cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կարպեչենկովո (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Կարպեչենկովո (Карпеченкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
Ժողովածու (1866)
Ժողովածու (1866), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1866 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1768 թվականին՝ Եղիա Եղոկացի և Ղազար Շոռոթեցի գրիչների կողմից, Հաշտարխանումում։ Ստացողը եղել է Մատթեոս քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21x16,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 270 թերթից։ Կազմը` կաշեպատ, տախտակ, դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 229բ, 268ա, հետագայի՝ 269բ (1772 թվական) ։
Կարպեչենկովո (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ժողովածու (1866)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Լաշխրերի
Լաշխրերի (ლაშხრერი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մեստիայից հեռու է 26 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 8 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Պամյատի 13 Բորցով
Պամյատի 13 Բորցով (Памяти 13 Борцов), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Եմելյանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3458 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1823 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Եմելյանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մեծ Իսինովկա (Կուկայի վտակ)
Մեծ Իսինովկա (Большая Осиновка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Շաբալինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուկա գետի ձախ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 48,1 կմ2։
Գետի ակունքը գտնվում է Ստարիե Անտրոպի գյուղում, Լենինսկոե գյուղից 14 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գետը հոսում է հարավ-արևմուտք հիմնականում անտառային վայրում։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վետլուգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Լինկոլն շրջան (Կենտուկի)
Լինկոլն շրջան (Lincoln County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 873 կմ² է, բնակչությունը՝ 24.732 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ստանֆորդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1780 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Լաֆֆերի կոր
Լաֆֆերի կորը ցույց է տալիս հարկման դրույքաչափերի և պետական բյուջեի հարկային մուտքերի միջև եղած կապը։ Սա գիտականորեն ուսումնասիրել է ամերիկացի տնտեսագետ Արթուր Լաֆֆերը ։ Պետության հարկաμյուջետային քաղաքականությունը խթանում է արտադրության աճը, մեծացնում բյուջեի հարկային մուտքերը։ Այդ քաղաքականությունը հաջողությամμ կարող է իրականացվել, եթե հարկային արտոնություններն ու հարկման դրույքաչափերը հիմնավորված են։ Եթե հարկման դրույքաչափերը μարձրացվում են չհիմնավորված ձևով, ապա պայմաններ են ստեղծվում արտադրության ծավալների կրճատման և հարկերի վճարումից խուսափելու համար։ Լաֆֆերի կորն ունի հետևյալ տեսքը. Գծապատկերում հարկային մուտքերը տեղադրված են x–ի առանցքի վրա, իսկ հարկման դրույքաչափերը՝ y–ի առանցքի վրա։ Հարկման դրույքաչափի աճին զուգընթաց՝ պետական μյուջեի եկամուտներն աճում են 0–100%։ Ենթադրենք 50%-ի դեպքում (M կետ) μյուջեի մուտքերն առավելագույնն են, իսկ եթե աճը շարունակվի, ապա բյուջեի մուտքերը կսկսեն կրճատվել, 100%-ի դեպքում դրանք կհավասարվեն զրոյի։ Այսպիսով, զրոյական դրույքաչափի և 100%-ի դեպքում փաստորեն հարկային մուտքերը μացակայում են ։ Լաֆֆերը գտնում է, որ հարկման ցածր դրույքաչափերը կխթանեն արտադրության զարգացմանը, հետևաμար՝ գործազրկության կրճատմանը։ Արդյունքում՝ կընդլայնվի հարկային μազան, իսկ հարկման դրույքաչափերի անընդհատ բարձրացումը կհանգեցնի արտադրողների շահագրգռվածության նվազմանը, ուստի և՝ արտադրության չափերի կրճատմանը։ Դրանից, հարկավ, կտուժի պետական բյուջեն։ Այսպիսով, թվում է, թե հարկման դրույքաչափերի անընդհատ բարձրացումը կհանգեցնի պետական բյուջեի եկամուտների ավելացմանը, մինչդեռ իրականում հակառակ պատկերն է ստացվում։ Սակայն Ա. Լաֆֆերի գաղափարները մասնագետների կողմից միանշանակ չընդունվեցին. քննադատները հետևյալ վարկածներն են առաջ քաշում.
Սակայն Լաֆֆերտի կորը բնորոշ է կարճաժամկետին, իսկ երկարաժամկետում ձևավորվում են այնպիսի պայմաններ, որոնք խթանում են աշխատանքային և ձեռնարկատիրական գործունեության ակտիվացմանը, և ստվերային տնտեսությունը կանցնի օրինական տնտեսության, արդյունքում կմեծանան բյուջեի եկամուտները։ Այնուամենայնիվ, պետական բյուջեի եկամուտները կարող են առավելագույն չափերի հասնել միայն հարկման դրույքաչափերի որոշակի բարենպաստ մակարդակի դեպքում։ Սակայն հիմնական դժվարությունն այն կետի μացահայտման մեջ է, որտեղ իրականում կգտնվի տնտեսությունը և, հետևաբար, հարկման դրույքաչափի լավագույն մակարդակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մակրոտնտեսագիտություն
Գոլոսկով (գյուղ, Լետիչևի շրջան)
Գոլոսկով (Голосків), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոլոսկով գյուղում բնակվում էր 1 346 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 305,91 մարդ/կմ²։
Ծաղկաշեն (Մարտակերտի շրջան)
Ծաղկաշեն, գյուղ Արցախ Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում` հանրապետության հյուսիս-արևելյան հատվածում, Մարտակերտ շրջկենտրոնից` 9 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 65 կմ հեռավորության վրա։ Բարձրությունը ծովի մակարդիակից 500-600 մետր է։
1950-1990-ին Ծաղկաշենը ներառված էր Կուսապատ և Ներքին Հոռաթաղ, 1993-1997-ին՝ Ներքին Հոռաթաղի ընդհանուր տնտեսության կազմում, 1997-ից առանձնացվել է։
Անվան պատմություն
Մարտակերտի շրջանի այս բնակավայրը կազմավորվել է 1890-ական թվականներին Կուսապատ գյուղից այստեղ տեղափոխվածների հաշվին։ Բնակավայրի տարեցները և իրենց գյուղի պատմությանը իրազեկ ծաղկաշենցիները պատմում են, որ առաջինը Կուսապատից այստեղ է տեղափոխվել մի դարբին, և այդտեղից էլ բնակավայրը ստացել է Դամիրու անվանումը։ 1988 թվականի օգոստոսի 30-ին համայնքի ընդհանուր ժողովի կողմից գյուղը ավանափոխվել է Ծաղկավան։ Այնուհետև խնդրել են ժողովրդական պատգամավորների շրջանային խորհրդին՝ հաստատելու ընդունված որոշումը։ Սակայն ավելի ուշ՝ ԱՀ Գերագույն խորհրդի տեղանվանափոխության հանձնաժողովի որոշման համաձայն՝  բնակավայրը ստացել էր Կաքավաթառ անվանումը։ 1995 թվականին կրկին վերանվանվել է Ծաղկաշեն ։
Տարբեր հեղինակներ՝ Ս. Մելքումյանը և Մ. Մանուկյանն իրենց աշխատություններում, գյուղի նախկին Դամիրու անունից ելնելով, սխալմամբ գրի են առել որ այս բնակավայրում հայերի հետ խառը ապրում էին նաև թուրքեր։ Մինչդեռ, իրականում Ծաղկաշենում երբևէ թուրքեր չեն բնակվել։
Աշխարհագրություն
Բնակատեղին տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հյուսիսարևելյան մասում՝ Մարտակերտ շրջկենտրոնից 9 կմ հարավ-արևմուտք։ Գյուղը բլրապատ տարածքում է գտնվում։ Գյուղի հայտնի հանդամասերն են Ըվգյումանց յալը, Չալունց յալը (Կոբրեն յալ),Մամունց տափը, Խմհատեն ձորը, Տեփնանց չխուրը, Խզազին չխուրը, Միասսեն ձորը, Թավլարունց տափը ։
Պատմություն
Ընդհանուր առմամբ Կուսապատը, մելիքանիստ լինելով, խիտ բնակեցվածության և սակավահողության պատճառով, գյուղացիները տեղափոխվել և իրենց նախկին բնակավայրից ոչ այդքան հեռու գյուղեր էին հիմնել։ Դրանցից մեկն էր Ծաղկաշենը։
Մինչև 1920 թվականը Ծաղկաշենն ապրում էր տվյալ ժամանակաշրջանին հատուկ տնտեսական, սոցիալական օրինաչափուփություններով, սակայն խորհրդսյին կարգերի հաստատվելուց հետո ամեն ինչ փոխվում է, այդ թվում և տնտեսակարգերը ։
1929 թվականին Ծաղկաշենում կազմակերպվեց կոլտնտեսություն, որի առաջին ղեկավարը նշանակվեց Տիգրան Առաքելյանը։ 1941 թվականից այդ պաշտոնը զբաղեցրել են Արամ Խաչատրյանը, Կատին Գրիգորյանը, Սեդրակ Ավթանդիլյանը, Մակար Խաչատրյանը։
Տնտեսական զարգացման պայամններում 1975 թվականին Ծաղկաշենի կոլտնտեսությունտ միացվեց Ներքին Հոռաթաղի սովխոզին։ Խաղողագործության ասպարեզում ունեցած հաջողությունների համար Գոհարիկ Ազրյանը արժանացել է մեդալների և շքանշանների։
Հետխորհրդային տարիներին նորից վերականգնվեց Ծաղկաշենի կոլտնտեսությունը,  որը վերջնականապես  լուծարվեց 1998 թվականին։
Գյուղի բնակչությունը մասնակցություն է ունեցել Հայրենական մեծ պատերազմում։ 59 մասնակիցներից 27-ը զոհվել են։
Գյուղում շարունակում են ապրել Շիթիրանց (Խաչատրյաններ), Արտունց (Մինասյաններ), Արթունբեգանց (Աթաբեկյաններ), Գառանց (Առաքելյաններ), Չալունց(Չալյաններ), Ըվգյումանց (Ավագիմյաններ) տոհմերը։
Ծաղկաշենը Արցախյան ազատամարտում
Ծաղկաշենից ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել են Վ. Խաչատրյանը, հետմահու՝ Ա. Սարգսյանը («Գավրոշ») և Ա. Խաչատրյանը («Խաչո»)։ Ծաղկաշենից զոհվել է 12 ազատամարտիկ, որոնց հիշատակին գյուղում կառուցվել է հուշարձան ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Ծաղկաշենի տարածքում հուշարձաններ չեն պահպանվել։
Բնակչություն
Ծաղկաշեն համայնքի բնակչության թվաքանակը 2003 թվականին կազմում է 140 մարդ, իսկ 2015 թվականին՝ 154 մարդ, 49 տնտեսություններ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Օգտակար հանածոներ
Համայնքի տարածքում առկա են պղնձի (կատարվում են հետազոտություններ) հանքային պաշարներ։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, Ներքին Հոռաթաղ գյուղի միջնակարգ դպրոցի Ծաղկաշենի մասնաճյուղը, որտեղ սովորում էին 8 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտակերտի շրջանի բնակավայրեր
Ագրակ Մեծ
Ագրակ Մեծ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։
XX դարի սկզբին ուներ 200 տուն բնակիչ՝ մեծ մասամբ հայեր։ Բնակիչները հիմնականում զբաղվում էին անասնապահությամբ և երկրագործությամբ, մասամբ նաև այգեգործությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական եկեղեցի և դպրոց։
Գյուղը թուրքերի կողմից ավերվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակիչների մեծ մասը զոհ է գնացել 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները ապաստանել են զանազան երկրներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Զալեսե (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Զալեսե (Залесье), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Մամադ
Մամադ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Աքչեաբադի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Լա Ֆոնտեն
Մադեմուազել Լա Ֆոնտեն կամ դե Լա Ֆոնտեն (Mlle Fontaine, La Fontaine, de La Fontaine, ), ֆրանսիացի պարուհի, բալետի առաջին պրոֆեսիոնալ կին պարուհին։
Բալետը, որը ծնունդ է առել տղամարդկանց զբաղմունքից` սուսերամարտից, համարվել է բացառապես տղամարդկանց ներկայացում, իսկ կանանց դերերը կատարել են երիտասարդ տղամարդիկ և պատանիներ ։ Կին պարողները հայտնվել են միայն 17-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Ենթադրվում է, որ ամենաառաջին կին պարողը եղել է ֆրանսուհի մադեմուազել Լա Ֆոնտենը  ։ Նա եղել է առաջին կինը, որը ժամանակագրություններում հիշատակվել է որպես պրոֆեսիոնալ պարուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1655 թվականին Փարիզում։ Նրա կյանքի առաջին կեսի մասին ոչինչ հայտնի չէ ։ Նրա իրական անունը չի հասել մեր օրեր. պաշտոնական ներկայացման ֆրանսիական ավանդույթի համաձայն՝ որպես դիմելաձև նշվել է միայն ազգանունը, իսկ անունը երկար ժամանակ օգտագործվել է միայն մտերիմ մարդկանց միջև, քանի որ այն պաշտոնապես համարվել է անքաղաքավարի և նման է եղել ոչ պատշաճ մտերմության։
Մադեմուազել Լա Ֆոնտենը համբավ է ձեռք բերել 1681 թվականի գարնանը՝ Փարիզի ազգային օպերայի բեմում «Սիրո հաղթարշավը» (Le Triomphe de l'Amour) ներկայացման ժամանակ՝ կոմպոզիտոր Ժան Բատիստ Լյուլլիի երաժշտությամբ, որտեղ առաջին անգամ բոլոր կանանց դերերը կատարել են կանայք ։ Հենց այդ ժամանակ Լա Ֆոնտենը հանդես է եկել մենակատարմամբ՝ որպես պրոֆեսիոնալ բալետի պարուհի, ինչը ժամանակի համար եղել է մեծ նորամուծություն ։ 1681 թվականի հունվարի 21-ից չորս ամիս առաջ՝ Պիեռ Բոշանի և Լուի Պեկուրի խորեոգրաֆիայով և գլխավոր կատարմամբ այս ներկայացումը տեղի է ունեցել Լուի Արև արքայի և թագուհու ներկայությամբ Սեն Ժերմեն պալատում, որին մասնակցել է նաև Լա Ֆոնտենը՝ որպես արհեստավարժ պարող, ինչպես նաև արքունի ազնվականները, ներառյալ թագավորական ընտանիքը ։ Եվ միայն դրանից հետո է այն ցուցադրվել հասարակության առաջ։
Բրիտանիկա հանրագիտարանում նշվում է, որ մադեմուազել Լա Ֆոնտենն աշխատել է նաև այս թատերաբեմի այլ ներկայացումներում՝ «Persée», «Amadis», «Didon», «Le Temple de la paix» : Նրա մասնակցությամբ կյանքի են կոչվել նաև այլ ներկայացումներ՝ «Phaéton» (1683, խորեոգրաֆ՝ Պիեռ Բոշամ) և «Acis et Galatée» (1686, խորեոգրաֆ՝ Պ. Բոշամ) ։
Դա եղել է այն ժամանակ, երբ բալետը՝ որպես արվեստի ձև, նոր էր առաջացել, և բալետի որևէ տեխնիկայի մասին խոսք լինել չէր կարող, քանի որ այն դեռ գոյություն չուներ։ Պարողների շարժումները եղել են կաշկանդված՝ պարտադիր ծանր երկարազգեստներով, իսկ կանանց ներկայացումն ինքնին համարվել է օժանդակ։ 17-րդ դարի վերջին բալետի հիմնական դերը դեռևս տրված է եղել տղամարդկանց պարին։ Այնուամենայնիվ, նրա կատարումները, նույնիսկ փոքր դերերում՝ լի նրբագեղությամբ և նրբաձևությամբ, գերել են հանդիսատեսին, որոնք Փարիզի օպերայում նրա քսան տարվա աշխատանքի ընթացքում անվանել են «պարի թագուհի»՝ reine de la danse :
Իր կարիերան ավարտելուց հետո` 1693 թվականին, մադեմուազել Լա Ֆոնտենը հեռացել է վանք ։
Մահացել է 1738 թվականին Փարիզում։
Հիշատակ
Դե Լա Ֆոնտենի դիմանկարը (այդ թվում՝ 17-րդ դարի վերջից մինչև 19-րդ դարի կեսերի օպերային այլ նշանավոր պարողների քսան դիմանկարներ)՝ նկարիչ Գուստավ Բուլանժեի ստեղծած (1681 թվականի դեբյուտի ժամանակ), գտնվում է Գրանդ օպերայի պարի ճեմասրահի ֆրիզին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1655 ծնունդներ Կատեգորիա:Բալետի արտիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պարուհիներ
Տոռլինո Վիմերկատի
Տոռլինո Վիմերկատի (Torlino Vimercati)՝ կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 424 մարդ, խտությունը կազմում է 85 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 5կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26017։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0373։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ռուսնով
Ռուսնով (Руснів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1577 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռուսնով գյուղում բնակվում էր 309 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1009 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 306,24 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պամյատնոե (գյուղ, Բելոզյորսկի շրջան)
Պամյատնոե (Памятное), գյուղ Ռուսաստանի Կուրգանի մարզի Բելոզյորսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կուրգանի մարզի Բելոզյորսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիվինգստոն շրջան (Կենտուկի)
Լիվինգստոն շրջան (Livingston County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 818 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.519 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սմիթլենդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1799 թ.։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Էսիխա
Էսիխա (Écija), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Ջենիլ գետի վրա, Սևիլյայից Կորդովա ճանապարհի կեսին։ Մտնում է Սևիլյայի պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։
Պատմություն
Էսիխան 50–աստիճանային ամառային շոգի պատճառով անվանվում է «Անդալուսիայի թավա» (La Sartén)։ Կառուցված է Astygi անտիկ քաղաքի տեղում, վերանվանվել է Colonia Augusta Firma Օգոստոսի կողմից։ Եպիսկոպոս Ֆուլգենտի եղել է Սբ․ Իսիդոր Սևիլյացու։ Հնագետները հայտնաբերել են հնագույն քաղաքի մնացորդները։ Տեղական ձիթապտղի յուղը մեծ պահանջարկ է ունեցել ամբողջ Հռոմեական կայսրությունում։
1236 թվականին կաստիլիացիները ազատեցին քաղաքը մավրերից։ Էսիխայի պատմության ոսկե դարերը եղել են 17-րդ և 18-րդ դարերը, երբ անդալուզիական մեծ հողատերերը՝ ինչպիսիք են Մեդինասելի դքսերը քաղաքում կառուցում էին իրենց շքեղ ապարանքները։ Քաղաքի ուրվապատկերը թարմացնում են գոտիկա, մուդեխար, ռենեսանս և բարոկկո ոճերով կառուցված երկու տասնյակ եկեղեցական զանգակատները։ Լիսսաբոնյան երկրաշարժից հետո 1755 թվականին քաղաքը նորից վերակառուցվեց։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Լախամի (Մեստիայի շրջան)
Լախամի (ლახამი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Հրանտ Օգանեսով
Հրանտ Սահակի Օգանեսով [ծնվել է 1927 թվականի մարտի 8, գյուղ Միրզիկ (այժմ՝ Ադրբեջանի Խանլարի շրջանում)-1984 թվականի մարտի 30, Երևան], հայ խորհրդային պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր (1977 թ.), պրոֆեսոր (1982 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ՝ 1948 թվականից։ 1950 թվականին ավարտել է Բաքվի համալսարանը, 1953 թվականին՝ Մոսկվայի հասարակական գիտությունների դասախոսների դասընթացները։ 1953-1962 թվականներին և 1965-1967 թվականներին դասախոսել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ 1962-1965 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության կոմիտեի բաժնի պետ։ 1967 թվականից աշխատել է ԽՄԿԿ Կենտկոմին առընթեր ՄԼԻ հայկական մասնաճյուղում, 1979 թվականից՝ կուսպատմության սեկտորի վարիչ։ Գիտական աշխատությունները նվիրված են ԽՄԿԿ պատմության հարցերին, մասնավորապես զարգացած սոցիալիզմի պայմաններում կուսակցության ղեկավար դերի պրոբլեմին։ Մասնակցել է «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության պատմության ուրվագծեր» (1967 թ.), «Հավերժ միասին» (1978 թ., ռուսերեն) կոլեկտիվ աշխատությունների ստեղծմանը։
Կատեգորիա:1927 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 8 ծնունդներ Կատեգորիա:Միրզիկ գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:1984 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 30 մահեր Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Բաքվի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Ֆլորենս Նայթինգեյլ
Կենսագրություն
1854 թվականի հոկտեմբերին, Ղրիմի պատերազմի ժամանակ, Ֆլորենսը 38 օգնականների հետ, որոնց մեջ կային միանձնուհիներ և բուժքույրեր, ուղևորվեցին դաշտային հիվանդանոցներ, սկզբում Յուսքյուդար (Թուրքիա), ապա Ղրիմ։ Այդ ամբողջ ընթացքում Ֆլորենսը զբաղվել է հիվանդներին և վիրավորներին օգնելով։ Դրա արդյունքում՝ վեց ամսվա ընթացքում մահացությունները 42-ից նվազեց մինչև 2,2 % ։
Ղրիմի պատերազմին մասնակցելու համար Ֆլորենսը արժանացավ ազգային հերոսի պատվավոր կոչման։ Ճակատից վերադարձած զինվորները նրա մասին լեգենդներ էին պատմում, նրա կոչելով «ջահով կին», քանի որ վերջինս ջահով շրջում էր հիվանդասենյակներով՝ ստուգելով հիվանդներին։
Անգլիա վերադառնալով (1856) Նայթինգեյլը իր առաջ նպատակ դրեց վերակազմավորելու ռազմական բժշկական ծառայությունը։ Չնայած Ռազմական նախարարության (War Office) դեմ լինելուն, նրան հաջողվեց 1857 թվականին ստեղծել բանակում հանդիպող առողջական խնդիրներով զբաղվող միություն (Royal Commission on the Health of the Army): Չնայած նրան, որ այդ ժամանակ կանայք չէին կարող լինել այդ մակարդակի միությունների անդամներ, Նայթինգեյլը մեծ ազդեցություն ունեցավ միության գործունեության վրա՝ դրան տրամադրելով հսկայական քանակով տեղեկատվություն, որը ներառված էր միության հաշվետվության մեջ։ Որպեսզի իշխանությանը համոզեր կատարել բարենորոգումներ, Նայթինգեյլը ներկայացել է իր վիճակագրական ուսումնասիրությունները, երբ սոցիալական վիճակագրությունը դեռևս նոր էր սկսում ծաղկում ապրել։ 1859 թվականին ռազմական նախարար կրկին դարձավ Հերբերտը, ում օգնությամբ Նայթինգեյլը հասավ նրան, որ հիվանդանոցներն ապահովվեցին օդափոխման համակարգով և կոյուղով, բուժաշխատողների առջև հատուկ պատրաստվածություն անցնելու խնդիր դրվեց, հիվանդանոցներում իրականացվեցին վիճակագրական վերլուծություններ։ Կազմվեց ռազմաբժշկական դպրոց, բանակում անցկացվեց հիվանդությունների կանխարգելման կարևորությանն ուղղված բացատրական աշխատանքներ ։
1859 թվականին Նայթինգեյլը ընտրվեց Արքայական վիճակագրական հասարակության անդամ և արդյունքում դարձավ Ամերիկյան վիճակակագրական ասոցացիայի պատվավոր անդամ ։
Նա գրել է «Նշումներ բրիտանական բանակի հոսպիտալներում առողջության վրա ազդող գործոննների արդյունավետության և դրանք վերահսկելու մասին» (Notes on Matters Affecting the Health, Efficiency and Hospital Administration of the British Army, 1858) և «Ինչպես խնամել հիվանդներին» (Notes on Nursing: What It Is and What It Is Not, 1860) գրքերը։ «Ինչպես խնամել հիվանդներին» գիրքը առաջին անգամ ռուսերենով թարգմանվել և հրատարակվել է 1905 թվականին՝ Սանկտ Պետերբուրգում։
1860 թվականին Ֆլորենսը բացեց Նայթինգեյլյան փորձարարական դպրոցը բուժքույրերի համար՝ Լոնդոնի Սուրբ Ֆոմայի հիվանդանոցի մոտ՝ նվիրաբերելով մեծ քանակի գումար։ Շուտով այդ դպրոցն ավարտածները սկսեցին ստեղծել համանման հաստատություններ՝ այլ հիվանդանոցների մոտ, ինչպես նաև այլ երկրներում։ Էմմի Կարոլինա Ռապեն, ով սովորել էր այդ դպրոցում 1866-67 թվականներին, ստեղծեց նման դպրոց Շվեդիայում։ Հետագայում նրա օրինակով ստեղծվեցին դպրոցներ Եվրոպայում և Ամերիկայում, իսկ դասավանդում էին հենց բուժքույրերը։ 1864 թվականին Անրի Դյունանը Ժնևում ստեղծեց Կարմիր Խաչի համաշխարհային կազմակերպությունը։
Նայթինգեյլը մահացել է 1910 թվականի օգոստոսի 13-ին, Լոնդոնում։
Ներդրումը վիճակագրության մեջ
Ժամանակից սոցիալական վիճակագրության հիմնադիրը համարվում է Ադոլֆ Կետլեն։ Մինչ այդ սոցիոլոգիայում չէին եղել հստակ մեթոդներ, քանի որ ի տարբերություն բնության երևույթների՝ մարդու վարքը համարվում էր խիստ անհատական և օրինաչափություններին չենթարկվող։ Կետլեն օգտագործելով վիճակագրությունը և «միջին վիճակագարական մարդ» հասկացությունը, հայտնաբերեց օրենքներ, որոնք կարգավորում էին մարդու պահվածքը «միջինում»։ 1831 թվականին նա հրատարակեց իր ուսումնասիրությունները, որտեղ նկարագրում էր հանցագործությունների կախվածությունը սեռից, տարիքից, կրթությունից, կլիմայից և տարվա եղանակից։ Նայթինգեյլը նրա աշխատությունների երկրպագուն էր։ Նա հասակացավ թե ինչպես կարող է վիճակագրությունը օգնել բժշկական ծառայություններին ։
Ֆլորենսի 800 էջանոց «Նշումներ բրիտանական բանակի հոսպիտալներում առողջության վրա ազդող գործոննների արդյունավետության և դրանք վերահսկելու մասին» (1858) գիրքը, ուներ վիճակագրությանը նվիրված բաժին։ Այդ բաժինը գրված էր դիագրամներով։ Նայթինգեյլը դարձավ վիճակագրության մեջ ինֆոգրաֆիկ մեթոդների օգտագործման նորարար։ Նա ստեղծեց կլոր դիագրամներ (polar area diagram), որոնք անվանեց «աքլորի կատար» (coxcombs)։ Նա օգտագործում էր այդ դիագրամները, որպեսզի ցույց տար պատերազմում մահացածների թիվը, որոնք կարելի էր կանխել։ Նրա դիագրամների մեծ մասը ներառվեց բանակի առողջապահության միության հաշվետվության մեջ։ Նայթինգեյլը այդ դիագրամները տարածում էր պառլամենտում, կառավարություն և բանակում՝ պամֆլետի տեսքով։ Արդյունքում անցկացվեցին բարենորոգումներ, և բանակում կազմակերպվեց բժշկական վիճակագրական տվյալների հավաքում ։
Նայթինգեյլը Ուիլյամ Ֆարի (բրիտանացի համաճարակագետ և վիճակագիր) և այլ բժիշկների օգնությամբ մշակեց հոսպիտալներում վիճակագրական տվյալների հավաքման ձև (Model Hospital Statistical Form)։ Այդ ձևը պետք է միասնականացներ հոսպիտալներիի հիվանդների, առողջացածների, դուրս գրվածների, անբուժելիների քանակի, հիվանդների հիվանդանոցում անցկացված միջին ժամանակի և այլնի վիճակագրական տվյալները։ Մեթոդը ընդունվեց Վիճակագիրների միջազգային կոնգրեսի կողմից (International congress of Statistics), 1860 թվականին՝ Լոնդոնում։ Սակայն ձևը շատ բարդ էր և ներառում էր հիվանդությունների դասակարգումը, ինչի պատճառով այն լայն տարածում չստացավ ։
Համաշխարհային ճանաչում և հիշատակ
1883 թվականին Նայթինգեյլը պարգևատրվել է Արքայական Կարմիր խաչով, իսկ 1907 թվականին՝ «մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանով։ 1912 թվականին Կարմիչ Խաչի Լիգան ստեղծեց Ֆլորենս Նայթինգեյլի մեդալ, որը մինչ օրս համարվում է պատվավոր մրցանակ բուժքույրերի համար։ Մայիսի 12-ին՝ Ֆլորենս Նայթինգեյլի ծննդյան օրը, աշխարհը տոնում է բուժքույրերի միջազգային օրը։ Լոնդոնում գործում է Ֆլորենս Նայթինգեյլի թանգարանը, որտեղ ներկայացված են Ֆլորենսի կարևոր իրերը։ Նայթինգեյլի կյանքի մասին նկարահանվել են մի քանի գեղարվեստական և փաստագրական ֆիլմեր։ 1951 թվականին էկրաններ բաձրացավ Հերբերթ Ուիլքոքսի պատմական «Լեդին ջահով» կինոնկարը, որի գլխավոր դերասանուհին Աննա Նիգլն է։ Նայթինգեյլին նվիրված են նաև ռեժիսորներ Դերիլ Դյուկայի (1985) և Նորման Սթոունի (2008) ֆիլմերը։ 1975-1994 թվականներին Ֆլորենս Նայթինգեյլի դիմանկարը պատկերված է 10 ֆունտ սթերլինգի հակառակ կողմում ։ Նրա պատվին է անվանվել Վեներա մոլորակի օղակներից մեկը (Nightingale Corona)։ 1955 թվականին նա պատկերվել է ԳՖՀ-ի նամականիշերի վրա։ Տոլյատինյան «Հուգո Ուգո» խումբը նրան նվիրել է «Ֆլորենս Նայթինգեյլ» երգը («Երկու արև, երկու լուսին» ալբոմը, 1990)։ Fate/Grand խաղում նա ներկայացված է, որպես Բերսերկ կարգի աղախին։
Ֆլորենս Նայթինգեյլի էֆեկտ
Ֆլորենս Նայթինգեյլի պատվին անվանվել է հոգեբանական համախտանիշը կամ էֆեկտը (Florence Nightingale effect), որը արտահայտվում է, երբ բժիշկը կամ քույրը, հոգ տանելով հիվանդի մասին, սկսում են նրա հանդեպ զգացմունքներ տածել, որոնք հետագայում կարող են վերածվել սիրո։ Այդ սինդրոմի մասին հիշատակել է Էմետ Բրաունը՝ Հետ դեպի ապագա ֆիլմի հերոսը (1985), և Ջորջ Կոստանզան՝ «Սայնֆելդ» հեռուստասերիալում (4-րդ եթերաշրջան, 20-րդ էպիզոդ), ինչպես նաև Գրեգորի Հաուսը՝ «Դոկտոր Հաուս»-ում, տերմինը օգտագործել էր Էլիսոն Կամերոնի վարքը նկարագրելու համար (5-րդ եթերաշրջան, 21-րդ սերիա (2008 թվական))։ Հիշատակվել է նաև Գրիֆինների 9-րդ եթերաշրջանի 12-րդ սերիայում, «Սմոլվիլի գաղտինքերը» հեռուստասերիալի 8-րդ եթերաշրջանի 16-րդ սերիայում և 7-րդ եթերաշրջանի 7-րդ սերիայում, երբ Քլոյան հիշատակում է Ֆլորենս Նայթինգեյլի և Նիկիտայի անունները, որպես հակապատկերներ։ Նաև հիշատակվում է Ջոջո Մոյեսի «Մինչ քեզ հանդիպելը» և Ռոբերտ Հայլնլայնի «Օտարը օտար երկրում» վեպերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուժքույրեր Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Դյուսելդորֆ-Բիլկ աստղադիտարան
Դյուսելդորֆի աստղադիտարան (Sternwarte Düsseldorf, ինչպես նաև որոշ աղբյուրներում հիշատակվում է, որպես Դյուսելդորֆ-Բիլկ աստղադիտարան), մասնավոր աստղադիտարան էր Դյուսելդորֆ քաղաքի Դյուսելդորֆ-Բիլկ շրջանում, Գերմանիայում, հիմնադրվել է 1843 թ. Յոհան Բենցենբերգի կողմից։ Բենցենբերգը անվանել էր իր աստղադիտարանը «Շառլետա»։ Դյուսելդորֆի աստղադիտարանը ոչնչացվել է 1943 թվականին ռմբակոծությունների ժամանակ։
Աստղադիտարանի պատմությունը
1843 թ. Յոհան Ֆրիդրիխ Բենցենբերգը կառուցեց աստղադիտարան Դյուսելդորֆին մոտ ինքնուրույն դիտարկումներ կատարելու համար։ Աստղադիտարանի հիմնական գործիքն էր 1800 մմ կիզակետային հեռավորությամբ ռեֆրակտոր աստղադիտակը։ Բենցենբերգի մահից հետո 1846 թ. աստղադիտարանը կտակվել էր քաղաքին։ 1847 թվականից աստղադիտարանի տնօրենն էր Ֆրանց Ֆրիդրիխ Էռնստ Բրյունոուն։ 1851 թ. Բրյունոուն մեկնում է աշխատելու Բեռլինյան աստղադիտարան։ 1852-1890 թթ. աստղադիտարանի տնօրեն է դառնում Կառլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյութերը, որի կողմից էլ հայտնաբերվում են 24 նոր աստերոիդներ՝ (17) Թետիսից 1852 թ. ապրիլի 17-ին մինչև (288) Գլավկան 1890 թ. փետրվարի 20-ը։ Այս աստերոիդները անվանում են «24 Դյուսելդորֆյան մոլորակներ»։
Աստղադիտարանը ավերվել է 1943 թ., Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, ռմբակոծությունների հետևանքով։ Այն տեղում, որտեղ գտնվել է աստղադիտարանը տեղադրվել է հուշարձան, որը պատկերում է այրված աստղադիտակ։
Աստղադիտարանի պատվին է անվանվել (4425) Բիլկ աստերոիդը։
Հայտնի աշխատակիցներ
Փոքր մոլորակների կենտրոնում հրատարակումներ՝
NASA ADS տվյալների բազայում հրատարակումներ՝
1870 թվականից հետո կատարված գիսաստղերի և մոլորակների արբանյակների դիտարկումները՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Գերմանիայում
Լեոն Հալևի
Լեոն Հալևի (Léon Halévy, ), ֆրանսիացի բանաստեղծ, գրող, լրագրող, մանկավարժ, պատմաբան և գրադարանավար։
Ժակ Ֆրանսուա Ֆրոմանտալ Էլի Հալևիի եղբայրը։
Կենսագրություն
Լեոն Հալևին ծնվել է 1802 թվականի հունվարի 4-ին Փարիզում բավարական ծագմամբ փարիզյան կանտոր և հին եբրայերենի ուսուցիչ Էլի Խալֆոն Հալևիի ընտանիքում (մինչև 1807 թվականը` Լևի, 1760-1826) ։ Մոր ծննդյան անունը Ջուլի Մեյեր էր, ծնունդով Նանսիից էր։
Կրթությունն ավարտելուց հետո Հալևին մտադիր էր իրեն նվիրվել մանկավարժական գործունեությանը, սակայն Բուրբոնների հետադիմական կառավարությունը նրան չէր ցանկանում տալ ոչ միայն պրոֆեսորի կոչում, այլ նույնիսկ ուսուցչի, և նա զբաղվում էր գրականությամբ ։
Լինելով Անրի Սեն-Սիմոնի համոզմունքների կողմնակից՝ նրա ստեղծագործությունների ժողովածուի համար գրել է ներածական հոդված ։
Բուրբոնների թագավորության անկումից հետով Փարիզի պոլիտեխնիկական դպրոցում Հալևին նշանակվել է ֆրանսիական գրականության պրոֆեսոր, որտեղ մնացել է մինչև 1834 թվականը ։
1831 թվականին ամուսնացել է հայտնի ճարտարապետ Լուի Իպոլիտ Լե Բասի (1782-1867) դստեր՝ Ալեքսանդրինա Լե Բասի հետ։
1837-1853 թվականներին Լ. Հալևին եղել է Հանրային կրթության նախարարության պատմական հուշարձանների բյուրոյի տնօրեն։
Նրա ամենահայտնի պատմական գործերից են՝ «Հին հրեաների պատմության համառոտ ակնարկ» (1827), «Ժամանակակից հրեաների պատմության համառոտ ակնարկ» (1828), «Ֆրանսիական գրականության համառոտ պատմություն» (1838) ։
Բացի այդ՝ նա գրել է յուրօրինակ քնարական ստեղծագործությունների մի շարք, ինչպես նաև մի քանի թարգմանական աշխատանքներ։ Նա նաև կազմել իր եղբոր` կոմպոզիտոր Ժակ Ֆրանսուա Ֆրոմանտալ Էլի Հալևիի կենսագրությունը։ Որպես գրող՝ Հալևիի ոճի առանձնահատկություններն են թեթևությունը, մատչելիությունը և նրբագեղությունը, որոնք գրողի ստեղծագործություններին մեծ ճանաչում են բերել ։
Լեոն Հալևին մահացել է 1883 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Սեն Ժերմեն-ան-Լեում։
Նրա որդի Լյուդովիկը (1834-1908), հետևելով հորը, կյանքը նվիրել է գրականությանը ։
(4347) Ռեգեր
(4347) Ռեգեր (Reger), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի օգոստոսի 13-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,050789 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8508 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2507 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1946,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184963 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կեչուտ
Կեչուտ (նախկին անվանումը` Ղուշչի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզի Վայքի տարածաշրջանում, Արփա գետի վերին հոսանքում, նրա ձախ ափին։ Գտնվում է Ջերմուկ քաղաքից 3 կմ հարավ։
Կեչուտի ջրամբարի կառուցման պատճառով գյուղը տեղափոխվել է փոքր-ինչ վերև։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Կեչուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 944, առկա բնակչությունը` 884 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը տարբեր ժամանակներում այստեղ են տեղափոխվել Նախիջևանի Զնաբերդ և Զանգեզուրի տարբեր գյուղերից։ Կեչուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Տնտեսությունը զբաղվում է հացահատիկային և կերային կուլտուրաների մշակությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Կեչուտն ունի 3 եկեղեցիներ և 2 մատուռ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գյուղեր
Ուրնեսի ստավկիրկա
Ուրնեսի ստավկիրկա կամ Ուրնեսի հիմնակմախքային եկեղեցի (Urnes stavkyrkje), ներկայումս պահպանված ստավկիրկաներից ամենահինը, կառուցվել է մոտավորապես 1130 թվականին։ Այժմ կա բանավեճ, թե որքան եկեղեցի է նախկինում կառուցված եղել նրա տեղում՝ մե՞կ, թե՞ երկու։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է ։
Ուրնեսյան ոճ
Եկեղեցին հայտնի է պատի վրա 1050 թվականից պահպանված փորագրված տախտակադրվագներով, որոնք ներկայացնում են «ուրնեսյան»՝ այդ ժամանակահատվածում Սկանդինավիայում լայն տարածում ստացած «կենդանական ոճի» տեսակների վերջին ծաղկումը։
Այս ոճի բնորոշ հատկանիշներից է ասիմետրիկությունն ու զարդաքանդակի ալիքային պատկերավորությունը։ Անմիջապես հնարավոր չէ ըմբռնել հիմնական նյութը՝ կենդանի, նման ոչ առյուծի, ոչ շան, օձերով փաթաթված և եղջերուի ոտքերով։ Գոյություն ունեն այս սյուժեի մասին բազմաթիվ տեսություններ։ Հնարավոր է, ինչպես քարերի վրա մի շարք ռունական մակագրություններում, պատկերված է «մթնշաղային աստվածների» մարտերից մեկը։
Ըստ մեկ այլ մեկնաբանության՝ այն հիմնված է սկանդինավյան դիցաբանության վրա։ Որոշները տեսնում է Աշխարհի Ծառի արմատները կրծող Իգդրասիլին։ Հնարավոր է, որ ավելի հանավական վարկած է ճանաչելի քրիստոնեական սիմվոլ առյուծի (քրիստոնեության) և օձի (հեթանոսության) մենամարտը։
Բացառված չէ, որ Նորվեգիայում սկիզբ առած «ուրնեսյան ոճը» ազդել է միջնադարյան եվրոպական մշակույթի վրա։ Ի հայտ գալով Սկանդինավիայում՝ այն փոքր-ինչ տարածվեց Անգլիայում (Եվինգթոնյան տաճար, Սաուզվել Մինստեր և Նորիջայի տաճար)։ 15-րդ դարում Ռուսիայում գոյություն ուներ այս ոճի համանմանություն, սակայն այնտեղ չի գոյատևում և շուտով մահանում է։
Գրականություն
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Նորվեգիայում Կատեգորիա:Նորվեգիայի լյութերական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի հիմնակմախքային եկեղեցիներ
Գիտությունը և տեխնոլոգիաները Ռուսաստանում
Գիտությունը և տեխնոլոգիաները Ռուսաստանում շատ արագ են զարգանում, սկսած այն ժամանակվանից, երբ Պետրոս I-ը հիմնեց գիտությունների Ռուսական ակադեմիան և Ս. Պետերբուրգի պետական համալսարանը, և գիտնական՝ Միխայիլ Լոմոնոսովը հիմնադրեց Մոսկվայի պետական համալսարանը՝ ստեղծելով ուսուցման և նորարարության ամուր ավանդույթներ։
19-րդ և 20-րդ դարերում երկիրը ունեցավ բավականին մեծ թվով նշանակալից գիտնականներ, որոնք կարևոր դերակատարություն են ունեցել ֆիզիկայի, աստղագիտության, մաթեմատիկայի, քիմիայի, կենսաբանության, երկրաբանության և աշխարհագրության ոլորտներում։ Ռուսական գյուտարարներն ու ինժեներները մեծ հաջողություններ ունեցան էլեկտրատեխնիկայի, նավաշինության, ավիատիեզերական, զենքերի, հեռահաղորդակցության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, միջուկային և տիեզերական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։
Վերջերս 90-ականների ճգնաժամը հանգեցրեց պետական աջակցության կտրուկ նվազման գիտության և տեխնիկայի ոլորտներում։ Ռուս գիտնականներից և ԲՈՒՀ-երի շրջանավարտներից շատերը գնացին Եվրոպա կամ ԱՄՆ՝ տեղի ունեցավ այսպես կոչված ուղեղների արտահոսք։ 2000 թվականներին, երբ նոր տնտեսական բում էր, իրավիճակը բարելավվեց և կառավարությունը սկսեց մի գործընթաց, որի նպատակն էր արդիականությունը և նորարարությունը։ Առաջնահերթը երկրի տեխնոլոգիական զարգացման մեջ ընդգրկում է էներգետիկ արդյունավետությունը, ՏՏ (այդ թվում և՛ հասարակ ապրանքներ և՛ ապրանքներ տիեզերական տեխնոլոգիաներով արտադրված), ատոմային էներգիան և դեղագործությունը ։
Պատմություն
18-րդ դարի սկզբին Պետրոս I-ինի բարեփոխումները (Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի և Ս. Պետերբուրգի պետական համալսարանի հիմնադիր) և Միխայիլ Լոմոնոսովի (Մոսկվայի պետական համալսարանի հիմնադիր) պես գիտնականի աշխատանքը մեծ խթան հանդիսացավ Ռուսաստանում գիտության և նորարարության զարգացման համար։ Շատ հայտնի ռուս գիտնականներ և գյուտարարներ արտագաղթ էլ են ինչպես՝ Իգոր Սիկորսկի հայտնաբերել է առաջին ուղղաթիռը և Վլադիմիր Զվորիկինը՝ հաճախ նրան անվանում էին հեռուստատեսության հայր, քիմիկոս՝ Իլյա Պրիգոժին, որը հայտնի է դարձել իր աշխատություններով (1977 թվական, քիմիայի համար Նոբելյան մրցանակ), տնտեսագետներ Սայմոն Կուզնեցը (Նոբելյան մրցանակ 1971 թվականին) և Վասիլի Լեոնտև (Նոբելյան մրցանակ 1973 թվական), ֆիզիկոս Գեորգի Գամով (Բիգ Բենգ տեսության հեղինակ), ինժեներ Ալեքսանդր Պոնեատոր, ով ստեղծել է աշխարհի առաջին պտտվող գլխիկով ձայնագրիչը և սոցիալական գիտնական Պիտիրիմ Սորոկինը, ով գլխավոր դեր է խաղացել ԱՄՆ-ում սոցիոլոգիայի զարգացման մեջ։ Երկար ժամանակ Ռուսաստանում շատ արտասահմանցիներ էին աշխատում, ինչպես Լեոնարդ Եուլերը և Ալֆրեդ Նոբելը։ 19-րդ և 20-րդ դարերում բազմաթիվ տեխնոլոգիական նվաճումների հետ մեկ տեղ, Բրեժնևյան ժամանակներից ի վեր, Ռուսաստանը մի շարք տեխնոլոգիական ոլորտներում զիջում է արևմուտքին, հատկապես էներգախնայողության և սպառողական ապրանքների արտադրության մեջ։ 2000-ական թվականներին տնտեսական նոր ալեկոծման ժամանակ Ռուսաստանում գիտության և տեխնոլոգիայի ոլորտում վիճակը բարելավվեց՝ պետությունը նախաձեռնեց մի ծրագիր, որն ուղղված է արդիականացմանը և ինովացիային։ Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը ձևավորել է լավագույն 5 առաջնահերթությունները երկրի տեխնոլոգիական զարգացման համար՝ էներգաարդյունավետության, ՏՏ (այդ թվում և ընդհանուր արտադրանքի և ապրանքներ տիեզերական տեխնոլոգիաների հետ միասին), ատոմային էներգետիկայի և դեղագործական։ Որոշ առաջընթաց արդեն իսկ ձեռք է բերվել, Ռուսաստանը գրեթե ավարտվել է GLONASS-ը՝ միակ գլոբալ արբանյակային նավիգացիոն համակարգ, ամերիկյան GPS-ից զատ, և Ռուսաստանը միակ երկիրն է բջջային ատոմակայանների կառուցման մեջ։
Ֆիզիկա
Ռուս ֆիզիկայի դպրոցը սկսեց զարգանալ Լոմոնոսովի շնորհիվ, ով առաջարկեց Էներգիայի պահպանման օրենքը։ Էլեկտրադինամիկայի ծագման ընթացքում 1802 թվականին Վասիլի Պետրով հայտնաբերել է էլեկտրական աղեղի ազդեցություն և Heinrich Lenz-ը հայտնաբերեց կարևոր օրենք, որը կոչվեց իր պատվին։ Նիկոլայ Յումովը հայտնաբերել է մի հիմնարար հայեցակարգ Umov-Poynting վեկտորը և առաջին գիտնականն էր, ով ցույց տվեց զանգվածի և էներգիայի առաջացման փոխկապակցուածության բանաձևը E=kmc^2 դեռևս 1873 թվականին ։ Ալեքսանդր Պոպովը ռադիոյի գյուտարարների թվում էր։
Ռուս / Սովետական ֆիզիկոսը աշխարհում 20-րդ դարի առաջատարից մեկն էր։ Ալեքսանդր Ֆրիդմանն առաջինն գիտնական էր, ով առաջարկեց տիեզերքի ընդլայնող մոդելը (1922), որը 20-րդ դարում մեծապես ազդեցություն ունեցավ տիեզերաբանությունում։ Դմիտրի Իվանենկոն առաջինն առաջարկեց պրոտոն-նեյտրոնային մոդելը ատոմային միջուկների (1932 թ.) և միջուկային պարկուճի մոդելը (1932)։ Գեորգի Գամովն առաջարկեց միջուկի ալֆա անկման տեսությունը tunneling-ի միջոցով (1928 թ.) և եղել է Big Bang տեսության հեղինակ։ Նիկոլայ Բոգոլյուբովն առաջարկել է Quark եռյակ մոդել, ներկայացրել է ազատության նոր քվանտային աստիճան (հետագայում կոչվում է գունային բեռ) quark-երի համար և ձևակերպված է գերհաղորդականության միկրոսկոպիկ տեսությունը ։ Լև Լանդաուն հիմնարար ներդրում է կատարել տեսական ֆիզիկայի շատ ոլորտներում (1962 թ., Նոբելյան մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում)։ Նիկոլայ Բասովը և Ալեքսանդր Պրոխորովը լազերների և masers համանախագահներն էին (1964 թ., Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի բնագավառում)։ Իգոր Տամմը, Անդրեյ Սախարովը և Լև Արցիմովիչը մշակել են վերահսկելի միջուկային միաձուլվածքի համար տոկամակման գաղափարը և ստեղծել իր առաջին նախատիպը, որն ի վերջո հանգեցրեց ժամանակակից ITER նախագծի. Եվգենի Զավոյսկին հայտնաբերել է էլեկտրոնային պարամագնիսական հնչեղությունը, որը կարևոր դեր ունի քիմիական տեսակների ուսումնասիրման մեջ։ Ժորես Ալֆյորովը մեծապես նպաստել է ժամանակակից ֆիզիկայում և էլեկտրոնիկայում բազմակազմության ստեղծմանը, որոնք կունենան մեծ պահանջարկ ժամանակակից կյանքում. CD & DVD ձայնարկիչներից մինչև օպտիկամանրաթելային ընդունիչներ (Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի բնագավառում, 2000 թ.)։ 2010 թ.-ին երկու Ռուսաստանում ծնված և կրթություն ստացած ֆիզիկոսներ Կոնստանտին Նովոսելովն ու Անդրեյ Գեյմը արժանացան Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի բնագավառում՝ գրաֆենի ոլորտում՝ նյութ է, որ կարող է կարևոր դեր ունենալ էլեկտրոնիկայի, ավիացիայի և դեղագործության բնագավառներում իրենց աշխատանքի համար։ Ռուս / Սովետական գիտնականների մի շարք ձեռքբերումներ անհայտ մնացին հանրության համար՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով կամ բյուրոկրատական խոչընդոտների շնորհիվ։ Օրինակ, մագնիսական ռեզոնանսի առաջին պատկերի դիզայնը առաջարկել է Վլադիսլավ Իվանովի է 1960 թ.-ին, սակայն այդ ժամանակ չի իրականացվել։
Մաթեմատիկա
Մաթեմատիկայի բնագավառում Նիկոլայ Լոբաչևսկին, երկրաչափության Կոպերնիկոսը, հիմնադրել է ոչ Էվկլիդեսի երկրաչափություն, որը կարևոր դեր է ունեցել ժամանակակից ֆիզիկայում։ 19-րդ դարում միջազգային ճանաչումը ևս ձեռք է բերել այնպիսի մաթեմատիկոսներ, ինչպիսիք են Միխայիլ Օստրոգրադսկին և Սոֆյա Կովալևսկայան, ով առաջին խոշոր ռուս կին մաթեմատիկոսն էր, և մեծ ավանդ ունի վերլուծության, դիֆերենցիալ հավասարումների և մեխանիկայի ոլորտում, ինչպես նաև առաջին կինն էր, որ Հյուսիսային Եվրոպայում ստացավ լիարժեք պրոֆեսորի կոչում։ Եվգրաֆ Ֆյոդորովը ժամանակակից կառուցվածքային Բյուրեղագիտության հիմնադիր է (Ֆյոդորով խումբ)։ Առնվազն նման ականավոր գիտնականն ինչպիսինն էր Չեբիշևը, ռուսական մաթեմատիկական դպրոցը դարձավ ամենաազդեցիկներից աշխարհում, և ներկայացված է բազմաթիվ գործիչների կողմի որոնք հիմնականում առնչվում են մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և համակարգչային գիտությունների տարբեր ոլորտների հետ ։ Չեբիշևի ուսանողները, որոնցից է նաև Ալեքսանդր Լյապունովը, հիմնադրել է ժամանակակից կայունության տեսությունը (ավելի ուշ խորությամբ մշակվել է այնպիսի գիտնականների կողմից, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Անդրոպովը և Վլադիմիր Արնոլդը), և Անդրեյ Մարկովը, ով զարգացրեց Մարկովի շղթաների տեսությունը, կենտրոնարար դեր ունեցավ տեղեկատվական գիտությունների և ժամանակակից կիրառական մաթեմատիկայում։ 20-րդ դարի սկզբին Նիկոլայ Ժուկովսկին և Սերգեյ Չապլիգինը ժամանակակից աէրո և հիդրոդինամիկայի հիմնադիր հայրերի թվում էին, և Վլադիմիր Կոտելնիկովը տեղեկատվական տեսության մեջ սկսնակ լինելով՝ ինքնուրույն առաջարկեց հիմնարար ստուգման թեորեմը։ Անդրեյ Կոլմոգորովը, 20-րդ դարի առաջատար մաթեմատիկոս է, ով մշակվել է ժամանակակից հավանականությունների տեսության հիմքը և այլ կարևոր ներդրումն ունեցել մաթեմատիկական ճյուղերի ամենալայն շրջանակում, ինչպիսիք են տուրբուլենտության, մաթեմատիկական տրամաբանություն, երկրաչափական հիմունքները, դիֆերենցիալ հավասարումները, սահմանված տեսությունը, ավտոմատացումը, տեղեկատվական, ալգորիթմների տեսություն, դինամիկ համակարգերի, ստոխաստիկ գործընթացներ, ինտեգրման տեսություն, դասական մեխանիկա, մաթեմատիկական լեզվաբանություն, մաթեմատիկական կենսաբանություն և կիրառական գիտությունները։ Իսրայել Գելֆանդը մի շարք կարևոր հայտնագործություններ է իրականացրել հանրահաշվի, երկրաչափական հիմունքների, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական գիտությունների բնագավառում։ Սերգեյ Սոբոլևը մշակել է Սոբոլևի տարածք տեսությունը, որը չափազանց կարևոր դեր է ունեցել ժամանակակից մաթեմատիկական դիտարկումներ ձևավորման մեջ և ներկայացրել է Նյուտոն և Լայբնիզի ընդհանուր բաշխման գաղափարը։ Այնպիսի մաթեմատիկոսներ, ինչպիսիք են Լև Պոնտրյագինը, ով խոշոր ներդրում ունեցավ տոպոլոգիայի և ֆունկցիոնալ վերլուծության մեջ, ինչպես նաև հիմնադրեց ժամանակակից օպտիմալ կառավարման տեսությունը, Անդրեյ Տիխոնովը, ով երկրաչափության ընդհանուր տեսության «կենտրոնական թեորեմի» հեղինակն է, Պավել Ալեքսանդրովը, ով 20-րդ դարի երկրաչափական հիմունքների՝ տոպոլոգիայի ոլորտում կարևոր դեր ունեցավ, և շատ ուրիշներ, ովքեր հիմնարար ներդրում ունեցան մաթեմատիկայի տարբեր ոլորտներում։ Խորհրդային / ռուս մաթեմատիկոսներից 9-ը պարգևատրվեցին մաթեմատիկայի ոլորտում առավել հեղինակավոր մեդալով։ Վերջերս Գրիգորի Պերելմանն առաջադրվեց պատմության մեջ առաջին՝ Clay Millennium մրցանակին, իր Poincaré conjecture-ի վերջնական ապացույցի համար, 2002 թվականին ։
Քիմիա
Լոմոնոսովն առաջին ռուս քիմիկոսն էր, ի տարբերություն մյուսների նա հիմնեց ապակու մասին գիտությունը։
Դմիտրի Մենդելեևը հորինել է պարբերական աղյուսակը, որը ժամանակակից քիմիայի հիմնական հայտնագործությունն էր, իսկ Ալեքսանդր Բուտլերովը քիմիական կառուցվածքի տեսության հիմնական ստեղծողներից մեկն էր, ինչը ունեցավ հիմնական դեր օրգանական քիմիայում։ Վլադիմիր Շուխովը առաջինն էր, ով հիմնադրեց ճեղքման /քայքայման/ մեթոդը։ Սերգեյ Լեբեդևը ստեղծեց սինթետիկ կաուչուկի առաջին տնտեսապես կենսունակ և զանգվածային արտադրության համար պիտանի տեսակ (polybutadiene սինթետիկ կաուչուկ)։ Նիկոլայ Սեմյոնովի խոշոր ներդրում ունեցավ տալով մեխանիզմի քիմիական վերափոխման բացատրությունը (1956 Նոբելյան մրցանակ քիմիայի ասպարեզում)։
Էլեկտրատեխնիկա
Նիկոլայ Բենարդոսը ներկայացրեց աղեղային եռակցումը, հետագայում զարգացրեց Նիկոլայ Սլավյանովը, Կոնստանտին Խենովը և այլ ռուսական ճարտարագետներ։ Ալեքսանդր Լոդիգինը և Պավել Յաբլոչկովն էին էլեկտրական լուսավորման պիոներներները, Միխայիլ Դոլիվոյ-Դոբրովոլսկինն է հորինել և ներկայացրեց առաջին երեք փուլերը՝ էլեկտրաէներգիայի համակարգերը, լայնորեն օգտագործվում է այսօր։ Օլեգ Լոսևը հաճախ համարվում է որպես գյուտարար թեթև սվետոդիոտ (LED)։
Ավիացիա
Ռուսական ավիացիայի ինժեներական պատմությունը ժառանգվել է ավիացիոն պիոներ Ալեքսանդր Մոժայսկիից, ով իր թռչելու առաջին փորձն է արել իր իսկ կողմից ձևավորված ինքնաթիռով (Մոնո ինքնաթիռ)՝ 1881 թվական։ 20-րդ դարում մի շարք խորհրդային ինժեներներ, ոգևորված լինելով Նիկոլայ Ժուկովսկիի, Սերգեյ Չապլիկինի և ուրիշների աշխատանքներով, ղեկավարեցին մի քանի տասնյակ ինքնաթիռների ստեղծումը և հիմնեցին մի շարք ղեկավարման աշխատատեղեր, որոնք հիմա զբաղեցնում են ռուսական միացյալ ինքնաթիռների համագործակցության զանգվածը։ Մի շարք անհատ գյուտարարներ նույնպես ունեցել են իրենց զգալի ներդրումը ավիացիայի պատմության մեջ, ինչպիսիք են՝ Գլեբ Կոտելնիկովը, ով ստեղծել է պայուսակային օդապարիկ, կամ Եվգենիյ Չեռտովսկին, ով ներկայացրեց ճնշման կոստյումը։ Պետրոս Ուֆիմցևի աշխատանքներն ունեցան քննադատական դեր գաղտնակողի տեխնոլոգիայի զարգացման մեջ։ Հայտնի ռուսական ինքնաթիռներն ներառում են առաջին գերձայնային ուղևորատար ռեակտիվը՝ Tupolev Tu-144-ը, որը ստեղծվել է Անդրեյ Տուպոլևի կողմից, Միգ մարտական ինքնաթիռներն, ստեղծված Արտյոմ Միկոյանի և Միխայիլ Գուրևիչի կողմից, և Սուն, որ ստեղծվել է Պավել Սուխոյիի և իրեն հետևորդների կողմից։ Միգ 15-ը ռեակտիվ շարժիչով ինքնաթիռ է և այն ունի աշխարհի ամենաբարձր արտադրությունը, մինչ այդ Միգ 21-ը ամենաշատ թողարկված գերձայնային ինքնաթիռն է։ Սկսված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից Իլյուշին Իլ 2 ռումբը համարվում է պատմության մեջ ամենաշատ արտադրված ռազմական ինքնաթիռը։ Պոլիկարփով Պո 2 Կուկուրուզնիկը աշխարհի ամենաշատ թողարկված կրկնաթև ինքնաթիռն է, իսկ Միլ Մի 8-ը ամենաշատ թողարկված ուղղաթիռն է։
Ինքնաթիռների արդյունաբերությունը ժամանակակից ռուսական տնտեսության ամենակարևոր ճյուղերից մեկն է և ունի մեծ թվով հմուտ մասնագիտական անձնակազմ։ Ռազմական ինքնաթիռների ճյուղի արտադրությունը և արժեքը կարևոր է նաև այլ արդյունաբերական ճյուղերի պաշտպանության համար, և ինքնաթիռների ստեղծումը կազմում են պետության զենքի արտահանման կեսից ավելին ։ 2009 թվականին Միացյալ ինքնաթիռների ընկերությանը պատկանող կազմակերպությունները հասցրել են 95 նոր ինքնաթիռներ իրենց պատվիրատուներին՝ ներառյալ 15 քաղաքացիական մոդելներ։ Արդյունաբերությունը ստեղծել է նաև 141 ուղղաթիռ։
Տիեզերքի տեխնոլոգիաներ
Ռուսաստանը մեծ հաջողություններ ունի տիեզերքի տեխնոլոգիայի և տիեզերքի բացահայտման ոլորտում։ Կոնստանտին Ցիոլկովսկին եղել է տեսական աստղագիտության հայրը ։ Իր աշխատանքները նոր ուժ են տվել այնպիսի խորհրդային հրթիռների ինժեներներին, ինչպիսին են Սերգեյ Կորոլյովը, Վալենտին Գլուշկոն և շատ շատերը, ովքեր ներդրում են ունեցել տիեզերքի բացահայտման գործում։
Ռազմական ուժ
Հայտնի ռուսական ճակատամարտի տանկեր, ներառյալ Տ 34-ը, որ հանդիսանում էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տանկի տեսքը, այլ տանկեր Տ կարգի, ներառելով պատմության մեջ ամենաշատ արտադրված Տ 54/55 տանկը , առաջին լիովին գազատուրբինային Տ 80-ը և ամենաժամանակակից ռուսական Տ 90-ը ։ Միխայիլ Կալաշնիկովի ԱԿ 47-ը և ԱԿ 74-ը ժամանակակից ավտոմատներ են։ Այս և շատ ուրիշ զենքերի շնորհիվ Ռուսաստանը երկար ժամանակ գտնվել է աշխարհում զենքի մատակարարների թոփյակում՝ ունենալով զենքերի համաշխարհային վաճառքի 30 տոկոսը և մատակարարելով զենքեր շուրջ 80 երկրների ։
Երկաթգծեր
Իվան Պոլզունովը ստեղծել է առաջին շոգեմեքենան Ռուսաստանում և երկու մխոցային շարժիչը աշխարհում։
Ատոմային
Առաջին ատոմային ուժը ստեղծել է Իգոր Կուրչատովը։ ՆՍ Լենինը եղել է աշխարհում առաջին ատոմային ուժով նավը, և ՆՍ Արկտիկան եղել է առաջին նավը, որ հասել է հյուսիսային բևեռ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիտությունը Ռուսաստանում Կատեգորիա:Տեխնոլոգիաները Ռուսաստանում
Մեծ Նյուրյուգ
Մեծ Նյուրյուգ (Большой Нюрюг), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոստրոմայի մարզում և Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պաոզեր գետի ձախ ափին՝ 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 35 կմ է, ավազանի տարածքը 200 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վետլուգա, գետի ենթաավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։ Գետի ավազանը՝ Վոլգա մինչև Կույբիշևսկի հիդրոհանգույց։