cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նեմրութ (հրաբուխ)
Նեմրութ Դաղի ամենահզոր ժայթքումները տեղի են ունեցել պլեյստոցենի դարաշրջանում, արդյունքում բազմաթիվ ոչ շատ հզոր ժայթքումներ են տեղի ունեցել գոլոցենում, որոնցից վերջին երկուսը 1692 թվականին։ Հրաբխի գագաթը իրենից ներկայացնում է խոշոր կալդերա, որի մեջ լիճ է գոյացել։ Նեմրութ Դաղ հրաբուխը (Նեմրութ) երբեմն շփոթում են Նեմրութ Դաղ (Նեմրութ) լեռան հետ, որը նույնպես գտնվում է Թուրքիայում և լայնորեն հայտնի է հելլենիստական ժամանակաշրջանի քարե արձանների մնացորդներով։ Բարձրությունը 2935 մ է ։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Նեմրութ-Դաղը իրենից ներկայացնում է ստրատոհրաբուխ և գտնվում է Արաբական և Եվրասիական տեկտոնական սալաքարերի բախման գոտում, որը կանխորոշում է տարածաշրջանի սեյսմիկ և հրաբխային ակտիվությունը ։ Այդ սալերի բախումը սկսվել է միջին էոցենում և վերջնականապես փակել է ջրային տարածությունը, որը մեզոզոյան դարաշրջանում գոյացնում էր հնադարյան Տեթիս օվկիանոսը։ Նեմրութ-Դաղը արևելյան Թուրքիայի երեք այլ հանգած Արարատ, Թոնդրակ, Սիփան հրաբուխների հետ, գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում և համարվում է այդ հրաբուխներից ամենաարևմտյանը, և միակը նրանցից, որը պահպանում է իր ակտիվությունը, ինչպես նաև Անատոլիայի միակ հրաբուխը, որը ժայթքել է պատմական ժամակաշրջանում։ Նեմրութ-Դաղը գտնվում է Դատվան քաղաքից 10 կմ դեպի հյուսիս, Վանա լճի հյուսիսարևմտյան ափին ։ Նեմրութ-Դաղը, հնարավոր է, որ գոյացել է վաղ չորրորդական դարաշրջանում, մոտ 1 միլիոն տարի առաջ, ամենամեծ ակտիվությունը ցուցաբերել է պլեյստոցենի դարաշրջանում, պարբերաբար ժայթքել է նաև հոլոցենի ժամակաշրջանում։ Միջին պլեյստոցենի դարաշրջանում, մոտ 250 հազար տարի առաջ, Նեմրութ-Դաղի խոշոր ժայթքման արդյունքում առաջացել է 60 կիլոմետրանոց լավայի հոսք, որն արգելափակել է Վանա գոգավորությունից ջրի հոսքը դեպի Մուշի գոգավորություն, որը պատկանում է ոչ հեռու գտնվող Արածանի գետի ավազանին, ինչն էլ դարձել է Վանա լճի առաջացման պատճառ ։ Այդ նույն ժամանահատվածում հրաբխի գագաթը ներս է ընկել՝ առաջացնելով խոշոր կալդերա 8,3 x 7 կմ շառավղով։ Հետագայում կալդերայի մեջ գոյացել է քաղցրահամ Նեմրութ լիճը (մեծությամբ երկրորդ կալդերային լիճը աշխարհում ), որից հետագա ժայթքումների արդյունքում առանձնացվել է ևս մեկ ոչ շատ մեծ Ըլը լիճը։ Ներկայումս Նեմրութ-Դաղի ամենաբարձր կետը 2935 մ է։ Հրաբուխը էլիպսաձև է, հիմքի մոտ նրա չափսերը կազմում են 27 × 18 կմ, հրաբխային կենտրոնը բաղկացած է 377,5 կմ³ հրաբխային նյութերից։ Նեմրութ-Դաղի կալդերան ամենամեծն է Թուրքիայում, Եվրոպայում՝ չորրորդն է և աշխարհում՝ 16-րդը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հրաբուխներ Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Սիփան
Սիփան, Նեխ Մասիք, Ծիփան, Սուփխան, այլ լեզուներով՝ Süphan Dağı, Sîpana Xelatê), հանգած հրաբուխ Հայկական լեռնաշխարհում՝ Վանա լճի հյուսիսում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 4434 մ է։ Հայկական լեռնաշխարհի հինգերորդ գագաթն ըստ բարձրության՝ Արարատից (5165 մ), Սաբալանից (4811 մ), Ջիլոյից (4168 մ) և Արագածից (4090 մ, Հյուսիսային գագաթ) հետո։
Աշխարհագրություն
Սիփանի բարձունքներին ձնհալից գոյացել են երկու լճակներ, որոնց ջրերը Ծաղկանց լեռներից հոսող գետակների հետ սնում են Վանա լիճը։ Սիփանը անտառներ չունի, սակայն լանջերը ծածկված են ալպիական կանաչությամբ և գույնզգույն ծաղիկներով։
Արվեստում
Հայ նշանավոր նկարիչ Փանոս Թերլեմեզյանը Մեծ եղեռնից առաջ այցելել է իր ծննդավայրը՝ Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքը։ Նա հիացել է Սիփան սարի գեղեցկությամբ և նկարել է այն Վանա լճում գտնվող Կտուց կղզուց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի հրաբուխներ Կատեգորիա:Բիթլիսի մարզի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Ցխմորի
Ցխմորի (ცხმორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1280 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օնից հեռու է 10 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 31 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Օնի շրջան
Պրոգրես (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)
Պրոգրես (Прогрес), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1932 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրոգրես գյուղում բնակվում էր 149 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,265 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1932 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ժոնզակ (կանտոն)
Ժոնզակ (Jonzac), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է ժոնզակ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 10226 մարդ էր։ Կանտոնի համարը 1711 է։ Կանտոնում կա 20 կոմունա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կանտոններ
Լեմիքավե
Լեմիքավե (ლემიქავე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում ։
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 180 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 14 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 424 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Մարտվիլի շրջան‎‎‎
Բերեզովկա (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)
Բերեզովկա (Березовка, Берёзовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 122 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի բնակավայրեր
Կրասնայա Լյագա
Կրասնայա Լյագա (Красная Ляга), գյուղ Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Կարգոպոլսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Կարգոպոլսկի շրջանի բնակավայրեր
Դիզենի
Դիզենի, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։ Գտնվում էր Իլիջայի լեռների տարածքում։
Գյուղի արևմուտքում կային անտառներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մայքլ Գոֆ
Մայքլ Գոֆ կամ Գաֆ (Michael Gough, ,  ), բրիտանացի դերասան։
Կենսագրություն
Լայն հանրությանն առավել հայտնի է Բեթմենի մասին « Բեթմեն », « Բեթմենը վերադառնում է », « Հավերժ Բեթմենը» և «Բեթմեն և Ռոբին» չորս ֆիլմերում ծառայապետ Ալֆրեդի իր դերակատարմամաբ։
Նկարահանվել է երկար ժամանակ ցուցադրվող բրիտանական «Դոկտոր Ով» գիտաֆանտաստիկ սերիալում, իսկ ամենանշանակալիցը «Երկնային տիկնիկագործ» դրվագների շարքում չարագործի դերն է։ «Անսահմանության կամարը» ցիկլում նա խաղում էր Խեդինի խորհրդականի դերը։ Երեք անգամ ամուսնացած է եղել, այդ թվում՝ Աննեկե Ուիլսի հետ, ով այս սերիալում խաղում էր բժշկի օգնական Փոլլիին։
«Համմեր» ստուդիայի սարսափ ֆիլմերում խաղացած դերերը, որոնցում Գոֆը հաճախ էր նկարահանվում վաթսունական թվականներին՝ «Դրակուլա» (1958 թվական) ,«Օպերայի ուրվականը» (1962 թվական), «Սև թանգարանի սարսափները» (1960 թվական), նրան դարձնում է սարսափ ժանրի երկրպագուների շրջանում կուռք։ Ամերիկյան ռեժիսոր Թիմ Բարթոն ի « Նիրհած հովիտը », « Հարսնացուի դիակը » ֆիլմերում Գոֆի հետագա դերերը շատերը համարում են նրա կարիերայի այդ շրջանի յուրօրինակ կրկնությունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:«Թոնի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
(2726) Կոտելնիկով
(2726) Կոտելնիկով (Kotelnikov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,859056 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6515 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0666 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1765,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,203878 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,56° անկյուն։
Անվանվել է ռուս գյուտարար Գլեբ Կոտելնիկովի պատվին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1979 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Փոքր Մայզաս
Փոքր Մայզաս (Малый Майзас), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ժան-Կլոդ Վան Դամ
Անձնական Կյանք
Վան Դամը ծնվել է Սինթ-Ագաթա Բերքեմում, որն հանդիսանում է Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելի համայնքներից մեկը՝ Յուջին և Էլիաննա Վան Վարենբերգների ընտանիքներում։ Հայրը մասնագիտությամբ հաշվապահ էր և ուներ ծաղկի խանութ։ Նա սկսեց մարտարվեստով զբաղվել տասը տարեկան հասակում, հայրը նրան ներգրավեց շոտոկան կարատեյի դպրոցում։ Վան Դամի մարտարվեստային ոճերն են՝ քիքբռնցքամարտ, շոտոկան, թայ բոքս և թեքվանդո։ Ի վերջո Վան Դամը վաստակեց սև գոտին կարատեով զբաղվելիս։ Նա սկսեց քաշեր բարձրացնել՝ մարմնի կազմվածքը լավացնելու համար։ Այդ եղավ պատճառը, որ նա ստացավ Միսթր Բելգիա բոդիբիլդինգային տիտղոսը։ 16 տարեկան հասակում նա սկսեց զբաղվել բալետով, որը շարունակեց մինչև 5 տարի։ Ըստ Վան Դամի.«Բալետը արվեստ է, սակայն ամենաբարդ սպորտի տեսակներից մեկն է, եթե կարողանաս գոյատևել բալետի մարմնամարզությունների ժամանակ, ապա կկարողանաս գոյատևել ցանկացած այլ սպորտաձևերի պարապմունքներում»։ Ֆրանսախոս աշխարհում Վան Դամն հայտնի է իր պատկերավոր աֆորիզմներով, որոնք նա օգտագործում է տարբեր թեմաների շրջանակներում (անձնական կեցություն, շրջակա միջավայր և այլն)։ Դրանցից ամենահայտնի ու ամենաշատ մեջբերվածն է նրա ՝ ֆրանսիական հեռուստատեսություններից մեկում տված հարցազրույցում անընդհատ անգլերեն aware (իրազեկ, տեղյակ) բառի օգտագործումը, որով նա կարծում է, որ իրազեկությունը հաջողության հասնելու բանալին է։
Ամուսնական կյանք
Վան Դամն ամուսնացած եղել է 5 անգամ, ընդ որում՝ բոդիբիլդեր Գլեդիս Փորթյուգեսի հետ 2 անգամ։ Նա երեք երեխաների հայր է՝ Քրիստոֆեր (ծնվ.՝ 1987 թ.), Բիանկա (ծնվ.՝ 1990 թ.) և Նիքոլաս (ծնվ.՝ 1995 թ.)։
Գրառումներ
Կատեգորիա:Բելգիացի դերասաններ Կատեգորիա:1960 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:Կինոդերասաններ Կատեգորիա:Կինոգործիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սցենարիստներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Բեմանկարիչներ Կատեգորիա:Բելգիացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:«Ոսկե ազնվամորի» մրցանակի դափնեկիրներ
Հոլոքոստը Ռուսաստանում
Հոլոքոստը Ռուսաստանի տարածքում, ՌՍՖՍՀ հրեա բնակչության համակարգված հալածանքներն ու ոչնչացումը գերմանացի նացիստների, նրանց դաշնակիցների ու կոլաբորացիոնիստների կողմից 1941-1944 թվականներին «հրեական հարցի վերջնական լուծման» քաղաքականության շրջանակներում։
ՌՍՖՍՀ տարածքում ստեղծվել է 41 գետտո․ տարբեր գնահատականների համաձայն՝ ՌՍՖՍՀ-ում (առանց Ղրիմի) զոհվել է 55-140 հազար հրեա։
1992 թվականից Ռուսաստանում գործում է «Հոլոքոստ» գիտական-լուսավորական կենտրոնը։ Ազգայնականների շրջանում առկա է Հոլոքոստի ժխտում երևույթը։
Օկուպացիա
1941 թվականի հունիսի 22-ին նացիստական Գերմանիայի՝ Խորհրդային Միության վրա հարձակումից հետո Ռուսաստանի արևմտյան ու հարավարևմտյան տարածքներն ընկել են վերմախտի տիրապետության տակ։ Հուլիսի 9-ին գրավվել է Պսկովը, հուլիսի 16-ին՝ Սմոլենսկը, օգոստոսի 15-ին՝ Նովգորոդը, հոկտեմբերի 6-ին՝ Բրյանսկը, 13-ին՝ Կալուգան, 14-ին՝ Կալինինը։ Երկրի հարավում հոկտեմբերի 17-ին գրավվել է Տագանրոգը։ Դոնի Ռոստովը նացիստներն օկուպացրել են երկու անգամ՝ 1941 թվականի նոյեմբերին և 1942 թվականի ամռանը։ 1942 թվականի ամռանը գերմանացիների ձեռքն են անցել նաև Ստավրոպոլը, Մայկոպը, Կրասնոդարը, Մոզդոկը և Նովոռոսիյսկը ։
Ռուսաստանի գրավված տարածքների մեծ մասը վերահսկում էր ռազմական ադմինիստրացիան։ Օրտսկոմենդատուրաներն ու ֆելդկոմենդատուրաները շարժվել են իրենց ռազմական միավորումների հետևից, և նրանց տեղն զբաղեցրել են թիկունքային շտաբները ։
Գրավված տարածքներում գերմանական վարչակարգը, վերմախտն ու ՍՍ սկսել են հրեա բնակչության զանգվածային կոտորած։
Հալածանքներ և զանգվածային ոչնչացում
Զանգվածային գնդակահարությունները՝ որպես առաջ շարժվող գերմանական բանակի «թիկունքի մաքրման» միջոց, իրականացվել են այնզացխմբերի կողմից։ Գերմանական ճակատի թիկունքային գոտիներից յուրաքանչյուրում նշանակվել է ՍՍ և ոստիկանության գլխավոր ֆյուրեր (Hohere SS-und Polizeifuhrer, HSSPf), որի ընդհանուր հրամանատարության տակ են գտնվել վաֆեն-ՍՍ զորամասերը, այնզացխմբերը, կարգուկանոնի ոստիկանությունն ու ոստիկանական բաժանմունքները՝ կամավորներ տեղի բնակիչներից։ Նրանք բոլորը մասնակցել են հրեաների ոչնչացմանը ։
ՌՍՖՍՀ օկուպացված տարածքներում՝ Պսկովի, Սմոլսենսկի ու Բրյանսկի մարզերում որոշակի քանակի հրեա բնակչություն ունեցող վայրերում կազմակերպվել են գետտոներ, և միայն դրանից հետո են սկսվել մասսայական գնդակահարությունները։
Կալուգայի և Կալինինի մարզերում Մոսկվայի տակ տեղի ունեցած հակահարձակման արդյունքում մի քանի բնակավայրերում (մասնավորապես Կալուգայում) նացիստները չեն հասցրել ոչնչացնել հրեաներին։ Կալինինում (ներկայում՝ Տվեր) օկուպացիայում մնացած 250 հրեաներից 200-ը սպանվել են ։
Լենինգրադի և Նովգորոդի մարզերում, Հյուսիսային Կովկասում և Ղրիմում (քիչ բացառություններով) հրեական բնակչության կոտորածն սկսվել է բնակավայրերի գրավումից անմիջապես հետո, և հրեաները որոշակի շենքերում հավաքվել են գնդակահարությունից ընդամենը մի քանի ժամ կամ մի քանի օր առաջ։
Ռուսաստանի հարավի ու Հյուսիսային Կովկասի հրեաների ոչնչացումն սկսվել է նացիստների կողմից այդ տարածքների գրավումից հետո՝ 1942 թվականի ամռանը։ Նույն թվականի հուլիսի 23-ին տեղի է ունեցել Դոնի Ռոստովի հրեաների զանգվածային սպանությունը Զմիյովսկայա Բալկայում։
Ռուսաստանի երեք ինքնավար հանրապետությունների, երկու երկրամասերի ու երեք մարզերի տարածքներում, որ գրավվել են 1942 թվականի ամռանն ու աշնանը, զոհվել են շուրջ 70 000 հրեաներ ։ Տարբեր գնահատականների համաձայն՝ ՌՍՖՍՀ տարածքում (չհաշված Ղրիմը) զոհվել է 55-70-ից մինչև 140 հազար հրեա։
Հրեական գետտոներ
Ըստ վկայությունների՝ Ռուսաստանի գրավված տարածքներում ստեղծվել են 41 գետտոներ 12 տարածաշրջաններում ու 40 բնակավայրերում (Նևելում եղել են երկուսը)։ Բոլոր գետտոների 2/3-ից ավելին եղել են Ռուսաստանի երեք մարզերի տարածքում։ Դրանցից 15-ը, որտեղ հայտնվել են ավելի քան 11 000 կալանավորներ, գտնվել են Սմոլենսկի մարզում, 9-ը՝ Պսկովի մարզում և 7-ը՝ Բրյանսկի։ Ամենամեծ գետտոն, որտեղ տարվել են 3000 կալանավորներ, եղել է Սմոլենսկում։ Ռուսաստանի տարածքում (առանց Ղրիմի) եղած գետտոների կալանավորների ընդհանուր քանակը կազմել է ավելի քան 28 000 մարդ ։
«Հոլոքոստի ժամանակվա գետտոների հանրագիտարանի» («Յադ Վաշեմ»), «Հոլոքոստն ու հրեական դիմադրությունը ԽՍՀՄ գրավված տարածքներում» («Холокост и еврейское сопротивление на оккупированной территории СССР», Իլյա Ալտման), «Հոլոքոստը ԽՍՀՄ տարածքում» («Холокост на территории СССР») հանրագիտարանի և այլ աղբյուրների համաձայն՝ ՌՍՖՍՀ այդ ժամանակվա տարածքում գետտոներ եղել են հետևյալ բնակավայրերում (ըստ նախապատերազմյան վարչական բաժանման)․
Տեղի բնակչության վերաբերմունքը
Ռուսաստանի՝ Բելառուսի հետ սահմանակից տարածքների բնակչության շրջանում անցկացված հարցումների արդյունքները ցույց են տվել, որ տեղի բնակչությունը, ոնենալով որոշակի հակասեմական նախապաշարմունքներ ու հրեաներին մեղադրելով «պասիվության» համար, այնուամենայնիվ հավանության չեն արժանացրել Հոլոքոստը (թեև հազվադեպ են կարեկցել հրեաներին՝ ընդգծելով հարազատ ժողովրդի շրջանում զոհերի առկայությունը)։ Հայտնի է, որ սլովոնական ժողովրդի ներկայացուցիչների կողմից հրեաներին օգնելու մի շարք դեպքեր, իսկ շատերն էլ հրաժարվում էին օգնել հրեաներին՝ վախենալով նացիստների հետապնդումներից (հրեաներին թաքցնելու համար նախատեսված էր մահապատիժ)։ Ուրիշ տեղաբնիկներ ակտիվորեն մասնակցել են հրեաների ոչնչացմանն ու նրանց ունեցվածքի թալանմանը։ Մեծամասնությունը, սակայն, զբաղեցրել է չեզոք դիրք՝ ոչինչ ձեռնարկելով։ Պատմաբան Դանիել Ռոմանովսկու կարծիքով՝ հրեաներին չօգնելու մեղքի զգացումը տեղի բնակությանն ստիպել է պատերազմից հետո Հոլոքոստը «բացատրել» հրեաների բացասական հատկանիշներով և նրանց «պասիվությամբ» ։
ՌՍՖՍՀ չօկուպացված տարածքների որոշ բնակիչներ պաշտոնապես հայտարարել են, որ անտարբեր են հրեաների տառապանքների նկատմամբ կամ նույնիսկ պատրաստակամություն են հայտնել գերմանացիների գալու դեպքում օժանդակել հրեաների ոչնչացմանը։ Պատմաբան Օլեգ Բուդնիցկու կարծիքով՝ ՌՍՖՍՀ բնաչկության շրջանում հակասեմական տրամադրությունները բավական տարածված են եղել․ հենց դրա հետ է պատմաբանը կապում Հոլոքոստը լռության մատնելն ու ուշստալինյան պետական հակասեմականությունը ։
Հրեաներին փրկողներ
Իսրայելի «Յադ Վաշեմ» աղետի ու հերոսականության ինստիտուտը շնորհում է «աշխարհի արդարակյաց» պատվավոր կոչումն այն մարդկանց, ովքեր փրկել են հրեաներին Հոլոքոստի ժամանակ։ 2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ Ռուսաստանում այդ կոչմանն արժանացել է 197 մարդ ։ 2013 թվականի մայիսի 11-ի տվյալներով՝ ռուս արդարակյացներից կենդանի էր վեց մարդ ։
Եվրոպական շատ երկրներում որտեղ ապրում են աշխարհի արդարակյացներ, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ավստրիայում, Ուկրաինայում, նրանք պարգևատրվում են ազգային պարգևներով ։ 2004 թվականին «Հոլոքոստ» գիտական-լուսավորական կենտրոնի ղեկավարներ Ալլա Գերբերն ու Իլյա Ալտմանը դիմել են Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ խնդրելով գնահատել ռուս աշխարհի արդարակյացների ներդրումը, սակայն մեկ տարի անց հատկացումները վերադարձվել են։ Ավելի ուշ Իլյա Ալտմանը հայտարարել է ․
Ռուսաստանը միակ պետությունն է, որ ոչ մի ձևով չի պարգևտրել պետական պարգևներով այն մարդկանց, որ Յադ Վաշեմի կողմից ճանաչվել են «աշխարհի արդարակյացներ»։
Հոլոքոստի ժխտումը Ռուսաստանում
ԽՍՀՄ-ում պատերազմի ավարտից հետո Հոլոքոստի լռության է մատնվել գաղափարախոսական պատճառներով ։ Համաձայն խորհրդային տարբերակի՝ նացիստներն ու նրանց մեղսակիցները հրեաներին սպանել են ոչ թե նրա համար, որ նրանք հրեա են, այլ նրա համար, որ նրանք Խորհրդային Միության քաղաքացիներ են ։ Հիշատակվել են Գերմանիայում ու օկուպացված մյուս երկրներում, բայց ոչ ԽՍՀՄ տարածքում եղած հրեա զոհերի մասին։ Խորհրդային պատմագրությունը ԽՍՀՄ տարածքում նացիստների կողմից հրեաների ոչնացումը չի առանձնացրել որպես ուսումնասիրման ինքնուրույն խնդիր ։ Հոլոքոստը շարունակել է լռության մատնվել նաև հետխորհրդային Ռուսաստանում 1990-ական և 2000-ական թվականներին ։ Տվյալ թեման բացակայել է կրթական ծրագրերից և գրեթե չի ներկայացվել դասագրքերում մինչև 2004 թվականը։ 2008 թվականին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի և Ռուսաստանի հրեական կոնգրեսի համատեղ փորձագիտական խումբը նշել է, որ Հոլոքոստը բավարար չափով լուսաբանված չէ դպրոցի համար նախատեսված ուսումնական նյութերում (թեև ընդունել է, որ այդ հարցում առաջընթաց կա խորհրդային տարիների հետ համեմատած)․ ըստ փորձագիտական խմբի զեկույցի հեղինակների՝ մի շարք դասագրքերում Հոլոքոստը ներկայացված է ընդհանուր գծերով կամ բոլորովին լռության է մատնված ։ Սակայն ընդհանուր առմամբ 2000-ական թվականների երկրորդ կեսին և հետագայում իրադրությունն  էապես փոխվել է․ հրեաների հալածանքների ու ոչնչացման թեման ընդգրկվել է դպրոցական գրեթե բոլոր դասագրքերում և Պետական միասնական քննության ծրագրում ։
ԽՍՀՄ պետական համակսեմականությունը նրա անկումից հետո նպաստել է Ռուսաստանում ազգայնական ու պրոֆաշիստական շարժումների առաջացմանը։ 1990-ական թվականների կեսերին տպագրվել է գրականություն, որում ժխտվել է Հոլոքոստը կամ կասկածի տակ են դրվել նրա էական կողմերը ։ Գիտնականները նշում են ռուս ժխտողների մոտ ինքնուրույն թարմ գաղափարների ցածր մակարդակը կամ ընդհանրապես բացակայությունը ։
2002 թվականի հունվարի 26-27-ին Մոսկվայում անցկացվել է «Համաշխարհային պատմության գլոբալ խնդիրների միջազգային գիտաժողով», որին մասնակցել են ռեվիզիոնիստական համաշխարհային շարժման հայտնի ակտիվիստներ ։ Հոլոքոստի արևմտյան ժխտողները պնդում են, որ հենց Ռուսաստանում է իրենց հաջողվել գտնել ընդունելություն և օժանդակություն ։
Ուսումնասիրություններ և հիշատակ
Իշխանությունների վերաբերմունքի պատճառով խորհրդային տարիներին Հոլոքոստին նվիրված հուշարձանների ստեղծումը դժվար ր։ Զոհված հրեաների հիշատակին նվիրված հուշարձանների վրա «հրեա» բառի փոխարեն գրում էին «խաղաղ բնակիչներ» կամ «խորհրդային քաղաքացիներ» ։ Խորհրդային Միությունում Հոլոքոստի թեմայի լռության մատնվելը ռուսական հասարակության, իշխանությունների ու գիտության վրա ավելի մեծ ազդեցություն է թողել, քան հետխորհրդային մյուս եվրոպական պետություններում․ 1996 թվականին Ռուսաստանում անցկացված սոցիալական հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ հարցված ռուսների 91 %-ը չի իմացել «Հոլոքոստ» տերմինի նշանակությունը, իսկ 49 %-ը ոչինչ չեն լսել Օսվենցիմի, Դախաուի և Տրեբլինկայի մասին։
Ռուսաստանը չի անդամակցել «Թասկ Ֆորս» միջազգային կազմակերպությանը, որ Հոլոքոստի հարցին նվիրված կրթական ծրագրեր է իրականացնում մանկավարժների շրջանում։ Չնայած բազմիցս դիմումներ են ուղղվել իշխանություններին, պաշտոնական մակարդակում չի հաստատվել Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի միջազգային օրը նշելը (ՌԴ եղել է ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայում նրա անդամ երկրներին այդ օրը նշելը երաշխավորող բանաձևի ընդունման նախաձեռնողներից մեկը։ Մասնավորապես 2011 թվականի մայիսին ի պատասխան համապատասխան դիմումի ՌԴ նախագահի ադմինիստրացիայում հայտարարել են, որ Ռուսաստանում արդեն կա պատերազմի բոլոր զոհերի հիշատակը հարգելու օր՝ Հիշատակի ու սուգի օրը հունիսի 22-ին։ Ի տարբերություն աշխարհի շատ երկրների՝ Ռուսաստանում դեռևս չկա Հոլոքոստի ողբերգության իմաստավորման թանգարանային-կրթական կենտրոն (թեև 1998 թվականին Մոսկվայում՝ Պոկլոննայա Գորայի Հուշային սինագոգում Ռուսաստանի նախագահի կողմից բացվել է ԱՊՀ-ում առաջին էքսպոզիցիան՝ նվիրված Հոլոքոստի պատմությանը)։
Իլյա Ալտմանի կարծիքով՝ Ռուսաստանը նկատելիորեն հետ է մնում հարևան երկրներից Հոլոքոստին նվիրված հուշարձանների թվով, դրանք տեղադրվում են հիմնականում առանձին էնտուզիաստների նախաձեռնությամբ։
Պոկլոննայա գորայի տարածքում Զուրաբ Ծերեթելու կողմից տեղադրվել է հուշարձան, որ նախապես կոչվում էր «Հրեա ժողովրդի ողբերգությունը», սակայն հետո վերանվանվել է «Ժողովուրդների ողբերգությունը»։ Հուշարձանի վրա նացիստների կողմից օկուպացված արևմտաեվրոպական բոլոր ժողովուրդների լեզուներով գրված է․ «Թող սուրբ լինի նրանց հիշատակը, թող պահպանվի այն դարերով» («Да будет память о них священна, да сохранится она на века»)։ Մոսկվայի կառավարության կողմից 2001 թվականին հրատարակված գրքույկում, որ նվիրված է Պոկլոննայա գորային, Հոլոքոստը կոչվում է «Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմների ամենադրամատիկական էպիզոդներից մեկը։ Ուսումնասիրողների կարծիքով՝ Հոլոքոստի հիշատակն այդպիսով ստորադասվում է Հայրենական մեծ պատերազմի հիշատակին, իսկ հրեա ժողովրդի ողբերգությունն իր տեղը զիջում է արևմտաեվրոպական ժողովուրդների և հատկապես ռուս ժողովրդի ողբերգությանը ։
2008 թվականին անցկացված սոցիոլոգիական հարցման (որտեղ հարցվածները պետք է ընտրեին չորս պատասխաններից մեկը) արդյունքում պարզվել է, որ ռուսների 52,1%-ը գիտեն, թե ինչ է Հոլոքոստը, 55,3%-ը գիտեն, որ Հոլոքոստից տուժել են հրեաները (35,6%-ն ընտրել է «խաղաղ բնակչություն» տարբերակը) 68,7%-ը կարծում է, որ հալածանքների պատճառը եղել է ազգային ատելությունը (21,7%՝ ռասայական), 93,2%-ն իմացել է Օսվենցիմի մասին, 72,4%-ն ասել է, որ կօգներ նացիստական հալածանքների զոհերին, եթե ապրեր Հոլոքոստի ժամանակ, իսկ 64,4%-ը համարել է, որ տրամաբանական կլիներ Ռուսաստանում ստեղծել Հոլոքոստի թանգարան։ 25,9%-ը գիտեն, թե ինչ է Յադ Վաշեմը (30,0% պատասխանել են, թե դա համկենտրոնացման ճամբար է, 23,6%-ը՝ հայտնի ճակատամարտի վայր, 20,5%-ը՝ ազգային հոծ բնակւթյան վայր), 29,4%-ը գիտեին, թե երբ է նշվում Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի միջազգային օրը։ Հարցված ռուսների 42,0%-ը ենթադրում են, Հոլոքոստի դահիճներն ու զոհերը միշտ եղել են տարբեր ազգերի ներկայացուցիչներ ու տարբեր կրոնների հետևորդներ (36,8%-ը կարծում է, որ դահիճների ու զոհերի ազգություններն ու կրոնները կարող էին լինել նույնը կամ տարբեր, իսկ 16,5%-ը համարում է, որ դահիճներն ուշադրություն չեն դարձրել զոհերի ազգության ու կրոնի վրա))։ 36,9%-ը կարծում է, որ Հլոքոստի զոհերը անմասնակից են եղել նրա անցկացմանը (24,7%-ը ենթադրում է, որ զոհերն իրենք են հրահրել Հոլոքոստը, 21,2%-ն ասել է, որ նրանք մեղավոր են եղել Հոլոքոստի սկսման համար), 37,5%-ը պատասխանել է, որ Հոլոքոստի կրկնվելը հնարավոր չէ ոչ մի պարագայում (35,5%-ը՝ «հնարավոր է որոշակի դեպքերում», 20,7%-ը՝ «հնարավոր է, բայց ինքը վստահ չէ», 6,3%-ը՝ «պարտադիր կերպով»)։ Հարցվածների միայն 7,0-ն Հոլոքոստի մասին իմացել դպրոցական ծրագրից (գեղարվեստական ստեղծագործություններից՝ 32,6%, մամուլից՝ 28,7%, հարազատներից ու ընկերներից՝ 16,8%), հարցվածների 91,4%-ը Հոլոքոստի մասին չի սովորել ոչ մի ուսումնական հաստատությունում, 54,8%-ը չի կարողացել նշել գեղարվեստական գրականության կամ արվեստի որևէ նմուշ՝ նվիրված Հոլոքոստին ։
Իշխանությունների վերաբերմունք
1998 թվականին Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինը բացել է «Հոլոքոստի թանգարան» Մոսկվայի Պոկլոննայա Գորայում ։
1999 թվականին ՌԴ քաղաքացիների՝ Հոլոքոստի զոհերին հատկացված դրամական միջոցները համարվել են նյութական օգնություն և ազատվել եկամտահարկից ։
2004 թվականին՝ Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի միջազգային օրը, Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավորների մի խումբ առաջարկել է զոհված հրեաների հիշատակը հարգել մեկ րոպե լռությամբ։ Սակայն Վլադիմիր Ժիրինովսկին հրաժարվել է հարգանքի տուրք մատուցել և նրան այդ հարցում կողմնակից է եղել Նատալյա Նարոչնիցկայան ։ 2007 թվականին ռուս պատգամավորների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքում պարզվել է, որ բոլորը միաձայն դեմ են Հոլոքոստի ժխտման համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսող նորմի ընդունմանը։ Ռուս պատգամավորների կարծիքով՝ այդ հարցը պետք չէ առանձնացնել ֆաշիզմի մյուս հանցագործություններից։ Այդպիսի հանցագործությունների ժխտման համար պատասխանատվություն սահմանող ընդհանուր նորմը ՌԴ քրեական օրենսգրքում ներառվել է 2014 թվականին ։
Հոլոքոստի ժշտումը մեկ անգամ չէ, որ քննադատվել է ՌԴ պետական մարմինների, այդ թվում նաև ՌԴ արտգործնախարարության և Դաշնային խորհրդի կողմից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոլոքոստն ըստ երկրի
Կալիումի քլորիդ
Կալիումի քլորիդը աղաթթվի կալիումական աղ է։ Անգույն բյուրեղ է, խտությունը՝ 1989 կգ/մ3, հալման ջերմաստիճանը՝ 768 °C։ 100 գ ջրում 20 °C-ում լուծվում է 34, 7 գ, 100 °C-ում՝ 56, 6 գ։ Բնության մեջ հանդիպում է սիլվին միներալի ձևով։
Ստացումը
Լաբորատոր պայմաններում կարելի է ստանալ՝ ռեակցելով կալիումի հիդրօքսիդը քլորաթթվի հետ․
KOH + HCl → KCl + H2O
Կալիումի քլորիդի ստացման համար որպես հումք ծառայում են բնական սիլվինիտը (սիլվինի՝ KCl և հալիտի՝ NaCl խառնուրդը), ինչպես նաև կառնալիտ (KCl MgCl2-6H20) միներալը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կալիումի միացություններ Կատեգորիա:Քլորիդներ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ
Պիրոլյուզիտ
Պիրոլյուզիտ պոլիանիտ, միներալ, քիմնական կազմը MnO2, պարունակում է 55-63 % Mn։
Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Հաճախ առաջացնում է գաղտնաբյուրեղ հողանման և փոշենման զանգվածներ մանգանի, մասամբ երկաթի ջրային օքսիդների, ինչպես նաև SiO2, BaO, H2O և ուրիշ խառնուրդով։ Հազվադեպ հանդիպում է բարակ ձողաձև կամ սյունաձև բյուրեղներով։
Հատկություններ
Գույնը մոխրագույն կամ սև է, փայլը՝ կիսամետաղական։ Կարծրությունը տատանվում է 2-3 (փուխրի համար) մինչև 6 (բյուրեղային տարբերակներ), խտությունը՝ 4700-5080 կգ/մ3։ Հանդիպում է առավելապես նստվածքային, հազվադեպ՝ հիդրոթերմալ հանքավայրերում։ Պիրոլյուզիտ մանգանի կարևոր հանքանյութ է։
Կիրառություն
Օգտագործվում է ֆեռոմանգանի համաձուլվածք ստանալու համար և այլ բնագավառներում։ ՀԽՍՀ-ում կա Իջևանի, Ազիզբեկովի և Գորիսի շրջաններում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մանգանի միներալներ
Die Kalewainen in Pochjola
Die Kalewainen in Pochjola, օպերա, որը ստեղծվել է գերմանացի կոմպոզիտոր Կառլ Մյուլլեր-Բերգհաուսի կողմից և բաղկացած է չորս գործողությունից։ Օպերան ստեղծվել է կարելական-ֆիննական «Կալեվալա» էպոսի մոտիվներով։ Գրվել է 1890 թվականին, առաջին բեմադրությունը կայացել է 2017 թվականին։
Պատմություն
Օպերան գրվել է Աբո քաղաքում, կոմպոզիտոր Կառլ Մյուլլեր-Բերգհաուսի կողմից, 1890 թվականին, որտեղ նա գլխավորել է Աբո քաղաքի Գործիքային ընկերությունը (1888-1895 թվական)։
1892 թվականի Համբուրգում պլանավորած օպերայի պրեմիերան չի կայացել ։ Թեև օպերան հիշատակվել է 1933 թվականին` Կալեվալայի համայնքային տարեգրություններում, այն ամբողջովին երբեք չի բեմադրվել։
Ֆինլանդիայի անկախության 100-ամյակի տոնակատարության շրջանակներում, 2017 թվականի փետրվարի 28-ին, Տուրկուի «Logomo» մշակութային կենտրոնում տեղի է ունեցել օպերայի պրեմիերան, որտեղ դրա բեադրությանը մասնակցել են ֆինն երաժշտավար Լեիֆ Սերգեստամը և Տուրկուի Ֆիլարմոնիայի նվագախումբը, սոպրանո Իոհաննա Ռուսաննեն-Կարտանոն և բարիտոն Թոմմի Հակալան ։
Նկարիչների կանադական խումբ
Նկարիչների կանադական խումբ (Canadian Group of Painters (CGP)), Կանադայի ամբողջ տարածքից 28 նկարիչներից կազմված կոլեկտիվ, որը որպես խումբ ձևավորվել է 1933 թվականին։
Ձևավորում
Խումբը բաղկացած էր 28 տարբեր անգլախոս նկարիչներից Կանադայի ամբողջ տարածքից, և նրանց առաջին նախագահը դարձավ Լորեն Հարիսը ։ Նոր ձևավորված խմբում ընդգրկվեցին նաև Յոթնյակի խմբի նկարիչներից, այդ թվում՝ Ալֆրեդ Կասսոնը, Արթուր Լիսմերը, Ալեքսանդր Յանգ Ջեքսոնը, Ֆրեդերիկ Ուորլին, Ֆրանկլին Քարմայքլը։
Թեև խումբը երբեք չստեղծեց մանիֆեստ, նրանք ապրում և աշխատում էին երկու նպատակի համար` նպաստել կանադացի արվեստագետների միջև սերտ համագործակցությանը, խթանել և զարգացնել կանադական գեղարվեստական արտահայտչականությունը ։
Պատմություն
Խմբի «ազգայնական արվեստի» առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Նյու Ջերսի նահանգի Ատլանտիկ Սիթի քաղաքում 1933 թվականի նոյեմբերին։ «Հայնց» արվեստի սրահում նրանք ցուցադրեցին 57 աշխատանք, որը նրանց աշխատանքները ցուցադրելու համար միջազգային վայր էր։ Այնուամենայնիվ, առավել ճանաչման և մամուլի ուշադրության արժանացան «Յոթնյակի խմբի» աշխատանքները։ Կանադայում ՆԿԽ առաջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1933 թվականի նոյեմբերին։ Ցուցահանդեսը ավելի քիչ սահմանափակ էր ոճով և ներկայացնում էր ստեղծագործությունների լայն շրջանակ, որոնք Կանադայի բնանկարի ոճից դուրս էին։
Նրանց հաջորդ ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1936 թվականի հունվարին Տորոնտոյի արվեստի պատկերասրահում։ Զգալի ուշացումը պատճառ դարձավ խմբի անդամների միջև առկա տարբեր սկանդալները, այդ թվում, Լորենս Հարիսի և Բես Լարկին Հուսսերի կապը՝ նկարչի և ՆԿԽ-ի քարտուղար Ֆրեդ Հուսսերի կինը։ Հարրիսը հրաժարվեց նախագահությունից և Ալեքսանդր Յանգ Ջեքսոնը 1936 թվականին փոխնախագահներ Արթուր Լիսմերի և Պրուդանս Հյուարդի հետ ղեկավարեց խումբը։ Նոր ղեկավարության ներքո խումբը մի շարք ցուցահանդեսներ անցկացրեց։
Նկարիչների արևելյան խումբը ստեղծվել է 1938 թվականին Մոնրեալում, Քվեբեկ` Նկարիչների կանադական խմբին դիմակայելու համար։
Ազդեցություն
Որպես ակտիվ նկարիչներ և խումբ, նրանք երկար տարիներ շարունակ շարունակում էին ստեղծել և ազդել կանադական արվեստի վրա։ Նկարիչների կանադական խումբը կազմակերպել է «Բիվեր Հոլլ» խմբի աշխատանքների ցուցահանդեսները։ Ջերի Տոնդինոն ընտրվեց Կանադայի նկարիչների խմբի մեջ։ Վալտեր Յարվուդը, որը Նկարիչների կանադական խմբի անդամ էր, նաև «Նկարիչներ տասնմեկ» (P11) հիմնադիր անդամ էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կանադայի արվեստ Կատեգորիա:20-րդ դարի կանադացի նկարիչներ
Ռաֆայելո Բոտիչինի
Ռաֆայելո Բոտիչինի (իտալ․ Raffaello di Francesco Botticini, ), իտալացի նկարիչ ։
Կենսագրություն և ստեղծագործություններ
Ռաֆայելոն եղել է Ֆլորենցիայի արվեստագետների տոհմից։ Նրա պապը՝ Ջովաննի դի Դոմենիկոն հայտնի է եղել որպես նկարիչ, ով խաղաքարտեր էր նկարազարդում (չնայած գիտնականները չեն բացառում, որ հնարավոր է նա զբաղվել է ավելի լուրջ նկարչությամբ)։ Նրա հայրը՝  Ֆրանչեսկո դի Ջովանին ֆլորենտական հայտնի վարպետ է եղել։ Ռաֆայելլոն իր առաջին գեղարվեստական հմտությունները ստացել է հայրական արվեստանոցում, նրա աշխատանքային վաղ շրջանը նույնպես կապված է այդ արվեստանոցի հետ։ 1490-ակա թվականներին, երբ ձևավորվում էր Ռաֆայելոյի գեղարվեստական ճաշակը, նրա հայրական արվեստանոցը հիմնականում զբաղվում էր Ֆլորենցիայի շրջակայքում գտնվող գավառական քաղաքների պատվերների կատարմամբ։ 1498 թվականին Ֆրանչեսկո Բոտիչինիի մահից հետո Ռաֆայելոն ժառանգել է արվեստանոցը և շարունակել է աշխատել նահանգում։ Ըստ հետազոտողների ուսումնասիրությունների՝ նա համեստ տաղանդի նկարիչ է եղել. երբեք չի ձգտել բարձր պաշտոնների Տոսկանայի մտավոր և ֆինանսական կենտրոնում՝ Ֆլորենցիայում, և բավարարվել է գավառական տաճարների պատվերներով։ Նրա արվեստը ընտրողական է և հայրական ազդեցության հետ մեկտեղ կապված է Պերուջինոյի, Ռիդոլֆո Գիրլանդայոյի, Լորենցո դի Կրեդիի, Ֆրա Բարտոլոմեոյի և այլոց ստեղծագործություններից ունեցած ազդեցության հետ ։
Ռաֆայելո Բոտիչինին գրեթե մոռացված է եղել արվեստի քննադատների կողմից, նրա «վերածննդի» հիմնական դերը պատկանում է իտալացի արվեստաբան Ֆեդերիկո Ձերին, ով 1968 թվականին հրատարակել է նկարչի ստեղծագործությունները։ Դրանում Ձերին կարողացել է վերականգնել նրա աշխատանքի ժամանակագրությունը և առավել ճշգրտել նրան վերագրվող որոշ աշխատանքները։ Ռաֆայելոյի վաղ աշխատանքների շարքին է նա դասել նաև նրա 1498 թվականին ստեղծած և կորած նկարը՝ Եղբայրության համար Տիրոջ մարմինը Պոջիբոնսիում, և 1500 թվականին ստորագրված և թվագրված Սուրբ Սեբաստիան և Սեն Իերոնիմ պատկերող երկու պանելները (պատի տախտակադրվագ նկարներ, որոնք այժմ Էմպոլիի քոլեջի եկեղեցու թանգարանում են)։ Դրանք երբեմնի տրիպտրիխի (եռածալիկ նկար) կողային փեղկերն են եղել, որոնց կենտրոնում ամենայն հավանականությամբ Մադոննայի և մանկան պատկերն է եղել։ Այս սրբերի կատարման մեջ մի կողմից կարելի է տեսնել կապ նրա հոր` Ֆրանչեսկո Բոտիչինիի արվեստի հետ, մյուս կողմից` ակնհայտ է նաև անցումը դեպի ավելի հանգիստ տոնայնության, դեպի ռիթմիկ հավասարակշռության և մանրակրկիտ վրձնի հակվածություն։ Այս հատկությունը դրսևորվում է նրա հետագա բոլոր՝ մինչև ամենաուշ աշխատանքներում։ Դրանցում նկատվում են Սեբաստիանո Մայնարդիի, Յակոպո դել Սելայոյի և Լորենցո դի Կրեդիի արվեստի արձագանքները։ Վերջինիս հետ, ըստ Ձերիի, նկարչի կապը հուշում է ինտենսիվ լույսուստվերի հակումը և ձևերի պարզությունը։ Հենց այդ որակներն են հստակ նշված Ռաֆայելո Բոտիչինիի «Երեք Հրեշտակապետերն ու Տոբիոսը» կտավում (մոտ 1500, Հին Պինակոտեկա, Մյունխեն), որը հավանաբար ստեղծվել է հոր աշխատանքների մոտիվներով, ով բազմիցս անդրադարձել էր այս թեմային։
1504 թվականին Ռաֆայելոյին հանձնարարվել է տասնչորս օրում ավարտել «Սակրամենտոյի խորանը» (կողային պանելների վրա՝ սուրբ Անդրեյը և Հովհաննես Մկրտիչը, պրեդելլայի նկարներում Սբ. Անդրեյի, Հիսուս Քրիստոսի և Հովհաննես Մկրտիչի կենցաղային տեսարաններ են), որը սկսել էր նրա հայրը շատ տարիներ առաջ` 1484 թվականին։ Սպիտակ խալաթի եղբայրության համար ստեղծված այս զոհասեղանը տեղադրվել է Էմպոլիի Սանթ Անդրեայի եկեղեցում 1491 թվականին և դատելով տասնչորսօրյա ժամանակից, խոսքը մի քանի թեթևակի թերությունների շտկման մասին, որոնք Ռաֆայելլոն ուղղել է։
«Սրբեր Բարբարայի և Մարտինի երկրպագությունը Մանուկ Քրիստոսին» կտավի ստեղծումը (172 × 175 սմ Պետական Էրմիտաժ, Սանկտ Պետերբուրգ) վերագրվում է 1512 թվականին։ Թանգարանը այն ձեռք է բերել որպես Ռաֆայել Սանտիի ստեղծագործություն (խառնաշփոթը հավանաբար նկարիչների նույն անունից է)։ Ֆ. Ձերին կարծում է, որ սա զոհասեղանի նկարն է, որը պատվիրվել է Էմպոլիի մոտակայքում գտնվող Կաստելֆրանկո դի Սոտոյի եկեղեցու համար, 1512 թվականին։ Նրանում նաև զգացվում է Պերուջինոյի արվեստի հետ կապը (հատկապես Սուրբ Բարբարայի կերպարի մեջ) և Գիրլանդայոյի ստեղծագործության ազդեցությունը Ֆրանչեսկո Բոտիչինիի արվեստի վրա (հատկապես Մադոննայի նկարում)։
Ռաֆայելո Բոտիչինիին վերագրվող մի քանի տասնյակ գործերի մնացած մասը դիտվում են այս ճանաչված անհերքելի աշխատանքների շուրջ։ Դրանցից ամենակարևորներն են՝ «Ավետում երկու սրբերի հետ» (Ֆուչեկիո, թանգարան՝ նկարը նույնացվում է Ֆուչեկիոյի մոտակայքում գտնվող Սուրբ Մարիամ եկեղեցու համար 1513 թվականին կատարված աշխատանքների հետ), «Չորս սրբերի հետ Մադոննան գահակի վրա» Լուկարդոյի Սան Մարտինո եկեղեցում (Չերտալդոյի մոտակայքում), որը նախկինում վերագրվել է Ռիդոլֆո Գիրլանդայոյին, «Ողորմածություն Մադոննան հրեշտակների և դոնատորների հետ» (Բոլոնիա, Ազգային պինակոթեկա), որը ծագումով Ռեգոլայի Սանտա Մարիա եկեղեցուց է։
Երկու «Մադոննան մանկան և Հովհաննես Մկրտչի հետ» (Հռոմ, Սանջորջիի հավաքածու և Նեապոլ, Կապոդիմոնտե թանգարան) նկարները համարվում են Ռաֆայել Սանտիի ներդրած նորարարությունների արտացոլումը, որոնք ներմուծել է Ռաֆայել Սանտին և վերագրվում է Բոտիչինիի աշխատանքի վերջին փուլին։ Նկարչի մահվան ամսաթիվն անհայտ է, նրա կենսագրությունն ընդհատվում է 1520 թվականին, երբ նրա անունը վերջին անգամ եղել է փաստաթղթերում։ Ռաֆայելո Բոտիչինիի ստեղծագործությունը բավականաչափ ուսումնասիրված չէ և պահանջում է հետագա ուսումնասիրություններ։
Հղումներ
Կատեգորիա:16-րդ դարի իտալացի նկարիչներ Կատեգորիա:Նկարիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Օնեքս
«Օնեքս», առցանց գնումների առաքման ծառայություն, որը ստեղծվել է 2015 թվականի օգոստոսին ։
Ընկերությունը ունի պահեստ ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Չինաստանում, ԱՄԷ-ում և Գերմանիայում։
Ընկերությունը նաև իրականացնում է բեռների, փաստաթղթերի փոխադրում ԱՄՆ և Ռուսաստան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ընկերություններ
Բերեզովկա (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)
Բերեզովկա (Березовка, Березовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 130 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մալայա Մոչուլկա
Մալայա Մոչուլկա (Мала Мочулка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Մոչուլկա գյուղում բնակվում էր 1 192 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,445 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2678,65 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տեպլիկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1750 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Թարմ սառեցված պլազմա
Թարմ սառեցված պլազմա (ԹՍՊ), արյան պատրաստուկ է, որը ստանում են ամբողջական արյան հեղուկ բաղադրիչից ։ Կիրառվում է պլազմայի մակարդման գործոնների (INR>1.5) կամ արյան այլ սպիտակուցների անբավարարությունը շտկելու նպատակով ։ Այն կարող է կիրառվել նաև որպես փոխարինիչ հեղուկ պլազմաֆերեզի ժամանակ ։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել խմբային(ABO) համապատասխան պլազմա  ։ ԹՍՊ-ն խորհուրդ չի տրվում օգտագործել որպես ինֆուզիոն թերապիայի (ծավալ-վերականգնող) միջոց ։ Տրվում է ներերակային դանդաղ ներարկման միջոցով ։
Կողմնակի էֆեկտներից են սրտխառնոցն ու քորը ։ Ավելի հազվադեպ դիտվում են ալերգիկ ռեակցիաներ, թրոմբներ կամ վարակներ ։ Չկան հստակ տվյալներ հղիության ընթացքում կամ կրծքով կերակրման ժամանակ երեխայի վրա ԹՍՊ-ի ունեցած ազդեցության մասին ։ Հատուկ ուշադրության կարիք ունեն պրոտեին S-ի անբավարարությամբ, IgA-ի դեֆիցիտով և սրտային անբավարարությամբ պացիենտները ։ Թարմ սառեցված պլազման պարունակում է ջուր, սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր և վիտամիններ ։ Սառեցված վիճակում այն կարելի է պահպանել մոտ մեկ տարի ։
Պլազման բժշկության բնագավառում առաջին անգամ կիրառվել է Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ ։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) հիմնական դեղամիջոցների ցուցակում՝ ամենաէֆեկտիվ և անվտանգ դեղամիջոցները առողջապահական համակարգում ։ Միացյալ թագավորությունում դրա արժեքը մեկ բաժնի համար մոտավոր £30 է ։ Կան նաև պլազմայի այլ տարատեսակներ՝ ֆլեբոտոմիայից (երակի հատում) հետո 24 ժամվա ընթացքում սառեցված պլազմա, կրիոպրեցիպիտատից զուրկ պլազմա, հալեցված պլազմա և լուծիչ ախտահանող պլազմա ։
Սահմանում
ԱՄՆ-ում ԹՍՊ-ն սահմանվում է որպես մեկ միավոր ամբողջական արյունից ստացված հեղուկ բաժին, որը ենթարկվել է ցենտրիֆուգման, զտման և սառեցվել է մինչև պինդ կոնսիստենցիայի −18 °C (0 °F) կամ ավելի ցածր ջերմաստիճանային պայմաններում, ամբողջական արյան դոնորից կամ աֆերեզի սարքից հավաքելուց հետո ութ ժամվա ընթացքում ։ Հաճախ «ԹՍՊ» անվան տակ հասկացվում է փոխներարկված պլազմայի ցանկացած բաղադրիչ։ Պլազմայի այլ տարատեսակներից՝ ֆլեբոտոմիայից հետո 24 ժամվա ընթացքում սառեցված պլազման (ՍՊ24, անգլ․՝ PF24) ունի կիրառման նույն ցուցումներն ինչ ԹՍՊ-ն։ ՍՊ24-ն ունի պլազմայի մակարդման V և VIII գործոնների մի փոքր ավելի քիչ քանակություն։ Հատկանշանական է, որ ԱՄՆ-ում ՍՊ24-ը ունի ավելի լայն կիրառում, քան ԹՍՊ-ն։
Բժշկական կիրառում
ԹՍՊ-ի կիրառման համար գոյություն ունեն մի քանի հատուկ ցուցումներ։ Հիմնականում, այն կիրառվում է մակարդման գործոնների անբավարարությունը շտկելու համար, երբ այդ սպեցիֆիկ գործոնների պատրաստուկները կա՛մ անհասանելի են, կա՛մ անցանկալի։ Հիմնական դեղաչափը կազմում է 10-20 մԼ/կգ ռեցիպիենտի քաշի հաշվարկով ։
ԹՍՊ-ի կիրառման ցուցումներն են՝
Խորհուրդ չի տրվում կիրառել ԹՍՊ, քանի դեռ չունենք արյունահոսություն կամ արյան մակարդման հետ հաստատված խնդիր։ Ըստ այդմ, ԹՍՊ-ն ցուցված չէ վարֆարինային էֆեկտը շտկելու համար, քանի դեռ չկա արյունահոսություն, նույնիսկ INR > 9 ցուցանիշի պարագայում, բացառությամբ, եթե կա շտապ վիրահատության կարիք։ Այն նաև չի կիրառվում պլանային վիրահատությունների և ոչ շտապ վիրահատությունների դեպքում ։
Հալեցված պլազման ստացվում է ԹՍՊ-ից կամ ՍՊ24-ից։ Հալեցումից հետո այն պահվում է սառնարանում 1–6 °C ջերմաստիճանային պայմաններում։ Պահպանման ժամկետը հալեցումից հետո 5 օր է ։
Ռիսկեր
ԹՍՊ-ի օգտագործման հետ կապված ռիսկերն են վարակի ներթափանցումը, անաֆիլակտիկ ռեակցիան, ծավալային գերծանրաբեռնումը (փոխներարկման հետ կապված շրջանառվող արյան ծավալային գերծանրաբեռնում (անգլ․` transfusion associated circulatory overload (TACO)), այդ թվում՝ փոխներարկման հետ կապված թոքերի սուր վնասումը։ Վարակների ներթափանցման հետ կապված ռիսկերը նույնն են, ինչ ամբողջական արյան կամ էրիթրոցիտար զանգվածի փոխներարկման դեպքում։
Քիմիա
ԹՍՊ-ն ստացվում է ամբողջական արյունը ցենտրիֆուգելու կամ աֆերեզի սարքի միջոցով, որից հետո այն սառեցվում ու պահեստավորվում է։
Կիրառում
Պլազմայի և դրա բաղադրիչների կիրառումը զարգացել է վերջին չորս տասնամյակների ընթացքում։ ԹՍՊ-ի կիրառումը ԱՄՆ-ում 2000-2010 թթ․ աճել է մոտ տասը անգամ և հասել տարեկան գրեթե 2 միլիոն միավորի։ Այս հանգամանքը բացատրվում է մի քանի գործոններով, մասնավորպաես՝ ամբողջական արյան ավելի ցածր հասանելիությամբ։
Այլընտրանքային միջոցներ
Կան տվյալներ, որ պլազմայի այլ պատրաստուկներ (օր․՝ մեկ դոնորից ստացված պլազմա), որոնք չեն համապատասխանում ԹՍՊ-ի չափանիշներին, պարունակում են մակարդման գործոնների բավարար քանակ և կարող են կիրառվել ԹՍՊ-ի ցուցմամբ պացիենտների շրջանում։ Մեկ դոնորից ստացված պլազման էֆեկտիվ է մակարդման գործոնների թեթև դեֆիցիտի պարագայում։ Այն նաև կարող է կիրառվել վարֆարինային էֆեկտը շտկելու համար կամ լյարդային պաթոլոգիաների ժամանակ։
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն
Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միություն, տարածված հապավումը ՀԲԸՄ (դասական ուղղագրությունով՝ Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն, անգլերեն՝ Armenian General Benevolent Union, տարածված հապավումը՝ AGBU), 1906 թ հիմնադրված հայկական բարեգործական կազմակերպություն, որն աշխարհի ամենախոշոր հայկական հասարակական կազմակերպությունն է ։ Այժմ նրա գլխամասը գտնվում է Նյու-Յորքում, տարեկան միջազգային բյուջեն կազմում է մոտ 36 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ ՀԲԸՄ-ն պահպանում և զարգացնում է Հայկական ազգային գիտակցությունը և ժառանգությունը զանազան կրթական, մշակութային և մարդասիրական ծրագրերի միջոցով։
Թարմ սառեցված պլազմա
Այլընտրանքային միջոցներ
Կրիստալոիդ կամ կոլոիդ լուծույթները, ինչպիսիք են մարդու պլազմայի ալբումինը կամ պլազմայի պրոտեինային ֆրակցիան, ինֆուզիոն թերապիա (ծավալ-վերականգնող) իրականացնելու տեսանկյունից ավելի նախընտրելի են, քան ԹՍՊ-ն։
Սննդանյութերի անբավարարությունը շտկելու համար կիրառվում են ամինաթթուների կամ դեքստրոզի լուծույթներ։ ԹՍՊ-ի կիրառման ամենակարևոր այլընտրանքը արյան պահպանման համալիրային համակարգն է։ Մասնավորապես՝ վիրահատության ընթացքում ինքնափոխներարկման իրականացումը և նորմովոլեմիկ անեմիաները որպես փոխներարկման ցուցում չհանդիսանալը։
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն
Պատմություն
Նրանց հիմնական նպատակն էր ստեղծել մի միություն, որը կոչված էր ամեն կերպ աջակցելու հայ ժողովրդին, որի գոյատևումը՝ իբրև Օսմանյան Կայսրության փոքրամասնություն, վտանգված էր։
Թարմ սառեցված պլազմա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արյունաբանություն Կատեգորիա:Արյան մակարդում Կատեգորիա:Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության անհրաժեշտ դեղեր
Հայկական բարեգործական ընդհանուր միություն
Պատմություն
1906-1912 թթ ՀԲԸ Միությունը Արևմտահայ գյուղացիությանն ապահովում էր սերմացուով, երկրագործական գործիքներով և այլն։ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայում և Օսմանյան Կայսրության հայաշատ այլ շրջաններում ՀԲԸՄ-ն հիմնել էր դպրոցներ և որբանոցներ։ 1914 թ-ին ՀԲԸՄ-ն ուներ 142 մասնաճյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայում, ԱՄՆ-ում, Արգենտինայում, Եվրոպայում և Աֆրիկայում, ընդհանուր թվով՝ 8533 անդամ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիերը և հատկապես Մեծ Եղեռնը շրջադարձային եղան ինչպես ամբողջ հայ ժողովրդի, այնպես էլ ՀԲԸՄ-ի համար։ 1914 թ-ին Պողոս Նուբարը լքում է Եգիպտոսը և վերջնականապես տեղափոխվում Փարիզ։ Չնայած ՀԲԸՄ տարբեր մասնաճյուղերի կողմից կրած մեծ կորուստներին, Միությունը այնուամենայնիվ կարողանում է զգալի օգնություն ցուցաբերել Եղեռնը վերապրած հայերին։ 1915 թ-ի հոկտեմբերին Պորտ Սաիդի (Եգիպտոս) մոտակա անապատում, որտեղ հիմնվել էր փրկված մուսալեռցիների վրանային ավանը, բացվել է ՀԲԸՄ-ի Սիսուան վարժարանը (1222 աշակերտ), ապա՝ որբանոցը և այրիանոցը։ Եղեռնի հետագա տարիներին ՀԲԸՄ-ն հիմնականում զբաղվել է որբախնամ գործունեությամբ։ Պատերազմից հետո ՀԲԸՄ-ն վերաձևավորվում և վերահաստատվում է նոր գաղթօջախներում, Մերձավոր Արևելքում, Հունաստանում, Ֆրանսիայում և ԱՄՆ-ում։
1921 թ-ին Միության նստավայրը Կահիրեից տեղափոխվում է Ֆրանսիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ՀԲԸՄ-ի գործունեության հիմնական նպատակն է կրթական, մշակութային և բարեսիրական ծրագրերի միջոցով պահպանել և տարածել հայ լեզուն, ինքնությունն ու ժառանգությունը։ 1926 թ-ին ՀԲԸՄ-ն Նիկոզիայում հիմնում է Մելգոնյան կրթական հաստատությունը, Նուպարյան սաներ հիմնադրամը, որը թոշակներ էր հատկացնում հայ երիտասարդներին եվրոպական համալսարաններում ուսանելու համար, իսկ 1930-ին Մարի Նուպար ուսանողական տունը Փարիզում։
1930 թ-ին Պողոս Նուբարի մահից հետո ՀԲԸՄ նախագահն է դառնում ոչ պակաս ականավոր հայ գործիչ, նավթային մագնատ Գալուստ Գյուլբենկյանը։ Երկու տարի նախագահությունից հետո նրան փոխարինում է իր որդին՝ Զարեհ Բեյ Նուբարը, որը նախագահել է մինչև 1940 թվականը։
ՀԲԸՄ-ի ազգապահպանական գործունեությունը առավել արդյունավետ է դարձել հետպատերազմյան շրջանում, հատկապես Ալեք Մանուկյանի նախագահության օրոք (1953-1989 թթ )։ Այդ ժամանակահատվածում ամբողջ աշխարհում ՀԲԸՄ-ն ընդլայնվում է և դառնում ամենաազդեցիկ սփյուքահայ կազմակերպությունը։ 1954-ին Ալեք Մանուկյանը հիմնել է «Ալեք և Մարի Մանուկյան», իսկ 1968-ին «Ալեք Մանուկյան» մշակութային հիմնադրամները, որոնց միջոցներով հետագա տարիներին հնարավոր է դարձել կառուցել մի շարք կրթական և այլ հաստատություններ։
ՀԲԸՄ-ի մասնաճյուղերն այժմ գործում են 22 երկրների մոտ 80 քաղաքներում։ Այսօր հաշվվում են ավելի քան 22.000 ՀԲԸՄ անդամ, 120 մասնաճյուղ և 27 մշակութային կենտրոն, որոնք սփռված են ամբողջ աշխարհով՝ ԱՄՆ, Եվրոպա, Մերձավոր արևելք, Հարավային Ամերիկա, Ավստրալիա։ ՀԲԸՄ-ն տնօրինում է մոտ 20 դպրոց (6600 աշակերտ) և ֆինանսավորում ավելի քան 16 կրթական հաստատություն։ Փարիզում և Նյու Ջերսիում ՀԲԸՄ-ն ունի 2 գրադարան։
1989 թ-ից ՀԲԸՄ-ի նախագահությունը ստանձնել է Լուիզ Մանուկյան Սիմոնը, Ալեք Մանուկյանի դուստրը, որն իր հերթին մի նոր շունչ է հաղորդել Հայաստանի և Սփյուռքի հայության միջև կապի սերտացմանը։ 1988-ին Սպիտակի երկրաշարժից անմիջապես հետո ՀԲԸՄ-ն կազմակերպել է սննդի, հագուստի, դեղորայքի տեղափոխումը աղետյալ շրջաններ։ 1990-ին բացվել է ՀԲԸՄ գրասենյակը Երևանում։ Շուրջ 50 տարի անց վերսկսելով իր գործունեությունը Հայաստանում՝ ՀԲԸՄ-ն նախապատվությունը տալիս է ոչ թե զուտ մարդասիրական օգնությանը, այլ երկրի զարգացմանը նպաստող ծրագրերին։
2002 թ-ից ՀԲԸՄ-ն նախագահում է Պերճ Սեթրակյանը, որը դեռ երիտասարդ տարիներից լինելով ՀԲԸՄ երիտասարդական կառույցների անդամ, այսօր շարունակում է մեկ դար առաջ սկսած այս հայրենանվեր գործը։
ՀԲԸՄ-ն Հայաստանում
20-րդ դարի սկզբի սովի տարիներին ՀԲԸՄ-ն իր բարեգործական առաջին ծրագրերի շրջանակներում 1907 թ.-ին սննդամթերք և սերմացու ներմուծեց Երևան՝ որպես օգնություն սովյալ հայերին։