cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Համաճարակային պարօտիտ
Ախտաձևաբանություն
Ձևաբանական փոփոխությունները հարականջաբորբի ժամանակ տեղի են ունենում թքագեղձերի, ենթաստամոքսային գեղձի, ամորձիների, ԿՆՀ-ի միջանկյալ հյուսվածքում։ Զարգանում է տարածուն այտուց և շճա-ֆիբրինոզ էքսուդացիա, որն ի սկզբանե պարունակում է միակորիզ լեյկոցիտներ։ Երբ պրոցեսի մեջ ընդգրկվում են ենթաստամոքսային գեղձիը և ամորձիները, մանրադիտակային պատկերը համանման է թքագեղձերում փոփոխություններին, բացառությամբ այն բանի, որ ամորձիներում դիտվում են միջանկյալ արյունազեղումներ և բազմաձևակորիզ լեյկոցիտներ։ Ուղեղում ախտաձևաբանական փոփոխությունները պարօտիտային ուղեղաբորրբի ժամանակ նույնն է, ինչ այլ հետվարակային ուղեղաբորբերինը, բնութագրվում է շուրջերակային ապամիելինացմամբ, շուրջանոթային միակորիզ բջիջների ներթափանցմամբ և միկրոգլիային բջիջների քանակի գեներալիզացված իջեցումով՝ նյարդաբջիջների քանակի հարաբերական պահպանմամբ։ Սակայն առաջնային պարօտիտային ուղեղաբորբի վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ զարգանում է տարածուն նեյրոնոլիզ՝ առանց ապամիելինացման նշանների։
Ըստ տիպի
A. Տիպիկ ձևեր
B. Ատիպիկ ձևեր
Ծանրության ցուցանիշեր
Ջնջված ձևերը բնութագրվում են թույլ արտահայտված կլինիկական ախտանիշներով, որի պատճառով դժվար են ախտորոշվում։ Երեխան գանգատներ չի նշում, ջերմությունը նորմալ է կամ սուբֆեբրիլ։ Հարականջային թքագեղձերը քիչ են մեծացած։ Սուբկլինիկական ձևերը կլինիկական ախտանիշներ չունեն։ Նրանց ախտորոշումը կատարվում է միայն շճաբանական հետազոտության միջոցով։
Կլինիկան
Ինկուբացիոն շրջանը տևում է միջինը 12-26 օր։ Առավել հաճախ ախտահարվում են հարականջային թքագեղձերը։ Նախանշանների շրջանը յուրահատուկ չէ, ներառում է ոչ բարձր ջերմություն, անորեքսիա, ընդհանուր թուլություն, գլխացավ։ Մեկ օրվա ընթացքում պարզ է դառնում հիվանդության պատճառը՝ հիվանդը սկսում է գանգատվել ականջի ցավից, իսկ շոշափման ժամանակ հայտնաբերվում է հարականջային թքագեղձի միակողմանի ցավոտություն։ Ախտահարված թքագեղձի չափերը սկսում են զգալի մեծանալ՝ հասնելով մաքսիմումի հիվանդության 2-3 օրը։ Առավելագույն ցավոտությունը համընկնում է թքագեղձի չափերի առագ մեծացման ժամանակահատվածին։ Մեծացած թքագեղձը լցնում է մանդիբուլյար անկյունը, այն դեպքում, երբ պարանոցային ավշագեղձախտը չի ծածկում այդ անատոմիական հատվածը։ Շոշափման ժամանակ հայտնաբերվում է թքագեղձի ցավոտություն։ Հայտնաբերվում են Ֆիլատովի ցավային կետերը՝ ականջի բլթակից առաջ գտնվող կետը և կրծոսկրա-անրակա-պտկաձևային մկանի գագաթին մոտ գտնվող կետը։ Ախտորոշման համար կարևոր է Մուրսուի ախտանիշը՝այտի ներքին մակերեսի լորձաթաղանթին, հարականջային թքագեղձի ծորանի բացման տեղում հիպերեմիա և ինֆիլտրացիա։ Այս ախտանիշը դրական է 50-80% դեպքերում։ Սովորաբար երկրորդ թքագեղձը ախտահարվում է մի քանի օր անց, սակայն դեպքերի 1/4-ում հիվանդությունը կարող է ընթանալ մեկ հարականջային թքագեղձի ախտահարումով։ Ստենսոնյան ծորանի արտաքին բացվածքը հաճախ լինում է այտուցված և հիպերեմիկ։ Թքագեղձի մեծացման հետևանքով զարգանում է ծնոտակարկամ, որը դժվարացնում է խոսելը և ծամելը։ Ցիտրուսային մրգերի և նրանց հյութերի օգտագործումը ուժեղացնում է ցավը։ Հիվանդության առաջին օրերին ջերմությունը կարող է տատանվել նորմալից մինչև 40 °C։ Այն բանից հետո, երբ հարականջային թքագեղձերի մեծացումը հասնում է մաքսիմումի, տեղի է ունենում ցավի, ջերմության, շոշափելիս ցավոտության հետ զարգացում, իսկ մեկ շաբաթվա ընթացքում գեղձը վերադառնում է իր նորմալ չափերին։ Միաժամանակ հարականջային թքագեղձերի հետ այլ թքագեղձերի ընդգրկումը պրոցեսի մեջ դիտվում է 10%-ից պակաս դեպքերում։ Առավել հազվադեպ այլ թքագեղձերի ախտահարումը կարող է լինել պարօտիտային վարակի միակ արտահայտությունը։
Ենթածնոտայն թքագեղձերի ախտահարումը հաճախ քողարկվում է որպես առաջ-պարանոցային ավշագեղձախտ։
Ենթալեզվային գեղձերը հազվադեպ են ախտահարվում պարօտիտի ժամանակ, ախտահարման դեպքում դիտվում է լեզվի այտուց։
ԿՆՀ-ի ախտահարումը պարօտիտային վարակի առավել հաճախ հանդիպող ոչ գեղձային արտահայտությունն է և դիտվում է 10-85% հիվանդների մոտ։ Մենինգիալ ախտանիշները, ինչպես և պարօտիտային վարակի այլ արտահայտությունները, կարող են ի հայտ գալ հարականջային թքագեղձերի պրոցեսի մեջ ընդգրկվելուց առաջ, միաժամանակ և հետո, կամ առանց նրանց ախտահարման։ Սովորաբար մենինգիալ ախտանիշները գումարվում են հարականջային գեղձերի ախտահարման 4-րդ օրը, բայց կարող ի հայտ գալ ինչպես մեկ շաբաթ առաջ, այնպես էլ երկու շաբաթ հետո։ Առկա են վիրուսային մենինգիտներին բնորոշ կլինիկական ախտանիշները՝ գլխացավ, հաճախակի փսխումներ, տենդ, պարանոցային մկանների կարկամություն, Կերնիգի և Բրուձինսկու դրական ախտանիշներ։ Ողնուղեղային հեղուկի պունկտատում լեյկոցիտների քանակը 10-2000 է՝ լիմֆոցիտների գերակշռումով, չնայած 20-25% հիվանդների մոտ կարող են գերակշռել պոլիմորֆնուկլեար լեյկոցիտները։ Սպիտակուցի քանակը նորմալ կամ քիչ բարձր է, 90-95% հիվանդների մոտ նրա քանակը չի գերազանցում 0,7մգ/մլ-ը։ Պունկցիայի ժամանակ հեղուկը հոսում է նորմալ կամ քիչ բարձր ճնշման տակ։ Շաքարի և քլորիդների քանակը նորմալ է (տուբերկուլյոզային մենինգիտների ժամանակ շաքարի քանակը իջած է)։ Ողնուղեղային հեղուկում հաճախ հայտնաբերվում է պարօտիտի վիրուսը։ Ողնուղեղային հեղուկի փոփոխությունները կարող են պահպանվել 5 շաբաթ և ավել։ Ջերմության լիտիկ իջեցումը և ախտանիշների հետզարգացումը սովորաբար տեղի է ունենում հիվանդության 3-10 օրերին։ Մենինգիտի ելքը բարենպաստ է, լիարժեք առողջացումով և առանց բարդությունների։ Պարօտիտի ծանր, բայց հազվադեպ հանդիպող բարդություններ են ուղեղաբորբը և մենինգոուղեղաբորբը, որոնք բնութագրվում են գիտակցության կորուստով, զառանցանքով և օջախային ախտանիշներով (պարեզներ, պարալիչներ, խոսելակորուստ և այլն), ինչպես նաև ներքին ականջի և լսողական նյարդի ախտահարումով, որի արդյունքում արագ զարգանում է կայուն խլություն։ Տեսողական նյարդի ապաճում դիտվում է շատ ավելի հազվադեպ։
Ամորձաբորբը պարօտիտի հաճախ հանդիպող էքստրասալիվար արտահայտություն է երիտասարդ տղամարդկանց մոտ (6-66%), հազվատեպ՝ նախապուբերտատ տարիքի տղաների մոտ, և 1/6 դեպքերում կրում է երկկողմանի բնույթ։ 2/3 դեպքերում ամորձաբորբն ի հայտ է գալիս հիվանդության առաջին շաբաթում, մնացած դեպքերում այն ի հայտ է գալիս երկրորդ շաբաթում։ Սակայն ամորձիների ախտահարումը կարող է նախորդել թքագեղձերի ախտահարմանը, կամ կարող է լինել հիվանդության միակ արտահայտությունը։ Այն սկսվում է ջերմության կտրուկ բարձրացումով մինչև 39°-40 °C, սարսուռով, փսխումով և ցավերով ամորձու շրջանում։ Զննման ժամանակ հայտնաբերվում է ախտահարված ամորձու այտուց, ցավոտություն, տեղային ջերմության բարձրացում, հիպերեմիա։ 85% դեպքերում առկա է էպիդիդիմիտ, որը երբեմն նախորդում է ամորձաբորբին։ Ամորձին կարող է մեծացած լինել 3-4 անգամ։ 84% հիվանդների մոտ ջերմությունը կարգավորվում է հիվանդության 5-րդ օրը կամ ավելի վաղ։ Ցավը և այտուցը անհետանում են ջերմության կարգավորումից անմիջապես հետո։ Սակայն 20% դեպքերում ցավոտությունը պահպանվում է երկու շաբաթից ավել։ Վերականգնման վաղ շրջաններում կարող է դիտվել տուրգորի իջեցում, իսկ մի քանի ամիս կամ տարի անց զննելիս 50% դեպքերում դիտվում է չափավոր ատրոֆիա։ Հարկ է նշել, որ նույնիսկ երկկողմանի ամորձաբորբի դեպքում իմպոտենցիա չի զարգանում, իսկ անպտղություն հազվադեպ է դիտվում։
Ձվարանաբորբը զարգանում է պարօտիտով հիվանդ պոստպուբերտատ տարիքի կանաց 5%-ի մոտ։ Ախտանիշներն են՝ տենդը, սրտխառնոցը, փսխումը, ցավը որովայնի ստորին մասում։
Պանկրեատիտն արտահայտվում է էպիգաստրալ շրջանի ուժեղ ցավերով, ուղեկցվում է բարձր ջերմությամբ, սրտխառնոցով և փսխումներով։ Երբեմն հիվանդները նշում են թեթև դիսկոմֆորտ որովայնի վերին մասերում, որը չի համապատասխանում հիվանդության ծանրությանը։ Արյան մեջ բարձրանում են ամիլազայի, լիպազայի և տրիպսինի քանակները, իսկ մեզում՝ դիաստազայի քանակը։ Պանկրեատիտի ելքը բարենպաստ է։ Ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիան վերականգնվում է հիվանդության 3-4 շաբաթում։
Պարօտիտային վարակի հազվադեպ արտահայտություններն են վահանագեղձաբորբը, մաստիտը, շագանակագեղձաբորբը, հեպատիտը, թրոմբոցիտոպենիան, ձվարանաբորբը, ամոթույքագեղձաբորբը, արցունքագեղձաբորբը, սրտամկանաբորբը, սրտապարկաբորբը, միզապարկաբորբը, միզուկաբորբը, երիկամաբորբը, կոկորդաբորբը, բրոնխաբորբը։
Բարդություններ
Բարդությունները պարօտիտի ժամանակ բավականին հազվադեպ են։ Նկարագրված են գանգուղեղային նյարդերի ախտահարման դեպքեր, հատկապես, լսողական նյարդի ախտահարում՝ խլության զարգացումով։ Հղիության առաջին եռամսյակում պարօտիտ զարգանալու դեպքում պտուղը մահանում է։ Կան տվյալներ, որ պարօտիտով հիվանդ մայրերից ծնված երեխաների 7,7%-ը ծնվում է պակաս քաշով(<2500 գ)` համեմատական խմբի 3,3%-ի փոխարեն։ Նկարագրված են տարբեր բնածին արատներ այն երեխաների մոտ, որոնք ծնվել են հղիության ընթացքում պարօտիտ տարած մայրերից։ St. Geme և համահեղինակները նկարագրել են կապը ներարգանդային պարօտիտային վարակի և բնածին էնդոկարդիալ ֆիբրոէլաստոզի միջև` հիմնվելով վերջիններիս մոտ պարօտիտային անտիգենով մաշկային տեստի բարձր տոկոսներով դրական ցուցանիշների վրա։ Համանման քննարկումներ կան նաև պարօտիտային վարակի հնարավոր դերի մասին երիտասարդական շաքարային շաքարախտի ծագման մեջ։ Ինչպես անցողիկ, այնպես էլ կայուն դիաբետի մասին, որը զարգացել է անմիջապես պարօտիտից հետո, կան բազմաթիվ նկարագրություններ։
Ախտորոշում
մեծ մասամբ պարօտիտն ախտորոշվում է հիմնվելով անամնեզի, կլինիկական ախտանիշների (հրիանդը նշում է հարականջային թքագեղձերի շրջանում այտուց և ցավոտություն, որը կարող է ուղեկցվել չափավոր արտահայտված ընդհանուր ինտոքսիկացիայով)։ Ախտորոշման առումով դժվարություն են ներկայացնում թեթև և աբորտիվ ձևերը, միայն ենթածնոտային գեղձերի ախտահարումով ընթացող ձևերը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ մենինգիտը կամ ամորձաբորբը հիվանդության առաջին արտահայտություններն են։ Ախտորոշումը դրվում է ելնելով ինչպես վերը նշված կլինիկական ախտանիշներից, այնպես էլ էպիդեմիոլոգիական տվյալներից (շփում հիվանդի հետ, պատվաստումների բացակայութուն)։ Լեյկոցիտների քանակը և լեյկոֆորմուլան նորմալ են, կամ կարող է լինել թեթև լեյկոպենիա՝ հարաբերական լիմֆոցիտոզով։ Մնեինգիտի, ամորձաբորբը, պանկրեատիտի դեպքում կարող է լինել լեյկոցիտոզ՝ ձախ թեքումով։ Պանկրեատիտի ժամանակ ամիլազան արյան շիճուկում կարող է բարձր լինել և պահպանվել 2-3 շաբաթ։ Վերջնական ախտորոշումը դրվում է արյան շճաբանական հետազոտությունների կամ վիրուսի անջատման դեպքում։ Հակամարնինների տիտրի աճը չորս անգամ կոմպլեմենտի կապման, հեմագլյուտինացիայի արգելակման կամ նեյտրալիզացիայի ռեակցիաներով, թույլ է տալիս հաստատել ախտորոշումը։ Վիրուսը կարող է անջատվել մի շարք աղբյուրներից։ Այն հաճախ պարունակվում է թքի մեջ մոտ մեկ շաբաթ, սովորաբար թքագեղձերի ախտահարումից 2-3 օր առաջ և 4-5 օր հետո։ Բացի այդ վիրուսը կարող է անջատվել նաև այն հիվանդների թքից, որոնք տանում են ջնջված ձևերը կամ էքստրասալիվար արտահայտություններ։ Իմունաֆերմենտատիվ անալիզով յուրահատուկ IgM-ի հայտնաբերումը թույլ է տալիս հաստատել ախտորոշումը, IgG-ն ի հայտ է գալիս ավելի ուշ և պահպանվում են ամբողջ կյանքի ընթացքում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Վարակիչ հիվանդություններ Կատեգորիա:Մանկական հիվանդություններ
Տերուել
Տերուել (. ),  քաղաք Իսպանիայի արևելյան մասում՝ Արագոն ինքնավարությունում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն պրովինցիայի վարչական կենտրոնն է։ Հռչակվել է մավրական ճարտարապետության ազդեցությունը կրող մուդեխար ոճով կառուցված միջնադարյան պատմա-մշակութային հուշարձանների բազմությամբ, որոնք ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում, խստաշունչ, հաճախակի փոփոխվող եղանակով, ինքնատիպ խեցեգործությամբ, մերձակա հնավայրով, որտեղ հայտնաբերվել են հնագույն դինոզավրերի մնացորդներ, La Vaquilla del Ángel և Bodas de Isabel de Segura անվանումներով հայտնի տոնակատարություններով։ Զբաղեցնում է 440,41 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 35.675. այդ ցուցանիշով Տերուելը վերջին տեղն է զբաղեցնում Իսպանիայի պրովինցիաների վարչական կենտրոնների շարքում։ Լեռներով պարփակված լինելու պատճառով Տերուելը դարեր շարունակ համեմատաբար մեկուսացված է է եղել, Իսպանիայի այլ բնակավայրերի և մանավանդ մայրաքաղաք Մադրիդի հետ չափազանց թույլ հաղորդակցություն է ունեցել։ 1999 թվականին ծնունդ է առել Teruel existe («Տերուելը գոյություն ունի») կարգախոսով շարժում՝ քաղաքում ու գավառում լուրջ ներդրումներ ներգրավելու նպատակադրումով։ Ու նաև այդ շարժման շնորհիվ է, որ տրանսպորտային հաղորդակցությունը բարելավվել է, շահագործման է հանձնվել Սարագոսա-Սեգունտո ավտոմայրուղին։ Սակայն Մադրիդի հետ երկաթուղային ու ավտոխճուղային ուղղակի կապը դեռևս բացակայում է, և իսպանական պարբերականները շարունակում են ծաղրանկարներ տպագրել «Տերուելը կա՝, թե՝ չկա» թեմայով ։
Պատմություն
Քաղաքի ներկայիս տարածքում բնակավայր (Տուրբոլետա անունով) գոյություն է ունեցել հինհռոմեական ժամանակներից էլ առաջ։ 714 թվականին այդտեղ եղել է արաբական Տերուել բնակավայրը։ 1171 թվականին այն նվաճվել է Արագոնի թագավոր Ալֆոնսո II-ի կողմից։
Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին (1936—1939) քաղաքի մերձակայքում արյունալի ճակատամարտ է տեղի ունեցել։
Կլիմա
Տերուելին բնորոշ է սառնաշունչ կիսաչորային կլիման, Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ BSk:
Օդի ամենաբարձր ջերմաստիճանն արձանագրվել է 2021 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ 41.3 C, ամենացածրը՝2021 թվականի հունվարի 12-ին՝ -21 C :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Standard ML
Standard ML-ը (SML), ընդհանուր նշանակության, մոդուլյար, ֆունկցիոնալ ծրագրավորման լեզու է՝ կոմպիլյացիայի ժամանակ տիպերի ստուգման և տիպերի ավտոմատ դուրսբերման ներդրված մեխանիզմներով։ Այն առավել հայտնի է կոմպիլյատորների ստեղծման, ծրագրավորման լեզուների հետազոտման, ինչպես նաև թեորեմների ավտոմատ ապացուցման ոլորտներում) ։
SML-ը «Հաշվարկելի ֆունկցիաների տրամաբանություն» թեորեմների ավտոմատ ապացուցման նախագծում օգտագործվող ML ծրագրավորման լեզվի ժամանակակից զարգացումն է։
Լեզվի կառուցվածքը
Standard ML-ը ֆունկցիոնալ ծրագրավորման լեզու է՝ որոշ ոչ-ֆուկցիոնալ (իմպերատիվ) տարրերով։ SML լեզվով գրված ծրագրերը բաղկացած են հաշվարկման ենթակա արտահայտություններից, որոնցից որոշները վերադարձնում են հատուկ  տիպի արժեք և հաշվարկվում են միայն կողմնակի էֆեկտներ ստանալու համար։
Ինչպես բոլոր ֆունկցիոնալ ծրագրավորման լեզուներում, SML-ի կարևորագույն բաղադրիչը ֆունկցիան է, որն էլ օգտագործվում է որպես հիմնական աբստրակցիայի մեխանիզմ։ Օրինակ, հայտնի ֆակտորիալ կարելի է արտահայտել հետևյալ կերպ.
SML-ի կոմպիլյատորը այս ֆունկցիայի համար ստատիկ եղանակով դուրս է բերում <tt>int -> int</tt> տիպը։ Այսինքն, այն եզրակացնում է, որ եթե <tt>n</tt>-ը օգտագործված է միայն ամբողջաթիվ արտահայտության մեջ, ապա ինքն էլ պետք է ամբողջ թիվ լինի, հետևաբար, արժեքը ձևավորող ամբողջ արտահայտության տիպը նույնպես պետք է ամբողջաթիվ լինի։
Նույնը կարելի է ձևակերպել նաև  կառուցվածքի օգտագործմամբ.
Կամ լյամբդա-արտահայտության օգտագործմամբ.
Լոկալ ֆունկցիայի օգտագործմամբ ֆակտորիալը սահմանող ֆունկցիան կարելի է սահմանել ավելի արդյունավետ տարբերակով՝ վերջին կանչի ռեկուրսիայի կիրառումով.
( -արտահայտության արժեքը  և   բառերի միջև ընկած արտահայտության արժեքն է։) Մեկ կամ ավելի կուտակող (ակումուլյատոր) պարամետրերով վերջին կանչով (tail-call) ռեկուրսիվ ֆունկցիայի պարփակումը ինվարիանտներից ազատ արտաքին ֆունկցիայիում, ինչպես կատարված է այստեղ, Standard ML լեզում ընդունված հնարք է և բավականին հաճախ է հանդիպում SML ծրագրերում։
Տիպի հոմանիշ
Տիպի հոմանիշը սահմմանվում է  ծառայողական բառով։ Ստորև հարթության կետի համար սահմանված է տիպի հոմանիշ։ Սահմանված են նաև երկու կետերի հեռավորությունը և գագաթներով տրված եռանկյան մակերեսը Հերոնի բանաձևով հաշվող ֆունկցիաները։
Բարձր կարգի ֆունկցիաներ
Ֆունկցիաները կարող են արգումենտում ստանալ այլ ֆունկցիաներ.
ֆունկցիաները որպես արդյունք կարող են վերադարձնել ֆունկցիաներ.
(այլ կերպ)
Ֆունկցիաները կարող են միաժամանակ ստանալ և վերադարձնել ֆունկցիաներ. (այլ կերպ)
Հիմնական գրադարանի  ֆունկցիան Standard ML լեզվում առավել հաճախ օգտագործվող բարձր կարգի ֆունկցիաներից է ( ֆունկցիայի ավելի արդյունավետ իրականացումը կարող է սահմանվել հետևյալ կերպ.)
Անտառային տնտեսություն
Անտառային տնտեսություն (անտառտնտեսություն), արտադրության բնագավառ, որն իրականացնում է անտառների կայուն կառավարումը՝ անտառապահպանությունը, անտառապաշտպանությունը, անտառվերականգնումը, անտառապատումը, անտառգույքագրումը, անտառի արդյունավետության բարձրացումը և արդյունավետ անտառօգտագործումը՝ պահպանելով անտառների կենսաբազմազանության ինքնավերականգնման կարողությունը և ապահովելով անտառների բնապահպանական, սոցիալական ու տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը ներկա և ապագա սերունդների համար։
ՀՀ-ում առաջին անտառային տնտեսությունը կազմակերպվել է 1924 թվականին՝ Հրազդանի շրջանում, (այժմ՝ Կոտայքի մարզում)։
Լուի Ռեո
Լուի Ռեո (Louis Réau, ), ֆրանսիացի արվեստաբան, ռուսական, ֆրանսիական և միջնադարյան արվեստի մասնագետ, պատկերագրության մեթոդի ներկայացուցիչ։ Սանկտ Պետերբուրգի Ֆրանսիական ինստիտուտի տնօրեն։
Կենսագրություն
Լուի Ռեոն ծնվել է 1881 թվականին Պուատիե քաղաքում։ Ավարտել է Փարիզի բարձրագույն նորմալ դպրոցը, որտեղ ուսումնասիրել է գերմանական բանահյուսություն։ Ավելի ուշ հաճախել է նաև ռուսերենի դասընթացների Արևելյան լեզուների և մշակույթների ազգային ինստիտուտում  ։ Արդյունքում դարձել է պոլիգլոտ․ ըստ Ժերման Բազենի հուշերի՝ Ռեոն պնդել է, որ տիրապետում է եվրոպական բոլոր լեզուներին՝ բացառությամբ բուլղարենի և պորտուգալերենի։
1908-1911 թվականներին Ռեոն Նանսիի համալսարանում համեմատական գրականագիտություն է դասավանդել ։ Այս շրջանին են վերաբերում նրա առաջին արվեստաբանական աշխատանքները՝ «Art français sur le Rhin au XVIII siècle»-ը (1908) և «Primitifs allemands»-ը (1910) ։
Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի միջև միության կնքումից հետո երկու երկրների միջև մշակութային կապերի ինտենսիվ զարգացման շրջանում որոշում է ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգում Ֆրանսիական ինստիտուտ ստեղծելու մասին։ Ինստիտուտի առաջին տնօրենը 1911 թվականին դարձել է Լուի Ռեոն։ Նրա կազմակերպած դասընթացները՝ նախատեսված ռուսների համար, որոնք տիրապետում են ֆրանսերենին, ներառում էր երկու փուլ՝ «Ֆրանսիական գրականության պատմություն» և «Քաղաքակրթության և արվեստի պատմություն»։ Բացի դրանից, նրա նախաձեռնությամբ և ռուս նկարիչներ Լեոն Բակստի, Ալեքսանդր Բենուայի, Իգոր Գրաբարի և այլոց օժանդակությամբ կայացել է «Ֆրանսիական արվեստի հարյուր տարին (1812—1912)» ցուցահանդեսը, որը դարձել է Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս երբևէ անցկակցված ֆրանսիական արվեստի ամենալայնածավալ ցուցահանդեսը ։
1913 թվականին Ռեոն հեռացել է Ֆրանսիական ինստիտուտից, նրա փոխարեն նշանակվել է Ժյուլ Պատույեն ։ 1914 թվականին նա լեյտենանտի կոչումով բանակ է զորակոչվել․ ծառայել է որպես ռուսերենի և գերմաներենի թարգմանիչ։ 1917 թվականին, ստանալով կապիտանի աստիճան, ղեկավարել է ռազմական նախարարության ռուսական մամուլի ծառայությունը ։
Պատերազմի ավարտից հետո դասավանդել է արտասահմանի ֆրանսիական ինստիտուտներում․ 1922 թվականին ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան ։ Այդ ժամանակ է, որ սկսել է աշխատել «Ֆրանսիական արվեստի ազդեցություն» (Histoire de l’expansion de l’art français) աշխատության վրա, որը լույս է տեսել չորս հատորով 1923-1934 թվականներին ։ 1922 թվականին ավարտվել է նրա երկու հատորանոց «Ռուսական արվեստի պատմություն» գիրքը՝ դառնալով ֆրանսերենով ռուսական արվեստի մասին առաջին գիրքը ։
1924 թվականին Ռեոն դարձել է «Gazette des Beaux-Arts»-ի գլխավոր խմբագիրը ։ 1930-1938 թվականներին եղել է Վիենայում Ֆրանսիական ինստիտուտի տնօրենը։ 1938-1951 թվականներին միջնադարյան արվեստի պատմություն է դասավանդել Սորբոնում, քանդակագործության պատմություն՝ Լուվրի դպրոցում և արվեստի պատմություն՝ Սևրի Բարձրագույն նորմալ դպրոցում ։
1947 թվականին Ռեոն ընտրվել է ֆրանսիական Գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ ։ Եղել է Ֆրանսիական ակադեմիա յի, Գիտությունների թագավորական ակադեմիայի, Բելգիայի գրականության և գեղարվեստի, Լիսաբոնի Գեղարվեստի ակադեմիայի, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի և Վարշավայի գիտության և գրականության ակադեմիայի անդամ։ Նրա պարգևներից են՝ «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշան, Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշան և այլն ։
Լուի Ռեոն ավելի քան 400 հոդվածների և տարաբնույթ թեմաներով մենագրությունների (առաջին հերթին ռուսական, ֆրանսիական և միջնադարյան եվրոպական արվեստների մասին) հեղինակ է ։ Գլխավոր ստեղծագործությունների թվում են՝ «Histoire de la peinture française au XVIIIe siècle» (1925-1926), «Ռումինական մշակույթ» (1946), «Iconographie de l’art chrétien» (1955-1959) և «Histoire du vandalisme: les monuments détruits de l’art français» (1959)  ։ Բացի դրանից, Ռեոն Պետեր Ֆիշերի և Մաթիաս Գրունեվալդ ի, նաև մի շարք ֆրանսիացի քանդակագործների, ներառյալ՝  Էթիեն Մորիս Ֆալկոնեի, Լեուման դինաստիայի, Ժան Բատիստ Պիգալ ի և  Ժան Անտուան Հուդոն ի մասին մենագրությունների հեղինակ է  ։
Ժերմեն Բազենն իր «Արվեստի պատմության» մեջ Ռեոյին անվանում է «հիրավի տիեզերական մասշտաբի» հետազոտող։ Չնայած այն բանին, որ ներկայումս Լուի Ռեոյի որոշ գործեր հնացած են համարվում, իսկ նրա մոտեցումը հիմնականում վիճելի է, ընդհանուր առմամբ նրա գործերը չեն կորցրել իրենց նշանակությունը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Արվեստաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստաբաններ
Վիկտոր Կարպով
Վիկտոր Կարպով (Виктор Павлович Карпов, ), ռուս դիվանագետ, քաղաքական և պետական գործիչ, 1990-1991 թվականների ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
Կենսագրություն
1951 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1951 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Ֆրիզլանդ
Ֆրիզլանդ  (անգլ. Friesland), պատմականորեն հայտնի է նաև որպես Ֆրիզիա, այն Նիդերլանդների հյուսիսում գտնվող նահանգն է: Տեղակայված է Խրոնինգեն նահանգից արևմուտք, Դրենթեից և Օվերեյսելից հյուսիս-արևմուտք, Ֆրևոլանդից հյուսիս, Հյուսիսային Հոլանդիայից հյուսիս-արևելք և Վատտեն ծովից հարավ: 2015 թվականի տվյալներով նահանգում բնակչությունը կազմում է 646,092 մարդ : Նահանգի ընդհանուր տարածքը 5.100 կմ², որով նա զբաղեցնում է 3-րդ տեղը Նիդերլանդների նահանգների ցանկում:
Նահանգի մայրաքաղաքը և կառավարության նստավայրը 91,817 բնակիչ ունեցող Լեուվարդեն քաղաքում է գտնվում: 2017 թվականից ի վեր նահանգի կառավարիչն է Արնո Բրոքը: Նահանգը բաժանված է 18 ինքնավար քաղաքների: Այս նահանգի տարածքը նախկինում եղել է Ֆրիզիայի հնագույն, ավելի մեծ շրջանի մի մասը: Ֆրիզլանդի պաշտոնական լեզուներն են՝ արևմտյան ֆրիզերենն ու հոլանդերենը:
Ժողովրդագրություն
Ֆրիզլանդում զբաղվում են հիմնականում գյուղատնտեսությամբ: Սև ու սպիտակ ֆրիզյան խոշոր եղջերավոր անասունները, սև ֆրիզյան ձին ծագում են այստեղից: Տուրիզմը եկամտի ևս մեկ կարևոր աղբյուր է. Հիմնական տուրիստական ուղղությունները ներառում են նահանգի հարավ-արևմուտքում գտնվող լճերը և հյուսիսից Վատտեն ծովի կղզիները: Ֆրիզլանդի նահանգում կան 195 հողմաղացներ:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նիդերլանդների վարչական բաժանում
Ռաննու (Էստոնիայի շրջան)
Ռաննու շրջան (Rannu vald), շրջան Էստոնիայի Տարտումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Վալլապալու գյուղը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1745 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 11,04 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շրջաններ
(2392) Ջոնաթան Մյուրեյ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,344269 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,984 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7045 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1311,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,274595 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,37° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռեմիզով (Ցիմլյանսկի շրջան)
Ռեմիզով (Ремизов), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցիմլյանսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոցիմլյանսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցիմլյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Իննովկենտիոս III (հակապապ)
Իննովկենտիոս III, Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ, որը կառավարել է 1179-1180 թվականներին։ Աշխարհիկ անունը՝ Լանդո Դի Սեցա։ Ալեքսանդր III պապի կառավարման ժամանակաշրջանի չորս հակապապերից վերջինն էր։
Կենսագրություն
Իննովկենտիոս III պապը սերում է գերմանական ծագում ունեցող ընտանիքից։ 1179 թվականի սեպտեմբերի 29-ին մի խումբ ընդդիմադիրներ, որոնք չէին ընդունում Ալեքսանդր III պապին, Լանդո դի Սեցեին ընտրում են պապ։ Նա հաստատվում է Հռոմից ոչ հեռու մի փոքր ամրոցում, որը ստացել էր իր եղբորից՝ Վիկտոր IV հակապապից։ Ընտրությունից մի քանի ամիս անց նա հրաժարվում է գահից և 1180 թվականին մահանում է Լա-Կավա վանքում։
Ընտրություն
1179 թվականին Ալեքսանդր III պապի թշնամիները ստիպում են նրան փախչել Հռոմից։ Սակայն շատ եվրոպական երկրներ որպես պապ ընդունում էին նրան, իսկ նորընտիր՝ Իննովկենտիոս III-ին սատարում էր Ֆրիդրիխ I Բարբարոսա կայսրը։
Հռոմում նրա աջակիցները եղել են հռոմեական հզոր Տուսկուլում ընտանիքները, ովքեր նաև աջակցում էին նախորդ երկու հակապապերին ՝Վիկտոր IV-ին և նրա հաջորդ Պասքալիս III-ին։ Վերջինիս եղբայրը՝ Վիկտոր IV-ը, Լանդոյին տալիս է մի ամրոց Պալոմբարայում, որպեսզի այնտեղ նա պաշտպանվի Ալեքսանդր III-ի կողմնակիցներից։ Մի քանի ամիս անց կարդինալ Հուգոն կաշառելով պահակներին՝ ներխուժում է ամրոց։ Իննովկենտիոս III-ն ու նրա կողմնակիցները փակվում են Լա Կավա վանքում 1180 թվականին։
Կորպիսալովո
Կորպիսալովո (Корписалово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ռուսաստանի քաղաքացիություն
Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիություն (Гражда́нство Росси́йской Федера́ции), Ռուսաստանի Դաշնության հետ անձի կայուն իրավական կապը, որն արտահայտվում է նրանց փոխադարձ իրավունքների և պարտականությունների համակցությամբ.
ՌՍՖՍՀ քաղաքացիություն
Մինչև 1917 թվականի սեպտեմբերի 1-ը (սեպտեմբերի 14), ժամանակավոր կառավարության որոշման ընդունման օրը Ռուսաստանում կառավարման հանրապետական ձև հաստատելու մասին, Ռուսական կայսրությունում գոյություն ուներ հպատակության ինստիտուտ, որն ամրագրում էր հպատակների իրավական անհավասարությունը, որը շատ առանձնահատկություններով ձևավորվել է միջնադարի ֆեոդալական դարաշրջանում ։
Ռուսական կայսրության հպատակները 1917 թվականին բաժանվել են հատուկ իրավական կարգավիճակ ունեցող մի քանի ծիսակատարությունների։
Այս կամ այն կատեգորիայի հպատակների պատկանելության հետ կայսերական օրենսդրությունը կապում էր իրավունքների և պարտականությունների շատ էական տարբերություններ։ Օրինակ, տեղի հպատակների չորս խմբերը բաժանվում են հարկային և ոչ հարկային անձանց։ Ոչ հարկային վիճակում գտնվող անձինք (ազնվականները և պատվավոր քաղաքացիները) օգտվել են ազատ տեղաշարժից և ձեռք են բերել անժամկետ անձնագրեր՝ ամբողջ Ռուսական կայսրությունում ապրելու համար, հարկային վիճակում գտնվող անձինք (քաղքենիներ և գյուղացիներ) նման իրավունքներ չեն ունեցել ։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը և Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեն 1917 թվականի նոյեմբերի 10 (23)-ին ընդունեցին «Դասերի և քաղաքացիական աստիճանների ոչնչացման մասին» հրամանագիրը ։ Նրանում ասվում էր․ 1. Մինչ օրս Ռուսաստանում գոյություն ունեցող բոլոր դասերն ու քաղաքացիների բառացի բաժանումները, բառացի արտոնություններն ու սահմանափակումները, դասային կազմակերպությունները և հաստատությունները, ինչպես նաև բոլոր քաղաքացիական պաշտոնները վերացվում են։ 2. Բոլոր տեսակի կոչումները (ազնվական, վաճառական, քաղքենիներ, գյուղացի և այլն, տիտղոսները՝ իշխանական, գրաֆիկական և այլն) և քաղաքացիական պաշտոնների անվանումը (գաղտնի, ստատիկ և այլ խորհրդականները) ոչնչացվում են և սահմանվում է Ռուսաստանի ողջ բնակչության համար մեկ ընդհանուր անվանում՝ Ռուսաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ։
Պերեպիլչինցի
Պերեպիլչինցի (Перепільчинці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում։
Կրասնոգորկա (գյուղ, Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան)
Կրասնոգորկա (Красногірка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանում։
Պերեպիլչինցի
2001 թվականի տվյալներով Պերեպիլչինցի գյուղում բնակվում էր 1 144 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17,57 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 65,11 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրասնոգորկա (գյուղ, Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոգորկա գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,567 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 243,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Stronger Than Me
«Stronger Than Me», Էմի Ուայնհաուսի երգը իր առաջին Frank (2003) ձայնասկավառակից։ Երգի հեղինակներն են Ուայնհաուսը և Սալաամ Ռեմին։ Երգը որպես լիդ-սինգլ Մեծ Բրիտանիայում թողարկվել է 2003 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Վերջին հաշվով, երգը ամենացածր հորիզոնական է զբաղեցրել չարթերում ինչպես «Frank» ձայնասկավառակի երգերի ցանկում, այնպես էլ Ուայնհաուսի երգերի մեջ՝ բարձրանալով UK Singles Chart-ի 71-րդ հորիզոնական։ Երգ այնուամենայնիվ ստացել է «Ivor Novello Award» մրցանակը «Best Contemporary Song Musically & Lyrically» անվանակարգում 2004 թվականին։ Բացի հիմնական վերնագիրը կրող երգից՝ «Stronger Than Me»-ն պարունակում է նաև բացառիկ լրացուցիչ «What It Is» երգը։
Երգերի և ձևաչափերի ցանկ
CD-սինգլ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էմի Ուայնհաուսի երգեր
Դազիֆորա
Դազիֆորա , տերևաթափ թուփ է՝ 0,2-105 սմ բարձրությամբ։
Կենսաբանական նկարագիր
Տերևները փետրաձև են, կազմված 3-7 տերևիկներից, որոնք դեղնականաչավուն են, նշտարաձև կամ նշտարաձվաձև, ամբողջաեզր, մինչև 3 սմ երկարությամբ և 1,1 սմ լայնությամբ։
Ծաղիկները ոսկեդեղին են, մանուշակագույն։ Ծաղկում է մայիսից մինչև օգոստոս, պտուցները հասունանում են սեպտեմբեր- հեկտեմբերին։ Պատկանում է վարդազգիների ընտանիքի վարդայինների երթանտանիքին։
Տարածում
Տարածված է Կովկասում, Հեռավոր Արևելքում, հարավային Եվրոպայում, Չինաստանում, Ճապոնիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Մոնղոլիայում, Միջին Ասիայում։
Հայաստանում հանդիպում է Ախուրյան գետի վերին հոսանքներում, Սևանի ավազանում և Արարատյան դաշտի նախալեռնային գոտում, որտեղ աճում է գետակների ափերին, ալպյան և մերձալպյան գոտիների քարքարոտ լանջերում։
Բազմացում
Բազմանում է սերմերով։ Երկարատև ծաղկող թուփ է (գարնանից մինչև ուշ աշուն), բարձր գեղազարդ՝ շնորհիվ առատ ծաղկող խոշոր դեղին ծաղիկների։
Կիրառում
Կարելի է լայնորեն օգտագործել դեկորատիվ պարտիզագործության բնագավառում որպես երկարատև ծաղկող թփատոսակ։ Հեռանկարային է լայնորեն օգտագործելու գեղազարդ պարտիզագործության մեջ՝ որպես երկարատերև ծաղկող թփատեսակ և արդյունաբերական ձեռնարկությունների մերձակա կանաչ տնկարկներում՝ որպես գազադիմացկուն բուսատեսակ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դազիֆորա Կատեգորիա:Թփեր Կատեգորիա:Մեղրատու բույսեր Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ
Բոստանքանդ
Բոստանքանդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բուլանըխի գավառակում ։ Գտնվում էր Մուշից 36 կմ հյուսիս-արևելք։
Պատմություն
Ըստ Հ. Մանանդյանի Բոստաքանդում է գտնվել Պևտինգյան քարտեզի Տիգրանակերտ-Արտաշատ ուղեգծում գտնվող Վաստաունա կամ Բաստվենա ճանապարհային կայանը։
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել և կոտորվել է 1915-1916 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1850-ական թթ.-ին ուներ 50 տուն, 1880 թ.-ին՝ 120 տուն՝ 1200 հայ, 1909 թ.-ին՝ 80 տուն, իսկ 1915 թ.-ին 135 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։
Կրթություն
1870 թ.-ին Գարեգին Սրվանձտյանի ջանքերով Բոստանքանդում բացվել է վարժարան։ Վարժարանում ուսանում էին 15 աշակերտներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Խիրայամայի ընտանիք
Խիրայամայի ընտանիք, աստերոիդների ընտանիքներ են, որոնք ունեն նման ուղեծրեր և այդ պատճառով, տեղաբաշխված են տարածությունում իրար մոտ։ Այլ կերպ ասած, դա աստերոիդների ընտանիքներ են, որի անդամները (իրենց ընտանիքների շրջանակներում) ունեն նման ուղեծրային էլեմենտներ՝ մեծ կիսաառանցք, էքսցենտրիսիտետ և թեքում։
Այս ընտանիքների հիմնական տարբերությունն այն է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը առաջացել է մեծ ծնող աստերոիդի կործանման արդյունքում, իսկ ընտանիքի բոլոր անդամները հանդիսանում են այս աստերոիդի բեկորներ, և որպես արդյունք ունեն իրար նման սպեկտրալ և քիմիական առանձնահատկություններ։
Այս ընտանիքները և նրանց մեջ մտած աստերոիդները որոշվում են իրական ուղեծրային էլեմենտների հիման վրա, այլ ոչ ընթացիկ օսկուլացնող ուղեծրային էլեմենտների, որոնք անընդհատ փոփոխվում են, մոտավորապես հազար տարվա կտրվածքով։ Իրական ուղեծրային էլեմենտներ հիմնվում են շարժման էլեմենտների կոնստանտների վրա, որոնք, ենթարկվում է որ մնում են անփոփոխ տասնյակ միլիոն տարիների ընթացքում։
Հայտնաբերումը
1918 թվականին, երբ ճապոնացի աստղաֆետ Կիեցուգու Խիրայաման սովորում էր Յելի համալսարանում նա սկսեց հետազոտել աստերոիդների շարժման օրինաչափությունները։ Կատարելով բազմաթիվ աստերոիդների անալիզ, հաշվի առնելով նրանց ուղեծրերի էքսցենտրիսիտետներըը և թեքումները, նա հայտնաբերեց, որ որոշ աստերոիդներ շարժվում են խմբերով։ Նույն 1918 թվականին նա նկարագրեց հինգ այսպիսի խմբեր ։ Այս ընտանիքները անվանվում են նաև Խիրայամայի ընտանիքներ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների ընտանիքներ
Մեծամորի կարևորագույն թռչնաբանական տարածք
Մեծամորի կարևորագույն թռչնաբանական տարածք, 10,296 հեկտար տարածք Հայաստանի Արմավիրի մարզում, որը «BirdLife International» միջազգային բնապահպանական կազմակերպության կողմից առանձնացվել է որպես «Կարևորագույն թռչնաբանական տարածք» (ԿԹՏ), որի հիմնական նպատակն է պաշտպանել թռչունների տեսակները և ապրելավայրերը ։ Տարածքը նաև ճանաչված է որպես «Զմրուխտ տեղանք» և առանցքային կենսաբազմազանության տարածք ։
ԿԹՏ-ն գտնվում է Արարատյան հարթավայրում և ներկայացված է ջրաճահճային տարածքների, կիսաանապատային և խճանկարային վարելահողերի համադրությամբ ։
Ընդհանուր առմամբ այս տարածքում գրանցված է 225 թռչուն, այդ թվում՝ 92 բնադրող և 133 չվող և ձմեռող տեսակներ ։
Տարածքում հյուրընկալվում են գլոբալ վտանգված կարմրագլուխ սուզաբադը, սովորական կիվիվը, մեծ իլիկակտցարը, սովորական տատրակը, տափաստանային մկնաճուռակը, ազգային վտանգված եվրոպական ճնճղաճուռակը, ոտնացուպիկը, ինչպես նաև Բեռնի կոնվենցիայի II հավելվածում ներառված այնպիսի տեսակներ, ինչպիսիք են սպիտակ արագիլը, ներկարարները, սիրիական փայտփորիկը և սևաճակատ շամփրուկը։
Տարածքը 2002 թվականին ճանաչվել է որպես ԿԹՏ ։ Այն Հայաստանի թռչունների տասնութ կարևորագույն տարածքներից մեկն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կարևորագույն թռչնաբանական տարածքներ
Բազելևո
Բազելևո (Базелево, Базелев), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆեոդորովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆյոդորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սուխոյ Ռուչեյ (Մեծ Բաչատի վտակ)
Սուխոյ Ռուչեյ (Сухой Ручей), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Բաչատ գետի ձախ ափին՝ 39 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Հայաստանի անտառային ֆոնդ
Վերջինս ներառում է գյուղատնտեսական հողատեսքեր (վարելահող, խոտհարք, արոտավայր), հատուկ նշանակության տարածքներ (ճանապարհ, ջրանցք, տնամերձ), ինչպես նաև ճահճուտներ, ավազուտներ, հեղեղատներ, թեք լեռնալանջեր։
Հայաստանի անտառային ֆոնդը 463,3 հազար հեկտար է, որից անտառածածկ է 86,7%-ը (2006)։
Աստերոիդների ցանկ (123401-123500)
Աստերոիդների ցանկ (123301-123400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (123501-123600)
Վիլյարմենտերո դե Էսգեվա
Վիլյարմենտերո դե Էսգեվա (իսպ.՝ Villarmentero de Esgueva), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պարամոս դել Էսգեվա շրջանում։ Տարածքը զբաղեցնում է 13,47 կմ2 ։ Բնակչությունը՝103 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 30 կմ հեռավորության վրա։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Միջակետ
Պատմություն
Միջակետը գրաբարի շրջանի քերականների և հայկական հին ձեռագրերում գործածվել է որպես տրոհության նշան՝ տրոհել է համադասական նախադասության առանձին պարզ նախադասությունները միմյանցից, ուղղակի խոսքը հեղինակի խոսքից, և գրվել թվական արժեք ներկայացնող տառերի աջ ու ձախ կողմերում՝ նրանց գրության մյուս բառերից առանձնացնելու համար։ Այն ունեցել է քառակուսի կամ քառանկյունի տեսք, և գրվել տողի վրա։
Վերջակետը կոչվել է նաև միջակ։ Միջակետն ու ստորակետը քերականների կողմից համարվել են վերջակետի ծառան կամ սպասավորը։ Ստեփանոս Սյունեցին ութերորդ դարում այն համարում է պատճառ։ Ըստ Սյունեցու միջակետին հանդիպելիս ձայնը պետք է կախ գցել, քանի որ նախադասությունը դեռ չի ավարտված ։
Գործածություն
Միջակետն օգտագործվում է ՝ ա. անշաղկապ բարդ համադասական նախադասությունների բաղադրիչ նախադասությունների միջև, եթե դրանք որոշ ինքնուրույնություն են պահպանում։
բ. երկու նախադասությունների միջև, եթե երկրորդը նախորդի բացատրությունն է։
Օրինակ՝ Օջախը վառեց և երեսը ցավից կնճռոտվեց. մատն առել էր բոցին։
գ. առաջադաս հեղինակային խոսքի և նրան հաջորդող որոշիչի ուղղակի խոսքի միջև։
Օրինակ՝
դ. բառի կրճատված մասի փոխարեն։
Օրինակ՝ Տարիներ փորձելուց հետո, Պրն. Պետրոսյանը թարգեց ծխելը։
ե. համարակալումների ժամանակ, հերթական համար նշանակող թվից կամ տառից անմիջապես հետո։
Օրինակ՝ Հայերենի տրոհության նշանները չորսն են. 1. վերջակետ 2. միջակետ 3. ստորակետ 4. բութ
զ. բացատրությունից հետո, եթե անմիջապես հաջորդում են օրինակներ։
Օրինակ՝ Հայաստանը համարվում էր Սովետական միության Սիլիկոնային Հովիտը, և այնտեղ արտադրվում էին առաջատար համակարգիչներ. Արագածը, Նայիրին։
Լինե՞լ թե չլինել. սա է խնդիրը։ --Շեքսպիր
Գրաբարի շրջանում միջակետը նաև օգտագործվել է թվական արժեքով գործածվող տառերի աջ և ձախ կողմերում, դրանք գրության այլ բառերից առանձնացնելու համար ։
Միջակետն անմիջապես հաջորդում է նախորդ բառին՝ առանց բացատի, իսկ միջակետից հետո դրվում է մեկ բացատ։ Նախադասությունները տրոհելիս, միջակետին հաջորդող բառը (բացատից հետո) գրվում է փոքրատառով։
Յունիկոդում
Միջակետը համակարգչային յունիկոդ ստանդարտում ներկայացվում է U+2024 նիշով։
Վինդոուզի լռելյայն հայերենի դասավորության խնդիրներից մեկն է այն, որ միջակետն արտահայտող յունիկոդի U+2024 նիշի փոխարեն օգտագործվել է անգլերեն վերջակետն արտահայտող U+002E նիշը։ Թեև երկու նիշերը նույնանման են, սակայն կոդավորման տեսակետից խնդիրներ են առաջացնում, քանի որ անգլերեն վերջակետն արտահայտում է ընդհանուր նախադասության ավարտն, իսկ միջակետը՝ ոչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայերենի կետադրություն
Սեն Պիեռ (Սեն Պիեռ և Միքելոն)
Սեն Պիեռ (ֆրանսերեն՝ Saint-Pierre (Saint-Pierre-et-Miquelon)), Ֆրանսիայի անդրծովյան համայնքներից մեկի՝ Սեն Պիեռ և Միքելոնի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի նույնանուն կղզեխմբի մաս հանդիսացող Սեն Պիեռ կղզու վրա՝ կանադական Նյուֆաունդլենդ կղզուց մոտավորապես 20 կիլոմետր դեպի հարավ։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 5.699 :
Հիմնադրվել է 1604 թվականին, տարածվել արդեն իսկ գործող նավահանգստի շուրջը։ 1872 թվականին կազմավորվել է որպես առանձին համայնք (separate municipality), 1936 թվականին զրկվել է այդ կարգավիճակից, 1945-ին վերստացել է այն ։ Քաղաքր կառավարում են համայնքապետն ու քաղաքային խորհուրդը։ Այստեղ են գտնվում նաև Սեն Պիեռ և Միքելոնի տարածքային ընտրովի վեհաժողովի նստավայրը և կենտրոնական իշխանության այլ հաստատություններ ու հիմնարկություններ։ Քաղաքն ունի մարզական մի շարք կառույցներ, թանգարաններ, մեկական գրադարան ու մշակույթի կենտրոն ։ 1970 թվականից ի վեր Սեն Պիեռում է գտնվում Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու առաքելական վիկարիատի նստավայրը ։
Քաղաքի տնտեսության գլխավոր ճյուղերն են ձկնարդյունաբերությունն ու զբոսաշրջությունը ։ Սեն Պիեռում է գործում կղզեխմբային տարածաշրջանի միակ նավահանգիստը, որտեղից արագընթաց նավերով կանոնավոր ուղերթեր են իրականացվում ոչ միայն կղզեխմբի ներսում, այլև դեպի նյուֆաունդլենդյան Ֆորտունա նավահանգիստը ։ Քաղաքին սպասարկում է նաև նրանից ընդամենը երկու կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Saint-Pierre Pointe-Blanche օդանավակայանը, որտեղից թռիչքներ են կատարվում դեպի Միքելոն, նորշոտլանդական Հալիֆաքս ու Սիդնեյ, նյուֆաունդլենդյան Սեյնթ Ջոնս, ինչպես նաև Լաբրադոր, Մոնրեալ (Քվեբեկ) ։
Կրթություն
Համայնքում գործող կրթական հաստատություններից են՝
Տարրական կրթության օջախներ.
Lycée-Collège d'État Émile Letournel-ը համայնքում գործող միջնակարգ դպրոց է, որտեղ գործում են նաև ավագ դպրոցի նախասիրական հոսքեր։
Մասնավոր դպրոցներ.
Սոմալի (այլ կիրառումներ)
Սոմալին կարող է վերաբերել՝
Ռինոկ-Կարգալսկի (Ցիմլյանսկի շրջան)
Ռինոկ-Կարգալսկի (Рынок-Каргальский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցիմլյանսկի շրջանում։ Մտնում է Լոզնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցիմլյանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Սաբեյական լեզու
Սաբեյական լեզու (ISO 639-3: xsa), երբեմն սխալմամբ նույնացվում են հիմյարիտի հետ`սաբեների հնագույն լեզվի հետ, որը օգտագործվել է մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի սկզբից մինչև մ.թ.ա․ 6-րդ դարի երկրորդ կեսը՝ ժամանակակից Եմենի տարածքի զգալի մասում։ Սաբեյական լեզուն՝ որպես հեյարիկ նշանակելը այնքան էլ ճիշտ չէ, քանի որ այն հեյարիացիների մայր լեզուն չէր, որոնք այնուամենայնիվ օգտագործում էին որպես իրենց պաշտոնական լեզու։ Սաբեյական լեզուն պատկանել է աֆրոասիական ընտանիքի սեմական խմբի՝ հին սեմա-քամյան լեզվաընտանիքի լեզուների ենթախմբին ։
Օգտագործվել է հարավ-արաբական գիր։
Այս լեզվով ամենահին հայտնի արձանագրությունը թվագրվում էր մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի սկզբով ։ Ինչպես մյուս սեմական լեզուների մեծ մասում, այնպես էլ սաբեյական գրի մեջ օգտագործվում են միայն բաղաձայնների խորհրդանիշերը (գրավոր)։
Գեեզ լեզուն այլևս չի համարվում սաբեյականի կամ հարավարաբական լեզվի ձև, ինչպես նախկինում էր ենթադրվում, չնայած Եթովպիայի սաբեական գաղութացումն անկասկած հիմք է ստեղծել եթովպիական գրի ստեղծման համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեռած լեզուներ Կատեգորիա:Սեմական լեզուներ Կատեգորիա:Եմենի լեզուներ
Սպիրիտուալիզմ (փիլիսոփայություն)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ Կատեգորիա:Իմացաբանական տեսություններ Կատեգորիա:Դուալիզմ
Ուեյն շրջան (Միչիգան)
Ուեյն շրջան (Wayne County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի ամենաշատ բնակչությունն ունեցող շրջանը։ 2019 թվականի դրությամբ Միացյալ Նահանգների մարդահամարով շրջանի բնակչությունը կազմել է 1,749,343 մարդ՝ դարձնելով այն ԱՄՆ 19-րդ ամենաբնակեցված շրջանը ։ Շրկենտրոնը Դետրոյթ քաղաքն է ։ Շրջանը հիմնադրվել է 1796 թվականին և կազմավորվել է 1815 թվականին։ Շրջանը իր անվանումը ստացել է Ամերիկյան հեղափոխության շրջանի գեներալ Էնթոնի Ուեյնի պատվին։
Վառդյա (գյուղ, Կոսե շրջան)
Վառդյա (Vardja), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կոսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 202 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կոսե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռաուլ Վալենբերգ
Ռաուլ Գուստավ Վալենբերգ (Raoul Gustav Wallenberg, 4 օգոստոսի, 1912, Ստոկհոլմ – անհետացել է 1947 թվականի հուլիսին, Շվեդիայի հարկային իշխանությունների կողմից պաշտոնապես որպես մահվան ամսաթիվ հաստատվել է 1952 թվականի հուլիսի 31-ը, Լուբյանսկի բանտ, Մոսկվա), շվեդ դիվանագետ, որ Հոլոքոստի ժամանակ փրկել է տասնյակ հազարավոր հունգարացի հրեաների։ Խորհրդային բանակի կողմից Բուդապեշտի գրավումից հետո Վալենբերգը ձերբակալվել է ՍՄԵՐՇ-ի կողմից և գաղտնի ուղարկվել Մոսկվա։ Ենթադրաբար մահացել է խորհրդային բանտում 1947 թվականի հուլիսին ։  2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Շվեդիան Վալենբերգին պաշտոնապես ճանաչել է մահացած ։
Վաղ կյանք
Ռաուլ Վալենբերգը ծնվել է 1912 թվականի օգոստոսի 4-ին Կապստայում (Լիդինգյո կոմունա, Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմի մոտ։ Նրա ծնողներն ամուսնացել էին որդու ծննդից կարճ ժամանակ առաջ։ Հայրը՝ Ռաուլ Օսկար Վալենբերգը, որպես սպա ծառայել է Շվեդիայի ռազմածովային նավատորմում, մահացել է քաղցկեղից որդու ծնունդից մի քանի ամիս առաջ։ Մարը՝ Մայ Վիսինգ Վալենբերգը, եղել է նյարդաբանության պրոֆեսոր Պեր Վիսինգի դուստրը։ Հորական կողմից Ռաուլը սերել է Շվեդիայում հայտնի Վալենբերգների ընտանիքից, որի ներկայացուցիչների թվում եղել են շվեդ բազմաթիվ հայտնի դիվանագետներ ու ֆինանսիստներ։ Նրա պապը՝ Գուստավ Վալենբերգը, եղել է դիվանագետ և աշխատել է որպես Ճապոնիայում Շվեդիայի դեսպան այն ժամանակ, երբ ծնվել է Ռաուլը ։
Մորական կողմից Վալենբերգը եղել է Շվեդիայում հրեական համայնքի առաջին ներկայացուցիչներից մեկի՝ Բենդիքս անունով հրեայի սերունդներից. Բենդիքսը դարձել է ոսկերիչ ու ընդունել լյութերականություն ։
1918 թվականին Ռաուլ Վալենբերգի մայրն ամուսնացել է Ֆրեդերիկ ֆոն Դարդելի հետ, որն այդ ժամանակ աշխատում էր Շվեդիայի առողջապահության նախարարությունում։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են երկու երեխաներ՝ Նինան ու Գի ֆոն Դարդելը, որը հետագայում դարձել է ֆիզիկոս-միջուկաբան։ Խորթ հայրը Ռաուլին վերաբերվել է իր հարազատ երեխաների նման, շատ է սիրել նրան ու փոխարինել է նրա վաղամեռիկ հորը ։
Ռաուլ Վալենբերգի դաստիարակությամբ զբաղվել է նրա պապը։ Սկզբում վերջինս տղային տվել է ռազմական դասընթացների, ապա ուղարկել Ֆրանսիա, որպեսզի սովորի ֆրանսերեն։ Ֆրանսիա գնալուց առաջ Վալնբերգն արդեն գիտեր ռուսերեն, գերմաներեն ու անգլերեն։ Դեռահասության տարիներին Վալենբերգը տարվել է ճարտարապետությամբ, այդ պատճառով էլ 1931 թվականին մեկնել է սովորելու ճարտարապետություն Անն Արբորում՝ Միչիգանի համալսարանում։ Համալսարանը նա ավարտել է գերազանցությամբ, ինչի համար պարգևատրվել է մեդալով։
Աշխատանք և բիզնես
Չնայած Շվեդիայում իր ընտանիքի ունեցած դիրքին ու հարստությանը՝ 1933 թվականին նա մեկնել է Չիկագո, որտեղ աշխատել է «Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսի» շվեդական տաղավարում։ 1934 թվականի ամռանը նա այցելել է իր ազգականներին Մեքսիկայում ։
1935 թվականին Վալենբերգը վերադարձել է Ստոկհոլմ, մրցույթում ներկայացրել լողավազանի իր նախագիծը և զբաղեցրել երկրորդ տեղը։ Քանի որ ԱՄՆ գնալուց առաջ Ռաուլ Վալենբերգն իր պապին, որը երազում էիր թոռանը տեսնել որպես հաջողակ բանկիր, խոստացել էր զբաղվել կոմերցիայով, նա մեկնել է Քեյփթաուն (Հարավային Աֆրիկա)։ Այդտեղ նա ընդունվել է աշխատանքի իր պապի ծանոթի ընկերությունում։ Ռաուլը վաճառել է շինարարական նյութեր, ընկերության ործերով շրջել է ամբողջ երկրում։ Հեռանալուց առաջ նա իր գործատուից ստացել է փայլուն բնութագիր ։
Վալենբերգը հպարտացել է հրեա լինելով, այդ ժամանակ իր մասին ասել է. «Ինձ նման մարդուն՝ կիսով Վալենբերգի ու կիսով հրեայի, կոտրել անկարելի է» ։
1937 թվականին մահացել է Գուստավ Վալենբերգը։ Դրանից հետո Ռաուլ Վալենբերգը կարողացել է զբաղվել նրանով, ինչ ցանկացել է։ Ճարտարապետ դառնա նա չի կարողացել, որովհետև ամերիկյան դիպլոմի համար պահանջվել է հաստատում Շվեդիայում աշխատելու համար, սակայն նորից սովորել Վալենբերգը չի ցանկացել՝ համարելով, որ քսանհինգ տարեկանն արդեն ուշ է սովորելու համար։ Դրանից բացի, Մեծ ճգնաժամի պատճառով Շվեդիայում շինարարական քիչ աշխատանքներ են կատարվել։ Այդ ժամանակ նա որոշել է զբաղվել բիզնեսով՝ գործարք կնքելով գերմանացի հրեայի հետ, որն ստեղծել էր կայծակ-ճարմանդի նոր տեսակ։ Ձեռնարկությունը ձախողվել է, ինչից հետո Ռաուլը դիմել է իր Յակոբ քեռու օգնությանը։ Վերջինս նրան առաջարկել է մշակել նախագիծ, որը պատրաստվում էր օգտագործել իրեն պատկանող հողատարածքում։ Պատերազմի սկսվելու պատճառով երկրում շինարարությունը դադարեցվել է, և Ռաուլը նորից մնացել է առանց աշխատանքի ։
Յակոբը Ռաուլ Վալենբերգին աշխատանքի է տեղավորել Կենտրոնահրեական առևտրային ընկերությունում, որի տերն էր հունգարացի հրեա Կալման Լաուերը։ Ութ ամիս անց Վալենբերգը դարձել է ընկերության տնօրեններից մեկի՝ Լաուերի գործընկերը։ Այդ ժամանա նա շոտ ուղևորություններ է կատարել Եվրոպայում, ապրել է Ստոկհոլմում՝ «Լարկստադ» հոյւրանոցում, ունեցել է բազմաթիվ ընկերներ ու ծանոթներ։ Լիբերալ ու ընդհանուր-մարդասիրական հայացքների տեր Ռաուլ Վալենբերգին սարսափեցրել են Եվրոպայում նացիստների հաստատած կարգերը, սակայն նա ոչինչ փոխել չէր կարող։ Չնայած իր աշխատանքային պարտականությունները հիանալի կատարելուն՝ նա իր գործը չի սիրել ։
Դերասանուհի Վիվեկա Լինդֆուրշը հիշել է, որ երեկորներից մեկում Վալենբերգն իրեն պատմել է Եվրոպայում կատարվող դեպքերի մասին։ Նա կրքոտությամբ պատմել է այն մասին, թե ինչպիսի դաժանությամբ են նացիստները հալածում հրեաներին ։