cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քաղաքական ճգնաժամ Ուկրաինայում (2013-2014)
Նոյեմբերի 30-ի ուժային ակցիան և դրա հետևանքները
Դեկտեմբերի 19-ին Գերագույն ռադան ընդունել է «խաղաղ հավաքների ժամանակ տեղի ունեցած իրադարձությունների հետ կապված բացասական հետևանքների վերացման և անձանց հետապնդումը և պատժումը թույլ չտալու մասին» օրենքը ՝ որոշելով 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև տվյալ օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրը բողոքի ակցիաներին մասնակցած անձանց ազատել պատասխանատվությունից։ Դեկտեմբերի 23-ին օրենքը ստորագրվել է նախագահի կողմից ։
«Մայդան» ժողովրդական միավորում
Դեկտեմբերի 22-ին հերթական «ժողովրդական վեչեի» ժամանակ հայտարարվել է «Մայդան» ժողովրդական միավորում հասարակական կազմակերպության ստեղծման մասին ։ «Մայդան» միավորման խորհրդի համանախագահներ են դարձել Օլեգ Տյագնիբոկը, Կիևո-Մոգիլյանի ակադեմիայի նախագահ Սերգեյ Կվիտը, Վիտալի Կլիչկոն, Յուրի Լուցենկոն, Ռուսլան Լիժիչկոն, Յուլիա Տիմոշենկոն և Արսենի Յացենյուկը ։
Ըստ «ուկրաինական Մերիդիան» հասարակական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Դմիտրի Լևուսի, բողոքի մեկ ամսվա ընթացքում խորհրդարանական ընդդիմությունը փաստացի չկարողացավ նշանակալի արդյունքների հասնել, «նույնիսկ այն դեպքում, երբ ընդդիմությունը նոյեմբերի վերջին ժողովրդին հրապարակ դուրս բերեց։ Նրան պարզապես հնարավորություն է ընձեռվել «հեծնել» ժողովրդական բողոքը... արդեն հիմա կարելի է զգալի հավանականությամբ ասել, որ նախագահի հեռացումը ընդդիմության համար անհաղթահարելի խնդիր է»։ Քաղաքագետի կարծիքով՝ «Մայդան» ժողովրդական միավորման ստեղծումը «Եվրամայդանի ֆենոմենի իրավաբանական ձևակերպման» փորձ էր։ Քաղաքագետն այդ նախաձեռնությունը բացատրել Է Կիևի կենտրոնում բողոքի տրամադրությունների նվազմամբ և 2015 թվականի նախագահական ընտրարշավի սկզբին բողոքական ընտրազանգվածը վերահսկելու ընդդիմության ցանկությամբ՝ Եվրամայդանը «սառեցնելով» որպես «հեռանկարային մոբիլիզացիոն ռեսուրս», որը հնարավոր կլինի ծավալել ամբողջ Ուկրաինայում» ։
Խորհրդարանական ընդդիմությունն ու արմատականները
Ինչպես նշել են 2014 թվականի հունվարի կեսին Կիևի քաղաքական հետազոտությունների և կոնֆլիկտաբանության կենտրոնի վերլուծաբանները, բողոքների առաջին իսկ օրերից նրանց մասնակիցների շրջանում հայտնվել է հիմնական զանգվածի բաժանում, որը ենթադրում էր, որ «նոր» Մայդանը պետք է կրկնօրինակի 2004 թվականի խաղաղ Մայդանը, և այսպես կոչված «Աջ սեկտորը» (ֆուտբոլային ուլտրաս, «Տրիզուբ», «ՈՒՆԱ-ՈՒՆՍՕ», «Պատրիոտ Ուկրաինի» (Սոցիալ-ազգային ասամբլեա ), որը Մայդանը դիտարկում էր որպես հարմար առիթ «ազգային հեղափոխություն» սկսելու համար։ Չնայած ընդդիմության առաջնորդները փորձում էին տարանջատվել արմատականներից և սկզբում նրանց սադրիչներ էին անվանում, նրանց ծառայություններից հրաժարվել նրանք չէին կարող։ «Աջ սեկտորը» «Ինքնապաշտպանության Մայդանի» հետ միասին կատարում էր անվտանգության (ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին կարգի պահպանության) գործառույթներ, ակտիվորեն մասնակցում էր Մայդանի սահմաններից դուրս ակցիաների կազմակերպմանը ։ «Աջ սեկտորի» առաջնորդները համեմատաբար երկար էին մնում ստվերում, հեռու հրապարակային քաղաքականությունից. մասնագետների կարծիքով՝ դա բացատրվում է նրանով, որ ի սկզբանե «Աջ սեկտորը» բավականին արհեստականորեն միավորում էր քիչ համատեղելի ուժերի, որոնց միջև պարբերաբար հակամարտություններ էին ծագել։ Մայդանում նրանց միավորել է հայացքների արմատականությունը, իսկ նոր տարվանից հետո՝ նաև ֆինանսավորման ընդհանուր աղբյուրը (այդ կապակցությամբ հիշատակվել է Պետրո Պորոշենկոն, որն այն ժամանակ ուկրաինական օլիգարխներից մեկն էր )։
Թեև «Աջ սեկտորը» ոչ մի տեղ չի հայտնվել, շատ լիբերալներ և լրատվամիջոցներ նախընտրում էին չնկատել նրա գոյությունը ։ «Աջ սեկտորը» քննադատության է ենթարկվել ինչպես Ուկրաինայի ներսում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս. խորհրդարանական ընդդիմության բոլոր առաջնորդները (Վ. Կլիչկոն, Օ. Տյագնիբոկը, Ա. Յացենյուկը) դեռևս բողոքի ակցիաների սկզբում (դեկտեմբերի 1) դատապարտել են «Աջ սեկտորի» ակտիվիստների հարձակումները ոստիկանության վրա և դրանք որակել որպես սադրիչներ, առավել ևս, որ նրանք արմատականների շրջանում ոչ մի հեղինակություն չեն վայելել։ Երբ հունվարի 19-ին հերթական «ժողովրդական վեչեից» հետո մի քանի հարյուր արմատական տրամադրված ակտիվիստներ, որոնք զինված էին մահակներով, քարերով և բռնկիչ խառնուրդով շշերով, գրոհել են կառավարական թաղամասի պահպանության վրա, խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդներից Վիտալի Կլիչկոն փորձել է կանխել Եվրամայդանի արմատականների բախումը ոստիկանության հետ, սակայն չի հաջողվել ։
Միայն 2014 թվականի հունվարի վերջին «Աջ սեկտորի» առաջնորդները սկսեցին իշխանություններին առաջադրել իրենց սեփական պահանջները՝ իրենց դիրքավորելով որպես ինքնուրույն հասարակական-քաղաքական ուժ, և հայտարարեցին իշխանության և ընդդիմության միջև բանակցություններում որպես երրորդ կողմ հանդես գալու ցանկության մասին ։ «Աջ սեկտորի» հայտարարված նպատակները եղել են իշխանության ամբողջական «թարմացումը», արդարադատության մարմինների, իրավապահ մարմինների, հատուկ ծառայությունների բարեփոխումը ։ Փետրվարի 14-ին «Աջ սեկտորը» հայտարարել էր իր քաղաքական խորհրդի ձևավորման մասին և «ժողովրդավարական խորհրդարանական ընդդիմությունից» պահանջել էր, հաշվի առնելով ընդդիմադիր ուժերի միասնության անհրաժեշտությունը և բողոքի ակցիաներում «Աջ սեկտորի» դերը, «Աջ սեկտորի» քաղաքական խորհրդի հետ սկսել կոնսուլտացիաներ՝ հակամարտության կարգավորմանն ուղղված քաղաքական գործընթացին նրա ներկայացուցիչների մասնակցության վերաբերյալ ։ Փետրվարի 20-ին Դմիտրի Յարոշն անձամբ է հանդիպել նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի հետ և, նրա խոսքով, հրաժարվել է ընդունել հրադադարի մասին նախագահի առաջարկը։ Փետրվարի 21-ին խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդների կողմից Մայդանում նախագահ Յանուկովիչի հետ Ուկրաինայի քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման մասին ստորագրված համաձայնագրի պայմանների հրապարակային հայտարարման ժամանակ հենց «Աջ սեկտորի» ներկայացուցիչներն են հայտարարել, որ իրենց ձեռնտու չէ փաստաթղթում ամրագրված քաղաքական բարեփոխումների աստիճանական Լինելը, և պահանջել են անհապաղ պաշտոնաթող լինել նախագահ Յանուկովիչին, հակառակ դեպքում նրանք սպառնացել են նախագահի վարչակազմի և Գերագույն ռադայի շենքերի գրոհով։ Դմիտրի Յարոշը հայտարարել է, որ համաձայնագրում բացակայում են նախագահի հրաժարականի, Գերագույն ռադայի արձակման, ուժային գերատեսչությունների ղեկավարների և «հանցավոր հրամանների կատարողների պատժի վերաբերյալ հստակ պարտավորությունները, որոնց հետևանքով սպանվել են շուրջ հարյուր ուկրաինացի քաղաքացիներ», նա համաձայնագիրը համարել է «աչքերի հերթական քողարկում» և հրաժարվել է կատարել այն ։ «Աջ սեկտորն» այդպես էլ չի կատարել համաձայնագրի հիմնական կետերից մեկը՝ զենքի հանձնման մասին։
«Աջ սեկտորը» Ուկրաինայում իշխանափոխությունից հետո
2014 թվականի մարտի 22-ին Կիևում կայացած փակ համագումարում որոշում է ընդունվել «Աջ սեկտորը» վերածել քաղաքական կուսակցության «Ուկրաինայի ազգային ասամբլեա» կուսակցության իրավաբանական և կադրային բազայում, որը վերանվանվել է «Աջ սեկտոր» կուսակցության։ Կուսակցության ղեկավար է ընտրվել Դմիտրի Յարոշը, որին կուսակցությունը որոշել է թեկնածու առաջադրել Ուկրաինայի նախագահի արտահերթ ընտրություններում, որը տեղի է ունեցել 2014 թվականի մայիսի 25-ին ։ Յարոշը, սակայն, նախագահական ընտրություններին ինքնաառաջադրված է գնացել  և ստացել է ձայների 0,70 %-ը ։
Հայտնի է, որ Յարոշան բազմամյա բարեկամական հարաբերությունները կապում է Վալենտին Նալիվայչենկոյի հետ (ՈՒԱԾ-ի ղեկավար 2006 թվականից մինչև 2010 թվականը և 2014-2015 թվականներին) ։ Միևնույն ժամանակ «Աջ սեկտորի» հարաբերությունները Արսեն Ավակովի՝ ներքին գործերի նախարարի պաշտոնակատարի հետ, փչացել են Արևմտյան Ուկրաինայում «Աջ սեկտորի» համակարգող Յարոշ Ալեքսանդր Մուզիչկոյի «քույրերից» մեկի՝ Յարոշ Ալեքսանդր Մուզիչկոյի սպանության կապակցությամբ  ։ Ռովենի մարզի «Աջ սեկտորի» համակարգող Ռոման Կովալը հայտնել է, որ սպանությունից երկու շաբաթ առաջ Մուզիչկոն հանդիպել է Ուկրաինայի կառավարության լիազոր ներկայացուցիչ Տատյանա Չերնովոլի հետ, որը ժամանել էր Տուրչինովի հանձնարարությամբ։ Նա խորհուրդ է տվել նրան մի քանի ամսով անհետանալ երկրից և առաջարկել 20 հազար դոլար։ Կովալի կարծիքով՝ նախագահի պաշտոնակատար Ալեքսանդր Տուրչինովը և ներքին գործերի նախարար Արսեն Ավակովը «Աջ սեկտորի» ուժերն օգտագործել են իշխանության գալու համար, որից հետո փորձել են ազատվել դրանից՝ Եվրոպայի առջև պահպանելով ժողովրդավարության տեսանելիությունը ։
Նախագահական ընտրություններից հետո Յարոշը որոշ ժամանակով անհետացել է ԶԼՄ-ների տեսադաշտից, իսկ «Աջ սեկտորը» պաշտոնապես հայտարարել է, որ լիովին կաջակցի «Ուկրաինայի Միավորման և պահպանման, Ուկրաինայի արևելքում կարգուկանոնի հաստատման ուղղությամբ նորընտիր նախագահ Պետրո Պորոշենկոյի բոլոր գործողություններին» ։
2014 թվականի գարնանը և ամռանը Եվրամայդանի նախկին արմատական ակտիվիստներից շատերը մտան Ուկրաինայի նոր ղեկավարության ձևավորած Ազգային գվարդիայի և կամավորական գումարտակների մեջ, որոնք ուղևորվում Էին երկրի արևելք՝ մասնակցելու ինքնահռչակ Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների կողմնակիցների դեմ ուժային գործողությանը։ Յարոշը, Մասնավորապես, հուլիսի 16-ին հայտարարել է «Աջ սեկտորի» ուժային բլոկի բազայի վրա «Ուկրաինական կամավորական կորպուսի» «Աջ սեկտորի» ստեղծման մասին և ինքը մասնակցել է մարտական գործողություններին։
2014 թվականի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում Յարոշը հաղթել է միամանդատ շրջանում և դարձել Գերագույն ռադայի պատգամավոր։
2014 թվականի հունվարի սկիզբ
Ինչպես նշում է Ն. Ս. Ռոզովը, Յանուկովիչը դեռ հունվարին ակնհայտորեն հույս ուներ ամրապնդվել արևելյան շրջաններից և/կամ Ռուսաստանից, գործի դնել առկա ռեզերվները «վճռորոշ մարտի» համար՝ հուսալով արագ հաղթանակ։ Մասամբ այդ հույսերն արդարացան, բայց դա չբավականացրեց հոգեբանական վճռական գերակշռության համար, որը կարող էր հանգեցնել զիջումների և Մայդանի խաղաղ հանձնման, մինչդեռ բացահայտ բռնությանը և մեծ արյուն գնալուն ռեժիմը պատրաստ չէր ։
Ընձյուղ
Պալար
Վերգետնյա պալար գլխավոր ցողունի առանցքային (կաղամբագոնգեղ) կամ կողմնային ընձյուղների (խոլորձ) հաստացումն է։
Ստորգետնյա պալար՝ ենթաշաքիլային ծնկի (արջտակ) կամ ստորգետնյա ընձյուղների (կարտոֆիլ, գետնախնձոր) հաստացումն է։
Սոխուկ
Սոխուկը կամ կոճղեզը ստորգետնյա ձևափոխված ընձյուղ՝ խիստ կարճացած ցողունով և թեփուկանման, մսալի տերևներով։ Կոճղեզը ծառայում է ջրի, սննդանյութերի (հատկապես շաքարների) պահեստման, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացման ու նորոգման համար։
Սոխուկային ներքին թեփուկները հյութալի են, հաստ, պարունակում են սննդարար նյութեր։ Որոշ բույսերի (օրինակ, շուշանի) թեփուկները նեղ են, կղմինդրի ձևով դասավորված, մյուսներինը (սոխ, հակինթ) լայն են, իրար ընդգրկող։ Կոճղեզը հատկանշական է շքանարգիզազգիներին, շուշանազգիներին, որոնց մեծ մասը աճում է շոգ, չորային պայմաններում։
Պալարասոխուկ
Պալարասոխուկը արտաքինից նման են սոխուկի, բայց բոլոր տերևաթեփուկները չոր են, իսկ պաշարանյութերը կուտակվում են ցողունային մասում (քրքում, թրաշուշան)։
Փշեր
Ունեն տարբեր ծագում՝ ընձյուղից (խնձոր, տանձ, սզնի), տերևի (ծորենի) կամ նրա մասերից, տերևակիցներից (սպիտակ ակացիա), տերևաթիթեղի մասից (բարդածաղկավորներ)։ Փշերը բնորոշ են տաք, չոր միջավայրում ապրող բույսերին։
Բեղիկներ
Բեղիկները առաջանում են ընձյուղից (խաղող), տերևից (դդմազգիներ) կամ նրա մասերից, տերևիկներից (ոլոռ) տերևաթիթեղից (տափոլոռ), տերևակիցներից (պարիլյակ)։ Ծառայում է հենարանին կպչելու համար։
Աճ
Ընձյուղը երկարությամբ աճում է գագաթով՝ այնտեղ գտնվող գագաթնային մերիսթեմայի գործունեության հետևանքով։ Բացի այդ, շատ բույսերի ընձյուղներ նկատելի երկարում են շնորհիվ ներդրման աճի, որը պայմանավորված է ներդրման մերիսթեմայով։ Եթե ընձյուղն աճում է անորոշ երկար ժամանակ ի հաշիվ միևնույն գագաթնային մերիսթեմայի, ապա այդպիսի աճը կոչվում է մոնոպոդիալ։ Սակայն շատ բույսերի գագաթնային մերիսթեման գործում է սահմանափակ ժամանակ, սովորաբար մեկ վեգետացիոն շրջանում։ Այդ դեպքում հաջորդ սեզոնում ընձյուղի աճը շարունակվում է ի հաշիվ ամենամոտ կողքային բողբոջի։ Տեղի է ունենում վերագագաթավորում։ Ընձյուղի այդպիսի աճը կոչվում է սիմպոդիալ։
Աճման ուղղություն
Ուղղաձիգ աճող ընձյուղները կարող են լինել.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընձյուղ
Քաղաքական ճգնաժամ Ուկրաինայում (2013-2014)
2014 թվականի հունվարի սկիզբ
Հունվարին և փետրվարին Կիևի Մայդանին աջակցելու համար լրացուցիչ ուժեր էին ժամանել արևմտյան և Կենտրոնական Ուկրաինայից, Մայդանում ինքնապաշտպանության ջոկատների մարտական վարժանքներ Էին ընթանում։ Դա թույլ էր տալիս պահպանել դիրքերը, առանձին հարձակումներ անել, բայց նման ուժերը բավարար չէին ամբողջական և համոզիչ առավելություն ցույց տալու համար, որը կարող էր հանգեցնել իշխանության համեմատաբար խաղաղ բռնազավթմանը։ Զուտ բռնի տարբերակը թեև մտնում էր Մայդանի առանձին ուժերի պլանների մեջ («Աջ սեկտոր» և այլն), բայց մերժվում էր առաջնորդների և մեծամասնության կողմից ։
Իրավիճակը կրկին, ինչպես նոյեմբերի 30-ին և դեկտեմբերի 11-ին, կտրուկ փոխեցին իշխանության գործողությունները։
Հունվարի 16-ի օրենքներ
Հունվարի 16-ին Գերագույն ռադան (Ռեգիոնների կուսակցության և ԿՊԿ-ի խմբակցությունները) ձեռքերի պարզ բարձրացմամբ, առանց քննարկման և ձայների իրական հաշվման, ընդունել է 11 օրենք և մեկ որոշում, որոնց նախաձեռնողը, ինչպես հայտնի է դարձել ավելի ուշ, Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչն էր ։ Հունվարի 17-ին նախագահի ստորագրած օրենքներն ուժի մեջ են մտել հունվարի 22-ից ։
Քվեարկության ներկայացված օրինագծերը չունեին պրոֆիլային կոմիտեի եզրակացություն և չեն անցել Գերագույն ռադայի գիտափորձաքննական վարչության փորձաքննություն, հետագայում, ելնելով այդ օրենքներով սահմանվող սահմանափակումներից, մի շարք ԶԼՄ-ներում դրանք անվանել են «բռնապետական» ։
Կիևի կենտրոնում ուժային դիմակայության, մայրաքաղաքում և մարզային կենտրոններում վարչական շենքերի և իշխանության մարմինների գրավման, իշխանության զուգահեռ մարմինների ստեղծման, ուժային ոչ ֆորմալ կառույցների կազմակերպման արդյունքում Ուկրաինան հայտնվել է արտակարգ դրություն սահմանելու, տարածքային ամբողջականության և տնտեսական կոլապսի կորստի եզրին։ Քաղաքագետների գնահատականներով՝ Եվրամայդանի արմատականացումը երկրի ղեկավարության անդառնալի կամայականության և թողտվության դեպքում, որը մտահոգված է հիմնականում իր արտասահմանյան ակտիվների ճակատագրով և անտեսում է պետականության փլուզման հեռանկարը, որը թույլ է տալիս անպատիժ հրապարակային ոչնչացում և վարկաբեկում ուժային կառույցների ներկայացուցիչներին, սրընթաց կերպով ուկրաինական քաղաքական գործընթացը ծավալել է ոչ իրավաչափ և հակասահմանադրական դաշտում։
Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչի և խորհրդարանական ընդդիմության առաջնորդների միջև բանակցությունները, որոնք շարունակվել են մի քանի օր, իշխանությունների կողմից զիջումների են հանգեցրել. Գերագույն Ռադայի արտահերթ նիստ է գումարվել, որը կողմ է քվեարկել հունվարի 16-ի մի շարք օրենքների վերացմանը և ընդունել է 2013 թվականի նոյեմբերի և 2014 թվականի իրադարձությունների մասնակիցների համար համաներման մասին օրենքը։ Հունվարի 28-ին նախագահն ընդունել է վարչապետ Նիկոլայ Ազարովի և նախարարների կաբինետի հրաժարականը ։ Չնայած դրան՝ բողոքի ակցիաները շարունակվել են։ Ընդդիմությունը պահանջել է Ուկրաինայի վերադարձը խորհրդարանական-նախագահական կառավարման համակարգին և 2004 թվականի Սահմանադրությանը։ Փետրվարի 12-ին Նախագահ Յանուկովիչը համաձայնել է գնալ կոալիցիոն կառավարության ձևավորմանը։ Մինչև փետրվարի 15-ը համաներման շրջանակներում ազատ են արձակվել բողոքի ակցիաների բոլոր ավելի վաղ ձերբակալված մասնակիցները։ Փետրվարի 15-ի լույս 16-ի գիշերը ցուցարարներն ապաշրջափակել են մարզային վարչակազմերի շենքերը, Կիևում ցուցարարները մասնակիորեն ազատագրել են Գրուշևսկի փողոցը և քաղաքային վարչակազմի շենքը։ Միևնույն ժամանակ, փետրվարի 16-17-ը «Մայդանը» և «Աջ սեկտորը» հայտարարեցին Գերագույն ռադայի վրա «խաղաղ հարձակման» նախապատրաստման մասին։ Յացենյուկը և Կլիչկոն հանգստյան օրերին մեկնել են Գերմանիա, որտեղ խորհրդակցություններ են անցկացրել կանցլեր Անգելա Մերկելի հետ։ Այնտեղ էր նաև Պետրո Պորոշենկոն։
Հակամարտության սրում և քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման համաձայնագրի ստորագրում
Փետրվարի 18-ին իրավիճակի կտրուկ սրում է տեղի ունեցել, որը հաջորդած օրերի ընթացքում զանգվածային արյունահեղություն է սկսվել Կիևի կենտրոնում։ Եվրամայդանի արմատականների և նրանց դիմակայած իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, ներքին զորքերի զինծառայողների և Եվրամայդանի հակառակորդների կազմակերպված խմբերի միջև բախումները վերսկսվել են Գերագույն ռադայի նիստի օրը, որտեղ ընդդիմությունը ծրագրում էր քննարկել կառավարման խորհրդարանական-նախագահական ձևին անհապաղ վերադառնալու և 2004 թվականի Սահմանադրության վերականգնման հարցը, իսկ ընդդիմության առաջնորդների կոչով այդ պահանջների պաշտպանությամբ կազմակերպվել էր այսպես կոչված «խաղաղ հարձակում» Գերագույն ռադայի վրա, որին մասնակցել են Եվրամայդանի մի քանի հազար զինված ակտիվիստներ։ Կիևում արյունահեղության պատճառով ծայրահեղ սրվել է իրավիճակը Ուկրաինայի արևմուտքում։ Այստեղ կրկին սկսվել են պետական իշխանության մարմինների և պետական հիմնարկների բռնությունները։
Կիևի կենտրոնում բռնության բռնկումն ու արյունահեղությունը հանգեցրել են պատգամավորների ու Ռեգիոնների կուսակցության պաշտոնյաների զանգվածային փախուստի և իշխանության գործողություններին աջակցության կտրուկ անկման ։ Միայն փետրվարի 19-ից մինչև 22-ն ընկած ժամանակահատվածում, ըստ Սերգեյ Տիգիպկոյի, Գերագույն ռադայի ՀԾ խմբակցությունը լքել են 186 ժողովրդական պատգամավորներից 77-ը ։ Հետագա օրերին գործընթացը շարունակվել է։
Փետրվարի 19-ի երեկոյան շարունակվող բռնության և կողմերի միջև փոխզիջման նշանների բացակայության ֆոնին Կիև են մեկնել Լեհաստանի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարները՝ Ուկրաինայի իշխանությունների և ընդդիմության ներկայացուցիչների հետ վերջին բանակցությունների համար ԵՄ-ի արտաքին գործերի խորհրդի արտահերթ նիստի նախօրեին, որտեղ պետք է քննարկվեր Ուկրաինայի նկատմամբ պատժամիջոցների սահմանման հարցը։
Նախագահ Յանուկովիչը փետրվարի 20-ը սգո օր է հայտարարել նախօրեին զոհվածների հիշատակին։ Սակայն այդ օրը դիմակայությունը սրվել է, ինստիտուտի փողոցում չպարզված դիպուկահարների գործողությունների հետևանքով զոհվել են Եվրամայդանի շուրջ հարյուր մասնակիցներ և իրավապահ մարմինների աշխատակիցներ  ։
Փետրվարի 20-ի երեկոյան պատգամավորները, որոնք հավաքվել էին Գերագույն ռադայի Ազգային անվտանգության և պաշտպանության հարցերով կոմիտեի ղեկավար Վլադիմիր Լիտվինի կոչին նվիրված արտահերթ նիստին, որոշում են ընդունել, որը դատապարտել է բռնության կիրառումը, որը հանգեցրել է Ուկրաինայի քաղաքացիների մահվան, կտտանքների, խոշտանգումների և մարդկության դեմ այլ հանցագործությունների։ Այդ որոշմանը կողմ է քվեարկել 236-ը Ուկրաինայի 238 ժողովրդական պատգամավորներից։
Իր որոշմամբ Գերագույն ռադան կառավարությանը, ՈՒԱԾ-ին, ՆԳՆ-ին, Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարությանը և այլ ռազմականացված խմբավորումներին պարտավորեցրել է անհապաղ դադարեցնել ուժի կիրառումը և արգելել ցանկացած տեսակի զենքի և հատուկ միջոցների օգտագործումը Ուկրաինայի քաղաքացիների դեմ։ Գերագույն ռադան նաև արգելել է հակաահաբեկչական գործողության անցկացումը, որը փետրվարի 19-ին հայտարարել Է Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը և Հակաահաբեկչական կենտրոնը։ Ներքին գործերի նախարարությանը հրահանգվել է «անհապաղ դադարեցնել իրավապահ մարմինների աշխատակիցների կողմից տրանսպորտային հաղորդակցությունների և այլ փողոցների, հրապարակների, նրբանցքների, բուլվարների արգելափակումը Կիևում և Ուկրաինայի այլ բնակավայրերում» և ապահովել իրավապահ մարմինների աշխատակիցների վերադարձը նրանց մշտական տեղակայման վայրեր ։
Մինչդեռ Կիև ժամանած Լեհաստանի արտգործնախարար Ռադոսլավ Սիկորսկին, Գերմանիայի արտգործնախարար Ֆրանկ Վալտեր Շտայնմայերը և Ֆրանսիայի արտգործնախարար Լորան Ֆաբիուսը երկարատև բանակցություններ են վարել Վիկտոր Յանուկովիչի հետ՝ ճգնաժամից դուրս գալու խաղաղ տարբերակ գտնելու համար ։ Ինչպես հաղորդել Է լեհական մամուլը, արևմտյան երկրների ներկայացուցիչները Ուկրաինայի նախագահին առաջարկել են կազմակերպել անցումային կառավարություն, անցնել սահմանադրական բարեփոխումների և, ամենակարևորը, արտահերթ խորհրդարանական և նախագահական ընտրություններ անցկացնել։ Յանուկովիչի հետ բանակցություններին հաջորդել է նրանց հանդիպումը ընդդիմության հետ։ Յանուկովիչի խնդրանքով Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը նաև իր ներկայացուցչին է ուղարկել Կիև՝ ընդդիմության հետ բանակցային գործընթացին որպես միջնորդ մասնակցելու համար։ Այն դարձել է մարդու իրավունքների հանձնակատար Վլադիմիր Լուկինը ։
Փետրվարի 20-ի ուշ երեկոյան նախագահի աշխատակազմում վերսկսվել են բանակցությունները Ուկրաինայի իշխանությունների, ընդդիմության, Լեհաստանի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարների մասնակցությամբ։ Ուշ գիշեր նրանց է միացել Վլադիմիր Լուկինը ։ Բանակցություններն ավարտվել են առավոտյան։ Կողմերը նախաստորագրել են համաձայնագրի տեքստը, որի ստորագրումը տեղի է ունեցել փետրվարի 21-ին։
Ժամը 16:00-ին նախագահ Յանուկովիչը և երեք ընդդիմադիր կուսակցությունների ղեկավարները Լեհաստանի, Գերմանիայի և Ֆրանսիայի դիվանագիտական ներկայացուցիչների ներկայությամբ (Վլադիմիր Լուկինը հրաժարվել է ստորագրել ճգնաժամի կարգավորման մասին համաձայնագիրը՝ վկայակոչելով դրա սուբյեկտների անորոշությունը ) համաձայնագիր են ստորագրել քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման մասին։ Որպես առաջին քայլ՝ համաձայնագիրը նախատեսում էր հատուկ օրենքի ընդունում, ստորագրում և հրապարակում, որը վերականգնում է Ուկրաինայի 2004 թվականի Սահմանադրության գործողությունը։
Համաձայնագրի ստորագրումից մեկ ժամ անց Գերագույն ռադան միանգամից երեք ընթերցմամբ ընդունել է «Ուկրաինայի Սահմանադրության առանձին դրույթների գործողության վերականգնման մասին օրենքի» նախագիծը, որը վերադարձնում է 2004 թվականի Սահմանադրությունը, և այն ուղարկել է նախագահի վարչակազմին։ Բացի այդ, Գերագույն ռադան ընդունել է օրենք, որը բացառում է բողոքի զանգվածային ակցիաների բոլոր մասնակիցների համար քրեական հետապնդումը։ Պատգամավորները նաև պաշտոնից հեռացրել են ՆԳ նախարար Վիտալի Զախարչենկոյին և քվեարկել այն օրենքի օգտին, որը թույլ է տալիս ազատ արձակել Յուլիա Տիմոշենկոյին ։
Ընդդիմության հետ Յանուկովիչի համաձայնագիրը նախատեսում էր նաև «ազգային վստահության կառավարության» ձևավորում, սահմանադրական բարեփոխում և նախագահի արտահերթ ընտրությունների անցկացում մինչև 2014 թվականի վերջը, իսկ որպես հրատապ միջոցներ՝ իրավակարգի ուժերի դուրսբերում Կիևի կենտրոնից, բռնության դադարեցում և ընդդիմության կողմից զենքի հանձնում։
Նույն օրը Վիկտոր Յանուկովիչը լքել է Կիևը և մեկնել Խարկով։
Օլիգարխների դերը
Իրադարձությունների ընթացքի վրա էական ազդեցություն է ունեցել ուկրաինացի օլիգարխների դիրքորոշումը։ Քաղաքականության օլիգարխացումը Ուկրաինայում կուսակցական գործունեության առանցքային խնդիրներից մեկն է, որն անդրադառնում է քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա։ Քաղաքական կուսակցություններն Ուկրաինայում միշտ չէ, որ և պարտադիր չէ, որ քաղաքացիական հասարակության արդյունք են։ Նրանք կարող են ստեղծվել «վերևից» որոշակի ստվերային կառույցներով ու դրա համար էլ առաջնորդվում են իրենց հովանավորների, օլիգարխների ու նրանց հաճախորդների շահերով, այլ ոչ թե հանրային շահերով։ «Փողերի իշխանություն» համաուկրաինական գործարար շաբաթաթերթի հաշվարկներով՝ VII գումարման Գերագույն ռադայի շուրջ 100 պատգամավորներ հովանավորվում էին Ուկրաինայի խոշորագույն ֆինանսա-արդյունաբերական խմբերի կողմից։ Ընտրված պատգամավորների թվով անվերապահ առաջատարներն էին Ռինատ Ախմետովը և Դմիտրի Ֆիրտաշը։
Խոշոր օլիգարխները, որոնք իրենց կապիտալը կուտակել էին 1990-ականներից 2000-ական թվականներին, դեռ մինչև Եվրամայդանը դիմակայության մեջ մտան այսպես կոչված «ընտանիքի»՝ Վիկտոր և Ալեքսանդր որդիների և նախագահ Յանուկովիչի (փոխվարչապետ Սերգեյ Արբուզովի, ներքին գործերի նախարար Վիտալի Զախարչենկոյի, Յուրի Կոլոբովի, եկամուտների և տուրքերի նախարար Ալեքսանդր Կլիմենկոյի) հետ։ Ուկրաինական ֆինանսական էլիտան, մասնավորապես, զայրացրել է այն փաստը, որ միայն 2013 թվականին նախագահի ավագ որդու՝ Ալեքսանդր Յանուկովիչի կարողությունը 187 միլիոնից ավելացել է մինչև 500 միլիոն դոլար։ 2010 թվականին, երբ Յանուկովիչն ընտրվել է նախագահ, երկրի ֆինանսա-արդյունաբերական առաջատար խմբերը նրա թեկնածությունը ձեռնտու էին։ Ավելի ուշ ձևավորված «ընտանիքի» («երիտֆորմատորների») և այսպես կոչված «հին օլիգարխների» միջև սկսեցլ են ժամանակ առ ժամանակ տարաձայնություններ առաջանալ (օրինակ՝ բյուջեի ձևավորման ժամանակ), սակայն խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչների լոբբինգով զբաղվող Ասոցացման համաձայնագրի տապալումը արմատապես փոխել է իրավիճակը ։
Այն ժամանակ, երբ Յանուկովիչի ընտանիքը զբաղվում էր «կապիտալի առաջնային կուտակմամբ», Առաջին ալիքի օլիգարխներն արդեն կցանկանային իրենց տեսնել համաշխարհային ֆինանսական էլիտայի մեջ։ Այսպես, Ռինատ Ախմետովն արդեն 2009 թվականից իր ակտիվների աուդիտի համար ներգրավել է Price Waterhouse Coopers-ին, այնպես որ նրան պատկանող «Քեփիթալ մենեջմենթը» դարձել Է Ուկրաինայի ամենաթափանցիկ ընկերություններից մեկը։ Մինչ «հին օլիգարխները» հետաքրքրված էին Եվրոպայի հետ տնտեսական հարաբերություններով, ուկրաինական իշխանությունը, որը կոչվում է, «թքեց նրանց դեմքին»՝ հրաժարվելով ստորագրել ԵՄ-ի հետ ասոցացման և ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը։ Մտավախություններ են առաջացել, որ Ուկրաինան վերջին իրադարձություններից հետո կարող է հայտնվել Արևմուտքի մեկուսացման մեջ, իսկ նրա տնտեսության ճգնաժամը, Ինչպես գրել է «Kiev Times»-ը, կարող է իշխանություններին դրդել «բյուջեում անցքեր գլորելու՝ սեփականության նոր վերաբաշխման և բիզնեսի վերաբաշխման ճանապարհով» ։
2013 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի օգնական Վիկտորիա Նուլանդի և Ռինատ Ախմետովի հանդիպման ընթացքում Նուլանդը նախազգուշացրել էր, որ Եվրամայդանը ցրելու դեպքում ԱՄՆ-ն և ԵՄ-ի առաջնորդներն անհապաղ կարձագանքեն պատժամիջոցների սահմանմամբ «ոչ միայն Ռեգիոնների կուսակցության պաշտոնյաների և քաղաքական առաջնորդների, այլև բոլոր նրանց դեմ, ովքեր նյութապես աջակցել են այդ ռեժիմին» ։
Որպես օլիգարխ, որն առավել շահագրգռված է Ռուսաստանի հետ առճակատմամբ, անվանում են Իգոր Կոլոմոյսկուն։ Հայտնի է, որ Ուկրաինայի հարավ-արևելքում գտնվում են Կոլոմոյսկու հիմնական ձեռնարկությունները՝ Կրեմենչուգյան նավթավերամշակման գործարանը, Ստախանովսկին, Զապորոժսկի և Նիկոպոլի ֆերոսպլավային գործարանները։ Ֆեռոսլավների արտահանումն իրականացվում է «Հարավային» նավահանգստի միջոցով, որը գտնվում է Օդեսայի մարզում ։ 2014 թվականի կեսերին ենթադրություն էր հնչում, որ Կոլոմոյսկի Ուկրաինայի (Դնեպրոպետրովսկի և Օդեսայի մարզ) վերահսկվող տարածքները դարձել են Ուկրաինայում ուժի երրորդ կենտրոնը (Կիևի և Դոնեցկի և Լուգանսկի հանրապետությունների հետ միասին), որը համեմատաբար ինքնուրույն քաղաքականություն է վարում ։ Կոլոմոյսկին ֆինանսավորել է զինված կազմավորումները («Շտուրմ» և «Դնեպր» գումարտակները)՝ դրանց պահպանման համար ամսական ծախսելով մինչև 10 միլիոն դոլար ։
Արդեն խորհրդարանական կոալիցիայի և կենտրոնական իշխանության փոփոխությունից հետո խոշոր բիզնեսի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ (Իգոր Կոլոմոյսկի, Սերգեյ Տարուտա) նշանակվել են Ուկրաինայի մարզային պետական վարչակազմերի ղեկավարներ ։
Ուկրաինայի դաշնայնացման գաղափար
Ինչպես նշում են քաղաքագետներ Իգոր Բարինովը, Վլադիմիր Լապկինը և Վլադիմիր Պանտինը, 1990-ականների սկզբին ուկրաինական տնտեսական-քաղաքական էլիտայի կողմից ընտրված ունիտար ազգային պետության մոդելը «ոչ միայն անտեսել է երկրի հիմնարար սոցիալ-մշակութային միատարրությունը, այլև իր մարմնավորման չափով դարձել է քաղաքացիական դիմակայության գլխավոր աղբյուրը, որը մի քանի անգամ պառակտում է երկիրը հերթական ընտրական փորձության ընթացքում»։ Բևեռացման ևս մեկ կարևոր գործոն է դարձել, ըստ քաղաքագետների, ուկրաինական քաղաքական էլիտաների կողմից երկրի քաղաքական կյանքի մի շարք սկզբունքային խնդիրների «փաստացի տաբուավորումը»՝ որպես քաղաքական գործընթացին լեգիտիմ մասնակցության հասանելիության պարտադիր պայման. այդպիսին պետք է դասել «երկրորդ պետական լեզվի», «ֆեդերալացման» և «ինքնավարության» խնդիրները։ Համառորեն հրաժարվելով այդ հարցերը քաղաքական օրակարգ բերել՝ ուկրաինական էլիտաները ձևավորեցին և ամրագրեցին երկրի բաժանումը, որը դրսևորվում է բոլոր ընտրություններում՝ Արևմուտքը և Ուկրաինայի կենտրոնն ընդդեմ Արևելքի և հարավի։ Այսպիսով, վերջին տասնամյակում էթնիկ, լեզվական և մշակութային-դավանաբանական չափանիշների վերաբերյալ ուկրաինական հասարակության ավանդական տարանջատումը հստակ քաղաքականացված է դարձել և վերածվել է ուկրաինական պետության ապակայունացման առանցքային գործոնի։
Քաղաքական ճգնաժամի ընթացքում Հարավ-Արևելյան Ուկրաինայի տարածաշրջանների որոշ ղեկավարներ և հասարակական-քաղաքական գործիչներ Ուկրաինայի դաշնայնացման և իշխանության ապակենտրոնացման գաղափարը ներկայացրել են որպես ստեղծված իրավիճակից հնարավոր ելք։
Այսպես, հունվարի 30-ին Ռեգիոնների կուսակցությունից ժողովրդական պատգամավոր Վադիմ Կոլեսնիչենկոն առաջարկել է ունիտար կառավարման դաշնային մոդելից անցում կատարել երկրի կառավարման դաշնային մոդելին ։ Ուկրաինայի դաշնայնացմանը կողմ են արտահայտվել Ռեգիոնների կուսակցությունից ժողովրդական պատգամավոր Օլեգ Ցարևը և կոմունիստ Լեոնիդ Հրաչը ։
Դաշնայնացման գաղափարը աջակցություն է գտել որոշ ռուս պաշտոնյաների մոտ։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի խորհրդական Սերգեյ Գլազևը «Կոմերսանտ-Ուկրաինա» պարբերականին տված հարցազրույցում պաշտպանել է Ուկրաինայի խոր դաշնայնացման և երկրի հարավ-արևելյան հատվածի մերձեցման գաղափարը Մաքսային միության հետ։ Կոշտ ունիտար պետության շրջանակներում շարունակական դիմակայություն է ընթանալու։ Նրան դադարեցնելու համար պետք է ֆեդերալիզացիա։ Պետք է տարածաշրջաններին տալ բավարար իրավունքներ, իրենց բյուջեներն ինքնուրույն ձևավորելու հնարավորություն և նույնիսկ արտաքին քաղաքական մասնակի ինքնորոշման հնարավորություն։ Համաշխարհային պրակտիկայում կան նման օրինակներ, թեև դրանք տարօրինակ են թվում միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, երբ մի երկրի շրջանակներում գործում են տարբեր առևտրա-տնտեսական ռեժիմներ։ Օրինակ, Դանիայի կազմում կան Գրենլանդիա, ընդ որում Դանիան Եվրամիության մաս է կազմում, իսկ Գրենլանդիան՝ ոչ... այսօրվա դրությամբ արևմտյան և Արևելյան Ուկրաինայի մարզերի միջև տնտեսական, մշակութային, մարդկային կապերն ավելի քիչ են, քան Ուկրաինայի հարավ-արևելյան և Ռուսաստանի, ինչպես նաև արևմտյան շրջանների և Եվրամիության երկրների միջև կապերը... փաստ է նաև այն, որ Ուկրաինայի տարբեր հատվածներ ձգտում են դեպի տարբեր առևտրատնտեսական կազմավորումներ։ Ընդ որում, Մաքսային միությունում շահագրգռված ոլորտները շատ ավելի մեծ են, քան նրանք, ովքեր կարող են ակնկալել ԵՄ-ի հետ ազատ առևտրից իրական օգուտներ ։
Փետրվարի 12-ին Խարկովում անցկացված «հետճգնաժամային Ուկրաինայում սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական գործընթացները» կլոր սեղանի ընթացքում Խարկովի մարզի նահանգապետ Միխայիլ Դոբկինը Ուկրաինայի դաշնայնացումն անվանել է «իշխանության ապակենտրոնացման առավելագույնս ընդունելի տարբերակ»։ Դաշնայնացումը վախ չէ, դա սեպարատիզմ չէ, դա դավաճանություն չէ պետությանը, այլ կառավարման այլ ձև։ Ուկրաինան որպես ունիտար պետություն չի կայացել ։
Ուկրաինայում իշխանափոխությունն ու դրա լեգիտիմության հարցը
Գերագույն Ռադայի ընդունած «Ուկրաինայի Սահմանադրության առանձին դրույթների գործողության վերականգնման մասին օրենքի» նախագիծը, որը վերադարձնում է 2004 թվականի Սահմանադրությունը, նախագահ Յանուկովիչը չի ստորագրել ։ Ուկրաինայի Սահմանադրության 94-րդ հոդվածի համաձայն ՝ եթե Ուկրաինայի նախագահը 15 օրվա ընթացքում (տվյալ դեպքում՝ մինչև մարտի 8-ը) չվերադարձրեց օրենքը կրկնակի քննարկման համար, օրենքը համարվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից հավանության արժանացած և պետք է ստորագրվի և պաշտոնապես հրապարակվի։ Սակայն, Գերագույն ռադան փետրվարի 22-ին հրապարակել է 2004 թվականի խմբագրությունում Սահմանադրության վերականգնման մասին որոշումը, որը գործում էր մինչև փետրվարի 21-ին ընդունված օրենքի ուժի մեջ մտնելը  , նույն օրը այն հրապարակվել է , իսկ շուտով հրապարակվել է նաև այն օրենքը, որն արդեն ստորագրել է Ալեքսանդր Տուրչինովը ։
Փետրվարի 22-ին Խարկովում «Ուկրաինական ճակատ» համաուկրաինական հասարակական միության նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել Ուկրաինայի հարավ-արևելյան շրջանների (հիմնականում Խարկովի, Դոնեցկի, Լուգանսկի), Սևաստոպոլ քաղաքի և Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության պատգամավորների համագումարը ։ Համագումարում ելույթ ունեցած Ուկրաինայի Գերագույն ռադայում Ռեգիոնների կուսակցության խմբակցության ղեկավարի տեղակալ Օլեգ Ցարևը հայտարարել է, որ Ուկրաինայում տեղի է ունեցել իշխանության զինված զավթում, ուստի նա համագումարի մասնակիցներին կոչ է արել պայմանավորվել հետագա գործողությունների մասին՝ նպատակ ունենալով կանխել քաղաքական ապակայունացումը Կիևից հարավ-արևելք։ Ընդունված բանաձևի տեքստում ընդգծվում էր, որ «անօրինական զինված կազմավորումները զենք չեն հանձնել, շարունակում են զավթել իշխանության կենտրոնական մարմինները, սպանել խաղաղ մարդկանց և իրավապահ մարմինների աշխատակիցներին։ Ուկրաինայի Գերագույն ռադան աշխատում է ահաբեկչության, զենքի և սպանության սպառնալիքի տակ։ Ուկրաինայի խորհրդարանի որոշումները, որոնք ընդունվել են այս պայմաններում, կասկածներ են առաջացնում նրանց կամավորության, օրինականության և օրինականության վերաբերյալ» ։
Արձանագրելով, որ «իշխանության կենտրոնական մարմինները կաթվածահար են արվել», համագումարի պատվիրակները որոշել են, որ «մինչև սահմանադրական կարգի և օրինականության վերականգնումը ընկած ժամանակահատվածում բոլոր մակարդակների տեղական ինքնակառավարման մարմինները, Ղրիմի ԱՀ-ի Գերագույն խորհուրդը և Սևաստոպոլի քաղաքային խորհուրդը որոշել են պատասխանատվություն ստանձնել իրենց տարածքներում սահմանադրական կարգի, օրինականության, քաղաքացիների իրավունքների և նրանց անվտանգության ապահովման համար» ։
Նույն օրը հեռուստաեթերում հրապարակվել Է Յանուկովիչի հետ հարցազրույցի տեսագրությունը, որում նա հայտարարել է, որ չի պատրաստվում հրաժարական տալ և մտադիր չէ ստորագրել Գերագույն ռադայի որոշումները, որոնք նա համարում է հակաօրինական, իսկ այն, ինչ տեղի է ունենում երկրում, որակել է որպես «վանդալիզմ, բանդիտիզմ և պետական հեղաշրջում» ։ Մի քանի ժամ անց Գերագույն ռադան, որտեղ Ռեգիոնների կուսակցության խմբակցությունից պատգամավորների զանգվածային դուրս գալուց հետո Միացյալ ընդդիմությունն առավելություն է ստացել, որոշում է ընդունել, որում հայտարարել է, որ Յանուկովիչը «հակասահմանադրական կերպով ինքնամեկուսացել է սահմանադրական լիազորությունների իրականացումից» և չի կատարում իր պարտականությունները, ինչպես նաև արտահերթ նախագահական ընտրություններ է նշանակել 2014 թվականի մայիսի 25-ին։
Փետրվարի 22-ի լույս 23-ի գիշերը Գերագույն ռադայի կողմից նշանակված Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության ղեկավար Վալենտին Նալիվայչենկոն և ներքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար Արսեն Ավակովը «Ալֆա» և «Սոկոլ» հատուկ ստորաբաժանումների մի խումբ մարտիկների հետ փորձել են բռնել Վիկտոր Յանուկովիչին Դոնեցկից դուրս գալու ճանապարհին, սակայն ռուսական հատուկ ծառայությունները ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կարգադրությամբ իրականացրել են Վիկտոր Յանուկովիչի և նրա ընտանիքի անդամների տարհանման գործողությունը   ։ Փետրվարի 24-ին Յանուկովիչը ռուսական իշխանությունների աջակցությամբ տեղափոխվել է Ռուսաստանի տարածք    ։
Փետրվարի 23-ին Գերագույն ռադան նախագահի պարտականությունների կատարումը հանձնել է Գերագույն ռադայի նախագահ Ալեքսանդր Տուրչինովին։
Ռուսաստանը կասկած է հայտնել Վիկտոր Յանուկովիչին նախագահական պաշտոնից հեռացնելու օրինականության հարցում , քանի որ նախագահ Յանուկովիչի նկատմամբ իմպիչմենտի ընթացակարգ չի անցկացվել Ուկրաինայի Սահմանադրության 111-րդ հոդվածին համապատասխան ։
Փետրվարի 27-ին հայտնի է դարձել, որ Վիկտոր Յանուկովիչը դիմել է Ռուսաստանի ղեկավարությանը՝ խնդրելով ապահովել իր անձնական անվտանգությունը «ծայրահեղականների գործողություններից»՝ կապված իր հասցեին հնչող հաշվեհարդարի սպառնալիքների հետ։ Իր ուղերձում Յանուկովիչը բազմիցս ընդգծել է, որ իրեն համարում Է Ուկրաինայի գործող նախագահ, իսկ վերջին օրերին Գերագույն Ռադայի ընդունած որոշումները որակել է ոչ լեգիտիմ, կուսակցության բազմաթիվ անդամների և այլ խմբակցությունների բացակայությամբ ընդունվող, ընդ որում, նրա խոսքով, պատգամավորներից մի քանիսը ենթարկվել են ֆիզիկական ազդեցության և ստիպված են եղել լքել Ուկրաինան ։
Նույն օրը Յանուկովիչը, որպես գործող նախագահ, համաձայն Ուկրաինայի Սահմանադրության 136-րդ հոդվածի, համաձայնություն է տվել Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Նախարարների խորհրդի նախագահի պաշտոնից Անատոլի Մոգիլևի հրաժարականին և այդ պաշտոնում Սերգեյ Ակսենովին նշանակելուն  ։
Փետրվարի 28-ին Վիկտոր Յանուկովիչը մամուլի ասուլիս է անցկացրել Դոնի Ռոստովում, որտեղ կոչ է արել Ռուսաստանի ղեկավարությանը անմասն չմնալ Ուկրաինայի իրադրությունից․ «Ռուսաստանը պետք է օգտագործի բոլոր առկա հնարավորությունները կանխելու համար այն քաոսը, ահաբեկչությունը, որն այսօր կա Ուկրաինայում»,-ասել է Յանուկովիչը։ Յանուկովիչն ընդգծել է, որ կտրականապես դեմ է Ուկրաինա ռազմական ներխուժմանը և նրա տարածքային ամբողջականության խախտմանը։ Յանուկովիչը հայտարարել է, որ պատրաստ է վերադառնալ Ուկրաինա՝ իր և իր ընտանիքի անվտանգությունն ապահովելու պայմանով։ Նրա խոսքով՝ ինքը ստիպված է եղել լքել երկիրը՝ իր կյանքի և նրա մերձավորների կյանքի անմիջական սպառնալիքի պատճառով ։ Վիկտոր Յանուկովիչը հայտարարել Է, որ ինքը Ուկրաինայի գործող նախագահն է ։
ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինի խոսքով՝ 2014 թվականի մարտի 1-ին Վիկտոր Յանուկովիչը դիմել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով «Ռուսաստանի Դաշնության Զինված ուժերն օգտագործել Ուկրաինայի օրինականության, խաղաղության, իրավակարգի, կայունության, բնակչության պաշտպանության համար» ։
Ուկրաինայում քաղաքական ճգնաժամի կարգավորման մասին համաձայնագրի կատարման գնահատականները
Վիկտոր Յանուկովիչը հայտարարել է, որ ընդդիմությունը Եվրամիության թողտվությամբ, որի ներկայացուցիչները վկայել են ձեռք բերված պայմանավորվածությունները, չի կատարել իր պարտավորությունները (նույն կարծիքին էր Ռուսաստանի ղեկավարությունը ):
Միաժամանակ, խորհրդարանի կողմից նշանակված Ուկրաինայի վարչապետ Արսենի Յացենյուկը հայտարարել է, որ ընդդիմության կողմից պայմանավորվածությունները կատարվում են, և, իր հերթին, Վիկտոր Յանուկովիչին մեղադրել է համաձայնագրից դուրս գալու մեջ (նրան պաշտպանել Է ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի մշտական ներկայացուցիչ Սամանթա Փաուերը) ։
Ուկրաինական նոր իշխանությունը ճանաչում է ստացել Եվրամիության և ԱՄՆ-ի կողմից։ Եվրահանձնաժողովի պաշտոնական ներկայացուցիչ Օլիվյե Բային Գերագույն ռադայի որոշումը նախագահի պարտականությունները Ալեքսանդր Տուրչինովի վրա դնելու որոշումը որակել է որպես «ժողովրդավարական և օրինական», իսկ Ուկրաինայում ԱՄՆ դեսպան Ջեֆրի Փայեթը հայտարարել է. «Մենք մերժում ենք ցանկացած ակնարկ այն մասին, որ այստեղ հեղաշրջում է տեղի ունենում, և այն, որ կատարվածի լեգիտիմությունն իբր հարցականի տակ է արտասահմանյան աջակցության պատճառով»։
Նոր իշխանությունների կողմից Վիկտոր Յանուկովիչին քրեական հետապնդման փորձեր
Վիկտոր Յանուկովիչի դեմ առաջին բաց քրեական գործի մասին գրեթե անմիջապես հայտնել է ներքին գործերի նախարարի նորանշանակ պաշտոնակատար Արսեն Ավակովը։ 2014 թվականի փետրվարի 24-ին Յանուկովիչի դեմ քրեական գործ էր հարուցվել խաղաղ քաղաքացիների զանգվածային սպանությունների փաստով, ինչի կապակցությամբ Յանուկովիչը և մի շարք այլ պաշտոնատար անձինք հետախուզման մեջ էին ։
Մարտի 2-ին գլխավոր դատախազի պաշտոնակատար Օլեգ Մախնիցկին հայտնել էր, որ գլխավոր դատախազությունը Յանուկովիչի դեմ ևս մեկ քրեական վարույթ է հարուցել։ «Դոնի Ռոստովում նրա ելույթից հետո որոշում է ընդունվել քրեական վարույթ բացել Ուկրաինայում սահմանադրական կարգը տապալելու փորձերի և կոչերի համար» ։ Կոնկրետ Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (սահմանադրական կարգը փոփոխելուն կամ տապալելուն կամ պետական իշխանությունը զավթելուն ուղղված գործողություններ) ։
Գերագույն ռադայի վերաձևակերպումը, հրաժարականները և անցումային կառավարության ձևավորումը
Փետրվարի 22-ին Գերագույն ռադայի պաշտոնաթող խոսնակ Վլադիմիր Ռիբակին փոխարինել է «Բատկիվշչինայի» ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Տուրչինովը, իսկ նրա վրա փետրվարի 23-ին դրվել է Ուկրաինայի նախագահի պարտականությունների կատարումը մինչև արտահերթ նախագահական ընտրությունների անցկացումը, որոնք նշանակված են 2014 թվականի մայիսի 25-ին։
Փետրվարի 22-ին Գերագույն ռադան Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության (Վալենտին Նալիվայչենկո), պաշտպանության նախարարության (Վլադիմիր Զամանա) և Գլխավոր դատախազության (Օլեգ Մախնիցկի) գործունեության վերահսկողության լիազորներին նշանակել է, որից հետո նիստը փակվել է։ (Փետրվարի 24-ին Նալիվայչենկոն Ռադայի կողմից հաստատվեց Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության ղեկավարի պաշտոնում, Մախնիցկին՝ գլխավոր դատախազի պաշտոնակատար)։ Գերագույն ռադան Արսեն Ավակովին նշանակել Է ՆԳ նախարարի պաշտոնակատար և պաշտոնանկ արել գլխավոր դատախազ Վիկտոր Պշոնկային ։
Փետրվարի 23-ին Գերագույն ռադան պաշտոնից ազատել է Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար Լեոնիդ Կոժարային, կրթության նախարարի պաշտոնակատար Դմիտրի Տաբաչնիկին, առողջապահության նախարարի պաշտոնակատար Ռաիսա Բոգատիրյովային։
Փետրվարի 24-ին Գերագույն ռադան որոշում է ընդունել Ուկրաինայի Սահմանադրական դատարանի 12 դատավորներին «երդման խախտման» և նրանց նկատմամբ քրեական գործեր բացելու մասին ։ Ուկրաինայի Գերագույն ռադան Ազգային բանկի նոր ղեկավար է նշանակել Ստեպան Կուբիվին՝ «Բատկիվշչինա» կուսակցության պատգամավոր։ Հրաժարական են տվել սոցքաղաքականության նախարար Նատալյա Կորոլևսկայան և մշակույթի նախարար Լեոնիդ Նովոխատկոն ։
Հարավ-արևելյան տարածաշրջաններ, դաշնայնացման և Ուկրաինայի կազմից դուրս գալու պահանջներ
Արդեն 2014 թվականի փետրվարի վերջին-մարտի սկզբին Ուկրաինայի հարավ-արևելքի քաղաքներն ընդգրկեցին զանգվածային հասարակական-քաղաքական ակցիաներ ուլտրաաջ ազգայնական կազմակերպությունների գործողությունների դեմ՝ ի պաշտպանություն ռուսաց լեզվի կարգավիճակի, հակակառավարական, ֆեդերալ, ռուսամետ կարգախոսների ներքո։ Բողոքի ակցիաները պայմանավորված էին բնակչության զգալի խմբերի կարծիքներն ու շահերը հաշվի առնելու նոր ղեկավարության մերժմամբ, որոնք տրամադրված էին Ռուսաստանի հետ սերտ կապերի պահպանմանը, և ծայրահեղական ուլտրաաջ խմբավորումների մտադրությամբ, որոնք Եվրամայդանի ընթացքում ուժեղացրել են իրենց քաղաքական ազդեցությունը, հարավ-արևելքի ռուսալեզու տարածաշրջանների վրա տարածել ուժային ճնշման մեթոդներ և մեթոդներ, որոնք փորձարկվել են Կիևում և Ուկրաինայի արևմուտքում զանգվածային անկարգությունների ընթացքում (վարչական շենքերի զավթում, ԽՍՀՄ ժամանակներից ի վեր) ։
Մարտի 1-ին Դոնեցկի քաղխորհրդի արտահերթ նստաշրջանում պատգամավորներն առաջարկել են շրջանային խորհրդին հանրաքվե անցկացնել «Դոնբասի հետագա ճակատագրի մասին», ռուսաց լեզվի պաշտոնական կարգավիճակը պահպանել ուկրաիներենին հավասար, մորատորիում սահմանել գների աճի և սոցիալական վճարումների նվազեցման վրա, Ռուսաստանը դիտարկել որպես Դոնբասի ռազմավարական գործընկեր, ստեղծել մունիցիպալ ոստիկանության և մինչև Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի ընդունած օրենքների լեգիտիմության պարզումը և պետական իշխանության նոր մարմինների ճանաչումը տարածքների կենսապահովման ողջ պատասխանատվությունը դնել տեղական ինքնակառավարման մարմինների վրա։ Համանման որոշում է ընդունել Լուգանսկի մարզային խորհուրդը, որը, ավելին, հայտարարել է «գործադիր իշխանության նոր մարմինների ոչ լեգիտիմ լինելու» մասին, պահանջել է զինաթափել անօրինական զինված կազմավորումները, արգելել պրոֆաշիստական և նեոֆաշիստական կազմակերպությունները և հայտարարել, որ իր պահանջների չկատարման, քաղաքացիական դիմակայության հետագա սրման և Լուգանսկի մարզի բնակչության կյանքին ու առողջությանը ուղղակի սպառնալիքի առաջացման դեպքում իրավունք է վերապահում օգնություն խնդրել Ռուսաստանի Դաշնության եղբայրական ժողովրդին ։
Դաշնայնացման պահանջներով երթեր են անցկացվել Դնեպրոպետրովսկում, Դոնեցկում , Լուգանսկում և Խարկովում , և Ուկրաինայի հարավ-արևելքի մի շարք այլ քաղաքներում։ Խարկովի վարչակազմի շենքի գրոհի հետևանքով 68 մարդ է վիրավորվել։ Ռուսամետ ակտիվիստներին դիմակայում էին «Մետալիստի» ֆուտբոլային ֆանատներն ու «Աջ սեկտոր» խմբավորման անդամները ։ Օդեսայում հակամայդանական հանրահավաքի ներկայացուցիչները պահանջել են ռուսաց լեզվի օրինականացում և երկրի ֆեդերալացում ։
Ելույթների արմատականացմանը և նոր ռուսամետ առաջնորդների հայտնվելուն զուգընթաց Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի տարածքում խաղաղ ցույցերը, ինչպես նաև Ղրիմի իրադարձությունների ազդեցության տակ աստիճանաբար վերաճեցին զինված դիմակայության, իսկ Ուկրաինայի դաշնայնացման կարգախոսներն այստեղ փոխարինվեցին տարածաշրջանների ինքնուրույնության պահանջներով և հանգեցրին Դոնեցկի և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետությունների հռչակմանը։ Անջատողական ելույթները ճնշելու համար Ուկրաինայի ղեկավարությունը հայտարարել է հակաահաբեկչական գործողություն սկսելու մասին։ Մնացած շրջաններում իշխանությունների կոշտ դիրքորոշման արդյունքում բաց զանգվածային բողոքի ցույցերն աստիճանաբար ի չիք դարձան։
Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանին
2014 թվականի փետրվար-մարտ ամիսներին առավել ընդգրկուն հասարակական-քաղաքական փոփոխությունները տեղի ունեցան Ղրիմում, որը Ուկրաինայում իշխանափոխությունից հետո փաստացի միացվեց Ռուսաստանին։ Ղրիմում շատերի կողմից Յանուկովիչի պաշտոնանկությունը ընկալվեց որպես պետական հեղաշրջում , իսկ նոր իշխանության և նրա կողմնակիցների մի շարք գործողություններ (Գերագույն ռադայի քվեարկությունը Պետական լեզվական քաղաքականության հիմունքների մասին օրենքը չեղյալ հայտարարելու մասին, լյուստրացիայի մասին օրենքի նախապատրաստումը, Եվրամայդանի ակտիվիստների և քաղաքական գործիչների արմատական հայտարարությունները) հանգեցրին ռուսական հասարակական կազմակերպությունների ակտիվացմանը և էթնիկ ռուսների զգալի մասի մոբիլիզացմանը Ուկրաինայի նոր ղեկավարության դեմ ։ Հատուկ դիրք է գրավել Ղրիմի թաթարների մեջլիսը, որը հավակնում է Ղրիմի թաթարների ներկայացուցչական մարմնի դերին։ Փետրվարի 21-23-ին նա զանգվածային ակցիաներ էր կազմակերպել՝ ի պաշտպանություն ուկրաինական նոր իշխանության, իսկ ավելի ուշ՝ ՌԴ-ին Ղրիմի միանալու հանրաքվեի նշանակումից հետո մերժել է դրա լեգիտիմությունը ։
Փետրվարի 22-ի լույս 23-ի գիշերը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կարգադրությամբ հատուկ գործողություն է իրականացվել Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յանուկովիչին և նրա ընտանիքի անդամներին Ղրիմի տարածքում անվտանգ վայր տարհանելու ուղղությամբ։ Փետրվարի 23-ի առավոտյան Պուտինը, սեփական խոսքով, ուժային գերատեսչությունների ղեկավարների առջև խնդիր է դրել «սկսել Ղրիմը Ռուսաստանի կազմ վերադարձնելու աշխատանքը» ։