cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ավստրալիայի աբորիգենների աստղագիտություն
Աստղային երկինքը աբորիգենների դիցաբանությունում
Դիցաբանությունում մեծ ուշադրություն է դարձվում աստղային երկնքի օբյեկտներին՝ Հարավային Խաչին, բազմունքներին, Մագելանի ամպերին և այլն։ Գոյություն ունի դիցաբանական սյուժեների շարք, որը կամպված է այս կամ այն երկնային մարմնի կամ երույթի հետ։ Օրինակի համար կարելի է մեջբերել Յոլնգու ցեղի սյուժեն, որը կապված է Օրիոնի համաստեղության։ Այն ընդունվում է որպես երեք եղբայրներով կանոե (Օրիոնի գոտու երեք մոլորակները), որոնք երկինք են բարձրացել Արևի կողմից՝ եղբայրների հրե թաբուի խախտման պատճառով ։ Հենց այդ ցեղի մոտ Վեներա մոլորակը Բարմունդիր արարչի ոգին է, որը ագելով մինչլուսաբային երկնքում, իր հետևից քաշում է լույսի պարան, որն էլ իր հերթին կապված է Բարալկու կղզու հետ՝ բնակեցված մեռյալների հոգիներով։ Ծիսակատարություններում աբորիգեններն պգտվելով պարաններից, փորձում են շփվել մեռածների հետ ։ Գոյություն ունի լուսնային և արևային առասպելների կոմպլեքս։ Աստղերի դասավորությունը երկնքում օգտագործվում է մշակութային ավանդույթնրի պահպանման համար։ Աբորիգենները առանձնացնում են այսպես կոչված «երգերի գծեր», որոնք գնում են մի համաստեղությունից մյուսը։ Դրանք օգտագործվում են իրենց հասարակությունում սովորելու գործընթացում ։
Շևալյե դը Մեզոն Ռուժ (վեպ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պատմական վեպեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն Կատեգորիա:1845 վեպեր
Ավստրալիայի աբորիգենների աստղագիտություն
Երկնային մարմինների պատկերներ
Չնայած նրան, որ Ավստրալիայում գտնվել են բավականին մեծ քանակությամբ աբորիգենների ժայռապատկերներ, անորոշ է մնում, արդյոք դրանցում պատկերված են երկնային մարմիններ կամ նույնիսկ համաստեղություններ։ Այդպիսի մի քանի նկարներում կան կլորավուն անցքերի խմբեր կամ նկարված շրջանակներ, որոնք մի քանի գինականներ նմանեցնում են հայտնի համաստեղությունների, սակայն խոսել գտնված նույնության հստակության մասին այս դեպքում չի կարելի, քանի որ նույնիսկ պատահականորեն դասավորված անցքերը կարող են նման լինել որևէ համաստեղությանը ։ Այնուամենայնիվ, ենթադրվում է, որ էմու ջայլամի որոշ ձևավորված պատկներներ դասվում են ամբողջ Ավստրալիայում հայտնի երկնային մարմնի՝ ձևավորված Ծիր կաթնի մութ փոշոտ ամպերից ։
Աստղագիտական գիտելիքների գործնական օգտագործում
Ավստրալիացի աստղագետ Ջոն Մորիսոնը ենթադրեց, որ հյուսիսարևմտյան Վիկտորիայում քարից պատրաստված որոշ գործիքներ կարող են օգտագործված լինել օրացույցային նպատակներով, նշելով լուսաբացի և արևամուտի դիրքը տարվա սահմանված ժամանակում ։
Աբորիգենների որոշ խմբեր երկնքում սահմանված աստղերի դասավորության միջև կապ բացահայտեցին համաստեղություների և ժամանակավոր իրադարձությունների միջև, որոնք ազդում են իրենց ապրուստի միջոցների վրա։ Այսպես, հյուսիսային Վիկտորիայի բուրոնգ ցեղը երկնքում Արկտուր աստղի ծագումը կապում էր օգոստոս և սեպտեմբեր ամսին համեղ ու սննդարար տերմիտների հայտնվելու հետ, երբ այլ սնունդը գործնականում անհասանելի էր։ Երբ Արկտուրը դադարեց հայտնվել երկնքում՝ անհայտացան նաև տերմիտները ։
Չնայած աբորիգենների մոտ երկնքի ու դրա օբյեկտների մասին սահմանված տեղեկություններին, թերևս հայտնի չէ նրանց օրացույց օգտագործելու մասին, որը կապված է Լուսնի փուլերի հետ։ Երկնային մարմինները չէին օգտագործվում նաև կողմորոշման համար ։ Չնայած ընդհանուր դիցաբանության առկայութանը, որոնք նկարագրում են երկնային մարմիններն ու կոսմոգոնիական պատկերացումները, աբորիգենների մոտ համարյա զարգացած չէր քանակական աստղագիտությունը ։
Չուվաշիա
Չուվաշիայի Հանրապետություն (Чăва́ш Ен, Чăва́ш Республики́; Чувашия,Чувашская Республика), հանրապետություն (դաշնության սուբեյկտ) Ռուսաստանի Դաշնության կազմում։ Գտնվում է Ռուսաստանի եվրոպական մասի կենտրոնում։ Հեռավորությունը Չուվաշիայի մայրաքաղաք Չեբոքսարիից մինչև Մոսկվա 630 կմ է։
Բնակչություն և տարածք
Հանրապետության ընդհանուր մակերեսը 18.343 կմ է, բնակչությունը՝ 1.313.754 մարդ (2002 թ. տվյալներով)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հանրապետություններ Կատեգորիա:1925 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Խուան Կառլոս Ֆրեսնադիլյո
Խուան Կառլոս Ֆրեսնադիլյո (Juan Carlos Fresnadillo, ), իսպանացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի կինոռեժիսորներ
Իվանովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Իվանովկա (Іванівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրեմլյովսկայա (մետրոյի կայարան)
Դիրք
Կայարանը գտնվում է Կազանի Կրեմլի հարևանությամբ, Բաումանի և Արհմիությունների փողոցների սկզբնամասում։ Կան երկու նախասրահներ` հարավային և հյուսիսային։
Կայարանի կառուցվածք
Կայարանը միակամարաձև է միակողմանի կառամատույցով։ Կայարանի ճարտարապետության մեջ ներառված են Կազանի Կրեմլի կառուցվածքային բաղադրիչները, առաստաղն ու ոճավորված պատերը զարդարված են խճանկարով և ժողովրդական բանահյուսության պատկերներով։ Կայարանը գտնվում է Կրեմլի բլրի տարածքում, իսկ կառամատույցի մակարդակը մոտավորապես  համընկնում է Հազարամյակի հրապարակի մակարդակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կազանի մետրոպոլիտենի կայարաններ
(708) Ռաֆաելա
(708) Ռաֆաելա (Raphaela), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1911 թվականի փետրվարի 3-ին Ջոզեֆ Հելֆրիչի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,670537 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4399 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9012 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1594,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225843 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,49° անկյուն։
Ստրելեցյան ապստամբություն
Ստրելեցյան ապստամբություն, Ստրելեցյան խռովություն (Стрелецкий бунт), մոսկովյան ստրելեցների զորագնդի կազմակերպած ապստամբությունն ընդդեմ Ցարական Ռուսաստանի կառավարության։ Պետրոս I-ի Ազովյան արշավանքներին (1665-1696) մասնակցած մոսկովյան ստրելեցները տեղակայվել էին Ազովում՝ որպես կայազոր, իսկ 1697 թ. ստրելեցյան 4 գունդ ուղարկվեց Վելիկիե Լուկի՝ ճանապարհին կրելով մեծ զրկանքներ։
(708) Ռաֆաելա
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Ստրելեցյան ապստամբություն
1698 թվականի մարտին 175 ստրելեցներ բողոքագրեր հանձնելու նպատակով փախան դեպի մայրաքաղաք Մոսկվա, որտեղ նրանց հաջողվեց գաղտնի կապ հաստատել Նովոդևիչի վանքում արգելափակված արքայադուստր Սոֆյա Ալեքսեևնայի հետ՝ ակնկալելով նրա աջակցությունը։ Չնայած դիմադրությանը, նրանք ետ են ուղարկվել իրենց գնդերը, որոնցում սկսվել են հուզումներ։
(708) Ռաֆաելա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1911 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոզեֆ Հելֆրիչի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստրելեցյան ապստամբություն
Հունիսի 6-ին ստրելեցներն իրենց հրամանատարներին փոխարինեցին յուրաքանչյուր գնդից ընտրված չորսական պատվիրակներով և շարժվեցին դեպի մայրաքաղաք։ Ապստամբները (մոտ 4 հզ․ մարդ) մտադիր էին գահ բարձրացնել արքայադուստր Սոֆյային կամ, վերջինի հրաժարվելու դեպքում, աքսորում գտնվող նրա ֆավորիտ Վասիլի Գոլիցինին։ Այնուամենայնիվ, հունիսի 18-ի Նովոիերուսալիմսկի (Վոսկրեսենսկի) վանքի մոտ (Մոսկվայից 40 վերստ արևմուտք) ստրելեցները ջախջախվեցին։
Կառավարությունը դաժան դատաստան տեսավ ապստամբների հետ (հետաքննությունը և մահապատիժները շարունակվեցին մինչև 1707 թվականը)։ Մոսկվայի ստրելեցյան գնդերը՝ որոնք չէին մասնակցել ապստամբությանը, արձակվեցին, ստրելեցներն ու նրանց ընտանիքներն արտաքսվեցին Մոսկվայից։
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1698 պատերազմներ
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն, լեզվաբանության բնագավառ, որ պատմական է այնքանով, որ լեզվի փաստերը, իրողություններն ուսումնասիրում է ժամանակի, շարժման մեջ, պատմականորեն կրած փոփոխություններով, համեմատական է այնքանով, որ այդ փաստերը քննում է դրանք համեմատության մեջ դնելով այլ փաստերի, մասնավորապես ցեղակից լեզուների համապատասխան իրողությունների հետ՝ վերականգնելով հնագույն (հատկապես նախագրային, գրավոր աղբյուրներով չվկայված) լեզվավիճակները կամ առանձին նախաձևեր։ Պատմահամեմատական մեթոդի հիմնական խնդիրն է՝ բացահայտել լեզուների մեջ եղած ծագումնաբանական ընդհանրությունները, դրանով իսկ հաստատել այդ լեզուների ցեղակցությունը, վերականգնել հնագույն այն լեզվավիճակները, որոնք ընկած են նշված ընդհանրությունների հիմքում։
Ֆիդիաս
Ֆիդիաս, հույն քանդակագործ, բարձր դասական արվեստի խոշորագույն վարպետ։
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Հիմնական սկզբունքներ
Պաատմահամեմատական մեթոդը հենվում է լեզվական ընդհանրությունների գաղափարի վրա, այսինքն՝ ծագումնաբանական այն ընդհանրությունների վրա։ Սրանք լեզուների մեջ եղած այն ընդհանրական տարրերը (հնչյուններ, ձևույթներ, բառեր, քերականական ձևեր) են, որոնք սերում են մեկ հիմքից, աղբյուրից, հետևաբար մեկ նախաձևի պատմական զարգացումներն են, տարբեր էվոլյուցիաների արդյունքները։ Այսպիսի ընդհանրություններ ունեցող լեզուները կոչվում են ցեղակից, իսկ այն լեզուն, որից սերում են այդ լեզուները՝ նախալեզու, իսկ ցեղակցությամբ միավորված լեզվախմբերը՝ լեզվաընտանիքներ։
Ֆիդիաս
Մանկություն
Ֆիդիասի մանկությունն ու պատանեկությունը համընկել են հույն-պարսկական պատերազմների տարիներին։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Աթենքում Ակրոպոլիսի վերականգնման ժամանակ Ֆիդիասը եղել է Աթենական պետության ղեկավարի՝ Պերիկլեսի խորհրդականն ու օգնականը։
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Հիմնական սկզբունքներ
Ծագումնաբանական ընդհանրությունները հաստատելիս պատմահամեմատական մեթոդը ղեկավարվում է որոշակի գիտական սկզբունքներով, դիտարկումները կատարում է պատմականորեն՝ ընդգրկելով լեզվի կազմի բոլոր տարրեը (հնչյուններ, բառեր և այլն), բացահայտում է համեմատվող միավորների լեզվաբանական նույնությունը, պահանջում է, որ դրանք՝ ա) բովանդակության պլանում, իմաստով լինեն ընդհանրական (մերձավոր կամ նույնական), բ) այդպիսին լինեն նաև արտահայտության պլանում, հնչյունական կազմով, և եթե այստեղ կան տարբերություններ, ապա սրանք մեկնաբանելի լինեն հնչյունական համապատասխանությունների օրենքներով։ Օրինակ՝ մայր, мать, mother, (meter),, Mutter, սանս.` mātár բառերն նույնն են բովանդակության պլանում և նման արտահայտության պլանում. դրանք բոլորն էլ ծագում են հնդեվրոպական նախալեզվի *mātēr ձևից։
Ֆիդիաս
Ստեղծագործություններ
Ֆիդիասի ստեղծագործությունները հայտնի են անտիկ հեղինակների նկարագրություններից ու պատճենահանված օրինակներից։ Հանրահայտ են նրա կերտած Աթենաս Պրոմաքոսի բրոնզե հսկա արձանը (մ. թ. ա. մոտ 460 թվական)՝ տեղադրված Աթենքի Ակրոպոլիսում՝ ի հիշատակ պարսիկների դեմ հաղթանակի, քրիզոէլեֆանտային քանդակագործության եղանակով (ոսկու և փղոսկրի համադրություն) ստեղծած Զևսի (կանգնեցվել է Օլիմպիայում՝ Զևսի տաճարում. աշխարհի 7 հրաշալիքներից է) և Պարթենոնի տաճարի Աթենաս Պարթենոսի (մ. թ. ա. 438 թվական) մեծածավալ մարմարե արձանները։ Լավագույն գործերից են նաև «Վիրավոր ամազոնուհին» (Կապիտոլիումի թանգարան, Հռոմ), «Լեմնոսյան Աթենասը» (պատճենը Դրեզդենում է), որը կերտել է մ. թ. ա. 450–440 թվականներին՝ Լեմնոս կղզում բնակվող աթենացիների համար։ Ճարտարապետության և քանդակագործության համադրության կատարյալ օրինակներից է Պարթենոնի տաճարը (մ. թ. ա. 438–432 թվականներ, մարմարակերտ նմուշները՝ Բրիտանական թանգարանում (Լոնդոն), Լուվրում (Փարիզ), Ակրոպոլիսի թանգարանում (Աթենք)), որն ավերվել է 1687 թվականին (վերականգնվել է մասնակիորեն)։ Ֆիդիասի ստեղծագործությունը համաշխարհային արվեստի բարձրագույն նվաճումներից է, նրա ստեղծած կերպարներում համադրված են կենսականությունը, դասական ներդաշնակությունն ու գեղեցկությունը։
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Պատմություն
Պատմահամեմատական լեզվաբանության հիմնադիրներից են գերմանացի լեզվաբաններ Ֆրանց Բոպպը, Յակոբ Գրիմը, դանիացի Ռ. Ռասկը, ռուս լեզվաբան Ալ. Վոստոկովը և այլք։ Ֆրանց Բոպպի առաջին աշխատությունը լույս է տեսել 1816 թվականին. այն նվիրված էր սանսկրիտի խոնարհման համակարգին` համեմատությամբ հունարենի, լատիներենի, պարսկերենի, գերմաներենի համապատասխան համակարգերի։ 1930-ական թվականներին լույս տեսան Ֆ. Բոպպի՝ համեմատական քերականության հատորները («Համեմատական քերականություն սանսկրիտի, զենդերենի, հայերենի, հունարենի, լատիներենի, հին սլավոներենի, գոթերենի և գերմաներենի» («Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Send, Arm e nischen, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Altslavischen, Gotischen und Deutschen»), հ. 1-3, 1833-1852. սլավոներենը մտցվեց աշխատության երկրորդ հատորից, իսկ հայերենը՝ դրա երկրորդ հրատարակության մեջ)։
Ֆիդիաս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անտիկ հույն քանդակագործներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 431 մահեր Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի հույներ Կատեգորիա:Հին հույներ Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի մահեր Կատեգորիա:Մ․թ․ա․ 5-րդ դարի ծնունդներ
Գոնդոլ (այլ կիրառումներ)
Գոնդոլ (իտալ.՝ gondola),
Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Պատմություն
Ռ. Ռասկն զբաղվել է հիմնականում գերմանական լեզուների համեմատական քերականության հարցերով։ Նրա աշխատությունը, որ պատրաստ էր արդեն 1814 թվականին («Ուսումնասիրություն հին հյուսիսային լեզվի բնագավառում, կամ իսլանդերենի ծագումը» («Undersögelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse»)), լույս տեսավ 1818 թվականին։
Պատմահամեմատական լեզվաբանության զարգացման հարցում նշանակալից են նաև Ալ. Վոստոկովի «Դատողություններ սլավոներենի մասին» (1820), Ա. Շլայխերի «Հնդգերմանական լեզուների համեմատական քերականության համառոտություն» (1861) աշխատություններ։ Պատմահամեմատական լեզվաբանության զարգացմանը մեծապես նպաստել են նաև Վ. ֆոն Հումբոլտը, Ա. Պոտտը, Օտ. Շրադերը, Գ. Կուրցիուսը, Ֆ. Դիցը, Ֆ. Միկլոշիչը և այլք։ 19-րդ դարում պատմահամեմատական լեզվաբանությունը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին թևակոխեց զարգացման նոր փուլ հատկապես երիտքերականների ուսումնասիրությունների շնորհիվ։ Նրանք հաստատեցին պատմականության սկզբունքը, կարևոր տեղ հատկացրին ոչ միայն դասական, այլ նաև կենդանի՝ խոսակցական լեզուների ուսումնասիրությանը, հատուկ ուշադրությամբ քննեցին ու ձևակերպեցին հնչյունական համապատասխանության բազմաթիվ օրենքներ։ Ուշագրավ հետազոտություններով հանդես եկան Հ. Պաուլը, Գ. Օստհոֆը, Կ. Բրուգմանը, Բ. Դելբրյուկը և այլք։ Համեմատական քերականության նախորդ շրջանի էական նվաճումներն ամփոփվեցին Կ. Բրուգմանի «Հնդգերմանական լեզուների համեմատական քերականության հիմունքները» աշխատության մեջ (հ. 1-2, 1886-1892), որի շարահյուսական բաժինը գրել է Բ. Դերբրյուկը։
Հիմնական սկզբունքները
Պատմահամեմատական լեզվաբանությունն իր գոյության ընթացքում ստեղծել է տեսական ու գործնական մի շարք սկզբունքներ, որոնցով էլ առաջնորդվում են ուսումնասիրություններ կատարելիս.
Գրականություն
Կատեգորիա:Լեզվաբանության բաժիններ Կատեգորիա:Պատմահամեմատական լեզվաբանություն
Երիկամների սուր վնասում
Երիկամների սուր վնասում (ՍԵՎ), որը նախկինում կոչվում էր սուր երիկամային անբավարարություն (ՍԵԱ), երիկամային ֆունկցիայի հանկարծակի կորուստն է, որը զարգանում է 7 օրվա ընթացքում ։ Դրա պատճառները բազմաթիվ են։ Այն սովորաբար զարգանում է որևէ պատճառից (օրինակ՝ ցածր զարկերակային ճնշում) առաջացած երիկամների արյունահոսքի նվազման (երիկամներ իշեմիայի), երիկամները վնասող նյութերի, երիկամներում բորբոքային պրոցեսի կամ միզուղիների խցանման (օբստրուկցիայի) հետևանքով երիկամի հյուսվածքի վնասման արդյունքում։ ԵՍՎ-ը ախտորոշվում է՝ հիմնվելով լաբորատոր հետազոտությունների տվյալների վրա, ինչպիսիք են արյան մեջ ազոտի և կրեատինինի բարձրացումը, կամ երիկամների՝ բավարար քանակությամբ միզարտադրության անկարողությունը։ Այն բնութագրվում է ազոտեմիայով, մետաբոլիկ ացիդոզով, անեմիայով, հիպերտենզիայով։
Պատճառներ
Երիկամների վնասման մակարդակից կախված տարբերում ենք ՍԵԱ-ի պրեռենալ (նախաերիկամային), ռենալ (երիկամային) և պոստռենալ (հետերիկամային) պատճառներ։
I. Պրեռենալ պատճառները առաջացնում են երիկամի արյունամատակարարման իջեցում (հիպոպերֆուզիա)։ Ամենահիմնական պատճառներն են.
II. Ռենալ պատճառներ, որոնք բերում են երիկամի պարենխիմայի վնասվածքի, անոթների սպազմի, ներանոթային մակարդման կամ միկրոանգիոպաթիաների հետևանքով։ Ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են. III. Պոստռենալ պատճառներ, որոնք ներառում են երիկամներից մեզի արտահոսքի վրա ազդող գործոններ։ Լինում են բնածին և ձեռքբերովի
• Շագանակագեղձի հիպերտրոֆիա և ուռուցք
• Որովայնի խոռոչում առկա ուռուցքը, որը սեղմում է միզուղիները
• Երիկամային քարեր
Ախտանիշներ
I. Պրոդրոմալ կամ առաջին փուլում դիտվող ախտանիշերը պայմանավորված են հիմնական հիվանդությամբ, որի ֆոնի վրա զարգացել է ՍԵԱ-ն
III. Միջարտադրության վերականգման շրջանը պայմանականորեն բաժանվում է 2 փուլի Այս շրջանում հիվանդի վիճակի կլինիկական բարելավվումը ակնհայտ չէ։ Մեզի քանակի արագ ավելացումը կարող է բերել դեհիդրատացիայի՝ նատրիումի և կալիումի առատ արտազատմամբ։ Այս փուլում վտանգավոր են ինֆեկցիոն բարդությունները IV. Առողջացման շրջան։ Ամենաերկարատևն է, սկսվում է երբ միզանյութի մակարդակը կարգավորվում է, տևում է 3-6 ամիս, մինչև երիկամների ֆունկցիայի լրիվ վերականգնումը։ Որոշակի դեպքերում երիկամների ֆունկցիան վերականգնվում է մասնակիորեն կամ չի վերականգնվում լիովին և ՍԵԱ-ն անցնում է քրոնիկական երիկամային անբավարարության։
Ախտորոշում
ՍԵԱ-ը կասկածվում է երբ առկա է միզարտադրության նվազում, արյան մեջ միզանյութի և կրեատինինի մակարդակների բարձրացում։ Ախտորոշման ժամանակ անհրաժեշտ է որոշել ՍԵԱ-ի առկայությունը և ձևը, փնտրել պատճառը։ Ախտորոշումը հիմնված է՝
I. Անամնեստիկ տվյալների
II. Օբյեկտիվ զննման
III. Լաբորատոր հետազոտությունների վրա
V. Մեզի անալիզը ներառում է միկրոսկոպիկ անալիզը, մեզում նատրիումի և կրեատինինի մակարդակի որոշումը
VI. Որովայնի օրգանների սոնոգրաֆիան, որի միջոցով որոշվում է երիկամների չափսերը, պարենխիմայի վիճակը, հնարավոր օբստրուկցիայի առկայությունը։ Որոշակի դեպքերում կատարվում է երիկամի բիոպսիա։
Բուժում
I. Կանխարգելում՝ հատկապես քրոնիկ հիվանդությունների դեպքում։ Անհրաժեշտ է վերահսկել զարկերակային ճնշումը հիպերտենզիայի ժամանակ, կարգավորել արյան մեջ գլյուկոզայի մակարդակը շաքարային դիաբետի ժամանակ և այլն։ Սուր իրավիճակներում՝ հիպովոլեմիա, շոկ, վերականգնել շրջանառող արյան ծավալը։ II. Դիետան, որը շատ կարևոր է նման հիվանդների դեպքում։ Քանի դեռ երիկամները ի վիճակի չեն հեռացնել ավելցուկային հեղուկը, աղը, կալիումը անհրաժեշտ է սահմանափակել նրանց ընդունումը։ Ֆոսֆորը նույնպես կարևոր էլեմենտ է, որը մասնակցում է կալցիումի փոխանակությանը և որի մակարդակը բարձրանում է ՍԵԱ-ի ժամանակ։ Մեծ քանակությամբ ֆոսֆոր կալցիումը ոսկրերից դուրս է բերում և կարող է պատճառ դառնալ օստեոպորոզի և կոտրվածքների։ Մեծ քանակությամբ ֆոսֆոր պարունակող սննդամթերքներից են կաթը, պանիրը, ընկույզը։ III. Դեղորայքները հիմնականում օգտագործվում են որպես սիմպտոմատիկ IV. Վերը նշված միջոցառումների անօգտակար լինելու դեպքում անցնում են երիկամների փոխարինիչ թերապիայի (ԵՓԹ)։ Գոյություն ունի ԵՊԹ-ի 2 ձև՝ էքստրակորպորալ (հեմոդիալիզ, հեմոֆիլտրացիա, հեմոդիաֆիլտրացիա) և ինտրակորպորալ (պերիտոնեալ դիալիզ)։ Երեխաների մոտ դիալիզի ցուցումներն են. Հեմոդիալիզի իրականացման ժամանակ անհրաժեշտ է կատարել կենտրոնական երակի կատետերիզացիա (v. subclavia, v. jugularis interna, v. femoralis), եթե երիկամային անբավարարությունը զարգացել է սուր ձևով կամ նախատեսվում է, որ հեմոդիալիզը կրելու է ժամանակավոր բնույթ։ Հեմոդիալիզի ժամանակ օգտագործվում է ֆիլտրացիոն մի մեխանիզմ՝ կիսաթափանցիկ թաղանթ, որը հեռացնում է մետաբոլիկ(նյութափոխանակային) արգասիքները, ավելցուկային ջուրը, աղերը, կարգավորում է էլեկտրոլիտային հաշվեկշիռը։ Արյունը վերցվում է կատետերի միջոցով, հոսում դեպի մեքենան, որտեղ անցնում է ֆիլտրող մեմբրանի կողքով։ Հատուկ քիմիական հեղուկը, որը կոչվում է դիալիզատ, անցնում է մեմբրանի մյուս կողմով։ Դիալիզատը իր մեջ է քաշում արյան ոչ պետքական և ավելցուկային բաղադրիչները։ Արյունը և դիալիզատը երբեք չեն շփվում իրար հետ արհեստական երիկամի սարքում։ Պերիտոնեալ դիալիզի դեպքում որովայնամիզը (պերիտոնեում) ծառայում է որպես ֆիլտր։ Հատուկ կատետեր է տեղադրվում որովայնի խոռոչի մեջ՝ որովայնի պատի միջով։ Դիալիզային հեղուկը կատետերի միջոցով կաթեցվում է որովայնի խոռոչի մեջ, այնտեղ է թողվում մի քանի ժամ, այնուհետև հեռացվում է։ Այդ ընթացքում նյութափոխանակության արգասիքները որովայնամզով հոսող արյունից անցնում են դիալիզային հեղուկի մեջ։ Որովայնամիզը կատարում է կիսաթափանցիկ թաղանթի դեր։ Դիալիզի ձևի ընտրությունը կախված է հիվանդի տարիքից, ՍԵԱ-ի հիմք հանդիսացող հիվանդությունից։
Տես նաև
Կատեգորիա:Երիկամ Կատեգորիա:Մահվան պատճառներ Կատեգորիա:Անհետաձգելի բուժօգնություն
Ջորջ Չաքիրիս
Ջորջ Չաքիրիս (George Chakiris, ծնվ. ), ամերիկացի պարող, երգիչ և դերասան, «Օսկար»-ի մրցանակակիր։
Կենսագրություն
Ջորջ Չաքիրիսը ծնվել է Օհայոյում հույն գաղթյալների ընտանիքում ։ 1947 թվականին 12 տարեկան հասակում նա առաջին անգամ հանդես եկավ մեծ էկրանին «Սիրո երգը» ֆիլմում Քեթրին Հեփբերնի հետ միասին գլխավոր դերում, որտեղ կատարեց երգչախմբում երգող փոքրիկ տղաներից մեկի դերը։ Պատանի տարիներին Չաքիրիսըայցելում էր պարի դպրոց, իսկ միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո երեկոյան սկսել է երգի և դիամատիկական արվեստի դասեր վեցնել՝ կեսօրներին աշխատելով Լոս Անջելեսի տոնավաճառներից մեկում։
1950-ական թվականների ընթացքում նա հայտնվել է կինոյում, որպես կանոն, երգչախմբի անդամի կամ պարող կարգավիճակով։ Հանդես է եկել այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Ջենթլմենները նախընտրում են շիկահերների» (1953), «Պայծառ Սուրբ ծնունդ» (1954) և «Ծաղիկների թմբուկի երգը» (1961):
Ջորջ Չաքիրիսը հաջողության գագաթնակետին հասավ 1961 թվականին, երբ կատարեց Բեռնարդոյի դերը «Վեսթսայդյան պատմություն» բրոդվեյան մյուզիքլի կինոտարբերակում։ Այդ ֆիլմի համար դերասանն արժանացավ «Օսկար»-ի և «Ոսկե գլոբուս»-ի երկրորդ պլանի լավագույն դերը կատարելու համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պարողներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ թատերական դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
Բորիս Իոֆան
Բորիս Միխայլովիչ Իոֆան (Борис Михайлович Иофан, ), խորհրդային ճարտարապետ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ (1970)։ ԽՄԿԿ անդամ 1926 թվականից։ Հռոմում ավարտել է գեղեցիկ արվեստների բարձրագույն ինստիտուտը (1916) և ինժեներական դպրոցը (1919)։ Եղել է Իտալիայի կոմկուսի անդամ (1921-1924)։ 1924 թվականից աշխատում է ԽՍՀՄ–ում։ Հեղինակ է Մոսկվայում կառուցված խոշոր բնակելի զանգվածների, բուհերի համալիրների, հասարակական շենքերի, համաշխարհային ցուցահանդեսներում ԽՍՀՄ տաղավարների (Փարիզում՝ 1937, քանդակակագործ Վ. Ի. Մուխինա, Գրան պրի, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1941, և Նյու Յորքում՝ 1939, Կ. Ս. Հալաբյանի և քանդակագործ Վ. Ա. Անդրեևի հետ)։ Մասնակցել Է Մոսկվայում խորհուրդների պալատի նախագծմանը (մրցույթ 1931, բարձրագույն մրցանակ, մրցույթ 1958)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարապետներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
Ստրոնցիումի դեղին
Ստրոնցիումի դեղին, հանքային պիգմենտ՝ SrCrO4։ Նարնջադեղին փոշի է, լուսակայուն։ Արևի ճառագայթների երկարատև ազդեցությամբ գույնը դանդաղ մգանում է։ Ջրում վատ է լուծվում, թթուներում և ալկալիներում՝ լավ։ Օգտագործվում է գեղանկարչական ներկեր պատրաստելու համար։
Կրիստալանդիա
Կրիստալանդիա  (Cristalândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6862 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 848,231 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,7 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տոկանտինս նահանգի բնակավայրեր
Աննա թագուհու ամառային պալատ
Աննա թագուհու ամառային պալատ Պրահայում, (letohrádek královny Anny), Թագավորական այգու Պրահայի ամրոցի մոտ գտնվող Վերածնության ոճով կառուցներից մեկը, կառուցվել է 1538-1565 թվականներին ճարտարապետներ Ջովանի Սպացիոյի (Giovanni Spazio) և Պաոլո դելլա Ստելլայի (Paolo della Stella) կողմից։
Նախորոշում
1538 թվականին Ֆերդինանտ I-ի ցանկությամբ սկսվեց շինարարությունը, նրա կնոջ՝ Աննա Յագոլլոնկինի համար։ Համաձայն ռելիեֆի վերջին հետազոտության դիցաբանական ծրագիրը ասում է ինքնակալ իշխանության ուժի մասին, այսինքն՝ Կենտրոնական Եվրոպայի Հաբսբուրգների իշխանության։ Այդպիսի ծրագրից հնարավոր չէ սպասել կառույց, նախորոշված երկրի ղեկավարի կնոջ մասնավոր կյանքի համար,ավելի ճիշտ՝ ներկայացուցչական նպատակի համար:.
Կառույցի ժամանակագրություն
Շինարարությունը սկսվել է 1538 թվականի ապրիլին իտալական շինարար Ջովաննի Սպացիոյի(Giovanni Spazio) և քարտաշ ու քանդակագործ Պաոլո դելլա Ստելլի (Paolo della Stella) մասնակցությամբ, որը աստիճանաբար դուրս մղեց Սպացիոյին։ Սկզբում Սպացիոյի փոխարեն հանձնարարությունը վերցրեց Ստելլան Giovanni Maria Aostalli, հետո (1551 թվականին) Ստելլան՝ ինքը, սկսեց ղեկավարել շինարարությունը։ Իր մահից հետո 1552 թվականին նրա տեղը զբաղեցրեց հարավգերմանացի շինարար Հանս Տիրոլը (Hans Tirol): 1556 թվականից հետո շինարարությունը վերջացրեց Բոնիֆաց Վոլմուտը :.
Շինարարության երկարատև ժամանակամիջոցը պայմանավորված էր ամենից առաջ 1541 թվականի Պրահայի ամրոցի հրդեհով, որից հետո փաստացի աշխատանքները կանգ առան, նաև ազդեց 1554 թվականի պլանի փոփոխության վրա, երբ որոշված էր կառուցել-վերջացնել հարկը։ Նախագծի հեղինակը անհայտ է,հավանորեն նրան հայտնի չէր իտալական Ճարտարապետությունը։ Հավանաբար, կառուցված-վերջացրած հարկի տեսքը նախագծել է Բոնիֆաց Վոլմուտը.
Դա Վերածննդի առաջին կառույցն է Բոհեմիայի և Մորավիայի տարածքում:Այդ ժամանակ նախագծում էին այդպիսի շենքեր՝ քառակուսաձև և երկարավուն սրահներ՝ բոլոր կողմերով։ Այն իր կոնցեպցիայով նորարարական է։
Ճարտարապետություն
Ճարտարապետական տեսակետից շենքը հանդիսանում է քաղաքամերձ առանձնատուն, այդ ժամանակ կոչվում է «lusthaus» կամ չեխերեն «letohrádek», այսինքն, այդ կառույցը, որը հանդիսանում էր մեծ այգու մաս և որոշված էր պալատի հանդիսությունների համար։ Բնակվելու համար հարմար չէր։ Ամառային պալատը Թագավորական այգու ծրագրի մի մասն էր, որը հիմա վերջափակվում է։
Զբոսայգում՝ ամառային պալատից առաջ, տեղավորված է հայտնի Երգող շատրվանը (չեխ.), ձուլված բրոնզից, 1568 թվականին, բռնոնյան վարպետ Տոմաշեմ Յարոշի (Tomáš Jaroš) երկաթե գործ, իտալացի հեղինակ Ֆրանչեսկի Տեռզոյի(Francesco Terzo). գծագրերով։
Հետագա ճակատագիր
Ամառային պալատում ՌուդոլֆII-ը պահում էր իր հավաքածուն։ Պալատի զետեղարանը սարքավորված էր աստղադիտարանի, այնտեղ աստղագետ Տիխո Բրագեն անցակցնում էր իր դիտումները։
Իոսիֆ II-ի կառավարման ժամանակ շենքի ներսը փչացած էր։
XVIII դարի վերջին պալատը զբաղեցնում էր ավստրիական բանակը։ Որպես հետևանք, 1836 թվականին գործը հասավ մինչև լայնածավալ վերակառուցման, որով շենքը խիստ փոխել է իր ներքին տեսքը:Առաջին հերթին կառուցվել է մեծ աստիճաններ դահլիճի ծայրամասում:Գլխավոր դահլիճը զարդարված էր նկարիչ Քրիստիան Ռուբենի նախագծով, պատմական պատկերներով։
1989 թվականի վերակառուցման ժամանակ տանիքների կառուցման մոտ տեղի ունեցավ այրում, որի հետևանքով ինչի համար մի քիչ վնասվել էր պղնձե ծածկույթը։
Տեսարժանության դիտումը հասանել է ապրիլից մինչև հոկտեմբեր,ինչպես և ամբողջ Թագավորական այգին ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Պրահայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Վերածննդի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Չեխիայի ամրոցներ Կատեգորիա:Չեխիայի թանգարաններ
Ջեյսոն Բեր
Ջեյսոն Բեր (Jason Behr, ), կինոյի և հեռուստատեսության ամերիկացի դերասան։ Առաջին անգամ հանդես է եկել ամերիկյան «Ռոզվել» հեռուստասերիալում, որի համար երկու անգամ առաջադրվել է Սատուռն կինոմրցանակի, նաև «Ժամանող լուրերը» և ճապոնական «Նախանձը» սարսափ ֆիլմի ամերիկյան տարբերակի մեջ իր դերերի համար։ Բերը նաև հյուրընկալվել է բազմաթիվ հեռուստաշոուներում, ինչպիսիք են՝ «Քայլ առ քայլը», «Պրոֆիլը», «Յոթերորդ դրախտը», «Վամպիրներ ջախջախող Բուֆֆին», «Ջագը» և ունեցել է մի շարունակական դեր ամերիկյան «Դավսոնի առուն» և «Փախչող թագավորները» հեռուստասերիալներում։
Վաղ տարիներ
Բերը ծնվել է 1973 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Մինեապոլիսում՝ Էն Սթեյնրի և Դեյվիդ Բերի ընտանիքում։ Ընտանիքի չորրորդ տղան է։ Ծնողների բաժանվելուց հետո մայրը նրանց հետ է տարել Ռիչֆիլդ, որտեղ դերասանը ուսանել է Սեյնթ Ռիչարդս կաթոլիկ միջնակարգ դպրոցում։
Բերն իր առաջին դերը կատարել է հինգ տարեկանում՝ դպրոցում բեմադրված պիեսում՝ «Արևածաղիկ»։ Արդեն ութ տարեկանում նկարահանվում էր Սթոմփր թրաքս կազմակերպության գովազդներում և մոդելային աշխատանք էր կատարում տեղի խանութների համար։ Բերը շարունակել է իր դերասանական գործունեությունը դպրոցի տարիներին։ 1992-ին Ռիչֆիլդի Մինեապոլիս քաղաքում ավարտել է տեղի ավագ դպրոցը։ 19 տարեկանում Մինեապոլիսում պատահաբար հոլիվուդյան մենեջեր Մարվին Դաուվերին հանդիպելուց հետո տեղափոխվել է Լոս Անջելես։ Իր վաղ դերասանական կարիերայում հայտնվել է 75-ից ավելի գովազդներում, իսկ 1995 թվականին ստանձնել է Թայլեր Բեյքրի դերը՝ «Շերման Օկս» կատակերգական շոուում։ Այն ունեցել է ընդամենը երկու եթերաշրջան և փակվել է 1997 թվականին։
Կարիերա
Շերման Օկսից հետո Բերը հյուրընկալվել է տարբեր հեռուստասերիալներում («Քայլ առ քայլ», «Պրոֆիլ», «Յոթերորդ դրախտ», «Վամպիրներ ջախջախող Բուֆֆի», «ՋԱԳ»)։ Եղել է ABC ալիքի Առաջ շարժվել սերիալի դերասանական կազմում, սակայն սերիալը հաջողության չի հասել և մի քանի անգամ հեռարձակվելուց հետո փակվել է։ Դրանից հետո Բերը ստանձնել է «Դաուսենի առուն» սերիալի՝ Քրիս Վոլֆի դերը։ Հյուսիսային Կառոլինայում նկարահանվելու ընթացքում Ջեյսոնը կարդացել է «Ռոզվել» հեռուստասերիալի սյուժեն և անմիջական կապ է զգացել գլխավոր այլմոլորակայինի՝ Մաքս Էվնսի հետ։ «Ռոզվելը» The WB ալիքում ունեցել է երկու հաջողակ եթերաշրջան, դրանից հետո տեղափոխվել է UPN ալիք՝ դրա երրորդ և վերջին եթերաշրջանի համար։ Չնայած նրան, որ սերիալը երբեք ռեկորդային հայտնություն չի ունեցել, ունեցել է հավատարիմ երկրպագուների բանակ։
2006 թվականի գարնանը Բերը հանդես է եկել CBS-ի «Ուղի»ն շոուում, որը անգլիական հզոր ընտանիքի մասին է, որի անդամները հմայության շնորհիվ ցանկանում են հզորացնել իրենց բիզնեսը։ Ջեյսոնը խաղում է Միշել Վորդնի՝ շոուի ղեկավարի դերը, ով նաև ընտանիքի երեխաներից մեկն է։ Ջեյսոնը լավ հարաբերությունների մեջ է իր նախկին դասընկերներ Ջեյն Ալեքսանդրի, Ջուլիա Օրմոնդի, Փիթեր Սթրաուսի, Ուիլ Փեթոնի և Էնդրյու ՄակՔարթիի հետ։ 2006-ի մայիսի 17-ի տվյալներով CBS-ը հայտարարում է շոուի անկման մասին և Ուղի շոուն այդպես էլ չընտրվեց։ 2006-ի մայիսին Բերը սկսում է նկարահանվել Շոտլանդիայի Գլազգո քաղաքում։
Բերը նկարահանվել է «Դաջվածքներ անողը» սարսափ ֆիլմում, որտեղ ստանձնել է հենց դաջվածքներ անողի դերը, ով տարվում է Սամոան տատաու ավանդությամբ, բայց նրա հնամենի ավանդությունների մասին սովորելու ցանկությունը իրեն միջադեպի մեջ է գցում, որի արդյունքում արձակվում է մահացու հոգին։ Ֆիլմը գովազդ էր` գովազդային գործակալ Փիթեր Բուրգրսի նոր ֆիլմի համար ։ Նկարահանումները սկսվել են Նոր Զելանդիայում 2006 թվականի սեպտեմբերին և ավարտվել են նույն տարվա նոյեմբերին։ Ֆիլմը էկրաններ է բարձրացել Նոր Զելանդիայում 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին ։
2007 թվականի ապրիլին, Ջեյսոնը սկսել է նկարահանվել իրեն առաջարկված նոր՝ «Ցրտահարություն» ֆիլմում։ Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրվել է 2008-ի ապրիլին՝ Նյու Յորքում, Ջեն Արտ կինոփառատոնի շրջանակներում և միջազգային պրեմիերան եղել է 2009-ի հունիսի 12-ին։
Անձնական կյանք
Ջեյսոնը նախկինում հանդիպել է «Ռոզվել»ում իր հետ նկարահանվող Քեթրին Հայգլի հետ ։ Ճապոնիայում «Անեծք» ֆիլմը նկարահանելու տարիներին հանդիպել է Քեդի Սթիքլենդին, ում հետ ամուսնացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Կալիֆոռնիայում ։ Նրանց առաջին երեխան ծնվել է 2013 թվականի հոկտեմբերին ։ 2017 թվականի հուլիսի 8-ին ծնվել են նրանց երկվորյակ աղջիկները` Քերըլայն Մաթիլդա Բերը և Էմելին Վիկտորիա Բերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ
Գույքի ապահովագրություն
Գույքի ապահովագրություն, շարժական և անշարժ գույքի ապահովագրությունը կորստից, վնասվելուց կամ ոչնչացվելուց։ Հիմնականում այսպիսի ապահովագրության առարկան են հանդիսանում թանկարժեք իրեր, արտադրական սարքավորումներ, շենքեր, շինություններ և այլն։ Տարբեր ապահովագրական ընկերություններ առաջարկում են ինչպես ընդհանուր գույքային ապահովագրություններ, այնպես էլ մասնավոր պատահարների դեպքում գործող (հրդեհ, տարերային աղետ, գողությունից և այլ ռիսկեր)։
Բացառություններ
Սովորաբար ապահովագրողը չի փոխհտուցում վնասը, եթե դա հետևանք է.
Հետաքրքիր փաստեր
Կատեգորիա:Ապահովագրություն
Արա Վրույր
Արա Արամի Վրույր, հայ լուսանկարիչ, դերասան։
Արամ Վրույրի որդին, Արտաշես Վրույրի եղբայրը։
Կենսագրություն
Արա Վրույրը ծնվել է 1896 թվականին։ Եղել է կենսախինդ, սրամիտ, կատակասեր, ուրախ անձնավորություն։ Լուսանկարել է Ավանի, Պտղնիի, Թարգմանչաց վանքի, Աշտարակի Կարմրավոր և Մարինե, Եղվարդի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները, Կամսարականների Թալինի եկեղեցին և բազիլիկան, Սանահինի կամուրջը, Մուղնիի, Հովհանավանքի, Սաղմոսավանքի, Բջնիի, Կեչառիսի, Սևանի, Մակարավանքի, Ամաղու Նորավանքի հուշարձանները։ Հոր` Արամ Վրույրի հետ լուսանկարել է Ջուղայի խաչքարերը։ Եղբոր հետ միասին շրջել են Հայաստանի մի շարք վայրերով, կատարել լուսագրումներ` Ամբերդ, Աշտարակ, Էջմիածին, Գառնի, Գեղարդ, լուսանկարել են Ախթալայի վանքը և Գառնիի հեթանոսական տաճարի ավերակները ։
1930-1932 թվականներին եղել է թատրոնի դերասան ։
1936 թվականին լուսանկարել է Երևանի բնակելի տներ (այդ կառույցները չեն պահպանվել)։ 1939 թվականին զբաղեցրել է Ճարտարապետության ամբիոնի լուսանկարչական լաբորատորիայի վարիչի պաշտոնը։ Եղել է Վարազդատ Հարությունյանի գործընկերը։
1941 թվականին զորակոչվել է բանակ, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943 թվականին զոհվել է Նովոռոսիյսկ քաղաքի ճակատամարտի «Սախարնայա գոլովկա» տեղամասում` կապի ընդհատված գիծը վերանորոգելու հրամանը կատարելիս։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ
Շենունցզյա
Շենունցզյա անտառային շրջան (չին. պարզ. 神农架林区, փինյին Shénnóngjià Línqū), ՉԺՀ-ի Հուբեյ նահանգի անտառային տարածք։ Անմիջապես ենթարկվում է նահանգային կառավարությանը։
Պատմություն
Անտառային շրջանը ստեղծվել է 1970 թվականի մայիսի 28-ին` Ֆանսյան նահանգի իրար կապված Սինշան և Բադուն տարածքներից։ 1971 թվականին այն ընդգրկվեց Յիչան շրջանի մեջ (宜昌 地区), 1972 թվականի մարտին այն տեղափոխվեց նահանգային իշխանությունների անմիջական ենթակայություն։ 1976 թվականի մայիսին անտառային տարածքն ընդգրկվեց Յունյան շրջանի մեջ (郧 阳 地区), բայց 1983 թվականի օգոստոսի 19-ին այն անմիջապես կրկին փոխանցվեց նահանգային կառավարությանը։ 1985 թվականին Բադունի շրջանից 2 և 1 ազգային համայնքներ տեղափոխվեցին անտառային շրջան։
Վարչատարածքային բաժանում
Անտառային շրջանը բաժանված է 6 գյուղակի, 1 շրջանի և 1 ազգային շրջանի։
Աշխարհագրություն
Շենունցզյա անտառային շրջանը գտնվում է Հուբեյի արևմտյան մասում, Չունցին տարածաշրջանի սահմանին։ Այստեղ են գտնվում Հուբեյ նահանգի ամենաբարձր լեռները, որոնցից ամենաբարձրը` Չենունդենն է («Շեն-նունա գագաթ», ծովի մակարդակից բարձր է 3105 մ)։ Այդ լեռները համարվում են հենց իր` Յանցզիի հովտի (հարավում) և դրա վտակ` Հանշույի (հյուսիսում) ավազանների միջև գտնվող ջրբաժանի մասը։
Լեռնային տեղանքի պատճառով տարածքի բնակչությունը և գյուղատնտեսական նշանակության հողերի օգտագործումը համեմատաբար քիչ են, և այդպիսով տարածքը կարողացավ պահպանել անտառային ծածկույթը, որն անհետացել է արևելյան Հուբեյի խիտ բնակեցված հարթավայրային շատ շրջաններում։
Տարածքի հարավարևմտյան մասում է գտնվում «Շենունցզյա» պետական ​​արգելոցը (神农架国家自然保护区), որը 1990 թվականից ի վեր կենսոլորտային պաշարների համաշխարհային ցանցի մաս է կազմում և ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցուցակում։ Արգելոցում պահպանվող կենդանիների տեսակների շարքում է «Ոսկե փնթի քթով» կապիկը, որի համար հատուկ պահպանվող տարածքը 100 քառակուսի կիլոմետր է։ Պնդում են, որ 1990 թվականից մինչև 2005 թվականը արգելոցում այս կապիկների քանակը 500-ից հասել է 1200-ի ։
Շրջանի կենտրոնը Սունբայ գյուղակն է, որը տեղակայված է շրջանի հյուսիս-արևելյան մասում։ Գլխավոր զբոսաշրջային կենտրոնը Մույուի (Muyu) գյուղակն է, որը գտնվում է արգելոցի գլխավոր մուտքից ոչ հեռու։
Տարածքի մեծ մասը (բացառությամբ ամենահարավային, զբոսաշրջային հատվածի) փակ է օտարերկրացիների համար։
Տնտեսություն
Լեռնային ռելիեֆի և ավելի ցուրտ կլիմայի պատճառով, քան մարզի հարթ հատվածներում է, գյուղատնտեսությունը թույլ է զարգացած։ Տարածքի (ինչպես նաև Հուբեյի լեռնային այլ գավառների) բնորոշ առանձնահատկությունն այն է, որ բրնձի փոխարեն գյուղացիները հաճախ աճեցնում և ուտում են կարտոֆիլ (հազվագյուտ մշակաբույս ցածրադիր գավառներում)։ Թեյի աճեցումը նույնպես զարգանում է։
Նախկինում Շենունցզյայի հիմնական արդյունաբերությունը անտառտնտեսությունն էր. 1960-1980- ական թվականներին այստեղ տարեկան արտադրվում էր ավելի քան 100,000 խորանարդ մետր փայտանյութ (1970-ականներին հասնելով միլիոն խորանարդ մետրի ),1990-ական թվականների վերջից անտառապահների հիմնական խնդիրն է դարձել անտառների պահպանումը, այլ ոչ թե փայտանյութի ստեղծումը ։ Անտառահատումները պաշտոնապես դադարեցվել են 2000 թվականի մարտին ։
Զարգացած է նաև լեռնահանքային արդյունաբերությունը։
Զբոսաշրջությունը դառնում է տարածաշրջանի տնտեսության կարևոր ճյուղ։ Լեռնային համեմատաբար զով կլիման հանգստացողներին ձգում է դեպի Շենունցզյա ամռանը, երբ Ուհանի կամ Իչանի բնակիչները տառապում են կլիմայի ջերմությունից և բարձր խոնավությունից։ Ձմեռային զբոսաշրջության համար գործում է նաև լեռնադահուկային հանգստավայր։
Կարպովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)
Կարպովկա (Карпівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Կարպովկա գյուղում բնակվում էր 368 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Օսմանյան կայսրություն
Օսմանյան կայսրություն (دولت عليه عثمانیه, Devlet-i ʿAlīye-i ʿO s mānīye; ժամանակակից թուրքերեն. Osmanlı İmparatorluğu կամ Osmanlı Devleti), նաև հայտնի որպես Թուրքական կայսրություն, Օսմանյան Թուրքիա , կայսրություն՝ հիմնադրված 13-րդ դարի վերջին Անատոլիայի հյուսիս արևմտյան հատվածում՝ Սյողութի (ներկայիս Բիլեջիքի նահանգ) մոտ օղուզների ցեղի առաջնորդ Օսմանի կողմից ։ 1354 թվականից հետո օսմանցիները ներխուժեցին Եվրոպա և նվաճեցին Բալկանյան թերակղզին, և կայսրությունը դարձավ միջմայրցամաքային կայսրություն։ Օսմանցիները Մեհմեդ II-ի կողմից Կոստանդնուպոլսի նվաճմամբ 1453 թվականին վերջ դրեցին Բյուզանդական կայսրությանը ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմում Կենտրոնական ուժերը պարտություն կրեցին, և Օսմանյան կայսրությունը սկսեց մասնատվել։ Մերձավոր Արևելքի տարածքներն անցան Մեծ Բրիտանիային և Ֆրանսիային։ Հաջողությամբ ավարտված Թուրքիայի ազգայնամոլական պատերազմն ընդդեմ դաշնակիցների բերեց Թուրքիայի հիմնադրմանը և Օսմանյան միապետության անկմանը ։
Անվանում
Օսմանյան կայսրության անվանումը գալիս է Օսման I-ի անունից, ով համարվում է կայսրության հիմնադիրը և Օսմանների առաջնորդը։ Օսմանի անունը արաբական Ուտման անվան թուրքացումն է (عثمان): Օսմանյան թուրքերենով կայսրությունը կոչվում էր Դեվլեթի Ալիյեի Օսմանիե (دولت عليه عثمانیه), (գրականորեն «Օսմանյան գերտերություն») կամ Օսմանի Դեվլեթի (عثمانلى دولتى): Ժամանակակից թուրքերենով այն կոչվում է Osmanlı İmparatorluğu (Օսմանյան կայսրություն) կամ Osmanlı Devleti (Օսմանյան պետություն).
Արևմտյան Եվրոպայում և Հայաստանում երկու անվանումները «Օսմանյան կայսրություն» և «Թուրքիա» անվանումները հաճախ նույնականացվում են։ Հայկական գրականության մեջ հաճախ նաև օգտագործվում է «Օսմանյան Թուրքիա» տարբերակը։ Շատ պատմաբաններ հաճախ խուսափում են օգտագործել «Թուրքիա», «թուրքեր» և «թուրքական» բառերը, երբ խոսքը Օսմանյան կայսրության մասին է ։
Թուրքերեն «օսմանցի» (Osmanlı) բառը 14-րդ դարից նշանակում էր Օսմանի ցեղից սերած, սակայն հետագայում գործածվում էր իբրև կայսրության ռազմական և վարչական վերնախավի անվանում։ Ի հակադրություն դրա՝ «թուրք» տերմինը գործածվում էր Անատոլիայի թյուրքալեզու մուսուլման գյուղական և ցեղային բնակչությանը բնորոշելիս, սակայն քաղաքային կրթված բնակչության մասին խոսելիս նման բնորոշումը համարվում էր նվաստացուցիչ։ «Կոպիտ թուրք» (Kaba Turk), «թուրքի գլուխ» և նմանօրինակ արտահայտութունները օսմանյան վերնախավի կողմից օգտագործվում էին միմյանց և ուրիշներին ստորացնելու իմաստով  ։ Օսմանյան վաղ շրջանում քաղաքաբնակ թուրքալեզուները, որոնք զինվորական և վարչական վերնախավի անդամ չէին, անվանվում էին «ռումի» (رومى‎), այսինքն՝ հռոմեացի (ինչպես իրենց անվանում էին Բյուզանդական կայսրության հունալեզու բնակիչները) ։
Վերելք (1299-1453)
Քանի որ Սելջուկ Իկոնիայի սուլթանությունը կազմալուծվեց 13-րդ դարում, Անատոլիան բաժանվեց փոքր անկախ թուրքական իշխանությունների, հայտնի որպես Անատոլական բեյլիկություններ։ Այս բեյլիկություններից մեկը Բյութանիա տարածաշրջանում, Բյուզանդական կայսրության սահմանին, ղեկավարում էր թուրք ցեղապետ Օսման I-ը (մահացել է 1323/4 թվականին), ումից սկիզբ առան Օսմանները ։ Օսմանի վաղ հետևորդների թվում կային թուրքական ցեղախմբեր և բյուզանդացիներ, որոնցից շատերը, բայց ոչ բոլորը դավանում էին Իսլամ ։ Օսմանը մեծացրեց իր իշխանության տարածքները՝ նվաճելով բյուզանդական քաղաքները Սակարիա գետի երկայնքով։ Պատմաբանները չեն կարողացել պարզել, թե ինչպես Օսմանը կարողացավ առավելության հասնել իր հարևանների նկատմաբ, քանի որ այդ ժամանակներից աղբյուրներ չեն պահպանվել։ Ըստ Գազայի թեզիս տեսության, որը շատ հայտնի էր քսաներորդ դարում, օսմանցիները իրենց հաջողությունները կապում էին կրոնի հետ և գտնում էին, որ պայքարում են հանուն Իսլամի, սակայն այս տեսությունը այժմ շատ է քննադատվում, և պատմաբանների մեծ մասը կարծում է, որ այն ընդամենը հորինվացք է ։
Օսման I-ի մահից մեկ դար հետո օսմանյան պետության տարածքը ընդարձակվեց Անատոլիայում և Բալկանյան թերակղզում։ Օսմանի որդի Օրհան I-ը նվաճեց Անատոլիայի հյուսիս արևմուտքում գտնվող Բուրսա քաղաքը 1326 թվականին՝ դարձնելով Օսմանյան պետության նոր մայրաքաղաքը և թուլացնելով Բյուզանդիայի դիրքերը տարածաշրջանում։ Շատ կարևոր նավահանգստային քաղաք Սալոնիկը նվաճվեց 1387 թվականին Վենետիկից։ Օսմանցիների հաղթանակը Կոսովոյի ճակատամարտում 1389 թվականին վերջ դրեց Սերբական կայսրությանը՝ ճանապարհ բացելով դեպի Եվրոպա ։ 1396 թվականի Նիկոպոլի ճակատամարտը, որը հիմնականում համարվում է վերջին մեծածավալ խաչակրաց արշավանքը Միջնադարում, կանգնեցերց հաղթական Օսմանյան բանակի առաջխաղացումը դեպի Եվրոպա ։
Քանի որ օսմանցիները ընդարձակվել էին դեպի Բալկաններ Կոստանդնուպոլիսի նվաճումը դարձավ օրվա հրամայական։ Օսմանցիները արդեն նվաճել էին քաղաքը հարող գրեթե բոլոր նախկին բյուզանդական տարածքները, իսկ Կոստանդնապոլսի ամուր պաշտպանողական կառույցները դարձնում էին քաղաքը դժվար նվաճելի։ 1402 թվականին բյուզանդացիները ժամանակավոր շունչ քաշեցին, երբ թուրք-մոնղոլ առաջնորդ Լենկթեմուրը նորխուժեց Օսմանյան Անատոլիա արևելքից։ 1402 թվականի Անկարայի ճակատամարտում Լենկթեմուրը պարտության մատնեց օսմանյան զորքերին և գերևարեց սուլթան Բայազիդ I-ին՝ գցելով կայսրությունը քաոսային վիճակի մեջ։ Սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ, որը տևեց 1402-ից մինչև 1413 թվականները, քանի որ Բայազիդի որդիները կռվում էին ժառանգության համար։ Պատերազմն ավարտվեց, երբ Մեհմեդ I-ը վերցրեց իշխանությունը և դարձավ սուլթան ու վերականգնեց Օսմանյան իշխանությունը ։
Բալկանյան տարածները, որոնք օսմանցիները կորցրել էին 1402 թվականից հետո, ներառյալ Սալոնիկը, Մակեդոնիան և Կոսովոն, ավելի ուշ վերականգնեց Մուրադ II-ը 1430-ականներից 1450-ական թվականներին։ 1444 թվականի նոյեմբերի 10-ին Մորադը ճնշեց Վառնայի խաչակրաց արշավանքը՝ պարտության մատնելով հունգարական, լեհական և վալախիական բանակներին Վառնայի ճակատամարտում, չնայած ալբանացիները Սկանդերբեգի գլխավորությամբ շարունակեցին պայքարել։ Չորս տարի անց հունգարացիները և վալախացիները նոր գրոհ կազմակերպեցին թուքերի վրա, սակայն նորից պարտության մատնվեցին Կոսովոյի երկորդ ճակատամարտում 1448 թվականին ։
Ծավալում և հզորության գագաթնակետ (1453-1566)
Մուրադ II-ի որդին՝ Մեհմեդ Ֆաթիհը (Նվաճող), կրկին կազմակերպեց պետությունն ու բանակը, իսկ 1453 թվականի մայիսի 29-ին նվաճեց Կոստանդնուպոլիսը։ Մեհմեդը թույլ տվեց ուղղափառ եկեղեցուն պահպանել իր տարածքն ու ինքնիշխանությունը, որի դիմաց ընդունելու էր օսմանյան գերիշխանությունը ։ Արևմտաեվրոպական պետությունների և Բյուզանդական կայսրության միջև վատ հարաբերությունների պատճառով ուղղափառ բնակչության մեծ մասը Օսմանյան իշխանությունը գերադասում էր վենետիկյանի նկատմամբ ։ Օսմանյան կայսրության համար ալբանական ընդդիմությունը ամենամեծ խոչընդոտն էր Ապենինյան թերակղզի հասնելու ճանապարհին։
15-16-րդ դարերում Օսմանյան կայսրությունը սկսեց արշավանքների նոր փուլ։ Սուլթան Սելիմ I-ը (1512–1520) կարողացավ նշանակալիորեն ընդլայնել կայսրության արևելյան և հարավային սահմանները՝ պարտության մատնելով Սեֆյան Պարսկաստանի Իսմայիլ շահին Չալդրանի ճակատամարտում ։ Սելիմ I-ը հաստատեց օսմանյան նավատորմի ներկայությունը Կարմիր ծովում, ինչպես նաև Եգիպտոսում։ Դրանից հետո տարածաշրջանում լարվածություն առաջացավ Պորտուգալական կայսրութան և Օսմանյան կայսրության միջև իշխանության ամրապնդման համար ։
Սուլեյման Փառահեղը (1520–1566) 1521 թվականին գրավում է Բելգրադը, ինչպես նաև օսմանա-հունգարական պատերազմների ժամանակ գրավում է Հունգարական թագավորության հարավային և կենտրոնական հատվածները ։ 1526 թվականին սուլթան Սուլեյմանը պատմական հաղթանակ է տանում Մոհաչի ճակատամարտում՝ օսմանյան իշխանություն հաստատելով ներկայիս Հունգարիայի տարածքում և Կենտրոնական Եվրոպայում։ 1529 թվականին պաշարում է Վիեննան, սակայն հաջողության չի հասնում ։ 1532 թվականին ևս մեկ փորձ է կատարում գրավելու քաղաքը։ Տրանսիլվանիան, Վալախիան և Մոլդավիան դարձան Օսմանյան կայսրության հարկատուները։ Արևելքում օսմանցիներին հաջողվում է պարսիկներից գրավել Բաղդադ քաղաքը 1535 թվականին։ Վերջինիս շնորհիվ Օսմանյան կայսրությունը վերահսկողություն է սահմանում Միջագետքի նկատմամբ, ինչպես նաև մուտք է ունենում Պարսից ծոց։ 1555 թվականին Կովկասը առաջին անգամ բաժանվում է Սեֆյանների և Օսմանյան կայսրության միջև։ Այս ստատուս քվոն պահպանվեց մինչև ռուս-թուրքական պատերազմը (1768–1774 թվականներին)։ Համաձայն Ամասիայի պայմանագրի Արևմտյան Հայաստանը, Արևմտյան Քրդստանը և Արևմտյան Վրաստանը հայտնվեցին Օսմանյան իշխանության տակ, մինչդեռ Դաղստանը, Արևելյան Հայաստանը, Արևելյան Վրաստանը հայտնվեցին Պարսկաստանի տիրապետության տակ ։
Ապստամբություններ, թուլացում և հզորության ժամանակավոր վերականգնում (1566-1683)
Ծովային առևտրական նոր ուղու հայտնաբերումը Արևմտաեվրոպական տերություններին հնարավորություն տվեց խուսափել օսմանյան առևտրական մենաշնորհից։ 1488 թվականին պորտուգալացիների կողմից Բարեհուսո հրվանդանի հայտնագործումը սկիզբ դրեց օսմանա-պորտուգալական ծովային պատերազմների Հնդկական օվկիանոսում։ Չնայած Հնդկական օվկիանոսում գերիշխում էր եվրոպական ներկայությունը, օսմանյան առևտուրը արևելքում շարունակում էր բարգավաճել։ Կահիրեն հատկապես զարգացում ապրեց Եմենում սուրճի արտադրության շնորհիվ։ Սրճարանները տարածում գտան կայսրության ողջ տարածքում, իսկ Կահիրեն առևտրի շնորհիվ վերածվեց կարևորագույն կենտրոնի՝ վերելք ապրելով 17-18-րդ դարերում ։
Ռուսական կայսրությունը ցար Իվան IV-ի գլխավորությամբ կարողանում է տարածվել դեպի Վոլգայի և Կասպից ծովի շրջաններ։ 1571 թվականին Ղրիմի խան Դևլեթ I Գիրեյը, աջակցություն ստանալով օսմանցիներից, այրում է Մոսկվան ։ Հաջորդ տարի նվաճողական քաղաքականությունը շարունակվում է, սակայն նրանց առաջընթացը կանգ է առնում Մոլոդի ճակատամարտի ժամանակ։ Ղրիմի խանությունը շարունակում է իր նվաճումները Արևելյան Եվրոպայում, որտեղ նրա հզորությունը պահպանվում է մինչև 17-րդ դարի վերջը ։
Օսմանյան նավատորմը պարտություն է կրում հարավային Եվրոպայի կաթոլիկ կոալիցիայից Լեպանտոյի ծովամարտում (1571 թվական). այս գործողությունները ղեկավարում էր Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը։ Սա առաջին լուրջ հարվածն էր օսմանյան անպարտելիության միֆին։ Այս հաջողությունը գրանցվեց 1565 թվականին Մալթայի պաշարման ժամանակ տեղի ասպետների գործողությունների շնորհիվ ։ Ճակատամարտը շատ ավելի լուրջ հարված հասցրեց օսմանյան նավատորմի փորձառու մասնագետներին, քան նավերին, քանի որ նավերի կորուստը հնարավոր եղավ կարճ ժամանակամիջոցում վերականգնել, իսկ մարդկանց կորուստը անդառնալի էր ։ Վերականգնված նավատորմը 1573 թվականին ստիպեց Վիեննային ստորագրել խաղաղության պայմանագիր, որը թույլ տվեց Օսմանյան կայսրությանը ընդլայնել իր տարածքները դեպի Հյուսիսային Աֆրիկա։
Ռազմական ոլորտում գոյություն ունեցող մի շարք խնդիրները անհանգստության ալիք բարձրացրին բանակում։ 16-17-րդ դարերում Օսմանյան կայսրության կենտրոնական շրջաններում սկսեցին Ջելալիական ապստամբությունները (1590-1610) ։ Իսկ երկրում իրավիճակն ավելի էր ծանրանում, քանի որ արդեն 1600 թվականիին երկրում կար 30 միլիոն բնակչությունը, որին հող էր անհրաժեշտ։ Չնայած դժվարություններին և խնդիրներին Օսմանյան պետությունը շարունակեց պահպանել իր հզորությունը, իսկ զորքը պարտություններ չկրեց, միակ բացառությունը եղավ Սեֆյանների դինաստիայի դեմ արշավանքներից մեկը. սրա արդյունքում Օսմանյան կայսրության արևելյան գավառները անցան Պարսկաստանին։ 1603-1618 թվականների պատերազմը ի վերջո հանգեցրեց Նասուհ փաշայի պայմանագրին, որով ամբողջ Կովկասը բացի Վրաստանի արևմտյան հատվծաներից անցան Սեֆյանների վերահսկողության տակ ։
Մուրադ IV-ը (1623-1640) իր կարճաժամկետ կառավարման ընթացքում կարողանում է վերահաստատել կենտրոնական իշխանությունը և վերագրավել Իրաքը Սեֆյաններից։ Ղասրե Շիրինի պայմանագիրը Կովկասը ևս մեկ անգամ բաժանում է երկու հարևան կայսրությունների միջև, ինչպես կատարվել էր 1555 թվականին Ամասիայի պայմանգրով ։