cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Թեղենյաց վանքի խեցեղեն
Գտածոներ
Թեղենյաց վանքի պեղումներով հայտնաբերված խեցեղենը հիմնականում բեկորային է։ Այն բաժանվում է 2 մեծ խմբի՝ տնտեսական-կենցաղային և շինարարական։ Իր հերթին, տնտեսական-կենցաղային խեցեղենի մեջ առանձնանում է 2 խումբ՝ հասարակ խեցեղենը, որը ճնշող մեծամասնություն է կազմում, և ջնարակապատը։
Հասարակ խեցեղենը ըստ կիրառության բաժանվում է հետևյալ խմբերի՝
Կարասներ
Կարասները խոշոր չափերի անոթներ են, որոնք նախատեսված են հեղուկ և չոր նյութեր պահելու համար։ Դրանց հիմնական գործառույթը, սակայն, գինին խմորելն ու պահելն է ։ Ըստ դրա էլ՝ կարասները հիմնականում 2 տիպի են։ Գինու խմորման համար ծառայում էին չափերով շատ մեծ, երկարաձգված, նեղ բերանով, առանց կանթի կարասները, որոնք կիսով չափ թաղվում էին հողի մեջ։ Երկրորդ տիպը ներկայացնում են լայնափոր, լայնաբերան, ցածրադիր, հարթ նստուկով և կանթավոր կարասները։ Այս կարասների շուրթերը դեպի դուրս լայնանում են, պսակի ստորին մասում հանդիպում են ռելիեֆ ատամնավոր կամ սեպաձև խորաքանդակ զարդեր։ Սրանք կարմրափայլ են՝ զարդարված դրոշմազարդ գոտիով։ Երբեմն ձևավորվում են նաև այս կարասների կանթերը, որոնք լինում են 2–6-ը։ Այս կարասները գործածվել են հանդիսությունների ժամանակ որպես սեղանի սպասք ։
Կարասներն ունեին ևս մեկ գործառույթ։ Տեղադրվելով պաշտամունքային շինությունների ծածկի տակ՝ շաղախի մեջ՝ դրանք դատարկություններ էին առաջացնում՝ թեթևացնելով թաղի վրա ընկնող ծանրությունն ու ապահովելով ձայնի հնչեղությունը ։
Իրենց ձևաբանական կերտվածքով խնդրո առարկա կարասներն ժամանակագրորեն բաժանվում են 12–13-րդ դարերին, անցումային 13–14-րդ դարերին և 14–16-րդ դարերին։ 12–13-րդ դարերի կարասների ձևաբանական կերտվածքում բնորոշ են երկու տիպ. առաջինը՝ քիչ երկարաձգված, նեղ նստուկով, ընդգծված վզով, ոչ շատ լայն բերանով, պսակով են, իսկ երկրորդը՝ կարմրափայլ, ավելի փոքր, հարթ նստուկով, կանթերով, դրոշմազարդ գոտիով, սեղանին դրվող կարասներն են։ 13–14-րդ դարերից սկսած կարասները թեև ձևաբանական հորինվածքում էական փոփոխություններ չեն կրում, սակայն ավելի զանգվածեղ են դառնում՝ հատկապես շուրթերի պսակները. դրանց արտաքին մասում տարածված է դառնում վերադիր գոտու վրա արված մատնեքազարդը։
Կարասների հիմնական զարդարանքն ուռուցիկ և փորագիր գծազարդերն էին, որոնք գոտևորում էին իրանի վերին հատվածը։ Կարասներն անգոբապատվում էին՝ անոթին ավելի հաճելի տեսք հաղորդելու և հեղուկ նյութի արտահոսքը կանխելու համար։ Դրանք երբեմն ներկվում էին կարմիր գույնով և, ի տարբերություն 12–13-րդ դարերի օրինակների, ավելի ուշ շրջանի կարասներն ունեին մուգ կարմրավուն երանգ։
Եղած նյութի մեջ ուշադրություն է գրավում կարմիր փայլեցված դրոշմազարդ կարասի մի բեկոր, որը թվագրվում է 12–13-րդ դարերին։ Նմանատիպ օրինակներ հայտնի են Դվինից , Անիից , Գառնիից  , Լոռե բերդաքաղաքից , Արմավիրից  , Մեծամորից, Խամշի վանքից, Գլաձորի վանքից , հարևան երկրներից  ։ Դրոշմազարդ գոտին 3 սմ լայնությամբ զարդարել է կարասի իրանի գոտկամասը և երկու կողմից եզրափակվել զուգահեռ ուռուցիկ շրջագծերով։ Դրոշմազարդ գոտիները հարդարվել են կենդանիների, մասնավորապես, այծերի, եղնիկների, գայլերի, առյուծների, թռչունների, ուղտերի, երբեմն մարդկանց կամ բուսական ու երկրաչափական պատկերներով։ Նման հարդարում տարածված էր նաև մերձավորարևելյան և միջինասիական խեցեգործական կենտրոններում ։ Թեղենյացից հայտնի բեկորի վրա պատկերված է հանդիպակաց կանգնած կենդանիների, հավանաբար, այծերի սխեմատիկ հորինվածքի միայն մեկ բաղադրիչը։ Այս բեկորից կարելի է ենթադրել, որ ամբողջ կարասը կարմիրով ներկված է, բացի դրոշմազարդ գոտուց, որով այն ավելի է ընդգծվում։ Այս կերպ հարդարելու հնարքը բնորոշ է Դվինին, իսկ Անիում կարմիրով ներկվում էր ողջ կարասը ։
Ուշագրավ է մեկ այլ դրոշմազարդ գոտիով կարասը, որը, դատելով պահպանված բեկորից, ներկված չէ։ Խեցին դարչնագույն է՝ խոշոր ավազի խառնուրդով։ Գոտին ստեղծվել է կարասի իրանին վերադրման սկզբունքով լայն ժապավենի ագուցմամբ, որը գոտևորում է կարասի ուռուցիկ հատվածը։ Եթե կարմրափայլ դրոշմազարդ կարասների գոտին ընդգծվում է իրանի վրա ուռուցիկ շուրջանակի անցնող զուգահեռ շրջագծերով և տեսողական ընկալմամբ դրոշմազարդ հատվածը խորադիր է դիտվում, ապա սրա գոտին բարձրադիր է մակերեսից։ Վերադիր ժապավենաձև գոտու վրա դրոշմելու հնարանքի կիրառումն առայժմ այլ հուշարձաններից մեզ հայտնի չէ։ Հայաստանի տարբեր հնավայրերից հայտնի դրոշմազարդ կարասների դիտարկումը թույլ է տալիս ենթադրել նման եղանակով հարդարման համեմատաբար ավելի ուշ շրջանում ի հայտ գալը։ Այստեղ, ժապավենի վրա դրոշմիչը գլորելու միջոցով, ստացվել է այծի և թռչնի հաջորդական պատկերների շարք, որը ետնախորքի նկատմամբ ուռուցիկ է։ Թեղենյաց վանքի դրոշմազարդ կարասների բեկորների քննարկումից կարելի է եզրակացնել, որ դրանց կիրառությունը շարունակվել է մինչև 14-րդ դարի վերջը՝ ի հայտ բերելով նաև հարդարման նոր միջոցներ։
Թեղենյաց վանքից հայտնաբերված կարասների օրինակներն իրենց չափերով, ձևաբանական հորինվածքներով և հարդարման միջոցներով շատ զուգահեռներ ունեն 12–13-րդ դարերի և 14–16-րդ դարերի պատկանող հայկական հուշարձանների համանման կարասների հետ։
Վանքի տնտեսության մեջ կիրառվել են կաթնամթերք մշակելու անոթներ, որոնց մեջ, մասնավորապես, առանձնանում է բավական խոշորաչափ կախովի խնոցու եզրային հատվածը (տրամագիծը՝ 26.5 սմ), որը ներքուստ և արտաքուստ պատված է կաթնագույն շփոթով։ Եզրից 4 սմ հեռավորությամբ ունի բավական լայն ելուստավոր գոտի՝ պարանի շարժումն արգելակելու համար։ Կախովի խնոցիներն ի հայտ են գալիս վաղ միջնադարում և գործածվում բռնակով խնոցիներին զուգահեռ՝ որպես խեցեգործական արտադրանքի նոր տեսակ ։ Կավե կախովի խնոցիների ձևաբանական հորինվածքն անփոփոխ շարունակվում է մինչև 19-րդ դար՝ աստիճանաբար տեղը զիջելով փայտե խնոցիներին ։ Սովորաբար կախովի խնոցիների եզրային հատվածներն ավարտվում են կոնաձև վերջավորությամբ, այս օրինակն ունի հարթ կողային հատված։
Ջրամաններ
Հասարակ խեցեղենի մեջ առանձնանում են ջրամաններն իրենց տարատեսակներով՝ կժեր, սափորներ, փարչեր, որոնք մեծաքանակ չեն։ Ամբողջական սափորներ չեն հայտնաբերվել և դրանց ձևաբանական կերտվածքի մասին կարող ենք դատել գտնված կանթերի, նստուկների, պսակների, որոշ դեպքերում էլ ծորակների ձևերից։ Սափորները պատվում էին անգոբով, ավելի ուշ շրջանում կաթնագույն շփոթով՝ միաժամանակ լուծելով ֆունկցիոնալ և գեղագիտական խնդիրներ։ Հայտնաբերված նմուշները հիմնականում 12–13-րդ դարերում տարածված սլացիկ երկարավուն իրանով կժերն են՝ ոչ լայն, հարթ նստուկով։ Կանթերը սովորաբար սկսվում են վզից, երբեմն անմիջապես դուրս գալիս պսակից։ Դրանք կտրվածքում կլոր են կամ ժապավենաձև՝ երբեմն իրենց վրա կրելով վերադիր պայտաձև ելուստազարդ կամ կոճակազարդ։ Հարդարման միջոցները պարզունակ են. վզի կամ ծորակի եզրերին թույլ փորագիր գծաքաշ կամ քիչ ուռուցիկ գոտեզարդեր։ Հանդիպում են նաև 12–13-րդ դարերում տարածված կարմրափայլ նուրբ սափորներ, երբեմն՝ ծորակավոր։ Առկա նյութի մեջ հանդիպում են կժերի վերնամասի կերտվածքի տարբեր լուծումներ.
Հայտնաբերված օրինակները պատկանում են առավելապես 12–13-րդ դարերին, սակայն կան նաև 14–15-րդ դարերին բնորոշ բեկորներ։ Այս ժամանակաշրջանում տարածում են գտնում կաթնագույն անգոբի վրա արված կարմիր ցայտքերով սափորները, որոնք կարմրաներկ անոթների հեռավոր արձագանքներն են։ Այս հարդարման միջոցը տարածվել է ոչ միայն սափորների, այլև խոհանոցային սպասքի վրա առհասարակ։
Ջրամանները ժամանակի ընթացքում ձևաբանական հորինվածքում էական փոփոխություններ չեն կրել՝ ի հայտ բերելով միայն մանրամասների և հարդարատարրերի նոր լուծումներ։
Կճուճներ
Թեղենյաց վանքի խեցեղեն հավաքածուում մեծամասնություն են կազմում կճուճները։ Դրանք հիմնականում միանման են, տարբերվում են չափերով և մանրամասների հարդարման զանազան միջոցներով։ Դրանց թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին մակերևույթը բաց դարչնագույն կամ աղյուսագույն է, երբեմն՝ ամբողջությամբ մրապատ կամ մրի հետքերով։ Կճուճները հիմնականում երկկանթ են, պատահում են նաև միականթ ու անկանթ օրինակներ։ Դրանք ունեն հաստ շրջանաձև նստուկ, գնդաձև իրան, կարճ և լայն վիզ, կլոր, ուղիղ կամ քիչ դուրս շեշտված պսակներ, որոնք հարդարվում էին ակոսազարդերով։
13–14-րդ դարերից սկսած՝ կճուճների պսակները դառնում են ավելի զանգվածեղ և արտաքուստ՝ անմիջապես պսակի տակ, վերադիր ժապավենաձև գոտու վրա արված խոշոր մատնեքազարդով։ Մինչ այդ կճուճները ձևաբանական և ոճական տեսանկյուններից էական փոփոխություններ չեն կրել, բացառությամբ կանթերի ձևերի և առանձին հարդարատարրերի։ Եթե 9–10-րդ դարերին բնորոշ էին ունկավոր կանթերը, ապա 11–13-րդ դարերին ի հայտ են գալիս ժապավենաձև կանթերը՝ վերադիր պայտաձև ելուստով։ Ժապավենաձև կանթերը շարունակում են գործածվել հետագա դարերում ևս՝ կտրվածքում կլոր կանթերի հետ զուգահեռաբար։ Եղած օրինակներում առանձնանում է հորիզոնական զանգվածեղ կանթը։
Կճուճներն ունեն պարզ հարդարում. կարճ վզից իրանին անցումը շեշտվում է թույլ փորագիր գծաքաշ զարդերով, որոնք գոտևորում են ողջ անոթը։ Իրանին՝ զուգահեռ ակոսազարդերի միջև արվում են սանրաքաշ գծազարդեր, մանր ու խոշոր եղունգազարդեր, ելնդավոր գոտիներ, ալիքազարդեր։ Երբեմն իրանների վրա արվում էին խաչանշաններ։ Հանդիպում են նաև 12–13-րդ դարերի Հայաստանի ու հարևան երկրների բնակավայրերում լայնորեն տարածված կարմրափայլ կճուճների բեկորներ, որոնք ունեին նուրբ խեցի, լավ թրծում և նախատեսված չէին կրակի վրա դնելու և կերակուր պատրաստելու համար։ Երբեմն կճուճները թրծելուց առաջ թաց լաթի օգնությամբ ներկվում էին ոսկեգույն հատիկներ պարունակող փայլաներկով, որը հաճելի տեսք էր հաղորդում անոթներին։
Ըստ գործածության՝ կճուճները բաժանվում են երկու խմբի. կերակուր պատրաստելու, որոնք հիմնականում երկկանթ են ու մրապատ, և չոր կամ հեղուկ նյութեր պահելու համար։ Կճուճների լրացուցիչ տարրերից են խփերը, որոնք սկավառակաձև են՝ թեք կտրված եզրերով, բարձր կոնաձև՝ մանչ և փոսիկավոր՝ աղջիկ բռնակներով։ Գտնված խփերի հարդարանքում գերակշռող է եզրը շրջագծով սեղմելու միջոցով ստեղծված ակոսազարդը։ Հետաքրքիր են կճուճների խփերի երկու օրինակ, որոնք ունեն ուղիղ կտրած եզրեր և կազմված են երկու տարբեր տրամագծերով մասերից (9–5.5 սմ և 10–7 սմ)։ Մեկի՝ տրամագծով փոքր հատվածի կենտրոնում 2 անցք է արված։ Հավանաբար, խուփը անոթի մեջ էր մտել փոքր տրամագծով հատվածից՝ բերանի բացվածքը ավելի սեղմ փակելու համար, իսկ անցքերն էլ արված էին գոլորշու դուրս մղման համար։ Թվագրվում են 13–14-րդ դարերին։
Սպասք
Հասարակ խեցեղենում կարևոր տեղ է զբաղեցնում սեղանի առօրյա սպասքը։ Դրանք տարբեր չափերի ու ձևերի նուրբ փիալաներ են, կոպտավուն քրեղաններ, պնակներ ու մատուցարաններ։ Հավաքածուում մեծ թիվ են կազմում կարմրափայլ- կարմրաներկ թասերը։ Անոթների հարդարման այս մոտեցումը ի հայտ եկավ 12–13-րդ դարերում ։ Դրանք պատրաստված են մանրահատիկ կավից։ Զարդարվում են հիմնականում փորագիր գծազարդերով։
Այս թասիկների հետ լայնորեն գործածվում էին մի փոքր կոպիտ քրեղանները, որոնց շուրթերի պսակները բավականին լայն էին՝ երբեմն զարդարված փորագիր ալիքազարդով։ Հանդիպում են թասերի և քրեղանների երկու հիմնական տիպ՝ խորը, հարթ հատակով, ուղիղ պսակով և օղակաձև բարձր նստուկով, կլոր պատերով, հարթ ու լայն պսակով։ Սեղանի սպասքը հիմնականում թվագրվում է 12–13-րդ դարերին, բացառությամբ մի քանի բեկորի, որոնք 14–15-րդ դարերի են։ Դրանց մեջ առանձնանում են ներքուստ կարմիր ցայտքերով և պսակի հատվածում կարմիր գծաներկով թասի բեկորը և կաթնագույն շփոթով պատված սաղր քրեղանի բեկորը։ Այս խմբում ուշադրության է արժանի արտաքուստ անհարթ, բայց ներքուստ հորիզոնական մանր ակոսազարդերի միջև փորագիր ալիքազարդով հարդարված մատուցարանը, որը թվագրվում է 14–15-րդ դարերին։
Ձիթաճրագներ
Հասարակ խեցեղենում ուրույն տեղ են զբաղեցնում լուսավորության միջոցները։ Գրչության կենտրոն Թեղենյաց վանքում ձիթաճրագների առկայությունն անհրաժեշտ էր վանական կիսախավար խցերում ձեռագիր ծաղկելու ժամանակ և ընդհանրապես կենցաղում։ Ամենագործածականն էին կավե ճրագները, հանդիպում են նաև ջնարակապատ օրինակներ։ Լինելով ամենուրեք գործածվող առարկաներ՝ դրանց մեջ հանդիպում են ինչպես ձեռածեփ պարզունակ օրինակներ, այնպես էլ բարձրորակ կավով նրբակերտ նմուշներ։
Սալովկա (այլ կիրառումներ)
Սալովկա, կարող է վերաբերել՝
Թեղենյաց վանքի խեցեղեն
Ծխամորճեր
Թեղենյաց վանքի պեղումներից հայտնի են նաև ծխամորճերի օրինակներ։ Ծխամորճերը պատրաստվել են մանրահատիկ, առանց հավելումների բարձրորակ կավից, երկփեղկ կաղապարներում։ Կիրառվել է ծխամորճերի հարդարման երկու հիմնական եղանակ՝ զարդարուն կաղապարներում և կնքադրոշմների օգնությամբ։ Երբեմն էլ նկատվում է այդ երկու հարդարման միջոցների համատեղում։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից հայտնի ծխամորճերի ճնշող մեծամասնությունը գտնվել է Կյուրիկյանների թագավորության Լոռե մայրաքաղաքից, որտեղ եղել է կավե ծխամորճերի սեփական արտադրության արհեստանոց ։
Ըստ Լոռե բերդաքաղաքի և Հայաստանի թանգարաններում տարբեր վայրերից հավաքված ծխամորճերի քննության՝ դրանք դասակարգվել են 4 հիմնական խմբի։ Թեղենյաց վանքից հայտնաբերվել է 3 օրինակ, որոնցից մեկն է ամբողջական ։ Այն մուգ կարմրափայլ է՝ պատրաստված զարդարուն կաղապարի մեջ։ Կոթունն առանձին է պատրաստվել, ապա միացվել գլխիկին։ Գլխիկի (տրամագիծը՝ 2.3 սմ) կենտրոնից ելնող ճառագայթաձև խորը գծազարդերով առաջացած 8 սեգմենտների միջակայքում ստեղծվել է ավելի թույլ գծազարդերով V-աձև նախշ, որի վրա վարպետը լրացուցիչ կետազարդերով մշակում է ավելացրել՝ առանձնահատուկ շուք հաղորդելով ծխամորճին։ Սեգմենտների վերնամասում եռանկյունաձև զարդ է՝ լցված կետերով։ Եզրային հատվածը ավարտվում է ծաղկի թերթեր հիշեցնող պսակով։ Կոթունի եզրը զարդարված է զույգ փորագիր գծազարդով, իսկ պսակը լրացուցիչ նեղացող հատված ունի՝ ծխելու գլանակը հարմարեցնելու համար։ Ծխամորճն առանց մրի հետքերի է։ Այս ծխամորճը պատկանում է դասակարգման երկրորդ խմբին ։
Հաջորդ ծխամորճը թերի է. պատրաստված է մոխրագույն մանրահատիկ բարձրորակ կավից՝ լավ փայլեցված մակերեսով։ Դատելով պահպանված հատվածից՝ այն զուրկ է որևէ այլ հարդարատարրից, բացառությամբ գլխիկի և կոթունի միացման հատվածում արված մանր կետազարդերից։
Երրորդ ծխամորճից պահպանվել է միայն կոթունի գլխիկը։ Այն դարչնագույն է, կարմիր փայլեցումով, գլխիկը հարդարված է 8 նիստերով, որոնց մեջ արված են եղունգազարդեր։
Թեղենյաց վանքի ծխամորճերի զուգահեռները, համեմատելով վերջին տարիներին տարբեր հնավայրերից հայտնաբերված և հստակ շերտագրված ծխամորճերի հետ, դրանք կարելի է թվագրել 15–16-րդ դարերին։
Ջնարակապատ խեցեղեն
Թեղենյաց վանքից հայտնաբերված ջնարակապատ խեցեղենը փոքրաթիվ խումբ է կազմում։ Ջնարակապատ խեցեղենը գերազանցապես ներկայացված է դեպի դուրս փռված կամ ներճկված պսակ ունեցող, օղակաձև նստուկներով տարբեր չափերի թասերի ու քրեղանների տեսակներով։
12-13-րդ դարերի ջնարակապատ խեցեղեն
12–13-րդ դարերի ջնարակած խեցեղենի զանգվածային արտադրությունը հանգեցնում է ձևերի և հարդարատարրերի միօրինակացման՝ կախված շուկայի պահանջարկից։ Խոշոր քաղաքներում և գյուղաքաղաքներում հիմնվում են ջնարակած խեցեղենի արտադրամասեր, ինչի մասին վկայում են հնագիտական պեղումները  ։ Ջնարակած խեցեղենն իր զանգվածային արտադրությամբ սկսում է մրցել հասարակ խեցեղենի հետ և սեղանի սպասքի ու ոչ մեծ տարողությամբ ամանեղենի արտադրության բնագավառում գերակշռություն է ստանում հասարակ խեցեղենի արտադրության նկատմամբ ։ Խոշոր վանքերում նույնպես ստեղծվում են արհեստանոցներ, որոնք բավարարում էին ներքին պահանջները, իսկ խեցեղենի ձևաբանական հորինվածքի և զարդանկարման հարցում հետևում էին խոշոր կենտրոնների թելադրանքին։ Թեղենյաց վանքի տարածքում տարբեր տարիների պեղումների ժամանակ հայտնաբերված խարամի մնացորդները փաստում են, որ վանքին կից գործել են մետաղագործական և խեցեգործական մի քանի արհեստանոցներ, որոնք բավարարել են թերևս ոչ միայն վանքի, այլև շրջակա գյուղերի բնակչության պահանջմունքները ։
12–13-րդ դարերին լայն տարածում է ստանում միագույն ջնարակը՝ հիմնականում կանաչ և դեղին երանգներով։ Դրան զուգահեռ շարունակվում է բազմագույն ջնարակի կիրառումը, որի վրա արվում են գունային երանգներին համապատասխան փորագիր զարդեր։ Այս ժամանակաշրջանում, ինչպես նաև հաջորդ դարաշրջանում, լայնորեն տարածվում և զանգվածային կիրառություն է գտնում անգոբի ետնախորքի հեռացումով ստացվող զարդերով միագույն անոթները, որոնք մեծ մասամբ պատված են թույլ դեղնավուն թափանցիկ ջնարակով։
13-14-րդ դարերի ջնարակապատ խեղեցեն
13-րդ դարի կեսերից ի հայտ է գալիս խեցանոթները հարդարելու նոր եղանակ. անգոբի վրա սև գծագիր նկարով և գունավոր, բայց թափանցիկ ջնարակով, որը շատ ողորկ էր և բարձրորակ։ 14-րդ դարում, նոր բաղադրությամբ ջնարակի (ալկալիական) ի հայտ գալով, խեցանոթները նախօրոք անգոբապատելը աստիճանաբար վերանում է, տեղը զիջելով խեցու վրա նկարազարդման սկզբունքով հարդարելուն։ Այս շրջանին բնորոշ են նկարազարդ գծագրի կիրառմամբ ավելի պարզ երկրաչափական մոտիվները։ Նոր որակի ջնարակով և նոր հարդարատարրերով զարդարված խեցանոթների հետ շարունակվում է կապարային ջնարակի կիրառումը, որով հարդարված անոթները դեպի պարզեցում են գնում։ Այս ավանդույթը շարունակվում է նաև հետագա դարերում։ Ալկալիական ջնարակի ընձեռած հնարավորություններն օգտագործելով՝ խեցեգործ վարպետները կիրառել են ջնարակապատ անոթների նկարազարդման հետևյալ եղանակները․ ենթաջնարակային նկարազարդում, փորագիր գծագրությամբ կամ անգոբով նկարազարդում՝ պատված միագույն և բազմագույն ջնարակով, և այս երկու եղանակների համադրում։ Անգոբով նկարազարդման տեխնիկայով և բազմագույն ջնարակի կիրառմամբ անոթները հայտնի են դեռ 10-րդ դարից ։ Նկարազարդման միջոցով անոթների հարդարման եղանակը վերածնվում է 14-րդ դարում՝ ի հայտ բերելով նոր մեկնաբանում՝ գունային նոր երանգների ներմուծում և բազմագույն ջնարակի փոխարինում թափանցիկով։ Գերիշխող է դառնում սպիտակ կամ երկնագույն ետնախորքի վրա մանուշակագույն, շագանակագույն, սև գույներով նկարազարդումը, որն անոթներին առանձին շուք է հաղորդում։
Շինարարական խեցեղեն
Շինարարական խեցեղենը սակավաթիվ է, սակայն հայտնաբերված նմուշներն աչքի են ընկնում գործառութային տարբեր նշանակությամբ։ Հանդիպում են շենքերի արտաքին և ներքին տարածությունների առանձին հատվածների հարդարման մեջ հաճախ կիրառվող շինարարական խեցեղեն. կղմինդր, շքաղյուս, լուսամուտի կավե պարակալ։
Առանձնահատուկ տեղ է գրավում քառակուսի հախճասալիկի բեկորը, որի նկարազարդումը արված է ենթաջնարակային և վերջնարակային տեխնիկաների համադրմամբ։ Սպիտակ ետնախորքի վրա կապույտով արված ենթաջնարակային նկարազարդմամբ ստեղծվել է շքաղյուսի շրջանակն ու մակերեսի հիմնական ուրվանկարը, որն էլ լրացվել է շողյունով արված բուսական ու երկրաչափական մոտիվներով։ Նկատվում են նաև փիրուզագույն ցայտքեր։ Եզրային գոտին զարդարված է արաբատառ մակագրությամբ։ Հայտնի է, որ հախճասալերի կենտրոնական տեսարանների բովանդակությունն սովորաբար աղերսվում է այդ ժամանակաշրջանի գրքարվեստի մանրանկարների հետ ։ Եզրային մակագրություններն էլ այդ շրջանի բանաստեղծների պոեմներից հատվածներ են և համապատասխանում են սյուժեին։ Շքաղյուսի կիրառումը շենքի հարդարանքում օտարամուտ երևույթ է Հայաստանում, հայտնվում է 12–13-րդ դարերում   և շարունակվում հետագա դարերում ։
Կավակերտ բեկոր
Թեղենյաց վանքի խեցեղեն գտածոներում հանդիպում է նաև երեսպատման համար նախատեսված կավակերտ մի բեկոր։ Այն ձեռածեփ է, մի կողմից ջնարակված։ Փիրուզագույն ետնախորքի վրա դեղին և կապույտ զուգահեռ գծերով անփութորեն նկարազարդված է։ Բեկորը ջնարակապատ կողմից մի փոքր գոգավորություն ունի, իսկ հակառակ կողմում նկատվում են խորը ակոսներ, հավանաբար, պատին ամուր ագուցելու համար։
Կղմինդրներ
Թեղենյաց վանքի պեղումներից հայտնի է հարթ կղմինդրի (սոլեն) մի նմուշ։ Կավե թրծված կղմինդրները եկեղեցաշինության մեջ լայնորեն տարածվել են 5–7-րդ դարերում ։ 9-րդ դարում կղմինդրե ծածկերն աստիճանաբար դուրս են գալիս գործածությունից՝ տեղը զիջելով քարե սալերին, որոնք ավելի դիմացկուն էին և, հետևաբար, երկարակյաց։ Հարթ կղմինդրի բեկորը, հավանաբար, պատկանել է քառախորան փոքր եկեղեցուն, որը Թեղենյաց վանքի վաղ կառույցն է ու թվագրվում է 6–7-րդ դարերին ։
Տանիք
Հայտնաբերվել են նաև ենթադրաբար տանիքի ծածկի բեկորներ, որոնց մեջ առանձնանում է երկթեք կառուցվածքով, ուղղահայաց վերադիր ելնդավոր գոտիներով մասը։ Այն ավարտվում է 1.6 սմ տրամագիծ ունեցող գամի համար նախատեսված անցքով, որով, հավանաբար, ամրացվել է տանիքին։ Նմանատիպ ծածկի մասեր հայտնի չեն և դրանց թվագրության հարցն առայժմ բաց է։
Պարակալ
Լուսամուտի բացվածքը շրջանցող պարակալը շինության արտաքին հարդարանքի գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների շարքում հատուկ տեղ է գրավում։ Այն կավակերտ է, որը չի հանդիպում հայկական ճարտարապետական հուշարձանների լուսամուտների բացվածքների ձևավորման մեջ։ Բաղկացած է երկու բեկորից, որոնք թեև չեն միանում, սակայն լուսամուտի վերին շրջանագիծն ընդգրկող հատվածում ձևավորում են կիսաշրջան։ Այն ընդգծված է հյուսածո զարդագոտիով, որը, շրջանցելով բացվածքի կիսաշրջանաձև մասը, թեքվում է հորիզոնական ուղղությամբ աջ և ձախ՝ նմանակելով հայկական եկեղեցական ճարտարապետության մեջ տարածված լուսամուտների կամարունքերը։ Հակառակ կողմում խոշոր ելուստ է արված՝ պատի մեջ ամրացնելու համար։
Գործիքներ
Պեղումներով հայտնաբերվել են նաև քարե աշխատանքային գործիքներ և կենցաղային առարկաներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խեցեգործությունը Հայաստանում
Սալոր (այլ կիրառումներ)
Սալոր, կարող է վերաբերել՝
Ռիգայի ամրոց
Ռիգայի ամրոց (Rīgas pils, Rigaer Schloss), Լատվիայի նախագահի նստավայր։ Գտնվում է Ռիգա քաղաքում՝ Դաուգավա գետի ափին։ Լատվիայի մայրաքաղաքի պատմական ու մշակութային կարևոր նշանակություն ունեցող շենքերից է։
Օրդենի ամրոց
Ռիգայի ամրոցի պատմությունը ակասվում է 1330 թվականից, երբ նրա շինարարությունը սկսել են Լիվոնյան օրդենի ասպետները։ Օրդենի՝ Ռիգայի կենտրոնում գտնվող շենքի քանդվելուց հետո նոր կառուցված ամրոց է տեղափոխվել Լիվոնյան օրդենի մագիստրոսը, սակայն քաղաքացիների հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով 15-րդ դարում նրա նստավայրը տեղափոխվել է Վենդեն (Ցեսիս)։
Ռիգայի բնակիչների և օրդենի միջև հերթական կոնֆլիկտի ժամանակ 1484 թվականին ամրոցը գրեթե ոչնչացվել է։ Կնքված հաշտության համաձայն` Ռիգայի բնակիչները պարտավորվում էին վերականագնել ամրոցը, որն էլ իրականացվել է 1497-1515 թվականներին։
Լեհական և շվեդական շրջաններ
Ամրոցի ներկայացուցչական գործառույթը արդեն 17-րդ դարում իր տեղը զիջում է պաշտպանական նշանակությանը։ Ռիգայի պաշտպանական դերը ստանձնում է Դաուգավգրիվա ամրոցը։ Այդ տարիներին Ռիգայի ամրոցը կիրառվել է նաև որպես բանտ։ Մինչ Ռիգայի ամրոցից անգլիացի ազնվական Ջերոմ Հորսեյի փախուստը այստեղ է պահվել նաև Լիվոնիայի միակ արքա Մագնուսի այրին` Մարիա Ստարիցան։
Ռուսական շրջան
Ռուսական զորքերի կողմից Ռիգայի պաշարումից ու գրավումից հետո (1710) Ռիգայի ամրոցում հաստատվել են Լիֆլանդիայի գեներալ-նահանգապետները։ Առանձին շինություններ շարունակվել են կիրառվել որպես բանտ։ Ռիգայի ամրոցի թերևս ամենահայտնի բանտարկյալներից են եղել ռուսական գահի մերժված ժառանգորդ Աննա Լեոպոլդովնան և նրա ընտանիքը ։
Ռուսական կառավարման շրջանում ամրոցը զգալիորեն կորցրել է իր պաշտպանական նշանակությունը և դրա հետ էլ իր նախկին խիստ տեսքը։ 1783 թվականին ամրոցն ու ամրոցամերձ շինությունները միավորվել են շվեդական զինանոցի տեղում կառուցված նոր մասնաշենքով։ 19-րդ դարում ամրոցային եկեղեցին փակվել է և քանդվել (1870), նոր մասնաշենքին մոտ կառուցվել է չորս հարկ, իսկ ամրոցի պատերի մոտ ի հայտ է եկել ընդարձակ հրապարակ։
Սալուտ (այլ կիրառումներ)
Սալուտ, կարող է վերաբերել՝
Ռիգայի ամրոց
20-րդ դար
Երբ Լատվիան անկախություն է ձեռք բերել, Ռիգայի ամրոցը հռչակվել է նախագահի նստավայր։
Ամրոցը տարբեր ժամանակաշրջաններում կառուցված շինությունների գունագեղ համադրություն է։ Նախագահական նստավայրին ավելի ավարտուն ու ներկայացուցչական տեսք հաղորդելու համար նրա վերակառուցման աշխատանքներում ներգրավվել է ճարտարապետ Էյժեն Լաուբեն։
Ճարտարապետի նախագծով վերակառուցվել է Կարմիր սրահը, և 1938 թվականին կառուցվել է Երեք աստղի աշտարակը, որը, իմիջիայլոց, լավ չի ներդաշնակվում պատմական կառույցին։
Երբ Լատվիան մտել է ԽՍՀՄ կազմի մեջ, նախագահի տեղը Ռիգայի ամրոցում զբաղեցրել է Լատվիայի ԽՍՀ Ժողկոմխորհը։
1941 թվականի փետրվարին Ռիգայի ամրոցում բվացվել է պիոներների քաղաքային պալատը։
Ամրոցի հրապարակներում տեղակայվել են մի քանի թանգարաններ, այդ թվում՝ Արտասահմանյան արվեստի թանգարանը, Լատվիայի պատմության ազգային թանգարանը, Ռիգայի կինոթանգարանը։
1995 թվականի հունիսին ամրոցը կրկին դարձել է նախագահի նստավայրը։ Այս շինություններում է գտնվում նախագահական գրասենյակը։
2012 թվականի աշնանը սկսվել է ամրոցի վերակառուցումը (նախագահի նստավայրը ժամանակավորապես տեղափոխվել է Չեռնոգոլովիների տուն)։ Աշխատանքներն իրականացրել են SBRE, Re&Re և Skonto būve ընկերությունները։ Վերակառուցման ավարտը նախատեսվել էր երկուսուկես տարվա ընթացքում։ Նախագծի վրա ծախսվել է շուրջ 21.78 միլիոն լատ ։
2013 թվականի հրդեհ ու վերանորոգում
Սկզբում հրդեհը գրավել էր 50-100 մ² մակերես, սակայն կրակի արագ տարածման արդյունքում այն ընդգրկել է 3.200 մ² մակերեսով տարածք։
Հրդեհի շիջման աշխատանքներում ներգրավվել են Ռիգայի շրջանի 18 միավոր տեխնիկա, 80 աշխատակից։
Հրդեհաշիջման աշխատանքներին մասնակցել է նաև Ռիգայի ազատ նավահանգստի նավաքարշ շոգենավ։ Հրդեհը տեղայնացվել է 13:53-ին: Ամրոցի շենքը ապահովագրվել է։
Հրդեհաշիջման աշխատանքները բարդացել են ջրի սակավության պատճառով ։
Շենքում գտնվել է Պետական գեղարվեստական թանգարանի մոտ մեկ միլիոն ցուցանմուշ, որից տուժել է 40.000-ը։ Մոտ 900.000 ցուցանմուշ է ունեցել Գրականության, թատրոնի ու երաժշտության թանգարանը։ Դրանցից ջրից տուժել է 20.000 ցուցանմուշ։
2015 թվականի դեկտեմբերին ավարտվել են ամրոցի վերանորոգման աշխատանքները։ Վերականգնման համար ծախսվել է 34.2 միլիոն եվրո։ 2016 թվականի օգոստոսի 22-ին Լատվիայի նախագահ Ռայմոնդս Վեյոնիսի հրամանով վերսկսվել են ամրոցի շինրարական աշխատանքները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռիգայի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:Պաշտոնական նստավայրեր
Սկանդինավյան մոդել
Սկանդինավյան մոդել (տարածված են նաև Շվեդական մոդել, Հյուսիսեվրոպական մոդել, Հյուսիսեվրոպական սոցիալ-դեմոկրատիա տարբերակները ), Հյուսիսային Եվրոպայի երկրների՝ Դանիայի, Իսլանդիայի, Նորվեգիայի, Շվեդիայի և Ֆինլանդիայի սոցիալ-տնտեսական մոդել։
Չնայած, որ հյուսիսեվրոպական երկրների մեջ կան էական տարբերություններ, նրանք բոլորը ունեն ընդհանուր որոշակի գծեր։ Դրանց թվում են սոցիալական պետություն կատեգորիան, որը կոնկրետ ուղղված է ինդիվիդուալ ինքնավարության բարձրացմանը, սոցիալական մոբիլությունը և մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ինչպես նաև տնտեսության կայունությունը։ Սկանդինավյան մոդելը, սոցիալական պետության մյուս մոդելներից, տարբերվում է աշխատուժի բարձր մասնակցությամբ (համընդհանուր զբաղվածություն), գենդերային հավասարությամբ, էգալիտար և համընդհանուր սոցիալական պաշտպանությամբ, ռեսուրսների բաշխվածության բարձր մակարդակով ։
Սկանդինավյան մոդելին բնորոշ է համընդհանուր բարեկեցությունը, ինչպես նաև անհատականության լայն դրսևորումը։ Մոդելի հեղինակը համարվում է Էրստա Շկոնդալ համալսարանի համալսարանական քոլեջի պրոֆեսոր Լարս Տրագարդը։ Տրագարդը մոդելը անվանել է նաև «պետական ինդիվիդուալիզմ» ։ Շատ հաճախ այս մոդելը անվանում են սոցիալիստական, իսկ որոշ տեսաբաններ էլ մոդելը անվանում են «կապիտալիստական սոցիալիզմ»։ Սկանդինավյան մոդելը, որպես այդպիսին, կարելի է բնութագրել որպես «ոսկե միջին»։ Մոդելը ոչ կապիտալիստական է և ոչ էլ սոցիալիստական՝ փորձելով համադրել երկու ուղղությունների հաջողված ասպեկտները ։ 2013 թվականին The Economist-ը հայտարարել է, որ Հյուսիսային Եվրոպայի երկրները ունեն կառավարման ամենաարդյունավետ համակարգը ։
Հյուսիսային երկրներից յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ տնտեսական և սոցիալական մոդելները, որոնք կարող են միմյանցից էականորեն տարբերվել։ Հյուսիսային Եվրոպայի որոշ երկրներ վերջին 20 տարիներում էլ ավելի են զարգացրել իրենց տնտեսություններին բնորոշ լիբերալ-շուկայական մեխանիզմները։ Շվեդիայում, վերջին տասնամյակի ընթացքում, նեոլիբերալ քաղաքականությունը և պետական հատվածի դերի կրճատումը հանգեցրել են ՏՀԶԿ անդամ երկրների շարքում բնակչության անհավասար աճի ամենաբարձր ցուցանիշներին ։ Սակայն, Շվեդիան սոցիալական հավասարության տեսանկյունից զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականներից մեկը ։
Ընդհանուր բնութագիր
«The Nordic Model — Embracing globalization and sharing risks» հրապարակման մեջ համակարգը բնորոշվում է հետևյալ առանձնահատկություններով ։
Մոդելի զարգացման միտում
1990-2005 թվականներին նկատվել է համասկանդինավյան միտում՝ սոցիալական նպաստներ ստացող անձանց թվի կրճատման հարցում ։ 1990-2005 թվականներին Դանիայում սոցիալական նպաստներ ստացող անձանց թիվը 235,2 հազարից կրճատվել է 179,3 հազարի, Նորվեգիայում 178,3 հազարից հասել է 150,6 հազարի, իսկ Շվեդիայում՝ 339,4 հազարից 271,6 հազարի ։ 18 տարեկանից բարձր բնակչության շրջանում սոցիալական նպաստներ ստացող քաղաքացիների թիվը նույնպես կրճատվել է։ Այսպես, Դանիայում 5,8 %-ից կրճատվել է 4,3 %, Իսլանդիայում՝ 2,6 %-ից 2,4 %, Նորվեգիայում՝ 5,3 %-ից՝ 4,2 %, իսկ Շվեդիայում՝ 5 %-ից 3,8 % ։ Բացառություն է կազմում միայն Ֆինլանդիան, որտեղ սոցիալական նպաստներ ստացողների թիվը 1990-2005 թվականներին 255,6 հազարից հասել է 279, 6 հազարի, իսկ տոկոսային հաշվարկով 5,9 %-ից հասել է 6,7 %-ի ։
Աբզելիլովսկի շրջան
Աբզելիլովսկի շրջան (Абзелиловский район, Әбйәлил районы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Բաշկորտոստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ասկարովո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 4289 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 46791 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,91 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բաշկորտոստան Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Անահիտա
Արդվիսուրա Անահիտա (Arədvī Sūrā Anāhitā), իրանական դիցաբանությունում ջրի և պտղաբերության աստվածուհի։ Հեթանոս աստվածություն զրադաշտականության մեջ։ Ավեստայում Արդվիսուրային է նվիրված առանձին հատված՝ Յաշտ V՝ Արդվիսուր-Յաշտ կամ Աբան Յաշտ ։ Հնարավոր է աստվածուհու անունը Արդվի («խոնավություն») մշտապես ուղեկցվում է Սուրա «ուժեղ» և Անահիտա «անպիղծ» մակդիրների հետ։
Պատմությունը
Անահիտան հին պարսկական ձևն է իրանական աստվածուհու, որը հայտնվում է առավել ընդհանուր և նախնական Արդվի Սուրա Անահիտա (Arədvī Sūrā Anāhitā) ձևով։ Արդվի Սուրա Անահիտան ջրի, պտղաբորության, բժշկության և իմաստության աստվածության ավեստերեն անունն է հնդիրանական դիցաբանությունում։ Անահիտայի պաշտամունքում միավորվել են Արդվի Սուրա Անահիտան և Անահիտի ապշտամունքները ։
Արդվի Սուրա Անահիտան համապատասխանում է Արդվիշուր Անահիտին կամ Նաիդին միջին պարսկական և ժամանակակից պարսկական լեզուներում, ինչպես նաև Անահիտին հայերենում ։ Արդվի Սուրա Անահիտի պաշտամունքը ծագել է Ք․ա․ IV դարում և շարունակվել մինչև չի ճնշվել հակապատկերապաշտական շարժմամբ Սասանյանների օրոք։ Դասական շրջանի անտիկ պատմիչները հիշատակում են կա՛մ Արդվի Սուրա Անահիտա կա՛մ Անահիտիս կա՛մ էլ ասոցացնում են հունահռոմեական պանթեոնի աստվածութթյունների հետ։
Աստղագիտության մեջ
Անահիտան С կարգի աստերոիդ է, որը կոչվել է ի պատիվ Անահիտա աստվածուհու։ Բացահայտվել է 1887 թվականի հոկտեմբերի 8 -ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում՝ Նյու-Յորք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Որսորդության աստվածուհիներ Կատեգորիա:Պատերազմի աստվածուհիներ
Սալտա (այլ կիրառումներ)
Սալտա, կարող է վերաբերել՝
Լեոն Ռեդբոուն
Լեոն Ռեդբոուն (Leon Redbone, ի ծնե` Տիգրան Կոպալյան, ), երգիչ, երգահան, կիթառահար և դերասան, որը մասնագիտացել է ջազի, բլյուզի և «Tin Pan Alley» դասականների մեջ։ Պանամա գլխարկով, մուգ արևային ակնոցով և սև փողկապով ճանաչված Ռեդբոունը, ունենալով հայկական ծագում, ծնվել է Կիպրոսում և առաջին անգամ բեմ է դուրս եկել Կանադայի Տորոնտո քաղաքում, 1970-ական թվականների սկզբին։ Նա նաև կինոյում և հեռուստատեսությունում հայտնվել է դերասանական և հետկադրային դերերում։
Համերգների ժամանակ Ռեդբոունը հաճախ էր օգտագործում կատակերգություն և ցուցադրում էր կիթառ նվագելու իր հմտությունը։ Կրկնվող կատակները կապված էին ալկոհոլի ազդեցության հետ և պնդում էին, որ նա ծնվելուց առաջ գրավոր աշխատանքներ է ունեցել։ Ռեդբոունը նախընտրում է 1890-1910 թվականների «Tin Pan Alley»  ժամանակաշրջանի նյութը։ Նա այդ թեմայով երգեց 1980-ականների «Պարոն Բելվեդեր» կոչվող հեռուստասերիալում և թողարկեց տասնութ ալբոմ։
Կենսագրություն
Ռեդբոունը խուսափում էր իր ծագումից և երբեք չի բացատրել իր բեմական անվանման ծագումը ։ Համաձայն 1980-ականներին «Toronto Star» թերթի գրառման, նա ժամանակին հայտնի էր որպես Տիգրան Կոպալյան, և նա 1960-ականների կեսերին Կիպրոսից եկավ Կանադա և փոխեց իր անունը Օնտարիոյի անվան փոփոխության մասին օրենքի համաձայն ։ 2019 թվականին հրապարակված կենսագրական հետազոտությունը հաստատեց նրա ծննդյան անունը և նշվեց, որ նա ունի հայկական ծագում ։ Նրա ծնողներն ապրում էին Երուսաղեմում, բայց 1948 թվակաբին փախել են Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիա, որտեղ ծնվել է Ռեդբոունը։ 1961 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Լոնդոն, Անգլիա, իսկ 1965 թվականին՝ Տորոնտո ։
Կարիերա
1960-ականների վերջին` ապրելով Կանադայում, Ռեդբոունը սկսեց հանրային ելույթներ ունենալ Տորոնտոյի գիշերային ակումբներում և ժողովրդական երաժշտության փառատոններում։ 1972 թվականին նա հանդիպել է Բոբ Դիլանին Մարիպոսայի ժողովրդական փառատոնում։ Դիլանը այնքան տպավորված էր Ռեդբոունի կատարմամբ, որ այդ մասին նշեց Rolling Stone-ի հետ հարցազրույցում , որի արդյունքում այդ ամսագիրը գրեց Ռեդբոունի մասին թեմատիկ հոդված նրա նկարահանման պայմանագիր կնքելուց մեկ տարի առաջ ։ Հոդվածում նկարագրվում էին նրա ներկայացումները որպես «այնքան վավերական, որ դուք կարող եք լսել մակերեսային աղմուկը» ։ Դիլանը ասաց, որ եթե նա երբևէ ձայնագրեր լեյբլ, ապա այն միանշանակ կստորագրեր Ռեդբոունը ։ Նրա առաջին՝ «Ճանապարհին» կոչվող ալբոմը թողարկվել է Warner Bros. Records-ի կողմից 1975 թվականին ։
Նա հասարակության խմբերի լայն շրջանակին ներկայացավ որպես NBC հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» հեռուստաշոուի կիսաեզրափակիչ երաժշտական հյուր՝ առաջին եթերաշրջանում հայտնվելով երկու անգամ ։ 1980-90-ականների ընթացքում Ռեդբոունը մշտական հյուր էր Ջոնի Քարսոնի մասնակցությամբ Երեկոյան շոուում։ Նա նաև հյուր էր «A Prairie Home Companion» կոչվող ռադիո շոուում ։
Նա ինքնակրթվող երաժիշտ էր, որը նվագում էր շնորհիվ իր երաժշտական շնորհքի, երբեմն փոխելով հաստատված մեղեդիների ակորդները, երբեք խմբի հետ փորձեր չէր անում և չէր հետևում համերգային ծրագրերին ։ BING ամսագրի 2017 թվականի Ձմեռային թողարկման համարում (թիվ 177) հրապարակված հարցազրույցում, Քրոսբիի Միջազգային ակումբի հրապարակման մեջ, կլառնետիստ Դեն Լևինսոնը պատմել է Ռեդբոունի հետ աշխատելու մասին.
Ռեդբոունը նկարագրվում էր որպես «և՛ երաժիշտ դերասան, և՛ կատարո արվեստագետ, որի ինքնությունը նրա ստեղծագործության մի մասն էր» ։ Սովորաբար նա հագնում էր Վոդևիլի դարաշրջան հիշեցնող հագուստներ, հանդես էր գալիս սև ժապավենով Պանամայի գլխարկով և մուգ արևային ակնոցներով, հաճախ ուշադրությամբ նստում էր աթոռակի վրա, սպիտակ վերարկուով և տաբատով, սև փողկապով ։ Իր անցյալի մասին պատմելու դժկամության պատճառով շահարկումներ սկսեցին այն մասին, որ «Լեոն Ռեդբոունը» այլ կատարողի այլընտրանքային ինքնություն է ։ Անցյալ տարիների ամենատարածված անուններից էին՝ Էնդի Կաուֆմանը և Ֆրենկ Զապպա, որոնց երկուսից հետո էլ Ռեդբոունը ապրել է։ Թեև երբեմն նրան համեմատում էին Զապպայի և Թոմ Ուեյթսի հետ «իր անձի ուժի և տարօրինակության» համար, նա բացառապես երաժշտություն էր նվագում ռոք դարաշրջանից տասնամյակներ առաջ և արհամարհում էր «ճչան ձայնը, որոնց տակ մարդիկ պարում են» ։ 1991թ-ին տված հարցազրույցում նա ասաց. «Միակ բանը, որ ինձ հետաքրքրում է, դա պատմությունն է, անցյալի վերանայումը և դրանից ինչ-որ բան քաղելը» ։
1979թ-ի փետրվարի 12-ին Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի Քլարքսբուրգ քաղաքում Ռեդբոունը փրկվել է ինքնաթիռի ոչ մեծ վթարից ։ Նա ճանապարհորդում էր բացառապես մեքենայով՝ ասելով. «Ես տեղափոխում եմ շատ անսովոր իրեր և սարքեր։ Դրանք դժվարացնում են օդանավակայանի անվտանգության աշխատակիցների կյանքը և թռչելը ինձ համար անհնար է» ։
Նրա հրապարակախոսը 2015 թվականի մայիսի 19-ին Ռեդբոունի վեբ կայքում հրապարակեց նրա առողջական վիճակի մասին մտահոգությունները և հայտարարեց կատարումներից և ձայնագրումից նրա հրաժարվելու մասին ։
Վախճան
Ռեդբոունը մահացավ 2019 թվականի մայիսի 30-ին՝ դեմենցիայի հետևանքով առաջացած բարդություններից ։ Մահվան օրերին նա ապրում էր Փենսիլվանիա նահանգի Բաքս շրջանում և գտնվում էր հոսպիսի խնամքի տակ ։ Նրան աջակցում են նրա կինը՝ Բերիլ Հանդլերը, դուստրերը՝ Բլեյքը և Էշլին, և երեք թոռները ։
Պարոն Ռեդբոունի կայքում տեղադրված հայտարարության մեջ, նրա մահը նշվում է անպատկառ հումորով՝ «Մենք ծանր սրտերով հայտարարում ենք, որ վաղ առավոտյան, 2019թ-ի մայիսի 30-ին, Լեոն Ռեդբոունը 127 տարեկան հասակում հատեց այդ գեղեցիկ ափի գետաբերանը» ։ Նրա նախկին հրապարակախոս Ջիմ Դելլա Քրոչեն հաստատեց, որ, փաստորեն նա 69 տարեկան էր ։
Հիշատակումը այլ աղբյուրներում
Ռեդբոունի երգերից մեկը՝ «Seduced»-ը, հնչեցվել է 1978 թվականի «Մեծ դավադրություն» ֆիլմում։ Ռեդբոունը երգեց «Baby, It's Cold Outside» երգը Զոուի Դեշանելի հետ 2003թ-ին նկարահանված «Էլֆ» ֆիլմի եզրափակիչ տիտրերի ժամանակ և ֆիլմում ձայն ապահովեց Լեոն Ձնեմարդի համար ։ 1987թ-ին իր Christmas Island կոչվող ալբոմում նա կատարեց «Frosty the Snowman» երգը բժիշկ Ջոնի հետ ։ Նա Պարոն Բելվեդերի և Հարիի և Հենդերսոներիի համար կատարեց հեռուստատեսային ներկայացումների թեմատիկ երգը ։
Ռեդբոունը պարբերաբար հայտնվում էր PBS-ում՝ «Առյուծների միջև» կոչվող մանկական շոուում ։ Սեզամ փողոցում Ռեդբոունը երգեց մի քանի երգ ֆիլմի նկարահանումների հիման վրա, այդ թվում ՝ «Blueberry Mouth », «Have You Ever » և «What Do They Do When They Go Wherever They Go?» երգերը։ Նա նաև Լեոնի դերում հանդես եկավ 1988թ-ին «Candy Mountain» կոչվող ֆիլմում և «Կյանքը շարունակվում է» հեռուստաշոուի դրվագում ։ Նա պատմեց 2011թ-ի «Էմմի» մրցանակաբաշխության «Remembering the Scranton Sirens» կոչվող վավերագրական ֆիլմում իր մրցանակակիր լինելու մասին, որը նվիրված է ամերիկյան երաժշտական պատմության ամենանշանակալից «տարածքային» պարային խմբերից մեկի բացառիկ, բայց քիչ հայտնի երաժշտական ժառանգությանը ։
Ռեդբոունը հանդես է եկել մի շարք հեռուստատեսային գովազդներում, ներառյալ Budweiser գարեջրի գովազդը, որտեղ նա պառկել է սերֆինգի տախտակի վրա՝ երգելով «This Bud's for You» երգը, ամերիկյան Շեվրոլե ավտոմեքենաների ապրանքանիշի և All լվացքի միջոցների գովազդները և InterCity British Rail ծառայության գովազդը, որում նա երգում էր «Relax» երգը ։ Նա նաև Ken-L Ration կոչվող շների համար նախատեսված կերի գովազդում հնչունավորեց իր անիմացիոն ծաղրանկարը ։
Ռեդբոունը՝ 2018թ-ի «Please Don't Talk About Me When I'm Gone» (թարգմ. խնդրում եմ մի խոսեք իմ մասին, երբ ես հեռանամ) կոչվող կարճամետրաժ վավերագրական կինոնկարի թեման է, նկարահանված՝ Մակո Ֆունասակայի, Լիամ Ռոմալիսի և Ջեյսոն Չարտերսի կողմից և արտադրված Riddle Films-ի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ Կատեգորիա:Բլյուզ կիթառահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կիթառահարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ ջազմեններ Կատեգորիա:Ամերիկացի բլյուզ կիթառահարներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկահայ դերասաններ
Ջոն Բոլ
Կենսագրություն
Ջոնի մանկությունն անցել է Միլուոկիում։ Ավարտելով Carroll քոլեջը՝ նա դարձել է օդաչու։ Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին՝ ծառայել է ավիացիայում։ Պատերազմից հետո Բոլն աշխատել է ռադիոմեկնաբան, պլանետարիումի ղեկավարի օգնական, երաժշտական խմբագիր «Բրուքլինյան արծիվ» ռաիդոկայանում։ Երկար տարիներ ծառայել է որպես օդաչու։ Գրել է ավելի քան 10 վեպ։ Առավել հայտնի է նրա՝ 1965 թվականին գրած «Խեղդող գիշերը Կարոլինայում» վեպը՝ սևամորթ դետեկտիվ Վիրջիլ Թիբսի մասնակցությամբ։ Այս վեպի համար Բուլն արժանացել է Էդգար Պոյի մրցանակի՝ տարվա լավագույն դեբյուտի համար։ Ստեղծագործությունը էկրանավորվել է։ Վեպը մտել է Դետեկտիվ գրականություն վաճառողների ազգային ասոցիաիցիայի կողմից կազմած «20-րդ դարի հարյուր ավագույն վեպերի» ցանկի մեջ ։
Վեպեր
Բացի «Խեղդող գիշերը Կարոլինայում» վեպից՝ գրողի գրչին են պատկանում այնպիսի գրքեր, ինչպիսիք են «Թրամփլին գործողությունը», «Տիեզերք գործողությունը», «Տիեզերավարպետ 1»-y, «Առաջին թիմը», «Ֆուրգոնը» և այլն։
Դետեկտիվ ժանրից զատ՝ Ջոն Բոլը գրել է «Առաջին թիմը» քաղաքական թրիլլերը։ Գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ Խորհրդային միությանը կապիտուլյացիայից հետո (որն այդպես էլ չի անվանվում գրքում) առանց մի կրակոցի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ վիպասաններ
Մարգարիտա Ռոբլես
Մարիա Մարգարիտա Ռոբլես Ֆերնանդես (María Margarita Robles Fernández, ), իսպանացի իրավաբան, դատավոր և քաղաքական գործիչ։ 2018 թվականի հունիսի 7-ից Պեդրո Սանչեսի կաբինետում Իսպանիայի պաշտպանության նախարար։ 2019 թվականի նոյեմբերի 30-ից մինչև 2020 թվականի հունվարի 13-ը ժամանակավորապես կատարել է Արտաքին գործերի նախարարի պարտականությունները ։
Կենսագրություն
Մարգարիտա Ռոբլեսը ծնվել է փաստաբանի ընտանիքում։ 12 տարեկանից ընտանիքի հետ ապրել է Բարսելոնայում։ Իրավագիտություն է սովորել Բարսելոնայի համալսարանում։ Դատական կարիերան սկսել է 1981 թվականից։ 26 տարեկանում նշանակվել է Լյեյդա նահանգի Բալագեր քաղաքի դատավոր, ավելի ուշ աշխատել է նաև Սան Ֆելիու դե Լյոբրեգատում և Բիլբաոյում։ 34 տարեկանում գլխավորել է Բարսելոնայի նահանգի դատարանը։ Իր հայացքներով մոտ էր Իսպանական սոցիալիստական բանվորական կուսակցությանը, 1993 թվականին նշանակվել է Իսպանիայի արդարադատության նախարարության ենթախորհրդատու։ 1994-1996 թվականներին Ռոբլեսը զբաղեցրել է նախարար Խուան Ալբերտո Բելոչեի Իսպանիայի ներքին գործերի նախարարության պետքարտուղարի պաշտոնը։ 2008 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերը հանդիսացել է դատական իշխանության գլխավոր խորհրդի անդամ։ Նա «Դատավորները հանուն ժողովրդավարության» ասոցիացիայի անդամ է և ակտիվորեն մասնակցում է դրա  աշխատանքին։
2016 թվականի մայիսին հայտնի էր դարձել, որ հունիսի 26-ի խորհրդարանական ընտրություններում Մարգարիտա Ռոբլեսը Պեդրո Սանչեսից հետո երկրորդ տեղն է զբաղեցնելու Մադրիդում Իսպանական սոցիալիստական բանվորական կուսակցության ցուցակում։ 2017 թվականի հունիսի 18-ին Իսպանական սոցիալիստական բանվորական կուսակցության XXXIX համագումարի արդյունքներով Մարգարիտա Ռոբլեսը Պատգամավորների կոնգրեսում ընտրվել է սոցիալիստների խորհրդարանական խմբի մամուլի քարտուղար։ 2018 թվականի հունիսի 6-ին Մարգարիտա Ռոբլեսը Պեդրո Սանչեսի կառավարությունում նշանակվել է Իսպանիայի պաշտպանության նախարար։ 2019 թվականի նոյեմբերի 30-ին դարձել Է Իսպանիայի արտաքին գործերի նախարար՝ պահպանելով պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։
Սանչեսի երկրորդ կաբինետում նշանակվել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնում, որը ձևավորվել է 2020 թվականի հունվարի 13-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պաշտպանության կին նախարարներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ
Կառե Սանտոս
Կառե Սանտոս (Care Santos, իսկական անունը՝ Մակարենա Սանտոս Տոռես, Macarena Santos Torres, ), իսպանացի-կատալոնացի գրող։ Հանդես է գալիս "Կառե Սանտոս" անվամբ։ Գրում է և՛ իսպաներեն, և՛ կատալոներեն պատանի և մեծահասակ ընթերցողների համար ։
Կենսագրություն
Կառե Սատոսը ծնվել է 1970 թվականին Մատարո քաղաքում։ Իրավագիտություն և իսպաներեն է ուսանել բանասիրություն Բարսելոնայի համալսարանում։ Աշխատանքային գործունեությունը սկսվել է որպես Diari de Barcelona թերթի լրագրող, հետագայում աշխատել է ABC և El Mundo թերթերում։ 1995 թվականին Սանտոսը ճանաչում է ձեռք բերել իր առաջին գրքով`«Cuentos cítricos» («Պատմություններ կիտրոնի համով») անվանումով վեպերի հավաքածուով։ Նրա հաջորդ գրքերն են եղել «Trigal con cuervos» («Ագռավներով ցորենի դաշտ») և «Los ojos del lobo» («Գայլի աչքերը»)։
2007 թվականին La muerte de Venus գրքի համար առաջադրվել է Primavera de Novrla մրցանակի։ Գիրքը թարգմանվել է մի քանի լեզուներով։ 2013 թվականին Կառե Սանտոսն արժանացել է Խոակիմ Ռույրա մրցանակի ''No em preguntis qui. sóc'' լավագույն երիտասարդական գրքի համար ։
2014 թվականի հունվարի 20-ին Desig de xocolata գրքի համար (լույս է տեսել 2014 թվականի մարտի 6-ին ) պարգևատրվել է Premi de les Lletres Catalanes Ramon Llull մրցանակով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի կին լրագրողներ Կատեգորիա:Կատալոնացի կին գրողներ Կատեգորիա:Բարսելոնայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Կատալոնացի գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի մանկագիրներ Կատեգորիա:Իսպանալեզու գրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի բանաստեղծուհիներ
Դեն Շնեյդեր
Դեն Շնեյդեր (Dan Schneider, ), ամերիկացի երգահան ,, պրոդյուսեր, դերասան և երիտասարդական սերիալների հեղինակ։ Schneider's Bakery ընկերության հիմնադիր և համանախագահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի օպերատորներ
Վարնի
Վարնի (Wargnies), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 86 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.50 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.82 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 16 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 54 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 42-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,8 %։ 42 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 42 անձ (23 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 0 անձ (0 տղամարդ և 0 կին)։ 12 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Միխայիլ Բախտին
Ժառանգություն
Բախտինի հիմնական աշխատությունները շուտով թարգմանվեցին և լայն ճանաչում գտան Արևմուտքում։ Անգլիայում՝ Շեֆիլդյան համալսարանում, գտնվում է «Բախտինյան կենտրոնը», որը գիտական և ուսումնական գործունեություն է ծավալում։ նրա ստեղծագործությունը լայն արձագանք գտավ Ֆրանսիայում ևս, որտեղ նրա ճանաչմանը նպաստում էին հատկապես Ցվետան Տոդորովը և Յուլյա Կրիստևան։ Բախտինին սիրում են հատկապես Ճապոնիայում, որտեղ էլ լույս տեսավ նրա երկերի՝ աշխարհում առաջին ժողովածուն. Ճապոնիայում նաև բազմաթիվ մենագրություններ և աշխատություններ են գրվել նրա մասին։ 1992 թվականից Վիտեբսկում հրատարակվում է Բախտինի կենսագրության, տեսական ժառանգության և դարաշրջանի հարցերը քննարկող ամսագիր։ Քառամյա ընդմիջումից հետո` 2009 թվականից, ամսագիրը հրատարակվում է երկու տարին մեկ անգամ։ Բախտինի կյանքում մեծ տեղ են ունեցել թատրոնը, դրամատուրգիան, առհասարակ, բեմական արվեստը. դեռևս մանկության տարիներին իրենց դաստիարակչուհու գլխավորությամբ Բախտին եղբայրները բեմադրություններ էին կազմակերպում Հոմերոսի «Իլիականից»:Միխայիլ Բախտինի ստեղծագործությունն ուսումնասիրողները «Բախտինը և թատրոնը» համատեքստում անդրադարձել են հատկապես թատրոնի դերին ռուս մեծ մտածողի աշխարհայացքի և հետաքրքրությունների ձևավորման գործում, Բախտինի՝ գեղարվեստական գրականության մեջ և կյանքում թատերայնության մասին ունեցած գաղափարներին, գեղարվեստական երկի և իրականության կառնավալացմանը, դրա արդիականությանը 20 - րդ դարում։
Փիլիսոփայություն
Բախտինի աշխարհայացքային ամենակարևոր գաղափարներից մեկը երկխոսությունն է (դիալոգ)՝ իբրև առանձին կատեգորիա, որը նա բացահայտում է Դոստոևսկու ստեղծագործության օրնակով՝ որպես բազմաձայնության դրսևորում։ Ռուսական կրոնական փիսիսոփայության  հիման վրա նա հանգում է արարողակարգային հավաքականության գաղափարին, որն ընդգրկում է համանվագը (սիմֆոնիա), ինտերսուբյեկտիվությունը, պլյուրալիզմը, բազմաձայնությունը։ Բախտինն իրականությունը դիտարկում է որպես մի իրադարձություն, որն անպատկերացնելի է առանց արարքի և այդ արարքը գործող սուբյեկտի՝ մարդու։ Նա մասնավորապես համարում էր, որ առարկան անբաժան է իրադարձության մեջ իր գործառույթից։ Ոչ որոշակի իրադարձությունները նա որակում էր որպես դատարկ հնարավորություններ և չարմատավորված կենցաղ։ Բախտինի կարծիքով ռացիոնալիզմը նախապաշարմունք է, իսկ էության դիտարկումը հնարավոր է միայն բնազդի (գեղագիտական և սիրային հայեցման) շնորհիվ։ Բախտինի փիլիսոփայության մեջ մեծ տեղ ունի ծիծաղի մշակույթի ուսումնասիրությունը՝ կառնավալի օրինակով, որը զերծ է լրջությունից՝ պաշտոնականությունից, դոգմատիզմից և որն ապրում է ինքն իրենով։ Ծիծաղի էությունը նա ներկայացնում է որպես իրադարձության ցուցադրում, որը ենթադրում է նորացում, փոփոխություն, բեկում, վերածնունդ և ճգնաժամ միևնույն ժամանակ։ Ծիծաղը, դիմակահանդեսը (կառնավալը) և տոնը հենց իսկական կյանքն են՝ ըստ Բախտինի։
Հիշողություն
Սարանսկի 20 - րդ գիմնազիայում պարբերաբար անցկացվում են Բախտինին նվիրված գիտաժողովներ։ Օրյոլում 2005 թվականին բացվեց Բախտինի թանգարանը ։ Օրյոլի քաղաքային խորհրդի որոշմամբ քաղաքի «Ռուսական ոճ» անունն ունեցող թանգարանին տրվեց Միխայիլ Բախտինի անունը ։ 2015 թվականից Մորդովյան համալսարանում գործում է «Բախտինի կենտրոնը» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրականագետներ Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրականագետներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Ռուս լեզվաբաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Օդեսայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս գրաքննադատներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդային տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուս բանասերներ Կատեգորիա:Ռուս մշակութաբաններ Կատեգորիա:Ռուս արվեստաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գրականագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Խորհրդային լեզվաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ
Գևորգ Երզնկացի
Գևորգ Երզնկացի, մանկավարժ, գրիչ։ Բարձրագույն կրթություն ստացել է Հովհաննես Որոտնեցու համալսարանում։ Գրիգոր Տաթևացու հետ գրի է առել Հովհաննես Որոտնեցու «Արիստոտելի Ստորոգութեանց մեկնությունը»։ Մշակույթի գործիչներ պատրաստելու և կաթոլիկության դեմ պայքարելու նպատակով Կափոսի վանքում բացել է իր դպրոցը, որտեղ սովորելու են եկել Հայաստանի տարբեր վայրերից, ինչպես նաև Ղրիմից։ Այստեղ ուսուցանվել է նաև գրչության ու երաժշտության արվեստ։