cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նիկոլա Տեսլա
Ծննդյան տարեդարձի մամուլի ասուլիս
1935 թվականին` 79-րդ տարեդարձին, Տեսլան բազմաթիվ թեմաներ է շոշափում։ Նա պնդում է, որ 1896 թվականին հայտնաբերել է տիեզերական ճառագայթները մշտական հոսանքի վերածելու եղանակը ինդուկցիայով և հայտարարել է մեխանիկական օսցիլյատորի մասին ։ Նկարագրելով սարքը (նա հույս ուներ երկու տարում դրա միջոցով 100 միլիոն դոլար վաստակել)` նա լրագրողներին ասել է, որ իր տատանակը 1898 թվականին երկրաշարժ է առաջացրել Իսթ Հյուսթոն 46 հասցեի իր լաբորատորիայում և հարակից փողոցներում, և որ այն կարող է Էմփայր Սթեյթ Բիլդինգն ավերել օդի ճնշումով ։ Գյուտարարը նաև բացատրել է նոր տեխնիկան, որը կիրառում է իր տատանակներում (Telegeodynamics)` դրանք օգտագործելով տատանումները երկրին հաղորդելու համար։ Նա պնդում էր, որ դրանք աշխատում են ցանկացած հեռավորության վրա և կարող են օգտագործվել կապի կամ օգտակար հանածոների ստորգետնյա պաշար հայտնաբերելու համար ։
1937 թվականին Նյու Յորքեր հյուրանոցի մեծ սրահում կազմակերպված հերթական հավաքույթի ժամանակ Տեսլան Չեխոսլովակիայի և Հարավսլավիայի դեսպաններից ստացել է պարգևներ ։ Մահվան ճառագայթներին վերաբերող հարցին նա պատասխանել է. «Դա փորձ չէ. ես կառուցել, ցուցադրել ու օգտագործել եմ այն»։
Գործունեություն
Նիկոլա Տեսլան հռչակվել է էլեկտրականության ու մագնիսականության հատկությունների ուսումնասիրության բնագավառում իր հեղափոխական ներդրման շնորհիվ։ Տեսլայի տեսական աշխատություններն ու արտոնագրերը ձևավորել են փոփոխական հոսանքով աշխատող ժամանակակից սարքերի և բազմաֆազային համակարգերի և էլեկտրաշարժիչների նախագծման հիմքը, որոնց շնորհիվ իրագործվեց արդյունաբերական հեղափոխության երկրորդ փուլը։ Նա հայտնի էր որպես «եթերի» տեսության կողմնակից։ Ռադիոյի ցուցադրության և «Հոսանքների պատերազմներում» հաղթանակից հետո, Տեսլան ամենուրեք ճանաչվեց որպես կարկառուն էլեկտրաճարտարագետ։ Տեսլայի վաղ աշխատությունները ճանապարհ են հարթել արդի էլեկրատեխնիկայի զարգացման համար։ Նրա վաղ շրջանի հայտնագործությունները նորարարական նշանակություն ունեին։
Տեսլայի ժամանակակից կենսագիրները նրան համարում են «20-րդ դարը ստեղծած մարդ» և «ժամանակակից էլեկտրականության «սուրբ պաշտպան»»։ ԱՄՆ-ում Տեսլան իր հռչակով կարող էր մրցել ցանկացած գյուտարարի կամ պատմաբանի հետ։ Տեսլայի անունով է կոչվել մագնիսական հոսքի խտության (մագնիսական ինդուկցիայի) միավորը։ Պարգևատրվել է Է. Կրեսսոնի, Ջ. Սքոթթի, Թ. Էդիսոնի շքանշաններով։
Փոփոխական հոսանք
1889 թվականից Տեսլան ձեռնամուխ է եղել բարձր հաճախականության և բարձր լարման հոսանքի ուսումնասիրմանը։ Նա է ստեղծել էլեկտրամեխանիկական գեներատորների առաջին օրինակները՝ այդ թվում և ինդուկտորային, ինչպես նաև բարձր լարման ռեզոնանսային տրանսֆորմատորները՝ դրանով խթանելով էլեկտրատեխնիկայի զարգացմանը։
Բարձր հաճախականության հոսանքի ուսումնասիրման ընթացքում Տեսլան մեծ ուշադրություն էր դարձնում անվտանգությանը։ Փորձարկելով իր իսկ մարմնի վրա՝ նա ուսումնասիրում էր տարբեր հաճախականության փոփոխական հոսանքի ազդեցությունը մարդկային մարմնի վրա։ Գիտնականի մշակած շատ սկզբունքներ հետագայում դարձան անվտանգության տեխնիկայի հիմքը։ Նա հայտնաբերեց, որ 700 հերց էլեկտրական հոսանքը անցնում է մարդու մարմնի մակերևույթով՝ չվնասելով օրգանիզմի հյուսվածքները։ Էլեկտրատեխնիկական սարքերը, որոնք Տեսլան մշակել էր բժշկական հետազոտությունների համար, լայն կիրառում գտան աշխարհում։
Մեծ լարման բարձր հաճախականության հոսանքով փորձերը գյուտարարին հանգեցրին կեղտոտված մակերևույթների մաքրման հնարավորության բացահայտմանը։ Այդպիսի հոսանքի ազդեցությունը մաշկին ցույց տվեց, որ այդ եղանակով հնարավոր է հեռացնել մանր ցանը, մաքրել ծակոտկեները և սպանել միկրոբները։ Այդ եղանակը կիրառվում է ժամանակակից էլեկտրաթերապիայում։
Դաշտերի տեսություն
1887 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Տեսլան սահմանեց պտտվող մագնիսական դաշտերի գիտական նկարագրությունը։ 1888 թվականի մայիսի 1-ին գիտնականը ստացավ էլեկտրական բազմաֆազ մեքենաների գյուտի արտոնագրերը (այդ թվում՝ ասինխրոն էլեկտրական շարժիչ)։ Երկֆազ համակարգի օգտագործմամբ, ինչը Տեսլան ավելի խնայող էր համարում, ԱՄՆ-ում ստեղծվեց արտադրական էլեկտրական սարքերի խումբ, դրանց թվում՝ Նիագարայի հէկ-ը (1895), որն այդ տարիներին ամենամեծն էր ։
Ռադիո
Տեսլան առաջիններից մեկը արտոնագրեց հուսալի էլեկտրական հոսանքի օգտագործումը ռադիոկապում։ U.S. Patent 447 920 արտոնագրում, որը տրվել է 1891 թվականի մարտի 10-ին, նկարագրվում է աղեղնավոր լամպերով կառավարման («Method of Operating Arc-Lamps») ձևը, որում փոփոխական հոսանքի գեներատորը առաջացնում էր բարձր հաճախականության հոսանքի տատանումներ՝ մոտ 10.000 հերց հաճախականությամբ։ Արտոնագրված գյուտը դարձավ ձայնի փոխանցման միջոց, որ ստեղծվում էր աղեղնավոր լամպում փոփոխական հոսանքի ազդեցությամբ։ Տեսլան օգտագործեց այնպիսի հաճախականության ալիքներ, որոնք մարդու ականջը անընդունակ է ընկալելու։ Փոփոխական հասանքով աշխատող գեներատորների այսօրվա դասակարգմամբ փոփոխական հաճախականության գեներատորը աշխատում էր շատ ցածր ռադիոհաճախականության միջակայքում։
1891 թվականին հրապարակային դասախոսությամբ Տեսլան նկարագրեց և ցուցադրեց ռադիոկապի սկզբունքները։ 1893 թվականին նա զբաղված էր անլար կապի հնարավորության հարցերով և ստեղծեց կայմային ալեհավաքը։
Ժառանգություն
Բելգրադում Տեսլայի թանգարանի նախկին տնօրեն, Եվրոպայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ Վելիմիր Աբրամովիչը «Դելֆիս» ամսագրում № 68(4/2011) հրատարակում է իր նամակ-դիմումը՝ «[http://www.delphis.ru/journal/article/nasledie-ntesly-prishlo-vremya-izuchat Տեսլայի ժառանգությունը. ժամանակն է այն ուսումնասիրելու]» վերնագրով։ Հոդվածում նշվում է, որ 1952 թվականից պահպանվում են աշխարհահռչակ սերբ գիտնականի մոտ 60.000 դեռևս չուսումնասիրված փաստաթղթեր։ Նա առաջարկում էր ստեղծել ռուս-սերբական ընկերություն՝ ուսումնասիրելու Նիկոլա Տեսլայի ժառանգությունը։
Գրական ժառանգություն
Տեսլան գրել է մի շարք գրքեր ու հոդվածներ ։ Դրանցից են «Իմ գյուտերը։ Նիկոլա Տեսլայի ինքնակենսագրություն» գիրքը, որը կազմել ու խմբագրել է Բեն Ջոնսթոնը, «Նիկոլա Տեսլայի ֆանտաստիկ ձեռքբերումները», որը կազմել ու խմբագրել է Դևիդ Չիլդրեսը և «Տեսլայի թղթերը»։
Տեսլայի բազմաթիվ աշխատանքներ հասանելի են համացանցում, այդ թվում` «Մարդկային էներգիայի մեծացման խնդիրը», որը հրատարակվել է 1900 թվականին «Դար» ամսագրում և «Մեծ պոտենցիալով բարձր հաճախականության այընտրանքային հոսանքի փորձարկումներ» հոդվածը, որը հրատարակվել է «Նիկոլա Տեսլայի գյուտեր, հետազոտություններ և երկեր» գրքում   ։
Առասպելներ և լեգենդներ
Տեսլայի անձի խորհրդավորությունը նպաստել է ամենատարբեր, անհավանական թվացող պատմությունների առաջացմանը։ Տեսլայի հետ ուղիղ կամ անուղղակի կապվում են 20-րդ դարի հանելուկային շատ երևույթներ։
Տեսլայի թղթեր
Ավանդության համաձայն՝ Տեսլայի մահից հետո գաղտնի գործակալությունների բաժանմունքը, որ զբաղվում էր օտարերկրյա քաղաքացիների գործերով, ուղարկում է գործակալներ, որոնք առգրավում են Տեսլայի սենյակում պահպանվող թղթերը։ Գաղտնի գործակալությունը կասկածներ ուներ, որ դեռևս Տեսլայի մահից տարիներ առաջ որոշ փաստաթղթեր հայտնվել են գերմանական գաղտնի գործակալության մոտ և օգտագործվել գերմանական օդուժում։ Ցանկանալով կանխել այսպիսի դեպքերը՝ գաղտնի գործակալությունը առգրավում և գաղտնիացնում է Տեսլայի սենյակի թղթերը։
Գրող Թիմ Շվարցը իր գրքում գրում է, որ ուրիշ հյուրանոցներում, որտեղ Տեսլան սենյակ է վարձել, մնացել են նրա անձնական իրերից, որոնց մի մասը կորել է, իսկ մոտ 12 արկղ փաստաթուղթ վաճառվել է Տեսլայի հաշիվները փակելու նպատակով։ Շվարցը վստահեցնում է, որ 1976 թվականին թղթերով չորս արկղ դրվել է աճուրդի ոմն Մայքլ Բորնեսի (Michael P. Bornes) կողմից։ Արկղերը 25 դոլարով ձեռք է բերել Դեյլ Էլֆրին՝ (Dale Alfrey) չիմանալով, թե ինչ թղթեր են դրանք։ Գրքի հեղինակի կարծիքով ավելի ուշ բացահայտվել է, որ դրանք Նիկոլա Տեսլայի թղթերն ու ամսագրերն են, որոնցում ֆիզիկոսը նկարագրում է թշնամի այլմոլորակայինների մասին, որոնք ի վիճակի են կառավարելու մարդկային ուղեղը։ Շատ ընթերցողներ կասկածի տակ են դնում Շվարցի պնդումները՝ կարծելով, որ գիրքն ընդամենը սենսացիայի փորձ է։
Տեսլայի էլեկտրամոբիլ
1931 թվականին Տեսլան ցուցադրեց էլեկտրամոբիլի նախատիպը, որ շարժվում էր առանց հոսանքի ավանդական աղբյուրների։ Այդ էլեկտրամոբիլի գոյությունն ապացուցող նյութական ոչ մի վկայություն պահպանված չէ։
Ճառագայթային զենք
Ամերիկյան DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency) ընկերությունը 1958 թվականին «Ճոճանակ» (Seesaw) ծրագրի ընթացքում փորձեց ստեղծել Տեսլայի լեգենդար «մահվան ճառագայթը»։ 1982 թվականին ծրագիրն ընդհատվեց անհաջողությունների և չարդարացված մեծ ծախսերի պատճառով ։
Տունգուսյան երկնաքար
Պայթյունից մի քանի ամիս առաջ Տեսլան պնդել է, որ կարող է լուսավորել նշանավոր ճանապարհորդ Ռոբերտ Պիրիի՝ հյուսիսային բևեռ կատարած գիտարշավի ճանապարհը։ Բացի դրանից՝ ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանում պահպանվել են գրառումներ, որոնք վկայում են, որ Տեսլան հետաքրքրվել է Սիբիրի՝ առավել քիչ բնակեցված հատվածների քարտեզներով։ Կանգուն ալիքներ ստեղծելու փորձերը, երբ, ինչպես վկայում են, էլեկտրական հզոր իմպուլսը կուտակվում է տասնյակ հազար կիլոմետրեր հեռու, հաստատում են վարկածը։ Եթե Տեսլային հաջողվել է եթերի էլեկտրական իմպուլսն ուղղորդել և ռեզոնանսով ազդել ալիքին, ապա այս ենթադրության համաձայն՝ կարող էին առաջանալ լիցքեր, որոնք իրենց հզորությամբ կարող են համապատասխանել ատոմային պայթյունին։
Հիշատակ
Բելգրադում գործում է Նիկոլա Տեսլայի թանգարանը։ Գիտնականի ժառանգության հիշատակումներ կան գրքերում, ֆիլմերում, թատրոնում, հեռուստատեսությունում, երաժշտության մեջ, կոմիքսներում, տեսախաղերում։ Տեսլայի կամ նրան վերագրվող գյուտերի ու նորամուծությունների թեման անընդհատ շոշափվում է գիտական ֆանտաստիկայի բնագավառում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սերբ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Սերբ գյուտարարներ Կատեգորիա:Ֆիզիկոսներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ Կատեգորիա:Դավադրության տեսություն Կատեգորիա:Կարլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գյուտարարներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Պելինդաբայի պայմանագիր
Համաձայնագիրը ստորագրվել է 1996 թվականին և ուժի մեջ է մտել 2009 թվականի հուլիսի 15-ին՝ 28-րդ երկրի վավերացումով։
Համաձայնագրի ընդհանուր նկարագիր
Պայմանագրով արգելվում է Պայմանագրի կողմերի տարածքում միջուկային պայթուցիկ սարքերի հետազոտում, մշակում, արտադրություն, պահեստավորում, ձեռքբերում, փորձարկում, կառավարել կամ տեղակայել և Պայմանագրի կողմերի կողմից աֆրիկյան գոտում ռադիոակտիվ թափոններ թափել։ Պայմանագրով Պայմանագրի կողմերին նաև արգելվում է հարձակվել գոտու ցանկացած միջուկային օբյեկտի վրա և կողմերից պահանջվում է պահպանել միջուկային նյութերի, օբյեկտների և սարքավորումների ֆիզիկական պաշտպանության բարձրագույն չափանիշներ, որոնք պետք է օգտագործվեն բացառապես խաղաղ նպատակներով։ Պայմանագիրը պահանջում է, որ բոլոր կողմերը կիրառեն Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության լիարժեք երաշխիքներ՝ խաղաղ նպատակով միջուկային բոլոր գործունեության համար։ Պայմանագրով ստեղծվել է համապատասխանության ստուգման մեխանիզմ, այդ թվում՝ Միջուկային էներգիայի աֆրիկյան հանձնաժողովի ստեղծում։ Դրա գրասենյակը կլինի Հարավային Աֆրիկայում ։ Պայմանագիրը վավերացնում է յուրաքանչյուր կողմի իրավունքը՝ ինքնուրույն որոշելու՝ թույլ տալ օտարերկրյա նավերի և օդանավերի այցելություններ իր նավահանգիստներ և օդանավակայաններ, բացահայտորեն պաշտպանում է բաց ծովում նավարկության ազատությունը և չի ազդում Միջազգային իրավունքով երաշխավորված տարածքային ջրերով անցնելու իրավունքի վրա։
Կիրառման տիրույթ
«Աֆրիկայի միջուկային զենքից ազատ գոտի» (ANWFZ) նշանակում է Աֆրիկայի մայրցամաքի տարածք, կղզային պետություններ, որոնք անդամակցում են Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությանը () և բոլոր կղզիներ, որոնց Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությունը իրենց որոշոմներում համարում է Աֆրիկայի մաս։ «Տարածք» նշանակում է ցամաքային տարածք, ներքին ջրեր, տարածքային ծովեր և կղզեխմբային ջրեր, դրանց վերևում գտնվող օդային տարածքը, ինչպես նաև ծովի հատակը և դրա ընդերքը ։
«Աֆրիկայի միջուկային զենքից ազատ գոտին» (ANWFZ) ընդգրկում է ամբողջ Աֆրիկյան մայրցամաքը, ինչպես նաև հետևյալ կղզիները. Ագալեգայի կղզիներ, Բասաս դա Հնդկաստան, Կաբո Վերդե, Կանարյան կղզիներ, Կարգադոս Կարաջոս, Չագոս կղզեխումբ - Դիեգո Գարսիա, Կոմորյան կղզիներ, Եվրոպա կղզի, Խուան դե Նովա, Մադագասկար, Մավրիկիոս, Մայոտ, Արքայազն Էդվարդ և Մարիոն կղզիներ, Սան Տոմե և Պրինսիպի, Ռեյունիոն, Ռոդրիգես կղզի, Սեյշելներ, Տրոմելին կղզիներ և Զանզիբար և Պեմբա կղզիներ ։
Այս ցուցակում նշված չեն Խաղաղ օվկիանոսի միջին մասում գտնվող կղզիները՝ Անգոլայի հարավից 1900 կմ արևմուտք գտնվող Սբ. Հեղինե կղզին կամ դրա շարքում գտնվող Համբարձման և Տրիստան դա Կունյա կղզիները, Քեյփթաունից 2500 կմ հարավ-արևմուտք գտնվող Բուվե կղզին, Մադագասկարից 2350 կմ հարավ գտնվող Կրոզե կղզիները, Կերգելեն կամ Ամստերդամ և Սեն Պոլ կղզիները, որոնք Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող Ամերիկյան Սամոայի հետ միասին Հարավային կիսագնդի միակ հողերն են, որոնք միջուկային զենքից ազատ ոչ մի գոտում ներառված չեն։
Էտամպ սյուր Մառն
Էտամպ սյուր Մառն (Étampes-sur-Marne), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Շատո Տիերի կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Շատո Տերրի։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02292:
Պելինդաբայի պայմանագիր
Պատմություն
Միջուկային զենքից ազատ Աֆրիկայի ձգտումը սկսվել է այն ժամանակից, երբ Աֆրիկայի միասնության կազմակերպությունը 1964 թվականի հուլիսին Կահիրեում կայացած իր առաջին գագաթնաժողովում պաշտոնապես հայտարարեց Աֆրիկայի ապամիջուկազերծումն ապահովող պայմանագիր կնքելու մասին։ Պայմանագիրը ստորագրման համար բացվել է 1996 թվականի ապրիլի 11-ին Եգիպտոսի Կահիրե քաղաքում։ Աֆրիկայի բոլոր պետություններն իրավունք ունեին դառնալու Պայմանագրի մասնակից պետություններ, որն ուժի մեջ էր մտնելու Պայմանագրի 28-րդ վավերացումից հետո։ Ընդ որում այդ ժամանակ Արձանագրություններն ուժի մեջ են մտնում նաև այն Արձանագրությունները ստորագրողների համար, որոնք արդեն ի պահ են հանձնել իրենց վավերացման փաստաթղթերը։ 1996 թվականին հայտնի դարձավ, որ Աֆրիկայի արաբական պետություններից ոչ մեկը չի վավերացնի Պայմանագիրը, քանի դեռ Իսրայելը չի հրաժարվել միջուկային զենքի իր ծրագրից ։ Այնուամենայնիվ, Ալժիրը, Լիբիան և Մավրիտանիան դրանից հետո վավերացրել են Պայմանագիրը։
Էտամպ սյուր Մառն
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 1164 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 751 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 572 ը տնտեսապես ակտիվ էին, 179-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 76,2%, 1999 թվականին եղել է 73,2%)։ 572 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 509-ը (269 տղամարդ և 240 կին), գործազուրկ էին 63 մարդ (31 տղամարդ և 32 կին)։ 179 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 52-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 81-ը՝ թոշակառուներ, 46-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Պելինդաբայի պայմանագիր
Պատմություն
Միավորված ազգերի կազմակերպության Գլխավոր Ասամբլեան առանց քվեարկության ընդունել է նմանատիպ բանաձևեր 1997 (կրկնակի), 1999 , 2001 , 2003 և 2005 թվականներին՝ կոչ անելով աֆրիկյան պետություններին, որոնք դեռևս չեն ստորագրել, հնարավորինս արագ ստորագրել և վավերացնել Պայմանագիրը, որպեսզի այն կարողանա ուժի մեջ մտնել անհապաղ, իսկ III Արձանագրությամբ նախատեսված պետությունները պետք է ձեռնարկեն բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ դրա արագ կիրառումն ապահովելու համար։ 1995 թվականին ընդունվել է բանաձև՝ ի պաշտպանություն Պայմանագրի վերջնական տեքստի ։
Ժաուադ Շիգեր
Ժաուադ Շիգեր (Jaoid Chiguer; ), ֆրանսիացի բռնցքամարտիկ։ Հանդես է եկել կիսամիջին քաշային կարգում։ 2000-ական թվականների երկրորդական կեսերին հանդես է եկել Ֆրանսիայի դրոշի տակ։ Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից։ 2012-2014 թվականներին հանդես է եկել պրոֆեսիոնալ ռինգում։
Կենսագրություն
Ժաուադ Շիգերը ծնվել է 1985 թվականի օգոստոսի 11-ին Ֆրանսիայի Օբ գավառի Տուա քաղաքում։ Սպորտային կարիերան սկսել է Նուզոնվիլ համայնքի մարզական ակումբում։
Սիրողական բռնցքամարտ
Առաջին անգամ ներկայացել է 2005 թվականին՝ նվաճելով Ֆրանսիայի առաջնության արծաթե մեդալ։ Եզրափակիչ փուլում զիջել է կիսամիջին քաշային կարգում աշխարհի բազմակի չեմպիոն Կսավյե Նոելյուին։ Դառնալով Ֆրանսիայի հավաքականի անդամ, սկսել է հաճախակի ելույթներ ունենալ միջազգային մրցաշրջաններում։ Կոպենհագենի առաջնությունների ժամանակ բազմիցս արժանացել է արծաթե մեդալների։
2006 թվականին Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում նորից արժանացել է արծաթե մեդալի։ Այս անգամ էլ նա եզրափակչում պարտություն է կրել Ալեքսիս Վաստինից։ Մասնակցել է Պլովդիվի Եվրոպայի առաջնությանը։ Սակայն որևէ լուրջ հաջողություն չի գրանցել։
2008 թվականի Լիվերպուլում կայացած Եվրոպայի առաջնության ժամանակ կիսաեզրափակչում պարտություն է կրել Գերմանիան ներկայացնող բռնցքամարտիկ Ջեք Կուլկայուից և նվաճել բրոնզե մեդալ։ Պեսկարայում կայացած եվրոպական օլիմպիական առաջին որակավորման փուլի 1/8 եզրափակչում պարտվել է ուկրաինացի Ալեքսանդր Ստրեցկիին։ Սակայն Աթենքում կայացած երկրորդ որակավորման փուլում կարողացել է առաջ անցնել իր բոլոր մրցակիցներից, այդ թվում՝ Անդրեյ Բալանովից և զբաղեցնել առաջին հորիզոնականը։ Այս հաղթանակի շնորհիվ նրան հաջողվել է Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերում ձեռք բերել երկիրը ներկայացնելու իրավունքը։ Մեկնարկային փուլում հաղթել է Թուրքմենստանի ներկայացուցիչ Ալիասկեր Բաշիրովին։ Երկրորդ փուլում 3:8 հաշվով պարտվել է ուզբեկ բռնցքամարտիկ Դիլշոդ Մահմուդին։
Պրոֆեսիոնալ կարիերա
2012-2014 թվականներին պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտում անց է կացրել յոթ հանդիպում։ Հաղթել է իր բոլոր հակառակորդներին։ Դրանից հետո չի շարունակել պրոֆեսիոնալ կարիերան ։
Մահ
Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 25-ին սրտամկանի ինֆարկտից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ ըստ երկրների Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բռնցքամարտիկներ
Պելինդաբայի պայմանագիր
Վավերացրած և միացած երկրներ
2018 թվականի հոկտեմբեր ամսվա դրությամբ Պայմանագիրը վավերացվել է 41 պետությունների և Սահարայիի Արաբական հանրապետության կողմից և ուժի մեջ է մտել 2009 թվականի հուլիսի 15-ից։
Պետություններ, որոնք ստորագրել են, բայց չեն վավերացրել
Առանց միջուկային զենքի գոտի համաձայնագիրը ստորագրած, բայց չվավերացրած բոլոր երկրները Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ են։
Արձանագրություններ
Պելինդաբայի պայմանագիրը կազմված է երեք Արձանագրություններից․
Արձանագրություն I. Պայմանագիրը ստորագրման և վավերացման համար բաց է միջուկային հինգ երկրների (Միացյալ Նահանգներ, Ֆրանսիա, Միացյալ Թագավորություն, Ռուսաստան և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն) համար և պարտավորեցնում է այդ տերություններին, ի թիվս այլ բաների, միջուկային զենք չկիրառել և կիրառելով չսպառանալ Պայմանագրի անդամ-երկրների նկատմամբ և չնպաստել՝ խարախուսել կամ աջակցել, Պայմանագրի կետերի խախտմանը գոտու ցանկացած վայրում կամ աֆրիկյան գոտու Արձանագրություն III -ի մաս կազմող ցանկացած տարածքի դեմ։
Արձանագրություն II. Պայմանագիրը ստորագրման և վավերացման համար բաց է միջուկային հինգ երկրների համար և պարտավորեցնում է այդ տերություններին, ի թիվս այլ բաների, միջուկային պայթուցիկ սարք չփորձարկել Պայմանագրի անդամ-երկրների նկատմամբ և չնպաստել՝ խարախուսել կամ աջակցել, Պայմանագրի կետերի խախտմանը աֆրիկյան գոտու ցանկացած վայրում։
Արձանագրություն III․ Պայմանագիրը բաց է ստորագրման համար գոտում գտնվող կախված տարածքներ ունեցող պետությունների (Ֆրանսիա և Իսպանիա) համար և նրանց պարտավորեցնում է պահպանել Պայմանագրի դրույթներն այդ տարածքների վերաբերյալ։ Ֆրանսիան և Իսպանիան, որոնք Պայմանագրի գոտում ունեն տարածքներ, որոնց համար դե յուրե և դե ֆակտո պարտավորություններ են կրում, պարտավոր են՝ այդ երկրների ստորագրումից և վավերացումից հետո, հետևել Պայմանագրի դրույթներին այդ տարածքներում։ Այս արձանագրության մաս միայն Իսպանիան և Ֆրանսիան կարող են լինել։
Տերությունների վավերացման կարգավիճակ
2011 թվականի մարտի 11-ին Միացյալ Թագավորությունը, Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Չինաստանը ստորագրեցին և վավերացրեցին Արձանագրությունները, բայց Միացյալ Նահանգները դեռ չեն վավերացրել ։ Իսպանիան ոչ ստորագրել է, ոչ էլ վավերացրել Արձանագրություն III- ը ։
ԱՄՆ-ն աջակցել է Աֆրիկայի ապամիջուկայնացման գաղափարին 1965 թ.-ին այս հարցի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի առաջին բանաձևից ի վեր և ակտիվ դեր է խաղացել Պայմանագրի և Արձանագրությունների վերջնական տեքստի մշակման գործընթացում։ 1996 թվականին Միացյալ Նահանգները ստորագրեցին I և II Արձանագրությունները, բայց դրանք չեն վավերացրել։ 2010 թվականի մայիսին ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը հայտարարել է, որ Օբամայի վարչակազմը այդ արձանագրությունները կներկայացնի ԱՄՆ Սենատ՝ խորհրդատվության և վավերացմանը համաձայնություն գալու համար ։
Հնդկական օվկիանոսի Դիեգո Գարսիա կղզու կարգավիճակը, որը վերահսկվում է Միացյալ Թագավորության կողմից, իսկ Միացյալ Նահանգների կողմից օգտագործվում է որպես ռազմակայան, Պայմանագրի վերաբերյալ որոշված չէ։ Դիեգո Գարսիան Մավրիկիոսի կողմից վերահսկվող Չագոս կղզեխմբի մի մասն է։ Չագոս կղզեխմբի մյուս կղզիները համարվում են Աֆրիկայի մաս և ենթարկվում են պայմանագրին, բայց ոչ ԱՄՆ-ը, ոչ էլ Միացյալ Թագավորությունը չեն ճանաչում Դիեգո Գարսիան որպես Պայմանագրի ենթակա ։
Կիրարկման մեխանիզմներ
Միջուկային զենքի չտարածման մասին իր պարտավորությունը ստուգելու համար Պայմանագիրը պահանջում է, որ կողմերը ՄԱԳԱՏԷ-ի հետ կնքեն երաշխիքների համապարփակ համաձայնագրեր, որոնք համարժեք են Միջուկային զենքի չտարածման մասին պայմանագրի հետ կապված պահանջվող համաձայնագրերին։ Աֆրիկայի քսանմեկ պետություն դեռևս ուժի մեջ չի մտցրել նման համաձայնագրերը։ ՄԱԳԱՏԷ-ն կոչ է անում նրանց հնարավորինս շուտ ուժի մեջ մտնել այդ համաձայնագրերը ։
Համաձայն Պայմանագրի 12-րդ հոդվածի (Կիրարկման մեխանիզմ)՝ ուժի մեջ մտնելուց հետո, Կողմերը համաձայնվում են ստեղծել Միջուկային էներգիայի աֆրիկյան հանձնաժողով : Կիրարկման մեխանիզմին հետևելուց բացի, Հանձնաժողովը պատասխանատու կլինի միջուկային գիտության և տեխնոլոգիաների խաղաղ նպատակներով օգտագործման տարածաշրջանային և ենթատարածաշրջանային համագործակցության ծրագրերի խրախուսման համար։ AFCONE- ի ստեղծմամբ աֆրիկյան պետությունները շահագրգռված կլինեն պատասխանատվություն ստանձնել իրենց բնական պաշարների, մասնավորապես ճառագայթային նյութերի համար, և երկիրը կպաշտպանեն թունավոր թափոնների արտանետումներից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Միջուկային զենքից ազատ գոտիներ Կատեգորիա:Սպառազինության սահմանափակման պայմանագրեր Կատեգորիա:Աֆրիկայի քաղաքականություն Կատեգորիա:20-րդ դարի պայմանագրեր Կատեգորիա:Համաձայնագրեր Կատեգորիա:Աֆրիկա Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության քաղաքականություն Կատեգորիա:Հարավաֆրիկյան Հանրապետության իրավունք Կատեգորիա:Սպառազինության սահմանափակում Կատեգորիա:Միջուկային զենք Կատեգորիա:Աֆրիկյան միություն Կատեգորիա:Պայմանագրեր այբբենական կարգով
Դաքս, Լանդեր
Պատմություն
Հիմնադրվել է հռոմեացիների կողմից, ինչպես ենթադրվում է, ստեղծման պատճառ հանդիսացել է Ջուլիայի այցը, ով առաջին կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսի դուստրն էր։ Միջնադարում այն կառավարվում էր վիկոնտը մինչև 1177 թվականը։ Հետագայում Անգլիայի թագավոր Հենրի II Պլանտագենետի կողմից Ակվիտանիայի նվաճմամբ, Դաքսը մնաց անգլիական տիրապետության տակ մինչև 1451 թվականը, մինչ այն նվաճվեց ֆրանսիական զորքերի կողմից Հարյուրամյա պատերազմի ավարտին։
Տեսարժան վայրեր
• Գալո հռոմեական պատի մասունքները (4-րդ դար)
• Փարիզի Աստվածամոր տաճարը
Քույր քաղաքներ
• Լոգրոնյո
Հայտնի մարդիկ
• Ժան-Շառլ դե Բորդա-մաթեմատիկոս
• Վինսենթ Դե Պոլ-աստվածաբան
• Ռոժե Դյուկո- քաղաքական գործիչ
• Պատրիկ Էդլինգեր-ժայռամագլցող
• Քրիստոֆ Լամեյսոն- ռեգբիստ
Տես նաև
• Դաքսի հռոմեական կաթոլիկ թեմը
• US Dax-ֆրանսիական ռեգբիի միության ակումբը, որը հիմնված է Դաքսում
I Don’t Care (երգ, Ռիկի Մարտին)
«I Don’t Care» (թարգմ․՝ «Ինձ համար միևնույն է»), պուերտոռիկացի երգիչ Ռիկի Մարտինի երգն իր «Life» տասներորդ ալբոմից։ Թողարկվել է որպես սինգլ 2005 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։
Երգի օրիգինալ անգլալեզու տարբերակի ձայնագրմանը մասնակցել են ռեփեր Fat Joe-ն և R&B երգչուհի Ամերին, մինչդեռ «Qué Más Da» («Ո՞ւմ է դա հետաքրքիր») իսպանալեզու տարբերակում Ամերիի վոկալը փոխարինվել Է Դեբի Նովայի ձայնով։
Մարտինը կատարեց «I Don’t Care» երգը 2006 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերի փակման ժամանակ։
Տեսահոլովակ
«I Don’t Care» և «Qué Más Da» երգերի համար տեսահոլովակները նկարահանվել են Բրուքլինում (Նյու Յորք)։ Ռեժիսորը Դայան Մարտելն էր։ Անգլալեզու երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Fat Joe-ի և Ameri-ի հետ, իսկ իսպաներենի համար՝ Fat Joe-ի և Debi Nova-ի մասնակցությամբ։ Տեսահոլովակում Մարտինը հայտնվում է բոլորովին նոր կերպարով։ Երկու տեսահոլովակները միաժամանակ թողարկվել են 2005 թվականի սեպտեմբերին։
Հիթ-շքերթներում գրաված հորիզոնականներ
«I Don’t Care» երգն ամենաբարձր հորիզոնականին հաել է Իտալիայում (վեցերորդ հորիզոնական) և Ֆինլանդիայում (տասներորդ հորզիոնական)։ Մյուս նվաճումները ներառում են տասնմեկերորդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայում, տասնվեցերորդը՝ Ֆրանսիայում, քսանմեկերորդը՝ Գերմանիայում և քսանհինգերորդը՝ Ավստրալիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռիկի Մարտինի երգեր
Օտտո Նագել
Օտտո Նագել (Otto Nagel, ), գերմանացի նկարիչ և գրաֆիկ, ԳԴՀ-ի ամենահայտնի նկարիչներից մեկը, Գերմանիայի արվեստի ակադեմիայի (ԳԴՀ) կազմակերպիչը և ղեկավարը, քաղաքային բնանկարի և ժանրային տեսարանների վարպետ։ Առավել հայտնի է Բեռլինին նվիրված իր նկարներով։
Կենսագրություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նագելը հայտնվել է զինվորական ծառայությունից խուսափողների համար նախատեսված տուգանային ճամբարում։ 1919 թվականին նա ստեղծել է յուղաներկով իր առաջին նկարն Ավգուստ Մակեի ստեղծագործության ազդեցությամբ։ Նույն ժամանակահատվածում Նագելը դարձել է Գերմանիայի Կոմունիստական կուսակցության անդամ։ 1922 թվականին նա Էրվին Պիսկատորի հետ համատեղ կազմակերպել է Նկարիչների օգնության միությունը։
1925 թվականին Օտտո Նագելն ամուսնացել է ռուս երգչուհի, դերասանուհի Վալենտինա (Վալլի) Նիկիտինայի հետ ։
1933 թվականին Նագելին ընտրել են Նկարիչների համագերմանական միության նախագահ, սակայն դրանից գրեթե անմիջապես հետո այդ կազմակերպությունը լուծարվել է իշխանության եկած նացիստների կողմից։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Նագելը նախ ապրել է Պոտսդամի մոտ, իսկ 1950 թվականից՝ Արևելյան Բեռլինում։
1950 թվականին Նագելին շնորհվել է ԳԴՀ Ազգային մրցանակ։ Նույն թվականին նա մասնակցել է Բեռլինի Գերմանական արվեստի ակադեմիայի ստեղծմանը։ 1956-1962 թվականներին նա զբաղեցրել է ակադեմիայի նախագահի պաշտոնը։
Օտտո Նագելը մահացել է 1967 թվականի հուլիսի 12-ին Բեռլինի Բիսդորֆ թաղամասում։
1501
1501 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի։ Սա մեր թվարկության 1501 թվականն է, 1-ին տարին XVI դարի։
Մահեր
Կատեգորիա:1501 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վրիվ Խորխոռունի (5-րդ դար)
Վրիվ Խորխոռունի, հայ նախարար և Հայոց Մաղխազ Հայկական մարզպանությունում, Տուրուբերան աշխարհի Խորխոռունիք գավառի տանուտերը, Գադիշոյի և Խորենի հայրը, Խորխոռունիների նախարարական տոհմից  ։
Կենսագրություն
444 թվականին, Վրիվ Խորխոռունին մասնակցել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Ա Հողոցմեցու կողմից հրավիրված Շահապիվանի ժողովին, որում լրացվել և վերահաստատվել է Հայ Առաքելական եկեղեցու կանոնադրությունը։ 449 թվականին մասնակցել է Արտաշատի ժողովին, որը հրավիրվել էր Պարսից հազարապետ Միհրներսեհի նամակին պատասխանելու համար ։ Հայերի հավատափոխության մասին այդ հրովարտակը ուղարկվել էր «Հայոց բոլոր մեծամեծներին», որտեղ նշվում էր, որ եթե հայերն ընդունեն զրադաշտականությունը, վրացիներն ու աղվանները կհետևեն նրանց օրինակին ։ Հրովարտակում հազարապետը հայտնում էր, որ նախարարները երկու տարբերակ ունեն, կամ կետ առ կետ պիտի պատասխանեն նամակին և կամ գնան Տիզբոն ու ներկայանան Մեծ ատյանին   ։
Հրովարտակին պատասխանելու նպատակով գումարվում է Արտաշատի ժողովը, որին մասնակցում են Մարզպանական Հայաստանի բոլոր գավառների նախարարներն ու հոգևորականները՝ այդ թվում և Հայոց մաղխազ Վրիվը   ։
Վրիվ Խորխոռունին հավանաբար մահացել է 449 թվականին, քանի որ 450 թվականից Հայոց մաղխազ է հիշվում նրա որդին՝ Գադիշոն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորխոռունիներ Կատեգորիա:Հայոց մաղխազներ
1502
Մահեր
Կատեգորիա:1502 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հիլո
Հիլո (Hilo), ափամերձ քաղաք Հավայի նահանգում, բնակչության թվաքանակով երկրորդն է Հոնոլուլուից հետո։ Հավայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է Հիլո ծովածոցի ափին։ 2000 թվականի մարդահամրի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 40 759 բնակիչ։ Գտնվում է երկու վահանային հրաբուխներից՝ գործող հրաբուխ Մաունա Լոայից և քանած հարբուխ  Մաունա Կեայից ոչ հեռու։ Քաղաքում է գտնվում Հավայան համալսարանի ֆիլալը։ Քաղաքը սպասարկվում է Հիլոյի միջազգային օդանավակայանի կողմից։
Պատմություն
Կղզում եվրոպացիների հայտնվելուց առաջ ներկայիս քաղաքի տարածքը բնակեցված էր հավայացիներով։ 19-րդ դարի կեսին Հիլոյում հայտնվում են առաջին միսիոներները և հիմնում եկեղեցիներ։ Հետագայում քաղաքը շրջապատվում է շաքարեղեգի պլանտացիաներով, որտեղ աշխատում էին առավելապես Ասիայից եկած մարդիկ, իսկ Հիլոն դարնում է խոշոր առևտրային կենտրոն։
20-րդ դարի սկզբին Հիլո ծովածոցում սկսվել է ցանկապատի կառուցումը, որը ավարտվում է 1929 թվականին։ 1946 թվականի ապրիլի 1-ին քաղաքը էապես վնասվել է ցունամիներից, որոնք պայմանավորված են Ալեուտյան կղզիներում տեղի ունեղած երկրաշարժով, զոհվել է 160 մարդ։ 1960 թվականի մայիսի 23-ին Չիլիի 9,5 մագնիտուտով երկրաշարժի հետևանքով առաջացած մեկ այլ ցունամի հանգեցրել է 61 մարդու մահվան, ենթադրական պատճառը մարդկանց ազդանշաններին ուշադրություն չդարձնելն էր։
Աշխարհագրություն
Հիլո քաղաքը գտնվում է Հավայի կղզու արևելյան մասում։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 151,4 կմ², ցամաքային մակերեսը՝ 140,6 կմ² և ջրային մակերեսը՝ 10,7 կմ²։ Քաղաքից 18 կմ հյուսիս՝ ազգային պարկի տարածքում գտնվում է Հավայան կղզիների ամենաբարձր ջրվեժը՝ Ակական։
Քաղաքի կլիման խոնավ է, ԱՄՆ-ի ամենախոնավներից մեկը։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է մոտ 3245 մմ։
Բնակչություն
2000 թվականի մարդահամարի համաձայն Հիլոյում ապրում էին 40 759 մարդ։ Բնակչության խտությունը 289,9 մարդ/կմ² էր։ Սպիտակամորթները կազմում էին՝ 17,12 %, սևամորթները՝ 0,45 %, հնդկացիները՝ 0,34 %, ասիացիները՝ 38,30 %, Խաղաղօվկյանոսյան այլ կղզիների բնակիչները՝ 12,12 %, այլ ռասաներից՝ 0,94 % և խառը բնակչությունը՝ 29,74 %։
Մշակույթ
Հիլո քաղաքում է տեղի ունենում Տուվե Յանսոնի պատմվածքի գործողությունը «Հավայի նահանգի Հիլո քաղաքում»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առափնյա բնակավայրեր Կատեգորիա:Հավայի Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Խաղային թերապիա
Խաղային թերապիա, զանազան հուզական խանգարումներով, նևրոզներով, վախով և այլ հիվանդություններով տառապող երեխաների և մեծահասակների վրա բուժամանկավարժական ազդեցություն։
Խաղային թերապիայի տարբեր միջոցների հիմքում ընկած է խաղի ճանաչումը որպես անձի զարգացման կարևոր գործոն։
Կատեգորիա:Հոգեբանական խաղեր
Խառանի ճակատամարտ
Խառանի ճակատամարտ, մ.թ.ա. 53 թ. մայիսի 6-ին Խառան քաղաքից ոչ հեռու հռոմեացիների և պարթևացիների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտ։ Պարթևական զորքը Սուրենի գլխավորությամբ ջախջախիչ պարտություն է հասցրել Կրասոսի հրամանատարությամբ հռոմեական լեգեոններին։ Հռոմեացիները կորցրել են 20 հազար մարդ սպանված և 10 հազարից ավել գերի ընկած։ Սպանվել են նաև Կրասոսն ու իր որդին։
Կացությունը ճակատամարտից առաջ
Ք.ա. 66 թվականին Տիգրան Մեծը պայմանանգիր էր կնքել հռոմեացի զորավար Գնեոս Պոմպեոսի հետ, և դրանով Մեծ Հայքը դարձել էր Հռոմի բարեկամն ու դաշնակիցը։ 60թ. Հռոմը բաժանվեց եռապետության, որից հետո նվաճողական արշավանքները կատարվում էին երեք ուղղությամբ՝ հյուսիս-արևմուտք, հարավ-արևմուտք և արևելք։ Եռապետությունն իրենց մեջ բաժանում էին երեք ազդեցիկ այրեր՝ Հուլիոս Կեսարը, Գնեոս Պոմպեոսը և Մարկոս Կրասսոսը։ Հուլիոս Կեսարը կատարում էր հաջողված արշավանքներ դեպի Գալիա, իսկ Պոմպեոսը կարողացել էր նվաճել Իսպանիայի մեծ մասը և կատարել էր հաջողված արշավանքներ դեպի արևելք, նաև Մեծ Հայք։ Իսկ Կրասոսին հիշում էին, որպես այն մարդու, ով հաղթել էր ապստամբ գլադիատոր Սպարտակին։ 55 թվականին Տիգրան Մեծը մահացավ, իսկ գահը ժառանգեց որդիներից Արտավազդը։ Իսկ Հռոմում այդ ժամանակահատվածում վիճակն այսպիսին էր. նույն թվականին Մարկոս Կրասսոսն ընտրվեց կոնսուլ և նշանակվեց Սիրիայի կառավարիչ։ Նա երկրի ամենահարուստ մարդն էր, բայց ոչ ամենասիրվածը, ինչպես Կեսարն ու Պոմպեոսը։ Չցանկանալով դուրս գալ մրցակցությունից՝ Կրասսոսը որոշում է նույնպես արշավանք ձեռնարկել։ Նրա կալվածքները գտնվում էին այսօրվա Սիրիայի մերձափնյա տարածքներում։ Կրասսոսն իր արշավանքում ցանկանում էր գրավել Պարթևստանը, որն ընդգրկում էր տարածքներ այսօրվա Պարսկաստանից և Թուրքմենստանից, այնուհետև Հնդկաստանը և դուրս գալ դեպի Չինաստան։ Նա հավաքում է ահռելի մի զորք՝ բաղկացած 7 լեգեոնից և 4000 հեծյալներից (հեծելազորի հրամանատարն էր Կրասսոսի որդին՝ Պուբլիոսը), ընդհանուր առմամբ 43 000 զինվոր։ Տարածաշրջանի երեք խոշոր պետությունների՝ Հռոմի, նրա դաշնակից Մեծ Հայքի և Պարթևստանի միջև արտաքնապես խաղաղություն էր տիրում։ Սակայն Կրասսոսին դա չէր հետաքրքրում։ Փառամոլ ղեկավարին հուզում էր այն փաստը, որ Կեսարի ու Պոմպեոսի հաղթանակներն առավել ցնցող են։
Կրասսոսի Պարթևական արշավանքը
Ք.ա. 54 թվականին Կրասսոսն անցավ Եփրատն ու գրավեց մի շարք քաղաքներ Միջագետքում։ Հայոց արքայից արքա Արտավազդը կանգնեց դժվար ընտրության առջև։ Ըստ պայմանագրի նա պարտավոր էր օգնել դաշնակից Հռոմին և զորք տրամադրել, բայց միևնույն ժամանակ պետք էր չմոռանալ պարթևական վտանգի մասին։ Արտավազդն անձամբ մեկնեց Կրասսոսի մոտ և առաջարկեց, որպեսզի վերջինս իր զորքը տանի Մեծ Հայքը հարավից եզերող լեռներով։ Հայոց արքան երկու նպատակ էր հետապնդում դրանով. նախ մարտական գործողությունները կծավալվեին Հայքի բնակչությունից հեռու, և երկրորդ՝ պարթևական այրուձիու համար դժվար կլիներ մարտնչել լեռնային վայրերում։ Բացի դրանից, նա Կրասսոսին խոստանում էր ապահովել պարենով։ Սակայն Կրասսոսը որոշեց գնալ անապատային ուղղությամբ։ Այստեղ պետք է նկատել նրա սխալ մոտեցումը, քանի որ գարնանն անապատում սոսկալի շոգ էր, իսկ հռոմեական ծանր հետևակին դժվար կլիներ այդ ճանապարհն անցնել, իսկ լեռնային ճանապարհի դեպքում, նրանք կարող էին լրացուցիչ օժանդակություն ստանալ հայերից։ Ի դեպ, հունա-հռոմեական պատմիչներն Արտավազդի Բ-ին մեղադրում են նրանում, որ թույլ չտվեց հռոմեացիներին անցնել Մեծ Հայքի բերրի տարածքներով և դիտավորյալ առաջարկեց լեռնային շրջաններով անցնել, որպեսզի դժվարությունների պատճառով Կրասսոսը հրաժարվի ընդհանրապես հայկական տարածքով անցնելուց։ Ք.ա. 53 թ. մայիսի 6-ին հռոմեական զորքը գտնվում էր դեպի Պարթևստան տանող անապատային ճանապարհին։ Կրասսոսի զինվորները գերհոգնած էին, սնունդն ու ջուրը սպառվում էր։ Շուտով Կրասոսի հետախույզները նրան հայտնեցին, որ պարթևական զորքը շարժվում էր իրենց ընդառաջ։ Պարթևների հրամանատարն էր Սուրեն զորավարը։ Զորքի թվաքանակը հասնում էր 10000-ի և բոլորը հեծյալներ էին։ 9000-ը հեծյալ նետաձիգներ էին, իսկ 1000-ը կատաֆրակտոսներ` ծանր հեծելազոր, զինված երկաթյա օղակավոր զրահով, երկար նիզակներով, երկաթյա սաղավարtով, որոնց ձիերը նույնպես կրում էին երկաթյա զրահներ։ Նետաձիգները նետահարում էին շատ ճշգրիտ, իսկ ձիերն արագավազ էին։ Պարթև զինվորի համար սովորական երևույթ էր անապատում կռվելը, իսկ հռոմեացու համար դա շատ անսովոր էր։
Ճակատամարտը Խառան քաղաքի մոտ
Այս լուրն ապշեցրեց Կրասսոսին և նա հրամայեց իր զինվորներին կազմել քառակուսի՝ հատուկ պաշտպանական դիրք։ Հունիսյան առավոտը չբացված, լեգեոններն արդեն կազմ պատրաստ, մարտակարգով շարված սպասում էին պարթևներին։ Երբ նրանք հայտնվեցին հորիզոնին, այս համախմբված ու կանոնակարգված զանգվածը հոծ քառանկյան պես շարժվեց առաջ։ Պարթև հեծյալները ծածկված էին գորշ կտորից կարված զգեստով և նման չէին ծանր հեծելազորի, որոնք պետք է մետաղե զրահներ ունենային։ Նրանք առաջինը սկսեցինհարձակումը։ Նետաձիգները սկսեցին նետեր արձակել, այնուհետև հեծելազորը հարձակվեց հռոմեացիների շարքերի վրա, բայց լեգեոներների պաշտպանական դիրքն արդյունավետ էր, ուստի պարթևները սկսեցին նահանջել։ Դա նկատելով հռոմեացիները սկսեցին հետապնդել, սակայն որքան առաջանում էին, պարթևները նահանջում էին՝ կարծես վճռական մարտից խուսափելով։ Կրասսոսի մտքով չէր անցնում, որ դա կեղծ նահանջ է, ինչև պարթևական մարտաոճն է, և իրենք վտանգի են ենթարկվում՝ հետապնդելով պարթևներին։ Այս միջոցով հռոմեացիներին բավականին առաջ քաշելուց հետո, երբ նրանց մարտակարգերը բավականին ձնվել էին, հանկարծ պարթևական հեծելազորը ետ դարձավ ու արագ դասավորվեց։ Հեծյալները վրաներից դեն նետեցին գորշ ծածկոցները և արևի տակ ի ցույց դրվեցին շողշողուն զրահները։ Միաժամանակ սկսեցին փչել ռազմական փողերը՝ սարսափ տարածելով հակառակորդի վրա։ Հռոմեացի լեգեոներները զինված էին նիզակներով և թրերով, ունեին երկաթյա զրահներ և սաղավարտներ, որոնք իրենց հերթին պաշտպանում էին նրանց թույլ հարվածներից, և ուղղանկյունաձև վահաններ՝ լավագույն պաշտպանությունը հարվածի և նետի դեմ։ Լեգեոններից շատերն օգտագործում էին կրիա կոչվող պաշտպանական ֆունկցիան. մեջտեղի շարքերն իրենց վահանները բարձրացնում էին վեր, կողային շարքերը վահանները պահում էին կողային մասում, դիմայինը՝ դիմային մասում։ Բայց այս ամենը շատ ծանր էր, իսկ Կրասսոսի լեգեոներները հոգնած էին։ Կրասսոսը հույս ուներ, որ պարթևների նետերը կսպառվեն, բայց հանկարծ նկատեցին, որ պարթևական ջոկատների թիկունքում, բլրի տակ, նետերով բեռնավորված ուղտերի քարավան է կանգնած։ Երբ մի պահ նետերի տարափը թուլացավ, Կրասսոսի հրամանով որդին՝ Պուբլիոսն իր ջոկատով, որը հռոմեական բանակի ամենաուժեղ և վարժված հեծյալ ջոկատն էր, հակագրոհ սկսեց՝ հարձակվելով նետաձիգների վրա։ Պարթևները դարձյալ նահանջ ձևացնելով շրջափակման մեջ առան ջոկատն ու բոլորին կոտորեցին։ Հռոմեական բանակի հետագա բոլոր գործողություններն ապարդյուն եղան։
Կրասսոսի անփառունակ մահը
Գիշերը հռոմեացիները որոշում են շարժվել դեպի մոտակա փոքրիկ քաղաքը՝ Խառան։ Ճանապարհին հռոմեացիների վրա կրկին հարձակվում են պարթևները և մեծ վնաս հասցնում։ Խառանում հռոմեացիները հույս ունեին հաց և ամենակարևորը ջուր ձեռք բերել, սակայն այն փոքր քաղաք էր, որպեսզի կարողանար հազարավոր զինվորներին մատակարարեր ջրով և սնունդով։ Հաջորդ գիշեր հռոմեացիները դուրս եկան քաղաքից և կրկին հայտնվեցին նետերի տարափի տակ։ Հազարավոր զինվորներ զոհվեցին։ Պարթևների Սուրեն զորավարն առաջարկեց Կրասսոսին բանակցությունների գնալ։ Վերջինս չէր ցանկանում բանակցել, բայց իր զինվորները սպառնացին ըմբոստանալ։ Բանակցությունների ժամանակ կռիվ բռնկվեց և Կրասսոսին ու նրա հրամանատարներին սպանեցին։ Ավանդության համաձայն, Կրասսոսի գլուխը կտրելուց հետո պարթևները նրա կոկորդի մեջ հալեցրած ոսկի են լցրել, իբրև թե հագեցնելու համար ոսկու հանդեպ նրա ծարավը։ Իսկ շրջապատման մեջ ընկած լեգեոններից մեկի 20 կենդանի մնացած զինվորներին Սուրենն ազատ արձակեց, քանզի նրանք քաջաբար էին կռվել։
Կրասսոսի գլուխն Արտաշատում
Տեսարանը ցնծության աղաղակներով է ընդունվում հանդիսականների կողմից։
Աղբյուրներ
Պլուտարքոս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հռոմի հանրապետության ճակատամարտեր Կատեգորիա:Շանլըուրֆայի մարզի պատմություն Կատեգորիա:Սասանյան Պարսկաստանի ճակատամարտեր Կատեգորիա:Արտաշեսյանների թագավորության ճակատամարտեր
Մոհսեն Նամջու
Մոհսեն Նամջու, պարսիկ երաժիշտ-երգահան։ Նրա երաժշտական ոճը կրել է ինչպես բլյուզ և ռոք, այնպես էլ իրական ֆոլքլորային երաժշտությունների ազդեցությունը։ Երգերի բառերը վերցված են իրանական դասական պոեզիայից, ժամանակակից պոեզիայից, իսկ որոշների հեղինակն ինքն է։ Նյու Յորք Թայմսի իրանական թղակիցը Նամջուին համարել է Իրանի Բոբ Դիլանը ։
Կարիերա
Նամջուն ծնվել է 1976 թվականի մարտի 4-ին Իրանի հյուսիս-արևելքում գտնվող փոքրիկ Տորբետե Ջամ քաղաքում։ 1997 թվականի ավարտին և 1998 թվականի սկզբին Նամջուն տվեց իր առաջին երկու համերգները՝ «Իրանական պոեզիայի և երաժշտության ժամանակակից համադրությունը» թեմայով ։ 2003 թվականին նա սկսեց Թեհրանում իր ստեղծագործությունների ձայնագրությունները։ Նրա առաջին ալբոմը դուրս է եկել 2007 թվականի սեպտեմբերին։ Նա նաև երաժշտություն է գրում ֆիլմերի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանցի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Իրանցի երաժիշտներ
Ադամ ֆոն Արութին
Հովհաննես Ադամ Ֆրեյեր ֆոն Արութին (Johann Adam Freiherr von Aretin, օգոստոսի 24, 1769, Ինգոլշտադտ – օգոստոսի 16, 1822, Հայդենբուրգ դղյակ, Ստորին Բավարիա), հայազգի բարոն Բավարիայում, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, «Հինգերմանական պատմության ուսումնասիրման ընկերության» հիմնադիրներից մեկը։
Կենսագրություն
Ադամ ֆոն Արութինը ծնվել է 1769 թվականի օգոստոսի 24-ին Ինգոլշտադտ քաղաքում։ Զբաղեցրել է Բավարիայի արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական բաժնի պետի պաշտոնը, Կոմս Մոնժելայի ղեկավարության ներքո։ 1817 թվականին Մայնի Ֆրանկֆուրտի սեյմում եղել է Բավարիայի պատվիրակը դաշնակից երկրների մեջ, որտեղ նա հաստատակամորեն պաշտպանելով նոր բավարիական հաստատությունները, ձեռք է բերել համընդհանուր հարգանք իր ազնվության համար։ Շտեյնի հետ եղել է «Հինգերմանական պատմության ուսումնասիրման ընկերության» հիմնադիրը։ Նրան էր պատկանում էստամպների հսկայական հավաքածու և բազմաթիվ նկարներ, որոնք նրա մահից հետո վաճառվեցին աճուրդով։ Ադամ ֆոն Արութինը մահացել է 1822 թվականի օգոստոսի 16-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արութիններ Կատեգորիա:Բարոններ Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Դիվանագետներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ դիվանագետներ
Դամիրլի-գափու Ստորին
Դամիրլի-գափու Ստորին, գյուղ (և ձմեռանոց) Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի նահանգում, Բայազետի գավառի Բայազետի գավառակում։
Բնակչություն
1878 թվականին ուներ 60 բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(1002) Օլբերսիա
(1002) Օլբերսիա (Olbersia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1923 թվականի օգոստոսի 15-ին Վլադիմիր Ալբիցկու կողմից Սիմեիզում ։ Անվանվել է գերմանացի աստղագետ Հենրիխ Օլբերսի պատվին։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,789041 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3675 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2106 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1701,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211603 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,75° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1923 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Վլադիմիր Ալբիցկու կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հարի Մուլիշ
Հարի Մուլիշ (Harry Mulisch, ), նիդերլանդացի ականավոր գրող, դրամատուրգ, բանաստեղծ։ Համարվում է հետպատերազմյան Նիդերլանդների ամենաազդեցիկ երեք գրողներից մեկը (մյուսներն են Ֆրեդերիկ Հերմանսը և Խերարդ Ռեյվեն)։
Մուլիշը մեծացել է Երկրորդ Աշխարհամարտի տարիներին, որի հուշերը խորը կնիքն են թողնել նրա հետագա գրական ժառանգության վրա։ Նա իր հրեա մոր հետ փրկվել է համակենտրոնացման ճամբարներից շնորհիվ նրա հոր՝ գերմանացիների հետ համագործակցության։
Առավել հայտնի են նրա «Հարձակումը» (1982) և «Երկնքի հայտնագործությունները» (1992) վեպերը։ Վերջինս 2007 թ. ճանաչվել է «Հոլանդերեն գրականության լավագույն նմուշ»։
«Հարձակումը» (հոլանդ.՝ De Aanslag) պատմություն է պատերազմի վերջին օրերին իր ընտանիքը կորցրած մի տղայի մասին, որը տասնամյակների ընթացքում փորձում է պարզել իր հարազատների կորստի իրական պատճառը և գտնել իրական մեղավորներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Հոլանդացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հոլանդացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Հոլանդացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Հոլանդացի սցենարիստներ
1503
Մահեր
Կատեգորիա:1503 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Վրիվ Խորխոռունի (6-րդ դար)
Վրիվ Խորխոռունի, հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Տուրուբերան աշխարհի Խորխոռունիք գավառի տանուտեր Արտաշիրի որդին, Գարջույլի եղբայրը, Խորխոռունիների նախարարական տոհմից ։
Կենսագրություն
Վրիվ Խորխոռունին, նրա եղբայր, Հայոց մաղխազ Գարջույլը և եղբորորդին՝ Դատոն մասնակցել են 554 թվականի մարտի 29-ին, Դվինում տեղի ունեցած եկեղեցական ժողովին, որը հրավիրվել էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Բ Բագրևանդցու կողմից՝ «հակառակ ժողովոյն Քաղկեդոնի»։ Ժողովին մասնակցել են 18 եպիսկոպոս, մեծ թվով նախարարներ։ Ժողովին մասնակցած նախարարների թվում Վրիվը հիշատակվում է՝ «Վրիւ յԱրտաշրյան» ձևով, որով պարզ է դառնում, որ նա Արտաշիր Խորխոռունու որդին է  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորխոռունիներ
Գարրի Կասպարով
Գարրի Կիմի Կասպարով, հայ-հրեական ծագումով շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Որոշ մասնագետներ խոստովանում են, որ Կասպարովը պատմության մեծագույն շախմատիստներից է ։ Միջազգային գրոսմայստեր (1980), ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1985), ԽՍՀՄ չեմպիոն (1981, 1988), Ռուսաստանի չեմպիոն (2004), Շախմատի համաշխարհային օլիմպիադայի ութակի հաղթող. չորս անգամ ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում (1980, 1982, 1986, 1988) և չորս անգամ Ռուսաստանի հավաքականի կազմում (1992, 1994, 1996, 2002)։ Տասնմեկ Շախմատային Օսկարի դափնեկիր (մրցանակ տարվա լավագույն շախմատիստին)։ 1985-2006 թվականները Կասպարովը կարճատև ընդհատումներով միանձնյա ղեկավարում էր ՖԻԴԵ-ի վարկանիշային աղյուսակը. 1994 թվականին հանվեց ցուցակից ՖԻԴԵ-ի որոշմամբ, որն ընդունվել էր 1993 թվականին, և 1996 թվականին Կասպարովն ուներ այնպիսի վարկանիշ, ինչպիսին Վլադիմիր Կրամնիկը ։ 1999 թվականին Կասպարովը հասավ ռեկորդային վարկանիշի՝ 2851 միավոր , որը պահպանեց 13, 5 տարի, որը հաղթահարեց Մագնուս Կառլսենը ։ Կասպարովն աշխարհի չեմպիոն դարձավ 1985 թվականին՝ հաղթելով Անատոլի Կարպովին։ Երկու «Կ»-երի հակամարտությունը տևեց 1980-ական թվականների կեսերից մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը։ Այս ընթացքում աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար Կասպարովն ու Կրամնիկը խաղացին 5 խաղ։ 1993 թ. Կասպարովն ու նոր նախագահ Նայջել Շորթը դուրս եկան ՖԻԴԵ-ից և խաղացին նոր կազմակերպության հովանու ներքո՝ Պրոֆեսիանալ շախմատային ասոցիացիա (ՊՇԱ)։ ՖԻԴԵ-ն զրկեց Կասպարովին տիտղոսից, և մինչ 2006 թ. գոյություն ուներ աշխարհի երկու չեմպիոն՝ ըստ ՖԻԴԵ-ի վարկածի և ըստ «դասական» վարկածի։ 2000 թ. Կասպարովը Վլադիմիր Կրամնիկին պարտվեց աշխարհի չեմպիոնի մրցախաղում։
2005 թ. Կասպարովը հայտարարեց, որ ավարտում է շախմատային կարիերան, որպեսզի իրեն նվիրի քաղաքական գործունեությանը։ Կասպարովը մասնակցում է մի շարք ընդդիմադիր շարժումների. հանդիսանում է Միավորված քաղաքացիական ճակատի նախագահը, Համառուսաստանյան քաղաքացիական կոնգրեսի համանախագահներից է, Ռուսաստանի Դաշնության Ազգային ասամբլեայի պատգամավոր է։ 2008 թ. նա դարձավ Միացյալ ժողովրդավարական «Համաձայնություն» շարժման Դաշնային բյուրոյի ստեղծողներից մեկը և անդամը, սակայն 2013 թ. դուրս եկավ ղեկավար մարմիններից։ 2012 թ. հոկտեմբերին նա ընտրվեց ռուսական ընդդիմության Կոորդինացիոն խորհուրդ։ Կասպարովը համարվում է գործող քաղաքական վարչակազմի ընդդիմադիր ղեկավարներից մեկը, Վ. Վ. Պուտինի հասցեին պարբերաբար հանդես է գալիս կոշտ քննադատությամբ. այնուամենայնիվ Ռուսաստանում նրա քաղաքական գործունեությունը մնում է կենտրոնական ԶԼՄ-ների կողմից չլուսաբանված և չի օգտվում լայն օժանդակությունից  ։ 2013 թվականի հունիսին հայտարարեց Ռուսաստանից հեռանալու և միջազգային հարթակներում պուտինյան վարչակազմի դեմ պայքարը շարունակելու մասին ։
Մանկություն
Գարրի Կասպարովը ծնվել է Բաքվում 1963 թ. ապրիլի 13-ին։ Նրա հայրը՝ Կիմ Մովսեսի Վայնշտեյնը, մասնագիտությամբ ինժեներ-էներգետիկ էր, մայրը՝ Կլարա (Աիդա) Շահենի Կասպարովան, ինժեներ է՝ մասնագետ ավտոմատիկայի և հեռուստամեխանիկայի ոլորտում ։ Կասպարովը հայրական կողմից ծագումով հրեա է, մայրական կողմից՝ հայ ։ Գարրիի պապը՝ Մովսես Ռուբինի Վայնշտեյնը (1906-1963), Բաքվում հայտնի կոմպոզիտոր և խմբավար էր և ղեկավարում էր քաղաքի մի քանի դրամատիկական թատրոնների երաժշտական մասերը։ Հայրական կողմի ողջ ընտանիքը երաժիշտներ էին. հոր փոքր եղբայրը՝ Լեոնիդ Մովսեսի Վայնշտեյնը, նույնպես կոմպոզիտոր էր, Ադրբեջանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, տատը՝ միջնակարգ դպրոցում երաժշտության ուսուցչուհի, զարմիկը՝ Տիմուր Վայնշտեյնը՝ հեռուստապրոդյուսեր։
Կասպարովի ծնողները զբաղվում էին շախմատով և թերթերում տպագրված շախմատային խնդիրներ էին լուծում։ Գարրին հաճախ հետևում էր նրանց և մի օր հուշեց պատասխանը. նա հինգ տարեկան էր։ Դրանից հետո հայրը սովորեցրեց Գարրիին շախմատ խաղալ ։ Շախմատի կանոնավոր պարապմունքների Գարրին սկսեց հաճախել յոթ տարեկանում Բաքվի պիոներպալատում, նրա առաջին մարզիչը դարձավ վարպետ Օլեգ Պրիվորոտսկին ։ Այս տարիքում էլ Կասպարովը կորցրեց հորը, որը մահացավ լիմֆոսարկոմայից (շեքի շրջանի արտաօրգանային սարկոմա) ։ Ամուսնու մահից հետո Կլարան իրեն ամբողջությամբ նվիրեց որդու շախմատային կարիերային ։ 1975 թվականին, երբ Գարրին 12 տարեկան էր, Կլարա Կասպարովան որոշեց փոխել նրա ազգանունը հայրական Վայնշտեյնից Կասպարովի։ Դա արված էր հարազատների համաձայնությամբ, որպեսզի հեշտացվի պատանու հետագա շախմատային կարիերան, որն արդեն շախմատիստի լուրջ հույսեր էր ներշնչում, որին կխանգարեր ԽՍՀՄ-ում գոյություն ունեցող հակասեմականությունը ։ 1977 թվականին Գարրի Կասպարովը մտավ ՀԼԿԵՄ շարքերը։
Շախմատային կարիերայի սկիզբ, գրոսմայստերի կոչում
Տասը տարեկանում Վիլնյուսի պատանեկան առաջնությունում Գարրին ծանոթացավ վարպետ Ալեքսանդր Նիկիտինի հետ, որ երկար տարիներ նրա մարզիչը դարձավ։ Մինչև 1976 թվականը Նիկիտինը պարբերաբար խորհրդատվություններ էր իրականացնում և տալիս էր գրավոր առաջադրանքներ, այնուհետև նրանք միասին սկսեցին աշխատել թիմում ։ Նրա երաշխավորությամբ 1973 թ. օգոստոսին Գարրին դիմեց նախկին չեմպիոն Միխայիլ Բոտվիննիկի շախմատային դպրոց և ընդունվեց։ Բոտվիննիկը հասավ նրան, որ պատանի շախմատիստը պարապեր անհատական պլանով, իսկ այնուհետև կրթաթոշակ ստանար ։ 1974 թ. Մոսկվայում Պիոներ պալատների մրցաշարում (սա թիմային մրցաշար էր, որում յուրաքանչյուր Պիոներ պալատի թիմ ղեկավարում էր մյուս թիմերին համաժամանակյա խաղի սեանս անցկացնող գրոսմայստերը) Գարրին հաղթեց գրոսմայստեր Յուրի Ավերբախին։ Մյուս տարվա սկզբին Գարրին մասնակցեց երկրի պատանեկան առաջնությանը՝ խաղալով իրենից 6-7 տարի մեծ հակառակորդների հետ ։ Լենինգրադում՝ Պիոներ պալատների նոր առաջնությունում՝ աշխարհի չեմպիոն Անատոլի Կարպովի հետ սեանսում, հասավ հավասար արդյունքի, բայց սխալվեց և պարտվեց ։ Նույն առաջնությունում՝ Վիկտոր Կորչնոյի հետ սեանսում, գրոսմայստերին պարտադրեց ոչ-ոքի։