cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Էլֆեր (Միջերկիր)
Մահ
Ժամանակի ընթացքում էլֆերի անմահ հոգիները հաղթել են իրենց մարմիններին և կուլ են տվել՝ թողնելով նրանց «անմարմին»` անկախ այն բանից՝ նրանք ընտրել են վերադառնալ Վալինո՞ր, թե՞ մնալ Միջերկրում։ Աշխարհի վերջում բոլոր էլֆերը կդառնան անտեսանելի մահկանացու աչքերի համար, բացառությամբ նրանց, որոնց համար էլֆերը ցանկանում են «հայտնապես երևալ»։ Միջերկրի էլֆերին, որոնք անցել են այդ գործընթացով, Թոլքինն անվանել է «հետաձգվածներ» (Lingerers) :
Էլֆերի կյանքը կտևի այնքան ժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի աշխարհը ։ Մանդոսի երկրորդ մարգարեությունն ասել է, որ ի վերջո էլֆերը կմիանան Իլվատարի փոքր երեխաներին` երգելու Աինուրի երկրորդ երաժշտությունը ։ Այնուամենայնիվ, հարցն այն մասին է, թե արդյոք այս մարգարեությունը վերաբերել է ՄիջԵրկրի Կանոնին, հակասություններ է առաջացնում։ Հրապարակված Սիլմարիլիոնում հաստատվում է, որ միայն մարդիկ են մասնակցելու երկրորդ Այնուլինդալեին, և որ էլֆերի վերջնական ճակատագիրն անհայտ է։ Սակայն նրանք չեն հավատում, որ Էրուն կթողնի իրենց և մոռացության կմատնի։
Անվանակոչություն
«Մատանիների տիրակալում» Թոլքինը պնդել է, որ ինքը համարվում է Բիլբո Բեգինսի և Ֆրոդո Բեգինսի հուշերի սոսկ թարգմանիչը, որոնք ընդհանուր առմամբ հայտնի են որպես «Արևմտյան Քրոմի Կարմիր Գիրք»։ Նա նաև ասել է, որ գրքում այդ անուններն ու տերմինները (ինչպես նաև ավելի վաղ «Հոբիթում»), որոնք անգլերեն բառերով են փոխանցվել, իրականում իմաստային թարգմանություններ են Ընդհանուր լեզվից ։
Թոլքինը մի քանի անգամ արտահայտել է իր անհանգստությունը «Էլֆեր» բառի թարգմանության և «այն ասոցիացիաների վերաբերյալ, որոնցից նա հատկապես ցանկացել է խուսափել, օրինակ՝ Դրեյթոն կամ «Միջամառային գիշերվա երազ» թարգմանության մասին նշել է իր նախապատվությունները․ «Պետք է օգտագործել անվան ամենահին ձևը, որովհետև այն ինքնին պետք է ունենա իր ասոցիացիաները վեպի ընթերցողների շրջանում»։ Նա ցանկացել է խուսափել «փերի» կամ չարագործ սատանաների վիկտորյական պատկերներից, որոնք ասոցացվել են այդ բառի հետ, և ուղղված են եղել էակների ավելի սքանչելի գաղափարներին՝ «մտածված լինելով, որ վաղ տևտոնական դիցաբանության մեջ դրանք մեծ կախարդական ուժեր են ունեցել» (Օքսֆորդի անգլերեն բառարան, հոդված ælf):
Էլֆերը հիշատակվում են նաև որպես «Առաջնածիններ» (քուեն․՝ Minnónar) կամ «ավագ ազգ» (Elder Kindred)՝ ի տարբերություն «երկրորդ ծնունդ» մարդկանց, որովհետև նրանք արթնացել են շատ ավելի շուտ, քան մարդիկ՝ Էրու Իլուվիթարի կողմից։ Էլֆերն իրենք իրենց անվանել են «Քվենդի» (քուեն․՝ «խոսողներ»)` ի պատիվ այն բանի, որ երբ նրանք ստեղծվել են, միակ կենդանի արարածներն են եղել, որոնք կարողացել են խոսել։ Դունեյդանները նրանց անվանել են «Նիմիր» (ադուն․՝ Nimîr, «գեղեցիկներ»), իսկ սինդարինում նրանց սովորական ինքնանունը «Էլեդիմ» էր (սինդար․՝Eledhrim) ։ «Միջերկրի պատմության» մի մասը կազմող աշխատություններում Թոլքինը պարզաբանել է էլֆերին անուններ տալու կանոնները։ Քուենյայով անունը նշվել է որպես էսսե (քուեն․՝ essë): Վալինորում էլֆ ծնվելիս հայրը սովորաբար տվել է մեկ անուն (քուեն․՝ աթարեսսե)։ Այն սովորաբար արտացոլել է կամ հայրիկի կամ մայրիկի անունը (նշելով էլֆի ծագումը), որին կարողացել են ավելացնել որոշիչ ածանցներ։ Մեծանալով նրանք ստացել են երկրորդ անուն (ամիլեսսե, քուեն․՝ amilessë), որը շնորհվել է մոր կողմից։ Այս անունը չափազանց կարևոր էր և արտացոլում էր էլֆի անհատականությունը, կարողությունը կամ ճակատագիրը, իսկ երբեմն էլ եղել է` «մարգարեական»։
Անվանման երրորդ տիպը հանդիսանում է «էպեսսեն» (քուեն․՝ epessë) կամ «անունից հետոն» է։ Այն էլֆին տրվել է ավելի ուշ և պարտադիր չէ, որ հարազատի կողմից տրված լիներ։ Այն սովորաբար պատվավոր կոչում է հանդիսացել։ Որոշ դեպքերում էլֆն ինքն է իրեն անվանել որոշակի անվամբ, որը կոչվել է «կիլմեսսե» (քուեն․՝ kilmessë, «ինքնանուն»)։
Որպես էլֆերի «իսկական անուններ» մնացել են առաջին երկուսը, չնայած էլֆին կարելի էր անվանել չորսից որևէ մեկ անվամբ։ Մայր անունները սովորաբար չեն օգտագործել նրանք, ովքեր լավ չեն ճանաչել էլֆին։ Հետագա պատմության ընթացքում էլֆի առաջնային անունը, որը շատ դեպքերում իրեն նույնացնում էր, կարող էր լինել նաև չորսից որևէ մեկը։
Միջերկիր փախչելուց և սինդարինը որպես ամենօրյա հաղորդակցման լեզու որդեգրելուց հետո, նոլդորների մեծամասնությունն ընտրել է նաև անուններ, որոնք համապատասխանեցրել է այդ լեզվի ոճին։ Ունեցած անունները թարգմանել են կամ փոփոխել են իրենց քուենյան անուններից մեկը։
Օգտագործվել են նաև հայրանուններ, որոնք իրենցից ներկայացրել են հոր անունը` «իոն» վերջածանցով (նշանակում է «որդի»)։ Այսպիսով, Գիլդոր Ինգլորիոնը՝ «Գիլդորն է, Ինգլորի որդին է»։
Էլֆերի շրջանում տարբեր անունների օգտագործման բնորոշ օրինակներ կարող են ծառայել հետևյալները՝
Էլֆական լեզուներ
Թոլքինը շատ լեզուներ է ստեղծել իր էլֆերի համար։ Նրա հետաքրքրությունը հիմնականում բանասիրական է եղել։ Նա նաև ասել է, որ իր պատմությունները մեծանում են իր ստեղծած լեզուների շնորհիվ։ Իսկապես, լեզուներն առաջինն էին, որ Թոլքինը ստեղծել է իր դիցաբանության համար՝ սկսելով այն բանից, որ նա ի սկզբանե անվանել է այդ լեզուն «էլֆական» (Elfin) կամ «քուենյա» (Quenya, սկզբնապես գրված է եղել Qenya) կամ «բարձր էլֆերի լեզու»։ Սինդարինի (մոխրաէլֆյան) հետ միասին այն դարձել է Թոլքինի երկու առավել ամբողջական արհեստական ​​լեզուներից մեկը։ Այս երկուսից բացի, Թոլքինը ստեղծել է այդ լեզուներին հարազատ էլֆական շատ այլ լեզուներ։
Էլֆերի համար Թոլքինը ստեղծել է նաև արհեստական գրային համակարգեր՝ տենգվար (Ֆեանորի կողմից ստեղծված) և կիրտ (Դաենորի կողմից ստեղծված)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էլֆեր Կատեգորիա:Ջոն Թոլքին
Օլեգ Սիրգի
Օլեգ Սիրգի, մոլդովացի ծանրամարտիկ, մինչև 56 կգ քաշային կարգում Եվրոպայի եռակի չեմպիոն։
Օլեգ Սիրգին 2013 թվականին Մոլդովայի սպորտի նախարարության կողմից ճանաչվել է «Մոլդովայի 2013 թվականի տարվա մարզիկ» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովացի մարզիկներ Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մարզիկներ
Սննդային հավելումեր
Սննդային հավելումներ՝ նյութեր, որոնք տեխնոլոգիական նպատակներով ավելացվում են սննդին արտադրության, փաթեթավորման, փոխադրման կամ պահպանման ընթացքում՝ ցանկալի հատկություններ, օրինակ՝ որոշակի համ, գույն, պահպանման ժամկետ, կոնսիստենցիա հաղորդելու համար։ Որոշ մարդիկ հակված են օգտագործել առանց հավելումների սնունդ, թեև աղն ու պղպեղը նույնպես համարվում են հավելումներ։
Ստանդարտ կիրառում
Սննդային հավելումների և խառնուրդների միջազգային ստանդարտները սահմանվում են Սննդային հավելումների գծով ՊԳԿ/ԱՀԿ փորձագիտական կոմիտեյի (JECFA) և Codex Alimentarius-ի (Codex) կողմից ընդունված Միջազգային հանձնաժողովի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպություն/ԱՀԿ և պարտավորեցնող երկրների կողմից, որոնք ԱՀԿի անդամ են։
ԱՄՆ-ի Սննդի և դեղերի վարչություն (FDA) ներկայացրել է ԱՄՆ-ում օգտագործվող բոլոր սննդային հավելումները որպես «Ընդհանուր առմամբ ճանաչվում է որպես անվտանգ» (GRAS)։ Դրանք թվարկված են ինչպես իրենց քիմիական ամփոփագրերի ծառայության համարով, այնպես էլ FDA կանոնակարգերով՝ Միացյալ Նահանգների դաշնային կանոնակարգերի օրենսգրքում։
Սննդային հավելումների դասակարգում
Եվրամիության երկրները մշակել են սննդային հավելումների դասակարգման համարակալման համակարգ (գործում է 1953 թվականից)։ Յուրաքանչյուր հավելում ունի իր եզակի համարը, որը սկսվում է «E» տառով։ Համարակալման համակարգը կատարելագործվել և ընդունվել է Codex Alimentarius-ի միջազգային դասակարգման համար։ Կոդի առաջին նիշը ցույց է տալիս հավելանյութի ընդհանուր նշանակությունը․ Որոշլայնորեն օգտագործվող նյութեր չունեն ծածկագիր, օրինակ՝ վանիլին և չմոդիֆիկացված օսլան։
Սննդային հավելումների հաստատում
Եվրամիությունում նոր սննդային հավելումների հաստատում ստանալու համար կարող է պահանջվել 10 կամ ավելի տարի։ Այս ժամանակահատվածը ներառում է հինգ տարի անվտանգության փորձարկում, որին հաջորդում է երկու տարի Սննդամթերքի անվտանգության եվրոպական մարմնի կողմից (EFSA) գնահատումը, և ևս երեք տարի՝ մինչև հավելումը ԵՄ-ի կողմից հաստատում կստանա յուրաքանչյուր Եվրոպական միությունում օգտագործման համար ։ Ի լրումն արտադրության ողջ ընթացքում սննդամթերքի փորձարկման և վերլուծության՝ ապահովելու անվտանգությունն ու համապատասխանությունը կարգավորող չափանիշներին, աշխարհի դաշնային գործակալությունները պաշտպանում են հանրությանը սննդային հավելումների ցանկացած անօրինական օգտագործումից կամ պոտենցիալ վտանգավոր չարաշահումից՝ անցկացնելով սննդի ընտրովի փորձարկում. В России этим занимается Роспотребнадзор :
Ժամանակի ընթացքում Անալիտիկ մեթոդների և թունաբանական նոր տվյալների զարգացմանը զուգընթաց վերանայվում են կառավարության կանոնակարգերը սննդային հավելումների և խառնուրդների պարունակության վերաբերյալ։ Օրինակ՝ կարելի է վերանայել նիզինը, որպես սննդային հավելում 2017 թվականին ։ 2006-ին նիզինի օրական թույլատրելի դեղաչափը սահմանվել է 0,13 մգ/կգ, իսկ 2017-ին այն բարձրացվել է մինչև 1 մգ/կգ, համապատասխանաբար ։ 2022 թվականին սննդային հավելումներում խառնուրդների (մկնդեղ, կապար, սնդիկ և կադմիում պարունակության սահմանաչափերը սննդային հավելումներում E422 (գլիցերին) նվազել են ։ Հավելումների մի մասը, որոնք նախկինում համարվում էին անվնաս (օրինակ՝ ֆորմալդեհիդը E240 շոկոլադե սալիկներում կամ E121 սոդայաջրի մեջ), հետագայում ճանաչվեցին որպես վտանգավոր և արգելվեցին։ Որոշ սննդային հավելումներ, օրինակ՝ ամարանթ E123 ներկանյութը, արգելված են ոչ թե իրենց իրական վնասակար ազդեցության պատճառով, այլ հանրային բողոքի կամ հեռավոր ուսումնասիրությունների վտանգի ենթադրյալ ապացույցների պատճառով ։ Որոշ արտադրողներ, մարքեթինգային նպատակներով, բաղադրիչները չեն նշում E տառով։ Նրանք փոխարինում են դրանք հավելումների անունով, օրինակ՝ «նատրիումի գլուտամատ»։ Մի շարք արտադրողներ օգտագործում են ամբողջական գրառումը՝ և՛ քիմիական անվանումը, և՛ E կոդը։
Հակասություններ սննդային հավելումների անվտանգության վերաբերյալ
Կան հակասություններ, կապված սննդային հավելումների անվտանգության վերաբերյալ ։ Դրանք կարող են պատճառ հանդիսանալ 21-րդ դարում ալերգիայի, ասթմայի և առողջական այլ խնդիրների աճող դեպքերի ներգրավված լինելու մեջ։ Լրատվամիջոցներում պարբերաբար հայտնվում են հաղորդումներ այն մասին, որ օրինակ՝ «E *** հավելումը առաջացնում է քաղցկեղային ուռուցքներ», ալերգիա կամ մարսողության խանգարում և այլ տհաճ հետևանքներ ։ Սակայն պետք է հասկանալ, որ ցանկացած քիմիական նյութի ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա կախված է ինչպես օրգանիզմի անհատական առանձնահատկություններից, այնպես էլ նյութի քանակից։ Բնական հավելումները կարող են նույնքան վնասակար լինել կամ ալերգիկ ռեակցիաներ առաջացնել որոշ մարդկանց մոտ։ Օրինակ՝ սաֆրոլը երկար ժամանակ օգտագործվում էր արմատային գարեջրի համը համեմելու համար, մինչև ապացուցվեց, որ այն քաղցկեղածին է։ ԱՄՆ-ում դաշնային օրենքների համաձայն՝ այն չի կարող ավելացվել սննդի մեջ, թեև այն հանդիպում է սասսաֆրասի և քաղցր ռեհանի մեջ ։
Երբեմն մտահոգություններ են առաջանում հավելումների և հիպերակտիվության միջև կապի վերաբերյալ ։ 2007 թվականին բրիտանական հետազոտությունը կապ է հայտնաբերել սննդաային ներկանյութերի, նատրիումի բենզոատի E211 և երեխաների մոտ հիպերակտիվության բարձրացման միջև ։ Օգտագործվել է ներկանյութերի երկու խառնուրդ՝ խառնուրդ A (պարունակում է E102, E110, E122 և E124) և խառնուրդ B (պարունակող E104, E110, E122, E129) ։ 2009-ին հանրային վրդովմունքից հետո «կամավոր արգելք» մտցվեց ։ Սա նշանակում է, որ ներկանյութեր կարող են ավելացվել սննդամթերքներին Միացյալ Թագավորությունում և Եվրամիությունում, սակայն պետք է պիտակավորված լինի նախազգուշացմամբ, որ սննդի մեջ օգտագործվող ներկերը «կարող են բացասաբար ազդել երեխաների գործունեության և ուշադրության վրա»։ Չնայած նախազգուշացմանը՝ բրիտանական հետազոտության արդյունքները չհաջողվեց վերարտադրել։ FDA, EFSA և Կանադայիառողջապահության նախարարությունը եկել են այն եզրակացության, որ սննդային ներկանյութերը և նատրիումի բենզոատը առանձին և միասին չեն հանգեցնում ուշադրության դեֆիցիտի հիպերակտիվության խանգարման երեխաների մոտ։
Հայտնի էր նաև Villejuif Leaflet-ը, որը սխալմամբ թվարկեց սննդային որոշ հավելումների վնասները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ Կատեգորիա:Սնունդ Կատեգորիա:Առողջություն Կատեգորիա:Սննդի պահածոյացում Կատեգորիա:Սննդի արդյունաբերություն Կատեգորիա:Քիմիական միացություններ Կատեգորիա:Խոհարարություն Կատեգորիա:Սննդամթերք
Գորոխովատկա (գյուղ, Բորովի շրջան)
Գորոխովատկա (Гороховатка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Գորոխուվատկա։ Հիմնադրվել է 1690 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորոխովատկա գյուղում բնակվում էր 557 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1758 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 316,84 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1690 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1670 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արգովան
Արգովան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում ։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 41-42 կմ հարավ-հարավ-արևմուտք, Եփրատի աջակողմյան վտակի ակունքի վրա, սարահարթում, Իսաքյոյ գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։
Անվան ստուգաբանություն
Ըստ ոմանց բնակավայրի անվանումը կապված է Երկրորդ Հայքի նշանավոր Արգաուս բերդաքաղաքի հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քրդաբնակ բնակավայրեր
Համշեն
Համշենահայեր
Արաբական հալածանքներից խուսափող Համամ և Շապուհ Ամատունի իշխանները 789-790 թթ.-ին, Վասպուրականի Արտազ գավառից (մասամբ՝ Այրարատից), 12 հազար գաղթականներով տեղափոխվել և բնակություն են հաստատել բյուզանդական Խաղտիք (Խալդիա) բանակաթեմում։ Բյուզանդիայի կայսր Կոստանդին VI-ի շնորհած Տամբար վայրում Համամ իշխանը հիմնել է Համամշեն (Համշեն) ավանը, որի անունով կոչվել է գավառակը, հայ բնակչությունը՝ համշենցիներ, համշենահայեր, համշիններ։ Քաջքար լեռան հյուսիսային լանջերի և շրջակա ձորերի հետ կազմել է Համշենի կիսանկախ իշխանության կորիզը։
XV դարում հիշատակվում են Համշենի իշխան (պարոն) Առաքելը, Դավիթ Ա, Վարդը, Վեքեն, Դավիթ Բ։ Վերջինս 1489 թ.-ին պարտվել է օսմանյան թուրքերից, որից հետո Համշենի հայկական իշխանությունը դադարել է գոյություն ունենալ։ Համշենում նշանակվել է թուրք կառավարիչ, բայց գավառակի անմատչելի ձորերի հայ ձորապետները երկար ժամանակ պահպանել են ներքին ինքնավարությունը։ Գրչության կենտրոններ են եղել Սուրբ Խաչիկ հոր, Քոշտենց, Խուժկա վանքերը։ XIII դարի վերջին Համշեն է այցելել Հեթում պատմիչը, 1406 թ.-ին՝ իսպանացի դիվանագետ Կլավիխոն։
Համշենահայերի մահմեդականացումը
XVIII դարի վերջին - XIX դարի սկզբին ծավալվել է Համշենի հայերի բռնի մահմեդականացումը։ Դավանափոխ հայերին անվանել են «կեսկեսներ» (միաժամանակ գործածել են հայերը և թուրքերը)։ Ղ. Ինճիճյանը հիշատակում է Համշեն գավառակի Տափ, Քոշտենց, Եղնովիտ, Ամոգվա, Միծմուն, Ժանընտոց, Մոլևինց, Ուսկուրտա, Շնիչվա, Գուշիվա, Որդնենց, Մակրևինց, Խապագ, Վիժե Վերին, Վիժե Ներքին գյուղերը, Խալա վիճակը։ Ամբողջությամբ դավանափոխվել են Համշենի, Խալայի և Վիժեի հայերը, եղնովիտցիները պահպանել են քրիստոնեական հավատը, իսկ մյուս բնակավայրերը (կրոնական առումով) ունեին խառը բնակչություն։
XIX դարում գավառակ էր Լազիստանի գավառում։ Ընդգրկել է Աթինայի և Ռիզեի միջև՝ Քաջքար-Պարխար լեռնագագաթների ծովահայաց լանջերի ձորերը, որոնցից նշանավոր էին Բեյուկդերեն, Ծիվարդերեն և Քսենոսդերեն։ XIX դարի 70-ական թթ. ուներ 33 գյուղ, 13.190 հայախոս բնակիչ։ Համշենին վարչականորեն կից էին հայաբնակ Ճեմիլ, Մարմանատ, Արտա բնակավայրերը և Խալայի վիճակը։ Համշենահայերը ապրում էին բնատնտեսական կյանքով, զբաղվում էին հացահատիկի, ծխախոտի մշակությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով, առևտրով։ Մինչև դարավերջը կանգուն էին նրանց եկեղեցիները։ Սակավահողության և կրոնա-ազգայնական ճնշման հետևանքով Համշենի հայերի մի մասը XIX դարի սկզբին գաղթել է Սև ծովի առափնյա շրջանները՝ Ջանիկ, Սյուրմենե, Տրապիզոն և այլն։ 1877-1878 թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո շատ համշենցիներ տեղափոխվել են Ղրիմ, Աբխազիա, Բաթում։ Դարավերջին Օրդուի և Խոփայի հայերը հաստատվել են Նիկոմեդիայում (Իզմիթում)։ Այնուհանդերձ, Համշենը մինչև XX դարի սկիզբը պահպանել է կիսանկախ վիճակը։
Մշակույթը
Համշենցիների նյութական մշակույթը, հիմնականում պահպանելով հայկական տարրերը, մասամբ կրել է լազականի ազդեցությունը, որը որոշակիորեն զգալի էր տարազի մեջ։
Ճարտարապետությունը
Համշենահայերի հին և նոր բնակավայրերի կառուցապատման եղանակը կայուն և համատարած է եղել բնական պայմանների և ազգագրական համասեռության հետևանքով։ Անտառանյութի առատության շնորհիվ համշենահայերի շինությունները, դրանց լանջավոր կտուրները մեծ մասամբ փայտից էին, իսկ բնակելի տներում՝ հաճախ զուգորդված քարե պատերով։ Հնում կառույցները խզեկոճ (գերանակապ) էին, իսկ XIX դարում մեծ մասամբ կմախքավոր-տախտակապատ։ Տները հիմնականում 1,5-2-հարկանի էին։ Գոմը գետնահարկում էր և տեղանքի թեքության պատճառով կիսագետնափոր կամ շենքի մի մասի տակ՝ վերգետնյա ձևով կառուցված և վերևից կավապատ հատակով մեկուսացված։ Տան հետ հաղորդակցվում էր աստիճաններով (շարժական կամ անշարժ) և կափոնքով (փակվող անցք)։ Սովորաբար միահարկ տունը բաղկացած էր հայաթից (նախամուտք), բուրկընոցից, մառանից, սենյակներից և սուֆայից (պատշգամբ)։ Գլխավոր բաժանմունքը կավածեփ հատակով բուրկընոցն էր, ուր կային թոնիր՝ կրակարան, փուռ, քար ու հողե նստարանաթմբեր և առաստաղի օդափոխիչ բացվածք։ Կից՝ ընդարձակ մառանն էր, որն օգտագործվում էր նաև իբրև ննջարան։ Ինքնապաշտպանության համար տան մուտքին կից արվում էր հրակնատ։ Հարդարանքը շատ զուսպ էր՝ չարխած սյուներ, խոյակներ և բազրիքաձողեր։ Ներկայումս Սև ծովի կովկասյան ափերին ապրող համշենահայերը կառուցում են նույնպես երկհարկանի, պատշգամբավոր, բարակապատ և անզարդ տներ, որոնք բուրկընոց չունեն (նախապես կառուցվել են հին ձևով, եղել են նույնիսկ խզեկոճ տներ, որոնք գոյատևել են մինչև 1940-ական թթ.)։
Կատեգորիա:Փոքր Հայք Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ
Պղնձարջասպ
Պղնձարջասպ, CuSO4․5H2O, պղնձի սուլֆատի բյուրեղահիդրատը։
Ֆիզիկական հատկություններ
Վառ կապույտ բյուրեղներ են, խտությունը 2284 կգ/մ3։ Բնության մեջ հանդիպող խալկանթիտ միներալն է։
Կիրառություն
Օգտագործվում է հանքային ներկեր պատրաստելու, գյուղատնտեսական վնասատուների, բույսերի հիվանդությունների դեմ պայքարելու, հացահատիկը ախտահանելու, կաշին մշակելու, գալվանական բջիջներ պատրաստելու, պղնձի այլ միացություններ ստանալիս։
Կատեգորիա:Պղնձի միացություններ
Մոգերի երկրպագությունը (նկար, Ստեֆանո դա Վերոնա)
«Մոգերի երկրպագությունը» (Adorazione dei Magi), իտալացի նկարիչ Ստեֆանո դա Վերոնայի 1434 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնում է Իտալիայի Միլան քաղաքի Բրերա պատկերասրահում (հավաքածուում ներառված է 1818 թվականից) ։
Կտավը ստորագրված է (Stefanus) և թվագրված, թեև որոշ գիտնականներ վիճարկում են այն։ Ջորջո Վազարին իր «Կյանքի նկարագրություններում» նշում է, որ նկարիչը կտավը ստեղծել է Վերոնա վերադառնալու (1425) և իր մահվան (1438) միջև ընկած ժամանակահատվածում։
19-րդ դարում կտավը պատկանել է Վերոնայի Օտտոլինի ընտանիքին, որն այն հանձնել է Դոմենիկո Բիազոլին։ Վերջինս 1818 թվականին կտավը վաճառել է Բրերա պատկերասրահին`որպես Ստեֆանո Ֆիորենտինոյի ստեղծագործություն։
Պատմություն
Տեսարանը, որն ընդհանուր մանրամասներ ունի Ջենտիլե դա Ֆաբրիանոյի Մոգերի երկրպագությունը (1423) կտավի հետ, ստեղծված է երկու պլանով։ Ներքևի հատվածում մոգերն են ու նրանց երկրպագությունը մանկանն ու աստվածամորը, վերևի հատվածում հովիվների խմբերի տարբեր տեսարաններ են, մոգերի ժամանումը գիսաստղի ուղեկցությամբ և երթի վերջին մասը շների և ուղտերի ուղեկցությամբ։
Առաջին պլանում պատկերված է տիրամայրը՝ մանուկ Քրիստոսը ծնկներին նստած հյուղակում, որտեղ կենդանիներն են։ Երեք մոգերը տարբեր դիրքերով են. նրանցից ավագը հանել է թագը և ծնկի իջել. նա մանկանն է նվիրաբերում մշակված ոսկե առարկա, որն իր ձեռքերը ձգել է ընդունելու և օրհնելու նրան։ Մյուս մոգը իջեցնում է թագը, իսկ ձեռքին ոսկեզօծ գոհարատուփն է, ամենակրտսեր մոգը տեսարանին հետևում է թիկունքից։ Առաջին շարքում լուսապսակներով մանկան հետևում կանգնած են սուրբ Հովսեփն ու սուրբ Աննան։ Մոգերի սպասավորների շարքում կան տարբեր ռասաներ՝ մոնղոլներից մինչև մավրեր։
Թափորի մասնակիցների հարուստ զենք ու զրահը և արտասովոր գլխարկները հիշեցնում են համանման տարրեր Պիզանելլոյի աշխատանքից, որը Ստեֆանո դա Վերոնայի ընկերն էր և ոգեշնչված էր 1431 թվականի Բազելի ժողովի ժամանակ բյուզանդական պալատի զգեստներով։ Խրճիթի գագաթին կանգնած սիրամարգը հարության և անմահության վաղ քրիստոնեական խորհրդանիշ է հռոմեական ժամանակներից։ Մանուշակագույնը խորհրդանշում է Քրիստոսի խոնարհությունը, կարմիր գույնը՝ կիրքը։
Նկարչի ոսկե տառերով ստորագրությունը գտնվում է կտավի ներքևի հատվածի կենտրոնում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1434 նկարներ Կատեգորիա:Բրերա պատկերասրահի նկարներ
Պետրովո (Բոսնիա և Հերցեգովինա)
Պետրովո (Bosansko Petrovo Selo, Петрово / Petrovo, Bosansko Petrovo Selo), քաղաք Սերբական Հանրապետության հյուսիսում։ Տեղակայված է ԲևՀԴ (Բոսնիա և Հերցեգովինա) հետ սահմանին։ Համանուն համայնքի վարչական կետնրոնը Դոբոյ շրջանում։
Բնակչություն
Ըստ 2013 թվականի մարդահամարի տվյալների քաղաքի բնակչությունը կազմում է 2 322 մարդ, իսկ համայնքի բնակչությունը՝ 7 010 մարդ ։
1991 թվականի մարդահամարի համաձայն քաղաքում ապրել է 2 911 մարդ, որոնցից՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի բնակավայրեր
Կրյուչևկա
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուֆիմսկի շրջանի բնակավայրեր
Անան (ավան)
Անան (阿南町), ավան Ճապոնիայում։ Գտնվում է Նագանոյի պրեֆեկտուրայում։ Ավանի ամբողջ մակերեսը կազմում է 123,35 կմ², բնակչությունը՝ 5104 մարդ, իսկ խտությունը 41,38 մարդ/կմ²։
Աշխարհագրական դիրք
Ավանը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Նագանոյի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Ուրուգի, Ատի ավանի, Սիմոձյո, Հիրայա, Յասուոկա Տոյոնե և Տենրյու գյուղերի հետ ։
Բնակչություն
Բնակչությունը կազմում է 5104 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն - 41,38 մարդ/կմ²։
Սիմվոլիզմ
Ավանի ծառը համարվում է Acer pycnanthum ծառը, ծաղիկը՝  Hymenanthes ծաղիկը, թռչունը՝  Cettia diphone-ն ։
Արմին Նավաբի
Արմին Նավաբի, Իրանում ծնված նախկին մուսուլման աթեիստ և աշխարհիկ ակտիվիստ, հեղինակ, պոդքաստեր և վիդեոբլոգեր։ Ներկայումս բնակվում է Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում։ 2011 թվականին Կանադայում հիմնադրել է «Աթեիստ հանրապետություն» շահույթ չհետապնդող առցանց ազատամտական հարթակը , որն աշխարհի մի քանի երկրներում, ինչպիսիք են Մալազիան, Ինդոնեզիան և Ֆիլիպինները, ունի հարյուրավոր մասնաճյուղեր , և անհավատներին հնարավորություն է տալիս փոխազդել այն հասարակություններում, որտեղ անկրոնությունը, հավատուրացությունը և աստվածանարգությունը հաճախ քրեականացվում և ճնշվում են ։ Որպես հեղինակ՝ առաջին անգամ հանդես է եկել «Ինչու աստված չկա» (2014) և 2017 թվականին եղել է «Միջին Արևելքի աշխարհիկ ջիհադիստները» պոդքաստի վարող Ալի Ա. Ռիզվիի, Յասմին Մոհամադի և Ֆեյսալ Սաիդ Ալ Մուտարի հետ միասին ։
Կենսագրություն
Նավաբին ծնվել և մեծացել է Թեհրանում որպես շիա մուսուլման։ 1985 թվականին կարճ ժամանակով տեղափոխվել է Գերմանիա, 1986 թվականին՝ Լոնդոն, նախքան 1988 թվականին Թեհրան վերադառնալը։ Նրա ընտանիքը լիբերալ էր, և ոչ  այնքան դավանող, սակայն դպրոցում նա սովորել էր հավատալ ճշգրիտ դժոխքին, և որ ամենափոքր մեղքը նրան այդտեղ կտանի։ Նավաբին հիմնավորեց, որ եթե հաջորդ կյանքը պետք է տևի հավերժ, ապա դա պետք է առաջնահերթ լինի յուրաքանչյուրի համար Երկրի վրա կյանքի ընթացքում։ Այնուամենայնիվ, նա իր շուրջը գտնվողներից քչերին գտավ, որոնք հավատում են դրան ։ Մինչև 15 տարեկան հասակ (9 տարեկան աղջիկների համար) «անցումային տարիքին» հասնելուց առաջ  դժոխքից խուսափելու համար նա համարում է, որ ինքնասպանությունը, ինչպես ցանկացած մեղք  (այդ թվում`ինքնասպանություն), ենթադրաբար, հաշվի չի առնվելու, եթե նույնիսկ դա նրան երկնքի ամենաներքևի հատվածը կտանի 12 տարեկանում Նավաբին ինքնասպանություն է գործել՝ ցատկելով դպրոցի պատուհանից, որն անհաջող էր։ Ինքնասպանության փորձից հետո շուրջ 7 ամիս նա սայլակում մնաց ։
Նավաբին շուրջ մեկ տարի հաճախեց Թեհրանի համալսարան։ Երբ դեռ քոլեջում էր սովորում, լինելով միակ աթեիստ, մտածում էր, որ ինքը խենթ է։ Այնուամենայնիվ, երբ նա իր համալսարանական երկու ընկերներին վստահեց, բացահայտելով իր նոր գաղափարները, նրանք մի քանի շաբաթվա ընթացքում թերահավատորեն վերաբերվեցին կրոնին, ինչը նրան խրախուսեց աթեիստ համախոհներ գտնել համացանցում ։ Չցանկանալով մնալ Թեհրանում, նա ուսանողական վիզա ստացավ և տեղափոխվեց սովորելու Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանում։ 2004 թվականի հոկտեմբերի 10 -ին նա ժամանեց Վանկուվեր, հետագայում դարձավ այնտեղի մշտական բնակիչ և ստացավ Կանադայի քաղաքացիություն։
Հիմնադրում
Դեռևս Իրանում ապրելու տարիներին Նավաբին 2003 թվականին Orkut սոցիալական ցանցում հիմնադրել է «Իրանցի աթեիստներ» խումբ՝ իր երկրում այլ ոչ հավատացյալների հետ կապելու համար։ Նա ցնցված, զարմացած և ուրախ էր, երբ տեսավ, որ շատերն են իր պես մտածում և զգում.
Որոշ ժամանակ անց Նավաբին որոշեց փորձել և հասնել աթեիստներին Իրանի Իսլամական Հանրապետության սահմաններից դուրս և 2012 թվականի հունվարին ստեղծեց «Աթեիստ հանրապետություն» էջը ֆեյսբուքում, որին հաջորդեց atheistrepublic.com կայքը, որը 2017 թվականի հուլիսի տվյալներով շաբաթական ունեցել է մոտավորապես 5 միլիոն դիտում ։
Զարգացում
BBC լուրերով 2014 թվականի հունիսին, խոսելով Աթեիստ հանրապետության համայնքի մասին,  Նավաբին ասաց, «Մենք ուզում ենք, որ մարդիկ հասկանան, որ իրենք միայնակ չեն։ Ուզում ենք, որ նրանք չամաչեն իրենց ով լինելու համար» ։
2014 թվականին Սաուդյան Արաբիայում նախկին մուսուլման Ռանա Ահմադն իր ընտանիքում խնդիրներ ուներ, և նա գտավ Աթեիստ հանրապետությանը և այլ նմանատիպ կազմակերպությունների առցանց օգնությունը։ Երբ ընտանիքը ստիպեց նրան հաջի գնալ, նա մի կտոր թղթի վրա գրեց  «Աթեիստ հանրապետություն» և  լուսանկարեց այն կանգնած Մեքքայի մեծ մզկիթի ներսում ։ Հաջորդաբար նա փախավ Գերմանիա և աջակցություն ստացավ «Հավատ անհավատներին» հասարակական կազմակերպությունից ։
2017 թվականի մայիսին Աթեիստ հանրապետության ադմինիստրատորները պնդում էին, որ իրենց ֆեյսբուքյան էջը երեք անգամ փակվել է կրոնական ակտիվիստների կողմից համակարգված քարոզարշավից հետո։ Այդ ժամանակվա ընթացքում ավելի քան 1.6 միլիոն ֆավորիտներով էջը «ամենահայտնի աթեիստական համայնքն էր ցանկացած սոցիալական ցանցում»։ Կրկին վերականգնվելով, Աթեիստ հանրապետությունը խնդրեց ազատվել ավտոմատ "unpublication" համակարգից, որը ակտիվացվում է, երբ էջը դրոշմվում է բավականին արագ, ինչը թույլ է տալիս փակվել հակառակորդների կողմից ։
Մալայզիայի կառավարության ճնշումներ
2017 թվականին օգոստոսին Կուալա Լումպուրի Աթեիստական հանրապետության կոնսուլատի հավաքի լուսանկարը տեղադրվեց Աթեիստական հանրապետության ֆեյսբուքյան էջում։ Սա մեծ վիճաբանության տեղիք տվեց, երբ Իսլամական գործերի փոխնախարար Ասյրաֆ Վայդի Դուսուկին պատվիրեց հարցաքննել՝ արդյոք լուսանկարի մարդիկ ուխտադրժություն են արել, ինչն անօրինական է Մալազիայում և նախկին մուսուլմանները կարող են տուգանվել, բանտարկել կամ ուղարկվել խորհրդատվության ։ Հաջորդ օրը նախարար Շահիդան Կասիմը հայտարարեց, որ աթեիստները պետք է «հալածվեն», քանի որ դաշնային Սահմանադրության շրջանակներում այսպիսի խմբերի համար տեղ չկա ։ Աթեիստական հանրապետության ժողովին ներկա անդամները մահվան սպառնալիքներ ստացան և քննվեցին, թե արդյոք «աթեիզմ են տարածել մուսուլմաններին», ինչը նույնպես արգելված է երկրում ։ Նավաբին հարցրեց. «Ինչո՞վ է այս խումբը վնասում որևէ մեկին», նախազգուշացնելով, որ կառավարության նման գործողությունները վնասում են Մալազիայի հեղինակությանը որպես «չափավոր» մուսուլմանական մեծամասնություն (60%) երկրում ։ Վերբեռնումները որոշ մալազիացիների մոտ բուռն բողոքներ առաջացրեցին որոնք Նավաբին կոչեցին «հավատուրաց» և սպառնացին գլխատել Աթեիստ հանրապետության առաջնորդին ։
«Մայքլ» կեղծանունով Կուալա Լումպուրի կոնսուլատի ադմինիստրատորներից մեկը BBC-ին հայտնել է, որ հանդիպումները տեղի են ունենում տարեկան երկու կամ երեք անգամ այն մարդկանց միջև, որոնք սովորաբար շփվում են միայն ինտերնետում.
2017 թվականի նոյեմբերին հաղորդվել է, որ կառավարությունը և Ինտերնետի կարգավորող Մալազիայի հեռահաղորդակցման և մուլտիմեդիա հանձնաժողովը պահանջել են, որ Աթեիստական հանրապետության էջը և ֆեյսբուքյան նմանատիպ աթեիստական էջերը պետք է հեռացվեն։ Սակայն Ֆեյսբուքը հրաժարվեց դա անել, քանի որ էջերը չեն խախտել ընկերության համայնքային չափանիշներից որևէ մեկը ։ 2020 թվականի Սեպտեմբերին Նավաբին հայտնել է, որ իրեն մահվան սպառնալիքներ են տվել հինդու ազգայնականները, որոնք զայրացած էին, քանի որ նա տեղադրել էր Կալի նկարը հետևյալ մակագրությամբ. Ինչու որևէ մեկը կարող է ընտրել որևէ այլ կրոն»։ Համընդհանուր հին դուական խորհրդի անդամ Վինոդ Բանսալը Արմին Նավաբիի դեմ զեկույց է ներկայացրել Դելիի ոստիկանություն և Մումբայի ոստիկանություն՝ Twitter-ում հայհոյական բովանդակություն ցուցադրելու թույլտվության համար, ինչպես նաև նշել է Կանադայի վարչապետ Ջասթին Թրյուդոյին և Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին բողոքում է Ի վերջո, հինդու ազգայնականները կասեցրին նրա Twitter-ի հաշիվը։ Ի վերջո, Facebook-ը արգելափակեց Աթեիստական Հանրապետության էջը Հնդկաստանում՝ հետևելով Հնդկաստանի կառավարության հրահանգ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանցի աթեիստներ Կատեգորիա:Իրանցի այլախոհներ Կատեգորիա:Իրանցի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կանադացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Կանադացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Իրանցի գրողներ Կատեգորիա:Իրանցի հասարակական գործիչներ
Բոգորոդսկի (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)
Բոգորոդսկի (Богородский), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի բնակավայրեր
Մշակիչ
Մշակիչ (անգլերեն՝ Processor) կամ Կենտրոնական մշակիչ հանգույցը (ԿՄՀ) (անգլերեն՝ Central Processing Unit (CPU)) հանդիսանում է համակարգչի սարքավորումներից մեկը և իրականացնում է մեքենայական հրահանգները։ Համակարգչային արդյունաբերության մեջ այս տերմինն օգտագործվում է սկսած 1960-ական թվականներից։ Մշակիչի ձևը, ճարտարապետությունն ու իրականացումը փոփոխվել են սկսած առաջին տարբերակներից, բայց նրա հիմնական գործողությունը մեծ մասամբ մնացել նույնը։
Ժամանակակից մշակիչները բավականաչափ փոքր են, ուղղանկյուն (հաճախ քառակուսի) և ունեն բազմակի մետաղական միացություններ։ Մշակիչները, որոնք կատարում են այս տիպի սարքավորումներին բնորոշ բոլոր գործողությունները և իրականացված են միկրոսխեմայի տեսքով կոչվում են միկրոպրոցեսորներ։
Պատմություն
Պրոցեսորների արտադրության զարգացման պատմությունը լիովին համահունչ է այլ էլեկտրոնային բաղադրիչների և սխեմաների արտադրության տեխնոլոգիայի զարգացման պատմությանը։
Առաջին փուլը, որն ազդեց 1940-ականներից մինչև 1950-ականների վերջ ընկած ժամանակահատվածի վրա, պրոցեսորների ստեղծումն էր՝ օգտագործելով էլեկտրամեխանիկական ռելեներ, ֆերիտային միջուկներ (հիշողության սարքեր) և վակուումային խողովակներ։ Դրանք տեղադրվել են դարակների մեջ հավաքված մոդուլների վրա հատուկ անցքերում։ Մեծ թվով նման դարակաշարեր, որոնք միացված են դիրիժորներով, ընդհանուր առմամբ ներկայացնում էին պրոցեսոր։ Հատկանշական հատկանիշներն էին ցածր հուսալիությունը, ցածր արագությունը և բարձր ջերմության ցրումը։
Երկրորդ փուլը՝ 1950-ականների կեսերից մինչև 1960-ականների կեսերը, տրանզիստորների ներդրումն էր։ Տրանզիստորներն արդեն տեղադրված էին արտաքին տեսքով ժամանակակիցին մոտ տախտակների վրա՝ տեղադրված դարակաշարերում։ Ինչպես նախկինում, միջին պրոցեսորը բաղկացած էր մի քանի նման դարակներից։ Բարձրացված կատարողականություն, բարելավված հուսալիություն, նվազեցված էներգիայի սպառում։
Երրորդ փուլը, որը եկավ 1960-ականների կեսերին, միկրոչիպերի օգտագործումն էր։ Սկզբում օգտագործվում էին ինտեգրման ցածր աստիճանի միկրոսխեմաներ, որոնք պարունակում էին պարզ տրանզիստորների և ռեզիստորների հավաքներ, այնուհետև, տեխնոլոգիայի զարգացմանը զուգընթաց, սկսեցին օգտագործվել թվային սխեմաների առանձին տարրեր ներդրող միկրոսխեմաներ (նախ տարրական բանալիներ և տրամաբանական տարրեր, ապա ավելի բարդ տարրեր - տարրական ռեգիստրներ, հաշվիչներ, գումարիչներ), ավելի ուշ հայտնվեցին միկրոսխեմաներ, որոնք պարունակում էին պրոցեսորի ֆունկցիոնալ բլոկներ՝ միկրոծրագրային սարք, թվաբանական-տրամաբանական միավոր, ռեգիստրներ, տվյալների և հրամանների ավտոբուսների հետ աշխատելու սարքեր։
Չորրորդ փուլը՝ 1970-ականների սկզբին, տեխնոլոգիայի բեկման շնորհիվ LSI և VLSI (համապատասխանաբար մեծ և չափազանց մեծ ինտեգրալ սխեմաներ), միկրոպրոցեսոր՝ միկրոշրջան, որի բյուրեղի վրա բոլոր հիմնական տարրերը և պրոցեսորի բլոկները գտնվում էին ֆիզիկապես։ Intel-ը 1971 թվականին ստեղծեց աշխարհում առաջին 4-բիթանոց միկրոպրոցեսորը՝ 4004, որը նախատեսված էր հաշվիչներում օգտագործելու համար։ Աստիճանաբար գրեթե բոլոր պրոցեսորները սկսեցին արտադրվել միկրոպրոցեսորային ձևաչափով։ Երկար ժամանակ բացառություն էին կազմում փոքրածավալ պրոցեսորները, որոնք օպտիմիզացված էին հատուկ խնդիրներ լուծելու համար (օրինակ՝ գերհամակարգիչներ կամ պրոցեսորներ՝ մի շարք ռազմական առաջադրանքներ լուծելու համար) կամ պրոցեսորները, որոնք հատուկ պահանջներ ունեին հուսալիության, արագության կամ էլեկտրամագնիսականից պաշտպանվելու համար։ իմպուլսներ և իոնացնող ճառագայթում։ Աստիճանաբար, ինքնարժեքի նվազման և ժամանակակից տեխնոլոգիաների տարածման հետ մեկտեղ, այս պրոցեսորները սկսում են արտադրվել նաև միկրոպրոցեսորային ձևաչափով։
Այժմ «միկրոպրոցեսոր» և «պրոցեսոր» բառերը գործնականում դարձել են հոմանիշ, բայց այն ժամանակ այդպես չէր, քանի որ սովորական (մեծ) և միկրոպրոցեսորային համակարգիչները խաղաղ գոյակցում էին առնվազն 10-15 տարի, և միայն 1980-ականների սկզբին միկրոպրոցեսորները փոխարինեցին դրանց։ ավելի հին գործընկերներ։ Այնուամենայնիվ, որոշ գերհամակարգիչների կենտրոնական մշակման միավորները նույնիսկ այսօր բարդ համալիրներ են, որոնք կառուցված են ինտեգրման մեծ և չափազանց մեծ աստիճանի միկրոսխեմաների հիման վրա։
Այնուհետև միկրոպրոցեսորների անցումը թույլ տվեց ստեղծել անհատական ​​համակարգիչներ, որոնք թափանցեցին գրեթե յուրաքանչյուր տուն։
Առաջին հանրությանը հասանելի միկրոպրոցեսորը 4-բիթանոց Intel 4004-ն էր, որը ներկայացվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 15-ին Intel կորպորացիայի կողմից։ Այն պարունակում էր 2300 տրանզիստոր, աշխատում էր 92,6 կՀց հաճախականությամբ և արժեր 300 դոլար։
Մշակիչ
Պրոցեսորը համակարգչի հիմնական միկրոսխեման է, որը կատարում է մաթեմատիկական և տրամաբանական գործողությունների մեծ մասը, ապահովում է կապը համակարգչի տարբեր սարքավորումների միջև։ Այն նույնպես կազմված է վանդակներից, ինչպես հիշողությունը, միայն սրանցում կարող են նաև փոփոխվել տվյալները։ Վանդակները կոչվում են ռեգիստրներ։ Որոշ ռեգիստրների տվյալներ դիտվում են որպես հրամաններ։ Ղեկավարելով տվյալների մուտքը դեպի այս կամ այն ռեգիստր, ղեկավարվում է տվյալների մշակումը։ Համակարգչի այլ սարքերի հետ (առաջին հերթին օպերատիվ հիշողություն) պրոցեսորը կապված է մի քանի խումբ շինաներով։ Հիմնականներից են -	տվյալների շինա, որոնցով կատարվում է օպերատիվ հիշողությունից պրոցեսորի ռեգիստր և հակառակը տվյալների կրկնօրինակում։ Intel Pentium-ում տվյալների շինան 64 կարգանի է, այսինքն կապված է 64 գծից, մշակման համար միանգամից մտնում 8 բայթ, -	հասցեների շինա, որը 32 կարգանի է։ Գծում լարում կա, նշանակում է ունենք 1 թվանշանը, լարում չկա՝ ունենք 0 թվանշանը։ 32 հատ 0 և 1-երի խումբը տալիս է կոնկրետ մեկ վանդակի հասցե, որին էլ միանում է պրոցեսորը տվյալ վերցնելու համար, -	հրամանների շինա, որը կարող է լինել 32, 64, 128 կարգանոց։ Հրամանների խումբը, որ կարող է կատարել պրոցեսորը, կոչվում է պրոցեսորի հրամանների համակարգ։ Եթե երկու պրոցեսոր ունեն հրամանների նույն համակարգը, ապա նրանք կոչվում են համատեղելի։ Սահմանափակ համատեղելիություն ունեցող պրեցեսորների խումբը կազմում է պրոցեսորների ընտանիք, համատեղելիություն վերևից ներքև։ Օրինակ Intel 286, 386, 486 և այլն։ Նորերը հասկանում են հներին։ Պրոցեսորի հիմնական բնութագրիչ պարամետրերն են. կարգայնությունը - քանի բիթ տվյալ կարող է ընդունել և մշակել ռեգիստրում միաժամանակ (32, 64, 128)։ Պրոցեսորի աշխատանքը կատարվում է նույն տակտային սկզբունքով, ինչպես ժամացույցներում։ Յուրաքանչյուր հրամանի կատարում որոշակի քանակությամբ տակտեր է զբաղեցնում։ Համակարգչի մեջ տակտային ազդանշան ծնվում է հատուկ միկրոսխեմայի միջոցով, որը չիփսեթի կազմում է։ Ինչքան մեծ է պրոցեսոր մտնող տակտերի հաճախությունը, այնքան մեծ է նրա արտադրողականությունը։ Սա բնութագրում է աշխատանքի տակտային հաճախությունը։ Մայր պլատան չի կարող աշխատել նույնքան մեծ հաճախությամբ, ինչ որ պրոցեսորը, ուստի պրոցեսորում կատարվում է հաճախության ներքին բազմապատկում ինչ-որ գործակցով՝ 3, 3.5, 4։ Հաճախության ներքին բազմապատկման գործակիցն էլ հանդիսանում է պրոցեսորի հաջորդ բնուրագրիչ պարամետրը։ Պրոցեսորի մյուս բնութագրիչ պարամետրը քեշ հիշողության չափն է։ Պրոցեսորի ներսում տվյալների փոխանակումը ավելի արագ է կատարվում, քան այլ սարքավորումների հետ, օրինակ օպերատիվ հիշողության հետ։ Որպեսզի պակասեցվի օպերատիվ հիշողություն դիմելու քանակը, պրոցեսորի ներսում ստեղծվում է բուֆերային տիրույթ - քեշ հիշողություն՝ գերօպերատիվ հիշողություն։ Երբ պրոցեսորին տվյալ է պետք, այն սկզբում դիմում է քեշ հիշողությանը, այնտեղ չգտնելու դեպքում արդեն՝ օպերատիվ հիշողություն։ Հաջողված դիմումները կոչվում են «քեշի մեջ ընկնել»։ Ինչքան մեծ են նրա չափերը, այնքան մեծ է հաջողված դիմումների քանակը։ Ժամանակակից պրոցեսորները բավականաչափ փոքր են, ուղղանկյուն (հաճախ քառակուսի) և ունեն բազմակի մետաղական միացություններ։ Պրոցեսորները, որոնք կատարում են այս տիպի սարքավորումներին բնորոշ բոլոր գործողությունները և իրականացված են միկրոսխեմայի տեսքով կոչվում են միկրոպրոցեսորներ։
Socket Պրոցեսորի (CPU) տեղադրելու տեղն է մայր պլատայի վրա։ Տարբերվում է ոտքերի քանակով։ Օրինակ, socket 478, socket 939, socket AM/AM2 և այլ։ Պրոցեսորները համատեղելի են միայն նույնատիպ socket ունեցող մայրական պլատայի (motherboard) հետ։
Intel Celeron Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի պրոցեսորների թույլ տարբերակն է։ Արտադրվել են 266 Mhz-ից մինչև 2800 Mhz հաճախություններով, տարբեր socket–ների համար (socket478, FC-PGA2, PPGA, …), տարբեր տեխ. պրոցեսներով (250 nm – 130 nm), շինայի արագությունները (bus speed) 66-400 Mhz.։ Այս պրոցեսորները 32-բիթային են։ Ամենաարագագործ պրոցեսորներն են՝ socket 478 - Intel Celeron 2,8 Ghz (400Mhz (bus), 128 Kb Cache), socket LGA775 - Celeron D365 3.6 Ghz (533Mhz (bus), 256Kb Cache) ։ Ունեն ցածր արտադրողականություն։ Արտադրությունից դուրս են մղվել 2006 թվականի հունվարին և 2007 թ. նոյեմբերին համապատասխանաբար։
Intel Celeron D Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի պրոցեսորների չորրորդ սերնդի թույլ տարբերակն է։ Ունեն 775 հենք։ Արտադրողականությունը գերազնցում է Celeron բռենդի մնացած բոլոր պրոցեսսորներին։ Արտադրվել են 2,13 Ghz-ից մինչև 3.6 Ghz հաճախություններով, սկզբից socket 478-ի, հետո socket LGA775-ի համար, 90 nm տեխ. պրոցեսներով, շինայի արագությունը (bus speed) 533 Mhz.։ Նշման թվերը՝ 310-ից 365։ Այս պրոցեսորները 32-բիթային են։ Ամենաարագագործ պրոցեսորն է Intel Celeron D 365, 3,6 Ghz, 533Mhz (bus), 512 Kb Cache, socket LGA775։ Արտադրությունից դուրս են եկել։ Ներկայումս արտադրվում է նոր Celeron D պրոցեսոր Intel Core2Duo 65 nm տեխնոլոգիայի հիման վրա, որոնք մրցում են իրենց արտադրողականությամբ նույնիսկ Pentium 4 սերնդի հետ։ Նշվում են որպես Celeron 420, 430, 440 - 2.0 GHz (800 MHz (bus) 512Kb, socket LGA775)։ 2008 թ. փետրվարի 23-ից արտադրվում է նաև երկբջիջ Celeron (Dual Core) E1200, E1300, E1400 - 2.0 GHz (800 MHz (bus) 2*256Kb, socket LGA775) մոդելները, որոնք ըստ տեստերի շատ քիչ են զիչում Intel Dual Core սերիայի պրոցեսորներին, զգալի գերազանցելով P4 պրոցեսորներին։
Intel Pentium 4 Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի պրոցեսորների չորրորդ սերունդը։ Ունի տարբեր ենթասերունդներ։ Արտադրվել են 1,3 Ghz-ից մինչև 3,8 Ghz հաճախություններով, LGA775, socket478 և socket423 socket–ների համար, տարբեր տեխ. պրոցեսներով (180 nm – 90 nm), շինայի արագությունները (bus speed) 400/533/800 Mhz.։ Նշման թվերը՝ 505-ից 672։ Այս պրոցեսորները արտադրվել են 32 բիթային տարբերակով (վերջինները՝ 64bit)։ Ամենաարագագործ պրոցեսորներից մեկն է Intel Pentium 4 670 3,8 Ghz, 800Mhz (bus), 2 Mb Cache, socket LGA775։ Ներկա պահին արտադրությունից դուրս է հանվել ցածր արտադրողականության պատճառով։ Արտադրվել են P4 պրոցեսորները երեք սերնդով՝ ա. Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի Northwood սերիայի պրոցեսորները ունեն 478 ոտք։ Հիմնական պարամետրերն են՝ 333 MHz-ից 533 MHz շինայի արագության, 512Kb L2 քեշ, 32 բիտ)։ Արտադրությունից դուրս են մղվել 2003 թվականին։ բ. Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի Prescott սերիայի պրոցեսորները ունեն 478 և LGA 775 ոտք։ Հիմնական պարամետրերն են՝ 533 MHz-ից 800 MHz շինայի արագություն, 1024-2048Kb L2 քեշ, 32-64 բիտ, տեխ. պրոցեսը (90 nm)։ 478 socket-ը արտադրությունից դուրս են մղվել 2006 թվականի հունվարին։ Որոշ դեպքերում LGA 775s պրոցեսորները անվանվում են Pentium 5, չնայած, օֆիցիալ P5 պրոցեսոր չի արտադրվել։ գ. Intel կորպորացիայի կողմից ստեղծված Pentium բռենդի Pentium D (Dual Core) պրոցեսորները երկբջիջ են, մեկ կրիստալի վրա տեղաբաշխված է երկու պրոցեսոր։ Ունեն 775 հենք։ Արտադրվել են 2,66 Ghz-ից մինչև 3,6 Ghz հաճախություններով, LGA775 socket–ի համար, 90 nm և 65 nm տեխ. պրոցեսներով, շինայի արագությունները (bus speed) 533/800 Mhz.։ Նշման թվերը՝ 805-ից 960։ Այս պրոցեսորները 32 և 64 -բիթային են։ Ամենաարագագործ պրոցեսորն ն է Intel Pentium D 960 3,6 Ghz, 800Mhz (bus), 4 (2x2) Mb Cache, socket LGA775։
Intel Dual Core Intel կորպորացիայի կողմից Centrino տեխնոլոգիայի հիմքի վրա ստեղծված պրոցեսորների նոր սերունդ։ Երկբջիջ են, մեկ կրիստալի վրա տեղաբաշխված է երկու պրոցեսոր։ Ունեն 775 հենք։ Արտադրվում են 1,6 Ghz-ից մինչև 2.6 Ghz հաճախություններով, LGA775 socket–ի համար, 65 nm տեխ. պրոցեսներով, շինայի արագությունները (bus speed) 800 Mhz.։ Նշման թվերը՝ Е2140-ից Е2220։ Այս պրոցեսորները 64-բիթային են։ L2 քեշը ընդամենը 1MB է (2*512Kb), բայց L1 քեշը մեծ է՝ 128Kb (2*64Kb)։ Չնայած ցածր արագությունների տեստերի ժամանակ ցույց են տալիս բավականին բարձր արդյունավետություն։
Intel Core 2 Duo Intel կորպորացիայի կողմից Centrino տեխնոլոգիայի հիմքի վրա ստեղծված պրոցեսորների նոր սերունդ։ Երկբջիջ կամ քառաբջիջ են, մեկ կրիստալի վրա տեղաբաշխված է երկու կամ չորս պրոցեսոր։ Ունեն 775 հենք։ Արտադրվում են 1,8 Ghz-ից մինչև 3.3 Ghz հաճախություններով, LGA775 socket–ի համար, 65 և 45 nm տեխ. պրոցեսներով, շինայի արագությունները (bus speed) 800/1066/1333/1600 Mhz.։ Նշման թվերը՝ Е4300-ից QX9770։ Այս պրոցեսորները 64-բիթային են։ Ներկա ժամանակ ամենաարագագործ պրոցեսորն է ըստ տեստերի Intel Core 2 Quad QX9770 3.2 Ghz, 1600Mhz (bus), 12 (4x2) Mb Cache, 45 nm Yorkfield Quad Core Extension
Պրոցեսորների ստեղծման պատմություն։ IBM ֆիրմայի առաջին IBM PC համակարգչում օգտագործված էր INTEL 8088 պրոցեսորը։ 1982-ին այդ համակարգիչը համալրվեց կոշտ սկավառակով ու նոր արտադրատեսակը կոչվեց PC XT։ Համակարգչի հետագա զարգացումն ու ստեղծումը պայմանավորված էր INTEL պրոցեսորների թողարկումներով։ 1984 թ, համակարգիչ PC AT, Intel 80286 պրոցեսորի հիման վրա, 1987 թ, համակարգիչ PC 386, Intel 80386 պրոցեսորի հիման վրա, 1989 թ, համակարգիչ PC 486, Intel 80486 պրոցեսորի հիման վրա, 1994 թ, համակարգիչ Pentium, Intel Pentium պրոցեսորի հիման վրա, 1996 թ, համակարգիչ Pentium Pro, Intel Pentium Pro պրոցեսորի հիման վրա, 1997 թ, համակարգիչ Pentium 2, Intel Pentium 2 պրոցեսորի հիման վրա, 1999 թ, համակարգիչ Pentium 3, Intel Pentium պրոցեսորի հիման վրա, 2000 թ, համակարգիչ Pentium 4, Intel Pentium 4 պրոցեսորի հիման վրա։ Առ այսօր, համակարգիչը անընդհատ կատարելագործվում է, ենթարկվում տեխնիկական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչի բաղկացուցիչներ Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ Կատեգորիա:Սարքեր
Քրիստեն Ստյուարտ
Քրիստեն Ջեյմս Ստյուարտ (Kristen Jaymes Stewart, ), ամերիկացի դերասանուհի։
Հայտնի է դարձել «Մթնշաղ» ֆիլմում նկարահանվելուց հետո։ Այնուհետև նկարահանվել է «Մթնշաղ։ Սագա։ Նորալուսին» (2009), «Մթնշաղ։ Խավարում» (2010) ֆիլմերում։
Կենսագրություն
Քրիստեն Ստյուարտը ծնվել է Լոս Անջելեսում։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Կոլորադո, իսկ հետո նա նորից վերադարձել է Լոս Անջելես, որտեղ որ նրա հայրն էր, աշխատել է որպես տնօրենի օգնական, պրոդյուսեր, ինչպես նաև բազմաթիվ շոուների տնօրեն Ֆոքս ալիքում։ Նա ունի հարազատ եղբայրը՝ Կամերոն Ստյուարտ և երկու խորթ եղբայր Դենան և Թեյլորը։ Ստյուարտը առաջին անգամ բեմ է դուրս եկել դպրոցական Սուրբ Ծննդյան կատարման ժամանակ, որտեղ իրեն նկատել է գործակալը։ Նա կապ պաշտպանեց աղջկա ծնողների հետ և համոզեց նրանց, որպեսզի նկարահանվի ֆիլմերում։ Սկզբում, ծնողները դեմ էին այդ գաղափարին, բայց Քրիստենը համոզեց նրանց, և արդեն 8 տարեկանից սկսում է հաճախել դերասանության դասընթացներին և ունենում է դերեր ֆիլմերում և սերիալներում։
Անձնական կյանք
Քրիստենը գիտի նվագել կիթառ ։ 2004-2009 թվականներին հանդիպում էր դերասան Մայքլ Անգարանոյի հետ, որի հետ ծանոթացել էր «Խոսիր» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ «Մթնշաղ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ծանոթացել է Ռոբերտ Փեթինսոնի հետ ։ Ռոբերտ Փեթինսոնը, իմանալով Ստյուարտի և Ռուպերտ Սանդերսի սիրավեպի մասին, վաճառեց այն բնակարանը, որտեղ պետք է ապրեին ինքն և Ստուարտը, իսկ Ստյուարտը վերադարձավ մոր մոտ ։ Հետագայում նրանք հաշտվեցին, և Ստյուարտը ընդունեց Ռոբերտի ամուսնության առաջարկությունը ։
Նարինե Սիմոնյան
Ֆրանսիական շահույթ չհետապնդող "Les Amis de Gumri.France" («Գյումրու ընկերներ») կազմակերպության նախագահ Նարինեն երազում է բավականաչափ գումար հավաքել իր հայրենի քաղաքում՝ Գյումրիում երգեհոնի մշակույթն արթնացնելու համար ։
Քրիստեն Ստյուարտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Սեզար» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Նարինե Սիմոնյան
Կենսագրություն
Նարինեն ծնվել է 1965 թվականին Գյումրի քաղաքում։ Վեց տարեկանից սկսել է զբաղվել գործիքով։ 1976 թվականին ընդունվել է երաժշտական դպրոց, որտեղ ավարտել է և 1980 թվականին պարգևատրվել ոսկե մեդալով։ 1981-1985 թվականներին Նարինե Սիմոնյանը անցել է Երևանի ազգային երաժշտական դպրոցի ուսումնական ծրագիրը, որտեղ ավարտել է որպես պրոֆեսիոնալ համերգային դաշնակահար (առաջին մրցանակ, միաձայն պարգևատրվել է) և կամերային երաժշտության անսամբլի մենակատար։ Ավարտել է նաև որպես պրոֆեսիոնալ երգեհոնահար և 1989 թվականին կրկին արժանացել է առաջին մրցանակի միաձայն։ 1989-1991 թվականներին եղել է Երևանի ֆիլհարմոնիկ համերգասրահի մեներգչուհի և համերգներ ու վարպետության դասեր է տվել Մոսկվայում, Տալլինում, Հելսինկիում և այլն։
1991 թվականին նա որոշել է դասերի հաճախել Ֆրանսիայում՝ ֆրանսիացի հայտնի երգեհոնահար Մարի-Կլեր Ալենի, Հյուգետ Դրեյֆուսի և Անդրե Իզուարի մոտ։ 1994 թվականին նա շահել է Մենդելսոն-Լիստի միջազգային մրցույթի գլխավոր մրցանակը Շվեյցարիայում։ 2009 թվականից ի վեր նա նաև մեծ արտոնություն է ստացել խորհրդատվություն ստանալու նշանավոր Անդրե Իզուարի կողմից։
Համերգներ
Նարինե Սիմոնյանը հսկայական թվով համերգներ է տվել ողջ Ֆրանսիայում (Էքս ան Պրովանսի Սեն-Ժան-դե-Մալտ եկեղեցուց մինչև Լա Պրեի աբբայությունը, Վալանսի Աստվածամոր տաճարում և այլն), ինչպես նաև Փարիզում (Փարիզի Աստվածամոր տաճարում, Մադլեն եկեղեցում, Սուրբ Էստաշ եկեղեցում, Փարիզի Սուրբ Ռոշ հայկական եկեղեցում, Սեն Ժերմեն-դե-Պրե եկեղեցում 2008 թվականի նոյեմբերին, Իսսի-լե Մուլինոում , և այլն)։ Նա նաև համերգներով հանդես է եկել Ռուսաստանում, Բելգիայում, Շվեյցարիայում (Բուլլ, Սուրբ-Պիեր դե Լինսում), որտեղ ձայնագրել է ձայնասկավառակ, Ֆինլանդիայում, Կիևում (Ուկրաինա, 2003 թվականին Դոմինիկ դե Վիլիանկուրի հետ և 2008 թվականին երգեհոնասրահում), Հյուսիսային Ամերիկայում (Նյու Յորքում 1998 թվականի նոյեմբերի 1-ին, Նյու Յորքի Հայ Ավետարանական եկեղեցում, Մոնրեալում և Հարավային Ամերիկայում 1997 թվականին Օլիվյե Լատրիի հետ միասին (Արգենտինա, Ուրուգվայ՝ Միջազգային Órgano փառատոնում  ։
Վերջին տարիներին նրա հակումը նրան ստիպել է կենտրոնանալ բարոկկո երաժշտական ոճով օպերաների թողարկման վրա՝ չհրաժարվելով դաշնակահարի և երգեհոնահարի մենակատարի կարիերայից ։
Իփիգենիան Տավրիսում երգեհոնային օպերայի տարբերակի համաշխարհային պրեմիերա
2009 թվականի նոյեմբերի 25-ին և 26-ին Նարինե Սիմոնյանը Փարիզի սրտում՝ Լե Մարեի շրջանի Eglise Sainte-Croix de Paris-ում, ստեղծել է Քրիստոֆ Վիլիբալդ Գլյուկի «Իփիգենիան Տավրիսում» օպերան 4 գործողությամբ, փոխադրված երգեհոնի։ Նարինե Սիմոնյանը լեհ դաշնակահար Յոզեֆ Կապուստկայի նվագակցությամբ խմբավարել է այս օպերան, որը բեմադրել է երիտասարդ պարուսույց Հելեն Հաագը, Հալմահերա ընտանիքի ընկերության ֆինանսական օգնությամբ։ Գլխավոր դերերում եղել են ռուս սոպրանո Իրինա Տիվիան (Իփիգենիա), կանադա-ուկրաինացի տենոր Սերգեյ Ստիլմաչենկոն (Օրեսթես), Ռաֆայել Շվոբը (Պիլադես), ֆրանսիացի տենոր Օլիվիե Այաուլտը (Թոաս), ֆրանսիացի սոպրանո Անն Ռոդիերը (Դիանա) և Յուլիա Վաքարուն (Ֆեմալե Գրիք)։ Այս օպերայի երկու պրեմիերաներից մեկը եղել է աուդիո ձայնագրության հիմքում և եղել է կոմպակտ սկավառակով։ Վավերագրական ռեժիսոր Դով Բ. Ռուեֆը տեսահոլովակ է նկարահանել, որն աշխատել է գերմանա-ֆրանսիական Arte հեռուստաալիքի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգեհոնահարներ