացման, ռազմավարության մշակման, տարածաշրջանային քաղաքականության իրականացման համար։
Քաղաքների դասակարգման հիմքում ընկած են որակական (գործառույթները, ծագումնաբանությունը, տնտեսաշխարհագրական դիրքը, հատակագծային կառուցվածքը), իսկ խմբավորման հիմքում՝ քանակական հատկանիշները (մարդաշատությունը, տարածքը)։
Ըստ կատարած գործառույթների բնույթի՝ քաղաքները կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ տնտեսական և ոչ տնտեսական։ Առաջին խմբի մեջ մտնում են արդյունաբերական, տրանսպորտային, առևտրական, երկրորդի մեջ՝ վարչական, ռազմական, գիտական, մշակութային գործառույթները կատարող քաղաքները։
Այն քաղաքները, որոնք շրջակա տարածքի նկատմամբ կատարում են մի քանի գործառույթներ, կոչվում են բազմագործառույթ քաղաքներ։ Սովորաբար բոլոր քաղաքները կատարում են բազմաբնույթ գործառույթներ և միաժամանակ ընդգրկելով վարչական, արդյունաբերական, տրանսպորտային, կրթամշակութային և այլ գործառույթներն իրենց մեջ։ Միագործառույթ են սովորաբար փոքր քաղաքները։ Օրինակ՝ Վիշին (Ֆրանսիա), Կիսլովոդսկը (Ռուսաստան), Ջերմուկը (Հայաստան)՝ առողջարանային, Քեմբրիջը (Մեծ Բրիտանիա), Փրինսթոնը (ԱՄՆ) բուհական կենտրոններ են։
Ծագում և առաջացում
«Քաղաք» բառն առաջացել է գերմ․ շթաութ բառից, հոլանդերեր՝ tuin և հին սկանդինավերեն տուն բառից ։ Բուն պրոտոգերմաներեն *տունան բառը համարվում է պրոտելտերեն *դունոնին բառի փոխառությունը ։
Ինչպես գերմաներենում, այնպես էլ կելտերենում բառի նախնական իմաստը բերդ կամ պարիսպն էր։ Ժամանակակից գերմանական շատ լեզուներում «քաղաքի» համագումարները նշանակում են ցանկապատ կամ արգելք ։ Անգլերենում և Հոլանդերենում բառի իմաստը ձեռք բերեց տարածական նշանակություն, որը շրջապատում էր այն ցանկապատերը, որով պետք է անցներ ճանապարհը։ Անգլիայում քաղաքը փոքր համայնք էր, որը չէր կարող պարիսպներ կառուցել կամ այլ ավելի մեծ ամրություններ, բայց փոխարենը կարող էր կառուցել շքամուտք։ Նիդեռլանդներում պարտեզ էր, ավելի ճիշտ՝ հարուստների պարտեզ, որը շրջապատված էր բարձր ցանկապատերով կամ պատով (ինչպես՝ Ապելդորնում գտնվող Հեթ Լու պալատի այգին, որը Վիլյամ III-ի գաղտնի պարտեզի օրինակն էր, Մերի II- ը Համփթոնի դատարանում)։ Հին Նորվեգերեն լեզվով տուն նշանակում է (խոտածածկ), տեղ գյուղացիական տնտեսությունների տների միջև, և բառն այսպիսի իմաստով այսօր էլ օգտագործվում է ժամանակակից նորվեգերենում։
Անգլո-սաքսոնական ազգերի բնակեցման շրջանում դարձել է տարածված վերջածանց՝ Անգլիայի և Շոտլանդիայի հարավ-արևելքում։
Հին անգլերենում և վաղ ու միջին շոտլանդական լեզուներում տոն, թոն և այլն բառերը կարող էին վերաբերել տարբեր տեսակի բնակավայրերին գյուղատնտեսական կալվածքներին և տնտեսություններին, իսկ սկանդինավերեն իմաստով (ինչպես շոտլանդերենով բառը) ամրացված մունիցիպալիտետներին։ Անգլո-սաքսոնական այլ տարածված ածանցները ներառում էին խոզապուխտ («տնամերձ տարածք» և «թաղել» («թաղել», «թաղամաս», «բուրգ»))։
Որոշ դեպքերում «քաղաքը» այլընտրանքային անվանումն է «քաղաք» կամ «գյուղ»-i (հատկապես` մեծ գյուղ)։ Երբեմն «քաղաք» բառը «բնակավայր»-ի հապավումն է։ Ընդհանրապես, քաղաքներն այսօր կարող են տարբերվել գյուղերից` ելնելով իրենց տնտեսական բնույթից, քանի որ քաղաքի բնակչության մեծ մասը ձգտելու է իր ապրուստը քաղել արտադրական արդյունաբերությունից, առևտրից և հանրային ծառայություններից, այլ ոչ թե առաջնային հատվածի արդյունաբերությունից, ինչպիսիք են՝ գյուղատնտեսությունը կամ դրան կից ոլորտներ ու գործառույթները։
Բնակչության քանակական պատկերը հուսալի չէ։ Աշխարհի շատ շրջաններում, օրինակ՝ Հնդկաստանում, մինչ վերջերս, մի մեծ գյուղ կարող էր մի քանի անգամ ավելի շատ մարդ ունենալ, քան փոքր քաղաքը։ Միացյալ Թագավորությունն ունի պատմական քաղաքներ, որոնք շատ ավելի փոքր են, քան ժամանակակիցները։
Քաղաքամերձ շրջանների ընդարձակ աճի, արբանյակային քաղաքների զարգացման և գյուղերի քաղաքային միգրացիայի ժամանակակից տվյալ երևույթն ավելի է բարդացրել քաղաքների սահմանումը` ստեղծելով քաղաքային համայնքներ իրենց տնտեսական և մշակութային առանձնահատկությունների տեսանկյունից, որոնք չունեն քաղաքային բնակավայրերին հատուկ այլ բնութագրեր։
Ոչ գյուղական բնակավայրի որոշ ձևեր, ինչպիսիք են՝ ժամանակավոր հանքարդյունաբերության վայրերը, կարող են ակնհայտորեն ոչ գյուղական համարվել, բայց լավագույն դեպքում կասկածելի պահանջ ունեն քաղաք կոչելու համար։
Քաղաքները հաճախ գոյություն ունեն որպես հստակ կառավարական ստորաբաժանումներ` օրինականորեն սահմանազատված սահմաններով և տեղական ինքնակառավարման մարմինների որոշ հավելվածներով (օրինակ` ոստիկանության ուժերով)։ Միացյալ Նահանգներում դրանք անվանում են «ընդգրկված քաղաքներ»։ Այլ դեպքերում, քաղաքը չունի իր սեփական կառավարման ձևը և կոչվում է «չկապակցված»։ Չկապակցված քաղաքի գոյությունը կարող է օրինականորեն ապահովվել այլ ձևերով, ինչպիսիք են՝ գոտիավորման տարածքները։ Պլանավորված որոշ համայնքների դեպքում քաղաքը գոյություն ունի օրինական կարգով` քաղաքի ներսում գույքային պայմանագրերի տեսքով։ Միացյալ Նահանգների մարդահամարը նույնականացնում է մարդահամարի նշանակված շատ վայրեր (DPDP), ըստ դրանցում գտնվող չկապակցված քաղաքների անունների, սակայն այդ CDP-ները սովորաբար ներառում են գյուղական և արվարձանային տարածքներ և նույնիսկ հարակից գյուղեր ու քաղաքներ։ Քաղաքի և երկերների միջև տարբերությունը նույն կերպ կախված է մոտեցումից։ Քաղաքը կարող է խստորեն համարվել վարչական մարմին, որին օրենքով շնորհվել է այդ նշանակումը, բայց ոչ ֆորմալ օգտագործման դեպքում այդ տերմինը օգտագործվում է նաև նշելու որոշակի չափի կամ կարևորույթան քաղաքային տեղանք, մինչդեռ միջնադարյան քաղաքը կարող էր ունենալ 10,000 բնակիչ, այսօր ոմանք 100,000-ից պակաս քաղաքային բնակչությամբ տարածքը համարում են քաղաք, չնայած կան և պաշտոնապես նշանակված շատ քաղաքներ, որոնք դրանից շատ ավելի փոքր են։
Տեղանունային տերմինաբանության մեջ առանձին քաղաքների անունները կոչվում են ասթիմիմներ (հին հունական ἄστυ/քաղաք կամ քաղաք և ὄνομα/անուն)։
Քաղաքների տարիքի գծագիր
Ավստրալիացի աշխարհագրագետ Թոմաս Գրիֆիթ Թեյլորը առաջարկել է քաղաքների դասակարգում` ելնելով նրանց տարիքից և հողօգտագործումից։ Նա առանձնացրեց հինգ տիպի քաղաքներ ։
Քաղաքների խմբավորում
Քաղաքների խմբավորման կարևորագույն հատկանիշներից է մարդաշատությունը։ Ըստ մարդաշատության առանձացնում են փոքր՝ (մինչև 50 հազար), միջին՝ (50-100 հազար), մեծ՝ (100-250 հազար), խոշոր՝ (250-500 հազար), խոշորագույն՝ (500 հազար և ավելի մարդ) քաղաքներ։
Եվրոպական տիպի քաղաքներ
Եվրոպական տիպի քաղաքներն ունեն հոծ կառուցապատում, կենտրոնն աչքի է ընկնում միջնադարյան, իսկ ծայրամասերը՝ ժամանակակից շենքերով։ Ունեն բարդ հատակագիծ, որն առաջացել է պատմական երկարատև զարգացման ընթացքում։
Բուլղարիա
Որպես կանոն, բուլղարացիները տարբերակում չեն դնում «քաղաք» և «երկիր» բառերը։ Այնուամենայնիվ, առօրյա լեզվով և լրատվամիջոցներում օգտագործվում են «մեծ քաղաքներ» և «փոքր քաղաքներ» հասկացությունները։ «Մեծ քաղաքները» սովորաբար վերաբերում են Սոֆիային, Պլովդիվին, Վառնային և Բուրգասին՝ ավելի քան 200,000 բնակչությամբ։ Ռոսը և Ստառա Զագոռան նույնպես հաճախ ընդգրկվում են իրենց համեմատաբար զարգացած ենթակառուցվածքների և ավելի քան 100,000 բնակչության շնորհիվ։ Մարզի մնացած մայրաքաղաքները դժվար թե կարելի է անվանել «մեծ քաղաքներ», քանի որ դրանք, ընդհանուր առմամբ, ավելի քիչ զարգացած են և ունեն նվազող բնակչություն, որոնց մի մասը միայն 30,000 բնակիչ ունի։
Բուլղարիայում Նախարարների խորհուրդը որոշում է, թե ինչն է կարգավորում, մինչդեռ Բուլղարիայի նախագահը յուրաքանչյուր կարգավորման շնորհում է իր կոչումը։ 2005 թվականի պահանջը․ գյուղերը, որոնք ցանկանում են իրենց դասել քաղաքների շարքին, պետք է ունենան սոցիալական և տեխնիկական ենթակառուցվածք, ինչպես նաև 3500 մարդուց ոչ պակաս բնակչություն։ Առողջարանային բնակավայրերի համար պահանջներն ավելի ցածր են, որտեղ բնակչությունը պետք է լինի ոչ պակաս, քան 1000 մարդ, բայց ենթակառուցվածքների պահանջները մնում են նույնը։
Չեխիայի Հանրապետություն
Չեխիայում մեստո քաղաք․ բառն օգտագործվում է համայնքների լայն բազմազանության համար, սկսած Պրահայից, ամենամեծ քաղաքը՝ մոտ 1,2 միլիոն բնակչությամբ, մինչև ամենափոքրը՝ Փշեբուս, որի բնակչությունը կազմում է 74 մարդ։ Տեխնիկապես մունիցիպալ կոչում շնորհելու համար քաղաքապետարանը պետք է ունենա առնվազն 3000 բնակիչ, չնայած շատ փոքր համայնքապետարաններ, հատկապես որոշ նախկին լեռնահանքային քաղաքները, պատմական պատճառներով պահպանում են Մեստո կոչումը։ Ներկայումս 592 բնակավայրերից մոտավորապես 192-ը ունեն 3000-ից պակաս բնակչություն։
Որոշ համայնքապետարաններ միավորվել են, այնպես որ ամբողջը համարվում է մեստո։
Օրենսդրական քաղաքներ (statutární město), որոնք սահմանված են թիվ օրենքով։ 128/2000 Coll, որը կարող է նշանակել իրենց սեփական ինքնակառավարման համայնքային տարածքները։ Նման 25 քաղաք կա, բացի Պրահայից, որը փաստացի պաշտոնական քաղաք է։
2006 թվականին վերականգնվեց քաղաքի իրավական հասկացությունը (městys, կամ ավելի վաղ městečko): Ներկայումս մոստո կոչումը պատկանում է 213 համայնքապետարաններին։
Քաղաքապետարանները, որոնք չեն որակվում որպես մեստո կամ městys ենթակա են դեֆոլտ օբյեկտի (համայնքապետարան)-ի կամ, ոչ պաշտոնապես, vesnice (գյուղ)-ի կոչման, չնայած որ կարող են բաղկացած լինել մեկ կամ ավելի գյուղերից։
Դանիա
Պատմականորեն որոշ քաղաքներ ունեին տարբեր արտոնություններ, որոնցից ամենակարևորը շուկա պահելու իրավունքն էր։ Դրանք կառավարվում էին գյուղական բնակավայրերից առանձին` ինչպես հարկաբյուջետային, այնպես էլ ռազմական և իրավական հարցերում։ Նման քաղաքները հայտնի են որպես «købstad» (մոտավորապես նույն իմաստը՝ «թաղամաս», թեև բխում է այլ ստուգաբանությունից) և նրանք պահպանում են տիտղոսի բացառիկ իրավունքը նույնիսկ այն բանից հետո, երբ իրենց արտոնությունների վերջին հետքերը վերացան տեղական վարչակազմի բարեփոխումների արդյունքում՝ 1970 թվականին։
Էստոնիա
Էստոնիայում տարբերություն չկա գյուղի և քաղաքի միջև, քանի որ «Լին» բառը օգտագործվում է ինչպես ավելի մեծ, այնպես էլ փոքր բնակավայրերի համար, որոնք ավելի մեծ են, քան գյուղերն ու թաղամասերը։ Էստոնիայում կա 30 քաղաքային համայնք (omavalitsuslik linn) և 17 գյուղ, որոնք միավորվել են ծխական համայնքի հետ։
Ֆրանսիա
Վիճակագրական նպատակների համար ազգային վիճակագրական ինստիտուտը (INSEE) տարանջատում է դնում 2000-ից պակաս բնակիչ ունեցող և ավելի մեծ համայնքներ ունեցող քաղաքային տարածքների միջև, որոնց վերջինները կոչվում են «վիլլեներ»։ Ավելի փոքր բնակավայրերը սովորաբար անվանում են «գյուղեր»։
Գերմանիա
Գերմանացիները, որպես կանոն, չեն տարբերակում «քաղաք» կամ «գյուղ»։ Երկուսի գերմաներեն տարբերակներում էլ Ստադտ-ն է, ինչպես շատ այլ լեզուներում, որոնք չեն տարբերակում այդ անգլո-սաքսոնական հասկացությունները։ «Գյուղ» բառը՝ որպես ավելի փոքր բնակավայր, Դորֆ է։ Այնուամենայնիվ, 1887 թվականի միջազգային վիճակագրական համաժողովը Ստադտի տարբեր չափերը որոշեց կոչել, կախված նրանց բնակչությունից, հետևյալը. «միջին քաղաք»՝ 20,000-ից 100,000 բնակչությամբ և Grossstadt («մեծ քաղաք», ավելի քան 100,000 բնակչություն) ։ Գրոսշտադ տերմինը կարող է թարգմանվել որպես «քաղաք»։ Բացի այդ, գերմանացիները կարող են խոսել Միլիոնշտադտի՝ ավելի քան մեկ միլիոն բնակչություն ունեցող քաղաքի մասին (օրինակ՝ Մյունխեն, Համբուրգ և Բեռլին)։
Պատմականորեն շատ բնակավայրեր վերածվել են Ստադտի՝ Ստադտրեխտ անվանումը ստանալով միջնադարում։ Գերմաներեն լեզվի ժամանակակից օգտագործման ժամանակ պատմական նշանակությունը, կենտրոնական գործառույթների առկայությունը (կրթություն, մանրածախ առևտուր և այլն) և բնակչության խտությունը քաղաքում նույնպես կարող է դիտարկվել որպես Շտադի բնութագրեր։ Տեղական ինքնակառավարման ժամանակակից կազմակերպությունը ենթակա է յուրաքանչյուր նահանգի օրենքներին և պատկանում է Գեմայնդեին (մունիցիպալիտետ)՝ անկախ դրա պատմական անվանումից։ Չնայած Գեմայնդենների մեծ մասը տեղական ինքնակառավարման ավելի բարձր մակարդակի՝ Լանդկրեյսի (շրջանի) մասն են կազմում, ավելի մեծ քաղաքները կարող են ունենալ kreisfreie Stadt կարգավիճակ՝ համատեղելով քաղաքապետարանի և շրջանի լիազորությունները։
Տարբեր նահանգներում նշանակումները նույնքան բազմազան են, ինչպես օրինակ, Ավստրալիայի նահանգներում և տարածքներում և տարբերակվում են նահանգներից՝ պետություն։ Որոշ գերմանական նահանգներում Markt («շուկա»), Marktflecken (երկուսն էլ օգտագործվում են հարավային Գերմանիայում) կամ Flecken («կետ», հյուսիսային Գերմանիա, օրինակ՝ Ստորին Սաքսոնիայում) բառերը նշանակում են առանձնահատուկ կարևորության քաղաքային բնակելի համայնք Gemeinde-ի և Stadt-ի միջև։ Պատմականորեն նրանք ունեին Մարկտրեխտ (շուկայի իրավունք), բայց ոչ լիարժեք քաղաքային արտոնություններ։ Հատուկ բնակավայրի իրավական անվանումը կարող է տարբերվել իր սովորական անվանումից (օր.՝ Samtgemeinde- ը Ստորին Սաքսոնիայում օրինական տերմին է մի խումբ գյուղերի համար [Dorf, pl. Dörfer] ընդհանուր տեղական ինքնակառավարման մարմիններով, որը ստեղծվել է համայնքների միաձուլման արդյունքում [Gemeinde, pl . Gemeinden]):
Ավստրիա
Ավստրիայի իրավական համակարգը չի տարբերակում գյուղերը, քաղաքները։ Երկիրը բաժանված է հիմնովին հավասար կոչում ունեցող 2098 համայնքների (գերմ.՝ Gemeinden) համայնքապետարանների։ Ավելի մեծ համայնքապետարանները նշանակվում են որպես շուկայական քաղաքներ (գերմաներեն՝ Marktgemeinden) կամ պարզապես քաղաքներ (Städte), բայց այդ տարբերակումները զուտ խորհրդանշական են և լրացուցիչ իրավական պարտականություններ չեն առաջացնում։ Գոյություն ունեն մի շարք ավելի փոքր համայնքներ, որոնք պիտակավորված քաղաքներ են, քանի որ դրանք հեռավոր անցյալում բնակչության տարածաշրջանային կենտրոններ էին։ Օրինակ՝ Ռատենբերգ քաղաքն ունի շուրջ 400 բնակիչ։ Հարդեգ քաղաքն ունի շուրջ 1200 բնակիչ, չնայած պատմական քաղաքի միջուկը՝ Հարդեգը, առանց նախկին շրջակա գյուղերի, ընդամենը 80 բնակելի տուն է ներառում։
Ոչ կազմակցված տարածքներ չկան։
Ավստրիայի 201 քաղաքներից 15-ը կանոնադրական քաղաքներ են (Statutarstädte): Կարգավիճակը չի ենթադրում լրացուցիչ ինքնավարության իրավունք։ Շրջվարչակազմերը հիմնականում սպասարկման կենտրոններ են, որոնք քաղաքացիներն օգտագործում են ազգային կառավարության հետ շփվելու համար, օրինակ՝ վարորդական իրավունքի կամ անձնագրեր ստանալու համար։ Ազգային կառավարությունը սովորաբար օգտագործում է մարզերն իր անունից շփման այս կետերը շահագործելու համար. օրենքով սահմանված քաղաքների դեպքում քաղաքապետարանը կարող է ակտիվացնել իր գործունեությունը։
Ամերիկյան տիպի քաղաքներ
Ամերիկյան տիպի քաղաքները ունեն առավել ցրված կառուցապատման ձև և հիմնականում առանձնատներով։ Միայն մեծ քաղաքների կենտրոնը՝ գործարար շրջանը, առանձնանում է բարձրահարկ շենքերով, բանկերի, հյուրանոցների և այլ շենքերի կուտակմամբ։
Կանադա
Կանադայում քաղաքի իրավաբանական սահմանումը տատանվում է ըստ նահանգի կամ տարածքի, քանի որ յուրաքանչյուրն իրավասու է սահմանել և օրենսդրություն սահմանել քաղաքների, երկրների և իրենց սահմաններում գտնվող այլ քաղաքային համայնքների միջև։
Քվեբեկ նահանգը եզակի է նրանով, որ իրավաբանորեն չի տարբերակում քաղաքները։ Ֆրանսերենում գյուղի և գյուղական հանայնքի միջև չկա միջանկյալ մակարդակ (քաղաքապետարանը վարչական տերմին է, որը սովորաբար կիրառում է իրավաբանական, այլ ոչ թե աշխարհագրական սուբյեկտի ուսումնասիրություն), այնպես որ այդ երկուսը միավորվում են վիլլիի մեկ իրավական կարգավիճակի ներքո։ Չնայած անգլիախոսների շրջանում կարող է լինել ոչ պաշտոնական տեղեկատվություն այն մասին, թե արդյոք որոշակի բնակավայրեր, սովորաբար, կոչվում են քաղաքներ կամ շրջաններ, սակայն օրենքի համաձայն նման տարբերակման օբյեկտիվ իրավական չափանիշներ չկան։
Ասիական տիպի քաղաքներ
Ասիական տիպերի քաղաքները ձևավորվել է զարգացող երկրներում, առանձնանում է անսովոր խիտ, առավելապես ցածրահարկ կառուցապատմամբ, բարեկարգման ցածր մակարդակով։