cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հովհաննես Երզնկացի
Կենսագրություն
1280 թվականին նա արդեն Երզնկա քաղաքի արհեստավորների ու առևտրականների համար կազմակերպված «եղբայրության» հոգևոր հայրն էր, որ «Սահման և կանոնք» էր գրում նաև «տղայահասակ մանկանց աշխարհականաց» համար։
1281 թվականին Երզնկացին մեկնում է Թեոդուպոլիս (Կարին), որպես կաթողիկոսի հատուկ պատվիրակ, ապա պատվեր է ստանում քերականության մեկնություն գրելու, որն ավարտում է 1291 թվականին։ 1293 թվականին Երզնկացին կնքում է իր մահկանացուն։ Նրա շիրիմն ամփոփված է Երզնկայի Սբ. Նշան եկեղեցու առաջնորդական աթոռի տակ։
Երզնկացու մասին պահպանվել են ավանդություններ, որոնք նրա անունը կապում են զանազան հրաշագործությունների հետ։ Նա կոչվել է «սուրբ և իմաստուն», «բանիբուն և աշխարհալոյս վարդապետ», «խստալոյս իմաստասէր», «անյաղթ» և այլն։ Նրա գերեզմանը համարվել է սրբատեղի։
Գրական գործունեություն
Հովհաննես Պլուզ Երզնկացու անունով մեզ հասել են փիլիսոփայական, բնագիտական, տիեզերագիտական, քերականական, կանոնական, խրատական, մեկնողական, դավանաբանական-քաղաքական, աստվածաբանական և այլ բնույթի բազմաթիվ գործեր ու չափածո երկեր, որոնց թիվն անցնում է հարյուրից։
Հայ միջնադարի գիր ու գրականության զարթոնքի, գիտության ու արվեստների վերածնության արտահայտությունը լինելով, դրանք մղում են դեպի նորը, ձգտում և հետաքրքրություն են առաջացնում ուսումնասիրելու, ճանաչելու աշխարհը, գիտականորեն բացատրելու բնական ու հասարակական երևույթները, նրանց առաջացման, զարգացման ու գոյության օրինաչափությունները։ Արժեքավոր են այն աշխատությունները, որոնք շոշափում են փիլիսոփայական, բնագիտական ու տիեզերագիտական հարցեր։ Սրանց մեջ հեղինակը ոչ միայն ընդունում ու պաշտպանում է արտաքին աշխարհի գոյությունը, այլև դնում է նրա ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Աշխարհընկալման ու ճանաչման հիմքը նա համարում է սքանչացումը, իսկ միջոցը մարդու, հինգ զգայարանները։
Եթե ճանաչման հիմքը Երզնկացին համարում էր սքանչացումը, ապա կյանքի ու գոյության հիմքը շարժումը։ Ըստ նրա ամեն ինչ մշտաշարժ է և փոփոխելի. շարունակական շարժման և հարափոփոխության հետևանք են ոչ միայն բնության երևույթները, այլև հասարակական կյանքում ևս գոյություն ունեցող հակասությունները, անհավասարություններն ու անարդարությունները, ինչպես նաև ծնունդն ու մահը։ Կարևոր է նկատել, որ Երզնկացին մահը բացատրում է գիտականորեն՝ ո՛չ թե հոգու բացակայությամբ, այլ մարմնի՝ նյութի քայքայումով։
Գիտական և բանասիրական բարձր արժեք ունի Երզնկացու Քերականության մեկնությունը, ո'չ միայն լեզվի ու քերականության, այլև տաղաչափության, գրականագիտության և գրականության տեսության հետ կապված մի շարք կարևոր հարցերի արծարծումը։ Նա սահմանել է չափն ու ժանրերը (տաղ, հագներգություն, ողբերգություն, դյուզագներգություն, կատակերգություն, դավաբանական, առասպել, զրույց, [պատմություն) և այլն, ուսուցողական նպատակներով հայերեն է թարգմանել տողեր Իլիականից ու Ոդիսականից, ինչպես նաև Հոմերոսի կենսագրությանն ու ստեղծագործությանը վերաբերող պատմություններ։ Անդրադարձել է նաև արվեստի հարցերի, բացատրել երաժշտական հասկացություններ, բնութագրել հոգևոր ու աշխարհիկ երաժշտությունը, երաժշտության դերը մարդու կյանքում և այլն։ Մեկնությունը կազմել է այնպիսի հմտությամբ, որ երկար ժամանակ մնացել է որպես քերականական գիտելիքների ուսուցման հիմնական ձեռնարկ։ Նրանից են օգտվել հետագա հեղինակները, այդ թրվում՝ Եսայի Նշեցին և Հովհաննես Ծործորեցին։
Գնահատելի են Երզնկացու մանկավարժական, բժշկագիտական հայացքները և ժամանակի հասարակական-քաղաքական անցուդարձերին, սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, կենցաղին, բարքերին, ծեսերին, հավատալիքներին վերաբերող հարուստ տեղեկությունները։
Ստեղծագործությունը
Երզնկացու արձակի հիմնական ու առանցքային գաղափարներն իրենց հուզական արտահայտությունն են գտել նրա չափածոյում։
Դրանք աշխարհիկ և կրոնական ստեղծագործություններ են՝ տաղեր, շարականներ, ողբեր, մեղեդիներ, խոհա-խրատական, իմաստաբանական քառյակներ։ Երզնկացու չափածոն զարգանում է երեք հիմնական ուղղությամբ՝ կրոնական, գիտական և աշխարհիկ։
Կրոնական երկեր
Կրոնական երկերը, թեև առաջին հայացքից թվում են սովորական, միայն աստվածաշնչային թեմա ունեցող բանաստեղծություններ, իրականում բացահայտում են նաև մարդկային մտքի ալեկոծումն ու ներհակությունը, զգացումների բազմերանգությունը, կյանքի ու բնության մեծ սերը։
Զիմ գեղեցիկ զարդերքն առին
Դրախտից արտաքսված Ադամի ողբն ու սուգն, ըստ էության, սրտի տանջանքն ու ներքին տառապանքն է այն մարդու, որ զրկվել է իր ունեցած գեղեցիկ ու հանգստավետ կյանքից, որ իր սիրո, դեպի իր կյանքի ընկերն ունեցած մարդկային վերաբերմունքի պատճառով, նրա ծանր վիշտն ու դառնությունը կիսելու, նրան գթալու հետևանքով արժանացել է պատժի։ Սա և՛ ողբ է, և՛ կյանքի՛ սեր ու կարոտ, և' գեղեցիկ բնապատկեր.
Զիմ գեղեցիկ զարդերքն առին Զիս անողորմ մերկացուցին Վասըն միոյ պատուիրանին՝ Անմահական ծառոյ պտղին։ Հօսկայ մերկ եմ ես հիմայ, Եւայ նըստել ու խիստ կուլայ։ Ա~հ, կու յիշեմ ըզձեզ ծաղկունք, Անուշահամ աղբերակունք. Ա~հ, կու յիշեմ ըզձեղ թըոչունք Քաղցրաբարբառ, և անասունք, Որք ըզդրախտըն վայելէք, Ձեր թագաւորն եկայք լացէք։
Ես աղաչեմ զձեզ, սերովբէք
Սա և՛ գանգա'տ է, և՛ ներման ու հաշտության աղերս, և՛ կյանք ու սեր.
Ես աղաչեմ զձեզ, սերովբէք, Գանդատ ունիմ, ի՛նձ լսեցէք. Երբ ի յադին դրախտըն մտնէք, Յանմահ պըտղոյն ճիւղ մի առէք, Բերէք յաչացս ի վրայ դրէք, Զխաւարեալ աչս ողջացուցէք։ Երբ ի դըրախտըն մըտանէք, Ըզդրախտին դուռըն մի փակէք, Զիս ի դիմաց կանգնեցուցէք, Պահ մի հայիմ կարճ, դարձուցէք։
Մեկ այլ տաղում Աստվածածին ողբն է։ Այն արտահայտում է երկրային, աշխարհիկ զգացումներ, սիրելի ու միակ զավակի հետ կապված հույսեր, սպասելիքներ։ Սա սուգն է իր վշտով լսողներին համակող որդեկորույս մոր, որի համար այլևս ոչինչ արժեք չունի աշխարհում.
Աշխարհիկ երկեր
Երզնկացու աշխարհիկ տաղերի մեջ խորն է կյանքի խոհա-փիլիսոփայական ըմբռնումը։ Այստեղ մարդն է իր երերուն ու անհաստատ գոյությամբ, հոգին զբաղեցնող ու տանջող մտքերով, մահվան տագնապով, բայց և ապրելու սիրով ու տենչով, իմաստության հասնելու ծարավով.
Յաստընուորս ենք կարօտ յերկնից ի բարոյն, Ու ծածկեալ ենք մեղօք, զինչ լոյսն ի յամպոյն. Մեք բուսաք զերթ ծաղիկ յերեսն ի հողոյն, Ծարաւած ենք բանի, զինչ տունկն ի ջըրոյն։ Մեք նըման ենք նաւին՝ ի մէջն ի ծովուն, Անդադար ենք կենօք, զինչ նաւն ի քամուն,
Ի դրախտէն ենք ելած ու յանմահ պըտղոյն, Կու մաշինք յաշխարհիս ի հոգն ի մահուն։
Եվ ապա՝ հոգու և մարմնի կյանք մաշող երկընտրանքն ու հավիտենական պայքարը. Զերկուսս ընկեր ո՞նց պահեմ, մեկըս՝ հող, մեկըս հոգի է, Հոգիս թէ ի վեր քարշէ, հողըս ծանր ի վայր կու հակէ, Վախեմ թէ հողոյս լըսեմ, նա հոգոյս լոյսն պակասէ, Ու հետ հոգոյն ո՞վ թըռչի, երբ նորա տունըն հեռի է։
Աշխարհիկ երկերը նաև խրատ են ուսման, գիտության, ընտանիքի ու կենցաղի բարոյակրթման, առաքինության։ Սրանք ծառայում են միևնույն նպատակին՝ դաստիարակել, լուսավորել ազգը, մաքրել հասարակությունն արատներից, վերացնել չարիք ծնող պատճառները՝ տգիտությունը, անուսումնությունն ու վատ բարքերը։ Խրատներն ուղղված են հասարակության գրեթե բոլոր խավերին՝ աղքատ թե հարուստ, ծառա թե իշխան, երիտասարդ թե ծեր, մանուկ՝ դեռևս ուսման կարոտ, թե ուսումնական։
Գիտական երկեր
գիտություն գովք հանդիսացող քերթվածները ամբողջացնում են խորհող ու փիլիսոփայող բանաստեղծի մտքերը։ բնություն ու մարդու մասին տալով գիտական բացատրություններ, կրկին սեր ու հետաքրքրություն առաջացնելով դեպի ուսումն ու իմացությունը, Երզնկացին ընդգծում է, թե ամեն ինչ անցողիկ է, ժամանակավոր, ունի սկիզբ և վախճան, մինչդեռ իմաստությունը մնայուն է և աշխարհի բարին վայելելու անսպառ աղբյուր.
Պատկերին փառքն ամեն նըման է ծաղկի, Թէ հողմ յինք շնչէ, նա շուտ թառամի։
Հարըստին գանձն ամեն զերթ ջուր հեղեղի, Որ հոսէ պահ մի գայ ու շուտ ցամաքի։ Բարձր գաղափարայնության հետ ձուլված լեզվի և ոճի երաժշտականության շնորհիվ Երզնկացու բանաստեղծություններից շատերը երգվել են։
Քնարերգություն
Շաղղած ես ի չորս իրաց, այդցեղ շէնքդ ամուր չի լինի, Օդըն հողոյն ի՞նչ նըման, հուրն ու ջուրն են խիստ ատելի, Ի հակառակէ ստեղծած և եղած ես մարդ կենդանի,
Վերնայ օդն ու հուրն ու չուին, ու մարմինըդ դառնայ փոշի։ Ճամփորդ քեզ յայնժամ ասեմ, որ զճամփի հատըն գիտենաս, Ծընել ես 'ւ յաշխարհ եկել տուր խապար, թէ ուստի՞ կու գաս,
Եկել ես օտար յերկիր, մէկ ցուցու, թէ ի՞նչ կու կենաս, Մեռնիս դու 'ւ ի հող մըտնիս, մէկ ասա, թէ ու՞ր կու գնաս։ Աշխարհս է ի ծով նըման, ով որ գայ՝ անթաց չմնայ,
Յայս ծովս ես ի նաւ մըտայ, գնաց նաւս և ես չիմացա, Յեզեր մօտեցել եմ ես, վախեմ թէ քարի դիպենայ, Քակտի իմ աղուոր շինուածս, ու տախտակըս մէկմէկանայ։
Երզնկացու մեծ աշխարհասիրությունը ընդգծվում է հատկապես քառյակներում։ Ամեն ինչի անցողիկության մասին փիլիսոփայորեն արված նրա սառն դատողություններն այստեղ անէանում են, մնում են խոկումն, կյանքի կարոտ ու անցողիկության ափսոսանք, մահվան տագնապ ու սարսուռ, հոգու մեծ վիշտ ու դառնություն, որից դուրս գալու եզակի ելքը դարձյալ խելքը, իմաստությանն ու բարի գործն են.
Մարմինդ է ի նաւ նըման, խելքըդ՝ ծով, թէ չունի ժըխոր, Զմիտքդ նաւավար դու տես, որ բարձեր է գանձ շահաւոր, Թէ յեզր ի ծովուդ հանես, նա առնէ ըզքեզ փառաւոր։ Աշխարհս է ոչինչ նըման, շատ դատին դառնան փոշիման,
Հալալ ու հարամ անեն՝ հոս թողուն՝ 'ւ ի հոն կու գընան, Ջան արա, գործէ բարի, որ յետոյ չլնիս փոշիման, Թէ չէ Ադամայ դըրախտէն քեզ կանաչ տերև մի չի տան։
Համեմատությունների, պատկերների և ստեղծագործական այլ հնարանքների վրա կառուցված, հաճախ երաժշտականության հասցրած գեղարվեստական խոսք է Երզնկացու ոչ միայն չափածոն, այլև արձակը։ Տիեզերքի, հավիտենականության և մարդու կյանքի կարճատևության ու անցողիկության փիլիսոփայական միտքն անգամ, նրա խոսքի գեղարվեստականության ուժով, դառնում է խոհի ու զգացումների արտահայտություն։ Երզնկացին հատուկ ուշադրություն է դարձնում լեզվի մաքրության, պարզության ու գեղեցկության վրա։ Դեմ լինելով խրթնաբանության, պաշտպանելով աշխարհիկ խոսվածքը, նա միաժամանակ մտահոգված է, որ այն չիջնի մինչև ռամկաբանություն, բարբառայնություն։ Գրաբար թե աշխարհաբար, նրա լեզուն գեղեցիկ է ու մշակված, ճոխ ու պարզ, հարուստ ու հասկանալի, կենդանի ու երաժշտական և միշտ՝ բանաստեղծական։ Ահա թե ինչ է գրել Երզնկացին իր լեզվի, ոճի, շարադրանքի, մտքերի մատուցման եղանակի ու արժեքի մասին. «Քաղեմ իբրև զծաղիկս գեղեցիկս զշուշան ի հովտաց, կամ իբրև զվարդս վառեալ ի դաշտաց, որք են գեղեցկատեսք և անուշահոտք... և իբրև զոսկի մարգարտին յեռեալ, գեղեցկահարմար շարակարգեմ զբանս հոգեվարժս այնոցիկ, որ տենչան բանից իմաստութեան..., իբրև զծաղիկ բուրաստանաց դեղ ցաւելի կենաց»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջնադարյան հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ մատենագիրներ Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ
Լինն Բարի
Լինն Բարի (Lynn Bari), ծննդյամբ՝ Մարգարետ Շույլեր Ֆիշեր (Margaret Schuyler Fisher), ամերիկացի դերասան, ով հիմնականում խաղացել է չարագործի և մարդասպանի դերեր։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Վիրջինիա նահանգի Ռոանոկ քաղաքում, իսկ դեռահաս տարիքում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաք։ Բարին եղել է Ջոն Մեյնարդ Ֆիշերի և Մորջորի Հելպենի միակ աղջիկը։ Ունեցել է փոքր եղբայր՝ Ջոնը։ Ֆիշերը մահացել է 1920 թվականին, որից հետո նրա այրին ընտանիքը տեղափոխել է Վիրջինիա նահանգի Լինչբերգ քաղաք։ Այդտեղ Բերիի մայրը ծանոթացել և ամուսնացել է Սուրբ Ռոբերտ Բիզերի հետ, ով կրոնի նախարար է եղել։ Բոստոնում ստանալով պաշտոն՝ ընտանիքը տեղափոխել է Մասաչուսեթս։ Բերին հետագայում հիշում էր, որ դպրոցում աշակերտները անտանելի կյանք էին ստեղծել իր և եղբոր համար, քանի որ ծաղրում էին նրանց բարբառային առոգանությունը։ Որոշելով ազատվել դրանից՝ Բերին սկսել է մասնակցել սիրողական ներկայացումների և սովորել է առոգանության դասեր։ Բերին շատ էր ոգևորվել, երբ իմացել էր, որ խորթ հայրը տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ դարձել է համալսարանի կրոնի գիտության ղեկավար։
14 տարեկանում սովորել է դրամատիկական դպրոցում և վերցրել է «Լին Բարի» բեմական կեղծանունը։ Այդ անվանումը օրինակել է իր ժամանակների թատրոնի աստղ Լին Ֆոնտեյնից, իսկ ազգանունը՝ դրամատուրգ Ջեյմս Բարրից։ Հետագայում կարդալով իտալական Բարի քաղաքի մասին պատմվածք՝ որոշել է փոխել ազգանվան գրվելաձևը։
Գործունեություն
Բարին եղել է «կինոաստղերի սկսնակ ճանապարհի» 14 երիտասարդ աղջիկներից մեկը, ովքեր 1935 թվականի օգոստոսի 6-ին « 20th Century Fox» ընկերության հետ 6 ամիս ժամկետով կնքել են պայմանագիր, ինչպես նաև 18 ամիս սովորել են ստուդիայի դպրոցում ։ Պայմանագրում հնարավորություն է եղել երկարացնել ժամկետը մինչև 7 տարի։
Իր վաղ ֆիլմերի մեծ մասում Բարին կատարել է քարտուղարուհու, կամ երգչախմբում աղջիկների կարճամետրաժ դերեր։ Նա պայքարում էր ստանալ գլխավոր դերեր, սակայն համաձայնվում էր իրեն առաջարկվող ցանկացած աշխատանքի։ Հազվագյուտ գլխավոր դերերը եղել են «Չինուհին» (1942), «Բարև, Ֆրիսկո, բարև» (1943) և «Զարմանալի Միստր Իքս» (1948) ֆիլմերում։ «Շոկ» նուարում (1946) խաղացել է չարագործ կնոջ գլխավոր դերը, իսկ «Նոկտյուրն» (1946) ֆիլմում՝ կասկածյալի։ Բացառություն է եղել «Սուրբ Լյուդովիկոս թագավորի կամուրջը» (1944) պատմական ողբերգությունը, որտեղ նա խաղացել է հայտնի դերասանուհուն։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ անցկացված հարցման համաձայն՝ Բարին երկրորդ դեռահաս աղջիկն էր ՝ հայտնի Բեթի Գրեյբլից հետո։
Գործունեությունը Բարին սկսել է 1950-ականների սկզբին, երբ մոտենում էր նրա 40-ամյակը։ Եվ առաջիկա երկու տասնամյակների ընթացքում, նա շարունակում էր աշխատել ավելի սահմանափակ ընթացքով, խաղում էր հիմնականում մայրերի, այլ ոչ թե գայթակղիչ կանանց դերեր։ Նա խաղացել է ինքնասպանություն գործած դեռահասի մոր դերը «Ազատության համար» դրամայում (1951)։
Վերջին անգամ ֆիլմում հայտնվել է ապստամբ դեռահաս Պատտի Մակքորմակի մոր դերում՝ «երիտասարդ փախստականները» ֆիլմում (1958)։ Իսկ հեռուստատեսությունում նրա վերջին հայտնվելը եղել է «Աղջիկը Դ.Յ. Դ. Ի.» (1966-1967) և «Հետաքննությունների դաշնային բյուրո» (1965-1974) սերիալներում։
Նա նկարահանվել է «Դետեկտիվի կինը» սիթքոմի ուղիղ եթերում (1950), որը հեռուստատեսությամբ ցուցադրվել է 1950 թվականի ամռանը։
1955 թվականին Բարին նկարահանվել է «Գեղեցիկ Միսս Իքս» էպիզոդում, «քաղաքային դետեկտիվ» քրեական դրամայի հեռուստատեսային սինդիկացիայում, որի գլխավոր դերը խաղացել է Ռոդ Կամերոնը։ 1960 թվականին նա խաղացել է ամերիկացի հանցագործ Բել Սթարի դերը, «վերգետնյա արահետ» արևմտյան սերիալում, «Վտանգավոր անցուղի» դեբյուտային սերիայում (1960), որտեղ գլխավոր դերերը խաղացել են Ուիլյամ Բենդիքսը և Դագ Մաքքլերը, իսկ հրավիրված աստղերը եղել են Ռոբերտ Ուիլկին և Քոուլ Յանգերը։
Մեկնաբանելով «այլ կանանց» դերերը՝ Բարին մի անգամ ասել է։
Ինձ թվում է, որ ես պայուսակում ատրճանակ ունեցող կին եմ։ Ես սարսափում եմ զենքից։ Ես մի հավաքագրումից անցնում եմ մյուսը, կրակող մարդկանցից անցնում եմ գողացող տղամարդկանց մետ։
Հետագա տարիներ և մահ
1960-ական թվականներին Բարին հյուրախաղերով հանդես է եկել «այգում ոտաբոբիկ» բեմադրությամբ՝ խաղալով հարսնացուի մոր դերը։ 1970-ական թվականներին բեմականացումից հեռանալուց հետո Բարին տեղափոխվել է  Սանտա-Մոնիկա։ Վերջին տարիներին նա տառապում էր հոդաբորբից։
1989 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բարիին իր տանը մահացած են գտել։ Մահացել է սրտի կաթվածից։ Նրան դիակիզել են, իսկ նրա աճյունը ցրել ծովում։
Անձական կյանք
Բարին երեք անգամ ամուսնացել է։ Առաջին ամուսինը եղել է գործակալ Ուոլթեր Քեյնը, նրանց ամուսնությունը տևել է 1939 թվականից մինչև 1943 թվականը։ երկրորդ ամուսինը եղել է Սուդնի Լուֆտը, այս ամուսնությունը տևել է 1943 թվականի նոյեմբերի -ից մինչև 1950 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։ Այս ամուսնուց ունեցել է աղջիկ, ով ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի յոթին, Սանտա- Մոնիկայի Սուրբ Հովհաննեսի հիվանդանոցում, բայց նա մահացել է ծնցելու հաջորդ օրը։ Երկու տարի անց՝ 1948 թվականին, նրանք ունեցել են տղա՝ Ջոն Մայքլ Լյուֆթ։ Նա եղել է ամուսինների «խնամակլության համար պայքարի գլխավոր պատճառը։ 1958 թվականի նոյեմբերին Լոս Անջելեսի դատավորը որոշումը կայացրել է հօգուտ Բարիի։ Որոշումը հիմնված էր այն բանի վրա, որ Լուֆտի կենցաղային պայմանները «տղայի դաստիարակության համար հարմար վայր չէին»։ 1955 թվականի օգոստոսի 30-ն ամուսնացել է հոգեբույժ Նաթան Ռալի հետ, բայց այս ամուսնությունը ավարտվել է 1972 թվականին և նրանք բաժանվել են։
Բարին եղել է ԱՄՆ հանրապետական կուսակցության համախոհ, նա ակտիվորեն պաշտպանում էր պահպանողական հայացքները, քարոզում էր հանրապետականներին՝ Հուվերից Ռեյգանի նախագահի առաջխաղացման գործում։ Եղել Հանրապետական կուսակցության ազգային կոնվենցիաների մշտական մասնակիցը։
Հիշատակ
2010 թվականին պատմաբան Ջեֆ Գորդոնը հրատարակել է «Կին սատանա» կենսագրությունը, որը հիմնված է եղել նրա մահից առաջ վերցված հարցազրույցի հիման վրա։
Ու Լին Բարի երկու աստղերը կինոարտադրության և հեռուստատեսության զարգացման համար և Հոլիվուդյան Փառքի ծառուղում աստղի է արժանացել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Ռոմեշ Չանդրա
Չանդրա Ռոմեշ, հնդիկ կոմունիստ լրագրող, Հնդկաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՀԿԿ) ղեկավար։
1963 - 1966 թվականներին Չանդրան եղել է ՀԿԿ օրգան «Նյու էյջ» («New Age») թերթի խմբագիրը։ 1952 – 1963 թվականները՝ Խաղաղության համահնդկական խորհրդի գլխավոր քարտուղար, 1953 թվականից՝ Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի (ԽՀԽ) անդամ, 1966 թվականից՝ գլխավոր քարտուղար, ԽՀԽ նախագահության անդամ, 1977 թվականին ընտրվել է ԽՀԽ նախագահ։
Պարգևատրվել է Ժոլիո Կյուրիի անվան խաղաղության ոսկե մեդալով։ «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման» միջազգային լենինյան մրցանակի դափնեկիր 1968 թվականին։ Պարգևատրվել է նաև Լենինի և ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հնդիկ լրագրողներ
Սպիտակ գվարդիա (ֆիլմ)
«Սպիտակ գվարդիա» («Белая гвардия»), ռուսական հեռուստասերիալ (8 սերիա)՝ նկարահանված Միխայիլ Բուլգակովի համանուն վեպի հիման վրա ։ Պրեմիերան կայացել է 2012 թվականի մարտի 3-ին «Ռոսիա-1» հեռուստաալիքով։
Սյուժե
Ֆիլմը պատմում է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ծանր տարիների մասին՝ ներկայացնելով Տուրբիների ընտանիքի ճակատագիրը, որոնք հայտնվել են Կիևում 1918-1919 թվականների ձմռան տխուր իրադարձությունների շրջապտույտի մեջ։ Ֆիլմի սյուժեի հիմքում Միխայիլ Բուլգակովի «Սպիտակ գվարդիա» վեպն է ։ Ֆիլմի պատմական ֆոնը գետման Սկորոպադսկու Ուկրաինական տերության անկումն է, Կիևի գրավումը ՈՒԺՀ-ի զորքերի կողմից և նրանց հետագա փախուստը Կարմիր բանակի հարվածներից։
Գլխավոր հերոս Ալեքսեյ Տուրբինը ռազմական բժիշկ է, ով շատ է տեսել և վերապրել համաշխարհային պատերազմի երեք տարիների ընթացքում։ Նա այն տասնյակ հազարավոր ռուս սպաներից մեկն է, որոնք հեղափոխությունից հետո հայտնվել են քաղաքական ու մասնավոր կյանքում լիակատար անորոշության վիճակում։ Նրանցից շատերը ծառայել են գետման Սկորոպադսկուն և նրա ռեժիմին գերմանական պրոտեկտորատի ներքո՝ այն համարելով ավելի նվազ չարիք՝ համեմատած Կիևում արդեն նշմարվող բոլշևիկների կարմիր տեռորի հետ։ Սակայն Գերմանական կայսրությունը պարտություն է կրել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ճակատներում, գետմանը փախել է գերմանացիների հետ, և փոքրաթիվ ռուս սպաներն ու կադետները մնացել են միակ ուժը, որը կարող էր կանգնել Կիև գնացող պետլյուրովականների ճանապարհին։
Ֆիլմի ստեղծում
Ֆիլմը նկարահանվել է Սանկտ Պետերբուրգում, Վիբորգում (Կրեպոստնայա փողոցում) և Կիևում (Անդրեևսկի թեքություն, Անդրեևսկի եկեղեցի և այլն)։
Վարձույթի արգելք Ուկրաինայում
2014 թվականի հուլիսի 28-ին Ուկրաինայի մշակույթի նախարարությունը «Поддубный» ֆիլմին և «Սպիտակ գվարդիա» սերիալին զրկել է վարձույթային հավաստագրերից։ Գերատեսչության փորձագետների կարծիքով՝ նրանք «ցուցադրում են արհամարհանք ուկրաինական լեզվի, ժողովրդի և պետականության նկատմամբ», իսկ «առանձին փաստեր խեղաթյուրված են և վերանայվել են Ռուսաստանի օգտին »։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսական հեռուստասերիալներ
Լիճք (այլ կիրառումներ)
Լիճք եզրը կարող է վերաբերել՝
Վոլյա (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)
Վոլյա (Воля), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Դեմիդչիխա։
2001 թվականի տվյալներով Վոլյա գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,215 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 144,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սիսիանի շրջան
Սիսիանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ապա՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Սյունիքի մարզի հյուսիսում։ Գտնվել է ՀԽՍՀ հարավ-արևելքում։ Կազմավորվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ Զանգեզուրի գավառի լուծարմամբ։ Սահմանակից է Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին և Նախիջևանի Ինքնավար ԽՍՀ-ին։ Տարածությունը 1719 քառ. կմ էր, բնակչությունը՝ 34 600 մարդ (1987), խտությունը՝ ավելի քան 20,1 մարդ քառ.կմ։
Բնակավայրեր
Վարչական կենտրոնն էր միակ քաղաք Սիսիանը։ Ուներ նաև մեկ քաղաքատիպ ավան՝ Դաստակերտը, 1 քաղաքային, 1 ավանային և 16 գյուղական խորհուրդ։ Բնակավայրերն են՝
Պատմություն
Սիսիանի շրջանի տարածքը դեռ հնադարում եղել է Հայաստանի կազմում՝ Երվանդունիների (մ.թ.ա. 570-201) և Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. 189-1) թագավորության ժամանակ։ Ավելի ուշ Սիսիանի շրջանի տարածքը կազմել է Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Ծղուկ գավառը, որը կոչվել է նաև Սիսական, ապա՝ Սիսիան։ 9-րդ դարի վերջից մտել է Բագրատունյաց թագավորության, 987-1170 թվականը՝ Սյունիքի թագավորության, ապա՝ Զաքարյան իշխանապետության մեջ։ 14-16-րդ դարերում այն մտել է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու և ակկոյունլու թուրքմենական պետությունների մեջ։
Պարսկական տիրապետության ժամանակ եղել է Երևանի կուսակալության, ապա՝ Նախիջևանի ու Ղարաբաղի խանությունների կազմում։ 1720-ական թվականներին տարածքի բնակչությունը մասնակցել է Դավիթ Բեկի և Մխիթար սպարապետի ղեկավարությամբ Սյունիքի ազգային-ազատագրական շարժումներին։
Գյուլիստանի պայմանագրով (1813) Զանգեզուրը, ինչպես նաև շրջանի տարածքը անցել է Ռուսաստանին և կազմել Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուր գավառի Ղարաքիլիսա մասը։ Խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո մինչև շրջանի կազմավորումը, կազմել է Զանգեզուրի գավառի Սիսիան գավառամասը։
Ճարտարապետական հուշարձաններից նշանավոր են Սիսավանի եկեղեցին (7-րդ դար), Թանահատի վանքը (8-րդ դար), Որոտնավանքը (10-11-րդ դարեր)։
Շրջանի կուսակցական կազմակերպությունը ստեղծվել էր 1930 թվականին։ 1987 թվականին կար 98 սկզբնական կուսակցական, 125 կոմերիտական կազմակերպություն։ Լույս էր տեսնամ «Որոտան» շրջանային թերթը։
Ռելիեֆ և կլիմա
Սիսիանի շրջանը գտնվում է Զանգեզուր բնամարզի հյուսիսային մասում։ Ունի լեռնային մակերևույթ, մինչև 3552 մ (Իշխանասար) բարձրություն։ Տարածքում են Զանգեզուրի լեռնաշղթայի կենտրոնական և Ղարաբաղի հրաբխային բարձրավանդակի արևմտյան մասերը։ Կան մոլիբդենի, պղնձի, շինանյութերի, դիատոմիտի հանքավայրեր, հանքային ջրեր։ Տարածված են լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային լանդշաֆտները։
Ունի չափավոր ցամաքային կլիմա։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -3°С-ից մինչև -12°С է, հուլիսինը՝ 10-18°С, տարեկան տեղումները՝ 400-800 մմ, վեգետացիայի շրջանը՝ 20-160 օր։ Տարածքով հոսում է Որոտանը՝ Արագլիջուր, Շաղաթ, Սիսիան, Այրի, Շաքի, Լորաձոր վտակներով։
Գործում են Շամբի, Սպանդարյանի հիդրոէլեկտրակայանները, Տոլորսի, Շամբի, Անգեղակոթի և Սպանդարյանի ջրամբարները, Սիսիանի ջրանցքը։
Տնտեսություն
Տնտեսության առաջատար ճյուղերն էին սննդի, էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերությունը, բժշկական տեխնիկայի սարքավորումների, շինանյութերի արտադրությունը, գյուղատնտեսությունը։ Կար 14 արդյունաբերական, 2 միջտնտեսային ձեռնարկություն, 13 կոլեկտիվ, 12 խորհրդային տնտեսություն։ Արտադրանքի ծավալով առաջնակարգ էին «Լույս» արտադրական միավորման մասնաճյուղը, Դաստակերտի բժշկական տեխնիկայի գործարանը, գլխավորող պանրագործարանը, Ավտոտեխնիկական սպասարկման Զանգեզուրի միավորումը, տրիկոտաժի ֆաբրիկան, գյուղշինտրեստը։
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղերն են եղել և մնում անասնապահությունն ու դաշտավարությունը։ Մշակում էին հացահատիկային և տեխնիկական կուլտուրաներ, ծխախոտ և այլն։ Ուներ կապի հանգույց՝ 17 բաժանմունքով, օդանավակայան։ Ավտոճանապարհների երկարությունը 286 կմ էր։
1986-87 ուսումնական տարում գործում էր 20 միջնակարգ, 15 ութամյա, 1 գիշերօթիկ, 1 երաժշտական, 1 մարզական, 1 գեղարվեստի դպրոց, 1 տեխնիկում, 1 պրոֆտեխնիկական ուսումնարան։ 1987 թվականին շրջանում կար 39 գրադարան, 18 մշակույթի տուն, 17 ակումբ, 1 պատկերասրահ, 4 հիվանդանոց, 2 պոլիկլինիկա, 3 ամբուլատորիա։
Ռիչարդ Եյթս
Ռիչարդ Եյթս (Richard Yates; ) ,ամերիկացի գրող. Նրա առաջին վեպն է «Փոխությունների ճանապարհ»  1962թ.-ին  ազգային գրքի մրցանակաբաշխության եզրափակիչում  հաղթող դարձավ, իսկ առաջին պատմվածքների հավաքածուն՝ «Մենակության 11 տիպերը» համեմատում էին Ջեյմս Ջոյսի աշխատանքների հետ։ Այնուամենայնիվ, չնայած  քննադատների բարձր գնահատանքին՝ Ռիչարդ Եյթս որպես գրող այդպես էլ չհասավ կոմերցիոն հաջողությունների։ Նրա ճանաչվածությունը փոքր-ինչ ավելացավ լայն հասարակություն մեջ միայն նրա մահից հետո, որը կապված է «Բոստոն Ռեվյու»-ում թողարկված Ստյուարտ Օ'Նանի աղմկահարույց Էսսեի հետ, Բլեյք Բեյլիի հեղինակած կենսագրության (առանձին գրքով) և «Փոխությունների ճանապարհ»-ի էկրանավորման հետ՝ Քեյթ Ուինսլեթի և Լեոնարդո Դի Կապրիոի գլխավոր դերակատարմամբ։
Ստեղծագործությունը և դրա ազդեցությունը
Եյթսի գեղարվեստական ստեղծագործությունները համեմատվում են իր կյանքի դրվագների հետ։ Եյթսը ծնվել է 1926 թվականին 1943 թվականին տասնյոթ տարեկան էր ինչպես Ուիլյամ Գրովին՝ «Լավ դպրոց» վեպի գլխավոր հերոսը, իսկ 1955 թվականին Եյթսը քսանինն էր. այնքան, որքան «Փոփոխության ճանապարհ»-ի Ֆրենկ Վիլերը։ Կյանքի մեծ մասը Եյթսի ստեղծագործություները արժանացել են քննադատների գրեթե համընդհանուր գնահատանքին, բայց նրա հրատարակած կոշտ կազմով ոչ մի գիրք չի վաճառվել 20000 օրինակից ավելի։ Գրողի մահից հետո նրա բոլոր վեպերը բազմիցս վերահրատարակվեցին, ընդ որում նրա ժողովրդականությունը բավականին բարձրացավ։ Ժողովրդականության ալիքի աճը, համարվում է Ստյուարտ Օ'Նանի «Ռիչարդ Եյթս։ Ինչպես մեծ գրողը անհանգիստ դարաշրջանում անհետացավ տպագրությունից» էսսեն՝ հրատարակված 1999 թվականին «Բոսթոն Ռեվյու» ամսագրում։ Եյթսի կյանքի և ստեղծագործությունների նկատմամբ հետաքրքրությունների վերածննդի հետ կապված գրող Բլեյք Բեյլին հրապարակեց նրա առաջին մանրամասն կենսագրությունը «Ողբերգական ազնվություն։ Ռիչարդ Եյթսի կյանքը և աշխատանքը» (2003)։ Ռեժիսյոր Սեմ Մենդեսը 2008 թվականին էկրանավորեց  «Փոփոխության ճանապարհ»-ը։ Ֆիլմը առաջադրվել է BAFTA ,«Օսկար» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։ Ներկայանալով «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխությանը որպես լավագույն դերասանուհի՝ Քեյթ Ուինսլեթ իր ելույթում հայտնել է իր երախտագիտությունը Ռիչարդ Եյթսին նման հզոր վեպ գրելու  և այդպիսի կանացի ուժեղ կերպար ի ցույց դնելու համար։ Սկսած 1980-ական թվականներից Եյթսի ստեղծագործությունները բազմիցս հիշատակվել են ժողովրդական մշակույթում։ Նրանց կարդում են « Հաննան ու նրա քույրերը » (Վուդի Ալեն 1985թ.,) և «Միայնակ Ջիմը» (Սթիվ Բուշեմի, 2005) ֆիլմերի  ինչպես նաև Նիկ Հորնբիի և Թաո Լինի գրքերի, ինքնակենսագրական վեպ, որը այդպես էլ կոչվում է՝ «Ռիչարդ Եյթս»-ի հերոսները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ գրողներ
Մոնտեֆորտինո
Մոնտեֆորտինո (Montefortino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։
Կուլիս
Կուլիս, (coulisse, couler — սահել), թատերաբեմը աջ և ձախ կողմից եզրափակող, բեմի հայելուն (պորտալին) ուղղահայաց կամ այլ անկյան տակ, շարժական (թատերական հին շենքերում՝ անշարժ) վարագույրներ, որոնք քողարկում են բեմի ներքին՝ հանդիսատեսին ոչ ներկայանալի տարածությունները և միաժամանակ կազմում են ներկայացման գեղանկարչական պատկերի մի մասը՝ նրա պայմանական տարածական շրջանակը։ Փոխաբերական իմաստով կուլիսներ են կոչվում թատրոնի անդրբեմային՝ հանդիսատեսի համար «արգելված» բաժինները (տեխնիկական մաս, դերասանական սրահ, գրիմանոցներ և այլն)։
Մոնտեֆորտինո
Բնակչությունը կազմում է 1285 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 17 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 78 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63044։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Կուլիս
Կատեգորիա:Բեմի բաղադիչ մասեր
Ֆրենկ Լեմպարդ
Ֆրենկ Լեմպարդ (Frank James Lampard, Jr.; ), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, Մանչեսթեր Սիթիի և Անգլիայի հավաքականի կիսապաշտպան։
Լեմպարդը համարվում է ժամանակակից ֆուտբոլի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը    ։ Նա (ինչպես իր հայրը) իր կարիերան սկսել է Վեսթ Հեմ Յունայթեդում։ 2001 թվականին 11 միլիոն ֆունտի դիմաց տեղափոխվել է Չելսի։ Չելսիի պատմության լավագույն ռմբարկուն է 208 խփած գնդակով ։
Վեսթ Հեմ Յունայթեդ
1994 թվականին Լեմպարդը միանում է Վեսթ Հեմ Յունայթեդին, որտեղ իր հայրը մարզչի օգնականն էր։ Մեկ տարի անց կնքում է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։ Հոկտեմբերին վարձավճարով տեղափոխվում է Սուոնսի Սիթի, որտեղ անցկացնում է 9 հանդիպում։ Հաջորդ տարի Ասթոն Վիլլայի հետ հանդիպման ժամանակ կոտրում է ոտքը։ 1998-99 մրցաշրջանում Լեմպարդը մասնակցում է իր թիմի բոլոր խաղերին։ Վեսթ Հեմը գրավում է իր պատմության մեջ ամենաբարձր՝ 5-րդ տեղը։ 2001 թվականին Ֆրենկ Լեմպարդը 11 միլիոն ֆունտի դիմաց տեղափոխվում է Չելսի։
Չելսի
Ֆրենկի համար 2004-05 մրցաշրջանն հաջող սկսվող մրցաշրջաններից էր, որտեղ նա դարձավ Պրեմիեր Լիգայի կիսապաշտպանների լավագույն ռմբարկուն 13 գոլ խփելով։ 2005 թվականի վերջում Լեմպարդը ռեկորդ սահմանեց խաղերի թվով։ Ֆրենկը իրար հետևից խաղաց 164 խաղ։ Նա այդ մրցաշրջանում դարձավ Չելսիի առաջատարներից մեկը։ 2005-06 մրցաշրջանում Լեմպարդը Չելսիի կազմում դարձավ Անգլիայի առաջնության հաղթող։ Նա մրցաշրջանում 20 գոլ խփելով դարձավ ակումբի լավագույն ռմբարկուն։ Լեմպարդի համար առաջնությունում խփած 16 գոլերը կիսապաշտպանի համար Պրեմիեր Լիգայում լավագույն ցուցանիշն էր։ Հաջորդ մրցաշրջանում Չելսիի կազմում Ֆրենկը 21 գոլ խփեց, մրցույթում նրանից առաջ միայն հարձակվող Դիդե Դրոգբան էր։ 2006-07 մրցաշրջանում Չելսիի կազմում՝ բոլոր առաջնություններում անցկացրեց 62 խաղ։ Այդպիսի արդյունքի հասնել Չելսիի կազմում ոչ ոքի չէր հաջողվել։ Ֆրենկն անգլիական լրատվամիջոցների վարկածով տարվա լավագույն խաղացողն էր։
Նաև Ֆրենկը ՈւԵՖԱ-ի և ՖԻՖԱ-ի վարկածով 2005 թվականի լավագույն ֆուտբոլիստի կոչման եռյակում էր։ Նրանից առաջ անցավ միայն ֆենոմենալ մրցաշրջան անցկացրած Ռոնալդինյոն։ 2008 թվականի Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակչում Լեմպարդի գոլից հետո բարձրացավ խաղի ինտրիգը, և նա ճանաչվեց առաջնության լավագույն կիսապաշտպանը։ 2009 թվականի հունվարի 17-ին, Ստոք Սիթիի դեմ խաղը Լեմպարդի համար Լոնդոնի Չելսիի կազմում 400-րդ խաղն էր ։ Նրանից առաջ այդպիսի արդյունքի հասել են միայն 9 խաղացողներ։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, Ֆրենկ Լեմպարդը ճանաչվեց վերջին 10 տարիների (2000-2010) լավագույն խաղացող, համաձայն անգլիական Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական վիճակագրության։ 2010 թվականի հունվարի 16-ին, 23-րդ տուրի շրջանակներում կայացած Բիրմինգհեմ Սիթիի դեմ խաղում Լեմպարդը խփեց իր 139-րդ գոլը և դուրս եկավ լոնդոնյան ակումբի լավագույն ռմբարկուների հնգյակ, հնգյակից դուրս թողնելով Ջիմմի Գրիվզին (132 գոլ)։ 2010 թվականի մարտի 27-ին, 32-րդ տուրում՝ Ասթոն Վիլլայի դեմ խաղում Լեմպարդը 4 գոլ խփեց և մտավ Չելսիի պատմության լավագույն ռմբարկուների եռյակ։ Առջևում էր արիստոկրատ Բոբբի Տեմբլինգը։ Մանչեսթեր Յունայթեդի դեմ խաղը 32-ամյա կիսապաշտպանի համար Չելսիի կազմում 500-րդն էր։ Միայն երեք ֆուտբոլիստ էին կարողացել նրանից շատ խաղ անցկացնել Չելսիի կազմում։ Նրանք են. Ռոն Հարրիսը (795 խաղ), Փիտեր Բոնետտին (729 խաղ) և Ջոն Հոլլինսը (592 խաղ)։ 2013 թվականի հունվարի 12-ին Լեմպարդը Ստոք Սիթիի դեմ արտագնա խաղում 11 մետրանոց իրացրեց, և մտավ Չելսիի պատմության լավագույն ռմբարկուների ցանկի 2-րդ հորիզոնականը։ Լեմպարդը ակտիվում ուներ 194 գոլ՝ լոնդոնական ակումբի կազմում։ Նա երրորդ հորիզոնական ուղարկեց Կերրի Դիկսոնին։ Առաջին հորիզոնականում էր ակումբի լեգենդար ֆուտբոլիսը Բոբբի Տեմբլինգը (202 գոլ), որին հասնելու համար Ֆրենկին անհրաժեշտ էր 8 գոլ ։ 2013 թվականի փետրվարի 24-ին, Լեմպարդը Մանչեսթեր Սիթիի դեմ արտագնա խաղում, երբ հաշիվը 0:0 էր չկարողացավ իրակցնել 11 մետրանոցը, որից հետո Սիթին 2 ամպատասխան գնդակ ուղարկեց Չելսիի դարպասը (եթե նա 11 մետրանոցից գոլ խփեր իր 200-րդ գոլը կլիներ)։ Իր 200-րդ գոլը Լեմպարդը խփեց մարտի 17-ին, երբ խաղում էին Վեսթ Հեմ Յունայթեդի դեմ։ Խաղն ավարտվեց 2:0 հաշվով հօգուտ Չելսիի ։ 2013 թվականի մայիսի 11-ին Լեմպարդը Ասթոն Վիլլայի դարպասին գոլ խփեց և անցվաց Բոբբի Տեմբլինգի սահմանած ռեկորդը Չելսիի կազմում գոլերի թվով ։ 203-րդ գոլը խփելով նա համարվեց Չելսիի լավագույն ռմբարկուն ։ Իր ռեկորդը նվիրց մորը, որը մահացել էր 2008 թվականին թոքերի բորբոքումից ։
Վերջին գնդակը Չելսիի կազմում Ֆրենկը խփել է 2014 թվականի ապրիլի 5-ին, Անգլիայի առաջնության 33-րդ տուրում՝ Ստոք Սիթիի դեմ խաղում (Չելսի-Ստոք Սիթի 3:0)։
Նյու Յորք Սիթի և Մանչեսթեր Սիթի
2014 թվականի հուլիսի 24-ին հայտարարվեց, որ Լեմպարդը տեղափոխվել է ՄԼՍ Նյու Յորք Սիթի ակումբ՝ կնքելով երկամյա պայմանագիր  ։ 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին հաղորդագրություններ տարածվեցին, որ Լեմպարդը վարձավճարով տեղափոխվելու է Մանչեսթեր Սիթի մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ը մարզավիճակը պահպանելու համար ։ Լեմպարդի առաջին խաղը Մանչեսթեր Սիթիի կազմում տեղի ունեցավ 2014 թվականի սեպտեմբերի 21-ին իր նախկին ակումբի՝ Չելսիի դեմ խաղի 79-րդ րոպեին։ Նույն խաղում նա 85-րդ րոպեին գոլի հեղինակ դարձավ և հավասարեցրեց հաշիվը։ Խաղն ավարտվեց 1:1 հաշվով։ Լեմպարդը ներգրավվեց Մանչեսթեր Սիթիիխաղին՝ դառնալով մի քանի կարևոր գոլերի հեղինակ։ Դեկտեմբերի 31-ին հաշվետվություններ հայտնվեցին, որտեղ նշվում էր, որ իրականում Լեմպարդը կարճաժամկետ պայմանագիր է կնքել Մանչեսթեր Սիթիի հետ, որը կերկարացվի մինչև Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ավարտը   , մինչդեռ Նյու Յորք Սիթիի հետ պայմանագիր չէր կնքվել և Ֆրենկի ապագան ՄԼՍ-ում անհայտ էր մնում  ։ Այդ հաշվետվությունները, ինչպես նաև Մանչեսթեր Սիթիի մարզիչ Մանուել Պելեգրինիի հայտարարությունը, որ Լեմպարդը կարող է Մանչեսթեր Սիթիում մնալ մեկ մրցաշրջան ևս, Նյու Յորք Սիթիի երկրպագուների մոտ բացասական արձագանքների ալիք բարձրացրին   ։ 2015 թվականի հունվարի 9-ին Մանչեսթեր Սիթին հաստատեց, որ Լեմպարդը Նյու Յորք Սիթիի հետ պաշտոնական պայմանագիր չի կնքել, այլ միայն համաձայնություն է ձեռք բերել, որպեսզի ապագայում տեղափոխվի այդ ակումբ     ։ Նույն օրը՝ 2015 թվականի հուլիսի 1-ին, Նյու Յորք Սիթիի պաշտոնական կայքը հայտարարեց, որ Լեմպարդը պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ, որը հաստատում է Լեմպարդի տեղափոխությունը Նյու Յորք Սիթի ։
Միջազգային կարիերա
Լեմպարդը մինչև 21 տարեկանների Անգլիայի հավաքական հրավիրվել է, երբ գլխավոր մարզիչն էր Փիտեր Տեյլորը։ Նրա դեբյուտային խաղը եղել է 1997 թվականի նոյեմբերի 13-ին, Հունաստանի հավաքականի դեմ խաղում։ Ֆրենկը այդ հավաքականի կազմում խաղաց 1997 նոյեմբերից մինչև 2000 թվականի հունիսը, և խփեց 9 գոլ։ Նրանից շատ խփել էին Ալան Շիրերը և Ֆրենսիս Ջեֆֆերսը (13 գոլ)։ Անգլիայի հավաքականի կազմում Լեմպարդը իր դեբյուտը նշել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, Բելգիայի հավաքականի դեմ խաղում (2:1), իսկ խաղն անցկացվել է Սանդերլենդում։ 2004 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նա ճանաչվեց անգլիացիների մեջ լավագույնը։ Նա դարձավ 3 գոլի հեղինակ։ 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա անհաջող հանդես եկավ, որտեղ ոչ մի գոլ չխփեց։ 2010 թվականի աշխարհի առաջնության 1/8-րդ եզրափակչում Ֆրենկը Գերմանիայի դարպասին գոլ խփեց, սակայն մրցավարը գոլ չհամարեց։ Վնասվածքի պատճառով, որը ստացել էր մարզման ժամանակ՝ չմասնակցեց 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։ Նրա փոխարեն հավաքական էր հրավիրվել Լիվերպուլի խաղացող Ջորջան Հենդերսոնը։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, Մոլդովայի դեմ արտագնա խաղում (անգլիացիները հաղթեցին 0:5 հաշվով) դուբլ ձևակերպեց։ Աչքի ընկավ 3-րդ և 29-րդ րոպպեներին։ 2013 թվականի փետրվարի 6-ին, Բրազիլիայի հավաքականի դեմ տնային խաղում՝ 60-րդ րոպեին խփեց հաղթական գոլ, այդ դեպքից հետո Ֆրենկ Լեմպարդը դարձավ առաջին խաղացողը, որը 1990 թվականից սկսած Բրազիլիայի հավաքականին հաղթական գոլ է խփել։
Ակումբային վիճակագրություն
4 մարտի, 2015
Խաղերը և գոլերը հավաքականի կազմում
30 հունիսի, 2014
Արդյունքում՝ 106 խաղ/ 29 գոլ, 62 հաղթանակ, 27 ոչ ոքի, 17 պարտություն։
Ակումբային
Վեսթ Հեմ Յունայթեդ
Չելսի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 ծնունդներ Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Հունիսի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ
Ազատության հրապարակ (Տոլյատի)
Պատմություն
Ազատության հրապարակը դարձավ առաջին վայրերից, որտեղ սկսեցին կառուցել նոր Ստավրոպոլ քաղաքը։ Ըստ նախնական ճարտարապետական ​​նախագծերի՝ Ալեքսանդր Պուշկինի անունը կրող հրապարակում և նրան հարակից Պուշկինի բուլվարում նախատեսվում էր կառուցել շինություններ, սակայն ավելի ուշ իրականացվել է այն կառուցող կոմերիտականների գաղափարը՝ նոր հրապարակի կենտրոնում տեղադրել «Ազատության համար մարտնչողների» կոթող  (այժ՝ Փառքի կոթող)՝ ի պատիվ հերոս-ընկերների և տարածքը հայտնի դարձավ որպես Ազատության հրապարակ, իսկ Պուշկինի բուլվարը դարձավ Երիտասարդական։ Պուշկինի անունով մնաց մի փոքր փողոց, որը հրապարակը սահմանափակում է հարավարևելյան կողմից ։
Ազատության հրապարակի համալիրը բաղկացած է մի քանի շենքերից, որոնք կառուցված են ստալինյան կլասիցիզմի ոճով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տոլյատիի հրապարակներ
Շուշպա
Շուշպա (Шушпа, Шушпа), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Լանջաղբյուր
Գյուղի հյուսիս-արևելյան կողմում, բլրի վրա գտնվում է 7-րդ դարում կառուցվաց Իլիկավանք կամ Պառավի վանքը, իսկ արևմտյան կողմում վեր է խոյանում Սպիտակասարը։
1905 թվականին գյուղում կառուցվել է եկեղեցի, որը խորհրդային տարիներին վերածվել է պահեստի և այժմ գտնվում է կիսաքանդ վիճակում։ Լանջաղբյուր գյուղը հարակից է Սարուխան, Գեղարքունիք և Կարմիրգյուղ բնակավայրերին։ Գյուղի ընդհանուր տարածքը կազմում է 2412 հա։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Լանջաղբյուրի մշտական բնակչությունը կազմել է 2115, առկա բնակչությունը` 1738 մարդ ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները ներգաղթել են 1828-1829 թթ. Բայազետի գյուղերից ։ Լանջաղբյուրի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Հայտնի մարդիկ
Գյուղում է ծնվել ֆիզիոլոգ, բժշկական գիտությունների դոկտոր Վաղինակ Զալիբեկի Գրիգորյանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Գեղարքունիք գավառի բնակավայրեր
Սկոտարսկոե
Սկոտարսկոե (Скотарське), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սայկոֆալվա։ Հիմնադրվել է 1607 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սկոտարսկոե գյուղում բնակվում էր 1 413 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4185 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 337,63 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վոլովեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1607 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1948 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արա (անձնանուն)
Արա, հայկական արական անձնանուն։ Հայ հին դիցաբանական անուններից է, որ ավանդել է մեզ պատմահայր Մովսես Խորենացին։ Ծագել է գարնան, բուսականության, բերքի, հետագայում նաև պատերազմի, ուժի աստծո անունից, որի պաշտամունքը եղել է խեթերի, ուրարտացիների, հայերի և փոքրասիական ժողովուրդների մեջ ։ Արա անունը ըստ Գ. Ղափանցյանի ծագում է աքքադա-շումերական լեզուներից և նմանեցնում է խեթական Ara բույսերի աստվածությանը։ Թարգմանաբար նշանակում է անտառ, արտ ։ Գիտնականի կարծիքով մեր հնագույն տեղանունների մեջ «արա» մասնիկը Արա աստծու անունն է (Արագածանի-Արայի գետ, Արահեզ, Արագեն գյուղանունները, Արաժին լեռնանունը և այլն)։ Գիտնականներից ոմանք նույնություն են նկատել մեր Արայի և հունական Արես աստծու միջև (իբրև մեռնող և վերստին հարություն առնող աստվածների)։ Գ. Ղափանցյանն էլ նույն կարծիքն է հայտնել, իսկ Ա. Մատիկյանը անվարան կերպով նույնացնում է Արային և հունական Արեսին։ Այժմ Արա անձնանունը լայն տարածում ունի։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական արական անձնանուններ
Զեյվա-Է Շեյխ Լար
Զեյվա-Է Շեյխ Լար (նաև՝ Զավիյեհ-է Շեյխ Լար, ), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում, Խոյի շահրեսթանի Կենտրոնական բախշիի Ռահալի դահեստանում։
Պատմություն
Մեծ Հայքի թագավորության ժամանակաշրջանում գյուղի տարածքը մտել է Նոր Շիրականի բդեշխության Հեր գավառի մեջ։ Հետագա ժամանակներից գտնվում է Պարսկահայաստանում, նախկինում գտնվում էր Խոյի գավառում։
Բնակչություն
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրում է 100 ընտանիք՝ 569 բնակչով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան օսթանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Խոյ գավառի բնակավայրեր Կատեգորիա:Խոյի շահրեսթանի բնակավայրեր
(8144) Հիրագագենաի
(8144) Հիրագագենաի (Hiragagennai), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 14-ին Հիրոկի Կոսայի և Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից Կիսոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Հիրոկի Կոսայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կիիտիրո Ֆուրուկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ադարա
Ադարա, (ε Մեծ շան) Մեծ շան համաստեղության երկրորդ ամենապայծառ աստղը, գիշերային երկնքի ամենապայծառ աստղերից մեկը։ «Ադարա» անվանումը ծագել է արաբերեն عذارى ադարա, «կույսեր» բառից։ Այն ժամանակին եղել է երկնքի ամենապայծառ աստղը` -3.99 լուսային մեծությամբ։ Չինարենում 弧矢 (Hú Shǐ) նետ և աղեղ անվանումը վերաբերում է այն աստղային խմբին, որը կազմում են ε Մեծ շան, δ Մեծ շան, η Մեծ շան, HD 63032, HD 65456, ο Նավախելի, k Նավախելի, κ Մեծ շան և π Նավախելի աստղերը։ Եվ հետևաբար, ε Մեծ շան աստղի անվանումը 弧矢七 է (Hú Shǐ qī, նետ և աղեղի յոթերորդ աստղը) ։
17-րդ դարի Ալ Աչսասի ալ Մուաքեթի «Calendarium» աստղային կատալոգում աստղի անվանումը Աուլ ալ Աձարի է (أول العذاري - awwal al-adhara), որը լատիներեն թարգմանվել է Prima Virginum, որը նշանակում է Կույսերի առաջին աստղ ։ δ Մեծ շան (Վեզեն), η Մեծ շան (Ալուդրա) և ο2 Մեծ շան (Թանիհ ալ Աձարի) աստղերը միասին անվանվել են՝ Adhārā (العذاري), «Կույսեր» ։
Հատկանիշներ
Ադարան կրկնակի աստղ է, ըստ Hipparcos աստղաչափական արբանյակի՝ այն Երկրից գտնվում է մոտ 430 լուսատարի հեռավորության վրա։ Հիմնական աստղն ունի +1.5 տեսանելի աստղային մեծություն և պատկանում է B2 սպեկտրալ դասակարգմանը։ Գույնը կապույտ է կամ կապտասպիտակավուն՝ մակերեսի 22,200K ջերմաստիճանի պատճառով։ Այն արձակում է Արեգակից 38,700 անգամ ավելի մեծ ճառագայթում։ Ադարան մինչ օրս հայտնի ամենազանգվածային ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման աղբյուրն է երկնքում ։ Այն պրոտոնների ամենաուժգին աղբյուրն է, որոնք կարող են իոնիզացնել Արեգակը շրջապատող միջաստղային գազի ջրածնի ատոմները։ Ադարան շատ կարևոր է Տեղային միջաստղային ամպի իոնիզացման վիճակը հայտնաբերելու համար ։
Մի քանի միլիոն տարի առաջ Ադարան շատ ավելի մոտ էր Արեգակին, որի պատճառով շատ ավելի պայծառ աստղ էր երկնքում։ Մոտ 4700000 տարի առաջ, Ադարան Արեգակից 34 լուսատարի հեռավորության վրա էր և երկնքի ամենապայծառ աստղը՝ –3.99 աստղային մեծությամբ։ Ոչ մի այլ աստղ այդքան պայծառ չի եղել և չի լինի հետագա հինգ միլիոն տարիների ընթացքում ։
Փոփ մշակույթ
Ադարան 2007 թվականին արտադրված «Նոկտուրնա» մուլտֆիլմի ֆիզիկական հերոսն է՝ Թիմի սիրելի աստղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աստղեր
Կոնֆուցիականություն
Կոնֆուցիականություն կամ Կոնֆուցիոսականություն ( ավանդական չինարեն՝ 儒學, պարզ չինարեն՝ 儒学), Կոնֆուցիուսի (մեր թվականությունից առաջ 553—480 թթ.) կողմից մշակված և նրա հետևորդների կողմից զարգացված բարոյա-փիլիսոփայական ուսմունք, որը մտել է Չինաստանի, Կորեայի, Ճապոնիայի և մի շարք այլ երկրների կրոնական համալիրի մեջ ։ Կոնֆուցիականությունը աշխարհայացք է, հասարակական բարոյականություն, քաղաքագիտություն, գիտական ավանդույթ, ապրելակերպ, երբեմն դիտարկվում է իբրև փիլիսոփայություն, երբեմն՝ իբրև կրոն ։
Չինաստանում այդ ուսմունքը հայտնի է «գիտունների դպրոց», «գիտուն գրքամոլների դպրոց» անվանումներով կամ որպես «ուսյալ մարդկանց դպրոց». իսկ «կոնֆուցիականություն» եզրույթը գործածվում է միայն եվրոպական և մի շարք այլ երկրներում՝ չինարենում չունենալով իր համարժեքը ։
Կոնֆուցիականությունը ծագել է որպես հասարակական-քաղաքական ուսմունք՝ Չունցյու դարաշրջանում (մ. թ. ա. 723 — մ. թ. ա. 481 թթ.), որը հասարակական և քաղաքական խոր ցնցումների ժամանակաշրջան էր Չինաստանում։ Հան արքայատոհմի իշխանության օրոք կոնֆուցիականությունը դարձել է պետական պաշտոնական գաղափարախոսություն, կոնֆուցիական նորմերը (չափորոշիչները) և արժեքները դարձել են հանրայնորեն ճանաչված և ընդունված ։
Կայսերական Չինաստանում կոնֆուցիականությունը խաղացել է հիմնական կրոնի, պետության կազմակերպման սկզբունքի դերը (ավելի քան երկու հազար տարի և՝ գրեթե անփոփոխ վիճակում), ընդհուպ մինչև քսաներորդ դարի սկիզբը, երբ փոխարինվել է Չինական Հանրապետության այսպես կոչված՝ «ժողովրդական երեք սկզբունքներ»-ով։
Կոնֆուցիականության հետազոտման առարկա դարձած գլխավոր հիմնախնդիրները վերաբերում են կառավարողների ու ենթակաների հարաբերությունների կարգավորմանը, հոգևոր այն որակներին, որոնցով պետք է օժտված լինեն կառավարողն ու հպատակը։
Կոնֆուցիականության շրջանակներում ձևականորեն երբեք եկեղեցական հաստատություն գոյություն չի ունեցել, սակայն ժողովրդի գիտակցության ու հոգու մեջ ներթափանցածության աստիճանով, վարքագծի կարծրատիպեր ձևավորելու, դաստիարակչական դերով, նշանակալիությամբ այդ ուսմունքը հաջողությամբ կատարել է կրոնի դերն ու գործառույթները։
Հիմնական եզրաբանություն
Կոնֆուցիականության չինական բնորոշումը չի պարունակում հղում դրա հիմնադրին։ Չինաստանում ընդունված է 儒 կամ 儒家 անվանումը, որը նշանակում է «Կրթված մարդկանց դպրոց»։ Այս կերպ ավանդությունը երբեք գաղափարախոսական համակարգը չի համարել մի մտավորականի տեսական ժառանգությունը։ Կոնֆուցիականությունը, փաստորեն, իրենից ներկայացնում է դրույթների ու դասերի համախումբ, որոնք ի սկզբանե դարձել էին հնագույն առասպելների ու գաղափարների զարգացման աղբյուրը։ Հին կոնֆուցիականությունը դարձավ նախորդ ազգային քաղաքակրթության հոգևոր փորձի մարմնավորումն ու ավարտը։ Այս իմաստով կիրառվում է 儒教 տերմինը։
Ուսմունքը
Ըստ Կոնֆուցիոսի` երկինքն ու երկնային կամքն են՝ որպես բարձրագույն և գիտակցորեն ներգործող ուժ, որոշում մարդկանց գործողություններն ու վարքը, նրանց հասարակական դրությունը։ Ուսմունքն առաջին հերթին ուղղված էր մարդու կատարելագործմանը համակեցության մեջ։ Վարդապետության հիմնական դրույթը մարդասիրությունն է (ժեն)՝ բարոյականության սկզբունքը, որով բնորոշվում են մարդկային «կատարյալ» հարաբերությունները թե՛ հասարակության մեջ, թե՛ ընտանիքում։ Ըստ Կոնֆուցիոսի` մարդկային գործունեության գնահատման հիմնական չափանիշը մարդասիրությունն է. «Մի´ անիր մարդուն այն, ինչը չես ուզում, որ արվի քեզ, և այդժամ թե՛ պետության մեջ, թե՛ ընտանիքում դու չես զգա թշնամանք քո հանդեպ։ Մշակելով պետության բանական կառավարման գաղափարախոսությունը` նա առաջադրել է դրույթ, որ պետությունը նույն ընտանիքն է, միայն շատ մեծ, ուստի և դրանց գործող սկզբունքները նույնն են։
Իր գաղափարներն իրականացնելու համար Կոնֆուցիոսը հիմնել է դպրոց, որում պատրաստվում էին բարձր պաշտոնի հավակնող երիտասարդներ։ Նրանք կոչված էին օգնելու տիրակալներին հիմնել արդար և առաքինի իշխանություն, որի միջոցով հնարավոր կլինի հասնել ներդաշնակության և համաչափության մարդկային համակեցության մեջ և ողջ տիեզերքում։
Կոնֆուցիականությունը դարձավ ավանդական չինական մշակույթի առանցքային տարրերից մեկը։
Կոնֆուցիոսի կողմից զարգացած փիլիսոփայական ուսմունք (551 - 479 մեր թվարկությունից առաջ) և նույնպես զարգացած է իր հետևանքներով, որոնք դարձան մի կրոնական համալիր՝ Չինաստան, Կորեա, Ճապոնիա և էլի մի քանի երկրներ։ Կոնֆուցիան հանդիսանում է աշխարհայաց, հասարակական էթիկա, պոլիտիկական գախափարախոսություն, գիտական ավանդույթ, կյանքի ապրելակերպ, երբեմն դիտվում է որպես փիլիսոփայություն, երբեմն որպես կրոն։ Չինաստանում այս վարպետությունը հայտնի է որպես 儒 կամ 儒家 (այսինքն «գիտնականների դպրոց», «գիտնական կարդացողերի դպրոց» կամ «կրթված մարդկանց դպրոց»)։
Կոնֆուցիզմը առաջացել է որպես բարոյական և սոցիալ - քաղաքական վարդապետության շրջանում, գարնանը և աշնանը (722 - 481 մեր թվարկությունից առաջ)
Կայսերական Չինաստանի, կոնֆուցիզմը դեր է խաղացել որպես խոշոր կրոն, սկզբունքը պետության կազմակերպման և հասարակության համար ավելի քան երկու հազար տարի։
Կոնֆուցիացիայի հիմնական հասկացությունները և խնդիրները
Արդեն հետո, երբ հայտարարվեց Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն, Մաո Ցզեհունայի օրոք, կոնֆուցիականությունը հայտարարվեց որպես ուսուցում, կանգնած առաջընթացության ճանապարհի կեսին։ Հետազոտողները նշում են, որ չնայած պաշտոնական հալածանքի, կոնֆուցիականությունը իրականում ներկա է գաղափարական պաշտոններում և գործնական որոշումներում։