cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոնսեպսոն Արենալ
Կենսագրություն
Կոնսեպսոն Արենալ Պոնտեն և իր ամուսինը, մինչև Ֆերնանդոյի մահը, սերտորեն համագործակցում էին լիբերալ «Իբերիա» թերթում։ Լինելով ծայրահեղ աղքատ, նա ստիպված է լինում վաճառել Արմանոյի իր ամբողջ ունեցվածքը և տեղափոխվել ջութակահար և կոմպոզիտոր Խեսուս դե Մոնաստերիոյի տուն (Պոտես, Կանտաբրիա), որտեղ 1859 թվականին նա հիմնում է Սուրբ Վինսենթ դե Փոլի Համաժողովը, որի նպատակն աղքատներին օգնելն էր։ Երկու տարի անց նրա կատարած աշխատանքների համար Բարոյագիտության Ակադեմիան նրան շնորհում է «La beneficencia, la filantropía y la caridad» պարգևը։ Դա առաջին անգամն էր, որ Ակադեմիան մրցանակ էր շնորհում կնոջը ։
Հետագայում նա հրատարակում է գրքեր և էսսեներ, որոնցից են Cartas á los Delincuentes [Նամակներ իրավազանցներին] (1865), «Ներբող ընդդեմ ստրկության» (1866), El reo, el pueblo y el verdugo, o, La ejecución pública de la pena de muerte [Դատապարտյալներ, մարդիկ և դահիճները, կամ, մահապատիժի կատարումը] (1867)։ 1868 թվականին նա Կանանց ուղղիչ տների տեսուչ է նշանակվել, և ապա 1871 թվականին սկսել է իր տասնչորս տարվա համագործակցությունը մադրիդյան «The Voice of Charity» ամսագրի հետ ։
Նա համագործակցել է Կարմիր Խաչի հետ՝ Միրանդա դե Էբրո հիվանդանոցում Կառլիստական պատերազմների ժամանակ տուժածներին օգնություն ցուցաբերելով։ 1871-1872 թվականներին նրան անվանել են Կարմիր Խաչի Գլխավոր քարտուղար ։ 1877 թվականին հրատարակել է Penitentiary Studies գիրքը։
Կոնսեպսոնը մահացել է 1893 թվականի փետրվարի 4-ին առավոտյան, Վիգոյում, որտեղ էլ հաջորդ օրը տեղի է ունեցել վերջինիս հուղարկավորությունը։ Նրա տապանագրի վրա գրված է իր անձնական կարգախոսը․ To virtue, to life, to science ։
Ֆեմինիզմ
Կոնսեպսոն Արենալը Իսպանիայում ֆեմինիստական շարժման պիոներներից մեկն է։ Կանանց իրավունքների մասին իր առաջին աշխատությունը եղել է La Mujer del Porvenir-ը [«Ապագայի կինը»] (1869), որտեղ նա քննադատում է կանանց անպաշտպանությունը պաշտպանող տեսությունները, որոնք հիմնված են կենսաբանական պատճառների վրա։ Նա պաշտպանում էր կանանց՝ կրթության ցանկացած մակարդակի հասանելիությանը, բայց ոչ նրանց աշխատելուն, քանի որ նա համարում էր, որ կանայք չեն կարող լինել փորձագետ։ Նա նաև չէր աջակցում կանանց քաղաքական ներգրավվածությանը, քանի որ կանայք տառապելու ռիսկի տակ էին և դա կարող էր կանանց՝ իրենց ընտանիքը անտեսելու վտանգ դառնար։ Այնուամենայնիվ, ավելի ուշ նա գրում է ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գալիսիացի գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իսպանացի ակտիվիստներ Կատեգորիա:19-րդ դարի իսպանացի կին գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի իսպանացի գրողներ Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իսպանացի խմբագիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Հոկտեմբերի 19
Հոկտեմբերի 19, տարվա 292-րդ (նահանջ տարիներին՝ 293-րդ) օրն է։
Ծնունդներ
1940՝Ամերիկյան դերասան Մայքլ Գամբոն նույն ինքը Ալբուս Դամբլդորը
Հարդին շրջան (այլ կիրառումներ)
Հարդին շրջան, կարող է վերաբերել՝
Նարո-Ֆոմինսկ
Տեղակայված է Նարա գետի ափին, Մոսկվայից 70 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հարավ-արևմուտք։
Պատմություն
Հնագիտական պեղումները Ֆոմինսկում ցույց են տվել, որ 12-րդ դարում այնտեղ գոյություն է ունեցել բնակավայր, որը եղել է Սմոլենսկի իշխանության կազմի մեջ մտնող Ֆոմինսկի իշխանության կենտրոնը։ Նարա գետի վրա Ֆոմինսկոյե գյուղն առաջին անգամ հիշատակվում է 1339 թ.-ին, Իվան Կալիտայի հոգևոր կտակում։ Ռուսաստանի 1812 թ.-ի Հայրենական պատերազմի ժամանակ Նապոլեոն I-ի 110 հազարանոց բանակը Մոսկվայից դեպի Սմոլենսկ նահանջելիս անցել է Ֆոմինսկոյե գյուղի միջով։ Գյուղի մասին հիշատակվում է նաև Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» վեպում։ 1840 թ.-ին Ֆոմինսկոյե գյուղի հարևանությամբ տեղակայված Մալայա Նարա գյուղում բացվում է թղթի վերամշակման գործարան, որը հետագայում դառնում է քաղաք ձևավորող ձեռնարկություն։ 1864 թ.-ին մոսկովյան առևտրականներ Յակունչիկովները ձեռք են բերում այդ գործարանը, և այդ ժամանակվանից սկսած երկու գյուղերը սկսկում են անվանել միասին՝ Նարո-Ֆոմինսկ։
ԽՍՀՄ կազմում, 1918-1922 թվականներին եղել է համանուն ուեզդի կենտրոնը։ 1926 թ.-ի մարտի 15-ին Կենտրոնական գործկոմի որոշմամբ ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, 1941 թ.-ի հոկտեմբերի 21-ից մինչև դեկտեմբերի 26-ը գտնվել է ֆաշիստական օկուպացիոն զորքերի հսկողության տակ։ Դեկտեմբերի 26-ին խորհրդային 33-րդ բանակը՝ գեներալ Մ․ Եֆրեմովի գլխավորությամբ, ամբողջովին ազատագրել է քաղաքը։ Երկու ամիս տևած մարտերի արդյունքում ավերվել են 687 բնակելի շինություններ, ավերակների է ենթարկվել կտորի ֆաբրիկան։
Աղբյուրներ և արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքներ Կատեգորիա:1840 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Զինվորական փառքի քաղաքներ
Վախան
Վախան (ვახანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 381 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խարագաուլի շրջան
Հարդինգ շրջան (այլ կիրառումներ)
Հարդինգ շրջան, կարող է վերաբերել՝
Հարեմ (այլ կիրառումներ)
Հարեմ, կարող է վերաբերել՝
Հոկտեմբերի 20
Հոկտեմբերի 20, տարվա 293-րդ (նահանջ տարիներին՝ 294-րդ) օրն է։
Արճեշ (գետ)
Արճեշ (Râul Argeș), գետ Ռումինիայում, Դանուբի ձախ վտակը։ Երկարությունը 335 կմ է, ավազանը՝ 12,4 հզ․ կմ²։ Սկիզբ է առնում Ֆեգերաշ լեռնազանգվածից (Հարավային Կարպատներ)։ Ստորին հոսանքում անցնում է Ստորին Դանուբյան դաշտավայրով։ Հորդանում է գարնանը, վարարում՝ ամռանը։ Արճեշը Ռումինիայի լաստառաք գլխավոր գետերից է։ Արճեշի ափին է գտնվում Օլտենիցա քաղաքը։ Գետն Արճեշ է կոչվել հայկական Արճեշ քաղաքի անունով, որը գետափին հիմնադրել են միջին դարերում Տուրուբերանի Արճեշ քաղաքից գաղթած հայերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռումինիայի գետեր Կատեգորիա:Դանուբ գետի վտակներ
Պակ Սե Վան
Պակ Սե Վան (박세완, ), հարավկորեացի դերասանուհի։
Կարիերա
2016 թվականին Պակը KBS2-ի «Կարմիր ուսուցիչ» հատուկ կարճ դորամայում հանդես եկավ որպես դերասանուհի ։ Նա ավելի մեծ հեղինակություն ձեռք բերեց 2017 թվականին՝ խաղալով «Դպրոց 2017» դրամայում և «Ես ռոբոտ չեմ» ռոմանտիկ կատակերգական հեռուստասերիալում։
2019 թվականին նա նկարահանվել է «Ջոսոնի վերադարձի ժամանակաշրջան» ֆանտաստիկ դրամայում և «Երկրորդ հնարավորություն չկա» դրամայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Հարթաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)
Հարթաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝
Բիրսյա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության<cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=186349|title=Государственный водный реестр РФ։ Бирся|archiveurl=http://www.webcitation.org/6A9Ms2gQO|archivedate=2012-08-24}} ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Հարի Փոթեր (այլ կիրառումներ)
Հարի Փոթեր, կարող է վերաբերել՝
Հոկտեմբերի 21
Հոկտեմբերի 21, տարվա 294-րդ (նահանջ տարիներին՝ 295-րդ) օրն է։
Հարրի Փոթերը և Ազքաբանի կալանավորը (այլ կիրառումներ)
Հարի Փոթերը և Ազկաբանի բանտարկյալը, կարող է վերաբերել՝
Գևորգ Ղարաջյան
Գևորգ Հարությունի Ղարաջյան (, ծածկանունը՝ Ս. Տ. Արկոմեդ, որ կազմված է դեմոկրատ բառի շրջված ընթերցումից +Ս.=Ս. դեմոկրատ, այսինքն՝ սոցիալ դեմոկրատ), հայ դրամատուրգ, քաղաքական գործիչ, սոցիալ-դեմոկրատ, հայ առաջին մարքսիստներից, գիտական սոցիալիզմի պրոպագանդիստ, Անդրկովկասի հեղափոխական շարժման գործիչ ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Կենսագրություն
Գևորգ Ղարաջյանը ծնվել է 1861 թվականին, Թիֆլիսում։ Ավարտել է տեղի Ներսիսյան դպրոցը։ 1883-1886 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Գանձակ քաղաքում։ 1889 թվականին ավարտել է Ժնևի համալսարանի սոցիալական գիտությունների ֆակուլտետը։ Այնուհետև վերադարձել է Անդրկովկաս և զբաղվել ուսուցչությամբ. 1889-1890 թվականներին՝ Երևանի և Շուշիի թեմական դպրոցներում։ 1900 թվականից նվիրվում է սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության գործունեությանը։ Մենշևիկյան ֆրակցիայի անդամ էր։ 1902 թվականին չորս տարով աքսորվել է Ենիսեյի նահանգ։ Աքսորից վերադառնալուց հետո՝ 1907 թվականին, եղել է «Շավիղ» թերթի խմբագիրը։ 1908-1917 թվականներին որպես քաղաքական վտարանդի՝ ապրել է Շվեյցարիայում։ Այդ տարիներին նա դասախոսել է Ժնևի համալսարանում։ 1918 թվականին Ղարաջյանը դուրս է եկել մենշևիկյան կուսակցությունից։ Սովետական կարգեր հաստատվելուց հետո նշանակվել է Վրաստանի հեղափոխական թանգարանի վարիչ։ 1921-1922 թվականներին դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում։ 1921-1922 թվականներին եղել է համալսարանի խորհրդային շինարարության ֆակուլտետի առաջին դեկանը։ 1922 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս և աշխատել «Զարյա վոստոկա» թերթի խմբագրությունում։ Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Բանվորական շարժումը և սոցիալ-դեմոկրատիան Կովկասում» (Ժնև, 1910, Մոսկվա, 1923) աշխատությունը, որի առաջաբանը գրել է Գեորգի Պլեխանովը։ Վ. Ի. Լենինը ընթերցել է այդ գիրքը և լուսանցքներում նշումներ կատարել։ 1915 թվականին Շվեյցարիայում ֆրանսերեն լույս է տեսել Ղարաջյանի «Համաշխարհային պատերազմը և սոցիալիզմը» գիրքը։ Մահացել է 1936 թվականին ։
Ծածկանուններ
Արկ, Ս. Տ.: Արխիմեդ։ Արկոմեդ, Ս. Տ.: Արկոմեդ, Տ.: Աքսորյալ։ Բանտարկյալ։ Բիձա։ Գ. Ղ.: Դեմոկրատ։ Ղ.: Ղարաջ.: Ղարաջ., Գ.: Ղարաջ., Գևորգ։ Նուբար; Ս. Տ. Ա.: Տ.Ա.: Օրթոդոքս։ Аркомед, С.Т.: С. Т. А.: Феникс: Z:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Մրյագուշլյա
Մրյագուշլյա (Мряушля), գետ Ռուսաստանում, հոսում Կուգարչինսկի շրջանում, Բաշկորտոստանի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իրտյուբյակ գետի աջ ափին՝ 19 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամայի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իիձուկա
Իիձուկա (飯塚市), քաղաք Ճապոնիայում՝ Ֆուկուոկա պրեֆեկտուրայի կենտրոնում։ Գտնվում է Հոնամի և Օնգա գետերի խաչման վայրում։ Հիմնադրվել է 1932 թվականի հունվարի 20-ին։
Աշխարհագրություն և բնակչություն
2006 թվականի մարտի 26-ին Իիձուկայի տարածքի մեջ են ներառվել Տիկուհո, Հոնամի, Կաիտա և Սյոնաի բնակավայրերը՝ քաղաքը խոշորացնելու նպատակով։
2016 թվականի օգոստոսի 31-ի տվյալների համաձայն, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 130 015 մարդ, իսկ բնակչության խտությունը՝ 607,35 մարդ/կմ2։ Քաղաքը զբաղեցնում է 214,07 կմ2 տարածք։
Կլիմա
Իիձուկայի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգում Cfa) է։ Բնութագրվում է շոգ ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումները նկատվում են ողջ տարվա ընթացքում, սակայն ավելի առատ են ամռան ամիսներին, քան ձմռան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնիայի քաղաքներ
Taken by Force
Taken by Force, Scorpions ռոք խմբի 5-րդ ալբոմն է։ «Taken by Force» ալբոմը լույս է տեսել 1977 թվականին։ Այս ալբոմում կա 10 երգ։ Այս ալբոմի ամենահայտնի երգն է՝ «The Riot of Your Time»։ Կան նաև այլ երգեր, որոնք նույնպես հայտնիություն են ձեռք բերել, դրանք են «Suspender Love» և «He’s a Woman - She’s a Man» երգերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ Կատեգորիա:RCA Records ալբոմներ
Հեղեղում Կենտրոնական Եվրոպայում (1997)
Հեղեղում Կենտրոնական Եվրոպայում, հեղեղում, որ տեղի է ունեցել 1997 թվականին, երբ հուներից դուրս են եկել Օդրա և Մորավա գետերը։ Հեղեղումը վնասակար հետևանքներ է ունեցել Լեհաստանի, Չեխիայի և Գերմանիայի համար։ 114 մարդ համարվել է մահացած, նյութական վնասը կազմել է 4.5 միլիարդ դոլար ։
Հեղեղումը սկսվել է Չեխիայում, ապա տարածվել Լեհաստանում ու Գերմանիայում։ Լեհաստանում այն համարվել է ամենամեծ արհավիրքներից մեկը երկրի պատմության ողջ ընթաքցում, որի պատճառով էլ կոչվել է «Հազարամյակի հեղեղում» (Powódź tysiąclecia) : Այս անվանումը կիրառվում է նաև Գերմանիայում (Jahrtausendflut) :
Պատճառներ
Հեղեղման պատճառ են հանդիսացել հարավարևմտյան Չեխիայում անձրևաբեր երկու շրջանները՝ հուլիսի 3-10-ը և 17-22-ը ։ Մեծ քանակության տեղումները հետևանք են եղել Հենուազի ցիկլոնի, որն Իտալիայի հյուսիսից տարածվել է Մորավիա և Լեհաստան։ Հարավային Լեհաստանը երկար ժամանակ շարունակել է մնալ ցածր ճմշման կենտրոն ։
Իրադարձությունների զարգացում
Հեղեղումը սկսվել է Չեխիայում հուլիսի 5-ին, ապա տարածվել Լեհաստանում։ Անձրևները եղել են հորդառատ, և կես օրվա ընթացքում ջրի մակարդակը բարձրացել է 4 մ-ով ։
Լեհաստանում առաջին տուժած բնակավայրերն են եղել Գլուխոլազին և նրա շրջակա բնակավայրերը։ Վարչապետ Վլոձիմեժ Ցիմոշևիչը հուլիսի 7-ին այցելել է քաղաք ։ Աղետը շուտով պատուհասել է նաև Ռացիբուժ քաղաքը։ Կլոձկո քաղաքում հեղեղման հետևանքով տուժել են մի քանի հին շինություններ, որոնց տարիքն անցնում էր մի քանի հարյուր տարին։ Հուլիսի 8-ին հեղեղումը հասել է Կրապկովիցե։
Օդրա գետը դուրս է եկել իր հունից ու հեղեղել իր ափին գտնվող բոլոր քաղաքները։ Հուլիսի 10-ին հեղեղվել է Օպոլեն, հուլիսի 12-ին՝ Վրոցլավը ու Ռիբնիկը, ավելի ուշ՝ Գլոգուվ քաղաքը։
Լեհ-գերմանական սահմանին հեղեղման արագությունը նվազել է։ Դրա շնորհիվ գերմանական կողմը հասցրել է պատրաստվել աղետին, ինչի շնորհիվ այն ավելի քիչ է վնասել երկիրը ։
Հուլիսի 18-ին Լեհաստանի նախագահ Ալեքսանդր Կվասնևսկին երկրում հայտարարել է ազգային սգո օր ։
Ջրի մակարդակ
Ստորև բերվում է աղյուսակ՝ հեղեղման ժամանակ Օդրա գետի ջրի մակարդակով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1997 Եվրոպայում
Ինտերսեքս
Ինտերսեքս, մարդիկ անհատներ են, որոնք ծնվել են սեռի բնութագրիչների մի քանի վարիացիաներից որևէ մեկով ներառյալ քրոմոսոմները, գոնադները, սեռական հորմոնները կամ սեռական օրգանները, որոնք, ըստ ՄԱԿ -ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի, «չեն տեղավորվում արական կամ իգական համարվող մարմինների բնորոշումներում։» Նման վարիացիաները կարող են ներառել սեռական օրգանների երկակիություն և քրոմոսոմային գենոտիպի և սեռական ֆենոտիպի համադրություններ, որոնք տարբերվում են XY- տղամարդ և XX- կին վարիացիաներից ։
Ինտերսեքս մարդկանց նախկինում կոչվում էին հերմաֆրոդիտներ կամ «բնածին ներքինիներ» ։ 19-րդ և 20-րդ դարում բժշկական գրական համայնքի որոշ անդամներ կազմեցին նոր անվանացանկ՝ փորձելով դասակարգել իրենց նկատած հատկանիշները։ Դա ինտերսեքս վիճակների տաքսոնոմիաական դասակարգման համակարգ ստեղծելու առաջին փորձն էր։ Ինտերսեքս մարդկանց դասակարգում էին որպես իրական հերմաֆրոդիտիզմ, իգական պսևդո հերմաֆրոդիտիզմ կամ արական պսևդո հերմաֆրոդիտիզմ ունեցողներ ։ Այս տերմիններն այլևս չեն օգտագործվում. « Հերմաֆրոդիտ » բառը ներառող տերմինները համարվում են մոլորեցնող, խարանի ենթարկող և գիտականորեն ոչ պատշաճ երբ խոսքը մարդկանց մասին է ։ Հերմաֆրոդիտը այժմ սահմանվում է որպես «կենդանի կամ բույս, որն ունի և՛ արական, և՛ իգական վերարտադրողական օրգաններ» ։ 1917 թվականին Ռիչարդ Գոլդշմիդտը ստեղծեց ինտերսեքսուալություն (միջսեռականություն) տերմինը՝ հղում անելով ֆիզիկական սեռի մի շարք վարիացիաների ։ Կլինիկական պայմաններում, «սեռի զարգացման խանգարումներ» տերմինը օգտագործվել է 2006 թվականից ։ Պիտակի ներմուծման պահից սկսած այն վիճելի է եղել  ։
Ինտերսեքս մարդիկ խարանի և խտրականություան են ենթարկվում ծննդյան կամ ինտերսեքս հատկանիշի հայտնաբերման պահից, ինչպիսին է սեռական հասունությունը։ Սա կարող է ներառել մանկասպանությունը, երեխային լքելը և ընտանիքներին խարանի ենթարկելը  ։ Աշխարհով մեկ երկակի արտաքին սեռական օրգաններ ունեցող ինտերսեքս նորածիններ և երեխաներ վիրաբուժական կամ հորմոնալ ճանապարհով ձևափոխվում են սեռային առումով առավել ընդունելի հատկանիշներ ձևավորելու համար։ Ինչը հակասական է և լի անկանխատեսելի հետևանքներով ։ Նման միջամտությունները կարող են ներառել ստերիլիզացում։ Շատ մեծահասակներ, ներառյալ հանրաճանաչ կին մարզիկներ, նույնպես ենթարկվել են նման միջամտությունների  ։
Որոշ ինտերսեքս անձինք կարող են համարվել և մեծացվել որպես աղջիկ կամ տղա, բայց հետագայում նույնականանալ մեկ այլ գենդերի հետ, մինչդեռ մեծ մասը շարունակում է նույնականանալ իրեն վերագրված սեռի հետ ։ Երրորդ սեռի և գենդերային դասակարգումների ճանաչումը տեղի է ունենում մի քանի երկրներում , սակայն, վիճելի է, երբ դա ենթադրվում, հրամցվում կամ հարկադրվում է, ինչպես որոշ գերմանացի նորածինների դեպքում  ։ Ավստրալիայում սոցիոլոգիական հետազոտությունները, որը կիրառում է երրորդ `X 'սեռի դասակարգումը, ցույց է տալիս, որ սեռային ատիպիկ բնութագրերով ծնված մարդկանց 19%-ը ընտրել է «X» կամ «այլ» տարբերակը, մինչդեռ 52%-ը կանայք են, 23% տղամարդիկ և 6%-ը անվստահ ։
Սահմանումներ
Համաձայն ՄԱԿ -ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի.
Կենսաբանական տեսանկյունից սեռը կարող է տրվել ծննդյան պահին առկա մի շարք գործոններից ելնելով, ներառյալ.
Մարդիկ, որոնք ծննդյան պահին ունեն ո´չ հստակ արական, ո´չ էլ հստակ իգական սեռի համարվողի սեռային բնութագրիչներ, ինտերսեքս են ։
Որոշ ինտերսեքս հատկանշաններ ոչ միշտ են տեսանելի ծննդյան պահին. որոշ նորածիններ կարող են ծնվել երկակի սեռական օրգաններով, իսկ մյուսները կարող են ունենալ երկակի ներքին օրգաններ (ամորձիներ և ձվարաններ)։ Մյուսները չեն իմանա, որ ինտերսեքս են, քանի դեռ չեն անցել գենետիկական հետազոտություն, քանի որ դա չի երևում իրենց ֆենոտիպում։
Պատմություն
Անկախ թե նրանց սոցիալապես հանդուրժում կամ ընդունում էին որոշակի մշակույթում, ինտերսեքս մարդկանց գոյությունը հայտնի էր շատ հին և նախաժամանակակից մշակույթներում։ Հույն պատմաբան Դիոդորուս Սիկուլուսը գրել է մ.թ.ա. առաջին դարում դիցաբանական Հերմաֆրոդիտոսի մասին, որը «ծնվել է ֆիզիկական մարմնով, որը տղամարդու և կնոջ համադրություն է», և ենթադրաբար տիրապետում էր գերբնական հատկությունների ։
Եվրոպական հասարակություններում հռոմեական օրենսդրությունը, հետդասական կանոնական օրենքը և հետագայում սովորական իրավունքը վերաբերում էին մարդու սեռին որպես տղամարդ, կին կամ հերմաֆրոդիտ, իրավական տեսանկյունից՝ որպես տղամարդ կամ կին՝ կախված այն հատկանիշներից, որոնք առավել գերիշխող էին ։ 12-րդ դարի Դեկրետում Գրատիանին ասում է, որ «Արդյոք հերմաֆրոդիտը կարող է վկայություն տալ, կախված է նրանից, թե որ սեռն է գերակշռում» ։ Ընդհանուր իրավունքի հիմքը համարվող 17-րդ դարի Անգլիայի Օրենքների ինստիտուտները նկարագրում էին, թե ինչպես կարող է հերմաֆրոդիտը ժառանգել «համաձայն այն սեռի, որը գերակշռում է՝ արական, թե իգական»  ։ Դատական գործերը նկարագրվել են կանոնական օրենքում և այլուր դարերի ընթացքում։
Որոշ հասարակություններ ունեն սեռ ային կամ գենդերային համակարգեր, որոնք ճանաչում են ավելի քան երկու՝ արական/տղամարդ և իգական/կին, կատեգորիաներ։ Այս մշակույթներից որոշները, օրինակ՝ հարավ-ասիական հիջրա համայնքները, կարող են ներառել ինտերսեքս անձանց երրորդ գենդեր կատեգորիայում։
Վիկտորիանական դարաշրջան ում բժշկական հեղինակները ներկայացրին «իսկական հերմաֆրոդիտ» տերմինը անհատի համար, ով ունի ինչպես ձվարանային, այնպես էլ ամորձային հյուսվածք, «արական կեղծ-հերմաֆրոդիտ»՝ ամորձային հյուսվածք ունեցողի համար, բայց ով կա՛մ իգական, կա՛մ երկակի սեռական անատոմիա ուներ և «իգական կեղծ-հերաֆրոդիտ»` ձվարանային հյուսվածք ունեցող անձի համար, բայց ով կա՛մ արական, կա՛մ երկակի սեռական անատոմիա ուներ։ Տերմինաբանության որոշ հետագա փոփխություններ արտացոլեցին գենետիկայի առաջընթացը, իսկ մյուսները առաջարկվում էին կապված փորձնական ասոցիացիաների հետ ։
Ինտերսեքսուալություն տերմինը ստեղծվել է Ռիչարդ Գոլդշմիդտի կողմից 1917 թվականին ։ «Հերմաֆրոդիտ» տերմինը «ինտերսեքս»-ով փոխարինելու առաջին առաջարկությունը արել է Կավադիասը 1940-ականներին ։
Ակտիվիստական խմբերի և կլինիկաների միջև բուռն երկխոսությունը հանգեցրել է բժշկական քաղաքականության միայն աննշան փոփոխությունների որոշ տեղերում ինտերսեքս այցելուների և նրանց ընտանիքների հանդեպ վերաբերմունքի մեջ ։ 2015-ի ապրիլին Մալթան դարձավ առաջին երկիրը, որն արգելեց ոչ փոխհամաձայնեցված բժշկական միջամտությունները` սեռական անատոմիան փոփոխելու համար, ներառյալ ինտերսեքս մարդկանց ։ Քաղաքացիական հասարակության շատ կազմակերպություններ և իրավապաշտպան հաստատություններ, ներառյալ Մալթայի հռչակագիրը այժմ կոչ են անում դադարեցնել «նորմալացման» միջամտությունները :
Ֆիզիկական ամբողջականություն և մարմնական ինքնավարություն
Ծնվելու պահից խարանի և խտրականության ենթարկելը կարող է դրսևորվել մանկասպանության, երեխային լքելու և ընտանիքներին խարանի ենթարկելու տեսքով։ Ինտերսեքս երեխայի ծնունդը հաճախ դիտվում էր որպես անեծք կամ կախարդ մոր նշան, հատկապես Աֆրիկայում ։ Երեխային լքելու և մանկասպանության դեպքեր հաղորդվել են Ուգանդայում, Քենիայում , Հարավային Ասիայում և Չինաստանում ։
Ինտերսեքս նորածինների, երեխաների և դեռահասների սեռային բնութագրիչները պաթոլոգիզացվում են և առանց ինտերսեքս անձի համաձայնության «նորմալացման» անհարկի բժշկական միջամտությունների հանգեցնում ։ Միջամտությունները իրավապաշտպանների կողմից նկարագրվել են որպես բազմաթիվ իրավունքների խախտում, ներառյալ (բայց չի սահմանափակվում) մարմնական ամբողջականությունը, գաղտնիությունը խախտելը, խտրականության և փորձարկումների ենթարկելը ։ Այս միջամտությունները հաճախ իրականացվել են ինտերսեքս անձի ծնողների համաձայնությամբ, երբ այդ անձը օրենքի առաջ դեռ շատ երիտասարդ է՝ համաձայնություն տալու համար։ Նման միջամտությունները քննադատվել են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության, ՄԱԿ-ի այլ մարմինների կողմից նրանց խիստ անբարենպաստ հետևանքների պատճառով, ներառյալ տրավմաները, սեռական գործառույթի և զգայունակության խափանումը, և ֆիզիկական ու մտավոր ամբողջականության խախտումը ։ ՄԱԿ-ի կազմակերպությունները որոշեցին, որ նորածինների բժշկական միջամտությունը չպետք է թույլատրվի՝ հօգուտ այն բանի, որ երեխան բավարար չափով հասունանա, որպեսզի որոշման կայացման մաս լինի, սա թույլ է տալիս որոշում կայացնել՝ ընդհանուր համաձայնությամբ ։
Դատական հայց ներկայացնելը և հատուցում պահանջելը
Գերմանիայում Քրիստիանե Վոլինգի գործով 2011 թ-ին դատական հայց և հատուցման պահանջ ներկայացնելը խնդիր էր ։ 2012-ին Չիլիում երկրորդ դատական գործ է հարուցվել՝ երեխայի և նրա ծնողների մասնակցությամբ ։ Միքաելա Ռաաբի կողմից ձեռնարկված հետագա հաջող դեպքը Գերմանիայում գրանցվեց 2015 թ-ին ։ Միացյալ Նահանգներում Էմ.Սի.-ն ընդդեմ Աարոնսոնի դատական հայցը «բժշկական պրակտիկայի թերացման դեպք էր՝ կապված 2006 թվականի ապրիլին Քրոուֆորդների որդեգրված երեխայի՝ Էմ.Սի., տեղեկացված համաձայնությամբ կատարված վիրահատության հետ» ։ Այս դատական հայցը առաջինն էր իր տեսակի մեջ, որը հարցարկում էր անչափահասների «սեռային-նորմալացման վիրահատությանը իրավաբանական, էթիկական և բժշկական տեսանկյունից» և, ի վերջո,   Հարավային Կարոլինայի բժշկական համալսարանին դրդեց համաձայնության գալ ու վճարել 2017 թ.-ին $ 440,000 :
Տեղեկատվություն և աջակցություն
Արևմտյան հասարակություններում ժամանակակից բժշկական գիտությունների վերելքին զուգահեռ ընդունվեց գաղտնիության վրա հիմնված մի մոդել՝ այն համոզմունքի համաձայն, որ դա անհրաժեշտ էր «նորմալ» ֆիզիկական և հոգեբանական զարգացում ապահովելու համար  ։ Ներկայումս ավելի ու ավելի մեծ տարածում է գտնում տեղեկատվության հասանելիության, բժշկական գրառումների առկայության, հասակակիցների և այլ խորհրդատվության և աջակցության ձևերի ապահովումը։
Լեզու
20-րդ դարի վերջին հետազոտությունները հանգեցրին բժշկական համաձայնության աճի, որ ինտերսեքս մարմինների բազմազանությույնը մարդու կենսաբանության օրինաչափ դրսևորումներից է  ։ Բժիշկ և հետազոտող Միլթոն Դիամանդը շեշտում է ինտերսեքս մարդկանց հետ շփվելիս բառերի ընտրության կարևորությունը.
«Ինտերսեքս» տերմինը
Ինտերսեքս հատկանիշեր ունեցող որոշ մարդիկ նույնականանում են որպես ինտերսեքս, իսկ մյուսները՝ ոչ ։ Ավստրալիայի սոցիոլոգիական հետազոտությունը, որը հրապարակվել է 2016-ին, պարզել է, որ հարցվածների 60%-ը օգտագործում է «ինտերսեքս» տերմինը՝ իրենց սեռը բնութագրելիս, ներառյալ նրանց, ովքեր իրենց սեռը համարում են ինտերսեքս վարիացիա կամ որոշներն էլ իրենց՝ ինտերսեքս վիճակ ունեցող։ Հարցվածների 75%-ի մեծամասնությունը միևնույն ժամանակ ինքն իրեն բնութագրել է իգական կամ արական սեռի ։ Չիկագոյի Լըրի մանկական հիվանդանոցը և AIS-DSD աջակցության խմբի կողմից 2017-ին հրապարակված հետազոտությունը պարզել է, որ աջակցության խմբի հարցվածների 80%-ը «շատ հավանում է, հավանում կամ չեզոք է վերաբերվում ինտերսեքսին» որպես տերմին, մինչդեռ խնամակալները պակաս հավանություն էին տալիս ։
Ինտերսեքս կազմակերպությունների մի մասը կիրառում է «ինտերսեքս մարդ» և «ինտերսեքս վարիացիա կամ հատկանշաններ», իսկ մյուսները օգտագործում են ավելի բժշկական լեզու, օրինակ՝ «ինտերսեքս վիճակ ունեցող» , կամ «ինտերսեքս վիճակ կամ սեռի զարգացման տարբերություններ ունեցող» և « սեռային անատոմիայի վարիացիաներով ծնված երեխաներ» ։ 2016 թվականի մայիսին Ինտերսեքս երիտասարդությանը ջատագովող միավորումը հրապարակեց հայտարարություն, որով ճանաչում էր «ինտերսեքս» տերմինի ընդհանուր ընկալման ու ընդունման փաստը ։
Հերմաֆրոդիտ
Հերմաֆրոդիտը օրգանիզմ է, որն ունի ինչպես արական, այնպես էլ իգական վերարտադրողական օրգաններ։ Մինչև 20-րդ դարի կեսերը «հերմաֆրոդիտ»-ը օգտագործվում էր որպես «ինտերսեքս»-ի հոմանիշ ։ «Արական կեղծ համաֆրոդիտ», «իգական կեղծ հերմաֆրոդիտ» և հատկապես « իսկական հերմաֆրոդիտ » տարբերակները, որոնք արտացոլում էին մանրադիտակով երևացող գոնադների պատմաբանությունը,  այլևս գործածական տերմիններ չեն  ։ Բժշկական տերմինաբանությունը փոփոխվել է ոչ միայն լեզվին վերաբերող մտահոգությունների պատճառով, այլև գենետիկա յի տեսանկյունից հարցը ավելի լավ հասկանալու շնորհիվ։
Ներկայումս հերմաֆրոդիտիզմը չպետք է շփոթել ինտերսեքսի հետ, քանի որ առաջինը վերաբերում է միայն սեռական օրգանների հատուկ ֆենոտիպային ներկայացմանը, իսկ վերջինս ՝ ֆենոտիպային և գենոտիպային ներկայացման ավելի բարդ համադրությանը։ Հերմաֆրոդիտը՝ ինտերսեքս անձանց վերաբերյալ օգտագործելը համարվում է ապակողմնորոշիչ և հանգեցնում խարանի ։ Հերմաֆրոդիտը օգտագործվում է կենդանական և բուսական տեսակների համար։
Սեռի զարգացման խանգարումներ
« Սեռի զարգացման խանգարումներ »-ը վիճարկվող տերմին է, սահմանվում է որպես բնածին վիճակներ, որոնց դեպքում քրոմոսոմային, գոնադային կամ անատոմիական սեռի զարգացումը ատիպիկ է։ Հյուսիսային Ամերիկայի ինտերսեքս կազմակերպությունը նշել է, որ ինտերսեքսը խանգարում չէ ։ Ինտերսեքս մարդիկ, ակտիվիստներ, աջակիցներ և ակադեմիկոսներ վիճարկել են «խանգարում» տերմինը՝ համարելով այն վիրավորական ինտերսեքս անհատների համար, ովքեր չեն համարում, որ իրենց հետ ինչ-որ բան այն չէ։ Նրանք դիտարկել են, որ այն ամրապնդում է վաղ վիրաբուժական միջամտությունների նորմավորումը, և քննադատել են բուժման պրոտոկոլները ։
Մեծ Բրիտանիայի ինտերսեքս ասոցիացիան նույնպես խիստ քննադատել է «խանգարում» պիտակը և նշել, որ քննարկմանը ինտերսեքս մարդկանց ներկայացուցիչների նվազագույն ներգրավվածություն է եղել ։
Ավստրալիայում սոցիոլոգիական հետազոտությունները, որոնք հրապարակվել են 2016 թ-ին, պարզել են, որ հարցվածների 3%-ը օգտագործում են «սեռի զարգացման խանգարումներ» տերմինը՝ իրենց սեռի բնութագրերը սահմանելու համար, մինչդեռ 21%-ը օգտագործում է տերմինը բժշկական ծառայություններից օգտվելիս։ Ի հակադրություն, 60%-ը օգտագործում էր «ինտերսեքս» տերմինը իրենց սեռական հատկանիշները նկարագրելու համար ։ 2017-ին հրապարակված  Չիկագոյի Լըրի մանկական հիվանդանոցի և AIS-DSD աջակցության խմբի կողմից իրականացված ԱՄՆ-ի հետազոտությունը պարզել է, որ «սեռի զարգացման խանգարումներ» տերմինը կարող է բացասաբար ազդել այցելույի խնամքի վրա, վիրավորել և հանգեցնել ավելի ցածր հաճախելիության բժշկական կենտրոն ։
ԼԳԲՏ և ԼԳԲՏԻ
Ինտերսեքսը նույնը չէ ինչ նույն սեռի նկատմամբ գրավչություն ը։ Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ նույնասեռ գրավչություն են զգում ինտերսեքս մարդկանց միայն մի մասը Ընթացիկ ուսումնասիրությունները վիճակագրական կապ ցույց չեն տալիս նաև գենետիկական ինտերսեքս հատկանշանների և տրանսգենդեր անձանց միջև   ։ Հետևաբար մարդիկ կարող են միաժամանակ լինել երկուսն էլ՝ և՛ ինտերսեքս, և՛ տրանսգենդեր ։
2012 թ. Կլինիկական հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ ինտերսեքս վարիացիաներ ունեցողների 8,5%-20%-ն են գենդերային դիսֆորիա ունեցել ։
Լեսբի, գեյ, բիսեքսուալ և տրանս և քւիր համայնքների հարաբերությունները ինտերսեքսի հետ բարդ են, բայց ինտերսեքս մարդկանց հաճախ ավելացնում են ԼԳԲՏ-ին ԼԳԲՏԻ համայնք ստեղծելու համար։ Էմի Կոյամա նկարագրում է, թե ինչպես ինտերսեքսի ընդգրկումը ԼԳԲՏԻ-ում կարող է ինտերսեքս մարդկանց իրավունքներին վերաբերող հատուկ հարցերի անտեսման պատճառ դառնալ, այդ թվում ստեղծելով կեղծ տպավորություն, «թե ինտերսեքս իրավունքները պաշտպանված են» ԼԳԲՏ անձանց պաշտպանող օրենքներով, և չընդունեն, որ շատ ինտերսեքս մարդիկ ԼԳԲՏ չեն ։ Ավստրալիայի միջազգային ինտերսեքս կազմակերպությունը ասում է, որ որոշ ինտերսեքս անհատներ նույն սեռի գրավչություն ունեն, իսկ ոմանք էլ հետերոսեքսուալ են, բայց «ԼԳԲՏԻ ակտիվիզմը պայքարել է այն մարդկանց իրավունքների համար, որոնք դուրս են սեռի և գենդերի երկբևեռ նորմերից» ։  SIPD Ուգանդա Ջուլիուս Կագվվան գրել է, որ, մինչ գեյ համայնքը «մեզ առաջարկում է հարաբերական անվտանգության տարածք, այն նաև անբարեխիղճ է մեր հատուկ կարիքների համար» ։ Մաուրո Կաբրալը գրել է, որ տրանսգենդեր մարդիկ և կազմակերպությունները «պետք է դադարեցնեն ինտերսեքս հարցերին մոտենալը, կարծես դրանք տրանս խնդիրներ լինեն», ներառյալ ինտերսեքսի օգտագործումը ՝ որպես տրանսգենդեր տերմինի բացատրելու միջոց. «մենք կարող ենք սերտորեն համագործակցել ինտերսեքս շարժման հետ` հասկացնելով, թե որքանով է սխալ այդ մոտեցումը » ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սեքս Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ Կատեգորիա:Սեռ
Տունլյաո
Պատմություն
Մին կայսրության օրոք այս հողերը սահմանամերձ տարածքներ էին, որոնք ընդգրկված էին Ֆույու գվարդիայի պատասխանատվության տակ գտնվող գոտում(扶余卫): XVI դարի վերջին այդ հողերը գրավվեցին Ուշ Ցզին պետության կողմից, հետագայում անցանՑին Կայսրության մեջ։ 1636 թվականին այստեղ հիմնադրվեց «չուուլգան» (ինքնիշխան իշխանների միավորումը՝ ՉժՀ-ի կազմավորվելուց հետո «չուուլգաները» վերանվանվեցին «աիմակի») Ջիրիմը (哲里木盟), որին ենթարկվում էին 4 աիմակներ և 10 հոշուններ։
Սինհայական հեղափոխությունից հետո այդ հողերը անցան 1928 թվականին Ժեհե նահանգի Հատուկ վարչական շրջանի (热河特别行政区) ենթակայության տակ։ 1933 թվականին Ժեհե նահանգը գրավեցին ճապոնացիները, որոնք այն փոխադրեցին Մանջոու-Գո մարիոնետական պետության կազմ. Մանջոու-Գոյում այս հողերը մտան Սինհան նահանգի կազմի մեջ։
1945-ի օգոստոսին առաջին գվարդիայի օդային դիվիզիան մասնակցեց Խինգանո-Մուկդենի գործողությանը, ավարտեց պատերազմը Տունլիաոյի շրջանում, որտեղ առաջին անգամ դիվիզիայի ողջ գոյության ընթացքում այնտեղ ​​վայրէջք կատարեցին դեսանտային ուժերը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Լյաոբեյ նահանգի կազմի մեջ մտած այդ հողերը, կոմունիստների և կոումինթանգերի միջև կռվի թատերաբեմ դարձան։ Երբ 1949 թվականին հիմնադրվեց Չինաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետությունը, Ջիրիմ այմակը մտավ նորաստեղծ ինքնիշխան Ներքին Մոնղոլիա շրջանի կազմի մեջ, այդ ժամանակ աիմակը ներառում էր երկու գավառ (Տունլյաո և Կայլու) և հինգ հոշուն (Ջարուդ, Հորչին-Ցզոիչժունցի, Խորչին-Ցզոիհոուցի, Հուրե և Նաիման)։ 1951 թվականին Տունլյաո գավառից առանձնացվեց Տունլյաո գավառը։ 1953 թվականին Ներքին Մոնղոլիայի արևելքը առանձնացվեց որպես հատուկ վարչական միավոր, և աիմակը լուծարվեց։ 1954 թվականին որոշվեց հրաժարվել Ներքին Մոնղոլիայի արևելյան մասի հատուկ կարգավիճակից, և այմակը նորից վերականգնվեց։ 1958 թվականին Տունլիաո շրջանը լուծարվեց, իսկ նրա տարածքը վերաենթարկվեց Տունլյաո քաղաքին։ 1964 թվականին Տունլյաո քաղաքը վերականգնվեց։ 1965 թվականին հոշուն Հորչին-Յուիչժունցին Խուլուն-Բուիր այմակից տեղափոծվեց Ջիրիմ այմակ։
1969 թվականին այմակը մտավ Գիրին նահանգի կազմի մեջ. Ինքնավար Ներքին Մոնղոլիա շրջանին է վերադարձվել 1979 թվականին։
Վերտղվիլա
Վերտղվիլա (ვერტყვილა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում ։
Տունլյաո
Պատմություն
1996 թվականին հոշուն Հորչին-Յուիչժոնցին Ջիրիմի այմակի իրավասությունից անցավ Խինգանի այմակ։
Վերտղվիլա
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 460 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 38 կմ։
Տունլյաո
Պատմություն
1999 թվականի հունվարի 13-ին ՉԺՀ Պետական ​​խորհրդի որոշմամբ Ջիրիմի այմակը և Տունլյաո քաղաքը լուծարվեցին, իսկ այմակի փոխարեն ստեղծվեց Տունլյաո քաղաքային շրջանը. նախկին Տունլյաո քաղաքը իր կազմով դարձավ Հորչին շրջանի մաս։
Ժողովրդագրություն
Տունլյաոյի ազգային կազմը 2000 թվականի հաշվարկների համաձայն։
Վերտղվիլա
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 285 մարդ ։
Տունլյաո
Վարչատարածքային բաժանում
Տունլյաո քաղաքային շրջանը բաժանված է 1 շրջանի, 1 քաղաքային գավառի, 1 գավառի, 5 հոշունի.
Տնտեսություն
Տունլյաոն ջերմային (ածխային) էներգետիկայի կարևոր կենտրոն է հանդիսանում։ Ինչպես նաև քաղաքային շրջանի տարածքում կառուցված են մեծ հողմային և արևային էլեկտրակայաններ ։
Տրանսպորտ
Տունլյաոն ունի ոչ շատ մեծ օդանավակայան, որը սպասարկում է հիմնականում ներքին չվերթներ դեպի Պեկին, Սիան, Հարբին, Շանհայ և Գուանչժոու։
Տունլյաոն համարվում է Հյուսիս-արևելյան Չինաստանի կարևոր երկաթուղային հանգույցը, այստեղից են դուրս գալիս դեպի Պեկին (Jingtong Railway), Դացին (Tongrang Railway), Ցզինին (Jitong Railway) և Շենյան տանող ուղիերը։ Հորչին գավառում տեղակայված Տունլյաո կայարանը համարվում է Սինմին- Տունլյաո ճեպընթացի վերջին կայանը (Պեկին-Շենյան արագընթաց երկաթուղու մաս)։
Տունլյաոյով անցնում են Godao 111, Godao 303 և Godao 304 կենսականորեն աշխույժ մայրուղիները։
Կրթություն
Տունլիաոյում են գտնվում Ներքին Մոնղոլիայի ազգությունների համալսարանը և Գյուղատնտեսական ու անասնաբուծական քոլեջը։
Էվա-Մարիա Լիյմետս
Էվա-Մարիա Լիյմետս (Eva-Maria Liimets, ), էստոնացի դիվանագետ և պետական գործիչ։ Էստոնիայի արտաքին գործերի գործող նախարարը 2021 թվականի հունվարի 26-ից ։ Նախկինում Չեխիայում, Սլովենիայում և Խորվաթիայում (2017-2021) դեսպան։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1974 թվականի մայիսի 31-ին Տալլինում։
Սկսել է աշխատել արտաքին գործերի նախարարությունում 1997 թվականին։ 1999-2003 թվականներին՝ տնտեսական դիվանագետ Հռոմում, 2003-2006 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարարության քաղաքական վարչության երկրորդ քարտուղար, 2006-2009 թվականներին՝ Վաշինգտոնում դեսպանության առաջին քարտուղար, ապա՝ փոխդեսպան։ 2009-2014 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարարության միջազգային կազմակերպությունների վարչության տնօրեն, 2014-2017 թվականներին՝ Նյու Յորքում գլխավոր հյուպատոս, 2017-2018 թվականներին՝ արտաքին գործերի նախարարության եվրոպական դեպարտամենտի խորհրդական, 2017-2021 թվականներին՝ Չեխիայում, Սլովենիայում և Խորվաթիայում Էստոնիայի դեսպան։
Տիրապետում է անգլերեն, գերմաներեն, իտալերեն և ռուսերեն լեզուների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Էստոնիայի կին քաղաքական գործիչներ
Մեհմեդ III Գերայ
Մեհմեդ III Գերայ (Գիրեյ) (III Mehmed Geray, ), Ղրիմի Գերայների դինաստիայի տասնութերորդ խանը, ով կառավարել է 1623- 1628 թվականները։
Եղել է Ղրիմի Սաադեթ II Գերայի որդին, Մեհմեդ II Գերայի թոռը և Դևլեթ I Գերայի ծոռը։
Կենսագրություն
Մեհմեդը ծնվել է մի ընտանիքում, որը փախուստի մեջ բնակվում էր Կումիկիայում և Աստրախանում։ 1593 թվականին վերադարձել է Ղրիմ։ 1596 թվականին Սելյամեթ I Գերայի հետ միասին մեկնել է Օսմանյան կայսրություն, որտեղ վերջինիս հետ գտնվել է Քարայազըջի ապստամբների մոտ։ Յոթ տարի բանտարկված է եղել Ստամբուլում։ 1608 թվականին Սելամեթ I Գերայի կողմից նշանակվել է կալգա, սակայն կոնֆլիկտի մեջ է մտել նրա հետ և Ղրիմի խանությունից փախել Բուջակ։ 1614 թվականին նորից ընկել է թուրքական բանտ, 1618 թվականին փախել այնտեղից Ղրիմ, Կեֆեում ձերբակալվել թուրքերի կողմից և բանտարկության ուղարկվել Հռոդոս կղզի։
1623 թվականին ընկերոջ մեծ վեզիրի օգնությամբ Մեհմեդ Գերայը ստացել է խանի կոչում։ Մեհմեդ III Գերայը սուլթանի կալգա է նշանակել իր կրտսեր եղբորը Շահին Գերային (1623—1628), իսկ նուրէդին է հայտարարել Դևլեթ Չոբան Գերային (1623—1625): Գալով իշխանության՝ սկսել է իրականացնել արմատական և հանդուգն քաղաքական բարեփոխումներ։ Տեսնելով, որ երկիրը մասնատում և թալանում է բեյերի խումբը, մտցրել է միանձնյա սուլթանական կառավարման համակարգը։ Նրա կրտսեր եղբայր և սուլթանի կալգա Շահին Գերայը խանի համաձայնությամբ ավելի հեռուն է գնացել։ Քննադատելով թուրքական սուլթանի միջամտությունը Ղրիմի գործերում՝ կազմակերպել է Մեհմեդ III Գերայի անվտանգության ապահովումը, որին փորձում էին տապալել թուրքերը։ 1624 թվականին թուրք-օսմանները փորձ են կատարել գահին վերադարձնել Ջանիբեկ Գերային, սակայն պարտություն են կրել Սարը սուի ճակատամարտում։
Ղրիմի նոր խանը իր ազգի մոտ մեծ հեղինակություն է ձեռք բերել այն պատճառով, որ կատեգորիկ կերպով մերժել է սուլթանին տրամադրել զորք՝ պարսկական արշավանքի համար։ Ձգտելով հասնել Ղրիմի խանության Օսմանյան կայսրությունից կախվածության կորստին՝ սուլթանի կալգա Շահին Գերայը սկսել է ակտիվ հակաթուրքական բանակցություններ իրականացնել Ռեչ Պոսպոլիտայի լիտվական իշխանության, որի եզրափակվեց համապատասխան պայմանագրով և ուկրաինացի կազակների հետ համագործակցությամբ։ Միևնույն ժամանակ նրանք արևելքում իրականացրել են գործողություններ՝ Ղրիմի կազմ Մեծ և Փոքր Նոգաիների միավորման համար։ Մեհմեդ III Գերայի կառավարման ժամանակ կապեր են հաստատվել Օսմանյան կայսրության գլխավոր ախոյան Սեֆյան Պարսկաստանի հետ։
Մեհմեդ III Գերայը թշնական հարաբերություններ է ունեցել Մանսուրների հետ։ Այդ թշնամանքը իր շահերին էր օգտագործում օսմանյան սուլթանը։ Սուլթանի հրահրմամբ զինված ապստամբություն է բարձրացրել նոգայցիների առաջնորդ Կան Թեմիրը ։ 1628 թվականին Կան Թեմիրը սկսել է պաշարել Չուֆութ քալե ամրոցը։ Պաշարումը ճնշվել է Զապորոժիե կազակների կողմից, ովքեր Մեհմեդ III Գերայ խանի և սուլթանի կալգա Շահին Գերայի հետ միասին շարժվել են Թեոդոսիայի թուրքական ամրոց, որպեսզի խոչընդոտեն սուլթանի նոր փորձը՝ խան նշանակելու Ջանիբեկ Գերային։ Արշավանքը անհաջողությամբ է ավարտվել, քանի որ թաթարական զորքերի ղեկավարները անցել էին նոր խանի կողմը։ Մեհմեդ և Շահին Գերայ եղբայրները փախան Զապորոժիե, որտեղից 1629 թվականին, Ղրիմի իրենց կողմնակիցների և կազակների գլխավորությամբ, երկու անգամ փորձել են ներխուժել Ղրիմի խանություն։ Սակայն վերջիններս հաջողություն չեն ունեցել՝ կազակների մեջ առկա տարաձայնությունների պատճառով։ Երկրորդ արշավանքի ժամանակ Մեհմեդ III Գերայը սպանվել է կազակների ձեռքով՝ Ջանիբեկ Գերային հանձնվելու փորձի համար, իսկ կալգա Շահին Գերայը փախել է Պարսկաստան։ Մահացած խանին տեղափոխել են Բախչիսարայ և թաղել Էսքի Յուրտայի խանական գերեզմանատանը։
Մշակույթում
Թուրքական պատմական «Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան» հեռուստասերիալում Մեհմեդ III Գերաի դերը մարմնավորում է թուրք հայտնի դերասան Կադիր Դողուլուն։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ղրիմի խաներ
Ֆերոզ Խան
Ֆերոզ Խան (հինդի` फ़िरोज़ ख़ान, ), հնդիկ դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և սցենարիստ։ 1960-1980-ական թվականների ընթացքում նկարահանվել է մոտ 60 ֆիլմերում։ Արժանացել է  Filmfare Awards մրցանակի` տղամարդու երկրորդ պլանի լավագույն դերի (1971 թ.) և հնդկական կինեմատոգրաֆում ունեցած զգալի ներդրումների համար (2001 թ.)։
Կենսագրություն
Ֆերոզ Խանի հայրը աֆղանստանցի փուշտուն էր, իսկ մայրն ուներ պարսկական ծագում։ Նրա երեք եղբայրները հետագայում նույնպես առնչվում էին կինոարդյունաբերության հետ՝ Սանջայ Խանն ու Աքբար Խանը դերասաններ էին, իսկ Սամիր Խանը պրոդյուսեր։
Անգլիական թեքումով դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո, Ֆերոզ Խանը հայտնվեց Բոմբեյում, որտեղ 1959 թվականին կայացավ նրա կինոդեբյուտը «Ավագ քույրը» կինոնկարում։ Նրա մասնակցությամբ հետագայում նկարահանվեցին «Սամսոն» (1964 թ.), «Սերը Քաշմիրում» (1965 թ.), «Գիշեր և ցերեկ» (1967 թ.), «Ընկերության փորձություն» (1969 թ.), «Ամուսնական գիշեր» (1971 թ.), «Հանցագործություն» (1972 թ.), «Հավերժ ընկերներ» (1980 թ.), «Խիզախը» (1986 թ.), «Սիրո մեծությունը» (1992 թ.), ««Անգարա» ակումբի սեփականատերը» (2003 թ.) ֆիլմերը։ Նշված ֆիլմերի մի մասի ռեժիսորը հանդիսանում է նույն ինքը՝ Ֆերոզ Խանը։
2006 թվականին Ֆերոզ Խանն ընդգրկվել էր Պակիստանի հատուկ ծառայությունների «սև ցուցակի» մեջ։ Դրա պատճառը նրա քննադատական արտահայտություններն էին Պակիստանի մուսուլմանների հասցեին։ Նա Պակիստան էր մեկնել նախագահ Փարվեզ Մուշարաֆի հրավերով։ Վերջինիս ուղղված հետախուզական զեկույցում նշված էր, որ Ֆերոզ Խանը ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վիրավորում և քննադատում էր մուսուլմաններին. «Ես հպարտ եմ Հնդկաստանով։ Հնդկաստանը աշխարհիկ պետություն է։ Ի տարբերություն Պակիստանի, Հնդկաստանի մուսուլմաններն առավել առաջադեմ են։ Մեր երկրի նախագահը մուսուլման է, իսկ վարչապետը` սիկհ։ Պակիստանն ստեղծվել է հանուն իսլամի, բայց տեսեք թե ինչպես են այստեղ մուսուլմանները սպանում միմյանց...»։ Այս բառերից հետո Ֆերոզ Խանին արգելվեց մուտք գործել Պակիստան և նա դարձավ Պակիստանի համար ոչ ցանկալի անձնավորություն։
Անձնական կյանքը
1965-1985 թվականներին Ֆերոզ Խանը ամուսնացած է եղել Սունդարի Խանի հետ։ Ամուսնական կյանքի ընթացքում նրանք ունեցել են երկու երեխա` մեկ դուստր և մեկ որդի։ Նրա որդին դերասան Ֆարդին Խանն է։ Ֆերոզ Խանը մահացել է 2009 թվականի ապրիլի 27-ին՝ քաղցկեղից։
Մասնակի ֆիլմագրությունը
Դերասան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հնդիկ պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Հնդիկ սցենարիստներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թոքի քաղցկեղից մահացածներ
Վալերի Երմոլով
Վալերի Երմոլով (Вале́рий Никола́евич Ермо́лов, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ
Canon
Canon (Քենոն), միջազգային մեքենաշինական ընկերություն, որի շտաբ-գրասենյակը գտնվում է Տոկիոյում։ Այն զբաղվում է պատկերի ֆիկսման, մշակման և տպման համար օգտագործվող տարբեր սարքերի, բժշկական ախտորոշող սարքերի արտադրությամբ, ինչպես նաև ինֆորմացիոն ոլորտի տարբեր մշակումներով ։ 2016 թվականի վերջին Canon ընկերությունը հաշվարկում էր 367 մասնաճյուղեր, որոնցում աշխատում էին մոտ 198 հազար մարդ։ Իր սեփական արտադրանքից բացի նա արտադրում է լազերային տպիչներ HP ընկերության համար, որոնք վաճառվում են HP LaserJet Printers ապրանքանիշի տակ։
Պատմություն
Ընկերության պատմությունը սկսվում է 1993 թվականին, երբ երկու տոկիոցի երիտասարդներ ստեղծեցին նրա նախատիպը՝ ճշգրիտ օպտիկական սարքերի լաբորատորիան։ (Precision Optical Instruments Laboratory): Հիմնադիրները՝ Գորո Յոսիդան և Սաբուրո Ուտիդան, իրենց առաջ խնդիր էին դրել ստեղծել ճապոնական 35 միլիմետրանոց ֆոտոապարատ, որն իր որակով չէր զիջի գերմանական մրցակիցներին։ Դրա համար նրանք քանդեցին և ուսումնասիրեցին գերմանական Contax և Leitz-Camera սարքերը, որոնք համարվում են ավելի որակյան, քան մնացածները։ Նրանց ուսումնասիրությունների հովանավոր դարձավ Ուտիդայի ընկեր, բժիշկ Տակեսի Միտարաին։ Առաջին նախատիպը ստացվել է արդեն 1934 թվականին, սակայն առաջին իսկապես աշխատող օրինակը ստացվել է միայն 1935 թվականին, որը հաջորդ տարի դուրս եկավ շուկա և վաճառվեց Hansa Canon անվանումով, որը զինված էր Nippon Kogaku (Nikon) արտադրության լուսաթաղանթներով։ Տեսախցիկի անվանումը ծագել է Hansa ապրանքանիշից, որը պատկանում էր առաջին դիստրիբյուտորին, և Canon բառից՝ Կվանոն (Գթասրտության Աստված Կվանոն) բառի հեշտացված տարբերակը ։
Աշխատանքի առաջին տարիներին արտադրանքի ծավալը կազմում էր ամսական շուրջ 10 տեսախցիկ։ Արտադրության ընդլայման համար հրավիրվել են ներդրողներ, ովքեր գնել էին ընկերության բաժնետոմսերի մի մասը։ Նման կերպով 1937 թվականի օգոստոսի 10-ին հիմնվել է Precision Optical Industry Co. Ltd. ընկերությունը 1 մլն իեն կապիտալով։
Ընկերության հետագա զարգացումը կառավարում է Տեկեսի Միտարաին, որը գլխավորել է այն 1942 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ արտադրությունը կասեցվել էր, սակայն քաղաքը հսկող ամերիկացի զինվորները արտահայտում էին հետաքրքրություն ճապոնական սարքերի նկատմամբ։ Արդյունքում միացյալ զորքերի գլխավոր շտաբը պատվիրեց տեսախցիկներ սպաների և զինվորների համար, և ընկերությունը վերականգնեց իր գործունեությունն արդեն 1945 թվականի օգոստոսի մեկին։ Նրա համար որպեսզի հաջող տեսախցիկի համբավը ամրագրվի ընկերությանը 1947 թվականին այն փոխեց իր անվանումը Canon Camera Company: Տեսախցիկների հետագա տարածմանը նպաստեց Կորեական պատերազմը՝ նկարները որոնք լուսաբանում էին իրադարձությունները, ցույց տվեցին, որ ճապոնական տեսախցիկները չեն զիջում գերմանականներին։
1955 թվականը նշանավորվում է Canon Camera-ի համաշխարհային շուկա դուրս գալով, առաջին արտասահմանյան ներկայացուցչությունը բացվել է Նյու Յորքում (ԱՄՆ), երկու տարի հետո Եվրոպական Canon Europa մասնաճյուղը սկսեց աշխատանքը Ժնևում։ 1956 թվականին ընկերությունն ընդլայնեց իր արտադրանքը, թողարկելով 8-միլիմետրանոց կինոտեսախցիկը` Canon 8T, իսկ 1959 թվականին թողարկեց ներկառուցված լուսարձակիչով և փոփոխական ֆոկուսային տարածությամբ առաջին 8 միլիմետրանոց կինոտեսախցիկը աշխարհում։ 1960-ականներին Canon-ը սկսեց յուրացնել էլեկրոնիկայի շուկան, ինչպես նաև անցկացրեց սեփական հետազոտություններ տարբեր բնագավառներում։ 1964 թվականին Canon-ը թողարկեց Canola 130-ը՝ առաջին էլեկտրոնային հաշվիչը դասավորվող ստեղնաշարով, հետագայում ստանդարտ դարձած։ Հաջորդ տարի ըներությունը դուրս եկավ տպիչ սարքերի շուկա, ներկայացնելով Canofax 1000-ը, 1968 թվականին մշակվել է առաջին տպիչ սարքը, որն աշխատում էր սովորական թղթով։ Արտադրողական սպեկտրի ընդլայման հետ կապված 1969 թվականին ընկերության անունը հեշտացվել է մինչև Canon Inc. 1970 թվականին ընկերությունը ուներ իր հերկայացուցիչները ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և Լատինական ամերիկայում, իսկ արտահանման ծավալները գերազանցեցին ընդհանուր վաճառքի կեսը։
Նույն ժամանակ զարգացման տեմպերը զիջում էին այլ ճապոնական ընկերություններին, քանի որ մարկետինգային ծրագրերը հաճախ թույլ չէին տալիս օգտագործել տեխնիկական ներուժն ամբողջությամբ. օրինակ, 1972 թվականին մշակված պատճենման տեխնոլոգիան լիցենզիայով փոխանցվել է այլ ընկերությունների։ 1976 թվականին ներկայացվել է առաջին ֆոտոապարատը Canon AE-1 միկրոպրոցեսորով, որի գովազդային թիմի մեջ էր մտնում թենիսի համաշխարհային աստղ Ջոն Նյուկոմբը։ 1970-ականների այլ նորարարություններից են լազերային տպիչը կիսահաղորդալարային լազերով (1975) և շիթային տպիչը (1976)։
1990-ական թվականներին ընկերության զարգացման տեմպերն ընկան մասամբ ֆոտոտեխնիկայի շուկայի խտացման հետևանքով (չնայած ֆոտոտեխնիկայի վաճառքից գալիս էր 20%-ից պակաս), մասամբ իենի արժեքի բարձրացումից։ Դրա արձագանքն այն էր, որ ընկերությունը տեղափոփեց արտադրություններն այլ երկրներ, մասամբ 1995 թվականին սկսվեց շիթային տպիչների արտադրութլունը Մեքսիկայում, իսկ 1996 թվականին՝ Շոտլանդիայում։ Նաև ընկերությունը սկսեց յուրացնել նոր շուկաներ Ռուսաստանի Ասիա-խաղաղօվկանոսյան մասում։
2016 դեկտեմբերին Canon-ը այլ ճապոնական ընկերությունից՝ Toshiba-ից գնեց նրա քույր-ընկերությունը, որը զբաղվում էր բժշկական սարքերի արտադրությամբ (Toshiba Medical Systems Corporation): Գործարքի գինը կազմեց 665,498 մլրդ իեն (5,8 մլրդ դոլար)։
Գործունեություն
Ընկերության գլխավոր ստորաբաժանումները։
Ընկերության արտադրողական ստորաբաժանումները ներառում են 30 արտադրամաս Ճապոնիայում և 18 այլ երկրներում, այնպիսիք ինչպիսիք են ԱՄՆ-ն, Գերմանիան, Ֆրանսիան, Նիդեռլանդները, Թայվանը, Չինաստանը, Մալազիան, Թայլանդը, Վիետնամը, և Ֆիլիպինները։
2016 թվականի վերջին շուկաները բաժանվել էին հետևյալ կերպ` Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկա — 28,3 %, Եվրոպա — 26,9 %, Ասիա և օվկանյա — 24 %, Ճապոնիա - 20,8 %։
2010 թվականի դրությամբ, Canon—ը ֆոտոտեխնիկայի շուկայի համաշխարհային առաջատարն է 19% շուկայական մասնաբաժնով, նրան հետևում են Sony-ն (17,9 %) և Nikon-ը (12,6 %)։ Թվային ֆոտոապարատների շուկայում այս ապրանքանիշը նույնպես առաջինն է 44,4 % բաժնով, նրան հետևում են Nikon-ը (29,8 %) և Sony-ն (11,9 %)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճապոնական ընկերություններ Կատեգորիա:1937 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Ճապոնական ապրանքանիշեր
Կարգիլ
Կարգիլ (कारगील, հնչյունական՝ kərɡɪl, ཀརགིལ), քաղաք Հնդկաստանի Լադախ նահանգի Կարգիլ շրջանի կենտրոնում։ Լադախում մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է Լեխից հետո ։ Գտնվում է Դրասից 60, իսկ Սրինագարից՝ 204 կմ հեռավորության վրա, Լեխից 234 կմ դեպի արևմուտք և 1047 կմ հյուսիս՝ մայրաքաղաք Դելիից։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է 2676 մետր բարձրության վրա, Շինգոյի վտակ Սուրուի ափին։ Կարգիլը Հնդկաստանի քաղաքներից Պակիստանի սահմանին ամենամոտ գտնվող քաղաքն է։
Ժողովրդագրություն
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով ՝ քաղաքում ապրում է 16338 մարդ, որոնց 61,7 %-ը՝ տղամարդիկ և 38,3 %-ը՝ կանայք։ Գրագետ է բնակչության 75,5 %-ը, որը բարձր է հանրապետության միջին ցուցանիշից (63 %)։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտությունը 85 % է, իսկ կանանց շրջանում՝ 59 %։ Քաղաքի բնակչության կազմում 9,6 %-ը մինչև 6 տարեկան երեխաներն են։
Բնակչությունը ներկայացնում է դարդերի և տիբեթցիների խառնուրդից ծագած էթնոսները։ Բնակչությունը հավատարիմ է եղել Տիբեթական բուդդայականությանը ընդհուպ մինչև XIV-XV դարեր, երբ այստեղ հաստատվեց իսլամը։ Այսօր բնակչության 90 %-ը շիա են, 5 %-ը՝ սունի և 5 %-ը՝ տիբեթական բուդդայականներ։ Հին տները կառուցված են իրանական և տիբեթական ճարտարապետական ոճերի համատեղ ոճով, իսկ մզկիթները՝ ժամանակակից արաբա-իրանական ոճով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քաշմիր Կատեգորիա:1979 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արմազի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ասիայի անհետացած քաղաքներ Կատեգորիա:Վրացական մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Վրաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Նախկին մայրաքաղաքներ Կատեգորիա:Մցխեթ-Մթիանեթի մարզի շենքեր և կառույցներ
Հոկտեմբերի 22
Հոկտեմբերի 22, տարվա 295-րդ (նահանջ տարիներին՝ 296-րդ) օրն է։