cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հունարենի այբուբեն
Տարբերակիչ նշաններ
The vowel letters α, η, ω ձայնավորները կրում են լրացուցիչ տարբերանշաններ, այսպես կոչված յոտա ստորագրություն, որը իրենից ներկայացնում է փոքրիկ ուղղահայաց գծիկ ι։ Այս յոտան ներկայացնում է երկար դիֆտոնգները՝ ᾱι, ηι, ωι, որոնք հին ժամանակներում դարձել են մոնոֆոններ։
Հունարենի մեկ այլ տարբերանշան է երկձայն տառի հնչյունների բաժանման նշանը՝ (¨), որ ցույց է տալիս դադար։ Այս տարբերանշանների համակարգը հիմնել է Արիստոֆանեսը Բյուզանդիոնից (Կոստանդնուպոլիս), ով մ․թ․ա․ 3-րդ դարում աշխատել է Ալեքսանդրիայի թանգարանում։ Արիստոֆանեսը առաջինն էր նաև, որ բանաստեղծությունը բաժանեց տողերի, այն արձակից վերածելով չափածոյի, նաև ստեղծեց տեքստային քննադատության նշաններ։ 1982 թվականին նոր պարզեցված ուղղագրությունը (հայտնի է որպես «մոնոտոն») Հունաստանը պաշտոնապես ընդունել է ժամանակակից հունարենի գրության համար։ Այն կիրառում է միայն 1 շեշտային նշան՝ բարձր շեշտը (այս կոնտեքստում հայտնի է որպես tonos), որ շեշտում է բազմավակ բառերի վանկերից մեկը և երբեմն ձայնավոր տառերի զույգերում առանձնացնում է դիֆտոնգները տառակապակցությունների ընթերցումից՝ ստեղծելով միատոն համակարգ, որ շատ նման է իսպաներենում գործածվող շեշտային համակարգին։ Բազմատոն համակարգը դեռևս պայմանականորեն կիրառվում է հին հունարենի գրության համար, բացի այդ գրատպության և հիմնականում պահպանողական գրողների մոտ ժամանակակից Հունաստանում կարելի է հանդիպել նրա կիրառությանը։
Չնայած տարբերանշանային չէ, բայց ստորակետը կատարում է նույն գործառույթը, ինչ «լուռ տառերը» հունարեն որոշ բառերում՝ սկզբունքորեն տարբերակելով ό,τι (ó,ti  «որևէ») ότι (óti, «որ»)-ից ։
Հռոմեականացում
Հունարեն տեքստը կամ հունական անունը լատինատառ դարձնելու բազմաթիվ մեթոդներ կան։ Դասական հունարենի անվանման ձևը պայմանականորեն վերարտադրվել է անգլերենում՝ հենվելով հին ժամանակներում լատիներեն մտած հունարեն փոխառությունների վրա։ Այս համակարգում κ փոխարինվում է c -ով αι և οι դիֆտոնգները համապատասխանաբար ներկայանում են որպես ae և oe (կամ æ,œ), ει և ου պարզեցվում են համապատասխանաբար որպես i և u։ Հարթ շնչառական նշանները հիմանականում անտեսվում են, իսկ կոշտ շնչառական նշանները սովորաբար ներկայանում են որպես h։ Հին հունարենի ժամանակակից գիտական գրադարձման մեջ κ սովորաբար հանդես է գալիս որպես k, իսկ αι, οι, ει, ου ձայնավորների կապակցությունները համապատասխանաբար որպես ai, oi, ei, ou։ θ և φ տառերը հիմնականում հանդես են գալիս որպես th և ph, χ կամ որպես ch կամ kh, բառասկզբի ρ որպես rh։
Ժամանակակից հունարենում գոյություն ունեն տառադարձման շատ տարբեր ձևեր։ Այս տարբերությունը լայնորեն հենվում է նրա վրա, թե ինչքան մոտ են դրանք հին հունական գրադարձման համակարգի պայամանական տառային կապակցություններին և ինչ աստիճանի է իրականացվում՝ ճշգրիտ տառ-տառ գրադարձում, թե ավելի հնչյունական տառադարձում։ Ստանդարտացված նախկին տառադարձման համակարգը սահմանվել է Միջազգային տառադարձման համակարգի, ՄԱԿ-ի աշխարհագրական անվանումներ փորձագետների , Գրադարանների կոնգրեսի կողմից։
Ծագում
Միկենյան ժամանակաշրջանում՝ մ․թ․ա․ 16-12-րդ դարերում, վաղ հունարենի, որ հայտնի է որպես միկենյան հունարեն, գրության համար գործածվում էր Գծային B (Linear B) համակարգը։ Այս գրային համակարգը, որ չի համապատասխանում հունարեն այբուբենին, վերջին անգամ թվագրվում է մ․թ․ա․ 13-րդ դար։ Մ․թ․ա․ 13-րդ դարավերջին արդեն ձևավորվում է հունական այբուբենը։ 2 գրային համակարգերի համաժամանակյա գործածության շրջանը, երբ ոչ հունարեն տեքստեր էին վկայագրվում, հայտնի է որպես հունարենի մութ դարեր։ Հույները այբուբենը համապատասխանեցրին վաղ փյունիկյան այբուբենին, որ սերտ կապերո ունի արևմտասեմական լեզուների համար գործածվող գրերի հետ։ Չնայած փյունիկյան այբուբենում բաղաձայնները սահմանափակ են։ Երբ այն համապատասխանեցվում էր հունական գրին, որոշ բաղաձայններ հարմարեցվել են ձայնավորներին։ Ե՛վ ձայնավորների, և՛ բաղաձայնների կիրառումով հունարեն այբեբենը դարձրավ առաջինը նեղ իմաստով որպես սեմական լեզուներում կիրառվող աբջադներից (առանց ձայնավորի այբուբեն) տարբերվող, առանձնահատուկ այբուբեն։
Հունարենը սկզբում վերցրել էր փյունիկյան այբուբենի բոլոր 22 տառերը։ 5-ը վերանշանակվել էին ձայնավոր հնչյունների նշման համար․ սահուն բաղաձայններ (yodh)-ը և  (waw)-ը օգտագործվել են որպես [i] համապատասխանաբար (Ι, iota) և [u] (Υ, upsilon)-ի համար։ Կոկորդային ավարտուն բաղաձայն  (|aleph)-ը օգտագործվել է [a] (Α, alpha)-ի համար, ֆարինգենյան  (ʿayin)-ը փոխարինվել է [o] (Ο, omicron)-ով,  (he) տառը դարձել է [e] (Ε, epsilon)-ով։ waw-ի կրկնակը փոխառվել է [w] բաղաձայնի համար (Ϝ, digamma)։ Ուժեղ կոկորդային  (heth)-ն հունարենի տարբեր բարբառների կողմից փոխառվել է 2 տարբեր գործառույթների համար՝ որպես տառ /h/ (Η, heta)-ի համար այն բարբառների կողմից, որոնք ունեն այդ տառը, և որպես լրացուցից ձայնավոր տառ երկար  (Η, eta)-ի համար բաղաձայնների պակաս ունեցող բարբառների կողմից։ 7-րդ երկար ձայնավոր   (Ω, omega)-ի համար ստեղծվեց նոր տառ։
Հունարենը ավելացրել է նաև 3 բաղաձայն հնչյուններ իր շնչեղ պայթական ձայների և բաղաձայնների խմբերի համար՝ Φ (phi) -ի համար, Χ (chi) -ի համար և Ψ (psi) -ի համար։
Արևմտյան հունարենի տարբերակներում Χ գործածվում է և Ψ -ի փոխարեն։ Այս տառերի ծագումը վիճելի է։
Փյունիկյան 3 օրիգինալ տառեր դուրս են եկել կիրառությունից մինչ այբուբենը կընդուներ իր դասական ձևը․ Ϻ (san) տառը, որը մրցակցության մեջ էր Σ (sigma)-ի հետ արտահայտելով /s/ հնչյունը։
Ϙ (qoppa) տառը, որ ավելորդ էր /k/ տառի համար, քանի որ կար Κ (kappa)-ն, Ϝ (digamma), որի ձայնային արժեքը /w/ է դուրս է մղվել կամ լեզվի դասական շրջանից առաջ, կամ էլ դրա ընթացքում։
Հունարենը հիմնականում գրվում է աջից ձախ, ինչպես փյունիկերենը, բայց գրագիրները ազատորեն կարող էին փոփոխել ուղղությունը։ Մի ժամանակ գրային այլընտրանքային ձևերը աջից ձախ և ձախից աջ (կոչվում է բուստրոֆեդոն) ընդհանուր էին մինչ դասական շրջանը, երբ ընդունվեց ձախից աջ գրությունը։
Հին տարբերակներ
Սկզբում կային հունարեն այբուբենի բազմաթիվ տեղական (էպիկորիկ) տարբերակներ, որ տարբերվում էին լրացուցիչ ձայնավոր և բաղաձայն սիմվոլների կիրառմամբ կամ չկիրառմամբ և մի շարք այլ առանձնահատկություններով։ Էպիկորիկ այբուբենները ըստ հունարենի շնչեղ բաղաձայնների (/pʰ, kʰ/) և  բաղաձայնների խմբերի (/ks, ps/) համար լրացուցիչ բաղաձայնների կիրառական տարբերությունների  ընդհանուր առմամբ բաժանվում են 4 հիմնական տիպերի։ Այս 4 տիպերը հաճախ պայմանականորեն նշանակվում են «կանաչ», «կարմիր», «բաց կապույտ» և «մուգ կապույտ» գույներով՝ հիմնվելով Ադոլֆ Կիրչոֆի գունային կոդերով կազմած քարտեզի վրա (1867)։
«Կանաչ» (կամ հարավային) տիպը ամենահինն է և ամենաշատն է նման փյունիկյանին։ «Կարմիր» (կամ արևմտյան) տիպը ավելի ուշ անցել է արևմուտք և դարձել լատինական այբուբենի նախնին և կրում է հետագա զարգացման որոշ կարևոր բնորոշ առանձնահատկություններ։ «Կապույտ» (կամ արևելյան) այն տիպն է, որի հիման վրա հետագայում ձևավորվել է հունարենի ստանդարտ այբուբենը։ Աթենքը կիրառում էր տեղական «բաց կապույտ» այբուբենի տիպը մինչև մ․թ․ա․ 5-րդ դարի վերջ, որտեղ բացակայում էին Ξ և Ψ տառերը, ինչպես նաև Η և Ω ձայնավոր սիմվոլները ։ Հին աթենական այբուբենում ΧΣ գործածվում էր -ի, իսկ ΦΣ՝ -ի համար։  Ε օգտագործվում էր այս 3   ձայնավորների համար (համընկնելով համապատասխանաբար դասական Ε, ΕΙ, Η տառերին),  Ο կիրառվում էր -ի համար (համընկնելով համապատասխանաբար դասական Ο, ΟΥ, Ω տառերին)։ he letter Η (heta) was used for the consonant. Տեղական տառերի որոշ տարբերակներ նույնպես բնորոշ էին աթենական գրին, դրանցից որոշները կային նաև հարևան («կարմիր») Եվբեայի այբուբենում․ Λ -ի ձևը, որ նման է լատինական L-ին և Σ-ի ձևը, որ նման է լատինական S-ին։
Տառերի անուններ
Երբ հունարենը հարմարվեց փյունիկյան այբուբենին, նրաանք վերցրին ոչ միայն տառերի ձևերը և հնչյունային արժեքները, այլ նաև այն անունները, որոնցով արտասանվում և հիշվում էր այբուբենի հերթականությունը։ Փյունիկյան այբուբենի մեջ յուրաքանչյուր տառանուն բառ էր, որ սկսվում էր այն հնչյունով, որը ներկայանում էր այդ տառի միջոցով։ Այսպես,ʾaleph-ը բառ էր «ox»-ի համար, որն օգտագործվում էր կոկորդային դադարի համար,  bet-ը կամ «տունը», -ի համար էր, և այսպես շարունակ։ Երբ տառերը ադապտացվեցին հունարենին մի շարք փյունիկյան անուններ պահպանվեցին կամ թեթևակի կերպով հարմարվեցին հունական հնչյունաբանությանը, ինչպեսʾaleph, bet, gimel դարձան alpha, beta, gamma։
Հետևյալ տառեր հունական անվանումները քիչ թե շատ ուղղակի կերպով իրենց փյունկյան նախորդների շարունակությունն են։ Հին և նոր հունարենի միջև նրանք մնացին անփոփոխ, բացի նրանից, որ նրանց արտասանությունը կանոնավոր հնչյունական փոփոխությունների էր ենթարկվում այլ բառերի հետ (օրինակ beta անվանման մեջ հին /b/ կանոնավոր կերփով փոփոխության ենթարկվելով դարձել է /v/, հին /ɛː/-ն դարձել է /i/ և արդյունքում ժամանակակից արտասանությամբ՝ vita)։     lambda անվանումը հին աղբյուրներում հաստատված է որպես λάβδα, բայց ոչ λάμβδα ։ Ժամանակակից հունարենում այն հաճախ գրվում է λάμδα՝ արտասանությունից ելնելով ։ Նմանապես, ժամանակակից հունարենում iota-ն  երբեմն գրվում է γιώτα։ Ներքոբերյալ աղյուսակներում հունարեն անվանումները  տրված են իրենց ավանդական բազմատոն գրությամբ, ժամանակակից պրակտիկայում այլ բառերի նման նրանք սովորաբար գրվում են պարզեցված մոնոտոն համակարգով։
Ներքոբերյալ 3 սուլական տառերի դեպքում փյունիկյան և հին հունական անվանումների միջև համապատասխանությունը ավելի պարզ է և՛ տառերի, և՛ նրանց ձայնային արժեքների ակնհայտ անհամապատասխանությամբ։ Այս տառերի վաղ պատմությունը վիճելի է։ Այստեղ ևս տառերի անվանումների արտասանության փոփոխությունները հին և ժամանակակից հունարեններում կանոնավոր են։
Բաղաձայնների հետևյալ խումբը հին հունական անվանումների ավելի հին ձևերը գրվել են -εῖ-ով օրիգինալ արտասանությունը -ē-ով նշելով։ Ժամանակակից հունարենում այս անունները գրվում են -ι-ով։
Ձայնավորների հետևյալ խումբը պարզապես անվանվել է ըստ իր ձայնային արժեքների, ինչպես երկար ձայնավորները․ ē, ō, ū և. Նրանց ժամանակակից անվանումները պարունակում են ածականական որակնե, որ ավելացվել են բյուզանդական ժամանակաշրջանում՝ տառերը տարբերակելու համար ։ ο և ω տառերը պահպանել են նույն արտասանությունը մինչև մեր օրերը։ Նրանք համապատասխանաբար կոչվում են o mikron («փոքր o») և o mega («մեծ o»). ε տառը կոչվում է e  psilon(«պարզ e») նմանատիպ արտասանություն ունեցող տառակապակցությունից տարբերակելու համար αι, նմանապես υ, որ արտասանվում է, կոչվում է y psilon («պարզ y»)նմանատիպ արտասանություն ունեցող տառակապակցությունից տարբերակելու համար οι.
Էգեյանի և Կիպրոսի որոշ բարբառները պահպանել են երկար բաղաձայններ, որոնք արտասանվում են և, Կիպրոսում արտասանվում է ήτα  ։
Տառերի ձևերը
Լատիներենի և այլ այբուբենյան գրերի նման հունարենը յուրաքանչյուր տառի համար ունի յուրօրինակ ձև առանց մեծատառ և փոքրատառի տարբերակման։ Տարբերակումը վերաբերում է ժամանակակից դարաշրջանին, երբ աստիճանաբար վաղ գրավոր լեզվում զարգացել են տառերի ձևերը։ Տառերի հնագույն ձևերը հին ճամանակներում եղել են մեծատառ և փոքրատառ։ Բացի փոքրատառերից, ուղիղ գրավոր ձևերը (մեծատառերը) պահպանվել են քարերի փորագրություններին կամ կոտրտված խեցիների վրա։ Առավել տիրապետող գրային ձևերը ևս, որ հարմարեցվել են ձեռագրությանը փափուկ նյութերի վրա, ստեղծվել են հին ժամանակներում։ Այս ձեռագրերը հիմնականում պահպանվել են Եգիպտոսի պապիրուսային բնագրերում սկսած հելլենիստական դարաշրջանից։ ՀԻն ձեռագրերը զարգացել են 2 առանձին ձևերով՝ «ունիկալ գիր» մանրամասնորեն մշակված, կաղապարված հավասարաչափ տառերով, որ կիրառվել են գրքերում մանրամասնորեն պատրաստված գրական և կրոնական ձեռագրերում, «արագագիր», որը կիրառվում էր ամենօրյա գրությունների համար ։ Արագագիր տարբերակները մոտ են փոքրատառերի ձևերին։
9-րդ և 10-րդ դարերում ունիկալ գրքերը փոխարինվեցին նոր առավել սեղմ վաղ արագագիր տարբերակին մասամբ հարմարված գրային ձևով ։ Փոքրատառ ձևը մինչև ժամանակակից դարաշրջանը դոմինանտ է եղել հունարենում։ Վերածննդի դարաշրջանի ընթացքում արևմտյան տպագիրները հարմարեցրել են փաքրատառերը տպագիր մեծատառ տառատեսակների համար։ Տառերի մեծատառ-փոքրատառ տարբերակման ուղղագրական պրակտիկան զարգացավ լատիներենին և այլ արևմտյան լեզուներին զուգահեռ։
Հունարենի այբուբենից սերված այբուբեններ
Հունարենի այբուբենը օրինակ է եղել մի շարք այլ այբուբենների համար։
Աուգուստու դի Կարվալյու Ռոդրիգես դուզ Անժուշ
Աուգուստու դի Կարվալյու Ռոդրիգես դուզ Անժուշ (ապրիլի 20, 1884 – նոյեմբերի12, 1914), բրազիլացի բանաստեղծ և դասախոս։ Նրա բանաստեղծությունները հիմնականում հիվանդության և մահվան մասին են, և համարվում են մոդեռնիզմ ի նախակարապետները Բրազիլիա յում ։
Պարայբանի գրական ակադեմիա յի առաջին ամբիոնի հովանավորն է։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1884 թվականին, Պաու դ՛Արկո անունով էնգենհո յում, Բրազիլիայի Պարաիբա նահանգի Կրուս դու Էսպիրիտու Սանտու քաղաքում (Ներկայումս, էնգենհոն գնտվում է Սապե յում, նույնպես Պարաիբայում)։ Ի սկզբանե տնային ուսուցում է ստացել իր հոր կողմից, մինչև ընդունվեց Պարաիբայի լիցեյ ը, որտեղ կդառնար ուսուցիչ 1908 թվականին։ 7 տարեկանից բանաստեղծություններ էր գրում։
1903 թվականին ընդունվեց Ռեսիֆեի իրավագիտության ֆակուլտետ, որն ավարտեց 1907 թվականին։ 1910 թվականին ամուսնացել է Էսթեր Ֆիալյոյի հետ։
Երբ սկսեց մագիստրատի կարիերան, տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրո, որտեղ աշխատել է որպես ուսուցիչ բազմաթիվ ուսումնական հաստատություններում և սկսել է իր բանաստեղծությունները տպագրել պարբերական ներում և թերթերում։ 1912 թվականին հրատարակել է իր առաջին և միակ բանաստեղծական գիրքը՝ «Eu» (Ես), որը տպագրելիս ստացել է հակասական արձագանքներ։ (Օրիս Սոարես՝ Ավգուստոյի կյանքի ընկերը, Órris Soares, lifelong friend of Augusto dos Anjos, would republish Eu in 1919 թվականին վերահրատարակեց Eu–ն՝ ավելացնելով այն ժամանակ չհրատարակված բանաստեղծությունները և վերաթողարկելով «Ես և այլ բանաստեղծություններ» վերնագրով, որն այդ ժամանակվանից ի վեր ստացել է ավելի լավ գրախոսականներ)։
Մինաս ժերայի, Լեոպոլդինա քաղաքի դպրոցում աշխատելու տարիներին, մահացավ թոքաբորբ ից, 1914 թվականի նոյեմբերի 12–ին։
Աշխատանք
Իր կենդանության օրոք հրատարակեց միայն մեկ գիրք՝ «Ես» անունով։ Նրա բանաստեղծությունների թեմաները, որոնք լի են խիստ սկատոլոգիական, բժշկական, գիտական, և փիլիսոփայական բառապաշարով, հիմնականում՝ հիվանդություն, մահ, ծանր ճնշվածություն և հոռետեսություն։
Գրականագետները վստահ չեն, թե որ գրական շարժմանն է պատկանում Ավգուստոն, որոշներն ասում են, որ նա սիմվոլիստ էր, որոշները՝ պառնաս, թեև Ֆերեյրա Գույար ը նրան դասում է որպես նախամոդեռնիստ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա։ 1884 ծնունդներ Կատեգորիա: 1914 մահեր Կատեգորիա: Բրազիլացի տղամարդ բանաստեղծներ Կատեգորիա: Պարաիբայի մարդիկ Կատեգորիա: Մահեր թոքաբորբից Մինաս Ժերայսում Կատեգորիա: 20-րդ դարի բրազիլացի բանաստեղծներ
Դոբրինկա (այլ կիրառումներ)
Դոբրինկա, կարող է վերաբերել՝
Ստանովցի
Ստանովցի (Станівці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստանովցի գյուղում բնակվում էր 2 798 մարդ։
Նիկոլսկոե (գյուղ, Մորդովսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորդովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորդովսկի շրջանի բնակավայրեր
Վիլյանուևա Մեսիա
Վիլյանուևա Մեսիա (իսպ.՝ Villanueva Mesía), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոխա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 2158 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Լա Սերնա դել Մոնտե
Լա Սերնա դել Մոնտե (La Serna del Monte), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդի պրովինցիայում, Մադրիդի ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 5,44 կմ²։ Բնակչությունը՝ 99 մարդ (2010)։ Պրովինցիայից ադմինիստրատիվ կենտրոն 81 կմ է։
Դոբրոսելե (այլ կիրառումներ)
Դոբրոսելե, կարող է վերաբերել՝
Լա Սերնա դել Մոնտե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնքի բնակավայրեր
Արեգի ձոր
Արեգի ձոր, ձորակ Արևմտյան Հայաստանում, Ակն քաղաքի մոտ ծայրագույն հարավում, Ապուլչեխ լեռան ստորոտում։ Արեգի ձորի փոքրիկ գետահովիտը Արեգի գյուղը բաժանում է Ակն քաղաքից։ Սրանով հոսող գետը մինչև Եփրատին միանալը ոռոգում էր պարտեզները և բանեցնում մի ջրաղաց ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձորեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրեր
Գիր ու գիրք
«Գիր ու գիրք», գրականության և մշակույթի եռամսյա հանդես։ Հայ գրականության բարեկամ­ների միության հրատարակություն։
Պատմություն
Լույս է տեսել 1970-1980 թվականներին Նյու Յորքում (1956-1969 թվականներին՝ «Հաղորդագրութիւն»)՝ հայերեն և անգլերեն։ Խմբագիր՝ Խաչատուր Մակարյան։
Ամերիկահայ ընթերցողին ծանոթացրել է գրական շարժման ընթացքին Հայաստանում և Սփյուռքում։ Լեզուն համարել է ազգապահպանման հիմնական գործոն։ Պարբերաբար ներկայացրել է սփյուռքահայ արվեստագետներին, լուսաբանել է Խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի նորությունները, պատմական հուշարձանների պահպանման ու վերականգնման աշխատանքները։
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Այովա Սիթի
Այովա Սիթի (Iowa City), քաղաք է ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում, Այովա նահանգում։ Քաղաքը գտնվում է Այովայի Ջոնսոն շրջանում։ Բնակչությունը 63830 մարդ է (ըստ՝ 2009 թ.-ի տվյալների), իսկ քաղաքի զբաղեցրած տարածքը կազմում է 63 կմ²։ Այովա Սիթիում է տեղակայված Այովայի համալսարանը։ Քաղաքը գտնվում է Այովա գետի ափին։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:Այովա Կատեգորիա:1839 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի բնակավայրեր
(80) Սապֆո
(80) Սապֆո (Sappho), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1864 թվականի մայիսի 2-ին Նորման Պոգսոնի կողմից Մադրասում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,295118 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8348 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7555 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Սապֆո աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,8414 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1270,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,283463 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,67° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
*Անվանման բացատրությունը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում
Սապֆո
Սապֆո Սապֆո Սապֆո
Դոբրուն (այլ կիրառումներ)
Դոբրուն, կարող է վերաբերել՝
Նիկոլսկոե (գյուղ, Ռամեշկովսկի շրջան)
Նիկոլսկոե (Никольское), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռամեշկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 221 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Տվերի մարզի Ռամեշկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Երեցփոխյան
Երեցփոխյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Աստերոիդների ցանկ (54901-55000)
Աստերոիդների ցանկ (54801-54900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (55001-55100)
Ջորջ Անթեյլ
Ջորջ Անթեյլ (George Antheil, ), ամերիկացի կոմպոզիտոր, դաշնակահար, գյուտարար։
Կենսագրություն
Ծնվել է լյութերական վտարանդիների ընտանիքում, որոնք Հարավարևմտյան Պֆալցից (Գերմանիա) գնացել են ԱՄՆ։ Կենսագիրներից մեկի խոսքերով` Ջորջը մանկուց տարված էր երաժշտությամբ այնպես, որ մայրը նրան ուղարկում է մի այնպիսի ամայի տեղ, որտեղ ոչ ոք դաշնամուր չուներ։ Սակայն նա նաև այստեղ գտել է ելքը և Տրենտոնի Բարլոու երաժշտական խանութից իր համար դաշնամուր է պատվիրել։ Ջորջի փոքր եղբայրը Հենրի Վ. Անթեյլ կրտսերն էր։ Նա դիվանագիտական թղթատար էր և մահացել է 1940 թվականի հունիսի 14-ին, երբ նրա ինքնաթիռը խոցել են Բալթիկ ծովում։
1916 թվականին դաշնամուրային արվեստ է սովորել նախ Ֆիլադելֆիայում, այնուհետև` Նյու Յորքում` Էռնեստ Բլոխի մոտ, որը նրան տվել է կոմպոզիցիայի սկզբնական գիտելիքները։ 1923 թվականին կնոջ հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Ընկերացել է Իգոր Ստրավինսկու, Էրիկ Սատիի, Ժան Կոկտոյի, Պաբլո Պիկասոյի, Ջեյմս Ջոյսի, Էզրա Փաունդի, Էռնեստ Հեմինգուեյի, Նատալի Բարնի հետ։ Փաունդը հրապարախոսական հոդված է ձոնել Անթեյլի ստեղծագործությանը (որն ներառել է իր «Տրակտատ հարմոնիայի մասին» գրքում), Փաունդի ընկերուհին` Օլգա Ռադջը, կատարել է Անթեյլի ջութակի սոնատները։ Մահացել է սրտամկանի ինֆարկտից։
Արվեստ
Անթեյլի ամենահայտնի աշխատանքը 1924 թվականին գրված Մեխանիկական բալետն է. այն նախատեսված էր որպես Դադլի Մյոֆի և Ֆերնան Լեժեի ֆիլմի երաժշտություն, բայց արդյունքում կատարվել է որպես առանձին համերգային համար։ 1932 թվականին Անթեյլը վերադարձել է ԱՄՆ, 1936 թվականից աշխատել է Հոլիվուդում։
Այլ ստեղծագործություններ և գյուտեր
Գրել է քրեական «Մահը մթության մեջ» (1930) սիրավեպ և «Երաժշտական վատ տղան» ինքնակենսագրությունը (1945)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հանդես է եկել որպես թղթակից։ Հեյդի Լամարի հետ միասին 1942 թվականին ստացել է ԱՄՆ № 2 292 387 «Կապի գաղտնի համակարգ» (Secret Communication System) արտոնագիրը, որը կեղծ ալիքների փոխանցումը տարբեր հաճախականությններ ներառող կապի համակարգի վերաբերյալ էր։ Դրանք հիմք են դարձել կապի տարածված սպեկտրի համար (spread spectrum), որը այժմ լայն տարածում ունի հեռախոսակապի, Wi-Fi-ի և GPS-ի ոլորտներում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Էլվինա Սավինո
Էլվինա Սավինո (Elvira Savino, ), իտալացի քաղաքական գործիչ, Իտալիայի պատգամավորների պալատի պատգամավոր «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցությունից։
Կենսագրություն
2003 թվականին ավարտել է Բարիի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը՝ «քաղաքական տնտեսագիտություն» մասնագիտությամբ։ Որակավորման բարձրացում է անցել Բարիի առևտրային պալատում՝ ուսումնասիրելով բիզնես գործընթացները, գերազանցության և էթիկական առաջնորդության մոդելները։ Հռոմում հետագա կրթությունից հետո ստացել է Եվրոպայի հասարակական հարաբերությունների մագիստրոսի աստիճան։ 2004 թվականից աշխատել է տարբեր միջազգային ընկերություններում, այդ թվում՝ Fazi Editore խմբի Business International ընկերության նախագծի մենեջերի օգնական (սովորել է կառավարում)։ 2005 թվականին աշխատել է որպես UDC ընկերության կապի և հաղորդակցության բաժնի աշխատակից։ 2006 թվականի հունվարից՝ RAI հեռուստառադիոընկերության խորհրդատու, զբաղվել է նոր հեռուստաալիքների առաջխաղացմամբ, 2006 թվականի մայիսից համագործակցել է «Formiche» խմբագրական նախագծի հետ։
2008 թվականի ապրիլի 29-ին Էլվիրա Սավինոն Իտալիայի պատգամավորների պալատ է ընտրվել «Ազատության ժողովուրդ» կուսակցության ցուցակով։ 2013 թվականի ընտրություններում վերընտրվել է նույն կուսակցությունից։ 2013 թվականի նոյեմբերի 16-ից ընդգրկված է «Առա՛ջ, Իտալիա» կուսակցությունում, որը ձևավորվել է «Ազատության ժողովրդի» փլուզումից հետո ։
Խորհրդարանում Սավինոն 2015 թվականի հուլիսի 21-ից 14-րդ հանձնաժողովի քարտուղարն է (Եվրամիության հարցերով)։ Նախկինում աշխատել է 6-րդ հանձնաժողովում (ֆինանսավորման հարցերով) և 12-րդ հանձնաժողովում (սոցիալական հարցերով)։
Ամուսնացած է 2008 թվականի սեպտեմբերից։ Էլվիրա Սավինոյի հարսանիքի խաչեղբայրը եղել անձամբ Սիլվիո Բերլուսկոնին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի կին քաղաքական գործիչներ
Վալգորգինա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
(7301) Մացուիտակաֆումի
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,593745 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0173 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1702 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1525,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235946 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,24° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ակիրա Նատորիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Տակեշի Ուրատայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Դոնեց (այլ կիրառումներ)
Դոնեց, կարող է վերաբերել՝
Ֆեմինիզմ
Ֆեմինիզմ (feminisme, - կին), քաղաքական և սոցիալական շարժումների և գաղափարախոսությունների ամբողջություն է, որն ունի մեկ ընդհանուր նպատակ՝ սեռերի համար սահմանել, զարգացնել և հասնել հավասար քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, անձնական և սոցիալական իրավունքների  ։ Ֆեմինիստական շարժման կարևոր նպատակներից է կանանց համար կրթական և մասնագիտական հնարավորությունների հաստատումը, այդ իրավունքների հավասարեցումը տղամարդկանց իրավունքներին։
Ֆեմինիստական շարժման արշավների հիմնական պայքարը կանանց իրավունքների համար է։ Նրանք պայքարում են կանանց ընտրական իրավունքի, կանանց աշխատելու իրավունքի, աշխատավայրում հավասար իրավունքների և հավասարաչափ վարձատրության, սեփականություն ունենալու, կրթություն ստանալու, պայմանագրեր կնքելու, ամուսնության մեջ հավասար իրավունքներ ունենալու, ինչպես նաև հղիությամբ և երեխայի խնամքով պայմանավորված ժամանակավոր անաշխատունակ համարվելու իրավունքի համար։
Ֆեմինիստներն աշխատել և աշխատում են կանանց համար հասանելի դարձնել օրինական ճանապարհով հղիության արհեստական ընդհատումներն և սոցիալական ինտեգրացիան, պաշտպանել կանանց և աղջիկներին բռնաբարություններից, սեռական ոտնձգություններից և ընտանեկան բռնությունից ։ Հագուստի մեջ փոփոխությունները և ընդունելի ֆիզիկական գործունեությունը հաճախ ֆեմինիստական շարժումների մաս են կազմել ։
Ֆեմինիստական շարժումներն իրենց ազդեցիկ դերն ունեն կանանց իրավունքների համար մղվող կարևոր պատմական սոցիալական փոփոխությունների հետևում, մասնավորապես Արևմուտքում, որտեղ մարդիկ գրեթե միաձայնորեն ընդունում են կանանց ընտրական իրավունքը, անգլերեն լեզվում սեռի չեզոքության կիրառումը, կանանց վերարտադրողական առողջության իրավունքը (այդ թվում՝ բեղմնականխման հասանելիությունը և հղիության արհեստական ընդհատման օրիանականացումը) ։
Չնայած նրան, որ ֆեմինիստական քարոզչությունը հիմնականում եղել և մնում է կենտրոնացած կանանց իրավունքների վրա, որոշ ֆեմինիստներ, այդ թվում՝ Բելլ Հուքսը, հավատացած են, որ տղամարդիկ նույնպես տուժում են ավանդական գենդերային դերերից ։
Ֆեմինիստական շարժումներից առաջացած ֆեմինիստական տեսությունը նպատակ ունի հասկանալու ենթադրյալ գենդերային անհավասարության բնույթը՝ ուսումնասիրելով կանանց սոցիալական դերերն ու ունեցած փորձը. գենդերին վերաբերող հարցերին պատասխանելու համար մի շարք գիտական ճյուղերում մշակվել են տարբեր տեսություններ ։
Պատմություն
«Ֆեմինիզմ» ("féminisme") բառի ստեղծումը վերագրվում է ֆրանսիացի փիլիսոփա և ուտոպիստ սոցիալիստ Շառլ Ֆուրիեին, ով առաջին անգամ կիրառել է այն 1837 թվականին ։
"Féminisme" («ֆեմինիզմ») և "féminist" («ֆեմինիստ») բառերն առաջին անգամ կիրառվել են Ֆրանսիայում և Նիդերլանդներում 1872 թվականին, Մեծ Բրիտանիայում՝ 1890-ականներին, իսկ ԱՄՆում՝ 1910 թվականին ։
«Օքսֆորդի անգլերեն բառարանում» «ֆեմինիստ» բառն առաջին անգամ կիրառվել է 1852 թվականին, իսկ «ֆեմինիզմը»՝ 1895-ին ։
Կախված պատմական ժամանակաշրջանից, մշակութային առանձնահատկություններից և երկրից՝ աշխարհի ֆեմինիստներն ունեցել են տարբեր նպատակներ և պատճառներ։ Շատ արևմտյան ֆեմինիստ պատմաբաններ պնդում են, որ բոլոր այն շարժումները, որոնք ուղղված են կանանց իրավունքների պաշտպանությանը, պետք է համարվեն ֆեմինիստական, նույնիսկ եթե դրանք չեն (կամ չէին) կիրառում այդ եզրը   ։ Պատմաբանների մեկ այլ խումբ պնդում է, որ եզրը պետք է վերագրվի արդի ֆեմինիստական շարժմանը և դրա ժառանգներին։ Այդ պատմաբանները կիրառում են «պրոտոֆեմինիստ» պիտակը նկարագրելու համար առավել վաղ ժամանակաշրջանի շարժումները ։
Ֆեմինիզմի ալիքներ
Արդի ֆեմինիստական շարժման պատմության մեջ առանձնացնում են երեք շրջան կամ «ալիք» ։ Ալիքներից յուրաքանչյուրին բնորոշ են իրեն յուրահատուկ նպատակները։ Ֆեմինիզմի առաջին ալիքը սկիզբ է առնում 19-րդ դարի կեսերին և շարունակվում մինչև 20-րդ դարի սկիզբը՝ նպատակ ունենալով կանանց ընձեռել ընտրելու և աշխատանքային իրավունքները։ Երկրորդ ալիքի իրադարձությունները տեղի են ունենում 1960-ականներից 1980-ական թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն համարվում է առաջին փուլի շարունակությունն ու գոյություն ունի նաև այժմ։ Երկրորդ փուլի կարգախոսն է Քերոլ Հենիշի «Անձնականը քաղաքական է» ("The Personal is Political") արտահայտությունը։ Երկրորդ ալիքի ֆեմինիստները հասկանում էին, որ կանանց մշակութային և քաղաքական անհավասարության տարբեր դրսևորումներն անքակտելիորեն կապված են միմյանց։ Նրանք կոչ էին անում կանանց գիտակցել, որ իրենց անձնական կյանքի առանձին կողմերը խորապես քաղաքականացված են և հանդիսանում են սեքսիստական (սեռական խտրականություն դնող) իշխանական համակարգի արտացոլումը։ Ֆեմինիզմի երրորդ փուլը շարունակությունն ու արձագանքն է երկրորդ փուլի ձախողումների, որոնք սկսվել էին 1990-ական թվականներին ։ Երրորդ ալիքի ընթացքում կանանց իրավունքների պայքարի համար հիմք են հանդիսացել երկու հզոր գործոն.
Առաջին ալիք
Ֆեմինիզմի առաջին ալիքը բռնկվել էր 19-րդ դարում և շարունակվում էր մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։ Հայաստանի պատմության մեջ փաստացի ֆեմինիստական շարժում երբևէ չէր կազմակերպվել։ Չնայած դրան՝ գոյություն ունեին անհատներ, ովքեր տարբեր ժամանակաշրջաններում բարձրաձայնում էին կանանց վերաբերող խնդիրները։ Հայկական իրականության մեջ կանանց իրավունքների և գենդերային հավասարության մասին բարձրաձայնումը սկսվել էր 20-րդ դարի սկզբերից։ Հայ ֆեմինիստներից էին «Երիտասարդ հայուհի» ամսագրի հեղինակ Սիրան Զարիֆյանը, որը մեծ ներդրում ուներ կանանց համար կրթության հասանելիության ասպարեզում, հայ առաջին ֆեմինիստ վիպասանուհի Սրբուհի Տյուսաբը, Մասսաչուսեթսի Ամհերսթի համալսարանի կանանց ուսումնասիրությունների ծրագրի հիմնադիրներից Առլենե Ավագյանը։
20-րդ դարի սկզբին հայ կանայք ունեին ոչ միայն ընտրելու, այլև ընտրվելու իրավունք։ 1919 թվականին Հայաստանի առաջին հանրապետության խորհրդարանի 80 պատգամավորներից 3-ը կին էին։ Աշխարհում առաջին կին հյուպատոսը Դիանա Աբգարն էր, որը Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցիչն էր Ծայրագույն Արևելքում (Ճապոնիայում)։
Միացյալ Թագավորությունում և ԱՄՆում, «առաջին ալիքը» կենտրոնացած էր հավասար պայմանագրերի, ամուսնության, երեխաների խնամակալության և կանանց սեփականություն ունենալու իրավունքների վրա։ 19-րդ դարի վերջում մի շարք կարևոր քայլեր էին արվել օրենսդրության փոփոխմամբ, ինչպես, օրինակ, Միացյալ Թագավորությունում 1839 թվականին «Նորածինների խնամակալության մասին» որոշումը, որն առաջին անգամ կանանց թույլ տվեց իրենց երեխաների հանդեպ խնամակալության իրավունք ունենալ  ։
Նման օրենքներից էր «Ամուսնացած կանանց սեփականություն ունենալու մասին» օրենքը 1870 թվականին Մեծ Բրիտանիայում, որը հետագայում փոփոխվել է 1882 թվականին ՝ օրինակ ծառայելով Բրիտանիայի տարածքում նման այն օրենքների և որոշումների ընդունմանը։ Օրինակ, Վիկտորիան ընդունեց օրենսդրությունը 1884 թվականին, Նոր Հարավային Ուելսը՝ 1889-ին, իսկ մնացած ավստրալիական գաղութները 1890-ից 1897 թվականների ընթացքում։ Ուստի, 19-րդ դարի ավարտին ակտիվիզմը հիմնականում կենտրոնացել է քաղաքական իշխանության ձեռքբերման վրա, հատկապես կանանց ընտրելու իրավունքի. չնայած որոշ ֆեմինիստներ ակտիվ գործունեություն էին ծավալում նաև կանանց սեռական և վերարտադրողական առողջության, ինչպես նաև տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների վրա ։
Բրիտանիայում սուֆրաժետները (կամ սուֆրաժիստները suffragettes, suffrage` ընտրական իրավունք) պայքարում էին կանանց ընտրելու և սեփականություն ունենալու իրավունքի համար, և 1918 թվականին 30 տարեկանը լրացած կանայք ստացան սեփականություն ունենալու իրավունք։
ԱՄՆում շարժման հայտնի դեմքերից էին Լուսրեթիա Մոթը, Էլիզաբեթ Քեյդի Սթենթոնը և Սյուզան Բ. Էնթոնը, ովքեր պայաքարում էին ստրկության վերացման համար նախքան կանանց համար ընտրության իրավունքի ձեռքբերումը։ Այս կանայք ոգեշնչված էին Քվակերների դավանաբանությունից, որի համաձայն տղամարդիկ և կանայք հավասար են ։
ԱՄՆում ֆեմինիզմի առաջին ալիքն ավարտվել է 1919 թվականին Սահմանադրության տասնիններորդ լրացմամբ՝ բոլոր նահանգներում կանանց ընտրության իրավունքի ամրագրմամբ։ «Առաջին ալիք» եզրը դարձավ ռետրոակտիվ, երբ նրան հաջորդեց «ֆեմինիզմի երկրորդ ալիք» եզրի կիրառումը՝ նկարագրելու համար ֆեմինիստական շարժման ուղղվածության փոփոխությունը դեպի սոցիալ և մշակութային, ինչպես նաև քաղաքական անհավասարությունների պայքարը    ։
Չինաստանում Ցին կայսրության վերջին ժամանակաշրջանում և Հարյուր օրվա բարեփոխումների ժամանակ ֆեմինիստական շարժումը կոչ էր անում կանանց ազատվել իրենց ավանդական դերերից և նեոկոնֆուցիզմյան գենդերային անհավասարությունից  ։ Ավելի ուշ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցությունը աշխատաշուկայում կանանց ներգրավման ծրագրեր ստեղծեց և հայտարարեց, որ հեղափոխությունը հաջողությամբ հասավ կանանց ազատագրմանը ։
Ըստ Նավար ալ-Հասսան Գոլլեյի՝ արաբական ֆեմինիզմը սերտորեն կապված էր Արաբական ազգայնականության հետ։ 1899 թվականին Քասիմ Ամինը՝ արաբական ֆեմինիզմի «հայրը», գրեց «Կանանց ազատագրումը», որում նկարագրում էր կանանց համար իրավական և սոցիալական բարեփոխումները ։ Նա զուգահեռներ էր տանում եգիպտական հասարակությունում և ազգայնականության մեջ կանանց դերի մասին, որը տանում էր Կահիրեի համալսարանի և Ազգային շարժման զարգացմանը ։ 1923 թվականին Հոդա Շաարավին հիմնեց Եգիպտական ֆեմինիստական միությունը և դարձավ միության նախագահն ու արաբ կանանց իրավունքների շարժման խորհրդանիշը ։
1905 թվականին սկսված Իրանի սահմանադրական հեղափոխությունը խթանեց Իրանի կանանց շարժման մեկնարկին։ Շարժման նպատակն էր կանանց համար հավասար պայմաններ ստեղծել կրթական և իրավական ոլորտներում, ամուսնության մեջ և աշխատաշուկայում ։ Սակայն 1979 թվականի Իրանի իսլամական հեղափոխության արդյունքում կանանց շարժման ընթացքում ձեռք բերած իրավունքներից շատերը, օրինակ՝ Իրանի ընտանիքի պաշտպանության մասին օրենքը, պարբերաբար վերացվեցին ։
Ֆրանսիայում կանայք ընտրության իրավունք են ստացել միայն Ֆրանսիայի Հանրապետության ժամանակավոր կառավարության ժամանակ՝ 1944 թվականի ապրիլի 22-ին։ Ալժիրի Խորհրդատվական ժողովը 1944 թվականի մարտի 24-ին առաջարկեց կանանց ընտրելու իրավունք ընձեռել, իսկ Ֆերնանդ Գրենյի իրականացրած փոփոխություններից հետո կանանց տրվեց լիարժեք քաղաքացիության իրավունք։ 1947 թվականի մայիսին հետևելով 1946-ի Ֆրանսիայի խորհրդարանական ընտրություններին՝ սոցիոլոգ Ռոբերտ Վերդյեն նվազագույնին հասցրեց գենդերային տարբերությունները՝ "Le Populaire" ամսագրում նշելով, որ կանայք հետևողական կերպով չէին քվեարկում, այսինքն տղամարդկանց նման բաժանվում էին ըստ դասերի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ ծնելիության մակարդակի բուռն աճի ժամանակ ֆիմինիզմը կորցրեց իր կարևորությունը։ Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմները որոշ կանանց համար ժամանակավոր ազատություն էին ապահովում, սակայն հետպատերազմյան ժամանակաշրջաններն ազդանշեցին վերադարձը դեպի պահպանողական դերերը ։
Երկրորդ ալիք
20-րդ դարի կեսերին եվրոպական մի շարք երկրներում կանայք դեռ զրկված էին որոշ կարևոր իրավունքներից։ Այս երկրներում ֆեմինիստները շարունակում էին պայքարել ընտրելու իրավունքի ձեռքբերման համար։ Շվեյցարիայում կանայք դաշնային ընտրություններին մասնակցելու իրավունք են ստացել 1971 թվականին, սակայն Ապենցել Իններհոդեն կանտոնում կանայք տեղական հարցերին վերաբերող ընտրություններին մասնակցելու իրավունք ստացան միայն 1991 թվականին, երբ Շվեյցարական Դաշնային Գերագույն դատարանը պարտադրեց կանտոնին ընդունելու օրենքը ։ Լիխտենշտայնում կանայք ընտրության իրավունք են ձեռք բերել 1984 թվականի հանրաքվեի արդյունքում։ Նախորդ երեք հանրաքվեները՝ 1968, 1971 և 1973 թվականներին ձախողեցին իրավունքի ամրագրումը։
Ֆեմինիստները շարունակում էին պայքարել «Ընտանիքի մասին» օրենքի համար, որն ամուսիններին տալիս էր իրենց կանանց նկատմամբ վերահսկման իրավունք։ Օրինակ, Ֆրանսիայում ամուսնացած կանայք իրավունք չունեին աշխատելու առանց իրենց ամուսինների թույլտվության մինչև 1965 թվականը ։ Ֆեմինիստները նաև աշխատում էին վերացնել «ամուսնական ազատությունը» բռնաբարության օրենքներում, որոնց համաձայն ամուսինները չէին դատապարտվում իրենց կանանց բռնաբարելու համար ։ Ամուսնական հարաբերություններում բռնաբարությունը քրեականացնող նախորդ փորձերը ձախողվել էին ։ Չնայած, որ արարքի քրեականացումն արևմտյան երկրների մեծ մասում ընդունվեց մեկ դար անց, դեռևս անպատժելի է աշխարհի շատ այլ երկրներում ։
Ֆրանսիացի փիլիսոփա Սիմոնա դը Բովուարը 1949 թվականին իր «Երկրորդ սեռը» գրքում մարքսիստական լուծումներ և էքզիստենցիալ տեսակետ է առաջարկում ֆեմինիստական մի շատ հարցերի լուծման համար ։ Գրքում արտահայտված է ֆեմինիստների անարդարության զգացումը։ Ֆեմինիստական շարժման «երկրորդ ալիքը» սկսվել է 1960-ական թվականների սկզբին և շարունակվում է առ այսօր՝ համակցելով ֆեմինիզմի «երրորդ ալիքի» հետ։ «Երկրորդ ալիքը» մասնավորապես ուղղված էր գենդերային խտրականության վերացմանը ։
«Երկրորդ ալիքի» ֆեմինիստները կանանց մշակութային և քաղաքական անհավասարությունները համարում էին փոխկապակցված և խրախուսում էին կանանց հասկանալ, որ իրենց անձնական կյանքի ասպեկտները խորապես քաղաքականացված են և գոյություն ունեցող սեքսիստական իշխանության արտացոլանքն են։ Գրող, ակտիվիստ, ֆեմինիստ Քերոլ Հենիշի «Անձնականը քաղաքական է» արտահայտությունը դարձավ «երկրորդ ալիքի» խորհրդանիշն ու հոմանիշը ։
Եգիպտոսի նախագահ Գամալ Աբդել Նասերը 1956 թվականին նախաձեռնեց «պետական ֆեմինիզմը», որը վերացրեց գենդերային խտրականությունը և կանանց ընտրելու իրավունք ընձեռեց ։ Անվար Սադաթի նախագահության ժամանակ նրա կինը՝ Ջեհան Սադաթը, հրապարակայնորեն պաշտպանում էր կանանց իրավունքները, սակայն Եգիպտոսի քաղաքականությունն ու հասարակությունը սկսում էին հեռանալ կանանց հավասարության գաղափարից, երբ սկսվեց նոր իսլամիստական շարժումն և պահպանողականության աճը ։ Չնայած դրան՝ որոշ ակտիվիստներ առաջարկեցին սկսել նոր ֆեմինիստական շարժում՝ «Իսլամական ֆեմինիզմը», որը կպայքարեր իսլամական շրջանում կանանց հավասարության համար ։
Լատինական Ամերիկայում հեղափոխությունների արդյունքում կանանց կարգավիճակի փոփոխությունն զգացվեց այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Նիկարագուան, որտեղ Սանդինիստական հեղափոխության ժամանակ ֆեմինիստական գաղափարախոսությունն օգնում էր կանանց կյանքի որակի բարելավմանը, սակայն այդպես էլ չհասավ սոցիալական և գաղափարական զգայուն փոփոխությունների ։
1969 թվականին Բեթի Ֆրիդանի «Կանացի առեղծվածը» գիրքն օգնեց բարձրաձայնելու ամերիկացի կանանց դժգոհությունները։ Ստեղծագործությունն այնպիսի հաջողության հասավ, որ դարձավ ֆեմինիստների համար սուրբ գիրք և խթան՝ քաղաքական ակտիվիստների համար։ Գրքի հաջողությամբ էր նաև պայմանավորված այն, որ Ֆրիդանը կարողացավ քարոզել իր տեսակետները 1970 թվականի շրջագայության ընթացքում։ 10 տարվա ընթացքում՝ Ֆրիդանի հաջողված հրապարակումից հետո, կանայք կազմում էին Առաջին աշխարհի» աշխատաշուժի ընդհանուր տոկոսի կեսից ավելին ։
Երրորդ ալիք
1990-ական թվականների սկզբին ԱՄՆում սկսվեց «երրորդ ալիքը» որպես «երկրորդ ալիքի» ձախողումներին ի պատասխան և ըննդեմ դրա նախաձեռնությունների և շարժումների։ «Երրորդ ալիքի» ֆեմինիզմը տարբերվում էր «երկրորդ ալիքից» սեռականությանը վերաբերող հարցերով` մարտահրավերի կանչելով իգական հետերոսեքսուալությանըև սեռականությունը նշելով որպես կանանց հզորացում ։
«Երրորդ ալիքի» ֆեմինիզմը փորձում է նաև խուսափել «երկրորդ ալիքի»՝ կանացիությանը վերաբերող նյութապաշտական սահմանումից, որում գերակշռում է միջին դասից բարձր սպիտակամորթ կանանց կենսափորձը։ «Երրորդ ալիքի» ֆեմինիստները հաճախ հակառակվում են «երկրորդ ալիքի» այն պարագիդմային, թե որն է լավ կամ վատ կանանց համար, և կիրառում են գենդերին և սեռականությանը վերաբերող պոստստրուկտուրալիստական մեկնաբանությունը  ։
«Երկրորդ ալիքի» ֆեմինիստական շարժման առաջնորդները, որոնց թվում են Գլորիա Անզալդուան, բելլ հուսքը, Շելա Սանդովալը, Շորի Մորագան, Օդրի Լորդը, Մաքսին Հոնգ Քինգսթոնը, և մի շարք այլ ոչ սպիտակամորթ ֆեմինիստներ, փորձում էին ֆեմինիստական շրջանակներում բանակցել ռասայական խնդիրների վերաբերյալ ։ «Երրորդ ալիքի» ֆեմինիզմը ներառում էր նաև ներքին բանավեճեր «տարաձայնային ֆեմինիստների» միջև, ովքեր հավատում են, որ սեռերի միջև կան էական տարբերություններ, և նրանց, ովքեր հավատացած են, որ սեռերի միջև չկան բնորոշ տարբերություններ, և պնդում են, որ գենդերային դերերը պայմանավորված են սոցիալական հանգամանքներով ։
Պոստ ֆեմինիզմ
Պոստ ֆեմինիզմ եզրը կիրառում են նկարագրելու համար ֆեմինիզմին վերաբերող այն տեսակետերը, որոնք ի հայտ են եկել 1980-ական թվականներից սկսած։ Չլինելով հակաֆեմինիստ՝ պոստֆեմինիստները հավատացած են, որ կանայք «երկրորդ ալիքի» նպատակներին են հասել՝ քննադատորեն վերաբերվելով «երրորդ ալիքը»։ Եզրն առաջին անգամ օգտագործվել էր նկարագրելու «երկրորդ ալիքի» ֆեմինիզմին դեմ ուղղված ճնշումը։ Սակայն այսօր պոստ ֆեմինիզմը դարձել է մի շարք այնպիսի տեսությունների պիտակը, որոնք քննադատորեն են մոտենում ֆեմինիստական նախորդ դիսկուրսներին և ներառում են «երկրորդ ալիքի» գաղափարները ։ Այլ պոստֆեմինիստներ կարծում են, որ ֆեմինիզմն այլևս չի համապատասխանում արդի հասարակությանը ։ Ամերիկացի գրող, պրոֆեսոր Ամելիա Ջոնսը գրում է, որ 1980-ական և 1990-ական թվականներին հայտնված պոստֆեմինիստական տեքստերը պատկերում էին «երկրորդ ալիքի» ֆեմինիզմը որպես միասնականություն ։ Պրոֆեսոր Դորոթի Չանը նշում է. «շատ ֆեմինիստներ արտահայտում են իրենց անհանգտությունն առ այն, որ իրավունքների և հավասարությանը վերաբերող մի շարք դատողություններ այժմ կիրառվում են հենց ֆեմինիստների դեմ» ։
Տեսություն
Ֆեմինիստական տեսությունը ֆեմինիզմի ընդլայնումն է տեսական և փիլիսոփայական ոլորտներում։ Այն ընդգրկում է տարբերի ոլորտների աշխատանքը, այդ թվում ֆեմինիստական մարդաբանությունը, հասարակագիտությունը, տնտեսագիտությունը, կանանց ուսումնասիրությունը որպես գիտություն, գրաքննադատությունը, արվեստի պատմությունը , հոգեվերլուծությունը և փիլիսոփայությունը ։ Ֆեմինիստական տեսության նպատակն է հասկանալ գենդերային անհավասարությունը և կենտրոնանալ գենդերային քաղաքականության, իշխանությանը վերաբերող հարաբերությունների և սեռականությանը։ Այս սոցիալական և քաղաքական հարաբերությունները քննադատելով՝ ֆեմինիստներից շատերը նաև ուշադրությունը սևեռում են կանանց իրավունքների և հետաքրքրությունների աջակցմանն ու խթանմանը։ Ֆեմինիստական տեսության ուսումնասիրության առարկաներն են խտրականությունը, կարծրատիպերը, առարկայացումը (հատկապես սեռական), ճնշումները և հայրիշխանությունը  ։
Ամերիկացի գրաքննադատ, ֆեմինիստ Էլեյն Շոուոլթերը ֆեմինիստական տեսության զարգացումը նկարագրում է երեք փուլով։ Առաջին փուլն անվանում է «ֆեմինիստական քննադատություն», որում ընթերցողն ուսումնասիրում է գրական երևույթների հիմքում ընկած գաղափարախոսությունը։ Երկրորդն անվանում է «գինոքննադատություն», որում «կինը տեքստային իմաստի արտադրողն է»։ Վերջինը փուլը կոչվում է «գենդերային տեսություն», որում «հետազոտվում են սեռի/գենդերի գաղափարական արձանագրությունն ու գրական ազդեցությունները» ։
Այս ամենին զուգահեռ 1970-ական թվականներին ֆրանսիացի ֆեմինիստները զարգացնում են "écriture féminine" (կանանց գիր) գաղափարը ։ Ֆրանսիացի ֆեմինիստ, գրող, գրաքննադատ և հռետորՀելեն Սիքսուն գրում Է, որ գիրն ու փիլիսոփայությունը ֆալոսակենտրոն են, իսկ այլ ֆրանսիացի ֆեմինիստներ, որոնց շարքում էր Լուսի Իրիգրեյը շեշտում են՝ «մարմնական գիրը» կործանարար երևույթ է ։ Ֆեմինիստ, հոգեվերլուծաբան և փիլիսոփա Յուլիա Քրիստևայի և նկարիչ, հոգեվերլուծաբան Բրաչա Էթինգերի աշխատանքն ընդհանուր առմամբ ազդել է ֆեմինիստական տեսության, հատկապես ֆեմինիստական գրաքննադատության վրա։ Սակայն ինչպես նշում է գիտնական Էլիզաբեթ Ռայթը՝ «այս ֆրանսիացի ֆեմինիստներից ոչ ոք չմիացավ ֆեմինիստական շարժմանն այնպես, ինչպես դա տեղի էր ունենում անգլախոս երկրներում» ։ Վերջին ժամանակների ֆեմինիստական տեսության ներկայացուցիչները, օրինակ Լիզա Լուսիլի Օուենսը, ֆեմինիզմը բնութագրում են որպես համընդհանուր էմանսիպացման շարժում։
Քաղաքական շարժումներ և գաղափարախոսություններ
Տարիների ընթացքում ի հայտ են եկել և զարգացել մի շարք ֆեմինիստական շարժումներ և գաղափարախոսություններ։
Ֆեմինիզմի որոշ ճյուղեր սերտորեն հետևում են մեծ հասարակությունների քաղաքական հենարաններին, ինչպիսիք են ազատականությունը և պահպանողականությունը, կամ կենտրոնանում են շրջակա միջավայրի վրա։ Լիբերալ ֆեմինիզմը ձգտում է հասնել տղամարդկանց և կանանց անհատական հավասարությանը քաղաքական և օրինական բարեփոխումներով առանց հասարակությանը կառուցվածքի փոփոխման։ Գրող Քեթրին Ռոթենբերգի կարծիքով՝ լիբերալ ֆեմինիզմում նեոլիբերալությունը հանգեցրել է ֆեմինիզմի այդ տեսակի անհատականացմանը, հավաքականացնելու փոխարեն, անջատ սոցիալական անհավասարությունից ։ Այդ պատճառով նա պնդում է, որ ազատական ֆեմինիզմը չի կարող առաջարկել տղամարդկանց գերակայության կամ իշխանության կառույցների որևէ կայուն վերլուծություն ։
Ծայրահեղական ֆեմինիզմի համաձայն տղամարդկանց ղեկավարած կապիտալիստական հիերարխիան կանանց ճնշման ամենագլծավոր գործոնն է, և հասարակության մեջ առկա է վերակառուցման անհրաժեշտությունը ։ Պահպանողական ֆեմինիզմը պահպանողական է այն հասարակությունում, որտեղ այն գոյություն ունի։ Անհատական ֆեմինիզմի համաձայն՝ մարդիկ սեփականատեր են, հետևաբար մարդկանց տալիս է զրպարտության միջամտությունից ազատվելու իրավունք ։ Սեպարատիստական կամ ծայրահեղական ֆեմինիզմը դեմ է հետերոսեքսուալ հարաբերություններին։ Այդ պատճառով է նույնասեռական կանանց ֆեմինիզմն ասոցացվում ծայրահեղականի հետ։ Այլ ֆեմինիստներ քննադատում են ֆեմինիզմի ծայրահեղական տեսակը՝ այն համարելով սեքսիստական ։ Էկոֆեմինիստների համոզմամբ տղամարդիկ են հսկում երկիրն ու պատասխանատու են կանանց ճնշման և բնական միջավայրի ոչնչացման համար. էկոֆեմինիզմը հաճախ են քննադատում կնոջ և բնության միջև միստիկ կապի վրա կենտրոնանալու համար ։
Պետրովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Պետրովկա (Петрівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրովկա գյուղում բնակվում էր 51 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆեմինիզմ
Սոցիալիստական ֆեմինիզմ
Ըստ սոցիլիստական ֆեմինիզմի գենդերային ճնշումների՝ որպես դասակարգային ճնշումների ենթատեսակի ընկալումը, միամտություն է և այս ուղղվածության աշխատանքների մեծ մասը միտված է հստակեցնելու, թե ինչպես են գենդերն ու դասակարգը աշխատում միասին՝ ստեղծելու տարբեր դասակարգերի ներկայացուցիչ կանանց և տղամարդկանց ճնշումների և արտոնությունների ձևեր։ Նրանք դիտարկում են, որ կնոջ դասակարգային կարգավիճակը հիմնականում ածանցյալ է իր ամուսնու դասակարգային պատկանելիությունից և զբաղեցրած դիրքից։ Օրինակ՝ քարտուղարուհին, ով ամուսնանում է իր վերադասի հետ, փոխառնում է վերջինիս դասակարգային կարգավիճակը։
Կանանց ազատագրումը իրական սոցիալիզմում
'''
Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, սոցիալիստական հասարակարգի քառասունամայա գոյության ընթացքում, բազմաթիվ ֆեմինիստական պահանջներ բավարարվեցին, մասնավորապես՝
։
Մայրություն և մասնավոր ոլորտ
Սոցիալիստական ֆեմինիզմն ընդգծում է, թե ինչպես է մայրությունը և շատերի կողմից  ընդունված գենդերային հիմքով աշխատանքի բաժանումը «բնականորեն» ծագում կնոջ՝ որպես մոր դերից․ դրանով կինը դուրս է մղվում հանրային կյանքից և տնտեսական կախվածության մեջ ընկնում տղամարդուց։ Սոցիալիստ-ֆեմինիստները պնդում են, որ ոչ մի բնական բան չկա աշխատանքի գենդերային բաժանման երևույթում և ցույց են տալիս, որ կանանցից  վերարտադրողական աշխատանքի հարցում ակնկալիքները, այն է՝  ոչ միայն ծննդաբերելն ու երեխաներին դաստիրակելը, այլ նաև մաքրությունն  ու պատրաստելը, մարդուն անհրաժեշտ առօրյա այլ տնային առաջադրանքներ կատարելը, սահմանափակում են կնոջ կարողությունները՝ տնից դուրս տնտեսական գործունեություն ծավալելու հարցում։ Որպեսզի կարողանան ձերբազատվել  պարզապես մոր և տնային տնտեսուհու դերից, սոցիալիստ–ֆեմինիստները, ինչպես Շարլոտ Փերկինս Գիլմանը, տնային գործերի պրոֆեսիոնալացումը դիտարկեցին՝ որպես լուծում։ Դա կարող էր կազմակերպվել պրոֆեսիոնալ դայակներ և տնային տնտեսուհիներ վարձելու տարբերակով՝ տնային գործերի ծանրությունը տան կնոջ ուսերից թեթևացնելու համար ։ Փերկինս Գիլմանը առաջարկում էր նաև տների այնպիսի դիզայն, որը կապահովեր ստեղծարարության հնարավորություն և կանանց, ինչպես նաև տղամարդկանց, ազատ ժամանակի և հանգստի հնարավորություն կտար․ օրինակ՝ տանը սենյակների մեծ մասը կարելի էր նախատեսել ստուդիաների և աշխատասենյակների համար, իսկ խոհանոցներն ու հյուրասենյակները վերացնել։ Այս փոփոխությունները անհրաժեշտություն կդարձնեին սնունդի պատրաստման պրոցեսի կոմունալացումը և կխթանեին դրսում սննդի սպառողականությունը՝ ազատելով կանանց տանը սնունդ պատրաստելու պարտականությունից։
'''
Վարձատրության գենդերային ճեղքվածք
'''
Սոցիալիստ-ֆեմինիստների տեսությունը ընդգծել է կանանց շրջանում գլոբալ մասշտաբով տնտեսական անհավասարությունը։ Ժամանակակից սոցիալիստ-ֆեմինիստների մտահոգությունների թիրախը չվարձատրվող տնային աշխատանքից տեղափոխվել է դեպի անբավարար աշխատավարձը, որը ստանում են կանայք՝ տնից դուրս կատարված աշխատանքի համար։ Չնայած որոշ կանայք ապահովված են բարձր վարձատրվող, ավանդաբար տղամարդկանց համար նախատեսված աշխատանքներով, սակայն մեծ մասը միևնույն է աշխատում են  սպասարկման, ադմինիստրատիվ, գյուղատնտեսության և թեթև արդյունաբերական ոլորտներում ։ Ֆեմինիստ փիլիսոփա Ռոզմարի Թոնգը, ներկայացնում է երեք հիմնական պատճառ վարձատրության գենդերային ճեղքվածքի համար․ 1.	Կանանց կենտրոնացումը ցածր վարձատրվող՝ կանանց համար նախատեսվող աշխատանքներում, 2.	Կանանց բարձր տոկոսը՝ կես դրույքաչափով աշխատանքներում՝ ամբողջ դրույքի փոխարեն, 3.	Կանանց հանդեպ անօրինական խտրականությունը՝ աշխատանքի դիմաց վարձատրության չափի հարցում ։