Վիտտորիա_Կալդոնի
Մշակույթում և գրականության մեջ
Եվրոպական մշակույթում ռոմանտիզմի և պատմականության տարածման հետ, XVIII—XIX դարերի սահմանագծին սկսեց ավելանալ Իտալիայի և իտալական բնորդուհիների նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Հատկապես դրան նպաստեց պատմական ոճի նկարիչ Վինչենցո Կամուչչինին, ով 1806-1844 թվականներին հռոմեական Սուրբ Լուկայի Ակադեմիայի տնօրենն էր։ Հռոմում բացվում էին օտարերկրյա գեղարվեստի ակադեմիաների ներկայացուցչություններ (հատկապես աչքի էին ընկնում Հռոմում Ֆրանսիական ակադեմիան), սկսեցին հայտնվել նկարիչների գաղութներ, որոնք զբոսաշրջիկների էսթետիկ կարիքներն էին բավարարում։ Իտալացի բնորդուհիները մեծ պահանջարկ ունեին, փոխվել էր նրանց սոցիալական կարգավիճակը, մոդելները ամուսնանում էին օտարերկրացի նկարիչների հետ, օրինակ Ֆորտունատա Սեգատորին Սուբյակոյից, դարձավ Չարլզ Կոլումանի կինը։ Այդ ժամանակներում որոշակի ուղղվածություն առաջացավ՝ քաղաքացուհի բնորդները մերկ էին բնորդում, իսկ արվարձաններից՝ մասնավորապես Ալբանոյից, բնորդում էին ավանդական հագուստով։ Կիրառական արվեստում ձևավորվել էր նոր ժանր՝ իտալուհիների դիմանկարները, որոնք բնական մարդկանց էին մարմնավորում։ Հայտնի արվեստաբան Պենսգենի կարծիքով, Վիտտորիա Կալդոնիի հաջողությունը բացատրվում էր, նրանով, որ «Կալդոնիի մեջ միահուսվում և իդեալական միաձուլման էին հասնում դիմագծերի դասական կատարելիությունը, աղջկական մաքրությունն ու բուրժուական քաղաքավարությունը»։ Ջուլիանին նշել է, Նիկոլայ Գոգոլի համանուն պատմվածքում, Աննունցիատայի կերպարի ձևավորման մեջ Կալդոնիի դերը։ Չնայած Գոգոլը ծանոթ էր Լապչենկոյի հետ, ոչ մի ապացույց չկա նրա և Կալդոնիի անձնական հանդիպումների մասին։ Գրողի ներշնչման աղբյուր է հանդիսացել Ֆրանց Լյուդվիգ Կատելի վրձնած դիմանկարը, ընդ որում դրա մի քանի գրաֆիկական պատկերները, որոնք կորած էին համարվում, հայտնաբերվել են 1990-ական թվականներին Էրմիտաժի հավաքածուներում։ Դրանք պահպանվել են Վասիլիյ Անդրեևիչ Ժուկովսկու ալբոմում և հնարավոր է հայտնված լինեն նկարչի մոտ 1833 կամ 1838-1839 թվականներին նրա Իտալիա այցելության ժամանակ։ Կարլ ֆոն Ռումորը արվեստի իր տեսության մեջ օգտագործել է Վիտտորիա Կալդոնիի անվանական կերպարը։ Իր «Իտալական հետազոտությունների» («Italienische Forschungen», 1827) առաջին գլխում նա հաշվել էր Վիտտորիայի 44 դիմանկար և եկել այն եզրահանգմանը, որ նրա կառուցվածքի ու համամսնությունների ներդաշնակությունը վեր է գեղարվեստական արտապատկերման հնարավորություններից։ Այս միտքը բազմիցս կրկնվել է այն ժամանակվա ռոմանտիկների երկխոսություններում։ Ֆոն Ռումորի գաղափարը դարձավ Նիկոլայ Գավրիլովիչ Չեռնիշևսկու 1855 թվականի մայիսի 10-ին Սանկտ-Պետերբուրգում պաշտպանած «Արվեստի և իրականության էսթետիկ հարաբերությունները» ատենախոսության մեջ նրա քննադատության օբյեկտը։ Չեռնիշևսկին հերքում էր ֆոն Ռումորի այն պնդումը, որ Վիտտորիան իր մեջ մարմնավորում է կատարյալ գեղեցկության իդեալը՝ «Վիտտորիան առանձնահատուկ գեղեցկուհի է, իսկ անհատը չի կարող բացարձակ լինել, սրանով էլ ամեն ինչ ասվում է»։ Գոգոլյան Աննունցիատայի և Իվանովի գեղանկարչության մեջ անդրադարձած ալբանական գեղջկուհի Կալդոնիի կերպարները, այսպես թե այնպես ներկա էին ռուսական պոեզիայում և արձակում մինչ քսաներորդ դարի սկզբները։ Այս օրինակով դրանց է վերաբերում նաև 1953 թվականին, Պաբլո Պիկասոյի լիտոգրաֆիայի տեխնիկայով վրձնած Կալդոնիի դիմանկարը։ 1980-ականներին սրվեց Արվեստի պատմության մեջ Կալդոնիի դերի հետաքրքրությունը։ 1995 թվականին լույս տեսավ ռուս-իտալական մշակույթի կապերի մասնագետ Ջուլիանիի գիրքը, որը Իտալիայում կտրուկ ակտիվացրեց Կալդոնիի մասին հետաքրքրությունը։ 2006 թվականին գրվեց գրքի այն բաժինը, որը պատմում էր Կալդոնիի և Գոգոլի, Իտալիայում անց կացրած կյանքի ժամանակատավածի, մասին, որը երեք տարի անց ռուսերեն թարգմանվեց։ 2012 թվականին Ջուլիանին հրատարաակեց Վիտտորիա Կալդոնիի ճշգրտված կենսագրությունը, որը լույս տեսավ իտալերեն և ռուսերերն։ 2006—2009 թվականներին Գերմանիայում պաշտպանվեցին Քյոլցի (Դորտմունդի համալսարան) և Հայտկետտերի Մյունստերյան համալսարան ատենախոսությունները։ Վերջինում Կալդոնիի ճակատագիրը քննարկված էր նույն շրջանակներում ինչ որ XVIII-XIX դարերի բնորդուհիների՝ Սառա Սիդդոնսի, Էմմա Համիլտոնիի և Ջեյն Մորրիսի ճակատագրերը։ Ուսումնասիրողների կարծիքները չէին համընկել Կալդոնիին նվիրված արվեստի նմուշների գնահատման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ Կալդոնի-Լապչենկո կյանքը առ այժմ վատ է ուսումնասիրված, հատկապես Ռուսաստան տեղափոխումից հետո։