cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հետ դեպի ապագա (ֆիլմ)
Դերասանների ընտրություն
Մարթիի դերի առաջին հավակնորդը 23-ամյա կանադացի դերասան Մայքլ Ջեյ Ֆոքսն էր, որին Զեմեկիսը հանդիպել էր «Պատանի գայլը» ֆիլմի նկարահանման հրապարակում։ Ֆոքսը ցանկանում էր մասնակցել Սփիլբերգի նոր նախագծին, քանի որ այնտեղ արդեն մասնակցում էր Քրիսպին Գլովերը, որի հետ Մայքլը նախկինում աշխատել էր։ Սակայն Ֆոքսը չափազանց զբաղված էր «Ընտանեկան կապեր» հեռուստասերիալի նկարահանումներով, և հեռուստասերիալի պրոդյուսեր Հարի Հոլբերգը չէր ցանկանում նրան բաց թողնել՝ կարծելով, որ դա կարող է վատ անդրադառնալ հեռուստասերիալի հաջողության վրա։ Ֆիլմի պրեմիերան նախատեսված էր 1985 թվականի մայիսին, բայց 1984 թվականի վերջին պարզվեց, որ Ֆոքսը չի կարող նկարահանվել ։ Դերի մյուս թեկնածուներն էին՝ 23-ամյա Էրիկ Շտոլցը և 18-ամյա Սի Թոմաս Հաուելը։ Պրոդյուսերներին դուր եկավ Շտոլցի խաղը՝ մինչ այդ էկրան չբարձրացած «Դիմակը» ֆիլմում, և դերը տրվեց նրան։ Քասթինգի ընթացքում տեղի ունեցած բարդույթների պատճառով՝ նկարահանումները երկու անգամ հետաձգվեցին։
Նկարահանումներից 5 շաբաթ անց, երբ արդեն նկարահանվել էին Մարթիի մասնակցությամբ տեսարանների 1/3-ը, Զեմեկիսը հասկացավ, որ Շտոլցը չի համապատասխանում այդ դերին։ Սփիլբերգն ու Զեմեկիսը հրաժարվեցին նրա խաղից՝ չնայած նրան, որ ծախսվելու էր 14-ի փոխարեն 17 միլիոն դոլար։ Զեմեկիսի խոսքերով՝ Շտոլցը խաղում էր «մահացու դրամատիկ»։ Ինքը՝ Շտոլցը համոզված չէր, որ այդ դերն իր համար է. նա չէր կարողանում սքեյթբորդ վարել՝ այդ մասին նա հեռախոսով ասել էր Փիթեր Բոգդանովիչին ։ 1985 թվականի հունվարին «Ընտանեկան կապեր» հեռուստասերիալ վերադարձավ նրա մյուս աստղը՝ Մերեդիթ Բաքսթերը, և դա ստիպեց նկարահանող անձնակազմին վերսկսել բանակցությունները ։ Հոլբերգը թույլատրեց նկարահանվել ֆիլմում, սակայն իր անհրաժեշտության դեպքում նա հետ պիտի վերադառնար։ Զեմեկիսի խոսքերով՝ Ֆոքսին պետք չէր խաղալ, քանի որ Մարթիի կերպարը մոտ էր նրա անձին, իսկ Շտոլցը լրիվ ուրիշ մարդ էր։ Ֆոքսին շատ դուր եկավ ֆիլմի սցենարը և Շտոլցի խաղի մասին Զեմեկիսի և Գեյլի բարձր գնահատականը ։ Փեր Վելինդերը և Բոբ Շմելցերը օգնում էին սքեյթբորդի տեսարանների նկարահանման ժամանակ ։ Ֆոքսի խոսքերով՝ Մարթիի կերպարը նրան շատ մոտ էր՝ թե՛ դպրոցական իրավիճակները, թե՛ սքեյթբորդը, թե՛ աղջիկների ետևից վազելը, թե՛ խմբում նվագելը և այլն։ Նա նույնիսկ երազում էր դառնալ ռոք աստղ։ Սակայն ֆիլմի տեսարաններից մեկում, այնուամենայնիվ, կարելի է տեսնել Շտոլցին։ Այն տեսարանում, որտեղ Մարթին ոտքով հարվածում է Բիֆֆին (սրճարանում, 1955 թվականին), սքեյթբորդով փախուստից առաջ ցուցադրվում է Շտոլցի բռունցքը ։
25-ամյա Թոմաս Ֆ. Ուիլսոնը ընտրվեց Բիֆֆ Տանենի դերում՝ 19-ամյա Ջեյ Ջեյ Քոենի փոխարեն ։
18-ամյա Կլաուդիա Ուելսը պետք է խաղար Ջենիֆերի դերը, Շտոլցի հետ միասին։ Սակայն նկարահանումների անընդհատ հետաձգման պատճառով, նա, ի վերջո, չկարողացավ նկարահանվել։ Նրա փոխարեն հրավիրվեց դերասանուհի Մելորա Հարդինը։ Սակայն, եթե նա համապատասխանում էր Շտոլցին, որպես զուգընկերուհի, ապա Ֆոքսին՝ ոչ, քանի որ ավելի բարձրահասակ էր նրանից ։ Երկար ժամանակ դերի համար ցանկանում էին ընտրել դերասանուհի Ջիլ Շոլենին, սակայն այդ ընթացքում Կլաուդիա Ուելսը կրկին ազատվեց և համաձայնվեց խաղալ այդ դերում։
Նկարահանումներ
Ֆոքսը սկսեց նկարահանվել ֆիլմում՝ «Ընտանեկան կապեր» սերիալի ընդմիջումների ժամանակ՝ երեկոյան վեցից մինչև առավոտյան հինգը։ Դերասանը քնում էր օրական ընդամենը հինգ ժամ։ Ուրբաթ օրերը նա նկարահանվում էր երեկոյան տասից մինչև առավոտյան վեցից յոթը։ Բնության տեսարանները նկարահանվում էին շաբաթ և կիրակի օրերին, քանի որ միայն այդ օրերին ր նա կարողանում նկարահանվել ցերեկը։ Դա իսկական փորձություն դարձավ դերասանի համար։ Ֆոքսը պատմում է. «Դա իմ երազանքն էր՝ խաղալ կինոյում և հեռուստատեսությունում, սակայն ես չէի կարող պատկերացնել, որ կհայտնվեմ և՛ մեկում, և՛ մյուսում միաժամանակ։ Կատարվածը ինձ թվում էր տարօրինակ մի արկած»։ Զեմեկիսն ասում էր, որ «Հետ դեպի ապագա»-ն այն ֆիլմն է, որի նկարահանումները երբեք չեն ավարտվում։ Նրա խոսքերով՝ նկարահանումներն անընդհատ շարունակվում էին և ինքը հազիվ էր կանգնում ոտքի վրա։ «Այդ օրերին ես իմ ամենավատ դրության մեջ էի», ավելի ուշ խոստովանել է ռեժիսորը ։
Նկարահանումներն ավարտվեցին 100 օր հետո՝ 1985 թվականի ապրիլի 20-ին և ֆիլմի ցուցադրությունը մայիսից տեղափոխեցին օգոստոս։ Սակայն առաջին փակ ցուցադրությունից հետո՝ հանդիսատեսի չափից դուրս դրական արձագանքներից հետո, ֆիլմի պրեմիերան տեղափոխեցին հուլիսի 3-ին։ Հասցնելու համար մոնտաժորներ Արթուր Շմիդթը և Հարի Քերամիդասը աշխատում էին օրական 24 ժամ։ Մի քանի տեսարաններ կրճատվեցին։ Զեմեկիսը ցանկանում էր կրճատել նաև «Johnny B. Goode» երգի կատարման տեսարանը, սակայն դա հանդիսատեսին դուր էր եկել և ռեժիսորը որոշեց թողնել այն։
Հատուկ էֆեկտներ
Հիմնական նկարահանումների ավարտից հետո Industrial Light & Magic (ILM) հատուկ էֆեկտների ստուդիան 8 շաբաթվա ընթացքում ստեղծեց բոլոր հատուկ էֆեկտները՝ DeLorean-ի թռիչքը, ժամացույցին խփող կայծակը և այլն։ Ընդհանուր առմամբ՝ ֆիլմի համար ստեղծվեցին 32 հատուկ էֆեկտներ, որոնք Զեմեկիսի և Գեյլի կողմից օգտագործվեցին ամբողջ ֆիլմի ստեղծման համար ։
Երաժշտություն
Կոմպոզիտոր Ալան Սիլվեստրին նախպկինում ևս աշխատել էր Զեմեկիսի հետ՝ «Սիրավեպ քարի հետ» ֆիլմի երաժշտության համար, սակայն Սփիլբերգին դուր չէր եկել ավարտուն տարբերակը։ Նոր ֆիլմի համար Զեմեկիսն առաջարկեց ստեղծել ավելի հանդիսավոր երաժշտություն, և կոմպոզիտորը գործի անցավ։ Երաժշտությունը ստեղծվեց գլխավոր ցուցադրությունից երկու շաբաթ առաջ։
Թեև թվում է, որ Մայքլ Ջեյ Ֆոքսը ինքն է նվագում կիթառի վրա, սակայն իրականում նվագում է Փոլ Հենսոնը։
Պաշտոնական ալբոմ-սաունդրեքի երգերի ցանկը.
Թաքնված գովազդ
Ֆիլմի համար մի քանի ընկերությունների հետ գովազդի նպատակով կնքվել էր պայմանագիր՝ «Pepsi», «Texaco», «Toyota», «Calvin Klein», «Converse» և այլն։ Ֆիլմի ամբողջ վիդեոտեխնիկան «JVC» արտադրության է։
Թողարկում
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 1985 թվականի հուլիսի 3-ին Հյուսիսային Ամերիկայի 1200 կինոթատրոններում։ Զեմեկիսը կարծում էր, որ ցուցադրությունը կձախողվի, քանի որ Ֆոքսը Լոնդոնում նկարահանվում էր «Ընտանեկան կապեր» սերիալի լիամետրաժ ֆիլմում և չէր կարող մասնակցել ֆիլմի գովազդին։ Նաև Զեմեկիսին դուր չէր գալիս, որ «Universal» ընկերությունը ֆիլմի նշանաբան էր ընտրել «Ուզում ես ասել, որ մայրս ի՞նձ է սիրահարվել» արտահայտությունը (Are you telling me my mother's got the hots for me?)։ Գեյլը հիշում է, որ «երկրորդ շաբաթում ֆիլմից ստացվող եկամուտն աճեց։ Հետո՝ օգոստոսին, սկսվեց «Եվրոպական արձակուրդները» ֆիլմի ցուցադրությունները՝ գցելով մեզ նախնական վատ դրության մեջ, սակայն հաջորդ շաբաթ մենք վերադարձանք մեր առաջնային դիրքին» ։
Հյուսիսային Ամերիկայում ֆիլմի եկամուտը կազմեց 210, 61 մլն դոլար, իսկ արտերկրում՝ 173, 2 մլն։ Ընդհանուր եկամուտը կազմեց 383, 87 մլն դոլար։ Ֆիլմը դարձավ տարվա ամենաշահութաբեր և չորրորդ ամենաեկամտաբեր ֆիլմը ամբողջ պատմության մեջ ։
Պարգևներ
1986 թվականին՝ Օսկարի 58-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ, ֆիլմը հաղթեց «Լավագույն ձայնային մոնտաժ» անվանակարգում, իսկ «The Power Of Love» երգը նոմինացվեց որպես «Ֆիլմի լավագույն երգ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոբերտ Զեմեկիսի ֆիլմեր Կատեգորիա:Հետ դեպի ապագա Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Կալիֆոռնիայում Կատեգորիա:Ամերիկյան պատանեկան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Amblin Entertainment ֆիլմեր
Համիլտոն շրջան (Ինդիանա)
Համիլտոն շրջան (Hamilton County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.005 կմ² է, բնակչությունը՝ 255.740 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նոբլսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Կատեգորիա:Ինդիանայի շրջաններ
(4144) Վլադվասիլև
(4144) Վլադվասիլև (Vladvasilʹev), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,157318 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0418 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2728 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2049,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175682 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,27° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նիժնեե Բոլվանովո
Նիժնեե Բոլվանովո (Нижнее Болваново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Նոր սերունդ (ամսագիր, Տորոնտո)
Նոր սերունդ, ամսաթերթ, լույս է տեսնում 1955 թվականից, Տորոնտոյում, հայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն։ Հրատարակում է Տորոնտոյի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու վարչությունը։
Կատեգորիա:Կանադայի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Օստրովսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)
Նկարագրություն
Կրասնի Սուլին քաղաքի Օստրովսկու փողոցը սկսվում է Գոնչարովի նրբանցքից քիչ հեռու, հատում Կռիլովի նրբանցքը և ավարտվում Նեկրասովի փողոցի հետ հատումով։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 340 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 26 շինություն. ձախ կողմում (կենտ համարներ)` 13 շինություն, աջ կողմում (զույգ համարներ)` նույնպես 13։
Օստրովսկու փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346352։
Փողոցն անվանվել է ռուս դրամատուրգ, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Օստրովսկու (1823-1886) պատվին։ Ստեղծագործության առաջին շրջանի սկզբում նա հանդես է եկել որպես նատուրալ դպրոցի, գոգոլյան խարազանող ուղղության ներկայացուցիչ։ Դրական ճանաչում է ձեռք բերել «Մենք ու մենք ենք, կհարմարվենք» (1850) առաջին կատակերգությամբ։ Դեռևս վաղ շրջանի գործերում ձևավորվել են Օստրովսկու ռեալիզմի բնորոշ առանձնահատկությունները։ 1856 թվականից Օստրովսկին եղել է «Սովրեմեննիկ» («Современник») ամսագրի աշխատակիցը, մոտեցել ռուս դեմոկրատական գործիչների հետ։ Երկրորդ շրջանի պիեսներում արտացոլված է հետռեֆորմյան ռուսական կյանքը։ Ստեղծագործության երրորդ շրջանում Օստրովսկին գրել է «Վերջին զոհը», «Անօժիտը», «Անմեղ մեղավորներ» և այլ պիեսներ, որոնք պատկերում են կանանց ողբերգական ճակատագիրը հետռեֆորմյան Ռուսաստանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնի Սուլինի փողոցներ
Սուդիևսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)
Սուդիևսկի գյուղական խորհուրդ  (Судіївська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջան ում ։
2001 թվականի տվյալներով Սուդիևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1484 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Վայանո Կրեմասկո
Վայանո Կրեմասկո (Vaiano Cremasco), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։ Բնակչությունը հասնում է 589 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Տարածքը կազմում է 6կմ²։Հեռախոսային կոդն Է 0373, իսկ փոստային ինդեքսը 26010։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լիպիբոկի
Լիպիբոկի (Ліпибоки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դրոնովկա (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Դրոնովկա (Дроновка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Խեշարտ
Խեշարտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Ջուլամերկի գավառակում ։ Գտնվում էր Ջուլամերկ քաղաքից 33 կմ հարավ ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Դորոսինի
Դորոսինի (Доросині), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1450 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դորոսինի գյուղում բնակվում էր 1 037 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 41,02 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 25,28 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1450 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1447 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խարբերդի ազգային Կեդրոնական վարժարան
Խարբերդի ազգային Կեդրոնական վարժարան, հիմնվել է 1887 թվականին, Խարբերդի Ս. Հակոբ եկեղեցուն կից ծխական դպրոցի հիման վրա։ Հայտնի է եղել առաջին տնօրեն Թլկատինցու անունով։ Հիմնադրման տարում ունեցել է 300 աշակերտ։ Ավանդվել են հայոց լեզու (գրաբար, աշխարհաբար), անգլերեն (լեզու և գրականություն), տրամաբանություն, մաթեմատիկա, թուրքերեն, ֆրանսերեն (լեզու և գրականություն), երաժշտություն, եկեղեցու պատմություն, ընդհանուր պատմություն և այլն։ Մեծ մասամբ դասավանդել են Եփրատ քոլեջի շրջանավարտները։ Վարժարանը պահվել է սաների ուսման վարձով, հարուստների նվիրատվություններով, Խարբերդցիների միության նպաստով և Մելքոնյան տան օժանդակությամբ։ Առաջին շրջանավարտները տվել է 1890 թվականին։ Դասավանդել են Հ. Թլկատինցին, Հ. Սիմոնյանը, Հ. Գապոզյանը, Ռ. Զարդարյանը (նախկին շրջանավարտ)։ Նշանավոր շրջանավարտներից էին Ն. Թյուֆենկճյանը, Կ. Գալուստյանը, Ս. Մալեմեզյանը, Բ. Նուրիկյանը, Թ. Մանկասարյանը, Ն. Կոստանյանը, Մ. Գասպարյանը, Հ. Գազանճյանը, Վ. Հայկը, Միքայել Նալբանդյանը և ուրիշներ։ 1909 թվականին աշակերտների ջանքերով լույս է տեսել «Ծովակ» ձեռագիր գրական թերթը։ Վարժարանը փակվել է 1915 թվականին։
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի կրթօջախներ
Ավրամենկովո (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)
Ավրամենկովո (Авраменкове), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ավրամենկովո գյուղում բնակվում էր 148 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիժնեե Դուբրովո
Նիժնեե Դուբրովո (Нижнее Дуброво), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ղարաբաղի խանություն
Ղարաբաղի խանություն, կիսանկախ իշխանապետություն էր 1747-1822 թվականներին։ Թուրքական տիրապետությունից ազատագրելով՝ Նադիր շահը 1736 թվականին Ղարաբաղը կրկին միացրել է Պարսկաստանին։ Ղարաբաղի խանությունը ստեղծել է Ջևանշիր թյուրքական ցեղից սերած Փանահ Ալիի կողմից 1747 թվականին՝ Ղարաբաղի կուսակալության տարածքի մեծ մասի վրա։ Խանության կենտրոնը Շուշին էր, որը տրամադրվել էր Փանահ Ալի խանին նրա դաշնակից Վարանդայի տիրակալ Մելիք-Շահնազար Բ-ի կողմից։ 1805 թվականից խանությունը մտել է Ռուսաստանի կազմի մեջ, 1822 թվականին՝ կազմալուծվել և դարձել ռուսական նահանգ։
Խանության տարածքը կազմել է շուրջ 24,000 կմ2՝ զբաղեցնելով Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի հարավային շրջանները՝ Զանգեզուրը, Արցախ նահանգը ամբողջությամբ և Ուտիքի հավային շրջաններները ։ Այժմ խանության տարածքը համապատասխանում է Հայաստանի Սյունիքի մարզին և Արցախի Հանրապետությանը։ Բացառություն է կազմում Ուտիք հարավային հատվածը կամ Դաշտային Ղարաբաղը, որն ամբողջությամբ պատկանում է Ադրբեջանի Հանրապետությանը։
1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի արդյունքում Ղարաբաղի խանությունը Գանձակի խանության և մի քանի մանրումիջին մուսուլմանաբնակ խանությունների հետ միացվել է Ռուսական կայսրությանը։ Ավելի ուշ վերոհիշյալ երկու խանություններից ձևավորվել է մեկ վարչատարածքային միավոր՝ Ելիզավետպոլի նահանգը` Ելիզավետպոլ կենտրոնով։
Խամսայի մելիքությունները
16-րդ դարի սկզբին Պարսկաստանում հաստատված Սեֆյան շահական արքայատոհմի (1501-1722) օրոք պարսիկները նվաճում են Արևելյան Հայաստանը։ Հյուսիսային հատվածը բաժանվում է 4 կուսակալությունների կամ բեկլարբեկությունների միջև՝ Երևանի, Ղարաբաղի կամ Գանձակի, Շամախիի և Թավրիզի ։ 1720-ական թվականների թուրքական արշավանքից հետո կուսակալությունները կազմալուծվում են և միավորվում Օսմանյան կայսրությանը, սակայն մի քանի տարի անց Նադիր շահը ազատագրում և կրկին Իրանին է միացնում դրանք։ Շահի մահից հետո՝ 1747 թվականին, թյուրքական բազմաթիվ ցեղեր, օգտվելով Պարսկաստանում առաջացած խառնաշփոթ իրավիճակից, Օսմանյան կայսրության օգնությամբ իրենց խաներ են հռչակում։ Այդպիսով 4 կուսակալությունների տարածքում առաջանում են 20 խանություններ ։ Օսմանյան Թուրքիայի և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև 1555 թվականին կնքված Ամասիայի և 1639 թվականի Ղասրե Շիրինի պայմանագրերով Հայաստանը բաժանվում է 2 մասի ։ Թուրքիային անցած մասում` Արևմտյան Հայաստանում, հայկական նման մանր իշխանությունների հետքեր են պահպանվում Զեյթունում, Սասունում, Շատախում, Մոկսում և այլուր ։ Պարսկաստանին անցած մասում՝ Արևելյան Հայաստանում, նման ինքնավար իշխանություններ պահպանվել էին Սյունիքում և Արցախում ։
Մելիքական իրավունքը հաստատվում էր շահի հրովարտակով և ուներ ժառանգական բնույթ ։ Արևելյան Հայաստանի բազմաթիվ մելիքություններից առավել անվանի էին Արցախի հինգ՝ Գյուլիստանի, Ջրաբերդի, Խաչենի, Վարանդայի և Դիզակի մելիքությունները, որոնց էլ վիճակված էր մեծ դեր խաղալ ուշ միջնադարի հայոց պատմության մեջ ։ Հայկական ինքնավար այս իշխանությունները 1724-1731 թվականներին ղեկավարել են Արցախի ազատագրական պայքարը Անդրկովկաս ներխուժած օսմանյան զորքերի դեմ, ինքնաբերաբար դաշնակցելով Իրանին ։ Եվ հենց կենտրոնական իշխանության բացակայության այդ պայմաններում է, որ Հայոց Սղնախները, որպես ռազմաքաղաքական միավորումներ, իրականացրել են իրենց երկրամասի կառավարումը և անվտանգության ապահովումը ։ Իր ազատությունը պաշտպանելու նպատակով լեռնաշխարհի հայությունը դիմել է կենաց և մահու պայքարի ։
Գնահատելով թուրքերի դեմ մղված պայքարում հայերի բազմաթիվ ծառայությունները Իրանի Նադիր շահը 1736 թվականին ճանաչել է Արցախի մելիքների ինքնիշխանությունը և վերահաստատել նրանց դաշնային ինքնավարությունը՝ Խամսայի մելիքություններ անունով ։ Դիզակ գավառի տիրակալ Մելիք-Եգանը նշանակվել է Խամսայի մելիքությունների ընդհանուր կառավարիչ ։ Նա ուղղակիորեն ենթարկվում էր Նադիր շահի եղբայր Իբրահիմ խանին, որը նստում էր Ատրպատականի Թավրիզ քաղաքում։ Մելիք-Եգանի մոտ էին հավաքվում Արցախի հինգ մելիքությունների հարկերը և նրա միջոցով հանձնվում շահական գանձարանին ։
Ղարաբաղի խանության ձևավորումը
Ըստ էության, Փանահ խանին այդպես էլ չհաջողվեց իր իշխանությունը տարածել Դիզակի, Գյուլիստանի և Ջրաբերդի մելիքությունների վրա ։ Փանահի մահից հետո նրա որդին և հաջորդը՝ Իբրահիմ խանը (1762–1806), ստիպված էր դեռ երկար պայքար մղելու այդ ինքնիշխան հայկական մելիքությունների դեմ։ Դեռ ավելին, նորահաստատ խանության դեմ այդ մելիքությունների չմարող պայքարը հաշվի առնելով է, որ 1780-ական թվականներին Ռուսաստանում մտադրվել էին Արցախի հիման վրա վերականգնել հայոց պետականությունը՝ վերացնելով հայոց հողում հայ մելիքներից մեկի աջակցությամբ դրանից 30 տարի առաջ ստեղծված այսպես կոչված Ղարաբաղի խանությունը ։ Ղարաբաղի խաներին չհաջողվեց վերջնականապես ճնշել այստեղ մնացած մելիքների դիմադրությունը։ Վեճերը նրանց միջև շարունակվեցին ընդհուպ մինչև 1813 թվականին, երբ Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև կնքված Գյուլիստանի պայմանագրի համաձայն Արցախն անցավ Ռուսաստանին, իսկ 1822 թվականին Ղարաբաղի խանությունը վերացվեց ։
Աղվանքի կամ Գանձասարի կաթողիկոսություն
Աղվանից եպիսկոպոսապետություն կամ կաթողիկոսոթյունը Աղվանից եկեղեցու հոգևոր և եկեղեցավարչական գերագույն կենտրոնական իշխանությունը։ Կազմավորվել է 6-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Ընդգրկել է բուն Աղվանքի և Մեծ Հայքի Ուտիք ու Արցախ նահանգների թեմերը, ընդունել Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու գահերեցությունը։ Կառուցվածքով հար և նման էր Հայ, Վրաց, Ասորվոց և Արևելյան մյուս եկեղեցիների կաթողիկոսություններին։ Կաթողիկոսը ընտրվել է եկեղեցական բարձրագույն ժողովում՝ թեմերի առաջնորդների ու հրավիրված բարձրաստիճան աշխարհականների կողմից և ձեռնադրվել Ամենայն հայոց կաթողիկոսից։ Նա կրել է «Կաթողիկոս Աղվանից, Լփնաց և Չողայ» տիտղոսը։ Կաթողիկոսության կենտրոնը դարձել է մայրաքաղաք Պարտավը (462 թվականին հիմնել է Առանշահիկներից Վաչե Բ)։ Տարբեր ժամանակներում կաթողիկոսանիստ են եղել Կապաղակը, Ամարասի վանքը, Չարեքաբերդը,Գանձակը, Գանձասարի վանքը։
1240-ից բարձրացել է Գանձասարի եպիսկոպոսության հեղինակությունն ու դերը, որտեղ ժառանգաբար գահակալել են Հասան-Ջալալյանները (իշխանական տոհմ Խաչենում)։ 14-րդ դարից կաթողիկոսությունը տեղափոխվել է Գանձասարի վանք, սկսել է ավելի հաճախակի կոչվել ուղղակի Գանձասարի կաթողիկոսություն՝ ի հոգևորս ենթարկվելով Սուրբ Էջմիածնի Հայոց կաթողիկոսությանը։ Աղվանից կաթողիկոսությունը (Գանձասարի) տնօրինել է բուն Աղվանքի (Կապաղակ, Շաքի, Բաղախատ), և Մեծ Հայքի «Արևելից Կողմանց» (Պարտավ, Ամարաս, Ուտիք, Գարդման, Հաշու, Մեծկըվենք, Գանձասար, Բաղասական) թեմերը։ Տարբեր ժամանակներում Աղվանից կաթողիկոսությանն են ենթարկվել նաև Հաբանդի, Շամախու, Շիրվանի, Բաքվի, Դերբենդի և այլ եպիսկոպոսական թեմեր։ Աղվանից կաթողիկոսությունը հոգևոր բնագավառից բացի գործուն մասնակցություն է ունեցել հասարակական, քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կյանքին։ Աղվանից կաթողիկոսության անվանումը դարձել է սոսկ վերացական հասկացություն։ Գանձասարի կաթողիկոսությունը, հատկապես Հասան-Ջալալյանների հայրապետությամբ, եղել է Արցախում հաստատված մուսուլման խաների բռնակալության դեմ մելիքների ընդդիմության, 18-րդ դարի առաջին քառորդի հայ ազգային-ազատագրական շարժման կազմակերպիչը, ոգեշնչողն ու հոգևոր, քաղաքական կենտրոնը։ Այն վերածվել է ռուսական կողմնորոշման ուղեցույցի և ռուսական արքունիքում թուրք-պարսկական լծից ազատագրվելու հայոց իղձերի թարգմանի։ 1815 թվականին ցարական կառավարությունը Ամենայն հայոց կաթողիկոսության միջնորդությամբ լուծարել է Աղվանից կաթողիկոսությունը՝ փոխարենը հաստատելով մետրոպոլիտություն։ Նախկին Աղվանից կաթողիկոսությանը ենթակա նահանգներում կազմվել են նվիրապետական տեսակետից Էջմիածնի կաթողիկոսությանը ենթակա երկու առաջնորդական թեմեր և մեկ հաջորդական վիճակ։ Այդ իրադրությունը վերջնականապես ամրապնդվել է «Պոլոժենիե»-ում (1836)։ Առաջին առաջնորդական թեմի (Շուշիի կամ Արցախի) մեջ մտել են Դիզակ, Վարանդա, Բերդաձոր, Խաչեն, Ջրաբերդ, Գյուլիստան, Շաքի, Կապաղակ, Կամբեճան, Արեշ (Արաշ), Լենքորան (Լանքարան) գավառները։ Երկրորդ առաջնորդական թեմը (Շամախի կենտրոնով) ընդգրկել է Դերբենդի (Դար-բանդ), Ղուբայի, Շամախու, Բաքվի և հարևան գավառների հայկական եկեղեցիներն ու վանքերը։ Հաջորդական վիճակի կենտրոնն էր Գանձակ (Ելիզավետպոլ) քաղաքը, որին ենթարկվել են Գարդման, Փառիսոս, Զավե գավառները։ Հաջորդական վիճակն անմիջապես ենթակա էր Թիֆլիսի կոնսիստորիային։ Աղվանից կաթողիկոսության վերջին՝ Սարգիս Բ կաթողիկոսը մինչև իր վախճանը (1828) եղել է մետրոպոլիտ ։
Գյուլիստանի պայմանագիր
Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրը ստորագրվել է Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև 1813 թվականի հոկտեմբերի 24–ին, Արցախի Գյուլիստան գյուղում, 1804-1813 թվականների ռուս–պարսկական պատերազմից հետո։ Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրով Ռուսաստանին անցան Դաղստանը, Վրաստանը՝ Քարթլին, Կախեթը, ինչպես նաև Բաքվի,Գանձակի, Դերբենդի, Շաքիի, Շիրվանի, Ղուբայի և Ղարաբաղի խանությունները։ Այսպիսով՝ հայկական Լոռու, Ղազախի, Շամշադինի ու Իջևանի, Շիրակի և Զանգեզուրի շրջանները անցան Ռուսաստանին։
Ղարաբաղի խանությունը վերջնականապես կազմալուծվել է 1822 թվականին և դարձել Ղարաբաղի գավառ։ Այդ ընթացքում Ղարաբաղում իշխել են 3 խաներ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղարաբաղի խանություն
Ռեալիթի շոու
Ռեալիթի շոու (reality - իրականություն), հեռուստատեսային ժանր, ժամանցային հեռուստատեսային հաղորդման և օնլայն հեռարձակման տարատեսակ։ Սյուժետը հանդիսանում է մարդկանց մեկ կամ մի քանի խմբերի գործողությունների ցուցադրումը կյանքին առավելագույնս մոտ իրավիճակում։ Ռեալիթի-հեռուստատեսությունը շատ զարգացած է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում։ Հայաստանում հեռուստատեսության այս ժանրը զարգացած չէ։ Հայաստանյան ռեալիթի շոուներից են Ալֆրեդի սենյակը, Կուբ, Կլուբ Բար և այլն։ Հեռուստատեսային տվյալ ժանրը միավորում է բազմաթիվ հեռուստատեսային հաղորդումներ։ Ժանրի նախնական գաղափարը ենթադրում էր հաղորդման համապատասխանությունը հետևյալ չափանիշներին.
Կատեգորիա:Հեռուստատեսային ժանրեր
Սանուա
Սանուա (Sannois), համայնք Ֆրանսիայի Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Վալ դ՛Ուազ դեպարտամենտում։ Ընկած է Փարիզից մոտավորապես 15 կիլոմետր դեպի արևմուտք, դեպարտամենտի դե ֆակտո վարչական կենտրոնից՝ Սերժիից 16 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք ։ 1999 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 25 349 :
Անվանումը
Բնակավայրի անվանումը միջնադարյան պատմական փաստաթղթերում հիշատակվել է Centinodium ձևով՝ XII դարում, Centum Nuces՝ 1205 թվականին , Cennoiz՝ 1208-ին, Cent noys , Cent-Noix՝ 1304-ին, Sanois՝ 1403-ին, Sampnoix՝ 1564-ին, Sanoy՝ 1711 թվականին ։
Բնակավայրի անվան ծագման մի շարք տարբերակներ են առաջ քաշվել; Ըստ դրանցից մեկի՝ այն առաջացել է լատիներեն centum nuces, « cent noix » ou plutôt « cent noyers» («հարյուր ընկույզ») բառակապակցությունից (հնում քաղաքի ներկայիս տարածքում պտղատու այգիներ են եղել)։ Ենթադրվում է նաև, որ տեղանունը կարող է ունենալ կելտական ծագում և առաջացած լինել san՝ «կերաբույս, խոտ» ու noue՝ «կապ, կապուկ» բառերից ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով համայնքի աշխատունակ տարիքի 17 470 մարդկանցից (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ էին 13 462-ը (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 77,1 տոկոս՝ 1999 թվականի 75,0 %-ի դիմաց։ Տնտեսապես ոչ ակտիվ 4.008 անձանցից 1.703-ը սովորողներ էին, 1.055-ը՝ թոշակառուներ, 1.250-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով ։
2010 թվականին համայնքում հաշվվում էր 10.429 հարկատու տնային տնտեսություն։ Յուրաքանչյուր բնակչի հաշվով տարեկան միջին եկամուտը կազմել է 21 121 եվրո ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները(Cassini и INSEE ):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Այծի միս
Այծի միս , համեղ, ցածր կալորիականության դիետիկ սնունդ՝ հարուստ սպիտակուցով և ամինաթթուներով, հարմար է խոհարարական վերամշակման բոլոր տեսկաների համար։ Ասիայում և Աֆրիկայում կարմիր մսի ամենատարածված տեսակներից է, նաև այն բանի շնորհիվ, որ այծի մսի օգտագործման համար չկա կրոնական արգելք։ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում այծի մսի օգտագործումը այդքան էլ տարածված չէ։
Բնութագիր
Համային որակներով այծի միսը չի զիջում ոչխարի մսին ։ Այծի միսը ունի թույլ աղիություն, ի տարբերություն տավարի մսի, որն ունի թույլ քաղցրություն ։ Երիտասարդ այծի մսի գույնն ավելի բաց է, քան մյուս մսի տեսակները, այն ունի բաց վարդագույն երանգ։ Ծեր անասունների միսը ունի մուգ կարմիր գույն և սևանում է օդի հետ շփումից ։ Այծի յուղը սովորաբար սպիտակ գույն ունի ։ Սննդի մեջ օգտագործում են 4-6 շաբաթական, երիտասարդ, ամուլ և ամորձատված այծի միսը։ Ամենալավը համարվում է 6-10 ամսական երիտասարդ կենդանիների միսը։ Ծեր այծի միսը առավել կծու համ ունի ։ Այնուամենայնիվ, 14-րդ դարի տնային տնտեսության "Le Ménagier de Paris" ուղեցույցը հաստատում է, որ լավագույն, քաղցր և յուղոտ միսը ստացվում է վեցից յոթ տարեկան ամորձատված այծերից. հենց դրանից է ստացվում հիանալի պաշտետ ։ Չամորձազատված ծեր այծի միսն ունի արտահայտված սպեցիֆիկ հոտ, էգ և երիտասարդ կենդանիների մսից հնարավոր տհաճ հոտը կարող է պայմանավորված լինել ոչ պատշաճ մշակմամբ ։
Համեմատած կարմիր մսի այլ տեսակների հետ՝ այծի միսը ավելի քիչ յուղ է պարունակում։ Դրա մեջ խոլեստերինի քանակը ավելի քիչ է, քան տավարի և ոչխարի մսի մեջ, այն ավելի ցածր կալորիական է, քան հավի և տավարի միսը, պարունակում է շատ սպիտակուցներ։ Այծի միսը հարուստ է չհագեցած ճարպաթթուներով, հանքանյութերով, ամինաթթուներով ։ Այն հեշտությամբ մարսվում, յուրացվում է օրգնաիզմում, հիպոալերգիկ և հարմար է մանկական և դիետիկ սննդի մեջ օգտագործելու համար ։
Այծի միսը B խմբի վիտամինների՝ պանտոտենաթթվի, ֆոլաթթվի և խոլինի աղբյուր է։ А, B1 և B2 վիտամինների քանակով այծի միսը նշանակալիորեն գերազանցում է մյուս անասունների մսին ։
Այծի մսի օգտագործումը արգելված չէ կրոնական նորմերով, այն կարող են ուտել մուսուլմանները և հրեաներ ը ։
Օգտագործումը խոհարարության մեջ
Այծի միսը կարելի է պատրաստել տարբեր եղանակներով՝ շոգեխաշել, ջեռոց դնել, տապակել, պատրաստել գրիլի կամ շամփուրի վրա։ Այծի մսից կարելի է պատրաստել ապուրներ, արգանակ, փլավ և կարի, ինչպես նաև կոտլետներ, կոլոլակներ, երշիկ և պահածոներ։ Այն կարելի է աղի մեջ դնել և չորացնել ։ Օկինավայում (Ճապոնիա) մատուցում են yagisashi կոչվող ճաշատեսակ, որն իրենից ներկայացնում է այծի հում միս՝ կտրատված բարակ կտորներով  ։ Սննդի մեջ օգտագործվում է նաև այծի ներքին օրգանները։
Այծի միսը համարվում է բավականին ձիգ միս։ Մսի փափկությունը խստորեն կախված է ցեղատեսակից, տարիքից և նրանից, թե ինչ եղանակով են մեծացել ։ Կողոսկրային և գոտկային մասերի միսը, ներառյալ փափկամիսը, հարմար են արագ պատրաստման համար։ Հետևի հատվածը ևս բարակ կտրելու և լավ ծեծելու դեպքում կարելի է պատրաստել գրիլի վրա։ Այծի մարմնի մնացած հատվածները ավելի հարմար են երկարատև ջերմամշակման և շոգեխաշման համար։ Այծի մսի մեջ կան շատ միացնող հյուսվածքներ, որոնք միսը ձիգ են դարձնում, բայց եփելու և շոգեխաշելու ժամանակ դրա շնորհիվ ուտեստը հարուստ համ է ստանում ։ Որպեսզի այծի միսը նուրբ և հյութալի լինի, ավելի լավ է այն պատրաստել ցածր ջերմաստիճանի տակ, ի տարբերություն մսի այլ տեսակներ ։
Այծի մսի համն ընդգծվում է համեմունքների ավելացմամբ։ Ուրցը, զիրան, մարջորամը, օրեգանոն, համեմը համապատասխան են այծի մսին։ Այծի մսի համար բանջարեղենը ունիվերսալ խավարտ է։ Տապակած այծի մսի հետ սովորաբար որպես խավարտ կարտոֆիլ են մատուցում, շոգեխածի դեպքում ավելի համապատասխան են լոբազգիները։ Արևելքում այն մատուցում են արմավով, ծիրանաչրով, սալորաչրով և քաղցր գինով ։
Արտադրություն
Մսատվությամբ այծերը զիջում են իրենց տեղը ոչխարներին ։ Այծերի մսատվությունը խստորեն կախված է ցեղատեսակից։ Չնայած նրան, որ այծերը ավելի քիչ կեր են ուտում, քան խոշոր եղջերավոր անասունները, ցածր մսատվության պատճառով դրանց բուծումը տնտեսապես շահավետ չէ։ Այծերի բուծմամբ զբաղվում են հիմնականում փոքր տնտեսությունները՝ մսից բացի ստանալով կաթ, բուրդ և կաշի ։
Աշխարհում մսի համար բուծված այծերի թիվը կազմում է ավելի քան 400 միլիոն գլուխ և 10 տարվա ընթացքում աճել է 29%-ով։ Այս ժամանակահատվածում այծերի տարեկան բուծումը աճել է 32%-ով և գերազանցել 5 միլիոն տոննան։ Այծի մսի մասնաբաժինը մսի ընդհանուր արտադրության մեջ կազմում է 1,8% ։
Այծերի համաշխարհային բուծման 90%-ը բաժին է ընկնում Ասիայի և Աֆրիկայի երկրներին, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ այծերը կարող են գոյատևել ծանր կլիմայական պայմաններում։ Այծի մսի ամենամեծ արտադրողը Չինաստանն է, որի մասնաբաժինը համաշխարհային արտադրության մեջ 2015 թվականին կազմել է 40%։ Այծի միսը հիմնականում սպառվում է այն երկրներում, որտեղ այծերը բուծվում են, արտահանման ծավալը չի գերազանցում անգամ արտադրության 1%-ը։ Այծի մսի խոշորագույն արտահանողներն են Ավստրալիան (51%) և Եթովպիան (25%), իսկ արտահանման ընդհանուր ծավալը 60 հազար տոննայից փոքր-ինչ ավելի է ։
Արտասովոր Անաստասիան
«Արտասովոր Անաստասիան» (Estrambótica Anastasia), վենեսուելական հեռուստասերիալ։ Ստեղծվել է վենեսուելական «RCTV» հեռուստաընկերության կողմից։
Հեռուստասերիալն առաջին անգամ Վենեսուելայում ցուցադրվել է 2004 թվականի ապրիլ ամսին։ այն ցուցադրվել է աշխարհի մի քանի տասնյակ երկրներում, այդ թվում և Հայաստանում։
Սյուժեն
Անաստասիան աղքատ, գեղեցիկ աղջնակ է աղքատ թաղամասից։ Իր գեղեցկության շնորհիվ սնանկացումից փրկում է հայտնի մի ընկերություն և մեծ շահույթ բերում նրան։ Անաստասիան դառնում է Բորովսկիների տան թալիսմանը։ Հենց այստեղ էլ ծանոթանում է Աուրելիանոյի հետ և այդ ամբողջ շքեղ աշխարհը վերածվում է գիշերային մղձավանջի։ Անաստասիան ստիպված է անցնել խաբեությունների և խարդախությունների միջով, կապված Երազների Խաչի գաղտնիքի հետ՝ անիծված զարդ, որ գնահատվում է միլլիոններ և որը պատկանել է ռուսական կայսրուհի Եկատերինա 2-ին։ Պատմությունը ավելի զավեշտալի է դարձնում այն հանգամանքը, որ Անաստասիան եռյակ քույրերից մեկն է, որոնք ոչնչով չեն տարբերվում միմյանցից, արտաքնապես ոչնչով։
Դերերում
(**) — Վանականը, որը ինքնասպան է լինում սերիալի վերջում։ (*) — Վանականի ձեռքով սպանվածներ։
Վլադիմիր Բոյնագրյան
Վլադիմիր Ռուբենի Բոյնագրյան, հայ աշխարհագրագետ, աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր, Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի քարտեզագրության և գեոմորֆոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր ։
Կրթություն և կոչումներ
Վլադիմիր Բոյնագրյանը 1962-1966 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետում։ Ավարտելուց հետո մինչև 1969 թվականը սովորել է նույն ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում և ստացել է աշխարհագրության գիտությունների թեկնածուի դիպլոմ։ 1973 թվականին ստացել է դոցենտի գիտական կոչում։ 1996 թվականին Երևանի պետական համալսարանում ստացել է աշխարհագրական գիտությունների դոկտորի դիպլոմ։ 2006 թվականին՝ նույն համալսարանի պրոֆեսորի կոչում։ 2008 թվականից էկոլոգիայի և կենսագործունեության անվտանգության միջազգային գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս է։
Մասնագիտական գործունեություն
1997-2014 թվականներին եղել է ԵՊՀ աշխարհագրության ֆակուլտետում «Քարտեզագրության և գեոմորֆոլոգիայի» ամբիոնի վարիչ։ 1998 թվականից Ջրաբանական գիտությունների միջազգային ասոցիացիայի Հայաստանի ներկայացուցիչն է։
Հեղինակ է մի քանի տասնյակ գրքերի, ուսումնասկան ձեռնարկների և գիտական հոդվածների։ Առավել արժեքավոր աշխատություններից են «Ցրոնների միներալներ» (240 էջ, Երևան), «Աշխարհագրության աէրոտիեզերական մեթոդները» (152 էջ, Երևան) և «Հայաստանի սողանքներ» (308 էջ, Երևան, ռուս․) գրքերը։ Գիտական գործունեության հիմնական բնագավառը գեէմորֆոլոգիան է։ Մի շարք աշխատություններ ունի Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի սողանքների մասին։
Տիրապետում է ռուսերենին (գերազանց), անգլերենին (խոսակցական) և վրացերենին (լավ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ
Դրովենևո (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Դրովենևո (Дровенево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
(4145) Մաքսիմովա
(4145) Մաքսիմովա (Maximova), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,27292 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8204 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7254 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1251,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287626 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,86° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դեմիրձի (Շարուրի շրջան)
Դեմիրձի (ներկայում կոչվում է Դեմիրչի, Dəmirçi), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում ։
Տեղադրություն
Գտնվում է չգործող E002 միջպետական ճանապարհի (Նախիջևան - Երևան) վրա, Նորաշեն քաղաքից 11 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Պատմություն
Դեմիրձի գյուղի մասին պատմական բավականին քիչ տեղեկատվություն է հայտնի։ Եղել է միջին մեծության բնակավայր։ Գտնվել էր պատմական Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շարուրդաշտ գավառում։ Գյուղից հայերը տեղահան են արվել 19-րդ դարի կեսերին ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Գյուղում եղել են պատմամշակութային մի շարք հուշարձաններ։ Հայտնի է, որ գյուղի եկեղեցին հիմնահատակ ավերակ էր դեռևս 19-րդ դարի վերջերին։ Այժմյան գյուղի դաշտերի տարբեր մասերում դեռևս Խորհրդային տարիներին նկատելի էին հին շրջանի շինությունների հետքեր ։
Բնակչություն
Մինչև 19-րդ դարի կեսերը բնակավայրը բնակեցված է եղել հայերով։ Վերջինների տեղահանությունից հետո այնտեղ բնակություն են հաստատել ադրբեջանցիներ ։ 1974 թվականին գյուղը ուներ 2782 բնակիչ ։
Բնակչությունը զբաղվում էր անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ։
Կրթություն
Գյուղում գործում է միջնակարգ դպրոց։ 20-րդ դարի կեսերին բացվել է նաև գրադարան ։
Առողջապահություն
Գյուղում գործում է բուժկետ։
Սուպրունովսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)
Սուպրունովսկի գյուղական խորհուրդ  (Супрунівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում ։
Դեմիրձի (Շարուրի շրջան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շարուրի շրջանի բնակավայրեր
Սուպրունովսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սուպրունովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 5710 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Լիպովկա (գյուղ, Գորոդոկի շրջան)
Լիպովկա (Липівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիպովկա գյուղում բնակվում էր 286 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,102 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2803,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեոն
«Լեոն» («Պրոֆեսիոնալը», Léon) ֆրանսիացի ռեժիսոր Լյուկ Բեսոնի կուլտային ֆիլմը, որը լույս է տեսել 1994 թ.-ին։ Նկարահանվել է Լյուկ Բեսոնի սցենարի հիման վրա։ Գլխավոր դերակատարներն են Ժան Ռենոն, Գարի Օլդմենը, Նատալի Փորտմանը և Դեննի Այելլոն։ Ֆիլմը համարվում է 250 լավագույն ֆիլմերից մեկն ըստ IMDB վարկածի։ Պրոֆեսիոնալ վարձու մարդասպան Լեոնը, որը չգիտի, թե ինչ է խղճահարությունը և գթությունը, ծանոթանում է իր հմայիչ հարևանուհու՝ Մաթիլդայի հետ, որի ընտանիքին սպանել են թմրանյութերի առևտրով զբաղվող ոստիկանները։ Այս ծանոթության շնորհիվ Լեոնն առաջին անգամ սիրահարվում է և ...
Սյուժե
Լեոնը պրոֆեսիոնալ մարդասպան է, ով ապրում է Նյու Յորքում և ում միակ ընկերը տնային բույսն է։ Նա աշխատում է Թոնի անունով մաֆիայի անդամի մոտ։ Իսկ Մատիլդան տասնմեկամյա աղջիկ է։ Նա ապրում է Լեոնի հարևանությամբ։ Նրա հայրը տանը թմրանյութ է պահում և դրա դիմաց գումար է ստանում։ Սակայն մի օր հոր գործընկերները հայտնաբերում են, որ նա խաբում է իրենց և սպանում են ամբողջ ընտանիքին։ Մատիլդան, վերադառնալով խանութից, տեսնում է սպանված հարազատներին ու վախենալով գնում է Լեոնի տուն։ Նա շատ շուտ է հասկանում Լեոնի ով լինելը և խնդրում է նրան հոգ տանել իր մասին, սովորեցնել այն ամենն, ինչ գիտի։ Մատիլդան ցանկանում էր վրեժ լուծել փոքր եղբոր համար։ Լեոնը մեծ դժվարությամբ, բայց համաձայնվում է օգնել աղջկան։ Փոխարենը Մատիլդան սովորեցնում է Լեոնին կարդալ։ Երբ Մատիլդան սովորում է գործի բոլոր մանրամասները, Լեոնի զենքերը պայուսակի մեջ հավաքելով, գնում է Ստենսֆիլդին՝ մարդասպանին սպանելու։ Գրասենյակում նա ներկայանում է որպես առաքիչ։ Ստենսֆիլդը, նկատելով աղջկան, գնում է նրա հետևից և սենյակում մենակ մնալով պատմում է սպանության բոլոր մանրամասները, ինչպես նաև ասում է, որ Լեոնը առավոտյան սպանել է իր մարդկանցից մեկին։ Այդ ընթացքում Լեոնը երկտողից իմանում է Մատիլդայի գտնվելու վայրը և փրկում է նրան։
Մի օր Մատիլդային բռնում են Ստենսֆիլդի ուղարկած անվտանգության աշխատակիցները՝ այդ կերպ ցանկանալով մտնել Լեոնի բնակարան։ Լեոնը կարողանում է ազատել Մատիլդային և նրա համար տնից փախուստի ճանապարհ է բացում։ Նա մինչ աղջկա հեռանալը տալիս է նրան իր ծառը, ասում է, որ սիրում է նրան և որ Մատիլդան սովորեցրել է իրեն ապրել։ Մատիլդայի գնալուց հետո Լեոնին վիրավորում են, բայց նա կարողանում է փրկվել և դուրս է գալիս շենքից։ Նրան հետևում է Ստենսֆիլդը և կրակում է նրան հետևից։ Լեոնն ընկնում է, և երբ Ստենսֆիլդը մոտենում է, որ գտնի նռնակը Լեոնը բաց է թողնում նռնակն ասելով. «Մատիլդայի կողմից»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական քրեական ֆիլմեր‎‎ Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր‎ Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր‎ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր որբերի մասին
Կոլոնիա
Կոլոնիա, Կողոնիա, հնագույն քաղաք Փոքր Հայքում, Գայլ գետի (այժմ՝ Քելքիտ չայ) ափին (այժմ՝ գյուղ Կոյուլհիսար, Թուրքիայի Սվազի վիլայեթում)։ Մ.թ.ա. I հազարամյակի սկզբին Կոլոնիայի տեղում եղել է Անիակա քաղաքը։ Ըստ Մովսես Խորենացու, մ.թ.ա. II դարում Կոլոնիայի մոտ Հայոց թագավոր Վաղարշակը պարտության է մատնել փոքրասիական պետությունների դաշնակից զորքը։ Մ.թ.ա. I դարում նվաճել է Հռոմը։ Հռոմեացի զորավար Պոմպեոսը ամրացրել է քաղաքը և անվանել Կոլոնիա (Colonia-գաղութ)։ Մ.թ. 395 թվականից գտնվել է Բյուզանդիայի կազմում։ Հուստինիանոս I (527-565) վերակառուցել է պատերազմներից ավերված Կոլոնիան, բնակչությանը տվել դրամ տնտեսությունը վերականգնելու համար և վարչական վերափոխումների ժամանակ մտցրել Ներքնագույն (Առաջին) Հայքի մեջ։ 7-11-րդ դարերում եղել է բյուզանդական գինեգործությամբ հայտնի Կոյոնիա բանակաթեմի կենտրոնը։
Կատեգորիա:Փոքր Հայքի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բյուզանդիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շապին Գարահիսարի գավառի բնակավայրեր
Վաիլատե
Վաիլատե (Vailate), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում ։ Բնակչությունը հասնում է 3837 մարդու։ Տարածքը կազմում է 9 կմ²։ Հեռախոսային կոդն է 036, իսկ փոստային ինդեքսը 26019։
Մետաղի կարծրություն
Մետաղների կարծրություն, մետաղների՝ ներճնշմանը դիմադրելու հատկություն։ Կարծր մետաղը ֆիզիկական հատկություն չէ, այլ բարդ հատկություն, որը կախված է ինչպես ամրությունից ու պլաստիկությունից, այնպես էլ չափման մեթոդից։ Բնութագրվում է կարծրության թվով։ Կարծր մետաղը չափելու համար ավելի հաճախ կիրառում են ներճնշման մեթոդը։ Ընդ որում կարծրության մեծությունը հավասար է բեռնվածքի և դրոշմահետքի մակերևույթի հարաբերությանը կամ հակադարձ համեմատական դրոշմահետքի խորությանը՝ որոշ սևեռվող բեռնվածքի դեպքում։
Հատկություններ
Ըստ կարծրության մեծության կարելի է գաղափար կազմել կարծրության հետ կապ ունեցող մի շարք հատկությունների մասին։ Կարծրության փորձարկումը չի պահանջում հատուկ ձևի նմուշների կիրառում և կարող է իրագործվել անմիջապես, ինչպես նախապատրաստվածքների այնպես էլ պատրաստի արտադրանքների նկատմամբ, առանց դրանք քայքայելու և փչացնելու։
Փորձարկումը իրագործվում է շատ պարզ եղանակով և արագ։ Նշված առավելությունների շնորհիվ մեքենաշինության պրակտիկայում մետաղի կարծրությունը ամենատարածված ցուցանիշն է։
Մեթոդներ
Առավել տարածված են կարծրության չափման Բրինելի, Ռոքվելի և Վիքերսի մեթոդները։ Դրոշմահետքը սովորաբար ստանում են մխված պողպատե գնդիկով (Բրինելի, Ռոքվելի մեթոդներ), ալմաստե կոնով (Ռոքվելի մեթոդ) կամ ալմաստե բուրգով (Վիքերսի մեթոդ, միկրոկարծրության չափում)։ Սակավ կիրառում են չափման դինամիկական մեթոդները, երբ կարծրությունը չափվում է ուսումնասիրվող մետաղի մակերևույթից պողպատե գնդիկի թռիչքի բարձրությամբ (Շորի մեթոդ) կամ ճոճանակի (հենարանը հետազոտվող մետաղն է) տատանումների մարման ժամանակով։ Տարածում է գտնում նաև ուլտրաձայնային տատանումների միջոցով մետաղների կարծրության չափման մեթոդը։
Կարծրությունը որոշելու մեթոդի ընտրությունը կախված է հետազոտվող նյութից, շինվածքի կամ նմուշի չափերից ու ձևերից և այլ գործոններից։ Կարծրությունը չափազանց զգայուն է մետաղի կառուցվածքի փոփոխության նկատմամբ։ Ջերմաստիճանի փոփոխության դեպքում կամ տարբեր ջերմային ու մեխանիկական մշակումներից հետո մետաղների և համաձուլվածքների կարծրության մեծությունը փոխվում է նույն ուղղությամբ, ինչ որ հոսունության սահմանը։ Ուստի, հաճախ մեխանիկական հատկությունների վերահսկման դեպքում մետաղը բնութագրվում է կարծրությամբ, որը չափվում է ավելի պարզ ու արագ։
Բրինելի մեթոդ
Բրինելի մեթոդի կիրառման դեպքում մխված պողպատից պատրաստված գնդիկը որոշակի բեռնվածության ազդեցությամբ խրում են մետաղի մեջ։ Ըստ Բրինելի կարծրության թիվը՝ HB-ն որոշում են ինչպես բեռնվածության (կգ) հարաբերությունը ստացված գնդաձև սեգմենտի ձև ունեցող դրոշմահետքի մակերեսին (մմ²)։ 450 HB միավորից ավելի կարծրության դեպքում Բրինելի մեթոդը կիրառելի չէ, քանի որ դեֆորմացվում է ինքը՝ գնդիկը։
Ռոկվելի մեթոդ
Ռոկվելի մեթոդը կիրառելիս մետաղի մեջ խրում են 120º գագաթի անկյուն ունեցող ալմաստե կոն։ Կարծրության թիվը որոշվում է ըստ կոնի խրման աստիճանի Ռոկվելի պայմանական միավորներով։ 150 կգ բեռնվածքի դեպքում կարծրությունը ըստ Ռոկվելի նշանակում են HRC (չափման սահմաններն են 20-67 HRC )։ Ավելի բարձր կարծրությամբ և փոքր հաստությամբ մետաղները չափվուն են 60 կգ բեռնվացքի տակ, այդ դեպքում Ռոկվելի կարծրությունը նշանակում են HRA։ 20-ից ցածր կարծրություն ունեցող մետաղները Ռոկվելի մեթոդով փորձարկելու համար ալմաստե կոնի փոխարեն կիրառվում է 1, 588 մմ տրամագիծ ունեցող մխված պողպատյա գնդիկ՝ 100 կգ բեռնվածքի տակ, այս եղանակով որոշված կարծրությունը նշանակվում է HRB։ Սա առավելապես օգտագործվում է բարակ մետաղաթերթերի փորձարկման ժամանակ։
Ըստ կարծրության հաճախ կարելի է դատել մետաղի այնպիսի հատկությունների մասին, որոնց փորձնական որոշումը շատ դժվար է։ Այսպես, ըստ Բրինելի կարծրությունը, որը պողպատի համար կապված է ժամանակավոր դիմադրության հետ σв=0.36, HB հարաբերակցությամբ, կողմնակիորեն ծառայում է պողպատի մշակվելիության ցուցանիշ։ Ըստ Ռոկվելի կամ Վիկերսի բարձր կարծրությունը ծառայում է մաշակայունության ցուցանիշ։ Կարծրության փորձարկումը լայն կիրառւմ են ինչպես պատրաստի արտադրանքի, այնպես էլ տեխնոլոգիական պրոցեսի տարբեր փուլերում մետաղի հսկման համար։
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Նիժնեե Խոտյակովո
Նիժնեե Խոտյակովո (Нижнее Хотяково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Խես
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տախտաուլովսկի գյուղական խորհուրդ (Պոլտավսկի շրջան)
Տախտաուլովսկի գյուղական խորհուրդ  (Тахтаулівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջան ում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Տաշիր (գետ)
Տաշիր, գետ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում։
Սկիզբ է առնում Վիրահայոց լեռների արևմտյան մասից և Գետավան գյուղից 4 կմ հարավ ձախից միախառնվում Ձորագետին։ Ունի 54 կմ երկարություն։ Ձևավորվում է ձյան հալոցքից և անձրևային հոսքերից, որի հետևանքով հորդանում է գարնանը։
Տաշիր գետից սկիզբ է առնում Լոռվա ջրանցքը ։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետության Շրջակա միջավայրի մոնոթորինգի և թափոնների ուսումնասիրության մասին տեղեկագրի՝ գետի  ջրի  որակը Միխայելովկայից  վերև և Սարատովկայից  ներքև հատվածներում գնահատվել է «միջակ» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր Կատեգորիա:Ձորագետ գետի վտակներ
Դուխչե
Դուխչե (Духче), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1887 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դուխչե գյուղում բնակվում էր 646 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,29 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 282,1 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1887 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աշխատանքի միջազգային կազմակերպություն
Աշխատանքի միջազգային կազմակերպություն, ԱՄԿ (International Labour Organization, ILO), աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման հարցերով զբաղվող ՄԱԿ-ի մասնագիտացված հաստատություն։ ՄԱԿ-ի անդամ հանդիսացող 193 երկրներից ներկայումս ԱՄԿ-ի անդամ է 185-ը։ Կազմակերպության գլխավոր գրասենյակը՝ Աշխատանքի միջազգային բյուրոն, գտնվում է Ժնևում։ Արևելյան Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների ենթատարածաշրջանային բյուրոյի գրասենյակը գտնվում է Մոսկվայում։
1969 թվականին կազմակերպությունն արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արհմիություններ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություններ Կատեգորիա:1919 հիմնադրված կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Իրավապաշտպան կազմակերպություններ Կատեգորիա:Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համաձայնագրեր
Կուլոնի օրենք
Պատմություն
Լիցքավորված մարմինների փոխազդեցության ուժի կախումը լիցքից և հեռավորությունից հայտնաբերել էր նաև Հենրի Կավենդիշը 1770 թ., սակայն չէր հրապարակել։ Այլ հետազոտողներ, ինչպես օրինակ Ժոզեֆ Պրիստլին 1767 թ., նույնպես նկատել էին օրինաչափությունը Կուլոնից առաջ ։ 1769 թ. շոտլանդացի ֆիզիկոս Ջոն Ռոբիսոնը չափումների հիման վրա ստացավ, որ նույնանուն լիցքավորված երկու գնդերի վանողության ուժը փոխվում է x-2.06 օրենքով ։
Մաթեմատիկական ձևակերպումը
Երկու կետային լիցքավորված մասնիկների փոխադարձ ձգողության կամ վանողության ուժը ուղիղ համեմատական է նրանց լիցքերի մեծության արտադրյալին և հակադարձ համեմատական է հեռավորության քառակուսուն։
Եթե էլեկտրական լիցքերը նույնանուն են, նրանց փոխազդեցության էլեկտրաստատիկ ուժը վանողական է, հակառակ դեպքում՝ ձգողական։
Կուլոնի օրենքը սկալյար տեսքով գրվում է հետևյալ կերպ՝
։
Վեկտորական տեսքով՝
ke գործակիցը
ke գործակիցը հայտնի է նաև Կուլոնի հաստատուն կամ էլեկտրական ուժի հաստատուն անունով։ ՍԳՎ համակարգում լիցքի չափման միավորն ընտրված է այնպես, որ ke գործակցի արժեքը լինի 1։
Միավորների միջազգային համակարգում հիմնական միավորներից մեկը էլեկտրական հոսանքի ուժի միավորն է՝ ամպերը, իսկ լիցքի միավորը՝ կուլոնը, ածանցվում է ամպերից։ Ամպերի մեծությունը որոշվում է այնպես, որ k = c2•10−7 Հն/մ = 8, 9875517873681764 Ն•մ2/Կլ2 (Կամ Ֆ−1•մ)։ ՄՄՀ-ում ke գործակիցը գրվում է