cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անմեղության թանգարան (վեպ)
Սյուժե
Քեմալն արդեն երկու ամիս էր ինչ նշանված էր Սիբել անունով մի գեղեցկուհու հետ, երբ հանդիպում է խանութում աշխատող մի աղջկա` Ֆոսունին, հարսնացուի համար ձեռքի պայուսակ գնելու ժամանակ։ Հաջորդ մեկ ու կես ամիսների ընթացքում նրանց մեջ մտերմիկ և գաղտնի հարաբերություններ են զարգանում։ Ֆոսունը խոստովանում է, որ խորը զգացմունքներ է տածում Քեմալի հանդեպ, որն էլ փոխադարձ էր։ Այդ խոստովանությունը Քեմալին դարձնում է ամենաերջանիկ մարդը, սակայն նա մտածում է չխզել հարաբերությունները Ֆոսունի հետ՝ զուգահեռ ամուսնանալով իր նշանածի հետ։ Ավաղ, նրա երազանքները փշրվում են, երբ Ֆոսունն անհետանում է։ Նա չի պատասխանում Քեմալի նամակներին։ Որոշ ժամանակ անց Ֆոսունն ամուսնանում է և ապրում իր ամուսնու ու իր ծնողների հետ։ Քեմալի համար սկսվում են դժվարին ժամանակներ։ Շուրջ մեկ տարի նա չի կարողանում հանդիպել իր սիրելիին և կարոտն առնում է նրա իրերից ու ապրում քաղցր հուշերով։ Սիբելի և Քեմալի նշանանադրությունն ավարտվում է բաժանումով։
Վերջապես Ֆոսունը պատասխանում է Քեմալի նամակին և համաձայնում հանդիպել նրա հետ ի հիշատակ իրենց ջերմ ու մտերմիկ հարաբերությունների։ Հաջորդ ութ տարիների ընթացքում Քեմալը շարունակում է այցելել նրանց ընտանեկան ընթրիքներին։ Նրա հաճախակի այցերն ու նվերները Ֆոսունին հեռացնում են ամուսնուց և տանից, իսկ իր հոր մահից հետո Ֆոսունն ամուսնուց բաժանվում է։ Երկուսով ճանապարհուրդում են Եվրոպայով, հետո ամուսնանում։ Սակայն ճակատագիրը դաժան խաղ է խաղում նրանց հետ և նրանք կրկին բաժանվում են։ Քեմալն իր սիրուն պատկանող յուրաքանչյուր իր փայփայում և պահում է խնամքով, որոնք հիշեցնում էին միմյանց հետ անցկացրած իրենց այդ ինը տարիները։ Նա դրանք հավաքել էր տարիների ընթացքում և որոշում է Ֆոսունի տունը վերածել անմեղության թանգարանի՝ ներառելով այնտեղ իրենց բոլոր բարի ու անմոռանալի հուշեր հիշեցնող առարկաները։
Բախում Արևելքի և Արևմուտքի միջև
Օրհան Պամուկի ստեղծագործությունը Արևելքի և Արևմուտքի միջև մշակույթի բախման արտացոլումն է, որն էլ համարվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակ շնորհելու պատճառ։ Այս վեպը շարունակաբար անդրադառնում է Արևմուտքի (Եվրոպայի և Ամերիկայի) ազդեցությանը Ստամբուլի մշակույթի վրա ` թանգարանների և ֆիլմարտադրության գաղափարի միջոցով, որը վեպի մեծ մասն է կազմում։
Կնոջ դեր և թուրքական մշակույթ
Վեպի հիմնական թեմաներից մեկը կնոջ դերն է թուրքական մշակույթում։ Այստեղ նկարագրում է այն կանանց, ովքեր չեն պահում իրենց երկրի հին ավանդույթը, ովքեր ամուսնությունից առաջ, արդեն կորցրել են իրեն կուսությունը։ 1970-ականներից, Ստամբուլի մշակույթում շատ բան է փոխվել։
Հեղինակն իր հարցազրույցներից մեկում նշել է, որ թանգարանում ցուցադրված որոշ օբյեկտներ պատկանում են ընտանիքին և ընկերներին, իսկ մյուսները գտնվել են Ստամբուլի այլ վայրերից կամ հավաքագրվել են ամբողջ աշխարհից։ Այնուամենայնիվ, նա չի նշել, թե որ նմուշներն են, որոնք ուղղակիորեն կապված են իր կյանքի հետ. նա պնդում է, որ թանգարանի պատմությունը պետք է արտացոլի վեպի պատմությունը, և ոչ թե իր ։
Թանգարան
Թանգարանը գտնվում է Ստամբուլի Բեյօղլու՝ (Beyoğlu ) եվրոպական հատվածում, 19-րդ դարում կառուցված շենքում։ Փամուկն այս թանգարանը հիմնադրել է վեպի իրադարձությունները հասարակությանը ներկայացնելու համար ՝ հիմք ընդունելով համանուն վեպը, որը հրատարակվել է 2008 թվականի հոկտեմբերին։
Թե վեպը, և թե թանգարանը ներկայացնում են Ստամբուլի վերին խավի կյանքը 1970-ական թվականներից մինչև 2000-ականների սկիզբը։ Վեպում ներկայացված է ստամբուլաբնակ հարուստ Քեմալի սիրո պատմությունը, ով սիրահարվում է իր աղքատ ազգականուհուն, իսկ թանգարանում ներկայացված են նրանց սիրո պատմության ցուցանմուշները ։ Թանգարանի հավաքածուն կազմում է ավելի քան 1000 ցուցանմուշներ, որոնք ներկայացնում են վեպի հերոսների իրերը, հագուստները, նրանց հուշերը, երազանքներն ու լսած-տեսածը։
Ի սկզբանե, թանգարանը պետք է ցուցադրվեր Մայնի Ֆրանկֆուրտում, 2008 թվականին, Ֆրանկֆուրտի ամենամյա գրքի տոնավաճառի ժամանակ։ Սակայն ցուցահանդեսը հետաձգվում է : 2010 թվականին հեղինակը դեռ հույս ուներ, որ թանգարանը կբացվի 2011-ին, բայց բավական ուշացումով, 2012 թվականի ապրիլին, վերջապես, հանդիսավոր կերպով թանգարանը բացվեց։
Նախագիծը խրախուսվեց Ստամբուլ 2010 - Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաքի կողմից :
Գրքի համաձայն, թանգարանը թույլ է տալիս անվճար մուտք գործել նրանց, ովքեր իրենց հետ ունենում են գիրքի պատճենը։ Տոմսը դրվում է գրքի 83-րդ գլխում, կնքվում է՝ նախքան ընթերցողին սրահ ուղեկցելը։
2014 թվականի մայիսի 17-ին թանգարանն արժանացել է Տարվա եվրոպական թանգարան մրցանակին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Կոլսուսպինա
Կոլսուսպինա  (Collsuspina), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա նահանգի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Գտնվում է Օսոնա շրջանում։ Զբաղեցնում է 15,1 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 347 մարդ (2010 թվական)։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Էլզա Շուր-Բաղդասարյան
Էլզա Ֆյոդորի Շուր-Բաղդասարյան, հայ մարգագետնաբույծ, գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1933)։
Կենսագրություն
Էլզա Շուր-Բաղդասարյանը ծնվել է 1908 թվականի մայիսի 13-ին Թբիլիսիում։ 1933 թվականին ավարտել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտը։ 1940-1943 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում, 1948-1949 թվականներին՝ ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարության Հայկական անասնաբուծության և անասնաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1960-1994 թվականներին՝ Հ.Պետրոսյանի անվան Հողագիտության, ագրոքիմիայի և մելիորացիայի գիտահետազոտական ինստիտուտում (այժմ՝ գիտական կենտրոն)։
Օֆելյա (նկար, Ուոթերհաուս)
«Օֆելյա» (Ophelia), անգլիացի նկարիչ Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարը՝ ստեղծված 1894 թվականին ։ Նկարում պատկերված է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» դրամայից Օֆելյայի կերպարը։ Շեքսպիրյան ողբերգական հերոսին նվիրված նկարչի երեք կտավներից ամենաարտահայտիչն է ։ Բոլորը գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում։
Էլզա Շուր-Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Էլզա Շուր-Բաղդասարյանը մահացել է 1974 թվականի հուլիսի 14-ին Երևանում։
Օֆելյա (նկար, Ուոթերհաուս)
Սյուժե
Դանիացի երիտասարդ ազնվական Օֆելյան սիրահարված էր արքայազն Համլետին, սակայն իմանալով, որ նա է սպանել իր հորը՝ Պոլոնիուսին, լքում է նրան և կորցնելով ողջամտությունը՝ ինքնասպան լինում՝ խեղդվելով գետում։ Շատ նկարիչներ են պատկերել շեքսպիրյան Օֆելյային։ Պիտեր Տրիպպի խոսքերով՝ բազմաթիվ վիկտորյական նկարիչներ նրան օգտագործել են որպես «կանացի թուլության և բացթողնված հնարավորությունների» խորհրդանիշ։ Նկարիչներից շատերը պատկերել են Օֆելյայի ջրային մահվան տեսարանը։ Ուոթերհաուսը նկարել է Օֆելյայի երեք տարբերակ, որոնցից յուրաքանչյուրը պատկերել է մինչև մահը տարբեր շրջանները ։
Նկարագրություն
Նկարում պատկերված է շիկակարմիր վարսերով գեղեցկուհի Օֆելյան՝ արքայազն Համլետի սիրելին Ուիլյամ Շեքսպիրի հայտնի ողբերգությունից, որը տարածված սյուժե էր Պրեռաֆայելիտների շրջանում։ Նկարչի՝ Օֆելյայի պատկերումներից այս կտավը ամենատպավորիչն է։ Շիկակարմիր մազերը հատկապես բնութագրական են նկարչի գործերին, ինչպես նաև հագուստը, որը կիպ գրկում է մարմինը և շատ ավելի գեղեցիկ է։ Օֆելյան նստած է լճի մոտի կոճղին։ Թևքերին և իրանին հիասքանչ դետալներով նրա շքեղ զգեստը խիստ հակադրվում է բնական միջավայրին ։ Նկարն ուսումնասիրելիս դիտողն իրեն զգում է Շեքսպիրի պիեսի մաս՝ անձնական կապ զգալով այդ երիտասարդ կնոջ հետ, որն անտառում կամ մեծ այգում միայնակ հանգստանում է։ Ուոթերհաուսը հաճախ է իր աշխատանքներում ներառել կանաչ բնապատկերներ Մեծ Բրիտանիայի գյուղական տեղանքներից, այդպես և այս կտավում է Օֆելյան պատկերված շուշաններով փոքրիկ լճի մոտ, ինչն էլ ավելի է ընդգծում կնոջ անմեղ գեղեցկությունը ։
Էլզա Շուր-Բաղդասարյան
Կենսագրություն
Կատեգորիա:Հայ մարգագետնաբույծներ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Օֆելյա (նկար, Ուոթերհաուս)
Նկարագրություն
Շրջազգեստի փեշերին նույն տարրերն են, ինչ նրա հագուստի մյուս դետալներում, սակայն առյուծի լրացուցիչ մոտիվով։ Այդ զորեղ էակը ունեցել է բազմաթիվ տարբեր սիմվոլիկ նշանակություններ, այդ իսկ պատճառով անհրաժեշտ է Շեքսպիրի աշխատանքների լրացուցիչ ուսումնասիրություն՝ հասկանալու, թե ինչու է նկարիչն ավելացրել նրան այդտեղ՝ բացի գեղագիտական նշանակությունից։ Այդպիսի դետալներ Ուոթերհաուսի ստեղծագործություններում կիրառվում են խիստ հաշվենկատ ձևով, լինի դա դիցաբանական սյուժե թե անգլիական դասական պոեմ։ Հորինված սյուժեների նրա տեսողական արտացոլման միակ իրական պահը աշխատանքների ֆոնն է, որը տեղի բազմաթիվ ծառերի ու թփերի, հաճախ ծաղիկների դաշտերի պատկերն է, որոնք համապատասխանում էին դասական անմեղության և գեղեցկության նրա աշխարհայացքային կերպին ։ Օֆելյան նայում է լճի մուգ ջրին՝ դիտողին հնարավորություն տալով տեսնել իր անսպասելիորեն լուրջ կիսադեմը, ինչը, թվում է, այնքան էլ ճշգրիտ չի նկարագրում կնոջը, որը որոշել է ինքնասպան լինել ։
Օֆելյայի ծնկներին դրված են հավաքած մի քանի ծաղիկներ, որոնք ևս շարունակում են անմեղության և երիտասարդության թեման։ Անհրաժեշտ է նշել, որ Ուոթերհաուսը Օֆելյային պատկերել է այլ կերպ, քան մյուս պրեռաֆայելիտ նկարիչ Ջոն Էվերեթ Միլլեն 1851 թվականի իր համաշխարհային ճանաչում ունեցող «Օֆելյա» նկարում, որտեղ Օֆելյայի գեղեցկությունն ուղեկցվում է առավել տխուր և ողբերգական ներկայացմամբ ։
1889 թվականի տարբերակ
Ուոթերհաուսի «Օֆելյայի» առաջին տարբերակում, որն ստեղծվել է 1889 թվականին, պատկերված է դաշտում պառկած խճճված մազերով և գզգզված շրջազգեստով երիտասարդ կին, որը նայում է դիտողին։ Նկարիչը վարպետորեն է ընդգրկել մազերի մեջ, շրջագեստին և ձեռքերում ծաղիկներով Օֆելյային բնապատկերի հետ։ Նրա գլխի թեքությունը և չեզոք հայացքը սակայն թույլ չեն տալիս տարորոշել նրա մտքերը։ Նկարի հետին պլանում պատկերված է գետակ, որն անտեղյակ դիտողը դժվար կտարբերակի ։ Դրան հակառակ, 1894 թվականի Ուոթերհաուսի մյուս տարբերակում Օֆելյան գտնվում է շուշաններով լճի մոտ գտնվող կոճղին նստած, մահից առաջ վերջին պահերին։
1910 թվականի տարբերակ
Ուոթերհաուսի Օֆելյայի երրորդ և վերջին տարբերակն ստեղծվել է 1910 թվականին և հանդիսանում է ամենադրամատիկը դրանցից։ Ինչպես նկարչի մյուս նախկին նկարներում, այստեղ ևս Օֆելյայի երկար կարմրաշագանակագույն մազերը զարդարված են ծաղիկներով։ Սակայն այստեղ Ուոթերհաուսը պատկերել է շատ ավելի հասուն և կանացի Օֆելյայի։ Նկարում պատկերված է հեշտասեր երիտասարդ կին կապտամորեգույն զգեստով, որը մեծ տեղ է զբաղեցնում գեղարվեստական տարածքում և նայում է դիտողին։ Նրա թափանցող հայացքը և կարմրած այտերը տպավորիչ ձևով ընդգծում են նրա հուսահատությունը։ Օֆելյան ձեռքով հենված ծառին, որպեսզի պահի հավասարակշռությունը, մինչև որ ջուրը կնետվի։ Հետին պլանում երկու կերպարներ նայում են նրան՝ չկասկածելով, որ Օֆելյան գնում է իր ճակատագրի հետևից ։
Նկարչի՝ Օֆելյայի երեք կտավները հերթականորեն իրար հաջորդող պահեր են, որոնք տանում են նրա վախճանին։ Առաջինում նա երիտասարդ է, պառկած դաշտում, իսկ գետը նրա հետևին հեռվում է։ Երկրորդում Օֆելյան փոքր-ինչ մեծացած է, նստած է ջրի մոտ, սակայն դեռևս հեռացած է իր ապագա ճակատագրից և դիտողներից։ Վերջին նկարում Օֆելյան հանդես է գալիս որպես հասուն կին, որը կանգնած է ողբերգական ընտրության առաջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջոն Ուիլյամ Ուոթերհաուսի նկարներ Կատեգորիա:1894 նկարներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ Կատեգորիա:Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարներ
Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության Եգիպտոսի մասնաճյուղ
Համազգային հայ կրթական և մշակութային միություն, հիմնվել է 1928 թվականի մայիսի 28-ին, Կահիրեում՝ Հայ կրթական և հրատարակչական համազգային ընկերություն անունով։ Հիմնադիր անդամներն էին Հ. Օհանջանյանը, Լևոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալյանը, Գասպար Իփեկյանը, Ստեփան Եսայանը և ուրիշներ։ Ձգտելով սփյուռքահայության մշակութային կյանքի աշխուժացմանը՝ ընկերությունը տարբեր գաղթավայրերում հիմնել է հայ մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կենտրոններ։ Մինչև 1947 թվականը միության կենտրոնական վարչությունը գտնվել է Կահիրեում։ Ներկայումս եգիպտահայ համայնքում հայապահպան գործունեություն է իրականացնում Համազգայինի Կահիրեի մասնաճյուղը։
Կատեգորիա:Եգիպտահայ մշակութային կազմակերպություններ
Սյուիտ
Սյուիտ ( suite, բառացի՝ շարք, հաջորդականություն), շարանվագ, գործիք, երաժշտական հիմնական ցիկլային ձևերից։
Բաղկացած է ընդհանուր գեղարվեստական մտահաղացմամբ միավորված մի քանի ինքնուրույն, սովորաբար՝ հակադիր մասերից։
Ի տարբերություն սոնաաի և սիմֆոնիայի, սյուիտին բնորոշ է մասերի առավել ինքնուրույնություն, դրանց փոխհարաբերության ոչ այնքան խիստ օրինաչափություն, ինչպես նաև անմիջական կապ երգի, պարի հետ։ Սյուիտի նախատիպը արդեն 16-րդ դարին բնորոշ դանդաղ (պավանա) և արագ (գաույարդա) պարերի համադրումն է։ Հնագույն պարային սյուիտի դասական տեսակը ձևավորվել է 17-րդ դարի կեսին Յո․ Յա․ Ֆրոբերգերի ստեղծագործության մեջ։ Այն բաղկացած է 4 պարից՝ չափավոր արագ ալեմանդայից, արագ կուրանտայից, դանդաղ սարաբանդայից և սրընթաց ժիգայից։ Դրանցից բացի 17-18-րդ դարերում սյուիտում ընդգրկվել են՝ մենուետ, գավոտ, բուռե, պասպիե, պոլոնեզ, ոչ պարային պիեսներ՝ պրելյուդ, նախերգանք, արիա, ռոնդո ևն։ Բոլոր մասերը, որպես կանոն, գրվել են միևնույն տոնայնությամբ, կատարվել են լյուտնյայով, կլավեսինով, նվագախմբով։ Դասական սյուիտի բարձրագույն նմուշներ են ստեղծել Յո․ Ս. Բախը, և Գ․ Ֆ․ Տենդելը։ 19-20-րդ դարերում ստեղծվել են, գլխավորապես, ոչ պարային բնույթի նվագախմբային սյուտներ, որոնք երբեմն ներառել են նաև պարային առանձին ձևեր (Պ․ Ի. Չայկովսկի), հաճախ այդպիսի սյուիտները եղել են ծրագրային (Ն․ Ա․ Ռիմսկի-Կորսակովի «Շահարազադե»), կենտրոնական տեղ են գրավել թատերական ներկայացումների, օպերաների, բալետների երաժշտությունից (Գրիգի «Պեր Գյունտ», Չայկովսկու, Պրոկոֆևի, Խաչատրյանի բալետային սյուիտները), նաև կինոերաժշտությունից կազմված սյուիտները։ Գրվում են նաև ժողովրդական պարային ավանդույթների հետ կապված սյուիտներ (Պեյկոյի «Մոլդավական սյուիտ»)։
Նովոե Խինկոլովո
Նովոե Խինկոլովո (Новое Хинколово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Օրլովաչայի քարանձավ
Օրլովաչի քարանձավ (Пећина Орловача), քարանձավ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սերբիայի հանրապետության Պալե համայնքի տարածքում։ Բոսնիա և Հերցեգովինայի երկրորդ ամենաերկար և Սերբիայի հանրապետության ամենաերկար քարանձավն է։ Գտնվում է Օրլովաչա լեռան վրա, Պալեից 10 կիլոմետր արևմուտք և Սարաևոյից 15 կիլոմետր արևելք՝ Պալե֊ Սոկոլաց ավտոճանապարհից 700 մետր հեռավորության վրա ։ Նախկինում հայտնի է եղել որպես Սավվայի քարանձավ։
Նկարագիր
Քարանձավում հայտնաբերվել են քարանձավային արջի ոսկորներ, որոնց տարիքը գնահատվում է 16000 տարի։ Այդ ոսկորները պահվում են քարանձավի թանգարանում։ Քարանձավի շրջակայքում նույնպես հնագիտական գտածոներ են հայտնաբերվել՝ կացնի մնացորդներ և կերամիկայի բեկորներ ։
Պահպանման կարգավիճակ և օգտագործում
2011 թվականից մինչ օրս քարանձավը բնական հուշարձան է, հուշարձանի մակերեսը կազմում է 27,1 հա ։ 1980 թվականից քարանձավի անցուղիների մի մասը սարքավորվել են և բացվել է զբոսաշրջիկների համար։ 1992-1995 թվականների պատերազմի պատճառով, այցերը դադարել են։ 2002 թվականին քարանձավը վերաբացվել է զբոսաշրջիկների համար:։
Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Գետափ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 5 հուշարձան (5 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Կորման
2001 թվականի տվյալներով Կորման գյուղում բնակվում էր 959 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Սոկիրյանիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գոյլահիսար
Գոյլահիսար, գետ Սև ծովի ավազանում, Գայլ գետի համակարգում։ Սկիզբ է առնում Գյումբեթ լեռան լանջերից և ոռոգելով Շապին Գարահիսարի շրջանի հողատարածությունները՝ թափվում է մայր գետը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր
Աուտիզմի սեռային տարբերություններ
Առայժմ հստակ չէ աուտիզմի սպեկտրի խանգարումների (ԱՍԽ) և մարդու սեռի միջև կապի գոյությունը։ Սակայն արական սեռի անձանց մոտ աուտիզմի ախտորոշումն ավելի հավանական է, քան իգական սեռի պարագայում։ Թեպետ բանավեճ կա, թե արդյոք կանանց ախտորոշումը բավարար ձևով չի իրականացվում, թե իսկապես աուտիզմի դեպքում գենդերային տարբերություններ կան։
Բազմաթիվ տեսություններ գոյություն ունեն, որոնք մեկնաբանում են սեռով պայմանավորված տարբերությունները. դրանցից է օրինակ գենետիկական պաշտպանական ազդեցության տեսությունը, տղամարդկային ուղեղի ծայրահեղության տեսությունը և սեռերի միջև ֆենոտիպային տարբերությունները  ։ Հետազոտողները նաև քննարկում են, թե արդյո՞ք սեռերի կողմնակալ ախտորոշումը դերակատարում ունի կանանց մոտ աուտիզմի սպեկտրի խանգարումների  ախտորոշման ցածր ցուցանիշների գործում ։ Գիտնականները փաստում են նաև ծնողների կողմից գենդերային կողմնապահության առկայությունը՝ հիմնված  հասարակության մեջ գենդերային դերերի սոցիալականացման և սպասումների տարբերությունների վրա ։
Ամփոփում
Աուտիզմի սպեկտրի խանգարումներն այժմ ավելի հաճախ ախտորոշվում են արական սեռի մոտ հետևյալ  հարաբերակցությամբ՝ 1 իգական սեռ յուրաքանչյուր 4 արականի դեպքում ։ Ամերիկայի միացյալ նահանգներում ներկայումս իգական սեռի յուրաքանչյուր 189-ից մեկի և արական սեռի յուրաքանչյուր 42-ից մեկի մոտ ախտորոշվում է աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ։ Նաև որոշ փաստեր կան, որ կանայք կարող են ավելի ուշ ախտորոշում ստանալ, քան տղամարդիկ, սակայն մինչ օրս արդյունքները հակասական են ։
Աուտիզմի հատկանիշների դրսևորման տարբերությունները լայն աջակցություն են ստանում մասնագիտական շրջանակներում։ Հանս Ասպերգերը առաջիններից մեկն էր, ով ուսումնասիրեց աուտիզմը, սակայն նրա ուսումնասիրության խմբում բոլոր չորսն էլ տղաներ էին։ Մեկ այլ վաղ հետազոտող՝ Լեո Կանները նկարագրել է «հուզական շփման աուտիստիկ խանգարումները» ութ տղայի և երեք աղջկա խմբի շրջանակներում ։ Սեռերի միջև գոյություն ունեցող կենսաբանական տարբերություններից բխում է նաև աուտիզմի արտահայտման ձևերի տարբերությունը։ Վերջին ուսումնասիրությունները փաստում են, որ այս դատողություն իրական է՝ հիմնավորելով աուտիզմ ունեցող կանանց մոտ սոցիալական տագնապայնության, անորեքսիայի և ինքնավնասման դեպքերի աճով ։
Իգական պաշտպանական ազդեցության վարկած
Իգական պաշտպանողական ազդեցության վարկածի համաձայն, իգական սեռի մոտ աուտիզմի զարգացման համար պահանջվում են ավելի ծայրահեղ գենետիկական մուտացիաներ, քան արական սեռի մոտ։ 2012 թվականին Հարվարդի հետազոտողները հրապարակել են այն եզրակացությունները, որոնց համաձայն միջինում ավելի շատ գենետիկ և շրջակա միջավայրի ռիսկի գործոններ են պահանջվում իգական սեռի մոտ աուտիզմի զարգացման համար, ի տարբերություն արական սեռի։ Հետազոտողները վերլուծել են աուտիզմի դեպք ունեցող մոտ 800 և տարբեր նյարդաբանական հիվանդություններ 16000 անհատների ԴՆԹ նմուշները։ Նրանք փնտրում էին գենային մուտացիայի տարբեր ձևեր։ Ընդհանուր առմամբ նրանք հայտնաբերեցին, որ աուտիզմ կամ այլ նյարդաբանական խանգարում ունեցող իգական սեռի անձինք գենոմի վնասակար մուտացիաների ավելի մեծ քանակ ունեն, քան նույն խանգարումներն ունեցող արական սեռի անձինք ։
Սեռականություն և գենդերային անհամաձայնություն
Սեռականության հարցը հաճախ է քննարկվում աուտիզմի հետ կապված հանրույթների ներսում․ բազմաթիվ դիտարկումների համաձայն ոչ համարժեք գենդերային նույնականություն ունեցող մարդիկ այս խմբում ավելի շատ են հանդիպում, քան նյարդաբանորեն տիպիկ պոպուլյացիայում։ Այս հարցի վերաբերյալ դեռևս չկան բավարար պաշտոնական ուսումնասիրություններ, այնուամենայնիվ գիտական հանրության անդամները ենթադրում են, որ աուտիզմ ունեցողներն ընդհանուր առմամբ տարբեր իդեալներ, ընկալումներ, ցանկություններ են ունենում, քան նյարդաբանորեն տիպիկ զարգացող մարիդկ կամ պարզապես չեն հասկանում և չեն համաձայնվում հանրության ակնկալիքների հետ, ինչը նրանց ընդունված նորմերին դեմ գնալուն ավելի հակված է դարձնում։
(7610) Սադբուրի
(7610) Սադբուրի (Sudbury), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Դենիս դի Սիկոյի կողմից Սադբուրիյում ։
Աուտիզմի սեռային տարբերություններ
Գենդերային նույնականություն
Գենդերային անհամաձայնություն ունեցող այցելուների մոտ աուտիզմի սպեկտրի խանգարման հետ կապն ուսումնասիրող հետազոտությունը ցույց է տվել, որ նրանց   7.8%-ը աուտիզմի սպեկտրում են ։ Այս ցուցանիշը շատ ավելի բարձր է ընդհանուր բնակչության մեջ դիտարկվող տվյալներից, ինչը ցույց է տալիս աուտիզմի և գենդերային անհամաձայնության միջև կապի առկայությունը։ Դեռևս չկան հատուկ հետազոտություններ՝ նվիրված միջսեռային հատկանիշներ ունեցող մարդկանց մոտ աուտիզմի առաջացմանը. այս ոլորտը հետագա հետազոտությունների կարիք ունի։
(7610) Սադբուրի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,908612 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8477 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9695 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1811,87 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,19869 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,83° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Դենիս դի Սիկոյի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աուտիզմի սեռային տարբերություններ
Սեռական բավարարվածություն
Համաձայն Բայերսի և Նիքոլսի կողմից 2014 թվականին անցկացված հետազոտությամբ ուսումնասիրվել է բարձր ֆունկցիոնալ աուտիզմ ունեցող անհատների սեռական բավարարվածության մակարդակը՝ նյարդաբանորեն տիպիկ անձանց համեմատ։ Արդյունքները ենթադրում են, որ աուտիզմի սպեկտրի խանգարումներ ունեցող տղամարդիկ, ընդհանուր առմամբ, ավելի քիչ են բավարարված իրենց հարաբերություններից կամ ամուսնությունից, համեմատած նյարդաբանորեն տիպիկ տղամարդկանց և կանանց, ինչպես նաև աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող կանանց հետ ։
Իգական սեռի թերի ախտորոշման վարկած
Որոշ հեղինակներ, բժիշկներ և փորձագետներ, ինչպես Ջուդիթ Գուլդը, Թոնի Աթվուդը, Լորան Ուինգը և Քրիստոֆեր Ջիլլբերգը, առաջարկել են, որ կանանց մոտ աուտիզմի թերի ախտորոշումը պայմանավորված է կանանց սոցիալական իմիտացիայի ավելի բնական հմտություններով, մասամբ ախտանիշների տարբեր համակազմով և փորձագետների շրջանում իգական սեռի մոտ աուտիզմի վերաբերյալ գիտելիքների անբավարարությամբ ։ Թոնի Աթվուդը իր «Ասպերգերը և աղջիկները» գրքի ներածության մեջ գրում է. «Ասպերգերի սինդրոմով իգական սեռի ոչ ակնհայտ ներկայացվածության մասին այս նախնական բացատրությունները պետք է դեռևս օբյեկտիվ հետազոտություններով ուսումնասիրվեն ։
Մասնավորապես, Ջուդիթ Գուլդը քննարկել է այն միտքը, որ լայնորեն տարածված զարգացման խանգարումները, որը կոչվում է ախտաբանական խուսափում պահանջից և դեռևս պաշտոնապես ներառված չէ ախտորոշման ձեռնարկներում, կարող է օգնել պատկերացում կազմել իգական սեռի մոտ տարբեր դեպքերում աուտիզմի արտահայտման ձևերի մասին ։
Ծանոթագրություններ
<references group="" responsive="0">
Կատեգորիա:Աուտիզմ
Գետքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Գետք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան (4 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շիրակի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Ռազմանավ
Ռազմանավ, ռազմածովային նավատորմի կազմի մեջ մտնող և որոշակի մարտական կամ հատուկ խնդիրների լուծման համար ծառայող նավ։ Ծովի վերաբերյալ 1958 թվականին Ժնևի միջազգային պայմանագրի համաձայն՝ ռազմանավը պետք է ունենա պետական պատկանելիությունն արտացոլող արտաքին նշաններ, լինի պետական ծառայության մեջ գտնվող սպայի հրամանատարության ներքո, ունենա կանոնավոր ռազմական կարգապահությանը ենթարկվող անձնակազմ ։
Ռազմանավերը պետության սեփականությունն են, ենթարկվում են միայն նրա օրենքներին և, պաշտոնապես օտար ջրերում գտնվելիս, օգտվում են արտերկրայնության իրավունքից։ Ըստ մարտական նշանակման՝ ռազմանավերը սարքավորված են հրթիռային, հրետանային, տորպեդային կամ ականային զենքով կամ էլ զենքի մի քանի տեսակներով ։
Որոշ, ռազմանավեր կրում են ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ։ Մարտական խնդիրների հաջող կատարման համար ռազմանավը պետք է օժտված լինի բարձր լողունակությամբ, կանգունությամբ, անխորտակելիությամբ, արագընթացությամբ, ղեկավարելիությամբ, սահունությամբ և ճոճման որոշակի ամպլիտուդով ։
Այդ ռազմանավերն ունեն հզոր շոգեշարժիչային, դիզելային, գազատուրբինային, ատոմային և համակցված էներգետիկական (օրինակ, դիզել-գազատուրբինային) շարժչակայանքներ։
Ռազմանավերի դասակարգումը
2. Ըստ լուծվող խնդիրների բնույթի՝
3.Ըստ լուծվող խնդիրների նշանակության՝
Ռազմանավերի խմբավորումները (զորամիավորումները)
Ռազմանավերը կարող են մտնել հետևյալ խմբավորումների, ռազմական միավորումների, զորամիավորումների կազմի մեջ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նավեր Կատեգորիա:Ռազմանավեր
Հայկական ժողովրդական կերպարվեստ և դեկորատիվ-կիրառական արվեստ
Հայկական ժողովրդական կերպարվեստ և դեկորատիվ-կիրառական արվեստը Հայաստանում զարգացել է դարերի ընթացքում։ Ստեղծվել են ժողովրդական կերպարվեստի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի բարձրակարգ նմուշներ (կահույք, գործվածք, գորգեր, կարպետներ, աշխատանքային գործիքներ, զգեստներ, զարդեր և այլն), որոնք, իբրև մշակութային ժառանգություն, անգնահատելի են։ Հայկական ժողովրդական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի տարածված տեսակներից են արծաթագործությունը, գորգագործությունն ու կարպետագործությունը, ժանյակագործությունն ու ասեղնագործությունը, խեցեգործությունը, քարի, փայտի և մետաղի գեղարվեստական մշակումները։ Դեկորատիվ-կիրառական արվեստի գրեթե յուրաքանչյուր բնագավառ ունեցել է իր դպրոցները, որոնք միմյանցից տարբերվել են կատարման տեխնիկայով, զարդաձևերի ինքնատիպությամբ և ոճական առանձնահատկություններով։
Արծաթագործություն
Արծաթագործության կարևոր կենտրոններից էին Վանը, Կարինը (Էրզրում), Երզնկան, Անին, Երևանը, Թիֆլիսը, Ալեքսանդրապոլը, Ախալցխան, Շամախին և այլ քաղաքներ։ Արծաթագործության հրաշալի նմուշներ են ստեղծել Կիլիկիայի հայ վարպետները, կիրառել են ձուլման, դրվագման, ցանցվեն (ֆիլիգրան), սևադապատման, արծնակիտման և այլ եղանակներ։ Հայտնի են Մարաշի, Այնթապի, Վասպուրականի, Կարինի ժանյակագործության և ասեղնագործության դպրոցները, տարածված զարդակարերից էին շարակարը (շուլալակար), շյուղակարը (ցողունակար), հարթակարը (լիցք, ուռուցիկ, գծային և այլն), խաչկարը, կոդքակարը, թելքաշը և այլն, իսկ զարդանախշերից՝ երկրաչափական, բուսումնական, նաև ծաղիկների՝ վարդի, շուշանի, մանուշակի, զանգակի, նարգիզի պատկերները։
Ոսկերչություն
Հին Հայաստանում ոսկերչությունը նույնպես հասել է բարձր մակարդակի (Լճաշենի, Կարմիր բլուրի, Գառնիի և այլ վայրերի գտածոները)։ Ոսկերչության կենտրոններից էին Դվինը, Անին, Կարսը, Շուշին, Արդվինը և այլ քաղաքներ։ Հայտնի են նաև Վասպուրականի, Զանգեզուրի, Արցախի գորգագործության և կարպետագործության, Դվինի, Արտաշատի, Կուտինայի խեցեգործության և այլ դպրոցներ։
Ժամանակակից արվեստը
Ժամանակակից ժողովրդական դեկորատիվ-կիրառական արվեստը զարգանում է նորովի՝ նուրբ ներդաշնակությամբ միահյուսելով ազգային ավանդականն ու նորը։ Ժողովրդական վարպետների բազմադարյան փորձն ու հմտությունը փոխանցվել է սերնդեսերունդ։ Հայ արծաթագործներ և մետաղագործներ Արծրուն Բերբերյանը, Գուրգեն Թորոսյանը, Գաբրիել Հացագործյանը, Ռուբեն Սարվագյանը, Էդուարդ Եսայանը, Դավիթ Ջրբաշյանը և ուրիշներ ժառանգել են նախկինում հայտնի դրվագողների, փորագրիչների, զուգաթելի և արծնակիտման վարպետների լավագույն ավանդույթները։ Սալոմե Ջրբաշյանի, Արփինե Մարանյանի, Թամարա Հակոբյանի, Մարի Երկաթի, Օֆելյա Բուլիկյանի և ուրիշներ բրդե, բամբակե, մետաքսե, արծաթե ու ոսկե թելերով զարդանախշված և հյուսված գորգերը, կարպետները, սրբիչները, անձեռոցիկները, գոգնոցներն ու ժանյակներն առանձնանում են գույների գեղեցիկ և նրբաճաշակ համադրումներով, կատարման բարձր վարպետությամբ։ Չնայած Հայաստանում գեղարվեստորեն մշակված փայտե իրերը սակավ են պահպանվել, սակայն արհեստի այդ ձևը մեծ վերելք է ապրում մեր օրերում։ Կենցաղային իրերը՝ պահպանակները, գաթանախշերը, գդալները, ինչպես և դեկորատիվ սկահակները, սափորները, սկուտեղները վկայում են վարպետներ Հակոբ Ազատյանի, Սարգիս Պողոսյանի, Ռուբեն Հախվերդյանի, Սահակ Սահակյանի, Օլեգ Չերգեշտյանի, Արսեն Փանոսյանի և ուրիշներ իհմտությունն ու հարուստ երևակայությունը։ ՀԽՍՀ-ում մինչև 1950-ական թվականներին գյուղի և քաղաքի շուկան մատակարարել են ժողովրդական բրուտագործները, որոնք հիմնականում պահպանել են դարերի ընթացքում մշակված ձևերը (կժեր, կավե սպասք, պուլիկներ և այլն)։
Գեղանկարչություն և քանդակագործություն
Ժամանակակից ժողովրդական արվեստի տարածված բնագավառներից են նաև գեղանկարչությունն ու քանդակագործությունը։ Ուշագրավ են ժողովրդական վարպետներ Հովհաննես Համբարձումյանի, Գերասիմ Ամիրյանի, Լև Կունջուլովի, Դիանա Ուկլեբա-Գրիգորյանի, Սարգիս Պարսեղյանի, Հովսեփ Մարգարյանի, Արամ Վիրաբյանի և ուրիշներ գործերը։ ազգային առանձնահատկությունների, ավանդական ձևերի և նոր զարդամոտիվների ու արտահայտչամիջոցների ներդաշնակ կիրառումը ժողովրդական արվեստի կարևոր հատկանիշն է։ 2011 թվականին Երևանում կազմավորվել է ժողովրդական ստեղծագործության կենտրոնը՝ միավորելով Երևանի Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստի թանգարանը՝ Դիլիջանի մասնաճյուղով, և ժողովրդական ստեղծագործության ու արհեստագործության կենտրոնը։ Հայաստանի ժողովրդական վարպետները մասնակցում են հանրապետական ու միջագգային ցուցահանդեսների։
Օմար Խադր
Օմար Ահմեդ Խադր, Կանադայի քաղաքացի, որը տասնհինգ տարեկան հասակում գերեվարվել է Աֆղանստանում 2002 թվականի հուլիսի 27-ին ԱՄՆ ԶՈՒ հատուկ նշանակության ստորաբաժանման կողմից, Այուբ-Խեիլ գյուղում 4-ժամյա ճակատամարտի ընթացքում, և պահվել է Գուանտանամոյի բանտում 2002 թվականի հոկտեմբերից:
Օմար Խադրին հաճախ մամուլում անվանում են «երեխա զինվոր», Միացյալ Նահանգների ճամբարում պահվող բոլոր բանտարկյալներից ամենակրտսերն է, որ «ապօրինի մասնակցել է ռազմական գործողություններին հակառակորդի կողմից»: ԱՄՆ-ը հրաժարվում է Գուանտանամոյի բանտարկյալներին տալ ռազմագերիների կարգավիճակը, որի արդյունքում Խադրի, ինչպես նաև մյուս բանտարկյալների վրա չի տարածվում Ժնևի կոնվենցիայի ազդեցությունը : Ավելին, «Միջազգային ամնիստիա»-ի կարծիքով, Միացյալ Նահանգները խախտել են միջազգային ստանդարտները՝ հրաժարվելով Օմար Խադրին անչափահաս ճանաչելուց, ինչը ենթադրում է համապատասխան վերաբերմունք: Չնայած ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամ ի, Միջազգային ամնիստիայի և Կանադայի փաստաբանների ասոցիացիայի բազմաթիվ բողոքներին և պահանջներին, Խադրը մեղադրվում է Աֆղանստանում զինված բախման ընթացքում կատարված ռազմական հանցագործությունների համար, այդ թվում՝ ԱՄՆ բանակի զինվորի սպանության համար, որը նա, իբր, կատարել է նռնակ նետելու միջոցով :
Այնուամենայնիվ, 2008 թվականի փետրվարին Պենտագոնը պատահաբար հրապարակեց փաստաթղթեր, որոնք վկայում էին, որ թեև Խադրն այդ ժամանակ գտնվել է ռազմադաշտում, որևէ ապացույց չկա, որ հենց նա է նռնակ նետել: Մասնավորապես, զինվորականներն ի սկզբանե հաղորդել են, որ մեկ այլ մարտիկ է նռնակ նետել՝ նախքան նրան սպանելը :
2010 թվականի հոկտեմբերին Խադրն ընդունեց մեղքը և Գուանտանամոյի ամերիկյան ռազմական դատարանի կողմից դատապարտվեց 8 տարվա ազատազրկման ՝ առանց հաշվի առնելու արդեն կալանքի տակ եղած ժամանակը :
2012 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Խադրը տեղափոխվեց Կանադա՝ մնացած պատիժը այնտեղ կրելու համար :
2015 թվականի մայիսին Խադրը գրավի դիմաց ազատ արձակվեց՝ կապված պատժի վերանայման հետ : 2017 թվականին Կանադայի իշխանությունները հայտարարեցին, որ պայմանավորվել են Խադրին որպես փոխհատուցում վճարել 10,5 միլիոն դոլար :
Մանկություն
Քանի որ Օմարի հայրը՝ Ահմեդ Սաիդ Խադրը, իր ընտանիքի հետ ապրել է Փեշավարում, 1985 թվականից ի վեր Օմարն ամբողջ մանկությունն անցկացրել է Կանադայի և Պակիստանի միջև: Հավատալով, որ արևմտյան հասարակությունը վատ ազդեցություն է թողնում, նրա մայրը պաշտպանեց ընտանիքը, նրանց մեծացնելով Կանադայից դուրս: Այնուհետև, Օմարը ընդգրկվեց Փեշավարում գտնվող մեդրեսում :
1992 թվականին Խադրի հայրը ծանր վիրավորվեց Աֆղանստանի Լուգար նահանգում գտնվելիս: Խադր ընտանիքը ստիպված էր վերադառնալ Տորոնտո, որպեսզի Ահմեդը կարողանա բուժում ստանալ: Քայլը կատարելուց հետո Օմարը սկսեց ցավալիորեն ընկալել լարված հարաբերությունները ընտանիքում և հաճախ սիրում էր մեջբերել կապիտան Հադդոկին՝ «Տանտանիի արկածները» կերպարներից մեկին : Հյուսիսային Ամերիկայի իսլամական ընկերության տարրական դպրոցի ուսուցիչները, որտեղ Օմարը սովորում էր, նրան բնութագրում էին որպես «շատ խելացի, եռանդուն և քաղաքավարի» տղա : Ընտանիքի Պակիստան վերադառնալուց հետո, Օմարը և նրա եղբայրներն ու քույրերը հաճախեցին Փեշավար քաղաքի մասնավոր դպրոց :
1996 թվականին հայրը ընտանիքը տեղափոխեց Ջալիլաբադ, որտեղ նրանք բնակվում էին Ահմեդի կողմից հիմնադրված հասարակական կազմակերպության գրասենյակում: Ընտանիքը հաճախ այցելում էր Ուսամա բեն Լադենի նստավայր, որտեղ Խադրի և Բեն Լադենի երեխաները կարող էին միասին խաղալ :
1998 թվականին` Աֆրիկայում ԱՄՆ դեսպանությունների ռմբակոծություններից հետո, նույն թվականի օգոստոսին, Ամերիկան արձագանքեց Աֆղանստանի և Սուդանի վրա միաժամանակյա զանգվածային հրթիռային հարձակմամբ: Կանխատեսելով նմանատիպ արձագանք 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դեպքերից հետո, Խադրի ընտանիքը բարձրացավ լեռներ, որտեղ Օմարը գնում էր խանութ՝ լվացք էր անում և սնունդ պատրաստում զինծառայողների խմբի համար :
2002 թվականի սկզբին Օմարը մոր և քրոջ հետ ապրում էր Վազիրիստանում: Նրա հայրը հազվադեպ էր այցելում ընտանիքին: Միևնույն ժամանակ, Օմարը շատ է ցանկանում ուլունքներ կարել իր մոր հագուստի վրա : Մի անգամ նա ստիպված էր յափնջի հագնել, որպեսզի խուսափի ստուգումից` ձևացնելով, թե աղջիկ է, ինչը նրան շատ վրդովեցրեց: Երբ Ահմեդ Խադրը վերադարձավ տուն, Օմարը, չնայած մոր առարկություններին, խնդրեց հորը թույլ տալ, որ ինքը միանա Աբու Լաիթ ալ-Լիբիի մարդկանց խմբին (Աֆղանստանում «Ալ-Քաիդա» շարժման առաջնորդներից մեկը): Ահմեդ Խադը դեմ չէր, քանի որ նրանք ամեն դեպքում թարգմանչի կարիքն ունեին, բայց պայմանով, որ Օմարը պարբերաբար այցելեր իր մորը : Հետագայում, Ալ-Քաիդայի կողմից գրված կենսագրական ժողովածուի մեջ, Ահմեդ Խադրին գովաբանում են «իր փոքր որդուն պատերազմի կրակների մեջ գցելու համար», որտեղ Օմարը համեմատվում է առյուծի ձագի հետ :
Գուանտանամոյի ռազմական հանձնաժողովի սպա Սյուզան Քրոուֆորդի կողմից ստորագրված մեղադրական եզրակացության մեջ նշվում է, որ 2002 թվականի հունիսին Օմար Խադրը ավարտեց զենքի օգտագործման դասընթացը, և սկսել էր ավելի հազվադեպ այցելել իր տուն :
Գերեվարում
Գտնվելով երեք մարդու խնամակալության տակ Խադրը նրանց հետ էր, երբ նրանք հանդիպում էին կազմակերպում տեղի գյուղի զինյալների հետ: Նրա ծնողները տեղեկացված չեն այդ հանդիպման մասին: Երբ հայտնվեցին ճակատամարտի մասին առաջին հաղորդումները, Օմարի հայրը, զայրացած բղավեց Աբու Լայթ ալ-Լիբիի վրա ՝ Օմարի համար պատշաճ խնամք չապահովելու համար :
2002 թվականի փետրվարին ամերիկյան մի խումբ զինվորականներ սկսեցին օգտագործել Խոստ քաղաքում (Աֆղանստան) գտնվող լքված խորհրդային ավիաբազան որպես հետախուզական հենակետ՝ փորձելով ներթափանցել տեղական համայնք և ձեռք բերել նրանց վստահությունը: 2002 թվականի հուլիսի 27-ի վաղ առավոտյան, ջոկատը, որ ստեղծվել էր 19-րդ հատուկ նշանակության խմբի, 505-րդ հետևակային գնդի 1-ին գումարտակի, ինչպես նաև շրջանի ղեկավար Փաշա Խան Զադրանի 20 վարձու «աշխարհազորայիններ», որոնք գործում էին նրա եղբոր ղեկավարության ներքո, դուրս եկավ Բահրամ ավիաբազայից: Արշավի նպատակը այն տան որոնումն էր, որտեղ ենթադրաբար պատսպարվում էր պայթուցիկ նյութերի արտադրությամբ և պահեստավորմամբ զբաղվող կասկածյալը : Խուզարկության արդյունքում տանը ոչինչ չէր հայտնաբերվել :
Պայքար
Մոտենալով մի քանի կավե տներից բաղկացած բնակելի թաղամասին և 3 մետր բարձրությամբ քարե պատով շրջափակված խոտի մարագին, Հատուկ նշանակության ջոկատայինները տեսան, որ կենտրոնական շենքից 100 մետր հեռավորության վրա երեխաներ են խաղում և մի տարեց տղամարդ քնած է մոտակայքում գտնվող ծառի տակ :
Գլխավոր շենքի մոտ խարույկի շուրջը Լեյն Մորիսը տեսավ 5 «լավ հագնված» տղամարդկանց AK-47 ինքնաձիգերով: Մորիսը մոտեցավ և հրամայեց, որ բացեն մուտքի դուռը և աննկատ հետ գնաց, իսկ խումբը շրջապատեց թաղամասը : Խումբը 45 րոպե սպասեց Այուբ Խեիլում գտնվող տունը որոնող հիմնական ջոկատին: Այդ ընթացքում Լեյն Մորիսը նույնիսկ հայհոյեց զինվորներին, մեջքով դեպի տունը կանգնելու համար :
Այդ ժամանակ, ծառի տակ քնած տղամարդը արթնացավ և սկսեց բարձրաձայն բղավել փուշտու լեզվով (աֆղաներեն): Երեխաներից մի քանիսը վազեցին ամերիկացիների մոտ և թարգմանեցին, որ տղամարդը աղաղակում է, քանի որ «պարզապես զայրացած է»: Մորիսը լուսանկարեց երեխաներին, ովքեր կանգնած էին թաղամասի սահմաններից դուրս ճանապարհի վրա : Տեղացի մոտ 100 բնակիչներից բաղկացած բազմություն էր հավաքվել, որոնք հետևում էին իրադարձությունների ընթացքին: Աֆղանցի աշխարհազորայիններից մեկին ուղարկեցին տուն՝ պահանջելով, որ այնտեղ գտնվող մարդիկ հանձնվեն, բայց նա հետ նահանջեց, հենց որ նրա վրա կրակ բացեցին :
505–րդ հետևակային գնդի առաջին գումարտակի «Բրավո» վաշտի 3-րդ դասակից ժամանեցին օգնական ուժեր կապիտան Քրիստոֆեր Ցիրինոյի հրամանատարությամբ, որից հետո ամերիկացի և աֆղանական զինվորների ընդհանուր թվաքանակը հասավ 50-ի : «Զադրան»-ի ջոկատից երկու աշխարհազորայինի ուղարկեցին բնակելի թաղամաս բնակիչների հետ խոսելու համար: Վերադառնալով՝ նրանք հայտնեցին, որ ներսի մարդիկ իրենց անվանում են փուշտուններ: Աշխարհազորայիններին հրամայվեց վերադառնալ թաղամաս և փոխանցել նրանց, որ ամերիկացիները ցանկանում են տունը խուզարկել անկախ բնակիչների ազգությունից : Ամերիկացիների պահանջը փոխանցելուց հետո Զադրանցի երկու աշխարհազորայիններին գնդակահարեցին :
Այդ պահին մի քանի կին դուրս եկան տներից, իսկ մնացած տղամարդիկ սկսեցին նռնակներ նետել ամերիկացի զինվորների վրա՝ պարբերաբար կրակելով հրացաններից: Հետագայում զինվորներից մեկի ցուցմունքները հակասում էին այս վարկածին: Նա պնդում էր, որ այնտեղ միայն մեկ կին կար իր երեխայի հետ, որոնց երկուսին էլ ձերբակալել են ամերիկացիները, նրանց փողոց դուրս գալուց հետո :
Մորիսը և Սիլվերը դիրքավորվեցին քարե պատի հետևում: Գտնվելով Մորիսի ձախ կողմում, Սիլվերը բացատրում էր նրան, թե որ ուղղությամբ պետք է նշան բռնել: Հանկարծ Մորիսը նկատեց, որ Սիլվերի աջ աչքը վնասված է և քթի մեջ բեկոր կա: Սկզբում զինվորները վերքը վերագրում էին Մորիսի հրացանի անսարքությանը, բայց ավելի ուշ դա բացատրեցին չբացահայտված նռնակի պայթյունով : Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ Մորիսը պնդում է, որ ինքը վիրավորվել է, երբ գտնվում էր թաղամասի ներսում, թաքնվել էր գոմի հետևում և այնտեղից պատրաստվում էր նռնականետով կրակել տան պատին :
Մորիսին դուրս բերեցին մարտադաշտից անվտանգ հեռավորության վրա: Շուտով նրան միացան մասնագետ Մայքլ Ռիվակովսկին, Բրայան Վորտը և մասնագետ Քրիստոֆեր Ուեդվիկը, որոնք նույնպես վիրավորվել էին նռնակների պայթյուններից :
Ժամը 09.10-ին տարհանման նպատակով, 57-րդ բժշկական ստորաբաժանմանը կանչ ուղարկվեց և 10 րոպե անց մոտեցան երկու ուղղաթիռներ` UH-60 «Սև ճուռակ», DUSTOFF 36 և Wings 11: Անվտանգության նպատակով ժամանեցին երկու AH-64 Apache ուղղաթիռներ՝ Widowmaker 23 և Widowmaker 26: Անորոշ իրավիճակի պատճառով Apache ուղղաթիռները հասնելով մարտադաշտ, թնդանոթների և հրթիռային կրակ բացեցին շենքերի վրա: Բժշկական ուղղաթիռները դեռ գտնվում էին մարտադաշտից 19 կմ հեռավորության վրա : Ժամը 10.28-ին ուղղաթիռները վայրէջք կատարեցին վիրավորներին տեղափոխելու համար, միաժամանակ երկու F / A-18 «Խորնետ» ինքնաթիռները տների վրա նետեցին Mk 82 ռումբեր :
Այդ պահին, որպես օժանդակ ուժեր ժամանեցին 5 տրանսպորտային միջոցներից բաղկացած շարասյունը և 82-րդ օդա-դեսանտային ուժերի ջոկատը զինվորների ընդհանուր թիվը հասցնելով 100-ի : Փոխհրաձգության արդյունքում երկու մեքենա շարքից դուրս եկան : Տասը րոպե անց , բժշկական տարհանման ուղղաթիռները հետ վերադարձան ավիաբազա: Օգնության նպատակով ժամանած A-10 Thunderbolt II երկու ինքնաթիռները, շարունակում էին հարձակվել տների վրա՝ Apache ուղղաթիռների հետ միասին: Ժամը 11.30-ին բժշկական ուղղաթիռները վերադարձան Բահրամ ավիաբազա :
Տեղյակ չլինելով, որ Խադրիին և մեկ զինված անձին հաջողվել է փրկվել ռմբակոծությունից, ցամաքային ուժերում որոշում կայացվեց 6 հոգուց բաղկացած մի խումբ ուղարկել այդ թաղամասի տարածք հարավային պատի անցքի միջով: Միաժամանակ, առնվազն երկու այլ ամերիկացի զինվորներ շարունակում էին նռնակներ նետել թաղանասի ուղղությամբ: Խմբում ընդգրկված էին Սիլվերը, Շպերը, երեք զինվորներ Դելտա Ֆորսից, ինչպես նաև OS-1 (անգլերեն տերմինը օգտագործվում էր Օմար Խադրի ուղղությամբ կրակած զինվորի ինքնությունը թաքցնելու համար):
OS-1- ի ցուցմունքում ասվում է, որ չնայած ինքը կրակոց չի լսել, սակայն թաղամասի հյուսիսային հատվածի ծառուղում քամուց բարձրացված փոշին ստիպում է իրեն ենթադրելու, որ խումբը կրակի տակ է ընկել տան և գոմի միջև ընկած հատվածում գտնվող հրաձիգի կրակոցից: OS-1-ը նկարագրում է, որ նռնակը ենթադրաբար նետվել է դեպի նրբանցք պատի ետևից, և այն ընկել է նրբանցքի սկզբից 30-50 մետր հեռավորության վրա: Նռնակից թաքնվելու համար ՕՍ-1-ը վազել էր նրբանցքի ուղղությամբ Colt M4 կարբինից արձակելով մի քանի կրակոց, չնայած որ ծխի ամպերի բարձրանալու պատճառով OS-1-ը ոչինչ չէր տեսել: Հասնելով նրբանցքի հարավ-արևելյան մուտքին՝ ՕՍ-1-ը տեսավ գետնին պառկած մի մարդու, կրծքավանդակին երկու հրազենային վնասվածքներով, ատրճանակը պատյանում, կողքին էլ AK-47-ը: OS-1-ը նրան սպանեց` կրակելով գլխին : Երբ փոշին մաքրվեց, OS-1-ը տեսավ, որ Խադրը ծնկաչոք նստած էր` մեջքով դեպի մարտադաշտ: ՕՍ-1-ը երկու անգամ կրակեց նրա մեջքին : Բացի այդ վերքերից, գլխի բեկորային վնասվածքի պատճառով Խադրը կուրացել էր ձախ աչքից :
Ցուցմունքում OS-1-ը նշել էր, որ թաղամաս մուտք գործելու պահից անցել է ոչ ավելի, քան 90 վայրկյան, և որ ինքը միակ ամերիկացին է, ով կրակ է բացել, չհաշված ամերիկացիների կողմից նետված մեկ նռնակը :
Սիլվերը սկզբում պնդում էր, որ Դելտա Ֆորսի երկու զինծառայող երեք անգամ կրակել են Խադրի կրծքավանդակին, երբ նրան տեսել են զենքը ձեռքին դեմքով դեպի ամերիկացի զինվորներին : Այս հայտարարությունն ուղղակիորեն հակասում է OS-1-ի կողմից ներկայացված իրադարձությունների վարկածին, որը միակ վկան էր եղել, ով ամեն ինչ տեսել է իր աչքերով: ՕՍ-1-ը, այնուամենայնիվ, հաստատեց, որ Խադրի կողքին ինչ-որ առարկա ընկած էր փոշու մեջ, չնայած ՕՍ-1-ը չէր կարող հստակ հիշել՝ դա նռնակ էր, թե ատրճանակ :
Մտնելով նրբանցք՝ OS-1-ը փլատակների տակ տեսավ երկու տղամարդու, որոնց կողքին ընկած էր AK-47: Վերքերի բնույթը և նրանց մարմինների ընդհանուր վիճակը հիմք էին տվել OS-1-ին հավատալու, որ նրանք երկուսն էլ մահացել են ավիահարվածի հետևանքով : Մոտենալով Խադրին` OS-1-ը ձեռք տվեց նրա աչքին՝ ստուգելու, թե արդյոք նա ողջ է. Խադրն արձագանքեց: Նրան մեջքի վրա պառկեցնելով, որ մյուս զինվորները զբաղվեն նրանով, ՕՍ-1-ը գնաց դեպի նրբանցքի ելքը՝ Շպեերին գտնելու համար, դեռևս չիմանալով նրա վիրավորվելու մասին: Ճանապարհին OS-1-ը տեսավ երրորդ AK-47 ինքնաձիգը և մի քանի նռնակներ : Ի տարբերություն Մորիսի, որը հիշատակել էր հինգ «լավ հագնված» տղամարդկանց մասին, ՕՍ-1-ը պնդում էր, որ ավերակների ներսում եղել են ընդամենը 4 մարդ, և բոլորն էլ գտնվել են նույն նրբանցքում :
Մինչ Խադրին տեղում բժշկական օգնություն էին ցուցաբերում, նա մի քանի անգամ խնդրեց բժիշկներին սպանել իրեն՝ զարմացնելով նրանց անգլերենի իմացությամբ: Ավելի ուշ ներկա գտնվող սպաներից մեկն իր օրագրում գրել է, որ ինքը պատրաստվում է հրամայել շարքային զինվորին սպանել վիրավոր Խադրին, բայց Դելտա Ֆորսի զինվորները արգելել են սպանել գերուն :
Այնուհետև Խադրին CH-47 «Չինոկ» ուղղաթիռով տեղափոխել էին Բահրամ ավիաբազա: Խադրը թռիչքի ժամանակ կորցրել էր գիտակցությունը :
Պայքարի արդյունք
Հաջորդ օրը զինվորները, այդ թվում Սիլվերը, վերադարձան թաղամաս՝ տարածքը խուզարկելու համար : Տեղի բնակիչներին հաջողվել է փլատակներից հանել երկու գրոհայինների մարմին և թաղել դրանք մուսուլմանական սովորության համաձայն: Նրանք հրաժարվեցին թաղման տեղը ցույց տալ ամերիկացիներին, որոնք ցանկանում էին ճշտել զինյալների ինքնությունը :
Տեսահոլովակի վրա Խադրը խաղում է պայթուցիչի քուղով, մինչդեռ մյուս տղամարդիկ, այդ թվում Աբու Լայթ Ալ-Լիբին, հավաքում են հետագայում պայթեցված տան պայթուցիկ սարքերը (դատելով պատերից, գորգերից և պատուհանից երևացող տեսարանից) : Տեսանյութում երևում է նաև, թե ինչպես է ժպտադեմ Խադրը տեղադրում ականները և կատակում նկարահանող օպերատորի հետ : Ենթադրվում է, որ սրանք հենց այն ականներն են, որոնք հետագայում հայտնաբերվել են ամերիկացիների կողմից Խոստի և Հարդեզի միջև ընկած ճանապարհի վրա :
Ճակատամարտը, որն ի սկզբանե կոչվել էր որոգայթ, ենթադրվում էր որ առաջին խոշոր բախումն էր «Անակոնդա»-ի գործողությունը ավարտվելուց հետո, վերջին չորս ամիսների ընթացքում : Հանսենը և Վատտը երկուսն էլ պարգևատրվել էին բրոնզե աստղով՝ երկու վիրավոր զինվորներին ռազմի դաշտից, կրակահերթի տակ տարհանելու համար: Աղբյուրների կարծիքները չեն համընկնում՝ արդյոք դրանք վիրավոր ամերիկացի երկու զինվորներն են, ներառյալ Մորիսը, թե արդյոք դրանք աֆղան զինվորներ են, որոնց գնդակահարել էին հենց սկզբից : Բոլոր հինգ վիրավորները պարգևատրվել են Ծիրանագույն սրտերով : Շպեերին Բահրամի ավիաբազայից տեղափոխել էին Գերմանիայի Ռամշտեյն ավիաբազա, որտեղ օգոստոսի 7-ին անջատվել էին նրա կենսաապահովման համակարգը, իսկ նրա սիրտը, լյարդը, թոքերը և երիկամները օգտագործվել էին որպես դոնոր օրգաններ :
Պահպանությունը Բահրամում
Խադրին անգիտակից վիճակում տեղափոխեցին Բահրամի ավիաբազա բուժօգնություն ցուցաբերելու համար: Մոտ մեկ շաբաթ անց, հենց որ Խադրի գիտակցությունը վերականգնվեց, սկսեցին նրա հարցաքննությունները: Այդ ամբողջ ընթացքում և հաջորդ մի քանի շաբաթներին նա գամված մնաց պատգարակին : Գուանտանամոյի մի քանի բանտարկյալներ, 2004 թվականին ազատ արձակվելուց հետո, համատեղ հայտարարություն արեցին բանտում իրենց կրած փորձությունների վերաբերյալ : Նրանցից մեկը ՝ Ռուhալ Ահմեդը, պնդում էր, որ Խադրին վիրահատական միջամտություն չեն իրականացրել և ցավազրկող դեղեր չեն նշանակել՝ որպես պատիժ զինվորականների հետ չհամագործակցելու համար : Խադրին մերժել էին արևային ակնոց տրամադրել նրա տեսողությունը պաշտպանելու համար: Մերժումները պատճառաբանվել էին «պետական անվտանգության նկատառումներով»:
2002 թվականի օգոստոսի 20-ին Միացյալ Նահանգները Կանադային տեղեկացրեցին բանտարկյալի մասին և խնդրեցին հաստատել նրա ինքնությունը: 10 օր անց Կանադան դիվանագիտական հարցում ուղարկեց Միացյալ Նահանգներ՝ պահանջելով հյուպատոսական այցելություն Բահրամում գտնվող իր քաղաքացուն: 10 օր հետո խնդրանքը մերժվեց Միացյալ Նահանգների կողմից՝ նշելով, որ Կանադային կտեղեկացնեն միայն այն դեպքում, երբ Կանադայի քաղաքացին տեղափոխվի Գուանտանամո-Բեյի ճամբար: Օգոստոսին Խադրին այցելեցին նաև Կարմիր խաչի ներկայացուցիչները:
2002 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Կանադան դիվանագիտական նամակ էր ուղարկել, որում ասվում էր, հաշվի առնելով Խադրի տարիքը, «Կանադայի և Միացյալ Նահանգների զանազան օրենքների դրույթները», որոնք հատուկ վերաբերմունք են պահանջում, խնդրել էր, որ Խադրը չտեղափոխվի Գուանտանամո-Բեյ:
Սեպտեմբերի 17-ին անցկացվեց Խադրի ևս մեկ հարցաքննություն, որի ընթացքում նա հայտարարեց, որ ինքը օգնել է գրոհայիններին, քանի որ լսել է, որ Միացյալ Նահանգները պայքարում են իսլամի դեմ: Հարցին, թե տեղյակ է, որ Աֆղանստանում սպանված յուրաքանչյուր ամերիկացի զինծառայողի համար 1500 դոլար է առաջարկվել, Խադրը պատասխանեց, որ գիտի այդ լուրերի մասին, բայց չգիտի, թե ով պետք է վճարի մրցանակը: Հարցին, թե ինչ է ինքը զգում մարտի ընթացքում, 15-ամյա Օմարը պատասխանել էր. «Ես ուզում էի սպանել շատ ամերիկացիների, որպեսզի մեծ գումար վաստակեի»: Ավելի ուշ նրա փաստաբան Նեյթան Ուիթլինգը, մեկնաբանելով ռազմական հաշվետվությունները, ասել է.
Խադրը երեք ամիս անցկացրեց Բահրամում՝ ապաքինվելով վերքերից: Նրա հետ նույն խցում էին Մոազզամ Բեգը և տասը այլ բանտարկյալներ:
2002 թվականի հոկտեմբերի 28-ին, առանց Կանադային տեղեկացնելու, Խադրան, Ռիչարդ Բելմարի, Ջամալ Կիեմբայի և այլ բանտարկյալների հետ միասին, տեղափոխվեց Գուանտանամոյի բազա: Խադրը հիշում է, որ թռիչքի ընթացքում իրեն տեղափոխում էին ձեռնաշղթաներով, վիրաբուժական դիմակով, ականջակալներով և հատուկ ակնոցներով (խոշտանգում զգայական զրկանքներով): Թռիչքի ընթացքում նրան ծեծում էին ամեն անգամ, երբ փորձում էր ձգել ոտքերը :
Պուանտներ
Պուանտներ (les pointes des pieds, նշանակում է մատերի ծայրեր), կանացի բալետային կոշիկներ, դասական բալետում կանացի պարի անբաժանելի մաս։ Պուանտները թույլատրում են պարուհուն ստանալ ոտքի մատների վրա դրություն ձգված թաթով մեկ կամ երկու ոտքի վրա (sur les pointes), ինչն էլ կեցվածքը դարձնում է ավելի վսեմ։
Ծագելով ռոմանտիզմի ժամանակաշրջանի հետ որպես կերպարային արտահայտչամիջոց, այն սկզբում օգտագործում էր փերիների, դիցուհիների և այլ կախարդական էակների դերերի ժամանակ` նրանց երկնային ծագումն ընդգծելու համար, այն ժամանակ, երբ «հասարակ մահկանացուներին» պարը կատարվում էր կիսամատների (sur le demi-pointes) կամ բնորոշ պարերի կոշիկների` կրնկավոր կոշիկների վրա։ Բալետում ակադեմիզմի շրջանում նույնպես ընդգծվում էր ազնվական հերոսների և նրանց շրջապատող սովորական երևույթների միջև եղած սոցիալական տարբերությունը։
Օմար Խադր
Պահպանություն Գուանտանամոյում
2002 թվականի հոկտեմբերի 29-ին կամ 30-ին Խադրը հասնում է Գուանտանամո Բեյի բազա, նրան մեղադրում էին ահաբեկչության և պատերազմական հանցագործությունների համար: Այդ ժամանակ նրա հասակը 170 սմ էր, քաշը՝ 70 կգ : Խադրը հիշում էր, որ պահակները իրեն դիմավորեցին «Բարի գալուստ Իսրայել» արտահայտությամբ :
Պուանտներ
Պատմություն
19-րդ դարի պուանտները շատ նման էին 18-րդ դարի վերջի և 19-րդ առաջին կեսին պարահանդեսային և փողոցային պարերի կանանց կոշիկներին, երբ հեղափոխությունից հետո ֆրանսիացի կանայք հօգուտ անտիկ բնականության գործնականորեն հրաժարվել էին կրնկավոր կոշիկներից, որն ազնվականների վտանգավոր պատկանելիության խորհրդանիշն էր։ Ինչպես պարահանդեսային կոշիկները, դրանք պատրաստում էին մետաքսե ատլասից` տափակ կաշվե ուղղանկյունաձև ներբանով։ 1790-ական թվականներին «հունական նորաձևությանը» հետևում էին նաև պարուհիները՝ Մարիա Մեդինան, նրանից հետտ` նաև այլ արտիստներ, որոնք բեմ էին դուրս գալիս քիտոններով և սանդալներով` տարածելով ազատությունը։ Միևնույն ժամանակ այնպիսի պարուհիներիներ, ինչպիսին էր օրիորդ Պարիզոն, շարունակում էին պարել նեղ, ցածր կրունկ ունեցող կոշիկներով (սակայն արդեն առանց ճարմանդների, ժապավենների, ծաղիկների և ռոկոկոյի ժամանակաշրջանի այլ զարդերի)։