cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Աբերներ
Աբերներ (հնում՝ Ապարան), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Բաբեկի շրջանում, գտնվում է Նախիջևան քաղաքից մոտ 6 կմ հեռավորության վրա։ Հիշատակել են Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ Ժան Շարդենը և Ժան-Բատիստ Տավերնիեն։ Հնում կոչվում էր Ապարան, և այն մտնում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Երնջակ գավառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բաբեկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Երնջակ գավառի բնակավայրեր
Ալլի (Կանտալի գավառ)
Ալլի (Ally), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 623 մարդ, բնակչության խտությունը` 26.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.11 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 95 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 30 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 373 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 248-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 125։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,5 %։ 248 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 234 անձ (128 տղամարդ և 106 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (6 տղամարդ և 8 կին)։ 125 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 60-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կուրծ
Կուրծ, գյուղատնտեսական կենդանիների, հատկապես որոճողների՝ խոշոր եղջերավոր անասունների, այծերի, ոչխարների և եղնիկների կաթնագեղձը ։ Որոճողների և զամբիկների կուրծը գտնվում է ազդրերի միջև, աճուկային հատվածում, իսկ մերուններինը՝ որովայնի «սպիտակ» գծի երկարությամբ (սիմետրիկ) աջ և ձախ մասերում։ Արուների մոտ կուրծը կճատ է։ Կովերի, ուղտերի և հյուսիսային եղջերուների կուրծը բաղկացած է իրարից բաժանված երկուական առջևի (որովայնային) և ետևի (ազդրային) մասերից։ Կաթը սինթեզվում է ալվեոլներում (մանրագույն խոռոչների արտազատող էպիթելներում)։ Դրանք կաթնածորանների շուրջը տեղադրված են ճառագայթաձև։ Կաթնածորանները միանալով խոշորանում են և բացվում կաթնամբարի մեջ։ Կաթը կուրծում պահվում է մազականության, ինչպես նաև պտուկներում սֆինկտերների առկայության շնորհիվ։ Կուրծը մատակարարվում է մեծ քանակության արյունով, քանի որ 1 կգ կաթի առաջացման համար կուրծով պետք է անցնի մոտ 500 լ արյուն։ Երինջների մոտ կուրծի գեղձային հյուսվածքն սկսում է աճել սեռական հասունացման սկզբնաշրջանում և ավելի ինտենսիվ՝ ծնից մեկ ամիս առաջ, իսկ հղի կովերի մոտ՝ ցամաքի շրջանի երկրորդ կեսին (ծնից մեկ ամիս առաջ)։ Մաքիների, այծերի, զամբիկների կուրծը կազմված է գեղձերի երկու համալիրից և երկու պտուկներից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կաթնագեղձեր Կատեգորիա:Կաթնասունների անատոմիա
Չապուլտեպեկ ամրոց
Չապուլտեպեկ ամրոց (Castillo de Chapultepec), Մեքսիկայի կայսրերի, միապետերի ու նախագահների նախկին նստավայր Մեխիկոյի Չապուլտեպեկ բարձունքին՝ ծովի մակարդակից 2325 մետր բարձրության վրա, Չապուլտեպեկ զբոսայգու կենտրոնում։ Չապուլտեպեկ բառը ծագում է ացտեկական chapoltepēc բառից, որը նշանակում է «մորեխների բլուր»։ Բլուրը գտնվում է ացտեկների համար սրբազան վայրում։ Այդտեղ գտնվող կառույցները ժամանակի ընթացքում ծառայել են մի քանի նպատակների, որոնցից են Ռազմական ակադեմիան, արքայական նստավայրը, թագավորական տունը, աստղադիտարանը և ներկայումս Պատմության ազգային թանգարանը ։
Սա Հյուսիսային Ամերիկայի միակ թագավորական ամրոցն է, որը ծառայել է որպես միապետի նստավայր. Մեքսիկական երկրորդ կայսրության օրոք այստեղ են ապրել Մեքսիկայի միապետ Մաքսիմիլան I-ը և նրա կինը՝ Մեքսիկայի կայսրուհի Շառլոտան։
Գաղութատիրության ժամանակաշրջան
1775 թվականին Իսպանիայի փոխարքա Բերնարդո դե Գալվեսը հրամայեց Չապուլտեպեկ բարձունքի ամենաբարձր կետում իր համար կառուցել մի վեհաշուք տուն։ Իսպանական բանակի փոխգնդապետ և ինժեներ Ֆրանցիսկո Բամբիտելին կազմեց կառույցի նախագիծը, և շինարարությունը սկսվեց նույն տարվա օգոստոսի 16-ին։
Երբ Բամբիտելին մեկնեց Հավանա, նախագծի ղեկավարությունն իր վրա վերցրեց կապիտան Մանուել Ագուստին Մասկարոն, ում ղեկավարությամբ աշխատանքներն ընթացան արագ տեմպերով։ Մասկարոն մեղադրվում է իսպանական գահի դեմ ընդդիմանալու մտադրությամբ այդտեղ ամրոց կառուցելու մեջ։ Փոխարքա Բերնարդո դե Գալվեսը 1786 թվականի նոյեմբերի 8-ին հանկարծամահ է լինում։ Ըստ շահարկումների նրան թունավորել էին, սակայն ոչ մի ապացույց չի գտնվել։
Չունենալով գլխավոր ինժեներ՝ իսպանական միապետությունից հրամայում են շենքն աճուրդով վաճառել կառուցման համար օգտագործված գումարի մեկ հինգերորդին համարժեք գնով։ Գնորդ չգտնելով՝ փոխարքա Խուան Վիսենտե դե Գուեմես Պաչեկո դե Պադելա ի Օրկասիտասը մտադրվում է շենքն օգտագործել Նոր Իսպանիայի թագավորության ընդհանուր արխիվի համար, սակայն այդ գաղափարը չիրականացավ, քանի որ շենքը նախագծված չէր այդ նպատակի համար։
1806 թվականին Մեխիկո քաղաքի իշխանությունը գնում է կառույցը։
Անկախություն
Մեքսիկայի անկախության պատերազմի (1810-1821) տարիներին Չապուլտեպեկ ամրոցը լքված է եղել մինչև 1833 թվականը, երբ որոշվել է շենքը դարձնել Ռազմական ակադեմիա (Heroico Colegio Militar): Կատարվել են մի շարք կառուցվածքային փոփոխություններ, այդ թվում ավելացվել է «Caballero Alto» («բարձրահասակ ասպետ») պահակադիտանոցը։
Ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի Չապուլտեպեկի ռազմաճակատում 1847 թվականի սեպտեմբերի 13-ին զոհվեցին հերոս կադետները ( Niños Héroes): Ի հիշատակ նրանց՝ ամրոցի գլխավոր մուտքի առաստաղին ստեղծվել է մի մեծ որմնանկար ։
Նոր ժամանակներ
Մեքսիկայի երկրորդ կայսրության անկումից հետո՝ 1867 թվականից ամրոցը չէր օգտագործվում։ 1876 թվականի հրամանով 1878 թվականին ամրոցի տեղում բացվեց աստղադիտարան, որը գործեց միայն հինգ տարի, և այն որոշվեց տեղափոխել Տակուբայայի նախկին արքեպիսկոպոսի նստավայր, որպեսզի ամրոցի շենքում կրկին տեղակայվի ռազմական ակադեմիան, ինչպես նաև շենքը դառնա նախագահական նստավայր։ 1882 թվականից և Պորֆիրիո Դիասի նախագահության ընթացքում պալատը ենթարկվել է մի շարք կառուցվածքային փոփոխությունների։ Ամրոցը որպես նախագահական նստավայր է եղել հետևյալ նախագահների համար՝ Ֆրանսիսակո Իգնասիո Մադերո, Վենուստիանո Կառանսա, Ալվարո Օբրեգոն, Պլուտարկո Էլիաս Կալես, Էմիլիո Պորտես Գիլ, Պասկուալ Օրտիս Ռուբիո, Աբելարդո Ռոդրիգես։ Որոշ ժամանակ այն նաև օգտագործվել է որպես հյուրերի կամ օտարերկրյա բարձրաստիճան պատվիրակների համար պաշտոնական տուն։
1939 թվականի փետրվարի 3-ին նախագահ Կարդենաս ի դել Ռիոյի հրամանով Չապուլտեպեկ ամրոցում է տեղակայվել Պատմության ազգային թանգարանը (Museo Nacional de Historia), ինչպես նաև նախկին Հնագիտության, պատմության և ազգագրության ազգային թանգարանի հավաքածուն (այժմ՝ Մշակույթների ազգային թանգարան)։ Թանգարանը բացվել է 1944 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Նախագահ Կարդենաս ի դել Ռիոն տեղափոխվել է Մեքսիկայի պաշտոնական նախագահական նստավայր՝ Լոս Պիյոս, և երբեք Չապուլտեպեկ ամրոցում չի ապրել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի ամրոցներ Կատեգորիա:Մեքսիկայի թանգարաններ Կատեգորիա:Մեքսիկայի շենքեր և կառույցներ
The Doors
The Doors-ը ամերիկյան ռոք խումբ էր որը ձևավորվել է 1965 թվականին Ջիմ Մորիսոնի և Ռեյ Մանզարեկի կողմից հետագայում խմբին միացել են նաև Ջոն Դենսմորը և Ռոբի Կրիգերը։ Խումբ ձայանգրել է 9 ստուդիական ալբոմ և վաճառել է շուրջ 100 միլիոն ալբոմ ամբողջ աշխարհում որից 32,5 միլիոնը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ 1993 թվականին խումբը մտել է Ռոք ն Ռոլլի Փառքի Սրահ։
Պատմություն
Այն լայն ճանաչում էր ստացել 1960-ականների վերջերին։ 1967-1971 թթ.-ին «Դը Դորզ»-ը ձայնագրել է 6 ստուդիական ալբոմ, որոնցից մեծամասնությունը հետագայում հիշվում էին և հիմա էլ հիշվում են որպէս ռոք-ի դասական և մեծ ազդեցություն թողնող ալբոմներ։
Մորիսոնի մահվանից հետո՝ 1971 թ.-ին Մանզարեկը կարճ ժամանակով դարձավ խմբի առաջնորդողը, սակայն հետագա երկու տարիներին թողարկված երկու ալբոմները հաջողություւն չունեցան և 1973 թ.-ին «Դը Դորզ»-ը դադարեց գոյություն ունենալ։
Դենսմորի գիրքը
The Doors-ի նախկին հարվածահար Ջոն Դենսմորը փորձում է կենդանի պահել Ջիմ Մորիսոնի ոգին իր նոր գրքում։ Դենսմորի նոր գիրքը կոչվում է The Doors Unhinged («Դռներն առանցքներից հանված»)։ Սա 68-ամյա հարվածահարի առաջին փորձը չէ լույս սփռելու իր նախկին խմբի՝ լեգենդար The Doors-ի կենսագրության վրա։ 1991-ին լույս էր տեսել իր «Riders on the Storm» գիրքը, որը բեսթսելեր էր դարձել՝ ըստ The New York Times թերթի։ Իր նոր գրքում Դենսմորը մանրամասն պատմում է իր և Ջիմ Մորիսոնի իրավաժառանգների դատական պայքարի մասին, նախկին խմբակիցներ՝ ստեղնահար Ռեյ Մանզարեկի և կիթառահար Ռոբբի Կրիգերի հետ՝ The Doors-ի անվանումն ու տարբերանշանը օգտագործելու կապակցությամբ։ Մանզարեկն ու Կրիգերը, The Cult-ի երգիչ Իեն Էսթբերիի հետ միասին 2002-ին խումբ ստեղծեցին և շրջագայություն սկսեցին որպես The Doors-ի նոր տարբերակ՝ The Doors of the 21st Century անվան ներքո։ 2003-ին Ջոն Դենսմորը դատական հայց ներկայացրեց՝ նախկին խմբակիցներին հետ պահելու խմբի անունն օգտագործելուց, սակայն այն մերժվեց դատարանի կողմից, իսկ Ռեյ Մանզարեկը հայտարարեց, որ Ջոն Դենսմորի՝ խմբին միանալու հրավերը դեռևս ուժի մեջ է։ Դենսմորն, իր հերթին, պարբերաբար մերժում էր այդ հրավերները՝ համարելով, որ դա ուղղակի գումար վաստակելու միջոց է և հանդիսատեսի հանդեպ խաբեություն։ 2005-ին հայտնի դարձավ, որ Դենսմորն ու Ջիմ Մորիսոնի իրավաժառանգները միավորել են ուժերը՝ կրկին թույլ չտալու Մանզարեկին ու Կրիգերին օգտագործելու The Doors-ի անվանումը։ 2005-ի հուլիսին դատարանը որոշում կայացրեց հօգուտ հայցվորների, ինչը ստիպեց Մանզարեկին ու Կրիգերին փոխել խմբի անվանումը։
Նրանք սկսեցին հանդես գալ որպես D21C, իսկ այնուհետև որպես Riders on the Storm, ըստ The Doors-ի մորիսոնյան ժամանակաշրջանի վերջին ձայնասկավառակի, 1971-ին լույս տեսած L.A. Woman-ի վերջին երգի։ The Doors-ի մասին պատմող նոր գրքում Ջոն Դենսմորը նաև անդրադառնում է խմբի երգացանկը կոմերցիոն դարձնելու դեմ Ջիմ Մորիսոնի դիրքորոշմանը։ Associated Press-ի հարցին, թե ինչ է Դենսմորը ցանկանում պատմել մարդկանց նոր գրքում, մեկն արդեն գրած լինելուց հետո, Դենսմորը պատասխանում է. «Ջիմն անզիջողական ոգի ուներ և իսկապես մտահոգված էր երգացանկի վերաբերյալ։ Come on Buick, light my fire-ը մի բան էր, որ նա երբեք չէր անի։ Դա մի բան է, որ ես երբեք չեմ մոռանա։ Ես ուրախ եմ, որ նա ինձ սովորեցրեց, որ փողը կարևոր է, բայց ամենակարևորը չէ… Գիրքը սկսվում է նրանով, որ Ջիմն ասում է. «Դուք, տղերք, փորձում եք փոխել Light My Fire-ի իմաստը։ Դուք խելագար եք»։ Եվ նա նույնիսկ չէր գրել այդ երգը, ի սկզբանե։
Նա միայն ավելացրել էր Our love become a funeral pyre տողը, որը բացակայում էր։ Այնպես որ, նա մտահոգված էր գործի ամբողջ էությամբ։ Այնուամենայնիվ, մայիսի 3-ին հեռարձակված ամերիկյան Late Night with Jimmy Fallon հեռուստատեսային հաղորդման ընթացքում Ջոն Դենսմորն ասել է, որ հնարավոր է համարում նախկին խմբակիցների հետ վերամիավորվելու գաղափարը։ Նա, մասնավորապես, հայտնել է. «Ես միշտ ասում եմ՝ եթե Ջիմն այնտեղ հայտնվի, ես տեղում կլինեմ մեկ րոպեի ընթացքում։ Բայց հիմա ես մտածում եմ. Pink Floyd-ն ուներ իր ներքին պայքարները, բայց նրանք նվագեցին Live 8-ին, կամ նման մի բան։ Այնպես որ, մեկ կամ մի երկու բարեգործական համերգներ՝ դա լիովին միտք ունի»։ Ավելի վաղ ABC News Radio-ին տված հարցազրույցում Դենսմորը կարծիք էր հնչեցրել, թե ճիշտ հանգամանքների պարագայում պատրաստ է դրական արձագանքել Ռեյ Մանզարեկի և Ռոբբի Կրիգերի հետ ելույթ ունենալու առաջարկին։ «Մենք նորից միմյանց էլեկտրոնային նամակներ ենք գրում։ Ապաքինումը սկսվել է։ Ես այն կարծիքին եմ, որ եթե մենք, հնարավոր է, միասին նորից նվագեինք՝ որպես բարեգործական միջոցառում… դա հրաշալի կլիներ։ Խոսքը շրջագայություն սկսելու մասին չէ. Ջիմն այս աշխարհում չէ… բայց դա հիանալի վերամիավորում կլիներ»,- նշել է Դենսմորը։
Սկավառակագրություն
Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոք խմբեր Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:The Doors Կատեգորիա:1965 հիմնադրված երաժշտական խմբեր
Մադլեն Պելետիե
Մադլեն Պելետիե, (Madeleine Pelletier, ), ֆրանսիացի բժիշկ, հոգեբույժ, ֆեմինիզմի առաջին ալիքի և սոցիալական ակտիվիստ։
Կենսագրություն
Նախնական շրջանում Պելետիեն Չարլզ Լետուրնեաուի և Լեոնս Մանոուվրի հետ ուսումնասիրել է մարդաբանություն՝ գանգի չափի և ինտելեկտի միջև հարաբերությունների օրինակով։ Սակայն, հետագայում, սկսել է հետաքրքրվել գանգի չափսերի տեսությամբ՝ որպես սեռը տարբերող հետախուզության որոշիչ ։
Մարդաբանությունից հետո Պելետիեն անդրադարձել է հոգեբուժությանը։ 1903 թվականին նա քարոզարշավ է սկսել «La Fronde» ֆեմինիստական թերթի աջակցությամբ։ Նրա նպատակն էր աջակցել կանանց՝ իրենց իրավունքները պաշտպանելու համար։ Այս թեման էլ արդիական է եղել հոգեբուժական պրակտիկա անցնելու համար ։ 1906 թվականին Պելեիտեն և Կոնստանս Պասկալը դարձել են երկու առաջին ֆրանսիացի կանայք, որոնք հոգեբույժ դառնալու համար քննություն են հանձնել։ Նրանք նաև առաջին կանայք էին, որոնք աշխատել են պետական հոգեբուժարաններում։ Իր մասնագիտական գործունեությունից դուրս Պելետեն նաև համարձակ ակտիվիստուհի էր։ Դեռահաս տարիքում նա եղել է ֆեմինիստական տարբեր խմբերի անդամ։ 1900 թվականին Պելետեն ակտիվորեն ներգրավված էր ֆեմինիզմի և սոցիալիստական գործունեության մեջ։ 1906 թվականին նա հիմնադրել է այդ ժամանակների ֆեմինիստական ամենաարմատական «La Solidarité des femmes» («Կանանց համերաշխություն») կազմակերպությունը։ 1908 թվականին այս կազմակերպությունը մասնակցել է Հայդ պարկ կանանց ընտրական իրավունքի համար կազմակերպված ցույցերին։ Պելետեն հրատարակել է «La suffragiste» թերթը։
Պելետեն հայնի է եղել նաև որպես մասոն։ Նա 1904 թվականին դարձել է «La Nouvelle Jérusalem»-ի անդամ։ Եղել է պարբերականի «Le Néo-Malthusian»- հեղիանկը։
Պելետեն շատ աշխատություններ ունի կանաց իրավունքների հետ կապված, որոնցից են՝ «La femme en lutte pour ses droits»-ը՝ («Կանաց պայքարը իրավունքի պաշտպանման համար») (1908 թվական), «Idéologie d'hier: Dieu, la morale, la patrie»՝ («Երեկվա գաղափարախոսությունը՝ Աստված, բարոյականություն, հայրենիք») (1910 թվական) և այլն։
Մադլեն Պետելեն իր համոզմունքները ցուցադրել է հագուստի և սոցիալական վարքագծի մեջ։ Նա ամուրի էր, մազերը շատ կարճ էր կտրում, հայտնի էր խաչաձև-հագուկապով։ Նրա գործողությունները ժամանակակիցների կողմից ընկալվում էին որպես գենդերային ինքնության մարտահրավեր։
Պելետեն 1937 թվականին մասնակի կաթված է ստացել, սակայն շարունակել է բացեիբաց զբաղվել աբորտներով և ձերբակալվել է 1939 թվականին։ Ձերբակալությունից հետո նա տեղափոխվել է հոգեբուժարան, որտեղ էլ ֆիզիկական և հոգեկան առողջությունը վատացել է։ Մահացել է ուղիղ մեկ տարի անց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին հոգեբույժներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մարդաբաններ Կատեգորիա:Կաթվածից մահացածներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սուֆրաժիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գիտնականներ Կատեգորիա:Ազատական սոցիալիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բժշկուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կոմունիստներ Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ Կատեգորիա:Սոցիալիստ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Կոմունիստ կին գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի հասարակական գործիչներ
Լոս Եբենես
Լոս Եբենես (Los Yébenes), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո նահանգում, Կաստիլյա-Լա-Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ համայնքնը գտնվում է Մոնտես դե Տոլեդո շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 676,98 կմ²։ Բնակչությունը 6451 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Պրովիցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 42 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
I Got You Babe
«I Got You Babe», Սոննի և Շեր զուգերգի երգը։
2008 թվականին այդ երգով սինգլը Սոննիի և Շերի կատարմամբ (1965 թվական) ընդունվել է «Գրեմմի» մրցանակի փառքի սրահում ։
2004 թվականին Rolling Stone ամսագիրը Սոննիի և Շերի կատարմամբ «I Got You Babe» երգը ընդգրկել է իր «Բոլոր ժամանակների 500 մեծագույն երգերի» ցուցակի 444-րդ հորիզոնականում ։ 2011 թվականի ցանկում երգը 451-րդ տեղում է ։
Հետաքրքիր փաստեր
«Արջամկան օրը» ֆիլմում հենց այս երգն է ամեն առավոտ հնչում գլխավոր հերոսի զարթուցիչից։
Երգը հնչում է նաև «Դոկտոր Հաուս» սերիալի 8-րդ եթերաշրջանի 17 շարքի եզրափակչում։
Հավաստագրեր
!scope="col" colspan="3"| Digital
UB40 խմբի տարբերակ Քրիսի Հայնդի մասնակցությամբ
}} 20 տարի անց՝ 1985 թվականին, UB40 խումբը (Քրիսսի Հայնդի հետ միասին) երգել է այս երգը իր «Baggariddim» ալբոմում։ Երգը թողարկվել է նաև որպես սինգլ և հասել է 1-ին հորիզոնականին Մեծ Բրիտանիայում (1985 թվականի օգոստոսին) և 28-րդ հորիզոնականին ԱՄՆ-ում Billboard Hot 100-ում ։
Ավելի ուշ երգը ներառվել է The Pretenders խմբի 1987 թվականի The Singles ալբոմում։
Երգացանկ
7"-single
12"-single
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Նամետաբադ
Նամետաբադ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 611 հայ բնակիչ և 917 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Զավիդո-Բորզենկա
Զավիդո-Բորզենկա (Завидо-Борзенка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զավիդո-Բորզենկա գյուղում բնակվում էր 208 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ասկո (Իսպանիա)
Ասկո (Ascó), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լյեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 73,63 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1634 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։
Սաուկ (պոկեմոն)
Անվանում
Պոկեմոնի անգլերեն անվանումը թարգմանաբար նշանակում է գուլպա, իսկ բնօրինակ ճապոներեն անվանումը նշանակում է կրակոց։ Գերմաներեն անվանումը նշանակում է կարատե, իսկ ֆրանսերեն անվանումը կարող է նշանակել գրոհ կամ հարված։
Ծագում
Մասնագիտությամբ կարատեիստ է և կրում է կարատեիստի հագուստ, որը ունի սպիտակ գույն։
Վիճակագրություն
Ստատիկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պոկեմոններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կռիվ պոկեմոններ
Մարոկկոյի աշխարհագրություն
Մարոկկոն հյուսիսում ողողվում է Միջերկրական ծովի ջրերով և արևմուտքում՝ Ատլանտյան օվկիանոսի։ Ջիբրալթարի նեղուցը Մարոկկոն բաժանում է Եվրոպայի մայրցամաքային տարածքից։ Արևելքում և հարավարևելքում սահմանակցում է Ալժիրին, հարավում՝ Արևմտյան Սահարային։ Հարավարևելյան սահմանը Սահարա անապատում հստակ սահմանված չէ։
Երկրի ընդհանուր մակերեսը 446 550 կմ² է։ Այդ ցուցանիշով Մարոկկոն զբաղեցնում է 57-րդ տեղը աշխարհում։
Ցամաքային սահմանների ընդհանուր ձգվածությունը՝ 2 018 կմ։ Այդ թվում՝ այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են՝ Ալժիր - 1 559 կմ, Արևմտյան Սահարա (օկուպացված Մարոկկո) - 443 կմ, Իսպանիա (Սեուտա) - 6,3 կմ, Իսպանիա (Մելիլիա) - 9,6 կմ։
Երկրի ափային գիծը՝ 1 835 կմ։
Մարոկկոյի հյուսիսային ծովափին տեղակայված են իսպանական էքսկլավներ Սեուտան և Մելիլյան։ Երկիրը բաժանվում է չորս ֆիզիկա-երկրաբանական շրջանների՝ Էր-Ռիֆ կամ լեռնային շրջան, որը ընկած է միջերկրականի ծովափին զուգահեռ, Ատլասի լեռներ, որոնք երկրի միջով ձգվում են հարավարևմուտքից հյուսիսարևելք Ատլանտյան օվկիանոսից մինչև Էր-Ռիֆ, որից նրանց առանձնացնում է Տազի իջվածքը։ Ատլանտիկ ծովափի հսկայական ծովափնյա հարթությունների շրջանը, սարահարթեր, որոնք ընկած են Ատլաս լեռից հարավ, որոնք անցնում են անապատ։ Երկրի ամենաբարձր կետը Տուբկալ լեռն է (4165 մ). գտնվում է Բարձր Ատլաս լեռնաշղթայում։ Էր - Ռիֆը բարձրանում է մինչև (2440 մ) ծովի մակարդակից, Սեբխա-Տախ - ամենացածր տեղակայված վայրը Մարոկկոյում - 55 մետր ծովի մակարդակից ցածր։ Երկրի գլխավոր գետերն են՝ Մուլուա, որը թափվում է Միջերկրական ծով, և Սեբու, որը թափվում է Ատլանտիկ օվկիանոս։
Կլիմա
Երկրի միջերկրածովյան ծովափին կլիման մեղմ է, մերձարևադարձային։ Այստեղ միջին ջերմաստիճանը ամռանը կազմում է մոտավորապես +24-28 С (երբեմն հասնում է +30-35 С), իսկ ձմռանը՝ +10-12 С: Հարավ շարժվելիս կլիման դառնում է ավելի մայրցամաքային, շոգ (մինչև +37 С) ամառով և ցուրտ (մինչև + 5 С) ձմեռով։ Ջերմաստիճանի օրական տատանումը կարող է հասնել 20 աստիճանի։
Երկրի հյուսիսարևմտյան մասի վրա մեծ ազդեցություն են ունենում Ատլանտյան օվկիանոսի օդային հոսանքները։ Այդ պատճառով կլիման այստեղ առավել սառն է, իսկ ջերմաստիճանի օրական տատանումները զգալի քիչ են, քան երկրի մնացած տարածքում։ Բավական մեղմ մերձարևադարձային կլիման կտրուկ վատանում է շերգիի օրերին՝ Սահարա անապատի տաք և փոշոտ քամու։ Ատլասի լեռնային շրջաններում կլիման մեծապես կախված է վայրի բարձրությունից։ Տեղումներ լինում են 500-1000 մմ տարեկան հյուսիսում, մինչև 200 մմ հարավում։ Ատլասի արևմտյան լանջերը ժամանակ առ ժամանակ ստանում են մինչև 2000 մմ տեղումներ, հաճախակի են նույնիսկ տեղական մակարդակով ջրհեղեղները, այն դեպքում, երբ երկրի հարավարևմուտքում լինում են տարիներ, երբ տեղումներ չեն լինում ընդհանրապես։
Նեղուցներ
Մարոկկոյում հայտնի են բազմաթիվ նեղուցներ կրաքարով, որոնցով զբաղեցված է երկրի տարածքի 15%-ը։ Շատ նեղուցներ բազալտի ծածկի տակ են։ Կենտրոնական Մարոկկոյում նաև առկա են նեղուցներ ավազաքարերում։ Մոտ 20 գոտիներ Մարոկկոյում ունեն ավելի քան 1 կմ երկարություն և ավելի քան 100 մ խորություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարոկկո Կատեգորիա:Մարոկկոյի աշխարհագրություն
Բազիլիկ
Բազիլիկ, ձգված ուղղանկյուն հատակագծով կառույց, որ ծածկը կրող սյունաշարերով (մույթաշարերով) ներքուստ բաժանված է 3 կամ 5 երկայնական մասերի՝ այսպես կոչված նավերի։ Աբսիդով վերջափակվող միջին ավելի լայն ու բարձր նավը, որ անվանում են նաև գլխավոր, լուսավորվում է կողային նավերի միաթեք տանիքներից վեր բարձրացող պատերին արված լուսամուտներից։ Բազիլիկը՝ որպես հասարակական կառույց, առաջացել է Հունաստանում։ Այնտեղ բազիլիկը բարձր սրահ էր, որում բասիլևսը նիստեր էր գումարում։ Հռոմում այն կազմակերպվել է որպես ճարտարապետական օրգանիզմ, որը գործածվել է որպես դատավարության սրահ, շուկա, բորսա և մեծ մասամբ եղել է ֆորումի կազմում։ Քրիստոնեությանը անցման շրջանում հին բազիլիկները օգտագործվել են որպես համայնքի ժողովատեղի։ Հայկական «բազիլիկ» կոչված տաճարները հիմնականում երկթեք տանիքի տակ առնված թաղածածկ եռանավ սրահներ են՝ իրենց զարգացմամբ ինքնատիպ։ Հայաստանում նշանավոր են Քասախի, Տեկորի, Երերույքի, Աշտարակի, Եղվարդի և այլ բազիլիկները։
Զոլտան Բերեցկի
Զոլտան Բերեցկի (Bereczki Zoltán, ), հունգարացի երգիչ և արտիստ, հունգարական ռադիոյի eMeRTon մրցանակի դափնեկիր «Մյուզիքլի դերասան» անվանակարգում (2006) ։
Ագնես Ջոաքիմ
Ագնես Ջոաքիմ (Աշխեն Հովակիմյան)  ), հայկական ծագումով անգլիացի և սինգապուրցի գիտնական-այգեգործ։ Ստացել է խոլորձի «Միսս Ջոաքիմի Վանդա» հանրահայտ տեսակը, որը համարվում է Սինգապուրի խորհրդանիշը։
Կենսագրություն
Ագնեսը ծնվել է Սինգապուրում, 1854 թվականի ապրիլի 7-ին, Բարսեղ և Ուրելիա Ջոաքիմների (Հովակիմյաններ) հարուստ ընտանիքում։ Նրանք ունեին տասնմեկ երեխա. Ագնեսը դուստրերից ավագն էր և ընտանիքի երկրորդ երեխան։ Ագնեսի հայրը՝ Բարսեղը, եղել է առևտրային գործակալ Սինգապուրում։ Նա եղել է հայտնի բարեգործ, ունեցել է զգալի սեփականություն և ներդրումներ, որոնք, 1872 թվականին նրա հանկարծակի մահից հետո, անցան ամբողջ ընտանիքին։ Մայրը՝ Ուրելիան, զբաղվել է այգեգործությամբ։ Ագնեսի մորական պապը՝ Եսայի Զաքարիան, եղել է Սինգապուրի առևտրային պալատի առաջին անդամներից մեկը, ինչպես նաև տեղի հայ համայնքի ղեկավարը։ Ագնեսը, ինչպես և նրա մայրը, հետաքրքրվում էր այգեգործությամբ և եղել է հայ համայնքի ակտիվ անդամ ։ Նա խոլորձներ էր աճեցնում Tanjong pagar-ի իրենց ընտանեկան կալվածքի այգում։ Ամեն տարի մասնակցելով ծաղկի ցուցահանդեսների՝ Ագնեսը հավաքել էր պարգևների տպավորիչ հավաքածու։ Ընդամենը 1893-1895 թվականներին սինգապուրյան ամենամյա երեք ցուցահանդեսներում նա ընդհանուր առմամբ նվաճել է քսանյոթ առաջին և տասնհինգ երկրորդ մրցանակ։ Իսկ փառքի Ագնեսն արժանացավ 1899 թվականին, երբ ծաղկի ցուցահանդեսում ներկայացրեց իր աճեցրած այն խոլորձը, որը հետագայում ստացավ ստեղծողի անունը՝ «Միսս Ջոաքիմի Վանդա»։
Զոլտան Բերեցկի
Կարիերա
2001 թվականին ավարտել է Թատերական և կինեմատոգրաֆիական արվեստի ակադեմիան՝ ստանալով օպերետի արտիստ մասնագիտություն։ նույն թվականին թողարկել է իր առաջին սոլո ալբոմը՝ Száz év։ 2004 թվականին մասնակցել է Բուդապեշտի «Օպերետի հրեշտակներ» օպերետայի թատրոնի արտիստների միության ստեղծմանը։ 2005 թվականին մասնակցել է «Ռոմեո և Ջուլիետ» մյուզիքլի ձայնագրմանը։
Ագնես Ջոաքիմ
Կենսագրություն
1947 թվականին այդ ծաղիկն ընտրվեց երկրի Առաջադիմական կուսակցության խորհրդանիշ, իսկ 1981 թվականին՝ ազգային ծաղիկ, ողջ Սինգապուրի խորհրդանիշ ։ Նույն 1899 թվականին, պարգևատրման արարողությունից երեք ամիս անց մահացավ քաղցկեղից տառապող Ագնեսը։ Նա թաղված է եղել Bukit Timah գերեզմանոցում, իսկ XX դարի կեսերին նրա գերեզմանաքարը թաղման վայրից տեղափոխվեց հայկական Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու բակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ այգեգործներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Զոլտան Բերեցկի
Կարիերա
Պարբերաբար մասնակցել է Csináljuk a fesztivált հեռուստաշոուին, 2007 թվականին դարձել է թողարկման հաղթող։ 2010 թվականին որպես հրավիրված աստղ նկարահանվել է «X ֆակտոր» շոուի մի քանի թողարկումներում։
Մանկության տարիներին Զոլտանը խաղացել է ֆուտբոլ, այդ թվում 4 տարի հանդես է եկել Բուդապեշտի հայտնի ՄՏԿ ակումբում։
Անձնական կյանք
2005 թվականի հունիսի 15-ին ամուսնացել է գործընկերուհու՝ Բուդապեշտի օպերետի թատրոնի արտիստ Դորա Սինետարի հետ և սկսել է դաստիարակել նրա որդուն առաջին ամուսնությունից։ 2007 թվականին նրանք ունեցել են դուստր՝ Զորա Վերոնիկան։ 2012 թվականի օգոստոսին հայտնի է դարձել, որ աստղային զույգը բաժանվել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարացի երգիչներ Կատեգորիա:Հունգարացի դերասաններ
(8428) Օկիկո
(8428) Օկիկո (Okiko), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի նոյեմբերի 3-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,378008 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9437 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8123 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1339,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,268772 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1997 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նյոշատել (քաղաք, Շվեյցարիա)
Նյոշատել, նաև՝ Նևշատել (Neuchâtel /nœʃatel/) կամ Նոյենբուրգ (Neuenburg. երեք անվանումներն էլ նշանակում են Նոր ամրոց), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայում, նույնանուն լճի հյուսիսարևմտյան ափին։ Այդ նույն անունը կրող կանտոնի վարչական կենտրոնն է։
Ունի մոտավորապես 34.000 բնակիչ (իսկ ամբողջ մետրոպոլիսային տարածքում ապրում է շուրջ 80.000 մարդ) ։ Սկզբնապես մաս է կազմել Հռոմեական սրբազան կայսրության, հետագայում՝ 1707-ից մինչև 1848 թվականը գտնվել է Պրուսիայի տիրապետության տակ։
Ինչպես քաղաքում, այնպես էլ կանտոնում պաշտոնական լեզուն ֆրանսերենն է։
Քաղաքն ընդգրկված է Եվրոպայի խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի «Միջմշակութային քաղաքներ» ծրագրում։
Ժողովրդագրություն
2018 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքի բնակիչների թվաքանակը եղել է 33.489: Նրանց 32.1%-ը օտարերկրացիներ էին ։ 2000–ից 2010 թվականներն ընկած մեկ տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի փոփոխության միջին տարեկան ցուցանիշը կազմել է 3.9%, ընդ որում՝ 2,4 տոկոս՝ միգրացիայի հաշվին և 1 տոկոս՝ ծնունդների ու մահերի թվաքանակների տարբերության հաշվին ։ Շվեյցարիայի քաղաքացիություն ունեցող իգական սեռի բնակիչների թիվը եղել է 12,366 (37.5%), ոչ շվեյցարացիներինը՝ 4,892 (14.8%) :
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Նյոշատելի 32 պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Նրա հին քաղաքամասն ամբողջությամբ ներառված է նաև Շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում ։
Պատմական ժողովրդագրություն
Պատմական ժամանակի ընթացքում քաղաքի բնակչության թվաքանակը կրել է հետևյալ փոփոխությունները.
Պատճառագիտություն
Պատճառագիտություն, էտիոլոգիա (αἰτία — «պատճառ» + λόγος — «խոսք, ուսուցում»), ախտաբանության բաժին, ուսումնասիրում է հիվանդությունների առաջացման պատճառները։ Մի շարք հիվանդությունների (օրինակ՝ վարակիչ և մակաբուծական) համար հաստատվել են առանձնահատուկ պատճառագիտական գործոններ, հայտնի է, որ տուբերկուլոզի հարուցիչը միկոբակտերիան է, եռօրյա մալարիայինը՝ պլազմոդիումը, որոնք մարդու օրգանիզմում երբեք այլ հիվանդություն չեն առաջացնում։
Պատճառագիտական այլ բնույթի փոխհարաբերության օրինակ է սպիտակ ստաֆիլոկոկը, որն առաջացնում է ձգձգվող սեպտիկ ներսրտենաբորբ, ինչպես նաև այլ հիվանդություններ (օրինակ մկնոռ կամ թոքաբորբ)։ Ձգձգվող սեպտիկ ներսրտենաբորբը կարող է առաջանալ նաև տարբեր մանրէներով (օրինակ՝ կանաչ ստրեպտոկոկով)։ Պատճառագիտական այդպիսի փոխհարաբերությունն անվանվում է ոչ առանձնահատուկ։ Պատճառագիտական գործոնի մասնակցությունը սովորաբար անհրաժեշտ, սակայն անբավարար պայման է հիվանդության առաջացման համար։ Հիվանդությունը զարգանում է միայն օրգանիզմի որոշակի ընկալունակության առկայության պայմաններում։ Տուբերկուլոզային միկրոբակտերիաներն ընկնում են մարդկանց մեծամասնության օրգանիզմ, սակայն հիվանդանում են առանձին մարդիկ։ Տուբերկուլոզի առաջացումը, տեղադրությունը, հիվանդության ծանրության աստիճանը նշանակալից չափով որոշվում է տվյալ մարդու օրգանիզմի ռեակտիվությամբ։ Բժշկությանը ստույգ հայտնի հիվանդությունների պատճառների թվին են պատկանում ոչ միայն վիրուսները, մանրէները, այլև վնասվածքներ առաջացնող ֆիզիկական (նաև ճառագայթներ), քիմիական գործոնները ևն։ Անհամեմատ բարդ է ժառանգական գործոնների պատճառագիտական դերը, որոնք պարփակված են օրգանիզմում՝ բջջային և մոլեկուլային կառուցվածքների մակարդակով։ ժառանգական հիվանդությունների հիմքում ընկած գենետիկական տեղեկատվությունների աղավաղումը նույնպես կարելի է դասել և՛ պատճառագիտության, և՛ հիվանդության զարգացման մեխանիզմների (այսինքն ախտածնության) շարքը։ ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեցող անձանց մոտ նախատրամադրվածությունը միայն պայմաններ է ստեղծում հիվանդության առաջացման համար և այդ պատճառով էլ պատճառ–հետևանքային կախման շղթայում դասվում է ախտածնության և ոչ թե պատճառագիտական գործոնների շարքին։ Տվյալ անհատի մոտ կոնկրետ հիվանդության շրջանակներում պատճառագիտությունը միշտ կապված է մի շարք պայմանների հետ, որոնցից մի քանիսը հակազդում են, մյուսները՝ նպաստում հիվանդության առաջացմանը։ Մարդու մի շարք հիվանդությունների պատճառագիտությունը դեռևս հաստատված չէ, թեկուզ դրանցից մի քանիսի ախտածնությունը լրիվ պարզված է և առանձնացված որպես նոզոլոգիական ինքնուրույն միավոր։ Քանի որ «Պատճառագիտություն» եզրույթով ընդունված է նշել հիվանդության առաջացման գլխավոր պատճառը և ոչ թե զարգացման մեխանիզմները, դրսևորման ձևերը, բարդություններն ու հետևանքները, ուստի կարելի է նշել, օրինակ, թոքերի որոշ հիվանդությունների ալերգիական բնույթի, բայց ոչ դրանց ալերգիական պատճառագիտության մասին։
Հիվանդությունների պատճառագիտության հայտնագործումն ունի գործնական կարևոր նշանակություն, այն հնարավորություն է տալիս անցկացնել ոչ միայն ախտածնական և ախտանշանային բուժում, այլև հիվանդության պատճառի դեմ նպատակաուղղված ազդեցություն՝ բուժիչ միջոցներով (պատճառական բուժում)։
Հիվանդությունների պարզաբանված պատճառագիտությունը հանդիսանում է արդյունավետ կանխարգելման հիմքը (օրինակ՝ կանխարգելիչ պատվաստումները վարակիչ հիվանդությունների դեմ)։ «Պատճառագիտություն» եզրույթը նույն նշանակությամբ կիրառվում է նաև անասնաբուժության մեջ։
Դասակարգում
Տարբերում են՝
Առանձնացնում են հիվանդության հետևյալ պատճառները.
Ախտաբանական գործընթացների, հիվանդությունների առաջացման պատճառների և պայմանների պարզաբանումն ունի չափազանց կարևոր նշանակություն բուժման և հատկապես նրանց կանխարգելման խնդրում։ Այդ հարցը ճիշտ գնահատելով՝ Մուդրովը նշում է, որ «ավելի հեշտ է կանխել հիվանդությունը քան բուժել այն»։ Սակայն պետք է հիշել, որ իր ուժը պահպանում է Ի.Պավլովի այն արտահայտությունը, որ «պատճառագիտությունը բժշկության թույլ բաժինն է»։ Իհարկե, հիվանդությունների պատճառների պարզաբանումը դժվար հարց է, առաջին հերթին այն պատճառով, որ պատճառներն ու պայմաններն օրգանիզմի վրա ազդում են ավելի շուտ քան հիվանդը դիմում է բժշկին։ Բազմաթիվ հիվանդությունների, մասնավորապես ինֆեկցիոն հիվանդությունների պատճառները պարզաբանված են, սակայն մի շարք հիվանդությունների պատճառները մինչև օրս լիովին պարզաբանված չեն։ Այդպիսի հիվանդություններից են՝ նյութափոխանակության, ներզատիչ գեղձերի, հոգեկան և այլ հիվանդությունները։ Այդ հիվանդությունների թվին են պատկանում նաև չարորակ ուռուցքները։ Իհարկե, հիվանդության առաջացման խնդրում կարևոր նշանակություն ունեն նաև պայմանները։ Ընդհանրացնելով, կարելի է ասել, որ հիվանդությունն առաջանում է այն ժամանակ, երբ օրգանիզմի վրա ազդող պատճառների և համապատասխան պայմանների ազդեցության տակ խանգարվում է օրգանիզմի հավասարակշռությունն արտաքին միջավայրի նկատմամբ ։
Մարդու կյանքի պայմաններ
Ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական գործոններն օրգանիզմի վրա ազդեցության ժամանակ լինելով հիվանդության անմիջական պատճառները, այս կամ այն չափով կապված են սոցիալական, հասարակական պայմանների հետ։ Բոլոր հիվանդություններն առաջանում են աշխատանքի և կենցաղի որոշակի պայմաններում։ Իսկ այդ պայմանները սոցիալական գործոնների ազդեցության հետևանքներն են։
Հետագայում հիվանդությունների վերաբերյալ պատկերացումների վերաբերյալ պատկերացումն անընդհատ լայնանում է՝ իր մեջ ընդգրկելով օրգանիզմի արտաքին և ներքին միջավայրի նորանոր գործոններ։ Ներկայումս այդ գործոնների թվին են դասվում՝
Հիվանդությունը կարող է պայմանավորված լինել նաև կարևոր նյութերի պակասով, որոնք առաջանում են օրգանիզմի և արտաքին միջավայրի մեջ և անհրաժեշտ են օրգանիզմի կենսագործունեության համար (քաղց, ավիտամինոզներ, իմունային անբավարարության վիճակներ և այլն)։ Հիվանդությունների պատճառները հանդիսանում են արտածին և ընդերածին ազդակները։ Հիվանդության պատճառը պայմանավորում է նրա յուրահատկությունները և որակը։
Պատճառագիտության ուղղություններ
Պատճառագիտությունն ախտաբանության ֆիզիոլոգիայի և ընդհանրապես բժշկության այն բաժինն է, որտեղ առկա է իդեալիստների և մատերիալիստների անհաշտ պայքար։ Պատճառագիտության վերաբերյալ եղել են հետևյալ ուղղությունները՝
Պատճառականություն
19-րդ դարում՝ Պաստյորի, Կոխի, Էբերտի և այլ գիտնականների ղեկավարությամբ մեկը մյուսի հետևից հայտնաբերվեցին հիվանդությունների հարուցիչները։ Դրանով ժխտվեցին հիվանդությունների պատճառների միազմատիկ, հիպոթետիկ տեսակետները։ Դրանից հետո պատճառագիտության վերաբերյալ ստեղծվեց միակողմանի պատկերացում, որ հիվանդության առաջացման համար բավական է միայն մանրէի թափանցումը օրգանիզմ։ Այս ուղղությունը կոչվեց պատճառականություն։
Մենապատճառականություն
Ըստ այս ուղղության հիվանդություններն այնքան են, ինչքան մանրէներ կան։ Տեսության համաձայն ժխտվում է այն պայմանների նշանակությունը, որոնց առկայությամբ պատճառը ազդում է օրգանիզմի վրա։ Թերագնահատվում է օրգանիզմի գործոնը, նրա ամբողջականությունը։
Հետագայում պարզվեց, որ միայն պատճառը չէ, որ անհրաժեշտ է հիվանդության առաջացման համար։ Այստեղ կարևոր են նաև օրգանիզմի վիճակը և իմունիտետը։ Նույնիսկ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ մանրէաների ներարկումը հարուցում է հիվանդություն։
Մենապատճառականության հիմնական թերություններից է նաև այն, որ նրանք գտնում են՝ պատճառը և հետևանքը իրար ուղիղ համեմատական են։ Այսինքն, եթե պատճառի ուժը մեծանա, ապա հիվանդության ընթացքը կծանրանա ուղիղ համեմատական ձևով։ Այս խնդրում տեսության կողմնակիցները մեխանիկորեն տեղափոխում են մեխանիկայի հիմնական օրենքները կենդանական աշխարհ։ Մեխանիկայում, իհարկե, ճիշտ է պատճառի և հետևանքի ուղիղ համեմատականությունը՝ որքան գնդակին ուժեղ հարվածվի, այնքան նա հեռու կթռչի։ Բայց օրգանիզմի վերաբերյալ այդ բացատրությունը ճիշտ չէ։ Կարող է մանրէի ազդեցությունը թույլ լինել, բայց հիվանդությունը ծանր ընթանալ և հակառակը։
Այսպիսով, մենապատճառականությունը հանդիսանում է մատերիալիստական տեսակետ, քանի որ նա ընդունում է մատերիայի-պատճառի դերը, բայց այն մեխանիստական է և իր մեջ ընդգրկում է այդ աշխարհայացքի բոլոր բացասական կողմերը։
Բազմապատճառականություն
Ըստ այս տեսության, հիվանդության զարգացման համար անհրաժեշտ են մեկից ավելի պատճառներ։ Առաջին հայացքից բազմապատճառականությունը վերացնում է մենապատճառականության թերությունը՝ միայն մեկ պատճառի նշանակությունը։ Սակայն այդպես միայն թվում է։ Բազմապատճառականությունը ընդունում է աշխարհի բազմազանությունը, բարդությունը, սակայն լիովին չի պատկերացնում աշխարհի բազմազանությունը։ Նրանք գտնում են, որ երևույթները միմյանց հետ կապված են մեխանիկորեն։ Ըստ բազմապատճառականության հիվանդությունը մի շարք պայմանների հասարակ գումարային ազդեցություն է։ Ինչպես և մենապատճառականությունում հիվանդությունների զարգացման մեջ ժխտվում է օրգանիզմի դերը։
Հիվանդությունների առաջացման պատճառագիտությունում նշվում է պատճառի և հետևանքի ուղղակի կապը։
Պայմանականություն
Ըստ այս տեսության, հիվանդությունների առաջացման խնդրում պատճառը ոչ մի նշանակություն չունի և դրա հաշվի առնելը գիտական չէ։ Կարևոր է պայմանների նշանակությունը։ Ըստ տեսության մեկ պայմանը կարևոր չէ, այլ կարևոր են մի շարք պայմաններ, և բոլոր պայմանները միատեսակ նշանակություն ունեն ու գոյություն չունեն գլխավոր և երկրորդական պայմաններ։ Հետևաբար, ինֆեկցիոն հիվանդությունների պատճառագիտության մեջ կարիք չկա հայտնաբերել միկրոօրգանիզմները, այլ հարկավոր է պարզել այն պայմանները, որոնց առկայությամբ դրանք սկսում են գործել։
Պայմանականության հիմնադիրներից է համարվում գերմանացի հայտնի ախտաբան Հանզեմանը։ Նա ճիշտ է նկատել, որ տուբերկուլոզի առաջացման համար Կոխի ցուպիկի ներթափանցումն օրգանիզմ բավարար պայման չէ, որպեսզի զարգանա հիվանդությունը։ Հիվանդության զարգացման համար անհրաժեշտ են նաև այլ կողմնակի պայմաններ, որոնց թվում են վատ սնունդը, կենցաղային անբարենպաստ պայմանները, ավշային հանգույցների վիճակը և այլն։ Սակայն չնայած այս ճիշտ ենթադրություններին, նա հանգում է սխալ եզրակացության, որ տուբերկուլոզի պատճառ գոյություն չունի այլ այն առաջանում է մի շարք պայմանների առկայության դեպքում։
Պայմանականությունն անջատելով իրարից օրգանիզմի ներքինն ու արտաքինը, չի բացահայտում ախտաբանական երևույթների օբյեկտիվ օրինաչափությունները և հասցնում է նրանց անճանաչելիության։
Այդ ռեակցիոն ուղղությունը զինաթափում է բժշկին կանխարգելիչ կամ բուժական միջոցառումներ ձեռնարկելիս։
Կոնստիտուցիոնալիզմ
Պատճառականությանը և պայմանականությանը հակառակ, որոնք հիվանդության պատճառները համարում են արտածին գործոնները, կոնստիտուցիոնալիստականները ընկել է մեկ այլ ծայրահեղության մեջ։ Նրանք լիովին ժխտում են արտածին գործոնի դերը և նշանակություն են տալիս միայն օրգանիզմի առանձնահատկություններին և կոնստիտուցիային, որտեղից և ուղղությունը կոչվում է կոնստիտուցիոնալիզմ։
Այս ուղղության կողմնակիցներից են Վեյսմանը, Մորգանը, Մենդելը և այլք։ Ըստ նրանց, հիվանդության առաջացման պատճառ են ոչ թե արտաքին գործոնները, այլ ծնողներից ստացվող ոչ լիարժեք գեները։ Այս տեսակետը ճիշտ է այնքանով, որ շատ հիվանդություններ ունեն ժառանգական բնույթ կամ ժառանգական նախատրամադրվածություն, սակայն դա դեռևս չի կարող հիմք հանդիսանալ կարծելու, որ միայն ժառանգական գործոնը բավարար է հիվանդության զարգացման համար։ Շատ դեպքերում մարդը կարող է լինել հիվանդության կրող սակայն ոչ հիվանդ (հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնների բացակայության դեպքում հիվանդությունը կարող է չարտահայտվել)։
Պատճառագիտության վերաբերյալ մատերիալիստական տեսություն
Ըստ այս տեսության հիվանդությունների առաջացման համար անհրաժեշտ են 3 գործոններ՝
Այս երեքից ամենակարևորը պատճառն է։ Հիվանդության պատճառները նրանք են, որոնք որոշում են հիվանդության յուրահատկությունները և առանց որոնց հիվանդությունը չի զարգանա։ Օրինակ՝ առանց Կոխի ցուպիկի՝ տուբերկուլոզ չի զարգանա։ Սակայն միայն ցուպիկի առկայությունը բավական չէ հիվանդության զարգացման համար։ Այստեղ արդեն մեջտեղ է գալիս երկրորդ պայմանի՝ այսինքն պայմանի անհրաժեշտությունը։
Պայմանները հիվանդություններ առաջացնել չեն կարող, սակայն կարող են նպաստել հիվանդությունների առաջացմանը։ Օրինակ, գորտերը խոլերայով չեն հիվանդանում։ Եթե նորմալ պայմաններում գորտերին վարակենք խոլերայի էմբրիոններով, ապա խոլերա չի առաջանա, իսկ եթե գորտերին նախօրոք տաքացնենք թերմոստատներում, և նոր վարակենք, ապա խոլերան կզարգանա։
Հիվանդությունների զարգացման երրորդ կարևոր գործոնը օրգանիզմի դիմադրողականությունն է։ Եթե մի քանի մարդ նույն պայմաններում վարակվում են նույն հիվանդությամբ, ապա նրանցից ոչ բոլորն են հիվանդանում, ինչը և պայմանավորված է անհատական իմունիտետով ։
Պայմանների տեսակներ
Պատճառները կարելի է բաժանել 2 խմբի՝
Ոչ բարենպաստ պայմաններ
Ոչ բարենպաստ պայմանները ազդելով օրգանիզմի վրա իջեցնում են նրա դիմադրողականությունը և հետևաբար ուժեղացնում են պատճառի ախտածին ազդեցությունը։ Օրինակ սառեցումը, գերհոգնածությունը, անբավարար սնունդը, հիվանդության կրումը, թուլացնելով օրգանիզմի դիմադրողականությունը պայմաններ են ստեղծում այլ հիվանդությունների առաջացման համար, օրինակ՝ տուբերկուլոզի։
Բարենպաստ պայմաններ
Բարենպաստ պայմանները հակառակ ոչ բարենպաստ պայմանների ուժեղացնում են օրգանիզմի պաշտպանողական հատկությունները և դրանով թուլացնում են արտածին ազդակի ուժը։ Օրինակ, լիարժեք սնունդը, նյութապես լավ բավարարվածությունը և այլն, բարենպաստ պայմաններ են հանդիսանում օրգանիզմի պաշտպանողական հատկությունների ուժեղացման համար։
Դիալեկտիկա-մատերիալիստական պատկերացում
Դիալեկտիկա-մատերիալիստական պատկերացում
Այսպիսով, պետք է ընդունել ախտաբանությունում մեկ պատճառաբանություն՝ դիալեկտիկա-մատերիալիստական պատկերացումը։ Դրանք են՝
Նման պատկերացման մեջ ամենակարևորը պատճառի օբյեկտիվ իրականության ընդունումն է, այնուհետև՝ պատճառի և օրգանիզմի փոխազդեցությունը։ Սա պետք է ընդգծել, քանի որ ոչ մի նյութական գործոն (մանրէ, կանցերոգեն նյութեր, թույն) հիվանդության պատճառ չէ մինչև այն ժամանակ, քանի դեռ դրանք չեն ազդել օրգանիզմի վրա և վերջինս ռեակցիա չի տվել, որից հետո նոր առաջանում է մկնոռ, քաղցկեղ, թունավորում։ Այս դեպքում փոխվում են երկու կողմերը՝ օրգանիզմում առաջանում են հակամարմիններ, իսկ մանրէում առաջանում է մուտացիա և փոխվում են ժառանգական հատկությունները։ Այսպիսով առանց փոխազդեցության պատճառ գոյություն չունի, ճիշտ է ասել, որ պատճառն օրգանիզմի վրա ազդում է կոնկրետ պայմաններում, որոնք կամ նպաստում, կամ խանգարում են պատճառի ազդեցությանը ։
Բուժում
Պատճառը կարող է լինել այն գործոնը, որը գործընթացին տալիս է յուրահատկություն։ Մյուս բոլոր գործոնները դրանք պայմաններ են։ Ուրեմն բժիշկը պետք է փնտրի հիմնական պատճառը և ազդելով նրա վրա կամ բուժի, կամ կանխի հիվանդությունը։ Օրինակ, նորից տուբերկուլոզի օրինակը։ Այն կառաջանա միայն Կոխի ցուպիկի ազդեցությունից, բայց նշանակություն ունի նաև ժառանգականությունը, նախատրամադրողականությունը, աշխատանքի և կենցաղի պայմանները և այլն։ Վերջերս հիվանդությունների առաջացման պատճառների և պայմանների վերաբերյալ խոսելիս, խոսում են «ռիսկի գործոնների մասին»։
Պետք է հաշվի առնել, որ ռիսկի գործոններ են համարվում այն գործոնները, որոնք հանդիսանում են տվյալ հիվանդության պատճառներից, պայմաններից, կամ էլ նրա ախտածնության օղակներից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ախտաբանություն Կատեգորիա:Համաճարակաբանություն
Շերտավոր կատուն և ծեծեռնակ Սինյան
«Շերտավոր կատուն և ծեծեռնակ Սինյան» (O Gato Malhado e a Andorinha Sinhá), բրազիլացի գրող Ժորժի Ամադուի ստեղծագործությունը, որ գրվել է 1948 թվականին և առաջին անգամ հրատարակվել 1976 թվականին։
Ստեղծման պատմություն
«Շերտավոր կատուն և ծեծեռնակ Սինյան» հեքիաթն առաջին անգամ հրատարակվել է 1976 թվականին Բրազիլիայում՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Նույն թվականին այն անգելերենով հրատարակվել է նաև Լոնդոնում։ Բնօրինակ լեզվով այն լույս է տեսել նաև Պորտուգալիայում։ Թարգմանվել է գալիսերեն, հունարեն, գուարանի լեզվով, իսպաներեն, իտալերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, թուրքերեն, ֆիններեն, ֆրանսերեն, ճապոներեն։
Ստեղծագործության հիման վրա ստեղծվել են բալետ և թատերական ներկայացում։ 2013 թվականին բելառուս ռեժիսոր Ալեքսանդր Աբրամովիչի «Շերտավոր կատվի և սինյորիտա Ծեծեռնակի սիրո պատմությունը» մանկական ներկայացումը XIV Բրյանցևյան միջազգային փառատոնի շրջանակներում ցուցադրվել է Ալեքսանդր Բրյանցևի անվան պատանի հանդիսատեսի թատրոն ։
Ըստ Ե. Բելյակովայի՝ Ամադուի՝ «նախաճգնաժամային» շրջանում գրված այս ստեղծագործությունն իր գեղարվեստական վարպետությամբ չի զիջում ավելի ուշ շրջանի նրա աշխատանքներին։ Արդեն այս հեքիաթում երևում է Ամադուի ձևավորված ոճը՝ նուրբ ու հումարային, որը հետագայում օգտագործվել է «Դոնա Ֆլորն ու իր երկու ամուսինները» և «Հրաշքների կրպակ» վեպերում։ Այն դեպքում, որ Շերտավոր կատուն հավերժական հանգիստ է գտնում Բոժոժավոր օձի գրկում, հետագա մի շարք ստեղծագործությունների հերոսները մահ են գտել ծովի գրկում։ Հեքիաթը յուրօրինակ ուսումնասիրություն է սոցիալական տարբեր խմբերի ներկայացուցիչների միջև սիրո անհնարինության վերաբերյալ։ Հետագայում Ամադուն ֆրեյդիզմի, մոնոգամիայի ու պոլիգամիայի, ամուսնության և ընտանիքի վերաբերյալ մտորումներն արտացոլել է «Դոնա Ֆլոր» վեպում։
Բարոյախոսություն
Պատումի ընթացքում Շերտավոր կատուն ենթարկվում է մետամորֆոզների. Գարնան գալու հետո փոխվում են նրա արտաքին տեսքն ու ներքին կերպարը. այգու բոլոր բնակիչներին անհանգստություն պատճառող չարագործից նա սիրային զգացմունքների շնորհիվ վերածվում է սոնետ գրող բարեհամբույր բանաստեղծի։ Ցեղատեսակային սահմանների ճակատագրական անհաղթահարելիությունը, որի պատճառով «Ծիծեռնակը չի կարող ամուսնանալ Կատվի հետ», հանգեցնում է գլխավոր հերոսի մահվան այգու մութ անկյուններում։ «Շերտավոր կատուն և ծեծեռնակ Սինյան» ստեղծագործությունն ուղղված է ոչ միայն երեխաներին, այլ նաև մեծահասականերին. հեղինակը կոչ է անում ավելի թեթև վերաբերվել այլ դասակարգերի ու էթնոսների ներկայացուցիչներին, հաղթահարել երեսպաշտությունն ու նենգությունը։
Սիարա
Սիարա Փրինցես Հերիս (Ciara Princess Harris,, Օստին, Տեխաս), ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր, պարուհի, դերասանուհի և նորաձևության դիզայներ։ Իր երաժշտական կարիերայի ընթացքում թողարկել է 7 ալբոմ, որոնցից մի քանիսը բարձր հորիզոնականներ են զբաղեցրել Billboard 200 ալբոմների հիթ շքերթում ։ Նրա դեբյուտային «Goodies» սինգլը գլխավորել է Billboard Hot 100 հիթ շքերթը , իսկ «1, 2 Step» և «Oh» սինգլները զբաղեցրել են երկրորդ հորիզոնականը նույն հիթ շքերթում ։
Շերտավոր կատուն և ծեծեռնակ Սինյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրական հեքիաթներ Կատեգորիա:1948 գրքեր Կատեգորիա:1976 գրքեր Կատեգորիա:Ժորժի Ամադուի ստեղծագործություններ
Սիարա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 25 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգահաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժշտական պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սոպրանոներ Կատեգորիա:Էլեկտրոփոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հիփ հոփ երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պարուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիզայներներ
Հնչյունավորում
Հնչյունավորում (կինեմատոգրաֆիական գրականությունում նեղ մասնագիտական տարբերակը՝ ձայնավորում, երանգավորում՝ ֆիլմում ձայնային ուղեկցություն, որը կատարվում է պատկերի նկարահանումներից առանձին, միաժամանակյա նկարահանման ժամանակ անհնարին լինելու կամ գրանցած արդյունքի որակը չբավարարելու պատճառով։։
Հնչյունավորման տեխնոլոգիաներ
Մի մեծ բարդություն է իրենից ներկայացնում խաղարկային գեղարվեստական ֆիլմերի հնչյունավորումը, քանի որ այն կապված է տեխնոլոգիակաների մեծ դժվարությունների և բազմաթիվ թանկարժեք տարրերի ստեղծման հետ, ինչպիսիք են բնօրինակ երաժշտությունը, ճշգրիտ աղմուկները և դերասանների խոսքը հատկապես մեծ պլանով ցուցարդվելուց, որտեղ ամենաշատն է նկատելի պատկերի ու ձայնի անհամապատախսանությունը։ Վավերագրական և գիտահանրամատչելի կինեմատոգրաֆը համեմատած ավելի հեշտէ հնչյունավորել, քանի որ այդպիսի ֆիլմերի մեծ մասը ապահովում է մեկնաբանի կադրից դուրս տեքստը, ինչն էլ չի պահանջում համաժամանակացում և ձայնագրվում է ստուդիական պայմաններում։
Հնչյունավորումը կարող է լինել նախնական և հաջորդող։ Ըստ առաջին տեխնոլոգիայի ֆոնոգրամմաները ստեղծվում են նկարահանումներից առաջ, որի ժամանակ կատարողները գործում են արդեն պատրաստի ձայնային ուղեկցությանը համապատասխան, որը հնչում է նկարահանման հրապարականում։ Այս մեթոդը, որը ստացել է «նկարահանում ֆոնոգրամմայի տակ» անվանումը, առաջիկն անգամ իրագործվել է «42-րդ փողոց» ֆիլմի ստեղծման ընթացքում, 1933 թվականին։ Այն ներկայումս օգտագործվում է երաժշտական և պարային տեսարանների նկարահանումներում, ինչպես նաև համերգների ու երաժշտական ներկայացումների էկրանավորումներում։ Երաժշտական ուղեկցությունը նախապես ձայնագրվում է ձայնային ստուդիաների համապատասխան ակուստիկ պայմաններում։ Ձայնագրությունը նկարահանման հրապարակում հնչում է Կինոնկարահանման ապարատի (տեսախցիկներ կամ տեսամագնիտոֆոն) ու ձայնարկիչ սարքերի լարերի պինդ համաժամանակացմամբ ։ Ֆոնոգրամմային տակ նկարահանման հետ միաժամանակ կատարվում է համաժամանակյա տեխնիկական ձայնագրություն, որը որպես կողմնորոշիչ է հանդես գալիս հետագա մոնտաժում։