cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լոթար Գյունթեր Բուխհայմ
Վաղ կյանք
Սիրում էր ճանապարհորդել, և իր եղբոր հետ Դանուբը կանոեով անցնելով` հասել է Սև ծով։ 1937 թվականին հասունության ատեստատ ստանալուց հետո մի քանի տարի ապրել է Իտալիայում, որտեղ գրել է իր առաջին` Tage und Nächte steigen aus dem Strom: Eine Donaufahrt: («Օրերը և գիշերները ծագում են գետից։ Ճանապարհորդություն Դանուբով») գիրքը, որը լույս է տեսել 1941 թվականին։ Բուխհայմը 1939 թվականին արվեստ է ուսումնասիրել Դրեզդենում և Մյունխենում, 1940 թվականին զորակոչվել է բանակ։
Հին աշխարհ
Հայկական լեռնաշխարհը նախնադարյան մարդու բնակեցման նախնական օրրաններից է։ Վերջին տարիների ընթացքում Արևմտյան Հայաստանի տարբեր մասերում հայտնաբերվել են քարեդարյան մշակույթի զանազան փուլերին վերաբերող հնագիտական հարուստ նյութեր, որոնք անգնահատելի նշանակություն ունեն Հայաստանում մարդու վաղ բնակության և նախամարդու տարաբնակեցման կարևոր հարցերի լուծման համար։ Հինաշխարհյան շրջանում հայ ժողովրդի պատմական նախահայրենիքի տարածքում ձևավորվել են մի շարք ցեղեր, ցեղային միություններ և պետական կազմավորումներ։ Ավելի ուշ շրջանում ի հայտ է գալիս Վանի թագավորությունը, որը հընթացս գերիշխող դիրք է ձեռք բերում տարածաշրջանում։ Հինաշխարհյան շրջանում հայկական տարածքներում ձևավորվում է Երվանդունիների և Արտաշեսյանների համահայկական թագավորություններ ը։ Այս շրջանում Տիգրան Մեծ արքայի օրոք Հայաստանը հասել է իր հզորության գագաթնակետին։
Ստրուկների կյանքը
Վարարող գետերը սանձելու և դաշտերը ոռոգելու համար մարդիկ փորում էին ջրանցքներ, կառուցում ամբարտակներ։ Այդ ծանր աշխատանքները կատարում էին ստրուկները։ Նրանց աշխատեցնում էին նաև հանքերում ու քարհանքերում։ Ստրուկներ էին դարձնում ինչպես գերիներին, այնպես էլ հարուստներից ստրկական կախման մեջ ընկած ազատ մարդկանց։ Ստրուկները համարվում էր տիրոջ իրը և ամբողջովին ենթակա էր նրա կամքին։ Ստրուկները և իրավազուրկ էին, և ընչազուրկ։ Նրանց կարելի էր վաճառել, անգամ սպանել։ Հյուծիչ աշխատանքից և լիակատար իրավազրկությունից ստրուկներն հաճախ ապստամբություններ էին բարձրացնում, որոնք սասանում էին Հին Արևելքի շատ պետությունների հիմքերը։
Ազատ մարդիկ
Ազատ մարդկանց մեջ կային երկրագործ գյուղացիներ և սեփական արհեստանոցներում աշխատող արհեստավորներ։ Երբ նրանցից մեկնումեկը սնանկանում էր, խղճուկ վճարով աշխատանքի էր վարձվում ունեևոր հարևանի մոտ։ Ի տարբերություն ստրուկների, այդ չքավորները որոշ իրավունքներ ունեին։ Նրանք կարող էին դատի տալ իրենց իրավունքները ոտնահարողին, աշխատանքի վարձվել ուրիշ տիրոջ մոտ։
Հին Արևելքի երկրներ
Հին Արևելքի թագավորներն ունեին հետևակ և հեծյալ ռազմիկների բազմահազարանոց բանակներ։ Նրանք նվաճողական պատերազմներ էին վարում, տնօրինում անհաշիվ հարստություններ։ Թագավորների պատվին կառուցում էին շքեղ դամբարաններ, որոնք թագավորների մահից հետո ևս հիշեցնում էին նրանց իշխանության հզորության մասին։ Եգիպտոսում կառուցվում էին բուրգեր։ Այնտեղ փարավոններին համարում էին աստվածներին հավասար։ Բուրգերն ու տաճաները նույնպես հիմնականում ստրուկներն էին կառուցում։ Հին արևելքի երկրներում կային բազմաթիվ հմուտ վարպետներ, տաղանդավոր գյուտարարներ, գիտնականներ։ Այստեղ են ծնունդ առել աստղագիտությունը, մաթեմատիկան և այլ գիտություններ։ Ստեղծվել է գիրը, կատարվել են կարևոր շատ հայտնագործություններ ու գյուտեր։ Շումերում է ստեղծվել բրուտագործական անիվը։ Հախճապակե ամաններն առաջինը պատրաստել են Հին Եգիպտոսում, ճենապակե ամանները, ինչպես նաև մետաքսն ու թուղթը՝ Չինաստանում։ Հնդիկներն ստեղծեցին թվանշանները։ Հին Արևելքի երկրներում յուրացվեցին կամ բուծվեցին բազմաթիվ օգտակար բույսեր, ընտելացվեցին գրեթե բոլոր ընտանի կենդանիները։
Ուրարտու
Հին Արևելքի խոշոր պետություններից էր նաև մեր թվարկությունից առաջ 1- ին հազարամյակի սկզբին Հայկական լեռնաշխարհում կազմավորված Արարատյան թագավորությունը, որին հարևան ասորեստանցիներն անվանել են Ուրարտու։ Մեր թվարկությունից առաջ 8 - րդ դարում իր հզորության բարձրակետին հասած այդ թագավորությունը, որն ընդգրկում էր գրեթե ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը, աշխարհակալ Ասորեստանից խլել է Առաջավոր Ասիայի գերիշխանությունը։ Թագավորության մեջ համախմբված ցեղերը, որոնց միաձուլումից աստիճանաբար կազմավորվել է միասնական հայ ժողովուրդը, կերտել են յուրօրինակ մշակույթ և բարձր քաղաքակրթություն։ Նրանք կառուցել են բազմաթիվ բերդեր, պալատներ, տաճարներ, բնակելի տներ, ջրանցքներ,որոնց ավերակներն մենք այսօր տեսնում ենք Հայաստանի տարբեր շրջաններում։ Պետության տնտեսական և մշակութային կարևոր կենտրոններ էին մայրաքաղաք Տուշպան, Էրեբունի բերդաքաղաքը, Թեյշեբաինի ամրոցը և այլն։ Հնագետների ջանքերով բացված հուշարձանները վկայում են Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչների շինարարական բարձր արվեստի և զարգացած տեխնիկայի մասին։ Պալատների ու տաճարների պատերը զարդարվել են բազմագույն որմնանկարներով, հատկապես մարդակերտ աստվածների, քրմերի, սրբազան կենդանիների ու բույսերի պատկերներով։ Բացառիկ արժեք են ներկայացնում թագավորության գլխավոր սրբարանը՝ Արդինի - Մուսասիրի սյունազարդ տաճարը։ Քանդակագործության գլուխգործոցներ են աստվածների ու աստվածուհիների անդրիները, մարդկային դեմքով թեվավոր առյուծի արձանը, գահույքները և այլն։ Արվեստի հոյակապ նմուշներ են բրոնզե կապարճները, սաղավարտները, վահանները, որոնց վրա դրվագված են ռազմի տեսարաններ, մարտակառքեր,հեծյալ ռազմիկներ, առյուծներ, ցուլեր, վիշապներ, սրբազան ծառեր։ Զանազան հնավայրերից պեղված հնագիտական հուշարձաններից տեղեկանում ենք, որ դեռևս այն ժամանակ մեր նախնիները մշակել են քար ու փայտ, բրոնզ, երկաթ, ոսկոր, ազնիվ մետաղներ և այլ նյութեր, պատրաստել ժամանակի մարդուն անհրաժեշտ բազմազան իրեր։
Հին Հունաստան
Հունական գլխավոր պետությունը՝ Աթենքը ստրկատիրական պետություն էր։ Աթենքում բոլոր չափահաս տղամարդիկ ( բացի ստրուկներից և օտարերկրացիներից ) կարող էին մասնակցել ժողովրդական ժողովին, նրանք էին ընտրում իրենց կառավարիչներին, դատավորներին, զորահրամանատարներին։ Այստեղ ևս ծանր աշխատանքը կատարում էին ստրուկները։ Աթենացիները գիտական ակնառու աշխատություններ են ստեղծել երկրաչափության, բժշկության, փիլիսոփայության և աշխարհագրության վերաբերյալ։ Թատրոնի համար նրանք գրում էին ողբերգություններ և կատակերգություններ, կառուցում էին գեղեցիկ տաճարներ ու պալատներ, կերտում մարմարե արձաններ։ Ողջ աշխարին հայտնի են Հին Հունաստանի քանդակագործների և ճարտարապետների անմահ ստեղծագործությունները։ Հունական մյուս խոշոր ստրկատիրական պետությունը Սպարտան էր՝ խստաբարո ռազմիկների երկիրը։ Յուրաքանչյուր սպարտացու դեռ մանկուց կոփում էին, նախապատրաստում պատերազմի։ Մեր թվարկությունից առաջ 2- րդ դարում ամբողջ Հունաստանն ընկավ հռոմեացիների գերիշխանության տակ։ Հռոմեական պետությունը գոյատևեց ավելի քան հազար տարի։ Բոլոր հին երկրներից այն ամենաընդարձակն էր։ Դա ստրկատիրական պետություն էր։ Ստրուկներ և հողեր ձեռք բերելու նպատակով Հռոմեական պետությունն իր ողջ գոյության ընթացքում վարել է արյունահեղ պատերազմներ։ Սկզբում Հռոմը հանրապետություն էր։ Այն բանից հետո, երբ նրա տարբեր ծայրերում ստրուկներն ապստամբություններ բարձրացրին (որոնցից մեկը տեղի ունեցավ Սպարտակի գլխավորությամբ), հարուստ ստրկատերերը հաստատեցին միապետություն։ Պետության մեջ ամեն ինչ սկսեց պատկանել միանձնյա կառավարող կայսրերին։ Հին Հռոմը ևս կարևոր ավանդ ունի համամարդկային մշակույթի մեջ։ Հռոմեացիները կառուցել են հիասքանչ շինություններ՝ կրկեսներ ու տաճարներ, բաղնիքներ ու պալատներ, կամուրջներ ու ջրմուղներ։ Հռոմեացի բանաստեղծների, գրողների, պատմիչների երկերը թարգմանվել են  ուրիշ ժողովուրդների լեզուներով ։
Արտաքին հղումներ
http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=1375
Կատեգորիա:Հին աշխարհ
Վլադիմիր-Վոլինի շրջան
Վլադիմիր-Վոլինի շրջան (Володимир-Волинський район), շրջան Ուկրաինայի Վոլինի մարզում։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1038 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 28446 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 27,4 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վոլինի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Կլեզյո
Կլեզյո (Cleyzieu), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Սեն Ռամբեր ան Բյուժե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01107։
Աշխարհագրություն
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 410 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 50 կմ է և 37 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից ։
Կլիմա
Կլիման ցամաքային է ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Բարան դի Կոտեժիպի
Բարան դի Կոտեժիպի (Barão de Cotegipe), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էրեշինի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6519 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 259,907 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 24,7 մարդ/կմ²։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի հունիսի 1-ին։
Կրթությունը հնագույն ժամանակներից մինչև 19-րդ դար
Կրթությունը հնագայն ժամանակներից մինչև 19-րդ դար, Նախաքրիստոնեական շրջանից մեզ հայտնի հայ կրթատունը Երազամույն տաճարի (ենթադրվում է, որ եղել է այժմյան Զվարթնոցի տեղում) քրմական դպրոցն է։ Մինչև հայոց գրերի և հայալեզու դպրոցների ստեղծումը Հայաստանում գործել են հունարեն, մասամբ էլ ասորերեն ուսուցմամբ դպրոցներ։ Դրանք ազգային դպրոցներ չէին, բայց կարևոր դեր են կատարել հայ դպրության զարգացման գործում։
Հայոց դպրոցի պատմություն
Հայոց դպրոցի բուն պատմությունն անխզելիորեն կապված է գրերի ստեղծման հետ։ Մեսրոպ Մաշտոցը, Սահակ Պարթև կաթողիկոսի աջակցությամբ, հայ գրերն ստեղծելուց հետո ձեռնամուխ է լինում կրթատներ հիմնելու գործին։ Առաջին դպրոցը՝ վարդապետարանը, բացվել է Վաղարշապատում։ Սկզբնական շրջանում դասավանդվել են Սուրբ գիրքը, վարքաբանություն և եռյակ գիտությունները (քերականություն, ճարտասանություն, դիալեկտիկա ), հետագայում նաև աստղաբաշխություն, բարոյագիտություն, թվաբանություն և այլ առարկաներ։ Դպրոցը պատրաստել է ուսուցիչներ, քարոզիչներ և եկեղեցական գործիչներ, որոնք լուսավորական գործունեության էին մեկնում Հայաստանի տարբեր գավառները։ Այստեղ սովորելու և կատարելագործվելու էին գալիս Հայաստանի տարբեր վայրերից։
Դպրոցը հատկապես ծաղկում է ապրել Ղազար Փարպեցու ուսումնապետության ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է նվիրվել սաների ֆիզիկական դաստիարակությանը (մարզանք, խաղ, ձիավարժություն, զինավարժություն ևն)։
Վաղարշապատի դպրոց
Վաղարշապատի դպրոցը գոյատևել է մինչև 510 թվականը։ Վաղարշապատից հետո Մեսրոպ Մաշտոցը դպրոցներ է բացել Հայաստանի միջնաշխարհում և գավառներում։
Առարկաներ
Խոշոր դպրոցները միաժամանակ եղել են գրչության կենտրոններ և ունեցել ձեռագրատներ։
Անանիա Շիրակացու գիտական դասագիրք
Նա ստեղծեց հայ աշխարհիկ առաջին գիտական դասագիրքը՝ «Քննիկոն»-ը, ուր զետեղված են «Յոթ ազատ արվեստները»։ Կաթողիկոսարանը ժամանակին դասագիրքն արգելել է աշխարհիկ բովանդակության համար։ 400 տարի անց Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին, ձեռք բերելով «Քննիկոն»-ի մեկ օրինակ, դրանով դասավանդել է Սանահինի և Բջնիի դպրոցներում։
Սյունյաց դպրոց
8-9-րդ դարերում վերելք է ապրել Սյունյաց դպրոցը։ Այդ շրջանում բեղմնավոր գործունեությամբ աչքի էր ընկնում մի այլ կրթարան՝ Գեղարքունիք գավառի Մաքենյաց ուխտը։ 9-րդ դարում արաբ լծի թոթափումը, հայկական պետականության վերականգնումը, և դրա հետ կապված տնտեսական կյանքի, ինչպես նաև քաղաքների զարգացումը, նպաստավոր պայմաններ ստեղծեցին հայկական մշակույթի զարգացման համար։ Բագրատունիները և Զաքարյանները Հայաստանում, իսկ Ռուբինյանները Կիլիկիայում հովանավորում էին գիտության, գրականության և արվեստի մարդկանց գործունեությունը։
Վանքերին կից, քաղաքներում դպրոցներ
Վանքերին կից, քաղաքներում և այլ բնակավայրերում բացվեցին տարբեր տիպի դպրոցներ։ Դպրոցների մի մասն աշխարհիկ բնույթի էր և կոչվում էր հասարակական կամ ժողովրդական։ Պահվում էին պետության, եկեղեցու կամ հասարակական միջոցներով։ Այդպիսի դպրոցներ են գործել Անիում, Արգինայում, Վանում, Կարսում և այլուր։ Աշակերտներին ուսուցանում էին գրել, կարդալ, երգեցողություն և տարրական թվաբանություն։ Առանձին ուսումնասեր մարդիկ կազմակերպել են նաև մասնավոր բնույթի դպրոցներ, որոնք մատենագրության մեջ անվանվում են նաև առանձնական, իմաստնոց, տուն դպրանոց։ Դրանք տալիս էին սոսկ քահանայական կրթություն։ Ուսումնական տևողությունը երեք տարի էր։
Վանական դպրոցներ
Լայն տարածում են ունեցել նաև վանական դպրոցները, որոնք գործել են խոշոր վանքերին կից և եղել են երկու կարգի՝ տարրական և բարձր։ Տարրականում ուսուցանում էին՝
Այդ շրջանի դպրոցներում դասավանդման մեջ նկատվում էր աշխարհականացման պրոցես։
Նշանավոր դեմքեր
Դպրոցի նշանավոր դեմքերից էին Հովհաննես Կոզեռնը, Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին, Հովհաննես Սարկավագը և ուրիշներ։
Կիլիկյան Հայաստանում դպրությունն առաջընթաց է ապրել 11-րդ դարի վերջից։ ժամանակի առաջավոր պետական գործիչներն ու մտավորականները առաջադրել են դեռահաս սերնդի համընդհանուր ուսուցման և դաստիարակության գաղափարը՝ ձգտելով կենսագործել այն։ Երկրի բազմաթիվ բնակավայրերում ու վանքերում բացվել են դպրոցներ։ Կրթությունը եղել է ձրի և մատչելի։ Նախնական կրթությունը սկսվել է 7 տարեկանից և տևել 3–5 տարի։
Միջնակարգ դպրոցների առարկաներ
Պատրաստել են պետական և հասարակական մանր աստիճանավորներ։
Վարդապետարանների առարկաներ
Պատրաստել են գիտնականներ, պետական և հոգևոր բարձր աստիճանավորներ։ Ուսուցումը տարվել է ժողովրդի խոսակցական լեզվին մոտ՝ կիլիկյան միջին հայերենով։ Կիլիկիայում ուսումնագիտական խոշոր կենտրոններ են եղել Ակները, Արքայակաղնին, Դրազարկը, Կրական, Հեսվանցը, Մեծքարը, Սկևռան, Սիսը, Տարսոնը և այլն։
12-րդ դարի վերջի աչքի ընկնող ուսումնական հաստատություններ
12-րդ դարի վերջին աչքի ընկնող ուսումնական հաստատություններից է Խորանաշատի վանքի Հովհաննես Տավուշեցու դպրոցը, ուր սովորել է Մխիթար Գոշը։ Նոր Գետիկում նրա հիմնած վարդապետարանը, որը հետագայում կոչվել է Գոշավանք, լայն ճանաչում է ունեցել։ Այստեղ ուսանելու են եկել Հայաստանի տարբեր վայրերից։ Մխիթար Գոշի մահից հետո դպրոցը ղեկավարել է Մարտիրոս Վարդապետը, ապա՝ Կիրակոս Գանձակեցին։ Խորանաշատի գրչության դպրոցում, որը հիմնվել է 13-րդ դարի սկզբին, Մխիթար Գոշի աշակերտ Վանական Վարդապետի ջանքերով, որպես դասագիրք գործածվել են նրա որոշ երկեր։
Վարդան Արևելցու դպրոց Վարդան Արևելցին 13-րդ դարի Կարնո բերդում հիմնել է դպրոց, որը հետագայում տեղափոխվել է Խոր Վիրապ։
Դպրոցներ որոնք գործել են
Դպրոցներ են գործել նաև Հառիճում, Հաղարծնում, Երզնկայում (վերջինս գլխավորել է Հովհաննես Երզնկացին) և այլուր։ 14-[[15-րդ դար]]երի ուսումնագիտական նշանակալից արդյունքի են հասնում Սյունյաց աշխարհի Հերմոնի դպրոցը, Եղվարդի, Այրի վանքի, Ցիպնավանքի և այլ դպրոցներ։ Այս դպրոցներում շեշտը դրվել է հատկապես գիտափիլիսոփայական, հասարակական առարկաների ուսումնասիրման և գրչագրական-ձեռագրագիտական հմտություն ձեռք բերելու վրա։
14-16-րդ դարերում պատմական խառնակ ու դժվարին պայմաններում խամրեցին ու վանական անապահով խցերում պարփակվեցին հայկական ուսումնական հաստատությունները։ Չնայած դրան՝ դպրոցներն արձագանքում էին ժամանակի համազգային բոլոր կարևոր իրադարձություններին։
Սան Խաչատուր Կեսարացու հիմնած հայկական դպրոց
17-րդ դարի 30–ական թվականներին Սյունյաց Մեծ անապատի սան Խաչատուր Կեսարացին հայկական դպրոց է հիմնել Նոր Զուղայում, որը եղել է նաև գրչության կենտրոն։ Դպրոցին առընթեր ստեղծված մատենադարանը այսօր էլ գործում է, ունի շուրջ 600 հայերեն ձեռագիր։ Բուն դպրոցը գոյատևել է մինչև 18-րդ դարի վերջը։
18-րդ դարի սկզբին Երևան է գալիս մի նոր հայ կրթարան, որը խոր հետք է թողել հայ ժողովրդի մշակույթի պատմության մեջ։
Մխիթար Սեբաստացու հիմնած դպրոց
Մխիթար Սեբաստացին 1717 թվականին Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում միաբանության վանքին կից հիմնել է դպրոց, որը հետագայում դարձել է ճանաչված ուսումնագիտական կենտրոն։ 1732 թվականից դպրոցն ուներ երկու բաժին՝ նորնծայարանի և քահանայության։ Դպրոց էին ընդունվում 12–16 տարեկան տղաներ՝ հիմնականում Կոստանդնուպոլսից և Արևմտյան Հայաստանի տարբեր վայրերից։ Սկզբնական շրջանում դասավանդվել են միջնադարյան հայկական դպրոցների ավանդական առարկաները (ճարտասանություն, փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, տրամաբանություն և այլն)։ Հետագայում, եվրոպական դպրոցների օրինակով, լայն տեղ են հատկացվել պատմալեզվագիտական ու աշխարհագրական առարկաներին։ Դպրոցի մատենադարանում պահվում են բազմաթիվ հայերեն ձեռագիր մատյաններ։
Մեսրոպյան վարժարան
1799 թվականին Զմյուռնիայում հիմնվեց Արևմտյան Հայաստանի առավել նշանավոր և համեմատաբար երկար գոյատևած (մինչև 1922 թվականը) ուսումնական հաստատություններից մեկը՝ Մեսրոպյան վարժարանը։
Միջնադար
Միջնադարում կրթական գործի տարածման ու զարգացման ասպարեզում խոշոր դեր են կատարել Սանահինի, Գլաձորի, Տաթևի համալսարանները։ Դպրոցները լայնորեն օգտագործել են համալսարանների ուսումնակրթական փորձը և մատենագիտական վիթխարի ժառանգությունը։ Դպրոցները ինչպես բուն Հայաստանում ու Կիլիկիայում, այնպես էլ գաղթավայրերում (Հնդկաստան, Հալեպ, Երուսաղեմ և այլն) ժողովրդի մեջ գրագիտություն տարածելուց բացի, եղել են գիտական, մշակութային, մատենագրական, ազգային–հասարակական կենտրոններ, գրականության և գիտության, արվեստի ստեղծման ու տարածման կրթատներ, արձագանքել ժամանակի կարևոր իրադարձություններին։ Ուսումնական հաստատություններին կից գործող գրչության կենտրոններում գրվել և ընդօրինակվել են ոչ միայն ձեռագրեր, այլև կազմվել դասագրքեր–ժողովածուներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դպրոցներ Կատեգորիա:Հայ կրթության պատմություն
Մատանիների տիրակալը (հեռուստասերիալ)
«Մատանիների տիրակալը» (The Lord of the Rings), Միջերկրի մասին անգլիացի հեղինակ Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի նույնանուն ստեղծագործությունների շարքի վրա հիմնված սպասվելիք վեբ հեռուստասերիալ, որը թողարկվելու է Amazon Prime Video սթրիմինգային հարթակի վրա։ Նախարտադրությունը սկսվել է 2017 թվականին, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2020 թվականին։ Հեռուստասերիալի պրեմիերան պլանավորվում է 2021 թվականին  ։
2017 թվականի նոյեմբերին Amazon Studios-ը 250 միլիոն դոլարով փակել է «Մատանիների տիրակալը»-ի համար հեռուստատեսային իրավունքի գնման գործարքը՝ հինգ եթերաշրջանից բաղկացած արտադրական պարտավորության արժողությունը դարձնելով ավելի քան 1 միլիարդ դոլար։ Այսպիսով «Մատանիների տիրակալը» կդառնա երբևիցե ստեղծված ամենաթանկարժեք հեռուստասերիալը։
Նախադրյալներ
Սերիալի գործողությունը ծավալվում է Միջերկրի երկրորդ դարաշրջանում և պատմում է նոր պատմություններ, որոնք նախորդում են «Մատանիների տիրակալը» վեպի իրադարձություններին։
Արտադրություն
2017 թվականի նոյեմբերի 13-ին հայտարարվել է, որ Amazon ընկերությունը ձեռք է բերել Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի «Մատանիների տիրակալը» վեպի էկրանավորման իրավունքը։ Մամուլի հաղորդագրությունների համաձայն՝ Amazon-ը համաձայնագիր է կնքել Թոլկինի ժառանգության իրավունք ունեցող կազմակերպությունների (ներառյալ Tolkien Estate-ը, HarperCollins հրատարակչությունը և New Line Cinema կինոընկերությունը) հետ՝ դրա համար վճարելով 200-ից մինչև 250 միլիոն դոլար, ինչը գերազանցել է Նեթֆլիքս ընկերության առաջարկը ։ Համաձայն պայմանագրի պայմանների՝ Amazon ընկերությունը պետք է սկսի սերիալի արտադրությունը հաջորդ երկու տարվա ընթացքում (այսինքն, մինչև 2019 թվականի նոյեմբեր)։ Համաձայնագիրը նախատեսում է հինգ եթերաշրջանների և հնարավոր սփին-օֆֆի նկարահանումները։ Հեռուստասերիալի արտադրության արժողությունը (հեղինակային իրավունքների ձեռքբերման հետ միասին), ըստ գնահատականների, գերազանցելու է 1 միլիարդ դոլարի սահմանը, ինչի շնորհիվ «Մատանիների տիրակալը» դառնալու է «պատմության մեջ ամենաթանկարժեք հեռուստասերիալը» ։ Ի սկզբանե հաղորդվել է, որ հեռուստատեսային էկրանավորումը լինելու է «Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի աշխատանքների վրա հիմնված, սակայն ավելի վաղ չուսումասիրված պատմությունների» մասին ։ Նաև հայտարարվել է, որ սերիալի գործողությունը չի լինելու Ջեքսոնի ֆիլմաշարի ռեմեյքը, այլ տեղի է ունենալու մինչև «Մատանու եղբայրությունը» գրքում նկարագրված իրադարձությունների սկիզբը։ Ենթադրություններ են եղել, որ գլխավոր հերոս կարող է դառնալ երիտասարդ Արագորնը ։
2018 թվականին հայտարարվել է, որ սերիալի շոուրաներները և գլխավոր սցենարիստներն են դառնալու Պատրիկ ՄաքՔեյը և Ջոն Դ․ Փեյնը ։
2019 թվականի մարտին Amazon-ը հրապարակել է Միջերկրի քարտեզներն՝ ավելացնելով «Welcome to the Second Age» (Բարի գալուստ երկրորդ դարաշրջան) գրվածքը, ինչից քննադատները եզրակացություն են արել, որ առնվազն առաջին եթերաշրջանի գործողությունը տեղի է ունենալու Միջերկրի երկրորդ դարաշրջանում։ Պատկերներում նույնպես երևում է Նումենորը   ։ Թոլքինի ստեղծագործության ուսումնասիրող և սերիալի ստեղծագործական խորհրդատու Թոմ Շիփին հաստատել է, որ առաջին եթերաշրջանի գործողությունը տեղի է ունենալու երկրորդ դարաշրջանում, և, որ Amazon-ը նախատեսում է առաջին եթերաշրջանի թողարկումը 2021 թվականին ։ Շիփիի կարծիքով առաջին եթերաշրջանը կարող է բաղկացած լինել 20 սերիայից։
Արտադրության համար պատրաստությունը կազմակերպվում է բարձր գաղտնիության պայմաններում՝ սփոյլերների արտահոսքի կանխման համար ։
2019 թվականի հուլիսի 3-ին հայտնի է դարձել, որ սերիալի առաջին երկու սերիաների ռեժիսորն է դառնալու Խուան Անտոնիո Բայոնան ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին հայտարարվել է, որ հեռուստասերիալի նկարահանումներն անցկացվելու են Նոր Զելանդիայում։ Նկարահանման շրջանը սկսել է 2019 թվականին և նախատեսվում են անցկացվել Հյուսիսային կղզու երեք վայրերում ։
2019 թվականի նոյեմբերին հայտնի է դարձել, որ երկրորդ եթերաշրջանը մշակվում է առաջինի հետ զուգահեռաբար, ինչը նշանակում է, որ առաջին երկու եթերաշրջանների միջև ավելի կարճ դադար է լինելու ։
2020 թվականի մարտի կեսերին՝ COVID-19 համավարակի պատճառով Նոր Զելանդիայի հետ սահմանների փակումից հետո, սերիալի արտադրությունը դադարեցվել է։ Դադարի պահի դրությամբ սերիալի վրա աշխատում էր ավելի քան 800 մարդ ։
Քասթինգ
2019 թվականի սեպտեմբերի 4-ին հայտարարվել է, որ առաջին եթերաշրջանի գլխավոր դերերից մեկը կատարելու է անգլիացի դերասան Ուիլլ Փոուլթերը ։ Ավելի ուշ Փոուլթերը լքել է նախագիծը, և նրան փոխարինել է մեկ այլ անգլիացի դերասան՝ Ռոբերտ Արամայոն ։
Թողարկում
«Մատանիների տիրակալը» հեռուստասերիալը պլանավորվում է թողարկել 2021 թվականին Prime Video սթրիմինգային ծառայության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Մատանիների տիրակալը (ֆիլմաշար)
Maroon 5-ի ձայնագրած երգերի ցանկ
Ահա ամերիկյան ռոք խմբի՝ Maroon 5-ի ձայնագրած երգերի ցանկ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգերի հեղինակներ Կատեգորիա:Երգերի ցանկեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Երգեր ըստ կատարողի Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ Կատեգորիա:Երգեր Կատեգորիա:Maroon 5 ալբոմներ Կատեգորիա:Maroon 5 երգեր Կատեգորիա:Maroon 5
Խաղաղօվկիանոսային սահմանագիծ
«Խաղաղօվկիանոսային սահմանագիծ» (Pacific Rim), ռեժիսոր Գիլերմո դել Տորոյի 2013 թվականի ամերիկյան ֆանտաստիկ մարտաֆիլմը, որը ստեղծվել է Թրևիս Բիչեմի և դել Տոռոյի գրած սցենարի հիման վրա։ Գլխավոր դերերում նկարահանվել են Չարլի Հանեմը, Ռինկո Կիկուտին և Իդրիս Էլբան։ Ֆիլմի սյուժեի համաձայն Խաղաղ օվկիանոսում առաջացած հսկայական ճեղքի պատճառով Երկիր մոլորակ կայձյու անունով հսկայական հրեշներ են ներխուժում։ Նրանց դեմ պայքարելու համար աշխարհի տարբեր երկրներ մարտական զինված մեքենաներ՝ «եգերներ» (Jäger՝ որսորդ են ստեղծում), յուրաքանչյուր մեքենա կառավարում են երկու օդաչու, որոնք Եգերների հետ կապված են նեյրոհամակարգչային ինտերֆեյսի շնորհիվ։ Մինչև 2025 թվականը՝ ֆիլմի գործողությունների կատարման ժամանակը, «եգերները» պարտություն են կրում կատարելագործված «կայձյուների» կողմից, նրանց կառուցման ծրագիրը դադարեցվում է։ Նախկինում «եգերներից» մեկի օդաչու Ռայլի Բեկկետը, ով «կայձյուներից» մեկի դեմ պայքարում կորցրել էր իր եղբորը և նորեկ Մակո Մորին (Ռինկո Կիկուտի), ով վերականգնման մասնագետ է, միանում են խելահեղ գործողությանը, որը պետք է վերջ դնի պատերազմին։
Ըստ դել Տոռոյի հայտարարության՝ այս ֆիլմը «հիանալի պոեմ է հսկայական հրեշների մասին»։ Ֆիլմի կարգախոսներն են․ «Այսօր մենք չեղարկում ենք Ապոկալիպսիսը» և «Հրեշների դեմ պայքարելու համար մենք հրեշներ ենք ստեղծել» («To fight monsters we created monsters») ։
Սյուժե
2013 թվական։ Այն բանից հետո, երբ օվկիանոսի խորջրյա հատվածներում մեկ այլ աշխարհից պորտալ է բացվում, որտեղից հսկայական հրեշներ են հայտնվում, որոնք ստացել են «կայձյու» անվանումը, պատերազմ է սկսվում, որը մի քանի տարիների ընթացքում բազմաթիվ մարդկային կյանքեր է խլում և սպառում մարդկանց ռեսուրսները։ Միավորվելով` Երկրի պետությունները ծրագիր են կազմում, որն ստացել է «Եգեր» գաղտնի անվանումը։ Հրեշների դեմ կռվելու համար մարդիկ ստեղծել են հսկայական ռոբոտներ, որոնց «եգերներ» են անվանում, և որոնք կառավարվում են նեյրոհամակարգչային ինտերֆեյսի միջոցով․ օդաչուի ուղեղը ուղիղ ձևով կապված է ռոբոտի մարտական համակարգին, ինչի շնորհիվ հսկայական մեքենան կրկնում է այն բոլոր շարժումները, որոնք կատարում է օդաչուն։ Փորձերի ժամանակ հայտնի դարձավ, որ ռոբոտի հսկայական չափերի պատճառով մեկ մարդու ուղեղը չի կարող կառավարել այդ գերհզոր ճնշումը, այդ պատճառով երկու օդաչուների համակարգ ստեղծվեց, որը ստեղծվեց եգերների նոր տեխնոլոգիաների հիման վրա, որը կոչվում էր «Դրիֆտ»։ «Դրիֆտում» օդաչուների մտքերը կապվում են նրանց հիշողությունների շնորհիվ, ինչը թույլ է տալիս նրանց հսկայական ռոբոտի կառավարումը հավասարապես կիսել միմյանց միջև՝ ամեն մի կիսագունդը մեկին։
2020 թվական։ Երրորդ սերունդի եգերները, որոնց ազդակոչային անվանումն էր «Թափառաշրջիկ», և որոնք պաշտպանում են Ալյասկայի ափամերձ շրջանները, կառավարում են Ռայլի (Չարլի Հանեմ) և Յենսի Բեկկետի (Դիեգո Կլատտենհոֆֆ) եղբայրները, որոնք օրերից մի օր ստանում են գտնել և ոչնչացնել Ալյասկայի մոտ գտնվող, երրորդ սերնդի կայձյուին, որին «Սրագլուխ» էին անվանում։ Կռվի արդյունքում «Թափառաշրջիկը» ծանր վնասվածքներ է ստանում, իսկ Յենսին մահանում է։ Ռեյլին միայնակ հաղթում է «Սրագլուխ» անունով կայձյուին և վիրավորված եգերին ափ է հանում։ Եղբոր կորստից հետո այլևս ուժ չունենալով միանալ նեյրոնական կամրջին, նա հեռանում է աշխատանքից և որպես շինարար աշխատում է Պատի մոտ, որը օգտագործվում էր կայձյուներից պաշտպանվելու համար։
5 տարի անց (2025 թվական), կայձյուների հետ կռիվների ժամանակ Եգերների մեծ մասի կորստի հետ կապված, պետությունների կոալիցիան որոշում է կայացնում փոխել ռազմավարությունը. փակել «Եգեր» ծրագիրը և կառուցել հսկայական պաշտպանիչ պատ, որը ստացել է «Ափամերձ Պատ» անվանումը։ Խաղաղօվկիանոսյան պաշտպանիչ զորամիավորման (ԽՊԶ) հրամանատարությունը մարշալ Պենտեկոստի (Իդրիս Էլբա) ղեկավարությամբ վերջին ուժերը մոբիլիզացնում է վերջին ռազմական դիրքում` Հոնկոնգում, այդ թվում նաև արդեն հնացած «Թափառաշրջիկին»։ Ռայլին միակն է, ով կարող է կառավարել այն, և Պենտեկոստի պահանջով վերադառնում է զորակարգ։ Նրան են միացնում Մակո (Ռինկո Կիկուտի) անունով հուսադրող մի ստաժյորի, ով նաև երազում է օդաչու դառնալ։ Մարշալը Ռայլիին ծանոթացնում է նաև մյուս «եգերների» օդաչուների հետ։
Այդ ժամանակ ԽՊԶ-ի հետախուզական խմբի ողջ մնացած երկու անդամներից մեկը` գիտնական-կենսաբան Նյուտոն Գեյզլերը (Չարլի Դեյ), վտանգավոր փորձ է կատարում, նեյրոնական կամրջով միացնելով իրեն և այն «սրագլխի» ուղեղի մի մասը, որին Ռայլին սպանել էր 5 տարի առաջ։ Մաթեմատիկոս Հերման Հոտտլիբի (Բյորն Հյորման) հետ միասին նա գալիս է մի սարսափելի եզրակացության. կայձյուները` արհեստականորեն աճեցված կլոններ են, ստեղծված այն արարածների ռասայի կողմից, որոնք ցանկանում են գաղութացնել Երկիրը։ Իսկ մարդիկ նրանց համար ընդամենը վնասարարներ են։ Եվ նույնիսկ չորրորդ կատեգորիայի հսկայական կայձյուները ընդամենը «որսկան շներ» են, որոնցից հետո շուտով կգան դեզինսկեցիստները։
Այդ ժամանակ միանգամից հայտնվում են չորրորդ կատեգորիայի երկու կայձյու՝ «Օտաչի» և «Գռոմիլա»։ Նրանց դեմ կռվի ժամանակ մահանում են Վայ Տեն զույգ եղբայրները և Կայդանովսկիներ ամուսինները։ Հանսենների ռոբոտը շարքից դուրս եկավ այն ժամանակ, երբ Գռոմիլան հարվածեց նրանց էլեկտրոմագնիսական իմպուլսով, ինչի պատճառով հիմնականում ամբողջ տեխնիկան դուրս է գալիս շարքից։ Մարշալ Ստեկերը հասկանում է, որ այլ տարբերակ չկա, և կռվի է ուղարկում «Թափառաշրջիկ» կայձյուին, որին ղեկավարում էին Մակոն և Ռայլին։ Այս «եգերի» վրա հարվածը չազդեց, քանի որ նա աշխատում էր անալոգային տեխնոլոգիաներով։
Քանի դեռ նրանք կռվում են, Գեյզլերը ուղևորվում է գտնելու ինչ որ Գաննիբալ Չոուի (Ռոն Պեռլման), ով կայձյուների օրգանների վաճառման սև շուկայի սեփականատերն է, ում մոտ կարող է հրեշի թարմ ուղեղ լինել։ Այն պետք է Գեյզլերին իր փորձը կրկին կատարելու համար, որպեսզի ավելի շատ բան իմանա մարդկանց և կայձյուների աշխարհների միջև գտնվող պորտալի մասին։
«Թափառաշրջիկը» հաջողությամբ սպանում ոչնչացնում է «Գռոմիլային» և թռչող կայձյու «Օտաչիին»։ Գեյզլերը, ով թաքստոցում էր, հասկանում է, որ «Օտաչին» հենց իրեն էր փնտրում, քանի որ փորձի ժամանակ նա մտել էր հրեշի գիտակցության մեջ, որոնց մոտ, ինչպես նա է պարզել, կոլեկտիվային գիտակցություն է, իսկ նեյրոնական կամուրջը երկկողմանի է աշխատում։ Երբ Հաննիբալի մարդիկ սկսում են մասնատել «Թափառաշրջիկի» կողմից սպանված կայձյուի մասնատումը, պարզվում է, որ նա իգական սեռի ներկայացուցիչ է, և որ նա հղի է։ Սաղմը դուրս է գալիս և կուլ է տալսի Հաննիբալին։
Հեյզլերը և Գոտտլիբը կրկին մտնում են կայձյուի գիտակցության մեջ, օգտագործելով մահացած սաղմի գիտակցությունը, և պարզում են, որ պորտալը անցնելու համար կայձյու է հարկավոր, քանի որ պորտալը կարդում է կայձյուի ԴՆԹ-ն։ Եվ այդ ժամանակ միջուկային ռումբը, որը Մարշալը ցանկանում էր գցել պորտալի մեջ, ուղղակի դուրս կշպրտվի։
Այդ ժամանակ սկսում է վերջին առաջադրանքը։ Հերկուլես Հանսենը չի կարող մասնակցել դրան, քանի որ վնասել է ձեռքը, և նրա որդու հետ «Սթրայքերը» կառավարելու կամավորություն է հայտնում մարշալ Պենտեկոստը, ով հասկանում է, որ դա նրան վերջին թռիչքը կլինի։ Մարշալը «եգերների» առաջին կառավարողներից է եղել, սակայն այդ ժամանակ նեյրոնական կամուրջների տեխնոլոգիան դեռ զարգացած չէին (մեծ ճնշման պատճառով վերացել էին ուղեղի անոթները), իսկ ռեակտորներով աշխատող «եգերները» վնասվածքների ժամանակ (որոնք անխուսափելի էին) ճառագայթահարում էին օդաչուներին։ Պենտեկոստը արտասանում է իր հրաժեշտի խոսքերը, և ռոբոտները հարձակվում են։ Առաջադրանքի ժամանակ նրանց հետ են կապվում Հեյզլերը և Հոտտլիբը, ովքեր պատմում են իրենց հայտնագործության մասին։
Կռվելով երկրորդ կատեգորիայի երկու կայձյուների՝ «Ռոկալլիի» և «Ռայդզյուի» դեմ, ովքեր ջրի տակ պաշտպանում էին ճեղքը, «Թափառաշրջիկը» սպանում է «Ռայդզյուին» և շատ ծանր վնասվածքներ է ստանում։ Ճեղքից հայտնված հինգերորդ աստիճանի կայձյուի («Սլեյտեռնի», ով մինչ այդ հայտնված ամենահզոր և ամենամեծ կայձյուն էր պատմության մեջ) դեմ կռվի ժամանակ վնասվածքներ է ստանում նաև «Սթրայքերը», որոնցից ամենալուրջը այն էր, որ համակարգը հրաժարվում էր գցել ատոմային ռումբը։ Մարշալը և Չակը հասկանում են, որ հաճախ այլ ճանապարհ չկա, և պայթեցնում են ռւմբը, իրենց հետ տանելով «Ռոկալլիին» և «Թափառաշրջիկի» համար ճանապարհ բացելով։ «Թափառաշրջիկը», օգտագործելով սպանված «Ռայդզյուին», փորձում է մտնել պորտալի մեջ, սակայն նրա ճանապարհը փակում է կռվից փրկված «Սլեյտեռնը»։ Հուսահատ նետում կատարելով, «Թափառաշրջիկը» կպչում է վիրավոր կայձյուին, ավելի ծանր վնասվածքներ ստանալով։ Ներքև ընկնելու արդյունքում «Սլեյտեռնը» մահանում է։ Նրանք երկուսով Պորտալի մեջ են ընկնում։ Մեկ այլ աշխարհ ընկնելով Ռայլին և Մակոն նայում են իրենց շուրջը և նկատում են են իրենց հետևող բանական արարածների։
Մակոի թթվածինը հատնում է։ Այդ ժամանակ Ռայլին իրենը նրան է տալիս, իսկ դրանից հետո նրան վերև է ուղարկում, նրա կապսուլան արձակելով։ Բեկկետը միացնում է «Թափառաշրջիկի» ատոմային ռեակտորի ինքնաոչնչացումը և ինքը նույնպես կատապուլտվում է։ Այդ կերպով Ռայլին և մակոն փրկվում են, իսկ աշխարհւ ամբողջովին փրկված է այլ աշխարհի կայձյուների հարձակումից։
Վերջնական տիտրերից հետո մահացած նորածին կայձյուի մեջից դուրս է գալսի Հաննիբալ Շոուն և փնտրում է կորած կոշիկը։
Մշակում
2010 թվականի մայիսի 30-ին հայտնի դարձավ, որ Legendary Pictures-ը ամերիկացի սցենարիստ Թրևիս Բիչեմից գնել է նրա 25 թերթանոց «Խաղաղօվկիանոսային սահմանագիծ» թրիթմենթը ։ Որոշ ժամանակ անց Գիլերմո դել Տորոն հանդիպեց Legendary Pictures-ի ներկակացուցիչների հետ, որպեսզի ֆիլմի աշխատանքներին մասնակցելու հնարավորության հարցը քննարկեն, քանի որ նա ոգևորված էր Բիչեմի թրիթմենթով ։ Դել Տորոն մտադրություն ուներ ընդամենը պրոդյուսերություն անել ֆիլմին, այլ ոչ թե նկարահանել այն։
2011 թվականի հունիսին դել Տորոն պետք է սկսեր Հովարդ Լավկրաֆթի «Խելագարության Լեռնաշղթաները» վեպի նկարահանումները, որում Թոմ Քրուզը գլխավոր դերում էր, իսկ Ջեյմս Քեմերոնը պրոդյուսեր ։ Սակայն Universal Pictures փակեց նախագիծը, քանի որ չէր ցանկանում 150 միլիոն դոլլար գումար տալ այն ֆիլմին, որի վարկանիշը R է։ Դրանից հետո դել Տորոն իր ուշադրությունը տեղափոխեց «Խաղաղօվկիանոսային սահմանագծի» վրա՝ համաձայնելով նկարահանել ֆիլմը։ Չարլի Հանեմը և Ռինկո Կիկուտին ստացան գլխավոր դերերը։ Ստեքեր Պենտեկոստի դերը, որի համար նախադիտվում էր Թոմ Քրուզը, ստացավ Իդրիս Էլբան ։ 2011 թվականի նոյեմբերի 17-ին դերասանական կազմին միացավ Ռոն Պեռլմանը, ով մի քանի անգամ աշխատել էր Դել Տորոյի հետ  ։
Հիմնական նկարահանումներ
Նկարահանումները սկսել են 2011 թվականի նոյեմբերի 15-ին Տորոնտոյում (Կանադա) և շարունակվել են մինչև 2012 թվականի ապրիլը  ։ Ֆիլմը նկարահանվել է RED Epic ընկերության տեսախցիկներով ։
Շարունակություն
Դեռ 2012 թվականի դեկտեմբերին Գիլերմո դել Տորոյի մոտ մի շարք սցենարիստների հայտեր եկան ֆիլմի երկրորդ մասը նկարահանելու առաջարկով։ Դել Տորոյի կարծիքով, դա վատ միտք չէ, քանի որ մտածածի մեծ մասը հնարավոր չի եղել արտածել առաջին ֆիլմում։ Այդպես, կայձյուների 40 տարբերակներից ընտրվել էին ընդամենը 9-ը։ Սիքվելում ռեժիսորը մտադրություն ունի որքան հնարավոր է շատ բան պատմել կայձյուների ռասայի մասին։ Ինչպես նաև, դել Տորոյի խոսքերով պլանավորվում է ցույց տալ կայձյուների և Եգերների միաձուլման արդյունքը։ Դել Տորոյի հետ միասին սյուժեի վրա աշխատում է սցենարիստ Թրևիս Բիչեմը։ 2016 թվականի հունվարի 8-ին հայտնի դարձավ, որ Universal ընկերությունը անհայտ ժամանակով հետաձգել է ֆիլմի սիքվելի նկարահանումները ։
Քննադատություն
Film.ru-ի տեսաբան Բորիս Իվանովը ֆիլմի հիմնական արժեք է համարել հզոր կռիվները, «Խաղաղօվկիանոսային սահմանագիծ» ֆիլմը բնութագրել է «Գերհզոր էքշն, թույլ է մնացածը» խոսքերով։ Նրա տեսանկյունից, սյուժետային կողմից ֆիլմը շատ նման է «Հանդամ» անիմեի թեմատիկային, դել Տորոյի դժվար դիցաբանությունը ճմռթված է, ինչը ցույց է տրվում այն բանում, որ պատկերները շատ խառնված են, քանի որ կերպարները իրենց որպես մարդ ցույց տալու ժամանակ չունեն ։ Ընդգծված է ճապոնական անիմեի «մեխա» ժանրի «Ռա Զեֆոն»-ի և «Եվանգելիոն»-ի հետ նմանությունը։
Անտոն Դոլին, ով «Վեդոմոստիի» լրագրող է, դել Տորոյին անվանել է ժամանակակից Հոլիվուդի ամենահնարամիտ ռեժիսոր, ով հիմնական սցենարի մեջ դրել է իր ամբողջ ստեղծագործական փոշին։ Ֆիլմի միակ բացասական կողմը Դոլինը տեսել է այն բանում, որ կարծես թե հեղինակի համար միևնույն են մարդկային ռասայի ներկայացուցիչները, ըստ տեսաբանի. «հրեշները ռեժիսորին մարդկանցից շատ են դուր գալիս, և յուրաքանչյուր կայձյուի մահը ֆիլմը ավելի ողբերգական է դարձնում, այն դարձնելով ավելին քան հասարակ բլոկբաստեր` հրեշներով ռեքվիեմ» ։
Մարինա Լատիշևան РБК daily-ից նշել է, որ ֆիլմը ամբողջովին հորինված կերպարներով մի ամբողջական աշխարհ է` «Ոչ միայն ստորջրյա տրանսֆորմերներ, այլ նաև բանաստեղծական ֆիլմ, որը գոյություն ունի և իր ձևով է շնչում»։ Լատիշևան ուղեկցել է գրախոսությանը շուրջքաղաքականական մեկնաբանություն է թողել այն մասին, որ աշխարհը վտանգի դեպքում կփրկեն ոչ թե ԱՄՆ-ի նախագահը կամ այլ պետություններ, այլ այլատեսակ ստորգետնյա խումբ, որի անդամները լքել են կառավարությունը, որպեսզի ինչ-որ նշանակալից բան անեն ։
Սերգեյ Օբոլոնկովը Lenta.ru-ը ֆիլմը բնութագրել է որպես «12 տարեկան հանդիսատեսի իդեալական ֆիլմ»՝ նշելով, որ ի տարբերություն Մայքլ Բեյի, դել Տորոն՝ որպես ռեժիսոր, ոչ միայն փորձում է խլացնել հանդիսատեսին` նա իսկապես տարված է իր ֆիլմով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գիլյերմո դել Տորոյի ֆիլմեր Կատեգորիա:Legendary Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆանտաստիկ մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ապագայում Կատեգորիա:Ամերիկյան եռաչափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ էքշն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների էքշն թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Սան Ֆրանցիսկոյում Կատեգորիա:Ֆիլմեր ապոկալիպսիսի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր հրեշների մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր այլմոլորակայինների մասին Կատեգորիա:Ֆիլմ-հակաուտոպիա Կատեգորիա:3D ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին
Իրեսեի գավառ
Իրեսեի գավառ (Microrregião de Irecê), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Բաիյա նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաիա նահանգի հյուսիս-կենտրոնական մասի մեջ։ 2005 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 357 747 մարդ։ Տարածքը՝ 17 379,725 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 20,6 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Բաիա նահանգի գավառներ
Տերտրի (Սոմի գավառ)
Տերտրի (Tertry), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 38.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.93 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 125 կմ հյուսիս-արևելք, Ամյեն քաղաքից 60 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 128 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 88-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,8 %։ 88 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 79 անձ (47 տղամարդ և 32 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 40 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Մաուրիցիո Մարտինա
Մաուրիցիո Մարտինա (Maurizio Martina, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, գյուղատնտեսության նախարար (2014-2018)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Կալչինատում, ստացել է միջնակարգ մասնագիտական կրթություն գյուղատնտեսության ոլորտում՝ ավարտելով Բերգամոյի ագրարային քոլեջը (Istituto tecnico Agrario di Bergamo), իսկ 2004 թվականին՝ բարձրագույն կրթություն՝ Մաչերատայի համալսարանում քաղաքագիտության մասնագիտացմամբ (Università di Macerata) : 1994 թվականին ընտրվել է Բերգամո նահանգի Մոռնիկո ալ Սերիո քաղաքային խորհրդի անդամ։ 2004 թվականին գլխավորել է ձախ դեմոկրատների գավառական կազմակերպությունը Բերգամոյում, 2007 թվականին՝ Լոմբարդիայում դեմոկրատական կուսակցության տարածաշրջանային կազմակերպությունը, 2010 թվականից մտել է Լոմբարդիայի տարածաշրջանային խորհրդարան, 2013 թվականին զբաղեցրել է Իտալիայի գյուղատնտեսության, պարենի և անտառային քաղաքականության նախարարության կրտսեր ստատս քարտուղարի (sottosegretario di stato) պաշտոնը, 2014 թվականի փետրվարի 22-ից՝ Ռենցիի կառավարությունում գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնը ։
2014 թվականի ապրիլի 22-ին, ելույթ ունենալով պատգամավորների պալատի գյուղատնտեսության հանձնաժողովի առջև, Մարտինան հայտնել է ագրարային ոլորտի զարգացման մեջ ներդրումների ծրագրի մշակման մասին, որը Եվրամիության հիմնադրամներից 4,5 մլրդ եվրոյի չափով ֆինանսավորում կստանա ընդհանուր ագրարային քաղաքականության ծրագրի շրջանակներում։ Հայտարարված նպատակների թվում նա նշել է Իտալիայում կենսատեխնոլոգիաների արգելափակումը, Իտալիայի տարածաշրջանների հետ գյուղատնտեսության զարգացման անհրաժեշտ միջոցների համաձայնեցումը, գյուղատնտեսական արդյունաբերության բյուջետային սուբսիդիաների փոխադարձ նվազեցման շուրջ ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի բանակցությունների առաջխաղացումը ։ 2015 թվականի հունվարի 1-ին ընդհանուր ագրարային քաղաքականությունը (Politica agricola comune, PAC) ուժի մեջ մտավ։
2015 թվականի հունիսի 19-ին Մարտինան դարձել Է Դեմոկրատական կուսակցության ներսում նոր հոսանքի համահիմնադիրներից մեկը՝ «Sinistra è cambiamento» (ձախերը փոփոխություններ են), որը կոչված է ձևակերպելու վարչապետ Ռենցիի ծրագրի ձախ ընդդիմությունը։ Հայտարարված նպատակների թվում են հռչակվել ԱԱՀ-ի դրույքաչափի նվազեցումը 27 %-ից մինչև 24 %՝ նախատեսված մինչև 33% բարձրացման փոխարեն, առնվազն 35 տարի աշխատանքային ստաժի առկայության դեպքում 62 տարեկանում թոշակի անցնելու հնարավորության տրամադրումը, անցկացվող դպրոցական բարեփոխումների տեմպերի արագացումըդպրոցական բարեփոխումների տեմպերի արագացումը, որի նպատակն է մինչև սեպտեմբերի 1-ը լրացուցիչ 100 հազար դասախոսների վարձում ապահովել ։ Հետագայում մոտ 50 պատգամավոր ունեցող խմբի առաջնորդը դարձավ Մարտինը։ 2016 թվականի դեկտեմբերին Սենատի բարեփոխման շուրջ հանրաքվեի նախապատրաստման ընթացքում շարժման կողմնակիցները կողմ էին քվեարկել ։
2017 թվականի մայիսի 7-ին ընտրվել է դեմոկրատական կուսակցության ազգային քարտուղարի միակ տեղակալ Մատտեո Ռենցին ։
2018 թվականի մարտի 4-ին ԴԿ-ն ծանր պարտություն է կրել հերթական խորհրդարանական ընտրություններում, և 2018 թվականի մարտի 12-ին ԴԿ-ի ազգային վարչությունը որոշում է ընդունել ազգային քարտուղար Մատտեո Ռենցիի պաշտոնից հրաժարվելու և կուսակցության առաջիկա համագումարից առաջ առաջնորդի պարտականությունների ժամանակավոր կատարումը Մաուրիցիո Մարտինայի վրա դնելու մասին ։
Մարտի 13-ին Մարտինան դուրս է եկել կառավարությունից, իսկ գյուղատնտեսության նախարարի պարտականությունները ժամանակավորապես անցել են վարչապետ Ջենտիլոնիին ։
2018 թվականի հուլիսի 7-ին ԴԿ Ազգային ասամբլեան ճնշող մեծամասնությամբ (7 դեմ, 13 ձեռնպահ) Մարտինային հաստատել է նոր ազգային քարտուղար ։
2018 թվականի նոյեմբերի 17-ին հայտարարել է կուսակցության առաջնորդի պաշտոնից հրաժարականի մասին՝ կապված կուսակցական համագումարի նախապատրաստման և ազգային քարտուղարի ուղղակի ընտրությունների մեկնարկի հետ մինչև 2019 թվականի մայիսը, երբ պետք է տեղի ունենային եվրոպական ընտրությունները ։
2019 թվականի մարտի 3-ին պարտվել է դեմոկրատական կուսակցության ազգային քարտուղարի ընտրությունները, որոնցում նրա մրցակիցներն են դարձել Նիկոլա Ձինգարետին և Ռոբերտո Ջակետին) (հաղթող է դուրս եկել Ձինգարետին, որը ստացել է ընտրողների 70  %-ի աջակցությունը) ։
Անձնական կյանք
Ծնողները Ռեմիջիո Մարտինան և Լիանա Գաթին են։ 2007 թվականին ամուսնացել է Մարե Թեսիի հետ, 2008 թվականին ծնվել է դուստրը Ջորջիան ։ 2014 թվականի մարտի 27-ին, լինելով գյուղատնտեսության նախարար, Մաուրիցիո Մարտինան ստորագրել է կնոջ և մերձավոր ազգականների գույքային դրության հայտարարագիր ներկայացնելուց պաշտոնական հրաժարումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքական գործիչներ
Բենժամին Կոնստատ դու Սուլ
Բենժամին Կոնստատ դու Սուլ (Benjamin Constant do Sul), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էրեշինի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2256 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 132,396 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 18,6 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի բնակավայրեր
Տուրիյսկի շրջան
Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տուրիյսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1205 կմ²։
Բնակչություն
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 29043 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վոլինի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Ավարայրի ճակատամարտը (կտավ)
Ավարայրի ճակատամարտը, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի աշխատանքը՝ նվիրված Ավարայրի ճակատամարտին՝ Վարդանանց պատերազմին։
Պատմություն
Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանին ոգեշնչել է հայ ժողովրդի պատմության ամենադրամատիկ դրվագներից մեկը՝ Վարդանանց հերոսամարտը։
1977 թվականին, ավարտելով Դեմիրճյանի «Վարդանանք»-ի համար արված իլյուստրացիաները, Իսաբեկյանը 1983 թվականին ստեղծեց նաև գեղանկարչական մեծ կտավ այդ թեմայով ։
1985 թվականին Իսաբեկյանի մի շարք կտավներ, այդ թվում՝ Ավարայրի ճակատամարտը, արժանացել են պետական մրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 նկարներ Կատեգորիա:Հայաստանի ազգային պատկերասրահի նկարներ
Բերեժանիի շրջան
Բերեժանիի շրջան (Бережанський район), շրջան Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզում։
Ստեղծվել է 1940 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերեժանի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 661 կմ²։
Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 44477 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 67,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տերնոպոլի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Ինկերի խոհանոց
Ինկերի խոհանոց, Անդյան շրջանի խոհանոց, որը սկզբնավորվել է մինչկոլումբոսյան շրջանում, երբ գյուղատնտեսությունն սկիզբ առավ Լաուրիկոչայի հովտում։ Հնագետների տվյալներով մ.թ. 10.000 տարի առաջ ընտելացվեցին մի քանի բուսատեսակներ, ինչպես օրինակ կարտոֆիլը և արմավաշուշանը։ Անդյան շրջանում մակերևույթը տարբեր է, որտեղ աճում են տարբեր բուսատեսակներ, որոնք օգտագործվում են ուտելիք պատրաստելու նպատակով,որոնցից շատերը տարածաշրջանից դուրս դեռ մնում են անհայտ։ Նրանցից առավել տարածված էին արմատապտուղները, կոճղարմատ ու ցորենը՝ մասնավորապես մեծ տարածվածություն ձեռք բերեց եգիպտացորենը։ Մսի աղբյուր հանդիսանում էին լաման և չորացրած ձկները։
Բույսեր
Հյուսիսից-հարավ ձգվելով և ընդգրկելով հսկայական տարածք, Անդերն ունեն շատ կլիմայական զոնաներ։ Անդերի տարբեր կետերում աճում են տարբեր բուսատեսակներ ։ Հին ժամանակներից տարածաշրջանի գլխավոր մշակաբույսերն էին արմատապտուղները՝ այնպիսիք ինչպիսին են կարտոֆիլը և բաթաթը։ Նաև գոյություն ուներ արմավաշուշանի երկու տարբեր տեսակներ՝ քաղցր և դառը։ Քաղցր տեսակը կարող է օգտագործվել ուտելիքի մեջ հում և հեշտ է պահել, այն մինչ իսպանացիների կողմից շաքարեղեգի հայտնաբերումը շաքարի հիմնական աղբյուրն էր։ Ապուրների մեջ օգտագործում էին անհամ ու օսլայով հարուստ արմատապտուղ՝ ուլյուտկա (ullucu) և արրակաչա (arracacha, գազարի և նեխուրի ազգակիցը)։ Աչիրա (achira)՝ օսլայով հարուստ ևս մի արմատապտուղ, որը ավանդաբար թխվում է վառարանում։ Եվ չնայած արմատապտուղները միշտ հանդիսացել են կարևոր ուտելիքի աղբյուր, այնուամենայնիվ մինչկոլումբոսյան շրջանում դրանք հաճախ համարվում էին որակապես ոչ այնքան կարևոր, քան եգիպտացորենը։ Անդերում հիմնական մշակաբույսերից էին կինոան և եգիպտացորենը (այստեղ այն ունի ավելի քան 30-40 տեսակ), որոնք տարածված են Պերույից մինչև Չիլի, հյուսիսի բնակլիմայակաան պայմանները նրանց աճման համար բարենպաստ չէին։ Հավակատարը ավանդաբար ևս համարվում է Անդերում՝ կեչուա (qhichwa) ժողովրդի բնակության վայրերում տարածված գլխավոր սննդամթերքներից մեկը։ Բացի ուտելիքի պատրաստումից, հավակատարը օգտագործվում է կրոնական ծեսերի ժամանակ կենդանիների խրտվիլակներ պատրաստելու նպատակով։ Ավելի ուշ հավակատարինման նպատակով օգտագործումը իսպանացիների կողմից արգելվեց ։ Ինչպես Հարավային Ամերիկայի մյուս տարածքներում, կարմիր պղպեղը դիետայի կարևոր բաղադրիչ էր՝ հատկապես ռոկոտոն։ Տեղական արտադրության մյուս բանջարեղեններից էին լոլիկները, մեքսիկական վարունգը, դդում, գետնանուշ, ավոկադոն և այլն։ Ներմուծված մշակաբույսերից էին սոխը, բրինձ, ձիթենի եվրոպական, ընկույզ, շաքարեղեգ։ Մրգերի մեջ տարածված էր չերիմոյան, հյուսիսում՝ բանանները, ծայր հարավում՝ ուգնիի պտուղները։ Ներմուծված մրգերից էին խաղողը, սալոր, տանձ, նարինջ, կիտրոն։ Մինչկոլումբոսյան ժողովուրդների բաղադրիչների մեջ կային տարբեր տեսակի ջրիմուռներ, որոնք օգտագործվում են ուտելիքի մեջ թարմ կամ չորացրած վիճակում։ Որոշ քաղցրահամ ջրերի ջրիմուռներ և կապույտ ջրիմուռներ Նոստոկ տեսակի օգտագործվում են ուտելիքի մեջ մշակվելուց հետո։ Գաղութատիրության շրջանում նրանք օգտագործվում էին իբրև աղանդեր՝ շաքարի օշարակով եռացնելուց հետո:Օգտագործվում էր նաև պեպինո՝ հնդկացիների քաղցր մրգերից, որոնք սակայն ըստ եվրոպացիների դժվարամարս էին ։ Բացի այդ, մինչկոլումբոսյան շրջանում գոյություն ունեին մի քանի ուտելի կավի տեսակներ, որոնք այժմ չեն օգտագործվում, այնպիսին ինչպիսին pasa, որն օգտագործվում էր որպես կարտոֆիլի և արմատապտուղների սոուս , և chaco, որն օգտագործվում էր ծիսական օրերին ։