cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անաստասիա Միսկինա
1999-2001 թվականներ
Միսկինան թենիսիստուհու պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2000 թվականին՝ WTA դասակարգման աղյուսակում ընդգրկվելով 500 լավագույն թենիսիստուհիների մեջ։ Նա իր առաջին WTA տիտղոսը շահել է Պալերմոյի մրցաշարում, որը նրա միայն երկրորդ մրցաշարն էր, որտեղ Միսկինան մասնակցում էր մրցաշարի հիմնական ցանցին։ Նա Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում նորամուտում է ԱՄՆ բաց առաջնությունում և Ֆեդերացիայի գավաթում (մասնակցելով զուգախաղին)։ 2000 թվականին Միսկինան հասնում է Թոփ 20-ի թենիսիտուհու նկատմամբ առաջին հաղթանակին, Սապոտի մրցաշարի կիսաեզրափակիչում հաղթելով աշխարհի թիվ 17 ռակետ Բարբարա Շեթին։ 2000 թվականին Միսկինան նորամուտում է նաև Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում և Ուիմբլդոնում։ Նա մասնակցել է Սիդնեյի Օլիմպիական խաղերին, որտեղ պարտվում է երկրորդ շրջանում։ Նա I մակարդակի մրցաշարերում առաջին քառորդ եզրափակիչին հասնում է Ցյուրիխի մրցաշարում, որտեղ նա պարտվում է աշխարհի առաջին ռակետ Մարտինա Հինգիսին։ Այնուհետև Միսկինան վնասվածքի պատճառով բաց է թողնում Ավստրալիայի բաց առաջնությունը։ Արդյունքում, նա դուրս է մնում Թոփ 100-ից։ Այնուհետև նա բավականին հաջող արդյունքների է հասնում՝ դուրս գալով Լայպցիգի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ (դառնալով առաջին ռուս թենիսիտուհին, ով հաղթում է Աննա Կուրնիկովային) և կիսաեզրափակիչ Մոսկվայում՝ նրա առաջին կիսաեզրափակիչը I մակարդակի մրցաշարերում։
2002 թվական
2002 թվականի բեկումնային է դառնում Միսկինայի համար։ Նա իր առաջին հաղթանակն է տանում Թոփ 10-ի թենիսիտուհու նկատմամբ՝ հաղթելով Ելենա Դոկիչին Հռոմի մրցաշարում և մտնելով Թոփ 20։ Միսկինան եզրափակիչ է հասնում Բիրմինգհեմի և Իսթբորնի խոտածածկի մրցաշարերում՝ դասակարգման աղյուսակում բարձրանալով 15-րդ հորիզոնական։ II մակարդակի մրցաշարերում նա իր առաջին հաղթանակը տանում է 2002 թվականի Brasil Open մրցաշարում, իսկ Լայպցիգի մրցաշարի եզրափակիչն ամրապնդում է նրա տեղը WTA Ամփոփիչ մրցաշարում, որտեղ նա առաջին շրջանում պարտվում է Ելենա Դոկիչին։ Նա 2002 թվականի մրցաշարջանն ավարտում է Թոփ 15-ում, ինչն առաջին դեպքն էր նրա կարիերայում։
Անահիտ Թարյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Էջմիածին քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսերենից հայերեն թարգմանիչներ Կատեգորիա:ՀՀ վարչապետի հուշամեդալակիրներ
Անաստասիա Միսկինա
2003 թվական
Միսկինան «Hong Kong Tennis Patrons' Association»-ից հրավեր է ստանում մասնակցելու The Hong Kong Ladies Challenge մրցաշարին և հասնում է Ավստրալիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ (նրա առաջին քառորդ եզրափակիչը Մեծ Սաղավարտի մրցաշարում)։ Դրանից հետո, նա տիտղոս է նվաճում Դոհայի մրցաշարում, որտեղ WTA-ի պատմության մեջ առաջին ռուսական եզրափակիչում հաղթում է իր ընկերուհի Ելենա Լիխովցևային և մտնում Թոփ 10։ Ամրապնդելով իր դիրքերը թենիսի էլիտայի մեջ, Միսկինան հաղթանակ է հասնում Սարասոտայի մրցաշարում և բավականին միջին արդյունքների է հասնում ամառային մրցաշրջանում։ Սակայն, այնուհետև, նա հասնում է ԱՄՆ բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, հաղթանակ է տանում Լայպցիգի մրցաշարում, որտեղ կիսաեզրափակիչում և եզրափակիչում հաղթում է աշխարհի թիվ մեկ ռակետ Կիմ Կլեյստերսին և թիվ 2 ռակետ Ժյուստին Էնենին և Մոսկվայի Կրեմլի գավաթի մրցաշարում, որտեղ հաղթանակներ է տանում 3-րդ դասակարգված Ելենա Դեմենտևայի և 2-րդ դասակարգված Ամելի Մորեսմոյի նկատմամբ։ Այդպիսով, նա դառնում է առաջին ռուս թենիսիստուհին, ով հաղթանակ է տանում Կրեմլի գավաթի մրցաշարում։ Ֆիլադելֆիայի մրցաշարի եզրափակիչից հետո Միսկինան իրավունք է նվաճում մասնակցելու WTA Ամփոփիչ մրցաշարում։ Մրցաշարի խմբային փուլում նա պարտվում է Ժյուստին Էնենին և Ջենիֆեր Կապրիատիին և հաղթում է Աի Սուգիյամային, սակայն դուրս է մնում հետագա պայքարից։ Մրցաշրջանի ընթացքում Միսկինան վաստակում է ավելի քան 1 միլիոն ԱՄՆ դոլլար և կարիերայում առաջին անգամ տարին ավարտում է Թոփ 10-ում, զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։
2004 թվական. Լավագույն մրցաշարջան, Ֆրանսիայի բաց առաջնության հաղթող
2004 թվականի մրցաշրջանը Միսկինայի համար հանդիսանում է լավագույնը։ Միսկինան հաջողությամբ պաշտպանում է տիտղոսը Դոհայի մրցաշարում՝ հետագայում դառնալով երկրորդ ռուս թենիսիտուհին, ով տեղ է գրավել Թոփ 5-ում (առաջինը եղել է Նատաշա Զվերևան, ով աշխարհի թիվ 5 ռակետ էր դարձել 1989 թվականի մայիսին)։ 2004 թվականի մրցաշրջանի գլխավոր իրադարձությունը դառնում է հաղթանակը Մեծ Սաղավարտի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում, որտեղ նա չորրորդ շրջանում փրկում է Սվետլանա Կուզնեցովայի հետ խաղը, իսկ այնուհետև հաղթում է աշխարհի նախկին թիվ 1 ռակետ Վենուս Ուիլյամսին՝ քառորդ եզրափակչում, և Ջենիֆեր Կապրիատիին՝ կիսաեզրափակչում։ Մեծ Սաղավարտի առաջին համառուսական եզրափակիչում Միսկինան 6-1, 6-2 հաշվով հաղթանակ է տանում Ելենա Դեմենտևայի նկատմամբ, այդպիսով դառնալով առաջին ռոււս թենիսիստուհին, ով հաղթում է Մեծ Սաղավարտի կանանց մենախաղի մրցաշարում։ Փարիզում նրա հաղթանակից հետո, Միսկինան համաշխարհային դասակարգման աղյուսակում բարձրանում է 3-րդ հորիզոնական։ Նա դուրս է գալիս Սան Դիեգոյի մրցաշարի եզրափակիչ՝ ընդհատելով Մարիա Շարապովայի 14 անպարտելի խաղերի շարքը և կիսաեզրափակչում հաղթանակ տանելով Վերա Զվոնարյովայի նկատմամբ՝ երրորդ սեթի թայ-բրեյքում հաղթանակ տանելով 17-15 հաշվով։ Եզրափակչում նա պարտվում է Լինդսեյ Դևենպորտին։ 2004 թվականի Աթենքի Օլիմպիական խաղերում նա կիսաեզրափակիչում պարտվում է Ժյուստին Էնենին, որոշիչ սեթում առավելություն ունենալով 5-1 հաշվով։ Այդ հաջողությունների արդյունքում Միսկինա բարձրանում է կարիերայի ընթացքում իր ամենաբարձր հորիզոնականին՝ աշխարհի թիվ 2 ռակետ։ Այնուհետև Միսկինան երկրորդ տարին անընդմեջ հաղթում է Մոսկվայի Կրեմլի գավաթում, ճանապարհին հինգ հանդիպումների ընթացքում առաջին անգամ հաղթանակ տանելով Լինդսեյ Դևենպորտի նկատմամբ։ WTA Ամփոփիչ մրցաշարում նա գլխավորում է խմբային փուլի իր խմբի աղյուսակը՝ երկրորդ անգամ հաղթելով աշխարհի թիվ 1 ռակետ Լինդսեյ Դևենպորտին և Ելենա Դեմենտևային և պարտվելով Սերենա Ուիլյամսին։ Կիսաեզրափակիչում նա պարտվում է մրցաշարի ապագա հաղթող Մարիա Շարապովային։ Միսկինան Ռուսաստանի հավաքականին օգնում է Ֆեդերացիայի գավաթի առաջին տիտղոսին տիրանալու համար, հաղթանակ տանելով ինը խաղերից ութում, այդ թվում հաթելով եզրափակիչի բոլոր երեք խաղերում։ Միսկինան մրցաշարջանն ավարտում է համաշխարհային դասակարգման աղյուսակի 3-րդ հորիզանականին, Ռուսաստանի կին թենիսիտուհիների շրջանում լավագույն արդյունքը, վաստակելով ավելի քան 2 միլիոն ԱՄՆ դոլլար մրցանակային գումար և 2004 թվականի մրցաշրջանի ընթացքում ունենալով Թոփ 10-ի թենիսիստուհիների նկատմամբ տասը հաղթանակ։
2005 թվական
2005 թվականի մրցաշարջանը Միսկինային բերում են փոփոխական հաջողություններ։ Նա մրցաշրջանի առաջին կեսն անցկացնում է անհաջող՝ մոր առողջության հետ կապված խնդիրների պատճառով։ Միսկինան Դոհայի և Ֆրանսիայի բաց առաջնության տիտղոսները հանձնում է մրցաշարերի առաջին շրջանում և դառնում է Ֆրանսիայի բաց առաջնության առաջին չեմպիոնուհին, ով պարտություն է կրում առաջին շրջանում։ Մրցաշրջանի խոտածածկի մասից առաջ ունենալով հաղթանակների և պարտությունների 8-10 հարաբերակցություն, նա այնընդհատում է Ուիմբլդոնի մրցաշարում, հասնելով մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ, հաղթանակ տանելով Ելենա Յանկովիչի (եզրափակիչ սեթում 1-5 հաշվով պարտվելով) և Ելենա Դեմենտևայի (պարտվելով 1-6, 0-3 հաշվով և երկրորդ սեթում մրցակցուհու մաթչ-բոլի առկայությամբ) նկատմամբ։ Նա Թոփ 10-ից դուրս է մնում օգոստոսին։ Այնուհետև նա կարիերայում իր տասներորդ տիտղոսն է նվաճում Կալկաթայի մրցաշարում, հաղթելով ավելի ցածր վարկանիշ ունեցող մրցակցուհիներին։ Այնուհետև Միսկինան հաղթանակ է տանում 2005 թվականի Ուիմբլդոնի մրցաշարի հաղթող Վենուս Ուիլյամսին, առավելության հասնելով Ֆեդերացիայի գավաթում, սակայն եզրափակչում պարտվում է Ֆրանսիայի հավաքականի հետ երկու մրցախաղում։ Միսկինան չորրորդ անգամ անընդմեջ տարին ավարտում է Թոփ 15-ում։
2006 թվական
2006 թվականը ևս մեկ հիասթափություն է բերում Միսկինային։ Մի քանի անգամ հնարավորություն ունենալով վերադառնալ Թոփ 10՝ նա չի կարողանում իրացնել դրանցից ոչ մեկը։ Վարշավայում նա WTA մրցաշարերում իր ամենավատագույն պարտությունն է կրում վարկանիշի տեսանկյունից՝ պարտվելով ուայլդ-քարտի արժանացած Ագնեշկա Ռադվանսկայաին, ով զբաղեցնում էր 309-րդ հորիզոնականը։ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում Միսկինան երրորդ շրջանում առավելության է հասնում 2005 թվականի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչի մասնակից Անա Իվանովիչի նկատմամբ, սակայն չորրորդ շրջանում պարտվում է ապագա չեմպիոն Ժյուստին Էնենին։
Նա ընդհատումներով իր նախկին մարզավիճակին է վերադառնում խոտաղակի մրցաշրջանի ընթացքում, եզրափակիչ հասնելով Իսթբորնի մրցաշարում, Ժյուստին Էնենին պարտվելով համառ պայքարում, երրորդ սեթի թայ-բրեյքում։ Ուիմբլդոնի մրցաշարում Միսկինան հասնում է քառորդ եզրափակիչ, սակայն երեք սեթում պարտվում է Ամելի Մորեսմոյին։ Մեծ Սաղավարտի առաջին երկու մրցաշարերում նա հասնում է մինչև մրցաշարի չորրորդ շրջան։ Ուիմբլդոնից հետո նրա խաղը վերջնականապես խարխլվում է։ Չնայած երկրորդ անընդմեջ եզրափակիչին Ստոկհոլմի IV մակարդակի մրցաշարում, նրան չի հաջողվում ուչ մի հաղթանակ տանել Հյուսիսային Ամերիկայի մրցաշարերումֆ ունենալով 0-3 հաաբերակցություն։ Անհաջողույթունը իր գագաթնակետին է հասնում ԱՄՆ բաց առաջնությունում, որտեղ նա դառնում է առաջին թենիսիստուհին, ով Մեծ Սաղավարտի մրցաշարում պարտվում է աշխարհի ապագա թիվ 1 ռակետ Վիկտորիա Ազարենկային՝ առաջին շրջանում պարտվելով վնասվածքի առկայությամբ, որը նա ստացել էր Նյու Հեյվենի մրցաշարում։ Միսկինան մրցաշրջանի մնացած մեծ մասը բաց է թողնում ոտքի վնասվածքի պատճառով՝ դուրս գալով Շտուտգարտի և Մոսկվայի մրցաշարերից։ Մրցաշրջան նա վերադառնում է Ցյուրիխի մրցաշարում, սակայն պարտվում է շվեյցարուհի Թիմեա Բաչինսկիին՝ 6-3, 6-3։
Կորտից դուրս
Այնուհետև Միսկինան մեկնաբան է աշխատում «НТВ-Плюс Теннис» հեռուստաալիքում, իսկ ավելի ուշ ընդգրկվում է Ֆեդերացիայի գավաթում Ռուսաստանի հավաքականի մարզչական խմբում։ 2014 թվականի ձմռանը Անաստասիա Միսկինան նշանակվում է Ռուսաստանի հավաքականի ավագ ։
Անձնական կյանք
2008 թվականի ապրիլի 28-ին Միսկինան ունենում է որդի՝ Եվգենին ։ 2010 թվականի օգոստոսի 30-ին ծնվում է նրա երկրորդ որդին՝ Գեորգին, իսկ 2012 թվականի մարտի 1-ին Անաստասիայի և նրա ամուսնու՝ գործարար Սերգեյ Մամեդովի ընտանիքում ծնվում է երրորդ որդին՝ Պավելը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս հաղորդավարներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Միքայել Պապաջանյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Նովոռոսիյսկի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Եղել է Պետական դումայի անդամ, Ալեքսանդրապոլի քաղաքային խորհրդի անդամ, Բաքվի բարիստերների կոմիտեի անդամ մինչև դրա լուծարումը։ Նախագահել է Հայ օգնության կոմիտեն։
1918 հունիսին Ավետիս Ահարոնյանի և Ալեքսանդր Խատիսյանի հետ համատեղ եղել է Պոլիս համաժողովի Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության կազմում, որտեղ պետք է որոշում կայացվեր Բաթումի պայմանագրի վերաբերյալ։ Հունիսի 4-ին Հայաստանի կողմից պայմանագիրը ստորագրել են ՀՅԴ-ականներ Հովհաննես Քաջազնունին ու Ալեքսանդր Խատիսյանը և Միքայել Պապաջանյանը, որպես խաղաղարար պատվիրակության անդամ ։
Որպես պատվիրակության անդամ Ավետիս Ահարոնյանի և Համո Օհանջանի հետ մեկտեղ Միքայել Պապաջանյանը մասնակցել է Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսին
Ծանոթագրություններ
Պապաջանյան, Միքայել Պապաջանյան, Միքայել Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Պելեդույ (քաղաքատիպ ավան, Լենսկի ուլուս)
Պելեդույ (Пеледуй), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Լենսկի ուլուսի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4776 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Լենսկի ուլուսի բնակավայրեր
2-րդ քրոմոսոմ (մարդ)
Մարդու երկրորդ քրոմոսոմը մարդու 23 քրոմոսոմներից մեծությամբ երկրորդն է, 22 աուտոսոմ քրոմոսոմներից մեկը։ Քրոմոսոմը պարունակում է մոտ 242 միլիոն զույգ հիմք, որոնք կազմում են մարդու բջիջի ԴՆԹ-ի մոտ 8 %-ը ։ Ներկայումս համարվում է, որ 2-րդ քրոմոսոմը պարունակում է 3080 գեն, այդ թվում հոմեոբոքսի HOXD գեների կլաստերը։
Էվոլյուցիա
Հոմինիդների ընտանիքի բոլոր ներկայացուցիչները բացի մարդուց ունեն 24 քրոմոսոմ. մարդու մոտ քրոմոսոմների թիվը 23-ն է։ Մարդու երկրորդ քրոմոսոմը, համաձայն լայնորեն ընդունված տեսակետի, նախնիների երկու քրոմոսոմների միաձուլման արդյունք է ։
Քրոմոսոմների միաձուլումը ապացուցվում է հետևյալ փաստերով՝
Այսպիսով, երկրորդ քրոմոսոմում առկա են մարդու և կապկանմանների ընդհանուր նախնու առկայությունն ապացուցող փաստեր։
Հիվանդություններ և խանգարումներ
Ստորև ներկայացված են երկրորդ քրոմոսոմի գեների հետ կապված մի շարք հիվանդություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Զավիլե
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վլադիմիր Գեորգիև
Վլադիմիր Իվանով Գեորգիև (Владимир Иванов Георгиев, ), բուլղար լեզվաբան։ Սոֆիայի համալսարանի պրոֆեսոր, Բուլղարիայի ԳԱ անդամ։ «Նախահունական լեզվաբանությունը» (հ․ 1-2, 1941-1945, գերմաներեն) ուսումնասիրության մեջ անդրադարձել է հնդեվրոպական նախալեզվի լեզվամինության ժամանակին և բարբառային տարբերակվածությանը։ Մեծ են Գեորգիևի ծառայությունները նախահունարենի հայտնաբերման, կրետեմիքենյան, էտրուսկերեն տեքստերի ընթերցման ու մեկնաբանման, լեզուների դասակարգման բնագավառում։ «Թրակերեն» (1957) աշխատության մեջ հայտնել է այն կարծիքը, որ հայերենն ու փռյուգերենը հայ-փռյուգիական լեզվախմբի երկու բարբառներն են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Բուլղարացի պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ
Մարգետսհյոխհայմ
Մարգետսհյոխհայմ  (Margetshöchheim, քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3243 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 6,67 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 79 161։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Խոշգելեր
Խոշգելեր, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Վելիկայա Կալինովկա
Վելիկայա Կալինովկա (Велика Калинівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկայա Կալինովկա գյուղում բնակվում էր 393 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,108 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3638,89 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պուեբլա դե Վալես
Պուեբլա դե Վալես (իսպ.՝ Puebla de Valles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գվալդախարա պրովինցիայում։ Տարածքը կազմում է 27,46 կմ2։ Բնակչությունը՝ 85 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Ռաստով (գյուղ, Տուրիի շրջան)
Ռաստով (Растів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռաստով գյուղում բնակվում էր 243 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1339 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 181,48 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Show Me
Տեսահոլովակ
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Քրիս Բրաունը, ներկայացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին MTV-ում ։
Ռեմիքս
2014 թվականի փետրվարի 19-ին թողարկվել է երգի պաշտոնական ռեմիքս տարբերակը, որում բացի Քիդ Ինկից և Քրիսից, իրենց մասնակցությունն ունեն նաև Թրեյ Սոնգզը, Ջուսի Ջեյը և Թու Չեյնսը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 սինգլներ Կատեգորիա:Քիդ Ինկի երգեր Կատեգորիա:Քրիս Բրաունի երգեր Կատեգորիա:2013 երգեր
Բոզաստան
Բոզաստան , գյուղ է Իրանի Գիլան նահանգի Մաչիան համայնքում ։ Ըստ 2006 թվականի Իրանի մարդահամարի գյուղում 13 ընտանիք կար, բնակչությունը՝ 43 մարդ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի գյուղեր
Քեթլին Ֆերրիեր
Քեթլին Ֆերրիեր (Kathleen Mary Ferrier, ), անգլիացի ակադեմիական երգչուհի (կոնտրալտո)։ Հանդես է եկել առավելապես կամերային ժանրում։ Խորը դրամատիզմով կատարել է Հենրի Փյուրսելի, Յոհան Սեբաստիան Բախի («Չարչարանքներ ըստ Մատթեոսի», «Չարչարանքներ ըստ Հովհաննեսի», Սի մինոր մեսսա, կանտատներ), Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկի («Օրփեոս և Էվրիդիկե»), Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի («Օծյալը»), Ռոբերտ Շումանի («Կնոջ սերն ու կյանքը» երգաշար), Ֆրանց Շուբերտի, Յոհաննես Բրամսի, Գուստավ Մալերի ստեղծագործությունները, անգլիական ժողովրդական երգեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Կոնտրալտոներ Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգչուհիներ Կատեգորիա:Անգլիացի երաժիշտներ
Ազան (Արկասի որդին)
Ազան (Ἀζᾶν), Հին Հունական դիցաբանության կերպարներից մեկը Արակդիայից։ Արկադի և Էրատոյի որդին։ Երկրի իր հատվածը կոչվեց Ազանիա։ Ազանիայի հպատակները ավելի ուշ ապրում էին Ֆրիգիայում։ Ի պատիվ նրա, առաջին անգամ կարգադրվեցին անցկացնել խաղեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին հունական առասպելների հերոսներ Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Խաչատուր Հովակիմի Լազարյան
Խաչատուր Հովակիմի Լազարյան, հայ ազգային-ազատագրական շարժման և մշակութային գործիչ։ Նպաստել է ճեմարանի տպարանի բարելավմանը։ Նրա հանձնարարությամբ 1833-1838 թվականներին կազմվել և Մոսկվայում ռուսերեն հրատարակվել է «Հայ ժողովրդի պատմության տեսությանը վերաբերող ակտերի ժողովածու»-ն, որը հայ և ռուս ժողովուրդների հարաբերությունների պատմության կարևոր աղբյուր է։
Լազարյանների տոհմը
Լազարյանները շուրջ մեկուկեսդարյա իրենց գործունեությամբ մնայուն հետք են թողել հայոց նոր շրջանի պատմության տարեգրության մեջ։ Հովհաննես Լազարյանը Պարսկաստանից Ռուսաստան (Աստրախան, ապա Մոսկվա) տեղափոխված Աղազար կամ Եղիազար Լազարյանի ավագ որդին էր։ Հանգրվանելով Ռուսաստանի մայրաքաղաքում՝ Պետերբուրգում, նրան հաջողվեց զուգակցել պետական հետաքրքրությունները և ազգային շահերը։ Հովհաննես Լազարյանի մահից հետո այդ գերդաստանի լայնածավալ գործունեությունը շարունակվեց ավելի քան մեկ դար։ Լազարյանների ուղենշած ազգային գործունեությունը շարունակեցին և այդ տոհմի տեղը հայոց պատմության մեջ ապահովեցին Հովհաննես Լազարյանի մերձավոր հետնորդները։ Նրանցից յուրաքանչյուրը, իր հնարավորությունների սահմաններում, ներդրում կատարեց։
Մասնակցությունը Հայաստանի ազատագրմանը
Խաչատուր Լազարյանը 1826–1828 թվականների ռուս–պարսկական պատերազմի ժամանակ՝ մանավանդ պատերազմի վերջին փուլում, իրադարձություններին ակտիվ մասնակից Ներսես Աշտարակեցուց տեղեկություններ էր ստանում ռազմական գործողությունների և տեղում տիրող ընդհանուր դրության մասին ։ Խաչատուր Լազարյանն իշխան Կոստանդին Արղությանի և բանասեր Ալեքսանդր Խուդաբաշյանի մասնակցությամբ կազմել էր Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միացնելուց հետո Հայաստանի ինքնավար կարգավիճակը սահմանող նախագիծ՝ «Մի շարք առաջարկներ Վրաստանի և հարակից երկրամասերի մասին» անվանվող ծրագիրը, որը նախատեսում էր Ռուսաստանի կազմում Հայաստանի լայն ինքնավարություն ։ Նրանք առաջարկում էին վերականգնել հայկական թագավորությունը և Նիկոլայ I-ի տիտղոսներին ավելացնել «Հայոց թագավոր» տիտղոսը։
Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցնող Արևելյան Հայաստանում բնակչությունը ստվարացնելու նպատակով նախագծում նախատեսվում էր Պարսկաստանից կազմակերպել հայ բնակչության ներգաղթ։ Լավատեղյակ լինելով Հայաստանի ներքին դրության մասին՝ նրանք ցանկանում էին ներգաղթ կազմակերպել։ Նրանց միացավ նաև Խաչատուր Լազարյանի եղբայր՝ գնդապետ Եղիազար Լազարյանը, ով եռանդուն գործունեություն ծավալեց։ Խաչատուր Լազարյանը մասնակցում էր նաև Հայաստանի սահմանների հարցի բարեհաջող լուծմանը։ Ներսես արքեպիսկոպոսը ջանում էր Պարսկաստանի և Հայաստանի սահմանագիծ դարձնել ոչ թե Արաքս գետը, այլ Արարատյան լեռնաշղթան։ Դրանով Մակուի գավառը ևս կմիացվեր Հայաստանին և իր լեռներով ու կիրճերով կդառնար բնական պատվար։ Ներսես Աշտարակեցին քանզիցս դիմում է Խաչատուր Լազարյանին՝ բարձրագույն իշխանությունների միջոցով իրականացնելու այդ ծրագիրը։ Սակայն նրա ջանքերը ապարդյուն են անցնում, որովհետև այդ տեսակետները չբաժանող Իվան Պասկևիչը մնում էր անդրդվելի։ Նախագծի հեղինակները կարևոր նշանակություն էին տալիս բնակչության իրավական պաշտպանվածության հարցերին։ Բնակչության իրավունքները պետք է ամրագրված լինեն օրենքներով, իսկ կալվածատերերի իրավասությունները տարածվեն միայն իրենց հողատարածությունների վրա։ Հայ հայրենասերները դեմ էին արտահայտվում ճորտատիրությանը, քանի որ դրանից անընդհատ տուժում էին բնակչության ստորին շերտերը։ Նրանք առաջարկում էին Վրաստանում վերացնել կամ գոնե խիստ սահմանափակել ճորտությունը։ Ճորտությունը վերացնելու առաջարկով նախագծի հեղինակները կանգնում էին ժամանակի առաջադիմական գաղափարների պաշտպանության դիրքերում։
Նախագիծը դրական ընթացք չստացավ, մերժվեց, բայց էական նշանակություն ունեցավ Հայաստանի անունով առանձին վարչական միավոր՝ Հայկական մարզ ստեղծելու գործում։ Մի իրողություն, որը չկատարվեց Վրաստանի պարագայում։ Ռուս–թուրքական 1828–1829 թվականների պատերազմի ժամանակ տեղի հայ բնակչության հետ աշխատանք տանելու նպատակով կայսրի հանձնարարությամբ Լազարյանը մեկնում է գործող բանակ։ Նա ջանում է Դանուբյան երկրների հայության հոգսերը թեթևացնել։ Նրա միջնորդությամբ վերափոխվում ու բարեկարգվում են Մոլդովայի Սբ. Աստվածածին և Վալախիայի Սբ. Գևորգ եկեղեցիները։ Նա մեծ օգնություն է կազմակերպում Բուքրեշի դպրոցին, եկեղեցուն, բնակչությանը և հայերին հորդորում լինել միասնական։ Մոլդովահայերը չեն մոռանում Լազարյանի սրտացավ վերաբերմունքը և մեկ տասնամյակ անց՝ 1839 թվականին կրկին հայցում են նրա օգնությունը՝ դիմելու կաթողիկոսին տեղի իշխանավորների ապօրինությունների, ճնշումների հարցում։ Նա բնակիչներին հայտնում է, որ իրենց խնդրանքը փոխանցել է կաթողիկոսին, իսկ տեղական իշխանություններին սաստելու համար դիմել է մեծ հեղինակություն ունեցող կոմս Ա. Բենկենդորֆին ։ Նա հենց երիտասարդական տարիներին ներքաշվեց ակտիվ և պատասխանատու կյանքի ոլորտ։ 1806–1812 թվականներին ռուս–թուրքական պատերազմին գործուն մասնակցություն ունեցավ ճանաչված հայ գործիչ Մանուկ Բեյը, որի պալատում կնքվեց հաշտության պայմանագիր։ Պատերազմի տարիներին նրա հետ առևտրական կապերի մեջ էր Հովհաննես Լազարյանի եղբայր Հովակիմը։ Այդտեղ էր լինում նաև Հովակիմի կրտսեր որդին՝ Խաչատուրը, ով 1819 թվականին ամուսնանում է Մանուկ Բեյի դստեր՝ Կատարինեի հետ ։
Ճեմարանի հիմնադրում
Լազարյանների, հատկապես Խաչատուր Լազարյանի գործունեության առանցքը կազմել է իրենց անունը կրող ճեմարանը։ Հայտնի է, որ Հովհաննես Լազարյանը մտահոգ լինելով հայ մանուկների ուսման խնդրում, մահից առաջ 200 հազար ռուբլի է կտակում ուսումնարան հիմնելու համար և կտակարար է նշանակում կրտսեր եղբորը՝ Հովակիմին։ Ճեմարանը բացվում է 1815 թվականին Մոսկվայում։ Ուսումնարանը սկզբնական շրջանում բազում դժվարությունների է հանդիպում։ Լուսավորության նախարարներ Ա. Գոլիցինը, Կ. Լիվենը, Ա. Ուվարովը, Մոսկվայի գեներալ նահանգապետ Ա. Տորմասովը տարբեր առիթներով խոչընդոտում էին ճեմարանի բնականոն աշխատանքները։ Հարուցվող արգելքները վերացնելու նպատակով բարձր ատյաններին ուղղված դիմումները մնում էին անհետևանք։ Ի վերջո Լազարյանները խնդրի կարգավորման անսպասելի, նախադեպը չունեցող եղանակ են գտնում։ Օգտագործելով բարձրաստիճան գործիչների հետ ունեցած իրենց կապերը՝ Հովակիմ Լազարյանը 1824 թվականին դիմում է նախարարների կոմիտեի անդամ Ա. Արակչևին, որ համաձայնություն տա ճեմարանը լուսավորության նախարարության ենթակայությունից հանելու և իր գլխավոր ենթակայության տակ դնելու։ Ստանալով նրա համաձայնությունը՝ Եփրեմ կաթողիկոսի միջոցով դիմում են Ալեքսանդր I-ին։ Կայսրը հատուկ հրամանագրով թույլատրում է կատարել նման վերափոխություն ։ Գլխավոր պետերի հովանավորության շնորհիվ ուսումնարանը կարողանում էր հաղթահարել ծառացած դժվարությունները և արգելքները։ Վերադաս ատյանների հանձնարարությամբ 1828 թվականին ուսումնական հաստատությունների կոմիտեի անդամներ արևելագետներ Ադելունգի և Ֆրենի հետ Հովհաննես և Խաչատուր եղբայրները կազմեցին ճեմարանի կանոնադրությունը, որը պաշտոնապես ընդունվեց։ Ճեմարանը անվանվեց «Արևելյան լեզուների Լազարյան ինստիտուտ» ։ Ամրագրվեց նաև այն հանգամանքը, որ ինստիտուտն ապադասակարգային ուսումնական հաստատություն է, որտեղ կարող են ուսանել տարբեր դասակարգերի ու խավերի ընտանիքների զավակները։
Ճեմարանի հետագա զարգացում
«Պոլոժենիեի» համաձայն՝ թեմական դպրոցներ հիմնելու համար առաջացել էր գրագետ հոգևորականների մեծ պահանջ։ Լազարյանը, լինելով բոլոր այդ իրադարձությունների կենտրոնում, խիստ մտահոգ էր և ստեղծված դժվարին իրավիճակից դուրս գալու ելք էր որոնում։ Ի վերջո նա մշակեց այդ խնդիրները լուծելու հիմնավոր տարբերակ և 1837 թվականի սեպտեմբերին հանձնեց Ա. Բենկենդորֆին՝ բարձրագույն ատյանների իրավասությանը ներկայացնելու համար։ Նա առաջարկում էր մայրաքաղաքների 5 եկեղեցիները միավորել Լազարյան ճեմարանի հետ, ստեղծել տնտեսական մի ընդհանուր վարչություն, որտեղ մեկի տնտեսական միջոցների պակասը կլրացվի մյուսի կողմից։ Կրթված հոգևորականներ պատրաստելու համար նախագծի հեղինակը առաջարկում էր Լազարյան ինստիտուտում բացել հոգևոր բաժին ։ Ա. Բենկենդորֆը, իր հիմնավորումները հավելելով, նախագիծը ներկայացնում է ներքին գործերի նախարար Դմիտրի Բլուդովին։ Վերջինս մշակած առաջարկը համարում է նպատակահարմար և արդարացված։ Նոր կանոնադրության (պոլոժենիեի) պահանջով անհրաժեշտ էր հարցը համաձայնեցնել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի հետ։ Առանց էական լրացումներ կատարելու, նախագծին հավանություն են տալիս և վավերացնում Հովհաննես Կարբեցի կաթողիկոսն ու սինոդի անդամները ։ Կայսրը 1841 թվականի հունվարին հավանություն է տալիս ներկայացված վերափոխումներին, իսկ սենատը հաստատում է այն։ Խաչատուր Լազարյանի մշակած ծրագրի իրավական ուժ ստանալը էական դրական նշանակություն ունեցավ ինչպես ինստիտուտի, այնպես էլ մայրաքաղաքների համայնքների համար։
1844 թվականին վախճանվեց Ա. Բենկենդորֆը։ Լազարյան եղբայրների խնդրանքով ինստիտուտի գլխավոր պետ նշանակվեց կոմս Ալեքսեյ Օրլովը։ Վերջինս գտնում էր, որ ինստիտուտը կարիք ունի արմատական բարեփոխումների։ Ներկայացված և 1848 թվականին կայսեր կողմից հաստատված ծրագրի համաձայն՝ Լազարյան ինստիտուտը հավասարեցվում է առաջին կարգի լիցեյներին։ Նրան տրվում է Դեմիդովի, Բեզբորոդկոյի, Ռիշելյեի լիցեյների կարգավիճակ։ Վեցամյա ուսուցումը դարձվում է ութամյա ։
1850 թվականին ընդհատվեց Լազարյան տոհմի արական գծով ժառանգությունը․ մահացավ Խաչատուր Լազարյանի փոքրահասակ զավակ Հովհաննեսը։ Նրա ծնողները և հորեղբայրը, ի հիշատակ Լազարյանների վերջին ժառանգի, 60 հազար ռուբլի արծաթ գումար նվիրաբերեցին ճեմարանում աղքատ հայ ընտանիքների երեխաների համար նախապատրաստական բաժին բացելու նպատակով։ Նման բաժին բացելը շատ էր անհրաժեշտ գավառներում ապրող ռուսերեն չիմացող ընչազուրկ երեխաներին ինստիտուտ ընդունվելը դյուրացնելու համար։ Նախապատրաստական բաժին բացելու համար, բացառության կարգով, Նիկոլայ I-ը տվեց իր համաձայնությունը և շնորհակալություն հայտնեց բարեգործներին։
1860 թվականին Ա. Օրլովին ճեմարանի գլխավոր պետի պաշտոնում փոխարինեց Ալեքսանդր II-ի բարեփոխումների ակտիվ մասնակից Վ. Բուտկովը։ Նորանշանակ պետը ուշադրություն դարձրեց այն հանգամանքի վրա, որ դպրոցական կանոնադրությամբ գիմնազիաների շրջանավարտները առանց քննությունների ընդունվում են համալսարան, որը չէր տարածվում Լազարյան ճեմարանի վրա։ Այդ կարգը ինստիտուտի վրա կիրառելու համար ստեղծվեց հատուկ հանձնաժողով (Մ. Էմին, Ա. Նազարյանց, Գ. Քանանյան, Ն. Տիխոնրավով)։ Հանձնաժողովը փոփոխություններ կատարեց դասավանդվող առարկաների ծրագրերի մեջ։ Իրարից որոշակի անջատեց գիմնազիական և արևելյան լեզուների ուսուցումը։ Վերջինիս ուսուցումը դրեց ամուր հիմքերի վրա, երկու տարին դարձվեց երեք տարի։ Կատարած բարեփոխումներն իրականացնելու համար պահանջվում էին ֆինանսական մեծ միջոցներ, որոնց աղբյուրը չէր գտնվում։
Խաչատուր Լազարյանն ինստիտուտը հանում է դժվարին կացությունից՝ իր անձնական միջոցներից նվիրաբերելով մեծ գումար՝ 200 հազար ռուբլի։ Նրա այդ քայլը խորը տպավորություն է գործում բոլորի վրա։ Ալեքսանդր II-ը նրան պարգևատրում է «Սպիտակ առյուծի» շքանշանով ։ Այդ բարեփոխումների շնորհիվ լուծվում է շրջանավարտների համալսարան ընդունվելու հարցը։ Ինստիտուտ են ընդունվում լավորակ սաներ, աճում է աշակերտների քանակը։
Բարեփոխումները ճեմարանում
Որոշ ժամանակ անց ինստիտուտի գլխավոր պետ Վ. Բուտկովը ներկայացնում է ուսումնարանը հիմնավոր վերափոխելու հետևյալ նախագիծը. նշանավոր տոհմի վերջին ներկայացուցչի՝ Խաչատուր Լազարյանի մահից հետո ինստիտուտը դնել լուսավորության նախարարության ենթակայության ներքո։ Պահպանել չքավոր երեխաների համար նախապատրաստական բաժին ունենալու սահմանված կարգը, հոգաբարձուի պաշտոնը դարձնել պատվավոր, բայց պահպանել «Լազարյան» անվանումը։ Ինստիտուտ մտցնել դասական գիմնազիայի լրիվ դասընթաց ։ Այդ նախագիծը իրականացնելու պարագայում ճեմարանը հեռանում էր արևելյան լեզուներ ուսուցանելու իր առաքելությունից և վերածվում է մոսկովյան սովորական մի գիմնազիայի։ Խաչատուր Լազարյանը մերժեց առաջարկվող փոփոխությունների նախագիծը։ Նրան մտահոգում էր ճեմարանի ապագայի հարցը։ Ծերությունն ու հիվանդությունը ավելի էին մտահոգ ու անհանգիստ դարձրել ճեմարանի ճակատագրով ապրող գործչին։ Նա տնօրենի պաշտոնից ազատում է ներկայացված նախագծի ջատագով Բաբստին և նրա փոխարեն 1869 թվականին նշանակում է իր փեսային՝ Հովհաննես Դելյանովին։ Վերջինս լավ ծանոթ էր ինստիտուտին, լուսավորության փոխնախարար էր և ճանաչված էր գործիմացությամբ ու բարեկիրթ վարքագծով։ Դելյանովի խորհրդով, որ լավ էր ճանաչում նախարարին, Խաչատուր Լազարյանը դիմում է անկանխատեսելի վճռական քայլի։ Ինստիտուտի գլխավոր պետի պաշտոնում հրավիրում է լուսավորության նախարար կոմս Դմիտրի Տոլստոյին և որոշում ճեմարանը դնել լուսավորության նախարարության ենթակայության տակ։ Տոլստոյը կրթության, առհասարակ հասարակական երևույթների մասին ուներ առաջադիմական հաստատուն սկզբունքներ։ "Հաստատուն են միայն այն բարեփոխումները, որոնք իրենց հիմքում ունեն պատմական հող, որոնք չկտրելով կապերն անցյալի հետ և պահպանելով նրանում եղած լավը, չեն ոչնչացնում այն, այլ զարգացնում ու կատարելագործում են ժամանակի պահանջներին համապատասխան ։" Նախարարը մոտիկից ծանոթանում է ճեմարանի աշխատանքներին։ Նա անհանգստանում էր, որ ուսումնարանը բաղկացած է իրար հետ կապ չունեցող երկու ուղղություններից։ Մեկը գիմնազիան է, իսկ մյուսը՝ արևելյան լեզուների բարձրագույն դասընթացը։ Մեկի լիարժեք դասընթացը խանգարում է մյուսի լիարժեքությանը։ Այդ պատճառով Դ. Տոլստոյը ծրագրերում և ուսման տևողության մեջ այնպիսի փոփոխություններ է մտցնում, որպեսզի խստորեն պահպանվի գիմնազիական ծրագրի ընդհանուր դասընթացը և մյուս կողմից՝ արևելյան լեզուների ուսուցումը հավասարեցվի համալսարանական մակարդակին։ Մշակված ծրագիրը հավանության է արժանանում և 1872 թվականին հաստատվում բարձրագույն հրամանով։ Եվ դրանից հետո մինչև վերջ՝ 1918 թվականը, ինստիտուտն անխափան առաջնորդվում է այդ ծրագրով։ Խաչատուր Լազարյանն իր մահից առաջ համարձակ ձեռնարկումով կարողացավ ապահովել Լազարյան ճեմարանի հետագա կեսդարյա գործունեությունը։
Հայացքներ
Խաչատուր Լազարյանը առաջադեմ հայացքներ ուներ կրթության, հայ հասարակական կյանքի երևույթների նկատմամբ։ Երիտասարդ հասակում կրթության հարցում առաջ էր քաշում հայ իրականության մեջ տիրապետող պահպանողական, հետամնաց մեթոդներին հակադիր գաղափարներ։ Լազարյան ճեմարանը բացվելուց տարիներ առաջ Եփրեմ կաթողիկոսին գրում էր, որ ուսուցումը պետք է լինի «համեստ, թարդ (առանց) իւիք ցասման, բարկութեան, և գանից պատժոյ հմտեցուցանել, զի բարկութիւն, սպառնալեօք ահացուցանելն և խիստ պատժելն բարբարոսական է գործ, միշտ խռովեցուցիչ և յուսահատեցուցիչ աշակերտի նմանապէս և տախտկութիւն… ուսուցչին» ։ Ուսման գործընթացը բարձր մակարդակով ու նոր մեթոդներով կազմակերպելու նպատակով ճեմարան էր հրավիրում լավագույն մանկավարժների, անգամ Մոսկվայի համալսարանի դասախոսների։ Աշակերտների բարոյահոգեբանական դաստիարակության հարցում հատուկ նշանակություն էր տալիս նրանց կրոնական ուսուցմանը։ Նա հանդես էր գալիս երկպառակություններ առաջացնող երևույթների դեմ և քարոզում էր համերաշխ ու միասնական լինելու գաղափարը։ Ազգային միասնություն քարոզելու նրա հայացքները լավագույնս դրսևորվել են հետևյալ դեպքի առիթով։ «Հյուսիսափայլ» ամսագրում տպագրված երկու հոդվածներում վիրավորական արտահայտություններ են եղել որոշ հոգևորականների հասցեին։ Այդ փաստը մեծ իրարանցում է առաջացնում։ Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմի առաջնորդ Գ. Այվազյանը բողոքում է կաթողիկոսին և Լազարյան ճեմարանի ու եկեղեցիների հոգաբարձու Խաչատուր Լազարյանին։ Վերջինս բացատրություն է պահանջում ամսագրի խմբագիր Ս. Նազարյանից։ Խմբագիրը ներկայացնում է ամսագրի հրապարակախոսական էությունը և ավելացնում, որ Գ. Այվազյանը շփոթում է հոգևորականություն ընդգրկուն հասկացությունը նրա առանձին անհատների հետ։ Խմբագրի բացատրությունից բավարարություն չստանալով՝ Խաչատուր Լազարյանը, հավատարիմ մնալով ազգային երկպառակություն, լարվածություն չհարուցելու իր հավատամքին, ճեմարանի վերատեսուչ Հ. Դելյանովին գրում է.
Բարեգործություններ
Իրենց կատարած բարեգործություններով հատկապես աչքի էին ընկնում Հովհաննես և Խաչատուր եղբայրները։ Նրանք անձնական բազմաբնույթ և բազմաքանակ քայլեր կատարելուց բացի խթանում էին հասարակական լայն ընդգրկում ունեցող բարեգործությունները։ Պայմանների բերումով ռուսական մայրաքաղաքներում քիչ չէին ընչազուրկ ու աղքատ հայերը։ Մոսկվայի բնակիչ Սահակ Գասպարովը (Գասպարյան) նախաձեռնում է հայ ընչազուրկների համար աղքատանոց կամ անկելանոց հիմնել։ Հանգամանորեն մշակված նախագիծը արժանանում է կառավարության հավանությանը, և 1949 թվականին անկելանոցը սկսում է գործել։ Գասպարյան անկելանոցը երկարակյաց և իր առաքելությունը լիովին արդարացնող հաստատություն է դառնում։ Բարեգործական այդ հիմնարկը, անկախ բնակավայրերից, շատ ընչազուրկների է օգնում, ապահովում օթևանով։ Իր անմիջական կոչումից բացի անկելանոցը, որի պատվավոր անդամներն էին Լազարյան եղբայրները, դառնում է տեղի հայությունը իրար հետ կապող հայ համայնքի հասարակական կարևոր հաստատություներից մեկը։ Համայնքի ընդհանուր հավաքները հաճախ հրավիրվում էին 600 հոգու համար նախատեսված նրա ընդարձակ սրահում։ Սահակ Գասպարյանին, երբ հարց են տալիս, թե ի՞նչն իրեն դրդեց աղքատանոց հիմնել, նա հայտնում է, որ Լազարյանների բազմաթիվ բարեգործություններն իր մեջ ծնեցին հայրենակիցներին օգտակար լինելու մեծ ցանկություն։ Դրանից բացի Լազարյան եղբայրները քաղաքի Սբ. Խաչ եկեղեցու մոտակայքի իրենց հողամասը հոժարակամ հատկացրեցին այդ նպատակին, ինքն էլ ձեռնարկեց այդ գործը ։
Գիտամշակութային գործունեություն
Լազարյանը խորհուրդ էր տալիս նաև միջոցներն ուղղել «հօգուտ եկեղեցու և հայ ժողովրդի, որ պահանջ ունի և ծարավի է կրթության ու գիտության» ։ Լազարյան ճեմարանում սկզբնավորված և աշխուժորեն ծավալվող հայագիտական, արևելագիտական աշխատանքները հովանավորողները Լազարյաններն էին և նրանց մեջ առաջին հերթին և գլխավորապես Խաչատուր Լազարյանը։ Լազարյանը 1854 թվականին Մկրտիչ Էմինին գրում է, որ գոհունակությամբ է ընդունել հայկական ձեռագրերը հրատարակելու նրա պատրաստակամությունը։ Կրկնակի բավարարված է, որ կարևոր այդ ձեռնարկումն իրականացնելու է իրենց ուսումնարանի նախկին սան՝ ներկայիս հարգարժան պրոֆեսորը։ Խաչատուրը միաժամանակ տեղեկացնում է, որ իր եղբայր Հովհաննեսի հետ նպատակ է դրել աստիճանաբար հրատարակել պատմական արժեք ունեցող հին հայկական ձեռագրերը։ Առաջարկում է առկա հինգ ձեռագիրը հրատարակել անհրաժեշտ բացատրություններով ու ծանոթագրություններով, որպեսզի հասկանալի դառնան հետաքրքվողներին։ Նա Մկրտիչ Էմինին խնդրում է պարզել, թե ըստ անհրաժեշտության ձեռագրերից որ մեկը պետք է հրատարակել առաջին հերթին և ըստ այդմ մյուսների հրատարակության համար սահմանել հերթականություն։ Ապա հավելում է, որ տպագրական ծախսերը հոգալու համար նշել ձեռագրերի ծավալը։ Միաժամանակ պրոֆեսորին խնդրում էր առանց նեղվելու, հանուն փոխադարձ հարգանքի ու բարոյական բավարարվածության պարզորոշ հայտնել իր աշխատանքի վարձատրության չափը ։
Համագործակցություն
Խաչատուր Լազարյանը համագործակցում էր և սերտ կապեր ուներ Ֆրանսիայի հայագետներ Վիկտոր Լանգլուայի և հատկապես Փարիզի համալսարանի հայագիտության ամբիոնի վարիչ Էդուարդ Դյուլորիեի հետ։ Նա Մկրտիչ Էմինին տեղյակ էր պահում, որ իր խնդրանքով «իր արժանավոր բարեկամ» Դյուլորիեն արտասահմանում պատրաստել է տվել հայերեն տառատեսակների ձուլվածքը (մատրիցան), որը շուտով կուղարկի։ Նա խնդրում էր որոշ ձեռագրերի պատճեններն ուղարկել հայագետին՝ Վիեննա կամ Փարիզ ։ Խաչատուր Լազարյանը միաժամանակ հայտնում էր, որ Դյուլորիեի «Հայերը 1854 թվին» հոդվածը հրատարակվել է ռուսերեն «Կովկաս» ամսագրում, անհրաժեշտ է այն թարգմանել և տպագրել նաև հայերեն։ Լազարյանը տեղեկացնում է, որ Է. Դյուլորիեն իր ստեղծագործությունները հայոց դավանանքի, Լազարյան ճեմարանի մասին և մեծ քանակությամբ այլ գրականություն ուղարկել է իր անունով։ Դրանք հասցեագրել է անձամբ իրեն, Պետերբուրգի կայսերական ակադեմիային և Լազարյան ինստիտուտին։ Նա հայտնում է, որ ինքը կհոգա շոգենավով տեղափոխության ծախսերը, միայն խնդրում էր հետևել, որ մաքսատանը և տեղափոխության ժամանակ գրքերի կապոցներն առանց վնասվելու տեղ հասցվեն։ Գիտության նկատմամբ նրա հետաքրքրություններն այն աստիճան ճանաչման էին արժանացել, որ Պետերբուրգի կայսերական ակադեմիան, սակավաթիվ մարդկանց թվում, հրավիրում է նաև նրան մասնակցելու ակադեմիայի հիմնադրման 130-ամյակին նվիրված հանդիսավոր ժողովին։
Մահ
Խաչատուր Լազարյանը մահացել է 1871 թվականին։ Ռուսահայերը, նկատի առնելով նրա ծառայությունները, դիմում են իշխանություններին թույլ տալու հանգանակություն կազմակերպել և Լազարյան ինստիտուտում դնել նրա կիսանդրին։ Հանգանակած գումարով քանդակվում և ճեմարանի դահլիճում է դրվում նրա մարմարե կիսանդրին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:1789 ծնունդներ‎ Կատեգորիա:Հունիսի 1 ծնունդներ‎ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 10 մահեր Կատեգորիա:Լազարյաններ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ
Պելիմ (գյուղ, Գարինսկի քաղաքային օկրուգ)
Պելիմ (Пелым), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Գարինսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1592 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Գարինսկի քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Կործանում (ֆիլմ)
Կործանում (Demolition), ամերիկյան կատակերգություն-դրամա՝ նկարահանված Ժան-Մարկ Վալեի և սցենարիստ Բրայան Սայփի կողմից, 2015 թվականին։ Դերակատարաներն են Ջեյք Ջիլենհոլը, Նաոմի Ուոթսը, Հեզեր Լինդը և Քրիս Կուպերը։ Ֆիլմը առաջին անգամ ներկայացվել է Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում, 2015 թվականին և թողարկվել միայն 2016 թվականի ապրիլի 8-ին, Fox Searchlight Pictures-ի կողմից։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
Ջոխար Անզորովիչ Ցարնաև (չեչ.՝ Царнаев Анзор-кIант ДжовхΙар, ռուս.՝ Джохар Анзорович Царнаев, անգլ.՝ Dzhokhar Anzorovich Tsarnaev, ծնվ.՝ հուլիսի 22, 1993) և Թամերլան Անզորովիչ Ցարնաև (չեչ.՝ Царнаев Анзор-кIант Тамерлан, ռուս.՝ Тамерлан Анзорович Царнаев, անգլ.՝ Tamerlan Anzorovich Tsarnaev, հոկտեմբերի 21, 1986 – ապրիլի 19, 2013), 2013 թվականի ապրիլի 15-ին Բոստոնյան մարաթոնի ժամանակ իրականացված ահաբեկչական գործողության կազմակերպման մեջ մեղադրվող ամերիկաբնակ չեչեն եղբայրներ ։ Պայթյունների պատճառով սպանվել էր 3 և վիրավորվել 264 մարդ ։
Կործանում (ֆիլմ)
Սյուժե
Դեյվիսը (Ջեյք Ջիլենհոլ), հաջողակ ներդրող-բանկիր է մի գործընկերությունում, որը ստեղծել և զարգացրել է իր աները՝ Փիլը (Կուպտր), ավտովթարի է ենթարկվում կնոջ՝ Ջուլիայի հետ, որի հետևանքով վերջինս մահանում է։ Վերակենդանացման բաժանմունքում նա փորձում է կոնֆետ գնել մեխանիկական մեքենայից, որն այդ ժամանակ անսարք է լինում։ Դեյվիսը բողոք-նամակ է հղում մեքենայի արտադրողին, որտեղ տեղ են գտնում նաև իր կյանքի «անսարքությունները»։ Սա հանգեցնում է անանուն նամակագրության Դեյվիսի և հաճախորդների սպասարկման բաժնի աշխատողի՝ Քերեն Մորենոյի (Նաոմի Ուոթս) միջև, որտեղ նրանք կիսվում են իրենց կյանքի դետալներով։ Դեյվիսը, ի վերջո, հանդիպում է Քերեն-անձին գնացքում, և նրանք դառնում են ընկերներ, երբ աղջիկը փորձում է օգնել կառավարել կնոջից հետո թողած ցավը։ Դեյվիսը փորձում է հետևել նրան մինչև տուն, որտեղ Քերենն ապրում է իր ընկերոջ՝ Կառլի և տասնհինգամյա տղայի՝ Քրիսի հետ, և նրանք սկսում են միասին ժամանակ անցկացնել որպես ընկերներ։ Ի սկզբանե Քրիսը չի հավանում Դեյվիսին, բայց հետագայում ոչ միայն մեծանում է համակրանքը, այլև նա իր հերթին փորձում է օգնել Դեյվիսին։ Կառլը, միևնույնն է, հավատում է, որ իր ընկերուհու և Դեյվիսի մեջ սիրավեպ կա։
Դեյվիսի էմոցիոնալ փոփոխությունների պատճառով նրա կյանքում քաոս է տիրում։ Նա նկատում է, որ նրան սկսել է հետևել կանաչ մեքենան։ Ջուլիայի մահից հետո Դեյվիսի ընկերությունը սկսում է նրա անունով հովանավորություն բացել, որը պիտի պարգևատրեր ամեն տարի։ Դեյվիսը իրեն անհարգալից է պահում մրցանակակիրներից մեկի նկատամամբ, որի պատճառով Ֆիլը նրան ստիպում է ստորագրել կրթաթոշակից զրկող փաստաթուղթ։ Ավելի ուշ, Դեյվիսը քանդող գործիքներ է գնում և սկսում քանդել իր տունը Քրիսի օգնությամբ։ Որոշ ժամանակ անց նա պարզում է, որ կինը հղի է եղել։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) կողմից ահաբեկչական գործողության կասկածյալների կարգավիճակ ստանալուց և լուսանկարների հրապարակումից հետո, եղբայրները ենթադրաբար արդեն սպանել էին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ոստիկանության սպայի, գողացել ամենագնաց ավտոմեքենա և Բոստոնի Ուոթերթաուն արվարձանում կրակահերթի բռնվել ոստիկանության գնդերի հետ։ Կրակահերթի ժամանակ ոստիկաններից մեկն ստանում է ծանր վնասվածք, իսկ ավագ եղբայր Թամերլանն սպանվում է։ Նույն ժամանակահատվածում հրազենային վնասվածք է ստանում նաև Ջոխարը, սակայն կարողանում մեքենայով հեռանալ տեղամասից։ Հայտարարված մարդաորսի ժամանակ ոստիկանության հազարավոր աշխատակիցներ ձեռնամուխ են լինում կրտսեր Ցարնաևի ձերբակալման աշխատանքներին։ Ապրիլի 20-ին ոստիկանությանը հաջողվում է բերման ենթարկել Ցարնաևին, ով զինաթափված թաքնվել էր բնակիչներից մեկի տան բակում գտնվող նավակի մեջ։ Ձերբակալումից հետո ծանր հրազենային վնասվածքներ ստացած Ցարնաևին տանում են հիվանդանոց։ Ավելի ուշ հայտարարվում է, որ Ցարնաևը որոշում է հանձնվել, երբ բանակցող սպան մեջբերում է ըմբշամարտի նախկին մարզչի՝ դիմադրությունը դադարեցնելու մասին հրապարակային աղերսանքները ։
Կործանում (ֆիլմ)
Սյուժե
Կրթաթոշակի հաղթողի համար խնջույքի ժամանակ Ջուլիայի մայրը պատմում է նրան, որը Ջուլիան հանդիպում էր ուրիշի հետ, և երեխան Դեյվիսինը չէր։ Նա պատրաստվում էր արհեստական ընդհատել հղիությունը։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
Նախնական հարցաքննությանը Ջոխար Ցարնաևը մասնակցում է իր հիվանդասենյակից՝ հեռուստահամաժողովի ռեժիմով։ Ապրիլի 22-ին կրտսեր Ցարնաևին առաջադրվում են մեղադրանքներ 30 կետով, ներառյալ՝ զանգվածային ոչնչացման զենքի կրում, հանրային գույքի ծրագրված ոչնչացում՝ մահվան ելքով և մի շարք այլ մեղադրանքներ ։ 2015 թվականի ապրիլի 8-ին դատարանն հաստատում է Ցարնաևի մեղքը բոլոր կետերով և նույն թվականի մայիսի 15-ին դատապարտում նրան մահապատժի ։ Ըստ փաստաթղթերի, հարցաքննության ժամանակ Ցարնաևը նաև պնդել է, որ գործողությունն հաջող կատարելու դեպքում ուղևորվելու էին Նյու Յորք և ռմբակոծության էին ենթարկելու նաև Թայմս Սքուերը։ Ջոխարը նաև նշում է, որ նա և Թամերլանը (առնվազն ինչ-որ չափով) ծայրահեղականացվել էին դիտելով ամերիկյան եմենցի ծայրահեղական իսլամիստ Անվար ալ-Ավլակիի առցանց դասախոսությունները ։
Կործանում (ֆիլմ)
Սյուժե
Կառլի թշնամանքը Դեյվիսի նկատմամբ հասնում է գագաթնակտին, երբ նա հայտնաբերում է վերջինիս նամակները Քերենին։ Նա հարվածում է Դեյվիսին։ Քերենը լքում է Կառլին։ Մինչ այդ Քրիսը ծեծվել էր վեց տղաների կողմից։
Դեյվիսը այցելում է իր կնոջ գերեզմանին և այդ ժամանակ հայտնվում է կանաչ մեքենան, որից իջնում է ծաղիկները ձեռքին արտասվող տղամարդ։ Նա Միքայելն էր, այն մեքենայի վարորդը, որի բախման հետևանքով մահացել էր կինը։ Դեյվիսը ներում է Միքայելին, այնուհետև արտասվում։ Նա հասկանում է՝ սիրում էր կնոջը։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
2013 թվականի ապրիլի 23-ին ամերիկյան «ABC» հեռուստաալիքով հայտարարվում է, որ Թամերլան Ցարնաևը եղել է 2011 թվականին Ուոլթեմ (Մասաչուսեթս նահանգ) քաղաքում Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական գործողության 10-ամյա տարելիցի օրը սպանված երեք զոհերից մեկի մոտ ընկերը, և իշխանությունները ենթադրում էին, որ Ցարնաևն ինչ-որ կապ է ունեցել կատարվածի հետ։
Կործանում (ֆիլմ)
Սյուժե
Դեյվիսը, ի նշան աներոջ հետ հաշտության, կնոջ հիշատակի համար կրկին գործի է դնում կարուսելը։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
Եղբայրների տարիքային տարբերությունը կազմել է 7 տարի։ Ցարնաևների ընտանիքը Միացյալ Նահանգներ է գաղթել 2002 թվականին։ Թամերլանը ծնվել է Կալմիկիայի ԻԽՍՀ-ում, իսկ Ջոխարը՝ Ղրղզական ԽՍՀ-ում։ Եղբայրները հայրական կողմից ունեն չեչենական, իսկ մայրական կողմից՝ ավարական ծագում ։ Թամերլանը եղելը հեռանկարային բռնցքամարտիկ, ով սակայն կյանքի վերջին տարիներին սկսել է տարվել ծայրահեղ իսլամիստական գաղափարներով։ Ռմբակոծության ժամանակ Ջոխարը սովորում էր Մասաչուսեթսի համալսարանում և 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ստացել էր Միացյալ Նահանգների քաղաքացիություն։
Կործանում (ֆիլմ)
Սյուժե
Ավելի ուշ Դեյվիսը նամակ է ստանում Քրիսից, որը գրում էր՝ նա պիտի գա պիերի վրա՝ մի քանի մերձափնյա շենքերի հողին հավասարվելը տեսնելու։ Քրիսը դիտում էր Դեյվիսին հեռադիտակով։ Եզրափակիչ հատվածում Դեյվիսի ձայնի միջով մենք հասկանում ենք, որ նա գրում էր նոր նամակ. «Ջերմ ողջույններ, Դեյվիս Ս. Միտչել»։
Արտադրություն
2013 թվականի մայիսին Ժան-Մարկ Վալեն սկսեց ռեժիսորական աշխատանքը, որն ավարտվեց 2015 թվականին ։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 9-ին հայտնի դարձավ, որ Black Label Media ընկերությունը կհովանավորի ֆիլմը ։ 2014 թվականի հունիսի 6-ին Ջեյք Ջիլենհոլը ներկայացվեց որպես ֆիլմի աստղ ։ Հուլիսի 21-ին Նաոմի Ուոթսը միացավ դերասանական կազմին ։ Սեպտեմբերի 4-ին հաստատեցին Ուոթսի դերը ։ Սեպտեմբերի 10-ին Քրիս Կուպերի մոտ տեղադրվեց աստղ : Հոկտեմբերի 18-ին The Hollywood Reporter-ը հայտարարեց, որ Fox Searchlight Pictures-ը ձեռք է բերել ԱՄՆ-ի թույլտվությունը ֆիլմի համար, և ռեժիսոր Վալեն ասաց. «Ես բավականին հուզված եմ՝ կրկին Fox Searchlight-ի հետ համագործակցելու համար։ Նրանք հրաշալի, կրեատիվ գործընկերներ ունեն։ Ես անհամբեր սպասում եմ «Կործանում» ֆիլմում համագործակցելուն» : Ջուդա Լեվիսի դերը հաստատվեց 2015 թվականի հուլիսի 15-ին։
Ջոխար և Թամերլան Ցարնաևներ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ահաբեկչություն Կատեգորիա:Չեչեններ Կատեգորիա:Քույրեր և եղբայրներ
Կործանում (ֆիլմ)
Նկարահանումներ
Նկարահանումները սկսվել են 2014 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Նյու Յորքում ։ Հոկտեմբերի 6-ին Ջեյք Ջիլենհոլը և Նաոմի Ուոթսը նկատվել են Քոնեյ կղզու ծովափին ։ Հոկտեմբերի 8-ին նկարահանումները տեղի են ունեցել Նյու Յորքի Գրինվիչ փողոցում. :
Հաջողություններ
ԱՄՆ-ում և Կանադայում կարծում էին, որ ֆիլմը կշահի մոտ 2-3 մլն $ 854 թատրոնից, սակայն այդ ամենը վերջացավ ընդամենը 1,1 մլն $ հասույթով ։
Քննադատություն
«Կործանում»-ը քննդատներից ստացավ հակասական կարծիքներ։ Rotten Tomatoes-ում ֆիլմը գնահատվեց 51%-ով՝ հիմնվելով 161 գրախոսության վրա և ստանալով 5.8/10 վարկանիշ։ Metacritic-ում նրա միավորը 100-ից 49-ն է՝ հիմնված 42 քննադատների «միջին և խառը» կարծիքների վրա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Fox Searchlight Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Ժողովածու (1867)
ժողովածու (1867), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1867 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1622 թվականին Ամիրշահ և Հովհաննես սարկավագ գրիչների կողմից, ենթադրաբար Կոստանդնուպոլսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21.5x15.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 329 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 1 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 327բ, հետագայի՝ 327բ (1637թվական), 1բ (1667թվական), պահպանակ Ա (17-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Յոթ
Յոթ (7), բնական թիվ է, գտնվում է 6-ի և 8-ի միջև։
Այլ բնագավառներում
Օրինակ՝ «Семеро одного не ждут», «Семь раз отмерь - один раз отрежь», «Один с сошкой - семеро с ложкой»:
Մշակույթ
Մեզ հայտնի են հեքիաթներ,որտեղ բախվում են չարն ու բարին։ Դրա համար մարդիկ ստեղծում են այնպիսի առասպելական կենդանիներ, որոնք իրականում գոյություն չունեն։ Օրինակ՝ 7 գլխանի դևը կամ հրեշը։ ԵՎ այդ չար հրեշներին,որոնք գտնվում են 7 սարից այն կողմ,7 ծովից այն կողմ,հեքիաթի բարի հերոսները հաղթում են՝ ազատելով իրենց հարսնացուներին կամ փեսացուներին:Պարզ է, որ այստեղից էլ պիտի լինի հարսանիքի արարողություն,և հարսանիքները տևում են 7 օր ու 7 գիշեր։ Հարսանիքների ժամանակ նորապսակներին մաղթում են. «Յոթ որդով սեղան նստեք»։ ՈՒստի 7–ը համարվում էր պաշտելի թիվ։
Աղբյուրներ
И.Я. Депман, Н.Я. Виленкин << За страницами учебника математики >>,1989 г
Կուսապատ
Կուսապատ (հնում նաև՝ Կիսապատ, Կսապատ, Կասապետ)՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 11 կմ հարավ-արևմուտք, Ստեփանակերտից մոտ 40 կմ դեպի հյուսիս։ Գյուղը ձգվում է Չորտանձուտինջուր գետակի ձախ ափով մոտ 2 կմ երկարությամբ, Կուսապատ և Արևչտես լեռների ստորոտում։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակերեսից 800 մետր բարձրության վրա. շրջապատված է խիտ անտառներով։
Կաբախթեփե
Կաբախթեփե, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Կուսապատ
Պատմություն
Կուսապատը Արցախի հինավուրց բնակավայրերից է։ Գյուղը հիմնել է իշխան Ջալալ Գ Մեծ Հասան-Ջալալյանի որդի իշխան Աթաբեկ Գ Ջրաբերդցին։ Դեռևս 15-րդ դարում, նա տեղափոխվել է իշխանանիստ Գանձասար (այժմ՝ Վանք) ավանից Չորտանձուտինջուր գետակի ափը, հիմնել է այստեղ բնակավայր և սկսել է կառուցել Ծիրանաքար ամրոցը։ Սակայն ամրոցը մնացել է անավարտ. կառուցվել են միայն պատերի մի մասը, ինչից և նորաստեղծ բնակավայրը ստացել է իր անվանումը՝ Կիսապատ (արցախյան բարբառով՝ Կուսապատ)։
Կաբախթեփե
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Կուսապատ
Պատմություն
Իշխան Հասան-Ջալալյանները և մելիք Աթաբեկյանները Կուսապատում և մոտակայքում հիմնել են Անապատ (12-րդ դար) և Սբ. Աստվածածին (16-րդ դար) եկեղեցիները, Նահատակ ուխտատեղին և այլն։ Կուսապատում մինչ օրս պահպանվել է Մելիքաց միջնադարյան կամուրջը, Ծիրանաքար ամրոցի ավերակները, և միջնադարյան գերեզմանոցը, որ կոչվում է Մելիքաց Հանզստարան։ Այդ գերեզմանոցում են զետեղված մելիք Վանի Աթաբեկյանի, նրա եղբայր հարյուրապետ Հովսեփ-բեկ Աթաբեկյանի, Մուրացանի քրոջ, Աթաբեկյան իշխանատան և Նախիջևանիկի Փիրումյան ազնվական տոհմի այլ ներկայացուցիչների աճյունները։