cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Միշաալ բինտ Ֆահդ ալ Սաուդ
Միշաալ բին Ֆահդ բինտ Մուհամմեդ ալ Սաուդ (الأميرة مشاعل بنت فهد بن محمد بن عبدالعزيز آل سعود, ), իշխանուհի սաուդացիների տոհմից, որը մահապատժի է ենթարկվել ամուսնական անհավատարմության մեղադրանքով ։ Միշալան Մուհամմեդ իբն Աբդուլ-Ազիզ Ալ Սաուդի թոռնուհին էր, որն էլ իր հերթին Խալիդ թագավորի ավագ եղբայրն էր։
Կենսագրություն
Միշաալը սովորել է Լիբանանում։ Ուսումնառության ընթացքում սիրահարվել է Լիբանանում Սաուդյան Արաբիայի դեսպանի որդի` Խալիդ ալ-Շահիր ալ-Մուհալհալային (արաբերեն ՝ خالد الشاعر المهلهل)։ Երբ Միշաալը վերադարձավ Սաուդյան Արաբիա, հայտնի դարձավ, որ նա մի քանի անգամ հանդիպել է Խալիդին առանց վկաների։ Դրանից ելնելով էլ նրանց առաջադրվեց ամուսնական անհավատարմության մեղադրանք։ Միշաալը ինքնասպանության անհաջող փորձ կատարեց, այնուհետև փորձեց լքել Սաուդյան Արաբիայի տարածքը։ Սակայն նրան ճանաչեց Ջիդդա օդանավակայանի աշխատակիցը, որտեղից նա փորձում էր թռչել՝ ներկայանալով որպես տղամարդ ։ Բռնվելուց հետո նրան վերադարձրին ընտանիքին ։
Սաուդյան Արաբիայի օրենսդրությունը հիմնված է շարիաթի օրենքների վրա, որը պատժում է արտամուսնական սեռական կապերը, բայց դրա համար պահանջվում է չորս անձի վկայություն կամ դատապարտյալի ինքնախոստովանությունը։ Արտաամուսնական անհավատարմությանը ականատես վկաներ չկային։ Միշաալը դատարանում իրեն մեղավոր ճանաչեց։
Մահապատիժ
1977 թվականի հուլիսի 15-ին տեղի կայացավ Միշաալ բինտ Ֆահդի և նրա սիրեկանի հանրային մահապատիժը։ Միշաալի աչքերը կապել էին, նրան ստիպել էին ծնկի գալ, որից հետո կրակել էին գլխին։ Մահապատժի արարողությանը ներկա էր նրա պապը, ով ուղղորդում էր Միշաալին մահապատժի ենթարկող դահիճի գործողությունները ։ Նրան մահապատժի են ենթարկել, քանի որ, սաուդցիների կարծիքով, նա անարգել է իր ընտանիքի պատիվը և խախտել է այն կանոնը, որ պետք է ամուսնանար իր ընտանիքի ընտրած տղամարդու հետ ։ Խալիդը ստիպված էր հետևել Միշաալի մահապատժին, նրան մահապատժի էին ենթարկելու սրով գլխատման միջոցով։ Խալիդի դահիճի դերում հավանաբար հանդես էր եկել Միշաալի հարազատներից մեկը։ Խալիդին գլխատելու համար դահիճը ստիպված էր սրով 5 հարված հասցնել, ինչը ցույց է տալիս, որ մահապատիժը կատարվել է անփորձ անձի կողմից ։
Մահապատժից հետո Սաուդյան Արաբիայում կանանց վիճակը վատթարացավ ։ Կրոնական ոստիկանությունը սկսեց պարեկություն իրականացնել շուկաներում, խանութներում և այլ վայրերում, որտեղ կարող էին հանդիպել տղամարդիկ և կանայք ։ Ավելի ուշ Միշաալի պապին՝ արքայազն Մուհամմադին հարցրեցին, թե արդյոք անհրաժեշտ էր Միշալայի և Խալիդի մահապատիժը, ինչին նա պատասխանել էր. «Ինձ համար բավական էր, որ նրանք միասին նույն սենյակում էին եղել» ։
«Արքայադստեր մահը»
Միշաալի մահապատժից որոշ ժամանակ անց բրիտանացի սցենարիստ Էնթոնի Թոմասը սկսեց հետաքրքրվել նրա պատմությամբ։ Նա հարցազրույց անցկացրեց միջադեպի մասնակիցների և վկաների հետ։ Թոմասի հավաքած նյութերի հիման վրա BBC-ն ստեղծեց «Արքայադստեր մահը» («Death of a Princess») վավերագրական ֆիլմը։ Ֆիլմը նախատեսված էր ցուցադրվել «ITV» հեռուստաալիքով 1980 թվականի ապրիլի 9-ին, իսկ դրանից մեկ ամիս անց` «PBS» հեռուստաալիքով։ Ֆիլմի առաջիկա ցուցադրության մասին լուրերը բողոքների տեղիք տվեցին, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի կողմից Մեծ Բրիտանիայի վրա ուժեղ դիվանագիտական, տնտեսական և քաղաքական ճնշումներ գործադրվեցին։ Մեծ Բրիտանիայում ֆիլմի ցուցադրվելուց հետո թագավոր Խալիդը, որը այդ ժամանակ ղեկավարում էր Սաուդյան Արաբիան, Բրիտանիայի դեսպանին երկրից վտարեց ։
Ֆիլմի հեռարձակումը ԱՄՆ-ում նույնպես բողոքների տեղիք տվեց։ Ցուցադրությանը դեմ էր արտահայտվել «PBS» հեռուստաալիքի հովանավորներից մեկը` «Mobil Oil Corporation»-ը։ Չնայած դրան, 1980 թվականի մայիսի 12-ին ֆիլմը հեռարձակվեց, բայց ոչ բոլոր նահանգներում։ 2005 թվականին ֆիլմը կրկին ցուցադրվեց ։
Խալիդ արքան «PBS»-ին առաջարկել էր 11 միլիոն դոլար՝ ֆիլմը չցուցադրելու համար ։
Ֆիլմի հեղինակի` Էնթոնի Թոմասի կարծիքով, Միշաալի դատավարությունն ընդհանրապես չի կայացել, իսկ նրա մահապատիժն իրականացվել է ոչ պաշտոնական արարողակարգով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված կանայք Կատեգորիա:Կանանց նկատմամբ բռնություն Սաուդյան Արաբիայում Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի արքայադստրեր
Ֆևզի Չաքմաք
Մուստաֆա Ֆևզի Չաքմաք փաշա (Mustafa Fevzi Çakmak Paşa, ), օսմանցի և թուրք ռազմական գործիչ, մարշալ, Թուրքիայի վարչապետ (1921-1922) և Քեմալ Աթաթուրքի մերձավոր զինակիցներից մեկը։ Ֆևզի Չաքմաքի զարմուհին՝ Մյուֆիդե Իլհանը, Թուրքիայի առաջին կին քաղաքապետն է ։
Օսմանյան ժամանակաշրջան
Ծնվել է Բեյքոզում, Ստամբուլի շրջանում, զինվորականի ընտանիքում։ Հինգ տարեկանից սկսել է սովորել։ Կուլելի բարձրագույն ռազմական դպրոցն ավարտելուց հետո 1893 թվականի հունիսի 29-ին ընդունվել է Պանգալթի ռազմական դպրոց։ 1898 թվականի դեկտեմբերի 25-ին հաջողությամբ ավարտելով ուսումը՝ ծառայության է անցել է Օսմանյան կայսրության բանակ, որպես լեյտենանտ։ 1898 թվականի դեկտեմբերին նա ավարտել է ակադեմիան (Mekteb-I Erkân-ı Harbiye-i Şâhâne) և որպես ավագ նշանակվել է գլխավոր շտաբի 4-րդ բաժին։
1899 թվականի ապրիլին Միտրովիցայում Սեմզի փաշայի հրամանատարությամբ նա դարձել է 18-րդ կանոնավոր բաժնի շտաբ-սպա։ 1908 թվականի դեկտեմբերին նշանակվել է Թաշլիցի նահանգապետ և կայազորի հրամանատար, միաժամանակ 35-րդ բրիգադի հրամանատար։ 1910 թվականի հուլիսին նշանակվել է Կոսովոյում ժամանակավոր կորպուսի շտաբի պետ։
1911 թվականի հունվարին նա նշանակվել է գլխավոր շտաբի 4-րդ բաժին։ Իտալա-թուրքական պատերազմի սկսվելուց հետո տեղափոխվել է Արևմտյան բանակ, որը ձևավորվել է Արևմտյան Ռումելիայի պաշտպանության համար։ 1911 թվականի հոկտեմբերին նա նշանակվել է Պեչսկի շրջանի նահանգապետ։ Սակայն շուտով վերադարձել է Ստամբուլ՝ շարունակելու գլխավոր շտաբի 4-րդ բաժնի աշխատանքը։ 1912 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Կոսովոյի ադմինիստրացիա։
1912թ. սեպտեմբերի վերջին նա նշանակվել է Վարդարի բանակի 1-ին բաժնի պետ (օպերացիաների պետ)՝ Զեքի փաշայի հրամանատարությամբ, որը կազմավորվել է Արևմտյան բանակում։ Բալկանյան առաջին պատերազմի ժամանակ Կումանովոյի ճակատամարտում կրած պարտությունից հետո նա գրում էր, որ Օսմանյան ուժերի տարածումը մեծ տարածքում նախաձեռնություն է տվել հակառակորդին, իսկ զորահավաքի և համակենտրոնացման ծրագիրն էլ վատ է մշակվել։ Նա նաև մատնանշել է հրետանային վերապատրաստման, մարտական պատրաստվածության անլար և ավիացիոն մասերի լուրջ թերությունները․ Մարտում կրած պարտությունից հետո Վարդարի բանակը ստիպված եղավ նահանջել դեպի Ալբանիա։ 1913 թվականի հունիսի վերջին նա վերադարձել է Ստամբուլ։ 1913 թվականի օգոստոսի սկզբին նշանակվել է Անկարայի պահուստային դիվիզիայի հրամանատար, իսկ նոյեմբերին՝ 2-րդ հետևակային դիվիզիայի հրամանատար։
1913 թվականի դեկտեմբերի վերջին նա նշանակվել է 5-րդ կորպուսի հրամանատար, որը մասնակցել է Դարդանելի գործողության ընթացքում տեղի ունեցած մարտերին։ 1916 թվականի ապրիլին նա նշանակվել է Արևելյան ճակատի 3-րդ ռազմական օկրուգի հրամանատար, իսկ նույն թվականի սեպտեմբերին՝ Կովկասյան 2-րդ կորպուսի հրամանատար։ 1917 թվականի հուլիսին նշանակվել է Դիարբեքիրում տեղակայված 2-րդ բանակի հրամանատար։
1917 թվականի հոկտեմբերին ընդունել է 7-րդ բանակի հրամանատարությունը, որը մարտական գործողություններ էր վարում Սինայ-Պաղեստինյան արշավի ընթացքում։ 1918 թվականի փետրվարին նա գրել էր  10-րդ գերմանական բանակի հրամանատար Էրիխ ֆոն Ֆալկենհայնին կապի, մատակարարման և հավաքագրումների ցածր արդյունավետության հետ կապված լուրջ խնդիրների մասին։ Բացի այդ, նա նշել է թուրքական զորքերի մարտական պատրաստության անբավարար մակարդակը։
1918 թվականի հուլիսին նրան շնորհվել է Ֆերիկի զինվորական կոչում (Ferîk-i evvel; դիվիզիոնի հրամանատար)։ Սակայն նույն տարվա օգոստոսին ստիպված էր մեկնել Ստամբուլ բուժման։
Հանրապետական ժամանակաշրջան
1920 թվականին նա հետևել է Քեմալ Աթաթուրքին Սամսունի մոտ և մշտապես աջակցել նրան Թուրքիայի անկախության համար մղվող պատերազմում։ 1920 թվականի մայիսին Օսմանյան ռազմական դատարանը նրան մահվան դատավճիռն էր կայացրել։
Սևրի հաշտության պայմանագրից հետո Թուրքիայի զորքերը նվազել են մինչև երկու բանակ։ Էրզրումի Արևելյան ճակատում գտնվող մի բանակ ղեկավարում էր Քյազըմ Կարաբեքիրը, մյուսը, որը գտնվում էր Անկարայի արևմտյան ճակատում, ղեկավարում էր Ալի Ֆուաթը։
Kütahya-Atlanta Fevzi-ում լուրջ մարտական կորուստներից հետո, իր վերահսկողության տակ վերցրեց բանակի կառավարումը։ Նա կանգնեցրեց թուրքական բանակի նահանջը և թույլ չտվեց հունական զորքերին Սակարյեի ճակատամարտում վերցնել Անկարան)։ Փետրվարն ու Քեմալը կազմակերպեցին և գլխավորեցին 1922 թվականի օգոստոսի 31-ին Դումլուփընարի հաղթական ճակատամարտը։ Այդ ամենի համար երկուսն էլ ստացել են չին ֆելդմարշալի կոչում՝ մնալով Թուրքիայի պատմության մեջ միակ մարդիկ այդ աստիճանով։ Նույնիսկ այսօր, երբ թուրքերը խոսում են Mareşal (ֆելդմարշալ), նրանք ենթադրում են Մուստաֆա Ֆևզին։
1920-1921 թվականներին զբաղեցրել Է Թուրքիայի վարչապետի առաջին տեղակալի պաշտոնը, այնուհետև նշանակվել է երկրի վարչապետ (1921 թվականի հունվարի 24-ից մինչև 1922 թվականի հուլիսի 9-ը)։
1924 թվականին որոշում է կայացրել հեռանալ քաղաքականությունից և իրեն նվիրել զինվորական ծառայությանը՝ վայր դնելով խորհրդարանի պատգամավորի լիազորությունները։
1924 թվականի մարտի 3-ից մինչև 1944 թվականի հունվարի 12-ը նա եղել է Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը։
Մահացել է 1950 թվականի ապրիլի 10-ին, թաղվել Ստամբուլում։
Մրցանակներ
Օսմանյան կայսրություն․
Թուրքիայի Հանրապետություն․
Գերմանական կայսրություն․
Ավստրո-Հունգարիա․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մահապատժի դատապարտվածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրքիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Թուրքիայի նախարարներ Կատեգորիա:Թուրք-իտալական պատերազմի օսմանյան ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրքիայի պաշտպանության նախարարներ Կատեգորիա:Քուլելի ռազմական դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Թուրքիայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության մեդալի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրք ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Օսմանյան գեներալներ
Պոսիդոնիոս
Պոսիդոնիոս (, մ.թ.ա. 139/135 թթ., Ապամեա - 51/50 թթ., Հռոմ), հին հույն ստոիկյան փիլիսոփա, պատմիչ, աշխարհագրագետ, աստղագետ։ Հանդիսանում է միջին ստոիկյան փիլիսոփայական ուղղության կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը։ Մ.թ.ա. 97 թ. Հռոդոսում հիմնել է փիլիսոփայական դպրոց, որտեղ ուսում են ստացել ազնվական հռոմեացիները, այդ թվում Կիկերոնն ու Պոմպեոսը։ Նրա երկերից 57 գրքից բաղկացած «Պատմությունը» (պահպանվել են միայն հատվածներ) հանդիսանում է Պոլիբիոսի «Համաշխարհային պատմության» շարունակությունը։ Հեղինակը շարադրել է մ.թ.ա. 146 - 88 թթ. դեպքերը։
Պոսիդոնիոսը գտնում էր, որ մարդկային կրքերը պետք է վերահսկվեն բանականության կողմից, հակառակ դեպքում դրանք վնասակար են։ Հռոմեական կայսրությունը նույնացնում էր ստոիկյան եղբայրության հետ, քանի որ այն ձգտում էր միավորել աշխարհի բոլոր ժողովուրդները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հույն պատմիչներ Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Սիրիացի փիլիսոփաներ
Սուսերամարտի ուսուցիչը (վեպ)
«Սուսերամարտի ուսուցիչը» (Mémoires d’un maître d’armes, ou dix huits mois à Saint-Pétersbourg ), բառացի թարգմանությունը՝ «Սուսերամարտի ուսուցչի գրառումները կամ 18 ամիս Սանկտ Պետերբուրգում»։ Ալեքսանդր Դյումայի առաջին վեպերից մեկն է, որը գրվել է 1840 թվականին ։
Ստեղծման պատմություն
Վեպը առաջին անգամ տպագրվել է 1840 թվականին միաժամանակ Ֆրանսիայում և Բելգիայում։ Հետագայում մի քանի անգամ լույս է տեսել ֆրանսերենով։ Դյուման օգտվել է Գրեզյեի «Գրառումները» վեպից, որն իր անունով գրվել է Ռուսաստան այցելության ժամանակ։ Հեղինակը օգտվել է նաև տարաբնույթ պատմական ակնարկներից. «Մեմուարներ» (1827)` կոմս Սեգյե, «Ակնարկ Պողոս I-ի մահվան մասին» (1825)` Շատոգիրին, «Ալեքսանդր I-ի պատմությունը » (1826)` Ս. Ռաբբե և «Զեկույց հանձնաժողովի հետաքննությունից» (1826)։
Սյուժե
Վեպում պատմվում է Գրեզյեի Սանկտ Պետերբուրգ այցելության մասին ։ Այնտեղ Գրեզյեն սկսել է սուսերամարտի դասեր տալ։ Նրա բոլոր աշակերտները ապագա դեկաբրիստներ են։ Նրանցից մեկը կոմս Աննենկովն է՝ Գրեզյեի հին բարեկամներից մեկի՝ Լուիզայի ամուսինը։ Շուտով խռովություն է բարձրանում, որը ճնշվում է Նիկոլայ I-ի կողմից։ Բոլոր դեկաբրիստները արտաքսվում են Սիբիր, նրանց մեջ է լինում նաև կոմս Աննենկովը։ Հուսահատված Լուիզան որոշում է գնալ ամուսնու հետևից և կիսել նրա հետ բանտի տաժանակրությունը։ Գրեզյեն որոշում է օգնել նրան։
Վեպը Ռուսաստանում
Ռուսաստանում վեպի հրատարակությունը արգելված է եղել Նիկոլայ I-ի կողմից։ Դա պայմանավորված էր դեկաբրիստների վերելքի հետ։ Իր մեմուարներում (նրան պատմել է իշխանուհի Տրուբեցկայան, կայսրուհու ընկերուհին) Դյուման դա հիշում է.
Ցարական գրաքննությունը հատուկ հետևում էր Դյումայի վեպերին և արգելում էր Ռուսաստանում դրանց տպագրելը։ Սակայն, հակառակ դրան, գիրքը տարածվում էր Ռուսաստանում։ Եվ առաջին անգամ ռուսերենով Ռուսաստանում տպագրվեց 1925 թվականին։
Արտաքին հղում
Կատեգորիա:1840 վեպեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
1986
Մահեր
Կատեգորիա:1986 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի (Շենգավիթ)
Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի, կրոնական կառույց Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Վերին Շենգավիթ թաղամասում։ Պատկանում է Արարատյան հայրապետական թեմին։ Օծվել է 2019 թվականին Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի կողմից։
Եկեղեցին կառուցվել է 3 ամսվա ընթացքում ։
Ճարտարապետություն
Կառուցված է կարմիր տուֆից։ Ճարտարապետը Հակոբ Բաբախանյանն է։
Եկեղեցու ճարտարապետական համալիրի մեջ են մտնում խաչքարների պուրակը, հանգստի գոտին, մոմավառության սրահը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:2019 հիմնադրումներ Երևանում
Ափեվանք
Ափեվանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։
Պատմություն
Գյուղն ամբողջովին ավերվել ու ամայացել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Թուրքական յաթաղանի զոհ է դարձել 846 բնակիչ, փրկվել են՝ 24 հայ։
Բնակչություն
1914 թվականին ուներ 870 հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Զբաղվում Էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և մեղվաբուծությամբ։
Տեղական ճանապարհով կապված էր Քղի գյուղաքաղաքի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մարտիրոս (Վայոց ձորի մարզ)
Մարտիրոս, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, մարզկենտրոնից 31 կմ հարավ-արևելք, Վայքի լեռների հյուսիսային լանջին։ Հեռավորությունը Վայք քաղաքից 20 կմ, մայրաքաղաքից՝ 155 կմ։
Մարտիրոս գյուղը բաղկացած է հին և նոր բնակավայրերից։ Գյուղը գտնվում է Գոգի լեռան ստորոտում, ծովի մակերևույթից 2000 մ բարձրության վրա։ Հին գյուղը 1960-ական թվականներին որակվեց որպես սողանքային գոտի և բնակության համար ոչ պիտանի։ 1968 թվականին Մարտիրոսը տեղափոխվեց 2 կմ դեպի արևելք։ Սահմանակից բնակավայրերն են՝ հյուսիս-արևելքից՝ Զառիթափը, հարավ-արևմուտքից՝ Սերսը, Խնձորուտը, հարավ-արևելքից սահմանակից է Նախիջևանի հանրապետությանը։
Գյուղի տարածքը բաժանված է երկու ենթագոտիների՝ չոր լեռնատափաստանային և բարձր լեռնատափաստանային։
Անվան ստուգաբանություն
Մարտիրոսը հունարեն բառ է, որը նշանակում է դավանած գաղափարի ու հավատի համար նահատակված մարդ։ Իսկ տեղի ավանդապատումի համաձայն Մարտիրոս նշանակում է մարտերի հերոս։
Մարտիրոս անվան առաջացման մասին կա մի ավանդապատում։ Ըստ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի տեղեկության՝ Ավարայրի ճակատամարտը վերջանալուց հետո Հայաստանի տարբեր վայրերից Ավարայր գնացած հայրենասեր մարտիկները խումբ-խումբ սկսում են հեռանալ ճակատամարտի դաշտից։ Վերադարձող հայկական մի զորախմբի, որը պիտի անցներ Արցախ, հետապնդում է պարսկական խոշոր մի հեծելազոր՝ Աթաշխուդա անունով մի զորահրամանատարի գլխավորությամբ։ Մեծաքանակ պարսկական զորքի ընթացքը կասեցնելու նպատակով, Վայոց ձորի տարածքում, Արփա և նրա վտակ Եղեգիս գետերի միախառնման վայրում, հայ մարտիկներն արյունահեղ մարտի են բռնվում խիզախ իշխան Մարտիրենի գլխավորությամբ։ Մարտիրենը և նրա զինակիցները ճակատամարտում հերոսաբար նահատակվում են, սակայն դրանով իսկ կասեցնում պարսկական զորքերի կրկնակոխ հետապնդումը։ Մարտիրեի հիշատակը հավերժացնելու նպատակով հետագայում վայոցձորցիները նրա անունով են վերանվանել գավառի բնակավայրերից մեկը՝ Մարտիրոսը։
Կենդանական և բուսական աշխարհ
Մարտիրոս գյուղի տարածքում պահպանվել են վայրի նապաստակ, աղվես, քարակաքավ, կզաքիս, ոզնի, գայլ, վարազ, լեռնային քարարծիվը, վայրի կատուն, հայկական վայրի ոչխարը և հայկական գյուրզան։
Գյուղի մարգագետիններում ու սարերում աճում են բազմաթիվ դեղաբույսեր ու թփեր, որոնք դեռևս վաղ ժամանակներից մարդիկ օգտագործել են ժողովրդական բժշկության մեջ։ Դրանցից են դաղձը, ուրցը, եզան լեզուն, եղինջը, մանդակը, խռնդատը, մասուրը, ալոճենին, անթառամը և այլն։
Պատմություն
Մարտիրոսը մեկն է Վայոց ձորի, ինչպես նաև ողջ Հայաստանի այն սակավաթիվ գյուղերից, որի հիմնադրման ստույգ տարեթիվը և հիմնադրողների անունները պահպանվել են։ Այդ կարևոր տեղեկությունը արձանագրված է գյուղամիջի մեծ աղբյուրի մոտ 1283 թվականին վարդագույն գրանիտից կանգնեցված երեք մետրից ավելի բարձրություն ունեցող գեղաքանդակ խաչքարի վրա՝ ներքևում հետևյալ արձանագրությամբ. "«Ես` Դեղիկի որդի Մխիթարս, Իշխանաց իշխան Պռոշի և նրա որդի Հասանի հրամանով, 1283 թ. շինեցի Մարտիրոս գյուղը և կանգնեցրի այս խաչքարը սուրբ վկայարանի դռան առջև, ի բարեխոսություն և իմ ամուսին Մամջրին և իմ որդի Ղարիբ Շահին և իմ դուստր Ռուզաքանին, ովքեր որ ընթերցեք, հիշեցեք մեզ։ Շինվեց Շնորհավորի ձեռքով»։"
Արթուր Մկրտչյան (իրավաբան)
Արթուր Միշայի Մկրտչյան, հայ իրավաբան, Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր։
Մարտիրոս (Վայոց ձորի մարզ)
Պատմություն
Փաստերը վկայում են, որ Մարտիրոսը Պռոշ իշխանի հրամանով կառուցվել է ոչ թե ամայի վայրում, այլ վերակառուցվել է մի գյուղ, որը ունեցել է իր բնակիչները։
Արթուր Մկրտչյան (իրավաբան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ Կատեգորիա:Հուլիսի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ դատավորներ
Մարտիրոս (Վայոց ձորի մարզ)
Բնակչություն
Նախնիների մի մասը 1828 թվականին գաղթել է Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից։
Մարտիրոսի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, ծխախոտագործությամբ, հացահատիկի, կերային և բանջարաբոստանային կուլտուրա-ների մշակությամբ։
Համայնքի վարչական տարածքը կազմում է 5662,75 հեկտար, որից 2110,85 հեկտար գյուղատնտեսական նշանակության հողեր։ Վարելահողերը կազմում են 768,48 հեկտար, խոտհարքները՝ 72,80 հեկտար, արոտ՝ 1264,57 հեկտար։ Սեփականաշնորհված է 630 հեկտար հողատարածք։
Օգտակար հանածոներ
Մարտիրոսի տարածքում առկա են կավային շերտեր, բազալտներ ու գրանիտի հզոր երակներ։ Սակայն «Մարտիրոսի քար» անվանումը կապված է ֆելզիտային տուֆի անվանման հետ, որի շահագործումը սկսվել է 1953 թ.։
Դեղին, կապույտ, կանաչ երանգներով այդ քարատեսակը, որն արտաքուստ նման է բնապատկերների, Խորհրդային Միությունում օգտագործվել է հատուկ կառույցների արտաքին հարդարման համար։ Դրանցից կարելի է առանձնացնել Կրեմլի համագումարների պալատը, Մոսկվայի մետրոպոլիտենը, Երևանի մարզահամերգային համալիրը, Սանկտ Պետերբուրգի, Կիևի, Մինսկի, Սոչիի, Թբիլիսիի նշանավոր կառույցներ։
Շինություններ
Մարտիրոսն իր ավելի քան 700 տարվա պատմության ընթացքում թողել է բազմաթիվ պատմական ու մշակութային արժեքներ։
Մարտիրոսի ամենանշանավոր ճարտարապետական հնությունը 13-րդ դարի վիմափոր Սուրբ Աստվածածին (Մարտիրոսաց վանք, 1286 թ.) վանքն է և XIII դարի խաչքարեր, որը գտնվում է գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևելք, Նազար սարի ստորին հատվածում, այն տեղում, ուր սկիզբ են առնում սառնորակ աղբյուրները։ Վանքը ամբողջությամբ կերտված է Նազար սարի ներսում, ստորգետնյա լեռան մեջ։ Ըստ պահպանված արձանագրությունների, վանքը կառուցել է Մարտիրոս Վարդապետը 1286 թ., իսկ ճարտարապետն է քարագործ Գրիգորիկը։
Վիմափոր եկեղեցին Գեղարդից հետո ամենանշանավոր և խոշոր ժայռափոր ճարտարապետական համալիրն է Հայաստանում, իսկ ներքին հնչեղությամբ այն առաջինն է հայ եկեղեցական շինարարության մեջ՝ իր կառուցողական բարձր արվեստով։
Վանքի առջև, մինչ օրս, պահպանվել են հին գյուղատեղի, վանքի միաբանների կացարանների ավերակներն ու մինչև գետ փորված 200 մետրանոց հորանցքի մուտքը։ Պատմամշակութային մեծ արժեք է ներկայացնում ծննդական-խաչքարի հարևանությամբ, փոքր բլրակի վրա, հին եկեղեցու տեղում 1866 թ. կառուցված մեծ եկեղեցին։ 19-րդ դարի վարպետները շինարարության մեջ օգտագործել են նաև հին եկեղեցու բեկորներն ու խաչքարերը։ Եկեղեցու մուտքի դռան վերևի մասում մեծ տառերով փորագրված է «Յիսուս Քիրստոսի Սբ. Վկայարան Երկրորդ Երուսաղեմ»։ Հարավային պատին պահպանվել է արևային ժամացույցը։ 1980-1990-ականներին այն վերակառուցվել է։
Հին Մարտիրոս գյուղի կենտրոնում, եկեղեցու և ծննդական-խաչքարի հայացքի առջև, հնուց բխող սառնորակ աղբյուրի վրա 1948 թ.-ից վեր է խոյանում Մեծ Հայրենականում զոհված 203 երիտասարդների հիշատակի հուշարձանը։ Մեծ եկեղեցու բակում 2000 թ. տեղադրվել է ևս մի գեղեցիկ խաչքար, որը նվիրվել է 451-454 թթ. Վարդանանց պատերազմում զոհվածների հիշատակին, 1915-1921 թթ. եղեռնի նահատակների Արցախյան հերոսամարտի զոհվածների հիշատակին։
Անգնահատելի տեղեկություններ պարունակում գյուղի տարածքի երեք գերեզմանոցները՝ պատմական մեծ արժեք ներկայացնող տապանաքարերով ու 13-17 դարերի խաչքարերով։ Գերեզմանոցներից մեկում մի տապանաքարի վրա կարդացվում է Իսրայել Օրու հարազատներից մեկի՝ Մելիք Մարտիրոսի անունն ու մահվան թվականը։ Այս և այլ բազմաթիվ պատմական փաստեր ևս վկայում են, որ Իսրայել Օրու ծննդավայրը Վայոց ձորի Մարտիրոս գյուղն է։
Գյուղից մոտ 3 կմ արևելք կան 3 մատուռներ։
Հասարակական կառույցներ
Մարտիրոսն ունի մշակույթի տուն, գրադարան, փոստի բաժանմունք, բուժկետ, դպրոց և կապի բաժանմունք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:1283 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գայանե Եգանյան
Գայանե Եգանյան, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու， դոցենտ ։ ՀՀ-ում առաջինն է մանկավարժական դիագնոստիկայի ոլորտում։ Հեղինակն ունի տպագրված երեք տասնյակ հոդված։
Կարդացվող դասընթացներ
Գայանե Եգանյանի բակալավրիատի կարդացվող դասընթացն է մանկավարժական հաղորդակցում և սոցիալական մանկավարժություն։ Նա շարունակել է մագիստրատուրան` հետևելով մանկավարժական դիագնոստիկա, մանկավարժական արժեբանություն, բարձրագույն և մասնագիտական դպրոցի մանկավարժություն, մանկավարժական հետազոտությունների մեթոդաբանություն, նաև մանկավարժական մարդաբանություն դասընթացներին։
Գիտական աստիճան
Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, մասնագիտությունը` ԺԳ.00.01-Մանկավարժության տեսություն և պատմություն (թեման՝ «Դիագնոստիկայի տեսական և մեթոդաբանական վերլուծությունը մանկավարժության մեջ» ։
Ատեսնախոսության պաշտպանությունը կայացել է 2015 թ. հունիսի 18-ին Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում գործող ԲՈՀ-ի «Մանկավարժություն» 020 մասնագիտական խորհրդի նիստում։
Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակ
Մանկավարժական դիագնոստիկա, տեսական մանկավարժություն, կրթության համակարգի կառավարում, մանկավարժական ժամանակակից տեխնոլոգիաներ։
Վերապատրաստում
2012 թ.-ին սեպտեմբերի 4-ից 13-ը Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում անցկացվեց «Ներառական կրթություն, տեսություն, պրակտիկա և կառավարում» մասնագիտական որակավորման բարձրացման դասընթացը։ Դասընթացը կազմակերպվել էր Մասնագիտական որակավորման բարձրացման և միջբուհական համագործակցության կենտրոնի և Մասնագիտական կրթության և կիրառական մանկավարժության ամբիոնի նախաձեռնությամբ, որին մասնակցեց նաև հիշյալ ամբիոնի պրոֆեսորադասախոսական կազմը։ Սույն դասընթացին Գայանե Եգանյանն իր մասնակցությունն է բերել և ավարտին ստացել մասնակցության հավաստագիր ։
Հրապարակումներ
Հեղինակ է ուսումնամեթոդական 1 ձեռնարկի, ինչպես նաև շուրջ երեք տասնյակ գիտամանկավարժական հոդվածի։ Մասնակցել է 15 վեբինարի։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ
(245) Վերա
(245) Վերա (Vera), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1885 թվականի փետրվարի 6-ին Նորման Պոգսոնի կողմից Մադրասում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,101047 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4994 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7027 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Վերա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5063 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1994,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180485 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,16° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1885 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նորման Պոգսոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գուրգեն Չոլախյան
Գուրգեն Տիգրանի Չոլախյան, ճարտարագետ, արդյունաբերության կազմակերպիչ, պետական գործիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետ (1964)։ Ճարտարապետ Իզա Չոլախյանի հայրն է։
Կենսագրություն
1928 թվականին ավարտել է Երևանի ինդուստրիալ տեխնիկումը, 1947 թվականին՝ Մոսկվայի համամիութենական հեռակա պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ուսմանը զուգահեռ աշխատել է ավտոտրակտորային ԳՀԻ-ում՝ որպես կոնստրուկտոր։ Վերադառնալով Երևան` աշխատել է Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանում։ 1939-1941 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ տեղական արդյունաբերության, 1941-1945 թվականներին` Ժողկոմխորհրդի նախագահ, 1945-1947 թվականներին՝ Մոսկվայում ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդին կից ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի մշտական ներկայացուցիչ, 1948-1955 թվականներին՝ Երևանի էլեկտրամեքենաշին (№ 447) գործարանի տնօրեն, 1955-1957 թվականներին՝ Երևանի քաղխորհրդի նախագահ, 1961-1963 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Ժողտնտխորհրդի փոխնախագահ, 1963-1966 թվականներին՝ նախագահ, 1966-1974 թվականներին՝ Միկրոէլեկտրոնիկայի ԳՀ տեխնոլոգիական ինստիտուտի ( 1971 թվականից՝ ՀԽՍՀ առաջին ԳԱՄ-ը) հիմնադիր տնօրեն։ Ժողտնտխորհում աշխատած տարիներին Հայաստանում կառուցվել է 215 գործարան։ Բազմիցս եղել է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամավոր ։
Գործունեություն
1948 թվականից հայկական էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության բնագավառում հսկայական ներդրում ունեցած Գուրգեն Չոլախյանին վստահվել է հայկական միկրոէլեկտրոնային արտադրությանը թափ հաղորդելու պատասխանատու գործը։
1966 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Չոլախյանը հրավիրվում է Հայաստանի Կոմկուսի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանի մոտ։ Վերջինս և Արզումանյանը (Հայաստանի Կոմկուսի քարտուղարներից) տեղեկացնում են Երևանում Միկրոէլեկտրոնիկայի գիտահետազոտական տեխնոլոգիական ինստիտուտի ստեղծման վերաբերյալ 28.12.1966-ին Ա.Ի.Շոկինի ստորագրած հրամանի մասին, ջերմորեն շնորհավորում են Չոլախյանին` տնօրենի պաշտոնում նշանակման առթիվ։ Նորաստեղծ ինստիտուտի գլխավոր ճարտարագետը և տնօրենի գիտական գծով տեղակալը լինելու էր Բ.Բ.Մելիք-Շահնազարովը, ում անունը կապված էր Երևանի Մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի (ավելի հայտնի որպես «Մերգելյան ինստիտուտ»)՝ մասնավորապես «Հրազդան» (Կիսահաղորդիչ տարրերով աշխատող «Հրազդան» երկրորդ սերնդի համակարգիչ, 1961թ.) էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների (ԷՀՄ) ստեղծման հետ։ 1968 թվականի ապրիլի վերջին Չոլախյանն այցելեց մերձմոսկովյան նորաստեղծ Զելինոգրադ քաղաքի Միկրոէլեկտրոնիկայի գիտական կենտրոնի (ՄԳԿ) փորձարարական գործարաններ ունեցող յոթ ԳՀԻ-ներ։ Այստեղ էր, որ սահմանվում էր ԽՍՀՄ միկրոէլեկտրոնային արդյունաբերության զարգացման ուղին։ Մանրամասն ծանոթանալով տեղի ինստիտուտների գործունեությանը՝ եզրակացությունը մեկն էր. ԽՍՀՄ միկրոէլեկտրոնային արդյունաբերության համար գերխնդիր էր ունենալ բարձր արտադրողականությամբ ստուգիչ-չափիչ ավտոմատացված համակարգեր, որոնք կկիրառվեին միկրոսխեմաների թեստավորման նպատակով՝ ապահովելով դրանց արտադրման գործընթացի արագ և ճշգրիտ վերահսկողությունը։
«ԱՆԱՀԻՏ-1»
1968 թվականի կեսերին ծրագրվել է Երևանի Միկրոէլեկտրոնիկայի ինստիտուտի երեք գիտաշխատողների գործուղել Ֆրանսիա, ԳՖՀ և Անգլիա, ինչպես նաև ձեռք բերել միկրոսխեմաների ստուգիչ-չափիչ ճապոնական համասարք՝ որպես նմուշ-օրինակ ինստիտուտի հետագա արտադրանքների համար։
Չոլախյանն իր օրագրում գրում է, որ 1968 թվականի օգոստոսի սկզբին պատրաստ էր «ԱՆԱՀԻՏ-1» համասարքի փորձանմուշը, իսկ 1969 թվականի ապրիլի սկզբին Մոսկվայից ստացվում է «ԱՆԱՀԻՏ-1» համասարքի ընդունման մասին լուրը։ Մոսկվայում «ԱՆԱՀԻՏ-1»-ը համարվել էր որպես “Тропа-1” տիպի ինտեգրալ սխեմաների բնութագրերի վերջնական ստուգման համար նախատեսված խորհրդային արտադրության առաջին ավտոմատացված համասարք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ալեքսանդրապոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարագետներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Կարմիր լապտերների թաղամաս
Կարմիր լապտերների թաղամաս (Red-light district), ինչ-որ մի բնակավայրի թաղամաս, շրջան, որտեղ ծաղկում է մարմնավաճառությունը և սեքս-ինդուստրիայի այլ տեսակները. սեքս-խանութները, սթրիփ-ակումբները, չափահասների (18+) թատրոնները և այլն։ Անվանումը ծագել է կարմիր լապտերներից, որոնք սովորաբար գտնվում են հասարակաց տների պատուհաններում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կարմիր լապտերների թաղամասեր Կատեգորիա:Մարմնավաճառություն Կատեգորիա:Քաղաք
Սերխի Բարխուան
Սերխի Բարխուան (Sergi Barjuan, կատալոներեն արտասանություն՝, ), իսպանացի ֆուտբոլիստ, որ հանդես է եկել ձախ պաշտպանի դիրքում
Ակումբային կարիրեա
Սերխին «Բարսելոնայի» սան է։ Նա իր նորամուտը նշել է «Բարսելոնայի» հիմնական կազմում Գալաթասարայի դեմ խաղում, որ անցկացվել է Չեմպիոնների Լիգայի շրջանակում։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել 1993 թվականից նոյեմբերի 24-ին և ավարտվել է 0:0 հաշվով։ Գլխավոր մարզիչ Յոհան Կրոյֆն այդ պատասխանատու խաղում դաշտ է դուրս բերել Բարխուանին, չնայած վերջինս Լա Լիգայում խաղալու փորձ չուներ։ Այդ ժամանակից ի վեր նա դարձել է հիմնական կազմի խաղացող։ «Բարսելոնայի» կազմում Սերխին հաղթել է 3 առաջնությունում, նվաճել Իսպանիայի 2 գավաթ և 2 սուպերգավաթի, ինչպես նաև Գավաթակիրների գավաթը ու Եվրոպայի Սուպերգավաթը։ Բոլոր տիտղոսների նա նվաճել է երիտասարդական «Բարսելոնայի» ակադեմիայի մեկ այլ շրջանավարտ Ալբերտ Ֆերերի հետ, որը հանդես է եկել աջ պաշտպանի դիրքում։
Համարվում է, որ 2002 թվականին Սերխին «Ատլետիկո» (Մադրիդ) է տեղափոխվել մարզիչ Լուի վան Գալի հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։ Ըստ Բարխուանի՝ նա չափազանց շատ պահանջներ էր ներկայացնում ֆուտբոլիստներին։ «Ատլետիկոյի» կազմում խաղացողն անցկացրել է 3 հաջող մրցաշրջան, չնայած այն հանգամանքին, որ 85 հանդիպումներում ստացել է 33 դեղին քարտ։
Կարիերան հավաքականում
1994 թվականի փետրվարի 9-ին Սերխին նշել է իր նորամուտը Իսպանիայի ազգային հավաքականում՝ մասնակցելով Լեհաստանի հավաքականի հետ ընկերական խաղին։
Բարխուանը մասնակցել է Եվրոպայի երկու և աշխարհի երկու առաջնությունների։ Ընդհանուր առմամբ Իսպանիայի հավաքականի կազմում նա անցկացրել է 56 հանդիպում, որոնցում խփել է 1 գնդակ։
Գոլերն ու խաղերն Իսպանիայի հավաքականում
Ընդհանուր՝ 50 խաղ, 1 գոլ, 30 հաղթանակ, 20 ոչ-ոքի, 6 պարտություն
ըստ 2013 փետրվարի 13-ի տվյալների
Մարզչական կարիերա
Մարզական կարիերայի ավարտից հետո Սերխին սկսել է աշխատել «Բարսելոնայի» երիտասարդական թիմի հետ, իսկ 2012-2014 թվականներին ղեկավարել է «Ռեկեատիվոն»։ 2015 թվականի Ապրիլի 6-ից գլխավորել է «Ալմերիան» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Իսպանացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ
Յալթայի նավահանգիստ
Յալթայի նավահանգիստ (Ялтинский порт), ծովային առևտրային նավահանգիստ Ղրիմի հարավային ափին, Սև ծովի Յալթայի ծոցում։
Յալթայի կենտրոնում գտնվում է ուղևորային համալիրը, դեպի արևելք՝ Օտրադոյեում, գտնվում է բեռնաուղևորատար համալիրը։ Յալթայի նավահանգստին պատկանող նավահանգստային կայանները և ուղևորների տեղափոխման նավամատույցները տեղակայված են նաև Ղրիմի մյուս բնակավայրերում՝ Ֆորոս, Սիմեիզ, Ալուպկա, Միսխոր, «Ծիծեռնակի բույն», Ոսկի լողափ, Լիվադիա, Ինտուրիստ, Նիկիտայի բուսաբանական այգի, «Դոնբաս» առողջարան, Մորիս Թորեզի անվան առողջարան, Գուրզուֆ, Պարտենիտ, Բանվորական անկյուն, Ալուշտա, Մալորեչենսկոյե, Ռիբաչիե, Մորսկոյե, Սուդակ։
Գործունեություն
Նավահանգիստն իրականացնում է ուղևորների տեղափոխություն Ղրիմի հարավյին ափի բնակավայրերի միջև, նավամատույցում և խարսխակայանում ընդունում է ճամփորդային նավերը։ Նավահանգստային նավատորմի նավերը, զբոսանավակները խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղափոխում էին տարեկան մինչև 6 միլիոն ուղևոր, այժմ՝ մինչև 1,5 միլիոն ։
Պատմություն
Բնակավայրը և նավահանգիստը ժամանակակից Յալթայի տարածքում գոյություն ունեին վաղուց, սակայն փաստագրվել է, որ 1833 թվականի օգոստոսի 14-ին Սուրբ Հովհանի (Կիլսե Բուրուն) հրվանդանում դրվել է ծովապատնեշի հիմքի առաջին քարը։ Միջոցառումը տեղի է ունեցել հանրության հոծ զանգվածի ներկայությամբ։ Ներկա է եղել անձամբ Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովը կնոջ հետ։ Հետևաբար Յալթա նավահանգստի աշխատակիցները հենց այդ օրն են համարում իրենց տոնը ։
Նավահանգստի շինարարությունն ավարտվել է 1837 թվականին, սակայն մեկ տարի անց ալիքները ոչնչացրել են ծովապատնեշը ։
Ավելի քան կես դար Յալթան մնացել է առանց հուսալի նավամատույցի։ Միայն 1889 թվականին սկսվել է բարձր ալեբեկիչ եզրապատով և ալիքները մարող լիցքով նոր մեծ ծովապատնեշի կառուցումը։ Շինարարությունը տևել է երեք տարի։ Աշխատանքների ղեկավարներից մեկը հայտնի ճարտարագետ Ա. Լ. Բերտիե-Դելագարդն էր։ Այդ ծովապատնեշը գոյություն ունի մինչ օրս ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Սև ծովի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Յալթայի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:1833 հիմնադրումներ
Դասն
Դասն (նաև՝ Բեդ-Դասան, Դասան, Դասընտրե), գավառ (երկրամաս) Մեծ Հայքում, Նոր Շիրականի բդեշխության Մարաց աշխարհում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոր Շիրական Կատեգորիա:Նոր Շիրականի գավառներ
Աքսեվինտիկ
Պատմություն
Թուրքերի ձեռքով ավերվել ու ամայացել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակիչ
XX դարի սկզբին ուներ 260 հայ բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դելֆին Վեսպիզե
Դելֆին Վեսպիզե (Delphine Wespiser, ), ֆրանսիացի ֆոտոմոդել, 2012 թվականին դարձել է «Միսս Ֆրանսիա» մրցույթի հաղթող։ Նախկինում հաղթել է «Միսս Վերին Հռենոս 2011» և «Միսս Էլզաս 2011» մրցույթները։
Կենսագրություն
Դելֆինը ծնունդով Վերին Հռենոս դեպարտամենտի Մագստատ լե Բա կոմունայից է։ Նրա հայրը մասնագիտությամբ ճարտարապետ է, իսկ մայրը՝ լաբորանտ։ Ունի ավագ եղբայր։ Սովորել է Էլզասի դպրոցում, իսկ 2010 թվականին ավարտել տնտեսագիտության ուղղությամբ Դոն Բոսկո մասնավոր լիցեյը։ Ընդունվել է Վերին Էլզասի համալսարանի Կոլմարի տեխնոլոգիական ինստիտուտի միջազգային գործարարության և մենեջմենթի ֆակուլտետ։ 2011 թվականին Կինգերսհայմում մասնակցել է «Միսս Էլզաս» մրցույթին, որտեղ զբաղեցնել է առաջին հորիզոնականը։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Դելֆինը 19 տարեկանում հաղթել է «Միսս Ֆրանսիա 2012» մրցույթը՝ հավաքելով հեռուստադիտողների ձայների 32,3%-ը։ Մրցույթի եզրափակիչը Բրեստում։
Դելֆինը համագործակցում է տարբեր հասարակական կազմակերպությունների հետ, որոնց թվում առանձնացվում են «Կյանքի քարավան» (La Caravane de la vie, դոնորական կազմակերպություն) և l'APAMAD (Association pour le maintien à domicile des personnes âgées — Ассоциация по уходу на дому за пожилыми людьми) կազմակերպությունները։ Հայտնի է որպես կենդանիների և Կենդանիների պաշտպանության միջազգային ֆոնդի իրավապաշտպան, որի արդյունքում դարձել է բուսակեր։ Մանուկ տարիքում, ինչպես փաստում է ինքը, շատ է ցանկացել անասնաբույժ, սակայն մաթեմատիկայի ցածր գնահատականները նրան հնարավորություն չեն տվել ընդունվել բժշկական համալսարան ։
Բացի ֆրանսերենից (էլզասի բարբառ), տիրապետում է նաև անգլերենի և գերմաներենի ։ Դրա հետ զուգահեռ ուսումնասիրում է նաև ֆրանսերենի մյուս բարբառները ։
2013 թվականից Դելֆինը նկարահանվում է «Ֆորտ Բոյար» հեռուստախաղում։ Մարմնավորում է Դատավոր Բլանշի դերը, իսկ 2015 թվականից նաև՝ դատավոր Ռուժի։ Բլանշը կազմակերպում է մրցություններ այն խաղացողների համար, որոնք խաղի ընթացքում բանտարկվել են։ Բացի այդ, 2012 թվականին թիմերից մեկի կազմում մասնակցել է հեռուստախաղին։ 2015 թվականից Ռուժի կերպարում անց է կացնում մրցություններ թիմերի մասնակիցների համար՝ հաղթելու դեպքում տալով նրանց բանալիներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասանուհիներ
(8698) Բերտիլպետերսոն
(8698) Բերտիլպետերսոն (Bertilpettersson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 19-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,846607 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6858 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0074 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1754,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205217 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:UESAC ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զեմո Վիլդա
Զեմո Վիլդա (ზემო ვილდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1520 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 45 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
Ես կին չե՞մ (գիրք)
Ես կին չե՞մ։ Սև կանայք և ֆեմինիզմը (Ain't I a Woman? Black Women and Feminism), Բել Հուքսի 1981 թվականին գրված գիրքը, որը վերնագրված է Սոջորներ Թրութի «Ես կին չե՞մ» ելույթից հետո։ Հուքսը ուսումնասիրում է ռասիզմի և սեքսիզմի ազդեցությունը սևամորթ կանանց, քաղաքացիական իրավունքների շարժման և ֆեմինիստական շարժումների վրա՝ ակտիվ ընտրական իրավունքի շարժումից մինչև 1970-ականները։ Նա պնդում է, որ սեքսիզմի և ռասիզմի սերտաճումը ստրկության ժամանակ նպաստել է, որ ամերիկյան հասարակության ցանկացած խմբի սևամորթ կանայք գտնվեն ամենացածր կարգավիճակում և վատթարագույն պայմաններում։ Սպիտակամորթ կին աբոլիցիոնիստները և ընտրական իրավունքը պաշտպանողները հաճախ ավելի հարմարավետ էին վերաբերվում սևամորթ տղամարդիկ աբոլիցիոնիստներին, ինչպիսիք են Ֆրեդերիկ Դուգլասը, մինչդեռ հարավային սեգրեգացիոնիստները և սևամորթ կանանց անառակության և անբարոյականության կարծրատիպերը բողոքի ցույցեր էին առաջացնում, երբ խոսում էին սևամորթ կանայք։ Հուքսը նշում է, որ այս սպիտակամորթ կին բարեփոխիչները ավելի շատ մտահոգված էին սպիտակամորթ բարոյականությամբ, քան այն պայմաններով, որոնք այս բարքերն առաջ էին բերել սևամորթ ամերիկացիների համար ։
Միևնույն ժամանակ, նա ասում է, որ «ֆեմինիստական շարժումը», որը հիմնականում սպիտակամորթների միջին և վերին դասի միտքն է, չի արտահայտել աղքատ և ոչ սպիտակամորթ կանանց կարիքները՝ այդպիսով ամրապնդելով սեքսիզմը, ռասիզմը և դասակարգային խտրականություն։ Նա ենթադրում է, որ սա բացատրում է 1970-ականներին ֆեմինիստական շարժմանը մասնակցած սևամորթ կանանց ցածր թիվը՝ մատնանշելով Լուի Հարիսի՝ 1972 թվականին Philip Morris-ի համար կատարած Վիրջինիա Սլիմսի հարցումը, որը ցույց է տվել, որ սևամորթ կանանց 62 տոկոսը սատարում է «կանանց կարգավիճակը փոխելու ջանքերին»։ 67 տոկոսը «համակրեց կանանց իրավունքների շարժմանը», համեմատած սպիտակամորթ կանանց 45 և 35 տոկոսի (Սթայնեմ, 1972 թվական)։
Ընդունելություն
Աշխատանքը հանգեցրել է որոշ քննադատությունների նրա վերաբերյալ, որ այն. «անպատմական է, ոչ գիտական (շատ բողոքներ կային տողատակերի բացակայության վերաբերյալ) և հոմոֆոբ» ։ Նա չի տրամադրում մատենագիտություն իր ստեղծագործություններից որևէ մեկի համար, ինչը դժվարացնում է խմբագիրներին և հրատարակություններին վերաբերող տեղեկություններ գտնելը իր աշխատանքի «նշումներ» բաժնում նշված հատվածների համար ։  «Տեսությունը որպես ազատագրման պրակտիկա» հոդվածում Հուքսը բացատրում է, որ իր ավանդական ակադեմիական ձևաչափի բացակայությունը «մոտիվացված էր ներառական լինելու, հնարավորինս շատ ընթերցողների հասնելու ցանկությամբ, որքան հնարավոր է շատ տարբեր վայրերում» ։
Հուքսի «''Հիշեցված հափշտակություն. գրողը աշխատավայրում»'' գրքի գրախոսության մեջ Նիկոլ Աբրահամը քննադատում է Հուքսի ոչ ավանդական ձևաչափի ռացիոնալացումը։ Աբրահամն առաջարկում է, որ եթե իր գրածում տողատակեր և մատենագիտական տեղեկատվություն չտրամադրելու իր հիմնավորումն այն է, որ դա կօգնի իրեն հասնել ավելի լայն, հավանաբար ավելի քիչ ակադեմիական լսարանի, Հուքսը կա՛մ ենթադրում է, որ միջին մարդը շահագրգռված չէ հետապնդել իր աղբյուրներն ու գաղափարները, կա՛մ ենթադրում է, որ նրա ընթերցողները չափազանց ծույլ են կամ անմիտ են պատշաճ վերջնագրերի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրականություն Կատեգորիա:Ֆեմինիստական գրքեր
Թրիենչե Օստերհոյս
Կաթրիենչե (Թրիենչե) Ջուդիթ Օստերհոյս (Judith Katrijntje «Trijntje» Oosterhuis,, ), հոլանդացի փոփ երգչուհի է, ով ներկայացրել է Նիդեռլանդները Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում "Walk along" (Քայլել երկայնքով) երգով ։
Կյանքը և կարիերան
Ջուդիթ Կաթրիենչե Օստերհոյսը ծնվել է 1973 թվականի փետրվարի 5-ին Ամստերդամում՝ Նիդերլանդներում։ Նրա հայրը նշանավոր աստվածաբան, կաթոլիկ եկեղեցու քահանա Հուբ Օստերհոյսն է, իսկ մայրը՝ ճանաչված ջութակահարուհի Ժոզեֆին Մելիեֆը։
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս, ամերիկացի թենիսի մարզիչ, Վենուս և Սերենա Ուիլյամսների հայրը։
Թրիենչե Օստերհոյս
Կյանքը և կարիերան
1990 թվականին նա իր եղբոր հետ հիմնադրեց "Total Touch" բենդը և 1991-ին նրանք մասնակցեցին հոլանդական սիրողական երաժշտական մրցույթներից մեկին և հաղթեցին ։ Թրիենչեն հնարավորություն ստացավ շրջագայել ճանաչված հոլանդացի երաժիշտ Քենդի Դաֆլերի հետ և համագործակցել վերջինիս հետ իր "Big Girls" (Մեծ աղջիկներ) ալբոմի ձայնագրման ընթացքում։
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Վաղ կյանք
Ուիլիամսը հինգ երեխաներից ամենամեծն էր և Ջուլիա Մեյ Մետկալֆի (մահացել է 1985 թվականին) և Լուիզիանայի ( Շրիվպորտ) բնակիչ Ռիչարդ Դով Ուիլիամս միակ որդին։ Նրա կրտսեր քույրերն են Փեթը, Բարբարան, Փեննին և Ֆեյը ։ Որոշ ժամանակ ընտանիքը բնակվել է Արևելյան 79-րդ փողոցում՝ երկաթգծի մոտ ։
Թրիենչե Օստերհոյս
Կյանքը և կարիերան
"Total Touch"-ը իր առաջին Total Touch ալբոմը թողարկեց 1996-ին։ Նրանց առաջին սինգլը՝ "Touch Me There" (Դիպչի՛ր ինձ այնտեղ)-ը, դարձավ ամառային հիթ և հնչեց մի շարք հոլանդական չարթերում։ 1998-ին նրանք թողարկեցին իրենց երկրորդ ալբոմը, որը կոչվում էր "This Way" (Այս ճանապարհը)։ Այն բավականին հաջողված էր, չնայած որ չունեցավ միջազգային ճանաչում։ 1999-ին Թրիենչեն միայնակ ներկայացրեց Սթիվի Ուանդերի կատարումները իր կենդանի վերատադրմամբ՝ ալբոմի տեսքով։ 2001-ին խումբը դադարեց գոյություն ունենալ։ Նրա եղբայրը փորձեց ավելի կենտրոնանալ երաժշտական պրոդյուսերության և երգահանության վրա, իսկ ինքը սկսեց իր սոլո կարիերան։
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Թենիսի մարզում
Ռիչարդի հետ թենիսի դասերն անցկացրել է «Հին Վիսկի» անունով հայտնի մեկը։ Վիրջինիա Ռուզիչին հեռուստացույցով խաղալիս տեսնելիս՝ Ռիչարդը որոշել է, որ իր ապագա դուստրերը թենիսի պրոֆեսիոնալներ են դառնալու ։ Ուիլիամսն ասել է, որ գրել է 85 էջանոց ծրագիր և սկսել դասեր տալ Վենուսին և Սերենային, երբ նրանք չորսուկես տարեկան էին։ Նրանց տանում էր թենիսի հանրային կորտեր ։ Ավելի ուշ նա հավելել է, որ զգում էր՝ նրանց շատ վաղ տարիքում է տարել դասերի, և որ վեց տարեկանում տանելը ավելի ճիշտ կլիներ ։ Շուտով Ռիչարդը նրանց գրանցել է Շրիվպորտի թենիսի մրցաշարերին։ 1995 թվականին Ուիլիամսը նրանց հանեց թենիսի ակադեմիայից և ինքը մարզեց նրանց ։
Թրիենչե Օստերհոյս
Կյանքը և կարիերան
2003 թվականին Թրիենչեն թողարկեց իր առաջին սոլո ալբոմը, որը կոչվում էր հենց այդպես "Trijntje Oosterhuis" (Թրիենչե Օստերհոյս)։ Այս ալբոմը հիմնականում բաղկացած էր բալլադներից և ունեցավ բավականին մեծ հաջողություններ։ Թրիենչեն ավելի շատ հակված էր դեպի [ջազ] բալլադները, այդ իսկ պատճառով նա սկսեց համագործակցել Blue Note Records-ի հետ և թողարկեց նոր կենդանի ալբոմ, որտեղ երգչուհին վերատադրել էր Ջորջ Գերշվինի և Բիլի Հոլիդեյի երգերը։ Ալբոմը արժանացավ քննադատների հավանությանը և Թրիենչեն վերջնականապես հայտնի դարձավ նաև իր հայրենիքից դուրս։ Նրա երկրորդ ջազ ալբոմը թողարկվեց 2006 թվականին, որը կոչվում էր "The Look Of Love" (Սիրո տեսքը) ։ Այս ալբոմի թողարկման շրջանակներում նա սկսեց համակործակցել նշանավոր երաժիշտ Բըրթ Բաքերակի հետ, ով նույնպես իր դերակատարումը ունեցավ երգչուհու ալբոմի մեջ։ Ալբոմը այնքան հաջոված էր, որ թողարկվեց ավելի քան 70,000 օրինակ ։ 2006 թվականի դեկտեմբերին Թրիենչեն շրջագայեց «Մեթրոպոլ» նվագախմբի հետ երգելով Բըրթ Բաքերակի և տարբեր ամանորյա երգեր ։ 2007 թվականին նա թողարկեց իր և ճանաչված երաժշտի երկրորդ ալբոմը, որը կոչվում էր "Who'll Speak For Love" (Ով կխոսի սիրո մասին), իսկ 2008-ին նա ներկայացրեց կիթառահար Լեոնարդո Ամուեդոյի հետ իր ունեցած համերգի աուդիո և վիդեո տարբերակները։
2009 թվականին և 2010 թվականին նրա "What the World Needs Now" (Ինչ է պահանջում աշխարհը հիմա) երգը բրազիլական «Սերը կյանք է» հեռուսատսերիալի սաունդթրեքն էր։
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Թենիսի մարզում
Սերենան հաղթել է ԱՄՆ բաց առաջնությունը 1999 թվականին, Վինուսը հաղթել է Լինդսեյ Դևենպորտին և նվաճել Ուիմբլդոնի տիտղոսը 2000 թվականին։ Այդ հաղթանակից հետո Ռիչարդը բղավել է «Straight Outta Compton!»՝ հղում անելով N.W.A-ի երգին, որը հիմնված է Կալիֆորնիայի Քոմփթոն քաղաքում, Լոս Անջելեսի նույն տարածքում, որտեղ ընտանիքը ժամանակին բնակվել է ։ Նա ցատկեց NBC-ի հեռարձակման տաղավարի վրայով՝ անակնկալ կերպով բռնելով Քրիս Էվերտին և հաղթական պար կատարելով։ Էվերտն ասել է, որ հեռարձակողները «կարծում էին, թե տանիքն իջնում է» ։
Թրիենչե Օստերհոյս
Կյանքը և կարիերան
2011 թվականին Օստերհոյսը թողարկեց իր հերթական ալբոմը, որը կոչվում էր "Sundays in New York" (Կիրակիները Նյու Յորքում)։ 2012 թվականին նա սկսեց համագործակցել հոլանդացի երգչուհի Անուկի հետ, ով ներկայացրել էր Նիդերլանդները Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։ Իր նոր ձայնասկավառակի բոլոր երգերը գրվել էր հենց Անուկի կողմից։ Այն կոչվում էր "Wrecks We Adore" (Ավերակներ, որենք մենք պաշտում ենք)։ 2012 թվականից Օստերհոյսը սկսեց, որպես ժյուրի հանդես գալ հոլանդական The Voice (Ձայնը) նախագծում։
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Անձնական կյանք
Ուիլիամսն ամուսնացած է եղել երեք անգամ։
Թրիենչե Օստերհոյս
Կյանքը և կարիերան
2014 թվականի նոյեմբերի 10-ին հայտարավեց, որ Նիդերլանդները Վիեննայում կայանալիք Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում ներկայացնելու է Թրիենչեն։ Ավելի ուշ՝ դեկտեմբերին, ներկայացվեց նաև երգը, որը կոչվում է "Walk along" (Քայլել երկայնքով) և գրվել է Անուկի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթի մասնակիցներ Կատեգորիա:Հոլանդացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ
Ռիչարդ Դով Ուիլիամս
Անձնական կյանք
Կալիֆորնիա տեղափոխվելուց հետո նա ծանոթացել է Բեթի Ջոնսոնի հետ։ Նրանք ամուսնացել են 1965 թվականին և նախքան 1973 թվականի ամուսնալուծությունը ունեցել են հինգ երեխա (երեք որդի և երկու դուստր) ՝ Սաբրինան, Ռիչարդ 3-րդը, Ռոնները, Ռելուսը և Ռենիկան, որը նույնպես մեծացել էր Բեթիի մյուս աղջկա՝ Կատրինայի հետ ։
1979 թվականին Ուիլիամսը հանդիպել է Օրասեն Բրենդի Փրայսին (թենիսի մարզիչ), ով իր նախկին ամուսնուց ուներ երեք դուստր։ Նրանք ամուսնացել են 1980 թվականին։ Ուիլյամսն ու Փրայսը ունեցել են երկու դուստր՝ Վենուսը (հունիսի 17, 1980 թվական) և Սերենան (սեպտեմբերի 26, 1981 թվական)։ Ընտանիքը բնակվել է Կալիֆորնիայի Քոմփթոն քաղաքում։ Ռիչարդն ու Օրասենեն ամուսնալուծվել են 2002 թվականին։
Ռիչարդը հանդիպել է մթերային խանութի սեփականատեր Լակեյշա Խուանիտա Գրեհեմի հետ, ով Վենուսիս մեկ տարով մեծ էր։ 2010 թվականին Ռիչարդն ու Լակեյշան ամուսնացել են ։ Նրանք ունեն որդի ։ Զույգն ամուսնալուծվել է 2017 թվականին ։
2016 թվականի հուլիսին Ուիլիամսը կաթված է ստացել։ Լեյքիշա Ուիլիամսը՝ նրա կինը, այն ժամանակ հայտարարել է, որ նրա վիճակը կայուն է ։ Սակայն հետագայում նա կրկին կաթված է ստացել ։
Հայտնի մշակույթում
Ռիչարդ Ուիլիամսի «Քինգ Ռիչարդ» կենսագրական ֆիլմը, որի գլխավոր դերում Ուիլ Սմիթին է, թողարկվել է 2021 թվականի նոյեմբերի 19-ին Warner Bros.- ի էկրաններին, ցուցադրվել HBO MAX- ում ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ռեյնալդո Մարկուս Գրինն է, սցենարիստ՝ Զաք Բեյլինը։
Սմիթն արժանացել է քննադատների գնահատանքին իր կատարման համար և առաջադրվել Օսկար մրցանակի լավագույն գլխավոր դերակատարի համար, մինչդեռ ֆիլմն ինքնին առաջադրվեց Օսկար մրցանակի լավագույն ֆիլմի համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրող անձինք
1985
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Էդվարդ Մոզեր
Էդվարդ Ինգյալդ Մոզեր (Edvard Ingjald Moser,, Նորվեգիա), նորվեգացի հոգեբան և նյարդաբան, Մյունխենի մոտակայքում գտնվող Max Planck Institute for Neurobiology-ի գիտական անդամ ։ 2014 թվականին Մոզերն իր կնոջ` Մեյ-Բրիթ Մոզերի և մենթոր Ջոն Օ'Կիֆի հետ միասին արժանացել է Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի գլխուղեղում տարածության մեջ կողմնորոշվելու բջիջների համակարգի բացահայտման համար ։