cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արունաչալամ Մուրուգանանտամ
Նախադրյալները
Մուրգանանտամը դեմ էր առել բազմաթիվ տեխնոլոգիական խնդիրների։ Օրինակ՝ նա միանգամից չէր հասկացել, որ միջադիրներում օգտագործվում է ոչ թե բամբակ, այլ հատուկ մշակված ցելյուլոզա։ Այնուամենայնիվ Մուրգանանտամը հասավ իր նպատակին և ստացավ պահանջված արտադրանքը։
Գյուտն անելուց հետո կինն ու հարազատները վերադարձան, և ընտանիքը վերականգնվեց ։
Տարածումը
Իր գյուտն ու գաղափարը տարածելու համար Արունաչալամ Մուրուգանանտամը հիմնել է Jayaashree Industries ընկերությունը։ Նրա հիմնական հաճախորդները ոչ առևտրային կազմակերպություններ են և կանանց փոխօգնության խմբեր, որոնք արտադրում են միջադիրները իրենց կազմակերպության անվան տակ ։
Մեկ լրակազմի գինը մոտ 75000 հնդկական ռուփի է ։ Բացի այդ Մուրուգանանտամը առաջարկում է կիսաավտոմատ հաստոց, որը մի փոքր թանկ է ։ Յուրաքանչյուր լրակազմը կարող է ապահովել 3000 կնոջ և 10 կնոջ գործով է ապահովում ։ Նրանք կարող են օրական 200-250 ներդիր արտադրել, որոնց յուրաքանչյուրի գինը 2,5 ռուփի է(0,025 ֆունտ ստերլինգ) ։
Արունաչալամ Մուրուգանանտամը չի փորձել իր գյուտով գերշահույթ ստանալ և պատենտ ստանալով դիմակայել խոշոր կորպորացիաների ։ Նա բավարարվում է իր համեստ տնով և ավտոմեքենայով ։
Արունաչալամ Մուրուգանանտամը իր խնդիրն է համարում հնդկական հասարակության վերափոխումը, հիգիենայի պրոպագանդան, կնոջ հանդեպ վերաբերմունքի փոխումը, և գյուղական համայնքներում աշխատանքի ապահովումը ։
Մուրուգանանտամի նորարարությունը և դպրոցներում տարվող աշխատանքը շատ աղջիկների հնարավորություն է տվել շարունակել ուսումը, քանի որ առաջ նրանց մեծ մասը դաշտանային ցիկլը սկսելուն պես դադարում էին դպրոց հաճախել ։ Շատ դպրոցներ սկսել են գնել Մուրուգանանտամի հաստոցներից, և տալ սեփական արտադրանքը, այն աշակերտների շրջանում տարածելու նպատակով ։
Գնահատում
2006 թվականին Արունաչալամ Մուրուգանանտամը ստացել է նորարաության ասպարեզում Հնդկաստանի ազգային մրցանակ, որը նրան հանձնել է անձամբ երկրի նախագահ Պրատիբխա Պատիլը։
2013 թվականին նրա մասին նկարահանվել է լիամետրաժ վավերագրական «Դաշտանային տղան» կինոնկարը (Menstrual Man) ։
Հղումներ
Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:Հնդիկ գյուտարարներ Կատեգորիա:Կանանց առողջություն
Սչաստլիվկա (գյուղ, Նովոուկրաինկայի շրջան)
Սչաստլիվկա (Щасливка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սչաստլիվկա գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ագարակ (Խլաթի գավառ)
Ագարակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառակում, Վանա լճի արևելյան կողմում՝ սարահարթի վրա։
XX դարասկզբին ուներ 6 տուն 51 հայ բնակչով։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր անասնապահությամբ և երկրագործությամբ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հայկազյան-Թամարյան ազգային դպրոց (Թավրիզ)
Հայկազյան-Թամարյան ազգային դպրոց, տարրական, ապա միջնակարգ երկսեռ դպրոց։ Հիմնվել է 1875 թվականին, Թավրիզի Լիլիավա թաղամասում՝ «Հայկազյան» և «Սևան» առևտրական ընկերությունների կողմից։ 1879 թվականին այստեղ հիմնվել է նաև օրիորդաց դպրոց։ 1895 թվականին այդ դպրոցները տեղափոխվել են Թումանյանց եղբայրների կառուցած նոր եռահարկ շենքը (13 դասարանով և սրահով), որը կոչվել է նրանց վաղամեռիկ քրոջ՝ Թամարի անունով։ Այդ թվականից էլ սկսել է կոչվել Հայկազյան-Թամարյան։
20-րդ դարի սկզբին Թավրիզի միակ միջնակարգ ուսումնական հաստատությունն էր։ 1936 թվականին փակվել է, վերաբացվել է միայն 1956-1957 թվականների ուսումնական տարում։ Այդ շրջանից սկսած՝ Թավրիզի ազգային դպրոցները կոչվել են Հայկազյան-Թամարյան-Սահակյան տարրական և միջնակարգ երկսեռ դպրոցներ (կրթության նախարարությունում հայտնի էին «Ասադի» անունով)։ Դասավանդվել են բնական, հասարակական և տեխնիկական գիտություններ, լեզուներ, մեծ ուշադրություն է նվիրվել մանկավարժությանն ու հոգեբանությանը։ Մինչև 1936 թվականը ուսուցումը եղել է հայերեն, այնուհետե՝ պարսկերեն։ Հայոց լեզուն և կրոնը դասավանդվել են արտաժամյա՝ պետական ծրագրից դուրս։ 1950-ական թվականներին դպրոցի վերստացումից հետո պետական տեսուչներ նշանակվել են միայն պարսիկներ։
Կատեգորիա:Իրանի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Սուլթանբեյլի (Ստամբուլ)
Սուլթանբեյլի (Sultanbeyli), շրջան Ստամբուլի մարզի ասիական հատվածում։ Գտնվում է Քարթալ և Փենդիք շրջանների միջև։ 2009 թվականի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմել է 286 622 մարդ, որը երեք անգամ գերազանցում է 1990 թվականի տվյալները՝ 82,298 մարդ։ Շրջանի ղեկավարը Արդարություն և զարգացում կուսակցության ներկայացուցիչ Հուսեյին Քյուսքին է։ Արևմուտքում սահմանակից է Սանջաքթեփե, արևելքում՝ Փենդիքին, իսկ հյուսիսարևմուտքում՝ Քարթալին։
Պատմություն
Այս շրջանները բնակեցված են եղել դեևս հռոմեաբյուզանդական ժամանակաշրջանից։ 1328 թվականին տարածքը գրավվել է թուրքերի կողմից։ XX դար դարի սկզբին Ուկրաինայում հրեական ջարդերից հետո, տեղանքում բնակեցվել են հրեա ընտանիքները, ովքեր փախել էին Օսմանյան կայսրություն Ռուսական կայսրությունից։ 1945 թվականին այս վայրերում բնակեցվել են Բուլղարիայից ներգաղթածները։
Սուլթանբեյլին դարձել է առանձին շրջան 1987 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի նահանգի բնակավայրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
MOCOS
Մոլիբդեն կոֆակտոր սուլֆուրազ, ֆերմենտ, որը մարդկանց մոտ կոդավորված է MOCOS գենով ։
MOCOS-ը սուլֆուրացնում է քսանտին դեհիդրոգենազի (XDH) և ալդեհիդ օքսիդազի (AOX1) մոլիբդենային կոֆակտորը, որն անհրաժեշտ է նրանց ֆերմենտատիվ ակտիվության համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՖՀ 2.8.1
Զդրավկա Եվտիմովա
Զդրավկա Եվտիմովա (Здравка Евтимова, ծնվ.՝ 24 հուլիսի, 1959, Պերնիկ, Բուլղարիա), բուլղարացի գրող, թարգմանիչ, Աննա Կամենևայի անվան պետական մրցանակի (1995) և Բուլղարացի գրողների միության մրցանակի (2003) դափնեկիր։
Կենսագրություն
Զդրավկա Եվտիմովան ծնվել է 1959 թվականի հուլիսի 24-ին Բուլղարիայի Պերնիկ քաղաքում։ 1985 թվականին ավարտել է Վելիկո-Տիրնովոյի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, որտեղ սովորել է անգլերեն։
Հեղինակ է պատմվածքների, որոնք հրատարակվել են աշխարհի 23 երկրներում։ ԱՄՆ-ում լույս են տեսել Զդրավկա Եվտիմովայի պատմվածքների «Ուրիշ որևէ մեկը» ժողովածուն և «Դավաճանների աստվածություն» վեպը։ Մեծ Բրիտանիայում հրատարակվել են նրա պատմվածքների երկու ժողովածուներ։ Նրա ստեղծագործությունների ժողովածուն լույս է տեսել նաև Իսրայելում ու Կանադայում, որտեղ այն տարածվել է անգլերենով։ Զդրավկա Եվտիմովայի ստեղծագործություններից հրատարակվել են նաև Իսպանիայում, Ֆրանսիայում, Սկանդինավյան երկրներում, Ավստրալիայում, Գերմանիայում, Հնդկաստանում, Ռուսաստանում, Լեհաստանում, Չեխիայում, Սլովակիայում, Մակեդոնիայում ու Սերբիայում։ Եվտիմովայի ստեղծագործությունները հնչել են BBC ռադիոյուվ (Լոնդոն)։
Զդրավկա Եվտիմովայի գրքերն ու առանձին ստեղծագործություններ մրցանակների են արժանացել Անգլիայում, ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Ֆրասիայում։
Թարգմանել է անգլիացի ու ամերիկացի մի շարք գրողների ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ Դևիդ Էդինգս, Գրեգ Բիր, Պերի Օ’Շոնեսի, Կիմ Ստենլի Ռոբինսոն, Ռոբերտ Սոյեր և այլք։
2011 թվականին Զդրավկա Եվտիմովան ԱՄՆ Ռոչեսթերի համալսարանում անցել է գեղարվեստական թարգմանության դասընթաց։
Բուլղարական Պեն-ակումբի (PEN International) քարտուղարն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի թարգմանիչներ
Կիռվե (գյուղ, Ավինուռմե շրջան)
Կիռվե (Kõrve), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ավինուռմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Ավինուռմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Գրականություն
Գրականություն, հասարակության հոգևոր կյանքի կարևոր բնագավառ։ Լայն առումով գրականություն են կոչում առհասարակ գրավոր խոսքը, նրա միջոցով շարադրված հասարակական-քաղաքական, գիտական, փիլիսոփայական, հրապարակախոսական, մանկավարժական կամ գործնական բնույթ ունեցող երկերը, նեղ առումով՝ արվեստի հիմնական տեսակներից մեկը՝ գեղարվեստական գրականություն։
Գրականությունը ծագել է գրի, այբուբենի առաջացումից հետո (շատ լեզուներում օգտագործվող «լիտերատուրա» եզրը հենց կապվում է լատիներեն լիտեր-տառ արմատի հետ)։
Գեղարվեստական գրականության առաջին նշանավոր երկերը բանահյուսական ստեղծագործությունների գրառման կամ մշակման արդյունք են։
Ըստ կառուցման արտաքին եղանակի՝ գրական երկերը բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ արձակ և չափածո։ Սկսած հնագույն ժամանակներից՝ գրականությունն ունի երեք մեծ բաժին, որոնք կոչվում են սեռեր՝ էպիկական, քնարական և դրամատիկական ։
Գեղարվեստական գրականությունը հիմք է ծառայում արվեստի տարածական և համադրական տեսակների զարգացման համար ։
Հասկացության սահմանափակումներ
Հիմնականում գրականության տակ հասկանում են գեղարվեստական գրականությունը, այսինքն գրականությունը՝ որպես արվեստի տեսակ։ Սակայն այդ ժամանակակից ընկալումը պետք չէ կիրառել այսօրվանից հեռվացած ժամանակաշրջանների վրա։ Հնագույն գիտական տրակտատներն ու կրոնա-դիցաբանական ստեղծագործությունները, ինչպիսիք են օրինակ Հեսիոդոսի «Թեոգոսիա»-ն ու Լուկրեցիուսի «Իրերի բնության մասին», ժամանակակիցների կարծիքով չէին հակադրվում, օրինակ էպիկական պոեմներին (Հոմերոսի «Իլիական» կամ Վերգիլիոսի «Էնեական») ինչպես ոչ գեղարվեստական գրականությունը գեղարվեստականին։ Ռուսաստանում 1820-ական թվականներին քննադատները որդեգրել էին այն կարծիքը, որ ռուս արձակի լավագույն նմուշներն են Կարամզինի «Ռուսական պետության պատմության»-ն ու Նիկոլայ Տուրգենևի «Հարկերի տեսության փորձը»։ Բաժանելով այլ ժամանակաշրջանների գեղարվեստական գրականությունը կրոնական, փիլիսոփայական, գիտական, հրապարակախոսական գրականությունից՝ մենք պրոյեկցեում ենք մեր ժամանակակից պատկերացումները անցյալի։
Համենայն դեպս, գրականությունն ունի մի շարք ընդհանուր հատկություններ, որոնք անփոփոխ են բոլոր ազգային մշակույթներում ու մարդկային պատմության ամբողջ ընթացքում, չնայած այդպիսի հատկություններից յուրաքանչյուրը կապված է որոշակի խնդիրների ու բացառությունների հետ.
Ճիշտ է ավելացնել ևս մեկ չափանիշ, որը վերաբերում է արդեն ոչ թե գրական տեքստերի կառուցվածքին, այլ դրանց գործառույթին.
Գրականության հիմնական տեսակներ
Գրականության տեսակները առանձնացվում են ինչպես ըստ բնագրի բովանդակության, այնպես էլ ըստ դրանց հետապնդած նպատակի, որի պատճառով գրականության դասակարգման ժամանակ դժվար է ամբողջությամբ պահպանել միասնականության սկզբունքը։ Բացի այդ, գրականության այդպիսի դասակարգումը կարող է մոլորության մեջ գցել՝ միավորելով իրարից բոլորովին տարբեր երևույթները։
Որոշ բնագրերի ճակատագիրն այնպես է դասավորվել, որ ստեղծման ժամանակ դրանք պատկանում էին գրականության մի տեսակին, բայց հետագայում շարժվում են դեպի մեկ այլ տեսակը. այսպես օրինակ՝ Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզո»-ն այսօր ավելի շուտ ընկալվում է որպես մանկական գրականություն, մինչդեռ այն եղել է ոչ միայն մեծահասակների համար գրված գեղարվեստական գրականություն, այլև որպես պամֆլետ հրապարակախոսական էական դերով։
Պոեզիա
Բանաստեղծությունը գրական արվեստի ձև է, որը օգտագործում է լեզվական էսթետիկ և ռիթմիկ հատկանիշներ, բացի այդ, իմաստային բացը լրացնելու կամ տեղադրելու համար ։ Պոեզիան ավանդաբար տարբերվում է արձակից, իր ոգեշնչող հատվածով,
[ա] արձակը օգտագործվում է նախադասություններում, պոեզիան տողերում .արձակի տեքստը զուգորդված է իմաստով, մինչդեռ պոեզիայինը կատարվում են երևույթների կամ բանաստեղծության տեսանելի կողմերի միջև։ Մինչ 19-րդ դարը պոեզիան սովորաբար ընկալվում էր երևակայական գծերի մեջ մի երևույթ .համապատասխանաբար, 1658 թվականին որոշվեց, որ պոեզիան «ռիթմից կամ հատվածներից բաղկացած ցանկացած առարկա է»։ Հնարավոր է, Արիստոտելի ազդեցության (նրա պոետիկայի) արդյունքում, 19-րդ դարից առաջ պոեզիան, սովորաբար, ավելի քիչ էր, քան հատվածի տեխնիկական նշանակությունը, քան գեղարվեստական ​​կամ հռետորական արվեստի նորմատիվային կատեգորիան ։ Որպես հատկանիշ, այն կարող է նախնական գրագիտություն ունենալ, քանի որ ամենահին աշխատանքները կազմվում են բանական բանավոր ավանդույթի համաձայն, ուստի այն կազմում է գրականության ամենավաղ օրինակը։
Արձակ
Արձակը լեզվական ձև է, որն ունի ոչ թե սովորական,հասարակ և բնական խոսք, այլ ռիթմիկ կառուցվածք. Այն իր տողերի քանակով տարբերվում է բանաստեղծությունից Հեղինակի պատմական զարգացման մասին Ռիչարդ Գրաֆը նշում է, որ Հին Հունաստանի դեպքում վերջին հանձնաժողովը ընդունեց այն փաստը, որ պատմական արձակը համեմատաբար ուշ էր մշակվել կապված լինելով դասական ժամանակաշրջանի «հայտնագործման» ։
Վեպ. Մեծածավալ հերոսական արձակ. եվրոպական շատ լեզուների համար համարժեք տերմինը լատիներեն ծագում ունի, որը ցույց է տալիս, որ այս տեսակներմ ունեն նմանություններ։ Անգլերենում այս տերմինը ստեղծվել է ռոմանական լեզուներից 15-րդ դարի վերջում `«նորությունների» իմաստով։ այն եկել է նշելու մի նոր երևույթ առանց փաստերի կամ գեղարվեստական ​​առանձնահատկությունների։Այսպիսով ստեղվեցինշատ պատմական նախատիպեր,այսպես կոչված, «վեպեր վեպից առաջ», ժամանակակից վեպը ձևավորվել է ուշ մշակութային պատմության մեջ, մոտավորապես տասնութերորդ դարում։ Սկզբում շատ քննադատության ենթարկվելով՝ վեպը ձեռք է բերել գերիշխող դիրք գրական ձևերի մեջ, ինչպես ժողովրդականում, այնպես էլ քննադատականում։
Նովել
Զուտ քանակական առումով, նովելը որոշակիորեն տարբերվում է վեպից և կարճ պատմությունից. հրատարակիչ Մելվիլլ Հաուսը այն դասակարգում է որպես «շատ կարճ, որ վեպ լինի, չափազանց երկար կարճ պատմություն լինելու համար» ։ Խոսքի կամ էջերի հաշվարկի մասին չկա որևէ հաստատուն տվյալ։ Գրական մրցանակներն ու հրատարակչությունները հաճախ ունեն իրենց սեփական կամայական սահմանները, որոնք տարբերվում են ըստ իրենց հատուկ մտադրության։ Ամփոփելով նովել- ի փոփոխական հասկացությունները, Վիլյամ Գիրալդը գալիս է մի եզրահանգման, որի ինքնությունը կարծես թե վիճարկվում է հավերժության մեջ»։ Առաջարկվել է, որ տեսակի ծավալային սահմանափակումն առաջացնում է տարբեր ոճական հնարքներից, և ոմանք, համեմատվում են վեպի կամ կարճ պատմվածքի հետ, և այլ տեսակները, համարվում են  եզակի
Կարճ պատմվածք
Կարճ պատմվածքը որպես գրական ժանր որոշման երկընտրանքն այն է, թե ինչպես պետք է, կամ արդյոք, պետք է տարբերվի այն կարճ պատմությունից. այնուամենայնիվ, այն ունի նաև իմաստային ծագում և ներկայացվու է որպես ամենակարճ պատմվածք (օրինակ, Աստվածաշունչ), վաղ կարճ պատմվածքներ գրողներ (օրինակ, Էդգար Ալան Պո) կամ հստակ ժամանակակից կարճ պատմվածք գրողներ (օրինակ, Անտոն Չեխով) ։ Բացի իր տեսանելի չափերից, տարբեր տեսաբաններ առաջարկել են, որ կարճ պատմությունը ունի բնորոշ թեման կամ կառուցվածք, այդ քննարկումները հաճախ ձևավորում են վիպական ժանր  ։
Դրամա
Դրաման գրականություն է, որը նախատեսված է կատարման համար ։ Այս ժանրը հաճախ համակցվում է երաժշտության և պարի հետ `ինչպես օպերայի և երաժշտական ​​թատրոնում։ Դերը այս ժանրի գլխավոր մասն է,որը վերաբերում է դրամատիկական աշխատանքին, որը նախատեսված է թատրոնում կատարելու հ.մար։ այն հիմնականում երկխոսություն է դերակատարների միջև և սովորաբար ուղղված է դրամատիկական կամ թատերական կատարմանը, այլ ոչ թե ընթերցանությանը։ Հատուկ դրաման, ընդհակառակը, գրվում է կարդալու, այլ ոչ թե ներկայացնելու համար։ հետևաբար, նման ստեղծագործության իմաստը կարող է ամբողջությամբ կատարվել մեկ էջում. : Գրեթե բոլոր դրամանները համեմատաբար վերջերս ստացան այս ձևը։
Պատմություն
Գրականության պատմությունը սերտորեն հետևում է քաղաքակրթության զարգացմանը։ Երբ սահմանվում է բացառապես գրավոր աշխատանքը, Հին Եգիպտական գրականությունը, along with Sumerian literature, are considered the world's oldest literatures. շումերական գրականության հետ միասին համարվում են աշխարհի ամենատարեց գրականությունը : Հին Եգիպտոսի գրականության հիմնական ժանրերը `դիդակտիկ տեքստերը, օրհներգերը աղոթքներն ու հեքիաթները, գրեթե ամբողջությամբ գրված էին հատված առ հատված,իսկ բանաստեղծական հնարքների օգտագործումը հստակ ճանաչելի է, հատվածի ոգեշնչումը անհայտ է։ Այն հարցը, թե արդյոք շումերական գրականությունը պոեզիա կամ արձակ էր, մնում է անպատասխան։ Այն պարունակում էր պոեզիայի առնվազն մեկ առանձնահատկություն (արդարացված մի գիծ), սակայն գրելու ոճը բացառում է նույնականացման որոշակի հատկանիշների հայտնաբերումը։ Գրականության մեջ արտացոլված են տարբեր  պատմական ժամանակաշրջաններ։Ազգային և ցեղային սագաները, աշխարհի ծագման պատմությունն ու առասպելները, որոնք երբեմն բարոյական կամ հոգևոր  բնույթ են կում,  գերակշռել են հիմնականում նախադպրոցականների շրջանում։ Հոմերոսի պատմվածքները, վաղ և միջին երկաթե դարից և հնդկական ավելի ուշ ժամանակաշրջանի հեքիաթների պատմության մեջ, ունեն ավելի շատ գրավոր հեղինակային վկայություն, որոնք գրեթե չհրապարակվելուց առաջ երկարատև ժամանակների ընթացքում գոյատևել են  որպես ավագ առասպելներ ։
Անցյալ գրականության ուսումնասիրության միջոցով մենք կարողացանք իմանալ, թե ինչպես է հասարակությունը զարգացել պատմության ձևավորման ողջ ընթացքում ։ Սա նույնիսկ կարող է օգնել մեզ  ավելի շատ հասկանալ ժամանակակից գրականության մեջ գրված հղումները, քանի որ հեղինակները հաճախ հղումներ են անում հունական դիցաբանությունից և այլ հին կրոնական նյութերից  կամ պատմական իրադարձություններից։Վերոհիշյալ թեմաներից յուրաքանչյուրում կա գրված գրականությունը,և թե ինչպես են դրանք զարգացել պատմության ընթացքում (օրինակ, տնտեսագիտության պատմության մասին կամ էվոլյուցիայի և գիտության մասին աշխատություններ),բայց  այդ ամենը կարելի է իմանալ  նաև գեղարվեստական ​​ստեղծագործություններից։
Հեղինակները հաճախ իրենց պատմություններում պահպանում են պատմական պահերը, ինչպես օրինակ, երբ Բայրոնը խոսում է իսպանացիների և ֆրանսիացիների մասին, «Երեխա Հարոլդի Ուխտագնացությունը։ Canto I» և արտահայտում է իր տեսակետները իր բնավորությամբ երեխա Հարոլդի միջոցով։ Գրականության միջոցով մենք կարողանում ենք շարունակաբար բացահայտել պատմության մասին նոր տեղեկություններ։ Հեշտ է տեսնել, թե ինչպես են բոլոր ակադեմիական դաշտերը արմատավորվել գրականության մեջ։ Տեղեկություն հաղորդելը դառնում է ավելի հեշտ, երբ մենք փոխանցում ենք այն սերնդից սերունդ։ Ի վերջո, ամեն ինչ գրվել է, տնային բուժիչ միջոցներից և հիվանդությունների բուժումից, մինչև ապաստարան կառուցելու ավանդույթների և  կրոնական պրակտիկայի վերաբերյալ։ Այնտեղից մարդիկ կարողացան սովորել գրականություն, բարելավել գաղափարները, հետագայում մեր գիտելիքները և ակադեմիական ոլորտները, ինչպիսիք են բժշկական ոլորտը կամ առևտուրը։Նույն կերպ, այսօր էլ մենք ուսումնասիրում ենք գրականությունը, շարունակում ենք թարմացնել, քանի որ մենք շարունակում ենք զարգանալ և սովորել ավելի ուավելի.մշակված քաղաքային մշակույթը, ակադեմիաները վաղաժամ քաղաքակրթությունների ժամանակ սպեկուլյատիվ  և փիլիսոփայական գրականության համար փոխանցման միջոցներ են տրամադրել `հանգեցնելով [[Հին Չինաստանում, Հին Հնդկաստանում, Պարսկաստանում, Հին Հունաստանում և Հռոմում գրականության տարածմանը։
Ավելի վաղ ժամանակաշրջանների շատ գործեր, նույնիսկ պատմական մշակմամբ ունեցել են գաղտնի բարոյական կամ դիդակտիկ նպատակներ, ինչպիսիք են Սանսկրիտ «Պանճատանտրան» կամ Օվիդի «մետամորֆոզները»։ Դրաման ու երգիծանքը մշակվել են որպես քաղաքային մշակույթ, որն ապահովում է ավելի լայն լսարան իսկ հետո, ընթերցողների կողմից մեծ գրական արտադրությ ուն։Լիրիկական պոեզիան (ի տարբերություն էպոսական պոեզիայի) համարվում էր անվանիների և արիստոկրատ շրջանակների մասնագիտություն,հատկապես Արևելյան Ասիայում, որտեղ երգերը հավաքագրվու էին չինական արիստոկրատիայի պոեմներով, առավել նշանավորը `Շինգի կամ Երգերի Գիրքը։ Հեղինակային նախընտրական բալետը և երգի պոեզիան փոխկապակցված էին և  ի վերջո, գրական միջավայրն իր ազդեցությունն ունեցավ պոեզիայի վրա։ Հին Չինաստանում վաղ գրականությունը հիմնականում կենտրոնացած էր փիլիսոփայության, պատմագրության, ռազմագիտության, գյուղատնտեսության  և պոեզիայի մեջ։ Չինաստանը, ժամանակակից թղթի պատրաստման և փայտանյութի տպագրության  հայտնագործմամբ  սկիզբ է դնում աշխարհի առաջին տպագիր մշակույթին ։ Չինական գրականության մեծ մասը սկիզբ է առնում Արևելյան Ջու դինաստիայի ժամանակ (Մ.թ. Դրանցից ամենակարևորությունը ներառում է կոնֆուցիացիության դասականությունը, դավանանքը, մոհիսկի, օրինականության, ինչպես նաև ռազմագիտական ստեղծագործությունները (օրինակ, Սան Ցզու- ի պատերազմի արվեստը)և չինարենի պատմությունը (օրինակ, Սիմա Քիանի «Մեծ պատմաբանի գրառումները»)։
Հին Չինական գրականությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ պատմագրության վրա, հաճախ բերելով մանրամասն արձանագրություններ։ Հին Չինաստանի պատմության  ակնառու օրինակն էր Զուո Ժուան, որը կազմվել էր ոչ ուշ, քան մ.թ.ա. 389թվականին և վերագրվում էր մ.թ.ա. 5-րդ դարի պատմաբան Զուո Քյիմինգին. Հին Հնդկաստանում գրականությունը սկիզբ է առել այն պատմություններից, որոնք ի սկզբանե բանավոր կերպով փոխանցվել էին։ Վաղ ժանրերը ներառում էին դրամա, առակներ, սուտրաներ և էպիկական պոեզիա։ Սանսկրիտ գրականությունը սկսվում է մ.թ.ա. 1500-1000 թվականներին Վեդաներից սկսած և շարունակում է  մինչև երկաթե դարաշրջանի սանսկրիտական դյուցազներգություններում։ Վեդաները հնագույն սուրբ գրքերն են։ Սամհիտաները ստեղծումը  (վեպի հավաքածուներ) մոտավորապես մ.թ.ա. 1500-1000 թվականներին, «Շրջահայաց» տեքստերը, ինչպես նաև սամհիտաների վերամշակումը տեղի են ունեցել 1000-500 թվականներին; Մ.թ.ա. 2-րդ կեսից մինչև մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի կեսը, կամ վերջնական բրոնզե դարաշրջանը մինչ երկաթե դարաշրջանը։ Մ.թ.ա. 6-ից մինչև 1-ին դարերի միջև ընկած ժամանակահատվածում ներկայացվեցին երկու ամենահեղինակավոր հնդկական էպոսների՝ Մահաբհարաթայի և Ռամայանայի կազմումն ու խմբագրումը, հետագայում վերանայվեցին մինչև 4-րդ դարը։ Այլ խոշոր գրական ստեղծագործություններ են Ռամշարիտմանասը և Կրիշնաչարիտմանան։ Հին Հունաստանում,  գրվել են Հոմերոսի հեքիաթները, որոնք գրել են Իլիականը և Ոդիսականը և  Հեսիադը, որոնք  տպագրվել են «Աշխատանք և Օրեր» ինչպես նաև «Տեոգոնին», հնագույն ամենահեղինակավոր հունական գրականության մեջ են։ Դասական հունական ժանրերը ներառում էին փիլիսոփայություն, պոեզիա, պատմագրություն, կոմեդիաներ և դրամաներ:Հիմնականում տարածված են եղել  Պլատոնի և Արիստոտելի հեղինակային փիլիսոփայական աշխատանքները, որոնք արևմտյան փիլիսոփայության հիմքն են, Սափփո և Փինդարը ազդեցիկ լիրիկ բանաստեղծների գործերն ու Հերոդոտոս և Թուխիդիդներ վաղ հունական պատմաբանների աշխատանքները։
Չնայած այս դարում Հին Հունաստանում տարածված էր դասական ոճը, սակայն, գրվեցին և կատարվեցին հարյուրավոր ողբերգություններից, որոնցից միայն երեքը հեղինակների կողմից սահմանափակ թվով պիեսներ ունեն։ Աեշիլուս, Սոֆոկլես և Եվրիպիդես։ Արիստոպոհանեսի պիեսները ստեղծում են հեքիաթի դրամայի միակ իրական օրինակները, որոնք հայտնի են որպես Հին Կոմեդի անունով, հունական կատակերգության ամենավաղ ժանր,, որը իրականում օգտագործվում է ժանրը որոշելու համար։ Գերմանացի գրող մեծաքանակ գրքերի հեղինակ Յոհան Վոլֆգանգ Ֆոն Գյոթե Հռոմեական պատմություններն ու կենսագրությունները ձևավորում էին սրբերի և  հրաշալի քրոնիկների կյանքի լայնածավալ միջնադարյան գրականությունը, սակայն միջին դարերի ամենատարածված  ժանրը եղել է սիրավեպը, արկածային և երբեմն կախարդական պատմությունը, որը հզոր ժողովրդական բողոք է:Վերածննդի ժամանակ գեղարվեստական գաղափարի արդյունքում առաջացել են հակասական, կրոնական, քաղաքական և ուսուցողական գրականություն, մինչդեռ միջնադարյան ռոմանտիկան դարձել է պատմության ավելի բնորոշ և հոգեբանական ժանրը, որի վաղ և կարևոր օրինակները չինարեն « Կապիկը» և գերմանացի  Ֆաուստի գրքեր են։
Պատմական ժամանակաշրջանում մարդկային ինտեգրված գրականության վերաբերյալ հասարակական և քաղաքական զարգացումները փիլիսոփայական տրակտներն ու շահարկումներն են։ Ռոմանտիզմի անխուսափելի արձագանքը պայթյուն էր վերջին 18-րդ դարում, որը վերահաստատեց հին ռոմանսների  և ժողովրդական գրականության ստեղծագործական և ֆանտաստիկ կողմնակալությունը և հաստատեց անհատական փորձառության  և զգացմունքների գերակայությունը։ Բայց քանի որ 19-րդ դարը շարունակվեց, եվրոպական արվեստը զարգացավ իրատեսությամբ և բնականությամբ,իրական կյանքի գրավիչ փաստերի և սոցիալական միտումների նկատմամբ։ Բնականության արտահայտման մեծ մասը անուղղակի պաշտոնական էր և ազդում էր հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների վրա, սակայն 20-րդ դարի դրամաներն անցան սուբյեկտիվ, ընդգծված անգիտակից շարժառիթների և անհատական, սոցիալական բնապահպանական ճնշումների միջով։ Այնպիսի գրողներ, ինչպիսիք են  Պրաուստը, Էլիոտը, Ջոյսը, Կաֆկան և  Պիրանդելլոն  միտում ունեն ներքին, այլ ոչ թե արտաքին իրողությունների նկարագրման։
Փաստագրական ֆիլմը նաև ցույց է տվել, որ այն կարող է իրականություն դառնալ իր 20-րդ դարում ձևավորված ժանրերում, չնայած իր հաստատած բանաձևի որով թերահավատորեն է մոտենում դետեկտիվի և գիտության գեղարվեստական այլընտրանքային իրողությունների հարցերին։ «Ընդհանուր» և «ժանր» տեսակները (ներառյալ լրագրությունը) բաժանումը շարունակում էր  մինչև մեր ժամանակները։ Ուիլյամ Բորոքըսը, և Հանթեր Ս. Թոմսոնի իրենց վաղ գործերում ընդարձակեցին վավերագրական հաշվետվությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ուժեղ սուբյեկտիվ հայտարարությունների մեջ, և հետերկրյա ժամանակակից քննադատները սկսեցին թերահավատորեն նայել օբյեկտիվ ռեալիզմի գաղափարը։
Մրցանակներ
Կան բազմաթիվ պարգևներ, որոնք ճանաչվում են  որպես գրականության նվաճում և ներդրում։ Հաշվի առնելով ոլորտի բազմազանությունը, մրցանակները սովորաբար սահմանափակվում են շրջանում, սովորաբար ` տեսակի ժանրի, լեզվի, ազգության  և ստեղծագործության  (օրինակ, առաջին անգամ գրողների կամ բանավեճային վեպերի համար) ։ Գրականության Նոբելյան մրցանակը Ալբերտ Նոբելի 1895 թվականին կամայնորեն ստեղծված Նոբելյան մրցանակի վեց խմբերից մեկն է և շնորհվում է հեղինակին `իրենց  կոնկրետ աշխատության, այլ ոչ թե որոշակի աշխատանքի համար։ Այն առաջին անգամ տրվել է 1901 թվականին։ Այլ գրական մրցանակներ, որոնց համար բոլոր ազգերը իրավունք ունեն ներգրավվել `Neustadt միջազգային գրականության մրցանակ,«Man Booker »միջազգային մրցանակը և Ֆրանց Կաֆկայի մրցանակը և այլն։
Գրառումներ
Գրառումը բաղկացած է հեղինակային անձնական թեմաներից մեկի քննարկումից, օրինակ, Միքայել դե Մոնթայիգնեի կամ Շառլ Լամբի ստեղծագործություններից։ Շարադրանքին վերաբերող ժանրերն են հուշագիրը և նամակը։ Այլ արձակ գրականությունները ինչպիսիք են Փիլիսոփայական, պատմական, լրագրողական և գիտական ​​գրականությունները սովորաբար գրականություն են համարվում։ Նրանք առաջարկում են գոյություն ունեցող ամենահին արձակներից մի քանիսը. վեպերն ու արձակ պատմությունները ձեռք են բերել «գեղարվեստական» անունները, տարբերելու դրանք փաստացի գրված կամ ոչ գեղարվեստական ​​գրքերից, որոնք պատմականորեն արձակ են եղել։
Բնական գիտություն
Որպես առաջընթաց և մասնագիտացում, նոր գիտական ​​հետազոտություններ են արվել, որոնք անհասանելի են լսարանների մեծ մասի համար. գիտական գրականության «գրական» բնույթը վերջին երկու դարերում դառնում է ավելի քիչ արտահայտված։ Այժմ գիտությունը հիմնականում հայտնվում է ամսագրերում։ Արիստոտելի, Կոպեռնիկոսի  և Նյուտոնի գիտական ​​աշխատանքները դեռևս մեծ արժեք են ներկայացնում, բայց քանի որ  նրանց գիտությունը  մեծ մասամբ հնացած է, նրանք ծառայում են  միայն գիտական ​​ուսուցման համար։ Այնուամենայնիվ, նրանք չափազանց տեխնիկական են, որպեսզի գրական շատ ուսումնառության  ծրագրերում հայտնվեն։ «Պատմության գիտական» ծրագրից դուրս, ուսանողները հազվադեպ են նման աշխատանքները կարդում։
Փիլիսոփայություն
Փիլիսոփայությունը դարձել է ավելի շատ ակադեմիական կատեգորիա։ պրակտիկանտներն ավելի շատ են խոսում այս իրավիճակի մասին, քան գիտությունների մասին։ այնուամենայնիվ, շատ նոր փիլիսոփայական աշխատանքներ հայտնվեցին ակադեմիական ամսագրերում։ Փիլիսոփայության հիմնադիր փիլիսոփաներ`Պլատոնը,Արիստոտելը,Սոկրատեսը, Ավգուստինին, Դեսկարտեսը, Կիերգեգարդը, Նիցշեն դարձել են հիմնադիր, ինչպես ցանկացած գրող։ Վերջին փիլիսոփայական աշխատանքները վիճարկվում են «գրականության» տիտղոսին արժանանալու համար, սակայն դրա մեծ մասը չի գործում, և որոշ ոլորտներ, ինչպիսիք են տրամաբանությունը, չափազանց տեխնիկական են դարձել մաթեմատիկայի նման։
Հոգեբանություն
Գրականությունը թույլ է տալիս ընթերցողներին հասնել անհատի բնույթի հուզական ասպեկտներին, որոնք այլ կերպ ակնհայտ չեն ։ Այն օգնում է ընթերցողի հոգեբանական զարգացմանը և ըմբռմանը։ Օրինակ, այն թույլ է տալիս մարդուն հասանելի զգացմունքային տիրույթներ, որոնցից մարդը հեռացել է իրենքն իրեն։ Միգրացիայի հեղինակ Դ.Միշելը  «Անգլիական ամսագրում »բացատրում է, թե ինչպես է  չափահաս երիտասարդ հեղինակը գրականություն օգտագործելով, որպեսզի փորձի զգացմունքային հոգեբանության վերածվել որպես երեխա, որը նկարագրում է որպես «հրաշք» վայր ։ Հոգանը նաև բացատրում է, որ մարդը ժամանակավոր և զգացմունքային էակ է,  և որ,մարդը բնութագրում է բնության իրավիճակը գրականության մեջ, թույլ է տալիս գրականությունը համարել «վավեր զգացմունքների ուսումնասիրության »։ Սա կարելի է հասկանալ այն առումով, որ գրականությունը միավորում է մեծ ոլորտ, առաջ բերելով համընդհանուր հույզեր ։ Այն նաև հնարավորություն է ընձեռում ընթերցողներին մուտք գործել մշակութային ասպեկտներ, որոնք նրանց չեն ենթարկվում, այդպիսով նոր հուզական փորձառություն առաջ բերելու համար։Հեղինակները գրական հնարքներից հասկանում են, թե ինչ հոգեբանական զգացմունք է նա փորձում նկարագրել, այդպիսով որոշ գրական  հնարքներ ավելի զգացմունքային են, քան մյուսները ։
Բացի այդ, գրականությունը ավելի ժողովրդականորեն համարվում է որպես հոգեբանորեն արդյունավետ հետազոտական ​​գործիք։ Այն կարելի է համարել հետազոտական ​​գործիք, քանի որ դա թույլ է տալիս հոգեբաններին բացահայտել նոր հոգեբանական ասպեկտներ և այն նաև թույլ է տալիս հոգեբաններին խթանել իրենց տեսությունները։ Օրինակ, գրականության բաժանման հասանելիությունը հանգեցնում է հոգեբանական այնպիսի տեսությունների, ինչպիսիք են Մասլոյի կարիքների հիերարխիան, որն ունի համընդհանուր ճանաչում։
Մասլոյի «Երրորդ ուժի հոգեբանության տեսությունը» նույնիսկ թույլ է տալիս գրական վերլուծաբաններին քննադատաբար հասկանալ, թե ինչպես են հերոսները արտացոլվում մշակույթի և պատմության մեջ։ Այն նաև թույլ է տալիս վերլուծաբաններին հասկանալ հեղինակի նպատակային ուղերձը և հասկանալ հեղինակի հոգեբանությունը։ Տեսությունը ենթադրում է, որ մարդը բնույթ ունի բնության մեջ, որը ցույց է տալիս իրենց իսկական «ինքնակառավարումը» և դա ենթադրում է, որ այդ բնույթի կատարումը ապրելակերպն է։ Այն նաև ենթադրում է, որ նյարդաբանական զարգացումը խոչընդոտում է բնության իրողությունը, քանի որ անձը  ձեռք է բերում   իր իսկական ինքնությունը։ Հետևաբար, գրական  հնարքները արտացոլում են բնույթ և հեղինակային բնական ինքնություն։ «Երրորդ ուժի հոգեբանության և գրականության ուսումնասիրության» մեջ Փարիզը պնդում է. «Դ.Հ. Լոուրենսի« անխոհեմ անգիտակիցը» «իրական ինքնության համար փոխաբերություն է»։ Այսպիսով, գրականությունը հեղինակավոր գործիք է, որը ընթերցողներին թույլ է տալիս զարգացնել և կիրառել քննադատական ​​հիմնավորումներ զգացմունքների բնույթում։
Օրենք
Օրենքն իրենից ներկայացնում է երկիմաստություն։ Պլատոնի և Արիստոտելի որոշ գրվածքներ, Բաբելոնի Համուրաբիի օրենքները  կամ նույնիսկ Աստվածաշնչի վաղ  ժամանակաշրջանները կարելի է համարել իրավական գրականություն։ Հռոմեական քաղաքացիական իրավունքը, որը ստեղծվել  է Կորպուս Ջուրիս Սիվիլիսում, Բյուզանդիայի կայսրության Ջասթինյան թագավորության օրոք, մեծ հեղինակություն է գրավում գրականության մեջ։ Շատ երկրների օրենսգրքերը,  ինչպիսիք են սահմանադրություններն ու օ օրենսդրությունը, կարող են համարվել որպես գրականություն։ Այլ պատմական ձևեր Էլեկտրոնային գրականությունն գրական  այն ժանրն է, որը բաղկացած է թվային միջավայրերից։ Ֆիլմերը, տեսահոլովակներն ու հեռարձակվող հեռուստասերիալները համախմբվել են մի տեղ, որը հաճախ զուգորդվում է  ծրագրային գործառույթով։ Գրաֆիկական վեպերում, հեքիաթային գրքերում ներկայացված են պատմություններ, որոնք ներկայացվել են հաջորդական արվեստի գործերի, երկխոսության և  շարադրանքի համադրությամբ։
Գրականության ժանրեր
Գրական ժանրը գրականությունը դասակարգելու ձևն է։ Տերմինը ծագում է ֆրանսերենից, որը նշանակում է առաջարկվող տեսակ կամ դաս։ Այնուամենայնիվ, այդ դասերը ենթակա են փոփոխության և տարբեր ժամանակներում օգտագործվում են տարբեր պատումներում և ավանդույթներում։
Գրելու տեխնիկա
Գրական տեխնիկան կամ գրական հնարքը կարող են օգտագործվել հեղինակների կողմից `գրականության մի հատվածի ՝գրավոր շրջանակի ընդլայնման և որոշակի ազդեցություն թողնելու համար։ Գրական տեխնիկան ներառում է ստեղծագործություն ստեղծելու մոտեցումների մի լայն շրջանակ, անկախ նրանից, թե առաջինը կամ այլ տեսանկյունից աշխատանքը ներկայացվում է `արդյոք ավանդական գծային պատմությունը կամ ոչ գծային պատմությունը կամ գրական ժանրային ընտրությունը կիրառելի են։ Գրական տեխնիկան. նրանք կարող են մատնանշել ընթերցողին, որ կա մի ստեղծագործություն և ներկայացում ներկայացնելու, օրինակ `սովորական սպանություն, առեղծվածային վեպ. կամ, հեղինակը կարող է ստեղծել իր միջոցը, որպեսզի զարմացնի ընթերցողին։ Այսպիսով, տեխնիկայի օգտագործումը կարող է հանգեցնել նոր ժանրի ստեղծմանը, ինչպես, օրինակ, առաջին ժամանակակից վեպերից մեկը,Պամելան, Սամուել Ռիչարդսոնը։
Պամելան գրված է որպես նամակ-գրելու նամակագրության հավաքածու, որը կոչվում է « նամակագրական տեխնիկա ».օգտագործելով այս տեխնիկան, Պամելան ամրապնդեց նամակագրական վեպի մի ժանր, որը արդեն մի քանի տարի է, ինչ գործում էր,  բայց չուներ նույն համբավը։ Գրական տեխնիկան տարբերվում է գրական սարքերից, քանի որ ռազմական ռազմավարությունը տարբերվում է ռազմական մարտավարությունից։ Սարքերն առանձնահատուկ շինություններ են `պատմության մեջ, որն արդյունավետ է դարձնում։ Օրինակներ ներառում են փոխաբերություն, զարմանահրաշ, էլլիպս, պատմողական մոտիվներ և այլաբանություն։ Նույնիսկ բառապաշարի գործառույթը որպես գրական սարք։ Պատմական ռեժիմը կարելի է համարել գրական հնարք, ինչպես օրինակ, հոսքի գիտակցության պատմության օգտագործումը։
Գրական տեխնիկան տարբերվում է գրական հնարքից, այնպես ինչպես ռազմական ռազմավարությունը տարբերվում է ռազմական մարտավարությունից։ Հնարքները առանձնահատուկ միջոցներ են `պատմվածքի մեջ, որն արտահայտիչ է դարձնում այն։Օրինակ՝փոխաբերությունը մակդիրը, պատմողական մոտիվներն ու այլաբանությունները։ Նույնիսկ ճոխ բառապաշարը դիտարկվում է որպես գրական հնարք։Պատմական փաստը նույնպես կարելի է համարել գրական հնարք, ինչպես, օրինակ, հոսքի գիտակցության պատմության օգտագործումը։ Գրական քննադատությունը ենթադրում է գրականության մի հատվածի քննադատություն և գնահատում,  և որոշ դեպքերում այն ​​օգտագործվում է իբրև առաջընթաց  կամ դասականության դրսևորություն, ինչպես շարունակական թատերականությունը։
Գրական խմբագիրները կարող են նույն նպատակի համար ծառայել հեղինակների համար, ում հետ նրանք աշխատում են։ Գրական քննադատության բազմաթիվ տեսակներ կան, և յուրաքանչյուրը կարող է օգտագործվել իր ուրույն քննադատական ​​ձևով։ Իրավական կարգավիճակ Այս բաժինը ընդլայնման կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել, ավելացնելով այն։ (2014 թվական Փետրվար) Միացյալ թագավորություն Գրական ստեղծագործությունները պաշտպանված են հեղինակային իրավունքի օրենքով, չթույլատրված վերարտադրությունից, 1710թվական թվականից ի վեր։Գրական ստեղծագործությունները սահմանվում են հեղինակային իրավունքի օրենքով, այսինքն՝ ցանկացած ստեղծագործություն, բացի ձայնագրված, դրամատիկական կամ երաժշտական ​​ստեղծագործությունից, համապատասխանաբար ներառում է՝
ա) աղյուսակ կամ կազմ (բացառությամբ տվյալների բազայի),
բ) համակարգչային ծրագիր,
գ) համակարգչային ծրագրի նախապատրաստական ​​նյութ,
դ) տվյալների բազա։
Գրական ստեղծագործությունները չեն սահմանափակվում գրական աշխատանք լինելով, այլ ընդգրկում են տպագիր կամ գրավոր արտահայտություններ (բացառությամբ դրամատիկական կամ երաժշտական ​​ստեղծագործությունների)։
Գեղարվեստական գրականություն
Գեղարվեստական գրականությունը արվեստի տեսակ է, որի միակ սկզբնանյութը բառերն ու բնական (գրավոր) լեզվի կառույցներն են։ Գեղարվեստական գրականության առանձնահատկությունները բացահայտում են համեմատելով այն մի կողմից արվեստի այն տեսակների հետ, որոնք չեն օգտագործում խոսքային-լեզվական նյութ (երաժշտություն, կերպարվեստ) կամ օգտագործում են այլ միջոցների հետ զուգահեռ (թատրոն, կինո, երգ), մյուս կողմից՝ լեզվական տեքստի այլ տեսակների հետ՝ փիլիսոփայական, հրապարակախոսական, գիտական և այլն։ Բացի դրանից, գեղարվեստական գրականությունը, ինչպես արվեստի մյուս տեսակները, միավորում է հեղինակային (այդ թվում՝ անանուն) ստեղծագործություններ, ի տարբերություն սկզբունքայնորեն հեղինակ չունեցող ժողովրդագրական ստեղծագործությունների։
Փաստագրական արձակ
Փաստագրական արձակ, գրականության ձև, որին բնորոշ է բացառապես իրական դեպքերի վրա կառուցված սյուժե, հազվադեպ գեղարվեստական հնարումներով։ Փաստագրական արձակը ներառում է նշանավոր մարդկանց կենսագրություններ, ինչ-որ դեպքերի պատմություններ, միջմշակութային նկարագրություններ, աղմկոտ հանցագործությունների հետաքննություններ։
Հուշագրություն
Հուշագրություն, ժամանակակիցների գրառումներն են, ուր պատմվում է այն իրադարձությունների մասին, որոնցում հեղինակը մասնակցություն է ունեցել կամ որոնք հայտնի են ականատեսներից։ Հուշագրությունների կարևոր առանձնահատկությունը հանդիսանում է տեքստի «փաստագրական» ոճը, որը հավակնում է անցյալի ճշմարտացիության վերստեղծմանը։
Գիտական և գիտահանրամատչելի գրականություն
Գիտական գրականությունը գրավոր աշխատությունների համախումբն է, որոնք ստեղծվել են գիտական մեթոդի սահմաններում կատարված հետազոտությունների, տեսական ընդհանրացումների արդյունքում։ Գիտական գրականությունը նախատեսված է գիտության վերջին նվաճումների մասին գիտնականների ու մասնագետների տեղեկացման համար, ինչպես նաև գիտության հայտնագործությունների հանդեպ գերակայության ամրացման համար։ Որպես կանոն, գիտական աշխատությունը չի համարվում ավարտված, եթե այն չի հրապարակվել։ Առաջին գիտական ստեղծագործությունները ստեղծվում էին տարբեր ժանրերով՝ տրակտատների, դատողությունների, խրատների, երկխոսությունների, ճանապարհորդությունների, կյանքի նկարագրման ու նույնիսկ բանաստեղծությունների տեսքով։ Ներկա ժամանակում գիտական գրականության բոլոր ձևերը ստանդարտացված են ու կազմված են մենագրություններից, ակնարկներից, հոդվածներից, զեկուցումներից (այդ թվում՝ թեզերից), ավտոռեֆերատներից, ռեֆերատներից ու գրախոսություններից։ Ներկայումս բազմաթիվ երկրներում գործում է գիտական գրականության որակավորման մեխանիզմը, որն օժանդակում է ղեկավարությունը կամ հասարակական գիտական կազմակերպությունները։ Ռուսաստանում, օրինակ, այդպիսի որակավորում իրականացնում է ԲՈՀ-ը (Բարձրագույն որակավորվման հանձնաժողով)։ Գիտական գրականության հրատարակման հիմնական պահանջներից մեկն է դրա պարտադիր գրախոսումը։ Այդ գործընթացի սահմաններում գիտական ամսագրի հրատարակչությունը կամ խմբագրությունը նոր գիտական աշխատությունը տպագրելուց առաջ այն ուղարկում է այն մի քանի (հիմնականում՝ երկու) գրախոսների, որոնք համարվում են այդ ոլորտի մասնագետներ։ Գրախոսման գործընթացի իմաստն է բացառել գիտական գրականության շրջանակներում այն նյութերի տպագրությունը, որոնք պարունակում են կոպիտ մեթոդոլոգիական սխալներ կամ ուղիղ կեղծում։ 20-րդ դարից սկսած պահպանվում է հրատարակվող գիտական գրականության ծավալի պարբերական էքսպոնենցիալ աճը։ Սրա հետ կապված՝ ներկայումս գիտական գրականության գլխավոր կրիչներից մեկն են պարբերական հրատարակչությունները, հիմնականում՝ գրախոսվող գիտական ամսագրերը։ 20-րդ դարի վերջից նկատելի է այս ամսագրերի անցման գործընթացը թղթային կրիչներից էլեկտրոնայինների, մասնավորապես՝ համացանցի։
Գիտահանրամատչելի գրականությունը գիտության, գիտական ձեռքբերումների, գիտնականների մասին գրական ստեղծագործություն է, որը նախատեսված է լայն հասարակության համար։ Գիտահանրամատչելի գրականությունը նախատեսված է ինչպես այլ ոլորտների մասնագետների, այնպես էլ քիչ պատրաստված ընթերցողների համար՝ ներառյալ երեխաներին ու դեռահասներին։ Ի տարբերություն գիտական գրականության՝ գիտահանրամատչելի գրականության ստեղծագործությունները չեն որակավորվում ու չեն գրախոսվում։ Գիտահանրամատչելի գրականության մեջ են մտնում ստեղծագործություններ հիմնարար ու կիրառական գիտությունների հիմքերի ու առանձին խնդիրների, գիտական գործիչների կենսագրության, ճանապարհորդությունների նկարագրությունների ու այլնի մասին, որոնք գրված են տարբեր ժանրերով։ Լավագույն հանրամատչելի ստեղծագործությունները քարոզում են առաջադեմ գիտությունների ձեռքբերումները այնպիսի ձևով, որը հասանելի է այն ընթերցողներին, որոնց համար այն գրված է։ Բանաստեղծական ոճով գրվել են Եվրոպայում առաջին գիտության մասին հանրամատչելի ստեղծագործություն Լուկրեցիուս Կարուսի «Իրերի բնության մասին»-ն ու Միխայիլ Լոմոնոսովի «Գրություն ապակու օգուտի մասին»-ը։ Զրույցներից ձևավորվեցին Մայքլ Ֆարադեյի «Մոմի պատմություն»-ն ու Կ. Թիմիզաևի «Բույսի կյանքը»։ Հայտնի են հանրամատչելի ստեղծագործություններ, որոնք գրվել են բնության օրացույցի, էդյուդի, գրական ակնարկի, «ինտելեկտուալ» արկածների ու այլ ձևերով։
Տեղեկատվական գրականություն
Գրականությունը օժանդակ պարունակություն է, ավելի ընդհանուր, կասկած չհարուցող այս կամ այն հարցի օգտագործման վերաբերյալ։ Տեղեկատվական գրականության հիմնական տեսակները՝
Իրականում տեղեկատվական հրատարակչությունները պետք է պարունակեն միայն առարկայացված տեղադրված փաստեր և համապատասխանորեն արտացոլեն գոյություն ունեցող և այդ պահին մարդու գիտելիքների մակարդակը։ Սակայն, ըստ գործնականի, անհնար է ամբողջովին տարանջատել փաստերը մեկնաբանություններից և անորոշություններից, կասկածելի վարկածներից, դրա համար էլ այս կամ այն գաղափարական ուղղվածությունը ցանկացած հրատարակված տեղեկագրում բացակայում է։ Որոշ դեպքերում այդ բաժինը բավականին մեծ է և նպատակաուղղված ներմուծվում են տեղեկագրական հրատարակչություններում․ մասնավորապես այնպես է, որ մեծ մասամբ խորհրդային դարաշրջանի տեղեկատվական հրատարակչություններում հատկապես այն, ինչ վերաբերում է հումանիտար գիտելիքներին, նույնիսկ հակիրճ հոդվածների բառարանները հանդիսանում են նրանց գաղափարախոսական ներկումները։ Թվում է, թե դրանք ընտրված նյութերն են, այսպես ԽՍՀՄ ժամանակ լույս տեսած գրական հանրագիտարանները բացառիկ տեղ են ունեցել երկաստիճան սոցիալիստական և կոմունիստական կողմնորոշմամբ գրողների համար, բայց բացակայում էին հույժ նշանավոր գրողներ, հայտնի իրենց բացասական վերաբերմունքով խորհրդային կարգերին։ Անգամ կարճ ժամանակ անց էլ օգտվել այդպիսի հրատարակչություններից, որպես տեղեկագրքեր, անհնար էր դառնում, շատ մեծ ջանքեր էր պահանջվում ծախսել տարանջատելու փաստերը մեկնաբանություններից, հենց այդ գաղափարական ներկումները տեղեկատվական հրատարակչությունները դարձնում են հատկապես հետաքրքիր, որպես պատմական վկայություն, իր դարաշրջանի գրական հուշարձան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գրականություն Կատեգորիա:Արվեստի տեսակներ
Աղբաշգետ (գետ)
Աղբաշգետ, Աղբաշ, գետ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Որոտանի ավազանի մեջ մտնող գետ է։ Սկիզբ է առնում Բարգուշատի լեռնաշղթայից և Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանի Շենաթաղ գյուղի մոտ աջից միախառնվում Շենաթաղին։ Երկարությունը 10 կմ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Շենաթաղ գետի վտակներ
Red Bull
Red Bull GmbH (Կարմիր ցուլ), էներգետիկ ըմպելիք արտադրող ավստրիական ընկերություն (դրանցից ամենահայտնին համանուն գազավորված «Ռեդ Բուլ» ըմպելիքն է)։ Այն բազմաթիվ սպորտային մրցումների (ավտոարշավ, հեծանվային սպորտ, սնոուբորդինգ, մոտոցիկլային սպորտ, կիբեռսպորտ և այլն) հովանավոր և կազմակերպիչ է։
Պատմություն
1982 թվականին՝ Արևելյան Ասիայում գործուղման ժամանակ, Դիտրիխ Մատեշիցը հետաքրքրվել է այն ժամանակ արդեն բավականին հայտնի էներգետիկ ըմպելիքներով։ Նա գնել է Թաիլանդում հայտնի «Krating Daeng» (թարգմանաբար՝ «կարմիր ցուլ») ապրանքանիշի և ճապոնական «Taisho Pharmaceuticals» ընկերության բաղադրատոմսի օգտագործման արտոնագրային իրավունքները։ Ի դեպ, այդ ճապոնական ընկերությունը մինչ օրս Թաիլանդում արտադրում է ըմպելիքի սկզբնական տարբերակը։
1984 թվականին Մատեշիցը Ֆուշլ-ամ-Զեե ավստրիական քաղաքում հիմնել է «Red Bull GmbH» ընկերությունը։ Բաղադրատոմսի կատարելագործումից (ըմպելիքի հիմնական բաղադրիչներն են մնացել կոֆեինը և թաուրինը, քչացել է շաքարի քանակությունը, ավելացվել է գազը) և մարքեթինգային ծրագրի զարգացումից հետո,1987 թվականին ըմպելիքը հայտնվել է շուկայում ։ Այսօր «Red Bull»-ը վաճառվում է ավելի քան 160 երկրներում։
2001 թվականին Դանիայում և Ֆրանսիայում «Red Bull»-ի վաճառքը արգելվել է, քանի որ դրա հիմնական բաղադրիչներ կոֆեինի և թաուրինի համատեղ օգտագործման ազդեցությունը դեռևս ուսումնասիրված չի եղել ։
2002 թվականին ընկերության կապիտալի շրջանառությունը կազմել է 626 մլն եվրո, 2004 թվականին՝ 1,668 մլրդ եվրո և 2006 թվականին՝ 2,6 մլրդ եվրո։ 2004 թվականին ամբողջ աշխարհում վաճառվել է «Red Bull»-ի 1,9 մլրդ շիշ (ամեն վայրկյան՝ 60 հատ)։ 2006 թվականին այդ թիվը մեծացել է երեք անգամ։
Ռուսաստանում «Red Bull» ըմպելիքը շուկայում է հայտնվել 1998 թվականին։ 2007 թվականին նրան բաժին էր ընկնում շուկայի 23,9 % -ը (գրեթե երկու անգամ զիջում էր PepsiCo-ի Adrenaline Rush ըմպելիքին) ։
Մարքեթինգ
Ընկերությունը Ֆորմուլա-1-ի «Red Bull Racing», «Alpha Tauri», ֆուտբոլային «Նյու Յորք Ռեդ Բուլ», «ՌԲ Լայպցիգ», «Ռեդ Բուլ Զալյցբուրգ» և «Ռեդ Բուլ Բրազիլ» թիմերի տերն է։ Բացի այդ «Red Bull Air Race World Series» աերոբատիկայի և ինքնաշեն թռչող  «Red Bull Flugtag» սարքերի չեմպիոնատների կազմակերպիչն է։
DTM
Red Bull Audi A4 DTM
Բիատլոն
Ավստրիայի հավաքական
Մոտոֆրիսթայլ
Red Bull X-Fighters
Սքեյթինգ
Red Bull Crashed Ice
Բրեյք-դենս
Red Bull BC One
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիայի ընկերություններ Կատեգորիա:1984 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1980-ականներին հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով
Երանոս (լեռնագագաթ)
Երանոս, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզի հյուսիսային եզրի մոտ՝ Երանոսի լեռնաշղթայի արևմտյան կեսում՝ Լանջազատ գյուղից 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք-արևելք։ Ծագմամբ ծալքաբեկորային է։ Բարձրությունը 1823,7 մ է։ Լանջերը՝ բացառությամբ արևելյանի, խիստ զառիթափ են՝ 40° և ավելի։ Հյուսիս-արևմտյան լանջը 750 մ բարձրությամբ քարափ է, որը իջնում է դեպի Ազատ գետի հովիտը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Արարատի մարզի լեռներ
Թադաո Անդո
Թադաո Անդո (安藤 忠雄), ժամանակակից ամենահայտնի ճապոնացի ճարտարապետներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է իր երկվորյակ եղբորից մի քանի րոպե առաջ Օսաքայում 1941 թ. ։ Երկու տարեկանում ընտանիքը բաժանվում է նրանից և թողնում է, որ ապրի տատի հետ ։ Մինչև ճարտարապետ դառնալու որոշում ընդունելն աշխատել է որպես բեռնատարի վարորդ և եղել է բռնցքամարտիկ։
Գործունեությունը
Նախագծել է բազմաթիվ ուշագրավ շենքեր, այդ թվում Գծային տունը (Row House) Օսակայում 1976 թվականին, որի համար արժանացել է Ճապոնայի Ճարտարապետական ինստիտուտի ամենամյա մրցանակին, Լուսեղեն տաճարը 1990 թվականին, Պուլիցերի արվեստի ֆոնդասյունը 1989 թվականին, Արմանիի Դահլիճ Միլանում 2001 թվականին, Ժամանակակից արվեստի թանգարան Ֆորտ Ուորտում, Դիզայն Սայթ Տոկիոյում 2007 թվականին։ Բազմաթիվ մրցանակներից առանձնանում են՝ ճարտարապետության ոսկե մեդալ Ֆրանսիայի Ակադեմիայի (Academie d’Architecture) կողմից, Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ (Pritzker Architecture Prize) 1995 թվականին, ոսկե մեդալ միջազգային ճարտարապետների միությունից 2005 թվականին։ Անդոն հանդիսանում է Ամերիկայի ճարտարապետների ինստիտուտի, Ամերիկայի արվեստի և գրականության ինստիտուտի, Լոնդոնում Անգլիայի արվեստի Ռոյալ ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ Որպես պրոֆեսոր նա հրավիրված է եղել Հարվարդի համալսարան։
Անդոյի աշխատանքը բնութագրվում է ընդարձակ տարածություններով՝ առանց որևէ զարդարանքի ճարտարապետական բետոնե պատեր համատեղված քարե կամ փայտյա հատակով և լայն բացվածք ունեցող լուսամուտներ։ Ակտիվ բնական էլեմենտները՝ ինչպիսիք են արևը, քամին, անձրևը, գերազանցապես ընդգրկված են նրա ոճի մեջ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Օսակա քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Մոդեռնիստ ճարտարապետներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Կալմովկա
Կալմովկա (Кальмовка, Кальмовка), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի բնակավայրեր
Սավինո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Սավինո (Савино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 158 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վելիսցիխե գյուղի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի
'''Վելիսցիխե գյուղի Սբ. Աստվածածին եկեղեցի''', հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Գուրջաանի շրջանի Վելիսցիխե գյուղում։
Պատմություն
Հայկական եկեղեցու մասին առաջին արձանագրություններն արված են 1810-ական թվականներին ։ 1818 թվականին եկեղեցու մասին կա այսպիսի գրություն՝ «Ի գեօղն Վէլիսցիխէ գոյ եկեղեցի մի կամարաշէն կառուցեալ քարիւ և բռամբ յանուն Սրբոյ Աստուածածնայ արդեամբ Ճարօ Քափանակեանի, իսկ արտաքոյ եկեղեցւոյ ի հարաւ կուս ի վերայ դրան քար մի մարմարոնեայ յարմարեալ, որոյ վերայ գրեալ է վրաց. Սուրբ Աստուածածին օգնական լեր Ճարօին։ Ես Քափանակեանց ննջեցեալ Գէօրգւոյ որդի՝ Ճարօս շինեցի զսոյն Աստուածածնայ եկեղեցիս, վասն հօր և մօր իմոյ Մարիամին և վասն հոգւոյ իմոյ, այլևս վասն զուգակցւոյ իմոյ և եղբօր՝ Սարգսի կենացն» ։
Եկեղեցին մի քանի անգամ վերանորոգվել է։ 1862 թվականի օգոստոսի 8-ին Զաքարիա Քափանակյանցը հոգևոր իշխանություններին հայտնել էր, որ եկեղեցու արևմտյան, արևելյան և հարավային պատերը այն աստիճանի են ճեղքվել, որ այն այլևս ենթակա չեն նորոգման, և հարկավոր էր «ի հիմանէ» նոր եկեղեցի կառուցել։ Այդ աշխատանքները կատարելու համար անհրաժեշտ էր մոտ 50.000 աղյուս, 60 սայլ կիր, 300 սայլ ավազ, 60.000 կղմինդր և այլ շինանյութեր, ընդհանուր արժեքը 2000 ռուբլիՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 4429, թ. 1-2, 4։