cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վահան Քարտաշյան
Գործունեություն
1918 թվականի դեկտեմբերին հիմնել է Հայաստանի անկախության ամերիկյան հանձնախումբը (American Committee for the Independence of Armenia – ACIA), որն ուներ 72 հոգանոց ընդհանուր խորհուրդ և առաջնորդվում էր 9 հոգանոց գործադիր մարմնի կողմից, որի ղեկավարն էր Գերմանիայում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջեյմս Ջերարդը (James W. Gerard)։ Այստեղ բոլոր անդամները, բացի Քարտաշյանից, ամերիկացիներ էին։ Այդ ժամանակահատվածում Վահան Քարտաշյանի և նրա գործընկերների գործունեության ամենամեծ արդյունքը, 1920 թվականի ապրիլի 23-ին ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի Հանրապետության անկախության ճանաչումն էր։
Նրա օգնությամբ Ամերիկյան տարբեր գործակալությունների միջոցով Հայաստանի Հանրապետությանը հատկացվել է 17 միլիոն 202 հազար դոլարի մարդասիրական օգնություն և ավելի քան 11 միլիոն դոլար արտոնյալ վարկ ։
Վահան Քարտաշյանին հաջողվել է կանխել Լոզանում Միացյալ Նահանգների և Թուրքիայի միջև 1923 թվականի օգոստոսի 6-ին կնքած երկկողմ պայմանագրի (չշփոթել Լոզանի խաղաղության պայմանագրի հետ, որը կնքվել է մի կողմից Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Հունաստանի, Ճապոնիայի, Ռումինիայի և Սերբ-խորվաթ-սլովենական թագավորության, իսկ մյուս կողմից Թուրքիայի միջև՝ Լոզանի ամերիկա-թուրքական պայմանագրից մոտ 2 շաբաթ առաջ՝ 1923 թ. հուլիսի 24-ին) ընդունումն ԱՄՆ Սենատում։
Երբ 1924 թվականի մայիսի 3-ին թուրք-ամերիկյան պայմանագիրը մուտք է գործել Սենատ, Քարտաշյանը ձևավորել է «Ընդդեմ Լոզանի պայմանագրի ամերիկյան հանձնախումբը» (American Committee Opposed to the Lausanne Treaty – ACOLT), որի նպատակն էր Սենատում պայմանագրի ընդունումը կանխելով՝ գոնե իրավական դաշտում պահել Հայաստանի Հանրապետության իրավունքները։ Պայմանագրի քննարկումն ու քվեարկումը հետաձգվում է գրեթե երեք տարի։
Այդ ժամանակահատվածում Քարտաշյանը գրեթե միայնակ հարյուրավոր նամակներով, գրություններով, ելույթներով, հրապարակումներով ամերիկյան քաղաքական շրջանակներում պաշտպանել է հայոց իրավունքները։
1926 թվականին հրատարակել է «Լոզանի պայմանագիրը, Թուրքիան և Հայաստանը» (The Lausanne Treaty, Turkey and Armenia) ժողովածուն։ Այդ գիրքն ընդգրկում է բոլոր իրավական հիմնավորումները, քաղաքական պարտավորություններն ու բարոյական հանձնառություններն ընդդեմ Լոզանի թուրք-ամերիկյան պայմանագրի։ 1927 թվականի հունվարի 18-ին Սենատը մերժում է հավանությունը տալ հիշյալ պայմանագրին։ Եվ որպես մերժման հիմնական պատճառ նշվում է Թուրքիայի կողմից Վիլսոնի իրավարար վճռի չկատարումը։
Պոյանա Մաջորե
Պոյանա Մաջորե (Pojana Maggiore), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։ Այն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության Վիլլա Պոյանա վայրն է, որը նախագծվել է Վերածննդի դարաշրջանի ճարտարապետ Անդրեա Պալադիոյի կողմից ։
Բնակչությունը կազմում է 4216 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 151 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։
Պոյանա Մաջորեն սահմանափակվում է Նովենտա Վիչենտինա և Մոնտանյանա համայնքներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուլևո
Սուլևո կամ Պշոուխուա (աբխազ.` Пшоухуа, վրաց.` სულევო), գյուղ Աբխազիայի Գագրայի շրջանում, Փսոու գետի ափին, Գագրայից 22 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 220 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 1050 մարդ` էստոնացիներ, հայեր և վրացիներ, իսկ 1989 թվականին` 880 մարդ ։
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, եգիպտացորենի, բանջարեղենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և շերամապահությամբ։ Ունի ութամյա դպրոց, ակումբ, բուժկայան։
Գյուղը հիմնադրվել է 1882 թվականին։ Հայերը եկել են Սամսունի շրջակայքից, 1922 թվականին։
1992 թվականին, Աբխազիայի կառավարության որոշմամբ, գյուղը վերանվանվել է Պշոուխուա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Աբխազիայի գյուղեր Կատեգորիա:Աբխազիայի հայաբնակ գյուղեր
Տալլինի առասպելներ
«Տալլինի առասպելներ» (Tallinna Legendid), տեսարժանություն, թատերական ինտերակտիվ թանգարան Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում ։ Թանգարանում վերստեղծված են պատմական իրադարձություններ և առասպելներ, որոնք իրենց ավանդն են ներդրել միջնադարյան Տալլինի բանահյուսությանում ։ Այնտեղ օգտագործում են զրուցասացության, կենդանի կատարումների և հատուկ էֆեկտների խառնուրդ ։
Նկարագրություն
Թանգարանի շենքը գտնվում է Էստոնիայի Տալլին քաղաքում՝ Կուլասսեպա փողոցում, քաղաքապետարանի ամենահին շենքի հարևանությամբ ։ Թանգարանի տարածքը 600 քառակուսի մետր է (ստորգետնյա տարածք)՝ 9 առանձին սենյակներով՝ 360° թեմատիկ դեկորացիաներով և 7 դերասաններով ։ Թանգարանը կազմակերպում է նաև ամենահայտնի դեկորացիաներով փողոցային անվճար շոուներ։ Այցելուները մուտք են գործում 15- և ավելի հոգանոց խմբերով, օրական ավելի քան 540 մարդ թողունակությամբ ։ «Տալլինի լեգենդները» բաց է ամեն օր, ժամը 11:00-20:00-ն և հասանելի է անգլերեն, էստոներեն, ռուսերեն և ֆիններեն ։
Ձևաչափ
Թանգարանի ցուցահանդեսները այցելուներին տանում են Էստոնիայի 9-դարյա պատմության միջով՝ թատերական ներկայացման տեսքով ։ Այն վերստեղծում է Տալլինի հետ կապված պատմական իրադարձություններն ու միջնադարյան առասպելները՝ օգտագործելով հատուկ լուսային և ձայնային էֆեկտներ, ինչպես նաև պրոֆեսիոնալ դերասանների և մեխանիկական տիկնիկների կենդանի կատարումներ, տեսաֆիլմեր և զրուցասացություն ։
Ցուցադրումը ներառում է այնպիսի իրադարձություններ, ինչպիսիք են Սև մահը, Յոհան ֆոն Իքսկուլի մահապատիժը և Սուրբ Օլաֆի եկեղեցու կառուցումը ։ Տևողությունը 40 րոպե է ։
Իրադարձություններ
Սուրբ Օլաֆի եկեղեցի (վերելակ)
Սև մահ
Ալքիմիկոս
Ջրահարս
Յոհան ֆոն Իքսկուլի մահապատիժ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցուցահանդեսներ Կատեգորիա:Տալլինի թանգարաններ Կատեգորիա:Թանգարաններ այբբենական կարգով
(823) Սիսիգամբիս
(823) Սիսիգամբիս (Sisigambis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1916 թվականի մարտի 31-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Սիսիգամբիս աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆլորայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1916 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փիսակ Սյունի
Փիսակ Սյունի, հայ իշխան Մեծ Հայքում, արքունի սենեկապետ՝ Տիրան Բ-ի օրոք (338-350) , Սյունյաց տանուտեր` Վաղինակի, Անդովկի և Պերոզավր իշխանուհու եղբայրը, Սյունիների նախարարական տոհմից ։
Նովոդոնեցկոե (ավան, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)
Նովոդոնեցկոե (Новодонецьке), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Իգոր Վեսյոլկին
Իգոր Պետրովիչ Վեսյոլկին (Игорь Петрович Весёлкин, ), խորհրդային նկարիչ, բեմանկարիչ, մանկավարժ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը՝ ՌԽՖՍՀ Նկարիչների միության Լենինգրադի կազմակերպություն)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1915 թվականի մարտի 8-ին Ռյազանի նահանգի Ռանենբուրգ քաղաքում՝ երկաթուղային աշխատողի ընտանիքում։ 1930 թվականին՝ միջնակարգ դպրոցի յոթերորդ դասարանն ավարտելուց հետո, ընդունվել է Ռյազանի գեղարվեստական տեխնիկում, որն ավարտել է 1934 թվականին։ 1936 թվականին ընդունվել Է Լենինգրադի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչական ֆակուլտետ։ Սովորել է Ալեքսանդր Դեբլերի, Բորիս Ֆոգելի, Ալեքսանդր Սեգալի, Միխայիլ Պլատունովի մոտ։
1947 թվականին ավարտել է ինստիտուտը Միխայիլ Բոբիշովի արվեստանոցում։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է Նիկոլայ Պոգոդինի համանուն պիեսի հիման վրա «Կրեմլյան ղեղանջներ» ներկայացման ձևավորումը, որը նույն թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ գեղարվեստական հիմնադրամի մրցանակի։ 1947 թվականին Վեսյոլկինն ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի ասպիրանտուրա, 1951 թվականին պաշտպանել է ատենախոսություն՝ արվեստի պատմության թեկնածուի գիտական աստիճան ստանալու համար։
Միևնույն ժամանակ, 1947 թվականից ի վեր Վեսյոլկինն աշխատել է Լենինգրադի և Մոսկվայի թատրոնների համար ներկայացումների ձևավորման վրա, ինչպիսիք են՝ «У нас на земле» (Օ. Բերգհոլց և Պ. Մակոգոնենկո, Մ. Գորկու անվան ՄԴԹ, 1948), «Իլյա Գոլովին» (Ս. Միխալկով, Մ. Գորկու անվան ՄԳԱԹ, 1949), «Քաղքենիները» (Մ. Գորկի, Մ. Գորկու անվան ՄԳԱԹ, 1950), «Ամառայինավորներ» (Մ. Գորկի, Մ. Գորկու անվան ՄԳԱԹ, 1951), «Հայրենի դաշտեր» (Լենինգրադի Ս. Կիրովի անվան օպերայի և բալետի թատրոն, 1953)։
1946 թվականից Վեսյոլկինը մասնակցել է ցուցահանդեսների՝ ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների ստեղծագործությունների հետ միասին։ Թատերական ներկայացումների ձևավորմանը զուգահեռ նա ստեղծել է դիմանկարներ, լանդշաֆտներ, նատյուրմորտներ, ժանրային կոմպոզիցիաներ, էտյուդներ։ Աշխատել է յուղաներկի և տեմպերա նկարչության, ջրաներկի, մատիտի նկարչության տեխնիկայում։ 1947 թվականին դարձել Է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։
Վեսյոլկինի կողմից հաստոցային գեղանկարչության ոլորտում ստեղծված ստեղծագործությունների թվում են՝ «Ոուսանողի դիմանկարը», «Տղամարդու դիմանկար» (обе 1951), «Նորակառույցների լույսերը» (1952), «Пароходик на Оке» (1953), «Նկարիչ Բ. Ի. Կալմանովի դիմանկարը», «Մերկ բնորդ», «Նավակայան Օկայի ափին» (բոլորը 1955), «Ընկեր» , «Տեսարան պոտւհանից», «Անձրևիցն հետո», «Լուսնկա գիշեր» (բոլորը 1956), «Մոր դիմանկարը» , «Կարպատներ։ Սինյուխա լեռ», «Ձկներ» (բոլորը 1958), «Ռյազանի մոտ», «Приокские поймы» (երկուսն էլ 1959), «Սերգեյ Եսենին» (1960), «Գ․ Զ. Լևինի դիմանկարը», «Վ․ Մ. Օրեշնիկովի դիմանկարը», «Նորակառույցների լույսերը» (բոլորը 1965), «Պատուհանի մոտ։ Գեորգիններ» (1966), «Եսենինը մոր հետ» , «Խրճիթում» (երկուսն էլ 1967), «Եսենինի հայրենիքում» (1971), «Փաստաբան Ն․ Ի. Մարկովայի դիմանկարը» (1972), «Մեծ պլաններ», «Ռյազանցի կոլտնտեսուհի Ե. Ի. Մայորովա» (обе 1975), «Ընկերոհիներ Իրան ու Սվետան» (1976), «Պուշկինը Միխայլովսկոեում» (1977), «Սերգեյ Եսենին» (1980) և այլն։
1951 թվականին Վեսյոլկինն սկսել է իր մանկավարժական աշխատանքը Մոսկվայի կիրառական և դեկորատիվ արվեստի ինստիտուտում։ 1952 թվականին ինստիտուտի՝ Լենինգրադ տեղափոխվելու և Վ. Ի. Մուխինայի անվան Լենինգրադի բարձրագույն գեղարվեստաարդյունաբերական ուսումնարանի հետ միավորվելու կապակցությամբ Վեսյոլկինը նույնպես վերադարձել է Լենինգրադ։ Դասավանդել է նախ Մ. Ի. Մուխինայի անվան Լենինգրադի բարձրագույն գեղարվեստաարդյունաբերական ուսումնարանում, այնուհետև Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում, որի պրոֆեսոր եղել 1989 թվականից։
Մահացել է Սանկտ Պետերբուրգում 1997 թվականին։
Իգոր Վեսյոլկինի ստեղծագործությունները գտնվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։
Ծանոթագրություններ
<!--
Ցուցահանդեսներ
-->
Կաստորանո
Կաստորանո  (Castorano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Ասկոլի Պիչենո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 2227 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 158 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 14 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները
Ամինաթթու
Ամինաթթուները երկֆունկցիոնալ միացություններ են, որոնց կազմի մեջ մտնում են մեկ կամ մի քանի ամինա և կարբօքսիլ խմբեր։ Ամինաթթուները ունեն կարևոր նշանակություն բոլոր կենսաբանական համակարգերի համար։ Նրանցից շատերն ունեն կարգավորիչ ֆունկցիա զանազան հյուսվածքներում։ Արոմատիկ ամինաթթուների ներկայացուցիչները (բենզոլի ածանցյալները) մտնում են մի շարք կյանքի համար անհրաժեշտ միացությունների կազմի մեջ և կիրառվում են որպես դեղանյութեր։ Օրինակ՝ պարաամինաբենզոաթթուն (ՊԱԲԹ) որոշ բակտերիաներ օգտագործում են տետրահիդրաֆոլաթթվի (վիտամին) սինթեզի համար։
Սուլֆա-դեղանյութերը (սուլֆանիլամիդները) նման են ՊԱԲԹ-ին և գործում են շնորհիվ այդ նմանությանը։ Սուլֆանիլամիդների կիրառման պայմաններում մանրէները ՊԱԲԹ-ի փոխարեն սկսում են օգտագործել սուլֆամիացությունները և մահանում են ֆոլաթթվի անբավարարության զարգացման հետևանքով։ Որոշ արոմատիկ ամինաթթուների էսթերներ առաջացնում են տեղային անզգայացում.այդ հատկությունը առավել արտահայտված է պարա-ածանցյալների մոտ։ Բժշկության մեջ լայն կիրառում ունեն անեսթեզինը (պ-ամինաբենզոաթթվի էթիլ էսթեր) և նովոկաինը (ՊԱԲԹ-ի դիէթիլամինաէթիլ էսթեր) ։
Ամինաթթուների առավել կարևոր դերն այն է, որ սպիտակուցները,որոնք կենդանի օրգանիզմներում, կատարում են բազմաթիվ ֆունկցիաներ (կարգավորիչ, կատալիտիկ, պաշտպանողական, տրանսպորտային, ռեցեպտոր, կառուցվածքային և այլն), կազմված են ամինաթթուներից։ Մի շարք անտիբիոտիկներ, հորմոններ և տոքսիններ նույնպես ունեն պեպտիդ-սպիտակուցային կառուցվածք։ Պեպտիդները և սպիտակուցները α-ամինաթթուներից կառուցված բարձրամոլեկուլյար միացություններ են։ Սպիտակուցների կազմի մեջ մտնող ամինաթթուները բոլորը Լ-շարքի α-ամինաթթուներ են, այսինքն ամին և կարբօքսիլ խմբերը գտնվում են նույն ածխածնի մոտ և ամինաթթուները տարբերվում են միայն ռադիկալների կառուցվածքով ։
Այժմ գոյություն ունեն ամինաթթուների մի շարք դասակարգումներ՝ ըստ ածխածնաին շղթայի կառուցվածքի, ամինախմբի դիրքի, կարբօքսիլ- և ամինախմբերի քանակի, ստերեոիզոմերների, կենսաբանական դերի և այլն։ Օրինակ, ըստ ամինախմբի դիրքի տարբերում են α, β, γ և այլ ամինաթթուներ ։
ըստ կարբօքսիլ և ամինախմբերի քանակի՝ թթվային, հիմնային և չեզոք։
Ըստ կենսաբանական դերի ամինաթթուները բաժանվում են երկու խմբի՝ փոխարինելի և անփոխարինելի (ոչ էսենցիալ և էսենցիալ)։ Կենդանի օրգանիզմի ամինաթթվային պահանջը բավարարվում է երկու ճանապարհով.
Սպիտակուցների կազմի մեջ մտնող α-ամինաթթուները ջրում լավ լուծվող, բարձր հալման ջերմաստիճան ունեցող բյուրեղային նյութեր են։ Որոշ ներկայացուցիչները քաղցրահամ են (գլիցինը), մի մասը անհամ, իսկ, օրինակ L-գլուտամինաթթուն պայմանավորում է մսի յուրահատուկ համը։ Կարևոր նշանակություն ունի այն փաստը, որ բավականին հաճախ սպիտակուցների սինթեզը ավարտելուց հետո սպիտակուցի կազմում որոշ ամինաթթուներ ենթարկվում են մոդիֆիկացիայի։ Դրանով է պայմանավորված սպիտակուցների հիդրոլիզատներում քսանից ավելի ամինաթթուների առկայությունը ։
Ամինաթթուների ստերեոիզոմերիա
Քանի որ α-ածխածինը ասիմետրիկ է (խիրալ կենտրոն է), α-ամինաթթուները (գլիցինի բացառությամբ) գոյություն ունեն տարբեր կոնֆիգուրացիոն ստերեոիզոմերների ձևով՝ L և D α-ամինաթթուների ձևով։ α-ամինաթթուների, ինչպես և օքսիթթուների կոնֆիգուրացիան, որոշվում է կոնֆիգուրացիոն ստանդարտների օգնությամբ։ Ամինաթթուների բանաձը նույնպես ընդունված է գրել Ֆիշերի կառուցվածքային բանաձևերով։
Մի շարք ամինաթթուներ ունեն մեկից ավելի խիրալ կենտրոն. օրինակ իզոլեյցինը, տրեոնինը, 4-հիդրօքսիպրոլինը նույնպես ունեն երկու խիրալ կենտրոն և համապատասխանաբար չորս դիաստերեոմերներ։
Կենդական օրգանիզմներում սպիտակուցների կազմի մեջ մտնում են միայն L-շարքի ամինաթթուներ, մանրէների մոտ հանդիպում են նաև D-շարքի ներկայացուցիչներ։
Ամինաթթուների անվանակարգը
Ամինաթթուները անվանվում են համաձայն սիստեմատիկ անվանակարգի կանոնների, սակայն սովորաբար օգտագործում են ամինաթթուների կիրառական, այսպես կոչված, տրիվիալ կամ գործածական անունները և հապավումները։
Սպիտակուցների կազմի մեջ մտնող ամինաթթուների ռադիկալները և անվանակարգը։
Սպիտակուցի սինթեզին մասնակցող ամինաթթուների ժամանակակից դասակարգումը հիմնված է ամինաթթուների ռադիկալների հատկությունների վրա։ Ըստ ռադիկալների կառուցվածքային յուրահատկությունների սպիտակուցների կազմի մեջ մտնող ամինաթթուները բաժանվում են երկու հիմնական խմբերի՝ հիդրոֆիլ և հիդոֆոբ։ Հիդրոֆիլ ամինաթթուները իրենց հերթին բաժանվում են երկու խմբի՝ լիցքավորված (դրական և բացասական) և բևեռացված չլիցքավորված ամինաթթուների։ Դրական լիցքավորված ամինաթթուների խմբին են պատկանում արգինինը, լիզինը և հիստիդինը, բացասական լիցքավորվածների՝ ասպարագինաթթուն և գլուտամինաթթուն։ Բևեռացված չլիցքավորված ամինաթթուների խմբին են պատկանում սերինը, ցիստեինը, թիրոզինը, տրեոնինը, գլուտամինը, ասպարագինը։ Հիդրոֆոբ ամինաթթուներն են ալանինը, մեթիոնինը, վալինը, լեյցինը, իզոլեյցինը, տրիպտոֆանը, ֆենիլալանինը։
Սպիտակուցների հիդրոլիզատներում հաճախ հայտնաբերվում են մի շարք այլ ամինաթթուներ։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ բավականին հաճախ սպիտակուցների սինթեզը ավարտելուց հետո սպիտակուցի կազմում որոշ ամինաթթուներ ենթարկվում են մոդիֆիկացիաների, առաջացնելով մի շարք նոր, տվյալ սպիտակուցների ֆունկցիաները կատարելու համար կարևոր ամինաթթուներ։ Օրինակ՝ կոլագեն սպիտակուցում պրոլինի հիդրօքսիլացման հետևանքով առաջանում է 4-հիդրօքսիպրոլին, բոլոր սպիտակուցների երրորդային կառուցվածքի ձևավորման ժամանակ ցիստեինի օքսիդացման շնորհիվ առաջանում է ցիստին, մակարդելիությանը մասնակից պրոտրոմբին սպիտակուցի կազմում գլուտամինաթթուն ենթակվումէ կարբօքսիլացման γ-կարբօքսիգլուտամինաթթվի առաջացումով և այլն։
Ամինաթթուների թթվահիմնային հատկությունները
NH3+-CH(R)-COOH(Կատիոնային ձև)+H+→NH3+-CH(R)-COO-(Երկբևեռ իոն)→NH2-CH(R)-COO-(Անիոնային ձև)
Լրիվ պրոտոնացված α-ամինաթթուն (կատիոնային ձևը) ըստ Բրենստեդի, երկհիմն թթու է, ենթարկվում է աստիճանական դիսոցման և ունի դիսոցման հաստատունի երկու արժեք՝ pKa1 և pKa2։pKa1, որի մեծությունը տատանվում է 1-3 սահմաններում, բնութագրում է կարբօքսիլ խմբի թթվային հատկություններ։ pKa2 բնութագրում է ամոնիումային խմբի թթվայնությունը և գտնվում է 9-ից մինչև 10 տիրույթում։
pH-ի այն արժեքը, որի դեպքում բիպոլյար իոնների կոնցենտրացիան առավելագույնն է, իսկ կատիոնային և անիոնային ձևերի մինիմալ կոնցենտրացիաները հավասարվում են, կոչվում են իզոէլեկտրիկ կետ (pl)։
pl=1/2(pKa1+pKa2)
Իզոէլեկտրիկ կետում α-ամինաթթուների մոլեկուլների գումարային լիցքը հավասար է զրոյի։ Բիպոլյար իոնները չեն տեղաշարժվում էլեկտրական դաշտում։ Եթե միջավայրի pH-ը ցածր է ամինաթթվի pl-ից, ամինաթթուն գտնվում է կատիոնային ձևով և շարժվում է դեպի կատոդ, եթե բարձր է՝ ապա անիոնային ձևով և շարժվում է դեպի անոդ։ Այս հատկության վրա է հիմնված ամինաթթուների բաժանումը էլեկտրաֆորեզի եղանակով։
Ամինաթթուների առաջացման եղանակները
Օրգանիզմում ամինաթթուները հիմնականում առաջանում են պեպտիդների և սպիտակուցների հիդրոլիզի արդյունքում։ Սպիտակուցների մարսողությունը աղեստամոքսային տրակտում և քայքայումը հյուսվածքներում կատարվում են մի շարք ֆերմենտների (պեպսին, տրիպսին, խիմոտրիպսին, կատեպսիններ և այլն) մասնակցությամբ։
Հիդրոլիզի կարող է կատարվել ինչպես ֆերմենտների, այնպես էլ թթուների և հիմքերի ազդեցության պայմաններում։ Լաբորատոր պայմաններում լայն կիրառում ունի թթվային հիդրոլիզը։
H2N-CH(R1)-CO-NH-CH(R2)-CO-NH-CH(R3)-CO-NH-CH(R4)-CO-→H2N-CH(R1)-CO-OH+H2N-CH(R2)-CO-OH+H2N-CH(R3)-CO-OH+....
Ամինաթթուների կենսասինթեզը կետոթթուներից ընթանում է երկու հիմնական եղանակներով՝
ա)տրանսամինացման, որը հիմնական բիոսինթետիկ ուղին է։ Տրանսամինացման ընթացքում կետոթթուն (α-կետոգլուտարաթթուն) ընդունում է ամինախումբ որևէ ամինաթթվից, վերածվելով համապատասխան ամինաթթվի։
Պրոցեսը կատարվում է տրանսամինազ ֆերմենտների մասնակցությամբ։ Որպես կոնֆերմենտ մասնակցում է պիրիդօքսալֆոսֆատը։
Այս պրոցեսում պիրիդօքսալֆոսֆատը ծառայում է որպես ամինախմբի պահեստարան, որպեսզի հետագայում փոխանցի այն որևէ կետոթթվի։ Ռեակցիան ընթանում է երկու փուլով։ Առաջին փուլում տեղի է ունենում որևէ ամինաթթվի փոխազդեցություն ֆերմենտի հետ և ամինախմբի տեղափոխում կոնֆերմենտի վրա։
Երկրորդ փուլում պիրիդօքսալֆոսֆատը փոխազդում է որևէ կետոթթվի հետ, փոխանցելով ամինախումբը նրա վրա։
բ)չհագեցած թթվի և ամիոնիակի փոխազդեցության արդյունքում (β-ամինաթթուների առաջացնում α,β-չհագեցած կարբոնաթթուներից)։
R-CH=CH-COOH+NH3→R-CH(NH2)-CH2-COOH
գ)α-կետոթթուների վերականգնիչ ամինացում, որը կատարվում է ֆերմենտատիվ եղանակով, որպես կոնֆերմենտ հանդես է գալիս NADH+H+։
HOOC-CH2-CH2-CO-COOH→HOOC-CH2-CH2-CH(NH2)-COOH
2.Կարբոնաթթուներից հալոգենացման և հետագա ամոնոլիզի ճանապարհով։
R-CH(Br)-COOH+NH3→R-CH(NH2)-COOH
3.Ցիանհիդրինային սինթեզի եղանակով։
Ամինաթթուների քիմիական հատկությունները
α-հետերոֆունկցիոնալ միացությունները, այդ թվում և ամինաթթուները հակված են խելատային կոմպլեքս միացությունների առաջացման և մեղմ պայմաններում առաջացնում են լավ բյուրեղացվող պղնձի՝ Cu(II) ներկոմպլեքսային աղեր։ Դա պայմանավորված է երկու գործոններով՝ ա)կայուն հինգ և վեց անդամանի ցիկլերի առաջացման ձգտումով և բ)ֆունկցիոնալ խմբերի փոխադարձ ազդեցության շնորհիվ յուրաքանչյուր խմբի ռեակցիոնունակության բարձրացումով։
Սպիրտների հետ փոխազդելիս ամինաթթուները առաջացնում են բարդ էսթերներ, որոնք, ի տարբերություն ամինաթթուների, չունեն երկբևեռ կառուցվածք։ Ամինաթթուների էսթերները լուծվում են օրգանական լուծիչներում, ցնդող են և այդ հատկության վրա է հիմնված ամինաթթուների բաժանման (առաջին անգամ առաջարկվել է Ֆիշերի կողմից 1901 թ) էսթերային եղանակը։ Ժամանակակից գազհեղուկային քրոմատոգրաֆիկ եղանակները նույնպես հիմնված են այդ հատկության վրա։
1.Ամինաթթուների կարևորագույն հատկություններից է պեպտիդների առաջացումը։
2.միջմոլեկուլային դեհիդրատացում α-ամինաթթուների միջև, ցիկլիկ դիպեպտիդների (դիկետոպիպերազինների) առաջացումով։
3.Ամինաթթուների դեզամինացման եղանակները զանազան են և պայմանավորված են կենսաբանական համակարգերում գործող ֆերմենտների բնույթով։ Մանրէների մոտ կատարվում է β-ամինաթթուների ներմոլեկուլային դեզամինացում։ Կարևոր նշանակություն ունի ասպարագինաթթվի դեզամինացումը, որը կատարվում է այս մեխանիզմով ասպարտազ ֆերմենտի ազդեցությամբ ֆումարաթթվի առաջացումով։
R-CH(NH2)-CH2-COOH→R-CH=CH-COOH+NH3
HOOC-CH2-CH(NH2)-COOH→HO2CCH=CHCO2H+NH3
գ.հիդրօքսի խումբ պարունակող ամինաթթուները ենթարկվում են դեհիդրատացնող դեզամինացման (էլիմինացում-հիդրատացում),կետոթթուների առաջացումով։
CH3-CH(OH)-CH(NH2)-COOH→H3C-CH=C(NH2)-COOH→H3C-CH2-C(=NH)-COOH→H3C-CH2-CO-COOH
Նման եղանակով է կատարվում ցիստեինի դեսուլֆհիդրինային դեզամինացումը։
4.Ամինաթթուներ դեկարբօքսիլացումը լաբորատոր պայմաններում,in vitro,կատարվում է բարձր ջերմաստիճանում Ba(OH)2 ներկայությամբ ամինների առաջացումով։ Կենդանի օրգանիզմներում դեկարբօքսիլացումը ընթանում է դեկարբօքսիլազ ֆերմենտների մասնակցությամբ և արդյունքում առաջանում են բիոգեն ամիններ։
5.Ալդոլային ճեղքման եղանակով սերինից և տրեոնինից կարող է առաջանալ գլիցին։
H2C(OH)-CH(NH2)-COOH→H2C(NH2)-COOH+HCHO
6.γ և δ-ամինաթթուների ներմոլեկուլային դեհիդրատացման արդյունքում առաջանում են ցիկլիկ ամիդներ, լակտամներ։
Ամինաթթուների հայտնաբերման որակական ռեակցիաներ
α-Ամինաթթուների հայտնաբերման ընդհանուր, (ունիվերսալ) ռեակցա է նինհիդրինային ռեակցիան, որի արդյունքում առաջանում է կապտամանուշակագույն միացություն։
Հիմք ավելացնելիս դեղին գույնը փոխվում է նարնջագույնի՝ կապված ֆենոլային հիդրօքսիլ խմբի իոնացման հետ (անիոնի մասնակցությունը զուգորդմանը ավելի մեծ է)։ Սպեցիֆիկ հայտնաբերման ռեակցիաների խմբին են պատկանում ծծումբ (SH-խումբ) պարունակող ամինաթթուների հայտնաբերման Ֆոլի ռեակցիան (ցիստեին),որի արդյունքում առաջանում է կապարի սուլֆիդի սև գույնի նստվածք։
CH2(SH)-CH(NH2)-COOH+2NaOH→CH2(OH)-CH(NH2)-COOH+Na2S+H2O
Na2S+Pb(ONa)2→PbS↓+4NaOH
Ամինաթթուների քանակական որոշման եղանակներ
Հաճախ անհրաժեշտ է լինում հետազոտվող լուծույթներում որոշել ամինաթթուների քանակը։ Գոյություն ունեն մի շարք եղանակներ, որոնցից ավելի կիրառելի էին Վան-Սլայկի և Սերենսենի եղանակները։
1.Առաջին էությունն այն է, որ ազոտային թթվով ազդելիս ամինաթթուներից անջատվում է գազային ազոտ, որի ծավալը չափերով կարելի է որոշել ամինաթթուների կոնցենտրացիան լուծույթում (Վան-Սլայկի եղանակ)։
R-CH(NH2)-COOH+HNO2→R-CH(OH)-COOH+N2↑+H2O
2.Սերենսենի կամ ֆորմոլ տիտրման եղանակ՝ ամինաթթուները ալդեհիդների հետ փոխազդելիս առաջացնում են տեղակալված իմիններ (ամինախումբը կապվում է),և հնարավոր է դառնում ազատ կարբօքսիլ խմբերը տիտրել հիմքով։
Պեպտիդներ, սպիտակուցներ
Պեպտիդները և սպիտակուցները բիպոլիմերներ են, որոնց մոնոմերներ են հանդիսանում ամինաթթուները։ Պայմանականորեն ընդունված է մինչև 50-100 ամինաթթվային մնացորդ ունեցող շղթան անվանել պեպտիդ, ավելի մեծ թվով ամինաթթուների դեպքում՝ սպիտակուց։ Պոլիպեպտիդները իրենց հերթին բաժանում են օլիգոպեպտիդների (մինչև 10 ամինոթթվային մնացորդ) և պոլիպեպտիդների։ Պեպտիդները և սպիտակուցները բնական կամ արհեստական ծագում ունեցող նյութեր են, որոնցում ամինաթթուները կախված են միմյանց հետ պեպտիդային կապով։
Օրինակ երեք ամինաթթվային մնացորդից կարելի է կազմել 6 տարբեր պեպտիդ, իսկ ութ ամինաթթուներից կազմված հնարավոր պեպտիդների թիվը հասնում է 40000։ Ամինաթթուների հաջորդականությունը պեպտիդներում և սպիտակուցներում ապահովում է այդ միացությունների յուրահատկությունները և ապացուցում սերտ կապը կառուցվածքի և ֆունկցիայի միջև։ Օրինակ, ասպարտամի (ասպարտիլֆենիլալանինի մեթիլ էսթեր) յուրահատուկ կառուցվածքով է (կազմված է Լ-ամինաթթուներից) պայմանավորված նրա բացառիկ քաղցր համը։
Այլ ստերեոքիմիական շարքի պատկանող ամինաթթուների ցանկացած համադրության դեպքում ստացվում են շատ ավելի անհամ միացություններ։ Նույն ամինաթթուներից կազմված տարբեր հաջորդականություն ունեցող միացությունների հատկությունները զգալիորեն տարբերվում են։ Բայց, սովորաբար, այդ բազմությունից միայն մեկ տարբերակն է դրսևորում բարձր կենսաբանական ակտիվություն։ Սպիտակուցների և պեպտիդների առաջնային կառուցվածքը պայմանավորված է ամինաթթվային հաջորդականությամբ, որը կարելի է որոշել շղթայի որևէ ծայրից ամինաթթուները հաջորդաբար անջատելով։
Սպիտակուցների և պեպտիդների առաջնային կառուցվածքի որոշման եղանակները
Սպիտակուցների և պեպտիդների առաջնային կառուցվածքի որոշման առաջին եղանակներից մեկը Սենջերի կողմից մշակված պեպտիդային շղթայի N-ծայրային ամինաթթվի որոշման եղանակն է։ Առաջին փուլում պոլիպեպտիդային շղթան (սպիտակուցը) փոխազդում է դինիտրոֆտորբենզոլի (ԴՆՖԲ) հետ, անջատվում է HF և դինիտրոբենզոլը (ԴՆԲ) միանում է շղթայի N-ծայրային ամինաթթվին։ Երկրորդ փուլում անց է կացվում հիդրոլիզ, առաջանում է ամինաթթուների խառնուրդ, որում միայն N-ծայրային ամինաթթուն է հանդիսանում ԴՆԲ-ածանցյալ։ Երրորդ փուլում կատարվում է նշակիր ամինաթթվի ԴՆԲ-ածանցյալի իդենտիֆիկացում։
Երկրորդ եղանակը՝ Էդմանի եղանակն է, որն ավելի լայն կիրառում ունի, քանի որ ավելի շահավետ է և ռացիոնալ։ Այս մեթոդում որպես «նիշ» օգտագործվում է ֆենիլիզոթիոցիանատը։ Փուլերի հաջորդականությունը համարյա նույնն է՝ նիշի միացում (1),որի հետևանքով առաջանում է N-ծայրային ամինաթթվի ֆենիլթիոգիդանտոինային (ՖԹԳ) ածանցյալ, ամինաթթվի ածանցյալ անջատում (2) և իդենտիֆիկացում (3)։
Առաջնային կառուցվածքի որոշման համար կիրառվում են նաև բազմաթիվ այլ եղանակներ, որոնց էությունը նույնն է։ Պեպտիդային կապը իրենից ներկայացնում է եռկենտրոն զուգորդված համակարգ, որում C-N կապերի շուրջ պտույտ չի կատարվում։ Սպիտակուցների համար հայտնի են ավելի բարդ կառուցվածքներ՝ երկրորդային կառուցվածք՝ α-պարույր կամ β-կառուցվածք (ծալքավոր կառուցվածք),երրորդային կառուցվածք, չորրորդային կառուցվածք։
α-պարույրի յուրաքանչյուր պտույտ՝ «փոքր քայլ»,պարունակում է միջին թվով 3,6 ամինաթթվային մնացորդ, որոնք ջրածնական կապերով կապված են վեր և վար գտնվող պեպտիդային շղթայի հատվածների հետ։α-պարույրի մեծ քայլը կազմված է հինգ «փոքր քայլերից»,կամ 18 ամինաթթվային մնացորդից։
β-կառուցվածքը լինում է զուգահեռ և հակազուգահեռ։ Այդ կառուցվածքը առաջանում է սպիտակուցը կազմող տարբեր (հարևան) շղթաների միջև ջրածնական կապերի շնորհիվ, և բնորոշ է ֆիբրիլյար սպիտակուցներին։
Սպիտակուցների կենսաբանական ակտիվությունը պայմանավորված է նրանց երրորդային և չորրոդային կառուցվածքով։
Երրոդային կառուցվածքը ավելի բարդ է՝ դա α-շղթայի կամ β-ստրուկտուրայի տարածական դասավորվածությունն է։ Հիմնականում տարբերում են կծիկաձև (գլոբուլյար) և թելաձև (ֆիբրիլյար) երրորդային կառուցվածք։ Երրորդային կառուցվածքի ձևավորմանը մասնակցում են կովալենտ դիսուլֆիդային կապը (ցիստին ամինաթթուների միջև՝ օքսիդացման հետևանքով) և չորս տիպի ոչ կովալենտ փոխազդեցություններ։
Դիսուլֆիդային կապեր («կամրջակներ») կարող են առաջանալ ինչպես նույն սպիտակուցի տարբեր հատվածներում գտնվող ցիստեինների միջև, այնպեսլ էլ տարբեր պոլիպեպտիդային շղթաների միջև։ Օրինակ, ինսուլինում, գլյուկոզի փոխանակությունը կարգավորող սպիտակուցային բնույթի հորմոնևոմ, երեք դիսուլֆիդային կապերից երկուսը կապում են միմյանց հետ A (21 ամինաթթվային մնացորդ) և B (30 ամինաթթվային մնացորդ) շղթաները, իսկ երրորդը առաջանում է A շղթայի վեցերորդ և տասնմեկերորդ դիրքերում գտվող ցիստեինների միջև։
Սպիտակուցների երրորդային կառուցվածքի ձևավորմանը մասնակից ոչ կովալենտ կապերը
Երրորդային կառուցվածքի ձևավորման ժամանակ, երկրորդային կառուցվածքի նմանությամբ, առաջանում են ջրածնական կապեր առաջնային կառուցվածքի -NH և -C=O խմբերի միջև։ Ջրածնական կապեր են առաջանում նաև այն ամինաթթուների միջև, որոնց ռադիկալներում կան բևեռացված, ոչ իոնացված ֆունկցիոնալ խմբեր։
Ռադիկալներում կարբօքսիլ և ամինախումբ պարունակող ամինաթթուները ֆիզիոլոգիական պայմաններում իոնացված են, կրում են համապատասխան բացասական և դրական լիցք, որի հետևանքով, երբ նման ամինաթթուների զույգերը հայտնվում են բավականին մոտ դիրքերում (տարածական),նրանց միջև առաջանում է իոնական կապ (աղային կամրջակ)։
Ամինաթթուների ոչ բևեռային (հիդրոֆոբ) ռադիկալները միավորվում են հիդրոֆոբ փոխազդեցությունների շնորհիվ (նման յուղի մոլեկուլների փոխազդեցությունները ջրի մակերեսին)։ Ջրի մոլեկուլների միջմոլեկուլային փոխազդեցությունները այնքան ուժեղ են, որ հիդրոֆոբ խմբերը չեն կարող ներխուժել նրանց միջև և առաջացնում են «գրպանիկ»։
Սպիտակուցների չորրորդային կառուցվածքն առաջանում է, երբ երկու և ավելի սպիտակուցային շղթաներ միավորված են միմյանց հետ կովալենտ կամ ոչ կովալնետ փոխազդեցություններով և միայն այդ դեպքում կարող են կատարել իրենց ֆունկցիան։ Սպիտակուցների կենսաբանական ակտիվությունը, այսպես կոչված նատիվ հատկությունները, պայմանավորված են երրորդային և չորրդային կառուցվածքներով։ Բոլոր գործոնները, որոնք խախտում են երրորդային և չորրորդային կառուցվածքներով։ Բոլոր գործոնները, որոնք խախտում են երրորդային և չորրորդային կառուցվածք բերում են բնափոխման։ Բարձր ջերմաստիճանի, ֆիզիկական այլ գործոնների, դետերգենտների, օրգանական լուծիչների,pH-ի փոփոխության, անօրգանական աղերի ազդեցության դեպքում սպիտակուցները ենթարկվում են բնափոխման (դենատուրացիայի)։
Պիովենե Ռոքետե
Պիովենե Ռոքետե (Piovene Rocchette), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 7724 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 644 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36013։ Հեռախոսային կոդ՝ 0445։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Ստեփանը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 26-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մաարյամյաե
Մաարյամյագի ամրոց, նաև՝ Մաարյամյաե ամրոց (Maarjamäe loss), Մաարյամյաե ամառային դաստակերտի ամրոց (Maarjamäe suvemõisa loss), Մարիենբերգ (Marienberg) և Օռլովի ամրոց (Orlovi loss) , կոմս Անատոլի Վլադիմիրովիչ Օռլով-Դավիդովի ընտանիքի նախկին ամառային նստավայրը (դաստակերտ) Ռևելի արվարձանում (Էստոնիա)։
1975 թվականից ամրոցը Էստոնիայի պատմության թանգարանի մասնաճյուղն է։ Մաարյամյաե դաստակերտը գտնվում է Տալլինի Կեսկլին շրջանում ։
Պատմություն
1874 թվականին կոմս Անատոլի Վլադիմիրովիչ Օռլով-Դավիդովը (կոմս Վլադիմիր Պետրովիչ Օռլով-Դավիդովի որդին) գնել է այն հողակտորը, որտեղ նախկինում գտնվել է գործարանային շենք, և այնտեղ կառուցել միջնադարյան դղյակի տեսքով մի շինություն ։
Ամրոցն իր անվանումը ստացել է հարակից զբոսայգուց՝ Մարիենբերգից (Marienberg, էստոներեն տարբերակով՝ Մաարյամյագի (Maarjamägi), որն այդպես էր անվանել կոմս Ա. Վ. Օռլով-Դավիդովը՝ ի պատիվ իր կնոջ և դստեր (երկուսին անուններն էլ Մարիա էր) ։
Թանգարան
Ամրոցում տեղակայված Էստոնիայի պատմության թանգարանի մասնաճյուղի ցուցադրությունն ընդգրկում է 19-րդ դարի սկզբից սկսած ժամանակահատվածը։ Կոմունիստական շարժման առաջնորդների հուշարձանները, որոնք նախկինում կանգնած էին Էստոնական ԽՍՀ քաղաքներում, բերվել են թանգարանի հարակից պուրակ ։
Բայբա Սկրիդե
Բայբա Սկրիդե (լատիշերեն՝ Baiba Skride, ), լատվիացի դասական ջութակահարուհի    ջութակահարների՝ Եղիսաբեթ թագուհու 2001 թվականի մրցույթի հաղթող  , ելույթներով շրջել է աշխարհով մեկ՝ ընկերակցելով հանրահայտ նվագախմբերի, այդ թվում՝ Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկ  և Նոր Զելանդիայի սիմֆոնիկ նվագախմբերին  ։
Կենսագրություն
Բայբա Սկրիդեն ծնվել է երաժիշտների ընտանիքում. երաժշտության նկատմամբ սեր նրան ներարկել է տատը, որ Բայբային ու նրա երկու քույրերին երգել է սովորեցրել։ Բայբայի հայրը երգչախմբի անվանի դիրիժոր էր, մայրը դաշնամուր է նվագում; Քույրերից Լաուման դաշնամուր է նվագում, Լինդան՝ ալտ։ Բայբան երեք տարեկանից երաժշտական դպրոց է հաճախել, չորս տարեկանում արդեն վարժ նվագում էր, դեռ հինգ տարին չլրացած՝ տվել է իր առաջին համերգը ։
Հետագայում Լատվիայի մայրաքաղաք Ռիգայում հաճախել է տաղանդավոր պատանի երաժիշտների հատուկ դպրոց, 1995 թվականից սովորել գերմանական Ռոստոկ քաղաքի երաժշտության ու թատրոնի կոնսերվատորիայում՝ Պետրու Մունտյանուի ղեկավարությամբ, ապա վարպետության դասեր առել Ռուջերո Ռիչիից ու Լուի Կապլանից ։
Ստեղծագործական կապեր
Բայբան հանրահայտ նվագախմբերի հետ համերգներ է տվել Եվրոպայում,Ճապոնիայում, Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում... Իր ելույթների ժամանակ ընկերակցել է Գիդոն Կրեմերին, Իզաբել վան Կյոյլենին, Գաբետտա Սոլին, Դավիդ Գերինգասին, Էմանուել Պայո]ին, Շարոն Կամին և հանրաճանաչ այլ երաժիշտների։
Նվագացանկը
Բայբա Սկրիդեի նվագացանկում ընդգրկված են Բախի, Հայդնի, Մոցարտի, Բեթհովենի, Ֆրանց Շուբերտի, Բրամսի, Չայկովսկու, Ռավելի, Բարտոկի, Յանաչեկի, Սերգեյ Պրոկոֆևի, Դմիտրի Շոստակովիչի և մեծահամբավ այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններից։
Անձնական կյանքը
2010 թվականի դրությամբ՝ Բայբան ամուսնու և երկու տարեկան տղայի հետ ապրում էր Համբուրգում, 2017-ին ամուսնական զույգն ուներ երկու երեխա ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատիշ ջութակահարներ
Մարկ Սլեն թանգարան
Մարկ Սլեն թանգարան (Marc Sleen Museum) թանգարան, որը գտնվում է Բելգիայի Բրյուսել քաղաքում, որը նվիրված է բելգիացի կոմիքս նկարիչ Մարկ Սլենի աշխատանքներին. վերջինս հայտնի է «Ներոնի արկածները», Piet Fluwijn en Bolleke և De Lustige Kapoentjes շարքերով։ Այն գտնվում է բելգիական Comic Strip Center շենքի դիմաց և սպասարկվում է Բրյուսել-Կոնգրես երկաթուղային կայարանի կողմից։
Ցուցահանդես
Թանգարանը կառավարվում է Մարկ Սլեն հիմնադրամի կողմից ։ Այդ ցուցանմուշները բնօրինակ արվեստի գործեր և հուշագրություններ են, որոնք արվել են Մարկ Սլենի կողմից, ինչպես նաև` անդրադարձ իր երկար և բազմակողմանի կարիերաին, այդ թվում` նրա վավերագրություններին, որը նա թողարկել է բելգիական Allemaal Beestjes հեռուստաշոուի համար Մոտավորապես 15.000 գծագրեր որոնք արխիվացվել են նկուղում և հասանելի են ժամանակավոր ցուցանմուշների համար ։
Թանգարանն ունի երեխաների համար նախատեսված ընթերցանության անկյուն։ Կարելի է գնել նաև Սլենի գրքերից։ Պատմություններից մեկը` Het Spook uit de Zandstraat («Ուրվականը Զանդսթրասից»), թարգմանվել է անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներին և որպես հուշանվեր հասանելի է զբոսաշրջիկների համար ։ Թանգարանում կազմակերպվում են նաև ժամանակավոր ցուցահանդեսներ ։
Թանգարանը բաց է ամեն օր, 11:00-13:00 և 14:00-18:00, բացի երկուշաբթի օրերից ։
Մարկ Սլեն թանգարանի երթուղի
Թանգարանը Բրյուսելում կազմակերպում է հատուկ զբոսաշրջային երթուղիներ, որոնց մեջ ընդգրկվում են հիմնականում այն տեղանքները, որոնք հայտնվել են Ներոնի մասին կոմիքսների ալբոմներում։ Այդ վայրերից են Սև աշտարակը, Արդարության պալատը, Չապել եկեղեցին, Սաբլոնը, Կենտրոնական կայարանը, Գրան Պլասը և Միզող տղան ։
Մարիա Գրացիա Սպինա
Մարիա Գրացիա Սպինա (իսկական անունը՝ Մարիա Գրացիա Սպինացցի, )՝ թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության իտալացի դերասանուհի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունիսի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:1936 ծնունդներ Կատեգորիա:Վենետիկ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իտալացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հեռուստատեսային դերասաններ
Լոնդոնի կայսերական քոլեջ
Լոնդոնի կայսերական քոլեջ (Imperial College London), բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Հարավային Կենսինգտոնում՝ մասնագիտացված գիտության, ճարտարագիտության, բժշկության և բիզնեսի մեջ։
1907-2007 թվականներին քոլեջը Լոնդոնի համալսարանի մասն էր կազմում։ Մասնաճյուղի անկախության հաստատումը տեղի ունեցավ 2007 թվականի հուլիսի 8-ին ի պատիվ քոլեջի հիմնադրման հարյուրամյակին ։
Պատմություն
Լոնդոնի կայսերական քոլեջը հիմնադրվել է 1907 թվականին հանքարդյունաբերության ակադեմիայի (հիմնադրվել է 1851 թվականին), պոլիտեխնիկական ակադեմիայի (հիմնադրված 1981 թվականին) և City&Guilds քոլեջի հիման վրա (հիմնադրված 1884 թվականին)։ Քոլեջի հարյուրամյակի կապակցությամբ, այն դարձել է անկախ համալսարան։ Ըստ Լոնդոնյան «The Times» թերթի՝ քոլեջը 2008 թվականին ընդգրկված է եղել աշխարհի լավագույն 200 համալսարանների մեջ և զբաղեցրել է 6-րդ տեղը, իսկ 2009 թվականին՝ 5-րդ տեղը ։ Քոլեջը էլիտար Ռասել համալսարանների խմբի մի մասն է կազմել։
2005 թվականին Լոնդոնի կայսերական քոլեջը բացել է սեփական բիզնես-դպրոցը, որն անվանել է ճապոնական ծագմամբ ամերիկացի գործարար Հարրի Թանակիի անունով, որը 27 միլիոն ֆունտ է նվիրաբերել բիզնես-դպրոցի շենքը կառուցելու համար։ 2009 թվականին Հարրի Թանակին ֆոնդային շուկայում խարդախություն կատարելու համար ձերբակալվել է և դատապարտվել 6 տարի ժամկետով։ Նույն թվականին բիզնես-դպրոցը «Tanaka Business School»-ից վերանվանվել է «Imperial College Business School»: Բիզնես-դպրոցի շենքը պահպանել է «բարերարի» անունը և այն կոչել «Թանակիի շինություն»։
Կազանի Դաշնային համալսարանը Լոնդոնի կայսերական քոլեջի հետ միասին իրականացրել է «Petroleum Engineering» մագիստրոսի ծրագիրը՝ աշխատելով «Ռոսնեֆտ» և «British Petroleum» ընկերությունների հետ։ Այս ծրագիրը թույլ կտա KFU ուսանողներին մեկ տարի սովորել Լոնդոնի կայսերական քոլեջում ։
Հեղինակություն
Կայսերական քոլեջը «Ոսկե եռանկյունու» մի մասն է (բրիտանական առավել էլիտար համալսարանների խումբ է և ներառում է նաև Օքսֆորդի և Քեմբրիջի համալսարանները)։ Ավանդաբար այդ ցուցակում ներառվում են ամենահեղինակավոր և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները։ Համաձայն QS World University ranking (2013)-ի և Times Higher Education World University Rankings (2013)-ի վարկանիշների կայսերական համալսարանը աշխարհի լավագույն տաս համալսարաններից մեկն է  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիա
Բջջային հավելվածների մշակում
Բջջային հավելվածների մշակումը փոքր, անլար հաշվողական սարքերի համար ծրագրակազմ գրելու գործընթացների և ընթացակարգերի ամբողջություն է:Բջջային հեռախոսակապի զարգացումը ներառում է հեռախոսների, պլանշետների, խելացի ժամացույցները և բոլոր այլ տեսակի մաշված սարքերի համար ծրագրեր, որոնք աշխատում են ինչ-որ տեսակի բջջային օպերացիոն համակարգով։ Բջջային հավելվածների առաջին տարիներին տվյալ սարքում օպտիմալ կատարողականություն ապահովելու միակ միջոցը տվյալ սարքի բնիկ զարգացումն էր։ Սա նշանակում էր, որ շատ ցածր մակարդակում պետք է նոր կոդ գրվեր հատուկ յուրաքանչյուր սարքի մշակողի համար ։ Այսօր բջջային հավելվածների մշակման ջանքերի մեծ մասը կենտրոնացած է սարքերի ագնոստիկ ծրագրեր ստեղծելու վրա:Սմարթֆոնների և պլանշետների պայծառ ժողովրդականության շնորհիվ բջջային հավելվածների մշակումը ծրագրային ապահովման ավելի ու ավելի տարածված միջոց է։ Փաստորեն, բջջային հավելվածները դարձել են բիզնեսի մեծ մասի էական տարրը, և կանխատեսվում է, որ եկամուտը 2020-ին կհասնի $ 600 միլիարդ դոլարի։ Այս բեղմնավոր և աճող արդյունաբերությունը գրավել է բիզնեսը շուկայի յուրաքանչյուր անկյունից, քանի որ սպառողները կտրվում են սեղանադիր համակարգչից և դիմում են նրանց շարժական սարքերը։
Բջջային հավելվածների ստեղծումն իր արմատների մեծ մասն ունի ավանդական ծրագրակազմի մշակման մեջ։ Վերջնական արդյունքը, այնուամենայնիվ, ծրագրային ապահովում է, որը նախատեսված է բջջային սարքերի եզակի առանձնահատկություններն ու սարքավորումները օգտագործելու համար։ Ժամանակակից սմարթֆոնները հագեցած են Bluetooth, NFC, գիրոսկոպիկ սենսորներով, GPS և տեսախցիկներով։ Դրանք կարող են օգտագործվել վիրտուալ կամ լրացված իրականության, շտրիխ կոդի սկանավորման համար և այլն ։
Բջջային հավելվածների և ծրագրավորման լեզուների տեսակները
Բջջային հավելվածները մշակվում են օգտագործելով ծրագրավորման լեզուների և շրջանակների լայն տեսականի։ Չնայած ամենատարածված գործառնական համակարգերը ՝ iOS- ը և Android- ը, հիանալի աշխատանք են կատարել `ծրագրավորողներին հասանելի բջջային հավելվածների զարգացման տեսակները ստանդարտացնելու հարցում, ծրագրերը դեռ կարող են տարբեր լինել։ Ահա բջջային հավելվածների մի քանի տեսակներ ՝
Native apps
Սրանք ծրագրեր են, որոնք ստեղծվել են որոշակի պլատֆորմի համար (iOS կամ Android) ՝ օգտագործելով ծրագրային ապահովման մշակման գործիքներն ու այդ գործավար համակարգերի կողմից աջակցվող լեզուները։ iOS- ն օգտագործում է Xcode և Objective-C, մինչդեռ Android- ն օգտագործում է Eclipse և JavaScript: Մշակողները հաճախ նախընտրում են հայրենի հավելվածները ՝ սարքի ամբողջ ներուժն օգտագործելու ունակության պատճառով։
HTML5 apps
Այս շրջանակներում մշակված ծրագրերը համատեղելի են բազմաթիվ պլատֆորմների հետ և պահանջում են միայն նվազագույն փոփոխություններ `յուրաքանչյուր գործառնական համակարգի ամբողջական գործառույթն ապահովելու համար։ HTML5 հավելվածները կարող են էլփոստի միջոցով ուղարկել ծանուցումներ։
Հավելվածների մշակման գործընթաց
Անկախ նախագծի տեսակից, որը ցանկանում եք կյանքի կոչել, հավելվածի մշակման գործընթացն ունի վեց առանցքային քայլ։ Նախագծի այս պարզ քայլերի բաժանումը կօգնի ձեզ արագ և արդյունավետ զարգացնել ձեր ծրագիրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսների ծրագրային ապահովում
Դավիթ Գրիգորյան (դատավոր)
Դավիթ Մարատի Գրիգորյան, հայ իրավաբան, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1967 թվականին Երևան քաղաքում ։
Սկանդալային որոշումներ
2019 թվականի մայիսի 18-ին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի նախագահությամբ որոշեց փոխել Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոց կալանքը՝ ազատ արձակելով նրան Արցախի Հանրապետության նախկին նախագահ Արկադի Ղուկասյանի և գործող նախագահ Բակո Սահակյանի անձնական երաշխավորության դիմաց։ Դատավորի այդ որոշումը հասարակության մեծ բողոքի մեծ ալիքի բարձրացման առիթ դարձավ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Ուրարտացիներ
Ուրարտացիներ, հնագույն ժողովուրդ, որ ապրել Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում։ Բնակվել է Ուրարտու պետությունում, հայտնի է որպես ցեղային միություն մ.թ.ա. 13-րդ դարից, պետություն՝ մ.թ.ա. 8–րդ դարից և գոյություն է ունեցել մինչև մ.թ.ա. 6-րդ դարը ։ Ուրարտացիները հայ ժողովրդի էթնոգենեզի ժամանակ անցել են հնագույն հայերենին և դարձել հայ ժողովրդի մի մասը՝ կազմելով այդ ժողովրդի գենետիկական հիմնական մասը ։
Հայերը լեռնաշխարհի ողջ հինավուրց բնակչության, առաջին հերթին ուրարտացիների, հուրիացիներ և լուվիացիների, ինչպես նաև նախահայերենը կրողների ֆիզիկական և մշակութային որակների ժառանգորդներն են։
Ծագում
Ներկայումս ստույգ վկայություններ չկան ուրարտացիների ծագման մասին։ Հայտնի է, որ ուրարտացիները աքքադացիների և խուռիների հետ պատկանել են արմենոիդ խմբին ։ Ենթադրվում է, որ Հայկական լեշնաշխարհում ուրարտացիների հնարավոր տարածումը տեղի է ունեցել Ռևանդուզ շրջանից (ներկայում՝ ժամանակակից Իրանի հյուսիս-արևմուտքում), որտեղ տեղակայված է եղել Մուսասիր հնագույն քաղաքը   ։ Հավանական է, որ հնագույն ուրարտական քաղաք Մուսասիրը գտնվել է այդ ցեղի սկզբնական բնակության վայրում  ։ Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակի վերջից մինչև մ.թ.ա. 4-2-րդ դարերը ուրարտացիները մյուս ժողովուրդների հետ մասնակցել է հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացին ։ Այդպիսով հայերը, հայերը ֆիզիկական և մշակութային  որակների ժառանգորդն են Հայկական լեռնաշխարհի բոլոր հնագույն ժողովուրդների, առաջին հերթին խուռիների, ուրարտացիների և լուվիացիների, որոնք կազմել են ժամանակակից հայերի հիմնական գենետիկական հատկանիշները ։ Նաև համարվում է, որ հայերի էթնոգենեզին մասնակցել են կիմերներն ու սկյութները ։
Լեզու
Ուրարտերենը հետնորդներ չունի ։ Այսօր գիտնականները փոխհամաձայնության են եկել ուրարտերենի և խուռիերենի անմիջական կապի շուրջ  ։ Չնայած մեզ են հասել ուրարտական գաղափարագրերով մի քանի չվերծանված գրություններ, ուրարտացիները հիմնականում օգտագործել են ասորական սեպագրության պարզեցված ձևը։ Օրինակ՝ ասորական բազմիմաստ շատ գաղափարագրեր փոխառելիս ուրարտացիները դրանք օգտագործել են միայն մեկ իմաստով, կորել են ասորական նշանների իմաստային տարբեր երանգներ ։ Ներկայումս հայտնի շուրջ 500 սեպագիր արձանագրություններից առանձնացվել է մոտ 350-400 բառարմատ, որի մեծ մասը ուրարտերեն է, իսկ մի մասը փոխառված է այլ լեզուներից։ Այսօր որոշակիացված է, որ հայերենն ուրարտերենի հետ ունի ընդհանուր շատ բառարմատներ (ավելի քան 70 բառարմատ)<ref name="Encyclopedia Americana">Encyclopedia Americana, v. 2, USA 1980, pgs. 539, 541; Hovick Nersessian, "Highlands of Armenia, " Los Angeles, 2000. Mr. Nersessian is in the New York Academy of Sciences. ։ Մոտավորապես 170 բառարմատ հայտնաբերվել է դաղստանյան խմբի լեզուներում, որոնք ներառում է շուրջ 60 տարբեր լեզուներ ։
Կրոն
Ուրարտացիների կրոնը սերտորեն կապված է Մեսոպոտամիայի կրոնների հետ. ուրարտացիներն ունեին աստվածների մեծ պանթեոն, որոնցից շատերն ակնհայտորեն փոխառված էին Մեսոպոտամիայի պետությունների (Շումեր, Աքքադ և Ասորեստան) կրոններից ։ Ուրարտուում մեծ տարածում ուներ զոհաբերությունը, որի ընթացքում մեծ մասամբ զոհաբերում էին ցուլերի և ոչխարների։ Կան նաև այլազգի գերիների զոհաբերության հետքեր ։ Աստվածների պաշտամունքային տարբեր ծիսակատարությունները, ինչպես նաև զոհաբերական ընթացակարգերը սովորաբար տեղի են ունեցել ժայռափոր շինություններում, որոնք հիշեցնում էին Մեսոպոտամիայում կառուցված զիկկուրատների վերնամասին։ Զիկկուրատներն օգտագործվել են նույն ձևով։ Ժայռափոր այդպիսի շինություններից մեկում հայտնաբերվել է աղյուսակ, որում հաշվարկված են եղել ուրարտացիների 79 աստվածներ և նրանցից յուրաքանչյուրին զոհաբերելու համար անհրաժեշտ կենդանիների քանակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վանի թագավորության ազգեր Կատեգորիա:Հին ազգեր Կատեգորիա:Վանի թագավորություն
Երուսաղեմի պաշարում (մ․թ․ա․ 63)
Երուսաղեմի պաշարում, մ.թ.ա. 63 թվականին պաշարում Պոմպեոս Մեծի Արևելքի արշավանքի ժամանակ, հռոմեացիների Միհրդատյան երրորդ պատերազմում հաղթանակից անմիջապես հետո։ Հիրկան Երկրորդը օգնություն խնդրեց Պոմպեոսից Հասմոնյան գահի համար իր և Արիստոբուլուս Երկրորդի միջև ծագած հակամարտության համար։ Պոմպեոսի կողմից Երուսաղեմի գրավումը, այնուամենայնիվ, վերջ տվեց հրեական անկախությանը։ Հրեաստանը դարձավ Հռոմեական հանրապետության պրոտեկտորատը։
Նախապատմություն
Հասմոնյան թագուհի Ալեքսանդրա Սալոմեի մահից հետո Հրեաստանում քաղաքացիական պատերազմ սկսվեց նրա երկու որդիների՝ Հիրկանի և Արիստոբուլուսի միջև։ Այն բանից հետո, երբ Արիստոբուլոսը վտարեց ավագ եղբորը՝ նրան զրկելով գահից և Իսրայելի քահանայապետի կոչումից, Եդումեացի Անտիպատրը խորհուրդ տվեց Հիրկանոսին օգնություն խնդրել նաբաթեայի թագավոր Արետա երրորդից։ Տարածքային զիջումների խոստման դիմաց Արետան ուղարկեց 50 000 զինվոր՝ օգնելու Հիրկանին, և նրանց միացյալ ուժերը Երուսաղեմում պաշարեցին Արիստոբուլոսին։