cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հրանոթային համազարկ (նկար)
Նկարագրություն
Վիլլհելմ վան դե Վելդե կրտսերը եղել է իր ժամանակի հայտնի ծովանկարիչներից մեկը։ Իր հոր՝ Վիլլհելմ վան դե Վելդե ավագի պես նա ևս սիրում էր նկարել ծովային տեսարաններ։ Նրա ուշադրությունից ոչ մի դետալ չի վրիպել՝ անկախ նրանից նավը իրականում եղել է բնօրինակի մեջ, թե՝ ոչ։ Սակայն հեղինակը այնքան էլ քմահաճ չի եղել ծովի ու երկնքի հարցում։
Այս նկարում հեղինակը նկարել է ծովի բացարձակ հանգիստ վիճակ։ Առագաստը դանդաղ կայմից իջնում է ներքև։ Ծովի մակերևույթը հանգիստ շարժվում է, օրը պարզ, արևոտ է։ Նավի մոտ երևում է հրավառության համար նոր արձակած ռումբի ծուխը։
1854 թվականին Ադրիան վան Հոփը (1778—1854) նկարը կտակում է Ամստերդամ քաղաքին։ 1885 թվականից այն Ամստերդամի Ազգային պատկերասրահում է։
(3680) Սաշա
(3680) Սաշա (Sasha), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի հունիսի 28-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,225215 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0852 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3652 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1212,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296924 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,5° անկյուն։
Կարպանցանո
Կարպանցանո (Carpanzano), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 377 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 27 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87050։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0984։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կանզաս Սիթի
Անվանում
Հիմնադրվել է 19-րդ դարում։ Անվանումն առաջացել է Կանզաս գետի անունից և անգլերեն City՝ «քաղաք» բառից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:1853 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թեոդոր Շվան
Թեոդոր Շվան (Theodor Schwann, ), գերմանացի կենսաբան, բջջային տեսության ստեղծողը։
Կենսագրություն
Ավարտել է Բոննի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1833)։ Եղել է Լյովենի (1839 թվականից) և Լիեժի (1848-1880) համալսարանների պրոֆեսոր, Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1879), Փարիզի (1879) և Բրյուսելի (1841) ԳԱ անդամ։ Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են մարսողության ֆիզիոլոգիային, նյարդային համակարգի անատոմիային, հյուսվածաբանությանը։ Մարսողական հյութում հայտնաբերել է պեպսին ֆերմենտը (1836)։ Նկարագրել է ծայրամասային նյարդային թելիկների թաղանթը կազմող բջիջները (շվանյան բջիջներ), որոնք կատարում են հենարանային և սնուցման ֆունկցիա, մասնակցում նյարդային թելիկների վերականգնմաև պրոցեսին։ Համադրելով իր և Մ․ Շվայդենի տվյալները՝ Շվանը հանգեց այն եզրակացության, որ կենդանական և բուսական օրգանիզմները կառուցված են միևնույն բջջային սկզբունքով։
Առջաքար
Առջաքար, լեռ Ղարաբաղի բարձրավանդակում, Վարանդա գավառում, Ղզղալա բերդի արևմտյան կողմում։ Հիշատակվում է «Ազգագրական հանդեսում» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ
Գրիգորիս (այլ կիրառումներ)
Գրիգորիս, կարող է վերաբերել՝
Շալիգինսկի գյուղական խորհուրդ (Գլուխովսկի շրջան)
Շալիգինսկի գյուղական խորհուրդ  (Шалигинська селищна рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Շալիգինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 3231 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Սպիտակ աստղի շքանշան
Սպիտակ աստղի շքանշան (Valgetähe teenetemärk), Էստոնիայի Հանրապետության պետական պարգև։
Շքանշանը հաստատվել է 1936 թ.-ին էստոնացի ժողովրդի անկախության պատերազմի հիշատակին։
Սպիտակ աստղի շքանշանը ունի հինգ հիմնական կարգ, ինչպես նաև մեկ հատուկ կարգ՝ շքանշանի վզնոց և մեկ մեդալի կարգ։
Սպիտակ աստղ շքանշանի կարգերը
Շքանշանի առաջին, երկրորդ և երրորդ կարգերը ունեն առանձին ձևավորում տղամարդկանց և կանանց համար։ Չորրորդ և հինգերորդ կարգերը ունեն համանման ձևավորում ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց համար։ Առաջին և երկրորդ կարգերը ունեն շքանշանի աստղ և նշան։ Երրորդից մինչև հինգերորդ կարգի շքանշանների հետ տրվում է միայն աստղը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնիայի շքանշաններ
Մեծ Սաժա
Մեծ Սաժա (Большая Сажа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պռոեժայա գետի աջ ափին՝ 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 29 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Անջելինա շրջան (Տեխաս)
Անջելինա շրջան (Angelina County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.077 կմ² է, բնակչությունը՝ 80.130 մարդ (2000 թ. տվյալներով) ։ 2008 թվականի մարդահամարի դրությամբ բնակչությունը կազմում էր 80 038 մարդ։ Շրջկենտրոնը Լուֆկին բնակավայրն է ։
Աշխարհագրություն
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալների համաձայն Անջելինա շրջանի մակերեսը կազմում է 2239 կմ², որոնցից 2076 կմ²-ն ցամաք է, իսկ 163 կմ²-ն կամ 7,28 %-ը՝ ջրային տարածություն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Ռոսֆելդ
Ռոսֆելդ (Rossfeld), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 794 մարդ, բնակչության խտությունը` 129.11 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.15 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 29 կմ հարավ։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 546 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 411-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 135։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,3 %։ 411 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 389 անձ (208 տղամարդ և 181 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (7 տղամարդ և 15 կին)։ 135 անաշխատունակներից 51-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 47-ը` թոշակառուներ, իսկ 37-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վասիլևսկոե (գյուղ, Նովովոդոլաժսկի շրջան)
Վասիլևսկոե (Василівське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վասիլևսկոե գյուղում բնակվում էր 63 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,33 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 190,91 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Գրիգորովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Գրիգորովսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Ձմեռ պապ (մուլտֆիլմ)
Ամերիկյան տարբերակը
Մուլտֆիլմի ամերիկյան տարբերակը ձայնագրվել է ամերիկացի դերասան Ուիլյամ Հանտի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Բրիտանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1991 ֆիլմեր
Գրիլի շրջան (այլ կիրառումներ)
Գրիլի շրջան, կարող է վերաբերել՝
Ժողովածու (3291)
Ժողովածու (3291), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3291 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1652-1654 թվականներին Ազարիա դպիր, Յոհան Երևանցի գրիչների կողմից Նոր Ջուղայում։ Ստացողը եղել է Աղարիտ գրիչը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,8x15,7, երկսյուն, բոլորգիր, նոտրգիր չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 476 թերթից։ Ունի տերունական 1, նկար 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 124ա, 165բ, 166ա, 395բ, 440բ, 457ա, 470ա ։
Մագլցող գորտ
Ծառմագլցող գորտ, անպոչների կարգի կարճագլուխ գորտերի ընտանիքին պատկանող արևադարձային գորտի տեսակ ։
Տարածվածություն
Համարվում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքին բնորոշ էնդեմիկ կենդանատեսակ։ Տարածված է Հարավային Ամերիկայի կարիբյան ավազանում։
Տարածման արեալը ընդգրկում է Նիկարագուայից Պանամա ընկած խոնավ տարածքները։ Ապրում է ծովի մակարդակից մինչև 960 մետր բարձրություններում։
Նկարագրություն
Ծառամագլցող գորտերից չափերով ամենափոքրն է։ Երկարությունը կազմում է 17-24 սմ։ Մարմինը վերևից նարնջակարմրավուն է և ծածկված է մանր բծերով։ Մաշկը համեմատաբար հարթ է։ Ոտքերը սովորաբար սև են կամ կապտասև։
Որովայնը կարմիր է, երբեմն՝ կարմրակապույտ, շագանակագույն կամ սպիտակ
Մաշկային լորձը շատ թունավոր է։ Ապրում է խոնավ վայրերում, իսկ ձուն դնում է մամուռների մեջ։ Ձվերը հսկում է արուն։ Դնում է 3-17 ձու։ Սնվում է հիմնականում մանր ճանճերով։
Ունի վառ արտահայտված նախազգուշացնող գունավորում։ Գորտի վառ գունավորումը գիշատիչներին զգուշացնում է, որ երկկենցաղը թունավոր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գորտեր Կատեգորիա:Անպոչ երկկենցաղներ
Մուխանինո
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի բնակավայրեր
Գրիմ եղբայրներ (այլ կիրառումներ)
Գրիմ եղբայրներ, կարող է վերաբերել՝
Գուբինո (գյուղ, Լեբեդյանսկի շրջան)
Գուբինո (Губино), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1676 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Սանտո Տոմե (քաղաք)
Սանտո Տոմե (Santo Tomé (Jaén)), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Խաեն պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Սիերա-դե-Կասորլա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 73,42 կմ²։ Բնակչությունը՝ 2486 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 17 կմ։
Քաղաքի հովանավորներն են համարվում Իսիդո Լաբրադորը և դե լոս Ռեմենդիոսը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաեն պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Սոսնովկա (գյուղ, Կամեն-Կաշիրսկիի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սոսնովկա գյուղում բնակվում էր 467 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1451 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 321,85 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Հայարդ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ռոք խմբեր Կատեգորիա:Հայկական մետալ խմբեր
Միջին երկրաչափական
Կշռված երկրաչափական միջին
Կշռված երկրաչափական միջինը իրական թվերի  խմբի համար   իրական զանգվածներով որոշվում է հետևյալ կերպ․
Այն դեպքում, երբ բոլոր զանգվածները իրար հավասար են, կշռված երկրաչափական միջինը հավասար է միջին երկրաչափականին։
Երկրաչափության մեջ
Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին իջեցրած բարձրությունը հավասար է ներքնաձիգի վրա էջերի պրոյեկցիաների միջին երկրաչափականին։ Իսկ յուրաքանչյուր էջ հավասար է ներքնաձիգի և նրա վրա այդ էջի պրոյեկցիայի միջին երկրաչափականին։ Սա հնարավորություն է տալիս երկրաչափորեն կառուցելու երկու հատվածների միջին երկրաչափականը․ հարկավոր է կառուցել շրջանագիծ, որի տրամագիծը այդ երկու հատվածների գումարն է, իսկ հատվածների միացման կետում կանգնեցված ուղղահայացը մինչև շրջանագծի հետ հատումը կլինի որոնելի մեծությունը Մինչև գնդի հորիզոն հեռավորությունը հավասար է գնդի ամենամոտ և ամենահեռու կետերի հեռավորությունների միջին երկրաչափականին։
Ֆինանսական
Երկրաչափական միջինը ժամանակ առ ժամանակ օգտագործվել է ֆինանսական ցուցանիշները հաշվարկելու համար (միջին ցուցանիշը գերազանցում է ինդեքսի բաղադրիչները)։ Օրինակ ՝ նախկինում FT 30 ինդեքսը օգտագործում էր երկրաչափական միջակայք ։ Այն նաև օգտագործվում է Միացյալ Թագավորությունում և Եվրոպական Միությունում վերջերս ներդրված « RPIJ » գնաճի չափման մեջ։ Սա ազդեցություն է թողնում ցուցանիշի վրա շարժվող շարժումների ազդեցությանը `թվաբանության միջին օգտագործման համեմատությամբ ։
Համեմատությունը թվաբանական միջինի հետ
Դրական թվերի ոչ դատարկ տվյալների հավաքածուի երկրաչափական միջինը միշտ առավելագույնը դրանց թվաբանական միջինն է։ Հավասարությունը ձեռք է բերվում միայն այն դեպքում, երբ տվյալների ամբողջ շարքում բոլոր համարները հավասար են. հակառակ դեպքում երկրաչափական միջինը փոքր է։ Օրինակ․ 242-ի և 288-ի երկրաչափական միջին ցուցանիշը հավասար է 264-ին, մինչդեռ դրանց թվաբանական միջինը 265 է։ Մասնավորապես, սա նշանակում է, որ երբ ոչ միանման թվերի մի շարք ենթակա է միջին պահպանման տարածման, այսինքն ` հավաքածուն իրարից ավելի «տարածվում» է, իսկ թվաբանական միջինը թողնելով անփոփոխ ՝ դրանց երկրաչափական միջին քանակը նվազում է ։
Ընդհանրացում
при g\to 0.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջին արժեք Կատեգորիա:Վիճակագրական տվյալներ Կատեգորիա:Վիճակագրություն
Մալվա Լանդա
Մալվա Նոևնա Լանդա (Ма́льва Но́евна Ла́нда, ), խորհրդային գիտնական, երկրաբան, այլադավան և հակապատերազմական ակտիվիստ, գրող, մի շարք հոդվածների հեղինակ։ ԽՍՀՄ-ում իրավապաշտպանական շարժման մասնակից, հիմնադրման օրվանից, 1976 թվականից` Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ։
Վաղ տարիներ
Մալվա Լանդան ծնվել է Օդեսայում, բարձրագույն դպրոցի ուսուցչի ընտանիքում։ Հայրը` անասնաբույժ Նոյ Վիկտորովիչ Լանդան (1887-1938) եղել է Մոսկվայի անասնաբուժական ինստիտուտի դոցենտ, 1926 թվականից՝ Սարատովի անասնաբուծական անասնաբուժական ինստիտուտի պաթոլոգիական անատոմիայի ամբիոնի վարիչ, ձերբակալվել է 1932 թվականի աշնանը և բանտարկվել Ստալինգրադի բանտում, վերապրել խոշտանգումները, գնդակահարվել է 1938 թվականին ։
Մալվան ավարտել է Սարատովի միջնակարգ դպրոցը, 1940-1945 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Սերգո Օրջոնիկիձեի անվան երկրաբանական հետախուզության ինստիտուտում (այժմ՝ Ռուսաստանի պետական երկրաբանական հետախուզական համալսարան)։ Ստանալով երկրաբանի մասնագիտություն` 1950-ական թվականներից աշխատել է որպես ՄԵՀԻ-ի Կարաթաուի երկրաբանական հետազոտությունների արշավախմբի ղեկավար։
Իրավապաշտպանական գործունեություն
1971-1980 թվականներին Մալվա Լանդան մեծ թվով հոդվածներ է գրել քաղբանտարկյալների մասին «Ընթացիկ իրադարձությունների ժամանակագրության» թողարկումների համար։ Եղել է ԽՍՀՄ-ում Հելսինկյան համաձայնագրերի իրականացմանն օժանդակելու մոսկովյան խմբի առաջին կազմի անդամ (1976 թվականից), որին միանալուց հետո հանդես է եկել հատուկ հայտարարությամբ` խորհրդային սոցիալիստական համակարգի պայմաններում մարդու իրավունքների հարգումը և համապատասխանաբար, Հելսինկյան համաձայնագրերի (մարդասիրական հոդվածների) դրույթների պահպանումն անհնար է, ուստի ընդգրկվել է խմբում ոչ թե «կատարմանն օժանդակելու», այլ ԽՍՀՄ-ում մարդու իրավունքների իրավիճակն էլ ավելի արդյունավետ բացահայտելու համար։ Որպես խմբի անդամ՝ հիմնականում զբաղվել է քաղբանտարկյալների խնդիրներով։ 1977 թվականի փետրվարին` Ալեքսանդր Գինզբուրգի ձերբակալության հաջորդ օրը, Մալվա Լանդան, Կրոնիդ Լյուբարսկու և Տատյանա Խոդորովիչի հետ միասին, նշանակվել է Սոլժենիցինի հիմնադրած քաղբանտարկյալների օժանդակության հիմնադրամի կառավարիչ ։ 1977 թվականին, իր սենյակում բռնկված հրդեհի պատճառով, նրան մեղադրանք է առաջադրվել «կրակի հետ անզգույշ վարվելու համար» և դատապարտվել է երկու տարի աքսորի և պարտադրվել փոխհատուցել հասցված վնասը. այդ գործընթացը քաղաքական դրդապատճառներ է ունեցել։
Աքսորը անցկացրել է Չիտայի մարզի Վերշինո Շախտամինսկի փոքրիկ ավանում։ Ութ ամիս անց համաներումով ազատ է արձակվել, բայց այլևս չի կարողացել վերադառնալ Մոսկվա, այլ բնակություն է հաստատել Վլադիմիրի մարզի Պետուշկի քաղաքում։
1980 թվականի մարտի 7-ին ձերբակալվել և 26-ին դատապարտվել է հինգ տարվա աքսորի՝ ՌՍՖՍՀ քրեական օրենսգրքի 1901 հոդվածի համաձայն (Միտումնավոր կեղծ հերյուրանքների տարածում, որոնք վարկաբեկում են խորհրդային պետական և հասարակական կարգը)։ Պատիժը կրել է Ղազախստանի Ջեզկազգանի մարզի Ջեզդի ավանում։ Չնայած 1982 թվականին զանգվածային ձերբակալությունների կապակցությամբ հայտարարված Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի լուծարմանը, նա իշխանություններին հայտնել է, որ շարունակում է իրեն համարել այդ խմբի անդամ։ 1984 թվականին Մալվա Լանդան վերադարձել է աքսորից և շարունակել մասնակցել մարդու իրավունքների պաշտպանության քաղաքական գործունեությանը` քննադատելով, մասնավորապես, Չեչնիայի պատերազմը։ 1995 թվականից ղեկավարել է «Իրավապաշտպան» ամսագրի խորագրերից մեկը ։ 2010 թվականի մարտին ստորագրել է ռուսական ընդդիմության «Պուտինը պետք է հեռանա» կոչը։
2015 թվականին տեղափոխվել է Իսրայել, որդու հետ բնակվել Հայֆայում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային այլախոհներ Կատեգորիա:Խորհրդային իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Ռուս երկրաբաններ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ
Համլետ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)
Համլետ Միքայելի Հարությունյան, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր,
Կենսագրություն
Համլետ Հարությունյանը ծնվել է 1947 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ԼՂԻՄ Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում ։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ Ստացել է պատմաբանի որակավորումը։ Եղել է պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ 1970-1996 թվականներին աշխատել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի ԽՍՀՄ պատմության, հետագայում՝ Ռուսաստանի պատմության ամբիոնում լաբորանտ, ստաժոր, դասախոս ։ 1990-1998 թվականներին եղել է «Արցախ» հայրենակցական միության վարչության անդամ, նախագահի տեղակալ ։ 1997-1999 թվականներին եղել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի խորհրդական ։ 2000 թվականին եղել է «Արցախ» հայրենակցական միության նախագահ ։
Բանիչևսկի գյուղական խորհուրդ (Գլուխովսկի շրջան)
Բանիչևսկի գյուղական խորհուրդ  (Баницька сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովսկի շրջանում ։
Համլետ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)
Կենսագրություն
1999-2003 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, «Իրավունք և միաբանություն» դաշինք)։ Եղել է Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի և երիտասարդության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Իրավունք եւ միաբանություն» խմբակցության անդամ։ 2003-2007 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ Եղել է Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ, ՀՀԿ խմբակցության անդամ։ 2007-2012 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՀՀԿ)։ 2007-2009 թվականներին եղել է Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, իսկ 2009-2012 թվականներին` Ազգային ժողովի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ։ 2012 թվականի մայիսի 6-ին ընտրվել է Ազգային ժողովի պատգամավոր համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից։
Բանիչևսկի գյուղական խորհուրդ (Գլուխովսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Բանիչևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1823 մարդ։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Համլետ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։
Բանիչևսկի գյուղական խորհուրդ (Գլուխովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Կիչե
Կիչե (Quiché), Գվատեմալայի լեռներում ապրող Ամերիկայի բնիկներ, մայա էթնիկ խմբի ներկայացուցիչներից մեկը։ «Quiché» նշանակում է «շատ ծառեր», նաուատլ լեզվից՝ «վայր, որտեղ կան շատ ծառեր (մարդիկ)»։
Կիչեներին է պատկանում մեզոամերիկյան մշակույթի Popol Wuj (Պոպոլ Վուխ) գիրք-էպոսը և մեզոամերիկյան մայա քաղաքակրթության առավել հայտնի դրամատիկական ստեղծագործություններից մեկը՝ «Ռաբինալ Աչին»։
Ծագում
Էթնիկ լեգենդները կիչեներին տանում են դեպի տոլտեկներ. նրանք 10-11-րդ դարերում Գվատեմալա են եկել Տաբասկո նահանգից և գրավել են Կումարկախ մայրաքաղաքը կենտրոնական բարձրավանդակի հետ միասին։ 14-րդ դարում կիչե ժողովրդին էին ենթարկվում Գվատեմալայի տարբեր ժողովուրդներ։ 15-րդ դարում նրանցից առանձնացան կակչիկելիները և ձևավորեցին իրենց պետությունը։
Տնտեսություն և ավանդույթ
Ավանդական զբաղմունքներ՝ ձեռքով կատարվող հողագործություն (հիմնական բերքը՝ եգիպտացորեն), որսորդություն, ձկնորսություն, մեղվապահություն, իսպանական նվաճումներից հետո յուրացրել են գութանով հերկելը, այգեգործությունը, բանջարաբուծությունը։
Բնակարանային պայմաններն ու սնունդը նույնն է, ինչ մայաներինը։
Կանացի հագուստը՝ ասեղնագործ օձիքով սպիտակ շապիկ, մինչև ծնկները կամ ոտքի կոճը իջնող կիսաշրջազգեստ։ Տղամարդկանց մոտ պիջակները կրեոլյան տիպի են։ Տոների ժամանակ կրում են ազգային հագուստ՝ մինչև ծնկներն իջնող սև տաբատ, սև պիջակ, կարմիր գոտի, պայուսակը ուսի վրայով անցկացրած, սանդալներ, գլխարկ, որի տակ կարմիր թաշկինակն է։
Սոցիալական կազմակերպում
Ընդհանուր առմամբ, ընտանիքը փոքր է։
Հայտնի ներկայացուցիչներ
Կիչե ժողովրդից է սերում գվատեմալացի քաղաքական գործիչ, երկրում բնիկ բնակչության իրավապաշտպան Ռիգոբերտա Մինչուն, ով 1992 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գվատեմալայի ժողովուրդներ Կատեգորիա:Մայաներ
Տբեթի (Շուախևի շրջան)
Տբեթի (ტბეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1220 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Շուախևից 13 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 208 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Շուախևի շրջան Կատեգորիա:Աջարիայի բնակավայրեր
Կասանո ալլո Յոնիո
Կասանո ալո Յոնիո (Cassano allo Ionio), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 17 277մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 112 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 154 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87070։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0981։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ նահատակ Վլաս Սեբաստացին։ Տոնը նշվում է ամեն տարի փետրվարի 3-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լուչ (ավան, Կրոլևեցի շրջան)
Լուչ (Луч), ավան Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լուչ ավանում բնակվում էր 48 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի ավաններ
Կայսր Մեյձի
, կամ, Ճապոնիայի122-րդ կայսրն էր՝ համաձայն իրավահաջորդության ավանդական կարգի, 1867 թվականի փետրվարի 3-ից մինչ իր մահը՝ 1912 թվականի հուլիսի 30-ը։ Նա գահակալեց Մեյձիի դարաշրջանում, Ճապոնական Կայսրության համար փոփոխությունների ժամանակ, որիը արագորեն վերածեց այն իզոլացված ավատատիրությունից համաշխարհային գերտերության։
Կայսր Մեյձիի ծննդյան ժամանակ՝ 1852 թվականին Ճապոնիան մեկուսացված, նախարդյունաբերական, ֆեոդալական երկիր էր, որտեղ իշխում էր Տոկուգավայի սյոգունատը և դայմիաները, որոնք կառավարում էին երկրի ավելի քան 250 ապակենտրոնացված տիրույթներում։1912 թվականին նրա մահվան պահին Ճապոնիան անցել էր լայն քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական հեղափոխության միջով և դարձել էր համաշխարհային թատերաբեմի մեծ տերություններից մեկը։ Նյու Յորք Թայմսը այս փոխակերպումն ամփոփեց 1912-ին կայսեր հուղարկավորության ժամանակ՝ հետևյալ բառերով. «Թաղման մեքենայի առջևից գնացող և հետևող բաների միջև հակադրությունը իսկապես վառ էր։ Դրանից առաջ գնում էր հին Ճապոնիան, իսկ դրանից հետո եկավ նոր Ճապոնիան» ։
Ժամանակակից դարաշրջանից ի վեր, երբ Ճապոնիայի կայսրը մահանում է, նրան տրվում է հետմահու անուն։ Նման անունն այն դարաշրջանի համադրություն է, որի ընթացքում նա գահակալել է, և համընկնում է կայսրին կողմից գահին տված ներդարման հետ՝ նրա կենդանության օրոք։ Հետևաբար՝ իր կյանքի ընթացքում նա հայտնի էր որպես «Կայսր», իսկ նրա մահից հետո պատմականորեն հայտնի է որպես «Մեյձի Կայսր»։ Նա ստացավ այս տիտղոսը Մեյձիի վերականգնումների համար, որն ընդգրկում էր իր գակալության գրեթե ամբողջությունը։ Նրա անձնական անունը (որը չի օգտագործվում որևէ պաշտոնական կամ ներկայանալի ենթատեքստում, բացառությամբ նրա ստորագրության) եղել է ։
Նախապատմություն
Տոկուգավայի սյոգունատը հաստատվել էր 17-րդ դարի սկզբին։ Իր կառավարման ներքո սյոգունը ղեկավարում էր Ճապոնիան։ Մոտ 180   տէրեր, որը հայտնի է որպես դայմիոներ, Սյոգունի ղեկավարության ներքո կառավարում էին ինքնավար մարզերը, և երբեմն այդ սյոգունը դայմիոներից պահանջել է նվերներ, սակայն այդպես էլ չի հարկել նրանց։ Սյոգունը դայմիոներին կառավարել է այլ եղանակներով նույնպես․ միայն սյոգունը կարող էր հաստատել դայմիոների ամուսնությունները, նաև սյոգունը կարող էր զրկել դայմիոյին իր հողերից։
Իեյասու Տոկուգավան, ով պաշտոնապես պաշտոնաթող էր եղել 1605 թվականին, Տոկուգավա դինաստիայից առաջին սյոգունն էր։   TԻեյասու Տոկուգավան և իր որդի Հիդետադա Տոկուգավան՝ սյոգունի տիտղոսակիր, հրապարակել են ազնվականության վարքականոնի օրենսգիրքը 1605 թվականին։ Համաձայն օրենսգրքի՝ կայսրից պահանջվում էր իր ժամանակը նվիրել գիտությանը և արվեստին։ Սյոգունատի ներքո գտնվող կայսրերը կարծես պարտաճանաչորեն հավատարիմ են մնացել այս օրենսգրքին՝ ուսումնասիրելով Կոնֆուցիոն դասականներին և ժամանակը նվիրոլեվ պոեզիային և գեղարվեստագիտությանը։ Կայսրերին սովորեցնում էին միայն ճապոնական և չինական պատմության և աշխարհագրության շրջադարձերն ու սկզբնահիմքերը։ Սյոգունները չեն ձգտել կայսեր համաձայնությանը կամ խորհուրդներին՝ իրենց արարքների համար։
<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2017)">Մեջբերում անհրաժեշտ  ] Կայսրերը գրեթե երբեք չեն լքել իրենց պալատական կոմպոզիցիան, կամ Կիտոում գտնվող Գոշոն, բացառությամբ կայսրի հրաժարական տալուց հետո կամ պալատի հրդեհի դեպքում տաճարում ապաստարան գտնելու համար։ Սակավաթիվ կայսրեր ապրեցին բավարար հրաժարական տալու համար. Մեյձիի հինգ նախորդներից միայն իր պապը ապրեց շուրջ չորս տասնամյակ և մահացավ 46 տարեկան հասակում։ Կայսերական ընտանիքում առկա էր հաճախ հանդիպող նորածնային մահեր. կայսրի բոլոր հինգ եղբայրներն ու քույրերը մահացել են մանկահասակ, իսկ կայսրի տասնհինգ երեխաներից միայն հինգն են հասել հասուն տարիք։
Տասնյոթերորդ դարի սկզբին վերահսկողություն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո, սյոգունատի պաշտոնյաները (ընդհանուր բակուֆու անունով) ավարտեցին շատ արևմտյան երկրների և Ճապոնիայի միջև առևտուրները, և արգելեցին միսիոներներին կղզիներից։ Բացի Չինաստանի հետ զգալի առևտրից, միայն հոլանդացիները շարունակեցին առևտուր կատարել Ճապոնիայի հետ՝ պահպանելով դիրքը Դեժիմաում (Նագասակի)։ Այնուամենայնիվ, 19-րդ դարի սկզբին եվրոպական և ամերիկյան նավերը հայտնվում էին Ճապոնիայի շրջակայքում գտնվող ջրերում ՝ աճող հաճախությամբ։ Բարեկամական ամուսնությունները տարածված են ճապոնական վերին դասի վաղ պատմության մեջ` որպես իդեալական կամ արքայական արյան ժառանգությունը պահպանելու միջոց. այնուամենայնիվ, սա բերեց անսպասելի հետևանքներ։ Մեյձին նույնպես ուներ ժառանգական հիվանդություններ, որոնք միջբարեկամական ամուսնությունների արդյունքն էին, և այդ ժամանակ անհայտ էին կայսրի համար։ Այս գենետիկական արատները ներառում էին, բայց ոչ չսահմանափակված, Մանդիբուլային պրոգնատիզմ և ողնաշարի դեֆորմացիա, ինչը նույնպես կարող էր հայտնաբերվել նրա երեխաների մեջ ։ Բացի բնածին հիվանդություններից, Մեյձին նաև տառապում էր բերիբերիից և հազիվ էր քայլում։ Նա տասնհինգ երեխա ուներ իր հարճերից։ Նրանցից տասը վաղաժամ մահացել են։ Արքայազն Յոշիհիտոն (հետագայում կայսր Թաիշո) միակ արու ժառանգն էր, ով հասուն տարիքի էր հասել, բայց նրա մարմինը և միտքը տկար էին՝ մենինգիտով, շաքարախտով, ուղեղային թրոմբոզով և հոգեկան հիվանդությամբ։
Վաղ կյանքը
Արքայազն Մուցուհիտոն ծնվել է 1852 թվականի նոյեմբերի 3-ին իր մայրական պապի կարողության մի փոքր տանը՝ Գոշոյի հյուսիսային հրվանդանում։ Այն ժամանակ ծնունդը, մշակութային առումով, համարվում էր աղտոտման աղբյուր, ուստի կայսերական արքայազնը պալատում չի ծնվել։ Փոխարենը, սովորական էր կայսերական ընտանիքի անդամների համար ծնվել մի կառույցում, որը հաճախ ժամանակավոր էր, հղի կնոջ հոր տան մոտ։ Արքայազն Մուցուհիտոյի մայրը ՝ Նակայամա Յոշիկոն, իր հոր կայսեր Կոմեյիի հարճն էր (gon no tenji - ճապ․՝ 権 の 典 侍 ), և գործող գլխավոր խորհրդատու Նակայամա Տադայասուի դուստրն էր։ Երիտասարդ արքայազնին տրվեց Սաչինոմիա կամ արքայազն Սաչի անունը։
Երիտասարդ արքայազնը ծնվել է Ճապոնիայում մեծ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Այս փոփոխությունը զգալիորեն խորհրդանշվեց 1853 թվականի հուլիսին, երբ կոմադոր Մեթյու Փերին և նրա ամերիկյան ծովային ջոկատը (ինչը ճապոնացիներն անվանեցին «Սև նավերը»), նավարկեցին դեպի Էդո նավահանգիստը (1868 թվականից հայտնի է որպես Տոկիո) ։ Փերին փորձեց բացել Ճապոնիան միջազգային առևտրի համար և նախազգուշացրեց ճապոնացիներին ռազմական հետևանքների մասին, եթե նրանք չհամաձայնեն։ Առնվազն 250 տարվա ընթացքում առաջին անգամ սյոգունատը գնաց կայսերական դատարանի հետ խորհրդակցելու, այդ խիստ անսովոր քայլը արդյունք էր ճգնաժամի պատճառով, որը եկել էր Փերիի ժամանման հետ ։ Կայսեր Կոմեյիի պաշտոնյաները խորհուրդ են տվել, որ իրենք պետք է համաձայնվեն առևտրով զբաղվել ամերիկացիների հետ, և խնդրել են, որ նրանք նախօրոք տեղեկացված լինեն Փերիի վերադարձի կապակցությամբ ձեռնարկվելիք ցանկացած քայլի մասին։  Ճապոնիայի կառավարությունը հասկացավ, որ իրենց զինված ուժերը ոչ մի համընկնում չունեն ամերիկյան զինված ուժերի համար, ուստի թույլ են տվել առևտուրը և համաձայնել նրան, ինչը կոչվում է «Անհավասար պայմանագրեր» ։ «Անհավասար պայմանագրեր» նշանակում էր հրաժարվել սակագնային մարմնից և օտարերկրացիներին սեփական դատարաններում դատելու իրավունքից։  Սյոգունատի պատրաստակամությունը Դատարանի հետ խորհրդակցելու պատրաստակամությունը կարճատև էր. 1858 թվականին պայմանագիր կնքվեց նամակով, որում ասվում էր, որ կարճ ժամանակահատվածի պատճառով հնարավոր չէ խորհրդակցել ։ Կայսր Կոմեյինին այնքան էր նեղվում, որ սպառնում էր հրաժարվել գահից, չնայած որ նույնիսկ այդ գործողությունը կպահանջեր սյոգունի համաձայնությունը։
Անհանգստություն և միացում
1860-ական թվականների սկզբին սյոգունատը ենթարկվեց մի քանի սպառնալիքների։ Օտարերկրյա տերությունների ներկայացուցիչները ձգտում էին մեծացնել իրենց ազդեցությունը Ճապոնիայում։ Շատ դայմիոներն ավելի ու ավելի դժգոհ էին այն բակուֆուից, որը վարում էր արտաքին գործերը։ Մեծ թվով երիտասարդ սամուրայներ, որոնք հայտնի են որպես շիշի կամ «բարձր նպատակներով տղամարդիկ», սկսեցին հանդիպել և խոսել սյոգունատի դեմ։ Շիշին հարգված էր կայսր Կոմեյինիի կողմից և կողմնակից էր անմիջական բռնի գործողությունների՝ հասարակական արատները վերացնելու համար։ Մինչ նրանք սկզբում ցանկանում էին բոլոր օտարերկրացիների մահը կամ վտարումը, շիշին հետագայում կսկսեր պաշտպանել երկրի արդիականացումը։ Բակուֆուն կիրառեց մի շարք միջոցներ ՝ զանազան խմբերը թուլացնելու համար՝ սեպ խրելով  շիշի և դայմիոների։
Կայսեր Կոմեյին ծանր հիվանդացավ 36 տարեկանում և մահացավ 1867 թվականի հունվարի 30-ին։ Բրիտանացի դիվանագետ Սըր Էռնեստ Սաթոուն գրել է. «Անհնար է ժխտել, որ [կայսեր Կոմեյի] անհայտացումը քաղաքական բեմից, իսկ որպես իր իրավահաջորդ թողնելով տասնհինգ կամ տասնհվեց [իրականում տասնչորս] տարեկան տղա, առավելագույնս պատեհ էր»։
Քաղաքական պայքարը գագաթնակետին հասավ 1867 թվականի վերջին։ Պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որով Յոշինոբուն կպահպանի իր տիտղոսը և իր որոշակի ազդեցությունը, բայց օրենսդիր իշխանությունը պետք է տրվեր երկպալատ օրենսդիր մարմնին՝ հիմնված բրիտանական մոդելի վրա։ Համաձայնագիրը խզվեց, և 1867 թվականի նոյեմբերի 9-ին Յոշինոբուն պաշտոնապես ներկայացրերց իր հրաժարականը կայսրին և պաշտոնը լքեց տասն օր անց ։ Հաջորդ ամիս ապստամբները երթով շարժվեցին դեպի Կիոտո՝ տիրանալով կայսերական պալատին։ 1868 թվականի հունվարի 4-ին կայսրը արարողակարգորեն ընթերցեց մի փաստաթուղթ, որը դատարանի առջև հայտարարեց կայսերական տիրապետության «վերականգնումը», և հաջորդ ամիս փաստաթղթերը ուղարկվեցին օտար տերություններին։ Ճապոնիայի կայսրը հայտարարում է բոլոր արտասահմանյան երկրների ինքնիշխանություններին և նրանց հպատակներին, որ սյոգուն Տոկուգավա Յոշինոբուն ընծայագրել է վերադարձնել կառավարման իշխանությունը՝ իր իսկ խնդրանքով։ Այսուհետ մենք գերագույն իշխանություն կիրականացնենք երկրի ներքին և արտաքին բոլոր գործերում։ Հետևաբար, կայսր կոչումը պետք է փոխարինվի Տայկունի տիտղոսին, որով կնքվել են պայմանագրերը։ Մեր կողմից պետական պաշտոնյաները նշանակվում են արտաքին գործերի վարման համար։ Ցանկալի է, որ պայմանագրի լիազորությունների ներկայացուցիչները ճանաչեն այս հայտարարությունը։
Մուցուհիտո Յոշինոբուն արագորեն հակադարձեց, բայց մինչև 1869 թվականի վերջը բակուֆուի վերջին կողմնակիցները վերջնականապես պարտվեցին։  Հաջորդ տարվա իններորդ ամսում դարաշրջանը փոխվեց Մեյձիի կամ «լուսավորյալ իշխանի», որը հետագայում օգտագործվեց՝ որպես կայսեր հետմահու անուն։ Կայսրին հետմահու անունը նշանավորեց այն ժամանակաշրջանը, որւմ նա իշխեց։
Իշխանության համախմբում
Չնայած բակուֆուի տապալմանը, ապստամբների կողմից արդյունավետ կենտրոնական իշխանություն չէր ստեղծվել։ Մարտի 23-ին արտասահմանյան բանագնացներին առաջին հերթին թույլատրվեց այցելել Կիոտո և պաշտոնական զանգեր կատարել կայսրին։ 1868 թվականի ապրիլի 7-ին կայսրին ներկայացվեց կանոնադրության երդում` հնգակետ հայտարարություն`  նոր կառավարության բնույթի մասին։ Հայտարարությունը նախագծված էր ներգրավվելու նրանց, ովքեր դեռ չէին ճանաչել նոր ռեժիմին։ Այս փաստաթուղթը, որն այնուհետև կայսրը պաշտոնապես բարձրաձայնեց, վերացրեց ֆեոդալիզմը և ժողովրդավար Ճապոնիայի համար հռչակեց ժամանակակից ժողովրդավարական կառավարություն։ Խարտիայի երդումը հետագայում կներկայացվի կայսր Հիրոհիտոյի կողմից Մարդկության հռչակագրում՝ որպես աջակցություն Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Ճապոնիայի կառավարությունում կատարված փոփոխություններին։  Առաջին անգամ մանկությունից ի վեր նա մայիսի կեսերին թողեց Կիոտոյի կայսերական տեղամասերը՝ ստանձնելու զինված ուժերի հրամանատարությունը՝ բակուֆու բանակների մնացորդները վերացնելու։ Ամբոխաշատ ճանապարհների պատճառով դանդաղ ճանապարհորդությունը Կիոտոյից Օսակա տևեց երեք օր։  Օսակայում որևէ կոնֆլիկտ չեղավ․ նոր ղեկավարները ցանկանում էին, որ կայսրն ավելի տեսանելի լինի իր ժողովրդի և օտարերկրյա դեսպանների համար։ Մայիսի վերջին, Օսակայում անցկացրած երկու շաբաթից հետո (շատ ավելի քիչ պաշտոնական մթնոլորտում, քան Կիոտոյում), կայսրը վերադարձավ իր տուն։  Վերադառնալուց անմիջապես հետո հայտարարվեց, որ կայսրը կսկսի ղեկավարել պետական բոլոր գործերը՝ հետագա գրական ուսումնասիրությունը իր ազատ ժամանակի համար պահելով։  Միայն 1871 թվականից սկսած կայսեր ուսումնասիրությունները պարունակում էին նյութեր ժամանակակից գործերի վերաբերյալ։
1868 թվականի սեպտեմբերի 19-ին կայսրը հայտարարեց, որ Էդո քաղաքի անունը պետք է փոխել Տոկիո, որը նշանակում է «արևելյան մայրաքաղաք»։ Նրան պաշտոնապես թագադրել են Կիոտոյում հոկտեմբերի 15-ին (արարողություն, որը հետաձգվել էր նախորդ տարվանից՝ քաղաքացիական անկարգությունների պատճառով)։ Թագադրությունից կարճ ժամանակ առաջ նա հայտարարեց, որ նոր դարաշրջանը, կամ նենջոն, կկոչվի Մեյձի կամ «լուսավորյալ իշխանություն»։ Այսուհետ նենջոն կայսեր օրոք հաճախ փոխվում էր. այսուհետ հայտարարվեց, որ մեկ գակակալի համար ընդամենը մեկ նենջո կլինի։
Անմիջապես հետո իր թագադրությունից հետո, կայսրը գնաց Տոկիոյում իր կյանքում առաջին անգամ։ Նա ժամանեց նոյեմբերի վերջին և սկսեց երկարատև բնակություն՝ բնակչության շրջանում սակե տարածելով։ Տոկիոյի բնակչությունը անհամբեր էր կայսերական այցի համար։ Տոկիոն եղել է սյոգունի կառավարության նստավայրը և քաղաքի բնակչությունը վախենում էր, որ սյոգունատի վերացմամբ քաղաքը կարող է անկում ապրել։ Մինչև 1889 թվականը չկար վերջնական որոշում ՝ մայրաքաղաքը Տոկիոն տեղափոխելու մասին։  Տոկիոյում գտնվելու ընթացքում կայսրն առաջին անգամ նստեց ճապոնական ռազմածովային նավ, իսկ հաջորդ օրը ուսումնասիրությունների հանձնարարական տվեց՝ տեսնելու, թե ինչպես կարող է ամրապնդվել Ճապոնիայի ռազմածովային նավատորմը։  Կիոտո վերադառնալուց իքչ ժամանակ անց մի հրովարտակ էր թողարկվել կայսեր անունով (սակայն, ամենայն հավանականությամբ, գրված է կառավարության պաշտոնյաների կողմից)։ Դա ցույց տվեց, որ նա մտադրություն ունի ներգրավվել կառավարության գործերում։ Եվ իսկապես նա մասնակցում էր կառավարության նիստերին և կառավարության անթիվ անհամար այլ գործառույթներին, չնայած հազվադեպ էր խոսում, գրեթե մինչև իր մահվան օրը։
Քաղաքական բարեփոխում
Հաջողակ հեղափոխականներն իրենց վերակազմավորեցին որպես Պետական Խորհուրդ, իսկ այնուհետև՝ մի համակարգ, որտեղ կառավարությունը ղեկավարում էին երեք հիմնական նախարարներ։ Այս կառույցը կգոյատևի մինչև 1885 թվականը՝ մինչ վարչապետ ստեղծվելը, որը կգլխավորեի արևմտյան ոճով աշխատակազմ ։ Սկզբնապես, նույնիսկ կայսրին պահելը որոշակի չէր. հեղափոխության առաջնորդ Գոտի Շիրջիրին ավելի ուշ հայտարարել է, որ որոշ պաշտոնյաներ «վախենում էին, որ ծայրահեղականները կարող են ավելի հեռուն գնալ և վերացնել Միկադոն» ։ Ճապոնիայի նոր ղեկավարները ձգտում էին բարեփոխել դայմիոների կողմից կառավարվող տիրույթների կարկատակային համակարգը։ 1869 թվականին հեղափոխությանը սատարած մի քանի դայմիեներ իրենց հողի սեփականությունը տվեցին կայսրին և վերանշանակվեցին որպես կառավարիչ՝ զգալի աշխատավարձերով։ Հաջորդ տարի բոլոր մյուս դայմիոները հետևել էին հայցին։
1871 թվականին, երբ Ճապոնիան կազմակերպվեց 72 պրեֆեկտուրաներում, կայսրը հայտարարեց, որ տիրույթներն ամբողջությամբ վերացված են։ Դեյմիոներին փոխհատուցվում էր տարեկան աշխատավարձերը, որոնք հավասար էին իրենց նախկին եկամուտների տասը տոկոսին (որից նրանք այժմ ստիպված չէին նվազեցնել կառավարման ծախսերը), բայց պահանջվում էր տեղափոխվել նոր մայրաքաղաք Տոկիո։ Դայմիոների մեծ մասը թոշակի անցավ քաղաքականությունից ելնելով ։
Նոր վարչակազմը հետզհետե վերացրեց սամուրայների մեծ արտոնությունները, այդ թվում` նրանց կողմից կառավարության կողմից ստաժ ստանալու իրավունք ունենալը։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն դայմիոների, շատ սամուրայներ տուժեցին ֆինանսապես այս փոփոխությունից։ Այլ դասակարգային տարբերությունների մեծ մասը վերացվեց։ Ավարտվեց բուրակումինի նկատմամբ օրինականացված խտրականությունը։ Այնուամենայնիվ, այս դասակարգերը մինչ օրս շարունակում են խտրականություն կրել Ճապոնիայում ։ Չնայած ձևավորվեց նոր խորհրդարան, այն իրական իշխանություն չուներ։ Իշխանությունը Տոկուգավայից անցել էր այդ դայմիոների և այլ սամուրայների ձեռքը, ովքեր գլխավորել էին Վերականգնումը։    Ճապոնիան այդպիսով վերահսկվում է գենրոն, մի օլիգարխիայի համակարգի, որը կազմել է ամենահզոր մարդկանց ռազմական, քաղաքական և տնտեսական ոլորտներում։ Կայսրը ցույց տվեց ավելի մեծ քաղաքական երկարակեցություն, քան իրենից առաջ նախորդողները, քանի որ նա առաջին ճապոնական միապետն էր, որը գահի վրա մնաց 50 տարեկանից հետո ևս՝ 1586-ին կայսեր Օգիմաչիից հետո։
Ճապոնացիները հպարտանում են Մեյձիի վերականգնմամբ, քանի որ այն և ուղեկցող արդյունաբերականացումը հնարավորություն էին տվել Ճապոնիային դառնալ Խաղաղ օվկիանոսի գերակշիռ ուժը և սերնդի մեջ աշխարհի խոշոր դերակատարը։ Այդուհանդերձ, կայսր Մեյձիի դերը Վերականգնման գործում, ինչպես նաև անձնական իշխանության և ազդեցության չափը, որը նա իր տիրապետության ընթացքում ունեցել է, շարունակում են մնալ քննարկելի։ Նա օրագիր չպահեց, գրեթե նամակներ չգրեց (ի տարբերություն իր հոր) և թողեց «ոչ ավելի, քան երեք-չորս» լուսանկարներ։   Այն մարդիկ, ովքեր հանդիպել են կամ մոտ են եղել նրան, սովորաբար պարունակում են քիչ քանակությամբ կարևոր տեղեկություններ կամ դրանք փոխհամաձայնային են ։
Ժամանակի հուսալի աղբյուրների բացակայության պատճառով կայսր Մեյձիի անձի և Վերականգնման գործում ունեցած դերի մասին առեղծվածները մնում են պատմական վեճի առարկա ։ Ջեյմս Ս. Բաքստերը պնդում է, որ կայսրը գործիչ էր առանց իրական ուժի, որը հազվադեպ էր միջամտում Մեյձիի օլիգարխիայի կողմից նախօրոք համաձայնեցված որոշումներին ։ Ընդհակառակը, Հերբերտ Բիքսը Մեյձիին նկարագրում է որպես ինքնիշխան, ով ուժի գործադրմամբ գեներոյին դեմ պայքարում էր, միաժամանակ հարմարեցնում էր իր հակաժողովրդավարական նախապաշարմունքները ։ Ռ. Սթարը Մեյձիին բնութագրում է որպես խիստ անհատականություն և անկեղծ անձնավորություն, ով իր կառավարման որևէ խմբի համար տիկնիկ չէր և, չնայած, որ առաջադիմական էր, բայց ոչ «լիբերալ» կամ «ժողովրդավարական» ։ Պատմաբանների մեկ այլ խումբ պնդում է, որ նա երբեք լիակատար բռնապետ չէր, բայց շարունակում են բաժանվել այն հարցի շուրջ, թե արդյոք նրա անձնական ուժը «շատ ավելի մոտ է բացարձակապաշտական ավարտին», թե արդյոք նա միջնորդի դեր է խաղացել գեներոյի հավաքական ղեկավարությունում ։ Նա վակայի ձևով կազմեց հետևյալ բանաստեղծությունը.
Այս բանաստեղծությունն ավելի ուշ արտասանեց իր թոռը՝ կայսր Սյովան (Հիրոհիտո), կայսերական համաժողովում 1941 թվականի սեպտեմբերին՝ Պերլ Հարբորի վրա հարձակվելուց առաջ։
The Illustrated London News-ը 1905 թվականի մարտի 19-ին New-York Tribune-ում կայսր Մեյձիի կայսերական շապիկին հոդված է հրապարակել։ Նկարագրության տեքստում ասվում է. "Ճապոնիայի հաղթական կայսրը` նոր համաշխարհային տերության սիրելի կառավարիչ։ Կայսրը, որը ծնվել է 1852 թվականի նոյեմբերի 3-ին, գահինը ժառամգել է 1867 թվականի փետրվարի 3-ին՝ Սյոգունական տոհմի ճնշման տակ, որը սերունդներով ունեցել է այն ուժը, ինչը կայսերական ընտանիքը կրում էր միայն անվամբ։ Մուցուհիտոն վկայվել է ժամանակակից միապետներից ամենաարդյունավետը, քանի որ քառասուն տարուց պակաս ժամանակահատվածում նա իր երկիրը բերել է կիսաբարբարոսությունից մինչև առաջին կարգի գերտերության կարգավիճակ։"
Ավագ կյանքը և մահը
Իր կյանքի վերջում մի քանի անարխիստներ, այդ թվում ՝ Շյուսուի Կուտոկին, մահապատժի ենթարկվեցին (1911)՝ գերիխանին սպանելու համար դավադրություն կատարելու մեղադրանքով։ Այս դավադրությունը հայտնի էր որպես Բարձր դավաճանության դեպք (1910)։
Մինչև 1912 թվականը Ճապոնիան անցել էր քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական հեղափոխություն և դրձել էր աշխարհի մեծ տերություններից մեկը։ «Նյու Յորք Թայմսը» ամփոփեց այս փոխակերպումը 1912 թվականին կայսեր հուղարկավորության ժամանակ․ «Թաղման մեքենայի առջևից գնացող և հետևող բաների միջև հակադրությունը իսկապես վառ էր։ Դրանից առաջ գնում էր հին Ճապոնիան, իսկ դրանից հետո եկավ նոր Ճապոնիան» ։
1912 թվականին կայսեր մահից հետո ճապոնական խորհրդարանը բանաձև է ընդունել՝ նշելու Մեյձիի վերականգնման գործում նրա դերը։ Տոկիոյի մի տարածքում գտնվող իրիսի պարտեզում, որտեղ հայտնի էր, որ այցելել էին Մեյձին և կայսրուհին, ընտրվեց՝ որպես Շինտո՝ Մեյձիի սրբավայրի շենքի գտնվելու վայրը։ Սրբարանը չի պարունակում կայսեր գերեզմանը, որը գտնվում է Կիոտոյի հարավում գտնվող Ֆուշիմի-մոմոյամա շրջանում ։
Ընտանիքը և ժառանգները
Մեյձիի վերելքից անմիջապես հետո կայսեր պաշտոնյաները նրան որպես հարսնացու շնորհեցին Իչիջի Հարուկոյին։ Ապագա կայսրուհին կայսերական պաշտոնյայի դուստր էր և երեք տարի ավելի մեծ էր, քան փեսան, ով պետք է սպասեր ամուսնանալու մինչև իր գենպակուն (տղամարդկության արարողություն)։ Նրանք ամուսնացել են 1869 թվականի հունվարի 11-ին ։ Հայտնի է որպես կայսրուհի Շյոկենի հետմահու՝ նա առաջին կայսրուհին էր, ով ստացավ կոգո (տառացիորեն՝ կայսրի կինը, որը թարգմանվեց որպես կայսրուհի-ամուսին) կոչումը՝ մի քանի հարյուր տարվա ընթացքում։ Չնայած նրան, որ նա առաջին ճապոնական կայսրուհի-ամուսինն էր, որը հասարակական դերակատարություն ունեցավ, նա ոչ մի երեխա չծնեց։ Այնուամենայնիվ, Մեյձի կայսրը տասնհինգ երեխա ուներ հինգ պաշտոնական կանանցից։ Նրա երեխաներից միայն հինգը՝ Լեդի Նարուկոյից (1855–1943) ծնված իշխանը, Յանագիվարա Միցունարուի դուստրը և չորս արքայադուստրերը, որոնք լեդի Սաչիկոյից էին (1867–1947), կոմս Սոնո Մոտոշաչիի ավագ դուստրը, ապրեցին մինչև հասունություն։ Թեև Մեյձին վերջին կայսրն էր, որ ուներ հարճեր, այդ գործառույթը պաշտոնապես չեղարկվեց 1924 թվականին։
Ժամանակագրություն և պատկերասրահ
Մեյձիի դարաշրջանը նպաստեց Ճապոնիայի հին ֆեոդալական հասարակության արմատական փոփոխություններին։ Հիմնական իրադարձությունների ժամանակագրությունը հետևյալն է.
Ֆիլմեր
Կայսր Մեյձին պատկերված է Տոշիրի Միֆունի կողմից 1980-ականների ճապոնական պատերազմական դրամատիկական ֆիլմում՝ «Պորտ Արթուրի ճակատամարտը» (երբեմն կոչվում է 203 Կոչի) ։ Ռեժիսոր Տոշիո Մասուդայի կողմից ֆիլմը պատկերել է Պորտ Արթուրի պաշարումը ռուս-ճապոնական պատերազմի տարիներին, ինչպես նաև նկարահանվել են Թացույա Նակադայը (որպես գեներալ Նոգի Մարեսուկե), և Թեթսուրի Թամբան (որպես գեներալ Կոդամա Գենտարո)։
Կայսր Մեյջին հայտնվել է նաև 2003 թվականի «Վերջին սամուրայը» ֆիլմում, որը պատկերված է Նակամուրա Շիչինսուկե Երկրորդի կողմից։ «Վերջին Սամուրայը» ֆիլմում կայսրը ներկայացված է որպես թույլ, հեշտությամբ համոզվող մարդ, առանց ակնարկելու հեղաշրջման ծրագրերի մասին։ Ըստ ֆիլմի՝ նա ուներ ճնշում սյոգունատի վրա ապստամբ ուժերի կողմից, որոնք տնտեսական հետաքրքրություններ ունեին Միացյալ Նահանգների հետ։ Կայսեր վճռականությունը ցուցադրվում է ֆիլմի ավարտին միայն այն ժամանակ, երբ նա իր գաղափարներն է իրականացնում, խախտելով պայմանագիրը ամերիկացիների հետ, մարտից հետո իր իշխանությունը համախմբելուց հետո։
Արտաքին հղումներ
<references group="Ն" />
Կատեգորիա:1880-ականները Ճապոնիայում Կատեգորիա:1860-ականները Ճապոնիայում Կատեգորիա:Կիոտո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1912 մահեր Կատեգորիա:1852 ծնունդներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի կայսրեր Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ
ԷՕԿԱ
ԷՕԿԱ (Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών [Էթնիկի Օրղանոսիս Կիպրիոն Աղոնիստոն], թարգ.՝ «Կիպրոսի ազատագրման ազգային կազմակերպություն» ), կիպրոսահույների ազգայնական ահաբեկչական ռազմականացված կազմակերպություն, որի նպատակն էր վերջ դնել Կիպրոսի Բրիտանական կայսրության թագավորական գաղութի կարգավիճակին վտարելով բրիտանական ուժերը կղզուց և միացումը Հունաստանին (էնոզիս)։ Սակայն այդ նպատակին դեմ էր կղզու թուրքական փոքրամասնությունը։ 1950 թվականին հանրաքվե է տեղի ունեցել, որի արդյունքներով կղզու հունական մեծամասնությունը (98 %) քվեարկել է Հունաստանին միանալու օգտին։ ԷՕԿԱ-ի անդամները հարձակումներ էին կատարում զինվորական անձնակազմի վրա, բայց տուժածների թվում էին նաև քաղաքացիական անձինք։ Այդ պատճառով ՄԱԿ-ը ճանաչել է ԷՕԿԱ-ին որպես ահաբեկչական կազմակերպություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ազգային-ազատագրական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Պարտիզանական շարժումներ Կատեգորիա:Կիպրոսի պատմություն Կատեգորիա:Ահաբեկչական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Հույն-կիպրական առնչություններ
Don't Stop Me Now
«Don’t Stop Me Now» ( Չկանգնացնես ինձ հիմա), անգլիական Queen ռոք խմբի երգը Jazz ալբոմից։ Երգի հեղինակնէ Ֆրեդի Մերկուրիին։ Դա թողարկվել է որպես սինգլ «In Only Seven Days» երգի հետ «Բ» կողմում։
Երգ
Երգի երաժշտությունը հիմնված է Մերկուրիի դաշնամուր նվագելու վրա։ Նրան ուղեկցում են Ջոն Դիքոնի բաս կիթառը և Ռոջեր Թեյլորի հարվածայինները։ Բրայան Մեյը նվագում է միայն մեկ անգամ՝ կիթառային սոլո, նա այլևս ոչ մի տեղ չի լսվում։ Սակայն համերգների ժամանակ նա ուղեկցում էր դաշնամուրի հիմնական թեման, երգին ավելի «ծանր» հնչում տալու համար։ Երգում նույնպես օգտագործվում են արդեն խմբի դրոշմանիշ դարձած բազմաձայն վոկալային պարտիաները։
Երգը, բրիտանական հիթ-շքերթի 9-րդ հորիզոնականը զբաղեցնելով, իր տեղն է գտել Greatest Hits ժողովածուի մեջ։
Տեսահոլովակ
Տեսահոլովակը նկարահանվել է Բրյուսելում։ Գործողությունը համերգային բեմի վրա է տեղի ունենում։ Տեսահոլովակը սկսում է Մերկուրիից։ Նրա վրա կաշվե բաճկոն է, շալվար և Նյու Յորքի Mineshaft ակումբի լոգոն։ Երգիչը դաշնամուր է նվագում։ «Don’t Stop Me Now» բառերով ցույց են տալիս Թեյլորին և նա այդ բառերը երգում է Մերկուրիի հետ։ Բաս կիթառի և հարվածայինների մուտքով ցուցադրվում է ամբողջ խումբը։ Դիքոնի վրա վարդագույն շապիկ է, սև շալվար և բաց սվիտեր, Մեյը ամբողջությամբ մուգ է հագնված, իսկ Թեյլորը՝ կանաչ բաճկոն և կարմիր շալվար։ Թեև Մեյը գրեթե կիթառ չի նվագում, նա ձևացնում է, իբր կատարում է իր պարտիան։ Մերկուրին դաշնապուրից չի հեռանում, քանի որ պետք է նվագի իր պարտիան։ Դաշնամուրի մոտ նստատեղ կա, սակայն երգիչը չի նստում դրա վրա։ Երբ դաշնամուրը չի լսվում երգի մեջ, Մերկուրին վերցնում է միկրոֆոնը և քայլում բեմի վրա։ Սոլոյի ժամանակ Մեյը նվագում է իր Red Special կիթառը։ Նրանից հետո նորից կատարվում է ստեղնաշարայինների պարտիան, բայց արդեն Մերկուրին չի այն կատարում։
Տեսահոլովակի մեջ սխալներ կան՝ 1։43 և 3։16 վայրկյաններին երևում է տեսաօպերատորը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1979 սինգլներ Կատեգորիա:Քուին խմբի երգեր Կատեգորիա:Բրիտանական երգեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ երգեր Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Նիկոլայ Կլիչ
Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Կլիչ (Николай Александрович Клич, ), խորհրդային ռազմական գործիչ, հրետանու գեներալ-լեյտենանտ (1940)։
Մասնակցել է Հայաստանում 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբության բռնի ճնշմանը (որպես Հայաստանի կարմիր բանակի 1-ին հրետանային մարտկոցի հրամանատար) և նպաստել Հայաստանում բոլշևիկյան ռեժիմի ամրապնդմանը։ Եղել է Հայկական դիվիզիայի հրետանու պետ։ Հետագայում ավարտել է Մոսկվայի Ֆրունզեի անվան ռազմ. ակադեմիան (1928), աշխատել ԽՍՀՄ պաշտպանության մինիստրությունում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների սկզբում նշանակվել է Արևմտյան ենթաճակատի հրետանու հրամանատար, զոհվել է հոկտեմբերին։
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի 3 (մեկը՝ ՀԽՍՀ) և Լենինի շքանշաններով։
Կատեգորիա:Խորհրդային ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ
Դարանաղի
Դարանաղի, Աղյաց գավառ, Դարալիստե, Դարանա, Դարանալիս, Դարանաղ, Դարանաղե, Դարանաղիկ, Դարանաղիք, Դարանաղյաց աշխարհ, Դարանաղյաց գավառ, Դարանաղյաց երկիր, Դարանաղյաք, Դարանիսա, Դարյաց գավառ, գավառ Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհում ։ Համապատասխանում է ուշ ժամանակների Կամախին (Քեմախ)։ Հայտնի էր իր արգավանդ հողերով և հանքային ջրերով։
Անվանում
Լատիներեն աղբյուրներում նույնացված է Անալիբլայի հետ, որը համարվում է 7-րդ դարի «Աշխարհացույց»-ի Աղյուն կամ Առյուծ գավառը։ Հարուստ էր աղահանքներով, որի պատճառով էլ նրա անունը սովորաբար կապում են աղի հետ։
Աշխարհագրություն
Տարածվում էր Արևմտյան Եփրատի հովտում։ Հնում մտնում էր Ստրաբոնի հիշատակած Ակիլեսենեի (հետագայում՝ Եկեղեցյաց գավառ) կազմի մեջ։
Իր տարածքով համապատասխանում է այժմյան Թուրքիայի Կամախի շրջանին, գտնվում էր Երզնկայից հարավ-արևմուտք։ Հրաբխային սարահարթ է, ունի սառնորակ աղբյուրներ, հարուստ է հանքային ջրերով։ Պատմաաշխարհագրական վայրերից նշանավոր են Թորդան գյուղը և Անի ամրոցը։