cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կրիստալ Պելաս (ազգային մարզական կենտրոն)
Ազգային սպորտային կենտրոն (National Sports Centre) Լոնդոնի հարավում, Կրիստալ Պելասում (Անգլիա), մեծ սպորտային մարզադաշտ։ Այն բացվել է 1964 թվականին Կրիստալ Պալասի  զբոսայգու տարածքում, «Բյուրեղապակյա պալատ» շենքի մոտակայքում, որը ոչնչացվեց 1936 թվականին։ Նույն տեղում գտնվում էր ֆուտբոլային մարզադաշտ, որտեղ 1895-ից մինչև 1914 թվականը անցկացվել է Անգլիայի առաջնության եզրափակիչ փուլը։ Աթլետիկ մարզադաշտը տեղավորում է 15.500 հանդիսատես, հնարավորության դեպքում կավելացվեն ժամանակավոր կառույցներ` հասցնելով 24000-ի։ Մարզադաշտում մինչև 2012 թվականը անցկացվեց աթլետիկայի ամենամյա մրցաշարերը։
Թեթև աթլետիկա
Ֆուտբոլային մարզադաշտի տարածքում կառուցվել է ավելի քան 15 հազար հանդիսատես ունեցող աթլետիկայի մարզադաշտ, որը բացվել է 1964 թվականին ։ 1999-2012 թվականներին մարզադաշտում անցկացվել են աթլետիկայի ամենամյա մրցաշարերը:Մարզադաշտի տարողությունը կարելի է հասցնել մինչև 24.000` տեղադրելով ժամանակավոր կառույցներ։ Մինչ 2012 թվականի Օլիմպիական մարզադաշտի բացումը Լոնդոնում «Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտի ապագան մնում էր հարցականի տակ։ 2011 թվականի ֆուտբոլային ակումբ «Կրիստալ Պելաս»-ը հայտարարեց «Ազգային սպորտային կենտրոն»-ի վերակառուցման մասին` 40.000 ֆուտբոլային մարզադաշտ առանց վազքուղիների, բայց փակ հարթակներով ջրային մարզաձևերի համար նոր սպորտային համալիր ։
Անգլիայի գավաթի եզրափակիչի ցուցակը (1895-1914)
«Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում Անգլիայի գավաթի եզրափակչում խաղացել են 21 ֆուտբոլային թիմեր, որից 10 տարբեր թիմեր նվաճել են գավաթ այս մարզադաշտում։ Այս ժամանակահատվածում 4 թիմեր հաղթեցին գավաթը, բայց արդեն այլ մարզադաշտերում։ «Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում հանդիպումների ամենամեծ քանակը Անգլիայի գավաթի եզրափակչում անցկացրել է «Նյուքասլ Յունայթեդ»-ը (5), բայց ոչ մի անգամ գավաթ չի նվաճել այս մարզադաշտում։ «Աստոն Վիլլա» ակումբը խաղալով այս մարզադաշտում հաղթել է բոլոր 4 խաղերում։
Մարզադաշտում եզրափակիչի արդյունքները
«Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում Անգլիայի ֆուտբոլի գավաթի հաղթանակները
Ռեգբի
1905 թվականի դեկտեմբերի 2-ին մարզադաշտում անցկացվել է առաջին ռեգբիի տնային խաղը` Անգլիայի համաքականը ընդդեմ Նոր Զելանդիայի հավաքականի։ «Օլ Բլեքս»-ը հաղթեց Անգլիային 15:0 հաշվով։ Չորեքշաբթի, 1965 թվականի օգոստոսի 18-ին մարզադաշտում անցկացվեց ռեգբիի խաղ, որտեղ Մեծ Բրիտանիայի Համագործակցության թիմը պարտվեց Նոր Զելանդիային 7:15 հաշվով։ 1980-ականների կեսերին մարզադաշտում տեղի են ունեցել տնային հանդիպումները «Լոնդոն Բրոկոս» ռեգբիի ակումբում, երբ թիմը ստիպված էր հեռանալ «Կրեյվեն քոթեջ» մարզադաշտից։
Կրիկետ
1898 թվականին «Կրիստալ Պելաս» ընկերությունը հրավիրել է «Լոնդոն Կաունտ» ակումբ Գլոստեշիրի կրիկետի ակումբի հայտնի խաղացող Ուիլյամ Գրեյսին։ Գրեյսը ընդունեց հրավերը, դառնալով լոնդոնյան ակումբի քարտուղար, գլխավոր մարզիչ և կապիտան։ Ակումբը մարզադաշտում ելույթ ունեցավ 1900-1904 թվականներին ։ Ակումբում ելույթ են ունեցել մի քանի առաջատար խաղացողներ, այդ թվում Չարլզ Ֆրայը և Ջոննի Դուգլասը։ Այնուամենայնիվ, ակումբը չի կարողացել հասնել պրոֆեսիոնալ մակարդակի, հիմնականում անցկացրել է ընկերական խաղեր և դադարել գոյություն ունենալ 1908 թվականից։
Բասկետբոլ
Սպորտային համալիրի տարածքում կար 2000 հանդիսատես տարողությամբ բասկետբոլի արենա, որտեղ հանդես են եկել բրիտանական «Կրիստալ Պելաս» և «Լոնդոն Թաուերզ» բասկետբոլային լիգան։ 1998 թվականին «Կրիստալ Պելաս» ակումբը միացավ «Լոնդոն Թաուերզ»-ի հետ։ Թիմը մեծ հաջողություններ ունեցավ, սակայն ֆինանսական դժվարությունների պատճառով «Թաուերզ»-ը վերացվեց 2006 թվականին։ Մեծագույն հաջողությունների ընթացքում «Լոնդոն Թաուերզ»-ը հանդես է եկել «Կրիստալ Պելաս» և «Ուեմբլի Արենա»-ում։ 2012/13 մրցաշրջանում «Կրիստալ Պելաս» բասկետբոլային արենայում հանդես եկավ «Լոնդոն Լայոնս» ակումբը։ 2013 թվականի օգոստոսին ակումբը տեղափոխվեց նոր մարզադաշտ` «Կոպպեր Բոքս»։
Ամերիկյան ֆուտբոլ
«Կրիստալ Պելաս» սպորտային արենայում իրենց ամերիկյան ֆուտբոլի խաղերը անցկացրեցին «Լոնդոն Մանաքս» ակումը։ Ներկայումս ազգային սպորտային կենտրոնի հիմնական տարածքը «Լոնդոն Օլիմպիանս» ակումբն է, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի ամերիկյան ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։
Ավտոմրցարշավ
Կրիստալ Պելաս այգու տարածքում գտնվում է ավտոմրցարշավային ճանապարհ։ 1927 թվականին բացվեց առաջին մրցավազքը, որը տեղի ունեցավ 1927 թվականի մայիսի 21-ին։ 1936 թվականի դեկտեմբերին ճանապարհը երկարացվեց մինչև 2 մղոն և ամբողջովին ասֆալտապատվեց։ 1937 թվականի հուլիսի 17-ին 20 մեքենա մասնակցեց Լոնդոնի առաջին գրան-պրիին, մրցարշավում հաղթեց արքայազն Բիրը «Ռոմուլուս» ERA R2B-ով 91 կմ/ժ միջին արագությամբ։ Ավելի ուշ նույն տարում BBC հեռուստաալիքը պատմության մեջ առաջին անգամ կազմակերպեց հեռուստատեսային հեռարձակում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լոնդոնի մարզադաշտեր Կատեգորիա:1964 հիմնադրումներ Անգլիայում
Կոմիտասի հուշարձան (Փարիզ)
Կոմիտասի հուշարձան, հուշարձան Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում՝ «Երևան» պուրակում։
Տվյալներ
Հուշարձանը գտնվում է Ալբերի գետափի մոտ, Փարիզի հեղինակավոր ութերորդ շրջանում, Ելիսեյան պալատի և Ֆրանսիայի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության հարևանությամբ` «Երևան» պուրակում։
Հուշարձանի բարձրությունը 6 մետր է, 2 մետր պատվանդանն է, արձանը՝ 4 մետր, նյութը՝ բրոնզ։ Հուշարձանի հետևի մասում խաչքար է, իսկ վարդապետի ձեռքին՝ գիրք, մյուս կողքից նոր կյանք խորհրդանշող երեխայի գլուխ է քանդակված։ Հուշարձանի վրա գրված է.
«Երևան» պուրակ
2009 թվականի մարտի 12-ին Կոմիտասի արձանին հարող փոքր պուրակը վերանվանվել է «Երևան»։ Պուրակի բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ֆրանսահայ երգիչ Շառլ Ազնավուրը, Էդվարդ Նալբանդյանը, հայկական ծագումով երգչուհի Էլեն Սեգարան և այլք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Դավիթ Երևանցու քանդակներ
Լուիջի Բարբեսինո
Լուիջի Բարբեսինո (Luigi Barbesino, ), իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, ով հանդես է եկել իր հայրենի քաղաքը ներկայացնող Կազալե ֆուտբոլային ակումբում, որի հետ 1913/14 մրցաշրջանում դարձել է Իտալիայի առաջնության չեմպիոնː Լուիջին հանդես է եկել նաև Իտալիայի ազգային հավաքականում, որում անցկացրած 5 խաղերում դարձել է 1 գոլի հեղինակː Բարբեսինոն մինչ օրս համարվում է Իտալիայի ազգային հավաքականում հանդես եկած ամենաերիտասարդ ֆուտբոլիստը. իր մեկնարկային խաղում Լուիջին եղել 18 տարեկան 2 ամսականː
Ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո մարզել է իտալական երեք ակումբներ՝ Լենյանոն, Ռոման և Վենեցիանː
Մահացել է 1942 թվականի ապրիլի 20-ին ավիավթարից, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակː
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ռոմա ՖԱ մարզիչներ Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Աստերոիդների ցանկ (142601-142700)
Աստերոիդների ցանկ (142501-142600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (142701-142800)
Աշուտ (Խութի գավառ)
Աշուտ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 37 հայ տուն բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն ու հողագործությունն էր ։
Գամբիր
Գամբիր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից հյուսիս։
Բարդածաղկավորներ
Բարդածաղկավորների կամ աստղածաղկազգիների ընտանիքը երկշաքիլավորների ամենաընդարձակ ընտանիքներից մեկն է, նրա մեջ հաշվվում են 27 773 տեսակ և 1765 ցեղ ։ Նրա ներկայացուցիչները տարածված են երկրագնդով մեկ, աճում են ամենատարբեր վայրերում։ Ընտանիքում գերակշռող մեծամասնությունը կազմում են խոտաբույսերը։
Գամբիր
Պատմություն
1830 թվականին գյուղի հայ բնակչությունը գաղթել և բնակություն է հաստատել Վրաստանի Ախալցխայի շրջանի Նորխեբ գյուղում։ Դրանից հետո գյուղը դարձել է թրքաբնակ ։
Բարդածաղկավորներ
Ծաղիկ
Բարդածաղկավորների ընտանիքի բույսերի բնորոշ առանձնահատկությունը զամբյուղ ծաղկաբույլի առկայությունն է։ Առաջին հայացքից ծաղկաբույլը հիշեցնում է մի ծաղիկ. առօրյայում այդպես էլ ասում են՝ տերեփուկի Centaurea, արևածաղկի Helianthus, երիցուկի Matricaria, աստղածաղկի ծաղիկ, չնայած այս բույսերի ծաղիկները երբեք մեկական չեն հանդիպում։ Զամբյուղի «բարդ» ծաղկի ընդհանրությամբ էլ ընտանիքը կոչվում է բարդածաղկավորների։
Ծաղկաբույլում ծաղիկների խմբվածությունը կարևոր հարմարանք է խաչաձև փոշոտման համար։ Շատ բարդածաղկավորների ծաղիկների դերը զամբյուղի ներսում տարբեր է։ Ծայրերին դասավորված ծաղիկները խոշոր են, վառ գունավորված, ծառայում են միջատներին գրավելու համար և հաճախ պտուղներ չեն տալիս։ Ծաղկաբույլի կենտրոնում գտնվող ծաղիկները մանր են, անշուք, հավաքված են մեծ քանակությամբ և ապահովում են բազմաթիվ պտուղների առաջացումը։ Եվ եթե հաշվի չառնենք, որ յուրաքանչյուր բույս ունի մի քանի, իսկ երբեմն էլ բազմաթիվ ծաղկաբույլեր, ապա կարելի է պատկերացնել, թե իրենցից հետո որքան հսկայական սերմնային սերունդ են թողնում այդպիսի բույսերը։ Դա տեսակի համար օգտակար հարմարվածություն է գոյության համար նրա պայքարում։
Բարդածաղկավորների ծաղիկները կառուցվածքով բավականին բազմազան են։ Բաժակը հաճախ թերզարգացած է, մազիկների տեսքով դրա մնացորդները հաճախ պահպանվում են պտուղների վրա և օգնում դրանց տարածմանը։ Ըստ պսակի ձևի ծաղիկները լինում են խողովակաձև, ձագարաձև, լեզվակավոր իսկական և կեղծ լեզվակավոր։
Լինում են նաև կեղծ լեզվակավոր ծաղիկներ։ Ձևով դրանք նման են իսկական լեզվակավոր ծաղիկներին, բայց դրանց պսակը կազմված է ոչ թե հինգ, այլ երեք պսակաթերթից։ Այդ ծաղիկները կարող են ունենալ վարսանդ և պտուղներ տալ, բայց լինում են նաև անպտուղ։ Դրանք առէջներ չունեն։ Կեղծ-լեզվակավոր ծաղիկները դասավորվում են զամբյուղի արևածաղիկ Helianthus, երիցուկ Matricaria եզրերին, որի կենտրոնում գտնվում են խողովակաձև ծաղիկները։
Պտուղ
Բարդածաղկավորների պտուղը չոր է, չբացվող, մեկ սերմով, կոչվում է սերմիկ։
Սնունդ
Բարդածաղկավորների ընտանիքի առավել արժեքավոր բույս է արևածաղիկը։ Այն երկար ուղղաձիգ, 2-3մ բարձրության հասնող ցողունով և լայն ամբողջական տերևներով միամյա բույս է։ Արևածաղիկի արմատային համակարգը լավ զարգացած է և խորը թափանցում է հողի մեջ։ Զամբյուղ ծաղկաբույլերը խոշոր են, դեղին, կենտրոնում խողովակաձև և եզրերում կեղծ լեզվակավոր ծաղիկներով։ Զամբյուղը արտաքինից ծածկված է կանաչ տերևներից կազմված պատյանով։ Արևածաղկի պտուղներն ունեն յուղի մեծ տոկոսային պարունակություն, այդ պատճառով այժմ այն մշակում են որպես յուղատու մշակաբույս։ Նախկինում, երբ արևածաղիկը դեռ նոր էր բերվել Հյուսիսային Ամերիկայից, այն մշակում էին որպես դեկորատիվ բույս։ Արևածաղկի յուղը օգտագործվում է սննդի մեջ, մարգարին ստանալու համար, օճառի, ներկերի արտադրության մեջ, օլիֆ ստանալու համար։ Քուսպը և սիլոսացված վիճակում վերգետնյա մասը օգտագործում են որպես անասնակեր։ Չորային շրջաններում ձյունապահպանման համար արևածաղկի ցողունները թողնում են դաշտերում։ Անտառազուրկ վայրերում դրանք օգտագործվում են որպես վառելանյութ, մոխրից ստանում են պոտաշ։ Տերևներն ու ծաղիկները կիրառվում են բժշկության մեջ։
Նույն ցեղին պատկանող այլ տեսակ է գետնատանձը։ Բազմացվում է պալարների համար, որոնք սննդի մեջ կարող են օգտագործվել եփված վիճակում, բայց հիմնականում անասնակեր են։ Որպես վաղահաս բանջարաբույս մշակում են կաթնուկ սալաթը Lactuca։ Սալաթներ պատրաստելու համար կարելի է նաև օգտագործել ամենուրեք տարածված դեղաբույսային խատուտիկի Taraxacum երիտասարդ տերևները։ Այս բույսի արմատները պիտանի են որպես սուրճի շինծու օգտագործելու համար։ Հաճախ այդ նպատակով օգտագործում են սովորական ճարճատուկի արմատները, որը լինում է անապատներում, ճանապարհների եզրերին, չոր լանջերին։ Ճարճատուկի Cichorium inthybus զամբյուղները բավականին գրավիչ են, կազմաված են նուրբ երկնագույն լեզվակավոր ծաղիկներից։ Այս բույսի չորացված և աղացված արմատները ավելացնում են բնական սուրճին ավելի մուգ գույն և յուրահատուկ համ տալու համար (ճարճատուկով սուրճ)։
Դեկորատիվ բույսեր
Բարդածաղկավորների ընտանիքի կազմում շատ են դեկորատիվ բույսերը՝ գեորգենիները Dahlia variabilis, աստղածաղիկները Callistephus, ցինածաղիկները Zinnia, ռուդբեկիաները Rudbeckia, մարգարտածաղիկները Bellus perennis, քրիզանթեմները Chrysanthemum, թավշածաղիկները Iagetes, վաղենակները Calendula (նարգիզ), անթառամներ Helichrysum, գայլարդիա Gailardia, մոխրածաղիկներ Cineraria և այլն։
Բժշկություն
Որոշ բարդածաղկավորներ՝ դառը օշինդրը Artemisia absinthium, դեղատնային երիցուկը Matricaria, կղմուխը Tnula, տարկավանը Tanacetum, կատվալեզուն Bidens tripartitus, վաղենակը, տերեփուկը, տատրակը Tussilago farfara դեղաբույսեր են։
Կաուչուկ
Այս ընտանիքում կան նաև կաուչուկատու բույսեր՝ կոկսագիզը Taraxacum kok- saghyz, կրիմսագիզը T. megalorrhizum, տաուսագիզը Scorzonera tau – saghyz, գվայուլլա Parthenium argentatum։
Մոլախոտեր
Որպես վնասակար և դժվար արմատախիլ արվող մոլախոտ հայտնի են հետևյալ բույսերը՝ դաշտային կաթնբեկը Sonchus arvense, դաշտային տատասկը Cirsium arvense. հարավում՝ կաթնուկը Lactuca, գինեղեգը Picris։ Բացի դրանցից մոլախոտեր են կապույտ տերեփուկը Centaurea cyanus, գարնանաթարմը Eriqeron, հազարատերևուկը Achillea, երիցուկը Matricaria, անթեմը Anthemis և այլն։ Այս մեծ ընտանիքի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ հանդիպում են մարգագետիններում, անտառներում, թփուտներում, աղբոտ տեղերում, դրանցից են կռատուկը Arctium, տատասկափուշը Carduns, օշինդրը Artemisia, ճուռակախոտը Hieracium, հալևորիկը Senecio, տատասկը Cirsium և այլն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
Աստերոիդների ցանկ (321501-321600)
Աստերոիդների ցանկ (321401-321500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (321601-321700)
Անորի (Բրազիլիա)
Անորի (Anori), համայնք Բրազիլիայում՝ Ամազոն նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ամազոնաս մարզում։ Մտնում է Կոարի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 16 246 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 6 274,5 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝1,81 մարդ/կմ²։ Քաղաքի տոնը՝ դեկտեմբերի 31-ն է։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1956 թվականին։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Ամազոնաս նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր
Բրյուգգեն (Բերգեն)
Բրյուգգեն (Bryggen i Bergen), հայտնի է նաև որպես Tyskebryggen, իրենից ներկայացնում է առևտրական շենքերի համալիր, որոնք գտնվում են Բերգենի կենտրոնում, առափնյա հատվածում։ 1979 թվականին Բրյուգգենը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ։
Անվանում
Բրյուգգեն անվանումն առաջացել է նորվեգերեն «brygge» ― «նավամատույց, նավահանգիստ» բառից․ «Tyskebryggen»-ը թարգմանվում է որպես «գերմանական նավահանգիստ»։
Պատմություն
Բերգեն քաղաքը հիմնադրվել է 1070 թվականին ։ 1360 թվականին Բերգենում ստեղծվեց Գանզայական միության ներկայացչություն (գրասենյակ) և քաղաքը դարձավ առևտրական կարևոր կենտրոն։ Վարչական շենքերում տեղավորվում էին Եվրոպայի շատ երկրների, հատկապես Գերմանիայի կլերկները։ Պահեստները լցվում էին ապրանքներով, մասնավորապես, Հյուսիսային Նորվեգիայի ձկով, ինչպես նաև Եվրոպայի հացահատիկով։
Իր ողջ պատմություն ընթացքում Բերգենը ենթարկվել է բազմաթիվ հրդեհների, որովհետև, ավանդաբար, տների մեծամասնությունը կառուցված էր փայտից։ Ներկայումս Բրյուգգենի շենքերի մեկ քառորդը կառուցվել է մինչ 1702 թվականը, իսկ ավելի հին պահեստներն ու վարչական շենքերն հրդեհվել են։ Բրյուգգենի մնացած մասը հիմնականում բաղկացած է ավելի երիտասարդ կառույցներից, չնայած կան քարե նկուղներ, որոնք թվագրվում են 15-րդ դարին։
Բրյուգգենի թանգարան
Կառույցների որոշ մասը ոչնչացվել է 1955 թվականի հրդերի արդյունքում։ Հետագայում այդ տարածքը օգտագործվել է Բրյուգգենի թանգարանի կառուցման համար, որը բաղկացած է հնագիտական հուշարձանների համալիրից, ինչպես նաև որոշ հին փայտե տներից։
Բրյուգգենի թանգարանում պահվում են 1955 թվականին գտնված փայտի և ոսկորի վրա փորագրված ռունական մակագրությունները (մոտ 670 իր), որոնք ստացել են բրյուգգյան գրություններ անվանումը ։
Ներկա վիճակ
Այսօր Բրյուգգենի շենքերում տեղակայված են բազմաթիվ զբոսաշրջային և հուշանվերների խանութներ, ինչպես նաև ռեստորաններ, սրճարաններ և թանգարաններ։ 1955 թվականի հրդեհից հետո պահպանված շատ կառույցներ այժմ օգտագործվում են որպես նկարչական ստուդիաներ։
Ալլենթաուն (Փենսիլվանիա)
Ալլենթաուն (Allentown), քաղաք Փենսիլվանիա նահանգի արևելյան մասում, Լիհայ շրջանում։ Սա Փենսիլվանիայի երրորդ խոշոր քաղաքն է Ֆիլադելֆիայից և Փիթսբուրգից հետո։ 2004 թվականի դրությամբ բնակչության թվաքանակը կազմում է 106732 մարդ։ Ալլենթաունը գտնվում է Լիհայ գետի ափին և համարվում է Լիհայ շրջանի վարչական կենտրոնը։ Այն ամենամեծն է երեք հարակից քաղաքներից, որոնք կազմում են արևելյան Փենսիլվանիայի և արևմտյան Նյու-Ջերսիի կոնուրբացիան, որը հայտնի է որպես Լիհայ հովիտ և իր մեջ ներառում է Ալլենթաունը, Բեթղեհեմը և Իսթոնը։ Ալլենթաունը գտնվում է Ֆիլադելֆիայից 97 կմ հյուսիս, որը ԱՄՆ-ի բնակչության թվով վեցերորդ քաղաքն է, Հարիսբուրգից (նահանգի մայրաքաղաքը) 130 կմ դեպի արևելք և Նյու-Յորքից 140 կմ դեպի արևմուտք (երկրի ամենախիտ բնակեցված քաղաքը)։ Քաղաքում են գտնվում երկու քառամյա քոլեջներ` Սիդար Խաչը և Մյուլենբերգը։
Օդային հաղորդակցությունը իրականացվում է Լիհայ Վելի օդանավակայանի միջոցով (ԻԱՏԱ` ABE, ԻԿԱՕ` KABE):
Քաղաքը հիմնադրվել է 1762 թվականին Ուիլիամ Ալենի կողմից և կրում էր Նորթհեմփթոնթաուն անվանումը, իսկ 1932 թվականին վերանվանվում է նրա հիմնադրի պատվին։
Ալլենթաուն քաղաքի և հարևան Բեթղեհեմի մասին Բիլլի Ջոելը երգում է «Ալլենթաուն» երգը։
Էկոնոմիկա
Քաղաքում տեղակայված են հետևյալ խոշոր ձեռնարկությունների կենտրոնակայանները. Բնակիչները հիմնականում զբաղված են սպասարկման ոլորտում, ինչպես և Փենսիլվանիայի քաղաքների մեծ մասում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փենսիլվանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1735 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Փենսիլվանիա Կատեգորիա:1762 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ
Բորկովկա (գյուղ, Վիկսունսկի շրջան)
Բորկովկա (Борковка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վիկսունսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 677 մարդ։
Մամական (քաղաքատիպ ավան, Բոդայբինսկի շրջան)
Մամական (Мамакан), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Բոդայբինսկի շրջանի կազմում։
Բորկովկա (գյուղ, Վիկսունսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վիկսունսկի շրջանի բնակավայրեր
Մամական (քաղաքատիպ ավան, Բոդայբինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2068 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Բոդայբինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սվեդիայի բարբառ
Սվեդիայի բարբառ - հայերենի կա ճյուղի բարբառներից մեկը։
Խոսվել է Անտիոքի շրջանում (Սիրիա)։
Ունի եռաստիճան բաղաձայնական համակարգ տեղաշարժ-տեղափոխությամբ, ուր հին հայերենի շնչեղ խուլերը նույնությամբ պահպանված են, ձայնեղները վեր են ածվել խուլի, խուլերը՝ ձայնեղների (բ→պ, պ→բ)։ Պահպանվել են նաև հին հայերենի ձայնավորները. ունի քմայնացած ä, ü և մի շարք երկբարբառներ։
Օքսիդ
[[Պատկեր:Chromium(III)-oxide pigment.jpg|thumb|Քրոմի (III) օքսիդ
Սվեդիայի բարբառ
Հնչյունական փոփոխությունների մեջ նկատելի են՝ ա→ու (հաց→հուց), ե→ի (թեփ→թիփ), ը→ա (հացը→հուցա), ու→աւ (սուրբ→սաւրփ), ի→էյ (զիս→յէյս)։ Բացառական հոլովը ունի մընէ վերջավորությունը (քուրմընէ), հայցականը՝ զ նախդիրը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կա ճյուղի բարբառներ
Օքսիդ
Օքսիդները բավականին տարածված են երկրի ընդերքում և առհասարակ տիեզերքում։ Օրինակ այդպիսի միացություններից է ժանգը, ջուրը, շաքարավազը, ածխաթթու գազը։
Միացությունները, որոնք պարունակում են թթվածնի երկու ատոմ կոչվում են պերօքսիդներ, սուպերօքսիդներ։ Կոպիտ ասած նրանք չեն մտնում օքսիդների դասի մեջ։
Դասակարգում
Կա օքսիդների 4 հիմնական դաս՝ հիմնային, թթվային, երկդիմի և աղ չառաջացնող։
Կախված նրանից թե ինչ քիմիական կազմ ունեն նրանք, տարբերում են.
Անվանակարգում
IUPAC-ի անվանումներ ցանկի համաձայն օքսիդները անվանվում են «օքսիդ» բառով և քիմիական տարրի սեռական հոլովով. օրինակ՝ Na2O նատրիումի օքսիդ, Al2O3 ալյումինի օքսիդ։ Եթե տարրը ունի փոփոխական օքսիդացման աստիճան, ապա օքսիդի անվանման կողքին առանց բացատանիշի, փակագծերի մեջ նշվում է նրա օքսիդացման աստիճանը։ Օրինակ՝ Cu2О պղնձի օքսիդ(I), CuO պղնձի օքսիդ(II), FeO երկաթի օքսիդ(II), Fe2О3 երկաթի օքսիդ(III), Cl2O7 քլորի օքսիդ(VII)։
Կախված օքսիդում թթվածնի ատոմների թվից, դրանք կարող են ունենալ տարբեր անվանումներ։ Օրինակ, եթե պարունակում է մեկ ատոմ թթվածին, ապա անվանում են մոնօքսիդ, եթե երկու, ապա երկօքսիդ, իսկ եթե երեք, ապա՝ եռօքսիդ։ Օրինակ՝ ածխածնի մոնօքսիդ CO, ածխածնի երկօքսիդ СО2, ծծմբի եռօքսիդ SO3։
XIX դարից հրակայուն օքսիդները, որոնք գործնականորեն չեն լուծվում ջրում անվանեցին «հողեր»։
Կա օքսիդների 4 հիմնական դաս՝հիմնային, թթվային, երկդիմի և աղ չառաջացնող։
Հիմնային են այն օքսիդները, որոնց համապատասխանում են Հիմքեր. դրանք մետաղների օքսիդներ են, օրինակ՝ Na2O, K2O, CaO, Fe2O3։
Թթվային են այն օքսիդները, որոնց համապատասխանում են Թթուներ. դրանք էլ ոչ մետաղների օքսիդներն են, օրինակ՝ N2O3, P2O5, Cl2O7, Mn2O7։
Երկդիմի են այն օքսիդները, որոնք կարող են փոխազդել թե թթուների, թե հիմքերի հետ.դրանք բոլորը համեմատաբար պասիվ մետաղների օքսիդներ են, ինչպես ZnO, FeO, Al2O3 օքսիդները։
Քիմիական հատկություններ
Նախևառաջ՝ թթվային և հիմնային (խոսքը ալկալիներին համապատասխանող օքսիդների մասին է) օքսիդները փոխազդում են ջրի հետ՝ համապատասխանաբար թթուներ և հիմքեր առաջացնելով՝
Հիմնային օքսիդները փոխազդում են թթուների հետ և առաջացնում աղ և ջուր, օրինակ՝
իսկ թթվային օքսիդները՝հիմքերի հետ՝դարձյալ աղ և ջուր առաջացնելով՝
Թթվային և հիմնային օքսիդները իրենց հերթին կարող են փոխազդել իրար հետ՝նույն արգասիքները առաջացնելով, օրինակ՝
Ինչ վերաբերվում է երկդիմի օքսիդներին՝նրանք փոխազդում են թե թթուների, թե հիմքերի հետ՝
Աղ չառաջացնող օքսիդները չեզոք են, սակայն դրանք կարելի է այրել և ստանալ նոր օքսիդ.
Թթվային օքսիդներ
Եթե թթվային օքսիդը հանդիսանում է անհիդրիդ, ապա.
Ստացում
Ամենապարզ եղանակը պարզ նյութի և թթվածնի փոխազդեցությունն է՝
Օքսիդներ են ստացվում նաև՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օքսիդներ Կատեգորիա:Անիոններ
Պիեռ Աբրահամ
Պիեռ Աբրահամ (Pierre Abraham, իսկական անունը` Պիեռ Բլոկ, Pierre Bloch ), ֆրանսիացի գրող, գրականագետ և լրագրող, հասարակական գործիչ։ Եղել է Դիմադրության շարժման մասնակից, Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Գրող Ժան-Ռիշար Բլոկի փոքր եղբայրն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1892 թվականի մարտի 1-ին, Փարիզի 8-րդ շրջանում, ինժեներ Ռիշար Բլոկի ընտանիքում ։ Ինքը նույնպես սովորել է ինժեների մասնագիտությունը (ավարտել է Պոլիտեխնիկական դպրոց)։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է օդուժում։ 1927 թվականից աշխատել է որպես պրոֆեսիոնալ լրագրող, որոշ ժամանակ` որպես դերասան ։ 1933-1965 թվականներին Ֆրանսիական հանրագիտարանի (Encyclopédie française) տպագրության ժամանակ ղեկավարել է գրականությանն ու արվեստին նվիրված հատորների աշխատանքը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը, օդուժի գնդապետի կոչումով մասնակցել է Նիսի ազատագրմանը, որտեղ կոմունիստ քաղաքապետ Ժան Մեդեսենի ընտրությամբ 1947 թվականին դարձել է քաղաքային խորհրդական և զբաղեցրել է այդ պաշտոնը մինչև 1959 թվականը։ 1949 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը եղել է «Եվրոպա» գրական ամսագրի գլխավոր խմբագիրը, որը հիմնադրվել է 1923 թվականին Ռոմեն Ռոլանի կողմից։ Մինչև 1960 թվականը համագործակցել է «Ֆրանսիական նամակներ» հրատարակչության հետ։ Մահացել է 1974 թվականի մայիսի 20-ին Փարիզի 4-րդ շրջանում։
Ստեղծագործություն
Պիեռ Աբրահամը Բալզակի (1929) և Մարսել Պրուստի (1929) ստեղծագործությունների մասին մատենագրությունների հեղինակ է, որոնք ջերմորեն են ընդունվել քննադատության կողմից ։ Նաև գրել է թատերագիտական աշխատություններ։ 1951 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին և միակ` «Ամուր եղեք» վեպը, որը դարձել է հեղինակի` հակաիմպերիալիստական գաղափարների համախոհ լինելու արտացոլումը և պատմում է Նիսի աշխատավորների` խաղաղության համար և կառավարության «ատլանտյան» ագրեսիվ քաղաքականության դեմ պայքարի մասին ։ Ֆրանսերեն թարգամանել է Բերտոլդ Բրեխտի և գերմանական գրականության այլ ստեղծագործություններ։
Գականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրականագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Կենսագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կոմունիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի խմբագիրներ
Գայսախ
Գայսախ  (Gaißach), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարյա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Բադ Տյոլց Վոլֆրատսհաուզենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2954 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 38.55 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 73 124։
Էլինա Աղամյան
Էլինա (Էվելինա) Նիկոլայի Աղամյան, հայ դերասանուհի։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2007)։
Կենսագրություն
Էլինա Աղամյանը ծնվել է Շամխորի շրջանի Չարդախլու գյուղում։ Ավարտել է Կիրովաբադի դպրոցը։ 1967-1970 թվականներին սովորել է Երևանի «Հայֆիլմ» կինոստուդիային կից դերասանական ստուդիայում։ 1967 թվականից աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոդերասանի ստուդիայում, 1970-1971 թվականներին՝ Երևանի պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի ։ 1971 թվականից աշխատում է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես դերասանուհի։
Ներկայացումներ
Ֆիլմեր
Աշուտ (Չիֆթլիկի գավառ)
Աշուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Չիֆթլիկի գավառակում։ Գտնվում էր Չիֆթլիկ բնակավայրից 5 կմ հարավ-արևելք։
Տարածքը լեռնային էր ։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռաչին (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
Ռաչին (Рачин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1629 թվականին։
Բորկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Բորկովո (Борково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Ռաչին (գյուղ, Գորոխովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Ռաչին գյուղում բնակվում էր 386 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14717 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 26,23 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Գորոխովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1629 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բորկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Գյուլլու
Գյուլլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 12 կմ արևելք՝ լեռնալանջի վրա։
Բնակչություն
1877 թվականին ուներ 6, իսկ 1909 թվականին՝ 10 տուն թուրք բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պերշոտրավնևոե (ավան, Զոլոչևի շրջան)
Պերշոտրավնևոե (Першотравневе), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1929 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերշոտրավնևոե ավանում բնակվում էր 150 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1000 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ Կատեգորիա:1929 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սան Բենտինյու
Սան Բենտինյու (São Bentinho), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզում։ Մտնում է Սոզա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3887 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 195,964 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,8 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Պարաիբա նահանգի բնակավայրեր
Կատի Լենա Ն'դիայե
Կատի Լենա Ն'դիայե (Katy Léna N'diaye, ), սենեգալա-ֆրանսիացի կինոռեժիսոր, պատերը նկարազարդող աֆրիկացի կանանց մասին վավերագրական կինոնկարների հեղինակ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սենեգալում, հասակ առել Եվրոպայում։ Փարիզում ուսումնասիրել է ժամանակակից գրականություն, այնուհետև ուսանել ռադիո-հեռուստատեսային ժուռնալիստիկա, որից հետո որպես ժուռնալիստ աշխատել է TV5 Monde և RTBF հեռուստաընկերություններոււմ՝ ապրելով Բրյուսելում ։
Ն'դիայեի «Հետագծեր» (Traces) վավերագրական կինոնկարը, որ պատմում է Բուրկինա Ֆասոյի կասանա ցեղի կանանց որմնանկարչության մասին, New York Times թերթում արվեստաբան, կինոքննադատ Էլվիս Միտչելը բնորոշել է որպես visually sharp and lovingly informal : Ֆիլմում երեք ծեր կին մեկնաբանում են Անետինայի հյուղակների կավածեփ, կարմիր պատերին մի երիտասարդ, չամուսնացած աղջկա արած նկարները ։ «Սպասելով տղամարդկանց» (Awaiting for Men) կինոնկարում էլ երեք հասակավոր կին պատմում են, թե ինչպես են պատկերազարդել Հարավարևելյան Մավրիտանիայում՝ Սահարա անապատի եզրին ընկած Ուալետա քաղաքի պատերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աֆրիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Աֆրիկացի կին կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կին կինոռեժիսորներ
Լա Պլատա
Լա Պլատա (Río de la Plata — «Արծաթի գետ»), Ատլանտյան օվկիանոսի ծոց Հարավային Ամերիկայի հարավարևելյան ափերի մոտ, Պարանա և Ուրուգվայ գետերի էստուարը։ Երկարությունը 320 կմ է, լայնությունը մինչև 220 կմ, խորությունը՝ 10֊20 մ։ Խոշոր քաղաքներն ու նավահանգիստներն են Բուենոս Այրեսը և Մոնտեվիդեոն։
Անվանում
Ավելի ուշ այդ անվանումը պահպանվեց միայն Պարանայի էստուարիայի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ատլանտյան օվկիանոսի ծոցեր Կատեգորիա:Արգենտինայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Ուրուգվայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի գետեր Կատեգորիա:Ծոցեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Էստուարներ
Մամատաևո
Մամատաևո (Маматаево, Мәмәтәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 337 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Մարգարե (Հովհաննես Թումանյան)
«Մարգարե», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին ։
Պատմություն
Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում է 13-24 տողերի ինքնագիրը։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1890 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների առաջին հատորում (էջ 97-98)։ Այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 36)։
Արտատպվում է Մոսկվայում 1890 թվականին տպագրված Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների առաջին հատորից ։
Ղևոնդ Շաքարյան
Ղևոնդ Լևոնի Շաքարյան, հայ խորհրդային տնտեսագետ։ Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտոր (1949), պրոֆեսոր (1949)։ ԽՄԿԿ անդամ 1945 թվականից։
Կենսագրություն
1919-1920 թվականներին ծառայել է կարմիր բանակում։ 1924 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ 1925 թվականից աշխատել է ՀԽՍՀ Պետպլանում (եղել է ճյուղային բաժինների պետ, ընտրվել նախագահության անդամ)։ Մասնակցել է ՀԽՍՀ ժողտնտեսության հեռանկարային պլանների մշակմանը, եղել ՀԽՍՀ Գերագույն սովետի բյուջետային հանձնաժողովի խորհրդատու։ 1929 թվականից դասախոսել է Երևանի համալսարանում, 1932 թվականից՝ ֆինանսներ և վարկի ամբիոնի վարիչ։ 1955 թվականից՝ էկոնոմիկայի և իրավունքի (հեռակա), 1957 թվականից՝ տնտեսագիտության ֆակուլտետի դեկան։
Աշխատությունները վերաբերում են ՀԽՍՀ պետական բյուջեի, ֆինանսական և վարկային համակարգի զարգացման հարցերին։ Պարգևատրվել է աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Վրաստանի տեխնիկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ
Մրրիկ զինատար խումբ
Մրրիկ, հեծելազորային մարտական խումբ, հայ ազգային-ազատագրական պայքարի նվիրյալ ֆիդայիներից կազմված մարտախումբ, որը միակն էր, որ 1903 թվականի մայիսին կարողացել է Կարսի մարզից (Ռուսական կայսրություն) անվնաս անցնել Սասուն (Օսմանյան կայսրություն)։ Խմբի հրամանատարն էր ազգային ազատագրական պայքարի հայտնի գործիչ Թուման Թումյանը, որի մարտական անունը Թորգոմ էր։ Խումբն իր հետ տեղափոխել է զինամթերք և մասնակցել է Արևմտյան Հայաստանի ինքնապաշտպանական մարտերին։
Ստեղծման նպատակ
Հայ ազգային-ազատագրական պայքարում առանձնահատուկ տեղ ու դեր են ունեցել մարտական-հայդուկային և զինատար խմբերը։ Երկիր (Արևմտյան Հայաստան) մեկնող մարտական և զինատար խմբերի շարքերը համալրում էին ազատագրական պայքարին զինվորագրված ամենանվիրյալներներն ու ամենախիզախները։ Մարտական խմբեր կազմելուց հետո դրանք նախատեսված վայրն ապահով հասցնելը մեծ դժվարություններով և վտանգներով լեցուն էր, քանի որ Կովկասից և Պարսկաստանից մինչև Սասուն ձգվող հսկայական տարածքը թուրքական կանոնավոր բանակի զորամասերի և քրդական բազմահազար զինված ուժերի խիստ հսկողության տակ էր գտնվում։ Հայ մարտական խմբերի տեղաշարժի համար բազմաթիվ խոչընդոտներ էին ստեղծում նաև Ռուսական սահմանապահ զորքերը։
Ազատագրական պայքարին սատարելու նպատակով Կովկաս էին գալիս բազմաթիվ հայրենասեր հայորդիներ՝ Երկիր մեկնելու համար այնտեղ կազմավորվող մարտական խմբերին զինվորագրվելու, Սասունի պաշտպաններին օգնելու։ Որևէ մարտախմբի ներկայությունը կարող էր ավելի ոգևորել սասունցիներին և օգնել դիմակայել երկարատև պայքարում։ ՀՅԴ ղեկավարները հուսով էին, որ թուրքական զորքերի ու քուրդ աշիրեթների (տոհմացեղերի) հետ հայ մարտախմբերի բախումները, ինչպես նաև Սասունի երկարատև դիմադրությունը մեծ աղմուկ կառաջացներ, եվրոպական տերությունների ուշադրությունը կսևեռեր Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող իրադարձությունների և Հայկական հարցի վրա, և համապատասխան արձագանքի կարժանանար։
Կազմավորում
«Մրիիկ» մարտական խումբը կազմավորել է խմբի հրամանատար Թորգոմը՝ ՀՅԴ «Ջրաբերդ» կենտրոնական կոմիտեի համաձայնությամբ։ Խմբի կազմավորումը հնարավոր էր, քանի որ «Ջրաբերդի» բազմաթիվ հին և փորձառու զինվորներ ձգտում էին մեկնել Արևմտյան Հայաստան։ Հետագայում Արամ Մանուկյանը գրել է, որ «կոմիտեին դիմում էին Երկիր անցնելու պատրաստակամությամբ»։ Նրանց անվանում էին « Սվազցիների խումբ»։ Թորգոմը նրանց համախմբել է ու «քիչ յետոյ «Մրրիկ» ձիաւոր խումբը արդէն կազմ եւ պատրաստ էր»։ Թորգոմը ղեկավարել է հեծելազորային խմբի գործունեությունը ։
Խմբի անդամներից Եգոր Առուստամյանը (Մենակ), 1902 թվականի վերջին խմբի անվտանգ անցումը նախապատրաստելու և ուղին ճշտելու նպատակով ծպտվելով որպես գյուղացի՝ բնակություն է հաստատել թուրքական Բասեն գավառի գյուղերից մեկում։ Նա բազմիցս արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդել «Ջրաբերդի» կենտրոնական կոմիտեին Կարս → Բասեն → Սասուն ուղղությամբ թուրքական ուժերի տեղաշարժերի և Սասուն տանող առավել անվտանգ ուղիների մասին։ Այս ընթացքում Թորգոմը Կարսի մարզում ձևավորել է քսաներեք հեծյալներից բաղկացած մի նոր մարտախումբ։ Սակայն թուրք իշխանությունները՝ Կարսի շրջանում հայերի ծավալած գործողություններից ելնելով, սահմանի հսկողությունն ուժեղացրել էին։  «Ջրաբերդ» կենտրոնական կոմիտեին հասցեագրած իր նամակում՝ սահմանամերձ շրջաններում թուրքական զորքերի այդ կուտակումների մասին հայտնում է Մենակը և խորհուրդ տալիս չանցնել ռուս-թուրքական սահմանը ։
Գործունեություն
Ռուս-թուրքական սահմանը չանցնելու՝ Մենակի զգուշացումներն անտեսելով, «Մրրիկ» խմբի հրամանատար Թորգոմն իր զինակից ընկերների՝ Կայծակ Առաքելի, Ավոյի և Մուրադի հետ որոշում է անհապաղ անցնել սահմանը։ Մարտական խմբի զինման համար նախատեսված զենքերը հաջողությամբ տեղափոխում և կենտրոնացնում են Բայբուրդ գյուղում։ Արամայիս Ազնավուրյանն իր հուշերում պատմում է, որ մարտախմբի զենքերի տեղափոխությունը կատարել է ինքը՝ ՀՅԴ «Ջրաբերդ» կոմիտեի հանձնարարությամբ, կոմիտեի Բայբուրդի անդամներ Վարդանի ու գլավնի Փիլոսի հետ միասին ։
Զենքերը տեղափոխելուց մի քանի օր անց մարտախմբի անդամները նույնպես անցնում են Բայբուրդ և այնտեղ մնում մեկ շաբաթ։ Մեկնելու նախօրեին Արևմտյան Հայաստան ուղևորվող մարտիկներին ճանապարհելու նպատակով Բայբուրդ էին եկել «Ջրաբերդ» կոմիտեի Կարսի անդամներ Նորհատյանն ու Վահան Ջալլաթյանը։ Խմբին ճանապարհելու համար հավաքվել էր գյուղի ողջ բնակչությունը։ Մարտախմբի խմբապետ Թորգոմն իր շնորհակալական խոսքն է ուղղել գյուղացիներին․
«Մրրիկը» Սասունում
1903 թվականի մայիսի 17-ին 27 մարտիկներից բաղկացած «Մրրիկ» հեծելախումբը հատել է սահմանը՝ հունիսի 2-ին հասնելով Սասուն։ Դեպի Սասուն երթուղին հետևյալն է եղել․
«Թորգոմի խումբը Դաշտից բարձրանում է Կուրտիկ, իսկ այնտեղից իջնում է Շենիկ, ինչն աներևակայելի խանդավառություն է ստեղծում Սասունում» ։
Խմբի ուղեցույցն (վալադ) էր Սաֆոն։ «Սիրելի ընկերներ» վերնագրած նամակներից մեկում (մայիս 25, 1903 ) Թորգոմը ներկայացնում է մարտախմբի տեղաշարժման դասավորությունը, «Առջևից գնում էին ուղեկցողները, նրանց հետ երեք ուշիմ ու քաջարի զինվորներ՝ Որսորդը, Քղեցի Սարգիսը և Խաստուրցի Յակոն։ Առաջապահներին հետևում էր խումբը, որի առջևից գնում էի ես, աջիցս դրոշակակիր Տուրբախը, ձախ կողմից՝ իմ օգնական Ֆահրադը։ Ետևից կարգ-կարգ, յուրաքանչյուր կարգում երեք հոգի, գալիս էին 12 զինվորներ։ Խմբի ետևից 20 քայլի վրա գալիս էին ետնապահները՝ քաջարի կռվողներ Սեբաստացի Մուրատը, Սեպուհը, Առաքելն ու Ավետիսը…» :
Հեծելախումբn անցել է Բասենի, Խնուսի, ապա նաև Տարոնի տարածքներն ու ճանապարհին չհանդիպելով հակառակորդի կողմից արգելքների՝ հասել Սասուն։ Փոքրաթիվ հեծելախմբի մարտիկներին Սասունում մեծ ոգևորությամբ են ընդունել։ Նրանց դիմավորելու նպատակով Սեմալ է եկել Անդրանիկը։ «Լուր եկավ ինծի,- վերհիշում է Անդրանիկը,- թէ 20 հոգիէ բաղկացեալ ձիաւոր խումբ մը եկավ Սէմալ։ Ելանք գացինք Սէմալ, տեսնուեցանք Թումանի հետ։ Խումբը բերինք Կիլիկուզան։ Նրանց մէջ կային իմ նախկին ընկերներէն 95-էն Քեաւթառ Արշակ, Դուրբախը, Մուրատը։ Ուրախութիւննիս շատ էր, ամբողջ ժողովուրդը ոգեւորուեցաւ...» :
ՀՅԴ «Ջրաբերդ»-ի ընկերներին ուղղված 1903 թվականի սեպտեմբերի 15-ին և դեկտեմբերի 21-ին թվագրած նամակներում, Թորգոմը ներկայացնում է «Դուրան-Բարձրավանդակ»-ի՝ կենտրոնական կոմիտեին ուղղված պահանջները։ Այդ օրերին գրեթե չէր գործում կապը կենտրոնի հետ, որի պատճառով նրանք շատ քիչ տեղեկություններ էին ստանում արտաքին աշխարհում կատարվող իրադարձությունների մասին։ Սակայն Սասունը թուրքական կանոնավոր զորքերի ու քուրդ աշիրեթների սպասվելիք հարձակմանը դիմագրավելու պատրաստություններ էր տեսնում, և չափազանց կարևոր էր «Ջրաբերդ»-ի հետ մշտապես գործող հաղորդակցություն ունենալ, որտեղից Դուրան-Բարձրավանդակը պիտի ստանար մարտական ուժեր ու ֆինանսական միջոցներ։
Լեռնաշխարհում հանգրվանելու առաջին իսկ օրից մարտախմբի անդամները հաճախակի լինում էին ինչպես Բարձրավանդակի, այնպես էլ Դուրանի հայկական գյուղերում և կազմակերպչական աշխատանքներ իրականացնում՝ բնակչությանը պատրաստելով ինքնապաշտպանության։ 1903-1904 թվականներին ՀՅԴ կուսակցության Սասուն առաքած խմբերից «Մրրիկը» միակն էր, որ հաջողությամբ կարողացել էր այնտեղ հասնել՝ իր հետ տանելով «30 հատ հրացան ու 13000 փամփուշտ» ։
Հիշատակում
Ղարսից դուրս եկան, Թաղբուր ժողըվեցան, Նույն գյուղի մեջ կարգով շարվեցան, Գիշերվա ժամի զանգերը ղողանջեցին, Քաջերը սուրբ հաղորդություն ստացան։ Քաջ Թումանը խնդրեց թշնամյաց – Չլսեցին հերոսին, զոհվեցան միասին։ Քաջերը կանգնեցին սուրբ սեղանի առաջ, Երդվեցին միասին սուրբ դրոշը բռնած, Քաջ խմբապետ Թումանը առաջն էր կանգնած, Ձայն տվեց, եղբայրք, գնանք դեպ առաջ։ Շտապով գիշերը գյուղից դուրս եկան, Արշալույսը բացվեց Բուրիկ աղբյուր հասան, Անպիտան թշնամիները շուտով տեսան, Երկու կողմից օգնության հասան։ Ղալա-Բողազից անշուշտ նկատեցին, Թշնամիքը քաջերին պաշարեցին, Օգնող չեղավ, անօգնական մնացին, Հույսները կտրեցին ու այնպես զոհվեցին։ Քաջ Որսորդ Գևորգը չկտրեց հույսը, Սուրբ դրոշակը պարզեց տասնապետ Պետրոսը, Գնդակով թաղում էին թշնամյաց հույսը, Անվեհեր կռվում էր Քյոսա հերոսը։ Ծերունի քահանան բռնել է խաչը, Թումանից խնդրեց այսպես Գուրգեն քաջը, Կրակ բանանք դեպի թշնամու շարքը, Չի կարելի, ասաց խորամիտ քաջը։ Թումանյանցը մտածում էր մեր վիճակը, Ասաց. մի բանաք սոխի վրա կրակ Սոսկալի կը լինի մեր վիճակ, Թող մեր եղբայրներ քններ մեր վիճակ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սասունի հերոսամարտեր Կատեգորիա:Թուման Թումյան Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆիդայական խմբեր Կատեգորիա:Հեծելազոր Կատեգորիա:1900-ականների հիմնադրումներ Կատեգորիա:Զինված ուժերի կազմավորում Կատեգորիա:Հայ ֆիդայական շարժում
Հուշարձան արևին
Հուշարձան արևին (խորվաթերեն՝ Pozdrav Suncu. բառացի թարգմանած՝ «Արևի ողջույն» կամ «Ողջույն արևին»), ճարտարապետական գեղարվեստական ինստալյացիա Խորվաթիայի Զադար քաղաքում՝ հին քաղաքամասի հյուսիսարևմտյան մասում, Զադարի նավահանգստի մերձակայքում՝ «Ծովային երգեհոն» հուշարձանի անմիջական հարևանությամբ։ Արվեստի այս գործը, որի հեղինակը Նիկոլա Բաշիչն է, ստեղծման օրվանից՝ 2008 թվականի մայիսի 20-ից դարձել է Զադարի զբոսաշրջային տեսարժան վայրերից մեկը ։ Բաղկացած է ապակե բազմաշերտ երեք հարյուր թերթերից, որոնք տեղադրված են նավահանգիստ տանող սալարկված ճանապարհի հարևան հարթության վրա։ Ապակե այդ թերթերում տեղադրված են արևային պանելներ, որոնք ցերեկվա ընթացքում կլանում են արևի լույսն ու ջերմությունը, փոխակերպում էներգիայի և մութն ընկնելուն պես այն վերափոխում են լույսի, ավելի ճշգրիտ՝ լուսային շոուի ։ Ամբողջ համակարգը տարեկան արտադրում է 46.500 կիլովատտ/ժամ էլեկտրաէներգիա, որով միաժամանակ ապահովվում է Զադարի ծովեզերքի լուսավորության համար անհրաժեշտ էլեկտրաէներգիայի քանակության մոտավորապես 50 տոկոսը ։ Ինստալյացիան իրենից ներկայացնում է արեգակնային համակարգը։ Կենտրոնում գտնվող 22 մետր տրամագծով շրջանը խորհրդանշում է Արևը։ Դրա քրոմապատ շրջանակի վրա նշված են այն սրբերի անունները, ում նվիրված սրբավայրեր կան (կամ մի ժամանակ եղել են) Զադարի թերակղզում։ Համամասնական չափերով պատրաստվել են մոլորակների խորհրդանիշերը։
Ըստ հաշվարկների՝ լուսային շոուն տևելու է 50 տարի՝ սկսած 2008 թվականից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորվաթիայի արվեստ Կատեգորիա:Ինստալյացիաներ Կատեգորիա:Հուշարձաններ Կատեգորիա:Տեսարժան վայրեր
(3163) Ռանդի
(3163) Ռանդի (Randi), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 28-ին Չառլզ Կովալի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,393097 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5906 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1956 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1352,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266234 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,09° անկյուն։
Տես նաև
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Չառլզ Կովալի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Աղդաղ (լեռնանցք)
Աղդաղ, լեռնանցք Արցախի լեռնաշղթաում։ Գտնվում է Մեղրի քաղաքից մոտ 45 կմ արևելք Արաքսի աջ ափից մոտ 22 կմ հեռավորության վրա։ Բարձրությունը մոտ 2246 մ։ Այստեղով անցնում է տեղական նշանակության ճանապարհ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արցախի լեռնանցքներ
Մայք Բիբի
Մայքլ «Մայք» Բիբբի, (Michael "Mike" Bibby, ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, խաղարկող։ Առավել նշանակալի մարզական կարիերա է անցկացրել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Վանկուվեր Գրիզլիս», «Սակրամենտո Քինգս» և «Ատլանտա Հոքս» ակումբներում։ 1973 թվականին NBA-ի չեմպիոն ճանաչված Հենրի Բիբիի որդին է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1978 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մեմֆիս Գրիզլիսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սակրամենտո Քինգսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլանտա Հոքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Վաշինգտոն Վիզարդսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մայամի Հիթի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Նյու Յորք Նիքսի բասկետբոլիստներ
Դոլար (Իսպանիա)
Դոլար (Dólar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում, Անդալուսիա ինքնավար մարզում։ Մտնում է Գվադիկս շրջանի մեջ։ Տարածքը կազմում է 85.21 կմ2։ Բնակչությունը՝ 618 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 77 կմ հեռավորության վրա։
Հենրի Ուոլթեր Բեյթս
Հենրի Ուոլթեր Բեյթս (Henry Walter Bates, ), անգլիացի բնագետ և ճանապարհորդ։
Դոլար (Իսպանիա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Հենրի Ուոլթեր Բեյթս
Կենսագրություն
Հենրի Ուոլթեր Բեյթսը իր ընկերոջ Ալֆրեդ Ուոլլեսի հետ ձեռնարկել է Ամազոն գետի ուսումնասիրությունը։ Բրիտանական թանգարանի աջակցության շնորհիվ 1848 թ. նա ուղևորվել է Ամերիկա և 11 տարի շարունակ ուսումնասիրել է Ամազոն գետը իր մեծ վտակների հետ միասին։ Ուոլլեսը նրա հետ մնաց միայն 4 տարի։ 1859 թ. վերադառնալով Բեյթսը Լոնդոն բերեց ամենահարուստ հավաքածուները, հիմնականում կենդանաբանական և հրատարակեց նկարագրություն իր ճանապարհորդության մասին «Բնագետը Ամազոն գետի վրա» (Լոնդոն, 1863)։ Հաջորդ՝ 1864 թ. նա նշանակվեց Լոնդոնի կենդանաբանական միության քարտուղար։ Բացի այդ, նա ունի նաև այլ աշխատություններ. «Կենտրոնական Ամերիկա. Արևմտյան Հնդկաստան և Հարավային Ամերիկա»(Լոնդոն, 1877)։ Բեյթսը հայտնաբերել է Միմիկրիայի երևույթը և տվել բացատրություն, որը հրապարակվել է 1862 թ.։ Բեյթսի կողմից հավաքված միջատների հավաքածուի մեծ մասը գտնվում է Բրիտանական թանգարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի բնագետներ Կատեգորիա:Անգլիացի ճանապարհորդներ
Կայո Կաստրո
Կայո Կաստրո ՝ բրազիլացի դերասան, մոդել։
Կարիերա
18 տարեկանում նա հեռացավ իր հայրական տանից և հաստատվեց Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում, նույն տարում նա մասնակցեց մոդելային մրցույթի և հաղթեց։ 2008 թ.-ին նա աշխատանքի անցավ Ռեդե Գլոբոյում և նույն տարում կայացավ նրա դեբյուտը։ 2012 թվականին նկարահանվեց Գեղեցկության գինը սերիալում որտեղ մարմնավորում էր Անտենորին։ 2013 թվականին՝ Կյանքը սեր է սերիալում։
Անձնական կյանքը
2012 թվականի մարտի 26-ին նա Սան Պաուլո քաղաքում բացեց իր բիստրոն, իսկ նույն տարվա դեկտեմբերի վեցին նա բացեց իր գիշերային ակումբը։
Հարաբերություններ
Նա ամուսնացած էր հայտնի դերասանուհի Սոֆի Շարլոթի հետ, և ունեին մեկ երեխա, սակայն 3 տարեկանում այդ երեխան մահացավ, որից հետո նրանք բաժանվեցին։ Նա հանդիպել է մի շարք հայտնի դերասանուհիների հետ, բայց նրանցից ոչ մեկի հետ չի ունեցել երկարատև հարաբերություններ ինչն էլ առաջացնում էր լրագրողների հետաքրքրությունը, իսկ ահա 2014 թվականին լրագրողների առջև նա խոստովանեց իր բիսեքսուալ լինելը, և հանրությանը ներկայացրեց իր տղա ընկերոջը։
Կատեգորիա:Բրազիլացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրազիլացի մոդելներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Բորմա
Բորմա (Борма), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ելխովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Ելխովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դուրսունբեյ
Դուրսունբեյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գրուշևոե (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)
Գրուշևոե (Грушеве), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրուշևոե գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Գուրգեն Շաքարյան
Գուրգեն Անդրեասի Շաքարյան, հայ խորհրդային անասնաբույժ-մանրէաբան։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1946), պրոֆեսոր (1946), ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1965)։
Կենսագրություն
1932 թվականին ավարտել է Անդրկովկասի անասնաբուժական (այժմ՝ Երևանի անասնարածական-անասնաբուժական) համալսարանը։ 1934 թվականից աշխատում է նույն ինստիտուտում։ 1938 թվականից մանրէաբանության և վիրուսոլոգիայի ամբիոնի վարիչն է, միաժամանակ, 1942-1955 թվականներին՝ տնօրեն։ 1941-1942 թվականներին եղել է Հայկական անասնաբուժության ԴՀԻ-ի տնօրեն։
Գիտական աշխատանքները վերաբերում են գյուղատնտեսական կենդանիների մի շարք վարակիչ հիվանդությունների, անտիբիոտիկների ազդեցության, իմունիտետի և այլ խնդիրներին։ ԽՍՀՄ-ում առաջինն է նկարագրել ոչխարների վարակիչ ինկտինան, Անդրկովկասում՝ խոշոր եղջերավորների լեպտոսպիրոզը, ՀԽՍՀ-ում՝ ոչխարների ստաֆիլակոկային հիվանդությունները։ Կարևոր են նաև բրուցելոզի պատճառագիտության, էպիզոստոլոգիայի, բուժման և կանխարգելման, թեյի սնկի մշակույթի, իմունիտետի վրա անտիբիոտիկների ազդեցության հարցերին նվիրված աշխատանքները։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» 2 շքանշանով և մեդալներով։ ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։
Երկեր
Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Անասնաբուժական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ անասնաբույժներ Կատեգորիա:Հայ մանրէաբաններ
Գերետսրիդ
Գերետսրիդ  (Geretsried), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարյա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Բադ Տյոլց Վոլֆրատսհաուզենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 23 306 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 24,65 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 73 126։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Լյարդաբջջային քաղցկեղ
Լյարդաբջջային քաղցկեղ (ԼԲՔ) մեծահասակների մոտ լյարդի առաջնային քաղցկեղի ամենատարածված տեսակն է և ներկայումս ցիռոզով հիվանդ մարդկանց մահվան ամենատարածված պատճառն է ։ ԼԲՔ-ն աշխարհում քաղցկեղից մահացության երրորդ առաջատար պատճառն է ։
Լյարդաբջջային կարցինոման առաջանում է լյարդի քրոնիկ բորբոքման պայմաններում և սերտորեն կապված է քրոնիկական վիրուսային հեպատիտի (հեպատիտ B կամ C) կամ տոքսինների ազդեցության հետ, ինչպիսիք են ալկոհոլը, աֆլատոքսինը կամ պիրոլիզիդին ալկալոիդները։ Որոշ հիվանդություններ, ինչպիսիք են հեմոքրոմատոզը և ալֆա 1-անտիտրիպսինի անբավարարությունը, զգալիորեն մեծացնում են ԼԲՔ-ի զարգացման ռիսկը։ Մետաբոլիկ համախտանիշը և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցները նույնպես համարվում են ԼԲՔ-ի ռիսկի գործոններ ։