Մեղքի_հույզ
Մեղք և զիջումներ գնալու պատրաստակամություն
Ֆրիդմանը, Ուոլինգտոնը և Բլեսը ընդհանրացրին Ֆրիդմանի, Ֆրեյզի, Ուոլիսի, Սադալի, Բրոկի և Բեկերի, Կարլսմիտի և Գրոսսի աշխատանքները։ Հեղինակների կարծիքով հետազոտությունների արդյունքները թույլ են տալիս ասել, որ մեղքի զգացումը բարձրացնում է զիջումների գնալու պատրաստականությունը։ Միևնույն ժամանակ հեղինակները հայտարարեցին, որ իրենց հետազոտություններից որոշները ունեն թույլ տեղեր և անհրաժեշտ է նոր հետազոտություններ կատարել։ Առաջին հետազոտության ժամանակ փորձարկվողները հայտնվեցին մի իրավիճակում, երբ նրանք նախապես պատկերացում ունեին իրենց սպասվող էքսպերիմենտի մասին։ Նրանք կարող էին այդ մասին հայտնել փորձարկողին, կարող էին նաև խաբել։ Ապա բոլոր հետազոտվողներին՝ ովքեր ճիշտն էին ասել և ովքեր ստել էին խնդրեցին մասնակցել այլ էքսպերիմենտի, որը ուներ կա՛մ տհաճ, կա՛մ էլ նեյտրալ բնույթ։ Պարզվել էր, որ այս էքսպերիմետին առավել հեշտ համաձայնել էին մասնակցել այն մասնակիցները, ովքեր ստել էին։ Ընդ որում տհաճ կամ նեյտրալ բնույթը ոչ մի ձևով չազդեց հետազոտվողների այդ հարաբերակցության վրա։ Երկրորդ հետազոտության ժամանակ հետազոտվողները նստում էին շարժվող սեղանի շուրջ, որի վրա ինչ-որ ուսանողի կողմից դրված էին բլանկներ, ընդ որում ամեն ինչ դասվորված էր այնպես, որ բլանկները անընդհատ խառնվում էին։ Ստուգիչ խումբը նստում էր էր կայուն սեղանի շուրջ, որտեղ իդեալական կարգուկանոն էր։ Ապա հետազոտողը խնդրում էր հետազոտվողներին մասնակցել փորձին, որը պետք է անցկացներ կա՛մ այն նույն ուսանողը, ում բլանկները խառնվել էին, կա՛մ էլ լրիվ այլ փորձարկող։ Արդյունքում խառնված բլանկների հետազոտվողների 75 տոկոսը համաձայնել է մասնակցել հետագա հետազոտությանը, իսկ մյուս խմբում միայն 39 տոկոսը։ Ընդ որում, այն փորձի մեջ, որը պետք է անցկացներ այլ հետազոտող երկու խմբերի հետազոտվողները համաձայնել են մասնակցել ավելի հեշտությամբ։ Երկու խմբերի տարբերությունը արտահայտվել է այն ուսանողին օգնելու պատրաստակամության մեջ, ով խառնել էր բլանկները։ «Մեղավորների» խմբում 10 մարդուց 9-ը համաձայնել են մասնակել իրենց կողմից «Նեղացված» ուսանողը, իսկ մյուս «Անմեղների» խմբում համաձայնել են միայն 5 մարդ 15-ից։ Երրորդ փորձի ժամանակ հետազոտողները փորձել են պարզել, թե ինչպես է մեղքի զգացումը ազդում նեղացվածի հետ համագործակցության պատրաստակամության վրա։ Երրորդ փորձի իրավիճակը նման էր երկրորդ փորձին։ Ապա բոլոր փորձարկվողներին խնդրել են մասնակցել էքսպերիմենտի, որը պետք է անցկացներ տուժած ուսանողը։ Ընդ որում փորձարկվողների առաջին խմբին ասվել է, որ նրանք պետք է հանդիպեն այն ուսանողի հետ, իսկ մյուս խմբին նշել են, որ փորձին մասնակցեն հեռակա։ Ինչպես նախորդ փորձի ժամանակ, տուժած ուսանողին օգնելու մեծ պատրաստակամություն հայտնեցին այն հետազոտվողները, ովքեր մեղավոր էին զգում ուսանողի առաջ։ Սակայն երկու խմբի հետազոտվողները հավասարապես պատրաստակամ էին համագործակցելու։ Դժբախտաբար, հետազոտողները չեն իրականացրել մեղքի սուբյեկտիվ զգացման չափումներ, և հետևաբար, չէին կարող գնահատել հետազոտվողների մոտ մեղքի զգացման արտահայտվածությունը։ Ըստ փորձի տրամաբանության մեղքի զգացումը ուղեկցում է փորձարկվողի «վատ» արարքին երբ նա ստում է այլ մարդու կամ վնասում նրան։ Ինչպես երևում է ստացված արդյունքներից մեղքի նման զգացումը էական ազդեցություն է ունենում նեղացված մարդուն զիջման պատրաստականության վրա, նույնիսկ եթե զիջումը կպահանջի ժամանակի և ուժերի որոշակի ծախսեր։ Հետաքրքրիր է, սակայն զարմանալի չէ այն փաստը, որ հետազոտվողները, որոնք մեղավոր են զգում, այնքան էլ հեշտությամբ չեն գնում զիջումների, եթե այդ զիջումները անմիջականորեն կապված են նեղացած մարդու հետ անմիջական փոխհարաբերության հետ։ Այդ ֆենոմենը կարելի բացատրել նրանով, որ մարդը, ով ունի մեղքի զգացում այլ մարդու առաջ, ձգտում է խուսափել նրա հետ առավել ծանր կոնֆրոնտացիայից։ Սակայն անհրաժեշտ է զգուշորեն այս փորձերից հետևություններ անել, և դրանք օգտագործել իրական կյանքում։ Չպետք է մոռանալ, որ արհեստականորեն ստեղծված իրավիճակում նեղացած և մեղավոր կողմերը իրար հետ ծանոթ չէին։