cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալեքսեյ Ուլանով
Ալեքսեյ Ուլանով (Алексей Николаевич Уланов, ), խորհրդային գեղասահորդ, ով հանդես էր գալիս զուգասահքում։ Իրինա Ռոդնինայի հետ՝ 1972 թվականի Օլիմպիական չեմպիոն, աշխարհի և Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (1969-1972 թթ.), ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն (1970, 1971 թթ.): Հետագայում հանդես է եկել Լյուդմիլա Սմիռնովայի հետ՝ աշխարհի առաջնության և Եվրոպայի բազմակի մրցանակակիր։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1969 թ.):
Կարիերա
Գեղասահքով սկսել է զբաղվել 7 տարեկանից՝ Մոսկվայի «Պատանի պիոներ» մարզադաշտում։ 1966 թվականի մայիսին տեղափոխվել է ԲԿՄԱ, որտեղ էլ մարզիչ Ստանիսլավ Ժուկը կազմեց պարային նոր զույգ Իրինա Ռոդնինայի հետ։ 1966 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցավ նրանց դեբյուտը առաջին միջազգային մրցաշարում՝ «Московские коньки», և արդեն հաջորդ՝ 1967/68թթ. մրցաշրջանում զույգը մտավ ԽՍՀՄ գեղասահքի առաջնորդների կազմ։ Դեկտեմբերին նրանք արդեն հաղթում են «Московские коньки» մրցաշարում, իսկ 1968 թվականի հունվարին ԽՍՀՄ առաջնությունում զբաղեցրին երրորդ հորիզոնականը (առաջին կարճ ծրագիրը՝ մոլդովական «Արտույտներ» երաժշտության հիման վրա)։ Սրանից հետո զույգը մտնում է ազգային հավաքականի կազմ։ Առաջին Եվրոպայի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո երրորդն էին, սակայն ազատ ծրագիրը կատարեցին անհաջող (5-րդ հորիզոնական)։ Ս. Ա. Ժուկը ավելի էր բարդացնում ծրագիրը՝ գեղասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ ներառելով զուգահեռ թռիչք կրկնակի ակսել և թռիչքների կոմբինացիա։ «Московские коньки» մրցաշարում զույգը երկրորդն էր, իսկ 1969 թվականի հունվարին ԽՍՀՄ առաջնությունում սուր պայքարով զբաղեցրեց երրորդ հորիզոնականը։ 1969 թ.-ի Եվրոպայի առաջնություն զույգը ժամանում է առանց մարզչի (Ս. Ա. Ժուկի դուրս գալն արգելվել էր), սակայն սենսացիա է առաջացնում և չնայած պարտադիր ծրագրի 2-րդ հորիզոնականի՝ զույգը զիջեց Լ. Բելոուսովա/Օ. Պրոտոպոպով զույգին։ Արդյունքում զբաղեցնում է առաջին հորիզոնականը՝ ազատ ծրագրի ավելի բարդ էլեմենտների և կատարման բարձր տեմպի շնորհիվ, ընդ որում 9-ը դատավորներից 8-ը նրանց տվեցին առաջին հորիզոնականը։
1969 թվականին Աշխարհի առաջնությունում Ռոդնինա-Ուլանով զույգը հաղթում է հստակ առավելությամբ` հաղթելով երկու մրցումներում էլ և առաջին տեղերը ստանալով բոլոր դատավորներից։ Սակայն հաջորդ՝ 1970 թվականին Կիևում կայացած ԽՍՀՄ առաջնությանը Ռոդնինա-Ուլանով զույգը պարտադիր ծրագիրը բավականին վատ կատարեց՝ երկու կոպիտ սխալներով և այդ տեղում զբաղեցրեց 8-րդ հորիզոնականը։ Այնուամենայնիվ, մաքուր կատարված ազատ ծրագրից հետո նրանք հաղթեցին (Բելոուսովա/Պրոտոպոպով զույգը մինչ այդ առաջինն էր, սակայն դարձավ չորրորդը. հետագայում հայտարարեցին դատավորական դավադրության մասին ): Ռոդնինան և Ուլանովը շարունակում էին հաղթել այն բոլոր մրցումներում, որոնց մասնակցում էին։ Սակայն 1972 թվականին ավելի սուր է դառնում պայքարը երկրորդ խորհրդային զույգի՝ Լ. Սմիռնովա/Ա. Սուրայկինի հետ։ Օլիմպիադա-72-ում կարճ ծրագրի կատարման ժամանակ Ուլանովը պարտադիր կրկնակի սալխի փոխարեն կատարեց մեկը, իսկ ազատ ծրագրում Ռոդնինան սխալ կատարեց թռիչքների կասկադը։ Արդյունքում դատավորական ընդամենը երկու ձայնի առավելությամբ հաղթեց Սմիռնովա/Սուրայկին զույգը։ Օլիմպիադա-72-ում հաղթանակի համար ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի որոշմամբ պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ 1972 թվականի Աշխարհի առաջնության նախորդ օրը պահում վարժության ժամանակ Իրինան ընկավ, հայտնվեց հիվանդանոցում ուղեղի ցնցում և ներգանգային հեմատոմիա ախտորոշմամբ։ Կարճ ծրագիրը զույգը մաքուր կատարեց՝ ստանալով մինչև 6.0 գնահատականներ, սակայն ազատ ծրագրում Իրինան իրեն վատ զգաց և ավարտեց ծրագիրը կիսաուշաթափ վիճակում։ Աշխարհի առաջնությունից հետո զույգը բաժանվեց։ Ալեքսեյ Ուլանովը ամուսնացավ Լյուդմիլա Սմիռնովայի հետ և պարազույգ ստեղծեց նրա հետ (զույգ դառնալու առաջին առաջարկը նա արել է Լյուդմիլային՝ 1970 թվականին)։
Նոր զույգը գոյություն ունեցավ երկու մրցաշրջան՝ պարտվելով Ռոդնինային իր նոր պարընկերոջ՝ Ալեքսանդր Զայցևի հետ։ Ուլանով-Սմիռնովա զույգը ավարտեց իր կարիերան։
Սպորտից հետո
Սպորտային կարիերայի ավարտից հետո Ալեքսեյ Ուլանովը եղել լենինգրադյան «Բալետ սառույցի վրա» անսամբլի մենակատարը։ Այնուհետև աշխատել է որպես մարզիչ։ 1990-ականներին նա մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ մարզել է երեխաներին ։ 2010 թվականին վերադարձել է Ռուսաստան ։
Ընտանիք
XXI դարի տասականներին ևս մեկ անգամ ամուսնացավ։ Երկրորդ ամուսնությունից ծնվեց տղան։
Սպորտային կարիերայի ընթացքում սիրավեպ է ունեցել արևելագերմանացի գեղասահորդուհի Գաբի Զեյֆերտի հետ։
Կրթություն
Ավարտել է Գնեսինների անվան ուսումնարանի ակորդեոնի դասարանը, ինչպես նաև Լենինգրադի կոնսերվատորիայի բալետմեյստեր բաժինը ։
Արտեմ Հարությունյան (բռնցքամարտիկ)
Արտեմ Հարությունյան (Artem Harutiunian, ), հայկական ծագմամբ գերմանացի բռնցքամարտիկ, առաջին կիսամիջին քաշային կարգի ներկայացուցիչ։ Հանդես է եկել Գերմանիայի բռնցքամարտի հավաքականի կազմում 2010-ական թվականների կեսերին, 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում Օլիմպիական խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ, դարձել Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, հաղթել ազգային ու միջազգային նշանակության մի շարք մրցույթներում։ 2017 թվականին սկսել է հանդես գալ պրոֆեսիոնալ մակարդակում։
Կենսագրություն
Արտեմ Հարությունյանը ծնվել է 1990 թվականի օգոստոսի 13-ին Երևանում, սակայն վաղ տարիքում ընտանիքի հետ մշտական բնակության համար տեղափոխվել է Գերմանիա։ Մանկության տարիներին լրջորեն զբաղվել է թեքվոնդոյով, հաղթել այդ մարզաձևի Գերմանիայի պատանեկան առաջնությունում, 2005 թվականին դարձել Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մեդալակիր, ստացել սև գոտի և երկրորդ դան։ Սակայն հետո նա որոշել է զբաղվել բռնցքամարտով, նախապատրաստություն է անցել Շվերինի բռնցքամարտի սրահներից մեկում։
Սիրողական կարիերա
Արտեմ Հարությունյանը սիրողական բռնցքամարտում իր առաջին հաջողությանը հասել է 2008 թվականին՝ նվաճելով բրոնզե մեդալ Օդերի Ֆրանկֆուրտում անցկացվող Բրանդենբուրգի գավաթի պատանեկան խաղարկությունում։
2011 թվականին առաջին անգամ հաղթել է Գերմանիայի չափահասների առաջնությունում՝ առաջին կիսամիջին քաշային կարգում։
Չափահասների մակարդակում իր առաջին հաջողությանն Արտեմ Հարությունյանը հասել է 2013 թվականի մրցաշրջանում, երբ ընդգրկվել է Գերմանիայի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և մասնակցել Մինսկում անցկացվող Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ արժանացել է բրոնզե մեդալի առաջին կիսամիջին քաշային կարգում։ Նույն թվականին Ալմա Աթայում անցկացվող աշխարհի առաջնությունում նա հասել է մինչև 1/8 եզրափակիչ, որտեղ պարտվել է բրազիլացի Էվերթոն Լոպիսին։ Այդ ժամանակից սկսած՝ նա պարբերաբար մասնակցել է Բռնցքամարտի համաշխարհային շարքի հանդիպումներին։
2014-2015 թվականներին Հարությունյանը բավական հաջողությամբ հանդես է եկել նորաստեղծ AIBA Pro Boxing լիգայում, որտեղ հաղթել է այնպիսի հայտնի բռնցքամարտիկների, ինչպիսիք են Բորիս Գեորգիևը, Աբդելքադեր Շադին ու Էվալդաս Պյատրաուսկասը, այնուամենայնիվ, նա երկու անգամ պարտվել է Ռուսաստանը ներկայացնող Արմեն Զաքարյանին և այդպես էլ չի կարողացել դառնալ չեմպիոն։
APB լիգայում ունեցած մի շարք հաջող ելույթների շնորհիվ Արտեմ Հարությունյանը իրավունք է նվաճել ներկայացնելու Գերմանիան Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվող Ամառային օլիմպիական խաղերում։ Մինչև 64 կգ քաշային կարգում նա բարեհաջող կերպով անցել է առաջին երկու հակառակորդներին, սակայն կիսաեզրափակչում կայացած երրորդ մարտում նա 0:3 հաշվով պարտվել է ադրբեջանցի Լորենսո Սոտոմայորին և արժանացել օլիմպիական բրոնզե մեդալի։ Այդ ձեռքբերման համար նա մրցաշրջանի արդյունքում պարգևատրվել է Արծաթե դափնետերևով, որ Գերմանիայի բարձրագույն մարզական պարգևն է ։
Օլիմպիական խաղերից հետո Արտեմ Հարությունյանը մի որոշ ժամանակ մնացել է Գերմանիայի ազգային հավաքականի կազմում և շարունակել է մասնակցել խոշորագույն միջազգային մրցաշարերի։ 2017 թվականին նվաճել է բրոնզե մեդալ Չեխիայում անցկացվող միջազգային մրցաշարում և մասնակցել Համբուրգում անցկացվող աշխարհի առաջնությանը, որտեղ նա առաջին կիսամիջին քաշային կարգում պարտվել է ուզբեկ Իկբոլժոն Խոլդարովին քառորդ եզրափակչում ։
Պրաֆեսիոնալ կարիերա
2017 թվականի նոյեմբերին Արտեմ Հարությունյանը հաջողությամբ կատարել է իր նորամուտը պրոֆեսիոնալ մակարդակում՝ միավորներով հաղթելով իսպանացի Ավելինո Վասկեսին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Գերմանացի բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Լյուբիցա Միլետիչ
Լյուբիցա Միլետիչ, սերբ բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, էսսեիստ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1948 թվականին Բելգրադում։ Բանաստեղծական, էսսեների ժողովածուների հեղինակ է, կատարել է մի շարք թարգմանություններ ։
Թարգմանվել է անգլերեն, իտալերեն, բուլղարերեն, լեհերեն, պորտուգալերեն, ռումիներեն, թուրքերեն, սլովեներեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, առանձին գրքերով լույս են տեսել ռուսերեն (Մոսկվա, 2010) և հայերեն (Ստեփանակերտ, 2013, Երևան, 2013)։ 2013 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յի նախաձեռնած «Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք` Երևան» նախագծում Լյուբոմիր Չորիլիչի հետ ներկայացրել է Սերբիան ։
2013 թվականին հեղինակել է «Արարատի հողմերը» բանաստեղծությունների ժողովածուն (Երևան, «Ապոլլոն» հրատարակչություն) ։ Դրան զուգահեռ Ստեփանակերտում հայերեն թարգմանությամբ լույս է տեսել նրա երկրորդ՝ «Ների՛ր, հրեշտա՛կ» գիրքը ։ Պոեզիայի Արցախյան միջազգային երկրորդ փառատոնի դափնեկիր է։ 2015 թվականի ապրիլի 20-ին Հայաստանի գրողների միությունում տեղի է ունեցել «Փոքր գրադարան» մատենաշարով Բելգրադում լույս տեսած «Արդի հայ պոեզիա» («САВРЕМЕНА JЕРМЕНСКА ПОЕЗИJA») անթոլոգիայի շնորհանդեսը։ Գրքում ներկայացվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ծնված 28 հայ բանաստեղծների ստեղծագործություններ, գրքի «Արդի հայ պոեզիայի այսօրը» խորագրով վերջաբանի հեղինակ եղել է բանասիրական գիտությունների թեկնածու Արմեն Ավանեսյանը ։
Միլետիչը մահացել է 2020 թվականի հուլիսի 10-ին, 72 տարեկանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբ գրողներ Կատեգորիա:Սերբ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Սերբ թարգմանիչներ
Ալուկ (լեռ)
Ալուկ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռների հարավային մասում, Քաջարան քաղաքից 6 կմ հարավ–արևմուտք։ Տեղադրման կոորդինատներ 39.11058°N, 46.09387°W։ Բարձրությունը 3707 մ է ։ Բարձրությամբ յոթերորդն է Հայաստանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ
Կոշաքար
Կոշաքար, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռներում, Արևիս գյուղից 4 կմ հյուսիս–արևմուտք։ Բարձրությունը 2922 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Աղիլեռ
Աղիլեռ, լեռ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիսային մասում, Սալվարդ գյուղից 1,5 կմ հյուսիս–արևելք։ Բարձրությունը 2218 մ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Հովեր պետական կամերային երգչախումբ
«Հովեր» պետական կամերային երգչախումբ, հիմնադրվել է 1992 թվականին, Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դոցենտ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Սոնա Հովհաննիսյանի (հիմնադիր-ղեկավար) կողմից։
Պատմություն
«Հովեր» պետական կամերային երգչախումբը 1992 թվականին հիմնել և ղեկավարում է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի դոցենտ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Սոնա Հովհաննիսյանը։
Ս. Գուբայդուլինայի, Ռ. Շչեդրինի, Ք. Պենդերեցկու, Գ. Կանչելիի և մի շարք այլ մեծանուն ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների «Հովեր»-ի կատարումներն արժանացել են բարձր գնահատականների հայ և այլազգի երաժշտագետների հոդվածներում։ «Հովեր» կամերային երգչախումբը համերգներով հանդես է եկել մի շարք մեծանուն երաժիշտների հետ (Գ. Կրեմեր, Ա. Մուստոնեն, Ռ. Շերվենիկաս, Դ. Գերինգաս, Ջ. Նելսոն, Մ. Կլաուզա, Պ. Վերնիկով, Չայկովսկու անվան տրիո)։
Մասնակցել է գեղ. ֆիլմերի երաժշտական ձևավորման աշխատանքների. «Արարատ» (ռեժիսոր՝ Ատոմ Էգոյան), «Արտույտների ագարակը» (ռեժիսոր՝ Տավիանի եղբայրներ), «Նամուս», (Arte ստուդիայի վերականգնված տարբերակ, «Հիշիր» ռեժիսոր՝ Թերրի Ջորջ)։
«Հովեր» կամերային երգչախումբը պետական կարգավիճակ ստացավ 2009 թվականին և ակտիվորեն աշխատում է պետական ծրագրերի շրջանակներում, 2011 թվականից՝ կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի կազմում։
Իր գործունեության 20-ամյակի առիթով «Հովեր» կամերային երգչախումբը պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալով։ «Հովեր» պետական կամերային երգչախումբը հանդես է եկել խմբերգային ներկայացումներով, մեծակտավ վոկալ-սիմֆոնիկ, օպերային, կամերային ժանրերի ավանդական և փորձարարական նախագծերով։ Համագործակցում է ՀՊՖՆ-ի, ԵԿՊՆ-ի և Մենակատարների անսամբլի, «Երևանյան հեռանկարներ» փառատոնի հետ։
«Հովերը» հանդիսանում է հայ կոմպոզիտորների մի շարք գործերի ստեղծման նախաձեռնողն ու առաջին կատարողը (հեղինակներ՝ Վ. Շարաֆյան, Ա. Ավանեսով, Ա. Ազիզյան, Սեդրակ Երկանյան, Ե. Երկանյան, Ս. Բաբաթորոսյան)։ Երգչախումբը ձայնագրել է 7 ձայնասկավառակ։ Երգչախումբը համերգներով հանդես է եկել Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ռուսաստանում, Վրաստանում, Լեհաստանում, Թայվանում, Բելգիայում։ Մասնակցել է մի շարք մրցույթ-փառատոների, հանդես է եկել «Teatro Dal Verme», «Cité de la Musique», «Le Quartz» համերգասրահներում։
2011 թվականից «Հովերն» աշխատում է Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի կազմում։ 2013 թվականից «Հովեր» պետական կամերային երգչախմբի գլխավոր գործընկերոջ պարտականությունները ստանձնել է ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը (ընկերության գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյան) ։
Ֆիլմեր
Մասնակցել է հետևյալ գեղարվեստական ֆիլմերի երաժշտական ձևավորումներին.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգչախմբեր Կատեգորիա:1992 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Անդրե Քերթես
Անդրե Քերթես (André Kertész, Kertész Andor, ի ծնե Անդոր Քերթես, ), հունգարացի, ֆրանսիացի և ամերիկացի լուսանկարիչ, համաշխարհային լուսանկարչության խոշորագույն վարպետներից մեկը։
Կենսագրություն
Ծնվել է հրեական ընտանիքում, երեք որդիներից միջնեկն է։ Նրա հայրը՝ գրավաճառ Լիպոտ Կոնը (1842-1909), Ավստրո-Հունգարական կայսրությունում ոչ հունգարական փոքրամասնության հունգարականացման ակտիվ քաղաքականության ժամանակաշրջանում փոխել է ազգանունը Քերթեսի, մահացել է 1909 թվականին սրընթացիկ թոքախտից։ Մայրը՝ Էրնեստինա Հոֆմանը (1863-1933), եղել է Տելեկայի հրապարակում գտնվող սրճակշռման կրպակի սեփականատերը։ Հոր մահից հետո մեծ մասամբ նրան Սիգետբեչում՝ իր գյուղական տանը, դաստիարակել է մորեղբայրը։ 1912 թվականին մորեղբոր միջոցներով ավարտել է կոմերցիոն ուսումնարանը։ Ուսումնառությունից հետո աշխատել է Բուդապեշտի ֆոնդային բորսայում ։ 1913 թվականին ձեռք է բերել առաջին լուսանկարչական ապարատը՝ «Իկա»-ն ։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին և վիրավորվել է (1915)։ Հետպատերազմյան տարիներին աշխատել է բորսայում, փորձել է մասնագիտական մակարդակով զբաղվել գյուղատնտեսությամբ և մեղվաբուծությամբ։ 1918 թվականին բոլոր ստեղծած նեգատիվները ոչնչացվել են, ինչից հետո Քերթեսը որոշել է վերադառնալ ֆոնդային շուկա ։
1925 թվականին բնակություն է հաստատել Փարիզում, փող աշխատելու նպատակով 25 ֆրանկով (դրամական միավոր) վաճառել է կնիքներ։ Հենց այդ ժամանակ էլ նա սկսել է իր համագործակցությունը «Frankfurter Illustrierte», «Berliner Illustrirte», «Nationale de Fiorenza», «Sourire», «Uhu» և «Times» հրատարակչությունների հետ ։ Մտերմացել է դադաիստների խմբի հետ, ծանոթացել և ընկերացել է Բրասաիի հետ։ Ստեղծել է Պիտ Մոնդրիանի, Ալեքսանդր Կոլդերի, Մարկ Շագալի, Սերգեյ Էյզենշտեյնի և ուրիշների դիմանկարներ։ Նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը (և ընդհանրապես լուսանկարիչների առաջին անհատական ցուցահանդեսն աշխարհում) կայացել է փարիզյան ավանգարդային «Սրբազան գարուն» պատկերասրահում (1927), «Երեխաներ» առաջին ալբոմը հրատարակվել է 1933 թվականին։ Նույն թվականին Քերթեսն ամուսնացել է Էլիզաբեթ Սալիի հետ ։ 1933 թվականին ստեղծել է Նյու ժանրի «Աղճատում» շարքը, 1934 թվականին հրատարակել է «Փարիզն Անդրե Քերթեսի աչքերով» ալբոմը։ 1936 թվականից ապրել է Նյու Յորքում, որտեղ և համագործակցության պայմանագիր է ստորագրել «Keystone» ընկերության հետ ։ 1937 թվականին Անդրեն սկսել է աշխատել «Վոգ» և «Harper's Bazaar» հրատարակչությունների հետ ։ 1941-1944 թվականներին Քերթեսը՝ որպես հակառակորդ երկրի հպատակ, չի կարողացել հրատարակել իր աշխատանքները։ 1944 թվականին ստացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների քաղաքացիություն։ Ավելի ուշ նա որոշել է վերադարձնել իր նեգատիվները Փարիզից, բայց առաքման ժամանակ դրանց մեծ մասը կորել է։ 1949 թվականից մինչև 1962 թվականը Քերթեսն աշխատել է «Conde Nast» հրատարակչության համար ։
Ճանաչում և ժառանգություն
1946 թվականին Քերթեսի անհատական ցուցահանդեսն անցնում է Չիկագոյի Գեղարվեստի ինստիտուտում։ 1963 թվականին կազմակերպվել է նրա մեծ ռետրոսպեկտիվ ցուցադրությունը Ֆրանսիայի ազգային գրադարանում, 1964 թվականին՝ Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ 1983 թվականին պարգևատրվել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանով, 1984 թվականին իր ժառանգությունը (նեգատիվներ և նամակներ) կտակել է ֆրանսիական պետականությանը։
Մերկուրիի խառնարաններից մեկն անվանակոչվել է Քերթեսի պատվին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 2 ծնունդներ Կատեգորիա:1894 ծնունդներ Կատեգորիա:Բուդապեշտ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 28 մահեր Կատեգորիա:1985 մահեր Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ
Կրոնբուրգ
Կրոնբուրգ (Kronburg), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 1791 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 20,19 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 161։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Էպիկ (մուլտֆիլմ)
«Էպիկ» (Epic), ամերիկյան համակարգչային մուլտիպլիկացիոն լիամետրաժ կինոնկար՝ նկարահանված Ուիլյամ Ջոյսի «Լիֆմենները և բարի համարձակ բզեզները» գրքի մոտիվներով։ Մուլտֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2013 թվականի մայիսի 24-ին։ 20th Century Fox Animation կինո-միավորման և Blue Sky Studios մուլտիպլիկցիոն ստուդիայի համատեղ արտադրությունն է։ Ռեժիսոր՝ Քրիս Ուեջ։ Գլխավոր դերերը ձայնավորում են Քոլին Ֆարելը, Ջոշ Հաթչերսոնը և Ամանդա Սեյֆրիդը։ Մուլտֆիլմը նկարահանված է 3D ստերեոսկոպիկ ձևաչափով։
Ֆիլմի կարգախոսը. «Բացահայտիր աշխարհ քո երևակայության սահմաններից դուրս» (Discover a world beyond your imagination), այլ տարբերակը՝ «Սպասեք ինչ-որ էպիկական բանի»։
Սա մուլտիպլիկացիոն պատմություն է, որը մեր առաջ բացում է մնացած աշխարհներին չնմանվող, ֆանտաստիկ աշխարհ։ Սա պատմություն է՝ իրենց և մեր մոլորակը պաշտպանել ցանկացող բարության ուժերի, և այն ոչնչացել ցանկացող չարության ուժերի՝ ծաղկման ուժերի և մարման ուժերի միջև ճակատամարտի մասին։
Սյուժե
Մոր մահից հետո տասնյոթամյա Մերի-Քեթրինը (Էմ Քեյ) տեղափոխվում է պրոֆեսոր հոր մոտ, ով պայքարում է ապացուցել այն գաղափարը, որ անտառում ապրում է փոքրիկ մարդկանց ցեղ, որոնք թռչում են կոլիբրիներին նստած, որը կարծես գոյատևում է այլ տարածությունում. անտառի բնակիչների և միջատների համար մարդու աշխարհը շատ դանդաղեցված նյութ է։ Ժամանակին այս հրապուրանքի պատճառով էլ քանդվեց պրոֆեսորի ընտանիքը։
Պրոֆեսորը ամբողջ անտառով կախեց նրա բնակիչների ակտիվությունը ֆիքսող տեսախցիկներ։ Գիտնականի կանխագուշակումները հաստատվեցին գտածոներով. թամբեր, հագուստի պարագաներ, փոքր մարդկանց զենքեր։ Պրոֆեսորը նույնիսկ ստեղծեց անտառի բնակիչների ձայները ճանաչող սարք։ Նա ցանկանում է դստեր հետ կիսվել իր հոբբիով, սակայն աղջիկը նրան չի ընդունում։ Նա որոշում է հեռանալ և վարել ինքնուրույն կյանք, սակայն հոր հետ խոսակցությունը տեղի չի ունենում, քանի որ նա գնում է անտառ՝ տեսախցիկների հերթական ազդանշանից հետո։
Այդ պահին՝ անտառային ժողովրդի մայրաքաղաք Լուսնային Հավանայում պետք է տեղի ունենա Բուտոնի ընտրությունը (մոտավորապես նույնն է, ինչ որ ժառանգորդի ընտրությունը)։ Լիֆմեննների պաշտպանության գեներալ Ռոնինը փորձում է զգուշացնել թագուհուն վտանգի մասին և պաշտպանել նրան անտառային ազգի՝ Դատարկությունում ապրող «մութ հատվածի»՝ Սրիկաների հարձակումներից։ Դժբախտաբար թագուհին չի լսում Ռոնինին և ընկնում է սրիկաների թագավոր Մանդրեյքի և նրա որդի Դագդայի կառուցած շրջափակման մեջ։ Ռոնինը սպանում է Դագդային, սակայն Մանդրագորի արձակած նետը վիրավորում է Թագուհուն։
Էմ Քեյը անտառ է վազում իր՝ Օզզի մականունով մոփս ցեղատեսակի շան հետ։ Փոթորիկ է բարձրանում, և ամբողջ այս ամբողջ քաոսի մեջ Մերի-Քեթրինը նկատում է երկնքից ընկնող ինչ-որ լուսավորվող բան։ Դա անտառի թագուհին է՝ վիրավորված՝ անտառը և նրա բնակիչներին ոչնչացնել ցանկացող ազգության՝ Պիղծերի կողմից։ Մահանալով՝ թագուհին Մեր-Քեթրինին է հանձնում կոկոնը,որն օժտված էր իր ուժով։ Այս կոկոնից՝ լիալուսնի լույսի տակ պետք է ծնվի նոր թագուհին, իսկ Մերին պետք է մինչև վերջ պաշտպանի նրան։ Թագուհու կամքով նա չափերով փոքրանում է։
Այսպես աղջիկը հայտնվում է անտառային ազգի աշխարհում և ծանոթանում է անտառը սրիկայությունից պաշտպանող՝ բարության ուժերի՝ նորակոչիկ լիֆմեն Նոդի և լիֆմենների գեներալ Ռոնինի, որդ Նիկ Գալուի, խխունջ Գրաբի, կակղամորթ Մաբի, գորտ Բուֆոյի և շատ այլ անձանց հետ։ Սակայն նա պետք է ծանոթանա և ագռավների վրա թռչող ռազմատենչ Սրիկաների, և նրանց՝ անտառը ոչնչացնել ցանկացող արքա Մանդրեյքի հետ։
Արտադրություն
2006 թվականին հայտնի դարձավ, որ ռեժիսոր Քրիս Ուեջը ծրագրում է նկարահանել ֆիլմ Ուիլյամ Ջոյսի՝ անտառի պահապանների՝ լիֆմենների մասին գրքի հիման վրա։ Հեղինակը, ով «Ռոբոտներ» մուլտֆիլմում արդեն աշխատել էր Ուեջի հետ, ևս մասնակցեց մուլտֆիլմի ստեղծմանը՝ պրոդյուսերի դերում։ Սկզբից Blue Sky Studios ստուդիոն որոշեց մուլտֆիլմը վստահել Pixar ընկերությանը և ռեժիսոր Ջոն Լասեթերին։ Սակայն հետագայում Ուեջը մտափոխվեց և աշխատանքը վերադարձրեց Blue Sky Studios: 2009 թվականին հայտարարեցին «Լիֆմեններ» մուլտֆիլմի թողարկման մասին։ 2012 թվականի մայիսին մուլտֆիլմը անվանափոխեցին «Էպիկ»-ի, ընտրեցին դերասանական կազմը և վեջնականապես ավարտեցին սցենարը։
Չնայելով նրան, որ մուլտֆիլմը նկարահանվել է Ուիլյամ Ջոյսի «Լիֆմենները և բարի համարձակ բզեզները» գրքի մոտիվներով և այնտեղից օգտագործել է բազմաթիվ հերոսների, ֆիլմի սյուժեն տարբերվում է սկզբնաղբյուրից։ Այսպես, մուլտֆիլմում գոծողություններն իրականանում են անտառում, ոչ թե այգում։ Գրի չար հերոսի կերպար Մանդրեյկան սարդ էր։
Երաժշտություն
Epic-ը մուլտֆիլմի պաշտոնական սաունդթրեքն է, որը թողարկվել է ԱՄՆ-ում 2013 թվականի մայիսի 28-ին 20th Century Fox ընկերության կողմից՝ CD ֆորմատով ։ Բոլոր երգերը գրվել են Դենի Էլֆմանի կողմից։
Մուլտֆիլմի մոտավորապես 5,5-րդ րոպեին լսվում է սաունդթրեքների պաշտոնական ցանկի մեջ չմտնող՝ Weepies խմբի «Same Changes» երգից մի հատված։
Պուշմա (Պեչենգայի վտակ)
Պուշմա (Пушма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեչենգա գետի աջ ափում՝ 25 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։ Ակունքը գտնվում է Բաբուշկինսկի և Տոտեմսկի շրջաներում ճահճուտների մոտ, 16 կմ հարավ-արևմուտք Բաբուշկինա գյուղի մոտ։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Պետրոս և Պողոս եկեղեցի (Կամեննի Բրոդ)
Եկեղեցի ի պատիվ սուրբ առաքյալներ Պողոսի և Պետրոսի (Церковь в честь святых апостолов Петра и Павла), ուղղափառ տաճար ՌԴ Ռոստովի մարզի Կամեննի Բրոդ գյուղում։ Օծվել է ի պատիվ սուրբ առաքյալներ Պետրոսի և Պողոսի։ Ենթարկվում է Մոսկվայի պատրիարքարանի Ռոստովի և Նովոչերկասկի թեմին ։
Պատմություն
1780 թվականին Կամեննո-Բրոդսկայա գյուղում մենատնատեր մալոռուսների փոխարեն բնակեցվեցին կազակներ։ Գյուղը երկար ժամանակ չուներ սեփական տաճար, այդ պատճառով կազակները համարվում էին Մեծ մարտիրոսուհի Վարվառա եկեղեցու ծխական համայնքի անդամներ։ Այդ եկեղեցին կառուցվել էր 1781 թվականին և գտնվում էր Գրուշևսկայա ստանիցայում  ։
Այն տարիներին Դոնի գյուղերում թույլատրվում էր եկեղեցիներ կառուցել միայն Սուրբ սինոդի թույլտվությամբ, քանի որ իշխանությունները վախենում էին հնածիսության հետագա տարածումից։ Միայն 1844 թվականին այդ սահմանափակումը հանվեց, և տեղի կազակները որոշեցին եկեղեցի կառուցել սեփական գյուղում։
1862 թվականին հավատացյալների գումարով հիմնադրվեց գյուղում առաջին` փայտե եկեղեցին` ի պատիվ առաքյալներ Պետրոսի և Պողոսի։ Այս եկեղեցու օծումը տեղի ունեցավ 1864 թվականի ապրիլի 27-ին։ Նաև նրա կողքին հիմնադրվեց առաջին գերեզմանատունը։ Սակայն 1881 թվականի մայիսի 20-ին կայծակի հարվածից առաջացած հրդեհի պատճառով եկեղեցին այրվեց ։
Այրվածի փոխարեն 1885 թվականին կառուցվեց նոր եկեղեցի, որն օծվեց նույն թվականի նոյեմբերի 10-ին։ 1905 թվականին այն ընդարձակվեց։ Մոտավորապես նույն տարիներին տեղական իշխանությունները նրա կողքին կառուցեցին երկու եկեղեցական-ծխական դպրոց` արական և իգական։
1990-ական թվականներին եկեղեցու լքված շենքը, որից այդ պահին մնացել էին միայն պատերը, որոշվել է վերակազմավորել ակումբի, բայց դրամական միջոցների բացակայության պատճառով այս գաղափարը կյանքի չի կոչվել։ 1997 թվականին մեկնարկել են տաճարի վերակառուցման աշխատանքները, բայց շուտով դադարեցվել են և վերսկսվել են միայն 2008 թվականին։ 2010 թվականի հոկտեմբերի 17-ին հանդիսավորությամբ բացվել է տաճարի մաղթանքի հատվածը։ 2012 թվականին տաճարում տեղադրվել են զանգեր, իսկ արդեն 2013 թվականին վերականգնվել է տաճարի հիմնական մասը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի տեսարժան վայրեր
Օտրանտո ամրոց
Օտրանտո ամրոց (Castello di Otranto), ամրոց հարավային Իտալիայի Օտրանտո քաղաքում, Լեչե գավառ, Ապուլիա նահանգ:
Կառուցվել է 1485-1498 թվականներին Չիրո Չիրի և Ֆրանչեսկո դի Ջորջո Մարտինի ճարտարապետների կողմից Ֆերդինանդ II Արագոնացու հրամանաով թուրքական ներխուժման կանխումից հետո :
Ամրոցը կառուցվել է նախկինում գոյություն ունեցող ամրոցում։
Ամրոցը ունի տրապեցիւիդյան ձև: Երեք անկյուններում տեղակայված են Ալֆոնսինի (Torre Alfonsina), Հիպոլիտայի (Torre Ippolita) և Դուկեսկայի (Torre Duchesca) կլոր աշտարակները: Չորրորդ անկյունում (ծովի կողմից)` հաստ սրածայր վերջ:
Ամրոցը շրջապատված է փսխով։
Օտրանտո ամրոցի պատերին և շինություններին պահպանվել են մի քանի հռոմեական ցուցանակներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դղյակներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Իտալիայի ամրոցներ Կատեգորիա:1498 հիմնադրումներ
Վիլա Սանտ Անջելո
Վիլա Սանտ Անջելո (Villa Sant’Angelo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 432 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 82,13 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5,26 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ` 67030։ Հեռախոսային կոդ` 0864։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հակաբիոտիկներ
Հակաբիոտիկներ (βίος — կյանք), հակամանրէային ազդեցությամբ օժտված միացության տեսակ, որն ակտիվություն է դրսևորում բակտերիաների նկատմամբ և շատ կարևոր հակաբակտերիալ գործոն է հանդիսանում բակտերիալ վարակների դեմ պայքարում։ Հակաբիոտիկները լայնորեն կիրառվում են նման վարակների բուժման և կանխարգելման նպատակով ։ Դրանք կարող են ոչնչացնել բակտերիան կամ ճնշել նրա աճը։ Որոշ հակաբիոտիկներ ակտիվություն են դրսևորում նաև նախակենդանիների դեմ և կոչվում են հակապրոտոզոային ։ Հակաբիոտիկներն արդյունավետ չեն մրսածության կամ գրիպի վիրուսների դեմ պայքարում։ Դեղամիջոցները, որոնք ճնշում կամ արգելակում են վիրուսները, կոչվում են հակավիրուսային։
Բժշկական կիրառություններ
Հակաբիոտիկները կիրառվում են բակտերիալ վարակների բուժման կամ կանխարգելման նպատակով, երբեմն նաև նախակենդանիների վարակների դեպքում։ Մետրոնիդազոլն արդյունավետ է մի շարք մակաբուծային հիվանդությունների դեպքում։ Երբ կասկածելի է, որ հիվանդությունն առաջացել է վարակի պատճառով, սակայն այդ հիվանդության համար պատասխանատու ախտածինը որոշված չէ, ապա ընդունված է նշանակել էմպիրիկ (պարզագույն) թերապիա ։ Այն ներառում է առկա ախտանշաններին համապատասխանող, ազդեցության լայն տիրույթ ունեցող հակաբիոտիկի կիրառում և սկսվում է մինչև լաբորատոր ախտորոշման պատասխանների ստացումը, որը կարող է տևել մի քանի օր ։
Երբ բացահայտվում է հիվանդության համար պատասխանատու միկրոօրգանիզմը, արդեն սկսում են բուժիչ թերապիան։ Այն սովորաբար ներառում է ազդեցության նեղ տիրույթ ունեցող հակաբիոտիկների կիրառում։ Հակաբիոտիկի ընտրությունը կարող է հիմնված լինել նաև նրա արժեքի վրա։ Նույնականացումն անչափ կարևոր է, քանի որ այն կարող է նվազեցնել հակաբիոտիկային թերապիայի արժեքը, տոքսիկությունը, ինչպես նաև հակամանրէային կայունության առաջացման հնարավորությունը ։ Վիրահատությունից խուսափելու նպատակով որոշ դեպքերում հակաբիոտիկները կարող են նշանակվել նաև ապենդիցիտի ժամանակ ։
Հակաբիոտիկները կարող են նշանակվել որպես կանխարգելիչ միջոցներ և սա սովորաբար սահմանափակվում է ռիսկի տակ գտնվող խմբերով, որոնցից են թուլացած իմունիտետ ունեցողները (մասնավորապես ՄԻԱՎ-ով հիվանդների մոտ թոքաբորբը կանխելու նպատակով), իմունիտետը ճնշող (իմունոսուպրեսիվ) դեղամիջոցներ ընդունողները, քաղցկեղով հիվանդները և նրանք, ովքեր վիրահատություն են տարել ։ Վիրահատական գործընթացներում դրանց կիրառման նպատակը վարակի անցումը կանխելն է։ Դրանք կարևոր դեր ունեն ատամնաբուժության մեջ, որտեղ նրանց կիրառումը կարող է կանխել բակտերեմիան և դրան հաջորդող վարակիչ էնդոկարդիտը։ Հակաբիոտիկներն օգտագործվում են նաև նեյտրոպենիայի (մասնավորապես քաղցկեղի հետ ասոցացված) Ժամանակ վարակի կանխարգելման նպատակով ։
Հակաբիոտիկների ներմուծման ուղիներ
Հակաբիոտիկներով բուժման ժամանակ դրանց ներմուծման տարբեր ուղիներ կան։ Դրանք սովորաբար ներմուծվում են օրալ եղանակով (բերանով)։ Որոշ դեպքերում, մասնավորապես խորացված համակարգային վարակների դեպքում հակաբիոտիկները կարող են ընդունվել միջմկանային կամ ներակային ներարկումների միջոցով ։ Եթե վարակի տեղամասը հեշտ հասանելի է, ապա օգտագործվում են տեղային ազդեցության հակաբիոտիկներ, օրինակ աչքի կաթիլների ձևով՝ շաղկապենաբորբի ժամանակ կամ ականջի կաթիլներ՝ արտաքին ականջաբորբի (արտաքին օտիտ) ժամանակ։ Տեղային ազդեցության հակաբիոտիկներ կիրառվում են նաև մաշկային որոշ խնդիրների դեպքում, այդ թվում՝ ակնեի և ցելյուլիտի ժամանակ ։ Տեղային կիրառման առավելություններից են վարակի տեղամասում հակաբիոտիկի բարձր և կայուն կոնցենտրացիայի հասնելը, համակարգային ներծծման և տոքսիկության պոտենցիալի նվազեցումը, հակաբիոտիկի պահանջվող ծավալների կրճատումը, հետևաբար նաև հակաբիոտիկի չարաշահման ռիսկի նվազեցումը ։ Տեղային հակաբիոտիկները կիրառվում են որոշակի վիրահատական վերքերի դեպքում՝ վիրահատված տեղամասով վարակի անցմանը ռիսկը նվազեցնելու համար ։ Այնուամենայնիվ, տեղային ազդեցության հակաբիոտիկների ընդունման հետ կապված որոշակի հարցեր կան․ կարող է տեղի ունենալ հակաբիոտիկի որոշակի համակարգային ներծծում, կիրառված հակաբիոտիկի քանակությունը (դեղաչափը) դժվար է ճշգրտությամբ որոշել, կա նաև տեղային գերզգայունության ռեակցիաների կամ կոնտակտային դերմատիտի առաջացման հնարավորություն ։
Տարածվածություն
Տարբեր երկրներում հակաբիոտիկների սպառումը փոփոխվում է լայն տիրույթում։ 2018թ․ հրապարակվել է հակաբիոտիկների սպառման վերաբերյալ ԱՀԿ զեկույցը, որն ընդգրկում էր 65 երկրների տվյալների վերլուծություն։ Օրական դեղաչափը որոշվել է 1000 բնակչի հաշվարկով։ Այդ տվյալների համաձայն հակաբիոտիկների սպառման ամենաբարձր ցուցանիշն ունեցել է Մոնղոլիան՝ 64.4, իսկ Բուրգունդին՝ ամենացածրը՝ 4.4: Ամոքսիցիլինը և ամոքսիցիլին/կլավուլանաթթուն (կո-ամոքսիկլավ) ամենահաճախ սպառվող հակաբիոտիկն էին ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Մինչև կլինիկական կիրառության մեջ մտնելը, հակաբիոտիկներն ենթարկվում են սքրինինգի՝ ցանկացած բացասական ազդեցության բացահայտման համար և սովորաբար դիտարկվում են որպես ապահով և կայուն։ Այնուամենայնիվ, որոշ հակաբիոտիկներ ասոցացվում են բացասական կողմնակի ազդեցությունների լայն տիրույթի հետ։ Այդ ազդեցությունները կախված են կիրառված հակաբիոտիկի տեսակից, թիրախ հանդիսացող մանրէներից և հիվանդի օրգանիզմի առանձնահատկություններից ։ Կողմնակի ազդեցությունները կարող են ազդել հակաբիոտիկի դեղաբանական կամ թունաբանական հատկությունների վրա կամ կարող են առաջացնել գերզգայունություն, ալերգիկ ռեակցիաներ ։ Բացասական ազդեցություններն են սկսած ցանից և սրտխառնոցից մինչև խոշոր ալերգիկ ռեակցիաները, այդ թվում՝ ֆոտոդերմատիտը և անաֆիլաքսիան ։ Ավելի նոր դեղամիջոցների անվտանգության վերաբերյալ այդքան շատ տվյալներ հայտնի չեն, որքան ավելի երկաատև կիրառություն ունեցող դեղամիջոցների դեպքում ։
Հաճախակի հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից են դիարեան, որի պատճառով տեղի է ունենում աղիների միկրոֆլորայի կազմի խախտում, ինչն էլ իր հերթին հանգեցնում է ախտածին բակտերիաների զարգացման, ինչպիսին է Clostridium difficile-ն ։ Հակաբակտերիալները կարող են ազդել նաև վագինալ միկրոֆլորայի վրա և կարող են հանգեցնել Candida ցեղի խմորասնկերի քանակի ավելացման ։ Լրացուցիչ կողմնակի ազդեցություններ կարող են ի հայտ գալ այլ դեղամիջոցների հետ փոխազդեցության արդյունքում, օրինակ ջլերի վնասման հնարավորությունը կորտիկոստերոիդի հետ քինոլոն հակաբիոտիկի ընդունման դեպքում ։
Ճարպակալում և հակաբիոտիկներ
Կյանքի վաղ շրջանում հակաբիոտիկների ազդեցությունը փոխկապակցված է մարդկանց և մոդելային մկների մոտ մարմնի զանգվածի ավելացման հետ ։ Այդ ժամանակաշրջանը կրիտիկական է համարվում աղիքային միկրոբիոտայի ձևավորման և նյութափոխանակային զարգացման համար ։ Ենթաթերապևտիկ (սուբթերապևտիկ) հակաբիոտիկային (պենիցիլին, վանկոմիցին, քլորտետրացիկլին) բուժման ենթարկված մկների մոտ դիտվել է աղիքային միկրոբիոտայի կազմի և նյութափոխանակային ունակությունների փոփոխություն ։ Հետազոտություններից մեկի տվյալներով հետծննդյան և կերակրման ընթացքում պենիցիլինի ցածր դեղաչափեր (1մկգ/գ մարմնի զանգվածի հաշվարկով) ստացած մկների մոտ ստուգիչ հանդիսացող մկների համեմատ դիտվել է մարմնի և ճարպի զանգվածի ավելացում, աճի արագացում և լյարդում ադիպոգենեզին մասնակցող գեների էքսպրեսիայի ուժեղացում ։ Բացի այդ, պենիցիլինը ճարպերի բարձր պարունակությամբ դիետայի դեպքում նպաստում է մկների մոտ քաղցած վիճակում ինսուլինի մակարդակի բարձրացմանը ։ Այնուամենայնիվ, դեռևս ամբողջությամբ պարզաբանված չէ մարդկանց մոտ հակաբիոտիկները ճարպակալում առաջացնում են, թե ոչ։ Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ վաղ տարիքում (մինչև 6 ամսական) հակաբիոտիկների ընդունման և մարմնի զանգվածի մեծացման միջև (10 և 20 ամսական) որոշակի կապ կա ։ Մեկ այլ հետազոտությամբ ցույց է տրվել, որ պենիցիլինի և ցեֆալոսպորինի համեմատությամբ մակրոլիդային հակաբիտիկների դեպքում ավելորդ քաշ ձեռք բերելու ռիսկն ավելանում է, այսինքն՝ հակաբիոտիկային ազդեցության տիպը նույնպես կարևոր է այս գործընթացում ։ Հետևաբար մարդկանց մոտ կյանքի վաղ շրջանում հակաբիոտիկների ընդունման և ճարպակալման միջև որոշակի կապ կա, սակայն ամբողջությամբ դեռևս պարզաբանված չէ։ Չնայած կյանքի վաղ շրջանում հակաբիոտիկների օգտագործման և ճարպակալման միջև եղած կապին՝ հակաբիոտիկների ազդեցությունը մարդկանց ճարպակալման վրա անհրաժեշտ է հակադրել մանկական հասակում հակաբիոտիկներով բուժման օգտակար ազդեցությունների հետ, որոնք ցույց են տրվել կլինիկական փորձով ։
Հակաբեղմնավորիչներ
Իրականացվել են մի քանի վերահսկվող հետազոտություններ, որոնց ընթացքում ուսումնասիրվել է հակաբիոտիկների և հակաբեղմնավորիչների փոխազդեցությունը ։ Հետազոտությունների մեծ մասը ցույց են տվել, որ հակաբիոտիկները չեն փոխազդում հակաբեղմնավորիչների հետ ։ Կլինիկական հետազոտությունների տվյալներով հակաբիոտիկների ազդեցությամբ հակաբեղմնավորիչների չգործելու հավանականությունը շատ ցածր է (մոտ 1%) ։ Հակաբեղմնավորիչների չգործելու հավանականության ռիսկը կարող են բարձրացնել դրանք չընդունելը, փսխումը կամ դիարեան։ Հակաբեղմնավորիչների ներծծման գործընթացում ստամոքս-աղիքային խանգարումները կամ տարբեր հիվանդների օրգանիզմի անհատական տարբերություններն ազդում են արյան մեջ էթինիլէստրադիոլի մակարդակի վրա ։ Կանանց մոտ անկանոն մենստրուացիայի դեպքում հակաբեղմնավորիչների չգործելու հավանականությունը բարձր է ։
Այն դեպքերում, երբ ենթադրվում է, որ հակաբիոտիկները, որոնցից է ազդեցության լայն տիրույթ ունեցող ռիֆամպիցինը, ազդում են հակաբեղմնավորիչների արդյունավետության վրա, հնարավոր է լյարդի ֆերմենտների ակտիվության բարձրացում, ինչի արդյունքում հակաբեղմնավորիչների ակտիվ բաղադրիչները քայքայվում են ։ Առաջարկվել է նաև աղիքային միկրոֆլորայի ազդեցության վարկածը, ինչը կարող է հանգեցնել էստրոգենների ներծծման նվազեցման։ Սակայն այս վարկածը վիճարկելի է ։ Հակաբիոտիկների և հակաբեղմնավորիչների փոխազդեցության վերաբերյալ դեռևս պահանջվում են լրացուցիչ հետազոտություններ, այդ թվում նաև հակաբեղմնավորիչների չգործելու հետ կապված հիվանդի օրգանիզմի յուրահատկության հետ կապված ռիսկերի գնահատում ։
Ալկոհոլ
Փոխազդեցություններ կարող են լինել ալկոհոլի և որոշ հակաբիոտիկների միջև։ Արդյունքում կարող են առաջանալ կողմնակի ազդեցություններ և հակաբիոտիկային թերապիայի արդյունավետության նվազում ։ Չնայած ալկոհոլի քիչ քանակությամբ օգտագործումը դժվար թե փոխազդի մի շարք տարածված հակաբիոտիկների հետ, սակայն կան հակաբիոտիկների որոշ տեսակներ, որոնց հետ ալկոհոլի օգտագործումը կարող է լուրջ կողմնակի ազդեցությունների դրսևորման պատճառ դառնալ ։ Հետևաբար կողմնակի ազդեցությունների առաջացման պոտենցիալ ռիսկերը և ադյունավետությունը կախված են կիրառված հակաբիոտիկի տիպից ։
Ալկոհոլի հետ մետրոնիդազոլի, թինիդազոլի, ցեֆամանդոլի, լատամօքսեֆի, ցեֆոպերազոնի, ցեֆմենօքսիմի, ֆուրազոլիդոնի և նման հակաբիոտիկների փոխազդեցությունն առաջացնում է դիսուլֆիրամի նման քիմիական ռեակցիա, արգելակելով ացետալդոհիդ դեհիդրոգենազով ալկոհոլի ճեղքումը, ինչը կարող է հանգեցնել սրտխառնոցի, փսխման և շնչարգելության ։ Ալկոհոլի օգտագործման դեպքում կարող է նվազել դօքսիցիկլինի և էրիթրոմիցին սուկցինատի արդյունավետությունը ։ Հակաբիոտիկների ակտիվության վրա ալկոհոլի ազդեցություններից է նաև լյարդի ֆերմենտների ակտիվության փոփոխությունը, որոնք ճեղքում են հակաբիոտիկային միացությունները ։ Սակայն կարմիր գինին, որը մեծ քանակությամբ պոլիֆենոլներ է պարունակում, in vitro պայմաններում ցուցաբերում է հակաբակտերիալ հատկություններ ։
Ֆարմակոդինամիկա
Հակաբակտերիալ միացությունների միջոցով հակամանրէային թերապիայի հաջող ելքը կախված է մի քանի գործոններից։ Դրանցից են տեր օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմները, վարակի տեղակայումը և հակաբակտերիալ միջոցների ֆարմակոկինետիկ և ֆարմակոդինամիկ հատկությունները ։ Հակաբակտերիալ միջոցների բակտերիցիդ ակտիվությունը կարող է կախված լինել բակտերիաների աճման փուլից և հաճախ պահանջում է նյութափոխանակային ակտիվություն և բակտերիալ բջիջների բաժանում ։ Այս ամենը հիմնված է լաբորատոր հետազոտությունների վրա։ Կլինիկական փորձարկումները նույնպես ցույց են տվել, որ բակտերիալ վարակը վերանում է ։ Քանի որ հակաբակտերիալ միջոցների ակտիվությունը հաճախ կախված է նրա կոնցենտրացիայից, հակաբակտերիալ միջոցների in vitro բնութագրումն ընդգրկում է նվազագույն արգելակող և նվազագույն բակտերիցիդ կոնցենտրացիայի որոշում ։ Կլինիկական ելքը կանխատեսելու նպատակով հակաբակտերիալ միջոցի հակամանրէային ակտիվության հետ մեկտեղ որպես դեղամիջոցի արդյունավետության ցուցանիշներ դիտարկվում են նաև նրա ֆարմակոկինետիկական բնութագիրը և որոշ դեղաբանական հատկություններ ։
Հակաբիոտիկների դասեր
Հակաբիոտիկները սովորաբար դասակարգվում են ըստ իրենց գործողության մեխանիզմի, քիմիական կառուցվածքի կամ ակտիվության տիրույթի։ Դրանց մեծ մասն ազդում է բակտերիալ բջիջների ֆունկցիաների կամ աճի գործընթացների վրա ։ Այն հակաբիոտիկները, որոնց թիրախը բակտերիալ բջջապատն է (պենիցիլիններ և ցեֆալոսպորիններ) կամ բջջի թաղանթը (պոլիմիքսիններ), կամ էլ ազդում են բակտերիալ ֆերմենտների վրա (ռիֆամիցիններ, լիպիարմիցիններ, քինոլոններ և սուլֆանիլամիդներ), ունեն բակտերիցիդ ակտիվություն։ Սպիտակուցների սինթեզի արգելակիչները (մակրոլիդներ, լինկոզամիդներ և տետրացիկլիններ) սովորաբար բակտերիոստատիկ են (բացառությամբ բակտերիցիդ ամինգլիկոզիդների) ։ Ազդեցության նեղ տիրույթի հակաբիոտիկների համար թիրախ են հանդիսանում հատուկ տիպի բակտերիաներ, ինչպիսիք են գրամ-բացասական կամ գրամ-դրական բակտերիաները, իսկ ազդեցության լայն տիրույթ ունեցող հակաբիոտիկներն ազդում են լայն տիրույթի բակտերիաների վրա։ Հակաբակտերիալ միացությունների նոր դասերի հայտնաբերումից 40 տարի անց՝ 2000-2010-ական թվականներին, հակաբիոտիկների չորս նոր դասեր կլինիկական կիրառության մեջ դրվեցին՝ ցիկլիկ լիպոպեպտիդներ (դապտոմիցինը), գլիցիլցիկլինները (տիգեցիկլինը), օքսազոլիդինոնները (լինեզլիդը) և լիպիարմիցինները (ֆիդաքսոմիցինը) ։
Արտադրություն
Բժշկական քիմիայի զարգացման շնորհիվ ժամանակակից հակաբակտերիալների մեծ մասը տարբեր բնական միացությունների կիսասինթետիկ մոդիֆիկացիաներ են ։ Դրանցից են բետա-լակտամային հակաբիոտիկները, որոնցից են պենիցիլինները (արտադրվում են Penicillum ցեղի սնկերի կողմից), ցեֆալոսպորինները և կարբապենեմները։ Միացությունները, որոնք դեռևս ստացվում են կենդանի օրգանիզմներից, ամինոգլիկոզիդներն են, մինչդեռ այլ հակաբակտերիալները, օրինակ՝ սուլֆանիլամիդները, քինոլոնները և օքսազոլիդինոնները ստացվում են բացառապես քիմիական սինթեզի միջոցով ։ Հակաբակտերիալ միացությունների մեծ մասը հարաբերականորեն փոքր մոլեկուլներ են, ունեն փոքր մոլեկուլային զանգված, որը ցածր է 1000 դալտոնից ։
1939 թվականին բժշկության մեջ հակաբիոտիկների, այդ թվում հակաբակտերիալների կարևորության վերաբերյալ Հովարդ Ֆլորիի և Չեյնի առաջին աշխատանքները հանգեցրեցին լայնածավալ հետազոտությունների և հակաբակտերիալների մասշտաբային արտադրության։ Բակտերիաների լայն տիրույթի նկատմամբ հակաբակտերիալ միջոցների սքրինինգից հետո ակտիվ միացությունների ստացումն իրականացվում է խմորման միջոցով, սովորաբար խիստ աերոբ պայմաններում։
Կայունությունը
Հակաբիոտիկների նկատմամբ բակտերիաների մոտ կայունության առաջացումը տարածված երևույթ է։ Այն հաճախ ազդում է հակաբիոտիկային թերապիայի ընթացքում տեղի ունեցող էվոլյուցիոն գործընթացների վրա։ Հակաբիոտիկներով բուժումը կարող է ընտրվել դրանց բարձր դեղաչափերի նկատմամբ ֆիզիոլոգիական կամ գենետիկական առումներով բարձր կենսունակություն դրսևորող շտամների դեպքում։ Որոշակի պայմաններում այն կարող է հանգեցնել կայուն բակտերիաների գերակշիռ աճի, մինչդեռ դրանց նկատմամբ զգայուն բակտերիաների աճն արգելակվում է ։ Շտամների հակաբակտերիալ ընտրությունը, որոնք նախապես ձեռք են բերել հակաբակտերիալ-կայունություն գեներ, ցույց է տրվել 1943 թվականին Լուրիա-Դելբրյուկի փորձով։ Հակաբիոտիկները, ինչպիսիք են պենիցիլինը և էրիթրոմիցինը, որոնք բարձր արդյունավետություն են դրսևորւմ բազմաթիվ բակտերիալ տեսակների և շտամների նկատմամբ, մի շարք բակտերիալ շտամների կայունության բարձրացման պատճառով դարձել են քիչ արդյունավետ ։
Կայունությունը կարող է դրսևորվել դեղամիջոցների կենսաքայքայման ձևով, ինչպես սուլֆամետազին-քայքայող հողային բակտերիայի մոտ ։ Բակտերիաների պահպանումը հակաբակտերիալ միջոցի առկայությամբ հաճախ հանդիսանում է ժառանգական կայունության արդյունք , սակայն հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայունության ավելացումը տեղի է ունենում նաև գեների հորիզոնական փոխանցման մեխանիզմով։ Գեների հորիզոնական փոխանցումն ավելի հաճախ հանդիպում է այն վայրերում, որտեղ դրանք առավել շատ են օգտագործվում ։
Հակաբակտերիալ կայունությունը կարող է վերածածկել կենսաբանական արժեքը՝ դրանով նվազեցնելով կայուն շտամների բազմացման ունակությունը, ինչն էլ կարող է սահմանափակել հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայուն բակտերիաների տարածումը, օրինակ՝ հակաբակտերիալ միացությունների բացակայության պայմաններում։ Սակայն, հավելյալ մուտացիաները կարող են այսպես ասած փոխհատուցել այդ բացը և նպաստել այդ բակտերիաների գոյատևմանը ։
Հնէաբանական հետազոտությունները վկայում են այն մասին, որ և՛ հակաբիոտիկները, և՛ հակաբիոտիկային կայունությունը հնագույն միացություններ և մեխանիզմներ են ։ Օգտակար հակաբիոտիկային թիրախներ են հանդիսանում նրանք, որոնց կիրառման դեպքում մուտացիաները բացասաբար են ազդում բակտերիաների բազմացման կամ կենսունակության վրա ։
Հակաբիոտիկային կայունության մոլեկուլային մեխանիզմները մի քանիսն են։ Ինքնուրույն կամ ներքին հակաբակտերիալ կայունությունը կարող է բակտերիալ շտամների գենետիկայի բաղադրիչ մասը լինել ։ Օրինակ՝ հակաբիոտիկի թիրախը կարող է բացակայել բակտերիալ գենոմից։ Ձեռքբերովի կայունությունը բակտերիալ քրոմոսոմում մուտացիայի կամ արտաքրոմոսոմային ԴՆԹ-ի ներմուծման արդյունք է ։ Հակաբակտերիալ միջոցներն արտադրվում են բակտերիաների կողմից, որոնց մոտ զարգացել են կայունության մեխանիզմներ։ Ցույց է տրվել, որ այդ մեխանիզմները նման են հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայունություն ձեռք բերած շտամների մոտ դրսևորվող մեխանիզմներին և կարող են փոխանցվել այլ բակտերիաների ։ Հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայունության տարածումը հաճախ տեղի է ունենում աճի ընթացքում մուտացիաների ուղղահայաց փոխանցման և գեների հորիզոնական փոխանցման դեպքում ԴՆԹ-ի գենետիկական վերախմբավորման (ռեկոմբինացիայի) արդյունքում ։ Հակաբակտերիալ կայունության գեները կարող են փոխանակվել տարբեր բակտերիալ շտամների կամ տեսակների միջև՝ պլազմիդների միջոցով, որոնք կրում են կայունության գեներ ։ Պլազմիդները, որոնք կրում են կայունության մի քանի տարբեր գեներ, կարող են  առաջացնել հակաբակտերիալ միջոցների բազմակի կայունություն ։ Մի քանի հակաբակտերիալների նկատմամբ խաչաձև կայունությունը կարող է առաջանալ նաև կայունության մեկ գենի առկայությամբ, որով կոդավորվում է մեկից ավելի տեսակի հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայունություն ։
Հակաբակտերիալ միջոցների նկատմամբ կայուն շտամներին և տեսակներին անվանում են սուպերբակտերիաներ կամ գերբակտերիաներ (superbugs)։ Ներկայումս դրանք նպաստում են այնպիսի հիվանդությունների զարգացմանը, որոնք նախկինում վերահսկելի էին։ Օրինակ՝ տուբերկուլյոզ առաջացնող բակտերիալ նոր շտամները, որոնք կայուն են նախկինում արդյունավետ հակաբակտերիալ բուժման նկատմամբ, նոր մարտահրավերներ են նետում բժշկությանը։ Ամեն տարի ամբողջ աշխարհում գրանցվում են տուբերկուլյոզի նկատմամբ բազմակի դեղամիջոցային կայունության մոտավորապես կես միլիոն նոր դեպքեր ։ Օրինակ՝ NDM-1-ը նոր նույնականացված ֆերմենտ է, որը կայունություն է դրսևորում բետա-լակտամային հակաբակտերիալ միջոցների լայն տիրույթի նկատմամբ ։ Միացյալ Թագավորության առողջապահական հանրային կազմակերպությունը նշել է, որ NDM-1 ֆերմենտի առկայության դեպքում մեծ մասամբ կայունություն է դրսևորվել բոլոր ստանդարտ ներերակային հակաբիոտիկների նկատմամբ, որոնք կիրառվում են մի քանի վարակների բուժման համար ։ 2016 թվականի մայիսի 26-ին ԱՄՆ-ում հայտնաբերվել է E. coli սուպերբակտերիա, որը կայուն է կոլիստինի, այսպես կոչված «պաշտպանության վերջին գծի» հակաբիոտիկի նկատմամբ ։
Հակաբիոտիկների ոչ ճիշտ օգտագործում
The ICU Book գրքում հակաբիոտիկների վերաբերյալ առաջին կանոնն է փորձել չօգտագործել դրանք, իսկ երկրորդը՝ չօգտագործել չափից շատ ։ Հակաբիոտիկներով ոչ պատշաճ բուժումը և դրանց չարաշահումը նպաստում են հակաբիտիկների նկատմամբ կայունությամբ օժտված բակտերիաների զարգանալուն։ Հակաբիոտիկների ինքնուրույն, առանց մասնագետի ցուցումի կիրառումը դրանց ոչ ճիշտ օգտագործման օրինակ է ։ Հաճախ շատ հակաբիոտիկներ օգտագործվում են այնպիսի ախտանշանների կամ հիվանդությունների դեպքում, որոնք չեն «արձագանքում» հակաբիոտիկներով բուժմանը կամ դրանք քայքայվում են առանց բուժելու։ Որոշ բակտերիալ վարակների ժամանակ ոչ ճիշտ ընտրված կամ կիսաօպտիմալ հակաբիոտիկներ են նշանակվում ։ Հակաբիոտիկների չարաշահումը, ինչպիսիք են պենիցիլինը և էրիթրոմիցինը, սկսած 1950 թվականից ասոցացվել է հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության հետ ։ Հակաբիոտիկների լայնատարած օգտագործումը հիվանդանոցներում նույնպես ասոցացվում է բակտերիալ շտամների և տեսակների մոտ կայունության առաջացման հետ ։
Հակաբիոտիկների ոչ ճիշտ կիրառման հաճախ հանդիպող ձևերից է ճամփորդների մոտ պրոֆիլակտիկ նշանակության հակաբիոտիկների ավելորդ օգտագործումը, ինչպես նաև բժիշկների կողմից հիվանդի քաշի և նախկինում հակաբիոտիկի օգտագործման պատմության հիման վրա նշանակվող հակաբիոտիկի դեղաչափի ոչ ճիշտ որոշումը։ Սխալ օգտագործման դեպքերից են նաև նշանակված հակաբիոտիկային բուժումն ամբողջությամբ ստանալուց հրաժարվելը, ոչ ճիշտ դեղաչափի նշանակումը և օգտագործումը։ Ոչ անհրաժեշտ հակաբիոտիկային բուժման օրինակ է նաև դրանց նշանակումը այնպիսի վիրուսային վարակների բուժման համար, ինչպիսին է մրսածությունը (հարբուխ)։ Շնչառական ուղու վարակների վերաբերյալ հետազոտություններից մեկի համաձայն բժիշկներն ավելի հաճախ հակաբիոտիկներ են նշանակում այն հիվանդներին, ովքեր սպասում են դրան ։ Բազմակողմանի գործողությունների նպատակը և՛ բժիշկների, և՛ հիվանդների մոտ կարող են նվազեցնել հակաբիոտիկների ոչ ճիշտ նշանակումները ։
Հակամանրէային կայունության խնդրով մտահոգված մի քանի կազմակերպություններ հետաքրքրված են առանց անհրաժեշտության հակաբիոտիկների օգտագործման նվազեցմամբ ։ Հակաբիոտիկների սխալ օգտագործման կամ չարաշահման վերաբերյալ հարցերը բարձրաձայնվել են ԱՄՆ-ում հակամանրէային կայունության խնդիրների ենթակառուցվածքային նպատակային խմբի ձևավորմամբ։ Այս նպատակային խմբի աշխատանքը կոորդինացվում էր ԱՄՆ հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների, Սննդամթերքի և դեղամիջոցների վերահսկման մարմնի (FDA), Առողջապահության ազգային ինստիտուտի, ինչպես նաև ԱՄՆ այլ մարմինների կողմից ։ Նմանատիպ հասարակական գործունեություն է «Պահպանել հակաբիոտիկների գործունակությունը» կարգախոսով նախաձեռնությունը ։ 2002 թվականին Ֆրանսիայում սկիզբ է առավ «Հակաբիոտիկները ավտոմատացված չեն» կարգախոսով պետական նախաձեռնությունը, որի շնորհիվ նվազեցին հակաբիոտիկների անտեղի նշանակումները՝ հատկապես երեխաների շրջանում ։