cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Գիտություն և գիտական հիմնարկներ
Գիտությունը Վրաստանում ձևավորվել է դեռևս վաղ ժամանակներում։ Վիրքում կիրառական գիտելիքների բազմաբովանդակության մասին են վկայում մետալուրգիայի, խեցեգործության, ապակու, ներկերի արտադրության, դաշտավարության և խաղողագործության, ոռոգման շինարարության, ճարտարապետության մեջ ունեցած նվաճումները, ինչպես նաև գրավոր աղբյուրները, նյութական մշակույթի հուշարձանները, հնագիտության տվյալները։ 17-րդ դարի վերջին և 18-րդ դարում նկատվել է մշակույթի վերելք։ Վախթանգ VI-ը կազմել է քիմիայի ձեռնարկ։ Կատարվել են աշխատանքներ մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, աստղագիտության, բժշկության բնագավառներում։ Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո վրացական գիտությունն սկսել է զարգանալ ռուսական, ինչպես նաև արևմտաեվրոպական գիտության հետ կապակցված։
Վրաստանի բնությունն ուսումնասիրում էին ռուս հետազոտողներ Հ. Աբիխը, Ն. Անդրուսովը, Ա. Վոյեյկովը, Ֆ. Լևինսոն-Լեսսինգը և ուրիշներ։ Ռուսաստանում աշխատող վրաց գիտնականներից Պյոտր Բագրատիոնին մշակել է ոսկու ստացման ցիանացման մեթոդը, Ի. Թարխնիշվիլու փորձարարական հետազոտությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել Ռուսաստանում ֆիզիոլոգիայի զարգացման համար։
Օրգանական քիմիայի և ագրոքիմիայի մեջ կարևոր ներդրում էին Պ. Պետրիաշվիլու աշխատանքները։ Լայնորեն հայտնի էին պրոֆեսոր Պ. Մելիքիշվիլու աշխատանքները (1927 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ, Լոմոնոսովի անվան մրցանակ, 1899)։ 19-րդ դարում Թբիլիսիում կազմակերպվեցին համակովկասյան գիտական կենտրոններ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին ստեղծվել է գիտ. հիմնարկների լայն ցանց։ Հանրապետության գիտ. կենտրոնը Վրաց. ԽՍՀ ԳԱ-ն է, որի կազմում կա (1983) 6 բաժանմունք (այն միավորում է հասարակական, բնամաթեմատիկական և տեխնիկական գիտությունների 43 հիմնարկ՝ 5 500 գիտաշխատողով, 63 ակադեմիկոս և 77 թղթակից անդամ)։ Հանրապետության գիտատեխ. պոտենցիալի զարգացման գործում կարևոր դեր են կատարում բուհերը և նրանց կից ստեղծված գիտ. կազմակերպությունները (բուհերում կենտրոնացած է գիտաշխատողների 30%-ը), ՎԽՍՀ գիտատեխ. ինֆորմացիայի հարցերով զբաղվում են գիտատեխ. ինֆորմացիայի և տեխնիկա-տնտեսական հետազոտությունների վրաց. ԳՀԻ-նք ՎԽՍՀ ԳԱ հասարակական գիտությունների գիտ. ինֆորմացիայի սեկտորը, գիտ. և նախագծային հիմնարկությունների գիտատեխ. ինֆորմացիայի բաժիններն ու բյուրոները։ Վրացական ԽՍՀ ԳԱ հրատարակում է «ՎԽՍՀ ԳԱ տեղեկագիր» (վրացերեն, ոուսերեն), «Մացնե» («Լրաբեր», հասարակական գիտությունների բաժանմունքի տեղեկատու, վրաց. U ռուս.), «Մեցնիերեբա դա տեքնիկա» («Գիտություն և տեխնիկա», վրաց.) հանդեսները։ Վրաստանում գործում է (1983) 53 գիտ. ընկերություն։
Մամուլը, ռադիոհաղորդումները, հեռուստատեսություն
Մեզ հասած թվակիր վրացերեն հնագույն ձեռագիր մատյանը ընդօրինակված է 864 թվականին։ Վրացերեն առաջին տպագիր գիրքը (վրաց-իտալական բառարան) լույս է տեսել 1629 թվականին, Հռոմում։ 1703 թվականին Մոսկվայում և 1709 թվականին Թիֆլիսում հիմնվել են վրացական առաջին տպարանները։
20-րդ դարի սկզբին ստեղծվել են Վրաստանի սոցիալ-դեմոկրատական կազմակերպության առաշին անլեգալ տպարանները, այդ թվում՝ ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միութենական կոմիտեի Հավլաբարի անլեգալ տպարանը (1903)։ Խորհրդային իշխանության տարիներին հրատարակչական գործը մեծ զարգացում է ապրել։ Եթե մինչե 1921-ը հրատարակվել է 694 անուն գիրք, շուրջ մեկ միլիոն ընդհանուր տպաքանակով, ապա 1921-79 թվականներին հանրապետությունում լույս է տեսել 96 315 անուն գիրք, 592 միլիոն ընդհանուր տպաքանակով։ Վրացական ԽՍՀ հրատպետկոմի կազմում գործում են «Սաբճոթա Սաքարթվելո» («Խորհրդային Վրաստան», հիմն, է 1921 թվականին), «Մերանի» («Պեգաս», 1925-ից), «Խելովնեբա» («Արվեստ», 1947-ից), «Գանաթլեբա» («Լուսավորություն», 1957 թվականից), «Նակադուլի» («Առվակ», 1938 թվականից) հրատարակչությունները։
Գրականություն
13-14-րդ դարերի ժանրային առումով ճյուղավորվել են վրացական էպոսը («Ամիրանիանի», «Էթերիանի»), կենցաղային, ծիսական, աշխատանքային երգերը, ասքերը, հեքիաթները, հանելուկները, առածները և այլն։ Վրաց դպրության հնագույն հուշարձանը Երուսաղեմի մոտ հայտնաբերված խճանկարային արձանագրությունն է (5-րդ դարի առաջին կես)։ Վրացալեզու գրականությունը 5-րդ դարից ընդհուպ մինչև 11-րդ դարի վերջը կրոնական բովանդակություն է ունեցել։ Այդ շրջանում ասորերենից, հունարենից և հայերենից թարգմանվել են կրոնական-աստվածաբանական աշխատություններ, գրվել վարքաբանական մի քանի երկեր։ 12-րդ դարի վերջին և 13-րդ դարի սկզբին ստեղծվել է «Ամիրան-Դարեշանիանի» դյուցազնական-ֆանտաստիկական վեպը։ Աշխարհիկ գրականությունը նշանավորվել է Չախրուխաձեի «Թամարիանի» և Ի. Շավթելու «Աբդուլմեսիանի» ներբողական երկերով։ Շոթա Ռուսթավելին (12-րդ դար) գրել է «Ընձենավորը»՝ վրաց ժողովրդի հոգևոր կյանքի բարձրագույն արտահայաություն-ներից մեկը։
13-14-րդ դարերի թաթար-մոնղոլական հորդաների, իսկ 16-րդ դարից՝ թուրքերի ու պարսիկների արշավանքների հետևանքով քայքայվել է երկրի տնտեսությունը, կասեցվել գրականության առաշընթացը։ Սակայն սկսած 16-րդ դարի կեսից Արևելյան Վրաստանի գրական կյանքում տեղաշարժ է նշմարվել։ Կախեթի արքա Թեյմուրազ I-ը (1589-1663), Արչիլ II թագավորը (1647-1713), Ի. Տփիլելին (մահ. 1688) գրել են բանաստեղծություններ, որոնցում շոշափել են հայրենասիրության թեման։ Սուլխան-Սաբա Օրբելիանին (1658-1725) «Հնարանքի իմաստություն» առակների ժողովածուով հիմք է դրել ազգային արձակին։ Աչքի ընկնող բանաստեղծներից է թարգմանիչ, խմբագիր և հրատարակիչ Վախթանգ VI թագավորը (1675-1737)։ Ազգային-պատմական ուղղության ներկայացուցիչներից է Գ. Գուրամիշվիլին (1705-92)։
Սայաթ-Նովան (18-րդ դար), որի վրացերեն խաղերը գրված են ժողովրդախոսակցական լեզվով, բարձրացրել է սոցիալական սուր հարցեր։ Նա նաև վրաց աշուղական պոեզիայի հիմնադիրն է։ Ռուսաստանի հետ Վրաստանի միավորումը (1801) խթանել է նաև վրաց գրականության մեջ երևան է եկել ռոմանտիզմը, որ իշխել է հատկապես 1830-40-ական թվականներին։ Գրական այս ուղղության սկզբնավորողը Ալեքսանդր Ճավճավաձեն է (1786-1846)։ Ռոմանտիզմի երկրորդ խոշոր ներկայացուցիչը Գ. Օրբելիանին է (1804-83)։ Վրաց. ռոմանտիզմն իր բարձրակետին է հասցրել Ն. Բարաթաշվիլին (1817-45)։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին վրաց գրականությունում տիրապետող է դարձել ռեալիզմը, որի ակնառու ներկայացուցիչներն են վրաց պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիր Գ. Էրիսթավին (1811-64) և դրամատուրգ, ռեժիսոր Զ. Անտոնովը (1820-54)։ 1860-ական թվականներին գրական-հասարակական ասպարեզ են իջել վրացական «վաթսունականները» («թերքդալեուլեբի»)՝ Իլյա Ճավճավաձեն (1837-1907), Ակակի Ծերեթելին (1840-1915), Ն. Նիկոլաձեն (1843-1928), Գ. Ծերեթելին (1842-1900), Ս. Մեսխին (1844-83), որոնց շնորհիվ վրաց գրկ-յան մեշ հաստատվել են քննադատական ռեալիզմը, գրական քննադատության ռեալիստական ուղղությունը, մատերիալիստական փիլիսոփայության և գեղագիտության սկզբունքները, հիմք է դրվել գրական նոր լեզվին։
1870-80-ական թվականներին հանդես են եկել նարոդնիկ գրողներ Ս. Մգալոբլիշվիլին (1851-1925), Ե. Գաբաշվիլին (1851-1938), Ն. Լոմոուրին (1852-1915)։ Ալեքսանդր Ղազբեգին (1848-93) խոր դրամատիզմով ներթափանցված իր արձակում պատկերել է լեռնական ժողովրդի կյանքը։ Վաժա Փշավելայի (1861 - 1915) պոեմներում բարձրացվել են ազատամիտ, ըմբոստ անհատի և հասարակության բախման փիլիսոփայական ու բարոյական պրոբլեմները։
1880-ական թվականներին զգալի առաջընթաց է ապրել դրամատուրգիան։ Դրան նպաստել են նաև Գաբրիել Աունդուկյանի (1825-1912) պիեսները։ 1890-ական թվականներին վրաց գրականության մեշ արտացոլվել են հեղափոխականորեն տրամադրված զանգվածների կյանքը, սոցիալական նոր հարաբերություններն ու դասակարգային հակամարտությունները՝ Դ. Կլդիաշվիլի (1862-1931), Շ. Արագվիսպիրելի (1867- 1926), Վ. Բարնովի (1857-1934)։ Վրաց բանաստեղծներից առաջինը Ի. էվդոշվիլին է (1873-1916) ազգային պոեզիա ներմուծել բանվորի կերպարը։ Վրաստանում խորհրդային կարգերի առաջին իսկ տարիներին ի հայա են եկել գրական նոր խմբակցություններ («Ակադեմիական խումբ», «Արիփիոնի», «Պրոլետգրողների ասոցիացիա», «Ձախություն»)։ Տ. Տաբիձեն (1895-1937), Գեորգի Լեոնիձեն (1899-1966), Վ. Դափրինդաշվիլին (1889-1941), Ա. Չիքովանին (1903-66) 1920-ական թվականների վերջին կարողացել են դուրս գալ գրական մոդեռնիզմի սահմանափակ շրջանակներից և ստեղծել խորհրդային իրականությունն արտացոլող մի շարք ուշագրավ երկեր։ Շ. Դադիանու (1874-1959) «Ուղիղ սրտին» (1928) պիեսով սկզբնավորվել է վրաց խորհրդային կատակերգության, իսկ «Թեթնուլդ»-ով (1929)՝ ողբերգության ժանրը։ Վրաց գրականության գաղափարաստեղծագործական որոշակի հաջողությունների է հասել 1930-ական թվականներին։ Տպագրվել են Դ. Տաբիձեի՝ խորհրդային իրականության նվաճումները փառաբանող «Դարաշրջան» (1930), «Պացիֆիզմ» (1930) ժողովածուներն ու «Հեղափոխական Վրաստան» (1931) պոեմը։ Տ. Տաբիձեն ստեղծել է «Հայաստանում» և «Հայրենիք» բանաստեղծական շարքերը, Պ. Իաշվիլին ցույց է տվել վերածնված Կոլխիդայի ու Սամգորիի կյանքը։ էպիկական պոեզիայի զարգացումն են վկայում Ա. Միրցխուլավայի (1903-71) «էնգուրի», Կ. Կալաձեի (ծն. 1904) «Ուչարդիոնի» (1933), Դավիթ Աբաշիձեի (ծն. 1914) «Գարունը սե քաղաքում» (1942) և «Գեորգի 6-րդ» (1942) պոեմները։ Կոլտնտեսային կյանքին են նվիրված Կ. Լորթքիփանիձեի (ծն. 1905) «Կոլխիդայի արշալույսը» (1949), Լ. Քիաչելու «Դվադի Բիգվա» (1938) և Կ. Գամսախուրդիայի (1891-1975) «Լուսնի առեանգումը» (1935) վեպերը։ 1930-ական թվականներին վրաց գեղարվեստական արձակի նվաճումներից են վերջինիս «Վարպետաց վարպետի աջը» (1939, հայ հրտ. 1960) և Մ. Ջաղախիշվիլու «Արսեն Մարաբդելի» պատմավեպերը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գրվել են մի շարք էպիկական պոեմներ ու պատմահայրենասիրական դրամաներ։
Ետպատերազմյան շրջանում վրաց բանաստեղծներն ու գրողները հրատարակել են հեղափոխության ու կոլեկտիվացման թեմաներով բազմահատոր վեպեր։ Վրաստանի պատմ. անցյալին են նվիրված Կ. Գամսախուրդիայի «Դավիթ Շինարար» (հատոր 1-4, 1946-58) և Դ. Աբաշիձեի «Լա-շարելա» (1957) վեպերը։ 1960-ական թվականներին երիտասարդ սերնդի առավել օժտված գրողները հնաոճ ձևերին ու սխեմաներին հակադրել են փոքրածավալ և տարողունակ ստեղծագործություններ։ Վրացական պոեզիան, ազատագրվելով 1940-50-ական թվականներին բնորոշ վերամբարձությունից ու ներբողական միտումից, բազմակողմանիորեն է արտացոլել մարդու ներաշխարհը։ Հաղթահարելով անկոնֆլիկտայնության տեսության բացասական ազդեցությունը, վրաց դրամատուրգները ստեղծել են մի շարք հետաքրքիր պիեսներ։ Վրացական թատրոնների խաղացանկերում տեղ են գրավել Նոդար Դումբաձեի, Օ. Իոսելիանու, Մ. Էլիոզիշվիլու դրամաներն ու պիեսները։ Վրացական գրականության պատմությանը նվիրված կապիտալ աշխատություններ են գրել Կ. Կեկելիձեն (1879-1962), Վ.Կոտետիշվիլին (1893-1937), Դ. Քիքոձեն (1886- 1960), Մ. Զանդուկելին (1889-1968), Լ. Ասաթիանին (1900-55), Ա. Բարամիձեն (ծն. 1902) և ուրիշներ։
Հայ-վրացական գրական կապերը սկիզբ են առնում 5-րդ դարում։ Հանրահայտ է վաղ և ուշ միջնադարյան բազմաթիվ գիտամշակութային ու կրթական կենտրոնների գործունեությունը՝ հայերենից վրացերեն և վրացերենից հայերեն վարքագրական, քերականական, պատմական ու գրական տասնյակ հուշարձանների թարգմանության ու մեկնության բնագավառում։ Երկու ժողովուրդների գրական կապերն աշխուժացել են 19-րդ դարում, երբ Թիֆլիսը դարձել է կովկասահայերի գիտական, գրական ու մշակութային ամենախոշոր կենտրոնը։
Վրացալեզու հայազգի շատ գործիչներ դարերի ընթացքում հարստացրել են վրաց ժողովրդի հոգևոր գանձարանը։ Վրաց գրականության պատմության մեջ իրենց պատվավոր տեղն ունեն Սայաթ-Նովան (որից պահպանվել է ավելի քան 30 վրացերեն խաղ), դրամատուրգ, ռեժիսոր և դերասան Զ. Անտոնովը, բանաստեղծ, հասարակական և թատերական անվանի գործիչ Մ. Թումանովը, հրապարակախոս, գրաքննադատ և հրատարակիչ Դ. Թումանովը, արձակագիր և ժուռնալիստ Ա. Հախնազարովը։ Գաբրիել Սունդուկյանը ծառայություն է մատուցել նաև վրաց ռեալիստական դրամատուրգիայի ու թատրոնի զարգացման գործին։
Հայ և վրացական գրական կապերի պայծառ էջերից են Խաչատուր Աբովյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Դերենիկ Դեմիրճյանի և Կ. Գամսախուրդիայի, Եղիշե Չարենցի ու Տ. Տաբիձեի մտերմությունը։ Երկու ժողովուրդների բարեկամությունն է արտացոլվել հայ գրողների վրացական թեմաներով գրած գեղարվեստական երկերում, Դ. Դեմիրճյանի և Կ. Դամսախուրդիայի պատմավեպերում, Տ. Տաբիձեի, Ա. Չիքովանու, Ի.Նոնեշվիլու՝ Հայաստանին նվիրված բանաստեղծությունների շարքերում։ Գրական-մշակութային կարևոր իրադարձություններից են եղել Սայաթ-Նովայի ծննդյան 250, Ռուսթավելու՝ 800, Դուրամիշվիլու՝ 275-ամյակները, Հովհաննես Թումանյանի (1969), Ավետիք Իսահակյանի (1975), Գաբրիել Սունդուկյանի (1976), Դերենիկ Դեմիրճյանի (1977), Իլյա Ճավճավաձեի (1978), Դ. Դուրամիշվիլու (1980) և Տ. Տաբիձեի (1983), Վահան Տերյանի (1985) հոբելյանների համատեղ նշումը։
Խորհրդային իշխանության տարիներին հայերեն և վրացերեն հրատարակվել են երկու տասնյակից ավելի ժողովածուներ, առանձին գրքերով լույս են տեսել հայ և վրաց դասական գրողների, ժամանակակից՝ ավագ և կրտսեր սերնդի արձակագիրների ու բանաստեղծների ստեղծագործությունները։ Հայ-վրաց գրական կապերի ուսումնասիրությունը վաղուց ի վեր գիտական բարձր հիմքերի վրա է դրվել. Հայաստանում Դ. Ասատուրի, Լ. Մելիքսեթ-Բեկի և Պարույր Սևակի բեղուն գործունեությունն են շարունակում Դ. Մադոյանը, Մ. Զավարյանը, Տ. Կարապետյանը, Պ. Մուրադյանը, Հ. Բայրամյանը։
Վրաստանում հայտնի են Իլյա Աբուլաձեի և Ի. Շիլակաձեի աշխատանքները։ Դրական կապերով են զբաղվում Ա. Մխիթարյանը, Ա. Դավթյանը, Բ. Արվելաձեն, թարգմանիչներ Դ. Շահնազարը և Զ. Մեդուլաշվիլին։ Վրաստանի գրողների միության կազմում գործում է հայկական մասնաճյուղ, որտեղ համախմբված են Վրաստանում ապրող և ստեղծագործող մոտ երեսուն հայ գրողներ ու գրականագետներ։ ՎԽՍՀ գրողների միությանը կից գեղարվեստական թարգմանության և գրական փոխհարաբերությունների գլխավոր խմբագրական կոլեգիան ներառում է նաև հայ գրականության խորհուրդը, որը իրականացնում է «Հայ դասական գրականության մատենաշարի» հրատարակությունը, ինչպես նաև ժամանակակից արձակագիրների ու բանաստեղծների երկերի թարգմանությունը։ Հայ և վրաց գրականագետները քննադատական և բանասիրական ուսումնասիրություններով շարունակում են հարստացնել երկու ժողովուրդ-ների գրական-մշակութային կապերի պատմությունը։
Երաժշտություն
Ազգային երաժշտական մշակույթի հսկայական վերելք է սկսվել Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո (1921)։ 1922 թվականին բացվել է Թիֆլիսի երկրորդ կոնսերվատորիան (1924 թվականին միավորվել է առաջինի հետ)։ Վրացական երաժշտության ժանրային, թեմատիկ և ոճական հարըստացման մեջ նշանակալից ավանդ ունի խորհրդային կոմպոզիտորների առաջին սերունդը՝ Գ. Կիլաձե, Ի. Տուսկիա, Շ. Թաքթաքիշվիլի, Ի. Գոկիելի, Շ. Մ. Մշվելիձե, Ա. Բալանչիվաձե։ 1920-ական թվականներին զարգացել է ազգային օպերան։ Ստեղծվել են Զ. Փալիաշվիլու «Դաիսի» («Մթընշաղ», 1923) «Լատավրա» (1927), Դ. Արաղիշվիլու «Կյանքը՝ խնդություն» («Դինարա», 1926), Վ. Դոլիձեի «Լեյլա» (1922), «Ցիսանա» (1929), Շ. Թաքթաքիշվիլու մանկական օպերաները։ 1922 թվականին ստեղծվել է «Վրացական երիտասարդ երաժիշտների ընկերությունը», որին կից 1924 թվականին կազմակերպվել են սիմֆոնիկ նվագախումբ և լարային կվարտետ։
Զարգացել է կամերագործիքային երաժշտությունը, որի հիմնադիրներն էին Շ. Թաքթաքիշվիլին (վրաց. առաջին լարային կվարտետների և թավջութակի պիեսների հեղինակ), Ի. Տուսկիան (ջութակի երկեր, լարային կվարտետ), Ա. Բալանչիվաձեն (դաշնամուրային պիեսներ)։ Այս ժանրում աչքի ընկնող տեղ է գրավում Ս. Ցինցաձեն (լարային 9 կվարտետ և այլն)։ 1940-ական թվականներին ստեղծվել են ժամանակակից թեմայով առաջին օպերաները՝ Շ. Թաքթաքիշվիլու «Դեպուտատ» (բեմադրվել է 1940), Ի. Տուսկիայի «Հայրենիք» (բեմադրվել է 1940)։ Նշանակալից ստեղծագործություններ էին՝ Շ. Մշվելիձեի «Ասք Տարիելի մասին» մոնումենտալ-էպիկական (ըստ Շոթա Ռուսթավելու «Ընձենավորը» պոեմի, բեմադրվել է 1946) և «Մեծ վարպետի աջը» (ըստ Կ. Ս. Դամսախուրդիայի համանուն վեպի, բեմադրվել է 1961) օպերաները, Օ. Թաքթաքիշվի-լու «Մինդիա» օպերա-պոեմը (ըստ Վաժա Փշավելայի ստեղծագործական մոտիվների, բեմադրվել է 1961)։ Ստեղծվել են հերոսական-ռոմանտիկ (Ա. Բալանչիվաձե), հերոսական- հայրենասիրական (Դ. Թորաձե), առասպելաֆանաասաիկ (Դ. Կիլաձե), պատմա- հեղափոխական (Ֆ. Ղլոնտի), համաշխարհային դասական գրականության թեմաներով (Ա. Մաճավարիանի, Ս. Ցինցաձե, Ա. Բալանչիվաձե, Ռ. Դաբիչվաձե) բալետներ։ Կանտատ-օրատորիայի ժանրում աշխատել են կոմպոզիտորներ Մ. Բալանչիվաձեն, Զ. Փալիաշվիլին, Ն. Գուդիաշվիլին, Շ. Մշվելիձեն, Ա. Չիմաղաձեն, Ա. Մաճավարիանին, Ա. Շավերզաշվիլին, Ս. Նասիձեն, Օ. Թաքթաքիշվիլին, օպերետի ժանրում՝ Շ. Միլորավան, Գ. Ցաբաձեն, Ա. Կերեսելիձեն, Ռ. Լաղիձեն, Ս. Ցինցաձեն, Դ. Թորաձեն, Ն. Գաբունիան և ուրիշներ։
1970-ական թվականներին հանդես եկած երիտասարդ կոմպոզիտորներից են Ի. Բարդանաշվիլին, Մ. Գագնիձեն, Գ. Ջափարիձեն, Ռ. Կաժիլոտին, է. Լոմդարիձեն, Գ. Սիխարուլիձեն, Գ. Չլաիձեն, Վ. Չուլուխաձեն, Տ. Շավլոխաշվիլին, Շ. Շիլակաձեն։ Ազգ. վոկալ արվեստի հիմնադիրներն են Վ. Սաոաշիշվիլին, Օ. Բախուտաշվիլի-Շուլգինան և Ա. Ինաշվիլին, նշանավոր երգիչներից են Ն. Կումսիաշվիլին, Դ. Գամրեկելին, Դավիթ Բադրիձեն, Р. Կրավեիշվիլին, Դ. Մճեդլիձեն, Ն. Իոսրաձեն, Մ. Նաղաշիձեն, Ե. Մոխաձեն, Ն. Ցոմաիյան, Պ. և Մ. Ամիրանաշվիլիները, Դավիթ և Նոդար Անդղուլաձեները, Զ. Անջափարիձեն, Զ. Մոտկիլավան, Լ. ճյլոնիան, Ց. Տատիշվիլին, Մ. Քասրաշվիլին, դիրիժորներ Ի. Փալիաշվիլին, Ե. Միքելաձեն, Օ. Դիմիտրիադին, Գ. և Լ. Կիլաձեները, Դ. Միրցխուլավան, Վ. Փալիաշվիլին, Շ. և Գ. Ազմաիփարաշվիլիները, Դ. Կախիձեն, դաշնակահարներ Ա. Վիրսալաձեն, Ա. Տուլաշվիլին, Էլիսո Վիրսալաձեն, Գ. Քավթարաձեն, Ա. Նիժարաձեն, Տ. Ամիրեջիբին, Մարինա Մդիվանին, Լ. Թորաձեն, Է. Անջափարիձեն, ջութակահարներ Մ. և Ն. Իաշվիլիները, Լ. Իսակաձեն, թավջութակահարներ Բ. Բարնաբիշվիլին, Ա. Չիջավաձեն, է. Իսակաձեն, Թ. Գաբարաշվիլին և ուրիշներ։ Վրացական ԽՍՀ-ում 1983 թվականի դրությամբ գործել են՝
Վրացական ԽՍՀ կոմպոզիտորների միությունը հիմնադրվել՝ է 1932 թվականին։
Վրաց ժողովրդի պարարվեստն ունի դարերի վաղեմություն։ Բալետային թատրոնը ձեավորվել է 1852 թվականից, երբ Թիֆլիսում սկսել են հանդես գալ ռուսական բալետի թատերախմբերը։ Ազգային բալետ ստեղծելու առաջին փորձերն արել է կոմպոզիտոր Թ. Վախվախիշվիլին։
Վրաստանում խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին բալետային թատերախումբը գլխավորել է Մ. Մորդկինը (1920-22)։ 1921-ին ազգային կադրերից կազմակերպվել է բալետային թատրոնը։ 1920-30-ական թվականներին բալետներ են բեմադրել Մ. Մորդկինը, Մ. Մոիսեևը, Մ. Սերգեևը, Ի. Արբատովը (Յաղուբյան), Վ. Գամսախուրդիան, Վ. Լիտվինենկոն, Դ. Զավրիշվիլին և ուրիշներ։
Բեմադրություններ են իրականացրել նաև Դ. Դավիթաշվիլին, Ա. Ծերեթելին, Թ. Մանաձեն, Վ. Դոլիձեն, Զ. Կիկալեիշվիլին, Ռ. Ծուլուկիձեն, Ա. Ճիճինաձեն և ուրիշներ։ Տարբեր տարիներ թատրոնում աշխատել են արտիստներ Ն. Ռամիշվիլին, Ե. Գվարամաձեն, Թ. Ճաբուկիանին, Ի. Ալեքսիձեն, Ե. Գելովանին, Վ. Ծիգնաձեն, Մ. Վեկուան, է. ճաբուկիանին, Լ.Միթաիշվիլին, Ի. Մուխիշվիլին, Դ. Բագրատիոնին, Կ. Լոլաձեն, Զ. Կիկալեիշվիլին, Վ. Գունաշվիլին, Ռ. Սաղալաշվիլին, Ռ. Սանաձեն և ուրիշներ։
1972-81 թվականների բալետային խումբը ղեկավարել է Դ. Ալեքսիձեն. բեմադրություններից են Բ. Կվերնաձեի «Բերիկաոբա» (1973), Ս. Ցինցաձեի «Դալին և որսորդը», Ռ. Գաբիչվաձեի «Մեդեա» (երկուսն էլ՝ 1978) են։ 1982-ից գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխ. բալետմայստերն է Մ. Լավրովսկին։ 1902-34-ին Թիֆլիսի ազգ. վրաց. պարերի ստուդիան կազմակերպել և ղեկավարել է Ա. Ալեքսիձեն։
1916-ին Մ. Պերինին ստեղծել է առաջին բալետային ստուդիան, որը 1921-ին վերակազմավորվել է օպերայի և բալետի թատրոնին կից բալետային դպրոցի (1921-35 թվականներին՝ տնօրեն Մ. Պերինի)։ 1935 թվականին Դ. Զավրիշվիլին այն վերակազմավորել է պարարվեստի ստուդիայի, ավելի ուշ՝ դպրոցի. 1951 թվականին դարձել է Պարարվեստի պետական ուսումնարան, որը ղեկավարել է Վ. ճաբուկիանին (1951 - 1977)։ 1945 թվականին ստեղծվել է ազգային պարի անսամբլ (այժմ՝ Վրաստանի ժող. պարի պետ. ակադեմիական վաստ. անսամբլ, ղեկ.՝ Ն. Ռամիշվիլի և Ի. Մուխիշվիլի)։ 1947 թվականին կազմակերպվել է երգի և պարի անսամբլ։
Թատրոն
Հնագիտական պեղումները, «բերիկաոբա», «քեենոբա», «մուրքվամոբա սաքմիսայ», «սվիմնիշի» ժողովրդական թատերականացված տոները են վկայում են Վրաստանի թատերական մշակույթի հնագույն արմատների մասին։ Միջին դարերում ձեավորվել է «սախիոբա» պալատական սինկրետիկ թատրոնը։
17-րդ դարում գործել են դպրոցական (Թիֆլիսում և Թելավում), աշխարհիկ (Հերակլ II թագավորի պալատում, ղեկավար՝ դրամատուրգ Գ. Ավալիշվիլի) և Գաբրիել Մայորի՝ հանրային թատրոնները։ Դ. Մաչաբելիի գլխավորությամբ գոյատեել է նաե սախիոբա պալատական թատրոնը։ 1850-ին Վրաստանի հասարակական առաջադեմ գործիչները վերածնել են վրաց պրոֆեսիոնալ թատրոնը։ Հիմնադիրը եղել է Գ. Էրիսթավին (1811-64), ով վրացական թատրոնում և դրամատուրգիայում հաստատել է ռեալիստական ուղղությունը։ 1856 թվականին ցարական կառավարությունը փակել է թատրոնը, և կրկին տրվել են միայն սիրողական ներկայացումներ։ Պրոֆեսիոնալ թատրոնի նոր վերածնունդը գլխավորել են գրողներ Իլյա Ճավճավաձեն և Ակակի Ծերեթելին։ Թատրոնի շուրջը կրկին համախմբվել են հասարակական գործիչներ Դ. Ղիփիանին, Ն. Նիկոլաձեն, դերասան-դերասանուհիներ Ն. Գաբունիան, Մ. Մափարովա-Աբաշիձեն, Կ. Ղիփիանին, Վ. Ալեքսի-Մեսխիշվիլին, Կ. Մեսխին, Վ. Գունիան։
Քութայիսի մշտական սիրողական թատրոնը (ղեկավար Ե. Կլդիաշվիլի) 1885 թվականին Կ. Մեսխիի ղեկավարությամբ դարձել է մշտական պրոֆեսիոնալ թատրոն, որը Վ. Ալեքսի-Մեսխիշվիլու ղեկավարությամբ (1897-1906) արձագանքել է հեղափոխական շարժման վերելքին։
Վրաստանի պետական թատրոնը կազմակերպվել է 1920 թվականին, իսկ Վրաստանում սովետական իշխանություն հաստատվելուց հետո, 1921 թվականին թատրոնը կոչվել է Շոթա Ռուսթավելու անվամբ։ Վրաց թատրոնի որակական նոր տեղաշարժը կապված է Ռուսաստանից Կ. Մար-Տեսարան Սոլովյովի «Մեծ տիրակալը» պիեսի ներկայացումից (1945, Ռուսթավելու անվան թատրոն) ջանիշվիլու վերադարձի հեա։ Մեծ երևույթ էր Լոպե դե Վեգայի «Ֆուենաե օվե-խունա» պիեսի 1922 թվականի նոյեմբերի 25-ի բեմադրությունը (ռեժիսոր Կ. Մարջանիշվիլի)։ Կ. Մարջանիշվիլու աշակերտներից U զինակիցներից Վ. Անջափարիձեն, Թ. Ճավճավաձեն, Ու. Չխեիձեն, Ա. Խորավան, Ա. Վասաձեն, Վ. Գոձիաշվիլին, ռեժիսոր Ա. Ախմետելին, նկարիչներ Ի. Գամրեկելին, Պ. Օցխելին, կոմպոզիտորներ Ի. Տուսկիան, Թ. Վախվախիշվիլին, դրամատուրգներ Պ. Կակաբաձեն, Ս. Շանշիաշվիլին և ուրիշներ հետագայում դարձել են բեմի նշանավոր վարպետներ։ 1928 թվականին Կ. Մարջանիշվիլին Քութայիսում ստեղծել է նոր թատրոն, որը 1930-ին Փոխադրվել է Թիֆլիս (1933 թվականից՝ Կ. Մարջանիշվիլու անվան)։ Ա. Ախմետելու գլխավորությամբ մեծ հաջողությունների է հասել Ռուսթավելու անվան թատրոնը։ 1930-ական թվականներին Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում իրենց վառ ընդունակություններն են դրսևորել դերասան-դերասանուհիներ Ա.Խորավան, Ա. Վասաձեն, Վ. Անջափարիձեն, Ս. Թաղաիշվիլին, Վ. Գոձիաշվիլին, Ս. Զաքարիաձեն, Գ. Շավգուլիձեն, Ա. ժորժոլիանին, Ա. Կվանտալիանին, Ա. Օմիաձեն։ Հայրենական մեծ յպատերազմի տարիներին բեմադրվել են գերմանական ֆաշիստների դեմ պայքարի և հայրենասիրական թեմաներով պիեսներ։
1950-ական թվականներին ռեժիսորներ Դ. Ալեքսիձեն, Ա. Չխարտիշվիլին, Վ. Ղուշիտաշվիլին, Վ. Տաբլիաշվիլին, Ս. ճելիձեն վրաց բեմում վարպետորեն են վերամարմնավորել համաշխարհային դրամատուրգիայի երկերը։ Դերասան-ղերասանուհինհր Մ. Չախավան, Ս. Ղանչելին, է. Մանջգալաձեն, Գ. Դեգեչկորին, Ռ. Չխիկվաձեն, Գ. Սաղարաձեն, Կ. Մախարաձեն Ռուսթավելու թատրոնում, երիտասարդ ռեժիսոր Մ. Թումանիշվիլու գլխավորությամբ, իսկ Մ. Զափարիձեն, Մ. Թբիլելին, է. Ղիպշի-ձեն Մարջանիշվիլու անվան թատրոնում (ռեժիսոր Գ. Լորթքիփանիձե, Լ. Իոսելիանի) դարձան առաջատարներ։
1960-ական թվականներին նոր սերունդը՝ ռեժիսորներ Լ. Միրցխու-լավա, Դ. ժորդանիա, Ռ. Ստուրուա, Ն. Ի՚ատիսկացի, Թ. Չխեիձե, դերասաններ Օ. Մեղվինեթուխուցեսի, Կ. Կավսա-ձե, Ի. Ուչանեիշվիլի, Ն. Մգալռբլիշվիլի, Ի. Գիգոշվիլի և ուրիշներ, նկարիչներ Մ. Մալազոնիա, Գ. Ալեքսի-Մեսխիշվիլի, Մ. ճավճավաձե, Դ.Գունիա, հիմնականում Շոթա Ռուսթավելու անվան վրացական թատերական ինստիտուտի սաներն են։ Ռուսթավելու անվան թատրոնը Բրեխտի «Կովկասյան կավճե բոլորակ», Շեքսպիրի «Ռիչարդ III» (ռեժ. Ռ. Ստուրուա) և այլ ներկայացումներով հանդես է եկել ԽՍՀՄ քաղաքներում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր։
1981 թվականին բացվել էր ևս մեկ՝ Թբիլիսիի դրամատիկական թատրոնը։ Ինքնավար հանրապետություններում և մարզում գործում են Աբխազական, Աջարական, Օսական և այլ թատրոններ։
Կինո
Վրաստանում առաջին կինոսեանսը կայացել է 1896 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Թիֆլիսում։ Ա. Դ. Դիգմելովը 1910 թվականին իրականացրել է առաջին կինոնկարահանումները։ 1912 թվականին Վ. Ամաշուկելին նկարահանել է առաջին վավերագրական կինոակնարկը։ 1916 թվականին վրաց առաջին կինոռեժիսոր Ալեքսանդր Ծուծունավան ստեղծել է «Քրիստինե» (ըստ Է. Նինոշվիլու «Քրիստինե» պատմվածքի) ֆիլմը։
Վրաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, 1921 թվականին Թիֆլիսում հիմնադրվել է Վրաստանի «Պետկինոարդ» տրեստը։ 1921-ին ստեղծվել է «Արսեն Զորջիա-շվիլի», 1923 թվականին՝ «Կարմիր սատանի ճտերը» (երկուսն էլ՝ ռեժիսոր Ի. Պերեստիանի) կինոնկարները։ 1920-ական թվականներին կինոարտադրության մեջ զգալի տեղ է գրավել վրացական գրականության էկրանավորումը՝
Խորհրդային կինոյի նշանավոր ֆիլմերից էր «Էլիսո»-ն (1928, ըստ Ղազբեգիի, ռեժիսոր Ն. Շենգելայա)։ 1920-ական թվականների երկրորդ կեսին վրացական կինոն համալրվեց նոր սերնդի ստեղծագործողներով։ Այդ շրջանի ուշագրավ ֆիլմերից են՝
1928 թվականին Թիֆլիսի կինոստուդիայում հիմնվել է կինոխրոնիկայի սեկտոր (ղեկավար՝ ռեժիսոր Ս. Դոլիձե), որի հիման վրա 1958 թվականին ստեղծվել է վավերագրական և գիտահանրամատչելի ֆիյմերի ստուդիա։ Այդ շրջանում է ծնունդ առել վրացական մուլտիպլիկացիոն կինոն, որի հիմնադիրն է Վ. Մուջիրին («Կորչի օրորոցը», 1930, «Արգոնավորդները» և այլն)։
1930-ական թվականներին ստեղծվել են պատմահեղափոխական ֆիլմեր՝
Վրացական կատակերգության ավանդույթները զարգացրել է Դ. Ռոնդելին («Կորուսյալ դրախտ», 1938 և այլն)։ Այդ շրջանում են նկարահանվել կոլտնտեսային գյուղի մասին «Ոսկեգույն հովիտ» (1937, ռեժիսոր Ն. Շենգելայա) և մանկական «Կաջանա» (1941, ռեժիսոր Կ. Պիպսիաշվիլի) ֆիլմերը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ստեղծած հայրենասիրական թեմայով ֆիլմերի համար Թբիլիսիի կինոստուդիան պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով (1944)։ Գեղարվեստական ֆիլմերից ուշագրավ են «Գեորգի Սաակաձե» (1942-43, 2 սերիա, ռեժիսոր Մ. Ճիաուրելի) և «Զուրգայի վահանը» (1944, ռեժիսորներ Ս. Դոլիձե և Դ. Ռոնդելի) ֆիլմերը։ Կինովավերագրողներ Գ. Ասաթիանին, Շ. Չագունավան, Շ. Խոմերիկին և ուրիշներ ռազմաճակատում նկարել են 126 կինոժուռնալ, 52 հատուկ թողարկում և շուրջ 10 ֆիլմ։
Տեպլուխա
Տեպլուխա (Теплуха), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Կինո
Ետպատերազմյան հետաքրքիր կինոնկարներից են
Տեպլուխա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 32 մարդ։
Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Կինո
1953 թվականից Թբիլիսիի կինոստուդիան կոչվել է «Վրացֆիլմ»։ 1957 թվականին հիմնվել է Վրացական ԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միությունը։ 1968 թվականին ստեղծվել է հեռուստատեսային ֆիլմերի ստուդիա։ 1950-70-ական թվականների կինոնկարներից են՝
1950-80-ական թվականներին մուլտիպլիկացիոն կինոյում աշխատել են ռեժիսորներ Վ. Բախտաձեն, Բ. Շոշիթաշվիլին, Օ. Անդրոնիկաշվիլին և ուրիշներ։ Նշանակալից է «Վրացֆիլմ»-ի ստեղծած «Ափեր» հեռուստատեսային 7-սերիանոց ֆիլմը (1977, ըստ Չ. Ամիրեջիբիի «Դաթա Թութաշխիա» վեպի, ռեժիսորներ՝ Գ. Լորթքիփանիձե, Գ. Գաբեսկիրիա)։
Տեպլուխա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Կինո
1969-71 թվականներին ստեղծված հեռուստաֆիլմերից են «Սափոր» (ռեժիսոր Ի. Կվիրիկաձե), «Հին վրացական օրհներգեր» (ռեժիսոր Ս. Չխեիձե) են։ Վրացական ֆիլմերը միջազգային փառատոներում ստացել են շուրջ 100 տարբեր մրցանակներ։ Հաջողությամբ են անցկացվել վրաց. կինոյի փառատոները Սեծ Բրիտանիայում (1976), ԱՄՆ-ում (1977), ԳԴՀ-ում (1978)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ԽՍՀ Կատեգորիա:Աբխազիայի պատմություն Կատեգորիա:Օսիայի պատմություն Կատեգորիա:1921 հիմնադրումներ Կատեգորիա:1991 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:Ասիայի պատմական երկրներ Կատեգորիա:1921 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Ջիվան Գասպարյան Կրտսեր
Ջիվան Գասպարյան (կրտսեր), նշանավոր հայազգի դուդուկահար և կոմպոզիտոր։ Նա հայտնի դուդուկահար Ջիվան Գասպարյանի թոռն է ։
Կենսագրություն
Ջիվան Գասպարյան կրտսերը ծնվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Երևանում։ Նրան միշտ ոգեշնչել են հայկական ժողովրդական մեղեդիները, որոնք կատարել է իր պապը `դուդուկի լեգենդար վարպետ Ջիվան Գասպարյանը  ։
Երաժշտություն սովորելով Երևանի վոկալ դպրոցում՝ Ջիվան  նույնպես հետաքրքրված էր իր պապից դուդուկ նվագելու արվեստը սովորելուց։ Պատանեկության վաղ տարիներին նա տեղափոխվեց Կալիֆոռնիա նահանգի Լոս Անջելես քաղաք։ Ավարտելով Գրանտի ավագ դպրոցը ՝ նա շարունակեց քոլեջը՝ դառնալով բժիշկ։ Շուտով նա հասկացավ, որ իր հետաքրքրությունները միայն երաժշտության մեջ են։ Նրա հիմնական նպատակը դարձավ պապի հետքերով գնալը, դուդուկի կատարման մեջ ճանաչման հասնելը և իր ավանդական այս արվեստը շարունակելը` իր յուրահատուկ ձևով։
Լոս Անջելեսում Ջիվան կրտսերը միացավ «Վիզա» խմբին՝ համատեղելով ավանդական երաժշտության տարրերը ժողովրդական և ռոք ազդեցություններում։
Նա քրտնաջան աշխատում էր իր կատարումը բարելավելու համար և շուտով ուղեկցում էր իր պապին Լոս Անջելեսի Hollywood Bowl-ում, Մոսկվայում՝ Կրեմլի համերգասրահում, Լոնդոնում, Լեհաստանում, Իտալիայում, Ռուսաստանում, Պրահայում և աշխարհի շատ այլ երկրներում և քաղաքներում, ամեն տեղ մեծ հաջողություն ունենալով ։
Նա համագործակցել է Սեպուհ Սիմոնյանի հետ՝ «Jivan & Sebu» նախագծի անունով։ Առկա են երկու սինգլներ՝ «Hummingbird» և «Have You Ever Heard Someone» :
Նա պապու հետ միասին հանդես եկավ Նելսոն Մանդելայի 90-ամյակի տոնակատարության համերգի բացման ելույթը, որը տեղի ունեցավ Լոնդոնի Հայդ պարկում 2008 թ. հունիսի 27-ին։ Ջիվան Գասպարյանը «46664»-ի դեսպաններից է։
2009 թվականին Ջիվանը Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ ելույթ ունեցավ Վինձոր ամրոցում, որտեղ նա արժանացավ արքայազն Չարլզի ուշադրությանը։
Բացի այդ, 2009 թ. նա մասնակցել է Աբու Դաբիում կայացած WOMAD փառատոնին, որը կազմակերպել էր Փիթեր Գեբրիելը և ելույթ ունեցել աշխարհի շատ այլ ճանաչված փառատոններում։
Ջիվան Գասպարյան կրտսերը Երևանում մասնակցել է իր պապի ծննդյան 80-ամյակի տոնակատարությանը և ելույթ ունեցել հյուր երաժիշտների հետ, ինչպիսիք են asուչերոն, Անդրեաս Վոլենվեյդերը, Բորիս Գրեբենշչիկովը, Ալան Փարսոնսի նախագիծը, Planet X- ը։
Նա ելույթ է ունեցել Մայքլ Բրուքի, Մոսկվայի սիմֆոնիկ նվագախմբի, Լոնդոնյան սիմֆոնիկ նվագախմբի, Հայաստանի պետական ​​երիտասարդական նվագախմբի և աշխարհի տարբեր այլ հայտնի նվագախմբերի հետ։
«Big Apple Music Awards» մշակութային հիմնադրամը Ջիվան Գասպարյանին ճանաչեց Նյու Յորքի լավագույն դուդուկահար, իսկ մրցանակը տրվեց Ջիվան Գասպարյանի արվեստը և ավանդույթը շարունակելու համար և հայկական ավանդույթը։
2010 թ.-ին udիվան Գասպարյանի անվան շուրջ դուդուկի մրցույթի ժյուրին prizeիվան Գասպարյան կրտսերին ճանաչեց առաջին մրցանակակիր։
2011 թ.-ին Ջիվան Գասպարյան կրտսերը արժանացավ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հատուկ մրցանակի «Շարկ Տարոնալարի» («Արևելքի մեղեդիներ») 8-րդ միջազգային երաժշտական ​​փառատոնի ընթացքում, որն անցկացվեց Ուզբեկստանի Սամարղանդ քաղաքում, որը գրանցված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։ 2001-ին` որպես Սամարղանդ-Մշակույթների խաչմերուկ։ Փառատոնը կազմակերպվել էր օգոստոսի 25-30-ը և հյուրընկալել էր 300 երաժիշտների 52 երկրներից։
2011 թ.-ին Ջիվան Գասպարյան կրտսերը երաժշտական ​​կրթությունը շարունակեց Երևանի համալսարանում։
Նրա առաջին «Արմատներ» անհատական ​​ալբոմը թողարկվեց Երևանում, 2013-ի նոյեմբերին։ Այս CD- ն ներառում է հին հայկական մեղեդիների տասներկու կատարում, որոնք ներկայացվել են նորովի։ Այս cd- ն նրա հույզերի և գործիքային տեխնիկայի արտահայտությունն է։ Հայ ժողովրդական երաժշտության ոգին պահելը Ջիվան Գասպարյան կրտսերը այն նորովի է մղում։
Նրա երկրորդ անհատական ​​ալբոմը, որը կոչվում է «Գիշերային քաղաք»։ Ներկայացնելով երաժշտության տարբեր ոճեր ՝ ջազ, բլյուզ, ֆյուժն դուդուկի նոր հնչյունով, որը պետք է հնչի առաջին անգամ, ներառյալ իր որոշ ստեղծագործություններ։
«Արագած» անունով նախագիծն իր նոր «Theամանում» անվանումով ալբոմով, որը ձայնագրվեց ուղիղ Morgenland փառատոնում և թողարկվեց «Dreyer Gaido» լեյբլի կողմից։ Հայկական մեղեդիները նվագում էին ժողովրդական ջազում։
Ավանդական գործիքների նոր հնչյուններով «Արարատ-Վոլգա» նախագիծը, որը կոչվում է «Ռուս-լարային անսամբլ», խառնում է հայկական և ռուսական մեղեդիները և իմպրովիզներ։ Նաև ալբոմը հասանելի կլինի շուտով ՝ 2018 թվականին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դուդուկահարներ Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ
Սուկրոմլյա
Սուկրոմլյա (Сукромля), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 232 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Արթուր Դարբինյան
Կենսագրություն
Ավարտել է Երևանի Չեխովի անվան թիվ 55 միջնակարգ դպրոցը։ Սովորել է Երևանի Էլեկտրոմեխանիկական տեխնիկումում և Հասարակական արտոնագրության ինստիտուտում, 1984-1988 թվականներին՝ Մոսկվայի համամիութենական պետական կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի դերասանական բաժնում՝ Եվգենի Սիմոնովի, ապա՝ Արմեն Ջիգարխանյանի արվեստանոցում։
Բնակվում է Միացյալ Նահանգներում, հանդես է եկել մի շարք հոլիվուդյան ֆիլմերում, որոնցից կարելի է առանձնացնել հետևյալները՝ «Խե՛լք հավաքիր», «X-մարդիկ՝ առաջին դաս», «Վրիժառուները»։ Դարբինյանը խաղացել է նաև մի քանի ամերիկյան գովազդային հոլովակներում։
Հայկական կինոարդյունաբերության մեջ Դարբինյանը հայտնի դարձավ իր բեկնումնային դերով՝ մարմնավորելով Բաշին 1991 թ. նկարահանված Անիծվածները ֆիլմում։ 2011 թ. Դարբինյանին հրավիրում են խաղալու «Եզրագծից այն կողմ» հեռուստասերիալում։
Հմումներ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ‏‎
Պոժարսկոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Պոժարսկոե (Пожарське, Bulğanaq Badraq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բուլգանակ-Բոդրակ։
2001 թվականի տվյալներով Պոժարսկոե գյուղում բնակվում էր 1 754 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1503 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիմե (գյուղ, Պյուհալեպա շրջան)
Նիմե (Nõmme), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Պյուհալեպա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Պյուհալեպա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
(6469) Արմսթրոնգ
(6469) Արմսթրոնգ (Armstrong), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի օգոստոսի 14-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,219922 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7698 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,67 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1208,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,297987 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,96° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1982 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անտոնին Մրկոսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Չապալա լիճ
Չապալա լիճ (Lago de Chapala ), Մեքսիկայի ամենախոշոր քաղցրահամ լիճը ։ Գտնվում է Խալիսկո նահանգի Չապալա, Ջոկոտեպակ, Պոնսիտիան, Ջամայ համայնքներում և Միչոական նահանգի Venustiano Carranza and Cojumatlán de Régules համայնքներում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Գվադալախարա քաղաքից 45 կմ հարավ-արևելք, տեղակայված է Խալիսկո և Միչոական նահագներում, 1524 մ բարձրության վրա։ Մոտավոր չափերը։ 80 կմ արևելքից արևմուտք և 18 կմ հյուսիսից հարավ, ծավալը՝ մոտ 1100 կմ2։ Լիճը մակերեսային է, միջին խորությունը 4,5 մետր, առավելագույնը՝ 10.5 մ։
Նկարագրություն
Չապալա լիճ են թափվում Լերմա, Ռիո Դուերո, Ռիո Սուլա և Ռիո Գուառաչա գետերը։ Լճից դեպի դուրս է հոսում Ռիո Գրանտե դե Սանտիյագոն գետը, որը հյուսիս-արևմուտքից թափվում է Խաղաղ օվկիանոս։ Լճի վրա են գտնվում երկու փոքր կղզիներ։
Լիճը համարվում է մի քանի տեսակի չվող թռչունների (սպիտակ հավալուսն) և հազարավոր բնիկ բույսերի և կենդանիների բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի լճեր Կատեգորիա:Լճեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի լճեր
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թելավ)
Պատմություն
Եկեղեցու հիմնադրման ստույգ ժամանակը հայտնի չէ։ 1840 թվականից վավերագրերում եկեղեցու մասին կա հիշատակություններ՝ իբրև գերեզմանատան քարաշեն եկեղեցի ։ 1861 թվականի մի փաստաթղթում նշված է, որ «հայազգի հասարակութիւնք Թէլաւ քաղաքի ի պատճառն հեռաւորութեան եկեղեցեաց սրբոյն Գէորգայ և Ձւէլ գալաւանի մշտապէս չկարելով դիմել յայնս՝ յԱստուածապաշտութիւն, ցանկան ի վերա գտանեցեալ ի քաղաքամիջի անդ հին գերեզմանատան սբ. Աստուածածին փոքր եկեղեցւոյն կառուցանել սեպհական ծախիւք իւրեանց զնոր ընդարձակ եկեղեցի»ՀԱԱ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 3857, թ. 64-65, 1870 թվականի մեկ այլ փաստաթղթում՝ «ի պէտս շինութեան սբ. Աստուածածին եկեղեցւոյն բոլոր գումարն ծախեալ է» ։ Նույն թվականի այլ վավերագրում նշված է, որ Սբ. Աստվածածին եկեղեցու վերակառուցման աշխատանքներն ամբողջությամբ ավարտվել են, իսկ շենքը՝ օծվել
«Մեղու Հայաստանի» հայկական քաղաքական, բանասիրական և առևտրային շաբաթաթերթի 1880 թվականին № 100-ում նշված է, որ 1879 թվականին 4000 ռուբլի ծախսվել է եկեղեցու գմբեթի կառուցման նպատակով ։
Մինչև 1860-ականների վերակառուցումները Սբ. Աստվածածին եկեղեցին եղել է գերեզմանատան եկեղեցի, ապա 1870 թվականի օծումից հետո՝ արդեն ծխական, ունեցել է իր մշտական ծխատեր քահանաները։
1894 թվականի դեկտեմբերի 10-ի գիշերը կողոպտել են Ձվելգալավան թաղամասի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին և Սբ. Աստվածածին եկեղեցին։ Սբ. Աստվածածին եկեղեցուց տարել են մոտ 8 ռուբլի։ Կողոպտիչները ձեռք չեն տվել սրբազան անոթներին ։ Դրանից հետո թեմի առաջնորդի պատվերով եկեղեցին պարսպապատվել է` «Թեմիս ս․ առաջնորդը մայիսին իւր թելաւ, եղած ժամանակ եկեղեցինիրի  վերաբերեալ զանազան պատուէրներ տուեցը, սակայն այդ պատուէրներից միայն մեկը ի կատար ածուեց՝ ս. Աստուածածնայ եկեղեցու շուրջը պարիսպ քաշեց միաբան քահանան, իսկ միաները մնացին «ձայն բարբառոյ յանապատի» ։
19-րդ դարի վերջին Սբ. Աստվածածին եկեղեցին եղել է քայքայված և ունեցել է վերակառուցման կարիք։ Այդ առիթով եկեղեցու երեցփոխ Յագոր Դեմուրյանցը 1897 թվականին հայտնել է՝ «Թէլաւ քաղաքի հայոց Սբ. Աստուածածնայ եկեղեցին ինչպես ձեզ էլ քաջ յայտնի է վաղուց յետէ կարիք ունի մի քանի անհրաժեշտ վերանորոգութեանց, այսինքն, որովհետև անհրաժեշտ են ծեփել եկեղեցւոյ որմերը, աւարտել թերակատար շրջապարիսպը, վերանորոգել ուխտաւորների սենեակներն և այլ զանազան նորոգութիւններ և որոնց համար ծախք պահանջւում է գոնէ երեք հարիւր (300) ռուբլի...» ։ Նույն թվականին հոգևոր իշխանությունները թույլ են տվել եկեղեցու վերակառուցման թույլտվություն ։
Յագոր Դեմուրյանցի (վախճ. 1909 թ.) երեցփոխական գործունեության ընթացքում կատարվել են եկեղցու վերանորոգման տարբեր աշխատանքներ՝ «Նա մօտ տասը տարի նախանձելի եռանդով վարեց Թելաւի ս. Աստուածածին եկեղեցու երեսփոխութիւնը։ Ձորի ափին շինուած այդ եկեղեցին նա ստանձնեց շատ աննախանձելի դրութեան մէջ։ Եկեղեցին անպաշտպան կերպով կանգնած էր բաց ձորի վրայ. հանգուցեալը հասարակութեան, գլխաւորապես իր ծանօթների մէջ կոպեկ-կոպեկ ժողովելով մի կլորիկ գումար եկեղեցու շուրջը մի գեղեցիկ պարիսպ քաշեց։ Եկեղեցին արտաքուստ-ներքուստ վերանորոգութեան կարիք ունէր և իր անէր հանգ. Մելքոն Բէգիջանեանին համոզեց և նրա ծախքով բարեզարդեց եկեղեցին։ Նա գեղեցիկ կերպով ներսից իւուղաներկեց և տօմէտի աղիւսով նորոգեց յատակը» ։
1923 թվականի մարտի 31-ին եկեղեցին փակվել է, օգոստոսի 11-ին՝ բացվել։ Եկեղեցական իրերը հանձնել Է երեցփոխ և հոգևոր խորհրդի անդամներ Գևորգ Մկրտումյանին և Ղազարոս Ղուկասյանին ։
Սբ. Աստվածածին եկեղեցին կանգուն է, այն Վրաստանի հայկական այն սակավաթիվ հուշարձաններից է, որը վերականգնվել է Խորհրդային Վրաստանի Մշակույթի նախարարության պատմական հուշարձանների պահպանության և օգտագործման վարչության միջոցներով՝ 1970-ական թվականներին ։
1896 թվականին եկեղեցու բակում ամփոփվել է Հովսեփ քահանա Տեր-Հարությունյանցի մարմինը ։
Կուրիս
Կուրիս (նախկինում նաև Կուրավանք), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Մեղրու տարածաշրջանում, Մեղրի քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք, լեռնաբազկի ընդարձակ գագաթին, ծովի մակարդակից 1320-1380 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից ճանապարհով կազմում է մոտ 74 կմ։
Նույն անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում ։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Մեղրու գավառի, իսկ 1930 թվականից` Մեղրու շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։
Գյուղում պահպանվել է 15-17-րդ դարերի սբ. Ամենափրկիչ եկեղեցին, գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևելք՝ նախկին Ագարակ գյուղի ավերակները և Կուրկուտախաչ հնավայրը։ Գյուղի հարավ-արևելյան և արևելյան կողմում կան գյուղատեղիներ, սառնորակ աղբյուրներ, այդ թվում նաև հանքային ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի գյուղեր
Կյուջուք
Կյուջուք, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։
Բնակչություն
1913 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով գյուղն ուներ 343 (46 ընտանիք) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Խորհրդային Հայաստանում։
Տես նաև
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Բոգաչևի սևամարմին
Բոգաչևի սևամարմին սևամարմինների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
4,5-5,5 մմ մարմնի երկարությամբ փոքր չափի բզեզ է՝ նեղ ձվաձև, ուռուցիկ մարմնով։ Գունավորումը կարմրադարչնագույնից մինչև սևադարչնագույն է, իսկ ծածկույթները չափավոր փայլուն են ։
Էկոլոգիա
Ապրում են կարմիր կավահողերով անապատներում, հանդիպում՝ գարնանը՝ մարտի վերջից մինչև հունիսի սկիզբը, քարերի տակ։
Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն ։
Պահպանություն
Սահմանական արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։
Թվաքանակի և դրա փոփոխության միտումները հայտնի չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններից են անասունների արածեցումը, քաղաքային ենթակառուցվածքի զարգացմամբ և հողերի գյուղատնտեսական յուրացմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը։
Պահպանվում են «Էրեբունի» պետական արգելոցում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սևամարմիններ Կատեգորիա:Միջատներ Կատեգորիա:Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կուլվերան
Կուլվերան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Սումարոկովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Սումարոկովո (Сумароково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Տեպլուշկա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)
Տեպլուշկա (Теплушка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրիվոլնոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)
Պրիվոլնոե (Привільне, Tavşan Bazar), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տաուշան-Բազար։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվոլնոե գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մորտո Կուլիբեֆ
Մորտո Կուլիբեֆ (Morteaux-Coulibœuf), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 36 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 339 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 257-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 82։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 257 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 238 անձ (126 տղամարդ և 112 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (8 տղամարդ և 11 կին)։ 82 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 34-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Նիմե (գյուղ, Կասեպյաե շրջան)
Նիմե (Nõmme), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Կասեպյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 68 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Կասեպյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ալեքսանդր Պոպով (գրող)
Կենսագրություն
Ա. Ֆ. Պոպովը ծնվել է 1906 թվականի հունիսի 9-ին (22), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Ավարտել է Լենինգրադի արվեստագիտության բարձրագույն պետական դասընթացները։ Աշխատել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում՝ կինոռեժիսոր Նիկոլայ Իվանովիչ Լեբեդևի հետ համագործակցությամբ ։
Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո՝ 1941 թվականի հուլիսին, նա ինքնակամ անցել է խորհրդային բանակի շարքերը։ Մարտնչել է Լենինգրադի ռազմաճակատում առանձին դահուկային գումարտակի շտաբի պետի պաշտոնում։ Պատերազմի տարիներին ստացել է կոնտուզիա։ Բուժվելուց հետո ուղարկվել է Անդրկովկասյան ռազմաճակատ՝ «Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակի մարտիկ» թերթ, որտեղ ծառայել է որպես բաժնի պետի տեղակալ ։ Պատերազմն ավարտել է կապիտանի կոչումով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային սցենարիստներ
Հայկական հարցի բարձրաձայնումը պրոգրեսիվ գործիչների կողմից
Եվրոպայի, Ամերիկայի, Աֆրիկայի և Ասիայի հասարակական-քաղաքական պրոգրեսիվ գործիչները, պաշտպանելով ճնշված ու հարստահարված զանգվածների շահերը, XlX-XX դարերում հանդես եկան նաև հայերի պաշտպանությամբ և խարազանում էին օսմանյան կառավարիչների վայրագություններն ու անմարդկային, հակահայկական գործողությունները։ Բոլոր գերտերություններն առաջ էին քաշում Հայկական հարցը և զբաղվում նրանով Թուրքիայից օգուտներ պոկելու, բայց ոչ երբեք արևմտահայության վիճակը բարելավելու նպատակով։
Մեծ Բրիտանիայի հումանիստներ
Էմիլ Դիլոնը անարգանքի սյունին էր գամում բրիտանական պետական գործիչներին, որ նրանք թույլ են տալիս սուլթանին մորթոթելու հայերին։ Նա հայերի սպասած օգնությունը Եվրոպայից համեմատում է ծովում այն խեղդվողի հետ, որը կարող էր օգնություն ակնկալելդեռ ջուրը չմտած նավից։ Ապա նա ավելացնում էր, թե հնարավոր է, որ տերությունները երբևէ միջամտեն հայկական հարցում։ Բայց դա արդեն ուշ կլինի։ Այնուհետև եզրափակում էր. « Թուրքաց Հայաստանը դարձել է իսկական դժոխք, որտեղից Դանտեն իր «Դժոխքը» շարադրելու ժամանակ էլ կարող էր ընդօրինակել, փոխանակ ստեղծելու»: Է. Դիլոնը պահանջում էր անհապաղ և գործնական օգնություն։ 1895 թ. Բիրինգհայմի միտինգում քահանա Օսլերը դիմելով կառավարությանը, հայտարարում էր. «սպանված մարդկանց արյունը, անպատված կանանց պատիվը, խեղդված երեխաների անմեղ մարմինները բարձրաձայն աղաղակում են։ Ի՞նչ պետք է պատասխանեք այս բոլորին»: