cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մուրճագլուխ շնաձուկ
Տարածվածություն
Տարածված է Համաշխարհային օվկիանոսի մաս կազմող Հյուսիսային և ճապոնական ծովերում, ինչպես նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հյուսիսարևելյան և Մեծ Բրիտանիա կղզու ափամերձ ջրերում։
Որոշ անկախ պոպուլյացիաներ հանդիպում են նաև Հրո երկիր հրվանդանում (Հարավային Ամերիկա) և հարակից ջրերում, Միջերկրական ծովում, Հարավային Աֆրիկայի ափամերձ հատվածում, Ցեյլոնի կղզու շրջակայքում և Ավստրալիայի ափերի մոտ։
Նկարագրություն
Սնվում է բազմազան հատակային անողնաշարավորներով՝ փափկամարմիններով և գետնակերպերով, փոքր ձկներով, կաղամարներով, թմրաձկներով և այլով։ Հաճախ հարձակվում է նաև իր տեսակի մյուս առանձնյակների վրա։
Բավականին վտանգավոր ձուկ է։ Հարձակվում է մարդկանց վրա։
Բազմացում
Կենդանածին է։ Ձագերի թիվը հասնում է 40-ի, որոնց երկարությունը կազմում է 40-50 սմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շնաձկներ
Բրունու Ֆերնանդեշ
Բրունո (Bruno Fernandes, ), պորտուգալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Սպորտինգ Լիսաբոնի և Պորտուգալիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է հարձակվողական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Նովարա
Ֆերնանդեշը Բոավիշտայի ակադեմիայի սան է։ 2012 թվականի օգոստոսի 27-ին նա միացավ Նովարային՝ շարունակելու իր զարգացումը։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2012 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ Չիտադելայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց 2013 թվականի փետրվարի 22-ին՝ Սպեցիայի դեմ խաղում ։ 2012-13 մրցաշրջանում Ֆերնանդեշը անցկացրեց 23 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի հեղինակ և օգնելով իր թիմին զբաղեցնել 5-րդ հորիզոնականը Սերիա B-ում ։
Ուդինեզե
2013 թվականի ամռանը Ֆերնանդեշը համատեղ սեփականության գործարքով միացավ Ուդինեզեին ։ Սերիա A-ում իր դեբյուտը նշեց նոյեմբերի 3-ին՝ Ինտեր Միլանի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը ակումբի կազմում խփեց դեկտեմբերի 7-ին՝ Նապոլիի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի հունվարի 30-ին Ուդինեզեն գնեց Ֆերնանդեշի տրանսֆերը ամբողջությամբ։ 2016 թվականի ապրիլի 3-ին պորտուգալացին դուբլ ձևակերպեց Նապոլիի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Ուդինեզեի կազմում Ֆերնանդեշը անցկացրեց 3 մրցաշրջան՝ մասնակցելով 95 հանդիպման և դառնալով 11 գոլի ու 13 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Սամպդորիա
2016 թվականի օգոստոսի 16-ին Ֆերնանդեշը տեղափոխվեց Սամպդորիա ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 28-ին՝ Ատալանտայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 26-ին՝ Կալյարիի դեմ խաղում ։ 2017 թվականի մարտի 4-ին պորտուգալացին դարձավ գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ Պեսկարայի դեմ խաղում՝ օգնելով Սամպդորիային հաղթել 3-1 հաշվով ։ Այս մրցաշրջանում Ֆերնանդեշը անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 5 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Սպորտինգ Լիսաբոն
2017 թվականի հունիսի 27-ին Ֆերնանդեշը 8․5 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց Սպորտինգ Լիսաբոն ։ Ակումբը նրա հետ կնքեց 5 տարվա պայմանագիր ՝ 100 միլիոն հրաժարագինով ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 6-ին՝ Ավեշի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց օգոստոսի 19-ին՝ Վիտորիա Գիմարայնշի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով դուբլի հեղինակ ։ Պորտուգալիայի առաջնությունում անցկացրած առաջին 6 խաղերում Ֆերնանդեշը դարձավ 5 գոլի հեղինակ  ։ Իր առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայում անցակցրեց 2017 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ Օլիմպիակոսի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ 2018 թվականի հունվարի 7-ին՝ Մարիտիմուի դեմ խաղում Ֆերնանդեշը դարձավ 4 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Ապրիլի 28-ին՝ Պորտիմոնենսիի դեմ խաղում նա դարձավ դուբլի հեղինակ՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով ։ 2017-18 մրցաշրջանում Ֆերնանդեշը անցկացրեց 56 հանդիպում՝ դառնալով 16 գոլի և 20 գոլային փոխանցման հեղինակ ՝ օգնելով իր թիմին նվաճել Պորտուգալիայի լիգայի գավաթը և ընդգրկվելով Եվրոպայի Լիգայի խորհրդանշական հավաքականում ։
Միջազգային կարիերա
Ֆերնանդեշը ներկայացրել է Պորտուգալիան 2016 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերում ՝ մասնակցելով առաջնության ամեն խաղին, սակայն Պորտուգալիան դուրս մնաց քառորդ եզրափակչից ։
2018 թվականի մայիսին Կարվալյուն ընդգրկվեց Պորտուգալիայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում Ֆերնանդու Սանտուշի կողմից ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի մայիսի 23-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի մայիսի 23-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Պորտուգալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պորտուգալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոավիշտայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նովարայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուդինեզեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սամպդորիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2020-ի ֆուտբոլիստներ
Լա Լիգուա
Լա Լիգուա (La Ligua), քաղաք Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Քաղաքի բնակչությունը 17048 մարդ է (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Պետորկա նահանգի և Վալպարաիսո շրջանի կազմի մեջ։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 1 169,6 կմ², բնակչությունը՝ 35 390 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը 30,26 մարդ/կմ² է ։
Դիրք
Քաղաքը գտնվում է նահանգի վարչական կենտրոն Վալպարաիսո քաղաքից 76 կմ հյուսիս-արևելք։ Կոմունան սահմանակից է․
Ժողովրդագրություն
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է ․
== Կարևորագույն բնակավայրեր ==
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չիլիի քաղաքներ
Միջազգային քրեական դատարան
Միջազգային քրեական դատարան (International Criminal Court, ICC կամ ICCt; Cour pénale internationale; կրճատ՝ ՄՔԴ), քրեական արդարադատության առաջին մշտական միջազգային մարմին, որի իրավասության մեջ են ցեղասպանության, ռազմական հանցագործությունների, մարդկության դեմ հանցագործությունների, ինչպես նաև ռազմական ագրեսիայի համար պատասխանատու անձանց հետապնդումները։ Հիմնվել է հռոմեական ստատուտի հիման վրա, որն ընդունվել է 1998 թվականին։ Պաշտոնապես իր աշխատանքը սկսել է 2002 թվականի հուլիսի 1-ից։
Վասիլի Ստեֆանիկ
Վասիլի Սեմյոնովիչ Ստեֆանիկ, ուկրաինացի գրող և հասարակական գործիչ։
Միջազգային քրեական դատարան
Ի տարբերություն այլ միջազգային հատուկ (ad hoc) և խառը քրեական դատարանների, ՄՔԴ-ն մշտական հաստատություն է։ Նրա իրավասության մեջ են մտնում այն հանցագործությունները, որոնք կատարվել են հռոմեական ստատուտի ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Վասիլի Ստեֆանիկ
Կրակովի համալսարանում ուսանելու (1892-1900 թվականներ) տարիներին զբաղվել է հասարակական ու գրական գործունեությամբ։ 1908-1918 թվականներին եղել է ավսարիական պառլամենտի դեպուտատ։ Հայտնի է դարձել «Կապույտ գրքույկ» (1899 թվական) նովելների առաջին ժողովածուով, որտեղ պատկերել է արևմտաուկրաինյան գյուղի կյանքը, ամենօրյա մարտահրավերները։ «Քարե խաչ» (1900 թվական) և «ճանապարհ» (1901 թվական) ժողովածուներում ռեալիստորեն արտացոլված են արևմտյան Ուկրաինայի գյուղացիության զարթոնքը, դասակարգային պայքարը գյուղում։ 1926 թվականին տպագրվել է նրա «Հող» ժողովածուն, որում նկարագրվում է Լեհաստանում ժողովրդական զանգվածների աճող բողոքը ֆաշիստական դիկտատուրայի դեմ։ Ստեֆանիկը ուկրաինական գրականության պատմության մեջ մտել է որպես գրող-նորարար։ Հոգեբանական կարճ պատմվածքի վարպետ է։ Նովելները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կրակովի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա
Միջազգային քրեական դատարան
Գտնվելու վայրը Հաագան է, սակայն դատարանի ցանկությամբ նիստերը կարող են անցկացվել ցանկացած այլ վայրում։ Միջազգային քրեական դատարանը չպետք է շփոթել Հաագայի Արդարադատության միջազգային դատարանի հետ, սակայն այլ իրավասություն ունի։ ՄՔԴ-ն չի մտնում Միավորված ազգերի կազմակերպության պաշտոնական կառույցների մեջ, թեև կարող է գործեր հարուցել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ներկայացմամբ։
Պատմություն
Միջազգային հանրությունը վաղուց է ձգտել մշտապես գործող միջազգային քրեական դատարան ստեղծել, բայց տարատեսակ տարաձայնությունների պատճառով այդ հարցը երկար ժամանակ մշտապես հետաձգվում էր։ Դեռևս 1948 թվականին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան իր բանաձևում մատնանշում էր հատուկ իրավաբանական մարմնի ստեղծման անհրաժեշտության մասին, որը մշտական հիմունքներով կզբաղվեր ցեղասպանության և նմանատիպ այլ հանցագործությունների համար պատասխանատու անձանց քրեական հետապնդմամբ։ Այդ հարցի շուրջ աշխատանքը հանձնարարվել է միջազգային իրավունքի հանձնաժողովին, որը եկել է այն եզրակացության, որ նման մարմնի ստեղծումը ցանկալի և հնարավոր է միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, սակայն ավելի ուշ այդ ուղղությամբ Գլխավոր ասամբլեայի աշխատանքը դադարեցվել է ագրեսիայի հասկացության սահմանման վերաբերյալ կոնսենսուսի բացակայության պատճառով ։
20-րդ դարի կեսերին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային հանրությունը կոնսենսուսի հասավ միայն ցեղասպանության, մարդկության դեմ հանցագործությունների և ռազմական հանցագործությունների սահմանման հարցում՝ ընդունելով դրանց վերաբերյալ համապատասխան միջազգային փաստաթղթերը։ Միջազգային քրեական իրավունքի ձևավորման վրա հսկայական ազդեցություն են ունեցել Նյուրնբերգյան և Տոկիոյի գործընթացները այն անձանց նկատմամբ, որոնք մեղավոր են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ռազմական հանցագործությունների, խաղաղության և մարդկության դեմ հանցագործությունների կատարման մեջ։ Հետագայում երկբևեռ խաղաղության և սառը պատերազմի սրման պայմաններում միջազգային քրեական դատարանի ստեղծման հարցը այլևս չի բարձրացվել։
Միայն 1980-ականների վերջին 1990-ականների սկզբին սառը պատերազմի ավարտից հետո այդ հարցին կրկին ուշադրություն է դարձվել։ Սկզբում 1989 թվականին Տրինիդադ և Տոբագոյի կառավարությունը նամակով դիմել էր Գլխավոր ասամբլեային՝ խնդրելով վերսկսել աշխատանքը Միջազգային քրեական դատարանի հարցի շուրջ, որը այդ թվում իրավասություն կունենար թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների նկատմամբ։ Այնուհետև 1991 թվականին նախկին Հարավսլավիայում սկսվեց արյունահեղ քաղաքացիական պատերազմ, իսկ 1994 թվականին Ռուանդայում տեղի ունեցավ ցեղասպանություն։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհուրդը արձագանքել է վերջին երկու իրավիճակներին և իր որոշմամբ հաստատել է ad hoc տրիբունալները (ՌՄՏ և ՀՀՄՏ)՝ պատասխանատվության ենթարկելու համար պատասխանատուներին։ Սակայն, քանի որ այդ տրիբունալները ստեղծվել են միայն կոնկրետ ժամանակ և որոշակի հակամարտության շրջանակներում կատարված հանցագործությունները հետաքննելու համար, միջազգային հանրության կողմից ընդհանուր համաձայնություն է ձեռք բերվել այն մասին, որ վերջնականապես եկել է այն պահը, որ պետք է ստեղծվի անկախ և մշտական քրեական դատարան։ Իր 52-րդ նստաշրջանում այս հարցի վերաբերյալ Գլխավոր ասամբլեան որոշել է 1998 թվականին ՄԱԿ-ի հովանու ներքո բոլոր պետությունների մասնակցությամբ Հռոմում հրավիրել դիվանագիտական խորհրդաժողով։ 1998 թվականի հուլիսի 17-ին միջազգային հանրությունը հասել է պատմական սահմանագծին, երբ 120 պետություններ ստորագրել են Հռոմեական ստատուտ-իրավական հիմք մշտական Միջազգային քրեական դատարանի ստեղծման համար ։
Միջազգային քրեական դատարանը (ՄՔԴ) պետությունների միջև կնքված պայմանագրի հիման վրա ստեղծված քրեական արդարադատության առաջին մշտական միջազգային մարմինն է, որն անհրաժեշտ է առաջին հերթին այն բանի համար, որպեսզի թույլ չտա ամենալուրջ հանցագործություններ կատարած անձանց անպատիժ մնալ, որը մտահոգություն են առաջացնում ամբողջ միջազգային հանրության համար։ ՄՔԴ-ն անկախ միջազգային կազմակերպության կարգավիճակ ունի և ՄԱԿ-ի կառույցի մաս չի կազմում։ Այն գտնվում է Հաագայում, Նիդեռլանդներում։ Դատարանի ծախսերը ֆինանսավորվում են նրա մասնակից պետությունների հաշվին, ինչպես նաև հնարավոր են կամավոր ներդրումներ կառավարություններից, միջազգային կազմակերպություններից, անհատներից, կորպորացիաներից և այլ սուբյեկտներից։
Հռոմի ստատուտն ուժի մեջ է մտել 2002 թվականի հուլիսի 1-ին 60 երկրների կողմից այն վավերացնելուց հետո։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Իսրայելի իրավական համակարգ, Իսրայելի նորմերը, ինստիտուտները և իրավունքի ոլորտները։
Միջազգային քրեական դատարան
Մասնակից պետություններ
Պետությունները դառնում են ՄՔԴ-ի անդամներ, իսկ նրանց քաղաքացիների կամ նրանց տարածքում կատարված հանցագործությունները՝ նրան ընդդատյա, հռոմեական ստատուտի վավերացման փաստով։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Իսրայելում պահպանվում է անկախ դատական համակարգի սկզբունքը, իրականացվում է իշխանությունների տարանջատումը և իշխանությունների միջև հավասարակշռությունը մեծապես պահպանվում է։ Իսրայելում չկա ֆորմալ Սահմանադրություն, և իրավական համակարգի հիմնական սկզբունքները հիմնված են հիմնական օրենքների ժողովածուի վրա, որոնց ստեղծման գործընթացը դեռևս ավարտված չէ, ինչպես նաև օրենքների մեկնաբանման վրա՝ Իսրայելի՝ որպես հրեական և ժողովրդավարական պետության հիմնարար սահմանման լույսի ներքո։ Մարդու և քաղաքացու իրավունքներն ամրագրված են Իսրայելի անկախության հռչակագրում, հիմնական և այլ օրենքներում, ինչպես նաև Գերագույն դատարանի որոշումներում։ Իսրայելում, մասնավորապես, երաշխավորված են կյանքի պաշտպանությունը, ֆիզիկական անձեռնմխելիությունը և արժանապատվությունը յուրաքանչյուր անձի, անկախ ռասայից, սեռից և դավանանքից, ինչպես նաև յուրաքանչյուր մարդու իրավունքը չմիջամտելու անձնական կյանքի և սեփականության պաշտպանության ։
Միջազգային քրեական դատարան
Մասնակից պետություններ
2013 թվականի ապրիլի դրությամբ Հռոմի ստատուտը վավերացրել է 123 պետություն ամբողջ աշխարհում (Պաղեստինը վավերացրել է 2015 թվականի հունվարի 2-ի ստատուտը)։ ՄԱԿ-ի 193 անդամ պետություններից վավերացրել են միայն 121-ը (Կուկի կղզիները ՄԱԿ-ի անդամ չեն), 31-ը ստորագրել են, բայց չեն վավերացրել, իսկ 41-ը՝ ընդհանրապես չեն ստորագրել։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Օսմանյան իրավունք
Մինչև 1917 թվականը Էրեց-Իսրայել (կամ Պաղեստին) տարածքը Օսմանյան կայսրության մաս էր կազմում։ Բացառությամբ հին հրեական իրավունքի, այդ տարածքում գործող մյուս հին իրավական համակարգերը, մինչև Օսմանյան կայսրության զավթումը, ազդեցություն չեն ունեցել Իսրայելի իրավունքի վրա։
Միջազգային քրեական դատարան
Հրաժարվող երկրներ
Մի շարք երկրներ սկզբունքորեն դեմ են ՄՔԴ-ի գաղափարին՝ որպես պետությունների ինքնիշխանությունը սահմանափակող և անորոշ լայն իրավասություններ տվող դատարան, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Իսրայելը և Իրանը։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Օսմանյան իրավունք
Էրեց-Իսրայելը Օսմանյան կայսրության ինքնավար միավորը չէր, այլ կայսրության շրջաններից մեկն էր, որը տարածվել էր Եվրոպայի, Ասիայի և Աֆրիկայի հսկայական տարածքներում։ Այդ պատճառով այդ տարածքում չկար իրենց սեփական օրենսդրությունը, այլ գործում էր Օսմանյան իրավունքը։
Միջազգային քրեական դատարան
ԱՄՆ
ՄՔԴ-ի գործունեության ամենակատաղի հակառակորդն ԱՄՆ-ն է։ ԱՄՆ կառավարությունը թեև Հռոմի ստատուտը ստորագրել է 2000 թվականին, սակայն արդեն 2002 թվականին հետ է վերցրել իր ստորագրությունը։ Ի սկզբանե Բիլ Քլինթոնը, ստորագրելով փաստաթուղթը, բացատրել է, որ ԱՄՆ-ն չի պատրաստվում վավերացնել Հռոմի ստատուտը, քանի դեռ լիովին չեն ծանոթացել միջազգային քրեական դատարանի աշխատանքին ։ Հետագայում արդեն Բուշ կրտսերի վարչակազմն իր զինծառայողներին պաշտպանելու պատրվակով ամբողջությամբ հրաժարվել է մասնակցել Հռոմեական ստատուտին՝ այն անվանելով ԱՄՆ-ի ազգային շահերն ու ինքնիշխանությունը խախտող։ Բացի այդ, 2002 թվականին ընդունվել է արտասահմանում ամերիկյան անձնակազմի պաշտպանության մասին հատուկ օրենք, որը թույլ է տվել ռազմական ուժի կիրառումը ցանկացած ամերիկյան քաղաքացու կամ քաղաքացիների ազատ արձակել ԱՄՆ-ի դաշնակիցներից, որոնք ինչ-որ պետության տարածքում ձերբակալվել են ՄՔԴ-ի օրդերի համաձայն ։ ԱՄՆ-ն նաև երկկողմ համաձայնագրեր է կնքել մի շարք երկրների հետ, որոնցում նրանց պարտավորեցրել են կասկածյալ ամերիկացի քաղաքացիներին չհանձնել Միջազգային քրեական դատարանին, իսկ այդ պայմանավորվածությունների խախտման դեպքում ԱՄՆ-ը կդադարի նրանց ռազմական օգնություն և ցանկացած այլ աջակցություն ցուցաբերել ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Օսմանյան իրավունք
Իրավունքի շատ ոլորտներ ընդգրկած և ժամանակակից բնութագրեր ունեցող Օսմանյան իրավական համակարգն, այնուամենայնիվ, հետ էր մնում որոշ ոլորտներում առաջավոր իրավական համակարգերից։ Նյութական քաղաքացիական իրավունքը կարգավորվում է Մաջալի (Մեժել) օրենքների համաձայն։ Բացի այդ, գործում էին Օսմանյան օրենքներ, որոնք կարգավորում էին քրեական իրավունքը, ապացուցողական իրավունքը, դատական կատարումը, դատավարական իրավունքը և իրավունքի այլ ոլորտներ։
Միջազգային քրեական դատարան
Ռուսաստան
Ռուսաստանը Հռոմի ստատուտը ստորագրել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, սակայն այն երբեք չի վավերացրել և հետևաբար Միջազգային քրեական դատարանի մասնակից պետություն չի եղել։ Միաժամանակ Ռուսաստանը համագործակցել է ՄՔԴ-ի հետ և մասնակցել նրա աշխատանքներին որպես դիտորդ։ 2016 թվականին Ռուսաստանը դուրս է եկել Միջազգային քրեական դատարանից այն բանից հետո, երբ Ղրիմի բռնակցումը ճանաչվեց որպես օկուպացիա ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Օսմանյան իրավունք
Մինչ օրս իսրայելական իրավունքում պահպանվում են որոշ նորմեր, որոնք սկիզբ են առնում Օսմանյան օրենքներում, և որի օրինակ կարող է ծառայել հողերի դասակարգման հարցը։ Օսմանյան քաղաքացիական դատավարության մասին հրամանագրի 80-րդ և 81-րդ հոդվածները կարողացան վերապրել օրենսդրության բոլոր փոփոխությունները և դեռևս կիրառվում են Իսրայելի իրավունքում։ Այդ հոդվածները կապված են քաղաքացիական իրավունքում ապացուցման հարցերի հետ՝ փաստաթղթերի համեմատ բանավոր վկայականների և այն գործարքների նշման հետ, որոնց ապացույցը պահանջում է գրավոր փաստաթղթեր։
Միջազգային քրեական դատարան
Վավերացրած երկրներ
Հռոմի ստատուտը վավերացրած մասնակից պետությունները բաժանվում են հետևյալ տարածաշրջանային խմբերի՝ Աֆրիկյան պետություններ, Ասիական պետություններ, այդ թվում՝ Խաղաղ օվկիանոսի տարածքում պետություններ, Արևելաեվրոպական պետություններ, Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի պետություններ, Արևմտյան Եվրոպա և այլ պետություններ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Բրիտանական իրավունք
1917 թվականին Սինայ-Պաղեստինյան արշավի ընթացքում Պաղեստին են մտել բրիտանական զորքերը։ Բոլոր դատավորները լքել են երկիրը թուրքական զորքերի հետ միասին, և բրիտանական զորքերի հրամանատար գեներալ Ալլենբին հրահանգել է սպա Օրմե Բիգլենդ Քլարկին զբաղվել դատական նոր համակարգի ստեղծմամբ։ Քլարկին ընդամենը մի քանի ամիս է անհրաժեշտ եղել նախապատրաստվելու համար, և 1918 թվականի հունիսի 24-ին դատարաններ են բացվել մի քանի քաղաքներում։ Շատ շուտով տեղի բնակիչները ուշադրություն են դարձրել այն հանգամանքին, որ նոր դատարաններում, ի տարբերություն հների, կաշառք չեն վերցրել։ Քլարկի ստեղծած համակարգը մեծապես հիմնված էր բրիտանական իրավունքի վրա, Իսկ Օրմե Բիգլենդ Քլարկը համարվում է Պաղեստինում Բրիտանական իրավունքի հիմնադիր հայրը ։
Միջազգային քրեական դատարան
Վավերացրած երկրներ
2013 թվականի ապրիլի դրությամբ ՄՔԴ-ի մասնակից 34 պետություններ վերաբերում են աֆրիկյան երկրներին, 18-ը՝ Ասիական երկրներին, 18-ը՝ Արևելյան Եվրոպայի երկրներին, 27-ը՝ Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի երկրներին և 25-ը ՝ Արևմտյան Եվրոպայի երկրներին և այլ պետություններին ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Բրիտանական իրավունք
Էրեց-Իսրայել բրիտանական մանդատի ուժի մեջ մտնելուց հետո հրատարակվել է «1992 թվականի թագավորի հրամանագիրը խորհրդում (Պաղեստին)», որում 46-րդ հոդվածում սահմանված է, որ Օսմանյան օրենքները, որոնք ուժի մեջ են մտել մինչև 1914 թվականի նոյեմբերի 1-ը (այն օրը, երբ Թուրքիան մտավ առաջին համաշխարհային պատերազմի մեջ), շարունակում են գործել այնքանով, որքանով դրանք կիրառելի են տեղական պայմաններում և չեն հակասում բրիտանական մանդատային օրենսդրությանը։ Միևնույն ժամանակ, 46-րդ հոդվածում ասվում է, որ թուրքական օրենսդրությամբ չկարգավորվող հարցերում դատարանները պետք է առաջնորդվեն անգլերեն ընդհանուր իրավունքով և արդարության դոկտրիններով ։ Շատ ժամանակ չի անցել, երբ դատարանները, հիմնվելով 46-րդ հոդվածի վրա, սկսեցին դիմել անգլերենի իրավունքի զարգացած ոլորտներին։ Դրան զուգահեռ Պաղեստինի գերագույն հանձնակատարը սկսել է նոր հրամանագրեր հրապարակել, ինչպիսիք են մուրհակների (շրջանառու փաստաթղթերի) մասին հրամանագիրը ) և քաղաքացիական իրավախախտումների մասին հրամանագիրը, որոնք իրենց հերթին կարգուկանոն են մտցրել քաղաքացիական իրավունքի մեջ։
Միջազգային քրեական դատարան
Մասնակից պետությունների վեհաժողով
Մասնակից պետությունների վեհաժողովը հիմնվում է դատարանի նախագահության, դատախազի  քարտուղարության վարչական գործունեության դիտարկումն իրականացնելու, ինչպես նաև ՄՔԴ-ի գործունեության հետ կապված կազմակերպչական հարցերը լուծելու համար։ Յուրաքանչյուր մասնակից պետություն ունի մեկ ձայն, վեհաժողովում բոլոր որոշումներն ընդունվում են մասնակիցների միջև փոխհամաձայնության հասնելու միջոցով, կոնսենսուսի չհասնելու դեպքում հարցը դրվում է քվեարկության։ Վեհաժողովը ղեկավարվում է նախագահի և երկու համանախագահների կողմից, որոնք երեք տարի ժամկետով ընտրվում են մասնակիցների կողմից։ Վեհաժողովի նստաշրջաններն անցկացվում են տարին մեկ անգամ՝ կամ Նյու Յորքում, կամ Հաագայում, հանգամանքներից ելնելով կարող են անցկացվել նաև հատուկ նստաշրջաններ։ Նստաշրջանները բաց են դիտորդ պետությունների և ոչ կառավարական կազմակերպությունների համար ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Բրիտանական իրավունք
Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվել են ապագա Իսրայելի իրավական համակարգի բազմաթիվ բնորոշ հատկանիշներ։ Այդ մասին են վկայում քրեական դատավարությունում ատենակալների դատարանի բացակայությունը, պարտադիր ուժ ունեցող նախադեպը և իրավունքի այդ համակարգի բազմաթիվ այլ առանձնահատկություններ։ Երդվյալ ատենակալների ինստիտուտը, որը բրիտանական իրավական համակարգի նախկին մասն է, բացակայել է, քանի որ բրիտանացիները ձեռնպահ են մնացել դատարանների ստեղծումից, որոնց կազմի մեջ կմտնեին երդվյալ ատենակալները, որոնք գաղութների բնիկ բնակիչներ են։ Ընդհանուր առմամբ, Իսրայելում այսօր գոյություն ունեցող ընդհանուր իրավասության դատարանների և մասնագիտացված դատարանների կառուցվածքը նույնպես ձևավորվել է մանդատի շրջանում։ Երդվյալ ատենակալների ինստիտուտը, որը բրիտանական իրավական համակարգի նախկին մասն է, բացակայել է, քանի որ բրիտանացիները ձեռնպահ են մնացել դատարանների ստեղծումից, որոնց կազմի մեջ կմտնեին երդվյալ ատենակալները, որոնք գաղութների բնիկ բնակիչներ են։
Միջազգային քրեական դատարան
Մասնակից պետությունների վեհաժողով
Վեհաժողովը ընտրում է դատավորների և դատախազների, ընդունում է դատարանի բյուջեն, որոշում դատավարության դատավարական կարգը և ապացուցման կանոնները, ինչպես նաև վերահսկողություն է իրականացնում դատարանի մարմինների նկատմամբ։ Հռոմի ստատուտը Վեհաժողովին թույլ է տալիս պաշտոնից հեռացնել դատավորներին կամ դատախազներին, որոնք լուրջ զանցանք են կատարել կամ թույլ են տվել իրենց պարտականությունների լուրջ խախտում և ի վիճակի չեն ստատուտի պահանջներին համապատասխան գործառույթներ իրականացնել ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Պետության հիմնում
Իսրայելի պետության հռչակման հետ կապված անհրաժեշտություն է առաջացել կարգի բերել նրա իրավական համակարգը։ Պաղեստինի նկատմամբ բրիտանական մանդատի ավարտի նախօրեին ժողովրդական խորհուրդ է ստեղծվել որպես Իսրայելի ապագա իշխանության ինստիտուտների հիմքը։ Խորհուրդը չի ընտրվել, նրան նշանակել են ազգային կոմիտեն և հրեական գործակալությունը, որպեսզի նա ներկայացնի իշուվի բոլոր քաղաքական ուժերը։ 1948 թվականի մայիսի 14-ին ժողովրդական խորհուրդը հռչակեց պետության ստեղծումը և սկսեց կոչվել ժամանակավոր Պետական խորհուրդ ։ Պետության հռչակումից հետո ձևավորվել է նոր իրավաբանական անձ, որը կոչվում է Իսրայել պետություն, և ոչ մի պարտավորություններ այն չեն կապել նախորդ իշխանության հետ։
Միջազգային քրեական դատարան
Մասնակից պետությունների վեհաժողով
Մասնակից պետությունները չեն կարող միջամտել դատարանի դատական գործառույթներին ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Պետության հիմնում
1948 թվականի մայիսի 19-ին հրամանագիրը փոխարինվել է իշխանության և դատական իշխանության համակարգի մասին որոշմամբ, որը հրատարակվել է ժամանակավոր Պետական խորհրդի կողմից։
Միջազգային քրեական դատարան
Նախագահություն
Դատարանի նախագահությունը կազմված է նրա նախագահից, առաջին և երկրորդ փոխնախագահներից։ Նրանք ընտրվում են դատավորների ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ երեք տարի ժամկետով և կարող են վերընտրվել միայն մեկ անգամ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Պետության հիմնում
Ավելի ուշ՝ 1949 թվականի հունվարի 25-ին, անցկացվել են հիմնադիր ժողովի ընտրություններ։  Նորընտիր հիմնադիր ժողովն ընդունեց անցումային շրջանի մասին օրենքը, ըստ որի՝ Իսրայելի խորհրդարանը կոչվելու է Կնեսետ, իսկ հիմնադիր ժողովը լինելու է առաջին գումարման Կնեսետը։
Միջազգային քրեական դատարան
Նախագահություն
Նախագահությունը իրականացնում է դատարանի գործերի ընթացիկ կառավարումը, համակարգում է գործունեությունը դատախազի հետ և իրականացնում է դատարանի աշխատանքի հետ կապված այլ գործառույթներ։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Իրավունքի գործող աղբյուրներ
Իսրայելի պետության հիմնադրման օրվանից Քնեսեթը օրենքներ է ընդունել, որոնք գրեթե ամբողջությամբ փոխարինել են իրավունքի բոլոր ոլորտներում բրիտանական օրենսդրությունը (բացառություններին են դասվում ապացույցների, քաղաքացիական իրավախախտումների (դելիկտների) և մուրհակների մասին հրամանագրերը, բայց և նրանց տրվել են ժամանակակից իսրայելական ձևակերպումներ եբրայերենով)։ Լրացուցիչ գործադիրի մարմինների կողմից, գլխավորապես նախարարությունների կողմից, հրատարակվել են բազմաթիվ ենթաօրենսդրական ակտեր։ Այսպիսով, ներկայումս պետության իրավական ոլորտների մեծ մասում գործում է նորմատիվ իրավական ակտերի ինքնատիպ և անկախ համակարգ։ Իսրայելի դատարանը մի շարք նախադեպային որոշումներ է ընդունել, որոնք բնութագրում են ոչ միայն Իսրայելի նոր օրենսդրությունը, այլև մանդատային և օտտոմանական օրենսդրության դեռևս պահպանված տարրերը ։ Եթե պետության կազմավորումից հետո առաջին տարիներին դատարաններն առաջնորդվել են անգլիական նախադեպերով, ապա նման պրակտիկան այժմ գրեթե դադարել է, և արտասահմանյան իրավունքի համակարգերի (օրինակ՝ անգլիական կամ ամերիկյան) հղումները կատարվում են հիմա միայն համեմատական վերլուծության համար և պարտադիր բնույթ չեն կրում։
1980 թվականին ընդունված իրավունքի հիմունքների մասին օրենքը կարևոր տեղ է տվել հրեական իրավունքին՝ պարտադիր ուժ ունեցող իրավունքի այլ աղբյուրների շարքում։
Միջազգային քրեական դատարան
Դատարանի բաժանմունքները և պալատները
Միջազգային քրեական դատարանի բուն դատական բաղադրիչի կառուցվածքը բաղկացած է Վերաքննիչ բաժանմունքից, Դատական բաժանմունքից և Նախնական վարույթի բաժանմունքից։ Իր հերթին, բաժանմունքները ներառում են պալատները, դրանց քանակը կարող է տարբեր լինել և որոշվում է՝ կախված դատարանի վարույթում գտնվող բարդության աստիճանից։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Իրավունքի գործող աղբյուրներ
Իսրայելի իրավունքի աղբյուր են դարձել միջազգային պայմանագրերի որոշ դրույթներ, որոնց կողմերից մեկը Իսրայելն է, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի այլ աղբյուրների դրույթները։
Միջազգային քրեական դատարան
Դատարանի բաժանմունքները և պալատները
Վերաքննիչ բաժանմունքը բաղկացած է նախագահից և ևս չորս դատավորներից, իսկ դատական բաժանմունքը և նախնական վարույթի բաժանմունքը՝ յուրաքանչյուրը վեց դատավորից ոչ պակաս։ Ընդ որում, Վերաքննիչ պալատը պետք է մուտք գործեն Վերաքննիչ բաժանմունքի միանգամից բոլոր դատավորները, մեկ դատական պալատ՝ դատական բաժանմունքի առնվազն երեք դատավոր, իսկ նախնական վարույթի մեկ պալատ՝ առնվազն երեք դատավոր կամ համապատասխան բաժանմունքի մեկ դատավոր՝ կախված քննվող գործի բարդությունից։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Իրավունքի գործող աղբյուրներ
Այսպիսով, ամփոփելով ասվածը, կարելի է նշել իսրայելական իրավունքի հետևյալ աղբյուրները՝ Կնեսետի օրենքները, ենթաօրենսդրական ակտերը, դատական նախադեպերը, մանդատային և Օսմանյան իրավունքի տարրերը, հրեական իրավունքը, տարբեր համայնքների կրոնական իրավունքի տարրերը և Իսրայելի կողմից ճանաչված միջազգային իրավունքի դրույթները։
Միջազգային քրեական դատարան
Դատախազի գրասենյակ
Դատախազի գրասենյակը ՄՔԴ-ի անկախ մարմին է, որը լիազորված է հանցագործության համար պատասխանատու անձանց քրեական հետապնդում իրականացնել և նրանց մեղադրանքներ ներկայացնել։ Գրասենյակը գլխավորում է գլխավոր դատախազը։ Դատախազության անկախությունը կայանում է նրանում, որ դատախազը և նրա տեղակալները նշանակվում են ոչ թե դատարանի կողմից, այլ ընտրվում են մասնակից պետությունների վեհաժողովներում դատավորների հետ հավասար՝ նաև ինը տարի ժամկետով, կրկին վերընտրվել չեն կարող և չպետք է ներկայացնեն մեկ պետություն։ Ներկայումս ՄՔԴ-ի գլխավոր դատախազն է Գամբիայի ներկայացուցիչ Ֆատու Բենսուդան (ավելի վաղ այդ պաշտոնը զբաղեցնում էր 2003-2012 թվականներին արգենտինացի Լուիս Մորենո Օկամպոն)։
Իսրայելի իրավական համակարգ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսրայելի իրավունք
Միջազգային քրեական դատարան
Քարտուղարություն
Քարտուղարությունը պատասխանատու է դատարանի գործերի կառավարման և սպասարկման ոչ դատական ասպեկտների համար։ Ղեկավարվում է քարտուղարի կողմից, որն ընտրվում է դատավորների կողմից հինգ տարի ժամկետով։
Դատավորներ
Միջազգային քրեական դատարանը կազմված է 18 դատավորներից, որոնք 9 տարով ընտրվում են դատարանի անդամ պետությունների վեհաժողովներում, ընդ որում, տարածաշրջանային խմբերից յուրաքանչյուրը պետք է ներկայացված լինի առնվազն 2 դատավորներով։ Ներկայումս (2017 թվականի ապրիլ) 3 դատավորներ ներկայացնում են Արևելյան Եվրոպան, 3-ը՝ Ասիան, 4-ը՝ Աֆրիկան, 3-ը՝ Լատինական Ամերիկան, իսկ մնացած 5-ը՝ Արևմտյան Եվրոպան և այլ պետություններԼ
Բոլոր դատավորներն ընտրվում են երկու ցանկով։ «Ա» ցանկը ներառում է քրեական իրավունքի և դատավարության ոլորտում ճանաչված մասնագետներ, ինչպես նաև այդ ոլորտում որպես դատավոր, դատախազ կամ փաստաբան աշխատելու անհրաժեշտ փորձ ունեցող անձանց։ «Բ» ցանկը բաղկացած է այն անձանցից, որոնք հեղինակավոր մասնագետներ են միջազգային իրավունքի ոլորտում, մասնավորապես՝ միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ոլորտում և ունեն իրավաբանական պրակտիկայի մեծ փորձ։
Դատավորի պաշտոնի թեկնածուները պետք է ստանան առավելագույն ձայներ և մասնակից պետությունների 2/3-ի ձայների մեծամասնությունը, որոնք ներկա են և մասնակցում են քվեարկությանը։ Դատարանի կազմում միաժամանակ չեն կարող ընդգրկվել նույն պետությունը ներկայացնող երկու անձինք։
Դատավորների ընտրության ժամանակ հաշվի են առնվում հետևյալ չափանիշները։
Առարկայական իրավասություն
Դատարանի առարկայական իրավասությունը սահմանափակված է հանցագործությունների հետևյալ տեսակներով։
Ժամանակավոր իրավասություն
Դատարանի իրավասությունը սահմանափակված է նաև ժամանակի ընթացքում, այն է՝ 2002 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կատարված հանցագործություններով, հռոմեական ստատուտի ուժի մեջ մտնելու ամսաթվով։ Եթե որոշակի հակամարտություն, օրինակ, Ուգանդայի պատերազմը շարունակվում է արդեն քսան տարի, ապա դատարանի իրավասությունը սահմանափակված է այն գործողություններով, որոնք այնտեղ կատարվել են 2002 թվականի հուլիսի 1-ից հետո։
Տարածքային և անձնական իրավասություն
Դատարանի իրավասության մեջ են մտնում միայն այն հանցագործությունները, որոնք կատարվել են կամ մասնակից պետության տարածքում, կամ մասնակից պետության քաղաքացու կողմից։ Եթե չի պահպանվում ոչ անձնական, ոչ տարածքային սկզբունքը, դատարանը չի կարող գործել։ Այս դրույթը երաշխավորում է պետությունների իրավունքy, որոշելու` իրենց քաղաքացիներին կամ նրանց տարածք հանձնել Միջազգային քրեական դատարանի իրավասությանը։
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը կարող է ՄԱԿ-ի կանոնադրության 7-րդ գլխի համաձայն ընդունված բանաձևի միջոցով դատարանին հանձնել որոշակի իրավիճակ, որը վերաբերում է այն հանցագործություններին, որոնք չեն կատարվել ոչ մասնակից պետության տարածքում, ոչ էլ մասնակից պետության քաղաքացիների կողմից։ Անվտանգության խորհուրդն օգտվել է այդ իրավունքից, երբ դատարան է փոխանցել Դարֆուրի իրավիճակը։ Սուդանը ՄՔԴ-ի անդամ պետություն չէ։ Երկրորդ՝ ստատուտի 12-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն՝ ստատուտի մասնակից չհանդիսացող պետությունը դատարանի քարտուղարին ներկայացված դիմումի միջոցով կարող է ճանաչել դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության նկատմամբ իրավազորության իրականացումը։
Գործերի հարուցման կարգ
Կարևոր է ընդգծել, որ ՄՔԴ- ն  վերջին հանգրվանն է։ Այն գործում է միայն այն դեպքում, եթե այն պետությունը, որի տարածքում կատարվել է հանցագործությունը կամ որի քաղաքացին է հանցագործը, չի ցանկանում կամ փաստացի չի կարող իրականացնել հետաքննություն և նրա դեմ մեղադրանք առաջադրել։
Այս համակարգը, այսպես կոչված, լրացման համակարգը, պետություններին թողնում է միջազգային հանցագործությունների հետաքննության և մեղադրանքների առաջադրման առաջնային պատասխանատվությունը։ Ի տարբերություն նախկին Հարավսլավիայի և Ռուանդայի հարցերով ՄԱԿ-ի՝ ad hoc-ի կողմից ստեղծված տրիբունալների, պետության իրավասությունն առաջնահերթություն ունի միջազգային դատարանի իրավասության նկատմամբ։
Սակայն, եթե որևէ պետության կողմից ձեռնարկված իրավապահ գործունեությունը չի համապատասխանում միջազգային դատավարական չափանիշներին կամ նպատակ ունի պաշտպանել հանցագործության հետ կապված ՄՔԴ-ի իրավազորությունից անձին, ապա վերջինս իրավունք ունի այդ առիթով արդարադատություն իրականացնել։
Դատարանը չի կարող ավտոմատ կերպով արդարադատություն իրականացնել ցանկացած ենթադրյալ հանցագործության համար։ Դրա համար անհրաժեշտ է հետևյալ մեխանիզմներից մեկը, որը կօգտագործի այդ իրավունքը։
Վերջին դեպքում դատախազի գործողությունները պետք է հաստատվեն նախնական վարույթի պալատի կողմից, որը բաղկացած է երեք անկախ և անկողմնակալ դատավորներից։
Բացի այդ, դատախազի կողմից տրված յուրաքանչյուր ձերբակալման օրդեր և յուրաքանչյուր մեղադրանք պետք է հաստատվի երեք դատավորներից կազմված կոմիտեի կողմից, որոնք որոշում են կայացնում բացառապես դատախազի կողմից ներկայացվող խիստ սահմանված իրավական սկզբունքներին և ապացույցներին համապատասխան։
Դատարանի գործունեություն
Միջազգային քրեական դատարանի ձևավորվելու և համալրման համար պահանջվեց մոտ երեք տարի, որից հետո այն սկսեց իր աշխատանքը։
Ընդհանուր առմամբ, դատարանն առնվազն 139 երկրներում ենթադրյալ հանցագործությունների վերաբերյալ բողոքներ է ստացել, բայց ներկայումս Աֆրիկայում միայն ութ իրավիճակ է քննվում դատարանի դատախազի կողմից (Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Ուգանդա, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն, Դարֆուրի Սուդանի շրջան, Քենիա, Լիբիա, Կոտ դ’Իվուար, Մալի) ։ Դրանցից չորսը դատարան են փոխանցվել պետությունների կողմից որպես շահագրգիռ կողմեր (Ուգանդա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Կենտրոնական Աֆրիկյան Հանրապետություն և Մալի), երկուսը փոխանցվել են ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի (Դարֆուր և Լիբիա), իսկ երկուսը սկսվել են դատախազի սեփական նախաձեռնությամբ (Քենիա և Կոտ դ’ Իվուար)։
2006 թվականին սկսվել Է դատարանի կողմից կոնկրետ գործերի քննությունը։ 2006 թվականի մարտի 17-ին ձերբակալվել և Միջազգային քրեական դատարանին է հանձնվել Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության քաղաքացի Թոմաս Լուբանգու Դիիլոն՝ Կոնգոլի հայրենասերների միության  առաջնորդ, իտուրիական հակամարտության մասնակից։ Նա մեղադրվում էր մինչև 15 տարեկան երեխաներին զինվորական ծառայության զորակոչելու և ռազմական գործողություններում օգտագործելու մեջ։ Լուբանգայի նկատմամբ դատարանի սկիզբը նախատեսվում էր 2007 թվականի հունվարին, այնուհետև 2008 թվականի հունիսին, սակայն երկու անգամ հետաձգվում էր ընթացակարգային նկատառումներով։ Դատը սկսվել է 2009 թվականի հունվարի 26-ին։ 2012 թվականի մարտի 14-ին Լուբանգան մեղավոր էր ճանաչվել իրեն առաջադրված մեղադրանքներով։ Դա առաջին ՄՔԴ-ի մեղադրական դատավճիռն էր ։
Բացի այդ, դատախազը հրամայել է ձերբակալել Տիրոջ դիմադրության բանակի զինված խմբավորման հինգ անդամներին Ուգանդայում, որոնք մեղադրվում են հազարավոր երեխաների առևանգման մեջ, որոնց նրանք բռնի կերպով հավաքագրել են իրենց շարքերում կամ օգտագործել որպես տնային սպասավոր կամ սեքսուալ ստրուկներ։
2011 թվականի հունիսի 27-ին Միջազգային քրեական դատարանը Լիբիայի առաջնորդ Մուամմար Քադաֆիին, նրա որդուն՝ Սաիֆ ալ-Իսլամին և Լիբիայի հետախուզության ղեկավար Աբդուլա Ալ-Սենուսիին ձերբակալելու հրամանագրեր է տվել՝ նրանց մեղադրելով մարդկության դեմ հանցագործությունների մեջ։ ՄՔԴ-ի գլխավոր դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն 2011 թվականի մայիսին խնդրել էր Լիբիայում ցուցարարների կանխամտածված սպանության թույլտվություն տալ, այն բանից հետո, երբ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը տվյալ հարցով դիմել էր դատարանին։ ՄՔԴ-ի որոշման մեջ հայտնել է, որ կան բավարար հիմքեր կարծելու, որ Քադաֆին, նրա որդին և Ալ-Սենուսին հանցագործություններ են կատարել, որոնք հայտնվում են դատարանի իրավասության տակ, և որ հարկ է նրանց ձերբակալման օրդեր տալ։ Ձերբակալությունների անցկացումը, սակայն, բարդ խնդիր է ՄՔԴ-ի համար սեփական ոստիկանության բացակայության պատճառով, ինչը դատարանին ստիպում է այդ գործում ապավինել մասնակից երկրների վրա ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 22-ին Մուամար Քադաֆիի ձերբակալության օրդերը հետ էր կանչվել նրա մահվան պատճառով ։ Սաիֆ ալ-Իսլամը և Աբդուլա Սենուսին ձերբակալվել և կալանքի տակ են գտնվում Լիբիայում, սակայն Միջազգային քրեական դատարան մինչ օրս չեն հանձնվել ։
2013 թվականի մարտի 4-ին Քենիայի իրադրության գործով մեղադրյալներից մեկը՝ Ուհուրու Քենիատան, համընդհանուր ընտրությունների ընթացքում ընտրվել է այդ երկրի նախագահ ։
2011 թվականի նոյեմբերի 30-ին դատարանի առաջ են կանգնել Լորան Գբագբոն՝ Կոտ դ'Իվուարի նախկին նախագահ, և նրա օգնական Շառլ Բլե Գուդեն։ Նրանց մեղադրանք է առաջադրվել Կոտ դ'Իվուարում (2010-2011) զինված հակամարտության ընթացքում մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունների համար ։ 2016 թվականի հունվարի 28-ին սկսվեցին գործով լսումները ։ Դիտորդները նշում են, որ Գբագբոն դարձել է պատմության մեջ առաջին երկրի ղեկավարը, որն անձամբ է կանգնել քրեական դատարանի առջև ։ 2019 թվականի հունվարի 15-ին Գբագբոն արդարացվեց Միջազգային քրեական դատարանի կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դատարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1998 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ Կատեգորիա:Ցեղասպանություն Կատեգորիա:Միջազգային քրեական իրավունք Կատեգորիա:Միջազգային դատական մարմիններ Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Դատարաններ Հաագայում
Դրաժինսկու փողոց (Յալթա)
Դրաժինսկու փողոց (Улица Дражинского), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է 1917-1920 թվականներին Ղրիմում խորհրդային իշխանության հաստատման համար հեղափոխական պայքարի ակտիվ մասնակից, Ղրիմի ընդհատակյա կոմիտեի անդամ Յուրի Իսակովիչ Դրաժինսկու (1899-1920) պատվին ։ Սկիզբ է առնում Սվերդլովի փողոցից և ավարտվում Զբոսաշրջիկների խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 1900 մետր է։
Նկարագրություն
Յալթա քաղաքի Դրաժինսկու փողոցը սկսվում է Սվերդլովի փողոցից, հատում Մասանդրովսկայա, Դանչենկոյի, Սրեդնե-Սլոբոդսկայա փողոցները և ավարտվում Զբոսաշրջիկների խճուղու հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 86 շինություն։ Երկարությունը 1900 մետր է։
Փողոցն անվանվել է 1917-1920 թվականներին Ղրիմում խորհրդային իշխանության հաստատման համար հեղափոխական պայքարի ակտիվ մասնակից, Ղրիմի ընդհատակյա կոմիտեի անդամ Յուրի Իսակովիչ Դրաժինսկու (1899-1920) պատվին։ 1914-1918 թվականներին նա ապրել է այս փողոցի թիվ 19 տանը, որի պատին այժմ փակցված է նրա հուշատախտակը։ Նա ծնվել է դերձակի ընտանիքում, 11 տարեկանից աշխատելով օգնել է ընտանիքին։ 1917 թվականի ապրիլին կազմակերպել է Յալթայի աշակերտ դերձակների գործադուլը։ Նրանց պահանջն աշխատավարձի բարձրացումն էր, 8-ժամյա աշխատանքային օրը։ Յալթայում խորհրդային իշխանության հաստատման համար 1918 թվականի հունվարյան մարտերում Դրաժինսկին հեղափոխական առաջամարտիկներից էր։ Նրա տանն էր տեղաբաշխվել կարմիր գվարդիայի շտաբը։ 1920 թվականին ընդհատակյա կոմիտեի նիստի ժամանակ, որը Դրաժինսկին վարում էր Ի. Աշևսկու անունով, նրան և ընդհատակյա այլ գործիչների բռնեցին սպիտակգվարդիականները։ Ձերբակալվածները տեղափոխվեցին «Կոռնիլով» (նախկինում՝ «Կագուլ») հածանավի վրա, որտեղ հունվարի 24-ի գիշերն այրվեցին նավի հնոցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յալթայի փողոցներ
Ալեքսանդր Միսկո
Ալեքսանդր Միսկո, ռուս ֆինգերսթայլ-կիթառահար։ Հայտնի է դարձել տարբեր հայտնի երգերի քավեր տարբերակների շնորհիվ, հրապարակված Youtube-ում և Facebook-ում։ Նա թողարկել է երեք ստուդիական ալբոմ՝ «The Songs of Adolescence», «Beyond the Box» և «Roundtrip»։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Միսկոն ծնվել է 1997 թվականի նոյեմբերի 28-ին Կրասնոդար քաղաքում։ Ծնողները կրթությամբ տնտեսագետ են, ընտանիքում երաժիշտներ չկան ։ Նա սկսել է կիթառ նվագել 12 տարեկանում, երբ ծնողները նրան նվիրել են իր առաջին, այն ժամանակ դասական կիթառը ։ Ալեքսանդրի խոսքով, նա սովորել է նվագել երեք տարի, մինչև որ հանդիպել է կանադացի կիթառահար Դոն Ռոսի ստեղծագործություններին ։
Յություբյան ալիքի առաջին տեսահոլովակը վերբեռնվել է 2012 թվականի օգոստոսի 1-ին, այն Թրևոր Գորդոն Հոլի «Story» երգի քավեր տարբերակն էր ։ 2015 թվականին ռուսական ԶԼՄ-ների ուշադրությունը գրավեց երաժշտի տեսահոլովակը, որտեղ նա մի ձեռքով կիթառ է նվագում իսկ մյուսով գրիչով թակում պահարանին ։ Տեսանյութը 500 000 դիտում է հավաքել 4 օրում ։ Նույն թվականի փետրվարի 17-ին Միսկոն մասնակցել է «Բարև, ինտերնետ» ֆիլմի պրեմիերայի «Երեկոյան Ուրգանտ» գիշերային թոլք-շոուին ։
Համաշխարհային հռչակ է ձեռք բերել 2016 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մայքլ Ջեքսոնի «Billie Jean» երգի քավերի հրապարակումից հետո։ Տեսանյութը վիրուսային է դարձել՝ ավելի քան 3 միլիոն դիտում հավաքելով Youtube-ում և ավելի քան 35 միլիոն դիտում Facebook-ում ։ Քավերը հրապարակելուց անմիջապես հետո Միսկոն թողարկել է իր դեբյուտային ալբոմը՝ «The Songs of Adolescence»։
2017 թվականի վերջին Միսկոն թողարկել է իր երկրորդ ալբոմը, որը կոչվում է «Beyond the Box», որը ներառում էր «Billie Jean» (Մայքլ Ջեքսոն), «Careless Whisper» (Ջորջ Մայքլ, Wham!) և իր իսկ հեղինակած երգերը։ 2018 թվականին «Careless Whisper»-ի քավեր տարբերակը նույնպես վիրուսային է դարձել՝ Facebook-ում ավելի քան 50 միլիոն դիտում ունենալով։ Նույն տարում Միսկոն ելույթ է ունեցել «TEDxMannheim»-ում (անկախ TED կոնֆերանս Մանհայմում), նրա ելույթի թեման էր՝ «What would happen if you could make one instrument sound like a whole ensemble?» (անգլ. թարգմանաբար՝ «Ի՞նչ կլիներ, եթե կարողանայիք մեկ գործիք հնչեցնել որպես ամբողջ անսամբլ») ։
2018 թվականի սեպտեմբերի 29-ին նա դարձել է «UK Guitar Show 2018» մրցույթի հաղթող «Acoustic Guitarist of the Year» անվանակարգում, որի համար գրել և կատարել է «Tale of Lost Times» երգը (անգլ․ թարգմանաբաբար՝ «Կորուսյալ ժամանակի հեքիաթ») ։
2019 թվականի վերջին Ալեքսանդրը թողարկել է իր երրորդ՝ Roundtrip ալբոմը։ Ալբոմը զբաղեցրել է իններորդ տեղը ռուսական « Google Play Albums Chart»-ում ։
Ալեքսանդրը հայտարարվել է որպես «Ultimate Jam» համերգի մասնակիցներից մեկը, որը պետք է տեղի ունենար Musikmesse փառատոնում 2020 թվականի մարտի 31-ից ապրիլի 4-ը ։ Սակայն փառատոնը հետաձգվել է COVID-19 համավարակի պատճառով ։
Ոճ
Ըստ Միսկոյի՝ նա ոգեշնչվում է երաժշտության լայն տեսականիից՝ լսելով ամեն ինչ՝ հին դպրոցական հիփ-հոփից մինչև տեխնիկական դեթ մետալ, ինչպես նաև մինիմալ ​​երաժշտություն, ներառյալ արտիստներ Սթիվեն Ռայխը և Ֆիլիպ Գլասը ։ Նրա նվագելու տեխնիկայի վրա ազդել են այնպիսի կիթառահարներ, ինչպիսիք են Դոն Ռոսը, Ջոն Գոմը, Թոմաս Լիբը, Պրեստոն Ռիդը, Մայք Դոուսը և Էրիկ Մոնգրեյնը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս կիթառահարներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Մանանեխ (համեմունք)
Մանանեխ համեմունք, որը պատկանում է սպիտակ մանանեխի (Sinapis alba) և սև մանանեխի (Brassica nigra) ընտանիքներին ։
Համեմունքի պատրաստման համար ամբողջական և մանրացված մանանեխի հատիկը խառնում են ջրի, քացախի, կիտրոնի կամ խնձորի հյութի հետ, գինու կամ այլ հեղուկի հետ` ավելացնելով աղ և այլ համեմունքներ ։ Համեմունքը կարող է ունենալ թույլ դեղինից մինչև դեղնաշագանակագույն գույն ։ Համը տատանվում է քաղցրից կծուի սահմաններում ։
Մանանեխը հիանալի կերպով համադրվում է մսային կերակուրների և պանրի հետ, այն ավելացնում են աղցաններին, բուտերբրոտներին, համբուրգերներին և հոթդոգներին։ Որպես համեմունք մանանեխը օգտագործվում է բազմաթիվ սոուսների, ապուրների, մարինադների պատրաստման ժամանակ։ Մանանեխը լայնորեն օգտագործվում է բազմաթիվ ազգային խոհանոցներում։ Համեմունքը կիրառվում է տապակայի պատրաստման ժամանակ ։
Պատմություն
Մանանեխը մարդկանց կողմից օգտագործվել է վաղուց և տարածված է եղել Հին աշխարհում` Եվրոպայից մինչև Չինաստան ։ Ընդ որում մանանեխը Եվրոպայում եղել է միակ հասանելի կծու համեմունքը ։ Մանանեխից համեմունքը, հավանաբար առաջին անգամ սկսել են պատրաստել Հռոմեական կայսրությունում։ Հռոմեացիները խառնել են խաղողի հյութը սպիտակ մանանեխի հատիկին և ստացել են կծու համեմունք։ Մանանեխի բաղադրատոմսը կա «De re coquinaria» խոհանոցային գրքում (4-5-րդ դարեր)։ Բաղադրատոմսի մեջ մտնում է մանանեխի հատիկ, պղպեղ, չաման, համեմ, սամիթ, նեխուր, ուրց, խնկածաղիկ, սոխ, մեղր, քացախ և բուսական յուղ։ Համեմունքը կիրառվել է վարազի մսով տապակայի պատրաստման ժամանակ ։
Համարվում է, որ հենց հռոմեացիներն են բերել սև մանանեխի ընտանիքը Գալիա, որտեղ այն սկսել են աճեցնել խաղողի այգիներում ։ 10-րդ դարում Սեն Ժերմեն ԴԵ Պրեյի աբբայության վանականները Փարիզում սկսեցին մանանեխի սեփական արտադրությունը։ Օգտագործել են բոլոր հնարավոր ավելցուկները` պղպեղ, գինի, մեղր, շաքար և այլն ։ Մանանեխային սոուսն օգտագործել են սառը ուտելիքների հետ` այն համարելով տաքացնող համեմունք։ Ավելացրել են թարմ ձկանը, վարազի մսին, աղը դրած մսին, զելցին ։ Փարիզի արքունիքում մանանեխ պատրաստողներ առաջին անգամ նկատվել են 1292 թվականին ։ 1390 թվականին ընդունվում է օրենք, որը արգելում է մանանեխի վրա ցանկացած բաղադրիչի ավելացում, բացի որակյալ մանանեխի հատիկներից և քացախից ։
13-րդ դարում մանանեխի արտադրության կենտրոն է համարվել Դիժոնը ։ Այն մասին, թե որքան հայտնի է եղել մանանեխը Դիժոնում պահպանվել է 1336 թվականի նամակային հաշիվներում։ 1777 թվականին Դիժոնում ստեղծվել է մանանեխի արտադրության գործընկերություն օրիգինալ բաղադրատոմսով` օգտագործելով սպիտակ գինի։ Այստեղ է ի հայտ եկել նաև մանանեխի արտադրության առաջին մեքենան ։ 1937 թվականին դիժոնյան մանանեխի համար ներկայացվել է ծագման իսկության սերտիֆիկացիա։ Դիժոնի մանանեխի արտադրության հին պատմության շնորհիվ այն համարվում է «աշխարհի մանանեխային մայրաքաղաք» ։
Անգլիայում մանանեխը հայտնվել է 12-րդ դարում ։ Մանանեխի առաջին հիշատակումը գտնվում է T«he Forme of Cury» գրքում, որը գրել է Ռիչարդ II-ի գլխավոր խոհարարը։ Մանանեխային հացահատիկը խառնում էին ալյուրի և դարչինի հետ, ավելացնում էին ջուր, մանանեխից պատրաստում էին գնդիկներ և չորացնում էին։ Նման ձևով մանանեխը հարմար էր պահպանել, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նրանից պատրաստում էին մանանեխային պաստա` գնդիկները դնելով քացախի կամ գինու մեջ։ Լավագույնը համարվում էր ծովաբողկով մանանեխը, որը պատրաստում էին Տյուսբերգում։ Մանանեխը այստեղից տանում էին Լոնդոն և Անգլիայի այլ մասեր։ Այս մանանեխը նույնիսկ օգտագործվել է Շեքսպիրի «Հենրիխ IV» պիեսում ։
Ռուսաստանում մանանեխի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1781 թվականին։ 1784 թվականին դուքս Բեկետովի և Պովոլժեի անուններից արտադրվել է առաջին մանանեխային ալյուրը, մանանեխի տեղական տեսակից։ 1810 թվականին իրականացվում է գոլորշու տեխնիկա և սկսվում է դեղին մանանեխի և մանանեխային յուղի խառնումը ։
1904 թվականին ԱՄՆ-ում ներկայացվել է նոր, դեղնաշագանակագույն մանանեխը, որը պատմության մեջ առաջին անգամ օգտագործել են հոթդոգների պատրաստման համար ։
Համային որակներ
Մանանեխի սեփական համը կծու է և այրող։ Բույսի բոլոր մասերում մտնում են սինագրինը, միրոզինազը, սինալրինը։ Բջիջների քայքայման դեպքում միրոզինազը բաժանվում է մոլեկուլների և բաց է թողնում կեղտոտ ծծմբային միացությունները ։ Միրոզինազի ազդեցությունը կախված է ջերմաստիճանից։ Այս նյութը օգտագործում են մանանեխային պաստայի պատրաստման ժամանակ, մանանեխի ամրությունը կարգավորվում է հեղուկի ջերմաստիճանով։ Այն մանանեխը, որը պատրաստվում է սենյակային կամ ավելի բարձր ջերմաստիճանում (մինչև 38 °C) կլինի կծու։ Եթե մանրացված հհատիկին ավելացնենք եռացրած ջուր, ապա մանանեխը ստացվում է ավելի փափուկ և քաղցր։ Եթե մանանեխի ամբողջական հատիկը տաքացնենք, ապա կնկատվի կծվություն, այլ սուր հոտ և այդ ամենի հետ մեկտեղ կպահպանի իր դառը համը ։
Մանանեխի սուր կծու համը պահպանվում է ավելի երկար, եթե համեմունքը պահվի փակ կոնտեյներում` փակ տեղում ։ Շնորհիվ մանանեխի հակաբիոտիկային կազմության` այն չի վնասվում բակտերիաներից և երբեք չի փչանում, սակայն կարող է կորցնել բույրը ։
Մանանեխի պատրաստման ժամանակ, համային որակները կախված են այլ բաղադրատարրերից` աղից, քացախից, շաքարից։ Վառ դեղին գույն ստանալու համար մանանեխին երբեք չեն ավելացնում քրքում ։
Կիրառումը խոհարարության մեջ
Ավանդարար մանանեխը մատուցում են որպես համեմունք՝ տաք կամ սառը ուտեստների համար։ Օգտագործում են արագ սննդի պատրաստման մեջ՝ նրբերշիկների կամ երշիկների հետ։
Մանանեխը կիրառվում է որպես սոուսների պատրաստման բաղադրիչ, այդ թվում հոլանդական սոուսի և մայոնեզի ։ Մանանեխը ունի չմարվող նյութերը կայունացնող խառնուրդ, ինչպիսիք են յուղը և բույրը։ Բացի այդ հոլանդական սոուսում մանանեխը կանխարգելում է սպիտակուցների խառնումը ։
Շագանակագույն մանանեխի հատիկից պատրաստում են խոզապուխտ և տապակած տավարի միս, իսկ ճապոնացիները այն օգտագործում են ձկան մարինադի համար ։ Սև մանանեխը աչքի է ընկնում սուր հոտով և տարածված է Հնդկաստանում, որպես աղցանների կամ տաք ուտեստների համեմունք։ Յուղի մեջ տապակած մանանեխից Հնդկաստանում և Չինաստանում պատրաստում են համեմունք` մսից, բանջարեղենից և այլ բաղադրամիջոցներց պատրաստված ուտեստների համար ։
Հումքի տարատեսակներ
Մանանեխը սերում է խաչածաղկավորների ընտանիքի երեք տեսակներից` սպիտակ, սև և սարեփյան։ Սև մանանեխը, անվանում են իսկական կամ ֆրանսիական ։ Այն աճում է Հարավային Եվրոպայում, հիմնականում Իտալիայում և Ֆրանսիայում։ Նրա սերմերը փոքր են, մուգ, ունեն այրող համ և հոտ։ Այս տեսակը կիրառվում է բարձրորակ մանանեխի պատրաստման համար, այդ թվում նաև դիժոնյան մանանեխի համար։ Սև մանանեխի պատրաստումը կապված է որոշակի բարդությունների հետ։ Նրա պատիճը արագ բացվում է և բերքի մեծ մասը թափվում և կորչում է։ Այդ իսկ պատճառով հաճախ դասական ֆրանսիական բաղադրատոմսերում սև մանանեխը փոխարինում էին շագանակագույնով կամ սարեփյանով ։