cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գարեջուր
Գարեջուր, աշխարհի ամենասպառվող և հավանաբար ամենահին  ալկոհոլային խմիչքը, համարվում է երրորդ ամենատարածված ըմպելիքը աշխարհում ջրից և թեյից հետո ։ Գարեջուր ստանում են հացահատիկից՝ օսլայի խմորման միջոցով ։ Հիմնականում օգտագործվում է գարու ածիկ, սակայն ցորենը, եգիպտացորենը և բրինձը նույնպես լայն կիրառություն ունեն ։ Հիմնականում գարեջուրը համեմվում է գայլուկով, որը ավելացնում է դառնություն և ծառայում է որպես բնական կոնսերվանտ, չնայած այլ համեմունքներ էլ կարող են երբեմն օգտագործվել, ինչպես օրինակ՝ խոտաբույսեր և մրգեր։
Սամեդ Վուրղունի տուն-թանգարան
Գործունեություն
Հուշանվերներ, բնօրինակ լուսանկարներ, նկարներ, ձեռագրեր, հետազոտական աշխատանքներ, նվերներ, վերջին տարիների ամսագրեր և այլն նյութերը հարստացրել են թանգարանային ֆոնդը։ Այս ամենը պատկանում է Սամադ Վուրգունին։ Ներկայումս ցուցահանդեսների ընդհանուր քանակը գերազանցում է 16.000-ը։ Թանգարանի երեք սենյակները-բանաստեղծի աշխատասենյակ, հյուր և ննջասենյակները պահվում են ինչպես իր առողջության մեջ։ իսկ մյուս երեք սենյակներում ստեղծվել է ցուցահանդեսը։
Գարեջուր
Պահպանված որոշ հնագույն ձեռագրեր անդրադարձել են գարեջրի պատրաստմանը։ Համմուրաբի թագավորի օրենքները ներառում են գարեջրի և գարեջրի սրահների վերաբերյալ օրենքներ, «Նինկասիի գովերգ»-ը (Միջագետքի գարեջրի աստվածուհուն նվիրված աղոթք), ծառայում է և՛ որպես աղոթք, և՛ որպես մի քանի գրագետ մարդ ունեցող մշակույթում գարեջրի բաղադրատոմսը հիշելու մեթոդ ։
Գարեջուրը վաճառվում է թիթեղյա ամաններով և շշերով, փաբերում և բառերում կարող է լինել նաև տակառներում։ Գարեջրագործությունը համաշխարհային բիզնես է, որը բաղկացած է որոշ գերիշխող դիրք ունեցող միջազգային ընկերություններից և հազարավոր փոքր արտադրողներից։ Գարեջրի ալկոհոլային հարաբերությունը կազմում է 4-6 տոկոս ըստ ծավալի, սակայն այն կարող է տատանվել 0.5-20 տոկոսի սահմաններում, որոշ գործարաններ արտադրում են 40% և ավել թնդությամբ գարեջուր ։
Սամեդ Վուրղունի տուն-թանգարան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թանգարաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանի թանգարաններ Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ Ադրբեջանում Կատեգորիա:Բաքվի թանգարաններ Կատեգորիա:Ադրբեջանի գրական թանգարաններ Կատեգորիա:Տուն-թանգարաններ Ադրբեջանում
Գարեջուր
Պատմություն
Գարեջուրն աշխարհի ամենահին պատրաստվող ալկոհոլային խմիչքներից մեկն է, հավանաբար ավելի վաղ քան վաղ նեոլիթը կամ մ․ թ․ ա․ 9500 թվականը, երբ մարդը սկսեց մշակել հացահատիկ, գրավոր հիշատակություններ պահպանվել են անտիկ Իրաքում և անտիկ Եգիպտոսում ։ Հնագետները ենթադրում են, որ գարեջուրը նպաստել է քաղաքակրթությունների ձևավորմանը ։ Մոտավորապես 5000 տարի առաջ Ուրուկ (ներկայիս Իրաքում) քաղաքի աշխատողները վարձատրվում էին գարեջրով ։ Գիզայի մեծ բուրգի կառուցման ժամանակ յուրաքանչյուր աշխատող օրական սննդակարգում ստանում էր չորսից հինգ լիտր գարեջուր, որը ծառայում էր և՛ որպես սնունդ, և՛ որպես զովացուցիչ խմիչք։ Վերջինս կարևոր էր բուրգի շինարարության համար ։
Գարուց պատրաստված գարեջրի առաջին քիմիական վկայությունները հայտնաբերվել են Արևմտյան Իրանի Զագրոս լեռներում գտնվող Գոդին թեփե վայրում և թվագրվում են մ․ թ․ ա․ 3500-3100 թվականներին ։ Շումերական որոշ հիշատակություններ վերաբերում են գարեջրին, ինչպես օրինակ՝ Նինկասի աստվածուհուն նվիրված «Նինկասիի գովերգը» աղոթքը, որը ծառայում է և՛ որպես աղոթք, և՛ որպես մի քանի գրագետ մարդ ունեցող մշակույթում գարեջրի բաղադրատոմսը հիշելու մեթոդ ։ Էբլայի սալիկները, հայտնաբերված 1974 թվականին Սիրիայի Էբլա քաղաքում, ցույց էն տալիս, որ քաղքում մ․ թ․ ա․ 2500 թվականին արտադրվում էր գարեջուր ։ Թթված խմիչ պատրաստում էին Չինաստանում մոտ մ․ թ․ ա 7000 թվականին՝ օգտագործելով բրինձ և միրգ ։
Շաքար պարունակող գրեթե ցանկացած նյութ կարող է ալկոհոլային խմորման ենթարկվել։ Հավանաբար, բազմաթիվ մշակույթներ նկատելով, որ քաղցր հեղուկը կարող է օսլայի աղբյուր հանդիսանալ՝ ինքնուրույն ստեղծել են գարեջուրը։ Հացը և գարեջուրը բարձրացրել են բարեկեցությունը մի մակարդակի, որը քաղաքակրթությունների կառուցման և այլ տեխնոլոգիաների օզարգացման համար ժամանակ են տվել  ։
Գերմանական և կելտական ցեղերը Եվրոպայում գարեջուրը տարածել են դեռևս մ․ թ․ ա․ 3000 թվականին, այն հիմնականում պատրաստվում էր ընտանեկան մակարտադում ։ Բացի սոյայից, վաղ եվրոպական գարեջրերը կարող էին պարունակել մրգեր, մեղր, բազմաթիվ բույսերի տեսակներ, համեմունքներ և այլ նյութեր, ինչպես օրինակ թմրադեղային խոտաբույսեր ։ Սակայն, դրանք չէին պարունակում գայլուկ, այն ավելացվել է հետագայում՝ Եվրոպայում առաջին հիշատակումները եղել են մոտ 822 թվականին Կարոլինգներ դինաստայից Աբբոթի և 1067 թվականին՝ Հիլդեգարդ Բինգենցիի կողմից ։
1516 թվականին Բավարիայի հերցոգ Վիլիամ IV-ը ընդունեց Ռայնհայթսգեբոթը, հավանաբար ամենահին սննդի որակի կարգավորումը, որը 21-րդ դարում դեռ օգտագործվում է, ըստ որի՝ գարեջրի թույլատրելի բաղադրիչներն են՝ ջուր, գայլուկ և գարու ազիկ ։ Գարեջուր արտադրվել և վաճառվել է ընտանեկան մակարդակում մինչև արդյունաբերական հեղափոխությունը, սակայն 7-րդ դարում գարեջուրը սկսեց արտադրվել և վաճառվել Եվրոպական վանքերում։ Արդյունաբերական հեղափոխության ընթացքում գարեջրի արտադրությունը արհեստավորականից արտադրությունից փոխվեց արդյունաբերական արտադրության, ընտանեկան արտադրությունները 19-րդ դարի վերջին արդեն դադարել են էական դեր ունենալ ։ Խտաչափի և ջերմաչափ զարգացումը փոխեց եփումը՝ եփողին գործընթացի վրա ավելի մեծ հսկողություն և արդյունքի մասին ավելի լավ կարծիք թույլատրելով։
Գարեջրագործությունը համաշխարհային բիզնես է, որը բաղկացած է որոշ գերիշխող դիրք ունեցող միջազգային ընկերություններից և հազարավոր փոքր արտադրողներից ։ 2006 թվականի դրությամբ ավելի քան 133 միլիարդ լիտր գարեջուր է վաճառվում ամեն տարի՝ ընդհանուր առմամբ տալով $294.5 միլիարդի եկամուտ (£147.7 միլիարդ) ։
2010 թվականին Չինաստանի գարեջրի սպառումը անցել է 45 միլիարդ լիտրը, կամ գրեթե ԱՄՆ-ի կրկնակին, բայց միայն 5 տոկոսն է պրեմիում տակառի գարեջուր եղել, իսկ Ֆրանսիայում և Գերմանիայում վաճառվածի 50 տոկոսը ։
Գարեջուր արտադրող խոշորագույն գործաններ
2012 թվականի դրությամբ գարեջուր արտադրող ձեռնարկությունները արժեթղթերով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գարեջուր Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ Կատեգորիա:Թունդ ալկոհոլային խմիչքներ
Իրմաշլը
Իրմաշլը, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։ Գտնվում է Չարդախլու գյուղից հյուսիս գտնվող հայաբնակ Իրմաշլը գյուղից հարավ-արևմուտք, Բուլանըղի վանքի մոտ ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 49 գերմանացի բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Օքիանի
Օքիանի (ოქიანი), գյուղ Վրաստանում: Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում :
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1460 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 42 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Գորիի շրջան
A-ha
a-ha, նորվեգական երաժշտական խումբ՝ ստեղծված 1982 թվականին Օսլո քաղաքում։ a-ha-ն էլեկտրո-փոփ ժանրի ամենալավ խմբերից մեկն է։ a-ha-ի երաժշտությանը հատուկ են գրաֆիկական, ինչ-որ չափով սառը («սկանդինավյան») ոճը, ստեղնա-կիթառային հնչողությունը, արտահայտիչ բալլադային երաժշտությունը՝ պարային, ռոմանտիկ տրամադրությամբ, երբեմն՝ թեթև տխրությամբ։
a-ha խումբը վաճառել է ավելի քան 36 միլիոն ձայնասկավառակ և 15 միլիոն սինգլ ողջ աշխարհով ։ Խումբը բազում մրցանակներ է նվաճել՝ սկսած MTV Video Music Awards-ից. նրանց «Take on Me» երգի տեսահոլովակը հաղթել է այնպիսի անվանակարգերում, ինչպիսիք են «Դեբյուտանտի լավագույն հոլովակ», «Լավագույն կոնցեպտուալ հոլովակ», «Լավագույն բեմադրություն», «Most Experimental Video», «Լավագույն հատուկ էֆեկտներ» և «Viewer’s Choice»։ «The Sun Always Shines on TV» երգի տեսահոլովակը ստացել է մրցանակ «Best Editing» անվանակարգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:1982 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Վինետու
Վինետու (գերմ.` Winnetou), ապաչների մեսկալերո ցեղի մտացածին առաջնորդի կերպար, գերմանացի գրող Կառլ Ֆրիդրիխ Մայի մի շարք գրքերի գլխավոր հերոսն է։
Կերպարի նկարագիր
Վինետուն ապաչների մեսկալերո ցեղի առաջնորդի որդին է։ Հավատարիմ է իր խոսքին և նվիրված` ընկերներին, խիզախ է, խելամիտ, վայելում է բոլոր հնդկացիական ցեղերի հարգանքը` նույնիսկ ռազմատենչ կոմանչների։ Նա հիանալի հեծյալ է, վարպետորեն տիրապետում է հրազենին, նետողական զինատեսակներին, դանակներին, նիզակներին և այլն։ Վինետուն ծանոթ է ամերիկյան գաղութարարների սովորույթներին, քանի որ նրանց շրջապատում ստացել է լավագույն կրթություն։ Բացի այդ, նա խստորեն պահպանում է իր ցեղի սովորույթները։ Նա ցուցաբերում է տղամարդկային համեստություն և իր մասին գերադասում է խոսել երրորդ դեմքով։ Հանդուրժող է և խաղաղասեր։ Ամեն կերպ ձգտում է խոչընդոտել հնարավոր բախումներին և հարթել ցանկացած խնդիր` խաղաղ ճանապարհով։
Վինետուն խաղաղության համար մղվող պայքարի իսկական մարտիկ է։ Ամերիկյան բնիկների և եվրոպացի վերաբնակիչների միջև փորձում է ստեղծել բարեկամության և խաղաղության մթնոլորտ։ Համոզմունքներով ճակատագրապաշտ է և հավատում է, որ աշխարհում ամեն ինչ արդեն որոշված է Մանիտուի կողմից։
Վինետուի մասին պատմող Կառլ Մայի հիմնական վեպերը ստեղծվել են 1891-1910 թվականներին.
Պատմություն
Ըստ Կարլ Մայի պատմության՝ առաջին դեմքով պատմող Ծերուկ Շաթերհանդը հանդիպում է ապաչի Վինետուին, և նախնական դրամատիկ իրադարձություններից հետո նրանց միջև իսկական բարեկամություն է ծագում. շատ դեպքերում նրանք ցույց են տալիս մեծ մարտունակություն, բայց նաև այլ մարդկանց հանդեպ կարեկցանքի։ Նա կերպավորում է մարդկության բնածին «բարության» հանդեպ հավատը, թեև նրան մշտապես սպառնում են չարակամ թշնամիները։
Ոչ դոգմատիկ քրիստոնեական զգացմունքներն ու արժեքները կարևոր դեր են խաղում, իսկ Մեյի հերոսները հաճախ նկարագրվում են որպես գերմանացի ամերիկացիներ։
Վինետուն դառնում է Մեսկալերո Ապաչների (և ընդհանրապես ապաչների, ներառյալ նավահո) ցեղի ղեկավարն այն բանից հետո, երբ նրա հայրը՝ Ինտշու-ցչունան և նրա քույր Նշո-ցչին սպանվեցին սպիտակ ավազակ Սանտերի կողմից։ Նա հեծնում է Իլտչի (Iltschi - քամի») կոչվող ձի և ունի մի հայտնի հրացան, որը կոչվում էր Silberbüchse (Արծաթե հրացան, երկփողանի հրացան, որի կոթը զարդարված է արծաթե գամասեղներով)։ Ծերուկ Շաթերհանդը դառնում է Վիննետուի արյունակից եղբայրը և հեծնում Իլտչիի եղբորը, որի անունն էր Հատատիտլա (Hatatitla - կայծակ)։ Մի շարք ադապտացիաներում Վինետուն երրորդ դեմքով է խոսում իր մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կերպարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գրական հերոսներ
Լյուդվիգ Դավիդյան
Լյուդվիգ Դավիդյան (Людвиг Карапетович Давидя́н, ), ռուս և խորհրդային քանդակագործ, Կարելիայի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2000 թվական) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է լուսանկարչի ընտանիքում։ Դպրոցական տարիներին հաճախել է Բաքվի պիոներական պալատի քանդակագործության խմբակ։
1967 թվականից սկսած, Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիան ավարտելուց հետո ապրել և աշխատել է Պետրոզավոդսկում։
1971 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ 1973 թվականին Պետրոզավոդսկի Լենինգրադի հրապարակում «Եղբայրական գերեզմանը և Փառքի անմար կրակով անհայտ զինվորի գերեզմանը» հուշահամալիրի ստեղծման համար արժանացել է Կարելիայի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության պետական մրցանակին (քանդակագործներ Էդուարդ Ակուլովի, Էրնստ Վոսկրեսենսկու և Էդուարդ Անդրեևի համահեղինակությամբ)։
Եղել է «Սամպո» հանրապետական մրցանակի դափնեկիրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային քանդակագործներ Կատեգորիա:20-րդ դարի քանդակագործներ Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Տելթով
Գտնվում է Պոտսդամ Միթելմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 22 538 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 21,54 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 069 616։
Կոմունան ներառում է 1 քաղաքային շրջան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռաֆայել Սանտիի տուն-թանգարան
Ռաֆայել Սանտիի տուն-թանգարան,  Իտալիայի Ուրբինո քաղաքում գտնվող տուն, որտեղ ծնվել և մեծացել է մեծ նկարիչը։ Այսօր այն դարձել  է թանգարան ։ Տունը գտնվում է քաղաքի պատմական թաղամասում։
Պատմություն
Իտալիայի Ուրբինո քաղաքի փողոցներից մեկում պահպանվել է այն տունը, որտեղ ծնվել և տասնչորս տարի ապրել է մեծ նկարիչ Ռաֆայել Սանտին։
Շենքը կառուցվել է 15-րդ դարում ։
Հայրը՝ Ջիովանի Սանտին, այդ տունը գնել էր 1460 թվականին։ Տունը մեծ չէր, երկրորդ հարկում նա ապրում էր ընտանիքի հետ, իսկ առաջին հարկում նրա արհեստանոցն էր ու մի փոքրիկ բուխարի։ 1635 թվականին տուն-թանգարանը գնեց Իտալացի ինժեներ Մուցիո Օդին ։ Ավելի ուշ, տասնիններորդ դարում, այդ շենքը գնեց Ռաֆայելի անվան ակադեմիան և այնտեղ հիմնադրեց նկարիչի տուն-թանգարանը։ Պետական այրերի, կազմակերպությունների և ազգաբնակչության համատեղ ջանքերի արդյունքում այն դարձավ արվեստի կենտրոն, որտեղ ցուցադրված են նկարներ, կերամիկական սպասքեղեն, փայտե կահույք։ Այստեղ կարելի է տեսնել նկարիչի՝ տարբեր տարիների ստեղծագործություններից, ինչպես նաև որոշ նկարների պատճեններ ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուրբինո Կատեգորիա:1869 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Իտալիայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Ռաֆայել Սանտի
Լատվիական ճարտարապետության թանգարան
Լատվիական ճարտարապետության թանգարան (Latvijas Arhitektūras muzejs), թանգարան Ռիգայում, որն ի սկզբանե նախատեսված է եղել որպես Մշակույթի հուշարձանների պահպանության պետական տեսչության կառուցվածքային ստորաբաժանում։
Տեղակայված է Երեք եղբայրներ միջնադարյան շենքերի համալիրում, որը համարվում է լատվիական մայրաքաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։
Պատմություն
Լատվիական ճարտարապետության թանգարանը հիմնվել է 1994 թվականի հուլիսի 28-ին, Լատվիայի մշակույթի նախարարության կողմից։ Պաշտոնական բացումը կայացել է 1995 թվականի ապրիլի 19-ին։ Թանգարանի առաջին տնօրենն եղել է հայտնի լատվիացի ճարտարապետ Յանիս Լեյնիեքսը։ Չունենալով մշտական ցուցադրություն՝ թանգարանը գործում է որպես ցուցասրահ, որտեղ անցկացվում են կանոնավոր թեմատիկ ցուցահանդեսներ, որոնք կոչված են բարձրացնելու հասարակության տեղեկացվածությունը ժամանակակից ճարտարապետության մասին՝ իրականացնելով լատվիական ճարտարապետական ժառանգության հետահայաց ցուցադրություններ ։
Լատվիական ճարտարապետության թանգարանի ֆոնդերը պարունակում են ավելի քան 9000 միավոր պահպանվող ցուցանմուշ։ Դրանց թվում են ամենահայտնի և հեղինակավոր վարպետների անվամբ փաստաթղթեր և նյութեր, ինչպիսիք են` Քրիստոֆ Հաբերլանդը, Յոհան Դանիել Ֆելսկոն, Յանիս-Ֆրիդրիխ Բաումանիսը, Վիլհելմ Բոկսլաֆը, Էյժեն Լաուբեն։
Թանգարանի աշխատակիցների կողմից աշխատանքներ են իրականացվում դիպլոմավոր լատվիացի ճարտարապետների գրանցամատյանի և կենսագրական տեղեկատուի կազմման ուղղությամբ։ Բոլոր փաստաթղթերը թվայնացված են և հասանելի են ծանոթանալու և աշխատանքների իրականացման համար։ Թանգարանը համագործակցում է «Latvijas Architektūra» ամսագրի խմբագրության հետ, ցուցահանդեսներն ապահովելով անհրաժեշտ տպագրական նյութերով, պաստառներով, բրոշյուրներով և բացիկներով։
Թանգարանի բակում գտնվում են միջնադարյան ճարտարապետության հազվագյուտ հավաքածուներ, Չերնոգոլովների տան պորտալը, Հին քաղաքի բնակելի տներից մեկի պորտալի հատված լատինական արձանագրությամբ «Փառք միայն Աստծուն» և Ռիգա քաղաքի 1554 թվական երկաթակուռ զինանշանը, որը համարվում է նմանատիպ բնօրինակ հնագույն պատկերներից մեկը։
Թանգարանային ցուցահանդեսներ
Ընտրված ցանկ՝
Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:1994 հիմնադրված թանգարաններ Կատեգորիա:Ճարտարապետության թանգարաններ Կատեգորիա:Լատվիայի թանգարաններ
Լատվիայի պատմամշակութային մարզեր
Լատվիայի պատմամշակութային մարզեր (kultūrvēsturiskie novadi), Լատվիայի Հանրապետության տարածքի պատմական և մշակութային մասերը։
Սրանից բացի, ավանդաբար, Զեմգալեի հարավ-արևելյան մասից և Լատգալիայի (Լատգալե) հարավ-արևմտյան մասից, առանձնացնում են հինգերորդ մարզը` Սելիան։
Բարեփոխումից հետո ընդգրկում է հանրապետական ենթակայության երկու քաղաքներ` Վենտսպիլսը և Լիեպայան, ինչպես նաև Այիզպուտեի, Ալսունգայի, Բրոցենի, Վայնոդեի, Վենտսպիլսի, Դունդագայի, Դուրբեի, Գրոբինյայի, Կանդավայի, Կուլդիգայի, Նիցայի, Պավիլոստայի, Պրիեկուլեի (Կուրզեմե), Ռոյայի, Ռուցավայի, Սալդուսի, Սկրունդայի, Տալսիի շրջանները։
Զեմգալե (Զեմգալիա)՝ Լատվիայի կենտրոնական մասը։ Հյուսիսում ողողում են Ռիգայի ծոցի ջրերը, արևելքում՝ Դաուգավա գետը, հարավում սահմանակից է Լիտվային։ Մինչև 2009 թվականի վարչական բարեփոխումը այն ընդգրկում էր Բաուսկայի, Դոբելեի, Ելգավայի և Տուկումսի շրջանները։ Մասամբ ընդգրկում է նաև Դաուգավայի հարավում գտնվող Այզկրաուկլեի, Դաուգավպիլսի, Օգրեի և Ռիգայի շրջանները։
Վիձեմե՝ մի ժամանակ Լիվոնիայի մի մասը, մինչև 2009 թվականի վարչական բարեփոխումը ընդգրկում էր Ալուկսնեի, Վալմիերայի, Ցեսիսի, Գուլբենեի, Լիմբաժիի, Մադոնայի, Վալկայի շրջաններից և մասամբ Դաուգավայի հյուսիսում գտնվող Այզկրաուկլեի, Օգրեի և Ռիգայի շրջաններից։
Բարեփոխումից հետո այն ներառում է Այզկրաուկլեի, Ալոյայի, Ալուկսնեի, Ամատայի, Ապեի, Ադաժի, Բաբիտեի, Բեվերինայի, Բուրտնիեկի, Վալկայի, Վեցպիեբալգայի, Գարկալնեի, Գուլբենեի, Իքշկիլեի, Ինչուկալնսի, Կոկնեսեի, Կոցենիի, Կրիմուլդայի, Կեգումսի, Կեկավայի, Լիելվարդեի, Լիգատնեի, Լիմբաժիի, Լուբանայի, Մադոնայի, Մալպիլսի, Մարուպեի, Մազալացայի, Օգրեի, Օլաինեի, Պարգաույայի, Պլուավինյասի, Պրիեկուլեի, Ռաունայի, Ռոպաժիի, Ռուիենայի, Սալացգրիվայի, Սալասպիլսի, Սաուլկրաստիի, Սեյայի, Սիգուլդայի, Սկրիվերի, Սմիլտենեի, Ստոպինյիի, Ստրենչիի, Ցարնիկավայի, Ցեսիսի, Ցեսվայնեի, Էրգլիի, Յաունպիեբալգայի շրջանները։
Լատգալիա՝ Լատվիայի արևելյան մարզն է։ Մինչև 2009 թվականի վարչական բարեփոխումը այն բաղկացած էր Դաուգավայի հյուսիսում գտնվող Բալվիի, Կրասնավայի, Լյուձայի, Պրեյլիի, Ռեզեկնեի և Դաուգավպիլսի և Եկաբպիլսի շրջաններից։
Բարեփոխումից հետո ընդգրկվել են հանրապետական ենթակայության երեք քաղաքներ` Դաուգավպիլս, Եկաբպիլս և Ռեզեկնե, ինչպես նաև Ագլոնի, Բալտինավայի, Բալվիի, Վարակլյանիի, Վարկավայի, Վիլյակայի, Վիլյանայի, Դագդայի, Զիլուպեի, Կարսավայի, Կրասլավայի, Կրուստպիլսի, Լիվանիի, Լուձայի, Պրեյլիի, Ռեզեկնեի, Ռիեբինիի, Ռուգայիի, Ցիբլայի շրջանները և Դաուգավպիլսի շրջանի մի մասը։
Սելիա, երբեմն առանձնացված հինգերորդ մարզ, դիտարկվում է որպես Զեմգալիայի մի մաս։ Իր մեջ ներառում է նրա արևելյան մասը և մինչ վարչական բարեփոխումը կազմված էր Դաուգավայից հարավ ընկած Այզկրաուկլեի, Դաուգավպիլսի և Եկաբպիլսի շրջաններից։
Բարեփոխումից հետո այն ընդգրկում է Դաուգավպիլս քաղաքի ձախափնյա մասը, Ակնիստեի, Վիեսիտեի, Եկաբպիլսի, Իլուկստեի, Ներետայի, Սալայի, Յաունելգավայի շրջանների, ինչպես նաև Դաուգավպիլս և Կրասլավայի շրջանների որոշ մասեր:։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լատվիայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ Կատեգորիա:Լատվիայի պատմական մարզեր Կատեգորիա:Պատմական մարզեր
Այնշտայնի լուսաքիմիական օրենք
Կատեգորիա:Լուսաքիմիա
Արփայի գոգհովիտ
Արփայի գոգհովիտ, գոգհովիտ ՀՀ-ում։ Ընդգրկում է Արփա գետի միջին հոսանքի հովիտը՝ կից լեռների ցածրադիր լանջերի հետ միասին։ Ձգվում է արևմուտք-արևելք ուղղությամբ մոտ 40 կմ երկարությամբ՝ Գոմուր գյուղից մինչև Արենի։ Բարձր՝ 1000-1500 մետր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովիտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի բնություն
(506) Մարիոն
(506) Մարիոն (Marion), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1903 թվականի փետրվարի 17-ին Ռայմոնդ Դուգանի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,03839 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5882 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4885 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մարիոն աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,6213 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1934,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,186097 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1903 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռայմոնդ Դուգանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մալվիկ
Մալվիկ (Malvik), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Հոմելվիկ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Բուկմոլը։ Զբաղեցնում է 168.54 կմ² տարածք ։
Համայնքը ստեղծվել է 1891 թվականին, երբ այն առանձնացվեց Սթրինդալից։ Անվան սկզբնամասը՝ «Mana», հանդիպում է նորվեգական բազմաթիվ լեռների անվան մեջ՝ ասոցացվելով լեռ բառին, իսկ վերջնամասը՝ «Vík», նշանակում է «դրսում»։
Տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին, որը ունի 1846, 1886, 1986 թվականներին կառուցված երեք կրոնական կառույցներ։
Բնակչություն
Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մալվիկ համայնքում բնակվում է 12,550 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի աճ է գրանցվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության համայնքներ
Տափօղակով հոկեյ
Հոկեյ, թիմային սպորտաձև, որը խաղացվում է սահադաշտի վրա։ Այն տարբերվում է իր արագ տեմպով և ֆիզիկայնությամբ։ Հոկեյը լայն տարածում է գտել այն երկրներում, ուր կլիման նպաստում է բնական սեզոնային սառույցի գոյացմանը։ Այսպես՝ հոկեյի ավանդական ուժեղագույն ազգային թիմերը ներկայացնում են հյուսիսային երկրները, որոնցում ձմեռները ցուրտ են ու երկարատև։ Հոկեյը Կանադայի 4merajin ազգային սպորտաձևն է ։
Խաղադաշտի երկարությունը հավասար է 51-61 մետր, իսկ լայնությունը՝ 24-30 մետր։ Խաղադաշտը շրջափակող եզրակողի բարձրությունը հավասար է 1,10-1,22 սանտիմետրի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոկեյ Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր Կատեգորիա:Ձմեռային օլիմպիական մարզաձևեր
Սամվել Սաֆարյան (այլ կիրառումներ)
Սամվել Սաֆարյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
794
Կատեգորիա:Տարեթվեր Կատեգորիա:794
Ակիո Մորիտա
Ակիո Մորիտա, ճապոնացի բիզնեսմեն, որը Մասարու Իբուկայի հետ միասին հիմնադրել է Սոնի ըկերությունը։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում։ 1665 թվականից նրա ընտանիքը Կոսուգայա գյուղում զբաղվել է սակեի, միսոյի և սոյայի սոուսի արտադրությամբ։ Ակիոն՝ եղել է ընտանիքի ավագ որդին և հայրը որոշել է ընտանեկան բիզնեսը թողնել նրան։ Սակայն Ակիոն կարողացել է գտնել ինքն իրեն մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի աշխարհում և 1944 թվականին ֆիզիկայի գիտական աստիճանով ավարտել է Օսակայի համալսարանը։ Հետագայում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նշանակվել է Ճապոնիայի կայսերական նավատորմի փոխլեյտենանտ։ Ծառայության ժամանակ Մորիտան հանդիպել է իր ապագա բիզնես գործընկեր Մասարու Իբուկային։
Սոնի
1946 թվականի մայիսի 7-ին Իբուկան հիմնադրել է «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությունը, որն ունեցել է մոտ 20 աշխատակից և ¥190,000 նախնական կապիտալ ։ Իբուկան եղել է 38, իսկ Մորիտան 25 տարեկան, երբ միացել են «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությանը։ Նա Մորիտայի ընտանիքի հետ սկսել է ներդրումներ կատարել Սոնիում և շուտով դարձել է ամենախոշոր բաժնետերերից մեկը։ 1949 թվականին ընկերությունը մշակել է ձայնագրման մագնիսական ժապավեն, իսկ 1950 թվականին Ճապոնիայում վաճառել է իր առաջին ձայնագրիչը։
1957 թվականին նրանք թողարկել են գրպանի ռադիոընդունիչ (առաջինը, որն ամբողջությամբ եղել է տրանզիստորային)։ 1958 թվականին Մորիտան և Իբուկան որոշել են ընկերությունը վերանվանել Sony ("sonus" լատիներենից նշանակում է "ձայն") ։ Մորիտան նաև եղել է Սոնիի արտադրած ամբողջ արտադրանքի փաստաբանը։ Սակայն, քանի որ ռադիոն շատ մեծ էր փոքր գրպանում տեղավորելու համար, Մորիտան իր աշխատակիցներին ստիպել է հագնել մեծ գրպաններով վերնաշապիկներ, որպեսզի ռադիոընդունիչը "գրպանի չափի" տեսք ունենա։
1960 թվականին նրանք արտադրել են աշխարհում առաջին տրանզիստորային հեռուստացույցը։ 1973 թվականին Սոնին իր Trinitron հեռուստատեսային տեխնոլոգիայի համար ստացել է  Էմմի մրցանակ։ 1975 թվականին թողարկել են առաջին Betamax տնային ձայնագրիչը՝ VHS-ի թողարկումից մեկ տարի առաջ։ 1979 թվականին ներկայացվել է Walkman-ը, դառնալով աշխարհի առաջին շարժական երաժշտական նվագարկիչներից մեկը։ 1984 թվականին Սոնին սկսել է իր Discman շարքը, որն ընդլայնել է Walkman բրենդը մինչև շարժական ձայնասկավառակների։
1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մորիտան հեռացել է Սոնիի նախագահի պաշտոնից՝ թենիսի խաղի ժամանակ ունեցած ուղեղի արյունազեղումից հետո։ Նրան փոխարինել է Նորիո Օգան, որն ընկերությանը միացել է 1950-ականներին՝ Մորիտային նամակ ուղարկելուց հետո, որտեղ դատապարտում էր ընկերության մագնիտոֆոնների ցածր որակը։
Այլ պարագաներ
Մորիտան եղել է Ճապոնիայի բիզնեսի ֆեդերացիայի փոխնախագահը և ընդգրկված է եղել տնտեսական հարաբերությունների հարցերով ճապոնաամերիկյան խմբի կազմում, որը նաև հայտնի է ինչպես «իմաստունների խումբ»։ Նա նաև եռակողմ հանձնաժողովում Ճապոնիայի կողմից երրորդ նախագահն էր։
Տպագիր արտադրանք
1991 թվականին քաղաքական գործիչ Շինտարո Իշիհարայի հետ միասին դարձել է «Ճապոնիան, որը կարող է ասել ո՛չ» գրքի հեղինակը, որտեղ նրանք քննադատում էին ամերիկյան բիզնեսը և կոչ էին անում ճապոնացիներին ավելի անկախ ու մեծ դեր ունենալ բիզնեսի և արտաքին գործերի մեջ։ Հետագայում գիրքը թարգմանվել է անգլերեն և հակասություններ է առաջացրել ԱՄՆ-ում ։
Պարգևներ
1982 թվականին Մորիտան պարգևատրվել է Մեծ Բրիտանիայի մշակույթի կողմից Ալբերտի շքանշանով։ Նա եղել է առաջին ճապոնացին, որն արժանացել է նման պարգևի։ Երկու տարի անց ստացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան, իսկ 1991 թվականին Ճապոնիայի կայսեր կողմից պարգևատրվել է առաջին աստիճանի Սուրբ գանձի շքանշանով։
Մահ
1993 թվականին Մորիտան թենիսի խաղի ժամանակ ինսուլտ է ստացել։ 1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին լքել է Սոնիի նախագահի պաշտոնը։ Մահացել է թոքաբորբից 1999 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ 78 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բիզնեսմեններ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ Կատեգորիա:Ճապոնացի գործարարներ Կատեգորիա:Ճապոնացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Ճարտարապետություն (նկար)
Ճարտարապետություն (Architektur), գերմանացի նկարիչ Պաուլ Կլեեի նկարը։ Այն նկարվել է 1923 թվականին և մտնում «Կախարդական քառակուսի» շարքի մեջ, որտեղ Կլեեն ուսումնասիրում է նույնատիպ տարրերի կրկնության էֆեկտները ։
Տարրերի խմբավորումն իրականացվում է «այնպիսի մաքուր և թեթև ձևով, որ յուրաքանչյուրը գտնվում է իր ճիշտ տեղում, և ոչ ոք չի խանգարում», ինչպես նա գրել է իր մանկավարժական հուշատետրում։
1883
Մահեր
Կատեգորիա:1883 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ճարտարապետություն (նկար)
Ժամանակակիցները նկարի մասին
Ուիլ Գրոմանը «Կախարդական քառակուսի» շարքը համեմատում է ժամանակակից երաժշտական հետազոտության հետ. Առնոլդ Շյոնբերգը 1923 թվականին հայտնագործել է 12 տոներից կազմված համակարգը։ Հենց այդ թվականին Կլեեն նկարել է «Ճարտարապետություն» նկարը։
«Ես Կլեեի թղթերի մեջ մի թղթի կտոր եմ գտել, որի վրա կար իր նկարներից մեկի նախագիծը. թվերը գրված էին քառակուսու վրա, թվերի շարքը նախ մի ուղղությամբ էր, իսկ հետո` մյուս ուղությամբ, որոնք հատվում էին։ Թվականները, որոնցում ավելացվում էին հորիզանականներ և ուղղաձիգներ, հանրագումարային նշանակությունը հավասար էին դարձնում, ինչպես շատ հայտնի «Կախարդական քառակուսիում»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1923 նկարներ Կատեգորիա:Պաուլ Կլեեի նկարներ
Կրինիչնայա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Կրինիչնայա (Кринична), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում։ Հիմնադրվել է 1879 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Կրինիչնայա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 506 մարդ։
1886
Մահեր
Կատեգորիա:1886 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Իրմաշլը (հայաբնակ)
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ հայկական քարաշեն եկեղեցի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Աղամալյան
Աղամալյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքերեն հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Մելդալի համայնք
Մելդալ (Meldal), համայնք Նորվեգիայի Սյոր Թրյոնդելագ կոմսությունում։ Վարչական կենտրոնը Մելդալ քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 613.34 կմ² տարածք ։
Համայնքի տարածքում ակտիվ գործունեություն է իրականացնում Նորվեգական եկեղեցին, որը իր ենթակայության ներքո ունի 1929 և 1988 թվականներին կառուցված երկու կրոնական կառույց։
Մելդալի զինանշանը
Մելդալ համայնքի զինանշանը հաստատվել է 1985 թվականի փետրվարի 5-ին և իրենից ներկայացնում է կարմիր գույնի վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է դեղին գույնի անիվ, մեջտեղում հասկ։ Այն խորհրդանշում է արտադրությունը և գյուղատնտեսությունը, որոնք զարգացած են համայնքի տարածքում ։
Բնակչություն
Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Մելդալ համայնքում բնակվում է 3,920 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակի նվազում է գրանցվել ։
Աշխարհագրություն
Մելդալ համայնքի տարածքով հոսում է Օրկլա գետը։ Նրա սահմանին են գտնվում Հոսթովաթնեթ և Սվորքսյոյեն լճերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սյոր Թրյոնդելագ կոմսության համայնքներ
Մասնակից։Ստեփանյան Անժելիկա/Սևագրություն 3
Фердина́нд Ромуальдес Ма́ркос-младший (Ferdinand Romualdez Marcos Jr., ), также известный как Бонгбонг Маркос — филиппинский государственный и политический деятель. Президент Филиппин с 30 июня 2022 года. Сын бывшего президента Фердинанда Маркоса и его жены Имельды.
Биография
В 1980 году, во время диктатуры своего отца, 23-летний Маркос-младший стал вице-губернатором Северного Илокоса, а через три года губернатором провинции. Он занимал этот пост до 1986 года, когда его отец был свергнут в ходе «Жёлтой революции» и президентская семья бежала на Гавайи.
Вернувшись на родину, Маркос продолжил политическую деятельность. В 1991 году он избрался в Палату представителей, а семь лет спустя вновь занял пост губернатора провинции Северный Илокос на трёхлетний срок, впоследствии дважды переизбравшись. В 2010—2016 годах — сенатор Филиппин.
Бонгбонг Маркос был одним из основных кандидатов на президентских выборах 2022 года. Его партнёром в качестве возможного вице-президента стала дочь уходящего главы государства Родриго Дутерте, Сара. Маркос регулярно лидировал в предвыборных опросах в течение нескольких месяцев. Маркос-младший был избран 17-м президентом Филиппин и вступил в должность 30 июня 2022 года.
Սենտ Անաստազի (Կանտալի գավառ)
Սենտ Անաստազի (Sainte-Anastasie), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 149 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.38 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.88 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Սել, Շալիրանգ, Շավանյակ և Նեսարգ Մուարսակ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Նեսարգ է Պինաթել համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 70 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 82 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 59-ը, իսկ ոչ ակտիվները՝ 23։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,0 %։ 59 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 55 անձ (36 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (1 տղամարդ և 3 կին)։ 23 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Փոլ Գրեյս
Փոլ Գրեյս (Herbert Paul Grice, ), փիլիսոփա, լեզվաբան, իմպլանտների տեսության հիմնադիր։ Հայտնի է որպես Փոլ Գրեյս ։
Կենսագրություն
Համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել փիլիսոփայության ոլորտում։ Նպաստել է դասական փիլիսոփայության զարգացմանը, անդրադարձել  Արիստոտելի և Կանտի մեկնաբանություններին։ Փիլիսոփայի հոբբիներից էին ծղրիդը, շախմատը և դաշնամուրը, որ նվագում էր մեծ վարպետությամբ։
Գրեյսի կենդանության օրոք տպագրված ամենահայտնի աշխատանքը Ստրոսոնի հետ համահեղինակությամբ նրա հոդվածն էր, որը կոչվում էր «Ի պաշտպանություն դոգմայի» ։ Այն սուր հակասություն ուներ Քուինի «Էմպիրիզմի երկու դոգմաներ»-ի հետ։ Այս աշխատության մեջ շարադրված գաղափարներից ամենահայտնին՝ հաղորդակցական ենթատիպերի տեսակը, հայտնվում է 1961 թ. - ին «Ընկալման պատճառահետևանքային տեսությունը» հոդվածում և հետագա բացահայտում է ստանում արդեն Վիլյամ Ջեյմսի 1967 թ. Հարվարդի դասախոսություններում։ Հետևելով Վիտգենշտեյնի իմաստի վերաբերյալ տեսակետներին («Իմանալ բառի իմաստը, նշանակում է իմանալ բառի օգտագործումը»), Գրեյսը հայտարարության իմաստը կապում է լեզվի այլ ասպեկտների հետ։ Այսպիսով, օրինակ՝ «նա դեռ բանտ չի նստել» արտահայտությունը դասական իմաստով նշանակում է, որ այն անձը, ով հայտարարության դենոտատ է, դեռ քրեական պատասխանատվություն չի կրել։ Այս ասացվածքը կունենա նաև այլ իմաստ․ գործակալը կատարել է առնվազն մեկ հանցագործություն կամ կկատարի այն ապագայում։
«Ի պաշտպանություն դոգմայի»
Գրեյսը և Ստրոսոնը սկսում են իրենց աշխատանքը՝ վերլուծելով կանտյան երկփեղկման մերժման տարբեր եղանակները և եզրակացնում են, որ Քուինի մերժումը վերլուծական / սինթետիկ տարբերակումը, քանի որ այն իրականացվում է լեզվի օգտագործման ծայրահեղ օրինակների վրա։ Նրանք հակափաստարկների մի ամբողջ սպեկտր են տարածում Քուինի դեմ, բայց դրանցից երկուսը կապված են ինչ-որ բանի մասին խոսելու իմաստի և անիմաստ հայտարարության միջև տարբերության, ինչպես նաև պարզապես կեղծ հավատքի և հավատքի տարբերության հետ, որը հանգեցնում է ամբողջ հայեցակարգի փոփոխության, հետևաբար հայտարարության իմաստի փոփոխության։ Օրինակ՝
Դժվար չի թվում հասկանալ, թե ինչի մասին է հայտարարությունը (1), բավականին ակնհայտ է նաև այն ապացույցի մեթոդը, որ հայտարարությունը (1) կեղծ չէ։ Բայց հայտարարության մեջ (2), ըստ հեղինակների, կարելի է եզրակացնել, որ բանախոսը ցանկանում էր հին բառերի օգնությամբ նոր իմաստ հաղորդել կամ ասել, որ ոչինչ չի ասվել։ Թեպետ դա չի ժխտում Քուինի դիրքորոշումը, որ հերքում էր այդ երկու տեսակետները(հին իմաստ/նոր իմաստ, ինչ-որ բան ասացիր, ոչինչ չասացիր)՝ միևնույն ժամանակ լույս սփռելով մտքի արտահայտությանը։
Հաղորդակցական ենթատեքստ
Հաղորդակցական ենթատեքստն իր ամենաընդհանուր ձևով, այն է, ինչ ունկնդիրը կարող է հասկանալ, թե ինչպես է ինչ-որ բան ասվում, այլ ոչ թե այն բանից, թե ինչ է ասված։ Մարդիկ անընդհատ օգտագործում են հաղորդակցական ենթատեքստեր և հիմնականում տեղյակ չեն դրանց մասին։ Օրինակ, երբ ինչ-որ մեկը հարցնում է. «կարող ե՞ք դուռը փակել», լսողը սովորաբար չի պատասխանում «այո» կամ «ոչ», բայց փոխարենը կատարում է դռները փակելու ոչ լեզվական գործողություն։ Չնայած բանախոսը հարց տվեց, ունկնդիրը ենթադրեց, որ դա խնդրանք է ։
Գրեյսն առաջինն էր, ով նկատեց լեզվի այս առանձնահատկությունը, ինչպես նաև առաջինը փիլիսոփայորեն վերլուծեց այս ֆենոմենը ։ «Երկխոսության այս քայլում քո հաղորդակցական ներդրումը պետք է լինի այնպիսին, ինչպիսին պահանջում է այս երկխոսության համատեղ ընդունված նպատակը (ուղղությունը)» ։ Նա սկսում է այն փաստից, որ բոլոր խոսակցությունները ինչ-որ չափով համագործակցային են։ Խոսակցությունն ավելի մանրամասն դիտարկելիս նա առանձնացնում է չորս կատեգորիա՝ քանակի, ընդհանուր, որակի, վերաբերմունքի։
Քանակի կատեգորիան կապված է այն տեղեկատվության քանակի հետ, որը պահանջվում է փոխանցել։ Այս կատեգորիան ներառում է հետևյալ կանխադրույթները․
«Փորձեք այնպես անել, որ ձեր հայտարարությունը ճշմարիտ լինի» ընդհանուր կանխադրույթը պատկանում է որակի կատեգորիային։ Կանխադրույթներից մեկը կապված է վերաբերմունքի կատեգորիայի հետ։ Սա համապատասխանության կանխադրույթն է («մի շեղվեք թեմայից»)։ Այս կատեգորիան ձևակերպվում է որպես հստակ արտահայտվելու հնարավորություն։ Այսպիսով, զրույցի մեկ մասնակից կարող է խախտել տեղեկատվության քանակի կատեգորիան, իսկ երկրորդը՝ որակի կատեգորիան, որի պատճառով հաղորդակցությունը չի կայանա։ Օրինակ․
— Մի՞թե այդքան բարի չեք լինի մեզ ասել, թե ինչպես կայարանից հասաք մեզ մոտ։
- Ոտքով։
Արժեք
Գրեյսը պնդում է, որ նախադասություններն ու բառերը կարող են վերլուծվել՝ բացահայտելով բանախոս միտքը։ Իր «Իմաստը»(«Meaning») հոդվածում Գրեյսը դա նկարազարդել է ավտովարորդների օրինակով։ Մի ավտովարորդ խաչմերուկում տեսնում է հանդիպակաց մեքենայի արձակած լույսի փունջը։ Վարորդը մտածում է, որ նա դրանով ուզում է ցույց տալ, որ իր լուսարձակները միացված չեն։ Եթե նա մտադրություն ունի ցույց տալ, որ իր լուսարձակները չեն վառվում, ապա, հետևաբար, դրանք չեն վառվում։ Այսպիսով, լուսարձակները անջատված են։ Գրեյսի գաղափարը հետևյալն է
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:ՈՒՎ 2023-ի հոդվածներ
Գրադարա
Գրադարա (Gradara), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 4515 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 258 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61012։ Հեռախոսային կոդ՝ 0541։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության գրաֆիկը.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
1842
Մահեր
Կատեգորիա:1842 Կատեգորիա:Տարեթվեր
(507) Լաոդիկա
(507) Լաոդիկա (Laodica), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1903 թվականի փետրվարի 19-ին Ռայմոնդ Դուգանի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,154432 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8544 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4545 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Լաոդիկա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,8807 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2046,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175923 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,52° անկյուն։
Լաոդիկա աստերոիդը գլխավորում է Լաոդիկայի աստերոիդների ընտանիքը, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լաոդիկայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1903 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռայմոնդ Դուգանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
BBC News
BBC News, կրճատ՝ «Բի-բի-սի Նյուզ», բրիտանական Բրիտանական հեռարձակման կորպորացիայի բաժին, որը հավաքում և հեռարձակում է նորություններ և գործում որպես լրատվական ծառայություն։ BBC News-ը հանդիսանում է աշխարհի ամենամեծ հեռարձակվող լրատվական կազմակերպությունը և օրական իրականացնում է մոտ 120 ժամ ռադիո և հեռուստատեսային հեռարձակում, ինչպես նաև իրականացնում առցանց ինտերնետային հաղորդում ։ Ծառայությունը ունի 50 նորությունների գրաենյակներ այլ երկրներում և ավելին քան 250 թղթակիցներ ամբողջ աշխարհում ։ 2018 թվականի հունվարից BBC News-ի Նորությունների և իրադարձությունների տնօրենն է Ֆրան Անսֆորդը ։
Բաժնի տարեկան բյուջեն գերազանցում է 350 միլիոնը, ունի ավելին քան 3,500 աշխատակից, որոնցից 2,000 լրագրողներ են ։ BBC News-ի տեղական, գլոբալ և առցանց նորությունների բաժանմունքները աշխատում են Եվրոպայի ամենամեծ նորությունների գրասենյակում՝ Բրոդքասթինգ Հաուզ-ում, որը գտնվում է կենտրոնական Լոնդոնում։ Պառլամենտական նորությունները նախապատրաստվում և հաղորդվում են Միլլբանկի գրասենյակից Լոնդոնում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:BBC Կատեգորիա:Լրատվական հեռուստաընկերություններ Կատեգորիա:Անգլալեզու հեռուստաալիքներ
Անա Բետանկուր
Անա Բետանկուր (Ana Betancourt,), կուբացի հեղափոխական, Կուբայի անկախության համար մղվող պատերազմի առաջատար դեմքերից մեկը, Կուբայի ազգային հերոսուհին, Կուբայի առաջին ֆեմինիստներից մեկը։
Կենսագրություն
Անա Բետանկուր հարուստ ընտանիքի դուստր էր։ Մեծ դեր է ունեցել Իտալիայից Կուբայի ազատագրման համար մղվող պատերազմում։ Նա քաղաքական ակտիվիստ էր, ագիտատոր, բուժքույր և զինվոր։ Նաև առաջիններից էր, ով Կուբայում հանդես եկավ կանանց իրավունքների պաշտպանության մասին ։
1901 թվականին, 69 տարեկան հասակում Անան վաղաժամ պետք էր աքսորից վերադառնար հայրենիք, սակայն նա հիվանդանում է թոքաբորբով և մահանում մինչև մեկնումը։ Նրա աճյունը Իսպանիայում է մնում մինչև 1968 թվականը, այնուհետև նրան վերահուղարկավորել են Հեղափոխական զորքերի պանթեոնում ։
Հիշատակ
1979 թվականին նրա պատվին ստեղծվել է «Անա Բետանկուրի շքանշանը», որը հանձնվում է կուբացի կանանց՝ «հեղափոխական և ինտերնացիոնալ վաստակի» և հակաիմպերիալիստական գործունեության համար» կամ «ազգային շահերի շրջանակներում ունեցած ներդրման և վաստակի համար»։ Ի սկզբանե այն բարձրագույն պարգև էր, որը կարող էր ստանալ կինը Կուբայում ։
Կուբայում նրա անվանի է կոչվել օրիորդաց դպրոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կուբացի հեղափոխականներ
Ջեյմս Արթըր
Ջեյմս Էնդրյու Արթըր (James Arthur, ), բրիտանացի երգիչ և երգահան, ով դարձել է 2012 թվականի Իքս ֆակտոր նախագծի իններորդ եթերաշարջանի հաղթող։ Նրա դեբյուտային երգը «Impossible»-ն է, դուրս է եկել եզրափակիչից հետո և մեկ շաբաթ անց հայտարարվել է որպես համար մեկ երգ բրիտանական երգերի չարտում։ Բրիտանիայում դուրս է եկել 1,27 միլիոն սկավառակ , իսկ ամբողջ աշխարհում՝ 2,5 միլիոն ։ Նրա առաջին նույնանուն ալբոմը դուրս է եկել 2013 թվականի նոյեմբերին՝ Բրիտանիայի ալբոմների չարտում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։
Վաղ կյանքը
Արթուրը ծնվել է Միդլեսբրուգում ։ Մայրը՝ Շիրլի Էշուորթը, անգլիացի էր, իսկ հայրը՝ Նեիլ Արթուրը՝ շոտլանդացի։ Նեիլը առաքիչ էր, սակայն հայտնի էր երկար ժամանակ որպես դիջեյ և հարվածային գերծիք նվագող։ Շիրլին մոդել էր, ավելի ուշ առևտրական և մարքեթոլոգ ։ Նեիլը և Շիրլին բաժանվել են, երբ Ջեյմսը մեկ տարեկան էր։ Բաժանումից մի քանի տարի հետո երկուսնել գտան նոր զույգեր։ Նրանք դժվաությամբ էին խոսում միմյանց հետ ավելի քան 20 տարի, բայց համաձայնեցին միասին մասնակցել Ջեյմսի լսումներին, որպեսզի աջակցեն նրան ։
Արթուրը առաջին անգամ Ինգս հողագործական հիմնական դպրոցից գնաց Ռեդքար, Բրիտանիայի հյուսիսային շրջան։ Երբ ինը տարեկան էր, մոր և խորթ հոր՝ Ռոնալդ Ռաֆերթիի հետ տեղափոխվեց Բահրեյն, որտեղ սովորեց Բարեյնի տեղական բրիտանական դպրոցում չորս տարի։ Երբ նրանք բաժանվեցին (Ջեյմսը տասնչորս տարեկան), Ջեյմսը մոր և երեք քույրերի՝ Սիանի, Ժասմինի և Նեվեի հետ վերադարձավ Բրիտանիա՝ ապրելու Ռեդքարի ափին ։ Վերադառնալուց հետո նա շարունակեց իր կրթությունը Ռեդքարի Ռեյհիլս դպրոցում ։
Արթուրն ուներ մեծ քույր՝ Սիան Արթուր, երեք փոքր քույրեր՝ Ժասմին, Նեվե և Շարլոտա Ռաֆերտիներ, և մեծ եղբայր՝ Նեիլ Արթուր ։
Վաղ տարիները
Դեռ 15 տարեկանից Արթուրը գրել և ձայնագրել է երգեր և որպես անանուն մեներգիչ և մի շարք խմբերի հետ։ Արթուրը նաև ներբեռնել է իր սեփական երգերը SoundCloud և YouTube, որոնց թվում նաև «Sins by the Sea» ալբոմը։ 2011 թվականին մասնակցել է The Voice UK-ի լսումներին, հասել մինչև եզրափակիչ 200 մրցակիցները և այլևս առաջ չի գնացել ։ 2012 թվականի սկզբին ձայագրել է մի շարք երգեր և թողարկել երկու երաժշտական ալբոմ որպես The James Arthur Band  : Խումբը կազմված էր Արթուրից (վոկալ և կիթառ), Ջեզ Տեյլորից (կիթառ), Քրիս Սմելսից (ստեղնաշարայիններ), Ջորդան Սվեյից (հարվածայիններ) և Րիչ Դոնեյից (բաս)։ 2012 թվականին խումբը թողարկեց CD ֆորմատով նոր երաժշտական ալբոմ՝ ինը երգերից բաղկացաած, որոնց մեջ մտնում էին R&B, հոգևոր և հիփ հոփ ժանրի երգեր։ Արթուրը նաև թողարկել է ալբոմ Hold On վերնագրով The James Arthur Project անվան տակ։ Երգերը գրվել և կազմակերպվել են McGough-ի կողմից  , կապակցվել են Արթուրի ձայնի հետ Matt Wanstall-ի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի երգիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի երգահաններ
Արանեց (այլ կիրառումներ)
Արանեց, կարող է վերաբերել՝
Անտրուն (գետ)
Անտրուն, Անտըրընսու, գետ պատմական Կիլիկիայում, Ջահան գետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ամանոսի լեռներից և հոսում Անտրունի գավառակով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Սուրեն Առաքելյան (այլ կիրառումներ)
Սուրեն Առաքելյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.
Իչկանույ
Իչկանույ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 240 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Արասխ (այլ կիրառումներ)
Արասխ, կարող է վերաբերել՝
1943
Մահեր
Կատեգորիա:1943 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ջորդին Սփարքս
Ջորդին Բրիաննա Սփարքս (Jordin Brianna Sparks, ), ամերիկացի փոփ երգչուհի, ամերիկյան «American Idol» (2007) երաժշտական շոուի 6-րդ եթերաշրջանի հաղթող։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ում ծնվածներ Կատեգորիա:Փոփ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Մակեևկա (քաղաք, Ուկրաինա)
Մակեևկա (Макі́ївка), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում, մարզային նշանակության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Դմիտրիևսկ։ Հիմնադրվել է 1690 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Մակեևկա քաղաքում բնակվում էր 356 118 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 425,7 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1690 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության քաղաքներ
Նևեգլիզ սյուր Տրույե
Նևեգլիզ սյուր Տրույե (Neuvéglise-sur-Truyère), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1747 մարդ, բնակչության խտությունը` 13.95 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 125.23 կմ² տարածք։
Բնակավայրը ստեղծվել է 2016 թվականի հունվարին` Նևեգլիզ, Լավաստրի, Օրադուր և Սերիե համայնքների միավորման արդյունքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:2017 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սվետլանա Ավակովա
Սվետանա Ավակովա (Авакова, Светлана Ивановна, ), ռուս քանդակագործ։
Կենսագրություն
1980 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայի մոնումենտալ քանդակագործի բաժինը։ Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ, Ռուսաստանի նկարիչների ստեղծագործական միության անդամ ։ Վոգայի պետական տեխնոոգիական համասարանի Դիզայնի ամբիոնի դոցենտ։
Հայտնի գործեր
Եղել է Մոնումենտալ քանդակագործության հետևյալ մրցույթների հաղթողը.
Աղդաղ (լեռ, Արսիան)
Աղդաղ, լեռ Արսիանի լեռնաշղթայի կենտրոնական հատվածում, Օլթի քաղաքից մոտ 30 կմ հյուսիս։ Հյուսիսային լանջերը պատած են անտառներով։ Բարձրությունը մոտ 2494 մետր։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Սվետլանա Ավակովա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս քանդակագործներ
Աղդաղ (լեռ, Արսիան)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էրզրումի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Արսիանի լեռնաշղթա
Արատես (այլ կիրառումներ)
Արատես, կարող է վերաբերել՝
Բարեբեր մահիկ
Բարեբեր մահիկ (Fertile Crescent, الهلال الخصيب՝ ալ-հիլալ ալ-խասիբ)՝ Միջին Արևելքի տարածաշրջանից մեկի պայմանական անվանումն է, որն առաջարկել է Չիկագոյի Համալսարանի հնագետ Ջեյմս Հենրի Բրեսթեդը՝ 1906 թվականին ։ Քարտեզի վրա տարածաշրջանն ունի կիսալուսին հիշեցնող ձև։
Հարավից սահմանակից է Սաուդյան Արաբիայի, Սիրիական ու հյուսիս-արաբյան անապատներին, հարավ-արևմուտքից՝ Սինային, հարավ-արևմուտքից այն ողողում է Միջերկրական ծովը, հյուսիսում եզերում է Տավրոսը և Հայկական լեռնաշխարհը, արևելքում՝ Զագրոսի լեռներն են։ Նրա կազմի մեջ են մտնում Միջագետքը և Լևանտը՝ պատմական Սիրիան և Պաղեստինը։
Ներկայումս այդ տարածքն զբաղեցնում են Լիբանանը, Պաղեստինը, Իսրայելը, Սիրիան, Իրաքը, Թուրքիայի հարավ-արևելքը և Հորդանանի հյուսիս-արևմուտքը։ Նրա կազմի մեջ հաճախ ներառնում են նաև Եգիպտոսը։
Բարեբեր մահիկը համարվում է երկրագործության և անասնապահության բնօրրանը, որոնք առաջացել են քարե դարում՝ մոտ 12-10 հազար տարի առաջ ։ Բարեբեր մահիկի տարածքում նաև սկիզբ է առել քաղաքակրթությունը, և այստեղ են կառուցվել աշխարհի հնագույն քաղաքները, ինչպես օրինակ՝ Երիքովը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելք Կատեգորիա:Պատմական մարզեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Արևմտյան Ասիայի պատմություն Կատեգորիա:Արևելյան Միջերկրական
Էրդ
Էրդ (Érd, Hanselbeck, Andzabeg), քաղաք, որը գտնվում է Հունգարիայի կենտրոնական մասում, Պեշտ վարչական միավորում։ Մտնում է Մեծ Բուդապեշտի ագլոմերացիայի մեջ։ Բնակչությունը հասնում է 63 294-ի (2014 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով)։
Աշխարհագրական դիրք և տրանսպորտ
Քաղաքը գտնվում է Բուդապեշտի կենտրոնից 20 կմ դեպի հարավ-արևելք և 5 կմ է հեռու հունգարական մայրաքաղաքի հարավ-արևմտյան շրջաններից։ Էրդի մեծ երկաթուղային և ավտոմոբիային ճանապարհները տանում է դեպի Բուդապեշտ, հարավ-արևելք, դեպի Սեկեշֆեհերվար և Բալատոն (լիճ) և հարավ` դեպի Պեչ։ Գնացքով դեպի Բուդապեշտ կարելի է հասնել 20 րոպեում Կելենֆյոլդ կայարանից և 30 րոպեում` Դելի կայարանից։
Պատմություն
Շրջանը բնակեցվել է դեռ հին ժամանակներից։ Ճարտարապետական պեղումներն Էրդի տեղում հաստատում են առնվազն 50.000 ամյա բնակավայրի գոյությունը։
Առաջին անգամ քաղաքը Էրդ անունով հիշատակվել է 1243 թվականին։ Քաղաքի անունը հունգարական ստուգաբանություն ունի, գալիս է կամ erdő` անտառ, կամ էլ ér` հեղեղ բառերից։
1543-ից 1684 թվականները Էրդը գտնվել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ։ Թուրքերն այստեղ կառուցել էին ամրացված պալատ և մզկիթ։ Թուրքերի տիրապետության ժամանակ քաղաքը ունեցել է Համզաբեգ անվանումը։