cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նոր ակոս
Պատմություն
Հրատարակել է Եղիշե Չարենցի, Նաիրի Զարյանի, Ստեփան Զորյանի և ուրիշների գործերից, պրոլետարական գրականության հարցերին նվիրված հողվածներ, ռուս և արևմտաեվրոպական դասական գրականության նմուշներ, ծանոթացրել անվանի նկարիչների, քանդակագործների, երաժիշտների արվեստին։
1925 թվականի 5–7-րդ միացյալ համարները նվիրված են Ա. Մյասնիկյանին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Պաստուրո
Պաստուրո (Pasturo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1754 մարդ, խտությունը կազմում է 80 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 22 կմ²։ Փոստային ինդեքս 23818։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0341:
Պաստուրոն սահմանակից է Բալաբիո, Բարցիո, Կրեմենո, Էզինո Լարիո, Ինտրոբիո, Մանդելո դել Լարիո, Պրիմալունա մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Եվսեբիոս Վերչելացին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 2-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կավրաս
Կավրաս, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Յուրի Բալաբանով
Յուրի Բալաբանով (Ю́рий Севастья́нович Балаба́нов, ), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ, 1-ին դասի արտակարգ դեսպանորդ (1990 թվականի սեպտեմբերի 25).
Կենսագրություն
Ավարտել է Նովոսիբիրսկի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1960), ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից բարձրագույն կուսակցական դպրոցը (1971) և ԽՍՀՄ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիան (1979)։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։ Տիրապետում է ֆրանսերեն լեզվին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1979 թվականից։
Ամուսնացած է։ Ունի դուստր։
2001 թվականից անցել է թոշակի։ Մահացել է 2016 թվականի փետրվարի 22-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ
Խդիվ
Խդիվ (պարսկերեն՝ տեր, պարոն), Եգիպտոսի թուրքական կառավարիչների տիտղոս 1867-1914 թվականներին։ Առաջին անգամ տրվել է Իսմայիլ-փաշային, որով նա ավելի բարձր է դասվել Օսմանյան կայսրության մյուս փոխարքաներից։ 1914 թվականից Եգիպտոսի կառավարիչները կրել են սուլթանի տիտղոս։
Կատեգորիա:Տիտղոսներ
Ռազմիկ Զոհրաբյան
Ռազմիկ Արտավազդի Զոհրաբյան, հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։
Պարգևներ
Ամուսնացած է, ունի մեկ երեխա ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1950 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀԿ անդամներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Միլովիդովկա (գյուղ, Սումիի շրջան)
Միլովիդովկա (Миловидівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։
Խաքանի Շիրվանի
Խաքանի Շիրվանի Աֆզալադդին Իբրահիմ Ալի օղլի, պարսիկ բանաստեղծ։ Վաղ երիտասարդության տարիներին գրական ճանաչում ստանալով՝ Խաքանին հրավիրվել է շիրվանշահերի պալատ։ Գրել է ներբողքասիդներ՝ Խաքանի (թագավորին պատկանող) կեղծանունով։ 1156 թվականին ճանապարհորդել է Մերձավոր Արևելքում, որի տպավորությունների արդյունք են Տիզբոնի ավերակների վերաբերյալ «Մազաինի ավերակները» (հայերեն հրտ. «Մեդաին») փիլիսոփայական քասիդը և «Երկու Իրաքների նվերը» պոեմը (ավարտել է 1157 թվականին)։ Շիրվանից գաղտնի հեռանալու փորձի համար շահ Ահսաթանի հրամանով Խաքանին բանտարկվել է (1159)։ Այդ ժամանակ էլ գրել է «Բանտայիններ» քասիդաշարը, որը բանաստեղծի խռովարար ոգու արտահայտությունն է։
Միլովիդովկա (գյուղ, Սումիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Միլովիդովկա գյուղում բնակվում էր 155 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Խաքանի Շիրվանի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարսիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Պարսիկ գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Յարուգա (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Յարուգա գյուղում բնակվում էր 189 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,854 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 221,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դոնմաթիաս
Պատմություն
Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում մեծացել է, հիմնադրվել է 1787 թվականին։ Դոնմաթիասի մունիցիպալիտետը առանձին վարչական միավորի է բաժանվել 1814 թվականին։ Քաղաքի անվանումը կապված է նրա հիմնադիրներից մեկի՝ Դոն Մաթիաս Հարամիլթոյի անվան հետ։
Աշխարհագրական դիրք
Քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի կենտրոնական մասում, Կենտրոնական Կորդիլերա լեռնաշխարհում, Մեդելին քաղաքից մոտ 26 կմ հյուսիս-արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 2205 մետր է ։
Դոնմաթիասի մունիցիպալիտետը հյուսիսում սահմանակից է Սանտա Ռոզա դե Օսոսի մունիցիպալիտետին, հյուսիս-արևմուտքում՝ Էնտերերիոսի մունիցիպալիտետին, արևմուտքում ՝ Սան Պեդրո դե լոս Միլագրոսի մունիցիպալիտետին, հարավում ՝ Բարբոսայի և Գիրարդոտայի ունիցիպալիտետներին, արևելքում` Սանտո Դոմինգոյի ունիցիպալիտետի հետ։ Քաղաքապետարանի տարածքը 181 կմ² է ։
Բնակչություն
Ըստ Կոլումբիայի Ազգային վիճակագրության վարչության, 2012-ին քաղաքի և քաղաքապետարանի համատեղ բնակչությունը կազմել է 20.828 : Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.
Ըստ 2005 թվականի մարդահամարի, տղամարդիկ կազմել են Դոնմաթիասի բնակչության 47.4% -ը, կանայք` համապատասխանաբար 52.6%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 99.4% -ը. սևամորթները, մուլատները 0,2%, հնդիկները ՝ 0,1%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 90.5%
Տնտեսություն
Քաղաքային և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 46.4% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 31.4% -ը ՝ ծառայություններ մատուցող ձեռնարկություններ, 21.4% -ը ՝ արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 0,8% -ը տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1787 հիմնադրումներ
Նոր ակունք
Պատմություն
Լույս է տեսնում 2001 թվականից. 2001-2010 թվականներին հրատարակվել է Երևանում՝ «Ակունք» անվանումով, 2011 թվականից՝ Բորժոմում (Վրաստան)՝ անկանոն պարբերականությամբ։ Հիմնադիր-խմբագիր՝ Մելս Թորոսյան։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական մշակութային պարբերականներ
Նիկոպոլիս
Նիկոպոլիս (Νικόπολις), պատմական քաղաք Փոքր Հայքում, Գայլ գետի հովտում։ Հիմնադրվել է հռոմեացի զորավար Պոմպեոսի կողմից այն վայրում, որտեղ նա ջախջախել է Միհրդատ Եվպատորի զորքերը։
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սիվասի մարզ Կատեգորիա:Ասիայի կաթոլիկ նստավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի նախկին բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի հռոմեական քաղաքներ Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ
Նոր այգ (շաբաթաթերթ)
«Նոր այգ», քաղաքական-հասարակական շաբաթաթերթ։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1952-1953 թվականներին Թեհրանում։ Արտոնատեր՝ Ս. Սարգսյան։
Հանդես է եկել հօգուտ ժողովուրդների բարեկամության և համագործակցության, ներկայացրել Խորհրդային Հայաստանի տնտեսության, գիտության ու մշակույթի ձեռքբերումները։ Կարևոր տեղ է հատկացրել Իրանի հայ աշխատավորության տնտեսական պայքարին, մատաղ սերնդի ու երիտասարդության կրթության և դաստիարակության հարցերին, լուսաբանել է գործադուլային շարժումը։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Բոգիշե
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում է 331 մարդ ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բրուսի շրջանի բնակավայրեր
Պետրաչենկի
Պետրաչենկի (Петраченки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 0 մարդ։
Գտնվում է շրջանի արևմտյան մասում՝ Մոնաստիրշչինայից 9 կմ հյուսիս, A141 Օրյոլ-Վիտեբսկ մայրուղուց 27 կմ դեպի արևմուտք։ Գյուղից 30 կմ դեպի արևելք գտնվում է Պոչինոկ երկաթուղային կայարանը Սմոլենսկ-Ռոսլավլ գծի վրա։
Պատմություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավվել է նացիստական զորքերի կողմից, իսկ 1943 թվականի սեպտեմբերին ազատագրվել է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Չամիսկո
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 540 մարդ. Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Պրոսելսհայմ
Պրոսելսհայմ  (Prosselsheim), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1188 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների) ։ Տարածքը կազմում է 20,03 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 79 174։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Զելյոնի (գյուղ, Բիրսկի շրջան)
Զելյոնի (Зелёный, Зелёный), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 333 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի բնակավայրեր
Նոր այգ (տեղեկատու)
«Նոր այգ», ՀԲԸՄ պաշտոնական ամսաթերթ-տեղեկատու։
Պատմություն
Լույս է տեսնում 1978 թվականից Մոնրեալում (սկզբում կոչվել է «Տեղեկատու»)։ Խմբագիրը եղել է Հարություն Էսեկյուլյանը։
Լուսաբանում է ՀԲԸՄ-ի, մասնավորապես՝ Կանադայի մասնաճյուղի գործունեությունը, տպագրում է հայ գրականության, մշակույթի մասին հոդվածներ, անդրադառնում է միջազգային նորություններին։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Կարագյոզ
Կարագյոզ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Գտնված
«Գտնված» (Found), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը։ Նկարչի մահվան ժամանակ այն դեռ ավարտին հասցված չէր, սակայն նկարիչն ինքը գնահատել էր կտավը որպես իր կարևորագույն աշխատանքներից մեկը և բազմիցս անդրադարձել է դրան։ Ստեղծագործությունը եղել է յուղաներկով միակ աշխատանքը, որն անդրադարձել է ժամանակակից թեմայի՝ քաղաքային մարմնավաճառությանը։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Դելավերի գեղարվեստի թանգարանի հավաքածուում ։
Ստեղծման պատմություն
Ի տարբերություն Ռոսսետտի ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանի աշխատանքների մեծ մասի (այդ ընթացքում նկարիչը հիմնականում ստեղծել է ոչ մեծ չափսերի ջրաներկ նկարներ պատմական, գրական կամ կրոնական թեմաներով)՝ «Գտնված» նկարը դարձել է միակ փորձը՝ պատկերելու ժամանակակից թեմա յուղաներկային գեղանկարչությամբ։ Նկարում պատկերված է Ուիլյամ Բելլ Սքոթի 1846 թվականի «Ռոզաբելլ» (առավել ուշ հայտնի որպես «Մարիաննա») պոեմի տեսարան։ Այստեղ գյուղացի անանսնավաճառը եկել է քաղաք, որպեսզի վաճառի հորթը, հանդիպում է իր սիրեցյալին, որն ավելի վաղ էր եկել այդտեղ՝ աշխատանք փնտրելու, սակայն ի վերջո դարձել էր մարմնավաճառ։ Հետագայում Ռոսսետտին կրկին անդրադարձել է այդ պոեմին՝ ստեղծելու «Հիշողության դարպասներ» ջրաներկ նկարը ։ 1885 թվականին Ուիլյամ Հոլման Հանտին ուղղված նամակում նկարիչը հայտնել է, որ նկարը հետևում է Հանտի «Արթնացած ամոթխածություն» նկարին, սակայն Ռոսսետտիի սեփական մտահղացմամբ, և որ իր քույր Մարիան նկարի համար հարմար տողեր է գտել Երեմիա մարգարեի գրքից։ Այդ տողերում ասվում է. «Ես հիշում եմ քո երիտասարդության ընկերության մասին, քո սիրո մասին, երբ դու հարսնացու էիր» և հայտնվել է նկարի երկու վաղ էսքիզներում։ Նկարի առաջին էսքիզներում (1853 թվական) հերոսուհու բնորդուհին հավանաբար եղել է քանդակագործի աղախին Ալեքսանդրա Մանրո Մերի Ֆրեյզերը։ 1853 թվականի սեպտեմբերի 30-ին իր մորն ու քրոջն ուղղված նամակում Ռոսսետտին խնդրել է գտնել բեռնասայլակ, հորթ և պատ, որպեսզի սկսի նկարի ստեղծումը։ Պահպանվել է աշխատանքի անավարտ տարբերակը, որտեղ նկարված են միայն այդ երեք տարրերը և բնորդուհի Ֆաննի Կորնֆորտի գլուխը, որն ամենայն հավանականությամբ հետո է ավելացվել։ Կորնֆորտի հետ նկարիչը ծանոթացել է 1858 թվականին, աղջկա խոսքերով՝ Ռոսսետտին հրավիրել է իրեն արվեստանոց, որպես խնդրել է գլուխը հենել պատին և էսքիզ է արել ։ Ֆորդ Մեդոքս Բրաունը իր օրագրում նշել է, որ Ռոսսետտին դժվարություններ է ունեցել հորթին պատկերելիս, քանի որ նկարել է «ինչպես Դյուրերը՝ մազ առ մազ» ։ Հորթը ոչ միայն բացատրում է, թե ինչու է հերոսը եկել քաղաք, այլև մյուս կողմից ցուցադրված է որպես անմեղ, անպաշտպան, ցանցով պատված կենդանի, որին շուտով վաճառելու են։ Այդպես զուգահեռ է տարվում հերոսուհու ճակատագրի հետ. կլինի արդյոք նրա կյանքն այնպես, ինչպես հորթինն է ։ 1859 թվականից Ռոսսետտի մոտ եղել են երկու հերոսների դեմքի մի քանի էսքիզներ ։ Հենց նկարում արդյունքում պատկերվել է Ֆաննի Կորնֆորտի դեմքը։ Նկարիչը իր կյանքի ընթացքում գոհ չի եղել նկարի արդյունքից և մշտապես անդրադարձել է դրան և փոփոխություններ կատարել մինչև իր մահը՝ դիմելով նաև օգնականների օգնությանը։ Մասնավորապես նկարից հանվել են քրիստոնեական խորհրդապաշտության տարրերը՝ կոտրված վարդ, քառանիվ սայլից ընկնող շյուղեր, որոնց ջոկջոկում են մի քանի թռչուն ։ Նախնական մտահղացմամբ նկարը պետք է կրեր հոգևոր մաքրություն (դա պրեռաֆայելիտների հիմքերից մեկն էր), սակայն եղբայրության փլուզումից հետո նկարից հանվել է կրոնական ենթատեքստը ։ Նկարչի մահից հետո նկարի վրա կարող էին աշխատել Հենրի Թրեֆրի Դանը և Էդվարդ Բյորն-Ջոնսը։
1881 թվականի «Բալլադներ և սոնետներ» ժողովածուում հրատարակվել է նկարի համար սոնետ, որը ևս կոչվել է «Գտնված»։
Նկարի ցուցադրություններ և վաճառք
Առաջինը նկարը պատվիրել է Ֆրենսիս Մաքքրեքենը, սակայն պատվերը չեղարկվել է, քանի ստեղծագործության հիման վրա նկարի աշխատանքներն ընթացել են շատ դանդաղ։ Այնուհետև պատվիրատուները եղել են Ջեյմս Լիզարտը և քաղաքագետ Ուիլյամ Գրեմը, որը և դարձել է նկարի սեփանակատերը Ռոսսետտիի մահից հետո։ 1886 թվականին նկարը հավանաբար գնել է Ֆրեդերիկ Լեյլանդը, իսկ 1892 թվականի մայիսին այն վաճառվել է Քրիստիս աճուրդով ։ Հետագայում նկարը ձեռք է բերել ամերիկացի հավաքորդ Սեմյուել Բենքրոֆթ կրտսերը՝ պրեռաֆայելիտների ստեղծագործությունների ամենամեծ հավաքածուներից մեկի սեփանականտերը Մեծ Բրիտանիայի սահմաններից դուրս ։ 1935 թվականին Բենքրոֆթը տվել է նկարը և իր ողջ հավաքածուն Դելավերի գեղարվեստի թանգարանին ։
Նկարը ցուցադրվել է մի քանի ցուցահանդեսներում։ 1883 թվականի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում ցուցադրության ժամանակ այն տեսել է Լուիս Քերոլը, որը հետագայում նշել է, որ հերոսի դեմքն արտահայտել է «ցավի ու խղճահարության, դատապարտման և սիրո խառնուրդ. դա ամենազարմանալի բաներից մեկն է, որ ինքը երբևէ տեսել է գեղանկարչության մեջ» ։ 1892 թվականին, երբ Բենքրոֆթը վերակառուցել է իր կալվածքը, որտեղ պահվում էր հավաքածուն, նկարը ցուցադրվել է Ֆիլադելֆիայում և Նյու Յորքում ։ Նկարը եղել է նաև Լոնդոնի և Բիրմինգհեմի (1973), Նյու Հեյվենի (1982), կրկին Լոնդոնի, Լիվերպուլի, Մոսկվայի և Ամստերդամի (2003) մի շարք ցուցադրություններում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:Դելավերի գեղարվեստի թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:1881 նկարներ Կատեգորիա:Անավարտ նկարներ
(4496) Կամիմաչի
(4496) Կամիմաչի (Kamimachi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,814388 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6579 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9708 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1724,54 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,208751 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,79° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Պետրենինո
Պետրենինո (Петренино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պոչաև
Պոչաև (Почаїв), քաղաք Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզի Կրեմենեցի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1450 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոչաև քաղաքում բնակվում էր 8 027 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 333,9 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1450 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գահանիստ
Գահանիստ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Աղբրաձոր, Արախիշ, Հայթաղ, Մովսեսաշեն, Վազգենաշեն և Քարաբակ գյուղերի հետ միասին կազմում է Արախիշ համայնքը։
Բնակչություն
2015 թվականին Գահանիստ գյուղում բնակվում էր 5 մարդ, կար 4 տնտեսություն ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն
Օկկամի ածելի
Օկկամի ածելի, Օկկամի սայր (novacula Occami), կամ խնայողության, տնտեսման սկզբունք (lex parsimoniae), խնդիրների լուծման սկզբունք, ըստ որի «Էությունները չարժե բազմացնել առանց անհրաժեշտության» (կամ «Մի ներգրավեք նոր էություններ առանց ծայրահեղ անհրաժեշտության»), այլ կերպ ասած՝ ամենապարզ բացատրությունը սովորաբար ճիշտ է։ Գաղափարը վերագրվում է Ֆրանցիսկյան միաբանության անգլիացի վանական Ուիլյամ Օկկամին (մոտ 1287-1347)։ Ըստ այս փիլիսոփայական ածելու՝ նույն կանխատեսման վերաբերյալ տրված մի քանի հիպոթեզներից պետք է ընտրել այն լուծումը, որն ամենաքիչ ենթադրություններն ունի ։ Այս սկզբունքը տարբեր կանխատեսումներ անող հիպոթեզների միջև ընտրություն անելու համար չէ։
Գիտության մեջ Օկկամի ածելին օգտագործվում է որպես տեսական մոդելների մշակման աբդուկտիվ էվրիստիկա, ոչ թե որպես թեկնածու մոդելների միջև ընտրություն կատարելու խիստ մեթոդ ։ Գիտական մեթոդում Օկկամի ածելին չի համարվում տրամաբանության անհերքելի սկզբունք կամ գիտական արդյունք․ գիտական մեթոդում պարզության նախընտրությունը հիմնված է հերքելիության սկզբունքի վրա։ Երևույթի յուրաքանչյուր ընդունված բացատրության համար կարող է գոյություն ունենալ չափազանց մեծ թվով հնարավոր և ավելի բարդ այլընտրանքներ։ Քանի որ ad hoc հիպոթեզի միջոցով միշտ հնարավոր է կանխել բացատրության ժխտումը, հետևաբար պարզ տեսությունները ավելի նախընտրելի են, քանի որ դրանք ավելի փորձելի են   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ Կատեգորիա:Գոյաբանություն
Քարոզգիրք (2231)
Քարոզգիրք 2231, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2231 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դաում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27,6X19,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 398 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ և կնիք ստացողի ՝:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կարմրակուճ
Կարմրակուճ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Տեղաբաշխված է կենտրոնական հարավարևելյան հատվածում։ Հադրութ շրջկենտրոնից գտնվում է 3 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 69 կմ հեռավորութան վրա։
Աշխարհագրություն
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևելյան մասում՝ Հադրութի շրջանում՜ նախկին Դիզակ գավառում՝ Արևասարի հարավային զառիթափ ստորոտում ։
Համայնքը լեռնային է, ունի 636,81 հա տարածք, որից 306,78 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 296,05 հա անտառային հողեր։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 4 աղբյուրներ` «Կիրմրակույճ», «Մեծ», «Մեղր» և «Կարմիր քար»։
Պատմություն
Որոշ հեղինակներ գյուղը ներկայացրել են Կարմրագուճ, Կերմակուճ, Կեմրակուճ անուններով ։
Գյուղը հիմնադրվել է 12-13-րդ դարերում։ Նախ այն գտնվում էր ներկա բնակավայրից 400 մ հարավ մի ընդարձակ տեղամասում, որին բնակիչները մինչ այժմ անվանում են Շինատեղ։
18-19-րդ դարերում տեղացիները տեղափոխվել են Լպատին ծոր կոչվող տեղմասը և հիմնադրել ներկա Կարմրակուճ գյուղը ։
15-րդ դարում գյուղում կառուցվում է Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին։ 1844 թվականին կույս Մարիամը վերանորոգում է եկեղեցու քանդված կամարաձև դուռը, ինչի մասին փաստող արձանագրությունները առայսօր պահպանվել են։ 2013 թվականին եկեղեցին վերաշինվում է։
19-րդ դարի վերջին գյուղում կար 50 տուն և 468 բնակիչ։ Գյուղում ապրում էին Ղազարյանց,Բադիմունց,Զարգարանց, Դերունց, Սաֆարյանց ազգատոհմերի ներկայացուցիչները ։
1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Արաքսի ափին տեղակայված ռուսական սահմանապահ զորքը տարածաշրջանից հեռանալիս Արցախի միջկուսակցական բյուրո կառավարության և հրամանատարության միջև կայացած համաձայնությամբ զենքերի մի մասը թողնում է հայկական կողմին։ Հանդիսանալով որպես ապահով վայր՝ զենքերի այդ խմբաքանակը պահեստավորում են Դիզակի գյուղերում, այդ թվում՝ Կարմրակուճում։
1917-1920 թվականներին գյուղի երիտասարդությունը անզիջում պայքարեց թուրք-թաթարական և բոլշևիկյան հրոսակախմբերի դեմ։
Արցախում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո՝ 1931 թվականին գյուղում ստեղծվում է «Պրավդա» կոլտնտեսությունը ։
1960-ական թվականներին տնտեսությունը ներառվեց Հադրութի սովխոզի կազմում։
1988 թվականին սովխոզի վարչակազմակերպչական իրավասությունները դադարեցնելուց հետո, Կարմրակուճի կոլեկտիվ տնտեսությունը մինչև 1998 թվականի հողերի սեփականաշնորհումը շարունակեց իր գործունեությունը։
Տարբեր տարիներին Կարմրակուճի տնտեսությունը ղեկավարել են Վոլոդյա Սաֆարյանը, Ալիկ Դավթյանը։
Գյուղը Արցախյան ազատամարտին
Արցախյան ազատագրական պատերազմին իրենց ակտիվ մասնակցությունն են ունեցել 7 ազատամարտիկներ՝ Գագիկ Պետրոսյանը, Գարիկ Հակոբյանը, Ռաֆիկ Ստեփանյանը, Արտյուշա Սաֆարյանը, Խաչատուր Դավթյանը, Արմեն Սարգսյանը, Անտոն Ջհանյանը, որոնք իրենց կյանքը զոհաբերել են հանուն ազատ ու անկախ Արցախի և վերջինիս պետականության հաստատմանը ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո  ։
Բնակչություն
Կարմրակուճ համայնքի բնակչության թիվը կազմում էր 145 մարդ, կար 52 տնտեսություն։ Որոշ տվյալներով ծագումով կարմրակուճից 316 ընտանիք տեղափոխվել է Հայաստանի Հանրապետություն և Ռուսաստանի Դաշնություն ։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Հասարարակական կառույցներ
1894-1895 ուսումնական տարում Կարմրակուճում բացվել էր 25 աշակերտով եկեղեցական-ծխական դպրոց։ Այն 1896 թվականին փակվում է և վերաբացվում 1808-1809 ուսումնական տարում։ Այն մեկդասյա երկսեռ էր, ուսուցիչը Հովակիմ Տեր-Միրզոյանն էր։ 1917 թվականին դպրոցում սովորում էր 52 աշակերտ, դասավանդում՝ 2 ուսուցիչ։ Աշակերտների թվաքանակի կրճատման պատճառով Կարմրակուճի կրթական հաստատությունը դարձել է Թաղասեռի հիմնական դպրոցի մասնաճյուղ, որտեղ 2018-2019 ուսումնական տարում սովորում էր 15 աշակերտ ։
2015 թվականի դրությամբ գործել են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության բնակավայրեր Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետության աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Տեսողություն
Տեսողությունը (Տեսողական վերլուծիչ), պատկերների միջոցով ընկալելու ունակությունն է։ Արտաքին աշխարհի մասին տեղեկատվության մեծ մասը (մոտավորապես 80-90%-ը) ընկալվում է տեսողության միջոցով։ Տեսողությունը պայմանավորված է հետևյալ ֆունկցիաներով՝ լուսազգացողություն, առարկայի ձևի և մեծության որոշում, առարկայի հեռավորության որոշում, շարժման ընկալում, գունային տեսողություն և բինոկուլյար տեսողություն։ Տեսողական վերլուծիչի ծայրամասային օրգանը աչքն է։ Մարդու աչքը կարող է տարբերել 10 միլիոն գույն, իսկ մարդու գլխուղեղի մեկ քառորդ մասը կապված է տեսողության հետ։ Երկրագնդի յուրաքանչյուր 12 տղամարդուց մեկը չի կարողնում գույները տարբերել։ Կանանց մոտ այդ ցուցանիշը կազմում է 200 կնոջից մեկը։ Մարդու աչքին անհրաժեշտ է մոտ մեկ ժամ՝ գրեթե ամբողջական մթությանը հարմարվելու համար։ սակայն մթությանը հարմարվելով, աչքերը 100000 անգամ ավելի զգայուն են դառնում լույսի նկատմամբ ցերեկային տեսողության հետ համեմատած։
Տեսողական օրգան
Տեսողական օրգանը՝ աչքը բաղկացած է ակնախնձորից (աչքից) և աչքի օժանդակ ապարատից, տեղադրված է ակնախոռոչի ներսում։
Աչքի օպտիկական համակարգ
Մարդը չի կարող միաժամանակ հստակ տեսնել տարբեր հեռավորությունների վրա գտնվող առարկաները։ Աչքի հարմարումը տարբեր հեռավորությամբ առարկաների հստակ պատկերի ստացման համար կոչվում է ակոմոդացիա։ Մարդու աչքի հարմարումն իրականավում է ոսպնյակի ուռուցիկության փոփոխմամբ։ Այս մեխանիզմը իրականանում է թարթչային մարմնի հարթ մկանների կծկմամբ, որոնք փոխում են ոսպնյակի ուռուցիկությունը։ Դրանց կծկման ժամանակ ցինյան կապանները թուլանում են, փոքրանում է ոսպնյակի վրա ընկնող ճնշումը, և այն իր առաձգականության շնորհիվ ավելի ուռուցիկ է դառնում։ Դա հիմնականում տեղի է ունենքւմ մոտ առարկաները տեսնելիս, հեռավորության վրա գտնվող առարկաներին նայելիս ոսպնյակը դառնում է հարթ։ Որքան երիտասարդ է օրգանիզմը, այնքան ակոմոդացիայի պրոցեստ կատարյալ է, քանի որ տարիքի հետ ոսպնյակը աստիճանաբար կորցնում է էլաստիկությունը։ Ակոմոդացիայի մեծությունը փոքրանում է սկսած 10 տարեկանից, որը երկար տարիներ չի ազդում տեսողության վրա։ Երեխաների մոտ, մինչև կրտսեր դպրոցական տարիքը, ակնագնդի առաջ- ետային տրամագիծը կարճ է, այն դրսևորվում է հեռատեսությամբ, որը ի տարբերություն տարիքավորների հեռատեսության կեղծ է, քանի որ ոսպնյակի մեծ չափի կորացումը երեխային թույլ է տալիս լավ տեսնելու նաև մոտ տեղադրված առարկաները։ Մանկական հեռատեսությունը անհետանում է դեռահասության ժամանակաշրջանի սկզբին, երբ ակնագնդի առաջա-ետային առանցքը և բեկող մակերեսի կորությունները ընդունում են չափահասին հատուկ չափեր։
Աչքի լուսաբեկման խախտումները
Աչքի լուսաբեկման ունակությունը կարող է խանգարվել տեսողության հիգիենայի կանոնները չպահպանելու պարագայում և վնասվածքների պատճառով։ Ակնագնդի առանցքի երկարության խախտումները առաջացնում են աչքի լուսաբեկման խանգարումներ։ Եթե ակնագնդի երկայնակի առանցքը բնականոն չափերից ավելի երկար է (22.5 մմ-ից ավելի), ապա զուգահեռ ճառագայթները կիզակետվում են ցանցաթաղանթից առաջ գտնվող կետում, իսկ ցանցենու վրա առաջանում է լուսացրման շրջան, առաջանում է կարճատեսություն՝ միոպիա, ուղղվում է երկգոգավոր ոսպնյակներով։ Հեռատեսության՝ գերմետրոպիայի դեպքում ակնագնդի երկայնակի առանցքը կարճ է (22.5 մմ-ից փոքր), որի պատճառով զուգահեռ ճառագայթները հավաքվում են ցանցաթաղանթի ետևում։ Հեռատեսությունն ուղղվում է երկուռուցիկ ոսպնյակներով։
Աչքի լուսաբեկման արատ է նաև աստիգմատիզմը (տարաբեկություն), որի դեպքում լույսի ճառագայթները տարբեր ուղղություններով միատեսակ չեն բեկվում։ Սա պայմանավորված է եղջերաթաղանթի ոչ համաչափ ուռուցիկությամբ, այն ուղղվում է հպումային ոսպնյակներով։
Հաղորդող ուղիները և կենտրոնները
[[Պատկեր:Visual_analisation.jpg|300px|մինի| Տեսողական անալիզատորի հաղորդող ուղիները
1 - Տեսադաշտի ձախ հատվածը, 2 - Տեսադաշտի աջ հատվածը, 3 - Աչք, 4 - Ցանցաթաղանթ, 5 - Տեսողական նյարդեր, 6 - Ակնաշարժ նյարդ, 7 - Խիազմա, 8 - Տեսողական ուղի, 9 - Կողմնային լատերիալ մարմին, 10 - Քառաբլուրների վերին բլուրներ, 11 - Ոչ յուրահատուկ տեսողական ուղի, 12 - Գլխուղեղի կեղևի տեսողական գոտի]]
Տեսողական վերլուծիչի լուսաընկալիչ առաջին զգայական օղակը համարվում են ցանցաթաղանթում տեղադրված շշիկները և ցուպիկները։ Շշիկներից և ցուպիկներից գնացող հաղորդող ուղին կաղմում է երկրորդ օղակը, երրորդ օղակը կազմում է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի ծոծրակային բաժնի տեսողական կեղևը։ Շշիկներում և ցուպիկներում առաջացած նյարդային ազդակը հաղորդվում է ցանցաթաղանթի երկբևեռ բջիջներին, այնտեղից էլ գանգլիոզ նեյրոցիտներին։ Գանգլիոզ(հանգուցային) նեյրոնների աքսոնները հավաքվելով կույր բծի շրջանում կազմում են տեսողական նյարդ, որն ուղղվում է դեպի գանգի խոռոչ, մասնակիորեն խաչվելով թուրքական թամբի վրա։ Տեսողական նյարդի կաղմի մեջ մտնող այն աքսոնները, որոնք սկսվում են ցանցաթաղանթի արտաքին կեսից ( լատերալ § քունքային¦ մակերես ) գնում են ուղիղ դեպի նույն կողմի գլխուղեղային բաժինները ու մեծ կիսագնդերի կեղևը, իսկ ցանցաթաղանթի դեպի մեդիալ ( §քթային¦ ) մակերեսից դուրս եկող նյարդաթելերը խաչվում են։ Խաչվածքից հետո նյարդը կոչվում է տեսողական ուղի, որը նյարդային ազդակներ է հաղորդում տեսադաշտի հակառակ կեսից։ Տեսողական ուղու նյարդերը մոտենում են ուղեղի 4 բաժիններին՝ Արտաքին ծնկաձև մարմնից նյարդային ազդակները հասնում են մեծ կիսագնդերի կեղևի ծոծրակային բույթում տեղադրված առաջնային ուրվագծային տեսողական 17-րդ դաշտի III և IV շերտերում գտնվող աստղաձև և բրգային նեյրոններին, որտեղ տեղի է ունենում տեսողական ընկալման բարձրագույն վերլուծություն։ Կապակցական նյարդաթելերը 17-րդ դաշտից ուղղվում են դեպի տեսողական երկրորդայան 18, 19, 21 և 7-րդ դաշտերը։
Տեսողական հաղորդող ուղիների մասնակի խաչվածքը ապահովում է երկակնային տեսողությունը։ Կեղևում իրականանում է երկակնային համամիտում, որտեղ աջ և ձախ աչքերի սիմետրիկ դաշտերը ներկայացված են յուրաքանչյուր կետում։ դրանք նման են ինչպես չափերով, այնպես էլ հիմնական առանցքի կողմնորոշմամբ։ Կեղևային մակարդակում իրականանում է նաև ծավալադիտակային տեսողություն։
Լուսազգայնություն և գունազգայնություն
Լույսի նկատմամբ ցանցաթաղանթի զգայնությունը արտակարգ մեծ է։ Այն կախված է տեսողական վերլուծիչի նեյրոնների գործառական վիճակից։ Գռգիչի այն նվազագույն ուժը, որն առաջանում է տեսողական զգայնություն, կոչվում է աչքի բացարձակ զգայնություն։ Աչքի դրդման համար անհրաժեշտ է ընդամենը 8-47 քվանտ լուսային էներգիա։ Մեկ ցուպիկը կարող է դրդվել 1 քվանտ էներգիայով։ Գունային գրգռիչների նկատմամբ դրդունակությունը ավելի մեծ է ցանցաթաղանթի կենտրոնում, որտեղ գերակշռում են սրվակները, իսկ լուսային գռգռիչների նկատմամբ՝ ցանցաթաղանթի ծայրամասը, որտեղ գերակշռում են ցուպիկները։ Լուսային զգայնությունն առաջանում է աչքը 100 մբրկ-ից քիչ տևողությամբ գռգռելիս։ Տեսողական զգայնությունն առաջանում է գրգիռն ազդելուց 0.03-0.1 վրկ հետո և չեն անհետանում այն դադարելուց որոշ ժամանակ հետո։ Այն զգայնությունը, որը պահպանվում է գրգռիչի ազդեցության դադարից հետո կոչվում է հետքային։ Հետքային պատկերը մնում է այնքան ժամանակ, մինչև ցանցաթաղանթից չանհետանա լուսազգաց նյութերի քայքայման արգասիքները և նրանց վերականգնումը։ Միմյանց արագ հաջորդող լուսային գրգիռները միաձուլվում են առաջացնելով մեկ զգայնություն։ Գրգռիչների հաջորդման նվազագույն հաճախությունը, որի դեպքում տեղի է ունենում առանձին զգայնությունների միաձուլում, կոչվում է միաձուլման կրիտիկական հաճախություն։ Դա այնքան մեծ է, որքան մեծ է գրգռիչի պայծառությունը։
Տեսողական վերլուծիչի դրդունակությունը կախված է ցանցաթաղանթում լուսազգաց գունակների քայքայման քանակների չափից։ Աչքի վրա լուսային ճառագայթներ ընկնելիս լուսազգաց գունակների քայքայման հետևանքով նրա դրդունակությունը նվազում է։ Այս երևույթը կոչվում է լուսային ադապտացիա (հարմարում)։ Աչքի դրդունակության անկումը լույսի ազդման առաջին 3-5 րոպեներին կազմում է 90-98%։ Հակառակ երևույթ տեղի է ունենում, երբ մարդը լուսավոր տեղից մտնում է մութ սենյակ։ Սկզբում լուսաընկալիչների և տեսողական նեյրոնների ցածր դրդունակության հետևանքով նա սկզբում ոչինչ չի տեսնում, այնուհետև աստիճանաբար սկսում է զանազանել առարկաների ուրվագծերը, ապա դրանց մանրամասները։ Դա տեղի է ունենում լուսաընկալիչների և տեսողական նեյրոնների դրդունակության բարձրացման հետևանքով։ Տեսողության զգայնության բարձրացումը, որն ապահովում է նրա հարմարումը թույլ լուսավորության պայմաններին, կոչվում է մթնային ադապտացիա։ Մթային հարմարումը նվազում է սննդային քաղցի, A վիտամինի անբավարարության, թթվածնաքաղցի, հոգնածության ժամանակ։ Սրվակների դրդունակությունը մթության մեջ կարող է աճել 20-50 անգամ, իսկ ցուպիկներինը՝ 200-400 000 անգամ։ Բացի լուսային ադապտացիայից գոյություն ունի նաև գունային ադապտացիա։ Ինչքան վառ է գույնը, այնքան արագ է նվազում աչքի դրդունակությունը։ Աչքի դրդունակությունն ավելի շատ թուլանում է կապտամանուշակագույն գռգռիչի և ավելի քիչ՝ կանաչի դեպքում։ Կարմիր գույնը գրավում է միջին դիրք։ Ադապտացիայի արդյունքում մարդը չէր կարող տեսնել անշարժ առարկաները, եթե չլիներ աչքի անընդհատ շարժումները, որը կատարվում է ամեն 25 մվրկ- ը մեկ, այն ընդհատում է համապատասխան ընկալչական դաշտի հարմարումը և վերականգնվում է տեսողական գրգռիչի ընկալումը, որի դեպքում մարդը կարող է տեսնել անշարժ առարկաները։
Աչքի հիվանդությունները
Աչքի հիվանդություններն ուսումնասիրող գիտությունը օֆտալմոլոգիան է։ Աչքի որոշ հիվանդություններ՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Տեսողություն Կատեգորիա:Տեսողական համակարգ
Նագորյանի (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Նագորյանի (Нагоряни), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նագորյանի գյուղում բնակվում էր 774 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2483 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 311,72 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1460 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սպիտակաճակատը (մուլտֆիլմ)
Սպիտակաճակատը (Белолобый), ռուսական մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է 2010 թվականին, Սերգեյ Սերյոգինի կողմից։ «Մաստեր ֆիլմը» և «Գուբերնա» սոցիալ-մշակութային ծրագրերի հիմնադրամը թողարկել են մուլտֆիլմերի շարք` նվիրված Անտոն Չեխովի ծննդյան 150-ամյակին։
Սյուժե
Անտառում մի խրճիթ կար, կողքին` խորդանոց, իսկ շուրջը` ցանկապատ։ Խրճիթում ապրում էր պահակը` իր թոռնիկի` Վանյուշայի հետ։ Նրանք ունեին մի շնիկ` Սպիտակաճակատ անունով, իսկ խորդանոցում ապրում էին հավեր, ոչխարներ և ձիեր։ Արդեն մարտ ամիսն էր, սակայն դեռ ձույն կար և ցուրտ էր։ Ծեր գայլը վերջերս գայլուկներ էր ունեցել, թուլացել էր և չէր կարողանում որս անել։ Նա որոշում է մտնել խորդանոց և մի գառնուկ գողանալ, բայց վախեցած հավերն սկսում են դես ու դեն նետվել, և գայլը վերցնում է առաջին պատահածին և փախչում է։ Որջից ոչ շատ հեռու նա հասկանում է, որ իր գողացածը ոչ թե գառ է, այլ շնիկ, և բաց է թողում նրան։ Բայց շնիկը գնում է նրա հետևից և սկսում է խաղալ գայլուկների հետ։ Հաջորդ գիշեր գայլը գնում է խորդանոցի մոտ և իր հետ տանում է շնիկին։ Պահակն այս անգամ հսկում էր և աղմուկ լսելով` կրակում է երկինք։ Գայլը փախչում է, իսկ Սպիտակաճակատը գնում է խորդանոց` տաքանալու։
Չեխովի պատմվածքներ
"Կինեմատոգրաֆիական Չեխով" փառատոնում ցուցադրվել է «Ա. Չեխովի պատմվածքները» անիմացիոն շարքը, որում ընդգրկված էին հետևյալ մուլտֆիլմերը.
Կուրվելանդիա
Կուրվելանդիա (Curvelândia), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 4967 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 748,363 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 6,6 մարդ/կմ2։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Մատու Գրոսու նահանգի բնակավայրեր
Սպիտակաճակատը (մուլտֆիլմ)
Փառատոններ և պարգևներ
2010 - Անիմացիոն կինոյի ռուսական բաց փառատոն Սուզդալայում, մասնակցություն մրցութային ծրագրին ։ 2011 - «Ոսկե արծիվ» մրցանակ 2010 թվականի լավագույն անիմացիոն ֆիլմի համար, առաջադրում ։
Ծովային կայարան (Սանկտ Պետերբուրգ)
Ծովային կայարան (Морской вокзал), նավամատույցային համալիր Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որը բացվել է 1982 թվականին կրուիզային և լաստային ուղևորա և բեռնափոխադրական նավերի ընդունման համար։ Կայարանը տեղակայված է Վասիլիի կղզու արևմտյան ծայրում՝ Մորսկայա սլավա հրապարակի 1 հասցեում։ Համալիրն ներառում է 5 նավամատույց, սահմանային և մաքսային ստուգման տարածք, ռեստորան, հյուրանոց և կոնֆերանս համալիր ։
Պատմություն
Կայարանի շենքը կառուցվել է 1973-1983 թվականներին ճարտարապետ Վ․ Սոխինի նախագծով։ Կայարանի պատերն ակոսվել են ծավալուն պանելներով, որոնք առագաստանավի տեսք ունեին․ 78 մետրանոց տիտանե փաթանիվին պատկերված էր նավը։ Ի սկզբանե շենքը կառուցվում էր Բալթիկ ծովի նավագնացության համար և միաժամանակ ծառայում էր նաև ծովով ժամանած հյուրերին և նավաստիներին։ Ծովային կայարան էին ժամանում նավեր Գերմանիայից, Ֆինլանդիայից և Շվեդիայից։ Բալթիկ ծովի նավագնացության վերակազմավորման արդյունքում շենքը դարձավ քաղաքի սեփականությունը։ 1997 թվականին ստեղծվեց «Ծովային կայարան» ՓԲԸ-ն, որի մեջ են մտնում «Բալթիկ տրանսպորտային համակարգեր» (բեռնա և բեռնա- ուղևորափոխադրումներ) և «Բալթիկ-Լայն» (ուղևորային փոխադրումներ և տուրիստական ծառայություններ) ընկերությունները։ Միջռեյսային բազայի տեղում տեղակայվեց «Մորսկայա» հյուրանոցը (այժմ՝ Մորսկոյ վոկզալ հյուրանոց) ։
Շենք
Շենքն ունի 7 հարկ։ Վերին 3 հարկերում տեղակայված է հյուրանոցը, 4-րդ հարկում՝ տեխնիկական, 3-րդում՝ կենցաղային սպասարկման գոտիները, 2-րդ հարկն զբաղեցնում են կայարանի աշխատակիցները, առաջինը՝ մաքսային և սահմանային ծառայությունները ։
Բնութագրեր
Նավամատույցների ընդհանուր երկարությունը 720 մ է, խորությունը՝ մինչև 9 մ։ Այդ իսկ պատճառով Ծովային կայարանը կարող է ընդունել գործնականում ցանկացած տիպի նավ՝ ներառյալ մեծատոննաժ։ Ինչպես նաև 5 նավամատույցներից երկուսում տեղադրված է թեքամուտք՝ լաստանավերի համար։ Իր տեխնիկական հնարավորություններով «Ծովային կայարան» համալիրը կարող է ընդունել մինչև 1 միլիոն ուղևոր։ Սակայն 19-րդ դարի վերջում կառուցված նավահանգիստ տանող ջրանցքի յուրահատկության պատճառով 200 մետրից ավել երկարություն ունեցող նավերը չեն կարողանում մոտենալ Ծովային կայարանին։ Շրջագայական նավերը և լաստանավերն ընդունվում են նոր ծովային ուղևորային նավահանգստի նավամատույցներում ։
Ընդունվող նավեր
2012 թվականի մայիս ամսվա դրությամբ Ծովային կայարանը ընդունում և ճանապարհում է St. Peter Line ընկերության հետևյալ նավերին՝ «Princess Maria» (Սանկտ Պետերբուրգ - Հելսինկի) և «Princess Anastasia» (Սանկտ Պետերբուրգ - Հելսինկի - Ստոկհոլմ - Տալլին - Սանկտ Պետերբուրգ)։ 2011 թվականին 2 նավերը ծրագրվում էր տեղափոխել Ծովային ուղևորային տերմինալ՝ Մորսկոյ ճակատամասի տարածք, սակայն այդ ծրագրերը չիրագօրծվեցին («Princess Maria» նավը որոշ ժամանակ մեկնում էր նոր նավահանգստից, սակայն ետ բերվեց Ծովային կայարան ։
2003-2010 թվականներին Ծովային կայարանից կանոնավորապես Կալինինգրադ էր մեկնում «Գեորգ Օտս» լաստանավը։ 2010 թվականին լաստանավերի մուտքը Կալինինգրադ փակվեց, իսկ «Գեորգ-Օտս» լաստանավը տեղափոխվեց Վլադիվոստոկ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կայարաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կայարաններ
Արևլույս
Արևլույս, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն արև և լույս բառերից։ Նորակերտ է, քիչ գործածական ։
Դավիթ Յուրչենկո
Դավիթ Յուրչենկո, հայ ֆուտբոլիստ, Շախտյոր Կարգանդայի դարպասապահ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1986 թվականի մարտի 27-ին, Աշխաբադում, Թուրքմենական ԽՍՀ-ում ։ Ութ տարեկան հասակում նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Տվեր։ Տասը տարեկան հասակում իր ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։
Ծնվել է Ռուս-հայկական ընտանիքում (հայրը՝ ռուս, մայրը հայուհի)։
Դավիթ անվանումը պայմանավորված է իր հայկական արմատներին հետ։
Կարիերա
Սկսել է ֆուտբոլ խաղալ ութ տարեկանում Տվերի «Վոլգա» թիմի (1994-1995)։ Տեղափոխվելուց հետո Մոսկվա ընդունվում է «Սպարտակ»-ի ֆուտբոլային դպրոց, ապա գնացել«Լոկոմոտիվ»-ի ֆուտբոլային դպրոց, խաղացել է «Լոկոմոտիվ»-ի երիտասարդ կազմում։
2004 թ.-ին, խաղացել է Ռուսաստանի երկրորդ դիվիզիոնի «Տիտան» (Մոսկվա) ակումբում, իսկ հետո երկու տարի անցկացրել Լատվիայի «Մետալուրգի»-ում. 2007 թ., Յուրչենկոն տեղափխվում է Բելարուս՝ Մինսկի «Դինամոյի» (11 խաղ). 2008 թ.Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայից հրավեր է ստանում «Կռիլա Սովետովից» այնուհետև «Սամարայի» հետ փետրվարի 8-ին դարպասապահ ստորագրում է քառամյա պայմանագիր. 2008 թ-ի օգոստոսի 6-ին նա իր դեբյուտը է նշում առաջին թիմում «Վինգս»-ի հետ խաղում 1/16-րդ եզրափակիչում։ 08/09 Ռուսաստանի գավաթի ակումբի հետ «Գազովիկ» Օրենբուրգում. Իսկ Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայում դեբյուտը 2010 թ. մարտի 13-ին, «Զենիթ» դեմ խաղում։ Հունիս 22, 2013 պայմանագիր է կնքել «Ուֆա ֆա» ֆուտբոլային ակումբի հետ։ Ճանաչվել է լավագույն ֆուտբոլիստ «Ուֆա ֆա»-ում ըստ երկրպագուների քվեարկության։
Պետրեցովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)
Պետրեցովո (Петрецово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 107 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լոբի դասական գրադարան
Loeb Classical Library, մատենաշար, որը ներկայացնում է հին հունական և լատինական առավել հայտնի երկերը։ Ներկայումս թողարկում է Հարվարդի համալսարանի հրատարակչությունը։ Մատենաշարի նպատակն է ընթերցողների լայն շրջանակին մատչելի դարձնել անտիկ տեքստերը. յուրաքանչյուր գրքում ներկայացված է բնագիր լատիներեն կամ հունարեն տեքստը՝ զուգահեռ անգլերեն թարգմանությամբ։
Մատենաշարը հրատարակելու մտահղացումը բանկիր Ջեյմս Լոբինն է (James Loeb, 1867—1933), որը և սկզբնապես ֆինանսավորել է նախագիծը։ Առաջին հատորը լույս է տեսել 1912 թ.։ Ներկա պահին լույս է տեսել մատենաշարի ավելի քան 500 հատոր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրքաշարեր Կատեգորիա:Անտիկ գրականություն
Զելյոնի (գյուղ, Նոգինսկի շրջան)
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 3200 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1974 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կարադերե
Կարադերե, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Գյումուշխանեի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Զարի Էլմասյան
Զարուհի Էլմասյան (Zaruhi Elmassian, ), մասնագիտորեն հայտնի է որպես Զարի Էլմասյան, իսկ ավելի ուշ՝ Զարուհի Էլմասյան-Վարթյան, հայկական արմատներով ամերիկացի օպերային երգչուհի (քնարական սոպրանո), որն իր ձայնով առավել հայտնի է 1930-ականներին հոլիվուդյան մյուզիքլներից, այդ թվում՝ «Օզի կախարդը» մյուզիքլից։
Վաղ կյանք
Զարուհի Էլմասյանը ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Լինն քաղաքում, Ջոն Էլմասյանի և Սաթենիկ Ալուջյան-Էլմասյանի ընտանիքում ։ Ծնողները ծնվել են Հայաստանում ։ Ընտանիքը Ֆրեզնո է տեղափոխվել, երբ ծնվել է Զարուհու կրտսեր քույրը՝ Ալիսը ։ Զարուհին սովորել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի Ֆրեզնոյի պետական քոլեջում, Իսթմանի երաժշտական դպրոցում և Նոր Անգլիայի կոնսերվատորիայում ։ Քոլեջում նա յուրացրել իտալերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն երգեր ու օպերային արիաներ։ Ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի երաժշտական համալսարանը և Բոստոնի «Նյու Ինգլանդ» կոնսերվատորիան։
Կարիերա
1929 թվականին Էլմասյանը երգել է ռադիոհաղորդումների ժամանակ, 1930-1932 թվականներին երգել է Սան Ֆրանցիսկոյի օպերայում՝ հանդես գալով «Հենզել և Գրետել», Մանոն, Տանհոյզեր և Կարմեն օպերաներում ։ Երգել է Լոս Անջելեսի օպերայում, 1930-1940 թվականներին Կալիֆոռնիայում եղել է համերգային երգիչ և եկեղեցական մենակատար     ։
Առաջին անգամ հանդես է եկել Լոս Անջելեսի «Գրանդ օպերայում»՝ Ֆրանկիտայի, Միքայելայի դերերգերով (Ժ. Բիզեի «Կարմեն»)։ Երգել է նաև Սան Ֆրանցիսկոյի, Նյու Յորքի, նաև Բոստոնի «Ամերիկայի երիտասարդություն» օպերային խմբերի հետ։ Դերերգերից են՝ Նորիան (Գ. Դոնիցետտիի «Դոն Պասկուալե»), Դեսպինա (Վ. Ա. Մոցարտի «Այդպես են վարվում բոլորը»), Նեդդա (Ռ. Լեոնկավալլոյի «Պայացներ») և այլն։
Հանդես է եկել նաև որպես կամերային երգչուհի։ Մեներգել է Լ. վան Բեթհովենի 9-րդ, Գ. Մահլերի 4-րդ, Է. Բլոխի «Իսրայել» սիմֆոնիաներում, ելույթներ ունեցել Լոս Անջելեսի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ անվանի դիրիժորներ Ա. Ռոձինսկու և Օ. Կլեմպերերի ղեկավարությամբ։
1940 թվականին Բոստոնում Զարուհի Էլմասյան-Վարդյանին նվագակցել է Ալան Հովհաննեսը։ 1959 թվականին (ամուսնու՝ երգիչ և դերասան Սեդրակ Վարդյանի հետ) այցելել է Երևան, հայկական ռադիոյում ձայնագրել Ռ. Մելիքյանի «Օրոր Նազիկին», Հ. Սամուելյանի «Վարդի պես սիրուն» ռոմանսները, «Վերադարձրու ինձ իմ քաղաքը» նեգր. և «Ինչպես մոռանամ սերս» իտալերեն երգերը։ Ղեկավարել է Լոս Անջելեսի Սբ․ Հակոբ եկեղեցու 60-հոգանոց երգչախումբը, կատարել աշխարհիկ, նաև հայկական ժամանակակից երգեր։
Էլմասյանը վոկալ կատարումներով, սովորաբար չգրանցված, հանդես է եկել հոլիվուդյան մյուզիքլներում, այդ թվում՝ «Հիանալի է ողջ մնալ» (1933), «Չարաճճի Մարիետա» (1935) «Խոլորձներ քեզ համար» (1935), «Ահա ռոմանտիկա» (1935), «Մեծն Զիգֆիլդը» (1936), «Չարլի Չանը օպերայում» (1936), «Գարնան երգը» ( Maytime, 1937), «Սիրահարներ» (1938), «Ոսկե արևմուտքի աղջիկը» (1938), «Օզի կախարդը» (1939)  , և «Բրոդվեյի սերենադ» (1939)։ Զարի Էլմասյանը եղել է նաև Լոս Անջելեսի Սուրբ Հակոբ Հայ Առաքելական եկեղեցու երաժշտական ղեկավարը և Dominant Music Club պրոֆեսիոնալ երաժիշտների կանանց ակումբի անդամ ։
Ամուսնու հետ նկարահանվել է հայալեզու «Անուշ» (1945) երաժշտական մելոդրամայում ՝ հիմնված Հովհաննես Թումանյանի համանուն ստեղծագործության և Արմեն Տիգրանյանի Անուշ օպերայի վրա  ։ Նրանք թողարկել են նաև «Հայկական երգեր» անվանումով ձայնասկավառակ ։ Զարի Էլմասյանի կատարումներից հնչում են նաև «Oscar Levant Plays Levant & Gershwin» ալբոմում ։
1930 թվականին դարձել է Լոս Անջելեսում գործող Հայ արվեստագետների ընկերակցության նախագահ։ Նրա կատարումերը հնչել են ամերիկյան կինոնկարներում, նկարահանվել է «Խոլորձներ քեզ համար», «Հաղթական» ֆիլմերում։
1933 թվականին հայտնվել է գլխավոր լուրերում, երբ հարցաքննվել է ատամնաբույժ Լեոն Սիվերի սպանության համար, որը, ըստ երևույթին, Լոս Անջելեսի օպերայում Էլմասյանի կատարումների երկրպագուն է եղել ։ Սիվերը եղել է Արվեստագետների հիմնադրամի հիմնադիրն ու տնօրենը, որը 1930 թվականին Էլմասյանին կրթաթոշակ է տվել ։
Անձնական կյանք
Զարի Էլմասյանը 1942 թվականին Լաս Վեգասում ամուսնացել է կինոխմբագիր Սեդրակ Վարթյանի հետ ։ Ամուսինը մահացել է 1986 թվականին։ Զարին մահացել է 1990 թվականին, Լոս Անջելեսում, 83 տարեկան հասակում ։ Վարթյանների համատեղ գերեզմանը գտնվում է Ինգլվուդ Պարկ գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայերն ԱՄՆ-ում Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ
Բադյա (Ուգդիմ Յուի վտակ)
Բադյա (Бадья), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուգդիմ Յու գետի աջ ափին՝ 48 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 40 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա։ Գետի ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ռանդերզաքեր
Ռանդերզաքեր  (Randersacker), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3400 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 16,20 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 79 175։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Մոգրիցա
Մոգրիցա (Могриця), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1672 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոգրիցա գյուղում բնակվում էր 849 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1672 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ջելաիրյաններ
Ջելաիրյաններ, մոնղոլական բռնապետական տոհմ Մերձավոր Արևելքում (14-15-րդ դարի․ առաջին երեսնամյակ)։ Հիմնադիրն է Հասան Բուզուրգը, որը Հուլավյան իլխան Աբու Սայիդի օրոք (1316-1335) եղել է Անատոլիայի կուսակալ, 1330-ական թվականների գերիշխանության համար կատաղի կռիվներ մղել Չոբանյանների դեմ, 1341 թվականին նրանց հետ կնքած պայմանագրով ստացել իւքսանության արմ․ և հյուսիսարևմտյան շրջանները՝ Բաղդադ կենտրոնով։ Հասան-Բուզուրգի որդի Ուվեյսը (1356—74) 1360 թվականին նվաճել է Ատրպատականը, իրեն հայտարարել «սուլթան», ստեղծել ընդարձակ տերություն՝ Թավրիզ կենտրոնով։ Ջելաիրյանները թվականի տիրապետության տակ է գտնվել նաև Հայաստանի մեծագույն մասը։ Երկիրն ավերվել է պատերազմներից և կողոպտչական արշավանքներից։ Հայերը, որպես քրիստոնյա ժողովուրդ, ենթարկվել են կրկնակի շահագործման։ Այնուամենայնիվ, Ուվեյսի իշխանության տարիներին որոշ, չափով կարգավորվել է հարկերի գանձումը, սահմանափակվել են պաշտոնյաների չարաշահումները։ Ուվեյսի որդի Հուսեյնի օրոք (1374-1382) կենտրոնական իշխանության դեմ ապստամբել են վաչկատուն ցեղապետները (հատկապես կարա-կոյունլուները)։ Ջելաիրյանների տերությունը մասնատվել է (Ուվեյսի որդի Բայազիտը 1383-1385 թվականին միանձնյա իշխել է Հարավային Հայաստանում, կարա-կոյունլու Կարա-Մուհամմեդը՝ Հայաստանի կենտրոնական շրջաններում) և թուլացել։ Ոսկե հորդայի խան Թողթամիշը 1385 թվականին գրավել է Թավրիզը, Ջելաիրյանները Ատրպատականից դուրս մղել Բաղդադ։ Լենկթեմուրի արշավանքների ժամանակ Ջելաիրյանները քաշվել են Եգիպտոս և միայն նրա մահից (1405) հետո կրկին նվաճել Բաղդադը, ապա՝ Թավրիզը։ Կարա-կոյունլու Կարա-Ցուսուֆը 1410 թվականին պարտության է մատնել Ջելաիրյաններին, գրավել Թավրիզը, մահապատժի ենթարկել Ահմադ սուլթանին ն նրա որդիներին, 1411 թվականին նվաճել նաև Բաղդադը։ Ջելաիրյանների վերջին ներկայացուցիչները իշխել են Հարավային Իրաքում (մինչև 1432)։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ջելաիրյաններ Կատեգորիա:Մոնղոլական կայսրություն Կատեգորիա:Մերձավոր Արևելքի պատմական պետություններ
Դերասան Ադամյանի մահը
«Դերասան Ադամյանի մահը», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1891 թվականին ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1891 թվականի հունիսի 7-ին ։