cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հրաչյա Հակոբյան (դերասան)
Կենսագրություն
1997 թվականին ավարտել է Երևանի Բենիամին Ժամկոչյանի անվան թիվ 119 միջնակարգ դպրոցը։
1998-2000 թթ. ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։
2001-2005 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական բաժնում ։
Աշխատանքային գործունեություն
2003-2007 թվականներին աշխատել է Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնում, 2008-2010 թվականներին՝ Երևանի Կամերային թատրոնում։ 2002-2009 թվականներին եղել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի տպագրության պատասխանատուն։ 2005 թ. ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտը։ 2000-2008 թթ. եղել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի տպագրության պատասխանատու, 2003-2008 թթ.՝ Երևանի խամաճիկների պետական թատրոնի, 2009-2010 թթ.՝ Երևանի պետական կամերային երաժշտական թատրոնի դերասան։ 2009-2013 թթ.՝ «Մեր Տպարանը» ՍՊԸ փոխտնօրեն։ 2013-2015 թթ.՝ «Armtimes.com» կայքի ադմինիստրատոր։
Նկարահանվել է մի շարք գեղարվեստական ֆիլմերում։ 2018-2019 թթ.՝ ԱԺ պատգամավոր (թիվ 3 ընտրատարածք, «Ելք» կուսակցությունների դաշինք)։ ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Ելք» խմբակցության անդամ։
2018 թվականի մայիսի 16-ին Հայաստանի փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանի պատգամավորական լիազորությունները դադարեցված ճանաչվելուց հետո Հրաչյա Հակոբյանը մանդատ է ստացել Հայաստանի 6-րդ գումարման Ազգային Ժողովում ։
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրություններում պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» դաշինքի համապետական ցուցակով ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ ։
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի աներորդին է, Աննա Հակոբյանի եղբայրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Ամբրոջո Լորենցետի
Ամբրոջո Լորենցետտի կամ Ամբրոջո Լաուրատի (իտալերեն՝ Ambrogio Lorenzetti, Ambruogio Laurati, ), Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, կերպարվեստի սիենական դպրոցի ներկայացուցիչ։ Գործել է մոտավորապես 1317-ից 1348 թվականների միջակայքում։ Արվեստի պատմաբաններից շատերի կարծիքով՝ նրա լավագույն աշխատանքը համարվում է Սիենայի Palazzo Pubblico-ի Sala dei Nove-ում (Իննի սրահում կամ Խորհրդակցությունների սենյակում) նկարած Լավ և վատ կառավարման այլաբանություն (ալեգորիա) որմնանկարը։ Ամբրոջոն նկարիչ Պիետրո Լորենցետտիի կրտսեր եղբայրն է։
Կենսագրություն
Ամբրոջո Լորենցետտին զգալի չափով ազդվել է բյուզանդական ու դասական արվեստներից և պատկերավորման իր յուրացրած ձևերն օգտագործելով՝ ստեղծել է նկարչական ինքնատիպ, անհատական ոճ։ Նրա գործերը բացառիկ յուրօրինակ են։ Ամբրոջոյի ապրած ժամանակներում արվեստում անհատականության դրսևորումը ոչ սովորական երևույթ էր, քանի որ արվեստը մեծ կախում ուներ պատվիրատուներից ու վերջիններիս ճաշակից։ Այդուհանդերձ, Լորենցետտին պրպտումներ է կատարել հեռանկարի, մարդկային մարմնի կառուցվածքի, դիմագծերի ուսումնասիրման և դրանց պատկերման նոր ձևերի բացահայտման ասպարեզում, ուսումնասիրել այդ բնագավառում դասական անցյալի վարպետների փորձը՝ իր ավանդը ներդնելով Վերածննդի գաղափարներն ու արտահայտչաձևերը զարգացնելու գործում ։ Նրա աշխատանքներում ակնառու կերպով դրսևորվել է նորարարությունը, որ նկատել են իրեն հաջորդած նկարիչներն ու առաջ են տարել։ Ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով՝ Ամբրոջոյի աշխատանքներում, որոնց բնորոշ է նատուրալիստական շունչը, նկատելի է Սիմոնե Մարտինիի ազդեցությունը։ Փաստաթղթային վկայություններ կան, որ նա մինչև 1321 թվականը եղել է Ֆլորենցիայում, ուր կարող էր վերադարձած լինել նաև Սիենայում մի քանի տարի անցկացնելուց հետո ։ Սիենացի վարպետի՝ մեզ հասած ամենավաղ ստեղծագործությունը 1319 թվականին ստեղծած «Տիրամայրը Մանկան հետ» նկարն է։ Նրա գլուխգործոցը՝ Վաղ Վերածննդի աշխարհիկ նկարչության լավագույն գործերից մեկը համարվող Լավ և վատ կառավարման այլաբանություն (ալեգորիա) որմնանկարը, ավել ուշ ժամանակներում է ստեղծվել։ Երեք պատի վրա պատկերված են տարբեր առաքինություններ այլաբանորեն մարմնավորող բազմաթիվ ֆիգուրներ՝ ստեղծելով մի ընդարձակ անսամբլ ։ Դիմացի երկու պաննոներում արվեստագետը ստեղծել է քաղաքի ու գյուղի լավ և վատ կառավարման համայնապատկերներ, որոնք կարող են համարվել միջնադարյան բնակավայրերի առօրյայի նկարեն հանրագիտարաններ։ Ի դեպ, վատ կառավարմանը նվիրված հատվածում առաջին անգամ պատկերված է ավազային ժամացույց։
Ամբրոջո Լորենցետին, ինչպես և իր եղբայր Պիետրոն, զոհ է գնացել 1348 թվականի ժանտախտի համաճարակին ։ Ջորջո Վազարին նրա կենսագրությունն ընդգրկել է նշանավոր նկարիչների, քանդակագործների ու ճարտարապետների կյանքի ու գործի պատմություններն ամփոփող իր գրքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Վերածննդի նկարիչներ
Վերբկա (գյուղ, Կովելի շրջան)
Վերբկա (Вербка), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1543 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վերբկա գյուղում բնակվում էր 697 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,582 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1197,59 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1543 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գոբրոնեթի
Գոբրոնեթի (გობრონეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քեդայի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քեդայից 13 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 251 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քեդայի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Դևիցա (գյուղ, Ուսմանսկի շրջան)
Դևիցա (Девица), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ուսմանսկի շրջանի կազմում։
Ձորագյուղ (այլ կիրառումներ)
Ձորագյուղ, կարող է վերաբերել հետևյալ բնակավայրերին
Բիկին (գետ)
Բիկին (Бикин), գետ Ռուսաստանում (Պրիմորիեի երկրամասի Խաբարովսկի մարզում)։ Բիկին ստորին հոսանքի մերձակայքում ընկած անտառային զանգվածը, որն զբաղեցնում է ավելի քան 4.000 քառակուսի կիլոմետր տարածք, համարվում է ասեղնա-լայնատերև անտառի ամենամեծ կուսական զանգվածն աշխարհում։ Այդտեղ է ընկած ամուրյան վագրի ռուսական և չինական պոպուլյացիաները սահմանազատող բնական միջանցքը ։ 2010 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկում ։ Չնայած դրան՝ Պրիմորսկի երկրամասի անտառտնտեսության վարչությունը 2011 թվականի մայիսին անտառը վարձակալության է հանձնել «Лес экспорт» ՓԲԸ-ին՝ թույլատրելով անտառահատում իրականացնել մանրատախտակ (պարկետ) արտադրելու նպատակով ։ Բնապահպան կազմակերպությունների սուր քննադատության, բողոքի արդյունքում այդ որոշումը չեղարկվել է ։ 2018 թվականին Բիկին գետի հովիտը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Աշխարհագրություն
Բիկինն սկիզբ է առնում Սիխոտե-Ալինի լանջերից և թափվում է Ուսուրի գետը։ Պատկանում է Խաղաղ օվկիանոսի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Ալչան, Բաչելազա (Կլյուչևայա), Զևա։
Հիդրոգրաֆիա
Բիկին գետի երկարությունը 560 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 22300 կմ2։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 246 մ3։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգության նախնական ցանկ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ռուսաստանում
Պելիո Ինտելվի
Պելիո Ինտելվի (Pellio Intelvi), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 871 մարդ։ Բնակչությունը հասնում է 87 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22020։ Հեռախոսային կոդ՝ 031։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Փոխարկելի պարտատոմս
Փոխարկելի պարտատոմս է համարվում այն ​​պարտատոմսը, որն իր սեփականատիրոջը իրավունք է տալիս այն փոխանակել նույն թողարկողի (սովորական կամ արտոնյալ) բաժնետոմսերով։ Փոխակերպման տոկոսադրույքը հայտնի է թողարկման պահին։ Երկուսի միջև տարբերությունն այն է, որ պարտատոմսը շահույթ է ստանում, մինչդեռ արտոնյալ բաժնետոմսը շահաբաժին է ստանում։
Տնտեսական իմաստը
Ներդրողները գնում են փոխարկելի պարտատոմսեր՝ հենվելով ոչ թե դրանց բարձր եկամտաբերության վրա, այլ բաժնետոմսերի փոխանակման արդյունքում ապագա եկամուտների վրա։ Այսպիսով, նրանք իրականում ձեռք են բերում բաժնետոմս արագ զարգացող ընկերությունում։
Փոխակերպման իրավունք
Փոխակերպման իրավունքը և դրա իրականացման պայմանները կոչվում են փոխակերպման արտոնություն։ Արտոնությունը ներառում է այն ժամանակահատվածը, որի ընթացքում կարող է կատարվել փոխարկումը և փոխարժեքը։
Պարտատոմսերի գնորդը կարող է դրանք փոխանակել բաժնետոմսերի հետ որոշակի սպասման ժամկետից հետո, որի տևողությունը կարող է լինել 6 ամսից մինչև 2 տարի։ Այնուհետև սկսվում է փոխարկման ժամկետը, որը կարող է ավարտվել պարտատոմսերի մարման պահին կամ ավելի կարճ լինել։ Հազվադեպ չէ, որ թողարկման պայմանները նախագծված են ներդրողներին խրախուսելու համար փոխարկել պարտատոմսերը։ Օրինակ, թողարկումը կարող է չեղյալ համարվել։ Եթե ​​թողարկողը զանգահարում է պարտատոմսը, ապա ներդրողը պետք է փոխակերպման որոշում կայացնի կամ համաձայնի վաղաժամկետ մարման գնի գնով։ Որպես կանոն, վճարման ենթակա գինը հավասար է պարտատոմսի անվանական արժեքին` ավելացված անվանական արժեքի և արժեկտրոնի եկամտաբերության 1%-ով։ Եթե ​​սովորական բաժնետոմսի շուկայական արժեքը, որի համար պարտատոմսը փոխանակվում է, ավելի մեծ է, քան վճարելի արժեքը, ապա ներդրողը ավելի հավանական է, որ որոշի փոխարկել պարտատոմսը։
Փոխակերպման օրինակ
Ընկերությունը կարող է թողարկել 1000 դոլար փոխարկելի պարտատոմսեր՝ տարեկան 8%-ով, պայմանով, յուրաքանչյուր պարտատոմս կարող է փոխարկվել սովորական բաժնետոմսի՝ մեկ բաժնետոմսի համար 25 դոլարով։ Սա նշանակում է, որ մեկ պարտատոմսի դիմաց կարող են ստանալ 40 բաժնետոմս։ Եթե ​​փոխարկման պահին բաժնետոմսի գինը կազմում է 30 դոլար, ապա փոխարկումից հետո այն կունենա 40 բաժնետոմս՝ 1200 դոլար ընդհանուր արժեքով։ Նման գործառնությունից նրա շահույթը կկազմի 200 դոլար կամ պարտատոմսի անվանական արժեքի 20%-ը։
Պարտատոմսերի տոկոսադրույք
Քանի որ փոխարկելի պարտատոմսերը կարող են փոխանակվել նույն թողարկողի սովորական բաժնետոմսերով, դրանց շուկայական արժեքները դրականորեն կապված են։ Միաժամանակ փոխարկելի պարտատոմսի գինն ավելի է փոխվում՝ պայմանավորված փոխարժեքով։ Ենթադրենք, որ նախորդ օրինակում սովորական բաժնետոմսի գինը $30-ից աճել է $33-ի:Այս դեպքում փոխարկելի պարտատոմսի շուկայական գինը պետք է բարձրանա $1200-ից մինչև $1320: Եթե ​​փոխարկման փոխարժեքը մեկից մեծ է, ապա արժեթղթերի գնի փոփոխությունն ավելի ուժեղ է լինում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինանսներ Կատեգորիա:Ներդրումներ Կատեգորիա:Բիզնես իրավունք
Ստեպնովսկի գյուղական խորհուրդ (Յամոլսկի շրջան)
Ստեպնովսկի գյուղական խորհուրդ  (Степненська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպնովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 824 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բառգիրք (542)
Բառգիրք (542), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 542 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 10․6×7․5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 201 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Մկնատամի Խաչ վանք
Անվան ստուգաբանություն
Վանքի մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են։ Ըստ պատմագրական տվյալների, վանքի անվանումը կապված է մկնատամ կոչվող (մաշկի սնկային հիվանդություն) հիվանդության բուժման հետ ։
Ճարտարապետություն
Վարազգոմ (նախկինում՝ Ղուշչի) գյուղը գտնվում է Մերիկ գյուղից 2 կմ հարավ-արևելք՝ Աղավնագետի աջ կողմում՝ գետափից 1 կմ հեռավորությամբ, ծովի մակերևույթից 1520-1600 մ բարձրության վրա։ Այն միևնույն՝ անփոփոխ անվամբ առաջին անգամ հիշվում է Տաթևի վանքին հարկատու գյուղերի թվում (1600 պտղաչափով)։
Վարազգոմից 1 կմ հարավ-արևելք, Աղավնագետի աջակողմյան վտակ Սթունիսի ձախ ափին վեր խոյացած քարաժայռի գագաթին պահպանվում է ժողովրդական ավանդությամբ «Մկնատամի Խաչ» անվամբ հայտնի փոքրիկ եկեղեցին։ Վերջինս սրբատաշ քարով կառուցված, 12-13-րդ դարերին բնորոշ ճարտարապետական ու հորինվածքային դասական առանձնահատկություններով, միանավ, թաղածածկ շինություն է (ավելի շուտ մատուռ, քան եկեղեցի)։ Արտաքին չափերն են 4.30 մ × 3,15 մ։
Մկնատամի Խաչ սրբավայրը երկու շինությունից է կազմված՝ մատուռ-եկեղեցուց և հավանաբար գրապահոցից։ Ճարտարապետական հարդարանքի տեսակետից աչքի է ընկնում արևմուտքից բացված միակ մուտքի շրջանակը և լուսամուտի պսակը։ Տանիքը պատած է կիսաբոլորակ ծածկասալերով։ Շինանյութը կապտավուն բազալտից է։
Կառույցի արևմտյան կողմում է գտնվում միակ ցածր ու նեղ  մուտքը, որն ունի քանդակազարդ շրջանակ. վերևում կամարակապ է, իսկ մի քիչ էլ վեր կա փոքրիկ պատուհան, որի պսակը նույնպես աչքի է ընկնում իր գեղեցիկ հորինվածքով։ Թաղակապ տանիքը պատված է հարթ ու մի կողմից բոլորակով ծածկասալերով, որոնց մեծ մասը, ցավոք, արդեն թափվել է։ Հյուսիսային և արևմտյան պատերի անկյունաքարերը  ներքևի մասում նույնպես ընկել են։
Շինարարություն
Շինության կոպտատաշ քարերը միմյանց հետ ամրացվել են կրաշաղախով։ Միայն անկյունաքարերն են սրբատաշ և մուտքի բարավորը։ Ներսի կողմից պատերի մեջ խորշեր կան, և ենթադրում է, որ շինությունը ծառայել  է որպես գրապահոց։ Արևմտյան պատը որոշ չափով առաջ է ընկած մատուռից և ունի պատուհան։  Մուտքը արևելյան կողմից է։ Այս հատվածը  ժամանակին աստիճաններ է ունեցել։ Այժմ 3-4 մետրից հետո ուղղաձիգ ժայռն է։
Վանքի ճակատագիրը
Խորհրդային տարիներին վանքը միտումնավոր ավերումների, արհեստական փոփոխությունների չի ենթարկվել, չի տուժել նաև Արցախյան պատերազմների ժամանակ։ 2020 թվականին դեկտեմբերին Քաշաթաղի շրջանի ադրբեջանական վերահսկողությանը անցնելուց հետո հուշարձանի տարածքում փոփոխություններ և ավերումներ դեռ փաստագրված չեն, ադրբեջանական կողմը այն ներկայացնում է որպես աղվանական սրբարան և թվագրում 10-11-րդ դարերով։
Համանուն եկեղեցի Հայաստանում
Առաջին տարբերակով Բալա Գրիգորի մատուռ է կոչվում, քանի որ գյուղի Դդի բարձունք (հիշատակվում է Հովհաննես Թումանյանի «Մի ավանդությունում») կոչվող վայրում թաղված է եղել Դսեղի երևելիներից մեկի՝ Բալա Գիքորի հայրը։ Բալա Գիքորը հոր գերեզմանի կողքին 1902 թվականին մատուռ է կառուցել, որը ժամանակի հետ դարձել է գյուղի կարևորգույն սրբավայրերից մեկը։
Հետագայում Բալա Գիքորը հոր աճյունը տեղափոխել է մատուռի ձախ կողմը, քանի որ գերեզմանի հին տեղով մարդկանց շարժը շատ է եղել, որպեսզի հոր գերեզմանը ոտքի տակ շատ չտրորվի։
Մատուռն անվանում են նաև Մկնատամի Խաչ, քանի որ մատուռը հրաշագործ զորություն է ունեցել և բուժել մկնատամի խայթոցից առաջացած բարդությունները։ Այն կառուցված է սև որձաքարից (բազալտ), որի մշակումն այն ժամանակներում մեծ դժվարություն էր ներկայացնում։ Այն, թեպետ իր փոքր չափերին, կառուցված է ճարտարապետական յուրահատուկ լուծումներով, հատկապես աչքի է զարնվում կամարաձև տանիքը, որի կառուցումը 20-րդ դարի սկզբին հատկապես մեծ դժվարություն էր ներկայացնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պաշտամունքային կառույցներ Հայաստանում և Արցախում Կատեգորիա:Շինարարական տարրեր և կառուցվածքներ Կատեգորիա:Արցախի Հայ Առաքելական գործող եկեղեցիներ և վանքեր Կատեգորիա:Կառույցներ ըստ նշանակության Կատեգորիա:Կառույցներ ըստ դարի
Յասնայա Պոլյանա (գյուղ, Ասկիզսկի շրջան)
Յասնայա Պոլյանա (Ясная Поляна), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 800 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի բնակավայրեր
Փոտեր շրջան (Տեխաս)
Փոտեր շրջան (Potter County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.354 կմ² է, բնակչությունը՝ 113.546 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ամարիլո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1876 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Սուրբ Չարլզ Բորրոմեոյի եկեղեցի
Սուրբ Չարլզ Բորրոմեոյի եկեղեցի (Sint-Carolus Borromeuskerk), Անտվերպեն քաղաքի կենտրոնում կառուցված եկեղեցի, որը գտնվում է Հենրիկ Կոնսիանսի հրապարակում։ Կառուցվել է 1626 թվականին որպես Անտվերպեն քաղաքի Հիսուսի եկեղեցի, որը փակվել է 1773 թվականին։ 1779 թվականին անվանվել է սուրբ Չարլզ Բորրոմեոյի անունով։ Եկեղեցին հայտնի է Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի՝ առաստաղին նկարված 39 պատկերներով, որոնք 1718 թվականի հուլիսի 18-ին կայծակի հարվածից այրվել են։
Պատմություն
Եկեղեցու կառուցման գաղափարը հղացել է Հիսուսի միաբանության գլխավոր եկեղեցի հանդիսացող Գեսուի վանքը ։ Եկեղեցին կառուցվել է Էրազմուս II Շեցի ժառանգի կողմից գնված Հուիս վան Աքենի կողքին։ Դա աշխարհում առաջին եկեղեցին էր, որը նվիրված էր Հիսուսի միաբանության հիմնադիր Իգնատիոս դե Լոյոլային։
1718 թվականին նավի կամարը և Ռուբենսի առաստաղի նկարները հրդեհի պատժառով ոչնչացել են։ Ժան Պիտեր վան Բարսչեյթ Մեծը վերականգնել է վնասված հատվածները ըստ նախնական պլանի, բայց բնօրինակ կեսոնը փոխարինել է լայն կամարներով։ 1773 թվականին Հիսուսի Միաբանությունը ճնշվել է, իսկ շենքը՝ բռնագրավվել։ Այն վերաբացվել է 1779 թվականին՝ Սուրբ Կարլոս Բորրոմուշերկերի անվամբ, վերանվանվելով Չարլզ Բորրոմեո։
Մերկի (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Մերկի (Мірки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
Սուրբ Չարլզ Բորրոմեոյի եկեղեցի
Պատմություն
1803 թվականից ի վեր Սուրբ Կարլոս Բորոմուշերկերը գործում է որպես ծխական եկեղեցի ։ 1830 թվականի Բելգիայի անկախությանը նախորդած հոլանդական իշխանության ժամանակահատվածում բարոկկո ոճի ներքին հարդարանքը փոխարինվել է՝ որպես բողոքական եկեղեցի ծառայելու նպատակով։
Մերկի (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մերկի գյուղում բնակվում էր 109 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուրբ Չարլզ Բորրոմեոյի եկեղեցի
Պատմություն
1980-ական թվականների վերականգնման արշավը եկեղեցիներին բերել է բարոկկո շքեղություն։ Բացի Ռուբենսի աշխատանքներից, ինտերիերում ցուցադրվում են Գերարդ Զեգերսի, Դանիել Զեգերսի և Կորնելիս Շուտի նկարները ։
2009 թվականի օգոստոսի 30-ին կրկին հրդեհ է բռնկվել, բայց կարևոր արվեստի գործերից ոչ մեկը չի վնասվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անտվերպենի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Բելգիայի եկեղեցիներ
Տուրրի
Տուրրի  (Turri), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Մեդիո Կամպիդանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 533 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 55 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 10 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0783։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Սեբաստիանը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Աղջուր
Աղջուր, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում ։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ, Շատախ գյուղաքաղաքից 15 կմ արևելք, սարահարթի վրա։
Անվան ստուգաբանություն
Անունը հավանաբար կազմված է աղ և ջուր բառերից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յկարգատ (գետ)
Յկարգատ (Каргат), գետ Ռուսաստանում (Նովոսիբիրսկի մարզ)։
Աշխարհագրություն
Յկարգատ գետը սկիզբ է առնում Վասյուգանի ճահիճներից և թափվում է Փոքր Չանի լիճ։ Գետը պատկանում է Չանի լիճի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 146 մ բարձրության վրա։
Հիդրոգրաֆիա
Յկարգատ գետի երկարությունը կազմում է 387 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 7200 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 9, 53 մ3։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
(3884) Ալֆերով
(3884) Ալֆերով (Alferov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 13-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,110797 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6822 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5394 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2004,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179637 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,16° անկյուն։
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թիլ Արմեն)
Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Հայ կաթողիկե եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Հայոց Միջագետքում, Մարդին քաղաքից 25 կմ դեպի հարավ գտնվող Թիլ Արմեն ավանում։ Այժմ գտնվում է՝ Թուրքիայի Հանրապետության Մարդինի նահանգի Քըզըլթեփե շրջանի կենտրոն Թիլ Արմեն քաղաքում ։
Պատմություն
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին բավականին հին է, բայց կառուցման ստույգ թվականն անհայտ է ։ Եկեղեցին գործել է մինչև 1915 թվականը (Մեծ Եղեռն) ։
Հետագա ճակատագիրը
Եկեղեցին, Թուրքիայի գյուղատնտեսության նախարարության կողմից տարիներ շարունակ օգտագործվել է որպես թունաքիմիկատների պահեստ։ 2004 թվականին պաշտպանության տակ առնված եկեղեցին վերենորոգելու որոշում է կայացվել, սակայն մինչ դրա իրագործումը եկեղեցու պահակը 7 մետրանոց փոս է փորել և գանձ որոնել։ 2007 թվականից վերակառուցման սպասող եկեղեցու տանիքի փլուզումից հետո այն վերադարվել է Հայ կաթողիկե եկեղեցու «Սուրբ Գևորգ հիմնադրամ»-ին։ Ներկայումս եկեղեցուց մնացել են միայն պատերը։ Որպես պահեստ ծառայելու տարիներին եկեղեցու ներսում բետոնե աստիճաններ են կառուցվել ։
Եկեղեցու վերջնական տեսքը լուսանկարած Զուբեյդե Սարըն նշել է, որ եկեղեցու գոյության մասին մինչև 2000-ական թվականները հայտնի չի եղել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական եկեղեցիներ Կատեգորիա:Մարդինի նահանգի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայոց Միջագետքի վանքեր և եկեղեցիներ
Ջինա Հասփել
2017—2018 թվականներին եղել է ԿՀՎ տնօրենի տեղակալը ։
Ծառայությունը ԿՀՎ-ում
Հասփելը ԿՀՎ-ում ծառայում է 1985 թվականից և զբաղեցրել է մի շարք կառավարական պաշտոններ ։ Համաձայն հրապարակված տվյալների 2002 թվականին Հասփելը եղել է Թայլանդում գտնվող ԿՀՎ գաղտնի բանտի ղեկավարը ։ Այս բանտում «Կատվի աչք» կոդավորված անվանումով որոշ ժամանակ պահվել են Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիներ Աբդ-էլ-Ռահիմ ալ-Նասրին և Աբու Զուբայդան, կասկածյալները ըստ էության հարում էին «Ալ-Կաիդա» խմբավորմանը։ ԱՄՆ Սենատի հանձնաժողովի խոշտանգումների մասին 2012 թվականի զեկույցում ասվում է, որ այս անձիք բանտում ենթարկվել են խոշտանգումների և անօրեն մեթոդներով հարցաքնությունների ։ ԿՀՎ-ի գաղտնազերծված նյութերում կան տվյալներ, որ Զուբայդան ջրի միջոցով խոշտանգման է ենթարկվել ամսական 83 անգամ, ինչպես նաև բանտարկյալը պահվել է մեծ տուփի մեջ ու կորցրել քունի, ինչի հետևանքով զրկվել է ձախ աչքի տեսողությունից։ Զուբայդան նշել է, որ ԿՀՎ քննիչները ոչ մի տվյալ չեն ունեցել իր մեղավորության մասին ։
2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Սահմանադրական իրավունքի և մարդու իրավունքների եվրոպական կենտրոնը առաջ է քաշել ԿՀՎ չբացահայտված աշխատակիցների կողմից կատարված քրեական հացագործությունների կատարման փաստը որից հետո ԱՄՆ Սենատը հրապարակեց ամերիկյան հատուկ ծառայություններում խոշտանգումների մասին զեկույցը։ 2017 թվականի հուլիսի 7-ին Սահմանադրական իրավունքի և մարդու իրավունքների եվրոպական կենտրոնը Աբու Զուբայդայի գործով մեղադրանք առաջադրեց  ։
Հետագայում Հասփելը զբաղեցրեց ԿՀՎ հակաահաբեկչական կենտրոնի տնօրեն Խոսե Ռոդրիգեսի տեղակալի պաշտոնը։ Իր հուշերում Ռոդրիգեսը գրել է, որ 2005 թվականին Հասփելը հրաման է տվել ոչնչացնել Թայլանդի գաղտնի բանտի տեսագրությունների տասնյակ տեսաերիզները ։
2013 թվականին Ջոն Օուենը, որը այդ ժամանակ եղել է ԿՀՎ տնօրեն Հասփելին նշանակել է Ազգային հետախուզական ծառայության տնօրենի պաշտոնակատար, որի իրավասության մեջ է մտնում ԿՀՎ-ի կողմից ամբողջ աշխարհում գաղտնի գործողությունների կազմակերպումը ։ Սակայն Հասփելը իր հասցեին հնչած քննադատությունների պատճառով չհաստատվեց տնօրենի տեղակալի պաշտոնում ։ Հասփելը նաև զբաղեցրել է Ներքին հետախության և գաղտնի օպերացիաների ազգային գաղտնի ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնը ։
2017 թվականի փետրվարի 2-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփը Հասփելին նշանակել է ԿՀՎ տնօրենի տեղակալի պաշտոնում։ 2017 թվականի փետրվարի 8-ին Սենատի հետախուզության կոմիտեի մի քանի անդամներ Թրամփին առաջարկեցին վերանայել այդ որոշումը, սակայն նախագահի որոշումը մնաց ուժի մեջ ։
2017 թվականի փետրվարի 15-ին լրագրող Ակկերման Սպենսերը իր բլոգում հայտնեց հոգեբաններ Բրյուս Ջեսսենի և Միտչել Ջեյմսի մասին, ովքեր ընդլայնված հարցաքնությունների ծրագրի մշակողներն էին, որը նախատեսված էր Զուբայդին հարցաքննելու և հետագայում նույն կերպ վարվել նաև մնացած ԿՀՎ գաղտնի բանտերում ։
2018 թվականի մարտի 13-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփը Թվիթթերի միջոցով հայտնեց, որ Հասփելին նշանակել է ԿՀՎ տնօրեն։ Հասփելը եղել է ԿՀՎ-ի առաջին սպան, որը առանց փոխտնօրեն նշանակվելու միանգամից նշանակվել է ԿՀՎտնօրենի պաշտոնում։ Սենատի հավանությունից հետո Հասփելը կդառնար ԿՀՎ-ի առաջին կին տնօրենը ։
2018 թվականի մայիսի 17-ին ԱՄՆ Սենատը հաստատեց Հասփելին ԿՀՎ տնօրենի պաշտոնում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 1 ծնունդներ Կատեգորիա:1956 ծնունդներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Դոնալդ Թրամփի նախագահություն Կատեգորիա:Կանայք քաղաքականությունում
Երաժշտության ընդհատված դաս
Երաժշտության ընդհատված դաս (Onderbreking van de muziek), հոլանդացի նկարիչ Յան Վերմեերի նկարներից, հավանաբար նկարված 1660-1661 թվականներին։ Երաժշտության թեմայի ժանրով նկարներ 17-րդ դարի հոլանդական նկարչության մեջ արդիական էին։ Նկարը պահվում է Նյու-Յորքում՝ Ֆրիկի հավաքածուում ։
Ստեղծման պատմություն
1660 թվականին Յան Վերմեերը ընտանիքի հետ տեղափոխվում է իր մոր տուն, որը գտնվում էր Աուդ Լանգենդեյկում (հոլ.՝ Oude Langendijk), նյու-Յորքի Դելֆտե կրկեսի մոտ։ Շենքի առաջին հարկում նկարիչը տեղավորում է իր արհեստանոցը, որտեղ և, հավանաբար, 1660-1661 թվականների ընթացքում նկարում է այս նկարը ։ 1901թվականին այն գնվել է 26000 դոլարով, որը զգալիորեն ավելի մեծ գումար էր ,քան նկարչի մնացած նկարները ։
Նկարի սյուժե
«Երաժշտության դաս», «Համերգ», «Լյութնիստկա» և «Կիթառահար» նկարների հետ այս ստեղծագործությունը մի մասն է կազմում երաժշտական թեմաներին նվիրված նկարների ։ Այս նկարի սյուժեն արտացոլում է 17-րդ դարի Եվրոպայում սիրաշահելու գործընթացը, մասնավորապես `նվագելու ժամանակ, ընկերոջ կամ երաժշտության ուսուցչի հետ։ Դատելով հագուստի հարուստ տեսքից, երևում է, որ մեծ ուսուցիչը եկամուտ ունի։ Առաջին հայացքից նման անհասկանալի դետալներից մեկը գինու բաժակն է և հետևի պլանում ՝ Էրոսի նկարը, որը ներքին ուղղվածություն ունի գործող երկու անձանց միջև մտերիմ հարաբերությունների։ Էրոսի նկարի միջոցով նկարիչն արտահայտում է այն միտքը, որ միայն իրար հետ կապված մարդկանց միջև կարող անկեղծ սեր լինել ։ Տղամարդն ու աղջիկը միասին նոտաների թերթ են բռնել, և այդ ժամանակ, հավանաբար, ինչ- որ մեկը սենյակ է մտնում , և աղջիկը, հանկարծակիի գալով շրջում է գլուխը։
Որպեսզի աղջկա դեմքն ավելի արտահայտիչ երևա, և հայացքն ավելի ուշադրություն գրավող լինի, Վերմեերը նրա գլխին նկարում է սպիտակ գլխաշոր և լուսավոր տոնով հագեցնում է դեմքի գույնը։ Այս աշխատանքի մեջ Վերմեերը առաջին պլան է բերում մարդկային փոխհարաբերությունները, ոչ դե գործողությունների զարգացում։ Ենթադրվում է, որ ձախ անկյունի թռչնի վանդակը նկարվել է հետագայում՝ այլ նկարիչների կողմից, քանի որ ներկի բաղադրությունը տարբեր է հիմնական ներկի բաղադրությունից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1660 նկարներ Կատեգորիա:Յան Վերմեերի նկարներ Կատեգորիա:1661 նկարներ
Սաթենիկ Չմշկյան
Սաթենիկ Չմշկյան (Եղիսաբեթ Տեր-Աբրահամյան, ), հայ դերասանուհի, արևելահայ պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիրներից։
Եղել է դերասան, բեմադրիչ Գևորգ Չմշկյանի կինը։
Կենսագրություն
Եղիսաբեթ Տեր-Աբրահամյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1883 թվականից հանդես է եկել որպես երգչուհի, ապա հանդես է եկել Գևորգ Չմշկյանի թատերախմբում։ Աչքի է ընկել բևութագրական և դրամատիկական դերերով, հատկապես Գաբրիել Սունդուկյանի պիեսներում՝ Էփեմիա, Շուշան («Պեպո»), Խամփերի, Մարքրիտ («Խաթաբալա») և այլն։
Ակակի Ծերեթելին բարձր է գնահատել Շուշանիկի (Հ. Կարենյանի «Շուշանիկ», վրաց.) դերակատարումը։ Սաթենիկ Չմշկյանը մասնակցել է Անդրկովկասի հայաշատ վայրերում կազմակերպված ներկայացումներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1849 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Թիֆլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1907 մահեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 24 մահեր Կատեգորիա:Թբիլիսի քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ դերասաններ
Ձորագյուղ (Երևան)
Ձորագյուղ, Հին Երևանի թաղերից մեկը։ Զբաղեցնում էր Հրազդան գետի ձախափնյա մասը՝ Հաղթանակի կամրջից հյուսիս՝ դեպի Այգեձոր՝ գետի երկայնքով։ Պարսկական տիրապետության օրոք հայտնի է նաև եղել որպես «Դարաքյանդ» (Ձորագյուղի թուրքերեն թարգմանությունը)։ Թաղամասը ողջ պատմության ընթացքում եղել է հայաբնակ։ Ձորագյուղը նաև հայտնի է որպես Կոնդի մի հատված ու տարածքը կոչվել է Խնկելո ձոր։
Կառուցվածքը
Թաղամասը իր հերթին ունեցել է իր թաղերը
Ըստ Առաքել Դավրիժեցու (18-րդ դար)՝ մինչև Մոսվսես Տաթևացու շինարարական աշխատանքները՝ Էջմիածնի վանքը գրեթե անմարդաբնակ էր, քանզի կաթողիկոսները Երևանի կաթողիկեում էին բնակվում կամ շրջագայում էին։ Կաթողիկոսարանը տեղադրված է եղել Հրազդանի զառիթափի գլխին։ Նրանցից դեպի հյուսիս, դարձյալ քարափի գլխին, գտնվել է սուրբ Հակոբ եկեղեցին, հարակից եղել են շատ սենյակներ, հացի փուռ, ժողովրդին սպասարկող սուրբ Սարգիս եկեղեցին։
Եկեղեցուց բացի անապատի մյուս շենքերը կամ ավերվել են կամ հրդեհվել (դրանք մեծ մասամբ փայտաշեն էին)։ Կից այգին ու ծառաստաններն էլ վաղուց զբաղեցրել են քաղաքի բնակիչները և տներ կառուցել այնտեղ։ Ձորագյուղում, Հրազդանի ափին գործում էր միայն կաշեգործական 32 խանութ-արհեստանոց։
Ձորագյուղի մի մասը վերականգնվել է։ Նախատեսվում է այստեղ վերակառուցել Հին Երևանը։ Վերականգնված թաղամասում առանձնանում է մեծատաղանդ հայ ռեժիսոր Սերգեյ Փարաջանովի տուն-թանգարանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի պատմություն Կատեգորիա:Հին Երևան Կատեգորիա:Երևանի նահանգ Կատեգորիա:Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր Կատեգորիա:Հին Երևանի թաղամասեր
Շչերբինովկա (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Շչերբինովկա (Щербинівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շչերբինովկա գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,66 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6870 մարդ/կմ²։
Տամաշ Ացել
Տամաշ Ացե (Aczél Tamás, 16 դեկտեմբերի, 1921, Բուդապեշտ, Հունգարիա – 18 ապրիլի, 1994, Բոստոն, ԱՄՆ), հունգարացի գրող, լրագրող, տարագրության մեջ դասավանդել է հունգարական և անգլիական գրականություն։ Ստալինյան (1952) և Կոշութի (1949) մրցանակների դափնեկիր։
Կենսագրություն
Տամաշ Ացելը ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։ 1939 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա կրթությունը շարունակել է Իտալիայում (1939-1941)։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո ուսանել է Պետեր Պազմանիի կաթոլիկական համալսարանում, որտեղ սովորել է հունգարերեն և անգլերեն։ 19 տարեկանից մասնակցել է բանվորական շարժմանը։ Անդամակցել է Հունգարիայի Կոմունիստական կուսակցությանը։ 1945 թվականին, աշխատելով գյուղում, մասնակցել է հողային ռեֆորմի իրականացմանը։ 1950-1953 թվականներին եղել է մշակութային քաղաքականության հարցերին նվիրված «Աստղ» (Csillag) ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ 1953-1956 թվականներին եղել է Հունգարացի գրողների միության քարտուղար։ 1956 թվականի վերջին, երբ պարտվում է Հունգարական հեղափոխությունը, որում ակտիվ մասնակցություն էր ունեցել, տեղափոխվում է Մեծ Բրիտանիա, իսկ 1966 թվականին տեղափոխվում է ԱՄՆ։ Արտասահմանում եղել է հունգարերենով հրատարակվող մի շարք պարբերականների խմբագիր։ 1957-1961 թվականներին համագործակցել է Բրյուսելի Իմրե Նադյայի անվան սոցիալ-քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի հետ։ 1966 թվականից մինչև իր մահը դասավանդել է Մասաչուսեթսի համալսարանում, եղել է ՊԵՆ-ակումբի փոխնախագահ։
Տամաշ Ացելն ամուսնացած էր օլիմպիական չեմպիոն, ատլետ Օլգա Դյարմատիի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա ։
Տամաշ Ացելը մահացել է 1994 թվականի ապրիլի 18-ին Բոստոնում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:Հունգարացի լրագրողներ Կատեգորիա:Կոշութի մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Եվա Ռիվաս
Եվա Ռիվասը (իսկական անունը՝ Վալերիա Ռեշետնիկովա-Ծատուրյան, ) հայ երգչուհի, ներկայացրել է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթին Օսլոյում «Apricot Stone» («Ծիրանի կորիզ») երգով։
Կենսագրություն
Եվա Ռիվասը, կամ Վալերիա Ռեշետնիկովա-Ծատուրյանը ծնվել է Դոնի Ռոստովում։ Հայրը՝ Ալեքսանդր Ռեշետնիկովը, ծնվել է Վլադիվոստոկում հայի և ռուսի ընտանիքում, իսկ մայրը՝ Փիրուզա Ծատուրյանը, հայ է, որը ծնվել է Երևանում։ Նախատատը՝ ազգությամբ հույն Եվա Ռիվասն է, որի անունը երգչուհին օգտագործում է որպես կեղծանուն։ 1994 թվականին ընդունվել է անգլիական թեքումով դպրոց, տարրական դասարաններում եղել է դպրոցական հայկական երգչախմբի մենակատարուհի։
1996-2004 թվականներին հանդես է եկել որպես Ռոստով քաղաքի «Արևիկ» անսամբլի մենակատար։ Եվան՝ իբրև խմբի մենակատարուհի, բազմիցս արժանացել է դափնեկրի կոչմանը։ Ելույթ ունենալով թե համույթի կազմում, և թե որպես անհատ կատարող՝ «Ալվան Ծաղիկ» մանկապատանեկան երգի մրցույթում, Եվան արժանացավ «Գրանդ պրի» մրցանակին։
1999 թվականին Սարատով քաղաքում Առաջին ռուսական երիտասարդական Դելֆիական խաղերին ներկայացնելով հայկական երգ Ռոզի Արմենի երգացանկից՝ Եվան արժանացավ երկու արծաթե մեդալների։
2003 թվականին ավարտել է «Իմիջ Էլիտ» դպրոցը և դարձել այս գործակալության առաջատար մոդելներից մեկը՝ երկու անգամ արժանանալով Ռոստովի փոքրիկ գեղեցկուհի կոչմանը։ 13 տարեկանում Եվան, ունենալով 1,80 սմ. հասակ, բացառության կարգով մասնակցեց Ռոստովի գեղեցկուհի մեծահասակների մրցույթին և արժանացավ Միսս տաղանդ կոչմանը։ Այս նույն թվականին ստացել է Նադեժդա Բաբկինայի կազմակերպած առաջին միջռուսական հայրենասիրական երգի մրցույթի պատվոգիր։
2004 թ-ին ընդունվել է Ռոստովի պետական համալսարան։
2005 թվականին Մոսկվայում կայացած Տարվա հայկական երգ ամենամյա մրցանակաբաշխությանը արժանացել առաջին մրցանակի։
Եվան համագործակցել է Ստրիտ Ջազ պարային դպրոցի հետ, որի գեղարվեստական ղեկավարը Սերգեյ Մանդրիկն է։
2007 թվականին Սոչի քաղաքում կայացած «5 աստղ» փառատոնի մրցանակակիր է։ «Տաշիր 2009» 4-րդ ազգային մրցանակաբաշխությանը Եվան կատարեց Սայաթ-Նովայի ամենաբարդ և հին ստեղծագործություններից «Թամամ Աշխարհ» երգը, որի հիման վրա 2009 թվականին նկարահանվեց տեսահոլովակ։ Սա Եվայի կատարումներից ճանաչում ձեռք բերած առաջին հայկական կատարումն է։ Նրա երգացանկում տեղ է գտել նաև Ավետիք Իսահակյանի խոսքերի հիման վրա գրված «Լանջեր Մարջան» ստեղծագործությունը։
2008-2011 թվականներին համագործակցել է «Արմենիա փրոդաքշն» պրոդյուսերական կենտրոնի հետ։ 2010 թվականին մասնակցել է Օսլոյում կայացած «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին, որտեղ ներկայացրել է Հայաստանը՝ երգելով «Apricot Stone» երգը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուսահայ երգչուհիներ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հայաստանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Հայաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ազգանունների հայկականացում
Ազգանունների հայկականացում, հայկական ազգանվան ընդունման ակտ։ Առ այսօր հայերի ազգանունների զգալի մասը ծագում են թուրքական, հրեական, պարսկական կամ արաբական բառարմատներից, սակայն պատմության ընթացքում եղել են դեպքեր, երբ մասնավոր անձինք սեփական նախաձեռնությամբ հայկականացրել ազգանունները (ի տարբերություն, օրինակ, Իսրայելի, որտեղ գործում է ազգանունների եբրայականացման պետական ծրագիր) ։
Պատմություն
Պատմաբան Անժելա Տերյանի վկայությամբ, հայերի մոտ տարածված են ոչ հայկական ծագմամբ՝ ամիրա, բեկ, ռաշիդ, հասան, ջավադ, խան, սուլթան, փաշա ինչպես նաև չոփուռ (ծաղկատար), թոփալ (կաղ), չոլախ (կռնատ), բիշար (անխոհեմ), խզմալ (անզուսպ), չոփիկ (կեղտոտ), յալանդուզ (ստախոս), ղաթրջի (ջորեպան), ղամազ (բանսարկու) արմատներով ազգանունները ։ Տարածված թուրքածին ազգանունների թվում են. Ալավերդյան, Աղաբաբյան, Բաբուխանյան, Կարաքեշիշյան, Ամիրզադյանները, Փալանդուզյան, Իսագուլյան և այլն։ Բազմաթիվ ազգանուններ կրում են նաև արհամարհական կամ վիրավորական նշանակություն՝ Էլօղլյան (օտարի տղա), Ղասաբօղլյան (մսագործի որդի), Ղուլյան ու Ղուլանյան (ստրուկ, ծառա), Եորդակյան (բադ), Գյոդակյան (կարճլիկ), էքմեքչյան (հացագործ), Թերլեմեզյան (չքրտնող), Չեքիջյան (կշռավար), Խզմալյան (անզուսպ), Նավալյան (ապուշ), Գավուկյան (խաբեբա), Համալմազյան (իրավազուրկ), Ղարաջյան (բամբասող) ։
Ազգանունների հայկականացման ջատագովներից Անահիտ Տերյանի վկայությամբ, ժամանակին հայ անվանի գործիչներին, «որոնք, բարձր գնահատելով հայ մարդու համար հայեցի անուն-ազգանուն ունենալու կարևորությունն ու խորհուրդը», սեփական օրինակով են հայկականացրել իրենց անուն-ազգանունը. Արամ Մանուկյանն է հրաժարվել իր նախկին Սերգեյ Հովհաննիսյան անուն-ազգանունից, Հովհաննես Քաջազնունին` Իգիթխանյանից, հայ մեծահարուստ Գալուստ Գյուլբենկյանը հաճախ հանդես է եկել Վարդ Պատրիկ անունով, և այլն ։
Ըստ պատմաբան Բաբկեն Հարությունյանի և քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանի համահեղինակությամբ հրատարակված հոդվածի, խորհրդային տարիներին Հայաստանում ընթացած մշակույթի «ազգայնացման» գործընթացը անդրադարձել է նաև հայկական անձնանուններին՝ հայ գրականությունից վերականգնվում էին արդեն մոռացված հայ անձնանունները, սակայն ազգանուններին շրջանակներում այդ գործընթաց անձանունների նման լայն մասշտաբներում տեղի չունեցավ, որի պատճառով հայերը առ այսօր շարունակում են կրել բազմաթիվ թյուրքական և թյուրքերենի միջոցով ներթափանցված՝ արաբական և պարսկական ծագումով ազգանուններ (Բալայան, Բաբայան, Ալլահվերդյան և այլն) ։
Հայկականացման օրինակներ
Պատմաբան Անահիտ Տերյանը ազգանունների հայկականացման մի քանի ճանապարհ է առաջարկում.
Որոշ ազգանուններ ուղիղ թարգմանվում են հայերեն.
Այլ ազգանունները թարգմանվում են ազգանվան հիմք հանդիսացող նախնու անվան թարգմանությամբ.
Այլ ազգանուններ հանդիսանում օսմանյան պաշտոնյաների կողմից հայերին տրված թուրքերեն անբարեհնչյուն բառերից կազմված ազգանուններ.
Գագիկ Գինոսյան
Գագիկ Մարտիրոսի Գինոսյան (ծնվ. է օգոստոսի 3, 1966, Ախալցխա, Վրացական ԽՍՀ), ազգագրական պարերի մասնագետ, հասարակական գործիչ, կիբեռնետիկ, արցախյան պատերազմի մասնակից ։
Կրթություն
Գագիկ Գինոսյանը ծնվել է 1966 թվականի օգոստոսի 3-ին Վրաստանի ԽՍՀ Ախալցխա քաղաքում։ 1972-1982 թվականներին սովորել է Ախալցխայի №3 հայկական միջնակարգ դպրոցում։ 1982-1983 թվականներին աշխատել է Ախալցխայի Շարժական մեխանիզացված շարասյունում որպես բանվոր։ Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի «Տեխնիկական կիբեռնետիկա» ֆակուլտետի «Ավտոմատիկա և հեռուստամեխանիկա» բաժինը և ավարտել այն 1990 թվականին։
Երկար տարիներ պարում է «Վան» և «Ակունք» ազգագրական պարի համույթներում։ Զբաղվել է բանահավաքչական գործունեությամբ։ Հիմնադրել է «Կարին» ավանդական երգի-պարի խումբը։
1995-1996 թվականների ընթացքում ավարտել է Խորհրդային Միության Մարշալ Շապոշնիկովի անվան «Վիստրել» Բարձրագույն Սպայական Դասընթացը՝ ստանալով «Գնդի և Բրիգադի հրամանատարի» որակավորում։
Արցախյան պատերազմ
1985-1987 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ բանակ՝ ծառայությունն անցկացնելով Զաբայկալյան շրջանի Չիտա քաղաքում։
Մասնակցել է Արցախյան պատերազմին։ Եղել է Լեոնիդ Ազգալդյանի հրամանատարությամբ գործող «Ազատագրական բանակ» ջոկատի ռազմիկ, ապա 1992 թվականի օգոստոսին ընդգրկվել է «Արծիվ մահապարտներ» հատուկ նշանակության գումարտակում։ Ազատագրական մարտերի ժամանակ ոչնչացրել է թշնամու 2 տանկ։
Մասնակցել է Մարտակերտի, Ասկերանի, Մարտունու, Լաչինի, Քելբաջարի ազատագրական մարտերին։
ՀՀ ԶՈՒ
Զինադադարից հետո՝ 1994 թվականից ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում որպես սպա։
1994-1996 թվականներին ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ հատուկ նշանակության առանձին գումարտակում։ 1995-1996 թվականներին սովորել և ավարտել է Մոսկվայի մարշալ Շապոշնիկովի անվան դաշտային Ռազմական ակադեմիան՝ ստանալով գնդի և բրիգադի հրամանատարի որակավորում։ 1996 թվականին զորացրվել է ՀՀ ԶՈՒ շարքերից։
2001-2008 թվականներին աշխատել է Պեյո Յավորովի անվան № 131 միջնակարգ դպրոցում՝ որպես զինղեկ։
Տոհմ
Գագիկ Գինոսյանը սերում է հայկական Կարին քաղաքից մի քանի կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք գտնվող Եղեգիս (թրքական արտասանությամբ՝ Իլիջան) փոքր քաղաքից, ուր հաստատված է եղել Գինոսենց տոհմը։
Ռուսական կայսրության լծի տակ մնացած և պատերազմի ընթացքում ռուսներին օգնած հայերին Կարինի շրջակա տարածքներից գաղթեցնում է դեպի նոր գրաված Արևելյան Հայաստան։ Նախկին իլիջանցիները, այդ թվում՝ Գինոսենց տոհմը, հաստատվում են Ախալցխայի Ծուղրութ գյուղում։
Գ.Գինոսյանն իր ծագման մասին այսպես է գրել.
Ծանոթանանք... Ես կարնեցու տոհմիկ ժառանգ,
Ազգանունս մի տոհմածառ, իսկ անունս՝ նոր գաղտնագիր,
Մնացածը ամենը թող ինքն իր համար հայտնագործի։
Աշխատանք
1996-1999 թվականներին աշխատել է Գյումրի «Շանթ» հեռուստառադիո ընկերության երևանյան գրասենյակի տնօրեն։ Հիմնադրել և ղեկավարում է «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբակը։
«Վան» և «Ակունք»
Գագիկ Գինոսյանն 1987 թվականից սկսել է պարել Հայրիկ Մուրադյանի ստեղծած «Վան» ազգագրական խմբում ։ 1987-2001 թվականներին «Վան», «Անդովկ», «Ակունք» խմբերի համերգային ծրագրերի շրջանակներում մասնակցել է արտերկրյա մի շարք շրջագայությունների և դարձել 4 տարբեր միջազգային փառատոնների դափնեկիր՝ 1996 թվականից Իտալիայի Լիկատա քաղաքում երրորդ միջազգային և Պիետրապերցիա քաղաքի փառատոններում, 1999 թվականին Ռումինիայի Յասսի քաղաքում հինգերորդ միջազգային «Կատալինա» և Խորվաթիայի Կառլովաց քաղաքում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նշանաբանի տակ անցկացվող երկրորդ միջազգային փառատոններում։
«Ծովակ» և «Կարին»
Գագիկ Գինոսյանը 2001 թվականին հիմնադրել է «Ծովակ» և «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբերը։
2012 թվականին «Ծովակ» մանկապատանեկան ավանդական երգի-պարի խմբի հետ արժանացել է 3-րդ մրցանակի Թուրքմենստանի նախագահի կազմակերպած ավանդական պարերի մանկապատանեկան միջազգային մրցույթում։
Մտահոգություններ և ուսումնասիրություններ
Ուսումնասիրելով Կոմիտասի, ազգագրագետ Սրբուհի Լիսիցյանի, պարագետ Վահրամ Արիստակեսյանի ժառանգությունները՝ ցանկացավ զբաղվել բանահավաքչական աշխատանքներով։ Համերգային գործունեությունը փոխարինվեց բանահավաքությամբ։ Այս համատեքստում Գինոսյանը, այցելելով բազմաթիվ գյուղեր, գրի է առնում բազում պարերի նկարագրություններ։ Գագիկ Գինոսյանի մինչ օրս վերականգնել է 36 պար, որոնց առաջին կատարողն է եղել «Կարին» խումբը։
Գագիկ Գինոսյանի վերականգնած պարերի ցանկը՝
«Կաքավագիր» պարերի գրառման համակարգի ծրագիր
Գագիկ Գինոսյանը Instigate ընկերության հետ համատեղ 2013-2014 թվականներին ստեղծվել է Սրբուհի Լիսիցյանի կողմից դեռևս 1940-ական թվականներին ստեղծված Կինետոգրաֆիայի (Շարժումների գրառման համակարգ) Կաքավագիր համակարգչային ծրագիրը։
Ազգագրության թատերական բեմադրություն
2007 թվականին հիմնել է «Ազգագրության թատրոնը» և իր ղեկավարած «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբի հետ բեմադրել իր հեղինակած 3 ներկայացում, Հայրիկ Մուրադյանին նվիրված «Հայոց երգի հայրիկը», «Խնկահոտ Էրգիր» և «Վարք հայոց», որը 2009 թվականին բեմադրվել է ՀՀ Մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։ 2014 թվականին բեմադրել «Խաչ պատերազմի» հեղինակային ներկայացումը։
Կրթադաստիարակչական հիմնադրամ
2010 թվականին հանդիսանալով «Հայ ասպետ» կրթադաստիարակչական հիմնադրամի հայ ավանդական պարի փորձագետ՝ հեղինակել է հայ իրականության մեջ Հայկական պարի առաջին DVD-պարուսույցը։
«Ինստիգեյթ» կազմակերպության կողմից ստեղծված Սրբուհի Լիսիցյանի Կինետոգրաֆիայի (շարժումների գրառում) համակարգի՝ պարերի գրառման, համակարգչային «Կաքավագիր» ծրագրի համահեղինակն է (2014)։
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն
ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության մշակույթի կենտրոնի պարուսույցն է։
Հայաստանի անկախության 20-ամյակի կապակցությամբ ՀՀ նախագահի հրամանագրով արժանացել է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ կոչման։
Ազգային պարը ՀՀ հանրակրթական համակարգ ներդնելու՝ «Ազգային երգ ու պար» առարկայի ծրագրի հեղինակն է (2014)։
«Ազգային երգ ու պարի ակադեմիա» կրթամշակութային հիմնադրամ
Կարևորելով ավանդական երգերի և պարերի պահպանման, մշակման և հանրայնացման միջոցով դրանք կենցաղ վերադարձնելն ու կենդանի մշակույթի մաս դարձնելը և ազգային ինքնագիտակցության զարգացումը խթանելը՝ «Այբ» կրթական հիմնադրամը և «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար Գագիկ Գինոսյանը հիմնադրեցին «Ազգային երգ ու պարի ակադեմիա» կրթամշակութային հիմնադրամը։
Ազգային երգ ու պարի ակադեմիան զբաղվելու է ավանդական երգերի և պարերի պահպանման, գիտական հետազոտության, հանրայնացման, կրթական ծրագրերի մշակման և պարուսուցման աշխատանքներով ։
• մշակութային,
• գիտական։
Հայկական Պար DVD – Պարուսույց
2008 թվականին լինելով “Հայ Ասպետ” կրթադաստիարակչական բարեգործական հիմնադրամի պարի փորձագետը՝ հիմնադրամի հետ համատեղ ստեղծել է «Հայկական Պար DVD - Պարուսույցը»։
Ստեղծագործություններ
2006 թվականին լույս է տեսել Գ.Գինոսյանի անդրանիկ «Ողջո՜յն, տղե՛րք» գիրքը, որում ընդգրկված են հեղինակի արձակ բանաստեղծութիւնները, աֆորիզմները, ինչպես նաև հրապարակախոսական հոդվածներն ու նյութերը Արցախյան պատերազմի մասին ։}}։
Շքանշաններ և պարգևներ
Գագիկ Գինոսեանը տարբեր տարիների արժանացել է ՀՀ պետական, գերատեսչական և այլ կարգի մեդալներով։
Նշենի
Նշենի (Prunus dulcis), պատկանում է վարդազգիների ընտանիքի սալորենիների ենթաընտանիքին։
Կենսաբանական նկարագիր
Նշենին փոքր ծառ է՝ 4-8 մ բարձրությամբ և 10-40 սմ բնի տրամագծով։ Ունի զարգացած, արմատային համակարգ, որի հետևանքով չորադիմացկուն է։ Դիմանում է մինչև -25 C ցրտահարություններին։ Ծաղկում է վաղ գարնանը՝ նախքան տերևների բացվելը։ Ծաղիկը արտադրում է նեկտար, մեղուն վերցնում է այն և ծաղկափոշին, որը հատկապես կարևոր է որպես վաղ գարնանային կեր մեղվաընտանիքների համար։ Պտղաբերում է 4-5-րդ տարվանից մինչև 35-55 տարեկանը, կյանքի տևողությունը 130-150 տարի է։ Պտուղը կորիզապտուղ է, որը իր սննդային արժեքով մոտ է ընկույզին։  Հայաստանում հայտնի է նշենու 3 տեսակ՝ Ֆենցլի, նաիրյան և սովորական։
Տարածում
Առաջին անգամ հայտնաբերվել է Մերձավոր Արևելքում և հարակից տարածքներում, այդ թվում, Միջերկրական և Կենտրոնական Ասիայում։ Այս շրջաններում նուշը մշակել են դեռ վաղուց մ. թ. ա.: Այժմ ամենաշատ մշակող երկրներներն են՝ Միջերկրածովյան Չինաստանը, Միացյալ Նահանգները (Կալիֆորնիա), Կենտրոնական Ասիայն և Արևմտյան Տյան Շանը, Նյու Յորքում, Ղրիմը և Կովկասը։ Նույնիսկ Տաջիկստանի Կանիբադ քաղաքում «նուշի քաղաք»։ Հայտնի է նշենու 40 տեսակ՝ տարածված Առաջավոր, Միջին և Հարավարևելյան Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայի հարավ-արևմուտքում և Կենտրոնական Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Վայրի տեսակներն աճում են Միջին Ասիայի, Այսրկովկասի չոր լեռնային և տափաստանային շրջաններում։
Էկոլոգիա
Նուշի աճում է քարքարոտ և ավազոտ լեռներում, մոտավորապես 800 մինչև 1600 մ ծովի մակարդակիվ, նախընտրում է կալցումով հարուս հողերը։ Իսրաելում հասնում է 800 մետրի, Հայֆի շրջանում շատ մոտ է Միջերկրական ծովի ափերին։ Աճում են խմբերով, միմյանցից 5-7 մ հեռավորության վրա։ Շատ լուսասեր են, ունեն լավ զարգացած արմատային համակարգ։ Ծաղկում են մարտ-ապրիլ ամիսներին, կան շրջաներ որ ծաղկում է փետրվարին, պտուղները հասնում են հունիս-հուլիս ամիսներին։ Նշենին չորադիմացկուն ծառ է կամ թուփ, բարձրությունը՝ 3–6 մ։ Տերևները հերթադիր են, նշտարաձև, հարթ, կաշեկերպ։ 3-5 մ երկարությամբ ։ Ծաղիկները խոշոր են, սպիտակ կամ վարդագույն։ Պտուղը կիսաչոր պատյանով կորիզապտուղ է։ Սերմը (միջուկը) լինում է քաղցր կամ դառը՝ պայմանավորված ամիգդալին գլիկոզիդի առկայությամբ (մինչև 4%)։ Չոր միջուկը պարունակում է ճարպեր՝ 54%, ազոտային նյութեր՝ 21%, ոչ ազոտային նյութեր՝ 13%, և այլն։ Քաղցր միջուկն (նուշը) օգտագործվում է թարմ, հրուշակեղենի արտադրության և բժշկության մեջ, յուղ ստանալու համար, կեղևը՝ գինու-կոնյակի արտադրությունում, բնափայտը՝ ատաղձագործության մեջ։ Նշենու տնկարկներն օգտագործվում են սարալանջերի հողերն էրոզիայից պաշտպանելու նպատակով։ Նաիրյան նշենին Անդրկովկասի հարավի բնաշխարհիկ է։ Հայաստանում հանդիպում է Սյունիքի մարզում։ Ծաղիկները խոշոր են, կարմրավուն։ Ծաղկում է մինչև տերևների հայտնվելը՝ վաղ գարնանը, և գարնան ավետաբերներից է։ {| class="wikitable" align=center ! colspan=7|Նուշի տասնհինգ խոշորագույն արտադրողները