cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
PlayStation 4
2017 թվականի օգոստոսի 1-ի դրությամբ PlayStation 4-ը աշխարհում վաճառվել է գրեթե 63.3 միլիոն օրինակով, այժմ դիտվում է որպես խաղային կոնսոլ, ընթացիկ կոնսոլի սերնդի խոշորագույն բազայի հետ։
Պատմությունը և զարգացումը
Առաջնորդ ճարտարապետի դերը ստանձնել է ամերիկյան խաղային մշակող և ծրագրավորող Մարկ Քեռնին ։ Երկու տարի առաջ Sony-ն PlayStation 3-ը հանել է շուկա, քանի որ ձգձգումները պայմանավորված էին Microsoft-ի կողմից մրցակցող Xbox 360-ի մեկ տարվա հետաձգմամբ ։ Դա հանգեցրեց վաճառված ավելի քան տաս միլիոն միավորի ազատմանը ։ 2011 թվականին Sony Computer Entertainment Europe-ի գլխավոր տնօրեն Ջիմ Ռուանը, որպես ապատեղեկատվություն, նկարագրեց ապագայի շուկայի մեկնարկը որպես սխալ և շեշտեց ապագայում նման իրավիճակից խուսափելու անհրաժեշտությունը ։
2013 թվականի սկզբին ճշգրիտ տեխնիկական բնութագրերը անցան ինտերնետայինի ։ Հսկիչի մոտավոր տեսողական տեսքը հայտնի էր նաև 2013 թվականի փետրվարի 14-ից, երբ պատկերն օգտագործվում էր ոչ վերջնական նախատիպի ։ Նախկինում PlayStation 3-ի իրավահաջորդի մասին լուրերը ավելի ու ավելի խտացրած էին ։
Հայտարարություն և հայտնություն E3-ի վերաբերյալ
2013 թվականի հունվարի 31-ին Sony-ն պաշտոնապես հայտարարեց PlayStation-ի պաշտոնական բլոգում «Տեսեք ապագան» սկավառակը, որը հայտարարվեց PlayStation-ի 2013 թվականի փետրվարի 20-ին կայացած հանդիպման ժամանակ  ։ Կոնֆերանսը տեղի ունեցավ Նյու Յորքի Մանհեթեն վարչական կենտրոնում  ։ Այն զարմանալիորեն ունի 8 գիգաբայթ թանկարժեք GDDR5 հիշողության օգտագործում ։ Մինչ այդ՝ փորձագետները դեռևս չէին կարողանում հասկանալ դրա հզորության չափանիշները ։ Նրանք նաև ցույց տվեցին DualShock 4-ի վերահսկիչը  ։ Վահանակի թողարկումը հայտարարվել է 2013 թվականի չորրորդ եռամսյակում ։ Ըստ հայտարարության, Sony-ի բաժնետոմսերը նվազել են մոտ 1,77 տոկոսով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր
Սոցիալ-դեմոկրատ (շաբաթաթերթ)
«Սոցիալ-դեմոկրատ», բոլշևիկյան ագիտացիոն թերթ, բոլշևիկյան ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի օրգան։ Լույս է տեսել 1917 թվականին, Բաքվում, 15 համար (JSP 1-ը՝ մայիսի 1-ին, JSP 15-ը՝ օգոստոսի 18-ին)։ խմբագիր՝ Ստեփան Շահումյան։ Բոլշևկյան գաղափարախոսության դիրքերից, դեմ է արտահայտվել Ռուսաստանի ժամանակավոր կառավարությանը, էսէռներին, մենշևիկներին, դաշնակցականներին, մուսավաթականներին։
Թերթում առաջին անգամ տպագրվել են Ստեփան Շահումյանի «Մինիստրական կրիզիսի առթիվ» (JVC 2), «Կոալիցիոն մինիստրությունը» (JsC 3), «Քաղաքական ճգնաժամը» (JSP 4), «Հեղափոխության ընթացքը» (JVP 12) և այլ հոդվածներ։ Շահումյանն է գրել նաև թերթի գրեթե բոլոր համարների առաջնորդողները։ Թերթին ակտիվորեն աշխատակցել է Անաստաս Միկոյանը («Դաշնակցականները «աշխատավորության պաշտպան», «Ովքեր են բոլշևիկները և մենշևիկները», «Կորչի բուրժուազիան, կեցցե բանվորների, զինվորների և գյուղացիների հեղափոխական դիկտատուրան» և այլ հոդվածներ)։
Պետրոգրադից թերթին հոդված է ուղարկել Ալեքսանդր Մյասնիկյանը («Պրոլետարիատն ու բուրժուազիան արդի հեղափոխության մեջ»)։ Տպագրել է Հակոբ Հակոբյանի, Հակոբ Կամարու, Դ․ Ղազարյանի «հեղափոխական» ոճի բանաստեղծությունները։ «Կուսակցական կյանք» բաժնում հաղորդումներ են տպագրվել կուսակցաքաքաղաքական աշխատանքի, բանվորական մարքսիստական դասընթացների և այլ միջոցառումների մասին։
Թերթը արտատպություններ է կատարել «Պրավդա»-ից և կազմակերպել դրա տարածումը Անդրկովկասում։ Տարածվել է նաև Հայաստանի շրջաններում և Անդրկովկասի հայաբնակ վայրերում։ Աշխատակցել են Մ․ Մելիքյանը, Արտաշես Կարինյանը, Ս․ Սարտիկյանը, Ս․ Կասյանը, Ս․ Վարդանյանը, Հ․ Բեջանյանը և ուրիշներ։
Դրուժկովկա
Դրուժկովկա (Дружкі́вка), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դրուժկովկայի քաղաքային խորհուրդում, մարզային նշանակության քաղաք։ Հիմնադրվել է 1781 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Դրուժկովկա քաղաքում բնակվում էր 60 255 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 46,53 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1899 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դրուժկովկայի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1781 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չիպոլինո
Չիպոլինո (Cipollino), սոխ-տղա, իտալացի գրող Ջաննի Ռոդարիի «Չիպոլինոյի արկածները» հեքիաթ-վիպակի, ինչպես նաև Ռոդարիի գրքի հիման վրա բեմադրված ներկայացումների և մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի հերոս։ Ուրախ մարդուկների ակումբի անդամ։
Պատմություն
«Չիպոլինոյի արկածները» հեքիաթ-վիպակը գրել է իտալացի գրող Ջաննի Ռոդարին 1951 թվականին։
Չիպոլինոյի կերպարը մեծ ճանաչում է ստացել ԽՍՀՄ-ում։ «Ուրախ նկարներ» ամսագրում այն դարձել է «Ուրախ մարդուկների ակումբի» անդամ։ Ակումբի անդամ են մանկական գրքերի և ֆիլմերի հայտնի կերպարները։
Բնավորություն
Անվախ է ու քաջ, միևնույն ժամանակ Չիպոլինոն ունի ուրախ բնավորություն և ունակ է կատակելու։
Չիպոլինոյի մասին գրքեր
«Չիպոլինոյի արկածները» (Il romanzo di Cipollino, 1951, 1957 թվականին տպագրվել է Le avventure di Cipollino վերնագրով) հեքիաթ-վիպակի հերոսները բանջարեղեններ և մրգեր են՝ կոշկակար Խաղող, քավոր Դդում, աղջիկ Բողկ, տղա Բալուկ և այլն։ Գլխավոր հերոսը սոխ-տղա Չիպոլինոն է, որը պայքարում է հարուստների կողմից (սինյոր Պոմիդոր, իշխան Լիմոն) աղքատների ճնշման դեմ։
Թատերական ներկայացումներ
Թատերական ներկայացումները չեն անցնում առանց արտասովոր դեպքերի։ Այսպես, 2014 թվականին ռեժիսոր Եկատերինա Կորոլևան, վախենալով «ամեն տեսակի հեղափոխություններից», «Տագանկայի դերասանների համագործակցություն» մոսկովյան թատրոնում բեմադրեց «Չիպոլինո» ներկայացումը, որի հերոսները հեղափոխություն չեն կատարում, այլ իշխան Լիմոնի հետ դատաստան են տեսնում և նրան ներում շնորհում։ Իշխան Լիմոնը չեղյալ է համարում բոլոր անարդարացի որոշումները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեքիաթի հերոսներ Կատեգորիա:Ուրախ մարդուկներ Կատեգորիա:Հեքիաթների կերպարներ Կատեգորիա:Իտալիայի գրականություն Կատեգորիա:Մանկական գրականության կերպարներ
Հենք Մոբլի
Հենք (Հենրի) Մոբլի, ամերիկացի ջազ-երգիչ, սաքսոֆոնահար և կոմպոզիտոր։ Աշխատել է հարդ-բոլ և սոուլ ժանրերում ։
Կենսագրություն
Հենքը ծնվել է ԱՄՆ-ի Ջորջիա նահանգի Իստմենե բնակավայրում, բայց մեծացել է Էլիզաբեթ քաղաքում։ 16 տարեկան հասակում Հենքը ծանր հիվանդանում է և չի կարողանում նույնիսկ քայլել։ Երբ նա հիվանդ էր, հորեղբայրը նրան գնել էր մի սաքսոֆոն, այդ ժամանակվանից Հենքը սկսել էր նվագել։
Ապաքինվելուց հետո Հենքը ցանկանում է ընդունվել երաժշտական դպրոց, բայց կտրվեց քննությունից այն պատճառով, որ հիմնական հաստատություն չուներ Էլիզաբեթ քաղաքում։
19 տարեկան հասակում նա միանում է մի խմբի, որը զբաղվում էր բենդ երաժշտական ոճով։ Հետո նա հանդես է գալիս մի շարք հայտնի երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են՝ Մաքս Ռոուչը և Դիզի Գիլեսպին։
Մահացել է 55 տարեկան հասակում՝ թոքաբորբից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ջազմեններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչ-երգահաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սաքսաֆոնահարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ
Վալբոնա դե լես Մոնժես
Վալբոնա-դե-լես-Մոնժես (կատ.՝ Vallbona de les Monges) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Լեյդա նահանգի մեջ, Կատալոնիայի ինքնավար համայնքում։ Վարչատարածքային միավորը գտնվում է Ուրժել շրջանում։ Զբաղեցնում է 34 կմ² տարածք։ Բնակչությունը՝ 251 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Մաքսիմիլիան Շելլ
Մաքսիմիլիան Շելլ (Maximilian Schell, ), ավստրիացի դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։
Կենսագրություն
Մաքսիմիլիան Շելլը ծնվել է Ավստրիայում շվեյցարացի գրող Գերման Ֆերդինանդ Շելլի և վիեննացի դերասանուհի Մարգարետ Նոե ֆոբ Նորդբերգի ընտանիքում։ Նա ընտանիքի ամենափոքր երեխան էր և ուներ 2 քույր և մեկ եղբայր՝ Մարիա, Իմմի և Կառլ։ 1938 թվականին նրանց ընտանիքը Ավստրիայից տեղափոխվեց Շվեյցարիա։ Մաքսիմիլիան Շելլի մանկությունը այդպիսով անցել է Ցյուրիխում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ցյուրիխը դարձել էր Եվրոպայի յուրօրինակ մշակութային կենտրոններից մեկը, ինչը նպաստել է Շելլի մշակութային դաստիարակությանը։
Կրթություն
Պատանի տարիքից նա ուսումնասիրել է գերմանագիտություն, արվեստի և գրականության պատմություն, երաժշտություն և թատրոն։ Միաժամանակ նա նաև մարզվում էր ֆուտբոլով և համարյա դարձել էր շվեյցարական «Գրասհոպեր» ֆուտբոլային ակումբի անդամ։ Այժմ էլ Շելլի սիրված ակումբը մնում է «Գրասհոպեր»ը։
Կարիերա
Սկսած 1952 թվականից Մաքսիմիլիան Շելլը սկսում է ավելի խորը ուսումնասիրել դերասանական վարպետություն և արդեն մեկ տարի անց սովորելով Բեռնի կոնսերվատորիայում բազելի քաղաքային թատրոնում սկսում է աշխատել որպես դերասան, ռեժիսոր և դրամատուրգ։ 1959 թվականին մի քանի տեղեր աշխատելուց հետո մնում է հիմնական աշխատանքի Մյունխենի Կամերային թատրոնում։ Նույն թվականին ռեժիսոր Գուստաֆ Գրյունդգենսը նրան հրավիրում է Համբուրգ, որտեղ նա աշխատում է տեղի թատրոնում մինչև 1963 թվականը՝ ռեժիսորի մահը։
Դրանից հետո մեկնում է աշխատանքի Լոնդոնում, որտեղ զբաղվում է նաև Շեքսպիրյան պիեսների թարգմանությամբ։ 2007 թվականին Մաքսիմիլիան Շելլը բեմադրեց Յոհան Շտրաուսի «Վիեննական արյուն» օպերետը բաց բեմի վրա։
Կինոկարիերա
Մաքսիմիլիան Շելլին ճանաչում ու հռչակ բերեց նրա աշխատանքները կինոյում և հեռուստատեսությունում։ Իր առաջին մեծ դերը կինոյում 1955 թվականին էր «Երեխաներ, մայր և գեներալ» ֆիլմում։ 1958 թվականին նրան հրավիրում են Հոլիվուդ նկարահանվելու Մառլոն Բրանդոյի հետ «Երիտասարդ առյուծներ» ֆիլմում։
Իր ամենաաստղային դերերից մեկը դարձավ ռեժիսոր Սթենլի Կրամերի «Նյուրնբերգյան դատավարություն» ֆիլմը, որի համար նա սատացավ «Օսկար» մրցանակ որպես լավագույն դերասան։ Մյուս նշանավոր դերասանական աշխատանքներից կարելի է առանձնացնել «Տոպկապի» (1964) ֆիլմը Պիտեր Ուստինովի հետ հետ, «Ջուլիա» դրաման, «Կամուրջը շատ հեռու է» պատերազմական ֆիլմը և «Բախում անդունդի հետ» (1998) գիտաֆանտաստիկ ֆիլմը, որոնցում հանդես են գալիս մի շարք հայտնի դերասաններ։
Մաքսիմիլիան Շելլը նաև զբաղվել է սցենարներ գրելով, ռեժիսորական և պրոդյուսերական գործունեությամբ։ Նրա առաջին մեծ ռեժիսորական աշխատանքը «Առաջին սեր» ֆիլմն էր (1970), որը լավ ընդունելություն ունեցավ կինոաշխարհում, ներկայացվեց նաև Օսկարի։ Դրան հաջորդեցին «Հետիոտն» (1974), «Դատավորը և նրա դահիճը» (1975) Ֆրիդրիխ Դյուրենմատի համանուն գրվածքի հիման վրա, նաև «Մառլեն» (1984) վավերագրական ֆիլմը Մառլեն Դիտրիխի մասին, «Իմ քույր Մարիան» (2002) հարազատ քրոջ՝ Մարիա Շելլի մասին, ով այդ ժամանակ տառապում էր դեմենցիայով՝ մտավոր թուլությամբ։
Անձնական կյանք
Մաքսիմիլիան Շելլը մոտ 3 տարի սիրավեպի մեջ էր Իրանի վերջին շահի կնոջ՝ Սորայ Էսֆանդիարի Բախտիարի հետ։ 1985 թվականին Շելլը ամուսնացավ ռուս դերասանուհի Նատալյա Անդրեյչենկոյի հետ և 1989 թվականին նրանք ունեցան աղջիկ՝ Նաստյա։
Թատրոնում, կինոյում և հեռուստատեսությունում աշխատելուց բացի Շելլը նաև գրում է զբաղվում է գեղանկարչությամբ։ Նա մեծ մասամբ բնակվում է Լոս Անջելեսում գտնվող իր առանձնատանը։ Շելլը հոլիվուդյան հայտնի դերասանուհի Անջելինա Ջոլիի կնքահայրն է։ 1975 թվականին Ջոլիի հայրը՝ դերասան Ջոն Վոյթը խաղաց գլխավոր դերերից մեկը «Դատավորը և նրա դահիճը» պիեսի էկրանավորման մեջ։
1985 թվականին Շելլը ամուսնացել է ռուս դերասանուհի Նատալյա Անդրեյչենկոյի հետ, 1989 թվականին ունեցել են մեկ աղջիկ՝ Նաստյա։ 2005 թվականին ամուսնալուծվել են ։ Շելլը հարաբերությունների մեջ էր իրենից 47 տարով երիտասարդ վիեննացի թանգարանային մասնագետ Էլիզաբեթ Միխիչի հետ ։
Մաքսիմիլիան Շելլը մահացել է 2014 թ. փետրվարի 1-ին Ավստրիայում ։
Ֆիլմագրություն
[[Պատկեր:Schell and Claudia.jpg|200px|մինի|իտալուհի դիզայներ Կլաուդիա վոն Ապոնտեի հետ,
2006 թ. լուսանկար]] Մաքսիմիլիան Շելլը խաղացել է 100-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում, որոնցից առավել նշանավորներն են
Մրցանակներ
Մաքսիմիլիան Շելլը համարվում է ամենահաջողակ և հայտնի գերմանալեզու դերասաններից մեկը։ Ընդհանուր թվով ստացել է 19 տարբեր կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 8-ի, որոնց թվում՝
Օսկար
3 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 1 Օսկար լավագույն դերասանի համար
«Նյուրնբերգյան դատավարություն» - ստացել է լավագույն դերասան անվանակարգում
«Մարդը ապակյա վանդակի մեջ» - ներկայացվել է լավագույն դերասան անվանակարգում
«Ջուլիա» - ներկայացվել է երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում
Ոսկե Գլոբուս
«Նյուրնբերգյան դատավարություն» - ստացել է լավագույն դերասան անվանակարգում
«Ջուլիա» - ներկայացվել է երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում
«Ստալին» - ստացել է երկրորդ պլանի սերիալի լավագույն դերասան անվանակարգում
Հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի դերասաններ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ավստրիացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ավստրիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ավստրիացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ավստրիացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ցյուրիխի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Լավագույն դերասան Օսկարի մրցանակակիրներ
(8471) Օբրանտ
(8471) Օբրանտ (Obrant), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,207125 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7579 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6563 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1197,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,300583 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը և խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 5,29° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1983 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հիլլերոդ (քաղաք)
Հիլլերոդ (Hillerød), քաղաք Դանիայում ։
Պատմություն
Հիլլերոդ քաղաքը հիմնադրվել է վաղ միջնադարում։ Քաղաքի անունն առաջին անգամ հիշատակվել է 1552 թվականին որպես Hylderødz, որը կազմված է արական Hildi անձնանունից և rød ածանցից և նշանակել է «մաքրություն անտառում» ։
1772-1908 թվականներին Հիլլերոդն անվանվել է Ֆրեդերիկսբորգ՝ ի պատիվ համանուն դղյակի։
1778 թվականին հիմնադրվել է առաջին քաղաքային խորհուրդը, իսկ քաղաքի զինանշանը, որի վրա պատկերված է ծաղկուն հնամյա ծառ, ստեղծվել է 1787 թվականին ։
Աշխարհագրություն
Այստեղ է գտնվում Ֆրեդերիկսբորգ դղյակը, որը Վերածննդի դարաշրջանի ամենամեծ շինություններից մեկն է Հյուսիսային Եվրոպայում։
Դղյակը կառուցվել է Ֆրեդերիկսբորգ լճի երեք կղզիների վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Դանիայի կոմունաներ Կատեգորիա:Դանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աշխարհագրություն Կատեգորիա:Աշխարհագրություն ըստ երկրի
Ներսեսյան վարժարան
Ներսեսյան վարժարան, երկսեռ երկրորդական վարժարան։ Հիմնվել է 1836 թվականին, Կ. Պոլսի Խասգյուղ թաղամասում։ Ուներ չորս բաժին՝ կրթական պարտեզ (3-5 տարեկան), նախնական ընտելարան (5-7), միջին նախակրթարան (7-9), վերին բաժին (9-14)։ Դասավանդվել են հայերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, իտալերեն, թուրքերեն, բարոյագիտություն, ճարտասանություն, տրամաբանություն, իմաստասիրություն, կրոն, ազգային և տիեզերական պատմություն են։ 1856 թվականին կազմակերպվել է աշակերտական թատրոն, իսկ 1861 թվականին՝ Գթության ընկերությունը՝ վարժարանի նյութական վիճակը կայունացնելու նպատակով։ Դասավանդել են Պ. Սիմոնյանը, Հ. Վարդանյանը, Հ. Եզեկյանը, Թ. Զորայանը (Չելեպի), Ռ. Պերպերյանը, Ա. Զաքյանը և ուրիշներ։ Սովորել են Ե. Աղաթոնը, Ռ. և Կ. Պհրպերյանները, Գ. Պեզագյանը, Ե. Տեմիրճիպաշյանը և ուրիշներ։ Այժմ գիշերօթիկ է, ունի նախակրթարանի երեք և լրացուցիչ դասարաններ։
Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նոր շրջանի հայկական դպրոցներ
Վաթսոն (արհեստական բանականություն)
Վաթսոն, հարցերին պատասխանող համակարգչային համակարգ, որը կարող է պատասխանել բնական լեզվով տրված հարցերին ։ Այն մշակվել է IBM-ի DeepQA նախագծում՝ գլխավոր հետազոտող Դեյվիդ Ֆերուչիի գլխավորած հետազոտական թիմի կողմից ։ Վաթսոնն անվանվել է IBM-ի հիմնադիր և առաջին գործադիր տնօրեն, արդյունաբերող Թոմաս Վաթսոնի պատվին ։
Համակարգչային համակարգը ի սկզբանե ստեղծվել է հեռուստատեսային «Jeopardy» խաղի հարցերին պատասխանելու համար, իսկ 2011 թվականին Վաթսոն համակարգչային համակարգը մրցում է «Jeopardy»-ում չեմպիոններ Բրեդ Ռաթերի և Քեն Ջենինգսի դեմ ՝ շահելով 1 միլիոն դոլար առաջին տեղի մրցանակը ։
2013 թվականի փետրվարին IBM-ը հայտարարեց, որ Վաթսոն ծրագրային համակարգի առաջին առևտրային հավելվածը կլինի թոքերի քաղցկեղի բուժման կառավարման որոշումների օգտագործումը Նյու Յորքի «Memorial Sloan Kettering» քաղցկեղի կենտրոնում, WellPoint-ի (այժմ՝ Anthem) հետ համատեղ ։ 2013 թվականին Մանոյ Սաքսենան՝ IBM Վաթսոնի բիզնեսի ղեկավարը, ասաց, որ ոլորտում գործող բուժքույրերի 90%-ը, ովքեր օգտագործում են Վաթսոնը, այժմ հետևում են նրա ուղեցույցին ։
Նկարագրություն
Վաթսոնը ստեղծվել է որպես հարցեր պատասխանող (QA) հաշվողական համակարգ, որը IBM-ը ստեղծել է առաջադեմ բնական լեզվի մշակման, տեղեկատվության որոնման, գիտելիքների ներկայացման, ավտոմատ դատողությունների և մեքենայական ուսուցման տեխնոլոգիաներ կիրառելու համար բաց տիրույթում հարցերին պատասխանելու ոլորտում ։
Ստեղծվելիս IBM-ը հայտարարեց, որ «ավելի քան 100 տարբեր մեթոդներ օգտագործվում են բնական լեզուն վերլուծելու, աղբյուրները բացահայտելու, վարկածներ գտնելու և առաջացնելու, ապացույցներ գտնելու և գնահատելու, ինչպես նաև վարկածները միավորելու և դասակարգելու համար» ։
Վերջին տարիներին Վաթսոնի հնարավորություններն ընդլայնվել են, և Վաթսոնի աշխատանքի եղանակը փոխվել է՝ օգտվելու տեղակայման նոր մոդելներից (Վաթսոնը IBM Cloud-ում) և զարգացած մեքենայական ուսուցման հնարավորությունները և օպտիմիզացված սարքավորումը, որը հասանելի է մշակողների և հետազոտողների համար։ Այն այլևս զուտ հարց պատասխանող (QA) հաշվողական համակարգ չէ, որը նախագծված է Q&A զույգերից, բայց այժմ կարող է «տեսնել», «լսել», «կարդալ», «խոսել», «համտեսել», «մեկնաբանել», «սովորել» և «առաջարկել»։
Ծրագրակազմ
Վաթսոնն օգտագործում է IBM-ի DeepQA ծրագրակազմը և Apache UIMA (Unstructured Information Management Architecture) շրջանակի ներդրումը։ Համակարգը գրվել է տարբեր լեզուներով՝ ներառյալ Java, C++ և Prolog, և աշխատում է SUSE Linux Enterprise Server 11 օպերացիոն համակարգով՝ օգտագործելով Apache Hadoop շրջանակը՝ բաշխված հաշվարկներ ապահովելու համար ։
Սարքակազմ
Համակարգը օպտիմիզացված է ծանրաբեռնվածության համար՝ ինտեգրելով զանգվածաբար զուգահեռ POWER7 պրոցեսորները և կառուցված է IBM-ի DeepQA տեխնոլոգիայի վրա, որն օգտագործում է վարկածներ ստեղծելու, հսկայական ապացույցներ հավաքելու և տվյալներ վերլուծելու համար ։ Վաթսոնն օգտագործում է իննսուն IBM Power 750 սերվերների կլաստեր, որոնցից յուրաքանչյուրն օգտագործում է 3,5 ԳՀց հաճախականությամբ POWER7 ութ միջուկային պրոցեսոր՝ յուրաքանչյուր միջուկի համար չորս թելերով։ Ընդհանուր առմամբ, համակարգն ունի 2880 POWER7 պրոցեսորային թելեր և 16 տերաբայթ օպերատիվ հիշողություն ։
Ըստ Ջոն Ռենի՝ Վաթսոնը կարող է վայրկյանում մշակել 500 գիգաբայթ, որը համարժեք է մեկ միլիոն գրքի ։ IBM-ի վարպետ գյուտարար և ավագ խորհրդատու Թոնի Փիրսոնը գնահատեց Վաթսոնի սարքակազմի արժեքը մոտ երեք միլիոն դոլար ։ Նրա Linpack-ի հզորությունը կազմում է 80 TeraFLOPs, ինչը 500 լավագույն գերհամակարգիչների ցանկի շեմի մոտ կեսն է ։ Ըստ Ռենի, ամբողջ բովանդակությունը պահվում էր Վաթսոնի RAM-ում «Jeopardy» խաղի համար, քանի որ կոշտ սկավառակների վրա պահվող տվյալները չափազանց դանդաղ էին լինելու «Jeopardy»-ի իրական չեմպիոնների հետ մրցունակ լինելու համար ։
Տվյալներ
Վաթսոնի համար տեղեկատվության աղբյուրները ներառում են հանրագիտարաններ, բառարաններ, թեզաուրուսներ, լրատվական գործակալություններ և գրական ստեղծագործություններ։ Վաթսոնը նաև օգտագործել է տվյալների շտեմարաններ, տաքսոնոմիա և գոյաբանություն, ներառյալ DBPedia, WordNet և Yago : IBM թիմը Վաթսոնին տրամադրեց միլիոնավոր փաստաթղթեր, ներառյալ բառարաններ, հանրագիտարաններ և այլ տեղեկատու նյութեր, որոնք նա կարող էր օգտագործել իր գիտելիքները զարգացնելու համար ։
Մշակում
Վաթսոնը հարցերը վերլուծում է տարբեր հիմնաբառերի և նախադասության հատվածների՝ վիճակագրորեն կապված արտահայտություններ գտնելու համար ։ Վաթսոնի հիմնական նորամուծությունը ոչ թե այս գործողության համար նոր ալգորիթմի ստեղծումն էր, այլ միաժամանակ հարյուրավոր ապացուցված լեզվի վերլուծության ալգորիթմներ արագ իրականացնելու կարողությունը ։ Որքան շատ ալգորիթմներ գտնեն նույն պատասխանը ինքնուրույն, այնքան ավելի հավանական է, որ Վաթսոնը ճիշտ լինի։ Երբ Վաթսոնն ունենա փոքր թվով հնարավոր լուծումներ, այն կարող է ստուգել իր տվյալների բազան՝ պարզելու, թե արդյոք լուծումը իմաստ ունի, թե ոչ ։
Համեմատություն իրական խաղացողների հետ
«Jeopardy»-ի 20 ծաղրական խաղերի հաջորդականության մեջ իրական մասնակիցները կարողացել են օգտագործել միջինում վեցից յոթ վայրկյանը, որն անհրաժեշտ էր Վաթսոնին, որպեսզի լսի հուշումը և որոշի՝ արդյոք ազդանշան տալ արձագանքելու համար ։ Այդ ընթացքում Վաթսոնը նույնպես պետք է գնահատի պատասխանը և որոշի՝ արդյոք այն բավականաչափ վստահ է արդյունքի վրա ազդանշան տալու համար ։ Համակարգի մի մասը, որն օգտագործվում էր «Jeopardy» մրցույթում հաղթելու համար, էլեկտրոնային միացումն էր, որն ընդունում էր «պատրաստի» ազդանշանը և այնուհետև ստուգում էր՝ արդյոք Վաթսոնի վստահության մակարդակը բավականաչափ մեծ էր ազդանշանն ակտիվացնելու համար։ Հաշվի առնելով այս շղթայի արագությունը՝ համեմատած մարդու արձագանքման ժամանակների արագության հետ, Վաթսոնի արձագանքման ժամանակն ավելի արագ էր, քան մրցակիցներինը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ մարդն սպասում էր (փոխարենը՝ արձագանքելու) պատրաստի ազդանշանին ։ Ազդանշան տալուց հետո Վաթսոնը խոսում է էլեկտրոնային ձայնով և պատասխանները տալիս «Jeopardy»-ի հարցի ձևաչափով ։ Վաթսոնի ձայնը սինթեզվել է ձայնագրություններից, որոնք դերասան Ջեֆ Վուդմանը արել է IBM-ի տեքստից խոսքի հաղորդման համար 2004 թվականին ։
«Jeopardy»-ի անձնակազմը տարբեր միջոցներ էր օգտագործում՝ ծանուցելու Վաթսոնին և իրական խաղացողներին, թե երբ պետք է ազդանշան տալ, ինչը շատ փուլերում կարևոր էր ։ Մարդկանց ծանուցում էր տալիս լույսը, որն ընկալելու համար նրանց պահանջվեց վայրկյաններ ։ Վաթսոնը տեղեկացվել է էլեկտրոնային ազդանշանի միջոցով և կարող է ակտիվացնել ազդանշանը մոտ ութ միլիվայրկյանում։ Մարդիկ փորձեցին փոխհատուցել ընկալման ուշացումը՝ սպասելով լույսը, սակայն սպասման ժամանակի տատանումները, ընդհանուր առմամբ, չափազանց մեծ էին Վաթսոնի արձագանքման ժամանակի մեջ տեղավորվելու համար ։ Վաթսոնը չի փորձել սպասել ծանուցման ազդանշանին ։
Զարգացում
1997 թվականին շախմատում Գարրի Կասպարովի նկատմամբ Deep Blue-ի հաղթանակից հետո IBM-ը սկսեց նոր մարտահրավերներ փնտրել։ 2004 թվականին IBM Research-ի ղեկավար Չարլզ Լիկելը գործընկերների հետ ընթրիքի ժամանակ նկատեց, որ ռեստորանում, որտեղ նրանք գտնվում էին, լռություն է տիրում։ Շուտով նա հայտնաբերեց այդ երեկոյի դադարի պատճառը․ Քեն Ջեննինգսը, որն այդ ժամանակ գտնվում էր «Jeopardy»-ի 74 խաղի հաջող ընթացքի մեջ։ Գրեթե ամբողջ ռեստորանը հավաքվել էր հեռուստացույցների մոտ, ճաշի կեսին՝ դիտելու «Jeopardy»-ն»։ Հետաքրքրված լինելով հեռուստատեսային խաղով, որպես IBM-ի հնարավոր մարտահրավեր, Լիկելը ներկայացրեց իր գաղափարը, և 2005 թվականին IBM Research-ի գործադիր Փոլ Հորնը աջակցեց Լիքելին՝ ստիպելով, որ իր բաժնի որևէ մեկը ստանձնի IBM համակարգով «Jeopardy» խաղալու մարտահրավերը։ Թեև նա սկզբում դժվարանում էր գտնել որևէ հետազոտող անձնակազմ, որը պատրաստ էր ընդունելու այն, ինչ թվում էր, թե շատ ավելի բարդ մարտահրավեր է, քան անխոս շախմատը, ի վերջո, Դեյվիդ Ֆերուչին ընդունեց նրա առաջարկը։ Միացյալ Նահանգների կառավարության կողմից կառավարվող մրցույթներում Վաթսոնի նախորդը՝ Piquant անունով համակարգը, սովորաբար կարողանում էր ճիշտ արձագանքել հուշումների միայն մոտ 35%-ին և հաճախ պատասխանելու համար պահանջվում էր մի քանի րոպե ։ «Jeopardy»-ում հաջողությամբ մրցելու համար Վաթսոնը պետք է պատասխաներ հետևյալ կերպ. ոչ ավելի, քան մի քանի վայրկյան, և այդ ժամանակ խաղային շոուի առաջացրած խնդիրները համարվում էին անհնարին լուծում ։
2006 թվականին IBM-ի իմաստային վերլուծության և ինտեգրման բաժնի ավագ մենեջեր Դեյվիդ Ֆերուչիի կողմից իրականացված նախնական փորձարկումների ժամանակ Վաթսոնին տրվել է 500 հուշում անցյալ «Jeopardy» ծրագրերից։ Մինչ իրական կյանքի լավագույն մրցակիցները ազդանշան էին տալիս ժամանակի կեսում և ճիշտ արձագանքում հուշումների 95%-ին, Վաթսոնի առաջին փոխանցումը կարող էր ճիշտ լինել միայն մոտ 15%-ով։ 2007 թվականի ընթացքում IBM-ի թիմին տրվել է երեքից հինգ տարի ժամկետ և 15 հոգանոց աշխատակազմ՝ խնդիրները լուծելու համար ։ Ջոն Քելլի III-ը փոխարինեց Փոլ Հորնին IBM Research-ի ղեկավարի պաշտոնում 2007 թվականին ։ InformationWeek-ը Քելլիին նկարագրել է որպես «Վաթսոնի հայր» և նրան վերագրել այն բանի համար, որ խրախուսել է համակարգին մրցել մարդկանց դեմ «Jeopardy» խաղի ժամանակ ։ Մինչև 2008 թվականը մշակողները զարգացրել էին Վաթսոնն այնպես, որ այն կարող էր մրցակցել «Jeopardy»-ի չեմպիոնների հետ ։ 2010 թվականի փետրվարին Վաթսոնը կարող էր կանոնավոր կերպով հաղթել «Jeopardy»-ի իրական մասնակիցներին ։
Խաղի ընթացքում Վաթսոնը մուտք ուներ 200 միլիոն էջ կառուցվածքավորված և չկառուցված բովանդակություն, որը սպառում էր չորս տերաբայթ սկավառակի պահեստ, ներառյալ 2011 թվականի Վիքիպեդիայի հրատարակության ամբողջական տեքստը, բայց միացված չէր համացանցին ։ Յուրաքանչյուր նշանի համար Վաթսոնի երեք ամենահավանական պատասխանները ցուցադրվեցին հեռուստատեսային էկրանին։ Վաթսոնը խաղի ազդանշանային սարքի վրա հետևողականորեն գերազանցում էր իր իրական հակառակորդներին, բայց մի քանի կատեգորիաներում խնդիրներ ուներ, հատկապես նրանցում, որոնք ընդամենը մի քանի բառ պարունակող կարճ հուշումներ ունեին։
Չնայած համակարգը հիմնականում IBM-ի ջանքերն է, Վաթսոնի զարգացումը ներառում է Ռենսելեր պոլիտեխնիկական ինստիտուտի, Կարնեգի Մելոն համալսարանի, Մասաչուսեթսի Ամհերսթի համալսարանի, Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի տեղեկատվական գիտությունների ինստիտուտի, Օսթինի Տեխասի համալսարանի, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի և Տրենտոյի համալսարանի պրոֆեսորադասախոսական կազմիn և ասպիրանտներիn, ինչպես նաև Նյու Յորքի բժշկական քոլեջի ուսանողներին ։ Վաթսոնի վրա աշխատող IBM ծրագրավորման թիմում էր Էդ Թաուտանտը, որն ինքն էր հայտնվել «Jeopardy»-ում 1989 թվականին (հաղթելով մեկ խաղում) ։
Նախապատրաստում
2008 թվականին IBM-ի ներկայացուցիչները շփվեցին «Jeopardy»-ի գործադիր պրոդյուսեր Հարի Ֆրիդմանի հետ Վաթսոնի հետ մրցելու հնարավորության մասին շոուի ամենահաջողակ մրցակիցներից երկուսի՝ Քեն Ջենինգսի և Բրեդ Ռաթերի դեմ, և ծրագրի պրոդյուսերները համաձայնեցին ։ Վաթսոնի տարբերությունները իրական խաղացողների հետ կոնֆլիկտներ էին առաջացրել IBM-ի և «Jeopardy»-ի անձնակազմի միջև մրցույթի պլանավորման ընթացքում ։ IBM-ը բազմիցս մտահոգություն է հայտնել, որ շոուի հեղինակները կօգտագործեն Վաթսոնի ճանաչողական թերությունները հուշումները գրելիս՝ այդպիսով խաղը վերածելով Թյուրինգի թեստի։ Այդ պնդումը մեղմելու համար երրորդ կողմը պատահականորեն ընտրեց նախկինում գրված հաղորդումներից, որոնք երբեք չեն հեռարձակվել ։ «Jeopardy»-ի անձնակազմը նույնպես մտահոգություն է հայտնել ազդանշանի վրա Վաթսոնի արձագանքման ժամանակի վերաբերյալ։ Ի սկզբանե Վաթսոնը ազդանշան է տվել էլեկտրոնային եղանակով, սակայն շոուի անձնակազմը խնդրել է, որ այն ֆիզիկապես սեղմի կոճակը, ինչպես կանեին իրական մրցակիցները։ Նույնիսկ երբ ռոբոտային «մատը» սեղմում էր ազդանշանը, Վաթսոնը մնաց ավելի արագ, քան իրական մրցակիցները։ Քեն Ջենինգսը նշել է. «Եթե դուք փորձում եք հաղթել խաղը, ապա ամեն ինչ կապված է ազդանշանի հետ», և որ Վաթսոնը «կարող է ամեն անգամ տապալել ազդանշանը՝ չնչին կամ առանց փոփոխության։ Մարդկային ռեֆլեքսներն այս հարցում չեն կարող մրցել համակարգչային սխեմաների հետ  ։ Լրագրող Սթիվեն Բեյքերը, որ գրանցել է Վաթսոնի զարգացումը իր "Final «Jeopardy»" գրքում, հայտնում է, որ IBM-ի և «Jeopardy»-ի միջև կոնֆլիկտն այնքան լուրջ դարձավ 2010 թվականի մայիսին, որ մրցույթը գրեթե չեղարկվեց ։ Նախապատրաստման շրջանակներում IBM-ն իր տեխնոլոգիական տեղամասերից մեկում կոնֆերանսների սենյակում կառուցեց ծաղրական սարք՝ «Jeopardy»-ի վրա օգտագործվածը մոդելավորելու համար։ իրական խաղացողները, այդ թվում՝ «Jeopardy»-ի նախկին մասնակիցները, նույնպես մասնակցում էին Վաթսոնի դեմ ծաղրական խաղերին, որի հաղորդավարն էր The Onion-ից Թոդ Ալան Քրեյնը ։ Անցկացվել է մոտ 100 ստուգողական հանդիպում, որտեղ Վաթսոնը հաղթել է խաղերի 65%-ում ։
Հեռուստատեսային խաղերում ֆիզիկական ներկայություն ապահովելու համար Վաթսոնը ներկայացված էր գլոբուսի «ավատարով»՝ ոգեշնչված IBM «խելացի մոլորակ» խորհրդանիշով։ Ջենինգսը նկարագրեց համակարգչային ավատարը որպես «շողշողացող կապույտ գնդակ, որը խաչված է «մտքի թելերով»՝ ճշգրիտ 42 թելերով», և հայտարարեց, որ ավատարի մեջ մտքի թելերի թիվը կատակ էր՝ վկայակոչելով 42 թվի նշանակությունը Դուգլաս Ադամսի «Ավտոստոպով զբոսաշրջիկի միջգալակտիկական ուղեցույցում» ։ Ջոշուա Դևիսը՝ նկարիչը, որ նախագծել է ավատարը ծրագրի համար, Սթիվեն Բեյքերին բացատրել է, որ կան 36 գործարկվող վիճակներ, որոնք Վաթսոնը կարողացել է օգտագործել ամբողջ խաղի ընթացքում՝ ցույց տալու իր վստահությունը հուշումներին ճիշտ արձագանքելու հարցում. նա հույս ուներ, որ կկարողանա գտնել քառասուներկուսը՝ ևս մեկ մակարդակ ավելացնելով ավտոստոպի ուղեցույցի հղմանը, բայց նա չկարողացավ մատնանշել բավականաչափ խաղային վիճակներ։
Գործնական հանդիպումը գրանցվել է 2011 թվականի հունվարի 13-ին, իսկ պաշտոնական հանդիպումները գրանցվել են 2011 թվականի հունվարի 14-ին։ Արդյունքը բոլոր մասնակիցների կողմից գաղտնի է պահվել մինչև խաղի հեռարձակումը փետրվարին։
Գործնական խաղ
2011 թվականի հունվարի 13-ին մամուլի առջև կայացած գործնական խաղում Վաթսոնը հաղթեց 15 հարցերից բաղկացած փուլում Քեն Ջենինգսի և Բրեդ Ռաթերի դեմ՝ 4400 դոլար, Ջենինգսի՝ 3400 դոլարի և Ռաթերի՝ 1200 դոլարի դիմաց, թեև Ջենինգսն ու Վաթսոնը ոչ-ոքի ունեին մինչև 1000 դոլարի վերջին հարցը։ Երեք խաղացողներից ոչ մեկը սխալ չպատասխանեց հուշումներին ։
Առաջին հանդիպում
Առաջին փուլը հեռարձակվել է 2011 թվականի փետրվարի 14-ին, իսկ երկրորդ փուլը՝ 2011 թվականի փետրվարի 15-ին։ Առաջին կատեգորիայի ընտրության իրավունքը որոշվել էր Ռաթերի շահած վիճակահանությամբ ։ Վաթսոնը, որը ներկայացված էր համակարգչային մոնիտորի էկրանով և արհեստական ձայնով, ճիշտ արձագանքեց երկրորդ հուշումին, այնուհետև ընտրեց առաջին կատեգորիայի չորրորդ հուշումը, որը կանխամտածված ռազմավարություն էր՝ հնարավորինս արագ գտնել Daily Double-ը ։ Daily Double-ի գտնվելու վայրում Վաթսոնի գուշակությունը ճիշտ էր։ Առաջին փուլի վերջում Վաթսոնն ու Ռաթերը բաժանում էին 5000 դոլար, իսկ Ջենինգսն ուներ 2000 դոլար ։
Վաթսոնի աշխատանքը բնութագրվում էր որոշ տարօրինակություններով։ Մի դեպքում, Վաթսոնը կրկնեց Ջենինգսի կողմից առաջարկված սխալ պատասխանի վերաձևակերպված տարբերակը։ (Ջենինգսն ասաց․ «Ի՞նչ են 20-ականները»՝ նկատի ունենալով 1920-ականները։ Այնուհետև Վաթսոնն ասաց․ «Ի՞նչ է 1920-ականները»:) Քանի որ Վաթսոնը չէր կարող ճանաչել մյուս մասնակիցների պատասխանները, նա չգիտեր, որ Ջենինգսն արդեն տվել էր նույն պատասխանը։ Մեկ այլ դեպքում Վաթսոնին սկզբում տրվեց «Ի՞նչ է ոտքը» պատասխանը այն բանից հետո, երբ Ջենինգսը սխալ պատասխանեց «Ի՞նչ է. նա միայն մեկ ձեռք ուներ» Ջորջ Էյզերի մասին հուշումին (ճիշտ պատասխանն էր՝ «Ի՞նչ է. նա ոտք չունի՞»): Քանի որ Վաթսոնը, ի տարբերություն մարդու, չէր կարող արձագանքել Ջենինգսի սխալին, որոշվեց, որ այս պատասխանը սխալ էր։ Դրվագի հեռարձակման տարբերակը խմբագրվել է, որպեսզի բաց թողնվի Վաթսոնի պատասխանի սկզբնական ընդունումը Տրեբեկի կողմից ։ Վաթսոնը նաև ցուցադրեց խաղադրույքների բարդ ռազմավարություններ Daily Doubles-ում, որոնցից մեկ խաղադրույքը կազմում էր 6435 դոլար, մյուսը՝ 1246 դոլար ։ Ջերալդ Տեսաուրոն՝ IBM-ի հետազոտողներից մեկը, որ աշխատել է Վաթսոնի վրա, բացատրել է, որ Վաթսոնի խաղադրույքները հիմնված են կատեգորիայի համար նրա վստահության մակարդակի և բարդ ռեգրեսիայի մոդելի վրա, որը կոչվում է «Game State Evaluator» :
Watson-ը գլխավորեց Double «Jeopardy»-ը՝ ճիշտ պատասխանելով երկու Daily Doubles-ին։ Watson-ը ճիշտ արձագանքեց երկրորդ Daily Double-ին 32% վստահության միավորով ։
Այնուամենայնիվ, «Jeopardy»-ի վերջին փուլի ժամանակ Վաթսոնը միակ մասնակիցն էր, որ բաց թողեց հուշումը ԱՄՆ-ի քաղաքների անվանակարգում («Նրա ամենամեծ օդանավակայանն անվանակոչվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հերոսի անունով, իսկ նրա մեծությամբ երկրորդ օդանավակայանն անվանվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտի անունով»)։ Ռաթերը և Ջենինգսը Չիկագոյին տվեցին ճիշտ պատասխանը, բայց Վաթսոնի պատասխանն էր «Ի՞նչ է Տորոնտոն?????» անվստահություն մատնանշող հինգ հարցականի ավելացմամբ ։ Ֆերուչին պատճառաբանեց, թե ինչու էր Վաթսոնը գուշակում կանադական քաղաքը. կատեգորիաները միայն թույլ են ցույց տալիս ցանկալի պատասխանի տեսակը, «քաղաք ԱՄՆ-ում» արտահայտությունը չի երևացել հարցի մեջ, կան քաղաքներ, որոնք կոչվում են Տորոնտո ԱՄՆ-ում, և Տորոնտո՝ Օնտարիոյում, ունի ամերիկյան լիգայի բեյսբոլի թիմ ։ Բժիշկ Քրիս Ուելթին, որ նաև աշխատել է Վաթսոնի վրա, ենթադրում է, որ այն, հնարավոր է՝ չկարողացավ ճիշտ վերլուծել հուշումի երկրորդ մասը, «երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտի համար մեծությամբ երկրորդը» (որը առանձին կետ չէր, չնայած, փաստ, որ ստորակետով և պահանջվող համատեքստից հետո հասկանալու համար, որ խոսքը մեծությամբ երկրորդ օդանավակայանի մասին է) ։ Կարնեգի Մելոն համալսարանի պրոֆեսոր և դիզայներական թիմի անդամ Էրիկ Նայբերգը հայտարարեց, որ սխալը պայմանավորված է նրանով, որ Վաթսոնը չունի համեմատական գիտելիքներ այս պոտենցիալ պատասխանը որպես անիրագործելի համարելու համար։ Չնայած այն չցուցադրվեց հանրությանը, որպես ոչ վերջնական «Jeopardy» հարցերով, Վաթսոնի երկրորդ ընտրությունը Չիկագոն էր։ Ե՛վ Տորոնտոն, և՛ Չիկագոն բավականին ցածր էին Վաթսոնի վստահության շեմից՝ համապատասխանաբար 14% և 11%։ Վաթսոնը այս հարցի վրա խաղադրույք է կատարել ընդամենը 947 դոլար։
Խաղն ավարտվել է Ջենինգսի մասնակցությամբ՝ 4800 դոլարով, Ռաթերով՝ 10400 դոլարով և Վաթսոնով՝ 35734 դոլարով ։
Երկրորդ հանդիպում
Ելույթի ժամանակ Տրեբեկը (ծնունդով Կանադայից) կատակեց, որ իմացել է, որ Տորոնտոն ԱՄՆ քաղաք է, և առաջին խաղում Վաթսոնի սխալը ստիպեց IBM-ի ինժեներին երկրորդ հանդիպման ձայնագրության ժամանակ հագնել Toronto Blue Jays բաճկոն ։
Վերջնական արդյունք
Մրցույթի մրցանակները կազմում էին 1 միլիոն դոլար առաջին տեղի համար (Վաթսոն), 300 հազար դոլար՝ երկրորդ տեղի համար (Ջենինգս), 200 հազար դոլար՝ երրորդ տեղի համար (Ռաթեր)։ Ինչպես խոստացել էր, IBM-ը Վաթսոնի շահումների 100%-ը նվիրաբերեց բարեգործությանը, ընդ որում այդ շահումների 50%-ը փոխանցվեց World Vision-ին, իսկ 50%-ը՝ World Community Grid-ին ։ Նմանապես, Ջենինգսն ու Ռաթերը իրենց շահումների 50%-ը նվիրաբերեցին իրենց համապատասխան բարեգործական կազմակերպություններին ։
Ի նշան IBM-ի և Վաթսոնի նվաճումների՝ Ջենինգսը լրացուցիչ նկատողություն արեց իր վերջնական «Jeopardy»-ի պատասխանում. «Ես ողջունում եմ մեր նոր համակարգիչների տիրակալներին» ։ Ավելի ուշ Ջենինգսը հոդված է գրել Slate-ի համար, որտեղ նա նշել է. "IBM-ը պարծենում է լրատվամիջոցներին, որ հարցերին պատասխանելու Վաթսոնի կարողությունը ավելին է, քան պարզապես զայրացնելը Ալեքս Թրեբեկին։ Ընկերությունը տեսնում է ապագա, որտեղ այնպիսի ոլորտներ, ինչպիսիք են բժշկական ախտորոշումը, բիզնեսի վերլուծությունը և տեխնիկական աջակցությունը, ավտոմատացված են Վաթսոնի՝ նման հարցեր պատասխանող ծրագրերի միջոցով։ Ճիշտ այնպես, ինչպես 20-րդ դարում գործարանային աշխատատեղերը վերացան նոր մոնտաժային գծի ռոբոտների կողմից, ես և Բրեդը գիտելիքի ոլորտի առաջին աշխատողներն էինք, որոնք աշխատանքից ազատվեցին նոր սերնդի «մտածող» մեքենաների կողմից։ «Հեռուստատեսային խաղի մասնակիցը» կարող է լինել Վաթսոնի կողմից ավելորդ դարձրած առաջին աշխատանքը, բայց ես վստահ եմ, որ այն վերջինը չի լինի ։"
Փիլիսոփայություն
Փիլիսոփա Ջոն Սիրլը պնդում է, որ Վաթսոնը, չնայած տպավորիչ կարողություններին, իրականում չի կարող մտածել ։ Հիմք ընդունելով իր չինական սենյակային մտածողության փորձը՝ Սիրլը պնդում է, որ Վաթսոնը, ինչպես և մյուս հաշվողական մեքենաները, ունակ է միայն մանիպուլյացիայի ենթարկել սիմվոլները, բայց չունի կարողություն հասկանալու այդ նշանների իմաստը։ Այնուամենայնիվ, Սիրլի փորձն ունի իր քննադատողները ։
Տրեյնկոս (ընկերություն)
Տրեյնկոս, ընկերություն Կոսովոյում, որը հանդիսանում է Կոսովոյի Հանրապետության երկաթուղագծերի օպերատոր-ընկերությունը։ Այն հիմնադրվել է 1999 թվականին և նրա շտաբակայանը գտնվում է Կոսովո Պոլե քաղաքում։
Վաթսոն (արհեստական բանականություն)
Հանդիպում Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի անդամների դեմ
2011 թվականի փետրվարի 28-ին Վաթսոնը խաղաց հեռուստատեսությամբ չցուցադրվող «Jeopardy» խաղը՝ ընդդեմ Միացյալ Նահանգների Ներկայացուցիչների պալատի անդամների։ Առաջին փուլում Ռաշ Դ. Հոլթը կրտսերը (D-NJ, «Jeopardy»-ի նախկին մասնակից), որ մարտահրավեր էր նետում համակարգչին Բիլ Քեսսիդիի հետ (R-LA, հետագայում Լուիզիանա նահանգի սենատոր), գլխավորում էր Վաթսոնը երկրորդ տեղում։ Այնուամենայնիվ, միավորելով բոլոր հանդիպումների արդյունքները, վերջնական հաշիվը 40,300 դոլար էր Վաթսոնի համար, իսկ 30,000 դոլար՝ Կոնգրեսի խաղացողների համար միասին ։
IBM-ից Քրիստոֆեր Պադիլլան հանդիպման մասին ասել է. «Վաթսոնի հիմքում ընկած տեխնոլոգիան զգալի առաջընթաց է ներկայացնում հաշվողական ոլորտում։ Կառավարության տվյալների ինտենսիվ միջավայրում այս տեսակի տեխնոլոգիան կարող է օգնել կազմակերպություններին ավելի լավ որոշումներ կայացնել և բարելավել, թե ինչպես է կառավարությունն օգնում իր քաղաքացիներին ։
Տրեյնկոս (ընկերություն)
Պատմություն
Առաջին երկաթուղին կառուցվել է 1873 թվականին ներկայիս Կոսովոյի տարածքում։ Այն միացնում էր հարավում Սկոպյեից Ջեներալ Յանկովիչ և Կոսովո Պոլե քաղաքների միջով դեպի հյուսիսում գտնվող Միտրովիցա քաղաք։ Գիծը կառուցվել է որպես Ռումելիայի երկաթուղու մի մաս։
Վաթսոն (արհեստական բանականություն)
Վիդեոներ
Կատեգորիա:Լեզվաբանություն Կատեգորիա:Համակարգչային լեզուներ Կատեգորիա:Արհեստական բանականություն Կատեգորիա:Տեխնոլոգիական փոփոխություն
Տրեյնկոս (ընկերություն)
Պատմություն
1929-1991 թվականներին երկաթուղին սպասարկվել է Jugoslovenske Železnice (JŽ), այնուհետև Železnice Srbije (ŽS) ընկերության կողմից։ 1999 թվականին Կոսովոյի պատերազմից հետո Կոսովոյի տարածքում գտնվող երկաթուղիներն անցան Hekurudhat e Kosovës (HK) կամ Kosovske Železnice (KŽ) ընկերությանը, 2001 թվականին սկսվել է կանոնավոր շահագործումը։ 2011 թվականին HK-ն անունը փոխել է Trainkos -ի ։
Երկաթուղային ցանց
Trainkos -ը Կոսովոյում սպասարկում է 436.851 կմ երկաթգիծ, որոնցից 333.451 կմ-ը օգտագործվում է բեռնափոխադրումների և ուղևորափոխադրումների համար, 103.4 կմ՝ միայն բեռնափոխադրումների համար։ Այս ոչ էլեկտրականացված ցանցը սկզբնապես կազմված էր Կոսովո Պոլեում հատվող երկու գծերից. հիմնական գիծը Արևմտյան Սերբիայի Կրալևո քաղաքից Կոսովսկայա Միտրովիցայի և Կոսովո Պոլեի միջով գնում է դեպի Սկոպյե, Մակեդոնիա, ինչպես նաև հարավային Սերբիայում գտնվող Նիշ քաղաքից արևելքից դեպի արևմուտք մայրաքաղաք Պրիշտինայի երկաթուղային կայարանի և Կոսովո Պոլեի միջով գնացող ճյուղը՝ երկու ճյուղավորմամբ, որոնցից մեկը տանում է Պեչ, մյուսը՝  Պրիզրեն քաղաքներ։ Այս երկաթուղային գծերով ուղևորատար գնացքները շարունակում են ընթանալ Պրիշտինայից մինչև Պեչ և Կոսովոյից մինչև Մակեդոնիա։ Սերբական ŽS ընկերությունը գործում է Հյուսիսային Կոսովոյում, սպասարկելով Կրալևո-Զվեչան հատվածը։ Ցանցի այլ տեղամասեր ներկայումս չեն օգտագործվում։ Երկար տարիներ ծրագրեր կային երկարացնելու ճյուղը մինչև Պրիզրեն, ապա Ալբանիայի սահմանով՝ միանալով Hekurudha Shqiptare ցանցի հետ։ Դեռևս այդ ծրագրերը մտադրությունների հայտարարումից այն կողմ չեն անցել։
Փոխադրումներ
Կան երեք տեսակի ուղևորատար գնացքներ՝ մերձքաղաքային գնացք, Freedom of Movement և InterCity: Որպես շարժակազմ հաճախ օգտագործվում են Y1 երկքարշակ կամ նախկին SJ երկու ուղևորատար գնացքներով Di 3 դիզելային գնացքները։ InterCity գնացքները սովորաբար կազմված են նախկին SJ Trainkos -ի մեկ և մեկ մակեդոնյան ուղևորատար գնացքից։
Շարժակազմ
Շարժակազմը մասամբ մնացել էր Հարավսլավիայի երկաթուղու ժամանակից և մասնակի ներմուծվել է եվրոպական երկրներից։
Լոկոմոտիվներ
Գոյություն ունեն հետևյալ լոկոմոտիվները.
Գրականություն
Կատեգորիա:Կոսովոյի Հանրապետություն Կատեգորիա:Երկաթուղային տրանսպորտի պատմություն Կատեգորիա:Երկաթգիծ Կատեգորիա:2011 հիմնադրված ընկերություններ Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Կոսովոյում
Էրիխ Վայներտ
էրիխ Վայներտ, գերմանացի բանաստեղծ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Բեռլինի կիրառական արվեստների բարձրագույն դպրոցը (191) թվականին)։ ԳԿԿ անդամ 1929 թվականից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է զինվոր, մերձեցել հեղափոխական շարժմանը։ Գրական գործունեությունն սկսել է 1921 թվականին։ 1920-ական թվականների կեսից իր ստեղծագործունությունը կապել է գերմանական պրոլետարիատի պայքարի հետ։ Ֆաշիստական հեղաշրջման պատճառով տարագրվել է (1933 թվականին) Շվեյցարիա, ապա՝ ԽՍՀՄ։ 1934 թվականին հրատարակել է «Գետաքարեր» և «Կգա օրը» հակաֆաշիստական բանաստեղծությունների ժողովածուները։ 1937 թվականին Իսպանիայում եղել է 11-րդ ինտերնացիոնալ բրիգադի քաղաշխատող։ Այդ ժամանակ գրված բանաստեղծություններն ամփոփված են «Կամարադաս» (1951 թվականին) գրքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Վայտներտը գլխավորել է (1943-1945 թվականներին) «Ազատ Գերմանիա» հակաֆաշիստական կոմիտեն, եղել խորհրդա-գերմանական Վայներտ Կ․ Հ․ Վայնո ռազմաճակատի առաջավոր գծում։ Ռադիոյով դիմել է գերմանական զինվորներին, Վայտներտ «Հիշիր Ստալինգրադը» (1943 թվականին) ճակատային օրագրի, «Մահ հանուն հայրենիքի» (1942 թվականին), «Նպատակահարմարություն» (1942 թվականին) պատմվածքների, ինչպես նաև մեկ գործողությամբ պիեսների, «Ընդդեմ իսկական թշնամու» (1944 թվականին) բանաստեղծությունների ժողովածուի և այլ գործերի հեղինակ է։ 1946 թվականին վերադարձել է հայրենիք՝ նվիրվել Գերմանիայի դեմոկրատ, վերածնման գործին։ 1949 թվականին և 1952 թվականին արժանացել է Ազգային մրցանակի, ընտրվել խորհրդային գերմանական ակադեմիայի անդամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Մագդեբուրգ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Գերմանացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:ԳԴՀ ազգային մրցանակի դափնեկիրներ
Ալաջալի
Ալաջալի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։ Գտնվում էր Անի քաղաքի մոտակայքում։ Գյուղն ուներ հին եկեղեցի ։
Միլի
Միլի-ն (mille -«հազար» ) (հայերեն նշանակումը՝ մ, միջազգային նշանակումը՝ m) տասնորդական նախածանց, որը փոքրացնում է ֆիզիկական մեծությունը 103(1 000) անգամ, կամ, որ նույնն է, բազմապատկում է 10−3(0.001) արտադրիչով ։
Արմենիա (թերթ, Լոս Անջելես)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական շաբաթաթերթեր Կատեգորիա:Հայկական հայագիտական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ
Միլի
Օրինակ՝
կամ կրճատ գրելաձևով՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
Կարլսկուգա
Կարլսկուգա (Karlskoga), քաղաք Շվեդիայի կենտրոնական մասում, Էրեբրու շրջանում։ Քաղաքն անվանվել է ի պատիվ Շվեդիայի թագավոր Կառլ Վասայի։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 34615 մարդ։ Գտնվում է Մեքքելն լճի ափին։ Քաղաքում գործում են մի շարք արդյունաբերական հիմնարկներ։
Քույր քաղաքներ
Օլբորգ, Դանիա
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքներ
Ալոս դե Բալագեր
Ալոս դե Բալագեր (Alòs de Balaguer), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Խիռոնա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 86,24 կմ²։ Բնակչությունը՝ 6647 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Միկա Նակասիմա
Միկա Նակասիմա, ճապոնացի երգչուհի և դերասանուհի։ Նրա ալբոմները բազմիցս գլխավորել են ճապոնական հիթ-շքերթները ։ Որպես դերասանուհի Նակասիման հայտնի է մասնավորապես Նանի Օսակի գլխավոր դերով գեղարվեստական ֆիլմում, որը նկարահանվել է Նանա Մանգայի հիման վրա ։
Անձնական կյանք
2014 թվականին ամուսնացել է վոլեյբոլիստ Կունիխիրո Շիմիզույի հետ։ Նրանք բաժանվել են 2018 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ճապոնացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ճապոնացի մոդելներ Կատեգորիա:Ճապոնացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ճապոնացի կոմպոզիտորներ
Տաղաչափական համակարգեր
Տաղաչափական համակարգեր, չափածո խոսքի կառուցման սկզբունքներ, որոնք օգտագործվել և օգտագործվում են տարբեր ժողովուրդների պոեզիայում։ Տաղաչափական համակարգերի գոյությունը պայմանավորված է տարբեր լեզուների առանձնահատկություններով՝ շեշտադրության, արտասանական և այլն։ Դրանց տարբերակման հիմնական չափանիշն այն է, թե տվյալ տաղաչափական համակարգում ինչո՞վ է պայմանավորված ռիթմը։
Պոեզիայի պատմության մեջ հայտնի են հետևյալ տաղաչափական համակարգերը՝ չափական (մետրական), վանկական (սիլաբիկ), վանկաշեշտական (սիլաբոտոնիկական), համաշեշտ (տոնիկական) և ազատ ոտանավոր։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գրականագիտություն Կատեգորիա:Տաղաչափություն
Սանտի
Սանտի-ն (centum -«հարյուր» ) (հայերեն նշանակումը՝ ս, միջազգային նշանակումը՝ c) տասնորդական նախածանց է, որը փոքրացնում է ֆիզիկական մեծությունը 102(100) անգամ, կամ, որ նույնն է, բազմապատկում է 10−2(0.01) արտադրիչով ։
Օրինակ՝
կամ կրճատ գրելաձևով՝
Բացառությամբ սանտիմետրից նախածանցը գրեթե չի օգտագործվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չափման միավորներ
System of a Down-ի սկավառակագրություն
System of a Down (SOAD), հայ-ամերիկյան ալտերնատիվ-մետալ խումբ է։ Թողարկել են 4 ալբոմ, 10 սինգլ և 11 տեսահոլովակ։ Բոլոր ալբոմները ստացել են պլատինե կարգավիճակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:System of a Down
Կրասնի Կուտ (գյուղ, Դրուժկովկայի քաղաքային խորհուրդ)
Կրասնի Կուտ (Красний Кут), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դրուժկովկայի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնի Կուտ գյուղում բնակվում էր 71 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դրուժկովկայի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Արբոս
Արբոս, (պաշտոնական Л’Арбос, l'Arboç), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Տարագոնա պրովինցիայի մաս կազմող Կատալոնիա համայնքի մեջ։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Բաշ Պենեդես շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցրած տարածքը կազմում է 14,09 կմ2։ Բնակչությունը կազմում է 5469 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
(8472) Տարոնի
(8472) Տարոնի (Tarroni), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Սան Վիտորե աստղադիտարանի կողմից Բոլոնիայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,694165 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1636 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2248 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1615,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222878 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,91° անկյուն։
Սիդիևո (Բուրգասի մարզ)
Սիդիևո (Съдиево), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Այտոսի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Այտոս քաղաքից գտնվում է 7 կմ դեպի հարավ-արևելք։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 374 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Ալաջախ
Ալաջախ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Գտնվում էր Դութաղից 25 կմ հարավ-արևմուտք, Արածանիի աջ կողմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լուի Վառլեն
Լուի էժեն Վառլեն (Louis Eugène Varlin, ), ֆրանսիացի սոցիալիստ, 1-ին Ինտերնացիոնալի փարիզյան սեկցիաների կազմակերպիչներից և ղեկավարներից։ Մասնագիտությամբ կազմարար-բանվոր։
1865 թվականին ընդունվել է 1-ին Ինտերնացիոնալ, եղել դրա Լոնդոնյան կոնֆերանսի (1865 թվականին), Ժնևի (1866 թվականին) և Բազելի (1869 թվականին) կոնգրեսների պատգամավոր։ 1870 թվականին ընտրվել է Ինտերնացիոնալի Փարիզյան ֆեդերացիայի նախագահ։ Դատվել է 1-ին Ինտերնացիոնալի 2-րդ (1868 թվականին) և 3-րդ (1870 թվականին) պրոցեսներում, դատապարտվել բանտարկության և դրամական տուգանքի։
1870 թվականին վտարանդվել է Բելգիա։ 1870 թվականի սեպտեմբերի 4-ի հեղափոխությունից հետո վերադարձել է Փարիզ, եղել Ազգային գվարդիայի 193-րդ գումարտակի հրամանատար, 1871 թվականի մարտի 18-ի ապստամբության ղեկավարներից, եղել է 1871 թվականի Փարիզի կոմունայի անդամ (Ֆինանսական և պարենային, ապա ռազմական, հանձնաժողովների անդամ)։ Կոմունայում հարել է պրուդոնական փոքրամասնությանը։ Գնդակահարել են վերսալցիները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հեղափոխականներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ
Նուբարյան ազգային վարժարան
Նուբարյան ազգային վարժարան, ամենօրյա վարժարան։ Հիմնվել է 1925 թվականին, Կահիրեի Հելիոպոլիս արվարձանում, ազգային բարերար Պողոս Նուբար փաշայի նվիրատվությամբ։ Կոչվում է նրա անունով։ Ունի մանկապարտեզի, նախակրթարանի և բարձրագույն նախակրթարանի բաժիններ։ Նպատակն է սաների նախապատրաստումը բարձրագույն դպրոց ընդունվելու համար։ Դասավանդվում են հայոց լեզու և գրականություն, հայոց պատմություն, մատենագիտություն, ֆրանսերեն, անգլերեն, արաբերեն, կրոնի պատմություն, բնական գիտություններ, արվեստի առարկաներ։ Վարժարանը 1926 թվականին ունեցել է 138, 1937 թվականին՝ 247, 1949 թվականին՝ 313, 1996 թվականին՝ 110 աշակերտ, 23 ուսուցիչ։ Կան գրադարան, մատենադարան։ Հրաաարակել է «Արեգ» պարբերաթերթը։ Հովանավորներն են թեմի առաջ նորդարանը, Կահիրեի ազգային իշխանությունը։
Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ