cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Խոզաբուծություն
Խոզաբուծությունը Հայաստանում
Հայաստանում խոզերի բուծմամբ զբաղվել են հնագույն ժամանակներից։ Նախապատմական բնակատեղիներում (Թեղուտ, Շենգավիթ, Աղստև) հայտնաբերված խոզի ոսկորները, օտար և հայ մատենագիրների հաղորդած տեղեկությունները հաստատում են, որ Հայկական բարձրավանդակում խոզը ընտելացվել է մոտավորապես նեոլիթում։ 11-րդ դարից Հայաստանում խոզաբուծությունն աստիճանաբար անկում է ապրել, իսկ հետագայում՝ գրեթե վերացել։ Ըստ Հայկական սովետական հանրագիտարանի, 1920 թվականի դրությամբ Հայաստանում կար 5200 գլուխ խոզ։ Խորհրդային ռեժիմի հաստատումից հետո խոզաբուծությունը սկսել է զարգացում ապրել, և արդեն 1928 թվականին բուծվում էր մոտ 30 000, 1976 թվականին՝ 142 000 խոզ։ Հայաստանում խոզաբուծությունը կենտրոնացված է հիմնականում հյուսիսարևելյան և Արարատյան դաշտի շրջաններում։ Այն արդյունաբերական հիմունքներով վարելու նպատակով խորհրդային շրջանում կառուցվել էր Սովետաշենի (այժմ՝ Նուբարաշեն) խոզաբուծական համալիրը, իսկ 10-րդ հնգամյակի վերջում շահագործման է հանձնվել Թալինի շրջանում կառուցվող ևս երկու համալիր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Անասնաբուծություն Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական կենդանիներ
Կիչուգա (այլ կիրառումներ)
Կիչուգա, կարող է վերաբերել՝
Ֆիլիպ Ռիքեր
Ֆիլիպ Թոմաս Ռիքեր  (Philip Thomas Reeker, ) ամերիկացի դիվանագետ և արտաքին գործերի նախարարության կադրային սպա, որը ներկայումս ծառայում է որպես կովկասյան բանակցությունների ավագ խորհրդական։ Ֆիլիպ Ռիքերը 2021-2022 թվականներին եղել է Միացյալ Թագավորությունում ԱՄՆ առաքելության գործերի ժամանակավոր հավատարմատարը, իսկ 2019-2021 թվականներին՝ ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնականը։
2022 թվականի օգոստոսին ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենը Ֆիլիպ Ռիքերին նշանակել է Կովկասյան բանակցություններում ԱՄՆ ներկայացուցիչ և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ ։
Վաղ տարիներ, կրթություն և ընտանիք
Ֆիլիպ Ռիքերը ծնվել է Փենսիլվանիայում։ Մանկությունն անցել է ԱՄՆ մի շարք նահանգներում, ինչպես նաև Ավստրալիայում։ Նա բակալավրի կոչում է ստացել Եյլի համալսարանում 1986 թվականին և 1991 թվականին մագիստրոսի կոչում ստացել Թընդերբըրդ գլոբալ կառավարման դպրոցում (այժմ՝ Արիզոնայի պետական ​​համալսարանի մի մասն է Ֆենիքսում)։ Ֆիլիպ Ռիքերը ամուսնացած է Սոլվեյգ Ջոնսոն Ռիքերի հետ, որը արտաքին ծառայության աշխատակից է։
Կարիերա
Ֆիլիպ Ռիքերը՝ լինելով արտաքին ծառայության աշխատակից, 1993-1996 թվականներին աշխատել է որպես տեղեկատվության գծով պատասխանատուի օգնական Բուդապեշտում և 1997-1999 թվականներին, որպես հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատու Սկոպիեում։ Ռիքերը 2000-2003 թվականներին եղել է Հասարակայնության հետ կապերի բյուրոյի մամուլի քարտուղարի տեղակալը և քարտուղարի օգնականի տեղակալը։ 2003 թվականին նա ստացել է Էդուարդ Մարոույի մրցանակը գերազանց հանրային դիվանագիտական աշխատանքի համար, ինչպես նաև ճանապարհորդել է Ամերիկայի միացյալ նահանգներում որպես Պետության մամուլի խոսնակ, ելույթներ ունեցել և հարցազրույցներ տվել ԱՄՆ-ի 2003-2004 թվականների արտաքին քաղաքականության և դիվանագիտության վերաբերյալ։ Ֆիլիպ Ռիքերը եղել է դեսպան Քրիստոֆեր Ռ. Հիլի ներկայացուցիչ և Ռամբույեի գործընթացի (Կոսովոյի խաղաղ բանակցություններ) խոսնակը։ 2007 թվականի հունիսից մինչև 2008 թվականի հունիսը Ռիքերը ծառայել է ԱՄՆ-ի Իրաքում դեսպանությունում՝ որպես դեսպանի հասարակայնության հետ կապերի խորհրդական։ Նա 2004-2007 թվականներին Բուդապեշտում եղել է ամերիկյան ներկայացցության փոխդեսպանը, Բաղդադում 2007 թվականի հունիսի 7-ից՝ ծառայել է որպես ԱՄՆ դեսպանի հանրային կապերի գծով խորհրդական ։
Ռիքերը նախագահ Ջորջ Բուշի կողմից առաջադրվել է դառնալու Հյուսիսային Մակեդոնիայում ԱՄՆ դեսպան, ինչը հաստատել է ԱՄՆ Սենատը։ Նա այդ պաշտոնում աշխատել է 2008-2011 թվականներին։ Այնուհետև Ռիքերը զբաղեցրել է Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով պետքարտուղարի օգնականի տեղակալի պաշտոնը։ 2011-2013 թվականներին կենտրոնացած է եղել Բալկանների, Կենտրոնական Եվրոպայի և Հոլոքոստի հարցերի լուծմանը։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ից նշանակվել է ԱՄՆ Գլխավոր հյուպատոս Միլանում ։ 2017 թվականի նոյեմբերին Ռիքերը ստանձնել է USEUCOM-ի քաղաքացիական պատգամավորի և POLAD-ի պարտականությունները։
Ֆիլիպ Ռիքերը 2019 թվականի մարտին դարձել է Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով պետքարտուղարի օգնականի պաշտոնակատարը, և վերահսկել է 50 երկրի հետ աշխատանքը ։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, Ռիքերը փակ դռների հետևում ցուցմունք է տվել ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի մի քանի հանձնաժողովների առջև՝ Դոնալդ Թրամփի դեմ իմփիչմենթի և Թրամփ-Ուկրաինա սկանդալի շուրջ։ Քննիչները հարցաքննել են «պետդեպարտամենտի բարձրաստիճան պաշտոնյային»՝ արտաքին քաղաքականության ակնհայտ «ստվերային» նախաձեռնության մասին նրա տեղյակ լինելու մասով, ինչը նախատեսված էր ճնշելու Ուկրաինային նախագահ Թրամփի անձնական քաղաքական շահի համար ։ Ռիքերը հայտարարել է, որ չի իմացել «quid pro quo»-ի կամ Թրամփի վարչակազմի ենթադրյալ ջանքերի մասին՝ ճնշում գործադրելու Ուկրաինայի վրա ։ Ռիքերն ասել է, որ ինքը ներգրավված է եղել  իբր կեղծ մեղադրանքների հիման վրա պաշտոնանկ արված Ուկրաինայում նախկին դեսպան Մարի Յովանովիչի օգտին ներքին հայտարարություն տարածելուն  ։
2022 թվականի օգոստոսի 24-ից նա ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահն է և Միացյալ Նահանգների կողմից գլխավոր բանակցողը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դիվանագետներ
Նադիր Ռուստամլի
Նադիր Ռաշիդ օղլու Ռուստամլի (Nadir Rəşid oğlu Rüstəmli ,, ), ադրբեջանցի երգիչ։ Ռուստամլին դարձել է Ադրբեջանի ձայնը երաժշտական մրցույթի երկրորդ եթերաշրջանի հաղթող ։ 2022 թվականին Եվրատեսիլ երգի մրցույթի եզրափակչում, իր « Fade to Black » երգով, զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը ։
Կենսագրություն
Նադիր Ռուստամլին ծնվել է Ադրբեջանի Սալյան քաղաքում։ 2005-2016 թվականներին սովորել է Սալյանի N3 միջնակարգ դպրոցում ։ Պատանեկան տարիքում դաշնամուրի է հաճախել Սալյանի Գուլու Ասքերովի անվան երաժշտական դպրոցում։ 2021 թվականին Ռուստամլին ավարտել է Ադրբեջանի զբոսաշրջության և մենեջմենթի համալսարանը՝ ստանալով բիզնես կառավարման բակալավրի աստիճան ։
2017–2020
Սկսած 2017 թվականից Ռուստամլին մասնակցել է երաժշտական տարբեր մրցույթների և փառատոնների, այդ թվում «Youthvision 2019» երգի միջազգային մրցույթին, որտեղ 21 մասնակիցների շարքում զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը ։
2021. «Ադրբեջանի ձայն»-ը
2021 թվականին նա մասնակցել է «Ադրբեջանի ձայն»-ը երգի մրցույթի երկրորդ եթերաշրջանին։ Կույր լսումներ փուլի ժամանակ նրա ելույթի ընթացքում պտտվել են Էլդար Ղասիմովը և Մուրադ Արիֆը։ Արդյունքում, նա միացավ Ղասիմովի թիմին։ 2022 թվականի հունվարին նա հաղթեց մրցույթում՝ ստանալով հանդիսատեսի 42,6 %-ի աջակցությունը ։
2022. Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթ
2022 թվականի փետրվարի 16-ին İctimai Television-ը հայտարարեց, որ հեռուստաընկերությունը Ռուստամլիին ընտրել է որպես Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում Ադրբեջանի ներկայացուցիչ ։ Երկրորդ կիսաեզրափակչում նա զբաղեցրեց 10-րդ հորիզոնականը՝ հավաքելով 96 միավոր և հայտնվեց եզրափակչում։ Բոլոր միավորները Ռուստամլին ստացել էր ժյուրիից։ Հեռուստադիտողի քվեարկությունից Ադրբեջանի ներկայացուցիչը միավոր չէր ստացել։ Եզրափակչում արդեն նա զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը՝ ելույթ ունենալով 15-րդ համարի ներքո։ Արդյունքում, նա ստացել է 106 միավոր, որից 103-ը ժյուրիից, իսկ 3-ը՝ հեռուստադիտողից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Ադրբեջանի մասնակիցները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երգիչներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժիշտներ
Կորոցկո (այլ կիրառումներ)
Կորոցկո, կարող է վերաբերել՝
Կիսլայա (այլ կիրառումներ)
Կիսլայա, կարող է վերաբերել՝
Զոբյան
Զոբյան, հայկական ազգանուն ։
Կիրտայոլ (այլ կիրառումներ)
Կիրտայոլ, կարող է վերաբերել՝
Կորպովո (այլ կիրառումներ)
Կորպովո, կարող է վերաբերել՝
Կեռլիճ (Լոռու մարզ)
Կեռլիճ, լճակ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Փամբակի լեռների հյուսիսային լանջերին, Հարթագյուղից 2,5 կմ հարավ–արևմուտք, ծովի մակարդակից 2120 մ բարձրության վրա, մակերեսը՝ 1 հա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի լճեր
Սիմեոն Առաջին
Սիմեոն Առաջին Մեծ (Симеон Велики, ), Բուլղարիայի իշխան 893 թվականից, 918 թվականից՝ թագավոր — ցար ։
Բուլղարիայի իշխան Բորիս Առաջինի որդին է և Բուլղարիայի թագավոր Պետր Առաջինի հայրը։
Թագավոր է օծվել այն բանից հետո, երբ Բորիս Առաջինը գահազրկել է իր արդեն թագադրված ավագ որդուն՝ Վլադիմիր Ռասատեին, ով գլխավորել էր քրիստոնեությունը տապալելու նպատակով բուլղար ազնվականների նախաձեռնած հեթանոսական ապստամբությունը ։
Պատմություն
Սիմեոնը ծնվել է 864 կամ 865 թվականին, Բուլղարիայի քրիստոնեացումից հետո։ Նա Բորիս Առաջինի երրորդ որդին էր, Կրում Ահեղ խանի հետնորդը ։ Քանի որ գահը պիտի ժառանգեր մեծ եղբայրը, Սիմեոնին նախապատրաստել են բուլղարական ուղղափառ եկեղեցին գլխավորելու համար ։ Նա փայլուն կրթություն է ստացել. սովորել է Կոստանդնուպոլսի Մագնաուրյան դպրոցում ։ Մոտավորապես 888 թվականին վերադարձել է հայրենիք և մտել Պրեսլավի վանքը։ Սիմոնը նրա մկրտության ավազանի անունն է, իսկ թե ինչ անուն են նրան տվել ծնվելիս՝ անհայտ է ։
Մոտավորապես այդ նույն ժամանակ Բորիս Առաջինը նույնպես վանք է մտել՝ գահը հանձնելով ավագ որդուն՝ Վլադիմիր Ռասատեին, որը փորձել է վերականգնել հեթանոսությունը ։ Բորիսը լքել է վանքը, գահընկեց արել խռովարարների առաջնորդ դարձած ավագ որդուն, կուրացրել նրան 893 թվականին, այնուհետև հրավիրել է եկեղեցական-ժողովրդական ժողով, որն ընդունել է հետևյալ կարևոր որոշումները. պետության և եկեղեցու պաշտոնական լեզուն դարձնել բուլղարերենը՝ հունարենի փոխարեն, մայրաքաղաքը խռովարար Պլիսկայից տեղափոխել Պրեսլավ, գահ բարձրացնել Սիմեոն Առաջինին ։
Սիմեոն Առաջինի անվան հետ է կապված բուլղարական պետության ոսկեդարը։ Նրա մղած հաղթական կռիվները բյուզանդացիների, հունգարների, սերբերի դեմ, ինչպես նաև իմաստուն դիվանագիտությունը բուլղարական պետությունը հասցրել են իր տարածքային բարձրակետին, որը համեմատելի է լոկ իր նախորդներից մեկի՝ Կրում Ահեղ խանի դարաշրջանի հետ ։ Սիմեոն Մեծը բուլղարական առաջին թագավորությունը դարձրել է ամենահզոր պետությունը Բալկաններում և ամբողջ Արևելյան Եվրոպայում ։
Նրա օրոք Բուլղարիան տարածվում էր հյուսիսում՝ Բուդապեշտից, Կարպատների հյուսիսային լանջերից ու Դնեպրից մինչև Էգեյան ծովը՝ հարավում, արևմուտքից արևելք՝ Ադրիատիկ ծովից մինչև Սև ծով ։
Սիմեոն Առաջինի դարաշրջանը բնութագրվում է մշակութային աննախադեպ վերելքով, որ հետագայում արժանացավ «բուլղարական քաղաքակրթության ոսկեդար» բնորոշող անվանմանը ։
Բուլղարիայի նոր մայրաքաղաք Պրեսլավը կարելի էր համեմատել միայն Կոստանդնուպոլսի հետ ։
Բուլղարական ուղղափառ եկեղեցին դարձավ առաջինը, որ պատրիարքականի կարգավիճակի արժանացավ քրիստոնեական աշխարհում մինչ այդ ընդունված Պենտարքիայից՝ հինգ պատրիարքություններից հետո։ Դա Եվրոպայում ազգային առաջին ինքնուրույն ուղղափառ եկեղեցին էր, որին գլխավորում էր պատրիարքը ։
Սուրբ բնագրերի՝ գլագոլիցայով արված բուլղարերեն թարգմանությունները տարածվում էին սլավոնական բոլոր երկրամասերով և հին սլավոնական լեզուն կամ հին բուլղարերենը դարձնում պատարագի կամ եկեղեցական լեզու /церковнославянский язык/  :
Իր իշխանության շրջանի միջակայքում Սիմեոնը իշխանի տիտղոսը փոխարինել է թագավորի՝ «ցարի», «բասիլևսի» տիտղոսով։ Բյուզանդական կայսրությունը հարկադրված էր ընդունել, ճանաչել Սիմեոնի արքայական տիտղոսը ։ Դա երկրորդ համանման դեպքն էր (Կառլոս Մեծից հետո)։
Սիմեոնի հաստատած պետականության հիմնադրույթը կայանում էր քաղաքակիրթ, քրիստոնյա, սլավոնական պետության ստեղծման և զարգացման, հզորացման մեջ՝ կայսեր (ցարի) գլխավորությամբ, ինքնուրույն ազգային եկեղեցով՝ պատրիարքի գլխավորությամբ և նշանակալից գրադպրոցներով։
Կոբիլկա (այլ կիրառումներ)
Կոբիլկա, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլայ Շմիտի հուշարձան
Նիկոլայ Շմիտի հուշարձան (Памятник Николаю Шмиту), հուշարձան-խորաքանդակ Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է 1905 թվականի հեղափոխության մասնակից և Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) անդամ Նիկոլայ Շմիտին (1883-1907)։ Բացվել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Շմիտի անցուղու (որը կոչվել է հեղափոխականի անունով) և 1905 թվականի փողոցի հատման վայրում գտնվող պուրակում։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործներ Գենադի Դմիտրիևիչ Ռասպոպովը, Վ. Ի. Յուդինը և ճարտարապետ Գ. Պ. Կարիբովը ։ 1992 թվականին հուշարձանը ստացել է տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ (Մոսկվայի ժողովրդական պատգամավորների քաղաքային խորհրդի նախագահության «Մոսկվա քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների մասին» 1992 թվականի հուլիսի 30-ի թիվ 84 որոշում, գրանցման համար` 771410671110005) ։
Հուշարձանի հասցեն` ք. Մոսկվա, Շմիտի անցուղի, 2։
Նկարագրություն
Հուշարձանը գրանիտե սալիկներով երեսպատված խորանարդ է։ Նրա նիստերից մեկին պատկերված է հեղափոխական Նիկոլայ Շմիտի բրոնզե պրոֆիլը։ Մյուս կողմում պղնձե տախտակի վրա գրված է. «Շմիտ Նիկոլայ Պավլովիչ, ուսանող-հեղափոխական, Պրեսնյայում 1905 թվականի դեկտեմբերյան զինված ապստամբության նախապատրաստման ակտիվ մասնակից։ 1907 թվականի փետրվարի 13-ին ցարական գաղտնի ոստիկանության կողմից գազանաբար սպանվել է Բուտիրյան բանտում»։
Կուբենսկոե (այլ կիրառումներ)
Կուբենսկոե, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլայ Շմիտի հուշարձան
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Քանդակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Մոսկվայի հուշարձաններ
(144) Վիբիլիա
(144) Վիբիլիա (Vibilia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1875 թվականի հունիսի 3-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում ։
Կոբիլյա (այլ կիրառումներ)
Կոբիլյա, կարող է վերաբերել՝
(144) Վիբիլիա
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,654522 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0294 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2796 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Վիբիլիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0345 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1579,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,22789 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,81° անկյուն։
Վիբիլիա աստերոիդը գլխավորում է Վիբիլիայի աստերոիդների ընտանիքը, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Վիբիլիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1875 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Քրիստիան Պետերսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարտորելյաս
Մարտորելյաս  (Martorelles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալես Օրենտալ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 3,6 կմ²։ Բնակչությունը՝ 4900 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 44 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Աստերոիդների ցանկ (56801-56900)
Աստերոիդների ցանկ (56701-56800) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (56901-57000)
Անտիկոլի Կոռադո
Անտիկոլի Կոռադո (Anticoli Corrado), քաղաք Իտալիայում՝ Լացիո մարզի Հռոմ գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 933 մարդ (2008 թվական), խտությունը կազմում է 57մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 16 քառ. կմ։ Փոստային ինդեքս - 22, հեռախոսային կոդ - 0774։
Կոմունայի հովանավորն է Հռոմի Սուրբ Վիկտորիան։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 23-ին։
Բրիտանացի նկարիչ, հուշագիր և արվեստի կեղծարար Էրիկ Հեբբորնը գրեթե 30 տարի ապրել է Անտիկոլի Կոռադո կոմունայի շքեղ ամառանոցում։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության դինամիկան։
Վարչական կենտրոն
Հեռախոս։ 0774 936318
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի (Սիսիան)
Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի, Սիսավանի վանք կամ Սիսիանի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի, միջնադարյան քրիստոնեական կառույց Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։ Գտնվում է Սյունիքի մարզի Սիսիան քաղաքում։
Պատմություն
Ըստ պատմիչ Ստեփանոս արքեպիսկոպոս Օրբելյանի, Սյունյաց վանքի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (հետագայում վերանվանվել է Սուրբ Հովհաննես) հայոց թվականությունից առաջ հիմնադրել է Սյունյաց Վարազդուխտ իշխանուհին։ Վանքի առջև Սյունյաց իշխանները կառուցել են արքունական տուն և իշխանանիստ ապարանք։ Եկեղեցին VII դ. վերջին քառորդում հիմնովին վերակառուցել են Կոհազատ իշխանն ու Սյունյաց եպիսկոպոս Հովսեփ Ա-ն (670-689)՝ Թեոդորոս Սիոն վանականի օժանդակությամբ։ Ստեփանոս արքեպիսկոպոս Օրբելյանը Սյունյաց վանքն իր նշանակությամբ համարել է Սյունիքի վանքերից երրորդը։
Ճարտարապետություն
Սրբատաշ կապտավուն բազալտից կառուցված Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին ունի «հռիփսիմեատիպ» միջանկյալ երեք քառորդ խորշերով քառախորան, չորս անկյուններում ավանդատներով հորինվածք։ Գմբեթի տասներկունիստանի թմբուկը զարդարված է կամարաշարով, քիվերը՝ հյուսածո զարդաքանդակով, գմբեթակիր կամարները հենվում են ոլորազարդ խոյակների վրա։
Տաճարի հիմնադիրների մեծադիր պատկերաքանդակները՝ համապատասխան մակագրություններով տաճարի ներսում են, գմբեթի հիմնատակի փոքր տրոմպների շարքում։ Տաճարի պատերին առկա են քարտաշ վարպետների բազմաթիվ նշանագրեր։ Կառուցված է բազալտից, եռաստիճան որմնախարսխի վրա։ Ըստ իր հատակագծային լուծման կրկնում է կառույցների Ավան-Հռիփսիմե տիպի հիմնական հատկանշական գծերը։ Ի տարբերություն նույնատիպ տաճարների, գմբեթատակ տարածությունը այստեղ ճիշտ քառակուսի է, բոլոր աբսիդները հավասար են միմյանց և ունեն երեքական մեծադիր լուսամուտ, իսկ արևելյան անկյունային սենյակներում կան լայնանիստ, կանոնավոր խորաններ։
Արտաքին ճակատները մշակված են լայնանիստ, հատվածքում եռանկյունաձև, սլացիկ խորշերով, որոնք կառույցի ծավալատարածական մշակման ուշագրավ տարրերն են։ Կառույցի բոլոր դեկորատիվ տարրերը (ներսում՝ որմնասյուների ոլորազարդ խոյակները, լուսամուտների և խորշերի պսակները) համահունչ են 7-րդ դարի 2-րդ կեսում ընդհանրացված զարդաձևերին։ Հատկապես ուշագրավ է թմբուկի բազմանիստ, հյուսածո զարդաձևերով մշակված քիվը, որի չորս հիմնական նիստերի վրա առկա են ավետարանիչների դիմաքանդակներ՝ համապատասխան մակագրություններով։
Միջնադարում, զավթիչների ասպատակումների հետևանքով, շրջակա բնակավայրերը ամայացել էին, իսկ վերաբնակեցված ժողովրդին հայտնի չէր եկեղեցու իսկական անունը։ Այդ պատճառով տեղացիներին այն ավելի հայտնի է Ս.Հովհաննես անունով, որը տրվել էր արևմտյան պատին պահպանված «ՅՈՀԱՆԷՍ ԵԿԵՂՑԵՊԱՆ» արձանագրության հիման վրա։
գ գ գ
Կուգարչի (այլ կիրառումներ)
Կուգարչի, կարող է վերաբերել՝
Կոդիմա (այլ կիրառումներ)
Կոդիմա, կարող է վերաբերել՝
(7382) Բոժենկովա
(7382) Բոժենկովա (Bozhenkova), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,186698 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4274 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,946 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2077,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173258 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,04° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոլվա (այլ կիրառումներ)
Կոլվա, կարող է վերաբերել՝
Նովայա Ուսման
Նովայա Ուսման (Новая Усмань), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Նովոուսմանսկի շրջանի բնակավայրեր
Զոլյան
Զոլյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Զոհրապյան
Զոհրապյան, հայկական ազգանուն։
Կուրբևուա
Կուրբևուա (Courbevoie), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի կենտրոնական մասում՝ Իլ դը Ֆրանս մարզի Օ դը Սեն դեպարտամենտում, երկրի մայրաքաղաք Փարիզից ինը, դեպարտամենտի վարչական կենտրոնից՝ Նանտեր քաղաքից հինգ կիլոմետր հեռավորության վրա ։ Բնակչության թվաքանակը 2011 թվականի տվյալներով եղել է 88.530 : Քաղաքի տեսարժան վայրերից է Tour First երկնաքերը, որն ունի 231 մետր բարձրություն և այդ ցուցանիշով Եվրոպայի (ներառյալ Ռուսաստանը) ամենաբարձր շինությունների ցանկում զբաղեցնում է 26-րդ տեղը ), Եվրամիությունում՝ 8-րդ տեղը։ Այն համարվում է Ֆրանսիայի ամենաբարձր շենքը (բայց՝ ո՛չ ամենաբարձր կառույցը, որը Էյֆելյան աշտարակն է) ։
Կուրբևուայում XX դարի սկզբներից զարկ է տրվել ավտոմեքենաշինությանը. այստեղ գործում են հանրահայտ ավտոմեքենաշինական մի շարք ընկերությունների ձեռնարկություններ, և քաղաքն ստացել է «ֆրանսիական Դետրոյտ» մականունը։
Պատմություն
Սկզբնական շրջանում Կուրբևուան ձկնորսների ու գինեգործների գյուղակ է եղել ։
VIII դարում կախում է ունեցել Սեն Վանդրիլ աբբայությունից, XII դարում ընկել է Սեն Դենիի վանահոր ենթակայության տակ։
XII դարի կեսերին Կուրբևուայի բնակիչներին հաջողվել է ձեռք բերել իրենց արտադրանքն առանց լրացուցիչ հարկման, ազատ վաճառելու իրավունք ։
Փերճիկ
Փերճիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կուրբևուա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Վինոգրադնոե (գյուղ, Սնիգիրյովկայի շրջան)
Վինոգրադնոե (Виноградне), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Պոստիշևա։ Հիմնադրվել է 1930 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վինոգրադնոե գյուղում բնակվում էր 235 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Սնիգիրյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1930 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Los Angeles Convention Center
Լոս-Անջելյան կոնֆերանս-կենտրոն (Los Angeles Convention Center), կոնֆերանս կենտրոն, տեղակայված է Լոս-Անջելեսի հարավ-արևմուտյան շրջանում։ Այստեղ են անցնում այնպիսի միջոցառումներ, ինչպիսիք են Լոս-Անջելեսյան ավտոսրահի ցուցադրությունը, Anime Expo, ինչպես նաև Electronic Entertainment Expo ցուցահանդեսը, որը ավելի հայտնի է ինչպես E3:
Պատմություն
1995 թվականին բացվել է 3 մետր բարձրություն ունեցող, «9-րդ շրջանի Մեծ կայսեր» հիշատակը հավերժացնող արձանը ։ Ֆիգերոն փողոցի և կենտրոնի միջև գտնվող շրջանը նաև կոչված է խորհրդական Լինդսի պատվին։ 1983 թվականի մարտի 1-ի տորնադոն վնասեց կենտրոնի տանիքը և առաջին աստիճանի վահանակը։ Շենքի վերականգնումը և տեղադրված նոր գրությունը կոնտրոնի համար արժեցավ 3 միլլիոն դոլլար ։
2008 թվականի սեպտեմբերի 15-ին կոնֆերանս կենտրոնը դարձավ առաջինը ԱՄՆ-ի և Լոս-Անջելեսի առաջին շենքը իր տարիքով և չափերով։
2013 թվականին Լոս-Անջելեսի քաղաքային խորհուրդը քվեարկեցին և որոշեցին, որ կենտրոնը պետք է ղեկավարվի Anschutz Entertainment Group-ը ։
Աստերոիդների ցանկ (238001-238100)
Աստերոիդների ցանկ (237901-238000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (238101-238200)
Los Angeles Convention Center
Միջոցառումներ
Կենտրոնում է տեղի ունենում ամենամյա այնպիսի միջոցառումներ, ինչպիսն են օրինակ՝ Los Angeles Auto Show, Abilities Expo, Anime Expo և տեսախաղերի ասպարեզում ավելի հայտնի Electronic Entertainment Expo-ն, ավելի հայտնի ինչպես՝ E3։
Գրեմմի շաբաթ
Սովորաբար կենտրոնում են անցնում ամենամյա Գրէմմի մրցանակաբաշխության որոշ միջոցառումներ։ Սկսած 2005 թվականից կոնֆերանս-կենտրոնում է անց կացվում «Տարվա մարդ MusiCares» շնորհանդեսը, որը անց է կացվում Գրեմմի մրցանակաբաշխությունից երկու շաբաթ առաջ ։
Մինչև 2013 թվականը այստեղ են կայացել նաև Գրեմմի մրցանակաբաշխության հուռստահեռարձակումները, սակայն այն տեղափոխվեց Nokia Theatre ։
2028 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր
2028 թվականի ամառային օլիպիական խաղերի ընթացքում կենտրոնում կայանելու են 6 տարբեր սպորտաձևերի առաջնություններ՝ կանացի բասկետբոլի խաղեր, բռնցքամարտ, սուսերամարտ, սեղանի թենիս և խոչնդոտներով հեծանվավազք ։
Բնութագիր
Կենտրոնը համարվում է ԱՄՆ-ի ամենամեծ կոնֆերանս կենտրոներից մեկը ունենալով՝ 67 000 մ² ներկայացման հրապարակ, 13 700 մ² կոնֆերանսի համար նախատեսված սրահներ և 182 000 մ² կայանման համար նախատեսված հրապարակ և 229 տեղանոց թատրոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Լոս Անջելեսի մշակույթ Կատեգորիա:1971 հիմնադրումներ
Էդինսոն Կավանի
Էդինսոն Ռոբերտո Կավանի Գոմես (Edinson Roberto Cavani Gómez, ), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ֆրանսիական «Մանչեսթեր Յունայթեդի» և Ուրուգվայի ազգային հավաքականի խաղացող։ Կարիերան սկսել է Դանուբիոյում։
Էդինսոնը իր ծննդավայր Սալտոյում էլ սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան։ Նրան միանգամից նկատեցին մայրաքաղաքի ակումբները, սական Կավանին իր կարիերայի հարցում չէր շտապում։ 12 տարեկանում Էդիսոնը Էդինսոնը տեղափոխվեց Մոնտեվիդեո, որտեղ նրան վերցրին «Դանուբիո»-ի երիտասարդական թիմ։ «Ապերտուրու» ակումբում նա հանդես է եկել 2006 թվականին և հաղթել նրա հետ Ուրուգվանի առաջնությունը։
2007 թվականի հունվարին նրան հրավիրեցին Ուրուգվայի երիտասարդական հավաքական, որպեսզի նա հանդես գա Հարավային Ամերիկայի առաջնությունում, մյուս երիտասարդական հավաքականների դեմ։ Կավանին դարձավ այդ առաջնության լավագույն ռմբարկուն` դառնալով յոթ գոլի հեղինակ ինը խաղերում, իսկ ակումբը զբաղեցրեց երրորդ տեղը առաջնությունում։ Այսպիսի հաջողությունից հետո նրանով սկսեցին հետաքրքրվել սյնպիսի եվրոպական ակումբներ, ինչպիսիք էին «Միլանը» և «Յուվենթուսը»։ 2007 թվականի հունվարի 29-ին «Պալերմո»-ի նախագահ Մաուրիցիո Ձամպարինին հայտարերեց ուրուգվայցի ֆուտբոլիստի հետ երկար սպասված կնքվելիք պայմանագրի մասին:Պալերմոյում Կավանին առաջին անգամ հանդես է եկել մարտի 11-ին «Ֆիորենտինա»-ի դեմ խաղի ժամանակ, դուրս գալով փոխարինման 55-րդ րոպեին, որից տասնհինգ րոպե անց խփեց առաջին գոլը առաջնությունում։
2008 թվականի փետրվարի հունվարի 6-ին անցկացրեց իր առաջին խաղը Ուրուգվայի մեծահասակների հավաքականում Կոլումբիայի դեմ խաղում, և միանգամից խփեց առաջին գոլը թիմի կազմում։
2010 թվականի հունիսի 17-ին «Նապոլի»-ի նախագահ Աուրելիո Դե Լաուրենտիսը հայտարերց Կավանիի իր թիմ տեղափոխության մասին։ Նրան սկզբում վերցրին որպես վարձով ֆուտբոլիստ, որին հետևեց 12 մլն եվրո վարձատրվությամբ պայմանագիրը։
Հետագայում նրանով սկսեցին հետաքրքրվել «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ը, «Մանչեսթեր Սիթի»-ն, «Չելսի»-ն, «Բավարիա»-ն և Մադրիդի «Ռեալ»-ը, սակայն ըստ վերջնական արդյունքի, նրա հետ պայմանագիր կնքեց ֆրանսիական «Պարի Սեն Ժերմեն»-ը:2013 թվականի հուլիսի 16 նա վերջնականապես կնքեց իր պայմանագիրն ակումբի հետ։ Տրանսֆերն արժեցավ 64 մլն եվրո:նույն թվականի օգոստոսի 9-ին Կավանին առաջին անգամ հանդես եկավ նոր թիմի կազմում, իսկ նույն ամսի 18-ին հարվածեց առաջին գոլը «Պարի Սեն Ժերմեն»-ի կազմում։
= Անձնական կյանքը = Կավանին ամուսնացել է Մարիա Սոլեդատ Կաբրիսի հետ, ումից ունի երկու որդի, իսկ 2013 թվականին հայտարարեց կնոջից բաժանվելու մասին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պարի Սեն Ժերմենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Կոնոն
Կոնոն Սամոսացի (Κόνων, ), հույն աստղագետ և մաթեմատիկոս. Նրան առաջին հերթին հիշում են Վերոնիկայի վարսեր համաստեղությունը անվանակոչելու համար։ Ինչպես վկայում է Վերգիլիոսի հինհռոմեացի մեկնիչ Պրոբոսը, Կոնոնը հեղինակել է յոթ գրքից բաղկացած աստղագիտական մի ընդարձակածավալ աշխատություն ։ Բացի այդ, կազմել է աստղագիտական օրացույց, որը պարունակել է նաև անշարժ աստղերի ծագելու և աներևութանալու ժամերը և եղանակային կանխատեսումներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Հունաստանի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Հին հույն աստղագետներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
(7383) Լասովսկիյ
(7383) Լասովսկիյ (Lassovszky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,456335 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2832 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6294 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1406,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,256019 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Օաք Ռիջ աստղադիտարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կոմավոժ (այլ կիրառումներ)
Կոմավոժ, կարող է վերաբերել՝
Կուդինովսկի (այլ կիրառումներ)
Կուդինովսկի, կարող է վերաբերել՝
Անվերջություն (այլ կիրառումներ)
Անվերջություն, կարող է վերաբերել՝
Նեդոբոևցի
Նեդոբոևցի (Недобоївці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նեդոբոևցի գյուղում բնակվում էր 3 168 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մարտորել
Մարտորել  (Martorell), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ Լոբրեգատ շրջանում։ Տարածքը կազմում է 12,84 կմ²։ Բնակչությունը՝ 26815 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 33 կմ։
Քաղաքի բարեխոս սուրբ համարում են Սուրբ Մարիամին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Կուբայական բվեճ
Կուբայական բվեճ (Margarobyas lawrencii) բվերի ընտանիքին պատկանող թռչուն ։ Դրանք ձևավորում են Margarobyas միաստվածական տեսակը։ Կուբայի էնդեմիկ թռչուն է։
Ապրում է արևադարձային, մերձարևադարձային, փոխարինող-խոնավ անտառներում, սավաններում։ 1988– 2012 թվականներին այն ընդգրկվել է Կարմիր գրքում թվարկված տեսակների ցանկում՝ որպես քիչ մտահոգող տեսակ ։
Արտաքին տեսք
Կուբայական բվեճը գիշատիչ թռչուն է, համեմատած շատ այլ փոքր բվերի հետ ։ Մարմնի քաշը 84-111 գրամ է, երկարությունը՝ 20–23 սմ։ Թռչնի գլուխը համեմատաբար մեծ է, գագաթի վրա երկարաձգված փետուրներ չկան։ Մարմնի վերին մասը մուգ շագանակագույն է, ստորին մասը՝ թեթև, կրեմագույն։ Աչքերի վերևից եղած կտուցը անցնում է հոնքերի թեթև շերտեր ։
Ենթատեսակներ
Ըստ Օրնիտոլոգների միջազգային միության (ՄՕԿ) տվյալների՝ տեսակը միօրինակ է։ Բայց որոշ մասնագետներ առանձնացնում են Կուբայական բվեճի 2 ենթատեսակ.
Սնուցում
Հիմնական սնունդը խոշոր միջատներն են ։ Կուբայական բվեճներըորսում են նաև գորտեր, օձեր և երբեմն փոքր թռչուններ։
Տարածվածություն
Կուբայի բվեճները էնդեմիկ են Կուբայում ։ Նրանք ապրում են Կուբա և Խուվենտուդ կղզում ։ Վարում են նստակյաց ապրելակերպ։ Բնակվում են անտառներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թռչուններ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ամերիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Բվեր Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով
Կոմշա (այլ կիրառումներ)
Կոմշա, կարող է վերաբերել՝
Նովայա Ուրալկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 219 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Լիա Քեբեդե
Լիա Քեբեդի (ሊያ ከበደ, Liya Kebede), եթովպիացի սուպերմոդել, դերասանուհի, դիզայներ։
2005 թվականից հանդիսանում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Մոր և մանկան առողջության հարցերով դեսպան։
Կենսագրություն
Լիա Քեբեդեն ծնվել է Եթովպիայի Ադիս Աբեբա քաղաքում, 1978 թվականի մարտի 1-ին։ Նա ազգությամբ ամհարա է և հանդիսանում է ընտանիքի միակ դուստրն է, ունի չորս եղբայր։
Դպրոցական տարիներից Լիան երազել է մոդելային բիզնեսի մասին։ 15 տարեկանում նրա լուսանկարն առաջին անգամ հայտնվել է ամսագրի շապիկին։ Ուսումն ավարտելուց հետո նա տեղափոխվել է Ֆրանսիա, այնուհետև՝ ԱՄՆ ։
1995 թվականից սկսել է նկարահանվել գովազդներում, իսկ մեկ տարի անց՝ նորաձևության ցուցադրություններում։ 2005 թվականի գարնանը և ամռանը նրա լուսանկարը տպագրվել է «Վոգ» կանանց նորաձևության մասին ամերիկյան հրատարակության շապիկին։ Ֆորբս ամերիկյան ֆինանսատնտեսական ամսագիրի տվյալներով 2007 թվականին նրա անունը դասվել է ամենաբարձր վարձատրվող մոդելների ցանկի 11-րդ հորիզոնականում։
Նկարահանվել է «Զենքի բարոն», Կեղծ գայթակղություն, «Անապատի ծաղիկը», «Սև ոսկի», «Ջունգլիների կանչը։ Փնտրում եմ Մարսուպիլամին», «Կապիտալ», «Լավագույն առաջարկ» և այլ հայտնի ֆիլմերում։
Լիան հիմնել է «Լիա Քեբեդե» հիմնադրամը, որի առաքելությունն է նվազեցնել մայրական, նորածինների և երեխաների մահացությունը Եթովպիայում և ամբողջ աշխարհում։ Առողջապահական կենտրոնում, որի հետ աշխատել է իր հիմնադրամը, հիվանդանոցային ծննդաբերությունները 12 ամսվա ընթացքում աճել են ավելի քան 50%-ով ։
Անձնական կյանք
2000-2013 թվականներին Լիան ամուսնացած է եղել Քեսի Քեբեդեի հետ։ Զույգը բաժանվել է 2013 թվականին, իսկ 2015 թվականին ամուսնալուծվել։ Նրանք ունեն երկու երեխա ։
Կուզեբաևո (այլ կիրառումներ)
Կուզեբաևո, կարող է վերաբերել՝
Շառավղային արագություն
Շառավղային արագություն ( աստղագիտության մեջ՝ ճառագայթային արագություն, սպեկտրասկոպական շառավղային արագություն ) կետի (նկարում՝ A) արագության պրոյեկցիան այդ կետը կոորդինատների սկզբնակետին (O) միացնող ուղղի (OA) վրա։
Գլանային, գնդային և բևեռային կոորդինատական համակարգերում արագության բաղադրիչներից մեկն է (մյուս բաղադրիչը ազիմուտային արագությունն է)։ Ուստի այդ կոորդինատական համակարգերում այն ընդհանրացված արագություն է։
Սահմանումը
Ըստ սահմանման, շառավղային արագությունը սկալյար մեծություն է և հաշվարկվում է ըստ
բանաձևի, որտեղ -ը շառավիղ-վեկտորի օրթն է։
Լրիվ արագությունը որոշվում է շառավղային և ազիմուտային արագությունների գումարով՝
Կոորդինատներով արտահայտած, շառավղային արագությունը միշտ հավասար է
Եթե երկու կետերից մեկն ընդունենք կոորդինատական համակարգի սկզբնակետ, ապա շառավղային արագությունը կբնութագրի այդ կետերի՝ կամ միմյանց մոտենալու արագությունը (եթե v_r<0) կամ միմյանցից հեռանալու արագությունը (եթե v_r>0)։
Դրա համաձայն, աստղագիտության մեջ, որտեղ հաշվարկման սկիզբ (այն կետը, որտեղ գտնվում է դիտորդը) է համարվում Երկիրը, ճառագայթային արագությունը որոշվում է որպես օբյեկտի (սովորաբար՝ աստղագիտական) արագությունը տեսողության ճառագայթի նկատմամբ։ Այս մեծությունը չափում ենք՝ հաշվի առնելով Դոպլերի էֆեկտը։ Օրինակ, ստանալով մեծ թույլտվությամբ սպեկտր և համեմատելով հայտնի սպեկտրալ գծերի չափված ալիքի երկարությունները լաբորատոր փորձերի տվյալների հետ։
Ճառագայթային արագություն
Աստղագիտության մեջ շառավղային արագությունը սովորաբար վերաբերում է ճառագայթային արագությանը (սպեկտրասկոպական շառավղային արագությանը)։ Եթե հաշվարկման սկիզբ է համարվում Երկիրը (այն կետը, որտեղ գտնվում է դիտորդը), ճառագայթային արագությունը որոշվում է որպես աստղագիտական օբյեկտի արագություն տեսողության ճառագայթի նկատմամբ։ Այս մեծությունը չափում ենք՝ հաշվի առնելով Դոպլերի էֆեկտը։ Օրինակ, ստանալով մեծ թույլտվությամբ սպեկտր և համեմատելով հայտնի սպեկտրալ գծերի չափված ալիքի երկարությունները լաբորատոր փորձերի տվյալների հետ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դասական մեխանիկա Կատեգորիա:Ֆիզիկական մեծություններ
Պոլ Մունի
Պոլ Մունի (Paul Muni, ), ավստրո-հունգարացի ծագումով ամերիկացի դերասան։
Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում նրա հերոս Տոնի Կամոնտեն «Սպիով դեմքը» ֆիլմում 47-րդն է բացասական հերոսների ցանկում։
Խաղացել է մոտ 25 ֆիլմում, առավել հայտնի ֆիլմերն են՝
Ստացել է 5 կինոմրցանակ, ներկայացվել է ևս 6-ի, որոնց թվում
Կոնգա (այլ կիրառումներ)
Կոնգա, կարող է վերաբերել՝
(145) Ադեոնա
(145) Ադեոնա (Adeona), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1875 թվականի հունիսի 3-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,672468 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2836 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0614 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ադեոնա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,3184 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1595,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225598 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,64° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Ադեոնայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1875 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Քրիստիան Պետերսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոհաննես Լեփսիուս
Յոհաննես Լեփսիուս, գերմանացի հասարակական գործիչ, հոգևորական, արևելագետ, մարդասեր, ով փորձում էր կանխել Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում։
Կենսագրություն
Յոհաննես Լեփսիուսը ծնվել է 1858 թ., գերմանական Պոտսդամ քաղաքում՝ բողոքական հոգևորականի ընտանիքում։ Մյունիխում ուսանել է մաթեմատիկա և փիլիսոփայություն, 1880 ստացել է դոկտորի կոչում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հրատարակել է իր "Bericht über die Lage des armenischen Volkes in der Türkei" («Տեղեկագիր հայ ժողովրդի կացության մասին Թուրքիայում») աշխատությունը, որտեղ նա մանրամասնորեն փաստավավերագրում և դատապարտում է Հայոց ցեղասպանությունը։ Երկրորդ հրատարակությունը կոչվում է "Der Todesgang des armenischen Volkes" («Հայ ժողովրդի ջարդերը»), որում ներառված էր հարցազրույց Էնվեր Փաշայի հետ։ Լեփսիուսը ստիպված էր այն գաղտնի հրատարակել, քանի որ Թուրքիան Գերմանիայի դաշնակիցն էր։ Լեփսիուսը կարողացավ տարածել զեկույցի 20 000 օրինակ։ «Մուսա լեռան քառասուն օրը» վեպում Ֆրանց Վերֆելը Լեփսիուսին պատկերել է որպես հայերի պահապան հրեշտակ։
Յոհաննես Լիփսիուսի մտավոր ժառանգությունը գտնվում է «Յոհաննես Լիփսիուս արխիվում», որը հիմնել է պատմաբան Հերման Գոլցը։
Յոհաննես Լեփսիուսը և հայոց ցեղասպանությունը
Գերմանացի հասարակական գործիչ, հոգևորական (աստվածաբանության դոկտոր), արևելագետ Յոհաննես Լեփսիուսը, դատապարտելով թուրքական իշխանությունների հայաջինջ գործողությունները, իր երկրի կառավարությունից պահանջել է ազդու միջոցներով դադարեցնել հայերի կոտորածները։ Նրա երկերը և դիվանը (պատմական փաստաթղթերի ժողովածու) ապացուցում են, որ Արևմտյան Հայաստանում և Օսմանյան կայսրության հայաբնակ վայրերում Առաջին աշխարհամարտի (1914-1918 թթ.) ժամանակ կատարվել է Հայոց ցեղասպանություն։
Յոհաննես Լեփսիուսը երկար տարիներ զբաղվել է Հայկական հարցով։ 1896 թ. գարնանը՝ աբդուլհամիդյան կոտորածների ժամանակ, Գերմանիայի հասարակական գործիչ, հայազգի Ջեյմս Գրինֆիլդի հետ շրջել է Փոքր Ասիայում՝ ականատեսների վկայություններ հավաքելու և հայերին հնարավոր օգնություն ցույց տալու նպատակով։ Նույն թվականի օգոստոսից Լեփսիուսը գերմանական մամուլում հրապարակել է «Ճշմարտությունը Հայաստանի մասին» հոդվածաշարը (18 հոդված), որը դարձել է «Հայաստանը և Եվրոպան...» (1896 թ.) աշխատության հիմքը։ Վերջինս 2 տարում հրատարակվել է 7 անգամ և թարգմանվել անգլերեն ու ֆրանսերեն։ Լեփսիուսը մասնակցել է հայերի սպանդի դեմ բողոքի ցույցերի կազմակերպմանը, իր ելույթներում ընդգծել, որ այդ հանցագործությունը կատարել է թուրքական կառավարությունը՝ սուլթանի գլխավորությամբ։ Սակայն նրա հայապաշտպան գործունեությունը հանդիպել է Թուրքիայի հետ մերձեցման ձգտող Գերմանիայի պաշտոնական շրջանակների հակազդեցությանը։
XIX դարի վերջին Լեփսիուսը միջոցներ է հավաքել Փոքր Ասիայի հայ բնակչության և տարբեր երկրներում ապաստանած հայ փախստականների համար որբանոցներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ, արդյունաբերական ձեռնարկություններ կառուցելու համար։ Արևմտահայերին օգնելու նպատակով 1914 թ-ի հունիսին նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Գերմանա-հայկական ընկերություն» հասարակական կազմակերպությունը, որի նախագահն էր մինչև մահը։ Առաջին աշխարհամարտի նախօրեին եվրոպական երկրներում գործունեություն է ծավալել Արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումներ կատարելու համար, համագործակցել է Կոստանդնուպոլսի հայերի, Պողոս Նուբարի (Պողոս փաշա Նուբարյան) հետ։
1915 թ. հուլիսին՝ հայերի շարունակվող տեղահանության և կոտորածների շրջանում, Լեփսիուսը հանդիպել է երիտթուրքական եռապետության պարագլուխներից և Հայոց ցեղասպանության գլխավոր հանցագործներից Էնվերին, պահանջել դադարեցնել ոճրագործությունը, սակայն ապարդյուն։ 1915 թ-ի սեպտեմբերին շվեյցարական թերթում հրապարակել է «Մի ամբողջ ժողովրդի ոչնչացումը» հոդվածը՝ սկզբնավորելով հայապաշտպան մեծ արշավը։ 1916 թվականին հրատարակել է «Տեղեկագիր հայ ժողովրդի կացության մասին Թուրքիայում» երկը, որը բաժանել է Գերմանիայի քաղաքական և եկեղեցական գործիչներին։ 1919 թ. այդ գիրքը վերահրատարակել է լրացումներով՝ «Հայ ժողովրդի մահը» վերնագրով (հայերեն՝ «Հայաստանի ջարդերը», 1919 թ.)։
«Տեղեկագիրը...» հրատարակելուց հետո Լեփսիուսը տարագրվել է չեզոք երկիր՝ Հոլանդիա, որտեղ շարունակել է հայանպաստ գործունեությունը, կապեր հաստատել հայկական շրջանակների, գրագրություն՝ անգլիացի պետական գործիչ Ջեյմս Բրայսի հետ։ Մշակել է ի պաշտպանություն հայերի ստեղծվելիք միջազգային լիգայի մանրամասն ծրագիրը։
Առաջին աշխարհամարտից հետո Լեփսիուսը հրապարակել է բազմաթիվ կարևոր փաստաթղթեր Հայաստանի վերաբերյալ («Գերմանիան և Հայաստանը 1914–18 թթ-ին», 1919 թ.)։ Այդ ժողովածուն Ավետիք Իսահակյանի միջոցով ուղարկել է Վերսալյան հաշտության խորհրդաժողովին մասնակցող հայկական պատվիրակությանը։ Ժողովածուում ընդգրկված նյութերը՝ Գերմանիայի և Թուրքիայի դեսպանների, հյուպատոսների և պաշտոնական այլ անձանց գաղտնի զեկուցագրերը, ականատեսների վկայությունները, հաստատում են, որ երիտթուրքերի կազմակերպած հայերի տեղահանությունն ու կոտորածները նպատակ ունեին ոչնչացնելու հայ ժողովրդին, և այդ հանցագործության մեջ մեղքի իր բաժինն ունի նաև Գերմանիան։
1921 թ. Բեռլինում Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարության ժամանակ հանդես է եկել որպես վկա և մերկացրել երիտթուրք ոճրագործ Թալեաթ փաշային։ Շարունակել է նյութական օգնություն ցույց տալ հայ որբերին ու փախստականներին, Խորհրդային Հայաստան է ուղարկել Գերմանա-հայկական ընկերության հայթայթած դեղորայքը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պոտսդամ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մերան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության ականատեսներ Կատեգորիա:Գերմանացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Գերմանացի հոգևորականներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստվածաբաններ
Որոտան-Արփա-Սևան
Որոտան-Արփա-Սևան, ջրատեխնիկական կառույցների համալիր, որն ունի բացառիկ կարևոր նշանակություն Սևանա լճի պահպանության և պաշարների արդյունավետ օգտագործման համար։ Համալիրը նախատեսված է Որոտանի, Արփայի և Եղեգիսի հոսքերի մի մասը (տարեկան գումարային ծավալը՝ 415 միլիոն մ³, Սևանա լիճ տեղափոխելու՝ վերջինիս մակարդակը բնականին մոտ պահելու համար։
«Արփա-Սևան» թունելի շինարարության ղեկավարն է ԽՍՀՄ վաստակավոր շինարար Աբրահամ Սարգսյանը։
Կառուցման պատմություն
Հայաստանում արդյունաբերության զարգացման և հողերի ոռոգման համար հզոր էներգետիկ բազաների ստեղծման խնդիրով մտահոգված էին Սովետական իշխանության հաստատումից ի վեր։ Այդ տարիներին Հայաստանում էներգետիկ այլ աղբյորներ չունենալու պատճառով խնդիրը լուծվում էր Սևանա լճի օգտագործմամբ։ Ստեղծված ՀԷԿ-երի  Սևան-Հրազդան կասկադը տարիներ շարունակ ՀՍՍՀ հիմնական էներգետիկ բազան էր։ Այդ տարիներին կառուցված ոռոգման ջրանցների համակարգի շնորհիվ ոռոգվեցին տասնյակ հազարավոր հեկտար անջրդի հողեր։ Այս և այլ նպատակներով Սևանա ջրից բաց էր թողնվում տարեկան 1200 մլն. մ³ ջուր, ինչի հետևանքով լճի մակարդակն աստիճանաբար իջնում էր։ Հաշվի առնելով լճի մակարդակի իջեցման հնարավոր վտանգները՝ ստեղծվեցին գազով կամ այլ վառելանյութերով աշխատող ջերմային էլեկտրակայաններ, որոնք զգալիորեն նվազեցրեցին էներգետիկ նպատակներով լճից կատարվող թողքի։ Սևանա լճի մակարդակի կայունությունը և էներգետիկայի ու ոռոգման նվազագույն պահանջմունքները բարելավելու համար անհրաժեշտ դարձավ լիճը այլ աղբյուրներից  ջրով սնել։ Այդ տարիներին «Հայհիդրոնախագիծ» և ՀՍՍՀ ԳԱ ջրային պրոբլեմների ինստիտուտների մանրազնին հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ ամենանպատակահարմարը Արփա գետի ջուրը Սևանա լիճ տեղափոխելն Է։ «Հայարդնախագիծ» ինստիտուտը 1961–62թթ.-ին կազմեց կառույցի սխեման և նախագծային առաջադրանքը։ Ներկայացված նախագծով նախատեսվում էր Արփա գետից տարեկան 250 մլն․ մ³ ջուր տեղափոխել Սևանա լիճ, որը միաժամանակ կապահովվեր նաև Արփա գետի ավազանի հողերի ոռոգման պահանջմունքը։
«Արփա-Սևան» հիդրոտեխնիկական կառույցների համալիրի կառուցման համար մեկնարկում է համաժողովրդական շինարարական աշխատանքներ։  Առաջին փուլում շինարարական աշխատանքները կատարում է «Հայհիդրոէներգոշինը», այնուհետև «Հիդրոսպեցստրոյ» համամիութենական պետական տրեստին կից ստեղծված «Արփա–Սեանշին» հատուկ վարչությունը։
Այսպիսով՝ Սևանի փրկության խնդիրն ժողովրդի և պետության կողմից մեծ հաշվով  դրված էր նաև շինարարների առջև։ Սա անհավանական փորձություն էր յուրաքանչյուրի համար, փորձություն և պայքար` բնության և մարդու միջև։
Բացառիկ երկարությամբ և կարևոր նշանակությամբ այս հիդրոտեխնիկական թունելի կառուցման համար մեծ ջանքեր պահանջվեցին։ Գրանցվեցին նույնիսկ մարդկային կորուստներ։  Հիդրոտեխնիկական թունելի շինարարությունը գտնվում էր հանրապետության ղեկավարության սևեռուն ուշադրության կենտրոնում։ Թունելի շինարարները տարին երկու անգամ ընդունում էին ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանին և մինիստրների խորհրդի նախագահ Բադալ Մուրադյանին, ովքեր ծանոթանում էին շինարարական աշխատանքների ընթացքին, հետաքրքրվում թունելի բնակիչները դարձած շինարարների առողջությամբ և կարիքներով։  Թունելի շինարարական աշխատանքներին սկզբից մինչև վերջ մասնակցած շինարարներից մեկը, լրագրողին տված իր հարցազրոյցում պատմում է, որ շինարարության ավարտի օրը՝ 1980 թվականի դեկտեմբերի 30-ին զանգահարել է Քոչինյանին և զեկուցել`«Ձեր երազանքն իրականացավ. Կեչուտից մինչև Սևան թունելը պատրաստ է»։
Կատարված շինարարական աշխատանքների արդյունքում Ջերմուկ առողջարանից ներքև՝ Կեչուտ գյուղի մոտ քարալիցքային պատվարով Արփա գետի ջրերը բարձրացվում ու հասցվում են 1942 մ բարձրության՝ ստեղծելով Կեչուտի ջրամբարը, որի մակարդակը 44 մ–ով բարձր լինելով Սևանա լճի մակարդակից, հնարավոր է դարձնում ջրի ինքնահոս տեղափոխումը։ Արփա գետից մինչև Սևանա լիճ, Վարդենիսի լեռնաշղթայի տակով թունել է վարվում այն հաշվարկով, որ ներառնվեն նաև Եղեգիս գետի ջրերը։
Կոնոշյոլ (այլ կիրառումներ)
Կոնոշյոլ, կարող է վերաբերել՝
Որոտան-Արփա-Սևան
Կառուցվածք
Բաղկացած է Որոտան-Արփա (կառուցված 2004 թվականին) և Արփա-Սևան (1981 թվականին) թունելային ջրատար համակարգերից։ Որոտան-Արփան թունելային համակարգի սկզբնական հատվածն է, սկիզբ է առնում Սպանդարյանի ջրամբարից և ապահովում է տարեկան 165 միլիոն մ³ ջրի տեղափոխումը Կեչուտի ջրամբար, այնտեղից՝ Սևանա լիճ՝ Արփա-Սևան թունելով։ Թունելի ջրառի հաշվարկային ելքը 15 մ³/վ է, առավելագույնը 18 մ³/վ, այն իրականացվում է Սպանդարյանի ջրամբարի աջ ափին (2057 մ) կառուցված գլխամասային հանգույցի միջոցով։
Թունելի երկարությունը 21,6 կմ է, վերջնամասում թունելի լծորդումը Կեչուտի ջրամբարի հետ իրականացվում է բետոնապատված, ուղղանկյուն կտրվածքով արագահոսի միջոցով։
Որոտան-Արփա թունել
Որոտան-Արփա թունելի աշխատանքային ռեժիմը տարվա ընթացքում կարգավորվում է՝ Կեչուտի և Սպանդարյանի ջրամբարների ջրապահովվածության և Արփա-Սևան թունելի ջրատարության պայմաններից ելնելով։ Թունելի շինարարությունն իրականացնելու նպատակով լրացուցիչ կառուցվել են 4 հորան և 2 հանքուղի։
Արփա-Սևան թունել
Արփա-Սևանը բաղկացած է Կեչուտի գլխավոր հանգույցից (Արփա գետի վրա), 18 մ³/վ թողունակությամբ №1 թունելից, ջրընդունիչ կառույցներից (Եղեգիս գետի վրա), 25 մ³/վ թողունակությամբ №2 թունելից և կողմնատար ջրանցքից։ Համալիրը Արփայի և Եղեգիսի հոսքերի մի մասը (տարեկան 250 միլիոն մ³ գումարային ծավալով) տեղափոխում է Սևանա լիճ։ Կեչուտի գլխավոր հանգույցի մեջ մտնում են ջրընդունիչ և ջրնետ կառույցներն ու իռիգացիոն ջրթողը։ Ջրամբարում ջրի նշագիծը որոշվել է դեպի Սևանա լիճ ջուրը ինքնահոս տեղափոխվելու պայմանով։ Տեղափոխումը կատարվում է 48,3 կմ ընդհանուր երկարությամբ անճնշում թունելների միջով, որոնք երեսպատված են բետոնով, երկաթբետոնով և, մասնակիորեն, հավաքովի երկաթբետոնե բլոկներով։ Թունելների ջրագիծն անցնում է Արփայի և Եղեգիսի ջրբաժան լեռնազանգվածի ու Վարդենիսի լեռնաշղթայի տակով՝ 1230 մ առավելագույն խորությամբ և 870 մ երկարությամբ բաց ջրանցքով միանում Սևանա լճին։ 19-րդ կմ-ի վրա թունելների ջրագիծը բացվում է և հատում Եղեգիս գետի կիրճը, որտեղ կառուցված են գետի հոսքի մի մասը դեպի №2 թունելը տանող կառույցներ։ Արփա-Սևանի թունելները եզակի են հայրենական թունելաշինության պատմության մեջ. դրանք կառուցված են մեծ խորություններում՝ տեղագրական, երկրաբանական և ջրաերկրաբանական բարդ պայմաններում. 11 հանքախորշից 7-ը փորվել են 191-663 մ խորությամբ 4 ուղղաձիգ հորանների միջոցով, առաջին անգամ 1 հանքախորշի փորվածքի երկարությունը կազմել է 6250 մ։ Լուծվել են ստորգետնյա շինության բարդ խնդիրներ՝ մեծ գազակուտակման և բարձր ջերմաստիճանների պայմաններում փակուղային երկար փորվածքների օդափոխումը, ջրի անսպասելի արտանետումների պայմաններում խոր հորաններից ջրհանումը։
Մշակվել, պատրաստվել և ներդրվել են թունելների հավաքովի բլոկային երեսարկման մոտ 4 ՄՊա լեռնային ճնշման համար նախատեսված կոնստրուկցիաներ, առաջին անգամ կիրառվել են հանքահորի փողերի երեսարկի բետոնապատման կախովի փեղկային կաղապարամածը, բեռների ինքնահետգլորքը հորանային մակերևույթի վրա, բարձր ճնշման օդափոխիչներ, բազմաստիճան ջրապոմպեր և այլն։
Որոտան-Արփա-Սևանի շահագործմամբ ապահովվել է ոչ միայն Սևանա լճի մակարդակի կայունացումը, այլև աստիճանական բարձրացումը։