cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քյոքներբել
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Սպիտակ կաղնի
Սպիտակ կաղնի (լատ.՝ Quercus alba), հաճարազգիների ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ ծառերի ցեղ է ։ Ցեղի անունը` լատ.՝ Verkus բառ է, որը նշանակում է գեղեցիկ ծառ ։ Հին Հունաստանում այն նվիրված էր գիտության, արևի և արվեստի աստված Ապոլլոնին ։ Կաղնու ճյուղը համարվում էր հզորության նշանաբան, այն պարգևում էին մարդկանց կյանքը փրկողներին, զինվորական սխրանքներ գործողներին և այլն ։ Հռոմեացիների մոտ այն նվիրված էր Յուպիտերին ։ Սլավոնները կաղնին համարել են սուրբ ծառ. այն նվիրված է եղել կայծակի և որոտի աստված Պերունին, իսկ հնդկիները ծառն անվանել են «տևադարա», որը բառացի նշանակում է «աստվածածառ» ։
Բուսաբանական նկարագիր
Ծառը մինչև 25 մետր, երբեմն մինչև 40 մետր բարձրությամբ ։ Այս տեսակի առանձնահատկությունն այն է, որ ունի լայն սաղարթ, ճյուղերը լայն բացված են և աճում են գետնին զուգահեռ ։ Կեղևը բաց մոխրագույն է ։ Տերևները երկարավուն օվալաձև է, 12-20 սմ երկարությամբ ։
Բնապահպանություն և տարածվածություն
Բնական պայմաններում այն աճում է Հյուսիսային Ամերիկայի արևելքում՝ Քվեբեկից հյուսիս մինչև Ֆլորիդայից հարավ ։ Առանձին ծառեր հասնում են մինչև 600 տարեկան ։
Կիրառում
Սպիտակ կաղնու փայտանյութը ավանդաբար համարվում է ամենալավը վիսկու և գինու տակառների արտադրության համար ։
Մշակում
Սպիտակ կաղնի ծառը բնական խորհրդանիշ է ԱՄՆ-ի Մերիլենդի նահանգում ։ Իրականում սպիտակ կաղնին աճում է Ջորջիա նահանգի Աթենս քաղաքում, տեղական զբոսաշրջային գրավչություն է ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ծառեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Զուբրովկա (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Զուբրովկա (Зубрівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զուբրովկա գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,164 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 347,56 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1401 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Բաֆալո Բիլս
Բաֆալո Բիլս (Buffalo Bills), Նյու Յորք նահանգի Բուֆֆալո քաղաքի ամերիկյան ֆուտբոլի պրոֆեսիոնալ ակումբ, որը հանդես է գալիս Ֆուտբոլի ազգային լիգայում (NFL): Համարվում է Ֆուտբոլի ազգային կոնֆերենցիայի (ՖԱԿ) Արևելյան դիվիզիոնի անդամ։ Ակումբը հիմնադրվել է 1959 թվականին։
Ձեռքբերումներ
Լիգայի առաջնության հաղթողներ (2)
Կոնֆերենցիայի հաղթողեր (4)
Դվիզիոնի հաղթողներ (10)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1959 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի ազգային լիգայի ակումբներ
Ճոխուլդի
Ճոխուլդի (ჭოხულდი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 51 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մեստիայի շրջան‎‎‎
Լիպովի Յար
Լիպովի Յար (Липовий Яр), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։
Զարեչնոե (գյուղ, Տերբունսկի շրջան)
Զարեչնոե (Заречное), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի բնակավայրեր
Պեպելովո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)
Պեպելովո (Пепелово), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Սլավա Ավանեսյան
Սլավա Ավանեսի Ավանեսյան (ծնվել է փետրվարի 1, 1947 գյուղ Մեյսուլան (ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջան), Հայաստանի և Արցախի պետական գործիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԼՂՀ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ
Բոսկաննան
Բոսկաննան  (Boscamnant), համայնք Ֆրանսիայի Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Մոնգիոն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ժոնզակ շրջանի կոմունա։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17055։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ տարիքի 162 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 112-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 50-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 69,1 %, 1999 թվականին եղել է 64,2 %)։ 112 աշխատունակ բնակիչներից 101-ը աշխատում էին (58 տղամարդ և 43 կին), անաշխատանք էին 11-ը (4 տղամարդ և 7 կին)։ 50 անգործունակ մարդկանցից 8-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 26-ը՝ թոշակառու, 16-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ամբարնայա (Պեչորայի վտակ)
Ամբարնայա (Амбарная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1223 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է, ավազանի տարածքը 100 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ ավազանի վտակ Պեչորա։ Գետի ավազանը՝ Պեչորա։
Հաշմանդամություն
Հաշմանդամություն, առողջական խնդիրներ ունեցող անձանց ու շրջակա միջավայրի արգելքների փոխազդեցության հետևանք, որը խոչընդոտում է նրանց՝ մյուսների հետ հավասար հիմունքներով հասարակական կյանքին լիարժեք ու արդյունավետ մասնակցությանը։
Ամբարնայա (Պեչորայի վտակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հաշմանդամություն
Հայաստանի Հանրապետությունը 2010 թվականին վավերացրել է ՄԱԿ-ի 2006 թ. «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիան, որը միանշանակորեն չի տալիս «հաշմանդամություն» բառի սահմանումը։ «Հաշմանդամությունը» զարգացող հասկացություն է, քանի որ հասարակությունն ու հասարակական կարծիքը հաճախ են փոփոխություններ կրում։ Այդ իսկ պատճառով կոնվենցիան չի պարտադրում սահմանված հասկացություն, այլ կիրառում է դինամիկ մոտեցում։
2014 թ. հունվարի 1-ի դրությամբ ՀՀ-ում հաշվառված է 193836 հաշմանդամություն ունեցող անձ, որից 8171-ը երեխաներ են ։
Անիտա Քիլլի
Անիտա Քիլլի (Anita Killi, ), նորվեգացի նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, կինոռեժիսոր։
Հաշմանդամություն
Հաշմանդամություն ունեցող անձինք կազմում են աշխարհի բնակչության 15 %-ը (1.050.000.000 մարդ) ։
Անիտա Քիլլի
Կենսագրություն
Անիտա Քիլլին 1988-1990 թթ. Օսլոյում Նորվեգիայի արհեստագործական և արվեստի արդյունաբերության ակադեմիայում ուսանել է գրաֆիկական դիզայն և պատկերազարդում, 1990-1992 թթ. մուլտիպլիկացիա է ուսանել Վոլդա համալսարանի քոլեջում, 1996 թվականին՝ Նորվեգիայի արհեստագործական և արվեստի արդյունաբերության ակադեմիայում։ Սովորել է նաև Էստոնիայում։
Անիտա Քիլլին նկարել է մի շարք մրցանակակիր մուլտիպլիկացիոն ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Փշե ցանկապատ» (2001 թ.), որը ճանաչվել է որպես նորվեգական կինոնկար, որը 2002 թվականին առավելագույն միջազգային մրցանակների է արժանացել։ Բացի անիմացիոն նկարահանումները, Քիլլին նկարել է անիմացիոն գովազդներ, վավերագրական և ինդուստրիալ ֆիլմեր։ 2009 թվականին ավարտել է «Զայրացած մարդը» անիմացիոն ֆիլմը, որը հիմնված է Գրո Դալեի և Սվայն Նիհուսի համանուն պատկերագրքի վրա և վերաբերում է ընտանեկան բռնությանը։ 2011 թվականի դրությամբ ֆիլմը ցուցադրվել է գրեթե հարյուր կինոփառատոների ժամանակ և արժանացել բազմաթիվ մրցանակների՝ Անիտա Քիլլին դարձնելով 2010 թվականի ամենաշատ մրցանակների արժանացած կինոգործիչը ։
Հաշմանդամություն
Բժշկական մոդել
Հայաստանում խորհրդային ժամանակներից ի վեր հաշմանդամությունը համարվել է և համարվում է անձի խնդիրը, որը նշանակում է, որ հաշմանդամությունը «անկարողություն» է, որի պատճառով անձի կենսագործունեությունը սահմանափակվում է, և, հետևաբար, ջանքերն ուղղվում են անձի վիճակի բարելավմանը։ Այսինքն՝ եթե կենտրոնանանք միայն առողջական խնդիրների վրա և հաշմանդամություն ունեցող մարդուն դիտարկենք առաջին հերթին որպես հիվանդի, ապա նրա վիճակի բարելավմանն ուղղված գործողությունները կկրեն հիմնականում բժշկական և բարեգործական բնույթ (ֆիզիկական վերականգնում, բուժում, բարեգործական օգնություն)։ Այս մոդելի վրա հիմնված մոտեցման արդյունքում հաշմանդամություն ունեցող մարդը զրկվում է իր կյանքի համար ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու և իր սեփական ընտրությունը կատարելու հնարավորությունից, դառնում է «հիվանդ», «խնամյալ»։ Նրա փոխարեն որոշում են կայացնում ուրիշները (խնամողը, ընտանիքը, հասարակությունը)։ Հասարակությունը սահմանափակում է նրա կրթության, մասնագիտության, աշխատանքի և այլ հնարավորությունները, քանի որ նա հիվանդ է և ունի հիմնականում բուժման, խնամքի և հոգածության կարիք։ Հաշմանդամություն ունեցող մարդու կյանքը կախված է մնում ուրիշների կարծիքներից և եզրակացություններից, որն էլ հանգեցնում է նրա սոցիալական մեկուսացմանը և խոչընդոտում է նրա լիարժեք մասնակցությունը հասարակական կյանքին Այսպիսով բժշկական մոդելի տեսանկյունից հաշմանդամությունը դիտարկվում է որպես անձի խնդիր, և պետության քաղաքականությունն ու ջանքերն ուղղվում են անձի բուժմանը, վերականգնմանը, հատուկ խնամքին և աջակցությանը։
Անիտա Քիլլի
Կենսագրություն
1995 թվականից Քիլլին Դովրեի ընտանեկան ագարակում ղեկավարում է Trollfilm AS անիմացիոն ստուդիան։ Նրա ֆիլմերի մեծ մասում օգտագործվող տեխնիկան անիմացիոն հատվածների և բազմակողմանի տեխնիկայի կադր անիմացիայի համադրություն է։
Հաշմանդամություն
Սոցիալական մոդել
Հաշմանդամության սոցիալական մոդելը հաշմանդամությունը դիտարկում է որպես հասարակության սոցիալ-մշակութային արժեքների հետևանք։ Հաշմանդամության սոցիալական մոդելը կենտրոնանում է արգելքների և խոչընդոտների վերացման վրա և վստահում է հաշմանդամություն ունեցող մարդու՝ որպես երկրի լիարժեք քաղաքացու կարողություններին և ներուժին։ Ավելին, այս մոդելը կոչ է անում հաշմանդամություն ունեցող անձանց ակտիվ մասնակցությանը երկրի զարգացման գործընթացներին։ Հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ պետք է առաջնային և կարևոր մասնակցություն ունենան իրենց խնդիրների լուծմանն ուղղված օրենքների, քաղաքականությունների, ռազմավարությունների և գործընթացների մշակմանը, իրականացմանը, մոնիթորինգին և գնահատմանը։ Սոցիալական մոտեցման դեպքում հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց կյանքի որակը բարելավելու գործողություններն ուղղված են այն բանին, որպեսզի վերացվեն բոլոր ներքին ու արտաքին խոչընդոտները, որոնք խանգարում են հասարակության կյանքին նրանց ներգրավմանը։ Սոցիալական մոտեցման կիրառումը կհանգեցնի հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց հնարավորությունների հավասարեցմանը մյուս բոլոր մարդկանց հետ և նրանց համար ճանապարհ կբացի դեպի լիարժեք կյանք։
Անիտա Քիլլի
Կենսագրություն
Քիլլին որպես ոգեշնչման աղբյուր հիշատակում է Յուրի Նորշտեյնին և Միքայել Դյուդոկ դը Վիտին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Նորվեգացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Կին նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ
Հաշմանդամություն
Սոցիալական մոդել
Այսպիսով, սոցիալական մոդելի տեսանկյունից հաշմանդամությունը սահմանվում է որպես անձի առողջական խնդիրների հետևանքով ձեռք բերած ֆունկցիոնալ սահմանափակումների և միջավայրային և վերաբերմունքի, արգելքների/խոչընդոտների փոխազդեցության հետևանք։ Հետևաբար, հաշմանդամության խնդիրների լուծմանն ուղղված քաղաքականությունը պետք է հիմնականում կենտրոնանա միջավայրային խոչընդոտների վերացմանը և հավասար հնարավորությունների ստեղծմանը։
Քաղաքական-իրավական մոդել
Մոդելն օգտագործում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների և շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող հասարակական շարժումները։ Քաղաքական մոդելը հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց դիտում է որպես փոքրամասնություն, որի իրավունքներն ու ազատությունները ոտնահարվում են խտրականություն սերմանող օրենսդրությամբ, ճարտարապետական միջավայրի, տեղեկատվության և զանգվածային հաղորդակցման միջոցների անմատչելիությամբ, համապատասխան ենթակառուցվածքների բացակայությամբ, հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներին մասնակցելու սահմանափակ լինելով։ Քաղաքական-իրավական մոդելի բովանդակությունը բնորոշում է այդ հիմնախնդիրների լուծման հետևյալ մոտեցումը. հաշմանդամություն ունեցող անձի իրավունքները պետք է ամրագրված լինեն օրենսդրությամբ և իրագործվեն մարդու կենսագործունեության բոլոր ոլորտներում ։
Ողբերգական-բարեգործական մոդել
Մոդելը հաշմանդամություն ունեցող անձին դիտում է որպես զոհ, որը գթության կարիք ունի։ Այս և բժշկական մոդելներըը ամենաշատը օգտագործվում են հաշմանդամություն չունեցող մարդկանց կողմից՝ հաշմանդամությունը սահմանելու համար։ Քանի որ անձը համարվում է զոհ, նա նաև կարիք ունի խնամքի և օգնության, չի կարող ինքնուրույն ապրել և փրկության համար բարեգործների կարիք ունի։ Ողբերգական-բարեգործական մոդելը կիրառվում է դրամահավաքների ժամանակ։ Մոդելը անընդունելի և խտրական է համարվում փորձագետների կողմից. այն ամրապնդում է հասարակության մեջ առկա կարծրատիպերը և առաջացնում է խղճահարություն ։
Կրոնական և բարոյական մոդել
Բարոյական մոդելը ամենահին, արդեն նաև քիչ տարածվածներից է։ Ինչևէ, շատ մշակույթներում հաշմանդամությունը ասոցացվում է մեղքի և ամոթի հետ։ Այս մոդելի հետևանք կարող է լինեն հասարակությունից առանձնացումը, ինքնության հետ չհաշտվելը և այլն։ Կրոնական մոդելը հաշմանդամությունը դիտում է արտաքին ուժի կողմից պատիժ, որը հաշմանդամություն ունեցող անձի կամ նրա ընտանիքի անդամերի կողմից արված հանցանքի հետևանք է։ Այս մոդելի հետևանքով մարդիկ կարող են հալածվել իրենց տարբեր լինելու պատճառով և նույնիսկ դատապարտվել մահվան։ Կա նաև հակառակ պատկերացումը, որ հաշմանդամությունը հրեշտակային երևույթ է ։
Շուկայական մոդել
Հաշմանդամություն ունեցող անձը դիտվում է որպես սպառող։ Քանի որ աշխարհում մոտ 1,2 միլիարդ մարդ համարում է, որ ինքն ունի հաշմանդամություն և ևս երկու միլիարդ մարդ (հաշմանդամություն ունեցող անձանց ընտանիքի անդամները, գործընկերները, ընկերները) համարվում է շահագրգիռ կողմ (բնակչության 53%), ընկերությունները և կառավարությունները հաշվի են առնում իրենց քաղաքականությունը մշակելիս։
Պատմական զարգացումներ
1983-1992 թվականներին Գլխավոր ասամբլեան հռչակեց «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց ՄԱԿ-ի տասնամյակ» և կոչ արեց անդամ պետություններին իրականացնել համաշխարհային ծրագիրը։
Ծրագրի իրականացման վերանայման ընթացքում (Ստոկհոլմ 1987 թվական) մասնակիցները առաջարկեցին նախագծել հաշմանդամություն ունեցող անձանց՝ մարդու իրավունքների մասին կոնվենցիա։
1991 թվականին Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց «Հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձանց պաշտպանության և հոգեբուժական օգնության բարելավման մասին» սկզբունքները։ Սկզբունքները սահմանում են չափանիշներ և ընթացակարգային երաշխիքներ, ապահովում են պաշտպանություն մարդու իրավունքների խախտումների դեմ։ Սկզբունքներում առկա նորարարությունները այժմ վիճահարույց են։
1992 թվականին Գլխավոր ասամբլեան ընդունեց Հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հավասար հնարավորությունների ապահովման ստանդատ կանոնները։ Ստանդարտ կանոնները միտված էին ապահովելու հաշմանդամություն ունեցող աղջիկների, տղաների, տղամարդկանց և կանանց նույն իրավունքների և պարտականությունների իրացմանը, ինչպես հաշմանդամություն չունեցողները։ Դրանք դարձանկ սկզբուննքային գործիքներ ոչ միայն ՄԱԿ-ի համար, այլ նաև մի շարք պետությունների՝ ազգային օրենսդրությունը համապատասխանեցնելու համար։
2001 թվականի դեկտեմբերին Մեքսիկայի կառավարության առաջարկը Գլխավոր ասամբլեայում ստեղծելու հատուկ կոմիտե, որը կքննարկի հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները և արժանապատվությունը պաշտպանող և ապահովող ամբողջական և միասնական միջազգային կոնվենցիայի վերաբերյալ առաջարկները։
ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում 2006 թվականի դեկտեմբերի 13-ին կոնվենցիան ընդունելուց հետո աննախադեպ թվով երկրներ ստորագրելով կոնվենցիան և կամընտիր արձանագրությունը, ցույց տվեցին իրենց ցանկությունն ու նվիրվածությունը հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների հարգելուն։ Կոնվենցիան և կամընտիր արձանագրությունը բաց էին ստորագրման համար 2007 թվականի մարտի 30-ից։
ՀՀ-ն դեռևս չի վավերացրել Կամընտրի արձանագրության վավերացումը, ինչպես նշվում է 2012 թ. ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված սկզբնական համապարփակ զեկույցում, մնում է պետական քաղաքականության օրակարգում և այն կիրականացվի առաջիկա տարիներին՝ պայմանների էական բարելավումից հետո։
Կոնվենցիայի նպատակը և ընդհանուր սկզբունքները
Կոնվենցիան ապահովում և պաշտպանում է հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները տնտեսական, սոցիալական, քաղաքական, իրավական և մշակութային կյանքում։ Այն կոչ է անում ոչ խտրական վերաբերմունքի և հավասարության կրթական, առողջապահական, աշխատանքային, ընտանեկան, մշակութային, սպորտային, քաղաքական ու հասարակական կյանքին մասնակցելիս և դատարանների, ոստիկանության և այլ մարմինների հետ հարաբերություններում։
Արժանապատվությունը, անձնական անկախության նկատմամբ հարգանքը, հասարակական կյանքում լիակատար և արդյունավետ մասնակցությունն ու ներառականությունը, խտրականության բացառումը, հարգանքը հաշմանդամություն ունեցող անձանց տարբերությունների նկատմամբ, հնարավորությունների հավասարությունը, մատչելիությունը, կանանց և տղամարդկանց միջև հավասարությունը, հաշմանդամություն ունեցեող երեխաների զարգացող հնարավորությունների և իրենց ինքնությունը պահպանելու նրանց իրավունքի նկատմամբ հարգանքը սույն կոնվենցիայի սկզբունքներն են։
Կոնվենցիայի 1-ին հոդվածը ամրագրում է, որ կոնվենցիայի նպատակն է «սատարել, պաշտպանել և ապահովել հաշմանդամություն ունեցող բոլոր անձանց մարդկային իրավունքների և հիմնարար ազատությունների լիակատար և հավասար իրացումը, ինչպես նաև հարգալից վերաբերմունքը նրանց արժանապատվության նկատմամբ»։
Ընդհանուր սկզբունքները, որոնք ուղեցույց են պետությունների կամ այլ գործող անձանց համար, ութն են՝
Իրավունքները
Կոնվենցիան ընդունում է, որ որոշ մարդիկ խտրականության կարող են ենթարկվել ոչ միայն իրենց հաշմանդամության պատճառով, այլև սեռի, տարիքի, էթնիկ ծագման և/կամ այլ հիմքերով։ Կոնվենցիան նման դեպքերի համար երկու հոդված է նվիրել հատուկ խմբերի՝ հաշմանդամություն ունեցող կանանց և երեխաներին։
Կոնվենցիայով հստակ սահմանված իրավունքներն են.
Կոնվենցիան կենտրոնանում է այն գործողությունների վրա, որոնք ձեռնարկում են պետությունները, որպեսզի ապահովվի հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար այս իրավունքների օգտվելը մյուսների հետ հավասար հիմունքներով։ Վերոնշյալ իրավունքների իրացման համար կոնվենցիան պարտավորեցնում է մասնակից պետություններին ապահովել համապատասխան միջավայր, որը հնարավորություն կտա, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք լիարժեքորեն օգտվեն իրենց իրավունքներից՝ մյուսների հետ հավասար հիմունքներով։
Հայաստանը և կոնվենցիան
2010 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունը վավերացրեց կոնվենցիան, որն ուժի մեջ մտավ 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Սույն կոնվենցիան, ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համաձայն, վավերացնելու և հաստատվելուց հետո դարձել է ՀՀ իրավական համակարգի բաղկացուցիչ մաս։ Սույն հոդվածի համաձայն, եթե վավերացված միջազգային պայմանագրերում սահմանվում են այլ նորմեր, քան նախատեսված են օրենքով, ապա կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը։
2012 թվականին ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված սկզբնական զեկույցի վերաբերյալ «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց շահերի պաշտպանության ազգային դաշինք» իրավաբանական անձանց միությունը և ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմը կազմել են այլընտրանքային զեկույց, որը ներառում է Կոնվենցիայի կոնկրետ հոդվածների վերաբերյալ հասարակական կազմակերպությունների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց դիրքորոշումներն ու նկատառումները։ Այլընտրանքային զեկույցում ներկայացվել են իրավական դաշտի բացերը, պետության կողմից իրականացված և չիրականացված պարտավորություններն ու հստակ խախտումներ։ Վերջիններիս լուծման համար այլընտրանքային զեկույցի հեղինակները յուրաքանչյուրի համար առանձին դիտարկումներ և առաջարկներ են ներկայացրել։
Մատչելիություն
Հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց անկախ ապրելու և հասարակական կյանքին մասնակցելու հնարավորություն տալու նպատակով անհրաժեշտություն է ֆիզիկական միջավայրի, տրանսպորտի, տեղեկատվության և հաղորդակցության, ներառյալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, շենքերի և այլ ծառայությունների մատչելիությունը։ «Հայաստանի Հանրապետությունում Հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն, «չի թույլատրվում բնակավայրերի նախագծումն ու կառուցապատումը, բնակելի շրջանների ձևավորումը, նախագծային լուծումների մշակումը, շենքերի, կառույցների, ներառյալ օդանավակայանների և երկաթուղային կայանների շինարարությունն ու վերակառուցումը, ինչպես նաև տրանսպորտային միջոցների, այդ թվում անհատական, կապի և տեղեկատվության միջոցների մշակումն ու արտադրությունը, եթե դրանք հաշմանդամների մատչելիության և օգտագործման համար հարմարեցված չեն»։
Միջավայրային մատչելիություն
«Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիան սահմանել է «Համընդհանուր դիզայն» տերմինը, որը նշանակում է ապրանքների, միջավայրերի, ծրագրերի ու ծառայությունների դիզայն։ Այն առավելագույնս օգտագործելի է դարձնում բոլոր մարդկանց համար՝ առանց շտկումների ու մասնագիտացված դիզայնի անհրաժեշտության։ «Համընդհանուր դիզայնը» չպետք է բացառի օժանդակ հարմարանքները հաշմանդամություն ունեցող անձանց որոշակի խմբերի համար, եթե դրա անհրաժեշտությունը կա։
ՀՀ-ում հասարակական, բնակելի, արտադրական շենքերի նախագծման և վերակառուցման դեպքում, հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար հարկավոր է նախատեսել բնակչության մնացած խմբերին համահավասար կենսագործունեության պահմաններ։ Մատչելիության նորմերն էլ սահմանված են ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի ՀՀՇՆ IV-11.07.01-2006 (ՄՍՆ 3.02-05-2003) «Շենքերի և շինությունների մատչելիությունը բնակչության սակավաշարժուն խմբերի համար» շինարարական նորմերի հաստատման մասին հրամանով։
Թեքահարթակներ
Շենքերում պետք է լինի հարմարեցված առնվազն մեկ մուտք։ Արտաքին սանդուղքներն ու թեքահարթակները պետք է ունենան բռնաձողեր՝ գործող նորմատիվային փաստաթղթերին համապատասխան։ Շենքի հիմնական մոտեցումներում սանդուղների 2,5 մ-ից ավելի լայնության դեպքում հարկավոր է նախատեսել բաժանիչ բռնաձողեր։ Մատչելի մուտքերը պետք է ունենան շվաքարան և ջրահեռացում՝ կախված տեղական կլիմայական պայմաններից։ Ստորգետնյա և վերգետնյա անցումների առկայության դեպքում, դրանք անհրաժեշտ է սարքավորել թեքահարթակներով կամ վերամբարձ սարքվածքներով։ Թեքահարթակների համար որպես ծածկույթ չի թույլատրվում լցովի կամ խոշորկառուցվածքային նյութերի օգտագործումը, ինչը կխոչըդոտի թիկնաթոռ-սայլակներով տեղաշարժվելուն։ Բետոնե սալերից ծածկույթները պետք է լինեն հարթ, իսկ նրանց միջև կարանների լայնությունը՝ 1.5 սմ-ից ոչ ավելի։
Սանդուղքներրը պետք է կրկնակվեն թեքահարթակներով, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև բարձրանալու այլ միջոցներով։
Երթևեկության ուղիներում դռների բացվածքներից ու թեքահարթակներից առաջ պետք է ունենան նախազգուշացնող ակոսավոր և/կամ հակադրական գույներով ներկված մակերևույթ։ Թույլատրվում է լուսային փարոսիկների կիրառումը։
Թեքահարթակի առավելագույն բարձրությունը չպետք է գերազանցի 0,8 մետրը 8% անկյան դեպքում ։
Դռներ
Պատերում դռների և բացվածքների լայնությունը չպետք է լինի 0,8 մ-ից պակաս։ Դռների բացվածքները չպետք է ունենան շեմ և հատակի բարրձրությունների անկում։ Թափանցիկ դռները և ցանկապատերը հարկավոր է իրագործել հարվածներին դիմացկուն նյութից։ Թափանցիկ փեղղկերի վրա հարկավոր է մակնշում ավելացնել, որը պետք է լինի հակադրական գույներով։ Չի թույլատրվում պտտվող դռների և տուրնիկետների տեղադրում։
Աստիճաններ
Արտաքին սանդուղքների բոլոր աստիճանները մեկ սանդղաբազկի սահմաններում պետք է լինեն միանման սանդղամատի լայնության և աստիճանների բարձրության չափսերի։ Արտաքին աստիճանների լայնական թեքությունը պետք է լինի 1-2 %-ի սահմաններում։
Բնակչության սակավաշարժուն խմբերի երթևեկության ուղիներում սանդուղքների աստիճանները պետք է լինեն հոծ, հարթ, առանց ելուստների մակերևույթով։ Աստիճանի կողը պետք է ունենա 5 սմ-ից ոչ ավելի շառավղով կլորացում։ Պատերին չհարվող աստիճանների կողեզրերը պետք է ունենան 2 սմ-ից ոչ պակաս բարձրությամբ կողիկներ։
Բոլոր սանդուղքների երկու կողմերի երկայնքով անհրաժեշտ է տեղադրել բռնաձողերով պատնեշներ։ Սանդուղքների բռնաձողերը հարկավոր է տեղադրել մոտ - 0,9 մ բարձրության վրա, իսկ նախադպրոցական հիմնարկներում նաև 0,5 մ բարձրության վրա։
Հայաստան
Ըստ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության բժշկասոցիալական փորձաքննական գործակալության տեղեկատվության, 2014 թվականի տարեվերջին ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության էլեկտրոնային տեղեկատվական բազայում ընդգրկված է եղել հաշմանդամություն ունեցող 198 619 անձ։ Նրանցից 94 902-ը կանայք են։
2014 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ, հաշմանդամություն ունեցող 18-ից 63 տարեկան մարդիկ կազմում են 65.2 %-ը, երիտասարդ տարիքի՝ (18-ից 40) կազմում են 13,9%, 40-ից 63 տարեկան կազմում են 51.3%, կենսաթոշակային տարիքի 30.6%։ Աշխատունակ տարիքի հաշմանդամություն ունեցող անձանց զբաղվածությունը կազմում է շուրջ 9%։
Հաշմանդամություն առաջացնող հիվանդություններից առաջնահերթ են համարվում արյան շրջանառության համակարգի խնդիրները (59.617), նորագոյացությունները (15.847), նյարդային համակարգի (16.134) և հոգեկան առողջության խնդիրները(21.066)։ 14.036 անձ ունի տեսողության խնդիր, լսողության խնդիր՝ 3218 մարդ։
2014 թվականի առաջին կիսամյակում տրամադրվել է՝ 1523 պրոթեզաօրթոպեդիկ և 3411 վերականգնողական պարագա, 30 ձայնաստեղծ սարք, 140 սայլակ, 205 լսողական սարք։
Երևանում է ապրում է հաշմանդամույթուն ունեցող 61325 մարդ։
2013/2014 ուստարվա ընթացքում հանրակրթական դպրոցներից հեռացել կամ ուսումն անավարտ է թողել հաշմանդամություն ունեցող 16 աշակերտ, որոնցից 6-ը աղջիկներ են։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հաշմանդամություն Կատեգորիա:Սոցիալական դասակարգեր Կատեգորիա:Սոցիալական փիլիսոփայության հասկացություններ
Օսինովայա (Ցիլմայի վտակ)
Օսինովայա (Осиновая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Ցիլմա գետի ձախ ափին՝ 153 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Քյուրդ դաղ
Քյուրդ դաղ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Ծաղրածու
Ծաղրածու, ըստ տերմինի ժամանակակից իմաստի` կրկեսային, էստրադային կամ թատերական արտիստ, կատակերգական-բուֆոնադային տեսարաններ ցուցադրող, որի ելույթները հաճախ ուղեկցում են ներկայացման ողջ ծրագիրը։
Քյուրդ դաղ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծաղրածու
Հարակից սահմանումներ` խեղկատակ, հեյեր, միմոս և այլն։
Քյուրդ դաղ
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Ծաղրածու
Հայտնի կրկեսային ծաղրածուներ են ծաղրածուական դուետ Բիմ-Բոմը, Գրոկը, Տանտին, Ֆրատելինին, Վիտալի Լազարենկոն, Ալեքսեյ Սերգեևը (Սերգո, Մուսլյա), Կարանդաշը (Միխայիլ Ռումյանցև), Օլեգ Պոպովը, Յուրի Նիկուլինը և Միխայիլ Շույդինը, Լեոնիդ Ենգիբարյանը, Անատոլի Դուբինոն, Բորիս Վյատկինը, Անդրեյ Նիկոլաևը, Անատոլի Մարչևսկին, Վլադիմիր Կրեմենան և ուրիշներ։
Տերմին
Անգլերեն clown բառը ի հայտ է եկել 16-րդ դարում «տղամարդ, գեղջուկ» իմաստով։ Բառի ստուգաբանությունը պարզ չէ։ Հնարավոր է, որ բառը փոխառվել է սկանդինավյան լեզուներից (հմմտ. klunni կամ kluns, «ոչ ճարպիկ» իմաստով)։ Կա նաև մի տեսություն, որ բառը ծագել է colon-ից, colonus` «գյուղացի» իմաստից, սերած colonia` «հող»- ից (վարձակալությամբ տրված) ։
Ծաղրածուները Հայաստանում
Հայ միջնադարյան թատրոնի կատակերգակ դերասանները ևս կոչվել են ծաղրածուներ։ Որոշ դեպքերում ծաղրածու էին անվանում նաև միայնակ կատակաբաններին՝ մարդկային վարքագծի հասարակայնորեն ընդունելի ձևերը ծաղրողներին, օրենքից ու պատժից ազատ մարդկանց, որոնք խնջույքներում, շուկայում, թատրոնում և հասարակական այլ հավաքատեղիներում պատմություններով ու ձեռնածություններով զվարճացնում էին մարդկանց։ Ծաղրածուն համարվել է նաև խաղակատակ և խեղկատակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրկեսի դերասաններ‏
Վաժենեց (Կուշևերայի վտակ)
Վաժենեց (Важенец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուշևերայի գետի աջ ափին՝ 7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Ժյուլիեն Դիլենս
Ժյուլիեն Դիլենս (Julien Dillens), ), բելգիացի քանդակագործ՝ ծնված Անտվերպենում, նկարիչ Հենրիկ Յոզեֆ Դիլենսի որդին։
Կենսագրություն
Ուկկլեի ապաստարանի վերնաճակատում, փաստաբան Իպոլիտ Մետդեպեննինգենի քանդակի համար Գենտի արդարադատության պալատի դիմաց նա պարգևատրվել է պատվո մեդալով 1889 թվականին Փարիզի Համամիութենական ցուցահանդեսի ժամանակ, որտեղ 1900 թվականին Անսպախի հուշարձանի նրա երկու քանդակները նրան այսպիսի հռչակ բերեցին։
Բրյուսելի համար նա քանդակել է «Չորս մայրցամաք»-ը, Թագավորական տան պսակազարդված լյուկարները, և Էվերարդ տ’Սերկլեսի հուշարձանը «Maison de l’Etoile»-ի պատկերասրահների տակ, իսկ Բելգիայի կառավարության համար` ֆլամանդական արվեստ, գերմանական արվեստ, դասական արվեստ և արվեստը արդյունաբերության մեջ (Բրյուսելի գեղարվեստի ամբողջ կենտրոններում), Լորելը Բրյուսելի Բուսաբանական այգում և Բերնար վան Օրլիի քանդակը (զբոսապուրակ Պտի-Սաբլոն, Բրյուսել)։
Դիլենսը մահացել է 1904 թվականի դեկտեմբերին Բրյուսելում։
Բամբիշ Արշակունի
Բամբիշ Արշակունի, արքայադուստր Մեծ Հայքի Արշակունյաց թագավորությունում։
Մեծ Հայքի արքաներ՝ Խոսրով Գ Կոտակի (330-338) դուստրը և Տիրան Բ-ի (338-350) քույրը, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հուսիկ Ա Պարթևի (295-374) որդու՝ Աթանագինեսի կինը, Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծի մայրը, Արշակունիների թագավորական տոհմից  ։
Ծագումը
Բամբիշը սերվում է Արշակունիների թագավորական տոհմից, հայրը՝ Մեծ Հայքի արքա Խոսրով Գ Կոտակն (330-338) է։ Մոր անունն անհայտ է։ Նրա եղբայրն է՝ Մեծ Հայքի արքա Տիրան Բ-ն (338-350), քույրը՝ Վարազդուխտը, ով ամուսնացել էր Բամբիշի ամուսնու՝ Աթանագինեսի երկվորյակ եղբոր՝ Պապի հետ  ։
Կենսագրություն
Բամբիշի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Նա ամուսնացել էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հուսիկ Ա Պարթևի որդու՝ Աթանագինեսի հետ։ Որդին՝ Ներսեսը հետագայում՝ 353 թվականին դառնում է Ամենայն հայոց կաթողիկոս  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արշակունիներ Կատեգորիա:4-րդ դարի հայեր Կատեգորիա:Հայ արքայադուստրեր
(4467) Կայդանովսկի
(4467) Կայդանովսկի (Kaidanovskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի նոյեմբերի 2-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,639251 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,25 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0285 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1566,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,22987 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,13° անկյուն։
Հազարամյակի երաժշտություն
Հազարամյակի երաժշտություն (Music of the Millennium), հասարակական կարծիքի համազգային հարցում, որն անցկացվել է Մեծ Բրիտանիայում 1999 թվականին HMV երաժշտական խանութների կողմից՝ Channel 4 հեռուստատեսային ցանցի և Classic FM ռադիոյի հետ համագործակցությամբ։ Լինելով նոր հազարամյակին տանող բազմաթիվ մշակութային հարցումներից մեկը, այն հարցաքննել է ունկնդիրներին՝ նախորդ 1000 տարիների լավագույն երաժշտությունը ընտրելու համար։ Հարցմանը մասնակցել է շուրջ 600,000 մարդ, ինչը դարձրել է այն հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ այդ պահին խոշորագույն հարցումը։
Հարցվողները թվարկել են լավագույն արտիստի կամ աշխատանքի վերաբերյալ իրենց ընտրությունը 10 անվանակարգում։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին և ներկայացվել են 7 օր անց Channel 4-ի «Հազարամյակի երաժշտություն» 3-ժամյա հեռուստատեսային թողարկման մեջ։ The Beatles-ը, Ջոն Լենոնը, Էլվիս Փրեսլին, Մադոննան, Քուինը, Լուի Արմսթրոնգը, Մոցարտը և Վիվալդին գլխավորել են հարցման տարբեր անվանակարգերը։
Հայեցակարգ և մեկնարկ
HMV-ն մեկնարկել է «Հազարամյակի երաժշտությունը» որպես մարքեթինգային ձեռնարկություն 1999 թվականի հունվարի 18-ին ։ Այն հետևել է նույնանուն հարցմանը, որն անցկացվել էր նախորդ տարի HMV-ի և Channel 4-ի կողմից և նպատակ էր ունեցել որոշել «բոլոր ժամանակների լավագույն ալբոմը» ։ Ավարտվելով 1998 թվականի հունվարի 24-ին և եթեր դուրս գալով որպես «Հազարամյակի երաժշտություն՝ եզրափակիչ հետհաշվարկը» (Music of the Millennium – The Final Countdown), ավելի վաղ հարցումը ներգրավել է ավելի քան 36,000 հարցվող՝ բոլորը 19-45 տարեկան ։ The Beatles խմբի «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» ալբոմը գլխավորել է հարցումը՝ The Stone Roses-ի նույնանուն դեբյուտային ալբոմի և The Beatles-ի «Revolver» ալբոմի հետ միասին ։ Channel 4-ի հատուկ հեռուստատեսային թողարկման ընթացքում արդյունքները քննարկվել են խմբի կողմից, որի կազմում են եղել Ջոն Փիլը, Ջո Ուայլին, Բոբ Գելդոֆը, Փոլ Գամբաչինին և Ջասթին Ֆրիշմանը՝ նախապես արձանագրված եզրակացություններով, որոնց հեղինակներ են եղել Ֆեյ Ուելդոնը, Ջոն Քուփեր Քլարկը և Լոյդ Գրոսմանը ։
1999 թվականի հարցման համար կազմակերպիչները ձգտել են ընդլայնել դրա շրջանակները ալբոմների սահմաններից դուրս և ներգրավել երաժշտական ճաշակների ավելի լայն տեսականի ։ Հարցումը բաղկացած է եղել 10 անվանակարգից ՝ ամենաազդեցիկ երաժիշտ, լավագույն խումբ, լավագույն ալբոմ, լավագույն երգահան, լավագույն երգ, լավագույն երգիչ, լավագույն երգչուհի, լավագույն ջազ երաժիշտ, դասական երաժշտության լավագույն ստեղծագործություն և լավագույն դասական կոմպոզիտոր ։ HMV-ի մարքեթինգի գործադիր տնօրեն Քորմակ Լոուգրանն ասել է, որ ընկերությունը հույս ունի, որ ամենամյա հարցումը «աշխատելու է ինչպես ընտրությունները», և մարդիկ ձգտելու են ապահովել իրենց սիրելի արտիստների ճանաչումը։ Նա համեմատել է այն «սոցիալական հայտարարության» հետ, որը ցույց է տալու երաժշտության ազդեցությունը բրիտանացիների վրա ։
Հայտարարելով այս ձեռնարկության մասին, HMV-ն հայտարարել է, որ նախատեսում է տարածել 500,000 քվեարկության ձևաթղթեր իր 108 խանութներում։ Classic FM-ն օգնել է հրապարակել նախագիծը, մինչդեռ Channel 4-ը հեռարձակել է հինգ րոպե տևողությամբ հատվածներ, որոնցում երաժիշտները քննարկում էին իրենց սիրած կատարողին կամ երաժշտական ստեղծագործությանը։ Տեսահոլովակների առաջին խմբաքանակում ընդգրկվել են Շինեյդ Օ'Քոնորը (որը քննարկել է Բոբ Մառլիին), Հերբի Հենքոքը (որը քննարկել է Ջորջ Գերշվինին) և Ալեքսանդր Օ'Նիլը (Օթիս Ռեդինգ) ։ Հուլիսին նման դրվագներից 15-ը հեռարձակվել են Channel 4-ով ։
Մեկնարկից կարճ ժամանակ անց Billboard ամսագիրը մեջբերել է Լոուգրանին, որն ասել է, որ 1999 թվականը «լինելու է ցանկների տարի» նոր հազարամյակին ընդառաջ, և HMV-ի նպատակն է եղել ստեղծել «վերջնական ցանկ»։ Նա նաև ասել է, որ Classic FM-ի մասնակցությունը երաշխավորում է, որ փոփից և ռոքից բացի այլ ժանրերը նույնպես լավ կներկայացվեն հարցման մեջ ։ Բացի HMV-ի ձևերը լրացնելուց, հարցվողները կարող էին քվեարկել հեռախոսով կամ առցանց Channel 4-ի և Classic FM-ի կայքերում ։
Արդյունքներ
Մոտ 600,000 մարդ քվեարկել է «Հազարամյակի երաժշտություն» հարցման ժամանակ, ինչը դարձրել է այն այդ պահին հանրահայտ երաժշտության վերաբերյալ ամենախոշոր հարցումը ։ Արդյունքները հայտարարվել են նոյեմբերի 6-ին Հարթֆորդշիր կոմսության Բորեհեմվուդ քաղաքի Elstree Studios ստուդիայում։ Channel 4-ը համազգայնորեն հեռարձակել է այս միջոցառումը նոյեմբերի 13-ի երեկոյան ժամը 9-ից մինչև կեսգիշեր ։ Ծրագիրը ներկայացնում էր Ռիչարդ Բլեքվուդը, իսկ Ջո Ուայլին քննարկում էր անցկացնում ։
Յուրաքանչյուր կատեգորիայի լավագույն եռյակը հետևյալն էր ։
Վերլուծություն
The Beatles-ը գերակշռում էր արդյունքներում ՝ գլխավորելով ցանկի տասը անվանակարգերից չորսում ։ «Լավագույն խումբ» անվանակարգում խումբը ստացել է ձայների ընդհանուր թվի 20%-ը և 5 անգամ ավելի շատ ձայն, քան երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրածը։ Եվ ընդհակառակը, Քուինի հաղթանակը «Լավագույն երգ» անվանակարգում ձեռք է բերվել ընդամենը 0,5% առավելությամբ երկրորդ հորիզոնականը զբաղեցրած երգի նկատմամբ ։
Ռոբբի Վիլիամսի համբավը ցանկում արտացոլել է այն հաջողությունը, որին նա հասել է որպես մենակատար այն ժամանակից ի վեր, երբ լքել է Take That բոյ բենդը 1996 թվականին։ Հարցումը նաև նրան տեղադրել է ամենաազդեցիկ երաժիշտների անվանակարգի 6-րդ հորիզոնականին՝ Մոցարտից և Բախից առաջ ։ Մեկնաբանելով The Guardian-ի արդյունքները՝ կկինոյի և մեդիայի ուսումնասիրության ակադեմիկոս և Mercury Prize մրցանակի ժյուրիի նախագահ Սայմոն Ֆրիթն ասել է, որ Վիլյամսի բարձր տեղերը վկայում են նրա արագ աճի մասին՝ մինչև Էլթոն Ջոնի և Ջորջ Մայքլի մակարդակը, ինչպես նաև այն մասին, որ հարցումը ներկայացնում է տարիքի լայն հատված ։
NME-ն նույնպես կասկածի տակ է դրել Վիլյամսի և Մայքլ Ջեքսոնի՝ որպես ազդեցիկ արտիստների ճանաչման մակարդակը։ Գրողը նշել է, որ հարցումը նեղ է եղել երաժշտական ժանրերի կամ ցանկացած երաժշտության ներկայացման մեջ, որը «շատ հեռու է միջին տարիքի սպիտակ միջին խավի մեյնսթրիմից» ։ The Guardian-ից Քերոլայն Սալիվանն աջակցել է Վիլյամսի բարձր դիրքերը՝ որպես երգահան, երգիչ և ազդեցություն ունեցող երաժշտական գործիչ՝ ասելով, որ նրա ազդեցությունը երևում է ամբողջ ժամանակակից փոփ բեմի վրա։ Նա բողոքել է, որ The Beatles-ը, Փրեսլին և Քուինը հավերժական ֆավորիտներ են եղել, բայց այլևս արդիական չեն, և, ինչպես սովորաբար լինում է նման հարցումներում, նրանց ընտրողները եղել են «մարդիկ, որոնք տարեկան երկու ձայնասկավառակ են գնում» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թոփ ցանկեր Կատեգորիա:Ցանկեր:Երաժշտություն Կատեգորիա:20-րդ դարը երաժշտությունում
Լա Բաստիդ դե Սերու (այլ կիրառումներ)
Լա Բաստիդ դե Սերու, կարող է վերաբերել՝
Ժովտնևոե (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)
Ժովտնևոե (Жовтневе), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևոե գյուղում բնակվում էր 1 967 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1516 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1297,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1923 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Խոսե Խոակին Ֆեռնանդես դե Լիսարդի
Խոսե Խոակին Ֆեռնանդես դե Լիսարդի (José Joaquín Fernández de Lizardi, ), մեքսիկացի գրող, ազգային արձակի հիմնադիրը։
Ֆրանսիական լուսավորության կողմնակից Ֆեռնանդես դե Լիսարդին 1812 թվականին հիմնել է «Էլ պենսադոր մեխիկանո» («El Pensador Mexicano») հանդեսը։ Հեղինակն է «Պերիկիլիո Սառնիենտո» (1830-31) լատինաամերիկյան առաջին վեպի, որտեղ տրված է գաղութային հասարակության երգիծական պատկերը, արտացոլված է Մեքսիկայի ժողովրդի ինքնագիտակցությունը։
Հրատարակել է Ժան Ժակ Ռուսոյի ոգով գրված «Կիխոտիտան և նրա զարմուհին» (1831-32) մանկավարժական վեպը և «Մեքսիկացի մտածողի առակները» (1817) ժողովածուն, «Զգայուն նեգրը» (1825) պիեսը, «Դոն Կատրին-անբանը» (հրատարակված 1832) վիպակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկացի գրողներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ Կատեգորիա:Լրագրողներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Օկունին
Օկունին (Окунин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օկունին գյուղում բնակվում էր 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,841 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 197,38 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լա Կապել (այլ կիրառումներ)
Լա Կապել, կարող է վերաբերել՝
Բյուրի
Բյուրի (Burie), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սենտ շրջանում։ Մտնում է Բյուրի կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17072։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1278 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Օսելոկ (Պոդչերյեի վտակ)
Օսելոկ (Оселок), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պոդչերյա գետի աջ ափին՝ 49 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 48 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Զարեչնոե (գյուղ, Արզամասկի շրջան)
Զարեչնոե (Заречное), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆրեդի Թորփ
Ֆրեդերկ Նիկոլաս Թորփ (Frederick Nicholas Thorp, ), բրիտանացի դերասան։ Առավել հայտի է Օվերդրայվ (2017) ֆիլմում, Նեթֆլիքսի «Անվտանգություն» (2018) և «Ճակատագիր։ Վինքս սագա» (2021–2022) հեռուստասերիալներում կատարած դերերով ։
Վաղ կյանք
Ծնվել է Լոնդոնի Քենսինգթոն և Չելսիում՝ Նիք Թորփի և Անտոնիա Մենլիի ընտանիքում ։ Ունի ավագ քույր՝ Օֆելիան:.
Սովորել է Օքսֆորդի ամառային Ֆիլդս դպրոցում ։ Հետո ընդունվել է Էթոն քոլեջ։ 2013 թվականի ամառն անցկացրել է Նյու Յորքում, որտեղ սովորել է Լի Սթրասբերգի անվան թատրոնի և կինոյի ինստիտուտում ։ Աշնանը հոգեբանություն է ուսումնասիրել Էքսետերի համալսարանում, որտեղ նա մասնակցել է թատերական ներկայացումների EUTCo-ի միջոցով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի թատերական գործիչներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացի դերասաններ
Պեսկի (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)
Պեսկի (Пески), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 101 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի բնակավայրեր
Կագուլի կոթող
Կագուլի կոթող (Кагульский обелиск)՝ հուշակոթող Պուշկին քաղաքի Եկատերինայի մեծ պալատին կից այգում՝ ճարտարապետ Անտոնիո Ռինալդիի նախագծով՝ 1771 թվականին՝ Կագուլի ճակատամարտում ռուսական զորքերի հաղթանակի առթիվ։
Կոթողի վրա կա գրություն՝ «Ի հիշատակ 1770 թվականի հուլիսի 21–ին Մոլդավիայի Կագուլ գետի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում գեներալ կոմս Պյոտր Ռումյանցև–Զադույսկիի գլխավորած ռուսական տասնյոթ հազարանոց զորքի հաղթանակի, որ մինչև Դանուբ գետ փախուստի է մատնել թուրքական վեզիր Ղալիլ բեյի հիսուն հազարանոց բանակը»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արձաններ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի կոթողներ
Շատոնեֆ լը Ռուժ
Շատոնեֆ լը Ռուժ (Châteauneuf-le-Rouge), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2104 մարդ, բնակչության խտությունը` 160.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.15 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ-արևելք, Մարսել քաղաքից` 27 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1392 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 983-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 409։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,6 %։ 983 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 904 անձ (499 տղամարդ և 405 կին)։ Գործազուրկ են եղել 79 անձ (37 տղամարդ և 42 կին)։ 409 անաշխատունակներից 169-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 137-ը` թոշակառուներ, իսկ 103-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ծպտյալ հայեր
Ծպտյալ հայեր, արևմտահայերի ժառանգների անվանումն է, որոնք բնակվում են Թուրքիայում, քաղաքական և հասարակական պատճառներով թաքցնելով իրենց ազգային պատկանելությունը ։ Ծպտյալ հայերի քանակը ըստ տարբեր հետազոտությունների կարող է հասնել մինչև 5 միլիոն մարդու։ Բնակվում են հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի տարածքում, որոշակի քանակությամբ նաև Կիլիկիայում։
Ծպտյալ հայերի ընտանիքների նվազագույն քանակությունը ըստ մարզերի
Ծպտյալ հայերը պաշտոնական փաստաթղթերում նշվում են որպես քուրդ կամ թուրք, երբեմն որպես արաբ, խոսում քրդերեն կամ թուրքերեն լեզուներով, որոշ շրջաններում նաև հայերենի տեղական բարբառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքահայ հասարակություն
Թեմական տեսուչ
Թեմական տեսուչ, արևելահայ թեմերում հայկական դպրոցները ղեկավարող անձ։ 1869 թվականին Ռուսաստանում ժող. ուսումնարանների տեսչության ստեղծումից հետո, Էջմիածնի կաթողիկոսությունը 1873 թվականի դեկտեմբերին հաստատել է թեմական տեսուչի պաշտոնը։ Յուրաքանչյուր թեմ ուներ մեկ տեսուչ, որին հաստատում էր կաթողիկոսը։ Թեմական տեսուչը ենթակա էր թեմի առաջնորդին։ Նրա տնօրինության տակ էին ազգային բոլոր դպրոցները (բացի թեմական հոգևոր դպրոցներից), կարող էր նշանակել և ազատել ուսուցիչներին, լուծել դպրոցների հոգաբարձական և ուսուցչական մարմինների միջև ծագած վեճերը, մշակել և առաջարկել ուսուցման նոր եղանակներ, կազմել դասագրքեր և այլն։ Թեմական տեսուչ են եղել հայ կրթական գործի նշանավոր դեմքեր (Ղ. Աղայան, Պ. Պռոշյան, Գ. Բարխուդարյան, Հ. Տեր-Միրաքյան, Տ. Ռաշմաճյան և ուրիշներ)։ Թեմական տեսուչի պաշտոնը վերացել է 1918 թվականին։
Կատեգորիա:Ուսումնական համակարգ
Լա Պաս (այլ կիրառումներ)
Լա Պաս, կարող է վերաբերել՝
Ալկիոններ
Ալկիոններ, ալկիոնանմանների կարգի թռչունների ընտանիք։ Հայտնի է 22, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ. նստակյաց է, քիչ տարածված։
Սննդառություն
Ջրում սուզվում է՝ նախօրոք մի պահ օդում կանգ առնելուց հետո կամ նստած տեղից ջուրը նետվելով։ Սուլում է ականջ ծակող ձայնով։ Տարածված է լճակներում, լճերում, գետերում, ձկնաբուծական ջրավազանների առափնյա շամբուտներում, եղեգնուտներում։ Սնվում է ջրային անողնաշարավորներով, մանր ձկներով։
Բազմացում
Բնադրում են էգը և արուն՝ մայիսին՝ ջրափերի ավազոտ կամ կավոտ զառիթափերի փորվածքներում (30-100 սմ խորությամբ)։ Դնում է 23 մմ տրամագծով, սպիտակ 6-7 ձու։ Թխսկալում է 21 օր։ Ձագերին կերակրում է մայրը։ Ձագերը բնից հեռանում են հունիսի վերջին։ Հուլիսին կարող է ձվադրել և բազմանալ 2 անգամ։
Կատեգորիա:Թռչուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թռչունների ընտանիքներ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ
Օջելու
Օջելու, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
Լիպովկա (գյուղ, Սումիի շրջան)
Լիպովկա (Липівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թեա Լեոնի
Կենսագրություն
Թեա Լեոնին ծնվել է Նյու Յորքում՝ փաստաբան Էնթոնի Պանտալեոնիի և Էմիլի Պատերսոնի ընտանիքում ։ Նրա հայրական կողմի պապը իտալացի տնտեսագետ Մաֆեո Պանտալեոնիի զարմիկն էր և, Westinghouse Electric ընկերության համահիմնադիրներից մեկը ։ Թեան ավարտել է Բրերլիի, ապա՝ Փաթնիի դպրոցներն ու Սառա Լոուրենսի անվան քոլեջը։ Հետագայում ուսումնասիրել է նաև մարդաբանություն ու հոգեբանություն  ։
2000 թվականին նկարահանված «Ընտանիքասերը» ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու կերպարը տպավորիչ կերպով մարմնավորելու համար արժանացել է գիտաֆանտաստիկ, ֆենտեզի և սարսափֆիլմերի ամերիկյան ակադեմիայի սահմանած «Սատուռն» մրցանակին։
2001 թվականին Թեա Լեոնին ընտրվել է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի «Բարի կամքի դեսպան» ։
Անձնական կյանք
1991 թվականին Թեան ամուսնացել է հեռուտատեսային պրոդյուսեր Նիլ Ջոզեֆ Թարդիո Կրտսերի հետ ։ 1995 թվականին նրանք ամուսնալուծվել են ։
2014 թվականի դեկտեմբերին՝ «Տիկին պետքարտուղար» հեռուստասերիալի նկարահանումների ժամանակ Լեոնին սիրախաղ է սկսել այդ ֆիլմի գլխավոր դերակատարներից մեկի՝ Թիմ Դալիի հետ, ով նույնպես Փունիի դպրոցի շրջանավարտ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ