cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կոոպերատիվ
Կոոպերատիվ, քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց անդամության վրա հիմնված ու իր անդամների գույքային փայավճարների միավորման միջոցով մասնակիցների նյութական և այլ կարիքների բավարարման նպատակով ստեղծված կամավոր միավորումը։ Կոոպերատիվների նպատակներն հիմնականում տնտեսական են։ Կոոպերատիվի ստեղծումն ու զարգացումը բավականին դժվար գործընթաց է։ Կոոպերատիվների զարգացմանը կարող են նպաստել շուկայական պայմանները, իրավական դաշտը, ինչպես նաև կառավարության քաղաքականությունը։ Դրա հետ մեկտեղ, կարևոր նախապայման են կառավարման հմտություններ և ունակություններ ունեցող ուժեղ առաջնորդների ընտրությունը և բավարար ֆինանսական ռեսուրսների առկայությունը։
Լայնորեն տարածված մոտեցում է կոոպերատիվները որպես աղքատության հաղթահարման գործիք դիտելը։
Կոոպերատիվի կառավարումը
Կոոպերատիվի կառավարման բարձրագույն մարմինը նրա անդամների ընդհանուր ժողովն է։
Հիսունից ավելի անդամ ունեցող կոոպերատիվում կարող է ստեղծվել դիտորդ խորհուրդ, որը վերահսկողություն է իրականացնում կոոպերատիվի գործադիր մարմինների գործունեության նկատմամբ։ Դիտորդ խորհրդի անդամներն իրավունք չունեն գործել կոոպերատիվի անունից։
Կոոպերատիվի գործադիր մարմիններն են նրա վարչությունը և նախագահը։ Նրանք ղեկավարում են կոոպերատիվի ընթացիկ գործունեությունը և հաշվետու են դիտորդ խորհրդին ու կոոպերատիվների ընդհանուր ժողովին։
Կոոպերատիվի անդամը չի կարող միաժամանակ լինել դիտորդ խորհրդի և վարչության անդամ կամ կոոպերատիվի նախագահ։
Տես նաև
* Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք Կատեգորիա:Իրավաբանական անձինք Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք
Շունն ու կատուն
Շունն ու կատուն, բալլադ, որը գրել է Հովհաննես Թումանյանը։ Բալլադի ծագումը ժողովրդական է ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանը պատմում է, որ բալլադի սյուժեն լսել է Լոռու մարզ ի Դսեղ գյուղում, իր քեռի Իսայուց։ Ինչպես հաստատում է Անուշավան Աբովյան ը, Թումանյանը բալլադը գրել է Ներսիսյան դպրոց ը թողնելուց հետո, 1886 թվականի սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ընկած ժամանակում։ Ինքնագիրը մեզ չի հասել։
Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվում է սևագիր հատված նրա հետագա մշակումների փորձերից։ Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում պահվում է Բաքվում տպված բանաստեղծությունների հեղինակի սեփական օրինակը, որոնց մեջ Թումանյանն օժանդակ բայերի բարբառային ձևը փոխել է գրական ձևի։ Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահվում են նաև Բաքվում տպված բանաստեղծություններից մեկ այլ, ինչպես նաև` «Լուսաբեր» դասագրքի երկրորդ տարվա հեղինակի սեփական օրինակները` որոշ ուղղումներով։ Երեսուն տարի Թումանյանն աշխատել է այդ երկի վրա, կատարել բազում շտկումներ և փոփոխություններ։
Սյուժե
Բալլադը պատմում է շան և կատվի վեճի մասին։ Շունը գառան մորթին տանում է տալիս կոշկակար կատվին, որպեսզի վերջինս նրա համար մի գլխարկ կարի, բայց կատուն ամեն անգամ մի բան հորինելով` չի կարում նրա գլխարկը։ Շունը զայրանում է, սկսում է վիճել կատվի հետ և այդտեղից էլ սկսվում է նրանց հավերժական վեճը։
Տպագրություն
Ավետիք Արասխանյան ը 1889 թվականին հրաժարվել է «Շունն ու կատուն» բալլադը տպագրել « Մուրճ » ամսագրում։ Առաջին անգամ «Ժողովրդական ավանդություն» ենթավերնագրով տպագրվել է Մոսկվայի բանաստեղծությունների ժողովածուում, 62-65 էջերում, լույս է տեսել հեղինակի ծանոթագրությամբ։ Այնուհետև տպագրվել է «Դաշնակներ» պարբերականի 15-17 էջերում, Դաշնակներ (փոփոխված), 15-17 էջերում, Թիֆլիսում տպագրված բանաստեղծությունների ժողովածուի 45-47 էջերում, Թիֆլիսում տպագրված լեգենդների ժողովածուում (էջ 3-5), 1906 թվականին` Ղազարոս Աղայան ի «Ուսումն մայրենի լեզվի դասագրքում», Բաքվում տպագրված բանաստեղծությունների գրքի 65-68 էջերում, Լուսաբեր դասագրքի երկրորդ տարվա 32-34 էջերում (1908), նույն թվականին տպագրվել է նաև առանձին պատկերազարդ գրքույկով, ապա` Կոստանդուպոլսում տպագրված բանաստեղծությունների գրքի 67-70 էջերում և Երկերի ժողովածուի առաջին հատորի 265-267 էջերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բալլադներ
Հովարդ Սելզամ
Հովարդ Սելզամ (Howard Brillinger Selsam, ), ամերիկացի փիլիսոփա-մարքսիստ ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականի հունիսի 28-ին Փենսիլվանիայի մայրաքաղաք Հարիսբուրգում։ Նա նպարավաճառ Ջոն Թ․ Սելզամի և Ֆլորա Էմիգ Սելզամի որդին էր ։ Նախնական կրթությունը Սելզամը ստացել է Հարիսբուրգի հանրակրթական դպրոցներում։ 1924 թվականին նա ստացել է բակալավրի աստիճան Փենսիլվանիա նահանգի Լանկաստեր քաղաքի Ֆրանկլինի և Մարշալի քոլեջից ։
Սելզամը դասավանդել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում 1924-1927 թվականներին։ Ավելի ուշ նա ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանի փիլիսոփայության ասպիրանտուրան։ 1928 թվականին ստացել է նույն համալսարանի մագիստրոսի կոչում, 1931 թվականին՝ դոկտորի կոչում ։ Սելզամի մագիստրոսական թեզը նվիրված էր բարոն դ'Հոլբախի ուսմունքներին, իսկ նրա դիսերտացիան` փիլիսոփայության դոկտորի կոչման համար` անգլիացի հեգելյան փիլիսոփա Թոմաս Հիլ Գրինի ստեղծագործությանը ։
1931 թվականին դոկտորի կոչում ստանալուց հետո Սելզամն աշխատել է որպես հրահանգիչ, ապա մինչև 1941 թվականը՝ Բրուքլինի քոլեջի ասիստենտ ։ Սելզամը ակտիվորեն մասնակցում էր համալսարանական և կոմունիստական ​​շարժման հակապատերազմական գործողություններին։ Սելզամի ներգրավվածությունը ԱՄՆ-ի Կոմունիստական ​​կուսակցության հետ արտացոլված էր թերթի հոդվածներից մեկում, բայց նա զգույշ էր, որպեսզի իր քաղաքական համոզմունքները պարտադրեր ուսանողներին։ Այդուհանդերձ, Սելզամը հոդվածներ էր տպում այլ պարբերականներում, ինչպիսիք են «Նոր զանգվածներ»՝ «Պոլ Սալտեր» կեղծանվամբ ։
Սելզամի և Բրուքլինի քոլեջի այլ դասախոսների քաղաքական գործունեությունը գրավեց կառավարության քննչական կոմիտեի ուշադրությունը։ Սելզամը և մի քանի այլ ուսուցիչներ հետագայում կորցրեցին իրենց ուսուցչական պաշտոնները՝ Նյու Յորք նահանգի հանրակրթական համակարգում կոմունիստների ներգրավվածության վերաբերյալ Ռապ Քուդերտի կոմիտեի հետաքննության արդյունքում ։ Նիստին Սելզամը հրաժարվեց ցուցմունք տալուց ։ Նրա հրաժարականն անխուսափելի էր։
Կոմունիստական ​​դպրոցներ
Մոտ 1941 թվականին Հովարդ Սելզամը դարձել է ժողովրդավարության դպրոցի հիմնադիրներից մեկը, որը գտնվում է Նյու Յորքի Աստոր Փլեյս 13 հասցեում և կապված է Միացյալ Նահանգների Կոմունիստական ​​կուսակցության հետ։
1944-1956 թվականներին Սելզամը Ջեֆերսոնի հասարակական գիտությունների դպրոցի ` «մեծահասակների կրթության մարքսիստական ​​հաստատության» տնօրեն էր, որտեղ դասավանդում էին «Նյու Յորքի քաղաքային համալսարանից հեռացված այլ գիտնականները» ։ Ուսանողների հոսքը դեպի Ջեֆերսոնի դպրոց՝ անընդհատ էր։ Նույնիսկ այն օրերին, երբ սենատոր Ջոզեֆ Մաքարթին կոմունիստական ​​դիվերսիայի վերաբերյալ խիստ հրապարակված հետաքննություններ էր անցկացնում, Ջեֆերսոնի դպրոցն ամեն կիսամյակ ընդունում էր 5000 ուսանողի , բայց դպրոցը քննադատվում էր պարզապես դոգմատիկ հրահանգներ ստանալու համար։ Օրինակ, դպրոց ընդունվեց Ռատգերսի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր Ալեքսանդր Բալինկին։ Բալինկին թերթում հոդված է գրել այն մասին, որ դպրոցում սովորում են աշակերտներ ։
1947 թվականի դեկտեմբերի սկզբին, երբ հաղորդվեց, որ Ջեֆերսոնի հասարակական գիտությունների դպրոցը գլխավոր դատախազի դիվերսիոն կազմակերպությունների ցուցակում է (AGLOSO), New York Times-ին տված հարցազրույցում Սելզամն ասել է.
Ջերսոնի դպրոցում ոչ մի դիվերսիոն բան չկա։ Դրա կազմակերպումը և ուսուցումը բաց և ազնիվ է։ Դրա նպատակներն ու խնդիրները հստակ սահմանված են դասընթացների տեղեկագրում և հրապարակված այլ նյութերում։ Եթե ​​դպրոցը դիվերսիոն է, ապա հասարակագիտության ցանկացած դասավանդում, որը տարբերվում է Ջ․ Էդգար Հուվերի (ՀԴԲ ղեկավար) համոզմունքներից, պետք է լինի դիվերսիոն ։ Սառը պատերազմից առաջացած հակակոմունիզմի և մաքարտիզմի հետևանքով լարվածության պատճառով Ջեֆերսոնի դպրոցը Կոնգրեսի լսումների առարկա էր, և Սելզամը և մյուսները մի քանի անգամ վկայություն ստանալու կոչեր էին ստանում։ Օրինակ՝ Սելզամը, ի դեմս Ջոզեֆ Ֆորերի, 1953 թվականի ապրիլի 8-ին վկայություն տվեց ԱՄՆ Սենատի ներքին անվտանգության ենթահանձնաժողովի առջև, և իր ցուցմունքի ժամանակ նա հաճախ էր անդրադառնում Հինգերորդ փոփոխությանը ։
SISS վկայագիր
1953 թվականի ապրիլի 8-ին, ի պաշտպանություն փաստաբան Ջոզեֆ Ֆորերի, Սելզամը մեղադրեց կոմիտեին, ինչպես և ինքն իրեն։ Նա մեղադրեց կոնգրեսական հանձնաժողովներին «բռնաճնշումների և ահաբեկչության մթնոլորտ» ստեղծելու մեջ։ «Յուրաքանչյուր վկա...հիանալի գիտի ձեր տեղ հասցնող մարդու դատարան թակելու իմաստը...աշխատանքից հեռացումը» ։
Խրուշչովի ելույթը
Խրուշչովի «գաղտնի զեկույցը» ՍՄԿԿ 20-րդ համագումարում և դրա հետևանքները զգալի ցնցումներ առաջացրին ԱՄՆ Կոմունիստական ​​կուսակցությունում։ Սելզամը և Ջեֆերսոնի դպրոցի պրոֆեսորադասախոսական կազմի մյուս անդամները հայտարարեցին կուսակցությունից դուրս գալու մասին 1956 թվականի մայիսի 6-ին հրապարակված «Daily Worker» կողմնակի ուղղվածության թերթում։
Հետագա գործունեություն
Ջեֆերսոնի հասարակական գիտությունների դպրոցը փակելուց հետո Սելզամը իր ժամանակի մեծ մասը նվիրեց դասախոսություններին և գրավոր աշխատանքներին։ Նա միջազգային հրատարակչությունների համար գրել է մարքսիստական ​​թեմաներով մի շարք գրքեր։ Այս գրքերից շատերը տպագրվել են Կանադայում, Անգլիայում և Հնդկաստանում։ Բացի այդ, Սելզամի գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով՝ ներառյալ իսպաներեն, արաբերեն, լեհերեն, ռուսերեն, գերմաներեն, հունգարերեն և ճապոներեն ։
Գրքեր գրելուց բացի, Սելզամը գրել է հոդվածներ և ակնարկներ պարբերականների, այդ թվում՝ «Նոր զանգվածներ» և «Մարքսիզմն այսօր»-ի համար։ Նա սերտորեն համագործակցում էր իր կնոջ՝ Միլիսենթի հետ։ Նա բուսաբան և ավագ դպրոցի ուսուցիչ էր, երիտասարդների համար բնագիտական ​​գրքերի հեղինակ ։
Սելզամը նամակագրություն էր վարում ականավոր մտավորականների և գրողների, այդ թվում՝ պատմաբան և քաղաքացիական իրավապաշտպան Ուիլյամ Դյուբուայի հետ ։
Սելզամի կինը՝ Միլիսենթը, ավագ դպրոցի ուսուցիչ էր։ Նրանց որդին Ռոբերտ Սելզամն է։
Իր կյանքի վերջին տարիներին Սելզամը տառապում էր սրտի հիվանդությունից։ Նա մահացավ 1970 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Նյու Յորքում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունիսի 28 ծնունդներ Կատեգորիա:1903 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 7 մահեր Կատեգորիա:1970 մահեր Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմունիստներ
Լենդոն Դոնովան
Լենդոն Տիմոտի Դոնովան (Landon Timothy Donovan, ), ամերիկացի նախկին ֆուտբոլիստ, հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան, հարձակվող ԱՄՆ-ի ազգային հավաքականում։ Հայտնի էր Լոս Անջելես Գալաքսիի կազմում հանդես գալու ժամանակ։ ԱՄՆ-ի հավաքականի լավագույն ռմբարկու։ MLS-ի ամբողջ պատմության ընթացքում լավագույն ռմբարկու և ասիստենտ։
Վաղ տարիներ
Դոնովանը ծնվել է 1982 թվականի մարտի 4-ին Կալիֆորնիա նահանգի Օնտերիո քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Դոննա Կեննի Կեշը, մասնագիտությամբ ուսուցչուհի էր, իսկ նրա հայրը՝ Թիմ Դոնովանը (ծնունդով Կանադայից ), կիսապրոֆեսիոնալ հոկեիստ էր։
Երբ Դոնովանը տարեկան էր, նրա մայրը թույլտվեց նրան ընդունվել ֆուտբոլի ակադեմիա։ Հենց առաջին խաղում նա խփեց 7 գոլ ։ Դոնովանը խաղում էր Կել Հիթ թիմի կազմում, որը գլխավորում էր Քլինթ Գրիվուդը։
Դոնովանը հրաշքով չի կորցրել իր ոտքը, կոկորդիլոսի պատճառով, որը անհասկանալի ձևով հայտնվել էր գոլֆի դաշտում, որտեղ սիրում է Դոնովանը անցկացնել իր ազատ ժամանակը ։
Լեվերկուզենի Բայեր և Սան-Խոսե Էրտկվեյքս
1999 թվականին Դոնովանը ստորագրեց 6 տարվա պայմանագիր գերմանական Բայեր 04 ակումբի հետ, որի սպորտային տնօրենը նկատել էր Դոնովանին Եվրոպայի երիտասարդական մրցույթների ժամանակ ։
Գերմանիայում սեփական կարգավիճակից դժգոհելով Դոնովանը վարձավճարով տեղափոխվում է Սան-Խոսե Էրտկվեյքս։ MLS-ում Դոնովանը ունեցավ շատ նվաճումներ, նա օգնեց Էրտկվեյքսին հաղթել MLS-ը 2001 և 2003 թվականներին, և դարձավ ԱՄՆ-ում ամենահայտնի ֆուտբոլիստներից մեկը ։ 4 մրցաշրջանի ընթացքում, առաջնությունում Դոնովանը դարձավ 32 գոլի և 29 գոլային փոխանցման հեղինակ, նույնպես դարձավ 10 գոլի և 6 փոխանցման հեղինակ փլեյ-օֆֆի խաղերի ժամանակ։ Դոնովանը արժանացավ 2003 թվականի ԱՄՆ-ի լավագույն ֆուտբոլիստ ։
Լոս Անջելես Գալաքսի
Հենց առաջին մրցաշրջանում, Դոնովանը Գալաքսիի կազմում դարձավ 12 գոլիև 10 գոլային փոխանցման հեղինակ։ Այդ մրցաշրջանում Լոս Անջելես Գալաքսի հաղթեց MLS-ի գավաթը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Գալաքսիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստներ‎ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ
Պետրոս առաքյալ
Պետրոս առաքյալ (Սուրբ Պետրոս,, Պետրոս - արամեերեն Կեփաս՝ «վեմ», ), ծնված՝ Սիմոն (արամ.՝ «ունկնդրում»), שמעון), Հիսուս Քրիստոսի 12 աշակերտներից (առաքյալներից) մեկը։ Ծննդյան թվականն անհայտ է, բայց Կաթոլիկ եկեղեցին Սբ. Պետրոսին ավանդաբար համարում է Քրիստոսի հասակակից (ծ. 1)։ Ըստ Ավետարանի, ծնվել է Պաղեստինի Բեթսայիդա քաղաքում, եղբայրն էր Անդրեաս առաքյալի և որդին Հովնանի (հմմտ. Մատթ.4։ 18, Հովհ. 1։42, 44)։ Ապրել է նաև Կափառնայումում, որտեղ հավանաբար ամուսնացել է (հմմտ. Մատթ. 8։ 14)։ Հիշյալ 2 քաղաքներն էլ գտնվում էին Տիբերական լճի ափին, ինչն էլ հիմնավորում է Պետրոսի՝ ձկնորս լինելու հանգամանքը (հմմտ. Մատթ. 4։18)։ Առաքյալների շարքում ամենից շատ տեղեկությունները հենց Պետրոսի մասին են. նա գործող դեմք է թե Ավետարանում և թե Գործք առաքելոցում։
Քրիստոս կանչում է Պետրոսին
Հովհաննու Ավետարանը բացահայտում է, որ Պետրոս առաքյալը, հավանաբար ազդված է եղել Հովհաննես Մկրտչի քարոզչությունից, քանի որ եղբայրը՝ Անդրեասը, Մկրտչի աշակերտներից էր։ Անդրեասի շնորհիվ Պետրոսը եղավ Քրիստոսի կողմից կանչված առաջին առաքյալներից մեկը.
Պետրոս առաքյալի կերպարը Ավետարանում
Առհասարակ Պետրոսի կերպարը Ավետարանում ամենացայտուններից է, ինչն էլ ընդգծված է պատկերում նրա խառնվածքի որոշ գծեր։ Այսպես՝ առավել ցայտուն նրա կերպարն արտահայտվում է հետևյալ դրվագներում՝
Պետրոս առաքյալի կերպարը Գործք առաքելոցում
Գործք առաքելոցի առաջին գլուխներում էլ՝ մինչև Ստեփանոս նախասարկավագի նահատակությունը, Պետրոս առաքյալը հանդես է գալիս որպես գլխավոր գործիչներից մեկը, ապա աստիճանաբար նրա ընդգծված կերպարը այլևս չի երևում ասպարեզում։
Պետրոս առաքյալը Ավանդության մեջ
Համաձայն եկեղեցական Ավանդության (այն մեզ է փոխանցում Կղեմես Հռոմեացին) Պետրոս և Պողոս առաքյալներն էլ նահատակվել են Հռոմում՝ Ներոնի հալածանքների ժամանակ։ Եվսեբիոս Կեսարացին էլ է նշում Պետրոսի՝ Հռոմում լինելը՝ նրան անվանելով Հռոմի աթոռի հիմնադիր։ Առաքելական հայրերից Պապիսն էլ իր հերթին փաստում է, որ Պետրոս առաքյալը շատերի կարծիքով քարոզել է Պոնտոսում, Գաղատիայում, Բյութանիայում, Կապադովկիայում, Ասիայում և ապա Հռոմում, ուր և նահատակվել է։ Այս վկայությունները, սակայն, քիչ վավերական են համարվում արդի ուսումնասիրողների կողմից, քանի որ Պողոս առաքյալը Հռոմում ապրած տարիներին գրված նամակներում հիշատակում ու ողջույններ է ոըղարկում հռոմեաբնակ շատ աշակերտների ու քրիստոնյաների անունից, սակայն Պետրոսին այդպես էլ չի հիշատակում։ Հռոմում քարոզելու վերաբերյալ չի հիշատակում նաև Գործք առաքելոցը։ Ավելին, Պողոսը Գաղատացիներին ուղղված նամակի մեջ գրում է, որ հեթանոսների քարոզչությունը վստահվեց իրեն, իսկ հրեաներինը՝ Պետրոսի առաքյալին (հմմտ. 2։ 7-15)։
Պետրոս առաքյալի մահը
Պետրոս առաքյալի մահվան մասին Աստվածաշնչում հանդիպում ենք միայն Հովհաննու Ավետարանում. ''«Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում քեզ, որ մինչ դու երիտասարդ էիր, ինքդ էիր գոտիդ կապում և գնում էիր՝ ուր և կամենում էիր. սակայն երբ ծերանաս, ձեռքերդ վեր կբարձրացնես, և ուրիշները քեզ գոտի կկապեն ու կտանեն՝ ուր չես կամենա»։ Այս ասաց, նշելով, թե ինչ մահով նա պիտի փառավորի Աստծուն»'' (Հովհ. 21։ 19-20)։ «Գործք Պետրոսի» պարականոն գրվածքը (Պետրոս առաքյալի անվամբ հայտնի է կանոնական 2 ընդհանրական նամակ) հայտնում է, թե Պետրոսը, անարժան համարելով իրեն խաչվել այնպես ինչպես Տերը, ցանկություն հայտնեց խաչվել գլխիվայր։ Նահատակության թվականը համարվում է 64 թ.։ Ըստ ավանդության նրա գերեզմանի վրա կառուցվել է Հռոմի Սուրբ Պետրոս տաճարը՝ խոշորագույն տաճարն աշխարհում։
Հիշատակության օրը
Սուրբ Պետրոս առաքյալը Ընդհանրական Եկեղեցու սուրբ է։ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է նրա տոնը 12 առաքյալների հետ և տարեվերջին՝ Սուրբ Ծննդյանը նախորդող Ավագ Տոների շարքում՝ Պողոս առաքյալի հետ միասին նույն օրը։ Հույն Եկեղեցին տոնում է հունիսի 29-ին, իսկ Լատին Եկեղեցին ունի առաքյալին նվիրված երեք տոն՝ Աթոռակալությունը Հռոմում հունվարի 18-ին, Այցելությունը Անտիոք փետրվարի 22-ին, Ձերբակալումը՝ օգոստոսի 1-ին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Քրիստոնեական սրբեր
Երևանցոց Սուրբ Մինաս եկեղեցի (Թբիլիսի)
Երևանցոց Սուրբ Մինաս եկեղեցի չգործող հայկական եկեղեցի Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքի Գելաթիի (նախկինում Իորսկայա) փողոցում։
Պատմություն
Ըստ վրացի հետազոտող Էգնատի Իոսելիանիի՝ եկեղեցին հայկական է ։ Հայ աղբյուրագետ, հնագետ Լեոն Մելիքսեթ-Բեկն իր «Վրաց աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին» (Երևան, 1955, էջ 268) գրքի մեջ նշել է, որ եկեղեցին հիմնադրվել է հավլաբարցիների միջոցներով և անվանվել հանուն Սուրբ Մինաս Վկայի ։ Հայ և վրացԻ հետազոտողները եկեղեցու հիմնադրման տարեթիվԸ համարում 1790 թվականը։
19-20-րդ դարերում Սբ Մինաս եկեղեցին մի քանի անգամ վերանորոգվել է և հիմնանորոգվել։ Առաջին վերանորոգությունն իրականացվել է 1811 թվականին, իսկ առաջին հիմնանորոգումը՝ 1880-ական թվականներին։ Նոր եկեղեցին կրկնում էր հին եկեղեցու աղյուսաշեն փայտածածկ հորինվածքը ։ Այն օծվել է 1883 թվականի օգոստոսի 2-ին ։ 20-րդ դարի սկզբին քայլեր են ձեռնարկվել նաև եկեղեցու պարսպի և կից երկհարկանի շինության կառուցման ուղղությամբ։
Ճարտարապետություն
Սբ Մինաս եկեղեցին ուշ միջնադարի հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ եռանավ բազիլիկա է` չորս մույթերով, երկու կողմերում ուղղանկյուն ավանդատներով, կիսաշրջանաձև աբսիդով ։ Եկեղեցին ընդգրկված է եղել փողոցի ամբողջ երկայնքը։ Ընդարձակ դահլիճը ծածկված է եղել փայտե կամարով, որը երեսպատված է եղել երկթեք թիթեղյա թերթերով։ Ներկայումս փայտյա ծածկը ամբողջությամբ ավերված է։ Արևելյան և արևմտյան ճակատամասերը ճակտոններ չունեն և ամբողջական շինությունն ավելի շատ աշխարհիկ շինություն է հիշեցնում։ Եկեղեցու ներքին տարածքը բավականին մեծ է եղել։ Այն բացի արևելյան կողմից, մյուս երեք կողմերից ունեցել է բավական լայն ու բարձր մուտք։ Եկեղեցին ունեցել է նաև ընդարձակ պատուհաններ։ Ճակատամասերը խիստ համաչափ են։ Արևելյան կողմից եկեղեցու վրա ներկայումս կառուցված է երկար պահեստարան, որը ծածկում է արևելյան պատուհանները։ Կցված կառույցի վերևում երևում է պատուհանի կամարի սկիզբը։ Եկեղեցու արևմտյան ճակատամասին կառուցվել է պահեստ ։
Քահանաներ և երեսփոխաններ
19-րդ դարի 20-ական թվականներին Սբ Մինաս եկեղեցում քահանա է եղել Տեր-Հովհաննես ավագ քհն. Աստվածատուրյանը ։ Եկեղեցու միաբան քահանաներից են եղել նաև Զաքարիա Տեր-Դավթյանը, Ղազարոս քհն. Հովսեփյանցը, Գևորգ քհն. Տեր-Հովհաննիսյանը, Արիստակես քհն. Բենքլեանցը ։
ՄՄ, Կաթողիկոսական դիվան, թղթ. 31, վավ. 198-ում 1817 թվականի եկեղեցու երեսփոխ է հիշատակվում պարոն Գրիգորը, որի հաշվեմատյանը պահպանվել է ։
20-րդ դարի սկզբի երեսփոխաններից են եղել Նազար Ափյանցը, Հովհաննես Մկրտչի ԱվագյանըՀ , Պողոս Քաթանյանցը , Սեդրակ Բարսեղյանը ։
Եկեղեցական կալվածքներ
Հայ Առաքելական Եկեղեցու Վրաստանի և Իմերեթի թեմի եկեղեցիների 1838 թվականի կալվածքների տեղեկագրում կա հիշատակություն Սբ Մինաս եկեղեցու շարժական և անշարժ կալվածքների վերաբերյալ։ Տարբեր եկեղեցական իրերից բացի այն ունեցել է նաև վարձակալման տրված սենյակներ, եկեղեցուն կից հողատարածքներ ։ 20-րդ դարի սկզբին եկեղեցուն են պատկանել ինչպես Շիրազխանա փողոցում գտնվող երկու խանութները, այնպես էլ նրա բակում գտնվող ուսումնարանի շինությանը կից մի խանութ ։ Կա տեղեկություն, որ Դավիթ Իզմիրյանցը եկեղեցուն է կտակել որոշ կալվածքներ ։ Եկեղեցուն նվիրաբերություն է կատարել նաև Ղազար Ափյանցը՝ 1900 թվականին նա եկեղեցուն է նվիրել Հավլաբարի 7-րդ տեղամասում գտնվող 1450 ռուբլի արժողությամբ միահարկ շինություն կից բակով։ Այն զբաղեցրել է մոտ 54, 23 քառ. սաժեն հողատարածք ։
Սբ Մինաս եկեղեցուն կից ծխական դպրոցի բացման վերաբերյալ արխիվային վավերագրերը տեղեկություններ կա սկսած 19-րդ դարի 60-ական թվականներից։ 1860-1862 թվականներին Սբ․ Մինաս եկեղեցու գավթում կառուցվել են նոր սենյակներ, որոնցից մեկն էլ օգտագործվել է ուսումնական նպատակներով ։ Հետագայում՝ 1872 թվականին, Մակար արքեպիսկոպոսի ղեկավարությամբ Սբ․ Մինաս եկեղեցուն կից բացվել է Մարիամյան օրիորդական ուսումնարանի մասնաճյուղը։ 1870-ական թվականների վերջին եկեղեցուն կից բացվել է նաև հայտնի Իզմիրյան դպրոցը ։
Եկեղեցին խորհրդային և հետխորհրդային տարիներին
Եկեղեցու հանդեպ 1920-1930-ական թվականներին բոլշևիկների վարած հակաեկեղեցական ու հակակրոնական քաղաքականությունն իրենց ազդեցությունն ունեցան։ 1924 թվականին Թիֆլիսի կենտգործկոմի որոշմամբ Սբ Մինաս եկեղեցին հատկացվեց Հավլաբարի շրջկոմին` շրջանային ակումբ բացելու համար ։ Հետագայում եկեղեցու շենքը օգտագործվել է որպես կարի արտադրամաս։ 1990-ական թվականների կեսերից շենքը եղել է ամայի։
2007 թվականի հոկտեմբերի 1-ին եկեղեցուն տրվեց պատմական հուշարձանի կարգավիճակ, սակայն այն ոչնչով չի նպաստել եկեղեցու պահպանման գործընթացին։ Այդ առնչությամբ Վիրահայոց թեմը բազմաթիվ նամակներ է հղել պատկան մարմիններին, սակայն՝ անարդյունք։  2009 2011, 2012, 2015 թվականներին Վիրահայոց թեմը բազմաթիվ նամակներով Վրաստանի պատկան մարմիններին ներկայացրել է Սբ․ Մինաս և այլ եկեղեցիների վիճակի մասին, սակայն կրկին անարդյունք են մնացել։
Անձրևների պատճառով 2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ին քանդվել է եկեղեցու տանիքը ։
Եկեղեցու տարածքը ցանկապատված չէ, և վերջին տարիներին եկեղեցու տարածքի համար վեճեր են ծագել եկեղեցու հարևանությամբ ապրող բնակիչների միջև։ Եկեղեցու հարակից տարածքը սեփականաշնորհվել է մասնավոր անձի կողմից։ Եկեղեցու տարածքում սկսել են կառուցվել մասնավոր շինություններ։
Ժողովածու (2992)
Ժողովածու (2292), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում)։ Ձեռագիրը գրվել է 1756 թվականին։ Ստացողը եղել է Բարսեղն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,5×16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 216 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 207ա, ստացողի՝ 200ա, հետագայի՝ 212ա (1819 թ․), կնիք՝ 200ա (1778 թ․ Հովսեփ վարդապետ) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Նատյուրմորտ
Նատյուրմորտ (ֆր. nature morte- մեռած բնություն ), կերպարվեստի ժանր, հիմնականում հաստոցային գեղանկարում, որտեղ պատկերվում է անշարժ, անշունչ առարկաներ՝ սովորաբար տնային կահկարասի, մրգեր, ծաղիկներ, ձկներ, խփված վայրի թռչուններ, որևէ մասնագիտության պիտույքներ ։
Պատմություն
Նատյուրմորտի մոտիվները որպես մանրամասներ գոյություն են ունեցել դեռևս հին արևելյան, անտիկ, միջնադարյան, հին Չինական և Ճապոնական արվեստներում։
Նատյուրմորտը որպես ինքնուրույն ժանր սկզբնավորվել է նոր ժամանակի եվրոպական արվեստի կազմավորման զուգընթաց՝ հաստոցային նկարչության առանձնացումով և ժանրերի ճյուղավորված համակարգի առաջացումով։ Արդեն Վերածննդի շրջանի իտալական և նիդեռլանդական վարպետների աշխատանքներում մեծ ուշադրություն է դարձվել նյութական աշխարհի իրերի կոնկրետ- զգայական գեղեցկություններին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կերպարվեստի ժանրեր Կատեգորիա:Գեղանկարչություն Կատեգորիա:Արվեստի ժանրեր Կատեգորիա:Լուսանկարչության ժանրեր
Վագանովո (գյուղ, Վսևոլոժսկի շրջան)
Վագանովո (Ваганово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 900 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (47901-48000)
Աստերոիդների ցանկ (47801-47900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (48001-48100)
Սանտա Կրուս դե Յանգուաս
Սանտա Կրուս դե Յանգուաս (Santa Cruz de Yanguas), մունիցիպալիտետ և բնակավայր Իսպանիայում։ Մտնում է Սորիա պրովինցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տիերաս Ալտաս շրջանում։ Զբաղեցնում է 60,54 կմ² մակերես տարածք։ Նրա բնակչությունը կազմում է 237 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։
Տերունի
Տերունի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում ։
Սանտա Կրուս դե Յանգուաս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Տերունի
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Օլոնեցկի Շլյուզ
Օլոնեցկի Շլյուզ (Олонецкий Шлюз), խուտոր Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Բոկսիտոգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Հիմնադրամ
Հիմնադրամ, քաղաքացիների և (կամ) իրավաբանական անձանց կամավոր գույքային վճարների հիման վրա ստեղծված և անդամություն չունեցող կազմակերպությունը, որը հետապնդում է սոցիալական, բարեգործական, մշակութային, կրթական կամ այլ հանրօգուտ նպատակներ։
Հիմնադիրների՝ հիմնադրամին հանձնած գույքը հիմնադրամի սեփականությունն է։ Հիմնադրամն այդ գույքն օգտագործում է իր կանոնադրությամբ սահմանված նպատակներով։
Հիմնադրամը պարտավոր է ամեն տարի հաշվետվություն հրապարակել իր գույքի օգտագործման մասին։ Հիմնադիրները պատասխանատու չեն իրենց ստեղծած հիմնադրամի պարտավորությունների, իսկ հիմնադրամը՝ իր հիմնադիրների պարտավորությունների համար։ Հիմնադրամի կառավարման և նրա մարմինների ձևավորման կարգը սահմանվում է հիմնադիրների հաստատած կանոնադրությամբ։
Կատեգորիա:Հիմնադրամներ Կատեգորիա:Կազմակերպությունների տեսակներ Կատեգորիա:Քաղաքացիական իրավունք
Իրանը և Արցախյան ազատամարտը
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը (ԻԻՀ) մի քանի անգամ հանդես է եկել Արցախյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջնորդական առաքելության առաջարկություններով, հատկապես մինչև ԵԱՀԽ Մինսկի խմբի ձևավորումը (1992) դիմել է գործնական քայլերի։
1989
1989 թվականի սկգբին Իրանի Իսլամական Հանրապետություն ճանաչել է Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության անկախությունը, դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել նրանց հետ։
1992
1992 թվականի փետրվարի 6-9-ը Հայաստանի Հանրապետության արտգործնախարար Ր. Հովհաննիսյանի գլխավորած պատվիրակության ԻԻՀ կատարած առաջին պաշտոնական այցի ժամանակ, երբ ստորագրվել է (փետրվարի 9-ին) Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին հռչակագիր, ի թիվս այլ հարցերի, խանական կողմը կրկին հանդես է եկել միջնորդի դեր ստանձնելու առաջարկությամբ։ Մինչ այդ, նման առաջարկություն արվել էր նաև Արցախի Հանրապետությանը։
Ստանալով կողմերի պատրաստակամությունը՝ 1992 թվականի փետրվարի վերջին Հայաստանի Հանրապետության այցելած Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտգործնախարարը ներկայացրել է Իրանի տեսակետները հակամարտության կարգավորման հարցում և արել կոնկրետ առաջարկություններ։
Իրանի Իսլամական Հանրապետության հրավերով մարտի կեսին Թեհրանում Հայաստանի Հանրախետության և Արցախի Հանրապետության փոխարտգործնախարարների մակարդակով տեղի են ունեցել բանակցություններ, որոնց ավարտին փոխարտգործնախարարները և Իրանի Իսլամական Հանրապետություն արտգործնախարարը ստորագրել են համատեղ հայտարարություն, համաձայն որի՝ մեկ շաբաթով հայտարարվում էր զինադադար։ Բանակցությունների ավարտական փուլին դիտորդի կարգավիճակով մասնակցել է նաև Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Ռուսաստանի դեսպան Ա. Գորդևը։
Համատեղ հայտարարության ընդունումից 10 օր անց իրանական միջնորդարան առաքելությունը (9 անդամ) Իրանի Իսլամական Հանրապետության փոխարտգործնախարար Մահմուդ Վայեզիի ղեկավարությամբ այցելել է Արցախի և և Հայաստանի Հանրապետություններ։ 1992-ի ապրիլի 1-ին Հայաստանի Հանրապետությունը, Արցախի Հանրապետությունը, Իրանի և Ռուսաստանի Դաշնության ներկայացուցիչների մասնակցությամբ Իջևանում տեղի է ունեցել հանդիպում, որին պետք է մասնակցեին նաև Արցախի Հանրապետության ներկայացուցիչները, որոնք, սակայն, վերջին պահին հրաժարվել են։ Մուհմուդ Վայեզիի առաքելությունը շարունակվել է մինչև ապրիլի 20-ը, որի ընթացքում իրանական կողմը առաջարկել է հակամարտող կողմերին համաձայնության գալ՝ զինադադար հաստատելու, ռազմագերիներին և զոհվածների դիակները փոխանակելու հարցերում։ Սակայն ռազմաքաղաքական իրադարձությունների սրման պատճառով Իրանի միջնորդական առաջին փորձը շոշափելի արդյունք չարձանագրեց։ Բայցևայնպես, ՄԱԿ-ը հավանություն տվեց Իրանի այդ քայլին։ Մայիսի 19-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բուտրոս Ղալին հեռագիր է հղել Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտգործնախարարին՝ «գոհունակություն և աջակցություն» հայտնելով Թեհրանի միջնորդական ջանքերի առնչությամբ։
Տարածաշրջանում Մ. Վայեզիի մեկամսյա գործունեության արդյունքում հակամարտող կողմերի միջե համաձայնություն է ձեռք բերվել Թեհրանում զումրաել Հայաստանի Հանրապետության, Արցախի Հանրապետության և Իրանի ղեկավարների գագաթնաժողով։ 1992-ի մայիսի 6-8-ը տեղի ունեցած գագաթնաժողովում Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Արցախի Հանրապետության խորհրդարանի նախագահի պաշտոնակատար Յաղուբ Մամեդովը և Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Արի Աքբար Հաշեմի Ռաֆսանջանին ստորագրել են եռակողմ հայտարարություն, համաձայն ոփ՝ Մ. Վայեգին պետք է կրկին ժամաներ տարածաշրջան՝ Բաքու, Երևան և Ստեփանակերտ՝ զինադադարն իրականացնելու համապատասխան մեխանիզմներ մշակելու համար։
Շուշիի ազատագրումը և Լաչինի միջանցքի բացումը դժգոհությամբ է ընդունվել Իրանում՝ եռակողմ հայտարարության ստորագրման օրը։
Այդ պատճառով Լաչինի միջանցքի բացումից (1992 թվականի մայիսի 18) հետո Իրանի Իսլամական Հանրապետության կառավարությունը Ադրբեջանի Ռազմական Նախարարության և Բաքվում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության միջոցով, ստեղծված իրավիճակից մտահոգ, հակամարտող կողմերին կոչ է արել՝ ելակետ ընդունել մայիսի 8-ի թեհրանյան եռակողմ հայտարարությունը և վերադառնալ նախկին դիրքերին։ Բաքվում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանը նմանատիպ հայտարարությամբ հանդես է եկել նաև հունիսի 16-ին՝ նշելով, որ հայտարարության պայմանները կատարելու դեպքում Իրանը պատրաստ է կրկին ստանձնել իր խաղաղարար առաքելությունը։ Միաժամանակ Իրանում, հատկապես Արևելյան Ատրպատականում և թյուրքախոս այլ շրջաններում տեղի են ունեցել հակահայկական ցույցեր։
Մինսկի խումբ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմ Կատեգորիա:Իրանի արտաքին հարաբերություններ
Գյուլջիկ
Գյուլջիկ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 26 քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
(6983) Կոմացուսակայո
(6983) Կոմացուսակայո (Komatsusakyo), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,212988 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8053 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6207 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2103,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171136 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,78° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Տակաո Կոբայաշիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Վադինո
Վադինո (Вадино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1507 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (229401-229500)
Աստերոիդների ցանկ (229301-229400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (229501-229600)
Տրավկինո (գյուղ, Բոբրովիցայի շրջան)
Տրավկինո (Травкине), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Տրավկինո գյուղում բնակվում էր 271 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 937,72 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բոբրովիցայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1924 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Պտղատուների բակտերիալ այրվածք
Պտղատուների բակտերիալ այրվածք, վտանգավոր վարակիչ հիվանդություն Վարդագույնների ընտանիքի ընտանի աճեցված և վայրի բույսերի։ Հյուսիսային Ամերիկան համարվում է հարուցիչի ծննդավայրը, որտեղից այն տարածվում է ողջ աշխարհում։
Հարուցիչի մորֆոլոգիա և մշակման հատկություններ
Հարուցիչը Erwinia amylovora (Burrill) Winst. Et al. ձողաձև մտրակավոր շարժուն բակտերիան է, որի մեծությունը 0.7-1 × 0.9-1.5 մկմ է։ Սպորներ և պատիճներ չեն առաջացնում։ Թթուների նկատմամբ դիմացկուն չէ։ Օպտիմալ ջերմաստիճանը զարգացման համար 30 °C է, մահանում է 43.7 °C-ում։ Հիվանդությունը հիմնականում արտահայտվում է ծաղիկների, տերևների, դալար շիվերի, ճյուղերի և պտուղների վրա։ Գարնանը ծաղիկները հանկարծակի թառամում, գունափոխվում, դառնում են շագանակագույն, այնուհետև սևանում են։ Հիվանդ տերևները նույնպես սևանում են, բայց չեն թափվում, մնում են ճյուղերին կպած և ընդունում են հրդեհից այրվածի տեսք, որտեղից էլ հիվանդությունը ստացել է իր անունը։ Նոր ձևավորված, վարակված պտուղներն ընդունում են սև գույն և մումիանում են։ Այսպիսի պտուղները ծառի սաղարթում պահպանվում են նույնիսկ տերևաթափից հետո։ Վարակված շիվերը կարծես լցվում են հեղուկով, որը կեղևի ճեղքերից դուրս է գալիս պղտոր էքսուդատի տեսքով, հոսում է և չորանում դեղնագորշավուն կաթիլների տեսքով։ Ճյուղերի կեղևի վարակված հատվածներում նկատվում են մուգ շագանակագույն, հաճախ ջրոտ խալեր։ Նման հատվածները փափկում են, որոնց վրա երևում է կաթիլի ձևով կաթնասպիտակավուն արտազատուկ։ Չոր, շոգ եղանակային պայմաններում վարակված կեղևը չորանում և այրված գոտին պարզորոշ սահմանազատվում է առողջ հյուսվածքից։ Վաղ գարնանը շիվերի վրա բակտերիալ էքսուդատի առաջացումը բակտերիալ այրվածքի բնորոշ նշանն է ։
Պտղատուների բակտերիալ այրվածքը սովորաբար նկատվում է վաղ գարնանը՝ տանձենու ծաղկման շրջանում։ Հիվանդության զարգացման համար առավել նպաստավոր պայմաններն են՝ 18 °C օդի ջերմաստիճանը, 70% և ավելի օդի հարաբերական խոնավությունը։ Ամռանը, օդի ջերմաստիճանի բարձրացմանը զուգընթաց, հիվանդության զարգացումը գրեթե կանգ է առնում։
Մսի պեպտոնե խառնուրդով, Էրվինյա ամիլովորան կազմում է սպիտակ (երբեմն սպիտակ օծանելիք) փոքրիկ, փայլուն կլոր գաղութները հարթ եզրերով։ Հյուսվածքը յուղոտ է։ Մսի պեպտոնի արգանակի վրա ձևավորվում է փոքր հատիկավոր շերտ։ Լակմուսով կաթը չի բորբոքում, չի վերականգնում նիտրատները, չի պարունակում օսլա։ Ջրածնի սուլֆիդ, ինդոլ և ամոնիակ չեն ձևավորվում։
Տարածվածության պատմություն
XVIII դարի վերջում Նյու-Յորք նահանգում նշվեց պտղատու ծառի հիվանդության առաջին դեպքը։ Հիվանդությունը այնուհետև տարածվում է Կանադայում, Մեքսիկայում, Չիլիում և Գվատեմալայում։ 1950-ական թվականների կեսերին սկսվում է ներթափանցումը Եվրոպա։ Անգլիայում հիվանդությունը առաջին անգամ նկատվել է տանձի ծառի վրա Քենթ նահանգում 1957 թվականի։ 1966 թվականի նկատվել է Լեհաստանի մայրաքաղաքում տանձի ծառի վրա է։ 2005 թվականին մանրէային այրվածքներ նկատվել են Եվրամիության շատ երկրներում, Կիպրոսից հարավ, հյուսիսից մինչև Շվեդիա, ինչպես նաև Եվրոմիության սահմաններից դուրս (Հայաստան, Եգիպտոս, Իսրայել, Հորդանան, Լիբանան, Նորվեգիա, Շվեյցարիա, Թուրքիա, Ուկրաինա) ։ Բելառուսում առաջին անգամ հայտնաբերվել է 2008 թվականին։ Արևելյան Ասիայում, Նոր Զելանդիայում և Ավստրալիայում չի հայտնաբերվել, չնայած այս հիվանդության համար կարանտինային միջոցառումներն Ավստրալիա ներմուծվող Նոր Զելանդիայի խնձորի 90-ամյա արտոնագրի հիմնական պատճառն է, որը չեղյալ է համարվել 2010 թվականի օգոստոսին Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ)-ի կողմից ։
Մինչև վերջերս հիվանդությունը բացակայում էր Ռուսաստանում, սակայն, համաձայն Համամիութենական բույսերի կարանտինի կենտրոնի տվյալների, 2009 թվականին Կալինինգրադում, Սամարայում, Վորոնեժում, Բելգորոդում և Տամբովում, ինչպես նաև Կարաչայ-Չերքեզիայում հայտնաբերվել է մանրէային այրվածք ։ 2009 թվականին Սարատովի մարզի Խալալսկի շրջանում տանձի վրա հայտնաբերվել են վնասվածքներ ։ Նույն տարում հիվանդությունը փոխանցվեց «Ռուսաստանի տարածքում բացակայող» խմբի «Ռուսաստանի տարածքով սահմանափակված» խմբին ։
Պտղատուների բակտերիալ այրվածքը Հայաստանի տարածք է թափանցել Թուրքիայից 1989 թվականին։ Ներկայումս հիվանդության վարակի օջախներ կան Արարատի, Արտաշատի, Արմավիրի, Մասիսի, Էջմիածինի, Բաղրամյանի, Նաիրիի, Թալինի, Աշտարակի, Կոտայքի, Ախուրյանի շրջաններում և Գյումրի քաղաքում։
Հյուրընկալող բույսեր
Բակտերիալ այրվածքի հարուցիչը ազդում է վարդածաղկավորների ընտանիքի մշակաբույսերի և վայրի բույսերի վրա։
Այրվածքին նվազ դիմացկուն են տանձին ու չմենին։
Հիվանդությանը դյուրընկալող են ալոճենին, սերկևիլը, խնձորենին, պիրականտան, զկռենին, արոսենին։ Մեծ Բրիտանիայում հարուցիչի արագ տարածումը կապված է հենց ավտոճանապարհների և երկաթուղիների երկայնքով զանգվածաբար տնկված ալոճենիների հետ ։
Գրեթե չի ազդում ամելանխիերի, ելակի, ազնվամորու, վարդի, բալի, սալորի, կեռասի, ծիրանի վրա։
Հիվանդության ցիկլ
Առաջնային վարակը սովորաբար զարգանում է գարնանը, ծաղկման ժամանակ։ Բակտերիաները կարող են ծաղիկը ծածկել փոշու կամ ծծմբի մասնիկներով։ Որպես փոխադրող գործակալներ կարող են լինել միջատները, թռչունները, անձրևաջուրը, ոռոգման ջուրը, քամին։ Մթնոլորտային խոնավության մոտ 70% -ով և 18 °C-ից բարձր օդի ջերմաստիճանում, բակտերիաները արագորեն բազմապատկվում են, ճյուղի հյուսվածքային շրջանում։ Ճյուղերը կարող են վարակվել նաև տերևների և արմատի վնասվածքների միջոցով, հետևաբար, հատկապես վտանգավոր է կարկուտը, որը բույսեր պատճառում է բազմաթիվ վնասվածքներ։ Հիվանդության հետագա տարածման աղբյուրներ են հանդիսանում վարակված բույսերը, պտուղները, այգիների գործիքները, բեռնարկղերը։ Հաջորդ գարնանը, փխրուն էքսուդատ (արտաքին) նեկրոտիկ խոցերից ազատվում է, որը հեշտությամբ քաշվում է շարժվող բարակ գծերով։ Այսպիսով, վարակման ցիկլը վերսկսում է ։
1903
Մահեր
Կատեգորիա:1903 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Պտղատուների բակտերիալ այրվածք
Այրվածքի նշաններ
Պտղատու ծառերի վարակման ընդհանուր պատկերը ներառում է ծաղկման, մահացության և մահվան պահը, տերևների, ծղոտների, նարդոսի, լորձաթաղանթների չորացնելը և թրթռումը, բորբոքումների արտահոսքը։ Չորացրած ծաղիկները և տերևները չեն ընկնում։
Որպեսզի հաստատվի վարակի պաթոգեն ներկայությունը, պահանջվում է լաբորատոր թեստեր, որոնք կատարվում են կարանտինային ծառայությունների կողմից։ Վերլուծության համար պետք է վերցնել վարակված հատվածների կտորներ, տուժած տարածքի սահմանին ծառի ճյուղը, արտածել մասնիկները։ Վերլուծության մեթոդները ընդգրկում են մսային պեպտոնե սերմերը, որին հաջորդում են սերմերի արքայական տարբերակիչ միջավայրում աճեցումը։ Այս ճանապարհով կարելի է ատրբերակել բակտերիաների տարրերը (ներկված են կանաչավուն) վարակից, որոնք չեն դանդաղեցնում։ Օգտագործվել են նաև այլ մեթոդներ՝ Գրամի բիծը, գերբեռնվածության ռեակցիան ըստ Կլեմենտեի, մոլեկուլային մեթոդները։ Հիմնական ախտորոշիչ մեթոդներից մեկն էպաթոգենետիկ թեստը, որը տեղադրվում է չմշակված տանձի պտուղների վրա. բակտերիալ կախոցը կիրառվում է վնասված պտուղներին և խոնավ պալարներում երկու օրվա ընթացքում։ Վերահսկվում է տանձի պտուղը, որը նաև պտտվում է մի գամասեղով, բայց կախոցքի փոխարեն կիրառվում է ստերիլ ջուր։ Դրական արդյունք է համարվում, եթե վարակված տանձի վրա հայտնաբերվում է կաթնային սպիտակ արտահոսք։ Այս սեռի բակտերիաները վարակում են մրգերը, առանց բացթողումների ։
Հիվանդության տարածման դեմ պայքարի մեթոդներ
Ոչ վարակված վայրերում մանրէային այրվածքների տարածման կանխարգելման կամ նվազեցման համար իրականացվում է մի շարք բուսասանիտարական միջոցներ, այդ թվում, հիվանդության տարածման վայրերից տնկարկային նյութերի ներմուծման արգելքը, ծանր վնասված ծառերի վերացումը և այրումը ։ Ուշ աշնանը առանձին հատվածների հատումը կատարվում է վնասվածքների վայրից 20 սմ հեռավորության վրա։
Որպես կանխարգելիչ միջոցներ, խորհուրդ է տրվում արմատախիլ անել վայրի մրգեր և ալոճը, որը կարող է պահպանել վարակի աղբյուրը։ Պրոֆիլակտիկ միջոցառումները ներառում են նաև դիմացկուն սորտերի ընտրություն։
Պտղատուների բակտերիալ այրվածքով վարակված տնկարկներ ունեցող տնտեսություններից այդ հիվանդությունից զերծ տնտեսություններ կտրականապես արգելվում է փոխադրել տանձենու, խնձորենու և սերկևիլենու տնկիներ ու կտորններ։ Բակտերիալ այրվածքով վարակված տանձենու տնկարկների բերքը պետք է վերամշակման հանձնել պահածոների գործարան։
Հիվանդության հետագա տարածումը կանխելու համար պետք է հետևողականորեն կիրառել կարանտին ծառայության կողմից սահմանված բոլոր միջոցառումները։
Աշնան և ձմռան ընթացքում պետք է արմատախիլ անել լրիվ չորացած ծառերը և տեղում այրել։ Եթե այգում տնկարկների 50%-ից ավելի ծառերի սաղարթը 30%-ով և ավելի չորացել է այրվածքից, այդպիսի տնկարկները նույնպես պետք է քանդել և տեղում այրել։
Գարնանը բակտերիալ այրվածքով թույլ վարակված տնկարկներում ծառերն էտելիս պետք է սաղարթից հեռացնել վարակված ճյուղերը։ Ընդ որում երիտասարդ ճյուղերը կտրել 20 սմ վարակի սահմանից ներքև առողջ մասից, իսկ հասակավորները՝ 10 սմ։ Կտրելուց հետո ճյուղերի վրա առաջացած վերքերը պետք է ախտահանել պղնձարջասպի 1%-անոց լուծույթով, ապա կտրվածքը ծածկել այգու մածիկով։
Էտի ժամանակ օգտագործված գործիքներն ախտահանել 5%-անոց ֆորմալինի լուծույթով։ Գարնանը, մինչև բողբոջների ուռչելը, ծառերը սրսկել բորդոյան հեղուկով (30 կգ պղնձարջասպ + 30 կգ չհանգած կիր յուրաքանչյուր հեկտարի հաշվով)։ Խնձորենու և տանձենու համար կիրառել պղնձի քլորօքսիդ+պղնձի հիդրօքսիդ (14% + 14 ջ.լ.հ.)՝ 1.47 - 2.268 լ/հա։ Առաջին սրսկումը կատարել ծառերի կանաչ կոն փուլում, երկրորդ սրսկումը կատարել բողբոջների բացվելիս, երրորդ և հաջորդ սրսկումները՝ 7-10 օր ընդմիջումներով։ Մինչև ծառերի ծաղկումը սրսկել բորդոյան հեղուկով (10 կգ պղնձարջասպ + 10 կգ չհանգած կիր յուրաքանչյուր հեկտարի հաշվով), իսկ ծաղկման շրջանում՝ երկու անգամ, 5-6 օր ընդմիջումներով, տանձենիները սրսկել պղնձի քլորօքսիդի (90% թ.փ.) 4 կգ/հա նորմայով։ Բանվորական հեղուկի ծախսը՝ 1000 լ/հա։ Տանձենիների ծաղկման շրջանում պղնձի քլորօքսիդով ծառերը սրսկելիս և հետագա 5-6 ժամվա ընթացքում, պետք է մեղվանոցները ժամանակավորապես մեկուսացնել կամ արկանոցները փակել ըստ հրահանգի։
Ծանոթագրություններ
}}
Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Կառլեն Միրումյան
Ռիմա Միրումյանի եղբայրը։
Կենսագրություն
Կառլեն Միրումյանը ծնվել է 1952 թվականի հունվարի 25-ին, Կիրովաբադում (Գանձակ)։ 1975 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1979 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտում, 1981-1985 թվականներին եղել է գիտքարտուղար, 1986 թվականից՝ բաժնի վարիչ, 2001 թվականից, միաժամանակ՝ Ռուս-հայկական (Սլավոնական) պետական համալսարանի քաղաքական տեսության ամբիոնի վարիչ ։
Աշխատությունները վերաբերում են հայ փիլիսոփայության պատմության, պատմության փիլիսոփայության, քաղաքագիտության հարցերին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Դին Քեյմեն
Դին Քեյմեն (Dean L. Kamen;), ամերիկացի գյուտարար, DEKA գիտահետազոտական կազմակերպության նախագահ, « Սեգվեյ » գիրոսկոպների վրա ինքնաշարժիչի մտքի հեղիանակը։
Կենսագրություն
Դինը չորս երեխաներից մեկն է, ծնվել է Ջեք և Էվելին Քեյմենների հրեական ընտանիքում, Նյու Յորքի Լոնգ Այլենդ շրջանում։
Նրա հայրը՝ Ջեք Քեյմենը (1920-2008) կոմիքսների նակարազարդող էր։
Դինի մեծ եղբայրը՝ Բարտոնը, մանկաբուժության և դեղաբանության պրոֆեսորը, ղեկավարել է ուռուցքաբանական կլինիկա Նյու Յորքում (Cancer Institute of New Jersey)։
Դինը դեռ դպրոցում մշակել է գունաերաժշտական համակարգը։ Սովորել է Վուսթերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, սակայն չի ավարտել այն։
Հիմնադրել է DEKA Research & Development Corp կազմակերպությունը։ Դարձել է աշխարհահռչակ « Սեգվեյ » էլեկտրական ինքնաշարժիչի հայտնագործությամբ։
1989 թվականին Դին Քեյմենը հիմնադրել է FIRST կազմակերպությունը, որպեսզի ոգեշնչի աշակերտներին կատարելագործել նոր տեխնոլոգիաների ծրագրավորման և յուրացման ոլորտը։ 1992 թվականից FIRST կազմակերպությունը անկացնում է ռոբոտատեխնիկայի ամենամյա մրցույթ։
Հղումներ
compulenta.ru
Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ձեռնարկատերեր
Գոկտա (ջրվեժ)
Գոկտա (Catarata del Gocta)՝ երկրագնդի ամենաբարձր ջրվեժներից մեկը։ Այն գտնվում է Պերուի Բոնգարա նահանգում` Ամասոնաս տարածաշրջանի ադմինիստրատիվ կենտրոն Չաչապոյասից մոտավորապես 20 կիլոմետր հյուսիս։ Ջրվեժի բարձրությունը 771 մետր է։ Ջրի ծավալը խիստ տատանվում է, կախված 2500-ից 3000 մետր բացարձակ բարձրություն ունեցող, փոքր, քարքարոտ ջրային ավազան թափվող տեղումների քանակից։
Ջրվեժն իր անունը ստացել է տեղի գյուղի անվանումից։ Մի քանի կիլոմետր հյուսիս գտնվում է Յումբիլլա ջրվեժը, որն ունի 900 մետր բարձրություն, սակայն գործում է միայն տարվա անձրևային սեզոնին։
Հայտնագործում
Առաջին անգամ ջրվեժը նկատվել է 2002 թվականին Շտեֆան Ցիմենդորֆֆի կողմից՝ անանցանելի բնության արգելոցով արշավի ժամանակ։ 2006 թվականին Ցիմենդորֆֆը պերուական հետազոտական խմբի հետ վերադարձավ՝ ջրվեժի բարձրությունը չափելու համար։ Չափման սխալը կարող էր կազմել 13,5 մետր։ Վերջին պրես-կոնֆերանսի ժամանակ Ցիմենդորֆֆը հայտարարեց, որ Գոկտան իր բարձրությամբ 3-րդ ջրվեժն է աշխարհում, և այն զիջում է միայն Վենեսուելայում գտնվող Անխելին (972 մետր) և Հարավաֆրիկյան հանրապետությունում գտնվող Տուգելին (948 մետր), իսկ Յոսեմիտին զբաղեցնում է 4-րդ տեղը։ Դրա հետ մեկտեղ նա հղում կատարեց Ազգային աշխարհագրական ընկերության 2005 թվականի տվյալներին։ Սակայն չափանիշները, որոնցով տարբերակում են ջրվեժները վիճելի են։
Ֆլորա և ֆաունա
Ջրվեժի տեղանքում խոնավ անտառներ են, որտեղ ապրում են՝ վերացման վտանգի տակ գտնվող բազմաթիվ կենդանատեսակներ։ Այդ շարքում են ակնոցավոր արջը, պուման, սղոցակտուցը, ինչպես նաև կոլիբրիի և թութակի հազվագյուտ տեսակներ։ Խոնավ ջունգլիները նույնպես բնության արգելոցի մի մասն են և կազմում են 3300 կմ² տարածք։
Զբոսաշրջություն
Բնության այս հրաշքին սպառնում է տարածուն գյուղատնտեսությունը (շաքարեղեգի աճեցում), որը հանդիսանում է մոտակայքում գտնվող Կոկա և Կոկաչիմբա գյուղերի միակ եկամուտի աղբյուրը։ Տեղի բնակչությունն ապրում է շատ հասարակ պայմաններում։ Բնակիչները զբոսաշրջիկներին առաջարկում են օգտվել իրենց էքսկուրսավարների ծառայություններից և գնել իրենց մթերքը։ Սրանով պայմանավորված՝ պետք է որ տեղացիների սոցիալական վիճակը լավանա։ Յուրաքանչյուր այցելու պետք է տեղում գրանցվի և վճարի 10 սոլ մեկ անձի համար։ Երկու ժամանոց քայլարշավի համար անհրաժեշտ է էքսկուրսավար։ Առանց էքսկուրսավարի ջրվեժ կարելի է այցելել միայն հնարավոր վտանգների մասին տեղյակ լինելու գրավոր հաստատումից հետո։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պերուի ջրվեժներ
Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան (Մոսկվա, Գոգոլևսկի բուլվար)
Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան (Памятник Шолохову), ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, «Խաղաղ Դոն», «Հերկած խոպան» վեպերի հեղինակ Միխայիլ Շոլոխովին նվիրված հուշարձան Մոսկվայի Գոգոլևսկի բուլվարում։
Պատմություն
Շոլոխովի հուշարձանը տեղադրվել է Մոսկվայի Գոգոլևսկի պուրակի թիվ 10 տան մոտ, որտեղ գտնվում է Նկարիչների ստեղծագործական միությունը։ Այն գրողի երկրորդ հուշարձանը դարձավ Մոսկվայում Վոլգոգրադսկի պողոտայի և Վոլժսկի պուրակի խաչմերուկում տեղադրված արձանից հետո։
Հուշարձանի տեղադրման գաղափարը առաջացավ երկու տասնամյակ առաջ, մրցույթը շահեց Իուլիան Ռուկավիշնիկովը, ով նախատեսել էր հուշարձան կանգնեցնել Զուբովսկի հրապարակում։ Որոշ դժվարությունների պատճառով գաղափարը չիրականացավ, բայց 2000-ականներին քանդակագործական համալիրը, այնուամենայնիվ, ստեղծվեց։ Հուշարձանը իրենից ներկայացնում էր Շոլոխովի բրոնզե արձանը, որը նստած էր Դոն  գետի վրա գտնվող նավակում։ Շոլոխովը հագել էր բամբակաբաճկոն, նա ջուրն էր նետել մակույկաթիերը և նայում հեռուն։ Նավի հետևի մասում գտնվում  են լողացող ձիերը, որոնք պատրաստված են գրանիտից։ Ձիերը սլանում են տարբեր ուղղությամբ, որը խորհրդանշում է Ռուսաստանի պառակտումը երկու ճամբարի կարմիրի և սպիտակի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Թե նավը, թե  ձիերի գլուխները թեքված են դեպի բուլվարային կենտրոն և հետիոտնային գոտի։ Հուշարձանը սարքավորված է շատրվանով, որի ջուրը մատակարարվում է ձիերի գլուխներով հուշարձանին ավելացնելով իրատեսություն։ Հուշարձանի տեղադրման վայրը պատահականորեն չի ընտրվել. Շոլոխովը դեմքով նայում էր Սիվցև Վրաժեկին, որտեղ նա ժամանակին ապրել էր։