cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(37) Ֆիդես
(37) Ֆիդես (Fides), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1855 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Ռոբերտ Լյութերի կողմից Դյուսելդորֆում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,643587 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1845 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1027 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ֆիդես աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2009 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1569,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,229305 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,07° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1855 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ռոբերտ Լյութերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Lista de asteroidi
Արսանիաս
Արսանիաս, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, գործածական է լատիներեն աղբյուրներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի գետեր
Տրոյանի (գյուղ, Նովի Բուգի շրջան)
Տրոյանի (Трояни), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ախմերովո (այլ կիրառումներ)
Ախմերովո, կարող է վերաբերել՝
Ֆյոդորովո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Ֆյոդորովո (Фёдорово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Կիրա Սինու
Կիրա Սինու (Κίρα Σίνου, ), հույն գրող, թարգմանչուհի։
Կենսագրություն
Սինուի հայրը հույն է, որը Ռուսաստանում բնակվողների երկրորդ սերունդն էր, իսկ մայրը ռուս էր։ 1932 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Հունաստան։ Կիրան արագորեն սկսել է տիրապետել հունարենին, որն ավելի վատ գիտեր, քան ռուսերեն և գերմաներեն։ Ավարտել է Սալոնիկի գերմանական դպրոցը, ապա՝ զբոսաշրջային դպրոցը։ Աշխատել է որպես էքսկուրսավար, մասնագիտական կադրերի պատրաստման կուրսերի ծառայության աշխատակից։ 70-ական թվականներից զբաղվել է գրական գործունեությամԲ։
Կիրա Սինուն ստեղծագործել է արձակ՝ պատմական և արկածային վեպեր, որոնք հիմնականում հասցեագրված էին միջին դպրոցական տարիքի երեխաներին, ընդհանուր՝ ավելի քան քսան գիրք։
Հունարեն է թարգմանել ավելի քան 100 գիրք, այդ թվում խորհրդային մանկագիր-հեղինակներ Ն. Գոգոլի, Լ. Տոլստոյի, Ֆ. Դոստոևսկու, Ա. Սոլժենիցինի ռուսերեն ստեղծագործությունները։ Թարգմանել է նաև անգլերենից, գերմաներենից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ Կատեգորիա:Հույն գրողներ
Դամպֆնուդել
Դամպֆնուդել (Dampfnudel), պելմենիներ խմորիչով խմորից, կաթսայի մեջ շոգեխաշած, միաժամանակ տապակած և շոգեխաշած։ Հարավգերմանական և ավստրիական խոհանոցին բնորոշ, ինչպես նաև ֆրանսիական Էլզասին ։ Գերմանական և ավստրիական դասակարգումներում դրանք պատկանում են մելշպայզեին։
Խոհարարություն
Դամպֆնուդելը պատրաստվում է խմորիչով խմորից, որը ներառում է կաթ, ալյուր, խմորիչ, աղ, շաքար, ճարպ (կարագ), երբեմն պարունակում է ձու ։ Խմորից ձևավորում ենք ձվի կամ բռունցքի չափ գնդիկներ և թողնում, որ բարձրանա։ Դրանք եփում են փակ տարայի մեջ՝ մի քիչ կաթով և կարագով (Բավարական բաղադրատոմս) կամ աղած ջրով և ճարպով (Պֆալցի բաղադրատոմս) ներքևում՝ մինչև հեղուկի գոլորշիացումից հետո ներքևում ոսկե դարչնագույն երանգավորելը։ Վերևը պետք է մնա սպիտակ ։
Պատմություն
Գերմանական երկու նահանգներ՝ Բավարիան և Ռայնլանդ-Պֆալցը, վիճարկում են այս խմորեղենի ծննդավայր լինելու իրավունքը։ Բավարացիներն իրենց ազգային կերակրատեսակների ցանկում ավելացրել են դամպփնուդելը։ Սակայն Ռեյնլանդ-Պֆալցը հրաժարվում է ճանաչել Բավարիայի հաղթանակը։ Ռեյնլանդ-Պֆալց երկրամասի գյուղատնտեսության նախարար Հենդրիկ Գյորինգը (SPD) բողոք-նամակ է գրել Բավարիայի իր գործընկեր Յոզեֆ Միլլերին (CSU): Մյունխենի նախարարությունը հավաստիացրել է, որ շոգեխաշած բրդուճը «երաշխավորված է, որ չի լինի» այն դավանանքներից մեկը, որը Բավարիան կցանկանար պաշտպանել ԵՄ ողջ տարածքում ։
Պֆալցի բնակիչները որպես իրենց անմեղության ապացույց նշում են հետևյալ պատմությունը. Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ Ֆրեկենֆելդ փոքրիկ քաղաքով անցավ շվեդական ջոկատը, որը սպառնում էր տեղացիներին հաշվեհարդարով, եթե նրանք մեծ փրկագին չվճարեին։ Բանակցությունների ընթացքում պահանջը մեղմվել է՝ քաղաքաբնակները պատրաստակամություն են հայտնել կերակրել բոլոր զինվորներին։ Վարպետ հացթուխ Յոհաննես Մուկը, նրա կինը և սպասուհին ստանձնեցին բիզնեսը։ Նրանք եփեցին 1286 շոգեխաշած բուլկի, մինչև յուրաքանչյուր զինվոր կշտանա։ Ամբողջ ջոկատը գոհ մնաց ու առանց նվազագույն թալանի ու սպանության հեռացավ գյուղից։ Ի հիշատակ այս իրադարձության՝ տեղի բնակիչները դարպաս են կանգնեցրել, որի կամարը շոգեխաշած բրդուճների տեսքով 1286 քարից է։ Այս դարպասները դեռ կանգուն են մինչ օրս ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պֆալցյան խոհանոց
Նիկոլա Պորպորա
Նիկոլա Անտոնիո Ջաչինտո Պորպորա (Nicola Antonio Giacinto Porpora, ), իտալացի երգահան, ավելի քան 40 օպերայի և այլ երաժշտական ստեղծագործությունների (օրատորիաներ, գործիքային և կամերային ստեղծագործություններ և այլն) հեղինակ, վոկալի նշանավոր ուսուցիչ։1708 թվականին Նեապոլում բեմադրվել է նրա առաջին օպերան՝ «Ագրիպպինա»։ Մինչև 1724 թվականը եղել է Նեապոլի «Սանտ Օնոֆրիո» կոնսերվատորիայի երգեցողության դասատու։ 1726-1755 թվականներին ապրել է Վենետիկում, վիեննայում (այստեղ նրանից դասեր է առել Յո Հէսյդնը), Լոնդոնում (ղեկավարել է օպերային թատրոն), Դրեզդենում (եղել է պալատական կապելմայստեր)։ Վերադառնալով Նեապոլ (1760) դարձել է մայր տաճարի կապելմայստեր, նաև «Սանտ Օնոֆրիո» կոնսերվատորիայի տնօրեն։ Գրել է 50-ից ավելի օպերաներ, զարգացրել սերիա-օպերայի ժանրը։
Երկար դանակների գիշեր
Երկար դանակների գիշեր (գերմաներեն՝ ), կամ Ռյոմի հեղաշրջում, նաև անվանում են Կոլիբրիի գործողություն (գերմաներեն՝ Unternehmen Kolibri), հեղաշրջում, որը տեղի ունեցավ Նացիստական Գերմանիայում 1934 թվականի հունիսի 30-ից հուլիսի 2-ը։ Կանցլեր Ադոլֆ Հիտլերը, Հերման Գյորինգի և Հայնրիխ Հիմլերի հետ միասին հրամայեց իրականացրել մի շարք քաղաքական հաշվեհարդարներ` նպատակ ունենալով ամրապնդել իր իշանությունը և թեթևացնել գերմանացի զինվորականների մտավախությունները Էռնստ Ռյոմի ու Շտուրմային ջոկատների շուրջ, որը նացիստական զինված կազմակերպություն էր։ Նացիստական քարոզչությունը ներկայացրեց սպանությունները որպես կանխարգելիչ միջոցառում ընդդեմ կազմակերպված հեղաշրջման փորձի Ռյոմի գլխավորությամբ, այսպես կոչված Ռյոմի հեղաշրջում։
Հիտլերի գործողության սկզբնական գործիքներն էին, որոնց միջոցով իրականացվեցին սպանությունների մեծ մասը, ՍՍ-ը, որը կիսազինվորական ուժ էր Գիմլերի հրամանատարությամբ և նրա Անվտանգության ծառայությունն ու Գեստապոն (գաղտնի ոստիկանությունը) Ռեյնհարդ Հեյնրիխի ենթակայության ներքո։ Գյորինգի անձնական ոստիկանական գումարտակը նույնպես մասնակցեց սպանություններին։ Սպանվածների մեծ մասը Շտուրմային ջոկատների առաջնորդներն էին, ներառյալ Ռյոմը, ով շտաբի պետն էր և Հիտլերի երկարամյա աջակիցը և դաշնակիցը։ Նացիստական կուսակցության ձախակողմյան շտրասսերիստները, ներառյալ Գրեգոր Շտրասսերը նույնպես սպանվեցին։ Որպես պահպանողականներ և հականացիստներ սպանվեցին նաև նախկին կանցլեր Կուրտ ֆոն Շլեյխերը և բավարացի քաղաքական գործիչ Գուստավ Ռիթեր ֆոն Կարը, ով ճնշել էր Հիտլերի մյունխենյան Գարեջրային հեղաշրջումը 1923 թվականին։ Շտուրմային ջոկատների ղեկավարների սպանությունները նաև նպատակ ունեին բարձրացնել Հիտլերի հեղինակությունը ժողովրդի շրջանում, որը Շտուրմային ջոկատների գործողություններից վնասներ էր կրել։
Հիտլերը Շտուրմային ջոկատների անկախության մեջ տեսավ ուղղակի սպառնալիք իր իշխանությանը։ Նա նաև ցանկացավ հավաստիացնել Ռայխսվերի ղեկավարությանը, որ Շտուրմային ջոկատները նրանց համար մրցակից չեն։ Վերջապես Հիտլերը հաշվեհարդար տեսավ իր քաղաքական ընդդիմախոսների հանդեպ։
Նվազագույնը 85 մարդ սպանվեցին հեղաշրջման արդյունքում, չնայած ըստ որոշ հաշվարկների սպանվածների թիվն անցնում էր հարյուրներից , նաև կան տեսակետներ 700-ից 1,000 սպանվածների մասին ։ Ավելի քան հազար ընդդիմախոսներ ձերբակալվեցին։ Հեղաշրջումը համախմբեց Վերմախտի աջակցությունը Հիտլերի շուրջ։ Այն նաև իրավական հող հանդիսացավ նացիստների համար քաղաքական հաշվեհարդարներ տեսնելու։ Երկար դանակների գիշերը շրջադարձային էր Գերմանիայի կառավարության համար։ Այն Հիտլերին դարձրեց գերմանացիների գլխավոր դատավոր, ինչպես նա ասաց իր ելույթում հուլիսի 13-ին Ռայխսթագում։
Հիտլեր և Շտուրմային ջոկատներ
Նախագահ Պաուլ ֆոն Հինդենբուրգը Հիտլերին նշանակեց Գերմանիայի կանցլեր 1933 թվականի հունվարի 30-ին։ Մյուս մի քանի ամսվա ընթացքում, այսպես կոչված Գլյայխշալտունգ-ի ընթացքում, Հիտլերը Գերմանիայում արգելեց բոլոր այլ քաղաքական կուսակցությունները, այնպես, որ 1933 թվականի կեսերից երկիրը դարձավ միակուսակցական պետություն իր ղեկավարման ներքո։ Այնուամենայնիվ Հիտլերը չուներ բացարձակ իշխանության, չնայած արագորեն իր ձեռքն առավ քաղաքական իշխանությունը։ Որպես կանցլեր, Հիտլերը բանակի հրամանատարը չէր, այն պաշտոնապես մնում էր Հինդենբուրգի ենթկայության ներքո։ Մինչդեռ շատ սպաներ տպավորված էին Հիտլերի կողմից ընդլայնված բանակի, զինծառայության պարտավորության վերադարձի և ավելի ագրեսիվ արտաքին քաղաքականության խոստումներով, բանակը շարունակում էր իր անկախ ավանդույթները Նացիստական ռեժիմի առաջին տարիներին։
Ավելի քիչ կազմով Շտուրմային ջոկատները, որը նացիստական կիսառազմական կազմակերպություն էր, մնում էր ինքնավար կուսակցության ներսում։ Շտուրմային ջոկատները ձևավորվել էին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ստեղծված Ֆրայկորների շարժմնա հիման վրա։ Ֆրայկորները ազգայնական կազմակերպություններ էին, որոնք ձևավորվել էին զայրացած և հիասթափված պատերազմի վետերաններից, որոնք հիմնադրվել էին 1919 թվականին կոմունիստական հեղափոխականների դեմ կռվելու համար։ Շատ մեծ թվով Ֆրայկորպեր հավատում էին, որ Նոյեմբերյան հեղափոխությունը կազմակերպել էին այն ժամանակ, երբ Գերմանիան մոտ էր հաղթանակ տանելուն։ Ֆրայկորերը համարվում էին ընդդիմություն Վայմարյան հանրապետությունում, որը ծնվել էր Նոյեմբերյան հեղափոխության արդյունքում և հիմնադիրներին նրանք անվանում էին «Նոյմեբերյան հանցագործներ»։ Կապիտան Էռնստ Ռյոմ Ռայխսվերից ծառայում էր որպես կապող օղակ բավարական ֆրայկորպերի հետ։ Ռյոմին կնքվել էր «Բավարիայի թագավորի թնդանոթ» մականունը 1920-ական թվականների սկզբին, քանի որ նա մատակարարում էր թնդանոթներ բավարական ֆայրկորներին անօրինական ճանապարհով։ Ռյոմը լքեց Ռայսվերը 1923 թվականին և ավելի ուշ դարձավ Շտուրմային ջոկատների հրամանատար։ 1920-ականներին և 1930-ականներին Շտուրմային ջոկատները կատարեցին Հիտլերի սեփական ոստիկանության դերը, որոնց Հիտլերն օգտագործում էր իր քաղաքական հակառակորդներին ճնշելու համար, հատկապես Սոցիալ դեմոկրատներին և կոմունիստներին։ Շտուրմային ջոկատները նաև հայտնի էին «մոխրագույն կիսավարտիքներ» կամ «շտուրմզինվորներ»։ Շտուրմային ջոկատները փողոցային մարտերի էին բռնվում կոմունիստների հետ։ Այս երկու խմբավորումների միջև բախումները ապակայունացնում էին Գերմանիայի միջպատերազմական ժողովրդավարությունը։ 1932 թվականի հունիսն ամենավատ ամիսն էր քաղաքական բռնաճնշումների առումով։ Տեղի ունեցան ավելի քան 400 փողոցային մարտեր, արդյունքում 82 մարդ մահացավ։
Հիտլերի հաջորդ քայլը պետք է լիներ անցնել բանակի կողմը՝ ելույթ ունենալով ընդդեմ նրանց թշնամու՝ Շտուրմային ջոկատների։ 1933 թվականի հուլիսի 6-ին նացսիտ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հավաքին Հիտլերը հայտարարեց Նացիզմի հաջողության մասին։ Այժմ, երբ Գերմանիայի իշխանությունը պատկանում էր նացիստներին, Հիտլերն ասաց, որ պետք է համախմբել վերահսկողությունը։
Հակամարտություն բանակի և Շտուրմային ջոկատների միջև
Ոչ ոք Շտուրմային ջոկատներում ավելի բարձր չէր խոսում «Գերմանական հեղափոխության սահմանադրության» մասին քան ինքը Ռյոմը։ Ռյոմը, որպես Նացիստական կուսակցության առաջին անդամներից, մասնակցել էր Մյունխենի Գարեջրային հեղաշրջմանը, որը Հիտլերի կողմից ռազմական ճանապարհով իշխանության գալու փորձ էր 1923 թվականին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի վետերան Ռյոմը հաճախ կրկնում էր, որ յուրաքանչյուր սպանված Շտուրմային զինվորի համար մահապատժի կենթարկի 12 անձանց։ Ռյոմը բռնաճնշումները տեսնում էր որպես քաղաքական լուծում։ Նա ուժեղ սոցիալիստ էր և պահանջում էր Հիտլերից և կուսակցության մյուս առաջնորդներից Գերմանիայում սոցիալիստական բարեփոխումներ իրականացնել։
Երբ կանոնավոր բանակը արհամարանք էր դրսևորում Շտուրմային ջոկատների անդամների հանդեպ, շատ ջոկատայիններ այն համարում էին արհամարանք Նացիոնալ սոցիալիստական հեղափոխությանը։ Ռոմելսբուրգի Շտուրմային ջոկատների առաջնորդ Մաքս Հեյտեբրեքը քննադատում էր բանակը իր ջոկատայինների մոտ՝ ասելով նրանց «Բանակի որոշ սպաներ խոզ են։ Շտա սպաներ չափազանց ծեր են և պետք է փոխարինել երիտասարդ կադրերով։ Մենք դեռ կսպասենք, մինչև ծեր Հինդենբուգը մահանա, որից հետո Շտուրմային ջոկատները կգնան բանակի դեմ»։
Չնայած այս լարվածությանը Շտուրմային ջոկատների և կանոնավոր բանակի միջև, Բլոմբերգը և այլ զինվորականներ Շտուրմային ջոկատների մեջ տեսնում էին բանակի համալրման հնարավություն։ Ռյոմը մյուս կողմից ցանկանում էր բանակի հրամանատարությունը վերցնել պրուսական ազնվականության ձեռքից և կառուցել նոր բանակ Շտուրմային ջոկատների հիմքով։ Բանակը սահմանափակված էր Վերսալյան պայմանագրով հարյուր հազար զինվորով, այլ երկրների ղեկավարները անհանգստությամբ հետևում էին, թե ինչպես է Շտուրմային ջոկատների թվաքանակն անցնում երեք միլիոնը 1934 թվականի սկզբին։ 1934 թվականի հունվարին Ռյոմը Բլոմբերգին ներկայացրեց հուշագիր, որով նախատեսում էր Գերմանիայի հիմնական զինված ուժերը Շտուրմային ջոկատներով փոխարինումը, և Ռայխսվերը դառնալու էր Շտուրմային ջոկատների ուսումնական հարթակը։
Որպես պատասխան Հիտլերը հանդիպեց Բլոմբերգի և Շտուրմային ջոկատների ղեկավարության հետ 1934 թվականի փետրվարի 28-ին։ Հիտլերի ճնշման ներքո Ռյոմը ստորագրեց համաձայնություն, որ նա ճանաչում է Ռայսվարի գերիշխանությունը Շտուրմային ջոկատների նկատմամբ։ Հիտլերը հայտարարեց, որ տվյալ պահից Շտուրմային ջոկատները կդառնան Ռայսվարի աջակցող ուժ։ Սակայն Հիտլերի և սպաների հեռանալուց հետո Ռյոմը հայտարարեց, որ չի պատրաստվում ենթարկվել «ծիծաղելի կապրալ»-ի որոշումներին՝ փորձելով նսեմացնել Հիտլերին։ Չնայած Հիտլերը անհապաղ գործողություններ չձեռնարկեց Ռյամի դեմ իր անխռով պոռթկման համար, այն, այնուամենայնիվ, խորացրեց նրանց միջև եղած պառակտումը։
Շտուրմային ջոկատների հանդեպ ճնշումների մեծացում
Չնայած ավելի վաղ համաձայնության, Ռյոմը դեռ պնդում էր իր տեսակետը, որ նոր գերմանական բանակի կորիզը պետք է լինեն Շտուրմային ջոկատները։ 1934 թվականի սկզբին այս տեղակետը ուղղակի հակամարտության մեջ էր մտնում Հիտլերի նախագծի հետ, որով նախատեսվում էր կենտրոնացնել իշխանությունը և ընդարձակել Ռայսվերը։ Բացի այդ միայն Ռայսվերը չէր, որ Շտուրմային ջոկատների մեջ սպառնալիք էին տեսնում։ Հիտլերի որոշ մտերիմներ վախենում էին Ռյոմի իշխանության ուժեղացումից և ազդեցության մեծացումից։ Արդյունքում կուսակցության ներսում պայքարը ուժեղացավ, մասնավորապես Հիտլերի մտերիմների, ներառյալ Պրուսիայի վարչապետ Հերման Գյորինգի, գաղափարախոսության նախարար Յոզեֆ Գեբելսի, ՍՍ-ի ղեկավար Հայնրիխ Հիմլերի ու Հիտլերի տեղակալ Ռուդոլֆ Հեսսի ընդդեմ Ռյոմի։ Չնայած բոլոր թվարկվածները նացիստական շարժման վետերաններ էին, միայն Ռյոմն էր ցուցադրում իր անկախությունը Ադոլֆ Հիտլերից։ Ռիմի արհամարհանքը կուսակցության բյուրոկրատիայի նկատմամբ զայրացնում էր Հեսսին։ Պրուսիայում Շտուրմային ջոկատների բռնությունները խիստ մտահոգում էին Պրուսիայի վարչապետ Գյորինգին։
Վերջապես 1934 թվականի գարնանը, Ռոմի և Հիտլերի մեջ անջրպետի խորացումը հնարավորություն տվեց նախկին կանցլեր գեներալ Կուրտ ֆոն Շլեյխերին նորից վերադառնալ քաղաքականություն։ Շլեյխերը քննադատեց Հիտլերի կաբինետը, չնայած Շլեյխերի հետևորդներից գեներալ Ֆերդինանդ ֆոն Բրեդովը և Վերներ ֆոն Ալվենշլեբենը սկսեցին աշխատել Հիտլերի նոր կաբինետի կազմի վրա, որտեղ Շլեյխերը պետք է լիներ փոխկանցլեր, Ռյոմը պաշտպանության նախարար, Հեյնրիխ Բրյունինգ արտաքին գործերի նախարար և Գրեգոր Ստրասսերը տնտեսության նախարար։ Բրիտանացի պատմաբան սըր Ջեն Վիլեր-Բենետը, ով լավ գիտեր Շլեյխերին և նրա շրջապատին, գրել էր, որ Բրեդովը ճակատագրական սխալ տույլ տվեց, երբ ցուցակը ցույց տվեց հետաքրքրված մարդկանց։ Չնայած Շլեյխերը ոչ կարևոր անձ էր 1934 թվականին, նրա և Ռյոմի հնարավոր միավորումը լուրջ քաղաքական խորսակցությունների առիթ դարձան։
Ռյոմին մեկուսացնելու համար 1934 թվականի ապրիլի 20-ին Գյորինգը փոխանցեց Պրուսիայի քաղաքական ոստիկանության (Գեստապո) վերահսկողությունը Հիմլերին, ով ըստ Գյորինգի ի վիճակի էր պայքարել Ռյոմի դեմ։ Հիմլերլն իրեն տեղակալ նշանակեց Ռեյնհարդ Հեյդրիխին 1934 թվականի ապրիլի 22-ին, որպես Գեստապոյի ղեկավար։ Հիմլերը անկախության հասավ Շտուրմային ջոկատներից, չնայած այդ ժամանակ Հեյդրիխը սկսել էր ՍՍ-ի ձևավորումը Շտուրմային ջոկատների հիման վրա, որը ենթարկվում էր իրեն և Հիտլարին։ ՍՍ-ի հավատարմությունը պետք է ապացուցվեր, երբ Հիտլերը որոշեր հեռացնել Ռյոմին և Շտուրմային ջոկատներին։ Մայիսի դրությամբ Գյորինգը և Հիմլերը սկսեցին կազմել անձանց ցուցակներ, որոնց անհրաժեշտ էր մեկուսացնել որպես թշնամիներ։ Մայիսի վերջի դրությամբ երկու նախկին կանցլերներ Հեյնրիխ Բրյունինգը և Կուր ֆոն Շլեյխերն ահազանգ ստացան Ռայսվեր-ի իրենց ընկերներից, որ նրանց կյանքը վտանգված է և պետք է իսկույն լքել Գերմանիան։ Բրյունինգը փախավ Նիդերլանդներ, իսկ Շլեյխերը չէր հավատում զգուշացումներին և համարում էր վատ քաղաքական հումոր։ Հունիսի սկզբին արդեն ամեն ինչ պատրաստ էր Հիտլերի ցանկությամբ իրականացնելու համար։
Պահանջները Հիտլերին Շտուրմային ջոկատները սահմանափակելու հարցում մեծացան։ Բանակի և քաղաքական դաշտի պահպանողականները մեծացնում էին ճնշումները Հիտլերի վրա՝ պահանջելով թուլացնել Շտուրմային ջոկատների և Ռյոմի ազդեցությունը։ Հիտլերին ավելի քիչ էր անհանգստացնում Ռյոմի հոմոսեքսուալիստ լինելը քան նրա քաղաքական նկրտումները։ Հիտլերը դեռ չէր որոշել իր անելիքները, երբ հունիսի 15-ին մեկնեց Վենետիկ Բենիտո Մուսոլինիի հետ հանդիպման։ Մինչ Հիտլերի մեկնելը նախագահի պետական քարտուղար Օտտո Մեյսները և արտաքին գործերին նախարար բարոն Կոնստանտին ֆոն Նեյրատը, առանց Հիտլերի իմացության հրամայեցին Իտալիայում Գերմանիայի դեսպան Ուլրիխ ֆոն Հեսսելին խնդրել Մուսոլինիին ասել Հիտլերին, որ Շտուրմային ջոկատները վատ են ազդում Գերմանիայի բարի անվան վրա։ Նեյրատի հնարքը հաջողություն ունեցավ, Մուսոլինին համաձայնվեց կատարել խնդրանքը (Նեյրատը Իտալիայում Գերմանիայի նախկին դեսպանն էր, Մուսոլինիին լավ գիտեր)։ Վենետիկում հանդիպման ժամանակ Մուսոլինին հանդիմանեց Հիտլերին Շտուրմային ջոկատների բռնության, խուլիգանության և հոմոսեքսուալության հանդուրժողականության համար, ինչն ըստ Մուսոլինիի խաղում է Հիտլերի վարկանիշի հետ ամբողջ աշխարհում։ Չնայած Մուսոլինիի քննադատությունը միանգամից չվերափոխեց Հիտլերի կարծիքը, այն մեծ դեր ունեցավ Շտուրմային ջոկատների մասին Հիտլերի վերաբերմունքի վրա։
1934 թվականի հունիսի 17-ին փոխկանցլեր Ֆրանց ֆոն Պապեն, ով Հինդենբուրգի հավատարիմ մարդն էր, Մարբուգի համալսարանի իր ելույթում զգուշացրեց «երկրորդ հեղափոխության» վտանգի մասին։ Ըստ Պապենի հուշերի բանակի և արդյունաբերության հետ կապեր ունեցող կաթոլիկ արիստոկրատիան կպահանջեր Հիտլերի հրաժարականը, եթե նա չգործեր։ Չնայած ֆոն Պապենի հրաժարականը փոխկանցլերի պաշտոնից չէր սպառնա Հիտլերի դիրքին, այնուամենայնիվ, դա կլիներ առաջատար պահպանողականից ազատվելու խայտառակ դրսևորում։
Հեյնդրիխ և Հիմլեր
Զտմանը նախապատրաստվելիս Հիմլերը և Հեյնդրիխը, որպես ՍՍ-ի անվտանգության ծառայության ղեկավար, կեղծ ապացույցներ հավաքեցին, թե իբր Ռյոմը ստացել է 12 միլիոն Ռայխսմարկ Ֆրանսիայից Հիտլերին տապալելու համար։ ՍՍ-ի գլխավոր սպայակազմին կեղծ ապացույցներ ներկայացվեցին, որ հունիսի 24-ին Ռյոմը պատրաստվում է Շտուրմային ջոկատների միջոցով հեղաշրջում կազմակերպել։ Հիտլերի հրամանով Գյորինգը, Հիմլերը, Հեյնդրիխը և Վիկտոր Լյուցեն Շտուրմային ջոկատներից և դրանից դուրս անդամների ցուցակ կազմեցին, որոնց պետք է սպանեին։ Գյորինգի հավաքագրված անձանցից մեկը, որը պետք է նրան օգներ Վիլլի Լեմանն էր, ով Գեստապոի սպա էր և ԽՍՀՄ Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի լրտես։ Հունիսի 25-ին գեներալ Վերներ ֆոն Ֆրիչը Ռայխսվեր-ը դրաց տագնապային բարձր մակարդակի վրա։ ունիսի 27-ին Հիտլերը տեղափոխվեց բանակի համագործակցությունն ապահովելու համար։ Բլոմբերգը և կուսակցության հետ կապ ունեցող գեներալ Վալտեր ֆոն Ռեյխենաուն հրամայեցին Ռյոմին հեռացնել Գերմանիայի սպաների լիգայից։ Հունիսի 28-ին Հիտլերը մեկնեց Էսսեն մասնակցելու հարսանեկան արարողության, որտեղ իր մոտ կանչեց Ռյոմի օգնականին Բադ Վիսզեում և հրամայեց Շտուրմային ջոկատների ղեկավարներին հանդիպել իր հետ հունիսի 30-ին ժամը 11:00-ին։ Հունիսի 29-ին Բլոմբերգը հուշագիր ստորագրեց, համաձայն որի Ռայսվեր-ը կանգնում էր Հիտլերի թիկունքում։
Զտում
1934 թվականի հունիսի 30-ին մոտ 04:30-ին Հիտլերը և իր ուղեկցող խումբը հասան Մյունխեն։ Օդանավակայանից նրանք տեղափոխվեցին Բավարիայի ներքին գործերի նախարարություն, որտեղ հավաքվել էին նախորդ գիշեր վայրագություններ կատարած Շտուրմային ջոկատների ղեկավարները։ Կատաղած ՝ Հիտլերը պատռեց Մյունխենի ոստիկանության պետ Ավգուստ Շնեյդհուբերի վերնաշապիկը, նախորդ գիշեր քաղաքում կարգը չպահպանելու համար։ Հիտլերը բղավեց Շնեյդհուբերի վրա և մեղադրեց նրան դավաճանության մեջ։ Շնեյդհուբերը մահապատժի ենթարկվեց նույն օրն ավելի ուշ։ Երբ շտուրմային ջոկատայինները նետվեցին բանտ, Հիտլերը ՍՍ-ի և կանոնավոր ոստիկանության մի մեծ խմբով ուղևորվեց Բադ Վիզիի Հանսելբաուեր հյուրանոց, որտեղ գտնվում էին Էռնստ Ռյոմը և նրա հետևորդները։
Հիտլերը հասավ Բադ Վիզի 06:00-ից և 07:00-ի սահմաններում, երբ Շտուրմային ջոկատների ղեկավարները քնած էին և անակնկալի եկան։ ՍՍ-ը գրոհեց հյուրանոցը և Հիտլերն անձամբ մասնակցեց Ռյոմի և մյուս բարձրաստիճան սպաների ձերբակալությանը։
ՍՍ-ը Շտուրմային ջոկատների ղեկավարներից Էդմունդ Հեյնեսի անկողնում գտավ տասնութամյա Շտուրմային ջոկատների տղամարդ զինվորի։ Հիտլերը հրամայեց երկուսին էլ հանել հյուրանոցից և գնակահարել։ Գեբելսը այս դրվագը օգտագործեց հետագա քարոզչության մեջ, որպես բարոյականության հաղթանակ։ Նույն ընթացքում ՍՍ-ը ձերբակալեց նաև Շտուրմային ջոկատների մյուս ղեկավարներ, որոնք գնացքով գալիս էին Հիտլերի և Ռյոմի հետ հանդիպման։
Չնայած Հիտլերը Ռոհմի կողմից ռեժիմը տապալելու դավադրության ոչ մի ապացույց չներկայացրեց, այնուամենայնիվ նա դատապարտեց Շտուրմային ջոկատների ղեկավարությունը։ Վերադառնալով Մյունխենի կուսակցության կենտրոնական գրասենյակ՝ Հիտլերը դիմեց հավաքված ամբոխին։ Կատաղության մեջ Հիտլերը հայտարարեց որ դա համաշխարհային պատմության մեջ ամենավատ դավաճանությունն էր։ Հիտլերը ամբոխին ասաց, որ «ոչ կարգապահ և անհնազանդ կերպարներ և ոչ սոցիալական կամ հիվանդ տարրերը կոչնչացվեն»։ Հեսսը, ով ներկա էր հավաքվածների մեջ, նույնիսկ կամավոր պատրաստակամություն հայտնեց գնդակահարել «դավաճաններին»։ Գեբելսը, ով Հիտլերի հետ էր Բադ Վիզիում, գործի դրեց ծրագրի վերջին փուլը։ Վերադառնալով Բեռլին, Գեբելսը զանգահարեց Գյորինգին 10:00-ին և ասաց «Կոլիբրի» կոդային անվանում, որից հետո սկսվեցին ամեն ինչից անտեղյակ մյուս զոհերի ձերբակալությունները։ Սեպպ Դիտրիխը հրաման ստացավ Հիտլերից ձևավորել «մահվան գունդ» և գնալ Շտադելհեյմի բանտ, որտեղ պահվում էին Շտուրմային ջոկատների ղեկավարների մի մասը։ Այնտեղ մահվան խումբը բանտի բակում գնդակահարեց Շտուրմային ջոկատների հինգ գեներալի և մեկ գնդապետի։ Ովքեր անմիջապես չսպանվեցին, բերվեցին Լիխտերֆելդե, որտեղ մեկ րոպե տևողությամբ դատավարությունից հետո գնդակահարվեցին ։
Ընդդեմ ընդդիմախոսների և հին թշնամիների
Հիտլերը և Հիմլերը հանեցին Գեստապոն ընդդեմ հին թշնամիների։ Հիտլերին նախորդած կանցլեր Կուրտ ֆոն Շլեյխերը և նրա կինը սպանվեցին իրենց տանը։ Մյուս սպանվածների թվում էր Գրեգոր Ստրասսերը, նախկին նացիստ, ով զայրացրել էր Հիտլերին կուսակցությունից հեռանալով 1932 թվականին և Գուստավ Ռիթթեր ֆոն Կահրը, ով ճնշել էր Գարեջրային հեղաշրջումը 1923 թվականին։ Կահրի մահապատիժն առանձնապես դաժան էր։ Նրա մարմինը գտնվեց անտառում Մյունխենից դուրս, ակնհայտորեն նա սպանվել էր մահակների հարվածներից։ Սպանվածների թվում կար նվազագույնը մեկ պատահական զոհ՝ Վիլի Շմիդը, ով երաժշտական քննադատ էր։ Հիմլերի օգնական Կառլ Վոլֆը հետագայում բացատրում էր, որ ընկերությունը և անձնական բարեկամությունը դեր չէին խաղում։
Շատ Շտուրմային ջոկատայիններ մահացան ասելով՝ «Հայլ Հիտլեր», քանի որ նրանք հավատում էին որ սա ՍՍ-ի կազմակերպած հակահիտլերյան գործողություն էր։ Արգելված Կաթոլիկ կենտրոնական կուսակցության որոշ առաջնորդներ նույնպես սպանվեցին զտման ժամանակ։
Ռյոմի ճակատագիր
Ռյոմը ժամանակավոր պահվեց Մյունխենի Ստադելհեյմ բանտում, մինչ Հիտլերը որոշում էր նրա ճակատագիրը։ Հուլիսի 1-ին Հիտլերի կարգեդրությամբ Դախաու համակենտրոնացման ճամբարի կոմենդանտ Թեոդոև Էյկեն և նրա ՍՍ-ից օգնական Միքայել Լիպպարտը այցելեցին Ռյոմին։ Ռյոմի խցում նրանք փոխացնեցին Ռյոմին առրճանակ մեկ փամփուշտով և ասացին, որ նա ունի տասը րոպե ինքնասպան լինելու համար կամ նրանք կանեն դա Ռյոմի փոխարեն։ Ռյոմը հրաժարվեց՝ ասելով նրանց,-«Եթե ես պետք է սպանվեմ, թող Ադոլֆն անձամբ դա անի»։ Ոչինք չլսելով հատկացված ժամանակում, նրանք վերադարձան Ռյոմի խուց 14։30-ին՝ գտնելով նրան կագնած, մերկ կրծքավանդակը հնազանդության ժեստով փքված։ Էյկեն և Լիպպարտը գնդակահարեցին Ռյոմին՝ սպանելով նրան։ 1957 թվականին գերմանացի պաշտոնյաները Մյունխենում դատեցին Լիպպարտին Ռյոմի սպանության համար։ Մինչ այդ Լիպպերտը զտման սակավաթիվ դահիճներից էր, որը խուսափել էր դատավարությունից։ Լիպպարտը դատապարտվեց 18 ամսյա ազատազրկման ։
Հետևանք
Քանի որ զտման արդյունքում սպանվեցին մեծ թվով հայտնի գերմանացիներ, դժվար էր այն գաղտնի պահել։ Սկզբում կարծես կազմակերպիչները տարաձայություններ ունեին հետագա գործողությունների մասով։ Գյորինգը կարգադրեց ոստիկանությանը այրել նախորդ երկու օրերի բոլոր փաստաթղթերը։ Միևնույն ժամանակ, Գեբելսը փորձեց կանխել թերթերի կողմից մահացածների ցուցակների հրապարակումը, բայց միևնույն ժամանակ օգտագործեց հուլիսի 2-ի ռադիոհաղորդումը նկարագրելու համար, թե ինչպես Հիտլերը թույլ չտվեց Ռյոմին ու Շլայխերին տապալել կառավարությունը և երկիրը քաոսի մեջ դնել։ 1934 թվականի հուօսօ 13-ին Հիտլերն արդարացրեց զտում Ռայխսթագի իր ելույթում․
"Եթե ինչ-որ մեկը նախատի ինձ և հարցնի, թե ինչու ես չեմ դիմել սովորական արդարադատության դատարաններին, ապա ես կարող եմ ասել միայն այս։ Այդ պահին ես պատասխանատու էի գերմանացի ժողովրդի ճակատագրի համար, և դրանով ես դարձա գերմանացի ժողովրդի գերագույն դատավոր։ Ես հրամայեցի գնդակահարել այս դավաճանության պարագլուխներին և հետագայում ես հրաման տվեցի ջրհորի մեջ խեղդել այս թունավորման խոցերը մեր ներքին կյանքում։ Ազգը պետք է իմանա, որ ազգային անվտանգությունը չի կարող խաթարվել ներքին ուժերի միջոցով։ Եվ թող բոլոր ժամանակներում հայտնի լինի, որ եթե որևէ մեկը ձեռք է բարձրացնում պետությանը հարվածելու համար, ապա նրա մահը նրա հետևից կգա" ։
Մտահոգ լինելով, որ այս ջարդերը կարող են իրավաբանորեն համարվել պատժիչ գործողություններ, Հիտլերը և իր կառավարությունը հուլիսի 3-ին հայտարարեց, որ այս սպանությունները պետության պաշտպանության համար էին։ Ռայխի արդարադատության նախարար Ֆրանց Գյուրները, ով պահպանողական էր և եղել էր Բավարիայի արդարադատության նախարար Վայմարյան հանրապետության տարիներին, ցուցադրեց իր հավատարմության գործող ռեժիմին՝ օրինականացնելով ռեժիմի հայտարարությունը։
Ազդեցություն
Բանակը գրեթե ամբողջության ողջունեց Երկար դանակների գիշերը, անգամ որ սպանվել էին գեներալներ Կուրտ ֆոն Շլեյխերը և Ֆերդինանդ ֆոն Բրեդովը։ Իբր Գերմանիայի նախագահ Հինդենբուրգը հեռագիր էր հղել Հիտլերին, որով ասվում էր, որ Գերմանիան խորապես երախտապարտ է Հիտլերից դավաճաններին ոչնչացնելու համար, սակայն Հերման Գյորինգը Նյուրնբերգյան դատավարության ժամանակ խոտովանեց, որ նման հեռագիր Հինդենբուրգը չի ուղարկել, և այն կեղծել են նացիստները։ Գեներալ ֆոն Ռեյխենաուն սուտ տարածեց, թե իբը Շլեյխերը պատրաստվում էր տապալել կառավարությունը։ Հուլիսի 13-ին Ռայխթագի իր ելույթում Հիտլերը հայտարարեց, որ Շլեյխերը համագործակցում էր Էռնստ Ռյոմի հետ, որպեսզի տապալեին կառավարությունը, Հիտլերն ասաց, որ նրանք աշխատում էին Ֆրանսիայի փողերով։ Քանի որ Շլեյխերի մոտ ընկերն էր Ֆրանսիայի դեսպան Անդրե Ֆրանսուա Պոնյեն, միֆը թե Շլեյխերը աշխատում էր Ֆրանսիայի համար ավելի տրամաբանական էր երևում շատ գերմանացիների համար։
Չնայած բանակը կողմ էր զտմանը, այն հեռուն գնացող հետևանքներ ունեցավ ինստիտուտի վրա։ Շտուրմային ջոկատների նվաստացումով վերջ դրվեց բանակի հետ նրանց հակամարտությանը, սակայն՝ կանգնելով Հիտլերի կողքին, բանակը ավելի խորացրեց ռեժիմի հետ կապվածությունը։ Զորացրված կապիտան Էրվին Պլանկը հավանաբար հասկացել էր դա՝ իր ընկեր գեներալ Վերներ ֆոն Ֆրիչին ասելով՝ «Եթե դու նայես մի կողմ առանց ձեռքդ բարձրացնելու, դու կհանդիպես նույն ճակատագրին վաղ թե ուշ»։ Երկար դանակների գիշերվա մասին լուրերը արագորեն տարածվեցին։ Չնայած շատ գերմանացիներ մեծ թերահավատությամբ էին մոտենում Ժոզեֆ Գեբելսի նկարագրած պաշտոնական լուրերին, շատերը ընդունեցին, որ ռեժիմի բերված վարկածը իրականություն է, և Հիտլերը փրկել Գերմանիան քաոսից: Համբուրգի դպրոցի ուսուցիչ Լուիզ Սոլմիցը արձագանքեց շատ գերմանացիների նման, երբ նա իր անձնական օրագրում նշեց Հիտլերի «անձնական խիզախության, վճռականության ու արդյունավետության» մասին։ Նա անգամ համեմատեց Հիտլերին 18-րդ դարի Պրուսիայի թագավոր Ֆրիդրիխ Մեծի հետ։
Մի մասը սարսափում էր մահապատիժների ահռելի քանակից և շատ գերմանացի սատարողներից։
Քիչ բացառություններից էին գեներալ Կուրտ ֆոն Համերշտեյն-Էքորդը և ֆելդմարշալ Ավգուստ ֆոն Մակենզենը, որոնք պայքարում էին, որպեսզի Հիտլերն արդարացնի Շլեյխերին։ Համերշտեյնը, ով Շլեյխերի մոտ ընկերն էր, ամենաշատն էր զայրացել, երբ ՍՍ-ը չթույլատրեց մասնակցել Շլեյխերի թաղման արարողությանը 7 արգրավեց պսակները, որոնք նա բերել էր։ Բացի Շլեյպերի և Բրեդովի արդարացման համար պայքերից, Համերշտեյնը և Մակենզենը հուշագիր ուղարկեցին Հինդենբուրգին հուլիսի 18-ին՝ բերելով զտման մանրամասները և որ Պապենը հազիվ է մազապուրծ եղել։ Հուշագրով պայանջում էին, որ Հիտլերը պատժի մեղավորներին և քննադատի Բլոմբերգին Շլեյխերին և Բրեդովին սպանողներին աջակցելու համար։ Վերջապես Համերշտեյնը և Մակենզենը պահանջում էին Հինդենբուրգին ստիպել կառավարությանը, որպեսզի աշխատանքից ազատի բարոն Կոնստանտին ֆոն Նեյրատին, Ռոբերտ Լեյին, Հերման Գյորինգին, Վերներ ֆոն Բլոմբերգին, Ջոզեֆ Գեբելսին և Ռիչարդ Վալտեր Դարեին։ Հուշագրով նաև պահանջում էին ստեղծել նոր կառավարություն, որտեղ Համերշտեյնը կլիներ պաշտպանության նախարար։ Առաջարկվում էր Նեյրատին փոխարինի Նադոլնին, ով ԽՍՀՄ-ում նախկին դեսպանն էր և հակառակ Հիտլերի պահանջում էր ԽՍՀՄ-ի հետ հարաբերությունների լավացմանը այն աստիճանին, ինչ եղել էր մինչև 1933 թվականը։
Հինդենբուրգը երբեք չպատասխանեց հուշագրին և պարզ չէ անգամ նա տեսել է այն թե ոչ, քանի որ Օտտ Մեյսները, ով ապագայում դարձավ նացիստ, հնարավոր է չի փոխանցել Հինդենբուրգին։ 1934 թվականի սկզբին և 1935 թվականին Վերներ ֆոն Ֆրիտչը և Վերներ ֆոն Բլոմբերգը, որոնք ամաչում էին Համերսշտեյնին և Մակենզենին միանալու համար, հաջողությամբ համոզեցին Հիտլերին վերականգնել գեներալներ ֆոն Շլեյխերին և ֆոն Բրեդովին։ Հանկարծակի հայտնի դարձավ, որ Ֆրիչը և Բլոմբերգը որպես բանակի սպաներ չէին կարողացել դիմադրել մամուլի հարձակումներին, թե իբր իրենք Ֆրանսիայի կողմից վարձատրության համար դավաճանել են հայրենիքը։ 1935 թվականի հունվարի 3-ին Բեռլինի պետական թատրոնում իր ելույթում Հիտլերն ասաց, որ Շլեյխերի և Բրեդովի գնդակահարությունները սխալմունք են սխալ տեղեկության հիմքով և նրանց անհարկի մեղադրել են որպես դավաճան։ Հիտլերի ելույթը տեղ չգտավ գերմանական մամուլում, սակայն բանակը տեղեկացվեց ելույթից։ Այնուամենայնիվ, չնայած սպանված երկու սպաների վերականգնմանը, նացիստները շարունակում էին գաղտնի կերպով Շլայխերին մեղադրել պետական ​​դավաճանության մեջ։ 1935 թվականին Գյորինգը Վարշավա կատարած այցի ժամանակ ասել էր Յան Շեբեկին, որ Շլեյխերը 1933 թվականին փորձել է համոզել Հիտլերին գործարքի գնալ Ֆրանսիայի և ԽՍՀՄ-ի հետ Լեհաստանը բաժանելու հարցում և այդ պատճառով Հիտլերը սպանել էր Շլեյխերին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադոլֆ Հիտլեր Կատեգորիա:1934 Գերմանիայում Կատեգորիա:Քաղաքական և մշակութային մաքրագործում
Խախու
Խախու, գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում ։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 20 կմ հարավ, Թորթումի ձախակողմյան մեծ վտակի ստորին հոսանքի ձախ ափին, անտառապատ սարավանդի վրա։
Արփի Աթաբեկյան
Արփի Ներսեսի Աթաբեկյան, թուրքագետ, թարգմանիչ։
Խախու
Պատմություն
Հնում եղել է հայաբնակ գյուղաքաղաք։ Միջին դարերում եղել է իշխանանիստ բնակավայր։
Արփի Աթաբեկյան
Կենսագրություն
Արփի Աթաբեկյանը ծնվել է Երևանում, 1989 թվականին։ Ավարտել է ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի թուրքագիտության բաժինը։ 2011 թվականին ստացել է DAAD (Der Deutsche Akademische Austauschdienst e. V.) և Հումբոլդտի համալսարանի գերազանցության կրթաթոշակ։ 2014 թվականին ավարտել է գերմանաթուրքական մագիստրոսական ծրագրի հասարակագիտության բաժինը (GeT MA– Միջին Արևելքի Տեխնիկական Համալսարան/Բեռլինի Հումբոլդտ համալսարան)։ 2018 թվականին ստացել է Գենդերային ուսումնասիրություններ ծրագրի մագիստրոսի աստիճան Կենտրոնական եվրոպական համալսարանում ։ Արփի Աթաբեկյանի ակադեմիական հետաքրքրություններն են թուրքական մոդեռնիստական գրականությունը, ֆեմինիստական գրականությունը, գրականության սոցիոլոգիան։ Թարգմանական գործերի շարքում են՝ Էլիֆ Շաֆաք-ի «Ստամբուլի բիճը», «Եվայի երեք դուստրերը», «Պատիվ», Օրհան Փամուք-ի «Իմ անունը կարմիր է», «Սև գիրքը», «Կարմրահեր կինը», Ահմեդ Ումիթ-ի «Ստամբուլի հուշը» և այլն ։
Խախու
Բնակչություն
XIX դարի վերջերին ուներ նաև թուրք և լազ բնակիչ։ 1915 թվականին ուներ 467 հայ բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի նշանավոր կառույցներից է Խախվա վանքը, որը սյունազարդ կաթողիկե է։ Վանքի Ս. Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է IX դարում, իսկ վանքի մյուս համալիրը հիմնադրվել է X դարում՝ Բագրատ իշխանապետի որդի Դավիթ Կյուրապաղատի կողմից։ Վանքի մոտ կան 6 մատուռներ։ 1876-1881 թվականներին թուրքերը վանքը վերածվել է մզկիթի ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թորթումի շրջանի համայնքներ
Ասաֆ (գետ)
Ասաֆ, գետ Արաքսի ավազանում։ Հոսում է Խոյի գավառով և միանում Կոտուր գետին։ Գետի վրա Խոյ քաղաքից 2֊3 կմ հեռավորությամբ, պահպանվել է մի հին քարաշեն կամուրջ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իրանի գետեր Կատեգորիա:Արաքսի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Արևմտյան Ադրբեջան նահանգ
(7243) 1990 VV3
(7243) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 12-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,230088 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0669 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3933 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1216,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,295952 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,94° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ախունովո (այլ կիրառումներ)
Ախունովո, կարող է վերաբերել՝
Յանա Չուբ
Յանա Գենադևնա Չուբ (Яна Геннадьевна Чуб, ), ռուս ֆուտբոլիստուհի, «Կուբանոչկա» ակումբի կիսապաշտպան։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2016) ։
Կենսագրություն
Ռոստովյանի ֆուտբոլի սան է, առաջին մարզիչը եղել է Դենիս Սաֆրոնովը։ Մեծ ֆուտբոլ սկսել է խաղալ «Դոն» (Ազով) ակումբում, ավելի ուշ՝ Ռոստովի ԲԿՄ-ում։ 2008 թվականին Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր է։
2008 թվականից խաղացել է «Կուբանոչկա» (Կրասնոդար) ակումբում։ 2009 թվականին իր ակումբի հետ դարձել է առաջին լիգայի մրցաշարի հաղթող, 2010 թվականից հանդես է եկել բարձրագույն լիգայում։ Ռուսաստանի առաջնություններում անցկացրել է ավելի քան 150 խաղ։ Բազմիցս դարձել է Ռուսաստանի գավաթակիր (2014, 2015, 2016)։ Մի շարք հանդիպումների ժամանակ խաղադաշտ է մտել որպես ավագ ։
Ռուսաստանի ուսանողական հավաքականի կազմում մասնակցել է 2013 թվականին Կազանում կայացած Ունիվերսիադային, որտեղ ռուսներն զբաղեցրել են իններորդ տեղը՝ մրցաշարում հաղթելով վեց խաղում և մեկ գոլ խփելով Էստոնիայի հավաքականի դարպասին։
Ավարտել է Ռոստովի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ինստիտուտը։ Ակումբում խաղալուն զուգահեռ մանկական մարզիչ է աշխատում «Կուբանոչկայի» դպրոցում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ
Ֆյոդորովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Ֆյոդորովո (Фёдорово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մոշաթաղ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)
Մոշաթաղ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղակայված է հանրապետության արևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկետնտրոնից գտնվում է 36 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 86 կմ հեռավորության վրա։
Հերիկ և Բերդիկ գյուղերի հետ միասին կազմում է Մոշաթաղ համայնքը։
Աշխարհագրություն
Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 8834,1 հա տարածք, որից 2999,4 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 5639,7 հա անտառային հողեր։ Մոշաթաղ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Աղավնո գետը։
Բնակավայրի տարածքում առկա են խմելու ջրի բազմաթիվ բնական աղբյուր-առվակներ։
Պատմություն
2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ ։
Բնակչություն
2015 թվականին Մոշաթաղ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 211 մարդ, կա 50 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։
Հասարարակական կառույցներ
2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում էին 51 աշակերտներ, Հերիկ գյուղի հիմնական դպրոցը, որտեղ սովորում էին 17 աշակերտներ ։
Տրամվայ «Ցանկություն» (ֆիլմ, 1951)
Տրամվայ «Ցանկություն» (A Streetcar Named Desire, բառացի թարգմանությունը՝ «Տրամվայրը, որ կոչվում էր «Ցանկություն» ), 1951 թվականի դրամատիկական գեղարվեստական ֆիլմ, որ նկարահանել է ռեժիսոր Էլիա Կազանը դրամատուրգ Թենեսի Ուիլյամսի համանուն պիեսի հիման վրա։ Գլխավոր դերերը կատարում են Վիվիեն Լին ու Մառլոն Բրանդոն։
Կինոյի ժամանակակից պատմաբանները «Տրամվայ «Ցանկություն» ֆիլմը ճանաչել են դասական, և այն պարբերաբար ներառվում է պատմության լավագույն կինոնկարների ցանկերում, այդ թվում՝ Ամերիկյան կինոակադեմիայի և IMDB կայքի կողմից, որտեղ ֆիլմն ընդգրկվել է լավագույն 250 կինոնկարների շարքում ։ Ամերիկյան կինոակադեմիան Կազանի ֆիլմը ներկայացրել է «Օսկարի» տասներկու անվանակարգերում, որոնցից չորսում այն հաղթել է։
Բլանշ Դյուբուայի դերը, ինչպես հետագայում խոստովանել է Վիվիեն Լին, նրան տարել է խենթության և երկբևեռ աֆեկտիվ սուր խանգարման, որն անուղղակիորեն նպաստել է 53 տարեկանում նրա կյանքից հեռանալուն։ 1995 թվականին նկարահանվել է ֆիլմի ռեմեյքը։
Սյուժե
Բլանշ Դյուբուան (Վիվիեն Լի), որը թառամող, բայց դեռևս հմայիչ նախկին ուսուցչուհի է (դասավանդել է անգլերեն), ժամանում է Նոր Օռլեան՝ քրոջ՝ Ստելլայի (Քիմ Հանթեր) մոտ, որն ամուսնու՝ Սթենլի Կովալսկու հետ ապրում է արդյունաբերական աղքատ թաղամասում։ Բլանշը մնացել է առանց աշխատանքի ու առանց գոյության միջոցների։
Չնայած Ստելլան, որը երեխայի է սպասում, ուրախ է Բլանշի գալու համար, բայց դժգոհ է նրանից, թե ինչպես է նրան վերաբերվում Սթենլին՝ նախ լարված, իսկ հետագայում՝ նաև թշնամական։ Սթենլին ու Բլանշը միմյանց հակադրություններ են. Սթենլին պարզամիտ, անկիրթ ու առնական, անխոնջ աշխատավոր է, Բլանշը՝ զգացմունքային, սենտիմենտալ ու վիրավորանքներին սուր կերպով արձագանքող հարավային գեղեցկուհի։
Դաստիարակված լինելով կրթված ընտանիքում՝ Բլանշը ձգտում է իրեն շրջապատել գեղեցկության նմանակներով ու շքեղության խղճուկ նմանակեղծումներով և սուր կոնֆլիկտի մեջ է ընկնում Սթենլիի հետ, որը պարզ հետաքրքրություններով սովորական բանվոր է ու չի հասկանում Բլանշի «քաղաքակիրթ» վարվելաձևը, նրա երազանքները, որ Սթենլիին թվում են կեղծիք, խորամանկ ձևականություն ու երեսպաշտություն և զայրացնում են նրան։
Սթենլին դեպքից դեպք ծեծում է հղի կնոջը, որը փախչում է հարևանների մոտ, բայց միշտ վերադառնում է սիրելի ամուսնու մոտ։
Բոլորն սպասում են Միտչի ու Բլանշի հարսանիքին, սակայն դրան խանգարում է Սթենլին։ Նա պարզում է, որ իրականում Բլանշը հեռացվել է աշխատանքից 17-ամյա աշակերտի հետ բուռն սիրավեպի պատճառով, իսկ իր հայրենի քաղաքում նրան լուրջ չեն ընդունում տարբեր տղամարդկանց հետ մշտապես կարճատև սիրային կապեր ունենալու պատճառով։ Սթենլին այդ մասին պատմում է և՛ կնոջը, և՛ Միտչին, որը դրանից հետո, ըստ իր խոսքերի, «չի պատրաստվում ցատկել շնաձկներով լի ակվարիումը»։
Սթենլին Ստելլային տանում է ծննդատուն և վերադառնում Բլանշի մոտ, որն սկսում է աստիճանաբար խելագարվել։ Նա հայտարարում է, թե հեռագիր է ստացել իր վաղեմի երկրպագուից և պատրաստվում է մեկնել նավարկության դեպի Անտիլյան կղզիներ։
Երեխայի ծննդից կարճ ժամանակ անց Սթենլին կազմակերպում է Բլանշի տեղավորումը հոգեբուժարանում։ Բլանշին նախ թվում է, թե իր հետևից եկել է իր հարուստ երկրպագուն, բայց ավելի ուշ հասկանում է, որ ելք այլևս չկա։ Նա հանձնվում է, և բժիշկները տանում են նրան։
Ֆիլմի եզրափակիչ տեսարանում Ստելլան, որը բարոյալքված է քրոջ ողբերգական ճակատագրի պատճառով, գոռում է, որ այլևս երբեք չի վերադառնա Սթենլիի մոտ։ Նա վերցնում է երեխային ու աստիճաններով վազում հարևանների մոտ։ Կադրից դուրս լսվում է նրան կանչող Սթենլիի ձայնը։
Ստեղծում
Էլիա Կազանն սկզբում չի ցանկացել ստանձնել բեմադրությունը, որովհետև մտածել է, որ ինքը պիեսի հետ աշխատելիս դեռ թատրոնի բեմում արել է այն ամենը, ինչ հնարավոր էր։ Ֆիլմի ռեժիսոր դառնալ նրան համոզել է Թենեսի Ուիլյամսը։ Ֆիլմը նկարահանվել է 36 օրում։ Դրանից առաջ Վիվիեն Լին կատարել էր Բլանշի դերը Ուիլյամսի պիեսի լոնդոնյան առաջին բեմադրության մեջ, որի ռեժիսորը եղել էր այդ ժամանակ իր ամուսին Լորենս Օլիվիեն։ Հետագայում Վիվիեն Լին խոստովանել է, որ Օլիվիեն ավելի շատ է ազդել ֆիլմում Բլանշի իր դերակատարման վրա, քան բեմադրող ռեժիսոր Էլիա Կազանը։ Բրոդվեյի «Տրամվայ «Ցանկություն» բեմադրության ինը մասնակիցներ Մառլոն Բրանդոյի գլխավորությամբ կրկնել են իրենց դերերը կինոնկարում։
Անգլուհի Վիվիեն Լին իրեն անհարմար է զգացել նյույորքյան թատերախմբի անդամների ընկերակցությամբ նկարահանվելիս։ Նրա այդ զգացողությունն Էլիա Կազանը հաջողությամբ օգտագործել է ֆիլմում։ Նկարահանվելով ֆիլմում՝ Վիվիեն Լին, որը դրանից առաջ էլ տառապում էր լուրջ հոգեկան հիվանդությամբ, որը կոչվում է երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում, սկսել է վատ տարբերակել իրականությունն իր հերոսուհու կյանքից։ Ուշ շրջանում տրված հարցազրույցներից մեկում Վիվիեն Լին խոստովանել է, որ հենց Բլանշի դերն է իրեն հասցրել խենթության, նաև որի պատճառով է դերասանուհին մահացել վաղ տարիքում՝ 53-ամյա հասակում։
Մի շարք հարցազրույցներում Մառլոն Բրանդոն հայտարարել է, որ ատում է իր կերպարին։
Շահույթ
Ֆիլմը հավաքել է 4,2 մլն դոլար Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում, ընդ որում՝ վաճառվել է 15 տոմս 1,8 մլն դոլար բյուջեի դեպքում ։
Քննադատությունից
Թողարկումից հետո ֆիլմն արժանացել է քննադատների խիստ բարձր գնահատականներին։
Metacritic կայքում ֆիլմը հավաքել է 96 միավոր 100-ից՝ 19 արձագանքների հիման վրա, ինչը համապատասխանում է «ընդհանուր առմամբ դրական արձագանքներ» կարգավիճակին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:1951 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Էլիա Կազանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ֆիլմերի ազգային գրանցամատյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Պիեսների հիման վրա նկարահանված ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Նոր Օռլեանում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր ընտանիքի մասին Կատեգորիա:1950-ականների ֆիլմեր
Կոկոն նախքան Շանելը (ֆիլմ)
Ավանումը
Ֆիլմի մեջ «նախքան» բառը (before, avant) արտահայտում է ֆիլմի ամբողջական միտքը՝ Գաբրիել Կոկոյի կյանքն այն ժամանակ, երբ նա դեռ չէր դարձել Շանել։
Սյուժե
Մանկատնից մի քանի տարի անց, երբ տարիներ շարունակ հայրը նրանց տեսակցության չէր եկել, Գաբրիել Շանելը աշխատում էր մի բարում միաժամանակ կատարելով երկու աշխատանք։ Նա և՛ մատուցողուհի էր, և՛ երգչուհի, ով ստացել էր Կոկո մականունը, մի գիշեր այդ երգը երգելու համար։ Բարոն Բալզանի հետ իր կապի շնորհիվ Շանելը հնարավորություն է ստանում ավելի շատ ու որակյալ գլխարկներ կարելու։ Երբ Կոկոն սիրահարվում է անգլիացի բիզնեսմեն Արթուր Կեպլիին, նրա առջև բացվում են նոր հնարավորություններ, բայց կյանքը դառնում է ավելի վատը, քան կար նախկինում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի վրա հիմնված դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1940-ականներին Կատեգորիա:Warner Bros. ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Բելգիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Իսպաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների պատմական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ականներին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականներին Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1960-ականներին
(7244) Վիլլա-Լոբոս
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,874835 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6424 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1073 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1780,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202202 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էրիկ Էլստի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ակատովո (այլ կիրառումներ)
Ակատովո, կարող է վերաբերել՝
(38) Լեդա
(38) Լեդա (Leda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1856 թվականի հունվարի 12-ին Ժան Շակորնակի կողմից Փարիզում ։
Հնագիտություն
Հնագիտություն, նյութական աղբյուրների (հիմնականում՝ պեղածոների) հիման վրա հին հասարակությունն ու նրա Մշակույթը ուսումնասիրող գիտություն։ Եվրոպական լեզուներում և ռուսերենում օգտագործվում է արխեոլոգիա (հին հուն. ἀρχαιο — հին և λογία — խոսք) տերմինը։ Անմիջական օբյեկտը հնագիտական հուշարձանն է, ընդհանրացված առարկան՝ հնագիտական մշակույթը։ Նպատակն է պեղածո նյութերի հիման վրա անցյալի մշակույթների զարգացման ու հասարակությունների պատմության գիտական պարզաբանումը։
Ամարդու անցյալի կյանքի և գործունեության նյութական մնացորդների գիտական ուսումնասիրությունն է։ Դրանք ներառում են մարդկային արտեֆակտներ՝ սկսած ամենավաղ ժամանակների քարե գործիքներից, որոնք այժմս թաղված են։ Հնագիտական հետազոտությունները նախապատմական, հնագույն և անհետացած մշակույթների մասին գիտելիքների հիմնական աղբյուրն են։
Հնագետը նկարագրում, դասակարգում և վերլուծում է իր ուսումնասիրած արտեֆակտները։ Նրա հիմնական նպատակն է նյութական մնացորդները տեղադրել պատմական համատեքստում, լրացնել այն, ինչ հայտնի է գրավոր աղբյուրներից։
Հնագետի կողմից ավելի ու ավելի շատ գիտական մեթոդներ են օգտագործվում, և նա իր աշխատանքում օգտագործում է բազմաթիվ մարդկանց գիտական փորձաքննությունը, ովքեր հնագետ չեն։
նյութական աղբյուրների (հիմնականում՝ պեղածոների) հիման վրա հին հասարակությունն ու նրա Մշակույթը ուսումնասիրող գիտություն։ Եվրոպական լեզուներում և ռուսերենում օգտագործվում է արխեոլոգիա (հին հուն. ἀρχαιο — հին և λογία — խոսք) տերմինը։ Անմիջական օբյեկտը հնագիտական հուշարձանն է, ընդհանրացված առարկան՝ հնագիտական մշակույթը։ Նպատակն է պեղածո նյութերի հիման վրա անցյալի մշակույթների զարգացման ու հասարակությունների պատմության գիտական պարզաբանումը։
Պատմություն
Անկասկած, միշտ եղել են մարդիկ, ովքեր հետաքրքրված են եղել անցյալի նյութական մնացորդներով, սակայն հնագիտությունը որպես գիտություն սկզբնավորվել է 15-16-րդ դարերում Եվրոպայում։
Ուսումնասիրության աստիճաններ
Հնագիտության ուսումնասիրության աստիճաններն են.
Եղանակներ
Որոշակիորեն տարբերվում են հնագիտության էմպիրիկ (փորձի հիման վրա) և տեսական եղանակները։ էմպիրիկ եղանակը, հիմնականում համապատասխանում է հնագիտության աղբյուրագիտությանը։ Էմպիրիկ հետազոտության վերջնական նպատակը փաստերի վիճակագրական բաշխման օրենքների կիրառման միջոցով առանձին հնագիտական մշակույթների լուսաբանումն է։ Տեսական եղանակի մեջ, բացի վերակազմությունից և բացատրությունից մասնավորապես մտնում է հնագիտական մեթոդաբանությունը։ Առանձին ճյուղ է հնագիտության պատմագրությունը։ հնագիտության մեջ կիրառվում են բուն պեղումների մեթոդի համար այլ օժանդակ՝ տարբեր բնական գիտությունների մեթոդներ։ Պեղումները հնագիտական տեղեկության հայթայթման անհրաժեշտ աղբյուր են։ Դրանց մեթոդիկան պայմանավորվում է հնագիտական հուշարձանի յուրահատկությամբ։ Դաշտային աշխատանքների ընթացքում լայնորեն կիրառվում են ճարտարապետական, տեղագրագիտական, շերտագրական և ձևատիպաբանական մեթոդները, աերոլուսանկարչությունը, ստորջրյա աշխատանքների տեխնիկան և այլն։