cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպություն
2014–2017 թվականների նավթային ավելցուկը
«Խելամի՞տ է արդյոք բարձր արդյունավետություն ունեցող արդյունահանողների արդյունքի կրճատումը, երբ փոքր արդյունավետություն ունեցող երկրները շարունակում են արդյունահանել։ Դա ամենաքիչը տրամաբանական չէ։ Եթե ես արդյունահանեմ, ի՞նչ կլինի իմ շուկայական մասնաբաժնի հետ․․․․ Մենք աշխարհին ցանկանում ենք ասել, որ բարձր արդյունավետություն ունեցող երկրները միակն են, որոնք արժանի են մասնաբաժնի։ Սա կապիտալիզմի սկզբունքն է ամբողջ աշխարհում․․․․ Մի բան հաստատ է, որ ներկայիս գները (մոտ 60 ԱՄՆ դոլար մեկ բարելի դիմաց) չեն աջակցում բոլոր արդյունահանողներին։ Մի տարի անց՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, երբ ՕՊԵԿ-ի անդամները հանդիպեցին Վիեննայում, կազմակերպությունը բաձրացրեց իր արդյունահանման շեմը հաջորդ 18 ամիսների համար, իսկ ԱՄՆ-ի նավթային արդյունահանումը անկում ապրեց։ Համաշխարհային շուկայում թվում էր՝ օրական ամենաքիչը 2 միլիոն բարել նավթի ավելցուկ է կուտակվել, չնայած որ քաղաքացիական պատերազմի մեջ գտնվող Լիբիան իր ներուժից 1 միլիոն բարել պակաս էր արդյունահանում։ Նավթ արդյունահանողներն իրականացնում էին գնային փոփոխություններ, որոնք 40 դոլարից ցածր էին։ Ինդոնեզիան վերամիավորվեց արտահանող կազմակերպությանը, իսկ Իրաքի արդյունահանումը տարիների անկայունությունից հետո վերջապես սկսեց աճել։ Իրանի արդյունքը ուղիղ համեմատական կապի մեջ էր միջազգային սանկցիաների աճի հետ։ Հարյուրավոր երկրների ղեկավարներ Կլիմայի փարիզյան համաձայնագրի շրջանակներում միտված էին կարբոնի արտանետումների նվազեցմանը, իսկ արևային տեխնոլոգիաները միաժամանակ դառնում էին ավելի մրցունակ։ Շուկայական այս բոլոր ճնշումների լույսի ներքո նախքան 2016 թվականի հունիսյան նախարարական կոնֆերանսը ՕՊԵԿ-ը որոշեց մի կողմ դնել իր անարդյունավետ արդյունահանման գործունեությունը    ։ Մինչև 2016 թվականի հունվարի 20-ը ՕՊԵԿ-ի նավթային զամբյուղի արժեքն ընկավ մինչև 22․48 դոլար ԱՄՆ դոլարը՝ ավելի քիչ, քան 2014 թվականի հունիսյան ցուցանիշի (110.48$) քառորդ մասը, նախքան 2018-ի հուլիսը գրանցված ցուցանիշի (140.73$) մեկ վեցերորդ մասը՝ հասնելով 2003 թվականի ապրիլյան ցուցանիշից (23.27$) ցածր մակարդակի» ։
2016 թվականին նավթի ավելցուկը մասամբ նվազեց, որը պայմանավորված էր Կանադայի, ԱՄՆ-ի, Լիբիայի, Նիգերիայի և Չինաստանի կողմից նշանակալի արդյունահանմամբ, որից հետո էլ նավթային զամբյուղի արժեքը սկսեց աճել՝ հավասարվելով 40 ԱՄՆ դոլարի։ ՕՊԵԿ-ը վերադարձրեց իր շուկայական համեստ մասնաբաժինը։ Նկատելով արդյունահանման մի շարք ծրագրերի չեղարկումը՝ հունիսյան կոնֆերանսի ժամանակ նա պահպանեց ստատուս քվոն և հաստատեց «այնպիսի գներ, որոնք հարմար էին և՛ արդյունահանողների, և՛ սպառողների համար», չնայած շատ արդյունահանողների մոտ դեռ առկա էին տնտեսական բարդություններ  ։
2017–2018 թվականների արդյունահանման ծավալների կրճատումը
Քանի որ ՕՊԵԿ-ի անդամներն արդեն հոգնել էին առաջարկի հետ կապված վեճերից, որոնց պատճառով նվազում էին եկամուտները և կրճատվում ֆինանսական պահուստները, 2008 թվականից կազմակերպությունը փորձ արեց կրճատել արդյունահանման ծավալները։ Չնայած քաղաքական խոչընդոտներին՝ 2016 թվականի սեպտեմբերին մոտ օրական 1 միլիոն բարելի կրճատումը 2016 թվականի նոյեմբերյան կոնֆերանսին հաստատվեց նոր քվոտայով։ Համաձայնագիրը (որից ազատված էին ճգնաժամի մեջ գտնվող Լիբերիան և Նիգերիան) ընդունվեց 2017 թվականի առաջին կեսի համար՝ զուգահեռաբար խոստանալով կրճատել Ռուսաստանին և այլ ոչ անդամ երկրներին, հուսալով զարգացնել ամերիկյան շուկայի թերթաքարային հատվածը, Լիբիայի, Նիգերիայի տնտեսությունը, ազատ պահուստները և 2016 թվականի վերջերին ավելացնել ՕՊԵԿ-ի արտադրությունը, նախքան կրճատման ազդեցությունը կսկսեր գործել։
Ինդոնեզիան հայտարարեց ապագայում իր անդամության անորոշության մասին, փոխանակ 5% կրճատումն ընդունելու։ 2017 թվականի մայիսին գները տատանվում էին 50 ԱՄՆ դոլարի շուրջ, և ՕՊԵԿ-ը որոշեց 2018 թվականի մարտին կիրառել նոր քվոտա     ։ Վերլուծաբան Դանիել Յերգինը «նկարագրեց ՕՊԵԿ-ի և թերթաքարային նավթի շուկայի մինչև կապը որպես փախադարձ համերաշխություն, քանի որ երկու կողմերն էլ հարմարվում էին այն գներին, որոնք երկու կողմերի համար ցանկալի մակարդակից ցածր էին» ։
2017 թվականի դեկտեմբերին Ռուսաստանը և ՕՊԵԿ-ը համաձայնվեցին արդյունահանման 1․8 միլիոն բարելի կրճատման շուրջ մինչև 2018 թվականի ավարտը ։
2019 թվականի հունվարի 1-ին Կատարը հայտարարեց իր՝ ՕՊԵԿ-ից հեռանալու մասին ։ Համաձայն Նյու Յորք Թայմսի՝ սա իրենից ներկայացնում է Կատարի դեմ Սաուդյան Արաբիայի, ԱՄԷ-ի, Բահրեյնի և Եգիպտոսի կողմից շարունակվող բոյկոտների ռազմավարական պատասխան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՕՊԵԿ Կատեգորիա:Նավթային արդյունաբերության պատմություն Կատեգորիա:Միջկառավարական ապրանքային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Էներգիայի միջազգային կազմակերպություններ Կատեգորիա:Նավթային տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Նավթային ընկերություններ Կատեգորիա:Նավթային քաղաքականություն Կատեգորիա:20-րդ դարը Բաղդադում Կատեգորիա:Կարտել Կատեգորիա:Միջազգային տնտեսական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Միջկառավարական կազմակերպություններ
Աստերոիդների ցանկ (167101-167200)
Աստերոիդների ցանկ (167001-167100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (167201-167300)
|}
Վալյա Պետրոսյան
Վալյա Միքայելի Պետրոսյան, հայ ազատամարտիկ, բուժքույր։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է Մարտակերտի (Հոռաթաղ, Առաջաձոր, Մոխրաթաղ, Մաղավուզ, Մարտակերտ և այլն) շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Հիջազ
Հիջազ (الحجاز), տարածք Արաբական թերակղզու արևմուտքում, այժմյան Սաուդյան Արաբիայի մի հատվածը։ Իսլամի առաջացման պատմական բնօրրանն է. այստեղ են գտնվում մուսուլմանների սրբազան քաղաքները Մեքքան և Մեդինան. Վարչական կենտրոնն էր Ջիդդան։
1916-1925 թվականներին Հիջազը անկախ պետություն էր (միապետություն), ստեղծվել էր Օսմանյան կայսրության դեմ արաբական մի քանի ցեղերի դեմ ապստամբության հետևանքով։ Հիջազի առաջին թագավոր ն էր Հուսեյն բեն Ալին (1916-1924), երկրորդը՝ նրա որդի Ալի բեն Հուսեյնը (1924-1925)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սաուդյան Արաբիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Մորեխների ներխուժում
Մորեխների ներխուժում, բնական աղետ, որի ժամանակ մորեխապարսի տեսքով շարժվող մորեխները զանգվածաբար խժռում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերը։ Այդ աղետը հայտնի է հին ժամանակներից, որը Աստվածաշնչում նկարագրված է որպես «Եգիպտոսի տասը պատուհասներից» մեկը ։ Պատմության մեջ մորեխների ամենամեծ ներխուժումներից մեկը 1915 թվականին Պաղեստին ներխուժումն է ։ Ներխուժման ժամանակ մորեխների մորեխապարս ուտում են ոչ միայն բրինձ և այլ մշակաբույսեր, այլև գրեթե բոլոր խոտաբույսերը, որոնք հայտնվում են իրենց ճանապարհին, և նույնիսկ բամբակյա հագուստ. մորեխապարսն ի վիճակի է մի քանի ժամում ամբողջությամբ ոչնչացնել բերքի հսկայական տարածքը։ Մորեխի ներխուժումը կարող է հանգեցնել ոչ միայն տնտեսական լուրջ վնասների այն տարածաշրջանին, որտեղ այն տեղի է ունենում, այլ նաև որոշ դեպքերում հանգեցնում է իրական սովի։ Մորեխների ներխուժումը հաճախ տեղի է ունենում չոր և շոգ եղանակին, երաշտի ժամանակ, բայց կարող է առաջանալ նաև առատ տեղումների ժամանակ ։ Մեծ թվով ձու ածող մորեխի դեպքում կոնկրետ շրջաններում նման ներխուժումներ կարող են լինել մի քանի տարի անընդմեջ։
Երկրների մեծ մասում միջատասպանների կիրառման պատճառով (ներառյալ դրանց ցողումը ինքնաթիռից, որը թանկ, բայց արդյունավետ մեթոդ է), մեր ժամանակներում մորեխների իսկապես զանգվածային և ավերիչ ներխուժումները հազվադեպ են դարձել, թեև դրանք դեռ տեղի են ունենում. օրինակ, 2001 թվականին մորեխների ներխուժումներ տեղի են ունեցել Ռուսաստանում (Ստավրոպոլի երկրամասում), որտեղ պարսերը ոչնչացրել են 26,7 հեկտար բերք, Չինաստանում՝ Հուանհե գետից մինչև Բոհայվան ծոց, ըստ որոշ աղբյուրների, մորեխների առավելագույն խտությունը կազմել է տասը հազար հեկտար 1 մ² ։ Մյուս կողմից, 2006 թվականից ի վեր Աֆղանստանում մորեխների դեմ պայքարում զգալի առաջընթաց է գրանցվել դիֆլյուբենզուրոնի օգտագործման միջոցով։ Միևնույն ժամանակ, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից որպես հատկապես վտանգավոր ճանաչված մի շարք թունաքիմիկատներ արգելված են  օգտագործել նման նպատակների համար ։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 1874 և 1875 թվականների ներխուժումները համարվում են ամենաավերիչները, ընդ որում մորեխի վերջին խոշոր ներխուժումը աղետ է դարձել 2006 թվականին Նևադայում, Յուտայում և Այդահոյում ։ Աֆրիկյան որոշ երկրներում, որտեղ վնասատուների դեմ պայքարը դեռևս տարածված և կազմակերպված չէ, մորեխների ներխուժումները դեռևս կարող են հանգեցնել իրական տեղական աղետների՝ իրենց հետևանքների պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնական աղետներ Կատեգորիա:Միջատաբանություն Կատեգորիա:Ուղղաթևավորներ
Նեբետահ
Նեբետահ (nb.tˁḥ — «պալատական տիկին», ), հին եգիպտական XVIII դինաստիայի թագուհի։ Ամենհոտեպ III-ի և Մեծ թագուհու՝ Տիայի դուստրը, Էխնաթոնի կրտսեր քույրը։
Հնարավոր է նա եղել է կրտսեր դուստրը, ինչի պատճառով նրան նույնիսկ հուշարձանների վրա չեն պատկերել՝ ի տարբերություն նրա ավագ քույրերի, որոնց մասին փարավոնի օրոք պահպանվել են բազմաթիվ հիշատակություններ։ Նրա միակ արձանիկը գտնվում է Մեդինետ-Աբու հսկայական ճարտարապետական անսամբլի կազմում (հետագայում ցուցադրվել է Կահիրեի եգիպտական թանգարանում), որտեղ նա պատկերված է Ամենհոտեպ III-ի և Տիայի ոտքերի ձախ կողմում ։
Կա կարծիք, որ Նեբետահը և Բակեթաթոն արքայադուստրը նույն մարդն են։ Նա ստացել է այդ անունը իր եղբոր՝ Էխնաթոնի իրականացրած աթոնիզմ բարեփոխման ժամանակ։ Բարեփոխումից առաջ Բակեթաթոնի մասին ոչ մի անգամ չի հիշատակվել ։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ Նեբետահը կարող է նույնականանալ KV35YL մումիայի՝ Թութանհամոնի մոր հետ ։
Thunder Lotus Games
Thunder Lotus Games, անկախ ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, և տեղակայված է Մոնրեալում (Կանադա)։ Ընկերությունը հիմնադրվել է 2014 թվականին։ Ընկերության հայտնի խաղերից են՝ Jotun (2015), Sundered (2017) և Spiritfarer (2020)։ Thunder Lotus Games-ը մնացած անկախ ստուդիաներին տարբերվում է շնորհիվ այնտեղ աշխատող պրոֆեսսիոնալ անիմատորների, որոնք անիմացիան, որը նախատեսված է խաղերի համար նկարում են ծեռքով ։
Պատմություն
Ստուդիան հիմնադրվել է Ուիլլ Դյուբեի կողմից, մինչև այդ նա զբաղվում էր բջջային խաղերի մշակմամբ։ Thunder Lotus Games-ը հիմնադրվեց, որպեսզի շարունակվի բջջային խաղերի մշակումը, սակայն արդեն խմբի օգնությամբ։ Ընկերության առաջին խաղը պետք է դառնար Jotun-ը, որը թողարկվեց Kickstarter-ի միջոցով հավաքված միջոցների շնորհիվ ։ Սկզբնական շրջանում ընկերությունը պետք է անվանվեր «Lotus Games», որը սակայն կարող էր շփոթմունք առաջացնել «Lotus Entertainment» անունը կրող այլ ընկերության հետ ։ Jotun խաղի համար մեկնարկած դրամահավաքի արդյունքում, հավաքված գումարը ավելի շատ էր սպասվածից, և ստուդիան որոշեց թողարկել խաղը նաև խաղային համակարգերի և անհատական համակարգիչների համար։ Խաղի թողարկումից հետո՝ 2015 թվականին խաղը գնվեց մեկ միլլիոն օրինակով ։ Ֆինանսական հաջողությունները դրդեցին թիմին մշակել նոր խաղ՝ Sundered։ Խաղի մշակման համար անհրաժեշտ միջոցները թիմը կարողացավ հավաքել մեկ օրում ։
Sundered խաղի թողարկումից հետո, ստուդիան կնքեց պայմանագիր Kowloon Nights ֆոնդի հետ հաջորդ խաղի՝ Spiritfarer մշակման համար։ Խաղը գրանցեց մեծ հաջողություններ և վաճառվեց մեկ միլլոնից ավել օրինակով ։ 2019 թվականի տվյալներով ստուդիան ուներ 16 աշխատակից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2014 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Կանադայի տնտեսություն Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
(4204) Բարսիգ
(4204) Բարսիգ (Barsig), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի մայիսի 11-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,269095 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0751 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4631 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1248,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,288353 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,82° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կարոլին Շումեյկերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աշխարհի արարման վկայությունների թանգարան
Աշխարհի արարման վկայությունների թանգարան (Creation Evidence Museum of Texas), գտնվում է ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգի Գլեն-Ռոուզ քաղաքում։ Կարլ Բոն (Carl Baugh) 1984 թվականին այն հիմնադրել է որպես ոչ առևտրային հաստատություն, որը առարկաների և գաղափարների մշտական ցուցադրության միջոցով, խթանում է կրեացիոնիզմը, ինչպես նաև օգնություն է ցուցաբերում կրեացիոնիզմի կողմնակիցներին հնէաբանական և հնագիտական պեղումներում և այլ հետազոտական աշխատանքներում ։
Ստեղծման պատմություն
1982 թվականին թանգարանի ապագա ստեղծող և տնօրեն Կարլ Բոն՝ ամերիկացի սակավահող կրեացիոնիստը, տեղափոխվում է Գլեն-Ռոուզ։ Այնտեղ 20-րդ դարասկզբից Պելյուքսի գետի (որը հոսում էր Դինոզավրերի հովտով) առափնյա կրաքարերում, իբր հայտնաբերել են դինոզավրերի թաթերի և մարդու ոտնաթաթերի քարացած հետքեր։ Կառլ Բոն ձեռք է բերել այդ հետքերը և հետագայում տեղադրել 1984 թվականին իր հիմնադրած թանգարանում ։
Դինոզավրերի հովտի մոտ գտնվող թանգարանին հատկացված հատվածում առաջին շինությունները դարձել են երկու մեծ ավտոմոբիլային տրայլերները ։ Ցուցադրվող ֆոնդերը ձևավորվում են ինչպես գնումների կամ տարբեր գտածոների նվիրատվության արդյունքում, այնպես էլ թանգարանի ուժերով իրականացվող հնագիտական պեղումների և արշավանքների ընթացքում։ Օրինակ 20-րդ դարի 90-ական թվականների վերջին Պապուա Նոր Գվինեայի արևադարձային անտառներում Կառլ Բոն և Ջիմ Բլումը զբաղվել են Ռոպենի՝ իբր այնտեղ ապրող թռչող թեփամորթերի նման թռչող էակի որոնումներով ։ Իրականացվել են դինոզավրերի, մասնավորապես՝ Տեխասի ակրոկանտոզավրի և Կոլորադո նահանգի դիպլոդոկի պեղումներ և արշավներ դեպի Իսրայել ։
Բացի այդ, իրականացվում են հետազոտական աշխատանքներ։ Թանգարանն ունի զգալի չափերի հիպերբարիկ բարոկամերա։ Դրանում, իբր, ստեղծվում են գոյության մթնոլորտային պայմաններ, որոնք անմիջականորեն նախորդել են Մեծ ջրհեղեղին։ Գիտափորձերը, կազմակերպիչների կարծիքով, պետք է հանգեցնեին կյանքի տևողության և կենդանի էակների չափերի նախապատմական պայմաններում աճի վկայությանը ։ Դա բացի զուտ կրեացիոնիստական շահերի բավարարումից կարող էր նպաստել սննդային ռեսուրսների ավելացման ուղիների ստեղծմանը, մասնավորապես՝ ընտանի կենդանիների և ձկների ։ Կարլ Բոն պնդում էր, որ պտղաճանճերի կյանքը նրանց հաջողվել է եռապատկել, բայց գիտական հասարակությանը լուրջ արդյունքներ չեն ներկայացվել ։ Թանգարանը պարբերաբար իրականացնում է կրեացիոնիզմի գաղափարների առաջխաղացմանը նպաստող լուսավորչական միջոցառումներ՝ կազմակերպելով էքսկուրսիաներ և լեկտորիումներ։ Ավանդաբար, յուրաքանչյուր ամսվա առաջին շաբաթ օրը երեքժամյա դասախոսությունով հանդես է գալիս տնօրեն և հիմնադիր Կառլ Բոն։
Որոշ ցուցանմուշներ
Այդ հետքերի հավաքածուից թանգարանում որոշ ժամանակ ցուցադրվում էին այսպես կոչված Էլվիս Դելկի կավճային շրջանի հետքերը ․ ենթադրաբար դա մարդու ոտնահետք է, որը մասամբ ծածկված է ակրոկանտոզավրի հետքերով։ Դրանք հայտնաբերվել են Պելյուքսի գետի հովտի պեղումների ժամանակ ։ Քանի որ ոտնաթաթի հետքը էապես տարբերվում էր բոլոր հայտնի մարդկային տեսակների նման հետքերից, այս նոր մարդուն Կարլ Բոն առանձնահատուկ անուն տվեց` «Homo Bauanthropus»։ Սակայն նման տերմինի գիտական շրջանառության մեջ մտցնելը ոչ մի ճանաչում չի ստացել ։ Ավելին, «Homo Bauanthropus»-ի և ակրոկանտոզավրի հետքերի մանրամասն հետազոտություններն ապացուցել են դրանց լրիվ կեղծ լինելը ։ Ցուցանմուշը հանվել է և՛ թանգարանից, և՛ թանգարանի կայքում հիշատակումներից ։
Ի թիվս այլ բաների, թանգարանի սրահներում շարունակում են ցուցադրվել ․
Քննադատություն
Թանգարանի ցուցադրությունները բազմիցս քննադատվել են սխալ հատկանիշի կամ ցուցանմուշների ուղղակի կեղծման համար  ։
20-րդ դարի 80-ական թվականների սկզբին մի շարք հետազոտողներ՝ ինչպես սովորական գիտնականների, այնպես էլ կրեացիոնիզմի կողմնակիցների թվից, նաև Սթիվ Շաֆերսմենը (англ. Steven Schafersman), ուսումնասիրել են թանգարանում ներկայացված նյութերը։ Երեք տարվա փորձաքննության ընթացքում նրանք եկել են այն եզրակացության, որ նյութերը խիստ հակասական են և ըստ էության կեղծիքներ են։ Սրան են վերաբերում նաև ոչ թռչուն դինոզավրերի և մարդկանց զուգահեռ գոյության փաստարկները՝  նրանց համատեղ քարացած հետքերը և ևս մեկ անպատեհ գտածո՝ «Լոնդոնյան մուրճը Տեխասից», որի տարիքը, իբր գնահատվում էր միլիոնավոր տարիներ ։ Հետաքրքիր է, որ թեև թանգարանի տնօրեն և հիմնադիր Կարլ Բոն հայտարարում է, որ փիլիսոփայական և հնագիտական գիտությունների դոկտոր է, սակայն նրա դիպլոմների ծագումը կասկածելի է թվում և հարցեր է առաջացնում մասնավորապես դրանք հանձնող կազմակերպությունների կողմից պետական հավատարմագրման բացակայության պատճառով ։ Ավելին, չկա որևէ փաստագրական վկայություն, որ նա ավարտել է անգամ ավագ դպրոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1984 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Կրեացիոնիզմ Կատեգորիա:Կեղծ հնագիտություն Կատեգորիա:Թանգարաններ
Ջեքսոն շրջան (Այովա)
Ջեքսոն շրջան (Jackson County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.647 կմ² է, բնակչությունը՝ 19.848 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մակուկետա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1837 թ.։
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Տիկին Բովարի
«Տիկին Բովարի» կամ «Մադամ Բովարի» (Madame Bovary), Գյուստավ Ֆլոբերի վեպն է, որը առաջին անգամ տպագրվել է 1856 թվականին։ Համարվում է համաշխարհային գրականության գլուխգործոցներից մեկը։ Վեպի գլխավոր հերոսուհին՝ Էմմա Բովարին, բժշկի կին է, որն արտաամուսնական կապեր է հաստատում՝ հույս ունենալով ազատվել գավառական կյանքի դատարկությունից։ Թեև վեպի սյուժեն բավական պարզ է, անգամ բավական ժամանակակից, վեպի իրական արժեքը սյուժեի մանրուքների և մատուցման ձևի մեջ է։ Որպես գրող՝ Ֆլոբերը ցանկանում է ամեն գործ հասցնել կատարելության՝ ձգտելով ճիշտ մատուցել բառերը։ Վեպը տպագրվել է Փարիզի «Ռեվյու դը Պաղի» գրական ամսագրում 1856 թվականի հոկտեմբերի 1-ից դեկտեմբերի 15-ը։
Վեպի հրապարակումից հետո հեղինակին (ինչպես նաև վեպի 2 հրատարակիչներին) մեղադրեցին բարոյական նորմերն արհամարհելու մեջ և անգամ դատական գործ հարուցեցին հեղինակի և ամսագրի խմբագրի դեմ 1857 թվականի հունվարին։ Ստեղծագործության շուրջ առաջացած սկանդալն ավելի հայտնի դարձրեց գիրքը, իսկ 1857 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված արդարացման դատավճիռը հնարավոր դարձրեց վեպի՝ առանձին գրքով հրատարակումը։ Մեր օրերում այն համարվում է ոչ միայն ռեալիզմի կարևորագույն գործերից մեկը, այլև գրականության վրա խոշոր ազդեցություն թողած ստեղծագործություն։
Վեպում առկա են գրական նատուրալիզմի առանձնահատկությունները։ Մարդկանց հետ հարաբերություններում Ֆլոբերի կասկածամտությունն առաջացել է վեպին բնորոշ ավանդական դրական կերպարների բացակայության պայմաններում։ Կերպարների բնավորության գծերի զգուշավոր պատկերումը և վեպի չափազանց երկար լինելը հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալու գլխավոր հերոսին և նրա քայլերի իմաստը։ Բարդ դետերմինիզմը հերոսների քայլերում դարձավ ֆրանսիական վեպերի հիմնական մասը։ 19-րդ դարի գավառական կյանքի հաճելիությունը, որտեղ կենտրոնացված են բուրժուական մշակույթի բոլոր տգեղությունները հնարավորություն են տալիս Ֆլոբերին դասել այն գրողների շարքը, ովքեր իրանց ստեղծագործություններում անդրադառնում են ավելի շատ «հակագավառական» թեմատիկային։
Բնավորության զգուշավոր նկարագրությունը, նկարչական անգթությունը դետալներում համարվում են Ֆլոբերի ոճի առանձնահատկությունները։ Սա արտացոլվել է նաև մուլտֆիլմում, որտեղ Ֆլոբերը ներկայացված է կենսաբանի գոգնոցով, ով դիահերձման է ենթարկում Էմմա Բովարիի մարմինը։ Համաձայն 2007 թվականին կատարված հարցումներից հետո «Տիկին Բովարի» վեպը համարվում է բոլոր ժամանակների 2 ամենահայտնի վեպերից մեկը (Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա» վեպից հետո) ։
Գրականագետ քննադատ Ալեկսեյ Մաշևսկոյի կարծիքով՝ վեպում չկան դրական կերպարներ, չկա հերոս, ով կարող է ընթերցողի կողմից ընդունվել որպես հերոս ։
Սյուժեն
Շառլ Բովարին, ավարտելով քոլեջը, մոր որոշմամբ սկսում է բժշկությամբ զբաղվել։ Սակայն նա անընդունակ է սովորելու, և միայն մոր ջանքերով ու օգնությամբ է նա ձևակերպվում նորմանդական Տոստ քաղաքի բժիշկ։ Մոր շնորհիվ նա ամուսնանում է տեղացի ոչ այդքան հրապուրիչ մի այրու հետ, որը, սակայն, ապահովված է և 40 տարեկանն անց։ Մի անգամ, կանչով գնալով մի ֆերմերի մոտ, Շառլը ծանոթանում է ֆերմերի հրապուրիչ աղջկա՝ Էմմա Ռուոյի հետ, ում հետ կապվում է։
Կնոջ մահից հետո Շառլն սկսում է ազատ շփվել Էմմայի հետ և որոշ ժամանակ անց որոշում է խնդրել նրա ձեռքը։ Էմմայի մայրը վաղուց մահացել էր, հայրը համաձայնում է և կազմակերպում ճոխ հարսանիք։ Այն ժամանակ, երբ երիտասարդները սկսում են ապրել միասին, Էմման շատ արագ հասկանում է, որ չի սիրում Շառլին և մինչ ամուսնանալը նա չէր հասկանում՝ ինչ է սերը։ Մինչդեռ Շառլը խենթանում էր Էմմայի համար և իսկապես երջանիկ էր նրա հետ։ Էմման ուզում է դուրս պրծնել խուլ գավառից և պնդում է տեղափոխվել Իոնվիլ քաղաք։ Դա չի օգնում, և անգամ նրանց դստեր ծնունդը չի փոխում կյանքի նկատմամբ նրա վերաբերմունքը։
Բայց ահա Իոնվիլում Էմման հանդիպում է մի ուսանողի՝ Լեոն Դյուպյուին, ում հետ ընդմիջման ժամանակ ռեստորանում (այնտեղ, ուր Էմման ամուսնու հետ հաճախ էր լինում) զրուցում են մայրաքաղաքային կյանքի արժեքների մասին։ Բայց Լեոնը երազում էր մայրաքաղաքային կյանքի մասին և շուտով մեկնում է Փարիզ ուսումը շարունակելու նպատակով։ Որոշ ժամանակ անց Էմման ծանոթանում է Ռոդոլֆ Բուլանժեի՝ բավական հարուստ մի մարդու հետ։ Ռոդոլֆն սկսում է հոգ տանել նրա մասին, ասել խոսքեր, որոնց պակասն այնքան էր զգում Էմման և նրանք դառնում են սիրեկաններ անտառում, Շառլի «քթի տակ» կատարվողի մասին նա անգամ գաղափար չէր կարող կազմել։ Շառլը ձի էր գնել Էմմայի համար, ով անտառում զբոսնում էր իր սիրեցյալի հետ։ Ցանկանալով Ռուդոլֆին հաճելին և նվիրելով նրան մտրակ, Էմման դանդաղորեն խրվում էր պարտքերի մեջ և ծախսում է գումարներ առանց ամուսնու համաձայնության։ Էմման ու Ռուդոլֆը երջանիկ էին միասին, նրանք հաճախ էին գաղտնի հանդիպում և Էմման պատրաստվում էր փախուստի դիմել ամուսնուց։ Մինչդեռ Ռուդոլֆը չցանկանլով ընկնել պատմությունների մեջ հեռանում է Էմմայից, նրան թողնելով մի նամակ, որը կարդալով Էմման երկար ժամանակ պառկում է անկողնում։
Հուսահատությունից փոքր-ինչ Էմման դուրս է գալիս, երբ Ռուանում հանդիպում է Փարիզից վերադարձած Լեոնին, ով վերսկսում է իր սիրախաղը։ Էմման փորձում է մերժել նրան, բայց չի կարողանում։ Էմման և Լեոնն առաջին անգամ սիրով զբաղվում են իրենց վարձած կառքում։ Նոր սիրեկանի հետ հարաբերություններն ստիպում են նրան խաբել ամուսնուն՝ ավելի ու ավելի շատ ստով լցնելով ընտանեկան կյանքը։ Նա ստում է ամուսնուն ասելով, թե ուրբաթ օրերին գնում է դաշնամուրի դասերի։ Բայց նա թաղված է ոչ միայն ստի, այլև պարոն Լերեին պարտքերի մեջ։ Երբ պարտատերն արդեն չի դիմանում և դիմում է դատարան, Էմման, փորձելով ելք գտնել, դիմում է սիրեկանին, մյուս ծանոթներին, անգամ Ռոդոլֆին, սակայն ապարդյուն։
Հուսահատված՝ դեղագործ Օմեյից թաքուն դեղատնից մկնդեղ է վերցնում և ընդունում այն։ Շուտով նա հիվանդանում է և ընկնում անկողին։ Ո՛չ ամուսինը, ո՛չ հրավիրված բժիշկը չեն կարող օգնել նրան, և նա մահանում է։ Մահից հետո Շառլը պարզում է նախ պարտքերի, ապա՝ սիրեկանների մասին իրականությունը, բայց նա միևնույն է շարունակում էր տանջվել Էմմայի համար, պահում էր նրա իրերը։ Նա անգամ հանդիպում է Ռուդոլֆի հետ և ընդունում է նրա առաջարկը և գնում են խմելու։ Ռուդոլֆը հասակնում է, որ Շառլը գիտի կնոջ դավաճանության մասին, իսկ Շառլն ասում էր, որ նա չի նեղանա, եթե արդյունքում Ռուդոլֆը խոստովանի, որ Շառլը ոչնչություն է։ Հաջորդ օրը Շառլը մահանում է իր այգում, իսկ աղջիկը տեղափոխվում է Շառլի մոր մոտ։ Մեկ տարի անց մայրը նույնպես մահանում է։ Աղջիկը գնում և աշխատում է ֆաբրիկայում, որպեսզի պահի իրեն։
Ստեղծման պատմությունը
Ֆլոբերը ծանոթ էր այս պատմությանը. նրա մայրը Դելամարների ընտանիքի հետ կապ ուներ։ Նրան դուր եկավ վեպի գաղափարը և մեկ տարուց անցավ աշխատանքի։ Հեշտ թվացող գործը շատ տանջալի էր և ծանր։ Ֆլոբերը վեպը գրեց գրեթե 5 տարի՝ առանձին դրվագների վրա ամբողջ շաբաթներ և նույնիսկ ամիսներ անցկացնելով։ Այդ մասին վկայել է հենց Ֆլոբերը։ 1853 թվականի հունվարին նա Լուիզա Կոլեին նամակ էր գրել, որտեղ ասում էր, որ 5 օրում գրել է ընդամենը մեկ էջ։ Հաջորդ նամակում նա բողոքում էր. «Ես ալեկոծվում եմ յուրաքանչյուր նախադասություն գրելիս, ինչ ծանր է թիավարում նա՝ իմ գրիչը»։ Նա ինքը կարդում էր այն վեպերը, որոնք սիրում էր իր հերոսուհին՝ Էմման, ուսումնասիրում էր մկնդեղից թունավորման ախտանշանները։ Հայտնի է, որ հերոսուհու թունավորման տեսարանը գրելիս Ֆլոբերն իրեն վատ է զգացել։ Այս մասին նա նշել է. «Էմմա Բովարիի թունավորման տեսարանը նկարագրելիս ես կարծես զգում էի մկնդեղի համը և ինքս վատ զգացի, և 2 անգամ, իրար հետևից սրտխառնոց զգացի»։
Վեպի նախատիպը Դելամարի իրական պատմությունն է։ Բայց Ֆլոբերը կտրականապես հերքում էր այն՝ ասելով, որ տիկին Բովարին նախատիպ չունի։ Մի անգամ նա ասաց. «Հարգելիներս Բովարին ես եմ»։
Էկրանավորում
Վեպի հիման վրա ֆիլմեր են նկարահանել Ժան Ռենուարը, Վինսենթ Մինելին, Ալեքսանդր Սոկուրովը, Կլոդ Շաբրոլը և այլք։ Գլխավոր դերը կատարել են Վալենտինա Տեսյեն, Պոլա Նեգրին, Մեչա Օրտիսըմ, Ջենիֆեր Ջոնսը, Իզաբել Յուպերը, Էդվիժ Ֆենեկը, Սեսիլ Զերվուդակին և Ֆրենսիս օ'Կոնորը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վեպեր սիրո մասին Կատեգորիա:Ինքնասպանությունը հորինվածքներում Կատեգորիա:Գյուստավ Ֆլոբերի ստեղծագործություններ
Հիվանդանոց Առլում
«Հիվանդանոց Առլում» (Hospital at Arles), Վինսենթ վան Գոգի երկու կտավների թեմա, որոնք նա նկարել է 1888 թվականի դեկտեմբերին ու 1889 թվականի հունվարին հարավային Ֆրանսիայի Առլ քաղաքի հիվանդանոցում գտնված ժամանակ։ Կտավներից մեկը պատկերում է հիվանդանոցային չորս շենքերի միջև գտնվող կենտրոնական այգին ու վերնագրված է «Առլի հիվանդանոցի այգին», իսկ երկրորդում պատկերված է հիվանդանոցի պալատներից մեկը և կրում է «Առլի հիվանդանոցի պալատը» անունը։ Վան Գոգը պատկերել է նաև հիվանդանոցի իր բժշկի դիմանկարը՝ «Բժիշկ Ֆելիքս Ռեյի դիմանկարը»։
Առլ
Առլը գտնվում է Հարավային Ֆրանսիայի Բուշ դյու Ռոն գավառի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ երկրամասում, Նիմ քաղաքից մոտավորապես 32 կմ դեպի հարավ-արևելք ։
Պատմություն
Հռոմեական դարաշրջանում Առլը դարձել է առևտուր անելու համար հաջողակ նավահանգիստ։ Հյուսիսային Աֆրիկայից բազմաթիվ ներգաղթյալներ 17-18-րդ դարերում ժամանել են Առլ ու նրանց ազդեցությունը նկատվել է այդ ժամանակահատվածում կառուցված քաղաքային տների վրա ։ Առլը տարիներով հանդիսացել է Ռոնում տնտեսապես կարևոր նավահանգիստ։ 19-րդ դարում երկաթուղու կառուցումը խանգարել է գետային առևտրին ու կրճատել քաղաքի առևտրային բիզնեսը։ Սակայն քանի որ քաղաքը պահպանել էր իր պրովանսային հմայքը, այն գրավել է այնպիսի արվեստագետների, ինչպիսին էր Վան Գոգը ։
Վան Գոգ
Վան Գոգն Առլ է եկել 1888 թվականի փետրվարի 20-ին և առաջին շրջանում բնակվել Կարել ռեստորանի կացարաններում։ Մոտեցող գարնան նշանները երևում էին բողբոջող նշենիների վրա, որոնք նկարչին ճապոնական բնապատկեր են հիշեցրել ։
Առլում Վան Գոգը քիչ ընկերներ է ունեցել, թեև փոստատար Ժոզեֆ Ռուլինի ու սրճարանատեր Ժինուի հետ ծանոթությունների շնորհիվ կարողացել է բազմաթիվ դիմանկարներ անել Ռուլին ընտանիքում, ինչպես նաև դիմանկարել տիկին Ժինուին։ Ընկերներ ձեռք բերելու դժվարության մի մասը կապված էր պրովանսի բարբառը սովորելու անկարողության հետ․ «ամբողջ օրեր են անցնում, երբ ես ոչ մի բառ որևէ մեկի հետ չեմ փոխանակում, բացի ճաշ կամ սուրճ պատվիրելը»։ Սակայն նա այնքան էր խանդավառված Առլում գտնվելով, որ դա նրան չէր անհանգստացնում։ 1888 թվականի հոկտեմբերին Պոլ Գոգենը ժամանել է Առլ ու ընկերակցել Վան Գոգին վերջինիս վարձած « Դեղին տան » սենյակներում ։ Դժբախտաբար Վան Գոգի այցելած ու պատկերած վայրերի նկարները ոչնչացվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռմբակոծությունների ընթացքում ։
Առլի հիվանդանոցում գտնվելուն հանգեցրած իրադարձություններ
Վան Գոգի հոգեկան առողջությունը վատթարացել է և նա տագնապալիորեն տարօրինակ է դարձել, որի արդյունքում 1888 թվականի դեկտեմբերին վիճաբանել է Գոգենի հետ ու դրանից հետո ածելիով կտրել սեփական ձախ ականջի կեսը ։ Հաջորդ մի քանի ամիսների ընթացքում նրան մի քանի անգամ հոսպիտալացրել են Առլում, որտեղ նրա վիճակը բնորոշվել է որպես «սուր մոլուցք՝ ընդհանրացված զառանցանքով» ։ Երիտասարդ բժիշկ Ֆելիքս Ռեյը կարծիք է հայտնել, որ դա կարող էր նաև «էպիլեպսիայի տեսակ» լինել՝ մտավոր էպիլեպսիա ։ Թեև Թեոյի կինը՝ Իոհանա վան Գոգը, նկարիչ Պոլ Սինյակը և այլք պնդում էին, որ Վինսենթը կտրել է ականջի բլթակի մի մասը միայն, արվեստաբան Ռիտա Վայլդգանսը նշել է, որ առանց բացառության Առլի բոլոր վկաները պնդել են, որ նա կտրել է ականջն ամբողջությամբ ։ 1889 թվականի հունվարին Վան Գոգը վերադարձել է դեղին տուն, սակայն հաջորդ ամիսն անցկացրել է մերթ տանը, մերթ հիվանդանոցու, քանի որ տառապում էր հալյուցինացիաներից ու պատրանքներից, թե իրեն թունավորում են։ 1889 թվականի մարտին 30 քաղաքացու պահանջին ընդառաջելով ոստիկանությունը փակել է նրա տունը, որոնք նրան «կարմրահեր խելագար» էին անվանում։ 1889 թվականի ապրիլին նա տեղափոխվել է Ֆելիքս Ռեյի տուն ։ Վերջիվերջո 1889 թվականի մայիսին Առլից տեղափոխվել է Սեն Ռեմի քաղաքում գտնվող Սեն-Պոլի ապաստանը , քանի որ հասկացել էր իր վիճակի լրջությունը ։
Առլի հիվանդանոց
Առլի նախկին հիվանդանոցի բակը Վան Գոգի որոշ աշխատանքների թեման է, որոնց մի մասը գլուխգործոցներ են ։ Այգին, որը բոլոր կողմերից շրջապատված է հիվանդանոցի չորս մասնաճյուղերով, կարելի է մուտք գործել առաջին հարկի կամարակապ սրահներով։ Առաջին և երկրորդ հարկերում ճեմասրահներ կան ։
Առլի հին հիվանդանոցը կառուցվել է 16-17-րդ դարերում․ կառուցումը շարունակվել է երկու դար։ 1835 թվականին կառուցվել են երեք թևերը՝ տեղավորելու համար խոլերայի համաճարակով հիվանդներին։ 20-րդ դարասկզբին հիվանդանոցը համապատասխանացվել է այն ժամանակվա բժշկական ստանդարտներին։ 1974 թվականին բացվել է Ժոզեֆ-Իմբերտ հիվանդանոցը և հին հիվանդանոցտ տեղափոխվել է այստեղ։ 1986 թվականին բոլոր բժշկական բաժանմունքներն ազատել են շենքերը և հիվանդանոցը դարձել է վերականգնման ծրագրի մի մաս՝ մշակութային և համալսարանական կենտրոն ստեղծելու համար։ Կենտրոնում գործում է մեդիա գրադարան, համալսարանական ռադիո, հսկայական ցուցասրահ, ինչպես նաև մի քանի խանութներ։ Ճարտարապետները փորձել են պահպանել հին հռոմեական զբոսավայրերը ։ Հիվանդանոցը բավարարում է բոլոր տեսակի հիվանդների կարիքները, այդ թվում՝ հոգ տանում լքված երեխաներն ու որբերին։ Սկասած 1664 թվականից ավգուստինյան միաբանության միանձնուհիներն են խնամում հիվանդներին ։
Կտավներ
«Առլի հիվանդանոցի պալատը» պատկերում է հիվանդանոցի ներսը, իսկ «Առլի հիվանդանոցի այգին»՝ տարածքը հիվանդանոցից դուրս ։ Վան Գոգը երբեմն կարողացել է հեռանալ հիվանդանոցային համալիրից ու նկարել դաշտերում ։
«Առլի հիվանդանոցի պալատը»
Կտավը նկարիչը վերսկսել է 1889 թվականի հոկտեմբերին՝ Ֆեոդոր Դոստոևսկու « Գրառումներ մեռյալ տնից » վիպակի մասին մի հոդված կարդալուց հետո Վինսենտը կտավը նկարագրել է քրոջ՝ Վիլ վան Գոգի համար․ «Առաջին պլանում մի մեծ սև վառարան, շուրջը հավաքված հիվանդների սև ու մոխրագույն կերպարանքներ, հետին մասում կարմիր հատակով շատ երկար պալատ՝ սպիտակ մահճակալների երկու շարքով, սպիտակ միջնապատեր, բայց յասամանասպիտակ կամ կանաչասպիտակ ավելի շատ, պատուհաններ վարդագույն ու կանաչ վարագույրներով, իսկ ետնաֆոնին՝ սև ու սպիտակ հագած միանձնուհիների երկու պատկեր։ Առաստաղը մանուշակագույն է՝ խոշոր հեծաններով» ։
«Վան Գոգի ծաղիկները» աշխատության հեղինակ Դեբրա Մանկոֆը այս նկարի մասին գրել է․ «միջանցքի չափազանցված երկարությունը և հիվանդների կերպարները գծագրող նյարդային ուրվագծերն արտահայտում են նրա մեկուսացման և սահմանափակման հուզական չափը» ։
«Բժիշկ Ֆելիքս Ռեյի դիմանկարը»
Վան Գոգը պատկերել է նաև իր ականջը բուժած բժշկի՝ Ֆելիքս Ռեյի դիմանկարը, որի մասին եղբորը՝ Թեոյին, գրել է․ «համարձակ, աշխատասեր, մարդկանց միշտ օգնող»։ 1889 թվականի հունվարի 17-ին նկարիչը կտավը որպես հիշատակ նվիրել է բժշկին ։ Բժշկի մայրն այն «զարզրելի» է համարել ու դրանով փակել իրենց հավաբնում եղած անցքը։ 1901 թվականին արվեստի մի վաճառական, հավանաբար Լյուսիեն Մոլինարը, որը բժշկից Վան Գոգի վեց նկար էր ստացել վաճառելու համար, Ռեյից ձեռք է բերել ևս երեք կտավ, այդ թվում՝ դիմանկարը, որն արդեն 1903 թվականին հայտնվել է Ամբրուազ Վոլարի տրամադրության տակ ։ 2016 թվականին դիմանկարը տեղադրվել է Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում, ավելի քան 50 միլիոն դոլար գնահատված արժեքով ։
Գծանկարներ
Իր ստացած գծանկարի մասին Թեոն գրել է․ «Առլի հիվանդանոցը շշմեցուցիչ է, թիթեռն ու մասրենու ճյուղերը նույնպես գեղեցիկ են, պարզ գույներով, բայց սքանչելիորեն պատկերված» ։
Օսկար Ռայնհարթի հավաքածու
Հիվանդանոցի այգու և պալատի նկարները երկուսն էլ գտնվել են Օսկար Ռայնհարթի հավաքածուում ։ Վերջինիս կտակի համաձայն ավելի քան 500 կտավից բաղկացած իր ամբողջ հավաքածուն 1965 թվականին իր մահից հետո անցել է Շվեյցարիայի ժողովրդին։ Ամբողջ հավաքածուն այժմ գտնվում է Վինտերտուր քաղաքի նրա նախկին տանը գործող թանգարանում ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ Կատեգորիա:1889 նկարներ
Ստուդինի
Ստուդինի (Студині), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1407 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1407 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ստեփան Կամսարական
Ստեփան Օհանջանի Կամսարական, հայ գյուղատնտես։
Կենսագրություն
Ավարտել է (1902) Մոսկվայի Պետրովյան գյուղատնտեսական ակադեմիան (այժմ՝ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիա)։ 1920–1921 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ հողժողկոմ, 1924–1930 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Պետպլանի գյուղատնտեսության բաժանմունքի նախագահ, միաժամանակ (1925–1930)՝ Երևանի պետական համալսարանի, ապա Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ընդհանուր երկրագործության, բամբակագործության և տեխնիկական կուլտուրաների ամբիոնի վարիչ։
Աշխատությունները նվիրված են ՀԽՍՀ տարբեր շրջանների գյուղատնտեսության զարգացման և ոռոգման հարցերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գյուղատնտեսներ
Նիժնի Ավզյան
Նիժնի Ավզյան (Нижний Авзян, Түбәнге Әүжән), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 168 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Կամոնիկա հովտի ժայռապատկերներ
Կամոնիկա հովտի ժայռապատկերներ (Incisioni rupestri della Val Camonica), ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ (1979) Իտալիայի Կամոնիկա հովտում՝ Լոմբարդիայի հարավալպյան Բրեշիա և Բերգամո գավառներում։ Համարվում է նախապատմական ժայռապատկերների ամենախոշոր հավաքածուներից մեկն աշխարհում ։ Հավաքածուն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ճանաչվել է 1979 թվականին և եղել է Իտալիայի առաջին համաշխարհային ժառանգության օբյեկտը։ Պաշտոնապես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ճանաչել է ավելի քան 140,000 պատկերներ և խորհրդանիշեր, սակայն նոր հայտնագործություններն ավելացրել են գրացուցակների շարքերը մինչև 200,000 -300,000 ։ Ժայռապատկերները տարածված են ամբողջ հովտում, առավել կենտրոնացած են Դարֆո Բոարիո Թերմե, Կապո դի Պոնտե, Նադրո, Չիմբերգո և Պասպարդո կոմունաներում։
Բնութագիր
Կտրվածքներն արվել են Երկաթի դարից 8000 տարի առաջ (1-ին դար), իսկ վերջին շրջանի ժայռապատկերները վերագրվում են կամունի ժողովրդին։ Ժայռապատկերների ավանդույթը կտրուկ չի ավարտվում։ Հայտնաբերել են (շատ փոքր թվով, անհամեմատելի է մեծ նախապատմական գործունեության հետ) Հռոմեական ժամանակաշրջանի, միջնադարի, և, հնարավոր է, նույնիսկ ժամանակակից, մինչև 19-րդ դարի փորագրություններ ։ Կտրվածքների հիմնական մասն արվել է "martellina" տեխնիկայով, ավելի փոքր քանակ՝ գրաֆիտիով ։
Պատկերները երբեմն նշագծված են առանց ակնհայտ կարգի։ Մյուսների մոտ երևում է տրամաբանական կապ, օրինակ՝ կրոնական ծիսակարգի նկար, որսորդություն, պայքար։ Այս մոտեցումը բացատրում է պատկերների սխեման, որոնցից յուրաքանչյուրը գաղափարագիր է (Ideogram), այսինքն ներկայացնում է ոչ թե առարկան, այլ նրա «գաղափարը» ։ Նրանց գործառույթը վերաբերում է հատուկ առիթներով տեղի ունեցած տոնական ծեսերին՝ հիշարժան, նախաձեռնող և հուսադրող սկզբում կրոնական բնագավառում, ապա նաև աշխարհիկ ։
Կամոնիկա հովտում հայտնաբերված ամենահայտնի խորհրդանիշն է այսպես կոչված «կամունյան վարդը» (Rosa camuna), որը համարվում է Լոմբարդիայի մարզի խորհրդանիշը։
Պատմական փուլ
1960-ական թվականներին հնագետ Էմմանուել Անատին առաջինն էր, ով համակարգված ուսումնասիրեց այս տարածքը և կազմեց ժայռապատկերների ժամանակագրությունը՝ համեմատելով խորհրդանիշերի ոճն ու տեսակները՝ բացահայտելու հնարավոր հարաբերակցությունն ավանդական պատմական ժամանակաշրջանի հետ նախնադարից մինչև միջնադար ։
Էպիպալեոլիթ շրջան
Առաջին ժայռաքանդակները թվագրվում են էպիպալեոլիթ շրջանին (կամ միջին քարի դար, մ.թ.ա. 8-6-րդ հազարամյակ) Կամոնիկա հովիտը սառցադաշտից (Würm glaciation) ազատվելուց մի քանի հազարամյակ հետո։ Քանդակներում պատկերված էին իրենց որսին հետապնդող քոչվոր որսորդները, խոշոր չափերի կենդանիներ, եղնիկներ, վապիտիներ։ Նմանատիպ պատկերներ կան Դարֆո Բոարիո Թերմեի Լուինե համայնքի քաղաքային զբոսայգում ։
Նեոլիթյան շրջան
Նոր քարի դարում (մ. թ. ա. 5-4-րդ դդ) առաջին նստակյաց բնակավայրերով պայմանավորված՝ Կամոնիկա հովտում տարածում է գտել գյուղատնտեսական գործելակերպը։ Այս շրջանի ժայռապատկերների թեմաներից են երկրաչափական տարրեր, ինչպիսիք են ուղղանկյուններ, շրջանակներ, կետեր ։ Նմանատիպ ժայռապատկերներ կան Կետոյի, Չիմբերգոյի, Պասպարդոյի ժայռապատկերների տարածաշրջանային ռեզերվում ։ «oranti» («աղոթող պատկերներ») կոչվող նեոլիթյան շրջանի պատկերները հարցականի տակ են, քանի որ որոշ գիտնականներ դրանք վերագրում են բրոնզի դարին ։ Ըստ այդ մեկնաբանության նեոլիթյան շրջանին առնչվող միակ պատկերները երկրաչափական նախշեր են, որոնք մեկնաբանվում են որպես մշակվող և հերկվող հողի տեղագրական արտահայտում ։
Էնեոլիթ
Էնեոլիթ շրջանում (մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակ) ի հայտ են եկել նոր խորհրդանիշներ՝ փաստելով անիվի, վագոնի մետալուրգիայի անհրաժեշտությունը։ Ժայռերը ներկվեցին երկնային խորհրդանիշներով, կենդանիներով, զենքով, ակոս փորելու տեսարաններով։ Այս հուշարձանները հիմնականում պահպանվել են Massi Cemmo Ազգային հնագիտական այգում և Օսիմոյի Asinino-Anvòia հնագիտական այգում, ինչը ցույց է տալիս նախնիների պաշտամունքի հետ ծիսական գործառույթի կապվածությունը ։
Բրոնզի դար
Բրոնզի դարի ընթացքում (մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ) ժայռապատկերների թեման եղել են զենքերը՝ պայմանավորված կոմունյան հասարակությունում զինվորների դերով։ Այնուհետև շեշտադրումը դրվել է երկրաչափական ձևավորումների վրա (շրջանակներ) ։
Երկաթի դար
Երկաթի դարաշրջանի (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ) ժայռապատկերները վերագրվում են կամունի ժողովրդին և կազմում մոտ պատկերների 70-80 տոկոսը։ Այս աշխատանքներն արտահայտում են նրանց հերոսական տղամարդկայնության և գերազանցության իդեալները։ Գերիշխող թեմաներն են մենամարտերը, մարդկային պատկերներ, որտեղ երևում են նրանց զենքերը, մկաններն ու սեռական օրգանները։ Կան նաև լողարանների, լաբիրինթոսների, ոտնահետքերի, որսորդության տեսարանների և այլ խորհրդանիշերի պատկերներ ։ Առկա են երկաթի դարի կենտրոնական շրջանում (մ. թ. ա. 6-4-րդ դդ.) արված տեղագրական նմուշներ, օրինակ Բեդոլինա քարտեզը, որն առաջինն ուսումնասիրել է Միգել Բելտրան Յորիսը, իսկ վերջին շրջանում՝ նաև Քրիստինա Տուրկոնին Միլանի համալսարանի համար։
Հռոմեական ժամանակաշրջան
Հռոմեական տիրապետության օրոք (մ. թ. ա. 1000 - մ. թ. ա. 500) Կամոնիկա հովտում ժայռապատկերներ ստեղծելու գործունեությունը նվազել է՝ անցնելով գաղտնի փուլ ։
Միջնադար
Կամոնիկա հովտում միջնադարը նշանավորվել է ժայռապատկերների փորագրություններով։ Այս շրջանի արձանագրությունների մեծ մասը քրիստոնեական խորհրդանիշեր են՝ խաչեր, բանալիներ, որոնք համընկնում են հեթանոսական խորհրդանիշերի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իտալիայում
Ժողովածու (2079)
Ժողովածու (2079), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2079 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (շուրջ 1622 թ․) Հովհաննես Մոկացի գրիչի կողմից, Լիմում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 413 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 7, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 114բ, 153բ և այլուր, ստացողի՝ 141բ, 194բ և այլուր, կնիք՝ 1ա, 11ա (1770, 1771 թթ․, Ղունկիանոա) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ռադյանսկոե (գյուղ, Դերաժնյայի շրջան)
Ռադյանսկոե (Радянське), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1624 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չադրան
Չադրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառում ։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 30 կմ հարավ-արևմուտք, Մեծ Զաբ գետի ձախ կողմում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 35 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջասպեր շրջան (Այովա)
Ջասպեր շրջան (Jasper County), ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.891 կմ² է, բնակչությունը՝ 36.842 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նյուտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1846 թ.։
Կատեգորիա:Այովայի շրջաններ
Ժողովածու (2046)
Ժողովածու (2046), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2046 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում Հովհան և Գրիգոր գրիչների կողմից։ Ստացողը եղել է Հովհան կամ Գրիգոր։ Գրված է թղթիի վրա, որը ունի 22×16,8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 60 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 7բ, 15ա և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Անահիտ Պետրոսյան
Անահիտ Սմբատի Պետրոսյան (օգոստոսի 11, 1962, Ստեփանակերտ), հայ ազատամարտիկ, բուժքույր։ Ավարտել է Շուշիի ռազմաուսումնական արագացված դասընթացները (1992)։
Մարտեր
1992-1994 թվականներին տարբեր ջոկատների և Շուշիի գնդի 8-րդ վաշտի կազմերում մասնակցել է Շուշիի (Շռլան). Լաչինի (Ֆինգա), Մարտակերտի (Կիչան, Ղազանչի, Ախավենդ, Կարմիրավան և այլն), Աղդամի (Ալիմադաթլի, Ավրօղլի և այլն), Հադրութի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
1994 թվականից՝ Ստեփանակերտի զինվորական հոսպիտալի բուժքույր։
Կատեգորիա:Հայ բուժքույրեր Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:Ստեփանակերտ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Պոետին (բանաստեղծություն)
«Պոետին» Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանը «Պոետին» բանաստեղծությունը գրել է 1890 թվականի մայիսի 7-ին։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի № 17 ֆոնդում պահպանվում է «Մուրճ» ամսագրի արխիվից հանված մեկ ինքնագիր։ Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի առաջին հատորում՝ 437-438 էջ։
Բանաստեղծությունը տպագրվում է ինքնագրից։
Ռուս բանաստեղծ Սեմյոն Նադսոնի (1862—1887) պոեզիան արտահայտել է նարոդնիկության ճգնաժամի շրջանի առաջադեմ երիտասարդության տրամադրությունները։ 1885 թվականին հրատարակված բանաստեղծի առաջին և միակ «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն որոշակի ազդեցություն է գործել ժամանակի երիտասարդ, այդ թվում նաև հայ բանաստեղծների վրա։ Թումանյանի այդ բանաստեղծությունը ևս, ինչպես երևում է նաև վերնագրից, կրում է այդ ազդեցությունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ Կատեգորիա:1893 ստեղծագործություններ
Լուիս Մորգան
Լուիս Մորգան Հենրի (Lewis-Henri Morgan, ), ամերիկյան ազգագրագետ և հնագետ, նախնադարյան հասարակության պատմաբան, հասարակական առաջադեմ գործիչ։ ԱՄՆ-ի ազգային ԳԱ անդամ (1875)։ Կրթությամբ՝ իրավաբան։
Վաղ հասակից հետաքրքրվել է հնդկացի-իրոկեզների կենցաղով։ 1840 թվականին հիմնել է հնդկացիներին ուսումնասիրող և օգնող ընկերություն։ 1874 թվականին որդեգրվել է իրոկեզյան սենեկա ցեղի կողմից։ Մորգանի առաջին խոշոր աշխատությունը՝ «Իրոկեզների լիգան» (1851), ցարդ մնում է որպես այդ ցեղերի վերաբերյալ կարևոր ուսումնասիրություն։ Հետագա աշխատություններում, որոնցից հիմնականն է «Հնադարյան հասարակությունը․․․» (1877, ռուս, թրգմ․, 2 հրտ․, 1934), Մորգանը պաշտպանել և զարգացրել է մարդկության առաջընթացի և պատմական ուղու միասնության գաղափարները։ Նրա ուսմունքում կենտրոնական տեղ է գրավել տոհմի՝ որպես նախնադարյան հասարակության պատմական-ընդհանրական գլխավոր բջջի մասին դրույթը։ Դրան են կապված սեփականության հանրային ձևերից մասնավորին և ընտանիքի ու ամուսնության՝ խմբական ձևերից անհատականի զարգացման վերաբերյալ դրույթները։ Լուիս Մորգանը մշակել է նաև նախնադարյան պատմության գիտական պարբերացումը, այն բաժանելով վայրենության և բարբարոսության դարաշրջանների, իսկ դրանցից յուրաքանչյուրը՝ երեք ենթադարաշրջանների։ Մորգանի հայեցակետերի շուրջ մինչև այժմ էլ պայքար է գնում ազգագրական գիտության առաջադեմ և հետադեմ հոսանքների միջև։ Ժամանակակից ազգագրության և հնագիտության տվյաւները ցույց են տալիս, որ Մորգանի մի շարք մասնավոր դրույթներ ճշգրտման կարիք ունեն, բայց նախնադարյան հասարակության վերաբերյալ նրա ուսմունքը, որը շարունակում է զարգացնել մարքսիստական գիտությունը, պահպանում է իր նշանակությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ազգագրագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պատմաբաններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոցիոլոգներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փաստաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ
Եվագրիոս Սքոլաստիկոս
Եվագրիոս սքոլաստիկոս (Evagrius Scholasticus, ), բյուզանդական իրավաբան և պատմիչ։ Եղել է Գրիգոր Անտիոքցի պատրիարքի օգնականը ։ Հեղինակել է «Եկեղեցական պատմություն» (Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία) երկասիրությունը, որտեղ շարադրված են 431 թվականից մինչև Մորիկ կայսեր կառավարման 12-րդ տարին (594 թ) Բյուզանդիայի և հարակից երկրների քաղաքական և եկեղեցական պատմության իրադարձությունները։ Տեղեկություններ է տալիս պարսկա-բյուզանդական պատերազմների, դրանցում հայերի մասնակցության, Մարզպանական Հայաստանի նախարարների և կայսրության գաղտնի բանակցությունների մասին։ Պատմությունը շարադրելիս դրսևորում է դեպքերի իմացության և վերլուծության հմտություն, օգտվել է բազմաթիվ աղբյուրներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բյուզանդական պատմիչներ Կատեգորիա:Եկեղեցական պատմիչներ Կատեգորիա:Բյուզանդացի գրողներ
Common Lisp
Common Lisp (CL), բազմանպատակ ծրագրավորման լեզու, որը հնարավորություն է տալիս ծրագրավորել պրոցեդուրային, ֆունկցիոնալ և օբյեկտներին կողմնորոշված մոտեցումներով։ Մշակվել և ստանդարտացվել է ANSI X3J13 կոմիտեի կողմից։ Common Lisp-ը տիպերի դինամիկ ստուգմամբ խիստ տիպիզացված լեզու է։
Ֆունկցիաներ
Հանդիսանալով Lisp ծրագրավորման լեզվի դիալեկտ՝ Common Lisp լեզվում նույնպես ծրագրերի ու տվյալների ներկայացման համար օգտագործում են S-արտահայտությունները (S-expressions)։ Ֆունկցիաների, մակրոսների ու հատուկ կառուցվածքների կիրառությունները ներկայացվում են որպես «<tt>(</tt>» և «<tt>)</tt>» փակագծերի մեջ առնված ցուցակներ։ Օրինակ, <tt>r</tt> շառավղով շրջանի մակերեսը հաշվող ֆուկցիայի սահմանումն ունի հետևյալ տեսքը․
Անանուն ֆունկցիաներ
Անանուն ֆունկցիաները ստեղծվում են <tt>lambda</tt> մակրոսով։ <tt>lambda</tt> բառին հետևում են ֆունկցիայի արգումենտների ցուցակը և մարմինը ձևավորող արտահայտությունները։ Օրինակ, a և b կողերով ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը հաշվող ֆունկցիան կարելի է սահմանել հետևյալ կերպ․
Հաստատուններ և փոփոխականներ
ըստ ընդունված պայմանավորվածության Common Lisp ծրագրերում հայտարարված դինամիկ փոփոխականների անունները սկսվում և ավարտվում են «<tt>*</tt>» նիշով, իսկ հաստատունների անունները՝ «<tt>+</tt>» նիշով։
Լոկալ փոփոխականներ
Լոկալ (լեքսիկական) փոփոխականները ստեղծվում են  և   կառուցվածքների մարմնում։ Օրինակ, հետևյալ արտահայտության մեջ ստեղծված են ,  ,   և   լոկալ փոփոխականները, որոնցից առաջին երեքին արժեք է տրված, իսկ չորրորդին՝ ոչ (վերինն ընդունում է   արժեքը)։
կառուցվածքը և  կառուցվածքից տարբերվում է նրանով, որ առաջինում փոփոխականներն արժեքներ վերագրումը կատարվում է զուգահեռաբար՝ միմյանցից անկախ, իրկ երկրորդ դեպքում՝ հաջորդաբար։   կառուցվածքի ամեն մի փոփոխականը կարող է օգտագործել իր նախորդի արժեքը։ Օրինակ,
Մակրոսներ
Common Lisp լեզվի մակրոսների մեխանիզմը լեզվի ընդլայնման հիմնական եղանակն է։ Այն հնարավորություն է տալիս լեզուն հարստացնել նոր գործողություններով։ Մակրոսները սահմանվում են  մակրոսով։
Ստրուկտուրաներ
Ստրուկտուրաները սահմանվում են <tt>defstruct</tt> մակրոսով։ Այդ մակրոսի առաջին արգումենտը ստրուկտուրայի անունն է, իսկ հաջորդները՝ դաշտերը (slots)։ Ստրուկտուրայի ամեն մի դաշտի համար կարելի է տալ լռելության արժեք, տիպ և նշել, որ տվյալ դաշտն առաջին անգամ արժեքավորվելուց հետո չի կարող փոխել արժեքը («read only» է)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օբյեկտ կողմնորոշված ծրագրավորման լեզուներ
Էստոնիայի փոստի և նամականիշերի պատմություն
Էստոնիայի փոստի և նամականիշների պատմությունը ընդգրկում է մի քանի շրջաններ, երբ Էստոնիան Շվեդիայի, Ռուսական կայսրության, ԽՍՀՄ-ի կազմում էր, 1918-1940 թվականները, երբ նա անկախ հանրապետություն էր և 1991 թվականից հետո՝ անկախ Էստոնիայի Հանրապետության շրջանը։