cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հորոսկոպ
Մարդու կենդանակերպի նշանն ու հորոսկոպը
Դարեր շարունակ հորոսկոպի ստեղծումը երկարատև և դժվարին գործընթաց էր, որը կապված էր մաթեմատիկական բարդ հաշվարկների հետ։ Աստղագուշակության վարպետ դառնալու համար հաճախ անհրաժեշտ էր ամբողջ մի կյանք նվիրել այս արվեստին։ 16-րդ դարի հայտնի աստղագուշակ Ջ.Կարդանոն իր առաջին աֆորիզմում գրում է՝ "Կյանքը կարճատև է, Արվեստը հավերժ, Փորձը դժվարությամբ է ձեռք բերվում, Բատողությունը ծանր է նվաճվում, այդ պատճառով անհրաժեշտ է, որ Հետազատողը ոչ միայն հորոսկոպների որոշակի քանակության ուսումնասիրությամբ վարժվի, այլև որ նա ջանասիրաբար ուսումնասիրի նրանց ստեղծագործություններն, ովքեր խելամտորեն մեկնել են այս Գիտությունը, նա պիտի իր զբաղմունքը դարձնի իրերի բնական պատճառների ուսումնասիրությունը փորձարարական ճանապարհով, մոլորակների և անշարժ աստղերի շարժումն ու ճշգրիտ դիրքերի որոշումը, բայց առավելապես նա պետք է լինի ճշմարտության կրքոտ որոնող։" Այսպիսով հորոսկոպի ստեղծումն ու ուսումնասիրությունը աստղագուշակի համար մշտապես եղել է մարդու և տիեզերքի ճանաչողության հավերժական գործընթաց, միստիկ արարողություն, որը նրան մոտեցրել է արարչության գաղտնիքների բացահայտմանը։ Հորոսկոպի ստեղուծմը պատահական պահի զբաղմունք չէր, անհատական հորոսկոպները կազմվում էին ժամանակի որոշակի պահին, երբ երկնային մարմինների դիրքերը բարենպաստ էին դրա համար։ Հին աստղագուշակության մեջ կոսմոգրամման երբեք հորոսկոպից անկախ չէր դիտարկվում։ Միջնադարյան հորոսկոպները ունեին բացված ծրարի տեսք, որի անկյուններում նշվում էին մոլորակների դիրքերը կենդանակերպի նշաններում և աստղագուշակական տներում։ Աստղագուշակական ավանդույթի համաձայն կարևորվում էր հատկապես ծննդյան պահին ելնող նշանը կամ առաջին տունը։ Այդ նշանն իշխող մոլորակը անվանվում էր մարդու ծննդյան տիրակալը և համարվում նրա հովանավորը։
XX դարի սկզբի անվանի աստղագուշակ Ալան Լեոն, որն ուներ չափազանց մեծ քանակության հորոսկոպների պատվերներ, ստիպված էր փոփոխություններ մտցնել այս ոլորտում։ Նա մշակեց հորոսկոպի վերլուծության էքսպրես մեթոդ, որը արագորեն հասանելի և հասկանալի կլիներ հասարակության լայն շրջանակի համար։ Ելնելով այն փաստից, որ Արևը մեծ կշիռ ունի հորոսկոպի մեջ, Ալան Լեոն կրճատեց հորոսկոպի վերլուծությունը՝ հանգեցնելով այն կենդանակերպի նշաններում Արևի դիրքի վերլուծության։ Կենդանակերպի ամեն մի նշանում Արևը գտնվում է մոտ 30 օր ՝ նշանից նշան անցնելով յուրաքանչյուր ամսվա վերջին տասնօրյակում։ Այսպիսով ամեն տարվա մարտի 21-ից ապրիլի 20-ը բոլոր ծնվածներն անկախ ծննդավայրից, ծննդյան օրից և ժամից համարվում են Խոյ նշանի տակ ծնված, ապրիլի 20-ից մայիսի 21՝ Ցուլ և այլն։ Այդպես սկիզբ առավ մինչ այժմ մեծ ժողովրդականություն վայելող արեգակնային աստղագուշակությունը, որի կանխատեսումները լայնորեն տարածում են ժամանակակից բոլոր լրատվաիջոցերը։
= Հղումներ =
Կատեգորիա:Աստղագուշակություն
Ռոժանովո
Ռոժանովո (Рожаново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 138 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրիվետնոե (այլ կիրառումներ)
Պրիվետնոե, կարող է վերաբերել՝
Մարաթոնի ճակատամարտ
Մարաթոնի ճակատամարտ - հույն-պարսկական պատերազմների խոշոր ճակատամարտերից մեկը։ Տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 490 թվականի սեպտեմբերի 12-ին, Աթենքից մոտ 42 կմ հեռավորության վրա գտնվող Մարաթոն բնակավայրի մոտ։
Մարաթոնի ճակատամարտում պարսկական բանակը ջախջախիչ պարտություն է կրում։ Միլթիադեսի գլխավորությամբ հույների և պլատեացիների միացյալ բանակը ոչնչացնում է հակառակորդի զորքի մեծ մասը։ Դա հույների առաջին հաղթանակն էր Աքեմենյան կայսրության զորքի դեմ։ Պարսիկների համար պարտությունը մեծ հետևանքներ չունեցավ. նրանց պետությունը գտնվում էր հզորության գագաթնակետին և հսկայական միջոցներ ուներ։ Այդ անհաջող արշավանքից հետո Դարեհը մեծ զորք է հավաքում ամբողջ Հունաստանը գրավելու համար։ Նրա ծրագրերին խանգարում է Եգիպտոսի՝ մ.թ.ա. 482 թվականի ապստամբությունը։ Դարեհի մահից հետո գահն անցնում է որդուն՝ Քսերքսեսին։ Ճնշելով եգիպտացիների ապստամբությունը՝ Քսերքսեսը շարունակում է նախապատրաստել Հունաստանի դեմ արշավանքը։
Սկզբնաղբյուրներ
Մարաթոնի ճակատամարտը նկարագրող, մինչև մեր օրերը հասած, հիմնական սկզբնաղբյուրը համարվում է Հերոդոտոսի «Պատմության» VI գիրքը։ «Իմ պարտքն է փոխանցել այն, ինչ պատմում են, բայց, իհարկե, հավատալ ամբողջին ես պարտավոր չեմ։ Եվ այս կանոնին ես կհետևեմ իմ պատմական աշխատությունում» ,- այսպիսի մոտեցում է ցուցաբերել պատմահայրն իր աշխատությանը, որը որոշակի քննադատության տեղիք է տվել։ «Պատմության» մեջ տեղեկությունների արժանահավատությունը տարբեր է։ Առանձին պատմություններ կարելի է համարել նովելներ և լեգենդներ։ Միևնույն ժամանակ ուսումնասիրությունները հաստատում են Հերոդոտոսի տվյալները։ Իր աշխատությունը գրելիս նա օգտվել է լոգոգրաֆների երկերից, օրակուլների ասացվածքներից, պաշտոնական բնույթի արձանագրություններից (մագիստրատուրաների, քրմերի և քրմուհիների ցուցակներ և այլն), ականատեսների վկայություններից և բանավոր ավանդություններց։ Հերոդոտոսին խորթ չէր նաև քաղաքական միտումնավորությունը։ Ապրելով Աթենքում՝ նա բարձր էր գնահատում աթենացիների դերը պարսիկների դեմ տարած հաղթանակում։ Սպարտայի մասին գրում է զուսպ՝ չմերժելով նրա ներդրումը պատերազմում։ Հատկապես բացասաբար է վերաբերվում համահելլենական գործը դավաճանած Թեբեին։
Կտեսիասը լրացնում և, միևնույն ժամանակ, հակադրվում է Հերոդոտոսին ։ Լինելով տոհմական բժիշկ՝ նա գերի է ընկնում պարսիկների մոտ և դառնում է Արտաքսերքսես II-ի պալատական բժիշկը։ Լինելով պարսից արքայի բուժող բժիշկը՝ Կտեսիասն իբրև թե հնարավորություն է ստանում ուսումնասիրել արխիվային նյութերը և, վերադառնալով հայրենիք, գրում է «Պարսից պատմությունը» (Περσικά): Կտեսիասը քննադատում է և անտիկ հեղինակներին, և ժամանակակից ուսումնասիրողներին։ Արդի պատմաբանները կասկածում են, որ Կտեսիասն օգտագործել է պարսկական պաշտոնական տարեգրությունները ։ Քննադատելով նախորդ պատմիչներին՝ նա շատ բան արտագրել է նրանցին՝ փոխելով միայն որոշ մանրամասեր։ Կտեսիասը մեղադրում է Հերոդոտոսին ստի և հնարելու մեջ։ Ընդ որում ժամանակակից պատմաբանները նշում են, որ կան հորինված կերպարներ «Պարսից պատմության» մեջ ։ Ինչպես նաև Կտեսիասը կոպիտ սխալներ է թույլ տալիս ժամանակագրության և զինվորների թվաքանակի մեջ ։
Հույն-պարսկական պատերազմներին անդրադարձել են նաև անտիկ հեղինակներ Պլուտարքոսը և Կորնելիուս Նեպոսը։ Մարաթոնի ճակատամարտի վերաբերյալ տվյալներ կան Պլուտարքոսի՝ Արիստիդեսի և Կորնելիոս Նեպոսի՝ Միլթիադեսի կենսագրությունների մեջ։
Վեց դար անց Պավսիանոսը նկարագրել է ճակատամարտի վայրում պահպանված գերեզմանային երեք բլուր. մեկը՝ աթենացիների, երկրորդը՝ պլատեացիների, երրորդը՝ ճակատամարտին մասնակցած ստրուկների։ Համաձայն հին հույն աշխարհագետի՝ Մարաթոնի դաշտում են թաղում նաև Միլթիադեսին ։ Մարտի դաշտում գերեզմանների մասին վկայում է նաև Թուկիդիդեսն իր «Պատմության» մեջ ։ Հնագիտական պեղումները հաստատում են անտիկ հեղինակների վկայությունները։ Հ. Շլիմանի և Վ. Ստաիսի պեղումների ժամանակ գտնվել են Պավսիանոսի և Թուկիդիդեսի նկարագրած դամբարանները ։
Իրադրությունն Աթենքում
Տիրան Պիսիստրատի մահից հետո մ.թ.ա. 527 թվականին իշխանությունն անցնում է նրա որդիներին՝ Հիպարքոսին և Հիպպիոսին։ Հիպարքոսի սպանությունից հետո մ.թ.ա. 514 թվականին ողջ մնացած Հիպպիոսն իրեն շրջապատում է վարձկաններով, որոնց շնորհիվ հույս ուներ պահպանել իշխանությունը։ Մ.թ.ա. 510 թվականին Սպարտայի արքա Կլեոմենոսը ռազմական արշավանք է կազմակերպում Աթենքի դեմ, որի արդյունքում տիրանը գահընկեց է արվում։ Աթենք է վերադառնում Ալկմեոնյան տոհմի ներկայացուցիչ Կլիսթենեսը։ Նրան հանձնարարվում է նախապատրաստել նոր օրենքներ։ Նրա նորամուծությունների շնորհիվ Աթենքում հաստատվում է դեմոկրատիա։ Նրա կողմից ընդունվեց նաև օստրակիզմը՝ քվեարկության միջոցով քաղաքից վտարումը դեմոկրատիային սպառնացող երևելի քաղաքացիներին ։ Կլիսթենեսի նորամուծությունները դուր չէին գալիս աթենացի ազնվականներին՝ Էվպատրիդներին։ Արքոնտ ընտրելով իրենց ներկայացուցիչ Իսագորասին՝ նրանք վտարեցին Կլիսթենեսին և չեղարկեցին նրա ռեֆորմները։ Իսագորասին և նրա կողմանկիցներին պաշտպանում էին սպարտացիները։ Դեմոսը, չնդունելով փոփոխությունները, ապստամբություն բարձրացրեցին և վտարեցին թե Իսագորասին և թե սպարտացիներին ։ Նրանց վտարումից հետո քաղաքը հզորացավ, սակայն բնակչությունը երկյուղում էր սպարտացիների վրեժից։ Նրանց բանակի նկատմամբ վախն այնքան մեծ էր, որ մ.թ.ա. 508/507 թվականին Կլիսթենեսը դեսպանություն է ուղարկում Սարդի՝ պարսից արքայի եղբայր և սատրապ Արտաֆերնեսի մոտ, սպարտացիների դեմ դաշինք կնքելու առաջարկով։ Պարսիկները աթենացիներից պահանջեցին «հող և ջուր» ։ Դեսպանները համաձայնվում են, այդ խորհրդանշական գործողությունը նշանակում էր, որ նրանք ընդունում են իրենց հնազանդությունը։ Թեև տուն վերադառնալով՝ դեսպանները խիստ քննադատության են ենթարկվում, այնուամենայնիվ պարսիկները աթենացիներին համարում էին իրենց հպատակնենրը, որոնց հետագա անհնազանդությունը դիտարկում էին որպես ապստամբություն։ Աքեմենյան կայսրության՝ դեպի Հունաստան կատարած ռազմական արշավանքների գլխավոր նպատակներից մեկը Աթենքի նվաճումն էր։
Հույն-պարսկական պատերազմների սկիզբը
Մ.թ.ա. 499 թվականին Փոքր Ասիայի հունական պոլիսները, որոնք գտնվում էին պարսից թագավորության իշխանության ներքո, ապստամբություն են բարձրացնում։ Ապստամբները ներկայացուցիչներ են ուղարկում Էգեյան ծովի արևմտյան ափերի հույների մոտ։ Սպարտացիները չեն ցանկանում մտնել ռազմական բախման մեջ պարսիկների հետ, իսկ աթենացիները որոշում են օգնության ուղարկել 20 նավեր : Ապստամբներին հաջողվում է գրավել և հրկիզել կայսրույան կարևոր քաղաքներից մեկը՝ Սարդեսը։ Դարեհը ցանկանում է պատժել ապստամբության մասնակից և անհնազանդ հույներին, ինչպես նաև գրավել հունական մասնատված քաղաքները։ Մ.թ.ա. 492 թվականին պարսից զորավար Մարդոնիոսի արշավանքի ժամանակ նվաճվում է Թրակիան, Մակեդոնիան ընդունում է պարսից արքայի գերիշխանությունը ։ Այդպիսով պարսիկներն ապահովում են իրենց ցամաքային զորքերի մուտքը Հին Հունաստան։ Մ.թ.ա. 491 թվականին Դարեհը դեսպաններ է ուղարկում հունական բոլոր անկախ քաղաքներ՝ պահանջելով «հող և ջուր», որը նշանակում էր հնազանդություն Աքեմենյան տերությանը։ Բոլոր քաղաքները, բացի Աթենքից և Սպարտայից, ընդունում են ստորացուցիչ պահանջները։ Աթենքում դեսպանները դատապարտվում են և պատժվում, Սպարտայում դեսպաններին գցում են ջրհորը՝ այնտեղից հող և ջուր վերցնելու ։
Ճակատամարտից առաջ
Էրետրիան գրավելուց հետո պարսիկները նավարկում են Ատտիկայի ուղղությամբ։ Աթենքի նախկին տիրան Հիպպիոսի խորհրդով նրանք ափ են իջնում Մարաթոն քաղաքից ոչ հեռու գտնվող հովտում ։ Նվաճողների համար այն մի շարք առավելություններ ուներ։ Նախ հովիտը գտնվում էր Էրետրիայի մոտ, նավահանգիստը հարմար էր և անվտանգ, պարսիկները կարող էին գտնել հարուստ արոտատեղիներ իրենց ձիերի համար։ Դատիսն ու Արտափրենեսը չէին մտածում ճակատամարտել բաց դաշտում և կարծում էին, որ աթենացիներն իրենց քաղաքի պարիսպների մոտ կպայքարեն։ Հիպպիոսի հավաստիացմամբ՝ հովտից կարելի էր հարմար ճանապարհով հասնել Աթենք։
Իմանալով դրա մասին՝ աթենացիներն իրենց զորքն ուղարկեցին Մարաթոն։ Զորքն, ավանդույթի համաձայն, ղեկավարում էին տասը ստրատեգոսները ։ Օգնության էին եկել նաև Պլատեի աշխարհազորը։ Հետագա գործողությունների վերաբերյալ ստրատեգոսները տարբեր տեսակետեր ուներին։ Մի մասը դեմ էր ճակատամարտին զորքերի սակավության պատճառով, մյուսներն, ընդհակառակը, խորհուրդ էին տալիս ճակատամարտել։ Միլթիադեսը դիմում է Կալիմաքոսին, որի որոշումից էր կախված վերջնական վճիռը, հետևյալ խոսքերով.
Իր խոսքերով Միլթիադեսը համոզում է Կալիմաքոսին ճակատամարտել, և բոլոր ստրատեգոսները, Արիստիդեսին հետևելով,իրենց ղեկավարլեու հերթը զիջում են Միլթիադեսին ։ Աթենացիների և պլատեացիների բանակը հասնում է մարտի դաշտ։ Դաշտն ընդարձակ տարածություն էր, որը ծովափով ձգվում էր հարավից հյուսիս-արևելք և Պենտելյան լեռներից թափվող ջրվեժով բաժանվում էր երկու մասին։ Նրա հարավային մասում ծովափին հասնող Պենտելիկոն լեռն էր, հյուսիսային մասը նույնպես շրջապատված էր լեռներով։ Հյուսիս-արևելայն հատվածում ճահիճներ էին, որոնց կանաչ մակերեսը տեսողական խաբկանք էր ստեղծում։
Հունական զորք
Հերոդոտոսը տվյալներ չի հաղորդում հույների զորքի թվաքանակի մասին Մարաթոնի ճակատամարտում։ Կորնելիոս Նեպոսը և Պավսանիասը հայտնում են 9 հազար աթենացիների և հազար պլատեացիների մասին։ III դարի հռոմեացի պատմիչ Հուստինիոսը գրում է 10 հազար աթենացիների և հազար պլատեացիների մասին ։ Այս թվերը համեմատելի են Պլատեայի ճակատամարտում մասնակցած զինվորների հետ 11 տարի անց ։ Պավսանիասնը,«Հելլադայի նկարագրությունը» աշխատության մեջ խոսելով մարաթոնյան հովտի մասին, հայտնում է եղբայրական գերեզմանների մասին՝ աթենացիների,պլատեացիների և ստրուկների, որոնց առաջին անգամ ռազմական գործողություններին մասնակից էին դարձրել ։ Ժամանակակից պատմաբանները համաձայն են ճակատամարտում մասնակցած հույների՝ անտիկ սկզբնաղբյուրներում նշվող թվաքանակի հետ։
Պարսկական զորք
Հերոդոտոսի համաձայն՝ պարսիկների նավատորմը կազմված էր 600 նավերից։ Նա զորքի ճշգրիտ թիվ չի հայտնում՝ ասելով միայն, որ այն «մեծաքանակ էր և լավ զինված» ։ Անտիկ սկզբնաղբյուրներին բնորոշ է պարտված հակառակորդի զորքի թվաքանակի չափազանցումը։ Դա հելլենների հաղթանակն ավելի հերոսական էր դարձնում։ Պլատոնի տրամախոսության և Լիսիասի «Դամբանականի» մեջ վկայվում է 500հազարի մասին։ Հռոմեացի պատմիչ Կոռնելիոս Նեպոսը հայտնում է, որ Դատիսի և Արտափրենեսի զորքը կազմում էր 200հազար հետևակ և 10 հազար հեծելազոր ։ Ամենամեծ թիվը՝ 600 հազար, հանդիպում է Հուստինիոսի մոտ ։
Ժամանակակից պատմաբանները Հելլադա ներխուժած պարսկական զորքի թիվը գնահատում են միջինը 25 հազար հետևակ և հազար հեծյալ (թեև հանդիպում է նաև 100 հազար թիվը)։
Հունական և պարսկական զորքերի համեմեատական նկարագիր
Պարսկական բանակը կազմված էր Աքեմենյան տերությանը ենթակա տարբեր երկրների և ցեղերի ներկայացուցիչներից։ Յուրաքանչյուր ժողովրդի զինվոր ուներ սեփական զենքն ու զրահը։ Հերոդոտոսի մանրամասն նկարագրությամբ պարսիկներն ու մարերը կրում էին թաղիքե փափուկ գլխարկներ, տաբատներ և բազմագույն քիտոններ։ Զրահը հավաքված էր երկաթե թեփուկներից, վահանները՝ հյուսված ճյուղերից։ Զինված էին կարճ նիզակներով և մեծ աղեղներով, եղեգնյա նետերով։ Աջ ազրին կրում էին դաշույն (ակինակ)։ Մյուս ազգերի զինվորները ավելի վատ էին զինված, հիմնականում աղեղներով, հաճախ նույնիսկ միայն մահակներով և սրածայր փայտերով։ Պաշտպանական զրահներից Հերոդոտոսը բացի վահաններից հիշատակում է պղնձե, կաշվե և նույնիսկ փայտե սաղավարտներ ։
Հունական փաղանգը ներկայացնում էր ծանրազեն զինվորների գծային հոծ մարտաշար։ Մարտի ժամանակ գլխավոր խնդիրը նրա ամբողջության պահպանումն էր. ընկած զինվորին փոխարինում էր նորը։ Փաղանգի զարգացման համար գլխավոր գործոն էր կլոր վահանի (հոպլոն) կիրառումը և կորնթոսյան փակ սաղավարտը։ Վահանի ներսի հատվածում ամրացնում էին կաշվե փոկեր, որի միջով անց էին կացնում ձեռքը։ Այդպիսով, զինվորները վահանը կրում էին ձախ նախաբազուկով կիրառում՝ բռնած ծայրամասի փոկից ։ Այդպիսի վահանը, պաշտպանելով հոպլիտին ձախ կողմից, բաց էր թողնում մարմնի աջ մասը։ Այդ պատճառով հունական փաղանգում զինվորները պետք է կանգնեին հոծ գծով այնպես, որ ամեն մի հոպլիտ պաշտպաներ իր կողքինին ձախից։ Հույնի համար մարտի ժամանակ վահանի կորուստը համարվում էր անպատվություն, քանզի այն ոչ միայն սեփական անվտանգությունն էր ապահովում, այլ նաև ամբողջ տողանի։ Մ.թ.ա. VI—V դարերի հոպլիտի գլուխը պաշտպանում էր կորնթոսյան տիպի բրոնզե սաղավարտը, որը կրում էին թաղիքե գլխարկի վրա։ Այդպիսի սաղավարտը լիովին պաշտպանում էր գլուխը, սակայն սահմանափակում էր կողմային տեսողությունը և լսողությունը։ Զինվորը թշնամուն տեսնում էր իր առջև։ Հույն-պարսկական պատերազմների ժամանակ տարածված էին նաև, այսպես կոչված, «անատոմիական» բրոնզե պատյանը՝ կուրծքը և իրանը պաշտպանող մասերից, որոնք ճշգրտությամբ կրկնում էին տղամարդու իրանի մկանային կառուցվածքը։ Պատյանի տակ հոպլիտը հագնում էր վուշե տունիկա, իսկ սպարտացիները վրայից կրում էին կարմիր թիկնոց։ Բրոնզե կիրասների թերությունն այն էր, որ  ազդրերն  անպաշտպան էին։ Այդ շրջանում ի հայտ եկան այսպես կոչված  լինոթորաքսները՝ պատրաստված սոսնձով ներծծված վուշի մի քանի շերտերից։ Դրանք թույլ էրին տալիս ծածկել նաև ազդրերը՝ չսահմանափակելով զինվորի շարժումները ։ Պաշտպանական հանդերձի մաս էր կազմում նաև բրոնզե սռնապանները, որոնք համապատասխանում էին  սրունքի առաջնամասին և, գրկելով ոտքը, չէի խանգարում քայլելուն ։
Ճակատամարտ
Գերմանացի պատմաբան Էռնստ Կուրցիուսը վերլուծելով և ուսումնասիրոլով Մարաթոնի ճակատամարտի նկարագրությունները, բացատրում է՝ ինչու է Միլթիադեսը հարձակվել թշնամու վրա 490 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ չսպասելով օգնության եկող սպարտացիներին։ Նա ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքի վրա, որ ոչ մի տեղ չի նկարագրվում պարսկական հեծելազորի գործութնեությունը, որի հետ պարսիկներն այդքան մեծ հույսեր էին կապում։ Մարտի որոշակի հատվածում այն կարող էր որոշիչ դեր կատարել։ Կուրցիուսին զարմացրել է նաև պարսիկ զինվորների՝ նավերը բարձրանալու արագությունը։ Լիակատար ջախջախման պայմաններում դա հավանական չէր թվում։ Գերմանացի գիտնականը հանգում է այն եզրակացման, որ պարսիկները, տեսնելով աթենացիների և պլատեացիների ամրացված դիրքերը լեռների լանջերին, հրաժարվում են Մարաթոնյան լեռնանցքով Աթենք գնալու մտքից։ Նրանք նախընտրում են ափ իջնել խուսավարման համար ավելի հարմար վայրում, որտեղ չեն լինի լեռնանցքներ և վերահսկվող միակ ճանապարհ։ Կուրցիուսը կարծում է, որ Միլթիադեսը որոշում է գրոհել այն ժամանակ, երբ պարսից բանակը բաժանվում է, և հեծելազորը արդեն բարձրացել էր նավերը։ Այդպիսով, նա հարձակվում է հետ մնացած զորաջոկատի վրա, որն ապահովում էր բանակի մեկնումը։ Այդպիսի իրավիճակում հասկանալի է դառնում՝ ինչու աթենացիները չսպասեցին սպարտացիների արհեստավարժ զինվորներին։
Հույների և պարսիկների միջև հեռավորությունը կազմում էր 8 ասպարեզ (մոտ 1,5 կմ)։ Միլթիադեսը շարում է իր զորք. աջ թևում կանգնած էին աթենացիները Կալիմաքոսի գլխավորությամբ, ձախում՝ պլատեացիները, կենտրոնում՝ Լեոնյան և Անտիոքյան ֆիլաների քաղաքացիները Թեմիստոկլեսի և Արիստիդեսի գլխավորությամբ։ Հելլենների մարտաշարը լայնությամբ հավասար էր պարսկականին, սակայն նրա կենտրոնը բաղկացած էր մի քանի շարքից։ Դա թուլացնում էր հունական զորքի կենտրոնը։ Թևերում մարտաշարը ավելի խիտ էր ։
Շարվելուց հետո հույները սկսում են գրոհել։ Համաձայն Հերոդոտոսի՝ 8 ասպարեզն էլ հույները վազում են ։ Ժամանակակից ուսումնասիրողներն անհնար են համարում ծանրազեն զինվորների այդպիսի հարձակումը առանց մարտաշարը խախտելու։ Ենթադրվում է, որ ճանապարհի առաջին մասն աթենացիներն անցել են քայլքով, իսկ երբ հասել են այն տարածության, երբ թշնամու նետերը հասել են իրենց (մոտ 200 մ), գրոհել են վազքով։ Պարսիկների համար հարձակումն անսպասելի էր։ Ինչպես նշում է Հերոդոտոսը, «նրանք առաջինն էին բոլոր հելլեններից, ովքեր հարձակվեցին թշնամու վրա վազքով և չվախեցան մարական զինվորների տեսքից։ Մինչ այդ, մարերի անունն անգամ ահազդու էր հելլենների համար» ։
Ճակատամարտը երկար է տևում։ Պարսկական զորքի կենտրոնում կանգնած էին Դատիսի և Արտափրենեսի ընտիր ջոկատները, որոնց ճնշմանը չդիմանալով՝ հունական զորքի կենտրոնը սկսում է նահանջել։ Պարսիկները ճեղքում են աթենացիների շարքերը և սկսում հետապնդել նրանց։ Սակայն երկու թևերում հաղթանակը հույների կողմն էր։ Նահանջող թշնամուն հետապնդելու փոխարեն՝ նրանք շրջվում և հարձակվում են կենտրոն մխրճված ջոկատների վրա։ Պարսիկների բանակում խուճապ է սկսվում, և նրանք անկանոն նահանջում են դեպի նավերը։ Հույներին հաջողվում է գրավել թշնամական 7 նավ ։ Հերոդոտոսի վկայությամբ՝ հույների կորուստը կազմում է 192 աթենացի, որոնց մեջ էր նաև Կալիմաքոսը և Էսքիլեսի եղբայրը՝ Կինեգիրեսը։ Պարսիկներն, ըստ պատմահոր, կորցնում են 6400 մարդ։ Աքեմենյան տերության գլխավոր զորավարներից մեկի՝ Դատիսի ճակատագրի մասին տեղեկությունները հակասական են։ Ըստ Հերոդոտոսի՝ Դատիսը վերադառնում է Ասիա ։ Կտեսիասի համաձայն՝ Դատիսը զոհվում է մարտի դաշտում, իսկ հույները հրաժարվում են պարսիկներին տալ իրենց հրամանատարի մարմինը ։
Ճակատամարտից հետո
Աթենքում կար «պարսկամետ» ազդեցիկ խմբավորում։ Հերոդոտոսի համաձայն՝ թշնամուն վահանով պայմանակն նշան է տրվում Պենտելիկոն լեռան գագաթից ։ Լուրեր էր պտտվում, որ դա արել են Ալկմեոնյանները՝ դավաճանելով համահունական գործը։ Հեռանալով Մարաթոնից՝ պարսկական նավերը շարժվում են դեպի Սունիոն, որպեսզի այն շրջանցելով՝ գրավեն Աթենքը։ Քաղաքը մնացել էր անպաշտպան, քանզի աշխարհազորը գտնվում էր մարտի դաշտում 42 կմ հեռավորության վրա։ Թշնամու ծրագրերը ժամանակին վացահայտում է Միլթիադեսը։ Մարաթոնում հաղթանակածներին վիճակված չէր հանգստանալ մարտից հետո։ Արիստիդեսի գլխավորությամբ ջոկատ թողնելով Մարաթոնում՝ հսկելու գերիներին և ռազմավարը, հունական բանակը շարժվում է Աթենք։ Երբ պարսիկները հասնում են Ֆալերոնյան ծովախորշ, տեսնում են, որ հունական բանակը կրկին կանգնած է իրենց առջև։ Տեսնելով, որ քաղաքը պաշտպանված է՝ պարսիկները չեն համարձակվում ճակատամարտել և հեռանում են։ Հաջորդ օրը Աթենք է գալիսսպարտացիներ բանակը՝ անցնելով 220 կմ երեք օրում։ Ուշանալով մարտից՝ նրանք նայում են կռվի դաշտը, գովում աթենացիներին և վերադառնում տուն ։ Զոհվածներին արժանացնում են աթենացիների համար մեծ համարվող պատվի՝ թաղում են մարտի դաշտում ։ Մարաթոնում հաղթողներին Սիմոնիդեսը նվիրում է իր էպիգրամներից մեկը ."Մարաթոնի դաշտում առաջին շարքում թշնամու դեմ կռվեցին, Մարերի փայլուն ուժերին Աթենքի զավակները հաղթեցին։"
Մարաթոնի ճակատամարտի հաղթանակը, ցրելով պարսիկների անհաղթելիության պատրանքը, բարձրացրեց աթենացիների մարտական ոգին և մնաց նրանց հիշողության մեջ ՝որպես Աթենքի վեհության խորհրդանիշ։ Հաղթանակի նշանակության մասին են վկայում Մարաթոնին նվիրված մեծաթիվ հուշարձանները և մեջբերումները։
Հին Աթենքում երրորդ ամսի վեցերորդ օրը տոնակատարություն էր կազմակերպվում Մարաթոնյան հաղթանակի պատվին։
Ճակատամարտի նշանակությունը
Ճակատամարտը տարբեր նշանակություն ուներ կողմերի համար։ Հելլենների համար այն առաջին հաղթանակն էր Աքեմենյան տերության զորքերի դեմ։ Պարսիկների համար պարտությունը մեծ հետևանքներ չունեցավ։ Այդ անհաջողությունից հետո Դարեհը նոր զորք է հավաքում Հունաստանը նվաճելու համար։ Նրա ծրագրերը խախտում է եգիպտացիների ապստամբությունը մ.թ.ա. 486 թվականին։ Նույն թվականին մահանում է Դարեհը, և գահն անցնում է Քսերքսեսին։ Ճնշելով եգիպտացիների ապստամբությունը՝ երիտասարդ արքան շարունակում է նախապատրաստվել արշավանքին։ մարաթթոնի ճակատամարտից հետո ՝10 տարվա ընթացքում, մինչև պարսիկների նոր արշավանքը, Թեմիստոկլեսը ռազմական ռեֆորմի արդյունքում կարողանում է ստեղծել հզոր նավատորմ ։ Հենց նրա գործունեության արդյունքում է Քսերքսեսի զորքը լիակատար պարտություն կրում։
Ավանդազրույցներ
Հայտնի են Մարաթոնի ճակատամարտի հետ կապված մի շարք ավանդազրույցներ։ Դրանցից մեկը մեզ է հասել Հերոդոտոսի «Պատմությունից» և պատմում է, որ աթենացիները սուրհանդակ Ֆիդիպիդեսին ուղարկում են Սպարտա, որպեսզի նա շտապեցնի սպարտացիների արշավանքը։ Ճանապարհին նրան հայտնվում է Պան աստվածը և ասում, որ բարեհաճ վերաբերմունք ունի աթենացիների նկատմամբ և կօգնի նրանց ։ Ավանդազրույցի համաձայն՝ աստված պահում է խոսքը , որից հետո ամեն տարի նրան զոհեր էին մատուցում ։ Ավանդությունը խորհրդանշական իմաստ ունի, քանզի դիցաբանական այս կերպարի հետ է կապված  «паника»՝ խուճապ, բառը, որը Պանը ներշնչում էր իր հայտնվելով։ Պարսկական զորքի խուճապը հելլենների հաղթանակի կարևոր գործոններից էր։
Մեկ այլ լեգենդի համաձայն՝ կռվողներին հայտնվում է առասպելական հերոս Թեսևսի ուրվականը։ Աթենքի Ակրոպոլիսի պատկերզարդ ստոայի նկարագրության մեջ Պավսանիասը հայտնում է, որ ճակատամարտին նվիրված նկարում կային նաև այլ հովանավոր - աստվածներ ։ Այսպիսով, հույներն իրենց հաղթանակի բաժինը վերագրում էին աստվածներին։
Մեկ այլ պատմական անհավանական զրույցի համաձայն անվանակոչվել է մարաթոնյան վազք մրցությունը (վազք 42 կմ 195 մ տարածությամբ ): Պլուտարքոսի համաձայն՝ Միլթիադեսն Աթենք է ուղարկում սուրհանդակ Եվկլեսին՝ հաղթանակի մասին հայտնելու։ Մարտից հետո վազելով մոտ 40 կմ ՝ քաջավազիկը բացականչում է. «Ուրախացեք, աթենացիներ, մենք հաղթեցինք» և մահանում է ։ Լուկիանոսը, սուրհանդակի անունը փոխարինում է ֆիդիպիդեսով ։ Հերոդոտոսի նշած Ֆիդիպիդեսը պետք է վազած լիներ մի քանի հարյուր կիլոմետր (Մարաթոնից Սպարտա և հակառակը, մասնակցեր մարտին, իսկ հետո արագ վազքով վերադառնար Աթենք՝ մոտ 500 կմ) ։ Քանի որ դեպի Աթենք ուղևորվում է ոչ թե մի մարդ, այլ ամբողջ բանակը, պատմությունն արժանահավատ չէ։ Հաշվի առնելով Ֆիդիպիդեսի մարաթոնյան վազքի պատմական անարժանահավատությունը՝ էնտուզիաստների խումբը 1983 թվականից կազմակերպում է սպարտատլոն՝ վազք Աթենքի և Սպարտայի միջև՝ 246կմ։
Մարաթոնի ճակատամարտն արվեստում
Երբ Աթենքում ղեկավար է դառնում Միլթիադեսի որդին՝ Կիմոնը, նրա հանձնարարությամբ Ագորայի հյուսիսային մասում կառուցվոմ է Հին Աթենքի ամենանշանավոր հուշարձաններից մեկը՝ Նկարազարդ ստոան։ Այն պորտիկ էր՝ նկարազարդված այն ժամանակվա լավագույն նկարիչների կողմից։ Նկարներից մեկը պատկերում էր Միլթիադեսին Մարաթոնի ճակատամարտի ժամանակ։ Ճակատամարտին նվիրված հուշարձան է դրվում նաև Ակրոպոլսի հարավային պատի մոտ ։
Ճակատամարտի բանաստեղծական նկարագրությունն է տալիս գերմանացի պոետ Գեորգ Հեյմը՝ «Մարաթոն» բանաստեղծական շարքում ։ Լորդ Բայրոնը, մասնակցելով հունական հեղափոխությանը Օսմանայն կայսրության դեմ, իր «Չայլդ-Հարոլդի ուխտագնացությունը» ստեղծագործության մեջ հույների հայրենասիրական ոգին բարձրացնում է՝ հիշեցնելով նրանց երբեմնի հաղթանակները։
2010 թվականին Հունաստանի ազգային բանկը թողարկում է երկմետաղյա հուշադրամներ՝ 2 եվրո անվանական գնով՝ նվիրված Մարաթոնի ճակատամարտի 2500 ամյակին։ Մետաղադրամի դարձերեսին պատկերված է վահան և ռազմիկ, որոնք խորհրդանշում են ազատության համար պայքարը, իսկ վահանի վրայի թռչունը՝ արևմտյան քաղաքակրթության ծնունդն իր այժմյան տեսքով ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Հունաստանում
Կեռդլա
Կեռդլա (Kärdla), քաղաք Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեռդլա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեռդլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքներ
Բոլդիրևկա (այլ կիրառումներ)
Բոլդիրևկա, կարող է վերաբերել՝
Ժողովածու (2141)
Ժողովածու (2141), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2141 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1634 թվականին Նովինայում (Լեհաստան)։ Ստացողը եղել է Անդրեաս քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19x13,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 128 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով և նոտրգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 59բ, 121բ, հետագայի՝ 1բ, 2ա (17-17-րդ դդ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սիվ Յագա
Սիվ Յագա (Сив-Яга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վանգերյու գետի աջ ափին՝ 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 29 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Օրխիվա
Օրխիվա (Órgiva), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Գրանադա շրջանում՝ Անդալուզիաի ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպյախարրա Գրանագա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 5789 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 59 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Բոլդուին շրջան (այլ կիրառումներ)
Բոլդուին շրջան, կարող է վերաբերել՝
Բոլնիս (այլ կիրառումներ)
Բոլնիս, կարող է վերաբերել՝
Միջբջջային տարածություններ
Միջբջջային տարածություններ, միջբջջային խոռոչներ, բուսական հյուսվածքներում օդով կամ շրջապատող բջիջներից արտադրված խեժերով, եթերայուղերով, լորձով լցված խոռոչներ։ Ըստ առաջացման եղանակի տարբերում են 3 տիպի միջբջջային տարածություններ՝
Երբեմն միջբջջային տարածությունները, սխիզոգեն առաջանալով, մեծանում են լիզիգեն կամ ռեքսիգեն ճանապարհով։ Միջբջջային տարածությունները նպատակահարմար գոյացություններ են, ապահովում են գազափոխանակությունը և գոլորշիացումը, ինչպես նաև ծառայում են որպես բույսերի նյութերի փոխանակության արգասիքների զետեղարան։
Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Լուպոլովո (գյուղ, Վսևոլոժսկի շրջան)
Լուպոլովո (Лупполово), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1452 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1500 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Բոլշայա (այլ կիրառումներ)
Բոլշայա, կարող է վերաբերել՝
Պրիվոլնոե (այլ կիրառումներ)
Պրիվոլնոե, կարող է վերաբերել՝
Իշխանուհի Լիգովսկայա
«Իշխանուհի Լիգովսկայա», |group="К."|name="Ударение"}}  Միխայիլ Լերմոնտովի 1836 թվականին սկսած և անավարտ մնացած սոցիալ-հոգեբանական վեպ աշխարհիկ շարադրանքի տարրերի կիրառմամբ։ Ստեղծագործության վրա աշխատանքը, որտեղ արտացոլվել են հեղինակի անձնական ապրումները, ընդհատվել է 1837 թվականին։ Վեպի ինտրիգը զարգանում է մի քանի ուղղություններով. նրանցից մեկը կառուցվում է գլխավոր հերոսի՝ սպա Գրիգորի Պեչորինի և նրա վաղեմի սիրեցյալ Վերա Դմիտրիևնա Լիգովսկայայի հետ հանդիպման շուրջ, մեկ ուրիշը նվիրված է պետերբուրգյան դեպարտամենտներից մեկի ոչ հարուստ չինովնիկ Կրասինսկուն, նրանց բախմանը։ Առանձին սյուժետային գիծը կապված է Պեչորինի և Ելիզավետա Նիկոլաևնա Նեգուրովայի փոխհարաբերության հետ։
Լերմոնտովի կենդանության օրոք վեպը ոչ մի անգամ չի հրատարակվել։ Առաջին անգամ տպագրել է գրականագետ Պավել Վիսկովատովը «Ռուսական պարբերական» ամսագրում (1882 թվական, հատոր 157, №1) :
Սյուժե
Վեպի գործողությունները սկսվում են 1833 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Վոզնեսենսկի փողոցով քայլող երիտասարդ չինովնիկին հարվածել է աշխետ վարգաձին։ Կառապանի՝ խախտում կատարողին հասնելու փորձերը պսակվում են անհաջողությամբ։
Մինչ մայթում անտեսված չինովնիկը ուշքի է գալիս, կարգազանցը հասնում է շքեղ մուտքի մոտ։ Սայլակառքից դուրս է գալիս 23-ամյա սպա Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Պեչորինը։ Նա, լինելով բնիկ մոսկովցի, վերջերս հաստատվել էր Սանկտ Պետերբուրգում։ Արդեն անցյալում էին մնացել ուսումը համալսարանում, ծառայությունը հուսարական գնդում և պատանեկան սիրահարվածությունը Վերոչկա Ռ.-ի նկատմամբ, որը, ամուսնանալով ոչ երիտասարդ իշխան Ստեփան Ստեփանովիչի հետ, ձեռք էր բերել նոր ազգանուն՝ Լիգովսկայա։ Հենց նույն երեկո ուղևորվելով Ալեքսանդրինսկի թատրոն՝ Պեչորինը այնտեղ հանդիպեց Նեգուրով ընտանիքին, որոնց աղջկան՝ Ելիզավետա Նիկոլաևնային, Սանկտ Պետերբուրգ տեղափոխվելուց հետո սկսել էր սիրահետել, սակայն հետո՝ խուսափել նրանից։ Պեչորինը թատրոնի մոտ գտնվող պանդոկում հանդիպում է իր իսկ կողմից վնասված չինովնիկին, որը, ճանաչելով իրեն վիրավորողին, ներողություն է պահանջում սպայից։ Նրան ի պատասխան՝ Պեչորինը անվրդով առաջարկում է հարցը լուծել մենամարտի միջոցով։ Սակայն Կրասինսկին հրաժարվում է՝ պատճառ բռնելով ծեր մորը։
Որոշ ժամանակ անց Պեչորինի մայրը՝ Տատյանա Պետրովնան, մի քանի ծանոթների համար ճաշկերույթ է կազմակերպում. հրավիրվածների թվում էին Լիգովսկիները։ Վերա Դմիտրիևնայի համար Պեչորինների տանը գտնվելը դառնում է տանջալից. Գրիգորի Ալեքսանդրովիչը նրան տանջում է ակնարկներով, ստիպում վերհիշել եղածը և ի վերջո հասցնում արցունքների։ Ճաշի ընթացքում պարզվում է, որ իշխան Լիգովսկին ներքաշված է ինչ-որ երկարատև դատավեճի մեջ, որը քննում է պետական գույքի դեպարտամենտի աշխատակից Կրասինսկին։ Տանտերը խոստանում է փնտրել անհրաժեշտ չինովնիկին։
Հաջորդ օրը իմանալով Կրասինսկու հասցեն՝ Պեչորինը ուղևորվում է նրա բնակարան։ Փոքրիկ հյուրասենյակում նրան դիմավորում է մի պառավ կին։ Փոքր անց հայտնվում է նրա որդին։ Գրիգորի Ալեքսանդրովիչը ճանաչում է հետիոտնին, ում նա հարվածել էր Վոզնեսենսկի փողոցում։ Հանդիպումը կարճատև էր ու սառը, սակայն արդեն հաջորդ օրը Կրասինսկին ժամանում է Լիգովսկիների տուն և հաճելի տպավորություն թողնում իշխանուհու վրա։
Ստեղծման պատմություն
Լերմոնտովը ձեռնամուխ է եղել «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի աշխատանքներին 1836 թվականին։ Վկայությունն այն բանի, որ առանձին սյուժետային գծեր ուղղակի կապ ունեն նրա կյանքի անձնական հանգամանքների հետ, հանդիսանում են նամակները՝ հասցեագրված բարեկամուհուն և բանաստեղծի մտերիմ ընկերոջը՝ Ալեքսանդրա Վերեշագինային (ամուսնական ազգանունը՝ Խյուգել)։ Ըստ հետազոտողների՝ 1835 թվականի գարնանը գրված նամակներից մեկում բանաստեղծը հիշատակում է Եկատերինա Սուշկովայի հետ հարաբերությունների խզման և ասեկոսեները Վարվարա Լոպուխինայի (m-lle Barbe) հետ ամուսնանալու մասին։ Երկու իրադարձություններն էլ իրենց արտացոլումն են գտել վեպում:Ալեքսեյը կարող էր Ձեզ պատմել ինչ-որ բան իմ կենսակերպից, բայց ոչ մի հետաքրքրություն, եթե չհաշվենք իմ սիրային կապերն ու արկածները Սուշկովայի հետ, որի հանգուցալուծումը ավելի հիշարժան ու զվարճալի է եղել։ <…> Նա նաև ինձ հայտնել է, որ m-lle Barbe-ն ամուսնանում է Բախմետևի հետ։ Ես չգիտեմ՝ արդյոք պետք է նրան ամբողջությամբ հավատալ, բայց ես ամեն դեպքում m-lle Barbe-ին անխռով ամուսնական կյանք եմ ցանկանում, ընդհուպ մինչև արծաթե հարսանիքի տոնելը:
Ձեռագրի առանձին էջերում երևում է բանաստեղծի ընկեր Սվյատոսլավ Ռաևսկու ձեռագիրը։ 1836 թվականին տեղափոխվելով Լերմոնտովի բնակարան՝ Ռաևսկին օգնել է նրան առանձին գլուխներ գրելու ժամանակ։ Առաջին հերթին դա վերաբերում է Կրասինսկու կերպարին, ինչպես նաև՝ տարբեր դեպարտամենտների չինովնիկների գործունեության հետ կապված հատվածներին։ Բացի դրանից, ձեռագրում հայտնաբերվել է Լերմոնտովի զարմիկ Ակիմ Շան-Գիրեյի ինքնագիրը, ով մասնակցություն է ունեցել VII գլխի ստեղծմանը ։
1837 թվականի ձմռանը, երբ Սանկտ Պետերբուրգում սկսել է տարածվել «Պոետի մահը» բանաստեղծությունը, Լերմոնտովը և Ռաևսկին ձերբակալվել և աքսորվել են, իսկ վեպի աշխատանքները՝ ընդհատվել։ 1838 թվականի ամռանը Լերմոնտովը Ռաևսկուն գրած նամակներից մեկում հիշատակում է «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի ճակատագրի մասին՝ ընդունելով, որ վեպը «ձգձգվել է և դժվար թե ավարտվի, որովհետև նրա հիմքում ընկած հանգամանքները փոփոխվել են» ։
Միևնույն ժամանակ լերմոնտովագետները նշել են, որ ոչ միայն «իրական նյութի սպառումն» է դարձել վեպի անտեսման պատճառը, այլ նաև «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի նկատմամբ հեղինակային հետաքրքրության կորուստը կարող էր լինել նոր մտահղացման ծնունդը, որտեղ մասնակի արտացոլվել են նախկին գաղափարները։ Արդեն 1839 թվականի գարնանը Լերմոնտովը ստեղծել է «Բելլա», իսկ մինչև 1840 թվականը ավարտել «Մեր ժամանակի հերոսը» ստեղծագործությունները։ Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Պեչորինը «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի ձեռագրից տեղափոխվել է նոր ստեղծագործության էջեր։
Կանանց կերպարները
Վեպը գրելու ժամանակ Լերմոնտովը գտնվել է այն անձնական հանգամանքների տպավորությունների ներքո, որոնց մասին հպանցիկ հիշատակել է Ալեքսանդրա Վերեշագինային ուղղված նամակում։ Այսպես՝ Պեչորինի և Ելիզավետա Նեգուրովայի պատմությունը հիշեցնում է Լերմոնտովի և Եկատերինա Սուշկովայի փոխհարաբերությունները։ Նրանք ծանոթացել են 1830 թվականին Մոսկվայում ։ Եկատերինա Ալեքսանդրովնային է հասցեագրված եղել սուշկովյան բանաստեղծությունների շարքը, որն իրենից «պատանու լիրիկական օրագիր» է ներկայացնում ։ Չորս տարի անց Սանկտ Պետերբուրգում Սուշկովային հանդիպելուց հետո բանաստեղծը կրկին սկսել է ցույց տալ ուշադրության նշաններ։ Հասնելով փոխադարձության՝ նա գրել է աղջկան անանուն նամակ, որտեղ վերջակետ է դրել հարաբերություններին։ Գրեթե հենց նույն կերպ էլ վարվել է «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի հերոս Գրիգորի Պեչորինը Ելիզավետա Նիկոլաևնա Նեգուրովայի նկատմամբ ։
Ուսումնասիրողները, համեմատելով անանուն նամակները՝ հասցեագրված Նեգուրովային (վեպում) և Սուշկովային (իրականում) գտել են բավական շատ հատման կետեր :Նա կատակել է Ձեզ հետ։ Նա արժանի չէ Ձեզ.
նա ուրիշին է սիրում։ Ձեր բոլոր ջանքերը կծառայեն
միմիայն Ձեր կործանմանը, առանց այդ էլ բարձրաշխարիկ միջավայրը
Ձեզ մատով է ցույց տալիս։ Շուտով նա ընդհանրապես Ձեզնից երես կդարձնի։
Մնալով Ձեր ամենախոնարհ ծառա Կարակուլյա:
Պեչորինի՝ Նեգուրովային գրած նամակից
այս նամակը, և նա իրեն անմեղ ու նեղացած կձևացնի, <…>
Ձեր գլխին երկար քարոզ կկարդա կամ պարզապես կխոսովանի,
որ ձևացրել է, դեռ ավելին, կծիծաղի Ձեզ վրա:
Ձեզ անծանոթ, բայց հավատարիմ ընկեր NN:
Լերմոնտովի՝ Սուշկովային գրած նամակից Իշխանուհի Լիգովսկայայի կերպարն ավելի մոտ է Լերմոնտովի մի այլ սիրեցյալի՝ Վարվարա Լոպուխինային։ Նրանց պատմությունը սկսվել է 1831 թվականին, երբ բանաստեղծը տակավին ուսանող էր։ Ըստ Ակիմ Շան-Գիրեյի հիշողության՝ «Լերմոնտովի զգացմունքները նրա նկատմամբ եղել են ոչ հստակ, բայց անկեղծ ու ուժգին, և նա քիչ է մնացել պահպանի այն մինչև իր կյանքի վերջը» ։ Լերմոնտովի՝ Սանկտ Պետերբուրգ տեղափոխվելուց հետո նրանց կապն ընդհատվել է։ Նոր կյանքի և այլ հրապուրանքների ֆոնին Վարվարա Ալեքսանդրովնայի ուրվագծերը մնացել են ստվերում, և Լերմոնտովը չի փորձել հարաբերությունները պահպանել նրա հետ։ Սակայն լուրն այն մասին, որ 1835 թվականին Լոպուխինան (հնարավոր է՝ ծնողների պնդմամբ) ամուսնացել է Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Բախմետևի հետ, ցնցել է բանաստեղծին ։
Ես հնարավորություն եմ ունեցել համոզվելու, որ Միշելի առաջին կիրքը չի անհետացել։ Մենք շախմատը էինք խաղում, երբ մի մարդ նամակ հանձնեց։ Միշելը սկսեց այն կարդալ, բայց հանկարծ դեմքը փոխվեց և գունատվեց։ Ես վախեցա ու ցանկացա հարցնել՝ ինչ է պատահել, բայց նա, հանձնելով ինձ նամակը, ասաց.
«Ահա նորությունը, կարդա՛ », - և դուրս եկավ սենյակից։ Դա Լոպուխինայի մոտալուտ ամուսնության լուրն էր: Ակիմ Շան-Գիրեյի հիշողություններից Հերոսուհու՝ Վերա Լիգովսկայա անունն ու ազգանունը Լերմոնտովի կողմից մտածված է եղել դեռևս վեպը սկսելուց առաջ։ Առաջին անգամ այս համադրումը հանդիպել է «Երկու եղբայր» (1836 թվական) դրամայում, որի սյուժետային հենքը ևս, ինչպես ենթադրում են ուսումնասիրողները, հեղինակի անձնական ապրումների արձագանքն է եղել։ Ստեղծագործության մեջ խոսքը գնում է գլխավոր հերոսի և նախկին սիրեցյալի հետ հանդիպման մասին, ով բաժանման ընթացքում դարձել էր ուրիշի կինը ։
Բանաստեղծի կենսագիր Պավել Վիսկովատովը առաջիններից մեկն է նշել վիպական և իրական իրադարձությունների մոտիկությունը։ Կենսագիրը, «Լերմոնտովի կյանքը և ստեղծագործությունը» գրքում, որը 1880 թվականի սկզբներին մաս առ մաս տպագրվել է «Ռուսական միտք» ամսագրում և առանձին հրատարակությամբ լույս տեսել 1891 թվականին, գրել է, որ Ժորժի և Վերոչկայի միջև առաջացած պատանեկան սիրո պատմության («Իշխանուհի Լիգովսկայա», V գլուխ) հերոսների անունները կարելի է փոխարինել Վերայով և Միշելով։ Վիսկովատովի կարծիքով ապացույցը, որ հեղինակը վեպի վրա աշխատելիս անդադար մտածել է Լոպուխինայի մասին և նրա «ստեղծագործությունը բխել է ապրումներից», Լերմոնտովի կողմից ստեղծված Վարվարա Ալեքսանդրովնայի ջրանկար դիմապատկերն  է։ Նրանում պատկերված երիտասարդ կինը գրեթե հանդիսանում է իշխանուհի Լիգովսկայայի ճշգրիտ պատճենը, երբ նա «առավոտվա ատլասե կապոտով և գիշերային գլխակապով անփույթ նստում էր բազմոցին» ։
Պեչորին և Կրասինսկի
Գրիգորի Պեչորինի կյանքի հանգամանքները համընկնում են Լերմոնտովի կենսագրության շատ շրջափուլերի հետ. երկուսն էլ եղել են ուսանողներ, և՛ մեկը, և՛ մյուսը փոխել են «մոսկովյան դեռահասի ֆրակը ծոպերիզավոր ուսադիրներով պաշտոնական համազգեստով»։ Բացի այդ, վեպի գլխավոր հերոսի մոտ նկատվում են այն մարդու գծերը, ով քսաներեք տարեկանում իրեն զգում է հոգեպես հոգնած և նայում է աշխարհին (հատկապես՝ մայրաքաղաքային բարձրաշխարհիկ միջավայրին) թեթև քամահրանքով։ Օժտված լինելով փայլուն ուղեղով և արտասովոր ընդունակություններով՝ նա, միևնույն ժամանակ, առանձնանում էր հազվագյուտ կոշտությամբ և լկտիությամբ։ Լերմոնտովյան հանրագիտարանի հեղինակների կարծիքով Պեչորինի կերպարի ստեղծմանը Լերմոնտովին մղել է «Եվգենի Օնեգին» չափածո վեպը։ Դրա ապացույցն է ազգանունների «հնչունային համապատասխանեցումը»՝ Օնեգին - Պեչորին, և նախաբանը («Եկե՜ք, եկե՜ք, լսվեց ճիչը»), որն իրենից ներկայացնում է Պուշկինի վեպի ուղղակի մեջբերում, և նույնիսկ անճշտությունը, որն ուսումնասիրողների կողմից հայտնաբերվել է «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի ձեռագրում (հեղինակն ի սկզբանե իր կերպարի ազգանվան փոխարեն պատահաբար վերցրել է Եվգենի անունը): Կրասինսկու հնարավոր նախատիպի վերաբերյալ ուսումնասիրողների կարծիքները տարբերվում են։ Այսպես՝ Վիսկովատովը համոզված էր, որ այդ գործող անձը արտաքնապես և բանվորությամբ նման է Սվյատոսլավ Ռաևսկուն։ Հնարավոր կասկածները՝ կապված այն բանի հետ, որ վեպում չինովնիկը (հատկապես՝ սկզբնական գլուխներում), որին հատուկ էր որոշ ճնշվածություն (ամենևին հատուկ չէր Լերմոնտովի մտերիմ ընկերոջը և համահեղինակին), Վիսկովատովը հերքում էր երկու փաստարկները. առաջինը՝ «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի շարունակության մեջ Կրասինսկու դերը կարող էր փոխվել, երկրորդ՝ Պեչորինի ֆոնի վրա նա «ավելի շուտ ներկայացված է դրական կողմից» ։ Լերմոնտովյան հանրագիտարանի հեղինակներն իրենց հերթին կարծում են, որ այդ կերպարը դարձել է հավաքական և ձևավորվել Ռաևսկու գործընկերների զրույցների տպավորության ներքո, ովքեր ծառայում են պետական գույքի վարչությունում։
Կրասինսկին Պեչորինի հակապատկերն է։ Ի տարբերություն գվարդիական սպայի, որն «արտաքնապես ամենևին գրավիչ չէ»՝ նա բարձրահասակ է, համակրելի և ընդունակ է առաջին իսկ հանդիպման ժամանակ շահել մարդկանց համակրանքը։ Կրասինսկին, իր «ուժգին հուզականությամբ», հիշեցնում է Լերմոնտովի ռոմանտիակական ստեղծագործությունների հերոսներին։ Միևնույն ժամանակ աղքատությունը և «սոցիալական եսասիրությունը» մոտեցնում է նրան Գոգոլի ստեղծագործության «փոքրիկ մարդկանց» և Դոստոևսկու վեպի «նվաստացած» պետերբուրգցիներին։ Ինչպես նաև՝ կերպարների հակադրությունը բացահայտվում է նաև շրջապատի նկարագրությամբ, որտեղ ապրում են հերոսները։ Եթե Կրասինսկու սենյակում տեսանելի տեղում դրված է «Միշտ հարուստ ու երջանիկ լինելու պարզագույն միջոցը» քսանհինգկոպեկանոց գիրքը, ապա Պեչորինի տանը հեղինակը ուշադրությունը կենտրոնացնում է «նորաձև բռնակներով շողափայլ կաղնե դռների», «չինական ոճով վարագուրված պատուհանների» և պատից կախված խորը մռայլ երևակայություն ներկայացնող նկարի վրա։
Լերմոնտովագետները ենթադրում են, որ երկու հերոսների փոխադարձ անբարյացկամությունը՝ ծնված Վոզնեսենսկի փողոցում տեղի ունեցած ընդհարումից, վեպի շարունակության մեջ կարող էր և վերաճել «սիրային հակամարտության»։ «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպում նկարագրված կոնֆլիկտները հետագայում իրականացվել են «Մեր ժամանակի հերոսը» վեպում։ Պեչորինի պետերբուրգյան կյանքը արտաքնապես թվում է որպես «Մեր ժամանակի հերոսը» չափածո վեպի նախապատմություն։ Տեքստում առկա են դրա վերաբերյալ մի քանի ակնարկներ։ Սակայն դա միևնույն անձի միակ կեսագրությունը չէ։ Ստեղծագործությունների միջև կապը ոչ թե սյուժետային է, այլ ծագումնաբանական, և «Իշխանուհուհի Լիգովսկայա» վեպը հարկ է դիտարկել որպես Լերմոնտովին ժամանակակից հերոսի մասին վեպի մտահղացման մի փուլ։
Այլ գործող անձինք
Վեպի երկրորդական հերոսների շարքում առանձնանում է Պեչորինի քույրը՝ Վարվարան։ Լերմոնտովի դիտողությամբ այս տասնվեցամյա օրիորդը կարող էր չմտածել օժիտի մասին, որովհետև ի շնորհիվ «սիրունիկ դեմքի և փայլուն դաստիարակության»՝ հնարավորություն ուներ հաջող ամուսնանալ և չկրկնել Նեգուրովայի սխալները, ով քսանհինգ տարեկանում վերածվել էր «պառաված օրիորդի»։
Բացի այդ, վեպում կա կերպարների մի ամբողջ պատկերասրահ՝ ստեղծված փոքր ծաղրա-ուրվանկարների մեթոդով։ Այդ տեսակի «զանգված» պատկերված է իններորդ գլխում, որտեղ պատմվում է բարոնուհի Ռ.-ի տան հյուրերի մասին։ Պարահանդեսին ժամանած հյուրերի մասին, որոնց ներհատուկ է «որոշ տեսակային նախիրի վիճակ»։ Այդ տեսարանն իր ոճով նման է «Եվգենի Օնեգինին» (Լերմոնտովի մոտ՝ «Այդտեղ կար այն ամենը, ինչը լավագույնն է Պետերբուրգում», Պուշկինի մոտ՝ «Այնուհանդերձ այդտեղ էր մայրաքաղաքի ծաղկաբույլը»), ինչպես նաև՝ Գոգոլի «Նևսկի պողոտա» վիպակին։
Լերմոնտովը նույն սարկազմով պատմում է ճաշկերույթին հրավիրված այցելուների մասին, որը կազմակերպել էր Պեչորինի մայրը։ Տոնական միջոցառումը վեր է ածվում «սնափառության տոնավաճառի», որտեղ հյուրերից յուրաքանչյուրը հավակնում է «խելացի երևալ՝ մեծամտանալով իր հարստությամբ, իմացությամբ, դիրքով»։ Գրականագետ Բորիս Տոմաշևսկու կարծիքով Լերմոնտովը գիտակցաբար ձգտել է առանձին աշխարհիկ կերպարները դարձնել ծայրաստիճան ճանաչելի։ Ընդ որում՝ Պեչորինին օժտելով որոշակի անձնական որակներով՝ հեղինակն անգամ ինքն իրեն չի խնայել։
Պատվանդանի թեման
1832 թվականին հրապարակվել էր ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Ժանենի «Պատվանդան» նովելը, որի գլխավոր հերոսը, ջանալով իր համար տեղ գտնել փայլուն հասարակության մեջ, հնարում է հաջողության սեփական բանաձևը։ Փարիզ ժամանած երիտասարդ գավառացու կարծիքով կրթությունը, բիզնեսը, գրական տաղանդը, ինչպես նաև՝ հարուստ կինը կարող են դառնալ այն պատվանդանը, որն աննշան մարդուն նույնիսկ թույլ կտա կարիերա ձեռք բերել։ Պատվանդանի թեման, որի վրա կարելի է կանգնել կնոջ միջոցով, ինչ-որ փուլում իշխել է և Լերմոնտովի գիտակցությանը։
Ալեքսանդր Վերեշագինին ուղղված նամակում (1835 թվական)՝ բանաստեղծը բացահայտ խոստովանել է, որ Եկատերինա Սուշկովայի հետ հարաբերությունները վերսկսելով՝ նա հատուկ զգացմունքներ չի տածել։ Սկզբում այդ «սիրահետումները» նրա կողմից ընկալվել են որպես խաղ, հետագայում դրան ավելացել է պրագմանտիզմի տարրը ։ Մուտք գործելով բարձրաշխարհիկ միջավայր՝ ես տեսա, որ յուրաքանչյուրը ունեցել է ինչ-որ պատվանդան՝ լավ կարողություն, անուն, տիտղոս, կապեր... Ես տեսա, որ եթե ինձ հաջողվի տիրել այս հնարավորություններից մեկին, ապա ուրիշները ևս աննկատելիորեն կզբաղվեն ինձնով՝ սկզբում հետաքրքրությունից, հետագայում մրցակցությունից դրդված։
J’ai vu en entrant dans le monde que chacun avait son piédestal: une fortune, un nom, un titre, une faveur… j’ai vu que si j’arrivais à occuper de moi une personne, les autres s’occuperont de moi insensiblement, par curiosité avant, par rivalité après.
Այդ նույն մղումները Լերմոնտովը զարգացրել է և «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպում։ Պեչորինը, ժամանելով մայրաքաղաք, երկար ժամանակ փորձում է գտնել այն պատվանդանը, «որի վրա կանգնելով՝ նա կարող էր ստիպել ամբոխին ուշադրություն դարձնել իրեն»։ Արդյունքում նրա ընտրությունը կանգ է առնում Ելիզավետա Նիկոլաևնա Նեգուրովայի վրա, ում օգնությամբ հերոսը հույս ուներ ձեռք բերել աշխարհիկ ճանաչում։
Գոգոլյան մոտիվներ
Նկարագրելով մայրաքաղաքային կյանքի դրվածքը՝ Լերմոնտովը որոշ չափով օգտագործել է Գոգոլի պետերբուրգյան վիպակների պոետիկան։ «Շինել», «Քիթը», «Դիմանկարը» ստեղծագործությունների հեղինակի հետքերով նա շարժվում է մեծ քաղաքով մեկ՝ բոլոր ուղղություններով, ընթերցողին ցույց տալիս ջրհորով գավիթները, մեծահամբավ հյուրատները, կեղտոտ հյուղակները։ Գոգոլը «Նևսկի պողոտա» վիպակում օգտագործել է հնար, որը գրականագետներն անվանել են «դեմքի առարկայականացում»։ Նրա առանձնահատկությունն այն է, որ հեղինակը, մարդուն նկարագրելու փոխարեն, պատկերացում է տալիս նրա հագուստի մասին։ Այս ստեղծագործական եղանակը դրոշմված է և «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպում. «Սպասավորը վարդագույն թիկնոցը տեղավորեց փայլուն խուրձի մեջ, այնուհետև նրա վրա դրեց արջամորթուց մուշտակը»։
Պուշկինի ազդեցությունը
Ուսումնասիրողները նշում են, որ եթե Գոգոլի ոճին մոտ լինելը բացահայտվում է վեպի կենցաղային տեսարաններում, ապա Պուշկինի ներգործությունը զգացվում է կերպարների մշակման ընթացքում։ Նախ դա վերաբերվում է Պեչորինին, որի կերպարը ստեղծվել է «Եվգենի Օնեգինի» ազդեցության տակ։ Այդ ստեղծագործությունը «անընդհատ «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպի հեղինակի աչքի առաջ է եղել։ Երկու վեպերի հերոսները ունեն շատ ընդհանություններ. սիրային խաղերի նկատմամբ հակվածությունը, որոշակի կախվածությունը բարձրաշխարհիկ հանրության կարծիքից, որը միաժամանակ ուղեկցվում է նրա նկատմամբ արհամարհանքով։ Այնուամենայնիվ Պեչորինը՝ բնավորությամբ կտրուկ և ինքնավստահ՝ համեմատած իր «գրական եղբոր» հետ, նրան չեն վախեցնում դժվարությունները, նրան գրավում է պայքարը։ Նրա բնավորության մեջ կա հաղթանակող ուժը, քանի որ «նա գիտեր աքսեոման, որ վաղ թե ուշ բնավորությամբ թույլերը հպատակվելու են ուժեղներին և անհողդողդներին»։
Պուշկինյան մոտիվները «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպում առկա են մերթ ուղղակի մեջբերումների տեսքով («Հագուստի և դեմքերի ինչպիսի խառնուրդ»), մերթ «Եվգենի Օնեգինից» թեթևակի փոփոխված մեջբերումներով («Նա բնակության վայրերի փոփոխման այդպիսի ախորժակ ստացավ»), մերթ ինչպես առանձին բանաստեղծական տողերի ընդարձակաբանություն։
Անցումը ռոմանտիզմից ռեալիզմի
Մինչև «Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպը, Լերմոնտովն արդեն արձակի ժանրում աշխատելու փորձ ուներ։ 1832 թվականին նա սկսել է գրել «Վադիմ» վեպը, որն իրենից ներկայացնում է «լիրիկական խոստովանություն», որտեղ արտացոլվել է երիտասարդ հեղինակի խռովահույզ պոռթկումները։ Ստեղծագործությունը այդպես էլ մնացել է անավարտ. ուսումնասիրողները ենթադրում են, որ աշխատանքի ընթացքում Լերմոնտովը գիտակցել է, որ «ռոմանտիակական Դոն Կիխոտների դարն անցնում է»։
«Իշխանուհի Լիգովսկայա» վեպը ցուցադրել է հեղինակի ձգտումը՝ առավելագույնս հեռավորություն պահպանել նախկին բարձր պաթոսով տրամադրություններից, սակայն «անցողիկության դրոշմը» վեպում այնուամենայնիվ առկա է։ Առաջին հերթին դա վերաբերվում է Պեչորինի կերպարին, որի արտաքինն ու բնավորությունը «ժառանգված են» Վադիմից (ճիշտ է՝ մի-փոքր մեղմացված տարբերակով)։ Այսպես՝ նրանք երկուսն էլ ընդգծված անհրապույր են, բացի դրանից Վադիմը բացեիբաց անկիրթ է, իսկ Գրիգորի Ալեքսանդրովիչը՝ ուղղակի անճոռնի։ Ե՛վ այս, և՛ մյուս կերպարի մոտ հայտնաբերվել են դիվայնության գծեր՝ մեծ կամ փոքր չափով։ Նրանց ազգակցությունը դրսևորվում է նաև այլ մարդկանց վշտի նկատմամբ կարեկցության զգացման բացակայությամբ. և՛ Վադիմը, և՛ Պեչորինը սառն են և անգութ։ Կրասինսկու ցայտուն գծանկարներով բնավորության մեջ ևս նկատվում են ռոմանտիզմի տարրեր, որի նախակարապետները հանդիսանում են Լերմոնտովի՝ ավելի վաղ ստեղծագործությունների խելահեղ հերոսները ։ Չի կարելի ասել, որ ռոմանտիկական տարրը Պեչորինի բնութագրության ժամանակ ամբողջությամբ դուրս է մղված։ Ռոմանտիկական որոշակի երանգ պահպանվում է և «Մեր ժամանակի հերոսը» վեպում։ Բայց պաթոսով լի ռոմանտիզմի չափաբաժինը «Վադիմ» և «Իշխանուհի Լիգովսկայա» ստեղծագործություններում անհամաչափելի են:.