cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նատուրալիզմ
Սկզբնակետ և պատմություն
Փիլիսոփայական նատուրալիզմի գաղափարները և ենթադրությունները առաջին անգամ երևան են եկել հոնիական նախասոկրատեսյան փիլիսոփաների աշխատանքներում։ Նրանցից մեկը Թեյլսն է, որը համարվում էր գիտության հայրը, քանի որ նա առաջինն էր բացատրություն տվել բնական երևույթներին՝ առանց կիրառելու գերբնական պատճառներ։ Վաղ շրջանի այս փիլիսոփաները համաձայնում էին փորձառական ուսումնասիրություններին, որոնք զարմանալի կերպով կանխատեսում էին նատուրալիզմը ։
Մեթոդաբանական նատուրալիզմում առկա ժամանակակից ընդգծումները առաջին հերթին ծագել են միջնադարյան գիտնականների, մտածողների մոտ 12-րդ դարի Վերածնունդի շրջանում։ Մինչև ուշ միջնադար բնական պատճառների վերաբերյալ ուսումնասիրությունները դարձան քրիստոնյա նատուրալիստ փիլիսոփաների խորհրդանիշը։ Չնայած բնութագրորեն բաց պատուհան թողնելով աստծո ուղղակի միջամտության հնարավորության համար, նրանք հաճախ արհամարհանքով են վերաբերվել այն ժամանակակիցների նկատմամբ, ովքեր հավատում էին հրաշքներին՝ բնական բացատրություններ փնտրելու փոխարեն։ Փարիզի Համալսարանի հոգևորական Ժան Բուրիդանը, ով համարվել է թերևս միջին դարերի արվեստի ամենավառ ներկայացուցիչը համադրել է համապատասխան բնական պատճառների ուսումնասիրությունները անսովոր աստղագիտական երևույթները գերբնականին վերագրելու ընդհանուր ժողովրդական սովորությանը։ 14-րդ դարում նատուրալիստ փիլիսոփա Նիկոլ Օրեսմեն, ով դառնալու էր նաև հռոմեական կաթոլիկ եպիսկոպոս, հորդորում էր, որ բնության տարբեր հրաշալիքներ քննարկելով՝ ոչ մի պատճառ չկա օգնություն խնդրելու երկնքից, որը տկարի վերջին ապաստանն է, կամ սատանայից, կամ մեր փառավոր Աստծուց, կարծես թե նա ստեղծել է այս ամենը ավելի ուղղակիորեն, քան այն երևույթները, որոնց պատճառները, մեր կարծիքով հայտնի է մեզ"։
Բնության նատուրալիստական ուսումնասիրությունների վերաբերյալ խանդավառությունը աճեց 16-րդ և 17-րդ դարերում, երբ քրիստոնյաները ավելի ու ավելի շեղեցին իրենց հետաքրքրությունը հայտնաբերելու այսպես կոչված երկրորդական պատճառները, որոնք Աստված կիրառել է աշխարհը ստեղծելուց։ Իտալացի կաթոլիկ Գալիլեո Գալիլեին (1564–1642) նոր փիլիսոփայության առաջին ջատագովներից մեկը, պնդում էր, որ "բնությունը երբեք չի խախտում օրենքները, որոնք դրված են նրա առջև" ։
Հետագա գիտական հեղափոխությունները բացատրական եղանակներ էին առաջարկում ոչ թեիստական բնույթի՝ կենսաբանության, երկրաբանության, ֆիզիկայի և բնական այլ գիտությունների համար։ Երբ Պիեռ Սիմոն դե Լապլասեին հարցրեցին, թե ինչու մեխանիզմների վերաբերյալ իր աշխատանքներում ոչինչ չկա Աստծու մասին նշված, նա պատասխանեց, որ այդ հիպոթեզի կարիքը չունի ։
Համաձայն Թեքսասի գիտությունների քաղաքացիներ կազմակերպության նախագահ Ստիվեն Շաֆերսմենի մեթոդաբանական նատուրալիզմի շարունակական որդեգրումը, ավելի ուշ նաև մետաֆիզիկական նատուրալիզմը գիտության մեջ նվաճումներ ունեցավ և իր բացատրական ուժի աճ ։ Այս նվաճումները նույնպես պատճառ հանդիսացան դիրքերի ցրման՝ կապված մետաֆիզիկական նատուրալիզմի հետ, ինչպիսին է օրինակ իկզիստենցիալիզմը ։
Նատուրալիզմ տերմինի ընթացիք կիրառումը ծագում է Ամերիկայում տեղի ունեցող բանավեճերից վերջին դարավերջի առաջին կեսին։ Այս շրջանի ինքնահռչակ նատուրալիստներ են Ջոն Դեվեյը, Էռնեստ Նեյջելը, Սիդնեյ Հուքը և Ռոյ Վուդ Սելլարսը։ Նրանց համար միակ իրականությունը բնությունն է։ Չկա գերբնական ոչինչ։ Գիտական մեթոդը ամբողջ իրականությունը ուսումնասիրել կարողանալն է՝ ներառյալ մարդկային հոգին։ "Այսպես ասած, նատուրալիզմը մասնավորապես տեղեկատվական տերմին չէ...Ժամանակակից փիլիսոփաների մեծամասնությունը հոժարակամ կմերժեր գերբնական երևույթները և կթողներ միայն գիտությունը, որը մարդկության հոգու մասին կարևոր ճշմարտությունը տանող հնարավոր ճանապարհ է (եթե ոչ միակը)" ։
Ստուգաբանություն
Մեթոդաբանական նատուրալիզմ տերմինը ծագել է վերջերս։ Համաձայն Ռոնալդ Նամբերսի այն հորինել է Պոլ դե Վրիեսը (Վիթոնի Քոլեջի պրոֆեսոր)1983 թվականին։ Նա տարբերում էր, ինչպես ինքն էր կոչում Մեթոդաբանական նատուրալիզմ, (կարգապահական մեթոդ, որը չի խոսում Աստծու գոյության մասին) և մետաֆիզիկական նատուրալիզմ(հերքում է մշտագո Աստծու գոյությունը ) ։ Մեթոդաբանական նատուրալիզմ տերմինը օգտագործվել է 1937 թվականին Էդգար Բրայթմենի կողմից "Փիլիսոփայական ակնարկ " հոդվածում ի հակադրություն նատուրալիզմին առհասարակ, սակայն այստեղ գաղափարը ամբողջապես ձևավորված չէ ։
Մետաֆիզիկական նատուրալիզմ
Մետաֆիզիկական նատուրալիզմը, որը նաև կոչվում է օնթոլոգիական նատուրալիզմ և փիլիսոփայական նատուրալիզմ, փիլիսոփայական աշխարհայացք է և հավատական համակարգ, համաձայն որի չկա ոչինչ բացի բնական տարրերից, օրենքներից և նման փոխհարաբերությունները ուսումնասիրվում են բնական գիտությունների կողմից, այսինքն նրանք հասկանում են մեր ֆիզիկական շրջակայքը մաթեմատիկական մոդելի շնորհիվ։ Մեթոդաբանական նատուրալիզմը, մյուս կողմից, վերաբերում է բացառապես գիտության մեթոդաբանությանը, որի համար մետաֆիզիկական նատուրալիզմը նախատեսում է միայն մեկ հնարավոր օնթոլոգիական հիմք։ Համաձայն մետաֆիզիկական նատուրալիզմի՝ գիտակցության և մտքի հետ կապված բոլոր հատկությունները նվազեցվում են կամ կատարվում են բնության կողմից։ Ընդհանուր առմամբ, համապատասխան աստվածաբանական պատկերը կրոնական նատուրալիզմ կամ հոգևոր նատուրալիզմ է։ Մետաֆիզիկական նատուրալիզմը հատկապես հերքում է մի շարք կրոնների մաս կազմող գերբնական գաղափարներն ու բացատրությունները։
Մեթոդաբանական նատուրալիզմ
Մեթոդաբանական նատուրալիզմը առնչվում է ոչ թե գոյություն ունենալուն, այլ բնության էության ուսումնասիրության մեթոդներին։ Բացառապես բոլոր գիտական աշխատանքները (վարկածներն ու իրադարձությունները) պետք է բացատրվեն և ստուգվեն բնական պատճառներին և իրադարձություններին համաձայն։ Բնության ծագումը պարզ չէ։ Նատուրալիզմի այս երկրորդ իմաստը միայն փորձում է ապահովել մի շրջանակ, որի շրջանակներում կառավարելի լինի բնության օրենքների գիտական ուսումնասիրությունը։ Մեթոդաբանական նատուրալիզմը գիտելիք ստանալու ձև է։ Սա մտքի անջատ համակարգ է, որը կապված է իրականության ճանաչողական մոտեցման հետ և այսպիսով գիտելիքի փիլիսոփայություն է։ Սոցիոլոգ Էլեն Էքլանդի ուսումնասիրությունները առաջարկում են այն տեսակետը, որ կրոնական գիտնականները գործնականում դիմում են մեթոդաբանական նատուրալիզմին։ Նրանք զեկուցում են, որ իրենց կրոնական հավատները ազդում են հետևանքների վրա, բայց ոչ գիտական փորձերի վրա ։
Ռոբերտ Պեննոկ
Ռ. Պեննոկը պնդում է՝ քանի որ գերբնական գործոններն ու ուժերը բնական աշխարհի վերևում և ներքևում են և դրա գործոններն ու ուժերն են և սահմանափակված չեն բնական օրենքներով, միայն տրամաբանական անհնարինություններն են սահմանափակում այն, ինչ գերբնական գործոնները չեն կարող իրականացնել ։ Նա ասում է, "Եթե մենք կարող էինք ստանալ բնական գիտելիք գերբնական ուժերը հասկանալու համար, ապա սահմանումով դրանք չէին լինի գերբնական"։ Քանի որ գերբնականը մեզ համար համարվում է առեղծված, ապա այն ոչ մի հիմքեր չի կարող ապահովել՝ գիտական մոդելները դատելու համար։ Փորձարարությունը պահանջում է փոփոխականների դիտարկում և վերահսկում... Սակայն ելնելով սահմանումից մենք ոչ մի վերահսկողություն չունենք գերբնական սուբյեկտների կամ ուժերի նկատմամբ։ Գիտությունը ոչ մի գործ չունի իմաստի հետ. գիտական պատճառաբանման փակ համակարգը չի կարող կիրառվել այն սահմանելու համար։ Թողնելով որ գիտությունը դիմի անփորձարկելի գերբնական ուժերին, գիտնականի գործը կդարձներ անիմաստ՝ խաթարելով կարգապահությունը, որի շնորհիվ գիտությունը վերելք է ապրում։ Այս տեսակի նատուրալիզմում ոչինչ չկա գերբնականի առկայության կամ ոչ առկայության վերաբերյալ, որը համաձայն այս սահմանման՝ բնական փորձարկումից դուրս է։
Որպես գործնական քննարկում, գերբնական բացատրությունների հերքումը կարող է պարզապես պրագմատիկ լինել, սակայն այնուամենայնիվ այն կարող է հնարավոր լինել օնթոլոգիական սուպերնատուրալիստի համար՝ ընդունելու և փորձարկելու մեթոդաբանական նատուրալիզմը։ Օրինակ, գիտնականը կարող է հավատալ Աստծուն միաժամանակ կիրառելով մեթոդաբանական նատուրալիզմը իր գիտական աշխատանքներում։ Այս կերպ չի բացառվում գիտելիքը, որը ինչ որ կերպ կապված է գերբնականի հետ։ Ընդհանուր առմամբ այն, ինչ կարելի է գիտականորեն ուսումնասիրել և բացատրել չի կարող գերբնական լինել՝ պարզապես ելնելով սահմանումից։
Ալվին Պլատինգա
Ալվին Պլատինգան, ով փիլիսոփայության դասախոս էր Նոտրե Դամում, ինչպես նաև քրիստոնյա, հայտնի է որպես նատուրալիզմի քննադատ ։ Նատուրալիզմի վերաբերյալ իր էվոլյուցիոն բանավեճում նա ասում է, որ հավանականությունը, ըստ որի էվոլյուցիան ստեղծվել է մարդկանց վստահելի ճշմարիտ համոզմունքներով, փոքր է կամ անհասկանալի, մինչև որ նրանց էվոլյուցիան չի հետաքննվում։ Համաձայն Դեյվիդ Կահանի (Գլազգոյի Համալսարան)՝ որպեսզի պարզ դառնա հավատի արդարացումը. այն պետք է փնտրել գերբնական թեիզմի կոնտեքստում  (See also supernormal stimuli)։ Պլանտինգան պնդում է, որ նատուրալիզմը և էվոլյուցիան միասին հաղթահարում են այն հավատաը, որ մեր ճանաչողական ընդունակությունները վստահելի են։
Կիզմիլլերի դատավարության ժամանակ, նա բնութագրում է մեթոդաբանական նատուրալիզմը որպես "առաջարկվող հարկադրում " գիտության վրա և պնդում է, որ գիտությունը կարհամարհի գերբնական պատճառի վերաբերյալ յուրաքանչյուր հավատ ։
Վ.Վ. Քուին
Քուինը նկարագրում է նատուրալիզմը որպես մի դիրքը, որտեղ ճշմարտության համար չկա ավելի բարձր դատարան, քան բնական գիտությունն է։ Գիտության պնդումները դատելու համար չկա ավելի լավ մեթոդ, քան գիտական մեթոդն է։ Ինչպես նաև չկա կարիք կամ տեղ "առաջին փիլիսոփայի" համար, ինչպիսին է աբստրակտ մետաֆիզիկան կամ Էպիստեմոլոգիան, որը կարող է հիմնավորել գիտությունը կամ գիտական մեթոդը։
Այսպիսով փիլիսոփայությունը պետք է օգտվի գիտնականների հայտնագործություններից՝ միաժամանակ քննադատելով, եթե այդ պնդումները անհիմն են, շփոթեցուցիչ կամ հակասական։ Քուինի կարծիքով, փիլիսոփայությունը շարունակական է գիտությանը զուգահեռ և երկուսն էլ էմպիրիկ են ։ Նատուրալիզմը դոգմատիկ հավատ չէ գիտության ժամանակակից տեսանկյան լիարժեք ճշգրտության մասին։ Այլ այն պարզապես պնդում է, որ գիտությունը լավագույն միջոցն է տիեզերքի գործընթացների բացահայտման համար և որ այս գործընթացները այն է, ինչ ժամանակակից գիտությունը փորձում է հասկանալ։ Սակայն Քուինի "Փոխարինող նատուրալիզմը" քիչ թվով աջակիցներ ունի փիլիսոփաների շրջանակներում ։
Կարլ Պոպպեր
Պոպպերը նատուրալիզմը հավասարեցնում է գիտության ինդուկտիվ թեորիայի։ Նա հերքում է, որ այն հիմնված է իր ընդհանուր ինդուկցիայի քննադատության վրա, միաժամանակ ճանաչելով նրա օգտակարությունը հիպոթեզներ հորինելու միջոց։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական ուղղություններ և դպրոցներ Կատեգորիա:Գոյաբանություն Կատեգորիա:Աթեիզմ Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ
Մարտին Մազմանյան
Մարտին (Մարտիրոս) Սարգսի Մազմանյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ, երաժշտական-հասարակական գործիչ։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1965)։
Կենսագրություն
1921 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1922-1924 թթ. սովորել է Մոսկվայի (հոբոյ և խմբավարություն), 1926-1930 թթ.՝ Թիֆլիսի (ստեղծագործություն, դասատու՝ Սարգիս Բարխուդարյան) կոնսերվատորիաներում։ 1930 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան։ 1950-1954 թթ. եղել է Հայֆիլհարմոնիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, 1954-1962 թթ.` Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարանի տնօրեն։ 1961-1977 թթ. Երևանի պետական կոնսերվատորիայում դասավանդել է խմբավարություն։ Եղել է Հայաստանի երաժշտական ընկերության հիմնադիրներից և ընկերության նախագահի տեղակալը։ ՀՀ քաղաքներում, Թբիլիսիում, Մոսկվայում հիմնել և ղեկավարել է երգչախմբեր։ Գրել է «Ճուտիկ» մանկական օպերան, սիմֆոնիկ («Մամե և Աշե», «Հաղթանակի պոեմ»), կամերային գործիքային երկեր, խմբերգեր, ռոմանսներ, երգեր, ստեղծագործություններ մանուկների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ խմբավարներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թբիլիսիի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ
Ժիտոմիր
Ժիտոմիր (Житомир), Կիևյան Ռուսիայի հնագույն քաղաքներից մեկը, Ժիտոմիրի մարզի վարչական կենտրոնը, այժմ գտնվում է Ուկրաինայի կազմում։
Անվանում
Հիմնադրվել է 9-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է տիրոջ կամ հիմնադիրի անձնանունից։
Ըստ ավանդության՝ երբ Կիևը զավթած նովգորոդյան իշխան Օլեգը մոտ 882 թվականին սպանում է Կիևի իշխաններ Ասկոլդին և Դիրին, վերջիններիս ջոկատական Ժիտոմիրը հեռանում է Վոլինի անտառներն ու հիմնադրում այս քաղաքը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:884 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (2431)
Ժողովածու (2431), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 17րդ դարում Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12,3×9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 315 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 17ա, 66ա, 193բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նանս շրջան (Նեբրասկա)
Նանս շրջան (Nance County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.142 կմ² է, բնակչությունը՝ 4.038 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆուլերտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1879 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Զեեոն Զեեբրուք
Զեեոն Զեեբրուք (Seeon-Seebruck), գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4618 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալով) ։ Զբաղեցնում է 47.92 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 143։
Ռազդոբարինո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)
Ռազդոբարինո (Раздобарино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (190201-190300)
Աստերոիդների ցանկ (190101-190200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (190301-190400)
Լիչնիկի (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Լիչնիկի (Лычники), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (10101-10200)
Աստերոիդների ցանկ (10001-10100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (10201-10300)
Թռչող թեփամորթեր
Թռչող թեփամորթների չափերը տատանվում են ճնճղուկից մինչև թևի ավելի քան 7 մետր բացվածքով հսկաներ (պտերանոդոն)։ Մնացորդները հանդիպում են յուրայի և կավճի ծովային նստվածքներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անհետացած կենդանիներ
Վարդան Կարբեցի
Վարդան Կարբեցի, 17-րդ դարի վերջի–18-րդ դարի սկզբի տոմարագետ։
Տոմարի պատմություն
Մատենադարանում պահվում է Վարդան Կարբեցու 1707 թվականին կազմած տոմարաբանական աշխատությունը (ձեռնարկ N 805): Հեղինակը բնագրում նշում է, որ հռոմեական անշարժ տոմարը բավական բարդություններ ունի, և առաջարկում է անշարժ տոմար՝ հայկական օրացույցի կառուցվածքի հիմքով։ Այս տոմարում տարին ունի 12 ամիս՝ 30-ական օրով, և 1 ամիս՝ 5 օրով, 4 տարին մեկ (նահանջ տարում) լրացուցիչ օրը դրվում է 12-րդ ամսվա վերջում, տարվա սկզբի ամսի՝ Նավասարդի 1-ը համապատասխանում է մարտի 21-ին (գարնանային գիշերահավասարի օրը), վերջին՝ Ավելյաց ամսի 1-ը՝ մարտի 16-ին։ Վարդան Կարբեցու տոմարը չի կիրառվել, ձեռագրերում գրեթե չի հանդիպում։
Պատնոց
Պատնոց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բայազետի սանջակի Դութաղ գավառում, Մանազկերտ քաղաքից մոտ 20 կմ հս-արլ․, Արածանիի Մանազկերտ վտակի վերին հոսանքի շրջանում, աջ ափին։ Փռված էր Պատնոց սարի ստորոտին և բաժանված էր երեք թաղի։ 19-րդ դարում ուներ ավելի քան 500 տուն հայ բնակչություն, որոնց թիվն աստիճանաբար նվազել է թուրք կառավարության բռնությունների հետևանքով՝ 1909-ին հասնելով 50 տան (տես Բադնոց)։ Պատնոցում հայտնաբերվել է երեք սեպաձև արձանագրություն՝ Ուրարտուի Իշպուինի թագավորի անունով։
Նեսվատկովո
Նեսվատկովո (Несваткове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեսվատկովո գյուղում բնակվում էր 807 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1643 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Շիրակավան
Շիրակավան (նախկին անվանումներ՝ Դավշան, Դավշանղշլաղ, Դովշան, Թավշան, Շիրակվան, Տավշան ), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզի Մարալիկի տարածաշրջանում, մարզկենտրոնից 20 կմ հարավ-արևմուտք, Երևան-Գյումրի երկաթուղու ձախ կողմում։ Մարալիկ քաղաքից գտնվում է 15 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ և բանջարաբուծությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Շիրակավանում է գտնվում Սբ. Մինաս մատուռը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անիի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ԵՊՀ ԻՄ հոդվածներ 2023 բարելավում
(5233) 1988 RL10
(5233) , աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Շելտ Բասի կողմից Սերո Տոլոլոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,14974 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,9264 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,3731 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4268,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,084339 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,38° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդներ
Ալեքսանդր Սալտանով
Ալեքսանդր Սալտանով (Александр Владимирович Салтанов, ), ռուս դիվանագետ։ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ (2001-2011), Մերձավոր Արևելքի հարցերով Ռուսաստանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ (2006-2011), Պաղեստինյան Կայսերական ուղղափառ հասարակության անդամ ։
Կենսագրություն
1970 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին, արաբերենին և անգլերենին։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Սպասավորություն սրբո Պատարագի
«Սպասավորություն սրբո Պատարագի» («Սպասաւորութիւն սրբոյ պատարագի»), ժողովածու։
Պատմություն
Տպագրվել է 1785 թվականին Վենետիկում. ըստ Թեոդիկի՝ Պիետրո Վալվազիանիի, ըստ Գ. Զարբհանալյանի՝ Սբ Ղազարի տպարանում (167 էջ)։ Տպակից է Պարզատումարի։ Նույն թվականին 2 անգամ հրատարակվել է նաև Տրիեստում՝ Մխիթարյան տպարանում (167 էջ, 8°, 11,5 x 6,5 սմ և 33 էջ, 2°, 22 x 13,3 սմ), երկրորդը՝ առանց Պարզատումարի։
Կատեգորիա:Հայերեն գրքեր
Իլահաբադ
Իլահաբադ, Ալլահաբադ, քաղաք Հնդկաստանի Ուտտար-Պրադեշ նահանգում, Գանգես և Զամնա գետերի միախառնման վայրում։ 514 հազար բնակիչ (1971 թվականի տվյալներով)։ Տրանսպորտային հանգույց է։ Կան սննդի, ծխախոտի, ապակու արդյունաբերություն, կրոնական պաշտամունքի առարկաների արտադրություն։ Հինդուիզմի կենտրոն է, ուխտագնացության վայր։ Ունի համալսարան, բազմաթիվ ճարտարապետական հուշարձաններ (մ. թ. ա. 2-րդ հազարամյակ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքներ
Մալ
Մալ (արաբ, «ունեցվածք», «եկամուտ»), հարկատեսակ, որով Զաքարյան Հայաստանում (XII դ. վերջ-XIII դ. 1-ին կես) հարկվել է հողը, իսկ մոնղոլական (XIII-XIV դդ.) և իրանական (XVI-XVIII դդ.) տիրապետության շրջաններում՝ ամբողջ ունեցվածքը։ Գրիգոր Ակներցի և Կիրակոս Գանձակեցի պատմիչները մոնղոլական տիրապետության շրջանում գանձվող պետական հարկերի մեջ առաջինը հիշատակել են Մալը, ժամանակակից պատմագիր Ռաշիդադդին այն համադրել է հողահարկին (խարաճին)։ Ուսումնասիրողների մի մասը Մալը համարում է դրամավճար, հողահարկ, մյուսը՝ ընդհանրապես հարկ (լայն առումով) և հողահարկ (նեղ առումով)։
Կատեգորիա:Հողային իրավունք
Սիլվեր շրջան (Մոնտանա)
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Լիպեցի (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)
Լիպեցի (Липецы), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ժողովածու (2663)
Ժողովածու (2663), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2663 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1831-1861 թվականներին ենթադրաբար Էջմիածի, Թիֆլիսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26.8-35×22 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 30 թերթից։ Գրված է միասյուն, շղագրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ ։
Ոչ սովորական ռիգացիները
«Ոչ սովորական ռիգացիները» («Neparastie rīdzinieki»), լատվիական երաժշտական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որի ռեժիսորը Ռոզե Ստիեբրան է, նկարահանվել է 2001 թվականին «Դաուկա» ստուդիայում։ Մուլտֆիլմը նվիրվել է Ռիգա քաղաքի հիմնադրման 800-ամյակին ։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 2001 թվականի օգոստոսի 19-ին  LTV1  հեռուստաալիքով։
Սյուժե
Ռիգայում մարդկանցից բացի բնակվում են այլ արարածներ։ Մուլտֆիլմում գործող կերպարները մեծ մասամբ կենդանիներն են՝ աքաղաղներ,  կատուներ, մկներ և այլն։ Գլխավոր հերոսը երիտասարդ աքաղաղ Յուստինշն է։ Նա երազում է դառնալ Ռիգայի պահապան աքաղաղներից մեկը, որոնք կանգնած են քաղաքի ամենաբարձր աշտարակների սրաձողերի վրա։ Իր երազանքի ճանապարհին Յուստինշն ու Անցե աղջիկը հանդիպում են տարատեսակ արկածների ու փորձությունների ։
Նկարահանող խումբ
Մուլտֆիլմի երգերը («Gaiļu dziesma», «Kaķi», «Ratiņi», «Ķēmu uzbrukums», «Lai ir»), «Knīpas un knauķi» մանկական խմբի կատարմամբ, մի քանի այլ երգերի հետ 2001 թվականին թողարկվել է CD սկավառակով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2001 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լատվիական մուլտֆիլմեր
Սումի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1652 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թեյա
Թեյա (հունարեն՝ Θεία, տիտանուհի), Ուրանոսի ավագ դուստրը, Հիպերիոնի կինը և քույրը, Հելիոսի, Սելենեի և Էոսի մայրը։ Թեյան նույնացվում է Մեծ մոր և Կիբելեի հետ։
Ըստ էթիոլոգիական ուշ առասպելի, տիտանները ատելությունից դրդված, կործանել են Հիպերիոնին և նրա զավակներին, սակայն աստվածները Սելենեին և Հելիոսին վերածնել են լուսատուների (լուսին և արև), իսկ Թեյային պարգևել են անմահություն։ Նա աստվածացվել է իբրև լույսի աղբյուր (արևի, լուսնի և արշալույսի աստվածուհի)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն Կատեգորիա:Տիտաններ Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ
Կրեբսի ցիկլ
Շնչառություն․ ԱԵՖ-ի սինտեզը թթվածնի մասնակցությամբ, Կորիզավոր բջիջներում գլիկոլիզի արդյունքում առաջացած պիրոխաղողաթթուն թթվածնի բավարար քանակության պայմաններում անցնում է միտոքոնդրիումներ և ենթարկվում հետագա ճեղքման, որի արդյունքում առաջանում է ացետիլ-կոֆերմենտ A: Վերջինս կարող է առաջանալ նաև ճարպերի, ամինաթթուների ճեղքումից։ Ացետիլ-կոֆերմենտ A-ի հետագա փոխարկումներն իրականանում են եռկարբոնաթթվային ցիկլում, որն իրենից ներկայացնում է օղակաձև ֆերմենտային հոսքագիծ։
Եռկարբոնաթթվային (Կրեբսի) ցիկլ
Ացետիլ-կոֆերմենտ A-ն միանալով թրթնջկաքացախաթթվին առաջացնում է կիտրոնաթթու (այս ցիկլում առաջանում են նաև այլ եռկարբոնաթթուներ, որոնց անունով էլ անվանվում է ցիկլը)։ Կիտրոնաթթվի հետագա փոխարկումների արդյունքում վերականգնվում է ծախսված թրթնջկաքացախաթթուն, անջատվում է CO2, առաջանում է մեկ մոլ ԱԵՖ, իսկ առաջացած 3 մոլ ՆԱԴ. H2-ները և մեկ մոլ ՖԱԴ. H2-ը (ֆլավինադենինդինուկլեոտիդը) ուղղվում են շնչառական շղթա։ Առաջացած ածխածնի (IV) օքսիդն ազատ անցնում է միտոքոնդրիումի թաղանթներով և հեռանում է շրջապատող միջավայր։
Շնչառական շղթան և ԱԵՖ-ի սինթեզը
Կենսաբանական օքսիդացման հաջորդ փուլը ծառայում է գլիկոլիզի արդյունքում և եռկարբոնաթթվային ցիկլում առաջացած ՆԱԴ. H2-ի և ՖԱԴ. H2-ի մոլեկուլներում կուտակված էներգիայի վերափոխմանն ԱԵՖ-ի մակրոէրգիկ կապի էներգիայի։ Այդ պրոցեսի ընթացքում ՆԱԴ. H2-ի և ՖԱԴ. H2-ի պրոտոնները և էլեկտրոնները բազմաստիճան շղթայով փոխադրվում են վերջնական ակցեպտորիª մոլեկուլային թթվածնի վրա։ Դա օքսիդավերականգնման պրոցեսների շղթա է։ Պրոտոնների և էլեկտրոնների փոխադրումը մի աստիճանից մյուսին ուղեկցվում է էներգիայի ձևափոխմամբ, որն օգտագործվում է ԱԿՖ-ից և ֆոսֆորական թթվից ԱԵՖ սինթեզելու համար։ Շնչառական շղթան, որը տեղակայված է միտոքոնդրիումների ներքին թաղանթում, բաղկացած է մի շարք փոխադրիչներից։ Էլեկտրոնների փոխադրումը հիմնականում իրականացվում է մետաղների վալենտականության փոփոխությամբ, օրինակ՝ երկաթի և պղնձի։ Միտոքոնդրիումների ներքին թաղանթի երկու կողմերում հակառակ լիցքեր ունեցող մասնիկների կուտակմանը զուգընթաց, մեծանում է դրանց միջև էլեկտրաքիմիական պոտենցիալների տարբերությունը։ Միտոքոնդրիումների ներքին թաղանթում կան ներկառուցված ԱԵՖ-սինթազ ֆերմենտի մոլեկուլներ, որոնք կարող են ԱԿՖ-ից և ֆոսֆորական թթվից սինթեզել ԱԵՖ։ Երբ պոտենցիալների տարբերությունը (պրոտոնային պոտենցիալ) թաղանթի երկու կողմերում հասնում է որոշակի սահմանային մեծության, պրոտոններն էլեկտրական դաշտի ազդեցության տակ մղվում են ԱԵՖ-սինթազի անցուղու միջով։ Պրոցեսի հետևանքով անջատված էներգիայի հաշվին սինթեզվում է ԱԵՖ Պրոտոնների և էլեկտրոնների վերջնական ակցեպտորը թթվածինն է, որի արդյունքում առաջանում է ջուր (4H+4e+O2→H2O) Կաթնաթթվից սկսված՝ թթվածնային ճեղքման գումարային հավասարումը կարելի է ներկայացնել հետևյալ տեսքով. 2C3H6O3+6O2+36H3PO4+36ԱԿՖ=6CO2+36ԱԵՖ+42H2O Գումարային արդյունքում մեկ մոլ գլյուկոզի լրիվ ճեղքումից անջատվում է 2800 կՋ էներգիա։ Այդ էներգիայի մոտ կեսը կուտակվում է ԱԵՖ-ի ձևով, իսկ մնացածը ցրվում է որպես ջերմություն։ Պրոկարիոտ և էուկարիոտ օրգանիզմներում մեկ մոլ գլյուկոզից տարբեր քանակությամբ ԱԵՖ է սինթեզվում։ Դա պայմանավորված է այդ օրգանիզմներում շնչառական շղթայի առանձնահատկություններով։ Գլյուկոզի լրիվ ճեղքման գումարային հավասարումն էուկարիոտ օրգանիզմներում կլինի. C6H12O6+6O2+38H3PO4+38ԱԿՖ=6CO2+38ԱԵՖ+44H2O Գլյուկոզի լրիվ ճեղք ման գումարային հավասարումը պրոկարիոտ օրգանիզմներում կլինի. C6H12O6+6O2+26H3PO4+26ԱԿՖ=6CO2+26ԱԵՖ+32H2O Անթթվածին և թթվածնային ճեղքման պրոցեսների հիման վրա կարելի է հանգել որոշ եզրակացությունների. Նախ, որ ԱԵՖ-ի սինթեզը գլիկոլիզի ընթացքում թաղանթի առկայության կարիք չի զգում։ Այն ընթանում է նաև փորձանոթում, եթե առկա են բոլոր անհրաժեշտ ելանյութերը և ֆերմենտները։ Թթվածնային ճեղքման իրականացման համար անհրաժեշտ է միտոքոնդրիումների չվնասված ներքին թաղանթ, քանի որ որոշիչ դեր են խաղում դրանում ընթացող էլեկտրական երևույթները։ Դրա հետ մեկտեղ, բջջում մեկ մոլեկուլ գլյուկոզի ճեղքումը մինչև ածխաթթու գազ և ջուր ապահովում է 38 մոլեկուլ ԱԵՖ-ի սինթեզ, որից 2 մոլեկուլը սինթեզվում են անթթվածին փուլում, իսկ 36 մոլեկուլը՝ թթվածնային փուլում։ Վերջին տարիներին պարզվել է, որ միտոքոնդրիումներում գլյուկոզի թթվածնային ճեղքման փուլում առավելագույնս սինթեզվում է ԱԵՖ-ի 30 (ոչ թե 36) մոլեկուլ, և, հետևաբար, բջջում գլյուկոզի լրիվ ճեղքումը զուգորդվում է 32 մոլեկուլ ԱԵՖ-ի սինթեզի հետ։ Այսպիսով, թթվածնային գործընթացը շատ ավելի արդյունավետ է, քան անթթվածնայինը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Նյութափոխանակություն Կատեգորիա:Կատաբոլիզմ Կատեգորիա:Բջջային շնչառություն Կատեգորիա:Ցիտրատներ
Ռազդոլե (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)
Ռազդոլե (Раздолье, Раздолье), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 254 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
Կալամոչա (քաղաք)
Կալամոչա (Calamocha), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Տերուել պրովինցիայի կազմում (Արագոն)։
Համայնքը գտնվում է Սարագոսա գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 316,6 կմ2։ Բնակչությունը՝ 4649 մարդ (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 70 կմ հեռավորություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ժողովածու (2551)
Ժողովածու (2551), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2551 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1834 թվականին Նահապետ դպիր գրիչի կողմից Կոստանդնուպոլսում։ Ստացողը եղել է Գրիգոր Մինդանճեան Պոլսեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16X10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 148 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 1ա, 117ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Բանե (այլ կիրառումներ)
Բանե, կարող է վերաբերել՝
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետների ցանկ
Ստորև ներկայացված է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետների ցանկը։ Ներկայացված են միայն ՀՀ Նախագահ Ս. Սարգսյանի կողմից պարգևատրված անձինք (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր)։ Մինչ այդ պարգևատրվածների ցանկը կտեղադրվի տվյալների ձեռքբերումից հետո։
2014 թվական
Որևէ մեկը չի պարգևատրվել։
Այլ պարգևատրվածներ
Ստորև ներկայացված են 1994-2008 թթ. (մինչև 2008 թ. ապրիլի 9) պարգևատրված որոշ անձինք։ Անհրաժեշտ տվյալների ամբողջացման պես տվյալները կաղյուսակավորվեն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ շքանշաններ
Կրասնի Պարտիզան (այլ կիրառումներ)
Կրասնի Պարտիզան, կարող է վերաբերել՝
Նեմահա շրջան (Նեբրասկա)
Նեմահա շրջան (Nemaha County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.059 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.576 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Աուբուրն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թվականին։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Վիկտոր Սամոյլենկո
Վիկտոր Սամոյլենկո (Ви́ктор Васи́льевич Само́йленко, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1970 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիայի բարձրագույն դիվանագիտական կուրսեր։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է մեկ դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Նիզշիե Վերեշչակի
Նիզշիե Վերեշչակի (Нижчі Верещаки), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
Գերտաքացում (այլ կիրառումներ)
Գերտաքացում,
Նիզշիե Վերեշչակի
2001 թվականի տվյալներով Նիզշիե Վերեշչակի գյուղում բնակվում էր 258 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գերտաքացում (այլ կիրառումներ)
Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ
Սոխգոմ
Սոխգոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 4-5 կմ արևելք, Մեղրագետի ձախ ափին։
Պատմություն
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչները կոտորվել են կամ տարագրվել։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 120 տուն հայ և 10 տուն քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում էր հացահատիկի, ծխախոտի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և առևտրով։ Գյուղն առավել հայտնի էր բանջարանաբոտանային կուլտուրաների՝ հատկապես սոխի ու շաղգամի ընտիր տեսակներով ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Սոխգոմն ուներ եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ստիլուոտեր շրջան (Մոնտանա)
Ստիլուոտեր շրջան (Stillwater County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.649 կմ² է, բնակչությունը՝ 8.195 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Կոլումբուս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1913 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Օֆելյա Ավետիսյան
Օֆելյա Յուխանի Ավետիսյան, հայ ռեժիսոր։
Կենսագրություն
1948 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը, 1950 թվականին՝ Երևանի Թատերական ինստիտուտը։ 1950 թվականից եղել է Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի ռեժիսոր։ 1969 թվականից դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում, պրոֆեսոր` 1987 թվականից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:1923 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:Դոնի Ռոստով քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Թոֆիկ Ալավերդյան
Թոֆիկ Հմայակի Ալավերդյան, օդաչու-հրամանատար։ Ինքնաթիռային սպորտի վարպետ։ Ավարտել է Ռիլսկի (Կուրսկի մարզ, Ռուսաստան) ավիացիայի տեխնիկական ուսումնարանը (1963), ԴՕՍԱԱՖ-ի թռիչքատեխնիկական դպրոցը (1968) և դասընթացները (1970), վերապատրաստվել Կրեմենչուգի (Ուկրաինա) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանում (1972)։ 1963–1995 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի» օդանավակայանում։ 1988–1992 թվականներին Մի-8 ուղղաթիռի անձնակազմում (2-րդ օդաչու, ապա՝ հրամանատար) մասնակցել է ՀՀ սահմանամերձ շրջանների և ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Ընդհանուր թռիչքաժամը Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ, Շահումյանի շրջան (Ադրբեջանի ԽՍՀ)Շահումյանի շրջան և Գետաշենի ենթաշրջան կազմել է 1116 ժամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ
Կեգումսի շրջան
Կեգումսի շրջան (Ķeguma novads), վարչա-տարածքային միավոր Լատվիայի Հանրապետության կենտրոնական մասում՝ Վիդզեմե տարածաշրջանում։ Շրջանը բաղկացած է երեք վոլոստներից, վարչական կենտրոնն է Կեգումս քաղաքը։ Շրջանը ստեղծվել է 2009 թվականի հուլիսի 1-ին։ Տարածքը կազմում է 490 կմ² ։ Սահմանակից է Վեցումնիեկիի, Բալդոնեի, Կեկավայի, Իքշկիլեի, Օգրեի, Յաունելգավայի և Կոկնեսեի շրջանների հետ։
Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ շրջանի բնակչությունը կազմում էր 5735 մարդ ։
2011 թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի արդյունքներով ազգային կազմն էր ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Լիպինսկի (խուտոր, Ալեկսեևսկի շրջան)
Լիպինսկի (Липинский), խուտոր Ռուսաստանի, Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1982 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Մկրտիչ Մազմանյան (հոգեբան)
Մկրտիչ Արամի Մազամյան, հայ հոգեբան։ ԽՍՀՄ ՄԳԱ իսկական անդամ (1967), հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1966)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1965)։
Կենսագրություն
1930 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը։ 1940 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական, 1965 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1966 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, 1967 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ։ 1933-1969 թթ. ընդհատումներով դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, միաժամանակ աշխատել Վալերի Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների ինստիտուտում, որպես դեկան, ապա պրոռեկտոր։ 1951 թվականից Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հոգեբանության ամբիոնի վարիչն էր։ 1957 թվականից ղեկավարել է ինստիտուտի հոգեբանության պրոբլեմային լաբորատորիան։ Մազամյանը զբաղվել է ստեղծագործության հոգեբանությամբ, մասնավորապես ստեղծագործական պրոցեսում անգիտակցականի ունեցած նշանակության, հոգեբանության պատմության և տեսության հարցերով։ 1948-1952 թթ. եղել է «Խորհրդային մանկավարժ» ամսագրի խմբագիր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ Կատեգորիա:Ալեքսանդրապոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Քուչակի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
|}
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Մազյադյաններ
Մազյադյաններ, Մազիադիներ, արաբական տոհմ Արմինիայում (799-XI դ. կես)։ Ծագում են արաբական Շամբանյանների ցեղից։ Մազյադյաններից Հայսամը տիրելով Շիրվանին (Շարվան) և օգտվելով Աբբասյանների թուլացումից՝ 861-ին հիմնել է անկախ իշխանություն, յուրացրել «շիրվանշահ» տիտղոսը։ Լինելով իրանալեգու բնակչություն ունեցող Շիրվանի տիրակալներ՝ Մայզադյանները պարսկացել են։ XI դ. կեսին սելջուկները ոչնչացրել են Մայզադյանների իշխանությունը։
Կատեգորիա:Արաբներ
A Girl like Me (ալբոմ, Ռիհաննա)
A Girl Like Me ալբոմը Ռիհաննայի երկրորդ ալբոմն է։ Ձայնագրվել է Def Jam ձայնագրման ստուդիայում և թողարկվել է 2006 թվականի ապրիլի 19-25ը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2006 ալբոմներ Կատեգորիա:Ռիհաննայի ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
(5234) Սեչենով
(5234) Սեչենով (Sechenov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 4-ին Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,759985 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3072 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2128 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1674,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,214953 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 35,87° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Կարաչկինայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նաքոլս շրջան (Նեբրասկա)
Նաքոլս շրջան (Nuckolls County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.489 կմ² է, բնակչությունը՝ 5.057 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նելսոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1860 թ.։
Լեոնարդ Կալագեն
Լեոնարդ Ջեյմս Կալագեն, Քարդիֆի բարոն Կալոգեն (Leonard James Callaghan, Baron Callaghan of Cardiff, ), բրիտանացի քաղաքական գործիչ-լեյբորիստ, 1976-1979 թվականներին՝ պահպանողականների տիրապետության 18-ամյա դարաշրջանից առաջ, Միացյալ Թագավորության վարչապետ։
Հայտնի է նաև որպես Ջիմ Կալագեն («Արևային Ջիմ», «Ջենթլմեն Ջիմ», «Մեծ Ջիմ»)։
Կենսագրություն
Լեոնարդ Ջեյմս Կալագենը ծնվել է 1912 թվականի մարտի 27-ին Պորտսմութում։ Այլ կերպ կոչվել է նաև հոր՝ Ջեյմսի անունով։ Կալագենի մայրը հրեա էր, իսկ հայրը իռլանդացի կաթոլիկի որդի, որը Մեծ իռլանդական սովի տարիներին փախել էր Անգլիա։ Կալագենի հայրը տնից փախել է 1890-ական թվականներին՝ Թագավորական ռազմածովային նավատորմում ծառայության անցնելու նպատակով։ Քանի որ նա շատ երիտասարդ էր բանակ գնալու համար, կեղծել է ծննդյան ամսաթիվը և փոխել իր ազգանունը Կալագենից՝ Գարոգան, որպեսզի նրա իրական ինքնությունը հնարավոր չլինի պարզել։ Նա ծառայել է մինչև Չիֆ-փեթթի-սպայի կոչումը ։
1930-1940-ական թվականներին արհմիութենական շարժման գործիչ էր, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ 1945 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է խորհրդարան ։ 1947-1950 թվականներին՝ տրանսպորտի նախարարության, իսկ 1950-1951 թվականներին Ծովակալության խորհրդարանական քարտուղար էր։ 1951-1964 թվականներին լեյբորիստների ստվերային աշխատասենյակներում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ։ Հարոլդ Վիլսոնի աշխատասենյակներում զբաղեցրել է համապատասխանաբար գանձարանի կանցլերի (1964-1967) և ներքին գործերի նախարարի (1967-1970) պաշտոնները  ։
1973 թվականին ընտրվել Է Լեյբորիստական կուսակցության նախագահ, իսկ 1974-1976 թվականներին Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար։ 1976 թվականից Մեծ Բրիտանիայի վարչապետն էր։
Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ միակ քաղաքական գործիչն էր, որը զբաղեցրել է բոլոր չորս նշանավոր պաշտոնները (Great officers of State)․ եղել է վարչապետ, գանձարանի կանցլեր, ներքին և արտաքին գործերի նախարար։
Եվրոպական տնտեսական համագործակցությանը Միացյալ Թագավորության մասնակցության ակտիվ կողմնակից էր։ Տնտեսական ճգնաժամից և 1978-1979 թվականների ձմռանը կատարված գործադուլից հետո՝ 1979 թվականի մարտի 28-ին, խորհրդարանը անվստահություն է հայտնել Կալագենի աշխատասենյանին, որը մնացել է անորոշ վիճակում՝ մինչև մայիսին կայացած խորհրդարանական ընտրությունները, որտեղ վճռական հաղթանակ են տարել պահպանողականները՝ Մարգարետ Թետչերի գլխավորությամբ ։ 1980 թվականին կորցրել է առաջատարի դիրքը նաև կուսակցությունում։
1983 թվականից մինչև 1987 թվականը Համայնքների պալատի «հայրն» էր։ Համայնքների պալատից հեռանալուց հետո, 75-ամյակի կապակցությամբ, պարգևատրվել է թագուհու կողմից և արժանացել Քարդիֆի բարոն տիտղոսին, որը թույլ է տվել նրան տեղ զբաղեցնել Միացյալ Թագավորության լորդերի պալատում։
Կալագենի մականունը «Մեծ Ջիմ» է, քանի որ Մեծ Բրիտանիայի ամենանշանավոր վարչապետն էր ամբողջ պատմության ընթացքում։ Ապրելով ուղիղ 93 տարի՝ Կալագենին է պատկանել նաև վարչապետների երկարակեցության ռեկորդը։ Նա ընդամենը երկու շաբաթ է տեսել իր կնոջը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության վարչապետներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Անգլիացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի աթեիստներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
Ասատուր Ադամյան
Ասատուր Հովհաննեսի Ադամյան,, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
1988–1993 թվականներին իր ղեկավարած կամավորական ջոկատի և Մարտունու ՊՇ–ի կազմում մասնակցել է Մարտունու, Ղաջարի, Ուրյանա լեռան դիրքերի, Գևորգավանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Զոհվել է Մարտունու շրջանի Գևորգավան գյուղում։
Ասատուր Ադամյանը հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2–րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Արցախի Հանրապետության Կարմիր Շուկա ավանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Բոն Տասիյի
Բոն Տասիյի (Bons-Tassilly), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 27 կմ հարավ։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 235 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 182-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 53։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,4 %։ 182 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 166 անձ (91 տղամարդ և 75 կին)։ Գործազուրկ են եղել 16 անձ (9 տղամարդ և 7 կին)։ 53 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «A»
A
{| class="wikitable" !width="250"|Լատիներենը!!width="250"|Թարգմանությունը!!width="500"|Ծանոթագրություններ
<!-- |- "Yet if mortal actions never deceive the gods, you know that crime was absent from my fault."
<!-- |- (ad ref) '''||to that which must be brought back||Loosely "subject to reference", meaning that something has been approved provisionally, but must still receive official approval. Not necessarily related to a referendum. Thank you for your concise, ad rem response. -->
Նիկոլաևկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Նիկոլաևկա (Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «A»
A ժամանակավոր ենթավերնագիր
<!-- |- Augustus Caesar was born in the year 63 BC, and died AD 14. Alan Turing was a computer scientist ante litteram, since the field of "computer science" was not yet recognized in Turing's day. -->
Նիկոլաևկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 63 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «A»
A ժամանակավոր ենթավերնագիր
<!-- |- Let us assume, arguendo, that your claim is correct. -->
<!-- |-
Ռազդոլե (գյուղ, Կրասնոկամսկի շրջան)
Ռազդոլե (Раздолье, Раздолье), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1154 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կրասնոկամսկի շրջանի բնակավայրեր
Իմ դայակը վամպիր է
«Իմ դայակը վամպիր է» կանադական սարսափ ֆիլմ։ Պրեմիերան ԱՄՆ-ում այացել է Disney Channel-ով 2011 թվականի հունիսի 10-ին։
Կարգախոս՝ ''No parents. No rules. No pulse.(Ոչ մի ծնող։ Ոչ մի օրենք։ Ոչ մի զարկերակ:)''
Սյուժե
Իթան Մորգանը՝ վախկոտ, ամաչկոտ և անշնորհք երեխա է, որը մի անգամ չէր հետևել իր փոքր քրոջը և ծնողները նրանց համար վարձել էին դայակ, որը նրանց հետ նույն դպրոց էր գնում։ Մի անգամ Իթանը նկատում է, որ նրա մեջ կա տարօրինակություն և պարզվեց, որ նա վամպիր է։ Պատանին և նրա լավագույն ընկեր Բեննին վախենում են, բայց նա պարզվեց բարի և լավ վամպիր, որը չի խմում մարդկային արյուն, այլ միայն կենդանիների արյունը։ Իթանը և Բենիին հայտնաբերում են, որ նրանք ունեն գերբնական հատկություններ։ Բեննին կախարդ է, իսկ Իթանը գուշակ։ Իրենց վամպիր-ընկերների հետ երկու պատանիներին սպասվում են անհավանական և գրավիչ արկածներ, որոնք նրանց հետ տեղի են ունենում ամեն օր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆիլմեր վամպիրների մասին Կատեգորիա:2010-ականների արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր
Վլադիմիր Օպել
Օպել Վլադիմիր Անդրեևիչ (Влади́мир Андре́евич О́ппель, ), խորհրդային վիրաբույժ, պրոֆեսոր (1908), խորհրդային վիրաբյուժ․ ներզատաբանության և ռազմադաշտային վիրաբյուժ, հիմնադիրներից։ 1896 թվականին ավարտել է ռազմաբժշկական ակադեմիան։ Աշխատել է Ռ․ Վիրխովի և Ի․ Մեչնիկովի լաբորատորիաներում։ 1908 թվականից ղեկավարել է ռազմաբժշկական ակադեմիայի վիրաբյուժ․ ախտաբանության և թերապիայի (1917 թվակականից՝ ընդհանուր վիրաբուժական ամբիոնը, 1918 թվականից՝ նույնի վիրաբուժական կլինիկան, միաժամանակ (1919–1927)՝ ռադիոռենտգենաբանության (այժմ՝ ռենտգենռադիոլոգիական կենտրոնի ԳՀԻ) ինստիտուտի վիրաբուժական բաժանմունքը։ 1927 թվականից եղել է Մոսկվայի Ի․ Մեչնիկովի անվան հիվանդանոցի տնօրեն, 1931 թվականից՝ ԽՍՀՄ ռազմաբժշկական ակադեմիայի ռազմադաշտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։ Մշակել է ռազմադաշտում վիրավորների փուլային բուժման, անհապաղ վիրաբուժական օգնության կազմակերպման ուսմունքը։ Նա առաջինն է կատարել կերակրափողի պարանոցային բաժնի մասնահատումը քաղցկեղի ժամանակ, առաջարկել է որոշ վիրահատությունների ձևափոխություններ։ Օպելը ռազմաբժշկական ակադեմիայի պրեզիդենտն էր (1917), Ն․ Պիրոգովի անվան վիրաբույժների ընկերության նախագահը (Լենինգրադ), վիրաբույժների ռուս, ընկերության (Մոսկվա) պատվական անդամ, Անգլիայի թագավորական բժշկավիրաբուժական ընկերության պատվական անդամ։
Կատեգորիա:Վիրաբույժներ
Միսաք Գոչունյան
Միսաք Գոչունյան, հայ գրող, հրապարակախոս, խմբագիր։
Կենսագրություն
Սովորել է Կյուրինի ազգային և Այնթապի Կիլիկյան վարժարաններում։ 1886 թվականին հաստատվել է Կոստանդնուպոլսում։ Աշխատակցել է «Հայրենիք», «Նոր դար», «Արևելյան մամուլ» պարբերականներին։ 1881 թվականին եղել է Կ.Պոլսում, ապա Յոզգաթում, կրկին Հալեպում, Քիլիսում և Այնթապում, 1886 թվականից հաստատվել է մայրաքաղաքում։ Այդ ժամանակ Գամգաբուում բացել է «Հեթումյան» անունով վարժարան, որը հազիվ երկու տարվա կյանք է ունենում։ Առաջին ստեղծագործությունը անտիպ մնացած «Սնանկը» թատերախաղն է, ապա Կեսարիայից Մելիքյանի «Հայրենիք»-ին ուղարկած թղթակցությունը։
1891 թվականին դարձել է «Մանզումեի էֆքյար» հայատառ-թուրքերեն թերթի հրատարակիչ-խմբագիր, 1894 թվականից աշխատել է «Սաբահ» թերթում, հիմնել է «ժամանակ» թերթը (1908)։ «Մանզումեի» և «ժամանակ»-ի էջերում տպագրել է վեպեր ու պատմվածքներ Կոստանդնուպոլսի կյանքից, ինչպես նաև Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգութեան» աշխարհաբար թարգմանությունը։ Երկնային Կյանքի տեսարաններ, 1897, «Խորհրդավոր աղջիկը» Կոստանդնուպոլիս, 1907, Կարապետ, Կոստանդնուպոլիս, 1910։
Մահացել է Կոստանդնուպոլսում, հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել Մայր եկեղեցում՝ նախկին պատրիարք Մաղաքիա օրմանյանի նախագահությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ
Ուիլբուր Սմիթ
Ուիլբուր Էդիսոն Սմիթ (Wilbur Addison Smith, ), հարավաֆրիկացի գրող, պատմական և արկածային վեպերի հեղինակ։
Կենսագրություն
Սմիթը ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 9-ին Բրոքեն Հիլում (այժմ՝ Կաբվե)՝ Հյուսիսային Ռոդեզիայում (այժմ՝ Զամբիա)՝ անգլիացի փախստականների ընտանիքում։ Նրան անվանել են Ուիլբուրա Րայտի պատվին, Րայտ եղբայրներից մեծը, իրենց առաջին թռիչքն իրականացրել են ինքնաթիռում ներքին այրման շարժիչով։ 1,5 տարեկնում Ուիլբուրը հիվանդացել է ուղեղային մալարիայով, հիվանդությունը տևել է տասը օր, և բժիշկը վախեցել է, որ եթե տղան ողջ մնա, անխուսափելի է լինելու ուղեղի վնասումը։ Բայց առողջանալու ընթացքն անցել է հաջող։ Ուիլբուրն ավարտել է Նատալե դպրոցը, հետո հոր ճնշմամբ սովորել է Ռոդսա համալսարանում՝ այն ավարտելով 1954 թվականին։ Սկսած 1964 թվականից՝ իր առաջին՝ «Երբ տոնում են առյուծները» վեպից հետո ունենալով մեծ հաջողություններ՝ նա դառնում է պրոֆեսիոնալ գրող։ Վեպի գլխավոր հերոսներն են երկվոյակներ Շոն Քորթնին (Sean Courtney) և Գարրիկ Քորթնին (Garrick Courtney): Իսկ նրանց նախատիպը դարձել է գրողի պապիկը՝ Քորթնի Ջեյմս Սմիթը (Courtney James Smith), որը անգլո-զուլուսական պատերազմների վետերան էր։ Քորթնիի ընտանիքը միջնադարյան նորմանների սերունդ է, որը արմատացած էր Դևոնում։
Սմիթի առաջին չորս վեպերը արգելված էին Հարավային Աֆրիկայում՝ «կողմնակալության և անպարկեշտության համար»։ Ձախակողմյան մտավորականությունը մեղադրում է գրողին ռասիզմի մեջ։ Սմիթի սցենարներով նկարվել են 10 ֆիլմեր։ Նրա գրքերը հրատարակվել են 26 լեզուներով, 38 երկներում, ավելի քան 110 մլն տպաքանակով։ Ապրում է Կոնստանցիայում, Հարավային Աֆրիկայում և Լոնդոնում, շատ է ճանապարհորդում։