cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հեղաշրջման փորձ Իսպանիայում 1981 թվականի փետրվարի 23-ին
Արմադայի պլան
Մոտավորապես կեսգիշերին մոտ գեներալ Արմադան եկավ Կոնգրեսի սրահ։ Նրա և Տեխերոյի միջև վիճաբանություն տեղի ունեցավ, որը կապված էր ապագա կառավարության անդամների հետ։ Տեխերոն պնդում էր, որ պետք է երկրում հաստատել զինվորական խունտա գեներալ դել Բոսկի գլխավորությամբ։ Արմադան որդեգրել էր առավել չափավոր քաղաքականություն. նա պատրաստել էր կառավարության անդամների ցուցակ, որի մեջ ընդգրկված էին հիմնականում աջ ուղղվածության քաղաքական գործիչներ, խոշոր ֆինանսիստներ, բանակի և հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչներ։ Այդպիսի իրադրությունը կպահպաներ Սահմանադրության դրույթները զուտ տեսական առումով։ Արմադայի կառավարությունը ընդգրկուն տեսք տալու համար չէր բացառվում կառավարության կազմում ներառել նաև սոցիալիստներին, իսկ հնարավորության դեպքում նաև կոմունիստներին։
Գեներալ Արմադան փորձում էր խռովությունը ներկայացնել 1958 թվականի ֆրանսիական ճգնաժամի համեմատությամբ և այդպիսով ապստամբությունը ցույց տալ որպես «գեներալ Շառլ դը Գոլի վերադարձի» համատեքստում։ Այդպիսի տարբերակն ավելի ընդունելի էր, քան լատինոամերիկյան ոճի խունտան (pronunciamiento), բայց նա պահանջում էր պարտադիր կերպով թագավորական և խորհրդարանական օրինականացում։
Տեխերոն կտրականապես մերժեց Արմադայի նախագիծը և հայտնեց, որ չի փնտրում այլ տարբերակներ, քան զինվորական կառավարումը։ Լսելով Տեխերոյի խոսքը՝ Արմադան զայրացած հեռանում է խորհրդարանի շենքից։ Հեռանալիս նա ասում է՝ «Այդ մարդը գժվել է» (նկատի ունի Տեխերոյին)։
Ապստամբության ճնշում
Համաձայն Իսպանիայի սահմանադրության՝ Իսպանիայի թագավորը հանդիսանում է երկրի զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը։ Թագավորի անունից գործողությունները պաշտոնապես օրինականության տպավորություն ստեղծում։ Այդ մասին մշտապես հայտնել են ապստամբներ դել Բոսկը, Արմադան և Տեխերոն։
Կատարվող իրադարձությունների մասին տեղեկություններ ստանալուց հետո՝ Խուան Կառլոս I թագավորը Արմադայից պահանջեց բացատրություն։ Գեներալը հայտնեց, որ ուղևորվում է թագավորական պալատ։ Նա ցանկանում էր միապետին առաջարկել «լիարժեք իշխանություն», սակայն թագավորն արդեն տիրապետում էր իրավիճակին և հրաժարվեց ընդունել խռովարարին։ Խուան Կառլոսը որոշեց խնդիրը լուծել ապստամբության ճնշման տարբերակով։ Այդ գործողության կազմակերպչական կողմը իր պատասխանատվության վրա վերցրեց թագավորական տան քարտուղար գեներալ Սաբինո Ֆերնանդես Կամպոն, ով դարձավ խռովության դեմ պայքարի առանցքային դերակատարներից։
Դեռ որոշ ժամանակ տարածվում էին այն լուրերը, թե իբր խռովարարներին հրաման է տալիս թագավորը։ Սակայ շուտով բանակում տարածվեց այն տեղեկությունը, որ Խուան Կառլոսը հրաժարվել է սատարել ապստամբությունը։ Այդ հանգամանքը նույնիսկ վրդովմունք առաջացրեց դել Բոսկի շտաբի սպաների մոտ։
«Brunete» զրահատանկային դիվիզիայի հրամանատար գեներալ Խոսե Խուստը, ով իրականացնում էր Միլանսա դել Բոսկի հրամանը, կապվում է Սաբինո Ֆերդինանդ Կամպոյի հետ։ Խուստեն ձգտում էր հասկանալ միապետի դիրքորոշումը հեղաշրջման վերաբերյալ։ Ֆերնանդես Կամպոն նրան պատասխանում է հետևյալ արտահայտությամբ՝ «Ni está ni se le espera», ինչը հայերեն թարգմանաբար նշանակում է «Մի՛ սպասեք և հույս մի՛ ունեցեք»։
Գլխավոր հրամանատարությունը գեներալ Խոսե Գաբերիաս Մոնտերոյի գլխավորությամբ հայտնեց իրենց լիարժեք համերաշխությունը թագավորին։ Խուան Կառլոսը կատարեց մի շարք հեռախոսային բանակցություններ Զինվորական շրջանների հրամանատարների և մարզերի զինվորական մարզպետների հետ։ Այդ բանակցություններից հետո բանակային ստորաբաժանումների՝ ապստամբների կողմն անցնելը կանխվեց։ Այնուհետև թագավորը զանգահարում է գեներալ Միլանսե դել Բոսկուն և պահանջում հետ կանչել զորքերը Զինվորական երրորդ շրջանի զորանոցներ և չեղարկել արտակարգ դրությունը։
Փետրվարի 23-ին ժամը 21:00-ին Ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարություն տարածեց, որտեղ ասվում էր, որ ստեղծվել է ժամանակավոր կառավարություն նախարարների տեղակալներից և քարտուղարներից։ Այդ կառույցը ստանձնեց երկրի ղեկավարումը նախարարների մեկուսացման պայմաններում։ Կառավարության ղեկավարումը ստանձնեց Ներքին գործերի նախարարի տեղակալ դել Ֆրանցիսկո Լինան, ով ղեկավարում էր հակաահաբեկչական ստորաբաժանումը ։ Հակիրճ հեռուստաելույթում նա հայտնեց կատարվող իրադարձությունների մասին և ասեց, որ նույնիսկ արտակարգ իրավիճակներում Իսպանիան ղեկավարում են քաղաքացիական անձինք, այլ ոչ թե զինվորական խունտան։ Այնուհետև նա իրականացրեց մի շարք խորհրդակցություններ կուսակցությունների և արհմիութենական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ՝ խնդրելով պահպանել հանդարտություն և առիթ չստեղծել իրավիճակին ռազմական միջամտության առիթ։
Լինայի հրամանով Քաղաքացիական գվարդիայի և ոստիկանության զորամասերը գեներալ Խոսե Անտոնիո Արամբուրի և գեներալ Խոսե Անտոնիո Սաենսա դե Սանտա-Մարիայի հրամանատարությամբ շրջափակեցին խորհրդարանի գրավված շենքը։ Արյունահեղությունից խուսափելու համար որոշվեց գրոհից խուսափել։ Միևնույն ժամանակ հեռուստակենտրոնում պատրաստվում էին Խուան Կառլոս I թագավորի ելույթին։
Զինվորական համազգեստ հագած թագավորը հեռուստատեսությամբ ելույթ ունեցավ փետրվարի 24-ին ժամը 01:00-ին : Նա վճառականորեն դատապարտեց հեղաշրջման փորձը և ապստամբներից պահանջեց անմիջապես հանձնվել։
Ես դիմում եմ բոլոր իսպանացիներին հակիրճ խոսքով արտակարգ դրության պայմաններում, որով մենք այս պահին մտահոգված ենք, և խնդրում եմ բոլորին ցուցաբերել հանդարտություն և վստահություն։ Հայտնում եմ ձեզ, որ բոլոր գեներալներին, շրջանների և զորքերի հրամանատարներին, շրջանների և մարզերի նավատորմին ու օդուժին ես հանձնարարել եմ հետևյալը.
Կոնգրեսի պալատում տեղի ունեցած միջադեպի հետևանքով ստեղծված իրավիճակում և ապատեղեկատվությունից խուսափելու համար հաստատում եմ, որ հրահանգել եմ քաղաքացիական իշխանություններին ու Գլխավոր շտաբի ղեկավարներին կատարել բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները գործող օրենսդրության շրջանակներում սահմանադրական կարգը պահպանելու համար։ Ռազմական ցանկացած գործողություն պետք է հաստատվ ի Գլխավոր շտաբի խորհրդի կողմից։
Միապետությունը, միասնության խորհրդանիշն ու հայրենիքի կայունությունը չեն կարող թուլ տալ այնպիսի գործողություններ, որոնք ուղղված են բռնությունների միջոցով ժողովրդավարական գործընթացը կասեցնելուն։ Ժողովրդավարակն գործընթացը սահմանված է սահմանադրությամբ, որին իրենց քվեարկել է իսպանացի ժողովուրդը՝ հաստատելով այն հանրաքվեյի միջոցով։
Խուան Կառլոս I
Հեղաշրջման նախագիծը կազմվել էր այն մտադրությամբ, որ թագավորը եթե չէր սատարելու, ապա գոնե չէր խանգարելու։ Միապետի միասնական դիրքորոշումը հեղաշրջման շարունակությունը դարձրեց անիմաստ։ 1981 թվականի փետրվարի 24-ի առավոտյան խորհրդարանը գրաված ապստամբները գտնվում էին հիմնականում բարոյալքված վիճակում։ Տեխերոն ապարդյուն փորձում էր կապվել դել Բոսկի հետ։ Ժամը 10:00-ից սկսվեց պատգամավորների (նախ և առաջ կանանց) ազատ արձակումը։ Կեսօրին մոտ բոլոր պատգամավորներն արդեն լքել էին շենքը։ Տեխերոն և նրա համախոհները հանձնվեցին։ Հաջորդ մի քանի օրերի ընթացքում ձերբակալվեցին ապստամբության բոլոր ղեկավարները։
Դատավարություն և դատավճիռ
«23-F» անվանումը ստացած ռազմական հեղաշրջման փորձի դատավարությունը տեղի է ունեցել 1982 թվականի փետրվար - մայիս ամիսներին ։ Դատարանում մեղադրանքներ ներկայացվեցին 30 մարդու, որոնցից 12-ը զինվորական պաշտոնյաներ էին, 17-ը՝ ժանդարմներ և 1-ը՝ քաղաքացիական անձ։
Առավել երկարաժամկետ պատժաչափեր ստացան Տեխերոն և գեներալ Միլանս դել Բոսկը համապատասխանաբար 30 տարի և 26 տարի 8 ամիս։ Գեներալ Արմադան դատապարտվեց 6 տարվա ազատազրկման։ 2 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց ապստամբության միակ քաղաքացիական անձը՝ Գարսիա Կարեսը։ Մնացած ապստամբները դատապարտվեցին 1-ից 6 տարվա ազատազրկման։
Որոշ մեղադրյալների պատիժը խստացվեց Վերաքննիչ դատարանում մեղադրական կողմի հայցից հետո։ Այսպիսով Արմադայի 6-ամյա պատիժը դարձվեց 30 տարի։ Երեք մեղադրյալներ՝ հատուկ ծառայության քննիչը, հրետանու կապիտանը և ժանդարմերիայի կապիտանը ճանաչվեցին անմեղ որպես հեղաշրջման հետ կապ չունեցող անձինք։
Երկարատև ազատազրկման դատապարտվածները, անազատության մեջ անցկացնելով 7-ից 9 տարի, 1988-1990 թվականներին համաներմամբ ազատ արձակվեցին։ Բանտարկյալներից մեկը մահացավ բանտում։ Ամենից երկար ժամանակ բանտում մնաց Տեխերոն՝ ազատ արձակվելով 1996 թվականին։
Դավադրության հետազոտություն և առկա անորոշություններ
Ինչպես սովորաբար լինում է նման դեպքերում, ի հայտ են եկել դավադրությունների բնույթի վարկածներ։ Դրան նպաստել են հակամարտության խառնաշփոթությունը, առանց արյուն բախումները, ապստամբների արագ նահանջը, երկրի ղեկավարին ենթարկվելու նրանց հստակ ընդգծվածությունը։ Անհասկանալի էր նաև նրանց պլանը հաջողության դեպքում, քանի որ դժվար էր 1980-ական թվականների սկզբներին արևմտաեվրոպական երկրում հաստատել ֆաշիստա-զինվորական բռնապետություն։ Ինչ վերաբերում է «դը Գոլի տարբերակին», որի վրա կենտրոնացել էր Արմադան, ապա այդպիսի ձևը քիչ համադրելի էր այնպիսի կերպարների հետ, ինչպիսին է Միլանս դել Բոսկը։
Գոյութնուն ունի ենթադրություն, որ այդ իրադարձություններն իրականացվել են հատուլկ ծառայութնյունների կողմից թագավորի թույլտվությամբ, որի նպատակը եղել է Իսպանիայի թագավորական տան հեղինակության բարձրացումը, բանակից ծայրահեղ աջ տարրերի հեռացումը, եվրոպական կառույցներին Իսպանիայի ինտեգրացման արագացումը։ Այս վարկածի ոչ մի փաստական, առավել ևս փաստաթղթային ապացույց առկա չէ, և այն մնում է որպես ենթադրություն։
Միևնույն ժամանակ որոշ դրվագներ իրապես մնում են անհասկանալի։ Ամենից առավել անհասկանալի է նավատորմի և ռազմական հետախուզության (CESID) հրամանատարության դիրքորոշումը, որոնց հետ բանակցություններ էր վարում Արմադան, որոնց գործակալը գտնվում էր դատապարտված ժանդարմերիայի ներկայացուցիչների թվում ։
Միջազգային արձագանք
Միացյալ Նահանգների վարչակազմը պետական քարտուղար Ալեքսանդր Հեյգը միջոցով սկզբնական շրջանում կատարվածը որակում էր որպես Իսպանիայի ներքին գործ։ Միայն թագավորի ելույթից հետո Պետական դեպարտամենտը հանդես եկավ օրինական իշխանություններին սատարելու դիրքից։
Ըստ Սանտյագո Կարիլոյի պնդման՝ ապստամբության նախապատրաստման գործին մասնակցություն է ունեցել Վատիկանը։
Խորհրդային Միությունում իսպանական իրադարձությունները, որոնք համընկել էին «բրեժնևյան ժամանակաշրջանը» ամփոփող Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության XXVI նստաշրջանի հետ, ընդունվեցին մեծ անհանգստությամբ։ Լրատվական հեռուստառադիոհաղորդումները հայտնում էին կատարվող իրադարձությունների մասին անհանգստացնող տոնով։ Տեխերոյի հայացքները որակվեցին որպես աջ ծայրահեղական, իսկ դել Բոսկը՝ որպես ֆաշիստ։ Վերլուծական հաղորդումներում Տեխերոյի կերպարը ներկայացվել է որպես Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի «Իսպանական ժանդարմերիայի մասին վեպի» մռայլ համադրությամբ։
Իսպանական աջ ծայրահեղականների զինված ելույթները դիտարկվում էր որպես արևմտյան քաղաքականության համաշխարհային խստացման մաս՝ կազմակերպված Ռոնալդ Ռեյգան ամերիկյան վարչակազմի կողմից։
Ապստամբության հետևանքներ
1981 թվականի փետրվարի 23-ի իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ Իսպանիայում ժողովրդավարական զարգացումները կրում են անհետընթաց շարժման բնույթ։ Ֆրանկիստների գործողությունը հասարակության կողմից չստացավ աջակցություն, սոցիալ-տնտեսական ադժգոհությունների առկայությունը դեռևս չէր նշանակում բռնատիրական կարգերի նկատմամբ կարոտ։
Հատկանշական է, որ հեղաշրջումը ճնշելու գործում մեծ դերակատարություն ունեցած Ֆերնանդես Կամպոն, Լինան, Գաբերիաս Մոնտերոն իրենց կարիերան սկսել են ֆրանցիսկյան բանակի կազմում և եղել են ֆալանգայի ներկայացուցիչ։ Սակայն նրանք, ինչպես որ թագավորը, պատկերացնում էին, որ վրիշառությանն ուղղված քայլերը վտանգավոր են երկրի համար։
Հեղաշրջման փորձը կանխելուց հետո ամրապնդվեց միապետության, և հատկապես Խուան Կառլոս I թագավորի հեղինակությունը։ Թագավորը իրեն դրսևորեց որպես ուժեղ ազգային առաջնորդ և ժողովրդավարական օրինականության երաշխավոր։
Տեղի ունեցավ իսպանական քաղաքականության իրավիճակային շրջադարձ դեպի ձախ։ Կալվո Սոտելոյի կառավարությունը ստացավ վստահության քվե, սակայն մնաց իշխանության ղեկին համեմատաբար ոչ երկար՝ մինչև 1982 թվականը։ Իսպանիայի խորհրդարանական ընտրություններում հաղթեց Իսպանիայի սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցությունը։ Հատկանշական է, որ Տեխերոյի նախաձեռնությամբ ստեղծած Իսպանական համերաշխություն կուսակցությունը ընտրություններում հավաքեց ձայների ընդամենը 0,14 %-ը։
Բարձրացավ իսպանական քաղաքականության երեք կերպարի՝ ազատական Ադոլֆո Սուարեսի, եվրոկոմունիստ Սանտյագո Կարիլոյի և գեներալ Մանուել Գուտերես Մելյադոյի հեղինակությունը։ Վերջինը դարձավ նաև ազգային հեղինակության և ընդօրինակման կերպարի։
Էտելֆե
Էտելֆե (Ételfay), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 385 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.12 կմ² տարածք։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 270 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 185-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 85։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,5 %։ 185 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 159 անձ (91 տղամարդ և 68 կին)։ Գործազուրկ են եղել 26 անձ (12 տղամարդ և 14 կին)։ 85 անաշխատունակներից 37-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Տայպանա
Բնակչությունը կազմում է 715 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 11 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 65 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0432։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ոստիկանությունում անթերի ծառայության համար մեդալ
Ոստիկանությունում անթերի ծառայության համար մեդալ (Медаль «За беспорочную службу в полиции»), Ռուսական կայսրության պետական պարգև, որով պարգևատրվում էին ոստիկանության աշխատողները ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Ոստիկանությունում անթերի ծառայության համար մեդալով պարգևատրվում էին ոստիկանության այն աշխատողները, ովքեր անթերի ծառայություն են մատուցել ոստիկանությանը ։ Հիմնադրվել է 1876 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ Ալեքսանդր II-ի հրամանով     ։
Կրելու կարգ
Մեդալը ուներ կանթ՝ շերտաձողիկին կամ ժապավենին ամրացնելու համար։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին ։
Մեդալի նկարագրություն
Մեդալը պատրաստում էին արծաթից։ Նիկոլայ II-ի ժամանակ ամեն օր պարգևատրվում էին մոտ 2000 մարդ։
Մեդալի դիմերեսի կողմում պատկերված է Ալեքսանդր III-ի դիմանկարը, իսկ դիմանակարի եզրերով մակագրված է․ 1894 թվականին մակագրությունը փոխվեց, Ալեքսանդր III-ից Ալեքսանդր II
Մեդալի դարձերեսի կողմում հորիզոնական դիրքով չորս տողով մակագրված է․
Գրականություն
Կատեգորիա:Ալեքսանդր II կայսեր ժամանակաշրջանի պարգևներ
124-րդ ջոկատ (ԿԺԴՀ)
124-րդ ջոկատ (124부대), Կորեայի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետության (Հյուսիսային Կորեա) հատուկ նշանակության ուժերի ստորաբաժանում, որը եղել է Կորեայի ժողովրդական բանակի հետախուզական վարչության կազմում և ենթարկվել Կորեայի աշխատավորական կուսակցության ղեկավար կազմին ։ Զբաղվել է Հարավային Կորեայում հետախուզական տվյալների հավաքմամբ, հավաքագրմամբ և լրտեսությամբ, ինչպես նաև դիվերսիոն գործողություններով։
Հյուսիսկորեացիներից միայն երկուսն են ողջ մնացել։ Պակ Ջե Գյոնը կարողացել է դուրս պրծնել և հետ փախչել ԿԺԴՀ, որտեղ դարձել է ազգի հերոս, ստացել Կորեայի ժողովրդական բանակի գեներալի կոչում և Կիմ Ջոնգ Իլի օրոք դարձել պաշտպանության նախարարի տեղակալ ։Կիմ Սին Դոն էլ հանձնվել է Հարավային Կորեայի իշխանություններին, որոշ ժամանակ անցկացրել բանտում, իսկ ազատ արձակումից հետո ստացել հարավկորեական քաղաքացիություն ու դարձել Կորեայի բողոքական եկեղեցու հոգևոր սպասավոր։ Համարվում է, որ այս գործողության տապալումից հետո 124-րդ ջոկատը կազմացրվեց, իսկ դրա փոխարեն ի հայտ եկան Կորեայի ժողովրդական բանակի հատուկ գործողությունների ուժերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Կորեայի զինված ուժեր
Իվան Դոկուկինի հուշարձան
Իվան Դոկուկինի հուշարձան (Памятник Ивану Докукину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Զվերևո քաղաքում։ Տեղադրված է Խորհրդային Միության հերոս, օդաչու Իվան Դոկուկինի պատվին։
Ստեղծման պատմություն
Հուշարձանը պատվանդանի վրա տեղադրված ռազմական ինքնաթիռ է, որը պատրաստված է սպորտային «Յակ-52»-ի մակետով ։ Ինքնաթիռը պատրաստվել է Շախտիի ինքնաթիռանորոգման գործարանում ։ Հուշարձանի ստեղծման մոնտաժային աշխատանքներն ավարտվել են 2010 թվականի ապրիլին` Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակի 65-ամյակի տոնակատարության նախօրեին։
Հուշարձանը գտնվում է Խորհրդային, 1 հասցեում ։ Նրա հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել 2010 թվականի մայիսի 6-ին։
Պատմական ակնարկ
1943 թվականի ամռանը Միուս գետի վրա օդային մարտում Դոկուկինը զոհվեց։ Հուշարձանը տեղադրվել է եղբայրական գերեզմանի վրա, որտեղ թաղված է օդաչուն ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:2010 հիմնադրումներ
Բեն (Վերին Պրովանսի Ալպեր)
Բեն (Beynes, Beinas), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Վերին Ալպերի Պրովանսի գավառում։ Մտնում է Մեզել կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Դին լե Բեն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04028։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 121 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ուրանի Ռումբո
Ուրանի Ռումբո (Urani Rumbo, դեկտեմբեր, 1895, Ստեգոպուլ, Օսմանյան կայսրություն (ներկայում՝ Ալբանիա) - 26 մարտի, 1936, Վլյորա, Ալբանիա), ալբանացի ֆեմինիստ և հասարակական գործիչ, մանկավարժ, դրամատուրգ։ Ալբանիայում նա կազմակերպել է կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող տարբեր կազմակերպություններ, որոնցից ամենահայտնին Կանանց լիգան է (Lidhjes së Gruas), որ առաջին ֆեմինիտական կազմակերպություններից մեկն է Ալբանիայում ։
Կենսագրություն
Ուրանի Ռումբոն ծնվել է 1895 թվականի դեկտեմբերին Ստեգոպուլ գյուղում, որ գտնվում է Հարավային Ալբանիայի Գիրոկաստրա քաղաքից ոչ հեռու։ Նրա հայրը՝ Սպիրո Ռումբոն, եղել է ուսուցիչ, իսկ մայրը՝ Աթանան, տնային տնտեսուհի։ Ուրանա Ռումբոն ունեցել է երեք եղբայր՝ Կորնիլը, Թանասն ու Դիմիտերը, և մեկ քույր՝ Էմիլին, որ աշխատել է որպես ուսուցիչ տարրական դպրոցում։
1916 թվականից մինչև 1917 թվականի Ուրանի Ռումբոն աշխատել է Ալբանիայի հարավում գտնվող Դոկսատ քաղաքում, որտեղ դասավանդել է ալբանական գրականություն։ 1917-1918 թվականներին Ռումբոն՝ որպես ուսուցիչ, աշխատել է Մինգուլ և Նոկովա քաղաքներում, իսկ 1919 թվականին դասավանդել է Գիրոկաստրա քաղաքի De Rada իգական դպրոցում։ 1920 թվականին Ուրանի Ռումբուն հիմնադրել է աղջիկների առաջին ալբանական դպրոցը, որը կոչվել է ալբանական ազգային-մշակութային վերծննդի գործիչ Կոտո Խոջիի անվամբ։ Մի քանի տարի անց Ռուրանի Ռումբոն դարձել է այդ դպրոցի տնօրեն ։
Ալբանիայում տարածված դեմոկրատական շարժման ընթացքում (1921-1924 թվականներ) Ուրանի Ռումբոն Demokratia և Drita թերթերում տպագրել է հոդվածներ այն խնդիրների մասին, որոնց բախվում են ալբանացի կանայք հատկապես կրթության բնագավառում։ Այդ ժամանակ նա կանանց համար կազմակերպել է հագուստ կարելուն, ձեռագործությանը, երաժշտությանը, տնային տնտեսությանն ու այգեգործությանը նվիրված դասընթացներ։ Դրանից բացի՝ նա գրել է սցենարներ և դրանց հիման վրա դպրոցում բեմադրել ներկայացումներ՝ խրախուսելու համար աղջիկների մասնակցությունը հասարակական կյանքին։ 1920 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ուրանի Ռումբոն այլ ակտիվիստների հետ միասին Գիրոկաստրայում հիմնադրել է Gjirokastër Lidhja e Gruas, որը դարձել է ֆեմինիաստական առաջին ու ամենակարևոր կազմակերպություններից մեկը Ալբանիայում։ 1923 թվականին Ուրանի Ռումբոն սկսել է պայքարել հանուն նրա, որ աղջիկներն իրավունք ստանան հաճախել դպրոց տղաների հետ հավասար։
Ակտիվ վերահսկում
Ակտիվ վերահսկում, հաստոցի վրա կամ հաստոցից դուրս անմիջական մշակման պրոցեսում դետալների վերահսկում, որն ինֆորմացիա է տալիս մշակման ռեժիմի փոփոխության կամ հաստոցի հարմարաբերման (գործիքի և դետալի միջև դիրքի փոփոխում) անհրաժեշտության մասին։ Կիրառվում է գլխավորապես հղկիչ և հոնինգման հաստոցներով վերջնամշակում կատարելիս։ Առանձնացվում է հարմարաբերման ակտիվ վերահսկում, որի դեպքում չափից ինֆորմացիան (հիմնված է հաստոցից դուրս դետալների խմբի կամ վերջնամշակված դետալի չափման արդյունքի վրա) կիրառվում է հաստոցն ավտոմատ հարմարաբերելու կամ կանգնեցնելու համար։ Հարմարաբերման ակտիվ վերահսկման սարքերը երբեմն կատարում են վերահսկման ավտոմատների (տես Վերահսկում ավտոմատ) ֆունկցիաներ։ Ակտիվ վերահսկում կարող է իրականացվել անուղղակի (վերահսկվում է հաստոցի տարրերի, օրինակ, հղկասկավառակի, սուպորտի դիրքը) և ուղղակի (վերահսկվում է անմիջապես դետալը) չափումների մեթոդներով։ Ակտիվ վերահսկում կարող է լինել ձեռքի(սարքի ցուցմունքները դիտելով հաստոցը կառավարում է բանվորը) կամ ավտոմատ (հաստոցի կառավարումն իրականացվում է հաստոցի վրա կամ հաստոցից դուրս տեղակայված սարքի տված հրամանների օգնությամբ)։ Ակտիվ վերահսկման սարքերը լինում են հրամանային (կարող են ունենալ հաշվարկային կամ ազդանշանային սարքեր), ցուցիչ, ազդանշանային և ազդանշան-ցուցիչ։ Ըստ հաստոցի վրա չափիչ տարրերի տեղադրման եղանակի, ակտիվ վերահսկման սարքերը լինում են կախովի (դետալի վրա տեղադրում և դետալի վրայից հանում է օպերատորը) և սեղանի (դետալը տեղադրվում և հանվում է ավտոմատ չափոցներով)։ Ըստ գործողության սկզբունքի, ակտիվ վերահսկման սարքերը կարող են լինել մեխանիկական, պնեմատիկ, ինդուկտիվ, ունակային։ Սարքերը լարվում են ըստ նմուշադետալի։ Հատուկ խումբ են կազմում լծորդված հղկման սարքերը, որոնց օգնությամբ կարելի է լիսեռը չափել մշակման պրոցեսում և անջատել հաստոցը, երբ լիսեռն ընդունում է ’այնպիսի չափեր, որոնք ապահովում են նախապես մշակված անցքով պահանջվող բացակ կամ ձգվածք։ Ակտիվ վերահսկումն իրականացվում է գլխավորապես զանգվածային և խոշոր սերիական արտադրության մեջ։ Երբեմն նպատակահարմար է այն կիրառել դետալների փոքր խումբ (մինչև 10 հատ) մշակելու դեպքում։ Ակտիվ վերահսկման կիրառում հնարավորություն է տալիս բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը, բարելավել մշակման որակը, միաժամանակ սպասարկել մի քանի հաստոց, ստանալ դետալների բարձր ճշգրտություն, այդ աշխատանքներում ներգրավել համեմատաբար ոչ բարձր որակավորում ունեցող օպերատորների։
Կատեգորիա:Տեխնիկա
Թովմաս Պողոսյան
Թովմաս Գևորգի Պողոսյան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2011), բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր և «Սայաթ-Նովա» մշակութային միության ղեկավար, ով հայտնի է ոչ միայն որպես ժողովրդական և աշուղական երգերի կատարող, այլ նաև որպես մի շարք մոռացմանը ենթակա երգերի փրկիչ, բանահավաք, մանկավարժ։
Կենսագրություն
1971-1972 թվականներին աշխատել է Սայաթ-Նովայի անվան գուսանական երգի պետական վաստակավոր անսամբլում՝ ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վաղարշակ Սահակյանի ղեկավարությամբ։
1973-1974 թվականներին Վանաձորի մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետում՝ ուսմանը զուգընթաց, երգել է ազգագրական երգի-պարի «Հորովել» պետական անսամբլում։
1973-1977 թվականներին՝ Վանաձորի «Հորովել», 1980 թվականից՝ հայկական ժողովրդական երգի-պարի համույթների մեներգիչն է եղել։
1987-1992 թվականներին աշխատել է «Գանձասար» ժողովրդական երգի-պարի համույթում՝ որպես գեղարվեստական ղեկավար։ Հիմնադրել է «Սայաթ-Նովա» աշուղական երգի համույթը (1992), համանուն մշակութային միությունը (1995), Ջիվանու անվան աշուղական դպրոցը (1997)։ Գրառել է ժողովրդական և աշուղական երգեր։ Կազմել է «Ջիվանի-150, անհայտ երգեր» ժողովածուն (1996)։ Երգերի նրա կատարումը հայեցի է, աշուղական արվեստի ոգուն հարազատ։
1980-2000 թվականներին եղել է Թաթուլ Ալթունյանի անվան ժողովրդական երգի-պարի Հայաստանի պետական անսամբլի մեներգիչ։
1987-1992 թվականներին հիմնադրել և ղեկավարել է ժողովրդական երգի-պարի «Գաձասար» համույթը։
1987 թվականից աշխատում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի Հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության ամբիոնում՝ որպես տեքստաբան-դասախոս, իսկ 1995 թվականից դասավանդում է նաև «Հայ աշուղական արվեստ»։
1992 թվականից հիմնադրել և ղեկավարում է աշուղական երգի «Սայաթ Նովա» անսամբլը։
Նրա գիտական բազմաթիվ հոդվածներից են՝ «Ջիվանի, անհայտ երգեր», «Երկու երգ Ջիվանուց», «Ջիվանի, անտիպ էջեր», «Աշուղ Ջիվանու անտիպ երգերը», «Հայ ժողովրդական ռազմի ու զինվորի երգեր», «Հնագույն արվեստի մշակ․ Դվալի Մկրտիչ», «Ջիվանի, նորահայտ բանաստեղծությունններ», «Հայրիկ Ղազարյան», «Աշուղ Բաղդասար», «Աշուղ Օհանջյան», «Աշուղ Արամ (սարչապետցի Արամ Մխոյան)» և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երգիչներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Վանաձորի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ
Վյաչեսլավ Ֆետիսով
Վյաչեսլավ Ալեքսանդրովիչ Ֆետիսով (Вячесла́в Алекса́ндрович Фети́сов, ), խորհրդային և ռուսական ականավոր հոկեյիստ, պետական գործիչ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1978 թվական), Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ (2002 թվական), հանդես է եկել պաշտպանի դիրքում։
Կենսագրություն
Հոկեյ սկսել է խաղալ Կորովինսկի մայրուղու թիվ 4 շենքի բակային թիմում։ № 19 ԲՇՏ-ի բակային թիմի կազմում հասնում է մինչև քաղաքային «Ոսկե տափօղակ» մրցաշարի եզրափակիչ։
12 տարեկան հասակում ընդգրկվում է ԲԿՄԱ-ում՝ մարզիչ Յուրի Ալեքսանդրովիչ Չաբարինի մոտ։ 18 տարեկան հասակում ԲԿՄԱ-ի երիտասարդական թիմի կազմում մասնակցում է Կանադայում շրջագայությանը։
1983-1989 թվականներին խաղացել է ԲԿՄԱ-ի կազմում (թիմի և ԽՍՀՄ հավաքականի ավագն էր, մի փոքրիկ դադարով 1988 թվականին), 1994 թվականին խաղացել է Մոսկվայի «Սպարտակ»-ի կազմում։
1980-ական թվականներին ԽՍՀՄ հավաքականի և ԲԿՄԱ ակումբի կազմում խաղացել է Լարիոնովի լեգենդար հնգյակում՝ Սերգեյ Մակարովի, Իգոր Լարիոնովի, Վլադիմիր Կրուտովի և Ալեքսեյ Կասատոնովի հետ միասին, պաշտպանի դիրքում։
ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի առաջնություններում մասնակցել է 480 խաղի և դարձել 153 տափօղակի հեղինակ։
1989-1994 թվականներին ընդգրկվել է «Նյու Ջերսի Դևիլս»-ի, իսկ 1994-1998 թվականներին՝ «Դետրոյթ Ռեդ Ուինգս»-ի կազմերում։ Հոկեյի Ազգային Լիգայի առաջնություններում խաղացել է 546 խաղ և դարձել 36 տափօղակի և 192 արդյունավետ փոխանցման հեղինակ։ «Սթենլիի Գավաթ»-ի (Stanley Cup) մրցաշարերում մասնակցել է 116 խաղի, դարձել 2 տափօղակի և 26 արդյունավետ փոխանցման հեղինակ։
1994 թվականին, Գելանի Տովբուլատովի և Վասիլի Կլոկովի հետ միասին, կազմակերպել է տափօղակով հոկեյի «Սպարտակի Գավաթ» մրցաշարը։ 1998-2000 թվականները հանդիսացել է «Նյու Ջերսի Դևիլս» ակումբի գլխավոր մարզիչի օգնական, որի հետ միասին 2000 թվականին արժանացել է «Սթենլիի Գավաթ»-ին։
2002 թվականին եղել է Սոլթ Լեյք Սիթիում անցկացված Ձմեռային Օլիմպիական Խաղերում տափօղակով հոկեյի ԽՍՀՄ հավաքականի գլխավոր մարզիչ և գլխավոր մենեջեր։ Ֆետիսովի գլխավորությամբ ԽՍՀՄ հավաքականը արժանացավ բրոնզե մեդալների։
2002 թվականից հանդիսանում է ««Մարզական Ռուսաստան» համառուսական կամավորական ընկերության» Համառուսական հասարակական ընկերության Բարձրագույն խորհրդի նախագահ ։
Ֆետիսովը հանդիսանում է Համաշխարհային հակախթանիչային գործակալության հիմնադիր խորհրդի անդամ ։ 2007 թվականի փետրվարի 1-ին ընտրվում է սպորտում խթանիչների դեմ պայքարի ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի Միջազգային Կոնվենցիայի անդամ-երկրների համաժողովի նախագահ ։
2008 թվականի հոկտեմբերի 22-ից մինչև 2012 թվականի հունվարի 21-ը հանդիսացել է Հոկեյի Մայրցամաքային Լիգայի տնօրենների խորհրդի նախագահ։
2009 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2012 թվականի հունվարի 21 -ը հանդիսացել է «ԲԿՄԱ» հոկեյի ակումբի նախագահ։
2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին մեկ պաշտոնական խաղ է անցկացրել ԲԿՄԱ-ի կազմում՝ ակումբի, լիգայի և ընդհանուր հոկեյի նկատմամբ ուշադրության բարձրացման նպատակով ։
2009 թվականից հանդիսանում է Գ. Վ. Պլեխանովի անվան Ռուսաստանի Տնտեսագիտական Համալսարանի սպորտային արդյունաբերության մենեջմենտի ամբիոնի վարիչ ։
2012 թվականի ապրիլի 5-ից հանդիսանում է Ռուսաստանի սիրողական հոկեյի լիգայի վարչության նախագահ ։
Մարզական հաջողություններ
Համաշխարհային հոկեյի բոլոր բարձրագույն պարգևների և տիտղոսների տիրակալ։
Միջազգային մրցաշարեր
Համառոտագրման աղյուսակ
Պետական գործունեություն
2002 թվականի ապրիլից մինչև 2004 թվականի մարտը հանդիսացել է Ռուսաստանի Դաշնության ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի Պետական կոմիտեի նախագահ։
2003 թվականից - Ռուսաստանի Դաշնության I կարգի իրական պետական խորհրդական։
2004 թվականի մարտից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում հանդիսացել է ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի և զբոսաշրջության Դաշնային գործակալության ղեկավար։
2004 թվականի նոյեմբերից մինչև 2008 թվականի հոկտեմբերը ղեկավարել է ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի Ռուսաստանի Դաշնության գործակալությունը ։
2008 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Պրիմորիեյի շրջանից ընտրվել է Դաշնային Խորհրդի անդամ։ 2008 թվականի հոկտեմբերի 27-ից ղեկավարում է Դաշնային Խորհրդի ֆիզիկական կուլտուրայի սպորտի և օլիմպիական շարժման զարգացման հանձնաժողովը։ Տեղական ինքնակառավարման հարցերով Դաշնային Խորհրդի հանձնաժողովի անդամ։ Երիտասարդության և զբոսաշրջության հարցերով Դաշնային Խորհրդի հանձնաժողովի անդամ ։
2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ից հանդիսանում է Դաշնային Խորհրդի սոցիալական քաղաքականության հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ ։
Փոփոխություններ «Քաղաքացիության մասին» օրենքում
2012 թվականի հոկտեմբերին, սենատոր Իլյաս Ումախանովի և Վլադիմիր Ջաբարովի հետ միասին, նախաձեռնում են փոփոխություններ «Քաղաքացիության մասին» օրենքում։ Սենատորները առաջարկում էին թույլ տալ արտոնյալ պայմաններով ռուսական քաղաքացիություն ստանալ 18 տարին անց մարդկանց, որոնք կարող են ապացուցել, որ երբևէ նրանք կամ ուղղակի գծով նրանց նախնիները հանդիսացել են ԽՍՀՄ քաղաքացիներ, բնակություն են հաստատել Ռուսաստանի պետության, Ռուսաստանի հանրապետության, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության, ԽՍՀՄ կամ Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում ։
Սենատորների օրենսդրական նախաձեռնությունը լայն հասարակական անդրադարձ է առաջացնում լրատվամիջոցներում և ինտերնետում, քանի որ շատերը դա համարում էին Ռուսաստանում նախկին ԽՍՀՄ հանրապետություններից միգրանտների վերաբնակվելու հնարավորություն։ Համաձայն Լևադա կենտրոնի հետոզոտման, որը հրապարակվել է նոյեմբերի վերջին, Ռուսաստանի բնակչության 63 %-ը համարում է, որ միգրանտների քանակը պետք է կրճատվի, իսկ 71 %-ը, որ միգրանտները նպաստում են երկրում հանցագործության մակարդակի աճին, ընդ որում 67 %-ը ենթադրում են, որ միգրանտները զբաղեցնում են ռուսների աշխատանքային տեղերը ։
Հոկտեմբերի վերջին Պետդումայի Սահմանադրական օրենսդրության հանձնաժողովը առաջարկում է օրենքում փոփոխությունները ընդունել առաջարկված տարբերակով, իսկ դեկտեմբերի սկզբին Պետդուման պետք է քննարկեր օրենքի նախագիծը առաջին ընթերցմամբ։ Սակայն վերջին պահին Դումայի օրակարգից այն հանվում է և վերադարձվում հանձնաժողով՝ կրկնակի քննարկման ։
Ինքը՝ Ֆետիսովը, իր նախաձառնությունը բացատրում է նրանով, որ հայրենակիցների վերաբնակեցման մասին օրենքը, որը ընդունվել է 2006 թվականին, ունի կոռուպցիոն բնույթ, իսկ բազմաթիվ ռուս երիտասարդներ ցանկություն ունեն հեռանալ արտասահման ։
Սեփականություն
2013 թվականի սեպտեմբերին, ինտերնետային լրատվամիջոցներից մեկը, դիմում է Վերին պալատի անդամների եկամուտների և ծախսերի վերահսկողության Դաշնային Խորհրդի հանձնաժողովին, խնդրելով զբաղվել Ֆետիսովի կնոջ՝ 1051 քառակուսի մետր տարածքով, Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող, չհայտարարագրված բնակարանի հարցով։ Մի շարք լրատվամիջոցներ    հանձնաժողով ուղարկված դիմումը կապում են Ալեքսեյ Նավալնու բլոգին հարելու Ֆետիսովին ուղղված մեղադրանքների հետ։ Սակայն, սեփականության ստուգման արդյունքում, հանձնաժողովը չհայտնաբերեց փաստեր 2011 թվականի և 2012 թվականի հայտարարագրերում ոչ հավաստի տվյալների տրամադրման մասին։ Ֆետիսովը մեղադրանքներին պատասխանում է «Իտոգի» ամսագրին տված իր հարցազրույցում ։
2015 թվականի մարտի 17-ին, Ալեքսեյ Նավալնու կոռուպցիայի դեմ պայքարի ֆոնդը, լրատվություն է հրապարակում այն մասին, որ Ֆետիսովը Կիպրոսում տիրապետում է երեք օֆշորային հաշիվներով ։ Համաձայն «Որոշ կարգի մարդկանց հաշիվներ (ավանդներ) բացելու և ունենալու, անձնական դրամական միջոցները և արժեքները Ռուսաստանի Դաշնության տարածքի սահմաններից դուրս գտնվող օտարերկրյա բանկերում պահելու, տիրելու և (կամ) օգտագործելու օտարերկրյա դրամական գործիքները արգելելու մասին» դաշնային օրենքի, Ֆետիսովը պետք է հեռացվի սենատորի պաշտոնից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հոկեյիստներ Կատեգորիա:1958 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 20 ծնունդներ Կատեգորիա:Ռուս պետական գործիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ օլիմպիական չեմպիոններ
Էնթոնի Բլանտ
Էնթոնի Ֆրեդերիկ Բլանտ (Anthony Frederick Blunt, ), արվեստի բրիտանա-ամերիկացի պատմաբան և արվեստագետ, խորհրդային հետախուզության լրտես, 1939-1945 թվականներին եղել է MI5-ի լրտես։ Անդամակցել է հայտնի «Քեմբրիջյան հնգյակ» լրտեսական ցանցին։ Խորհրդային հետախուզության լրտես լինելու հանգամանքը հանրությանը հայտնի է դարձել 1979 թվականին, երբ այդ մասին հայտարարել է Մարգարետ Թետչերը։ Հակահետախուզությունը այդ մասին իմացել է շատ ավելի շուտ։ Տեղեկատվությունը գաղտնի է մնացել և Բլանտը ստացել է իմունիտետ՝ բրիտանական հետախուզության հետ համագործակցելու պայմանով։ 1945- 1973 թվականներին եղել է թագուհու պատկերասրահի պահապան։
Եղել է Նիկոլա Պուսենի արվեստի գիտակ։ 1967 թվականին գրել է մենագրություն, որը նվիրված է եղել վերջինիս ստեղծագործություններին։ Էնթոնի Բլանտը եղել է Լոնդոնի համալսարանի պրոֆեսոև և Բրիտանական ակադեմիայի անդամ (1950 թվական) ։
Կենսագրություն
Մանկության մի զգալի մասը ընտանիքի հետ միասին անց է կացրել Ֆրանսիայում, որտեղ ծառայում էր նրա հայրը ։
1926 թվականին կրթաթոշակով ընդունվել է Քեմբրիջի համալսարանի Թրինիթի քոլեջի մաթեմատիկայի բաժին, սակայն 1929 թվականին հոր մահվան պատճառով դադարեցրել է ուսումը։ Ուսումը շարունակել է 1930-ական թվականներին ։
1935 թվականին ուսանողական խմբով մեկնել է ԽՍՀՄ ։
Հավաքագրվել է 1937 թվականին խորհրդային արտաքին հետախուզության գործակալ Արնոլդ Դեյչի կողմից ՝ Գայ Բյորջեսի միջնորդությամբ։ Իր հուշերում Բլանտը խորհրդային հետախուզության համար աշխատանքը անվանել է իր կյանքի ամենամեծ սխալներից մեկը ։ Նա նույնիսկ ցանկացել է դրա համար ինքնասպան լինել ։ Համարվում է «Քեմբրիջյան հնգյակի» անդամներից մեկը։ Նրա լրտեսական ծածկանունը եղել է Ջոնսոն (Johnson) : Բլանտը երբեք չի եղել կոմկուսի անդամ ։
1939 թվականին ծառայության է անցել բրիտանական MI5-ի հակահետախուզության վարչությունում։ Կապիտանի կոչումով Նորմանդիայում մասնակցել է զորքերի իջեցմանը։ Արիության համար, որը ցուցաբերել է անգլիական էքսպեդիցիոն կորպուսի նահանջի ժամանակ, ստացել է «Պատվո Լեգեոնի շքանշան»։ 1940 թվականի աշնանից Բլանտը դարձել է անգլիական հետախուզության ղեկավարներից մեկի՝ բրիգադիր Ալենի օգնականը, ով զբաղվել է բանակի անվտանգության և ռազմական արդյունաբերության հարցերով։ Այդ ժամանակ անգլիական հետախուզությունը կարողացել է հավաքագրել Անաստաս Միկոյանի ապարատի աշխատողներից մեկին, ով արժեքավոր տեղեկատվություն է փոխանցել Մոսկվայում անգլիական ռեզիդենտին։ Բլանտը օգնել է խորհրդային հետախուզությանը՝ բացահայտելու լրտեսին։
1945 թվականին դարձել է Մեծ Բրիտանիայի Ջորջ VI թագավորի խորհրդական և իրականացրել հատուկ հանձնարարականներ, որոնք կապված էին անգլիական թագի և բարեկամ դինաստիաների շահերի հետ։ Դրա համար 1947 թվականին Էնթոնի Բլանտը ստացել է Թագավորական Վիկտորիանական շքանշան, իսկ 1948 թվականին՝ արքայազն Նասսաու Օրանացու հոլանդական շքանշան։ Համարվում է, որ Բլանտը խորհրդային հետախուզությանը չի տրամադրել թագավորական ընտանիքին առնչվող փաստաթղթեր։ Սակայն, բրիտանական կառավարությունում ունեցած իր մեծ կապերը օգտագործել է՝ ստանալու քաղաքական տեղեկատվություն, որոնք հետագայում փոխանցվել են Մոսկվային։ Դոնալդ Մաքլեյնի և Գայ Բյորջեսի գաղտնազերծվելուց հետո՝ MI5-ի կասկածի տակ ընկել է նաև Բլանտը, չնայած այն հանգամանքին, որ 1956 թվականին դարձել էր Թագավորական Վիկտորիանական շքանշանակիր և ստացել է ազնվականի «սըր» կոչումը (փաստաթղթերում նշվել է «սըր Էնթոնի»)։
1951 թվականին Լոնդոն խորհրդային ռեզիդենտ Յուրի Մոդինը Բլանտին առաջարկել է փախչել ԽՍՀՄ, որը վերջինս կտրուկ մերժել է։ Նա նշել է․ «Ես շատ լավ գիտեմ, թե ինչպես է ապրում ձեր ազգը և ինձ համար այդպիսի կյանքը անտանելի և անիմաստ է» ։ Դրանից հետո խորհրդային հետախուզությունը դադարեցրել է նրա հետ հարաբերությունները ։
1964 թվականին, MI5-ին ուղղված նամակի մեջ, Բլանտը անձամբ խոստովանել է խորհրդային հետախուզության հետ իր ունեցած կապերի մասին ։ Իմունիտետի ստացման խոստման փոխարեն, նրա իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել։ Սակայն, նրա լրտեսական կարիերան գաղտնի է մնացել, ընդհուպ մինչև 1979 թվականի նոյեմբեր, երբ վարչապետ Մարգարետ Թետչերը, համայնքների պալատում իր ճառի ժամանակ, հայտարարել է այդ մասին։ Այդ ժամանակ էլ Բլանտը զրկվել է ասպետական կոչումից։ Իմունիտետի վերաբերյալ պայմանավորվածությունը շարունակել է գործել։ Բլանտը չի ենթարկվել հետապնդումների և շարունակել է զբաղվել գիտությամբ։
Հետաքրքրական է, որ գաղտնազերծումից հետո նա ստացել է աջակցության ավելի քան 200 նամակ և միայն 6 բացասական արձագանքներ։ Նա նշել է, որ ցնցված է այդ փաստից ։
Իսայա Բեռլինի առաջարկությամբ Լոնդոնի համալսարանի ասամբլեան Բլանտին չի զրկել պրոֆեսորի կոչումից, որպեսզի խուսափի գիտական աստիճանների զրոյացման խորհրդային պրակտիկային նմանվելուց ։
1939-1974 թվականներին Բլանտը եղել է Լոնդոնի համալսարանի արվեստի պատմության պրոֆեսոր, դասախոս ։
1945 թվականից եղել է Լոնդոնի համալսարանին կից գործող Կուրտոյի արվեստի ինստիտուտի փոխտնօրեն, իսկ արդեն 1947-1974 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի տնօրեն ։
Մահացել է ինֆարկից ։ Համաձայն կտակի, նրա աճյունը թափվել է Մալբորոյի դաշտերում, որտեղ Բլանտը սովորել է դպրոցական տարիներին ։
Պարգևատրվել է խորհրդային մարտական շքանշանով ։
1979 թվականից մինչ իր կյանքի վերջը աշխատել է իր հիշողությունների վրա։ Այնուհետ դրանք, կնիքված տեսքով, պահպանության են հանձնվել Բրիտանական գրադարանին։ Նրա ձեռագրերի հրապարակման վրա արգելք է դրված եղել շուրջ մեկ քառորդ դար, ընդհուպ մինչև 2009 թվականը, երբ հրատարկվել են վերջինիս հուշերը ։
2001-2002 թվականիներին թողարկվել է Բլանտի կենսագրությունը, որի հեղինակն է Միրանդա Քարտերը։ Գիրքը կոչվում է «Էնթոնի Բլանտ․ նրա կյանքերը» (Miranda Carter. Anthony Blunt: His Lives), որի վրա հեղինակը աշխատել է 1994 թվականից։
Պարգևներ
1947 թվականին Էնթոնի Բլանտը արժանացել է Թագավորական Վիկտորիանական շքանշանի ասպետի կոչմանը, իսկ 1956 թվականին՝ ասպետ կոմանդորի կոչմանը ։ 1979 թվականին թագուհու հրամանով զրկվել է այդ կոչումներից ։
1948 թվականին դարձել «Պատվո Լեգեոնի շքանշանի» շքանշանակակիր, իսկ 1958 թվականին՝ Նասսաու Օրանացու շքանշանի շքանշանակակիր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հետախույզներ Կատեգորիա:Խորհրդային հետախույզներ Կատեգորիա:Բրիտանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի արվեստագետներ
Գլեյշեր (ազգային պարկ)
Գլեյշեր ազգային պարկ (Glacier National Park, МФА: ), տեղակայված է Ժայռոտ լեռներում, ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի տարածքում, Կանադայի Ալբերտա և Բրիտանական Կոլումբիա նահանգների հետ սահմանին։ Պարկի մակերեսը կազմում է 4101 կմ² ։
Առաջին մարդիկ սկսել են ապրել ազգային պարկի ներկայիս տարածքում դեռևս 10.000 տարի առաջ։ Այս տարածքներ եվրոպացիների գալուց պահին, մայրցամաքային ջրբաժանից արևմուտք ընկած տարածքները պատկանում էին սալիշներին (Salish peoples), իսկ արևելք ընկածները՝ սև ոտավորներին (Blackfoot Confederacy, Niitsitapi or Siksikaitsitapi)։ Ազգային պարկը հիմնադրվել է 1910 թվականի մայիսի 11-ին։ Գրեթե պարկի ստեղծումից անմիջապես հետո սկսեցին ակտիվորեն զարգանալ նաև ենթակառուցվածքները՝ այդ թվում հյուրանոցները, շալեները, ավտոճանապարհները և այլն։ Գլեյշեր ազգային պարկն ունի ավելի քան 130 լճեր, որոնք ունեն անուններ. նրանցից ամենախոշորը Մաքդոնալդ լիճն է։ Երկրաբանական տեսանկյունից պարկի տարածքի զգալի մասը գտնվում է Լյուիսի շերտային վերաշարժի վրա։ 2010 թվականի տվյալներով Գլեյշեր պարկում կար 37 սառցադաշտ։ Գիտնականները պնդում են, որ եթե հալոցքների ներկայիս միտումը պահպանվի, ուրեմն արդեն 2020 թվականին դրանք ամբողջությամբ հալված կլինեն։ Հյուսիսում Գլեյշերը սահմանակից է կանադական Ուոթերթոն Լեյքս ազգային պարկին. այս երկու բնապահպանական տարածքները միասին հայտնի են, որպես Ուոթերթոն-Գլեյշեր աշխարհի պարկ։ 1976 թվականին Գլեյշերը ճանաչվեց կենսոլորտային արգելավայր, իսկ 1995 թվականին երկու պարկերը միասին ճանաչվեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ ։
Աշխարհագրություն
Հյուսիսում Գլեյշեր ազգային պարկը սահմանակից է Կանադայի Ուոթերթոն Լեյքս ազգային պարկին, որը տեղակայված է Ալբերտա նահանգում, ինչպես նաև Բրիտանական Կոլումբիա նահանգում գտնվող Ֆլադհեդ և Ակամինա Քիշինենա նահանգային անտառներին ։ Պարկի արևմտյան սահմանը ձևավորում է Նորթ Ֆորք Ֆլադհեդ գետը, իսկ հարավային սահմանի մի մասը՝ Միդլ Ֆորք Ֆլադհեդ գետը։ Հնդկացիական Բլեքֆիտ արգելաբնակավայրը ձևավորում է ազգային պարկի արևելյան սահմանի մեծ մասը, բացի դրանից, պարկը հարավում սահմանակից է Լյուիս ազգային անտառի և արևմուտքում Ֆլատհեդ ազգային անտառի հետ ։ Գլեյշեր ազգային պարկի տարածքում կան 10-ից ավել խոշոր և մոտավորապես 700 մանր լճեր, սակայն սրանցից միայն 131-ը ունեն անուններ ։ Մաքդունալդ լիճը, որը տեղակայված է պարկի արևմտյան մասում, ազգային պարկի ամենաերկար (երկարություն-15,1 կմ), ամենախոշոր (մակերես-27,61 կմ²) և ամենախորը (խորություն-141 մ) լիճն է։ Փոքր լճերը տեղակայված են ռելիեֆի՝ թասի ձև ունեցող խորացումներում, սառցադաշտերի քայքայիչ աշխատանքների արդյունքում ձևավորված գոգավոր տարածքներում։ Որոշ լճեր, օրինակ՝ Ավալանչին և Քրեքերը, ունեն պղտոր, ոչ թափանցիկ փիրուզագույն ջուր, որը պայմանավորված է սառցադաշտային բերուկներով։ Այս նույն պատճառով պարկի որոշ առուներ ունեն կաթնասպիտակավուն գույնի ջուր։ Ազգային պարկի լճերի ջրերը ամբողջ տարվա ընթացքում սառն են լինում. ջրի ջերմաստիճանը հազվադեպ է անցնում 10 °С-ը, այն էլ ջրի մակերևույթին մոտ միայն ։
Լճերի ջրերը ընդհանուր առմամբ շատ մաքուր են, ընդ որում պլանկտոնի բացակայությունը զգալիորեն նվազեցնում է լճերի ինքնամաքրման ունակությունը, սրա հետևանքով ջրի յուրաքանչյուր աղտոտում սովորականից ավելի երկար է պահպանվում։ Այստեղից կարելի է ենթադրել, որ աղտոտող նյութերի նույնիսկ քիչ քանակությունը կարող է զգալիորեն ազդել ջրի որակի վրա ։
Ազգային պարկի տարածքում կա մոտավորապես 200 ջրվեժ, սակայն չորային սեզոնին դրանց մեծ մասը փաստացի չորանում են։ Առավել նշանավոր են Թու Մեդիսայն շրջանի ջրվեժները, Մաքդոնալդ ջրվեժը, որը գտնվում է նույնանուն հովտում, և Մեյնի Գլեյշեր շրջանում գտնվող Սվիֆթքարենթ ջրվեժը։ Այս բոլոր ջրվեժները գտնվում են Մեյնի Գլեյշեր հյուրանոցից ոչ հեռու, և պարկի այցելուները կարող են դրանք տեսնել։ Գլեշերի բարձր ջրվեժներից է Բյորդ Վումենը, որի բարձրությունը 150 մետր է. այն Օբերլին լեռան հյուսիսային լանջից թափվում է հովիտ ։
Երկրաբանություն
Գլեյշեր ազգային պարկի պրոտերոզոյան նստվածքային ապարները շատ լավ պահպանվել են քարացածություններում։ Այս ապարները հանդիսանում են՝ այդ ժամանակաշրջանները ներկայացնող, աշխարհում լավ և առավել ամբողջական տեղեկություն տվող աղբյուրներ։ Երկրագնդի այլ հատվածների նույն հասակի նստվածքային ապարները սովորաբար քանդված են, կամ լեռնակազմական գործընթացների հետևանքով խիստ փոփոխվել են և համապատասխան չեն օրգանիզմների ուսումնասիրության համար ։ Պարկի լեռնային ապարները պարունակում են ծակոտիներ, չորացման ճաքեր, անձրևի կաթիլների և այլ բնական երևույթների հետքեր։ Այստեղ հայտնաբերված ստրոմատոլիթների (ջրիմուռների կենսագործունեության հետևանքով գոյացած կրային առաջացումներ) 6 տեսակները նկարագրվում և թվագրվում են 1 միլիարդ տարի առաջվան։ Ազգային պարկի տարածքում, նոր տեսակների հայտնաբերումը թույլ տվեց այս տարիքը գրեթե 1 միլիարդ տարի տեղափոխել, ինչը էականորեն փոխեց առաջին բազմաբջիջ օրգանիզմների առաջացման վերաբերյալ գիտնականների կարծիքը ։
Սառցադաշտեր
Ազգային պարկի ռելիեֆը իր ներկայիս կառուցվածքը մեծ մասամբ ձեռք է բերել վերջին սառցե դարաշրջանի արդյունքում, որն ավարտվել է 12 000 տարի առաջ ։ Սառցադաշտերի քայքայիչ աշխատանքների ապացույցն են հանդիսանում տրոգները, կարերը, մերձսառցադաշտյա լճերը և այլն ։ Սառցե դարաշրջանի ավարտից հետո, նկատվել են կլիմայի ոչ մեծ փոփոխություններ, որոնք արտահայտվել են իրար հաջորդող սառեցումներով և տաքացումներով։ Վերջին ցրտեցումը, որը հայտնի է փոքր սառցե դարաշրջան անունով, շարունակվել է մոտավորապես 1550 թվականից մինչև 1850 թվականը ։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքում պարկի տարածքում սառցադաշտերի թիվը բավականին մեծացավ, սակայն ոչ այնքան ինչքան բուն սառցե դարաշրջանի ընթացքում էր ։
ԱՄՆ Երկրաբանական ծառայությունը 1980-ական թվականներին, սկսեց պարկի սառցադաշտերի առավել պարբերական ուսումնասիրություններ, որը շարունակվում է մինչև այսօր։ 2010 թվականին Գլեյշերի տարածքում մնացել էին արդեն 37 սառցադաշտեր, ընդ որում՝ դրանցից միայն 25-ն են ճանաչվել «ակտիվ» և ունեն ավելի քան 0,10 կմ² մակերես ։ Եթե տաքացման այս միտումները շարունակվեն, ապա հավանականությունը մեծ է, որ արդեն 2020 թվականին Գլեյշիրի բոլոր սառցադաշտերը ամբողջությամբ կվերենան ։
Սառցադաշտերի նման նահանջ նկատվում է երկրագնդի ամբողջ տարածքում, և 1980 թվականից սկսած այս երևույթը գնալով ավելի է ուժգնանում։ Սառցադաշտերի վերականգնման համար անհրաժեշտ է ավելի սառը և ավելի խոնավ կլիմա, որը հնարավորություն կտա հավասարակշռություն ստեղծել կոշտ տեղումների կուտակման մակարդակի և սառցադաշտերի հալման մակարդակի միջև։ Հալման մակարդակի բարձրացումը կոշտ տեղումների կուտակման մակարդակի նկատմամբ, միանշանակ կբերի սառցադաշտի նահանջի, դրա մակերեսը և ծավալը աստիճանաբար կփոքրանան, մինչև վերջնական կվերանա այն ։
1850 թվականին՝ փոքր սառցե դարաշրջանի ավարտից հետո, սառցադաշտերը պարբերաբար նահանջում էին մինչև 1910-ական թվականները։ 1917 թվականից 1941 թվականների ընթացքում, սառցադաշտերի նահանջը զգալիորեն ուժեղացավ և որոշ սառցադաշտերի դեպքում կազմեց մինչև 100 մետր տարվա ընթացքում ։ 1940 թվականից 1979 թվականների միջև ընկած հատվածում, կլիմայի ոչ մեծ սառեցման հետևանքով սառցադաշտերի նահանջի արագությունը նվազեց, իսկ որոշ սառցադաշտեր նույնիսկ հակառակը՝ սկսեցին մի քանի տասնյակ մետր մեծանալ իրենց մակերեսով։ Սակայն 1980 թվականից սկսած նահանջի արագությունը նորից զգալիորեն ուժեղացավ։ 1850 թվականին սառցադաշտածածկ տարածքի մակերեսը Բլեքֆուտ և Ջեքսոն սառցադաշտերի շրջանում կազմում էր մոտավորապես 21,6 կմ², սակայն 1979 թվականի տվյալների համաձայն, այդ մակերեսը ընդամենը 7,4 կմ² էր։ 1850 թվականից 1979 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում պարկի բոլոր սառցադաշտերից 73 %-ը հալվեցին ։ Պարկի ստեղծման ժամանակ Ջեքսոն սառցադաշտը դեռ Բլեքֆուդի մի մասն էր, սակայն այսօր դրանք առանձին 2 սառցադաշտեր են ։
Սառցադաշտերի նահանջի ազդեցությունը ազգային պարկի էկոհամակարգի վրա ամբողջովին հայտնի չեն, բայց կարելի է ենթադրել, որ բույսերի և կենդանիների այն տեսակները, որոնք կախված են սառը ջրի առկայությունից, կտուժեն իրենց բնակության վայրի բացակայության պատճառով։ Սառցադաշտային սառույցի սեզոնային հալքի քանակի նվազումն իր հերթին, գարնանային և աշնանային սեզոններին, կազդի գետերի և առուների հոսքի վրա։ Բացի սրանից դա նաև կնվազեցնի ստորերկրյա ջրերի մակարդակը և կմեծացնի անտառային հրդեհների առաջացման հավանականությունը։ Սառցադաշտերի կորուստը կնվազեցնի նաև պարկի գրավչությունը այցելուների համար ։