cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սվին
Պատմություն
Ըստ ավանդության, հրազենին կցված սվինի գործածումը սկիզբ է առել 17-րդ դարի առաջին կեսին, հարավարևմտյան Ֆրանսիայի Բայոն քաղաքում, այստեղից էլ՝ ֆրանսերեն baïonnette բառը («սվին»), որը օգտագործվում է աշխարհի գրեթե բոլոր լեզուներում։ Ժամանակակիցների նկարագրությամբ, վաղ տեսակի սվինն իրենից ներկայացնում էր մոտավորապես մեկ ֆուտ երկարություն ունեցող ուղիղ, երկկողմանի մետաղյա սայր, փայտե բռնակոթով, որը կարելի էր փակցնել մուշկետի փողին։ Հետագայում այս նորաստեղծ զենքի չափսերը բավականաչափ փոքրացվել էին, և նրա համբավն ու կիրառումը լայն տարածում էր գտել ամբողջ Եվրոպայում։ Շուտով այն փոխարինեց տեգին։
Առաջին սվինները լուրջ թերություններ ունեին. օրինակ՝ ձեռնամարտում օգտագործելու համար սվինը պետք էր մտցնել մուշկետի փողի մեջ և հետևաբար զենքն այլևս հնարավոր չէր օգտագործել որպես հրազեն։ Բացի այդ, շատ դեպքերում սվինը խցկվում էր հրացանի փողի մեջ և այն դժվար էր կամ անկարելի էր դուրս հանել։ 17-րդ դարի վերջերում սվինի փակցման մեխանիզմը կատարելագործվել էր՝ բռնակի վրա օղակ ավելացնելով, որի շնորհիվ այն կարելի էր ամրացնել հրացանի փողի ծայրի շուրջ։
Դասակարգում
Ըստ շեղբի ձևերի տարբերվում են՝
Ըստ ամրացման տեսակի՝
Ժամանակակից օգտագործում
Զինյալ ուժերում բազմալիցք հրացանի արմատավորման և զարգացման հետևանքով սվինի դերը մարտական գործողություններում բավականին ընկավ, թեև բանակներում (հետևակազորում և այլ զորքի տեսակներում) շարունակվում է սվինի կիրառման զինամարզանքները։
Սվինամարտ
Ժամանակակից ձեռնամարտի կարևոր խնդիրներից մեկն է համարվում սվինամարտին տիրապետելու հմտությունը, այսինքն ավտոմատով կամ հրացանով, որոնց ամրակցված է սվինը։
XX հարյուրամյակի 40-50-ական և 60-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում գոյություն ուներ այնպիսի մարզաձև, ինչպիսին է առաձգական սվինով կարաբիններով սուսերամարտը։ Անց էին կացվում սվինամարտի ԽՍՀՄ և Զիված ուժերի առաջնություններ։ Այդ մրցումները համարվում էին մարտիկի հավելյալ պատրաստությունը զենքով ձեռնամարտ վարելու, մարտին հոգեպես պատրաստ լինելու և գոտեմարտի ժամանակ հոգեբանական կայունության համար։
Սվինամարտի համալիր պատրաստությունը թույլ է տալիս վստահ մարտը վարել ինչպես զենքով, այդպես էլ առանց դրա։ Կարաբինով պաշտպանվելու և հարձակվելու սկզբունքների ընդհանուր օրենքները պատրաստության մարզա-խաղային ձևում տեղափոխվում են ժամանակակից զենքի վրա և յուրացվում են պաշտպանողական գործողություններ հակահարձակման անցնելու գործողությունների հետ մեկտեղ։
Սվինը և ժամանակակից զինված ուժերը
2010 թվականի մարտին ԱՄՆ Բանակը որոշում է կայացրել հրաժարվել սվինից և զինվորներին սվինամարտի հնարքներն սովորեցնելուց։ Այդ որոշումը պայմանավորված է նրանով, որ Պենտագոնի կարծիքով, ժամանակակից պատերազմի պայմաններում սվինը այլևս անհրաժեշտ և հուսալի զենք չի համարվում։ Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ Ծովային հետևակը հայտարարել է, որ սվինից դեռ չի պատրաստվում հրաժարվել ։
2009 թվականի սեպտեմբերին Թագավորական Շոտլանդական գնդի լեյտենանտ Ջ. Ադամսոնը պարգևատրվել է Ռազմական Խաչ շքանշանով նրա համար, որ մերձամարտում սվին դանակի հարվածով սպանել է թալիբների գնդացրորդին (նրա հրացանի փամփուշտները վերջացել էին, իսկ վերալիցքավորելու ժամանակ չկար) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սառը զենքեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Դանակներ Կատեգորիա:Շեղբավոր զենք
Լեմվել Մարության
Լեմվել Մարտիրոսի Մարության, հայ թարգմանիչ, լրագրող, գրականագետ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։
Կենսագրություն
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1925 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1928-1932 թվականներին աշխատել է Լենինականի «Բանվոր» թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար, 1932-1934 թվականներին՝ «Խորհրդային Հայաստան» թերթում որպես բաժնի վարիչ, 1934-1935 թվականներին՝ լուսժողկոմատի երկաթգծի դպրոցների վարչության պետ, 1935-1937 թվականներին՝ «Խորհրդային Հայաստան» թերթի բաժնի վարիչ։ 1954 թվականից աշխատել է Հայպետհրատում։ Մահացել է Երևանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Կլևան
Կլևան (Клевань), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ռովնոյի մարզի Ռովնոյի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կոլիվան։ Հիմնադրվել է 1458 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կլևան քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 8 054 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1458 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
162
Մահեր
Կատեգորիա:162 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օրնիլյոս դե Էրեսմա
Օրնիլյոս դե Էրեսմա (Hornillos de Eresma) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 34,90 կմ2։ Բնակչությունը՝ 184 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Էմենտալ (պանիր)
Էմենտալ, էմենտալեր (Emmental, Emmentaller), շվեյցարական պանրի տեսակ է։ Որպես հիմք ծառայում է բարձրադիր և ենթալպյան արոտներից ստացված կովի կաթը։ Դասվում է պինդ տեսակի պանիրների խմբին։ Ունի նուրբ առաձգական կամություն, դեղին գույն, քաղցր ընկուզային համ և խիստ արտահայտված բուրմունք։ Կտրվածքի վրա երևում են խոշոր, կլոր և ձվաձև աչքեր։ Պանիրն արտադրվում է թեթևակի ուռուցիկ կողմերով ցածր գլանի տեսքով, որը կշռում է, 5-10 կգ և պատված է նարնջագույն լատեքսով։ Օգտագործվում է հասունանալուց երկու ամիս հետո, սակայն հասուն տարիքում պանրտի համային արժեքներն առավել են արտահայտված։
Էմենտալն օգտագործվում է որպես նախուտեստ, աղանդեր, ինչպես նաև աղցաններ, բուտերբրոդներ, սոուսներ կամ ֆոնդյու պատրաստելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարական պանիրներ
4 Non Blondes
4 Non Blondes, ամերիկյան ռոք խումբ Կալիֆոռնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքից, կազմավորվել է 1989 թվականին։ Խումբը հիմնել են բաս կիթառահար Քրիստա Հիլհաուսը (ծնվ. նոյեմբերի 28, 1961 ), կիթառահար Շաննա Հոլը, թմբկահար Վանդա Դեյը և վոկալիստ Լինդա Փերրին։ Առաջին ալբոմի թողարկումից առաջ Շաննա Հոլին փոխարինել է Ռոջեր Ռոշան, իսկ Վանդա Դեյին Ֆոն Ռիչարդսոնը։ Նրանք չարթեր են մտել 1993 թվականին «What’s Up?» երգով, որը նրանց միակ հիթն է։ Երբ 1994 թվականին սոլո կարիերայի համար Փերրին լքեց խումբը, այն լուծարվեց։
Կարիերա
Քրիստա Հիլհաուսը և Շաննա Հոլը սենյակակիցներ էին և հանդիպել են Վանդի Դեյին, երբ միացել են այն խմբին, որտեղ նա նվագում էր։ Երբ այդ երեքը լքեցին այդ խումբը, նրանք սկսեցին որպես տրիո ելույթ ունենալ։ Սակայն, նկատելով, որ Փերրին սոլո է ելույթ ունենում, Հիլհաուսը և Հոլը խնդրեցին նրան, որպես վոկալիստ, միանալ խմբին։ Նրանց առաջին փորձը պետք է տեղի ունենար 1989 թվականի հոկտեմբերի 17-ին ժամը 18-ին, սակայն ժամը 17-ին Լոմա Փրիետում տեղի ունեցած երկրաշարժը խանգարեց նրանց ծրագրերին։
1991 թվականի հուլիսին խումբը պայմանագիր է կնքում Interscope լեյբլի հետ Gavin Convention-ում ելույթ ունենալուց հետո։ Երբք նրանք սկսեցին իրենց դեբյուտային ալբոմի նախապատրաստումները, Վանդա Դեյին փոխարինում է Ռիչարդսոնը։ 1992 թվականին «Bigger, Better, Faster, More!» ալբոմի ձայնագրման ժամանակ, ալբոմի պրոդյուսեր Դեյվիդ Տիկլը զգաց, որ Հոլի կիթառ նվագելը «չի ձգում», այդ պատճառով նրան նույնպես խնդրեցին լքել խումբը։ Արդյունքում, ալբոմի ձայնագրությունը ավարտեց Լուիս Մետոյերը։ Ռոջեր Ռոշան խմբին միացավ ալբոմի ավարտից հետո և խմբում մնաց մինչև 1994 թվականը։
Այլ աշխատանքներ
4 Non Blondes խումբը թողարկել է «Mary’s House» երգը, որպես 1993 թվականի «Ուեյնի աշխարհը 2» ֆիլմի սաունդթրեք։ Նրանք նաև ձայնագրել են Van Halen խմբի «I’m the One» երգի քավերը, որպես «Դատարկագլուխներ» ֆիլմի սաունդթրեք։ Խումբը թողարկել է The Carpenters խմբի If I Were a Carpenter տրիբուտ ալբոմի համար «Bless the Beasts and Children» և Led Zeppelin խմբի Encomium։ A Tribute to Led Zeppelin տրիբուտ ալբոմի համար «Misty Mountain Hop» երգերը։
Խումբը լուծարվել է 1994 թվականի վերջին՝ իրենց երկրորդ ալբոմի ձայնագրման ժամանակ։ Վոկալիստ Լինդա Փերրին որոշել էր զբաղվել սոլո կարիերայով, որից հետո թողարկել է մի քանի սոլո աշխատանքնել, ինչպես նաև պրոդյուսերավորել է և հեղինակել է երգեր Քրիստինա Ագիլերայի, Ալիշա Քիզի, Փինքի, Գվեն Ստեֆանիի, Քորթնի Լավի և Քելի Օսբորնի համար։ Հոլը ձայնագրել, պրոդյուսերավորել, գրել և նվագել է տարբեր երաժիշտների հետ, ինչպես նաև 2006 թվականին թողարկել է «Electrofunkadelica: e3+FUNKnth = music for the body, mind & soul» նախագիծը «Make Music, Not War! Records» լեյբլում։
2014 թվականի մայիսի 11-ին խումբը վերամիավորվել է Լոս Անջելեսի Beverly Hilton հյուրանոցում կայացած «An Evening For Women» բարեգործական երեկոյում փոքր համերգ կայացնելու համար։ Նրանք վեց երգ են կատարել՝ «Train», «Spaceman», «The Ladder», «Mighty Lady», «Superfly» և «What's Up?»։ Երեկոն կազմակերպվել է Լոս Անջելեսի ԼԳԲՏ կենտրոնը ։
Լինդա Փերրին և Քրիստա Հիլհաուսը նաև վերամիավորվել են 1999 թվականին՝ ի աջակցությունի Փերրիի սոլո համերգային շրջագայության ։ Հիլհաուսը, ով խմբի պաշտոնական կայքի ղեկավարն էր, մի քանի տարվա ընթացքում փորձել է համագործակցել այլ նախագծերի հետ, սակայն դրանցից ոչ մեկը էական շահույթային հաջողություն չի ունեցել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք խմբեր Կատեգորիա:1989 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քառյակներ Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ալտերնատիվ ռոք երաժշտական խմբեր Կալիֆոռնիայից Կատեգորիա:Ամերիկյան ալտերնատիվ ռոք երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Interscope Records-ի արտիստներ
Յանա Յազովա
Յանա Յազովա (Яна Язова, գրական անունը՝ Լյուբա Թոդորովա Գանչևա, Liuba Gantcheva, ), բուլղարացի մտավորական, գրող ։
Կենսագրություն
Յանա Յազովան ծնվել է բուլղարական Լոմ քաղաքում ։ 1935 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի սլավոնական բանասիրության ֆակուլտետը ։ Սորբոնում ուսանել է ֆրանսիական բանասիրություն։ 1940 թվականին տպագրվել են նրա «Վերջին հեթանոսը» պատմական դրաման և «Կապիտան» նովելը։ 1942-1943 թվականներին համագործակցելով Ալեքսանդր Բալաբանովի հետ, խմբագրել է մանկական Blok ամսագիրը ։
Նրա «Ալեքսանդր Մակեդոնացի» վեպը և «Բալկաններ» եռագրությունը տպագրվել են հետմահու ։
1974 թվականին Սոֆիայի իր բնակարանում նրան գտել են սպանված ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Բուլղարացի բանաստեղծներ
163
Մահեր
Կատեգորիա:163 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վոդյա (գյուղ, Կառեդա շրջան)
Վոդյա (Vodja), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Կառեդա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 27 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Կառեդա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Մադրիդի քրիստոնեական մուրալյաներ
Մադրիդի քրիստոնեական մուրալյաներ (Muralla cristiana de Madrid), հայտնի են նաև որպես միջնադարյան պատեր։ Կառուցվել են Մադրիդում 11-12-րդ դարերում, երբ քաղաքը գտնվել է Կաստիլիայի գահի տիրապետության ներքո։ Դրանք կառուցվել են որպես մուսուլմանական ծագմամբ քարե պարսպի շարունակություն (9-րդ դար)՝ տեղավորելու Ռեկոնկիստայից հետո ի հայտ եկած նոր թաղամասերը։ 1561 թվականին պալատի հիմնադրումից հետո դրանք չօգտագործվեցին և գրեթե ամբողջությամբ քանդվեցին։ Դեռևս կանգուն են որոշ մնացորդներ, որոնք ինտեգրվել են տարբեր կառույցներում՝ El Madrid de los Austrias: Առավել կարևոր մնացորդները գտնվում են Mancebos, Don Pedro, Almendro, Escalinata, Espejo, Mesón de Paños և Cava Baja փողոցներում և  Իզաբել II-ի անվան հրապարակում, Պլացցա դե Օրիենտե ստորգետնյա կանգառում։
1954 թվականին դեռևս պահպանված մնացորդները ընդգրկվել են Իսպանիայի Պատմական և գեղարվեստական արժեք ներկայացնող հուշարձանների ցանկում (Conjunto Histórico-Artístico):
Պատմություն
Ըստ ավանդույթի պատերի կառուցումը վերագրվում է Կաստիլիայի կայսեր Ալֆոնսո VII-ին (1126-1157), չնայած ենթադրվում է, որ աշխատանքներն սկսվել են նախքան նրա գահակալումը, Մադրիդի քրիստոնեական նվաճումից անմիջապես հետո (1083), Ալֆոնսո VI Քաջի օրոք (1040-1109)։
13-րդ դարի սկզբում պատերի կառուցումը դեռևս չէր ավարտվել. ինչպես նշվում է Մադրիդի 1202 թվականի խարտիայում «բոլոր աշխատանքներն ուղված են եղել պատերի կառուցմանը, մինչև դրանց ավարտը»։ Տարբեր քաղաքային փաստաթղթեր վկայում են, որ դրանց կառուցումն ավարտվել է 13-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Պատերը պաշտպանական դեր են կատարել Ռեկոնկիստայից հետո՝ որպես քրիստոնյաների կողմից խլված տարածքների համախմբման վայր ։
Մադրիդի քաղաքային աճին զուգընթաց՝ պատերից դուրս նոր արվարձանների ստեղծմամբ, պատերը քանդվեցին։
Առանձնահատկություններ
Մադրիդի քրիստոնեական պատերը պաշտպանել են 33 հեկտար տարածք, ութ անգամ ավելի մեծ տարածք, քան Մադրիդի մուսուլմանական պատերը։
Ի տարբերություն արաբական պարիսպների, որոնք կառուցվել են քառանկյուն աշտարակներով, քրիստոնեական կառույցը կապված է եղել կայծքարային ապարների շերտերի կիսագնդաձև աշտարակներին։ Քարի հատկանիշներից ելնելով՝ (հարվածի դեպքում առաջացնում է կայծեր) ստեղծվել է պատմական քաղաքի կարգախոսը. «Ես ջրի վրա կառուցված՝ պատերս կրակից են»։
Ըստ դիտարկումների եղել են շուրջ 130 և 140 աշտարակներ, յուրաքանչյուրը 10 կամ 15 մետր հեռավորության վրա։ Պատերն ամբողջ երկայնքով շրջապատված են եղել արտաքին խրամով։
Ունեցել է իրար հերթագայող չորս դարպասներ, յուրաքանչյուրը պաշտպանված հարևանությամբ գտնվող մեկ կամ մի քանի ավելի ուժեղ աշտարակներով, որոնցից ոչ մի հնագիտական մնացորդ չի պահպանվել։
Այս մուտքերում ավելացվել են Մադրիդի մուսուլմանական պատերի երեք դարպասները՝ Սանտա Մարիա կամարը, Պուերտա դե լա Վեգան, Պուերտա դե լա Սագրան։
Պատերի երկայնքով կառուցվել են մի քանի պաշտպանական աշտարակներ, պահակադիտանոցներ, որոնք ունեցել են ռազմավարական դիրք։ 11-րդ դարում իսլամական բնակչության կողմից կառուցված Ուեսոս աշտարակը (Ոսկորների աշտարակ) ներառվել է քրիստոնեական պատերի մեջ՝ Պուերտա դե Բալնադուի պաշտպանության համար ։ Վերջինիս մնացորդները ցուցադրվում են լազա դե Օրիենտե ստորգետնյա ավտոկանգառում։
Լավ պահպանված մնացորդներ
Մադրիդի քրիստոնեական պատերի առավել լավ պահպանված հատվածները ներառվել են քաղաքային տարբեր շենքերի ու ենթակառուցվածքների մեջ ։ Շատ դեպքերում դրա հասանելիությունը շատ սահմանափակ է՝ հաշվի առնելով բնակարանների գտնվելու մասնավոր բնույթը.
Պոտապովիչի (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Պոտապովիչի (Потаповичі), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոտապովիչի գյուղում բնակվում էր 465 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 89,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թեոդյուլ Արման Ռիբո
Թեոդյուլ Արման Ռիբո (Théodule Ribot, ), ֆրանսիացի հոգեբան, ֆրանսիական հոգեբանության մեջ փորձարարական ուղղության հիմնադիր։
Կենսագրություն
Պրոֆեսոր Սորբոնի համալսարանի (1885) և Կոլեժ դե Ֆրանսի (1888, նաև առաջին հոգեբանական լաբորատորիայի տնօրեն, 1889)։ «Revue philosophique» («Ռևյու ֆիլոսոֆիք») առաջին հոգեբանական հանդեսի հիմնադիր ու խմբագիր։
1-ին Սիջազգային հոգեբանական կոնգրեսի (Փարիզ, 1889) նախագահ։ Ռիբոն փորձում էր ժամանակի հոգեբանության հիմնական ուղղությունների (անգլիական և գերմանական) քննադատական վերլուծության հիման վրա ձևակերպել նոր, փորձարարական հոգեբանության ծրագիր, որն ուսումնասիրեր բարձրագույն հոգեկան պրոցեսները և անհատին՝ ամբողջությամբ։
Ի տարբերություն Վ․ Վունդաի, առաջնությունը տալիս էր հոգեախտաբանական «փորձին»՝ գտնելով, որ հիվանդությունը ամենանուրբ փորձն է, որն իրագործում է բնությունը խիստ որոշակի պայմաններում և այնպիսի միջոցներով, որով օժտված չէ մարդկային արվեստը։
Հիմնականում սա էլ որոշեց Ռիբոից եկող ավանդությունների բնույթը ֆրանսիական հոգեբանության մեջ։ Ռիբոն մեծ ճանաչում է ստացել կամածին ուշադրության և երևակայության շարժումային տեսությամբ, զգացմունքների հոգեբանությանը նվիրված աշխատություններով, որոնք նկատելի ազդեցություն են թողել անգլիական հոգեբանության վրա ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հոգեբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մանկավարժներ
Խոսխեր
Խոսխեր, գյուղ կամ գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում, Բարվարի գավառակում։ Գտնվում էր Մոկսից 25 կմ հարավ-արևմուտք, Արևելյան Տիգրիսի ձախափնյա հովտում։
Պատմություն
Հայ բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Գյուղն ավերվել է։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 80 տուն, իսկ 1909 թվականին՝ մոտ 30 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Թուգելա ջրվեժ
Թուգելա ջրվեժ (Tugela Falls)՝ սեզոնային ջրվեժների համալիր, որը տեղակայված է Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետության Կվազուլու-Նատալ նահանգի Թագավորական Նատալ ազգային պարկի Դրակոնյան լեռներում (Վիշապի լեռներ)։ Այն ընդունված է որպես աշխարհի երկրորդ ամենաբարձր ջրվեժը, բայց կա փաստարկ, որ իրականում դա ավելի բարձր է, քան Վենեսուելայի Անխել ջրվեժը։ Հինգ անջատ ազատ թափվող անկումների համակցված ընդհանուր անկումը 948 մ է (3,110 ոտնաչափ)։ Այնուամենայնիվ, 2016-ին Չեխիայի գիտական արշավախումբը նոր չափումներ է կատարել՝ ըստ որի ջրվեժը 983 մ բարձրության է։ Տվյալները հաստատման համար ուղարկվել են Համաշխարհային ջրվեժի տվյալների բազա ։  Թուգելա գետի (Զուլուսերեն ՝ «հանկարծակի») աղբյուրը Մոն-օ-Սողս սարահարթն է, որը տարածվում է մի քանի կիլոմետր հեռու Ամֆիթատրոն ժայռի պատնեշից, որտեղից թափվում է ջրվեժը ։
Բարձրության հակասություններ
Կա փաստարկ, որ Թուգելա ջրվեժը ամենաբարձր ջրվեժն է աշխարհում, քան ավելի հաճախ մեջբերված Անխել ջրվեժը ։ Այս փաստարկը հիմնված է համապատասխան անկումների ենթադրյալ բարձրության երկու հավանական անճշտությունների վրա ։
Նախ, շատերն այժմ կարծում են, որ Անխել ջրվեժը այնքան բարձր չէ, որքան ի սկզբանե ուսումնասիրել էր ամերիկացի լրագրող Ռութ Ռոբերտսոնը 1949 թվականին։ 979 մ մեջբերված ցուցանիշը (3,212 ոտնաչափ) գրեթե ճշգրիտ համապատասխանում է ջրվեժի գագաթի և Ռիո Գաուջայի և Ռիո Չուրան գետերի խառնուրդի միջև բարձրության տարբերությանը, որը մոտավորապես 2 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Աույան Տեպույի նոսրացման գոտու հիմքից և 1,6 կմ (0.99 մղոն) ներքևում ՝ Ռիո Գաուջայի վերջին հատվածից, որը կարող է համարվել «ջրվեժ» ։
Անխել ջրվեժի մեկնարկային բարձրությունը հաճախ տրվում է 1500 մ (4,900 ոտնաչափ), որից ջրվեժները ընկղմվում են ուղղահայաց 807 մ (2,648 ոտնաչափ), այնուհետև անցնում ժայռով մոտավորապես 0,4 կմ (0,25 մղոն) բարձրության համեմատաբար փոքր կորստով, նախքան Տալուս Ռափիդսի ներքևում 3 մ (98 ոտնաչափ) վերջնական անկումը, Միրադոր Լայմ անունով հայտնի տեսադաշտի մոտ։ Դրանից հետո Ռիո Գաուան հոսում է բարձրության շատ փոքր կորստով։ Ոչինչ չի մոտենում ջրվեժին կամ նույնիսկ ժայռին, նախքան այն թափվի Ռիո Չուրան։ Այնուամենայնիվ, Միրադոր Լայմեի բարձրությունը սովորաբար տրվում է մոտավորապես 700 մ (2300 ոտնաչափ), ինչը թույլ կտա ենթադրել, որ Անխել ջրվեժը ընդամենը 800 մետր ընդհանուր բարձրության վրա է ։
Այնուամենայնիվ, Անխել ջրվեժը գրեթե համընդհանուր համարվում է աշխարհի բոլոր ջրվեժներից ամենաբարձրը (Տուգելայի ջրվեժի ընդհանուր բարձրությունը, չնայած հնարավոր է ամենաբարձրը Երկրի վրա, բաժանված է հինգ փոքր շերտերի, իսկ ամենաբարձրը ՝ առանձին շերտը 411 մ է (1,348 ոտնաչափ))։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս չափումը վիճելի է, քանի որ որոշ բուսաբանական աղբյուրներ ցույց են տալիս, որ Անխել ջրվեժի ամենաբարձր անկումը 738 մ է (2421 ոտնաչափ), այլ ոչ թե սովորաբար նշված 807 մ (2648 ոտնաչափ) ։
Մուտք
Տարվա ճիշտ ժամանակին ջրվեժը հիմնական ճանապարհից դեպի պուրակ հեշտությամբ տեսանելի է, հատկապես հորդառատ անձրևից հետո։ Ջրվեժի անմիջապես վերևում կա չզարգացած ճամբարային տարածք և լեռնային տնակ։
Դեպի Թուգելա ջրվեժ կա երկու արահետ։ Ամենադիտարժան արահետը դեպի Մոն-օ-Սողսի գագաթն է, որը սկսվում է «Սենտինել» ավտոպարկում ( R57- ով Փութադիտջաբայի միջով, Թագավորական Նատալ ազգային պարկից R74-ի միջոցով մոտավորապես երկու ժամ մեքենայի ճանապարհ, R712- ի միջոցով Հարիսմիթից 90 րոպե հեռավորության վրա, կամ Ոսկե դարպասի լեռնաշխարհ ազգային պարկից 80 րոպե հեռավորության վրա)։ Այստեղից համեմատաբար հեշտ է բարձրանալ Ամֆիթատրոնի գագաթը, սակայն դա տևում է մոտ 4,5-ից 8 ժամ՝ կախված մարզվածության մակարդակից։ Գագաթ կաչող ես հասնել երկու շղթայական սանդուղքների միջոցով։ Սա միակ ցերեկային արշավային արահետն է, որը տանում է դեպի Դրակենսբերգի պատնեշի գագաթ։ Եվս մեկ արահետ դեպի Թուգելա ջրվեժի ստորոտը սկսվում է Թագավորական Նատալ ազգային պարկում ։ 7 կմ հեռավորության վրա գտնվող Թուգելայի կիրճը հեշտությամբ անցնում է տեղական անտառներով։ Դեպի Տուգելա ջրվեժի արշավի վերջին հատվածը մեծ քարն է։ Մի փոքր շղթայական սանդուղք տանում է դեպի վերջին հատվածը, որը նայում է ջրվեժներին, որոնք անցնում են ամֆիթատրոնով հինգ կասկադների շարքով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնություն
(2534) Հաուզեու
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,145008 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5965 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6935 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2037,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176714 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,81° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1931 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էժեն Դելպորտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռիչարդ Նելսոն Ֆրայ
Ռիչարդ Նելսոն Ֆրայ,, եղել է իրանյան և կենտրոնաասիական հետազոտող, նաև Արա Հանի Հարվարդի համալսարանի իրանյան հետազոտությունների վաստակավոր պրոֆեսոր Studies at  ։ Նրա մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակը եղել է Իրանի և Կենտրոնական Ասիայի պատմության ուսումնասիրությունը մինչև 1000 թվականը։
Ծնվել է Բիրմինգհեմում (Ալաբամա)` վտարանդիների ընտանիքում։ Նա ուներ չորս երեխա։ Երկրորդն ամուսնացել էր իրանա-ամերիկյան գիտնական Իդեն Նաբիի հետ, որը դասավանդում էր Կոլումբիայի համալսարանում։ Ֆրայը ազատ խոսում էր անգլերեն, գերմաներեն, արաբերեն, պարսկերեն, ֆրանսերեն, ուզբեկերեն և թուրքերեն ։
Նա հիմնականում հայտնի է Իրանի մասին իր ուսումնասիրություններով (իրանի ժողովուրդների, իրանական Կենտրոնական Ասիայի), Ավեստայի, Սոգդիան և իրանական այլ լեզուների և բարբառների մասին ունեցած գիտելիքներով)։
Ամենաշատը հայտնի է Իրանի, իրանցիների, իրանական Կենտրոնական Ասիայի մասին աշխատություններով։ Նրա հետազոտությունների ծավալը շատ մեծ է և ներառում  է Բյուզանդիան, Կովկասը և Օսմանյան կայսրությանն պատմությունը։ Հետազոտությունները վերաբերում են Արևելյան Թուրքմենստանին, Ասորեստանին և ասորական ժողովուրդներին, հին և միջնադարյան արաբական արվեստին, իսլամական արվեստին, սուֆիզմին, չինական և ճապոնական հնագիտությանը, նաև տարբեր իրանական և ոչ իրանական լեզուներին  (պարթևերեն, սոգդիերեն, Խորաներեն լեզու,  բակտրերեն, նոր պարսկերեն, արաբերեն, թուրքերեն և նույնիսկ չինարեն, բացի հետազոտվող լեզուներից, ներառյալ ֆրանսերենը, գերմաներենը, իտալերենը և ռուսերենը ։
Վաղ կյանքը և կարիերան
Ֆրայը ծնվել է Բիրմինգամում` Ալաբամայում։ Սկզբում նա սովորել է Իլիոնի համալսարանում, որտեղ 1939 թվականին ստացել է պատմության և փիլիսոփայության բակալավրի աստիճան։ Նա 1940 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի աստիճան, իսկ 1946 թվականին` փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (Փոքր Ասիայի պատմությամբ)։
Ֆրայը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կատարել է ստրատեգիական նշանակություն ունեցող ծառայություն։ Նա գտնվել է Աֆղանստանում և ճանապարհորդել է Մերձավոր Արևելքում, Կենտրոնական Ասիայում և Հարավային Ասիայում։ 1948 թվականին այցելել է Սար Մասհադ, և առաջին եվրոպացին է, որ գտել է դամբարան և հաղորդել Գուր -է-Դոխտարում գոյություն ունեցող դամբարանի մասին։ Նրա անվանումը (պարսկերերեն լեզվով նշանակում է Կույսերի գերեզման։
Նելսոն Ֆրայը վերադառնում է Հարվարդ, որպեսզի դասավանդի։ 1948-1990 թվական ները նա եղել է Հարվարդի ֆակուլտետի անդամ, հետո դարձել է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, հրավիրված դասախոս և գիտնական։
Ֆրայը պարսկական մշակույթի կողմնակից
Նելսոն Ֆրայը զգացել է, որ պարսկական քաղաքակրթությունը չի գնահատվում այլ մուսուլմանների կողմից, հատկապես` արաբների։ Նա գրում է.
1953 թվականի օգոստոսին Մուսադեղի անկումից ոչ շատ առաջ, ականավոր իրանցի լեզվաբան Ալի Աքբար Դեխոդան Ֆրային տվել է "Irandoost" (նշանակում է Իրանի բարեկամ) կոչումը ։
Ֆրայը կողմնակից էր ժամանակակից ասուրացիների և հին մեսոպատամցիների (Միջագետքի բնակիչներ) միջև գոյություն ունեցող պատմական ժառանգական կապին ։
2004 թվականի հունիսի 27 ին տեղի է ունեցել արարողություն` նվիրված իրանյան հետազոտությունների բնագավառում պրոֆեսոր Ֆրայի ներդրման վաթսունամյա վաստակին` պարսկական լեզվով հետազոտական աշխատանքին և Իրանի պատմության ու մշակույթի վերաբերյալ ներդրմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրանագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի թուրքագետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ
Խպիպ
Խպիպ, զոբ, վահանագեղձի դիֆուզ կամ սահմանափակ մեծացումն է։ Այն կարող է պայմանավորված լինել ֆոլիկուլներում կոլոիդ հյուսվածքի չափից շատ կուտակումով, ֆոլիկուլյար էպիթելի գերաճով, շարակցա-հյուսվածքային հենքի գերաճով, լիմֆոիդային ինֆիլտրացիայով և այլ պատճառներով։ Թիրեոիդ էպիթելի գերաճը կարող է ընդգրկել վահանագեղձի պարենքիմն ամբողջությամբ (տարածուն, դիֆուզ խպիպ) կամ առանձին հատվածներ (հանգուցավոր խպիպ) և դիֆուզ -հանգուցավոր խպիպ։ Այսպիսով ըստ էության խպիպը դա ախտորոշում (դիագնոզ) չէ․ այս տերմինը ցույց է տալիս, որ առկա է վահանագեղձի այնպիսի հիվանդություն, որն ուցեկցվում է գեղձի ծավալի աստիճանական, կայուն մեծացմամբ, առանց գեղձի ֆունկցիոնալ վիճակի ճշտման։ Վահանագեղձի աննշան մեծացում նկատվում է սեռական հասունացման, դաշտանի, հղիության, լակտցիայի (կաթնատվության), դաշտանադադարի շրջաններում։
Դասակարգում
Խպիպի միջազգային դասակարգում՝ առաջարկված ԱՀԿ–ի (Առողջության համաշխարհային կազմակերպություն) կողմից 2001 թ․–ին
Հետխորհրդային երկրներում դեռևս լայն տարածում ունի Օ․ Վ․ Նիկոլաևի առաջարկած դասակարգումը (1955 թ․) Խպիպը կարող է լինել միակողմանի, երկկողմանի։ Հաճախ լինում է պարանոցի վրա, երբեմն՝ կրծոսկրի ետևում (ետկրծոսկրային խպիպ)։ Ըստ գեղձի ֆունկցիոնալ վիճակի տարբերում են Խպիպով ուղեկցվող հիվանդություններից են․
Խպիպն ուղեկցվում է վահանագեղձի գործունեության խանգարմամբ։ Սպորադիկ խպիպն հանդիպում է տարբեր վայրերում և պայմանավորված է օրգանիզմում յոդի էնդոգեն անբավարարությամբ։ Տեղաճարակային (էնդեմիկ) խպիպը լինում է աշխարհագրական որոշակի մարզերում, պայմանավորված է օդում, ջրում, հողում և սննդամթերքում յոդի անբավարարությամբ (երբ 200—220 մկգ-ի փոխարեն օրգանիզմն ընդունում է 80—20 մկգ յոդ)։ Յոդի անբավարարությունը կարող է խորանալ արտաքին անբարենպաստ պայմանների և էնդոգեն գործոնների (հղիություն, լակտացիա, հիպովիտամինոզներ, ճիճվային հիվանդություն) ազդեցությունից, երբեմն՝ տարբեր վարակիչ հիվանդություններից, թունավորումներից։ Օրգանիզմում յոդի հարաբերական անբավարարություն կարող է առաջանալ յոդի և մի շարք քիմիական տարրերի (կալցիում, ֆտոր) փոխհարաբերության խանգարումից։ Տեղաճարակային խպիպն հանդիպում է աշխարհի համարյա բոլոր երկրներում, առավելապես՝ բարձր լեռնային մարզերում, նախալեռներում։
Կանխարգելումը. անհատական և խմբային կանխարգելիչ միջոցառումներ (յոդացված կերակրի աղի ընդունում), հիվանդության վաղ հայտնաբերում և դիսպանսերային հսկողություն։
Բուժումը. յոդի պատրաստուկներ, թիրեոդին, տրիյոդթիրոնին, դիյոդթիրոզին։ Դեղորայքային բուժման անարդյունավետության դեպքում՝ վիրաբուժական միջամտություն։
Բատյուշկովո (գյուղ, Դմիտրովսկի շրջան)
Բատյուշկովո (Батюшково), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Դմիտրովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1666 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Դմիտրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կումիշ (Կարաչայ-Չերքեզիա)
Կումիշ (Кумыш), աուլ Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության Կարաչաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2016 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարաչայ-Չերքեզիայի Կարաչաևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1932 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կամպոֆելիչե դի Ռոչելլա
Կամպոֆելիչե դի Ռոչելլա (Campofelice di Roccella), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 5735 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 410 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0921։
Քաղաքի հովանավորն է սուրբ Ռոզալիան։ Քաղաքի տոնը նշվում է սեպտեմբերի 4-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ
Կամպինասու
Կամպինասու  (Campinaçu), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հյուսիսում։ Մտնում է Պառանագատու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3133 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 974,367 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝1.6 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
164
Մահեր
Կատեգորիա:164 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Օրեստ Բետեխտին
Օրեստ Բետեխտին (Бетехтин Орест Георгиевич, ), խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ և Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Կենսագրություն
Օրեստ Բետեխտինը ծնվել է 1928 թվականի օգոստոսի 8-ին։
1947 թվականին ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության բաժին։ Սովորել է Լեոնիդ Օվսյաննիկովի, Վասիլի Մեշկովի, Պյոտր Բելոուսովի, Իոսիֆ Սերեբրյանիի և Յուրի Նեպրինցևի մոտ։ 1953 թվականին Օրեստ Բետեխտինը ավարտել է ինստիտուտը` պրոֆեսոր Ռուդոլֆ Ֆրենցի արվեստանոցում։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Երիտասարդ դարբինները» նկարը։ Նրա հետ նույն տարում ինստիտուտը ավարտել են Նիկոլայ Գալախովը, Լեոնիդ Կաբաչեկը, Մարկ Կլիոնսկին, Իզզաթ Կլիչևը, Բորիս Կոտիկը, Վալերի Լարինան, Նիկոլայ Լոմակինը, Կոնստանտին Մոլտենինովը, Գեորգի Պեսիսը, Վալենտին Պրեոբրաժենսկին, Վլադիմիր Սելեզնյովը, Պյոտր Սմուկրովիչը, Պավել Ուտկինը, Գարրի Ֆրենցը, Սոլոմոն Էպշտեյնը և ապագայում հայտնի դարձած այլ նկարիչներ։ Բետեխտինը երկար տարիներ պահել է ընկերությունն ու սերտ շփումները նրանցից շատերի հետ։
1956 թվականին Բետեխտինը դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ 1953 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների` ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների աշխատանքների հետ։ Նկարել է ժանրային և պատմական նկարներ, բնանկարներ, դիմանկարներ և նատյուրմորտներ։ 1960-1970 թվականներին բազմիցս աշխատել է Հին Լադոգայի ստեղծագործության տանը։ Անհատական ցուցահանդեսը կազմակերպվել է 2004 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում` Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության դահլիճներում։ 2007 թվականին արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ պատվավոր կոչմանը։
Օրեստ Բետեխտինի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսաստանի, Ֆինլանդիայի, Շվեդիայի, Շվեյցարիայի, Չինաստանի, Ճապոնիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամներ
165
Մահեր
Կատեգորիա:165 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վիդուվեռե (գյուղ, Կադռինա շրջան)
Վիդուվեռե (Võduvere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Կադռինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Խոփ (Սղերդի գավառ)
Խոփ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Պատմություն
Գյուղը թուրքերի կողմից ավերվել է 1895 թվականի ջարդերի ժամանակ։ Բնակչության մի մասը կոտորվել է, իսկ ողջ մնացածները բռնի ուժով մուսուլմանացվել են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Պալասուելո դե Վեդիխա
Պալասուելո դե Վեդիխա (Palazuelo de Vedija), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Տարածքը կազմում է 32,01 կմ2։ Բնակչությունը՝ 237 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 53 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Complice
Complice (, հայերեն բառացի թարգմանած՝ նշանակում է Մեղսակից), Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթում Սան Մարինոն ներկայացրած Միոդիո երաժշտախմբի իտալերեն երգը, որի հեղինակներն են խմբի ստեղնաշարային գործիքները նվագող Ֆրանչեսկո Սանչիսին («Սանչոն») և երգիչ, մենակատար Նիկոլո Դելլա Վալլեն ։ Եվրատեսիլի ամբողջ պատմության ընթացքում այդ երաժշտախումբը եղել է Սան Մարինոյի հանրապետության առաջին ներկայացուցիչը ։
Երգը մրցույթում ներկայացվել է առաջին կիսաեզրափակչի ժամանակ և չի անցել եզրափակիչ փուլ, 5 միավորով զբաղեցրել է վերջին՝ 19-րդ հորիզոնականը ։ Դրանից հետո Miodio-ն մասնակցել է Ռումինիայում անցկացված Golden Stag Festival-ին, այնուհետև՝ Չեռնոգորիայում կայացած  Pjesma Mediterana մրցույթին   ։ Հետագայում համերգային շրջագայություն է կատարել Իտալիայով, Մոլդովայով, Սան Մարինոյով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալերեն երգեր
166
Մահեր
Կատեգորիա:166 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Փայտանյութեր
Փայտանյութեր, կոնստրուկցիոն, մեկուսիչ և զարդանյութեր, որոնք ստացվում են փայտը բարձր ջերմաստիճաններում ճնշման տակ մշակելով, կապակցանյութերով (օրինակ, սինթետիկ խեժերով) տոգորելով, սոսնձելով և այլն։ Բնական փայտի համեմատությամբ փայտանյութերն ունեն շահագործման բարելավված հատկություններ, պակաս անիզոտրոպ են։ Պատրաստման եղանակից կախված տարբերում են մամլած, տոգորած, սոսնձած շերտերով փայտանյութեր, փայտանյութի պչաստիկներ և սալեր։ Երբեմն փայտանյութեր են անվանում նաև անտառանյութերը և սղոցանյութերը։ Տես նաև Փայտաթեչքավոր ն Փայտատաշեղային սաչեր, Շպոն, Ֆաներ։
Կատեգորիա:Նյութեր
167
Մահեր
Կատեգորիա:167 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Խրան
Խրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր Տիգրիս գետից ձախ, Սղերդ քաղաքից հարավ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պրիբիտկի (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
Պրիբիտկի (Прибитки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1240 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրիբիտկի գյուղում բնակվում էր 610 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1661 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 367,25 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1240 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ստավկի (գյուղ, Պեսչանկայի շրջան)
Ստավկի (Ставки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պեսչանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1918 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստավկի գյուղում բնակվում էր 805 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1629 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 494,17 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պեսչանկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1918 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նիզակ
Նիզակ (նաև գեղարդ, տեգ), մոտիկից և հեռվից նետմամբ խոցող հնագույն զենք։ Գործածվել է որսի ժամանակ և մարտերում։ Երևան է եկել պալեոլիթի դարաշրջանում։ Նախնական նիզակը եղել է սրածայր փայտե ձող։ Հետագայում 1.5 մետրից մինչև 5 մետր երկարությամբ ձողի ծայրին ամրացրել են սուր շեղբեր։ Նիզակը առանձնապես տարածվել է երկաթի դարում։ Լայնորեն օգտագործվել է Հին Արևելքի երկրների ու անտիկ աշխարհի զարաբանակներում։ Եվրոպայում նիզակով զինվել են գլխավորապես ասպետական զորքերը։ Հաճախ օգտագործվել են սուր ծայրի կողքերից զույգ կեռեր կամ մի կողմից սակր ունեցող նիզակներ։ Նիզակի գործածությունը որոշ երկրներում հարատևել է մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։ Աֆրիկայի ու Հարավային Ամերիկայի որոշ բնիկների մոտ նիզակը առայսօր օգտագործվում է որպես որսի զենք։ Հնում նիզակը դիտվել է իշխանության խորհրդանիշ։ Լանգոբարդները հանդիսավորությամբ նիզակ են հանձնել նորընծա թագավորին, հռոմեացիները՝ բարձր դաս փոխադրվող քաղաքացուն։ Պատերազմում պարտված հակառակորդին ու գերիներին նիզակներից պատրաստած յուրահատուկ «լծի» տակով անցկացնելու հին սովորույթը համարվել է անարգանքի ու ստորացման նշան։
Կատեգորիա:Զենք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Նետողական զենք
Ոսկե աստղ (մեդալ, ԽՍՀՄ)
«Ոսկե աստղ» մեդալ, կրծքանշան, որը շնորհվում էր Խորհրդային Միության հերոսներին։ Շրջանառության մեջ է մտել 1939 թվականից։ Մեդալի հետ մեկտեղ շնորհվում էր ԽՍՀՄ գերագույն շքանշանը՝ Լենինի շքանշանը։
Ստեղծման պատմություն
Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանն արժանացած անձանց համար հատուկ մեդալ ստեղծելու գաղափարը պատկանում է ՀԱՄԿ(բ)Կ ԿԿ-ի քարտուղար Իոսիֆ Ստալինին։ ԽՍՀՄ գլխավոր կրծքանշանի տարբերակներ պատրաստելը Ստալինը հանձնարարել է խորհրդային ճարտարապետ Միրոն Մերժանովին։ Ամենահամապատասխան ձևը Ստալինի համար ոսկե աստղն էր։ Արդյունքում Մերժանովը կրծքանշանի մի քանի տարբերակ ստեղծեց, սակայն կրծքանշանի ձևի հիմքում ընկավ Ստալինի առաջարկած տարբերակը։ Առաջարկվող տարբերակներից էին՝ աստղ՝ կլոր դափնեպսակի մեջ, աստղ՝ Կրեմլյան պատի մի հատվածի հետ, կենտրոնում՝ դամբարանով։ Խորհրդային Միության հերոս օդաչու Միխայիլ Գրոմովի խորհրդով Մերժանովը աստղի ևս մեկ, վերջին ուրվագիծ կատարեց, որն ավելի շատ էր համապատասխանում Ստալինի՝ կրծքանշանի արտաքին տեսքի մասին պատկերացումներին։ Հենց այդ ուրվագիծն էլ ընտրվեց Ստալինի կողմից։ Պարգևի նախագիծը վերջնական տեսքին հասցնելը հանձնարարվեց «Гозна́к»-ի գլխավոր նկարիչ Իվան Դուբասովին։
Կրծքանշանը սահմանվել է 1939 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության «Խորհրդային Միության հերոսների համար գերազանցության լրացուցիչ կրծքանշանների մասին» հրամանագրով «Խորհրդային Միության Հերոսի» կոչմանն արժանացած քաղաքացիների համար» ։ Ի սկզբանե հրամանագրի համաձայն՝ մեդալը կոչվում էր նաև «Խորհրդային Միության հերոս», որի դիմերեսին գրված էր «ԽՄ հերոս»։ Սակայն ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության՝ 1939 թվականի հոկտեմբերի 16-ի հրամանագրի համաձայն՝ օգոստոսի 1-ի հրամանագրի 2-4-րդ հոդվածներում փոփոխություն կատարվեց, և այդուհետ մեդալը կոչվեց «Ոսկե աստղ»։
1939 թվականի նոյեմբերի 4-ին մեդալը շնորհվեց Խորհրդային Միության առաջին հերոս օդաչու Անատոլի Լյապիդևսկուն, որը բարձրագույն կոչմանն արժանացել էր դեռևս 1934 թվականին։
Շքանշանի նկարագրություն
Շքանշանի նկարագրությունը հաստատվել է ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության՝ 1939 թվականի հոկտեմբերի 16-ի հրամանագրով։ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության՝ 1943 թվականի հունիսի 19-ի հրամանագրում 1939 թվականի հոկտեմբերի 16-ի հրամանագրով փոփոխություններ են կատարվել։ Հրամանագրում ասված է․ Մեդալը պատրաստված է 950 հարգի ոսկուց, ունի հնգաթև աստղի տեսք՝ դիմերեսին հարթ երկանկյուն ճառագայթներով։ Աստղի կենտրոնից մինչև ճառագայթի ծայրն ընկած հեռավորությունը 15 մմ է։ Աստղի հակադիր ծայրերի միջև հեռավորությունը 28,5 մմ է։ Մեդալի բռնակը պատրաստված է արծաթից։ 1975 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դրությամբ մեդալի մեջ ոսկու պարունակությունը 20.521±0.903 գրամ էր, արծաթինը՝ 12.186±0.927 գրամ։ Բոլոր շքնանշաններն առանց բռնակի 21.5 գրամ են։ Մեդալի ընդհանուր քաշը 34,264±1,5 գրամ է։
1939 թվականի օգոստոսի 1-ի հրամանագիրը ենթադրում էր «ԽՄ հերոս» («Խորհրդային Միության հերոս», «Герой СС») գրությունը նշել մեդալի դիմերեսին, սակայն հոկտեմբերի 16-ին՝ հաջորդ հրամանագիրը, կապված քաղաքական իրադրությամբ («СС» համադրությունը զուգորդվում էր ՍՍ նացիստական գվարդիայի հետ), փոխեց գրությունը՝ դարձնելով «ԽՍՀՄ Հերոս» («Герой СССР»), և հակառակ կողմում («ԽՄ»- ի համադրությունն ասոցացվում էր ԽՄ-ի նացիստական ջոկատների հետ) «ԽՍՀՄ հերոս»-ի հակառակ կողմում ։
Շքանշանը օղակի և ականջակի օգնությամբ միանում է ոսկեզօծ բռնակին, որն արծաթյա ուղղանկյունաձև թիթեղ է՝ 15մմ բարձրությամբ և 19,5մմ լայնությամբ, վերին և ստորին մասերում շրջանակներով։ Բռնակի հիմքի երկայնությամբ կտրվածքներ կան, ներքին մասին ամրացված է 20 մմ լայնությամբ մետաքսյա մուարե կարմիր ժապավեն։ Հակառակ կողմում բռնակն ունի հատուկ հարմարանք՝ մեդալը հագուստին ամրացնելու համար։ Բռնակը կշռում է շուրջ 13 գրամ։
Տարբերակներ
Հայտնի է «Ոսկե Աստղ» շքանշանի պատրաստման մի քանի տարբերակ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ շքանշաններ Կատեգորիա:Շքանշաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ մեդալներ
Կումլեկուլ
Կումլեկուլ (Кумлекуль, Ҡомлокүл), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 790 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Բատյուշկովո (ավան, Գագարինսկի շրջան)
Բատյուշկովո (Батюшково), ավան Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խռիկաշունչներ
Խռիկաշունչներ (Branchiata), հոդվածոտանիների ենթատիպի կենդանիների վերնադաս, որն ընդգրկում է խեցգետնանմանների միակ դասը։ Գլուխը կրում է 5 զույգ հավելվածներ։ Հիմնականում ջրային կենդանիներ են։ Շնչառությունը կատարվում է խռիկներով, երբեմն՝ մարմնի ամբողջ մակերևույթով։ Արտաթորության օրգանները ձևափոխված ցելոմոդուկտներն են։
Կատեգորիա:Հոդվածոտանիներ Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով
Պավել Ուտկին
Պավել Ուտկին (Уткин Павел Петрович, ), խորհրդային գեղանկարիչ և մանկավարժ, Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Եղել է Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից ։
Ինստիտուտը ավարտելուց հետո զբաղվել է ստեղծագործական և մանկավարժական գործունեությամբ։ Նկարել է դիմանկարներ, բնանկարներ և ժանրային նկարներ։ 1953 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների` ներկայացնելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների կողքին։ 1960 թվականից եղել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ Նրա ստեղծագործություններից են «Լենինգրադի բնանկարը» (1958 թվական), «Ստուդիայում» (1961 թվական), «Կոմպոզիտոր Ֆերենց Լիստի դիմանկարը» (1963 թվական), «Կոնստանտին Ցիոլկովսկու դիմանկարը» (1970 թվական), «Փառքի շքանշանի լիարժեք ասպետ, 45-րդ հրետանային հրանոթի հրամանատար, Խորհրդային Միության հերոս Ն. Կուզնեցովի դիմանկարը» (1985 թվական) և այլ նկարներ։
Պավել Ուտկինը մահացել է 1990 թվականի հուլիսի 4-ին, Լենինգրադում` յոթանասուն տարեկան հասակում։ Նրա ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսաստանի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Ահմեդ Դավութօղլու
Ահմեդ Դավութօղլու, թուրք ակադեմիկոս, քաղաքական գործիչ և նախկին դիվանագետ։ 2003-2009 թվականներին եղել է վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի գլխավոր խորհրդականը, իսկ 2009-2014 թվականներին Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարը։ 2014-2016 թվականներին ղեկավարել է Արդարություն և զարգացում կուսակցությունը (ԱԶԿ)։ 2011թ խորհրդարանական ընտրություններում որպես ԱԶԿ անդամ Քոնյայից ընտրվել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի անդամ, իսկ 2015թ հունիսին և նոյեմբերին վերընտրվել է նույն պաշտոնում։ Եղել է Թուրքիայի 26-րդ վարչապետը։ 2016թ մայիսի 22-ին հրաժարական է տվել վարչապետի պաշտոնից ։
Վարչապետ և ԱԶԿ առաջնորդ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի Թուրքիայի 12-րդ նախագահ ընտրվելուց հետո, ԱԶԿ կենտրոնական գործադիր կոմիտեն առաջադրեց Դավութօղլուին որպես կուսակցության նախագահի թեկնածու ։ Նա ԱԶԿ առաջին արտահերթ համագումարի ժամանակ միաձայն ընտրվեց որպես կուսակցության ղեկավար՝ վարչապետի պաշտոնում փոխարինելով Էրդողանին և կազմելով Թուրքիայի Հանրապետության 62-րդ կառավարությունը ։ Նրա կաբինետում գերակշռում էին Էրդողանի մերձավոր դաշնակիցները, ինչպիսին է Յալչին Ակդողանը, ինչն էլ հանգեցրեց մի շարք ենթադրությունների, մասնավորապես, որ նա վարչապետի պաշտոնում ցուցաբերելու է հնազանդ մոտեցում, մինչ Էրդողանը որպես նախագահ շարունակում է հետապնդել իր սեփական քաղաքական օրակարգը ։ 2015-ի հունիսին կայացած խորհրդարանական ընտրություններում ԱԶԿ-ն խորհրդարանում կորցրեց իր մեծամասնությունը, չնայած մնաց ամենամեծաքանակ ներկայացված կուսակցությունը։ Ավելի ուշ Դավութօղլուի կառավարությունը հրաժարական տվեց, բայց մնաց որպես իշխանություն, մինչև նոր կառավարության ձևավորումը։ Ընդդիմադիր կուսակցությունների հետ կոալիցիա կազմելու մի շարք անհաջող բանակցություններից հետո Դավութօղլուին հանձնարարվեց ստեղծել Թուրքիայի առաջին միջանկյալ կառավարությունը, որը գործեց մինչև 2015-ի նոյեմբերին նշանակված արտահերթ ընտրությունները։ Նոյեմբերին ԱԶԿ-ն ջախջախիչ հաղթանակից հետո խորհրդարանում վերականգնեց իր մեծամասնությունը, իսկ Դավութօղլուն հետագայում կազմեց իր երրորդ կառավարությունը։
2015-ի կեսերին հրադադարի խախտումից 2 տարի հետո Դավութօղլուի վարչակազմը վերահսկում էր կառավարության և Քրդական բանվորական կուսակցության (ՔԲԿ) միջև հակամարտության սրացումը։ Հետագայում նրա վարչապետության տարիները պետք է որակվեր «ամենաարյունալին» Թուրքիայի պատմության մեջ ։ Հուլիսի 20-ին հարավ-արևելքում գտնվող Սուրուչ քաղաքում մահապարտի ռմբակոծությունից հետո, որը 32 մարդու կյանք խլելուց, նրա կառավարությունն ի սկզբանե թույլատրել էր ավիահարվածներ հասցնել ինչպես Քրդական աշխատավորական կուսակցության, այնպես էլ Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն խմբավորման դիրքերին։ Չնայած, որ կառավարության հարձակումը ԻԼԻՊ-ի դեմ դաշնակիցների կողմից, ինչպիսիք են Միացյալ Նահանգները, ենթարկվեց երկարատև քննադատության, առ այն, որ Թուրքիայի գործողությունները խմբավորման դեմ պասիվ են, քաղաքական ընդդիմությունը մեղադրում էր Դավութօղլուին՝  ձայներ ստանալու և 2015-ի նոյեմբերի արտահերթ ընտրություններում խորհրդարանական մեծամասնությունը վերականգնելու համար հակամարտությունը հրահրելու մեջ։ Նրա կառավարությունը նաև ղեկավարում էր Գյուլենի շարժման հետ շարունակվող քաղաքական կոնֆլիկտը, Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի տարածումը Թուրքիայի հետ սահմանի մոտակայքում, ինչպես նաև դրա արդյունքում առաջացած Եվրոպայի միգրանտների ճգնաժամը։ Չնայած նրան, որ նրա արտաքին քաղաքական հայացքները բնութագրվում էին որպես նեոօսմանական կամ պանիսլամիստական, Դավութօղլուն Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության հայտը դարձրեց իր կառավարության ռազմավարական թիրախ ։ Նա քննադատվել է քաղաքական կոռուպցիայի դեմ պայքարի ձախողման և կառավարության ավտորիտարիզմի աճի համար. 2015-ի սկզբին ազգային անվտանգության նոր օրինագիծը ընդդիմության ներկայացուցիչների համար պատճառ հանդիսացավ մեղադրել կառավարությանը Թուրքիան ոստիկանական պետություն դարձնելու համար ։
2019-ի սեպտեմբերին Դավութօղլուն հեռանում է ԱԶԿ-ից՝ մեղադրելով իր նախկին կուսակցությանը, որ այլևս ի վիճակի չէ լուծումներ առաջարկել Թուրքիայի համար։ 2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին նա ստեղծեց «Ապագա» կուսակցությունը և դարձավ դրա առաջին ղեկավարը ։
Կյանքը և վաղ տարիքի գործունեությունը
Ահմեդ Դավութօղլուն ծնվել է Թուրքիայի Քոնյա նահանգի Տաշկենտ քաղաքում։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Ստամբուլի Արական Վարժարանում։ Այնուհետև ավարտել է Բոսֆորի համալսարանի Տնտեսագիտության և քաղաքագիտության բաժինը։ Միևնույն համալսարանի Հանրային Կառավարման բաժնում ստացել է մագիստրոսի աստիճան, իսկ դոկտորական աստիճանը ստացել է նույն համալսարանի Քաղաքական Գիտությունների և Միջազգային Հարաբերությունների բաժնում։ 1996-1999 թթ. աշխատել է Մարմարայի Համալսարանում։ 1993 թ. ստացել է դոցենտի, իսկ 1999 թվականին պրոֆեսորի գիտական կոչում։ 1993-1996 թվականներին Դավութօղլուն քաղաքական գիտություններ է դասավանդել Մալայզիայի միջազգային իսլամական համալսարանում։ Եղել է Ստամբուլի Բեյկենթ համալսարանի միջազգային հարաբերությունների բաժնի ղեկավար։ 1995-1999 թվականներին նա հոդվածներ էր գրում թուրքական Ենի շաֆաք օրաթերթի համար ։
Նա շատ ազդեցիկ դիրք էր զբաղեցնում 2000-ականներին Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը ձևավորող ռազմական, ակադեմիական և կառավարչական եռանկյունում ։ 2003 թ. նախագահ Ահմեդ Նեդջեթ Սեզերի և վարչապետ Աբդուլլա Գյուլի համատեղ որոշմամբ Դավութօղլուն ստացել է դեսպանի կոչում ։ 2009 թ. մայիս ամսից հանդես է գալիս որպես Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար։
Հեղինակ է բազմաթիվ հոդվածների և գրքերի։ Բացի թուրքերենից Դավութօղլուն ազատ տիրապետում է անգլերենին, գերմաներենին, մալայերենին և արաբերենին։ Նրա հեղինակած գրքերն են՝ «Ռազմավարական խորություն. Թուրքիայի միջազգային դիրքը» (2001 թ.), «Համաշխարհային ճգնաժամ» (2002 թ.), «Տեսությունից պրակտիկա. թուրքական արտաքին քաղաքականությանը նվիրված զրույցներ» (2013 թ.),«Այլընտրանքային պարադիգմներ. Իսլամական և արևմտյան Weltanschauung-ների ազդեցությունը քաղաքական տեսության վրա», «Քաղաքակրթական վերափոխումը և մահմեդական աշխարհը» անգլերեն, «Stratejik Derinlik»(«Ռազմավարական խորություն») և Küresel Bunalım(«Համաշխարհային ճգնաժամ»)՝ թուրքերեն։ Նրա «Ռազմավարական խորություն» գիրքը Թուրքիայի արտաքին քաղաքական կողմնորոշման մեջ շատ ազդեցիկ տեղ է զբաղեցնում, նույնիսկ 2010-ի հուլիսին Հունաստանում դարձել է բեսթսելլեր ։
1984թ.-ից ամուսնացած է Սարե Դավութօղլուի հետ, ով Ստամբուլում աշխատում է որպես գինեկոլոգ ։