cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սև ծածկագրեր (ԱՄՆ)
Ֆլորիդա
1866 թվականին ընդունված «Սև օրենսգրքերից» (հյուսիսի արձագանքն ակնհայտ դառնալուց հետո) միայն Ֆլորիդա նահանգը խստությամբ մրցում էր Միսիսիպիի և Հարավային Կարոլինայի հետ ։ Ֆլորիդայի ստրկատերերը կարծես հույս ունեին, որ ստրկության ինստիտուտը պարզապես կվերականգնվի ։ Ֆլորիդայի նահանգապետի և գլխավոր դատախազի, ինչպես նաև Freedmen-ի բյուրոյի խորհուրդը, որ չի կարող սահմանադրորեն չեղյալ համարել սևամորթների զենք կրելու իրավունքը, Ֆլորիդայի օրենսդիրը հրաժարվել է չեղյալ հայտարարել օրենսգրքերի այս մասը ։
Ֆլորիդայի թափառաշրջության օրենքը թույլատրում էր մինչև մեկ տարվա աշխատանքային պատիժ ։ Երեխաները, որոնց ծնողները դատապարտվել էին թափառաշրջության համար, կարող էին աշխատանքի ընդունվել որպես աշակերտ ։
Այս օրենքները վերաբերում էին ցանկացած «գունավոր մարդու», մեկին, ով ունի առնվազն մեկ նեգր նախապապ կամ մեկ ութերորդ սևամորթ նախահայր ։ Սպիտակ կանայք չէին կարող ապրել գունավոր տղամարդկանց հետ։ Գունավոր աշխատողները կարող են պատժվել սպիտակ գործատուներին անհարգալից վերաբերմունքի համար ։ Օրենքի բացահայտ ռասիզմը լրացվել է ռասիստական կիրառման հայեցողությամբ (և այլ անհավասարություններով) իրավապահ և իրավական համակարգերի պրակտիկայում ։
Մերիլենդ
Մերիլենդում կատաղի պայքար սկսվեց էմանսիպացիայից անմիջապես հետո (1864 թվականի Մերիլենդի Սահմանադրությամբ) երիտասարդ սևամորթների աշկերտություն պահանջելու համար։ 1860 թվականին նահանգի սևամորթ բնակչության 45,6%-ն արդեն ազատ էր։ Նախկին ստրկատերերը շտապեցին ազատ մարդկանց երեխաներին բազմամյա աշկերտության մեջ դնել. ազատների բյուրոն և մի քանի հոգի փորձեցին կանգնեցնել նրանց։ Օրենսդիրը Բալթիմորի դատավոր Հյու Լենոքս Բոնդին զրկեց իր պաշտոնից, քանի որ նա այս հարցում համագործակցում էր Բյուրոյի հետ։ Սալմոն Չեյզը, որպես Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանի գլխավոր դատավոր, ի վերջո չեղյալ հայտարարեց Մերիլենդի աշակերտական օրենքները 1866 թվականի Քաղաքացիական իրավունքների մասին օրենքի խախտման հիմքով ։
Հյուսիսային Կարոլինա
Հյուսիսային Կարոլինայի «Սև օրենսգիրքը» սահմանում է պատժի ռասայական տարբերություններ՝ սահմանելով ավելի խիստ պատիժներ բռնաբարության համար դատապարտված սևամորթների համար ։
Տեխաս
Տեխասի սահմանադրական կոնվենցիան հանդիպեց 1866 թվականի փետրվարին, մերժեց վավերացնել (արդեն գործող) տասներեքերորդ ուղղումը, պայմանով, որ սևամորթները «պաշտպանված կլինեն իրենց անձի և ունեցվածքի իրավունքների մեջ համապատասխան օրենսդրությամբ» և երաշխավորված կլինեն դատարանում վկայություն տալու որոշակի իրավունքներ ։ Տեխասը իր օրենքները մոդելավորել է Հարավային Կարոլինայի օրենքներով ։
Օրենսդիրը « նեգրերին » սահմանել է որպես առնվազն մեկ աֆրիկացի նախապապ ու պապիկ ունեցող մարդիկ ։ «Նեգրերը» կարող էին ընտրել իրենց գործատուին, մինչև վերջնաժամկետը։ Պայմանագիր կնքելուց հետո նրանք պարտավոր էին դա։ Եթե նրանք հրաժարվեն «առանց թույլտվության պատճառի», նրանք կկորցնեն իրենց ամբողջ աշխատավարձը ։ Անհնազանդության կամ անփութության համար աշխատողները կարող են տուգանվել 1 դոլարով, իսկ բաց թողնված աշխատանքի համար՝ ժամում 25 ցենտ ։ Օրենսդիրը ստեղծեց նաև աշակերտության (մարմնական պատիժներով) և թափառական օրենքների համակարգ ։ Դատապարտյալների աշխատանքը կարող է վարձվել կամ օգտագործվել հասարակական աշխատանքներում ։
«Նեգրերին» թույլ չի տրվել քվեարկել, պաշտոնավարել, նստել երդվյալ ատենակալների կազմում, ծառայել տեղական միլիցիայում, զենք կրել պլանտացիաներում, տնամերձ տարածքներում կամ հաճախել պետական դպրոցներ։ Արգելվեց միջցեղային ամուսնությունը ։ Բռնաբարության մասին դատավճիռների մասին օրենքները նախատեսում էին կա՛մ մահապատիժ, կա՛մ ցմահ ազատազրկում, կա՛մ նվազագույնը հինգ տարի ժամկետով պատիժ։ Նույնիսկ այն մեկնաբանների համար, ովքեր կողմ էին ծածկագրերին, այս «պատժի լայն շրջանակը» կարծես ենթադրում էր հստակ «հականեգրական կողմնակալություն» ։
Թենեսի
Թենեսին պատերազմի ընթացքում երկար ժամանակ օկուպացված էր Միության կողմից։ Որպես Թենեսիի ռազմական նահանգապետ՝ Էնդրյու Ջոնսոնը 1864 թվականի սեպտեմբերին հայտարարեց ստրուկային օրենսգրքի կասեցման մասին։ Այնուամենայնիվ, այս օրենքները դեռևս կիրառվում էին ստորին դատարաններում։ 1865 թվականին Թենեսիի ազատագրված մարդիկ որևէ իրավական կարգավիճակ չունեին, և տեղական իրավասությունները հաճախ դատարկությունը լցնում էին չափազանց կոպիտ սև ծածկագրերով։ Այդ տարվա ընթացքում սևամորթները նահանգի բանտարկյալների մեկ հիսուներորդից հասան մեկ երրորդի։
Թենեսին հատկապես հրատապ ցանկություն ուներ կրկին մտնել Միության բարի շնորհները և դադարեցնել օկուպացիան։ Երբ Թենեսիի օրենսդիր մարմինը սկսեց քննարկել Սև օրենսգիրքը, այն արժանացավ այնպիսի բացասական ուշադրության հյուսիսային մամուլում, որ ոչ մի համապարփակ օրենսգիրք երբևէ չստեղծվեց։ Փոխարենը, նահանգը օրինականացրեց սևամորթների ընտրական իրավունքը և ընդունեց քաղաքացիական իրավունքների մասին օրենք, որը երաշխավորում է սևամորթներին հավասար իրավունքներ առևտրում և մուտք գործել դատարան։
Այնուամենայնիվ, Թենեսիի հասարակությունը, ներառյալ նրա դատական համակարգը, պահպանեց նույն ռասիստական վերաբերմունքը, ինչ մյուս նահանգները։ Թեև նրա իրավական օրենսգիրքը սևամորթների նկատմամբ այդքան բացահայտ խտրականություն չի դրել, նրա իրավապահ և քրեական արդարադատության համակարգերն ավելի շատ հենվել են ռասիստական կիրառման հայեցողության վրա՝ դե ֆակտո սև օրենսգիրք ստեղծելու համար։ Նահանգն արդեն ուներ թափառաշրջության և աշակերտության մասին օրենքներ, որոնք հեշտությամբ կարող էին կիրառվել այնպես, ինչպես սև կոդերը այլ նահանգներում։ Թափառական օրենքները շատ ավելի հաճախակի կիրառվեցին պատերազմից հետո։ Եվ ինչպես Միսիսիպիում, սևամորթ երեխաներն հաճախ աշակերտում էին իրենց նախկին տերերի հետ։
Օրենսդիր մարմինը 1865 թվականի մայիսի 17-ին երկու օրենք է ընդունել․ մեկը՝ «Պատժել բոլոր զինված կառավարիչներին, պարտիզաններին, ավազակներին և մայրուղիների ավազակներին», մյուսը՝ մահապատիժ սահմանելու գողության, բնակարանային գողության և հրկիզման համար։ Այս օրենքները ուղղված էին սևամորթներին և անհամաչափ կերպով կիրառվեցին սևամորթների դեմ, բայց հստակորեն չքննարկեցին ռասան։
Թենեսիի օրենքը թույլ էր տալիս սևամորթներին ցուցմունք տալ սպիտակամորթների դեմ 1865 թվականին, բայց այս փոփոխությունը անմիջապես գործնական ուժ չստացավ ստորին դատարաններում։ Սևամորթները չէին կարող նստել ժյուրիի կազմում։ Դեռ գրքերում կային օրենքներ, որոնք սահմանում էին մահապատիժ սևամորթ տղամարդու համար, ով բռնաբարել էր սպիտակամորթ կնոջը։
Կենտուկի
Կենտուկին չանջատվեց Միությունից և, հետևաբար, վերակառուցման ընթացքում լայն ազատություն ձեռք բերեց դաշնային կառավարությունից։ Դելավերի հետ Կենտուկին չվավերացրեց Տասներեքերորդ ուղղումը և պահպանեց օրինական ստրկությունը մինչև այն ազգային արգելք դրվեց, երբ փոփոխությունն ուժի մեջ մտավ 1865 թվականի դեկտեմբերին։ Տասներեքերորդ ուղղումն ուժի մեջ մտնելուց հետո պետությունը պարտավոր էր վերաշարադրել իր օրենքները։
Արդյունքը եղավ 1866 թվականի սկզբին ընդունված սև օրենսգրքերի մի շարք։ Դրանք շնորհեցին մի շարք իրավունքներ՝ սեփականություն ունենալու, պայմանագրեր կնքելու և որոշ այլ նորամուծություններ։ Դրանք ներառում էին նաև թափառաշրջության և աշակերտության մասին նոր օրենքներ, որոնք հստակ չէին նշում սևամորթների մասին, բայց հստակ ուղղված էին նրանց։ Թափառական օրենքն ընդգրկում էր թափառելը, «առանց աշխատանքի գնալը» և «անկարգ տուն պահելը»։ Քաղաքային բանտերը լցվել են, աշխատավարձերը իջել են նախապատերազմյան տեմպերից ցածր։
Կենտուկիի Freedmen-ի բյուրոն հատկապես թույլ էր և չէր կարող էական արձագանք ստանալ։ Բյուրոն փորձեց չեղյալ համարել ռասայական խտրական աշակերտության օրենքը (որը սահմանում էր, որ միայն սպիտակ երեխաները սովորեն կարդալ), բայց հայտնվեց, որ իրեն խանգարել են  տեղական իշխանությունները։
Որոշ օրենսդրություններ նաև ստեղծեցին ոչ պաշտոնական, դե ֆակտո խտրականություն սևամորթների նկատմամբ։ Կիրակի օրերին որսի դեմ նոր օրենքը, օրինակ, արգելում էր սևամորթ աշխատողներին որս անել իրենց միակ հանգստյան օրը։
Ժառանգություն և միջամտություններ
Սպիտակների գերիշխող աշխատանքի այս ռեժիմը Հյուսիսը ճանաչեց որպես ոչ կամավոր ստրկություն մինչև 1900թվականը ։ 1907 թվականին գլխավոր դատախազ Չարլզ Ջոզեֆ Բոնապարտը հրապարակեց «Peonage Matters» զեկույցը, որը պարզեց, որ պարտքային պեոնաժից բացի, գոյություն ունի օրենքների լայն տարածում ունեցող համակարգ (համարվում է, որ ընդունվել է նեգր բանվորներին աշխատելու ստիպելու համար) ։
1939 թվականին Քաղաքացիական իրավունքների բաժինը ստեղծելուց հետո Արդարադատության դաշնային դեպարտամենտը հարավում գործարկեց տասներեքերորդ փոփոխության հաջող հետապնդումների ալիքը հարկադիր ստրկության դեմ։
Հարավային թափառաշրջության օրենքներից շատերը ուժի մեջ մնացին մինչև Գերագույն դատարանի Պապաքրիստուն ընդդեմ Ջեքսոնվիլի որոշումը 1972թվականին։ Թեև օրենքները պաշտպանվում էին որպես հանցագործության կանխարգելում, Դատարանը որոշեց, որ Ջեքսոնվիլի թափառաշրջության օրենքը «հարմար գործիք է տրամադրում տեղական դատախազների կողմից կոշտ և խտրական կիրառման համար այն խմբերի դեմ, որոնք արժանի են իրենց դժգոհությանը»։
Նույնիսկ Պապախրիստուից հետո ոստիկանության գործունեությունը Միացյալ Նահանգների շատ մասերում խտրականություն է դնում ռասայական փոքրամասնությունների խմբերի նկատմամբ։ Գարի Ստյուարտը բացահայտել է ավազակախմբի ժամանակակից հրահանգները, որոնք ուղղված են երիտասարդ սևամորթ կամ լատինաամերիկացի տղամարդկանց դեմ, ովքեր հավաքվում են հասարակության մեջ՝ որպես հարավային սև ծածկագրերի ակնհայտ ժառանգություն։ Ստյուարտը պնդում է, որ այս օրենքները պահպանում են սպիտակամորթների գերակայության համակարգը և արտացոլում են ռասիստական նախապաշարմունքների համակարգ, չնայած որ ռասիզմը հազվադեպ է բացահայտորեն ճանաչվում դրանց ստեղծման և կիրառման մեջ։ Ժամանակակից սևամորթ մեկնաբանները պնդում են, որ աֆրոամերիկացիների ներկայիս անհամաչափ բանտարկությունը՝ բանտային աշխատանքի զուգընթաց աճով, համեմատելի է (գուցե անբարենպաստ) պատմական սև օրենսգրքերի հետ  ։
Համեմատական պատմություն
Պաշտոնապես էմանսիպացված մարդկանց աշխատանքը վերականգնելու ցանկությունը տարածված է հասարակությունների շրջանում (առավել ուշագրավ է Լատինական Ամերիկայում), որոնք կառուցվել են ստրկական աշխատանքի վրա։ Թափառաշրջության մասին օրենքները և պեոնաժային համակարգերը հետստրկատիրական հասարակությունների տարածված հատկանիշներն են ։ Տեսություններից մեկը ենթադրում է, որ հատկապես սահմանափակող օրենքներ են առաջանում ավելի մեծ երկրներում (համեմատեք Ջամայկան Միացյալ Նահանգների հետ), որտեղ իշխող խումբը բավականաչափ բարձր խտությամբ հողեր չի գրավում, որպեսզի ազատված մարդկանց թույլ չտա սեփական սեփականությունը ձեռք բերել ։ Թվում է, որ Միացյալ Նահանգները բացառիկ հաջողակ է եղել օրինական ազատումից հետո ակամա ստրկության պահպանման հարցում ։
Պատմաբանները նաև համեմատել են ԱՄՆ-ում ստրկության ավարտը ասիական և աֆրիկյան պետությունների պաշտոնական ապագաղութացման հետ։ Ինչպես էմանսիպացիան, ապագաղութացումն էլ կարևոր քաղաքական փոփոխություն էր, սակայն դրա նշանակությունը, ըստ որոշ պատմաբանների, մեղմվում էր տնտեսական շահագործման շարունակականությամբ ։ ԱՄՆ-ում օրինական ստրկության ավարտը, թվում էր, մեծ ազդեցություն չի ունեցել համաշխարհային տնտեսության կամ միջազգային հարաբերությունների վրա ։ Հաշվի առնելով տնտեսական շարունակականության օրինաչափությունը՝ գրում է տնտեսագետ Պիտեր Էմմերը, «էմանսիպացիա և վերացում բառերը պետք է վերաբերվեն մեծագույն կասկածանքով» ։
Երկրորդական աղբյուրներ
<references group="Ն" />
Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիներ Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների իրավունքների շարժման ակտիվիստներ Կատեգորիա:Ռասա Կատեգորիա:Օրենք Կատեգորիա:Օրենսդրություն Կատեգորիա:Միացյալ Նահանգների օրենսդրություն Կատեգորիա:Պարտք Կատեգորիա:Ստրկություն Կատեգորիա:Հակասևամորթ Կատեգորիա:Ռասիզմն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Ռասիզմ Կատեգորիա:Միացյալ Նահանգներ Կատեգորիա:Աֆրոամերիկացիների տարանջատումը Միացյալ Նահանգներում
Կաղզվան
Կաղզվան (Kağızman, Kaxizman), քաղաք և շրջան ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Կարսի մարզի կազմում։
Անվանում
Կաղզվանը երբեմն հիշատակվել և քարտեզների վրա նշանակվել է Կաղըզվան ու Կաղզման ձևերով։ Վրացական աղբյուրներում սովորաբար կոչված է Աղզևանի։ Հայտնի է նաև Երասխաձորի բերդ անունով։ Ենթադրվում է, որ այն սկզբում հավանաբար կոչվել է Կաղզովան։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Կարսից 76 կմ հեռավորության վրա, Արաքսի աջ ափին, Շատակն (կամ Կաղզվան) գետի վրա, որ երբեմն կոչվել է նաև Կապույտ գետ՝ իր այդ անունը հավանաբար ստանալով համանուն բերդի անունից։ Քաղաքը փռված է Բարդող (Թաքալթու) լեռան արևմտյան ստորոտին, հյուսիսից հարավ 4—5 կմ ձգվող բավական բարձրադիր սարավանդի վրա, որի երկու կողմերում ձգվող լեռները կազմում են գեղատեսիլ ամֆիթատրոն։
Բուն քաղաքի բարձրությունը ծովի մակերևույթից մոտ 1500 մ է, իսկ Արաքսի հունից՝ 125 մ։ Գտնվում է երկրաշարժերի գոտում։ Քաղաքն առանձնապես մեծ վնասներ է կրել 1840 թվականի երկրաշարժից, որը սկսվելով հունիսի 20-ին, ընդհատումներով շարունակվել է մինչև նույն թվականի սեպտեմբերի 28–ը։ Շրջապատված է մրգատու այգիներով։ Բուսականությունը փարթամ է։ Ամբողջ Հայաստանում հայտնի են եղել Արաքսի ափերով արևմուտքից արևելք մի քանի տասնյակ կիլոմետր ձգվող Կաղզվանի ձորի տանձենու այգիները։
Պատմություն
Կաղզվանի տեղում բնակավայր է եղել դեռևս հնագույն ժամանակներից։ Այդ են ապացուցում նրա աղահանքերում հայտնաբերված քարի ու պղնձի գործիքները։ Մեծ Հայքի ժամանակ Կաղզվանը մտնում էր Այրարատ նահանգի Գաբեղեանք գավառի մեջ։ Հայ մատենագիրներից Կաղզվանի մասին կարևոր հիշատակություն է կատարել Ստեփանոս Ասողիկը, և ըստ իր վկայության, 863 թվականին այդտեղ տեղի է ունեցել ճակատամարտ՝ Բագրատունի Աբաս սպարապետի և կայսիկ ցեղի առաջնորդ Սևադայի որդի Շահապի զորքերի միջև։ Ճակատամարտն ավարտվել է Աբասի հաղթանակով, այդ պահից սկսած Բագրատունիները ավելի են ընդլայնել ու ամրացրել Արշարունիքի ու Շիրակի իրենց տիրույթները։
Կաղզվանի մասին հիշատակություններ ունեն նաև Հովհաննես Դրասխանակերտցի կաթողիկոսը, Մատթեոս Ուռհայեցին, Վարդան Արևելցին, Սմբատ Գունդստաբլը, վրաց հեղինակ Վախուշտին և ուրիշներ։ 9—10-րդ դարերում Կաղզվանն արդեն ամրոց էր և բավական մարդաշատ հայկական կայազորի կայան։ Այն իր շրջակայքով մտնում էր Բագրատունիների թագավորության մեջ։
Վերը նշված 863 թվականի ճակատամարտից հետո, այստեղ 1099 թվականին նույնպես տեղի են ունենում մարտեր Գրիգոր կյուրոպաղատի և սելջուկյան զորքերի միջև։ Գրիգոր կյուրոպաղատը այդ մարտերում ջարդում և Կաղզվանի շրջանից դուրս է շպրտում ավարառու սելջուկներին։
12-րդ դարի վերջերին Կաղզվանը վերջնականապես ազատագրվում է սելջուկյան լծից և միացվում Զաքարյանների իշխանությանը։ Եթե մինչև այդ Կաղզվանը սովորական ամրոց էր իր ավանով, ապա 13-րդ դարի սկզբներին արդեն վերածվել էր գյուղաքաղաքի։ Մոնղոլների և թուրքմենական ցեղերի տիրապետության շրջանում (13—15-րդ դարեր) չնայած այն գոյություն ուներ, բայց մեր մատենագրության մեջ չի հիշատակվել։
Կաղզվանը հայ և թուրք հեղինակների մոտ նորից է հիշատակվում 17-րդ դարից։ 16-րդ դարից մինչև 1878 թվականը այն ընդհանուր առմամբ գտնվում էր Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ, այն Կարսի փաշայության Կաղզվանի սանջակի կենտրոնն էր։
Ռուսները 1854 թ.-ին, Ղրիմի պատերազմի ժամանակ գրավել են Կաղզվանը, բայց 1856 թ.-ի մարտի 18-ի Փարիզի պայմանագրով՝ ստիպված վերադարձրել Թուրքիային։ 1878—1917 թվականներին Կաղզվանը եղել է Ռուսական կայսրության Կարսի մարզի Կաղզվանի շրջանի կենտրոնը։ 1918—1920 թթ. Հայաստանի Հանրապետության կազմում եր։ Կարզի պայմանագրի կնքան արդյունքում Կաղզվանը անցավ Թուրքիային։
Բնակչություն
Մինչ Մեծ Եղեռնը քաղաքի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը կազմված էր հայերից, ապրում էին նաև թուրքեր ու հույներ։ 19-րդ դարի սկզբին Կաղզվանը ուներ շուրջ 500 տուն բնակիչ, 1877 թ.-ին՝ 8000 բնակիչ, 1906 թ.-ին՝ շուրջ 9400, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ավելի քան 10 հազար բնակիչ, որից 7652-ը հայեր, իսկ 1920-ը թուրքեր։ Ներկայում քաղաքի բնակչությունը կազմում է 18,000 մարդ, հիմնականում քրդեր։
1913 թ.-ի հունվարի 1-ի տվյալներով Կաղզվանի գավառը քաղաքի հետ միասին ուներ 71014 բնակիչ, որոնցից 30162-ը՝ հայ, 22589-ը՝ քուրդ, 11185-ը՝ հույն, 4418-ը՝ թուրք, 410-ը՝ ռուս, մնացածը՝ այլազգիներ։ 1920 թ.-ի նոյեմբերին Քեմալական Թուրքիայի հարձակման հետևանքով Կաղզվանի և գավառի հայերը գաղթեցին Արևելյան Հայաստան, զգալի մասն էլ ճանապարհին զոհվեց։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կաղզվանի գավառի բնակավայրեր‎ Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի փոքր քաղաքներ Կատեգորիա:Կարսի մարզ (Թուրքիա) Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Զիլ (Շապին Գարահիսարի գավառ)
Զիլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Մետաղների պասիվացում
Մետաղների պասիվացում, կոռոզիակայունությունը բարձրացնելու նպատակով մետաղների մակերևութային շերտի անցումը քիմիապես ակտիվ վիճակից պասսիվ վիճակի։ Մետաղական շինվածքները մշակում են օքսիդիչների լուծույթներով՝ մակերևույթին բարակ օքսիդային թաղանթ ստանալու համար։
Տես նաև
Կատեգորիա:Էլեկտրաքիմիա Կատեգորիա:Մետալուրգիա
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Շավարշավան)
Նոյեմբերյանի Շավարշավան (մինչև 1964 թ.՝ Կոթիգեղ) գյուղը գտնվում է քաղաքից հարավ-արևելք՝ 21 կմ հեռավորությամբ, ձորերով ու ձորակներով կտրտված, անհանգիստ ռելիեֆ ունեցող վայրում։ Անունն ստացել է ի պատիվ այդտեղ ծնված հեղափոխական, կուսակցական և պետական գործիչ Շավարշ Ամիրխանյանի։ Գյուղի մերձակայքը հարուստ է միջնադարյան ճարտարապետական-հնագիտական հուշարձաններով (եկեղեցիներ, ամրոցներ, գյուղատեղեր, գերեզմանոցներ, խաչքարեր և այլն)։ Դրանցից կարևոր է Սբ. Սարգիս վանքը, որը գտնվում է գյուղից 10 կմ արևելք՝ լեռնաբազուկներից մեկի գագաթին, պատմական Գուգարք նահանգի Կանգարք գավառի տարածքում (ներկայումս Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում)։ Վանքը իր բարձր դիրքով իշխում է շրջակա տարածքի վրա և տեսանելի է շատ հեռուներից։ Այն ներկայումս բաղկացած է իրար կից զույգ եկեղեցիներից և հյուսիսարևելյան մասում՝ 1 մ հեռավորությամբ գտնվող մատուռից։ Հարավային եկեղեցին գմբեթավոր է, ունի արտաքուստ ուղղանկյուն (4,85 x 5,86), ներքուստ խաչաձև հատակագիծ։ Արևելյան խաչաթևը կիսաշրջանագծային է, մյուսները՝ ուղղանկյուն, փոքր խորությամբ։ Գմբեթը հենվում է գմբեթատակ ուղղանկյան (2,7 x 2,2 մ) անկյունային մասերը միացնող կիսաշրջանագծային կամարների վրա։ Անցումը կլոր թմբուկին իրականացված է առագաստների օգնությամբ, միակ մուտքը՝ եզերված պարզ տրամատ ունեցող, վերևից կիսաշրջանագծային եզրակալով, հարավից է։ Ուղղանկյուն բարավորը շրջանակված է զարդաքանդակների գոտիով, որից ներս՝ ողջ մակերևույթը պատած է եղել արձանագրությամբ (ներկայումս ամբողջովին եղծված և անընթեռնելի)։ Հարավային ճակատի արևելյան կողմում ողջ բարձրությամբ նկատելի է պատի նորոգված լինելը։ Բարավորն իր քարատեսակով (մուգ շագանակագույն ֆելզիտ) տարբերվում է հուշարձանների քարից (սրբատաշ կաթնագույն կրաքար) և ենթադրելի է, որ տեղադրվել է հետագայում՝ նորոգման ժամանակ։ Բարավորը շրջանակող շրջանակող զարդաքանդակները ևս մատնում են նրա ուշ շրջանի պատկանելը։ Ս. Ջալալյանը մասնակիորեն բերում է արձանագրությունը, որից երևում է, որ այն վերաբերել է «խախտեալ եկեղեցու» նորոգմանը։ Անցյալ դարավերջի հեղինակ Ս. Բարխուդարյանը տեղեկացնում է 1838 թ. Կոթի գյուղացի Արզուման-Տեր-Սարգսյանի կողմից վանքի նորոգվելը, ըստ երևույթին, օգտվելով հենց այդ արձանագրությունից։
Կատեգորիա:Ղազախի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
(1394) Ալգոա
(1394) Ալգոա (Algoa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի հունիսի 12-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,438816 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,251 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6266 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1391,13 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258783 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1936 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պորտուգալիայի գետեր
Պորտուգալիայի գետերը համեմատաբար խիտ ցանց են կազմում։ Երկրի տարածքում գտնվում են Պիրենեյան թերակղզու ամենամեծ գետերի ստորին հատվածները ` Դուերո, Տախո և Գվադիանա։ Գետերը հիմնականում սնվում են անձրևաջրերով։ Գետերը բնութագրվում են ձմռան ու գարնան ջրի մակարդակի բարձրացումը և ամռանը մակարդակի իջեցումը։ Բարձր լեռներում գետերը հոսում են նեղ խորը հովիտներում, ունեն սառը անկում և ունեն հիդրոէլեկտրակայանի մեծ պաշարներ։ Ցածրադիր վայրերում լայնորեն կիրառվում են ոռոգման համար։
Առավել խոշոր երկայնքով գետերի ցանկ
Ստորև ներկայացված է Պորտուգալիայի ամենաերկար գետերի ցանկը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պորտուգալիայի գետեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Պորտուգալիա Կատեգորիա:Գետերի ցանկեր ըստ երկրի
Բաղանիս
Բաղանիս (նախկինում նաև Բաղանիս Հայ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում ` հայ-ադրբեջանական շփման գծի մոտ ։
Աշխարհագրություն
Բաղանիս գյուղը տեղաբաշխված է Տավուշի մարզի հյուսիս-արևելքում՝ համանուն գետի հովտում։ Մարզկենտրոն Իջևանից հեռու է 32 կմ հյուսիս-արևմուտք, իսկ մոտակա բնակավայր Ոսկեվան գյուղից՝ 2 կմ հարավ։ Ունի 1 259 կմ² տարածք։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղի տարածքում առկա են բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններ, որոնցից 8-ը գրանցված են Հայաստանի Հանրապետության պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում։ Դրանք են՝ գյուղից 1 կմ հարավ-արևմուտքում, Ոսկեպար տանող ճանապարհի ձախ եզրին, կլոր բլրի վրա գտնվող և մ․թ․ա․ 2-րդից 1-ին հազարամյակներով թվագրվող «Բաղանիս» ամրոցը, նույն տեղանքում գտնվող և մ․թ․ա․ 2-րդից 1-ին հազարամյակից մինչև ուշ միջնադարով թվագրվող բնակատեղին, գյուղի եզրին գտնվող և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող եկեղեցին, գյուղի հյուսիսային եզրի բլրալանջին գտնվող և 4-ից 5-րդ դարերով թվագրվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, վերջինի շուրջ տարածված և 19-ից 20-րդ դարերով թվագրվող գերեզմանոցը, Ջուջևան-Բաղանիս ճանապարհի հարավային կողմում տեղադրված և 12-ից 13-րդ դարերով թվագրվող 2 խաչքարերը, գյուղի մեջ գտնվող և 1965 թվականին կառուցված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Բաղանիսի զոհված բնակիչներին նվիրված հուշարձանը ։
Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք
Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Բաղանիս գյուղը ներառված է Նոյեմբերյան համայնքի կազմում ։
Բնակչություն
Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Բաղանիսի մշտական բնակչությունը կազմել է 893, առկա բնակչությունը` 716 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը 18-րդ դարում վերաբնակվել են է Արցախից ։
Ստորև ներկայացված է Բաղանիս գյուղի բնակչության փոփոխությունն ըստ տարիների ՝
Օգտակար հանածոներ
Գյուղի տարածքում կան հանքային աղբյուրներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Տավուշի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայրեր հայկական կողմից
Հոլհոլ
Հոլհոլ կամ Հոլ-Հոլ (حلحول), քաղաք Ջիբութիում՝ Ալի Սաբիյեհ երկրամասում։
Նկարագրություն
Հոլհոլը ձևավորվել է Ադիս Աբեբան Ջիբութիի հետ կապող երկաթգծի կառուցման ժամանակ և համարվում է կայարաններից մեկը։ Երկաթգծի ուղեկամուրջը կառուցվել է 1900 թվականին և ունի 29 մետր բարձրություն, 45 մետր երկարություն։
Ըստ 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Հոլհոլը ունի 4904 բնակիչ։ Երկրում մեծությամբ յոթերորդ քաղաքն է։ Քաղաքում գործում է «Էլ Հաջ Հասան Գուլեդա» ռազմական ակադեմիան։ Քաղաքից մեկ կմ հեռավորության վրա գտնվում է քոլեջը։
Տրանսպորտ
Հոլհոլը ծառայում է որպես կայարան «Ադիս Աբեբա-Ջիբութի» երկաթգծի համար։ Ձգվում է համար 5 ազգային մարուղու երկայնքով։
Բնակչություն
Քաղաքի բնակիչները պատկանում են տարբեր էթնիկական խմբերի, մասնավորապես՝ Աֆրո-ասիական, գերակշռում են Իսսա ժողովուրդները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ջիբութիի քաղաքներ Կատեգորիա:Ջիբութիի բնակավայրեր Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի բնակավայրեր
Չերնովկա (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)
Չերնովկա (Черновка, Черновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 119 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Sick Boy (երգ, The Chainsmokers)
«Sick Boy», ամերիկյան դուո the Chainsmokers-ի երգ։ Այն գրել են the Chainsmokers-ը, Թոնի Աննը և Էմիլի Ուորենը։ Երգի պրոդյուսերներ են the Chainsmokers-ը և Շոն Ֆրենքը։ Երգը թողարկվել է Disruptor Records-ի և Columbia Records-ի կողմից 2018 թվականի հունվարի 17-ին, որպես դուետի երկրորդ նույնանուն ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլ։
Թողարկում
2018 թվականի առաջին օրը, the Chainsmokers-ը սոցիալական ցանցերում հրապարակեց նոր պատկերանիշը։ Նրանք վերնագրեցին գրառումը․ «Քանի՞ հավանում արժի իմ կյանքը» ։ 2018 թվականի հունվարի 16-ին Թայմս Սքվերում տեղադրված Spotify-ի գովազդային վահանակում գրված էր․ «Քանի՞ հավանում արժի իմ կյանքը» ։ «Sick Boy»-ը նկարագրվել է, որպես «այսօրվա աշխարհում ինքնության» մասին երգ։ Երգ, որը «բարձր է կանգնած՝ ի դեմս նրան, ինչ կարելի է և չի կարելի վերահսկել մամուլի նյութերում» ։
Տեսահոլովակ
Երգն ուղեկցող տեսահոլովակի պրոդյուսերը Բրյուերն է։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են the Chainsmokers-ի անդամները և Մեթ Մակգուարը, ովքեր կատարում էին երգը դատարկ բեմում։ Տեսահոլովակի ընթացքում նրանց մարմնի գույնը ենթարկվում է բեմի լուսային փոփոխություններին ։
Քննադատություն
«Sick Boy»-ը ստացավ տարբեր արձագանքներ քննադատներից ։ Քեյթ Բինը՝ Billboard-ից հայտնեց կարծիք, որ «երգը կարծես հեռացել է Նյու Յորքի դուետից և հակվել սովորական ռոմանտիկ փոփի» ։ Դեյվ Հոլմսը՝ Esquire-ից երգն անվանեց Մայքլ Ջեքսոնի «Man in the Mirror» երգի տարբերակ։ Նա շարունակեց ասելով որ, դա երկու տղամարդու ձայն է, ովքեր համակերպվում են այն բանի հետ, որ ամառը՝ քոլեջում աշխատել են Hollister-ում։ Նա ասաց, որ դա ամենավատ EDM-ն է, որից հեռացված են բոլոր զվարճանքները ։ Մայք Ուոթկինսը The Michigan Daily-ից բարձր դասեց երգն, այն անվանելով «սարկաստիկ կերպով հասարակությունը քննադատող ևս մեկ ճառ», ինչը արտահայտվում է ամբողջ երգի ընթացքում։ Նա գրեց, որ «կրկներգը մեծ է և որոշ չափով գրավիչ», և նա ակնկալում է, որ երգը կդառնա ռադիոյի հիթ ։ Մեթյու Շնիփպերը Pitchfork-ից երգը նկարագրեց, որպես դուետի «շրջադարձ դեպի նշանակալիություն»։ Նա գրեց նաև, որ երգը, սակայն, ավելի շատ նման է պարոդիայի, քան այլաբանության ։
Մադելին Ռոսը MTV News-ից երգը համարեց գրավիչ, բայց մաքուր փոփի մռայլ մաս, որ ավելի շատ հնչում է Twenty One Pilots-ի 2017 թվականի դեբյուտային ալբոմ՝ «Memories...Do Not Open»-ին։ Նա զգաց, որ դուետը հրաժարվել է նախորդ ռոմանտիկ երգերից, և փոխարենը որոշակի մռայլ է դարձել է։ Նա գրեց, որ երգը ըստ էության #Selfie-ի հակապատկերն է ։ Հյու Մաքինթիրը Fuse-ից նշեց, որ երգը մաքուր փոփ է, ի տարբերություն նրանց սկզբնական աշխատանքներին, որոնք էլ նրանց հայտնի են դարձրել։ Նա ավելացրեց, որ The Chainsmokers-ը անթաքույց առևտրով է զբաղվում համակարգչում պատրաստված երաժշտության միջոցով, ինչով զբաղվում է աստղերի մեծամասնությունը, և դուոն էլ արդեն ինչ-որ ժամանակ ուղորդում է դա։ Համեմատելով երգը այնպիսի երգերի հետ, ինչպիսինն է «Don't Let Me Down»-ը՝ նա նկատեց երգի մռայլ ու մութ լինելը, այն բնութագրելով, որպես «անկեղծ թախծալի», ինչը հեռու է դուոյի «մտածկոտ և տխուր» ոճից ։ Նույն կերպ Թոմ Սկիները NME-ից երգը համարեց անսպասելի մռայլ ։ Դերիք Ռոսինյոլը Uproxx-ից գրեց, որ «երաժշտականորեն այն հեռու է մնում դուետի նախկին EDM արմատներից և ավելի շատ դեպի իրենց հաջողությունների հասած փոփ ձայնին է գնում, չնայած այս անգամ ավելի ագրեսիվ եզրագծին» ։
Անձնակազմ
Վերցված է Tidal-ից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2018 երգեր
Սիդնի Լյումետ
Սիդնի Լյումետ (Sidney Lumet, ), ամերիկացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ, նաև դերասան։
Ամերիկյան կինոյի ամենանշանավոր կինոդեմքերից մեկը, նկարահանել է 60-ից ավելի ֆիլմ և սերիալ, 9 ֆիլմի պրոդյուսեր է, 5 սցենարի հեղինակ, խաղացել է որպես դերասան 4 ֆիլմում։ Նրա ֆիլմերը մոտ 50 անգամ տարբեր անվանակարգերում ներկայացված են եղել Օսկար հեղինակավոր մրցանակի, ինքը ռեժիսորը ստացել է 1 պատվավոր Օսկար, 5 անգամ ներկայացված է եղել այդ մրցանակին, 6 անգամ ներկայացված է եղել Ոսկե Գլոբուս մրցանակի, ստացել 1-ը լավագույն ռեժիսոր անվանակարգում, 4 անգամ ներկայացված է եղել Կաննի կինոփառատոնի մրցանակի, 6 անգամ BAFTA-ի, 7 Բեռլինի կինոփառատոնի մրցանակի (ստացել 2-ը), ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի 1 մրցանակ, 2 Բոդիլ և այլն։
Նրա նկարահանած առաջին իսկ ֆիլմը՝ «12 զայրացած տղամարդ» մեծ հաջողություն է ունեցել կինոաշխարհում, մյուս նշանավոր ֆիլմերից են «Հեռուստացանց», «Շան կեսօր», «Սպանություն «Արևելյան ճեպընթացում» և այլն։
Կենսագրություն
Սիդնեյ Լյումետը ծնվել է 1924 թվականի հունիսի 25-ին Ֆիլադելֆիա քաղաքում։ Փոքր տարիքից դերակատարումերով հանդես է եկել մի շարք թատրոններում, ապա մեկնել է շրջագայությունների։
Առաջին անգամ նա հանդիսատեսին ներկայացել է 1957 թվականին՝ էկրանավորելով Ռ. Ռոուզի «Տասներկու զայրացած տղամարդիկ» հեռուստատեսային պիեսը, որն ամերիկյան առաջադեմ կինոյի նվաճումներից է։ Լավագույն ֆիլմերից են նաև «Կանանց այդ տեսակը» (1959), «Օձի մաշկով մարդը» (1960), «Տեսարան կամրջից» (1961), «Գիշերային երկար ճանապարհորդությունը» (1962), «Անվնաս անկում» (1963), «Վաշխառուն» (1964), «Բլուր» (1965), «Մնաս բարով, Բրավերման» (1968), «Մահացու գործը» (1968), «Ցտեսություն քաջարի մարդ» (1968), «Ճայը» (1969, ըստ Չեխովի), «Ժամադրություն» (1969), «Անդերսոնի հրոսակախումբը» (1972), «Սեպիկո» (1973), «Սպանություն Արևելյան» ճեպընթացում» (1974), «Դոգ Դեյի երեկոն» (1975), «Հեռուստատեսային ստուդիա» (1976), «Նյու Յորքի իշխանը» (1979), «Կախարդը» (1979), «Ինձ հայտնիր քո ցանկությունը» (1980) և 1983 թվականին հինգ «Օսկար» մրցանակներով պարգևատրված «Դատավճիռը» (1982) կինոնկարները։
Բուբնովկա (գյուղ, Գայսինի շրջան)
Բուբնովկա (Бубнівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուբնովկա գյուղում բնակվում էր 941 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,283 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3325,09 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Իլյուխին (Կամենսկի շրջան)
Իլյուխին (Илюхин), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանում։ Մտնում է Գուսևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանի բնակավայրեր
Ինկերի Անտտիլա
Սիլվի Ինկերի Անտտիլա, ծննդյամբ Մետսյամիես (Sylvi Inkeri Anttila, o.s. Metsämies, ), ֆինն քրեագետ, քրեական իրավունքի մասնագետ, պետական գործիչ, Ֆինլանդիայի առաջին կին իրավագիտության դոկտորը, ամենահայտնի ֆինն քրեագետներից մեկը, համարվում է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ (1994)։ Անտտիլան զգալի ներդրում է ունեցել Ֆինլանդիայում քրեական արդարադատության խոշոր բարեփոխումների նախագծման և իրականացման գործում, ինչի արդյունքում երկրում զգալիորեն կրճատվել է բանտարկյալների թիվը։
Կենսագրություն
Ինկերի Մետսյամիեսը ծնվել է Վիբորգում, 1916 թվականի նոյեմբերի 29-ին, իրավագիտության մագիստրոս Վեյնի Մետսյամիեսի (նախկինում կրել է Հորելլի ազգանունը, բայց հետո փոխել է այն) և Սիլվի Այրիոյի ընտանիքում։ 1934 թվականին ամուսնացել է բժիշկ Սուլո Վալտեր Անտտիլայի հետ։ Կարիերան սկսել է շրջանային դատարանում, միաժամանակ զբաղվել է դոկտորական ատենախոսության նախապատրաստման աշխատանքներով։ Պաշտպանությունը կայացել է 1946 թվականին, և Անտտիլան դարձել է Ֆինլանդիայի առաջին կին իրավունքի դոկտորը։ Աշխատել է որպես ուսուցիչ, այնուհետև նշանակվել է բանտի անձնակազմի վերապատրաստման կենտրոնի տնօրեն (1949-1961)։ Եղել է Հելսինկիի համալսարանի քրեական իրավունքի պրոֆեսոր (1961-1979) և Իրավական քաղաքականության ազգային հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն (1963-1979)։ 1975 թվականին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը Լիինամաայի կառավարությունում։ Եղել է նաև ՄԱԿ-ի հետ կապակցված Հելսինկիի հանցագործությունների կանխարգելման և վերահսկման ինստիտուտի տնօրենը (1982-1986)։
Անտտիլան հայտնի է նաև միջազգային մակարդակում, մասնակցել է քրեական իրավունքի հետ կապված բազմաթիվ միջազգային իրադարձությունների, 1975 թվականին ընտրվել է Ժնևում տեղի ունեցած հանցագործությունների կանխարգելման ՄԱԿ-ի հինգերորդ կոնգրեսի նախագահ։ 1994 թվականի մարտի 31-ին ընտրվել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի, հոգեբանության և իրավունքի ամբիոնի արտասահմանյան անդամ։
Մահացել է 2013 թվականի հուլիսի 6-ին, Հելսինկիում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆինն իրավաբաններ Կատեգորիա:Ֆինն ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆինն պետական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆինն մանկավարժներ
Տոր (զենիթահրթիռային համալիր)
Տոր (( ինդեքս՝ 9К330, ՆԱՏՕ-ի կոդավորմամբ՝ SA-15 Gauntlet), բոլոր եղանակային պայմաններում աշխատող տակտիկական զենիթահրթիռային համալիր (ԶՀՀ), որը նախատեսված է դիվիզիոն օղակում հակաօդային պաշտպանության (ՀՕՊ) և հակահրթիռային պաշտպանության խնդիրներ լուծելու համար։
Տոր համալիրը նախատեսված է կարևոր վարչական, տնտեսական և ռազմական օբյեկտները, ցամաքային զորքերի առաջնային էշելոնները հակառադիոտեղորոշման և թևավոր հրթիռներից, ԱԹՍ-ներից, ավիացիոն ռումբերից, ինքնաթիռներից և ուղղաթիռներից (այդ թվում նաև «սթելս» տեխնոլոգիայով պատրաստված) պաշտպանելու համար։ Կարող է աշխատել ինչպես մեխանիկական՝ օպերատորի կառավարմամբ, այնպես էլ ավտոմատ ռեժիմներով։ Ընդ որում, Տոր համակարգն ինքն է կառավարում նշված օդային տարածքությունն ու ինքնուրույն որսում է բոլոր օդային թիրախները։
Պատմություն
Տոր ինքնագնաց ավտոնոմ և դիվիզիոն ԶՀՀ-ի ստեղծման աշխատանքները սկսվել են Էլեկտրամեխանիկական գիտահետազոտական ինստիտուտում՝ համաձայն ԽՄԿԿ և ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի 1975 թվականի փետրվարի 4-ի որոշման։ Հետազոտության հանձնարարված թեմայով գիտահետազոտական աշխատանքը ստացել էր «Տոր» կոդային անվանումը (պատվեր 038)։ Գլխամասային կազմակերպությունից պատասխանատու կատարող էր նշանակվել Յոսիֆ Դրիզեն։ 1945 թ․ տրվեց մարտավարատեխնիկական հանձնարարությունը, իսկ 1976 թվականին արդեն պատրաստ էր էսքիզային-տեխնիկական նախագիծը։ Տոր ԶՀՀ-ի գլխավոր կոնստրուկտորը Վենիամին Եֆրեմովն է։ Համալիրը սպառազինության մեջ է մտել 1986 թվականի մարտի 19-ին ։
Տոր համալիրների մշակմանն ու արտադրությանը ներգրավվել են հետևյալ կառույցները․
Կառուցվածքի նկարագրություն
Տոր համալիրի աշխատանքի հիմնական ռեժիմը յուրաքանչյուր մարտկոցի առանձին աշխատանքն է, սակայն կա նաև ՀՕՊ դիվիզիայի պետի կամ զենիթահրթիռային գնդի հրամանատարի կողմից կառավարվող կենտրոնական կառավարման ռեժիմ։ Մեկ հրթիռով ինքնաթիռ տեսակի թիրախին խոցելու հավանականությունը կազմում է 30-77%, ուղղաթիռներինը՝ 50-88%, իսկ ԱԹՍ-ները՝ 85-95%։ Ապահովում է պաշտպանություն մինչև 700 մ/վ արագությամբ, 0,5-12 կմ հեռավորության և 10մ-6կմ բարձրության վրա շարժվող թիրախներից։ Անցումը երթևեկության դրությունից դեպի մարտական դրություն տևում է 3 րոպե։ Համալիրի արձագանքման ժամանակամիջոցը 8-12 վ է։
Անձնակազմ
Տոր-Մ2 ԶՀՀ դիվիզիոն կոմպլեկտը ներառում է երեք կրակային մարտկոց (12 մարտական մեքենա) ։
9А330 մարտական մեքենա
Տոր համալիրի հիմնական միավորը համարվում է մարտական մեքենան։ Դրա կազմի մեջ է մտնում թիրախների հայտնաբերման կայանը, նշանառման կայանը, ԷՀՄ, մեկնարկային սարքը և այլ սարքավորումներ։ Մարտական մեքենայի ողջ սաքավորումը տեղադրված է «Объект 355» թրթուռավոր շասսիի վրա, որը միավորված է Տունգուսկա զենիթային հրթիռաթնդանոթային համալիրի 2С6 մարտական մեքենայի հետ։ Մարտական մեքենայի վրա տեղադրված է 8 միավոր 9М330 ԶԿՀ։ Հրթիռն արձակվում է ուղղահայաց դիրքով՝ Ս-300 ԶՀՀ-ի նմանությամբ՝ կլիմայական գործոններից, ինչպես նաև ռումբերի ու արկերի ազդեցությունից պաշտպանելու նկատառումով։ Դարձել է աշխարհում մերձամարտի առաջին համակարգը, որն ունի ուղղահայաց մեկնարկման համակարգ։
Թիրախների հայտնաբերման կայան
Շրջանային տեսադաշտի կոգերենտ-իմպուլսային ռադիոտեղորոշման կայանը լուծում է օդային թիրախների հայտնաբերման խնդիրներ և տրամադրում է դրանց տեղակայման կոորդինատները։ Կայանը համալրված է «յուրայինին-օտարին» ճանաչելու համակարգով։ Աշխատում է ճառագայթով՝ ալիքների սանտիմետրային դիապազոնում տեղի անկյունի հաճախականության կառավարմամբ։ տեղի անկյան տեսադաշտը կարող է ստեղծվել միաժամանակ միանգամից երեք ճառագայթների կողմից, հերթականությունը որոշվում է ԷՀՄ-ի կողմից։ Յուրաքանչյուր ճառագայթ ունի տեղի անկյան 4° և ազիմուտի 1,5° լայնություն։ Մեկ ճառագայթն ունակ է ծածկել տեղի անկյան սեկտորը 32°-ով։ Հիմնական ռեժիմում հայտնաբերման գոտու դիտարկման տեմպը կազմում է երեք վայրկյան, ընդ որում գոտու ներքին հատվածը սքանավորվում է երկու անգամ։ Լրացուցիչ գոյություն ունի նաև երեք ճառագայթով տեսադաշտի ռեժիմ, որն ունի 1 վ-ի չափ տեմպ։ Հայտնաբերված թիրախների կոորդինատներով նշումները ձևավորում են ուղեգծեր։ Թիրախների հայտնաբերման կայանն ընդհանուր առմամբ կարող է ստեղծել 10 ուղեգիծ 24 հայտնաբերված թիրախներից։
Արագության վեկտորներով, ուղեգծերի համարներով, վտանգավորության աստիճանով և ճառագայթի համարով թիրախներն արտացոլվում են մարտական մեքենայի հրամանատարի ինդիկատորի վրա։ Ուժեղ պասիվ խոտանների դեպքում հնարավորություն կա դատարկել տեսադաշտի պրոբլեմատիկ հատվածը և ԷՀՄ-ում մուտքագրել թիրախի կոորդինատները։ Թույլատրելի հնարավորություն՝ ազիմուտով ոչ քիչ, քան 1,5—2°, տեղի անկյունով 4° և հեռավորությամբ 200 մ։ 30-1000 մ բարձրության և 25-27 կմ հեռավորության վրա F-15 տեսակի ինքնաթիռի հայտնաբերման հավանականությունը կազմում է 80%։ ԱԹՍ-ները հայտնաբերվում են 9-15 կմ հեռավորության վրա՝ 70% հավանականությամբ։ Գետնի վրա գտնվող և շարժման մեջ գտնվող պտուտակով ուղղաթիռները կարող են հայտնաբերվել 6-7 կմ հեռավորության վրա՝ 40-70% հավանականությամբ, 13-20 կմ հեռավորության վրա օդում «կախված» ուղղաթիռները՝ 60-80%, իսկ 12 կմ հեռավորության վրա 20 մ բարձրության հասնելիս՝ 60%-ից ոչ պակաս։ Թիրախների ժամանակին հայտնաբերման համար օգտագործվում է պաշտպանություն հակառադիոտեղորոշման հրթիռներից։
Նշանառման կայան
Կոգերենտ-իմպուլսային ռադիոտեղորոշման կայանը նախատեսված է մոնոիմպուլսային մեթոդի միջոցով երեք կոորդինատներով մեկ թիրախի հայտնաբերման և ավտոմատ ուղեկցման համար, ինչպես նաև արձակումից հետո թիրախին մեկ կամ երկումիավոր հրթիռների նշանառման համար։ Աշխատում է ալիքների սանտիմետրային դիապազոնով։ ՌԿ-ի կառուցվածքը ներկայացնում է սակավատարր փուլային անտեննայի ցանց (ФАР), որը կարող է տեղի անկյունով և ազիմուտով գցել 1° լայնությամբ ճառագայթ։ Նշանառման կայանն ապահովում է էլեկտրոնային սքանավորում և թիրախի որոնում ազիմուտով 3° և տեղի անկյամբ 7° սեկտորում։ ԶՀՀ-ի ուղեկցման միջին քառակուսային սխալը չի գերազանցում 2․5 մ, իսկ կործանիչի ավտոմատ ուղեկցման դեպքում՝ հեռավորությամբ 7 մ-ից ոչ ավելի և արագությամբ 30 մ/վ։ Թույլատրելի հնարավորությունը՝ ազիմոտում և տեղի անկյունով 1°-ից ոչ քիչ, հեռավորությամբ՝ 100 մ։
9М330 կառավարվող զենիթային հրթիռ
Մարտական մեքենայի արձակման կոնտեյներում առկա են 9М330 ԿԶՀ-ներ։ Անտեննայի և մեկնարկային սարքերը մեկ ամբողջական կառույց են, որը պտտվում է ուղղահայաց առանցքի շուրջ։ 9М330 ԿԶՀ-ը պատրաստված է «ուտկայի» (утка) կոնստրուկտորական սխեմայով։ Արձակման ժամանակ հրթիռներն արձակման կոնտեյներից կատապուլտային սարքի կողմից վեր են նետվում 25մ/վ արագությամբ, այնուհետև բացվում են ծալովի թևերը։ Հրթիռի աէրոդինամիկ ղեկի մոտ տեղադրված է հատուկ գազագեներատոր, որպեսզի այն կարողանա թեքվի ճիշտ անկյունով։ 16-21 մ բարձրության վրա միանում է շարժիչը, և 1․5 կմ անցնելուց հետո հրթիռը հավաքում է 700-800 մ/վ արագություն։ 250 մ հեռավորության վրա միանում է հրահանգային նշանառման ռեժիմը։ Կախված թիրախին մոտենալու արագությունից ՝ թիրախի օպտիմալ վերացման նպատակով նշանառման կայանից ԿԶՀ-ի բորտին են փոխանցվում պայթուցիչի հապաղման արժեքները։ Հրթիռն օգտագործում է կոշտ հրթիռային վառելիք։
ЗК95 «Կինժալ»
Տոր համալիրի ծովային բազավորման տարբերակը՝ 9М330-2 (ՆԱՏՕ-ի դասակարգմամբ՝ SA-N-9) հրթիռով։
9К331 Տոր-Մ1
Սպառազինության մեջ մտնելու հետ միաժամանակ սկսվեցին Տոր համալիրի հետագա արդիականացման աշխատանքները։ Նոր մոդիֆիկացիաների փորձարկումները սկսվել են 1989 թվականի մարտին և ավարտվել նույն թվականի դեկտեմբերին։ 1991 թվականին համալիրն մտել է սպառազինության մեջ։ Արդիականացման արդյունքում ներմուծվեց երկրորդ թիրախային ալիքը, 9М331 հրթիռում օգտագործվել է ավելի արդյունավետ մարտագլխիկ, ցածր թռչող թիրախների խոցման գոտին ավելացել է։ Մեկ հրթիռով F-15 տիպի ինքնաթիռի խոցման հավանականությունը կազմում է 26-75%, ALCM թևավոր հրթիռինը՝ 45-99%, իսկ Bell AH-1 Cobra ուղղաթիռները խոցվում են 50-98% հավանականությամբ։
9М331 նոր հրթիռները կարող են դիմանալ մինչև 30 կգ ծանրությանը և խոցել խուսավարող թիրախները մինչև 12 կգ ծանրությամբ։ Հրթիռները տեղակայված են 9Я281 չոստեղանի տրանսպորտային արձակման կոնտեյներներում։ Դրանց քաշը ԿԶՀ-ի և կատապուլտային կայանների հետ միասին կազմում է 936 կգ։ Տրանսպորտային արձակման կոնտեյներները կարող են միասին փաթեթավորվել և տեղափոխվել 9Т244 տրանսպորտային մեքենայի միջոցով։
9А331-1 մարտական մեքենան մշակվել է 9А331 մարտական մեքենայի հիման վրա։ Դրա ГМ-355 հիմնական շասսիները փոխարինվել են ГМ-5955 շասսիով, որն արտադրվում է Միտիշիի մեքենաշինական գործարանում։
Տոր-Մ1ՏԱ
Անիվային հիմքով 9К331 համալիրի մոդիֆիկացիա։ Սարքավորման խցիկը տեղակայված է Ուրալ-5323 մեքենայի վրա։
Տոր-Մ1Բ
9К331 համալիրի քարշակային մոդիֆիկացիա։ Ողջ սարքավորումը տեղակայված է անվային կիսակցանքների (полуприцеп) վրա։
Տոր-Մ1ՏՍ»
9К331 համալիրի ստացիոնար տարբերակ։
9К332 Տոր-Մ2»
Տոր-Մ2 ԶՀՀ՝ համալիրի գլխավոր տարբերակիչ հատկանիշը շարժման մեջ գտնվելիս անդադար դրակ վարելն է ։ Ի տարբերություն ԶՀՀ-ի նախորդ տարբերակների՝ նոր համալիրն ունի երկու անգամ ավե զինամթերք (16 հրթիռ), իսկ հրթիռների խոցման գոտին ընդլայնվել է, դրանք ունեն կրակի ավելի բարձր դիպուկություն ։
Տոր-Մ2Է (9К332МЭ)՝ թրթուռավոր շասսիով մարտական մեքենայով ԶՀՀ։ Համալիրի զինամթերքը ներառում է 9А331МЭ մարտական մեքենա և 4 միավոր 9М9331 ԿԶՀ-ով 9М334 զենիթահրթիռային մոդուլ ։
Տոր-Մ2Կ (9К332МК)՝ անիվային շասսիով մարտական մեքենայով ԶՀՀ։ Շասսիները մշակվել են Մինսկի անվաքարշակների գործարանի կողմից։ Համալիրի զինամթերքը ներառում է 9А331МК մարտական մեքենա, 8 միավոր 9М9331 ԿԶՀ-ով 9М334 զենիթահրթիռային մոդուլ, հրթիռները կառավարվում են 4 ալիքներով ։ Տոր-Մ2ԴՏ (9K331МДТ)՝ ԶՀՀ-ի արկտիկական գունավորմամբ տարբերակը, ДТ-30 թրթուռավոր փոխադրիչի բազայով մարտական մեքենա։ Առաջին անգամ ներկայացվել է լայն հասարակությանը 2017 թվականի մայիսի 9-ին Կարմիր հրապարակում տեղի ունեցած զորահանդեսի ժամանակ ։ Առաջին 12 Տոր-Մ2ԴՏ ԶՀՀ-ները պաշտպանության նախարարությունը ստացել է 2018 թվականի նոյեմբերին։ 2019 թվականի հունվարին Եյսկի հակաօդային պաշտպանության զորքերի ուսումնական կենտրոնում սկսվեց ՌԴ հյուսիսային նավատորմի հատուկ մոտոհրաձգային բրիգադի զինծառայողների վերապատրաստում Տոր-Մ2ԴՏ համալիրի համար ։
Տոր-Մ2ԿՄ (9К331МКМ)՝ ստեղծված է մոդուլային կառուցվածքով՝ տարբեր տեսակի շասսիների համար։ Համալիրի զինամթերքը ներառում է 9А331МК-1 ավտոնոմ մարտական մոդուլ և 4 միավոր 9М9331 ԿԶՀ-ով 9М334 զենիթահրթիռային մոդուլ։ ՑԱՄ-2013-ին ներկայացվել է հնդկական արտադրության TATA մեքենայի շասսիով տարբերակը ։
2016 թվականին անցկացվել են վերջրյա նավերից Տոր-Մ2ԿՄ համալիրի օգտագործման փորձարկումներ։ Մադուլն ամրացվեց «Ադմիրալ Գրիգորովիչ» նավի ուղղաթիռի հարթակի վրա և արձակեց հրթիռային սիմուլյատորներ։ Փորձարկումները համարվեցին հաջողված ։
HQ-17
HQ-17-ը չինական արտադրության ԶՀՀ է, մշակվել է ռուսական Տոր-Մ1 համալիրի բազայի հիման վրա։ Չինական ԶՀՀ-ի հիմնական տարբերությունը նոր ռադիոտեղորոշման կայաններն ու խոտանների ճնշման համակարգերն են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զենիթահրթիռային համալիրներ Կատեգորիա:Զենիթային ինքնագնաց համալիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ զրահատեխնիկա Կատեգորիա:Ռուսաստանի ռազմական տեխնիկա Կատեգորիա:Ռադիոտեղորոշիչ կայաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի զրահատեխնիկա
Տրուլլի
Տրուլլի (Trulli di Alberobello), ավանդական խրճիթներ, որոնք պատրաստված են ապուլիական չոր քարից և ունեն կոնաձև տանիքներ։ Կառուցված են Իտրիա հովտին հատուկ շինարարական ոճով, Իտալիայի շրջանի Ապուլիա մարզի Մուրջե տարածքում։ Տրուլլիները հիմնականում կառուցվել են որպես ժամանակավոր դաշտային ապաստաններ և պահեստներ, կամ որպես մշտական բնակարաններ սեփականատերերի և հողագործների համար։ Բարի նահանգում, Ալբերոբելո քաղաքում, ողջ տարածքը զբաղեցնում են տրուլլիների խիտ շինությունները։ Տրուլլիների ոսկե դարը 19-րդ դարն է, հատկապես նրա վերջին տասնամյակները, որոնք արժևորվում էին գինեգործության զարգացմամբ։
Պատմություն
Կան շատ տեսություններ այն մասին, թե ինչպես են սկզբում ձևավորվել տրուլլիները։ Առավել տարածված տեսություններից մեկն այն է, որ սեփական գույքի բարձր հարկերի հետ, ապուլիացիները կառուցեցին չոր քարե պատերով շինություններ, որոնք կարողանում էին արագորեն ապամոնտաժվել, երբ հարկային տեսուչներն այդ տարածքում էին լինում։
A Plan of the Territory of Mottala գծագրվել է Դոնատո Գալերանոյի կողմից 1704 թվականին, որում երևում է մեծ անտառում տրուլլիների միջուկի գոյությունը, որն էլ համարվել է Ալբերոբելոյի սկզբնական բնակավայրը ։
Ջիովանի Անտոնիո Րիցին 1808 թվականին գծագրեց աշխարհագրական քարտեզը, որում կարելի է տեսնել Ալբերոբելո անտառը և նրա մեջտեղում ցրված տներով բնակավայրեր, որոնք ունեն ակնառու նմանություն ներկայիս տեղանքին ։
1897 թվականի rione Monti-ի լուսանկարում տրուլիները ոչ այնքան խիտ էին որքան այսօր և շրջափակված էին այգիներով ։
Քաղաքային տրուլլիները Ալբերոբելոյում թվագրվում են 18-րդ, 19-րդ, և 20-րդ դարերին։ Քանի որ 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների ընթացքում տեղի էր ունենում խտացման գործընթաց, տրուլիի բնակավայրերը սկսեցին քանդվել 20-րդ դարի երկրորդ կեսին։
Գյուղական տրուլլիները, որոնք ավելի էժան տարածքի վրա էին, դադարեցին կառուցվել 20-րդ դարում,երբ աշխատուժի արժեքը սկսեց բարձրանալ։
Տրուլլիները որպես զբոսաշրջային վայր
Այսօր տրուլիները մեծ մասայականություն են վայելում միայն անգլիացի ու գերմանացի զբոսաշրջիկների շրջանում, և նրանք հաճախ գնում և վերակառուցում են դրանք՝ ընդհանուր կիրառման համար։ Ցանկացած մեկը, ով ցանկանում է վերականգնել տրուլլի, պետք է համաձայնեցնի շատ կանոնների հետ, քանի որ տրուլլիները պաշտպանված են Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպության Համաշխարհային ժառանգության կողմից։
21-րդ դարի սկզբից մեծ թվով տրուլլիներ վերակառուցվել են՝ վերածվելով ամառանոցների կամ ինքնասպասարկման խրճիթների։
20-րդ դարի վերջում Ալբերոբելոյի Մոնտի թաղամասը ավերված տարածք էր, և արհեստավոր Գվիդո Անտիոնետան սկսեց գնել մեծ քանակությամբ լքված խրճիթները։ Նա դրանցում տեղադրեց ժամանակակից խոհանոցներ, փայտե կահույք այնպիսի մտադրությամբ, որ դրանք վարձակալվեն գիշերակացի համար առավել էժան, քան տեղի հյուրանոցների սենյակները։ Նա նույնիսկ յուրաքանչյուր տրուլլիի տանիքին նկարեց հաջողության խորհրդանիշներ ։
Ալբերոբելոյի շրջանում տեղացիները, ովքեր դեռևս ապրում են իրենց տրուլլիներում, կարծես թե շարունակում են այն պատճառով, որ չեն կարողանում տեղափոխվել, կամ էլ, որովհետև նրանք ապահովում են կացարանով զբոսաշրջիկներին իրենց իսկ տնակներում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի մշակույթ Կատեգորիա:Իտալիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Տեղեկատվության չափման միավորներ
Տեղեկատվության չափման միավորներ, նախատեսված են տեղեկույթի հետ կապված տարբեր բնութագրերի չափման համար։ Առավել հաճախ տեղեկույթի չափումը վերաբերում է համակարգչի հիշողության ծավալի չափմանը՝ հիշող սարքերին և կապի թվային կանալներով փոխանցվող տվյալների ծավալի չափմանը։
Տեղեկատվության քանակի չափման միավորներ
Կիրառվում են տվյալների ծավալում ինֆորմացիայի քանակի չափման համար՝ տեղեկատվական էնտրոպիա։
Տեղեկույթի քանակի չափման առաջին մոտեցում
Համակարգչում ցանկացած տեղեկույթ ներկայացվում է երկուական կոդավորմամբ՝ մեկերի և զրոների հաջորդականությամբ (բիթերով)։ Այս դեպքում տեղեկույթի քանակը չափվում է զրոների և մեկերի հաջորդականության երկարությամբ, իսկ այդ հաջորդականության մեկ դիրքը համարվում է տեղեկույթի միավոր ։
Տեղեկույթի քանակի չափման երկրորդ մոտեցում
Տեղեկույթի այն քանակությունը, որն անորոշությունը կրճատում է երկու անգամ, ընդունվում է որպես տեղեկույթի քանակի միավոր։
Երկրորդական միավորներ
Տվյալների ծավալի երկրորդական բնութագրիչը հանդիսանում է կարգը։ Մեկ կարգի տարողունակությունը (ծավալը) կարող է լինել տարբեր՝ կախված կոդավորման համակարգում ընդունված հիմքից։
Երկուական, երեքական և տասական կոդավորման համակարգերում մեկ կարգի տարողունակությունը.
Մեկ երկուական կարգ` (բիթ) ունի 2 հնարավոր վիճակ (արժեք, կոդ)։
Մեկ երեքական կարգ` (տրիտ) ունի 3 հնարավոր վիճակ (արժեք, կոդ)։
…
Մեկ տասական կարգ` (դեցիտ, դիթ) ունի 10 հնարավոր վիճակ (արժեք, կոդ)։
Երրորդային միավորներ
Տվյալների ծավալի երրորդային բնութագրերն ունեն բազմաթիվ կարգեր։
Բազմաթիվ կարգերի թողունակությունը հավասար է այդ բազմաթիվ կարգերի հնարավոր իրավիճակների քանակին։ Այն որոշվում է Կոմբինատորիկայում, հավասար է կրկնողությունների տեղաբաշխմանը և հաշվվում է հետևյալ բանաձևով.
որտեղ