cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աստրախանի թեմ
Պատմություն
XVIII դ. 2-րդ կեսին և XIX դ. սկզբին Ռուսաստանի հայ բնակչությունը շարունակել է ստվարանալ։ Կազմավորվել են հայկական եկեղեցական նոր համայնքներ, հայաբնակ քաղաքներում կառուցվել հայկական նոր եկեղեցիներ՝ Ս. Կատարինեն (1770), Ս. Հարությունը (1779)՝ Սանկտ Պետերբուրգում, Ս. Խաչը (1779)՝ Մոսկվայում, Ս. Խաչ վանքը (XVII դ. վերջ)՝ Նոր Նախիջևանում։ 1830-ական թթ. սկզբին Աստրախանի թեմում գործել է 17 եկեղեցի, բացվել են Աղաբաբյան դպրոցը (1810), Աստրախանի հոգևոր ուսումնարանը (1817), Հայոց թեմական դպրոցը (1838) և այլն։ Ռուսաստանում հայ բնակչության աճի հետևանքով Աստրախանի թեմը երկատվել է։ 1830-ին կազմավորվել է Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմը, իսկ Աստրախանի թեմի իրավասության ներքո մնացել են Սանկտ Պետերբուրգի, Մոսկվայի, Հյուսիսային Կովկասի, Պովոլժիեի, Սիբիրի և Միջին Ասիայի հայկական համայնքները։ XIX դ. 2-րդ կեսին Աստրախանի թեմի կազմում ստեղծվել են հայկական նոր համայնքներ Միջին Ասիայի քաղաքներում, Եկատերինոդարում, Վլադիկավկազում, Ստավրոպոլում, Պյատիգորսկում, Արմավիրում, Հյուսիսային Կովկասի այլ վայրերում։ Հայաբնակ քաղաքների և գյուղերի մեծ մասում կառուցվել են եկեղեցիներ, բացվել ծխական դպրոցներ։ XIX դ. 2-րդ կեսին Աստրախանի թեմի առաջնորդներ են եղել Հայ եկեղեցու ականավոր դեմքեր Գևորգ արք. Սուրենյանցը (1886–94, 1911–30-ին՝ Գևորգ Ե Սուրենյանց Ամենայն հայոց կաթողիկոս), գրող և մանկավարժ Խորեն արք. Ստեփանեն (1894–1906), հասարակական գործիչ Արիստակես արք. Սեդրակյանը։ Վերջին առաջնորդն էր Մխիթար եպիսկոպոսը (1906–17)։ 1917-ի Հոկտեմբերյան հեղաշրջումից հետո Աստրախանի թեմից անջատվել են Միջին Ասիայի հայկական համայնքները, նրա իրավասության ներքո մնացել են Հյուսիսային Կովկասի և Պովոլժիեի հայ համայնքները։ Աստրախանի թեմը վերանվանվել է Հյուսիսային Կովկասի և Աստրախանի թեմ, կենտրոնը՝ Արմավիր (1920-ից)։ 1960-ական թթ. սկզբին թեմը լուծարվել է։ 1966-ին նախկին Աստրախանի թեմի համայնքները միացել են Նոր Նախիջևանի թեմի հետ, և կազմվել է Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմը՝ Մոսկվա կենտրոնով։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսահայ կրոնական հաստատություններ Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու թեմեր
Բելանկուր
Բելանկուր (Bellancourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 480 մարդ, բնակչության խտությունը` 80.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.98 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 145 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 346 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 265-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 81։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,6 %։ 265 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 250 անձ (134 տղամարդ և 116 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (10 տղամարդ և 5 կին)։ 81 անաշխատունակներից 18 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 38-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Լինարես 2010 (շախմատային մրցաշար)
Լինարես 2010 - շախմատային մրցաշար, որն անցկացվել է 2010 թ. փետրվարի 12-ից 25-ը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատային մրցաշարեր Կատեգորիա:Լևոն Արոնյանի մասնակցությամբ մրցաշարեր
Դոնղուզդամ
Դոնղուզդամ, ձմեռանոց Հայաստանի Դիլիջանի շրջանում։ Գտնվում է Անուշավան գյուղից հարավ-արևելք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
Ներքինի
Ներքինի, քաղաքական նպատակով ամորձատված, սեռական կարողությունից զրկված տղամարդ։ Ներքինիները ծառայում էին իշխանների և թագավորների կանանոցներում։ Այդպիսի կանանոցների կառավարիչները կոչվում էին ներքինապետներ։ Վերջիններս մեծ քաղաքական ազդեցություն ունեին, քանի որ վայելում էին իրենց իշխանավորի վստահությունը։
Ներքինիներ պահելու սովորությունը տարածված է եղել Ասորեստանում, Պարսկաստանում, Հռոմեական կայսրությունում, Բյուզանդիայում, Չինաստանում, Օսմանյան Թուրքիայում և այլուր։
Հայաստանում
Միջնադարյան Հայաստանում կանանոցների կառավարումը վերապահված էր Մարդպետունիներին. ներքինապետը կոչվում էր մարդպետ։ Մարդպետները միաժամանակ արքունիքի, արքունիքի գանձարանի, արքայի խորհրդատան և բերդերի կառավարիչներն էին։
Չինաստանում
Չինաստանում ներքինի էին դառնում հիմնականում աղքատ տղաները՝ արքունիքում կամ որևէ ազնվականի ապարանքում ծառայության անցնելու հույսով։ Այսպես կոչված ամորձատողները ոչ միայն հեռացնում էին նրանց ամորձիները այլև ամբողջությամբ առնանդամը։ Վիրահատությունը կատարվում էր առանց ցավազրկման։
Չինաստանի վերջին հայտնի ներքինին՝ Ժանգ Խիանգժայը (张祥斋) մահացել է 1957 թ.։
Կատեգորիա:Մարդ Կատեգորիա:Արքունական պաշտոններ
Սզնի Շովիցի
Սզնի Շովիցի, վարդազգիների ընտանիքի, սզնի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ, փոքր ծառ է 2-5 սմ բարձրությամբ, երբեմն աճում է թփանման։ Մոտ է Սզնի արևելյանին, որից տարբերվում է միայն տերևների ձևով և սռնակների թվով։ Ճյուղերը ամուր են, գորշավուն։ Երիտասարդ ընձյուղները ծածկված են խիտ թաղիքասպիտակ մազմզուկներով։ Կարճացած ընձյուղների զգալի մասը վերածվել է տերևակալած փշերի։ Տերևները հակառակ ձվաձև են, սեպանման կամ հակառակ ձվաձև է, շեղանկյուն, խոր կտրատված 5 բաժինների (երկարացած ընձյուղների վրա 5-9 բաժինների), լայն բլթակներով, 3-4,5 սմ երկարությամբ, ամուր, կապտավուն, ծածկված տերևների մակերեսին սեղմված մազմզուկներով։ Ծաղկաբույլերը կազմված են 10-12 ծաղիկներից, խիտ թաղիքամազմզուկապատ են։ Սռնակների թիվը հասնում է 3-4-ի։ Պտուղները կարմիր են, 1,2-1,5 սմ տրամագծով, 3-4 (հազվադեպ 2) եռակող սերմերով։ Ծաղկում է հունիսին, պտուղները հասունանում են հոկտեմբերին։
Տարածվածություն
Տարածված է Կովկասում (արևելյան Անդրկովկաս՝ Արցախ), Արևմտյան Հայաստանում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Զանգեզուրում, միջին լեռնային գոտում, արիդային նոսրանտառներում, չոր լանջերում։
Կիրառություն
Բարձր դեկորատիվ տեսակ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Էլիզա Էնն Գրիեր
Էլիզա Աննա Գրիեր (Eliza Anna Grier, ), ամերիկացի բժիշկ, առաջին աֆրոամերիկացին, ում իրավունք  է տրվել ԱՄՆ Ջորջիա նահանգում զբաղվելու բժշկությամբ։
Կենսագրություն
Էլիզա Աննա Գրիերը ծնվել է Հյուսիսային Կարոլինայի Մեկլենբերգ շրջանում 1864 թվականին, Էմիլի և Ջորջ Վաշինգտոն Գրիերների ընտանիքում ։ Չնայած նա ծնվել է Ստրուկների ազատագրման հռչակագրի ընդունումից հետո, չզբաղեցրած Հյուսիսային Կարոլինայում եղել է ստրուկ ։ Նա ազատ մարդ է դարձել պատերազմի վերջում (դեռևս մանուկ հասակում), այնուհետև տեղափոխվել է Թենեսի նահանգ Նեշվիլ քաղաք Ֆիսկի համալսարանում մանկավարժություն ուսանելու ։ Որպեսզի կարողանա վճարել ուսման վարձը, նա ուսումն ընդմիջում էր աշխատանքով, այսպիսով համալսարան ընդունվել է 1884 թվականին, ավարտել՝ 1891 թվականին ։
1890 թվականին Գրիերը նամակ է գրում Փենսիլվանիայի իգական բժշկական քոլեջին և բացատրում, որ ինքն ունի քիչ գումար և արդյոք կարող է ազատական ստրուկը որևէ օգնություն ստանալ մասնագիտական ունակությունները ծառայեցնելու համար ։ 1893 թվականին նրան աշխատանքի են ընդունում քոլեջում, և նա ընդմիջումներով աշխատում և սովորում է՝ հոգալով իր կարիքները ։ Աշխատում է մեկ տարի՝ վճարելու իր հաջորդ տարվա բժշկական քոլեջի ուսման վարձը և քոլեջն ավարտում է 7 տարում ։ 1897 թվականին ավարտելուց հետո Գրիերը տեղափոխվում է Ատլանտա, դիմում ներկայացնում Ֆուլտոն շրջանում բժիշկ աշխատելու թույլտվություն ստանալու համար՝ այսպիսով դառնալով առաջին աֆրոամերիկացին, ով Ջորջիա նահանգում իրավունք է ստանում զբաղվելու բժշկությամբ ։ Գրիերն Ատլանտայում հիմնում է իր անձնական պրակտիկան՝ մասնագիտանալով մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի բնագավառներում, միաժամանակ վաստակում է դասավանդելով ։ 1901 թվականին, իր պրակտիկ գործունեությունն սկսելուց երեք տարի հետո հիվանդանում է և ի վիճակի չի լինում աշխատելու։ Գրիերը նամակ է գրում սուֆրաժիստ Սյուզան Էնթոնիին՝ խնդրելով օգնել թեթևացնելու իր ֆինանսական հոգսերը ։ Էնթոնին ֆինանսապես ի վիճակի չի լինում օգնելու նրան, բայց Գրիերի անունից դիմում է Կանանց բժշկական քոլեջին։ Էլիզան տեղափոխվում է Ջորջիա նահանգի Օլբիա քաղաք, որտեղ աշխատում էր նրա եղբայրը՝ Ռիչարդ Էդգար Գրիերը, ով նույնպես բժիշկ էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բժշկուհիներ
Ֆերենց Ֆալուդի
Ֆերենց Ֆալուդի (հունգարերեն՝ Faludi Ferenc, ), հունգարացի բանաստեղծ, ում համարում են «հունգարական նոր քնարերգության հայր» : Եղել է ճիզվիտական միաբանության անդամ: Ճիզվիտական կազմակերպությունների արգելման ու փակման պատճառով աշխատանքի է անցել աղքատախնամ հաստատությունում : Մինչ այդ համբավվել էր իբրև ճիզվիտ մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ: Վարժ տիրապետել է գերմաներենին, անգլերենին, հունգարերեն է թարգմանել Վիլյամ Շեքսպիրի «Փոթորիկ» թատերգությունը: Ի հավելումն դրա՝ հավաքել ու հրատարակել է հունգարական ժողովրդական չափածո բանահյուսության ստեղծագործություններ :
Կենսագրություն
Գյունսում ուսումնառությունն ավարտելուց հետո անդամագրվել է ճիզվիտական միաբանությանը, որպես համալսարանական պրոֆեսոր դասախոսել Գրացում, Լինցում, Վիեննայում: 1741 թվականից 1746 թվականներին նա հունգար կրոնավոր էր Հռոմում, 1753 թվականից 1773 թվականներին՝ դպրոցի տնօրեն Բրատիսլավայում, որոշ ժամանակ՝ նաև ճիզվիտական քոլեջի գրադարանավար: Այն բանից հետո, երբ ժիզվիտական կազմակերպություններն արգելվեցին, 1773 թվականին Ֆերենց Ֆալուդին մեկնեց Ռեխնից, որտեղ էլ 1779 թվականին կնքեց իր մահկանացուն:
Նա հունգարական բարոկկոյի դարաշրջանի վերջին ներկայացուցիչն է և ռոկոկոյին անցման փուլի մասնակիցը: Նրա ոճին բնորոշ է ժողովրդախոսակցական բառապաշարի և բանահյուսական արտահայտչաձևերի գործածությունը: Գրել է երգեր, էկլոգներ, «Կոնստանտին Ծիրանածին» ճիզվիտական ողբերգությունը: Ֆալուդիի կատարած թարգմանություններից կարելի է առանձնացնել բարոկկոյի դարաշրջանի իսպանացի անվանի գրող, փիլիսոփա, տեսաբան, ճիզվիտ Բալտասար Գրասիանի «Գրպանի պատգամախոս կամ՝ Ողջամտության գիտությունը» աշխատությունը:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հունգարացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ
Գևորգ Օհանյան
Գևորգ Սմբատի Օհանյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Հայաստանի գրողների միության անդամ 1961 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1971 թվականից։
Դյուրին (լեռ)
Դյուրին լեռ, Դյուրուդաղ, Դուրուդաղ, լեռ Ղարաբաղի բարձրավանդակում։ Հիշատակում է Մ. Բարխուդարյանը («Արցախ» էջ 403)։ Բարձրությունը 2100 մետր ։
Գևորգ Օհանյան
Կենսագրություն
Գևորգ Օհանյանը ծնվել է 1935 թվականի ապրիլի 24-ին, Բաքվում։ 1959 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի մանկավարժական ինստիտուտի (Բաքու) պատմագրական ֆակուլտետը։ Աշխատել է Բաքվում հայերեն հրատարակվող «Կոմունիստ» թերթում և «Գրական Ադրբեջան» հանդեսում։ 1967-1969 թվականներին որպես խմբագիր աշխատել է «Հայաստան» հրատարակչությունում։ 1969-1971 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի մամուլի պետական կոմիտեի նախագահի օգնականը, 1971-1978 թվականներին՝ Հայհրատպետկոմի քաղաքական-գեղարվեստական գրականության բաժնի ավագ խմբագիր, 1978 թվականից՝ նույն բաժնի պետ ։
Դյուրին (լեռ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի լեռներ
Գևորգ Օհանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Turn 10 Studios
Turn 10 Studios, ամերիկյան ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, տեղակայված է Ռոդմոնդ քաղաքում (Վաշինգտոն)։ Հիմնադրվել է 2001 թվականին Microsoft Game Studios-ի կողմից։ Ընկերությունը հանդիսանում է Xbox խաղային համակարգերի և Windows օպերացիոն համակարգերի համար նախատեսված Forza ավտոմրացավային խաղաշարքի մշակողը ։
Պատմություն
Turn 10 Studios-ը հիմնադրեվել է 2001 թվականին Microsoft ընկերության կողմից, որպես Microsoft Game Studios-ի ենթակառուցվածք։ Ստուդիայի գլխավոր առաջադրանքն է հանդիսացել Forza խաղի մշակումը ։ Ընկերության ստեղծման պահին, աշխատակիցների մեծ մասն արդեն ուներ փորձ խաղերի մշակման ոլորտում։ 2014 թվականի հոկտեմբերին ընկերությունն ուներ ավելի քան 100 աշխատակից ։
Տեխնոլոգիաներ
Turn 10 Studios ընկերությունը իր խաղերի համար մշակել և օգտագործում է ForzaTech խաղային շարժիչը և Fuel խմբագիրը, որը թույլ է տալիս մեկ օբյեկտի վրա միանգամից աշխատել մի քանի հոգով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ստուդիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Անատոլի Բաշկին
Անատոլի Բաշկին (Анатолий Геннадьевич Башкин, ), ռուսական դիվանագետ։
Պանագիա եկեղեցի
Հարյուր դարպասների Պանագիա եկեղեցի (Παναγία η Εκατονταπυλιανή, Екатонтапилиани), վաղ բյուզանդական տաճարային համալիր, երկու միջանցքով և մկրտարանով եկեղեցի Փարոս կղզում, Պարիկիա քաղաքում։
Անատոլի Բաշկին
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1983): Տիրապետում է անգլերեն, ֆրանսերեն և դանիերեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1983 թվականից։
Պանագիա եկեղեցի
Պատմություն
Պանագիա եկեղեցին կառուցվել է Հուստինիանոսի օրոք հնագույն գիմնասիայի տեղում, որը 4-րդ դարում վերածվել է եկեղեցու ։ Այն Հունաստանի ամենահին քրիստոնեական եկեղեցին է։ 726 թվականին այստեղ իրենց վերջին ծառայությունն են անցկացրել բյուզանդական նավատորմի նավաստիները։ Նրանք հակադրվեցին բյուզանդական կայսր Լևոն Իսավրացի, քանի որ նա վերացրեց սրբապատկերների պաշտամունքը և սկսեց դրանք հեռացնել եկեղեցիներից ։ Նավատորմը, հրամանատար Ագալիանոս Կոնտոսկելեսի և Կիկլադների նավատորմի հրամանատար Ստեփանի գլխավորությամբ, շարժվեց գրոհելու Բյուզանդիայի մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլիսը, որտեղ անհավասար ճակատամարտի մեջ մտան Լևոն III-ի նավատորմի հետ, որն այրեց նրանց նավերը հունական կրակով։ 18-րդ դարում եկեղեցին ​​վնասվել է երկրաշարժից ։ Որպես կանոն, ուղղափառ ուխտավորները կանգ են առնում հարյուրդռնանի տաճարում՝ ճանապարհին դեպի Պանագիա Եվանգելիստրիա Աստվածամոր տաճար, որը գտնվում է հարևան Թինոս կղզում ։ Սալոնիկում գտնվող Սուրբ Դիմիտրիոս և Ախեյրոպոետոս եկեղեցիներից հետո Պանագիան երրորդ ամենամեծ սրբավայրն է Հունաստանում և ամենահինը Էգեյան ծովի կղզիներում։ Համալիրի ամենահին շենքը Սուրբ Նիկողայոսի մատուռն է, որը թվագրվում է 313-326 թվականներին, մկրտարանը նույնպես 4-րդ դարի է, իսկ գլխավոր շենքը՝ 6-րդ դարի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:326 Կատեգորիա:Տաճարներ Կատեգորիա:Եվրոպայի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Բյուզանդական ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հունաստանի պաշտամունքային կառույցներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Անատոլի Բաշկին
Կենսագրություն
2004-2008 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ գլխավոր քարտուղարության (դեպարտամենտի) բաժնի պետ։
2008-2012 թվականներին՝ Ժնևում (Շվեյցարիա) ՄԱԿ-ի և այլ միջազգային կազմակերպություններում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչության ավագ խորհրդական։
2012-2017 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ Աֆրիկայի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2018 թվականի հունվարի 29-ը՝ Հասարակածային Գվինեայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Մասրենի Սյունիքի
Մասրենի Սյունիքի, վարդազգիների ընտանիքի, մասրենի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ, ցածրաաճ թուփ է՝ 0,5—0,7 մետր բարձրությամբ։ Ունի կարմրավուն կեղևներ։ Փշերը կեռ են, հիմքում լայնացած, փշիկների հետ խառը։ Տերևիկները մանր են, 7, հազվադեպ 5 հատ, 1,2 —1,8 (2,0) սմ երկարությամբ, էլիպսաձևից մինչև հակառակ ձվաձև, երկու կողմից էլ գեղձիկապատ։ Ծաղիկները մանր են և սպիտակ։ Հիպանթիումը հասունացած վիճակում կարմիր է, պահպանված բաժակաթերթիկներով։
Տարածվածություն
Հայկական էնդեմ է, տարածված է միայն մեր հանրապետությունում։ Հանդիպում է Զանգեզուրում, թեք լանջերի վրա, միջին լեռնային գոտում։
Կիրառություն
Անհրաժեշտ է պահպանել և տարածել։ Էկոլոգիական խումբը՝ VI: Մշակության հավանական շրջանները 7, 9 —10,12 —13, 18-20, 22-25, 28, 30-32 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մասրենի
I’ll Be There
«I’ll Be There», ամերիկյան Jackson 5 խմբի երգը։ Թողարկվել է 1970 թվականի օգոստոսի 28-ին որպես խմբի Third Album ալբոմի առաջին սինգլ։
Միացյալ Նահանգներում երգը հասել է առաջին հորիզոնականին՝ այն զբաղեցնելով չորս շաբաթ անընդմեջ (հոկտեմբերի 17-ից մինչև նոյեմբերի 14-ը)։ Այն դարձել է Jackson 5 խմբի չորրորդ անընդմեջ № 1 հիթը իր երկրում («I Want You Back», «ABC» և «The Love You Save» երգերից հետո)։
2011 թվականին այդ երգի սինգլը, որ կատարում է The Jackson 5 խումբը (1970 թվական) ընդգրկվել է «Գրեմմիի» փառքի սրահում ։
2015 թվականին ամերիկյան Billboard պարբերականը «I’ll Be There» երգն ընդգրկել է իր «Michael Jackson's Top 50 Billboard Hits» ցանկի երրորդ հորիզոնականում ։
Մրայա Քերիի տարբերակ
Ամերիկացի երգչուհի Մրայա Քերին վերջին պահին «I’ll Be There» երգն ընդգրկել է MTV Unplugged շոուում կատարելիք երգերի ցանկում այն բանից հետո, երբ նրան հայտնել են, որ արտիստների մեծ մասը հանդիսատեսին կներկայացն առնվազն մեկ քավեր տարբերակի այլ կատարողի երգերից։ «I’ll Be There» երգը դարձել է վեցերորդը երգը, որ կատարվել է MTV Unplugged հեռուստահաղորդման ընթացքում, որի ձայագրությունը կայացել է 1992 թվականի մարտի 16-ին։ Երգը կատարվել է ռիթմ ընդ բլյուզ ոճի ամերիկացի երգիչ Թրեյ Լորենսի հետ միասին, որը կատարել է Ջերմեյն Ջեքսոնի հատվածները, իսկ Մրայա Քերին երգել է Մայքլ Ջեքսոնի տողերը։ Երգի քավեր տարբերակի ու MTV Unplugged ալբոմի պրոդյուսերներն են Մրայա Քերին ու Ուոլթեր Աֆանասեֆֆը, որը երգի կատարման ժամանակ նվագակցել է դաշնամուրով։
MTV Unplugged հեռուստատեսային շոուն եթեր է հեռարձակվել 1992 թվականի մայիսի 20-ին և ունեծել նշանակալի հաջողություն։ Columbia Records լեյբլն ստացել է բազմաթիվ խնդրանքներ՝ «I’ll Be There» երգի թավեր տարբերակը՝ որպես քավեր թողարկելու վերաբերյալ, ինչն այդ ժամանակ նախատեսված չէր։ Շուտով ստեղծվել է կարճ տարբերակ ռադիոկայաների համար (առանց երգչուհու զրույցի հանդիսատեսի հետ), որը ներկայացվել է կոմերցիոն վաճառքի։ Միացյալ Նահանգներում «I’ll Be There» սինգլը թողարկվել է «So Blessed» երգի հետ միասին երկրորդ կողմում (B-side)։ Մեծ Բրիտանիայում սինգլը ներառել է «Vision of Love» երգը կենդանի կատարմամբ և «If It's Over» ու «All in Your Mind» երգերի ալբոմային տարբերակները։
1992 թվականին Մրայա Քերին կատարել է «I’ll Be There» երգը MTV Unplugged շարքի իր համերգի ընթացքում MTV ալիքում։ Դրա ձայնագրությունը թողարկվել է որպես սինգլ և նույնպես հասել առաջին հորիզոնականին Միացյալ Նահանգներում։ Դա եղել է նրա վեցերորդ № 1 հիթն Ամերիկայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Jackson 5 խմբի երգեր Կատեգորիա:Զուգերգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Աբդի Իփեքչի
Աբդի Իփեքչի (Abdi İpekçi), թուրք լրագրող, մտավորական և իրավապաշտպան։
Կենսագրություն
Աբդի Իփեքչին ծնվել է Ստամբուլում։ 1948 թվականին ավարտել է Գալաթասարայի ավագ դպրոցը։ Աշխատել է «Yeni Sabah» թերթում, այնուհետև «Yeni İstanbul» հրատարակչությունում։ 1954 թվականին սկսել է աշխատել ձախ ազատական «Milliyet» օրաթերթում, իսկ արդեն 1959 թվականին դարձել թերթի գլխավոր խմբագիր։
Իփեքչին եղել է լաիցիզմի, Հունաստանի հետ հարաբերությունների բարելավման, Թուրքիայում ապրող ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության կողմնակից։
Սպանություն
1979 թվականի փետրվարի 1-ին սպանվել է Մեհմեդ Ալի Աղջանի և Օրալ Չելիք կողմից, ովքեր Բոզկուրտ ծայրահեղական խմբավորման անդամներ էին ։ Ավելի ուշ, Աղջան ձերբակալվել է և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման։ Սակայն 6 ամիս փախել է բանտից։
Աբդի Իփեքչին թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը։ Իփեքչին ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխա։
Հիշատակ
Փողոցը, որտեղ ապրել և մահացել է Աբդի Իփեքչին անվանվել է ի պատիվ նրա։ Նրա մահվան հերթական տարելիցին 2000 թվականի փետրվարի 1-ին փողոցում տեղադրվել է հուշարձան.
Աբդի Իփեքչիի անունով է կոչվել նաև Աբդի Իփեքչի արենան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թուրք լրագրողներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Գալաթասարայի վարժարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրք գրողներ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված անձինք Կատեգորիա:Milliyet թերթում աշխատած անձինք Կատեգորիա:Թուրքիայում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Թուրքիայում սպանված լրագրողներ Կատեգորիա:Թուրք իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի լրագրողներ
Պակիստանա-հնդկական սահմանային հակամարտություն (2019)
Պակիստանա-հնդկական սահմանային հակամարտություն (2019), Քաշմիրում Հնդկաստանի և Պակիստանի զինված ուժերի միջև սահմանային բախումներ։ Համարվում է Պակիստանա-հնդկական հակամարտության և Քաշմիրի համակամարտության մաս։
Նախորդող իրադարձություններ
Հակամարտությունը սկսել է 2019 թվականի փետրվարի 14-ին, երբ Ջամմու-Սրինագար միջպետական խճուղով անվտանգության ծառայության անձնակազմին տեղափոխվող շարասյան վրա ահաբեկչական գործողություն տեղի ունեցավ ականապատված մեքենայի կողմից։ Հարձակման արդյունքում զոհվեցին Հնդկաստանի ոստիկանության պահեստազորային ուժերի 45 աշխատակիցներ ։
Իրադարձությունների ընթացք
2019 թվականի փետրվարի 26-ին Հնդկաստանի զինված ուժերի 12 Միրաժ 2000 ինքնաթիռ 4 Սու-30 ինքնաթիռի ուղեցկությամբ անցել են Քաշմիրի սահմանային գիծը և բարձր ճշգրտության AGM-142 Have Nap և Spice հրթիռներով ավիահարվածներ են հասցրել Պակիստանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներին։ Գործողություններին մասնակցել են նաև երկու լիցքավորող Իլ-78 ինքնաթիռներ, ռադիոտեղորոշման և ղեկավարման А-50 ավիացիոն համալիրը և հետախուզության IAI Heron ԱԹՍ-ն ։ Հնդկաստանը հայտարարել է, որ Բալակոտի ավիացիոն հարվածը պատասխան էր Պուլվամայի ահաբեկչական հարձակմանը։ Հնդկաստանի տվյալներով՝ հարձակման հետևանքով զոհվել է մոտ 350 զինյալ ։ Ավիահարվածներից հետո ինքնաթիռներն առանց կորստի վերադարձել են Հնդկաստանի օդային տարածք ։ Պակիստանի զինված ուժերն օդ են բարձրացրել չորրորդ սերնդի բազմաֆունկցիոնալ F-16 կործանիչ, սակայն այդ պահին Հնդկաստանի ԶՈՒ ինքնաթիռները լքել էին հարձակման վայրը ։
Ավիահարվածը 1971 թվականին պակիստանա-հնդկական երրորդ պատերազից հետո առաջինն էր, երբ Հնդկաստանի ԶՈՒ ինքնաթիռները հատում են շփման գիծը և առաջինը, երբ երկրները դարձել են միջուկային տերություններ ։
Ճեպազրույցի ժամանակ Պակիստանի զինված ուժերի գեներալ-մայոր Ասիֆ Գաֆուրը հայտնել է Պակիստանի տարածքում զոհերի և ենթակառուցվածքներին հասցված վնասների բացակայության մասին։ Նա նաև ավելացրել է, որ Հնդկաստանի ԶՈՒ ինքնաթիռների երկու խումբ չեն հատել սահմանը, իսկ երրորդ խումբը ներխուժումից 3 րոպե հետո հետ է դարձվել Պակիստանի ԶՈՒ միջամտության հետևանքով ։ Ավիահարվածներից հետո Հնդկաստանը սահմանի ողջ երկայնքով իր հակաօդային պաշտպանությունը բերել է լիարժեք մարտական վիճակի՝ զգուշանալով պատասխան գործողությունից ։
2019 թվականի փետրվարի 27-ին ողջ օրվա ընթացքում փոքր տրամաչափի զենքերից կրակոցներ են եղել Պակիստանի և Հնդկաստանի շփման գծի երկայնքով ։ Պակիստանը պաշտոնապես հայտնել է, որ զոհվել է չորս խաղաղ բնակիչ, և 11-ը վիրավորվել են։ Հնդկաստանը հայտնել է 10 զինվորների վիրավորման և երկու բնակելի տների վնասման մասին ։
Պակիստանի ԶՈՒ-ն ավիահարվածներ է հասցրել Հնդկաստանի Ռաջուրի շրջանի Նադիանի, Լաամ Ջանգարի և Կերի բնակավայրերին և Համիրպուր Բհիմբեր Գալլի շրջանի Պունչե բնակավայրին ։ Պակիստանի տվյալներով՝ խոցվել է 6 ոչ ռազմական թիրախ՝ Հնդկաստանի կողմից մարդկային կորուստներից և նյութական վնասներից խուսափելու նպատակով ։ Հնդկաստանի զինվորականների տվյալներով՝ Պակիստանի ԶՈՒ երեք ինքնաթիռ Նովշերի Քաշմիրի հատվածում հատել է շփման գիծը, սակայն նրանց հեռացրել են Հնդկաստանի ԶՈւ երեք ինքնաթիռներ ։
Հետևանքներ
2019 թվականի փետրվարի 27-ին Պակիստանի օդային տարածքը փակվել է թռիչքների համար մինչև փետրվարի 28-ի կեսգիշերը ։ Ավիաընկերությունները ստիպված են եղել վերաուղղել կամ չեղարկել չվերթները և երթուղիները դեպի Պակիստան։
Փետրվարի 28-ին Պակիստանը դադարեցրել է «Samjhauta Express» գնացքի աշխատանքները, որը շաբաթվա ընթացքում երկու անգամ հատել է Հնդկաստանի և Պակիստանի սահմանները։
Տակումե
Տակումե (Takume), օղակղզի Տուամոտուի (Ֆրանսիական Պոլինեզիա) կղզեխմբում։ Գտնվում է Ռարոիա կղզուց 8 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։
Պակիստանա-հնդկական սահմանային հակամարտություն (2019)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2019 Հնդկաստանում Կատեգորիա:2019 Պակիստանում Կատեգորիա:2019 հակամարտություններ
Տակումե
Պատմություն
Տակումեն հայտնաբերվել է 1820 թվականին ռուս ճանապարհորդ Ֆաբիան Գոթլիբ ֆոն Բելլինգսհաուզենի կողմից, ով օղակղզին անվանել է «Վոլկոնդկի» ։
Բնակչություն
2007 թվականի տվյալներով, օղակղզում մշտական բնակչություն չկա։ Սակայն ըստ 2012 թվականի մարդահամարի տվյալների, օղակզու բնակչությունը կազմում էր 116 մարդ ։ Կղզու գլխավոր բնակավայր Օհոմո գյուղն է։ Օղակղզում գործում է օդանավակայան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օղակղզիներ Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ Կատեգորիա:Կղզիներ այբբենական կարգով
Վենեսուելայի միասնական սոցիալիստական կուսակցություն
Վենեսուելայի միասնական սոցիալիստական կուսակցություն (Partido Socialista Unido de Venezuela, PSUV), ձախակողմյան քաղաքական կուսակցություն, որը կազմավորվել է 2007 թվականի մարտի 24-ին Հինգերորդ հանրապետության շարժման և մի շարք փոքր ձախ կազմակերպությունների հիման վրա՝ Բոլիվարական հեղափոխությունից հետո։ Կուսակցության ղեկավարն Ուգո Չավեսն էր մինչև մահը։ Ներկայցումս Միասնական սոցիալիստական կուսակցությունը Արևմտյան կիսագնդի ամենախոշոր ձախ շարժումն է․ ունի 7մլն անդամ ։
2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վերջին խորհրդարանական ընտրություններում պարտություն կրեց ընդդիմությունից և խորհրդարանում 167 տեղից ստացավ 55 տեղ ։
Նահանգապետների ընտրություններում կուսակցությունը հաղթեց 23-ից 20 պրովինցիաներում։ Ընդդիմությունը հաղթեց միայն 3 մարզերում՝ Ամասոնասում, Լարայում և Միրանդայում։
Պատմություն
Բոլիվարական հեղափոխության կոալիցիայում ներգրավված անորոշ կուսակցությունների մեծ մասի միավորման գործընթացը նախաձեռնեց Վենեսուելայի նախագահ Ուգո Չավեսը, երբ 2006 թվականին հաղթեց նախագահական ընտրություններում ։ Գործընթացը վարում էր Չավեսի կուսակցությունը՝ Հինգերորդ հանրապետության շարժումը։ Նրանց սատարում էին մի շարք փոքր կուսակցություններ, ինչպիսիք էին Ժողովրդական ընտրողական շարժումը, Վենեսուելայի ժողովրդի միությունը, Տուպամարո հեղափոխական շարժումը, Սոցիալիստական լիգան և այլն, որոնք բոլորը միասին 2006 թվականին Չավեսի ստացած ձայներին ավելացրին ևս 45.99% ։ Այլ բոլիվարական կուսակցություններ, ինչպիսիք են Վենեսուելայի կոմունիստական կուսակցությունը , Հայրենիք բոլորի համարը և Հանուն սոցիալ-դեմոկրատիայինը , որոնք այդ ընտրություններին ստացան ձայների 14.60%-ը, մերժեցին կուսակցությանը միանալու առաջարկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոցիալիստական կուսակցություններ Կատեգորիա:Ձախակողմյան սոցիալիստական կուսակցություններ Կատեգորիա:Վենեսուելայի կուսակցություններ Կատեգորիա:Ուգո Չավես
Apple A9
Apple A9, 64-բիթանոց, 2-միջուկային ARM-միկրոպրոցեսոր, Apple ընկերության Apple Ax շարքի կառուցվածքով, որն ստեղծված է Սամսունգի է նոր 14-նանոմետրանոց FinFET տեխնիկական պրոցեսորով և 16 նանոմետրանոց TSMC-ի FinFET տեխնիկական պրոցեսորով ։ Իսկ 2014 թվականի դեկտեմբերին տեղեկություն եղավ Սամսունգ ընկերության՝ Օստինի (Տեխաս) S2 ֆաբրիկայում նոր տիպի, FinFET տրանզիստորներով Apple A9-ի առաջին փորձնական թողարկման մասին ։
Նկարագրում
2013 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ Samsung-ի հետ պայմանագրի կնքման մասին, ըստ որի Samsung-ը 2015 թվականին կարտադրի Apple-ի պրոցեսորների նոր մակարդակը՝ նոր 14 նանոմետրանոց տեխնոլոգիական պրոցեսոր՝ տրանզիստորների վրա հորիզոնական դրված կափարիչով(fin field effect transistor, FinFET) : Իսկ 2014 թվականի դեկտեմբերին ինֆորմացիա հայտնվեց Samsung ընկերության Օստինում գտնվող S2 գործարանում նոր Apple A9 չիպի փորձնական շարքի արտադրման մասին, որն արտադրվել է 14 նանոմետրանոց, FinFET-տրանզիստորների օգտագործման օգնությամբ ։
Ընկուզեք (գետ)
Ընկուզեք, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, Օլթիի վտակ Սիվրիչայի օժանդակը։ Սրա ափին էր գտնվում Ընկուզեք գյուղը ։
Apple A9
Նկարագրում
Պրոցեսորի մեկ այլ տարբերակ արտադրվում էր 16 նանոմետրանոց, TSMC ընկերության FinFET տեխնոլոգիայով։
Ըստ Apple-ի հայտարարմանը նոր A9 չիպը համեմատաբար նախորդ Apple-ի չիպերի մակարդակին (Apple A9) կստանա մինչև 70% աճ արտադրողականության մեջ և մոտ 90% գրաֆիկայով։ Բացի այդ նոր չիպի էներգիայի սպառումը իջավ 35%-ով և չափսերը փոքրացան 15%-ով։
Օգտագործում
Apple A9 պրոցեսոր օգտագործող սարքեր՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էփլ Կատեգորիա:IPhone Կատեգորիա:ARM ճարտարապետություն
Խոսարան
Խոսարան, բարբաջարան (Talking shop), կամ բանավեճի հասարակություն (Debating society), վայր կամ կազմակերպություն, որտեղ քննարկումը գործունեության հիմնական տեսակն է, այն էլ այն պարագայում, որ նման քննարկումների արդյունքում ոչ միշտ են ամփոփիչ որոշումներ կայացվում կամ գործողություններ արվում։ Խոսարանները կարող են ունենալ ոչ արդյունավետ, բյուրոկրատական կամ սեփական շահերը սպասարկող երևույթի համբավ և, հետևաբար, չվայելել որևէ հարգանք և չունենալ որևէ ազդեցություն։
Խոսարան եզրը որպես կանոն օգտագործվում է նվաստացուցիչ կամ նսեմացնող իմաստով։ Բացի այդ, երբեմն խոսարան են անվանում նաև ակնհայտ ապարդյուն քննարկումները։
Եզրը կիրառվում է բազմաթիվ քաղաքական ֆորումների վերաբերյալ, այդ թվում են նաև այնպիսի վերպետական մարմինների, ինչպիսիք են Ազգերի լիգան, ՄԱԿ-ը, Եվրոպական խորհրդարանը, Եվրոպական քաղաքական համագործակցությունը, Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիան, Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությունը, ինչպես նաև Ուելսի Ազգային Ժողովի կամ Անգլիայի շրջանների ազգային ժողովների տեսակի ինքնուրույն կոչված մարմինները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն
Թին Մուրթի Բհավան
Թին Մուրթի Բհավան կամ Թին Մուրթիի տուն (The Teen Murti Bhavan (Teen Murti House), Հնդկաստնի վարչապետ Ջավահառլալ Ներուի նախկին նստավայրը Դելիում՝ Հնդկաստանում։ Ջավահառլալ Ներուն այստեղ ապրել է 16 տարի՝ մինչև մահը՝ 1964 թվականի մայիսի 27-ը ։ Շինությունը նախագծել է բրիտանացի ճարտարապետ Ռոբերտ Թոր Ռասսելը, որը Բրիտանական Հնդկաստանի ժամանակաշրջանում նախագծել է Քանոթ-Փլեյս շրջանը, Արևելյան և Արևմտյան Ջապանտհի պալատները։ Թին Մուրթի Բհավանը կառուցվել է 1930 թվականին՝ որպես նոր կայսերական Հնդկաստանի մայրաքաղաքի՝ Նյու Դելիի մի մաս, որպես Բրիտանական Հնդկաստանի բանակի գլխավոր հրամանատարի նստավայր։
Դրան զուգահեռ համալիրում է գտնվում Ժամանակակից ուսումնասիրությունների կենտրոնը և 1984 թվականին բացված Ներուի անունը կրող պլանետարիումը։
Անվան ծագում
Տունը կոչվել է Թին Մուրթիի հուշարձանի պատվին (բառացի «երեք քանդակ»), պատրաստել է Լեոնարդ Ջենինգսոնը, գտնվում է շենքի դիմացի տրանսպորտային խաչմերուկում։ Հուշարձանը, որը ներառում է իր մեջ երեք իրական չափերի զինվորականների արձաններ, կառուցվել է 1922 թվականին Հնդկաստանի երեք իշխանությունների՝ Ջոդհպուրի, Հայդերաբադի և Մայսուրի զինվորականների պատվին, որոնք Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ Բրիտանական Հնդկաստանի ղեկավարությամբ ծառայում էին ներկայիս Գազայի հատվածին, Իսրայելին և Պաղեստինին ։
Պատմություն
Բհավանը ի սկզբանե հայտնի էր որպես «Դրոշակաձողով տուն» և Բրիտանական Հնդկաստանի բանակի գլխավոր հրամանատարի տունն էր։ 30 ակրի վրա գտնվող շինությունը կառուցված է ավազաքարից ու սվաղից և դուրս է գալիս Ռաշտրապատի Բհավանի (Նախագահական պալատ) հարավային մասում։ Շենքում կա կամարակապ մուտք, խորը պատուհան, իսկ առաջին հարկի շենքի հետին ֆոնին գտնվում է սյունավոր ծածկապատշգամբը, որից տեսարան է բացվում դեպի մարգագետին։
Անկախություն ձեռք բերելուց հետո (1947 թվական) շենքը դարձել է վարչապետի նստավայրը։ 1964 թվականին՝ Ներուի մահից հետո, շենքը վերածվել է ազգային հուշարձանի, որը ներառում է գրադարան և թանգարան ։ Ներկայումս Ներուի թանգարանը առաջին հարկում է, Արտաքին գործերի նախարարության հարավային բլոկում գտնվող նրա գրասենյակը «վերականգնվել է» նույն կահույքով և իրերով, որոնք նա օգտագործել է որոշ հուշանվերների, առարկաների հետ։
Համալիրում է գտնվում 1964 թվականի նոյեմբերին հիմնադրված Ջավահառլալ Ներուի հիշատակի հիմնադրամի շտաբ-բնակարանները, Ներուի հիշատակի գրադարանը և Ջավահառլալ Ներուի միությունը։ Ներուի հիշատակի գրադարանը համարվում է լավագույնը Հնդկաստանի ժամանակակից պատմության մասին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։
Թին Մուրթիում է գտնվում նաև Հնդկաստանի՝ Ներուի անունը կրող չորս պլանետարիումներից մեկը։ Այն 1984 թվականի փետրվարի 6-ին հիմնադրել է նախկին վարչապետ Ինդիրա Գանդին։ Պլանետարիումի՝ բաց երկնքի տակ թատրոնը օգտագործվում է ներկայացումների համար և որպես ցուցասրահ ։ Պլանետարիումում կա օպտիկական աստղային պրոեկտոր՝ Megastar, որը կարող է ցույց տալ 2 միլիոն աստղ։
Ներուի անունը կրող պլանետարիումից ոչ հեռու՝ Բհավան համալիրի տարածքում, գտնվում է Շիկարգահը, որը հայտնի է նաև որպես Քուշակ Մահալ․ 14-րդ դարի որսորդական տնակ Դելիի սուլթանատի՝ Ֆիրուզ Շահ Թուղլակի համար (1351-1388)։ Ֆիրուզ Շահի ամրությունը՝ Ֆիրուզ Շահ Կոտլան, գտնվում է Յամունա գետի ափին։ 1912 թվականի Դելիի քարտեզը ցույց է տալիս հոսքը, որը հոսում է ամրոցի միջով դեպի Յամունա։ Ներկայումս հուշարձանը հսկվում է Հնդկաստանի հնագիտական ծառայության կողմից, իսկ Քուշակի մոտակա փողոցն անվանվել է նրա պատվին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թանգարաններ Կատեգորիա:1930 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Հնդկաստանի թանգարաններ
Եդդի Չոքուր
Գրականություն
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Տուրետի համախտանիշ
Տուրետի համախտանիշ կամ Տուրետի հիվանդություն, Ժիլ դե լա Տուրետի համախտանիշ (Tourette syndrome), կենտրոնական նյարդային համակարգի` գեներով պայմանավորված խանգարում, որը դրսևորվում է ցանկացած տարիքում և բնորոշվում է բազմաթիվ հենաշարժական տիկերով և առնվազն մեկ ձայնային կամ մեխանիկական տիկով։
Տուրետի համախտանիշը նախկինում համարվում էր հազվադեպ և տարօրինակ համախտանիշ, որը ասոցացվում է անկանոն մկանային ջղաձգությունների, տարօրինակ ցնցումների, ցենզուրայից դուրս բառեր կամ սոցիալապես անհարկի և վիրավորական արտահայտություններ բղավելու (էխոլալիա, կոպրոլալիա) հետ։ Սակայն այս սիմտոմներն առկա են միայն Տուրետի համախտանիշով տառապող քիչ թվով մարդկանց մոտ ։
Տուրետի սինդրոմ ունեցող մարդկանց ինտելեկտի մակարդակը և կյանքի տևողությունը նորմայի մեջ է։ Տիկերի արտահայտվածության աստիճանը նվազում է երեխաների մեծամասնության մոտ, երբ նրանց դեռահասության տարիքն ավարտվում է։ Տուրետի համախտանիշի ծանր աստիճանը հասուն տարիքում հազվադեպ է հանդիպում։ Համախտանիշ ունեցողների մեծ մասն արական սեռից են (4:1)։ Նրանց թվում ավելի շատ են հրեաները ։ Տուրետի համախտանիշ ունեցող հանրահայտ մարդիկ հանդիպում են կյանքի բոլոր ոլորտներում ։
Մինչգիտական ժամանակաշրջան (միջնադար)
Առաջին անգամ Տուրետի համախտանիշի նման վիճակի մասին նկարագրված է դիվաբանությանը նվիրված Հայնրիխ Կրամերի 1486 թվականին գրված «Վհուկների մուրճ» («Malleus Maleficarum») աշխատության մեջ։ Գրքում նկարագրված է քահանա, որն ունենում էր շարժողական և ձայնային տիկեր և համարվում էր «մոլագար» ։
XIX դար
1825 թվականին Ժ. Մ. Գ. Իտարը, ով այն ժամանակ ղեկավարում էր Խուլ-համրերի թագավորական ինստիտուտը (այժմ Փարիզի երիտասարդ խուլերի ազգային ինստիտուտ), հրապարակել է մի հոդված, «Շարժվելու, բռնելու և ձայնի հետ կապված օրգան համակարգերի որոշ հարկադիր գործառույթների գիտական ուսումնասիրություն» («Mémoire sur quelques fonctions involontaires des appareils de la locomotion, de la préhension et de la voix»), որում նկարագրել է Տուրետի համախտանիշի 10 դեպք  (7-ը տղամարդիկ) ։ Իր հիվանդներից նա նկարագրել է Դամպիեր ընտանիքից մի մարքիկզուհու, ով Փարիզի ազնվականուհիներց էր և իր ժամանակաշրջանում բավականին ազդեցիկ անձ ։ Նա տառապում էր այդ ժամանակ քիչ պարզաբանված վիճակով, որը ժամանակակից գիտնականները բնորոշում են որպես կոպրոլալիա (կղանքախոսություն)։ Տիկինը ձայնային տիկեր էր ունենում անվայելուչ հայհոյանքների տեսքով, որ խիստ հակասում էր նրա ծագմանը, ինտելեկտին և ազնվական շարժուձևին ։
Համաճարակաբանություն
Տուրետի համախտանիշն այժմ հազվագյուտ հիվանդություն չի համարվում, բայց այն միշտ չէ, որ ճիշտ է ախտորոշվում, քանի որ դեպքերի մեծ մասը թեթև ձևով է ընթանում։ 1000 երեխաներից 1-ից 10-ն ունեն Տուրետի սինդրոմ ։ Ավելի, քան 10-ը 1000 մարդուց ունեն տիկային խանգարումներ ։ Այլ տվյալներով, Տուրետի համախտանիշի տարածվածությունը բնակչության շրջանում ընդհանուր առմամբ կազմում է 3-5 դեպք / 10 000 մարդ։ Գերակշռում են արական սեռի անձինք (3:1) ։ Մեկ այլ հետազոտությամբ արական և իգական սեռերի հիվանդացության հարաբերությունը կազմում է 4:1 ։
Էտիոլոգիա
Տուրետի համախտանիշն ունի գենը (գեների) իր երեխաներից մեկին փոխանցելու մոտ 50 տոկոս հավանականություն, բայց Տուրետի սինդրոմը գենի փոփոխական էքսպրեսիայի և ոչ լրիվ պենետրանտության հետ կապված վիճակ է ։ Այսպիսով, տվյալ գենետիկ արատը ժառանգած ոչ բոլորի մոտ են արտահայտվում այդ ախտանիշները։ Նույնիսկ, մոտիկ հարազատների մոտ կարող են դրսևորվել տարբեր աստիճանի ախտանշաններ կամ դրանք ընդհանրապես կարող են չլինել։ Գենը (գեները) կարող է վերածվել Տուրետի սինդրոմի թեթև աստիճանի տիկի (անցողիկ կամ քրոնիկ տիկ) կամ առանց տիկերի օբսեսիվ-կոմպուլսիվ ախտանիշների ։ Գենը(ներ) ժառանգած երեխաների միայն չնչին տոկոսն են ունենում ախտանշաններ, որոնք պահանջում են բժշկական ուշադրություն։ Սեռը, ըստ ամենայնի, ազդում է դեֆեկտավոր գենի էքսպրեսիայի վրա. տղամարդկանց մոտ առավել հաճախ են տիկերը դրսևորվում, քան կանանց մոտ ։
Ոչ գենետիկ, բնապահպանական, վարակիչ կամ հոգեսոցիալական գործոնները, որոնք չեն առաջացնում Տուրետի սինդրոմ, կարող են ազդել նրա ծանրության վրա ։ Աուտոիմունային գործընթացները կարող են հրահրել տիկերի առաջացում և որոշ դեպքերում դրանց սրացում։ 1998 թվականին Հոգեկան առողջության ազգային ինստիտուտի ամերիկյան մի խումբ գիտնականներ առաջադրել են այն վարկածը, որ օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումները և տիկերը կարող են առաջանալ մի խումբ երեխաների մոտ հետստրեպտոկոկային աուտոիմունային գործընթացի արդյունքում ։ Այն երեխաները, որոնց մոտ հայտնաբերել են 5 ախտորոշիչ չափանիշներ, ըստ այս վարկածի, դասակարգվում են որպես Մանկական աուտոիմունային նյարդա-հոգեկան խանգարումներ ասոցացված ստրեպտակոկային վարակ (PANDAS - Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal infections) ունեցող։ Այս վիճելի վարկածը կլինիկական և լաբորատոր հետազոտությունների ուշադրության կենտրոնում է, բայց մնում է չապացուցված ։
Ենթադրվում է, որ տիկերը թալամուսի, բազալային հանգույցների և ճակատային բիլթերի դիսֆունկցիայի արդյունք է։ Նյարդաանատոմիական մոդելները բացատրում են տվյալ սինդրոմի առնչությունը գլխուղեղի կեղևային և ենթակեղևային կառույցներում նեյրոնային կապերի խափանումների հետ, իսկ նյարդավիզուալիզացիայի տեխնոլոգիաները բացատրում են բազալային հանգույցների և ճակատային գալարների մասնակցության հետ ։
Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարումների որոշ ձևեր գենետիկորեն կապված կարող են լինել Տուրետի համախտանիշի հետ ։
Նա և առաջարկվել է տեսություն, որը պնդում է, որ օրգանիզմում մագնեզիումի պակասը և դրանով պայմանավորված մետաբոլիկ խանգարումները կարող են լինել Տուրետի համախտանիշի պատճառներից մեկը և դրա հետ կապված որոշ հարակից կոմորբիտ վիճակների հետ, ընդ որում մագնեզիումի և վիտամին B6 միացությունները կարող են բարելավել հիվանդներից շատերի վիճակը ։
Ախտորոշում
Տիկերն առաջանում են հանկարծակի կրկնվող, միատեսակ, ոչ ռիթմիկ շարժումների ձևով (շարժիչ տիկեր) և արտահայտություններով (ձայնային տիկեր), առանձին մկանային խմբերի մասնակցությամբ ։
Տիկային խանգարումները որոշվում են Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության համաձայն (ըստ МКБ-10)։ Ըստ Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման, Տուրետի սինդրոմի 10-րդ դիտարկումը կրում է կոդը և կոչվում է «վոկալայնության և բազմաթիվ շարժական տիկերի կոմբինացիա», «ձայնային և բազմաթիվ շարժական կոմբինացիաների տիկոզային խանգարում» (combined vocal and multiple motor tic disorder)։ Ըստ МКБ-10-ի Տուրետի սինդրոմի ախտորոշման համար վիճակը պետք է համապատասխանի հետևյալ չափանիշների.
Կլինիկական պատկեր
Շարժումային ու ձայնային տիկերը, «որոնք առաջանում են պարբերաբար և անկանխատեսելի են նորմալ շարժողական ակտիվության պայմաններում», նման են «նորմալ վարքի շեղման» ։ Տուրետի համախտանիշի հետ կապված տիկերը, տարբերվում են թվաքանակով, հաճախականությամբ, ծանրությամբ և անատոմիական տեղայնացմամբ։ Հուզական ապրումներն ավելացնում կամ նվազեցնում են տիկերի արտահայտվածությունը և հաճախականությունը` յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ անհատապես։ Նաև որոշ հիվանդների տիկերը ընթանում են «նոպան նոպայի հետևից» ։
Կոպրոլալիա (κόπρος - կղանք, կեխտ + - խոսք, սոցիալապես անցանկալի կամ արգելված բառերի և արտահայտությունների ինքնաբուխ արտահատում), համարվում է Տուրետի հիվանդության առավել տարածված ախտանիշ, բայց դա պաթոգնոմիկ չէ համախտանիշի ախտորոշման համար, քանի որ միայն մոտ 10 % հիվանդների մոտ է դա արտահայտվում ։
Էխոլալիա (ἠχώ - արձագանք, կրկնություն» + -խոսք, օտար բառերի չգիտակցված կրկնություն) և պալիլալիա (πάλιν - կրկին, էլի + λαλέω - խոսել, խոսքի հիվանդագին կրկնություն) առաջանում են հազվադեպ, իսկ առավել հաճախ սկզբում առաջանում են շարժիչ և վոկալ տիկերը` աչքերը թարթելու և հազի հետ զուգընթաց ։
Ի տարբերություն այլ շարժողական խանգարումներին ուղեկցող պաթոլոգիական շարժումների (օրինակ, խորեա, դիստոնիա, միոկլոնուս  և հիպերկինեզներ), Տուրետի սինդրոմի տիկերը միօրինակ են, ժամանակավորապես ճնշվող, ոչ ռիթմիկ և հաճախ նրանց նախորդում են անդիմադրելի մղումներ ։ Տիկի սկսվելուց անմիջապես առաջ Տուրետի սինդրոմով մարդկանց մեծ մասը զգում են ուժեղ արթունություն, ինչպես փռշտալու և քորվող մաշկը քորելու անհրաժեշտության դեպքում ։ Հիվանդները տիկերը նկարագրում են ինչպես լարվածության, ճնշման կամ էներգիայի ուժգնացում, որը նրանք գիտակցաբար ազատում են, քանի որ նրանց «անհրաժեշտ է» թեթևացնել զգացողությունը կամ «վերադարձնել լավ ինքնազգացողությունը» ։ Նման վիճակի օրինակներ են. կոկորդում օտար մարմնի առկայության զգացողությունը կամ ուսերի վրա սահմանափակ անհանգստության զգացողությունը, որը հանգեցնում է հազալու կամ  ուսերից մի բան թոթափելու անհրաժեշտության ։ Փաստորեն, տիկը կարող է ընկալվել ինչպես այդ լարվածությունից կամ զգացողություններից ազատում, ինչպես մաշկը քերծելը մաշկային քորի դեպքում։ Մեկ այլ օրինակ է աչքի թարթելը աչքում տհաճ զգացողությունը վերացնելու համար։ Այն արթնացումները և զգացողությունները, որոնք որպես տիկ նախորդում են շարժումների կամ ձայների առաջացմանը, կոչվում են «նախանշանային զգայական ֆենոմեններ» կամ նախանշանային կոչեր։ Քանի որ կոչերը նախորդում են, ապա տիկերը բնութագրվում են որպես «կիսակամավոր» ։ Նրանք կարող են ընկալվել որպես «կամավոր», որը ճնշում է անհաղթահարելի նախանշանային կոչի պատասխանը ։ Հրապարակվել են Տուրետի սինդրոմի տիկերի նկարագրություններ, որոնք  բնորոշում են զգայական ֆենոմենները որպես հիմնական հիվանդության ախտանիշ, նույնիսկ եթե նրանք ընդգրկված չեն ախտորոշիչ չափանիշների մեջ ։
Բուժում
Տուրետի սինդրոմի բուժումը միտված է հիվանդներին օգնելուն, որ նրանք կարողանան ղեկավարել առավել խնդրահարույց ախտանիշները։ Շատ դեպքերում Տուրետի համախտանիշն ընթանում է թեթև ձևով և չի պահանջում դեղագործական բուժում ։ Բուժումը (եթե դա պահանջվում է) ուղղված է լինում տիկերը և հարակից վիճակները վերացնելուն։ Վերջինները, առաջանալու դեպքում, հաճախ դառնում են ավելի խնդրահարույց, քան տիկերը։ Տիկեր ունեցող ոչ բոլոր մարդիկ են, որ հարակից վիճակներ են ունենում, բայց եթե դրանք առաջանում են, ապա բուժումը կենտրոնանում է դրանց վրա։ Գոյություն չունի Տուրետի համախտանիշի որևէ բուժում կամ չկան դեղեր, որոնք բոլոր մարդկանց համար լինեն ունիվերսալ՝ առանց կողմնակի բարդություններ առաջացնելելու։ Եթե հիվանդը սկսում է հասկանալ իր հիվանդության բնույթը, ապա դա թույլ է տալիս առավել արդյունավետ կառավարել տիկային խանգարումները ։ Տուրետի սինդրոմի ախտանիշների կառավարումը ներառում է ֆարմակալոգիական և հոգեբանական թերապիա, և ճիշտ վարքագիծ։ Ֆարմակալոգիական բուժումը նախատեսված է ծանր ախտանիշների համար, բուժման այլ եղանակները կարող են օգնել խուսափել կամ մեղմել դեպրեսիան և սոցիալական մեկուսացումը (օրինակ, աջակցում է հոգեթերապիան և կոգնիտիվ-վարքային թերապիա ն)։ Հիվանդի, ընտանիքի և շրջապատի մարդկանց (օրինակ, ընկերները, դպրոցը) ուսուցումը բուժման հիմնական ռազմավարություններից մեկն է և, միգուցե, սա այն ամենն է, ինչը պահանջվում է թեթև դեպքերում ։ Դեղերը կիրառում են, երբ ախտանիշները խանգարում են հիվանդի նորմալ կենսագործունեությանը ։  Տիկերի բուժման առավել արդյունավետ ապացուցված դեղերի դասերը տիպիկ և ատիպիկ հակափսիխոտիկ պատրաստուկները, այդ թվում ռիսպերիդոն, զիպրասիդոն, հալոպերիդոլ, պիմոզիդ և ֆլուֆենազին դեղամիջողները կարող են առաջացնել երկարատև և կարճատև կողմնակի բարդություններ։ Հակահիպերտենզիվային միջոցներ կլոնիդին և գուանֆացին դեղամիջոցները օգտագործվում են նաև տիկերի բուժման համար։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել փոփոխական արդյունավետությունը, բայց ազդեցությունն ավել ցածր է, քան անտիփսիխոտիկ միջոցներինը ։ Տուրետի սինդրոմի ժամանակ Մետոկլոպրամիդի (ցերուկալա) կիրառության հետազոտությունները (երեխաների գեներացված տիկեր և հնչյունավորում) դրական արդյունքներ են ցույց տվել, սակայն բժիշկները նշում են, որ օգտագործման համար, մանկաբուժության պրակտիկայում անհրաժեշտ են ավելի լայնածավալ փորձարկումներ ։
Կպչունության, կենտրոնանալու խնդիրների և դեպրեսիայի դեպքում, որոնք ուղեկցվում են Տուրետի սինդրոմով, կիրառվում են տրիցիկլային հակադեպրեսանտներ, СИОЗС (օրինակ, ֆլուօքսետին), ինչպես նաև լիթիումային դեղամիջոցներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համախտանիշներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ժառանգական հիվանդություններ Կատեգորիա:Մանկական տարիքում առաջացող հիվանդություններ Կատեգորիա:Մանկական հիվանդություններ Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում
Զինջիրլու (լեռնաբազուկ)
Զինջիրլու, փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի արևելյան մասում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կովկաս
Ֆրեյա Ալան
Ֆրեյա Ալան (Freya Allan, ), բրիտանացի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է Նեթֆլիքս հեռուստաալիքի «Կախարդը» սերիալում արքայադուստր Ցիրիլա Ցինտրայի դերով։
Վաղ կյանք և կրթություն
Ֆրեյա Ալանը ծնվել է Անգլիայի Օքսֆորդշիր քաղաքում և հաճախել է Օքսֆորդի Հեդինգթոնի դպրոց ։ Ալանն իր դերասանական կրթությունը շարունակել է Բիքոնսֆիլդի կինոյի և հեռուստատեսության ազգային դպրոցում, Բիքինգեմշիր կոմսությունում, որտեղ դերասանական վարպետության ուսուցման շրջանակներում նկարահանվել է «Կապույտ թռչուն» և «Սուրբ Ծննդյան տոնածառ» կարճամետրաժ ֆիլմերում։ Ալանը ուսումը շարունակել է Բորնմութի արվեստի համալսարանում, որտեղ նա մարմնավորել է Լինդայի դերը «Կատաղի կապիտան» կարճամետրաժ ֆիլմում ։
Կարիերա
Ալանը խաղացել է երկրորդական դեր BBC-ի 2019 թվականին նկարահանված «Աշխարհների պատերազմը» դրամայի առաջին սերիայում։
Ներկա պահին Ալանը նկարահանվում է Նեթֆլիքս հեռուստաալիքի թողարկած «Կախարդը» սերիալում, Հենրի Քավիլի և Անյա Չալոտրայի հետ միասին։ Նա մարմնավորում է արքայադուստր Ցիրիի կերպարը։ Այն Լորեն Շմիդտի ստեղծած ֆանտաստիկ դրամատիկական սերիալն է, որը նկարահանվել է լեհ գրող Անջեյ Սապկովսկու «Կախարդը» գրքերի շարքի հիման վրա։ Սկզբում նա հրավիրվել է փոքրիկ դերի համար, սակայն հետագայում հրավիրվել էր որպես Ցիրիի դերակատար։ Ալանը սերիալի նկարահանումների մասնակցելու համար 8 ամիս ապրել է Հունգարիայի Բուդապեշտ քաղաքում ։ Ալանը նկարահանվելու է «Կախարդը» հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում, որի նկարահանումները նախատեսված է 2020 թվականի սկզբին Լոնդոնում և հասանելի է լինելու 2021 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի անգլիացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով
Բելժեց
«Բելժեց» (Bełżec), Նացիստական Գերմանիայի համակենտրոնացման և մահվան ճամբար, որը գոյություն է ունեցել 1939-ից 1943 թվականներին օկուպացված Լեհաստանի Լյուբլինի վոևոդության Բելժեց գյուղի տարածքում։
Պատմություն
Բելժեց գյուղը հայտնի է դեռևս 1515 թվականից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտի նախաշեմին բնակչությունը կազմում էր 2000 մարդ, որոնցից 100-ը ազգությամբ հրեաներ էին ։ Լեհաստանի տարածքը Գերմանիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև բաժանվելու ժամանակ, 1939 թվականին նացիստները Բելժեցում կառուցեցին աշխատանքային համակենտրոնացման ճամբար։ 1940 թվականի օգոստոսին ճամբարում կային 11 հազար կալանավորներ՝ գնչուներ, հրեաներ և այլ ազգերի ներկայացուցիչներ Ռադոմից, Լյուբլինից, Վարշավայից և նրանց հարակից բնակավայրերից։ Կալանավորների պարտականությունների մեջ էր մտնում կառուցել հակատանկային պատնեշներ գերմանախորհրդային սահմանի երկայնքով։
1941 թվականի նոյեմբերին սկսվեց մահվան ճամբարի շինարարությունը լեհ և հրեա կալանավորների կողմից։ Արդեն իսկ 1942 թվականի փետրվարին ավարտվեցին հիմնական օբյեկտների կառուցումը, որոնց մեջ էին մտնում գազի խցիկներն ու բարաքները։ Ճամբարը Բելժեց գյուղի կայարանից կես կիլոմետր հեռավորության վրա էր՝ Լյուբլին-Լվով երկաթգծի հարևանությամբ։ 1942 թվականի մարտի սկզբին ավարտվեցին գազի խցիկների փորձարկումները, որոնց ժամանակ կոտորվեցին բազմաթիվ հրեաներ Լյուբիչա-Կրուլևսկայա բնակավայրից, ովքեր կառուցել էին ճամբարը։ 1942 թվականի մարտին մահվան ճամբարն աշխատում էր ամբողջ հզորությամբ։ Արդեն մարտ ամսի ընթացքում գազի խցիկներում սպանվեցին շուրջ 80 հազար հրեաներ Լյուբլինի, Լվովի և Արևելյան Գալիցիայի այլ բնակավայրերի գետտոներից։ Օրական հինգ անգամ կալանավորների էշելոններ էին բերվում Բելժեց։
Բելժեց համակենտրոնացման ու մահվան ճամբարը գործունեություն ծավալեց մինչև 1943 թվականը։ Այդ ընթացքում երկու անգամ մեկական ամսով փակվեց՝ ապրիլից մայիս և հունիսից հուլիս։ Փակման պատճառը շինարարական աշխատանքներն էին. գազի խցիկները երեքից դարձան վեցը։ Իր ստեղծման պահից Բելժեց մահվան ճամբարում սպանվեցին 600 հազար հրեաներ և 2 հազար գնչուներ ։
Կալանավորների ոչնչացում
Բելժեց համակենտրոնացման ճամբարի սպանությունների համակարգը նույնն էր, ինչպես որ այլ մահվան ճամբարներում՝ Մայդանեկ, Օսվենցիմ, Սոբիբոր, Տրեբլինկա։
Ճամբարի ոչնչացում
Մինչև 1943 թվականի գարունը բոլոր սպանվածների մարմինները հանվեցին փոսերից, նույնիսկ հակատանկային խրամատներից, որոնք այդպես էլ չօգտագործվեցին, և այրեցին դրանք։ Ճամբարի տարածքում տնկվել են ծառեր և թփեր, իսկ մի հատվածում գյուղատնտեսական ֆերմա է։
1945 թվականի հունվարի 12-ին մահվան ճամբարն ազատագրվեց ԽՍՀՄ Կարմիր բանակի կողմից։