cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հովհաննես Օհանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանահայ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Իրանահայ բժիշկներ Կատեգորիա:Իրանցի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Էթնիկ հայ դերասաններ Կատեգորիա:Իրանահայ գյուտարարներ Կատեգորիա:Իրանահայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ սցենարիստներ Կատեգորիա:Իրանահայ դերասաններ
Բուենու Բրանդան
Բուենու Բրանդան (Bueno Brandão), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևմտյան մասում։ Մտնում է Անդրելանդիյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 11 039 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 355,233 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 31,1 մարդ/կմ2։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մինաս Ժերաիս նահանգի բնակավայրեր
Աղվես (կաթնասուն)
Աղվես, գիշատիչ կաթնասուն, պատկանում է գիշատիչ շնազգիների ընտանիքի շարքին։ Աղվեսի լատինական անվանումը, ըստ երևույթին, առաջացել է լատիներեն «lupus» և գերմաներեն «Wolf» բառերից, որը թարգմանվում է որպես «գայլ»։ Հին սլավոներեն լեզվում «лисый» ածականը համապատասխանում էր դեղին, շիկակարմիր և դեղնանարնջագույն գույներին, որը բնորոշ էր լայն տարածում ունեցող սովորական աղվեսին։ Շնազգիների ընտանիքի մի քանի տեսակի կաթնասունների ընդհանուր անվանումն է։ Այդ խմբի միայն 10 տեսակն էր վերաբերում հենց աղվեսների (լատ.Vulpes) խմբին։ Ամենահայտնի և տարածված ներկայացուցիչը սովորական աղվեսն է (Vulpes vulpes): Աղվեսները հանդիպում են ամբողջ աշխարհի ազգերի ֆոլկլորում։
Խմբին վերաբերվող տեսակներ
Ղեկավարելով սուբյեկտիվ քննադատական գնահատականները, որոնք հիմնված են սովորական աղվեսի արտաքին տեսքի վրա, աղվեսներ կարելի է համարել հետևյալ կենդանիներին՝
Դավիթ Սեդրակյան (ֆիզիկոս)
Դավիթ Մհերի Սեդրակյան, հայ ֆիզիկոս-տեսաբան և աստղաֆիզիկոս։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1990, թղթակից անդամ 1982-ից), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1975)։ Սեդրակյանի աշխատությունները վերաբերում են ճառագայթման տեսության, գրավիտացիայի, և տեսական աստղաֆիզիկայի բնագավառներին։
Կենսագրական ակնարկ
Դավիթ Սեդրակյանը ծնվել է Երևանում 1938 թ. դեկտեմբերի 9-ին։ 1956-1961 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1964-1975 թթ. եղել է Երևանի պետական համալսարանի տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի դոցենտ, 1975-1977 թթ.՝ Երևանի պետական համալսարանի տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1977-1986 թթ.՝ Երևանի պետական համալսարանի ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, 1986-1990 թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս-քարտուղար, 1990-1994 թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ (հետագայում ՀՀ ԳԱԱ) փոխնախագահ, 1994-2013 թթ.՝ Երևանի պետական համալսարանի ընդհանուր ֆիզիկայի ամբիոնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի պրոբլեմների խորհրդատու նախագահ, 2013 թվականից ԵՊՀ Վ. Համբարձումյանի անվան Ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի ամբիոնի պատվավոր վարիչ, պրոֆեսոր ։
Ոլորտներ
Աստղաֆիզիկա, քվանտային ֆիզիկա, մաթեմատիկական Ֆիզիկա, և այլն։
Մանկավարժական գործունեություն
Դավիթ Սեդրակյանը գիտական աշխատանքը զուգակցում էր մանկավարժական գործունեության հետ։ Կարդում էր ընդհանուր ֆիզիկայի Էլեկտրականություն և մագնիսականության դասընթացը, ինչպես նաև մասնագիտացված դասախոսություններ գրավիտացիայից, աստղաֆիզիկայից։
Գիտա-կազմակերպչական գործունեություն
2000-2017 թթ․ եղել է «Աստղաֆիզիկա» հանդեսի գլխավոր խմբագիրը։ Կազմակերպել է կոֆերանսներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ աստղաֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ աստղագետներ
Հիմարը և ավելի հիմարը
«Հիմարը և ավելի հիմարը», 1994 թվականի ամերիկյան կինոկատակերգություն։ Գլխավոր դերակատարներն են Ջիմ Քերրին և Ջեֆ Դենիելսը։ Ֆիլմը պատմում է երկու գործազուրկ երիտասարդների մասին, որոնք մեկնում են ճամփորդության՝ հույս ունենալով ընդհատել իրենց անհաջողությունները։ Այն Ժամանակ կինոնկարը ունեցավ մեծ հաջողություններ և ամբողջ աշխարհին բացահայտեց երկու եղբայրների՝ ռեժիսոր Ֆարրելլների տաղանդը։
Սյուժե
Կարգախոս՝ «Նրանց համար ամեն նոր օրը ավելի խելագար էր, քան նախորդը»
Պրովիդենս քաղաքում ապրում էին երկու խելագար ընկերներ՝ Լլոյդ Քրիսթամսը և Հարրի Դաննը։ Մի անգամ լիմուզինի անհոգ վարորդ Լլոյդը առաջին հայացքից սիրահարվում է իր ուղևորուհիներից մեկին՝ Մերի Սվոնսոնին։ Նա Մերիին պետք է տաներ օդանավակայան։ Մերին պատրաստվում էր ուղևորվել Ասպեն քաղաք՝ իր ընտանիքի մոտ։ Հուզիչ հրաժեշտից հետո նա կայարանում թողնում է փողերով լի ճամպրուկ, որը նախատեսված էր իր ամուսնուն փախցրած հանցագործների համար։ Լլոյդը անմիջապես նկատում է ճամպրուկը, հանցագործներից շուտ վերցնում այն և վազում է աղջկա հետևից, որ վերադարձնի կորցված ճամպրուկը, սակայն չի հասցնում, և ճամպրուկը մնում է Լլոյդի մոտ։
Լլոյդի ընկեր Գարին զբաղվում էր շների տեղափոխությամբ։ Նա ամբողջ գումարը ներդրեց իր միքրոավտոբուսի վերանորոգման մեջ (Ford Econoline 1984 թվականի)։ Երկու ընկերներն էլ արդյունքում կորցնում են իրենց աշխատանքը և հայտնվում են շատ բարդ իրավիճակում։ Ինչպես որ նրանք էին ասում.«Անհնար է գտնել աշխատանք, որտեղ քեզ չեն ստիպի շաբաթվա մեջ 40 ժամ աշխատել»։ Այդ անվերջ անհաջողություններից ազատվելու համար Լլոյդը առաջարկում է ուղևորվել Ասպեն։ Լլոյդը հույս ուներ, որ ճամպրուկը վերադարձնելուց հետո, Մերին նրանց կհրավիրի թեյ խմելու և կօգնի կյանքում իրենց տեղը գտնեն։ Լլոյդը վաճառում է իր թութակ Պիտիին՝ հարևան կույր տղային։ Ֆիլմի հերոսները ուղևորվում են դեպի Կոլորադո։ Նրանք չէին էլ պատկերացնում, որ ճամպրուկի մեջ գտնվող գումարը կբավականացներ մինչև կյանքի վերջ։
Ճանապարհորդության ընթացքում նրանց հետ տեղի են ունենում բազմապիսի, զավեշտալի դեպքեր։ Օրինակ, նրանք հանկարծակի սպանում են առևանգողներից մեկին՝ ցավազրկողի տեղ տալով Զոոցիդ ռատիցիդ։ Դրանից հետո, խաչմերուկներից մեկի վրա՝ Լլոյդը, թեքվում է ոչ այն ուղղությամբ և Կոլորադոի ժայռոտ լեռների փոխարեն՝ որտեղ նրանց սպասում էր ՀԴԲ-ն՝ ընկնում են Նեբրասկաի անմարդաբնակ անապատ։ Հինգ ժամ շրջելուց հետո վառելիքը սպառվում է, ընկերները կռվում են և նրանց անուշադրության պատճառով ոտքով գնում են տուն։ Լլոյդի ճարպկության շնորհիվ հաջողվում է Հարրիի հին միկրոավտոբուսը փոխել մոտորոլլերի հետ, որով էլ շարունակում են նախատեսված ճանապարհը։
Ասպեն ժամանելուն պես պարզվում է, որ Լլոյդը չգիտի Մերիի ազգանունը և չի կարողանում գտնել նրա հեռախոսահամարը։ Ընկերները ստիպված են լինում գիշերել ձմեռային այգում։ Նրանց միջև կռիվ է բռնկվում, որի արդյունքում ճամպրուկը հանկարծակի բացվում է։ Երկուսն էլ խոսք են տալիս, որ ուրիշի գումարը շատ չեն ծախսի, կվերցնեն շատ քիչ՝ ամենաանհրաժեշտ բաների համար։ Սակայն միանգամից հյուրանոցում վարձակալում են նախագահական համար, քաղաքով շրջելու համար գնում են Lamborghini Diablo և բաժանում են խոշոր թեյավճարներ։
Հանկարծակի պարզվում է, որ Մերին մասնակցություն է ունենալու վերացող թռչուններին նվիրված բարեգործական երեկոյին։ Մինչև ճամպրուկը վերադարձնելը, Լլոյդը ցանկանում էր հարուստ, քաղաքավարի անձնավորության տպավորություն թողնել Մերիի վրա, և բախտի բերմամբ Մերին համաձայնվում է հանդիպման գնալ Հարրիի հետ։ Լլոյդը դրա մասին չիմանալով, երջանկությամբ լցված բացում է շամպայնի շիշը և խցանով սպանում ճերմակ բուին՝ հազվադեպ թռչնի տեսակ։ Երկու ընկերների միջև սկսվում են տարաձայնություններ մի աղջկա համար, բայց նրանք չգիտեին, որ այդ աղջիկը նրանցից ոչ ոքի չի դիտարկում որպես իր թեկնածու։
Արդյունքում Լլոյդին, Մերիին և Հարրիին առևանգում են։ Այն պահին, երբ առևանգողը նրանց սպառնում էր, հյուրանոց է մտնում Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն|ՀԴԲն և ձերբակալում առևանգողին։ Լլոյդը տեսնելով, թե ինչպես է Մերին գրկում իր ամուսնուն, շատ է տխրում, քանի որ նա նույնիսկ չգիտեր, որ Մերին ամուսնացած է։
Ընկերները մնում են առանց գումարի և ոտքով տուն են վերադառնում։ Ճանապարհին նրանք հանդիպում են գեղեցկուհիներով լի ավտոբուսին։ Գեղեցկուհիները փնտրում էին երկու տղաների, ովքեր կհամաձայնվեին ուղեկցել նրանց ամբողջ ճանապարհորդության ընթացքում, բայց Լլոյդը և Հարրին ուղարկում են նրանց հարևան քաղաք՝ տղաներ փնտրելու։ Երբ ավտոբուսը գնում է, նրանք իրար մեջ մտածում են, որ մի օր նրանց էլ բախտը կժպտա։
Ֆիլմի ստեղծողներ
{|
Նկարահանման խումբ
Թրեյս Գրեհամ-Ռայս, Բռեդլի Դժենքել, Բռեդ Քրեվոյ, Ահարոն Մեյերսոն, Դժերալդ Տ. Օլսոն, Չադ Օման, Սթիվեն Ստեբլեր, Բռեդլի Թոմաս, Չարլզ Բ. Վեսսլեր
Տարբերակներ
Ֆիլմը վարձույթով դուրս է եկել երկու տարբերակով՝ կրճատումներով և լրիվ։ Գրաքննադատության վրա հիմնվելով որոշ դրվագներ հեռացվել էին (դա արվել էր նաև Ամերիկյան կինոասոցիացիայի վարկանիշների համակարգում բարձր վարկանիշի համար) և երկար ժամանակ հանդիսատեսին ցուցադրվում էր կարճեցված տարբերակը։ 2006 թվականին «New Line Home Entertainment Platinum Series» հին կինոնկարների վերահրատարակչությամբ զբաղվող կազմակերպության հովանու ներքո լույս տեսա կինոնկարի լրիվ տարբերակը ։.
Երաժշտություն
Երաժշտության ընտրությանը մասնակցել են հենց Ֆարրելի եղբայրները. Ընտրված երաժշտությունը հիմնականում ռոք ժանրի է։
Սաունդթրեք
Հնչում են նաև
Քննադատություն
Կինոնկարը շատ հաջող էր ֆինանսական առումով։ ԱՄՆ-ում այն հավաքել էր 127 մլն դոլլար, իսկ ամբողջ աշխարհում հավաքեց 246 մլն դոլլար։ Եվ սա, չնայած համեմատաբար փոքր ընդհանուր բյուջեի՝ 17 մլն դոլլար։ Կինոնկարը հասավ բարձունքի 1994 թվականին՝ ամանորյա արձակուրդների ընթացքում ։ Գնահատման կայքում Rotten Tomatoes կինոնկարը հավաքեց 60 % «թարմություն» (հեղինակների վրա նետված էր 26 թարմ լոլիկ և 17 փտած) ։ Հեղինակավոր ամերիկյան կինոքննադատ Ռոջեր Էբերթը, պաշտոնական կայքում տվել է ֆիլմին ընդամենը երկու աստղ չորս հնարավորից, չնայած Ջիմ Քերրիի տաղանդին և երկար պոչով թութակի մասին արտակարգ կատակի, մյուս բոլոր ակնարկները դրական էին։ Սթիվեն Հոլդեն՝ Стивен Холдэн, թերթի լրագրող The New York Times] Քերրիին անվանեց «նոր Ջերրի Լի» , Պիթեր Սթեկը San Francisco Chronicle-ից կինոնկարը անվանեց «անկարգ» և «կոպիտ», ընդ որում ՝ ասելով, որ, չնայած վերնագրի ֆիլմը «խելացի» է ։ Եվ իհարկե հնարավոր չէր առանց ավանդական, ամերիկակյան կինոյի մրցանակների։ Կինոնկարը մեծ հաջողություններ ունեցավ MTV Movie Awards-ում։ Ջիմ Քերին հաղթեց Լավագույն Կոմեդիկ Դեր անվանակարգում։ Երկու գլխավոր հերոսները ստացան մրցանակ «Էկրանի լավագույն դուետ»-ի համար։ Ջիմ Քերրին և Լորեն Հոլլին ստացան «Լավագույն համբույր» մրցանակը։
2006 թվականին, «Five» Բրիտանական հերուստաալիքի հանդիսատեսների և «Թայմս» թերթի ընթերցողների միջև իրականացվել էր բաց քվեարկություն, երբևէ նկարահանված կատակերգություններից լավագույնը որոշելու համար։ «Հիմարը և ավելի հիմարը» կինոնկարը արժանացավ 13-րդ հորիզոնականին.
Ռուս կինոքննադատ Սերգեյ Կուդրյավցևը, իր «3500 կինորեցենզիյա» գրքում ֆիլմի մասին ասել է՝
«''Այս կինոնկարը հումորը հասցնում է տգիտության, կոպիտ և ֆիզիոլոգիական ծիծաղի և այն կարելի է համեմատել հանկարծակի սկսված զկռտոցի հետ։ Այդ իսկ պատճառով կարելի է ընկնել զավեշտական հիստերիայի մեջ, պայքարելով վերջին ուժերից՝ արցունքներով և հազով, որոնք առաջանում են անիմաստ ծիծաղի հետևանքով։ Եվ ինչպես մեզ հայտնի է մանուկ հասակից, ծիծաղը առանց որևէ պատճառի, հոգեկան շեղումների նախանշաններից է։ Անզուսպ վարվելակերպերը և ոչ պարկեշտ պահվածքը, հաճախ զայրացնող դրվագները Ջիմ Քերրիի մասնակցությամբ, ամբողջովին արդարացված են այս իսկապես հիմար կատակերգության մեջ։
Երկու գլխավոր հերոսները՝ Լլոյդը և Հարրին ( առավել ինտիլիգենտ դերասան Դջեֆ Դենիելսը, ով նկարահանվել է այդ թվում Վուդի Ալլենի խելացի և տխուր կատակերգություններում, Ջիմ Քերրիի հետ միասին կազմում է ամենահիմար զույգը՝ համաշխարհային կինոյի պատմության մեջ) ուղղակի մրցում են իրար հետ իրենց հիմար արարքներով։ Միգուցե տհասի տաղանդը իրականում «ծուռ երկվորյակի» կարիք ունի, նրա համար, որ առաջացնի «ծիծաղաքամիչ ազդեցություն»։ Իսկ ինչ վերաբերվում է սյուժեին․․․լավ, ի՞նչ իմաստ ունի այն։»
Մուլտֆիլմ
1995 թվականին, Hanna-Barbera կազմակերպության նախաձեռնությամբ լույս տեսավ կինոնկարի մոտիվներով ստեղծված բազմասերիալ մուլտֆիլմը։ Առաջին հեռարձակումները անցան ամերիկյան American Broadcasting Company հեռուստաալիքում 1995 թվականի հոկտեմբերի 28-ից մինչև 1996 թվականի փետրվարի 1-ը։ Լլոյդին հնչեցրեց Մեթթ Ֆրիվերը, իսկ Հարրիին Բիլլ Ֆագերբեկկեն։ Մուլտսերիալում առկա էր Հարրիի շնանման միքրոավտոբուսը նաև հայտնվեց նոր հերպար՝ մարդակերպ մանուշակագույն կուղբերը, որը շատ հաճախ գլխավոր հերոսներից ավելի խելացի է գտնվում։ Անիմացիոն մուլտսերիալի սցենարը գրել էր Բեննետ Յելլին, ով մասնակցել էր օրիգինալ կինոնկարի ստեղծմանը։
Պրիկվել
2003 թվականին նկարահանվեց «Հիմարը և հիմարից հիմարը, երբ Հարրին հանդիպեց Լլոյդին» (Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd) պրիկվելը, որտեղ պատմվում է գլխավոր հերոսների երիտասարդ ժամանակների մասին, մասամբ նկարագրված է Լլոյդի և Հարրիի հանդիպումը։ Օրիգինալ կինոնկարի հերոսները հրաժարվեցին նկարահանվել և նրանց դերերը հանձնեցին ոչ այդքան հայտնի դերասաններ Ռիչարդսոն Դռեքին և Էրկ Քրիսթիան Օլսենին։ Ֆիլմը արժանացավ բազմաթիվ բացասական մեկնաբանություններին և ֆինանսական առումով անկում ապրեց ։.
Սիքվել
2011 թվականի աշնանը պարզ դարձավ, որ Փիթեր և Բոբբի Ֆարրելլիները նախագծում են նկարահանել 1994 թվականի ֆիլմի շարունակությունը Քերրիի և Դենիելսի մասնակցությամբ։ Ավելի ուշ Ջիմ Քերրին հայտարարեց, որ չի ցանկանում նկարահանվել սիկվելում, քանի որ Warner Bros. ընկերությունը անհրաժեշտ ոգևորությամբ չի մոտենում գործին։ Սակայն դերասանը վերադարձավ նախագիծ, իսկ Warner Bros. ընկերությունը ամբողջովին հրաժարվեց իր աջակցությունից։ «Հիմարը և ավելի հիմարը 2» ֆիլմի տարածման համար պատասխանատու էր միայն Universal։
2013 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Ջիմ Քերրին և Ջեֆ Դենիելսը իրենց Twitter-ում հրապարակեցին առաջին լուսանկարները «Հիմարը և ավելի հիմարը 2» («Dumb and Dumber To»)-ի նկարահանման հրապարակից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Նյու Լայն Սինեմայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան բադի մուվի կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր
Հովհաննես Սահակյան (մարզիկ)
Հովհաննես Սահակյան, խորհրդային մարզիկ, ազատ ոճի ըմբիշ։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ Ուկրաինայի ԽՍՀ հնգակի չեմպիոն, Ուկրաինական ԽՍՀ սպարտակիադայի հաղթող, ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր, ԽՍՀՄ գավաթակիր։
Կենսագրություն
Հովհաննես Սահակյանը ծնվել է 1946 թվականի մարտի 19-ին Խարկով քաղաքում։ Վաղ մանկությունից սկսել է զբաղվել ըմբշամարտով։ 16 տարեկանում սկսել է մարզվել Ուկրաինայի ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ Լեոնիդ Դունայի մոտ։ Ընդամենը երկու տարի անց՝ 18 տարեկանում, Հովհաննես Սահակյանը դարձավ Ուկրաինայի ԽՍՀ-ի չեմպիոն՝ 57 կգ քաշային կարգում՝ մեծահասակների պայքարում։ Իր կարճ մարզական կարիերայի ընթացքում նա հասցրել է դառնալ Ուկրաինայի ԽՍՀ հնգակի չեմպիոն, ինչպես նաև սպարտակիադայի հաղթող, ԽՍՀՄ առաջնության բրոնզե մեդալակիր, ԽՍՀՄ գավաթակիր։ Հովհաննես Սահակյանն ընդգրկվել էր ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում, որի հետ պետք է մեկներ Մյունխեն՝ մասնակցելու 1972 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերին։ Սակայն այդ ծրագրին վիճակված չէր իրականանալ։ Հովհաննես Սահակյանը մահացել է 1971 թվականին ։
Հիշատակ
1972 թվականից Խարկովում ընթանում է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Հովհաննես Սահակյանի անունը կրող ազատ ոճի ըմբշամարտի մրցաշար։ Մրցաշարը հիմնադրվել է զոհված մարզիկի ընկերների և մարզչի կողմից։ Այսօր Ուկրաինայի հայերի միության և տեղական իշխանությունների աջակցությամբ անցկացվող մրցաշարը Ուկրաինայի չորս մրցաշարերից մեկն է, որտեղ հաղթողներին տրվում է սպորտի վարպետի կոչում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարզիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային մարզիկներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Բորջիմասուր (այլ կիրառումներ)
Բորջիմասուր, կարող է վերաբերել՝
Լենինո (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Լենինո (Леніне, Yedi Quyu), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Լենինյան շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սեմ Կոլոդեզեյ։
2012 թվականի տվյալներով Լենինո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 910 մարդ։
(6023) Ցույաշիմա
(6023) Ցույաշիմա (Tsuyashima), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,357839 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0121 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7036 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1322,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,272228 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,09° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բորտնիկի (այլ կիրառումներ)
Բորտնիկի, կարող է վերաբերել՝
Իդեալական տղամարդ (ֆիլմ)
«Իդեալական տղամարդը» (The Perfect Man), ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգություն է Հիլարի Դաֆֆի, Հիզեր Լոքլիրի և Քրիս Նոթի մասնակցությամբ։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2005 թ-ի հունիսի 17-ին ԱՄՆ-ում։
Սյուժե
Ջիան Համիլթոնը (Հիզեր Լոքլիր)- միայնակ մայր է, ով ունի երկու դուստր։ Նա փորձում է լինել նրանց համար լավ մայր և մոտ ընկերուհի։ Բայց դրան խանգարում են բոլոր այն քայլերը, որով Ջիանը փորձում է կառուցել սեփական անձնական կյանքը։ Իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում այս ընտանիքը ԱՄՆ- ի տարբեր նահանգներում է շրջել և ոչ մի տեղ չի հաստատվել։ Եվ վերջապես նրանք տեղափոխվում են Նյու Յորք` «երազանքների քաղաք»։ Հոլլիին (Հիլարի Դաֆֆ) դուր է գալիս այս քաղաքը, և նա որոշում է իրականացնել իր պլանը, որով նա պետք է իդեալական տղամարդ գտնի իր մոր համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Մարկ Ռոսմանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ
Լիիմալա
Լիիմալա (Liimala), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Լյուգանուսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բուբնի (այլ կիրառումներ)
Բուբնի, կարող է վերաբերել՝
Բուգաևսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Բուգաևսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Ախի (սոուս)
Ախի (ají), կծու թանձրուկ, որի հիմքում ընկած է համանուն պղպեղի տեսակը (Capsicum baccatum)․ բաղադրության մեջ մտնում են լոլիկներ, գինձ, սոխ և ջուր ։
Բաղադրատոմսեր
Ինկերի ժամանակաշրջանից սկսած (այն անվանում էին ուչու) ախին պատրաստում են Անդրիական երկրներում, ինչպիսին են Բոլիվիան, Կոլումբիան և Պերուն։
Բաղադրատոմսը բավականին փոփոխվում է կախված հեղինակից և տարածաշրջանից և նախասիրություններից։ Կոլումբիայում և Էկվադորում ավանդաբար սնունդը կծու չէ, դրա համար ախին կարելի է ավելացնել գրեթե բոլոր ուտեստի վրա բույր և կծվություն ավելացնելու համար։ Հիմնականում այն ավելացնում են այնիպիսի ուտելիքների մեջ, ինչպիսին են մսային հակակոչուները և չուգչուկարասը, ապուրը, չորիսոն կամ էմպանադան  ։
Չիլիում կա նման տեսակ, որը հայտնի է որպես ախի չիլենո («չիլիական ախի»), որը պարունակում է լրացուցիչ բաղադրամաս, կիտրոնի հյութ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սոուսներ Կատեգորիա:Լատինամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Համեմունքներ
Գազար (Սղերդի գավառ)
Գազար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր Սղերդ քաղաքից հարավ-արևելք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նելլի Ռումելյան
Նելլի Խաչիկի Ռումելյան, հայ արդի բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Նելլի Ռումելյանը ծնվել է Մուսալեռան պաշտպանությանը մասնակցած հայրենադարձների ընտանիքում։ Ապրում և ստեղծագործում է Էջմիածնում։ Սովորել է Էջմիածնի Ռաֆայել Պատկանյանի անվան թիվ 9-ը դպրոցում։ Ստեղծագործում է դպրոցական տարիներից՝ չափածո, արձակ։ Տպագրվել է «17 անուն» և հայոց եղեռնի 100-ամյակին նվիրված «Անցյալը չի լռում» ժողովածուներում (համահեղինակ)։ Նելլի Ռումելյանի չափածո գործերը ներկայացված են մի շարք գրական կայքերում, էլեկտրոնային թերթերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1974 ծնունդներ Կատեգորիա:Էջմիածին քաղաքում ծնվածներ
Ակին (լճակ)
Ակին, Գատը Գյոլ, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ակն քաղաքից հյուսիս-արևմուտք բարձունքի վրա։ 1,5-2 մետր խորությամբ և 10 կմ տարածությամբ ջրավազան է, որից առատորեն բխող ջուրը մեծ ձորով գահավիժում է ցած՝ հոսելով դեպի Եփրատ։ Լճակը սնում է Ակն քաղաքին և նրա հողատարածությունները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր Կատեգորիա:Էրզինջանի մարզ
Լվովո (գյուղ, Լենինյան շրջան)
Լվովո (Львове, Can Toru), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Լենինյան շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ջանտորա։
2001 թվականի տվյալներով Լվովո գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Լենինյան շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արևելք (թերթ, Թավրիզ)
«Արևելք», հասարակական-քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1943—1946 թվականներին, 1945 թվականից՝ եռօրյա, Թավրիզում։ Հրատարակվել է «Հակաֆաշիստական թերթիկ» (1943—1944), «Հակաֆաշիստական թերթ» (1944), «Հակաֆաշիստ» (1944—1945) անուններով։ Խմբագիր՝ Դ.Գևորգյան]։ Լուսաբանել է Հայրենական պատերազմի (1941—1945) ընթացքը, տպագրել հաղորդագրություններ և ակնարկներ հայ ռազմիկների քաջագործությունների մասին, ինչպես նաև բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, Հայաստանի տնտեսական, գիտական ու մշակութային կյանքը պատկերող նյութեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Իրանի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Իրանի հայկական օրաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Ռիմա Ռամինֆար
Դերեր կատարելուց և բեմադրելուց զատ՝ Ռիմա Ռամինֆարը սցենարներ ու թատերգություններ է հեղինակում։ Այդ ասպարեզում նրա առաջին գործը դեռ ուսանողական տարիներին գրած «Եվ այդպես՝ մինչև վաղը» թատերախաղն է, որի բեմադրությունը ներկայացվել է թատերական արվեստի միջազգային Fajr փառատոնում և արժանացել մրցանակի։ Ռիմա Ռամինֆարն ամուսնացած է։ Ամուսինն իրանցի դերասան Ամիր Ջաֆարին է։ Նրանք մի տղա ունեն  ։
Թաուերի ագռավներ
Հետաքրքիր փաստեր
2006 թ-ի սկզբին ագռավները պահվում էին հատուկ վանդակներում։ Պատճառը Եվրոպայում տարածված թչնի գրիպն էր ։ Համարվում է, որ եթե ագռավները թռչեն Թաուերից, ապա կգա Բրիտանական թագավորության վերջը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոնդոն Կատեգորիա:Հայտնի կենդանիներ Կատեգորիա:Ագռավներ Կատեգորիա:Հայտնի թռչուններ
(6024) Օչանոմիզու
(6024) Օչանոմիզու (Ochanomizu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,385227 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1777 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5927 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1345,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267553 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ացուշի Սուգիեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գուստավ I Վազա
Գուստավ (Gustaf), Շվեդիայում․ Գուստավ I Վազա (1496—1560), թագավոր 1523-ից։ Վազա դինաստիայի հիմնադիրը։
1521-ին ապստամբել է Դանիայի տիրապետության դեմ և Շվեդիայի ազատագրումից հետո ընտրվել թագավոր։ Ուժեղացրել է թագավորական իշխանությունը։ Գուստավի կենտրոնացման քաղաքականությունը, հարկերի ծանրացումը առաջ են բերել ժողովրդական ապստամբություններ (1524—25, 1542—43 ևն)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի թագավորներ Կատեգորիա:16-րդ դարի Եվրոպայի միապետներ Կատեգորիա:Վասա հարստություն Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
Ուիլսոն Բենթլի
Ուիլսոն Ալվին Բենթլի, մականունը՝ «Ձնափաթիլ» (Wilson Alwyn "Snowflake" Bentley, ), ձնափաթիլների առաջին հայտնի լուսանկարիչներից ։ Կատարելագործել է ձյան փաթիլների «որսը» սև թավշի վրա այնպես, որ հնարավոր լինի լուսանկարել դրանք, քանի դեռ չեն հալվել։
Կենսագրություն
Բենքլին ծնվել է 1865 թվականի փետրվարի 19-ին Վերմոնտ նահանգի Իերիխոն քաղաքում։ Ձյան փաթիլները նրան առաջին անգամ հետաքրքրել են դեռահաս տարիքում, երբ նա աշխատում էր ֆերմայում։ 15 տարեկանում նա փորձել է մոր նվիրած մանրադիտակով դիտել փաթիլներն ու գծանկարել, բայց քանի որ ձնափաթիլները բարդ կառուցվածք ունեն և շատ շուտ հալվում էին անգամ բացասական ջերմաստիճանում, ապա դրանք նկարել չէր հաջողվում։ Այդ ժամանակ նա որոշում է լուսանկարել դրանք, որը նրան հաջողվում է երկար փորձերից հետո՝ 1885 թվականի հունվարի 15-ին ։ Իր կյանքի ընթացքում Բենթլին ստեղծել է ձնափաթիլի 5000 լուսանկար։
Բենթլին լուսանկարել է նաև ջրի այլ ձևեր՝ ամպեր, մառախուղ և կաթիլներ։
Մահացել է 1931 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, իր կալվածքում։ Հիվանդացել է, երբ ձնափաթիլներ լուսանկարելու համար մրիկի ժամանակ ոտքով վեց մղոն ճանապարհ է կտրել ։ Նրա անունն է կրում Վերմոնտ նահանքի Ջոնսոն քաղաքի պետական քոլեջը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Փետրվարի 10 ծնունդներ Կատեգորիա:1865 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 23 մահեր Կատեգորիա:1931 մահեր Կատեգորիա:19-րդ դարի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Տիրամայրը ժայռերում
Տիրամայրը ժայռերում (La Vergine delle rocce), Լեոնարդո դա Վինչիի՝ կառուցվածքով գրեթե չտարբերվող երկու նկարների անվանումը, որոնցից մեկը ցուցադրված է Լուվրում, իսկ մյուսը՝ Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։
Տարբերակներ
Լուվրում պահպանվող տարբերակը նկարվել է 1483-1486 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում և նույնիսկ ավելի վաղ։ Այն 8 սմ-ով բարձր է լոնդոնյան տարբերակից։ Այս նկարի մասին առաջին հիշատակումը վերաբերում է 1625 թվականին, երբ այն գտնվում էր ֆրանսիական թագավորական հավաքածուում ։
Առաջին նկարին գրեթե նույնական լոնդոնյան նկարը նկարվել է ավելի ուշ, բայց մինչև 1508 թվականը։ Ենթադրվում է, որ նկարի որոշ մասերի վրա աշխատել են դը Պրեդի (de Predis) եղբայրները։ Այն նկարվել է Միլանում գտնվող Սան Ֆրանչեսկո Գրանդե եկեղեցու կապելլայի համար։ Ամենայն հավանականությամբ եկեղեցին այն վաճառել է 1781 թվականին (ավելի ստույգ՝ 1785 թվականից շուտ) նկարիչ Գևին Գամիլտոնին, որը նկարը բերել է Անգլիա։ Մի քանի հավաքածուներում ներառվելուց հետո «Մադոննան ժայռերում» նկարը 1880 թվականին գնվել է Ազգային պատկերասրահի կողմից ։ 2005 թվականի հունիսին ինֆրակարմիր հետազոտության միջոցով հայտնաբերվել է նկարը, որի վրա գրված էր «Մադոննան ժայռերում»։ Ենթադրաբար այնտեղ պատկերված է եղել ծնկաչոք կին, որը մի ձեռքով պահում է երեխային, իսկ մյուսը պարզել է վեր։ Որոշ ուսումնասիրողներ կարծում են, որ ի սկզբանե Լեոնարդոն ծրագրել է նկարել նորածին Հիսուսի երկրպագությունը ։ Ռենտգենյան և ինֆրակարմիր հետազոտությունները բացահայտել են նաև նկարի վրա եղած այլ հեղինակային շտկումներ։
Կառուցվածք և ոճ
Նկարում պատկերված է ծնկաչոք Աստվածամայրը՝ իր հովանավորող ձեռքը Հովհաննես Մկրտչի գլխին դրած։ Աջ կողմում հրեշտակը պահում է նորածին Հիսուսին, որը բարձրացրել է ձեռքը ի նշան օրհնության։ Ամբողջ տեսարանը արված է նրբության և հանգստության մեջ, ինչը հակադրվում է բնանակարային ֆոնի հետ՝ կազմված ուղղաձիգ ժայռերից։ Հենց այդ ֆոնն է նկարին տվել «Մադոննան ժայռերում» անունը։ Ստեղծագրոծության հորինվածքը կառուցված է բուրգի տեսքով։ Լեոնարդոն նկարին հաղորդում է խորություն ոչ միայն երկրաչափության, այլ նաև իր կողմից մշակված սֆումատո ոճաձևի միջոցով, որի ժամանակ առարկաների ուրվագծերը մեղմացվում են դրանք պատող օդային մշուշի շեշտադրման համար ։
Մշակույթում
Նկարը հիշատակվում է Դեն Բրաունի «Դա Վինչիի ծածկագիրը» գրքում, որտեղ հեղինակը պնդում է, որ Լուվրում ցուցադրվող տարբերակի վրա ոչ թե Հիսուսն է օրհնում Հովհաննես Մկրտչին, այլ ընդհակառակը հրեշտակը պահում է Հովհաննեսին, իսկ Մարիամը գրկում է Հիսուսին, ով երկրպագում է Հովհաննես Մկրտչին։ Լուվրի ներկայացուցիչները այս վարկածն անվանեցին «շինծու», իսկ «Դա Վինչիի ծածկագիրը» գրքի պատճառով առաջացած գրական ազդեցությունը՝ արվեստի պատմության ծաղրերգություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նկարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեոնարդո դա Վինչիի նկարներ Կատեգորիա:Լոնդոնի ազգային պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ Կատեգորիա:Հրեշտակներն արվեստում Կատեգորիա:Մարիամ Աստվածածինը գեղանկարչության մեջ
Սևերնի (քաղաքատիպ ավան, Վորկուտա քաղաքային օկրուգ)
Սևերնի (Северный), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Վորկուտա քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13987 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կոմիի հանրապետության Վորկուտա քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Լիինամյաե
Լիինամյաե (Liinamäe), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Օռավա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բարան դի Մոնտի Ալտու
Բարան դի Մոնտի Ալտու (Barão de Monte Alto), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատա նահանգում։ Մտնում է Մուրիաե գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6247 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 199,105 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 31,4 մարդ/կմ2։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։
Վիտյազի (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Վիտյազի (Витязи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Շքամուտք
Պատմական ակնարկ
Հին Եգիպտոսին և անտիկ շրջանի հունա-հռոմեական ճարտարապետությանն առավել բնորոշ են պարզ հարդարանքով շքամուտքերը, Միջագետքին՝ կամարակապ, Մերձավոր և Միջին Արևելքին՝ պեշտակ տիպի շքամուտքերը։ 11-րդ դարից ռոմանական, գոթական և ռուսական ճարտարապետություններում տարածում են գտել կամարակապ հեռանկարային շքամուտքերը։ Վերածննդի և բարոկկոյի շրջանում մշակվել են շքամուտքեր, որմնամույթերով և սյուներով, որոնք կրում են անտաբլիմենտ կամ՝ ճակտոն։
Շքամուտքը հայկական ճարտարապետությունում
Հայկական ճարտարապետության մեջ կառույցի ձևավորման կարևոր մասն է կազմում շքամուտքը։ Նա կիրառվել է հարդարման բազմաթիվ ձևերով՝ բուսական, երկրաչափական, գունավոր քարերով տարբեր եկրաչափական դրվագումներ, պատկերային բարձրաքանդակներ։ Միջնադարում տարածված է եղել հարդարման յոթ տեսակ, ընդ որում հարդարման մոտիվները երբեք չեն կրկնվում ։
4-ից 7-րդ դարեր
4-ից 7-րդ դարերում տարածված է եղել շքամուտքի երկու հիմնական ձև։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​տարրեր
Portale (architettura)
Դեր (Սղերդի գավառ)
Դեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բուդանովկա (այլ կիրառումներ)
Բուդանովկա, կարող է վերաբերել՝
Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները
Նյուրնբերգի մայստերզինգերները (Die Meistersinger von Nürnberg), գերմանացի երգահան Ռիխարդ Վագների օպերա երեք գործողությամբ։ Լիբրետտոն՝ Ռիխարդ Վագների։ Երաժշտությունը գրվել է 1861-67 թթ. ընթացքում, առաջին բեմադրությունը կայացել է 1868 թ. հունիսի 21-ին Մյունխենի օպերային թատրոնում։ Համարվում է գերմանացի երգահանի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։
Ստեղծման պատմություն
«Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները» (մայստերզինգեր - երգի վարպետ) օպերայի տեքստի առաջին ուրվագիծը վերաբերում է 1845 թվականին։ Գաղափարը ծագել էր քիչ առաջ ավարտած «Թանհոյզեր» օպերայի ազդեցությամբ։ Սա պետք է լիներ Վարտբուրգում երգիչների մրցույթի մի տեսակ կատակերգական զուգահեռը։ Երկու ստեղծագործությունների կենտրոնում էլ երգիչների մրցույթն է, որի հաղթողին սպասվում է գեղեցիկ աղջկա ձեռքը։ Բայց եթե «Թանհոյզեր»-ում գեղեցկուհու սերը նվաճելու համար մրցում էին ասպետ-մինեզինգերները, ապա «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերներ»-ում մրցում են քաղաքի արհեստավորները։ Այս օպերայի վրա տարվող աշխատանքները սկսվեցին 1861 թվականի դեկտեմբերից և տևեցին մի քանի տարի։ Օպերան ամբողջովին ավարտուն տեսքի հասավ 1867 թվականի հոկտեմբերին և հաջորդ տարվա հունիսի 21-ին Մյունխենում կայացավ պրեմիերան։ «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերներ»-ի լիբրետոյի ստեղծման ընթացքում կոմպոզիտորն օգտվել է տարբեր աղբյուրներից։ Հաշվի առնելով պատմական տվյալների և միջնադարյան Նյուրնբերգի երգի վարպետների բանաստեղծական ավանդույթների կարևորությունը, Վագները հին նյուրնբերգյան ժամանակագրությունից հավաքեց տեղեկություններ 1697 թվականի վերաբերյալ՝ ոգեշնչվելով իրենից առաջ ստեղծագործած գերմանացի գրող Էռնստ Հոֆմանի «Վարպետ Մարտին Տակառագործն ու իր ենթավարպետները» նորավեպից. այդ նորավեպի առանձին դրվագներ ևս նյութ են ծառայել լիբրետոյի համար։ Կերտելով կոշկակար-բանաստեղծ Հանս Սաքսի ((1494—1576թթ.)) պատմական կերպարը, Վագներն օգտագործել է նրա գրվածքները, որ հանրահայտ էին Գերմանիայում (երկար մոռացությունից հետո դրանք կրկին վեր էր հանել Գյոթեն՝ Սաքսին ձոնելով իր բանաստեղծություններից մեկը)։ Վագներն առաջինը չէր, որ բեմ էր հանում Սաքսին. նրա մասին գրված կային արդեն պիեսներ ու օպերաներ։ Վագների «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները» օպերայից անմիջապես առաջ (1840 թ.) հանրությանն էր ներկայացվել իր ժամանակի հանրահայտ կոմպոզիտոր Ալբերտ Լորցինգի «Հանս Սաքս կամ մայսթերզինգերները» օպերան։ Միևնույն ժամանակ «Նյուրնբերգի մայսթերզինգերներ»-ի գրական տեքստում տեղ գտան նաև ինքնակենսագրական պահեր։ Սաքսի տխուր փիլիսոփայական մտորումներում, և անսպասելիորեն նաև միջնադարյան ժողովրդական բանաստեղծների խոսքերում հնչում են Վագների սեփական մտքերը։ Վալտեր Շտոլցինգի՝ ռոմանտիկական կրակոտ նկարչի կերպարի մեջ, ում արվեստը խախտում է ավանդական ամեն կաղապար՝ հարուցելով պահպանողական արվեստագետների վախն ու զայրույթը, դժվար չէ տեսնել հենց Վագների ճակատագրի բանաստեղծական մարմնացումը, իսկ հիմար ու ինքնահավան Բեքմեսերի ծաղրական կերպարի մեջ, որ իբրև դատավոր է կանչվել «երգի վարպետների» մրցույթում՝ իր թշնամիներին ու պահպանողական քննադատներին։ Օպերայի հղացման պահից սկսած, 20 տարվա ընթացքում, այն ենթարկվեց էական փոփոխությունների։ Վագների հայացքով՝ գերմանական ստեղծագործ ոգու վերջին ներկայացուցիչը հանդիսացող Սաքսի կերպարը կերտելը բավականին դժվար էր. նրա բերանից հնչում են աշխարհում տիրող դժբախտության ու անմտության մասին ողբերգական մենախոսություններ։ Միևնույն ժամանակ ստեղծված են ժողովրդական կենցաղի զարգացող տեսարաններ, որոնց գլխավոր տեղ է հատկացված օպերայի վերջնական տարբերակում։ Կատակերգական օպերան դարձավ ժողովրդի կյանքը և նրա ամենակարող ու ամենահաղթ մշակույթը ներկայացնող հիանալի աշխատանք։
Սյուժեն
Սուրբ Կատարինեի տաճարը Նյուրնբերգում։ Երիտասարդ ասպետ Վալտեր Շտոլցինգը սեր է խոստովանում գեղեցկուհի Եվային՝ հարուստ վարպետ Պոգների դստերը։ Եվան հայտնում է, որ նրա սերը փոխադարձ է, բայց ինքը չի տնօրինում իր ճակատագիրը, քանի որ իր հայրը որոշել է իրեն կնության տալ նրան, ով կհաղթի երգիչների ավանդական մրցույթում, որն անցկացվում է ամեն տարի Պեգնից գետի ափին, Նյուրնբերգի մոտակայքում։ Իմանալով այդ ամսին, Վալտերը վարպետներին խնդրում է իրեն ընդունել իրենց համքարություն։ Նա պատրաստ է քննության ենթարկվել, միայն թե վաղը, նյուրնբերգյան երգիչների հետ, մրցի Եվայի համար։ Ոչ միայն պատկառելի վարպետները, այլև Սաքսի աշակերտ Դանիթն է ցնցված ասպետի հանդգնությունից, որ գաղափար չունենալով ռիթմից, տոնայնությունից ու տաղաչափությունից, սովորած չլինելով կանոնները, ծանոթ չլինելով երգեցողության դպրոցին, նա իսկույն ցանկանում է դառնալ մայսթերզինգեր։ Քաղաքային գրագիր Բեքմեսերը, որ թաքուն կերպով նույնպես երազում է Եվայի մասին, ձգտում է համոզել նշումներ կատարողին, որպեսզի սա տախտակի վրա կավիճով նշի երգիչների սխալները։ Չմտածելով կանոնների մասին, Վալտերը խանդավառությամբ երգում է գարնան մասին, որ ձմռան թմբիրից արթնացնում է բնությունը, իսկ բանաստեղծի մտքում ծնում է սեր ու երգ։ Վրդովված Բեքմեսերն ընդհատում է նրան՝ ցույց տալով տախտակի վրայի նշումները։ Սաքսն իզուր է կոչ անում մինչև վերջ լսել ասպետի երգը։ Բոլոր մայսթերզինգերները պաշտպանում են նշումներ կատարողին՝ տրտմեցնելով հանդուգն երգչին։ Բայց ուշադրություն չդարձնելով վարպետների զայրույթին, Վալտերն ավարտում է իր երգը և հպարտորեն լքում հավաքված մայսթերզինգերներին։
Այնուհետև բացվում է տեսարան՝ Պեգնիցի ափին փռված ընդարձակ մարգագետնից։ Երգիչների մրցույթին են ներկայանում վարպետներ՝ տարբեր արհեստանոցներից։ Տոնական հագնված, ամեն մեկը գովաբանելով իր արհեստը, հավաքվում են կոշկակարները, դերձակները, հացթուխները, քաղաքային հսկիչներն ու երաժիշտները։ Աշակերտները զվարթորեն պարում են աղջիկների հետ։ Ժողովուրդն ուրախությամբ ողջունում է Հանս Սաքսին։ Սկսվում է երգիչների մրցույթը։ Առաջինը ելույթ է ունենում Բեքմեսերը։ Նա չէր հասցրել յուրացնել գողացած բանաստեղծությունը և ոչինչ չէր հասկացել դրա խոսքերից։ Համընդհանուր ծիծաղի ներքո Բեքմեսերը, երգելով մի աներևակայելի անհեթեթություն, փախչում է այդտեղից՝ Սաքսին մեղադրելով խաբեության մեջ։ Այդ ժամանակ ամբոխի միջից դուրս է գալիս Վալտերը։ Եվայի ոգևորիչ ժպիտի և հավաքվածների ուշադիր հայացքների ներքո նա մեծ ոգեշնչմամբ երգում է Սաքսի տանը հորինած իր երգը՝ ճոխացնելով այն նոր ելևէջներով։ Վալտերը միաձայն հռչակվում է մրցույթի հաղթող՝ ստանալով ծաղկեպսակ ու Եվայի ձեռքը։ Բոլորը ցնծությամբ ընդունում են ազգային հին ավանդույթների պահպանության մասին Սաքսի հնչեցրած կոչը։
Երաժշտությունը
Սիմֆոնիկ մեծ կատարումներում տարբերվում է երաժշտական թեմաների երկու խումբ. հանդիսավոր, շքեղ մեղեդիները վերաբերում են ժողովրդական կենցաղին, իսկ լուսավոր, պոռթկուն մոտիվները պատկերում են Եվայի ու Վալտերի քնարական ապրումների աշխարհը։ Առաջին արարի գործողությունները դանդաղ են զարգանում, անշտապ։ Դրամատիկական սուր բախումը տեղի է ունենում միայն արարի ավարտին։ Առավել ամբողջությամբ այստեղ ի հայտ է գալիս Վալտերի բնութագիրը։ Նրա «Երբ երազում էր անտառը ձյան տակ» բանաստեղծական երգն ունի ճկուն մեղեդային կառուցվածք, որոնցում կարելի է որսալ գարնանը նվիրված գերմանական ժողովրդական երգերի արձագանքները։ Վալտերի երկրորդ երգը՝ «Սկսի՛ր։ Անտառային լռության մեջ հնչեց գարնան կանչը», առավել պոռթկուն է ու հուզական։ Նրանում ի հայտ է գալիս ձմռան չար կերպարը՝ զուր փորձելով խաթարել ազատ մեղեդին։ Երգը զարգանում է դրամատիկական մեծ տեսարանում, իսկ նվագախմբի կատարումներում հակադրված են Վալտերի երգի մեղեդին և վարպետների ջղային ռեպլիկները, որին միանում է աշակերտների ծաղրական խմբերգը։
Երկրորդ արարը բաժանվում է երկու հիմնական մասի, որոնցից առաջինը վերաբերում է հերոսների անձնական ապրումներին։ Այստեղ գերակշռում են մեներգային դրվագները։ Իսկ երկրորդ մասը գիշերային ծեծկռտուքի մասսայական տեսարանն է։ Ապա լայնորեն ու բազմակողմանիորեն բացահայտվում է Սաքսի կերպարը՝ իր մեներգի ազնվական մեղեդու մեջ, որ կարծես Վալտերի երկրորդ երգի արձագանքը լինի, ում հիշում է Սաքսը։ Այս երգն ունի առավել զուսպ հնչողություն և առավել շեշտված լուսավորություն։ Կոշկակարների հովանավոր հրեշտակին նվիրված երգում («Ինչպես Եվային, բոլոր մայրերի մորը») պարզ մեղեդին փոխարինվում է բարձր և կոպիտ կանչերով («Իերո՛ւմ») և մուրճի հարվածներով՝ նվագախմբի կատարման մեջ։ Վարպետորեն կերտված աշխույժ ու շարժուն վերջաբանը բացվում է Բեքմեսերի սերենադով, որին միջամտում են Սաքսի, ապա Դավիթի՝ ծաղրական ռեպլիկները, մայստերզինգերների զարմացական բացականչությունները։ Ապա այս կատարումները վերաճում են մասսայական տեսարանի, որտեղ մենակատարների կողքին հանդես են գալիս երեք երգչախմբեր՝ աշակերտների, քաղաքացիների և կանանց։ Գիշերային հերթապահի փողի ձայնից հետո երգչախմբերը լռյում են, նվագախմբի հնչեղությունը մեղմանում է, հնչում են միայն ծեծկռտուքի խուլ արձագանքները և հերթապահի երգը։
Երրորդ արարը բաղկացած է երկու տեսարանից։ Առաջինում Դավիթի պարզհոգի երգին («Երբ Հորդանան էի գնում») կտրուկ հակադրվում է Սաքսի խտացված փիլիսոփայական մենախոսությունը («Կյանքը երազ է»), որի մեջ առկա են տրտմություն և խիստ զսպված պաթոս։ Երգն աստիճանաբար «զուլալվում է» և վերջում հնչում է լուսավոր ու հանդարտ։ Հաջորդիվ հորդում են Վալտերի երրորդ երգի հիասքանչ մեղեդիները՝ երբեմն ընդմիջարկվելով Սաքսի արտահայտիչ ասերգերով։ Ապա հազվագյուտ գեղեցկությամբ աչքի ընկնող քնարական կվինտետին հաջորդում է նվագախմբի հանդիսավոր ինտերմեցցոն, որը ծառայում է որպես անցում՝ դեպի օպերայի վերջաբանը։ Վերջաբանում վերարտադրված է ժողովրդական տոնախմբության մեծ տեսարան։ Այն բացվում է արհեստավորական խմբերի հանդիսավոր երթով, ապա կոշկակարներկ պարզ երգը փոխարինում է նվագախմբային աղմկալից դրվագին, որը ներկայացնում է քաղաքային երաժիշտներին՝ շեփորահարներին, թմբկահարներին ու ֆլեյտահարներին։ Նրանց հաջորդում է դերձակների ծաղրալից երգն ու հացթուխների կտրուկ և հերոսական մեղեդին։ Երգիչների մրցույթի տեսարանի առանցքում Վալտերի երրորդ երգն է՝ «Վարդագույն առավոտյան կարմրել էր երկնակամարը», որին միանում են վարպետներն ու ժողովուրդը, և երգչախմբի ու նվագախմբի համատեղ կատարմամբ այն ստանում է հզոր հնչողություն։
Աղբյուրներ
"100 Опер", издательство "Музыка", Ленинград, 1973.
Կատեգորիա:1868 բեմադրվածներ Կատեգորիա:Գերմաներեն օպերաներ
Պողոս Երեցի խաչքար (Ճամբարակ)
Պողոս Երեցի խաչքար, գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ քաղաքի Վերին Ճամբարակ թաղամասի հյուսիսային եզրին գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հարավային պատի մոտ՝ արտաքուստ, գետնին կանգնեցված ։ Հաշվառված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (5.2/5.1) ։
Տեղադրություն
Խաչքարը գտնվում է Ճամբարակ քաղաքի Վերին Ճամբարակ թաղամասի հյուսիսային եզրին գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցու հարավային պատի մոտ՝ արտաքուստ, գետնին կանգնեցված։
Վիմական արձանագրություն
Վիմագիրը երկմաս է. թվականը տեղ է գտել հիմնախաչի հորիզոնական ձախ թևի ստորին հատվածում՝ 4 տող, իսկ բուն արձանագրությունն ընդհանուր հորինվածքի ստորին մասում՝ դարձյալ 4 տող։ Վիմագիրն աչքի է ընկնում տառաձևերի անհամաչափությամբ՝ ներկայացված երկաթագրի ու բոլորգրի խառնուրդով։ Տողերի սահմաններն ու ընդհանուր փորագրման ոճն անկանոն է, որը ցուցում է, որ փորագրիչ վարպետն այնքան էլ արհեստավարժ չէ։ Խաչքարի վայելուչ տեսքից դատելով` հմուտ քանդակագործը կա՛մ կարևորություն չի տվել արձանագրության ճոխ ու գեղագիր լինելուն, կա՛մ էլ այն փորագրվել է մեկ այլ վարպետի ձեռքով
Արձանագրության առաջին հրատարակիչ Աբրահամ Շահինյանը բնագրի ԵԿԵՂԵՑՎԱՆՍ բառի վերջին՝ ՎԱՆՍ բաղադրիչը վերծանել է ՎԱՍՆ` համարելով գրչի վրիպակ ։ Կարծում ենք՝ այդ մոտեցումն այնքան էլ համոզիչ չէ, քանի որ ՎԱՆ-ն ինքնին բացատրվում է նաև իբրև ՎԱՆՔ, որից էլ՝ Վանստան, Վանեվան, այսինքն՝ վանական կենտրոն, եկեղեցատեղ նշանակությամբ։ Ըստ այդմ` Պաղոս երեցը , որն իրեն բնութագրում է իբրև Հիսուսի (այստեղ սեռական հոլովաձևով պիտի լիներ` ՅԻ-Յիսուսի, այլ ոչ` ՅՍ-Յիսուս, կամ` ՔԻ - Քրիստոսի) ծառա, եկեղեցի է կառուցել իր հոգու փրկության համար, ինչի առթիվ նաև խաչքար է կանգնեցրել Սուրբ Գրիգորի անունով։
Խաչքարը կանգնեցվել է 989 թվականին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի խաչքարեր Կատեգորիա:Խաչքարերի վիմական արձանագրություններ
Կամենսկոե (գյուղ, Լենինյան շրջան)
Կամենսկոե (Камянське, Aq Manay), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Լենինյան շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ակ-Մոնայ։
2001 թվականի տվյալներով Կամենսկոե գյուղում բնակվում էր 317 մարդ։
Տեփանյան
Տեփանյան, հայկական ազգանուն, առաջացել է Ստեփան, Տեփան բառերից   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հունարեն հիմքով ազգանուններ
Սևերնի (քաղաքատիպ ավան, Տալդոմսկի շրջան)
Սևերնի (Северный), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Տալդոմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3750 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Տալդոմսկի շրջանի բնակավայրեր
Տանձենի սովորական
Տանձենի սովորական, վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ հզոր ծառեր են մինչև 20-30 մ բարձրությամբ և 50-80 սմ բնի տրամագծով։ Ճյուղերը փշավոր են։ Բողբոջները և ընձյուղները մերկ են, հազվադեպ մազմզուկապատ։ Տերևները համարյա կլոր են, 2-5-7 սմ երկարությամբ և 1,5-2,5 սմ լայնությամբ, կլորավուն հիմքով, սղոցաեզր, նոր բացված ժամանակ թեթևակի մազմզուկապատ, այնուհետև մերկ, կամ միայն ջղերի ուղղությամբ մազմզուկապատ, վերևի կողմից փայլուն, ներքևի կողմից գունատ-անփայլ, չորացնելիս խիստ սևանում են։ Ծաղիկները միայնակ են կամ հավաքված վահաններում, բաժակաթերթիկները մնում են պտղի վրա, պատված են թաղիքանման աղվամազով։ Պտուղները կլորավուն են կամ սեղմված, 3-4 սմ տրամագծով, կոթունավոր, որը պտուղների երկարությունը գերազանցում է 2-3 անգամ։
Սովորական վայրի տանձենին ապրում է 150-300 տարի, իսկ կուլտուրական սորտերի կյանքի տևողությունը 25-30 տարուց չի անցնում։ Այս բույսերին բնորոշ է խիտ, առատ ճյուղավորությունը, առատ փշերը, մանր, բարակ տերևները, ուժեղ վեգետատիվ աճը, մանր, աննշան, տտիպ պտուղները, կոշտ, քարակերպ բջիջներով առատ պտղամսով, որը կարելի է ուտել միայն գերհասունացման ժամանակ։ Ներկայումս ամբողջ աշխարհում հայտնի են տանձենու ավելի քան 5000 սորտեր, որոնցից ԱՊՀ-ում շրջանացված են 150-ը։ ՀՀ-ում շրջանացված են հիմնականում այն տեսակները, որոնք ստացվել են Գյումրիի լեռնային պտղաբուծական կայանում և բերվել են երկրի այլ շրջաններից (ամառային տեսակներ՝ Լյուբիմիցա Կլապպա, Լետնիյ, Վիլյամս, Ռուսսկայա Մալգորժատկա, Բեսսեմյանկա, Սուռոգատ Սախարա, Բերե Կոզլովսկայա, աշնանային տեսակներ՝ Օսեննյայա Դեկանկա, Անտառային գեղեցկուհի, Բերե զելյոնայա, Բերգամոտ կրասնի Օսեննի, Բերե Օկտյաբրյա, Լեռնային գեղեցկուհի, Պամյատ Միչուրինա, ձմեռային սորտեր՝ Բերե զիմնյայա Միչուրինա, Գյումրիի ուշահաս, Ելենա և այլն)։
Տանձենու կուլտուրական տեսակները բավականին պահանջկոտ բույսեր են։ Խնձորենու հետ համեմատած դրանք ավելի ջերմասեր են և պակաս ցրտադիմացկուն։ Ազնվագույն, լավ տեսակները հեռանկարային չեն բարձրլեռնային շրջանների համար, որտեղ օդի նվազագույն ջերմաստիճանը իջնում է -26 °C-ից։ Բացված ծաղիկները ոչնչանում են արդեն -2-3 °C ցրտերի դեպքում, իսկ երիտասարդ, չփայտացած ընձյուղները ցրտահարվում են -2-3 °C ցրտերի դեպքում, իսկ երիտասարդ, չփայտացած ընձյուղները ցրտահարվում են -5-6 °C սառնամանիքների դեպքում։ Ամառային տեսակների հաջող մշակման համար պահանջվում է 130, իսկ աշնանային և ձմեռային տեսակների համար՝ 150-180 անսառնամանիքի օրեր։ Արժեքավոր պտղատու տեսակ լինելու հետ միասին սովորական տանձենին նաև հրաշալի դեկորատիվ բույս է, որը հատկապես աչքի է ընկնում ծաղկման շրջանում, ապրիլին և աշնանը, երբ հասունանում են պտուղները և տերևները ձեռք են բերում գեղեցիկ գունավորում։ Կարելի է տնկել խմբերով, ծառուղիներում, փողոցների տնկարկներում և որպես սոլիտեր։
Տարածվածություն
Տարածված է Արևելյան Եվրոպայում, Միջին Ասիայում, Արևմտյան Եվրոպայի լեռներում, Կովկասում։ Ենթադրվում է, որ վայրի վիճակում տարածված է եղել նաև Հայաստանում։ Ներկայումս հանդիպում է միայն մշակության մեջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Կուտինայի գրչության կենտրոն
Կուտինայի գրչության կենտրոն, հայ մշակույթի կենտրոն Կուտինայում (Քյութահյա)։
Մեզ հասած հնագույն ձեռագիրը 1486 թվականին Աստվածատուր Կաֆայեցու ընդօրինակած մի գանձարան է (պահվում է Երուսաղեմի Մատենադարանում)։ Կուտինայի գրչության կենտրոնում տևական և աշխույժ գրչական գործունեություն է ծավալվել։ Ձեռագրերը նկարագրված են Բաբկեն Կյուլեսերյանի ցուցակում․ մեծ մասը պահված է եղել Անկարայի Կարմիր վանքում, որոնց ճակատագիրն անհայտ է։ 16-րդ դարից մեզ է հասել 5 ձեռագիր, 17-18-րդ դարերից՝ Մաշտոցներ, Սաղմոսներ, Վանքեր ու վկայաբանություններ, Տաղարաններ, Մեկնություններ և այլն, ինչպես նաև «Պատմութիւն Կուտինա քաղաքի» գործը, 6 ձեռագիր Երևանի Մատենադարանում են ։
Թիլ (Սղերդի գավառ)
Թիլ, ավան կամ գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում ։ Գտնվում էր Բոհտան և Տիգրիս գետերի միախառնման վայրում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(6025) Նաոտոսատո
(6025) Նաոտոսատո (Naotosato), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,02113 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8119 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2304 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1918,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187694 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1992 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պետության զավթում
Պետության զավթում (State capture), համակարգային քաղաքական կոռուպցիայի տեսակ, որի շրջանակներում մասնավոր շահերը էապես ազդում են պետության կողմից որոշում կայացնելու գործընթացին՝ ի օգուտ այդ մասնավոր շահերի։