cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Դիվաբանություն
Քրիստոնեական դիվաբանություն
Արևմտյան դիվաբանների առավել հայտնի աշխատանքներից է Հենրիխ Կրամերի «Վհուկների մուրճ»-ը, ինչպես նաև Նիկոլայ Ռեմիի Demonolatry-ն։ Այս բանաստեղծությունները վանում են դևերի իրական ուժը և համարում են, որ դևերից ազատում տալիս է եկեղեցին։
Հիսուս Քրիստոսը մեծ ուժ ու կարողության տեր է։ Աստվածաշնչի համաձայն, բոլորը խոնարհվել են Հիսուսի առջև, այդ թվում և դևը։
Սլավոնական դիվաբանություն
Դիվաբանությունը, սլավոնական դիցաբանության մեջ, դիցաբանական հերոսների՝ դևերի, ոգիների և մարդկանց միջև կապերի համակարգում ամենավերջին հորիզոնականում է։ Սլավոնական դիվաբանությունն անրադառնում է սլավոնական ավանդական մշակույթի բոլոր ոլորտներին, աշխարհում կատարվող բոլոր երևույթները վերագրելով դևերի գործունեությանը՝ մթնոլորտային ու բնական երևույթները, «այն աշխարհում» մարդու մահկանացու լինելը, տնտեսական գորունեությունն ու ընտանեկան կյանքը, մարդու ճակատագիրն ու հիվանդությունների առաջացման պատճառները և նմանատիպ այլ երևույթները։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո, երբ հեթանոսական աստվածները հռչակվեցին որպես դևեր, սլավոնական դիվաբանությանը հարստացավ մի շարք հերոսներով (օրինակ՝ Մոկոշը), բայց ցածր մակարդակի դևերի ավելացումը աստվածների շարքերի վերաբերյալ ոչ մի հիշատակում տեղի չունեցավ։
Դիվաբանության հիմնական կորիզը, որը ձևավորվել էր դեռ նախասլավոնական ժամանակաշրջանում, ընդհանուրն է սլավոնական բոլոր ավանդույթների համար, այն զարգացել ու փոփոխվել է վերջին ժամանակներում, և այս գործընթացը շարունակվում է առ այսօր։ Ի սկզբանե, սլավոնական դիվաբանության դիալեկտիկ անդամներն ու հաջորդող էվոլյուցիան ձևավորեցին ժամանակակից էթնոմշակութային արեալներ՝ պոլեսերական, բալկանակարպատյան, հյուսիսառուսական և այլ, որոնք տարբերվում էին մեկը մյուսից իրենց դիցաբանական համակագրերով։
Սլավոնական դիվաբանությունում հիմնական տարր է համարվում դիցաբանական հերոսը, որն ընդունվում է որպես համապատասխանությունների ամբողջություն, որը կրկնվում է ավանդական անվանումների հատկություններում ու առանձնահատկություններում։ Սլավոնական հերոսները «դիցաբանական» տարբեր աստիճաններ ունեն, մեկն ընդունվում է բացառապես որպես դև (օրինակ՝ գրողը, կիկոմորան և այլն), մյուսը, որպես մարդ՝ օժտված դիվային գծերով (կախարդ, երկդիմի և այլն)։ Դիցաբանական կերպարնքների շարքին դասվում են նաև մարդու վիճակների անձնավորությունները և նրա հետ տեղի ունեցող գործընթացները (հավատալով ոգիական հիվանդություններին, ճակատագրին, մահին), օրերի, շաբաթների կամ ամիսների վերաբերյալ (Պարասկևայի Ուրբաթ, Շաբաթ և այլ)։ Սլավոնական դիվաբանության օբյեկտներ են համարվում դիցաբանական լոկուսները (օրինակ՝ իրիյը), ինչպես նաև բնական երևույթները, որոնք համարվում են դիցաբանական արարածների գործողությունների արդյունք (օրինակ՝ կարկուտ, մրրիկ, ջրապտույտ և այլն)։
Ճապոնական դիվաբանություն
Ըստ ճապոնական ավանդույթի, սինոտիզմն առաջադրում է անհաշվելի քանակության աստված-կամիների, որոնք ապրում են բոլոր առարկաների ու երևույթների մեջ, այլ կերպ ասած, ամբողջ աշխարհը բնակեցված է աստվածներով։ Նույնիսկ մարդը, մահվանից հետո վերածվում է կամիի։
Ճապոնական դևերի երեք հիմնական խմբերն են՝ իոկաին, յուրեն և օ-բակեն։ Սինոտիստական հիերարխիայում նրանք գտնվում են կամիներից ներքև, իսկ էությամբ համարվում են երկակի, նրանց հետ փոխներգործության արդյունքում մարդը կարող է հանդիպել, թե բարության, և թե ստի։
Մարտին Սիպալ
Կենսագրություն
Մարտին Սիպալը ծնվել է 1924 թվականին Սոլնոկում, թագավորական լուսանկարիչ Մարտոն Կարոլի Սիպալի (1886–1966) և Մարգիտ Սեպեշիի (1888–1960) ընտանիքում։ Մանկությունն անցել է Դեբրեցենում, ապա ընտանիքը տեղափոխվել է Բուդապեշտ։ Լուսանկարչություն սովորել է Մյունխենում, որակավորման քննություն հանձնել է 1942 թվականին։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, եղել է Հունգարիայի թագավորական օդուժի ռազմական օդաչու։
Պատերազմից հետո՝ 1946 թվականին, Դեբրեցենում հիմնադրել է իր առաջին լուսանկարչական ստուդիան։ Բուդապեշտի լուսանկարիչների կոոպերատիվին է միացել 1953 թվականին, 1954 թվականին՝ Դեբրեցենի գեղարվեստական լուսանկարիչների ասոցիացիայի հիմնադիր-անդամ։ 1956 թվականի հունգարական հեղափոխության ընթացքում փախել է երկրից, հաստատվել ԱՄՆ-ում։ Նրա լուսանկարները հայտնվել են տարբեր թերթերում ու ցուցահանդեսներում, հանդես է եկել որպես անկախ լուսանկարիչ։
Հոլիվուդում հիմնել է իր ստուդիան և սկսել լուսանկարել այնպիսի նշանավոր դեմքերի, ինչպիսիք են Ջոն Ուեյնը, Թոմի Լի Ջոնսը, Լեսլի Նիլսենը, Շարլին Թիլթոնը, Մարգո Հեմինգուեյը, Թիմոթի Հատոնը, Պրիսցիլա Պրեսլին, Քարիմ Աբդուլ-Ջաբարը և այլք։ Համագործակցել է ամսագրերի և պարբերականների հետ, և նրա լուսանկարած հայտնի աստղերի դիմանկարները հայտնվել են ամսագրերի շապիկներին։
1997 թվականին վերադարձել է Հունգարիա, աշխատել թերթերում, դասավանդել տարբեր լուսանկարչական դպրոցներում։
Մահ
Մահացել է շագանակագեղձի քաղցկեղից Բուդապեշտում, 2016 թվականին 92 տարեկան հասակում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունգարացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի լուսանկարիչներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ
Արմենդարից
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սկզբնագիր
Սկզբնագիր (սկզբնատառ, ինիցիալ, <լատ. initialis - սկզբնական), խոշորաչափ գլխատառ՝ տեքստի՝ գլխի, նրա մասի կամ պարբերության սկզբում։
Պատմություն
Գրքի (մատյանի) ձևավորման հնագույն տարր է։ Ձեռագիր մատյաններում սկզբնագիրը ճոխ պատկերազարդվել է բույսերի, կենդանիների և մարդու ֆիգուրներով։ Տպագիր գրքերում սկզբնագիրը գրվել է տեքստի տառատեսակաշարի խոշորաչափ ձուլածո կամ փորագիր տառերով։ Ձևավորումը կատարվել է հրատարակության ընդհանուր ոճավորմանը համապատասխան։
Հայկական ձեռագրերում սկզբնագիրը գրվել է բնագրի տառաչափից 1,5–2 և ավելի անգամ խոշոր՝ գրադաշտից դուրս՝ լուսանցքում, հետագայում ամբողջովին ներառվել է գրադաշտի մեջ, իսկ վերև ու ներքև ձգվող երկար գծերն ավելի են երկարել։ Սկզբնագրերը գրել են հիմնականում մեսրոպյան երկաթագրով։ 10-րդ դարից, երբ գործածվել է բոլորգիրը, որպես սկզբնագիր օգտագործվել է նաև գրչագիրը։ Բոլորգիրն իր հերթին օգտագործվել է որպես սկզբնագիր՝ նոտրգրի համար (չնայած վերջինս ունեցել է նաև սեփական սկզբնագիր)։
Կատեգորիա:Տիպոգրաֆիկա Կատեգորիա:Գրքերի ձևավորում
Ռաևկա (գյուղ, Տույմազինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի բնակավայրեր
Խերսոնի Ալեքսեյ Շովկունենկոյի անվան արվեստի թանգարան
Խերսոնի Ալեքսեյ Շովկունենկոյի անվան արվեստի թանգարան (Херсонський художній музей імені Олексія Шовкуненка), թանգարան Ուկրաինայում, Խերսոն քաղաքում, որն անվանումն է ստացել ի պատիվ նկարիչ Ալեքսեյ Ալեքսեևիչ Շովկունենկոյի։
Թանգարանային շենքեր
Թանգարանի շենքը կառուցվել է 1897 թվականին, որպես Խերսոնի քաղաքային խորհրդի գլխավոր մասնաշենք՝ Օդեսայի ճարտարապետ Ադոլֆ Մինկուսի (1870-1948) նախագծով։ 1978 թվականի մայիսի 27-ին Խերսոնի արվեստի թանգարանի ցուցահանդեսը Ա. Ա. Շովկունենկո։
Թանգարանային ֆոնդի հավաքածու
1920-ից 1930-ական թվականներին թանգարանի արվեստի հավաքածուն զգալիորեն համալրվել է ռուսական և արևմտաեվրոպական գեղանկարչության, գրաֆիկայի, արվեստի և արհեստի նշանավոր գործերով։ Հայրենական մեծ պատերազմի (1941–1945) նախօրեին ֆոնդերը իրենց կազմում ունեին մոտ 700 ցուցանմուշ։ Նացիստական օկուպացիայի տարիներին թանգարանային արժեքների մեծ մասը, այդ թվում՝ արվեստի գործերի հավաքածուն, Խերսոնից տեղափոխվել են Գերմանիա և Ռումինիա։
1981 թվականին թանգարանը ստացավ բնիկ խերսոնցի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի՝ Ա. Ա. Շովկունենկոյի, գործերը, որոնք նվիրաբերել է նրա կինը՝ Ա. Վ. Շովկունենկոն։ Դա հնարավորություն է տվել ստեղծել գեղանկարչի աշխատանքների մենագրական ցուցահանդես։
Թանգարանի արվեստային հավաքածուն ունի ավելի քան 10 հազար ցուցանմուշ և հանդիսանում է Ուկրաինայի ամենահետաքրքիր թանգարանային հավաքածուներից մեկը։ Ցուցահանդեսին ներկայացված են հայրենական և արտասահմանյան գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության, արվեստի և արհեստի աշխատանքներ՝ սկսած 17-րդ դարի ռուսական սրբապատկերների նմուշներից մինչև ժամանակակից Խերսոնի նկարիչների գործերը, որոնց համար նաև կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ։ Թանգարանի մշտականապես ցուցադրված են՝
Թանգարանի հավաքածուի ամենահայտնի աշխատանքները.
Հավաքածուի ապօրինի արտահանում
2022 թվականին Խերսոնի ռուսական օկուպացիայի ժամանակ ռուսական զինված ուժերը թանգարանից հանեցին 10 հազարից ավել ցուցանմուշ (ըստ ուկրաինական կողմի ներկայացուցիչների ավելի քան 14,5 հազարից ավել) ։ Սրանք Պիտեր Լելիի, Ավգուստ Բայերի, Հովհաննես Այվազովսկու գործերն են, 17-րդ դարից մինչ 20-րդ դարի սկզբի սրբապատկերներ, 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչ 20-րդ դարի սկզբի ուկրաինական արվեստի և ժամանակակից արվեստագետների գործերը ։ Դրանք դուրս են բերվել ռուսական զորքերի նահանջից առաջ՝ հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 4-ի միջև ընկած ժամանակահատվածում, ավտոբուսներով և բեռնատարներով՝ առանց փոխադրման պայմանները կարևորելու ։ Թանգարանը այն ժամանակ ղեկավարում էր սրճարանային երգչուհին՝ օկուպացիոն իշխանությունների կողմից նշանակված օրինական տնօրենի փոխարեն, ով չհամաձայնեց համագործակցել նրանց հետ և հեռացավ քաղաքից։ Ցուցանմուշները թաքցված են եղել պահեստում, սակայն աշխատակիցների աշխատակիցները օգնել են գտնել դրանք ։ Ընդհանուր առմամբ, Խերսոնի շրջանի մշակութային հաստատություններից կորչել է մոտ 15 000 ցուցանմուշ, ինչպես նաև հատուկ, համակարգչային և կենցաղային տեխնիկա, այդ թվում՝ սանտեխնիկա ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատկերասրահներ Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ երկրի և քաղաքի
Ռավալի շրջան (Մոնտանա)
Ռավալի շրջան (Ravalli County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.200 կմ² է, բնակչությունը՝ 36.070 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Համիլտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1893 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Լինևկա (գյուղ, Ուլյանովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1697 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուլյանովսկի մարզի Ուլյանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Յիկսի (գյուղ, Մեռեմյաե շրջան)
Յիկսի (Jõksi), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վլադիմիր Սերգեև
Վլադիմիր Սերգեև (Влади́мир Никола́евич Серге́ев, ), ռուս դիվանագետ։ 2014 թվականին Հունգարիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Պոլիգրաֆիական ստվարաթուղթ
Պոլիգրաֆիական ստվարաթուղթ, համեմատաբար հաստ (0,2 մմ-ից ավելի) և զանգվածեղ (150 գ/մ²-ից ավելի) թուղթ։
Պոլիգրաֆիայում ստվարաթուղթն օգտագործվում է տպագրության և կազմարարության մեջ։ Ստվարաթղթի վրա տպագրում են գունավոր, բարձրորակ արտադրանք՝ թղթապանակներ, գրքի շապիկներ, թանկարժեք իրերի տարաներ և այլն պատրաստելու համար։ Այդ տիպի ստվարաթղթերը, որպես կանոն, մեկ կամ երկու կողմից կավճապատ են։ Կազմարարության մեջ ստվարաթուղթը օգտագործվում է գրքերի կազմակողեր պատրաստելու համար, այդ նպատակով թողարկվում է 1-3 մմ հաստության և 600-2500 գ/մ² տեսակարար զանգվածով թերթավոր ստվարաթղթեր։
Կատեգորիա:Տպագրություն
Ալեքսան Մինասյան
Ալեքսան Գրիգորի Մինասյան, հայ հասարակական գործիչ, նախկին ռազմական գործիչ, Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմավարժարանի հիմնադիր, Վերելք կուսակցության հիմնադիր, քաղաքական գիտությունների թեկնածու։
Կենսագրություն
Ալեքսան Գրիգորի Մինասյանը ծնվել է 1956 թվականին՝ Երևանում։ Ավարտել է Սիմակ Սահակյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1975-1977 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում, որից հետո ուսումը շարունակել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետում։ 1983-1987 թվականներին որպես հերթափոխի պետ աշխատել է «Նաիրիտ» գիտաարտադրական միավորումում։ 1987-1989 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում, որից հետո նշանակվել է նույն հաստատության փոխտնօրեն։
1994 թվականին Ալեքսան Մինասյանը հիմնադրել է ՀՀ ՊՆ Մոնթե Մելքոնյանի անվան ռազմամարզական վարժարանը և նշանակվել պետ ։
1996 թվականին կատարել է հայակական բանակի պարաշյուտադեսանտային առաջին թռիչքը, նույն թվականին նշանակվել է ՀՀ ՊՆ Ռազմական ինստիտուտի պետ։
1997–2000 թվականներին սովորել է Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի Համազորային Ակադեմիայում, ավարտել կարմիր դիպլոմով, ստացել է ոսկե մեդալ։
2001 թվականին Մոսկվա քաղաքում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ ստանալով քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ։
2003 թվականին գնդապետի կոչումով զորացրվել է ՀՀ զինված ուժերից։
2003 թվականից զբաղվում է հասարակական գործունեությամբ։ Հիմնադրել է «Հետախույզների միավորում» սոցիալական հասարակական և «Ժայռ» համահայկական երիտասարդական հասարակական կազմակերպությունները։
2017 թվականից աշխատում է Մոնթե Մելքոնյան ռազմամարզական վարժարանում որպես ռազմական գծով փոխտնօրեն։
2021 թվականին հիմնադրել է «Վերելք» քաղաքական կուսակցությունը։
Մասնակցել է արցախյան բոլոր պատերազմներին։
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր և երկու որդի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաքական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ գնդապետներ
Ժողովածու (2327)
Ժողովածու (2327), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2327 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Նիկողայոս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.3×13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 190 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ մետաքս։ Հիշատակարան գրչի՝ 139 :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Կրասնայա Պոլյանա (այլ կիրառումներ)
Կրասնայա Պոլյանա, կարող է վերաբերել՝
Մարյանովկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Մարյանովկա (Марянівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Շմլակ
Շմլակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 14 կմ հարավ-արևմուտք՝ Մուշ-Բիթլիս ճանապարհի աջ կողմում։
Աշխարհագրություն
Շմլակից հարավ և հարավարևմտյան կողմերում տարածվում է Գոմշանուտ անտառապատ լեռները։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն՝ 500 հայ բնակչով։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, այգեգործություն, արհեստներն ու առևտուրն էր։
Կրթություն
Գյուղում գործում էր վարժարան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Լոուպ շրջան (Նեբրասկա)
Լոուպ շրջան (Loup County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.476 կմ² է, բնակչությունը՝ 712 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թեյլոր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1883 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Մասնակի բանկային պահուստավորում
Մասնակի բանկային պահուստավորում (Fractional-reserve banking), բանկային գործունեություն, որի դեպքում բանկային ավանդի միայն որոշակի մասն է պահվում որպես բանկային պահուստներ կանխիկի կամ այլ բարձր իրացվելիության ակտիվների տեսքով, որոնք հասանելի են հաշվից գումար հանելու համար   ։ Ավանդադրված գումարների մեծ մասը բանկը հետ է տալիս վարկերի տեսքով՝ միաժամանակ թողնելով ավանդների մի մասի ցպահանջ դուրսբերման հնարավորությունը։ Մասնակի բանկային պահուստավորումը կիրառվում է ժամանակակից առևտրային բանկերի մեծ մասի կողմից։
Երբ կանխիկ դրամը ավանդադրվում է բանկում, դրա միայն մի մասն է պահվում որպես պահուստ, իսկ մնացածը կարող է տրվել փոխառության (կամ օգտագործվել բանկի կողմից արժեթղթեր գնելու համար)։ Այս եղանակով տրված կամ ծախսված գումարները հետագայում ավանդադրվում են մեկ այլ բանկում՝ դրանով իսկ ստեղծելով նոր ավանդներ և թույլ տալով դրանք կրկին փոխառել։ Փողի վարկավորումը, վերավանդադրումը և վերավարկավորումը մեծացնում են դրամական զանգվածը երկրում։ Համատարած մասնակի բանկային պահեստավորման շնորհիվ երկրների մեծ մասի փողի առաջարկը շատ անգամ ավելի մեծ է, քան երկրի կենտրոնական բանկի կողմից ստեղծված դրամական բազան։ Այս բազմապատկումը (կոչվում է փողի բազմապատկիչ) սահմանափակվում է պարտադիր պահուստի կամ ֆինանսական կարգավորիչների կողմից սահմանված այլ ֆինանսական գործակիցների պահանջներներով ։
Սովորաբար, Կենտրոնական բանկը առևտրային բանկերից պահանջում է պահուստի տեսքով պահել ավանդատուների կողմից տրված գումարի նվազագույն մասը, որը կարող է վերադարձվել ըստ պահանջի։ Պահուստի այս պահանջն օգնում է սահմանափակել առևտրային բանկային համակարգում ստեղծված փողի քանակը և օգնում է ապահովել, որ բանկերն ունենան բավականաչափ կանխիկ գումար՝ ամենօրյա դուրսբերման պահանջները բավարարելու համար ։ Խնդիրներ կարող են առաջանալ, երբ բազմաթիվ ավանդատուներ սկսում են միաժամանակ փակել իրենց ավանդները, դա կարող է առաջացնել «ավանդատուների փախուստ» (բանկից ավանդների վերադարձման պահանջների ներհոսք) կամ, երբ դուրսբերման խնդիրը չափազանց մեծ է և համատարած՝ ֆինանսական ճգնաժամի դեպքում։ Նման խնդիրները զսպելու համար կենտրոնական բանկերը (կամ այլ պետական ​​հաստատություններ՝ կարգավորիչներ, առևտրային բանկերի վերահսկողություն) հանդես են գալիս որպես առևտրային բանկերի վերջին ատյանի վարկատու, ինչպես նաև հանդես են գալիս որպես առևտրային բանկերում ավանդների ապահովագրության երաշխավոր։
Պատմություն
Խնայող մարդը միշտ փնտրել է ոսկերիչների չհրկիզվող պահարաններում իր թանկարժեք իրերը, օրինակ՝ ոսկյա կամ արծաթյա մետաղադրամների տեսքով պահպանելու հնարավորությունը՝ նրանցից ստանալով կատարած ներդրման մուրհակը։ Ժամանակի ընթացքում այդ մուրհակները դարձան փոխանակման հուսալի միջոց՝ մարդիկ սկսեցին հավատալ այդ անդորրագրերին, ասես դրանք ոսկե և արծաթե մետաղադրամներ լինեին, որոնք նախկինում ավանդադրված էին ոսկերչի մոտ։ Այս պահից սկսած կարելի է համարել, որ ի հայտ է եկել թղթային փողի վաղ ձևը՝ ոսկերիչների անդորրագրերի տեսքով ։ Քանի որ այս անդորրագրերը սկսեցին ուղղակիորեն օգտագործվել առևտրի մեջ, ոսկերիչները նկատեցին, որ սովորաբար մարդիկ միաժամանակ չեն պահանջում վերադարձնել իրենց ավանդները և տեսնում էին այդ պահուստային մետաղադրամները տոկոսադրույքով վարկերի տեսքով տրամադրելու հնարավորությունը։ Նման գործունեությունը ոսկերիչների համար եկամուտ էր բերում, բայց նրանց թողնում էր վճարման համար հասանելի պահուստների գերազանցող անդորրագրեր։ Այսպիսով, ոսկերիչները սկսեցին փոխվել ոսկու ձուլակտորների պասիվ պահապաններից՝ թանկարժեք իրերը պահելու համար վճար գանձողներից, տոկոսաբեր բանկերի։ Այսպես ծնվեց մասնակի բանկային պահուստավորումը։
Այնուամենայնիվ, եթե պարտատերերը (ավանդադրված ոսկու անդորրագրերի սեփականատերերը) կորցնեին հավատը բանկի պարտավորությունները վճարելու ունակության նկատմամբ, շատ ավանդատուներ կարող էին միաժամանակ պահանջել բանկից վերադարձնել իրենց ավանդները։ Եվ եթե բանկը դրա դիմաց չկարողանա բավարար միջոցներ գտնել իր ավանդատուների պահանջները բավարարելու համար, դա կարող է հանգեցնել անվճարունակության կամ պարտավորությունների չկատարման։ Այս իրավիճակը կոչվում է «ավանդատուների փախուստ» (բանկ ավանդների վերադարձի պահանջների ներհոսք) և պատճառ հանդիսացավ առաջին բանկերից շատերի գործունեության դադարեցման ։
Բանկերի կրկնվող ձախողումները և ֆինանսական ճգնաժամերը հանգեցրին Կենտրոնական բանկի ինստիտուտի ստեղծմանը, որն իրավասու է կարգավորել առևտրային բանկերը, սահմանել պահուստի պահանջներ և հանդես գալ որպես վերջին ատյանի վարկատու, եթե բանկը իրացվելիության պակաս է զգում։ Կենտրոնական բանկերի ի հայտ գալը մեղմացրել է մասնակի բանկային պահուստավորման հետ կապված վտանգները ։ Սկսած մոտ 1991 թվականից՝ զարգացած տնտեսությունները կարողացել են կոնսենսուսի հասնել դրամավարկային քաղաքականության լավագույն փորձի վերաբերյալ։ Փաստորեն, կենտրոնական բանկերը հրաժարվել են տնտեսության մեջ փողի քանակն ուղղակիորեն վերահսկելու փորձից ։
Ինչպես է դա աշխատում
Ժամանակակից բանկային համակարգի բնույթն այնպիսին է, որ ցպահանջ ավանդները վճարելու համար բանկում առկա կանխիկ պահուստները կարող են լինել ավանդատուների կողմից ներդրված ավանդների միայն մի մասը։ Իրավական համակարգերի մեծ մասում բանկում ցպահանջ ավանդը (օրինակ՝ չեկային կամ խնայողական հաշիվ) դիտվում է որպես բանկին տրված փոխառություն, որը վճարվում է ըստ պահանջի, որը բանկը կարող է օգտագործել վարկային կամ տոկոսաբեր արժեթղթերում իր ներդրումները ֆինանսավորելու համար։ Բանկերը շահույթ են ստանում՝ ելնելով իրենց վարկի տոկոսների և ավանդատուներին վճարած տոկոսների տարբերությունից։ Քանի որ բանկերը փոխ են տալիս իրենց մոտ դրված գումարի մեծ մասը՝ թողնելով միայն դրանց մի մասը պահուստում, նրանք անխուսափելիորեն ավելի քիչ գումար ունեն, քան իրենց խնայողների հաշվի մնացորդը (բյուջեի մնացորդը):Հիմնական պատճառը, թե ինչու հաճախորդներն իրենց արժեքները դնում են բանկերում, իրենց խնայողությունները պահելու հնարավորությունն է այնպես, որ ցանկացած պահի կարողանան պահանջել վերադարձնել ավանդը։ Այդուհանդերձ, ավանդատուները կարող են պահանջել իրենց խնայողությունների ամբողջական վերադարձը, թեև նրանց խնայողությունների մեծ մասն արդեն ներդրվել է բանկի կողմից տոկոսադրույքով վարկերի և արժեթղթերի մեջ։ Ցպահանջ հաշիվների սեփականատերերը կարող են ցանկացած պահի հետ վերցնել իրենց ավանդները։ Եթե ​​բանկի բոլոր ավանդատուները դա անեն միաժամանակ, ապա բանկը կկանգնի ավանդատուների փախուստի իրավիճակի առաջ, և ամենայն հավանականությամբ բանկը կփակվի։ Կենտրոնական բանկի ինստիտուտի առկայության պատճառով դա այժմ հազվադեպ է տեղի ունենում, քանի որ կենտրոնական բանկերը սովորաբար հանդես են գալիս որպես առևտրային բանկերում ավանդների երաշխավոր։ Չնայած դրան, վերջերս ավանդատուների փախուստի մի քանի իրավիճակներ են տեղի ունեցել։ Օրինակ, 2007 թվականի Northern Rock բանկի ճգնաժամը Մեծ Բրիտանիայում, Washington Mutual-ի փլուզումը 2008 թվականի սեպտեմբերին։
Ճգնաժամերի բացակայության դեպքում մասնակի բանկային պահուստավորումը սովորաբար գործում է բավականին սահուն, քանի որ քիչ ավանդատուներ են դուրս բերում իրենց ավանդները, և կանխիկի պահուստը հեշտությամբ կարող է պահպանվել այն մակարդակի վրա, որը բավարար է ամենօրյա կարիքները բավարարելու համար։ Ավելին, նորմալ տնտեսական միջավայրում կանխիկ դրամը մշտապես շրջանառության մեջ է դրվում կենտրոնական բանկերի կողմից, իսկ առևտրային բանկերում մշտապես մուտքագրվում են նոր փողեր։
Սփյուռքագիտություն
«Սփյուռքագիտություն», տարեգիրք։ ՀՀ սփյուռքի նախարարության և ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի հրատարակություն։
Մասնակի բանկային պահուստավորում
Ինչպես է դա աշխատում
Այնուամենայնիվ, եթե բանկը գտնվում է ֆինանսական ճգնաժամի մեջ, և մարման ընդհանուր պահանջները զգալիորեն ավելի բարձր են, քան ամենօրյա պահանջարկը, ապա բանկը չի ունենա բավարար կանխիկ գումար, և բանկը ստիպված կլինի լրացուցիչ միջոցներ հայթայթել՝ պահուստների սպառումից և դեֆոլտից խուսափելու համար։ Բանկը կարող է միջոցներ հայթայթել լրացուցիչ փոխառությունների միջոցով (օրինակ՝ դրամական շուկայում կամ այլ բանկերի հետ վարկային գծեր օգտագործելով), կամ իր ակտիվները վաճառելով, կամ կարճաժամկետ վարկեր վերցնելով։
Փողի զանգվածի ավելացում
Կենտրոնական բանկերի ժամանակակից համակարգը թույլ է տալիս շատ բանկերի իրականում կիրառել մասնակի բանկային պահուստավորումը՝ առանց միջբանկային բիզնես փոխանցումների սնանկության ռիսկի։ Մասնակի պահուստավորոման գործընթացը սիներգետիկ ազդեցություն ունի բանկերի կողմից փողի ստեղծման վրա՝ էապես մեծացնելով փողի զանգվածը տնտեսությունում ։
Սփյուռքագիտություն
Պատմություն
Լույս է տեսնում 2012 թվականից Երևանում։ Գլխավոր խմբագիր՝ Յուրի Ավետիսյան։ Տպագրում է Հայաստանում և Սփյուռքի տարբեր կենտրոններում տեղի ունեցած գիտաժողովների նյութեր, գիտական որոշակի շրջանակներում Սփյուռքի վերաբերյալ կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքներ, գրախոսություններ՝ Հայաստանում և արտերկրում լույս ընծայված հայագիտական հրատարակությունների շուրջ։
Մասնակի բանկային պահուստավորում
Փողի զանգվածի ավելացում
Կենտրոնական բանկի կողմից օգտագործվող մասնակի պահուստավորուման համակարգում փողի երկու տեսակ կա.
Սփյուռքագիտություն
Պատմություն
Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ
Մասնակի բանկային պահուստավորում
Փողի զանգվածի ավելացում
Երբ առևտրային բանկում ավանդ է ներդրվում Կենտրոնական բանկի գումարներով, դրանք հանվում են շրջանառությունից և ավելացվում են առևտրային բանկերի պահուստներին (դրանք այլևս չեն հաշվվում որպես փողի զանգվածի մաս)։ Զուգահեռաբար ստեղծվում է հավասար քանակությամբ առևտրային բանկային փող՝ բանկային ավանդների տեսքով։ Երբ առևտրային բանկը Կենտրոնական բանկի փողերով վարկ է տալիս (առևտրային բանկը պահուստի տեսքով պահում է Կենտրոնական բանկի փողի միայն որոշակի մասը), փողի զանգվածն ավելանում է տրված վարկի չափով։
Օրինակ
Ստորև բերված աղյուսակը ցույց է տալիս, թե ինչպես են վարկերը կապիտալացվում և ինչպես է դա ազդում փողի զանգվածի վրա։ Այն նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես է Կենտրոնական բանկի փողը օգտագործվում Կենտրոնական բանկի 100 դրամի սկզբնական ավանդից առևտրային բանկային փող ստեղծելու համար։ Օրինակում սկզբնական ավանդը վճարվում է 10 անգամ՝ 20% մասնակի պահուստով, որն ի վերջո հանգեցնում է 400 միավոր առևտրային փողի ստեղծմանը։ Յուրաքանչյուր հաջորդական բանկ, որը ներգրավված է այս գործընթացում, ստեղծում է նոր առևտրային փողեր՝ կենտրոնական բանկի սկզբնական փողի անընդհատ նվազումով։ Դա հնարավոր է, քանի որ բանկերը փոխառություն են տալիս Կենտրոնական բանկի կողմից ավանդադրված գումարի միայն մի մասը, որպեսզի բավարարեն պահուստի պահանջները և պահպանեն բավարար պահուստ՝ կանխիկի ամենօրյա պահանջարկը բավարարելու համար։
Գործընթացը սկսվում է, երբ Ա բանկում ստեղծվում է 100 միավոր Կենտրոնական բանկի փողի սկզբնական ավանդ։ Այնուհետև Ա բանկը 20%-ը (20 միավոր) հատկացնում է որպես պահուստ, իսկ մնացած 80%-ը (80 միավոր)՝ որպես վարկ։ Այս պահին փողի զանգվածը կազմում է 180 միավոր, ոչ թե 100, քանի որ բանկը տրամադրել է 80 միավորի վարկ՝ պահուստում պահելով 20 միավոր (փողի զանգվածի մաս չէ)։ Ավանդատուի կողմից առևտրային բանկի փողը համարժեք է կենտրոնական բանկի փողին, անհնար է առանձնացնել փողի այս երկու ձևերը, քանի դեռ ավանդատուների փախուստ չի եղել (որում բոլորին շտապ անհրաժեշտ է կենտրոնական բանկի փողը)։
Այս պահին «Ա» բանկն իր հաշիվներում ունի ընդամենը 20 միավոր Կենտրոնական բանկի դրամական միջոցներ։ Վարկ ստացողը ունի 80 միավոր Կենտրոնական բանկի փող, որը շուտով կսպառի։ Այս 80 միավորների հաջորդ ստացողն իր հերթին դրանք կպահի Բ բանկում։ Հիմա Բ բանկը նույն վիճակում է, ինչով սկսել է Ա բանկը, բացառությամբ այն, որ ավանդն արդեն 80 միավոր է Կենտրոնական բանկի փողը, այլ ոչ թե 100։ Նմանապես, B բանկը պահում է 80-ի 20%-ը (16 միավոր) որպես պահուստ և տրամադրում է մնացած 64 միավորները՝ որպես վարկ, դրանով իսկ ավելացնելով ևս 64 միավոր փողի զանգվածին։ Քանի որ գործընթացը շարունակվում է, ավելի ու ավելի շատ առևտրային բանկային փող է ստեղծվում։ Աղյուսակը պարզեցնելու համար յուրաքանչյուր ավանդի համար օգտագործվում են տարբեր բանկեր։ Իրական աշխարհում մեկ բանկի կողմից տրված վարկերը կարող են վերադարձվել նրան, այսինքն՝ առևտրային բանկերի ամբողջ բանկային համակարգը կարելի է դիտարկել որպես մեկ առևտրային բանկ։ Թեև 100 միավորի սկզբնական ավանդից բացի ֆիզիկապես ոչ մի գումար չի ստեղծվել, այնուհանդերձ, առևտրային բանկային նոր փողերը առաջացել են վարկերի միջոցով։ Կարմիրով ընդգծված երկու բջիջները ցույց են տալիս սկզբնական ավանդի տեղը ամբողջ գործընթացի վերջում։ Ընդհանուր պահուստները գումարած վերջին ավանդը (կամ վերջին վարկը, որը վերջինն է) միշտ հավասար է սկզբնական ավանդին, որն այս դեպքում կազմում է 100 միավոր։ Քանի որ այս գործընթացը շարունակվում է, ավելի ու ավելի շատ նոր առևտրային բանկային փողեր են դուրս գալիս ոչնչից։ Յուրաքանչյուր հաջորդ քայլով գումարը նվազում է սահմանաչափին համապատասխան։ Եթե ​​դուք կառուցեք ավանդների կուտակման գրաֆիկ, ապա կերևա, որ կորը կձգտի որոշակի սահմանի։ Այս սահմանաչափը առավելագույն գումարն է, որը կարող է ստեղծվել տվյալ պահուստի պահանջով։ Երբ պահուստի գումարը 20% է, ինչպես վերը նշված օրինակում, առավելագույն գումարը, որը կարելի է ստեղծել, 500 միավոր է, իսկ փողի զանգվածի առավելագույն աճը 400 միավոր է։
Յուրաքանչյուր առանձին բանկի համար ավանդը դիտարկվում է որպես պարտավորություն, մինչդեռ առաջացած վարկը և պահուստը որպես ակտիվ։ Ավանդները միշտ հավասար են վարկերին գումարած բանկային պահուստները, քանի որ վարկերն ու պահուստները ստեղծվում են ավանդների հիման վրա։ Սա հիմք է հանդիսանում բանկային հաշվապահական հաշվեկշռի պահպանման համար։
Մասնակի բանկային պահուստավորումը թույլ է տալիս ավելացնել կամ նվազեցնել փողի զանգվածը։ Ընդհանուր առմամբ, փողի զանգվածի աճը կամ նվազումը թելադրվում է նոր վարկերի տրամադրման և նախկինում տրված վարկերի մարման կամ չկատարման դրույքաչափի հավասարակշռությամբ։ Այս երկու դրույքաչափերի մնացորդի վրա որոշ չափով կարող է ազդել Կենտրոնական բանկը։
Կրասնենկոե (այլ կիրառումներ)
Կրասնենկոե, կարող է վերաբերել՝
Մասնակի բանկային պահուստավորում
Օրինակ
Այս աղյուսակը տալիս է ամբողջ աշխարհում փողի զանգվածի կազմի ընդհանուր ուրվագիծը։ Ցանկացած փողի զանգվածում փողի մեծ մասը կազմված է առևտրային բանկի փողերից ։ Առևտրային բանկի փողի արժեքը հիմնված է բանկում այն ​​ազատորեն Կենտրոնական բանկի փողով փոխանակելու հնարավորության վրա ։
Այս գործընթացի պատճառով փողի զանգվածի իրական աճը կարող է ավելի ցածր լինել՝ տարբեր պատճառներով։
Բանկային բազմապատկիչ
Դրամական զանգվածի աճի չափման առավել հաճախ օգտագործվող մեխանիզմը բանկային բազմապատկիչն է։ Այն հաշվարկում է առավելագույն գումարը, որը կարող է ստեղծվել սկզբնական ավանդից՝ հաշվի առնելով պահուստի գումարը։
Բանաձև
Բանկի բազմապատկիչը՝ m, պարտադիր պահուստի հակադարձ մեծությունն է՝ R ։
m=\frac1R
Օրինակ
Օրինակ, 20% պահուստի դեպքում այս հարաբերակցությունը, «R» կարող է գրվել որպես կոտորակ.
R=\tfrac15
Այս թիվը պետք է բազմապատկվի սկզբնական ավանդի վրա՝ տվյալ պայմաններում ստեղծված առավելագույն հնարավոր գումարը ստանալու համար։
Փող ստեղծելու գործընթացի վրա ազդում է նաև դրամաշրջանառության կորստի գործակիցը (currency drain ratio), այն է՝ քաղաքացիների հակվածությունը՝ փողը տանը պահելու, քան բանկային հաշվին դնելու, և անվտանգ պահուստի գործակիցը (safety reserve ratio), այսինքն, պահուստային միջոցների ավելցուկ, որը բանկը կամավոր է պահում, սովորաբար այդ գումարը շատ ավելի բարձր չէ, քան պաշտոնական պահանջները։ Գործնականում բանկային իրական բազմապատկիչը ժամանակի ընթացքում փոխվում է և կարող է զգալիորեն ցածր լինել տեսական առավելագույնից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Ֆինանսներ Կատեգորիա:Բանկային գործ Կատեգորիա:Բանկեր
Ածխածնի ենթախումբ
Ածխածնի ենթախումբ` Մենդելեևի պարբերական համակարգի 4-րդ խմբի տարրեր։ Ածխածին(C), սիլիցիում(Si), գերմանիում(Ge), անագ(Sn) և կապար (Pb) տարրերը կազմում են տարրերի պարբերական համակարգի 4-րդ խումբը, որը սովորաբար անվանում են ածխածնի ենթախումբ։ Այս տարրերից ածխածինն ու սիլիցիումը ոչ մետաղներ են, գերմանիումը միջանկյալ տեղ է զբաղեցնում, իսկ անագն ու կապարը մետաղներ են։
Այս ենթախմբի տարերրի ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակում առկա է չորսական էլեկտրոն, որոնցից երկուսը զույգված են, իսկ մյուս երկուսը` չզույգված։ Միացություններ առաջացնելիս այդ ատոմները հիմնական վիճակից անցնում են գրգռված վիճակի, որը համապատասխանում է չզույգված չորս էլեկտրոնին։ Այդ իսկ պատճառով տվյալ ենթախմբի տարրերի ատոմներն այլ տարրերի ատոմների հետ հիմնականում 4 կովալենտային կապ են առաջացնում՝ համապատասխան միացություններում -4-ից +4 օքսիդացման աստիճաններ դրսևորելով։ Ըստ որում՝ 4-րդ խմբի տարրերն իրենցից ավելի փոքր են էլեկտրաբացասականությամբ տարրերի, օրինակ մետաղների հետ միացություններում բացասական օքսիդացման աստիճան են դրսևորում։ Իսկ իրենցից ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ տարրերի, օրինակ՝ թթվածնի կամ ֆտորի հետ առաջացրած միացություններում 4-րդ խմբի տարրերը հիմնականում +2 և +4 օքսիդացման աստիճաններ են դրսևորում՝ CO, CF: 4-րդ խմբի տարրերի բարձրագույն օքսիդներն են RO, որտեղ R-ն այդ խմբի ցանկացած տարր է։ Այդ օքսիդներն համապատասխանում են HRO թույլ, անկայուն թթուներ, ընդ որում, կարգաթվի մեծացման հետ, դրանց թթվային հատկություններն ավելի ու ավելի են թուլանում։ 4-րդ խմբի տարրերն առաջացնում են RH բանաձևով ներկայացվող գազային ջրածնային միացություններ, որոնց կայունությունը CH- SiH շարքում կտրուկ նվազում է, իսկ կապարն արդեն ջրածնային միացություն չի առաջացնում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Պարբերական աղյուսակի ենթախմբեր Կատեգորիա:Ածխածին
Միտրալ ստենոզ
Միտրալ ստենոզ, սրտի փականային հիվանդություն, որը բնութագրվում է միտրալ փականի բացվածքի նեղացումով։ Միտրալ ստենոզը հիմնականում պայմանավորված է փականների ռևմատիկ ախտահարմամբ ։ Նորմայում դիաստոլայի ժամանակ միտրալ փականի բացվածքի մակերեսը կազմում է 5 սմ2։ Միտրալ ստենոզի վաղ ախտորոշումը հղիության ընթացքում շատ կարևոր է, քանի որ սիրտը չի կարող ապահովել անհրաժեշտ արյան ծավալ հղիության և ֆիզիկական ակտիվության ընթացքում։ Ձախ նախասրտի լայնացման հետևանքով ամենահաճախ հանդիպող բարդությունը նախասրտերի շողացումն է, որը կարող է պատճառ դառնալ համակարգային թրոմբոէմբոլիայի, որն էլ կարող է բերել կաթվածի առաջացման ։
Նշաններ և ախտանիշներ
Միտրալ ստենոզի նշաններին և ախտանշաններին են պատկանում․
Հիվանդության զարգացում
Միտրալ ստենոզի հիմնական պատճառն է հանդիսանում է ռևմատիկ տենդը։ Միտրալ ստենոզը ունի անախտանիշ, լատենտ (գաղտնի) ընթացք, հաջորդում է ռևմատիկ տենդին։ Լատենտ ընթացքը մոտավորապես տևում է 16.3 ± 5.2 տարի։ Միտրալ ստենոզի ախտանիշների դրսևորումից հետո հիվանդությունը հարաճում է և բերում անաշխատունակության՝ մոտ 9.2 ± 4.3 տարում։
Պատճառագիտություն
Ռևմատիկ տենդի հետևանքով առաջանում է սրտի փականների երկրորդային ախտահարում, որը բերում է միտրալ ստենոզի առաջացման ։ Միտրալ ստենոզի առաջացման ոչ հազվադեպ պատճառներին են պատկանում փականների փեղկերի կացիֆիկացումը  և քրոնիկ սրտային անբավարարությունը։ Միտրալ ստենոզը հանդիսանում է հղիության ժամանակ ամենահաճախ հանդիպող փականային հիվանդությունը ։
Ինֆեկցիոն էնդոկարդիտի ժամանակ առաջացած վեգետացիաները կարող են մեծացնել միտրալ ստենոզի առաջացման ռիսկը։ Այլ ավելի հազվադեպ հանդիպող պատճառները ներառում են միտրալ օղի կալցիֆիկացումը, էնդոմիոկարդիալ ֆիբրոէլաստոզը, մետաստազները, համակարգային կարմիր գայլախտը, Ուիպլի հիվանդությունը, ֆաբրիի հիվանդությունը և ռևմատոիդ արթրիտը ։
Ախտաֆիզիոլոգիա
Միտրալ օղի բացվածքի մակերեսը նորմայում 4-6 սմ 2 է։ Առողջ սրտում միտրալ փականները բացվում են փորոքների դիաստոլայի ժամանակ, որպեսզի արյունը ձախ նախասրտից լցվի ձախ փորոք։ Նորմալ միտրալ փականը չի խանգարում նախասրտից դեպի փորոք արյան նորմալ հոսքին։ Ձախ փորոքի դիաստոլայի ժամանակ ձախ նախասրտում և փորոքում ճնշումները հավասար են։ Ձախ փորոքը արյունալեցվում է փորոքների վաղ դիաստոլայի փուլում և միայն արյան մի փոքր մաս ուշ դիաստոլայի ընթացքում անցնում է դեպի փորոք։
Երբ միտրալ բացվածքը փոքր է լինում 2 սմ 2 -ուց, ապա սա խոչընդոտ է հանդիսանում, որպեսզի արյունն անցնի ձախ փորոք և առաջացնում է ճնշման մեծ տարբերություն (գրադիենտ)՝ ձախ նախասրտի և ձախ փորոքի խոռոչների միջև։ Ճնշման գրադիենտը կարող է անընդհատ բարձրանալ յուրաքանչյուր սրտային ցիկլի ժաամանակ։ Ինչքան մեծ է ճնշման գրադիենտը, այնքան ավելի շատ ժամանակ է անհրաժեշտ, որպեսզի ձախ փորոքը արյունալեցվի։ Սրտի զարկերը հաճախանում են, հետևաբար փորոքների արյունալեցման համար անհրաժեշտ է ավելի շատ ժամանակ։ Սրտի զարկերի հաճախացման հետևանքով փորոքների արյունալեցումը դառնում է անբավարար, արյունը կուտակվում է նախասրտում և հանգեցնում թոքերում կանգային երևույթների առաջացման։
Երբ միտրալ բացվածքը փոքր է 1սմ 2, ավելի է բարձրանում է ձախ նախասրտում ճնշումը (որպեսզի կարողանա կրիտիկ նեղացած միտրալ փականով արյուն մղի դեպի փորոք)։ Նորմալ փորոքային ճնշումը դիաստոլայի ժամանակ կազմում է 25մմ ս․ս․։ Ձախ նախասրտում ճնշման բարձրացումը հանգեցնում է թոքային երակներում կանգի և թոքային հիպերտենզիայի։ Օնկոտիկ և հիդրոստատիկ ճնշումների տարբերությունը բերում է հեղուկի էքստրավազացիայի (անոթներից դուրսբերման) և հեղուկի կուտակման թոքերում (քրոնիկ սրտային անբավարարությունը բերում է թոքի այտուցի)։
Երբ ձախ նախասրտում ճնշումը բարձրանում է, տեղի ունենում նախասրտի չափերի մեծացում։ Ձախ նախասրտի չափերի մեծացումը պրովոկացնում է նախասրտերի շողացման առաջացումը և բերում է համակարգային թրոմբոէմբոլիայի առաջացման (թրոմբ ձևավորվում է նաև նախասրտում)։ Նախասրտերի շողացման ժամանակ նախասրտերի նորմալ կծկում տեղի չի ունենում։
Սուր միտրալ ստենոզի ժամանակ ձախ փորոքային արյունալեցումը պայմանավորված է նախասրտերի ուժեղացած կծկմամբ։ Երբ նախասրտերի շողացման հետևանքով նախասրտերի կծկում չի լինում, սա բերում է արտամղման նվազման, որն էլ իր հերթին կարող է բերել սուր սրտային անբավարարության առաջացման ։
Ֆիզիկալ զննում
Միտրալ ստենոզի ժամանակ աուսկուլտատիվ լսվում է առաջին տոնի ուժեղացում, ինչպես նաև սրտային հրոցի ուժեղացում։ Առաջին տոնն առաջանում է միտրալ և տրիկուսպիդալ փականների փակման հետևանքով։ Միտրալ և տրիկուսպիդալ փականների փակումը նորմայում տեղի է ունենում միաժամանակ։ Քանի որ միտրալ ստենոզի ժամանակ փականների փակումը դառնում է ասինխրոն, այդ իսկ պատչառով միտրալ տոնը լսվում է ավելի բարձր ։
Եթե թոքային հիպերտենզիան հանդիսանում է միտրալ փականի երկրորդային դրսևորում, ապա սրտի տոների թոքային կոմպոնենտը ավելի բարձր է լսվում։
Միտրալ փականը բացվում է, երբ ձախ նախասրտում ճնշումը գերազանցում է ձախ փորոքում եղած ճնշմանը։ Սա տեղի է ունենում փորոքների դիաստոլայի ժամանակ (աորտալ փականների փակվելուց հետո)։ Միտրալ ստենոզի ժամանակ ինչքան ավելի բարձր է ձախ նախասրտի ճնշումը, այնքան միտրալ օղն ավել նեղ է։ Ավելի սուր դեպքերում ձախ նախաստում ճնշման բարձրացման հետևանքով միտրալ փականները բացվում են նախքան փորքների դիաստոլան ։
Միջդիաստոլիկ աղմուկը պրեսիստոլիկ ակցենտով լսվում է փականների բացման շրխկոցից հետո և ավելի լավ է լսվում ստետոսկոպի զանգակով ։ Աղմուկի տևողությունն ավելանում է հիվանդության վատթարացմանը զուգահեռ ։ Հիվանդի ձախ կողքի վրա պարկացնելիս աղմուկն ավելի լավ է լսվում։
Միտրալ ստենոզը ուշ փուլերում բնութագրվում է աջ սրտային անբավարարությամբ՝ հետկրծոսկրային շրջանում ծանրության զգացում, լծային երակների լեցունություն, հեպատոմեգալիա, ասցիտ և/կամ թոքային հիպերտենզիա, իսկ ավելի ուշ փուլերում սրտի տոներից թոքային կոմպոնենտի ուժեղացում ։
Բոլոր ախտանիշները պրոգրեսիվում են հղիության և ֆիզիկական ակտիվության ժամանակ ։
Այլ պերիֆերիկ ախտանիշներից են՝
Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ախտանիշներից են՝
Էխոկարդիոգրաֆիա
Մեծ մաս դեպքերում միտրալ ստենոզը հեշտությամբ ախտորոշվում է էխոկարդիոգրաֆիայի շնորհիվ, որը ցույց է տալիս ձախ նախասրտի մեծացում, կալցիֆիկացված և նեղացած (ձկան բերանի նման) միտրալ փական, աջ փարոքային անբավարարության նշաններ՝ ծանր դեպքերում ։ Կարող է երևալ նաև միտրալ փականի թերթիկների ոչ լիարժեք բացում և դիաստոլայի ընթացքում արյան հոսքի արագացում։ Տրանս-միտրալ գրադիենտի չափման համար Դոպպլեր էխոկարդիոգրաֆիան ոսկե ստանդարտ է և թույլ է տալիս որոշել միտրալ ստենոզի ծանրությունը։
Սրտի խոռոչների կաթետերիզացիա
Միտրալ ստենոզի ծանրության աստիճանի որոշման եղանակներից մեկը սրտի խոռոչների կաթետերիզացիան է։ Սրտի աջ խոռոչների կաթետերիզացիան (հայտնի է որպես Շվան-Հանցի կաթետերիզացիա) թույլ է տալիս պարզել թոքային զարկերակի սեպման ճնշումը, որը նույնն է լինում նաև ձախ նախասրտում։ Սրտի ձախ խոռոչների կաթետերիզացիան թույլ է տալիս պարզել ձախ փորոքում առկա ճնշումը։ Միաժամանակ չափելով այս ճնշումները, կարելի է պարզել ձախ նախասրտի և փորոքի միջև առկա ճնշման գրադիենտը (տարբերությունը), որը միտրալ ստենոզի ծանրության աստիճանի ցուցանիշ է։ Աջ սրտի կաթետերիզացիայի ժամանակ կարելի է կատարել միջնապատի պունկցիա, որի դեպքում կարելի է ստանալ ավելի ճշգրիտ ցուցանիշ։
Այլ եղանակներ
Կրծքի ռենտգեն հետազոտությունը նույնպես կարող է տեղեկատվական լինել, ցույց տալով ձախ նախասրտի լայնացումը ։
Էլեկտրասրտագրությունով կարող է հայտնաբերվել P միտրալ, ինչը նշանակում է լայն, կտրուճավոր P ալիքներ՝ առաջին կրծքային արտածումում P ալիքից հետո ի հայտ եկող բացասական բաղադրիչի ուշացումով։ Դա կարող է հայտնաբերվել ձախ նախասրտի ծանրաբեռնման բերող վիճակների, այդ թվում՝ միտրալ անբավարարության ժամանակ ։
Բուժում
Անախտանիշ հիվանդների դեպքում բուժում անհրաժեշտ չէ ։
Միտրալ ստենոզի բուժումը կարող է լինել դեղորայքային և վիրահատական։ Վիրահատական եղանակներից են միտրալ փականի փոխարինումը, միջմաշկային միտրալ փականի պլաստիկան՝ բալոնային կաթետերի օգնությամբ։
NYHA III կամ IV դասի ախտանիշների առկայության դեպքում ցուցված է միտրալ փականի փոխարինում կամ փականի պլաստիկա։
Վիրահատական այլ եղանակներից է բալոնային դիլատացիան ։ Կազմվել է հատուկ միավորների համակարգ՝ որոշելու համար այն հիվանդներին, որոնց պետք է կատարել միջմաշկային բոլոնային փականի պլաստիկա։ Միավորների համակարգը հիմնված է 4 էխոկարդիոգրաֆիկ չափանիշների վրա՝ փականների շարժունակության, փականների հաստացման, ենթափականային հաստացման և կալցիֆիկացման։ ≥ 8 միավորով հիվանդները ունեն ենթաօպտիմալ արդյունքներ ։ Լավ արդյունքներ են դիտվել փականահատում անցած հիվանդների մոտ, որոնք ունեցել են փականի բացման աղմուկ, < 8 միավոր և կալցիումի կուտակման բացակայություն։
Միտրալ փականի պլաստիկա
Միտրալ փականի պլաստիկան մինիմալ ինվազիվ միջամտություն է, որը թույլ է տալիս ուղղել չբարդացած միտրալ փականի նեղացումը՝ լայնացնելով այն բալոնի օգնությամբ։ Տեղային անզգայացումից հետո հատուկ բալոնով կաթետերը անցկացնում են աջ ազդրային երակով դեպի ստորին սիներտակ, իսկ այնուհետև դեպի աջ նախասիրտ։ Կատարվում է միջնախասրտային միջնապատի պունկցիա և կաթետերը անցկացվում է դեպի ձախ նախասիրտ։ Բալոնը կազմված է երեք հատվածներից և փչվում է երեք փուլով։ Սկզբում լայնացվում է առավել հեռու տեղակայված մասը (ձախ փորոքում գտնվող բալոնի հատվածը) և հետ է քաշվում դեպի փականները։ Հետո լայնացվում է առավել մոտ գտնվող մասը՝ ֆիքսելու համար բալոնային կաթետերի կենտրոնական մասը փականների մոտ։ Վերջում լայնացնում են կենտրոնական մասը, ինչը չպետք է տևի 30 վայրկյանից ավել, քանզի կարող է բերել արյան շրջանառության խանգարման և թոքային այտուցի։
Հիվանդներին հստակ ընտրելու դեպքում, միջմաշկային բալոնային միտրալ փականի պլաստիկան կապված է լինում լավ արդյունքի և բարդությունների առաջացման ցածր ռիսկի հետ։ Ամենածանր կողմնակի ազդեցությունը միտրալ սուր հետհոսքի առաջացումն է։ Միտրալ ծանր հետհոսքը սովորաբար առաջանում է միտրալ փականի թերթիկներից մեկի վնասման, կամ ենթափականային կառուցվածքների վնասման պատճառով։ Դա կարող է բերել թոքային այտուցի և հեմոդինամիկ խանգարումների, ինչը կպահանջի կատարել միտրալ փականի անհետաձգելի փոխարինում։
Այս միջամտության այլ ծանր բարդությունները կապված են լինում միջնապատի պունկցիա կատարելու հետ։ Պունկցիա կատարելու իդեալական հատվածը օվալաձև փոսն է։ Պունկցիա կատարելիս օգտագործվում է սուր ասեղ, որը կարող է վնասել սրտի այլ կառուցվածքներ, ինչի պատճառով կարող է առաջանալ տամպոնադա կամ արյան ծանր կորուստ։
Այս միջամտության արդյունքները ընդհանուր առմամբ լավն են, սակայն այն չի ապահովում միտրալ ստենոզի լրիվ վերացում։ Հիվանդը պետք է լինի անընդհատ վերահսկողության տակ, որպեսզի հայտնաբերվի ստենոզի կրկնումը (ռեստենոզը)։ Հիվանդների երկարատև վերահսկողությունը ցույց է տվել, որ միջամտություն անցած մարդկանց 70-75%-ի մոտ 10 տարվա ընթացքում ստենոզ չի կրկնվել։ 15 տարվա ընթացքում ստենոզը չի կրկնվել միջամտություն անցած մարդկանց 40%-ի մոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային հիվանդություններ Կատեգորիա:Սրտի փականային հիվանդություններ
Ֆիլիպ Սիդորսկի
Ֆիլիպ Սիդորսկի (Фили́пп Фили́ппович Сидо́рский, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։
Կենսագրություն
1966 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցը։
1966 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ:
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի։
Ուջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Ուջան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 26 հուշարձան (13 միավոր)։
|}
Ժողովածու (2618)
Ժողովածու (2618), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2618 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Գրիգոր երեց գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Խաչատուր արքեպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25,5x19,8 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 272 թերթից։ Գրված է երկսյեւն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակ՝ մագաղաթ 1, բոլորագիծ երկաթագիր, Ավետարան։Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 140բ, 167բ և այլուր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(5228) Մակա
(5228) Մակա (Maca), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի նոյեմբերի 3-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,105497 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6081 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6029 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1998,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180097 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,26° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1986 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Զդենկա Վավրովայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռիչլանդ շրջան (Մոնտանա)
Ռիչլանդ շրջան (Richland County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5.398 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.667 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սիդնեյ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1914 թ.։
Աստերոիդների ցանկ (10001-10100)
Աստերոիդների ցանկ (9901-10000) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (10101-10200)
Ռիչլանդ շրջան (Մոնտանա)
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Ռաևկա (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Ռաևկա (Раевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 283 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (190101-190200)
|} Աստերոիդների ցանկ (190001-190100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (190201-190300)
Յիիդռե
Յիիդռե (Jõõdre), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 216 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Ռիդալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ (ամբողջը)
Այս ցանկը, ավելի հեշտ օգտագործելու համար, այբբենական կարգով բաժանված է քսան ենթաէջերի, այն օգտագործողների համար, ովքեր կգերադասեն գործ ունենալ ավելի կարճ էջերի հետ։ Ցանկի պարունակությունը կարելի է խմբագրել՝ մտնելով քսան այբբենական ենթաէջերից յուրաքանչյուրի մեջ, բայց ոչ այս էջից։ Այն միայն ինքնաշխատորեն արտացոլում է բոլոր մյուս ենթաէջերում կատարված փոփոխությունները՝ «Transclusion» կոչվող ծրագրային գործիքի միջոցով, որը օգնում է մեկ էջի բովանդակությունը ներառնել մեկ այլ էջի մեջ։ Այբբենական կարգով դասավորված ենթաէջերի մեջ կարող եք մտնել կամ Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ էջից, կամ այս էջի վերջում գտնվող Լատիներեն արտահայտությունների այբբենական ցանկից։
Ամբողջական ցանկը ինքնաշխատորեն կփոխվի մյուս քսան ենթաէջերից յուրաքանչյուրում կատարված փոփոխությունների հետ, որոնք անմիջապես կերևան նաև ամբողջական ցանկում։
Messieurs Les Noyés De La Seine
«Messieurs Les Noyés De La Seine» (Սենում խեղդված պարոնայք), բելգիացի երգիչ Ֆուդ Լեկլերքի երգն է ։ Ֆուդ Լեկլերքն այդ երգով ներկայացրել է Բելգիան Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթում։ Երգի հեղինակներն են Ժան Միրեն, Ժակ Սեյը և Ռոբերտ Մոնտալը։ Եվրատեսիլում ներկայացվելու իրավունքը նվաճել է՝ հաղթանակ տանելով ներերկրային մրցույթում, որը կազմակերպել է Բելգիայի ֆրանսախոս համայնքին սպասարկող ռադիո-հեռուստատեսային INR ընկերությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելգիայի երգերը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում Կատեգորիա:Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթի երգեր Կատեգորիա:Երգեր ինքնասպանության մասին
Նեֆերտիտի
Նեֆերտիտի (հին եգիպտերեն՝ «գեղեցկուհին եկավ», լրիվ անունը՝ Նեֆեր-Նեֆերու-Ատոն Նեֆերտիտի, հին եգիպտերեն Nfr-nfr.w-Jtn-Nfr.t-jty, «Ատոնի գեղեցկուհիներից ամենագեղեցիկը, գեղեցկուհին եկավ», ), հին եգիպտական XVIII հարստության փարավոն Էխնաթոնի (կամ Ամենհոթեփ IV, մոտ մ.թ.ա. 1351—1334 թթ.) գլխավոր կինը (հին եգիպտերեն՝ հեմետ-ուրտ (hmt-wr.t)), որի կառավարման ժամանակաշրջանը նշանավորվել է արմատական կրոնական բարեփոխումներով։
Ծագում
Նեֆերտիտիի ծագումը պարզ չէ։ Ըստ մի կարծիքի Ամենհոթեփ III-ի դուստրն էր և իր ամուսնու խորթ քույրը։ Մի շարք եգիպտաբաններ գտնում են, որ Նեֆերտիտին իր ամուսնու քեռու աղջիկն էր։ Մեկ այլ վարկածով Նեֆերտիտին ուներ օտար ծագում՝ Միտանի պետության թագավոր Թուշրատայի դուստրն էր։