cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անիմեի զարգացումը
«Սենն ու Չիհիրոյի Խորհրդավոր անհետացումը» անիմեն 2002 թվականին շահեց Berlin Film Festival-ի առաջին մրցանակն ու 2003 թվականի Academy Award-ը լավագույն անիամցիայի համար։ Միաժամանակ «Innocence: Ghost in the Shell» ներկայանում է 2004 թվականի Cannes Film Festival-ին։
Առաջին սերունդը
Ճապոնական անիմացիայի առաջին ալիքի շատ քիչ ներակայցուցիչներ են գոյատևել։ Պատճառները շատ են, բայց հիմնական խնդիրը կոմերցիոն բնույթի էր։ Թողարկումից հետո հոլովակներն արագ իրացվում էին փոքր կազմակերպությունների կողմից ու կորում ընդհանուր թոհուբոհի մեջ։
Քացուդո Շաշինը` ( 活動写真, Շարժվող պատկերներ) 3 վայրկյան տևող անիմացիան, հավանաբար ստեղծվել է 1907 թվականին։ Այն գտնվել է 2005 թվականի հուլիսին Կյոտոում ու բաղկացած էր մոտավորապես 50 կադրից։ Այն ներկայացնում է նավաստիական հագուստով տղայի, ով գրատախտակին գրում է ճապոնական 活動写真՝ Քացուդո Շաշին, կանջիները, հետո շրջվում է դեպի հանդիսատեսը, հանում գլխարկն ու խոնարհվում։ Հեղինակը հայտնի չէ, բայց ենթադրվում է, որ այն կամ փորձ, կամ անհատական դիտման համար էր, բայց ոչ հրապարակային աշխատանք։ Նացուկի Մացումոտոն` անիմացիան գտած մարդը, հույս է հայտնել, որ «Շարժվող պատկերները» 10 տարով ծեր են մինչ այդ հայտնի առաջին անիմեից՝ Իմաքավա Մուկուզոյի «Գենքաբան նո Մաքի»-ից, որ վերագրվում է 1917 թվականին։ Այդուամենայնիվ, հաստատ է գոնե 1915 թվականին անիմեի գոյություն ունեցած լինելու փաստը. այդպիսով, այն համարվում է առաջինն իր տեսակի մեջ։
Օտեն Շիմոքավան Tokyo Puck ամսագրում աշխատող քաղաքական կոմիքս-նկարիչ ու մուլտիպլիկատոր էր։ Շուտով նա սկսում է անիմացիաներ նկարել Տենկացուի համար։ Առողջական խնդիրների պատճառով նա մինչև նախկին աշխատանքին վերադառնալը միայն 5 ֆիլմ նկարեց, ներառյալ արդեն հիշատակված «Գենքաբան նո Մաքի»-ն։
Պատոմի բարձրավանդակ
Պատոմի բարձրավանդակ, գտնվում է Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզում, Վիտիմ և Չարա գետերի միջև։ Բաղկացած է խորը հովիտներով մասնատված միջլեռնային զանգվածների համակարգից (բարձրությունը՝ 1200-1300 մ)։ Կազմված է պրոտերոզոյան բյուրեղային թերթաքարերից, կրաքարերից և քվարցիտներից, հյուսիսում՝ ստորին պալեոզոյան ապարներից։ Լանջերը, մինչև 900-1000 մ բարձրությունները, զբաղված են խեժափիճի ու լեռնային տայգայով, տեղ-տեղ՝ մայրու խառնուրդներով, ավելի բարձր տարածված են մայրու մացառուտները և կեչու թփուտները։ 1200 մ-ից բարձր գերակշռում է քարային տունդրան։ Արդյունահանվում է ոսկի (Բոդայբո, Արտյոմովսկի և այլն) և շինանյութեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի աշխարհագրություն
Անիմեի զարգացումը
Առաջին սերունդը
Սեյտարո Քիտայաման նույնպես վաղ ժամանակաշրջանի անիմատորներից է, ով մենակ էր ստեղծագործում, առանց որևէ կազմակերպության հովանավորության։ Շուտով նա ստեղծում է իր սեփական ստուդիան՝ «Քիտայամա Էյգա Սեյսաքուջո»-ն, որը շահութաբեր չլինելու պատճառով փակվեց։ Սկզբում նա օգտագործում էր պատմատախտակների, հետո՝ թղթի վրա կադր առ կադր նկարված անիմեի տեխնիկան։
Այս երկու առաջամարտիկների աշխատանքներից են 1917 թվականին թողարկված «Նամաքուրա Գատանան» (Բութ թուրը) ու 1918-ի «Ուրաշիմա Տարոն»։
Երկրորդ սերունդը
Յասուջի Մուրատան, Հաքուզան Քիմուրան, Սանաէ Յամամոտոն ու Նոբուրո Օֆուջին Քիտայամա Սեյտարոի աշակերտներն էին ու աշխատում էին նրա ստուդիայում։ Քենզո Մասաոքան, ով նույնպես առանցքային կերպար էր, աշխատում էր ավելի փոքր ստուդիայում։ 1923 թվականին Կանտոյի երկրաշարժը քանդեց Քիտայամայի ստուդիան, ու այնտեղ աշխատող անիմատորները ցրվեցին՝ հետագայում սեփական ստուդիաներ հիմնելու։
Նախապատերազմյան անիմացիան մի շարք խնդիրներ ուներ։ Առաջին հերթին, ուժեղ էր արտասահմանյան մրցակցությունը։ Նույն Disney-ը մեծ ժողովրդականություն էր վայելում Ճապոնիայում։ Հաճախ անիմեները չէին արդարացնում իրենց վրա արված ծախսերը, նույնիսկ եթե հաջողություն էին ունենում արտասահմանյան հանդիսատեսի մոտ։ Ճապոնական անիմատորները աշխատում էին փոքր ստուդիաներում, քիչ աշխատավարձով ու առանց որևէ պրոգրեսսի հույսի, մինչդեռ ծագող արևի երկրի սահմաններից դուրս գործում էին մեծ ու հզոր կազմակերպություններ, որոնք լավ գույներ ու ձայնային էֆֆեկտներ ունեն։
Մինչև 1930-ականների կեսերը ճապոնացի անիմատորները օգտվում էին անիմացիայի cutout տեսակից, որն անհամեմատ ավելի էժան էր, քան cel-ը։ Սրա պատճառով անիմացիան հարթ ու մակերեսային էր թվում։ Բայց, չնայած տեխնիկական ու ֆինանսկաան դժվարությունների, հետպատերազմյան Ճապոնիան ունեցավ Յասուջի Մուրատայու ու Նոբուրո Օֆուջիի կարգի վարպետներ, ովքեր կհիացնեն իրենց աշխատանքներով։
Քենզո Մասաոքան ու ppՆիցույո Սեո]]ն ճապոնական անիմացիայի մշակույթը նոր մակարդակի բարձրացրեցին օտար տեխնոլոգիների ներմուծմամբ։ Մասաոքան 1933 թվականին թողարկեց առաջին հնչունային անիմեն՝ «Չիքարա նո Օննա նո Յո նո Նաքա»-ին, ու cel տեխնոլոգիայով ստեղծված առաջին անիմեն՝ հաջորդ տարի թողարկված «Չագամաների պարը»։ Սեօն 1941 թվականին ստեղծեց «Արի-չան» անիմեն, որում առաջին անգամ ճապոնական անիմացիայում բազմապլան տեսախցիկ օգտագործեց։
Այդ ժամանակաշրջանում տարածված էր հզոր քննադատությունն ու դպրոցական հսկողությունը, ինչի պատճառով անիմեն երեխաների շրջանում սիրված ու ճանաչված չէր։ Բայց շուտով Կրթության նախարարության՝ Մոնբուշոն, անիմեն իր պաշտպանության տակ վերցրեց, ինչի արդյունքում անիմեն որոշակի կարգավիճակ ու կրթական արժեք ստանացավ։ Սա մի շարք խնդիրներ լուծեց՝ պրոդյուսերներն այլևս ստիպված չէին ցուցադրության համար թատրոններ փնտրել. անիմացիան դպրոցական, քաղաքական ու արտադրողական ոլորտներում լայն կիրառում ստացավ։
Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմը
1930-ականներին Ճապոնական կառավարությունը խրախուսում էր ազգայանականությունը, ինչը հանգեցրեց հրատարակվող մեդիայի ղեկավարմանն ու սահմանափակումներին։ Շատ անիմատորներ ստիպված էին իրենց ստեղծագործություններում պարտադիրժկամավոր սկզբունքով փառաբանել ճապոնական ոգին ու զինված ուժերը։
1939 թվականին ընդունվեց Ֆիլմերի մասին օրենք, որը նպաստեց փոքր ստուդիաների ստեղծմանն ու գոյատևմանը։ Նման ստուդիաներից էր Շոչիկուն, որի շնորհիվ թողարկվեց Քենզո Մասաօքայի «Քումո տո Չուրիպպու» անիմեն։ Պատերազմական ժամանակաշրջանի արդյունաբերության կազմալուծումը ազդեց անիմե թողարկող ստուդիաների վրա՝ դրանք միավորվեցին 3 մեծ կազմակերպությունների մեջ։
1945 թվականին նույն Navy-ի օգնությամբ Շոչիկուն թողարկում է առաջին լիամետրաժ անիմեն՝ Սեոյի «Մոմոտարոյի Ստորջրյա Զինվորները»։ Դրանից չորս տարի առաջ՝ 1941 թվականին, Princess Iron Fan անիմեն դարձավ Չինաստանում երբևէ թողարկված ամենաերկար անիմեն։
1970-ականներ
Հաջորդ տասնամյակում հեռուստատեսությունը դանդաղ, բայց նպատակային փոխարինեց կինոթատրոնները իրենց՝ ամենատարածված զվարճանքի տեսակի դիրքից։ Այդ ժամանակ արդեն մուլտիպլիկատորները արդեն մեծ փորձ ունեին իրենց գործում, իսկ անիմե ոլորտը բավականին շահավետ էր դարձել։ Ընդլայնվեցին անիմացիոն սերիալների ժանրային սահմանները, ձևավորվում էին նաև նոր ժանրեր։ Այդ ժամանակվա հեռուստասերիալների շատ կանոններ զարգացում ստացան նաև հետագայում։ Ճապոնիայի սահմաններից դուրս անիմեն գրեթե չէր տարածվում։ Toei Animation-ը աստիճանաբար հրաժարվեց Դիսնեյի ոճով մյուզիքլերը ստեղծումից և անցավ սերիալները ստեղծմանը։ Անիմատորները, որոնք աշխատում էին Mushi Production-ում դրա փլուզումից հետո, ցրվեցին նոր ստեղծված ստուդիաներով, ինչպիսիք են Mahouse-ը և Sunrise-ը։ Տաղանդի այսպիսի վերաբաշխումը ընդհանուր առմամբ դրական հետք է թողել անիմե ոլորտի վրա, քանի որ այն թույլ տվեց երիտասարդ անիմատորներին գրավել ստուդիաների հանգուցային դիրքերը և հետագայում բավականին ազատորեն փորձեր կատարել արտադրվող ֆիլմերի վրա։
Դրա վառ օրինակ է Իսաո Տակահատայի 1974 թվականի սերիալ Heidi-ն։ Լինելով բավականին ռեալիստիկ դրամա, որը նախատեսված է երեխաների համար, սերիալը ժխտվել է բազմաթիվ հեռուստաալիքների կողմից՝ պրոդյուսերները համարում էին, որ երեխաներին կհետաքրքրի ավելի ֆանտաստիկ մի բան՝ հեքիաթային տարրերով։ Heidi-ն, այնուամենայնիվ, շատ շուտ տարածվեց ոչ միայն Ճապոնիայում, այլև դրա սահմաններից դուրս՝ Եվրոպական շատ երկրներում։ Անսպասելի հաջողությունը Միյաձամիին ու Տակահաթային հնարավորություն տվեց զբաղվելու գրական անիմե World Masterpiece Theatre-ի («Համաշխարհային կլասսիկայի թատրոն») ստեղծմամբ։ Սերիալը հաջողությամբ գոյատևեց մինչև 1990-ականների կեսը, չնայած Տակահաթան ու Միյաձակին մի քանի տարի անց թողեցին պրոեկտը։
Դիտորդների մեծամասնությունը կազմում էին երեխաները, որոնց համար էր ստեղծվում անիմեների մեծամասնությունը։ Մանկական սերիալների հիմնական հերոսները հիմնականում դառնում էին հայտնի մանկական գեղարվեստական ստեղծագործությունները հերոսները կամ խելացի կենդանիները։ Մանկական անիմեի վրա մեծ ազդեցություն թողեց 1975 թվականին հիմնված Nippon Animation ստուդիան, որը թողարկում էր այդ ժամանակվա համար զգալի թվով քոոդոմո-սերիալներ, որոնցից են Flanders no Inu ( フランダースの犬. «Ֆլանդրիական շունը») (1975 թվական), Mitsubachi Maaya no Boken ( みつばちマーヤの冒険 «Մայա մեղվիկի արկածները») (1975—1976 թթ.), Piccolino no Bouken ( ピコリーノの冒険 «Ավելի շուտ Պիկկոլինոյի, քան Պիննոկիոյի արկածները») (1976—1977 թթ.), Araiguma Rascal ( あらいぐまラスカル «Ռասկալ անունով ջրարջը») (1977 թ.) և ուրիշներ։ Ամենահայտնի և միևնույն ժամանակ ամենաերկարատև անիմե-սերիալներից մեկը դարձավ «Դորաեմոն»-ը ( ドラえもん) որի սյուժեն պատմում է Նոբիթ անունով տղայի և ապագայից եկած կատու-ռոբոտ Դորաեմոնի արկածների մասին։ Այս սերիալի հաջողությանը ներգործել են հեղինակների օրիգինալ մտահղացումները հերոսները ֆանտաստիկ հարմարանքների, վերաբերյալ, հերոսների դիզայնը (որը ավելի ուշ հայտնի դարձավ «սուպերդեֆորմացիա» անունով), ինչպես նաև սյուժեում տեղ գտած խնդիրների պարզությունն ու հասկանալությունը։
Այդ տարիներին նաև առաջացավ ևս մեկ սպեցիֆիկ, անիմեի համար բացարձակապես նոր ժանր, մեխա (սերիալների հսկայական ֆանտաստիկ ռոբոտների մասին)։ Այս ժանրի հիմքը դրեց Գո Նագային։ Ժանրին պատկանող վաղ աշխատանհները ներառում են Mazinger Z ( マジンガーＺ) (1972—1974 թթ.), Science Ninja Team Gatchaman ( 科学忍者隊ガッチャマン) (1972—1974 թթ.) և Mobile Suit Gundam ( 機動戦士ガンダム) (1979—1980 թթ.)։ Այս անիմեներում աղջիկները հիմնականում կատարում են «ռազմական ընկերուհիների» դերը։ Science Ninja Team Gatchaman սերիալում առաջին անգամ կարծրացավ 5 հոգանոց թիմի կառուցվածքը, որի անդամներն ունեն գերբնական կարողություններ։
Գո Նագայիի ստեղծագործությունները, ներառյալ Mazinger Z-ը, դարձան մեխա ժանրի դասական օրինակներ։ Ճապոնական աուդիտորիան սկզբում անտարբեր վերաբերվեց Gundam անիմեին, սակայն հետագայում դրա տարածվածությունը աճում էր, և 1980-ականների սկզբին այն ստացավ պաշտամունքային անիմեի անունը և մեծ ազդեցություն ունեցավ մեհա ժանրի վրա։ Գիտաֆանտաստիկայի աճը անիմեում բերեց սերիալների՝ սուպերհերոսների մասին արկածների հակումից անցմանը դեպի ավելի ռեալիստիկ կոմիկական օպերաները, որտեղ բարու և չարի գաղափարները արդեն այդքան էլ ցուցադրապես միանշանակ չէին։ Կերպարների բնավորությունները ավելի խորությամբ էին ձևավորվում, որը թույլ էր տալիս ուսումնասիրել նույն խնդիրը տարբեր տեսանկյուններից։ Ռոմանտիկ հակումով գիտաֆանտաստիկ ստեղծագործություններից է Լեյձի Մացումոտոյի Space Battleship Yamato-ն (1974—1975 թթ.)։ Այս անիմեի կերպարների հիմքը դարձավ XIX դարի Եվրոպական ռոմանտիզմի գաղափարը, դրանք նմանություն ունեին Ալեքսանդր Դյումայի ու Ֆենիմոր Կուպերի ստեղծագործության հետ։ Տիեզերանավերի դիզայնը սերիալում կատարված էին ռետրո ոճում և արտաքին նմանություն ունեի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի ճապոնական ռազմական նավերի հետ։ Ֆանտաստիկ ժանրի հետագա անիմեներում ռետրո-թեմատիկան նույնպես իր տեղն ուներ։ 1970-ականների ժամանակ շարունակվում էր մահո-շոջո անիմեների գոյատևումը, որոնք ունեին սկզբնական ստանդարտներից՝ Mahou no Mako-chan ( 魔法のマコちゃん) (1970—1971 թթ.), Cutey Honey ( キューティーハニー) (1973—1974 թթ.), Majokko Megu-chan ( 魔女っ子メグちゃん) (1974—1975 թթ.). մասնակի, իսկ երբեմն նշանակալի տարբերություններ։ Քանի որ Mahou no Mako-chan-ի գլխավոր հերոսուհին արդեն մեծահասակ կին էր, այլ ոչ աղջիկ, սերիալի սյիւժեն հիմնականում կենտրոնանում էր գլխավոր հերոսուհուն սիրային պատմության վրա, այլ ոչ կախարդության, որն ինքը կիրառում է։ Cutey Honey սերիալը նախատեսված է ոչ թե աղջիկների, այլ պատանիների համար։ Այս անիմեում գրեթե չի շոշափվում սիրային թեման, իսկ դրա սյուժեն պարունակում էր գիտաֆանտաստիկայի շատ տարրեր։ Majokko Megu-chan անիմեում տեղ է գտել էրոտիկ հումորը։
Նկարահանվում էին նաև սերիալներ, որոնք գլխավոր հերոսներին կարելի էր բնորոշել, որպես «հակահերոսներ»։ Այդպիսիք են Ashita no Joe ( あしたのジョー) (1970—1971 թթ.), Lupin III ( ルパン三世), Devilman ( デビルマン)։ Ashita no Joe-ի գլխավոր հերոսն է հանցագործ ու կռվարար Ջո Յաբուկին, որը տարեց մարզիչի ջանքերով դարձավ պրոֆեսիոնալ բոքսյոր։ Այս անիմեի անսովոր ավարտը դարձավ բուռն քննարկման առարկա։ Lupin III-ի գլխավոր հերոսը դարձավ գող Արսեն Լյուպեն III-ը։ «Կալիոստրո պալատը» լիամետրաժ ֆիլմը, որը հանդիսանում է Lupin III-ի շարունակությունը, մինչև 1984 թվականը (երբ նկարահանվեց «Քամիների երկրի Նավսկիա» ֆիլմը) Animage ամսագրի կողմից անվանվում էր «անիմեի պատմության ամենալավ ֆիլմ»։ Devilman-ում պրոեկտավործած էր ոչ միանշանակ իրադրությունը, երբ հերոսը դևին հաղթելու համար պետք է ինքը դև դառնար։
1980-ականներ։ Անիմեի Ոսկեդարը
Տիեզերական սագաների հանդեպ հետաքրքրության աճը ավելի նկատելի դարձավ «Star wars» շարքի 1970-ականների վերջին լույս տեսած առաջին մասով։ Այս շարքի հաջողությունն ու տարածվածությունը դրդեցին ճապոնական պրոդյուսերներին ֆինանսավորել մինչ այդ դուրս էկած սերիալ Space Battleship Yamato-ի մոտիվներով նկարահանվող լիամետրաժ ֆիլմը։ Դրա՝ էկրանին հայտնվելու հետ հաճախ կապում են գերտարածվածության այսպես կոչված «Անիմեի ոսկեդար» ժամանակաշրջանը։ 1960-ականներին ծնված և անիմեին արդեն ծանոթ դեռահասների մեջ պահանջարկ առաջացավ դեպի ավելի լուրջ ստեղծագործություններ, որոնք համապատասխանում էին իրենց հետաքրքրություններին։ Ինչպես երիտասարդ անիմատորների, այդպես էլ իրենց գործի վարպետների գործունեության շնորհիվ անիմե-ոլորտը դարձավ ոչ միայն ճապոնական, այլև համաշխարհային մշակույթի մաս։ Զարգանում էր նաև սիրողական նկարչական ստեղծագործությունների շուկան։
Հետագայում դրա որոշ մասնակիցներ (օրինակ CLAMP խումբն ու Gainax ստուդիան) իրենք ձևավորեցին լուրջ կոմերցիոնալ միավորումներ։
Էկրաններին Space Battleship Yamato-ի և Mobile Suit Gundam-ի հայտնվելու ժամանակ տեղի էր ունենում օտակու սուբկուլտուրայի ձևավորումը (Ճապոնիայում այս տերմինի տակ հասկանում են մի որևէ բանի նվիրված երկրպագու, իսկ դրա սահմաններից դուրս՝ անիմեի ու մանգայի երկրպագու)։ 1980-ականների սկզբին լույս տեսան նույնական ժանրի սերիալներ, որոնցից են անիմե Waga Seishun no Arcadia-ն ( わが青春のアルカディア) (1982 թ.), Լեյձի Մացումոտոյի ստեղծագործության հիման գրա նկարահանված Uchuu Taitei God Sigma-ն ( 宇宙大帝ゴッドシグマ) (1980—1981 թթ.), Uchu Senshi Baldios-ը ( 宇宙戦士バルディオス) (1980—1981 թթ.), Hyakujuu Ou Golion-ը ( 百獣王ゴライオン) (1981—1982 թթ.)։ Նույն ժամանակաշրջանում դուրս եկավ անիմե-սերիալ Chou Jikuu Yousai Macross-ն ( 超時空要塞マクロス) որը ի սկզբանե պլանավորվում էր, որպես արդեն գոյություն ունեցող տիեզերական օպերաների ծաղրերգություն, սակայն ինքը մտավ այս ժանրի հայտնի ստեղծագործությունների շարքին և մտցրեց մեխա-շենտայ ժանրի կանոնների մի շարք փոփոխություններ։ Հայտնի երգչուհի Լինն Մինմեյի ներխուժումը սյուժեի ուղի մեջ պայմանավորված էր երիտասարդության մեջ ճապոնական փոփ-երաժշտության տարածվածության աճով։ «Արդյոք հիշու՞մ ես մեր սերը» երգը Մարի Իձիդայի (Մինմեյի սեյուն) կատարմամբ գլխավորում էր ճապոնական երաժշտական թոփերը։ Սկզբում փոքրաթիվ, այդ ժամանակվա տիեզերական փոքրաքանակ սերիալների ու գիտաֆանտադտիկայի երկրպագուները միավորվեցին, գտնելով իրար ընդհանուր հետաքրքրություններով և անիմեին նվիրված առաջին ամսագրերով, ինչպիսիք են «Animage»-ը և ավելի ուշ ժամանակվա «Newtype»-ը։ Այս ամսագրերի հենց միայն հայտնվելը դարձավ անիմեի աճող հետաքրքրության պատասխանը բնակչության բոլոր շերտերում։ Անիմեի առաջին երկրպագուները հայտնվեցին նաև այլ երկրներում։ Որոշ հայտնի անիմեներ հասել էին ԱՄՆ և ցուցադրվում էին հեռուստատեսությամբ։ Այդ ժամանակվա այլընտրանքային փորձ էր ցուցադրումից առաջ սերիալի մշակումը. այդպես «Gatchman»-ը առաջին մշակումից հետո դարձավ «Battle of the Planets» (1978 թ.), իսկ երկրորդը այն դարձրեց «G-Force»(1986 թ.)։ «Space Battleship Yamato»-ն ԱՄՆ-ում դուրս եկավ 1979 թվականին, որպես «Star Blazers»։ Իսկ ռեժիսորական «սրի» ամենահայտնի զոհն է «Robotech» (1985 թ.) սերիալը, որը կազմվել է 3 տարբեր անիմեներից՝ «The Super Dimension Fortress Macross», «Super Dimension Cavalry Southern Cross» և «Genesis Climber Mospeada»։ Ճապոնական սերիալների այս փոփոխված ու լրացված տարբերակների վրա է մեծացել ամերիկյան օտակուների առաջին սերունդը։
1980-ականների սկզբին ստեղծվում էին սերիալներ «ֆանտաստիկ կոմեդիա» ոճով Այս ժանրի առաջին սերիալներից դարձավ Dr. Slump-ը ( Dr. スランプ) (1981-1986 թթ.), նկարահանված Աքիրա Թորիյամայի մանգայի հիման վրա, որը պատմում է խենթ գիտնական Սլամփի և իր կողմից ստեղծված մեխանիկական աղջիկ Արալի արկածների մասին։ 1982 թվականին լույս տեսավ Րումիկո Տակահաշիի մանգայի՝ Urusei Yatsura-յի ( うる星やつら) (1981—1986 թթ.), էկրանիզացումը, որի ռեժիսորը դարձավ Մամորու Օշիին։ Այն շատ բաներում որոշեց հետագա ռոմանտիկ կատակերգությունների սյուժեի ուղին և այս ժանրի կերպարների բնավորությունները՝ մասնավորապես սիրային եռանկյունիների առկայությունը։ Այս ժամանակ լույս տեսան միստիկայի տարրերով ռոմանտիկ կատակերգություն՝ Tokimeki Tonight-ը ( ときめきトウナイト)(1982—1983 թթ.) և ֆանտաստիկ կատակերգություն Dirty Pair-ը (ճապ. ダーティペア) (1985 թ.), որի գլխավոր հերոսուհիները դարձան խենթ աղջկա և իր հանդարտ ընկերուհու դասական զույգ։ Այս տիպի սերիալներում հիմնական շեշտը դրվում էր հումորը, այլ ոչ շրջապատի ռեալիստիկությունը։ Շարունակվում էր նաև մահո-շոջո ժանրի սերիալների լույս տեսնելը։ 1980-ականների սկզբին լույս տեսան այնպիսինները, ինչպիսիք են Mahou Shoujo Lalabel-ը ( 魔法少女ララベル (1980—1981 թթ.), Mahou no Princess Minky Momo-ն ( 魔法のプリンセス ミンキー モモ) (1982—1983 թթ.) և Maho no Tenshi Creamy Mami-ն ( 魔法の天使クリィミーマミ (1983—1984 թթ.)։ Mahou no Princess Minky անիմեի տարբերիչ հատկանիշների մեկը եղավ գլխավոր հերոսուհուն մահը, որը տեղ չուներ նախորդ անալոգներ։ Maho no Tenshi Creamy Mami-ում գլխավոր հերոսուհի Յուու Մորիսավան կարող էր 10-ամյա աղջկանից ձևափոխվել 16-ամյա օրիորդի, որը հայտնի երգչուհի էր. փոփ-երաժշտության սյուժեները պայմանավորված էին այդ ժամանակվա ճապոնական շոու-բիզնեսի օրենքներով։ Սյուժետային ավարտը, որում փոքր աղջիկը առեղծվածային կերպով դառնում է մեծահասակ ու հաջողակ կին, իր արտացոլումը գտավ այս ժանրի ավելի ուշ սերիալներում։
Ժամանակի ընթացքում օտակու սուբկուլտուրան սկսեց զգալի ազդեցություն թողել անիմեի ստեղծվման վրա։ Առաջին օտակուներից ոմանք իրենք էին դառնում անիմատորներ ու ռեժիսորներ, ինչը չէր կարող չանդրադառնալ իրենց թողարկածի վրա։ Այս երևույթի առավել վառ օրինակ է Daicon Films ընկերությունը, որը հետագայում դարձավ հայտնի ստուդիա Gainax։ Դրա հիմնադիրները իրենց ստեղծագործական գործունեությունը սկսեցին կարճ անիմե-սերիալներից՝ «Daicon Scifi» մրցույթում մասնակցելու համար։ Այս կարճամետրաժների այդպիսի տարածվածությունը կրկին ստեղծված ստուդիային հնարավորություն տվեց միջոցներ գտնել այդ տարիների համար ամենաթանկ անիմե-սերիալի՝ «Wings of Honneamise» (1987 թ.)-ի ստեղծման համար։
Շատ էին նկարահանվում լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմերը։ Առավել հայտնի էին դարձել մանկական անիմե Unico-ն ( ユニコ) (1981 թ.), գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ Space Adventurer Cobra Gekijouban-ն ( スペースアドベンチャー コブラ) (1982 թ.) և Hadashi no Gen-ը ( はだしのゲン) (1983 թ.)։ 1982 թվականին լույս տեսավ քիչ հայտնի մարտաֆիլմ Future war 198X nen-ը, որի սյուժեն պատմում էր ԱՄՆ-ի, ԽՍՀՄ-ի ու Ճապոնիայի միջև Երրորդ Համաշխարհային պատերազմի բռնկման հնարավորության մասին, ինչպես նաև ռուս աղջնակ՝ Տանյայի ու ճապոնացի Շունի սիրային պատմության մասին։ Golgo 13 ( ゴルゴ) ֆիլմում, նկարահանված 1983 թվականին, առաջին անգամ կիրառված էին համակարգչային հնարքներ։ Նույն տարիներին նկարահանվեց ամենահայտնի դասական անիմե-սերիալներից մեկը՝ Kaze no Tani no Naushicaa-ն ( 風の谷のナウシカ) (1984 թ.)։ «Նավշիքաա»-ի ռեժիսորը՝ Հայաո Միյաձակին և նրա գործընկեր Իսաո Տաքահատան հնարավորություն ստացան հիմնել իրենց սեփական ստուդիան՝ Animage-ի նախկին խմբագիր Տոշիո Սուձուկիի հովանավորության տակ, որը կոչվեց Studio Ghibli։ Ռինտարո ռեժիսորի Kamui no Ken ( カムイの剣) (1985 թ.) ֆիլմը ամրապնդեց լիամետրաժ անիմացիայի որակի նոր ստանդարտները։ Նրա սյուժեն պատմում է երիտասարդ մարտիկի մասին, որը մեղադրվել է մոր սպանության մեջ և որը ճանապարհորդում է աշխարհով՝ մարդասպաններից վրեժխնդիր լինելու համար։ Լիամետրաժ անիմեների զարգացման գագաթնակետը եղավ 1980-ականների երկրորդ կեսը։
Այս ֆիլմերի մեծամասնությունը չփոխհատուցվեց ցուցադրման հաշվից։ Երկու վերջինները տապալվեցին՝ կինոթատրոններում իրենց առաջին ցուցադրման հավաքների ժամանակ։ Ներդրումների ճգնաժամը, որը ծագեց այդպիսի բարդ արդյունքներից, պատճառ դարձավ բազմաթիվ անիմե-ստուդիաների փակվելուն, իսկ մյուսները ստիպված էին հրաժարվել փորձարկումներից և վերադառնալ ժամանակով ստուգված սյուժեներին։ Studio Ghibli-ն՝ այն քչերից մեկը, ով առանց զոհերի դիմացավ այս անկմանը, նախանձելի հաստատունությամբ թողարկում էր հաջողակ ֆիլմեր։ Նրանց հերթական շարքը՝ «Kiki's Delivery Service», դուրս եկած 1989 թվականին, գրավեց այդ տարվա դրամարկղային շահույթի քանակով առաջին տեղը՝ ստանալով ավելի քան 40 միլիոն ԱՄՆ դոլար՝ կինոթատրոններում ցուցադրման ընթացքում։
1990-ականներ
Անցած տարիներին բռնկված տարածվածությունից հետո 1990-ակաների սկզբին անիմեն ֆինանսավորման ճգնաժամ էր ապրում։ Բյուջեները նվազեցվում էին և հուսադրող պրոեկտները փակվում էին՝ միջոցների պակասության պատճառով։ Քննադատնետը նշում էին նաև անիմե-սերիալների ու ու ֆիլմերի որակի անկումը, որը կապված էր դարձով առ ժամանակով ստւգված սյուժեներն ու կառույցները։ Պրոդուսերները չէի ուզում ռիսկի դիմել՝ ֆինանսավորելով թանկարժեք փորձնական ֆիլմեր։
Իրադրությունը փոխվեց 1995 թվականին, երբ դուրս եկավ անիմեի պատշության մեջ հավանաբար ամենա-ոչ-միանշանակ հեռուստասերիալը՝ «Եվանգելիոն»-ը («Neon Genesis Evangelion»)։ Դրա ռեժիսորն էր Հիդեկի Աննոն Gainax ստուդիայից։ Սերիալը շարունակում է մեխա ժանրի գաղափարի զարգացումը. դրանում առկա ռոբոտները իրենց մեջ կապակցում են ինչպես մետաղական դետալներ, այդպես էլ կենսաբանական մատերիա՝ սյուժեի մեջ նաև ակնարկ կար դեպի Եվանգելիոնների աստվածային ծագումը։ Ասում են, որ Աննոն ձգտում էր ստեղծել մի անիմե, որի կլիներ «օտակուից օտակուին» և միաժամանակ արտահայտել իր տեսանկյունը՝ այդ խմբավորման խնդիրների մասին։ Այնուամենայնիվ, սերիալի ավարտին ռեժիսորը վերջնականապես դադարում է իրեն զսպելուց կատարվածի իմասրտավորության սահմաններով, և անդրադառնում է իր համար հասանելի ցանկացած, նույնիսկ ամենատարօրինակ լուծումներին՝ իր մտքերն էկրանին արտահայտելու համար։
Հետագայում դուրս եկած երկու անիմե-սերիալները՝ «Evangelion: Death and Rebirth»-ը և «The End of Evangelion»-ը (երկուսն էլ 1997 թ.) միայն զարգացրին պատման ոճը։
Լինելով դրված սկզբում մանկական թայմսլոթի մեջ՝ «Եվանգելիոն»-ը բավականին ոչ-տարածված էր, չնայած իր սկզբնական պատկանելությանը երեխաներին հաճելի մեհային։ Մի քանի սերիայից թայմսլոթը փոփոխվեց, և իր նոր որակի մեջ Եվանգելիոնը անսպասելիորեն զավթեց հանրության ուշադրությունը։ Կարճ ժամանակահատվածում սերիալը անհավանականորեն հայտնի դարձավ Ճապոնիայում, իսկ այնուհետև՝ ամբողջ աշխարհի անիմեի երկրպագուների շարքում։ Խառնիխուռն, կցկտուր, բազմաթիվ արտհաուսային հնարքներով պատմվող պատմությունը իրականությունից փախչող տղայի մասին ընդունվեց այնքան լավ, որ 10 տարի անց հավելված իրերի՝ հերոսների տեսքով արձանիկների, հավաքածուի առարկաների, վաճառքը դեռևս բարձր են։
«Եվանգելիոն»-ի ազդեցությունը անիմե-ոլորտի վրա այնքան մեծ էր, որ այն սերեց նույնիսկ մի շարք այսպես կոչվաց «հետ-Եվանգլիոնային» սերիալներ։ Դրանցից մեծամասնությունը նույնպես պատկանում են մեխա ժանրին և ունեն որևէ կրոնական, փիլիսոփայական կամ հոգեբանական ենթատեքստ։ Այսպիսի սերիալների օրինակներ կարող են լինել «RahXephon»-ն, «Brain Powered»-ն և «Gasaraki»-ն։ «Եվանգելիոն»-ից ծնված, կամ գոնե դրա շնորհիվ երկրորդ շունչը ստացած ևս մեկ սերիալների ոճաորում է «հոգեդելիկա»-ն՝ տարօրինակ, վիճելի սերիալները։ «Լեյնի փորձարկումները» (1998 թ.) սերիալի դուրս գալուց հետո գիշերային հեռուստատեցությունը դարձավ բազմաթիվ փորձնական սերիալների գոյության վայր։ Վերջիններիս մեջ են մտնում «Boogiepop Phantom»-ը (2000 թ.), «Texhnolyze»-ը (2003 թ.) և «Պարանոյայի լրտես»-ը (2004 թ.)։
2000-ականներ
Վերջին տարիներին անիմեի զարգացման մեջ նկատվում է ատկիվ աճի հերթական ժամանակաշրջան։ Անիմեն դարձավ ամենուր տարածված Ճապոնիայի սահմաններից դուրս՝ դրանով խթանելով համապատասխան սուբկուլտուրայի զարգացումը շատ երկրներում։ Աճեց ինչպես անիմեի տարածողների քանակը, այնպես էլ այն հրատարակող ընկերություններինը։ Նրանց հրատարակած արտադրանքի ծավալը աճում է, ըն որում՝ հաճախ դա չի անդրադառնում որակի վրա։ Աճում է անիմացիայի որակի ընդհանուր մակարդակը, մանգայի ու անիմեի սեղծման համար ակտիվորեն օգտագործվում են համակարգչային տեխնոլոգիաները։
Չնայած նրան, որ անիմե լիցենզավորող և տարածող առաջին ընկերությունները ԱՄՆ-ի տարածում հայտնվել են դրանից շատ առաջ, 1990-ականների վերջն ու 2000-ականների սկիզբը հռչակվեցին այս ընկերությունների դիրքավորման ուժեղացմամբ և դրանց քանակի շատացմամբ։ Ամերիկյան շուկայում իրադրությունը անիմեի լիցենզավոման հետ կապված այնպիսին էր, որ անիմե-արտադրանքի մեծ մասը լիցենզավորվում և հրատարակվում է Ճապոիայում դրա՝ էկրաններին դուրս գալու պահից մի տարվա ընթացքում։ Այսպիսի հետաքրքրությունը դեպի անիմեն անդրադառնում է նաև Ճապոնիայում դրա ֆինանսավորման վրա. շատ տարածողներ, օրինակ Genon-ը, հովանավորում են առանձին անիմե-սերիալների ու ֆիլմերի ստեղծումը։ Ռուսաստանում անիմեի լիցենզավորման հարցը նույնպես բարելավեց. վերջին տարիներին փաստացի զրոյից հայտնվեցին մի քանի խոշոր ընկերություններ, որոնք գնում էին լիցենզիաներն ու տարածում անիմե։
Համակարգչային տեխնոլոգիաների զարգացման հետ ավելի ու ավելի հաճախ է անիմեում հանդիպում համակարգչային գրաֆիկան։ Վերջերս 3D անիմացիոն մեջբերումները հայտնվում են նույնիսկ ոչ այդքան մասշտաբային պրոեկտներում։ Գոյություն ունի անիմե, որը լրիվ ստեղծված է այս հնարքների միջոցով։ Օրինակ, “Gantz” (2004 թ.) անիմեն զուգակցում է առաջին պլանի երկչափ կերպարներին և լրիվ եռաչափ շրջապատը՝ ժառանգելով սա նույնանուն մանգայից, որը ստեղծվել է նույն տրամաբանությամբ։
Հրատարակվող սերիալների քանակի շատացման հետ աճում է նաև ոչ ստանդարտ, փորձնական անիմեների քանակը։ Անիմեի համար սովորական՝ ռեժիսորի ազատությունը հնարավորություն է տալիս իրականացնել նույնիսկ ամենաանսպասելի մտքերը։ Սակայն չի պակասում ավանդական սերիալների քանակը՝ ստեղծված ժանրի բոլոր կակոններին համապատասխան։ Հաճախ այսպիսի ստեղծագործությունները նույնիսկ արտահայտվում են ծեծված ստեղծագրոծությամբ, որը իրենից չի ներկայացնում, շատերի կարծիքով, բացարձակապես ոչինչ։ Համենայն դեպս, որոշ սերիալներ, որոնք թվում էին կարծրատիպային, պարզվում է, որ բավականին անսովոր են և մեծ տարածվածություն են ձեռք բերում։ Այսպիսին են օրինակ «Love Hina»-ն (2000 թ.) և «School Rumble»-ը (2005 թ.)։
Աճող հանրաճանաչությունը մյուս կողմից պատճառ դարձավ այն երևույթի հայտնվելուն, որը հայտնի է, որպես անիմե միայն օտակուների համար։ 90-ականներին «Եվանգելիոն»-ի անհավանական հաջողությունից հետո շատ ստուդիաներ փորձում էին իրենց ուժերը այնպիսի սերիալների ստեղծման մեջ, որոնք կարող են դառնալ ճապոնական անիմացիայի երկրպագուների համար «դասական»։ Վերջերս հաճախ կիրառվող մեկ այլ զարգացման ուղղություն է ֆանսերվիսը։ Այս անիմեի վիդեոշարք են մտնում էրոտիկ դրվագներ կամ ամբողջ անիմեն նվիրում այս թեմային, սակայն պահպանում որոշակի սյուժե։ Վառ արտահայտված ֆանսերվիսով անիմեների օրինակներ են «Տաք ամառ»-ը (2003 թ.) և «Hand Maid May»-ը (2003 թ.)։ Երբեմն անիմեն հիմնվում է հայտնի ճապոնական «ժամադրությունների սիմուլյատոր» ժանրի էրոտիկ վիդեոխաղերի վրա, սակայն այսպիսի անիմեները կարող են լինել նաև բավականին լուրջ գործեր, օրինակ «Kanon»-ը (2002 թ.)։
Արտաքին հղումներ
arumenianmanga.do.am
Կատեգորիա:Անիմե
Օձիձոր
Օձիձոր, Չիքդամալ, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում։ Սկիզբ է առնում Չքնաղի լեռների հարավային լանջերից և Սպիտակ քաղաքի տարածքում ձախից միախառնվում Փամբակ գետին։ Երկարությունը՝ 12 կմ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փամբակ գետի վտակներ Կատեգորիա:Լոռու մարզի գետեր
Տարաֆա
Տարաֆա իբն ալ-Աբդ (ամբողջական անուն՝ طرفة بن العبد, Տարաֆա իբն ալ-Աբդ), Նախաիսլամական Արաբիայի յոթ հայտնի բանաստեղծներից։
Տարաֆա իբն ալ-Աբդը սերում էր բաքր ցեղից։ Պատմությունից հայտնի է, որ թաղլիբ ցեղը չորս տասնամյակ պատերազմել է մեկ այլ հայտնի՝ բաքր ցեղի դեմ (Բասուսի պատերազմ)։ Լախմիների հյուսիսարաբական պետության միջամտությամբ նրանք հաշտվել են։ Տարաֆա իբն ալ-Աբդը կյանքի զգալի մասն անց է կացրել վտարանդիության մեջ։ Հոր մահից հետո նրա հորեղբայրները ժառանգությանը տիրանալու համար Տարաֆա իբն ալ-Աբդին վտարում են ցեղից։ Երկար թափառումներից հետո նա կրկին վերադառնում է ցեղ՝ դառնալով հովիվ։ Հետո լքում է ցեղը և տեղափոխվում է Հիրայի կառավարիչ Ամր իբն Հինդի պալատ։ Սակայն Տարաֆա իբն ալ-Աբդը չկարողացավ հարմարվել պալատական ձոներգուի դիրքին և վատաբանեց իշխանական ընտանիքը։ Ամր իբն Հինդը նրան ուղարկում է Բահրեյն՝ իր ենթակայի մոտ, որ վերջինս սպանի նրան։ Սակայն նա Տարաֆա իբն ալ-Աբդի ցեղակիցն էր և չի կատարում Ամր իբն Հինդի հրամանը։ Տարաֆա իբն ալ-Աբդին սպանում է մեկ այլ ենթակա։
Տարաֆա իբն ալ-Աբդի մուալլակայի ստեղծման համար առիթ են հանդիսացել այն բոլոր նեղությունները, որ նա կրել է իր ունեցվածքը բռնագրաված եղբոր՝ Մաբադի պատճառով։ Մուալլականերում Տարաֆան հիմնականում օգտագործել է հետևյալ ժանրերն ու ձևերը՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արաբ բանաստեղծներ Կատեգորիա:6-րդ դարի արաբներ
Արկադի
Արկադի (Ιερά Μονή Αρκαδίου), վանք Կրետե կղզում՝ Ռեթիմնոյից 25 կմ հարավ-արևելք՝ Իդա լեռան հյուսիսարևմտյան բլրին, 500 մ բարձրության վրա։ Վանքի պատերը ուղղանկյան ձև ունեն և զբաղեցնում են 5200 մ² մակերես։
Պատմություն
Հիմնադրման տարեթիվը հստակ հայտնի չէ։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ նրա պատմությունն սկսվում է Արկադիոսի ժամանակներից (V դարի սկիզբ)։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ Արկադին հիմնադրել է Հերակլիոս I-ը։ ֆրանսիացի բուսաբան և զբոսաշրջիկ Ժոզեֆ Պիթոն դը Տուրնեֆորը հաստատում էր, որ վանքը գտնվում է Արկադի անտիկ քաղաքի տեղում։ Վանքային եկեղեցին թվագրվում է XVI դարին։
Ռեթիմնոյի զավթումից հետո՝ 1648 թվականին, թուրքերը թալանել են վանքը։ Սակայն ավելի ուշ վանականներին թույլատրվեց վերադառնալ։ թուրքական տիրապետության ժամանակներում վանքում ապրել է 100 տեղացի։ 1822 թվականին թուրք զինվորների խումբը նորից թալանեց Արկադին։ Հունաստանի անկախության հռչակումից հետո Կրետեն մնաց Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո, թեպետ քրիստոնյաներն ստացան որոշ զիջումներ։ Վանքի մուտքի կամարը փլուզվել է 1886 թվականին, բայց 1870 թվականին վերակառուցվել է։
1866 թվականի իրադարձությունները, երբ 15 հազար թուրք զինվորներ գրոհեցին Արկադին, և վանքի պաշտպանների անձնազոհությունը, վանքը դարձրին Հունաստանի՝ անկախության համար պայքարի խորհրդանիշը, որն ստացավ «Արկադիի հոլոքոստ»  անվանումը։ Այսօր վանքի հարևանությամբ թանգարան կա, որն ունի բացառիկ մասունքներ ։
Հետաքրքրիր փաստ
Մինչ 26 տարեկանը վանքում է ապրել Սուրբ Աթանիսոս՝ ողջ Ռուսիայի հրաշագործը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կրետե Կատեգորիա:Ճամբարի ժամանակավոր
Իժալեզու սովորական
Իժալեզու սովորական, իժալեզվազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։
Նկարագրություն
Կարճ կոճղարմատով, երկար հորիզոնական արմատներով բազմամյա բույս է։ Վայի ստերիլ մասը մսալի է, ձվաձև, բութ, հիմքում գտնվում է պատյանի ձևով շրջապատող հասկանման ֆերտիլ մասի ոտիկը ։
Տարածվածություն
Հայաստանում տարածված է Ապարանի (Արզական գյուղի շրջակայք) և Զանգեզուրի (Ծավի գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային և Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան) Ասիայում ։
Էկոլոգիա
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, ծովի մակերևույթից 900-1800 մետր բարձրությունների վրա, կաղնու և բոխու անտառներում։
Պահպանություն
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Արեալը խիստ մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10կմ²-ից պակաս է։ Հայտնի են երկու աճելավայրեր, որոնցից մեկը մեծ սպառնալիքի տակ է, քանի որ գտնվում է կուրորտային գոտում։ Մարդածին գործոնի պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջաններ կրճատում ։
Պոպուլիացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:Պտերանմաններ Կատեգորիա:Ադիանտազգիներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված բույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Սանտ'Անտոնինո դի Սուզա
Սանտ'Անտոնինո դի Սուզա (Sant'Antonino di Susa), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 4.016 մարդ։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք ։ Բնակչության խտությունը՝ 446 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10050։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 011։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Մոսկվայի մարզային պետական կամերային թատրոն
Մոսկվայի մարզային պետական կամերային թատրոն (1934-2013), այժմ գոյություն չունեցող մոսկովյան թատրոն։
Պատմություն
Մոսկվայի մարզային պետական կամերային թատրոնն ստեղծվել է ըստ 1934 թվականի մարտի 15-ի ՌՍՖՍՀ Լուսավորության ժողովրդական կոմիսարիատի համար 219 որոշման և ստացել է Մոսկվայի մարզի գեղարվեստական կոլտնտեսական թատրոն անվանումը։ 1942 թվականին թատրոնը վերանվանվել է` կոչվելով Մոսկվայի մարզի առաջին դրամատիկական թատրոն։ 1992 թվականին թատրոնն ստացել է Մոսկվայի մարզային պետական կամերային թատրոն անվանումը, որով գործել է ավելի քան երկու տասնամյակ։ 1993 թվականին թատրոնն սկսել է գործել Հարավ-արևելյան շրջանի (Կուզմինկի) տարածքում, ներկայացումներ է բեմադրել Մոսկվայի մարզային արվեստի տան Փոքր դահլիճում։ Տարբեր ժամանակներում թատերախումբը գլխավորել են Ա. Ա. Բենկենդորֆը, Մ. Ե. Վեսնինը։ 1987 թվականին թատրոնի գլխավոր ռեժիսորն է դարձել 32-ամյա Պյոտր Օլյովը, ով պնդում էր, որ պետք է միավորել մարզային թատրոններն ու տարածքներ կառուցել մոսկովյան մարզային այն թատրոնների համար, որոնք սեփական շենքեր չունեին։ Պյոտր Օլյովը ակտիվորեն պաշտպանել է մարզային թատրոնների դերասանների աշխատանքային պայմանների բարելավման անհրաժեշտությունը, պայքարել է նաև մարզային թատրոնների գեղարվեստական մակարդակի բարձրացման համար։ Նա դեմ է արտահայտվել կուսակցական կառույցների` թատրոնների աշխատանքներին միջամտությանը։ 1988 թվականին նա ազատվել է աշխատանքից` իբր թե սեփական դիմումի համաձայն, որը նա իրականում երբևէ չի ներկայացրել։ Նրան փոխարինել է Վ. Ի. Յակունինը, ով հրավիրվել էր բեմադրելու Է. Օլբիի «Բոլորը այգում» պիեսը։ 1989 թվականից թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է եղել Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ Վալերի Իվանի Յակունինը։
1968-1973 թվականներին թատրոնի գլխավոր ռեժիսորն է եղել Ա. Մ. Ավերբախը։ Կամերային թատրոնում գոյություն է ունեցել նաև դերասանական փորձարառական կուրս։
Թատերախումբ
2013 թվականից հետո Մոսկվայի մարզային պետական կամերային թատրոնի թատերախումբը դադարել է գոյություն ունենալ։ Դրանից առաջ թատրոնում աշխատել են հետևյալ արվեստագետները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1934 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:1934 հիմնադրված թատրոններ
Դիեգո Լաքսալտ
Դիեգո Լաքսալտ (Diego Laxalt, ), ուրուգվայցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս Միլանից վարձավճարով հանդես է գալիս Տորինոյի և Ուրուգվայի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է ձախ կիսապաշտպանի դիրքում ։
Ինտեր Միլան
2013 թվականի ամռանը Լաքսալտը տեղափոխեց Ինտեր Միլան , սակայն օգոստոսի 21-ին 1 տարվա վարձավճարով միացավ Բոլոնյային ։ Իր դեբյուտը Սերիա A-ում նշեց սեպտեմբերի 25-ին՝ Միլանի դեմ խաղում ։ Այս խաղում նա դարձավ դուբլի հեղինակ, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 3-3 հաշվով։ Բոլոնյայի կազմում Լաքսալտը անցակցրեց 15 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի հեղինակ ։ 2014 թվականի օգոստոսի 13-ին ուրուգվայցին վարձավճարով միացավ Էմպոլիին   ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 24-ին՝ փոխարինելով Սիմոնե Վերդիին Իտալիայի գավաթի Լ'Ակուիլայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին և միակ գոլը խփեց դեկտեմբերի 3-ին՝ Ջենոայի դեմ խաղում ։ 2015 թվականի հունվարին Լաքսալտը վերադարձավ Ինտեր՝ Էմպոլիի կազմում անցկացրեց 7 խաղերից հետո ։
Ջենոա
2015 թվականի հունվարի 30-ին Լաքսալտը 1․5 տարվա վարձավճարով միացավ Ջենոային ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց փետրվարի 15-ին՝ փոխարինման մտնելով Վերոնայի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Ջենոայի մեկնարկային կազմում անցկացրեց մայիսի 3-ին՝ Ռոմայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Լաքսալտը խփեց հոկտեմբերի 28-ին՝ դուբլ ձևակերպելով Տորինոյի դեմ խաղում ։ 2016 թվականի հուլիսի 30-ին ուրուգվայցին լրիվ տրանսֆերով միացավ Ջենոային , իսկ Քրիստիան Անսալդին Ջենոայից տեղափոխվեց Ինտեր ։ 2018 թվականի փետրվարի 11-ին նա խփեց Կիևոյի դեմ խաղի միակ գոլը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ Ջենոայի կազմում Լաքսալտը անցկացրեց 117 հանդիպում՝ դառնալով 8 գոլի և 12 գոլի հեղինակ։
Միլան
2018 թվականի օգոստոսի 17-ին Լաքսալտը 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Միլանի հետ ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 18 միլիոն եվրո  ։ Իր դեբյուտը Միլանի կազմում նշեց օգոստոսի 25-ին՝ փոխարինելով Ֆաբիո Բորինիին Նապոլիի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց սեպտեմբերի 20-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Եվրոպայի Լիգայի խմբային փուլի Դյուդելանժի դեմ խաղում ։ 2019 թվականի հունվարի 16-ին նա մնա պահեստայինների նստարանին Իտալիայի սուպերգավաթի Յուվենտուսի դեմ խաղում, իսկ Միլանը պարտվեց 1-0 հաշվով  ։ 2018-19 մրցաշրջանում Լաքսալտը անցկացրեց 29 հանդիպում՝ դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2019 թվականի օգոստոսի 31-ին Լաքսալտը 1 տարվա վարձավճարով միացավ Տորինոյին   ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց սեպտեմբերի 1-ին՝ փոխարինելով Ալեքս Բերենգերին Ատալանտայի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
2013 թվականին Լաքսալտը Ուրուգվայի մինչև 20 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցեց Հարավային Ամերիկայի և աշխարհի առաջնություններին ։ Աշխարհի առաջնությունում նա անցկացրեց 7 հանդիպում, իսկ Ուրուգվայը հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվեց Ֆրանսիային  ։
2018 թվականի մայիսին Լաքսալտը ընդգրկվեց Ուրուգվայի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում անցկացրեց 4 հանդիպում, իսկ Ուրուգվայը դուրս մնաց քառորդ եզրափակչից՝ այստեղ 2-0 հաշվով պարտվելով ապագա չեմպիոն Ֆրանսիային  ։ 2019 թվականի հունիսին Լաքսալտը մասնակցեց Կոպա Ամերիկային   ՝ անցկացնելով 2 հանդիպում, իսկ Ուրուգվայը հասավ առաջնության քառորդ եզրափակիչ, որտեղ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվեց Պերուին  ։
Միջազգային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 16-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դեֆենսոր Սպորտինգի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բոլոնյայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Էմպոլիի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ջենոայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տորինոյի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ
Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)
«Մակեդոնիա» անունն օգտագործվում է մի շարք մրցակցային կամ համընկնող իմաստներով՝ Եվրոպայի հարավ-արևելյան հատվածում աշխարհագրական, քաղաքական և պատմական տարածքներ, լեզուներ և ժողովուրդներ նկարագրելու համար։ XX դարի սկզբից սկսած՝ այն քաղաքական բանավեճերի հիմնական աղբյուրն է։ Իրավիճակը բարդ է, քանի որ տարբեր քաղաքական նկատառումներով տարբեր էթնիկ խմբեր տարբեր տերմիններ են օգտագործում նույն օբյեկտի համար, կամ նման տերմիններ՝ տարբեր օբյեկտների համար։
Պատմականորեն տարածաշրջանը զգալիորեն փոխել է իր սահմանները Բալկանյան թերակղզում։ Աշխարհագրական առումով, նրա սահմանները կամ նրա ստորաբաժանումները չունեն այնպիսի մի անվանում, որն ընդունվում է բոլոր գիտնականների և էթնիկ խմբերի կողմից։ Ժողովրդագրական առումով, հիմնականում բնակեցված են չորս էթնիկ խմբեր, որոնցից երեքն իրենց անվանում են «մակեդոնացիներ», երկրորդ՝ բուլղարական և հունական խմբեր, որոնք ինքնորոշվում են տարածաշրջանային մակարդակով, և երրորդ՝ էթնիկ մակեդոնացիները, որոնք ինքնորոշվում են ազգային մակարդակով։ Լեզվաբանական առումով, տարածաշրջանի լեզուների և բարբառների անվանումների ու պատկանելիությանը հարցը վիճաբանության աղբյուր է հանդիսանում։ Քաղաքական առումով, Մակեդոնիա և նրա ածանցյալ անունների օգտագործման իրավունքը հանգեցրեց Հունաստանի և Մակեդոնիայի Հանրապետության միջև դիվանագիտական վեճի։ Չնայած Միավորված ազգերի կազմակերպության միջնորդությանը, 1993 թ.-ից վեճը դեռևս քննարկման փուլում է,սակայն արդյունքում, համաձայն ժամանակավոր տեղեկանքի, այն ընդունվել է՝ որպես «Մակեդոնիայի Նախկին Հարավսլավական Հանրապետություն», որը երբեմն կրճատվում է՝ որպես ՄՆՀՀ։
Ստուգաբանություն
«Մակեդոնիա», հունարեն Μακεδονία (Makedones) ծագել է հնագույն մակեդոնացիների Մակեդոնիա թագավորության (հետագայում` մարզ) անունից, որն ի սկզբանե նշանակում էր «բարձրահասակ» կամ «լեռնագնաց» ։ «Մակեդոնիա» (Մակեդոն) Μακεδνόν (Makednon) բառը` որպես անուն, առաջին անգամ հիշատակել է Հերոդոտոսը` Պինդոս (Πίνδος) լեռնաշղթայի շրջակայքում բնակեցված բնիկ հույների (հետագայում` դորիացիներ) մասին խոսելիս ։ Մակեդոնիա բառը կապված է հին հունարեն μακεδνός (makednós) ածականի հետ, որը նշանակում է «բարձրահասակ, սլացիկ». այդ մասին հավաստում են Հոմերոսը և Ալեքսանդրիայի Հեսիչիուսը` օգտագործելով վերջինիս իգական ձևը` "μακεδνή" (makednē), որը նշանակում է «երկար, բարձրահասակ» ։ Այն μακρός (makros, "երկար, ընդարձակ") և μήκος (mēkos, "երկարություն"), բառերի հետ ունի նույն արմատը, երկուսն էլ ծագել են հնդեվրոպական *mak- արմատից, որը նշանակում է «երկար» կամ «բարակ» ։ Լեզվաբան Ռոբերտ Ստեֆան Պոլ Բիքսը պնդում է, որ երկու տերմիններն էլ ունեն հին հունական ծագում և չեն կարող բացատրվել` որպես հնդեվրոպական ձևաբանության տերմին ։
Պատմություն
Մակեդոնիայի տարածաշրջանում հաստատվել են մի քանի պատմաքաղաքական կառույցներ, որոնք օգտագործել են Մակեդոնիա անունը. դրանց հիմնական մասը բերված է ստորև։ Այդ կառույցներից յուրաքանչյուրի սահմանները տարբեր են եղել։
Հին Մակեդոնիա
Մակեդոնիա կամ Մակեդոն հնագույն թագավորություն էր, որը տեղակայված էր Հին Հունաստանի տարածաշրջանում, իսկ հետագայում դարձավ Հելլենիստական Հունաստանի գերիշխող պետություն։ Այն կենտրոնացած էր Սալոնիկի ծոցի արևմտյան պարարտ հարթավայրերում (այսօր` հյուսիս-արևմտյան Հունաստան)։ Մակեդոնիայի առաջին պետությունն առաջացել է մ.թ.ա. 8-րդ կամ 7-րդ դարի սկզբին։ Կենտրոնից այն կողմ նրա տարածվածությունը տարբեր է եղել։ Մակեդոնիայի որոշ թագավորներ չեն կարողացել պահել իրենց մայրաքաղաքը; Մակեդոնիայի Ֆիլիպ II թագավորն ընդլայնել է իր իշխանությունը մինչև Էպիրոս, Թրակիայից մինչև Գալիպոլի, Թերմոպիլեից մինչև Դանուբ ։ Նրա որդին` Ալեքսանդր Մեծը, նվաճեց հարավ-արևմտյան Ասիայի տարածքի մեծ մասը, որն ընդգրկում էր արևմուտքում` ներկայիս Թուրքիայի տարածքը, և արևելքում` Հնդկաստանի մի մասը։ Չնայած Ալեքսանդրի հաղթանակները մեծ պատմական նշանակություն ունեցան` որպես Հելլենիստական դարաշրջանի սկիզբ, այնուայմենայնիվ, Մակեդոնիան` որպես պետություն, դրանցից ոչ մի նշանակալի տարածքային ձեռքբերում չունեցավ։ Ալեքսանդրի թագավորությունն անկում ապրեց մ.թ.ա. 323 թվականին նրա մահվանից հետո, նրա մի քանի ժառանգորդներ փորձեցին Մակեդոնիայում ստեղծել իրենց թագավորությունները; Անտիգոնուս Գոնաթասի կողմից ձևավորված թագավորությունը, որն ընդգրկում էր Ֆիլիպ II-ի ամբողջ երկիրը, սկսեց վերահսկել ներկայիս Հունաստանի տարածաշրջանի մեծ մասը, այն գոյատևեց մինչև մ.թ.ա. 168 թվականը, երբ հռոմեացիները բաժանեցին այն չորս հանրապետությունների ։
Հռոմեական Մակեդոնիա
Դիոկղետիանոսի գահակալման ներքո Թեսալիան, որն ընդգրկում էր Արևմտյան Մակեդոնիայի մի մասը, առանձնացավ` ձևավորելով նոր նահանգ, իսկ կենտրոնական և հարավային Բալկանյան նահանգները խմբավորվեցին Մոեզիայի թեմի ներքո։ Ըստ որոշ հեղինակների 4-րդ դարում (առաջին անգամ հաստատապես վկայակոչվում էր 370 թվականը) այն բաժանվեց երկու նոր թեմերի; հյուսիսում՝ Դասիայի թեմը,որը հիմնականում լատինախոս էր, և հարավում՝ Մակեդոնիայի թեմը, որը հիմնականում հունախոս էր։ Կոստանդիանոս Ա Մեծի օրոք Մակեդոնիա նահանգի արևմտյան մասն առանձնացավ՝ ձևավորելով Էպիրուս Նովա նահանգը։  Կոստանդիանոս Ա Մեծի մահից հետո Արևմտյան Բալկանները՝ ներառյալ Մակեդոնիան, դարձավ Իլլիրիկումի պրեֆեկտորիայի մասը ։
Բացառությամբ կարճատև բաժանմանը հարավում՝ Մակեդոնիա Պրիմայի և հյուսիսում՝ Մակեդոնիա Սալուտարիսի միջև, 4-րդ դարի վերջերում (հաստատված է միայն Նոտիտա Դիգնիտատումում) Մակեդոնիան ձևավորեց մի նահանգ մինչև 5-րդ դարի վերջում (բաժանումն առաջին անգամ հաստատապես վկայակոչվել է 482 թվականին) վերաբաժանվեց հարավային և հյուսիսային մասերի, չնայած նահանգը, կարծես թե, վերամիավորվել է 535 թվականին։  Համաձայն 6-րդ դարի Սինեկդամուսի Մակեդոնիա Պրիման՝ Թեսաղոնիկե մայրաքաղաքով, ղեկավարվում էր  հյուպատոսությունների կողմից և ուներ  32 քաղաք, և հյուսիսում՝ Մակեդոնիա Սեկունդան՝ Ստոբի մայրաքաղաքով, ղեկավարվում էր  պրեզիդի (նախագահի) կողմից և ուներ ընդամենը 8 քաղաք։ Երկու նահանգների միջև մոտավոր սահմանը կոպիտ գծով անցնում էր Բիտոլայի հյուսիսով (որը պատկանում էր Մակեդոնիա Պրիմային) և ձգվում էր մինչև Դեմիր Կապիայի շրջակայքը  ։
Բյուզանդական Մակեդոնիա
7-րդ դարի ընթացքում Բալկանների մեծ մասը նվաճել են սլավոնները՝ արշավանքների արդյունքում՝ հունախոս Բյուզանդական կայսրությանը թողնելով միայն կոփված քաղաքներն ու ափերը։ Դրանից հետո՝ 8-րդ դարի վերջերում, բյուզանդական կայսրուհի Իրինա Աթենացու օրոք «Մակեդոնիա» անունով սկսվեց կոչվել նոր թեմը։ Այնուամենայնիվ, աշխարհագրական առումով այն տեղաբաշխված էր ոչ թե Մակեդոնիայում, այլ՝ Թրակիայում, որը գտնվում էր Թեսաղոնիկե, Ստրիմոն թեմերի և այլ փոքր տիրապետությունների ներքո, ինչպիսիք էին Բոլերոնը և Դրուգուբիտեան ։ Թեմերն աշխարհագրական անվանումներ չունեին, և դրանց բուն իմաստը «բանակն» էր։ Դրանք շրջաններ դարձան յոթերորդ դարի ռազմական և ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ, երբ բյուզանդական զորքերին հանձնարարվել էր գտնել իրենց մատակարարներին տեղաբնակների մեջ, որտեղ էլ որ լիեին։ Այսպիսով, Արմենիակ թեմն ընդգրկում էր զգալիորեն Հայաստանի արևմտյան մասը, Թրակիայի թեմը ոչ թե Թրակիայում էր, այլ՝ Փոքր Ասիայում ։ Բյուզանդական կայսրության Մակեդոնական դինաստիան իր անունն ստացել է հիմնադրի՝ ծագումով հայ և Մակեդոնիա թեմում ծնված Բարսեղ Ա Մակեդոնացու(Վասիլ I) անունից ։
Մակեդոնիայի ներքին կառավարումը մնաց սլավոնների և ավելի ուշ՝ Բուլղարիայի ձեռքում մինչև Բարսեղ II-ի արշավը, որը վերջ դրեց բուլղարական պետության գոյությանը և բյուզանդական իշխանությունը տարածեց կենտրոնական և հյուսիսային Բալկաններում։ Դրանից հետո Մակեդոնիան մնաց Բյուզանդական տիրապետության ներքո մինչև Խաչակրաց չորրորդ արշավանքը (1204 թվական)։ Կարճ ժամանակով հիմնադրվեց Լատինական Թեսաղոնիկեի թագավորությունը, որը գոյատևեց մինչև 1224 թվականը, երբ այն գրավվեց Էպիրոսի բռնապետության կողմից։ Դրանից հետո՝ 1246 թվականին Մակեդոնիայի մեծ մասն անցավ Նիկիայի կայսրության տիրապետության ներքո, չնայած նրա հյուսիսային շրջանները մնացին վիճարկվող Սերբիայի և Բուլղարիայի միջև։ Տարածաշրջանի մեծ մասը Ստեֆան Դուշանի օրոք նվաճեցին սերբերը՝ 1341-1347 թվականների Բյուզանդիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Բյուզանդիայի հսկողության տակ մնացին միայն Թեսաղոնիկեն և նրա շրջակայքը։ 14-րդ դարի վերջին Օսմանյան թուրքերն իրենց հերթին նվաճեցին տարածաշրջանը, չնայած Թեսաղոնիկեն մնաց Բյուզանդիայի, իսկ հետագայում՝ Վենետիկի հսկողության տակ մինչև 1430 թվականը ։
Օսմանյան և աշխարհագրական Մակեդոնիա
Օսմանյան կայսրությունը չի պահել Մակեդոնիան՝ որպես վարչական միավոր. 1864 թվականից սկսած աշխարհագրական Մակեդոնիայի շրջանները տարածված էին երեք վիլայեթներում, որոնք նույնպես մակեդոնական տարածքներ չէին։ Հյուսիսային մասում Կոսովոյի վիլայեթն էր, հետո՝ Սկոպյեն, Թեսաղոնիկեն (հարավում) և Մոնաստիր Վիլայեթը (արևմուտքում)։ Վարչական այս բաժանումը տևել է մինչև 1912-1913 թվականները, երբ Մակեդոնիան բաժանվեց Բալկանյան պետությունների միջև ։
Ժամանակակից պատմություն
Հունական հեղափոխության վաղ շրջանից սկսած` Հունաստանի ժամանակավոր կառավարությունը Մակեդոնիան հայտարարեց Հունաստանի ազգային տարածաշրջանի մաս, սակայն Կոստանդնուպոլսի (1832 թվական) պայմանագիրը, որն ընկած է հունական անկախ պետության ստեղծման հիմքում, սահմանեց Հունաստանի հյուսիսային սահմանը Արտայի և Վոլոսի միջև ։ Երբ Օսմանյան կայսրությունն սկսեց անկում ապրել, Մակեդոնիան ճանաչվեց Բալկանյան լիգայի բոլոր անդամների (Սերբիա, Մոնտենեգրո, Հունաստան և Բուլղարիա) և Ռումինիայի կողմից։ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի համաձայն, որով ավարտվեց 1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմը, ամբողջ տարածաշրջանը, բացի Թեսաղոնիկեից, ներառվեց Բուլղարիայի սահմաններում, սակայն 1878 թվականի Բեռլինի կոնգրեսից հետո վերադարձվեց Օսմանյան կայսրությանը։ 1912 թվականին Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ Բալկանյան լիգայի զորքերը առաջ շարժվեցին և գրավեցին Մակեդոնիան։ Տարածաշրջանի բաժանման վերաբերյալ դաշնակիցների միջև տարաձայնությունների պատճառով ծագեց Երկրորդ Բալկանյան պատերազմը, և արդյունքում Մակեդոնիայի տարածաշրջանը բաժանվեց գոյություն ունեցած կամ դեռևս գոյություն ունեցող հետևյալ ինքնուրույն կազմավորումների միջև.
Աշխարհագրություն
Մակեդոնիան (որպես ներկայիս աշխարհագրական տերմին) վերաբերում է հարավ-արևելյան Եվրոպայում գտնվող Բալկանյան թերակղզու տարածաշրջանին, որն ընդգրկում է 60,000 կամ 70,000 քառակուսի կիլոմետր մակերես։ Չնայած տարածաշրջանի սահմանները պաշտոնապես սահմանված չեն որևէ միջազգային կազմակերպության կամ պետության կողմից, որոշ առումներով տարածքը, կարծես թե, համապատասխանում է (արևմուտքից արևելք) Հալիաքմոն (Aliákmonas), Վարդար/ Աքսիոս և Ստրումա/ Strymónas գետերի ավազաններին և Սալոնիկի ու Սերեսի շրջանների հարթավայրերին: