Հայրենական_մեծ_պատերազմին_մասնակցած_հայ_գեներալներ_և_ծովակալներ
Անդրանիկ Ղազարյան
11) Անդրանիկ Ղազարյան (1904-1992)։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ նրա հրամանատարությամբ գործող հրաձգային գունդը, ապա հրաձգային բրիգադը, իսկ 1942 թվականի դեկտեմբերից՝ հրաձգային դիվիզիան 1942— 1943 թվականներին մասնակցել են բազմաթիվ բնակավայրերի ազատագրմանը և աչքի ընկել Կուրսկի աղեղում, ինչպես նաև Դեսնա և Դնեպր գետերի անցման ժամանակ մղված մարտերում։ Դնեպրի գետանցման և նրա արևմտյան ափին ամուր հենակետ ստեղծելու ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար ՍՍՀՄ Գերագույն սովետի Նախագահության հրամանագրով Ղազարյանին շնորհվել է Սովետական Միության հերոսի կոչում։ 1945 թվականի մարտին Ղազարյանի գլխավորած 215-րդ դիվիզիան Բելառուսական 3-րդ ռազմաճակատի զորքերի կազմում մասնակցել է Քյոնիգսբերգում (այժմ՝ Կալինինգրադ) կենտրոնացված ֆաշիստական զորքերի ոչնչացմանը։ 1945 թվականի օգոստոսին Ղազարյանը մասնակցել է Մանջուրիայի ազատագրմանը և նշանակվել սովետական հրամանատարության ներկայացուցիչ Հարավային Մանջուրիայում։ Ծնվել է 1904թ. մայիսի 14-ին ք. Շուշի (ԼՂՀ)։ Զորակոչվել է ԶՈւ 1920թ. դեկտեմբերին։ 1924թ. ավարտել է Ալ. Մյասնիկյանի անվ. Միացյալ հայկական ռազմական դպրոց (Երևան), 1927թ.` հետևակային դպրոց (Թբիլիսի), 1939թ.` Մ. Ֆրունզեի անվ. ռազմական ակադեմիայի 2 կուրս։ Աշխատել է ԵՊՀ ռազմական ամբիոնի պետ։ Կրկին զորակոչվել է ԶՈւ 1939թ.: ՀՄՊ-ին մասնակցել է 1941թ. հունիսի 22-ից։ 1941թ. սեպտեմբերի 29-ին ծանր վիրավորվել է։ 1942թ. հոկտեմբերի 14-ից գնդապետ Ղ. 74-րդ Հրաձգային դիվիզիայի (13-րդ Բանակ, Բրյանսկի ռազմաճակատ) հրամանատար։ Ակտիվ դեր է խաղացել 1943թ. փետրվարի 23-ին ք. Մալոարխանգելսկի (Օրյոլի մարզ, ՌԴ) ազատագրման մարտերում, ոչնչացրել ավելի քան 30 տանկ։ 74-րդ դիվիզիան 1943թ. սեպտեմբերի 23-ին գ. Կոմարինի (Բրագինսկի շրջ., Գոմելի մարզ, Բելառուս) մոտ առաջինների թվում գետանցել է Դնեպրը և գրավել հենակետ աջ ափին։ 1943թ. հոկտեմբերի 6-ին կոնտուզիա ստացավ։ Դիվիզիայի հմուտ ղեկավարման, Դնեպրի գետանցման կազմակերպման և աջ ափին պլացդարմի ամրապնդման ու ընդլայնման համար 74-րդ Հրաձգային դիվիզիայի (13-րդ Բանակ, Կենտրոն. ռազմաճակատ) հրամանատար գեներալ-մայոր Ա. Ա. Ղազարյանին ԽՍՀՄ ԳԽՆ 1943թ. հոկտեմբերի 16-ի հրամանագրով շնորհվել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչում, պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (№ 15256) և ՙՈսկե աստղ՚ մեդալով (№ 1128, ԽՄՀ գրքույկ № 1284, ԽՍՀՄ ԳԽՆ վկայական № 1907, Շքանշանային գրքույկ № 211535): 74-րդ Հրաձգային դիվիզիան ակտիվորեն մասնակցել է Կիևի ազատագրմանը։ Ղ. 213-րդ Հրաձգային դիվիզիան (72-րդ Հրաձգային կորպուս, 5-րդ Բանակ, 3-րդ Բելառուս. ռ-ճակատ) ակտիվորեն մասնակցել է Վիլնյուսյան, Գումբինենյան և Ինստերբուրգ-Քյոնիգսբերգյան հարձակողական գործողություններին։ 1945թ. օգոստոսի 9-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ը 215-րդ Հրաձգային դիվիզիայի (1-ին Հեռավորարլ. ռազմաճակատ) հրամանատար Ղ. մասնակցել է խորհրդա-ճապոնական պատերազմին, Մանջուրիայում խորհրդային զինվորական հրամանատարության ներկայացուցիչն էր։ 1948թ. ավարտել է Մ. Ֆրունզեի անվ. ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն սպայակազմի կատարելագործման դասընթացները։ Եղել է հրաձգային կորպուսի հրամանատարի 1-ին տեղակալ։ Գեներալ-մայոր (22.02.43): Զորացրվել է 1958թ.: Ապրել է Սիմֆերոպոլում (Ղրիմ)։ Եղել է դիվիզիայի վետերանների խորհրդի նախագահ, ՙԿրիմսկայա պրավդա՚ և ՙԿրիմսկի կոմսոմոլեց՚ թերթերի ռազմա-հայրենասիրական դաստիարակության բաժնի վարիչ։ Մահացել է 1992թ. հունվարի 18-ին։ Պարգևատրվել է Լենինի (Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 15.11.50, № 110817), Սուվորովի 2-րդ աստիճանի (1. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 16.09.43, № 267; 2. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 19.04.45, № 2679; 3. Հր. Հեռավորարլ. գլխ. հրամանատարություն, № 05, 26.08.45, № 2684), Կարմիր դրոշի (1. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 14.02.43, № 34977; 2. Հր. Կենտրոն. ռ-ճակատ, № 118, 28.07.43, № 3254; 3. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 3.11.1944, № 129953; 4. Հր. 3-րդ Բելառուս. ռ-ճակատ, № 0239, 11.03.45, № 196860; 5. Հրամանագիր ԽՍՀՄ ԳԽՆ, 3.11.53, № 419319), Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշաններով, մեդալներով, չինական Յուն Գույ շքանշանով ։