cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(92) Ունդինա
(92) Ունդինա (Undina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1867 թվականի հուլիսի 7-ին Քրիստիան Պետերսի կողմից Քլինտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,186617 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8561 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5172 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ունդինա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,8628 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2077,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173264 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,93° անկյուն։
Ունդինա աստերոիդը պատկանում է Վերիտասի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբաշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է M դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս M Կատեգորիա:Վերիտասի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1867 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Քրիստիան Պետերսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զալեսե (այլ կիրառումներ)
Զալեսե, կարող է վերաբերել՝
Միջինբրոնզեդարյան բնակատեղիները և ամրոցները Հայկական լեռնաշխարհում
Միջինբրոնզեդարյան բնակատեղիները և ամրոցները Հայաստանում, հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է մեգալիթյան աչքի ընկնող հուշարձաններով։ Անասունների և արոտավայրերի համար մղվող միջցեղային անընդմեջ պայքարը հասցրել էր թշնամական հարաբերությունների և հանապազօրյա զինական բախումների։ Այդ պայմաններում Հայաստանի տեղաբնակ ցեղերի շատ ու շատ բնակավայրեր վերածվում են անառիկ ամրոցների, էնեոլիթի և վաղ բրոնզի դարաշրջանից պահպանված հին ամրոցները ընդլայնվում են, վերակառուցվում։
Ամրոցներ Արևելյան Հայաստանում
Արևելյան Հայաստանի տերիտորիայում այդպիսի ամրոցների թվին են պատկանում Շիրակի բարձրադիր Հոռոմ ամրոցը, Ոսկեվազի անդնդախոր ձորի շուրթին կանգնեցված հզոր ամրոցը, Հրազդանի ձորի եզրին, Քանաքեռի դիմաց բարձրացող Թազաքենդի բերդը և այլն, որոնց ամրացված են կանոնավոր, շատ լայն ու բարձր պարիսպներով, անկյունային աշտարակներով ու որմնախցերով, ունեն ճարտարապետական հասուն ձևեր ու մանրամասեր։ Երկրի լեռնային շրջանների համար բնորոշ են ամրոց-բնակատեղիները։ Դրանցից մեկը Երիվարաց դաշտի (Ղոշունդաշի) բնակավայրն է Սիսիանի արևելյան մասում, մի բարձրադիր հարթակի վրա։ Նրա ապառաժ ժայռաբեկորներից կազմված կրկնակի պարիսպները, համայնական, իրար կից տների քարակերտ պատերի հետքերը, ներմիջանցքներն ու փողոցները, բնակատեղին շրջապատող տարբեր տիպի կրոմլեխները, դամբանաթմբերը, մենհիրները, սալածածկ, հսկա «քարարկղային» դամբարաններն անջնջելի տպավորություն են թողնում։ Բնակավայրի ամբողջ տարածությունը ծածկված է կարմրափայլ գունազարդ խեցեղենի բեկորներով, որոնք մարդու երկարամյա կենսական գործունեության համեստ վկաներն են։
Լեռնային և դաշտային բնակատեղիներ
Ինչպես լեռնային, այնպես էլ դաշտավայրային բնակատեղիները գրեթե չեն ուսումնասիրված։ Բացառություններ են կազմում Սուխաննաթ-թափայի բնակատեղին Արարատյան դաշտում և Ուզերլիկ-թափան Դաշտային Ղարաբաղում։ նշված բնակատեղիների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տնտեսության, բնակարանաշինության, արտադրական ու ընտանեկան կենցաղում Հայաստանի միջին բրոնզեդարյան բնակիչը շարունակում էր ապրել մեր թվարկությունից առաջ III հազարամյակի մշակութային ավանդույթներով։
Ուզերլիկի բնակատեղի
Համեմատաբար լավ է պահպանվել Ուզերլիկի բնակատեղին՝ Աղդամ քաղաքի մոտ գտնվող 3-3,5 մ բարձրությամբ բլրի վրա։ Բնակատեղին ունի երեք շերտ, մոտավորապես 3 մ միջին հզորությամբ, կավակերտ, հավանաբար, կլոր կացարաններ, հացահատիկի և այլ մթերքների բազմաթիվ հորեր, անասունների գետնափոր գոմեր և հում աղյուսից կառուցված շրջանաձև պարիսպ որմնասյուներով ու մի քանի մուտքով ։ Այստեղ Մուխաննաթ-թափայի նման, սև հասարակ ու փայլեցված կավանոթներ, նախորդում են կարմրափայլ գունազարդ խեցեղենին և բոլորը միասին համապատասխանում Լճաշենի XVII-XV դարերի հարուստ դամբարանաբլուրների նյութերին, Մուխաննաթ-թափայի և Ուզերլիկի մշակութային շերտերում հայտնաբերված բազմաթիվ այլ իրեր՝ ոսկորե հերուններն ու թեշիկների գլուխները, սանդերը, սանդակոթերն ու աղորիքները մանգաղի օբսիդիանն ներդիրները, բոլորն էլ բնորոշ են դաշտավայրերի երկրագործական մշակույթի համար և գրեթե ոչնչով չեն տարբերվում մեր թվարկությունից առաջ III հազարամյակի հնագիտական կոմպլեքսներից, ժամանակի նյութական արտադրության, տեխնիկայի, հասարակական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները զգալի չափով լրացվում են Կիրովականից դեպի Դմանիս ու Թռեղք տարածվող դամբանաթմբերի պեղումներով, որոնք մեր թվարկությունից առաջ II հազարամյակի առաջին կեսի յուրովի գեղեցիկ «բարբարոսական» մշակույթի ընդհանուր կերպարը ներկայացնում են արհեստագործության և արվեստի տարբեր ճյուղերի արտադրանքի առաջնակարգ նմուշներով։
Դամբարաններ Կիրովականում
Կիրովականում ցեղապետերից մեկի համեմատաբար համեստ դամբարանը փորված էր հողի մեջ և գրավում էր 30 քմ տարածություն։ Դամբարանի կենտրոնում փայտե դիամահճի վրա գտնվեցին հանգուցյալի ոսկուց և սարդիոնից պատրաստված գեղեցիկ մանյակն ու անձնական այլ իրեր, որոնք շրջապատում էին աճյունասափորը։ Դամբարանի պատերին զուգահեռ շարված էին շքեղ, կարմրափայլ գունազարդ, սև փայլաներկով փորագիր նախշերով ու սպիտակ զանգվածով ծածկված մեծ ու փոքր անոթներ, գավաթներ, քրեղաններ, սափորների տասնյակ տարատեսակներ, որոնք իրենց կատարման տեխնիկայով, ձևերով ու զարդամոտիվներով միանգամայն նման էին Դմանիսի ու Թռեղքի դամբանաբլուրներում հայտնաբերածներին։ Զգալի քանակությամբ էին ներկայացված արծաթե, ոսկե, բրոնզե ամանեղենը, աշխատանքի գործիքներն ու զենքերը։ Հանգուցյալի աճյունասափորը գերեզման էին իջեցնում դիակառքով, որին լծում էին ուժեղ և գեղեցիկ եզներ։
Թաղումներ Ծալկայում
Առավել շքեղ պատկեր էին ներկայացնում ցեղապետերի թաղումները Ծալկայի սարահարթում (պատմական Թռեղք գավառում)։ Թաղումները այստեղ կատարվել են 200-300 տարի ընդգրկող ժամանակահատվածում, որ պարզ երևում է ինչպես դամբարանային նյութերի, այնպես էլ դամբարանների կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունից։ Ավելի հին շրջանի դամբարանները գետնափոր էին, նոր շրջանինը՝ վերերկրյա-պատաշար, նրանք բոլորն էլ ընդարձակ սրահներ էին՝ 140-170 քմ ընդհանուր տարածությամբ, 6-9 մ խորությամբ կամ պատերի բարձրությամբ, պատերի աստիճանաձև շարվածքով, հզոր գերանե ծածկերով, լայն դրոմոսներով և այլն։ Կարելի է երևակայել, թե որքան մարդկային ուժ է գործադրվել այս տիպի դամբարաններ կառուցելու համար, նրանց որոշ մասը պարզապես հիշեցնում է եգիպտական հին թագավորության շրջանի փարավոնների հսկա բուրգերը։ Հանգուցյալին նախապես դիակիզում էին և աճյունասափորը դիակառքով տեղավորում թաղման ընդարձակ սրահի կենտրոնում, որի շուրջը սփռում էին մորթված անասունների մարմիններ, ուտելիքով լի տասնյակ ամաններ, հանգուցյալի սպառազինության, արդուզարդի, կենցաղի թանկարժեք առարկաներ և այլն։ Սակայն, հայտնի են միջին բրոնզե դարյան Ժամանակաշրջանի մեկ-երկու տասնյակ գերեզմաններ, որոնք ժամանակի նյութական արտադրության միջին մակարդակի անաչառ վկաները հանդիսանալուց բացի, մատնանշում են, որ մեր թվարկությունից առաջ II հազարամյակի կեսերին Արարատյան դաշտում, Շիրակում և այլուր նույնպես տարածվում էր տեղաբնակ ցեղերի այն մշակույթը, որին ծանոթացանք վերը բերված Գոլգարք-Թռեղքի հոյակապ հուշարձանների միջոցով։
Դամբարաններ էջմիածնում
Տոհմացեղային հասարակության միջին խավերին պատկանող դամբարաններ են ուսումնասիրվել Էջմիածին քաղաքից հարավի Խաթունարխի ճանապարհի աջ եզրին ։ Սրանք կավահողի ամուր շերտերի մեջ փորված քառանկյունի կամ քառակուսի ոչ խոր (1 մ) փոսեր էին, առավելը 4-5 քմ տարածությամբ, առանց փայտե կամ քարե ծածկույթի, որոնց ամբողջ հատակը զբաղեցված էր հարուստ կուրգանների խեցեղենի տիպերը կրկնող կարմրափայլ սև դրվագա-նախշերով կամ պարզապես գորշ ու հասարակ «խոհանոցային» ամաններով։ Ի տարբերություն հարուստ դամբարանների, այս գերեզմանափոսերի կենտրոնական մասում ամենուրեք հանդիպում են կողքի վրա պառկեցրած մարդկային կմախքների մնացորդներ' զարդարանքի առարկաներով, սակավաթիվ փոքրիկ բրոնզե դաշույններով կաշեպատ փայտե պատյանների մնացորդներով։ Հաճախ դաշույնների հետ միասին հանդիպում են վանակատե կամ կայծքարե հիանայի մշակված, թափանցիկ նետասլացներ, որոնց փայտե կոթերն ու աղեղները, դժբախտաբար, չեն պահպանվել։ Այս դամբարանների ուսումնասիրությունն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ տեղի տոհմական բնակչության հսկայական մեծամասնությունը չէր հետևում վերնախավի «խեթականացած» ծեսերին և արարողություններին, պահպանում էր հին բրոնզի դարից եկող թաղման ձևերն ու սովորույթները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Գրքաբուժություն
Գրքաբուժություն, հոգեբուժության բաժին, հատուկ ընտրված, հիմ­նականում գեղարվեստական գրականության միջոցով մարմնական և հոգեկան հիվանդների վրա առողջարարավերականգնողական ազդեցության եղանակ։
Հզոր ռեյնջերներ. խորհրդավոր ուժ
'''Հզոր ռեյնջերներ. խորհրդավոր ուժ''' (Power Rangers Mystic force), կինոֆիլմ, որ ստեղծվել է ԱՄՆ-ի և Ճապոնիայի կինոգործիչների նախաձեռնությամբ։ Ֆիլմի պրեմիերան եղել է 2006 թվականին։
Ֆիլմը սկսում է այն իրադարձությամբ որ արքայադստեր գյուղը վտանգված էր։ Երկար տարիներ առաջ նույն գյուղում ռենջերների և չար պատուհասների միջև արյունառու և կատաղի ջարդեր են եղել։ Արքայադստեր հայրենի առեղծվածային գյուղը վտանգված էր։ Արքայադստեր ամուսինը գնում է կռվի և գերի ընկնում չար զինվորների մոտ։ Նրան անիծում են և վերածում գայլ զինվորի՝ տալով Կորագ անվանումը։ Նա ստանում է նաև ձի զորդ, որին նա կոչում է Կադասոտրոս։ Անցնում են երկար տարիներ, և երկիրը կրկին վտանգվում է։ Այս օրհասական պահին նորից զգացվում է ռենջերների կարիքը։ Պետք է ընտրվեր հինգ ռենջերները, որոնք պետք է համապատասխանեին կարմիր, կանաչ, կապույտ, դեղին, վարդագույն գույներին։ Նրանց տրվեցին նաև տիտանե զորդեր, որոնք կազմում էին տիտանե մեգազորդ։ Կարմիր ռենջերի ընտրությունը եղավ ամենից առեղծվածայինը։ Կարմիր ռենքերը Նիքը՝ Արքայադստեր և Գայլ զինվորի որդին էր։ Պատերազմի ժամանակ նա կորել էր, իսկ այդ գյուղի բնակիչներից մեկը՝ մի երիտասարդ տրոյ փրկել էր Նիքի կյանքը, նրան տանելով ոչ կախարդական քաղաք՝ Նյու Յորք։
Մորտիկոն
Մորտիկոնը եղել է չարերի առաջին առաջնորդը։ Նա եղել է այն առաջնորդներից մեկը ով երբեք չի կռվել ռենջերների հետ և ամենից քիչն է առաջնորդել չարերին։ Նրա հրամանով է ստեղծվել Քալինդորին՝ չարերի երկրորդ առաջնորդը և սպանվել նրա կողմից։ Նրա մունետիկը և անմիջական ծառան Նեկրոլայն էր։ Նա վստահում էր Նեկրոլային և տեղեկություններ քավում նրանից։
Իմպերիոս
Իմպերիոսը չարերի երկրորդ առաջնորդն էր, ով չարերին վերահսկեց մինչև տաս պատուհասների իհայտ գալը։ Նրա գլխին կապանքներ կա, հագուստին գունավր շքանչանների նման գնդեր՝ որոնցով կառավարում է իր տեխնիկաները և կարողությունները։ Ձեռքում գտնվում է իր ուժի աղբյուրը՝ հովհարը որտեղ կենտրոնացնումէ իր ողջ ուժերը։ Նրան հաջողվում է բռնել բոլոր ռենջերներին; Նա կարողանումէ խլել ռենջերների ուժերը և թողնել ձեռնեւնայն։ Իմպերիոսը մթնեցրեց աշխարհը, բերելով հին վիճակի։ Նրա խորհրդանիշն է երկու արծիվները։ Նա տանել չի կարողանում Գայլ ասպետին և երբեք բարեկամություն չի հաստատել իր նմանակցի հետ։ Նրա մունետիկը ինչպես և Մորտիկոնինը ևս Նեկրոլայն է, որից և օգտություն է քավում։ Նա նաև ստեղծում է չարեր և հպատակեցնոլով իրեն օգտագործում է ընդդեմ նրանց։
Օքթոմուս (Օրգերի տիրակալ)
Օքթոմուսը օրգերի ամենահզոր տիրակալն է, սակայն նա աշխարհ է եկել միային մի էպիզոդում և նույն էպիզոդում կարողանում է հպատակեցնել իրեն ողջ աշխարհը։ Նա դեռևս օրգերի հայտնության առաջին ժամանակներից կապ էր հաստատում բոլոր օրգերի առաջնորդների հետ։ Սակայն օրգերի առաջնորդները հայվի չէին առնում նրա կարծիքը և մտածում որ նա երբեք չի հայտնվի։ Միայն Նեկրոլայն էր խորհրդակցում նրա հետ։ Երբ հայտնվեցին Տաս պատուհասները սկսվեց համագործակցությունը Օքթոմուսի հետ։ Օքթոմուսը երբ հայտնվեց նրա հետ կռվի դաշտ գնացին նաև Սքուլփինը և Բլեք Լենսը։ Տաս պատուհասներից ողջ էր մնացել նաև Իտասիսը, սակայն նա դավաճանեց ռենջերներին։ Մարտի դաշտում բարիների առաջին պարտությունը սկսվեց բարիների թագավորության անկումով։ Օքթոմուսը ներթափանցեց բարիների ամրոց և տապալեց ձյունե մայրիկին։ Ողջ մտաց միայն ձյունե արքայազնը։ Սքուլփինը հաղթեց արքայադստերը, իսկ Բլեք Լենսը Ռենջերների մեգազորդին։ Այս ու հանդերձ նա տապալվեց հասարակության միացյալ ուժերի շնորհիվ։
Տիտանե վարդագույն
Տիտանե վարդագույն։ Զորդերի մեջ չափսերով և հզորությամբ վերջինն է։ Նա պատկանում է Վիդային՝ վարդագույն ռենջերին։ Նա լրացնում է մեգազորդի պակաս մասերը և կարողանում երաժշտական ազդակներ արձակել։ Նա տիրապետում է քամու ուժին։
Տիտանե դեղին
Տիտանե դեղին զորդ։ Զորդերի մեջ չափսերով նախավերջինը և հզորությամբ չորրորդը։ Ունի արբալետ և տիրապետում է կայծակի տարերքին։ Պատկանում է դեղին ռենջերին՝ Չիպին։ Կազմում է մեգազորդի ստորին վերջույթները։
Տիտանե կանաչ
Տիտանե կանաչ զորդ։ Զարդերի մեջ չափսերով առաջինն է և հզորությամբ երկրորդը։ Նրա զորության հիմքում ընկած է խաղողի վազի կառավարելը և զորության օգտագործելը։ Պատկանում է կանաչ ռենջերին Քսանդրին։ Կազմում է մեգազորդի իրանը և կրծքավանդակը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Էկոլոգիական հավաստիություն
Էկոլոգիական հավաստիություն, փորձարկման պայմանների համապատասխանության աստիճանը ուսումնասիրվող իրականության հետ ։ Օրինակ, Կուրտ Լևինի անչափահասների խմբերում առաջնորդության տեսակների ուսումնասիրման հայտնի փորձարկումում քիչ էր համապատասխանում պետության իրականությանը, հետևաբար խախտվել էր էկոլոգիական հավաստիությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Ստարիե Կոշարի (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Ստարիե Կոշարի (Старі Кошари), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1918 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարիե Կոշարի գյուղում բնակվում էր 218 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1918 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թուրքիայի սահմանադրություն
Թուրքիայի սահմանադրություն, (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası) հայտնի է նաև որպես 1982 թվականի Սահմանադրություն, Թուրքիայի հիմնական օրենքն է։ Հիմնում է կառավարությունն ու իշխանության հիմնական սկզբունքները, իշխանության ու քաղաքացիների միջև փոխհարաբերությունները։ Սահմանադրությունը նաև ամրագրում է թուրք ժողովրդի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև մարդկանց իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության ոլորտում պետության պարտականությունները։ Սահմանադրությունը վավերացվել է 1982 թվականի նոյեմբերի 7-ին և փոխարինել 1961 թվականի Սահմանադրությանը ինքնիշխան պետություն։ Սահմանադրությունը բարեփոխվել է 17 անգամ, որոնցից երկուսը կատարվել են հանրաքվեի միջոցով՝ 2010 և 2007 թվականներին, մեկը՝ մասնակի հանրաքվեի միջոցով, 1987 թվականին։ 117 հոդվածներից 113-ը բարեփոխվել են ։
Մաս առաջին։ Սահմանադրական կարգի հիմունքներ
Թուրքիայի սահմանադրությունն ամրագրում է, որ Թուրքիան աշխարհիկ(2.1) և ժողովրդավարական(2.1) (1.1) պետություն է։ Իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին։ Կառավարման ձևը հանրապետական է։ Թուրք ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ընտրովի խորհրդարանի՝ Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի միջոցով։
Թուրքիայի սահմանադրությունն արգելում է փոփոխել հիմնական սկզբունքներն ամրագրով առաջին երեք հոդվածները Հոդված 4։ Ամրագրում է նաև նացիոնալիզմի սկզբունքը, որը բնորոշվում է որպես հանրապետության հիմք և հոգեբանական բարեկեցություննախաբան։ Թուրքական պետության հիմքում ընկած են սոցիալական հավասարությունը (2), (10), հանրապետական կառավարման ձևը(1), թուրքական պետության և ժողովրդի անբաժանելիությունը  (3.1)։ Այսպես, այն նախատեսում է ստեղծել միատար ազգային պետություն՝ հիմնված աշխարհիկ ժողովրդավարության սկզբունքների վրա։
Պետության հիմնական պարտականություններն ամրագրված են առաջին գլխում Հոդված 5։ Սահմանադրությունն ամրագրում է ինքնիշխան պետության մեջ իշխանությունների բաժանման սկզբունքը օրենսդիր(7.1), գործադիր(8.1) և դատական (9.1) իշխանությունների միջև։
Մաս 2։ անհատական և խմբային իրավունքներ
Սահմանադրության երկրորդ մասը մարդու իրավունքների բիլլն էՀոդված 12, երաշխավորում է մարդու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, որոնք բնորոշվում են հետևյալ կերպ․
Այս իրավունքներից շատերը հիմնված են միջազգային իրավունքի հիմնական այնպիսի ակտերի վրա, ինչպիսիք են Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը, որը Թուրքիան վավերացրել է 1948 թվականին ։
Քաղաքացիների իրավահավասարություն
Բացի աշխարհիկ պետությանը վերաբերող դրույթներից, սահմանադրությունը նաև արգելում է խտրականությունը՝ կախված լեզվից, ռասայից, մաշկի գույնից, սեռից, քաղաքական հայացքներից, հավատից և երաշխավորում է օրենքի առաջ նրանց հավասարությունը։ Սահմանադրության երրորդ հոդվածն ամրագրում է, որ թուրքական պետությունն իր տարածքով և ժողովրդով անբաժանելի է։ Լեզուն թուրքերենն է։ 66-րդ հոդվածը ամրագրում է, որ թուրքական պետության քաղաքացին թուրք է։
Խմբային իրավունքներ
Սոցիալական դիրքը, ըստ 10-րդ հոդվածի, իրավական նշանակություն չունի։ Սահմանադրությունը աշխատավորներին հնարավորություն է տալիս ստեղծել աշխատանքային միություններ, ընձեռում այդ միություններին ազատորեն անդամագրվելու հնարավորություն։ 53 և 54 հոդվածներն աշխատավորներին տալիս են խմբակային գործադուլների ու սակարկությունների իրավունք։
Օրենսդիր իշխանություն
Խորհրդարանի կողմից ընդունված նախագահն ունի ավելի շատ արարողակարգային լիազորություններ, ներկայացնում է թուրքական պետությունն ու ժողովրդի շահերը։
Դատական իշխանություն
9-րդ հոդվածը ամրագրում է, որ դատական իշխանությունն անկախ է և իրականացվում է պետության անունից։ Դատական իշխանությունը բաժանվում է երկու թևի՝ վարչական արդարադառություն և դատական արդարադատություն։ Դատարաններն են պետական դատարանը, բարձրագույն դատարանն ու Բողոքարկման գերագույն դատարանը։ Թուրքիայում ստեղծվում է նաև սահմանադրական դատարան, որը որոշում է օրենքների և կառավարության դեկրետների համապատասխանությունը սահմանադրությանը։ Կարող է քննել նախագահին, կառավարությանը, պատգամավորներին կամ դատավորներին վերաբերող գործեր, ում գործունեությունն ու ակտերը, հայցվորի կամ պատասխանողի կարծիքով, հակասահմանադրական են (հոդված 152)։ Ունի նախնական և հետագա վերահսկողության իրավունք։
Գործադիր իշխանություն
8-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործադիր իշխանությունն իրականացվում է Նախագահի և Նախարարների խորհրդի միջոցով։ 109-116-րդ հոդվածներն ամրագրում են կառավարության ձևավորման և գործունեության սկզբունքները։ Կառավարությունը կազմված է վարչապետից ու նախարարների խորհրդից՝ ըստ հոդված 109-ի։ Սահմանադրությունն ամրագրում է դրույթներ այնպիսի հաստաատությունների մասին, ինչպիսիք են համալսարանները, պետական վարչական միությունները, հիմնական պետական ծառայություններն ու ազգային անվտանգության ծառայությունը։ 123-րդ հոդվածը սահմանում է, որ կառավարման գործառույթները հիմնված են վարչարարության և կենտրոնացվածության սկզբունքների վրա։
Վերանայում
175-րդ հոդվածը սահմանում է սահմանադրական փոփոխությունների ընթացակարգը՝ հանրաքվեի միջոցով կամ խորհրդարանի ձայների առնվազն 2/3-ով։ Հասարակական նախաձեռնության իրավունքը սահմանադրությունը չի ամրագրում։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ընդունվեց սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծը՝ 39 միլիոն ձայներով, որոնք կազմում էին ընդհանուր ձայների 58 տոկոսը։ Փոփոխություններով ազգային մեծ ժողովին հնարավորություն տրվեց նշանակել բարձրագույն դատարանների դատավորներին, բարելավել մարդու իրավունքները։ Հանվեց նաև նախկին առաջնորդների անձեռնմխելիությունը․ նախկինում պաշտոնավարումից հետո էլ նրանք չէին կարող պատասխանատվության ենթարկվել ։
Ազգային իրավունքներ
1982 թվականի սահմանադրությունը քննադատում է մշակութային ու քաղաքական ազատությունները 1961 թվականի սահմանադրության համեմատ սահմանափակելու համար։ Թուրքիայում Լաուսաննեի դաշինքով ճանաչվեցին այնպիսի ազգային փոքրամասնություններ, ինչպիսիք են հայերը, հույները, հրեաները։ Եվրոպական միության կարծիքով սահմանադրությունը ժխտում է քրդերի հիմնական իրավունքները, հատկապես 42-րդ հոդվածով ։ 2005 թվականին Եվրոպայի խորհրդի Ռասիզմի դեմ եվրոպական հանձնաժողովը իր զեկույցում նշեց, որ Թուրքիան պետք է վերանայի 42-րդ հոդվածը սահմանադրության ։ Այդ հոդվածն արգելում է թուրքական դպրոցներում թուրքերենից բացի այլ լեզվի ուսուցումը։ Դրանով թուրքաբնակ անձանց 10-20 տոկոսը զրկվում են իրենց մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու իրավունքից. ։
Ուսուցիչները Թուրքիայում հատուկ հսկողության ներքո են։ 2005 թվականին քրդական բոլոր մասնավոր կուրսերը փակվեցին և այժմ քրդերը իրենց մայրենի լեզուն սովորելու համար պետք է վճարեն ։ Մինչ այժմ ոչ մի պետական կամ մասնավոր դպրոց իրավունք չունի ուսուցանել քրդերեն կամ ցանկացած այլ լեզու ։
Արտահայտման ազատություն
Սահմանադրությունն ամրագրում է խոսքի ազատությունը Հոդված 26, բայց
նշում, որ այն անձը, ով հրապարակայնորեն կվիրավորի թուրք ժողովրդին կամ պետությանը կամ թուրքական Ազգային մեծ ժողովին, կպատժվի ազատազրկմամբ՝ 6 ամսից մինչև 3 տարի ժամկետոeոդված 301s։
Օրհան Փամուկը ասաց․ «Թուրքիայում սպանվել են մեկ միլիոն հայեր ու 30 հազար քրդեր, բայց ոչ ոք չի համարձակվում դրա մասին խոսել»։ 2005 թվականին Փամուկի այս ասածը հիմք դարձավ նրա դատավարության և դատապարտման համար։ Իրավաբանների մի խումբ նմանատիպ բաներ ասած բազմաթիվ գրողների դեմ դատական գործեր սկսեց։
Միլիտարիզմի ազդեցությունը
Չնայած վերջին 3 տասնամյակի ընթացքում սահմանադրությունը մի շարք փոփոխություններ է կրել, այն քննադատվել է նաև թուրքական ռազմական իշխանությանը չափից դուրս մեծ իշխանություն տալու համար Ազգային անվտանգության խորհրդի միջոցո։ Թուրքական զինված ուժերը Աթաթուրքի բարեփոխումից սկսած ազգային անվտանգության երաշխավորն են ։
Դելփյան պատգամախոս
Դելֆյան պատգամախոս, Դելփիք քաղաքի Ապոլլոնի տաճարի պատգամախոսը՝ Պյութիա քրմուհին։
Առասպել
Մոտալուտ պատերազմների հավանական ելքը և զանազան կնճռոտ հարցերի պատասխաններն իմանալու նպատակով հույները դիմում էին Դելփյան պատգամախոսին։ Վերջինս գուշակությունից առաջ խմում Էր Կասոտիդա աղբյուրի ջուրը, ծամում դափնու տերև, նստում ոսկյա եռոտանու վրա և, որպես Ապոլլոն աստծո կամքի արտահայտիչ, պատրանքների մեջ զանազան ձայներ հանում։ Քրմերն այդ ձայները մեկնում էին մշուշապատ ու երկիմաստ։ Տերոդոտը հայտնում է, որ Լյուդիայի արքա Կրեսոսը մ․ թ․ ա․ 546 թվականին դիմել է Դելփյան պատգամախոսին՝ իմանալու, թե ինչով կավարտվի իր պատերազմը պարսիկների դեմ։ Դելփյան պատգամախոսը պատասխանել է․
Պատերազմում Կրեսոսը պարտվել է, պարսիկները նվաճել են նրա թագավորությունը։ Քրմերը հայտարարել են, թե գուշակությունը կատարվել է, քանի որ Դելֆյան պատգամախոսը կոնկրետ չի նշել, թե որ թագավորությունն էր կործանվելու։
Կատեգորիա:Հին հունական դիցաբանություն
Կրոստինի
Կրոստինի (crostini), եփած հացի փոքր կտորներ, հայտնի իտալական նախուտեստ ։ Նրանք կարող են լինել տարբեր տեսակների տարբեր ապրանքներով։ Նրանք կարող են մատուցվել ինչպես տաք, այնպես էլ սառը ըմպելիքներով։
Կրոստինիի պատրաստման համար օգտագործվում են մի շարք բաղադրիչներ՝ բանջարեղեն, ծովամթերք, միս, ձուկ, պանիր, սոուսներ, և նույնիսկ մրգեր։ Բայց կրոստինիի համար ամենակարևորն այն է, որ բոված հացը մնա խրթխրթան, չնայած հյութային լրացումներին։ Դրա համար այն պիտի ձևավորել անմիջապես մատուցելուց առաջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նախուտեստներ Կատեգորիա:Տոսկանական խոհանոց
Զալուժե (այլ կիրառումներ)
Զալուժե, կարող է վերաբերել՝
Սմախ (բույս)
Սմախ (Rhus), աղտոր, աղտորագգիների ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ ծառերի, թփերի, կիսաթփերի, հազվադեպ ծառանման լիանների ցեղ։ Միատուն կամ երկտուն, 0,5-12 (մինչև 20) մ բարձրությամբ բույսեր են։ Տերևները հերթադիր են, եռամաս կամ կենտ փետրաձև։
Դաբաղային սմախ
Ծաղիկները մանր են, բազմաթիվ, միակամ երկսեռ ծաղկաբույլերով։ Պսակաթերթիկները և բաժակաթերթիկները 5-ական են, պտուղը ոչ մեծ կորիզապտուղ է։ Հայտնի է սմախի 60 տեսակ՝ տարածված գլխավորապես Հյուսիսային Ամերիկայում, Առաջավոր և Արևելյան Ասիայում, Աֆրիկայում, Եվրոպայում։ Հայաստանի անտառային շրջաններում (վայրի վիճակում) աճում է դաբաղային սմախ (Rhus coriarria), իսկ բուսաբանական այգիներում, դենդրոպարկերում և կանաչ գոտիներում՝ նաև բուրավետ սմախ (Rhus aromatica) և թավամազ սմախ (Rhus typnina)։ Դաբաղային կամ սովորական սմախ մինչև 3 մ բարձրությամբ, թավոտ ընձյուղներով և ճյուղերով ծառ կամ թուփ է։ Տերևները պարունակում են դաբաղանյութեր (մինչև 13 %)։ Գինեթթու պարունակող պտուղներն օգտագործվում են բժշկության մեջ, պտղապատյանը որպես համեմունք, տերևներն ու ընձյուղները՝ կաշվի դաբաղման և ներկերի ստացման համար։ Առաջացնում է խիտ արմատային մացառներ, երաշտակայուն է և պիտանի էռոզացված քարքարոտ զառիթափների ու ձորերի անտառապատման համար։
Կատեգորիա:Բույսերի ընտանիքներ
(7317) Կաբոտ
(7317) Կաբոտ (Cabot), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1940 թվականի մարտի 12-ին Գ. Կուլինի կողմից Կոնկոլիյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,330303 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9752 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6854 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1299,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277067 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1940 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Դյորդ Կուլինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կովկասի բոլշևիկյան կազմակերպությունների խորհրդակցություն
Կովկասի բոլշևիկյան կազմակերպությունների խորհրդակցություն, տեղի է ունեցել Թիֆլիսում, 1904 թվականի նոյեմբերի երկրորդ կեսին։ Մասնակցել են Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության (ՌՍԴԲԿ) Կենտկոմի, Կովկասյան միութենական կոմիտեի և ՌՍԴԲԿ Բաքվի, Թիֆլիսի, Բաթումի և Իմերեթամեգրելական տեղական կոմիտեների 12 ներկայացուցիչներ։
Ղեկավարվելով Վլադիմիր Լենինի՝ մենշևիկների հետ կապերն ամբողջովին խզելու և ՌՍԴԲԿ III համագումար հրավիրելու ցուցումով, կոնֆերանսը քննարկեց կուսակցության կենտրոնների նկատմամբ վերաբերմունքի, Կովկասյան միության, մեծամասնականների գրականության, ՌՍԴԲԿ Կովկասյան միության կանոնադրության փոփոխությունների և այլ հարցեր։
«Համագումարի մասին» ընդունած բանաձևում խորհրդակցությունը նշեց, որ միակ ելքը III համագումար հրավիրելն էր։ Կոնֆերանսն ընտրեց բյուրո, որը պետք է զբաղվեր համագումարի հրավիրման գործնական հարցերով։ Ընդունվեցին համապատասխան բանաձևեր՝ «Մեծամասնականների գրականության մասին», «Ներկա պատմական մոմենտի մասին»։
Ենթադրվում էր, որ Կովկասի բոլշևիկյան կազմակերպությունների խորհրդակցությունը նշանակալի դեր էր խաղացել կուսակցության III համագումարը հրավիրելու և երկրամասի կուսակցական կազմակերպությունները Լենինի շուրջը համախմբելու գործում։
Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն
Նիչկա-Բուլյակ
Նիչկա-Բուլյակ (Ничка-Буляк, Нескәбуләк), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 42 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկար
Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկար կամ պարզապես Ջինևրա Բենչիի դիմանկար, Լեոնարդո դա Վինչիի վաղ շրջանի ստեղծագործություններից է, ֆլորենտական գեղանկարի, ուշ կվատրոչենտոյի վառ օրինակ։ Կնոջ դիմանկար է, որում, ինչպես պարզվել է XX դարում, պատկերված է Ջինևրա դ՛Ամերիգո դե Բենչին՝ ֆլորենտացի բանստեղծուհի և ինտելեկտուալուհի, վենետիկցի Բերնարդո Բեմբոյի պլատոնական սերը, որն էլ պատվիրել է նկարը։
Կլյուչ (համայնք)
Կլյուչ համայնք (, Кључ), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Կլյուչ քաղաքը ։
Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկար
Սա Լեոնարդո դա Վինչիի միակ նկարն է, որ գտնվում է Եվրոպայից դուրս և հանվել է վաճառքի հետպատերազմական շրջանում։ Այժմ գտնվում է Վաշինգտոնի Ազգային պատկերասրահում, դրանից առաջ գտնվում էր Լիխտենշտեյնի իշխանների հավաքածուում։
Կլյուչ (համայնք)
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվել են 37,233 մարդ ։
Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկար
Նկարագիր
Համարյա քառակուսի նկարը պատկերում է տերակոտի գույնի շորով երիտասարդ աղջկա։ Ուսերին մուգ շագանակագույն նեղ շալ է։ Հակառակ այդ ժամանակվա դիմանկարի ժանրի սովորույթի աղջիկը առանց զարդերի է, չհաշված կրծքին կախ փոքր մարգարիտը։ Մազերը հարդարված են այդ ժամանակվա ֆլորենտական նորաձևության համաձայն՝ հարթ սանրված, ուղիղ բաժուկով և դեմքը շրջանակող խոպոպներով։ Մազերը ծոծրակին են հավաքված և կապված սպիտակ ժապավենով։
Կլյուչ (համայնք)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկար
Նկարագիր
Մոդելը պատկերված է երեք քառորդ անկյան տակ մինչև կուրծքը, լեռնային բնապատկերի ֆոնին։ Դիմապատկերի ներքևի մասը՝ մոտավորապես 9 սմ, հավանաբար կորսված է։ Նկարը կոմպոզիցիայով ըստ մի շարք արվեստագետների նման է Լեոնարդոյի ուսուցիչ Անդրեա դել Վերոկկիոյի հայտնի «Ծաղկեփնջով տիկինը» կիսանդրու կոմպոիցիային, որը ստեղծվել է մոտավորապես նույն թվականներին։
Աղջկա դալուկ, լայն այտոսկրերով և նշաձև աչքերով դեմքը ընգծվում է բնանկարի և գիհու թփի մուգ ֆոնին։ Միջին պլանին լճակ է՝ ջրին լույսի փայլերով։ Բնորդը նեղ ուսերով և համեմատաբար մեծ գլխով ու կլոր երեսով աղջիկ է։ Նրա հարթ մազերը հակադրված են ետին պլանի գիհու փշոտ ճյուղերին։ Մարմնի ուրվագիծը սֆումատոյի միջոցով մեղմացված է, իսկ կյարոսկուրո արտահայտչամիջոցով դիմանկարի վրա հակադրվում են լույսի և ստվերի հատվածները։ Ի հակադրություն Վերածննդի ընդունված կարգի, Լեոնարդոն աղջկան նկարել է ձախ թեքված, համապատասխանաբար տեղադրելով լույսի աղբյուրը։ Ընդունված կոմպոզիցիայի այսպիսի հայելային դիրքը պատկերին հաղորդում է որոշակի անկաշկանդություն։ Նուրբ լուսաստվերը դեմքին կյանք է հաղորդում։ Նկարի ներկապնակը մի փոքր սառն է ու զուսպ, բավականին չափավոր է՝ կազմված ոսկեգույն, շականակագույն, մուգ կանաչ, ձիթագույն և երկնագույն տոներով
Նկարի դարձերեսին, ինչպես ընդունված էր այդ ժամանակվա դիմանկարային ժանրում, խորհրդանշան կա պատկերված՝ գիհու ուղղահայաց ճյուղ շրջանակված արմավենու (բարոյականության և քրիստոնեական կարեկցության խորհրդանիշ) և դափնու պսակներով (բանաստեղծական արվեստով զբաղվելու խորհրդանիշ)։ Ճյուղերը փաթաթված են ժապավենով (այսպես կոչված cartiglio) լատիներեն ասույթով motto ։ «Գեղեցկությունը առաքինության զարդն է» ։ Դափնին և արմավենու ճյուղը խորհրդանշում են առաքինության հաղթանակի գաղափարը, և պատկերավոր շարունակում են լատիներեն հեկզամետրի տեքստը։ Նկարի դարձերեսը նմանեցված է ծիրանաքարի, որը խորհրդանշում էր հավերժություն, ամրություն, եզակիություն և կատարելություն։ 1990 թվականին նկարը մաքրելու և վերականգնելու ժամանակ պարզվեց, որ պսակն ու ժապավենը ավելացվել են ավելի ուշ, թեև դա վերջնականապես չի ապացուցված։
Դիմերեսի ուշադիր զննման ժամանակ երևում են նկարչի մատնահետքերը, որոնք վկայում են, որ նկարի ստվերագծումը մատներով է արվել։ Յուղաներկով աշխատելու տեխնիկան Նիդերլանդներից նոր էր ներմուծվել Իտալիա, դիմանակարը նկարչի յուղաներկով աշխատելու առաջին փորձերից էր և որոշ հատվածներից պարզ երևում է, որ նա դեռ լիովին չի տիրապետել նյութին։
Նախնական պատկերը (վարկածներ)
Ըստ որոշ գիտնականների օրինակ՝ Վիկտոր Գրաշչենկով), դիմապատկերի ձեռքեր չունենալը լրիվ հակառակ է Լեոնարդո դա Վինչիի «Տրակտատ գեղանկարի մասին» աշխատության դրույթներին, որտեղ նկարիչը խորհուրդ է տալիս դիմանկարը նկարել ձեռքերով, քանի որ նրանք ոչ պակաս են բնութագրում մարդուն, քան դեմքը։ Եվ ցանկալի է, որ ձեռքերից մեկը հանգչի մյուսի վրա։
Սա միակ փաստարկն է պնդելու համար, որ նկարը Լեոնարդոյի վրձնին չի պատկանում։ Բայց, քանի որ դարձերեսի նկարի թերի լինելուց ակներև է, որ նկարը կտրվել է ապա պարզ է դառնում, որ բացակայող մասը բավարար էր ձեռքերի համար։
Բացի այդ Վինձորի հավաքածուում պահպանվել է Լեոնարդոյի արծաթե մատիտով արած գծանկար, որտեղ պատկերված են կանացի ձեռքեր։ Այդ ձեռքերը լիովին համապատասխանում են Ջինևրա դե Բենչիի դիմանկարին։ Կարծիք կա, որ սրանք դիմանկարի համար արված նախապատրաստական ճեպանկարներ են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեոնարդո դա Վինչիի նկարներ Կատեգորիա:1474 նկարներ Կատեգորիա:Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
Արագլի (լեռնագագաթ)
Արագլի, այլ կերպ՝ Արիգլի կամ Արեգլի, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնահամակարգում՝ Սիսիանի լեռնանցքի մոտ։ Այստեղ նախկինում գտնվում էր Մելիք Գանլի իջևանատունը։ Ղևոնդ Ալիշանը ենթադրաբար նույնացնում է Այրիջիդաղ լեռան հետ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Նորագույն հայկական թատրոն
Նորագույն հայկական թատրոն, Նորագույն թատրոնը 1980-ական թվականների վերջերից՝ դեռևս երկրի անկախացման նախօրեին, հայ թատերական իրականության մեջ հաստատվել էր ազատ գործունեության սկզբունքը։ Կազմավորվել են նոր՝ սեփական գեղարվեստական ծրագրերով առաջնորդվող թատրոններ և թատերախմբեր, որոնց զուգահեռ շարունակում են ստեղծագործել ավանդական խաղացանկային թատրոնները՝ հետևելով տարբեր դպրոցների գեղագիտական դրույթներին։
1990-ական թթ.
1990-ական թվականների կեսերից խաղացանկային-ծրագրային թատրոնների կողքին ձևավորվել են անտրեպրիզային (մասնավոր) ներկայացումներ կազմակերպելու ավանդույթներ, որոնք հնարավորություն են ընձեռում ռեժիսորներին ու դերասաններին հիմնավորելու և հաստատելու տարբեր գեղագիտական ու գեղարվեստական սկզբունքներ։ Անտրեպրիզը եվրոպական թատերական իրականության մեջ հաստատված ձև է, որը Ռուսաստանում տարածվել է XIX դարի վերջին և գոյատևել մինչև XX դարի 20-ական թվականները՝ ընդգրկելով նաև հայ թատրոնը։ Այդ ավանդույթների վերականգնման առաջին դրսևորումները դերասաններ Հրանտ Թոխատյանի, Միքայել Պողոսյանի, ռեժիսոր Արթուր Սահակյանի («Խաթաբալադա», «Իմ մեղքը»), Վարդան Պետրոսյանի և Խորեն Աբրահամյանի («Ծերունին և սովը») և ուրիշների բեմադրություններն են, որոնք ներկայացվել են նաև Սփյուռքում։ Անտրեպրիզային ներկայացումների որոշակի ավանդույթներ են ձևավորել դերասաններ Ա. Խոստիկյանը, Կիմ Երիցյանը, Արմեն Մարությանը և Ռաֆայել Քոթանջյանը, որոնց բեմադրությունները գլխավորապես կառուցվել են երգիծական և կատակերգական ստեղծագործությունների վրա։ 2000-ական թվականներին անտրեպրիզը դարձել է թատերական կյանքի անբաժանելի մասը (Արտաշես Հովհաննիսյանի «Առնետորս», «Աշնան արև», «Սարերում կյանք կա», Հակոբ Ղազանչյանի «Կնոջս անունը Մորիս է», Գ. Խաչատրյանի «Ֆանտոմային ցավեր» և այլն)։ Ռեժիսոր Արամ Սուքիասյանը Արամ Սաթյանի «Լիլիթ» ռոք-օպերայի հենքի վրա ստեղծել է համանուն օպերային ներկայացումը (2004)՝ ներգրավելով տարբեր ստեղծագործական ուղղությունների երգիչ-երգչուհիների։ Ռեժիսոր Հակոբ Ղազանչյանը բեմադրել է Վիլյամ Շեքսպիրի «Համլետը», որը միջազգային առաջին անտրեպրիզային ներկայացումն է։ Ողբերգության բեմադրությանը մասնակցել են 10 երկրներից հրավիրված դերասաններ՝ հիմք դնելով բազմալեզու անտրեպրիզին։ Այդ ոլորտի լավագույն դրսևորումներից է նաև դերասան և ռեժիսոր Նարեկ Դուրյանի գործունեությունը։ Ֆրանսահայ ռեժիսոր Սերժ Մելիք-Հովսեփյանը ստեղծել է անտրեպրիզային թատերախմբեր՝ հիմնականում հենվելով արդի եվրոպական դրամատուրգիայի վրա։ Այս շրջանում զարգացել է նաև մոնոներկայացումների (մենաներկայացում) ավանդույթը, որի ձևավորմանը նպաստել են ասմունքողներ Թամար Դեմուրյանը («Տմբլաչի Խաչան»՝ ըստ Կոստանդին Մելիք-Շահնազարյանի), Սիրվարդ Մեսրոպյանը (Հովհաննես Շիրազի «Հայոց դանթեականը»), դերասանուհի Վարդուհի Վարդերեսյանը (Շահան Շահնուրի «Պճեղ մը անուշ սիրտ»), վերջինս ներկայացվել է ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Մերձավոր Արևելքի մի քանի երկրներում։
21-րդ դար
2003 թվականին ՀԹԳՄ նախագահ, Հակոբ Ղազանչյանի նախաձեռնությամբ Երևանում կազմակերպվել է մոնոներկայացումների միջագգային առաջին փառատոնը։ 2010 թվականին այս և Շեքսպիրյան փառատոները միավորվել են, 2011 թվականին՝ կրկին առանձնացել։ 2009-2010 թվականին փառատոն է անցկացվել նաև Կապանում։
2004 թվականից հայ դերասանները մասնակցում են մոնոներկայացումների միջազգային փառատոներին. Արմեն Սանթրոսյանը (Շեքսպիրի «Լիր արքա»), Հովհաննես Բաբախանյանը («Կոնտրա բաս»), Կարինե Ջանջուղազյանը (Կարինե Խոդիկյանի «Լույսը կբացվի»), մրցանակների են արժանացել Մուրադ Ջանիբեկյանը (Շեքսպիրի «Համլետ»), Գրետա Մեջլումյանը (Նելլի Շահնազարյանի «Թափոր»), Մարիամ Ղազանչյանը («Ջուլիետ»՝ ըստ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ») և ուրիշներ։
Թատրոնի նորագույն շրջանում ընդլայնվել են դերասանի և ռեժիսորի անհատական գործունեության սահմանները։
Կատեգորիա:Հայկական թատրոնի պատմություն
Երկրոլորտ
Երկրոլորտ (γῆ — երկիր, և σφαῖρα — գունդ, ոլորտ բառերից), աշխարհագրական համակենտրոն թաղանթներ, որոնցից կազմված է մոլորակը՝ երկիրը։ Առանձնանում են հետևյալ երկրոլորտները՝ մթնոլորտ, ջրոլորտ, լիտոսֆերա, երկրի կեղև, մանտիան և միջուկը։ Երկրի միջուկը բաժանվում է արտաքին միջուկի (հեղուկ) և կենտրոնական միջուկի (պինդ)։ Երկրոլորտը պայմանականորեն բաժանվում է հիմնականի կամ գլխավորի (լիտոսֆերա, մթնոլորտ և ջրոլորտ և այլն), ինչպես նաև՝ հարաբերականորեն ավտոնոմ զարգացող երկրորդային երկրոլորտներ դրանք են՝ պեդոսֆերա, անտրոպոսֆերա (Ռոդոման Բ. Բ., 1979), սոցիոսֆերա (Եֆրեմով Յ. Կ., 1961) և նոոսֆերա (Վերնադսկի Վ. Ի.)։ Կենդանիների գոյության միջավայրը, որը ներառում է մթնոլորտի ստորին մասը, ամբողջ ջրոլորտը և երկրի կեղևի վերին շերտը, կոչվում է կենսոլորտ։ Կրիոսֆերա, բնորոշվում է բացասական կամ զրոյական ջերմաստիճանով, որում գոլորշիանման վիճակում գտնվող, ազատ կամ քիմիապես և ֆիզիկապես այլ բաղադրիչների հետ կապված տեսքով ջուրը կարող է լինել պինդ ձևով (ձյուն, սառույց, եղյամ և այլն)։ Կենսոլորտ անվանումը նրանց տրվում է ելնելով երկրի վրա մարդու կյանքում նշանակությունից։ Վերոնշյալ երկոլորտներից յուրաքանչյուրն առանձին առանձին գիտաճյուղերի ուսումնասիրության առարկա է, որը ուսումնասիրում է յուրաքանչյուր ոլորտ տարբեր համակարգային մակարդակներում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Մոլորակների թաղանթներ Կատեգորիա:Երկրի կառուցվածք Կատեգորիա:Աշխարհագրական եզրեր
Դորոս
Դորոս (Δωρός), գյուղ Կիպրոս կղզու հարավում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Լիմասոլի շրջանում։
Ըստ 2011 թվականին Կիպրոսում անցկացված մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմում էր 292 մարդ, հիմնականում՝ հույն կիպրացիներ։
Սպարտակ Մելիքյան
Կենսագրություն
Սպարտակ Մելիքյանը ծնվել է 1968 թվականի հունվարի 2-ին Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշքեսանի շրջանի Չովդառ գյուղում։ 1986-1988 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1996 թվականին ավարտել է ՌԴ Պրիմորիեի պետական գյուղատնտեսական ակադեմիան, 1997 թվականին` նույն ակադեմիայի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, ստացել է անասնաբույժ-ինժեների և տնտեսագետի որակավորում։ 2006 թվականին ավարտել է Մոսկվայի նոր իրավաբանական ինստիտուտը, ստացել է իրավաբանի որակավորում։ 1992-1994 թվականներին աշխատել է «Արարատ» մասնավոր ձեռնարկությունում` որպես գլխավոր հաշվապահ,  իսկ 1994-1995 թվականներին`  Ուսսուրիյսկ  քաղաքում «Սպարտակ» ՍՊԸ-ում գլխավոր տնօրեն։ 1995-1996 թվականներին «Անտարես» ԲԲԸ-ում աշխատել է գլխավոր տնօրեն, 1996-1998 թվականներին՝ Պրիմորիեի մթերային բարեգործական հիմնադրամի Ուսսուրիյսկի մասնաճյուղում` ղեկավար։ 1998-2002 թվականներին ղեկավարել է «Ուսսուրիյսկ ԳՈՒՄ» ԲԲԸ-ն։ 2002-2003 թվականներին աշխատել է «Զորավանի անասնահամալիր» ԲԲԸ-ում` որպես տնօրենների խորհրդի նախագահ։ 2003-2007 թվականներին զբաղվել է անհատ ձեռներեցությամբ։ 2007 թվականի  մայիսի 12-ին Ազգային ժողովի պատգամավոր է ընտրվել համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունից ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ
Զալուչե (այլ կիրառումներ)
Զալուչե, կարող է վերաբերել՝
MacWorld Expo
MacWorld Expo, (ամբողջական անունը՝ Macworld Conference & Expo), համաշխարհային կոնֆերանս-ցուցահանդես նվիրված Macintosh պլատֆորմին և նրա ապարանքանիշների։ Կոնֆերասնը անց է կացվում ամեն տարի հունվարի երկրորդ շաբաթվա ընթացքում։
MacWorld Expo իր մեջ ներառում է նաև հանրային կրթական կոնֆերանսներ, որոնք անց են կացնում այդ ոլորտի առաջատար մասնագետները։ Ցուցահանդեսը տևում է մի քանի օր։
Պատմություն
Առաջին ցուցահանդեստ անց է կացվել 1985 թվականին Սան Ֆրացիսկոյում։
Հիմնականում ցուցահանդես անց է կացվում ամեն տարի Սան Ֆրանցիսկոյում (ԱՄՆ), տարվա սկզբին։
2009
2009 թվականի ցուցահանդեսը անց է կացվել հունվարի 5-ից միջև 22-ը։ Սա վերջին ցուցահանդեսն էր, որին մասնակցում էր Apple ընկերություն։ Արդյունքում ցուցահանդեսին մասնակցելուց հրաժարվեց որոշ այլ ընկերություններ օրինակ՝ Belkin և այլն։ Ցուցահանդեսի գոյությունը ապագայում հարցականի տակ էր։
2010
2010 թվականի կոնֆերանսը անց կացվեց փետրվարի 9-ից 13-ը, Սան Ֆրանցիսկոյում։ Ցուցահանդեսին մասնակցեցին ավելի քան 300 ընկերության ներկայացուցիչներ, իսկ ընդհանուր մասնակցների քանակը հասավ 30000-ի։ Միջոցառման ավարտի Macworld-ը հրապարակեց իր ավանդական ցանկը ամենահետաքրքիր նորություններով ։
2011
«MacWorld-2011» անց է կացվել 2011 թվականի հունվարի 26-ից 29-ին, Սան Ֆրանցիսկոյում ։ Հոկտեմբերի 27-ին ցուցահանդեսի կազմակերպիչ IDG ընկերությունը փոխարինեց իր մասնաճյուղային անվանումը, որի արդյունքում Macworld Expo դարձավ Macworld | iWorld ։
2012
«MacWorld | iWorld-2012» ցուցահանդեսը անց կացվեց հունվարի 26-28-ը, Սան Ֆրանցիսկոյում ։
2014
«MacWorld | iWorld-2014» անց կացվեց մարտի 24-ից 29-ին Սան Ֆրանցիսկոյում։
2015
«MacWorld | iWorld-2015» ցուցահանդեսը անց է կացվել արդեն ավանդական դարձած վայլում՝ մարտի 12-ից 14-ը ընկած ժամանակահատվածում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ցուցահանդեսներ Կատեգորիա:Կոնֆերանսներ Կատեգորիա:Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
Բրոդոկ (գյուղ, Զաստավնայի շրջան)
Բրոդոկ (Брідок), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրոդոկ գյուղում բնակվում էր 475 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դեկոր
Դեկոր (decor, - զարդարում եմ), կառույցի (ճակատի, ինտերիերի), առարկայի զարդարանքների համակարգ։
Լինում է պարզ (միագույն ներկում, մակերեսի միօրինակ մշակում) կամ բարդ (զարդի և պատկերի, քանդակի ու որմնազարդի, մշակվածքով և կազմությամբ տարբեր նյութերի զուգորդումներ)։
Ինչպես պարզ, այնպես էլ բարդ դեկորը հանդես գալով շենքերի, առարկաների ծավալատարածական կոմպոզիցիային ներդաշնակ, դառնում է նրա տարրը, շեշտում արտահայտչականությունը կամ նրան հաղորդում տեսողական վերակերպավորում՝ ուրույն մասշտաբային հարաբերություն, ռիթմ, կոլորիտ։ Դեկորը առանձին շենքերը կամ առարկաները անսամբլում տեսողականորեն միավորելու միջոց է։
Կատեգորիա:Ճարտարապետական ​​տարրեր
Ռիո դե Ժանեյրոյի շրջակա միջավայրի և զարգացման վերաբերյալ հռչակագիր
Ռիո դե Ժանեյրոյի շրջակա միջավայրի և զարգացման վերաբերյալ հռչակագիրը (Ռիոյի հռչակագիր) - հռչակագիր, որը պարունակում է էկոլոգիական իրավունքի հիմնական սկզբունքներ և ընդունվել է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության շրջակա միջավայրի և զարգացման վերաբերյալ վեհաժողովի ժամանակ 1992 թվականի հունիսին Ռիո-դե-Ժանեյրոյում (Բրազիլիա )։ Հռչակագիրը հաստատում է այն դրույթը, որը պարունակվում է շրջակա միջավայրի խնդիրների վերաբերյալ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության հռչակագրում ՝ ընդունված Ստոկհոլմում 1972 թվականի հունիսի 16-ին, և իր մեջ պարունակում է համաշխարհային հանրության էկոլոգիական ճիշտ վարվելակարգի 27 սկզբունքներ։ Հռչակագրում սահմանվում են նաև դրա ընդունման նպատակները։ Շրջակա միջավայրի և զարգացման Ռիո-դե-Ժանեյրոյի հռչակագիրը բազմաթիվ երկրների համար հանդիսանում է էկոլոգիական իրավունքի հիմնական աղբյուրից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՄԱԿ Կատեգորիա:Էկոլոգիական իրավունք
Զախարկինո (այլ կիրառումներ)
Զախարկինո, կարող է վերաբերել՝
Գրեյֆեր
Գրեյֆեր (Greifer, greifen - բռնել), ամբարձիչների, բեռնիչների և միառելս սայլակների բեռնաբռնիչ հարմարանք, որն ունի բեռը բռնող դարձկեն ատամնավոր ծնոտներ։
Գրեյֆերներն օգտագործվում են սորուն և հատային բեռները, անտառանյութերը բեռնելու, կարճ հեռավորության վրա տևղափոխելու և բեռնաթափելու համար։
Կատեգորիա:Էքսկավատորներ
Զախարովո (այլ կիրառումներ)
Զախարովո, կարող է վերաբերել՝
Հայացք Երևանից
Պատմություն
Լույս է տեսել 1998-2003 թվականներին Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Վալերի Այդինյան, Հրաչ Հակոբյան (պաշտոնակատար), Այդին Մորիկյան, Գևորգ Լալայան։
Պարբերականը տպագրել է քաղաքագիտական տեսական հոդվածներ և հարցազրույցներ, միջազգային հարաբերությունների վերլուծություն-գնահատականներ, մեծ տեղ է հատկացրել տարածաշրջանային անվտանգության ու համագործակցության, քաղաքացիական կրթության հարցերին, հրապարակել հետազոտություններ ՀՀ ներքին ու արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ։ Հետևողականորեն անդրադարձել է Արցախյան հիմնախնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացին, Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը, Հայ դատին, հայ-թուրքական հակամարտությանը։
Նիվա (գյուղ, Լախդենպոխսկի շրջան)
Նիվա (Нива, Niva), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի բնակավայրեր
Էկոլոգիական իրավիճակ
Էկոլոգիական իրավիճակ, տարածական-ժամանակային տարբեր, այդ թվում մարդու բնակության և վիճակի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոններ, որոնք բարեկեցության կամ անբարեկեցության տարբեր աստիճանի տարածքներում ստեղծում են որոշակի էկոլոգիական վիճակ։ Էկոլոգիական իրավիճակի տակ հասկացվում է բնության և մարդու տնտեսական գործունեության փոխներգործությամբ պայմանավորված մարդու շրջակա միջավայրի կոնկրետ վիճակ։ Ըստ էկոլոգիական իրավիճակի սրության չափանիշի, առանձնանում են դրանց հետևյալ մակարդակները. Բացահայտել էկոլոգիական իրավիճակը, նշանակում է կարգավորել էկոլոգիական հիմնախնդիրները, էկոլոգիական խնդիրների տարածական տեղայնացում, էկոլոգիական հիմնախնդիրների համադրության որոշում և բացահայտված տարածքի (արեալի) համադրում էկոլոգիական իրավիճակի այս կամ այն սրության աստիճանին։ Այսպիսով էկոլոգիական հինմախնդիրների և իրավիճակների բացահայտման և քարտեզագրման գործընթացը փոխկապակցված է և անբաժանելի։
Զամոշե (այլ կիրառումներ)
Զամոշե, կարող է վերաբերել՝
Մադրիդ (ինքնավար համայնք)
Մադրիդ (ինքնավար համայնք) (Comunidad de Madrid), ինքնավար համայնք Իսպանիայի կենտրոնում։ Մայրաքաղաքը և ամենամեծ քաղաքը Մադրիդն է, որ նաև Մադրիդ պրովինցիայի մայրաքաղաքն է։ Մադրիդ ինքնավար համայնքը հարավից և արևելքից սահմանակցում է Կաստիլիա-Լա Մանչային և հյուսիսից ու արևմուտքից Կաստիլիա և Լեոնին։ Այն ձևավորվել է 1983 թվականին ներառելով Մադրիդի պրովինցիայի և պատմական Նոր Կաստիլիայի տարածքները։
Մադրիդ ինքնավար համայնքը Իսպանիայի ինքնավար համայնքների մեջ բնակչությամբ երրորդ է 6.369.167 (2011) բնակչությամբ, որոնց մեծ մասը ապրում է Մադրիդում Այն նաև ամենախիտ բնակեցված ինքնավար համայնքն է։ Մադրիդի տնտեսությունը գրեթե նույն չափսերն ունի ինչ Կատալոնիայի տնտեսությունը, որը Իսպանիայում մեծագույնն է։ Մադրիդի համայնքի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն ամենամեծն է Իսպանիայում ։
Նախապատմություն և Վեստգոթական թագավորություն
Մադրիդ ինքնավար համայնքնում մարդիկ բնակվել են Ստորին պալեոլիթի ժամանակաշրջանից, հիմնականում Մանսանարես, Ժարամա և Հենարես գետերի ավազաններում, որտեղ գտնվել են մի քանի հնագիտական նմուշներ։ Ամենանշանավոր հայտնագործումը Սիեմպոսուելոսում հայտնաբերված կուժն էր (մ. թ. ա. 1970-ից 1470 թվականներ) ։ Հռոմեական կայսրության ժամանակ տարածաշրջանը եղել է Սիտերիոր Տարակոնեսե պրովինցիայի մաս, բացառությամբ հարավ արևմտյան մասի, որը մտնում էր Լուսիտանիա պրովինցիայի կազմի մեջ։ Այստեղով անցել են երկու հռոմեական ճանապարհներ` via xxiv-xxix միացնելով Աստրոգան Լամինիումին և via xxv, որը միացրել է Էմերիտա Աուգուստան և Կաեսարաուգուստան։
Վեստգոթական թագավորության ժամանակ տարածաշրջանը կորցրեց իր կարևորությունը։ Բնակչությունը ապրում էր փոքր ավաններում։ Ալկալա դե Հենարեսը եղել է եպիսկոպոսական նստավայր 5-րդ դարում, սակայն այս փաստը բավական չէր, որպեսզի ավանին տային քաղաքի կարգավիճակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ Կատեգորիա:Մադրիդ ինքնավար համայնք
(7318) Դյուկով
(7318) Դյուկով (Dyukov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի հուլիսի 17-ին Բելլա Բուրնաշևայի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,613565 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1456 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0816 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1543,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,233267 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,8° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1969 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Բելլա Բուրնաշովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստեպկովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Ստեպկովկա (Степківка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1817 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպկովկա գյուղում բնակվում էր 1 130 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,03 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1817 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հայերեն ստուգաբանական բառարան
«Հայերեն ստուգաբանական բառարան», կազմել է Գևորգ Ջահուկյանը։
Պատմություն
Լույս է տեսել 2010 թվականին Երևանում։ Հայերենի ամենաընդարձակ ստուգաբանական բառարանն է. պարունակում է շուրջ 12 հազար բառահոդված՝ ներառյալ նաև կեղծ, սխալագիր և միայն մեկ անգամ հանդիպած բառերը։ Այս աշխատությունը, որի հիմնական սկզբնաղբյուրը Հ. Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանն» է, ընդգրկում է նաև արմատական բառարանի հրատարակությունից հետո հայ իրականության մեջ կատարված ստուգաբանական հետազոտությունների արդյունքները։