cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆլյոթեմյուսոսթ
Կառուցվածք
Ֆլյոթեմյուսոսթ պանրատեսակը հիանալի կերպով հրամցվում է բուտերբրոդների, վաֆլիների և քաղցր սոուսների հետ:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կովի կաթից պանիրներ Կատեգորիա:Նորվեգական պանիրներ Կատեգորիա:Նորվեգական խոհանոց
Վաճառական Չուվիլդինի տուն
Վաճառական Չուվիլդինի տուն (Дом купца Чувильдина, թեք տուն), նախկինում եկամտաբեր տուն Եկատերինբուրգում։ Պատկանել է վաճառական Վասիլի Իվանովիչ Չուվիլդինին։ 2015 թվականից համարվում է տեղական նշանակության պատմական և ճարտարապետական հուշարձան ։ Ընդգրկված է Եկատերինբուրգի «Կարմիր գիծ» տուրիստական երթուղու մեջ։
Պատմություն
Երկհարկանի աղյուսե շենքը կառուցվել է մոտավորապես 1900 թվականին, գետի 2-րդ ափային փողոցում (այժմ` Գորկո փողոց), Իսետ գետի ափին, ճարտարապետ Ալեքսանդր Սեմենովիչ Չիրկովսկու նախագծով, որը նաև նախագծել է Եկատերինբուրգում առաջին էլեկտրակայանը ։ Տան կառուցման համար ընտրվել է այդ ժամանակ նորաձև համարվող «աղյուսե» ոճը։ 1890-ական թվականներին տան մոտ գտնվող հողատարածքը ձեռք է բերել Չուվիլդինը, իսկ մինչ այդ պատկանել է ոմն Մարթա Ֆիլիպովնա Կոզլովային։ Հողատարածքի վրա կար փայտե տուն և որոշ տեխնիկական շենքեր։ Վաճառականն ապրում էր մոտակայքում փայտե տան մեջ, և այնտեղ շարունակեց ապրել նույնիսկ քարե տան շինարարությունից հետո, որը նա հանձնեց կենվորներին։
Չուվիլդինի հիմնական զբաղմունքն ալյուրի առևտուրն էր։ Նա քաղաքում հայտնի էր, հեղինակություն ուներ, երկու անգամ ընտրվել է քաղաքային դումայի անդամ 1876 թվականից մինչև 1884 թվականը ։ 1903 թվականից վաճառականի վերաբերյալ տեղեկատվություններ չկան, իսկ 1912 թվականին տունը ձեռք է բերել ոմն Ա. Ե. Սուխոպլյուևը։ 1917 թվականից հետո տունը հանձնվել է քաղկոմին և վերածվել կոմունալ բնակարանների։
Ներկայիս հասցեն՝ Մաքսիմ Գորկու փողոց 14։
2005 թվականին տանը հարակից տարածքում տեղադրվել է Ստեղնաշարի հուշարձանը, իսկ տունը երբեմն անվանում են «i-ցանց» կամ «ծրագրաշարային բլոկ» ։ 2015 թվականին Սվերդլովսկի մարզի կառավարությունը տունը ընդգրկվել է մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ «Այս շենքի պատմա-մշակութային արժեքը սկզբնական ծավալային պլանավորման լուծման բարդ ռելիեֆի մեջ է» ։
Մինչև 2016 թվականը տունը անտեսված վիճակում էր։ 2016 թվականի նոյեմբերին այն աճուրդի է հանվել 6,24 միլիոն ռուբլով  և 6,31 միլիոն ռուբլով ձեռք բերվել «Կապիտալ» Բաց բաժնետիրական ընկերության կողմից ։ 2016 թվականի վերջում տունը վերակառուցվել է՝ բնակելի տան վերածելու նպատակով  ։
Ջորջ Անվին
Ջորջ Անվին (George Unwin, ), անգլիացի պատմաբան և տնտեսագետ, Մանչեստրի համալսարանի տնտեսագիտության պատմության պրոֆեսոր, Անգլիայի պատմության մեջ առաջին տնտեսության պատմության ամբիոնի հիմնադիրը, աշխատանքի, ֆինանսների և միջնադարյան գործամասերի պատմության մասին աշխատանքների հեղինակ։
Կենսագրություն
Ջորջը ծնվել է 1870 թվականի մայիսի 7-ին Անգլիայի Լանկշաֆիր կոմսության Ստոկպորտ քաղաքի։ Ջորջը եղել է Էդվարդ Անվինի՝ հյուրանոցի սեփականատիրոջ և նրա կնոջ՝ Պրիսցիլայի՝ ծնված տեղացի վաճառողի ընտանիքում, վեց երեխաներից ավագը ։ Հայրը եղել է երկաթուղային նախկին ծառայող, իսկ Ջորջի ծնվելու ժամանակ հնաոճ մի փաբ է ունեցել քաղաքում, որը բավականաչափ եկամուտ չի բերել ընտանիքին ։
Ջորջը մինչև 13 տարեկանը (1883 թվական) սովորել է Էջլի Ուեսլիանի ցերեկային դպրոցում, իսկ հետո տեղափոխվել է Բապտիստական կիրակնօրյա դպրոցը։ Ոչ աշխատանքային օրերին Ջորջը որպես օգնական աշխատել է «Կարինգտոնը և որդնիները» գլխարկների գործվածքեղենի գործարանում, որտեղ ժամանակին աշխատել էր նրա մայրը։ Շուտով նա ստացել է գրասենյակային ծառայողի պաշտոն։ 1890 թվականին 20 տարեկան հասակում ընդունվել է Քարդիֆի համալսարան՝ ամեն տարի ստանալով 20 ֆունտ ստերլինգի չափով կրթաթոշակ։ 1893 թվականին, ստանալով դասական կրթաթոշակ, Ջորջն ընդունվել է Օքսֆորդի համալսարանի Լինքոլնի քոլեջը։ Ավարտելով այն՝ ստացել է կրթաթոշակ Օրիել քոլեջի կողմից, ինչն էլ նրան հնարավորություն է տվել 1898 թվականին 6 ամիս շարունակ սովորել Գերմանիայում։ Անվինը սովորել է որոշ առաջատար տնտեսագետների մոտ, որոնց թվում էր նաև Գուստավ ֆոն Շմոլլերը, որը չափազանց մեծ ազդեցություն է թողել նրա վրա ։
Մարյինո (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Մարյինո գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,316 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 72,78 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ջորջ Անվին
Կենսագրություն
Անվինը մահացել է 1925 թվականի հունվարի 30-ին Մանչեստերում՝ 55 տարեկան հասակում ։
Ընտանիք
1902 թվականին Անվինը ամուսնացել է Ռևդ Մարկ Գայ Պիրսի 4 աղջիկներից 3-րդի՝ Ֆրենսիս Մաբել Պիրսի հետ։ Նրանք ծանոթացել են այն ժամանակ, երբ միասին աշխատելիս են եղել Մենսֆիլդ հաուսում տարբեր նախագծերում։ Սակայն նրանք երեխաներ չեն ունեցել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի տնտեսագետներ Կատեգորիա:Բրիտանացի տնտեսագետներ
Լամիսա
Լամիսա (Lamesa; ), քաղաք ԱՄՆ-ում, տեղակայված Տեխաս նահանգի արևմուտքում, Դոուսոն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի, բնակչության թիվը կազմել է 9422 մարդ, ըստ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի՝ 2018 թվականին քաղաքում բնակվում էր 9042 մարդ ։ Գտնվելով Լաբոքից հարավ՝ Լանո Էստակադոյի վրա, Լամիսան հիմնադրվել է 1903 թվականին։
Աշխարհագրություն
Լամիսան տեղակայված է Դոուսոն շրջանի կենտրոնում, նրա կոորդինատներն են՝ 32.73306°N, -101.955°W :
Ըստ ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի, քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13,0 կմ² (5,0 քառակուսի մղոն), որից 0,08 քառակուսի կիլոմետրը (0,03 քառակուսի մղոն) կամ 0,62%-ը ջուր է ։
Կլիմա
Ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման համակարգի, Լամիսան բնութագրվում է բարեխառն կիսաանապատային կլիմայով (BSk) : Քաղաքի կլիման բնութագրվում է ամառային բարձր ջերմաստիճաններով (հաճախ ավելի քան 100 °F) և ձմռան ցուրտ գիշերներով (ջերմաստիճանը ցրտից ցածր է ընկնում տարեկան միջինը 91 գիշեր)։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 61,4 °F է, ինչը Լամիսային դարձնում է իններորդ ամենացուրտ վայրը Տեխասում՝ Ամարիլլո և Լաբոք քաղաքներից հետո։ Լամիսան տարեկան ստանում է միջինը 17,6 դյույմ անձրև և 4 դյույմ ձյուն ։
Ժողովրդագրություն
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, քաղաքում ապրում էր 9422 մարդ, կար 3549 տնատերեր և 2460 ընտանիք։ Քաղաքի ռասայական կազմը. 80,6% սպիտակամաշկ ամերիկացիներ, 4,6% աֆրոամերիկացիներ, 0,7% բնիկ ամերիկացիներ, 0,4% ասիացիներ, 0,1% (6 մարդ) Հավայան կղզիների կամ Օվկիանիայի բնակիչներ, 11, 3% - այլ ցեղեր, 2,3% - երկու և ավելի ցեղեր։ Բոլոր ցեղերի իսպանախոսների թիվը կազմել է 58,7% ։
3549 տնատերերից 36,2%-ը ունեն մինչև 18 տարեկան երեխաներ։ Տնային տնտեսությունների 49%-ը ամուսնացած զույգեր էին, ովքեր ապրում էին միասին (18,3%-ը՝ մինչև 18 տարեկան երեխաների հետ), տնատերերից 14,8%-ում կանայք ապրում էին առանց ամուսնու, տնատերերից 5,4%-ում տղամարդիկ ապրում էին առանց կանանց, տնատերերից 30,7%-ը՝ ընտանիքներ չէին։ Տնատերերից 27,6%-ում ապրում էր միայն մեկ անձ, իսկ 13,6%-ը միայնակ տարեցներ էին (65-ից բարձր)։ Տնատերերի միջին չափը 2,63 մարդ էր։ Ընտանիքի միջին չափը 3,21 մարդ է ։
Քաղաքի բնակչությունն ըստ տարիքային տիրույթի բաշխվել է հետևյալ կերպ. 31,6%-ը՝ մինչև 20 տարեկան բնակիչներ, 22,5%-ը՝ 20-ից 39 տարեկան, 29,5%-ը՝ 40-ից 64, 16,4%-ը՝ 65 տարեկան և բարձր։ Միջին տարիքը 35,9 տարեկան է ։
Համաձայն 2011-2015 թվականների հինգ տարվա հետազոտության տվյալների, Լամիսայում տնային տնտեսությունների միջին եկամուտը տարեկան 40 757 ԱՄՆ դոլար է, իսկ ընտանիքների միջին եկամուտը՝ 50 882 դոլար։ Քաղաքի մեկ շնչի հաշվով եկամուտը կազմում է 23 052 դոլար։ Ընտանիքների շուրջ 14,2%-ը և բնակչության 17%-ը ապրում են աղքատության շեմից ցածր մակարդակով։ Այդ թվում ներառյալ՝ 18 տարեկանից ցածր 17,5%-ը և 65 տարեկանից բարձր 19%-ը ։
Տեղական ինքնակառավարում
Քաղաքը ղեկավարում են քաղաքապետը և քաղաքային խորհուրդը, որոնց վեց անդամներն ընտրվում են շրջանների կողմից ։
Ենթակառուցվածքներ և տրանսպորտ
ԱՄՆ-ի 87-րդ և 180-րդ և Տեխաս նահանգի 137 մայրուղիներն անցնում են Լամիսայով։ ԱՄՆ-ի 87-րդ մայրուղին, Լինն ավենյուն, անցնում է քաղաքի արևելյան կողմով և անցնում է հյուսիսից հարավ-արևելք՝ Լաբոքից դեպի Բիգ Սփրինգ։ ԱՄՆ-ի 180-րդ մայրուղին անցնում է քաղաքի կենտրոնով, իսկ 4-րդ փողոցը թեքվում է արևմուտք՝ դեպի Սեմինոլ, իսկ քաղաքից դուրս թեքվում է արևելք՝ դեպի Սնայդեր։ Տեխասի 137-րդ մայրուղին անցնում է քաղաքի միջով, Բրայան ավենյուով և անցնում է Բրաունֆիլդից 38 մղոն (61 կմ) հյուսիս-արևմուտք և 43 մղոն (72 կմ) հարավ՝ դեպի Սթանթոն։ Տեխասի 349-րդ մայրուղին բաժանվում է Լամիսայից հարավ գտնվող 137-րդ մայրուղու և անցնում հարավ-արևմուտք՝ դեպի Միդլենդ։
Քաղաքում է գտնվում Լամեսայի մունիցիպալ օդանավակայանը։ Օդանավակայանն ունի երկու թռիչքուղի՝ 1525 մետր և 1221 մետր երկարությամբ ։ Առևտրային ուղևորների թռիչքներով ամենամոտ օդանավակայանը է։ Օդանավակայանը գտնվում է Լամիսայից մոտ 105 կիլոմետր հարավ։
Կրթություն
Քաղաքը սպասարկվում է Լամիսայի անկախ դպրոցական շրջանի կողմից։
Լամիսայում է գտնվում Բիգ Սփրինգ քաղաքի Հովարդ քոլեջի մասնաճյուղը։
Տնտեսույթուն
Քաղաքի 2016-2017 հաշվետու տարվա բյուջեի համաձայն, 2016 թվականին քաղաքի գնահատված եկամուտը կազմել է 11,03 մլն $, իսկ ծախսերը` 11,4 մլն $ : Տնտեսության մեծ մասը հիմնված է անասունների և բամբակի բուծման վրա։
Լրատվամիջոցներ
«The Lamesa Press Reporter» թերթը լույս է տեսնում քաղաքում ամեն 2 շաբաթը մեկ, գործում են նաև ռադիոկայանները՝ KPET (AM 690), KBKN (FM), KTXC (FM) և KJJT (FM): Մալուխային հեռուստատեսության համակարգը ղեկավարում է «Northland Cable Television»-ը։
Հանգիստ և ժամանց
Ամեն տարի ապրիլին քաղաքում տեղի է ունենում տապակած հավի սթեյքի մրցույթ։
Քաղաքում է գտնվում Sky-Vue ավտոկինոթատրոնը։ 2015 թվականին բռնկված հրդեհից հետո կինոթատրոնը ստիպված էին փակել։ Բադդի Հոլլին մինչ հայտնի դառնալը ելույթ էր ունենում շեն- էկրանի տանիքում ։
Դալ Պասոյի թանգարան
Դալ Պասոյի թանգարանը տեղական արտեֆակտերի հավաքածու է և նախկին հյուրանոց, որը գտնվում է Լամիսայի կենտրոնում։ Անունը գալիս է այն փաստից, որ Լամիսան գտնվում է հարթ դաշտի վրա։ Թանգարանում ցուցադրվում են ինտերիերի իրեր, գործիքներ և գյուղտեխնիկա։ Անց են կացվում նաև տեղի նկարիչների աշխատանքների ցուցահանդեսներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Տեխասի քաղաքներ Կատեգորիա:1903 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արա Վարդանյան (ծանրորդ)
Արա Վարդանի Վարդանյան, հայ ծանրորդ , Հայաստանի բազմակի չեմպիոն, Ուկրաինայի չեմպիոն (2004), Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (1998), աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր (1998), Օլիմպիական խաղերի մասնակից (1996)։ Հայաստանի միջազգային կարգի սպորտի վարպետ (1993)։
Կենսագրություն
Արա Վարդանյանը ծնվել է 1974 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Հայկական ԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Բամբակաշատ գյուղում ։ Ծանրամարտով սկսել է զբաղվել 5 տարեկանում՝ հոր՝ Վարդան Վարդանյանի ղեկավարությամբ։ 1990 թվականին ընդունվել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտ և շարունակել մարզումները Երևանում՝ Ռոբերտ Հովհաննիսյանի մոտ։ 1993 թվականին դարձել է պատանիների (մինչև 20 տարեկան) աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն։
1995-1999 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային հավաքականի կազմում։ 1996 թվականին մասնակցել է Ատլանտայի Օլիմպիական խաղերին, որտեղ զբաղեցրել է 7-րդ տեղը։ Առավել հաջող հանդես է եկել 1998 թվականին։ Ռիզեում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է բրոնզե մեդալ, իսկ Լահտիում կայացած աշխարհի առաջնությունում լավագույն արդյունքը ցույց է տվել պոկում վարժությունում և երկամարտի արդյունքում դարձել արծաթե մեդալակիր։
2000 թվականին տեղափոխվել է Ուկրաինայի Իլյիչյովսկ քաղաք, որտեղ միացել է Յուրի Կուչինովի գլխավորությամբ մարզվող մարզիկների խմբին։ 2003 թվականին ստացել Է Ուկրաինայի քաղաքացիություն և հետագայում միջազգային մրցումներին ներկայացրել այդ երկիրը։ 2004 և 2005 թվականների Եվրոպայի առաջնություններում պոկում վարժությունում նվաճել է (համապատասխանաբար ոսկե և բրոնզե) փոքր մեդալներ, սակայն հրում վարժությունում անհաջող ելույթի պատճառով երկամարտի մեդալակիրների թվում չի հայտնվել։
(7873) Բոլլ
(7873) Բոլլ (Boll), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 15-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,634956 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3408 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9292 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1562,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230433 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,09° անկյուն։
Անգլուխ ձիավորը (ֆիլմ, 1972)
Անգլուխ ձիավորը, (անգլ. The Headless Horseman) արտադրվել է 1972 թվականին, խորհրդային ռեժիսոր Վլադիմիր Վայնշտոկի կողմից Թոմաս Մայն Ռիդի համանուն վեպի հիման վրա ։ Այն բավականին պահանջված էր։ Գնվել է ֆիլմի 51.7 միլիոն տոմս ։ Ֆիլմը նկարահանվել է Ղրիմի՝ Յալթա, Բելոգորսկ և այլ շրջաններում։
Դերերում
Օլեգ Վիդով - Մորիս Ջերալդ
Լյուդմիլա Սավելևա - Լուիզա Փոյնդեքսթեր
Առնե Յուսկյուլա - Քասսիուս Քոլհաուն
Էսլինդա Նունիես - Իսիդորա Կովարուբիո Դե Լոս-Լյանոս
Սյուժե
Սյուժե (sujet— առարկա),
Անգլուխ ձիավորը (ֆիլմ, 1972)
Դերերում
Իվան Պետրով - Զեբուլոն Սթումփ
Սյուժե
1․ գրականության մեջ գործողությունների զարգացումը, իրադարձությունների ընթացքը պատմական, դրամատիկ և քնարավիպերգական երկերում։ «Սյուժե» բառը գրականության հետ կապված առաջին անգամ օգտագործել են XVII դ․ կլասիցիստներ Պ․ Կոռնելը և Ն․ Բուալոն՝ նկատի ունենալով, ինչպես Արիստոտելը, հին աշխարհի առասպելական հերոսների (օրինակ, Անտիգոնեի ու Կրեոնտի կամ Մեդեայի ու Ցասոնի) կյանքի եղելությունները։ Սյուժեն (գլխավոր և երկրորդական սյուժետային գծերի հետ մեկտեղ) երկի բովանդակությունը մարմնավորող հիմնական միջոցներից մեկն է, որն արտացոլում է տվյալ պատմական ժամանակաշրջանը, ազգային ու սոցիալական հանգամանքները, գրողի հուզական-գաղափարական վերաբերմունքը կյանքի բնութագրական կողմերի և իրականության նկատմամբ։
Անգլուխ ձիավորը (ֆիլմ, 1972)
Դերերում
Ալեքսանդրո Լուգո - Վուդլի Փոյնդեքսթեր
Սյուժե
Սյուժեի միջոցով է դրսևորվում կերպարների, նրանց բնավորության ու ներքին էության զարգացման պատմությունը։ Իր ողջ անկրկնելիությամբ և ինքնատիպությամբ սյուժեն ստեղծագործության ձևի (դրա հետ էլ՝ բուն ոճի) հիմնական կողմն է։ Սյուժեի զարգացման հիմքը կոնֆլիկտն է՝ հերոսների բախման միջոցով հասարակական հակադիր ուժերի պայքարի բացահայտումը։ Էպոսի պատմական զարգացման վաղ շրջանում նրա սյուժեն կառուցվել է դեպքերի համակցության ժամանակային, ժամանակագրական սկզբունքով։ Հետագայում եվրոպական էպոսում ի հայտ են եկել համակենտրոն սյուժեները՝ հիմնված միասնական կոնֆլիկտի վրա, որը հատկանշվում է իր հանգույցի, գագաթնակետի և հանգուցալուծման որոշակիությամբ։
Անգլուխ ձիավորը (ֆիլմ, 1972)
Դերերում
Էնրիկե Սանտիեստեբան
Վիկտոր Բելովոլսկի
Մարիա Ֆարա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1973 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Լենֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր
Սյուժե
Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ, քաղաք Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում ։ Գտնվում է Քասախ գետի ափին, ծովի մակերևույթից 1100 մ բարձրության վրա, Արարատյան դաշտի և Արագածի լեռնազանգվածի կենտրոնում, Երևան մայրաքաղաքից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Քաղաքը 2015 թ. դրությամբ ունեցել է 18 300 բնակիչ, բացառապես հայեր։ Հիմնականում ոռոգվում է Քասախի ջրերով։ Խմելու ջուրն ստացվում է Սաղմոսավանի, Նազրևանի, Շորշորի աղբյուրներից։ Քաղաքով են անցնում դեպի Գյումրի և Վանաձոր տանող մայրուղիները։ Աշտարակը Հայաստանի օպտիկական արագագործ կապուղիների հիմնական հանգույցներից մեկն է։ Հստակորեն միմյանցից առանձնանում են Քասախի աջ ափին գտնվող բուն Աշտարակ, Մուղնի, Ձախ ափ, Գիտավան, Բագավան թաղամասերը։ Քասախի գեղատեսիլ կիրճը ծառայում է որպես հանգստի գոտի։ Քաղաքով են անցնում դեպի Գյումրի և Վանաձոր տանող մայրուղիները։
Անվանում
«Աշտարակ» հասարակ գոյականը իրանական ծագման բառ է, որ հայերենում կրում է «ուղիղ բարձրացող կառույց», «բերդապարսպի բուրգ», «սլացիկ բարձրաբերձ շինություն» իմաստները։ Հակոբ Մանանդյանը տեղանունը իրավացիորեն նույնացնում է IV դարի Պևտինգերյան քարտեզում նշված Strangira կայարանի հետ, ենթադրելով, որ բառն ունի նախահայկական ծագում, երբ դեռ «աշտարակ» բառը հայերենում գործածական չէր։ Գրիգոր Ղափանցյանը, ընդունելով Մանանդյանի այս տեղայնացումը, բառի մեջ առանձնացնում է Str- արմատը, և այն համարելով հայերեն «Շտր» հնչյունակազմի լատիներեն տառադարձություն, գտնում, որ բառի մեջ առկա է ասուրական Իշտար դիցուհու անվան փյունիկյան «Աշտար» արտահայտչաձևը։ Փորձեր են արվել աշտարակ բառը կապել նաև «աշտ» (խաղաղ, բարեմիտ, հեզ), «յաշտ» (զոհաբերություն) իրանական արմատների հետ, որոնք ինչպես և «աշտարակը» ավելի ուշ փոխառություններ են և այդ պատճառով ստուգաբանությունը դարձնում են անընդունելի։ «Շտր» բառը, անկասկած, կարելի է հանգեցնել «Իշտար» կամ «Աշտար» նախաձևին, ինչպես կռահել է Գրիգոր Ղափանցյանը։ Սակայն նոր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ աքքադական այս հայտնի աստվածուհին Հայկական լեռնաշխարհում բոլորովին այլ անվանում է ունեցել։ Ուրարտերեն լեզուն կրողները նրան կոչել են «Սարդի», նոր ճշգրտումներով և ավելի շուտ «Շարդի», իսկ հայերը՝ «Աստղիկ», որոնցից ոչ մեկը և ոչ մյուսը չէին կարող «Շտր» բառամասի համար հիմք ծառայել։ Ուրեմն «Շտր»-ն պետք է փնտրել հայերեն բառագանձի այլ շերտերում։ Հայ հնագույն էպիկական ստեղծագուրծությունների մեջ «Շիդար» անունով ճանաչվում է առասպելական Արտավազդ արքայի որդիներից մեկը, իսկ «շիդարներ» կոչում են նույն արքային ուղեկցող դիցաբանական արարածները։ Այս բառի ծագումը նույնպես բանասերները կապում են Իշտար աստվածուհու հետ։ Սակայն պետք է ասել, որ այդ կապը միայն միջնորդավորված է ոչ ուղղակի։ Արդեն շեշտվեց, որ Իշտարը լեռնաշխարհում հայտնի է որպես Սարդի և Շարդի։ Այս դիցուհուն են նվիրված Ուրարտական Սարդուրի կամ Շարդուրի արքայանունները։ Ինչ-ինչ արտասանական առանձնահատկությունների պատճառով Շարդուրի անունը կրող բիայնական արքաները աքքադական արձանագրություններում հայտնի են որպես Սիդուր, և երբեք ոչ այլ կերպ։ Եթե բառը հայերենին փոխանցման պարագայում գործել է նույն արտասանական յուրահատկությունը, ապա «ու-ա» սովորական անցման դեպքում հենց այդ անունն էլ պետք է համարել հայ բանահյուսության մեջ պահպանված «շիդար» բառի, ինչպես նաև լատիներեն «Str» հնչյունակազմի հիմքը։ Այսպիսով Շիդուր կամ Շիդար բառը հաստատորեն մատնացույց է անում բիայնական Սարդուրի անունը կրող արքաներից մեկին։ Բնականաբար նա չէր կարող լինել Սարդուրի Ա, որը հետագա Այրարատ նահանգում որևէ հայտնի ներկայություն չի ունեցել։ Իսկ ահա Արմավիր և Երևան քաղաքների հիմնադիր Արգիշտի Ա որդին՝ Սարդուրի Բ-ը, այս տարածքներում լայն գործունեություն է ծավալել։
Պատմություն
Աշտարակը հայկական աղբյուրներում հիշատակվում է 9-րդ դարից։ Հնում մտել է Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Արագածոտն գավառի մեջ։ Այստեղ կան նաև վաղ ժամանակներին վերաբերող պատմամշակութային կոթողներ։ Ծիրանավոր եկեղեցին կառուցվել է 5-րդ դարում, որը 18-րդ դարում վերանորոգվել է։ Ծիրանավորի շրջակայքը տեղացիները անվանում են Բերդաթաղ։ Սբ. Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 7-րդ դարում, որը տեղացիները անվանում են Կարմրավոր՝ կարմիր քարով կառուցված լինելու պատճառով։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվում է Սբ. Մարինե եկեղեցին, կառուցված 1281 թ-ին։ Հիշատակության է արժանի Քասաղի եռակամար կամուրջը, որը կառուցվել է քանաքեռցի մեծահարուստ Մահտեսի խոջա Գրիգորի կողմից 1664 թ։ Մուղնի գյուղում է գտնվում Սբ. Գևորգի վանքը՝ կառուցված 17-րդ դարում։
Աշտարակը հազարամյակների պատմություն ունի։ Այդ են վկայում բնակավայրի տարածքում գտնվող բոլոր բրոնզեդարյան արձանները, բնակատեղիները, դամբարանները և այլ հուշարձանները։
1555 թվականին Աշտարակն անցել է պարսկական տիրապետության տակ, կրել է 16-17-րդ դարերի թուրք - պարսկական պատերազմների ավերիչ հետևանքները։ Սակայն Աշտարակը զերծ է մնացել պարսից Շահ Աբբաս I Սեֆի-ի կազմակերպված հայոց մեծ բռնագաղթից, որը տեղի է ունեցել 1604 թվականին) ինչպես Վաղարշապատի, Օշականի, Փարաքարի և Քանաքեռի հետ միասին։
1664 թվականին երևանցի, մեծահարուստ և վաճառական Մոծակենց Գրիգորը Քասախ գետի վրա, առնվազն 10-րդ դարից գործող կամրջի մոտ (ավերվել էր 17-րդ դարում) կառուցում է տուֆակերտ մի հրաշալի կամուրջ։
1760-1770-ական թվականներին Աշտարակը մի քանի անգամ ենթարկվել է լեզգիների հարձակմանը։
1804-1813 և 1826-1828 թվականներին ռուս-պարսկական պատերազմների ընթացքում, աշտարակցիներն աջակցել են ռուսական զորքերին։ Արևելյան Հայաստանի պարսկահայերի ներգաղթի ամենաեռանդուն կազմակերպիչներից մեկը ապագա Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ե Աշտարակեցի Շահազիզյանն էր։
Խորհրդային տարիներին Աշտարակը եղել է համանուն շրջանի կենտրոնը, իսկ Հայաստանի երրորդ հանրապետության ստեղծումից հետո՝ Արագածոտնի մարզի մարզկենտրոնը։
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
2016-ին ԵՊՀ Հայ բանասիրության ֆակուլտետի ուսանող Մարիանա Բոցինյանը (վերջինս նաև բարբառակիր է) խոսվածքը ուսումնասիրել է և իր աշխատանքում ներառել լեզվական որոշ առանձնահատկություններ, որոնք բնորոշում են խոսվածքի ներկա լեզվավիճակը։ Լեզվական փաստերի գրանցման հիմնական աղբյուրը տեղեկատու անձինք են՝ տվյալ խոսվածքի կրողները։ Հարցմանը ենթարկվել են 18-76 տարեկան անձինք։
Հայոց լեզվի հնագույն տարածքային տարբերակներից է Արարատյան բարբառը, որն ունի հնչյունական, քերականական և բառային ֆոնդի հստակ համակարգ։ Արարատյան բարբառին է պատկանում Աշտարակի խոսվածքը, որով ներկայումս խոսում են հիմնականում Արագածոտնի մարզի մարզկենտրոն Աշտարակ քաղաքում։ Քաղաքն ունի մոտ 21 000 բնակիչ։ Աշտարակի խոսվածքի կրողները հիմնականում տեղացիներն են, կան նաև քիչ թվով տեղափոխվածներ Պարսկաստանից, Սիրիայից, Ղարաբաղից, Մարտունիից։ Քաղաքի բնակչությունը լեզվական տեսակետից համասեռ է։ Մենք խոսվածքի կրողներից քաղել և մեր քննության մեջ ենք ներառել լեզվական որոշ առանձնահատկություններ, որոնք բնորոշում են խոսվածքի ներկա լեզվավիճակը։ Լեզվական փաստերի գրանցման հիմնական աղբյուրը տեղեկատու անձինք են՝ տվյալ խոսվածքի կրողները։ Հարցմանը ենթարկվել են 26 հոգի՝ 18-76 տարեկան։
Ինչպես գիտենք, գրաբարի համեմատ կրած հնչյունական փոփոխություններն Արարատ Ղարիբյանը դասակարգում է 4 հիմնական խմբերի՝ առաջին տեղաշարժ, երկրորդ տեղաշարժ, տեղաշարժ-տեղափոխություն, անտեղաշարժ կամ գրաբարատիպ։ Բաղաձայնական համակարգի երկրորդ տեղաշարժն առկա է Արատյան բարբառում, որն ունի քառաստիճան բաղաձայնական համակարգ.
բանալի>բ՛անալի                                 Ապարան> հԱբարան
ձոր>ձ՛որ                                               հանկարծ>հանգարձ
գիրք>գ՛իրք                                           ակ> հագ
Աշտարակի խոսվածքում առկա է ձայնեղների շնչեղ ձայնեղացման երևույթը։ Այս խոսվածքին բնորոշ է նաև խուլերի ձայնեղացումը (օր.՝ ապացուցանել-աբացուցել, դիպչել(իմ)-դիբեմ և այլն), որը գործում է միայն բառամիջի և բառավերջի դիրքերում։ Բառասկզբի դիրքում խուլերը մնում են անփոփոխ։ Նշենք նաև, որ կան մի քանի բառեր (օրինակ՝ պարապել, ապուշ, ապագա, պապ, տատ և այլն), որոնք այս կանոնից դուրս են մնում։ Հնարավոր է, որ գրական արևելահայերենի ազդեցությունն այնքան է մեծանում, որ բաղաձայնների համակարգային փոփոխությունն աստիճանաբար դուրս է մղվում խոսվածքից։
Աշտարակի խոսվածքին բնորոշ է նաև այն, որ ձայնեղները վերածվում են խուլ կամ շնչեղ խուլ հնչյունների, որը, սակայն, առավելապես բնորոշ է բաղաձայնական համակարգի տեղաշարժ-տեղափոխությանը պատկանող բարբառներին.
խուբլի>խուփլի
մարդ>մարթ
հունձք>հունցք
առաջին> հառաչի
Եթե հիմք ընդունենք այն, որ համակարգային փոփոխությունը տվյալ դիրքում տվյալ փոփոխության տարածումն է բոլոր բառերի վրա, ապա Աշտարակ քաղաքի խոսվածքը մասնակիորեն պետք է համարենք երրորդ տեղաշարժի քառաստիճան բաղաձայնական համակարգի ենթախմբին պատկանող միավոր։
Այժմ Աշտարակի շրջանում Արարատյան բարբառով խոսում են հետևյալ գյուղերը՝ Փարպին, որի բնակիչների լեզուն համարվում է ամենամաքուր խոսվածքներից մեկը, Օշականը, Աշտարակը, Մուղնին, Սաղմոսավանը, Կոշը, Նաիրիի շրջանին անցած Եղվարդը և Դովրին, որոնք ունեն ավելի քան 40 հազար բնակչություն։
Արարատյան բարբառի խոսվածքների հնչյունական համակարգը քննելիս Ռ. Մարկոսյանն անդրադարձել է նաև Աշտարակի խոսվածքի ձայնավորական, բաղաձայնական համակարգերին, որոնք անփոփոխ են մնացել։
Ինչ վերաբերում է շեշտին, ապա Ռ. Մարկոսյանը գրում է, որ Լոռու, Աշտարակի, Էջմիածնի, Վայոց Ձորի, Սպիտակի, Աբովյանի շրջանի, Դաշբաշի խոսվածքներում, այսինքն՝ բարբառի տեղակայման գերակշիռ մասում, Աստապատի ենթաբարբառում շեշտը վերջընթեր ձայնավորի վրա է։ Սակայն առհասարակ ասել, թե Աշտարակի խոսվածքում շեշտը վերջընթեր ձայնավորի վրա է ընկնում, ճիշտ չի լինի, քանի որ սա վերաբերում է մասնավորապես Փարպի գյուղի խոսվածքին. բուն Աշտարակի խոսվածքում շեշտն ընկնում է վերջին վանկի ձայնավորի վրա։
Դիրքային կամ շեշտի ազդեցությամբ կատարված հնչյունափոխության որոշ տեղաշարժեր․
Ռ. Մարկոսյանը գրում է, որ ու հնչյունը բառասկզբում և բառավերջում մնացել է անփոփոխ, սակայն մենք նկատել ենք, որ հոգնակիի կազմության ժամանակ ու-ն դառնում է վ հիմնականում բառավերջի դիրքում, օրինակ՝ առուներ-հառվընէր, մեղուներ-մէղվընէր, կատուներ-կադվընէր և այլն։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Էլեկտրական ամպերի տակ (Под электрическими облаками), ռեժիսոր և սցենարիստ Ալեքսեյ Գերման-կրտսերի չորրորդ ֆիլմը, Ռուսաստանի, Լեհաստանի և Ուկրաինայի համատեղ արտադրություն ։ Թողարկվել է 2015 թվականի հունիսի 4-ին։ Ժապավենի համահեղինակը լեհ ռեժիսոր Քշիշտոֆ Զանուսսին է։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Ըստ Ռ. Մարկոսյանի հայտնած տվյալների՝ Աշտարակի և Օշականի խոսվածքներում գ, կ, ք բաղաձայնների քմայնացումն այնքան է ուժեղացել, որ դրանք վերածվել են ջ՛, ճ, չ շչականների, օր.՝ ք>ճ՝ աչք-հաշճէր (hայտնի է նրանց արտահայտությունը փոքր աչքերի վերաբերյալ՝ բըզօվ ծակած հաշճէր), գ>ջ՛՝ գինի-ջ՛ինի, ք>չ՝ քերեղան-չէրէղան (աման), քոյր-չիր, գ>չ՝ հոգի-ֆոչի, կ>ճ՝ կեր>ճեր։ Այս երևույթն այժմ այնքան էլ հարազատ չէ Աշտարակի խոսվածքին. այն պահպանվել է որոշ բառերում և բառակապակցություններում, սակայն միտված է դուրս մղվելու խոսվածքակիր հանրության բառապաշարից, հատկապես՝ 18-45 տարեկան անձանց։ Փոխարենն այն լայնորեն կիրառվում է, օրինակ, Եղվարդի խոսվածքում։
Փոխազդեցական հնչյունափոխության այնպիսի օրինակներ, որոնք նշված չեն Մարկոսյանի գրքում.
Էլեկտրական ամպերի տակ
Սյուժե
«Գիծ և մոդելավորում գոյություն չունեն։ Նկարը հակադրությունների հարաբերություն կամ պարզապես երկու երանգների`սպիտակի և սևի հարաբերություն է». Պոլ Սեզանի այս մեջբերումը համարվում է կինոնկարի բնաբանը։ Նախաբանն արտացոլում է ռեժիսոր Ալեքսեյ Գերման-կրտսերի վերաբերմունքն իր աշխատանքի նկատմամբ։ Այդ բառերով նա ընգդծում է, որ «դեպի այս կինոն նա գնում էր այնպես, ասես փորձ էր անում պոետիկ դրամատուրգիայի, երկար տարիների ընդմիջումից հետո իմպրեսիոնիզմին վերադառնալու միջոցով մարմնավորելու երկրի և ժամանակի իր ընկալումը»։ Ալեքսեյ Գերման-կրտսերն այսպես է լուսաբանում ֆիլմի սյուժեն. «(այս նկարը) այն երկրի մասին է, որը խաչված է անցյալի, ներկայի և ապագայի միջև։ Ռուսաստանում ժամանակը երբեք գծակերպ չէ, մենք այս առումով պարադոքսալ երկիր ենք, որտեղ ժամացույցի սլաքները կարող են շարժվել սկզբում առաջ, այնուհետև վերադառնալ հետ, ապա՝ նորից առաջ» ։
Ֆիլմում գործողությունները տեղի են ունենում 2017 թվականին։ Այս տարին ընտրված է ոչ պատահականորեն. սա Հոկտեմբերյան Մեծ հեղափոխության հարյուրամյակի տարին է։ Աշխարհը մեծ պատերազմի է սպասում։ Գլխավոր հերոսների կյանքի սյուժետային գծերը համարյա կապված չեն իրար հետ, գլխավոր կերպարները շատ տարբեր են, բայց նրանցից յուրաքանչյուրը պատկանում է այն մարդկանց թվին, որոնց ռուս դասական գրականության մեջ անվանում են «ավելորդ»։ Գործողությունները տեղի են ունենում մի կիսակառույց շինությունում, որի շուրջ ծավալվում են գլխավոր հերոսների հետ կապված իրադարձությունները ։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
2) առաջընթաց առնմանում, օրինակ՝ տրորել-տըվորել, խաղող-հավող և այլն։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Սյուժե
«Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմը բաղկացած է յոթ գլխից՝ «Օտար խոսք», «Ժառանգորդները», «Իրավաբանի երկար երազները հողային հարցերի շուրջ», «Տեղ կառույցի համար», «Պատանդը», «Ճարտարապետը» և «Տիրուհին»։ Սրանք պատմություններ են տարբեր մարդկանց մասին՝ ներգաղթյալ-աշխատավորից մինչև ճարտարապետ, Դոստոևսկու ստեղծագործություններով մեծացած սերնդից մինչև Apple բրենդը տեսած սերունդը։ Յուրաքանչյուր պատմություն ունի իր հերոսը՝ հարուստ և աղքատ, ռուս և ներգաղթյալ, խաղաղ բնակիչ և պատերազմից նոր վերադարձած մարդ։ Հերոսների պատմությունները միավորվում են Ռուսաստանի խոշոր քաղաքներում և նրա ծայրամասերում տեղի ունեցած պատահական հանդիպումներով։ «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմը ժամանակակիցների ճակատագրերը արտացոլող վիպակ է։ Նրանք կանգնած են ոչ թե պատահական, այլ գիտակցված երկընտրանքի առջև։ Ալեքսեյ Գերման-կրտսերը ֆիլմն ստեղծելիս առաջնորդվել է ռուսական վեպի ավանդույթներով. «Կինովեպի գլուխները փոխկապակցված են, յուրաքանչյուրը լրացնում է ամբողջ նկարը։ Այստեղ շատ են սյուժետային գծերը, տարբեր կերպարները, գործողությունների ժամանակը` 90-ականներից մինչև մոտ ապագա՝ 2017 թվական։ Սա փորձ է բանաստեղծորեն որսալու ժամանակի կերպարը»։ Ֆիլմի վերնագրում հիշատակված էլեկտրական ամպերը խորհրդանշում են այն, որ տարբեր սերունդների մարդիկ յուրովի են ընկալում միևնույն երևույթը։ Մեկի համար դա ամպրոպաբեր ամպեր են երկնքում, մյուսների համար՝ ամպային պահեստարաններ ժամանակակից գաջեթներում ։
Դերերում
Ֆիլմում նկարահանվել են ինչպես պրոֆեսիոնալ դերասաններ, այնպես էլ դերասանական կրթության չունեցող մարդիկ։ Առաջին և երկրորդ պլանի մի շարք դերեր խաղացել են ոչ արհեստավարժ դերասաններ։ Քաստինգին մասնակցել է ավելի քան 11 հազար մարդ։ Գլխավոր դերերից երկուսը վստահվել են Սանկտ-Պետերբուրգի Տիկնիկային Մեծ թատրոնի դերասանուհի Վիկտորիա Կորոտկովային և Esthetic Education խմբի երաժիշտ Լուի Ֆրանկին։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Սրանք թերևս հնչյունական համակարգի այն փոփոխություններն են, որոնք ի հայտ են եկել վերջին 25 տարիների ընթացքում։ Արարատյան բարբառում՝ այդ թվում Աշտարակի խոսվածքում, ձայնավորների, բաղաձայնների, երկբարբառների կրած մնացյալ փոփոխությունները մանրամասն քննված են Ռ. Մարկոսյանի «Արարատյան բարբառ» գրքում և Աշտարակի խոսվածքում նույնպես փոփոխության չեն ենթարկվել։
Նշված գրքում հեղինակը փաստում է, որ Լոռու, Աշտարակի, Վայոց Ձորի, Աբովյանի շրջանի մի քանի խոսվածքներ, ինչպես նաև Ջավախքի, Դաշբաշի խոսվածքներն ունեն նաև -իլ խոնարհում։ Աշտարակի խոսվածքին վերագրվող այս կանոնն այլևս ճիշտ համարվել չի կարող, քանի որ –իլ խոնարհումն այնքան բնորոշ չէ այս խոսվածքին, որքան, օրինակ, Լոռիի (օրինակ՝ բերիլ տեմ, ասիլ տեմ և այլն) կամ մեկ այլ խոսվածքին։ Հնարավոր է, որ այս խոնարհման բայեր կան Աշտարակի տարածքի որոշ խոսվածքներում, բայց ոչ Աշտարակ քաղաքի խոսվածքում։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Դերերում
Չուլպան Խամատովան (մինչ այդ նկարահանվել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են Ալեքսեյ Գերման-կրտսերի «Garpastum», «Թղթե զինվոր» կինոնկարները և «Տոկիոյից» կարճամետրաժ ֆիլմը) խաղում է փոքրիկ դեռահասի դեր։ «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմում նկարահանվելու համար դերասանուհին կարճ կտրել էր մազերը և այդ պատճառով Սոչիի Օլիմպիական խաղերի հանդիսավոր բացմանը ներկայացել էր տղայական սանրվածքով։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Այսպիսով՝ Աշտարակի խոսվածքը տարբերվում է հարևան մյուս խոսվածքներից լեզվական մի շարք իրողություններով։ Նմանություններ կան Օշականի և Աշտարակի խոսվածքների միջև, հատկապես՝ բառապաշարային, սակայն դրանով այս երկուսը դարձյալ չեն նույնանում։ Աշտարակի խոսվածքն առանձնանում է իր յուրահատկություններով։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Դերերում
Դերասան Մերաբ Նինիձեն («Թղթե զինվոր», «Տոկիոյից») «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմում իր աշխատանքը համատեղում էր Սթիվեն Սփիլբերգի մոտ նկարահանումների հետ։ Ֆիլմում նաև նկարահանվել են Անաստասիա Մելնիկովան, Վիկտոր Բուգակովը, Քարիմ Պակաչակովը, Կոնստանտին Զիլգերը։
Նկարահանումներ
«Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Ռուսաստանում և Ուկրաինայում։ Առաջին բլոկը, որ մեկնարկել է 2012 թվականին, նկարահանվել է Ուկրաինայում` Օդեսայում, Խարկովում և Դնեպրոպետրովսկում, երկրորդը` 2013 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2014 թվականի մարտը Ռուսաստանում՝ Սանկտ-Պետերբուրգում ։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Քննությունը ցույց է տվել, որ Աշտարակի խոսվածքը և Ղարաբաղի բարբառն ունեն բառապաշարային ակնհայտ նմանություն։ Սա թերևս այն պատճառով է, որ Աշտարակում քիչ չեն Ղարաբաղից տեղափոխվածները, և նրանց բարբառային ազդեցությունը նկատվում է խոսվածքի բառապաշարի վրա։
Վերաիմաստավորված և իմաստի ընդլայնում ունեցող բառեր.
Էլեկտրական ամպերի տակ
Նկարահանումներ
Ֆիլմում ամեն ինչը ստեղծվում էր զրոյից՝ սկսած վիթխարի հուշարձաններից և վերջացրած ժամանակակից մշակույթի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսներով։ «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմի գեղարվեստական ողջ աշխարհը արարվեց գլխավոր բեմադրող-նկարիչ և կոստյումների գլխավոր նկարիչ Ելենա Օկոպնայայի կողմից։ Վերջինիս խոսքերով՝ կադրում հայտնված ոչ մի դետալը պատահական չի եղել։ Նա կադրում նկարել է նույնիսկ մանրախճով, երբեմն՝ ձյունով, արմատուրայով, կոստյումների մանրագույն դետալիկներով, բեմիրերով և այլն։ Որոշ կոստյումների վրա աշխատել է նաև ուկրաինացի դիզայներ Ֆեոդոր Վոզիանովը։
Ֆիննական ծոցի ջրատարածությունում Լենինի 5-մետրանոց արձանի մոնտաժի համար պատասխանատու էին արդյունաբերող-ջրասուզակները։ Լողացող ամբարձիչի օգնությամբ չորսմետրանոց խորության վրա նախատեսվել էր կայանք տեղադրել։ Ռելիեֆի հատակը և գետինը ուսումնասիրելու համար մի քանի ջրասուզումներ կատարվեցին։ Դեկորացիաների մոնտաժային աշխատանքների մեկնարկից անմիջապես առաջ փոթորկոտ եղանակ սկսվեց և նկարահանումները տեղափոխվեցին ափին ավելի մոտ։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Աշտարակի խոսվածքի որոշ բառեր, որոնք ստեղծել և գործածում են աշտարակցիները: Դրանց հանդիպում ենք բառապաշարային ընդհանրություն ունեցող շրջաններում՝ Օշական, Փարպի և այլ գյուղերի խոսվածքներում ևս։ Բառերը համեմատված են Հայոց լեզվի բարբառային բառարանի, Հր. Աճառյանի «Հայերէն գաւառական բառարան»-ի, Սահակ վարդապետ Ամատունու «Հայոց բառ ու բանը» բառարանի հետ.
Էլեկտրական ամպերի տակ
Նկարահանումներ
Ֆիլմի նկարահանումներին ակտիվորեն մասնակցում էին հյուսիսային մայրաքաղաքի օդանավակայանը և երկաթգիծը։ Գլխավոր հերոսների ժամանման տեսարանը նկարահանվեց «Պուլկովո» օդանավակայանի նոր տերմինալի չեզոք գոտում օբյեկտը Պետկոմիտեին հանձնելուց մեկ ամիս առաջ։ Նկարահանող խմբի աշխատանքների ժամանակ տերմինալի տարածքում հատուկ դադարեցվել էին շինարարական աշխատանքները։ «Օտար խոսքը» նովելի վերջնամասի տեսարանը, երբ Քարիմն անցնում է սրճարանի կողքով, նկարահանվել է Սանկտ-Պետերբուրգի «Աերոպորտ» երկաթգծի կայարանում։ Դրանից 10 օր առաջ կայարանն ամբողջովին վերադասավորվել էր որպես սրճարան-բար ինչպես ներսից, այնպես էլ դրսից։
Էկոլոգները լիճը հատուկ չորացրել էին ԼենԷքսպոյի ցուցահանդեսային համալիրի կառուցման և Քարիմի կառույցի տեսարանի նկարահանման համար։ Դեկտեմբերի վերջին անոմալ տաք եղանակի պատճառով լճի հարակից մակերևույթը՝ մի քանի կիլոմետր քառակուսի մակերեսով, վերածվել էր խառնախյուսի։ Նկարահանման վերջին օրը անսպասելի սառնամանիք եղավ, և հարյուրավոր մետրերով մալուխ և տնտեսական սարքավորումների մի մասն ստիպված թողեցին այդտեղ և տարան միայն մի քանի ամիս անց՝ գարնանը։ Ճարտարապետի մահվան տեսարանի համար նոր Ծովային նավահանգստի ամբարտակների մոտակայքում կառուցվեց շինհրապարակ. կադրում երևում են տախտակամած, արմատուրա, բետոնե շինվածք և մի քանի միավոր խոշոր շինարարական տեխնիկա, ներառյալ՝ ցցագերանի մեքենաներ, բուլդոզերներ և էքսկավատորներ։ Նկարի կենտրոնական օբյեկտը բարձրահարկ կիսակառույց տունն է։ Այդ շինության մոդելի մշակումը իրականացվեց համառուսաստանյան մրցույթով։ Մրցույթին ներկայացվեց 160 աշխատանք։ Հաղթող ճանաչվեցին Աննա Տկաչևայի և Անդրեյ Վոլինցևի նախագծերը։ Նրանց անունները ցուցադրվում են տիտրում։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակ քաղաքի խոսվածքի հնչյունական և բառապաշարային որոշ տեղաշարժեր
Այս շարքն անընդհատ կարելի է համալրել, որովհետև կատարված հարցումները ցույց են տվել, որ երիտասարդների լեզուն ավելի մոտ է գրական արևելահայերենին․ նրանք հեռանում են իրենց խոսվածքից. շատ բառերի բացատրություններ անհայտ են նրանց համար, մինչդեռ ավագ սերնդի խոսքում դեռևս հնարավոր է լսել զուտ բարբառային բառեր, որոնք այլ աղբյուրներում կամ խոսվածքներում չեն հանդիպում։
Ձախ ափ
1953 թվականին նոր կամրջի շահագործումով իրար միացան Աշտարակ քաղաքը և Քասախ գետի կիրճի ձախ ափի հողատարածությունները։ Այդ ժամանակից էլ տեղական իշխանությունների նախաձեռնությամբ նպատակահարմար գտնվեց Աշտարակ քաղաքը զարգացնել, ընդլայնել հատկապես այդ տարածությունները։ Սկզբնական շրջանում անհատական բնակարանային շինարարությունների համար հատկացվեց Ուլատիտիկի ամբողջ լանջը՝ մինչև Նոր կամուրջը։ Կառուցապատվող այդ հատվածը, աշխարհագրական տեղի իմաստով, անվանվեց Ձախափ թաղամաս։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Փառատոններ և մամուլ
«Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմի պրեմիերան կայացավ փետրվարի 10-ին՝ Բեռլինի 65-րդ կինոփառատոնի ժամանակ։ Սա միակ ռուսական ֆիլմն է, որը ներկայացվել է «Բեռլինալեի» հիմնական մրցույթին։ Ֆիլմի օպերատորներ Սերգեյ Միխալչուկը և Եվգենի Պրիվինը կինոմշակույթում ունեցած նշանակալի ներդրման համար ստացան «Արծաթե արջ»։ Արտասահմանյան մամուլը կինոնկարի մասին դրականորեն արտահայտվեց։ Մասնավորապես, The Hollywood Reporter-ը նշեց, թե «վիզուալ շարքը կախարդում է», իսկ ֆրանսիական Le Figaro թերթը ֆիլմը նկարագրեց որպես «վիթխարի և հմայիչ երազանք-երևակայություն հետժամանակակից Ռուսաստանի մասին»։ Screen Daily–ի կարծիքով՝ ֆիլմը «վարպետության իսկական հրաշք է, ոչ գծային կինոյի հաղթանակը»։ Իսկ Բեռլինի 65-րդ կինոփառատոնի ժյուրիի նախագահ Դարրեն Արոնոֆսկին ասել է. «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմը «յուրօրինակ, օրիգինալ և եզակի ֆիլմ է, որի արտահայտչականությունը երկար ժամանակ բաց չի թողնում հանդիսատեսին»։ Ռուս կինոքննադատները նույնպես դրական արտահայտվեցին կինոնկարի հանդեպ։ Այսպես, Անդրեյ Պլախովը («Коммерсантъ») արձանագրել է, որ «սա շատ անսպասելի ստեղծագործություն է…»: Բորիս Գրոյսի կարծիքով՝ «այս կախարդող, մթնոլորտային ֆիլմը նայելուց հետո դեռ երկար ժամանակ հետապնդում է դիտողին»։ Անտոն Դոլինը նշել է.«Ալեքսեյ Գերման-կրտսերի նոր ֆիլմը նրա չորրորդ, ամենայն հավանականության, ամենալավ, հաստատ ամենասուր ու բարդ (ֆիլմն է)` պոտենցիալ ռումբ» ։
Աշտարակ (քաղաք)
Աշտարակի հին փողոցներ
Հին Աշտարակի փողոցները հիմնականում եղել են ծուռումուռ ճանապարհներ, նեղ ու քարքարոտ։ Մայր առվի ձախափնյա թաղամասերի կառուցումները սկսվել են 1850 թվականին։ Հիմնականում այդ թաղամասի վրա գտնվող տները ժամանակակից են։ Հիմնականում կան երկհարկանի տներ։ Տներից շատերը տեղ են գտել ճարտարապետ, վաղամեռիկ Էմին Հակոբյանի «Աշտարակի շրջանի ժողովրդական բնակարանի ճարտարապետությունը» աշխատության մեջ։ Հստակորեն միմյանցից առանձնանում են Քասախի աջ ափին գտնվող բուն Աշտարակը, Մուղնի, Ձախ ափ, Գիտավան, Բագավան թաղամասերը։ Քասախի գեղատեսիլ կիրճը ծառայում է որպես հանգստի գոտի։
Կարմրավորի թաղ
Կարմրավոր Սբ. Աստվածածին եկեղեցու հարավային կողմում Աշտարակի հնագույն թաղամասերից մեկը, որ կրել է եկեղեցու անունը, նրան անմիջապես մոտ լինելու հանգամանքով է։ Կարմրավորի թաղամասը ունի երկու կամ երեք նեղ ու քարքարոտ փողոցներ՝ բացարձակապես զուրկ բուսականությունից։ Տները հիմնականում մեկ հարկանի են՝ կառուցված որձաքարերից։ Բացառություն են կազմում Ն. Աշտարակեցու, Ս. Շահազիզի հայրական և ևս երեքից չորս այլ տներ, որոնք երկհարկանի են և ունեն պատշգամբներ։ Կարմրավորի թաղում համարյա իրար հարևանությամբ են ծնվել Ներսես Աշտարակեցին, Պերճ Պռոշյանը և Սմբատ Շահազիզը։ Ներկայումս ամբողջ թաղամասը լքված և ավերված է՝ բացառությումբ Ներսես Աշտարակեցու և Պերճ Պռոշյանի տներից մեկում (վերջինս վերակառուցվել է)։
Էլեկտրական ամպերի տակ
«ԱՅԺՄ2017» ցուցահանդեսը
«Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմի թողարկումից առաջ՝ հունիսի 5-ին, Մոսկվայի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում բացվում է «ԱՅԺՄ2017» (СЕЙЧАС2017) ցուցահանդեսը Ալեքսեյ Գերման-կրտսերի նկարների մոտիվներով։ Այն տևեց մինչև հունիսի 28-ը։ Ցուցահանդեսի հսկիչները Անտոնիո Ջեուզան և Ելենա Օկոպնայան էին ։
Աշտարակ (քաղաք)
Թուրքի քուչա
Գ. Գևորգյանը «Աշտարակ» թերթի 1994 թվականի, հունիսի 24 թիվ 3 (6879) համարում գրում է. «Թուրքի քուչան մի շատ նեղ փողոց էր. այժմյան Ս. Շահազիզի փողոցը։ Ամայի էր, փողոցի վրա չկար ոչ մի տուն։ Երկու կողմից եղել են պարիսպներ՝ այգիները պաշտպանելու համար։ Անվանակոչության վերաբերյալ կա երկու կարծիք։ Առաջինը՝ այդ փողոցով թուրքերը հարձակվել են Աշտարակի վրա։ Երկրորդը՝ այդ փողոցում մի սպանված թուրք են գտել»։ Սակայն թուրքի քուչա անունը երբեք իր վրա չի կրել Շահազիզ անվանումը, և չկա այնպիսի պատմական վարկած, որ թուրքերը հարձակվել են Աշտարակի վրա։
Ամենափրկիչի թաղ
Ամենափրկիչի թաղն իր մեջ ընդգրկում է Պերճ Պռոշյանի տուն թանգարանի հարավային կողմի տները՝ ձորապռունկով մինչև Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։
Էլեկտրական ամպերի տակ
«ԱՅԺՄ2017» ցուցահանդեսը
Մոսկվայում տեղի ունեցած «Գիշերը թանգարանում» միջազգային ակցիայի ժամանակ՝ մայիսի 16-ին, Գոգոլյան բուլվարում՝ ММОМА բակում ստեղծվել է «ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ» ինստալացիա-տիզերտ, որի հեղինակը ֆիլմի նկարիչ Ելենա Օկոպնայան էր։ Օրգանզայից պատրաստված 17 մետրանոց էկրանի վրա մի քանի ժամ հեռարձակվեց ֆիլմի տեսարաններից մեկի թռչող մարդը։ Անձրևը և ուժեղ քամին քիչ էր մնում ավերեին ինստալացիան. պաստառը ստիպված եղան մի քանի անգամ նորից կարել և նորից ամրացնել։ Բայց, չնայած վատ եղանակին, ինստալացիան կայացավ։
Աշտարակ (քաղաք)
Ավազահանքի թաղ
Աշտարակի հիվանդանոցի մոտից, մինչև Նարեկացու փողոցով դեպի արևելք, 50 մետր հեռավորության վրա եղել է տեղական նշանակության, բայց որակով շատ բարձր տեսակի ավազահանք։ Շրջակայքը կոչվում է ավազահանքի թաղ։ Շինարարական աշխատանքների ժամանակ հանքի մի մասը մնացել է փողոցի տակ, իսկ մյուս մասի վրա հող են լցրել և դարձրել այգի։
Բեգլարենց թաղ
Բեգլարենց թաղը Գետափնյա փողոցի միջնամասում, Պուճուր քուչի թաղի շարունակությունը կազմող փոքրիկ թաղամաս է, նշանավոր է Բեգլարենց մեծ չափսերի, երկհարկանի, իր ժամանակի համար աչքի ընկնող տնով։ Բեգլարենց թաղում է գտնվում Սուրբ Կիրակի եկեղեցու գմբեթի մնացորդները։
Էլեկտրական ամպերի տակ
«ԱՅԺՄ2017» ցուցահանդեսը
Ինստալացիան «Էլեկտրական ամպերի տակ» ֆիլմի դեկորացիայի մասն է։ Ելենա Օկոպնայայի խոսքերով՝ այն համարվում է շրջապատող տիեզերքի և առօրյա արքետիպերի հետ իր երկխոսության առարկայացումը։ «Տանջալից թռիչքի էներգիայի կապանքներում գտնվող լարված մարմին, կյանքի համար բնորոշ գույների բացակայությունը՝ այս ամենը ինձ համար համարվում է մարդկային փխրուն հոգու և շրջապատող տիեզերքի երկխոսության համաժեքը, զրույց ժամանակի հետ իր տարաբնույթ դրսևորումների մեջ, որը երբեմն կոպտորեն ներխուժում է անձնական տիրույթ։ Դրա համար և՛ ռիթմը, և՛ ծավալի փոխակերպությունը, և՛ տարածական երկրաչափությունը առաջին հերթին ծառայում են յուրաքանչյուր կոնկրետ հանդիսատեսի և ինստալյացիայի միջև երկխոսությանը, որը ավելին չէ, քան շատ զգացողությունների պրոեկցիա»։
Աշտարակ (քաղաք)
Բոյնու թաղ
Շատ հասարակ, գյուղական տիպի անասնասպանդանոց է եղել Աշտարակի հյուսիսային մասում՝ ներկայիս Պռոշյան փողոցի համար 86 տան տեղում։ Շրջակայքում անհատական տներ կառուցելու պատճառով սպանդանոցը տեղափոխել են Քասախի կիրճ՝ կամրջի մոտակայքը, բայց թաղամասը երկար ժամանակ պահպանել է Բոյնու թաղ անվանումը։
Բերդաթաղ
Բերդաթաղն ընդգրկում է Ծիրանավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցուց սկսած ձորաբաշի տները, մինչև Սպիտակավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Ներառյալ այդ տարածքում գտնված Աշտարակի բերդի ներսում հնագույն ժամանակներում եղած փոքրիկ խրճիթ բնակարանները։ Բերդաթաղի արևմտյան կողմում եղել է հաստ պատերով պարիսպ, մյուս կողմերում՝ Քասախ գետի ձորն է։ Բերդաթաղն իր նախնական, հնագույն ժամանակներում, ըստ էության եղել է Աշտարակ գյուղը։ Հետագայում, երբ նրան շրջանակներից բնակչությունը դուրս է եկել և այլ տարածքներում կառուցել նոր բնակարաններ, այդ հատվածը դարձել է առանձին թաղամաս, որին ավանել են Բերդաթաղ։
Էլեկտրական ամպերի տակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 դրամա ֆիլմեր
Աշտարակ (քաղաք)
Բշկուլի թաղ
Աշտարակում գաղթականները պահում էին մեծ քանակությամբ այծեր և ոչխարներ։ Նրանց արոտավայր գնալիս վերադառնալուց հետո ամբողջ փողոցները պատվում էին այդ կենդանիների կղանքներով՝ բշկուլներով, որից առաջացել է ծաղրական անվանումը։
Բրդի պահեստի թաղ
Աշտարակի շրջանային սպառողական կոոպերացիայի մթերման գրասենյակի անասնահումքի ընդունման պահեստը գտնվում էր Ղազար Փարպեցու փողոցի ձախ կողմում՝ Գարնանային հիմնարկի դիմաց։ Պահեստում հանձնում էին շրջանի կոլտնտեսություններում և խորհրդային տնտեսություններում արտադրված, ինչպես նաև անհատ քաղաքացիների մոտ եղած անասնապահական բուրդը և կաշեհումքը։ Այն նաև ոչ մեծ շինություն էր։ Նրա հարավային կողմի ազատ տարածությունը անհատական բնակելի տների կառուցապատման տակ դրվեց 1960-ական թվականներից։ Նոր ձևավորվող թաղամասը քաղաքի գլխավոր հատակագծում պաշտոնապես անվանվեց Արագածի, սակայն բնակչության շրջանում պահպանվեց Բրդի պահեստի թաղ անվանումը։
Գաղթականների թաղ
20-րդ դարասկզբում Աշտարակը հիմնականում ամփոփված է եղել Բերդաթաղում, Կարմրավորի, Մարիանեի, Ամենափրկիչի և Վերևի թաղերում։ 1915 թվականից հետո Կարմրավորի թաղը աշտարակցիները վերանվանում են Գաղթականների թաղ (Գաղթականների գերեզմանոց), հետագայում նաև Բշկուլի թաղ։
Գաղթականների թաղը կառուցապատված է եղել երկու-երեք փոքր և ծուռումուռ փողոցների վրա։ Բնակարանները հիմնականում եղել են մեկհարկանի։ Ներկայումս ամբողջ թաղամասը համարյա փլատակների է վերածվել։
Բնիկ բնակչության նկարագիր
Երվանդ Շահազիզը իր «Աշտարակի պատմություն» գրքի մեջ նկարագրում է բնիկ աշտարակցուն։ Աշտարակցին ունի իր ուրույն նկարագիրը՝
Աշտարակցիների մասին գրվածքներ ունի նաև հայտնի հրապարակախոս Գրիգոր Արծրունին, երբ նա հայ ժողովրդին ծանոթանալու նպատկով 1890 թվականին ուղևորություն է կատարել և շրջել Երևանի նահանգի հայկական գյուղերում
Կամսարականները Աշտարակում
Ամենահին և ամենամեծ ընտանիքը եղել է Շահ Ազիզ կոչված Կամսարականների գերդաստանը, որը եկել է Շիրակից և վերաբնակվել Աշտարակում։ Շահազիզենց տան ավանդությունը պատմում է Անիից դուրս գալու և վերջապես Աշտարակում վերաբնակվելու պատմությունը։ Այդ գերդաստանի տոհմապետը ասում է, որ եղել է Ներսեհ Կամսարականը, Անին ավերելուց և անմարդաբնակ դառնալուց հետո դուրս է եկել գերդաստանով և բնակվել Մարմարաշեն գյուղում, որից հետո փոխադրվել է Սևանի Գոմաձորը և բնակվել այնտեղ երկար ժամանակ։ Կամսարականի գերդաստանը որոնել է այնպիսի մի բնակավայր, որտեղ անվտանգ է և ամուր։ Որոշ ժամանակ հետո նրանք գաղթել են Գոմաձորը և հաստատվել են Եղվարդ գյուղում։ Թեև Եղվարդը ընդարձակ, արգավանդ հողերով հարուստ էր և բավարարել էր նրանց տնտեսական պահանջներին, բայց չբավարարեց Եղվարդի դաշտային դիրքը՝ քանի որ այն խոցելի էր իր բոլոր 4 կողմերով։ Այդ պատճառով նրանք այդտեղից ընդմիշտ հեռացան և ցանկացան գալ Աշտարակ և բնակվել Քասախի ափին։ Սակայն աշտարակցիները վախեցան, որ նրանք շատ և ուժեղ մարդիկ էին և մտածեցին, որ կարող են տիրել իրենց ամենալավ հողերին և իշխել բոլոր աշտարակցիներին։ Այդ պատճառով բոլոր աշտարակցիները դուրս եկան նրանց դեմ և արգելեցին նրանց, որպեսզի նրանք չմտնեն իրենց գյուղ։ Կամսարականները չցանկանալով ընդհարվել աշտարակցիների հետ, հաստատվեցին Քասախ գետի ձախ ափին։ Սուրբ Սարգիս սարավանդի մոտ նրանք կառուցում են գոմեր, տներ, ջրաղացներ, ճանապարհներ, մատուռներ։ Սուրբ Սարգսի մոտ դեռևս երևում են գերեզմանատներ հասարակ տապանաքարերով, որոնք թուլ չեն տալիս որոշել նրանց գոյատևելու ժամանակաշրջանը։
Սուրբ Սարգսի սարավանդի մոտ Կամսարակաները բնակությունը հաստատելու ժամանակ Մնացականը և Տեր Պետրոսը արդեն վախճանված են եղել և գերդաստանի ներկայացուցիչները եղել են նրանց ժառանգները։
Կամսարականների մասին ավանդույթներ
Մնացականի որդի, Մարգարե և Տեր Պետրոսի որդի Թորոսը դարձան այս տոհմի ներկայացուցիչները։ Գերդաստանի ներկայացուցիչներն ունեին 200-ից ավելի ծառա։ Գերդաստանի մի շարք ներկայացուցիչները տեսնելով որ աշտարակցիները չեն թողնում մտնել գյուղ և պատսպարվել բերդում, իսկ օրեցօր վտանգը սաստկանում էր, ինչպես այդ ժամանակներում պատմությունից հիշատակվում է կարակոյունլու և ակկոյունլու թուրքմենական ցեղերի ընդհանրումները։ Այս հիշյալ գերդաստանի 2 ներկայացուցիչները որոշում են ձեռք բերել քաղաքական դիրք։ Այդ իսկ պատճառով Մարգարը գնում է Թավրիզ և ծառայության անցնում հայտնի թուրքմեն առաջնորդ Ջհան շահի մոտ։ Թորոսը մեկնում է Երևան և ծառայության անցնում հայոց պատմությունից մեզ հայտնի քաղաքական գործիչ Յաղուբ բեկի մոտ։
Ըստ ավանդության, Մարգարը անցնելով ծառայության Ջհան շահի մոտ, նրան ծառայում է ամենայն հավատարմությամբ և անգամ նրան կոչում են շահ Ազիզ (շահի հավատարիմ ծառա)։ Իսկ Թորոսը Յաղուբ բեկի մոտ ծառայում է նույնպես հավատարմությամբ և ստանում Խան ղուլի տիտղոսը (Խանի (Յաղուբ) հավատարիմ ծառա)։ Եվ այդ պատճառով Մարգարի ժառանգները կոչվեցին Շահազիզենք, իսկ Թորոսի ժառանգները կոչվեցին Խանղուլենք։ Այս տոհմերից դուրս եկան հայտնի գործիչներ, ինչպիսիք են՝ Ներսես Ե Աշտարակեցին և այլք։
Աշտարակի հավաքական ազգանուններ
Աշտարակում տոհմերի հավաքական ազգանունները առաջացել են տարբեր հանգամանքներով.