cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ՀՀ տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Էլեկտրոնային և կիսահաղորդային սարքեր
Ներկայումս «Սինոփսիս-Արմենիա» ՓԲԸ-ն (գործադիր տնօրեն՝ Հովիկ Մուսայելյան) ծրագրերի ապահովման ոլորտի խոշորագույն ընկերությունն է Հայաստանի Հանրապետությունում, որտեղ աշխատում է ավելի քան 500 մասնագետ։ 2008 թվականին հայկական շուկա է մուտք գործել Mentor Graphics Inc. ընկերությունը՝ գնելով Կալիֆոռնիայում հիմնադրված Ponte Solutions Inc. ընկերությունը, որը կիսահաղորդիչների արտադրության ու նախագծման համար մշակում է ծրագրային լուծումներ և գիտահետազոտական խոշոր կենտրոն ունի Հայաստանի Հանրապետությունում։ 2007 թվականին Երևանում ճարտարագիտական ու գիտահետազոտական գրասենյակ է բացել ավտոմատ, թեստավորման սարքավորումներ արտադրող և վիրտուալ գործիքավորման ծրագրեր մշակող National Instruments կորպորացիան (ԱՄՆ)։ Ներկայումս National Instruments-ի հայաստանյան գրասենյակն առաջարկում է հայեցակարգային լուծումներ այնպիսի ճարտարագիտական ընկերությունների համար, որոնք արտադրանք և պատրաստի լուծումներ են մշակում տարբեր ոլորտների, այդ թվում՝ նաև ավիա-արդյունաբերության համար։
Խոշոր ընկերությունների գրասենյակները Հայաստանում
2007 թվականին SUN Microsystems ընկերությունը և «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամն սկսել են համատեղ ծրագիր, որի նպատակը Հայաստանի Հանրապետությունում գիտահետազոտկան կենտրոններ և մի քանի բուհերում ծրագրային լուծումների մշակման և ուսումնական լաբորատորիաներ հիմնելն է։
ՀՊՃՀ-ն և ԵՊՀ-ն համակարգչային ոլորտի տեխ. մասնագետների պատրաստման ամենահին ու խոշոր հաստատություններն են Հայաստանի Հանրապետությունում։ ՏՏ ոլորտում մասնագետներ պատրաստել են նաև Հայաստանի ամերիկյան համալսարանը, Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների եվրոպական տարածաշրջանային ինստիտուտը (ԷՐԻԻԿՏԱ), Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանը և այլն։ Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների (ՏՀՏ) ոլորտը 2000 թվականին հայտարարել է հանրապետության տնտեսության զարգացման գերակա ճյուղերից։ Ոլորտի համար պետական քաղաքականության կարևորագույն նախաձեռնություններն են նաև Հայաստանի Հանրապետության ՏՀՏ-ի գլխավոր ռազմավարության մշակումը (2001), Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման և աջակցման խորհրդի ստեղծումը և «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» ծրագրի (2002) մեկնարկը։ 2000-ին ստեղծվել է Հայկական ՏՏ ընկերակցությունը՝ Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունը։ 2008-ին Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունն ընդունել է ոլորտի զարգացման նոր ռազմավարություն, որտեղ որոշարկված են ենթակաոուցվածքի, կադրերի, կրթության, վենչուրային ֆինանսավորման, էլեկտրոնային հասարակության ձևավորման և կարևոր այլ բնագավառների զարգացման խնդիրները։
Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունը Հայաստանում
Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունը (ԻՏՁՄ) Հայաստանում գործող ՏՏ և բարձր տեխնոլոգիաների ընկերությունները, միջազգային կորպորացիաները, կազմակերպություններն ու հաստատությունները միավորող բիզնես ասոցիացիա է ։
2013 թվականից Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միությունը (ԻՏՁՄ) Հայաստանում իրականացնում է առաջին «ԴիջիՔեմփ» նորարարական գաղափարների ամառային ճամբար, որը երիտասարդներին հիանալի հարթակ է տրամադրում իրենց նորարարական գաղափարները բիզնես ծրագրերի վերածելու համար։
ԱՏՁՄ առաքելությունն է Հայաստանը դարձնել բարձր տեխնոլոգիական ոլորտի միջազգային առաջատար՝ ոլորտի կազմակերպություններին և միության անդամներին ապահովելով բարենպաստ գործարար միջավայր, ոլորտի զարգացման ծրագրերով և շահերի պաշտպանությամբ՝ իրավաբանական, գործարար և կրթական ծառայություններ մատուցելու և ոլորտը համախմբող նախաձեռնություններ իրականացնելու միջոցով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Ստարինա (գյուղ, Դեմիդովսկի շրջան)
Ստարինա (Старина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։
Թադեուշ Բարոնչ
Ընտանիք
Թադեուշ Բարոնչը ծնվել է Լվովում, «Կրակովյան» հյուրանոցի սեփականատեր հայազգի Հակոբ Բարոնչի և Տրուխլինսկիների տոհմից Թերեզայի ընտանիքում։ Հինգ եղբայրներից ավագը Թադեուշն էր. Ռոմանը՝ բժիշկ-վիրաբույժ, Լվովի համալսարանի վիրաբուժության պրոֆեսոր, Էրազմը՝ լեռնային ինժեներ, Ստանիսլավը՝ բանաստեղծ, թարգմանիչ, Վլադիսլավը՝ դերասան, Լվովի թատրոնի տնօրեն ։
Կրթություն
1860-1864 թվականներին սովորել է Հայնբուրգի կադետների դպրոցում, 1864-1868 թվականներին՝ Լվովի ռեալական դպրոցը, 1868-1869 թվականներին՝ Կրակովի Գեղարվեստի դպրոցում՝ Վ. Լուզչկիեվիչի և Հ. Կոսսովսկու դասարանում, 1869-1871 թվականներին՝ Մյունխենի Գեղարվեստի ակադեմիայում՝ Մ. Վիեդմանի դասարանում։
1872-1875 թվականներին ապրել է Ֆլորենցիայում, աշխատել Ա. Ռիվալտոյի ղեկավարության ներքո։ Վերադառնալով Լվով, բացել է սեփական արվեստանոց ։
Գործունեություն
Անդամակցել է Լվովի «Գեղարվեստի բարեկամներ» ընկերությանը (լեհերեն՝ Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych/TPSP/), եղել Լեհաստանի նկարիչների միության անդամ (լեհերեն՝ Związku Artystów Polskich we Lwowie)։
Ստեղծագործությունների մեծ մասը գտնվում են Լվով և այլ քաղաքների հրապարակներում ու թանգարաններում։ Ավելի քան 50 աշխատանքներ գտնվում են Լվովի գեղարվեստի պատկերասրահում։
1897 թվականին «Յան Սոբեսկի» քարակերտ արձանը Վիեննայում ձուլվել է բրոնզից և կանգնեցվել Լվովում։ ԽՍՀՄ կառավարությունն այն նվիրել է Լեհաստանին (այժմ՝ Գդանսկ քաղաքում)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհահայ քանդակագործներ
Աստերոիդների ցանկ (42401-42500)
Աստերոիդների ցանկ (42301-42400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (42501-42600)
Եվլամպի Կոտելնիկով
Եվլամպի Նիկիֆորովիչ Կոտելնիկով (երբեմն Նատելնիկով, Евлампий Никифорович Котельников, ), Դոնի կազակ։ Հոգեկիրների աղանդի հիմնադիրն է, բանաստեղծ , պատմական արժեքավոր աշխատությունների հեղինակ, որտեղ նկարագրվել է կազակության կենցաղը և սովորույթները։
Կենսագրություն
Վերխնե-Կուրմոյարսկի ստանիցայի գրագրի որդին է։ Ծառայությունն սկսել է 1789 թվականին։ 1800 թվականին եսավուլ էր։ Ծառայել է Ավստրիայի հետ սահմանին, այդտեղով բաց է թողել ապրանքները, ինչի համար դատվել է և 1804 թվականի դեկտեմբերին դարձել է շարքային։ Նա կարողացավ ծառայել 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի ժամանակ, այդ ժամանակ է սովորել օտար լեզուներ և որոշ գիտություններ։ 1815 թվականին վերադարձրել է եսավուլի աստիճանը։
Վերադառնալով Դոն՝ Կոտելնիկովն ապրել է հայրենի ստանիցայում, ակտիվորեն կարդացել է գրքեր և շատ մտածել։ 1818 թվականին գրել է «Պատմական ակնարկ Վերխնե-Կուրմոյարսկի ավանի մասին»։ Այս արժեքավոր ազգագրական աշխատությունը երեք անգամ վերահրատարակվել է։ Դրանից հետո նա գրել է կրոնական բովանդակությամբ երկու գիրք և ձեռք է բերել հետևորդներ։ Դրան հաջորդել են ամբաստանություն Պետերբուրգում, գրքերից մեկը ճանաչվել է հերետիկոս, 1824 թվականին հեղինակը քննության է կանչվել մայրաքաղաք։
(6730) Իկեդա
(6730) Իկեդա (Ikeda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունվարի 24-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Եվլամպի Կոտելնիկով
Կենսագրություն
Կոտելնիկովը ստորագրություն է տվել իր մոլորություններից հրաժարվելու մասին և վերադարձել տուն, սակայն վերսկսել է իր աղանդավորական գործունեությունը և սկսել է կրկին քարոզել իր ուսմունքը, ինչի համար աքսորվել է Սոլովկի (վանքի և Շլիսելբուրգսկի բերդի միջոցով)։ Շատ տարիներ անց նա մահացել է այնտեղ՝ չնայած այն հանգամանքին, որ կյանքի վերջում ներում է ստացել Նիկոլայ 1-ին ցարից։ Կոտելնիկովի դուստրը՝ Եվլամապիան, նույնպես ժամանակավոր բանտարկվել է, բայց ավելի ուշ ազատ արձակվել է իշխանությունների կողմից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս բանաստեղծներ
(6730) Իկեդա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,122715 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6473 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5981 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2015,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17861 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 18,26° անկյուն։
Բիսմարկի դաշինքների համակարգ
Բիսմարկի դաշինքների համակարգը (Bündnispolitik Otto von Bismarcks), կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկի արտաքին քաղաքականության անվանումը, որին նա հավատարիմ է մնացել 1871 թվականից` Ֆրանսիայի հետ պատերազմից հետո, որը միավորման երեք պատերազմներից վերջինն էր Գերմանական կայսրության ստեղծման ժամանակ։
(6730) Իկեդա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բիսմարկի դաշինքների համակարգ
Գերմանական պետության հաջող ստեղծումը զգալիորեն փոխեց Բիսմարկի արտաքին քաղաքականության պայմանները։Պրուսիայի թագավորության ռազմական ընդլայնման հիման վրա ստեղծված Գերմանական կայսրությունը դարձավ Եվրոպայի նոր մեծ տերությունը։Բիսմարկը հասկացավ, որ Եվրոպան դիմակայելու է գերմանական հետագա էքսպանսիային, և այդ պատճառով կայսրությունը հայտարարեց «հագեցած», այսինքն՝ արդեն ձևավորված։ Նա դա հաստատեց 1871 թվականի մարտին Ռայխստագում ունեցած իր ելույթում ։ Միջազգային դաշինքների համակարգը պետք է փրկեր Գերմանիան պատերազմից։
Սկիզբ
1871 թվականին Ֆրանսիայի հետ պատերազմի ավարտին Բիսմարկը ձգտում էր ապահովել Գերմանիայի անվտանգությունը և մեկուսացնել Ֆրանսիան։ Այս ուղղությամբ առաջին քայլը եղել է «Երեք կայսրերի միությունը», որը կնքվել է Ավստրո-Հունգարիայի, Ռուսաստանի և Գերմանական կայսրության միջև 1873 թվականին։ Առաջին հերթին այս համաձայնագիրը պետք է ապահովեր երեք տերությունների միջև խաղաղություն. Գերմանիայի համար կարևոր էր, որ Ռուսաստանը զերծ մնար Ֆրանսիայի հետ դաշինքից։ Բիսմարկի համար դա որոշիչ էր, քանի որ թույլ տվեց խուսափել երկու ճակատով պատերազմից։
Բիսմարքը որոշեց միջազգային հարաբերություններում ուշադրությունը շեղել դիվանագիտության վրա, նա ձևակերպեց նպատակը՝ հասնել «ընդհանուր քաղաքական իրավիճակի, երբ բոլոր պետությունները, բացի Ֆրանսիայից, իրենց փոխադարձ հարաբերությունների շնորհիվ հնարավորինս զերծ մնան մեր դեմ կոալիցիաներից» ։
Բեռլինի կոնգրես
1878 թվականի փետրվարին Բիսմարկը հայտարարեց իր պատրաստակամության մասին՝ հանդես գալ որպես «ազնիվ միջնորդ» ռուս-թուրքական պատերազմի պատերազմող կողմերի միջև Բալկանյան ճգնաժամով հրահրված խաղաղ բանակցություններում։
Այս բանակցությունները, այսպես կոչված Բեռլինի կոնգրեսը, տեղի ունեցավ Գերմանիայում Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարի առաջարկով, քանի որ Գերմանական կայսրությունը բնավ շահագրգռված չէր Բալկաններով, ինչպես հայտարարեց Բիսմարկը 1876 թվականի դեկտեմբերին։ Հետևաբար բոլոր ներգրավված կողմերի համար Գերմանիան չեզոք միջնորդի տեսք ուներ։
Ուժերի հարաբերակցության քաղաքականությունը
Բիսմարկը ցանկանում էր Բեռլինի Կոնգրեսում ուժերի հավասարակշռության քաղաքականության հիմքը դնել։ Սկզբում բարդ էր Ռուսաստանին մտցնել այս քաղաքական համակարգ, քանի որ չնայած հաջող ռազմական արշավներին Բուլղարիան ստիպված էր զիջել ելքը դեպի Եգեյան ծով։
Կայսր Ալեքսանդր II-ը դրա համար մեղադրեց Բիսմարկին և համարեց, որ Բիսմարկը չեզոք չէր բանակցություններում. կայսրն իր դժգոհությունն արտահայտեց այսպես կոչված ապտակ նամակում (Ohrfeigenbrief):
Երկկողմ և եռակողմ դաշինք
1879 թվականին Բիսմարկը Ավստրո-Հունգարիայի հետ կնքեց «Ավստրո-գերմանական պայմանագիրը», որը առաջինն էր ապագա դաշինքի պայմանագրերի շարքից։ Պայմանագիրը նախատեսում էր, որ դաշնակիցներից որևէ մեկի վրա Ռուսաստանի հարձակման դեպքում մյուսը պետք է լիարժեք ռազմական օգնություն ցուցաբերի։ Ավստրո-Հունգարիայի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունները լարված էին Բալկաններում երկարատև ճգնաժամի և կայսրության ռուսամետ սլավոնական ժողովուրդների համասլավոնականության պատճառով։
Երեք կայսրերի միություն
Գերմանիայի և Ավստրո-Հունգարիայի միջև դաշինքի կնքումից անմիջապես հետո Բիսմարկը փորձեց ավելի սերտ հարաբերություններ հաստատել Ռուսաստանի հետ։ Կայսր Ալեքսանդր II-ը հասկանում էր, որ Ավստրո-գերմանական պայմանագիրը զգալիորեն սահմանափակում էր իր գործողությունների ազատությունը և պահանջում էր երկու պետությունների հետ փոխըմբռնման որոնում և պաշտպանում էր նրանց հետ չեզոքության գաղտնի պայմանագիրը։ Երեք կայսրերի միությունը կնքվել է 1881 թ. ըստ նրա՝ դաշնակիցներից մեկի՝ օտար երկրի հետ պատերազմի դեպքում, մյուս երկուսը պետք է չեզոք մնան։ Այսպիսով, Գերմանիան և Ավստրիան չեն կարող աջակցել Անգլիային Ռուսաստանի դեմ պատերազմում, ինչպես նաև Ավստրիան և Ռուսաստանը Գերմանիայի և Ֆրանսիայի միջև պատերազմի դեպքում իրավունք ունեին չխառնվել։ Սա միաժամանակ կտրեց Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի միջև դաշինքի հնարավորությունը ընդդեմ Գերմանիայի և/կամ Ավստրո-Հունգարիայի։
Համաձայնագիրը նախատեսում էր նաև փոխադարձ խորհրդակցություններ Բալկաններում ապագա փոփոխությունների վերաբերյալ։ Այն բանից հետո, երբ Ավստրիան անցավ Սերբիայի կողմը 1885 թվականի Բուլղարական ճգնաժամում առանց Ռուսաստանի հետ համաձայնության, երեք կայսրերի միությունը փլուզվեց։
Միջերկրական Անտանտ
1887 թվականին Բիսմարկն օգնեց ստեղծել Միջերկրական Անտանտ՝ դաշինք Անգլիայի, Իտալիայի, Իսպանիայի և Ավստրո-Հունգարիայի միջև։ Միությունը նպատակ ուներ պահպանել ստատուս քվոն Միջերկրական ծովում։ Պահպանվում էր Անգլիայի՝ Եգիպտոս և Իտալիայի՝ Լիբիա ընդարձակման հնարավորությունը։
Գերմանիան նպաստեց նման միության ստեղծմանը, որպեսզի Անգլիան ներգրավվի Եռյակ դաշինք։ Անհրաժեշտ էր նաև պաշտպանել Օսմանյան կայսրությունը ռուսական ոտնձգություններից։
Վերաապահովագրության պայմանագիր
Դաշինքների համակարգի վերջում Բիսմարկը կնքեց գաղտնի վերաապահովագրության պայմանագիր։ 1887 թվականին կնքված պայմանգիրը Ռուսաստանի և Գերմանիայի միջև, 1885-1886 թվականների Բուլղարական ճգնաժամի հետևանքով երեք կայսրերի գաղտնի դաշինքի ստեղծումից հետո, նախատեսում էր չեզոքություն Ավստրո-Հունգարիայի կողմից Ռուսաստանի կամ Ֆրանսիայի կողմից Գերմանիայի չհրահրված հարձակման դեպքում և ճանաչում էր Ռուսաստանի շահերը Թուրքիայի և Բուլղարիայի ծովային նեղուցներում։ Այսպիսով, այս պայմանագիրը Միջերկրական Անտանտի հակապոդն էր։
Բիսմարկի հրաժարականից հետո
1890 թվականին Բիսմարկի հրաժարականից անմիջապես հետո նրա ստեղծած դաշինքների համակարգը փլուզվեց։ Ի տարբերություն պահպանողական կանցլերի, երիտասարդ կայսր Վիլհելմ II-ը վարում էր ագրեսիվ «չկապված ձեռքեր» քաղաքականություն՝ Գերմանիային համաշխարհային ասպարեզ դուրս բերելու համար։
1891 թվականին կնքվեց Ֆրանս-ռուսական դաշինքը, որն այդպիսով մարմնավորեց Բիսմարկի մտավախությունները երկու ճակատներում պատերազմի սպառնալիքի վերաբերյալ։
Մեծ Բրիտանիայի հետ հարաբերությունները ավելի վատթարացան Վիլհելմի ռազմածովային քաղաքականության պատճառով, որը հանգեցրեց Անգլիայի մերձեցմանը իր նախկին թշնամու՝ Ֆրանսիայի հետ և 1904 թվականի ապրիլի 8-ին անգլո-ֆրանսիական դաշինքի ստորագրմանը։ Այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանը միացավ այս դաշինքին (Անտանտին), Բիսմարկի ձեռք բերած Ֆրանսիայի մեկուսացման փոխարեն Գերմանիան ինքը մեկուսացավ։ Սխալմամբ ակնկալելով Բրիտանական կայսրության և ԱՄՆ-ի չեզոքությունը՝ Գերմանիան Ավստրո-Հունգարիայի հետ միասին մտավ Առաջին համաշխարհային պատերազմ։
Գերմանական կայսրության վերջին նշանակալից դաշնակիցը՝ Իտալիան, առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ անցավ մյուս կողմ և, համաձայն 1915 թվականի Լոնդոնի համաձայնագրի` պետք է ստանար Ավստրո-Հունգարիայի տարածքի մի մասը պատերազմի ավարտին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գերմանական կայսրություն Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ Կատեգորիա:Գերմանիայի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների պատմություն Կատեգորիա:Եվրոպայի պատմություն
Զաբարի (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Զաբարի (Забари), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զաբարի գյուղում բնակվում էր 257 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,738 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պապիրուս
Պապիրուսը դեռևս օգտագործվում է ճահիճների շրջակայքում բնակվող համայնքների կողմից։ Որոշ դեպքերում պապիրուսի վաճառքից ստացված գումարը կազմում է ընտանիքի եկամտի մինչև 75%֊ը ։ Հատկապես Արևելյան և Կենտրոնական Աֆրիկայում համամեմատաբար տարածված է պապիրուսի օգտագործումը որպես հումք։ Օրինակ, պապիրուսից պատրաստում են զամբյուղներ, ձկան թակարդներ, գլխարկներ և այլն ։ Պապիրուսն օգտագործվում է նաև կառուցելու առաստաղներ, պարաններ և ցանկապատեր։ Նաև չնայած էնէերգիայի ստացման այլընտրանքային աղբյուրների առկայությանը, պապիրուսը դերևս օգտագործվում է որպես վառելիք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեղեկատվության կրիչներ Կատեգորիա:Նեղոսի դելտա
Արտազ
Արտազ, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում ։
Իդա Պֆեյֆեր
Իդա Լաուրա Պֆեյֆեր, նաև Պֆայֆեր (Ida Laura Pfeiffer, ), ավստրիացի ճանապարհորդ, առաջին կին ճանապարհորդներից մեկը։ Նրա գրքերը թարգմանվել են 7 օտար լեզուներով։ Եղել է Բեռլինի և Փարիզի Աշխարհագրական ընկերությունների անդամ, Լոնդոնի Թագավորական աշխարհագրական ընկերություն չի ընդունվել այն պատճառով, որ այնտեղ կանանց չէին ընդունում։
Արտազ
Եղել է Ամատունիների նախարարական տոհմի ժառանգական տիրույթը։ Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Իրանի Մակու գավառին։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ նախապես կոչվել է Շավարշավան (Շավարշական) և մ.թ.ա. II դարի 1-ին կեսին Արտազ է անվանել Ալանանց երկրի Արտազ (Արդոզ, Արդոզական) գավառի անունով, երբ Արտաշես Ա-ն այնտեղ բնակեցրել է ալան գերիներով։
Իդա Պֆեյֆեր
Պֆեյֆերը ճանապարհորդել է ավելի քան 240000 կմ ծովում և մոտավորապես 32000 կմ ցամաքում՝ մուտք գործելով այնպիսի երկրներ, որտեղ նախկինում եվրոպացիներ չեն այցելել։
Արտազ
Արտազով է անցել Արտաշատ-Եկբատան ճանապարհը։ Արտազում տեղի են ունեցել հայ-պարսկական զինաբախումներ՝ Ավարայրի ճակատամարտը 451 թվական, Ներսեհապատի ճակատամարտը 483 թվական։ 8-րդ դարի 2-րդ կեսից Արտազը դարձել է Արծրունիների սեփականությունը, 885 թվականից մտել է Բագրատունիների, 908 թվականից՝ Վասպուրականի թագավորության մեջ։
8-րդ դարում ստեղծվել է Մակուի իշխանությունը։ 14-րդ դարի սկզբից Արտազը զավթել է Սեֆյան Պարսկաստանը, Արտազում հիշատակվում են Շավարշավան (այժմ՝ Մակու) գյուղաքաղաքը, նշանավոր ուխտատեղի Սուրբ Թադևոս վանքը, Եդինդ (Երինդ) գյուղը (ուր ընթացել են 484 թ Նվարսակի պայմանագրի նախնական բանակցությունները), դպրոցով ու գրչության կենտրոնով հռչակված Ծործորի վանքը։
Իդա Պֆեյֆեր
Կենսագրություն
Իր առաջին մեծ ճանապարհորդությունը կատարել է դեպի Պաղեստինում և Եգիպտոս, երբ ընդամենը 5 տարեկան էր։ Այս փորձից ստացած տպավորությունները մնացել են ամբողջ կյանքում։ Հոր մահից հետո, երբ Իդան 9 տարեկան էր, նրա մայրը, որը բացասաբար էր վերաբերում իր դստեր ոչ կանացի կենսակերպին, Իդային համոզել է կրել կանացի հագուստ և դաշնամուր նվագել սովորել։
Արտազ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտազ գավառ
Իդա Պֆեյֆեր
Կենսագրություն
1820 թվականի մայիսի 1-ին Իդան ամուսնացել է դոկտոր, Լվովի իրավաբան Մարկ Անտոն Պֆայֆերի հետ, որը կապված էր Ավստրիայի իշխանությունների հետ։ Նրա ամուսինն իրենից մեծ էր 24 տարով և նախկինում ամուսնացած էր եղել ու ուներ մեծահասակ որդի։ 1831 թվականին մահացել է Իդայի մայրը, 1838 թվականին՝ ամուսինը։
Ճանապարհորդություններ
Այն բանից հետո, երբ Իդայի որդիներն սկսել են առանձին ապրել, նա վերջապես կարողացել է իրականացնել օտար երկրներում ճանապարհորդելու իր մանկական երազանքները։ Ավելի ուշ նա իր «Ճանապարհորդություն դեպի Իսլանդիա» գրքում գրել է հետևյալ տողերը. "Երբ ես ընդամենը փոքրիկ երեխա էի, ես արդեն իսկ աշխարհը տեսնելու շատ մեծ ցանկություն ունեի։ Երբ ես հանդիպում էի սայլակառքերի, ես անգիտակցաբար կանգ էի առնում և նայում նրանց, մինչև նրանք տեսադաշտից դուրս էին գալիս, ես նախանձում էի ֆորեյտորին, որովհետև մտածում էի, որ նա պետք է որ նոր վերադառնար ինչ-որ մեծ ճանապարհորդությունից։"
1842 թվականին նա ճանապարհորդություն է իրականացրել Դանուբի երկայնքով Սև ծով և դեպի Ստամբուլ։ Այնտեղից նա իր ճանապարհը շարունակել է դեպի Պաղեստին և Եգիպտոս, որից հետո Իտալիայով վերադարձել է տուն։ Իր ճանապարհորդության մասին զեկույցը հրապարակել է «Reise einer Wienerin in das Heilige Land» («Վիեննացի կնոջ ճանապարհորդությունը Սուրբ երկրում») գրքում։ Այդ հրատարակությունից ստացված փողերը նրան հնարավորություն են տվել հետագայում ֆինանսավորել ևս մեկ ճանապարհորդություն։
Շուրջերկրյա առաջին ճանապարհորդություն
1846 թվականին Իդան մեկնել է շուրջերկրյա ճանապարհորդության՝ այցելելով Բրազիլիա, Չիլի, Հարավային Ամերիկայի այլ երկրներ, Տահիտի, Չինաստան, Հնդկաստան, Իրան, Փոքր Ասիա և Հունաստան և տուն վերադառնալով 1848 թվականին։ Ուղևորության արդյունքում նա հրատարակել է «Eine Frau fährt um die Welt» («Կինը ճանապարհորդում է աշխարհով մեկ») գիրքը։
Շուրջերկրյա երկրորդ ճանապարհորդություն
1851 թվականին Իդան ուղևորվել է Անգլիա, իսկ այնտեղից՝ Հարավային Ամերիկա՝ հույս ունենալով թափանցել մայրցամաքի խորքը, սակայն Աֆրիկայի խորքերում ճանապարհորդելու նրա հույսերը չեն իրականացել, դրա փոխարեն նա ճանապարհը շարունակել է դեպի Մալայան կղզեխումբ՝ 18 ամիս անցկացնելով Զոնդյան կղզիներում, որտեղ՝ Բոռնեոյում, այցելել է դայակներին և դարձել առաջինը, ով նկարագրել է բատակների կյանքը Սումատրայում և Մոլուքյան կղզիներում։
Ավստրալիա այցելելուց հետո Իդան ուղևորվել է Կալիֆոռնիա, Օրեգոն, Պերու, Էկվադոր, Նոր Գրանադա և այնուհետև նորից հյուսիս՝ Մեծ Լճեր՝ տուն վերադառնալով միայն 1854 թվականին։ Նրա «Meine zweite Weltreise» (''Իմ երկրորդ շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը») պատումը հրատարակվել է 1856 թվականին Վիեննայում և 1857 թվականին Լոնդոնում։
Մադագասկար
Նա մահացել է Վիեննայում մեկ տարի անց՝ 1858 թվականին, ամենայն հավանականությամբ, մալարիայի հետո առաջացած բարդություններից։ Նրա վերջին ճանապարհորդության օրագիրը՝ «Reise nach Madagaskar» («Ուղևորություն դեպի Մադագասկար»), տպագրվել է 1861 թվականին Վիեննայում և իր մեջ ներառել է նրա կենսագրությունը, որը գրել էր նրա որդին՝ Օսկար Պֆեյֆերը։
Բնական պատմություն
Իր ճանապարհորդությունների ընթացքում Իդան հավաքել էր բույսերի, միջատների, կակղամորթների, ծովային ֆլորայի և ֆաունայի ներկայացուցիչների և հանքանյութերի հավաքածուներ։ Մանրակրկիտ փաստաթղթավորված հավաքածուները վաճառվել են Վիեննայի բնագիտության թանգարանում և Բեռլինի բնագիտության թանգարանում։
Կերպարը գրականության մեջ
Իդա Պֆեյֆերը հայտնվել է Հենրի Դեյվիդ Թորոյի «Ուոլդեն, կամ Կյանքն անտառում» գրքի էջերում։ Թորոն պատմում է այն մասին, թե ինչպես էր նա ավելի ու ավելի քաղաքակիրթ հագուստ հագնում, երբ մոտենում էր նրա տանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի կին գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Կին ճանապարհորդներ Կատեգորիա:Ավստրիացի բնագետներ
Արվանտակ
Արվանտակ, շնատամ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 10, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ արվանտակ մատնաձև կամ շնատամ (C. dactylon)։
Ձևաբանություն
Ցողունը կիսականգուն է, հիմքից՝ ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 40-80 սմ։ Տերևները գծաձև են, կոշտ, թխակապտավուն։ Ծաղկաբույլը թաթաձև է՝ 3-8 հասկանման ճյուղերով, հասկիկները՝ մանր։ Ծաղկում և պտղաբերում է հունիս-սեպտեմբերին։ Հատիկը մերկ է, մուգ գորշագույն։ Չորադիմացկուն կերաբույս է։ Օգտագործվում է նաև որպես սիզամարգային բույս՝ ֆուտբոլի և թենիսի խաղադաշտերը կանաչապատելու համար։
Տարածվածությունը Հայաստանում
Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է բաց լանջերին, գետափերին, ճամփեզրերին։ Մոլախոտ է։ Աղբոտում է ցանքերը և այգիները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հացազգիներ Կատեգորիա:Մոլախոտեր
Կոստանդնուպոլսի երկրաշարժ (557)
557 թվականի Կոստանդնուպոլսի երկրաշարժը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 14-ի գիշերը։ Այս երկրաշարժը, որը նկարագրված է Ագաթիոսի, Հովհաննես Մալալասի և Թեոփանոս Խոստովանողի գրություններում, մեծ վնաս է հասցրել Կոստանդնուպոլիսին՝ Բյուզանդական կայսրության այն ժամանակվա մայրաքաղաքին տարածաշրջանում, որը հաճախ էր «տառապում» երկրաշարժերից ։ Խոշոր իրադարձությանը նախորդել են նաև այլ մանր երկրաշարժեր, այդ թվում՝ երկուսը՝ համապատասխանաբար ապրիլին և հոկտեմբերին ։ Դեկտեմբերի գլխավոր երկրաշարժն աննախադեպ էր ուժով և «գրեթե ամբողջությամբ ջնջեց քաղաքը», այն վնասեց Այա Սոֆիայի տաճարին, ինչը նպաստեց հաջորդ տարի նրա գմբեթի փլուզմանը, ինչպես նաև վնասեց Կոստանդնուպոլսի պատերը այն աստիճանի, որ հոները զավթիչները կարողացան հեշտությամբ ներթափանցել դրա միջով երկու տարի անց ։
Տեկտոնական իրավիճակ
Կոստանդնուպոլսի հատվածը գտնվում է Մարմարա ծովի հյուսիսային ափին, որը «փուլ-ապարտ» տիպի ընկճվածություն է, որը կապված է հյուսիս-անատոլիական խզվածքի մի շարք հատվածների ակտիվ խզվածքների հետ, անատոլիական սալաքարի և Եվրասիական սալաքարի միջև սահմանը։ Խզվածքի գոտին ամեն տարի այս սահմանի երկայնքով ունենում է մոտավորապես 24 մմ աջ կողային տեղաշարժ և պատասխանատու է բազմաթիվ ավերիչ պատմական երկրաշարժերի համար, ինչպիսիք են 1509 և 1766 թվականների երկրաշարժերը։
Նախորդող իրադարձություններ
Երկրաշարժերը համեմատաբար հաճախակի են եղել Հուստինիանոս I-ի օրոք (527-565 թվականներ)։ 533 թվականի նոյեմբերի երկրաշարժը ստիպեց ամբոխին ապաստան փնտրել Կոնստանտինի ֆորումում, բայց իրական զոհեր չեղան։ Փոքր երկրաշարժեր են գրանցվել նաև 540-541, 545, 547, 551 և 554-555 թվականներին ։
557 թվականի ուժեղ երկրաշարժն ուներ երկու նախորդող երկրաշարժ. 557 թվականի ապրիլի 16-ին քաղաքը ցնցեց այդ տարվա առաջին երկրաշարժը, բայց ոչ մի իրական վնաս չի հասցրել։ 557 թվականի հոկտեմբերի 19-ին տեղի ունեցավ երկրորդ երկրաշարժը՝ վնասի նույն բացակայությամբ ։
Իրադարձություններ
Երրորդ և ամենաուժեղ երկրաշարժը տեղի է ունեցել դեկտեմբերին։ Ըստ Ագաֆիոսի՝ Կոստանդնուպոլիսը «գրեթե ամբողջությամբ ջնջվել է երկրի երեսից» երկրաշարժի հետևանքով։ Այն նկարագրում է այն որպես աննախադեպ մեծությամբ և տևողությամբ։ Նա նշում է, որ դա տեղի է ունեցել Բրումալիայի (անունների տոն) տոնակատարության ժամանակ՝ ձմեռային արևադարձից և արևի՝ Այծեղջյուրի նշան մտնելուց անմիջապես առաջ։ Նա նաև ասում է, որ երկրաշարժից առաջ քաղաքը տուժել է դաժան ձմռան պատճառով ։
Ստորգետնյա ցնցումները սկսվել են կեսգիշերին մոտ, երբ Կոստանդնուպոլսի բնակիչների մեծ մասը քնած է եղել։ Ստորգետնյա ցնցումները արթնացրել են քաղաքացիներին, և երբ շենքերը դողում էին, լսվում էին աղաղակներ և ողբեր։ Հաջորդական ցնցումները ուղեկցվել են գետնի տակից որոտացող ձայներով։ Հաղորդվում է, որ օդը «մթագնել է անհայտ աղբյուրից բարձրացող մշուշի գոլորշիացումից և փայլել է աղոտ փայլով» ։
Վախեցած բնակիչները սկսել են տարհանվել տներից՝ հավաքվելով փողոցներում և նրբանցքներում։ Ագաֆիոսը նշում է, որ քաղաքում շատ քիչ «լայն բաց տարածքներ կային, որոնք ամբողջովին զերծ էին խոչընդոտներից», ինչը նշանակում էր, որ բնակիչները ապահովագրված չէին թափվող բեկորներից, նույնիսկ դրսում։ Ձնախառն անձրևը թրջել է դրսում գտնվողներին, և բոլորը «շատ էին տառապում ցրտից»։ Շատերը ապաստան էին փնտրում քաղաքի եկեղեցիներում ։
Ագաթին նշում է, որ խառնաշփոթ էր տիրում։ Փողոցներում կային բազմաթիվ կանայք՝ և անճանաչելի, և ազնվական։ Տղամարդիկ և «կանայք ազատորեն խառնվում էին», ինչը ինքնին անսովոր էր։ Քչերն էին շտապում ուշադրություն դարձնել կոչմանը և արտոնություններին՝ վնասվածքներից խուսափելու համար։ Ստրուկները, օրինակ, ուշադրություն չէին դարձնում իրենց տերերի հրամաններին ։
Ռեգիա թաղամասը, որը գտնվում է Կոստանդնուպոլսի նավահանգստի մոտ, կրել է տների ամենամեծ կորուստները։ Շատ այլ շենքեր ավերվել են կամ կառուցվածքային վնասներ են կրել։ Ագաֆին նշում է, որ զոհվել են «մեծ թվով հասարակ մարդիկ», իսկ սենատոր Անատոլին հասարակության բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում միակ զոհն էր ։
Լուսաբացին երկրաշարժը դադարել էր։ Ուրախացած մարդիկ սկսել էին փնտրել իրենց ամենամոտ և սիրելի մարդկանց՝ «համբուրվելով և գրկելով և հրճվանքից ու զարմանքից լաց լինելով» ։
Հետևանքներ
Հուստինիանոս I-ը բացեց սգո կարճ ժամանակահատված։ Նա երկրաշարժից հետո քառասուն օր թագ չի կրել։ Ավելի ուշ երկրաշարժի հիշատակը նշվեց ամենամյա աղոթքով, որը ներառում էր երթ և տոնախմբություն՝ ի պատիվ Սուրբ Ֆիրսի, որի հիշատակը նույնպես նշվեց դեկտեմբերի 14-ին ։ Ագաթիոսը նաև պնդում էր, որ դա կարճաժամկետ ազդեցություն ունեցավ բնակչության վրա. հարուստները սկսեցին բարեգործություն անել, կասկածողները՝ աղոթել, իսկ չարագործները՝ առաքինի, և այս ամենը քավող զոհաբերության բացահայտ փորձ էր։ Ագաթին հայտնում է, որ շուտով բոլորը վերադարձան իրենց նախկին տեսակետներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս Կատեգորիա:557 Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Թուրքիայում Կատեգորիա:Ստամբուլի պատմություն Կատեգորիա:Երկրաշարժեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բյուզանդական կայսրություն Կատեգորիա:Երկրաշարժեր այբբենական կարգով
Համաշխարհային ցուցահանդես (1878)
Համաշխարհային ցուցահանդես (Exposition Universelle de 1878), անցկացվել է Փարիզում 1878 թվականի մայիսի 1-ից մինչև նոյեմբերի 10-ը և կոչված է եղել վերականգնել Ֆրանսիայի միջազգային հեղինակությունը, որը սասանվել է ֆրանս-պրուսական պատերազմում նրա պարտությունից հետո (1870-1871)։ Գերմանիան ձեռնպահ է մնացել այդ միջոցառմանը մասնակցելուց։
Տաղավարներ
Ցուցահանդեսի նախապատրաստումը ձգձգվել է Ֆրանսիայում քաղաքական տարաձայնությունների պատճառով, սակայն կազմակերպիչների ուժեղացված աշխատանքի շնորհիվ, որոնք նախորդել էին բացմանը, նրանց հաջողվել է գերազանցել նախորդ բոլոր ցուցահանդեսները և ներգրավել առնվազն 13 միլիոն այցելու։ Ցուցահանդեսի համար կառուցել են Տրոկադերո պալատը (քանդվել է 1930-ական թվականներին), որը ծառայել է նաև 1900 թվականի ցուցահանդեսի համար։ Ցուցահանդեսի տարածքը մեծությամբ գերազանցել է նախորդ բոլոր ցուցահանդեսներին և կազմել 270 000 մ²։ Լանդշաֆտային դիզայնի համար պատասխանատու էր Ժան Շառլ Ալֆանը։ «Մայրցամաքներ» արձաններն այժմ ցուցադրվում են Օրսի թանգարանում։
Հնդկաստանի, Շվեդիայի և Նորվեգիայի տաղավարները տեղափոխվել են ցուցահանդեսից հետո և պահպանվել Կուրբևուայում։
Էքսպոզիցիա
Տարածքի մոտ կեսը զբաղեցրել է ֆրանսիական ցուցադրությունը, մյուս երկրների շարքում ցուցանմուշների առյուծի բաժինը ներկայացրել է Բրիտանական կայսրությունը։ Գերմանիան պաշտոնապես չի մասնակցել ցուցահանդեսին, թեև որոշ գերմանացի նկարիչներ մասնակցել են միջոցառմանը։
Համաշխարհային ցուցահանդեսում ներկայացված գյուտերի թվում են Ալեքսանդր Բելլի կատարելագործված հեռախոսը, Դյու Տամպլի ալյումինե ինքնաթիռը։ Ցուցահանդեսի տարածքը լուսավորելու համար կիրառվել են Դինամո-գրամի մեքենաներից աշխատող Յաբլոչկովի էլեկտրական աղեղային լամպեր։ Թոմաս Էդիսոնը Փարիզում հանրահռչակել է իր նորագույն մշակումները՝ մեգաֆոն և ֆոնոգրաֆ։
Մարդաբանության դահլիճում, որտեղ ներկայացված էին մարդասպանների գանգերը, տեղի ունեցավ առաջին «մարդաբանական գիտությունների միջազգային կոնգրեսը» ։ «Էկզոտիկ գյուղերում» հնարավորություն էր ընձեռնվում տեսնել վերստեղծված տներն ու բնակավայրերը՝ գաղութատիրական տերությունների տիրույթներից բերված աբորիգեններով ։
Այս ցուցահանդեսում հանդիսատեսը առաջին անգամ տեսավ Ազատության արձանի գլուխը (իրանը դեռ չէին ավարտել)։ Գյուտարար Անրի Ժիֆարը ցուցադրել է կապած աերոստատը, որը կարող է դիմանալ 40-50 ուղևորների 500 մետր բարձրության վրա ։ Ցուցահանդեսում կազմակերպվել է 1800 մ²-ի բնական կրաքարային կարիերային հսկայական ակվարիում՝ 2500 մ² մակերեսով ապակե միջնապատերով և 22 մմ հաստությամբ։
Այդ ժամանակ էլ տեղի ունեցավ կոմպոզիտոր և հայտնի դիրիժոր Լուիջի Մանչինելիի (1848-1921) միջազգային դեբյուտը։ Մի շարք աշխատանքներ ներկայացրել է Ռուսաստանի կայսերական գեղարվեստի ակադեմիան, այդ թվում՝ Ալեքսանդր Գինեի վրձնին պատկանող «Փոթորիկ Վալաամում» կտավը ։ Հյուրերը հիացմունքով էին խոսում ճապոնական տաղավարի և արվեստի առարկաների մասին ։
Ցուցահանդեսին զուգահեռ ընթանում էին հեղինակային իրավունքի վերաբերյալ միջազգային նորմերի մշակման (այն նախագահում էր Վիկտոր Հյուգոն) և կույրերի վիճակի թեթևացման (այն հանգեցրեց Բրայլի տառատեսակի տարածմանը) խորհրդաժողովներ։
Լևոն Մելիք-Շահնազարյան
Լևոն Հրանտի Մելիք-Շահնազարյան, հասարակական գործիչ, քաղաքագետ, Ղարաբաղյան շարժման գործիչ, ԼՂԻՄ ինքնապաշտպանության շտաբի անդամ, «Միացում» կազմակերպության նախագահի տեղակալ, ԼՂՀ ԳԽ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ (1992-1995 թթ.) ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Տաշքենդի ռուսաց լեզվի և գրականության ինստիտուտը (1980)։ 1980-1988 թթ. Տաշքենդի պետական մանկավարժական ինստիտուտում աշխատել է որպես դասախոս, ապա՝ դեկանի տեղակալ, 1989-1991 թթ.՝ Ստեփանակերտի քաղգործկոմի բաժնի վարիչ, 1995-1997 թթ.՝ «ԼՂ Հանրապետություն» թերթի ռուսերեն տարբերակի խմբագիր, 1998-2000 թթ.՝ «Տիրաստ» բաժնետիրական ընկերության տնօրեն, 2000 թ.-ից՝ Երևանի «Անանիա Շիրակացի» համալսարանի և «Հայբուսակ» ինստիտուտի հասարակագիտության ամբիոնների վարիչ։ 1988-1992 թթ.-ին մասնակցել է Կիրովաբադի ինքնապաշտպանությանը, Շահումյանի (Էրքեջ, Մանաշիդ, Բուզլուխ), Հադրութի (Տող, Սարինշեն, Ծամձոր և այլն), Ասկերանի (Փառուխ, Խրամորթ, Աղբուլաղ, Խոջալու և այլն)  ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1990-1991 թթ.-ին թղթակցել է «Պայքար» ընդհատակյա հասարակական-քաղաքական, մշակութային պարբերականին։ 1992-1995 թթ.-ին Եվրախորհրդում, ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների, Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի հանձնաժողովների նիստերում պաշտպանել է ազգերի ինքնորոշման իրավունքի հիմքի վրա Ղարաբաղի անկախացման և ԼՂՀ ճանաչման, անհատական ինքնապաշտպանության իրավական քաղաքական մոտեցումները։ 1991 թվականին ընտրվել է ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդի պատգամավոր, 1992-1995 թվականներին ղեկավարել ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը, եղել է ԼՂՀ ԳԽ նախագահությունի անդամ։ 1997 թվականին տեղափոխվել է Երևան, որտեղ զբաղվել է մանկավարժական ու վերլուծական գործունեությամբ։ Հիմնադրել և ղեկավարել է «Ոսկանապատ» տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնը ։
Ընտանիք
Ամուսնացած էր, ունի երեք զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:2015 մահեր Կատեգորիա:Օգոստոսի 11 մահեր Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ Կատեգորիա:ԼՂՀ ԳԽ պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի խմբագիրներ
Պյոտր Տեն
Ակումբային
Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել հինգ տարեկան հասակում ԲԿՄԱ-ի ՄՊՄԴ-ում։ Առաջին մարզիչը եղել է Նիկոլայ Դմիտրիևիչ Կոզլովը ։
2010 մրցաշրջանից առաջ ընդգրկվել է ԲԿՄԱ-ի երիտասարդական թիմի հայտացուցակում՝ մասնակցելու Ռուսաստանի առաջնությանը։ Երիտասարդական առաջնությունում նորամուտը կատարել է 2010 թվականի մարտի 11-ին Պերմի «Ամկար» ակումբի երիտասարդական թիմի դեմ խաղում (2:3) ։ 2011 թվականի ամռանն սկսել է մասնակցել «բանակայինների» առաջին թիմի մարզումներին, իսկ արդեն 2012 թվականի ամռանը Ռավիլ Նետֆուլլինի հետ միասին մարզվել է առաջին թիմում մշտական հիմունքներով ։ 2013 թվականին մասնակցել է թիմի ձմեռային հավաքին։
ԲԿՄԱ-ի հիմնական կազմում նորամուտը կատարել է 2013 թվականի մայիսի 26-ին, առաջնության եզրափակիչ փուլի՝ «Ռոստովի» դեմ խաղում (0:3)՝ հանդիպման 70-րդ րոպեին փոխարինելով Կիրիլ Նաբաբկինին ։
2013 թվականի հունիսի 7-ին Տենը մեկ տարվա վարձավճարով տեղափոխվել է «Ռոտոր» ։ Վոլգոգրադի թիմի կազմում՝ ՖԱԼ առաջնությունում անցկացրել է 28 խաղ և խփել մեկ գոլ։
2014 թվականի հունիսի 11-ին վարձավճարով տեղափոխվել է «Անժի» ։ Սակայն վնասվածքի պատճառով մրցաշրջանի ընթացքում այդտեղ անցկացրել է երեք խաղ։
2015 թվականի հուլիսի 11-ին վարձավճարվ տեղափոխվել է «Տոմ»։ Տոմսկի թիմի կազմում նորամուտը կատարել է 2015 թվականի օգոստոսի 27-ին Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/32 եզրափակչում։ ՖԱԼ առաջնությունում մրցաշրջանի ընթացքում անցկացրել է 28 խաղ և օգնել է թիմին դուրս գալ Պրեմիեր լիգա։ 2015/16 մրցաշրջանի ավարտին «Տոմը» գնել է ֆուտբոլիստի իրավունքները ԲԿՄԱ-ից։ Ֆուտբոլիստի հետ կնքվել է եռամյա պայմանագիր ։ 2017 թվականի հունվարին հայտնի է դարձել, որ ֆուտբոլիստը խզել է Տոմսկի ակումբի հետ պայմանագիրը և դարձել ազատ գործակալ։ Նույն ամսում նա պայմանագիր է կնքել Կրասնոյարսկի «Ենիսեյ» ակումբի հետ ։
Հավաքականում
Հանդես է եկել Ռուսաստանի մինչև 17 և 19 տարեկանների պատանեկան հավաքականներում։ 2013-2015 թվականներին եղել է Ռուսաստանի երիասարդական հավաքականի խաղացող ։
Անձնական կյանք
Պյոտրն ունի մեծ եղբայր, որը նույնպես զբաղվել է ֆուտբոլով՝ ԲԿՄԱ ակումբի ՄՊՄԴ-ում ։ Պյոտրն ամուսնացած է։ Իր կնոջ՝ Ալֆիայի հետ դաստիարակում են որդուն՝ Դանիելին, որը ծնվել 2013 թվականի ապրիլի 23-ին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տոմի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռոտորի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կաստոր
Կաստոր  (a Երկվորյակների), Երկվորյակներ համաստեղության երկրորդ (Պոլուքսից հետո) պայծառ աստղը։ 1, 6 աստղային մեծության 4 աստղից կազմված համակարգ է։ Պարալաքսը 0, 073 է։ Հյուսիսային միջին լայնություններից երևում է ամբողջ տարին։
Կատեգորիա:Աստղեր
Մեծ Աղբակ
Մեծ Աղբակ, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Տումանչինո
Տումանչինո (Туманчино, Томансы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 206 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի բնակավայրեր
Քիտ Քարսոն
Վաղ տարիներ
Քրիստոֆեր Հյուստոն Քարսոնը ծնվել է Կենտուկի նահանգի Մեդիսոն շրջանում, ժամանակակից Ռիչմոնդ քաղաքի մոտակայքում։ Նրա հայրը` Լինդսի Քարսոնը, շոտլանդացի-իռլանդացի ֆերմեր էր, ով մասնակցել էր Ամերիկյան հեղափոխական պատերազմին։ 1812 թվականին Քրիստոֆերը Լինդսի Քարսոնի և Ռեբեկա Ռոբինսոնի տասնմեկերորդ երեխան էր։ Ընտանիքում վաղ մանկությունից բոլորը նրան Կիտ էին անվանում ։
Նրա ծնվելուց անմիջապես հետո ընտանիքը տեղափոխվել է արևմուտք՝ Միսուրի։ Միսուրի տեղափոխվելուց հետո Քարսոնների ընտանիքը ձեռք է բերել հողատարածք, որը պատկանում էր Դանիել Բունի որդիներին։ Երբ Քիթը 8 տարեկան էր, նրա հայրը մահացավ դժբախտ պատահարի արդյունքում։ Հոր մահից հետո նա ստիպված է եղել թողնել դպրոցը՝ օգնելու իր ընտանիքին ֆերմայում։
14 տարեկան հասակում նա մեկնել է Միսուրիի փոքրիկ գյուղ Ֆրանկլին։ Հանրաճանաչ Santa Fe Trail- ն անցնում էր Ֆրանկլինով, որի երկայնքով ճանապարհորդում էին Միացյալ Նահանգների Արևմուտք բազմաթիվ ներգաղթյալներ, մորթու վաճառականներ, որսորդներ։ Վայրի Արևմուտքի մասին հեքիաթներ լսելուց հետո Քարսոնը որոշում է թողնել Միսուրին և վաճառականների քարավանի հետ մեկնել Սանտա Ֆե։
Մենամարտ Շունարի հետ
25 տարեկան հասակում՝ 1835 թվականի ամռանը, Քարսոնը ժամանել է թակարդներ դնելով որս անողների ժամադրության Արևմտյան Վայոմինգում՝ Գրին գետի տարածքում։ Լեռնցիների տոնավաճառում նա հանդիպել է մի երիտասարդ հնդկացի աղջկա արապահո ցեղից, որին անվանում էին «Երգող խոտ»։ Արապահոները ճամբար էին դրել ժամադրության վայրի մոտակայքում  ։ Երգող խոտին նկատածների թվում էր ֆրանս-կանադացի որսորդ Ժոզեֆ Շունարը։ Երբ հնդիկ կինը որպես ամուսին ընտրել է Քարսոնին, Շունարը մարտահրավեր է նետել նրան։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն, ֆրանս-կանադացին, լիցքավորված ատրճանակով ձի նստեցնելով, սկսել է մենամարտի կանչել ցանկացած որսորդի, և Քարսոնը ընդունել է մարտահրավերը։
Նա ցատկել է իր ձիու վրա և լիցքավորված ատրճանակով շտապել բախման։ Երկու որսորդներն էլ կրակել են գրեթե միաժամանակ։ Քարսոնի գնդակը դիպել է Շունարի ձեռքին։ Ֆրանս-կանադացու գնդակը թռել է Քարսոնի գլխի կողքով։ Միգուցե ամերիկացուն փրկել է այն փաստը, որ կրակոցից առաջ Շունարի ձին շրջվել է կողքի։
Շունարի հետ մենամարտը Քարսոնին հայտնի է դարձրել լեռնագնացների շրջանում, որին ականատես են եղել շուրջ 200 սպիտակամորթ որսորդներ և 2000 հնդիկներ, որոնց մեծ մասը արևելյան Շոշոնաներ էին։
Թակարդներով որսորդության ավարտը
Քարսոնն ինքը հիշատակել է ժայռոտ լեռներում այլ լեռնագնացների շրջանում անցկացրած տարիները՝ որպես «իր կյանքի ամենաերջանիկ օրերը»։ Երգող Խոտը դարձել է նրա կինը և ամենուր ուղեկցել է Քերսոնին։ Նա աշխատել է Hudson's Bay Company-ում, ինչպես նաև հայտնի լեռնագնաց Ջիմ Բրիջերի հետ Յելոուսթոն, Փաուդեր և Բիգհորն գետերի շրջանում։ Նա տեղադրել է ծուղակներ ժամանակակից ամերիկյան Վայոմինգ, Կոլորադո, Այդահո և Մոնտանա նահանգներում։
1837 թվականին Քարսոնը դուստր է ունեցել, որին անվանակոչել են Ադել։ Երգող Խոտը մահացել է երկրորդ դստեր ծնվելուց անմիջապես հետո, մոտավորապես 1838-1840 թվականներին ։ Այդ նույն ժամանակ  կաշվի պահանջարկը նվազել է. ավելին, ձկնորսությունը դարձել է դժվար։
1840 թվականին Քարսոնը մասնակցել է «Թակարդներ»-ի վերջին հանդիպմանը։ Նա ամուսնացել է Չեյեն ցեղից մի կնոջ հետ, բայց որոշ ժամանակ անց նա լքել է նրան և միացել իր ցեղակիցներին։ 1842 թվականին նա հանդիպել է Տաոսից տասնչորս տարեկան Ժոզեֆա Հարամիլյոյին, որը պատկանել է քաղաքի հայտնի ընտանիքին։ Նրա համար Քարսոնը մկրտվել է Տաոսի կաթոլիկ եկեղեցում և 1843 թվականի փետրվարի 6-ին ամուսնացել Ժոզեֆայի հետ։
Հնդկացիական պատերազմներ
Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Քարսոնը մասնակցել է պարտիզանական գործողություններին` ընդդեմ Նյու Մեքսիկոյի հնդկացիների։
Կյանքի վերջին տարիներ
Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Քարսոնը ստացել է գեներալի կոչում և նշանակվել Ֆորտ Գարլանդի հրամանատարը Կոլորադոյի հարավում՝ Սան Լուիս հովտում, Ջութի արգելոցի հիմքում։ Կառավարությունը հանձնարարել է նրան բանակցել հնդիկների հետ խաղաղության շուրջ։ 1867 թվականի վերջին նա անձամբ ուղեկցել է Ջութի չորս պետերին Վաշինգտոն՝ հանդիպելու Միացյալ Նահանգների նախագահի հետ` ամերիկյան կառավարության կողմից Կոլորադոյի հնդկացիներին լրացուցիչ օգնություն ստանալու համար։
Վերադառնալուց անմիջապես հետո նրա կինը՝ Ժոզեֆան մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։ Կիտ Քարսոնը կյանքից հեռացել է մեկ ամիս անց՝ 58 տարեկան հասակում, 1868 թվականի մայիսի 23-ին։ Նրա մահվան պատճառը որովայնային աորտայի անևրիզմն էր։ Քերսոնին թաղել են Նյու Մեքսիկո նահանգի Տաոս քաղաքում՝ իր կնոջ կողքին։
Հարություն Աբրահամյան (զինվորական)
Հարություն Հովհաննեսի Աբրահամյան,, զինվորական գործիչ, շարքային, քառօրյա պատերազմի մասնակից, զոհվել է մարտական գործողությունների ժամանակ դեպի 6-րդ ՊՇ-ի ադրբեջանցիների առաջխաղացումը կասեցնելիս։
Կենսագրություն
Ծնվել է Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Շամխորի շրջանի Նուզգյար գյուղում։ Այնուհետև, 1988 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն և հաստատվել Վարդենիսի շրջանի Գյունեյ (այժմ՝ Արեգունի) գյուղում։ Հարությունի հայրը՝ Հովհաննես Աբրահամյանը եղել է Արցախյան պատերազմի մասնակից։
Զոհվել է 2016 թվականի ապրիլին՝ Քառօրյա պատերազմի ժամանակ։
Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը Հարություն Աբրահամյանին հետմահու պարգևատրել է «Մարտական ծառայության» մեդալով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:2016 մահեր Կատեգորիա:Քառօրյա պատերազմ
(6731) Հիեյ
(6731) Հիեյ (Hiei), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հունվարի 24-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,638301 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0277 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2489 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1565,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,229995 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,17° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սանդի Յանելլա
Սանդի Յանելլա (Sandy Iannella, ), իտալացի ֆուտբոլիստուհի, Իտալիայի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականի և «Սասուոլո» թիմի հարձակվող։ Նախկինում խաղացել է «Լիվոռնո», ապա՝ Ա սերիայում հանդես եկող «Տոռես» և «Կունեո» թիմերում։
Սանդին արձակվել է «Կունեո»-ից այն բանից հետո, երբ այդ թիմն Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության Ա սերիայում խաղալու իր արտոնագիրը վաճառել է «Յուվենտուս»-ին ։ 2017 թվականի օգոստոսի 7-ին նա պայմանագիր է ստորագրել «Սասուոլո»-ի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի կին ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ
Դորոթեա Վիս
Դորոթեա Վիս (Dorothea Wyss, մոտ 1430/1432 – 1487 թվականից հետո), նաև հայտնի Դորոթեա ֆոն Ֆլյուե, Շվեյցարիայի հովանավոր սուրբ Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեի (Եղբայր Կլաուս) կինը։
Կենսագրություն
Դորոթեա Վիսը ծնվել է մոտ 1430/32 թվականներին Օբվալդենում։ Չնայած նրա ընտանեկան ծագման մասին շատ բան հայտնի չէ, նա, ամենայն հավանականությամբ, ծնվել է համեմատաբար ապահովված ընտանիքում, որը զբաղվել է հողագործությամբ։ Մոտ 15 տարեկանում ամուսնացել է Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեի հետ, ով մոտ 15 տարով մեծ էր նրանից ։ Դորոթի Ուիսը ծննդաբերել է հինգ աղջիկ և հինգ տղա 1446-1447 թվականներից մինչև 1467 թվականը։ Այդ տարիներին Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուն հաճախ է բացակայել նախ մասնագիտական ​​նկատառումներից ելնելով և նրա հասարակական պարտականությունների պատճառով, 1465 թվականից՝ կրոնական կոչման պատճառով։ Շատ հավանական է, որ Դորոթեա Վիսն արդեն այդ տարիներին է եղել ընտանիքի փաստացի ղեկավարը ։
Դորոթեա Վիսն տնտեսապես և քաղաքականապես դարձավ ընտանիքի «ղեկավարը», երբ Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուն 1467 թվականին սկսեց ապրել որպես ճգնավոր ։ Հրաժարվելով սննդից, որպես «կենդանի սուրբ», Նիկլաուս ֆոն Ֆլյուեն շուտով գրավեց բազմաթիվ ուխտավորների՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց, և արագ հայտնի դարձավ այն ժամանակվա Շվեյցարիայի սահմաններից դուրս։ Որպես ամուսնու պաշտպան՝ Դորոթեան դարձավ հասարակական գործիչ ։ Սա հիմնավորվում է Գերմանիայից և արտերկրից ժամանած այցելուների վավերական վկայություններով։ Ժամանակակիցները տեղյակ էին Դորոթեա Վիսի՝ իր ամուսնու համար ակնառու կարևորության մասին։ Օբվալդենում այս ուժեղ կնոջ հիշատակը վառ է մնացել՝ կանգնած ամուսնու կողքին ։
Եղբայր Կլաուսի կենսագրության մեջ Դորոթեա Վիսը 1488 թվականին նկարագրված է որպես աստվածավախ և չափազանց բարեպաշտ։ Նրա անունն ու ազգանունն առաջին անգամ հիշատակվել են համապատասխանաբար 1501 և 1529 թվականներին ։
1984 թվականին Հռոմի Պապ Հովհաննես II-ը (1920-2005) Դորոթեա Վիսին պատվել է որպես «սուրբ կին»։ 1988 թվականին Մարիա Ալմում (Ավստրիա) տեղի է ունեցել Դորոթեայի և Եղբայր Կլաուսի խաղաղության մատուռի բացումը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի կանայք Կատեգորիա:1430 ծնունդներ Կատեգորիա:1487 մահեր Կատեգորիա:1431 ծնունդներ Կատեգորիա:Շվեյցարացիներ
Անձախի ձոր
Անձախի կամ Անձահի ձոր, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում Կոտոր (այժմ՝ Կոտուր–չայ) գետի հովտում։ Հիշատակվում է VII դ., «Աշխարհացոյց»–ում և Թովմա Արծրունու մոտ։ Ա. ձ. կոչվել է նաև Ընծայից ձոր (Ձորն Ընծայից)։ Գավառում էր գտնվում Կոտոր բերդը։ Հայտնի էր Ա. ձ–ի Ընծայից նախարարական տոհմը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Նինա Բոխյան
Նինա Սերգեյի Բոխյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1974)։
Դերեր
Նկարահանվել է կինոյում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի 3-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Ստարինա (գյուղ, Երշիչսկի շրջան)
Ստարինա (Старина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 45 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեբենեհ
Սեբենեհ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։ Գտնվում էր Զիբենե գետի ափին, Դիարբեքիր քաղաքից 33 կմ հյուսիս ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մերկիշ Լինդեն
Մերկիշ Լինդեն (Märkisch Linden), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։
Գտնվում է Արևելյան Պրիգնից Ռուպպին շրջանում։ Ենթարկվում է Տեմնից կառավարությունը։ Բնակչությունը կազմում է 1244 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 43,93 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 68 306։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Զբրոշկովո
Զբրոշկովո (Зброшкове), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զբրոշկովո գյուղում բնակվում էր 265 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,616 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2012)
ՀՀ Ազգային ժողովի 5-րդ գումարման ընտրությունները տեղի են ունեցել 2012 թ. մայիսի 6-ին։ Ուղղակի ժողովրդական քվեարկությամբ ընտրվել է օրենսդիր մարմնի նոր կազմ՝ 131 պատգամավոր, որից 41-ը մեծամասնական և 90-ը համամասնական ընտրակարգով։
Համամասնական ցուցակ
Համամասնական կարգով ընտրություններին մասնակցել է 8 կուսակցություն և 1 կուսակցությունների դաշինք.
Դիտորդական առաքելություններ
Ընտրություններին հետևել է 31.451 տեղական և 647 միջազգային դիտորդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՀՀ ընտրություններ
Վայրի կորեկ
Վայրի կորեկ, դաշտավլուկազգիների (հացազգիներ) ընտանիքի միամյա և բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Ընդգրկում է 2 տեսակ, լայն տարածում ունի անտառային գոտիներում, հիմնականում Հյուսիսային կիսագնդում ։ Միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսեր են։