cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռաձիվիլովա
Դրամատուրգիա
Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռաձիվիլովան Նեսվիզի արքունական թատրոնի խաղացանկի ստեղծողն էր, Մոլիերի կատակերգական ժառանգության թարգմանիչը և վերամշակողը։ Նա, Բելառուսում առաջին կին դրամատուրգն էր, որ ստեղծեց յուրահատուկ դրամատիկական մշակույթ՝ չտարբերակված արվեստի և ոճային հարաբերությունների մեջ, որը զարգացավ արևմտաեվրոպական թատերական արվեստի նշանակալի ազդեցության ներքո։ Նրա ստեղծագործական ոճը մշակվել է բարոկկո բանաստեղծական արվեստի անմիջական ազդեցության ներքո՝ իր բնորոշ առանձնահատկություններով՝ ժանրային սահմանների ողողվածությամբ, ազատ կոմպոզիցիայով, ժամանակի կատեգորիայի նկատմամբ տիեզերական կատեգորիայի գերադասելիությամբ, հակադիր տարրերի կամայական փոխարինմամբ, ուժեղ հռետորաբանությամբ և այլն։ Միաժամանակ, Ռաձիվիլովայի պիեսներում որոշակի դրվագներ վկայում են  նրա ստեղծագործությունների վրա դասական բանաստեղծական արվեստի, ինչպես նաև Լուսավորության գաղափարախոսության ունեցած ազդեցության մասին ։
Իր կատակերգությունները, ողբերգությունները և օպերաները ստեղծելիս Ռաձիվիլովան օգտագործել է հայտնի գրական կամ բանահյուսական սյուժեներ, ստեղծագործաբար վերամշակելով դրանք, իր բարոյական և գեղագիտական հայեցակարգին համապատասխան։ Գործողությունների վայրը տեղափոխելով էկզոտիկ երկրներ՝ հեղինակը իր հայրենիքի ներքին, սոցիալական և քաղաքական իրողությունները հարմարեցրեց օտար երկրներին։ Բոլոր պիեսներում, անկախ գործողության վայրից, հայտնվում են թագավորը կամ կայսրը, ինչպես նաև իշխաններն ու կոմսերը։ Հռոմում կամ Թուրքիայում կար ծերակույտ, հետման, գոյություն ուներ վոյեվոդությունների և գավառների բաժանում,   ազնվականությունը ղեկավարվում է սեյմիկայում, և դատվում դատարաններում։
Ռաձիվիլովայի պիեսների որոշակի գաղափարական և թեմատիկ միակողմանիությունը պետք է ընկալել գրողի դավանանքի գաղափարական և ստեղծագործական գերիշխող դիրքին համապատասխան, որը կարող է ուրվագծվել որպես «կնոջ գովաբանություն»։ Նրա դրամատիկական աշխատություններում ստեղծվել են պայծառ կանանց մի շարք կերպարներ, որոնք ինչ-որ կերպ դարձել են հեղինակի բարոյական և գեղագիտական ծրագրի կենդանի մարմնավորում։ Ռաձիվիլովայի գրական ստեղծագործությունը ձևավորվել է նախորդ ժամանակաշրջանի եվրոպական բանահյուսական արվեստի լավագույն նվաճումների հիման վրա, սակայն սերտորեն կապված ուշ բարոկկոյի շրջանի թեմաների և գաղափարախոսության հետ։ Միաժամանակ, այն ներծծվել է նոր ժամանակների Լուսավորության դարաշրջանի գաղափարներներով ու պատկերացումներով, որոնք արտացոլում են  արիստոկրատի հոգևոր պահանջները, ինչպես նաև վկայում Բելառուսի 18-րդ դարի լեհերեն գրականության մեջ նրբացած բանաստեղծական խոսքի մշակույթի զարգացման բարձր մակարդակի մասին ։
Ժառանգություն
Նրա մահից հետո Նեսվիժում ապրող դերասաններից մեկը հավաքեց նրա բոլոր դրամատիկական ստեղծագործությունները և հրապարակեց  Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռադզիվիլի սեփական նկարների («Komedye y Tragedye», Nieśwież, 1754) հիման վրա կատարված Միխաիլ  Ժուկովսկու փորագրական նկարազարդումներով։ «Կատակերգություններ և ողբերգություններ, որոնք ստեղծվել են ...Վիշնևեցկի, Կորիբուտով, Ռադզիվիլ իշխանների պայծառափայլ  իշխանուհու կողմից» անվանումով մեծածավալ գիրքը  ընդգրկում է ինը կատակերգություն, հինգ ողբերգություն և երկու օպերա (գրքում գրված ժանրային բնութագրերի համաձայն)։ Գրքի մի քանի օրինակ տպագրվել է առանց ամսաթվի, լավ թղթի վրա՝ տարբերությունները նկատելի են ինչպես տիտղոսաթերթերում, այնպես էլ տեքստում։ Բելառուսի ազգային գրադարանում գտնվող պատճենը ամենայն հավանականությամբ, տպագիր կրկնօրինակ է։
Իշխանուհի Ռաձիվիլովայի ստեղծագործական ժառանգությունը արժեքավոր պատմական և գրականագիտական փաստաթուղթ է։ Այն բաղկացած է տասնվեց կատակերգություններից և ողբերգություններից։ Բանաստեղծուհին անգամ փորձել է իր հնարավորությունները` գրելով օպերային լիբրետտոներ։ Ռաձիվիլովայի պիեսների ներկայացումները բեմադրվել են ռադզիվիլների տարբեր կալվածքների բեմերում, բայց 1762 թվականին Միխայիլ Կազիմիրի մահից հետո նրա կնոջ պիեսները դարձան թատերական մասունքներ և հետաքրքրություն էին ներկայացնում միայն նեղ ռադզիվիլյան միջավայրում։ Իսկ արքունական թատրոնի ստեղծումից հետո դրանք մոռացության մատնվեցին։ Նեսվիժյան թատրոնի հերթական վերելքը սկսվեց 1777 թվականին, երբ նրա որդին` Կարոլ Ստանիսլավ Ռադզիվիլը «Պան Կոհանկան» վերադարձավ տարագրությունից։
Երկար ժամանակ Ֆրանտիշկա Ուրսուլա Ռադզիվիլի անունը հայտնի չէր ընթերցողների լայն շրջանակներում, միայն 2003 թվականին լույս տեսավ բելառուսերեն թարգմանությամբ ստեղծագործությունների ընտրանին։ Ֆրանցիսկա Ուրսուլա Ռադզիվիլի մի շարք ստեղծագործությունների բելառուսերեն թարգմանությունները իրականացվել է Նատալյա Ռուսեցկայայի, Նատալյա Գորդիենկոյի, Անդրեյ Խադանովիչի, Ժաննա Նեկրաշևիչ-Կորոտկայայի և այլոց կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուս կին գրողներ Կատեգորիա:Բելառուս դրամատուրգներ Կատեգորիա:Լեհ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Լեհ կին գրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Կոտլյարովկա (ավան, Կրասնոարմեյսկի շրջան)
Կոտլյարովկա (Котлярівка), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Կոտլյարովկա ավանում բնակվում էր 103 մարդ։
Բելկան և Ստրելկան: Աշխույժ ընտանիք
«'''Բելկան և Ստրելկան. Աշխույժ ընտանիքը'''», ռուսական համակարգչային անիմացիոն մուլտսերիալ։ Մուլտսերիալի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի ապրիլի 11-ին և ցուցադրվել է «Ռոսիա 1» հեռուստալիքի «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդումով։ Սերալը ստեղծվել է «ԿինոԱտիս» ստուդիայի կողմից։ Մուլտսերիալի գլխավոր հերոսները «Բելկան և Ստրելկան։ Աստղային շներ» անիմացիան մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսների երեխաններն են։
Սերիալի հիմնական թեման
Ռեքսը, Դինան և Բուբլիկը, տիեզերագնացներ՝ Բելկայի և Կազբեկի երեխաներն են, որոնք «Բելկան և Ստրելկան. Աստղային շներ» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսներն են։ Նրանց ամենակարևոր երազանքը, դա՝ թռիչքն է հրթիռով ու դրա իրականացման համար նրանք պետք է ներխուժեին հրթիռ, բայց մինչ հրթիռ մտնելը նրանք բախվում են բազում բարդությունունների, բայց այդ ամենը կարողանում են հաղթահարել ի շնորհիվ նրանց համախմբվածության :.
Գլխավոր հերոսներ
Սերիալի մի քանի գլխավոր հերոսներ հանդիսանում են նոխորդ լիամետրաժ ֆիլմի հերոսները։ Երեխաներ՝ Դինան, Ռեքսը և Բուբլիկ մասնակցում են միայն սերիալում։ Մեծ շունը՝ Պուշոկը, ապրում է ԱՄՆ-ում, որտեղ նրան ուղարկել են ֆիլմի սկզբում։
Ռեքս
Ամենախելացին է շների մեջ, համեստ է և ամաչկոտ, բայց չնայած դրան պատասխանատու է և անկեղծ։ Շների մեջ ըստ հասակի միջնեկն է։ Հետաքրքրվում է շրջապատող աշխարհով և շատ գիրք է ընթերցում։ Կապուտաչյա է։ Ակնոց է կրում։ Աշխատում է ամեն ինչով նմանվել իր հորը՝ Կազբեկին, և երազում է լինել տիեզերքում։ Կարողանում է բարդ իրավիճակներում ճիշտ ճանապարհը գտնել։ Համեմատելով Դինայի և Բուբլիկի հետ նա ավելի հանգիստ է և ճարություն չի անում։ Հաճախ է լինում մտամոլոր և անուշադիր։ Ծնվել է օգոստոսի 1-ին
Դինա
Աղջիկ Դինա՝ ավագն է շների մեջ, զվարթ է և կենսուրախ։ Ակտիվ է և ձեռներեց, չի թողնում, որ իրեն նեղացնեն, բայց սիրում է գեղեցիկ տեսք ունենալ։ Չի սիրում, երբ խառնվում են իր գործերի մեջ։ Հաճախ է եղբայրներին խաղ առաջարկում իր կանոններով։ Ծնվել է ապրիլի 5-ին։
Բելկա
Լրիվ անունը՝ Բելլա ՌԱյմոնդովա Մանեժնայա։ Կրկեսային դերասանուհի է։ Գործունյա է և ինքնասեր։ Մասնակցել է տիեզերական հաղորդմանը, որտեղ ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու հետ։ Հոգատար մայրիկ է և անհանգստանում է իր երեխաների համար, առանձնապես Դինայի և Բուբլիկի համար, բայց հաճախ է խիստ լինում։ Սիրում և հարգում է իր ամուսնուն՝ Կազբեկին։
Կազբեկ
Լրիվ անունը՝ Կազբեկ Ռուսլանովիչ Նեբալուև։ Դիմացկուն և հպարտ շուն է։ Մասնակցում է ապագա տիեզերագնացների պարապմունքներին և հաճախ թռչում է տիեզերք։ Խիստ է և պարտաճանաչ։ Մի քիչ սենտիմենտալական է, բայց դա թաքցնում է։ Սիրում է տունն ու իր ընտանիքը։ Երեխանները հնազանդվում են նրան։
Ստրելկա
Լրիվ անունը՝ Ստրելա Սիրուսովա Կոսմոս։ Ստրելկան էլ էր Բելկայի հետ թռչել տիեզերք և հաջողությամբ ետ վերադարձել։ Այս մուլտֆիլմում եղած նրա կյանքի տեղեկությունից բացի ուրիշ ոչ մի տեղեկություն չկա նրա հետագա կյանքի մասին։ Մուլտսերիալում հազվադեպ է հանդիպվում, բացառությամբ մի քանի սերիա(առաջին անգամ հայտնվել է «Տիեզերագնացության օր» սերիայում)։
Վենյա
Լրիվ անունը՝ Վենիամին Ուսատովի Խվաստովսկի։ Առնետ։ Բելկայի և Ստրելկայի լավագույն ընկերը։ Թռչել է նրանց հետ տիեզերք։ Երբեմն հոգ է տանում Ռեքսի, Դինայի և Բուբլիկի հետևից և օգնում է նրանց խորհուրդներ տալով։
Երկրորդական կերպարներ
Մուլտսերիալում, բացի գլխավոր դերերից կան նաև երկրորդական կերպարներ։ Հաճախ հայտնվում են՝ Մի քանի սերիաններում հայտնվում են նոր կերպարներ, օրինակ՝ աղավնի Չիբիսը, Մալին, Արկադին և փիսիկ Լապկան՝ ովքեր 4-րդ եթերաշրջանից են։ Ինչպես նաև՝ տեզերագնաց ճագարը, ոստիկանը, շիկահեր աղջիկը, կատուների սիրահարը, հոգեբան կատուն, ցուլաշուն տիկին Մոտյան և Ժուչկա Պոկանովայի բարեկամ տաքսան (Դինայի, Ռեքսի և Բուբլիկի տատիկը)։ «Իրական Ձմեռ Պապը» սերիայում հայտնվում է Ձմեռ Պապը։ «Տրոյական շուն» սերիայում հայտնվում է Ինոկենտին (Կեշա), որը կորել է։
Բելկան և Ստրելկան։ Սպորտային թիմ
«Բելկան և Ստրելկան։ Սպորտային թիմ»` «Աշխույժ ընտանիքի» սպին-օֆֆը, նկարահանվել է 2013-2014 թվականներին, այն կապել են 22-րդ դարի Սոչիի ձմեռային օլիմպիական խաղերի հետ։ Սերիալը պատմում է, որ հաղթանակի համար անհրաժեշտ է միայն ուժը, դիսցիպլինան և պարապմունքները։ Առանց սպորտի նկատմամբ սիրո, փոխօգնության և հարգանք հակառակորդի նկատմամբ, չես կարող հաղթել։
Հնչյունավորում
Սերիալի հերոսները հնչյունավորում են ՝
Երաժշտական նվագակցություն
Երաժշտական նվագակցություն հեղինակ՝ կոմպոզիտոր և դիրիժոր Իվան Ուրյուպին, ով ինչպես մասնակցել է երաժշտական նվագակցության ստեղծմանը՝ լիամետրաժ ֆիլմի համար։
DVD
Առաջին պաշտոնական սերիալը DVD-ի վրա դուրս է եկել 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ռուսաստանում։ Լույս տեսման իրագործումը կատարել է «Վիդեոսերվիս» կոմպանիան։ Ինչպես նաև «Բելկան և Ստրելկան։ Աշխույժ ընտանիք» մուլտսերիալը դուրս է եկել Blu-ray սկավառակի վրա 2015 թվականին։ Ընդամենը ներկայացված է 8 եթերաշրջան 62 սերիա ։
Տպագրության արտադրանքը
Ռուսաստանի խոշոր հրատարակչություններից մեկն է, որը դուրս է եկել «Էգմոնտ-Ռոսիա» ստուդիայում 2011 թվականին։ Այն իրականացնում է նաև հրատարակչական արտադրանք լիամետրաժ ֆիլմ «Բելկա և Ստրելկա։ Աշխույժ ընտանիք» մուլտսերիալի համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական մուլտֆիլմեր
Մայիսի 28
Մայիսի 28, տարվա 148-րդ (նահանջ տարիներին՝ 149-րդ) օրն է։
Նիկոլայ Ալեքսեև
Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Ալեքսեև, ռուս փիլիսոփա, իրավաբան, Մոսկվայի համալսարանի պրոֆեսոր, եվրասիականության գաղափարախոսներից մեկը։ Փորձել է ֆենոմենոլոգիական մեթոդը կիրառել իրավունքի փիլիսոփայությունում։ Նովոգորոդցևի ուսանող է, դասավանդել է Մոսկվայի համալսարանում (1912-1917 թվականներին), Պրահայում և Բեռլինում (1922-1931 թվականներին), ապա Սորբոնում, Բելգրադում (1940 թվականից)։
1945 թվականին նրան հաջողվում է ստանալ ԽՍՀՄ-ի քաղաքացիություն, սակայն ԽՍՀՄ-ի և Հարավսլավիայի միջև հարաբերությունների վատթարացման պատճառով նա ստիպված է մեկնել Շվեյցարիա, 1948 թվականից ապրել է Ժնևում, որտեղ շարունակել է ուսումնասիրել իրավունք և փիլիսոփայություն։
Կենսագրություն
Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Ալեքսեևը ծնվել է 1879 թվականին Մոսկվայում, պրոֆեսիոնալ իրավաբանի ընտանիքում, որը ծառայել է 4-րդ շրջանի խորհրդի գրասենյակի ղեկավարի օգնական։ Մոսկվայի 3-րդ գիմնազիան ավարտելուց հետո ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ 1902 թվականի փետրվարին Ալեքսեևը հեղափոխական գործունեության համար հեռացվեց համալսարանից և դատապարտվեց վեց ամսվա ազատազրկման։ Ազատվելուց հետո մեկնել է Գերմանիա, որտեղ ուսումը շարունակել է Դրեզդենի պոլիտեխնիկում։ 1903 թվականին Ալեքսեևը վերադարձել է Մոսկվա, վերականգնվել համալսարանում և 1906 թվականին հաջողությամբ ավարտել իրավագիտության ֆակուլտետը՝ ստանալով 1-ին աստիճանի դիպլոմ։ Ուսման մեջ գերազանց հաջողություններ շնորհիվ, մնացել է իրավունքի փիլիսոփայության և իրավունքի հանրագիտարանի ամբիոնում։
Պետական հրավունքի մագիստրոսի աստիճանի քննության հանձնումից հետո` մասնավոր-դոցենտի կոչումով կարդում էր դասախոսություններ Մոսկվայի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնում։
Բեռլինում, Հայդելբերգում, Մարբուրգում և Փարիզում մագիստրոսական թեզը պատրաստելու ընթացքում նրա վրա մեծ ազդեցություն է թողել Մարբուրգի և Բադենի դպրոցների նեոկանտիանիզմը։
Հետո հմայվեց Է.Հուսերլի ֆենոմենոլոգիայով։ Արտասահմանից վերադառնալուց հետո, 1912 թվականի մայիսին Ալեքսեևը պաշտպանել է մագիստրոսական թեզը «Հասարակական և բնական գիտությունները իրենց մեթոդների պատմական հարաբերություններում» և ստացել հանրային իրավունքի մագիստրոսի կոչում։
1917 թվականի հունվարին ընտրվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի արտակարգ պրոֆեսոր, սակայն 1917 թվականի փետրվարյան հեղափոխական իրադարձությունների պատճառով Ալեքսեևի հաստատումը հետաձգվել է մինչև աշուն (բարձրագույն ատյանում հաստատումը տեղի չի ունեցել)։ 1917 թվականին Ալեքսեևը ակտիվորեն համագործակցում էր Ժամանակավոր կառավարության հետ. որպես մասնագետ մասնակցել է Սահմանադիր ժողովի նախապատրաստմանը։
Չընդունեց Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը. 1918 թվականի ամռանը եղել է արտասահմանում, 1918 թվականի հոկտեմբերին Կիևով ժամանել է Ղրիմ, 1918 թվականի վերջին Սիմֆերոպոլում ընտրվել է նորաստեղծ Տաուրիդ համալսարանի պրոֆեսոր։ 1919 թվականի սկզբին մասնակցել է Սպիտակ շարժման կամավորական բանակին, եղել է «Մեծ Ռուսաստան» թերթի խմբագիրը, ղեկավարել է կամավորական բանակի քարոզչական բաժնի գրական մասը:1919 թվականի մարտին տարհանվել է Կոստանդնուպոլիս, ապա Սոֆիայի միջոցով տեղափոխվել Բելգրադ։
1920 թվականին վերադարձել է Ղրիմ՝ որպես ռուսական բանակի շտաբի տեղեկատվական բաժնի պետ` գեներալ Պ. Ն. Վրանգելի ղեկավարությամբ:1920 թվականի հոկտեմբերին, Ղրիմի տարհանման ժամանակ, Ն. Ն. Ալեքսեևը վերջնականապես արտագաղթեց Ռուսաստանից. 1921-1922 թվականներին աշխատել է Կոստանդնուպոլսի ռուսական դպրոցի տեսուչ։ 1922 թվականին Ալեքսեևը Պ.Ի.Նովգորոդցևի հրավերով զբաղեցրեց Պրահայի Ռուսաստանի ժողովրդական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի գիտական քարտուղարի պաշտոնը։ Այստեղ Ն.Ն.Ալեքսեևը մտերմացավ եվրասիացիների հետ։ Այն բանից հետո, երբ 1931 թվականին Պրահայի իրավագիտության ֆակուլտետը դադարեց գոյություն ունենալ, և Գերմանիայում նացիստները իշխանության եկան, Ալեքսեևը տեղափոխվեց Ստրասբուրգ և սկսեց դասավանդել Սորբոնի ռուսական իրավաբանական կուրսերում։ 1940 թվականին Ն.Ն.Ալեքսեևը տեղափոխվել է Բելգրադ, որտեղ մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Դիմադրության շարժմանը։
Փիլիսոփայական և իրավագիտական հայացքների ձևավորում
Նիկոլայ Նիկոլայի Ալեքսեևը պատկանում է իրավաբանների մի աստղաբույլի, որը 19-20-րդ դարերի սկզբին զարգացրեց իրավունքի բնական ուղղության գաղափարները։ Նրանց ստեղծած իրավունք հասկացությունները սերտորեն կապված են այն ժամանակվա կրոնական ու բարոյական իդեալների հետ։ Նրանց բնորոշ է բուռն հետաքրքրությունը Ռուսաստանի ճակատագրի, նրա մշակույթի, պատմության և պետության մեջ անհատի դերի, սկզբունքորեն նոր բարոյական հիմքերի վրա պետության և իրավունքի կառուցման խնդիրների նկատմամբ։
Ինչպես գրում է Ա.Ա.Կորոլկով. «Ռուսական փիլիսոփայությունը աշխարհին տվել է բազմաթիվ առեղծվածներ, այդ առեղծվածներից մեկը իրավաբանների միտումն է բացատրել ռուսական հոգու գաղտնիքները, փիլիսոփայությունը բառի ռուսերեն իմաստով։ Շատ ռուս մտածողներ իրենց համալսարանական կրթությամբ իրավաբաններ էին (Ն. Ա. Բերդյաև, Ի. Ա. Իլյին, Պ. Ի. Նովգորոդցև, Բ. Պ. Վիշեսլավցև և այլն)» ։
Անդրադառնալով իրավունքի փիլիսոփայության դերին` Ն. Ն. Ալեքսեևը 1918 թվականին գրել է, որ իրավունքի և պետության արդարացման սպեկուլյատիվ խնդիրը վաղուց եղել է փառավոր և այժմ մոռացված գիտության` իրավունքի պատմությունը, ճանաչումը:Հատկանշական է, որ հասարակության մեջ օրենքի տեղի և դերի հարցը Ն.Ն.Ալեքսեևին անհանգստացնում է պատմության այն պահին, երբ Ռուսաստանը անցնում է ցնցումների և փլուզումների միջով, երբ փլուզվում են հին արժեքները, իսկ նորերը դեռ չեն հաստատվել, երբ աշխարհը կորցրել է իր կայունությունը։
Ռուսաստանում պետական և իրավունքի հին համակարգի փլուզման տարիներին Ալեքսեևը մեկը մյուսի հետևից հրատարակում է իրավունքի փիլիսոփայության մասին իր աշխատությունները։
Դրանք են` «Իրավագիտության ներածություն» - (Մոսկվա, 1918 թվական), «Ակնարկներ պետության ընդհանուր տեսության վերաբերյալ. Պետական գիտության հիմնական նախադրյալներն ու վարկածները» (Մոսկվա, 1919 թվական), «Իրավունքի ընդհանուր դոկտրինա»  (Սիմֆերոպոլ, 1919 թվական), «Իրավունքի փիլիսոփայության հիմունքներ» - (Պրահա, 1924 թվական)։ Այս աշխատանքները ներկայացնում են մի շարք ուսումնասիրություններ, որոնք նվիրված են ոչ միայն զուտ գիտական խնդիրներին, այլև գործնական նպատակներին։ Ալեքսեևը իրավացիորեն կարծում է, որ Ռուսաստանում հեղափոխական իրադարձությունների հետևանքով առաջացած զանգվածային անարխիզմի ժամանակ անհրաժեշտ է ժողովրդի մեջ ամրապնդել օրենքի գաղափարը։ Դա կարելի է անել միայն պատմական փորձի մանրակրկիտ ուսումնասիրությամբ։ Ինչպես այդ տարիներին լիբերալ մտավորականության ներկայացուցիչների մեծ մասը, նա հույս ուներ, որ «հեղափոխությամբ կործանված իրավական և պետական ձևերից... կարգուկանոնի նոր տարրեր կառաջանան՝ անխուսափելիորեն վերարտադրելով ցանկացած օրենքի հիմնական հատկանիշները» ։ «Իրավագիտության ներածություն» ցիկլը բացող աշխատության մեջ Ալեքսեևը վերլուծում է իրավունք հասկացության տարբեր մեկնաբանություններ հին ժամանակներից մինչև մեր օրերը։ Նա հատուկ ուշադրություն է դարձնում բնական իրավունքի գաղափարին, որն այն ժամանակ հատկապես տարածված էր ռուս իրավագետների շրջանում։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն շատ այլ հետազոտողների (մասնավորապես, նրա ուսուցիչ Պ. Ի. Նովգորոդցևի), նա կարծում է, որ բնական իրավունքի տեսությունը չի կարող լինել սոցիալական իդեալի գիտություն, քանի որ օրենքը իրականության այն բազմաթիվ կողմերից միայն մեկն է, որն ունի այլ, բոլորովին ոչ իրավական հատկություններ և հարաբերություններ:Նա վճռականորեն մերժում է պետության սահմանումը որպես որոշակի ամբողջականություն, որը նման է մարդու մարմնին, և այն սահմանում է որպես անհատների և սոցիալական խմբերի միջև բարդ հարաբերություններ:Այս աշխատանքում նա ձգտում է օրենքի և պետության սահմանումից հնարավորինս վերացնել բովանդակային հարաբերությունները, տալ ֆենոմենալ կողմի վերլուծություն։ Հետագայում այս մոտեցումն իր տրամաբանական ավարտը գտավ իրավունքի փիլիսոփայության հիմունքներում, որը կարելի է համարել որպես իրավունքի ֆենոմենոլոգիական պատմություն։
Ցիկլի այս վերջին աշխատության մեջ բավականին հստակ մատնանշվում է քաղաքական և իրավական գաղափարների փիլիսոփայական բովանդակությունը, որում հեղինակը տեսել է իրավունքի ներքին էությունը։ Հազիվ թե կարելի է համաձայնել Վասիլի Զենկովսկու հետ, որ Ն.Ն.Ալեքսեևի փիլիսոփայական աշխատանքը սահմանափակվում է հենց նրա առաջին գիտական աշխատությամբ, իսկ մնացածը նվիրված է միայն իրավունքի խնդիրներին։ Ն.Ն.Ալեքսեևի աշխատությունների մեծ մասը բնութագրվում է իրավունքի և պետության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ՝ ընդհանուր փիլիսոփայական խնդիրների հետ իրենց հարաբերության մեջ։ «Իրավունքի փիլիսոփայության հիմունքները» աշխատությունը գրվել է XX դարի առաջին տասնյակի վերջին –երկրորդ տասնյակի սկզբին` հետազոտողների ընդհանուր հետաքրքրություններին համապատասխան. այս աշխատության մեջ հատկապես հստակորեն զգացվում է ֆենոմենոլոգիական դպրոցի ազդեցությունը, որը հատուկ հեղինակություն էր վայելում։ Նրա հիմնադիր, գերմանացի փիլիսոփա Էդմունդ Հուսերլի ազդեցությունը 20-րդ դարասկզբի փիլիսոփայական մտքի զարգացման վրա դժվար թե կարելի է գերագնահատել։ Նրանով հրապուրվում էին այնպիսի հայտնի մտածողներ, ինչպիսիք են Հայդեգերը, Սարտրը, Շպետը, Լոսևը։ Հուսերլը գրել է, որ միայն փիլիսոփայական հետազոտություններն են «լրացնում գիտական աշխատանքը ... և մաքուր և իրական տեսական գիտելիքները» :Այս դրույթները հետաքրքրում էին դարասկզբի հակապոզիտիվիստական ուղղության փիլիսոփաներին։ Նրանք Հուսերլին համարում էին խիստ ռացիոնալիստական տրամաբանական-իմացաբանական վարդապետության ստեղծող, որի հիմնական սկզբունքներից մեկը փիլիսոփայության ոլորտից այնպիսի խնդիրների բացառումն էր, ինչպիսին է արտաքին աշխարհի բնույթի հարցը, մարդկային գոյության հարցը, հասարակական գոյության հակասություններն ու հակամարտությունները։ Ալեքսեևը կարծում էր, որ ֆենոմենոլոգիան կօգնի իրեն լուծել իր առջև ծառացած հիմնական խնդիրը՝ ուսումնասիրել օրենքը խիստ գիտական գիտելիքների տեսանկյունից և, միևնույն ժամանակ, խուսափել իրականության չափից դուրս գիտական ռացիոնալացումից, քանի որ այն կենտրոնացնում է գիտելիքները ուսումնասիրության վրա. առաջին հերթին գիտակցության երեւույթները հատուկ հոգեկան գործողությունների (կրճատումների) օգնությամբ։Այնուամենայնիվ, ֆենոմենոլոգիայի ազդեցությունը Ն.Ն.Ալեքսեևի տեսակետների վրա այնքան մեծ չէ, որքան, օրինակ, Շպետի կամ Լոսևի տեսակետները :Նա մնում է օրիգինալ մտածող՝ խորապես և յուրովի ըմբռնելով իրավունքի փիլիսոփայական էությունը։
Ինչպես նախորդ աշխատություններում, ռուս իրավաբանը հիմնականում ելնում է իրավունքի փիլիսոփայության և տեսության վերաբերյալ ժամանակակից տեսությունների և տեսակետների ընդհանրացումից և ըմբռնումից:Հետո նա կառուցում է իր սեփական համակարգը, որի հիմքում ռուսական իրավագիտության մեջ միշտ գերիշխող թեմաներն են՝ իրավունքի առարկան, իրավունքի արժեքը, իրավահարաբերությունների իդեալը։ Նա գալիս է այն եզրակացության, որ իրավունքի առարկան պետք է ունենա հոգեւոր բնույթ, որում գերակշռում են կրոնական ու բարոյական սկզբունքները։ Այն նաև որոշում է իրավահարաբերությունների հոգևոր բնույթը։ Հետազոտողը հատուկ ուշադրություն է դարձնում համամարդկային բարոյականության և իրավական նորմերի հիմնախնդիրների կապին։ Նա իր ողջ աշխատանքի ընթացքում մշտապես ընդգծում է զուտ իրավական խնդիրների եւ արժեքային խնդիրների կապը։ Ալեքսեևը կարծում է, որ միայն այնտեղ, որտեղ արժեքները չեն խեղաթյուրվում, կարող է ձևավորվել օրենքի բարոյական համակարգ։ Հակաարժեքների ի հայտ գալը կհանգեցնի օրենքի բարոյական բովանդակության խեղաթյուրման, ավելին, իրավական համակարգը սկսում է արդարացնել առկա հակաարժեքները՝ նպաստելով դրանց արմատավորմանը հասարակության մեջ։ Նման հասարակությունն ի վիճակի չէ սահմանել իր նպատակները, իրականացնել իդեալները որպես իրական մի բան, որին կարելի է և պետք է ձգտել։ Սա իր հերթին նպաստում է ամենատարբեր ուտոպիաների և ֆանտազիաների ստեղծմանը, որոնք շեղում են մարդուն իրավահարաբերությունների բարելավումից և խոչընդոտում իրավագիտակցության զարգացմանը։ Ըստ Ալեքսեևի՝ նորմատիվ օբյեկտիվ իրավունքի համակարգը պետք է հաղթահարվի կամ փոխարինվի այսպես կոչված «սահմանված օրենքով»՝ հիմնված հանրային իրավագիտակցությունից բխող կրոնական և բարոյական գաղափարների վրա։ Նման իրավական համակարգ ունեցող պետությունում անհատը չի կարող գոյություն ունենալ այլ կերպ, քան որպես հասարակական ամբողջության օրգանական տարր, որը, ըստ Ն. Ն. Ալեքսեևի, յուրաքանչյուր քաղաքացու նպատակն է, պարտականությունն ու իրավունքը։
Ն. Ն. Ալեքսեևը և եվրասիականությունը
Աշխատություններում արտահայտված մտքերից շատերը հիմք են հանդիսացել Ն.Ն.Ալեքսեևի «Եվրասիական ժամանակաշրջանի» (1930-1950-ական թվականներ) համար։ Ռուս մտածողը համարվում է եվրասիական պետական-իրավական ուղղության ճանաչված ղեկավարը:Ալեքսեևը ելնում է այն համոզմունքից, որ Ռուսաստանի հսկայական տարածքում՝ Եվրասիայում, արդար կարգը, կայունությունը կարող են ապահովվել միայն արիստոկրատական և դեմոկրատական կառավարման առավելությունները համակցող պետության մեջ։Այս գաղափարը օրգանապես բնորոշ է զանգվածներին։ Երկիրը պետք է կառավարվի լավ կրթված, գիտակից փոքրամասնության կողմից՝ ի շահ ժողովրդի լայն զանգվածների։ Նման փոքրամասնությունը պետք է ներկայացնի այնպիսի մի բան, ինչպիսին է հոգևոր կարգը, որը կարող է բարոյապես առաջնորդել ժողովրդին։ Այն զարգացնում է պետական իդեալը և ձևակերպում բարձրագույն կրոնական և փիլիսոփայական ճշմարտությունը։Նման հասարակությունում օրենքը նախ և առաջ որոշակի գործողությունների իրականացման հնարավորությունն է (ի տարբերություն իրավական համակարգերի, որոնք փոխարինում են «իրավունք» հասկացությունը «պարտականություն» հասկացությամբ)։ Հին ռուսական «պետություն-ճշմարտությունը»՝ ստորադասված «հավերժության» սկզբին, դառնում է իդեալական պետական կառույց։ Այն օրգանապես ներառում է և՛ սուբյեկտիվ իրավունքը, և՛ արդարադատության նորմերը։ Օրենքն ու բարոյականությունը միմյանցից անբաժան են, իրականացվում է քաղաքացիների իրավունքների և պարտականությունների միասնությունը։
Այս տարիների ընթացքում Ալեքսեևը մեծ ուշադրություն է դարձրել եվրասիականության սոցիալ-տնտեսական համակարգի զարգացմանը, որի առանցքը եղել է «պետական-մասնավոր տնտեսական համակարգի» գաղափարը, որը կարող է վերացնել հասարակության` չափից դուրս հարուստների և աղքատների շերտավորումը:Սոցիալիզմը, ըստ Ալեքսեևի, ի վիճակի չէ լուծել այս խնդիրը, քանի որ այն միայն վերացնում է սեփականության մեծ թվով սուբյեկտներ՝ չփոխելով իր կառուցվածքը։ Գիտնականը նաև սուր քննադատության է ենթարկել Խորհրդային Միությունում ազգամիջյան հարաբերությունների քաղաքականությունը՝ որպես ժողովուրդների կապի հիմք` պրոլետարիատի միջազգային համերաշխության գաղափարը առաջ քաշելու համար։ Նա կարծում էր, որ անհրաժեշտ է Ռուսաստան-Եվրասիա կառուցվածքի դաշնային սկզբունք՝ մաքրված կոմունիստական գաղափարախոսությունից և հիմնված եվրասիական աշխարհի ժողովուրդների ընդհանուր ճակատագրի գիտակցման վրա։ Մարքսիզմը Ռուսաստանում կատարել է իր պատմական և սոցիալական դերը։ Նա արեց այն, ինչ խոստացել էր պատմական ճակատագիրը։ Նա կազմակերպեց ռուսական հեղափոխական պրոցեսը և դրան տվեց առանձնահատուկ սոցիալ-տնտեսական բովանդակություն...Երբ նա հեռանա, ինչ կմնա, կմնա ժողովրդական, աշխատանքային, ոչ կապիտալիստական պետություն կառուցելու հին ռուսական պոպուլիստական գաղափարը։ Խնդիրը, որը բարձրացրել են ժողովրդական հեղափոխական պայքարի բոլոր տիտանները՝ սկսած փորձանքների:Եվ հանցագործություն կլիներ, եթե այս բոլոր տառապանքներից, ամբողջ արյունից ու արցունքներից հետո այս խնդիրը չլուծվեր»,- գրել է Ն.Ն.Ալեքսեևը ։ Իհարկե, այդ տարիներին նման տեսակետներ արտահայտող գիտնականը, փիլիսոփան ու իրավաբանը չէր կարող իր ընթերցողին ու հետազոտողին գտնել Խորհրդային Ռուսաստանում։
Նիկոլայ Ալեքսեևի գաղափարները և իրավունքի ժամանակակից փիլիսոփայությունը
Գրեթե հարյուր տարի առաջ Նիկոլայ Ալեքսեևի արտահայտած մտքերից շատերն այժմ արտացոլված են իրավունքի ժամանակակից փիլիսոփաների աշխատություններում:Մասնավորապես, եվրասիականություն հասկացությունը էական փոփոխություններ է կրել և այժմ ընկալվում է իրավական համակարգերի տեսությանը և իրավական մտածողությանը համահունչ:Եվրասիականության հայեցակարգի ազդեցության տակ ձևավորվեց իրավական համակարգերի երկու հիմնարար տիպի առկայության տեսություն՝ տարբերակված և չտարբերակված։ Մի շարք տարբերակված համակարգեր ներառում են մայրցամաքային (ռոմանո-գերմանական) և անգլո-ամերիկյան իրավունքի «դասական» իրավական համակարգերը։ Չտարբերակված իրավական համակարգերը ներառում են այն իրավական համակարգերը, որոնցում իրավունքի զարգացումը տեղի է ունենում մարդկային կյանքի և հասարակության մեկ այլ ոլորտի էական ազդեցության նշանի ներքո:Դրանք են հեռավոր արևելյան իրավական ընտանիքը (օրենքի վրա ազդում է բարոյականությունը), սովորութային իրավունքի իրավական ընտանիքը (օրենքը զարգանում է սովորույթների ազդեցության տակ), ավանդական իրավական ընտանիքը (ավանդույթները իրավունքի ձևավորման որոշիչ գործոնն են) և Եվրասիական իրավական ընտանիք (օրենքի վրա էականորեն ազդում է քաղաքականությունը) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով
Կյանքի, տիեզերքի և նման այլ երևույթների մասին հարցը
Կյանքի, տիեզերքի և նման այլ երևույթների մասին հարցը Ադամս Դուգլասի «Ավտոստոպ գալակտիկային վերաբերյալ» գրքում դա մի հարցի պատասխանն էր, (որին անհամբեր սպասում էին բոլոր բանական էակները) որը պետք է լուծեր տիեզերքի բոլոր խնդիրները։ Այդ հարցի պատասխանը ստացան միային Մտածող անունով սուպեր-համակարգչի 7,5 մլրդ տարի տևողությամբ անդադար աշխատանքի միջոցով։ Ինչպես ասել էր Մտածողը, «հարցը մի քանի անգամ ստուգվեց ճշգրտության վրա, սակայն, ես կարծում եմ, այն ձեզ դուր չի գա...»: Պարզվեց, որ հարցի պատասխանն էր «42»:
Թարգմանության տարբերակներ
Անգլերեն տարբերակում, հարցը հնչում է որպես The Ultimate Question of Life, the Universe, and Everything: Գոյություն ունեն տարբեր թարգմանություններ.
Հարցը
Արթուր Դենտը, վերջին մարդը, որը լքել է Սուպեր-Կոմպյուտեր-Երկիրը ոչնչացումից առաջ, իր գիտակվության մեջ պահում էր հարցի մի մասը։ Նա փորձեց իր գիտակցությանը «խաբել» և ստանալ հարցը։ Նա սկսեց փակ աչքերով հանել Սկրեբլի միավորները, և արդյունքում ստացավ «WHAT DO YOU GET IF YOU MULTIPLY SIX BY NINE?(ինչ կլինի, եթե ինը բազմապատկենք վեցով)»։ Բացի դրանից, որ 9 X 6 = 54, այդպիսի նախադասություն կազմել հնարավոր չէ, քանի որ սկրեբլում կա միայն 2 «Y», այլ ոչ թե 4։ Սակայն, Արթուրը պատրաստել էր Սկրեբլը իր ձեռքով, և չորս «Y» նա պատրաստել է չգիտակցելով դա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիեզերք Կատեգորիա:Գրքեր
CD
Սեղմասկավառակը կամ ՍՍ (Compact Disc) օպտիկական թվային կրիչ է մեջտեղում անցք ունեցող պլաստիկ սկավառակի տեսքով, որում տվյալների գրանցումը և ընթերցումը կատարվում է լազերի միջոցով։ Սեղմասկավառակների հետագա զարգացումը հանդիսացավ թվային տեսասկավառակը։
Սկզբնապես սեղմասկավառակը ստեղծվել էր CD ձայնահետագծերը թվային տեսքով պահպանելու համար (հայտնի է որպես CD Audio), սակայն հետագայում սկսեց լայնորեն կիրառվել որպես կրիչ տարբեր տեսակի տվյալների (նշոցների) պահպանման համար՝ երկուական նշոցի ( CD-ROM (Compact Disc Read Only Memory, սեղմասկավառակ միայն ընթերցելու հնարավորությամբ) տեսքով։ Հետագայում ի հայտ եկան սեղմասկավառակներ ոչ միայն տվյալներն ընթերցելու հնարավորությամբ, այլ նաև դրանց գրանցման և վերագրանցման հնարավորությամբ (CD-R, CD-RW)։
CD-ROM-ում նշոցների ձևաչափը տարբերվում է ձայնային սեղմասկավառակների գրանցման ձևաչափից և այդ իսկ պատճառով սովորական ձայնային սեղմասկավառակների նվագարկիչը չի կարող վերծանել նրանում պահպանվող տվյալները, այդ պատճառով էլ պահանջվում է հատուկ սարքատար (սարք)՝ այդպիսի սկավառակներն ընթերցելու համար (այսօր դրանք առկա են բոլոր համակարգիչներում)։
Պատմություն
Սեղմասկավառակը մշակվել և ներկայացվել է 1980 թվականին «Philips» և «Sony» ընկերությունների կողմից։ Որպես ազդանշանի կոդավորման եղանակ օգտագործվել է իմպուլսա-կոդային մոդուլումը (ԻԿՄ, անգլ. Pulse Code Modulation, PCM), սեփական եղանակը, որը նախկինում կիրառվում էր մասնագիտացված թվային ձայնարկիչներում։ 1982 թվականին սկսվեց սեղմասկավառակների զանգվածային արտադրությունը Գերմանիայի Լանգենխագեն քաղաքի գործարանում՝ Հաննովերի մոտ։ Առաջին երաժշտական առևտրային ՍՍ-ն լույս է տեսել 1982 թվականի հունիսի 20-ին։ Պատմությունը փաստում է, որ նրանում ձայնագրված է եղել ABBA խմբի «The Visitors» ալբոմը ։ Երաժշտական խանութներում ի հայտ եկած առաջին սեղմասկավառակը եղել է 1978 թվականին Բիլի Ջոելի «52nd Street» ալբոմը։
«Philips»-ի տվյալներով, 25 տարվա ընթացքում աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 200 միլիարդ ՍՍ։ Չնայած նրան, որ մարդիկ ավելի շատ նախընտրում են երաժշտական նշոցներ ձեռք բերել համացանցի միջոցով, IFPI-ի տվյալների համաձայն սեղմասկավառակների վաճառքը կազմում է ամբողջ երաժշտության վաճառքի մոտավորապես 70%։
Սեղմասկավառակների արդիականացմանը զգալի ներդրում են ունեցել «Microsoft» և «Apple Computer» ընկերությունները։ Ջոն Սկալլին՝ «Apple Computer»-ի նախկին գործադիր տնօրենը, 1987 թվականին ասաց, որ սեղմասկավառակներն անհատական համակարգիչների աշխարհում հեղաշրջում կկատարեն։ Սեղմասկավառակներ օգտագործող առաջին զանգվածային համակարգիչ/զվարճանքի կենտրոնը եղել է «Amiga CDTV»-ն (Commodore Dynamic Total Vision), հետագայում սեղմասկավառակները սկսեցին օգտագործվել «Panasonic 3DO» և «Amiga CD32»-ի խաղային բարձակներում։
Ջեյմս Ռասսելի վարկած
Առկա է վարկած, որ սեղմասկավառակները ստեղծել են ոչ թե «Philips» և «Sony» ընկերությունները, այլ ամերիկացի ֆիզիկոս Ջեյմս Ռասսելը, աշխատելով «Optical Recording» ընկերությունում։ Արդեն 1971 թվականին նա ներկայացրեց տվյալների պահպանման համար նախատեսված իր գյուտը։ Ինքը դա արել էր իր «անձանական» նպատակների համար, ցանկանալով կանխել սեփական ձայնապնակները ձայնահանի ասեղների կողմից արվող ճանկռոտումից։ Ութ տարի անց նրանից «անկախ» նման սարք ստեղծեցին «Philips» և «Sony» ընկերությունները։
Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիան և սեղմասկավառակ
Սեղմասկավառակի ձևաչափի վերաբերյալ բանակցությունների մասնակիցները և ականատեսները փաստում են, որ «Philips» և «Sony» ընկերություններում մինչև 1980 թվականի մայիսը չի եղել միակարծություն սկավառակի արտաքին տրամագծի վերաբերյալ։ «Sony» ընկերության ճարտարագետների տեսակետից բավարար էր 100 մմ տրամագիծը, քանի որ այն թույլ է տալի նվազեցնել դյուրակիր նվագարկիչի չափերը։ «Philips»-ի բարձրագույն ղեկավարությունն այն կարծիքի էր, որից ելնելով սկավառակը չպետք է ստանդարտ ձայներիզի, որը շուկայում մեծ հաջողություններ ուներ, անկյունագծային չափերից (115 մմ) ավելի մեծ լինի։ Բացի այդ, այդ դեպքում սկավառակը կհամապատասխաներ DIN համակարգի նորմալ գծային չափերին։
«Sony» ընկերության փոխնախագահ Նորիո Օգան, լինելով երաժիշտ , իր հերթին ենթադրում էր, որ սկավառակը պետք է ներառեր Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիան։ Այդ դեպքում, նրա կարծիքով, սկավառակների միջոցով կարելի կլիներ տարածել դասական երածշտության 95% ։ Հետագա ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ, օրինակ՝ իններորդ սիմֆոնիան Բեռլինի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբի կատարմամբ՝ Հերբերտ ֆոն Կարայանի ղեկավարմամբ ունեցել է 66 րոպե տևողություն։ Առավել երկարատև կատարումը դարձավ Վիլհելմ Ֆուրտվենգլերի ղեկավարմամբ սիֆոնիայի կատարումը Բայրոյթի փառատոնի ժամանակ — 74 րոպե։ Հենց դա էլ հիմք հանդիսացավ սկավառակի տարողության որոշման հարցում ։
«Ինչպես դեպքերի մեծամասնությունում, գեղեցիկ պատմությունը ոչ մի առնչություն չունի իրական կյանքի հետ։ Այդ պատմությունը առաջացել է «Philips» ընկերության հանրային կապերի գործակալների գրչի տակից», — կարծում է «Philips»-ի գլխավոր ճարտարագետ Կեես Սխոուխամեր Իմմինկը։ Ըստ նրա, իրականությունն այլ է եղել։ Հաննովերի մոտ «Philips»-ն արդեն պատրաստել էր սեղմասկավառակների արտադական գիծը «PolyGram» գործարանում։ Նվազագույն ժամկետում հնարավոր էր արտադրել 115 մմ տրամագծով սկավառակներ։ 120 մմ չափերով սկավառակների արտադրությունը պահանջում էր ժամանակ և զգալի դրամական ծախսեր, քանի որ այն կապված էր հանդերձանքի փոխարինման հետ։ Իմմնիկի կարծիքով, «Sony»-ն չցանկացավ հարմարվել իրավիճակին, որ «Philips»-ը շուկա մուտք գործելու առավելություն կստանա ։
Այնուամենայնիվ, 1980 թվականի մայիսին ընկերությունների բարձրագույն ղեկավարությունների գրչով որոշվեց սկավառակի վերջնական չափը (120 մմ), տարողությունը (74 րոպե տևող ձայնագրություն) և ընդհատավորման հաճախությունը (44,1 ԿՀց)։ Մնացած բոլոր տեխնիկական չափանիշները հաշվարկվում էին՝ ելնելով համաձայնեցրած տվյալներից։
Պահպանվող տվյալների ծավալ
Սեղմասկավառակներն ունեն 1 սմ տրամագիծ և սկզբնապես կարող էին պարունակել մինչև 650 մեգաբայթ տեղեկատվություն (կամ 74 րոպեանոց ձայնագրություն)։ Սակայն, սկսած 2000 թ.-ից, առավել լայն կիրառություն ստացան 700 Մբայթ ծավալով սկավառակները, որոնք թույլ էին տալիս ձայնագրել 80 րոպեանոց ձայնագրություն։ Հանդիպում են նաև 800 Մբայթ (90 րոպեանոց) և նույնիսկ ավելի մեծ հիշողության ծավալի սակավառակներ, սակայն դրանք կարող են չընթերցվել սեղմասկավառակների մի շարք սարքատարների կողմից։ Հանդիպում են նաև սինգլներ՝ 8.9 սմ տրամագծով (պետք չէ շփոթել մանրասկավառակների հետ՝ 8 սմ տրամագծով), որոնց վրա տեղավորվում են 140 կամ 210 Մբայթ տվյալներ կամ 21 րոպեանոց ձայնային տվյալներ, և սեղմասկավառակ, որը հիշեցնում է վարկային քարտ (այսպես կոչված սկավառակներ-այցեքարտեր)։
Պահպանվող տվյալների ծավալի մեծացումը հնարավոր եղավ շնորհիվ սկավառակների թույլատրելի թերաչափսերի ամբողջական օգտագործման։ Այսպես, օրինակ՝ ըստ ECMA-130-ի ստանդարտի՝ սկավառակի հետագծերի միջև տարածությունը կազմում է 1,6 ± 0,1 մանրաչափ, սկավառակի պտույտի գծային արագությունը կազմում է 1,2 կամ 1,4 մ/վ ± 0,01 մ/վ ՝ 4,3218 Մբիթ/վ թողունակությամբ։ 650 մեգաբայթ ծավալը համապատասխանում է 1,41 մ/վ արագության, իսկ հետագծերի միջև հեռավորությունը կազմում է 1,7 մանրաչափ։ 800 մեգաբայթ ծավալը համապատասխանում է 1,39 մ/վ արագության և հետագծերի միջև 1,5 մանրաչափի հեռավորության։
! rowspan="3"| Տեսակը ! rowspan="3"| Տրամագիծը (սմ) ! rowspan="3"| Հատվածների թիվը ! colspan="5"| Տարողությունը ! colspan="2"| տվյալների դեպքում 2048 բայթ/հատվածում ! colspan="3"| ձայնային նյութերի դեպքում 2352 բայթ/հատվածում ! ՄԲ ! ՄիԲ ! ՄԲ ! ՄիԲ ! Րոպե ! Սկավառակ-այցեքարտ ! Մանրասկավառակ ! «540 ՄԲ» ! Սովորական ՍՍ / «650 ՄԲ» ! «700 ՄԲ» ! «800 ՄԲ» ! «900 ՄԲ»
Տվյալների կոդավորում
Սկավառակի վրա տվյալների պահպանման ձևաչափը, որը հայտնի է որպես ձայնային սեղմասկավառակ, մշակվել է «Sony» ընկերության կողմից։ Դրան համապատասխան սեղմասկավառակի վրա ձայնը կարելի է գրել 2 ալիքներով՝ 16-բիթային իմպուլսա-կոդային մոդուլմամբ և 44,1 կՀց ընդհատավորման հաճախությամբ։ Շնորհիվ Ռիդ — Սոլոմոնի ծածկագրի սխալների ուղղման միջոցով, թեթև շառավղային վնասվածքները չեն ազդում սկավառակի ընթերցելիության վրա։ «Philips»-ը նաև հանդիսանում է «Compact disc digital audio» ապրանքանիշի սեփականատերը (ձայնային սեղմասկավառակների ապրանքանիշ)։
Տվյալների կառուցվածք
Սկավառակի վրա տվյալները գրվում են պարուրաձև հետագծերի փոսերի տեսքով, որոնք դրոշմված են պոլիկարբոնատային հիմքի վրա։ Յուրաքանչյուր փոս ունի մոտ 100 նմ խորություն և 500 նմ լայնություն։ Փոսի երկարությունը տատանվում է 850 նմ-ից մինչև 3,5 մանրաչափ։ Փոսերի միջև կա տարածություն։ Պարույրներում հետագծերի քայլերը կազմում են 1,6 մանրաչափ։ Փոսերը ցրում կամ կլանում են իրենց վրա ընկնող լույսը, իսկ պոլիկարբոնատային տակդիրը՝ անդրադարձնում։ Ուստի գրված սեղմասկավառակը անդրադարձիչ դիֆրակցիոն ցանցի օրինակն է՝ 1,6 մանրաչափ պարբերությամբ։
Տարբերում են միայն ընթերցելու համար սկավառակներ («ալյումինային»), CD-R` մեկանգամյա գրելու հնարավորությամբ և CD-RW` բազմակի գրելու հնարավորությամբ։ Վերջին երկու տեսակի սկավառակները նախատեսված են հատուկ գրող սարքատարների վրա գրելու համար։ Մի շարք ՍՍ-նվագարկիչներում և երաժշտական կենտրոններում այդպիսի սկավառակները կարող են չընթերցվել (վերջին ժամանակներս կենցաղային տեխնիկա արտադրող կազմակերպություններն ապահովում են CD-R/RW ընթերցելու հնարավորությունը)։
Տվյալների ընթերցում
Տվյալները սկավառակից ընթերցվում են 780 նմ ալիքի երկարությամբ լազերային ճառագայթի միջոցով, որը ճառագայթում է կիսահախորդչային լազերով։ Տվյալները՝ բոլոր տեսակի կրիչների համար՝ լազերով ընթերցելու սկզբունքը կայանում է անդրադարձվող լույսի ինտենսիվության փոփոխության գրանցման մեջ։ Լազերային ճառագայթը կիզակետվում է տվյալների շերտի վրա՝ ~1,2 մանրաչափ տրամագիծ ունեցող բծով։ Եթե լույսը կիզակետվել է փոսերի միջև (տարածության վրա), ապա ընդունիչ լուսադիոդը գրանցում է առավելագույն ազդանշան։ Եթե լույսը ընկնում է փոսի վրա, լուսադիոդը գրանցում է լույսի նվազ ինտեսիվություն։
Միայն ընթերցելու համար ՍՍ և մեկանգամյա գրանցելի (CD-R) ու վերագրանցելի (CD-RW) սկավառակների միջև տարբերությունը կայանում է փոսերի ձևավորման եղանակի մեջ։ Միայն ընթերցելու համար սկավառակների փոսերն իրենցից ներկայացնում են որոշակի ռելիեֆային կառուցվածք (ֆազային դիֆրակցիոն ցանց), ընդ որում յուրաքանչյուր փոսի օպտիկական խորությունը մեկ քառորդ փոքր է լազերի լույսի ալիքի երկարությունից, ինչը հանգեցնում է փոսից անդրադարձված լույսի և տարածությունից անդրադարձված լույսի միջև ֆազերի տարբերությանը, որը հավասար է այդ լույսի ալիքի երկարության կեսին։ Արդյունքում լուսընդունիչի հարթությունում դիտարկվում է կազմալուծման ինտերֆերենցիայի էֆեկտ և գրանցվում է ազդանշանի մակարդակի իջեցում։ CD-R/RW-ի դեպքում փոսնը իրենից ներկայացնում է ավելի շատ լույս կլանող տարածք, քան փոսերի միջև եղած տարածությունը (ամպլիտուդային դիֆրակցիոն ցանց)։ Արդյունքում լուսադիոդը նաև գրանցում է սկավառակից անդրադարձվող լույսի ինտենսիվության իջեցում։ Փոսի երկարությունը փոխում է ոչ միայն ամպլիտուդը, այլ նաև գրանցվող ազդանշանի երկարությունը։
ՍՍ-ի գրանցման/ընթերցման արագությունը նշվում է 150 Կբ/վ-ին (այսինքն 153 600 բիթ/վ) բազմապատիկ։ Օրինակ՝ 48-արագությամբ սարքատարն ապահովում է ՍՍ ընթերցման կամ գրանցման առավելագույն արագությունը, որը հավասար է 48 × 150 = 7200 Կբ/վ (7,03 Մբ/վ)։
Պաշտպանությունը պատճենումից
Սեղմասկավառակների մասնագիրը չի նախատեսում պատճենումից պաշտպանության որևէ մեխանիզմ. սկավառակները կարելի է ազատորեն պատճենել և տարածել։ Սակայն սկսած 2002 թվականից, տարբեր արևմտյան ձայնագրման կազմակերպությունները սկսեցին փորձեր ձեռնարկել ստեղծելու սեղմասկավառակներ, որոնք պաշտպանված կլինեն պատճենումից։ Գրեթե բոլոր եղանակների հիմքում դրված է սկավառակներում գրանցվող տվյալների մեջ դիտավորյալ կերպով սխալներ ներառելը, այնպես որ ՍՍ-նվագարկիչների կամ երաժշտական կենտրոնների վրա սկավառակն ընթերցվի, իսկ համակարգչում՝ ոչ։ Արդյունքում այդպիսի սկավառակներն ընթերցվում են ոչ բոլոր նվագարկիչներում, իսկ որոշ համակարգիչներում՝ ընթերցվում են։ Ստեղծվում են ծրագրեր, որոնք թույլ են տալիս պատճենել նույնիսկ պաշտպանված սկավառակները և այլն։ Ձայնագրող արդյունաբերությունը, սակայն, հույսը չի կորցնում և շարունակում է ձեռնարկել նորանոր եղանակներ։
«Philips»-ը հայտարարել է, որ այդպիսի սկավառակների վրա, որոնք չեն համապատասխանում ձայնային սեղմասկավառակի մասնագրին, արգելվում է նշել «Compact disc digital audio» տարբերանշանը։
Տվյալներ կրող սկավառակների համար կան պատճենումից պաշտպանող զանազան եղանակներ, օրինակ՝ տվյալների դիրքի չափում, StarForce, SecurDisc և այլն։
Ձայնային սեղմասկավառակների ձևաչափը (մինչև cd-զավթիչ (grabber) ծրագրերի ստեղծումը) հանդիսանում էր հեղինակային իրավունքների յուրահատուկ պաշտպանություն և չէր թույլատրում ձայնային նշոցների դուրս հանումը սկավառակից, օրինակ՝ «Windows Նիշքախույզ» ծրագրի միջոցով։
Գրանցումը սեղմասկավառների վրա
Գոյություն ունեն նաև տնային պայմաններում գրանցելու հնարավորություն ունեցող սկավառակներ՝ մեկ անգամ գրանցելի սեղմասկավառակներ (CD-R (Compact Disc Recordable)) և վերագրանցելի սեղմասկավառակներ (CD-RW (Compact Disc ReWritable))։ Այդպիսի սկավառակներում կիրառվում է հատուկ ակտիվ նյութ, որը թույլ է տալիս կատարել տվյալների գրանցում/վերագրանցում։ Տարբերում են օրգանական (հիմնականում CD-R տեսակի սկավառակներ) և ոչ օրգանական (հիմնականում CD-RW սկավառակներ) ակտիվ նյութով սկավառակներ։
Օրգանական ակտիվ նյութի օգտագործման դեպքում գրանցումը կատարվում է նյութի քիմիական կապերի քայքայման ճանապարհով, ինչը հանգեցնում է նրա մգեցման (նյութի անդրադարձման գործակցի փոփոխության)։ Ոչ օրգանական ակտիվ նյութի օգտագործման դեպքում գրանցումը կատարվում է նյութի անդրադարձման գործակցի փոփոխությամբ, ինչի արդյունքում տեղի է ունենում անցում ամորֆ ագրեգատային վիճակից բյուրեղային, և ընդհակառակը։ Այս երկու դեպքերում գրանցումը կատարվում է լազերի հզորության մոդուլման միջոցով։
Տեխնոլոգիա HD-BURN
Բարձր խտությամբ գրանցման տեխնոլոգիայի հիմքում ընկած է երկու նոր սկզբունքների կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս սովորական կրիչի — CD-R սկավառակի վրա երկու անգամ ավելի շատ տվյալներ գրել ։ Արդյունքում մեկ սեղմասկավառակի տարողությունը, որը գրվում է HD-BURN աշխատակերպում, երկու անգամ գերազանցում է սովորական աշխատակերպում գրվող սեղմասկավառակի տարողությանը։
Ձևավոր սեղմասկավառակ
Ձևավոր սեղմասկավառակը (Shaped Compact Disc) միայն ընթերցելու համար սեղմասկավառակ է (CD-ROM), բայց ոչ թե խիստ կլոր, այլ կամայական ձևի. արտաքին եզրագծի պատկերը տարբեր առարկաների տեսք ունի, օրինակ՝ ստվերանկարների, մեքենաների, ինքնաթիռների, սրտիկների, աստղիկների, ձվածիրերի, վարկային քարտերի և այլն։ Սովորաբար դրանք օգտագործվում են շոուբիզնեսում որպես ձայնային տվյալների և տեսանյութերի կիչներ։ Արտոնագրված է Գերմանիայում ձայնագրող պրոդյուսեր Մարիո Կոսսի կողմից (1995)։
Սովորաբար կլորաձև սկավառակներից տարբերվող սկավառակները խորհուրդ չի տրվում օգտագործել CD-ROM սարքատարներում, քանի որ բարձ արագությամբ պտտվելիս սկավառակը կարող է տրաքվել և սարքատարը շարքից դուրս բերել։ Սյդ պատճառով ձևավոր սեղմասկավառակ սարքատարի մեջ դնելիս անհրաժեշտ է հատուկ ծրագրերի միջոցով ստիպողաբար սահմանափակել սկավառակի պտտման արագությունը։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այս եղանակը չի երաշխավորում սարքատարի ավտանգությունը։
Հետաքրքիր փաստեր
«CD-սկավառակ» բառակապակցության օգտագործումը հանդիսանում է նույնաբանություն, քանի որ CD հապավումը (Compact Disc) արդեն ներառում է «սկավառակ» բառը՝ արդյունքում ստացվում է «սեղմասկավառակ-սկավառակ»։ Նույնապես DVD-սկավառակ (Digital Versatile Disc)՝ «Թվային տեսասկավառակ»։
Հղումներ
Կատեգորիա:Օպտիկական սկավառակներ Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ Կատեգորիա:Գիտությունը և տեխնոլոգիան Ճապոնիայում
Սանտա Մարիա դի Սալա
Սանտա Մարիա դի Սալա  (Santa Maria di Sala), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վենետիկ գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 13582 մարդ։ Խտությունը կազմում է 503 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 30036։ Հեռախոսային կոդ՝ 041։
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
(400) Դակրոսա
(400) Դակրոսա (Ducrosa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1895 թվականի մարտի 15-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,128302 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7665 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4901 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2020,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178132 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,53° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1895 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օգյուստ Շառլուայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լեոնիդ Խաչիյան
Լեոնիդ Հենրիկի Խաչիյան (Леонид Генрихович Хачиян, ), հայազգի խորհրդային և ամերիկյան գիտնական-մաթեմատիկոս։
Կենսագրություն
Խաչիյանի պապը ապրել է Ղարաբաղում ։ 9 տարեկան հասակում ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի կառավարման և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետը ։ 1978 թվականին պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն, իսկ 1984 թվականին՝ դոկտորական։ Աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Հաշվողական կենտրոնում և Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում։
Գործունեություն
Լեոնիդ Խաչիյանն առաջինն էր, ով առաջարկեց պոլինոմիալ ալգորիթմ գծային ծրագրավորման խնդիրների լուծման համար, որը էլիպսոիդների մեթոդի տարատեսակներից մեկն էր։ Չնայած նրան, որ այդ ալգորիթմը կիրառելի չեղավ բարձր բազմանդամության պատճառով, ունեցավ տեսական մեծ նշանակություն։ Բացի այդ, այն մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց գծային ծրագրավորման ոլորտի խնդիրների նոր լուծումների համար։ 1982 թվականին Խաչիյանին պարգևատրեցին Ֆալկերսոնի մրցանակով՝ դիսկրետ մաթեմատիկայում առաջավոր աշխատությունների համար։
1989 թվականից ապրել և աշխատել է ԱՄՆ-ում։ 1989 թվականին Կոռնելի համալսարանում զբաղեցրել է հրավիրված պրոֆեսորի պաշտոնը։ 1990 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Ռատգերսի համալսարանում։ ԱՄՆ-ում Խաչինյանը շարունակում է զբաղվել հետազոտական աշխատանքներով, որոնցով զբաղվել էր ժամանակին։ Բահման Քալանթարի հետ միասին գրել է մի քանի հոդվածներ։
2008 թվականի հունիսին «Դիսկրետ կիրառական մաթեմատիկա» ամսագիրը նվիրված էր Լ. Հ. Խաչյանի հիշատակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկահայեր Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Խորհրդային մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ծրագրավորողներ Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս մաթեմատիկոսներ
ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի եզրափակիչ 2018
ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի եզրափակիչ 2018, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա 2017-2018-ի եզրափակչ հանդիպումը, որը Եվրոպայի երկրորդական ակումբային ֆուտբոլի 47-րդ մրցաշրջանն էր և 9-րդը` ՈՒԵՖԱ գավաթից ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա վերանվանվելուց հետո։ Հանդիպումը կայացավ Ֆրանսիայի Լիոն քաղաքի Պարկ Օլիմպիկ Լիոն մարզադաշտում 2018 թվականի մայիսի 16-ին ֆրանսիական Մարսելի և իսպանական Ատլետիկո Մադրիդի միջև  ։
2017-2018 մրցաշրջանի Եվրոպայի Լիգայի հաղթողը իրավունք պետք է ձեռք բերեր մասնակցելու 2018-2019 մրցաշրջանի Չեմպիոնների Լիգայի խմբային փուլին և մրցել 2017-2018 մրցաշրջանի Չեմպիոնների Լիգայի հաղթողի հետ 2018 թվականի ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթի համար։ Այնուամենայնիվ, քանի որ հաղթող Ատլետիկո Մադրիդը որակավորվել էր Չեմպիոնների Լիգային տնային առաջնության արդյունքով, տեղը տրվեց Լիգա 1 2017–18-ում երրորդ տեղը զբաղեցրած ակումբին։
Ակումբներ
Ներքևի աղյուսակում մինչև 2009 թվականի եզրափակիչները եղել են ՈՒԵՖԱ գավաթի ժամանակահատվածում, իսկ 2010-ից հետո` ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի ժամանակահատվածում:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրոպա լիգայի եզրափակիչներ Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա 2017-2018 Կատեգորիա:2018 Ֆրանսիայում
Մուրուզիի տուն
Մուրուզիի տուն (Дом Мурузи), նախկին եկամտաբեր տուն Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, որը գտնվում է Լիտեյնի պողոտա, տուն 24 հասցեով (տուն 27՝ Պեստելի փողոցում, տուն 14՝ Կորոլենկոյի փողոցում)։ Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտ է (գրանցման համար` 781610563270005) ։
Պատմություն
Տունը կառուցվել է 1874-1877 թվականներին Ճարտարապետ Ա. Կ. Սերեբրյակովի նախագծով՝ Պ. Ի. Շեստովի մասնակցությամբ իշխան Ալեքսանդր Դմիտրիևիչ Մուրուզիի (1807-1880) համար այն հողակտորի վրա, որը ժամանակին պատկանել է Ն. Պ. Ռեզանովին։ Մի շարք ինտերիերներ նախագծել է Ն. Վ. Սուլթանովը։ Տան ճակատը նեոմավրիտանյան ոճով է։ 1890 թվականից մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունը տունը պատկանում էր գեներալ-լեյտենանտ Օսկար Ռեյնին, որը կապիտալի մի մասը ժառանգել էր աներոջից՝ Կ. Պ. Տրապեզնիկովից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:1877 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ
Դաման և Դիու
Դաման և Դիու (દમણ અને દીવ, Damão e Diu, Daman and Diu), Հնդկաստանի արևմուտքում գտնվող միացյալ տարածք։ Վարչական կենտրոնը Դամանն է։ Բնակչությունը 242.911 մարդ է (միացյալ տարածքների շարքում 6-րդ տեղում է՝ 2011 թվականի տվյալներով)։