cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Յարոսլավ Պողոսյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի ինժեներաֆիզիկական ինստիտուտը (1955)։ Աշխատել է Մոսկվայի մեքենաշինության տեխնոլոգիայի կենտրոնում՝ ԳՀԻ-ում (1955-1958), Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների ԳՀԻ-ում (ԵրՄՄԳՀԻ, 1959-1965), Երևանի համալսարանում (1967-1981)։
Աշխատանքները վերաբերում են մագնիսական երևույթների ֆիզիկային՝ բարակ թաղանթների մագնիսական նուրբ կառուցվածքի էլեկտրոնամանրադիտակային հետազոտությանը, դոմենային սահմանների սողքի, այսպես կոչված, «որդանման» և «շքերթային» շարժման երեույթների ուսումնասիրմանը, էլեկտրոնային հաշվողական սարքերի ինֆորմացիայի սկզբունքորեն նոր կուտակիչների ստեղծմանը։
Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Մեկնութիւն քրիստոնեական վարդապետութեան (3976, Հաբիբ Աբեղա)
Հապիպ աբեղայ․ մեկնութիւն քրիստոնեական վարդապետութեան (3976), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3976 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1648 թվականին Հապիպ աբեղայ գրիչի կողմից Կ․ Պօլսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18,5×13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 155 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի վիմատիպ նկար 3 մանրանկարներ։ Կազմը` ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 3ա, հետագայի՝ 1ա (1909 թ․) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սուրբծննդյան այծ
Սուրբծննդյան այծ (Julebukk, Julbock) Ամանորյա և Սուրբծննդյան ավանդույթ Նորվեգիայում, Շվեդիայում և Ֆինլանդիայում։
Շվեդիան նախկինում ունեցել է Սուրբծննդյան ավանդույթ, երբ երիտասարդները քայլում էին ֆերմայից ֆերմա, խաղում և երգում Ամանորյա երգեր։ Խմբերից մեկը միշտ հագնված է լինում այծերի նման, երբեմն՝ ծղոտից պատրաստված դիմակով, և որպես պարգևատրում նրանք սնունդ և խմիչք էին ստանում։ 19-րդ դարի ընթացքում ավանդույթը հետզհետե փոփոխվեց՝ մարդը, ով այծակերպ էր հագնվում, ինքը սկսեց նվերներ բաժանել, իսկ այժմ՝ դարձել է Սանտա Կլաուսը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանական դիցաբանություն Կատեգորիա:Շվեդիայի տոներ Կատեգորիա:Դանիայի տոներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի տոներ Կատեգորիա:Ամանորյա զարդարանքներ
Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում (2020)
Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում, 2020 թվականի հուլիսի կեսերին Սուդանի արևմուտքում տեղի ունեցած հարձակումների շարքը։ Սուդանի ղեկավարությունը և Միավորված ազգերի կազմակերպության և Աֆրիկյան միության համատեղ առաքելությունը Դարֆուրում (ՅՈՒՆԱՄԻԴ) զանգվածային սպանությունները կապում են հողային հակամարտությունների հետ՝ գյուղական տնտեսությամբ զբաղվելու իրավունքների պատճառով, որոնք առաջացել են ոչ արաբական ցեղային ֆերմերների՝ մասալիտների և արաբ բեդուինների ցեղերի միջև, որոնց կառավարությունը պատասխանատու է համարում հարձակումների համար ։
Նախապատմություն
2003 թվականից Սուդանի Արևմուտքում Դարֆուրում քաղաքացիական պատերազմ է ընթանում։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում տարբեր էթնիկ խմբեր արտաքսվել են իրենց հողից։ Այլ տարածաշրջաններից մարդիկ տեղափոխվել են և գրավել լքված հողը, բայց 2010-ականներին հողատերերը վերադարձել են հայրենիք և սկսել վիճարկել սեփականության իրավունքը։
Յազիկովո (քաղաքատիպ ավան, Կարսունսկի շրջան)
Յազիկովո (Языково), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Կարսունսկի շրջանի կազմում։
Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում (2020)
Նախապատմություն
Ըստ «Ռադիո Դաբանգի» հաղորդումների՝ ենթադրաբար անկախ ռադիոկայանն ու նորությունների աղբյուրը ․ «1970 թվականի չգրանցված հողերի մասին օրենքը կառավարությանը թույլ տվեց ուժ կիրառել հողի պաշտպանության համար և խրախուսել փոքրամասնության կողմից հողի ձեռք բերումը հարուստ ներդրողների (տեղական կամ օտարերկրյա) կողմից, ինչը հանգեցրեց գյուղատնտեսների օտարմանը իրենց ավանդական հայրենիքից և որևէ ֆորմալ լեգիտիմության կամ իրավական կարգավիճակի մերժմանը սեփականության ավանդական իրավունքի նկատմամբ» ։
Յազիկովո (քաղաքատիպ ավան, Կարսունսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4205 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Կարսունսկի շրջանի բնակավայրեր
Զանգվածային սպանություններ Դարֆուրում (2020)
Նախապատմություն
Տարածաշրջանում գյուղատնտեսությունը հիմնականում դադարել է հակամարտության ժամանակ, և 2020 թվականի սկզբին Սուդանի կառավարությունը միջամտել է, որպեսզի հողը վերադարձնի սկզբնական տերերին ։
Հուլիսի 12․ Կուտում, Հյուսիսային Դարֆուր
2020 թվականի հուլիսի 12-ին առնվազն 9 մարդ է զոհվել, 20-ը՝ վիրավորվել ցուցարարների վրա զինված հարձակման հետևանքով, որը տեղի է ունեցել անհայտ զինյալների կողմից մոտոցիկլետների, ուղտերի և ձիերի վրա՝ Ֆատա-Բորնոյի շրջանում, Հյուսիսային Դարֆուրի Կուտում քաղաքի մոտ։ Ի պատասխան՝ կառավարությունը որոշել է արտակարգ դրություն սահմանել նահանգի ամբողջ տարածքում։ Ականատեսները նաև հայտարարել են, որ գրոհայինները թեթև ու ծանր զենք են օգտագործել և թալանել են քաղաքային շուկան ոստիկանական ուժերի դուրսբերումից հետո ։
Հուլիսի 24․ Աբուդոս, Հարավային Դարֆուր
2020 թվականի հուլիսի 24-ին գրոհայինները ներխուժել են Հարավային Դարֆուրի Աբուդոս գյուղ, տեղի ցեղերի առաջնորդների խոսքով ։ Հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ, ևս 22-ը վիրավորվել են ։ Զոհերի թվում երեխաներ են եղել, ըստ վարչապետ Աբդալլահ Համդուկի։ Նա բռնությունը կապել է այն բանի հետ, որ ֆերմերները վերադառնում են իրենց դաշտեր և խոստացել զորքեր ուղարկել Դարֆուր, որպեսզի «պաշտպանեն քաղաքացիներին և գյուղատնտեսական սեզոնը» ։ Այդ զորքերը կբաժանվեն Դարֆուրի ողջ տարածաշրջանով և բաղկացած կլինեն ինչպես ոստիկանությունից, այնպես էլ ռազմական ստորաբաժանումներից ։
Հուլիսի 25-26․ Մաստերի, Արևմտյան Դարֆուր
2020 թվականի հուլիսի 25-ին և 26-ին Արևմտյան Դարֆուրում տեղի է ունեցել ևս մեկ սպանդ՝ մոտ 500 ապստամբների մասնակցությամբ, որոնք հարձակվել են մասալիտների համայնքի Բեյդայի մոտ գտնվող մաստերի գյուղի վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 60 մարդ ։ Մաստերին Չադի հետ սահմանին գտնվող գյուղ է ։ ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ ևս 60 մարդ վիրավորվել է հարձակման հետևանքով, և որ հարձակվողները ևս թալանել ու այրել են գյուղերը ։ ՄԱԿ-ի հայտարարության մեջ ասվում է, որ դա «անվտանգության խախտման վերջին միջադեպերից մեկն է, որոնց մասին հաղորդվել էր անցյալ շաբաթ», և որ տարածաշրջանի մյուս համայնքները ոչնչացվել են ։ Հաղորդվում է նաև 2020 թվականի հուլիսի 19-ից Արևմտյան Դարֆուրում առնվազն յոթ մահացու հարձակումների մասին ։ ՄԱԿ-ը ենթադրություն է հայտնել, որ հակամարտությունը կապված է հողի սեփականության շուրջ վեճերի հետ. Դարֆուրից տեղի բնակիչների հեռանալուց հետո 2000-ական թվականների սկզբին անձանց մյուս խմբերը զավթել են լքված հողերը։ Վերջին տարիներին տեղի բնակիչները փորձել են վերադառնալ իրենց երկիր։ Ոչ մի խմբավորում պատասխանատվություն չի ստանձնել հարձակումների համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 սպանություններ Կատեգորիա:2020 ահաբեկչություններ
Իակոբաձեեբի (Խուլոյի շրջան)
Իակոբաձեեբի (იაკობაძეები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Խուլոյի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 258 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Լարային նվագախումբ
Լարային նվագախումբ, ընդգրկում է բացառապես աղեղնային երաժշտական գործիքներ (1-ին և 2-րդ ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ և կոնտրաբասեր)։
Նկարագրություն
Անցյալում կոմպոզիտորները որպես տարբերվող կազմ չեն առանձնացրել սիմֆոնիկ նվագախմբից, քանի որ 17-րդ դարերում և 18-րդ դարի 1-ին կեսին սիմֆոնիկ նվագախմբի կազմը հաճախ սահմանափակվել է աղեղնային գործիքներով և կլավեսինով։
Ժամանակակից լարային նվագախումբը ձևավորվել է 19-րդ դարի 2-րդ կեսին, երբ սիմֆոնիկ նվագախմբի լարային գործիքների խումբը դիտարկվել է որպես ինքնուրույն կատարողական միավոր։
Լարային նվագախմբին բնորոշ են թե՛ կամերայնությունը (կամերայնությունը անսամբլին բնորոշ արտահայտման մտերմիկությունը), թե՛ սիմֆոնիկ նվագախմբի հնչողության հագեցվածությունը։
Լարային նվագախումբը օգտագործել են նվագախմբի սյուիտներում։ Ավելի ուշ մի շարք կոմպոզիտորներ ստեղծել են ինքնուրույն ցիկլային ստեղծագործություններ (հաճախ՝ անցյալի երաժշտական ժանրերի ոճավորումներ), որոնց վերնագրերում նշվել է լարային նվագախմբի անվանումը (Պյոտր Չայկովսկու Սերենադը՝ լարային նվագախմբի համար, 1880 թվական)։ 20-րդ դարից լարային նվագախմբի ժանրերի ծավալն ընդարձակվել է։
Նվագախմբի համար գրվել են սիմֆոնիաներ (Ն. Արզումանյանի՝ 1992 թվական, Է. Հայրապետյանի՝ 2013 թվական), կոնցերտներ (Վ. Շարաֆյանի Կոնցերտը՝ 1992 թվական, «Ջութակը և Դուդուկը» կոնցերտը՝ 2013 թվական), սիմֆոնիետներ, նոր տեսակի շարքեր։
Լարային նվագախմբի համար որոշ ստեղծագործություններում ընդգրկել են նաև դաշնամուր (Ն. Արզումանյանի «Հուշերի փունջ»՝ 2003), ջութակ (Մ. Կոկժաևի «Պարզ մեղեդի» և «Moonlighting»), շեփոր, հարվածային գործիքներ (Է. Միրզոյանի սիմֆոնիան՝ լարային նվագախումբի և լիտավրների համար, 1964 թվական), ձայն (Մ. Իսրայելյանի «Ռիթմեր»՝ 1992 թվական, «Մաշտոցի շարական»՝ 2008 թվական)։
Լարային նվագախմբի համար են նաև Վ. Բաբայանի «Ռեքվիեմ» (1983 թվական), «Այստեղ, այնտեղ և ամենուր» (2006 թվական), Է. Հայրապետյանի «Սիբելիուս–Երազ» (2011 թվական), «Բարի գալուստ» («Welcome»), Մ. Ուլիխանյանի «Յոթ մահացու մեղքեր» (2013 թվական)։
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբերի տեսակներ Կատեգորիա:Նվագախմբեր
Մ.թ.ա. 111
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 111
(3756) Ռասկանոն
(3756) Ռասկանոն (Ruscannon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի հունիսի 25-ին Էլեանոր Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,419076 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2741 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5641 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1374,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261957 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստարայա Պոկրովկա (գյուղ, Չուգուևի շրջան)
Ստարայա Պոկրովկա (Стара Покровка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1648 թվականին։
Սադրիչ հարց
Սադրիչ հարց կամ հարց նախանշված պատասխանով (loaded question), տրամաբանական սխալի օրինակ, հարց, որի կազմում ակներևաբար պարունակում է հակասություն, անհիմն կամ ակնհայտ սխալ ենթադրություն, որն էապես բարդացնում է ուղիղ պատասխան ստանալը («այո» կամ «ոչ») ։
Նկարագրություն
Սովորաբար նման հարցերն օգտագործում են որպես հռետորական գործիք, որը զրուցակցին անելանելի իրավիճակի մեջ է գցում, ստիպում հաստատել կամ հերքել հարցում թաքնված պնդումը, որը կարող է կեղծ լինել ։
Որպես սադրիչ հարցի դասական օրինակ կարող է ծառայել հետևյալը՝ «դադարե՞լ եք ծեծել ձեր կնոջը»։ Ակնհայտ է, որ պատասխանելով «այո» զրուցակիցն ակամա հաստատում է, որ նախկինում ծեծել է կնոջը, իսկ պատասխանելով «ոչ» հաստատում է, որ դեռ ծեծում է կնոջը, ընդ որում երկու պնդումներն էլ կարող են կեղծ լինել։
Սակայն որոշակի հանգամանքներում տրված այս հարցը արդեն չի կարող համարվել սադրիչ, օրինակ, եթե վերոնշյալ հարցը տրվեր դատական քննության ժամանակ, որտեղ ամուսինը կխոստովաներ կնոջը ծեծելը ։
Պատմական օրինակներ
Դիոգենես Լայերտացին գրել է հույն փիլիսոփա Մենեդեմուսի համառոտ կենսագրությունը, որտեղ նա պատմում է ․ "Մի անգամ, երբ Ալեքսինուսը հարցրել է նրան՝ դադարել է ծեծել հորը, նա ասել է. «Ես երբեք չեմ ծեծել նրան և չեմ դադարել»։ Հետո նա ասել է, որ պետք է վերջ դներ կասկածանքին՝ հստակ պատասխանելով այո կամ ոչ. «Անհեթեթություն կլիներ համաձայնվել քո պայմանների հետ, երբ ես կարող եմ կանխել քեզ հենց սկզբում» ։"
1996 թվականի մայիսի 12-ին Մադլեն Օլբրայթը (ԱՄՆ-ի դեսպանը ՄԱԿ-ում) ծուղակն է ընկել՝ պատասխանելով սադրիչ հարցի (և հետո զղջացել, որ չի վիճարկել) «60 րոպե» հեռուստաշոուի ընթացքում։ Լեսլի Ստալը հարցրել է ՄԱԿ-ի՝ Իրաքի դեմ պատժամիջոցների հետևանքների մասին. «Մենք լսել ենք, որ կես միլիոն երեխա է մահացել։ Ի նկատի, ունեմ դա ավելին է, քան Հիրոսիմայում մահացածները։ Եվ, գիտեք, այդ գինն արժե՞ր»։ Անհայտ զոհերի թիվը կասկածի ենթարկելու կամ թե նրանցից քանիսը կարող էր լինել պատժամիջոցների շնորհիվ քննարկելու փոխարեն Մադլեն Օլբրայթն ասել է. «Ես կարծում եմ՝ դա բավականին դժվար ընտրություն է, բայց այդ գինն արժեր» ։ Ավելի ուշ նա գրել է այս պատասխանի մասին. "Ես կարծես խենթացել էի։ Ես հարցին պետք է պատասխանեի՝ վերաիմաստավորելով այն, մատնանշելով դրա հետևում գտնվող հատկանշական թերությունները....Երբ արդեն խոսել էի, ցանկացա ժամանակը կանգնեցնելու և այդ խոսքերը հետ վերցնելու կարողություն։ Իմ պատասխանը սոսկալի սխալ է եղել, չմտածված և անշնորհք....Ես ծուղակն էի ընկել և ասացի այն ինչը պարզապես ի նկատի չունեի։ Սա ինչ-որ մեկի մեղքը չէ, այլ իմը ։"
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տրամաբանական սխալներ Կատեգորիա:Հռետորություն Կատեգորիա:Տրամաբանություն
Մուրավիշչե
Մուրավիշչե (Муравище), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1870 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մուրավիշչե գյուղում բնակվում էր 636 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1358 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 468,34 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժողովածու (4391)
Ժողովածու (4391), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4391 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում, 1358-ից հետո, Հակոբ սարկավագ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Մինաս կրոնավորը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22,5x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 140 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտգրով։ Կազմը` լաթեպատ ստվարաթուղթ։ Հիշատակարան գրչի՝ 5ր, 15ա, 19ր, 42ա, 54ր, 64ր, 87ա, 97ր, 129ր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Անտիֆոնային երգեցողություն
Անտիֆոնային երգեցողություն, երկու երգչախմբի կամ մեներգչի և երգչախմբի փոխնեփոխ երգեցողությունը։
Ծագել է հին հունական ողբերգությունից, որտեղ սովորաբար երգչախումբը բաժանված էր երկու կիսաերգչախմբ (կիրառվել է նաև հին­ հրեական տաճարային երգեցողության մեջ)։ Մեր թվարկության սկզբին այն ներմուծվել է քրիստոնեական մշակույթ (Իգնատիոս Անտիոքացի Աստվա­ծակիր եպիսկոպոս, կաթոլիկական եկեղեցում Ամբրոսիոս Մեդիոլանացի եպիսկոպոս)։
Անտիֆոնային երգեցողության սկզբունքը տարածվել է Իտալի­այում, իսկ վաղքրիստոնյական շրջանում դարձել երգասացության ամենատարածված ձևե­րից։ Հետագայում այն լայնորեն օգտա­գործել  են  բոլոր  ժամանակների  բազմա­թիվ կոմպոզիտորներ։
Անտիֆոնային երգեցողությունը կատարել են տղամարդկանց և մանկական երգչախմբերը, ուշ շրջանում կաթոլիկական եկեղեցում քահանան, երգչախմբերի մասերը՝ ամբողջ երգչա­խումբը։ Հայկական պաշտամունքի երգեցողութ­յան մեջ այդ ձևը կոչվում է փոխ։
Անսիֆոնային երգեցողությունը սերել է ժողովրդական երգարվ­ից, մասնա­վորապես՝ շուրջպարային շղթայակապ կառուց­վածքի երգերից։ Խմբի մի մասը մեղեդու 1 նախադասությունն ավարտում է, իսկ մյուս մասը նրանից վերցնում է վերջին բառերը և պատասխանում նույն կամ նոր նախա­դասությամբ՝ ստեղծելով յուրօրինակ երկ­ձայնություն։
Անսիֆոնային երգեցողությունը կիրառվում է նաև ժողովրդական և կոմպոզիտորային գործիքավորման երաժշտության մեջ։ Կոմիտասի երկերից անտիֆոնային երգեցողության նմուշներ են «Էն դիզան», «Եղնիկ», «Օրոր», «Սև ա չոբա­նի շունը» և այլ խմբերգեր։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ Կատեգորիա:Եկեղեցական երաժշտություն
Գավդոս
Գավդոս (Γαύδος), կղզի Միջերկրական ծովում, պատկանում է Հունաստանին։ Գտնվում է Կրետե երկրամասի Գավդոս համայնքում։
Գավդոսի Տրիպիտի հրվանդանը հանդիսանում է Հունաստանի և ամբողջ Եվրոպայի ամենահարավային կետը ։
Աշխարհագրություն
Գավդոսը գտնվում է 35 կմ հարավ Կրետե կղզուց։ Գավդոսի տարածքը կազմում է 27 կմ², ծովի մակարդակից բարձր է 345 մ։
Գավդոս համայնքին է պատկանում նաև հյուսիս-արևմուտքում գտնվող փոքրիկ Գավդոպուլա կղզուն։
Տրանսպորտ
Գավդոսը հունական ամենադժվար հասանելի կղզիներից է։ Կղզում բացակայում է օդանավակայանը, իսկ արտաքին աշխարհի հետ հաղորդակցությունն իրականանում է շաբաթը մի քանի անգամ Anendyk ջերմանավերի խմբի միջոցով, որոնք Կրետեյի հարավ-արևմուտքում Գավդոսի Կարավե նավահանգսիտը միացնում են Պալեխորա և Խորա-Սֆակիոն քաղաքներին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջերկրական ծովի կղզիներ Կատեգորիա:Հունաստանի կղզիներ Կատեգորիա:Կրետեի աշխարհագրություն
Մ.թ.ա. 113
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 113
Գրիդինո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)
Գրիդինո (Гридино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սեպ (Մոկսի գավառ)
Սեպ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կրիստինա Պիպեր
Կրիստինա Պիպեր (Christina Piper, ծնունդով` Törne, ), շվեդ կոմսուհի, քաղաքական գործիչ և ձեռնարկատեր։
Ընտանիք
Ծնվել է 1673 թվականին Ստոկհոլմում։ Մարգարետա Անդերսենի (Margareta Andersen) և հարուստ առևտրական, գործարար Օլոֆ Հանսոն Թյորնֆլայխտի (Olof Hansson Törnflycht) ավագ զավակն էր։ Ինքը` Օլոֆ Հանսոնը մինչև 1698 թվականն ունեցել է Թյորնե ազգանունը (ծնվել է 1640 թվականի ապրիլի 5-ին Քեփինգում, Շվեդիա-մահացել 1713 թվականի ապրիլի 9-ին Ստոկհոլմում, 73 տարեկան հասակում)։
Որպես մեծածախ առևտրով զբաղվող` Թյորնեն Ստոկհոլմում զգալի կարողություն է ձեռք բերել և 1683 թվականին դարձել խորհրդական, իսկ 1694 թվականին` Ստոկհոլմի առևտրի քաղաքապետ։ Խորհրդարանական մի քանի օրերի ընթացքում նա եղել է բուրժուազիայի անդամ։ 1697-1705 թվականներին եղել է Tjärkompaniet-ի տնօրենը։ Նա 1698 թվականին արժանացել է ասպետի կոչման և ստացել Թյորնֆլայխտ ազգանունը։ Նա արքայական խորհրդի անդամ կոմս Կառլ Պիպերի աներն էր։
Նրա անունով է կոչվել Ստոկհոլմի Սեդերմալմ քաղաքի քաղաքապետի աստիճանները։ Օլոֆ Հանսոնը Ստադսգորդենի աստիճաններին կից քարե տուն ուներ։
Երբ նրա հայրը 1698 թվականին կարգվել է ասպետ և սկսել է կրել Թյորնֆլայխտ ազգանունը, Քրիստինեն չի ստացել այդ անունը, քանի որ նա դրանից 8 տարի առաջ ամուսնացել էր կոմս Կառլ Պիպերի հետ։
Նրա տատիկը պատկանում էր Hising ընտանիքին և արքեպիսկոպոս Պետրուս Քենիսիուսի ընտանեկան շրջանակի ժառանգն էր։ Մայրը նույնպես ազնվական շոտլանդական արմատներ ուներ։ Կրիստինայի եղբայրները` Ուլոֆն ու Մայքլը, դարձել են մասոններ 1719 թվականին և 1731 թվականին համապատասխանաբար։
Կրիստինա Թյորնեն տասնյոթ տարեկան է եղել, երբ 1690 թվականի փետրվարի 13-ին ամուսնացել է կոմս Կառլ Պիպերի հետ, որը նրանից մեծ էր 26 տարով` դառնալով Պիպեր ազգանվան ամբողջ ապագա սենդի նախամայրը։
Գործունեություն
Կրիստինան իր ամուսնուն պատերազմի ժամանակ այցելել է երկու անգամ։ 1705 թվականի գարնանը, երբ Կառլ XII-ն իր բազան ուներ Լեհաստանի Ռավիչ քաղաքում, նա այցելության է գնացել ամուսնուն, և ինչպես մյուս շվեդ ազնվականները` մասնակցել է բալերի, դիմակահանդեսի և Լեհաստանի թագավորի ընդունելությանը։ Իր առաջին այցի ընթացքում նա ընդունվել է Լեհաստանի թագուհի Եկատերինա Օպալինսկայայի կողմից և այցելել է Ռիձինյան դղյակ, ուր տարել է իր քրոջը` Ինգային, որին կարողացել է ամուսնացնել ազնվականության ներկայացուցիչ Արվիդ Հորնի հետ։ Երբ Կառլ Պիպերը այդ պահին որոշել է վերադառնալ Շվեդիա հիվանդության պատճառով, նա համոզել է Կառլին մնալ հանուն իր կարիերայի։ Երկրորդ անգամ նա այցելել է ամուսնուն Ալտրանշտադտի թագավորական ճամբարում 1707 թվականի փետրվար-օգոստոս ամիսներին։ Նա նաև մյուս քրոջը` Աննա Մարիային է բերել ու նույնպես կարողացել է ամուսնացել ազնվական Յոհան Օգոստոս Մեյերֆելդտի հետ։
Այդ ժամանակ Կառլ Պիպերին մեղադրել են այն բանում, որ նրան կաշառել է բրիտանացի դեսպանորդ Ջոն Չերչիլը` Մալբորոյի I-ին դուքսը, որպեսզի համոզի Կառլ XII-ին հարձակվել Ռուսաստանի վրա։ Կառլ Պիպերին կաշառք են առաջարկել, սակայն նա հրաժարվել է ընդունել այն, այնուամենայնիվ նա թույլ է տվել մի քանի թանկարժեք ականջօղ հանձնել Կրիստինային։ Նա նաև մի քանի ձի է նվեր ստացել Դանիայի թագավորից։ Տունդարձի ճանապարհին նրան ուղեկցում էր Վյուրտեմբերգի արքայազնը և 10 հոգուց բաղկացած խումբը Լայպցիգ, Շչեցին, Բեռլին, Գրայֆսվալդ և Շտրալզունդ ճանապարհին։ Բեռլինում նա ընդունվել է պրուսական թագավոր Ֆրեդրիկ I-ի կողմից, որը նրան նվիրել է ապարանջան և արձանիկ, որն արտացոլում էր Պրուսիայի հաղթանակը շվեդների նկատմամբ Ֆերբեռլինի ճակատամարտում 1675 թվականին, սակայն նա հրաժարվել է արձանիկից ։ Նրան ջանասիրաբար այցելել են ոչ միայն դիվանագետներ և սովորական խնդրատուներ, այլև թագավորական ընտանիքի անդամներ։
Այդ նույն 1707 թվականին Ալտրանշտադտից վերադառնալուց հետո նա հազիվ էր հասցրել հագնվել, իսկ նրա ննջասենյակը արդեն լի էր հայցորդներով։ Ժամանակակիցը գրել է. «Ոչ մի իշխող թագուհի երբեք ավելի հռչակավոր ու պահանջված չի եղել, որքան կոմսուհի Պիպերը` շտաբ-բնակարանից Ստոկհոլմ մայրաքաղաք վերադառնալուց հետո։ Առաջին օրերին նա մտածում էր իր իսկ գործերի կարևորության մասին։ Բավականին շատ էր արթուն մնացել, քանի որ նրա տունը պաշարված էր վաղ առավոտից մինչև ուշ գիշեր»։
Կառլ Պիպերը գերեվարվել է 1709 թվականի Պոլտավայի ճակատամարտից հետո, և դա խուճապ է առաջացրել Ստոկհոլմում, որտեղ Ricksbank-ը դատարկվել է հաճախորդների կողմից։ Կառլ Պիպերին մեղադրել են այն բանում, որ նա թագավորին համոզել է հարված հասցնել Ռուսաստանին և Դանիայի ու Ֆրանսիայի դեսպանների խոսքով` Կրիստինա Պիպերի վրա է հարձակվել կատաղած ամբոխը, և նա ստիպված էր փախչել Ստոկհոլմից։ Ամուսնու գերեվարումից հետո Պիպերը կորցրել է իր ողջ ազդեցությունը արքունիքում։
Երբ Կառլ Պիպերը 1709 թվականին դարձել է ռուս ռազմագերի, նա սկսել է զբաղվել այն հաշիվներով, որոնք Կառլը ուղարկել էր իր և Ռուսաստանում եղած շվեդ այլ ռազմագերիների ծախսերը հոգալու համար։ Նա նաև Հյուսիսային Մեծ պատերազմի խոշորագույն ֆինանսիստներից մեկն էր, երբ նրան բազմիցս ստիպել են ռազմական դրամաշնորհներ անել։ 1710 թվականին նա փորձել է հրաժարվել դրանից, ինչը ստիպում էր նրան վատը թվալ թագավորական արքունիքի և արիստոկրատիայի աչքերում։ 1714 թվականին նա սպառնացել էր գործ հարուցել պրեստ Յոհաննես Էկենդալի դեմ, որը քարոզի ժամանակ ասել էր, թե նրա ամուսինը Կառլ XII-ին համոզել է հարձակվել Ռուսաստանի վրա` 1707 թվականին Մալբորոյի դուքսից ստացված կաշառքից հետո։ Դա ավարտվել է նրանով, որ Էկենդալը ստիպված էր իր խոսքերը հետ վերցնել։
Ամուսնու գերության մեջ գտնվելու ընթացքում Կրիստինան հանդես է եկել որպես նրա գործակալ ազատ արձակման բանակցությունների ժամանակ և մասնակցել է ռուս ռազմագերիների բանակցություններին ու փոխանակումներին` իր ամուսնուն ազատ արձակելու համար։ 1714 թվականին Կառլ Պիպերին փոխանակման համար փոխարինել են նրա ազգանվանակից Գուստավ Աբրահամ Պիպերով (Gustaf Abraham Piper), որը Կրիստինային տեղեկացրել է, որ սովի պատճառով ռուսները նրա ամուսնուց փող են շորթել և պահանջել, որ նա կնոջն ուղարկի այն հաշիվը, որը ինքը պետք է վճարեր Ռուսաստանին. նա խնդրել է նրան չվճարել և խնդրել է Կառլ XII-ին, որպեսզի վերջինս արգելեր նրան վճարել։ Թագավորն այնպես է արել, ինչպես իրեն խնդրել էին, և Կրիստինան հրաժարվել է վճարել հենց այդ հաշիվը։ Դա առիթ է դարձել, որպեսզի լուրեր տարածվեն այն մասին, թե Կրիստինան հրաժարվել է Կառլ Պիպերին գերությունից ազատել, որովհետև չի ցանկացել կորցնել անկախությունը, որից օգտվել է նրա բացակայության ժամանակ։ Այդ դեպքից հետո Կառլ Պիպերին Մոսկվայից տեղափոխել են Շլիսելբուրգ ամրոց, որտեղ պայմաններն այնքան վատ են եղել, որ դա հանգեցրել է նրա մահվանը 1716 թվականի մայիսի 29-ին։ Ի պատասխան շանտաժի` Կառլ XII-ը ազատ չի արձակել շվեդ ռազմագերի գեներալ Իվան Տրուբեցկոյին ու նրա ընտանիքին և նրան տեղափոխել է Յենչեպինգի կալանավայր (գերեվարվել էր 1700 թվականին Նարվայի մոտ։ Ի վերջո նրան 1718 թվականին փոխանակել են շվեդ գերի ֆելդմարշալ Ռենշյոլդի հետ։ Սա այն նույն Ռենշյոլդն է, որը հրամայել է սպանել բոլոր ռուս ռազմագերիներին Ֆրաուշտադտի մոտ 1707 թվականին, նա նաև մեղադրվում է Պոլտավայի մոտ կրած պարտության մեջ, երբ նա կանգնեցրել է շվեդների հեծելազորային հարձակումը, որի արդյունքում ամբողջ ռուսական հեծելազորը կարող էր նետվել կիրճը)։
Կառլ Պիպերը մահացել է 1716 թվականին, իսկ հետո Կրիստինան փորձել է տուն բերել նրա մասունքները։ Դրանք տեղ են հասել միայն 1718 թվականին, և 1719 թվականին կազմակերպվել է հուղարկավորությունը։
Պիպերը Ստոկհոլմից ընդմիշտ տեղափոխվել է 1712 թվականին։ Պատճառը, ըստ նրա, խնայողությունն էր. նա վաճառել էր ամուսնու մեդալները։ Նա բնակություն է հաստատել Սկոնայում գտնվող Կրագեհոլմ ամրոցում, որտեղ նա ապրել է մինչև մահ, բացառությամբ 1745-49 թվականների, երբ նա ապրում էր Հասսելբիհոլմում։ Այդուհանդերձ նա ճանապարհորդել է իր ամրոցներում, թեև Կրագեհոլմ ամրոցը նրա հիմնական բնակավայրն էր։
Ամուսնու գերությունից հետո նա կորցրել է ազգային քաղաքականությամբ զբաղվելու հնարավորությունը, բայց մյուս կողմից, դարձել է տեղական իշխանության առաջնորդը։ Որպես ընդարձակ սեփականության սեփականատեր` նա օգտագործել է իր ազդեցությունը քահանաների, տեղական պաշտոնյաների և ծխերի նշանակման հարցում։
Անձնական կյանքում նա խիստ վերահսկողություն է սահմանել իր երեխաների և փեսաների վրա. նա հատկապես մոտ է եղել իր տալոջ` Ակսել Լևենի հետ, և այդ կապն ընդհատվել է, երբ նրա դուստրը` Սոֆյա Պիպերը, մահացել է 1731 թվականին, ենթադրաբար, ինքնասպանության հետևանքով` դժբախտ ամուսնության պատճառով։ Երկու կանայք` Հելենա Քիլանդերն ու Աննա Մարիա Ռիդբեկը (վերջինս նրա զարմուհին էր), նրա հետ ապրել են մինչև մահ։ 1727 թվականին` իր դստեր` Շառլոտայի մահից հետո, նա նաև խորթ մայր է դարձել իր թոռնուհիների` Եվա Շառլոտայի, Նիլս Ադամ Բիլկեի և Քրիստինե Սոֆյա Բիլկեի համար։
1725 թվականին Կրիստինան հող է ձեռք բերել Անդրարումում և ալյումինի ու շինանյութերի տեղական խոշոր արտադրություն է կազմակերպել կավահողի ու թերթաքարային կվասցների հիման վրա։ Նա Անդրարումում իր աշխատողների համար կառուցել է դպրոց, ծերանոց, բանտ և հիվանդանոց։ 1740 թվականին իր կալվածքում կառուցել է Christinehofs slott նոր ամրոցը և նույնիսկ թողարկել է իր սեփական մետաղադրամները` «CP» սկզբնատառերով, որոնք կարելի էր օգտագործել միայն կալվածքի խանութներում։
Կրիստինան մահացել է 1752 թվականին Սկոնե նահանգի Կրագեհոլմ ամրոցում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդիայի ազնվականություն
Աստերոիդների ցանկ (156101-156200)
Աստերոիդների ցանկ (156001-156100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (156201-156300)
|}
Սիդադի Օսիդենտալ
Սիդադի Օսիդենտալ (Cidade Ocidental), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի արևելյան մասում։ Մտնում է Էնտորնու դու Դիստրիտու Ֆեդերալ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 48 778 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 388,162 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 125,7 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է դեկտեմբերի 15-ին։
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Մ.թ.ա. 114
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 114
Իրեմաձեեբի (Խուլոյի շրջան)
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 453 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խուլոյի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Զայանդե
Զայանդե (նաև Զայանդեռուդ, ; պարսկերենից թարգմանած՝ «կենսատու գետ»), Իրանական լեռնաշխարհի խոշորագույն գետը, տեղակայված է երկրի կենտրոնական հատվածում ։
Աշխարհագրություն
Զայանդե գետի ակունքները գտնվում են Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգի տարածքում՝ Զագրոսի լեռնային համակարգի Զարդ Քուհ լեռնաշղթայի վրա։ Երկարությունը 400 կիլոմետր է՝ արևմուտքից արևելք՝ մինչև Գավխունի ճահիճը ։ Վերջինս սեզոնային աղի լիճ է, ընկած է Սպահան քաղաքից հարավ-արևելք։
Զայանդեն դարեր շարունակ զգալի հոսք է ունեցել, ի տարբերություն Իրանի գետերի շատերի, որոնք սեզոնային են։ Վերջին շրջանում Սպահան քաղաքին հասնելու համար ջրի գերշահագործման պատճառով չորանում է. 2010 թվականի սկզբին գետի ստորին հատվածները ամբողջությամբ չորացրած էին ։
Զայանդե գետի ավազանը ունի 41,500 քառակուսի կիլոմետր տարածք, բարձրությունը՝ 3,974 մետրից մինչև 1,466 մետր է։ Ավազանի տարածքում ջերմաստիճանը տատանվում է 3 °C-29 °C, տեղումները՝ տարեկան 130 մմ։ Զայանդե գետի ավազանում կա 270,000 հեկտար ոռոգովի հողատարածք. ջուրը մատակարարվում է ինը հիմնական հիդրավլիկ միավորներից, ինչպես նաև կողային հովիտներում կան ջրհորներ, գետակներ և աղբյուրներ։ Զայանդե գետը կյանք է տվել հիմնականում Սպահանի և Յազդի նահանգներին։ Մինչև չորացումը, մեկ շնչի հաշվով հասնող ջուրը օրական 240 լիտր էր քաղաքում և 150 լիտր գյուղում ։ 1970-ական թվականներին գետի հոսքը գնահատվում էր տարեկան 1,2 խորանարդ կիլոմետր, կամ մեկ վայրկյանում 38 խորանարդ մետր ։
Պատմություն
Մարդը բնակություն է հաստատել Զայանդե գետի ափերին հազարավոր տարիներ առաջ։ Դրա ամենավաղ ապացույցը Սպահանից հարավ-արևմուտք հայտնաբերված Ղալե Բոզի քարանձավային համալիրն է։ Մոտ 40 հազար տարի առաջ հին քարի դարի նեանդերթալյան մարդկանց որսորդական խմբերը բնակվում էին այս քարանձավներում՝ որպես ապաստան։ Նորքարեդարյան շրջանի է դասվում մ.թ.ա. 6-րդ հազարամյակին թվագրվող Զայանդե գետի քաղաքակրթությունը։ Զայանդե գետի ափին Մեդական թագավորության (մ.թ.ա. մոտ 700 - մ.թ.ա. 550) շրջանում կառուցվել է Ասպանդանա քաղաքը, որի մոտ Աքեմենյաններն ու Սասանյանները կառուցել են ամրություններ։ Արաբական արշավանքներից հետո Սպահանը դառնում է Արաբական խալիֆայության խոշոր կենտրոններից մեկը, հայտնի դառնում որպես «Էսֆահան»։ Ուշ միջնադարում այն դառնում է Իրանի խոշոր մշակութային, քաղաքական և տնտեսական կենտրոնի՝ Սպահան քաղաքի միջով։ 17-րդ դարում Սեֆյանների տոհմի ազդեցիկ խորհրդատուն՝ գիտնական Շեյխ Բահային մշակել և կառուցել է ջրանցքների համակարգ, որպեսզի գետի ջուրը հասցվի քաղաքի արվարձաններ։ Դա նպաստեց բնակչության և տնտեսության աճին, օգնեց քաղաքին որպես ազդեցիկ կենտրոն և կանաչ լանդշաֆտ տվեց անապատի կողքին գտնվող Սպահանին։ Զայանդե գետից հարավ կառուցվում է հայկական քաղաք Նոր Ջուղան, որը քաղաքի մեծացման պատճառով դառնում է Սպահանի արվարձաններից մեկը ։ Գետի ձախ ափին հայկական քաղաք կառուցելը պայմանավորված էր կրոնական հանգամանքով ։
Տնտեսություն
Մինչև 1960-ական թվականները Սպահանի նահանգում ջրի բաշխումը կատարվում էր 16-րդ դարում ստեղծված Թոմարի միջոցով։ Այն բաժանեց Զայանդե գետի հոսքը 33 մասի, որոնք հատկացվել էին տարածաշրջանի ութ խոշոր շրջաններին։ Անկախ հոսքի բարձրությունից պահպանվել է հոսքի համաչափությունը ։ Ջուրը օգտագործվել է հիմնականում գյուղատնտեսության համար, որով Սպահանը օազիս է դարձել շրջապատող անապատային տարածքում։ 20-րդ դարի կեսերին բնակչության աճը պահանջեց նոր մոտեցումներ։ 1972 թվականին Չադեգան քաղաքի մոտ կառուցվում է ջրամբար, որը օժանդակելու էր ջրի հոսքի կայունացմանը և էլեկտրաէներգիա արտադրելուն։ Այն նախապես կոչվել է Շահ Աբբասի ջրամբար՝ Սեֆյան Իրանի ամենանշանավոր արքայի՝ Աբբաս I Սեֆիի անունով։ 1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխությունից հետո վերանվանվել է Զայանդեի ջրամբար։ Արդյունքում գետի ջրերի 80 տոկոսը օգտագործվում է գյուղատնտեսության համար, 10 տոկոսը՝ մարդկանց կարիքների (4,5 միլիոն բնակչության խմելու և ներքին կարիքների համար), 7 տոկոսը` արդյունաբերության (ինչպես Զոբահանե Էսֆահանը և Ֆոլադ Մոբարեքե պողպատե ընկերությունները և Սպահանի նավթաքիմիական, գործարանների և էլեկտրակայանների) և 3%-ը այլ նպատակների համար։ Քարուն գետի ջրերի վերաուղղորդման նպատակով մի շարք թունելի ծրագրեր են եղել գծվել, որի շնորհիվ ջրով ապահովվել են Սպահանի և Յազդի գավառները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի գետեր
Բագա (քաղաք)
Բագա (Bagá, Baga, Bagà), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բարսելոնա նահանգի, ինչպես նաև Կատալոնիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Տարածքը՝ 43,13 կմ²։ Բնակչության թիվը՝ 2361 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Գտնվելու վայրը
Բագան տեղակայված է Լլոբրեգատ գետի հովտի գագաթին, Քադի բարձր լեռների ստորոտում։ Քաղաքն ինքնին գտնվում է ծովի մակարդակից 785 մ բարձրության վրա։
Բագան գտնվում է Բերգայի հյուսիսից 20 կմ դեպի հյուսիս, իսկ Դել Կադի գետնուղուց (այն հատում է Կադի լեռնաշղթան, որը կապվում է Լա Կերդանիայի շրջանի հետ) 7,5 կմ դեպի հարավ։
Մունիցիպալիտետն իր մեջ ներառում է փոքրիկ էքսկլավա դեպի արևմուտք։
Պատմություն
Բագան հիմնադրվել է 9-րդ դարում, երբ Բերգուեդայի շրջանը վերանվանվեց Վիլֆրեդ Մազերի կողմից։
Քաղաքը վերակառուցվել է 13-րդ դարում Գալչերա IV դե Պինոսի կողմից և միջնադարյան քաղաքաշինության հազվագյուտ օրինակ է։ Քաղաքն արագորեն աճում էր, և 14-րդ դարի սկզբին քաղաքի պատերից այն կողմ պետք է կառուցվեր նոր թաղամաս, որպեսզի տեղավորեր իր աճող բնակչությունը։
Տնտեսություն
Բաղայի տնտեսությունը ժամանակին կենտրոնացած էր տեքստիլ արդյունաբերության և հանքարդյունաբերության ոլորտի վրա։ Այս արդյունաբերությունները հիմք են հանդիսացել տնտեսության համար 18-րդ, 19-րդ և 20-րդ դարերում։ Այս արդյունաբերության փլուզումից ի վեր շրջանի տնտեսությունը կենտրոնացել է գյուղական տուրիզմի, ինչպես նաև ձմեռային սպորտով զբաղվող զբոսաշրջիկների համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Մնացականյան եղբայրների բնակելի տուն
Մնացականյան եղբայրների բնակելի տուն, պատմամշակութային շինություն Երևանում՝ Եզնիկ Կողբացու փողոցում, եղել է Գեղամ և Հովհաննես Մնացականյանների բնակելի տունը։
Մնացականյան եղբայրներ
Մնացականյան եղբայրները զբաղվել են առևտրով։ Լինելով եվրոպամետ՝ նրանք Աստաֆյան փողոցում բացել են Երևանում առաջին ոսկյա իրերի և գոհարեղենի խանութը, և նորաձև զարդեր ներկրել Ռուսաստանից, Լեհաստանից և Գերմանիայից։
Մնացականյանները կրկին վերադարձան Երևան, սակայն չհասցրին փրկել իրենց ունեցվածքը։ Իշխանություններն այդ նույն շենքում նրանց միայն մի փոքրիկ անկյուն հատկացրին՝ գոյատևելու համար։
Նկարագրություն
Գտնվում է Փավստոս Բուզանդի և Եզնիկ Կողբացու փողոցների անկյունում։ Միահարկ է, նկուղով։ Շենքի երկու ծավալը (երկարությունը՝ Եզնիկ Կողբացու փողոցի ուղղությամբ 32,3 մ) տեղավորված են ուղղանկյուն բակի շուրջը ։ Հիմնական շինության հատակագիծն ունի Լ-ի ձև, դեպի Փավստոս Բուզանդի փողոց նայող երկայնական ճակատով (սենյակների չափերն են՝ 26,4, 21,1 ք․մ, առաստաղների բարձրությունը՝ 4,25 մ)։ Երկու փողոցներից ունի երկու մուտք և թաղակապ երթանց։ Գլխավոր մասնաշենքին հարում է նեղ թևաշենք, որը ձգվում է դեպի խորքը։ Երկրորդ ծավալն ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, գտնվում է առաջինի կողքին՝ Եզնիկ Կողբացու փողոցի վրա։ Բնակարանի մուտքը մասնաշենքի միջին մասում է։ Նախասենյակի շուրջը կենտրոնացած են բոլոր սենյակները, իսկ դիմացի դռները տանում են պատշգամբ (սենյակների չափերն են՝ 27,2 և 13,6 ք․մ)։ Գեղարվեստական միջոցներով ընդգծվել են հարավ-արևմտյան և հյուսիս-արևմտյան ճակատները, որոնց միավորում է միանման ճարտարապետական մշակումը։ Հյուսիս-արևմտյան ճակատը զուգաչափ է՝ կենտրոնական մուտքով և երկու զույգ լուսամուտներով։ Ուղղանկյուն փոքրիկ պատուհաններով հարթ գետնախարիսխը միանում է երկրորդ հարկի լուսամուտատակի քիվագոտուն։ Պատի հիմնական մասն ունի թեթևակի կոպտատաշ երիզ, որի կողապատերը հարդարված են ուղղահայաց ելուստներում։ Պատուհաններն ուղղանկյուն են, վերևից զարդարված սեպերով և բարձակներ ունեցող քիվերով։ Համանման ձևավորում ունեն գլխավոր մուտքերը, բացի անցման մուտքից, որն ավարտվում է աղեղնակամարով։
Ճակատային մասը
Մնացականյան եղբայրների տունը կառուցվել է 1898 թվականի մարտի 14-ին։ Այս մասին է վկայում շենքի ճակատին հայերեն (Մնացականյան եղբայրք, 1898, 14/3) և ռուսերեն (Бр. М., 1898, 14/3) արձանագրությունները։
Հետնամասը
Շենքի ետնամասում եղել է մեծ ապակեպատ պատշգամբ և այգի, որոնք չեն պահպանվել։
Ներկա կարգավիճակը
Ներկայումս այս շենքում է գտնվում Վիլլա Դելենդա հյուրանոցը։ Շենքի արտաքին տեսքն ամբողջովին պահպանվել է, իսկ ներքին տեսքը՝ մասամբ։
Մուտքի մոտ կա տեղեկատվական վահանակ, որի վրա երեք լեզվով ներկայացված է Մնացականյան եղբայրների տոհմի պատմությունն ու շենքի կառուցման մանրամասները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Փավստոս Բուզանդի փողոցի տներ Կատեգորիա:Եզնիկ Կողբացու փողոցի տներ Կատեգորիա:Երևանի ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Երևանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:19-րդ դարի հիմնադրումներ Երևանում Կատեգորիա:Հին Երևան
Ուիլյամ Դելրիմփլ
Ուիլյամ Դելրիմփլ (մարտի 20, 1965), շոտլանդացի պատմաբան և գրող, արվեստի պատմաբան և վարչության անդամ, հայտնի է նաև որպես նշանավոր հաղորդավար և քննադատ։ Նրա գրքերը արժանացել են բազմաթիվ պարգևների և մրցանակների՝ «Դաֆֆ Կուպերի Հիշատակ»-ի, «Թոմաս Կուկ Շրջագայող Գրքեր»-ի, «Տարվա Երիտասարդ Բրիտանացի Գրող»-ի, «Հեմինգուեյ»-ի և «Ուոլֆսոն»-ի մրցանակներին  ։
Անձնական կյանք
Դելրիմփլը Սիր Հյու Հեմիլթոն-Դելրիմփլի որդին է, 10-րդ Բարոնետը և Վիրջինա Վուլֆի հորեղբոր տղան։ Նա ավարտել է «Ամփլեֆորդ Քոլեջ»-ը և «Թրինիթի Քոլեջ, Քեմբրիջ»-ը, որտեղ նա եղել է առաջին թոշակառուն իսկ հետո պատմության գիտնական։
Դելրիմփլը առաջին անգամ եկել է Դելհի հունվարի 26-ին, 1984 թվականին ։ Դելրիմփլը ապրել է Հնդկաստանում՝ 1989 թվականի սկզբից մինչև նույն թվականի վերջերը և շատ տարիներ անկացրել է իր Մեհրաուլի ֆերմային շենքում՝ Դելհիի ծայրամասում, իսկ ամառները Լոնդոնում և Էնդինբուրգում ։ Նրա կինը Օլիվիան արվեստագետ է։ Նրանք ունեն երեք զավակ՝ Իբբի, Սեմ և Ադամ։
Հետաքրքրություններ
Դերլիմփլը հետաքրքրում է պատմությունը և Հնդկաստանի, Պակիստանի, Աֆղանստանի, Մերձավոր Արևելքի արվեստները, հետաքրքրված է նաև Մուսուլմանական աշխարհով, Հինդուիզմով, Բուդիզմով։ Նա ազդվել է շրջագայող գրողներից, ինչպիսիք են՝ Ռոբերտ Բայրոնը, Էրիկ Նյուբայը և Բրյուս Չեթուինը։ Վերջերս Դերլիմփլը գրքում հրապարակել է իր էսսեները՝ Հարավային Ասիայի մասին։ Նրա գրքերը թարգմանվել են ավելի քան 40 լեզուներով։
Անատոլի Պրոշկին
Անատոլի Պրոշկին (Анато́лий Никола́евич Про́шкин, ), ռուս և խորհրդային գեղանկարիչ, գծանկարիչ, մանկավարժ և Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ ։
Կենսագրություն
Անատոլի Պրոշկինը ծնվել է 1907 թվականի նոյեմբերի 15-ին Խարկովում Կուրսկ նահանգի Օբոյան քաղաքից սերող առևտրականի ընտանիքում։ Հաճախել է Ն. Ստորոժևսկու անվան գեղարվեստի մասնավոր դպրոց։ Ռեալական ուսումնարանն ավարտելուց հետո 1924 թվականին իր ավագ եղբոր` Վիկտորի հետ միասին մեկնում է Լենինգրադ և ընդունվում է Վխուտեմասի գեղարվեստական ֆակուլտետ։ Սովորել է Կուզմա Պետրով-Վոդկինի, Գ. Բոբրովսկու, Ալեքսանդր Սավինովի և Ալեքսանդր Կարևի մոտ։ 1930 թվականին ավարտել է ինստիտուտը` որակավորված գեղանկարչի կոչումով ։
1934 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ և բնանկարներ։ 1934 թվականից եղել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ծառայել է Լենինգրադի և Վոլխովսկի շրջանի ճակատների զորամասերում։ Պարգևատրվել է «Լենինգրադի պաշտպանության համար», «Անձնվեր աշխատանքի համար», «Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով։ Անատոլի Պրոշկինի ստեղծագործություններից են «Ինքնադիմանկար» (1929 թվական), «Ռեպինի հրապարակ» (1937 թվական), «Երեխաները զբոսայգում» (1938 թվական), «Գերիներին տանում են», «Պալատական հրապարակ։ Շրջափակում», «Ֆաշիստական տրանսպորտի ոչնչացումը» (երկուսն էլ` 1942 թվական), «Ռեպինի հրապարակ» (1943 թվական), «Սաշայի որդու դիմանկարը» (1945 թվական), «Բուքսիր Նևայի վրա» (1950 թվական), «Նևայի վրա», «Լենինգրադ. Նևսկի պողոտա» (երկուսն էլ` 1951 թվական), «Վասիլևսկի կղզու նետը» (1953 թվական), «Նևա», «Օստրովսկու հրապարակը», «Մենդելևսկայա գիծը» (բոլորը` 1956 թվական), «Պետրոպավլովսկյան ամրոցը» (1957 թվական), «Լենին ատոմաքարշի շինարարությունը», «Դեկաբրիստների հրապարակը Նևայի մոտ»» (երկուսն էլ` 1959 թվական), բնանկարների շարք` «Նևսկի շրջան» (1961 թվական), «Օստրովսկու հրապարակը» (1962 թվական), «Իսահակի հրապարակը» (1963 թվական), «Իմ պատուհանը» (1964 թվական), «Պալատի հրապարակը» (1970 թվական), «Ձմեռային տեսարան իմ պատուհանից» (1973 թվական), «Շատրվան» (1975 թվական) և այլ նկարներ։
Դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայում։
Մահացել է 1986 թվականի հունիսի 16-ին Լենինգրադում` 79 տարեկան հասակում։
Անատոլի Պրոշկինի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի,Իտալիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս մանկավարժներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ
Ալբերտ Բորզենկով
Ալբերտ Վալենտինովիչ Բորզենկով (Альберт Валентинович Борзенков, ), խորհրդային ռուս ֆուտբոլիստ (պաշտպան), մարզիչ։
Ակումբային
Ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է Կուրսկում (մարզիչ՝ Սերգեյ Վիկտորովիչ Վյալիխ)։ Առավել հայտնի է Վոլգոգրադի «Ռոտորում» իր ելույթներով, որի կազմում անցկացրած յոթ տարվա ընթացքում (1996-2000, 2001-2002 թվականներ) երկու անգամ դարձել է Ռուսաստանի առաջնության մրցանակակիր, մասնակցել Ինտերտոտոյի գավաթի և ՈւԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկություններին։ Հանդես է եկել նաև Կուրսկի «Ավանգարդ», Բուդյոննովսկի «Դրուժբա», Ստավրոպոլի «Դինամո», Սարատովի «Սոկոլ», «Տոմ», «Սիբիր» ակումբներում։
Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն լիգայում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 242 խաղ՝ խփելով 7 գոլ (մեկ հանդիպման արդյունքը, որին մասնակցել է Բորզենկովը, չեղյալ է հայտարարվել)։
Հավաքականում
Ռուսաստանի օլիմպիական հավաքականի կազմում 1994-1995 թվականներին մասնակցել է 6 խաղի։ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում իր միակ հանդիպումն անցկացրել է 1998 թվականի մայիսի 30-ին՝ փոխարինման դուրս գալով Վրաստանի դեմ խաղում (1:1, 30 րոպե)։
Մ.թ.ա. 115
Մահեր
Մահացել է Մեծ Հայքի արքա Արտավազդ Ա-ն։ Արտաշես Ա Բարեպաշտ արքայի ավագ որդին, Տիգրան Ա արքայի եղբայրը։
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 115
Յազիկովո (գյուղ, Սուդոգոդսկի շրջան)
Յազիկովո (Языково), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Սուդոգոդսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 48 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Սուդոգոդսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Դիֆ Սմիթ շրջան (Deaf Smith County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2000 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 18 561 մարդ ։ ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 19 372 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Հերֆորդ բնակավայրը ։
Պատմություն
1876 թվականին նահանգի օրենսդիր ժողովը հաստատել է և անվանել է շրջանը, սակայն ընդհուպ մինչև 1890 թվականն այն չի կազմավորվել։ Շրջկենտրոնն ընտրվել էր Լա-Պլատա քաղաքը։ Իր անվանումը ստացել է Տեխասյան հեղափոխությանմասնակի խուլ հետախույզ Էրաստուս «Խուլ» Սմիթի (Erastus "Deaf" Smith, 1787—1837) պատվին։ Նա առաջինն էր, ով կարողացել է մտնել Ալամո նրա անկումից հետո։
Հայ-լիբանանական հարաբերություններ
Հայ-լիբանանական հարաբերություններ, դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Լիբանանի միջև։ Վերջինս Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչած Արաբական պետությունների լիգայի առաջին անդամն է։
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Դիֆ Սմիթ շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 3880 կմ², որից 3878 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 2 կմ²-ն կամ 0,06 %-ը՝ ջրային տարածքները ։
Հայ-լիբանանական հարաբերություններ
Հայաստանի դերը Երկրորդ լիբանանյան պատերազմի ժամանակ
2006 թվականին՝ Երկրորդ լիբանանյան պատերազմի ժամանակ, Հայաստանը մարդասիրական օգնություն է ուղարկել Լիբանան. փոխանցվել են դեղամիջոցներ և առաջին օգնության միջոցներ ։
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Բնակչություն
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 18 561 մարդ։ Առկա էր 6180 տնային տնտեսություն և 4832 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 5 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 6914 բնակելի շինություն՝ 2 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 72,28 %, աֆրոամերիկացիներ – 1,51 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 0,8 %, ասիացիներ – 0,25 %, բնիկ հավայացիներ և Օվկիանիայի այլ բնակիչներ – 0,13 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 22,92 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 2,11 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 57,4 %–ը (անկախ ռասայից)։
Հայ-լիբանանական հարաբերություններ
Հայոց ցեղասպանության ճանաչում
2000 թվականի մայիսի 12-ին Լիբանանի խորհրդարանը կողմ է քվեարկել Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը։ Լիբանանը դարձել է առաջին արաբախոս երկիրը, որը ճանաչել է այն ։
Մշակութային հարաբերություններ
Լիբանանում հայ համայնքը մի քանի քաղաքական կուսակցություն ունի։ ՀՅԴ-ն Լիբանանի խոշորագույն հայկական կուսակցությունն է, որը ներկայումս ընդգրկված է կառավարության և «Մարտի 8» կոալիցիայի կազմում։ Սակայն կան նաև կուսակցություններ, որոնք աջակցում են ընդդիմադիր «Մարտի 14» կոալիցիային։ Երկրների միջև վիզային ռեժիմ չի սահմանվել։
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Բնակչություն
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․
Հայ-լիբանանական հարաբերություններ
Մշակութային հարաբերություններ
Լիբանանում գործում են տասնյակ հայկական դպրոցներ, համալսարաններ, մանկապարտեզներ և տարբեր հաստատություններ։ Բեյրութի հայաշատ թաղամասերից մեկը Բուրջ Համուդն է․ երկրի բնակչության թվով երկրորդ ազգությունը հենց հայերն են։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Լիբանանի երկկողմ հարաբերություններ Կատեգորիա:Հայերը Լիբանանում
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Քաղաքական դիրքորոշում
2008 թվականի նախագահական ընտրություններում Ջոն Մաքքեյնը ստացել է ընտրողների ձայների 73,06 %-ը, իսկ դեմոկրատ Բարաք Օբաման՝ 26,29 %-ը ։ Տեխասյան ներկայացուցիչների պալատում Դիֆ Սմիթ շրջանը մտնում է 86-րդ շրջանի կազմի մեջ ։ 1985 թվականից շրջանի շահերը ներկայացնում է Ամարիլլո քաղաքից հանրապետական Ջոն Սմիթը։
Կրթություն
Շրջանի կրթական համարգը կազմում են հետևյալ ուսումնական հաստատությունները.
Շներսայմ
Շներսայմ (Schnersheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Դիֆ Սմիթ շրջան (Տեխաս)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Ժողովածու (3478)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Շներսայմ
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 16 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 850 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 655-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 195։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,1 %։ 655 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 631 անձ (327 տղամարդ և 304 կին)։ Գործազուրկ են եղել 24 անձ (10 տղամարդ և 14 կին)։ 195 անաշխատունակներից 85-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 83-ը` թոշակառուներ, իսկ 27-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Զորինո (գյուղ, Յամպոլի շրջան)
Զորինո (Зорине), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Յամպոլի շրջանում։
Բենոն
Բենոն (Benon), համայնք Ֆրանսիայի Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Կուրսոն կանտոնի կազմի մեջ։ Շրջանը՝ Լա Ռոշել։ Համայնքի INSEE կոդ՝ 17041։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1010 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Apex Legends
Apex Legends (հայերեն՝ Գագաթի լեգենդները), համակարգչային խաղ բազմակառավարելի խաղ առաջին դեմքով հրաձիգ և թագավորական ճակատամարտ, որը մշակվել է Respawn Entertainment-ի կողմից և հրատարակվել է Electronic Arts-ի կողմից։ Այն թողարկվել է Microsoft Windows-ի, PlayStation 4-ի և Xbox One-ի համար 2019 թվականի փետրվարին, Nintendo Switch-ի համար՝ 2021 թվականի մարտին, իսկ PlayStation 5-ի և Xbox Series X/S-ի համար՝ 2022 թվականի մարտին։ Խաղի բջջային տարբերակը, որը հատուկ նախագծված է Apex վերնագրով սենսորային էկրանների համար։ Հայտարարվել է նաև Legends Mobile-ը, որը թողարկվել է 2022 թվականի մայիսի 17-ին Android-ի և iOS-ի վրա։ Խաղն աջակցում է միջպլատֆորմային խաղին՝ բացառելով նշված շարժական հարթակները։
Խաղի ընթացքը
Apex Legends-ը առցանց բազմակառավարելի թագավորական ճակատամարտ խաղ է, որում ներկայացված են երեք խաղացողներից բաղկացած ջոկատներ, որոնք օգտագործում են նախապես պատրաստված կերպարներ, որոնք ունեն տարբերվող ունակություններ, որոնք կոչվում են «Legends», որոնք նման են հերոս հրաձիգներին ։ Խաղի թողարկումից ի վեր ներդրվել են այլընտրանքային ռեժիմներ, որոնք թույլ են տալիս միայնակ և երկու խաղացողներով թիմեր ։ Խաղը անվճար է և դրամայնացվում է միկրոգործարքների և թալանչիների միջոցով, որոնք թույլ են տալիս խաղացողին ծախսել և՛ իրական գումար, և՛ խաղային արժույթ կոսմետիկ պարագաների վրա, ինչպիսիք են լեգենդների հանդերձանքը և զենքերի նոր գույները  ։
Յուրաքանչյուր խաղում սովորաբար մասնակցում է երեք խաղացողներից բաղկացած քսան թիմ։ Խաղացողները կարող են միանալ ընկերներին թիմում կամ կարող են պատահականորեն համադրվել այլ խաղացողների հետ։ Հանդիպումից առաջ թիմի յուրաքանչյուր խաղացող ընտրում է 21 խաղարկվող կերպարներից մեկը (13-րդ սեզոնի դրությամբ), բացառությամբ, որ ոչ մի կերպար չի կարող մեկից ավելի անգամ ընտրվել թիմի կողմից։ Ջոկատի յուրաքանչյուր կերպար ունի յուրահատուկ դիզայն, անհատականություն և կարողություններ, որոնք տարբեր խաղաոճեր են տրամադրում թիմին։ Այնուհետև բոլոր թիմերը տեղադրվում են ինքնաթիռի վրա, որն անցնում է խաղի քարտեզի վրայով։ Յուրաքանչյուր ջոկատում մեկ խաղացող է ցատկելու վարպետը, որը ընտրում է, թե երբ ջոկատը պետք է թռչի օդանավից և որտեղ վայրէջք կատարի թիմի մյուս անդամների համաձայնությամբ։ Այնուամենայնիվ, խաղացողները կարող են ազատորեն շեղվել թիմի ուղուց։