cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արաքս Մաթևոսյան
Կենսագրություն
Արաքս Մաթևոսյանը ծնվել է 1941 թվականի հուլիսի 31-ին Դոնի Ռոստովում։ Հինգ տարեկանում սկսել է սովորել Մ. Իպպոլիտով-Իվանովի անվան երաժշտական դպրոցի նախապատրաստական դասարանում, որը ղեկավարում էր մանկավարժ Ա. Ֆ. Բերեզնյակը։ Դաշնամուրի ուսուցիչը եղել է Մ. Բեսկինա-Կոմպանեեցը։
Տասնչորս տարեկանում ընդունվել է Ռոստովի արվեստների ուսումնարան և սովորել դաշնամուրի դասարանում։ Արաքս Մաթևոսյանի կոմպոզիցիա սովորել է ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Ալեքսեյ Արտամոնովի մոտ, իսկ դաշնամուրի դասարանում նրա ուսուցիչը եղել է Զ․ Գրինբերգը։
1964 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական կոնսերվատորիան պրոֆեսոր Վիկտոր Մերժանովի դաշնամուրի դասարանում, ինչպես նաև պրոֆեսոր Արամ Խաչատրյանի կոմպոզիցիայի դասարանում ։ Նրա դասախոսներն են եղել Ա. Շնիտկեն պարտիտուրների ընթերցանության բնագավառում, Է․ Դենիսովը՝ վերլուծության դասընթացում, Վ. Ագաֆոնիկովը, ինչպես նաև Յու. Ֆորտունատովը դասավանդել է գործիքավորման արվեստ։
1966 թվականին կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո դարձել է ԽՍՀՄ կոմպոզիտորների միության անդամ։
1964-1975 թվականներին դասավանդել է հատուկ դաշնամուր ՌՈՒԻ-ում։ 1975-2017 թվականներին եղել է Ռոստովի Սերգեյ Ռախմանինովի պետական կոնսերվատորիայի դասախոս ։
Արաքս Մաթևոսյանը ընդհանուր ստեղծագործական գործունեություն է ծավալել Արամ Խաչատրյանի հետ, որը տևել է մինչև նրա մահը 1978 թվականին։
Գրել է «Կոմսուհի Դ.-ի սերը նամակներում և բանաստեղծություններում» («Любовь графини Д. в письмах и стихах»), «Սիրելի ստախոսը» («Милый лжец»), «Աղջիկը կակաչում» («Девочка в тюльпане») կամերային օպերաները։ Այդ ​ստեղծագործությունները կատարվել են կոմպոզիտորական ֆորումներում Ռուսաստանում, Բուլղարիայում, Լեհաստանում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Սլովենիայում, ԱՄՆ-ում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ
Ֆեդերիկո Անդախազի
Ֆեդերիկո Անդախազի (Federico Andahazi, ), արգենտինացի գրող։
Կենսագրություն
Ֆեդերիկո Անդախազին ծնվել է 1963 թվականի հունիսի 9-ին Բուենոս Այրեսում՝ հունգարացի բանաստեղծ և հոգեբան Բել Անդախազիի ընտանիքում։ Հոգեբանություն է ուսանել Բուենոս Այրեսի համալսարանում։ Նրան համաշխարհային հռչակ է բերել 1995 թվականին լույս տեսած «Կազմախոսը» (El anatomista) վեպը, որը թարգմանվել է գրեթե բոլոր եվրոպական լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինացի գրողներ Կատեգորիա:Արգենտինացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի լրագրողներ Կատեգորիա:Բուենոս Այրեսի համալսարանի շրջանավարտներ
Վասիլի (Կամախի գավառ)
Վասիլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում ։ Գտնվում էր Արևմտյան Եփրատ գետի աջ ափի մոտ, Կամախ գյուղաքաղաքից 13 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը եղել է հունաբնակ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Վասիլին ուներ Վասլի կամ Ս. Թագավոր անունով վանք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քեմահի շրջանի համայնքներ
Ամրագրիր քո ապագան (քանդակ)
Նկարագրություն
Մետաղյա քանդակը կազմված է աշխարհի գործող 19 այբուբենների տառերից և խորհրդանշում է դեպի ապագա սլացող մարդուն։ Հեղինակը քանդակը հավաքել է «Երևան` գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք» միջոցառումների ընթացքում հանդիսատեսների ներկայությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Դավիթ Մինասյանի քանդակներ Կատեգորիա:2012 հիմնադրումներ Երևանում
Փաուեր շրջան (Այդահո)
Փաուեր շրջան (Power County), ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 3.642 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.538 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ամերիկան Ֆոլս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1913 թ.։
Կատեգորիա:Այդահոյի շրջաններ
Պիրարախա
Պիրարախա (Pirarajá) բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Լավալեխա դեպարտամենտում։
Բնակչություն
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 713 մարդ.
Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր
Կուզեմինսկի գյուղական խորհուրդ (ախտիրսկի շրջան)
Կուզեմինսկի գյուղական խորհուրդ  (Куземинська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Կուզեմինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1954 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000
Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000 Եվրոպական գավաթի 45-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Ռեալ Մադրիդը՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Վալենսիային 3–0 հաշվով ։
Մոստովսկոե (գյուղ, Վերխնյայա Պիշմա քաղաքային օկրուգ)
Մոստովսկոե (Мостовское), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Վերխնյայա Պիշմա քաղաքային օկրուգի կազմում։
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000
Եզրափակիչը կայացավ Սեն Դենիի Ստադ դը Ֆրանս մարզադաշտում 2000 թվականի մայիսի 26-ին, խաղը դիտում էին 80 000 հանդիսական։
Մոստովսկոե (գյուղ, Վերխնյայա Պիշմա քաղաքային օկրուգ)
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 389 մարդ։
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 1999–2000
Գործող չեմպիոն Մանչեստեր Յունայթեդը դուրս մնաց մրցաշարից քառորդ եզրափակիչում, պարտվելով Ռեալ Մադրիդին։
Կայինարի
Կայինարի (Căinari), քաղաք Մոլդովայում։ Գտնվում է Կաուշանիի շրջանում։ Քաղաքի վարչական տարածքում է նաև Կայինարի երկաթուղային կայարանը ։
Աշխարհագրություն
Կայինարին գտնվում է Մոլդովայի հարավ-արևելքում։ Այն երկաթուղային կայարան է։
Պատմություն
Բնակավայրը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1985 թվականին ։ 1985 թվականի օգոստոսի 13-ին այն ձևավորվել է որպես Դումբրավենսկի շրջան։
1991 թվականի մայիսի 23-ին անվանափոխվել է՝ դառնալով կրկին Կայինարի։ Համանուն շրջանի կազմի մեջ են մտել 17 կոմունա և 31 գյուղական համայնք։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կայինարիի բնակչությունը կազմել է 3803 մարդ, որից 1870 տղամարդ, 1933 կին ։
Բնակչության ազգային կազմը ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1985 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Մոլդովայի քաղաքներ
Պորոզոկ (գյուղ, Կրասնոպոլիեի շրջան)
Պորոզոկ (Порозок), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պորոզոկ գյուղում բնակվում էր 534 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1660 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Հալեպ)
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (كنيسة الثالوث الأقدس), հայ կաթոլիկ եկեղեցի Սիրիայի Հալեպ քաղաքի ալ-Միդան թաղամասում, որը նաև կոչվում է Զվարթնոց։
Նկարագիր
Եկեղեցու օծումը տեղի է ունեցել 1965 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 50-րդ տարելիցի կապակցությամբ։ Այն վերանորոգվել 1990 թվականին։ Նրա կառուցվածքը նման է Զվարթնոց տաճարի կառուցվածքին։ Եկեղեցու ճարտարապետն է Պասկալ Փաբուջյանը ։
Զվարթնոցի հիմնական դպրոցը, որն արաբերեն հայտնի է որպես ալ-Ֆարահ դպրոց (مدرسة الفرح), գտնվում է եկեղեցական համալիրում և պատկանում է Հալեպի Հայ Կաթողիկե Արքեպիսկոպոսությանը։ Դպրոցն ունի մանկապարտեզ և մինչև 9-րդ դասարան ուսուցում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի հայկական եկեղեցիներ
(3630) Լյուբոմիր
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,769711 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2068 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3326 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1683,64 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,213822 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,39° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1984 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Շոշոն շրջան (Այդահո)
Շոշոն շրջան (Shoshone County), ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.822 կմ² է, բնակչությունը՝ 13.771 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ուոլես բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1864 թ.։
Կատեգորիա:Այդահոյի շրջաններ
Պիլար դել Կաստիլյո
Վաղ կյանք և կրթություն
Դել Կաստիլյոն իրավունք է ուսումնասիրել Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանում, ավարտել է 1974 թվականին։ 1980 թվականին նրան շնորհվել է Ֆուլբրայթի կրթաթոշակ՝ ԱՄՆ Օհայո նահանգի համալսարանում քաղաքական գիտությունների մագիստրոսի կոչում ստանալու համար։ 1983 թվականին ստացել է իրավագիտության դոկտորի կոչում Մադրիդում։ Պարգևատրվել է իսպանական սոցիոլոգիական հետազոտությունների կենտրոնի մրցանակով «Քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսավորումը արևմտյան ժողովրդավարություններում» դոկտորական ատենախոսության համար (1984 թվական)։
Կարիերա
1986 թվականից սահմանադրական իրավունք է դասավանդել Հեռավար կրթության ազգային համալսարանում, 1994 թվականից՝ Քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ։ 1995-1996 թվականներին դել Կաստիլյոն հրատարակել է Nueva Revista de Política, Cultura y Arte ամսագիրը։ Իսպանիայի սոցիոլոգիական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն՝ 1996-2000 թվականներ։ Բազմաթիվ հրապարակումների հեղինակ է քաղաքական կուսակցությունների և ընտրական վարքագծի վերաբերյալ։
Կրթության, մշակույթի և սպորտի նախարար, 2000–2004 թվականներ
2000 թվականին դել Կաստիլյո Վերան նշանակվել է կրթության, մշակույթի և սպորտի նախարար՝ Խոսե Մարիա Ասնարի երկրորդ կաբինետում ։ Այս պաշտոնում նա պատասխանատու էր երկրի պետական համալսարանների հիմնանորոգման՝ կառավարության 2001 թվականի ծրագրի իրականացման, համար։
2004 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում, երբ Ժողովրդական կուսակցությունը պարտություն կրեց, Պիլար դել Կաստիլյո Վերան ընտրվեց Իսպանիայի խորհրդարանի ստորին պալատի անդամ Գրանադա նահանգից։
Եվրոպական պառլամենտի անդամ, 2004 թվականից մինչ այժմ
Դել Կաստիլյոն Եվրախորհրդարանի պատգամավոր է 2004 թվականի Եվրոպական ընտրություններից հետո։ Այդ ժամանակվանից նա ծառայում է որպես Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության խմբի համակարգող Արդյունաբերության, հետազոտությունների և էներգետիկայի կոմիտեում (ITRE) և որպես փոխարինող անդամ Տնտեսական և արժութային հարցերի հանձնաժողովում (ECON):
2007-2009 թվականներին եղել է Կլիմայի փոփոխության ժամանակավոր հանձնաժողովի անդամ։ Բացի այդ, նա եղել է Եվրախորհրդարանի Հնդկաստանի հետ հարաբերությունների պատվիրակության (2009–2014) և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հետ հարաբերությունների պատվիրակության անդամ (2004–2009): Ներկայացրել է խորհրդարանը 2008 թվականին Պոզնանում տեղի ունեցած Միավորված ազգերի կազմակերպության Կլիմայի փոփոխության համաժողովում և 2009 թվականին Կոպենհագենում ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության համաժողովում։ 2020 թվականին նա նաև միացել է Արհեստական բանականության հատուկ կոմիտեին թվային դարաշրջանում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 31 ծնունդներ Կատեգորիա:1952 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրող անձինք Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ
Գորնոուրալսկի
Գորնոուրալսկի (Горноуральский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Պրիգորոդնի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4309 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Պրիգորոդնի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1961 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն 2013
«MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն 2013»-ը անցկացվել է 2013 թվականի օգոստոսի 25-ին Բրուքլինի Բարքլեյս սենթրում, Նյու Յորք ։ Մրցանակաբաշխության բոլոր անվակարգերում առաջադրված թեկնածուների անունները հրապարակվել են հուլիսի 17-ին, 2013։ Անվանակարգերում ամենաշատ առաջադրված թեկնածուներն էին՝ Ջասթին Թիմբերլեյքը, Մաքլեմորը և Ռայան Լյուիսը, որոնց հաջորդում են Բրունո Մարսը, Մայլի Սայրուսը և Ռոբին Թիքը ։ Երեկոյի ժամանակ ամենաշատ մրցանակները բաժին է հասել Ջասթին Թիմբերլեյքին՝ ով ստացել է 4 մրցանակ   ։
Մրցանակաբաշխությունը ուղիղ եթերում դիտել են ավելի քան 10.1 միլիոն մարդ ։ Մրցանակաբաշխության հովանավորները եղել են՝ «CoverGirl»-ը, «Kia Motors-»ը, «Orbit»-ը, «Pepsi»-ն, «Red Bull»-ը, «State Farm Insurance»-ը, «Taco Bell»-ը և «Windows Phone»-ը։
Հաղթողներ և թեկնածուներ
Անվանակարգերում առաջադրված թեկնածուների անունները հայտնի են դարձել հուլիսի 17-ին, 2013 ։ Բոլոր անվանակարգերի հաղթողների անունները հայտնի են դարձել օգոստոսի 25-ին Բրուքլինի Բարքլեյս սենթրում, Նյու Յորք ։
Տարվա տեսահոլովակ
Ջասթին Թիմբերլեյք — «Mirrors»
Կնոջ լավագույն տեսահոլովակ
Թեյլոր Սվիֆթ — «I Knew You Were Trouble»
Դիտելու արտիստ
Օսթին Մահոուն — «What About Love»
Լավագույն փոփ տեսահոլովակ
Սելենա Գոմես — «Come & Get It»
Լավագույն ռոք տեսահոլովակ
30 Seconds to Mars — «Up in the Air»
Լավագույն հիփ հոփ տեսահոլովակ
Մաքլեմոր և Ռայան Լյուիս (Ռեյ Դալթոնի հետ) — «Can't Hold Us»
Լավագույն համագործակցություն
Փինկ (Նեյթ Ռյուս-ի հետ) — «Just Give Me a Reason»
Լավագույն ռեժիսուրա
Ջասթին Թիմբերլեյք (Ջեյ Զիի հետ) — «Suit & Tie» (Ռեժիսոր։ Դեյվիդ Ֆինչեր)
Լավագույն խորեոգրաֆիա
Բրունո Մարս — «Treasure» (Խորեոգրաֆ։ Բրունո Մարս)
Լավագույն վիզուալ էֆեկտներ
Capital Cities — «Safe and Sound» (Վիզուալ էֆեկտներ։ Գրեյդի Հոլ, Ջոնաթան Վու և Դերեկ Ջոնսոն)
Լավագույն արտ ռեժիսուրա
Ժանել Մոնե (Էրիկա Բադուի հետ) — «Q.U.E.E.N.» (Արտ ռեժիսոր։ Վերոնիկա Լոգսդոն)
Լավագույն մոնտաժ
Ջասթին Թիմբերլեյք — «Mirrors» (Մոնտաժողներ։ Ջարետ և Բոնչ ԼԱ)
Լավագույն կինեմատոգրաֆիա
Մաքլեմոր և Ռայան Լյուիս (Ռայան Դալթոնի հետ) — «Can't Hold Us» (Ռեժիսորներ։ Ջեյսոն Կենիգ, Ռայան Լյուիս և Մեգո Լին)
Լավագույն սոցիալական հաղորդագրությամբ տեսահոլովակ
Մաքլեմոր և Ռայան Լյուիս (Մերի Լամբերտի հետ) — «Same Love»
Ամառվա լավագույն երգ
One Direction — «Best Song Ever»
Լավագույն լատինո արտիստ
🇵🇷 Դեդի Յանկի
Մայլի Սայրուսի ելույթ
Ամերիկացի երգչուհի Մայլի Սայրուսը լրատվամիջոցների և հանրության քննարկման առարկա դարձավ իր սկանդալային ելույթի պատճառով։ Նա ելույթի սկզբում կատարում է իր «We Can't Stop» երգը, իսկ այնուհետև երբ կանադա-ամերիկացի երգիչ Ռոբին Թիքը դուրս է գալիս բեմ կատարելու իր «Blurred Lines» երգը զուգերգ նրա հետ, Մայլին հանում է իր զգեստը և սկսում է ելույթ ունենալ երկու կտորից բաղկացած մաշկագույն հագուստով։ Նրանց զուգերգի ընթացքում, Մայլի Սայրուսը մի մեծ ձեռնոցով հպվել է Ռոբին Թիքի գոտկատեղից ներքև հատվածներին և այնուհետև նրա առջև պարել է թվերք ։
Նրանց ելույթի դարձավ մրցանակաբաշխության քննարկման հիմնական թեման, իսկ լրատվամիջոցների ուշադրության ստվերում մնացին այնպիսի կատարողների ելույթներ, ինչպիսիք են Լեդի Գագայի և Քեյթի Փերրիի ելույթները, կամ օրինակ 'N Sync խմբի ելույթը ։ BBC-ն մրցանակաբաշխության մասին իր հոդվածում գրում է որ Մայլի Սայրուսը իր «ճղճիմ կատարումով» գողացավ շոուն ։ Մրցանակաբաշխության երեկոյի ամբողջ հետաքրքությունը իր կողմ տանելու մասին նաև գրեց Rolling Stone ամսագիր ։
Մրցանակաբաշխությանը հաջորդող մի քանի օրերին, Մայլի Սայրուսի ունեցավ ավելի քան 226, 000 հետևորդ իր Թվիթթերի էջում, 226, 000 մարդ միացավ նրա Ֆեյսբուքի էջին, իսկ նրա «Wrecking Ball» կոչվող նոր սինգլը ներբեռնվեց ավելի քան 90, 000 անգամ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն Կատեգորիա:2013 երաժշտական մրցանակաբաշխություններ
Ռացվիլեր
Ռացվիլեր (Ratzwiller), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 178 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 132-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 46։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,2 %։ 132 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 119 անձ (70 տղամարդ և 49 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (6 տղամարդ և 7 կին)։ 46 անաշխատունակներից 10-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Փրինսթոնի համալսարան
Փրինսթոնի համալսարան (Princeton University), մասնավոր հետազոտական համալսարան, ԱՄՆ-ի ամենահին և ամենահայտնի համալսարաններից մեկը։ Երկրի ամենահեղինակավոր բուհերից է ։ Գտնվում է Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոն քաղաքում։
Պատմություն
Համալսարանը հիմնադրվել է 1746 թվականին որպես Նյու Ջերսիի քոլեջ (College of New Jersey)` դառնալով չորրորդ քոլեջը Բրիտանիայի հյուսիսամերիկյան գաղութներում ։ Առաջին պարապմունքներն անցկացվել են Նյու Բրանսուիկ քաղաքում` համալսարանի հիմնադրի՝ քահանա Ջոնաթան Դիկինսոնի տանը։ Փրինսթոն է տեղափոխվել 1756 թվականին` տեղակայվելով Նասաու Հոլլ կոչվող վայրում։
Փրինսթոնի համալսարանի առաջին հինգ նախագահների անժամանակ մահից հետո՝ 1768 թվականին, նախագահ է դառնում Ջոն Ուիզերսպունը` պաշտոնավարելով մինչև իր մահը` 1794 թվականը։ Իր կառավարման տարիներին Ուիզերսպունը փոխել է համալսարանի ուղղվածությունը` նախապատվություն տալով ամերիկյան ազգի նոր առաջնորդների սերնդի նախապատրաստմանը։ Այդ նպատակին հասնելու համար նա խստացրել է ակադեմիական ստանդարտները և ներդրումներ արել համալսարանում ։ Համալսարանի զարգացմանը խոչընդոտել է Փրինսթոնի ճակատամարտը, որի ժամանակ բրիտանացի զինվորները միառժամանակ զբաղեցրել էին Նասաու Հոլլը ։ Փրինսթոնը նշանակալից դեր է ունեցել ԱՄՆ-ի Անկախության պատերազմում։ Այսպես` Անկախության հռչակագրի տակ ստորագրել է նաև Ջոն Ուիզերսպունը, իսկ սահմանադրական ժողովի մեկ վեցերորդ մասը Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտ է եղել։
Մինչև Սթենհոուպ Հոլլի (Stanhope Hall) կառուցումը, որի շինարարությունն սկսվել էր 1803 թվականին, Նասաու Հոլլը համալսարանին պատկանող միակ շինությունն էր։ Շենքի հիմնարկեքը կատարվել է 1754 թվականի սեպտեմբերի 17-ին ։ 1783 թվականի ամռանը Դաշնային կոնգրեսը հրավիրվել է Նասաու Հոլլում` չորս ամսով Փրինսթոնը դարձնելով երկրի մայրաքաղաք։ Դարերի ընթացքում երկու խոշոր հրդեհներից հետո (1802 և 1855 թվականներ) վերակառուցումների արդյունքում Նասաու Հոլլի դերը փոխվում է` հասարակական ընդհանուր նշանակությունից ձեռք բերելով միայն կրթական նշանակություն:1868 թվականին համալսարանի նախագահ է նշանակվում Ջեյմս Մակոշը։ Իր ղեկավարման երկու տասնամյակների ընթացքում նա հիմնավորապես փոխում է կրթական ծրագրերը` մեծացնելով կրթության դերը գիտության ոլորտում։ Հենց նրա նախաձեռնությամբ շահագործման են հանձնվում նեոգոթիկայի ոճով կառուցված մի շարք շենքեր ։ Մակոշ Հոլլը կոչված է նրա անունով ։
1879 թվականին համալսարանում առաջին անգամ շնորհվում է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում 1877 թվականի շրջանավարտ Ջեյմս Ուիլյամսոնին։
1879 թվականի ավարտական կուրսը, որի կազմում էր նաև ԱՄՆ-ի ապագա նախագահ Վուդրո Վիլսոնը, համալսարանին է նվիրում երկու առյուծների քանդակները, որը Նասաու Հոլլի մուտքի մոտ կանգնեցված է եղել մինչև 1911 թվականը, երբ նույն կուրսի կողմից փոխարինվում է վագրերի բրոնզե քանդակներով ։ 1896 թվականին ուսումնական հաստատությունը, ստանալով համալսարանի կարգավիճակ, «Նյու Ջերսիի քոլեջից» վերանվանվում է «Փրինսթոնի համալսարանի»` ի պատիվ Փրինսթոն քաղաքի։ Համալսարանը զգալիորեն ընդարձակվում է։ 1900 թվականին հիմնվում է մագիստրատուրա ։
1902 թվականին ԱՄՆ նախագահ է դառնում Վուդրո Վիլսոնը, ով նպաստում է համալսարանի հեղինակության բարձրացմանը ։ Վիլսոնի օրոք` 1905 թվականին, համալսարանում հաստատվում է սեմինարային համակարգը, ինչը լրացնում էր ուսումնական գործընթացի ավանդական մեթոդներին` ուսանողներին հնարավորություն տալով առավել փոքր խմբերում իրենց հետաքրքրությունների շրջանակներում սերտորեն համագործակցել դասախոսների հետ։
1906 թվականին Էնդրյու Կարնեգիի ֆինանսական աջակցությամբ համալսարանի տարածքում կառուցում են ջրամբար, որն ստանում է «Կարնեգիի լիճ» անունը ։ Ջրամբարի ստեղծմանն առնչվող պատմական լուսանկարները պահպանվում են համալսարանի Seeley G. Mudd Manuscript Library գրադարանում ։
1913 թվականի հոկտեմբերի 2-ին բացվում է համալսարանի Մագիստրոսական քոլեջը (Graduate College): 1914 թվականին ավարտվում է «Պալմեր» մարզադաշտի կառուցումը ։ 1919 թվականին հիմնվում է ճարտարապետության դպրոցը ։
1969 թվականի սեպտեմբերին Փրինսթոնի համալսարանը առաջին անգամ դռներն է բացում կանանց առաջ` 101 ուսանողուհի ընդունելով առաջին կուրս և ևս 70-ը այլ բուհերից ։ Դա կատարվեց երկու տարի անց այն բանից հետո, երբ համալսարանի նախագահը հայտարարեց.
Ուսանողական կրթություն, ուսումնական գործընթաց
Չնայած 2012-2013 ուստարում համալսարանում ուսանել է 2674 ուսանող մագիստրոսի և դոկտորական կոչումների համար (graduate students), համալսարանի հիմնական ուղղվածությունը ուսանողներ կրթելն է (undergraduate students) : Համալսարանը հետազոտական բուհի համբավ ունի։
Բակալավրի կրթություն
Բակալավրի կրթությունը կազմակերպվում է 34 ֆակուլտետներում ։ Գործում են արվեստների բակալավրի և ինժեներական գործի բակալավրի աստիճաններ ։
Փրինսթոնում կրթությունը գիտությունների և արվեստների համադրություն է, որը միտված է հետազոտություններին։
Չնայած ամեն ֆակուլտետ թելադրում է իր պահանջները, սակայն ուսանողները պետք է մասնակցեն որոշակի քանակությամբ տարբեր դասընթացների, որոնք դուրս են գալիս նեղ մասնագիտական շրջանակներից ։ Այդպիսով` ուսանողները լսում են դասընթացներ հետևյալ բնագավառներից.
Ուսանողները երեք կամ չորս կիսամյակ պետք է ուսումնասիրեն օտար լեզու և մասնակցեն ստեղծագործական վարպետության դասընթացի ։
Հումանիտար գիտությունները սովորաբար ունենում են 2 կամ 3 դասախոսություն և 1 գործնական պարապմունք շաբաթվա ընթացքում։
Գիտական ֆակուլտետների կուրսերում ուսանողները կարող են շաբաթվա մեջ 1 կամ 2 անգամ լրացուցիչ օգտվել լաբորատորիաներից։
Որպեսզի ավարտեն համալսարանը, բոլոր ուսանողները դիպլոմային աշխատանք պետք է գրեն չորրորդ կուրսում և 1 կամ 2 հետազոտական աշխատանք ներկայացնեն երրորդ կուրսում։
Չնայած դիպլոմային աշխատանքը սովորաբար գիտական հետազոտություն է, սակայն նույնիսկ ճարտարապետության և վիզուալ արվեստների (Visual Arts) ոլորտների ուսանողները կարող են ներկայացնել ստեղծագործական դիպլոմային աշխատանք, օրինակ` գրեն վեպ, բեմադրեն ներկայացում կամ մանրակերտ ներկայացնեն։
Մագիստրատուրա
Մագիստրատուրան գիտական աստիճաններ է առաջարկում հումանիտար, բնական գիտությունների, հասարակագիտության և մեքենաշինության ոլորտներում։ Ուսանողներին տրվում են հետևյալ աստիճանները.
Դոկտորական աստիճան
Դոկտորական աստիճան կարելի է պաշտպանել բոլոր այն առարկաներից, որոնք դասավանդվում են համալսարանում։ Այն պահանջում է ինքնատիպ և անկախ գիտահետազոտական գործունեություն, մինչդեռ ճարտարապետության, մեքենաշինության, ֆինանսատնտեսագիտական ոլորտների մագիստրատուրան շրջանավարտներ է պատրաստում իրենց մասնագիտական ոլորտներում աշխատանքային հաջող գործունեություն ծավալելու համար։
Ընդունված քաղաքականություն և ֆինանսական գործունեություն
Փրինսթոնի համալսարանը ամենամեծ մրցակցություն ունեցող համալսարաններից է ԱՄՆ-ում։ Այսպես` դիմորդների ընդհանուր թվի միայն 8,5 %-ն է ընդունվում համալսարան ։ 2001 թվականին նախօրոք ընդունված բարեփոխումների ծրագրերի արդյունքում Փրինսթոնը դարձավ առաջին համալսարանը, որը հրաժարվեց ֆինանսական աջակցության կարիք ունեցող ուսանողներին փոխատվություն տալուց` փոխարենը ուշադրություն դարձնելով դրամաշնորհներին ։ U.S. News & World Report հրատարակչության տվյալներով՝ առաջին կուրսի ուսանողների մոտ 60 %-ը ստանում է ֆինանսական օգնություն։ Դրամաշնորհի միջին չափը 2011-2012 թվականներին կազմել է $35.688 դոլար այն դեպքում, երբ համալսարում ուսանելու մեկ տարվա վարձը կազմում է $37.000 դոլար` չհաշված $12.069 դոլար լրացուցիչ ծախսը հանրակացարանի և սննդի համար ։
«Պատվո օրենսգիրք»
1839 թվականին ստեղծված «Պատվո օրենսգիրքը» (Honor Code) (սա արտահայտություն է, որ բնութագրում է ակադեմիական բարեխղճությունը) պարտավորվում են ընդունել բոլոր ուսանողները համալսարան ընդունվելուց հետո` անկախ ֆակուլտետից, մասնագիտացումից և վկայականից, որն ուզում են ստանալ ։ Ամեն քննությանը և ամեն գրավոր աշխատանքին ուսանողները ստորագրում են «պատվո երդում», որի տեքստը հետևյալն է. «Երդվում եմ պատվովս, որ ես չեմ խախտի պատվո օրենսգիրքը քննության ընթացքում։ Այս աշխատանքը իմ սեփական հետազոտությունն է` համապատասխան համալսարանի պահանջներին»։
«Պատվո օրենսգրքի» նախնական տարբերակում պահանջվում էր, որ ուսանողը արդար լինի քննության ընթացքում։ Սակայն 1980 թվականին տեքստը փոփոխվել է և պահանջում է ուսանողից ցանկացած խախտում նկատելու դեպքում հայտնել այդ մասին։ Այդպիսով` «պատվո երդումն» ընդունելով` ուսանողները հաստատում են, որ ոչ միայն իրենք չեն խաբի, այլև կտեղեկացնեն կասկածելի վարքի դրսևորման յուրաքանչյուր դեպքի մասին։ Այդ իսկ պատճառով Փրինսթոնում բոլոր քննություններն անցնում են առանց դասախոսի կամ ընթերակայի մասնակցության։ «Պատվո օրենսգրքի» հենց այս երկակի բնույթով էլ տարբերվում է Փրինսթոնի համալսարանը ԱՄՆ-ի այլ համալսարաններից։ Դրա բոլոր խախտումները քննարկվում են «Պատվո կոմիտեում» (Honor Committee), իսկ տնային քննությունների (take-home examinations) պարագայում «Կանոնակարգային կոմիտեում» (Committee on Discipline) : Կոմիտեների անդամներն ընտրվում են ինչպես ուսանողներից, այնպես էլ դասախոսներից։ «Պատվո օրենսգրքի» խախտումը կարող է հանգեցնել համալսարանից ժամանակավոր կամ հիմնական վտարման, ինչը կարգապահական ամենախիստ պատիժն է ։
Գիտական գործունեություն
Համալսարանում առաջնահերթ նշանակություն ունեն գիտական հետազոտությունները ։ Պաշտոնապես գիտական գործունեությունը բաժանվում է 4 ընդհանուր ուղղությունների` ինժեներություն և կիրառական գիտություններ, հումանիտար, բնական և սոցիալական գիտություններ։ Համալսարանում աշխատում են ավելի քան 1.100 դասախոս 34 ֆակուլտետներում և 75 ինստիտուտներում ու կենտրոններում` ներառյալ ազգային երկու լաբորատորիաները(Geophysical Fluid Dynamics Lab, Princeton Plasma Physics Lab) : Համալսարանական լաբորատորիաների նորությունները պարբերաբար հրապարակվում են համալսարանի պաշտոնական կայքում, ինչպես նաև նրա մասնագիտացված ենթաբաժանմունքում ,:
Գրապահոց
Համալսարանի գրապահոցները պարունակում են ավելի քան 11 միլիոն միավոր` ներառյալ ավելի քան 7 միլիոն գրքերը։ Գլխավոր գրադարանը Հարվի Ֆայրսթոունի անվան գրադարանն է (The Harvey S. Firestone Memorial Library): Այդտեղ և 10 մասնագիտացված այլ գրադարաններում, 2010 թվականի տվյալներով, պահվում է 7.5 միլիոն գիրք, ինչը Փրինսթոնի համալսարանական գրադարանը դարձնում է աշխարհի խոշորագույն համալսարանական գրադարաններից մեկը  ։ Գործում են առանձին մասնագիտացված գրադարաններ, որոնք առնչվում են ճարտարապետության, արվեստների պատմության, Արևելյան Ասիայի հետազոտության, մեքենաշինության, աշխարհագրության, միջազգային հարաբերությունների, պետական քաղաքականության ոլորտներին։ Ավարտական չորրորդ կուրսի ուսանողները, ովքեր դիպլոմային աշխատանք են գրում, կարող են օգտվել գլխավոր գրադարանի անհատական ընթերցախցիկներից։ 2007 թվականի փետրվարին Փրինսթոնի համալսարանը դարձել է գրադարանային 12-րդ համալիրը, որը միացել է «Google» ընկերության նոր հավակնոտ ծրագրին, որի նպատակն է համացանցի օգտատերերին հասանելի դարձնել համաշխարհային գրականության գլուխգործոցները` դրանք պատկերամուտի միջոցով համացանց բեռնելով ։
Մասնաշենքեր
Գլխավոր մասնաշենքը գտնվում է 500 ակր հողատարածքի վրա։ Ջեյմս Ֆորեստալի մասնաշենքը բաժանված է Փլեյնսբորո և Հարավային Բրանսուիկ մերձակա քաղաքների միջև։ Համալսարանը որոշ սեփականություն ունի նաև Վեսթ Վինձորում ։ Մասնաշենքերը տեղակայված են Նյու Յորքից և Ֆիլադելֆիայից մոտավորապես մեկ ժամ հեռավորության վրա։
Ամենահին մասնաշենքը Նասաու Հոլլն է (Nassau Hall), որտեղ հրավիրվել է երրորդ կոնգրեսը  ։ Ավարտական միջոցառումներն ավանդաբար անցկացվում են Նասաու Հոլլի մերձակա մարգագետնում ։ Մասնաշենքը 19-րդ դարի սկզբին և վերջին անընդհատ ընդարձակվել է  ։ Մակոշի նախագահության տարիներին (1868-1888) կառուցվել են ևս մի քանի շենքեր ռոմանական վերածննդի և բարձր գոթիկայի ոճով, որոնցից որոշ կառույցներ չեն պահպանվել ։ 19-րդ դարի վերջին համալսարանը ձեռք է բերել նեոգոթիկայի ոճ, որով էլ հայտնի է մինչ այսօր ։ Սկզբում ճարտարապետն էր Վիլյամ Փոթերը, ապա` Ռալֆ Ադամս Կրամը   ։ Քոլեջի գոթական ոճը պահպանվել է բոլոր նոր շինություններում։ Նույն ոճով կառուցված համալսարանական եկեղեցին համալսարանական բոլոր եկեղեցիների մեջ մեծությամբ երրորդն է Վալպարաիսոյի համալսարանի և Քեմբրիջի Արքայական քոլեջի եկեղեցիներից հետո։ 1960-ական թվականներին մեծ թափ առած շինարարության հետ կառուցվեցին ևս մի շարք շինություններ` առավելապես ոչ նեոգոթիկայի ոճով ։ Մի շարք ականավոր ճարտարապետներ, ինչպես օրինակ` Ֆրենկ Գերին (Լյուիսի անվան գրադարան), Յույ Մին Փեյը (Սփելման Հոլլ), Ռոբերտ Վենտուրին (Ֆրիստի անվան մասնաշենք), իրենց ներդրումն ունեցան կառույցների նախագծմանը   ):
Մի շարք քանդակներ սփռված են մասնաշենքերում` կազմելով Putnam Collection of Sculpture հավաքածուն։ Այն ներառում է Ալեքսանդր Կալդերի, Ջեյքոբ Էպշտայնի, Հենրի Մուրի, Իսամու Նոգուչիի, Պաբլո Պիկասսոյի, Ռիչարդ Սերայի քանդակները ։
Մասնաշենքի հարավային մասի մոտ գտնվում է Կարնեգիի լիճը, որն արհեստական է և այդպես է անվանվել ի պատիվ Էնդրյու Կարնեգիի։ Վերջինս ֆինանսավորել է լճի շինարարությունը 1906 թվականին Փրինսթոնի համալսարանի շրջանավարտ իր մի ընկերոջ խնդրանքով ։ Կարնեգին հույս ուներ, որ թիավարության հնարավորությունը ուսանողներին կոգեշնչի, և նրանք չեն զբաղվի ամերիկյան ֆուտբոլով, ինչը Կարնեգին «ազնվականական» մարզաձև չէր համարում ։ Թիավարության Շիի անվան կենտրոնը մինչև օրս էլ համալսարանական թիավարության գրասենյակն է։
«Cannon Green»
Այսպես կոչված «մեծ թնդանոթը», որը թողել էին Փրինսթոնում բրիտանական զորքերը ճակատամարտից հետո, թաղված է Նասաու Հոլլի հարավահայաց բացատում։ Այն մնացել էր Փրինսթոնում մինչև 1812 թվականի անգլո-ամերիկյան պատերազմը, երբ տեղափոխվեց Նյու Բրանսուիկ ։ 1836 թվականին թնդանոթը վերադարձվել է Փրինսթոն և տեղադրվել քաղաքի արևելյան մասում։ 1838 թվականին համալսարանի ուսանողները այն գիշերով տեղափոխել են մասնաշենքի տարածք և թաղել ներկայումս գտնվելու տեղում 1840 թվականին ։
Երկրորդ` «փոքր թնդանոթը» թաղված է Վիգ Հոլլի հարևանությամբ։ Այն նույնպես գրավվել է Փրինսթոնի ճակատամարտի ժամանակ, սակայն առևանգվել է Ռատգերսի համալսարանի ուսանողների կողմից 1875 թվականին։ Առևանգումը պատմության մեջ մնացել է «Ռատգերս-Փրինսթոն թնդանոթային պատերազմ» անունով։ Հարցը լուծել են համալսարանների նախագահները, որոնց համատեղ որոշմամբ «փոքր թնդանոթը» վերադարձվել է Փրինսթոն ։ Ռատգերսի համալսարանի ուսանողները, ովքեր ավանդաբար շարունակում են վեճը թնդանոթի պատկանելության վերաբերյալ, թնդանոթի` հողից դուրս ցցված փողը երբեմն ներկում են վառ կարմիր գույնով ։
Այն տարիներին, երբ Փրինսթոնի համալսարանի ուսանողները ամերիկյան ֆուտբոլով հաղթում են այնպիսի համալսարանական թիմերի, ինչպիսիք են Հարվարդը և Եյլը, Փրինսթոնում դա տոնում են՝ խարույկ վառելով այն մարգագետնի վրա, որտեղ թաղված է «մեծ թնդանոթը»։ Այդ երևույթ ստացել է «կանաչ թնդանոթ» (Cannon Green) անվանումը։ Վերջին անգամ 12-ամյա ընդմիջումից հետո դա տեղի է ունեցել 2006 թվականին ։
Ուսանողական կյանք և մշակույթ
Փրինսթոնի համալսարանը իր բոլոր ուսանողներին ապահովում է կացարանով։ Ուսանողների ավելի քան 98 %-ը ապրում է ուսանողական քաղաքի մասնաշենքերի հանրակացարաններում ։ Առաջին և երկրորդ կուրսեցիները ապրում են, այսպես կոչված, քոլեջ-հանրակացարաններում, իսկ երրորդ և չորրորդ կուրսեցիները` ավագ կուրսեցիների համար նախատեսված ավանդական հանրակացարաններում։ Փրինսթոնի հանրակացարանները գրեթե չեն տարբերվում այլ հանրակացարաններից, միայն թե քոլեջ-հանրակացարաններն ունեն ճաշի համար նախատեսված ընդարձակ սրահներ։ Ցանկացած ուսանող կարող է ձեռք բերել «արտադրական պլան» և սնվել այդ մեծ սրահում։ Վերջին տարիներին ավագ կուրսերի ուսանողները ևս հնարավորություն են ստացել ապրելու քոլեջ-հանրակացարաններում իրենց ուսանողական չորս տարիների ընթացքում։ Նրանք հնարավորություն ունեն նաև ապրելու Փրինսթոն քաղաքում, սակայն բնակարանների բարձր գները ստիպում են ուսանողներին ընտրել ուսանողական մասնաշենքերը։
Ուսանողների հասարակական կյանքը անցնում է, այսպես կոչված, «սնվելու ակումբներում» (eating clubs): Ուսանողները երկրորդ կուրսում հնարավորություն են ստանում միանալու այդպիսի ակումբներից մեկին։ Փրինսթոնյան այդ առանձնահատուկ ակումբներն անկախ են համալսարանական ղեկավարությունից` ուսանողների համար դառնալով սնվելու և երեկույթներ անցկացնելու միջավայր ուսումնական ողջ տարվա ընթացքում։
Համալսարանում գործում են 6 քոլեջ-հանրակացարաններ։ Դրանցում կազմակերպվում են տարաբնույթ միջոցառումներ, ընդունում են տարբեր հյուրերի։ Օրինակ` դերասան, սցենարիստ և ռեժիսոր Էդվարդ Նորթոնը Փրինսթոնի համալսարանում ներկա է գտնվել իր մասնակցությամբ ֆիլմի` «Մարտական ակումբի» դիտմանը։ Քոլեջ-հանրակացարանները հայտնի են իրենց այցելություններով Նյու Յորք, որտեղ հանդիսատեսն են դառնում տարբեր օպերաների, բալետների, բրոդվեյյան ներկայացումների, ցուցահանդեսների, մարզական միջոցառումների։ Փրինսթոնի «Պրոսպեկտ» (Prospect Avenue) փողոցում գտնվող ուսանողական «սնման ակումբները» միավորում են ավագ կուրսեցիներին։ Այդ ակումբները տասն են։
Փրինսթոնում գործում են այլ ակումբներ ևս։ 2011 թվականի տվյալներով գործել է ուսանողական մոտ 300 կազմակերպություն ։
Համալսարանում անցկացվում են «Միավորված ազգերի մոդել» կազմակերպության («Model United Nations», կրճատ` MUN) երկու համաժողովներ։ Աշնանը կամ ձմռանը համալսարանում անցկացվում է PMUNC համաժողովը աշակերտների համար, իսկ գարնանը PICSim-ի ևս մեկ համաժողով ։ Ամեն տարի նոյեմբերին Վաշինգտոնում Փրինսթոնի համալսարանի ուսանողները աշակերտների համար կազմակերպում են համաժողով, որը կոչվում է «Փոքր կոնգրես» («Model Congress»):
Քոլեջ-հանրակացարաններ
Փրինսթոնի համալսարանի կառուցվածքի մեջ են մտնում 6 քոլեջ-հանրակացարաններ (residential college), որոնցից յուրաքանչյուրում ապրում են առաջին և երկրորդ կուրսերի մոտ 500 ուսանող, ինչպես նաև ավագ կուրսերի որոշ ուսանողներ։ Ամեն քոլեջում գործում են ճաշասրահ և մի քանի այլ սրահներ` ընթերցասրահ, թատերական հրապարակներ, գրադարաններ։ Ուիլսոն քոլեջը (Wilson College) և Ֆորբս քոլեջը (Forbes College) կառուցվել են 20-րդ դարի 70-ական թվականներին։ Ռոքֆելեր քոլեջը (Rockefeller College), Մեյթի քոլեջը (Mathey College) և Բաթլեր քոլեջը (Butler College) հիմնադրվել են 1983 թվականին։ Ուիթման քոլեջի (Whitman College) շինարարությունը ավարտվել է 2007 թվականին։
Ռոքֆելեր քոլեջ և Մեյթի քոլեջ
Ռոքֆելեր և Մեյթի քոլեջները գտնվում են տարածքի հյուսիսարևմտյան մասում։ Նրանց` նեոգոթիկայի ոճով ճարտարապետությունը կարելի է տեսնել համալսարանի գովազդային գրքույկներում։ Դրանք, ինչպես համալսարանի` նեոգոթիկայի ոճով շատ շինություններ, կառուցվել են մինչև քոլեջ-հանրակացարանների համակարգի ներմուծումը, այդ պատճառով էլ հետո են հարմարեցվել այդ համակարգին։
Ուիլսոն քթլեջ և Բաթլեր քոլեջ
Հարավային մասում գտնվող Ուիլսոն և Բաթլեր քոլեջները կառուցվել են 1960-ական թվականներին։ Ուիլսոն քոլեջը քոլեջ-հանրակացարանների համակարգը ներդնելու փորձարարական կառույց է։ Բաթլեր քոլեջը մինչ նոր համակարգի ներմուծումը ավանդական եղանակով կառուցված քոլեջ էր։ Համրակացարանը, որը գտնվում էր քոլեջի քառանկյուն բակում, քանդվել է 2007 թվականին։ Բաթլեր քոլեջի նոր համալիրը բացվել է 2009 թվականին։
Ֆորբս քոլեջ
Ֆորբս քոլեջը գտնվում է փրինսթոնյան պատմական «Փրինսթոն Ինն» (Princeton Inn) հյուրանոցի տեղում` այն մարգագետնի մոտ, որը նախատեսված էր գոլֆ խաղալու համար։ 1924 թվականին կառուցված «Փրինսթոն Իննում» անցկացվել են գիտական շատ սիմպոզիումներ, որին մասնակցել են նշանավոր շատ գիտնականներ ինչպես համալսարանից, այնպես էլ նրա շրջանակներից դուրս։ Ներկայումս Ֆորբս քոլեջի շինություններում ապրում է մոտ 400 ուսանող։
Ուիթման քոլեջ
2003 թվականին սկսվել է վեցերորդ քոլեջ-հանրակացարանի շինարարությունը, որն անվանվել է Ուիթման քոլեջ` ի պատիվ գլխավոր հովանավոր Մարգարեթ «Մեգ» Ուիթմանի (Meg Whitman): Համալսարանի` 1977 թվականի շրջանավարտ Ուիթմանը եղել է eBay ընկերության գործադիր տնօրենը։ Նոր հանրակացարանը կառուցվել է նեոգոթիկայի ոճով ճարտարապետ Դեմետրի Պորֆիրիոսի նախագծով։ Շինարարությունն ավարտվել է 2007 թվականին և բացվել հենց նույն թվականին։
Մագիստրոսական քոլեջ
Փրինսթոնի համալսարանի կառուցվածքի մեջ է մտնում մագիստրոսների և գիտությունների թեկնածուների համար նախատեսված ևս մեկ քոլեջ` Մագիստրոսական քոլեջը (Graduate College): Այն տեղակայված է Ֆորբս քոլեջի հետին մասում։ Մեկուսացված այդպիսի դիրքը արդյունք է ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Վիլսոնի և մագիստրատուրայի դեկան Էնդրյու Ֆլեմինգ Վեսթի (Andrew Fleming West) միջև ծագած վեճի։ Վիլսոնը պնդում էր, որ քոլեջը գտնվի մասնաշենքերի մեջտեղում, իսկ Վեսթը` հնարավորիս հեռու, որպեսզի մագիստրոսները առանձնանան։ Վեճում հաղթում է Վեսթը ։ Քոլեջը նեոգոթիկայի ոճով համալիր է, որտեղ աչքի է ընկնում Քլիվլենդի աշտարակը (Cleveland Tower): Այն տեսարժան վայր է, որտեղ գտնվում է աշխարհի ամենալավ կարիլիոններից (երաժշտական գործիք) մեկը։ Նրա ճարտարապետությունն առանձնանում է նույնիսկ նեոգոթիկայի ոճով կառուցված մնացած այլ մասնաշենքերից։
Համալսարանի մարզական կյանքը
Փրինսթոնի համալսարանում գործում են երեք մակարդակի թիմեր։ «Համալսարանական» (varsity) մարզական թիմերը պաշտոնապես ներկայացնում են համալսարանը։ «Ակումբային» (club) թիմերը կազմված են ուսանողներից, սակայն կախում չունեն համալսարանի վարչակազմից։ «Ներհամալսարանական» (intramural) մարզական թիմերը, կազմված լինելով ուսանողներից, մրցում են համալսարանի ներսում միայն` հազվադեպ հանդիպելով այլ համալսարանների թիմերի հետ։
Փրինսթոնի համալսարանում գործում են 38 համալսարանական և 35 ակումբային մարզական թիմեր ։ «Փրինսթոնյան դիտարկում» թերթը, որը կապ չունի համալսարանի հետ, Փրինսթոնի համալսարանը հռչակել է տասներորդ ամենաուժեղ «մարզական դպրոցը» երկրում։ «Թայմ» թերթը ևս համալսարանի մարզական թիմերը հռչակել է ուժեղագույններից մեկը երկրում։ Փրինսթոնը ռեկորդ է հռչակել` 2000-2001 թվականներին նվաճելով մարզական 21 մրցանակ։ 2001-2004 թվականներին Փրինսթոնը 36 մրցանակ է ստացել «Բաղեղի լիգայի» մրցություններում։
Ամերիկյան ֆուտբոլ
1896 թվականի նոյեմբերի 6-ը, երբ առաջին անգամ իր պատմության մեջ համալսարանի` ամերիկյան ֆուտբոլի թիմը հանդիպել է Ռատգերսի համալսարանի թիմին, համարվում է այս խաղի ծննդյան օրը։ Այդ օրը Փրինսթոնի թիմը պարտություն է կրել։ Այն ժամանակվա ամերիկյան ֆուտբոլը զգալիորեն տարբերվում էր խաղի ներկայիս տարբերակից ։ Այս խաղի պատմության ողջ ընթացքում ազգային չեմպիոնատում Փրինսթոնի մարզական ակումբները ամենամեծ թվով հաղթանակներն են տարել` 26 ։
Թիավարություն
Համալսարանը հայտնի է թիավարության` կանաց և տղամարդկանց թիմերով, որոնք ամենաընդգրկունն են 150 մարզիկներով։ Տղամարդկանց թիմը 1996 թվականին հաղթել է երկրի առաջնությունում։ 2000-2010 թվականներին թիավարության` տղամարդկանց և կանանց թիմերը հաղթել են ազգային 14 և միջազգային 2 մրցաշարերում ։
Լաքրոս
Իրենց հաղթանակներով հայտնի են համալսարանի` կանանց և տղամարդկանց թիմերը լաքրոս մարզաձևում։ Տղամարդկանց թիմին վերջին երկու տասնամյակներում ուղեկցել է հաջողությունը. թիմը հաղթել է նահանգային 13 (1992, 1993, 1995-2004, 2006) և ազգային 6 առաջնություններում (1994, 2002, 2003)։
Ռեգբի
Փրինսթոնի` ռեգբիի ակումբը պաշտոնապես հիմնվել է 1931 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր գործում է անընդհատ։ Առաջին խաղաշրջանում համալսարանի թիմը պարտություն չի կրել` հաղթելով նաև Հարվարդի համալսարանի թիմին։ Այս երկու համալսարանների թիմերի միջև խաղերը վերածվել են համալսարանների միջև պայքարի, որը հինգ տարի ընդհատվել է խաղերից հետո և երբեմն էլ խաղերի ժամանակ տեղի ունեցած անկարգությունների պատճառով։ Այդ խաղերից առաջինում թիմերը հանդիպել են Հարվարդում 20.000 հանդիսատեսի ներկայությամբ։ «Բոստոն գլոուբ» թերթի մարզական բաժնում այս խաղի մասին հոդվածը գլխավոր ու ամենածավալուն հոդվածն էր։
Ներկայումս Փրինսթոնում ռեգբին «ակումբային» մարզաձև է։ Թիմը վայելում է մրցակիցների հարգանքը` մի քանի անգամ չեմպիոն դառնալով Նյու Ջերսի նահանգում և «Թավշե լիգայի» խաղերում։
1980 թվականին Փրինսթոնում ձևավորվել է ռեգբիի` կանանց թիմը ։ Նա հաղթել է բազմաթիվ առաջնություններում, այդ թվում` կանանց համալսարանական թիմերի միջև երկրի առաջնությունում։
Այլ մարզաձևեր
Համալսարանում ձևավորվել են ջրագնդակյի` կանանց և տղամարդկանց թիմեր։ Տղամարդկանց թիմը մասնակցել է երկրի առաջնությանը այդ մարզաձևից։ Հաջողություններ է գրանցել վոլեյբոլի` կանանց թիմը. այդ առումով տղամարդկանց թիմը զիջում է կանանց թիմին։ Գոլֆի և թենիսի թիմերը մասնակցել են ինչպես գարանանային, այնպես էլ աշնանային խաղերին։ Չնայած հաջողություններ ունենալուն` դրանք, սակայն, մեծ հեղինակություն չեն վայելում ուսանողական միջավայրում։ Համալսարանում գործում է ֆուտբոլի կանանց թիմ։ Սուսերամարտիկների թիմը ազգային երեք առաջնությունների հաղթող է, իսկ սուսերամարտի երկու մարզուհիներ ներկայացրել են երկիրը օլիմպիական խաղերում։
Իր հաղթանակներով աչքի է ընկնում մականախաղի թիմը։ Այն, սկսած 1994 թվականից, ամեն տարի հաղթել է առաջնությունում։ 2009 թվականին թիմը մասնակցել է երկրի առաջնությանը` զիջելով միայն Մերիլենդի համալսարանի թիմին։
Երգեր
Մի քանի երգերի շարքում, որոնք հաճախ հնչում են տարբեր միջոցառումների ժամանակ, լայն տարածում ունի փրինսթոնյան թնդանոթային երգը (Princeton Cannon Song):
Բոբ Դիլանը գրել է «Մորեխի օրը» երգը` հիմնվելով համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում ստանալու իր փորձի վրա։
«Old Nassau»
«Old Nassau» («Հին Նասաու») երգը Փրինսթոնի համալսարանի հիմնն է 1859 թվականից։ Նրա բառերը գրվել են այդ նույն թվականին առաջին կուրսի ուսանող Հարլան Փեյջ Ռեքի կողմից (Harlan Page Peck) և հրատարակվել են Փրինսթոնի ուսանողական ամենահին թերթում` Nassau Literary Review-ում։ Մինչ Langlotz երաժշտության գրվելը երգը կատարվում էր «Հին, բարի ժամանակներ» երաժշտությամբ ։
«Հին Նասաու» արտահայտությունը վերաբերում է ոչ միայն համալսարանի հիմնին, այլև Նասաու Հոլլ մասնաշենքին, որը կառուցվել է 1756 թվականին և կոչվել Վիլհելմ III-ի պատվին։ Շինարարության ավարտման պահին այն համալսարանական ամենամեծ շենքն էր Հյուսիսային Ամերիկայում։ 1783 թվականի հունիսի 30-ից նոյեմբերի 4-ը այստեղ է հրավիրվել Դաշնային կոնգրեսը` ԱՄՆ-ի օրենսդրական վերջին միապալատ անդամը։ Այս հանգամանքի շնորհիվ Փրինսթոնը այդ ընթացքում դարձել էր ԱՄՆ-ի մայրաքաղաքը ։
«Հին Նասաու» արտահայտությունը վերաբերում է նաև քիմիական ռեակցիային, որի արդյունքում լուծույթը դառնում է նախ նարնջագույն, ապա` սև. այս երկու գույներն էլ համալսարանի պաշտոնական գույներն են ։
Նախագահներ
Համալսարանը ղեկավարում է նախագահը, որին ընտրում է տնօրենների խորհուրդը։ Մինչև 1902 թվականը` Վուդրո Վիլսոնի պաշտոնակատարումը, ով ներկայացնում էր քաղաքական փիլիսոփայությունն ու պատմությունը, համալսարանի նախագահները հոգևորականության ներկայացուցիչներ էին, ինչպես նաև պրոֆեսորներ։ Նախագահ Թիլմանը եղել է կենսաբան, նրան նախորդող երկու նախագահները` տնտեսագետներ։
Փրինսթոնի համալսարանի նշանավոր դասախոսներ, ուսանողներ, շրջանավարտներ
Փրինսթոնի համալսարանը կապված է Նոբելյան մրցանակի ավելի քան 35 և ԱՄՆ-ի Ազգային գիտական շքանշանի 19 դափնեկիրների հետ։ Ստորև ներկայացվում է համալսարանի հետ կապված նշանավոր մարդկանց ցուցակը.
Համանուն աստերոիդներ
(508) Պռինսետոնիա աստերոիդը կոչվել է Փրինսթոնի համալսարանի պատվին աստղագետ Ռայմոնդ Դուգանի կողմից, ով հայտնաբերել է այն Մաքս Վոլֆի հետ Հայդելբերգ-Կյոնիգշտուլի լանդային աստղադիտարանում։ Աստերոիդը հայտնաբերվել է 1903 թվականին, երբ գիտնականը Հայդելբերգի համալսարանում աշխատում էր իր դոկտորական ատենախոսության վրա։
Համալսարանի առաջին մասնաշենքի` Նասաու Հոլլի պատվին անվանվել է (534) Նասովիա աստերոիդը, որը Ռայմոնդ Դուգանը հայտնաբերել է 1904 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարաններ Կատեգորիա:Ամերիկյան համալսարանների ասոցիացիա
Թափուր (Կամախի գավառ)
Թափուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում ։ Գտնվում էր Կամախ քաղաքից 65 կմ հյուսիս-արևմուտք ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուղղակի ներդրումներ
Ուղղակի ներդրումներ, դրամական միջոցների ներդրումներ նյութական արտադրության մեջ և իրացում կազմակերպության կամ ձեռնարկության կառավարման մեջ, որտեղ ներդրվում են գումարները, և ստանում եկամուտ նրանց գործունեության մեջ մասնակցությունից (ուղղակի ներդրումները ապահովում են բաժնետոմսերի վերահսկիչ ծրարի տիրապետում)։
Օտարերկրյա ներդրումների ընդունված միջազգային դասակարգման համաձայն՝ ուղղակի ներդրումներին են վերաբերվում ներդրումները, որոնց արդյունքում ներդրողը բաժին է ստանում կազմակերպության կանոնադրական կապիտալում ոչ պակաս, քան 10 %-ը ։ Կազմակերպության կապիտալում բաժնեմասի ձեռքբերումը ոչ պակաս, քան այդ մեծությունն է, հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն մասնակցել կազմակերպության ղեկավարմանը, մասնավորապես՝ ունենալ սեփական ներկայացուցիչը տնօրենների խորհրդում։ Ուղղակի ներդրումները թույլ են տալիս ազդեցություն ունենալ ներդրվող բիզնեսի վրա։ Ժամանակակից աշխարհում միտում կա հենց ուղղակի ներդրումների ծավալի մեծացման և պորտֆելային ներդրումների կրճատման։
Ուղղակի ներդրումները սովորաբար իրականացվում են Private Equity ֆոնդերի կողմից (ուղղակի ներդրումների ֆոնդեր).վերջիններս հատուկ մասնագիտացված կազմակերպություններ են, որոնք ունեն իրենց «հետևորդների համար պարտականություններ»՝ ավելի վաղ նշել գումարի չափի համաձայնեցումը ֆոնդի կողմից այս կամ այն գործարքը հավանության արժանացնելու դեպքում ։
Ուղղակի ներդրումների ձևեր
Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները բաժանվում են ելից ներդրումների, այսինքն՝ ուղղակի ներդրումների, որոնք իրականացվում են տվյալ երկրի սուբյեկտների կողմից արտասահմանում, և մտից փաստաթղթերի, այսինքն՝ ուղղակի ներդրումների, որոնք իրականացվում են օտարերկրյա ներդրողների կողմից տվյալ երկրում։ Ելից և մտից ներդրումների հարաբերակցությունը ցույց է տալիս երկրի միջազգային ներդրումային դիրքը։ Օրինակ, ԱՄՆ-ի մասին տվյալները ցույց են տալիս, որ երկիրը ուղղակի ներդրումների նետտո-արտահանող է, այսինքն՝ արտասահմանում ամերիկյան կազմակերպությունների կողմից կատարած ներդրումների ծավալը գերազանցում է օտարերկրյա կազմակերպությունների՝ ԱՄՆ-ում ներդրումների ծավալին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ներդրումներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Լանտրատովսկի գյուղական խորհուրդ (ախտիրսկի շրջան)
Լանտրատովսկի գյուղական խորհուրդ  (Лантратівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Լանտրատովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 737 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Վալենտին և Վալենտինա
«Վալենտին և Վալենտինա» («Валентин и Валентина»), խորհրդային մելոդրամատիկ ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Գեորգի Նաթանսոնը    Միխայիլ Ռոշչինի համանուն պիեսի հիման վրա։ Ֆիլմում Տատյանա Դորոնինան կատարել է իր վերջին դերը կինոյում այսօրվա տվյալներով։
Սյուժե
Տասնութամյա Վալենտինը և Վալենտինան սիրում են միմյանց։ Այս տարիքում է, որ զգացմունքը կարող է լինել այնքան պայծառ և ռոմանտիկ։ Բայց ծնողները չեն ուզում հաշվի նստել երեխաների զգացմունքների հետ՝ համարելով, որ իրենք ավելի լավ են հասկանում, թե ինչումն է նրանց երջանկությունը։ Վալենտինայի մայրը կարծում է, որ իր դուստրը արժանի է ավելի օգտավետ փեսացուի, Վալենտինի մայրը նույնպես հիացած չէ իր հարսով։ Բայց իրական սերը կարող է հաղթահարել ցանկացած խոչընդոտ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1985 ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Գանձա (այլ կիրառումներ)
Գանձա անունը կարող է վերաբերել՝
Ալեգրետո Նուցի
Ալեգրետո Նուցի կամ Ալեգրետո դի Նուցիո (իտալերեն՝ Allegretto Nuzi, Allegretto di Nuzio, ), Վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ։ Գործել է 14-րդ դարի կեսերին, հիմնականում իտալական Անկոնա մարզի Ֆաբրիանո քաղաքում ու դրա մերձակայքում։
Օզդով
Օզդով (Оздів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1799 թվականին։
Ալեգրետո Նուցի
Կենսագրություն
Ամենայն հավանականությամբ՝ Նուցին նկարչության մեջ հմտացել է իր հայրենի Ֆաբրիանո քաղաքում՝ աշակերտելով տեղացի վարպետներին, այդ թվում՝ այսպես կոչված «Կամպոդոնիկացի վարպետ»–ին։ Փաստաթղթերը վկայում են, որ նա 1346 թվականին եղել է Ֆլորենցիայում, որտեղ կարող էր ծանոթանալ Ջոտտոյի և վերջինիս հետևորդների աշխատանքներին ։ Արվեստի պատմաբաններից շատերը նրա ոճը բնորոշում են որպես «ջոտտոյական» և «սիենական»։ Նուցին գլխավորապես ստեղծագործել է կրոնական թեմաներով՝ նկարներ անելով եկեղեցիների համար ։
Օզդով
2001 թվականի տվյալներով Օզդով գյուղում բնակվում էր 490 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1485 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 329,97 մարդ/կմ²։