cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սիմֆոնիա
Նվագախումբ
XIX դարում, զարգացում էր ապրում ոչ միայն սիմֆոնիկ ստեղծագործությունները, այլ նաև սիմֆոնիկ նվագախմբերը, որի ընթացքում նվագախմբային կոլորիտի և դրամատիկական արտահայտչականությունը մեծացնելու համար ռոմանտիկ կոմպոզիտորները նվագախմբում  ընդգրկում էին նոր երաժշտական գործիքներ, ընդլայնում էին կոմպոզիցիայի առանձին բաժիններ։ XIX դարի երկրորդ կեսին, սիմֆոնիկ նվագախմբի «Բեթհովենյան»  կառուցվածքը դասակարգվել էր որպես փոքր սիմֆոնիկ նվագախումբ, թեև մեծի սկիզբը նույնպես դրեց Բեթհովենը՝ իր «Իններորդ» սիմֆոնիայում, որի պարտիտուրայում հայտնվել էին մի շարք նոր գործիքներ` փոքր ֆլեյտա, կոնտրաֆագոտ, եռանկյունի, ափսեներ,  մեծ թմբուկ և տրոմբոն։ Բեռլիոզը  իր «Ֆանտաստիկ» սիմֆոնիայում արդեն  զգալիորեն ավելացրել էր լարային և պղնձյա փողային երաժշտական ​​գործիքները, ընդ որում մատնանշելով կատարողների քանակը, և ընդգրկելով գործիքներ, որոնք նախկինում օգտագործվում էին միայն օպերայում՝ անգլիական եղջրափող, փոքր կլարնետ, տավիղ,  զանգեր և տուբա։
Ռոմանտիկ կոմպոզիտորների ազդեցությունը քիչ չէր նաև նվագախմբի որակի վրա, որոնցից պահանջվում էր բարձր տեխնիկական պատրաստվածություն ։ Փոխվել էր նաև խմբավարի գործառույթները, որը ռոմանտիզմի դարաշրջանում, առաջին անգամ դեմքով շրջվեց դեպի նվագախումբը։ Առաջին անգամ XIX դարի երկրորդ կեսին խմբավարությունը դարձավ անկախ մասնագիտություն, որի աշխատանքների համար պահանջվում էր ոչ միայն հատուկ հմտություններ, այլ նաև հատուկ օժտվածություն։ Նվագախմբի կատարելագործումը, իր կարողությունների ընդլայնումը, իր հերթին խրախուսում է կոմպոզիտորների հետագա որոնումները ։
XIX դարի վերջում սիմֆոնիայի անվան տակ միանշանակ չէր հասկացվում  նվագախմբային ստեղծագործություն, ստեղծվեցին երգեհոնային սիմֆոնիաներ, հատկապես ֆրանսիական ռոմանտիկ կոմպոզիտորներ Սեզար Ֆրանկի, Շառլ-Մարի Վիդորի և ուրիշների մոտ։ Դասական-ռոմանտիզմի ավանդույթները, որոնց առավելապես բնորոշ էին սոնատային բնույթը և որոշակի տոնային հարաբերակցությունը, իրենց ավարտն են  գտել  Անտոն Բրուքների մոնումենտալ սիմֆոնիաներում և Գուստավ Մալերի ստեղծագործություններում, որոնցում, ինչպես կարծում էր Լեոնարդ Բերնսթայնը, նա կանխատեսեց XX դարի բորոր արհավիրքները ։
Սիմֆոնիան XX դարում
XX դարը երաժշտության մեջ սկսվեց որպես ռոմանտիզմի դարաշրջան։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի հաջորդական ընդլայնումները հանգեցրին նրան, որ նվագախումբը դարձավ գերհագեցած, և դրա գագաթնակետը հանդիսացավ Մալերի «Ութերորդ» սիմֆոնիայի նվագախմբի կազմը (1906 թվական), որում բացի երեք երգչախմբից և ութ մեներգիչներից ներառում էր նաև բավականին ընդլայնված սիմֆոնիկ նվագախմբի կազմ՝ հզորացված լարային խմբով, մեծ թվով հարվածային և պերճազարդ գործիքներով, ինչպես նաև երգեհոնով։ Սա արդեն սինթեզ էր սիմֆոնիայի և օրատորիայի, կամ՝ ինչպես կարծում են շատ երաժշտագետներ՝ սիմֆոնիայի և երաժշտական դրամայի։
Մալերի աշխարհընկալումը, որը բավականին հեռու էր դասականից, որում ձևը մի գործընթաց էր՝ ուղղված հավերժ զարգացող կերպարի բացահայտմանը, կարծես սպառել էր մեծ սիմֆոնիային, առաջ բերելով կամերային սիմֆոնիայի առաջացմանը։ Սա ի հայտ եկավ առաջին հերթին Մալերի կրքոտ երկրպագուներ՝ նոր վիեննական դպրոցի ներկայացուցիչներ Առնոլդ Շյոնբերգի և Անտոն Վեբերնի մոտ։ Այս ձևը ընդհանուր ոչինչ չունենալով սիմֆոնիզմի հետ բացի ստուգաբանական հիմքից, առանձնակի զարգացում չունեցավ, և XX դարի կոմպոզիտորները վերջիվերջո վերադարձան մեծ սիմֆոնիային ։
Հակառոմանտիզմ
XIX և XX դարերի սահմանագլխին, երբ ուշ ռոմանտիզմը սերտաճել էր ինպրեսիոնիզմի հետ, սուբյեկտիվ սկզբի հիպերտրոֆիան (գերաճ) ծնեց ձգտում դեպի ձևերի պարզության և իմաստի օբյեկտիվության։ XIX դարը անցավ Բեթհովենի նշանի տակ, և 1920 թվականին ինչպես նկատել է առաջին նեոկլասիցիզմի ներկայացուցիչներից մեկը՝ Ֆեռուչո Բուզոնին, հռետորական խանդավառությունը և կրքի ուժը միշտ չէ որ Բեթհովենին տարել են երաժշտական բովանդակալիության խորքերը, ստեղծագործական կյանքի միջնամասում խանդավառության ներգործությունը երբեմն փոխարինել է բովանդակությանը։ Եվ ընդհանուր առմամբ, ռոմանտիկ կոմպոզիտորների կողմից Բեթհովենի հակումը համապարփակությանը և վիթխարիությանը, ընկալվում է որպես  լրջության փոխարինում ինչ որ ծանրության և ճնշման։ XIX դարում ֆրանսիական երաժշտության մեջ չկար ավելի ազդեցիկ կերպար քան Սեզար Ֆրանկը, որը ինչպես նաև Բրամսը ձգտում էր ռոմանտիկ կերպարները միավորել դասական պարզության և ձևի խստության հետ։ Անսովոր նորարարության և հնության միաձուլումը առկա էին նաև Բրուքների սիմֆոնիաներում։ Ուշ ռոմանտիզմի ընդերքում ծնվում էր նեոդասականությունը։ Արդեն 30—40–ական թվականներին այս ոճով էին ստեղծագործում «Վեցյակի» ներկայացուցիչները Ֆրանսիայում, Պաուլ Հինդեմիթը՝ Գերմանիայում,  Իգոր Ստրավինսկին՝ Ռուսաստանում, համակցելով հին ձևերը անհատական մելոդիկ և հարմոնիկ լեզվին։ Ուշ ռոմանտիկական  և իմպրեսիոնիստական երաժշտության կառուցվածքային անորոշության արձագանքը եղավ միտումնավոր խիստ ռիթմիկ ոճը, օրինակ Սերգեյ Պրոկոֆևի «Դասական սիմֆոնիայում», որին մինչ բեթհովենյան սիմֆոնիզմում գրավում էր աշխարհընկալման ամբողջականությունը և կենսուրախությունը ։
Ընդհանուր միտումներ
Ձգտումը դեպի նախկին փորձի յուրացում վերջիվերջո գերիշխեց։ Սուբյեկտիվ սկզբի հիպերտրոֆիայից հրաժարումով XX դարի կոմպոզիտորները ռոմանտիզմի դարաշրջանից ժառանգեցին ձևականության բազմազանություն։ Այս հարյուրամյակում ծնվեցին այնպիսի միամաս կոմպոզիցիաներ ինչպիսիք Ն Մյասկովսկու «Տասերորդ» սիմֆոնիան, Դ․ Շոստակովիչի «Երկրորդ» և «Երրորդ» սիմֆոնիաները, Բորիս Չայկովսկու «Սևաստոպոլյան» սիմֆոնիան, Գ․ Կանչելիի սիմֆոնիաները, ինչպես նաև ոչ ավանդական բազմամաս՝ այդ թվում նաև Օ․ Մեսսիանի տաս մասանի  «Տուրանգալիլա» սիմֆոնիան և Շոստակովիչի «Տասնչորսերորդ» տասնմեկ մասանի սիմֆոնիան ։ Միևնույն ժամանակ կոմպոզիտորները առավել հաճախ նախընտրում էին սիմֆոնիայի հայեցողական կառուցվածքը՝ դանդաղ տեմպով սկսվող։ Ավարտը կարող էր լինել ոբերգական, անելանելի արդեն կախված թե ինչ շարժման մեջ է գրված՝ դանդաղ, թե արագ։ Օրինակ կարող է ծառայել Ա․ Հոնեգերի «Հինգերորդ» սիմֆոնիան։ Պարտադիր չէր նաև առաջին մասի սոնատայի ձևը՝ հակադիր գլխավոր և երկրորդական թեմաներին։ Այն բացակայում է նաև Արթուր Հոնեգերի «Երրորդ» սիմֆոնիայում, որը գրվել է 1945—1946 թվականներին։ Կառուցվածքի խիստ դասական ձևը չէր համապատասխանում կոմպոզիտորի ձգտմանը՝ արտահայտել ժամանակակից մարդու ընդվզումը բարբարոսական արշավի դեմ։ XVIII դարում դասական սիմֆոնիայի երրորդ մասը իրենից ներկայացնում էր կենցաղային կամ պալատական պար,  XIX դարում՝ վերջնականապես ձևափոխվելով սկերցոի,  XX դարում՝ հաճախ լրացվելով չարի և բռնության կերպարներով։ Ռոմանտիզմի դարաշրջանում վոկալ պարտիայի ընդգրկումը սիմֆոնիայում, գտավ իր շարունակությունը Դ․ Շոստակովիչի, Ա․ Շնիտկեի, Կ․ Պենդերեցկոյի ստեղծագործություններում  ։
Դժվար թե գտնվի սիմֆոնիայի կառաուցվածքային մի տիպ, որը չգտնվի դարի խոշորագույն սիմֆոնիստ Դմիտրի Շոստակովիչի մոտ։ Այս ժանրի նրան պատկանող 15 ստեղծագործություններում երաժշտագետները պարզել են ամենատարբեր կոմպոզիտորների ազդեցություն, անգամ նրանց, ովքեր երբեք այդ ժանրում չեն ստեղծագործել՝ Բախի, Բեթհովենի, Չայկովսկու, Մուսորգսկու, առավել ևս Մալերի, որի ազդեցությունը երևում է հատկապես գրոտեսկային ոճում ։ Նրա սիմֆոնիաներում, առավել հաճախ չորս մասից բաղկացած, հանդիպում են նաև դանդաղ առաջին մասով, ինչպես Վեցերորդ, Ութերորդ և Տասերորդ, կամ դանդաղ նախերգանքով՝ Հինգերորդ և տասնմեկերորդ։ Սկերցոն ոչ հաճախ տեղերով փոխված է դանդաղ մասի հետ՝ Առաջինում, Հինգերորդում և Ութերորդում, Չորրորդ սիմֆոնիայում այդ դանդաղ, տխուր քայլերգը հանդիսանում է ավարտ։ Հինգերորդ սիմֆոնիայում (1937 թվական) Շոստակովիչըն առաջարկել է կոնֆլիկտի նոր դրամատիկ լուծում, որը հանդիպում է առաջին մասի գլխավոր և երկրորդական թեմաների ոչ տրադիցիոն հակամարտությունում։ Այստեղ ներածությունը ամբողջովին հակասում է մնացած մշակմանը։ Ինչպես դրամատուրգիայի կարևոր ֆակտոր կոմպոզիտորը օգտագործել է ռիթմը, որոնց վայրիվերումները ապահովում են ստեղծագործության դինամիկ ալիքները ։ Այս նոր հակասությունը իր զարգացումն  է գտել Շոստակովիչի ամենահայտնի Յոթերորդ  («Լենինգրադյան», 1941 թվական) սիմֆոնիայում, որտեղ նախերգանքի և մշակմանը փոխարինած մեծ վարիացիայի փոխադարձ օտարումը կրկներգում  վերածվում է անլուծելի և ողբերգական կոնֆլիկտի։
XX դարի մշակույթի բնորոշ գիծը դարձավ հետաքրքրության վերածնունդը դեպի նախադասական ժամանակաշրջան, իմչպես համերգային պրակտիկայում, այնպես էլ կոմպոզիտորական ստեղծագործություններում։Շատ կոմպոզիտորներ, այդ թվում Պ․ Հինդեմիթը, Ի․ Ստրավինսկին, Դ․ Շոստակովիչը և Ա․ Շնիտկեն իրենց ստեղծագործություններում բազմաձայնության նոր գործածություններ գտան ։ XX դարում երաժշտությունը աստիճանաբար կորցրեց իր մելոդիկ սկզբի բացարձակ գերիշխանությունը, որը բնորոշ էր XVII, XVIII և XIX դարերին, սիմֆոնիայի թեմատիզմը առավել գերիշխող դարձավ, ինչն էլ բնորոշ էր Ռենեսանսի դարաշրջանին։
Եթե XVIII և XIX դարերում սիմֆոնիան հիմնականում զարգանում էր Գերմանիայում, Ավստրիայում և Ֆրանսիայում, ապա XIX դարում այս ժանրը տարածում գտավ եվորական և ամերիկյան շատ երկրներում։ Շփումը նոր երաժշտական մշակույթների հետ սիմֆոնիան հարստացրեց, թե՛ ձևի, թե՛ իմաստի առումով։ Ժանրի զարգացման մեջ իրենց ներդրումն ունեցան անգլիացիներ Էդուրդ Էլգարը, Ռալֆ Վոան Ուիլյամսը, Բենջամին Բրիթեն, ֆինն Յան Սիբելիուսը, ամերիկացի Չարլզ Այվզը, բրազիլացի Էյտոր Վիլա–Լոբոսը, լեհ Վիտոլդ Լյուտոսլավսկին և Կշիշտոֆ Պենդերեցկին, էստոնացի Արվո Պյարտը։
Այս ամենով հանդերձ XX դարի վերջին տասնանյակներում ժանրի այսպիսի ձևափոխություններըմեկ անգամ չէ, որ հարցի առջև կանգնեցրին, թե դեռ էլ ի՞նչ չափանիշներով կարելի է սահմանել սիմֆոնիան։
Նշանակություն
Դասական սիմֆոնիան իր ժամանակին զբաղեցնում էր այն տեղը, որը զբաղեցնում էր պատարագը Վերածննդի դարաշրջանում։ Ինչպես գրում է Վ․ Կոնենը․ «Սիմֆոնիան տաճարի երաժշտությունն է տեղափոխված նոր, աշխարհիկ միջավայր»։ Այն ձևափոխել է շատ երաժշտական ժանրեր, ներառյալ գործիքային կոնցերտն ու դաշնամուրային սոնատը, անուն տվեց ոչ միայն նվագախմբին, այլև գործիքային երաժշտության նշանակալի մասին, նրա ժանրերի և տեսակների լայն սպեկտրին, միավորելով նրանց «սիմֆոնիկ երաժշտություն» անվան տակ ։ XVIII դարի վերջից սիմֆոնիան օպերայի հետ մեկտեղ որոշիչ է հանդիսանում ազգային երաժշտական դպրոցի զարգացման մակարդակում, որոշում նրա տեղը դարի երաժշտական մշակույթում։ Տիրապետելով գաղափարների և էմոցիոնալ երևույթների մարմնավորման լայնածավալ հնարավորություններին, սիմֆոնիան ցանկացած վերափոխությունում մնաց գործիքային երաժշտության բարձրագույն ժանրը, XVIII դարավերջի և XX դարի  զգայուն «ծանրաչափը», Մալերի խոսքերով․ «աշխարհի պատկերը», Ասաֆևի՝ «կյանքի հայելին» ։ Նրա հետ է կապված նոր տիպի կոմպոզիտորական մտածողությունը, որը իր կիրառումն է գտել ոչ միայն գործիքային երաժշտության տարբեր ժանրերում, այլև օպերայում և բալետում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Դասական երաժշտության ժանրեր
Վիկտոր Վասիլև
Վիկտոր Վասիլև (Ви́ктор Льво́вич Васи́льев, ), ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
2005-2006 թվականներին եղել է կառավարական փորձագետների խմբի կառավարական փորձագետ ստուգման բոլոր ասպեկտների վերաբերյալ։ 2012 թվականից տիեզերական տարածության ռազմականացման հարցով կառավարական փորձագետների խմբի կառավարական փորձագետ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ
Զարաբխանա (ձորահովիտ)
Զարաբխանա, ձորահովիտ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Կաղզվանի շրջանում՝ Արաքսի աջ կողում՝ համանուն գետակի հովտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի հովիտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի աշխարհագրություն
Նադեժդա Միխայլովա
Նադեժդա Միխայլովա (Надежда Михайлова, լրիվ անունը՝ Նադեժդա Նիկոլովա Միխայլովա, երկրորդ ամուսնությունից հետո ազգանունը՝ Նեյսկի, ), բուլղարացի քաղաքական և պետական գործիչ։ Բուլղարիայի արտաքին գործերի նախարար (1997-2001), Դեմոկրատական ուժերի միության նախագահ (2002, մարտ - 2005, հոկտեմբեր), Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավոր (37-րդ, 38-րդ, 39-րդ և 40-րդ)։ 2009 թվականին եղել է Եվրոպական խորհրդարանի անդամ։
Կենսագրություն
Նադեժդա Միխայլովան ծնվել է 1962 թվականի օգոստոսի 9-ին Սոֆիայում։ Սովորել է Սոֆիայի Իվան Դենկօղլուի անվան № 127 միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև իսպաներեն է սովորել «Alphonse de Lamartine» 9-րդ ֆրանսիական դպրոցում։ 1985 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Մինչև Բուլղարիայում ժողովրդավարական փոփոխությունների սկսվելը, աշխատել է իսպանական պոեզիայի և անգլերեն գրականության թարգմանիչ և անկախ լրագրող։ Ամուսնությունից հետո ամուսնու` Կամեն Միխայլովի հետ աշխատել է Եգիպտոսում, որտեղ ամուսինը եղել է «Տեխնոէքսպորտ» արտաքին առևտրային ընկերության տնօրենի տեղակալը։
Քաղաքական գործունեությունը սկսել է 1989 թվականին վերստեղծված Ռադիկալ դեմոկրատական կուսակցությունում, որն ընդգրկված էր Դեմոկրատական ուժերի միություն (ԴՈՒՄ) կոալիցիայի մեջ։ 1991 թվականի նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ ղեկավարել է ԴՈՒՄ-ի մամուլի կենտրոնը, ընտրություններից հետո դարձել մամուլի կենտրոնի ղեկավար՝ ներկայացնելով Ֆիլիպ Դիմիտրովի կառավարությունը։ 1994 թվականին ընտրվել է Բուլղարիայի խորհրդարանի պատգամավոր։  1995 թվականի ապրիլին դարձել է ԴՈՒՄ-ի նախագահի տեղակալ։ 1997 թվականին նորից ընտրվել է ազգային ժողովի պատգամավոր, աշխատել Արտաքին գործերի նախարարությունում՝ Իվան Կոստովի կառավարությունում (1997-2001)։ 1999-2006 թվականներին եղել է Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության (ԵԺԿ) փոխնախագահը և ԵԺԿ արտաքին հարաբերությունների կոմիտեի համանախագահը։
2001 թվականին Նադեժդա Միխայլովան նորից ընտրվում է Բուլղարիայի ազգային ժողովի պատգամավոր՝ դառնալով Միացյալ դեմոկրատական ուժերի (ՄԴՈՒ) խորհրդարանական խմբակցության նախագահ։ 2002 թվականի մարտի 11-ին ընտրվում է ՄԴՈՒ-ի նախագահ։ 2005 թվականին հերթական անգամ ընտրվում է Ազգային ժողովի պատգամավոր։
2004 թվականին Նադեժդա Միխայլովան դառնում է Հարավարևելյան Եվրոպայի ժողովրդավարության և կայունության ինստիտուտի նախագահը։ 2006 թվականից Միխայլովան համարվում է Ժողովրդավարական կոալիցիայի Միջազգային խորհրդատվական խորհրդի անդամ և Հարավային համագործակցության խորհրդին կից Հարավային Սուդանի կլոր սեղանի Խորհրդատվական խմբի անդամ։
2007 թվականից համարվում է Բուլղարիայի փոքր և միջին ձեռնարկությունների միության նախագահը։ Նույն տարում ընտրվում է Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության փոքր և միջին ձեռնարկությունների փոխնախագահ։
2009-2014 թվականներին եղել է Եվրախորհրդի պատգամավոր։ 2015 թվականի կեսերից համարվում է Բուլղարիայի դեսպանը Թուրքիայում ։
Պարգևներ
Նադեժդա Միխայլովայի պարգևների թվում են Պատվո լեգիոնի շքանշանը (երկկողմանի հարաբերությունների և համաեվրոպական գործերի զարգացման հարցերում ավանդի համար), ինչպես նաև այլ եվրոպական երկրների պարգևներ։
Ընտանիք
1983 թվականին Նադեժդան ամուսնացել է Կամեն Միխայլովի հետ, նրանք ունեն երկու աղջիկ՝ Նինան և Վիոլետան։ 2006 թվականին Նադեժդան և Կամենը ամուսնալուծվել են։
Երկրորդ անգամ ամուսնացել է 2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր և բիզնեսսմեն Սվետլին Նեյսկու հետ։ Ամուսնությունը կայացել է Մադրիդում՝ Բուլղարիայի դեսպանատանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սոֆիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի արտաքին գործերի նախարարներ Կատեգորիա:Բուլղարացի դիվանագետներ Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի կին դիվանագետներ
Գորնոե (ավան, Շախտյորսկի քաղաքային խորհուրդ)
Գորնոե (Гірне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Գորնոե ավանում բնակվում էր 1 409 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Դեգիրմեն Բողազ
Դեգիրմեն-Բողազ, Դեիրմեն-բողազ, Դեյիրմեն-բողազ, Տեկիրմեն-պողազ, Տեյիրմեն-պողազի, լեռնանցք Լեռնային Կիլիկիայում, Կիլիկյան Տավրոս լեռներում, Կըրկգեչիտ գետի հովտում։ Արևմտահայերեն տառադարձությամբ՝ Տեկիրմեն-պողազ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Թևոսյան
Թևոսյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ
Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյ
Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյ, ամերիկացի Ֆիզիկոս, որը 1989 թվականին ստացել է Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ՝ «Անջատված տատանակի դաշտերի մեթոդի հայտնագործման, ջրածնային մազերներում և այլ ատոմային ժամացույցներում դրա օգտագործման համար»։ Կարիերայի մեծ մասի ընթացքում եղել է Հարվարդի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր, բայց ունի որոշ պաշտոններ այնպիսի կառավարական և միջազգային գործակալություններում ինչպիսիք են ՆԱՏՕ-ն և Միացյալ Նահանգների Ատոմային էներգիայի հանձնաժողովը։ Օգնել է Միացյալ Նահանգների Էներգիայի նախարարության Բրուքհավենի ազգային լաբորատորիան և Ֆերմիլաբը։
Վաղ կյանք
Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյը ծնվել է Կոլումբիայի շրջանի Վաշինգտոն քաղաքում 1915 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ Կանզասի համալսարանի դասախոս Մինա Բաուեր Ռամզեյի և Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյի ընտանիքում ։ Հայրը՝ Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյը, 1905 թվականին ավարտել է ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիան և սպա է եղել ԱՄՆ բանակում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում հասնելով բրիգադի գեներալի կոչման (Ռոք Այլենդ արսենալի հրամանատար)։ Հոր զինվորական աշխատանքի պատճառով ընտանիքը անընդհատ տեղափոխվել է, ինչի արդյունքում նա մի քանի դասարան բաց է թողել՝ ավարտելով 15 տարեկանում (Լիվենվորթի ավագ դպրոց) ։
Ռամզեյի ծնողները հույս ունեին, որ նա կգնա ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա, սակայն չի ընդունվել չափազանց երիտասար լինելու պատճառով (15 տարեկան)։ Կանզասի համալսարանից կրթաթոշակ է ստացել, սակայն 1930 թվականին նշանակվել է Նյու Յորքում գտնվող Գովերնորս կզղում ։ Այդ պատճառով Ռամզեյը Կոլումբիայի համալսարան (ճարտարապետության բաժին) է ընդունվել 1931 թվականին։ Որոշ ժամանակ անց հետաքրքրվել է մաթեմատիկայով և փոխել բաժինը։ 1935 թվականին Կոմումբիայի համալսարանից ստացել է բակալավրի աստիճան, սակայն արդեն սկսել էր հետաքրքրվել ֆիզիկայով ։ Կոմլումբիայի համալսարանից Քեմբրիջի համալսարանում սովորելու կրթաթոշակ ստանալով (Kellett Fellowship)՝ ընդունվել է Քեմբրիջի համալսարան, որտեղ Կավենդիշի լաբորատորիայում սովորել է ֆիզիկա՝ Էռնեստ Ռեզերֆորդի և Մորիս Գոլդհաբերի ղեկավարության ներքո, ինչպես նաև ծանոթացել հայտնի ֆիզիկոսների հետ, ինչպիսիք են՝ Էդուարդ Վիկտոր Էփլթոն, Մաքս Բոռն, Էդվարդ Բուլարդ, Ջեյմս Չադվիկ, Ջոն Կոկրոֆտ, Պոլ Դիրակ, Արթուր Էդինգտոն, Ռալֆ Ֆաուլեր, Մարկ Օլիֆանթ և Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոն ։ Քեմբրիջում քվանտային մեխանիկա անցնելու համար հանձնել է թրայփոս, որի արդյունքում նա Քեմբրիջի համալսարանից ստացել է երկրորդ բակալավրի աստիճանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
Սիմոն Թամազյան
Սիմոն Սարգսի Թամազյան (1920, գ. Ուզունլար - ), հայ բժիշկ, գնդապետ, Երկրորդ աշխարհամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Հայրը եղել է մեքենավար։ Սիմոնը միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Սանահինում 1938 թվականին, իսկ Երևանի բժշկական ինստիտուտը՝ 1942 թվականին։ Նշանակվել է Երևանի 4-րդ պոլիկնիլիկայի վիրաբույժ։ Երկու ամիս անց զորակոչվել է բանակ։ Նշանակվել է էսկադրիլիայի բժիշկ և ուղարկվել Կինել քաղաք, ապա եղել է № 954 գրոհային գնդի ավագ բժիշկը։ Տեղափոխվելով Միջին Ասիա՝ ծառայել է Աֆղանստանի սահմանամերձ գոտում։ 1954-1959 թվականներին գլխավոր բժիշկ է եղել Խաբարովսկում։ 1970 թվականին նշանակվել է ավիացիոն կորպուսի գլխավոր բժիշկ՝ հմտորեն ղեկավարել է Հեռավոր Արևելքի տարբեր վայրերում տեղակայված բուժսանիտարական ծառայությունը։ 1970 թվականից նա միաժամանակ հետաքրքրվել է ասեղնաբուժությամբ։
Զորացրվելով բանակից՝ եկել է բանակ և աշխատանքի ընդունվել № 17 պոլիկլինիկայում։ Այստեղ 1975 թվականին առողջապահության նախարարության թույլտվությամբ առաջին անգամ հանրապետությունում ստեղծել է ռեֆլեքսոթերապիայի կաբինետ։ Հետագայում նույնպիսի կաբինետ է ստեղծում առողջապահության նախարարության 4-րդ վարչությունում, նշանակվել նրա վարիչը։
Պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և տասներկու մեդալով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ
(677) Ալտյե
(677) Ալտյե (Aaltje), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1909 թվականի հունվարի 18-ին Աուգուստ Կոպֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,955447 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8062 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1047 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1855,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,193986 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,49° անկյուն։
Ալտյե աստերոիդը պատկանում է Էոսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 4400 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,99 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 7:3 ուղեծրային ռեզոնանսին, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,03, որը համապատասխանում է 9:4 ռեզոնանսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1909 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Աուգուստ Կոպֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վոյ Վոժ (Յամշիկով Սոդմեսի վտակ)
Վոյ Վոժ (Вой-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Յամշիկով Սոդմեսա գետի աջ ափին՝ 41 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 41 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Signs
«Signs», ամերիկացի ռեփեր Snoop Dogg-ի երրորդ սինգլը նրա R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece յոթերորդ ստուդիական ալբոմից։ Թրեքի պրոդյուսերը եղել է The Neptunes-ը։
Քննադատների արձագանքներ
David Jeffries-ը գովել է երգը՝ ասելով, «Justin Timberlake-ի հետ «Signs» երգը փայլուն թրեք է դիսկոտեկի համար, բայց դա Snoop-ին չի խանգարում մնալ նույնը» ։ RapReview նկարագրել է․ ։ «Ավելի շատ ուշադրություն դարձրեք Justin Timberlake-ի հետ Snoop-ի «Signs» երգին, չնայած «D-oh-double-G» դեռ բոլորին մթագնում է»։
Գառնիկ Մարգարյան
Գառնիկ Գևորգի Մարգարյան, «Հայրենիք ու պատիվ» կուսակցության նախագահ, հայ քաղաքական գործիչ։ Մինչև 1993 թվականը աշխատել է ներքին գործերի համակարգում, կոչումով գնդապետ է։ 1995 թվականին ձերբակալվել է «գնդապետների գործով», հետագայում ազատ է արձակվել ։ 2003 թ.-ին եղել է ՀՀ նախագահի թեկնածու։ 2008 թ.-ի փետրվար ամսին մոտ 20 ժամ պահվել է ոստիկանությունում ։ 2016 թվականի հունվարի 14-ին ձերբակալվել է, ապա՝ կալանավորվել, ՀՀ ԱԱԾ կողմից՝ Արթուր Վարդանյանի հետ համագործակցելու կասկածանքով ։
Ամուսնացած է Ռոզա Կատվալյանի հետ։ Ունի մեկ դուստր և մեկ որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայաստանի գնդապետներ Կատեգորիա:Հայաստանի քաղաքական բանտարկյալներ
Արամ Թառայան
Արամ Միսակի Թառայան (1897, Բաքու - 1959), հայ բժիշկ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ, Երկրորդ աշխարհամարտի մասնակից։
Կենսագրություն
Ծնվել է ծառայողի ընտանիքում։ Սովորել է տեղի, ապա՝ Թիֆլիսի գիմնազիայում։ Ընդունվել է Թիֆլիսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, երեք տարի սովորելուց հետո տեղափոխվել Ռոստովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, ավարտել 1924 թվականին և վերադարձել Թիֆլիս։ Աշխատել է քաղաքի երկաթգծի հիվանդանոցում որպես թերապևտ՝ ակտիվորեն մասնակցելով վարակիչ հիվանդությունների բաժանմունքի աշխատանքներին։ Մեկ տարի հետո տեղափոխվել է Հայաստան։ Եղել է Մարալիկի հիվանդանոցի առաջին բժիշկը։ Տեղափոխվելով Երևան՝ աշխատանքի է անցել քաղաքի երկրորդ կլինիկական հիվանդանոցի ներքին հիվանդությունների բաժանմունքում։ Երկու տարի աշխատել է Լ. Ա. Հովհաննիսյանի անմիջական ղեկավարությամբ։
1931 թվականին գործուղվել է Լենինական՝ մշտական աշխատանքի։ Սկզբում եղել է դիսպանսերում, այնուհետև՝ քաղաքային պոլիկլինիկայում ու առաջին հիվանդանոցում՝ որպես ներքին հիվանդությունների բաժանմունքի վարիչ։
1941-1946 թվականներին եղել է № 2150 ճակատային հոսպիտալի երրորդ բաժանմունքի պետ (Արմավիր, Նալչիկ, Պրոխլադնի, Մոզդոկ), արժանացել շքանշանների, մեդալների ու պատվոգրերի։ Զորացրվել է 1946 թվականին, վերադարձել Լենինական, ստանձնել քաղաքի առաջին հիվանդանոցի ներքին հիվանդությունների բաժանմունքի ղեկավարի պաշտոնը։ 1949 թվականից միաժամանակ քաղաքի գլխավոր թերապևտն էր։
Գրել է սրտամկանի ինֆարկտի, ռևմատիզմի և այլ հիվանդությունների ու դրանց բուժման մասին գիտական հոդվածներ ու զեկուցումներ։ Ղեկավարել է Լենինականի թերապևտների գիտական ընկերության բաժանմունքի գործունեությունը։ Մասնակցել է թերապևտների համամիութենական 13-րդ գիտաժողովին։
1949 թվականին ընտրվել է Լենինականի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր։ Քաղաքի շախմատիստների ակումբի հիմնադիրներից է։ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին կից ֆիզկուլտուրայի ու սպորտի կոմիտեն հատուկ որոշումներով բժշկին շնորհել է պատվավոր շախմատիստի կոչում։
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և բազմաթիվ մեդալներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
(678) Ֆրեդեգունդիս
(678) Ֆրեդեգունդիս (Fredegundis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1909 թվականի հունվարի 22-ին Վիլհելմ Լորենցի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,572534 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,009 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1361 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆրեդեգունդիս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0256 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1507,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23887 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1909 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վիլհելմ Լորենցի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մարկո Վեսելիցա
Մարկո Վեսելիցա (Marko Veselica, հունվարի 9, 1936, Սին, Խորվաթիա - փետրվարի 17, 2017, Զագրեբ, Խորվաթիա), խորվաթ քաղաքական գործիչ, պրոֆեսոր ։
Կենսագրություն
«Խորվաթական գարնան» ժամանակ Մարկո Վեսելիցան խորվաթ ազգայնականի համբավ ձեռք բերեց։ Նա մոտ էր Իվան Միլասին։ Նրա ազգայնական հայացքները խնդիրներ առաջացրին Հարավսլավիայի կոմունիստ իշխանությունների հետ ։ 1981 թվականին ձերբակալվեց «հակապետական գործունեության» կասկածանքով, մեղադրվեց Արևմտյան մամուլում տրված հարցազրույցներում թշնամական քարոզչություն անելու, տարագիր խմբերի հետ կապ պահպանելու, և 7 օր դատավարությունից հետո Զագրեբի դատարանը նրան դատապարտվեց 11 տարվա ազատազրկման ։ 1983 թվականին նրան համաներում շնորհվեց ։
1990 թվականին գլխավորեց նոր ձևավորված Խորվաթիայի դեմոկրատական կուսակցությունը։ Այս և Խորվաթայի քրիստոնեական դեմոկրատական կուսակցության միացումից հետո նա դարձավ Խորվաթիայի քրիստոնեական դեմոկրատական միության նախագահը (1992֊2001) ։
Մահացել է 2017 թվականի փետրվարի 17-ի առավոտյան Զագրեբի Fran Mihaljević հիվանդանոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորվաթ ազգայնականներ Կատեգորիա:Խորվաթ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Զագրեբի համալսարանի շրջանավարտներ
Դորոֆեենկո
Դորոֆեենկո (Дорофієнко), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Դորոֆեենկո ավանում բնակվում էր 213 մարդ։
Դուբովոե (ավան, Շախտյորսկի քաղաքային խորհուրդ)
Դուբովոե (Дубове), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբովոե ավանում բնակվում էր 200 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Շախտյորսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Քերետի տուն
Քերետի տուն, Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում կառույց և արվեստի ինստալացիա։ Նախագծել և կառուցել է Յակուբ Ժշեսնին (Jakub Szczęsny)։ Անվան պատմությունը կապված է Իսրայելցի գրող և կինոնկարահանող Էդգար Քերետի հետ, ով այս շենքի առաջին վարձակալն էր ։ Քերետը նախատեսում է տունը հանձնել իր ընկերոջը երբ ինքը կլքի այն։ Քերետի տունը ամենանեղ հատվածում 92 սմ է, իսկ ամենալայնում 152 սմ ։
Շինությունը
Քերետի տան շինարարությունը հաստատվել է Վարշավայի քաղաքապետարանի և Լեհական ժամանակակից արվեստի հիմնադրամի կողմից ։ Տունը դասակարգված է որպես Արտ ինստալացիա, քանի որ չի համապատասխանում լեհական քաղաքաշինական նորմերին և կանոններին, չնայած, որ օգտագործվում է, որպես բնակելի տարածք ։
Հասցեն
Քերետի տունը գտնվում է Խլոդնա 22 և Ժելազնա 74 հասցեներում գտնվող տների արանքում և համարվում է աշխարհի ամենանեղ տունը ։ Կոնստրուկցիան հավաքված է նախապատերազմյան և ժամանակակից բնակելի տների արանքում։ Քերետը հայտարարել է, որ այս տունը իր համար «իր ընտանիքի հուշարձանն» է, որի մի մասը զոհվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ նացիստական Գերմանիան գրավել էր Լեհաստանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վարշավայի հուշարձաններ
Արցունքի շատրվան
Արցունքի շատրվան (Közyaş Çeşmesi,, Фонтан слёз), սպիտակաթույր մարմարից կերտված շատրվան, որը գտնվում է Բախչիսարայի պալատի տարածքում։ Կառուցվել է 1764 թվականին։ Հռչակվել է ամբողջ աշխարհում շնորհիվ Ալեքսանդր Պուշկինի «Բախչիսարայի շատրվանը» պոեմի։
Կառուցում
Ավանդույթն ասում է, որ շատրվանի շինարարության նախաձեռնողն է եղել Ղրիմի Քըրըմ Հիրեյ խանը։ Արցունքի շատրվանը կառուցվել է խանի սիրելի հարճի՝ Դիլարայի դամբարանին կից։ Վերջինս իր մահկանացուն կնքել է 1764 թվականին։ Ներկա դրությամբ շատրվանը տեղափոխվել է այդ վայրից։ Հիմա այն գտնվում է Խանսարայի (Բախչիսարայի պալատ) «շատրվանային բակ» հատվածում։ Տեղափոխվել է Դիլարա Բիկեչի դամբարանի պատից դեպի ավելի տեսանելի վայր՝ ի պատիվ Եկատերինա II կայսրուհու Ղրիմ այցելության։
Այսպիսի շատրվաններ Բախչիսարայում էլի կան, հատկապես «Ավազանային բակ»-ում։ Սրա նմանօրինակից կա տեղադրված թուրքական Թոփքափը ամրոցում՝ Ստամբուլում։ Այսպիսի տեսքով շատրվաններ շատ են տեղադրում իսլամադավան երկրներում, հատկապես այդ երկրների սուրբ վայրերում կամ գերեզմանոցներում։
Շատրվանի վերևի՝ ճակատային մասում Շեյխ պոետի բանաստեղծությունն է փորագրված, որը ձոնված է Քըրըմ Հիրեյին։
Իսկ շատրվանի ներքևի մասում գրված է Ղուրանի 18-րդ բանաստեղծության 76-րդ սուրահից մի հատված.
Ռուս քանդակագործ, ճարտարապետ Անդրեյ Իվանովիչ Շտակենշնայդերը ընդօրինակեց Արցունքի շատրվանների դիզայնը, երբ կառուցում էր Սանկտ Պետորբուրգի Փոքր Էրմիտաժի Տաղավարային սրահը ։
Գեղարվեստական գրականության մեջ
Ալեքսանդր Պուշկինի «Բախչիսարայի շատրվանը» պոեմից մի հատված, որի հայերեն թարգմանիչն է Սուրեն Վահունին.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շատրվաններ Կատեգորիա:Ուկրաինայի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հուշարձաններ
Խաչին աղբյուր մատուռ (Գորիս)
«Խաչին աղբյուր» մատուռ, միջնադարյան մատուռ-սրբատեղի և պատմամշակութային հուշարձան Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Գորիս քաղաքում ։ Գտնվում է Հին Գորիս գյուղատեղիում և հուշարձանային համալիրի մաս է կազմում։ Հուշարձանը ներառված է Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ։
Տեղադրություն
Գտնվում է Գորիս քաղաքի արևելյան մասում, Հին Գորիս գյուղատեղիում, Ըմբովի ձորի արևելյան մասում, բարձր ձորաբերանի եզրին, մի հնամենի ծառի տակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գորիսի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Գորիսի հուշարձաններ Կատեգորիա:Գորիսի մատուռներ Կատեգորիա:Հին Գորիս
Աշխարհահամակարգերի տեսություն
Աշխարհահամակարգերի տեսություն (World-systems theory), հայտնի է նաև որպես աշխարհահամակարգերի վերլուծություն (World-systems analysis) կամ աշխարհահամակարգերի հեռանկար (the World-systems perspective), համաշխարհային պատմության և սոցիալական փոփոխությունների նկատմամաբ միջառարկայական, մակրոմասշտաբային մոտեցում, որը որպես սոցիալական վերլուծյության առաջնային (բայց ոչ բացառիկ) միավոր է դիտարկում աշխարհահամակարգը (the world-system), այլ ոչ թե ազգային պետությունները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զարգացման տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերությունների տեսություն Կատեգորիա:Սոցիոլոգիական տեսություններ Կատեգորիա:Պատմության տեսություններ Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն Կատեգորիա:Քաղաքագիտության տեսություններ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական մտքի դպրոցներ Կատեգորիա:Քաղաքական համակարգեր Կատեգորիա:Տնտեսական համակարգեր Կատեգորիա:Համակարգերի տեսություն  Կատեգորիա:Տնտեսական գլոբալացում
Զախարի Ստոյանով
Զախարի Ստոյանով, բուլղար գրող, հասարակական գործիչ։ Ազգային-ազատագրական շարժման մասնակից։ Ստարա Զագորայի (1875) և Ապրիլյան (1876) ապստամբությունների կազմակերպիչներից։ Օսմանյան լծից Բուլղարիայի ազատագրվելուց (1878) հետո՝ հինգերորդ ժողովրդական ժողովի նախագահ (1888)։ Եղել է «Ռաբոտնիկ» («Работник», 1881), «Բորբա», («Борьба», 1885),«Սվոբոդա» («Свобода», 1887) թերթերի խմբագիր։ Հանդես է եկել արմատական ժողովրդավարության դիրքերից, կյանքի վերջին տարիներին՝ ի պաշտպանություն միապետական կարգերի։ Բուլղարիայի վավերական գրականության ներկայացուցիչներից է։ Նրա գրչին են պատկանում թուրք զավթիչների դեմ ուղղված բուլղական ժողովրդի հայդուկային և ազգային հեղափոխական շարժման ականավոր գործիչների վիպական կենսագրությունները («Վասիլ Լևսկի-Սարկավագը», 1883, «Չետաները Բուլղարիայում-Ֆիլիպ Տոտյու, Հաջի Դիմիտր և Ստեփան Կաբաշա», 1885, «Խրիստո Բոտն», 1888 և այլն)։ «Նոթեր բուլղարական ապստամբությունների մասին» (հատոր 1—3, 1884-1992) երկում արտացոլված են Ապրիլյան ապստամբության փոթորկալի իրադարձությունները։ Ստոյանովի հուշագրությունները դարձել են բուլղական ռեալիստական արձակի զարգացման կարևոր փուլը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Բուլղարացի գրողներ Կատեգորիա:Բուլղարացի լրագրողներ Կատեգորիա:Բուլղարիայի քաղաքական գործիչներ
Ստոկհոլմի աստղադիտարան
Ստոկհոլմի աստղադիտարան (Stockholms observatorium), աստղագիտարան և հետազոտական ինստիտուտ Ստոկհոլմում։ Հիմնադրվել է 1753 թվականին՝ Շվեդական թագավորական ԳԱ նախաձեռնությամբ։ 1931 թվականին տեղափոխվել է Սալտշյոբադեն (Ստոկհոլմից 15 կմ արևելք)։ 1973 թվականից Ստոկհոլմի համալսարանի հիմնարկ է։ Գործիքներն են 1 մ տրամագծով պարաբոլական ռեֆլեկտորը, օբյեկտիվ պրիզմաներով Շմիդի աստղադիտակը (հայելու տրամագիծը՝ 1 մ)։
Կատեգորիա:Աստղադիտարաններ Շվեդիայում
Վարդի անունը
«Վարդի անունը» (Il nome della Rosa), իտալացի գրող, Բոլոնյան համալսարանի նշանագիտության պրոֆեսոր Ումբերտո Էկոյի առաջին վեպն է։ Հրատարակվել է 1980 թվականին։ Հայերեն լույս է տեսել «Անտարես» հրատարակչության կողմից՝ Զավեն Բոյաջյանի թարգմանությամբ։
Նախաբան
Գլխավոր հերոսներ Ուիլյամ Բասկերվիլցին և նրա երիտասարդ ուղեկից Ադսոն Մելքեցին հետաքննում են բենեդիկտյան վանքի վանահայր՝ ոմն Ադելմ Օտրանտսկու մահը։ Իրադարձությունները զարգանում են 1327 թվականի նոյեմբեր ամսվա վերջին։ Տեղը հստակ նշված չէ, մշուշոտ նշվում է Իտալիայի հյուսիս արևմուտքը՝ Լիգուրիայի, Պիեմոնտի և Ֆրանսիայի սահմանային գոտիները։ Ուիլյամը, ով սկզբնապես նպատակ ուներ կազմակերպել Հովհաննես XXII պապի և Լյուդովիկ IV Բավարացու աստվածաբանների հանդիպումը, այժմ պետք է պաշտպաներ իր հեղինակությունը որպես գիտության այր և անցյալում հայտնի հավատաքննիչ։
Միրանդա դու Նորտի
Միրանդա դու Նորտի (Miranda do Norte), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում   ։ Գտնվում է Մարանիան նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Իտապեկուրու Միրին գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 17 487 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 353,553 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 49,5 մարդ/կմ²։
Վարդի անունը
Գրականություն
Վանքի աբբահայր Աբբոնը առանց հիմնավորման թույլ չի տալիս հերոսներին մտնել գրադարան, այն դեպքում, երբ կասկած կար, որ Ադելմը, ով մահացել էր, ընկել էր հենց գրադրանի պատուհանից։ Գրադարանը իրենից ներկայացնում էր մի լաբիրինթոս, որը տեղակայված էր վանքի երրորդ հարկում։ Գրադարանն իր խորհրդանշական ճարտարապետական կառուցվածքով, չափսերով ցնցում է Ադսոնին։ Երկրորդ հարկում գտնվում էր ձեռագրատունը, որտեղ վանահայրերն արտագրում էին ձեռագրերը։ Այստեղ ընդհարվում են երկու կրոնական ուղղություններ՝ իտալական և օտարերկրյա։ Իտալացիները ցանկանում էին ազատ օգտվել բոլոր գրքերից՝ ազգային լեզվի հետ աշխատելու համար, իսկ երկրորդները՝ պահպանողականները, ովքեր զբաղեցնում էին ղեկավար դիրքերը (գրադարանավար գերմանացի Մաղաքիան, նրա օգնական անգլիացի Բերենգարը և «գորշ կարդինալ» իսպանացի Խորխեն), չէին կիսում իտալացիների գաղափարները։ Կատարվածը բացահայտելու նպատակով Ուիլյամը և Ադսոնը գիշերը թաքուն մտնում են գրադարան։ Հերոսները թափառում են, հանդիպում են մարդկային մտքի համար ծուղակ հանդիսացող ուրվականների։ Առաջին ներթափանցումը ոչինչ չի տալիս։ Դժվարությամբ դուրս գալով գրադարանից, հերոսները սկսում են կասկածել իրենց ուժերին և որոշում են հանելուկը բացահայտել «դրսից»։
Միրանդա դու Նորտի
Պատմություն
Քաղաքը հիմնադրվել է 1988 թվականի մարտի 15-ին։
Վարդի անունը
Nomen nudum
Հաջորդ գիշերը Ադսոնն ինքնուրույն մտնում է գրադարան, բարեհաջող իջնում է առաջին հարկ, որտեղ խոհանոցն էր, և հանդիպում է մի աղջկա, ով ուտելիքի դիմաց տրվեց սենեկապետին։ Նրա հետ Ադսոնը կապի մեջ է մտնում, որը դատապարտելի էր քրիստոնյայի համար։ Արդյունքում նա գիտակցում է, որ կորցնելով իր սիրեցյալին, նա զրկված է նույնիսկ նրա անունը տալուց լացելու հնարավորությունից։ Հնարավոր է, որ այս հատվածը ուղղակիորեն կապ ունի վեպի անվան հետ (ըստ մեկ այլ վարկածի՝ վեպի անունը կապված է իրապաշտների և պարզամիտների բանավեճի հռետորական հարցի հետ․ «Ինչ կմնա վարդից, երբ վարդն անհետանա»)։
Միրանդա դու Նորտի
Աշխարհագրություն
Կլիման տարածքում չոր է։
Վարդի անունը
Բանավեճ Քրիստոսի աղքատության մասին
Այնուհետև վանք են ժամանում կայսեր ներկայացուցիչները՝ հիմնականում ֆրանցիսկյաններ (ինչպես և եղբայր Ուիլյամը) օրդենի գեներալ Միքայել Չեժենացու գլխավորությամբ և պապի ներկայացուցչությունը՝ հավատաքննիչ Բերնար Գիի և կարդինալ Պուժեցու գլխավորությամբ։ Հանդիպման հիմնական նպատակը Միքայել Չեժենացու՝ Հովհաննես պապին բացատրություններ տալու համար Ավինյոն ժամանելու պայմանների քննարկումն էր։ Պապը հերետիկոսություն էր համարում ֆրանցիսկյան օրդենի՝ Պերուջայի խորհրդաժողովում առաջ քաշած դրույթները, ըստ որոնց Քրիստոսն ու առաքյալները սեփականություն չեն ունեցել։ Մինչդեռ կայսրը, ով պապի հակառակորդն էր, կողմ է եղել առաջ քաշված դրույթներին։ Քրիստոսի աղքատության մասին բանավեճը ձևական բնույթ էր կրում, որի տակ քողարկված էին քաղաքական լարված ինտրիգներ։ Ըստ Ուիլյամի՝ «հարցը Քրիստոսի աղքատ լինելը չէ, այլ՝ արդյո՞ք եկեղեցին պետք է աղքատ լինի։ Իսկ եկեղեցու համար աղքատությունը չի ենթադրում ինչ-որ բարիք կորցնելը։ Խնդիրն այլ է՝ եկեղեցին իրավունք ունի՞ թելադրել իր կամքը երկրային տիրակալներին»։ Միքայելն իսկապես հաշտության ուղիներ էր փնտրում, իսկ Ուիլյամն ի սկզբանե կասկածում էր հանդիպան հաջող ելքի վրա, ինչն արդյունքում և հաստատվում է։ Պապի ներկայացուցչության, հատկապես Բերնար Գիի (կամ Գվիդոնիի, ինչպես նրան անվանում էին իտալացիները) միայն աննշան պատճառ էր պետք ֆրանցիսկյաններին հերետիկոսության մեջ մեղադրելու համար։ Այդպիսի պատճառ է դառնում սենեկապետ Ռեմիգիուս Վարագացու և Սալվատորի հարցաքննությունը։ Վիլհելմին չի հաջողվում գտնել մարդասպանին և Բերնարի հսկողության տակ գտնվող ֆրանսիացի նետաձիգները իրենց ենթակայության տակ են վերցնում վանքը (չհայտնաբերված մարդասպանը վտանգ էր ներկայացնում դեսպանների համար)։ Ուիլյամն ու Ադսոնը նորից գաղտնի մտնում են գրադարան, որտեղ գտնում են մի հայելի՝ «Աֆրիկայի վերջավորության» դուռը։ Հենց այստեղ են տանում բոլոր հանցագործությունների պատճառ հանդիսացող գրքի հետքերը։ Նրանց չի հաջողվում բացել դուռը և նրանք հետ են վերադառնում դեպի խոհանոց՝ ճանապարհին ականատես լինելով Բերնար Գիի կողմից «մեղավորներին» բացահայտելուն, ովքեր պատրաստվում էին Սալվատորին և Ադսոնի հետ եղած աղջկան սիրային կախարդանքների ենթարկել։ Հաջորդ օրը դեսպանությունների միջև վեճ է սկսվում, որի արդյունքում Բերնար Գին Սալվատորին և նրա ընկեր Ռեմիգիուսին օգտագործում է ֆրանցիսկյանների դեմ։ Ճնշումների ներքո Ռեմիգիուսը խոստովանում է, որ իր մոտ են հերետիկոս Դոլիչինի՝ իր կողմնակիցներին ուղղված նամակները, որոնք հանձնել էր Մաղաքիային։ Վերջինս՝ ով չիմանալով դրանց բովանդակությունը պահել էր գրադարանում, հանձնում է Բերնար Գիին։ Կտտանքների ենթարկելու սպառնալիքների ներքո Ռեմիգիուսը խոստովանում է, որ ինքն է մարդասպանը և դա արվել է իր՝ սատանայի հետ կապեր ունենալու պատճառով։ Այս ամենի արդյունքում վանքը հեղինակազրկվում է, իսկ բանակցությունները դադարեցվում են։ Վերջին օրը դեսպանությունները հեռանում են վանքից, սակայն մինչ այդ ականատես են լինում ևս մեկի՝ գրադարանավար Մաղաքիայի առեղծվածային սպանությանը։ Ուիլյամն աբբահորը խնդրում է լսել իրեն, սակայն Աբբոնը պահանջում է նրան հեռանալ վանքից։ Երեկոյան՝ չկարողանալով գտնել աբբահորը, Ուիլյամն ու Ադսոնը մտնում են գրադարան, գտնում բանալին և թափանցում են «Աֆրիկայի վերջավորություն»։
Համընդհանուր հրդեհ
«Աֆրիկայի վերջավորությունում» նրանք գտնում են կույր Խորխեին, ում մոտ էր գտնվում Արիստոտելի «Պոետիկա» աշխատության երկրորդ հատորի միակ օրինակը։ Նրանց միջև բանավեճ է սկսվում, որի ընթացքում կույրը պնդում էր, որ գիրքը պետք է չբացահայտվի, իսկ Ուիլյամը հակառակ կարծիքին էր։ Գրքում ապացուցվում է ծիծաղելու անհրաժեշտությունը, իսկ կույրի գլխավոր եզրակացությունն այն էր, որ Հիսուսը երբեք չի ծիծաղել։ Ծերուկը բացում է գրքի մի էջ, որի վրա թույն էր լցրած և սկսում է ուտել, ապա հանգցնում է լույսերը («Աֆրիկայի վերջավորություններում» պատուհաններ չկային), գրադարանում խառնաշփոթ է սկսվում, այնուհետև նա, հերոսների աչքի առաջ հատորը «ուտելուց» հետո, նրանցից խլում է լամպը և այրում է գրադարանը։ Հրդեհը հետզհետէ կուլ է տալիս վանքի ամբողջ տարածքը։ Հրդեհը մարելու բոլոր փորձերն ապարդյուն էին։ Այդ ժամանակ Ադսոնը մտաբերում է սուրբ Օգոստինիոսի վարքից մի պատմություն՝ երբ նա գդալով ծովի ջուրը դատարկել ցանկացող տղայի է տեսնում։
Հնեվանք
Հնեվանք, վանական համալիր, ճարտարապետական հուշարձան Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Կուրթան գյուղից արևելք, Ձորագետի աջ ափին։ Կառուցվել է 7-րդ դարում, 12-13-րդ դարերում գործել է որպես քաղկեդոնական վանք։ Ներկայիս կիսավեր համալիրի կազմում եղել են երեք եկեղեցի, գավիթ, բնակելի, տնտեսական և օժանդակ շինություններ։
Վարդի անունը
Վերջաբան
Ադսոնն ու Ուիլյամը լքում են մոխրակույտը և բաժանվում են։ Հետագայում՝ արդեն մեծ տարիքում, Ադսոնը վերադառնում է այն տեղը, որտեղ վանքն էր գտնվում մի ժամանակ և սկսում է հավաքվել հրաշքով չայրված էջերը։ Արդեն լինելով ծերունի, դարի ավարտին, նա գրում վերջացնում է իր հուշերը՝ պատրաստվելով Աստծո հետ հանդիպմանը։ Գիրքը XIV դարում մեծ համբավ վայելող սխոլաստիկ եղանակների ցուցադրություն է։ Ուիլյամի միջոցով ցույց է տրվում դեդուկտիվ դատողության ուժը։ Կենտրոնական գաղտնիքի լուծումը՝ սպանությունը, կախված էր առեղծվածային գրքի հետ (կատակերգության վերաբերյալ Արստոտելի գիրքը, որի միակ օրինակը պահպանվում էր վանական գրադարանում)։
Հնեվանք
Պատմություն
Հնեվանքի վանական համալիրի ամենահին շինությունը՝ գլխավոր եկեղեցին, կառուցվել է 7-րդ դարում դեղնավուն սրբատաշ ֆելզիտից։ 1123 թվականին Վրաստանի Դավիթ Շինարար թագավորը Լոռի-Տաշիրն ամբողջությամբ հանձնել է ամիրսպասալար Իվանե Օրբելյանին ։ 1128 թվականին ամիրսպասալար է դարձել Իվանեի որդի Սմբատը, որը 1154 թվականին վերանորոգել է Հնեվանքի գլխավոր եկեղեցին (ըստ թմբուկի քիվատակ գոտու վրացերեն արձանագրության), համալիրի գլխավոր եկեղեցուն 1186–1206 թվականին արևմուտքից կցվել է գավիթը։ Միաժամանակ կառուցվել է միանավ գմբեթավոր սրահը, որը հյուսիսից բացվում է գավթի մեջ ։
Վարդի անունը
Պոետիկա
Վեպն իրենից ներկայացնում է հետարդիության ոճի վերաբերյալ Ումբերտո Էկոյի տեսական գաղափարների գործնական կիրառումը։ Այն ներառում է ընթերցողների տարբեր լսարանների համար հասանելի մի քանի իմաստալից շերտեր։ «Վարդի անունը» առավել լայն լսարանների համար պատմական տարրերով բարդ կառուցվածքով դետեկտիվ է, ավելի նեղ հանրության համար այն դետեկտիվ տարրերով համեմված դարաշրջանի մասին վկայող պատմական վեպ է։ Իսկ էլ ավելի նեղ շրջանակների համար այն միջնադարյան և ժամանակակից աշխարհայացքների տարբերության, գրականության բնության և նշանակության, կրոնի հետ նրա առնչության, մարդու կյանքում այս երկուսի նշանակության վերաբերյալ փիլիսոփայական-մշակութային վերլուծություն է։
Հնեվանք
Պատմություն
Եկեղեցու պատերին պահպանվել են վրացերեն արձանագրություններ ։
Վարդի անունը
էկրանավորում
Վեպն էկրանավորվել է 1986 թվականին։ «Վարդի անունը» ֆիլմի ռեժիսորը Ժան Ժակ Աննոն էր։ Ուիլյամ Բասկերվիլցու դերակատարը Շոն Քոներին էր, իսկ Ադսոնին մարմնավորում էր՝ Քրիստիան Սլեյթերը։ Չնայած ֆիլմի ունեցած հաջողություններին՝ Ումբերտո Էկոն դժգոհ մնաց իր վեպի էկրանավորումից։ Դրանից հետո նա այլևս չտվեց իր համաձայնությունը՝ գործերը էկրանավորելու համար։ Մերժեց անգամ Սթենլի Կուբրիկին, չնայած հետագայում զղջաց է դրա համար։
Հնեվանք
Պատմություն
Նորագույն ժամանակներ վանական համալիրը հասել է կիսավեր վիճակում ։ 21-րդ դարում գլխավոր եկեղեցին վերանորգվել է, և 2006 թվականի նոյեմբերի 25-ին տեղի է ունեցել գմբեթի խաչի օծման և տեղադրման արարողությունը ։
Վարդի անունը
Հղումներ
Կատեգորիա:Միջնադարի թեմատիկ գրքեր Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:1980 վեպեր
Հնեվանք
Կառուցվածք
Գլխավոր եկեղեցին (7-րդ դար) արտաքուստ ուղղանկյուն, ներքուստ խաչաձև, եռախորան գմբեթավոր կառույց է (արևմտյան ուղղանկյուն խաչաթևը չի պահպանվել)։ Պատերը հիմնականում առանց երեսքարերի են։ Բեմի մասը առաջ է ընկած ավագ խորանից։ Հավանական է, որ աղոթասրահն ունեցել է արևելք-արևմուտք ձգվածություն։ Ավագ խորանին կից ուղղանկյուն ավանդատներից հարավը ծածկված է խաչային, իսկ հյուսիսը՝ կիսագլանային թաղերով։ Եկեղեցու մուտքը եղել է արևմտյան թևից։  Մեկական պատուհաններ են բացվում խորաններից և թմբուկի ճակատային նիստերից։ Պատուհանները եզրագծված են եղել բուսական և երկրաչափական զարդանախշերով։
Գմբեթային փոխանցումը երկշարք տրոմպներով է։ Թմբուկը դրսից ութանիստ է՝ հատած զույգ կիսասյուներին հենվող որմնակամարներով, որոնց կամարամիջոցներում մարդու գլուխ հիշեցնող զարդանախշ քանդակներ են։ Գմբեթի քիվի ստորին գոտու վրացերեն արձանագրության համաձայն, եկեղեցին 1154 թվականին նորոգել է Իվանե Օրբելյան ամիրսպասալարի որդի Սմբատը։ Կառուցված է բաց դեղնավուն ֆելզիտի խոշոր սրբատաշ քարերով ։ Ծածկերը թեթևացնելու համար դրանցում տեղադրվել են կավե խոշոր կճուճներ։
Արևմուտքից կից գավթից պահպանվել են միայն որմնախարիսխների մասեր։ Համեմատաբար լավ է պահպանվել եկեղեցուն հարավից կից, կիսաշրջանաձև խորանով, գմբեթավոր դահլիճ տիպի եկեղեցին (ըստ հարավային մուտքից վեր գտնվող վրացերեն արձանագրության՝ այն կառուցվել է 13-րդ դարի սկզբին)։ Մուտքը հարավից է` ձևավորված ականթի տերևներով պատած պարակալով և զույգ կիսասյուների վրա հենվող սլաքաձև որմնակամարով։ Մուտքի վերևում գտնվող խաչաքանդակի վրա կան շինարարական գրառումներ։
Գավթի հյուսիսային կողմի միանավ թաղակապ եկեղեցուց պահպանվել են խորանի մասը և պատերի երկու շարքը։
Համալիրի շուրջ կան տարբեր քաղաքացիական շենքերի մնացորդներ, որոնց դերն ու նշանակությունը հնարավոր չէ որոշել։ Համալիրի արևմտյան կողմում գտնվել է թաղակապ դահլիճ, որից պահպանվել են պատերը և ծածկի որոշ մասը։ Հավանաբար այն եղել է վանքի առաջնորդարանը և համալիրը շրջապատող կառույցներից ամենահինն է (13-րդ դար)։
Համալիրից մոտ 50 մ դեպի արևելք գտնվում են մեծաչափ երկհարկանի շինության մնացորդներ, որն ունի մեծ թվով դռներ և պատուհաններ։ Ներսում պատերին կից պահպանվել են չորսական որմնամույթեր։ Ամենայն հավանականությամբ այս շինությունը ծառայել է որպես վանքի միաբանության կացարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական առաքելական չգործող վանքեր և եկեղեցիներ (Հայաստան) Կատեգորիա:7-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:Հայկական քաղկեդոնական վանքեր և եկեղեցիներ
Դեղձնուտ (ձմեռանոց)
Դեղձնուտ, ձմեռանոց ՀԽՍՀ Իջևանի շրջանում։ 1926 թվականին ուներ 4 մշտական բնակիչ։ Հետագայում լքվել է։ Գտնվում էր Դեղձնուտի վանքի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձմեռանոցներ
Սերխիո Ագուերո
Սերխիո Լեոնել Ագուերո դել Կաստիլյո (Sergio Leonel Agüero del Castillo, ), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, ով հանդես է գալիս անգլիական «Մանչեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբում և Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
Սերխիոն հանդես է եկել Արգենտինայի Մ17 և Մ20 հավաքականների կազմում։ Արգենտինայի հավաքականի կազմում 2008 թվականին մասնակցել է Պեկինի Օլիմպիական խաղերին։ Արժանացել է ոսկե մեդալի և դարձել է երկու գոլի հեղինակ կիսաեզրափակչում կայացած Բրազիլիայի հավաքականի դեմ խաղում ։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է նաև Աշխարհի 2010 և Ամերիկայի գավաթի 2011 թվականների խաղարկություններին։
Ագուերոն եկել է Եվրոպա 2006 թվականին, երբ «Ինդեպենդիենտեից» 23 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է իսպանական «Ատլետիկո Մադրիդ»։ Թիմի կազմում մասնակցել է 234 հանդիպման դառնալով 101 գոլի հեղինակ։ Իսպանական կաումբի կազմում Ագուերոն հասցրել է նվաճել ՈՒԵՖԱ Եվրոպա լիգայի գավաթը և ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթը։ 2011 թվականի հուլիսին 35 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է անգլիական «Մանչեսթեր Սիթիի» ։ Իր առաջին մրցաշրջանում առաջնությյան վերջին խաղում 94-րդ րոպեին դարձել է վճռորոշ գոլի հեղինակ և այդ մրցաշրջանում «Մանչեսթեր Սիթին» 44 տարվա ընդմիջումից հետո հռչակվել է Անգլիայի չեմպիոն։
«Ինդեպենդիենտե»
Իր առաջին քայլերը Սերխիոն արել է արգենտինական «Ինդեպենդիենտե» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։ «Ինդեպենդիենտեի» մանկապատենական թիմի կազմում Սերխիոն դարձել է Արգենտինայի չեմպիոն։ Ապերտուրեի 2005 թվականի առաջնությունում Սերխիոն դարձել է 9 գոլի հեղինակ։ Այդ տարի թիմը առաջնությունում գրավեց 4-րդ տեղը։ Կլաուսուրայի 2006 թվականի առաջնությունում Ագուերոն կրկնեց իր անցած տարվա արդյունքը և դարձավ 9 գոլի հեղինակ։
Աուգերոյի խաղով սկսեցին հետաքրքրվել եվրոպական մի շարք ակումբներ։ Նրան իրենց թիմում ցանկանում էին տեսնել «Ռեալ Մադրիդի», «Բավարիայի» և «Մանչեսթեր Սիթիի» մարզիչները։ Դրանից բացի Դիեգո Մարադոնան Ագուերոյին ընդգրկեց Գերմանիայում կայանալիք Աշխարհի առաջնության ֆուտբոլիստների շարքում։