cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռուդոլֆ Բալտայսվիլկս
Կենսագրություն
Մահացել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 1-ին։ Թաղված է Պրաուլիենի գերեզմանատանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ դերասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Լատիշ ռեժիսորներ
Բոսանսկի Պետրովաց (այլ կիրառումներ)
Բոսանսկի Պետրովաց կարող է վերաբերվել.
Կոնստանտին Լազարև
Կոնստանտին Արկադիի Լազարև, խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր։
1920 թվականին կամավոր մտել է 11-րդ կարմիր բանակի շարքերը։ Ավարտել է Լենինգրադի ռազմահաղորդակցությունների դպրոցը (1926), Մ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան (1941), Վորոշիլովի անվան ռազմակադեմիային կից բարձրագույն ակադեմիական դասընթացները (1950)։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է որպես Արևմտյան ռազմաճակատի 21-րդ առանձին երկաթուղային բրիգադի շտաբի պետ, 226-րդ առանձին կուրսանտական հրաձգային բրիգադի հրամանատար 278-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար։ Հետպատերազմական տարիներին (1945-1956) ծառայել է Հեռավոր արևելյան և Միջին ասիական ռազմական շրջաններում 1956-1959 թվականին եղել է Լենինգրադի Սուվորովյան զինվորական ուսումնարանի պետ։
Պարգևատրվել է Լենինի, Կարմիր դրոշի 3, Կարմիր աստղի 2 շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեներալներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Ժողովածու (612)
Ժողովածու (612), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 612 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ և 17-րդ դարերում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.5×12.5 և 20×13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 132 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգիր, նոտրգրով։ Կազմը` կաշի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(4408) Զլատա Կորունա
(4408) Զլատա Կորունա (Zlata Koruna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,322266 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,077 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5676 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1292,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,278507 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,36° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կաբախ գիրիշ
Կաբախ գիրիշ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ունիեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Սվերդլովո (ավան, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)
Սվերդլովո (Свердлове), ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սվերդլովո ավանում բնակվում էր 273 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Բոլնիսի արձանագրություններ
Բոլնիսի արձանագրություններ (ბოლნისის წარწერები), հին վրացական ասոմթավրուլի գրով մակագրված արձանագրություններ, որոնք հայտնաբերվել են Բոլնիսի վանքից (գտնվում է Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզում) և թվագրվում են 5-րդ դարի վերջին՝ 494 թվականին ։
Բոլնիսի քարակերտ արձանագրությունները պատմամշակութային կարևոր հուշարձաններ են, որոնք մեզ են հասել միջնադարյան Վիրքից։ Ներկայումս պահվում են Վրաստանի Սիմոն Ջանաշիայի անվան պատմության թանգարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ Կատեգորիա:Վրացերեն արձանագրություններ Կատեգորիա:Վրացերեն
Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014 (խումբ A)
Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014 (խումբ A), A խմբում ընդգրկված թիմերը որոշվելեն 2014 թ. փետրվարի 3-ին Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքի Կատալոնյան երաժշտության պալատում կայացած վիճակահանության արդյունքում ։ Խմբում ընդգրկվել են Բրազիլիայի, Եգիպտոսի, Իրանի, Իսպանիայի, Սերբիայի և Ֆրանսիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականները։ Խաղերն անցկացվել են 2014 թվականի օգոստոսի 30-ից սեպտեմբերի 4-ը Իսպանիայի Գրանադա քաղաքի «Palacio Municipal de Deportes de Granada»-ում։ 4 լավագույն թիմերը հնարավորություն են ստացել խաղալու եզրափակիչ փուլում։
Եգիպտոս — Սերբիա
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը առաջինն էր Եգիպտոսի և Սերբիայի միջև
Ֆրանսիա — Բրազիլիա
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը հինգերորդն էր Ֆրանսիայի և Բրազիլիայի միջև. Բրազիլիան հաղթել է 3 խաղերում, Ֆրանսիան կարողացել է հաղթել 1986 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ
Իրան — Իսպանիա
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը առաջինն էր Իրանի և Իսպանիայի միջև
Սերբիա — Ֆրանսիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը առաջինն էր Սերբիայի և Ֆրանսիայի միջև։ Թիմերը 2 անգամ հանդիպել էին Եվրոպայի առաջնությունների ժամանակ. 2011 թ. հաղթել էր Ֆրանսիան, 2013 թ.՝ Սերբիան
Բրազիլիա — Իրան
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Բրազիլիայի և Իրանի միջև։ 2010 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ հաղթել էր Բրազիլիայի հավաքականը
Իրան — Սերբիա
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը առաջինն էր Իրանի և Սերբիայի միջև
Ֆրանսիա — Եգիպտոս
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Ֆրանսիայի և Եգիպտոսի միջև։ 1950 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ կարողացել է հաղթել Ֆրանսիայի հավաքականը։ 1984 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ նույնպես հաղթել է Ֆրանսիան
Բրազիլիա — Իսպանիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը ութերորդն էր Բրազիլիայի և Իսպանիայի միջև. 6 հանդիպումներում կարողացել է հաղթել Իսպանիայի հավաքականը։ 1986 թ. աշխարհի առաջնության և 2012 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ կարողացել է հաղթել Բրազիլիայի հավաքականը
Եգիպտոս — Իրան
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը առաջինն էր Եգիպտոսի և Իրանի միջև
Սերբիա — Բրազիլիա
Պաշտոնական մրցաշարերում այս հանդիպումը առաջինն էր Սերբիայի և Բրազիլիայի միջև
Իսպանիա — Ֆրանսիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երրորդն էր Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև. թիմերը կարողացել են տանել մեկական հաղթանակ։ Ֆրանսիայի հավաքականը կարողացել է հաղթել 2013 թ. Եվրոպայի առաջնության կիսաեզրափակչում
Բրազիլիա — Եգիպտոս
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Բրազիլիայի և Եգիպտոսի միջև. 1950 թ. աշխարհի առաջնության ժամանակ կարողացել էր հաղթել Բրազիլիայի հավաքականը։ 1988 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ նույնպես հաղթել էր Բրազիլիան
Իրան — Ֆրանսիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը առաջինն էր Իրանի և Ֆրանսիայի միջև։ Պաշտոնական մրցաշարերում թիմերը հանդիպել են 1948 թ. Օլիմպիական խաղերի ժամանակ. հաղթել է Ֆրանսիայի հավաքականը
Սերբիա — Իսպանիա
Աշխարհի առաջնություններում այս հանդիպումը երկրորդն էր Սերբիայի և Իսպանիայի միջև։ Պաշտոնական մրցաշարերում թիմերը հանդիպել են 2013 թ. Եվրոպայի առաջնության ժամանակ. հաղթել է Իսպանիայի հավաքականը
Հղումներ
Կատեգորիա:2014 բասկետբոլում Կատեգորիա:Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 2014
Պավլովսկ (գյուղ, Մեգինո-Կանգալասկի ուլուս)
Պավլովսկ (Павловск, Павловскай (Нөөрүктээйи)), գյուղ Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Մեգինո-Կանգալասկի ուլուսի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2004 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Մեգինո-Կանգալասկի ուլուսի բնակավայրեր
Մալաշևցի (գյուղ, Խմելնիցկիի շրջան)
Մալաշևցի (Малашівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալաշևցի գյուղում բնակվում էր 582 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11,23 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 51,83 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1594 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Զապադնի (գյուղ, Բլագովարսկի շրջան)
Զապադնի (Западный, Западный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 287 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1900 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արդար Դավիթ
Արդար Դավիթ, բլուր Արմավիրի մարզում, Վաղարշապատի տարածաշրջանում, Այգեշատ գյուղի արևելյան եզրին։ Բարձրությունը 1025,4 մ է ։
Անվանում
Կարճ ժամանակում արդար ու սուրբ մարդու անուն է վաստակում։
Էջմիածնի աշակերտներից և գյուղի բնակիչներից մի քանիսը անհայտանում են։ Մի անգամ էլ, երբ Արդար Դավիթը սովորականի պես աղոթելիս է լինում տաճարում, լուսարարը նրա վերարկուի թիկունքին կարդում է հետևյալ մակագրությունը. «Ես այստեղ եմ»։ Պարզվում է, որ «արդար» կոչված այս մարդը որսալով մանուկներին, տարել է իր այրը և մորթել ու կերել։
Դավիթին հրավիրելով մի սենյակ զբաղեցնում են, իսկ ուղարկված մարդիկ գնում են բերում են կենդանի մնացածին և շատ մարդկային ոսկորներ։ Դավիթին քարկոծում են։ Դրանից հետո քարանձավը կոչվում է Արդար Դավթի անունով, իսկ կեղծ արդարներին էլ ասում են «Արդար Դավիթ»   ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի բլուրներ Կատեգորիա:Բլուրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի լեռնագրություն
Իսետ (թագուհի)
Իսետ (Iset կամ Իսիս, ), եգիպտական տասնութերորդ արքայատոհմի թագուհի, որն անվանվել է Իսիդա աստվածուհու պատվին։ Եղել է Թութմոս II փարավոնի երկրորդական կինը կամ հարճը ։
Կենսագրություն
Չնայած վերոնշյալ վերջին դեպքում Իսետը հիշատակվել է որպես մեծ թագուհի, Թութմոս II-ի գահակալության ընթացքում Հատշեպսուտն է համարվել մեծ թագուհին։ Թութմոս II-ը մահացել է մ․թ․ա․ 1479 թվականին, իսկ նրա մահից հետո Հատշեպսուտը դարձել է փոքրիկ արքա Թութմոս III-ի ռեգենտը․ մեծանալով՝ վերջինս դարձել է եգիպտական բանակների գլխավոր հրամանատարը։ Հատշեպսուտը որպես փարավոն կառավարել է մինչև մ․թ․ա․ 1458 թվականին իր մահը, որից հետո համառեգենտ Թութմոս III-ը փարավոն է դարձել։ Այդ ժամանակ Իսետն ստացել է «արքայամայր» տիտղոսը, քանի որ նրա որդին փարավոն էր դարձել ։
Այն ժամանակ, երբ Թութմոս III-ը փարավոն է դարձել, Հատշեպսուտի և Թութմոս II-ի դուստր Նեֆրուրան եղել է « աստծո կինը »։ Նա այս պաշտոնում ծառայել է իր մոր՝ որպես փարավոն կառավարման ողջ ընթացքում։ Հնարավոր է, որ Նեֆրուրան ամուսնացած լինի Թութմոս III-ի հետ, բայց այս ամուսնության միակ ապացույցը Սաթիա թագուհուն պատկերող մի ստելա է, որի անունը կարող էր փորագրված լինել մեկ այլ թագուհու անվան վրա։ Մեծ թագուհի Մերիտրա-Հատշեպսուտն էլ դարձել է հաջորդ գահաժառանգի մայրը։
Իսետի որդի Թութմոս III-ն իր մորը մի քանի անգամ պատկերել է արքաների հովտում գտնվող իր դամբարանում։ KV34 դամբարանի սյուներից մեկի վրա կան թագավորի պատկերները ընտանիքի մի քանի կին անդամների հետ։ Նրա մայրը՝ թագուհի Իսետը, պատկերված է աչքի ընկնող ձևով։
Իսետ թագուհին նավակի մեջ պատկերված է իր որդու հետևում։ Նրան անվանել են «արքայամայր Իսիս»։ Նավակի ներքևի տողում Թումոս III-ը պատկերված է իր մորը խորհրդանշող ծառին մոտենալիս։ Արքայի հետևում իր երեք կանայք են՝ թագուհիներ Մերիտրան, Սաթիան, Նեբտուն ու արքայադուստր Նեֆերտարին։
Հստակ չէ, արդյոք Իսետը եղել է Թութմոս II-ի երկրորդական կինը, թե հարճը ։ Նա նաև ստացել է «աստծո կին» տիտղոսը, բայց հավանաբար՝ միայն հետմահու ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Եգիպտոսի թագուհիներ Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի մարդիկ Կատեգորիա:Թագավորներ Կատեգորիա:Հին Եգիպտոս
Մորեն
Մորեն (ֆրանս․ moraine), սառցադաշտի տեղափոխած կամ կուտակած չտեսակավորված։ Տարբերում են շարժվող կամ շարժուն և նստվածքային մորեններ։ Շարժվող մորենները լինում են մակերևութային, ներքին և հատակային։ Մակերևութային մորենը գոյանում է հովտի ժայռոտ լանջերից սառցադաշտի մակերևույթին թափված բեկորային նյութից, ներքին մորեն՝ ձնահյուսերի հետ թափված, սառցի մեջ խրված բեկորներից, ինչպես նաև մակերևութային ու հատակային մորեններից։ Հատակային մորենը հատակից պոկված բեկորային նյութ է՝ պարփակված սառցի մերձհատակային շերտերում։ Նստվածքային մորենը բաղկացած է սառցադաշտի նահանջից մնացած բոլոր տեսակի շարժուն մորենների բեկորային նյութից և մեծ տարածում ունի անթրոպոգենում մայրցամաքային սառույցներով ծածկված շրջաններում։ Երբեմն տարբերում են տեղական (լոկալ) մորեն՝ առաջացած սառցադաշտի տակի արմատական ապարների խառնված, տրորված և ոչ մեծ տարածության վրա տեղափոխված նյութից։ Մորենը առաջացնում է բլրամորենային ռելիեֆ։
Կատեգորիա:Սառցադաշտեր Կատեգորիա:Գեոմորֆոլոգիա Կատեգորիա:Սառցաբանություն
Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)
Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021), Հայաստանի Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման արտահերթ ընտրություններ, որոնք կայացան 2021 թվականի հունիսի 20-ին ։ Ընտրությունները նախատեսված էին 2023 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, սակայն անցկացվեցին ավելի վաղ՝ 2020 թվականի Հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո Հայաստանում տևական քաղաքական ճգնաժամի պատճառով ։ Հիմնական պայքարը Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և քաղաքական ասպարեզ վերադարձաց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի միջև էր։ Այս ընտրություններով Քաղաքացիական պայմագիրը կրկին ստացավ սահմանադրական մեծամասնություն, երկրորդ և երրորդ տեղերը բաժին հասան «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքներին։
Նախապատմություն
2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ լայնածավալ պատերազմ սկսեց Արցախի Հանրապետության դեմ և 44 օր տևած պատերազմի և կապիտուլացիոն ակտի արդյունքում բռնազավթեց Արցախի տարածքների մոտ 75%-ը։ Պատերազմի ավարտից հետո Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի զանգվածային ցույցեր սկսեցին Հայաստանում և մասնավորապես մայրաքաղաք Երևանում։
Ընտրակարգ
Այս ընտրություններում Ազգային ժողովը ձևավորվեց պարզ համամասնական ընտրական համակարգով ։ Թեկնածուները ընտրություններին կարողացան մասնակցել միայն կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների համապետական ցուցակում ընդգրկվելով ։ Ընտրությունների համար Հայաստանը բաժանվեց 13 ընտրատարածքի ։ Պատգամավորի թեկնածուն պետք է լիներ նվազագույնը 25 տարեկան, վերջին 4 տարում ունենա միայն Հայաստանի քաղաքացիություն և մշտապես ապրած լիներ Հայաստանում, ունենա ընտրական իրավունք և տիրապետի հայերենին։ Հայաստանի Սահմանադրության համաձայն, Ազգային ժողովն ընտրվեց 5 տարի ժամկետով և պետք է ունենա առնվազն 101 պատգամավոր ։
Մանդատները բաշխվում են Դոնթի մեթոդով համամասնորեն բոլոր քաղաքական ուժերի մեջ, որոնք հաղթահարել են նվազագույն ձայների պատնեշը (5% կուսակցությունների համար և 7% կուսակցությունների դաշինքների համար)։ Մանդատների բաշխման կարգը ներառում է լրացուցիչ անդամի ընտրակարգ։ Ազգային փոքրամասնությունների համար նախատեսված է առնվազն չորս տեղ խորհրդարանում։
Քարոզարշավ
Մարտ ամսին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սկսեց մարզային այցելություններ, որն ըստ ընդդիմադիրների, ըստ էության քարոզարշավի մեկնարկ էր ։
Հունիսի 11-ին ընտրակաշառք տալու կասկածանքով ձերբակալվել է «Պատիվ ունեմ» դաշինքի թեկնածու, Արմավիրի նախկին քաղաքապետ Ռուբեն Խլղաթյանը ։
Հունիսի 17-ի Նիկոլ Փաշինյանի ամփոփիչ հանրահավաքը Հանրապետության հրապարակում
Հունիսի 17-ին ՔՊ֊ն Փաշինյանի գլխավորությամբ կազմակերպեց 20.000֊անոց հանրահավաք։
2021թ. հունիսի 17-ին կայացած հանրահավաքին քաղաքացիները եղել են մուրճերով, ինչը մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը համարում է վտանգավոր և դատապարտելի։
Ակնհայտ է, որ սա կապված է նախընտրական քարոզարշավի հանդիպումների ժամանակ Վարչապետի պաշտոնակատարի կողմից մուրճի ցուցադրման ու մուրճի հետ կապված պատկերավոր համեմատությունների, ատելության ու վիրավորանքի, սպառնալիքների հռետորաբանության հետ։ Հունիսի 17-ին Հանրապետության հրապարակում կայացած Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության հանարհավաքի ժամանակ, քաղաքացիները եկել էին մուրճերով, տեղի ունեցածը ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակը համարել է խիստ վտանգավոր և դատապարտել է տեղի ունեցածը։ Մարդու իրավունքների պաշտպանի հայտարարության մեջ մասնավորապես նշվում է.
Հունիսի 18-ի Ռոբերտ Քոչարյանի ամփոփիչ հանրահավաքը Հանրապետության հրապարակում
Հունիսի 18֊ին Քոչարյանի <<Հայաստան>> դաշինքը կազմակերպեց 30.000-անոց հանրահավաք։ Վահե Հակոբյանը հայտարարեց,որ մեր հաղթանակին մնացել է 2 օր։
Ռոբերտ Քոչարյանը խոսեց Հայաստանին սպառնացող 4 հիմնական խնդիրների մասին։
Երկրորդը Արցախի ապագան ։
Երրորդը երկրի տնտեսական վիճակն է։
Չորորդը ներքաղաքական ճգնաժամն է և ատելությունը։
Հանրահավաքի վերջում բեմ բարձրացավ Լևոն Քոչարյանի կինը՝ Սիրուշոն և երգով ավարտեց հանրահավաքը։
Կուսակցություններ և դաշինքներ
2021 թվականի հունիսի 20-ի ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցելու համար ԿԸՀ-ում գրանցվել է 22 կուսակցություն և 4 կուսակցությունների դաշինք ։ Հունիսի 8-ին ինքնաբացարկ է ներկայացրել «Հայոց Արծիվներ» կուսակցությունը ։
Ստորև, ներկայացված են ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունների և կուսակցությունների դաշինքների ցանկը ըստ ԿԸՀ-ում կայացած վիճականության արդյունքների հերթականությամբ.
Սոցհարցումներ
Ըստ «Գելլափ ինթերնեշնլ» ընկերության հայաստանյան գրանսենյակի կազմակերպած նախընտրական վերջին՝ 5-րդ հարցման, 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայանալիք արտհերթ խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ուժերը գրանցել են հետևյալ արդյունքը. 1,1%-ը, հարցմանը հրաժարվել է պատասխանել հարցվածների 5,2%-ը, «ոչ մեկին» պատասխանել է հարցվածների 2,7%-ը, դժվարացել է պատասխանել հարցվածների 4,1%-ը։
Նախնական արդյունքները
Ըստ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի հունիսի 21-ի առավոտյան հրապարակած խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունների նախնական արդյունքների, Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն ստանում է 53․92% ձայն կամ 72 մանդատ՝ ստանալով սահմանադրական մեծամասնություն որն առանց ընդդիմադիր ուժերի աջակցության կարող է ընդունել ցանկացած օրենք և սահմանադրական օրենքներում փոփոխություններ կատարել։ Երկրորդ տեղում Ռոբերտ Քոչարյանի ղեկավարած «Հայաստան» դաշինքն է, որ ստացած 21․04% քվեներն ապահովում են 27 մանդատ և Արթուր Վանեցյանի գլխավորած «Պատիվ ունեմ» դաշինքը, որը չի հաղթահարել դաշինքների համար սահմանված 7% պատնեշը, 6 պատգամավորով ներկայացված կլինի ԱԺ-ում քանի որ ըստ օրենսդրական կարգավորումների՝ ԱԺ-ում պարտադիր պետք է ներկայացված լինի քաղաքական 3 ուժ՝ անկախ նրանից՝ երրորդ ուժը հաղթահարում է անցողիկ շեմը։ Փաստացի ԱԺ-ից դուրս մնացին Գագիկ Ծառուկյանի ԲՀԿ-ն և Էդմոն Մարուքյանի ԼՀԿ-ն ։
Արդյունքների բողոքարկումներ
Ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ուժերի մեծամասնությունը չեն ընդում արդյունքները, հայտարարություններում նշվում է, որ գործող իշխանությունը, օգտագործել է վարչական ռեսուրս, նաև ահազանգեր կան բազմաթիվ ընտրատեղամասերում ընտրությունների արդյունքները կեղծվել են, միայն «Հանրապետություն» կուսակցությունը և «Շիրինյան-Բաբաջանյան ժողովրդավարների դաշինքն» է շնորհվորել ՔՊ-ին ։
Խորհրդարան անցած «Հայաստան» դաշինքը պատրաստվում է դիմել ՍԴ, վիճարկելու արդյունքները, իսկ «Հայոց հայրենիք» կուսակցությունը ՍԴ դիմելու է ընտրությունների արդյունքները անվավեր ճանաչելու համար ։
2021 թվականի հուլիսի 17-ին, Սահմանադրական դատարանը որոշեց անփոփոխ թողնել հունիսի 20-ին կայացած ընտրությունների արդյունքները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ ընտրություններ Կատեգորիա:2021 Հայաստանի քաղաքականությունում
Սուրեն Այվազյան (բժիշկ)
Սուրեն Այվազյան, հայազգի բժիշկ։
Ծնվել է 1920 թ․ Ստեփանավանի շրջանի Հայդարբեկ (Սվերդլով) գյուղում։ 1927-1938 թթ. սովորել է Թբիլիսիի միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև ուսումը շարունակել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում, և 1942 թ. գերազանց առաջադիմությամբ ավարտել է այն։ Նույն թվականին անցել է զինվորական ծառայության և մասնակցել Հյուսիսային Կովկասի ռազմաճակատի տարբեր հատվածներում մղվող մարտերին։
1942-1943 թթ. եղել է 106-րդ առանձին լեռնահրաձգային ալպինիստական ջոկատի և 42-րդ զրահագնացքների դիվիզոնի ավագ բժիշկը։
1957-1970 թթ. աշխատանքի է անցել Հունգարիայում՝ սկզբից որպես նևրոպաթոլոգ, ապա՝ բժշկական ստորաբաժնի հրամանատար։
1970 թ. հիվանդության պատճառով զորացրվել է, սակայն մինչև 1982 թ. որպես նևրոպաթոլոգ աշխատել է Երևանի կենտրոնական ուսանողական պոլիկլինիկայում։
Սուրեն Այվազյանը մահացել է Երևանում, 62 տարեկան հասակում։
Սուրեն Այվազյանը պարգևատրվել է մեկ տասնյակ մեդալներով և արժանացել Հայկական ՍՍՀ վաստակավոր բժշկի բարձր ու պատվավոր կոչման։
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1920 ծնունդներ Կատեգորիա:1982 մահեր Կատեգորիա:Ստեփանավան քաղաքում ծնվածներ
Խնձորենու ծաղիկներ (Ֆաբերժեի ձու)
«Խնձորենու ծաղիկներ» (Цветы яблони), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Կելխի 7 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում ռուս արդյունաբերող Ալեքսանդր Կելխի համար։ Այն ստեղծվել է 1901 թվականին ։ Ոսկերչական ձուն Ալեքսանդր Կելխը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝ Վարվառա Կելխին ։
Անակնկալ
Այս պահի դրությամբ «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձվի անակնկալը կորսված է ։
Պատմություն
«Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն պատրաստվել է Ֆաբերժեի ընկերությունում՝ 1901 թվականին։ Ալեքսանդր Կելխը ձուն կնոջը՝ Վարվառա Կելխին է նվիրել նույն թվականի Զատկի տոնին ։
1910-ական թվականներին Վարվառա Կելխը տեղափոխվում է Փարիզ՝ իր հետ տանելով բոլոր 7 ոսկերչական ձվերը։ 1920 թվականին այն գնում է Փարիզի  «A La Vieile Russie» պատկերասրահը։ 1928 թվականին մի անհայտ գնորդ ԱՄՆ-ից ձեռք է բերում այն։ Մինչև 1994 թվականը այն մնացել է ԱՄՆ-ում՝ մասնավոր հավաքածուում։ 1994 թվականին Ժնևի Քրիստիս աճուրդի տանը ձուն վաճառում են ՌԴ-ից անանուն գնորդի։ 1996 թվականի նոյեմբերին կրկին Ժնևում Քրիստիս աճուրդի տանը վաճառքի է հանվում «Խնձորենու ծաղիկները»։ Այն գնում է կոլեկցիոներ Ադուլֆ Պետեր Գոոպը Լիխտենշտայնից ։
2010 թվականի հունիսին Ադուլֆ Պետեր Գոոպը իր ողջ հավաքածուն, այդ թվում և «Խնձորենու ծաղիկներ» ոսկերչական ձուն փոխանցում է Լիխտենշտայնի ազգային թանգարանին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ոսկերչություն Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1901 աշխատություններ Կատեգորիա:Ֆաբերժեի ձվեր Կատեգորիա:Ֆաբերժե
Նոր Արմավիրի դամբարանադաշտ
Նոր Արմավիր գյուղի դամբարանադաշտ, մասն է կազմում Արգիշթիխինիլի հուշարձանախմբի։ Հայաստանի ամենահռչակավոր հուշարձաններից է։ Բաղկացած է երկու ամրոցներից, որոնցից արևելյանը գտնվում է Արմավիր բլուրի վրա, իսկ արևմտյանը՝ Նոր Արմավիր գյուղի տարածքում Դավթի բլուրի վրա, որի տարածքում՝ հիմնականում տնամերձերի տակ է գտնվում Արգիշթիխինիլիի դամբարանադաշտի գերակշիռ մասը։ Սուրբ Դավթի բլրի պարբերական պեղումները սկսվել են 1962 թվականին Հարություն Մարտիրոսյանի և, հետագայում, Ռ. Մ. Թորոսյանի ղեկավարությամբ։ Պեղումների ընթացքում պարզվել է, որ հուշարձանը բազմաշերտ է։ Բլրի տարածքը բնակեցվել է դեռևս վաղ բրոնզի դարում (մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի վերջ - 3-րդ հազարամյակի 3-րդ քառորդ)։ Այստեղ ձևավորված Կուր–Արաքսյան բնակավայրը լքվել է մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում վարելահողերի ուժասպառ լինելու պատճառով։ Ավելի ուշ, մ.թ.ա. 13-12-րդ դարերում, այստեղ հիմնվում է մի նոր բնակավայր, որը, թերևս, ավերելեն ուրարտացիք` մ.թ.ա. 8-րդ դարում` նույն տեղում հիմնելով Արգիշթիխինիլի քաղաքի արևմտյան ամրոցը։
Տեղագրություն
Նոր Արմավիր դամբարանադաշտ, գտնվում է Արմավիրի մարզի Նոր Արմավիր գյուղի տարածքում, մարզկենտրոնից շուրջ 10 կմ հարավ-արևմուտք ։
Գյուղը հիմնադրել են 1923 թվականին հիմնականում Կոստանդնուպոլիսից եկած հայրենադարձները։ Մինչխոչհրդային շրջանում այստեղ եղել է միայն տասը տուն։ Նոր Արմավիր գյուղի տարածքում է գտնվում մ.թ.ա. 776 թվականին Արգիշթի արքայի (786-764 թթ.) հիմնադրած Արգիշթիխինիլի քաղաքի արևմտյան ամրոցը, որը հիմնվել է այժմ «Սուրբ Դավիթ» կոչվող բլրի վրա ։ Նոր Արմավիրի դամբարանադաշտը գտնվում է, հիմնականում, Նոր Արմավիր գյուղի տարածքում` շինությունների և տնամերձ այգիների տակ և խիստ վտանգված է։
2012-2021 թվականներին, Նոր Արմավիրի արշավախմբի կողմից հաշվառվել է 33 դամբարան։ Հաստատագրված և պեղված դամաբարաններից 17-ը կարասային թաղումներ են, հինգը` թաղումներ աճյունասափորներում, երկուսը՝ կարասի բեկորներից պատրաստված հորինվածքներում, երկուսը` թաղումներ սարկոֆագներում, հինգը՝ հիմնահողային են, իսկ վերջին երկուսը սալարկղային և քարարկղային թաղումներ են։ Այսինքն թաղումների ծիսակարգի մեծ մասը (թաղումներ կարասներում, սարկոֆագներում) Արարատյան դաշտում ի հայտ է գալիս այն ժամանակ, երբ Վազա անվանված այս տարածաշրջանը հայտնվեց Վանի թագավորության կազմում։
Արգիշթիխինիլիլիի դամբարանադաշտում թաղումների մեծ մասը կատարված են միջին և փոքր չափերի կարասներում։ Սա թաղման մի ձև է, որը մինչև ուրարտական նվաճումները բնորոշ չէր տարածաշրջանի բնակչության համար, և ի հայտ է գալիս ուրարտական նվաճումներին զուգահեռ և, այնուհետև, հարատևում են մինչև վաղ միջնադար։ Կարասներում և սարկոֆագաներում արված թաղումները կարող էին ի հայտ գալ երկու պատճառներով․ 1․Տարածաշրջանում հայտնված վերաբնակիչների հետ, որոնք մեծամասնություն են կազմել Արգիշթիխինիլիում, 2․Սա կարող էր կրոնական մի նոր աղանդի ձևավորման արդյունքը լինել, աղանդավորները խուսափել են զրադաշտականների պես դիակով աղտոտել հողը, ջուրը, օդը և կրակը։
Թաղման ձևեր
Թաղման ծիսակարգերն իրենց արտահայտությունն են գտել թաղման 7 ձևերում։ Դրանք են՝ հիմնահողային, թաղում մեծ կարասում, թաղում փոքր կարասում, սարկոֆագային թաղումներ, թաղումներ աճյունասափորներում, քարարկղերում, կավարկղերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի հնագույն բնակավայրեր Կատեգորիա:Վանի թագավորություն Կատեգորիա:Ուրարտագիտություն Կատեգորիա:Դամբարաններ
Ծովային գրականություն
Ծովային գրականություն կամ ծովային գեղարվեստական գրականություն (naval fiction, sea fiction), գրական ժանրի տեսակ, ծովի և ծովի հետ կապված մարդկային փոխհարաբերությունների վրա ադապտացված գրականություն, որում առկա է ծովային մշակույթը, ծովային միջավայրը։
Ծովային պատմությունների առարկան շատ բազմազան է՝ ներառյալ առևտրային նավերը, մարդատար նավերը, ռազմանավերը, ձկնորսական նավերը, փրկարար նավակները և այլն, ինչպես նաև ծովային նավահանգիստները և ձկնորսական գյուղերը։ Գիտական գրականության մեջ ծովային գրականության մասին խոսելիս ամենից հաճախ մեջբերվում են վեպեր, նովելներ և պատմվածքներ, երբեմն՝ դրանք անվանելով ծովային վեպեր կամ ծովային պատմվածքներ։ Այս գործերը երբեմն հարմարեցվում են թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության համար։
Ծովային գեղարվեստական գրականությունը սկիզբ է առել անգլիական վեպից, և չնայած այդ թեմատիկան հիմնականում բրիտանական և հյուսիսամերիկյան գրականությանն է հատուկ, կան նաև նշանակալի գործեր ճապոնական, ֆրանսիական, սկանդինավյան և այլ արևմտյան գրականությունում ։ Թեև ծովային և ծովային մշակույթին առնչվող թեմաների և միջավայրերի մշակումը տարածված է արևմտյան գրականության պատմության ամբողջ ընթացքում, ծովային գրականությունը, որպես առանձին ժանր, առաջին անգամ ստեղծվել է Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերի («Նավավարը», 1824) և Ֆրեդերիկ Մարիատի («Ֆրանկ Միլդմայ», 1829 և «Սուսիկ-փուսիկ միչմանը» / Mr Midshipman Easy, 1836) կողմից 19-րդ դարի սկզբին։ 18-րդ դարում և ավելի վաղ էլ են գրվել ծովային պայմաններով գործեր, բայց քչերն են այնպես լիովին զարգացած, որքան այս ժանրի հետագա աշխատանքները։
Ժանրը զարգացել է՝ ներառելով նշանավոր գրական ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Հերման Մելվիլի «Մոբի Դիքը» (1851), Ջոզեֆ Կոնրադի «Լորդ Ջիմը» (1899-1900), ժանրային գրականությունը, ինչպիսին է Ս. Ֆորեստերի «Հորնբլուեր շարքը» (1937-1967), և այն հեղինակների ստեղծագործությունները, որոնք հավասարակշռում են ժանրային և գրական գեղարվեստական գրականության (popular and literary fiction) միջև անջրպետը, ինչպես Պատրիկ Օ'Բրայանի «Օբրի-Մատուրին շարքը» (1970-2004)։
Ծովային գրականության գլխավոր կերպարները տղամարդիկ են, ինչը պայմանավորված է ծովային մշակույթում տղամարդկանց գերակայությամբ։ Բացառություն են այն գործերը, որոնցում պատկերված են կին ուղևորներ տեղափոխող նավեր։ Այդ պատճառով ծովային ֆանտաստիկան հինականում տղամարդկանց համար է։ Այն սովորաբար ներառում է տղամարդուն բնորոշ թեմաներ, ինչպիսիք են առնականության և հերոսության վրա շեշտադրումը, սոցիալական հիերարխիայի ուսումնասիրությունները և անհատի հոգեբանական պայքարը ծովի թշնամական միջավայրում։
Ոճական առումով ծովային ժանրի ընթերցողներն ակնկալում են արկածային շեշտադրում, ծովային մշակույթի ճշգրիտ ներկայացում և ծովային բառապաշարի օգտագործում։ Ծովային գեղարվեստական ստեղծագործությունները կարող են լինել վեպեր, ինչպիսիք են պատմական սիրավեպը, ֆենտեզի, ֆանտաստիկա և արկածային գեղարվեստական գրականությունը, ինչպես նաև կարող են համընկնել պատերազմական գեղարվեստական գրականության, մանկական գրականության, ճանապարհորդական պատմվածքների (օրինակ՝ Ռոբինզոնադա), սոցիալական խնդրի վեպերի և հոգեբանական գեղարվեստական գրականության հետ։
Սահմանումներ
Թե ինչ է իրենից ներկայացնում ծովային պատմությունը կամ ծովային գեղարվեստական գրականությունը, և դրանց բաղկացուցիչ ռազմածովային, նավորդական կամ ծովային վեպերը, մեծապես կախված է մեկնաբանողի ուղղվածությունից։ Ավանդական ծովային գեղարվեստական գրականությունը ներառում է Մարիատի, Կոնրադի, Մելվիլի, Ֆորեստերի և Օ'Բրայանի ոգով գրված վեպերը, որոնցում իրադարձությունները հիմնակնում տեղի են ունենում ծովում և հերոսները ներքաշվում են ծովային մշակույթի մեջ ։ Ծովային պատմությունները հինականում լինում են հետևյալ պատմողական ձևաչափով. «նավաստին մեկնում է նավարկության, նավարկության ընթացքում նա փորձության է ենթարկվում՝ ծովի, իր գործընկերների կամ նրանց կողմից, որոնց նա հանդիպում է մեկ այլ ափին, փորձությունը կա՛մ կոփում է նրան, կա՛մ կործանում» ։
Որոշ գիտնականներ առավել լայն են տեսնում ծովային գրականության սահմանումը։ Սակայն, սրանք հակասական սահմանումներ են. ոմանք, ինչպես Բերնհարդ Քլայնը, նախընտրում են ընդլայնել այդ սահմանումը թեմատիկ տեսանկյունից։ Նա սահմանում է իր «Ծովի հորինվածքներ» ժողովածուն «Բրիտանիան և ծովը» հաղորդավարի գրականության մեջ շոշափվող հարցի շուրջ, որը ներառում է 16-րդ և 17-րդ ծովային ուսուցողական գրականություն և ծովագնացության հորինված պատկերներ, որոնք արժանանում են լայն մշակութային հնչեղության, օրինակ Միլթոնի «Կորուսյալ դրախտը» և Քոլրիջի «Ծեր նավաստու բալլադը» ։
Պատմություն
Ծովային պատմությունները զարգացման երկար պատմություն ունեն՝ առաջանալով արկածային և ճանապարհորդական ժանրերով մշակույթներից, որոնք բնութագրում են ծովը և նրա մշակութային նշանակությունը, օրինակ՝ Հոմերոսի «Ոդիսական» էպիկական պոեմը, հին անգլերենով գրված «Ծովագնացը» պոեմը, «Էրիկ Կարմիրի իսլանդական սագան» (մոտ 1220-1280), կամ վաղ եվրոպական ճանապարհորդական պատմությունները, ինչպիսիք են Ռիչարդ Հաքլյույթի (մոտ 1552-1616) «Ուղևորությունները» (1589) ։
Դեռևս 1712 թվականին Ջոզեֆ Ադիսոնը ճանաչեց «ծովը որպես բնության Վեհի ( sublime ) արխետիպ. բոլոր այն առարկաներից, որոնք ես երբևէ տեսել եմ, չկա որևէ մեկը, որն ազդի իմ երևակայության վրա այնքան, որքան ծովը կամ օվկիանոսը» ։ Ավելի ուշ այդ դարում Սեմյուել Թեյլոր Քոլերիջը իր «Ծեր նավաստու բալլադը» (1798) պատմողական պոեմում զարգացրել է օվկիանոսի գաղափարը որպես «անձեռակերտ բնության թագավորություն և ապաստան քաղաքակրթության սպասվող սպառնալիքներից» ։ Այնուամենայնիվ, Բայրոնն է, «ով մեծապես իր վրա է վերցրել տասնիններորդ դարի ծովի բացահայտումը»՝ Չայլդ Հարոլդի ուխտագնացությունը պոեմով (1812-1816) ։
Վաղ ծովային վեպեր
Ծովային վեպի առանձին ժանրը, որը կենտրոնանում է բացառապես ծովային մշակույթը ներկայացնելու վրա, լայնորեն տարածված չի եղել մինչև 19-րդ դարի սկիզբը, սակայն ծովային կյանքին վերաբերող գործեր գրվել են 18-րդ դարում։ Այդ թվում են ծովահենության հետ կապված ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են Դենիել Դեֆոյի «Հռչակավոր կապիտան Սինգլթոնի կյանքը, արկածները և ծովահենությունները» (1720) և «Պիրատների ընդհանուր պատմությունը» (1724), աշխատություն, որը պարունակում է մի քանի տխրահռչակ անգլիացի ծովահենների կենսագրություններ, ինչպիսիք են Սև մորուք և Կալիկո Ջեք ծովահենները ։
Թոբայաս Սմոլեթի «Ռոդերիկ Ռանդոմի արկածները» խաբեբայապատում վեպը, որը հրատարակվել է 1748 թվականին, և որը մասամբ հիմնված է Սմոլեթի՝ որպես բրիտանական նավատորմի նավատորմի վիրաբույժի փորձի վրա ։
19-րդ դարի ծովային վեպեր
Ջոնաթան Ռաբանը ենթադրում է, որ ռոմանտիկ շարժումն էր, և հատկապես Բայրոնը, որը դարձրեց «ծովը հարմար միջոց նորաթուխ հեղինակների համար», ներառյալ երկու ամենահայտնի վաղ ծովային գեղարվեստական գրողներ Ջեյմս Ֆենիմոր Կուպերը և կապիտան Ֆրեդերիկ Մարիատը, որոնց երկուսի ծովային արկածային վեպերն էլ սկսեցին սահմանել նման գեղարվեստական գրականության վերաբերյալ ընդհանուր ակնկալիքները ։
Քննադատ Մարգարետ Քոենը նկարագրում է Կուպերի «Նավավարը» որպես առաջին ծովային վեպ և Մարիատի կողմից այդ ոճի հարմարեցումը, որպես ժանրի «առաջամարտիկ» շարունակող ։
Քննադատ Լուիս Իգլեսիասը համարում է, որ ծովի մասին վեպերն ու գեղարվեստական գրականությունը այս երկու հեղինակներից առաջ, «հակված են ծովը դիտել ափի տեսանկյունից»՝ կենտրոնանալով ափի ավելի մեծ մշակույթի վրա ծովային մշակույթի ազդեցության վրա կամ հասարակության կամ անհատների վրա, որոնք ծանոթ չեն ծովային կյանքին։ Որպես օրինակ Իգլեսիասը մատնանշում է, թե ինչպես Ջեյն Օսթինի վեպերը չեն ներկայացնում ժանրը, որովհետև, թեև ծովը կարևոր դեր է խաղում այդ սյուժեներում, այն պահում է իրական ծովային մշակույթը «հետին ներկայության մեջ»։ Նույն կերպ Իգլեսիասը նկարագրում է ավելի վաղ անգլիական վեպերը, ինչպիսիք են Ռոբինզոն Կրուզո (1719), Մոլ Ֆլենդերս (1722) կամ Ռոդերիկ Ռանդոմ (1748) վեպերը, որտեղ ծովային աշխարհը բնակեցվում է ծովին անծանոթ կերպարներով՝ ցամաքային հասարակությանն ավելի լավ հասկանալու ակնկալիքով, սակայն չբավարարելով ծովային գեղարվեստական գրականության ընդհանրական ակնկալիքները ։
Կուպերի և Մարիատի այդ ստեղծագործություններում ժանրի մոտիվների և բնութագրերի զարգացումից հետո մի շարք նշանավոր եվրոպացի արձակագիրներ, ինչպիսիք են Էժեն Սյուն, Էդուարդ Կորբյերը, Ֆրեդերիկ Շամիեն և Ուիլյամ Գլազգոկը, հետագայում նորարարություն և ուսումնասիրություն կատարեցին ժանրում ։
Կուպերի վեպերը հետաքրքրություն են առաջացրել ԱՄՆ-ում ծովային վեպերի նկատմամբ և Էդգար Ալան Պոյին դրդել են գրել «Արթուր Գորդոն Փիմի պատմությունը» (1838), ինչպես նաև զանգվածային շուկայի վիպասաններին, ինչպիսին է լեյտենանտ Մյուրեյ Բալուն, գրել այդ ժանրում վեպեր ։ Ժանրի նշանավորությունն ազդել է նաև ոչ գեղարվեստական գրականության վրա։ Քննադատ Ջոն Պեկը նկարագրում է Ռիչարդ Հենրի Դանանի «Երկու տարի կայմից առաջ» (1840 թ.) ստեղծագործությունը, որն օգտագործում է նույն ոճը և անդրադառնում է ազգային և տղամարդկային ինքնության նույն թեմատիկ խնդիրներին, ինչ ծովային գեղարվեստական գրականությունը, որը զարգացել է Կուպերի առաջամարտիկ գործերից հետո ։
Ֆենիմոր Կուպերը մեծ ազդեցություն է թողել ֆրանսիացի վիպասան Էժեն Սյուի վրա (1804-1857), ում սեփական ռազմածովային փորձառությունները նյութ են տվել Սյուի առաջին վեպերի համար՝ «Կերնոկ ծովահենը» (Kernock le pirate, 1830), «Աթար-ճայ» (Atar-Gull, 1831), «լայն հիացմունքի արժանացած» «Սալամանդրը» (La. Salamandre, 1832), «Կուկարաչան» (La Coucaratcha, 1832-1834) և այլն, որոնք ստեղծվել են ռոմանտիկ շարժման գագաթնակետին ։ Մեծապես հայտնի ֆրանսիացի վիպասան Ալեքսանդր Դյուման (1802–1870) «չթաքցրեց իր հիացմունքը Կուպերի նկատմամբ» և գրեց «Կապիտան Պաուլը» (Le Capitaine Paul, 1838)` որպես Կուպերի «Նավավարի» շարունակություն ։ Մեկ այլ ֆրանսիացի վիպասան, ով ուներ ծովագնացության փորձ, Էդուարդ Կորբյերն (1793-1875) էր՝ բազմաթիվ ծովային վեպերի հեղինակ, այդ թվում՝ «Իրոիզեի նավավարները» (Les Pilotes de l'Iroise, 1832) և «Ստրկուհին, ծովային արկածներ» (Le Négrier, Aventures de mer, 1834):
Բրիտանիայում ծովային գեղարվեստական ավանդույթի ծագումը հաճախ վերագրվում է Ֆրեդերիկ Մարիատին։ Ֆրեդերիկ Մարիատի՝ որպես վիպասանի կարիերան ձգվել է 1829 թվականից մինչև նրա մահը՝ 1848 թվականը, երբ շատերն էին անդրադառնում ծովին, այդ թվում է նրա «Պարոն սուսիկ-փուսիկ միչմանը» (Mr Midshipman Easy) ։ Հարմարեցնելով Կուպերի մոտեցումը գեղարվեստական գրականությանը՝ Մարիատի ծովային վեպերը նաև արտացոլում էին Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ անգլաիական Թագավորական նավատորմում նրա սեփական փորձը, մասամբ ադմիրալ Թոմաս Կոքրեյնի հրամանատարության ներքո, որը նաև հետագայում ոգեշնչեց Պատրիկ Օ'Բրայանին Ջեք Օբրիի կերպարը ստեղծել ։
Մարիատը թեմատիկորեն կենտրոնանում է հերոսության գաղափարների, սպաների պատշաճ գործողությունների և ռազմածովային նավատորմի մշակույթի մեջ բարեփոխումների վրա։ Մարիատի գրական ստեղծագործությունները մասնակցում են 19-րդ դարի սկզբին ծովային ծառայության ավելի մեծ մշակութային քննությանը, որտեղ այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են ծովային կարգապահությունը և ռազմածովային ֆինանսավորումը, հանրային լայն քննարկման առարկա էին ։
Պեկը նկարագրում է Մարիատի վեպերը որպես հետևողական իրենց հիմնական թեմատիկ շեշտադրումներով (առնականության և ժամանակակից ռազմածովային մշակույթի վրա), և միաժամանակ համարում է, որ դրանք համալիր կերպով արտացոլում են «պատմական բարդ իրավիճակը, որտեղ հեղինակը, իր անհաջող գրելաձևով, զբաղվում է Բրիտանիայի սրընթաց փոփոխություններով» ։
Մարիատի վեպերը խրախուսում էին 1830-ականների Նապոլեոնյան պատերազմների մասնակից վետերաններին այլ վեպեր գրել, ինչպես Մ. Հ. Բեյքերը, կապիտան Չամիերը, կապիտան Գլասկոկը, Էդվարդ Հովարդը և Ուիլյամ Ջ. Նիլը։ Այս հեղինակները հաճախ և՛ անդրադառնում են, և՛ պաշտպանում են նավատորմի հանրային իմիջը ։ Այս հեղինակների վեպերը ընդգծում են նավատորմի ավելի պահպանողական և աջակցող տեսակետը, ի տարբերություն նավատորմի բարեփոխմամբ հետաքրքրվողների տեքստերի, ինչպիսին է ''«Ծովային տնտեսություն. կամ վերջին պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած իրադարձությունների հիշողությունների կանխատեսում»'', որոնք քննադատում էին նավատորմի կարգապահական գործելակերպը, այն ժամանակաշրջանում, երբ հասարակական բանավեճեր էին սկսվել տարբեր սոցիալական և քաղաքական բարեփոխումների շարժումների շուրջ ։
Մարիատի վեպերը, սակայն, համարվում են եզակի՝ համեմատած այդ ստեղծագործությունների. Պեկը պնդում է, որ Մարիատի վեպերը, թեև մասամբ աջակցում են նավատորմին, բայց նաև ընդգծում են նավատորմի «անհանգստացնող չափերը» ։
19-րդ դարի վերջ
Երբ ծովային վեպի մոդելը ամրապնդվեց առանձին ժանրի մեջ, և՛ Եվրոպայում, և՛ Միացյալ Նահանգներում գրողները ստեղծեցին այդ ժանրի հիմնական գրական գործեր, օրինակ՝ Մելվիլի « Մոբի Դիքը», Վիկտոր Հյուգոյի «Ծովի մշակները» և Ջոզեֆ Կոնրադի «Խավարի սիրտը» և «Լորդ Ջիմը» :
Ջոն Պեկը նկարագրում է Հերման Մելվիլին և Ջոզեֆ Կոնրադին որպես «ծովային պամությունների երկու մեծ անգլիալեզու գրողներ». ավելի լավ վիպասաններ, քան նախորդներ Կուպերն ու Մարիատը, երկուսն էլ ծաղկել են «արկածային վեպի» ժանրում ։ Ավելին, ի տարբերություն նախկին վեպերի, որոնք գրվել են ծաղկող ծովային տնտեսական բումի ժամանակ, այս հեղինակների վեպերը գրվել են «այն ժամանակ, երբ ծովային տնտեսական կարգը [փլուզվում էր]» ։ Ժանրը նաև ոգեշնչել է զանգվածային շուկայի մի շարք հայտնի հեղինակների, ինչպիսիք են ամերիկացի Նեդ Բանտլայնը, բրիտանացի Չարլզ Քինգսլին և ֆրանսիացի Ժյուլ Վեռնը ։
Մելվիլի գեղարվեստական գրականությունը հաճախ է անդրադառնում ծովին, նրա առաջին հինգ վեպերը հետևում են ծովայինների ծովային արկածներին, հաճախ զույգ արական սեռի ընկերների (Թայփի (1846), Օմու (1847), Մարդի (1849), Ռեդբուրն (1849) և White-Jacket (1850)) : Այնուամենայնիվ, «Մոբի-Դիկը» նրա ամենակարևոր ստեղծագործությունն է, որը երբեմն անվանում են «մեծագույն ամերիկյան վեպ», այն նաև Դ. Հ. Լոուրենսն անվանվել է «ծովի մասին երբևէ գրված ամենամեծ գիրքը» ։ Այս աշխատանքում, կապիտան Ահաբի կետի որսը պատմող Իսմայելին ընկղմում է հոգևոր ճանապարհորդության մեջ, մի թեմա, որը կրկին զարգանում է Կոնրադի շատ ավելի ուշ «Խավարի սիրտը» վեպում ։
Մեծ Բրիտանիայի հսկայական համաշխարհային կայսրությունը պահպանելու համար ռազմածովային ուժի կարևորությունը հանգեցրեց ծովային թեմաներով բազմաթիվ վեպերի ։ Դրանցից ոմանք ուղղակի շոշափում են ծովը, ինչպես Էլիզաբեթ Գասկելի «Սիլվիայի սիրահարները» (1863), որտեղ ծովային աշխարհը ֆոն է ափի սոցիալական կյանքի համար ։ Այնուամենայնիվ, բրիտանացի վիպասանները 19-րդ դարում ավելի ու ավելի էին կենտրոնանում ծովի վրա, հատկապես, երբ նրանք կենտրոնանում էին բարձր խավերի վրա։ Նման ստեղծագործություններում ծովային ճանապարհորդությունները դարձել են ուժեղ սոցիալական մեկնաբանությունների վայր, օրինակ՝ Թրոլոպի «Ջոն Կալդիգեյթը» (1877թ.), որտեղ Թրոլոպը պատկերում է մի կերպար, որը ճանապարհորդում է Ավստրալիա՝ իր հարստությունը վաստակելու համար, և Ուիլկի Քոլինզի «Արմադեյլը» (1866թ.), որը հետևում է ջենթլմենների զբոսանավին։ Ճիշտ նույն կերպ, Ուիլյամ Քլարկ Ռասելի վեպերը, հատկապես առաջին երկուսը` «Ջոն Հոլդսվորթ, գլխավոր օգնականը» (1875) և «Գրոսվենորի կործանումը» (1877), որոնք երկուսն էլ վեր են հանում Վիկտորիանական Բրիտանիայի սոցիալական խնդիրները ։
Բրիտանիայում ծովային պատմությունները մտան նաև արկածային գրականության հայտնի վեպեր, որոնց հիմնական օրինակն է Ֆրեդերիկ Մարիատի վեպերը։ Քննադատ Ջոն Պեկը շեշտում է այս ենթաժանրի ազդեցությունը մանկական գրքերի վրա ։ Այս վեպերում երիտասարդ տղամարդ հերոսները, հաճախ բարոյապես աճում են, անցնելով արկածային, ռոմանտիկ խճճվածության և «կենցաղային պարտավորությունների» միջով ։ Չարլզ Քինգսլին այս ժանրի ամենավառ գրողն է, որը գրել է մանկական ավելի քան հարյուր գիրք, «շատերը ծովային թեմաներով», ներառյալ «Westward Ho!» : Այլ հեղինակներից են Ռ. Բալանթայնը, «Կորալյան կղզին» (1858), Ջ. Ա. Հենրիի, «Դրեյքի դրոշի ներքո» (1882), Ռ. Լ. Սթիվենսոնի « Գանձերի կղզին» (1883) և Ռ. Քիփլինգի «Համարձակ կապիտանները» (Captains Courageous, 1897), որոնք բոլորն էլ կարդացվել են նաև մեծահասակների կողմից և օգնել են ընդլայնել ծովային արկածային գեղարվեստական գրականության ներուժը ։ Սթիվենսոնի մյուս վեպերը, այդ թվում՝ «Առևանգվածը», «Կատրիոնան», «Բալանտրեյի տիրակալը» և «Էբբ-Թայդը» (Լլոյդ Օսբորնի հետ համահեղինակությամբ) ունեն նշանակալի տեսարաններ նավերում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական ժանրեր Կատեգորիա:Ծովային առասպելներ Կատեգորիա:Արկածային ստեղծագործություն Կատեգորիա:Ծովագնացության եզրեր
Գիբի ազգային անտառ
Գիբի ազգային անտառ (Gibi National Forest), ազգային անտառ Լիբերիայի արևելքում գտնվող Նիմբա երկրամասում։ Նիմբայի այս անտառները հռչակվել են որպես ազգային անտառ 1960 թվականին, և զբաղեցնում են 607 կմ² (Քառ.կմ) տարածք ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նիմբա երկրամաս Կատեգորիա:Անտառներ
Բարդենուտ
Բարդենուտ, լեռ Հայաստանի Արարատի մարզում, Գեղամա լեռների հարավային մասում, Խոսրովի անտառ արգելոցի տարածքում, Գառնի գյուղից հարավ։ Տեղադրման կոորդինատներ 40.05306°N, 44.75°W։ Ունի 1595 մ բարձրություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Ուրախ գիշեր
«Ուրախ գիշեր», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից ։
Պատմություն
Պատմվածքի ինքնագիրը չի պահպանվել։
Գրության ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։ Պատմվածքն առաջին անգամ կարդացվել է 1910 թվականին «Հասկերի» խմաբագրական ժողովում։ Ընթերցանության ավարտից հետո Թումանյանն ավելացրել է․
Ստեղծագործությունն առաջին անգամ տպագրվել է 1911 թվականին «Հասկեր» մանկական ամսագրի №1-ում (էջ 3-5), այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 89-91) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Հասկեր» մանկական ամսագրից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատմվածքներ
Կադրաման
Կադրաման, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ունիեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Առողջ կյանք (Բաքու)
«Առողջ կեանք», բժշկական և առողջապահական ամսագիր։
Պատմություն
Ամսագիրը լուսաբանել է տեղի հայության բժշկական պայմանները, տարածել բժշկաառողջապահական որոշակի գիտելիքներ, «Փոստարկղ» խորագրով տպագրել բժիշկների պատասխաններն ընթերցողների հարցերին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամսագրեր Կատեգորիա:Բժշկական գրականություն Կատեգորիա:Հայկական ամսագրեր
Կոմարով (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Կոմարով (Комарів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1577 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոմարով գյուղում բնակվում էր 349 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1522 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 229,3 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1577 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ալի Վալիև
Ալի Գարա օղլի Վալիև (Əli Qara oğlu Vəliyev, ), գրող, Ադրբեջանական ԽՍՀ գրողների միության անդամ (1937), Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1974), Մ.Ֆ.Ախունդովի անվան պետական ​​մրցանակի դափնեկիր։
Կենսագրություն
Ալի Վալիևը ծնվել է 1901 թվականի փետրվարի 27-ին Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառի Աղիտու գյուղում ։ Նա ծագումով քուրդ է ։ 1917 թվականին ավարտել է Աղդու գյուղի 3-րդ դասարանի ռուսական դպրոցը։ 1923 թվականին ընդունվել է կուսակցական դպրոց։ Կուսակցական դպրոցից հետո ուսումը շարունակել է Բաքվի կենտրոնական կուսակցական դպրոցում և դասախոսների խմբում։
1925 թվականին համալրել է կոմունիստական ​​կուսակցության շարքերը։ 1925-1928 թվականներին աշխատել է Քրդստանի գավառում տարբեր պաշտոններում։ Կրթությունը բարձրացրել է ամառային մանկավարժական դասընթացներում և ստացել միջնակարգ կրթության դիպլոմ։ 1928 թվականին ընդունվել է Ադրբեջանի պետական ​​ինստիտուտի մանկավարժական ֆակուլտետի պատմահասարակագիտական ​​բաժինը։
1931 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի պետական ​​ինստիտուտի մանկավարժական ֆակուլտետը։ 1933-1934 թվականներին աշխատել է «Արևելյան դարպաս» թերթում որպես խմբագիր։ 1935-1937 թվականներին կուսակցական աշխատանք է կատարել Ադրբեջանի մի քանի շրջաններում։ 1937-1941 թվականներին պատասխանատու պաշտոններում աշխատել է Ադրբեջանի խորհրդային գրողների միությունում, Ադրբեջանի արվեստի գործիչների միությունում, Վորոշիլովի շրջանի գործկոմում։
1942-1945 թվականներին աշխատել է «Կոմունիստ» թերթի խմբագրի տեղակալ։ 1945-1950 թվականներին աշխատել է «Կոմունիստ» թերթի գլխավոր խմբագիր։
1950-1954 թվականներին աշխատել է որպես Ադրբեջանի գրողների միության պատասխանատու քարտուղար։ 1954 թվականի հունվարին արժանացել է Մ.Ֆ.Ախունդովի անվան Հանրապետության պետական ​​մրցանակի։ 1954-1959 թվականներին աշխատել է «Ադրբեջան» ամսագրի գլխավոր խմբագիր։
Ալի Վալիևը մահացել է 1983 թվականի փետրվարի 2-ին Բաքվում ։
Եվա Հերցիգովա
Եվա Հերցիգովա (Eva Herzigová, ), չեխ մոդել, դերասանուհի։
Իդրա
Իդրա (Ύδρα — Ύδωρ «ջուր» բառից), Հունաստանին պատկանող կղզի։ Գտնվում է Սարոնիկոս ծովածոցում։ Տեղակայված է Պելենոպես կղզուց արևելք և նրանից բաժանվում է նույնանուն նեղուցով։ Զբաղեցնում է 49,86 քառակուսի կիլոմետր տարածք ։
Եվա Հերցիգովա
Գործունեություն
Ծնվել է Լիտվինովում, Չեխոսլովակիա (այժմ՝ Չեխիայի Հանրապետություն)։ 17 տարեկանում արձակուրդի է մեկնել Պրահա և մոտիկ ընկերուհու խորհրդով գնացել է փարիզյան Madison մոդելային ընկերության ընտրական մրցույթին։ Առաջին հաջողություններին հասել է 1989 թվականին։ Փարիզ գնալուց հետո նա ճանաչվածություն ձեռք բերեց։ Եվան պայմանագիր կնքեց L’Oreal-ի հետ Studio Line ապրանքանիշի գովազդման համար։ Նրա հետ աշխատել են հայտնի լուսանկարիչներ Պիտեր Լինդբերգը, Պատրիկ Դեմարշելյեն, Մարկո Գլավիանոն, Պաոլո Ռովերսին, իսկ Էլեն ֆոն Ունվերտը լուսանկարել է նրան Guess-ի գովազդի համար։ Բայց ամենամեծ հաջողությանն ու փառքին Եվան հասավ ներքնազգեստի հանրահռչակ Wonderbra ապրանքանիշի հետ 1994 թ. պայմանագիր կնքելուց հետո ։ Նա նաև հայտնվել է Victoria's Secret-ի կատալոգում և Sports Illustrated ամսագրի շապիկին։ Եղել է Thomas Zeumer's Metropolitan Models-ի անդամ :
Իդրա
Իդրայի ինքնավար շրջանը բաղկացած է Իդրա, Դոկոս և մի քանի անմարդաբնակ այլ կղզիներից։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 64.443 կմ2։ 2011 թվականի տվյալներով համայնքում ապրում էր 1966 մարդ, որոնցից 18-ը՝ Դոկոս կղզում ։ Իդրան Պիրեյոսի նահանգներից էր։