cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իմացաբանություն
Արժեքի հիմնախնդիրը
Հիմնախնդրի առավել ազդեցիկ պատասխաններից մեկն այն է, որ գիտելիքը մասամբ արժեքավոր չէ և այն չէ, ինչ պետք է լինի իմացաբանության կենտրոնական իմաստով։ Փոխարենը, իմացաբանները պետք է ուշադրություն դարձնեն այլ մտավոր վիճակների, օրինակ հասկացմանը ։ Արժեքային իմացաբանության կողմնակիցները հիմնավորում են, որ գիտելիքի արժեքը կախված է իմացողի և հավատալու մտավոր վիճակի միջև ներքին կապից ։
Ապրիորի և ապոստերիորի գիտելիք
Այս սահմանազատման էությունը քննարկվել է տարբեր փիլիսոփաների կողմից, այնուամենայնիվ հասկացությունները կոպիտ կարող են սահմանվել հետևյալ կերպ.
Ապրիորի գիտելիքը գիտելիքի ձեռքբերման եղանակ է առանց փորձի անհրաժեշտության։ Բրյուս Ռասելի «Ապրիորի հիմնավորում և գիտելիք» հոդվածում նա նշում է, որ «գիտելիքը հիմնված է ապրիորի հիմնավորման վրա», (1) որը հենվում է ինտուիցիայի և այդ ինտուիցիաների բնույթի վրա։ Ապրիորի գիտելքը հաճախ հակադրվում է պոստերիորի գիտելիքին, որը փորձի միջոցով ստացված գիտելիքն է։ Այդ երկուսի միջև տարբերությունների դիտարկումը փորձի միջոցով է կատարվում։ Բրյուս Ռասելը երկու պնդում է առաջարկում, որոնցից ընթերցողը որոշում է որին ավելի շատ հավատալ։ Պնդում 1. Բոլոր ագռավները թռչուն են։ Պնդում 2. Բոլոր ագռավները սև են։ Եթե մարդը հավատում է պնդում 1-ին, ապա նա ապրիորի հիմնավորված է հավատում դրան, քանի որ կարիք չունի ագռավ տեսնելու իմանալու համար որ այն թռչուն է։ Եթե մարդը հավատում է պնդում 2-ին, ապա նա պոստերիորի հիմնավորված է հավատում դրան, քանի որ շատ ագռավներ է տեսել իմանալու համար, որ դրանք սև են։ Ռասելը շարունակում է՝ նշելով, որ դա ցույց չի տալիս դատողության ճիշտ կամ սխալ լինելը, կարևոր է միայն այն, թե մարդը հավատում է մեկին, թե մյուսին։
Էվոլյուցիոն հոգեբանությունը նորովի մոտեցում է ցուցաբերում հիմնախնդրին։ Այն նշում է, որ սովորելու որոշակի տեսակների համար բնածին նախատրամադրվածություն կա։ «Գլխուղեղի միայն փոքր բաժիններ են նման տաբուլա ռազայի, սա ճիշտ է անգամ մարդկանց համար։ Մնացածը նման է նեգատիվին, որը սպասում է հայտածման մշակող հեղուկի մեջ» ։
Վերլուծական-համադրական տարբերակում
Ամերիկացի փիլիսոփա Ուիլարդ Քուայնն իր «Էմպիրիզմի երկու դոգմաները» աշխատության մեջ հրաշալիորեն քննադատում է այդ սահմանազատումը՝ հիմնավորելով, որ դրանց սահմանները լղոզված են։ Ժամանակակից որոշ փիլիսոփաներ ավելի սահմանազատման առավել կայուն ցուցիչներ են առաջարկել ։
Գիտությունը որպես գիտելիքի ձեռքբերում
Գիտությունը դիտարկվում է որպես փորձարարական գիտելիքի որոնման և ձեռքբերման վերամշակված, ձևավորված, համակարգված կամ սահմանված ձև։ Եթե այդպես է, ապա գիտության փիլիսոփայությունը կարող է դիտարկվել որպես գիտելիքի ձեռքբերման փիլիսոփայության հավելված կամ հիմք։
Հետընթացի հիմնախնդիր
Հետընթացի հիմնախնդիրը մարդկության գիտելիքի համար ամբողջական տրամաբանական հիմքի ապահովումն է։ Խելամիտ փաստարկը հիմնավորելու ավանդական եղանակը այլ խելամիտ փաստարկները վիճարկելն է, որն ավանդաբար իրականացվում է պատճառահետևանքային շարքերի և տրամաբանական կանոնների միջոցով։ Դասական օրինակն աայն է, որ Արիստոտելը մտահանգում է, որ Սոկրատեսը մահկանացու է։ Մեզ հայտնի է տրամաբանական կանոնը, ըստ որի բոլոր մարդիկ մահկանացու են և հավաստիացումը, որ Սոկրատեսը մարդ է, և մենք մտահանգում ենք, որ Սոկրատեսը մահկանացու է։ Այս օրինակում մենք ինչպե՞ս ենք իմանում, որ Սոկրատեսը մարդ է։ Ենթադրաբար մենք այլ կանոններ ենք կիրառում, ինչպես օրինակ. իգական սեռից բոլոր ծնվածները մարդիկ են։ Որից հետո բաց է մնում այն հարցը, թե մենք ինչպես ենք իմանում, որ մարդկանցից բոլոր ծնվածները մարդ են։ Հետընթացի հիմնախնդիրն այս է. ինչպես մենք կարող ենք ի վերջո ավարտել տրամաբանական դատողությունը որևէ դատողությամբ (դատողություններով), որը հետագա հիմնավորման կարիք չունենա, բայց և խելամիտ և ճշմարիտ համարվի։ Ինչպես նշում է Ջոն Փոլոքը.
... համոզմունքը հիմնավորելու համար հարկավոր է վիճարկել լրացուցիչ հիմնավորված համոզմունքներ։ Սա նշանակում է, որ դեպքը կարող է լինել երկուսից մեկը. կա՛մ որոշ համոզմունքներ կան, որոնց ունենալը հիմնավորված է առանց որևէ այլ համոզմունքի հիման վրա դրանք հիմնավորել կարողանալու, կա՛մ յուրաքանչյուր հիմնավորված դատողության համար (հնարավոր) հիմնավորման անվերջանալի հետընթաց կա [նեբուլյար տեսություն]։ Այս տեսությունում հիմնավորման ստորին սահման չկա։ Հիմնավորումը պարզապես ներս և դուրս է պտտվում է մեր համոզմունքների անվերջանալի ցանցի միջով։
Համարվում է, որ պատճառահետևանքային անվերջանալի շղթան ավարտելու թվացյալ անհնարինությունը պաշտպանում է սկեպտիցիզմը։ Այն նաև խթանել է Դեկարտի հանրահայտ դրույթը. «Ես մտածում եմ, հետևաբար կամ»։ Դեկարտը որոնում էր որևէ տրամաբանական դատողություն, որը կարող է ճիշտ լինել առանց այլ դատողությունների դիմելու։
Հետընթացի հիմնախնդրի պատասխան
Հիմնավորումն ուսումնասիրող շատ իմացաբաններ փորձել են քննարկել պատճառահեևանքային շղթաների տարբեր տեսակներ, որոնք կարող են խուսափել ռեգրեսի հիմնախնդիրը։
Ֆունդամենտալիստները պատասխանել են ռեգրեսի հիմնախնդրին, հայտարարելով, որ կոնկրետ «հիմքեր» կամ «հիմնարարային համոզմունքներ» ընկած են մյուս համոզմունքների հիմքում, սակայն իրենք այլ համոզմունքների միջոցով հիմնավորման կարիք չունեն։ Այս համոզմունքները կարող են հիմնավորվել, քանի որ դրանք ակնհայտ են, անսխալական կամ բխում են հուսալի իմացական մեխանիզմներից։ Ընկալումը, հիշողությունը և ապրիորի ներըմբռնումը հաճախ համարվում են հիմնարարային համոզմունքների հնարավոր օրինակներ։
Ֆունդամենտալիզմի գլխավոր քննադատությունն այն է, որ եթե համոզմունքը չի հիմնավորվում այլ համոզմունքներով, դրա ընդունումը կարող է կամայական և անհիմն լինել ։
Հետընթացի հիմնախնդրի մեկ այլ պատասխան է համապատասխանության տեսությունը, որն այն ենթադրության ժխտումն է, որ հետընթացը տեղի է ունենում գծային հիմնավորման կաղապարին համապատասխան։ Խուսափելու համար շրջապտույտի կրկնությունից, համապատասխանության տեսության ներկայացուցիչները գտնում են, որ անհատական հավատը շրջանաձև հիմնավորվում է այն համոզմունքների համակարգին համապատասխանության շնորհիվ, որին պատկանում է։ Այս տեսության առավելությունն անվերջ հետընթացից առանց համոզմունքների մասնակի դասին հատուկ, հնարավոր կամայական կարգավիճակ տալու խուսափելն է։ Բացի այդ, քանի որ համակարգը կարող է համապատասխան լինել՝ միաժամանակ սխալ լինելով, տեսության ներկայացուցիչները առերեսվում են իրականությանը ողջ համակարգի համապատասխանությունն ապահովելու բարդությանը։ Ի հավելումն, շատ տրամաբաններ համաձայնում են, որ ցանկացած շրջապտուտային փաստարկ ինքնին իրական է։ Այսինքն, համոզիչ լինելու համար, փաստարկները պետք է գծայնորեն համապատասխանեն այն եզրահանգումներին, որոնք բխում են նշված նախադրյալներից։
Հիմնահամապատասխանություն անվամբ հայտնի մոտեցումը, որն առաջարկվել է Սյուզն Հաակի կողմից, նպատակ ուներ միավորել ֆունդամենտալիզմի և համապատասխանության տեսությունները։ Այս տեսության բաղադրիչներից մեկն այն է, որը կոչվում է «խաչբառի համանմանություն»։ Մինչ, օրինակ, անվերջության կողմնակիցները պատճառների հետընթացը դիտարկում են որպես միագիծ «ձև» ունեցող, Սյուզն Հաակը գտնում է, որ այն ավելի նման է խաչբառի, որոնք փոխկապակցված են իրար բազմաթիվ գծերով ։
Հետընթացի հիմնախնդրի այլընտրանքային բանաձևը հայտնի է որպես «անվերջության տեսություն»։ Տեսության կողմնակիցներն ընդունում են անվերջ շարքերի հնարավորությունն այն իմաստով, որ անհատը կարող է դրանց համար հասանելի անսահման շատ պատճառներ ունենալ՝ առանց անհրաժեշտության դեպքում այդ բոլոր պատճառների մասին գիտակցաբար մտածելու։ Այս մոտեցումը ստեղծվել է իր հիմնական մրցակիցներ ֆունդամենտալիզմի և համապատասխանության տեսություններում որպես կամայականություն և շրջապտտելիություն դիտարկվող երևույթներից խուսափելու մղումով։
Ստուգաբանություն
«Իմացաբանություն» բառը ծագում է հին հունարեն epistēmē - «գիտելիք» արմատից և -logy - «տրամաբանական քննարկում» ածանցից (բխում է հունարեն logos բառից, որը նշանակում է բառ, խոսք, դրույթ, հասկացություն, միտք, բանականություն) ։ Այն նման է գերմաներեն Wissenschaftslehre բառին (բառացիորեն՝ գիտության տեսություն), որը ներմուծվել է փիլիսոփաներ Յոհան Ֆիխտեի և Բերնարդ Բոլցանոյի կողմից 18-րդ դարի վերջերին։ Բառն առաջին անգամ անգլերենում գերմաներենից թարգմանաբար հայտնվել է 1847 թվականին Նյու Յորքի «Էկլեկտիկ թերթում» գերմանացի հեղինակ Ժան Պոլի փիլիսոփայական վեպի ակնարկում ։ Այն պատշաճ կերպով ներկայացվել է փիլիսոփայական գրականության մեջ շոտլանդացի փիլիսոփա Ջ.Ֆ.Ֆերրիերի կողմից նրա Մետաֆիզիկայի ինստիտուտներ աշխատությունում (1854) :Գիտության այս բաժինը ճշտորեն կոչվում է իմացաբանություն՝ իմանալու ուսմունք կամ տեսություն, այնպես ինչպես գոյաբանությունը գիտություն է գոյության մասին... Դա պատասխանում է գլխավոր հարցին. «Ի՞նչ է իմանալը և իմացածը», կամ ավելի կարճ՝ «Ի՞նչ է գիտելիքը»։
Ֆրանսիացի փիլիսոփաներն այնուհետև épistémologie հասկացությանը տալիս են ավելի նեղ նշանակություն՝ որպես գիտության փիլիսոփայություն։ Օրինակ, Էմիլ Մեյերսոնն «Ինքնություն և իրականություն» աշխատության (1908) նախաբանը սկսում է՝ նկատելով, որ բառը «ներկայումս» համարժեք է դարձել «գիտությունների փիլիսոփայությանը» ։
Իմացաբանության գաղափարին նախորդում է բառը։ Ջոն Լոքն իր «Մարդկային հասկացողության փորձ» էսսեն (1689) նկարագրում է որպես «ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԳԻՏԵԼԻՔԻ, հստակության և մակարդակի ինքնատիպության հետազոտում՝ ՀԱՎԱՏԻ, ԿԱՐԾԻՔԻ և ՀԱՎԱՆՈՒԹՅԱՆ հիմքերի և մակարդակների հետ մեկտեղ» ։ Ըստ Բրեթ Վարրենթի, Շոտլանդիայի Ջեյմս IV արքայի «Դաեմոնոլոգի» (1591) Էպիստեմոն կերպարը «այն փիլիսոփայական հայեցակարգի անձնավորումն է, որը ներկայումս հայտնի է որպես «իմացաբանություն». հիմնավորված համոզմունքի տարբերությունների հայտնաբերումը հակադրվում է այդ տեսակետին» ։
Պատմական
Փիլիսոփայական իմացաբանության պատմական ուսմունքը մարդկային գիտելիքի էության և շրջանակների մասին փիլիսոփայական հասկացում կամ գիտելիք ձեռք բերելու ջանքերի պատմական ուսմունքն է ։ Քանի որ այդպիսի գիտելիք ձեռք բերելու ջանքերը պատմություն ունեն, ժամանակակից փիլիսոփայական իմացաբանության հարցադրումներն անհրաժեշտորեն նույնը չեն, ինչ եղել են առաջներում ։ Բայց դա չի նշանակում, որ փիլիսոփայական իմացաբանությունն ինքնին պատմական գիտություն է, կամ այն միայն կամ առաջին հերթին պատմական հասկացման նպատակ է հետապնդում ։
Էմպիրիզմ
Փիլիսոփայության մեջ էմպիրիզմը գիտելիքի մասին տեսություն է, որը կենտրոնացած է փորձի, հատկապես զգայարանների կողմից ընկալողական դիտումների վրա հիմնված փորձի դերի վրա ։ Որոշ տեսակներ այդ պահանջներից ազատում են այնպիսի գիտակարգերը, ինչպես մաթեմատիկան և տրամաբանությունը ։
Էմպիրիզմի բազմաթիվ տարբերակներ կան. պոզիտիվիզմը, ռեալիզմը և ողջամտությունը ամենաընդգրկում շարադրվածներն են։ Սակայն էմպիրիկ իմացաբանության տեսակներից կենտրոնականը զգայական տվյալների՝ իմացաբանական իմաստով արտոնյալ կարգավիճակի ըմբռնումն է։
Իդեալիզմ
Շատ իդեալիստներ համոզված են, որ գիտելիքն առավելապես (առնվազն որոշ ոլորտներում) ձեռք է բերվում ապրիորի գործընթացների միջոցով կամ բնածին է. օրինակ, փորձից չբխող հասկացությունների ձևով։ Համապատասխան տեսական գործընթացները հաճախ «ներըմբռնում» անվամբ են կոչվում ։ Համապատասխան տեսական հասկացությունները կարող են ենթադրաբար մարդկային մտքի կառուցվածքի մաս լինել (ինչպես Կանտի տրանսցենդենտալ իդեալիզմի տեսության մեջ), կամ դրանք կարող են գոյություն ունենալ մտքից անկախ (ինչպես Պլատոնի ձևերի տեսության մեջ)։
Ռացիոնալիզմ
Ի տարբերություն էմպիրիզմի և իդեալիզմի, որոնք կենտրոնանում են իմացաբանական իմաստով արտոնյալ կարգավիճակ ունեցող զգայական (փորձարարական) տվյալների և համապատասխանաբար բանականության առաջնության վրա, ժամանակակից ռացիոնալիզմն ավելացնում է «մտածողության երրորդ համակարգը» (ինչպես այս ոլորտներն անվանել է Գաստոն Բաչերալդը) և կողմնակից է այն տեսակետին, որ բոլոր երեքը հավասար կարևորություն ունեն. փորձարարական, տեսական և վերացական։ Բաչելարդի տեսանկյունից ռացիոնալիզմը հավասարապես հղում է տալիս մտածողության այս երեք համակարգերին։
Կոնստրուկտիվիզմ
Կոնստրուկտիվիզմը փիլիսոփայական ուղղություն է, ըստ որի ողջ «գիտելիքը մարդու կողմից ստեղծված մտավոր կառույցների կուտակումն է», «ոչ թե օբյեկտիվ ճշմարտության չեզոք բացահայտում» ։ Մինչ օբյեկտիվիզմը կապված է «մեր գիտելիքի օբյեկտի» հետ, կոնստրուկտիվիզմն շեշտադրում է «ինչպես ենք մենք կառուցում գիտելիքը» ։ Կոնստրուկտիվիզմը գիտելիքի և ճշմարտության նոր սահմանումներ է առաջարկում, որոնք նոր հարացույց են ձևավորում հիմնված դասական օբյեկտիվության փոխարեն միջսուբյեկտիվության և ճշմարտության փոխարեն կենսունակության վրա։ Պիաժեի կոնստրուկտիվիզմն, այնուամենայնիվ, վստահում է օբյեկտիվությանը. մտավոր կառույցները կարող են հաստատվել գիտափորձերով։ Կոնստրուկտիվիստական տեսանկյունը պրագմատիկ է, ինչպես նշել է Վիկոն. «Ճշմարտության նորման այն ստեղծելն է»։
Պրագմատիզմ
Պրագմատիզմը փորձարարական իմացաբանություն է, որը հիմնադրվել է Չարլզ Պիրսի, Վիլյամ Ջեյմսի և Ջոն Դյուիի կողմից, որը ճշմարտությունը մեկնաբանում է որպես մի բան, որը գործնականորեն կիրառելի է աշխարհում։ Պիրսը ձևակերպել է հետևյալ սկզբունքը. «Պատկերացրեք, ենթադրաբար գործնական դրսևորումներ ունեցող որ ազդեցություններն ենք համարում մեր ըմբռնումների առարկա։ Հետևաբար, այդ ազդեցությունների մեր ընկալումը առարկայի ընկալման ամբողջությունն է» ։ Սա նշանակում է, որ մենք պտք է աշխարհի գաղափարներն ու օբյեկտները վերլուծենք դրանց գործնական արժեքից ելնելով։ Սա հակասում է ճշմարտության համապատասխանության ցանկացած տեսության, որն ընդունում է, որ ճշմարիտ է այն ամենը, ինչը համապատասխանում է արտաքին իրականությանը։ Վիլյամ Ջեյմսը ենթադրում է, որ պրագմատիկ իմացաբանության շնորհիվ «Տեսությունները դառնում են գործիքներ, այլ ոչ թե հանելուկների պատասխաններ, որոնցով մենք կարող ենք բավարարվել» ։ Պրագմատիզմի ավելի ժամանակակից ընկալումն առաջարկվել է փիլիսոփա Ռիչարդ Ռորթիի կողմից, որը պնդում էր, որ արժեքները պատմականորեն պայմանավորված են և դրանց կարևորությունը կախված է տվյալ պատմական ժամանակաշրջանից ։
Բնականեցված իմացաբանություն
Սերտորեն կապված լինելով պրագմատիզմի հետ, բնականեցված իմացաբանությունը ընդունում է գիտելիքի զարգացնող նշանակությունը աշխարհում ապրող և զարգացող մարդկանց համար ։ Այն հանում է շեշտադրումը հիմնավորման և ճշմարտության հարցերի վերաբերյալ, և փոխարենը հարցնում է՝ գործնականորեն ինչ համոզմունքներ պետք է մարդն ունենա գոյատևելու համար։ Այն առարկային որպես ամբողջություն առավել գործնական մոտեցում է առաջարկում՝ թողնել փիլիսոփայական սահմանումներն ու հետևողական փաստարկները՝ փոխարենն օգտագործելով հոգեբանական մեթոդները ուսումնասիրելու և հասկանալու, թե ինչպես է իրականում գիտելիքը ձևավորվում և օգտագործվում իրական աշխարհում։ Այս պարագայում այն չի փորձում պատասխանել ավանդական իմացաբանության վերլուծական հարցերին, այլ դրանք փոխարինում է նոր փորձառական հարցադրումներով։
Հնդկական պրամանա
Հնդկական փիլիսոփայական դպրոցներից Նյայան և Չարվական, ավելի ուշ նաև Ջայնիզմը և Բուդդայականություն զարգացրել են «պրամանա» կոչվող իմացաբանական ուղղությունը՝ արևմտյան փիլիսոփայական ավանդույթների անկախ։ Պրամանան կարող է թարգմանվել որպես «գիտելիքի գործիք» և վերաբերում է գիտելիքի տարբեր իմաստների կամ սկզբնաղբյուրների, որոնք հնդկական փիլիսոփայության ներկայացուիչները հավաստի են համարում։ Հնդկաստանի փիլիսոփայական յուրաքանչյուր դպրոց ունի իր սեփական տեսություններն այն մասին, թե որ պրամանաներն են գիտելիքի հուսալի միջոցներ, իսկ որոնք անհուսալի (և ինչու) ։ Վեդայական Թաիթիրիյա Արանյակա (մ.թ.ա. 9-6-րդ դարեր) տեքստում թվարկվում են «ճիշտ գիտելիք ձեռք բերելու չորս գործիքները». սմրթի («ավանդույթ» կամ «սուրբ գրքեր»), պրաթյաքսա (ընկալում), աիթիհյա («հաղորդակցում մեկի կողմից, որը փորձագետ է» կամ «ավանդույթ») և անումանա («դատողություն» կամ «մտահանգում») ։
Հնդկական ավանդույթներում ամենալայնորեն քննարկվող պրամանաներն են՝ Պրաթյաքսան (ընկալում), Անումանան (մտահանգում), Արթափաթի (արձանագրում, եզրահանգում հանգամանքներից), Անուպալաբդի (ոչ ընկալական, բացասական/իմացական ապացույց) և Սաբդան (բառ, որը վկայվել է նախկին կամ ներկա հուսալի փորձագետների կողմից)։ Եթե Նյայայի դպրոցը (որը սկսվում է Գոթամայի Նյայա-սուտրա գրքով մ.թ.ա. 6-րդ դարից մինչև մ.թ. 2-րդ դար ) ռեալիզմի կողմնակից է և ընդունում է չորս պրամանաներ (ընկալում, մտահանգում, համեմատություն/համանմանություն և վկայություն), բուդդայական իմացաբանները (Դիգնագա և Դհարմակիրթի) հիմնականում ընդունում են միայն ընկալումը և մտահանգումը։
Բուդդայի գիտելիքի տեսությունը վաղ բուդդայական տեքստերում մեկնաբանվել է որպես պրագմատիզմի ձև, ինչպես նաև որպես համապատասխանության տեսություն ։ Նույն կերպ, բուդդիստական փիլիսոփա Դհարմակիրթին ընկալվել է և՛ որպես պրագմատիզմի, և՛ համապատասխանության տեսության կողմնակից իր տեսակետի համար, որ ճշմարիտ է այն, ինչն արդյունավետ ուժ ունի (arthakriya) : Միևնույն ժամանակ բուդդայական Մադհյամիկա դպրոցի դատարկության տեսությունը (շունյաթա) մեկնաբանվել է որպես փիլիսոփայական սկեպտիցիզմի եղանակ ։
Ջայնիզմի գլխավոր ներդրումը իմացաբանության մեջ եղել է նրանց «բազմակողմանիության» կամ «բազմապարունակության տեսությունը» (Անեքանթավանդա), ըստ որի, քանի որ աշխարհը բազմակողմանի է, ցանկացած եզաի տեսակետ սահմանափակ է (naya նշանակում է մասնակի տեսակետ) ։ Սա մեկնաբանվել է որպես բազմակարծության կամ հեռանկարայնության տեսակ ։ Ջայնիստական իմացաբանության համաձայն պրամանաներից ոչ մեկը բացարձակ կամ կատարյալ գիտելիք չի տալիս, քանի որ դրանցից յուրաքանչյուրը սահմանափակ տեսակետ է։
Սկեպտիցիզմ
Սկեպտիցիզմը մոտեցում է, որը հարցադրում էր անում որոշ կամ ամբողջ մարդկային գիտելիքի հավաստիության վերաբերյալ։ Սկեպտիցիզմը չի հարում փիլիսոփայական որևէ կոնկրետ ուղղության, այն ավելի շուտ հոսանք է, որն անցնում է իմացաբանության բազմաթիվ փիլիսոփայական քննարկումների միջով։ Առաջին հայտնի հույն սկեպտիկը Սոկրատեսն է, որը պնդում էր, որ իր միակ գիտելիքն այն է, որ նա գիտի, որ ոչինչ հաստատապես չգիտի։ Հնդկական փիլիսոփայության մեջ Սանջայա Բելաթհիփութը հայտնի սկեպտիկ է և բուդդայական Մադհյամիկա դպրոցը համարվել են սկեպտիցիզմի ձև ընդունող։ Դեկարտի՝ մտքի և մարմնի մասին ամենահայտնի հետազոտությունը ևս սկսվում է որպես սկեպտիցիզմի խնդիր։ Դեկարտը սկսում է՝ հարցականի տակ դնելով ողջ գիտելիքի հավաստիությունը, և փնտրում է որոշ անհերքելի փաստեր։ Այդպիսով նա գալիս է իր հայտնի արտահայտությանը. «Ես մտածում եմ, հետևաբար գոյություն ունեմ»։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իմացաբանություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն
Աստերոիդների ցանկ (131601-131700)
Աստերոիդների ցանկ (131501-131600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (131701-131800)
|}
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1985 (թիմերի կազմեր)
1985 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին վեց ազգային հավաքականներ։
Նայիր նաև
Կատեգորիա:ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ (թիմերի կազմեր)
Աստերոիդների ցանկ (309401-309500)
Աստերոիդների ցանկ (309301-309400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (309501-309600)
Արտեմիսիա I
Արտեմիսիա (Ἀρτεμισία, ), Հալիկառնասի տիրուհի)։ Իշխել է Կարիայում ամուսնու մահից հետո։ Հպատակվել է պարսիկներին, որոնք մ.թ.ա. V դարում իշխում էին ողջ Հոնիայում (Փոքր Ասիայի արևմտյան ծովափի միջին մասի և Էգեյան ծովի հարակից կղզիների հին հունական անվանումը)։ Ուղեկցել է պարսից արքա Քսերքսես I-ին հունական արշավանքի ժամանակ։ Նրա հրամանատարության տակ էին սեփական հինգ և մի քանի այլ քաղաքների ռազմանավեր։ Հերոդոտոսի հավաստմամբ՝ դրանք լավագույնն էին պարսկական նավատորմում` զիջելով միայն սիդոնական նավերին ։ Կռվել է հույների դեմ Արտեմիսի ճակատամարտում ։ Պատմության մեջ հայտնի է դարձել Սալամինի ծովամարտին մասնակցելու շնորհիվ։ Ըստ Հերոդոտոսի Արտեմիսիան աչքի էր ընկնում պարսից արքային տրվող իր օգտակար խորհուրդներով, քաջությամբ ու վճռականությամբ , Քսերքսեսի զորահրամանատարների շարքում հատուկ դիրքով ։
Անունն ու ծագումը
Արտեմիսիա անունը Արտեմիսիոս (Ἀρτεμίσιος) անվան իգական ձևն է, ծագել է հունական դիցաբանությունում որսորդության աստվածուհի Արտեմիսի (Ἄρτεμῐς +‎ -ῐ́ᾱ) անունից։ Հերոդոտոսի հավաստմամբ՝ Արտեմիսիայի հայրը Լիգդամիս I էր Հալիկառնասից, իսկ մայրը ծագումով Կրետեից էր։
Սալամինի ճակատամարտը
Զորահրամանատարներից միայն Արտեմիսիան է խորհուրդ տալիս պարսից արքա Քսերքսեսին խուսափել հույների հետ ծովում կռվելուց ։ Չնայած արքան չհետևեց նրա խորհրդին, մ.թ.ա. 480 թվականի սեպտեմբերին Արտեմիսիան մասնակցեց Սալամինի ծովամարտին` պարսկական տերության դաշնակից զորքերի կազմում։ Ճակատամարտի թեժ պահին հունական նավի գրոհից խուսանավելու համար Արտեմիսիան, պատահաբար կամ դիտավորյալ, բախվեց դաշնակիցների նավին, կործանեց և խորտակեց այն։ Այդպես նա մոլորեցրեց աթենացիներին՝ նրանք կարծեցին, թե նա իրենց կողմից է ։ Հույները Արտեմիսիային գերի վերցնելու հրաման ունեին։ Նրան ողջ բռնելու համար 1000 դրախմա պարգև էր նշանակված, սակայն Արտեմիսիային հաջողվեց փախուստի դիմել ։
Վելյունի ռմբակոծում
Իրադարձություններ
Համաձայն գերմանական զինվորական հաշվետվությունների, 29 Junkers Ju 87B տեսակի ռմբակոծիչներ կապեիտան Վալտեր Սիգելի հրամանատարութամբ, որոնք մեկնարկեցին Նիդեր-Էլգութի օդանավակայանից ։ Քսան րոպե անց նրանք առանց դիմադրության հասան Վելյուն և նետեցին 29-ը 500 կիլոգրամանոց ռումբեր և 112 50 կիլոգրամանոց ռումբեր ։ Առաջին ռումբերից մեկը ընկավ հիվանդանոցի վրա, որի վրա կար Կարմի խաչ նշագրումը , որից 26 հիվանդ և 6 բուժքույր սպանվեցին ։ Մեկ ժամ անց բոլոր 29 օդանավերը վայրէջք կատարեցին Նիդեր-Էլգութում, որտեղ Սիգելը զեկուցեց, որ չեն հայտնաբերվել թշնամու կողմից ։ Համաձայն լեհական աղբյուրների, ռմբակոծման ժամանակ եղել է պարզ երկինք և գերմանացիները ռմբակոծման ժամանակ պարզ տեսել են ռմբակոծվող շինությունները ։
Արտեմիսիա I
Սալամինի ճակատամարտը
Քսերքսեսը հետևում էր ճակատամարտին հեռավոր բլուրներից ու չհասկացավ, որ Արտեմիսիան հակառակորդի նավի փոխարեն խորտակեց իրենց իսկ նավը։ Արքան հպարտ էր իր հրամանատարի քաջությամբ։ Համաձայն Հերադոտոսի` Քսերքսեսը հայտարարեց. «Իմ տղամարդիկ դարձել են կին, իսկ կանայք՝ տղամարդ» :
Սալամինի պարտությունից հետո Արտեմիսիան համոզեց Քսերքսեսին վերադառնալ Փոքր Ասիա, հակառակ զորավար Մարդոնիոսի կարծիքի, որ պետք է մնալ։ Հետագայում արքան հրամայեց Արտեմիսիային տեղափոխել իր արտամուսնական որդիներին Եփեսոս, [7] , [7] , [7] , որտեղից էլ, հավանաբար, նրանք մեկնելու էին մայրաքաղաք Շոշ սկսված ապստամբությունը ճնշելու ։
Վելյունի ռմբակոծում
Իրադարձություններ
Եղանակային պայմանները վատթարացան օրվա ընթացքում` մառախուղի պատճառով տեսանելությունը դարձավ 50 մետրից մեկ կիլոմետր ։ Վատ եղանակային պայմանների պատճառով Լյուֆտվաֆեի կողմից նախատեսված շատ գործողություններ կասեցվեցին ներխուժման առաջին օրը ։ Գերմանական ռմբակոծիչները նաև առանց լուրջ դիմադրության ծանր հարվածներ հասցրին լեհական հեծելազորին ։ Վերադարձի ճանապարհին չորս գերմանական Junkers Ju 87 ռմբակոծիչներ խոցվեցին լեհական 36-րդ հետևակային ստորաբաժանման կողմից ։ Ռմբակոծման երեք ալիքներից հետո քաղաքը նվաճեցին գերմանացիները ներխուժման առաջին օրը ։
Արտեմիսիա I
Մահն ու ավանդությունը
Բյուզանդիայի Փոտ պատրիարքը գրի է առել մի լեգենդ Արտեմիսիայի կրքոտ սիրո մասին։ Երբ Դարդանիա անունով տղամարդը մերժում է Արտեմիսիային, գուշակի հետ խորհրդակցելուց հետո նա իրեն ժայռից նետում է Էգեյան ծովը։ Հերոդոտոսը ավելի բարեհաճ էր Արտեմիսիայի նկատմամբ, չնայած այն հանգամանքին, որ նա կռվել է հույների դեմ պարսիկների հետ միասին։ Գուցե դա բացատրվում է նրանով, որ Հերոդոտոսն էլ ծագումով Հալիկառնասից էր։ Փահլավիների հարստության օրոք կառուցած իրանական կործանիչը կոչվել էր Արտեմիսիայի անունով։
Վելյունի ռմբակոծում
Իրադարձություններ
Ընդհանուր առմամբ քաղաքի վրա նետվեց 380 ռումբ ընդհանուր 46.000 կիլոգրամ` ավերելով հիվանդանոցը, սպանելով ավելի քան 1.200 բնակչի և ավերելով քաղաքի շինությունների 70 տոկոսը ։ Համաձայն գերմանական փաստաթղթերի ժամը 06:00-ին Վիլյունը դեռ այրվում էր ։
Նպատակ
Հարձակման նպատակը քննարկելի է պատմաբանների մոտ։ Ռոլֆ-Դիթեր Մյուլերը հավաստիացնում էր, որ Լյուֆտվաֆեն ցանկանում էր վերացնել ռազմական օբյեկտները և անմիջապես վերահսկության հասներ տարածաշրջանում։ Ըստ Մյուլերի օգոստոսի 31-ին լեհական դիվիզիային և հեծելազորային բրիգադին նկատել են Վելյունում, ինչը առիթ է դարձել ռմբակոծության համար։ Սակայն մառախուղի պատճառով ռումբերը նպատակին չեն հասել։ Վելյունի վրա գրոհը բացի ռազմական նշանակությունից այլ նպատակ չի ունեցել :
Արտեմիսիա I
Մահն ու ավանդությունը
Արտեմիսիայի կերպարին անդրադարձել են 1962 թվականին նկարահանված «300 սպարտացիներ» ֆիլմում, ինչպես նաև մի շարք ժամանակակից ստեղծագործություններում, այդ թվում Գոռ Վիդալի «Աշխարհի ստեղծումը» վեպում և Նոամա Մուրրոյի «300 սպարտացիներ. Կայսրության ծաղկումը» (2014թ.) ֆիլմում։
Վելյունի ռմբակոծում
Նպատակ
Ըստ Յոհան Բոհլերի, ով հիմնված էր գերմանական զեկույցների վրա, գտնում էր, որ գերմանացիները ոչ մի թշնամի չեն նկատել Վելյունում։ Ըստ նրա հարձակման նպատակ կարող էր լինել գերմանական Լյուֆտվաֆեի հզորության փորձարկումը։
Արտեմիսիա I
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունաստանում ծնվածներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Կանայք պատերազմում
Վելյունի ռմբակոծում
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1939 Լեհաստանում Կատեգորիա:Ներխուժում Լեհաստան
Մանտուա (գավառ)
Մանտուա (Provincia di Mantova), գավառ Իտալիայի Լոմբարդիա մարզում։ Մայրաքաղաքը Մանտուան է։ Գավառը զբաղեցնում է 2,339 կմ2 տարածք, բնակչությունը կազմում է 417,799 մարդ (2012 թվականի տվյալներով)։ Գավառն ունի 70 կոմունա։
Կատեգորիա:Իտալիայի գավառներ
Ռոշֆոր Սյուդ (կանտոն)
Ռոշֆոր Սյուդ (Rochefort-Sud), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Ռոշֆոր օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11675 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1722 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Խուրութի
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 43 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան
Էլբայ Ռզագուլիև
Էլբայ Միրզա Հեսեն օկլի Ռզագուլիև (Elbəy Mirzə Həsən oğlu Rzaquliyev, ), Ադրբեջանցի նկարիչ, Ադրբեջանական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1977), պետական մրցանակի դափնեկիր (1986) ։
Կենսագրություն
Էլբայ Ռզագուլիևը ծնվել է 1926 թվականին հունիսի 17-ին Բաքվում։ Նա ավարտել է Ազիմ Ազիմզադեի անվան Ադրբեջանի պետական գեղանկարչության դպրոցը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1946 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի արվեստի ֆակուլտետ։ Ավարտելուց հետո նա 1953 թվականից սկսել է աշխատել «Ադրբեջանֆիլմ» կինոստուդիայում։ Դրանից հետո նրա ստեղծագործությունը զարգացել է երկու հիմնական ուղղությամբ `նկարիչ և կինոնկարիչ։
Նրա անհատական ցուցահանդեսները մեծ հաջողությամբ ցուցադրվել են 1960 թվականին Բաքվում, իսկ 1960-1967 թվականներին `Մոսկվայում և Կաունասում։ 1977 թվականին արժանացել է Ադրբեջանի ժողովրդական նկարչի, 1986 թվականին ՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի, 1998 թվականին ՝ Փառքի շքանշանի պատվավոր կոչման։
Նա Ադրբեջանի նկարիչների միության քարտուղարն էր։
Նա մահացել է 2007 թվականի սեպտեմբերի 15-ին 81 տարեկան հասակում։
Բերեժոկ (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)
Բերեժոկ (Бережок), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ազափլը
Ազափլը, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգի Ղազախի գավառում` Ղազախից 32 կմ հարավ-արևելք։
1907 թ.-ին ուներ 650 ադրբեջանցի բնակիչ։ Բնակիչների հիմնական զբաղմունքն անասնապահություն, երկրագործություն և բանջարաբությունն էր։
1986 թ.-ի դրությամբ գտնվում է Ադրբեջանի կազմում։ Այն խոշոր գյուղ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ատինսկոե (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)
Ատինսկոե (Атинське), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ատինսկոե գյուղում բնակվում էր 149 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կրասնայա Ռաևկա
Կրասնայա Ռաևկա (Красная Раевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլոբուևկա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Վոլոբուևկա (Волобуївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1685 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Վոլոբուևկա գյուղում բնակվում էր 304 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1258 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1685 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(2735) Էլեն
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,856965 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7553 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,9586 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 924,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,389492 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,05° անկյուն։
Էլեն աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Հունգարիայի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Շելտ Բասի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոդ Լաուերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու ներքին մասի աստերոիդներ
Թել-Դեհմի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ Կուրյա
Մեծ Կուրյա (Большая Курья), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Մեորե Գուրձեմի
Մեորե Գուրձեմի (მეორე გურძემი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 220 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 28 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 235 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտվիլի շրջան‎‎‎
Իզա Կրեմեր
Իզաբելլա Յակովլևնա Կրեմեր (ավելի հայտնի է Իզա Կրեմեր անունով, ի ծնե՝ Լեա Յանկելևնա Կրեյմեր, ), երգչուհի, օպերայի և օպերետի դերասանուհի։
Կենսագրություն
Լեա Կրեյմերը ծնվել է 1882 թվականի հոկտեմբերի 8-ին (հին տոմարով) Բելցիում, դերձակ Յանկել Լեյբովիչ Կրեյմերի (1852—?) և Հաննա Մոշկովնա Կրեյմերի (ի ծնե՝ Ռոյզենբլիտ) ընտանիքում ։ Իզաբելլայի մոտ վաղ տարիքից նկատվել է երաժշտական կարողություն։ Առաջին իդիշով երգը լսել է մոր շուրթերից որպես օրորոցային։ Երբ նա հինգ տարեկան էր, հետաքրքրվել է հրեական հարսանեկան երաժշտությամբ, իսկ պատանեկան տարիքում բանաստեղծություններ է գրել իր ժողովրդի ծայրահեղ աղքատության մասին։ Երեսուն տարի անց Իզա Կրեմերը դարձել է առաջին երգչուհին, որ բեմից երգել իդիշով։
Չնայած ընտանեկան դժվարություններին՝ ծնողներն ամեն ինչ ներդրել են իրենց դստեր երաժշտական դաստիարակությամբ։ 1912 թվականից նա երկու տարի շարունակ Միլանում երգեցողություն է սովորել հայտնի մանկավարժ Լուիջի Ռոնցիի մոտ, հանդես է եկել փոքր թատրոններում, այնուհետև վերադարձել է հայրենիք։ Նրան հրավիրել են Օդեսա, որտեղ նա որպես դեբյուտ հանդես է եկել Պուչինիի «Բոհեմ» օպերայում։ Դրան հաջորդել է Վիոլետայի պարտիան «Տրավիատայում»։
Օդեսայում, Պետրոգրադում, Մոսկվայում ունեցել է նշանակալի հաջողություններ։ Այս քաղաքներում Կրեմերը հանդես է եկել նաև օպերետներում, որոնցից էին՝ «Աղքատ ուսանողը», «Իդեալական կինը», «Վերջապես մենակ», «Լեհական արյուն»։ Հեղափոխությունից հետո՝ 1919 թվականին, Իզա Յակովլևնա Կրեմերն ամուսնու հետ, որը «Օդեսայի նորություններ» թերթի խմբագիրն էր, արտագաղթել է Ֆրանսիա։ Ավելի ուշ, թողնելով ամուսնուն, նա հյուրախաղերի է մեկնել աշխարհի շատ երկրներ, ձեռք բերել համաշխարհային ճանաչում ոչ միայն որպես երգերի և ռոմանսների հիասքանչ կատարող, այլև փառք է նվաճել որպես կինոդերասանուհի։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հրապարակվել են նրա մահվան մասին կեղծ հաղորդագրություններ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Արգենտինայում, որտեղ ղեկավարությունը գաղտնի աջակցում էր նացիստներին, Կրեմերը համերգներ է տվել, որոց շահույթը գնում էր դաշնակիցներին։ 1944 թվականի նոյեմբերի 19-ին Իզա Կրեմերը համերգ է տվել Քարնեգի հոլում (Նյու Յորք)։
1946 թվականի մարտին «Սևա ռեկորդ» ընկերությունում թողարկվել են Իզա Կրեմերի գրամոֆոնային նոր սկավառակները՝ «հրեերեն հայտնի երգեր»։
1947 թվականի ապրիլի 25-ին «Թայմս հոլ» սրահում կայացել է Իզա Կրեմերի համերգը։ Երգչուհին պարբերաբար Նյու Յորք էր մեկնում Ռիո դե Ժանեյրոյից, որտեղ ապրում էր։
Արգենտինայում ծավալած բավականին ակտիվ հասարարական գործունեության պատճառով ամուսինները տուժում էին. Բերմանը կորցրել է աշխատանքը, իսկ Իզային հեռացրել էին մեծ բեմերից։ Բայց նրանք հավատարիմ են մնացել իրենց սկզբունքներին։ Իզա Կրեմերն իր համերգների միջոցները նվիրաբերում էր Հոլոքոստի զոհերին, համերգներ էր տալիս միայն նոր ի հայտ եկած Իսրայելի պետությանն աջակցելու համար։ Այդ ամենը հանգեցրել է նրան, որ Արգենտինայում նրա գործունեության վերջին տարիներին երգչուհու մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չէր. նրան ամեն կերպ լռեցրել էին։ 1956 թվականին բժիշկներն Իզայի մոտ ախտորոշել են ժամանակին բժշկման չենթարկված ստամոքսի քաղցկեղ ։ Կարճ ժամանակ անց նա վախճանվել է։
Հայտնի «Մայն շտեյտելե Բելց» («Իմ շտետլ Բելցի») իդիշով երգը Իզա Կրեմերի համար հատուկ գրել են բանաստեղծ Յակով Յակոբսը և կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Օլշանեցկին։ Նա առաջինը այդ երգը կատարել է «Դոս լիդ ֆուն գետո» («Երգ գետտոյից») օպերետում, որը բեմադրվել է Նյու Յորքում 1932 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի հրեաներ Կատեգորիա:Ռուս օպերային երգիչներ
Հենրի Ջեյմս Պայ
Կենսագրություն
Հենրի Ջեյմս Պայը ծնվել է 1744 թվականի փետրվարի 10-ին Լոնդոնում։ Նրա հորեղբայրը եղել է բրիտանացի ծովակալ Թոմաս Պայը (մոտ 1708-1785)։ Կրթություն է ստացել  Օքսֆորդի համալսարանի Սբ. Մագթաղինեի քոլեջում։
Նրա հայրը մահացել է 1766 թվականին՝ նրան ժառանգություն թողնելով 50 000 ֆունտ ստերլինգ պարտք, իսկ հայրական տան հրդեհն էլ ավելի է մեծացրել դժվարությունները, որոնք ընկել են Հենրի Ջեյմս Պայի ուսերին ։
1784 թվականին Հենրի Ջեյմս Պայն ընտրվել է Բերքշիրի խորհրդարանի պատգամավոր։ Նա ստիպված է եղել վաճառել իր հոր կալվածքը և 1790 թվականին խորհրդարանից հեռանալուց հետո դարձել է ոստիկանության մագիստրատ Վեսթմինսթերում։
Չնայած Հենրի Ջեյմս Պայը, ըստ իր ժամանակակիցների, չուներ լեզվի փայլուն իմացություն և զուրկ էր բանաստեղծական տաղանդից, այնուամենայնիվ, նա ձգտում էր ձեռք բերել ճանաչում որպես բանաստեղծ։ Նա գրել է բազմաթիվ անտաղանդ բանաստեղծություններ և տպագրել իր պոեզիայի մի շարք հատորներ ։
Բանաստեղծ-դափնեկրի պաշտոնը հայտնվել է Հակոբ I Անգլիացի թագավորի օրոք՝ 1619 թվականին։ 1790 թվականից այդ պաշտոնը դարձել է վճարովի։ Բանաստեղծ-դափնեկիր Հենրի Ջեյմս Պայը, որն այդ պաշտոնն զբաղեցրել է 1790 թվականից մինչև իր մահը 1813 թվականին, դարձել է առաջին բանաստեղծ-դափնեկիրը, որը տարեկան ստացել է 27 ֆունտ ակնկալվող տարեկան մեկ պիպա գինու փոխարեն
1790 թվականին Հենրի Ջեյմս Պայը նշանակվել է թագավոր Գեորգ III-ի բանաստեղծ-դափնեկիր, հավանաբար որպես փոխհատուցում Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատում Ուիլյամ Փիտ Կրտսերին հավատարիմ ծառայության համար։ Նշանակումը դիտվել է որպես ծիծաղելի, իսկ նրա պոեզիան անընդհատ արժանացել է ծաղրի և արհամարհանքի։
Հեղինակել է մի շարք արձակ ստեղծագործություններ։ Թարգմանեց Արիստոտելի «Պոետիկան»։
Ռայկո Միտիչ (մարզադաշտ)
Հին մարզադաշտ
Շինարարությունը սկսվել է 1960 թվականին և 3 տարի անց ավարտվել։
1959 թվականի դեկտեմբերի 27-ին «Ցրվենա Զվեզդա»-ն խաղաց վերջին խաղը հին մարզադաշտում, որը գտնվում էր հենց նույն վայրում։
Նոր մարզադաշտի շինհրապարակը պատրաստելու համար, որը պետք է լիներ 12 մետրով ցածր նախորդից, փորված էր ավելի քան 350 000 խոր. մետր հողատարծք և 15 000 խոր. մետր քար։
Նոր մարզադաշտ
Շինարարությունից երեք տարի անց մարզադաշտը պատրաստ էր։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1963 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Հարավսլավիայի Առաջին Լիգայի խաղից առաջ, որտեղ «Ցրվենա Զվիզդա»-ն հաղթեց «Ռիեկա»-յին 2:1 հաշվով։ Այդ օրը' մոտավորապես 55 000 հանդիսատես 9 5-մետրանոց մուտքի դարպասներով ներս մտավ և տեղավորվեց անավարտ տրիբունաներում։ Առաջին այցելուն, որը մուտք է գործել մարզադաշտ, հայտնի է որպես Լազա Պետրովիչ (գյուղացի Լոզնիցայից)։ «Ցրվենա Զվիզդա»-ի այդ տաքարյուն երկրպագուն եկել է մարզադաշտ վաղ առավոտյան, զբաղեցրել էր իր տեղը արևելյան տրիբունայում, իր պայուսակից հանել էր պանիր և խմորեղեն, նախաճաշել էր և սկսել էր համբերատարորեն սպասել օրվա վերջին՝ մինչև խաղի սկիզբը։
Ամենաշատ հաճախումներն այդ ժամանակաշրջանում գրանցվել է «Պարտիազան»-ի հետ խաղին՝ 74 000 հանդիսատես։ Հաջորդ տարի, երբ մարզադաշտը ամբողջությամբ պատրաստ էր, նրա հանդիաստեսների քանակն ավելացավ մինչև 110 000 -ի և նա ստացավ ոչ պաշտոնական մականուն՝ «Մառականա»՝ ի պատիվ Բրազիլիայի մարզադաշտի։ Բացի հետաքրքիր տեսքից, նա ուներ հոյակապ խոտածածկ դրենաժով, որը խաղը դարձնում է ավելի հաճելի։
Առաջին պաշտոնական գոլը խփել է «Ցրվենա Զվեզդա»-ի երիտասարդական հավաքականի խաղացող Տրիֆոն Միխայելովիչը «Զեմունա»-ին։ Առաջին պաշտոնական գոլը Բարձրագույն լիգայում խփել է Վուկոյան՝ «Ռիեկ»-ին։
Համաձայն վաճառված տոմսերի քանակի՝ 1975 թվականի ապրիլի 23-ին կիսաեզրափակչին «Cup winners' Cup» ընդդեմ հունգարական «Ֆերենցվարոշ» -ի (2:2) տրիբունայում պաշտոնապես կար 96 070 հանդիսատես, բայց ընդհանուր հանդիսատեսների քանակը հասնում էր 110 000-ի։
90-ականների կեսերին, որպեսզի բավավարեր «ՈՒԵՖԱ»-ի պահանջները՝ հանդիսատեսների հարմարավետության և ապահովության համար, մարզադաշտը համարլվել է միայն նստարաններով, իսկ նրանց քանակը կրճատվել է 58 538-ով։
2014 թվականի դեկտեմբերին «Ցրվենա Զվեզդա»-ի ղեկավարությունը երկրպագուների և վետերանների առաջարկով մարզադաշտի անունը փոխեց և կոչվեց «Ռայկո Միտիչ»՝ ի պատիվ լեգենդար ֆուտբոլիստի և ակումբի հիմնադրի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սերբիայի մարզադաշտեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Պոնտինվրեա
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բիոյի օրենք
Բիոյի օրենք, բնական օպտիկական ակտիվությամբ ամորֆ նյութերի (պինդ մարմին, լուծույթ կամ գոլորշի) միջով անցնող գծային բևեռացման լույսի բևեռացման հարթության պտտման անկյունը (\varphi) որոշող օրենք։
Հայտնագործել է Ժ․ Բիոն (1815)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օպտիկա
Ամատի
Ամատի (իտալերեն՝ Amati), Կրեմոնա քաղաքում բնակված աղեղնավոր գործիքների վարպետների ընտանիք (շուրջ 1520–1740)։ Տոհմի հիմնադիրն է Անդրեա Ամատին (շուրջ 1520 – շուրջ 1580 թթ.)։ Նրա ուսուցիչներն անհայտ են։ Անդրեայի ժամանականիցները Բրեշիայից երկու վարպետներ էին՝ Գասպարո դի Սալոն և Ջովանի Մաջինին։ Այս երեք վարպետները համարվում են ժամանակակից տիպի առաջին ջութակների ստեղծողները։ Անդրեա Ամատին համարվում է Կրեմոնայում ջութակների պատրաստման ֆաբրիկայի հիմնադիրը։ Նրա որդիները՝ Անտոնիոն և Իերոնիմոն (Ջերոլամոն) շարունակել են իրենց հոր գործը։ Վերջինիս զավակներից Նիկոլոն կատարելության է հասցրել աղեղնավոր երաժշտական գործիքների պատրաստման գործը, ներգրավել է նաև այլ վարպետների, այդ թվում՝ իտալական ուրիշ քաղաքներից։
Ամատիների տոհմին պատկանող վարպետների պատրաստած ջութակներն իրենց արժևորությամբ դրվում են Բերգոնցիների, Գվարներիների, Ստրադիվարիուսների պատրաստած երաժշտական գործիքներին հավասար բարձրության վրա։ Համբավավոր աճուրդներում դրանց գինը կազմում է մոտավորապես 600 հազար ամերիկյան դոլար ։ Չափազանց մեծ հնությունն ու հազվագյուտությունը նկատի առնելով՝ դրանց հիմնականում պահում են թանգարաններում կամ մասնավոր հավաքածուներում և հազվադեպ են օգտագործում հանրային միջոցառումների, համերգների ժամանակ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտների ընտանիքներ Կատեգորիա:Երաժշտական գործիքների վարպետներ
Ժիզել (ռեփեր)
Ուտինագա Էրի (うちなが えり,우치나가 애리, Uchinaga Eri, ), ավելի հայտնի է իր Ժիզել (지젤) կեղծանունով։ Նա կորեաճապոնացի երգչուհի և ռեփեր է, Aespa խմբի անդամ։
Վաղ կյանքը և կարիերայի սկիզբը
Ուտինագա Էրին ծնվել է Սեուլում, Հարավային Կորեա, բայց իր ողջ մանկությունն ու երիտասարդությունն անցկացրել է Ճապոնիայում։ Աղջկա մայրը կորեացի է, իսկ հայրը՝ ճապոնացի։ Էրին սովորել է Տոկիոյի միջազգային դպրոցում և Սուրբ սրտի միջազգային դպրոցում։ Մասնակցել է բոլոր ուսումնական հաստատությունների երգչախմբերին և մեկում մնացել 4 տարի՝ որպես ալտ ։ Նաև, բացի դպրոցից, նա նվագել է բազմաթիվ մյուզիքլներում և պիեսներում ։
Թելշամ
Թելշամ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում ։
Ժիզել (ռեփեր)
2020-ներկա։ Aespa
Էրին մասնակցեց SM Entertaiment-ի բաց լսումներին և հրավիրվեց 11 ամսով թրեյնի դառնալու, ինչը զարմանալիորեն կարճ ժամանակ է։
Թելշամ
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ժիզել (ռեփեր)
2020-ներկա։ Aespa
2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Ժիզելը ներկայացվեց որպես SM Entertainment-ի նոր աղջիկների խմբի՝ Aespa 4-րդ և վերջին անդամը։ Խմբի դեբյուտը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 17-ին «Black Mamba» սինգլով, որից հետո Ժիզելը դարձավ առաջին ճապոնացի կին այդլը, որը դեբյուտ ունեցավ SM Entertainment-ում։
Թելշամ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժիզել (ռեփեր)
Անձնական կյանք
Էրին վարժ տիրապետում է ճապոներենին, կորեերենին և անգլերենին։ Սիրելի գույնը սևն է, իսկ կենդանին՝ շունը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երգչուհիներ Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Ճապոնացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Կորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ
Խնջույք Հելոուինի ժամանակ
«Խնջույք Հելոուինի ժամանակ», Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպը՝ գրված 1968 թվականին։ Առաջին անգամ հրատարակվել է Մեծ Բրիտանիայում «Քոլինսի քրեական ակումբ» ամսագրում 1969 թվականի նոյեմբերին ։ Առաջին հրատարակումն արժեր քսանհինգ շիլինգ ։
Գիրքը նվիրված է Պ․ Գ․ Վուդհաուսին։
Սյուժե
Պատմությունը սկսվում է «Խնձորի ծառ» վայրում՝ Ռոուենի Դրեյկի տանը, որտեղ Արիանդա Օլիվերը և մյուսները պատրաստվում են երեխաների համար նախատեսված երեկույթին։ Քանի դեռ գնում է պատրաստությունը, 13 տարեկան Ջոյս Ռեինոլդսը հայտնում է, որ սպանություն է տեսել։ Բոլորը, ի դեմս Տիկին Օլիվերի, մտածում են, որ նա հորինում է։
Տիկին Գուդբադին խաղում է կախարդի դեր, և աղջիկները կարող են նայել նրա հայելու մեջ, որպեսզի իմանան, թե ինչ տեսք կունենան իրենց ամուսինները (ապագա ամուսնու պատկերն արտացոլվում է հայելու մեջ)։ Ներկաները ընթրում են, նվերները հանձնված են, և երեկույթն ավարտվում է հետաքրքիր ավանդական խաղից հետո (որի ընթացքում բոլորը պետք է արագ հանեն չամչահատիկը բրենդիի մեջից)։
Հաջորդ օրը Տիկին Օլիվերը ճանապարհվում է Լոնդոն էրքյուլ Պուարոյի մոտ։ Նա պատմում է նրան, որ առյուծի մռնչյունից հետո Ջոյսը անհետանում է և շուտով գտնվում է մահացած ջրով և խնձորով լի տակառում։ Տիկին Օլիբերը Պուարոյին կրկնում է Ջոյսի խոսքերը, որը նա ասել էր մահանալուց առաջ։
Պուարոն մեկնում է «Խնձորի ծառ», որպեսզի հարցաքննի Ռոուենի Դրեյկին։ Ռոուենան չէր հավատացել Ջոյսին, մտածելով, որ դա ուղղակի Տիկին Օլիվերին զարմացնելու փորձ էր։ Հետո Պուարոն հարցաքննում է Ռեինոլդսներին։ Տիկին Ռեինոլդսը չի կարողանում հստակ հիշել, թե ասել էր երբևէ Ջոյսը սպանության մասին։ Ջոյսի փոքր եղբայրը՝ Լեոպոլդը, չի հավատում, որ քույրը սպանություն է տեսել, բայց նա լսել է, թե ինչպես էր աղջիկը դրա մասին պատմում բոլորին։ Ջոյսի մեծ քույրը՝ Անը, նույնպես նրան չէր հավատացել, բացի այդ, նա հայտարարել էր, որ Ջոյսը խաբեբա է։
Պուարոն խնդրում է իր հին ընկերոջը՝ Սփենսին, որպեսզի նա տա իրեն այն սպանությունների ցանկը, որոնք տեղի են ունեցել վերջին տարիներին և որոնց վկան կարող էր լինել Ջոյսը։ Սփենսը հայտնում է ամենահնարավոր դեպքը. Տիկին Լեվելլին-Սմիթ՝ Տիկին Ռուենի Դրեյկի վերջին ամուսնու մորաքույրը, ով հավանաբար մահացել է սրտի կաթվածից։ Նրա սպանությունը կասկածելի է, քանի որ նրա կտակի լրացումը հայտնաբերվել է հետագայում։ Իշխանությունները կարծում են, որ այն կեղծ է, արված au pair, Օլգա Սեմենովա անունով աղջկա կողմից, ով անհայտացել է այն բանից հետո, երբ գտնվել է կեղծիքը։
Մյուս սպանվածները՝ Շառլոտա Բենֆիլդը, տեղական խանութի սեփականատերը, ում գտել են մահացած գլխի բազմաթիվ վնասվածքներով, և Լեսլի Ֆերիրը, փաստաբան Ջերեմի Ֆուլլերտոնի կլերկը, ում գտել են դանակը մեջքի մեջ, մերժվել էին որպես թեկնածու։ Երրորդ զոհով՝ խեղդամահ արված դպրոցական ուսուցչուհի Ջանետ Ուայթով Պուարոն հետաքրքրվում է, քանի որ խեղդամահությունը չէր կարող միանգամից սպանություն լինել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Լա Ռոշել 1 (կանտոն)
Լա Ռոշել 1 (Canton de La Rochelle-1), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լա Ռոշել օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 10064 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1723 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։
Վոլչի Յար (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Վոլչի Յար (Вовчий Яр), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1870 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Վոլչի Յար գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,675 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1870 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էնրիկո Մասիաս
Էնրիկո Մասիաս (Enrico Macias, իսկական անունը՝ Gaston Ghrenassia, ), ֆրանսիացի երգիչ, ծագումով հրեա։ Ֆրանսերեն (բայց նաև տարբեր այլ լեզուներով, ներառյալ հայերեն) երգերի ճանաչված կատարող։
Երգեր
(Macias singles in alphabetical order)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի երգիչներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդորներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հրեաներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի տղամարդ երգիչներ Կատեգորիա:Հրեա երգիչներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
Մանհվա
Մանհվա (만화 ), կորեական կոմիքս։ Տերմինը նշանակում է անիմացիոն մուլտֆիլմեր, ծաղրանկար, և Կորեայից դուրս սովորաբար օգտագործվում է բացառապես կորեական կոմիքսներ նշելու համար։
Ընդհանուր տեղեկություն
Կորեական մանհվան շատ նման է ճապոնական մանգային և չինական մանհուային։ Դրանք շատ ընդհանուր գծեր ունեն, բայց յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները՝ տեքստն ու գրաֆիկը համապատասխանում են տվյալ երկրի մշակույթին ու պատմությանը։ Սկզբում մանհվան եղել է Կորեայի նորագույն ծանր պատմության ազդեցության տակ, դա ազդել է ձևերի և ժանրերի բազմազանության վրա ։ Մանհվան զարգացել է մինչև հեղինակային մինի պատմություններ, գրաֆիկորեն կողմնորոշված աշխատանքներ և համացանցի միջոցով տարածվող մանհվա սերիալներ։ Այս պահին հատուկ պորտալներում և անձնական էջերում համացանցային մանհվայի երկար շարքը սիրված աղբյուր է Հարավային Կորեայի երիտասարդ սերնդի շրջանում (օրինակ՝ Media Daum):
Մանհվան սովորաբար վերաբերում է հարավկորեական կոմիքսներին, բայց կան նաև հյուսիսկորեական կոմիքսներ ։
Մանհվան կարդում են նույն ուղղությամբ, ինչպես հայալեզու գրքերը, հորիզոնական ձախից աջ, քանի որ հանգըլի տեքստը սովորաբար գրված է այդպես, չնայած երբեմն այն կարող է գրվել ճիշտ այնպես, ինչպես ճապոներենը և չինարենը` ուղղահայաց աջից ձախ։ Երկու տարբերակների դեպքում էլ այն կարդում են վերևից ներքև։
(2736) Օպս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,289998 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0936 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4864 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1265,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,284414 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,46° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Թոքամիզ
Թոքամիզ, պլևրա (՝ կող, կողք, պատ), մարդու և որոշ ողնաշարավոր կենդանիների կրծքի խոռոչը և թոքերը ծածկող շճաթաղանթ։ Կաթնասունների թոքամիզն ունի 2 թերթիկ՝ ընդերային, որը սերտաճում է թոքի հյուսվածքին, և առպատային՝ պատում է կրծքի խոռոչի ներքին պատերը (կրծքամիզ)։ Թոքամիզի առպատային թերթիկը բաժանվում է կողային, ստոծանային, միջնորմային և գագաթնային հատվածների։ Թոքամիզի ընդերային և առպատային թերթիկների արանքում գոյություն ունի ճեղքանման տարածություն, որը կոչվում է թոքամզի խոռոչ։ Այն լցված է շճային հեղուկով, որը շնչառության ժամանակ փոքրացնում է 2 թերթիկների միջև եղած շփումը։ Թոքամիզն սնուցում են միջկողային, կրծքային ներքին և ստոծանիական զարկերակները, նյարդավորում են թափառող, միջկողային և ստոծանիական նյարդերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շնչառական համակարգ
Այր
Այր (grotte grotta բառից)՝ ռելիեֆի մակերեսային ձև, հորիզոնական ոչ խոր քարանձավ՝ կամարաձև առաստաղով և լայն մուտքով։ Կամ քարանձավի մի մաս, լայնարձակ սրահ, որը սկսվում է նեղ անցքով ։