cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դիլեր
Ֆոնդային շուկայի դիլերներ
Հայտարարելով արժեթղթերի գնանշումը՝ դիլերը, որպես կանոն, տիրապետում է էմիտենտների մասին տեղեկությունների։ Միաժամանակ, այդ տեղեկությունը միշտ չէ, որ հասանելի է շուկայի մասնակիցների լայն շրջանում։ Այդ պատճառով դիլերները պարտավոր են բացահայտել էմիտենտների մասին տեղեկություն և խորհուրդ տալ հաճախորդներին այս կամ այն արժեթուղթը ձեռք բերելու ժամանակ։
Ըստ օրենքի՝ դիլերը պարտավոր է.
Կատեգորիա:Առևտուր Կատեգորիա:Արժեթղթերի շուկա
Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայան
Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայան (Estação Ecológica da Terra do Meio), էկոլոգիական կայան Բրազիլիայի Պարա նահանգում։
Տեղագրություն
Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանն ունի 3373133.89 հա տարածք ։ Ընդգրկում է Ալտամիրա և Սան Ֆելիս դու Շինգու մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Պարա նահանգում ։ Կայանը ներառում է հարթավայրային մասեր, ինչպես նաև Հարավային Ամազոնի սարահարթերը։ Այն գտնվում է Շինգու գետի և նրա վտակի՝ Իրիրի միջև, որը հոսում է էկոլոգիական կայանի տարածքով՝ հարավից հյուսիս ուղղությամբ։ Իրիրին սկիզբ է առնում Սերրա դու Կաշիմբուից և հոսում է 900 կմ՝ մինչև Շինգուին միանալը։ Եղանակից կախված՝ գետերը զգալիորեն տարբերվում են իրենց ծավալով։ Չոր եղանակին առաջանում են ջրվեժներ, ժայռեր ու սահանքներ ։
Տերրա դու Մեյուն հարավարևելքից սահմանակից է 445408 հա տարածքով Սերրա դու Պարդու ազգային պարկին ։ Առաջարկվող Հարավային Ամազոն էկոլոգիական միջանցքը կմիանա էկոլոգիական կայանին, ինչպես նաև տարածաշրջանում պահպանվող և բնիկ այլ տարածքներին ։
Շրջակա միջավայր
Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանը գտնվում է Ամազոն բիոմում ։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 19-ից մինչև 28 °C, իսկ միջինը՝ 23 °C է։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 1855 մմ է։ Չոր եղանակի ընթացքում՝ մայիսից մինչև նոյեմբեր, կա բնական կամ մարդու գործունեության հետևանքով առաջացող հրդեհի բարձր վտանգ։ Հողերը, ընդհանուր առմամբ, աղքատ են սնուցող նյութերով։ Միավորման 76 %-ը ծածկված է բաց նախալեռնային խոնավ անտառով՝ լիանաներով, իսկ 18.4 %-ը ծածկված է դարձյալ բաց նախալեռնային խոնավ անտառով՝ երևացող ամպհովանիով։ Ավելի փոքր տարածքներում խիտ նախալեռնային խոնավ անտառն ունի միանման ամպհովանի, իսկ բաց նախալեռնային խոնավ անտառը՝ արմավենու ծառեր և խիտ հեղեղվող խոնավ անտառ ։
Թռչուններ
Էկոլոգիական կայանի տարածքով անցնող չվող թռչուններն են՝ ջրարծիվը (Pandion haliaetus), մանուշակագույն ծիծեռնակը (Progne subis), առափնյա ծիծեռնակը (Riparia riparia) և գյուղական ծիծեռնակը (Hirundo rustica)։ Էնդեմիկ թռչուններից են՝ գուանը (Penelope pileata), ամազոնյան փայտփորիկը (Dendrocolaptes certhia) և այլն ։
Պահպանություն
Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանը ստեղծվել է 2005 թվականի փետրվարի 17-ի հրամանագրով և կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից ։ Այն դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության I կատեգորիային (արգելավայր)։ Նպատակն է պահպանել բնությունը և աջակցել գիտական հետազոտություններին ։ Պահպանությունն իրականացվում է «Ամազոնի շրջանի պահպանվող տարածքներ» ծրագրի աջակցությամբ ։
Էկոլոգիական կայանի կառավարման պլանը հրապարակվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 23-ին։ Հեղինակները ստիպված էին պայքարել հողային սպեկուլյացիայի խնդիրների դեմ։ Ավանդական ընտանիքները, իրենց մեծարժեք գիտելիքներով, թույլտվություն են ստացել մնալու «ինտենսիվ օգտագործվող գոտում», ինչպես նաև ինտեգրվելու տարածքի կառավարման մեջ։ Գոտու նպատակն է պահպանել բնական միջավայրը՝ մարդկային սակավ գործունեությամբ ու ապահովել իրազեկման ծրագրերի, բնապահպանական կրթության և ուսումնասիրությունների համար նախատեսված տեղեր։ Այն թույլ է տվել տների, այգիների ու ռեսուրսների սահմանափակ օգտագործումը՝ հիմնականում անհատական օգտագործման համար՝ ըստ ավանդական սովորության ։
Էկոլոգիական կայանը գտնվում է տարածաշրջանում, որը պարունակում է 12 կայուն օգտագործվող պահպանման տարածքներ և 6 լիարժեք պաշտպանված տարածքներ։ Լիովին պաշտպանված տարածքները՝ Ամազոնիա, Ժամանշիմ, Ռիո Նովո և Սերրա դու Պարդու ազգային պարկերը, ինչպես նաև Սերրա դու Կաշիմբու կենսաբանական արգելոցն ու Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայանը ընդգրկում են 6670422 հա ։ Կայուն օգտագործվող տարածքները ներառում են` Տապաժոշ բնապահպանական տարածքը և Ալտամիրա, Ամանա, Ժամանշիմ, Տրայրան և Իտայտուբա I, Իտայտուբա II ու Տապաժոշ ազգային անտառները, որոնք ընդհանուր ունեն 7555889 հա տարածք ։
70
Մահեր
Կատեգորիա:70 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Ռոմաշկա (գյուղ, Չեռնևցիի շրջան)
Ռոմաշկա (Ромашка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1962 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռոմաշկա գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,178 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 73,03 մարդ/կմ²։
Վիիսուկյուլա
Վիիսուկյուլա (Viisuküla), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պաիստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 44 մարդ։
Տոսակ
Տոսակ (Taussac), համայնք Ֆրանսիայի Օքսիտանիա երկրամասի Ավերոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 456 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39.3 կմ² տարածք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 279 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 203-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 76։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,8 %։ 203 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 197 անձ (107 տղամարդ և 90 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (2 տղամարդ և 4 կին)։ 76 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 44-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բայկի-Յունուսովո
Բայկի-Յունուսովո (Байки-Юнусово, Байҡы-Юныс), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 438 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
(2480) Պապանով
(2480) Պապանով (Papanov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,225413 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9587 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4921 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1212,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296885 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,92° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1976 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փառանձեմ (դերասանուհի)
Փառանձեմ (իսկական ազգանունը՝ Սաղաթելյան, օրիորդականը՝ Սահակյան, ), հայ դերասանուհի։
Կենսագրություն
Առաջին ելույթներն ունեցել է Պետրոս Ադամյանի խմբում՝ Ախալցխա, Ալեքսանդրապոլ կատարած հյուրախաղերի ժամանակ (1880 թվական)։ 1882 թվականին, Թիֆլիսի Հայոց դերասանական խմբի քայքայվելուց հետո, Փառանձեմը հանդես է եկել Ս․ Սաֆրազյանի խմբում (Գանձակ, Բաքու, Աստրախան), ապա Գրիգոր Աբրահամյանի հետ՝ Միջին Ասիայում և Պարսկաստանում։ Խաղացել է նաև Սիրանույշի, Գ․ Պետրոսյանի, Հովհաննես Աբելյանի, Օլգա Մայսուրյանի խմբերում։ 1891 թվականից աշխատել է Թիֆլիսի և Բաքվի մշտական խմբերում, հաջողությամբ խաղալով բնութագրական և կատակերգական դերերում Շուշան, էփեմիա, Սալոմե, Խամփերի (Սունդուկյանի «Պեպո», «Քանդած օջախ», «Խաթաբալա»), Սանամ (Շիրվանզադեի «Նամուս»), Շողակաթ, Շուշան (Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ»), Խանում (Ցագարելու «Խանում»), Աննա Անդրեևնա (Նիկոլայ Գոգոլի «Ռևիզոր»), Կուկուշկինա (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Եկամտաբեր պաշտոն»), Գերտրուդ (Շեքսպիրի «Համլետ») և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ
Մեծ Թաղեր
Մեծ Թաղեր, գյուղ Արցախի Հադրութի շրջանում։ Գտնվում է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում, Հադրութ շրջկենտրոնից գտնվում է 21 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 58 կմ հեռավորության վրա։
Աշխարհագրություն
Համայնքը լեռնային է, ունի 3269,48 հա տարածք, որից 2272,6 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 728,69 հա անտառային հողեր։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 9 աղբյուրներ` «Հոռեն», «Ծավեն», «Շենին», «Երե ջուր», «Ներքե ջուր», «Վրարակն», «Ռըքելանց», «Նազանու» և «Թթու ջուր» ։
Գյուղի հարավային մասով հոսում է Արաքսի ձախ վտակ Իշխանագետը։ Մեծ Թաղերին մոտ գտնվող գյուղերն են Տողը, Ազոխը և Տումին։
Գյուղը ծովի մակերևույթից 1200 մետր բարձրության վրա է։ Մեծ Թաղերը չորս կողմից շրջապատված է անտառապատ լեռներով։ Գյուղի մոտակայքում են գտնվում Մարխաթուն, Ճոխտպըռըվածառ սրբավայրերը։
Անվան ծագումնաբանություն
Հնում գյուղը կոչվել է Կաժ (հիմնադիր Դանիել Կժեցու անունով), ապա Թաղեր, Նոր Թաղլար, Մեծ Թաղլար: Գյուղը ձորերով բաժանված էր առանձին-առանձին թաղերի կամ հատվածների։ Արմատական բնակիչներն ապրում էին արևելյան ձորագլխին, Դիզափայտի լեռանային Հարոս և Թաղլար բնակավայրերից այստեղ տեղափոխվածները՝ արևմտյան ձորալանջին, իսկ Խաչենի Տիգրանակերտից փոքր ինչ հեռու, այժմյան Աղդամի տեղում գտնվող հայկական Ակնա բնակավայրից գաղթածները բնակություն հաստատեցին կենտրոնական մասում։ Այն խոշոր բնակավայր էր՝ բաժանված ձորերով, որոնց արանքում եղած թաղամասերը նկատի ունենալով՝ գյուղը կոչել են Թաղեր։ Սակայն երբ կառուցվեցին չորս քարաշեն կամուրջները, հողով, քարով, լցվեցին ձորերի առանձին հատվածները, Թաղերը իրար հետ ձուլվեցին, և սկսեց գործածական դառնալ Մեծ Թաղլար անունը ։
Պատմություն
Գյուղի տարածքում բնակավայր է հիմնվել 10-րդ դարում, սակայն հիմնադրման վերաբերյալ հստակ տվյալներ չկան։ Մեծ Թաղերը նախկինում կրել է Կաժ անունը։ 18-րդ դարում գյուղը եղել է Խամսայի մելիքություններից Վարանդայի մելիության կազմում։
60
Մահեր
Կատեգորիա:60 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մեծ Թաղեր
Պատմություն
Այս գյուղում ապրել է և թաղված է եղել Սարգիս Արաքայաորդին, Արշակունյաց Դինաստիայի վերջին ժառանգներից, Փայտյանների տոհմից, ըստ Բոլշևիկների տրված մականունի։
Իշխան Սարգիս Փայտյանը նաև եղել է ռազմական գեներալ- հրամանատար Ռուս-Պարսկական պատերազմներում։
Այժմ նրա աճյունը տեղափոխված է Տավուշի Նորաշեն գյուղ։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո  ։
Բնակչություն
1841 թ. տվյալներով գյուղում ապրել է 698 մարդ։ Հետագա տարիներին այն շարունակ աճել է, իսկ 1914 թ. հասել է առավելագույնին՝ 3500-ի ։ 2005 թվականի մարդահամար տվյալներով գյուղում բնակվում է 1411 մարդ։
Կրթություն
Խորհրդային տարիներին գյուղում 2 մանկապարտեզ է գոյություն ունեցել։ 1992 թ. մանկապարտեզները դադարել են դադարեցին գործելուց։ Մանկապարտեզի շենքը վերանորոգվել է Կանադայի Հայ օգնության միության աջակցությամբ 2000 թ.։ Նոր մանկապարտեզը գործում է նախկին գյուղական խորհրդի շենքում և կրում է «Սոսե» անունը։
Թանգարան
2004 թվականին հիմնադրվել է Արմենակ Խանփերյանցի անունը կրող թանգարանը, որը միակն է գյուղում։ Թանգարանի ամենահին իրերը պալեոլիթի ժամանակաշրջանի ծակիչներն ու քերիչներն են ։
Հնագիտական վայրեր և հուշարձաններ
Շմանեք (Ծծախաչ), քարանձավը բաղկացած է 4 քարայրներից և միմյանց հետ են կապված տարբեր չափսերի անցուղիներիով։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ Շմանեք քարայրում պալեոլիթի շրջանում ապրել են նախնադարյան մարդիկ։
Շմաջրի բերդ, Գյուղի հյուսիսարևելյան մասում է, գյուղից 3 կմ հեռավարության վրա։ Բերդը գտնվում է ժայռի վրա և մոտ 800 ք/մ տարածք է զբաղեցնում։
Մրխաթուն, Մրխաթունը հին բնակատեղի է, գյուղից 1.5 կմ հեռավորության վրա է գտնվում։ Գյուղատեղիի մոտակայքում կանգնուն է մնացել Մրխաթուն եկեղեցին։ Եկեղեցին կառուցվել է 1603 թ. եկեղեցին։
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, եկեղեցին կառուցվել է 1846 թվականին գյուղի հասարակական ծախսերի հաշվին։
Ճոխտ Պըռըվածառ (Զույգ Պառավածառ), ուխտատեղին գյուղից 10 կմ հեռավորության վրա է՝ Վերին Շագանակուտ կոչվող վայրում։ Պահպանվել են զույգ եկեղեցիների հիմքերը և վանքի փլատակները ։
Մասնակցությունն Արցախյան ազատամարտին
Արցախյան ազատամարտին մասնակցել է գյուղի մոտ 400 բնակիչ, որոնցից 45-ը զոհվել են։ 6 մեծթաղերցիներ արժանացել են «Մարտական խաչ» պետական պարգևի։
2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին գյուղում բացվել է արցախյան ազատամարտի նահատակների հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հադրութի շրջանի գյուղեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Կուզրեկա (գյուղ, Տերսկի շրջան)
Կուզրեկա (Кузрека), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Տերսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:17-րդ դարում հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Տերսկի շրջանի բնակավայրեր
Լավրովա Բալկա
Լավրովա Բալկա (Лаврова Балка), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կրուժիլինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Տրիկ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Չևելչա (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Չևելչա (Чевельча), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չևելչա գյուղում բնակվում էր 837 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3022 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 276,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Երեք Ազգերի Գավաթ (ռեգբի)
Երեք Ազգերի գավաթ, միջազգային ռեգբի յունիոնի մրցույթ, որն անց է կացվում ամեն տարի Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ռեգբիի ազգային հավաքականների միջև։ Մրցույթը կազմակերպվում է SANZAR-ի և երեք երկրների ռեգբի յունիոնի կառավարման մարմինների կողմից։ Այս երեք հավաքականները գերիշխում են միջազգային դասում, և նույնիսկ Երեք Ազգերը համարվում է աշխարհի ուժեղների առաջնությունը։
Մրցույթը անց է կացվում տան և հյուրային խաղերի հիմքով։ Առաջին մրցաշարից, որը կայացել է 1996 թվականին և մինչև 2005 թվականը, երեք թիմերը խաղացել են միմյանց հետ մեկական անգամ։ Մինչ այդ, նրանք միմյանց հետ խաղացել են երեքական խաղ, չհաշված 2007 թվականի Ռեգբիի Աշխարհի Առաջնությունը, երբ թիմերը խաղացին երկուական պտույտով։ Մինչ այս խաղի ասպարեզ գալը, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան ամեն տարի միմյանց հետ պայքարում էին Բլեդիսոլ Գավաթի համար, Ազատության Գավաթի համար՝ Նոր Զելանդիան և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը և Մանդելա Չելենջ Պլեյթի համար՝ Ավստրալիայի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը։
Հիմնադրում
Ռեգբին որպես պրոֆեսիոնալ սպորտ դարնալուն պես կազմավորվեց նաև Երեք Ազգերի գաղափարը. 1995 թվականի Աշխարհի Գավաթի ավարտին մոտ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի միությունները մեգա-միլիոնային պայմանագիր են կնքում SANZAR-ի ստեղծման համար։ Նոր միությունը շուտով հայտարարում է տասնամյա համաձայնագրի մասին, որի արժեքն էր £360 միլիոն։ Դրանց համարժեք Եվրոպայում ստեղծվել է Հինգ Ազգեր մրցաշարը։
Մրցաշարեր
1996 թվականի մեկնարկային մրցաշարում գերիշխեցին All Blacks-ը, որոնց անդիմակայելի գրոհը թողեց Springboks-ին և Wallabies-ին հաղթանակել միայն մեկական անգամ միմյանց հետ խաղում։ Անդրանիկ առաջնության առաջին խաղում Նոր Զելանդիայի մրցակիցն էր Ավստրալիան, որում ՆԶ-ն հաղթեց ավելի քան 40 միավորով, ինչպես նաև տարավ հաղթանակ բոլոր չորս խաղերում։ Մնացած հանդիպումները պայքար էին միայն միավորների համար։ Երեք Ազգերի խաղերը պսակվեցին մեծ հաջողությամբ։
Նույն պատմությունը կրկնվեց նաև 1997 թվականին։ All Blacks-ը պահպանելով իր գերիշխանությունը նորաստեղծ առաջնությունում՝ ևս մեկ անգամ դարձավ անհաղթելի։ Ավստրալիայի և Հարավաֆրիկայի թիմերը նորից գտան իրենց տեղերը նույն հորիզոնականներում՝ վաստակելով մեկական հաղթանակ։ 1998-ում կատարվեց նախորդ արդյունքների տեղաշարժ, որում Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունը հաղթեց մրցաշարում, իսկ Ավստրալիան գրավեց երկրորդ տեղը։ Մրցաշարի երկակի հաղթող Նոր Զելանդիան ավարտեց մրցաշարը եռյակի վերջում՝ չունենալով ոչ մի հաղթանակ։ Հաջորդող 1999 թվականի մրցաշարում Նոր Զելանդիան նորից գրավեց Երեք Ազգերի հաղթական բարձունքը՝ թողնելով Հարավաֆրիկային վերջին տեղում։
Աշխարհի չեմպիոն Ավստրալիան տարավ իր առաջին հաղթանակը Երեք Ազգերում միայն 2000 թվականին։ Այդ մրցաշարը նաև նշանավոր դարձավ բացման ժամանակ Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիաի հանդիպմանը ներկա 109,874 հանդիսատեսներով, որը տեղի ունեցավ “Stadium Australia”-ում։ All Blacks-ի հետ պայքարում Ջոնա Լոմուն ունենալով վնասվածք՝ փորձ վաստակեց այդ հանդիպման ժամանակ։ Երեք Ազգերի հանդիպումներում այդ հանդիպումը ստացավ շատ բարձր գնահատական։
Ավստրալիան շարունակեց իր հաղթական երթը նաև հաջորդ տարվա Երեք Ազգերի մրցաշարում, սակայն նրանց երթն ավարտին հասավ 2002 թվականին All Blacks-ի հաղթանակով։ Նոր Զելանդիան բարեհաջող պաշտպանեց իր տիտղոսը նաև 2003 թվականին։ Հարավաֆրիկյան հանրապետությունը հաղթեց 2004-ում որտեղ երեք ազգերը ունեցան երկուական հաղթանակ միմյանց նկատմամբ։ Springboks-ը հաղթանակեց գերազանցող միավորներով։ Հաղթանակը վերադարձավ Նոր Զելանդիաին 2005 թվականին, երբ Wallabies-ին չհաջողվեց հաղթանակ տանել։ 2006 թվականին Նոր Զելանդիան շարունակեց իր հաղթական երթը՝ վաստակելով մրցանակը մրցաշարի ավարտից 2 խաղ առաջ։ Ֆրանսիայում կայացած Աշխարհի Գավաթի հետ խաչվելու պատճառով 2007 թվականին Երեք Ազգերի մրցաշարը կրճատվեց՝ մինչև երկուական խաղի հասնելով։ Երեք Ազգերի մրցաշարը և Բլեդիսոլ գավաթը (Նոր Զելանդիայի և Ավստրալիայի միջև) իրենց եզրափակիչներն անցկացրեցին միմյանց հետ Ավստրալիայի Էդեն Պարկ մարզադաշտում։ Նոր Զելանդիան երկու մրցաշարում էլ հեշտությամբ հաղթանակ տարավ։ Աշխարհի առաջնության նախաշեմին Հարավաֆրիկյան թիմը մրցասպարեզ հանեց ավելի թույլ կազմ՝ համեմատած Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի հետ, որը բերեց հակասության։ Նոր Զելանդիան պաշտպանեց իր տիտղոսը 2008 թվականին կայացած Ավստրալիայի հետ եզրափակիչում։ Հարավաֆրիկյան հավաքականը 2009 թվականին հայտարարեց իր մասին Նոր Զելանդիայի հետ եզրափակչում, որը կայացավ Համիլթոնում։ 2010 թվականն ականատես եղավ Նոր Զելանդիայի իշխմանը 6 խաղից 4-ում հաղթանակ տանելով։
Կատեգորիա:Սպորտային մրցություններ
50
Մահեր
Կատեգորիա:50 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Լեբյաժենսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Լեբյաժենսկի (Лебяженский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Վեշենսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արմաս Լինդգրեն
Արմաս Լինդգրեն (Armas Lindgren, ), ֆինն ճարտարապետ, ֆիննական ճարտարապետության մեջ ազգային ռոմանտիզմի ոճի հիմնադիրներից մեկը։
Լեբյաժենսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Արմաս Լինդգրեն
Կենսագրություն
Արմաս Լինդգրենը ծնվել է 1874 թվականի նոյեմբերի 28-ին, Հյամեենլիննայում ։ 1897 թվականին ավարտել է Հելսինգֆորսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ Ինստիտուտում ուսման ընթացքում համագործակցել է Յոզեֆ Ստենբեկի և Կարլ Գուստավ Նյուստրյոմի հետ։
1896 թվականին Էլիել Սաարինենի և Հերման Գեզելլիուսի հետ միասին, նա հիմնել է ճարտարապետական բյուրո, որը ակտիվորեն աշխատում էր շուրջ տաս տարի և վճռական ներդրում ունեցավ ֆիննական ճարտարապետության մեջ ազգային ռոմանտիզմի ձևավորման գործում։ Բյուրոյից հեռանալուց հետո Լինդգրենի գլխավոր աշխատանքը դարձավ Ֆինլանդիայի ազգային թանգարանի շինարարության ավարտը։ Լինդգրենի հետագա ժամանակաշրջանի հիմնական գործերից են «Վանեմույնե» թատրոնը (Տարտու), «Էստոնիա» թատրոնը Տալլինում։
1902 թվականից Լինդգրենը դասավանդել է Արվեստի և դիզայնի կենտրոնական դպրոցում, իսկ 1919 թվականից դարձել է Հելսինկիի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետության պրոֆեսոր։ Նրա ուսանողներից է եղել Ալվար Աալտոն։
Թաղված է Հելսինկիի Կուլոսաարիի գերեզմանատանը։
Կառույցներ
Gesellius-Lindgren-Saarinen ճարտարապետակա բյուրոյի կազմում
Զաբոլոտ (գյուղ, Օվրուչի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Զաբոլոտ գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,369 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 186,99 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
40
Մահեր
Կատեգորիա:40 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Իդրոլինա
Իդրոլինա  (Hidrolina), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Սերիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4 157 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 580,386 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 7,3 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Վիիտա
Վիիտա (Viita), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գալյեգոս դե Օրնիխա
Գալյեգոս դե Օրնիխա (Gallegos de Hornija) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, որը մտնում է Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմում գտնվող Վալիադոլիդ։ Տարածքը կազմում է 11,24 կմ²։ Բնակչությունը՝ 149 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 45 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Լոսևսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Լոսևսկի (Лосевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Դուդարևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բայկովո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Բայկովո (Байково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դոգ այլենդ (Գամբիա)
Դոգ այլենդ (Dog Island), կղզի Գամբիա գետի գետաբերանի մերձակայքում՝ Արևմտյան Աֆրիկայում։ Պատկանում է Գամբիային։
Աշխարհագրություն
Դոգ այլենդ կղզին գտնվում է Գամբիա գետի՝ Ատլանտյան օվկիանոս թափվելու վայրից 13 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի հյուսիսային ափից հեռու է 150 մետր։ Մակընթացության ժամանակ կարելի է այնտեղ հասնել նույնիսկ ոտքով։ Կղզին ձվածիրի ձև ունի, երկարությունը 310 մետր է, լայնությունը՝ 110 մետր։ Կղզին չունի մշտական բնակչություն։ Հիմնականում այստեղ կարելի է տեսնել զբոսաշրջիկների, ովքեր երկրի մայրաքաղաք Բոնջուլից գալիս են դիտելու մերձակա ջրերում լողացող դելֆիններին։
Կղզու անվանման համար հիմք է հանդիսացել այնտեղ բնակվող պավիանների ոռնոցը, որը նման է շների հաչոցին։
Պատմություն
Առաջին եվրոպացին, ով ոտք է դրել կղզի, եղել է վենետիկցի նավապետ Ալվիզե Կադամոստոն, ով ծառայում էր Պորտուգալիայի արքայազն Հենրի Ծովագնացին (1458)։ 1661 թվականին անգլիացի կապիտան Ռոբերտ Հոլմսը, ով ներկայացնում էր բրիտանական առևտրային ընկերության՝ «Արքայական աֆրիկյան ընկերության» շահերը։ Ամուր բերդը գտնվում է կղզու վրա։ հենց ինքը կղզին անվանում է Չարլզ, այն համարելով անգլիացի թագավոր Կարլ երկրորդի տերության մի մասը։ 1816 թվականին բրիտանացի կապիտան Ալեքսանդր դրամաշնորհի նախաձեռնությամբ հարևան կղզու վրա կառուցվում է Սուրբ Մարիամի ամրոցը, որը հիմք հանդիսացավ հակամարտության կարգավորման համար Բանժուլում (այժմ՝ երկիր Բանժուլ, մայրաքաղաք՝ Գամբիա)։ Բերդի կառուցման համար շինարարական նյութեր՝ քար և փայտ Ա. Գրանտը ձեռք է բերել Դոգ Այլնդից։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գամբիայի կղզիներ Կատեգորիա:Անմարդաբնակ կղզիներ
(2481) Բյուրգի
(2481) Բյուրգի (Burgi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,569271 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8926 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,246 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1504,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239326 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Պաուլ Վիլդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հակակու
Հակակու, գյուղ Արցախի Հադրութի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավային հատվածում։ Հադրութ շրջկենտրոնից գտնվում է 23 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 66 կմ հեռավորության վրա։
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)
2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո  ։
Բնակչություն
Հակակու համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 142 մարդ, կա 39 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1621 թ.), գերեզմանոց (17-19-րդ դարեր), խաչքար (17-րդ դար), ջրաղաց (19-րդ դար), հաշվառված է 11 հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի կողմի բռնազավթված տարածքներ
Չմիխալովո (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)
Չմիխալովո (Чмихалове), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չմիխալովո գյուղում բնակվում էր 140 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,982 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 142,57 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կուժանակ
Կուժանակ (Кужанак, Ҡужанаҡ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 559 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կեչիների պուրակ (նկար, Լևիտան)
«Կեչիների պուրակ» (Берёзовая роща), ռուս գեղանկարիչ, «տրամադրության բնանկարի» վարպետ Իսահակ Լևիտանի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1885-ից 1889 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են՝ 28,5 × 50 սմ ։
Վան (այլ կիրառումներ)
Վան անունը կարող է վերաբերել
Կեչիների պուրակ (նկար, Լևիտան)
Այսօր «Կեչիների պուրակ» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան)։
Պատմություն
Իսահակ Լևիտանը «Կեչիների պուրակ» ստեղծագործությունը սկսել է վրձնել 1885 թվականին և ավարտին է հասցրել 1889 թվականին։ Նկարը հեղինակը ստեղծել է Մերձմոսկվայում, որտեղ 1885 թվականի ամառն էր անցկացնում Կիսիլյովների «Բաբկինո» կալվածքում։ Այն գտնվում էր Իսկրա գետի ափին՝ Նոր Երուսաղեմ վանական համալիրի հարևանությամբ  ։ Լևիտանը կտավն ավարտել է Պլյոս քաղաքում ։
Նկարագիր
«Կեչիների պուրակ» ստեղծագործությունը կառուցված է կեչու բներին լույսի և ստվերի խաղով։ Պատկերված են նաև թարմ կանաչ խոտեր, ծառերի տերևներ՝ կրկին լուսաստվերի խաղով։ Հեղինակն օգտագործել է կանաչի գույնի մեծ երփներանգություն ։ Արեգակի ճառագայթները ծառերին, փոխանցումներն ու գույների թրթռումները իմպրեսիոնիզմի տարրեր են իրենց մեջ պարունակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1889 նկարներ Կատեգորիա:Իսահակ Լևիտանի նկարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Դեյվիդ Էյմսի սպանություն
Բրիտանացի պահպանողական քաղաքական գործիչ Սըր Դեյվիդ Էյմիս, սպանվել է 69 տարեկան հասակում Լի-Օն-Սի քաղաքի եկեղեցում ընտրողների հետ հանդիպման ժամանակ։ 25-ամյա սոմալիի ծագմամբ երիտասարդը դանակի բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել նրան, որոնցից խորհրդարանականը տեղում մահացել է ։
Սա բրիտանացի գործող պատգամավորի առաջին սպանությունն էր 2016 թվականի հունիսին լեյբորիստուհի Ջո Քոքսի սպանությունից հետո։
Պատահար
Եկեղեցու դահլիճում Էյմսի ելույթի ժամանակ տղամարդկանցից մեկը դուրս է եկել ընտրողների խմբից և մի քանի անգամ դանակով հարվածել նրան ։
Շուտով դեպքի վայր են ժամանել զինված ոստիկաններ, բժիշկներ և ոստիկանական ուղղաթիռներ։ Ենթադրյալ մարդասպանը ձերբակալվել է տեղում, տեղափոխվել ոստկանական բաժանմունք։ Բժշկական բրիգադը որոշեց, որ Էյմիսի վիճակը կայուն չէ, որպեսզի այն հնարավոր լինի տեղափոխել, և շարունակել է աշխատանքը դեպքի վայրում։ Նա հայտարարվել է մահացած ավելի քիչ, քան մեկ ժամ ։ Ոստիկանության հայտարարության համաձայն՝ սպանությունը կարող է հիմնավորվել իսլամիստական գաղափարներով ։
Արձագանք
Քեմբրիջի դուքսն ու դքսուհին կարճ հայտարարություն են տվել՝ նվիրված իրադարձությանը ։ «Մենք ցնցված և վշտացած ենք Սըր Դեյվիդ Էյմիսի սպանությունից, որը կյանքի 40 տարիները նվիրել է իր համայնքին ծառայելուն։
Մեր մտքերն ու աղոթքները իր ընտանիքի, ընկերների և գործընկերների հետ։
Ուիլյամ ու Քեյթ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայտնիների սպանություններ
Թուրքական մեծ պատերազմ
Թուրքական մեծ պատերազմ (Թուրքիայում հայտնի է «Սրբազան լիգայի պատերազմ» անունով) ռազմական բախումներ Օսմանյան կայսրության և Սրբազան Հռոմեական կայսրության, Հաբսբուրգյան միապետության, Ռեչ Պոսպոլիտայի, Վենետիկի հանրապետության և Մալթայի միջև։ Պատերազմը տեղի է ունեցել 1683-1699 թվականներին։
Ավարտվել է Կենտրոնական Եվրոպայի մեծ մասի ազատագրումով՝ թուրքերից, և Թուրքիայի ռազմական զգալիորեն թուլացումով։
Պատերազմի նախադրյալներ
Ռուս-լեհական՝ 1654-1667 պատերազմի արդյունքում ներկայիս Ուկրաինայի տարածքը բաժանվել է Ռուսական կայսրության և Ռեչ Պոսպոլիտայի միջև։ Ուկրաինայի հետման Պետրոս Դորոշենկոն ձգտելով միավորել ամբողջ Ուկրաինան իր տիրապետության տակ՝ 1666 թվականին իրեն ճանաչել է որպես թուրքական սուլթանի վասալ։ Դա հանգեցրել է Օսմանյան կայսրության ներգրավմանը Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններին և լեհ-կազակ-թաթարական պատերազմի սկսմանը։ Ի պատասխան Օսմանյան Թուրքիային և Ուկրաինային՝ Ռեչ Պոսպոլիտան զորքեր է ուղարկում Ուկրաինա՝ թուրքամեդ վասալի դեմ։ Օսմանյան Թուրքիան էլ 1672 թվականին պատերազմ է սկսում։ Տարածաշրջանում տեղի ունեցող իրադարձությունները և ուժերը հավասարակշռության կտրուկ փոփոխությունը Ռուսաստանին ստիպել է ներքաշվել պատերազմի մեջ։ Սկսվել է ռուս-թուրքական հերթական պատերազմը, որը ավարտվել է Բախչիսարայի 20-ամյա զինադադարի կնքմամբ։
1684 թվականին ավարտվել է Հաբսբուրգների և Օսմանյան կայսրության միջև կնքված «Վասվարյան խաղաղության պայմանագրի» ժամկետը, և երբ Հաբսբուրգյան թագավորության  դեսպանը ժամանել է բանակցությունների՝ ժամկետը երկարացնելու համար, պարզ է դարձել, որ թուրքերը պատրաստ չեն քննարկելու և երկարացնելու պայմանագիրը։
Պատերազմի ընթացք
Թուրքիայի առաջխաղացում
Թուրքական բանակը իր առաջխաղացումը սկսել է 1683 թվականի մայիսի 3-ին Բելգրադի ուղղությամբ։ Բանակը առաջնորդում էր Մեհմեդ IV սուլթանը։ Ղրիմի խանի զորքերը շարժվելով Դանուբ գետի երկայնքով՝ ճանապարհին միանում է սուլթանի զորքերին։
Համաձայն նախնական համաձայնությամբ Մերիզիֆոնլու Կարա Մուստաֆա փաշան պետք է հարձակում գործեր և պաշարեր Դյոր քաղաքը։ Սակայն քաղաքը սպասվածից ուժեղ էր և լավ էր պաշտպանված։ Ուստի որոշվել է միանգամից հարձակվել Վիեննայի վրա և անիմաստ կորուստներ չտալ Դյորի պաշարման համար։
1683 թվականի հուլիսի 14-ին թուրքերը սկսել են հրետակոծել Վիեննան։ Հաբսբուրգներին առաջինը օգնության է հասել Ռեչ Պոսպոլիտայի թագավոր Յան Սոբեսկին և նրա հրամանատարությամբ 1683 թվականի սեպտեմբերի 12-ին գերմանական, լեհական և ավստրիական միացյալ զորքերը ծանր պարտության են մատնել թուրքերին՝ Վիեննայի ճակատամարտում։ Այս կարևոր հաղթանակը նշանավորել է թուրքերի աստիճանաբար նահանջը Կենտրոնաական Եվրոպայից։
«Սրբազան լիգայի» կազմավորում
1864 թվականին Ռեչ Պոսպոլիտան, Ավստրիան և Վենետիկը ձևավորվել են հակաթուրկական «Սրբազան Լիգան» միավորումը։ 1686 թվականին Ռուսաստանի և Լեհաստանի միջև կնքված  «Հավիտենական խաղաղության» պայմանագրից հետո Ռուսաստանը նույնպես միացաել է հակաթուրկական կոալիցիային։ 1864 թվականին Ավստրիան ռազմական գործողություններ է սկսել Հունգարիայի դեմ, գրավելով՝ Վաց, Բուդա, քաղաքները։ Սակայն հունգարական և թուրքական զորքերը կարողանում են հետ գրավել Վաց քաղաքը, բայց չեն կարողանում հետ գրավել Էստերգոմ քաղաքը։ Այդ ընթացքում Վենետիկի հանրապետությունը նույնպես մտավ պատերազմի մեջ։ Իրավիճակը աստիտանաբար սրվում էր և 1684 թվականին սկսվել է թուրք-վենետիկյան պատերազմը (ավարտվել է 1699 թվականին)։
Ռազմական գործողություններին զուգահեռ օսմանցիների դեմ ընթանում էր տեղեկատվական պատերազմ՝ եվրոպական մամուլում։ Թերթերում, օրինակ, տպագրվում էին կեղծ մարգարեություններ՝ Օսմանյան Կայսրության մոտալուտ անկման և այլն ։
Թուրքական զորքերի խռովություն
1687 թվականին, երբ Սարի Սուլեյման փաշան դեռ գտնվում էր Բելգրադում, լուր է ստացվել, որ «Սրբազան լիգայի» զորքերը գրոհ են ձեռնարկել Օսյեկ քաղաքի վրա։ Լիգայի զորքերը հետ են մղվում Սուլեյման փաշայի կողմից։ Թուրքերը հետապնդում են հակառակորդին, որոնք նահանջում էին դեպի հյուսիս, սակայն 1687 թվականի օգոստոսի 12-ին Մոհաչիի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Սուլեյմանի զորքերը պարտություն են կրում (հենց նույն վայրում 1526 թվականին թուրքերը խոշոր հաղթանակ տարան հունգարա-չեխա-խորվաթական զորքերի նկատմամբ, գրավելով՝ Միջինդանուբյան դաշտավայրը՝ իր տարածքում ընդգրկելով Եվրոպայի սիրտը)։ Ճակատամարտից հետո թուրքական զորքի մնացած մասը նահանջում է Պետրովարադին (Սերբիա), սակայն Դանուբ գետը անցնելիս սկսվել է հուժկու փոթորիկ և զորքը ստիպված էր հետ վերադառնալ Ստամբուլ՝ իրենց բողոքը սուլթանին հայտնելու։ Զինվորները աստիճանաբար սկսում էին ըմբոստանալ։ Ստամբուլ հասնելուն պես նրանք գահընկեց են անում Մեհմեդ 4-րդ սուլթանին և նրա փոխարեն գահ է բարձրանում Իբրահիմ 1-ինի որդին՝ Սուլեյման II-ը։ Զորքի հրամանատարի պաշտոնին թուրքերը ցանկանում էին տեսնել Հալեպի նահանգապետ՝ Սիվուշ փաշային։ Երբ թուրքական զորքերի մեծ մասը հետ են քաշվել ռազմաճակատային գծից և վերադարձել Ստամբուլ, զորքի մնացած հատվածներն ամրացել եբ բերդերում և կայազորների հետ միասին, առանց օգնության ստիպված պայքարել և դիմակայել են «Սրբազան լիգայի» հարձակումներին։ 1687 թվականի վերջին և 1688 թվականի սկզբների Հաբսբուրգները, օգտվելով թուրքերի նահանջից, հարձակման են անցել և գրավել Էգեր քաղաքը։ 1688 թվականի ձմռան ամիսներին, Ստամբուլում, խափանվել և ձախողվել է հիմնարկությունների և ձեռնարկությունների կազմակերպումը։ Օսմանյան կայսրության ռազմական տնտեսությունը անկում էր ապրում։ Հոլանդիայի դեսպանի միջնորդությամբ փորձ է կատարվել խաղաղության պայմանագրով վերջ տալ պատերազմին, սակայն ապարդյուն։ Եվ ի վերջո, Օսմանյան կայսրությունը կրել  իր ամենամեծ հարվածը պատերազմում։ Սեպտեմբեի 8-ին օկուպացվել և գրավվել է Բելգրադ քաղաքը։ Բելգրադի գրավվումից հետո «Սրբազան լիգայի» զորքերը սկսել են շարժվել Ստամբուլի ուղղությամբ։ Բելգրադում՝ ավստրիացիների հաղթանակից հետ, Ֆրանսիայի թագավոր Լուի 14-րդը ներխուժում է Կուրպֆալց՝ խախտելով 1684 թվականին Լեոպոլդ 1-ի կայսեր հետ կնքած պայմանագիրը։
Ֆազիլ Մուստաֆա փաշայի արշավանքները
Երեքօրյա պաշարումից հետո գրավվել է Պիրոտ ամրոցը (Սերբիա)։ Նիշ ամրոցը ավելի երկար է դիմադրել թուրքերին, սակայն 1690 թվականի սեպտեմբերին նույնպես գրավվել է։ Նիշ քաղաքից հետո թուրքերի հաջորդ թիրախը Բելգրադն էր։ 1690 թվականի սկզբներից թուրքերը իրենց զորքի մեծ մասը տեղակայել էին Դանուբ գետի երկայնքով։ Գրավելով Վեդին, Սմեդերովո քաղաքները, թուրքերը պաշարել էն Բելգրադը և հոկտեմբեր 8-ին գրավել այն։ Հորդառատ անձրևները և ձմեռվա ցուրտ եղանակը խանգարում էին թուրքերին առաջ շարժվել և միանալ Բոսնիայի նահանգապետի ուժերին՝ պաշարելու համար Օսյեկ քաղաքը։ 1690 թվականին թուրքերի միակ կորուստը Հունգարիայում գտնով Նադկանիժա ամրոցն էր։
1692-1694 թվականներ
Այս ժամանակաշրջանում ավստրիացիների միակ ամուր հենակետը Պետրովարադին ամրոցն էր, որը գտնվում էր թուրքերի կողմից գրավված Բելգրադից ոչ այդքան շատ հեռավորության վրա։ Թուրքերը լավ էին հասկանում, որ հնարավոր չէր այդ պահին ավստրիացիներից սպասել հարձակում, ուստի նրանք կենտրոնացրել են իրենց ուժերը Դանուբ գետի երկայնքոց ձգվող առաջնագիծը պահպանելու համար։
1693 թվականի սկզբներին ավստրիացիները արդեն իսկ սպառնում էին թուրքական մեկ այլ հենակետ Տրանսիլվանիային, ու հետևաբար մարտեր են ծավալվել քաղաքը պաշտպանելու համար։
Երբ թուրքիայի նոր մեծ վեզիր Բոզօղլու Մուստաֆա փաշան իր զորքերը դուրս էր բերում Ադրիանապոլսից, հատելով Դանուբ գետը՝ հասավ Վալախիա, որպեսզի միանա Ղրիմի թաթարներին բանակին, լուր է ստացվել, որ ավստրիացիները մեծաքանակ ուժերով պաշարել են Բելգրադը։ Ստամբուլում բազմաթիվ քննարկումներից հետո Օսմանյան կայսրության բարձրագույն հրամանատարությունը որոշել, որ հնարավոր չէ միարժամանակ պաշտպանել և Տրանսիլվանան, և Բելգրադը։ Առաջնահերթությունը տրվել է Բելգրադին։ Թուրքական զորքերը (ներառյալ Ղրիմից միացած թաթարները) Դանուբի երկայնքով, հրետանիով և այլ զինատեսաներով շարժվեցին Բելգրադի ուղղությամբ։ Թուրքական զորքերի առաջխաղացման մասին լուրերը ստիպել են ավստրիացիներին դադարեցնել Բելգրադի պաշարումը։
1694 թվականի սեպտեմբերի սկզբներին օսմանյան բանակը թուրքական նոր վեզիր Ալի փաշա Սյուրմելին գլխավորությամբ բանակ են դրել Պետրովարադին ամրոցի մոտակայքում։ Ամրոցը պաշարված է մնացել 22 օր։ Սակայն, երբ Դանուբ գետը դուրս է եկել իր ափերից և ջրասույզ արել թուրքական խրամատները, օսմայնան զորքը որոշել է հետ վերադառնալ Բելգրադ։
1695 թվականի փետրվարի 7-ին մահանում է Սուլթան Ահմեդ II-ը և գահ է բարձրանում Մուստաֆա II-ը։ Նա որոշում է ինքնուրույն կառավարել բանակը։ 1695 թվականի օգոստոսի 9-ին Մոստաֆան ժամանել է Բելգրադ և հրավիրել ռազմակակ խորհուրդ, որը պետք որոշեր արդյո՞ք վերսկսել Պետրովարադինի պաշարումը, թե՞ Տիմիշոարայի հյուսիսով հետ գրավվել տրանսիլվանական մի քանի ամրոցներ, որոնք գտնվում էին Հաբսբուրգների ենթակայության տակ։ Ավստրիացիները օգտագործել են Լիպովա ամրոցը՝ Տիմաշորա ամրոցից թուրքական գրոհները կասեցնլու և պաշտպավելու համար։ Եթե թուրքերը կարողանային գրավել Լիպովա ամրոցը, ապա ավստրիացիների ռազմական և մթերային պաշարները կհայտնվեին իրենց ձեռքում։ Լիպովա ամրոցը ի վերջո գրավվել է, իսկ ավստրիական զորքը առաջացել է՝ պաշարելու Տիմաշորա ամրոցը։
1697 թվականի արշավանքների ընթացքում Մուստաֆա II-ը մետեցել է Բելգրադին, սակայն զորքի մեջ առաջացան լուրջ տարաձայնություններ։ Զորքի մի մասը կարծում էր, որ անհրաժեշտ է ամրապնդվել Տրանսիլվանիայում, իսկ մյուս մասը կարծում էր՝ Դանուբ գետով բարձրանալ և հարձակվել Պետրովարադինի վրա։ Արդյունքում Տրանսիլվանիայում ամրապնդվելու տեսակետը հաղթել է։ Թուրքական բանակին հաջողվում է Տիսա գետի մոտ պարտության մատնել աբստրիական զորքին և հետ գրավել Տիգել ամրոցը։ Սեպտեմբերի 11-ին, երբ Մուստաֆա II-ը անցնում է Տիսա գետի արևելյան ափը, Եվգենի Սավոյացին թիկունքից հարվածում է թուրքական զորիքն և պարտության մատնում նրանց։ Պատմության մեջ այս իրադարձությունը հայտնի է «Զենթայի ճակատամարտ» անունով։
«Կարլովիցկի խաղաղության պայմանագրի» կնքում
1697 թվականին ավարտվել է Հաբսբուրգյան լիգայի պատերազմը և Հաբսբուրգները ի վիճակի էին իրենց ամբողջ ուժերը կենտրոնացնել Օսմանյան Թուրքիայի դեմ։ «Սրբազան լիգայի» անդամ պետությունները հասկանում էին, որ Իսպանիայի թագավոր Կառլ II (Իսպանիայի թագավոր) շուտով մահանալու է (մահացել է 1700 թվականի նոյեմբեր ամսին՝ 38 տարեկան հասակում), իսկ դա կհանդիսանա Ֆրանսիայի դեմ նոր պատերազմի, նրանք սկսել են քայեր  ձեռնարկել  պատերազմը կանխելու և հաշտություն կնքելու համար։ Սկսվել են բանակցություններ։ Չնայած բանակցությունների սկսվելուն՝ 1698 թվականին Ղրիմի թաթարները հարձակումներ են գործել ավստրիական դիրքերի և Լեհաստանի վրա։
Սկզբում թուքերը համաձայն էին խաղաղության պայմանագիր կնքել միայն Ավստրիայի հետ և ոչ թե «Սրբազան լիգայի» անդամ որևէ անդամ երկրի հետ։ Սակայն անգլիացի դիվանագետների միջնորդությամբ՝ Թուրքիան ի վերջո համաձայնել է։ Արդյունքում, 1699 թվականի հունվարի 6-ին կնքվել է «Կարլովիցկյան խաղաղության պայմանագիրը», որի տակ ստորագրած Օսմանյան Թուրքինա վերջնականապես զրկվել է իր եվրոպական տարածքների մեծ մասից։
Ավստրիայում թուրքերը զիջել են տարածքներ Հունգարիային և Տրանսիլվանիային (բացառությամբ Բանատ շրջանի), Ռեչ Պոսպոլիտայի հետ պայմանավորվել են, իր խոստման դիմաց՝ չխառնվել Մոլդովայի գործերին, Վենետիկին զիջել են Պելոպոնեսը և հենակետեր Դալմաթիա շրջանում։ Իսկ Ռուսաստանի հետ ստորագրվել է երկու տարվա խաղաղության պայմանագիր։
Գրականություն
Կատեգորիա:1690-ականների պատերազմներ Կատեգորիա:Արևելյան Եվրոպայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատերազմներ Կատեգորիա:Ավստրիայի պատերազմներ
Աստերոիդների ցանկ (125401-125500)
Աստերոիդների ցանկ (125301-125400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (125501-125600)
30
30 թվական, ոչ նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է երեքշաբթի օրը։ Այն մեր թվարկության 30-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 30-րդ տարին, 1-ին դարի 30-րդ տարին։
Մահեր
Կատեգորիա:30 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մակսաևսկի
Մակսաևսկի (Максаевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կրուժիլինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Աստերոիդների ցանկ (302101-302200)
Աստերոիդների ցանկ (302001-302100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (302201-302300)
Վիիտասոո
Վիիտասոո (Viitasoo), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Տուկնուկ
Պատմություն
Հայերը թուրքերի կողմից կոտորվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 340 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունը, երկրագործությունն և արհեստներն էին։
Պատմամշակութային կառույցներ
Տուկնուկն ուներ հայկական եկեղեցի։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Բայկովո (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Բայկովո (Байково), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1498 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիվինոպոլիս դի Գոյաս
Դիվինոպոլիս դի Գոյաս (Divinópolis de Goiás), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Վան դու Պարանան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5 281 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 831,134 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 6.4 մարդ/կմ²։
Վիճակագրություն
Կատեգորիա:Բրազիլիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գոյաս նահանգի բնակավայրեր
Հպարտություն և նախապաշարմունք (ֆիլմ)
Հպարտություն և նախապաշարմունք  (Pride & Prejudice) 2005 թվականի ֆիլմ։ Նկարահանել է անգլիացի ռեժիսոր Ջո Ռայթը։ Ֆիլմը նկարահանվել է Ջեյն Օստինի համանուն վեպի հիման վրա։ Արտադրությունը արժի 28 միլիոն դոլար։ Համաշխարհային տոմսարկղում օրինակը եղել է մոտ 121,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար ։ Գլխավոր դերակատարն է Քիրա Նայթլին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:2005 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ջո Ռայթի ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Universal Pictures ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Անգլիայում Կատեգորիա:2000-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆեմինիստական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:StudioCanal ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր
Զադորոժոկ
Զադորոժոկ (Задорожок), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մատվեևսկի (Շոլոխովսկի շրջան)
Մատվեևսկի (Матвеевский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Կալինինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
20
20 թվական, նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է չորեքշաբթի օրը։ Այն մեր թվարկության 20-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 20-րդ տարին, 1-ին դարի 20-րդ տարին։
Մահեր
Կատեգորիա:20 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Թեոդորոսի վանք
Թեոդորոսի վանք, հայկական ճարտարապետական հուշարձանախումբ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգի Երզնկայի գավառում (հնում՝ Բարձր Հայք աշխարհի Դերջանի գավառակում), Երզնկա քաղաքից մոտ 30 կմ արևելք, Խնձորիկ գյուղի մոտ, սարահարթի վրա ։ Կոչվում է նաև Սեղեմնուտի կամ Գորոբու վանք։ Ըստ ավանդության հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը IV դ. Թեոդորոս Առաքյալի հիշատակին։ Ասում են, որ վանքի ուխտի օրը նրա բակում մի ձող են տնկում և վանահայրերից որևէ մեկը մագլցում է ձողն ի վեր ու հաճույք պատճառում ուխտավորներին։
Ըստ տեղեկությունների 5-րդ դարում այս վանքում որոշ ժամանակ ապրել և ստեղծագործել են հայ նշանավոր պատմիչներ Փավստոս Բյուզանդը ու Ղազար Փարպեցին։ Մինչև 1915 թ Մեծ եղեռնը Թեոդորոսի վանքը կանգուն էր և շրջակայքի հայերի սիրված ուխտատեղին։ Վանքի վրա այն ժամանակ կար 1764 թ մի արձանագրություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:4-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Կարլ Ալմքվիստ
Կարլ Յունաս Լովե Ալմքվիստ (Carl Jonas Love Almqvist, ), շվեդ գրող։
Կենսագրություն
Ծնվել է նոյեմբերի 28-ին, Ստոկհոլմում։ Ստեղծագործություններում արծարծել է «գյուղացիական նարոդնիկության» և ուտոպիական սոցիալիզ]ի գաղափարները։ Վաղ շրջանի գործերը («Պալատ», «Մատուռ» և այլն) ավելի ռոմանտիկական են։
Ռեալիստական գործեր
Ռեալիստական գործերից հայտնի է գյուղացիների կյանքը պատկերող «Ջրաղացը Շյոլնուրում» (1838) վիպակը, ուր Ալմքվիստ պաշտպանել է ժողովրդի շահերը։
«Մոդինո» (1839) վեպում շոշափել է կանանց ազատագրության հարցը, «Սմոլանի երեք տիրուհիները» (1843) վեպում հանդես եկել մարդկանց եղբայրության կրոնական քարոզով։ Մահացել է սեպտեմբերի 26-ին, Բրեմենում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ Կատեգորիա:19-րդ դարի շվեդ գրողներ Կատեգորիա:Շվեդ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Շվեդ լրագրողներ Կատեգորիա:Շվեդ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ
Պատարագամատույց
Պատարագամատույց, պատարագի արարողության ծիսական կարգ-ձեռնարկ։ Բովանդակում է աղոթքներ, հոգևոր երգեր, մաղթանքներ, քարոզներ ու հատվածներ Աստվածաշնչից և այլն։ Սկզբնական Պատարագամատույցը վերագրվել է առաքյալներին, մասնավորապես՝ Հակոբ Տյառն եղբայր առաքյալին։ Առաջին անգամ գրավոր խմբագրել է Բարսեղ Կեսարացին։ Հայտնի են Պատարագամատույցի բազմաթիվ խմբագրություններ ու տարբերակներ, որոնք ժամանակի ընթացքում ենթարկվել են բնագրային ու կառուցվածքային փուիոխությունների։ Հայերեն Պատարագամատույցը նույնպես ունեցել է մի քանի տարբերակ։ Հիմնականը Բարսեղ Կեսարացունն է, որի համառոտ թարգմանությունը (5-րդ դարի) հայ եկեղեցում կիրառվել է 5-6-րդ դարերի, մինչ այդ օգտագործվել են դրա սկզբնագիր հունարեն, և բանավոր ավանդական հունարեն, ու ասորերեն այլ տարբերակներ։ Ընդարձակ Պատարագամատույց թարգմանվել է 11-րդ դարում։ 5 դարի վերջին քառորդին են թարգմանվել (հավանաբար Հովհաննես Ա Մանդակունու կողմից) Աթանաս Աղեքսանդրացուն, Կյուրեդ Աղեքսանդրացուն, Գրիգոր Լուսավորչին, Սահակ Պարթևին ավանդաբար վերագրված Պատարագամատույցները, որոնք (ենթադրաբար համարվում են Գրիգոր Նազիանզացունը) օգտագործվել են 5-11-րդ դարերում։ Այդ ընթացքում հայերեն թարգմանվել և հազվադեպ օգտագործվել է «Երախայից» Պատարագամատույցը։ 12-13-րդ դարերում թարգմանվել են նաև Հակոբ Տյառն եղբայր առաքյալին, Իգնատիոս Աստվածազգեաց Անտիոքացուն վերագրված Պատարագամատույցները։ 12-րդ դարի վերջերին Ներսես Լամբրոնացին հայերեն է թարգմանել կաթոլիկ եկեղեցու Պատարագամատույցի մեկ կարևոր տարբերակ։ Հայերեն Պատարագամատույցի կազմավորման գործում որոշակի մասնակցություն են ունեցել Գրիգոր Լուսավորիչը, Սահակ Պարթևը, Հովհաննես Ա Մանդակունին, Գրիգոր Նարեկացին, Ներսես Շնորհալին, Ներսես Լամբրոնացին, Խաչատուր Տարոնացին։ Հայ եկեղեցու պաշտոնական Պատարագամատույցը, որ հայտնի է նաև խորհրդատետր, պատարագատետր անուններով, վերջնականապես ձևավորվել է մինչև 17-րդ դարը։ Հայերեն քանիցս մեկնաբանվել է։ Հիշա¬ տակելի են, հատկապես, Խոսրով Անձևա- ցու, Ներսես Լամբրոնացու, Հովհաննես Արճիշեցու (Օսպնակեր) մեկնությունները։ Մեծ է հայերեն Պատարագամատույցի բնագրագիտական, լեզվաբանական, թարգմանական, պատմաբանասիրական նշանակությունը ոչ միայն հայ, այլև ընդհանուր միջնադարյան քրիստոնեական մատենագրության ուսումնասիրման համար։ Այն գրական, լեզվական և մշակութային կարևոր հուշարձան է։ Հայերեն Պատարագամատույցը առաջին անգամ հրատարակել է Հակոբ Մեղապարտը 1513 թվականին, Վենետիկում։ Պատարագամատույցի քննական համապարփակ բնագիրը ընդարձակ ուսումնասիրությամբ և համակողմանի ծանոթագրություններով ու բացատրություններով հրատարակել են Վիեննայի Մխիթարյանները։
Կատեգորիա:Կրոն Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի