cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պերսի Ջուլիան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրիլի 11 ծնունդներ Կատեգորիա:1899 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ապրիլի 19 մահեր Կատեգորիա:1975 մահեր Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Վիեննայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
Թբիլիսիի Վանո Սարաջիշվիլիի անվան պետական կոնսերվատորիա
Վանո Սարաջիշվիլու անվան Թբիլիսիի պետական կոնսերվատորիա (ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია), երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։
Պատմություն
Կոնսերվատորիան հիմնադրվել է 1917 թվականի մայիսի 1-ին։ 1924 թվականին կոնսերվատորիան ստացել է պետական կոնսերվատորիայի կարգավիճակ։ 1947 թվականին ուսումնական հաստատությունը անվանվել է ի պատիվ վրացի քնարադրամատիկական տենոր Վանո Սարաջիշվիլու։
Տարբեր ժամանակներում կոնսերվատորիան ղեկավարել են վրացի և ռուս երաժիշտներ՝
Ներկայումս կոնսերվատորիայի ռեկտորն է պրոֆեսոր Ռեզո Կիկնաձեն։
Միզոպրոստոլ
Միզոպրոստոլ, Սայտոտեկ վաճառքային անվանմամբ դեղամիջոցը օգտագործվում է ծննդաբերությունը ինդուկցելու համար, հղիության արհեստական ընդհատման՝ աբորտի ժամանակ, դադարեցնում է հետծննադաբերական արյունահոսությունը, նպաստելով արգանդի կծկմանը, ինչպես նաև կանխում և բուժում է ստամոքսի խոցերը ։ Աբորտների ժամանակ, սովորաբար կիրառվում է միֆեպիստոնի կամ մետոտրեքսատի հետ համակցված ։ Առանձին օգտագործելու ժամանակ էֆեկտիվությունը կազմում է 66-90% ։ Տեղադրվում է այտի, լեզվի տակ կամ հեշտոցում ։
Հաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններն են ցավը որովայնի շրջանում և փորլուծությունը ։ Պատկանում է հղիության վրա ազդեցություն ունեցող դեղերի X կատեգորիային, այսինքն հայտնի է տվյալ դեղամիջոցի բացասական էֆեկտը պտղի վրա ։ Հազվադեպ, հնարավոր է արգանդի պատռում ։ Հանդիսանում է պրոստոգլանդինների, մասնավորապես՝ համակարգային պրոստոգլանդին E1-ի անալոգ ։
Միզոպրոստոլն առաջին անգամ սինթեզվելէ 1973 թվականին ։ Գտնվում է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության WHO Model List of Essential Medicines-ում (Հիմնական դեղամիջոցների ցուցակ), որպես բժշկության մեջ ամենաարդյունավետ, անվտանգ դեղամիջոցներից մեկը ։ Հասանելի է որպես գեներիկ դեղորայք ։ Զարգացող երկրներում արժեքը հասնում է 0.36-2.00 ԱՄՆ դոլլար մեկ դոզայի համար ։ ԱՄՆ-ում ստամոքսի խոցային հիվանդության բուժման մեկամսյա կուրսը կազմում է 100-200 ԱՄՆ դոլլար ։ Նույն կուրսի արժեքը Եվրոպայում 30-55 եվրո է ։
Խոցերի կանխարգելում
Միզոպրոստոլը օգտագործվում է կանխելու համար ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների (ՈՍՀԲԴ) օգտագործման հետևանքով առաջացած ստամոքսի խոցերը։ Փոխազդում է պարիետալ բջիջների հետ, ճնշելով ստամոքսահյութի արտադրությունը։ Ճնշելով ադենիլատ ցիկլազայի ակտիվությունը, բերում է ադենոզին մոնոֆոսֆատի (ԱՄՖ) քանակի քչացման և պարիետալ բջիջների ապիկալ հատվածի պրոտոնային պոմպի ակտիվության նվազման։ H2-ռեցեպտորների անտագոնիստների և պրոտոնային պոմպի ինհիբիտորների ավելի բարձր էֆեկտիվության պատճառով, միզոպրոստոլի օգտագործումը խոցերի բուժման նպատակով սահմանափակ է։ Երբեմն նշանակվում է ՈՍՀԲԴ-ների, օրինակ՝ դիկլոֆենակի հետ, կանխելու համար կողմնակի էֆեկտները։
Այնուամենայնիվ, օմեպրազոլը ավելի արդյունավետ է ՈՍՀԲԴ ինդուկցված խոցերի բուժման համար և ունի ավելի քիչ կողմնակի էֆեկտներ, այդ իսկ պատճառով միզոպրոստոլը չի համարվում առաջին ընտրության դեղամիջոց։ Միզոպրոստոլով հարուցված փորլուծությունը անհրաժեշտություն ունի երկարատև բուժման ։
Ծննդալուծում
Միզոպրոստոլը հաճախ կիրառվում է ծննդալուծման ժամանակ։ Բերում է արգանդի վզիկի հասունացման՝ փափկեցման և կարճացման ։ Նման պրեպարատներից, օրինակ՝ դինոպրոստոնից ավելի շահավետ է ։
Սովորաբար ծննդալուծման համար օգտագործվում է օքսիտոցին, որը սակայն առանց վզիկի հասունացման, արդյունավետ չի ազդում։ Օքսիտոցինն ու միզոպրոստոլը միասին լավ արդյունք են ցուցաբերում ։
Աբորտ
Միզոպրոստոլն առանձին կամ այլ պրեպարատների (միֆեպրիստոնի, մետոտրեքսատի) հետ կոմբինացված, լայն կիրառվում է դեղորայքային աբորտ առաջացանելու համար ։ Դեղորայքային աբորտը համարվում է քիչ ինվազիվ, ավելի ավտոնոմ ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից մշակվել են մի շարք ուղեցույցեր միզոպրոստոլի դրական և բացասական կողմերի մասին ։
Միզոպրոստոլը ավելի էֆեկտիվ է, երբ համակցվում է մետոտրեքսատի կամ միֆեպրիստոնի (RU-486) հետ ։ Առանձին էֆեկտիվությունը ցածր է և 8 շաբաթական հղիության համար կազմում է 88%։ Բժշկական հսկողության պարագայում համարվում է անվտանգ, այնուամենայնիվ 1% կանանց շրջանում առաջացնում է ծավալուն արյունահոսություն, որոշների մոտ կարող է բերել արտարգանդային հղիության։ 12%-ի շրջանում, եթե հղիությունը չի հաջողվել ընդհատել, պտղի մոտ հետագայում կարող են զարգանալ ծանր բնածին արատներ ։
Մեծ հետազոտությունները մշակել են արձանագրություններ, ըստ որի, միզոպրոստոլը ցանկալի է համակցել միֆեպրիստոնի հետ. : Կոմբինացման դեպքում էֆեկտիվությունը, փոքր հղիությունների համար, կազմում է 95% ։ Ըստ ԱՀԿ-ի ուղեցույցի, միչև 12 շաբաթական հղիության դեպքում, անհրաժեշտ է 12 հատ 200մկգ-անոց դեղահաբերից։ 4 հաբ տեղադրվում է լեզվի տակ կամ հեշտոցում, 30 րոպե սպասում, որպեսզի ներծծվի։ Եվս 3 ժամ սպասում և կրկնում ։
Պտղի մահ
Պտղի մահի դեպքում, երբ վիժում բնական ճանապարհով տեղի չի ունենում, միզոպրոստոլը երբեմն կիրառվում է արգանդի վզիկը արհեստական վիժմանը պատրաստելու համար։ Կանադական մի շարք հիվանդանոցներում միզոպրոստոլը օգտագործվում է փոքրաժամկետ մահացած պտղուների ծննդալուծման և ֆետալ ծանր անոմալիաների առկայության դեպքում, հղիության ընդհատման համար ։
Հետծննդաբերական արյունահոսություն
Միզոպրոստոլը կիրառվում է նաև հետծննդաբերական արյունահոսության կանխման կամ դադարեցման համար։ Օրալ ճանապարհով ընդունած միզոպրոստոլը, արդյունավետությամբ աննշան զիջում է օքսիտոցինին ։ Ռեկտալ ճանապարհով օգտագործումը օպտիմալ է արյունահոսության դադարեցման համար և ունի նվազագույն քանակով կողմնակի, անցանկալի էֆեկտներ ։ Միզոպրոստոլը մատչելի է և սառը պայմաններում պահպանելու անհրաժեշտություն չունի, ինչը հասանելի է դարձնում այն զարգացող երկրների համար ։ Ռանդոմիզացված հետազոտությունները պարզել են միզոպրոստոլի դրական ազդեցությունը հետծննդաբերական արյունահոսության պատճառով մայրական մահերի քանակի նվազման մեջ (38%) ։ Օքսիտոցինը ահրաժեշտ է կիրառել ներերակային ուղիով, մինչդեռ միզոպրոստոլի օգտագործումը շատ ավելի հեշտ է (օրալ, ռեկտալ, հեշտոցային)  ։
Կողմնակի ազդեցություններ
Ստամոքսի խոցի բուժման նպատակով կիրառված միզոպրոստոլի հաճախ հանդիպող կողմանկի ազդեցություններից է փորլուծությունը։ Կլինիկական փորձարկումների ժամանակ պարզվել է, որ հիվանդների 13%-ի շրջանում նկատվել է փորլուծություն, ինչ դոզա կախյալ էր և զարգանում էր բուժման սկզբում։ Սովորաբար դադարում էր մինչև 8 օրվա ընթացքում, բայց որոշ դեպքերում (2%) դառնում էր բուժման անավարտ թողելու պատճառ ։
Կողմնակի ազդեցություններից են նաև՝
Միզոպրոստոլը, խոցերի բուժման նպատակով, հակացուցված է ցանկալի հղիությամբ կանանց։ Օգտագործումը կբերի արգանի տոնուսի և կծկողականության բարձրացման, ինչը կարող է հանդիսանալ մասնակի կամ լրիվ վիժումների, բնածին արատների պատճառ ։
Արգանդի վզիկի հասունացմանը և ծննդալուծմանը նպաստող բոլոր դեղամիջոցները կարող են բերել արգադի հիպերստիմուլյացիայի, ինչը վատ կանրադառնա պտղի արյունամատակարարման վրա ։ Ինչպես նաև, հիպերստիմուլյացիան կարող է հանգեցնել արգանդի պատռման։ Միզոպրոստոլով հարուցված հիպերստիմուլյացիան վատ է ենթարկվում բուժման ։ Բարդությունների հանդիպման ցածր հաճախականության պատճառով դժվար է կորելացնել դրանց և միզոպրոստոլի միչև ուղիղ կապը։ Այդ օրինաչափությունը ապացուցելու նպատակով տարբեր հաշվարկներով անհրաժեշտ է 61000-155000 հղի կնոջ մանրազնին հետազոտություն ։
Ֆարմակոլոգիա
Միզոպրոստոլը պրոստոգլանդինային անալոգ է, կապվելով միոմետրիումի բջիջների հետ առաջացնում է դրանց կծկում։ Բերում է նաև արգանդի վզիկի հասունացման՝ փափկեցման և լայնացման։ Կապվում է պրոստոգլանդին E2-ի, EP3-ի և EP4-ի, բայց ոչ EP1-ի ընկալիչների հետ և խթանում դրանց ։
Հասարակության մեջ և մշակույթում
Միզոոպրոստոլը ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության List of Essential Medicines ցուցակում, որպես բարձր արդյունավետությամբ օժտված և մեծ պահանջ ունեցող դեղամիջոց ։
Հեշտոցային դեղաձևերը վաճառվում են Եվրոպայում Միզոդել անվան տակ։
Սև շուկա
Բրազիլիայում, սև շուկայում, միզոպրոստոլի մեկ դոզայի գինը հասնում է մինչև 100 ԱՄՆ դոլլար։ Ոչ օրինական և առանց բժշկական հսկողության կատարված աբորտներն ասոցված են բարդությունների հանդիպման ավելի բարձր հաճախականության հետ։ Հղիության ձախողված ընդհատումը բերում է մոր կյանքին սպառնացող բարդությունների զարգացման և կենդանի մնացած պտղի մոտ ծանր արատների առաջացման    ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հղիության արհեստական ընդհատում Կատեգորիա:Կարբոնաթթուների էսթերներ Կատեգորիա:Գաստրոէնտերոլոգիա
Պրիվա
Պրիվա (Privas), քաղաք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։ Հանդիսանում է Ֆրանսիայի ամենաքիչ բնակեցված պերֆեկտուրան։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 8552 մարդ, բնակչության խտությունը` 704.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.14 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 120 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 5297 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 3584-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 1713։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,7 %։ 3584 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 3074 անձ (1493 տղամարդ և 1581 կին)։ Գործազուրկ են եղել 510 անձ (245 տղամարդ և 265 կին)։ 1713 անաշխատունակներից 486-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 571-ը` թոշակառուներ, իսկ 656-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Բաստիլի հրապարակ
Բաստիլի հրապարակ (la place de la Bastille), հրապարակ Փարիզում։ Իր անունը ստացել է Բաստիլի ամրոցից, որը ավերվել էր Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակ։ Գտնվում է 3-րդ, 4-րդ, 11-րդ և 12-րդ շրջանների սահմանին։
Բաստիլի ամրոց
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության սկզբին՝ 1789 թվականի հուլիսի 14-ին, ամրոցը գրավում է հեղափոխական տրամադրվածությամբ բնակչությունը։ Երեք տարի է պահանջվում, որ ամբողջությամբ հավաքվեն ամրոցի փլատակները։ Հենրի -րդի զբոսայգու 5-րդ տնից մինչև 49-րդ տունը կործանված ամրոցի պատերի տեղում սալիկներով նախանշվում է ուղի, ուր դրվում է հետևյալ գրությամբ ցուցանակ. «Այժմ այստեղ պարում են» («Désormais ici dansent»)։ Հետագայում այդ տեղում ամեն տարի կազմակերպվում են ժողովրդական տոնախմբություն։
Բաստիլի փիղ
Նապոլեոն Բոնապարտը, հետևելով Փարիզի վերանախագծման ծրագրին, 1808 թվականի այնտեղ կառուցել տվեց փղի տեսքով հսկայական շատրվան (l'éléphant de la Bastille)՝ ի պատիվ Եգիպտոսում տարած իր հաղթանակի։ Փիղը պետք է պատրաստվեր իսլանդացիներից գրաված բրոնզե արկերից և ունենար 24մ բարձրություն։ Սանդուղքը պետք է լիներ փղի ոտքերից մեկում։
Ճարտարապետ Ժան-Անտուան Ալավուանը անցավ գործի, բայց 1813 թվականին պատրաստվում է ընդամենը փղի գիպսե մանրակերտը՝ բնական մեծությամբ ։ Այն պատմության մեջ է մտել Վիկտոր Հյուգոյի շնորհիվ, ով «Թշվառները» վեպի հերոսներից մեկին՝ Գավրոշին, «բնակեցրել» է այդտեղ։ 1846 թվականին՝ արձանը ապամոնտաժելու ժամանակ պարզվել է, որ այնտեղ բնակվել են հազարավոր առնետներ։
Հուլիսյան սյուն
1833 թվականին Լուի Ֆիլիպը որոշում է հրապարակում կառուցել Հուլիսյան սյունը՝ ի պատիվ 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխության «եռօրյա փառքի»:Սյան բացումը կայացել է 1840 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փարիզի հրապարակներ
Հայկական բժշկական գիտական միություն
Հայկական բժշկական գիտական միություն, ՀԲԳՄ (Армянское медицинское научное сообщество, АМНС), Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում գործող հայկական բժշկական հասարակական կազմակերպություն։ Կազմակերպության ղեկավարն է մանկաբույժ Հասմիկ Ահարոնյանը։
Միությունը հանդիսանում է Մոսկվայի հայ ուսանողների, օրդինատորների/ինտերնների, բժիշկների միավորման հարթակ։ Կազմակերպության օգնությամբ ուսանողները վարժեցնում են իրենց պրակտիկ հմտությունները և կատարելագործում են տեսական գիելիքները։
Նպատակներ
Կազմակերպության նպատակներն են.
Խնդիրներ
Կազմակերպության խնդիրներն են.
Պատմություն
Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2015 թվականի մարտի 1-ին։
2017 թվականի օգոստոսի 15-25-ին ՀԲԳՄ անդամների՝ Ռուսաստանի Դաշնության համալսարանների ուսանողների և առաջատար կլինիկաների մասնագետների կողմից Արցախ կազմակերպած գործնական այցի ընթացքում Ստեփանակերտի և շրջանների բուժհաստատություներում կազմակերպվել է «Բաց դռների օր» ։ Բացի այդ, ՀԲԳՄ մասնագետները հանդես են եկել նաև դասախաոսություններով, որոնք վերաբերվում են մանկաբուժության և վիրաբուժության արդի մոտեցումներին ։ Արցախի բուժհաստատություներում աշխատանքը սկսելուց առաջ, 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀԲԳՄ անդամները կազմակերպության ղեկավար, մանկաբույժ Հասմիկ Ահարոնյանի գլխավորությամբ հանդիպել են Արցախի Հանրապետության առողջապահության նախարար Կարինե Աթայանին
Ուղղություններ
Կազմակերպությունը ունի հետևյալ գործող ուղղությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Մոսկվայի հայկական կազմակերպություններ
Ժան Ժորես
Օգյուստ Մարի Ժոզեֆ Ժան Լեոն Ժորես (Auguste Marie Joseph Jean Léon Jaurès, ), առավել հայտնի որպես Ժան Ժորես (Jean Jaurès), ֆրանսիացի սոցիալիստ գործիչ, «Յումանիտե» թերթի հիմնադիր։ Իր հրատարակություններում, հոդվածներում և ելույթներում բազմիցս բողոքել է Արևմտյան Հայաստանում և Օսմանյան կայսրության հայաբնակ շրջաններում հայերի նկատմամբ սուլթանական կառավարության բիրտ կամայականությունների և դաժանությունների դեմ։
1903 թվականի փետրվարին Փարիզում արտասանած ճառում Ժորեսը քննադատել է 1894-96-ի աբդուլհամիդյան ջարդերի ժամանակ եվրոպական տերությունների դիրքորոշումը հայկական հարցում. «Եկել է ժամանակը, որպեսզի Եվրոպայի հասարակական կարծիքը վերջապես շարժվի մեռյալ կետից... Յոթ տարի առաջ Հայկական հարցում մեծ տերությունների բռնած դիրքի համար և մենք, և Եվրոպան ներկայումս հատուցում ենք այն դժվարություններով, որոնցով հղի է մակեդոնական հարցը։ Այս երկարաձգված անտարբերությունը, այս երկար անիրազեկությունը, հիրավի դարձան մեծագույն հանցագործություն, որը սրբեց հրեշավոր սպանությունների հետքերը... Եթե Եվրոպայի այդ լռելյայն ու պասսիվ կարեկցանքը մեծ հանցագործություն էր, այն միաժամանակ նաև մեծ սխալ էր... Հայաստանի հանդեպ մեր վարվելակերպը սրանից յոթ տարի առաջ խրախուսեց սուլթանին և այն հանցագործություններն ու անօրինականությունները. որոնք միշտ էլ խռովություններ են հարուցում» ։
Ժորեսն արձագանքել է Կիլիկիայի 1909 թվականի ապրիլյան դեպքերին և, նկատի ունենալով երիտթուրքական «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեին, «Յումանիտեում» (1909, ապրիլի 4) գրել է. «Լիբերալները ներգրավվել են հետադիմության բանսարկությունների մեջ, և հայերը կոտորվեցին, ինչպես կարմիր սուլթանի լավագույն օրերին»։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայում հրազենից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Դանուբի բանակ (Ռուսաստան, Առաջին համաշխարհային պատերազմ)
Դանուբի բանակ, Ռուսական կայսրության Օդեսայի զինվորական շրջանի համազորային ստորաբաժանում (օպերատիվ միավորում, բանակ)։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։
Սկզբնապես կազմավորվել է որպես Ինքնուրույն Դանուբի բանակ ։
Պատմությունը
Ռումիանիայի, Համաշխարհային պատերազմին մասնակցելը 1916 թվականի օգոստոսի 14-ին (27-ին) չլավացրեց իրավիճակը Անտանտի համար։ Ռազմական գործողություններում կորցնելով գրեթե ամբողջ տարածքը և տալով 250 000 գերիներ, զոհվածներ և վիրավորներ, Ռումինիան գործնականապես դուրս եկավ պատերազմից։ Միջազգային օգնություն ստանալու համար՝ Ռուսաստանի գլխավորությամբ, որոշում ընդունվել ստեղծել Ինքնուրույն Դանուբի բանակը։ 1916 թվականի սեպտեմբերի ամսին սկսվեց ձևավորումը, ОВО շտաբի հիման վրա։ Կազմավորումը ավարտվեց 1916 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ Մեկ ուրիշ տեղեկությունների համաձայն դաշտային ղեկավարությունը կազմավորվել է 1916 թվականի հոկտեմբերին՝ 47-րդ բանակային կորպուսի հիման վրա, կազմի մեջ են նաև մտել արդեն կազմավորված Կամավորական ջոկատի զինվորները։
Ռազմական գործողություններ է ծավալել Դոբրուդջայում և Տրանսիլվանիայում՝ Ա. Մաքենզեն և Է. Ֆելկենգայն գեներալների ավստրո-հունգարա-գերմանա-բուլղարական բանակների դեմ, Դանուբի ստորին ավազանում, ապագա ռումինիական ռազմաճակատի ձախ թևում, որտեղ և մտել է կազմավորվելու ընթացքում։ 1916 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Դանուբի բանակի բազայի վրա կազմավորվել է 6-րդ դաշտային բանակը, իսկ ДунА դաշտային վարչության հիմքի վրա կազմավորվել են 6 А և Ռումինական ռազմաճակատ վարչությունները, ռազմաճակատի շտաբը և բանակների գլխավոր հրամանատարի օգնականի վարչության ռազմաճակատը , որը և եկել է օգնության ռումինական բանակին՝ կանգնեցնելով Սիրետ գետի ափին 1916 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1917 թվականի հունվարը ընթացող գերմանական և ավստրո-հունգարական մարտերը։
Կազմավորումներ
և ուրիշ կազմավորումներ
Հրամանատարներ
Վ. Վ. Սախարով, հրետանու գեներալ, 1916 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 1916 թվականի դեկտեմբերի 12
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1916 հիմնադրումներ
Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն (2009)
2009 թվականին մեկնարկած Ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնություն, որը կայացել է Վրաստանի Թբիլիսի քաղաքի սպորտի տանը, 2009 թվականի ապրիլի 24-ից 26-ը։
Արտաքին հղմուներ
Կատեգորիա:2009 սպորտում Կատեգորիա:Սպորտը Վրաստանում
Միություն և առաջադիմություն
Միություն և առաջադիմություն (թուրք. «İttihat ve Terakki», «իթթիհաթ վե թերաքքի»), երիտթուրքեր, թուրքական քաղաքական կուսակցություն։ Հիմնվել է 1889 թվականի մայիսի 21-ին՝ «Օսմանյան միասնության ընկերություն» անունով։ Նպատակը 1876 թվականի Սահմանադրության վերականգնումն էր և պառլամենտի գումարումը։ Ավելի ուշ վերանվանվել է «Միության և առաջադիմության օսմանյան ընկերություն» և միավորվել երիտթուրքերի Փարիզի խմբի հետ։ Հիմնադիրներն էին Աբդուլլահ Ջևդեթը, Իսհակ Սյուքութին, Իբրահիմ Թեմոն, Հիլմի Թունալըն և Աքիլ Մուխթարը։ Հալածանքների պատճառով ղեկավարները փախել են արտասահման։ 1897 թվականին սկսել են գործել ընկերության Ժնևի, ապա և Կահիրեի բաժանմունքները։ Ընկերությունը հրատարակել է թերթեր Կ.Պոլսում, Զմյուռնիայում, Ժնևում, Կահիրեում, քննադատել Աբդուլ Համիդ ll-ի վարչակարգը։ 1902 թվականին Փարիզի համագումարում ընկերությունը պառակտվել է 2 խմբի. Սաբահէդդինի կողմնակիցների և Ահմեդ Ռիզայի կողմնակիցների։ Դաշնակցության ներկայացուցիչ Խ. Մալումյանի միջնորդությամբ, կողմերը համաձայնել են միավորել ուժերը սուլթանի դեմ պայքարում։ Այդ ժամանակ Սալոնիկում գործել է Ազատության օսմանյան ընկերությունը, որը հանդես է եկել կայսրության ներքին գործերին եվրոպական տերությունների միջամտության դեմ. ագիտացիա արել բանակում և այլն։ 1908 թվականին այդ ընկերությունը որոշել է միավորվել Փարիզի ընկերության հետ, և նրա պարագլուխները մտել են ԿԿ կազմի մեջ։ 1908 թվականի հուլիսի 23-ի զինված հեղաշրջման հետևանքով իթթիհաթականները հռչակել են սահմանադրության վերականգնումը։ Դրանից հետո գաղտնի ԿԿ անդամներ Թալեաթը, Էնվերը, Բեհաեդդին Շաքիրը, Միդհաթ Շյուքրին և ուրիշներ Սալոնիկից տեղափոխվել են Կ. Պոլիս, շուտով նրանց գլխավորած ընկերությունը հռչակվել է քաղաքական կուսակցություն։ Լինելով պանթյուրքիզմի մոլի ջատագովներ՝ նրա պարագլուխները իրենց տասնամյա կառավարման ընթացքում (1908-1918) Օսմանյան կայսրությունը երեք անգամ ներքաշել են արկածախնդրական պատերազմների (1911 թվականին՝ Տրիպոլիտանական, 1912-1913 թվականներին՝ Բալկանյան, 1914-18 թվականներին՝ Առաջին աշխարհամարտ) մեջ՝ նոր տարածքներ զավթելու նպատակով։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և ընթացքում «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության պարագլուխները ծրագրել և իրագործել են հայերի ցեղասպանությունը։ Պատերազմում Թուրքիայի պարտությունից հետո՝ 1918 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, տեղի է ունեցել կուսակցության վերջին համագումարը, որը հայտարարել է ինքնալուծարման և նոր՝ «Թեջադդուդ» («Վերածնունդ») կուսակցության ստեղծման մասին։ Սակայն նոյեմբերի 2-ին դաշնակիցների (Անտանտի) զորքերը մտել են Կ.Պոլիս, և «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության պարագլուխները փախել են արտասահման։
1919-1920 թվականներին Կ.Պոլսում տեղի է ունեցել կուսակցության ԿԿ անդամների դատավարությունը։ Պատերազմի և հայերի ցեղասպանության գլխավոր հանցագործները հեռակա կարգով դատապարտվել են մահվան, սակայն հանցագործների զգալի մասը խուսափել է արդար պատժից։ Կուսակցության որոշ պարագլուխների մահվան դատավճիոն ի կատար են ածել հայ վրիժառուները։
Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության կուսակցություններ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն Կատեգորիա:Թուրքական ազգայնականություն Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն Կատեգորիա:Երիտթուրքեր
Փորձ (ամսագիր)
Փորձ, ամսագիր, հրատարակվել է 1876-1881 թթ.-ին, Թիֆլիսում։ Խմբագիր՝ Ա. Հովհաննիսյան։ Լուսաբանել է Արևմտյան Հայաստանի հասարակական տնտեսական վիճակը (Գարեգին Սրվանձտյանի հոդվածը հայկական նահանգների ճգնաժամային վիճակի մասին, Ս. Պալասանյանի ծրագրային հոդվածը հայ փախստականների վերաբերյալ և այլն) ։
Հրապարակվել են նաև ուսումնասիրություններ Կիլիկյան Հայաստանի հայ բնակչության մասին։ Երբ թուրքական կառավարությունը, կեղծելով վիճակագրական տվյալները, հայտարարել է, որ հայերը Արևմտյան Հայաստանում կազմում են բնակչության լոկ 17%-ը, «Փորձը» տպագրել է Ա. Երիցյանի նյութերը Կարինի նահանգի վերաբերյալ՝ ցույց տալով, որ 1872-78 թթ.-ի տվյալներով նահանգում հայերը կազմել են բնակչության 42, 5%-ը, իսկ թուրքերը՝ 17, 5%ը։ «Փորձը» քննադատել է եվրոպական դիվանագիտությունը և թուրքական քաղաքականությունը հայկական հարցում (Հակոբ Պարոնյանի «Հոսհոսի ձեռատետրը» և այլն), հրապարակել բազմաթիվ հոդվածներ Բեռլինի կոնգրեսի, դրան հաջորդած հայկական կոտորածների (որոնց նպատակը հայկական հարցից ձերբազատվելն էր) մասին։
1880 թվականից արգելվել է ամսագրի մուտքը Թուրքիա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական գրական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Հակասերբական անկարգություններ Սարաևոյում
Սերբական ջարդերը Սարաևոյում կամ Հակասերբական անկարգություններ Սարաևոյում, 1914 թվականի հունիսի 28-ին և հունիսի 29-ին Սարաևոյի սերբ բնակչության դեմ լայնամասշտաբ բռնության ակցիա, որը սերբ ուսանող Գավրիլո Պրինցիպի կողմից էրցհերցոգ Ֆրանց Ֆերդինանդի սպանության պատասխան արձագանքն էր։ Ջարդը, որը աջակցություն էր ստացել ավստրո-հունգարական կառավարության կողմից, հանգեցրել է քաղաքի պատմության մեջ աննախադեպ էթնիկ թշնամանքի։ Սարաևոյի հաշվեհարդարի առաջին օրը երկու սերբ սպանվեց, շատերը հարձակման ենթարկվեցին և վիրավորվեցին, սերբերին պատկանող շուրջ հազար տուն, դպրոց, խանութ և այլ հաստատություններ թալանվեցին ու ավերվեցին։
Նախապատմություն
Բոսնիացի սերբ Գավրիլոյի կողմից Էրցհերցոգ Ֆրանց Ֆերդինանդի սպանությունից անմիջապես հետո, ողջ Ավստրո-Հունգարիայում առաջացած հակասերբական տրամադրությունը սերբերի դեմ բռնության ալիքի վերաճեց։ Սպանությունից հետո, գիշերն անկարգություններ բռնկվեցին նաև Բոսնիա և Հերցեգովինայի և Խորվաթիայի տարածքներում, որտեղ սերբերը բնակչության զգալի տոկոս էին կազմում։ Քանի որ Պրինցիպը և մյուս դավադիրները էթնիկ սերբեր էին, ապա Ավստրո-Հունգարական կառավարությունը համոզված էր, որ սպանությունը ղեկավարել է Սերբիայի կառավարությունը։ Սպանությունից անմիջապես հետո էթնիկ սերբերի դեմ ջարդեր կազմակերպվեցին և շարունակվեցին մի քանի օր։ Դրանք կազմակերպվել և աջակցվել էին Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ավստրո-հունգարական մարզպետ Օսկար Պոտիորեկի կողմից։ Առաջին հակասերբական ցույցերը, որոնք կազմակերպվել էին Իոսիպ Ֆրանկի հետևորդների կողմից, անցկացվել են հունիսի 28-ին վաղ երեկոյան Զագրեբում։ Հաջորդ օրը քաղաքային ցույցերը ավելի դաժան բնույթ են կրել և ջարդերի են վերածվել։ Ոստիկանությունն ու տեղական իշխանությունները գործողությունների չեն դիմել։ Ջարդերին հաջորդեց այսպես կոչված Հուլիսյան ճգնաժամը, որը հանգեցրեց Առաջին համաշխարհային պատերազմին։
Հունիսի 28
Հակասերբական ցույցերը Սարաևոյում սկսվել են 1914 թվականի հունիսի 28-ին, մի փոքր ավելի ուշ, քան Զագրեբում։ Իվան Շարիչը, որը Բոսնիայի Հռոմի կաթոլիկ եպիսկոպոս Իոսիպ Ստադլերի օգնականն էր, հորինել է հակասերբական չափածո օրհներգեր, որտեղ նա նկարագրել է սերբերին` որպես «իժեր» և «գիշատիչ գայլեր»։ Խորվաթների և բոսնիացի մուսուլմանների ամբոխը հավաքվել է Ստադլերի նստավայրում` Հիսուսի Սրբագույն Սրտի Տաճարում։ Մոտավորապես երեկոյան ժամը 10։00-ին 200 հոգուց բաղկացած խումբը հարձակվել և ոչնչացրել է Սարաևոյի «Եվրոպա հյւրանոցը» (Хотел Европа ամենամեծ հյուրանոցը, որը պատկանել է սերբ վաճառական Գրիգորիե Եֆտանովիչին (Глигорије Јефтановић)։ Բազմությունն իր զայրույթը հիմնականում ուղղել է դեպի սերբերի խանութները, հայտնի սերբերի նստավայրերը, սերբական եկեղեցիները, դպրոցները, բանկերը, սերբական մշակութային «Պրոսվետա» կազմակերպություն ու «Srpska riječ» թերթի խմբագրություն։ Ավստրո-Հունգարիայի բարձր դասի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ, այդ թվում նաև սպաներ են մասնակցել բռնությանը։ Առաջին օրը սպանվել են երկու սերբեր։
Նույն օրը երեկոյան, տասը զինված ձիավոր զինվորների կարճատև միջամտությունից հետո կարգուկանոնը քաղաքում վերականգնվել է։ Գիշերը համաձայնություն է ձեռք բերվել Բոսնիա և Հերցեգովինայի նահանգի կառավարության (Պոտիորեկի գլխավորությամբ), քաղաքային ոստիկանության և Ստադլերի (նրա օգնական Շարիչի հետ) միջև «այս երկրի դիվերսիոն տարրերին» արմատախիլ անելու մասին։ Քաղաքի իշխանությունը հռչակագիր հրապարակեց, որով Սարաևոյի բնակչությանը կոչ էր անում կատարել իրենց սուրբ պարտականությունը և քաղաքն ամոթից մաքրել` դիվերսիոն տարրերն արմատախիլ անելու միջոցով։ Այդ կոչը տպագրվել էր պաստառների վրա, որոնք գիշերը և հաջորդ առավոտյան քաղաքով մեկ տարածվել և փակցվել էին։ Համաձայն Իոսիպ Վանցաշի (Josip Vancaš) հայտարարության, որն այդ համաձայնագրի ստորագրողներից մեկն էր, այդ տեքստի հեղինակը եղել է Սարաևոյի կառավարության կոմիսարներից մեկը, որն այն կազմել էր կառավարության բարձրագույն ներկայացուցիչների և բարոն Կոլլասի համաձայնության հիման վրա։
Հունիսի 29
1914 թվականի հունիսի 29-ին, առավոտյան ժամը 8-ին սկսվել են ավելի ագրեսիվ ելույթներ, որոնք արագորեն վերաճել են ջարդի։ Մուսուլմանների և խորվաթների մեծ խմբերը, որոնք գոռում և երգում էին, հավաքվել էին Սարաևոյի փողոցներում։ Նրանք տանում էին սևով շրջանակված ավստրիական դրոշներ և ավստրիական կայսր և սպանված էրցհերցոգի լուսանկարները։ Նրանց առջև ելույթներով հանդես են եկել տեղական քաղաքական առաջնորդներ, որոնց թվում էր  նաև Իոսիպ Վանցաշը։ Վերջինիս իրական դերը իրադարձություններում ստույգ հայտնի չէ, սակայն որոշ քաղաքական առաջնորդներ, անշուշտ, կարևոր դերակատարում են ունեցել ակցիայի մեջ մարդկանց ներգրավելու և նրանց սերբերի տների և խանութների դեմ առաջնորդելու հարցում։ Քաղաքական գործիչների ելույթներից հետո խորվաթների և մուսուլմանների բազմաթիվ ոչ մեծ խմբերը արագ շարժվելով սկսել են հարձակվել Սարաևոյում սերբերի ունեցած հնարավորինս ցանկացած գույքի վրա։ Նախ նրանք հարձակվել էին սերբական դպրոցի վրա, այնուհետև սկսել են կոտրել սերբերի խանութները և այլ հաստատություններ և մասնավոր տներ։ Սերբական բանկը թալանվել էր, իսկ սերբերի տարբեր խանութներից ու տներից վերցրած ապրանքները մայթերին ու փողոցների վրա ցիրուցան էր արված։
Երեկոյան նահանգապետ Պոտիորեկը արտակարգ դրություն էր հայտարարել նախ` Սարաևոյում, ապա նաև մարզի մյուս շրջաններում։ Չնայած այս քայլերն ուղղված էին թալանի դեմ իրավապահ մարմինների պայքարին, դրանք լիովին հաջողված համարել հնարավոր չէ, քանի որ բազմությունը շարունակում էր սերբերի և նրանց ունեցվածքի վրա հարձակումները։ Պաշտոնական զեկույցներում հայտարարվում էր, որ քաղաքի Սերբ ուղղափառ տաճարը և մետրոպոլիտի նստավայրը փրկվել են ավստրո-հունգարական անվտանգության ուժերի միջամտության շնորհիվ։ Այն բանից հետո, երբ Ֆրանց Ֆերդինանդի և նրա կնոջ մարմինները տեղափոխվել են Սարաևոյի երկաթուղային կայարան, քաղաքի կարգ ու կանոնը վերականգնվել է։ Բացի այդ, ավստրո-հունգարական կառավարությունը հրամանագիր է արձակել, որով Սարաևոյում ստեղծվել է հատուկ տրիբունալ` անկարգությունների ժամանակ կատարված բռնի գործողությունների համար մահվան դատավճիռներ կայացնելու լիազորություններով։
Սարաևոյին բնակիչներ
Սարաևոյի մի խումբ հայտնի քաղաքական գործիչներ` Իոզո Սունարիչը, Շերիֆ Անրնաուտովիչը, Դանիլո Դիմովիչը, որոնք հանդիսանում էին Սարաևոյի երեք կրոնական համայնքների ներկայացուցիչներ, հանդիպել են Պոտիորեկի հետ և պահանջել են, որպեսզի նա միջոցներ ձեռնարկի ՝ սերբերի վրա հարձակումները կանխելու համար ։
Սակայն հունիսի 29-ին և հունիսի 30-ին Վիեննային ներկայացրած իր հաշվետվություններում Պոտիորեկը հայտարարել է, որ Սարաևոյում սերբերի խանութներն ամբողջությամբ ավերվել են, և որ նույնիսկ բարձր դասի կանայք են մասնակցել դիակապտության ու թալանի գործողություններին։ Սարաևոյի շատ բնակիչներ, որոնք իրենց բնակարանների պատուհաններից հետևել են իրադարձություններին, ծափահարել են ամբոխին, այսինքն, ցուցարարները քաղաքի ոչ սերբ բնակչության շրջանում լայն աջակցություն են վայելել։
Գրող Իվո Անդրիչը Սարաևոյի ակցիան անվանել է «Սարաևյան ատելության խելագարություն»։
Հարավսլավացի քաղաքական գործիչները Ավստրո-Հունգարիայում
Ըստ Քրիստոֆոր Բեննետի, կայսրությունում խորվաթների և սերբերի միջև հարաբերությունները վերահսկողությունից դուրս կգային, եթե հունգարական իշխանությունների միջամտությունը չլիներ։ Սլովեն պահպանողական քաղաքական գործիչ Իվան Շուստերսիչը կոչ է արել.
Բացառությամբ սակավաթիվ ծայրահեղ աջ քաղաքական ուժերի, Ավստրո-Հունգարիայի հարավսլավոնական քաղաքական և կրոնական գործիչները, հատկապես Դալմաթիայում, ինչպես նաև Բոսնիայի և Հերցեգովինայի մուսուլման կրոնական առաջնորդները, կամ ձեռնպահ են մնացել ջարդերին մասնակցելուց, կամ քննադատել են դրանք, իսկ նրանցից ոմանք բացեիբաց հայտարարել են սերբ ժողովրդի հետ իրենց համերաշխության մասին, այդ թվում խորվաթական «Իրավունքի կուսակցություն» (Stranka prava) թերթը և «Խորվաթ-սերբական կոալիցիա» (Hrvatsko-srpska koalicija քաղաքական դաշինքը, կաթոլիկ եպիսկոպոսներ Ալոյզիե Ստեֆան Միշիչը (Alojzije Mišić ) և Անտոն Բոնավենտուրա Եգլիչը։ Դեռևս մինչև հուլիսյան ճգնաժամը հասկանալի դարձավ, որ կայսերական կառավարության հակասերբական դիրքորոշումը աջակցվում է միայն կառավարամետ հետադիմական ուժերի կողմից, որին ի հակակշիռ առաջացել էր այսպես կոչված հարավ-սլավոնական համերաշխություն սերբերի հետ, թեև դեռևս թերզարգացած ձևով։
Այնուամենայնիվ, որոշ հետազոտողներ հայտարարել են, որ խորվաթ քաղաքական առաջնորդներն առանձնահատուկ կատաղի հավատարմությամբ են տոգորված եղել Ավստրո-Հունգարիայի հանդեպ և նշել են, որ խորվաթները ընդհանուր առմամբ զգալիորեն ավելի ակտիվ մասնակցություն են ունեցել ավստրո-հունգարական բանակում Առաջին աշխարհամարտի սկզբին, դա մեկնաբանելով ճակատային գծում բնակչության ընդհանուր թվի համեմատ խորվաթական մարտիկների մեծ թվով։
ԶԼՄ-ներ և դիվանագետներ
Սարաևոյի կաթոլիկ և պաշտոնական մամուլն է՛լ ավելի է բորբոքել անկարգությունները, հրապարակելով հակասերբական պամֆլետներ և բամբասանքներ այն մասին, որ սերբերը իբր ռումբ են թաքցնում։ Սարաևոյի թերթերը գրում էին, որ էթնիկ սերբերի և նրանց ունեցվածքի դեմ անկարգությունները հիշեցնում են «ռուսական ջարդերի հետևանքները»։ Հունիսի 29-ին Վիեննայի պահպանողական թերթը գրում էր, որ «Սարաևոն ջարդի տեսարանի է հիշեցնում»։ Որոշ տվյալներով, Սարաևոյի ոստիկանությունը գիտակցաբար թույլատրել է անկարգությունները։ Որոշ զեկույցներում նշվում է, որ ավստրո-հունգարական իշխանություններն անգործության էին մատնված, մինչդեռ Սարաևոյում սպանում էին սերբերին, իսկ նրանց ունեցվածքը այրում էին։ Հակասերբական ջարդերը կարևոր ազդեցություն են գործել Ռուսական կայսրության դիրքորոշման վրա։ Ռուսական թերթը գրել.
Համաձայն ռուսների զեկույցներից մեկի, միայն Սարաևոյում ավերվել է ավելի քան հազար տուն ու խանութ։
Սարաևոյի իտալական հյուպատոսը հայտարարել է, որ իրադարձությունները ֆինանսավորվել են ավստրո-հունգարական կառավարության կողմից։ Գերմանացի հյուպատոսը, նկարագրելով «ուրիշ ոչինչ, քան սերբերի ընկեր», տեղեկացրել է, որ Սարաևոն ապրում է իր սեփական Բարդուղիմեոսը։
Ջարդեր այլ վայրերում
Ջարդեր և ցույցեր են տեղի ունեցել ոչ միայն Սարաևոյում և Զագրեբում, այլև Ավստրո-Հունգարիայի այլ խոշոր քաղաքներում, ինչպիսիք են ներկայիս Խորվաթիայի Ջակովո, Պետրինյա և Սլավոնսկի Բրոդ քաղաքները, ներկայիս Բոսնիա և Հերցեգովինայի Չապլինա, Լիվնո, Բուգոյնո, Տրավնիկ, Մագլայ, Մոստար, Զենիցա, Տուզլա, Դոբոյ, Վարեշ, Բրչկո և Շամաց քաղաքները։  Դալմաթիայում հաջողությամբ չեն պսակվել ավստրո-հունգարական կառավարության անկարգություններ կազմակերպելու փորձերը, քանի որ Սպլիտում և Դուբրովնիկում ցույցերին քիչ թվով մարդիկ են մասնակցել, իսկ Շեբենիկում մի քանի խանութներ են թալանվել։
Շուտցկորպուս
Դեռևս 1908 թվականին ավսրո-հունգարական իշխանությունները ստեղծել էին օժանդակ կամավորական ջոկատներ` Շուտցկորպուսներ (Schutzkorps, «Պաշտպանության կորպուս»), որոնք նախատեսված էին նոր կցված Բոսնիա և Հերցեգովինա կոնդոմինիումի բոսնիացի ընդդիմադիր սերբերին հետևելու համար (Չետնիկների և Կոմիտիի անդամներին) ։
1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախաշեմին Պոտիորեկը կրկին ակտիվացրեց Շուտցկորպուսների գործունեությունը` հիմնվելով Ավստրիայի հրահանգների վրա ։ Ոստիկանական այս հատուկ միավորումը, որն առավելապես կազմված էր իսլամադավաններից ծառայում էր սերբերին հալածելու նպատակին։ Որոշ մուսուլման առաջնորդներ հերքել են, որ Schutzkorps խիստ մուսուլման և խորվաթական միավորումներ են եղել, ասելով որ շատ սերբեր թաքնվում էին այդ միավորումներում և նույնիսկ սերբ հրամանատարներ են եղել ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախաշեմին Ավստրո-հունգարական իշխանությունները Բոսնիայում և Հերցեգովինայում ձերբակալել և արտահանձնել են մոտ 5,5 հազար սերբերի։ Նրանցից 700-ից 2,2 հազարը մահացել են բանտերում։ 460 սերբեր մահվան են դատապարտվել։ Շուտցկորպուսների գործունեությամբ Բոսնիա և Հերցեգովինայից արտաքսվել են ավելի քան 5,2 հազար ընտանիք ։ Դա եղել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի բնակիչների առաջին հալածանքները իրենց ազգային պատկանելության և «գալիքի վայրագությունների առաջնեկը» լինելու համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավստրո-Հունգարիայի պատմություն Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմություն Կատեգորիա:Սերբիայի պատմություն Կատեգորիա:1914 հակամարտություններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Հունիսի 28 դեպքեր Կատեգորիա:Սարաևո
Round & Round
Հիմնական տեղեկություն
«Round & Round»-ը պարային փոփ-երգ է երեք րոպե և հինգ վայրկյան տևողությամբ։ Հեղինակներն են Քրին Ռուդոլֆը, Էնդրյու Բոլուկին և Ջեֆ Հալավաքսը։ Դիսկո ժանրը դարձել է նոր ժանր խմբի համար. մինչ այդ խումբը կատարում էր միայն փոփ երգեր ։ Նկատվել է երգի վրա Քայլի Մինոուգի 2000-ական թվականների ստեղծագործությունների ազդեցությունը։ Երգում խոսվում է հարաբերությունների մասին, որոնք կրկնվում են կարծես շրջանագծով։
Յուրացում
Քննադատների գնահատականը Թիմ Սենդրան Allmusic-ից ասել է, որ երգը «լավ է երգված», և նշել է, որ այն ալբոմի լավագույն երգերից է ։ Բեքքի Բեյնը Idolator-ից երգը բնութագրել է որպես «շատ խմբագրված, բայց միտված է Սելենային առանձնացնելու Դիսնեյից» ։ Երգը նաև բնութագրել են որպես «էլեկտրո փոփ», ասվել է, որ բառերը բնութագրում են Սելենային այլ կողմից, ինչպես նաև ցույց են տալիս էմոցիոնալ զարգացումը։ Ռոբերտ Քոսփեյը (Digital Spy), քննադատելով երգը, ասել է, թե լավ երգը տրվել է «ժանգոտ» երգչախմբի ։ Նաև Ռոբերտը խորհուրդ է տվել Սելենային «հեռու մնալ Հիլարի Դաֆի և Մայլի Սայրուսի ուղուց, և նախկինի նման մնալ Դիսնեյի թևի տակ, որպեսզի շարունակի կատարելագործել իր վարպետությունը»։
«Round & Round» երգն ընդգրկվել է Hot Digital Songs-ի տասնհինգերորդ հորիզոնականում և Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի 24-րդ հորիզոնականում՝ դառնալով խմբի երկրորդ երգը, որը ներառվել է լավագույն 30 երգերի մեջ ։ Երգը ընդգրկվել է նաև այլ հիթ-շքերթներում՝ Billboard — Hot Dance Club Play և Pop Songs՝ զբաղեցնելով համապատասխանաբար երկրորդ և երրորդ հորիզոնականները ։ Այս երգը չկարողացավ հասնել իր նախորդ երգի՝ «Naturally»-ին, որը զբաղեցրել էր առաջին և 12-րդ հորիզոնականները։ Երգը կատարել են աշխարհի տարբեր երկրներում։ Երգը հայտնվել է Canadian Hot 100 հիթ-շքերթի 51-րդ հորիզոնականում։ Մեծ Բրիտանիայում երգը դարձել է 47-րդը, որը մնացել է հիթ-շքերթում երեք շաբաթ։ «Round & Round»-ը զբաղեցրել է դիրքեր Ավստրալիական և Գերմանական հիթ-շքերթներում, հայտնվել է նաև Սլովակիայի հիթ-շքերթում ։ 2015 թվականի հուլիսի տվյալներով՝ ԱՄՆ-ում վաճառվել է սիգլի 958 000 օրինական պատճեն ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Ֆիլիպ Էնդելմանի կողմից Բուդապեշտում, Սելենայի այլ նախագծի՝ «Մոնտե Կառլո» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ ։ Գոմեսը Թվիթերում հրապարակել է գովազդային երկու նյութ և հայտարարել, որ պրեմիերան կկայանա 2010 թվականի հունիսի 20-ին Դիսնեյ հեռուստաալիքով և VEVO տեսահոսթինգում ։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է Սելենան իր խմբի հետ. նաև երգչուհին հանդես է եկել գաղտնի գործակալի կերպարով։ Սյուժեով նրան բռնում են այլ գործակալներ, և նա ստիպված է լինում փախչել։ Նադին Չենգը AOL JSYK-ից գովերգել է տեսահոլովակը. «Մեզ դուր են գալիս տեսահոլովակի սյուժետային գիծը և այն, թե ինչպես է դա խառնված Սելենային և իր խմբին ցուցադրող ընդհանուր տեսարանների հետ։ Իհարկե 17-ամյա աղջիկը հայտնվել է տարբեր զգեստներով՝ չնայելով նրան, որ գտնվում էր բեմում, կամ բռնված էր այլ գործակալների կողմից»։
Կենդանի և պրոմո կատարումներ
Առաջին անգամ նոր սինգլով խումբը ելույթ է ունեցել 2010 թվականի հուլիսի 14-ին «America’s Got Talent» շոուում։ Երգը հնչել է «Good Morning America» հեռուստահաղորդման ժամանակ նույն թվականի սեպտեմբերի 23-ին «A Year Without Rain» սինգլի հետ ։ Երգը ներկայացվել է երկրպագուներին սեպտեմբերի 27-ին և 28-ին Մեծ Բրիտանիայում ։
Թրեքների ցանկը
Թվային ներբեռնում (ԱՄՆ)
Ռեմիքսների մինի ալբոմ Ավստրալիայում և Մեծ Բրիտանիայում
Թվային տարածում (Ավստրալիա)
Սինգլը Մեծ Բրիտանիայում
Գլխավոր սինգլ Մեծ Բրիտանիայում
Սինգլը ԱՄՆ-ում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սելենա Գոմեսի երգեր Կատեգորիա:2010 երգեր
Ալեքսանդր Վիկեն
Ալեքսանդր Վիկեն (Викен, Александр Владимирович, ), ուկրաինացի և խորհրդային նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, ռեժիսոր և սցենարիստ։ Ուկրաինայի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2010) :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Խորհրդային կինոռեժիսորներ
Հոմոզիգոտություն
Հոմոզիգոտություն (հոմո. և զիգոտ.), օրգանիզմի ժառանգական ապարատի վիճակ, երբ հոմոլոգ քրոմոսոմների համապատասխան բևեռներում (լոկուսներում) գտնվում են համանման առէջներ։ Հոմոզիգոտություն ունեն բեղմնավորված ձվաբջիջները կամ նրանցից զարգացող օրգանիզմները, եթե բեղմնավորության դեպքում միաձուլված գամետները եղել են համանման ըստ որակի, քանակի և գեների կառուցվածքային և դասավորության։ Հոմոզիգոտությունյան դեպքում սերունդներում հատկանիշների ճեղքում չի լինում։ Գենի անցումը հոմոզիգոտ վիճակի հանգեցնում է օրգանիզմի ֆունկցիաների և կառուցվածքի մեջ ռեցեսիվ ալելների առաջացման, որոնց արդյունքը ճնշվում է դոմինանտ ալելներով հետերոզիգոտության ժամանակ։
Կատեգորիա:Գենետիկա
Ամինակարագաթթու
Ամինակարագաթթու, օրգանական միացություն, ալիֆատիկ շարքի ամինաթթու։ Հայտնի է մի քանի իզոմերների ձևով։
կարբօքսիլ և ամինախմբերի դիրքի լինում են՝
Հատկություններ
Ամինակարագաթթունները ջրում լուծվող, եթերում չլուծվող բյուրեղներ են։
\alpha ամինակարագաթթու
\alpha - ամինակարագաթթու կա արյան, մեզի մեջ, բուսական և կենդանական հյուսվածքներում։
\beta ամինակարագաթթու
\beta ամինակարագաթթունները օրգանիզմներում չի հայտնաբերված։
\gamma- ամինակարագաթթու
\gamma- ամինաթթու մեծ քանակությամբ կա բուսական և կենդանական հյուսվածքներում։ Կաթնասունների ուղեղում \gamma- ամինակարագաթթուները մոտ 50 մգ % է։
Կատեգորիա:Քիմիական տարրեր
Կարապետ Փաշայան
Կարապետ Փաշայան (, Մեծ եղեռնի զոհ), հայ հասարակական, քաղաքական, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ ՀՅԴ կուսակցության անդամ։ Մասնագիտությամբ՝ բժիշկ (ակնաբույժ)։
Կենսագրություն
Կարապետ Փաշայանը 1888 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի բժշկական վարժարանը։ Որպես բժիշկ աշխատել է Բալուում, Մալաթիայում։ 1890 թվականին Բագառիճում հայդուկային խմբեր կազմակերպելու համար բանտարկվել է, բայց լոկ պատահաբար խուսափել է խիստ պատժից։ 1890 թվականին նորից բանտարկվել է զինված խմբեր կազմակերպելու և զինամթերք պահելու մեղադրանքով։ Դատավարությունը տևել է շուրջ 2 տարի և ավարտվել մահապատժի դատավճռով, բայց, շնորհիվ Անգլիայի դեսպանի տիկնոջ միջնորդության, ներվել է։ 1895 թվականին անցել է Պարսկաստան, որտեղ աշխատել է որպես պալատական բժիշկ։ Օգտագործել է իր լայն հնարավորությունները՝ օգնելու իրանահայ գաղութին (այստեղ նրան շնորհվել է «Խան» տիտղոսը)։ 1903-1906 թվականներին աշխատել է Եգիպտոսում։ Ալեքսանդրիայում իր միջոցներով հիմնել է դպրոց և տպարան։ 1908 թվականին երիտթուրքական հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ.Պոլիս, ընտրվել է օսմանյան պառլամենտի, նաև Ագգային ժողովի երեսփոխան։ 1915 թվականին, ի թիվս այլ հայ մտավորականների, Փաշայանը ձերբակալվել է, բանտարկվել Այաշի բանտում և շուտով սպանվել։ Գրել է մի շարք գիտական աշխատություններ, նաև գրական ստեղծագործություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1874 ծնունդներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1915 մահեր Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության զոհեր Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Անձինք Կոստանդնուպոլսից Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:19-րդ դարի Օսմանյան կայսրության անձինք Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքական անձինք Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության գրողներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ գրողներ Կատեգորիա:Հայ ակնաբույժներ
Sigur ros
Սիգյուր Ռոս-իսլանդական պոստ-ռոք խումբ,որն իր ակտիվ գործունեությունը սկսել է դեռևս 1994ից։ Խումբը առանձնանում է վոկալիստ Ջոնսիի ֆալցետ վոկալով,ինչպես նաև երգերում մինիմալիստական ու դասական տարրերի  ներառմամբ։Խումբը անվանվել է Սիգյուր Ռոս ի պատիվ Ջոնսիի քույր Սիգյուրռոս Էլինի։
1997-1998:
Խումբ ստեղծվել է Ջոուն Պոուր Ջոնսի Բիրգիսընի(կիթառ եւ վոկալ), Ջորջ Հյոլմի (բաս) և Աուգուստ  Էյվար  Գյունարսընի (հարվածային գործիքներ) նախաձեռնությամբ,1994 թվի հունվարին Ռեյկավիկում։Կա տարբերակ,որ խմբի անունը իսլանդերենով բառախաղ է․Sigur և  Ro's բառերն առանձին համապատասխանաբար նշանակում են հաղթանակ և վարդ,բայց քերականորեն ճիշտ չէր  դրանց համակցությունը։Իրականում անունը փոխառել են Ջոնսիի մի քանի օր առաջ ծնված  քրոջ անունից։
2013–այժմ։
Չնայած Կյարթանի  մեկնելուն, խումբը մարտի 22-ին թողարկեց յոթերորդ ստուդիական ալբոմը, որը կոչվեց Kveikur:Նույն օրը նրանք թողարկեցին նաև ալբոմի  առաջին սինգլը՝ "Brennisteinn"-ը։Ալբոմն ինքը   թողարկվեց  հունիսի 14-ին ( երկու օր առաջ թողարկվելով Ճապոնիայում, իսկ չորս օր անց՝ ԱՄՆ-ում) եւ այն  նշվում է, որպես երաժշտական և թեմատիկ հերթափոխ խմբի համար, որն  ավելի ագրեսիվ է հնչում, համեմատած նախորդ ալբոմների։
Հղումներ
Կատեգորիա:Քառյակներ Կատեգորիա:1994 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Բոժիդար Կրաև
Բոժիդար Բոյկով Կրաև (Божидар Бойков Краев, ), բուլղարացի ֆուտբոլիստ, «Լևսկի» ակումբի կիսապաշտպան։
Ակումբային կարիերա
Բոժիդար Կրաևը ֆուտբոլով զբաղվել սկսել է Վրացա քաղաքի «Բոտևի» պատանեկան թիմում, որտեղ ժամանակին խաղացել է նրա հայրը։ 2008 թվականին միացել է Խրիստո Ստեիչկովի ակադեմիայի «Վիլյաֆրանկ» երիտասարդական թիմին Իսպանիայում ։ Երկու տարի անց կիսապաշտպանը վերադարձել է Բուլղարիա և միացել Ետրոպոլեի «Չավդար» ֆուտբոլային ակումբին։ 2013 թվականի հունվարին տեղափոխվել է «Լևսկիի» երիտասարդական թիմ ։
2014 թվականի հուլիսի 19-ին կիսապաշտպանը նշել է իր նորամուտը Բուլղարիայի առաջնությունում՝ դուրս գալով փոխարինման Պլովդիվ քաղաքի «Լոկոմոտիվ» ակումբի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Բուլղարիայի գավաթի խաղարկության ժամանակ Բոժիդարը հեթ-տրիկի հեղինակ է դարձել Վառնայի «Սպարտակ» ակումբի դեմ խաղում ։
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Բոժիդար Կրաևը ստորագրել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը երեք տարի ժամկետով ։ Երկու օր անց Բոժիդարը հրավիրվել է դիտումների Թուրինի «Յուվենտուս» ֆուտբոլային ակումբ ։ 2015 թվականի հունվարին կիսապաշտպանը մեկ շաբաթ մարզվել է «Մանչեսթեր Սիթիի» հետ ։
2015 թվականի փետրվարի 27-ին Բոժիդարը խփել է իր առաջին գոլը առաջնությունում՝ «Խոսկովո 2009» ակումբի դեմ տնային խաղում գրավելով հակառակորդի դարպասը ։ Նույն թվականի մայիսի 26-ին խփել է 3 գոլ «Մարեկ» ակումբի դեմ խաղում ։
Հավաքականում
Բոժիդարը Բուլղարիայի հավաքականի պատանեկան կազմում (մինչև 17 տարեկան) մասնակցել է հանդիպումների Մալթայում կայանալիք Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլում  ։ Նա նաև մասնակցել է Հունաստանում կայանալիք Եվրոպայի պատանեկան առաջնության որակավորման փուլին   ։
Երևակայական ընկեր
Երևակայական ընկերներ (նաև հայտնի են որպես անտեսանելի ընկերներ, հորինված ընկերներ), հոգեբանական և հասարակագիտական ֆենոմեն, որի դեպքում ընկերությունը կամ այլ միջանձնային հարաբերությունները տեղի են ունենում երևակայության մեջ, այլ ոչ թե արտաքին ֆիզիկական իրականության մեջ։ Թեև երևակայական ընկերները կարող են իրենց «ստեղծողներին» շատ իրական թվալ, երեխաները սովորաբար հասկանում են, որ իրենց երևակայական ընկերները իրական չեն ։ Ենթադրվում է, որ երևակայական ընկերներին նվիրված առաջին հետազոտությունները տեղի են ունեցել 1890-ական թվականներին ։ Երեխաների մոտ երևակայական ընկերների զարգացման և առաջացման մասին քիչ տեղեկություններ կան։ Սակայն Քլաուզենը և Փասմանը (2007) հաղորդել են, որ երևակայական զրուցակիցներն ի սկզբանե նկարագրվել են որպես գերբնական արարածներ և հոգիներ, որոնք մարդկանց կապում էին իրենց անցյալ կյանքի հետ ։ Մեծահասակները վաղ պատմական ժամանակներում այնպիսի արարածների են հավատել, ինչպիսիք են տնային աստվածները և պահապան հրեշտակները, ինչպես նաև մուսաները, որոնք կատարել են երևակայական ընկերների դերը՝ ապահովելով ստեղծագործական աշխատանքի համար հարմարավետություն, առաջնորդություն և ոգեշնչում ։ Ի վերջո, երևակայական զրուցակիցների ֆենոմենն անցել է նաև երեխաներին ։ Դարաշրջանը, երբ երեխաների մոտ երևակայական ընկերներ հայտնվել են, անհայտ է, բայց հնարավոր է, որ այդ ֆենոմենը ծագել է 19-րդ դարի կեսերին, երբ մանկությունն ընդգծվել է որպես խաղի և երևակայության համար կարևոր ժամանակ ։
Նկարագրություն
Որոշ հետազոտություններում երևակայական ընկերները սահմանվում են որպես որոշակի կերպար մարմնավորող երեխաներ, կամ անձնավորված առարկաներ կամ խաղալիքներ ։ Սակայն, որոշ հոգեբաններ սահմանում են երևակայական ընկերոջը միայն որպես առանձին ստեղծված կերպար ։ Երևակայական ընկերները կարող են մարդիկ լինել, սակայն նրանք կարող են նաև այլ կերպարներ ձևավորել, օրինակ՝ կենդանիների կամ այլ վերացական գաղափարների, ինչպիսիք են հոգիները, հրեշները կամ հրեշտակները ։ Այս կերպարները կարող են ստեղծվել կյանքի ցանկացած պահի, թեև արևմտյան մշակույթը ենթադրում է, որ դրանք առավել ընդունելի են նախադպրոցական և դպրոցական տարիքի երեխաների համար ։ Նրանք հաճախ հանդես են գալիս որպես խնամականեր, երբ երեխան խաղում է նրանց հետ։ Հոգեբանության որոշ տեսությունների համաձայն, նրանք բացահայտում են երեխայի տագնապները, վախերը, նպատակները և աշխարհի ընկալումը նրա խոսակցության միջոցով։ Որոշ երեխաների կարծիքով, նրանք ֆիզիկապես չեն տարբերվում իրական մարդկանցից, մինչդեռ մյուսներն ասում են, որ իրենց երևակայական ընկերներին տեսնում են միայն իրենց գլուխներում, իսկ երրորդները ընդհանրապես չեն կարող տեսնել ընկերոջը, բայց կարող են զգալ նրա ներկայությունը։ Հետազոտողների մեծ մասը համակարծիք է, որ աղջիկների մոտ երևակայական ընկերներն ավելի հաճախ են հայտնվում, քան տղաների մոտ ։ Երբ երեխաները հասնում են դպրոցական տարիքի, տղաների և աղջիկների մոտ, նույն հավանականությամբ, հայտնվում է երևակայական ուղեկից ։ Հետազոտությունները հաճախ կրկնում են, որ գոյություն չունի երեխայի հատուկ «տեսակ», որը երևակայական ընկեր է ստեղծում ։
Գրականություն
Կառլսոնի մասին Աստրիդ Լինդգրենի գրքերում կան նրա իրական գոյության վկայություններ (նրան, ի վերջո, տեսնում են Մանչուկ Սվանտե Սվանտեսոնի ընկերները, ծնողները և այլք), սակայն մյուս կողմից Կառլսոնի (որը հայտնվում է միայն տղայի մենակության պահերին և փոխհատուցում է նրա բնավորության ավելորդ փափկությունը) վարքագիծը, ամբողջությամբ և լիովին համապատասխանում է այն մոդելին, որտեղ նա միայն երևակայական ընկեր է՝ երեխայի ալտեր էգոն։ Հենց այս տեսանկյունից էլ նրան հաճախ դիտում են քննադատները և գրականագետները ինչպես ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում, այնպես էլ Շվեդիայում։ Նրանց թվում են Լինդգրենը, Ա․ Իսայևան , Ելենա Տագերը և այլք։ Մանչուկի և Կառլսոնի մասին շարքը նախագծված է որպես դաստիարակչական վեպ, որտեղ հերոսն իր հասունացման և սոցիալիզացիայի ընթացքում միասնացնում է իր ինֆանտիլ ալտեր էգոն սեփական «ես»-ի հետ։
Կառլսոնից առաջ մտացածին ընկերների թեմային Աստրիդ Լինդգրենն անդրադարձել է իր «Պստլիկ Նիլս Կառլսոն» ժողովածուում։ 1949 թվականին լույս տեսած պատմվածքների համանուն ժողովածուի հերոսներն են հիվանդություններից, միայնակությունից կամ ցրտից տառապող երեխաները։ Նրանց մոտ եկող կախարդական էակների յուրաքանչյուրը՝ կենդակի տիկնիկը, անտեսանելի քույրը կամ առեղծվածային պարոն Լիլյոնկվաստը, մանկական երևակայության պտղի վառ հատկանիշներ ունեն ։
Ինչպես և Կառլսոնը, Դևիդ Ալմոնդի «Սքելլիգ» վեպի (և դրա էկրանիզացման) գլխավոր հերոսը՝ նույնանուն հիվանդացած հրեշտակը նույնպես կարող է թռչել և մեկնաբանվել ինչպես երևակայական, այնպես էլ իրական ։