cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
T4 գործողություն
Ծրագրի շարունակություն
Օրինակ, 1942 թվականի նոյեմբերին Մյունխենի ներքին գործերի առողջապահության դեպարտամենտում կայացավ Բավարիայի բոլոր հիվանդանոցների տնօրենների հավաք։ Նրանց ստիպողաբար կերպով խորհուրդ տվեցին մասնակից դառնալ հիվանդների մահվանը, քանի որ «հոգեբուժարաններում մահանում են չափազանց քիչ հիվանդներ»։ Դրանից հետո Կաուֆբոյրեն քաղաքի հոգեբուժական կլինիկայի տնօրենը պատմում է իր պրակտիկայի մասին հետևյալը. «Այն հիվանդներին, որոնց նախկինում կընտրեինք, որ «էֆտանազիայի» ենթարկենք, այժմ պահում ենք լիակատար անճարպ դիետայի պայմաններում, որը հանգեցնում է նրանց տառապագին մահվանը ընդամենը երեք ամսում»։ Դրանից հետո հավաքի ղեկավարներից մեկը հրամայեց այդպիսի սննդակարգ սահմանել բոլոր հոգեբուժարաններում և նշեց, որ այդ հրամանը գրավոր չի լինելու, սակայն հրամանի կատարման մասին իմանալու են անակնկալ այցելությունների միջոցով։
1943 թվականին Կաուֆբոյրենի կլինիկայում կիրառության մեջ մտցվեց, այսպես կոչված, «սննդակարգ-Е»-ն, որը կազմված էր նախաճաշին սև սուրճից կամ թեյից, իսկ ճաշին ու ընթրիքին՝ շոգեխաշած բանջարեղեն։ Այս սննդակարգի արդյունքում հիվանդները մահանում էին ոչ միայն թերսնումից, այլև սխալ սնվելուց։ Սննդակարգ-Е-ն զգալիորեն մեծացնում էր մահացության մակարդակը հիվանդանոցներում։ 1944 թվականին էֆտանազիայի նոր ձև մշակվեց՝ հիվանդներին տրվում էր լյումինալ կամ բարբիտալ, երբեմն տրիոնալի հաբեր, ինչպես նաև լյումինալ և մորֆին-սկոպոլամին հեղուկ վիճակում։ Հիվանդներն ընկնում էին խորը քնի մեջ և երկրորդ կամ երրորդ օրը կնքում էին իրենց մահկանացուն։
Մեկ այլ օրինակ. թվով 3950 հոգեկան խանգարումներ ունեցած անձանցից, որոնք 1943 թվականին տեղափոխվել էին Մեզերիտց-Օբրեվիլդե հոգեբուժարան, 3814-ը մահացավ մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը, ընդ որում, հիվանդանոց ընդունվելու առաջին շաբաթից հետո հիվանդներին սպանեցին սկոպոլամինի ներարկումով։ Վերոնշյալ հոգեբուժարանում, ընդհանուր առմամբ, սպանվեց 10 000 մարդ։
Գազով թունավորումների պրակտիկան «Т-4» գործողության երկրորդ փուլում շարունակվեց Բերնբուրգի և Հարթհայմի կենտրոններում՝ ընդհուպ մինչևև 1944 թվականը. սպանում էին անաշխատունակներին և համակենտրոնացման ճամբարների հիվանդ կալանավորներին։ Այսպես կոչված «14f13 ակցիայի» (գործի համարը) մուտք գործելուց հետո համակենտրոնացման ճամբարներում կատարեցին հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց, անբուժելի հիվանդների ընտրություն, որոնց հետո սպանեցին ։
Պատերազմի ավարտից հետո Գերմանիայում մարդկանց սպանությունները շարունակվեցին։ 1945 թվականի մայիսի 29-ին Կաուֆբոյրենում սպանվեց չորսամյա մի տղա, որը մտավոր խնդիրներ ուներ։ Նույն թվականի հուլիսի 2-ին Կաուֆբոյրենի շրջանի հիվանդանոցում հայտնաբերեցին կախված մի բժշկի, որը հետևել էր տնօրենի օրինակին։ Այս դեպքից տասներկու ժամ առաջ նույն հիվանդանոցում սպանել էին մեծահասակ մի հիվանդի։ Իրսում զինվորները հայտնաբերեցին կնոջ և տղամարդու դիակներ, որոնք նույնպես «Т-4» գործողության զոհն էին դարձել։
«Т-4» գործողության փորձ և հրեաների զանգվածային սպանություններ
Սկսած 1940 թվականի ամռանից՝ ազգությամբ հրեա հոգեկան հիվանդություն ունեցող հիվանդներին արտաքսեցին դեպի հատուկ սահմանված կենտրոններ և «T4» գործողության գազային խցիկներում սպանդի ենթարկեցին։ 1941 թվականի օգոստոսից հետո հրեա հիվանդներին, որոնք գտնվում էին այդ պահին միակ թույլատրելի Բենդորֆ-Սայն կլինիկայում՝ Նոյվիդ քաղաքում, ուղարկեցին դեպի արևելք՝ մահվան ճամբարներ։ Հոգեբուժարաններում հրեա հիվանդների պարբերական սպանությունները դարձան Հոլոքոստի առաջին վճռորոշ քայլերը։ Արդեն իսկ 1941 թվականի սկզբից մշակվեց պլան, որն օգտագործում էր «T4» գործողության փորձը, ըստ որի՝ համակենտրոնացման ճամբարների բեռնաթափման համար հրեաները կատարելու էին բալաստի դեր. այդ պլանը ստացավ կոդավորված անվանում՝ «14f13»։ Իրականում այն դարձավ «Վերջնական լուծում» անվամբ նոր գործողության նախապատրաստական մի փուլ, որը միտված էր վերացնելու հրեաներին ։ Բժիշկ-հոգեբույժ Ֆ. Վերտհամն իր «Կայենի կնիքը. մարդկության բռնության հետազոտություն» գրքում արծարծել է հետևյալ միտքը.
Օսվենցիմ մահվան ճամբարի առաջին կալանավորները սպանվեցին գազի խցիկներում, սակայն ոչ թե տեղի, այլ Գերմանիայում գտնվող Զոննենշտայնի հոգեբուժարանում։ Զոհերի ընտրությունն այս անգամ ոչ թե ազգային հողի վրա էր կատարվում, այլ սպանում էին նրանց, որոնց անաշխատունակ էին որակավորել հիվանդությունների պատճառով ։ «Т-4» գործողության ընթացքում մեծ փորձ կուտակվեց մարդկանց զանգվածային սպանությունների ոլորտում։ Այս փորձը հսկայական դեր կատարեց Հոլոքոստի ժամանակ. այն կիրառվեց արևելքի մահվան ճամբարներում։ «Т-4» ծրագրի դադարեցման պաշտոնական հրահանգից հետո հոգեբուժարանների գազային խցիկներն ու դիակիզարաններն ապամոնտաժվեցին ու տեղափոխվեցին արևելք, դրանց հետ նաև տեղափոխեցին սարքավորումները շահագործող անձնակազմին։
1941 թվականի դեկտեմբերի 10-ից սկսած՝ թվով ութ համակենտրոնացման ճամբարներ կարգադրություն ուղարկվեց, ըստ որի ՍՍ-ի բժիշկների հանձնախումբ պետք է ուղարկվեր ստուգումներ կատարելու նպատակով։ Բժիշկները պետք է ընտրեին հիվանդներին և գազով սպանեին։ Զանգվածային սպանությունների նպատակով կիրառվեց «Ցիկլոն B» գազը։ «Т-4» գործողության ընթացքում փորձարկված գազային խցիկները տեղադրվեցին համակենտրոնացման ճամբարներում՝ քողարկված լոգասենյակների տեսքով։ Այդ մահվան ճամբարներն էին Օսվենցիմը, Բելժեցը, Մայդանեկը, Սոբիբորը, Տրեբլինկան։
1942 թվականին բացվեց Տրեբլինկա մահվան ճամբարը, որի վերակացու նշանակվեց բժիշկ-հոգեբույժ Իրմֆրիդ Էբերլը։ Վերջինս ավելի վաղ եղել էր Մագդեբուրգ քաղաքի կլինիկայի ղեկավարը, որտեղ իրականացվել էին հոգեկան հիվանդների զանգվածային սպանություններ։ Իրմֆրիդ Էբերլը գազով թունավորման արմատացած մեթոդը վերափոխեց և ավելի կատարելագործեց, որը կիրառվեց շատ մահվան ճամբարներում։
Հիվանդների զանգվածային սպանություններն օկուպացրած տարածքներում
«T4 գործողություն»-ն իրականացվեց ոչ միայն ամբողջ Գերմանիայի տարածքում, այլև բռնազավթված տարածքներում։ Առաջին հերթին այն սկսեց գործել Լեհաստանի տարածքում, որից հետո նաև ԽՍՀՄ տարածքում։ Համաձայն գերմանական «Օստ» պլանի, մինչև Ուրալ գրավված ողջ տարածքը պետք է մաքրվեր «անցանկալի տարրերից», որոնց թվին էին պատկանելու նաև հոգեկան հիվանդները ։
Լեհաստան
Բռնազավթված Լեհաստանի տարածքում սպանվեց ընդհանուր առմամբ հաշմանդամություն ունեցող 17 հազար լեհ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սանձազերծվելուց անմիջապես հետո ՍՍ-ի հատուկջոկատայինները զանգվածաբար գնդակարեցին Լեհաստանի հոգեբուժարաններում գտնվող բոլոր հիվանդներին։ Ի դեպ, բոլոր հիվանդանոցների տարածքները ՍՍ-ի և վերմախտի տրամադրության տակ էին։ 1939 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ դեռևս Լեհաստանի կապիտուլյացիայից առաջ, սպանվեցին Վեյհերովոյի (Նոյշտադտ) հոգեբուժարանների բոլոր հիվանդները (Գդինյա, Արևմտյան Պրուսիա) ։ Դրանից հետո նույն ողբերգական ճակատագրին արժանացան Լեհաստանի ամենամեծ կլինիկաներից մեկի՝ Կոցբորոյի (Կոնռադշտայն) հոգեբուժարանի բոլոր հիվանդները։ Շպեգավյան անտառում ՍՍ-ականները գնդակահարեցին հոգեբույժ Յոզեֆ Կոպիչին ու նրա հիվանդներին։ Սվեցե (Շվեց) քաղաքի հոգեկան հիվանդները՝ ավելի քան 1000 մարդ, սպանվեցին տնօրեն Յոզեֆ Բեդնարի հետ միասին։ ՍՍ-ի զինվորներին այդ գործում օգնության էին հասնում Գերմանիայի ինքնապաշտպանական զորքերը, իսկ վերմախտը տրամադրում էր տրանսպորտային միջոցներ։
1939 թվականի աշնանը Պոմերանիայի կլինիկաներում տնօրենները ընտրեցին հիվանդների և ուղարկեցին գնդակահարության Արևմտյան Պրուսիա՝ գերմանացիների բռնազավթած տարածքներ։ Նոյշտադտի շրջանի Պյաշնիցի անտառում ՍՍ-ի զորքերը գնդակահարեցին Լաուենբուրգի, Օբրավալդեի, Տրեպտովի, Ուկերմյունդեի, Շտրալզունդի և Կյուկեմյուլեի (Շեցինի մոտ) կլինիկաների հոգեկան հիվանդություններ ունեցող մարդկանց։ Համաձայն նացիստական փաստաթղթերի՝ սպանվածների թիվը կազմել է 2300։
Փետրվարի 9-ից սկսած մինչև 1940 թվականի մարտի կեսերը Կոսցյանի անտառներում՝ Վարտեգաուում գազի կիրառմամբ սպանվեց 1200 հիվանդ Լաուենբուրգից, Օբրավալդեից, Տրոպտովից և Ուկերմյունդեից։ Հիվանդներին սպանեցին գազվագեններում, որոնց վրա գրված էր հետևյալ մակագրությունը՝ «Կայսերական սրճային գեշեֆտ»։
Գերմանիայի նացիստների ստեղծած Վարտելանդի ռայխգաուում գազով սպանել են ներքոհիշյալ հոգեբուժարանների հիվանդներին.
ԽՍՀՄ
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գերմանական զորքերի թիկունքում ստեղծվել են օպերատիվ խմբեր՝ «А», «В», «С» և «D», որոնք ենթարկվում էին վերմախտի զորքին։ Վերջիններս զբաղվում էին բռնազավթած տարածքների «մաքրումներով»՝ հրեաների, ԽՍՀՄ կոմունիստական կուսակցության անդամների ու աշխատակիցների, պարտիզանների, գնչուների և հոգեբուժարանների հիվանդների սպանություններով։ Այդ խմբերը կապեր ունեին նաև «T4» էֆտանազիայի գործողության գլխավոր բյուրոյի հետ։ Սպանությունների հիմնական մեթոդը զանգվածային գնդակահարությունն էր կամ գազվագեններում և գազային խցիկներում թունավորումը, պայթյունները, սովամահության հասցնելը կամ ցրտահարությունը։
Շատ հիվանդանոցներում սպանությունները կատարվում էին երկու փուլով, մի քանիսում էլ՝ ավելի շատ։ Առաջին փուլի ժամանակ հիվանդներին սպանում էին սովամահությամբ, քանի որ օկուպանտները կրճատեցին կամ էլ լիովին դադարեցրին պարենմթերքի դուրսգրումը։
1941 թվականի աշնանը գազով թունավորումից և գնդակահարությունից սպանվեց Մինսկի հոգեբուժարանի 632 հիվանդ։ Նույն ճակատագրին արժանացավ նաև 836 հոգական հիվանդ Մոգիլյովում։ Նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին Մինսկի 2-րդ հոգեբուժական ավանից տեղափոխվել և գնդակահարվել է 400 հիվանդ, իսկ 300-ը սպանվել է պայթյուններից։
Մոսկվայից ոչ հեռու գտնվող Լոտոշինո բնակավայրում գազով, դեղերով թունավորելով, սովամահության ենթարկելով, ցրտահարեցնելով և գնդակահարություններով սպանեցին հոգեբուժարանի հիվանդներին։
Մերձբալթիկայի տարածքում 1941 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1942 թվականի հունվարը սպանվեցին հոգեկան զանազան հիվանդություններ ունեցող անձինք։ 1942 թվականին Ռիգայի քաղաքացիական ակտերի գրանցման բյուրոյում տեղեկություն է ստացվել, որ սկզբից սպանել են 362, հետո 243 և 98 անձանց։
«С» օպերատիվ խմբի մասնակիցները, որոնք պատասխանատու էին Ուկրաինայի հրեա բնակչության գնդակահարության համար, Կիևի հոգեբուժարաններում սպանեցին 785 հիվանդի։ Նրանց մի մասին էլ ուղարկեցին խեղդամահ անելու գազվագենների մեջ ։ Պոլտավայումսպանվեց հոգեկան հիվանդություններ ունեցող 599 անձ, Դնեպրոպետրովսկում (Իգրեն)՝ 1300 մարդ, Վիննիցայում՝ 1500-ից ավել մարդ, Խարկովի և Կուրսկի հոգեբուժարանի գրեթե բոլոր հիվանդները։ Դնեպրոպետրովսկի Պրիսլավե բնակավայրի հաշմանդամություն ունեցող 158 երեխաներին նույնպես սպանեցին «T4» էֆտանազիայի գործողության համատեքստում։ Վիննիցայի հոգեբուժարանն ուներ սեփական վարելահողերը, բանջարանոցը, խոզանոցը, կաթնային ֆերման և պարենամթերքի մեծ պաշարներ, որոնք 6 ամիս կբավականացնեին 1800 հիվանդի։ Գերմանացիներն այդ ամենը բռնագրավեցին՝ հաստատելով նոր օրապահիկ՝ 100 գրամ հաց յուրաքանչյուր հիվանդի համար։ Պրոֆեսոր Գանը գերմանացիներին խնդրեց, որպեսզի բարձրացնեն օրական չափաբաժինը, քանի որ հիվանդներին սպառնում էր սովամահությունը. Մարգենֆելդի շրջանի պարետը պրոֆեսորին պատասխանեց. «Հոգեկան հիվանդներին շատ է նույնիսկ 70 գրամ հացը»։ Վիննիցայի հոգեբուժարանի հիվանդների մեծամասնությունը մահացավ սովից, մնացածին սպանեցին գնդակահարությամբ կամ թունավորմամբ։ Հիվանդանոցի շենքը Հիտլերի շտաբի սպաների համար դարձավ առողջարան և խաղատուն՝ «Վալդհով» անունով։
Սիմֆերպոլի հոգեբուժարանի թվով 850 հիվանդների թունավորեցին և սովամահության հասցրին։ Ղրիմի Կարասուբազար (Բելոգորսկ) բնակավայրում սպանվեց 810 «հակասոցիալական տարր, գնչուներ, հոգեկան հիվանդներ և նենգադուլավոր»։ Ստավրոպոլում նույն ճակատագրին արժանացան հոգեբուժարանի 632 հիվանդ։ 1942 թվականի հոկտեմբերի կեսերին օբերշտուրմֆյուրեր Կ. Տրիմբորնի և բժիշկ Հ. Հերցի ղեկավարությամբ սպանվեց Յեյսկի մանկական առողջարանի 210 հիվանդ երեխա, որոնք ֆիզիկական և հոգեկան զանազան հիվանդություններ ունեին։
ԽՍՀՄ տարածքում տասնյակ հոգեբուժարաններում, որոնք բռնազավթված տարածքներում էին, սպանվեցին գրեթե բոլոր հիվանդները, թալանվեցին հիվանդանոցները, ավերվեցին շինությունները։ Հիվանդանոցի աշխատակիցներն արժանացան հիվանդների ճակատագրին՝ թունավորվեցին, զոհվեցին պայթյուններից, սովամահ եղան, գնդակահարվեցին։
Հանցագործների դատավարություններ
«Т-4» գործողությանը մասնակցած հանցագործների դեմ դատավարություններն ընթացան դանդաղ հունով, քանի որ շատերին արդարացրին կամ էլ խուսափեցին դատարանից՝ առողջական վիճակի մասին տեղեկանք ներկայացնելով։ 1939 թվականի հուլիսին Բեռլինում «էֆտանազիային» նվիրված կոնֆերանսի ժամանակ հայտարարվեց, որ գործողության բոլոր մասնակիցներն անպատիժ են մնալու։ 1945 թվականից հետո հին նացիստները, որոնք հանդես էին գալիս որպես բժիշկների վկա կամ էլ իրավաբան, աշխատում էին այնպես անել, որ իրենց ընկերակիցներին ոչ մի կերպ չդատեն։ Ինչպես Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությունում, այնպես էլ Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունում դատավարությունների մեծ մասն ընդդեմ «Էֆտանազիայի» մեղավորների, ընթացան մինչև 1952 թվականը։ 1950-ական թվականների կեսերին մեծ թվով դատապարտվածների ներում շնորհվեց։ Ընդհանուր առմամբ, դատարանը «Т-4» գործողությանը մասնակից լինելու մեղադրանքով մեղավոր ճանաչեց 90 մարդկանց։ Ամերիկացիների անցկացրած Նյուրնբերգյան դատավարությունների ժամանակ, որտեղ քննվում էր բժիշկների հարցը, 1946 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1947 թվականի օգոստոսը, Կարլ Բրանդտն ու Վիկտոր Բրակը «էֆտանազիայի» գործով մեղավոր ճանաչվեցին և դատապարտվեցին մահվան։
Կաուֆբոյրենի հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ պրոֆեսոր Ֆալկենհաուզերի դեմ դատավարության ժամանակ, որը մեղավոր էր հիվանդանոցի հիվանդներին աստիճանաբար սովամահության հասցնելու մեջ, դատապարտվեց ընդամենը երեք տարվա ազատազրկման։ Սակայն, նախկին գլխավոր բժշկին մեկուսարան չտեղափոխեցին՝ պատճառաբանելով նրա մեծ տարիքն ու հիվանդությունը և նույնիսկ շարունակեցին թոշակի տրամադրումը։
«Т-4» գործողությանը մասնակցած մի քանի անձինք շարունակեցին իրենց գործունեությունը որպես հոգեբաններ՝ նույնիսկ նացիստական իշխանության ջախջախումից հետո ։
Այսպես, նախկին նացիստ բժիշկ Հ. Շումանին, որը գործել էր Բուխենվալդ, Օսվենցիմ, Գրաֆենեկ և Զոննենշտային համակենտրոնացման ճամբարներում, ընդամենը քսանհինգ տարի անց՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո, մեղադրանք առաջադրվեց 15.300 կալանավորների սպանելու մեջ։ Շումանի ղեկավարությամբ ոչնչացրին ոչ միայն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց, այլև նացիստական ռեժիմի հակառակորդ Գ. Գատելին ։
Զոհերի ընտրությամբ զբաղվող «փորձագետներից» Վերներ Ֆիլինգերը, Ֆրիդրիկ Մաուցն ու Ֆրիդրիխ Պանզեն հետպատերազմյա տարիներին Գերմանիայի հոգեբանների ասոցիացիայում տարբեր պաշտոններ զբաղեցրին, Մաուցն ու Պանզեն նույնիսկ դարձան այդ կառույցի պատվավոր անդամներ։ Ֆելիննգերը պատերազմից հետո դարձավ Մարբուրգի համալսարանի հոգեբանության ամբիոնի ղեկավարը ։
Հիտլերյան էֆտանազիայի ծրագրի ղեկավար Վ. Հայդեն պատերազմից հետո սկսեց որպես հոգեբան աշխատել, սակայն ինքնասպանություն գործեց բանտախցիկում, որտեղ հայտնվել էր 1961 թվականին։
«Նացիստների որսորդ» անվանումը ստացած դատախազ Ֆրից Բաուերը 1960-ական թվականներին սկսեց մեղավորների գործերի հետաքննությունը, որը դադարեցվեց Ֆրիցի մահից հետո ։
Զոհերի հիշատակ և փոխհատուցում
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո տևական ժամանակ էֆտանազիայի ծրագրի մասին չէր խոսվում։ Հոգեկան հիվանդություններ ունեցող անձանց զանգվածային սպանությունների մասին փաստաթղթային ապացույցները չէին հրապարակվում։ Գերմանական բժշկական ասոցիացիան կողմ էր, որպեսզի երևան հանվեին այդ վկայությունները, քանի որ պատերազմից հետո գերմանական հասարակությունը կորցրել էր հավատը բժշկության և բժիշկների նկատմամբ։ Պարբերական զանգվածային սպանությունների մասին փաստաթղթերն առաջին անգամ հրապարակվեցին Միացյալ Նահանգների հրատարակչություններում ։
Միայն 1960-ական թվականներին գերմանական հասարակությունն ուշադրություն դարձրեց նացիստների՝ հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց դեմ կատարած այս հանցագործությանը։ 1964-1965 թվականների ձմռանը հայտնի հոգեբան Վալտեր Շուլտեն Թյուբինգենի համալսարանում սկսեց դասախոսություն կարդալ էֆտանազիայի և ամլացման ծրագրի մասին։ Դրանից հետո գերմանական շատ համալսարաններում սկսեցին դասախոսել այդ թեմայի մասին։
1960 թվականին հոգեթերապիայի և հոգեսոմատիկայի պրոֆեսոր Ալեքսանդր Միտշերլիխն ու Ֆրեդ Միլկեն հրապարակեցին իրենց վկայությունների հանրահայտ գիրքը, որում ներկայացված էին նաև Նյուրնբերգյան դատավարությունների փաստաթղթերը։ Գիրքը կոչվում էր «Medizin ohne Menschlichkeit» («Անմարդկային բժշկություն») ։
Զոհերի հարազատներին փոխհատուցում տալու կապակցությամբ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության 1965 թվականի օրինագծերից մեկն ասում էր. Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից մի քանի տասնամյակ հետո միայն Գերմանիան պաշտոնապես ճանաչեց իր մեղավորությունը։ 2001 թվականին Գերմանիայի հոգեբանների ասոցիացիան և Գերմանիայի հոգեբույժների ասոցիացիան կազմակերպեցին բաց հանդիպում, որտեղ առաջին անգամ ճանաչեցին իրենց մեղավորությունը «Т-4» գործողության հարցում և ներում հայցեցին։
2010 թվականի նոյեմբերի 26-ին Գերմանիայի հոգեբուժության, հոգեթերապիայի և նյարդաբանության ասոցիացիայի նախագահ Ֆրանկ Շնայդերը հանդես եկավ հետևյալ հայտարարությամբ. «Т-4» գործողության անցկացման նախկին վեց վայրերում ստեղծվել են հուշատարածքներ։ Թիերգարտենշտրասե 4 հասցեում, ներկայիս Բեռլինի ֆիլհարմոնիայի շենքի մոտ կանգնեցվել է էֆտանազիայի զոհերի հիշատակի հուշարձանը ։
Նացիստական այս ողբերգական իրադարձություններին է նվիրված գերմանական Samsas Traum գոթիկ-ռոք խմբի «Poesie։ Freidrichs Geschichte» կոնցեպտուալ ալբոմը՝ թողարկված 2015 թվականի աշնանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստ Կատեգորիա:Հոլոքոստը Գերմանիայում Կատեգորիա:Էֆթանազիա Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիա Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Նացիստական քարոզչություն Կատեգորիա:Ռասիզմ Կատեգորիա:Եվգենիկա Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ Կատեգորիա:Նացիստական Գերմանիայի իրավունք Կատեգորիա:Հաշմանդամություն Կատեգորիա:Մահ Կատեգորիա:Նացիզմ Կատեգորիա:Հաշմանդամության իրավունքներ Կատեգորիա:Ադոլֆ Հիտլեր Կատեգորիա:Էյբլիզմ Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն Կատեգորիա:Գերմանիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Բժշկական էթիկա Կատեգորիա:Ցեղասպանություն Կատեգորիա:1940-ականներ Կատեգորիա:Գերմանիայի իրավունքի պատմություն Կատեգորիա:Գիտական ռասիզմ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում
Կազմակերպություն
Կազմակերպությունը մեկ միասնական սոցիոտեխնիկական համակարգ է։ Կազմակերպության արդյունավետ կառավարման համար խիստ կարևոր է բացահայտել նրա բոլոր բաղադրամասերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։
Կազմակերպության բնութագրիչները
Կամակերպության բնութագրիչներն են՝
Կատեգորիաներ
Կազմակերպության՝ որպես սոցիոտեխնիկական համակարգի, հիմնական բաղադրամասերն են՝
Նպատակներ
Նպատակը կառավարման տեսության հիմնական կատեգորիաներից մեկն է, ներկայացնում է կառավարվող համակարգի հնարավոր ցանկալի վիճակը։ Նպատակը բնութագրում է կազմակերպության ակնկալվող տեղը հասարակական միջավայրում, թե կազմակերպությունը արտադրատեսակների և ծառայությունների նկատմամբ ամբողջական պահանջարկի որ մասն է բավարարելու։ Անկախ կազմակերպությունների առջև դրված նպատակների բազմազանությունից՝ դրանք պետք է բավարարեն հետևյալ հիմնական պահանջներին՝ Նպատակը պետք է բխի շուկայի իրական պահանջներից և հասցեագրված լինի սպառողներին։
Ծառայություններ մատուցող կազմակերպության համար որպես կարևորագույն նպատակներ կարող են ծառայել՝
Դասակարգում
Նպատակներն ընդունված է դասակարգել ըստ չորս հայտանիշների՝ Ըստ բովանդակային հայտանիշի, տարբերում են՝ Սոցիալական նպատակներն առնչվում են մարդկանց բնականոն կենսագործունեության ապահովման, զբաղվածության աճի, մարդկային կապիտալի ավելացման /կրթություն, առողջապահություն/ հետ կապված խնդիրների լուծմանը։
Կառուցվածքն
Յուրաքանչյուր կազմակերպություններ աշխատանքի հորիզոնական և ուղղահայաց բաժանման շնորհիվ ստեղծում են առանձին ստորաբաժանումներ ու կառավարման մակարդակներ։ Կազմակերպության ստորաբաժանումները նաև անվանում են գործառնական ոլորտներ, որոնցից յուրաքանչյուրն իրականացնում է աշխատանքների մի որոշակի համախումբ։ Աշխատանքի ուղղահայաց բաժանման հետևանքով ձևավորվում են կազմակերպության կառավարման մակարդակները։ Կառավարման յուրաքանչյուր օղակի ղեկավար իր ենթակայության տակ կարող է ունենալ կառավարման ավելի ցածր մակարդակում գտնվող ստորաբաժանումներ և ղեկավար աշխատողներ։ Կառավարման հարթ կառուցվածքները հնարավորություն են տալիս կրճատել կառավարչական որոշումների ձևավորման և իրացման շղթան։ Բայց դրանց ոչ ճիշտ կիրառումը կարող է գործնականում նպատակահարմար չլինել՝ վերահսկման ոլորտի ավելորդ ընդլայնման պատճառով։ Դրանից խուսափելու նպատակով ստեղծում են մեծ թվով կառավարման մակարդակներ ունեցող կառուցվածքներ, որոնք ընդունված է անվանել բարձր։
Այստեղ բնութագրիչներ են՝
Խնդիրներ
Խնդիրն իրենից ներկայացնում է կարգադրված աշխատանք, աշխատանքների համախումբ կամ դրանց մի մասը, որը պետք է կատարվի նախօրոք սահմանված եղանակով՝ և նախատեսված ժամկետներում։ Յուրաքանչյուր ստորաբաժանման բոլոր աշխատողների առաջ դրված խնդիրները պետք է ձևավորվեն՝ ելնելով խմբի գործունեության միասնականության և խմբին առաջադրված ընդհանուր նպատակների իրականացման առաջնայնությունից։ Յուրաքանչյուր աշխատողի խնդիրների տարածության և ժամանակի մեջ համակարգված, փոխհամաձայնեցված կատարումը պետք է հնարավորություն տա հասնել առանձին ստորաբաժանումների և կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Կազմակերպության խնդիրները ընդունված է բաժանել հետևյալ երեք խմբերի՝
Տեխնոլոգիա
Սոցիոլոգ Չարլզ Պերոուն տեխնոլոգիան համարում է հումքը արտադրանքի և ծառայությունների վերափոխման միջոց։ Լյուիս Դեյվիսի մեկնաբանմամբ՝ «տեխնոլոգիան իրենից ներկայացնում է մասնագիտական կարողությունների, սարքավորումների, ենթակառուցվածքի, գործիքների և համապատասխան տեխնիկական միջոցների այնպիսի զուգորդում, որը թույլ է տալիս նյութերի, տեղեկությունների և մարդկանց մեջ անհրաժեշտ փոփոխություններ իրականացնել»։ Տեխնոլոգիաների զարգացմանը բնորոշ են երեք փուլեր՝ Տեխնոլոգիաների դասակարգումը կարևորագույն բաղադրիչ է, և տարբերակում են երկու մոտեցում։ Առաջինը տեխնոլոգիաների բաժանումն է ըստ Ջոն Վուդվորդի՝
Երկրորդ բաժանումը կատարվում է ըստ Թոմսոնի՝
Մարդկային ռեսուրսներ
Կազմակերպության ներքին միջավայրում աշխատողների մասնագիտական որակավորման մակարդակը, նրանց վարքի և փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները վճռորոշ ներգործություն են ունենում նպատակների իրականացման և խնդիրների լուծման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Ինչպես կազմակերպությունը, այնպես էլ ղեկավարներն ու ենթականերն իրենցից ներկայացնում են մարդկանց խմբեր։ Ղեկավարը կազմակերպության նպատակների իրականացմանը հասնում է աշխատողների ջանքերի շնորհիվ։ Հետևապես, մարդիկ կառավարման ամեն մի մոդելի պայմաններում հանդես են գալիս որպես այդ գործընթացի արդյունավետության վրա ազդող վճռորոշ փոփոխական։ Տարբերում են մարդկային ռեսուրսների երեք տեսանկյուներ՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հիմնական թեմատիկ հոդվածներ
Պեռպոն սյուր Ավր
Պեռպոն սյուր Ավր (Pierrepont-sur-Avre), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 546 մարդ, բնակչության խտությունը` 126.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.3 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 28 կմ հարավ-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 385 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 300-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 85։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,9 %։ 300 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 266 անձ (147 տղամարդ և 119 կին)։ Գործազուրկ են եղել 34 անձ (13 տղամարդ և 21 կին)։ 85 անաշխատունակներից 37-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վիլյավա
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ջեյսոն Մաքսիլ
Ջեյսոն Դիոր Մաքսիել (Jason Dior Maxiell, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, ծանր հարձակվող։ Առավելապես հայտնի է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Դետրոյթ Փիստոնս» ակումբում հանդես գալու տարիներից։
Մարզական կարիերա
Ընտրվել է «Դետրոյթ Փիստոնսի» կողմից՝ NBA-ի 2005 թվականի դրաֆթի 1-ին ռաունդի 26-րդ համարով։ 2012 թվականին տեղափոխվել է «Օռլանդո Մեջիք» ակումբում, որի կազմից դուրս գալուց հետո մեկ մրցաշրջան անցկացրել է «Շառլոթ Հորնեթս» ակումբում։
Ուլրիխ Կաուֆման
Ուլրիխ Կաուֆման, շվեյցարացի լեռնային ուղեկցորդ, որը ծնվել և մահացել է Գրինդելվալդ համայնքում։
Առաջին եվրոպացիներից էր, որն արշավներ է կազմակերպել դեպի Նոր Զելանդիայի և Հիմալայների լեռնաշղթաները։
Կենսագրություն
1857 թվականի օգոստոսին Կաուֆմանը մասնակցել է Մյոնխ լեռան առաջին վերելքին։ 1856 թվականի հուլիսին վիեննացի բժիշկ Զիգմունդ Պորժեն գրինդելվալդցի ուղեկցորդ Քրիստիան Ալմերի հետ բարձրացել էր Յունգֆրաու լեռը։ Հաջորդ տարի նա վերադարձել էր, որպեսզի առաջին անգամ բարձրանար հանրահայտ Էյգեր լեռը։ Քրիստիան Ալմերը Ուլրիխ Կաուֆմանի ազգականն էր, և դրանով է գուցե բացատրվում այն փաստը, թե ինչպես էր 17-ամյա Կաուֆմանն ընդգրկվել Պորժեի ուղեկիցների թվում։ Նրանք ճանապարհ են ընկել օգոստոսի 13-ին, բայց պայմանները վատ էին և Էյգեր բարձրանալու փորձը տապալվել է հաջորդ օրը՝ մագլցողների ուշադրությունը սևեռելով հարևանությամբ գտնվող Մյոնխ լեռան վրա։ Նրանք հաղթահարել են Մյոնխի գագաթը օգոստոսի 15-ի կեսօրվա ժամը 15-ին այն բանից հետո, երբ Կաուֆմանը և նրա ուղեկիցները սառուցի մեջ 300 աատիճան էին փորել ։ Հաջորդ տարի Պորժեն այլ ուղեկիցների հետ կատարել է Էյգերի երկրորդ վերելքը ։
1882 թվականին Կաուֆմանը ստանձնել է Կուկի լեռ բարձրանալու առաջին փորձը Ուիլյամ Սպոտսվուդի Գրինի (իռլանդացի քահանա, ծովային կենսաբան և Ալպյան ակումբի անդամ) և շվեյցարացի ալպինիստ և հյուրանոցատեր Էմիլ Բոսի հետ ։ 1882 թվականի մարտի 2-ին նրանք փոթորկի պատճառով չեն կարողացել հաղթահարել գագաթն ընդամենը 60 մետր հեռավորության վրա։ Այդ լեռան ամբողջական վերելքը տեղի է ունեցել միայն 13 տարի անց ։
1883 թվականին Ուիլյամ Վուդման Գրեհամի գլխավորությամբ նա և Էմիլ Բոսը մասնակցել են Հիմալայներում առաջին լեռնագնացային արշավին։ Ի թիվս այլոց, նրանք հուլիսին մագլցել են նաև մոտակայքում գտնվող Դունագիրիի (հասնելով մոտ 6,900 մ) և Չանգաբանգ (6.864 մ, 22.520 ֆուտ) լեռները։ Այս մագլցումները խիստ վիճահարույց են, քանի որ իրականացվել են վատ քարտեզներով և դրանց գտնվելու վայրի սխալ ընկալմամբ։ Այնուամենայնիվ, այդ տարվա հոկտեմբերին Կաբրու լեռան 7,338 մետր (24,075 ֆուտ) արևելյան գագաթից 30 ոտնաչափ պակաս նրանց վերելքը հավանական է համարվում ։ Մինչ այդ ոչ ոք չէր բարձրացել ավելի քան 6,785 մետր (22,260 ֆուտ), չնայած հնարավոր է, որ ինկերը Ակոնկագուայի գագաթ (6,962 մ, 22.841 ֆտ) բարձրացած լինեին մինչկոլումբոսյան ժամանակաշրջանում։ Այդ պատճառով Կաուֆմանը, Բոսը և Գրեհեմը, հավանաբար, սահմանել են լեռնագնացության ոլորտում համաշխարհային բարձրության նոր ռեկորդ 350 կամ 550 մետրով և 26 տարի պահել այն, մինչև 1909 թվականին Աբրուցցիի դուքս Լուիջի Ամադեոյի արշավախումբը Կարակորում լեռնահամակարգում կհասներ մոտավորապես 7,500 մետր (24.606 ֆտ) բարձրության։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1840 ծնունդներ Կատեգորիա:1917 մահեր Կատեգորիա:Շվեյցարացի լեռնագնացներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի ճանապարհորդներ
Նովոնիկոլաևկայի շրջան (Զապորոժիեի մարզ)
Նովոնիկոլաևկայի շրջան (Новомиколаївський район), շրջան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նովոնիկոլաևկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 915 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 16518 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 18,05 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զապորոժիեի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Վիկ սյուր Էն
Վիկ սյուր Էն (Vic-sur-Aisne), գյուղ Ֆրանսիայի հյուսիսում, մտնում է Պիկարդիա երկրամասի և Էնա գավառի կազմի մեջ։ Գյուղի շրջանն է համարվում Սուասոնը։ Գյուղը գտնվում է Կոմպիեն քաղաքից 25 կմ դեպի արևելք և Սուասոն քաղաքից 17 կմ դեպի արևմուտք։ Տեղակայված է Էնա գետի ափին։
Գյուղի բնակչությունը 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 1751 մարդ։
Պատմություն
X և XI դարերին Վիկայի ամրոցը դառնում է Ֆրանսիայի թագավորների վեճի առարկան, Կուսայի պարոնների և Սեն Մեդարի աբբաների, ամրոցը կրկին գնում է ձեռքից-ձեռք, և վերջում մնում է վերջին մարդուն։ XVI դարում թագավոր Ֆրանցիսկ I-ը և Հենրի II-ը Վիլեր Կոտրեյի ամրոցը գրավելու ճանապարհին, որոշում են ապաստանել Վիկայի ամրոցում։
Տնտեսություն
Անաշխատունակների մակարդակը 2011 թվականին կազմել է 15,7 % (ամբողջ Ֆրանսիայում — 12,8 %, Էնա գավառում — 15,9 %)։
1 մարդու տարեկան եկամուտը 2011 թվականին կազմել է 21 541 եվրո (ամբողջ Ֆրանսիայում — 25 140, Էնա գավառում — 21 148)։
2010 թվականին 1158 մարդկանցից (15—64 տարեկան) 834-ը եղել են առավել ակտիվ տնտեսվարողներ, 324-ը եղել են համեմատաբար ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 72,0 %, 1999 թվականին եղել է 69,9 %)։ 834 ակտիվ քաղաքացիներից 703-ը աշխատել են տարբեր ձեռնարկություններում (390 տղամարդ և 313 կին), անաշխատունակների թիվը կազմել է 131 մարդ (63 տղամարդ և 68 կին)։ 324 ոչ ակտիվ մարդկանցից 78-ը եղել են կամ աշակերտ կամ էլ ուսանող, 131-ը եղել են թոշակառու, 115-ը եղել են ոչ ակտիվ այլ պատճառներով ։
Ժողովրդավարություն
Բնակչության թվի դինամիկան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Խոիրոկոիտիա
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմել է 632 մարդ, մեծամասնությունը հույն կիպրացիներ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր Կատեգորիա:Լառնակայի շրջանի բնակավայրեր
Պիսսի
Պիսսի (Pissy), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 13 կմ արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 198 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 143-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 55։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,2 %։ 143 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 132 անձ (61 տղամարդ և 71 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (8 տղամարդ և 3 կին)։ 55 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Օլորիս
Օլորիս (Olóriz), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Նավառա ինքնավար համայնքում՝ Նավառա նահանգի Տաֆալյա շրջանում ։ Բնակչությունը կազմում է 194 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 24 կմ հեռավորության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Հասնել հաջողության 3: Ամեն ինչ, կամ ոչինչ
'''«Հասնել հաջողության 3. Ամեն ինչ, կամ ոչինչ»''' (Bring It On: All or Nothing), ռեժիսոր Ստիվ Ռեշի ֆիլմը, «Հասնել հաջողության» հեռուստասերիալի երրորդ մասը ։
Չեռնիգովի շրջան (Զապորոժիեի մարզ)
Չեռնիգովի շրջան (Чернігівський район), շրջան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Չերնիգովկա ։
Հասնել հաջողության 3: Ամեն ինչ, կամ ոչինչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2006 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ
Չեռնիգովի շրջան (Զապորոժիեի մարզ)
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1200 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 17675 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14,73 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զապորոժիեի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Էլիզաբեթ Մոնրո
Էլիզաբեթ Քորթրայթ Մոնրո (Elizabeth Kortright Monroe, ), ԱՄՆ-ի 5-րդ նախագահ Ջեյմս Մոնրոյի կինը և ԱՄՆ առաջին տիկինը 1817 թվականից մինչև 1825 թվականը։ 1794 թվականին նա տեղափոխվել է Փարիզ, երբ նրա ամուսինը նշանակվել է Ֆրանսիայում ԱՄՆ դեսպան։ Այնտեղ նրան հաջողվել է գիլիոտինից փրկել գեներալ դե Լաֆայետի կնոջ՝ Անդեն դե Լաֆայետի կյանքը։
Էլիզաբեթ Մոնրոն բարձրահասակ, էլեգանտ, գեղեցիկ կին էր, սոցիալական շնորհքով և ոճով, նա ձեռք է բերել այդ բնութագրերը իր պատանեկության տարիներին։
Վաղ կյանք և ամուսնություն
Ծնվել է 1768 թվականին Նյու Յորքում, Էլիզաբեթը բրիտանական բանակի սպա Լոուրենս Քորթրայթի դուստրն էր, ով հաջողություն է ունեցել ֆրանկո-հնդկական պատերազմի տարիներին և նրա կինը՝ Աննա Ասպինվոլնն էր։ Նա ձեռք է բերել սոցիալական շնորհը և ոճը վաղ տարիքում։ Սև մազերով և կապույտ աչքերով շքեղ գեղեցկուհի, նա առաջին հերթին գրավել է Մոնրոյի ուշադրությունը 1785 թվականին, երբ նա ելույթ է ունեցել Նյու Յորքի մայրցամաքային համագումարում։ Ջեյմսը, քսան յոթ տարեկան հասակում, և Էլիզաբեթը, տասնյոթ տարեկան հասակում, ամուսնացել են 1786 թվականի փետրվարի 16-ին Նյու Յորքում։
Լոնգ-Այլենդում մեղրամիսից հետո նորապսակները վերադարձել են Նյու Յորքի հայրիկի հետ ապրելու։ 1794 թվականին Ջեյմսը նշանակվել է ԱՄՆ-ի նախարար Ֆրանսիայում Ջորջ Վաշինգտոնի կողմից, Փարիզում, որպես Ամերիկայի նախարարի կին՝ ահաբեկչության օրերին, նա օգնել է ապահովել Մարկիս դե Լաֆայետի կնոջ՝ Մադամա Լա Ֆայետի ազատ արձակումը, որը գիլյոտինով դատապարտվել էր մահվան։
ԱՄՆ առաջին տիկին
Որպես առաջին տիկին Էլիզաբեթի պաշտոնավարման ժամկետը սկսվել է 1817 թվականի մարտի 4-ին, երբ նրա ամուսինը սկսել է իր պաշտոնավարումը որպես Միացյալ Նահանգների հինգերորդ նախագահ։ Ամուսինը հետագայում վերընտրվել է երկրորդ ժամկետով, ուստի նա մնացել է այս պաշտոնում մինչև 1825 թվականի մարտի 3-ը։
Երեխաներ
Ջեյմսը և Էլիզաբեթը ունեցել են երեք երեխա։
Մահ ու ժառանգություն
Թեև Էլիզաբեթ Մոնրոն վայելում էր հասարակության հարգանքն ու հիացմունքը։
Տառապելով բազմաթիվ հիվանդություններից՝ Էլիզաբեթը մահացել է 1830 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, 62 տարեկան հասակում, Օաք Հիլում գտնվող իր տանը։ Նա թաղված է Վիրջինիայի Ռիչմոնդ նահանգի Հոլիվուդի գերեզմանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:1830 մահեր Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 23 մահեր Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1768 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
Պլաշի Բվիոն
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 909 մարդ, բնակչության խտությունը` 89.73 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.13 կմ² տարածք։
Տիեբաս Մուրուարտե դե Ռետա
Տիեբաս Մուրուարտե դե Ռետա (Tiebas-Muruarte de Reta), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Նավառա ինքնավար համայնքում՝ Նավառա նահանգի Կուենկա դե Պամպլոնա շրջանում ։ Զբաղեցնում է 21,7 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 649 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 14 կմ հեռավորության վրա։
Պլաշի Բվիոն
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 11 կմ հարավ-արևմուտք։
Տիեբաս Մուրուարտե դե Ռետա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Պլաշի Բվիոն
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 614 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 427-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 187։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,5 %։ 427 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 408 անձ (200 տղամարդ և 208 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (12 տղամարդ և 7 կին)։ 187 անաշխատունակներից 75-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 83-ը` թոշակառուներ, իսկ 29-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պոլոգիի շրջան
Պոլոգիի շրջան (Пологівський район), շրջան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզում։
Ստեղծվել է 1887 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պոլոգի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1340 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 41346 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 30,86 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զապորոժիեի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Թայ Լոուսոն
Թայվոն Ռոնել «Թայ» Լոուսոն (Tywon Ronell Lawson, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Դենվեր Նագեթս» ակումբում։
Կարիերան NBA-ում
Համալսարանային կարիերայի ամփոփումից հետո ընտրվել է «Մինեսոտա Թիմբերվուլվզ» ակումբի կողմից՝ NBA-ի 2009 թվականի դրաֆթի առաջին ռաունդի 18-րդ համարով, ավելի ուշ տեղ գտնելով «Դենվեր Նագեթսում»։
2011 թվականի ապրիլի 9-ին Լոուսոնը դառնում է NBA-ի պատմության մեջ առաջին մարզիկը, ով հաջող է իրացնում միանգամից 10 երեք միավորանոց նետում։ Հանդիպման ավարտին Լոուսոն իր հաշվին գրանցում է 37 միավոր, 7 արգելափակում և 6 արդյունավետ փոխանցում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ինդիանա Փեյսերսի բասկետբոլիստներ
Լը Պլեսիե Ռոզենվիլե
Լը Պլեսիե Ռոզենվիլե (Le Plessier-Rozainvillers), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 607 մարդ, բնակչության խտությունը` 59.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.17 կմ² տարածք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 394 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 306-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 88։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,7 %։ 306 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 276 անձ (143 տղամարդ և 133 կին)։ Գործազուրկ են եղել 30 անձ (13 տղամարդ և 17 կին)։ 88 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 43-ը` թոշակառուներ, իսկ 26-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Աթենա Մանուկյան
Աթինա Մանուկյան, հունահայ երգչուհի։ Ներկայացնելու է Հայաստանը Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթում։
Կարիերա
«Հայկական ծագում ունեմ, և ես հպարտ եմ դրա համար»ասում է Աթենան։ «Ցավոք սրտի, դեռ չեմ եղել Հայաստանում։ Սակայն, շնորհիվ իմ ծնողների, ճանաչել, անկեղծ սրտով սիրել ու ընդունել եմ և՛ հայ լինելս, և՛ Հայաստանը, և՛ հայրենակիցներիս։ Բացի այդ, «հայեցի» դաստիարակություն եմ ստացել։ Մեր ընտանիքը չափից դուրս հայկական է» ասել է երգչուհին։
-Հայրդ հայ է, մայրդ՝ հույն։ Ի՞նչ ես կարծում,  քո  անհատականությունը, մտածելակերպը կամ ապրելակերպն  ավելի շատ մոտ են հայի՞, թե՞ հույնի տեսակին։ -Կարծում եմ՝ հայերն ու հույները շատ նմանություններ ունեն թե՛ իրենց մտածողությամբ, թե՛ կենցաղում։ Ինձ մոտ    հարաբերակցությունը  երևի  հիսուն- հիսուն է ։
Աղջիկը դեռ մանկուց աչքի է ընկել երաժշտական տաղանդով։ Իր առաջին մեծ փորձն է եղել 2007 թվականի մասնակցությունը «This Is What’s Missing» մրցույթին, որը կազմակերպում էր հունական «Alpha» հեռուստաընկերությունը։ Մրցույթում Աթենան գրավեց առաջին հորիզոնականը։
Մեկ տարի` անց 2008-ին, Աթենան մասնակցում է Հունաստանի Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի նախընտրական փուլին «To Fili Tis Afroditis» երգով, այստեղ երգչուհին զբաղեցնում է 7-րդ հորիզոնականը։
2011 թվականին նա թողարկեց իր առաջինը երգը՝ «Party Like A Freak»-ը։ Երգը դարձավ տարվա լավագույն եվրոպական հիթերից մեկը և 1 տարվա ընթացքում գրանցեց ավելի քան 1 մլն. դիտում։ Երգը երկու անգամ առաջադրվել է «Video Music Awards» ազգային երաժշտական մրցանակի։
Մեկ տարի անց երգչուհին հանդիսատեսի դատին է հանձնում հերթական՝ «I Surrender» երգը, որը շատ արագ դառնում է տարվա լավագույն հիթերից մեկը։ Այդ երգերի և «Na Les Pos M"agapas» ստեղծագործության համար «Ոսկե ձայնասկավառակի» է արժանացել։
2014 թվականին Աթենան ներկայացավ իր «XO» երգի տեսահոլովակով։ Հատկանշական է, որ երգի և տեսահոլովակի շուրջ Աթենան համագործակցում էր մի թիմի հետ, որն աշխատել էր այնպիսի աստղերի հետ, ինչպիսիք են Սելին Դիոնը, Մադոննան, Սելենա Գոմեսն ու Էնրիքե Իգլեսիասը։ Աթենան հաղթող ճանաչվեց «Armenian Pulse Awards» մրցույթի «Best Song In English» անվանակարգում։
2017 թվականին Աթենան հեղինակել է Helena Paparizou-ի «Palia Mou Agapi» երգը որն հետագայում արժանանում է պլատինիում դիսկ մրցանակին, ի դեպ, Helena-ն Եվրատեսիլ 2005-ի հաղթողն է։ 2018 թվականին Աթենան մասնակցեց Անգլիայի X Factor նախագծին, ինչից հետո նրա անունը հայտնվեց «The Sun» հեղանիկավոր ամսագրի առաջին էջերում։
2020 «Ես մշտապես ցանկացել եմ մասնակցել «Եվրատեսիլ» մրցույթին և ներկայացնել Հայաստանը։ Ուզում եմ, որ հայ ժողովուրդը հպարտանա ինձնով։ Ես շատ եմ ուզում իմ երգացանկում ունենալ հայերեն երգեր։ Երգչուհին ցանկություն ունի աշխատել և երգել հայրենիքում` Հայաստանում։ «Պլաններ ունեմ մնալ Հայաստանում, այստեղ երգել և համագործակցել հայ աստղերի հետ։
Աթենան մասնակցել է Դեպի Եվրատեսիլ 2020-ին և 168 միավորով ճանաչվել հաղթող։Աթենան պետք է ներկայացներ Հայաստանը Chains On You երգով,սակայն կոռոնավիրուսի մեծ պանդեմիայի պատճառով Եվրատեսիլ 2020-ը չեղարկվեց և չկայացավ։2020 թվականի Մայիսի 15-ին Աթենան ներկայացրեց իր նոր սինգլը,որը կոչվում է Dolla,իսկ արդեն Հուլիսի 24-ին ներկայացրեց արդեն Dolla-ի տեսահոլովակը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Երգահաններ Կատեգորիա:Հայաստանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Հույն երգչուհիներ
Ֆեդերիկո Կյեզա
Ֆեդերիկո Կյեզա (Federico Chiesa, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Ֆիորենտինայի և Իտալիայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է աջ վինգերի դիրքում ։
Ֆիորենտինա
Կյեզան Ֆիորենտինայի ակադեմիայի սան է ։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքեց 2016 թվականի փետրվարին։ Իր դեբյուտը նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ Յուվենտուսի դեմ խաղում ։ Իր առաջին հանդիպումը Եվրոպայի Լիգայում անցկացրեց սեպտեմբերի 29-ին՝ Ղարաբաղ Աղդամի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց դեկտեմբերի 8-ին՝ Ղարաբաղի դեմ պատասխան խաղում՝ հանդիպման վերջնամասում հեռացվելով խաղադաշտից ։ 2017 թվականի հունվարի 14-ին նա երկարաձգեց պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2021 թվականը ։ Հունվարի 21-ին՝ Կիևոյի դեմ խաղում իտալացին խփեց իր առաջին գոլը Սերիա A-ում ։ Նա գոլ հեղինակեց նաև հաջորդ՝ Ջենոայի դեմ խաղում ։ Ֆիորենտինայի առաջին թիմի կազմում իր առաջին մրցաշրջանում Կյեզան անցկացրեց 34 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 5 գոլի ու 4 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2017-18 մրցաշրջանում իր առաջին գոլը Կյեզան խփեց սեպտեմբերի 16-ին՝ Բոլոնյայի դեմ խաղում ։ Նոյեմբերի 19-ին՝ ՍՊԱԼ-ի դեմ խաղում նա դարձավ գոլի հեղինակ՝ փրկելով իր թիմին պարտությունից ։ 2018 թվականի փետրվարի 4-ին Կյեզան գոլ խփեց Բոլոնյայի դեմ խաղում՝ հաղթանակ պարգևելով Ֆիորենտինային ։ Ապրիլի 3-ին՝ Ուդինեզեի դեմ խաղում Կյեզան դուբլ հեղինակեց՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով ։ Այս մրցաշրջանում Կյեզան մասնակցեց 38 հանդիպման՝ դառնալով 6 գոլի և 9 գոլային փոխանցման հեղինակ, ինչից հետո նրանով սկսեցին հետաքրքրվել խոշոր ակումբները, մասնավորապես՝ Լիվերպուլը  , Մանչեսթեր Յունայթեդը   , Մանչեսթեր Սիթին   , Ռոման  , Ինտերը   , ինչպես նաև՝ Նապոլին , Չելսին և Տոտենհեմը  ։
Ֆիորենտինայի ավագի թևկապով Կյեզան առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ 2018 թվականի նոյեմբերի 25-ին՝ Բոլոնյայի դեմ խաղում ։ Դեկտեմբերի 22-ին իտալացին խփեց Միլանի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ 2019 թվականի հունվարի 13-ին նա դուբլի հեղինակ դարձավ Իտալիայի գավաթի Տորինոյի դեմ հանդիպման վերջին րոպեներին, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-0 հաշվով  ։ Հունվարի 27-ին Կյեզան 2 գոլ խփեց Կիևոյի դեմ խաղում ։ Հունվարի 30-ին նա հեթ-տրիկ ձևակերպեց Իտալիայի գավաթի Ռոմայի դեմ խաղում՝ օգնելով Ֆիորենտինային հաղթել 7-1 հաշվով  ։ Փետրվարի 27-ին Կյեզան գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Իտալիայի գավաթի կիսաեզրափակչի Ատալանտայի դեմ խաղում  ։ 2018-19 մրցաշրջանում նա անցկացրեց 41 հանդիպում՝ դառնալով 12 գոլի և 5 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2019 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Կյեզան 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Ատալանտայի դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով ։ Սեպտեմբերի 25-ին իտալացին գոլ խփեց Սամպդորիայի դեմ խաղում՝ օգնելով Ֆիորենտինային հաղթել 2-1 հաշվով ։ Սեպտեմբերի 29-ին նա գոլային փոխանցում տվեց Ֆրանկ Ռիբերիին և 11-մետրանոց հարված վաստակեց Միլանի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Իտալիայի ազգային հավաքական Կյեզան առաջին անգամ հրավիրվեց 2018 թվականի մարտին՝ Անգլիայի և Արգենտինայի դեմ խաղերի համար   ։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց մարտի 23-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ Արգենտինայի դեմ ընկերական խաղում  ։ Մարտի 27-ին՝ Անգլիայի դեմ խաղում նա գոլային փոխանցում տվեց Լորենցո Ինսինյեին, ով փրկեց Իտալիային պարտությունից ։ Իր առաջին գոլը Իտալիայի հավաքականի կազմում Կյեզան խփեց 2019 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ Հայաստանի դեմ խաղում  ՝ այս խաղում դառնալով նաև 2 գոլային փոխանցման հեղինակ և օգնելով Իտալիային հաղթել 9-1 հաշվով  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 17-ի դրությամբ
Պրիազովսկի շրջան
Պրիազովսկի շրջան (Приазовський район), շրջան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պրիազովսկոե ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1950 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զապորոժիեի մարզ Կատեգորիա:Ուկրաինայի շրջաններ
Մորիսկների արտաքսում
Մորիսկների արտաքսում, (Expulsión de los moriscos, նաև՝ Մավրերի արտաքսում), Պիրենեյան թերակղզուց, մասնավորապես՝ իսպանական տարածքներից մուսուլմանների մասսայական տեղահանություն և արտաքսում, որն իրականացվել է Ֆիլիպ III թագավորի հրամանով 1609 թվականի ապրիլի 9-ից մինչև 1614 թվականը։ Տեղահանության թիրախն էին հանդիսանում իսլամադավան մորիսկները, որոնք պաշտոնապես քրիստոնեություն էին ընդունել դեռևս 16-րդ դարի սկզբին։ Արտաքսման գործողությունը այդ ժամանակի մասշտաբներով կազմակերպված էր մանրամասն կերպով։ Նույնիսկ ժամանակի գրանցամատյաններում պահպանվել են հստակ տեղեկություններ։ 319 հազար գրանցված մորիսկներից արտաքսման են ենթարկվել շուրջ 275 հազարը (այլ տվյալներով՝ 300 հազար, իսկ արդեն մինչև 1650 թվականը Իսպանիայից հեռացել է մինչև 440 հազար մարդ ) կամ երկրի բնակչության 4 %-ը ։
Պատճառներ
Անվանական քրիստոնյա մորիսկների Ալպուհարյան ապստամբությունը (1568-1571) իշխանություններին ու ընդհանրապես, Իսպանիայի ամբողջ քրիստոնեական բնակչությանը կասկածի տակ դնել նրանց քաղաքացիական հավատարմությունը, հատկապես, որ այդ ժամանակներում թուրքական ու մուսուլման ծովահենները մշտապես հարձակումներ էին իրականացնում իսպանական Լեվանտի վրա։ Ֆիլիպ III թագավորը 1600 թվականին հրապարակեց թագավորական հուշագիր, որի համաձայն սոցիալական կարգավիճակի որոշման հարցում արյան մաքրությունը («la pureza de sangre») բարձր էր դասվում ընտանիքի ազնվականության մակարդակից։ Մավրիտանական բնակչության մնացորդները սկսեցին ընկալվել որպես ամբողջ ազգի արյան մաքրության համար վտանգ հանդիսացող տարր։ Մորիսկներին նաև կասկածում էին գաղտնի կերպով իսլամ դավանելու մեջ և չէին ընդունում նաև նրանց կողմից արաբական մշակույթն ու լեզուն պահպանելու համար։ Օրինակ, որպես իսլամին գաղտնի կերպոով դավանելու ապացույց ներկայացվում էր մորիսկների՝ քահանա կամ վանական դառնալու ցանկության բացակայությունը։ Հատկանշական է, որ կաթոլիկ եկեղեցում քահանաներին ու վանականներին արգելվում էր ընտանիք և երեխաներ ունենալ։ Այսպիսով մորիսկների թվաքանակն աճում էր ավելի արագ, քան «հին քրիստոնյաներինը»։ Ի տարբերություն թագավորական իշխանությունների, կաթոլիկ եկեղեցու և քրիստոնյա գյուղացիության՝ քրիստոնյա ֆեոդալները հաճախ տեղահանությանը դեմ էին հանդես գալիս, քանի որ այն կախյալ գյուղացիների թվաքանակը նվազեցնում էր և հարվածի տակ էր դնում եկամտաբերությունը։
Կանոնակարգ
Համաձայն տեղահանության գործընթացի համար սահմանված կանոնակարգի՝ մորիսկներին թույլատրվում էր իրենց հետ տանել միայն շարժական ունեցվածքը։ Նրանց պատկանող անշարժ գույքը բռնագրավվում էր իրենց ֆեոդալի կողմից։ Նավերում մորիսկներից տեղափոխության համար վճար էին վերցնում։
Այն բնակավայրերում, որոնց բնակչության մեծամասնությունը մորիսկներ էին, ըստ ցանկության, 6-ից 100 ընտանիք կարող էր մնալ, որպեսզի պահպաներ ենթակառուցվածքները։ Առաջարկվում էր մինչև 4 տարեկան երեխաներին դաստիարակության նպատակով հանձնել քրիստոնյաներին։ Գործնականում այդ առաջարկի ընդունման որևէ դեպք տեղի չունեցավ։ Ավելի ուշ թույլատրվեց Իսպանիայում մնալ մինչև 16 տարեկան բոլոր մորիսկներին։ Ընդհանուր առմամբ, նրանցից 44 հազարը որոշակի ձևերով կարողացավ խուսափել արտաքսումից (հիմնականում Կաստիլիայում) ։
Տարանցում և նպատակակետ
Մոտավորապես 150 հազար մորիսկներ ուղարկվում են Մարսել քաղաքի նավահանգիստ (Ֆրանսիա)։ Տեղահանվածների մեծ մասը (70-75 %) վաղ թե ուշ բնակություն հաստատեց Մաղրիբի երկրներում, որտեղ կրկին ընդունեց իսլամ։ Ժամանակակից Մարոկկոյի տարածքում՝ Բոու Ռեգրեգ գետի ափին նրանք հիմնեցին Սալեյի հանրապետություն (1627-1641) ։ Մորիսկների որոշ մասը, ցանկանալով մնալ քրիստոնյաներ, նախընտրեցին բնակություն հաստատել Պրովանսում (40 հազար), Լիվոռնո քաղաքում (Իտալիա) կամ նվաճված Ամերիկայում։
Գրանադայի ամիրայության անկումից ավելի քան 100 տարի անց բազմաթիվ մորիսկներ արդեն հասցրել էին տեղափոխվել Ամերիկայի իսպանական և պորտուգալական գաղութներ կամ ձուլվել թերակղզու բնակչությանը, ինչի մասին ապացուցում են ժամանակակից իսպանացիների գենետիկայի հետազոտության տվյալները։ Նրանց մեջ հյուսիսաֆրիկյան գեների պարունակությունը տատանվում է 0-ից մինչև 18 %-ի սահմաններում)։ Միջինում ժամանակակից իսպանացիների 3 %-ի մոտ կարելի է հայտնաբերել աֆրիկյան խառնուրդներ ։ Համաձայն մեկ այլ հետազոտության, որը կատարվել է 2008 թվականին, Պիրենեյան թերակղզում բնակվող մորիսկների ու հրեաների մեծ մասը հասցրել է լուծվել ընդհանուր իսպանական բնակչության մեջ նախքան «զտարյուն» հրեաների ու մորիսկների պաշտոնապես արտաքսումը։ Այսպես, հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ ընտրանքի մասնակցիների 20 %-ի մոտ հայտնաբերվել են հրեական, 11 %-ի մոտ մավրիտանյան գեներ ։