cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(1877) Մարսդեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,940275 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,1141 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,7665 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2856,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,126013 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,55° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1971 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Գրիգոր արքեպիսկոպոս Մանուչարյան
Գրիգոր Մանուչարյան (1773, գյուղ Հախում, ՀԽՍՀ Շամշադինի շրջան- 1846, Հախում), հայ ազատագրական շարժման գործիչ, արքեպիսկոպոս։
''Արևելյան Հայաստանի ազատագրությունը պարսկա-թյուրքական տիրապետությունից, որն սկսվեց 19-րդ դարի սկզբից, վերջացավ 1828 թվականի փետրվարի 10-ին, երբ կնքվեց Թյուրքմենչայի պայմանագիրը։ Մոտ քառորդ  դար տևող պայքարի այդ լարված շրջանում  բացառիկ սխրագործություններ գործեցին  հայ ժողովրդի  անվեհեր զավակները։ Ռուսական զորաբանակի հրամանատարությունը , իր ժամանակին , նշել է հայկական զորամասերի , հայ առանձին անհատների  ցույց տված բացառիկ քաջագործությունները ինչպես պարսից, այնպես և թյուրք զորքերի դեմ վարած ճակատամարտերում։ Ռուսական հրամանատարության այդ կարծիքը խտացված ձևով արտահայտել է Թիֆլիսի  զինվորական  նահանգապետ գեներալ   Սիպյագինը իր 1827 թվականի մայիսի 24-ին գրած կոչում․«Անցյալ  տարվանից պարսկական զորքերի մեր  սահմանը  ներխուժելու պահից , հայերը աչքի են ընկել իրենց   անվեհերությամբ ընդդեմ թշնամիների, անսասան կայութնությամբ՝  վերահաս աղետների մեջ» ։    Հանրահայտ են  Խաչատուր Աբովյանի խոսքերը հայերի ցույց տված օգնությանը ռուսական զորաբանակին․« Ինչ որ պարսից կռվի ժամանակինհայերն  արին ,-գրում է նա,-թե մարդ չիմանա, քարերը վկայություն կտան»։ Պատմական այս ժամանակաշրջանից մեզ հայտնի են ժողովրդական մի շարք հերոսների անուններ, որոնցից  աչքի ընկնող դեմքերից մեկն է Գրիգոր եպիսկոպոս  Մանուչարյանը։
Կենսագրություն
Գրիգոր եպիսկոպոս Մանուչարյանը ՝ համեստ ու ժողովրդասեր եպիսկոպոսը, ծնվել է 1773 թվականին Շամշադինի Հախում (ներկայիս Վարագավան) գյուղում։ Կրթությունը ստացել է Նոր Վարագավանքի ։ վարժարանում։ Հախում գյուղը 19-րդ դարի սկզբից համբավ ստացավ  շնորհիվ այն բանի,  որ ծննդավայրն է հանդիսացել Գրիգոր եպիսկոպոս Մանուչարյանի, որի անունով և կոչվել է «Վարդապետի գյուղ»։
Մահը
1846 թվականին բոլորի կողմից սիրված ու հարգված արքեպիսկոպոսը իր մահկանացուն է կնքում ճգնարանի մեջ։  Իր համագյուղացիները  նրան հուղարկավորում են  հայրենի  գյուղի եկեղեցում։ « Նախկին Հախում գյուղի կենտրոնում կառուցված է  փայտածածկ  հողե կտուրով գյուղական  եկեղեցին։ Դրա ներսում գտնվում է Գրիգոր Մանուչարյանի  գերեզմանը» ։ Այսպիսով, հայ Եկեղեցու այս անձնվեր ու հայրենասեր պաշտոնյան՝ սնված իր նախահայրերի  ՝ Ս․ Գրիգորի, Ս․ Մաշտոցի, Ս․ Սահակի և այլ ժողովրդասեր  հոգևորականների  սրբազան ավանդներով, հայ ժողովրդի համար ճակատագրական նշանակություն ունեցող  օրերում  հանդես է բերել բացառիկ նվիրավածություն, սեր և եռանդ  դեպի   հայ ժողովուրդն ու սիրելի դարձած  Հայրենիքը։ Նա կատարել է իր սրբազան պարտքը ժողովրդի  ևՀայրենիքի հանդեպ , պայքարել է  անարդարության, չարիքի  և բռնության դեմ՝ հանուն հայրենիքի ազատության և անկախության։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տավուշի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:12-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:1198 հիմնադրումներ Հայաստանում
Կատեգորիա:Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828) Կատեգորիա:Հայրենասիրություն Կատեգորիա:Խաչատուր Աբովյանի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1846 մահեր Կատեգորիա:Հայ արքեպիսկոպոսներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Խոշան
Խոշան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կումանևկա
2001 թվականի տվյալներով Կումանևկա գյուղում բնակվում էր 413 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12563 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1849 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Չերևկովո (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Չերևկովո (Черевково), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Ուդարնիկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի ավաններ
Կիրզա (գյուղ, Օրդինսկի շրջան)
Կիրզա (Кирза), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Օրդինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1891 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Օրդինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դենիզ Աքդենիզ
Դենիզ Աքդենիզ (Deniz Akdeniz, ), ավստրալիացի դերասան։
Կենսագրություն
Դենիզ Աքդենիզը ծնվել է 1990 թվականի մայիսի 16-ին Մելբուրնում (Ավստրալիա)։ Նա ունի թուրքական ծագում։ Դենիզի ծնողները 1897 թվականին գաղթել են Իզմիրից։ Նրա հայրը՝ Աթիլլան, Մելբուրնի համալսարանի դասախոս էր, իսկ մայրը՝ Այսելը, կենսաքիմիկ էր։
Դենիզը իր նորամուտը կինոյում կայացել է 2005 թվականին։ 2010 թվականին նա «Պարտություն։ Դրախտի համար պատերազմը» ֆիլմում խաղի համար առաջադրվել է «Inside Film Awards» մրցանակաբաշխության «Լավագույն դերասան» անվանակարգում  ։
Լոս Անջելես մեկնելուց առաջ 2013 թվականի հունվարին Դենիզը Մելբուրնի դերասանական ստուդիայում սովորել է Բրյուս Ալեքսանդրի հետ։ 2014 թվականին Դենիզը հանդես է եկել «Ես Ֆրանկեյշտեյն եմ» ֆիլմում՝ Բարահիլայի դերով, և «Ջուր որոնողը» ֆիլմում՝ Իմամի դերով ։ 2016-2017 թվականներին նկարահանվել է «Մի անգամ հեքիաթում» ֆիլմում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Ավստրալիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ավստրալիացի կինոդերասաններ
Ճանապարհորդ-առաջնագնացներ
Ճանապարհորդ -առաջնագնացներ
Անհրաժեշտ է առնվազն երեքական նախադասությամբ հոդվածներ գրել հետևյալ վերնագրերի համար։
Կատեգորիա:Ցանկեր:Աշխարհագրություն
Սասիկ (Ղրիմ)
Սասիկ, կամ Սասիկ-Սիվաշ (Сасик, Сасик-Сиваш, Sasıq, Sasıq Sıvaş), խոշոր և աղի լիճ Ղրիմի թերակղզում, տեղաբաշխված է Եվպատորիա և Սակի քաղաքների միջև։
Լճի անվանումը ղրիմի թաթարերենից թարգմանաբար նշանակում է «գարշահոտ ցեխ» (sasıq - գարշահոտ, sıvaş - ցեխ, կեղտ)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ուկրաինայի լճեր Կատեգորիա:Աղի լճեր Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Ադրիան ֆոն Ցիգլեր
Ադրիան ֆոն Ցիգլերը (Adrian von Ziegler, ), շվեյցարացի երգահան է։ Ծնվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Շվեյցարիայի մայրաքաղաք Ցյուրիխում ։ Ճանաչում է ստացել ՅուԹյուբ կայքի միջոցով։ 2014 թվականի հունվար ամսին Յութուբում նրա ալիքի հետևորդների թիվն անցավ 200 հազարը ։ Իսկ 2015 թվականին հետևորդների թիվը հասավ 400 հազարի։ Ադրիան ֆոն Ցիգլերի ստեղծագործությունները հիմնականում առանց խոսքերի են, քանի որ, ինչպես ինքն է նշում "չի ցանկանում ավելացնել խոսքեր [իր] երգերին, որ [նրա] երգերը լսողը յուրովի ընկալի" ։ Իր երաժշտություններում նա հիմնականում օգտագործում է ստեղնաշարային գործիքներ (հաճախ դաշնամուր), կիթառ, պարկապզուկ, հարվածային գործիքներ, ջութակ։
Երաժշտական կարիերա
15 տարեկանում, այն բանից հետո, երբ դուրս եկավ տեղական ռոք խմբի կազմից, որում հարվածային գործիքներով էր նվագում, Ադրիանը սկսեց ինքնուրույն ստեղծագործել։
2007-2009 թվականների ընթացքում նա ձայնագրում է բազմաթիվ դեմո երգեր՝ ընտրելով "Indigo" բեմական անունը։ Այդ ժամանակ կիթառի հետ մեկտեղ հաճախ օգտագործում էր ստեղնաշարային և նվագախմբի տարբեր գործիքներ։
2009 թվականից սկսած նա սկսում ստեղծագործել իր իսկական անվան տակ։ 2010-2016 թվականների ընթացքում թողարկել է 17 ալբոմ։
Երաժշտական ուղղություններ
Ադրիանի ստեղծագործությունները տարբեր երաժշտական ուղղությունների են պատկանում։ Այդ ուղղությունները, ըստ Ադրիանի, կարելի է բնորոշել որպես կելտական երաժշտությունը, էմոցիոնալ երաժշտություն, հանգստացնող երաժշտություն, մետալ, համաշխարհային երաժշտություն, Dark alternative երաժշտությունը, Neoclassical Dark wave և ֆիլմային երաժշտություն ։ "Համաշխարհային երաժշտություն" ուղղության մեջ հիմնականում ընդգրկված են արևելյան երաժշտություն, որն իր հերթին բաժանվում է պարսկա-արաբական և չինա-ճապոնական ելևէջեր ունեցող երգերի։ Dark alternative ուղղության պատկանող ստեղծագործություններում օգտագործվում է սիմֆոնիկ նվագախումբ։ Վերջին մի քանի ամսվա ընթացքում Ադրիանը փորձել է գրել նաև էլեկտրոնային երաժշտություն, ինչի արդյունքում համագործակցություն է սկսվել նրա և The Enigma TNG միջև։ Ադրիանի խոսքերով "այս ոճի երաժշտությունն իրեն այքան էլ հոգեհարազատ չէ, սակայն այս համագործակցությունը երկարաժամկետ կլինի" ։
Ոգեշնչման աղբյուրներ
Երաժշտություն գրելիս, ինչպես նշում է Ադրիանը, ինքը ոգեշնչում է բնությունից, գրականությունից, պատմությունից, դիցաբանությունից, իր զգացմունքներից և երևակայական աշխարհից, ինչպես նաև իր ընտրյալ Կարինայից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի երգահաններ
Տապաժոս
Տապաժոս (Tapajos), գետ Բրազիլիայում, Ամազոնի աջ վտակը։ Կազմավորվում է ժուրոլենա և Տելիս Պիրիս (Սան Մանուել) գետերի միախառնումից, սկիզբ է առնում Սեռա դուս Պարեսիս բարձրությունից։ Երկարությունը մոտ 2200 կմ է, ավազանը 1487 հազար կմ²։ Սնումը անձրևային է։ Հորդանում է նոյեմբերից մարտ։ Միջին ծախսը 15,5 հազար մ³/վրկ է։ Հարուստ է սահանքներով ու ջրվեժներով։ Ստորին հոսանքում լայնությունը մինչե 15 կմ է։ Նավարկելի է գետաբերանից մինչև Սան Լուիս քաղաքը։
Հայերն Իռլանդիայում
Հայերն Իռլանդիայում (Airméinis in Éirinn, Armenians in Ireland), ազգային փոքրամասնություն Իռլանդիայի Հանրապետությունում։
Տապաժոս
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր
Հայերն Իռլանդիայում
Պատմություն
Բրիտանական կղզիներում հայերի ներկայության վերաբերյալ տեղեկությունները վերաբերում են վաղնջական ժամանակներին։ Անգլիայի հնագույն տարեգրության՝ 8-րդ դարի Անգլո-սաքսոնական քրոնիկոնում գրված է.«Կղզու առաջին բնակիչները եղել են բրիտները, ովքեր եկել են Արմենիայից ու ի սկզբանե բնակվել են Բրիտանիայի հարավում»։ Թերևս այդ իրողությամբ են բացատրվում հայ-կելտական մշակութային նմանությունները, խաչքարերի առկայությունն Իռլանդիայում։ Ուշագրավ է, որ իռլանդական եկեղեցու ծիսակարգը կատարվում է հայերեն և արարողության ժամանակ Աստծուց բարօրություն են խնդրում նաև Հայաստան աշխարհի համար։ Բացի այդ, Իռլանդիան ու Հայաստանն ընդհանուր գծեր ունեն հատկապես Սփյուռք ունենալու փաստով. իռլանդական 80 միլիոնանոց սփյուռքը, ինչպես Հայաստանի դեպքում, շուրջ 13 անգամ գերակաշռում է Իռլանդիայի մշտական բնակչությանը։
Հայ-իռլանդական հարաբերությունների զարգացման գործում մեծ ավանդ ունի Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության լոնդոնյան գրասենյակի տեսուչ, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի հայ համայնքների բաժանմունքի ղեկավար, մեծ բարերար Գալուստ Կյուլպենկյանի ծոռ Մարտին Եսայանը։ Ներկայումս Իռլանդիայի Հայերը կազմում են 300 մարդ որոնք բնակվում են Դուբլինում և Քորքում։ 2009 թվականին Իռլանդիայում Հայաստանի Հանրապետության նորանշանակ պատվո հյուպատոսի նախաձեռնությամբ և հայ համայնքի ջանքերով բացվել է կիրակնօրյա դպրոց։ Քննարկվում է հայկական եկեղեցի, դպրոց և կազմակերպություն հիմնել Դուբլինում։ Դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Իռլանդիայի միջև հաստատվել են 1996 թվականի հունիսի 28-ին։ Իռլանդիայում բնակվող հայերը փորձում են կազմակերպված համայնք ձևավորել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իռլանդիայի ազգեր ի ի
Ջոեն Բոտա (երգիչ)
Ջոեն Բոտա (Johan Bothaօգոստոսի 19,1965, Ռուստենբուրգ, ՀԱՀ - սեպտեմբերի 8, 2016), հարավաֆրիկյան օպերային երգիչ, տենոր։
Կենսագրություն
Բոտան ծնվել է Հարավային Աֆրիկայի Ռուստենբուրգ քաղաքում։ Առաջնելույթը կատարել է 1989 թվականին քաղաքի Ռուտեպուրտ (Roodepoort) թատրոնում։ Համաշխարհային հռչակ է ստացել Բաստիլի օպերայում 1993 թվականին Պուչինիի «Մադամ Բատերֆլայ» ներկայացումում Պինկերտոնի դերով։ Այդ ժամանակվանից նա ելույթ է ունեցել աշխարհի առաջատար օպերային բեմերում, ինչպիսին են՝ Մետրոպոլիտեն օպերան, Վիեննայի պետական օպերան, Ավստրալիայի օպերային թատրոնը, Լոնդոնի թագավորական օպերային թատրոնը, Լա Սկալան և Զալցբուրգի փառատոնը ։
2003 թվականին Վիեննայի պետական օպերան Ջոեն Բոտային շնորհել է Օպերային երգիչների պատվավոր կոչում։
Մահվան պահին ապրել է Վիեննայում՝ կնոջ և երկու որդիների հետ։ Մահացել է քաղցկեղից 2016 թվականի օգոստոսի 8-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տենորներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Էֆթանազիա
Էֆթանազիա, էյտանազիա կամ էվտանազիա ( - լավ մահ), ցավերից և տառապանքից ազատելու համար կյանքից զրկելն է։
Պատմություն
Առաջինը «էֆթանազիա» տերմինը օգտագործել է Ֆրենսիս Բեկոնը 16–րդ դարում՝ «լավ մահ» իմաստով։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը էֆթանազիան մի շարք եվրոպական երկրներում մեծ տարածում ուներ, սակայն նացիստների որոշակի գործողությունները վարկաբեկեցին այն։ Հայտնի անձանցից էր Զիգմունդ Ֆրոյդը, որ 1939 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, իր Լոնդոնյան բնակարանում բժիշկ Շուրի օգնությամբ էֆթանազիա կատարեց, որպեսզի չտառապի քաղցկեղի ցավերից։ ԱՄՆ-ում 1989-1998 թվականներին բժիշկ Ջեք Գևորգյանը օգտագործելով իր ստեղծած «մերսիտրոն» սարքը (թույնի մահացու քանակ ներարկող սարք) 130 հոգու օգնել է վերջ տալ կյանքին։ Էֆթանազիա կիրառելու համար 1999 թվականին Ջեք Գևորգյանը դատապարտվեց 10-ից 25 տարվա ազատազրկման (ազատվել է 2007 թվականին)։ Ներկայումս Էֆթանազիան օրինականացված է եվրոպական մի շարք երկրներում, մասնավորապես, Բենիլյուքսի պետություններում, Շվեյցարիայում, իսկ Ֆրանսիայում, Իտալիայում ու Միացյալ Թագավորությունում մահացու հիվանդ մարդկանց թույլ են տալիս հրաժարվել բուժումից։
Էֆթանազիայի տեսակներ
Առանձնանում են էֆթանազիայի երկու տեսակ՝ պասիվ և ակտիվ։ Պասիվ է համարվում, երբ մահացու հիվանդին դիտավորյալ դադարեցնում են դեղամիջոցներ տալ։ Ակտիվ է համարվում հիվանդին մահացու դեղամիջոց ներարկելը կամ մահ առաջացնող ուրիշ գործողություններ, որոնց արդյունքում վրա է հասնում անցավ և արագ մահ։ Գոյություն ունեն նաև էֆթանազիայի կամավոր և ոչ կամավոր տեսակները։ Կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է հիվանդի համաձայնությամբ, կամ նախապես ձևակերպված իրավական պայմանավորվածությամբ (նախատեսված է անդարձ կոմայի դեպքում)։ Ոչ կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է անկախ հիվանդի կամքից, եթե նա անգիտակից է և անկարող է իր կամքը արտահայտել։
Մեր ժամանակների էֆթանազիայի դեպքերից է իսպանացի ծովային Ռամոն Սամպեդրոյի էֆթանազիան, ում կյանքի հիման վրա իսպանացի ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարը նկարահանել է «Ծովը ներսում» ֆիլմը, որտեղ Ռամոնին վարպետորեն մարմնավորել է դերասան Խավիեր Բարդեմը։ Ֆիլմը բազմաթիվ կինոմրցանակներ է ստացել ամբողջ աշխարհում։
Էֆթանազիայի իրավական կարգավորումը
Կյանքի իրավունքը մարդու բնական և անօտարելի իրավունքն է։ Դա նշանակում է, որ ոչ ոք` ո՛չ պետությունը, ո՛չ անհատ քաղաքացիները չեն կարող կամայականորեն մարդուն զրկել կյանքից։ Մարդու կյանքի իրավունքը իր ամրագրումն է ստացել մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 3-րդ հոդվածում, ըստ որի` յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի ազատության և սեփական անձի անձեռնմխելիության իրավունք։ Իսկ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 6-րդ հոդվածը կյանքի իրավունքը դիտարկում է որպես յուրաքանչյուր մարդու անկապտելի իրավունք[1]:
Մարդու կյանքն առանձնահատուկ տեղ է գրավում քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտների թվին։ Բարեփոխված Սահմանադրության 24-րդ հոդվածում նշվում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք։ Կյանքի իրավունքի հետ առնչվում է նաև մեկ այլ իրողություն, որն անվանում են էֆթանազիա, այսինքն՝ «թեթև մահ», կյանքից կամովին հեռանալը, որտեղ մարդու կյանքին առնչվում է նաև մարդու անհատական ինքնորոշման իրավունքը, որը ներառում է սեփական կյանքն ավարտելու միջոցներն ու ձևերը։ Բայց մարդու կյանքի իրավունքի ճանաչումը տրամաբանորեն նշանակում է նաև նրա մահվան իրավունքի ճանաչում[2]: Այդ առումով գրականության մեջ և լրատվության միջոցներով առավել հաճախ քննարկվում են ոչ այնքան կյանքի իրավունքի, որքան մահվան իրավունքի հետ կապված հարցերը։ Մի շարք գիտնականներ ենթադրում են, որ «մահվան իրավունքի» ձևակերպումը, որն օգտագործվում է արտասահմանյան երկրների օրենսդրության մեջ, անհաջող է, քանի որ մահվան տիրապետման իրավունքը մարդը համառորեն պնդելու է իր ցանկության՝ երրորդ անձի կողմից կատարվելը, որը փաստորեն լեգալացնում է սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով, իսկ դա իր հերթին կարող է առաջացնել մեկ այլ խնդիր, քանի որ հիվանդներին օգնություն ցուցաբերելու քողի տակ կարող են և իրականացվել իրական սպանություններ, օրինակ՝ ժառանգություն ստանալու ճանապարհին խոչընդոտների հաղթահարման կամ ծնողներին խնամելու սահմանադրական պարտականություններից խուսափելու նպատակով և այլն։ Առաջարկվում է օգտագործել «մարդու իրավունքը արժանիորեն մահանալու»[3] արտահայտությունը, և դրա հետ դժվար է չհամաձայնվել։ 2002թ. ապրիլին մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը մերժեց Բրիտանիայի հպատակ Դիանա Դրետտիին՝ ընդունել մահը իր ամուսնու ձեռքից։ Ստրասբուրգի դատավորները եկան այն եզրակացության, որ կյանքի իրավունքը, որը հռչակված է մարդու իրավունքների և հիմնական ազատությունների վերաբերյալ 2-րդ հոդվածում, չի կարելի մեկնաբանել հակառակ իմաստով, որպես մահվան իրավունք[4]: Ինչպես նշում են հետազոտողները, սկսած XX դ. 60-ական թվականներից՝ «էֆթանազիա» եզրույթի մեկնաբանումը տարբերակվում է ծայրահեղ հակասություններով[5]: Տեսության մեջ տարբերակում են պասիվ և ակտիվ Էֆթանազիան։ Պասիվ էֆթանազիան ստացել է «հետաձգված ասեղի մեթոդ» անվանումը։ Ակտիվ և պասիվ էֆթանազիայի հիմնական տարբերությունն արարքի ձևով այն է, թե վերջինս դրսևորվում է բժշկի գործողությա՞մբ, թե՞ անգործությամբ։ Պասիվ էֆթանազիայի դեպքում բժիշկը դադարեցնում է այն գործողությունները, որոնց նպատակը հիվանդի կյանքը երկարացնելն էր, քանի որ դրանք անօգուտ և անիմաստ է համարում (օրինակ՝ արհեստական շնչառության սարքը անջատելը)։ Ի հակադրություն պասիվ էֆթանազիայի՝ բժշկի կողմից հիվանդի խնդրանքով իր կյանքին վերջ տալը, որը կարելի է բնութագրել որպես ինքնասպանության աջակցություն կամ անհուսալի հիվանդի մահն արագացնել բժշկի կողմից կատարվող գործողությունների շնորհիվ, որն անվանում են ակտիվ էֆթանազիա, քրեորեն հետապնդվում է շատ երկրներում։
Այնուհանդերձ պետք է նշել, որ էֆթանազիայի ճանաչման հարցում մի շարք երկրներ տարբեր մոտեցումներ ունեն։ Օրինակ՝ Ռուսաստանում Էֆթանազիայի ճանաչման հարցը քննարկվում է վերջին 15-20 տարիներին։ Այն առաջ է բերում փիլիսոփաների, բժիշկների և իրավաբանների թեժ վեճերի։ ՌԴ քրեական օրենքում չկա հատուկ նորմ էֆթանազիայի համար պատասխանատվություն սահմանելու վերաբերյալ։ Քրեական օրենքն այն դիտում է որպես սովորական սպանություն, այսինքն՝ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։ Քաղաքացիների առողջության պահպանման մասին ՌԴ օրենսդրության հիմունքների 45-րդ հոդվածում խոսվում է այն մասին, որ բժշկական անձնակազմին արգելվում է էֆթանազիայի իրականացում, այսինքն՝ հիվանդի խնդրանքի բավարարումը՝ կապված նրա մահվան արագացման հետ որևէ գործողությամբ կամ միջոցով, այդ թվում՝ կյանքի պահպանման արհեստական միջոցների դադարեցմամբ[6]: Հիշյալ հոդվածը նախատեսում է, որ եթե անձը հիվանդի մեջ էֆթանազիայի ցանկություն է առաջացնում և այն իրականացնում է, «քրեական պատասխանատվություն է կրում՝ համաձայն ՌԴ օրենսդրության»։ Ռուսաստանի և մի շարք երկրների քրեական իրավունքի գիտության մեջ էֆթանազիայի հիմնախնդիրը ոչ հազվադեպ դիտարկվում է արդեն նշված տեսակետից առավել լայն հասկացությամբ՝ տուժողի համաձայնությունը վնաս պատճառելու։ ՌԴ քրեական իրավունքը ելնում է նրանից, որ նման համաձայնությունը, ընդհանուր կանոնի համաձայն, չպետք է դիտվի որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք։ Դրա համար էլ ՌԴ գործող քրեական օրենսդրության տեսակետը էֆթանազիայի վերաբերյալ միանշանակ է` դիտավորությամբ կատարված սպանություն։ Կարեկցանքի շարժառիթը, որը նշված է արտոնյալ հանգամանքների թվում և նախատեսված ՌԴ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածում, կարող է սոսկ հաշվի առնվել մեղավոր անձին պատիժ նշանակելիս, բայց ոչ թե արարքի որակավորման հետ կապված։ Սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով որակավորվում է ՌԴ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով, այսինքն՝ որպես հասարակ սպանություն։
Կարևոր է հասկանալ, որ էֆթանազիան՝ որպես իրավաբանական փաստ, ոչ թե «կյանքի իրավունքի իրագործում» է, այլ հանցագործություն։ Դրա հետ մեկտեղ էֆթանազիայի գոյություն ունեցող առանձնահատկությունները հնարավորություն չեն տալիս ամբողջովին նույնականացնելու սպանու-թյան հետ։ Քանի որ դրանով իսկ խախտվում է քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկը և հենց արդարության սկզբունքը, պահանջելով, որ պատիժը և քրեաիրավական բնույթի այլ միջոցներ, որոնք կիրառվել են հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ, համապատասխանեն հանցագործության բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարման հանգամանքներին և մեղավոր անձին։ Դա պայմանավորված է անհրաժեշտությամբ՝ էֆթանազիան առանձնացնել որպես սպանության առավել նվազ վտանգավոր տեսակ՝ մեղմացուցիչ հանգամանքներով և քրեական օրենսգրքում հատուկ հոդվածի լրացումով (արտոնյալ բնույթի), որում օրենսդիրը էֆթանազիայի համար քրեական պատասխանատվության սահմանումից զատ այն կտարբերակեր՝ կախված իրականացման ձևից։ Կարելի է պատկերացնել, որ էֆթանազիայի վերաբերյալ նման նորմը թույլ կտա խուսափել երկու վտանգավոր ծայրահեղությունից՝ էֆթանազիայի ապաքրեականացում և տարբերակում սպանությունից։
Այսօր էֆթանազիայի առաջացման հնարավորությանը Ռուսաստանում կողմնակից են միայն պացիենտների իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները։ Մյուս փորձագետները գտնում են, որ հասարակությունը պատրաստ չէ նման օրենք ընդունելու։
Բայց և այնպես, այն հարցին, թե որն է լավ` մշտական տանջանքներով և տառապանքներով լի կյա՞նքը, թե՞ անցավ մահը, դեռևս չի գտնվել միատեսակ վերջնական պատասխան։ Էֆթանազիայի հիմնախնդրի առնչությամբ շարունակում են բաց մնալ հետևյալ հարցերը՝ արդյո±ք կյանքի իրավունքը պետք է դիտել որպես մարդու ապրելու պարտականություն, և հնարավո՞ր է արդյոք իրավունքից նրա կամավոր հրաժարումը։ Հավանաբար նշված հանգամանքները հանգեցրին նրան, որ 1990-ական թվականների սկզբին աշխարհի ավելի քան 40 պետություններում ընդունվեցին օրենքներ, որոնք թույլ են տալիս գործունակ անհատներին կազմելու այսպես կոչված «կյանքի վերաբերյալ կտակներ», որոնցով բժիշկները լիազորվում և հրահանգվում են հրաժարվել կենսապահովման արհեստական համակարգի կիրառումից, եթե այդ անհատները պետք է տառապեն ծանր, անբուժելի հիվանդությամբ։ Նշված օրենքով ըստ էության օրինականացվեց պասիվ էֆթանազիան։
Մի շարք երկրներում այս հարցը տարբեր կերպ է լուծվում։ Այսպես Իռլանդիայի քրեական օրենսգրքով էֆթանազիան օրինականացվեց 2002թ. ապրիլի 1-ից, ոչ միայն փաստացի, այլ նաև իրավաբանորեն։ Կամավոր էֆթանազիան օրինականացվեց Բելգիայում, 2009թ. մարտ ամսին՝ Լյուքսեմբուրգում։ Գերմանիայում քրեական օրենսդրությամբ պատասխանատվություն է սահմանվում սպանության համար տուժողի խնդրանքով[7]: Քրեական պատասխանատվությունը կարեկցանքի շարժառիթով սպանության համար նախատեսված է Բոլիվիայի, Կոլումբիայի, Սալվադորի, Ուրուգվայի քրեական օրենսգրքով[8]:
Էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով քրեական պատասխանատվություն նախատեսված է Ավստրիայի, Ադրբեջանի, Գերմանիայի, Վրաստանի, Հնդկաստանի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Մակեդոնիայի, Պորտուգալիայի, Լեհաստանի քրեական օրենսդրությամբ։
Այն երկներում, որտեղ էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով պատասխանատվություն սահմանված չէ, արարքը որակվում է հասարական սպանության համար պատասխանատվություն սահմանող հոդվածով, սակայն կարեկցանքի շարժառիթը հաշվի է առնվում պատասխանատվությունն անհատականցնելիս։
Ինչ վերաբերում է տուժողի համաձայնությամբ սպանության հանցակազմի հատկանիշներին, ապա տարբեր երկրներում այդ հանցակազմում շեշտը դրված է կամ հանցագործության շարժառիթի կամ տուժողի կամքի արտահայտության վրա։ Այսպես, տուժողի կամարտահայտության վրա շեշտը դրվում է Ավստրիայի, Գերմանիայի, Վրաստանի քրեական օրենսգրքերով, իսկ հանցագործության շարժառիթի վրա` Կոլումբիայի, Ուրուգվայի, Կոստա-Ռիկայի քրեական օրենսգրքերում։ Մի շարք երկրներում քրեական օրենսգրքում ընդհանրապես բացակայում է նշումը կարեկցանքի շարժառիթի մասին, օրինակ` Ավստրիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Հնդկաստանում։
Տուժողի համաձայնությամբ սպանության համար նախատեսված ամենամեղմ պատիժը Լեհաստանում է` 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում, իսկ ամենախիստը` Իտալիայում` 14 տարի։ [1] Մարդու իրավունքներ և ազատություններ։ (ւu. ձեոնարկ.–Եր.: Տիգրան Մեծ, 2007.-590 էջ
[2] Дюргкгейм Э. Самоубийство, Социологический этюд, М., 1994, էջ 327.
[3] Крылова Н.В. Эвтаназия: уголовно-правовой аспект // Вестник Московского университета. Серия //. Право. 2000, էջ 20.
[4] Туманов В.А., Энтин Н.М. Комментарий к конвенции о защите прав человека и основных свобод и практике ее применения, М; Норма. 2002 22-23 стр.
[8] Кварнадзе Р.А. Некоторые аспекты становления и развития законодательства в области здравоохранения // Государство и право, 2001, N 8, стр. 99.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ինքնասպանության մեթոդներ Կատեգորիա:Էֆթանազիա Կատեգորիա:Մահագիտություն
(9772) 1993 MB
(9772) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունիսի 16-ին Թիմոտի Սպարի կողմից Կատալինա կայանում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,679827 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1798 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1798 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1602,35 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,224669 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Թիմոտի Սպարի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կուգելիս
Կուգելիս, լիտվական ազգային ուտեստ։ Հիմնական բաղադրիչներն են կարտոֆիլ, ճարպ, կաթ, սոխ, ձու, որպես համեմունք օգտագործվում է սև պղպեղ, դափնու տերև։ Կուգելիսը ուտում են հիմնականում խնձորի սոուսով, թթվասերով, խոզապուխտի կամ խոզի մսի հետ։
Կուգելիսի նմանատիպ ուտեստ կա նաև գերմանական խոհանոցում կուգել անվամբ, և բելառուսական խոհանոցում կարտոֆիլե բլիթներ անվամբ։
Կատեգորիա:Լիտվական խոհանոց Կատեգորիա:Կարտոֆիլով ուտեստներ
Էլ-Քութ
Քաղաքի հնագույն մասը տեղակայված է Տիգրիս գետի ափին, որը գրեթե կղզի է կազմում։ Էլ-Քութը գորգագործության ավանդական կենտրոն է։ Քաղաքը գտնվում է բերրի շրջանում, որտեղ աճեցնում են հացահատիկային մշակաբույսեր։ 2003-ին Իրաքում կոալիցիոն ուժերի ներխուժման ժամանակ թալանվել է Էլ-Քութի մերձակայքը գտնվող Բաղդադի միջուկային հետազոտությունների կենտրոնը։
1930-ական թվականներին քաղաքի ծայրամասում կառուցվել է Քութի ամբարտակը` թաղամասին ոռոգման ջրով ապահովելու համար։ Ամբարտակի երկայնքով ճանապարհ է կառուցվել, իսկ կողքին` Տիգրիսից վեր ու վար անցնող նավերի համար կառամատույց։ Ամբարտակի նպատակը գետի ջրի բավարար մակարդակի պահպանումն է` Գարաֆի ջրանցքին ոռոգման ջրով ապահովելու համար։
Ստասևա
Ստասևա (Стасева), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1537 թվականին։
Էլ-Քութ
Օսադա Քութ
1915 թվականի սեպտեմբերին Միջագետքում բրիտանական արշավախմբային ուժերը (The British Mesopotamian Expeditionary Force), գեներալ Թաունսենդի գլխավորությամբ, ուղևորվեցին Բասրայից դեպի հյուսիս։ Նրանք հասան Քութ սեպտեմբերի 26-ին և երեք օր տևած մարտերից հետո քաղաքից դուրս մղեցին թուրքական զորքերին։
Ստասևա
2001 թվականի տվյալներով Ստասևա գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,318 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 81,76 մարդ/կմ²։
Էլ-Քութ
Օսադա Քութ
Գրեթե 9 ամիս անգործությունից հետո Թաունսենդը ուղևորվեց Տիզբոն գետով դեպի վեր։ Այնտեղ կայացած մարտերից հետո բրիտանական զորքերը հետ են բերվել դեպի Քութ։ 1915-ի դեկտեմբերի 7-ին թուրքերը, գերմանական դաշտային մարշալ Բարոն ֆոն դեր Գոլտցի հրամանատարությամբ մոտեցան Քութին և սկսեցին պաշարել այն։ Գնդապետ Գերարդ Լիչմանի հրամանատարությամբ բրիտանական հեծելազորը կարողացավ դուրս գալ քաղաքից, սակայն Թաունսենդը և զորքերի մեծ մասը մնաց պաշարման տակ։ Բազմաթիվ փորձեր են արվեցին փրկելու Թաունսենդի ուժերը Քութից, սակայն մոտ 23000 բրիտանացի և հնդիկ զինծառայողներ մահացան են Քութը գրավելու փորձերի ժամանակ։ Սա, հավանաբար, Մեծ Բրիտանիայի ամենամեծ կորուստն է եվրոպական գործողությունների թատերաբեմերից դուրս։ Պաշարման ավարտին՝ բրիտանական հետախուզության գործակալներ Լոուրենս Արաբիան և Աուբրի Հերբերտը անհաջող կերպով փորձեցին կաշառել Խալիլ փաշային, որպեսզի նա թույլ տա Թաունսենդի բանակին հեռանա։ 1916 թվականի ապրիլի 29-ին Թաունսենդը 8000 ողջ զինվորների հետ հանձնվեց։
Ստասևա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1537 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էլ-Քութ
Օսադա Քութ
Բրիտանացիները կրկին հարձակման անցան 1916-ի դեկտեմբերին։ Գեներալ Ստենլի Մոդի 50-հազարանոց բանակը 1917-ի փետրվարի 23-ին կրկին հարձակմամբ վերցրեց Քութը։
2003 թվականին կոալիցիոն ուժերը Իրաք ներխուժելուց հետո Տիգրիսի աջ ափին՝ անմիջապես Քութի դիմաց, կառուցվեց ամերիկյան «Դելտա պահեստային օպերացիոն բազան»։ Իրաքյան պատերազմի ժամանակ բազան սպասարկում էր նախկին Իրաքյան ռազմաօդային ուժերը՝ Քութ ալ-Հայը, որը պատերազմի սկսումից հետո հայտնի էր որպես Բլեր օդանավակայան ։
Խոջալու (Վանի գավառ)
Խոջալու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ալեքսանդրովկա-2 (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)
Ալեքսանդրովկա-2 (Александровка-2), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի բնակավայրեր
Միլնդյու
Կեղծ ալրացող, բույսերի սնկային հիվանդություն։ Սովետական գրականության մեջ միլնդյուն սովորաբար անվանվում է միայն խաղողի վազի կեղծ ալրացող։ Ունի ամերիկյան ծագում։ Եվրոպայում առաջին անգամ նկատվել է 1878 թվականին Ֆրանսիայում։
Հիվանդության հարուցիչը Plasmopara viticola Berl․ et de Toni մակաբույծ սունկն է։ Ձմեռում է գլխավորապես վարակված, թափված տերևների մեջ, կլորավուն թաղանթապատված օօսպորների (հանգստի սպորներ) ձևով։ Գարնանը, թափված տերևների փտելու ժամանակ, օօսպորները հողի մեջ 11 °C-ից բարձր ու բավարար խոնավության պայմաններում ծլում են, առաջացնելով հիֆեր, որոնց գագաթներում գոյանում են մակրոկոնիդիումներ։ Վերջիններս քամու միջոցով տարածվում են տերևների վրա։ Դրանց մեջ առաջանում են զոոսպորներ (շարժուն սպորներ), որոնք տերևի վրա խոնավության առկայության պայմաններում ծլում են։ Առաջացած հիֆերը հերձանցքերից թափանցում են տերևների մեջ, ուր զարգանում է սնկի միցելիումը։ Հիվանդ տերևների հյուսվածքներն սկսում են մահանալ, առաջանում են դեղնավուն բծեր, իսկ ստորին երեսի վրա՝ սնկի ամառային սպորակիրներ (զոոսպորանգիումներով կոնիդիումներ), որոնց միջից զոոսպորները դուրս գալով նորից են վարակում։ Միլդյուն վնասում է խաղողի վազի բոլոր կանաչ օրգանները (տերևները, ծաղկաբույլերը, պտուղները, բեղիկները և այլն)։ Վնասված հյուսվածքները 10-15 օր հետո գորշանում և չորանում են։ Միլդյուի զարգացմանը նպաստում են մթնոլորտային տեղումները, ցողը, մառախուղը, բարձր ջերմաստիճանը, իսկ Կոնիդիալ սպորատվությանը՝ օդի բարձր խոնավությունը (95-100%)։ Չոր և շոգ եղանակին միլնդյուի զարգացումն ընդհատվում է։
Միլդյու-դիմացկուն սորտերի ներդրում, վազի ժամանակին ծերատում ու բջջատում, թափված տերևների ոչնչացում, վեգետացիայի ընթացքում միջշարքերի փխրեցում և այգիների սրսկում (4-5 անգամ) բորդոյան հեղուկի 1% կամ ցինկի 0,5%, կուպրոզանի 0,4%-անոց լուծույթներով։
Միլդյուին Արարատյան դաշտում այգեգործներն անվանում են «չոռ», հյուսիսարևելյան շրջաններում՝ «կարմրուկ», իսկ Մեղրիում, Գորիսում՝ «խորշակ»։
Կատեգորիա:Բույսերի հիվանդություններ
Տեշենիտ
Տեշենիտ (Տեշեն մարզի անվամբ), անալցիմ պարունակող լրիվ բյուրեղային հիպաբիսալ և երակային ալկալային ապար։ Կազմված է կիսով չափ պիրոքսենից (տիտան-ավգիտ) ու ամֆիբոլից (բարկևիկիա) և զգալի քանակություններով զոնալ պլագիոկլազից ու անալցիմից։ Գոյություն ունեն տեշենիտի պիրոքսենային և ամֆիբոլային տարբերակները՝ համապատասխան միներալների գերակշռության դեպքում։ Երեսպատման գեղեցիկ քար է։
Կատեգորիա:Ապարներ
Բիգֆուտների ընտանիքը
«Բիգֆուտների ընտանիքը» (Bigfoot Family), ֆրանկո-բելգիական CGI անիմացիոն ֆիլմ՝ ռեժիսորներ Բեն Ստասենից և Ժերեմի Դեգրուսոնից։ «Դարձի՛ր լեգենդ։ Բիգֆուտ կրտսեր» անիմացիոն կատակերգության շարունակությունը ։
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի հուլիսի 15-ին «Անսիի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոնում», որտեղ պատկերը անվանակարգ է շահել «Լավագույն լիամետրաժ անիմացիոն ֆիլմ»-ում ։
Սյուժե
Ընտանիքում բոլորը տարբեր են։ Հայրիկը մի ժամանակ վերածվել է Բիգֆուտի, որդին ժառանգել է նրա սուպերընդունակությունները և կենդանիների լեզուն հասկանալու ընդունակությունը, նրանց և մայրիկի հետ նույն տանը ապրում է մի ողջ գազանանոց՝ խոշոր արջը, անխոնջ սկյուռիկը, անհանգիստ ջրարջը՝ բազմաթիվ հիասքանչ ձագուկներով։ Երբ Ալյասկայի եզակի արգելոցը օգնության կարիք ունի, Բիգֆուտների ողջ ընտանիքը մեկնում է ճանապարհորդության և ողջ աշխարհին ցույց տալու ինչի է ընդունակ իրենց թիմը ։
Արտադրություն
Ֆիլմի արտադրությունը սկսվել է nWave ստուդիայի յոթերորդ՝ «Թագուհու կորգին» ֆիլմի թողարկումից առաջ։ Աշխատանքային նյութերը ցուցադրվել են 2020 թվականին Փարիզի թվային գագաթնաժողովում ։
Երաժշտություն
«Դարձի՛ր լեգենդ։ Բիգֆուտ կրտսեր» ֆիլմի վրա հաջող աշխատանքից հետո Puggy երաժշտական կոլեկտիվը համաձայնվել է ձայնագրել սիքվելի սաունդթրեքը։ «Out in the Open» սինգլը ստեղծել է Puggy-ին՝ Սիլվի Օարոյի հետ համատեղ։
Մարքեթինգ
Ֆիլմի թրեյլերը համացանցում հրապարակվել է 2020 թվականի օգոստոսի 20-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր կենդանիների մասին Կատեգորիա:Ֆրանսիական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:2020 մուլտֆիլմեր
Կրասնոե (գյուղ, Կազատինի շրջան)
Կրասնոե (Красне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1765 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոե գյուղում բնակվում էր 131 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 385,29 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1765 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Տառվա (գյուղ, Կոոնգա շրջան)
Տառվա (Tarva), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Կոոնգա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Կոոնգա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արգվեթի (Սաչխերեի շրջան)
Արգվեթի (არგვეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սաչխերեի շրջան‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 600 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սաչխերեից հեռու է 7 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 752 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Սաչխերեի շրջան‎‎
Չերնեցով (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Չերնեցով (Чернецов), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Բոժկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ 2011 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 425 մարդ։ Հիմնվել է 1786 թ.։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ Կատեգորիա:1786 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կիրզյա
Կիրզյա (Кирзя, Кирҙә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 491 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
Իզյոլ (Պեչորայի վտակ)
Իզյոլ (Իզյոլ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմա գետի աջ ափին 992 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ, ջրհավաք ավազանը՝ կմ2։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հակոբ Ազատյան
Հակոբ Նիկողոսի Ազատյան, հայ փորագրիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1963)։
Կենսագրություն
Հակոբ Ազատյանը ծնվել է Իգդիրում։ Նախշազարդել է փայտե դեկորատիվ սկահակներ, ընդելուզել կժեր, գավաթներ։ Պահարանի փեղկերի վրա քանդակազարդել է 16 դրվագ «Սասունցի Դավիթ» էպոսից (1939)։ Հեղինակ է նաև «Հայրենիքի համար մղված մարտերում» (1948) կոմպոզիցիայի, «Վասպուրական» (1959), «Կիլիկիա» (1963), «Արարատյան դաշտը» (1965) դեկորատիվ սկահակների, ինչպես և «Փայտի գեղարվեստական փորագրություն» ձեռնարկի (1961)։ Գործերը պահվում են ԺԱԹ-ում (Երևան) և այլ թանգարաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ փորագրիչներ
Հերադա Լանդսբերգցի
Հերադա Լանդսբերգցի (Herrada Landsbergensis; ), 12-րդ դարի էլզասցի միանձնուհի, Վոգեզներում տեղակայված Հոհենբուրգի աբբայության մայրապետ, ով համարվում է Hortus deliciarum («Վայելքի այգի») խորագիրը կրող միջնադարյան պատկերազարդ հանրագիտարանի հեղինակը։
Կյանքը աբբայությունում
Հերադան ծնվել է մոտավորապես 1130 թվականին, էլզասցի ազնվական ընտանիքի նստավայր հանդիսացած Լանդսբերգ ամրոցում։ Վաղ հասակում մտել է լեռներում առանձնացված Հոհենբուրգի աբբայություն, որը գտնվում էր Վոգեզներում՝ Ստրասբուրգ քաղաքից տասնհինգ մղոն հեռավորության վրա։ Աբբայությունը, որ հայտնի էր նաև Mont St Odile անվանումով, այդ տարիներին կառավարվում էր Բավարիայից՝ Բերգենի բենեդիկտյան վանքից ուղարկված մայրապետ Ռելինդայի կողմից։ Շնորհիվ այն բանի, որ Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Ֆրեդերիկ Առաջինը հովանավորում, աջակցում էր նրան, աբբայությունը ծաղկման ու բարգավաճման ուղին էր բռնել, վերածվել բարեփոխումների ակունքի։ Եվ Հերադան վանքում ստացել է տասներկուերորդ դարում աղջիկներին մատչելի լավագույն կրթությունը։ Հասակ առնելու հետ՝ նրան պատասխանատու գործեր են վստահել միաբանությունում, ընդհուպ՝ մինչև երիտասարդ միանձնուհիների կրթության կազմակերպումը և նրանց կառավարումը ։ Ու պատահական չէ, որ 1167 թվականին՝ Ռելինդայի մահից հետո, հենց նա է ընտրվել աբբայության մայրապետ ։
Այդ պաշտոնում Հերադան բուռն, եռանդուն գործունեություն է ծավալել, վերակառուցել է վանքը, շրջակայքում ձեռք բերել նոր հողեր՝ որպես միաբանության սեփականություն ։ Միով բանիվ՝ դրսևորել է իրեն իբրև ունակ և միանձնուհիների անկեղծ սերը արժանիորեն վայելող մայրապետ։ Հենց այդ ժամանակ է, որ նա սկսել է աշխատել Hortus Deliciarum-ի վրա։ Մինչև իր մահը՝ շուրջ երեք տասնամյակ, Հերադան ծառայել է որպես վանքի մայրապետ։ 1195 թվականին նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Ադելհեյդ Ֆեյմինգենցին  ։
Hortus Deliciarum
1159 թվականին Հերադան վանքի պատերի ներսում ձեռնամուխ է եղել իր հոյակապ մտահղացման իրականացմանը՝ Hortus Deliciarum-ի արարմանը, որը լինելու էր այն ժամանակներում ուսուցանվող բոլոր գիտությունները հանրագումարող և գրավիչ մի ժողովածու։ Այն գրվել է միաբանության միանձնուհիների համար և ըստ մայրապետի մտահղացման՝ պիտի դառնար ամուր մի հիմք, որի վրա բարձրացվելու էր նրանց աստվածաշնչյան, բարոյական, աստվածաբանական հետագա կրթության ու դաստիարակության կառույցը։ Մեծածավալ այդ գիրքը, ճաշակով ու վարպետորեն արված պատկերազարդումներով հանդերձ, լույս աշխարհ է եկել քսանվեց տարում :
Ձեռագիրը բաղկացած է մագաղաթյա 324 մեծադիր թերթերից ։ Բնագրի մեծագույն մասը լատիներեն է։ Կան նաև շուրջ 1250 գերմաներեն գլոսսաներ՝ եզրույթներ՝ գերմաներեն ընդարձակ մեկնաբանություններով ։ Ընթերցողների առանձնահատուկ ուշադրությանն են արժանանում 336 պատկերները, որ զարդարում են ձեռագիր մատյանը։ Դրանցից շատերը խորհրդանիշային տեսքով արտացոլում են աստվածաբանական, փիլիսոփայական, գրական, պատմական թեմաներ, մի քանիսում պատկերված է արհեստավորների, նկարչի, ձեռագիրը պատրաստողների աշխատանքը, իսկ մեկում էլ հեղինակը պատկերել է իր դավանակից-հավատակից քույրերին։ Պատկերազարդումն արված է բարձր ճաշակով ու մեծ ներշնչանքով, նկարներում Հերեդան երևակայության բարձր թռիչքով ներդրել է արվեստագետին հատուկ այնպիսի պատկերավորություն, որ խիստ հազվագյուտ էր նրա ապրած ժամանակներում։ «Վայելքի այգի»-ն եղել է միջնադարում ամենից շատ ընդօրինակված ձեռագրերից մեկը։ Դարերի ընթացքում այլ հեղինակներ ու նկարիչներ լրացումներ են կատարել, նոր նյութերով հարստացրել հանրագիտարանը։ Կարծիք կա նույնիսկ, որ բնագրի վրա աշխատանքների զգալի մասը ոչ թե Հերադան է կատարել, այլ՝ վանքի ուրիշ միանձնուհիներ՝ նրա հսկողությամբ ու ղեկավարությամբ։ Սակայն կարելի է ապացուցված համարել, որ գրքում տեղ գտած բանաստեղծությունների, օրհներգերի մեծագույն մասի հեղինակը հենց Հերադան է։
Հարյուրավոր տարիներ Հոհենբուրգի վանքում պահվելուց հետո՝ Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ Hortus Deliciarum-ի ձեռագիրը փոխանցվել է Ստրասբուրգի քաղաքային գրադարանին։ Այդտեղ գտնված ժամանակ Քրիստիան Մորից Էնգելհարդը ընդօրինակել է ձեռագրի մանրանկարները և 1818 թվականին հրատարակել Շտուտգարտում՝ Յոհան Ֆրիդրիխ Կոտտայի տպագրատանը ։ Իսկ բնագիրը ամբողջությամբ ընդօրինակվել ու տպագրվել է 1879-1899 թվականներին՝ Շտրաուբի և Քելլերի կողմից, ընդ որում՝ Հերադայի նկարների որոշ գունավոր ընդօրինակումներ կատարել էր Վիլհելմ Շտենգելը ։ Այս կերպ պահպանվել է Hortus Deliciarum-ը, և մենք կարող ենք դիտել, հիանալ, գնահատել Հերադայի ստեղծագործությունը՝ իր գրական ու նկարչական արժանիքներով, թեև բնագիրը ոչնչացվել է ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ՝ 1870 թվականին, երբ պաշարված Ստրասբուրգ քաղաքի առանձին թաղամասեր, բողոքական ճեմարանն ու գրադարանը հրդեհվել են  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գիտական գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազնվականություն Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գերմանացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին գիտնականներ
Չերնիկով (Կրասնի Սուլինի շրջան)
Չերնիկով (Черников), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Կիսելևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի բնակավայրեր
Ալիբեյ
Ալիբեյ (Алібей, Limanul Alibei, Alibey Gölü), աղի ջրով լիման Սև ծովի ափեզրի մոտ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Թաթարունարի շրջանում։ Լիմանի երկարությունը մոտ 15 կմ է, լայնությունը մոտ 11 կմ, մակերևույթի մակերեսը՝ 72 կմ²։ Լիմանի խորությունը հասնում է 2,5 մ։
Աշոտ Տանիա
Աշոտ Տանիա (իսկական անուն-ազգանունը՝ Տատյանա Աշոտի Հարությունյան, ), իրանահայ դաշնակահար և մանկավարժ, Շոպենի 6-րդ միջազգային դաշնամուրային մրցույթի 3-րդ մրցանակի դափնեկիր (1960)։
Ալիբեյ
Ալիբեյ լիմանը բաժանված է ծովից ավազաթումբով։ Հարավ-արևելքում Կուրդիոլ լճի միջոցով հաղորդակցվում է Բուրնաս լճի հետ, հարավ-արևմուտքում Կարաչաուս լճի և Շագանի լիմանի հետ։ Լիմանի վերին մասը, որի մեջ է թափվում Խաջիդեր գետը բաժանված է ամբարտակով, և այժմ անվանվում է Խաջիդեր լիճ։
Աշոտ Տանիա
Կենսագրություն
Տատյանայի հայրը եղել է հայ, մայրը՝ ռուս ։ Նա ծնվել է 1937 թվականի հունվարի 3-ին Թեհրանում, որտեղ էլ ստացել է նախնական երաժշտական կրթություն։ 14 տարեկանում մոր հետ տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ էլ ավարտել է կոնսերվատորիան (Ժ. Ֆիվրեի և Ն. Բուլանժեի դասարաններ), որից հետո կատարելագործվել Մոսկվայում՝ Լև Օբորինի ղեկավարությամբ ։
Ալիբեյ
Լիմանը առաջացել է Խաջիդեր գետի գետաբերանի տեղում։
Աշոտ Տանիա
Կենսագրություն
Սովորելու ընթացքում Տատյանա Հարությունյանը մասնակցել է Ժնևի միջազգային, Մարգերիտ Լոնգի և Ժակ Տիբոյի անվան միջազգային VII (1959) մրցույթներին։ 1956 թվականին Գերմանիայի Մյունխեն քաղաքում մասնակցել է ARD միջազգային երաժշտական մրցույթին և արժանացել պատվավոր մրցանակի ։
Ռուս-գերմանական հարաբերություններ
Ռուս-գերմանական հարաբերությունները դարերի պատմություն ունեն։ Առաջին առևտրային և դինաստիական կապերը գոյություն են ունեցել հին ռուսական պետության և Սուրբ Հռոմեական կայսրության միջև։ Պետրոսի ժամանակ գերմանացի գիտնականներին, արհեստավորներին և զինվորականներին սիրով հրավիրում էին Ռուսաստան և զգալի արտոնություններ տալիս։ Ռոմանովների կայսերական ընտանիքը տոհմական ամուսնություններ է կնքել փոքր գերմանական իշխանություններով, իսկ Պետրոս III-ը Ռոմանովների դինաստիան, ըստ ծագումնաբանական կանոնների, կոչվում է Գոլշտեյն-Գոթորպ-Ռոմանովներ։ Եկատերինա II թագավորության ժամանակ նրա նախաձեռնությամբ Ռուսաստան էին հրավիրվել բազմաթիվ գերմանացի գաղթականներ, որոնցով բնակեցված էին քիչ բնակեցված հողերը և որոնք հետագայում սկսեցին կոչվել ռուս գերմանացիներ։
Աշոտ Տանիա
Կենսագրություն
1961 թվականինին ամուսնու՝ դաշնակահար Սեկեյրա Կոստայի հետ համերգներով հանդես է եկել Երևանում։ Ապրել է Ֆրանսիայում։ Միջազգային մրցույթների 2-րդ (1958, Վարշավա՝ Ֆ. Շոպենի մահվան 110-րդ տարելիցին), 3-րդ (1960, Վարշավա՝ Ֆ. Շոպենի ծննդյան 150-ամյակին) մրցանակակիր է։
Ալիբեյ
Տես նաև
Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուկրաինայի լճեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի լիմաններ Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Աշոտ Տանիա
Կենսագրություն
Մահացել է 2022 թվականի հունվարի 6-ին, Լիսաբոն քաղաքում ։
Ռուս-գերմանական հարաբերություններ
Գերմանական կայսրությունը միավորված գերմանական պետություն է, որը հռչակվել է 1871 թվականին Պրուսիայի առաջատար դերի ժամանակ, Ավստրո-Հունգարիայի հետ համատեղ դիմակայում էր Եվրոպայում Ռուսաստանի ազդեցության ընդլայնմանը։ Գերմանիայի կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկը Բեռլինի կոնգրեսի կազմակերպիչն էր, որտեղ Ռուսաստանի համար զգալիորեն նվազեցին 1877-1878 ռուս-թուրքական պատերազմի արդյունքները։
Աշոտ Տանիա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ երաժիշտներ Կատեգորիա:Դաշնակահարներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Կին արվեստագետներ
Ռուս-գերմանական հարաբերություններ
20-րդ դարի սկզբին Եվրոպայի երկու ռազմաքաղաքական դաշինքների՝ եռակի միության (Գերմանիա, Ավստրո-Հունգարիա և Իտալիա) և Անտանտայի (Ռուսաստան, Ֆրանսիա և Մեծ Բրիտանիա) միջև հակասությունները հասել են գագաթնակետին և հանգեցրել Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին։ Բոլշևիկները, որոնք իշխանության եկան Ռուսաստանում 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության արդյունքում, գնացին անջատողական խաղաղ բանակցությունների կենտրոնական տերությունների հետ և ստորագրեցին կաբալ Բրեստի աշխարհը, որը փոքր-ինչ թեթևացրեց Գերմանիայի դիրքը, թույլ տվեց նրան կարճ ժամանակով (մինչև 1918 թվականի վերջը) հասնել իր էքսպանսիոնիստական նպատակներին Արևելքում և հիմնական ուժերը կենտրոնացնել Արևմտյան ճակատում։ Բրեստի հաշտության պայմանագիրն ուժը կորցրել է 1918 թվականի նոյեմբերին՝ պատերազմում Գերմանիայի պարտության պատճառով։
1922 թվականին Գերմանիան և Խորհրդային Ռուսաստանը ստորագրեցին Ռապալիեի պայմանագիրը, որը նպաստեց և Գերմանիայի, և Խորհրդային Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական մեկուսացման հաղթահարմանը։ 1926 թվականին ԽՍՀՄ-ն ու Գերմանիան չեզոքության պայմանագիր կնքեցին։ 1920-ական թվականներին ակտիվորեն զարգացել են ԽՍՀՄ-ի հետ Գերմանիայի տնտեսական կապերը և ռազմատեխնիկական համագործակցությունը, շփումները ռեյխսվերի և ՌԿԿ-ի հրամանատարության միջև։ Այդ համագործակցությունը դադարեցվել է Գերմանիայում Հիտլերի իշխանության գալուց հետո։
1930-ական թվականների վերջին գերմանական միլիտարիզմի աճը և «արևելքում կենսատարածքի» գրավման բացահայտ հայտարարագրված պլանները ավելի ու ավելի են անհանգստացրել ԽՍՀՄ-ի ղեկավարությանը։ Խորհրդային դիվանագիտությունը պայքարում էր միասնական հակաֆաշիստական ճակատի և հավաքական անվտանգության համակարգի ստեղծման համար։ Արևմտյան տերությունները, սակայն, նախընտրում էին խաղաղեցման քաղաքականություն վարել։ Միայն 1939 թվականի սկզբին միջազգային իրադրության սրումը ստիպեց Մեծ Բրիտանիային և Ֆրանսիային բանակցություններ վարել ԽՍՀՄ-ի հետ ագրեսիայի համատեղ հակազդման շուրջ, սակայն միաժամանակ նրանք շարունակում էին Երրորդ ռեյխի հետ համաձայնության հասնելու ուղիներ փնտրել և խորհրդային ղեկավարությունից ձգտում էին հասնել այն երկրներին օգնություն ցուցաբերելու միակողմանի պարտավորությունների ընդունմանը, որոնց սպառնում էր գերմանական ագրեսիան, ինչը կհանգեցնի Խորհրդային Միության ներքաշմանը պատերազմի մեջ։ Գերմանական ղեկավարությունը, օգտվելով արևմտյան տերությունների և ԽՍՀՄ-ի միջև հակասություններից, խորհրդային կառավարությանը առաջարկել է չհարձակվելու մասին պայմանագիր կնքել՝ պատրաստակամություն հայտնելով հաշվի առնել ԽՍՀՄ-ի տարածքային շահերը։ Նման համաձայնագիրը Երրորդ ռեյխի ղեկավարությունը դիտարկում էր որպես ապագա պատերազմում ԽՍՀՄ-ի չեզոքացման միջոց և մտադիր էր այն պահպանել միայն այնքան ժամանակ, քանի դեռ դա չի սկսել հակասել Գերմանիայի շահերին։ Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի հետ անհաջող բանակցությունների և ԽՍՀՄ Հալխին գոլում չհայտարարված պատերազմի ֆոնին նման համաձայնության է եկել։ ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև չհարձակվելու մասին պայմանագիրը ստորագրվել է Լեհաստանի վրա Գերմանիայի հարձակումից մի քանի օր առաջ, որը նշանավորեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։
1939 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիան հարձակվեց Լեհաստանի վրա։ Սեպտեմբերի 17-ին խորհրդային զորքերը մտան Լեհաստանի արևելյան շրջաններ։ ԽՍՀՄ-ին միացան Արևմտյան Ուկրաինան և Արևմտյան Բելառուսը։ Սեպտեմբերի 28-ին, Լեհաստանում ռազմական գործողությունների ավարտից անմիջապես հետո, Մոսկվայում ստորագրվել է բարեկամության և սահմանի մասին խորհրդա-գերմանական պայմանագիր։