cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ժողովածու (1479)
Ժողովածու (1479), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1479 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1293 թվականին ենթադրաբար Հովհաննավանքում։ Ստացողը եղել է Համազասպ եպսիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 31,5x24,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 380 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Կազմը`կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ ստացողի 234ա, հետագայի՝ 378ա (հավանաբար 15-րդ դար), 235ա, 378բ (1694 թ.) :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Արտյուշա Գյոդակյան
Կենսագրություն
Արտյուշա Գյոդակյանը ծնվել է 1934 թվականի մայիսի 18-ին Լենինականում։ 1956 թվականից՝ Լենինականի Մռավյանի անվան դրամատիկական թատրոնի դերասան ։
Մահացել է 1995 թվականի ապրիլի 1-ին Գյումրիում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ
Դուբկի (գյուղ, Դանկովսկի շրջան)
Դուբկի (Дубки), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դանկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դանկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Անիտա Հախվերդյան
Անիտա Հախվերդյան, հայ երաժիշտ, երգահան։
Կենսագրություն
Անիտա Հախվերդյանը ծնվել է Երևանում, 1971 թվականի դեկտեմբերի 12-ին։ Շրջանավարտն է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետակա-մանկավարժական համալսարանի տարրական ուսուցման բաժնի։ 1996-1997 թվականներին աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, 1997 թվականից՝ Հայաստանի Երգի պետական թատրոնում։ Դասավանդում է թատրոնի մանկապատանեկան դպրոց-ստուդիայում։ Վարել է «Մի երգի պատմություն» ռադիոծրագիրը, «Կիրակի», «CD-DC», «Սենյակ», «Տես» երաժշտական հեռուստածրագրերը։ 3 մյուզիքլի և շուրջ 400 երգերի խոսքերի հեղինակ է ։
2004 թվականին Անիտա Հախվերդյանն արժանացել է «Կռունկ» երգի փառատոնի մրցանակի՝ որպես 5 տարիների լավագույն երգերի հեղինակ, 2005 թվականին՝ ԱՄՆ-ի հայկական երաժշտական «M Club» մրցանակաբաշխության «Տարվա լավագույն հեղինակ» մրցանակին, 2007 թվականին՝ «Ոսկե քնար» մրցանակի՝ որպես «Տարվա հիթ» և «Սուպեր դուետ», 2009 թվականնին՝ «Ոսկե Քնար» մրցանակաբաշխության Հայ երգարվեստում ներդրման համար հատուկ մրցանակի։ 2010 թվականին երաժիշտն արժանացել է Հայաստանի ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխության «Ֆիլմի համար գրված տարվա լավագույն երգի հեղինակ» մրցանակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Քվեդա Դագվա
Քվեդա Դագվա (ქვედა დაგვა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քոբուլեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 180 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քոբուլեթից 3 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 545 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քոբուլեթի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Լուգո
Լուգո (Lugo), առողջարանային խոշոր քաղաք Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում, Գալիսիա ինքնավար համայնքի Լուգո նահանգի վարչական կենտրոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի համալսարանական քաղաքներ
Զուբի (Խոբի շրջան, Ախալխիբուլիս)
Զուբի (ზუბი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 70 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 22 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 640 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
Բաբլասան
Բաբլասան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում ։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից հյուսիս-արևելք, Մեծ Զաբ հոսանքի տարածքում, նրա աջակողմյան վտակներից մեկի ափին։
Պատմություն
1896 թվականին գյուղի հայերը ենթարկվել են կոտորածի։ Գյուղը վերջնականապես հայազրկվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 33 տուն բնակիչ, որից 17-ը՝ հայկական, 16-ը՝ քրդական։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Բաբլասանն ուներ ճարտարապետական հետաքրքրություն ներկայացնող հին եկեղեցի ։
Կարլովի Վարիի շրջան
Կարլովի Վարիի շրջան (okres Karlovy Vary), շրջան Չեխիայի Կարլովի Վարի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Կարլովի Վարի քաղաքը։ Տարածքը 703,71 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 95 058 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 55 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Բաբլասան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Նանյադի
Նանյադի (Наняды, Нәнәҙе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Բիդերբախ
Բիդերբախ (Biederbach), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Էմենդինգենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1749 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 31,36 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 16 003։
Նանյադի
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 202 մարդ։
Բիդերբախ
Կոմունան ստորաբաժանվում է 19 գյուղական շրջանների։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Նանյադի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի բնակավայրեր
Սիրելին (ֆիլմ, 1965)
«Սիրելին» («Любимая»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ռիչարդ Վիկտորովը  Նիկոլայ Պոգոդինի «Սաթե մանյակ» («Янтарное ожерелье») վեպի հիման վրա։
Սյուժե
Հեռուստաստուդիայում դպրոցների շրջանավարտների մասին հաղորդման ժամանակ ուսուցչուհին ծանոթացնում է հեռուստաթղթակից Ռոստիկին և Իրոչկա Եգորովին։ Վերջինս որբ է, ապրում է հորեղբայր Իվան Եգորովիչի և նրա կնոջ՝ Նինա Պետրովնայի հետ։ Շուտով Իրան պատահաբար ծանոթանում է երիտասարդ շինարար Վոլոդյա Լեբեդևի հետ։
Վոլոդյան ապրում է իր բրիգադիր Բլյախինի տանը, որի զարմուհու՝ Սոֆյայի հետ մտերիմ հարաբերություններ ունի։ Իրան հանդիպում է Ռոստիկի հետ, խոսում է նրա հետ կոչման, մասնագիտության ընտրության մասին։ Եգորովները տեղափոխվում են նոր բնակարան։ Վոլոդյան փնտրում է Իրային նոր թաղամասում և պատահաբար տեսնում է նրան ու Ռոստիկին։ Իր համար էլ անսպասելիորեն Իրան գնում է զբոսնելու Վոլոդյայի հետ։
Նրանք հայտնվում են շինհրապարակում, և Իրան Վոլոդյային խնդրում է իրեն աշխատանքի տեղավորել։ Նա դառնում է ներկարար Բլյախինի բրիգադում։ Իրան ու Վոլոդյան հանդիպում են։ Աղջկան դուր չի գալիս, որ նա խմում է և փոքր-ինչ թեթևամիտ է։ Վոլոդյան գալիս է Եգորովի հետ ծանոթանալու ու հարաբերություններ է պարզում Ռոստիկի հետ։ Իրան ուրախանում է առաջին աշխատավարձն ստանալու համար, բայց պարզվում է, որ դրա մի մասը նա պետք է տա Բլյախինին։
Իրան Բլյախինին մեղադրում է կաշառակերության մեջ, ինչին ի պատասխան նա ասում է. «Դու տվել ես, իսկ ես չեմ խնդրել։ Ո՞վ է մեղավոր»։ Հորեղբոր ամառանոցում, ուր Իրան գալիս է Վոլոդյայի հետ, աղջիկը պատմում է տեղի ունեցածի մասին։ Հորեղբայրը զայրանում է և վռնդում նրանց։ Իրան ու Վոլոդյան զբոսնում են անտառում, դիմավորում են դիլիժանսով ճանապարհորդող ամերիկացիներին, ապա հանդիպում են տղաների ու մնում են գիշերելու նրան խարույկի մոտ ։ Հաջորդ օրը Վոլոդյան պարզում է հարաբերությունները Սոֆյայի ու Բլյախինի հետ։ Մեղադրելով նրանց շահերի սահմանափակության քաղքենիության մեջ՝ նա հեռանում է նրանցից։
Կլավան ու Քսյուշան՝ բրիգադի աղջիկները, չիմանալով Վոլոդայի հետ Իրայի հարաբերությունների մասին, վերջինիս պատմում են Վոլոդյայի ու Սոֆիայի մասին։ Իրան Վոլոդյային մեղադրում է իրեն խաբելու մեջ։ Իվան Եգորովիչը նրան վտարում է տնից։ Վոլոդյային մխիթարում է բրիգադի աշխատակից Ռիմման, որը վաղուց դժգոհ է Բլյախինից և երբեք գումար չի տվել նրան։ Ռիման ու Վոլոդյան Բլյախինին զգուշացնում են, որ հետագայում «տուրք» ստանալու հույս չունենա։
Հիասթափված Իրան ընդունում է Ռոստիկի հրավերը՝ գնալ նրա ամառանոց։ Վոլոդյան է փնտրում նրան, փորձում է հասնել նրան իրենց Բրիգադի անդամ Պետյայի մեքենայով։ Բայց նրա «Մոսկվիչը» փչանում է՝ չհասնելով Ռոստիկի «Վոլգային»։ Ամառանոցում Ռոստիկը փորձում է հրապուրել Իրային։ Նա փախչում է, համընթաց մեքենայով գնում քաղաք, նկատում է ճամփեզրին նստած Վոլոդյային և կանգնեցնելով մեքենան՝ գնում է նրա մոտ։
Թողարկում
Ֆիլմն էկրան է բարձրացել 1965 թվականի հոկտեմբերի 4-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1965 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ
Սինելնիկովո (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Սինելնիկովո (Синельникове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1676 թվականին։
Լուիզագո
Լուիզագո  (Luisago), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Սինելնիկովո (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սինելնիկովո գյուղում բնակվում էր 311 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,98 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 317,35 մարդ/կմ²։
Լուիզագո
Բնակչությունը կազմում է 2368 մարդ, խտությունը՝ 1184 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22070։ Հեռախոսային կոդ՝ 031։
Սինելնիկովո (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լուիզագո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն (Երևան)
Պատմություն
1946 թվականին հիմնադրված հաստատության գլխավոր նպատակն է եղել բժշկական օգնություն ցուցաբերել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին անդամալույծ դարձած մարդկանց։ 1959 թվականին Հայաստանի Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի կենտրոնը վերանվանվել է Ք. Հ. Պետրոսյանի անվան Երևանի Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ (ՎՕԳՀԻ)։
1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ Երևանի ՎՕԳՀԻ բժշկական անձնակազմը ցուցաբերել է մասնագիտական հմտություն և շուրջ 1500 տուժածներ բուժվել են Երևանի ՎՕԳՀԻ-ում։ 1989 թվականին ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով Երևանի ՎՕԳՀԻ -ը դարձել է տեղային պատերազմներից տուժածներին բժշկական օգնություն ցուցաբերող կենտրոն։ Հետագայում ՀՀ պաշտպանության նախարարության Կենտրոնական զինվորական հոսպիտալում բացվել է վնասվածքաբանության բաժանմունք և կազմակերպվել ՀՀ բանակի վնասվածքաբանության ծառայություն։
Երևանի ՎՕԳՀԻ 1995 թվականին վերանվանվել է ՀՀ ԱՆ Վնասվածքաբանության, օրթոպեդիայի և վերականգնողական կենտրոն և ՀՀ վնասվածքաբանության ու օրթոպեդիայի գիտահետազոտական, գիտամեթոդական, ուսումնական և պրակտիկայի կենտրոն, 2003 թվականին, ՀՀ Կառավարության որոշմամբ, միացվել է Այրվածքների և Ճառագայթաբանության գիտահետազոտական կենտրոնին։ 2007 թվականին անվանվել է Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն ։
Գործունեություն
ՎՕԳԿ գիտական ու կլինիկական հնարավորությունները ներառում են հենաշարժական համակարգի վնասվածքների, հիվանդությունների և զարգացման արատների ժամանակակից բուժման բոլոր եղանակները։
Կենտրոնը համագործակցում է օտարերկրյա մասնագետների և տարբեր բուժկենտրոնների հետ, կազմակերպվում են երկկողմանի գիտական գործուղումներ, սեմինարներ, փորձի փոխանակում և այլն։ Գիտական աշխատանքները հրատարակվում են և հայկական, և միջազգային պարբերականներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի առողջապահություն Կատեգորիա:Գիտությունը Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի գիտահետազոտական ինստիտուտներ
Վոլֆսկիրշեն
Վոլֆսկիրշեն (Wolfskirchen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 361 մարդ, բնակչության խտությունը` 34.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.48 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 350 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 225 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 171-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 54։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,0 %։ 171 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 159 անձ (92 տղամարդ և 67 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (3 տղամարդ և 9 կին)։ 54 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Էդուարդ Պլիներ
Էդուարդ Պլիներ (Эдуард Георгиевич Плинер, ). խորհրդային և ռուս մարզիկ, գեղասահքի մարզիչ։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր մարզիչ։
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի ֆիզիկական կուլտուրայի, սպորտի, երիտասարդության և զբոսաշրջության պետական ​​համալսարանը, ստացել է մագիստրոսի կոչում սպորտի գիտության մեջ։
Ավարտելով մարզական կարիերան՝ նա անցել է մարզչական աշխատանքների։ Մարզիչ, ավագ մարզիչ «Լոկոմոտիվ» ԿՄԸ-ում (Մոսկվա)։ 1959 թվականից «Դինամո» մարզական ընկերության գլխավոր մարզիչ, «Երիտասարդ պիոներներ» մարզադաշտի ավագ մարզիչ։ Իր մարզչական կարիերայի տարիների ընթացքում նա պատրաստել է մի շարք խոշոր մարզիկների, որոնցից ամենահայտնիներն են.
Նրա սաներից է նաև հայտնի մարզիչ Էթերի Թութբերիդձեն։ Ահա այսպես է նա հիշում իր մարզիչին.
«...Նա շատ խիստ էր, բայց երբեք չէր գոռում։ Եթե պահանջում էր, ապա դա չէր քննարկվում։ Հիշում եմ, թե ինչպես էր Էդուարդ Գեորգիևիչը խնդրում. «Թռի՛ր և մի՛ թեքիր հայացքդ ինձանից»։ Եվ ոչ ոք չէր թեքում։ Մենք պարզապես չէինք կարող նրան չլսել։ Պլիները քչախոս էր, բայց կարողանում էր այնպես բացատրել, որ յուրաքանչյուր էլեմենտ ստացվում էր թեթև, առանվ որևէ դժվարության։ Մյուս մարզիչները երկար ժամանակ բացատրում էին, բայց դու չէիր հասկանում, թե ինչպես դա կարելի է անել։ Անհաջող փորձերը դառնում էին հուսահատություն, թվում էր, թե կյանքն ավարտվել է, որ ոչինչ և երբեք չի ստացվի։ Եվ ահա այդ ժամանակ իր մորթե կոշիկներով գալիս էր Պլիները, ինչ-որ բան էր ցույց տալիս, շշնջում, թաթմանով ձեռքն անցկացնում էր մեջքովդ, թեքում էր ուսդ և վերջ, ամեն ինչ ստացվում էր այնքան պարզ և տրամաբանական, ինչպես արտաշնչելը։ Սա հատուկ նվեր է» ։
1991 թվականից մինչև 1992 թվականը հրավերով աշխատել է որպես գեղասահքի մարզիչ Ավստրիայում, Նիդեռլանդներում, Չեխիայում, Հարավսլավիայում, Գերմանիայում և այլ երկրներում։ 1993 թվականին նա սկսել է աշխատել ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս նահանգի Բոքսբորո քաղաքում Գեղասահքի ակումբում (CFSC): Նա պարգըրատրվել է Չմշկասահորդների միջազգային պրոֆեսիոնալ միության (IPSU) «Ոսկե կրծքանշանով»։ Ապրել է Մասսաչուսեթսի նահանգի Լիթթլթոն քաղաքումref>«2013 — 2014 Coach/Instructor Compliance» (PDF). U.S. Figure Skating. April 25, 2014. p. 182. :
Կինը` Եվգենյա Նիկոլաևնա Զելիկովա, գեղասահքի մարզիչ։
Վիսշեբուլատեցկի գյուղական խորհուրդ (Լուբենսկի շրջան)
Վիսշեբուլատեցկի գյուղական խորհուրդ  (Вищебулатецька сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Վիսշեբուլատեցկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 2598 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Տուրունչուկ
Տուրունչուկ (հազվադեպ՝ Նովի Դնեստր, Turunciuc, Турунчук), Դնեստրի գետաբազուկ։ Հոսում է Մոլդովայում (Մերձդնեստր) և Ուկրաինայում։ Լայնությունը 30 մետր է, սովորական խորության հասնում է մինչև 6 մետրի, իսկ իջվածքներում՝ մինչև 9 մետրի։
Աշխարհագրություն
Տուրունչուկի գետաբազուկը գոյացնել է 1780-1785 թվականներին ։ Դնեստրի մոտ՝ նավամատույցին կից, ճյուղավորվում է Չոբրուչի գյուղից 146 կմ հեռավորության վրա։ Քարե թմբաշարքի պատճառով գետաբազուկի սկզբում առաջանում է աղմուկ, որը լսելի է նույնիսկ 300-500 մետր հեռավորությունից։ Հոսում է նաև Գլին, Կրասնի, Կորոտնոե, Նեզավերտայլովկա գյուղերի մոտակայքում և կրկին թափվում Դնեստր գետը։
Շնորհիվ ավազային թմբի, որը ջրի հոսանքն է բերել կուտակել, Տուրունչուկը անջատվել է Բելոյե լճից և հոսում է անմիջապես Դնեստր։ Տուրունչուկը վերցնում է Դնեստր գետի ջրերի շուրջ 60 %-ը։
Մեծ մասը ափերի զառիթափ է և կավային, որոնք պատված են ուռենու անտառներով, ուռուտի մացառներով և մոլախոտով։ Դնեստրի, Տուրունչուկի և Տուրունչուկի կղզիների ափերին գտնվում է մի ամբողջ լճային համակարգ (նրանց առավել մեծերն են Կուչուրգանսկի լիման, Բելոյե լիճ, Պուտրինո և Տուդորովո)։ Դնեստր ավազնի լճերը չորացած մնացորդների հետ միասին զբաղեցնում 39.4 կմ² տարածք, ընդհանուր՝ 35.2 մլն մ³։ Տվյալ հատվածը իրենից հետաքրքրություն է առաջացնում այն պատճառով, որ այստեղ պահպանվել են եզակի ջրաճահճային բուսականություն և ձևավորվել է ուրույն կենսաբազմազանություն։
Զբոսաշրջություն
Տուրունչուկը սիրված վայր է Օդեսայի մարզի և Մոլդովայի (Մերձդնեստր) բնակիչների կողմից։ Տաք ժամանակ գետաբազուկի ափերում հաճախ կարելի է տեսնել զբոսաշրջիկների վրաններ։ Տուրունչուկը նաև ձկնորսության համար հայտնի վայր է. այստեղ հաճախ կազմակերպվում են ձկնորսների մրցույթներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի գետեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գետեր
Վիսշեբուլատեցկի գյուղական խորհուրդ (Լուբենսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
(5272) Դիկինսոն
(5272) Դիկինսոն (Dickinson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,214042 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7866 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6415 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1203,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,299175 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,45° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ժողովածու (1914)
Ժողովածու (1914), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1914 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1619 թվականին Գասպար երեց, Մկրտիչ գրիչների կողմից։ Ստացողը եղել է Թումա եպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26,5×18,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 217 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, բոլորգրով, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով, Ավետարան։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 106ա, 179բ, ստացողի՝ 216ա ։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 1991 (ընտրական մրցաշար)
1991 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցելու իրավունք ավտոմատ կերպով ստացան մրցաշարի կազմակերպիչ ը, ինչպես նաև՝ ն և ն։ Կենտրոնամերիկյան զոնայում ընտրական մրցաշարի դեր կատարեց UNCAF-ի ազգերի գավաթի 1991 թ. խաղարկությունը, իսկ կարիբյան զոնայում՝ կարիբյան գավաթի 1991 թ. խաղարկությունը։
Կարիբյան գավաթ 1991
Մրցաշարի արդյունքներով ն ու ն ձեռք բերեցին 1991 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի ուղեգրեր։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (ընտրական մրցաշար)
(4025) Ռիդլի
(4025) Ռիդլի (Ridley), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 24-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,251648 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8747 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6286 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1234,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291711 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,13° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Յոզեֆ Մարկվարտ
Յոզեֆ Մարկվարտ (Josef Markwart, ), գերմանացի արևելագետ, հայագետ, բանասեր, լեզվաբան, աշխարհագրագետ։
Ռազմական մարտավարություն
Ռազմական մարտավարութիւն, ռազմական արուեստի հիմնական բաղադրիչներից։ Ներառում է ցամաքում, օդում և ծովում զորամիավորումները, զորամասերը և զինված ուժեր տարբեր տեսակները, զորատեսակները, հատուկ զորքերը մարտի նախապատրաստելու և այն վարելու տեսությունն ու պրակտիկան, ռազմատեսական գիտակարգը։
Յոզեֆ Մարկվարտ
Սովորել է Թյուբինգենի համալսարանում։ 1894 - 1900 թթ.-ին եղել է նույն համալսարանի պրիվատ դոցենտ, 1900 - 1911 թթ.-ին՝ Լեյդենի (Հոլանդիա) Նիդերլանդական ազգագրական թանգարանի ավանդապահ, դասախոս, 1912 թ.-ից՝ Բեռլինի համալսարանի դասախոս, որտեղ 1920 թ.-ին հիմնել է իրանական և հայկական բանասիրության ամբիոն և վարել մինչև կյանքի վերջը։
Դոկտորի աստիճան է ստացել 1893 թ.-ին՝ հույն պատմիչ Կտեսիասի (մ.թ.ա. V - IV դդ.) կորած երկի մասին գրած աշխատության համար։ Համընդհանուր ճանաչման է արժանացել իրանագիտության, կովկասագիտության, հայագիտության բնագավառներում կատարած հետազոտությունների համար։ Մարկվարտն օգտագործել է բազմաթիվ ու բազմալեզու աղբյուրներ, ուսումնասիրություններում քննել է հայերի, արաբների, հույների, պարսիկների, թուրքերի, մոնղոլների, ռուսների, հրեաների, աղվանների, վրացիների, ղփչաղների, աֆրիկյան երկրների (Նիգերիա, Սուդան, Մալի, Գվինեա, Գանա, Եթովպիա, Եգիպտոս) և այլ ժողովուրդների պատմության տարբեր խնդիրներ։ Նրա «Երանշահրն ըստ կեղծ Մովսես Խորենացու Աշխարհացույցի» (գերմ., 1901 թ.) երկը (որը շարադրված է Անանիա Շիրակացուն վերագրվող «Աշխարհացոյց»-ի և այլ աղբյուրների հիման վրա) ճանաչված է Իրանի ու Կենտրոնական Ասիայի պատմական աշխարհագրության բնագավառում կատարված ներդրումներից ամենանշանավորը։ Երևանի Շենգավիթ համայնքում կա փողոց Մարկվարտի անունով։
Ռազմական մարտավարություն
Ընդգրկում է բոլոր տեսակի մարտական գործողությունների (հարձակում, պաշտպանություն, հանդիպակաց մարտ, մարտավարական վերախմբավորում և այլն) ուսումնասիրումը, մշակումը, նախապատրաստումը և վարումը։ Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության պաշտպանության բանակում, ինչպես շատ բանակներում մարտավարություն ստորադաս դիրք ունի ռազմավարության և օպերատիվ արվեստի համեմատությամբ։ Օպերատիվ արվեստը որոշում է մարտավարությունյան զարգացման խնդիրներն ու ուղղվածությունը՝ հաշվի առնելով զորամիավորումների, զորամասերի մարտավարական հնարավորություններն ու նրանց գործողությունների առանձնահատկությունները և բնույթը։
Տարբերում են ընդհանուր (համազորային մարտին մասնակցող բոլոր զորատեսակների մարտական գործողությունների նախապատրաստում և վարում, միմյանց հետ սերտ փոխգործողությունների հաստատում ու պահպանում) և զորատեսակների ու հատուկ զորքերի (մարտական գործողությունների կազմակերպման և վարման դրույթներ) մարտավարություն։ Մարտավարությունյան մակարդակը մեծապես պայմանավորված է գիտության և տեխնիկայի զարգացման մակարդակով, որը հնարավորություն է տալիս պատերազմում մարտավարական և ռազմավարական խնդիրներ լուծել առավել փոքրաթիվ ուժերով։, ռազմական արվեստի հիմնական բաղադրիչներից։ Ներառում է ցամաքում, օդում և ծովում զորամիավորումները, զորամասերը և զինուժի տարբեր տեսակները, զորատեսակները, հատուկ զորքերը մարտի նախապատրաստելու և այն վարելու տեսությունն ու պրակտիկան, ռազմատեսական գիտակարգը։ Ընդգրկում է բոլոր տեսակի մարտական գործողությունների (հարձակում, պաշտպանություն, հանդիպակաց մարտ, մարտավարական վերախմբավորում և այլն) ուսումնասիրումը, մշակումը, նախապատրաստումը և վարումը։
Յոզեֆ Մարկվարտ
Մարկվարտի հայագիտական ավանդը
Հայագիտության համար կարևոր են հայկական աղբյուրներում կատարված բնագրական ճշգրտումները։ Մարկվարտի զուտ հայագիտական ուսումնասիրությունների շարքն սկսվում է Մեսրոպ Մաշտոցին նվիրված հետազոտությամբ (գերմաներեն, 1917 թ.), որը 1902 թ.-ին կարդացել է Արևելագետների միջազգային կոնգրեսում (Համբուրգ), իսկ 1905 թ.-ին՝ արժանացել Լազարյան ճեմարանի մրցանակին։ Մյուս հետազոտությունների նյութերն են՝ Հարավային Հայաստանն ու Տիգրիսի ակունքներն ըստ հույն և արաբ աշխարհագիրների, Արտաքսատա - Արմաստիկա երթուղին, հայերի բնօրրանը, հայոց Արշակունիները, Բագրատունիները, ինչպես և Մովսես Խորենացուն, Փավստոս Բուզանդին, Մովսես Կաղանկատվացուն և այլոց վերաբերող հարցեր։
Ռազմական մարտավարություն
Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետություն պաշտպանության բանակում, ինչպես շատ բանակներում մարտավարություն ստորադաս դիրք ունի ռազմավարության և օպերատիվ արվեստի համեմատությամբ։ Օպերատիվ արվեստը որոշում է մարտավարությունյան զարգացման խնդիրներն ու ուղղվածությունը՝ հաշվի առնելով զորամիավորումների, զորամասերի մարտավարական հնարավորություններն ու նրանց գործողությունների առանձնահատկությունները և բնույթը։
Յոզեֆ Մարկվարտ
Մարկվարտի հայագիտական ավանդը
Մարկվարտն ունի նաև բազմաթիվ անտիպ երկեր (պահվում են Հռոմի «Pontificio instituto Biblico» գրադարանում), որոնք վերաբերում են հայերի ծագմանը («Հայերը և փռյուգիացիները»), հայկական հին գաղթավայրերին («Հայերը որպես գաղթաբնակներ հին դարերում և վաղ միջնադարում»), առանձին թագավորություններին («Հայոց մասնակի թագավորությունների ժամանակագրությունը»), Արշակունյաց թագավորության հիմնադրմանը («Սեբեոսի նախնական պատմությունը»), Անանուն զրուցագրին (կեղծ Շապուհ Բագրատունի), Կորյունին («Վարք Մաշտոցի»), Փավստոս Բուզանդին, Մանազկերտի 726 թ.-ի ժողովին, մազքութներին և այլ հարցերի լուսաբանմանը։
Ռազմական մարտավարություն
Տարբերում են ընդհանուր (համազորային մարտին մասնակցող բոլոր զորատեսակների մարտական գործողությունների նախապատրաստում և վարում, միմյանց հետ սերտ փոխգործողությունների հաստատում ու պահպանում) և զորատեսակների ու հատուկ զորքերի (մարտական գործողությունների կազմակերպման և վարման դրույթներ) մարտավարություն։ Մարտավարությունյան մակարդակը մեծապես պայմանավորված է գիտության և տեխնիկայի զարգացման մակարդակով, որը հնարավորություն է տալիս պատերազմում մարտավարական և ռազմավարական խնդիրներ լուծել առավել փոքրաթիվ ուժերով։
Յոզեֆ Մարկվարտ
Մարկվարտը և Հայկական հարցը
Մարկվարտը հայ ժողովրդի մեծ բարեկամն էր։ Պարբերաբար հանդես է եկել հայոց դատի պաշտպանությամբ, պայքարել հայոց պատմության չարամիտ աղավաղումների դեմ։ Նշավակել է աբդուլհամիդյան հայաջինջ քաղաքականությունը («Կոմանների ցեղի մասին», գերմ., 1914 թ.), քննադատել և համաշխարհային հասարակական դատին ներկայացրել առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Գերմանիայի վարած քաղաքականությունը։ Հինավուրց մշակույթի տեր հայ ժողովրդի նկատմամբ հարգանքն ու բարյացակամությունն ընդգծելու համար Մարկվարտը հայերեն է թարգմանել իր անուն-ազգանունը և երբեմն ստորագրել «Հովսեփ Բդեշխյան»։
Ռազմական մարտավարություն
Կատեգորիա:Ռազմագիտություն Կատեգորիա:Ռազմարվեստ Կատեգորիա:Ռազմական դոկտրին Կատեգորիա:Ռազմական վարդապետություն
Յոզեֆ Մարկվարտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի հայագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի արևելագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանասերներ Կատեգորիա:Գերմանացի լեզվաբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի աշխարհագրագետներ Կատեգորիա:Գերմանացի պատմաբաններ
Դուբկի (գյուղ, Օդինցովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 391 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օդինցովսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրուժոկ (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)
Կրուժոկ (Кружок), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուժոկ գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։
Բազ (Աղբակի գավառ)
Բազ (Baz), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում ։ Գտնվում էր Հերսան գյուղից հարավ-արևելք։
Բազից ոչ հեռու գտնվում էին հայկական Լալկան, Շամանիս և Քելակո (քեռի Հակոբ) գյուղերի ավերակները։
Պատմություն
Հայ բնակիչները կոտորվել ու տեղահանվել են մեծ եղեռնի տարիներին։
Տնտեսություն
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղում կար բերդ, որը տեղացիները անվանում էին Պարոնաց բերդ, և երկու ավերակ եկեղեցիներ՝ Կաթնով Ս. Խաչ և Շուշաշարբաթ անուններով
Կրթություն
Մինչև Մեծ եղեռնը հայերն ունեին նախակրթական ուսումնարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մարսել Կորդես
Մարսել Կորդես (Marcel Cordes, ծննդյան անունը՝ Կուրտ Շումախեր, ), գերմանացի բարիտոն, օպերային երգիչ։ Համարվում է 1950-1960-ական թվականների իտալական օպերայի գերմանացի առաջատար բարիտոն։ Հանդես է եկել Եվրոպայի խոշոր օպերային թատրոններում, կատարել ամբողջական օպերաների և հատվածների ձայնագրություններ, այդ թվում`1956 թվականին Կառլ Օրֆի «Die Kluge»-ի առաջին ամբողջական ձայնագրությունը։
Կարիերա
Կուրտ Շումախերը ծնվել է Շտելցենբերգում ։ 16 տարեկանից սովորել է Կայզեսլաուտերնի կոնսերվատորիայում, 3 տարի հետո կրթաթոշակ ստանալուց հետո՝ Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim (Երաշտության և կատարողական արվեստի համալսարան) ։ 1941 թվականին առաջին անգամ որպես տենոր հանդես է եկել Էգերի քաղաքային թատրոնում, Ռուջերո Լեոնկավալոյի Պայացներում կատարելով Կանիոյի դերը։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1948-1950 թվականներին երգել է Կայզեսլաուտերնի Pfalztheater-ում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Մանհայմի ազգային թատրոնում ։
Ֆրից Կրաուսի հետ ուսումնասիրել է բարիտոնային դերեր, 1951 թվականից հանդես է եկել Բադենի պետական թատրոնում, որտեղ նրան խորհուրդ են տվել օգտագործել գեղարվեստական անուն։ Որպես Մարսել Կորդես առաջին կատարումը եղել է Վագների Տանհոյզեր օպերայում։ Հետագայում հանդես է եկել գերմանալեզու օպերայի թատրոններում ու համերգասրահներում ։
1954 թվականից Կորդեսը եղել է Մյունխենի Բավարիայի պետական օպերայի անդամ, երգել է նաև Եվրոպայի մեծ բեմերում ։ 1956 թվականին արժանացել է բավարիական Kammersänger-ի։ 1957 թվականի դեկտեմբերին Ջուզեպպե Վերդիի Ֆալստաֆ օպերայում հանդես է եկել Ֆորդի դերում, իսկ Դիտրիխ Ֆիշեր-Դիսկաուն առաջին անգամ կատարել է գլխավոր դերերգը։ 1962-1964 թթ. մասնակցել է Բայրոյթի փառատոնին, հանդես եկել որպես Դոներ Հռենոսի ոսկին և որպես Գունթեր Աստվածների մայրամուտը օպերաներում ։
Բեմը թողել է ականջներից մեկի խլության պատճառով։ Ապրել է Տիրոլում, մահացել Անգերբերգ կոմունայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ
Սոկոլովի շրջան
Սոկոլովի շրջան (okres Sokolov), շրջան Չեխիայի Կառլովարյան երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Սոկոլով քաղաքը։ Տարածքը 753,6 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 88 212 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 38 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Սոլոմենոե (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)
Սոլոմենոե (Соломяне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զուբի (Խոբի շրջան, Աաջիջաոս)
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 60 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 15 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 110 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խոբի շրջան‎‎‎
Նաշչեկինո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Նաշչեկինո (Нащекино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Քվեդա Կվիրիկե
Քվեդա Կվիրիկե (ქვედა კვირიკე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քոբուլեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 240 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քոբուլեթից 7 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1699 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Քոբուլեթի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Բենեշովի շրջան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Բարս (Աղբակի գավառ)
Բարս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Դենցլինգեն
Դենցլինգեն (Denzlingen), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Էմենդինգենի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 712 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 16,95 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 16 009։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ժողովածու (1714)
Ժողովածու (1714), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1714 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1636 և 1659 թվականներին, Ղազար քահանա գրիչի կողմից, Տաթևում։ Ստացողը եղել է Յոհանը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,8X11,6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 283 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է բոլորագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարան գրչի 130բ, ստացողի՝ 150ա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Դուբկի (գյուղ, Կրեստեցկի շրջան)
Դուբկի (Дубки), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Կրեստեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։
Մոսկվայի հայ համայնքի պատմություն
Մոսկվայի հայ համայնք, բնակչության թվով չորրորդ ազգային խումբն են համարվում ռուսներից, ուկրաինացիներից և թաթարներից հետո ։ Մոսկվայում հայերի թիվը կազմում է ավելի քան 1 միլիոն մարդ ։
15-20-րդ դարեր
Հայերի՝ Մոսկվայում գտնվելու մասին առաջին հիշատակությունները վերաբերվում են 14-րդ դարի երկրորդ կեսին։ 1366 թ.-ի Ռուսական տարեգրությունը հաղորդում է, որ Նիժնի Նովգորոդի առաջին տոնավաճառ են եկել հայ և այլազգի վաճառականներ, որոնք թալանվել էին դեպի Մոսկվա և Նիժնի Նովգոդրոդ տանող ճանապարհին ։ Ռուսական տարեգրությունը հաղորդում է, որ 1390 թվականի հունիսի 22-ին Մոսկվայում բռնկված հրդեըհ սկսում է տարածվել հայազգի Աբրահամի տնից։ Նրա տունը գտնվում էր Կրեմլի շուրջ առաջացած առևտրաարհեստավորական թաղամասում՝ պոսադում ։ Հիրավի, թեպետ հետագայում ևս շարունակվում էր խոչընդոտների հարուցումը, այնուամենայնիվ միևնույն դավանանքին պատկանելը, քրիստոնյա լինելու հանգամանքը նրանց մերձեցնում էին։ Միջնադարյան Մոսկվայի բնակչության ազգային կազմը բնութագրելիս շատ էական է դառնում քաղաքի առևտրատնտեսական կյանքում մի քանի դար շարունակ նշանակալի դեր կատարած «սուրոժցի հյուրերի» ազգային պատկանելիության հարցի պարզաբանումը։ Այդ խնդրին հիմնավորապես անդրադարձել է ակադեմիկոս Լևոն Խաչիկյանը, ով ապացուցել է «հյուրերի» հայ լինելու փաստը ։ Նա ցույց է տվել, որ Կաֆա քաղաքը, բարգավաճելով և բռնելով Սուրոժի տեղը, ինչ-որ ժամանակ սեփականել է նաև նրա անունը։ Մոսկվայում՝ հորջորվող «սուրոժցի հյուր» հասկացողությունը վերաբերվել է նաև Ղրիմի տարբեր բնակավայրերից, բայց առաջին հերթին և գլխավորապես Կաֆայից եկած վաճառականներին։ Նկատի է առել այն հանգամանքը, որ Կաֆայի հայերը կազմում էին բնակչության մեծամասնությունը, որոնք ձեռքում էր կենտրոնացված արևելյան առևտրի գերակշիռ մասը։ Այս և այլ անուղղակի վկայությունների հիման վրա Լ. Խաչիկյանը հանգում է այն հիմնավոր ապրանքների առևտրով հայտնի դարձած «սուրոժցիները» հիմնականում եղել են Ղրիմից, մասամբ նաև այլ վայրերից ժամանած հայ վաճառականները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
Դուխովսկի գյուղական խորհուրդ (Լուբենսկի շրջան)
Դուխովսկի գյուղական խորհուրդ  (Духівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբենսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Դուխովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1048 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Բերոունի շրջան
Բերոունի շրջան (okres Beroun), շրջան Չեխիայի Կենտրոնական Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Բերոուն քաղաքը։ Տարածքը 916,93 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 75 828 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 85 համայնք։
Արածո (կիրճ)
Արածո կիրճ (հայտնի է նաև Դժոխքի ձոր անունով), կիրճ Հայաստանի Արարատի մարզում, Արածո գետի խորը հովիտը՝ Ուրծի լեռնաշղթայի հարավ-արևելյան մասում։ Երկարությունը մոտ 7 կմ է, խորությունը՝ 100-400 մ, հատակի լայնությունը՝ 10-80 մ։ Լանջերը լերկ են, ժայռոտ ու զառիթափ։ Կան կարստային քարայրեր, խոռոչներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կիրճեր Կատեգորիա:Արարատի մարզի աշխարհագրություն
Կինոթատրոն
Կինոթատրոն, կինոցուցադրման համար դահլիճով հագեցած շենք։ Կինոթատրոնի շենքը հիմնականում բաղկացած է որոշակի թեքություն ունեցող դահլիճից, ճեմասրահից և օժանդակ սենյակներից։ Դահլիճի հանդիպակաց պատերից մեկին էկրանն է, իսկ մյուսի ետևում՝ համապատասխանորեն սարքավորված կինոցուցադրման խցիկը։
Կատեգորիա:Կինոթատրոններ
Նորաշեն (Լոռու մարզ)
Նորաշեն, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Տաշիր համայնքում ։
Գտնվում է Տաշիր քաղաքից մոտ 6 կմ հյուսիս-արևելք։ Գյուղը տեղակայված է ծովի մակերևույթից 1575 մ բարձրության վրա։ 2017 թվականից մտնում է Սարչապետ համայնքի կազմի մեջ։
Գյուղից 5 կմ հարավ գտնվում է մ.թ.ա. V-VI դարերի ամրոց, որն ունեցել է աշտարակներ։ 2014 թվականին գյուղի կենտրոնում կառուցվել է կաթողիկե եկեղեցի։
Պատմություն
Գյուղի բնակիչների նախնիներն այստեղ են եկել 1830-ական թվականներին Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի գավառից և սկզբում բնակություն են հաստատել Միխայլովկա գյուղի մոտ։ Սակայն արոտվայրերի և խոտհարքների համար ռուս մոլոկանների հետ ունեցած մշտական խնդիրների պատճառով փոխարքա Վորոնցով-Դաշկովի նախաձեռնությամբ 1905 թվականին վերաբանկվում են և Կարսից 6 կմ հեռավորությամբ հիմնում են Դաշկով նոր գյուղը։ 1918 թվականին սկսված թուրքական ինտերվենցիայի հետևանքով կրկին գաղթում են և հիմնավորվում այսօրվա գյուղի եզրին գտնվող հին գյուղատեղում։ Կարսը Հայաստանի Առաջին Հանրապետությանը վերադարձվելուց հետո կրկին վերադառնում են Դաշկով գյուղ։ 1920 թվականի նոր թուրքական ինտերվենցիայի հետևանքով կրկին գաղթում են և 1924 թվականին հիմնում են ներկայիս գյուղը։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Նորաշենի մշտական բնակչությունը կազմել է 1201, առկա բնակչությունը` 948 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի գյուղեր
Գոդին
Գոդին (Годинь), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոդին գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,29 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 172,41 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռատնովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սոլոմենոե (գյուղ, Օխրիմովի գյուղական խորհուրդ)
Սոլոմենոե (Соломяне), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նաշչյոկինո (գյուղ, Աննինսկի շրջան)
Նաշչյոկինո (Нащёкино), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Աննինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Աննինսկի շրջանի բնակավայրեր
Էնգելսբրանդ
Էնգելսբրանդ  (Engelsbrand), կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։
Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 4260 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 15,19 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 2 36 013։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Կլադնոյի շրջան
Կլադնոյի շրջան (okres Kladno), շրջան Չեխիայի Կենտրոնական Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Կլադնո քաղաքը։ Տարածքը 701,08 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 109 302 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 100 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Մերձարկտիկական կլիմա
[[Պատկեր:Koppen World Map Dfc Dwc Dsc Dfd Dwd Dsd.png|thumb|right|400px|Մերձարկտիկական կլիման քարտեզի վրա (ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման)՝
Մերձարկտիկական կլիմա, կլիմայի տեսակ, որը հիմնականում բնորոշ է Երկրի մերձբևեռային (մերձարկտիկական) շրջաններին՝ տունդրայի գոտի, անտառային տունդրայի և տայգայի (մասնավորապես՝ խոսքը հյուսիսային տայգայի մասին է)։
Մերձարկտիկական կլիմայի գլխավոր առանձնահատկությունը համարվում է եթե ոչ բացակայությունը, այլ կլիմայական ամռան կարճ տևողությունը։ Նույնիսկ ամենատաք ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում +15 °C-ը։ Միշտ հնարավոր են ցրտահարություններ։ Ձմեռը միշտ երկարատև է, կախված աշխարհագրական դիրքից կարող է լինել ինչպես շատ ցուրտ, այնպես էլ համեմատաբար մեղմ։
Տեսակներ
Ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման (Dfc, Dwc, Dfd և Dwd) մերձարկտիկական կլիմայի տեսակները։ Բոլոր տեսակները դասակարգվում են խոնավ ցուրտ ցուցանիշներով ։
Հյուսիսային կիսագունդ
Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի հյուսիսային ծայրամասերում, լայնություններում, որոնք արդեն կարելի է անվանել մերձբևեռային, գտնվում է տունդրայի գոտին։ Ձմեռներն այստեղ երկարատև են և սառնամանիքային, ամառը ցուրտ է, ցրտահարություններով։ Ամենատաք ամսվա միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10 — +12˚С: Ցուրտ ամառը որոշում է տունդրայի լանդշաֆտը ։ Տեղումներն այստեղ ավելի քիչ են, քան տայգայի գոտում՝ 300 մմ-ից քիչ, իսկ Արևելյան Սիբիրում, որտեղ տունդրայի գոտի ավելի քիչ են ներթափանցում ցիկլոնները՝ նույնիսկ 100 մմ-ից քիչ։
Չնայած տեղումները քիչ են, այնուամենայնիվ ամպամածությունը մեծ է, և տեղումներով օրերը շատ են, հետևաբար, դրանք թափվում են քիչ քանակությամբ օդի խոնավության ցածր խոնավության արդյունքում։ Տեղումների առավելագույն քանակությունը թափվում է ամռանը։ Չնայած տեղումները քիչ են, ցածր ջերմաստիճանի դեպքում դրանք գերազանցում են գոլորշացումը, այդ պատճառով տունդրայում դիտվում է ավելցուկային խոնավություն և, հավերժական սառցույթի պայմաններում՝ ճահճացում։
Տունդրայում քիչ թե շատ արտահայտված է մթնոլորտի շրջանառության մուսոնային բնույթը՝ ամառը գերակշռում են դեպի մայրցամաք ուղղված, իսկ ձմռանը՝ մայրցամաքից եկող քամիները։
Սալեխարդում (հս. լ. 66.5˚, արլ. ե. 66.6˚) հուլիսի միջին ջերմաստիճանը կազմում է +14,8˚С, հունվարին՝ −23,2˚С, տեղումների տարեկան քանակը՝ 260 մմ։ Վերխոյանսկում հուլիսին՝ +16,5˚С, հունվարին՝ −45,4˚С, տեղումների տարեկան քանակը՝ 138 մմ։ Ֆորտ Ֆերսոն կայանում՝ (հս.լ. 67.4˚, արմ. ե. 134.9˚) հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ +15˚С, հունվարին՝ −29˚С, տեղումների տարեկան քանակը՝ 260 մմ։ Անքորեջ շրջանում հուլիսի միջին ջերմաստիճանը՝ +14,9˚С, հունվարին՝ −8,3˚С, տեղումների տարեկան քանակը՝ 409 մմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կլիմայագիտություն Կատեգորիա:Կլիմա Կատեգորիա:Բնապահպանություն
(4026) Բիտ
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,442862 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1541 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7316 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1394,59 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,25814 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,18° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 1993 (ընտրական մրցաշար)
1993 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցելու իրավունք ավտոմատ կերպով ստացան մրցաշարի կազմակերպիչներ ը և ն, ինչպես նաև՝ ն։ Կենտրոնամերիկյան զոնայում ընտրական մրցաշարի դեր կատարեց UNCAF-ի ազգերի գավաթի 1993 թ. խաղարկությունը, իսկ կարիբյան զոնայում՝ կարիբյան գավաթի 1993 թ. խաղարկությունը։
UNCAF-ի ազգերի գավաթ 1993
Մրցաշարի արդյունքներով երեք հավաքականներ՝ ը, ն և ն, ձեռք բերեցին 1993 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի ուղեգրեր։
Կարիբյան գավաթ 1993
Մրցաշարի արդյունքներով ն ու ն ձեռք բերեցին 1993 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի ուղեգրեր։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (ընտրական մրցաշար)
Դուբկի (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)
Դուբկի (Дубки), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի բնակավայրեր
Թորսա
Թորսա (თორსა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 10 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 10 կմ։
Կոլինի շրջան
Կոլինի շրջան (okres Kolín), շրջան Չեխիայի Կենտրոնական Բոհեմիայի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Կոլին քաղաքը։ Տարածքը 1022,83 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 130 365 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 89 համայնք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չեխիայի շրջաններ
Շավարշ I (Ծոփքի թագավոր)
Շավարշ Ա Երվանդունի նաև Քսերքսես (Ξέρξης, ), հայկական Ծոփքի և Կոմմագենեի թագավորության թվով հինգերորդ թագավորը՝ Երվանդունիների արքայատոհմից։ Կառավարել է մ.թ.ա. 228-212 թվականներին։ Փոխարինել է հորը՝ Արշամ Երվանդունուն։
Կենսագրություն
Քսերքսեսը կամ Շավարշը ծնվել և ապրել է մ.թ.ա. 3–րդ դարում։ Մ.թ.ա. 228 թվականին փոխարինելով հորը՝ Արշամին, բազմել է Ծոփքի հայոց թագավորության գահին ։
Շավարշը Ծոփքի առաջին թագավորն էր, որ հրաժարվեց հարկեր մուծել Սելևկյան գանձանակում։ Ի պատասխան սրա՝ Սելևկյան կայսրության ղեկավար Անտիոքոս III-ը պաշարեց Ծոփք-Կոմմագենեի թագավորության մայրաքաղաքը՝ Արշամշատը։
Որպես բանակցությունների արդյունք՝ Շավարշը կնության է առնում Անտիոքոսի քրոջը՝ Անտիոքիսին, ներվում է պարտքը, իսկ Շավարշը իր հերթին ընդունում է Սելևկյանների կայսրությունը ։
Սակայն որոշ ժամանակ անց Անտիոքիսը սպանում է ամուսնուն՝ Քսերքսեսին և Ծոփքի թագավորությունը հանձնում եղբորը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծոփքի արքաներ Կատեգորիա:Երվանդունիներ
Լունա 16
Լունա-16, կամ Ե-8-5 համար 406 (Луна 16), Սովետական Միության տիեզերքի հետազոտության ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Լունա ծրագրի հերթական առաքելությունը, որով նախատեսվում էր Երկիր վերադարձնել Լուսնի գրունտի նմուշ ։ Արձակվել է 1970 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Առաքելության հաջող ավարտի արդյունքում Երկիր է բերվել 101 գրամ Լուսնի գրունտ Առատության ծովից։ Սա խորհրդային առաջին նմանատիպ առաքելությունն էր, ընդամենը կատարվել էր երեք փորձ։
Կայանի կառուցվածք
Լունա 16-ը նախագծվել է Լավոչկինի անվ. բյուրոում, կառուցվածքի նշանակումն էր՝ Ե-8-5։ Այն բաղկացած էր երեք մասերից՝ վայրէջքի հարթակից, վերադարձվող սարքից, և փրկվող սարքից (այսպես էր անվանվում Երկիր վերադարձող գնդաձև սարքը)։
Կայանի վրա տեղադրված սարքավորումներով կատարվել է մերձլուսնային տարածության, Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի, Լուսնի մակերևույթի կազմության քիմիական վերլուծության հետազոտություններ։ Կայանի վրա տեղադրված տեսախցիկներով նաև կատարվել են Լուսնի նկարահանումներ։
Թռիչք
«Լունա 16» կայանը արձակվեց 1970 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Բայկոնուր տիեզերակայանից, Պրոտոն-Կ կրող հրթիռով։ Այն հաջողությամբ դուրս եկավ Երկրի ուղեծիր։ Կատարված ուղեծրի կարգաբերումից հետո կայանը շարունակեց թռիչքը դեպի Լուսին և առանց խնդիրների դուրս եկավ ուղեծիր սեպտեմբերի 17-ին։ Ուղեծրում կայանը հաջողությամբ ավարտեց Լուսնի գրավիտացիոն դաշտի հետազոտությունների փաթեթը։ Սեպտեմբերի 18-ին և 19-ին կատարված ուղեծրի ուղղումների արդյունքում ուղեծրի պերիլունը իջեցվեց մինչև 15,1 կմ, ինչպես նաև ուղեծրի թեքումը հարամարեցվեց վայրէջքի համար։
Սեպտեմբերի 20-ին պերիլում դիրքում հիմնական արգելակող շարժիչը գործարվեց, սկսելով վայրէջքը։ Վեց րոպե անց, 05:18-ին UTC, կայանը կատարեց փափուկ վայրչէջք 0°41' հարավային երկայնության և 56°18' արևելյան լայնության լուսնային կոորդինատներում, Առատության ծովի հյուսիս արևելյան հատվածում, Վեբ խառնարանից 100 կիլոմետր արևմուտք և Լանգրեն խառնարանից 150 կմ հյուսիս։ Սա ռաջաին անգամն էր, երբ վայրէջքը կատարվել էր Լուսնի գիշերվա պայմաններում։
Հիմնական արգելակման շարժիչը անջատվեց մակերևույթից 20 մետր բարձրության վրա, այնուհետև վայրեջքի շարժիչները անջատվեցին 2 մետր բարձրության վրա, ի վերջո, կայանի վերջնական արագությունը կազմում էր 2,4 մ/վ-ից քիչ։ Վերջին երկու մետրը կայանը իջավ ազատ անկումով։ Իջեցվող սարքի քաշը կազմում էր 1,880 կիլոգրամ։
Վայրէջքից մոտ մեկ ժամ անց ավտոմատ հորատիչի միջոցով սկսվեց Լուսնի մակերևույթի նմուշի հավաքումը։ Մոտ 7 րոպեների ընթացքում հորատիչը հասավ 35 սանտիմետր խորության և այնտեղից հավաքեց գրունտի նմուշը։ Մանիպուլյատորի միջոցով գրունտի նմնուշը հասցվեց կայանի վերին մասում տեղակայված փոքր գնդաձև Երկիր վերադարձող սարքի մեջ գտնվող հերմետիկ կոնտեյների մեջ ։
Լուսնի մակերևույթին անցկացնելով 26 ժամ և 25 րոպե, սեպտեմբերի 21-ին 07:43-ին UTC, կայանի վերին աստիճանը սկսեց վերադարձի թռիչքը։ Լունա 16-ի ստորին աստիճանը մնաց լուսնի վրա և ծառայեց որպես արձակման հարթակ, ինչպես նաև շարունակեց ուղարկել Լուսնի ջերմաստիճանի և ռադիացիայի մասին տվյալներ։ Երեք օր անց, սեպտեմբերի 24-ին մի քանի ուղեծրի ճշգրտուներից հետո վերադարձվող մոդուլը մտավ Երկրի մթնոլորտ 11 կիլոմետր վայրկյան արագությամբ։ Այն վայրէջք կատարեց պարաշյուտի օգնությամբ Ղազախստանի Ժեզկազգան քաղաքից 80 կմ հարավ արևելք։ Մուգ բազալտ հանդիսացող նմուշի վերլուծությունը հաստատեց նրա նմանությունը ամերիկյան Ապոլոն 12-ի նմուշներին ։
Լունա 16 առաքելությունը նշանակալի հաջողություն էր Խորհրդային տիեզերական ծրագրի համար, այս առաքելության արդյունքում հնարավոր եղավ իրականացնել ամբողջությամբ ավտոմատացված նմուշի հավաքումը և վեևրադարձը Երկիր։