cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լա Ռիոխա (Իսպանիա)
Կրթություն
Լա Ռիոխայի բնակչության 30.6% ունի բարձրագույն կրթություն։ Կան երեք հաստատություններ ՝ Ազգային Կրթության Հեռակա Համալսարան « Լա ՈՒՆԵԴ» (la UNED- Universidad Nacional de Educacion a Distancia ), Լա Ռիոախայի Համալսարան (la universidad de La Rioja (UR)) և Լա Ռիոխայի Միջազգային Համալսարան «ՈՒՆԻՐ» (la UNIR)։
Ռիոխայի բարբառ
Իսպաներեն լեզվի տարբերակ, խոսում են Լա Ռիոխայի տարածքում։ Ունի երկու ենթաբարբառ ՝Ռիոխա Ալտա և Ռիոխա Բախա։ Այն նմանություն ունի հնագույն նավառա-արագոներեն և թերևս բասկերեն լեզվի հետ։ Այն ներկայումս գրեթե չի օգտագործվում կամ օգտագործվում է միայն որոշ գյուղերում։ Ռիոխայի բարբառ է կոչվում նաև այն լեզուն, որով խոսում էին Նավառայի թագավորության իշխանության տակ գտնվող տարածքներում ապրող մարդիկ։
Ռիոխայի խոտա
(ՊԱՐ)
Ռիոխայի խոտան Նավառայի և Արագոնի հետ մեկտեղ կոչվում է «Էբրոյի խոտաներ», քանզի այս երեք տեսակի խոտաները կապված են միմյանց հետ։ Երգերը ժողովրդական են ։ Ուղեկցվում է հետևյալ գործիքներով ՝ լարային, ինչպես «ռոնդալյա»( լարային գործիքների խումբ), փողային ՝ «գաիտա դե բոտա ռիոխանա» կամ «դուլսաինա»(զուրնա) և հաճախ ակորդեոն։ Կան բավականին շատ «Խոտայի դպրոցներ» Ռիոխայի տարբեր քաղաքներում։
Գուարդավինյաս
(Խաղողի այգիներում փոքրիկ ձվաձև քարե տնակ)
Գուարդավինյաս (guardaviñas), չոսաս (chozas) կամ չոսոս (chozos) գյուղական մեկ հարկանի քարե տնակներ են, բնորոշ են Լա Ռիոխայի և Ռիոխա Ալավեսա շրջաններին, հիմնականում Աբալոս (Ábalos), Բրիոնես (Briones), Սան Ասենսիո (San Asensio) և Սան Վիսենտե դե լա Սոնսիերրա (San Vicente de la Sonsierra)։ Օգտագործվում է որպես օթևան հողագորրծների և հողում աշխատող իրենց անասունների ՝ ցրտից պաշտպանվելու համար։ Նաև օգտագործվում է դաշտերը վերահսկելու համար ՝այստեղ էին մնում դաշտի պահակները։
Հիմնականում կառուցված են առանց շաղախի մեկը մյուսի վրա տեղադրված քարերից ։
Սուրբ Հակոբի Ճանապարհ
(Camino de Santiago)
Սուրբ Յակովի ճանապարհը տարիներ շարունակ շատ կարևոր դեր է ունեցել այս տարածքներում։ Գոյություն ունի երկու ճանապարհ, որով անցնում են ուխտագնացները։ Ավելի հայտնին Ֆրանսիական ճանապարհն է ՝ սկսվում է Ռոնսեսվալյեսից(Roncesvalles), ապա անցնում Պամպլոնա (Pamplona), Էստելյա (Estella), Լոս Արկոս (Los Arcos) քաղաքները և արդեն Լա Ռիոխայում ՝ Լոգրոնյո (Logroño) և Նախերա (Najera) ՝ այսպիսով հասնելով Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադա (Santo Domingo de la Calzada), որտեղ միաձուլվում է մյուս ճանապարհի հետ, որը կոչվում է Բասկո - Ֆրանսես (Vasco-Francés), որը գալիս է Ֆրանսիայից Իրունով (Irún), անցնում Անդոաին (Andoain), Բեասաին (Beasain), Սալդուենդո դե Ալավա (Zalduendo de Álava), Վիտորիա (Vitoria), Լա Պուեբլա դե Արգանսոն (La Puebla de Arganzón) քաղաքներով ՝ մտնելով Լա Ռիոխա ՝ Կոնչաս դե Արոից (Conchas de Haro) դեպի Բրինյաս (Briñas), Արո (Haro), Սարանտոն (Zarratón), Սիդամոն (Cidamón), Սան Տորկուատո (San Torcuato, ) Բանյարես (Bañares), որտեղից այն կշարունակվի դեպի Բելորադո (Belorado) ՝ այսպիսով հասնելով Սանտիագո դե Կոմպոստելա (Santiago de Compostela)."Մեկ այլ ուխտագնացների ճանապարհ է համարվում, որ անցնում է Լա Ռիոխայով, Էբրոյի Խակոբեան ճանապարհը։ Միջերկրական ծովի և արևելյան Պիրենեյան շրջանի ուխտավորները այստեղով են անցնում Տորտոսայից (Tortosa) դեպի Լոգրոնյո (Logroño) ՝անցնելով Գանդեսա (Gandesa), Կասպե (Caspe), Սարագոսա (Zaragoza), Տուդելա (Tudela), Ալֆարո (Alfaro) և Կալաորրա (Calahorra) քաղաքները ։ Սա հանդիսանում է պատմական առանցք, քանզի այն հռոմեական ճանապարհ է և ավելի քան երկու հազար տարի միացրել է Տարրակոն (Tarraco) Աստորգային (Astorga)։ Ուխտագնացները ճանապարհին կարողանում են բացահայտել այդ տարածքներն ու Կատալոնիայի (Cataluña), Արագոն (Aragón), Նավառա (Navarra) և Լա Ռիոխայի (La Rioja) մարդկանց։ Համարյա բոլոր քաղաքները, որի միջով ճանապարհը անցնում է ունեն ապաստարաններ ուխտավորների համար, որպեսզի կարողանան գիշերել։"
Մշակութային վայրեր
"Եկեղեցիներն ու տաճարները ՝"Սուրբ Մարիամ (Կալաորրա), Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադա, Սանտիագո էլ Մայոր (Կալաորրա), Սան Անդրես (Կալաորրա), Սան Բարտոլոմե (Լոգրոնյո), Սանտա Մարիա դե լա Ռեդոնդա(Լոգրոնյո), Կոլեխիատա դե Սանտո Տոմաս (Արո), Սանտա Մարիա լա Մայոր(Էսկարայ)...
Վանքերը ՝ Սան Խոսե(Կալաորրա), Նուեստրա Սենյորա դե լա Պիեդադ(Կասալառեինա), Սիստերսիենսե դե Սանտա Մարիա (Կանյաս), Նուեստրա Սենյորա դե Վալավաներա(Անգիանո), Սանտա Մարիա լա Ռեալ դե Նախերա, Սան Միլյան դե լա Կոգոլյա...
Ամրոցներ ՝Սախասարրայի ամրոց, Կլավիխոյի ամրոց, Կորնագոյի ամրոց, Կուսկուրրիտայի ամրոց...
Հնագիտական ​​մնացորդներ ՝Կալաորրայի հռոմեական ավերակները, հռոմեական նիմֆեում (Ալֆարո), Կոնտրեբիա Լեուկադե (Ագիլար դել ռիո Ալամա)։
Դինոզավրերի հետքեր ՝ Էնսիսո( Enciso), Օրնիլյոս դե Կամելյոս (Yacimiento de hornillos), Մունիլյա (Yacimiento de San Vicente (Munilla)), Արնեդիլյո (Yacimiento Paleontológico de Icnitas de las Hoyas (Arnedillo))։
Համաշխարհային ժառանգություն
1997 թ. դեկտեմբերի 4-ին Սան Միլյան դե Յուսո և Սուսո վանքերը (San Millán de Yuso y Suso) ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցուցակում։ Վանքերը գտնվում են Լա Ռիոխայում ՝Սան Միլյան դե լա Կոգոլյայում և հայտնի են, քանի որ հենց այստեղ են գտնվում Էմիլիանյան Գլոսաները։
Սուսո Վանքը ամենահինն է։ Սկսվել է կառուցվել VIրդ դարի վերջում ՝Սան Միլյանի ՝Սան Ֆելիսես դե Բիլիբիոյի աշակերտի դամբարանի համար,, իսկ Յուսո վանքը X րդ դարի շինություն է։ Հետագայում վերակառուցվել է XVI, XVII y XVIII դարերում։ Այն ունի մեծ գրադարան, որտեղ պահպանվում են լատիներեն առաջին ձեռագրերը, XVII-րդ դարի հոգևոր երգահանի ձեռագրեր և այլ շատ կարևոր փաստաթղթեր։
Idontwannabeyouanymore (երգ)
«Idontwannabeyouanymore», ամերիկացի երգչուհի Բիլլի Այլիշի երգը, որը թողարկվել է 2017 թվականի հուլիսի 21-ին՝ որպես «Don’t Smile at Me» (2017) դեբյուտային մինի ալբոմի հինգերորդ սինգլ։ Երգը ձայնագրվել է Darkroom և Interscope Records լեյբլների միջոցով ։ Երգի հեղինակներն են Բիլլի Այլիշը և նրա եղբայրը՝ Ֆինիս Օ'Քոնելը, որը նաև պրոդյուսերավորել է այն։
Լա Ռիոխա (Իսպանիա)
Համաշխարհային ժառանգություն
Այս վանքում է կրթվել Գոնսալո դե Բերսեոն, ով հանդիսանում է իսպաներեն լեզվի առաջին բանաստեղծը, և համարվում է միջնադարյան մշակույթի կենտրոն։
Idontwannabeyouanymore (երգ)
Առևտրային հաջողություն
«Idontwannabeyouanymore»-ը դարձել է Բիլլի Այլիշի երրորդ սինգլը, որը դեբյուտ է կատարել ամերիկյան Billboard Bubbling Under Hot 100 չարթում ։ Երգն ավելի ուշ՝ տեսահոլովակի թողարկումից հետո, դեբյուտ է կատարել Billboard Hot 100 չարթում՝ հայտնվելով 100-րդ հորիզոնականում ։ Չարթում այն բարձրացել է 96-րդ հորիզոնական և այնտեղ մնացել 3 շաբաթ։ Կանադական չարթում՝ Canadian Hot 100-ում, սինգլը կարողացել է բարձրանալ 60-րդ հորիզոնական և այնտեղ մնացել 14 շաբաթ։
Տեսահոլովակ
2018 թվականի հունվարի 4-ին թողարկվել է երգի՝ ուղղահայաց նկարահանված տեսահոլովակը։ Տեսահոլովակում պատկերված է, թե ինչպես է Այլիշը, տեսնելով իրեն հայելու մեջ, ասում՝ ինչպես է ատում իրեն, ինչպես որ նկարագրված էր երգի տեքստում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2017 սինգլներ Կատեգորիա:2017 երգեր Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի գրած երգեր Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր Կատեգորիա:Փոփ երգեր Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով
Լա Ռիոխա (Իսպանիա)
Համաշխարհային ժառանգություն
Համաշխարհային ժառանգություն է համարվում նաև Սանտիագո Ֆրանսես ճանապարհը (el camino de Santiago Francés), որն անցնում է մի քանի ինքնավար համայնքներով, այդ թվում նաև Լա Ռիոխայով, և Պիրենեյան թերակղզու 35 դինոզավրերի հետքերից 13-ը գտնվում են Լա Ռիոխայում ՝հանդիսանալով աշխարհի ամենաշատ դինոզավրերի հետքեր ունեցող տարածք։
2013 թ., Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում ընդգրկվեց նաև Լա Ռիոխայի Ռիոխա Ալավեսան (Rioja Alavesa) ՝ իր խաղողի այգիների տեսարաններով։
Ֆլորա և ֆաունա
Լա Ռիոխան կազմում է Իսպանիայի մակերեսի 1%, այնուամենայնիվ այստեղ են ապրում Իսպանիայի ողնաշարավորների 46% -ը, իսկ թերակղզու ՝ 60%- ը։ Այստեղ են ապրում նաև Պիրենեյան թերակղզու էնդեմիկ ողնաշարավորների 21% -ը։
Դրանցից հինգը ձկներ են ՝ Էլ բարբո դել Էբրո (barbus), էլ բարբո դե գոլա ռոխա (Barbus haasi), լա բերմեխուելա (Achondrostoma arcasii), լա լամպրեուելա (Cobitis calderoni) և լա կոլմիլյեխա (Cobitis paludica)։ Կան նաև երկու կաթնասուններ ՝ իբերյան դեսման (Galemys pyrenaicus), իբերյան նապաստակ (Lepus granatensis), մեկ երկկենցաղ ՝ պիրենեյան գորտ (Discoglossus galganoi) և մեկ սողուն ՝ պիրենեյան օձ (Chalcides bedriagai)։
Տարածաշրջանի ռելիեֆը բաժանված է երկու հիմնական մասերի ` հարթավայր և լեռնաշղթա։ Ծովի մակարդակից միջին բարձրությունը կազմում է 2000 մ. հարավ-արևմուտքում և ավելի քիչ ՝ 1500 մ. հարավ-արևելքում։ Լա Ռիոխայում կան անհետացման շատ բարձր ռիսկի առջև կանգնած երկու տեսակներ, որոնք կտրուկ անկում են ապրել վերջին 10 տարիներին ։ Դրանք են ՝Milvus milvus և եվրոպական ջրաքիսը (Mustela lutrеola)։
Որպես վտանգված տեսակներ ներառված են բոնելի արծիվ (Aquila fasciata), մարգագետնային մկնաճուռակ(Circus pygargus), գիշանգղը (Neophron percnopterus), արոս (Otis tetrax), սպիտակափոր դռլոն (Pterocles alchata), սևափոր դռլոն (Pterocles orientalis), սովորական կարմրատուտ (Phoenicurus phoenicurus) և չղջիկների որոշ տեսակներ։
Կան նաև 174 տեսակներ (4 բույսեր, 1 ձուկ, 8 երկկենցաղ, 18 սողուն, 133 թռչուններ և 10 անողնաշարավոր կենդանիներ), որոնք դեռևս չեն սպառնում անհետացման, սակայն կարևոր են դարձնում այդ տեսակների ուսումնասիրության և պահպանության հարցը։
Բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Լա Ռիոխայի մոտ 40% -ը բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ են։ Թեև Լա Ռիոխան համարվում է Իսպանիայի ամենափոքր ինքնավար համայնքը, այնուամենայնիվ իր բնության հատուկ պահպանվող տարածքների տոկոսային թվով ամենաբարձրն է Իսպանիայում ՝կազմելով 3.56%։ Դասակարգվում են որպես ազգային պուրակներ, արգելավայրեր կամ բիոսֆերայի արգելավայրեր։ Օրինակ ՝
Սիեռա Սեբոլյերայի բնական պուրակ (Parque Natural Sierra de Cebollera) Ալֆարոյի Սոտոս դել Էբրոյի ալգելավայր (Reserva Natural de los Sotos del Ebro en Alfaro) Սիեռա դե Ուրբիոնի ճահիճներ (Humedales de la Sierra de Urbión) Էրվիասի ծովածոց (Laguna de Hervías) Խուբերա, Լեսա, Սիդակոս և Ալամայի բիոսֆերայի արգելավայրեր (Reserva de la biosfera de los valles del Jubera, Leza, Cidacos y Alhama)։
Խոհանոց
Լա Ռիոխային բնորոշ հայտնի ճաշատեսակներ են ՝ կարտոֆիլ ռիոխայի ձևով կամ կարտոֆիլ չորիսոյով(խոզի մսից պատրաստված նրբերշիկ), որը մատուցվում է գառան խորովածի հետ։ Այս ուտեստը սովորաբար մատուցում են գինետներում և բացօթյա վայրերում, իսկ խորովածը կրակի համար օգտագործվում են խաղողի ճյուղերը։ Ունի նաև տեղական ճաշատեսակներ ինչպիսիք են ՝պրասի աղցան, լցոնած պղպեղ, միգաս (հացի կտորներով ուտեստ), Անգիանոյի կապարոն (լոբով ճաշ), սպիտակ լոբով ու ճտով ճաշ, ձողաձուկ և իշխան ռիոխայի ձևով։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում տեղի չորիսոն և Կամերանո պանիրը։
Լա Ռիոխան հարուստ է բանջարեղեններով։ Այդ պատճառով էլ ամեն տարի Կալաորրայում անցկացվում է Բանջարեղենային փառատոն (Jornadas de la Verdura), որտեղ կազմակերպվում է մեծ շուկա և քաղաքի ռեստորաններն ու բարերը այդ արտադրանքով պատրաստած ուտեստներն են առաջարկում։
Եթե ցանկանում եք փորձել տեղի ուտեստները, ապա պետք է այցելել Լոգրոնյո ՝ Լաուրել (Laurel), Սենդա դե լոս Էլէֆանտես (Senda de los elefantes) կամ Սան Խուան (San Juan) փողոցը, որտեղ կարող եք համտեսել բազմազան նախուտեստներ(pinchos և tapas) և իհարկե չմոռանալով գինին։
Որպես աղանդեր շատ հայտնի է տանձը կարմարացրած կարմիր գինիյով և այլ մրգերը նույն եղանակով պատրաստած։
Քաղցրավենիքներից հայտնի են ՝Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադայի աորկադիտոսները ՝պատրասված շերտավոր խմորից, Արնեդոյի ֆարդելեխոսը ՝նուշի միջուկով, Սոտո դե Կամերոսի մարցիպանը և լոս ռուսոս դե Ալֆարոն։
Ազգային և տեղական տոներ
Տուրիստներին հետաքրքրող տոներ կարող են լինել ՝
Կալաոռա քաղաքում անցկացվող Սուրբ Հարության տոն կամ Սեմանա Սանտա (Սուրբ Շաբաթ) (Semana Santa Calagurritana)
Անցկացվում է Կալաորրայում։ 1998 թ.-ից համարվում է զբոսաշրջիկների համար հետաքրքիր տոն։ Այդ օրերին կարելի է տեսնել հռոմեական շուկա, որի անունն է «Mercaforum»։ Բեմադրվում են թատերական ներկայացումներ ՝արտահայտելու Քրիստոսի սերը և պատկերում այն տանջալի ճանապարհը, որով նա անցել է։
Տպավորիչ են երթերը, քանզի մասնակիցների թիվը հասնում է 2.000, որոնք հավասար քայլերով անցնում են Կալաորրայի հին թաղամասերով։ Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադայի Սրբի և Կույսերի տոն «Las Fiestas del Santo y Las Doncellas » Անցկացվում է Santo Domingo de la Calzada քաղաքում։ Այս տոնը Սանտո Դոմինգո դե լա Կալսադա քաղաքի Սրբի տոնն է։ Նշվում է մայիսի 1 - ից մինչև մայիսի 15-ը։ 1988 թ.-ի նոյեմբերի 29- ից համարվում է զբոսաշրջիկների համար հետաքրքիր տոն։
Լոգրոնյոյի Խաղողի բերքահավաք « Fiesta de la Vendimia»
Նշվում է Լոգրոնյո( Logroño) քաղաքում։ Այս տոնը նշվել է XII-րդ դարից ի վեր։ Նշվում է մեծ շուքով և ուրախությամբ ՝կազմակերպելով շքերթներ, երգ-երաժշտություն, լավ ուտեստներ ։ Ավանդաբար հյուրերը մասնակցում են ոտքերով գինի ճզմելու արարողությանը։
Արոյի «Գինու Ճակատամարտ» (La Batalla del Vino)
Անցկացվում է Riscos de Bilibio, Արոյում (Haro)։ Հենց այնտեղ է հարյուրամյակներ առաջ ծնվել այս տոնը։ Այստեղ եկող ուխտավորները նշել են Սուրբ Պետրոսի տոնը։ «Ճակատամարտի» իմաստն այն է, որ «պայքարող» կողմերը պետք է որքան հնարավոր է շատ գինի լցնեն «թշնամու» վրա։ Մրցույթին մասնակցում են հարյուրավոր զբոսաշրջիկներ և տեղի բնակիչներ։
Անգիանոյի «Ոտնափայտերով պար»(La Danza de los Zancos de Anguiano)
Անցկացվում է Անգիանո ( Anguiano)քաղաքում։ Քաղաքի ութ երիտասարդներ 45 սանտիմետր բարձրություն ունեցող ոտնափայտերի վրա պարում են ՝պտույներ կատարելով իջնում զառիվեր։
Արնեդոյի «Սան Կոսմե և Սան Դամիան »San Cosme y San Damián
Անցկացվում է Արնեդո քաղաքում։ Քաղաքի պահպանող հրեշտակներ Սուրբ Կոսմե և Սուրբ Դամիան տոնը սկսվում է սեպտեմբերի 26-ից և վերջանում հոկտեմբերի 2-ին։ Ամսի 27-ին Արնեդո քաղաքը դիմավորում է նավառացիներին, որոնք մեծ ոգևորվածությամբ են գալիս մասնակցելու այս տոնին։ Ըստ լեգենդի այս տոնակատարության իմաստը այն է, որ նավառացիները կարծում են, թե Սուրբ Կոսմե և Սուրբ Դամիան պահպատող հրեշտակները իրենցն են և հենց արնեդանցիներն են, ովքեր գողացել են իրենցից։ Ուստի ամեն տարի մի խումբ խիզախ նավառացիներ մոտակա քաղաքներից, ինչպիսիք են՝ Անդոսիլյա, Սան Ադրիան, փորձում են ետ տանել իրենց սրբերին։ Այս միջոցառումը սկսվում է, երբ մի նավառացի իր խոսքն է հղում հավաքվածներին՝ հորդորելով, թե այս սրբերը ավելի ապահով կգտնվեն Նավառայում։ Բացականչելով «¡A Navarra con ellos!» Դեպի Նավառա սրբերի հետ, նավառացիները փորձում են առևանգել սրբերին, բայց մի խումբ արնեդանցիներ չեն թողնում նրանց այն իրականացնել։ Հուսալով, որ հաջորդ տարի կրկին կփորձեն՝ նավառացիները վերջացնում են իրենց միջոցառումը։
«Սան Բերնաբե» San Bernabé
Նշվում է Լոգրոնյո քաղաքում (Logroño) ի հիշատակ լոգրոնյոի բնակիչների, ովքեր լուրջ դիմադրություն ցուցաբերեցին Անդրե դե Ֆուայի ֆրանսիական զորքերի դեմ 1521թ.-ին։ Այս տոնին հյուրերը կարող են անվճար համտեսել ձուկ, հաց և գինի, որովհետև հենց այս սննդամթերքներով են կարողացել գոյատևել այդ ժամանակաշրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի պրովինցիաներ Կատեգորիա:Վարչական միավորներ ըստ երկրի Կատեգորիա:Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ
Թերի Անտոնիս
Թերի Անտոնիս (Terry Antonis;, ավստրալիացի ֆուտբոլիստ, նիդերլանդական ՎՎՎ-Վենլո ակումբի և Ավստրալիայի հավաքականի կիսապաշտպան։
Միջազգային կարիերա
Անտոնիսը ծնվել է Սիդնեյի Բենաստաուն արվարձանում։ Առաջին անգամ մամուլի ուշադրությունը հրավիրեց Վեցերորդ ալիքում ֆուտբոլային տաղանդի շոուի հաղթող։ Թերին հաղթել է Մադրիդ -ին և մասնակցել է Դեյվիդ Բեքհեմի հետ վարժեցնող DVD- ի ձայնագրմանը։ Նա նաև ստորագրել է Adidas-ի հետ հովանավորության պայմանագիր նրա բացառիկ հետապնդման ունակությունների պատճառով ։ Նա նաև համարվում է Տիմ Քահիլի և Բեթ Հոլմանի իրավահաջորդը ։
Անտոնիսը իր առաջին պայմանագիրը ստորագրել է «Էվերտոնի» հետ 14 տարով, սակայն պայմանագիրը դադարեցվել է, երբ ՀՖՖ-ն օգտագործեց ՖԻՖԱ-ի կանոնը, 18 տարեկանից ցածր խաղացող ֆուտբոլիստների ակումբների փոխանցումները ։
Սիդնեյի ակումբ
2010 թվականին նա պայմանագիր է կնքել «Սիդնեյ» ակումբի հետ, իսկ 2012 թ. փետրվարին Թերին պայմանագիր է կնքել երեք տարի ժամկետով ։ 2012 թ. Ապրիլին Մոնխենգլադբախից Բունդեսլիգա ակումբում դիտել է «Բորուսիա» ակումբը, որը համարվում էր  Մարկո Ռոյսի պոտենցիալ փոխարինողը ։ Հունիսի 22-ին կատարել է իր դեբյուտը ընկերական խաղում MacArthur Rams- ի դեմ ։ Իր առաջին պաշտոնական խաղը տեղի է ունեցել 2010 թ. սեպտեմբերի 11-ին «Վելինգթոն Ֆենիքսի» դեմ և «Ադելաիդե Յունայթեթ» ակումբում փետրվարի 16-ին խփել առաջին գոլը։
2012/2013 մրցաշրջանի վերջում Անտոնիսը հրավիրվել էր դիտելու Նիդեռլանդների «Ուտրեխտ» ակումբի, ինչպես նաև «Սիդնեյը» ընդունել է «Պարմա» ակումբի «Սերիա» ակումբի առաջարկը ։ 2013 թ. ապրիլին հայտարարվեց, որ Թերրին չորս տարվա պայմանագիր է կնքել «Պարմա» -ի հետ, սակայն 2013 թ. հուլիսին նա չեղյալ է հայտարարել իր պայմանագիրը և վերադարձել Սիդնեյ ։
Միջազգային կարիերա
2012 թ. դեկտեմբերի 3-ին Հոնկոնգի ազգային հավաքականի հետ խաղում, նա 92-րդ րոպեին փոխարինեց Բրետ Էմերտին ։
Հրավիրվել է ազգային հավաքական 2015 թվականի ասիական գավաթի համար, բայց դաշտում չի հայտնվել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Հովհաննես Մելիք-Աղամալյան
Հովհաննես Մելիք-Աղամալյան, Երևանի յոթերորդ քաղաքագլուխ , պաշտոնավարել է 2 անգամ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1861 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Մելիք-Աղամալյաններ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ
Իրինա Կարտաշյովա
Իրինա Կարտաշյովա  (Ирина Павловна Карташёва,  ), խորհրդային ռուս դերասանուհի։ ՌՍՖՍՌ ժողովրդական դերասան (1985)։
Կենսագրություն
Իրինա Կարտաշյովան ծնվել է 1922 թվականին Պետրոգրադում։ 1933 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ձերբակալվել, ապա 1937 թվականին գնդակահարվել է նրա հայրը՝ ԳԻՊՐՈՄԵԶ-ի գլխավոր տնտեսագետ Պավել Վասիլևիչ Կարտաշյովը։ Իրինան կարողացել է չորս տարի սովորել Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանում, որից հետո մոր հետ Լենինգրադից աքսորվել են։ Աքսորավայրում ավարտել է միջնակարգ կրթությունը։ 1940 թվականին կարողացել է վերադառնալ Լենինգրադ և ընդունվել Լենինգրադի թատերական ինստիտուտ, սակայն 1941 թվականի սեպտեմբերի 8-ին վերջին գնացքով Լենինգրադից մեկնել է Սարանսկ փորձելով թաքնվել արտաքսումից։ Աշխատել է հիվանդանոցում։ 1942-1947 թվականներին եղել է Մորդովիայի պետական երաժշտա-դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, որպես Մորդովիայի պետական երաժշտա-դրամատիկական թատրոնի համերգային բրիգադի անդամ, հանդես է եկել մարտնչող զինվորականների համար։ Եղել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։ 1947 թվականից աշխատել է Մոսսովետի անվան թատրոնում։
Մահացել է 2017 թվականին՝ Մոսկվայի իր տանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Վագանկովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:«Աշխատանքի վետերան» մեդալակիրներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Խորհրդային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Մոսկվայի 850-ամյակի հուշամեդալով պարգևատրվածներ
Բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների 100 լավագույն գրքերը
Բոլոր ժամանակների և ժողովուրդների 100 լավագույն գրքերի ցուցակը կազմվել է 2002 թվականին Գրքի նորվեգական ակումբի և Ալֆրեդ Նոբելի անվան նորվեգական ինստիտուտի համատեղ ջանքերով։ Ցուցակի ստեղծմանն իրենց մասնակցությունն են բերել 100 գրողներ աշխարհի 54 երկրներից։ Ցուցակում տեղ գտած ստեղծագործություններից 85-ը հեղինակել են արական, 11-ը՝ իգական սեռի պատկանող գրողներ, իսկ 4-ի հեղինակն անհայտ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ցանկեր:Գրականություն
Անատոլ Աստրեյկո
Անատոլ Աստրեյկո (Акім Пятровіч Астрэйка, կեղծանունը` Անատոլ Աստրեյկո, ), բելառուսցի խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1939)։ Հայտնի է դարձել որպես բանաստեղծ-երգահան, երգիծաբան, մանկական գրող։
Կենսագրություն
1930 թվականից աշխատել է Պոլոցկի, Օրշի, Գորոկ, Մինսկի թերթերում («Калгаснік Беларусі», «Напагатове» ամսագրեր, «Літаратура і мастацтва» թերթ), դասավանդել է բելառուսերեն և գրականություն` աշխատանքային ֆակուլտետում։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է «Раздавім фашысцкую гадзіну» երգիծական թերթ-պաստառի պատասխանատու քարտուղարը։ 1942-1943 թվականներին Բելառուսական պարտիզանական շարժման շտաբի հանձնարարությամբ շարժվել է դեպի Բելառուսի գրավյալ տարածքներ։
1946-1948 թվականներին եղել է Բելառուսի ԽՍՀ Գրողների միության Գրոդնենյան մասնաճյուղի նախագահ, 1948-1953 թվականներին` «Վոզիկ» ամսագրի պատասխանատու քարտուղար ։
Գործունեություն
Իր դեբյուտը նշել է 1929 թվականին` բանաստեղծություններ հրատարակելով։ Բանաստեղծական առաջին` «Փառք կյանքին» (բել. «Слава жыццю») ժողովածուն լույս է տեսել 1940 թվականին։ 1943 թվականին «Народны мсівец» ընդհատակյա թերթի տպագրությունը հրատարակել է «Սլուցկու գոտի» (բելառուսերեն. «Слуцкі пояс») բանաստեղծությունների ժողովածուն (արտատպվել է 1964 թվականին)։ Ա. Աստրեյկոյի գործերի համար բնութագրական է կապը ժողովրդական ավանդույթի, մեղեդայնության հետ։
Ա. Աստրեյկոն բելառուսերեն է թարգմանել ԽՍՀՄ տարբեր գրողների գործեր (Ալեքսանդր Պուշկին, Լև Տոլստոյ, Վլադիմիր Մայակովսկի, Ա. Պրոկոֆև, Ա. Տվարդովսկի)։ Հեղինակ է բազմաթիվ հայտնի բելառուսական երգերի տեքստերի («Ой бацька мой, Нёман», «Песня пра Заслонова», «Шоўкавыя травы»):
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բելառուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բելառուս թարգմանիչներ Կատեգորիա:Բելառուս լրագրողներ Կատեգորիա:Բելառուս գրողներ Կատեգորիա:Բելառուս մանկագիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Պատվո շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Խորհրդային երգիծաբաններ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Մարգարտախեցիներ
Մարգարտախեցիներ, ծովային և քաղցրահամ ջրերի մարգարիտ առաջացնող երկփեղկանի փափկամորթների ընդհանուր անվանումը։ Մարգարիտն առաջանում է թիկնոցի և փեղկի միջև։ Ծովային մարգարտախեցիները կլորավուն են, տարածված Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների արևադարձային ծովերում։ Որսում են մարգարտի համար։ Ճապոնիայում արհեսաականորեն բազմացնում են։ Քաղցրահամ ջրերի մարգարտախեցիները երիկամաձև են՝ տարածված բարեխառն գոտու մաքուր գետերում։ Դրանց առաջացրած մարգարիտը որակով զիջում է ծովայինին։ Մարգարտախեցիների փեղկերը ներսից ծածկված են սադափի հաստ շերտով, որն օգտագործվում է կոճակների արտադրության մեջ։
Կատեգորիա:Կենդանիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Փափկամարմիններ
Զինվորի հայրը
«Զինվորի հայրը (ჯარისკაცის მამა), 1964 թվականին ռեժիսոր Ռեզո Չխեիձեի կողմից նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։
2013 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Արտամրցութային ծրագրեր» ծրագրում ։
Սյուժե
1942 թվական, ամառ։ Ծեր վրացի գյուղացի Գեորգի Մախարաշվիլին իմանում է, որ որդին վիրավորվել է և գտնվում է հոսպիտալում։ Նա պատրաստվում է այցելել որդուն և մեկնում է ռազմաճակատի առաջին գիծ։ Մինչև նա տեղ է հասում, որդին ապաքինվում է և մեկնում ճակատ։ Գեորգին որոշում է մնալ ճակատում և ձգտում է հաշվառվել մոտոհրաձգային զինվորական մասում։ Իր զինակից ընկերների հետ նա հասնում է Բեռլին։ Վերջին մարտերի ընթացքում Գեորգին վերջապես գտնում է որդուն, բայց վերջինս վիրավորվում է և մահանում նրա ձեռքերի վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1964 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռեզո Չխեիձեի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Մասնահատում
Մասնահատում, ռեզեկցիա, ախտահարված օրգանի մասնակի հեռացման վիրահատություն։ Օրգանի ծայրային հատվածի հեռացումն անվանում են ծայրատում (ամպուտացիա), լրիվ հեռացումը՝ արմատահանում (էքստիրպացիա)։ Գործնական վիրաբուժությունում առավել հաճախ կատարում են ստամոքսի (քաղցկեղի, արյունահոսությամբ բարդացած խոցի, ստամոքսաելքի նեղացման ժամանակ) և բարակ ու հաստ աղիքների մասնահատումը, (վնասվածքային պատռվածքների, անանցանելիության, ուռուցքների դեպքում)։ Կատարվում է նաև վահանագեղձի, թոքերի, հոդերի մասնահատում։
Կատեգորիա:Վիրաբուժություն
Ոստան (Արարատի մարզ)
Ոստան (նախկին անվանումը` Բեջազլու), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արտաշատի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից անմիջապես հյուսիս-արևելք։ Ոստան է վերանվանվել 1945 թ. օգոստոսի 20-ին ։
Պատմություն
Գյուղը հիմնադրվել է 1831 թվականին։ Նախկինում ունեցել է Բաջազլու, Բեգջիղազլու, Բեկջազալու, Բեկջիվազլու անվանումները։ Ոստան է վերանվանվել 1945 թվականին։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Երևանի գավառի մեջ։
Գյուղը գտնվում է Արարատյան դաշտում` ծովի մակարդակից 835 մ բարձրության վրա։
Կլիմա
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից -5°C: Ամառը տևական է` մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26°C, իսկ առավելագույնը՝ 42°C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ոստանի մշտական բնակչությունը կազմել է 2739, առկա բնակչությունը` 2621 մարդ ։ Բնակիչների նախնիների մի մասը գաղթել է Խոյից և Սալմաստից 1828-1829 թթ. ։ Ոստանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Գյուղն ունի 796 տնտեսություն, միջնակարգ դպրոց, գրադարան, մանկապարտեզ, բուժկետ, կապի հանգույց։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 447 հա։ Համայնքի հողերի հիմնական մասն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 200 հա։ Ունի պտղատու և խաղողի այգիներ, համապատասխանաբար կազմելով 12 հա և 20 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Ունի վարելահողեր (53 հա) և խոտհարքեր (22 հա)։ Զբաղվում են կաթնամսատու անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։ Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ կարևորվում է ոռոգման ջրի հիմնախնդիրը, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը։
Արդյունաբերական ձեռնարկություններից ունի տեքստիլ գալանտերեայի կոմբինատ և Արտաշատի փորձնական գործիքաշինական գործարան։
Հղումներ
Կատեգորիա:Արարատի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:1831 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Միացյալ Թագավորության տնտեսություն
Միացյալ Թագավորության տնտեսություն, խիստ զարգացած սոցիալական շուկա է  և շուկային ուղղվածություն ունեցող տնտեսություն  ։ Այն աշխարհում վեցերորդ խոշորագույն ազգային տնտեսությունն է, որը չափվում է անվանական համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) հաշվով, իններորդը ՝ խոշորագույն գնողունակության պարիտետով, իսկ մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի քսաներկուերորդ ամենամեծը ՝ կազմելով համաշխարհային ՀՆԱ-ի 3,3% -ը ։ 2016թ․ Միացյալ Թագավորությունը տասներորդ արտահանողը և հինգերորդ խոշորագույն ներմուծողն էր աշխարհում։ Միացյալ Թագավորությունը ունի ամենամասշտաբային տնտեսությունը և այն կազմված է Անգլիայից, Շոտլանդիայից, Ուելսից և Հյուսիսային Իռլանդիայից։ Իր ներմուծման և արտահանման 52% -ով Եվրամիությունը՝ ներառյալ իր 27 անդամ պետությունները, մնում է 2020 թ.-ին Մեծ Բրիտանիայի նշանավոր առևտրային գործընկերը։Ծառայությունների ոլորտը գերակշռում է ՝ նպաստելով ՀՆԱ-ի շուրջ 80% -ին, հատկապես կարևոր է ֆինանսական ծառայությունների արդյունաբերությունը, և Լոնդոնը երկրորդ խոշոր ֆինանսական կենտրոնն է աշխարհում ։ Բրիտանիայի ավիացիոն տիեզերական արդյունաբերությունը երկրորդ խոշորագույն ազգային օդատիեզերական արդյունաբերությունն է ։ Իր դեղագործական արդյունաբերությունը ՝ աշխարհում տասներորդ խոշորը , մեծ դեր է խաղում տնտեսության մեջ։ Աշխարհի 500 խոշորագույն ընկերություններից 26-ը կենտրոնացած են Մեծ Բրիտանիայում ։ Լոնդոնի տնտեսության չափը այն դարձնում է Եվրոպայում ՀՆԱ-ի ամենամեծ քաղաքը։
18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիան առաջին երկիրն էր, որը զբաղվում էր արդյունաբերությամբ , և 19-րդ դարի ընթացքում այն գերակշռող դեր ունեցավ համաշխարհային տնտեսության մեջ , 1870թ-ին կազմելով աշխարհի ՀՆԱ-ի 9.1% -ը ։ Երկրորդ արդյունաբերական հեղափոխությունը նույնպես արագորեն տեղի ունեցավ Միացյալ նահանգներում և գերմանական կայսրությունում, որը մեծ տնտեսական մարտահրավեր էր Բրիտանիայի համար։ Առաջին աշխարհամարտի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դեմ պայքարի ծախսերը ավելի թուլացրին Մեծ Բրիտանիայի հարաբերական դիրքը։ 21-րդ դարում Մեծ Բրիտանիան վերականգնում  է ամբողջ աշխարհում ուժի և ազդեցության նախագծման ունակությունը   ։
Մեծ Բրիտանիայի արժույթը ֆունտ ստեռլինգն է, որը Միացյալ Նահանգների դոլարից, եվրոյից և ճապոնական իենից հետո աշխարհում չորրորդ ամենամեծ պահուստային արժույթն է, և այն նաև հանդիսանում է աշխարհի 10 ամենաթանկ արժույթներից մեկը։
Մեծ Բրիտանիան հանդիսանում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության, ՆԱՏՕ-ի, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի, Համաշխարհային բանկի, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության, Ասիայի ենթակառուցվածքների անդամ։
1945-ից 1979
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատանքային նոր կառավարությունը ամբողջովին ազգայնացրեց Անգլիայի Բանկը, քաղաքացիական ավիացիան, հեռախոսային ցանցերը, երկաթուղիները, գազը, էլեկտրականությունը և ածուխի, երկաթի և պողպատե արդյունաբերությունները՝ ազդելով 2.3 միլիոն աշխատողների վրա ։ Հետպատերազմյան շրջանում՝ 1950-1960-ականներին բարգավաճման արագ աճ գրանցվեց, ընդ որում գործազրկությունը ցածր էր և չէր գերազանցում 3.5% -ը մինչև 1970-ականների սկիզբը ։ 1960-ից 1973 թվականների ընթացքում աճի տարեկան տեմպը միջին հաշվով կազմեում էր 2,9%, չնայած որ այդ ցուցանիշը զիջում էր եվրոպական այնպիսի երկրների, ինչպիսիք են Ֆրանսիան, Արևմտյան Գերմանիան և Իտալիան ։
Դադարեցվեց գործազրկությունը հանքարդյունաբերության, ծանր արդյունաբերության և արտադրության ոլորտում, ինչը հանգեցրեց բարձր վարձատրվող աշխատավոր դասակարգի աշխատատեղերի կորստին ։ Մեծ Բրիտանիայի մասնաբաժինը արտադրական արտադրանքի մեջ 9.5% էր, իսկ արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո հասավ 22.9%-ի 1870-ական թվականներին։ Սակայն այն հասավ ճգնաժամային կետի 1970-ականներին, համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամի և բարձր գնաճի ֆոնի վրա ։ 1976 թ.-ին Մեծ Բրիտանիան ստիպված էր դիմել Արժույթի միջազգային հիմնադրամից $ 2,3 միլիարդ ֆունտ վարկ ստանալու համար։
1979 ից 1997
1980-ականների ընթացքում մասնավորեցվեցին բազմաթիվ պետական ձեռնարկություններ և կոմունալ ծառայություններ, տեղի ունեցավ հարկերի կրճատում, արհմիությունների բարեփոխումներ և կարգավորվոցին ապօրինի շուկաները։ Սկզբում ՀՆԱ-ն ընկավ 5,9% -ով, բայց աճը հետագայում հասավ 5% տարեկան տեմպի ՝ իր գագաթնակետին ՝ 1988 թ-ին, ունենալով Եվրոպայի ցանկացած երկրի ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկը ։ Տետչերի տնտեսության արդիականացումը հեռու չէր վտանգներից. նրա ճակատամարտը գնաճի հետ, որը 1980-ին բարձրացել էր 21.9% -ի, հանգեցրեց գործազրկության էական աճի՝ 1979 թ.-ին 5.3% -ից մինչև 10.4% 1982 թվականի սկզբին, հասնելով գրեթե 11,9% -ի 1984 թ.-ին։ Գործազրկության աճը հիմնականում կապված էր կառավարության տնտեսական քաղաքականության հետ։ Անգլիայում և Ուելսում արտադրությունը նվազեց աշխատատեղերի շուրջ 38% -ից 1961 թ.-ին՝ հասնելով շուրջ 22%-ի, 1981 թ-ին ։ 1990-ի վերջին Մեծ Բրիտանիայի տնտեսությունը ենթարկվեց ևս մեկ համաշխարհային անկման, այն ընկավ ընդհանուր 6% -ով ։
Չնայած երկու անկումներին՝ աշխատավարձերը աճում էին հետևողականորեն տարեկան 2% -ով՝ իրական առումով 1980 թվականից մինչև 1997 թվականը և շարունակեցին աճել մինչև 2008 թվականը ։
1997 ից 2008
1992-ից մինչև 2007 թ. աճի միջին տեմպերը կազմել են 2,68% ։ Միևնույն ժամանակ, երկրի տնտեսության պարտքը աճել էր 1994 թ.-ին հասնելով 420 միլիարդ ֆունտից մինչև 1 տրլն, իսկ 2008-ին `ավելին, քան Մեծ Բրիտանիայի ամբողջ ՀՆԱ-ն ։ Մեծ անկումը, ինչպես հայտնի դարձավ, գործազրկության մակարդակը հասցրեց մոտ 2.5 միլիոնի ։
2009 ից 2020
2009-ի մարտին Անգլիայի Բանկը իջեցրեց տոկոսադրույքները մինչև պատմական ցածր 0,5% և սկսեց քանակական մեղմացում՝ վարկավորումը խթանելու և տնտեսությունը զարգացնելու համար ։ 2011-ին Մեծ Բրիտանիայում ֆինանսական և բիզնեսի պարտքերը կազմում էին ՀՆԱ-ի 420% -ը ։ Երկիրն ապավինում էր օտարերկրյա ներդրողներին՝ իր վճարային հաշվեկշռի թերությունը խափանելու համար ։ Եվրամիությունից դուրս գալու Մեծ Բրիտանիայի 2016-ի որոշմանը զուգահեռ՝ ԵԽ-ն տոկոսադրույքները իջեցրեց նոր պատմական ցածր մակարդակի ՝ 0.25% -ով՝ ավելի քան մեկ տարվա ընթացքում։ 2020 թվականի մարտին, ի պատասխան կորոնավիրուսային համաճարակի, Բրիտանական Բանկը իջեցրեց տոկոսադրույքները 0,1% -ի ։ Մայիսին բանկը գնահատեց, որ տնտեսությունը կարող է նեղանալ 30% -ով `2020 թվականի առաջին կիսամյակում՝ ոչ հիմնական բիզնեսի և ժամանակավոր արգելքի պատճառով՝ պայմանավորված վիրուսի տարածման հետ։
2020 առ այսօր
2020 թվականի մարտին, ի պատասխան կորոնավիրուսային համաճարակի, ժամանակավոր արգելք է դրվել Մեծ Բրիտանիայում ոչ էական բիզնեսի և ճանապարհորդությունների համար։ BoE-ն նվազեցրեց տոկոսադրույքը մինչև 0,1% ։ Տնտեսական աճը թույլ էր մինչև ճգնաժամը՝ 0% աճով 2019 թվականի 4-րդ եռամսյակում :: Մայիսի սկզբին բրիտանական աշխատուժի 23%-ը հեռացվել էր աշխատանքից (ժամանակավորապես աշխատանքից ազատվել էր)։ Գործարկվել են կառավարական ծրագրեր՝ օգնելու այն աշխատողներին, որոնց եկամուտները տուժել են բռնկումի ց։ 2020 թվականի առաջին կիսամյակում ՀՆԱ-ն կրճատվել է 22,6%-ով, ինչը Մեծ Բրիտանիայի պատմության մեջ ամենախորը անկումն է և ավելի վատ, քան G7-ի կամ եվրոպական որևէ այլ երկիր ։ 2020 թվականի ընթացքում BoE-ն գնել է 450 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ պետական ​​պարտատոմսեր՝ Մեծ անկման սկզբից ի վեր քանակական մեղմացման գումարը հասցնելով 895 միլիարդ ֆունտի ։ Ընդհանուր առմամբ, ՀՆԱ-ն կրճատվել է 9,9%-ով 2020 թվականին։ Դա ամենավատ անկումն էր այն բանից հետո, երբ Մեծ սառնամանիքը կաթվածահար արեց տնտեսությունը 1709 թվականին ։ ՀՆԱ-ն արագ վերականգնվեց 2021 թվականին՝ գերազանցելով նոյեմբերին իր մինչհամաճարակային մակարդակը, թեև սպառողական գների գնաճի մակարդակը ամենաբարձրն էր։ 1992 թվականից էներգիայի և տրանսպորտային ծախսերի աճի պատճառով։ Երբ տարեկան գնաճը մոտենում է 7%-ին, իսկ աշխատավարձի աճը՝ 5%-ի, BoE-ն բազային տոկոսադրույքը բարձրացրել է մինչև 0,5% 2022թ.-ի փետրվարին և քննադատության է արժանացել աշխատողներին առաջարկելու համար ընդունել իրական աշխատավարձի կրճատում, որպեսզի խուսափեն կայուն բարձր գնաճից՝ դառնալով ինքնաիրականացող մարգարեություն ։
Կառավարության ծախսեր և տնտեսության կառավարում
Կառավարության ներգրավվածությունը տնտեսության մեջ հիմնականում իրականացվում է Պետական Գանձարան-ի կողմից։ Վերջին տարիներին Մեծ Բրիտանիայի տնտեսությունը ղեկավարվել է շուկայի ազատականացման և ցածր հարկման և կարգավորման սկզբունքներին համապատասխան։ 1997 թվականից ի վեր Անգլիայի Բանկի Դրամավարկային քաղաքականության հանձնաժողովը, որը ղեկավարում է Անգլիայի Բանկի ղեկավարը, պատասխանատու է տոկոսադրույքները սահմանել անհրաժեշտ մակարդակով ։ Իսկ Շոտլանդիայի Կառավարությունը, որը ղեկավարվում է Շոտլանդիայի խորհրդարանի կողմից, իրավունք ունի փոփոխել Շոտլանդիայում վճարվող եկամտահարկի հիմնական դրույքաչափը։ 1986/87 թվականից մինչև 2006/07 թվականների 20-ամյա ժամանակահատվածում Մեծ Բրիտանիայում պետական ծախսերը միջին հաշվով կազմել են ՀՆԱ-ի շուրջ 40% -ը։
Հարկում
Միացյալ Թագավորություններում հարկումը կարող է ներառել վճարումներ կառավարման առնվազն երկու տարբեր մակարդակների վրա ՝ տեղական ինքնակառավարման մարմին և կենտրոնական իշխանության։ Տեղական ինքնակառավարումը ֆինանսավորվում է կենտրոնական կառավարության միջոցներից դրամաշնորհների, բիզնեսի դրույքաչափերի, ավագանու հարկի և, ավելի ու ավելի, վճարների և վճարների կողմից, ինչպիսիք են փողոցային կայանատեղիներից ստացվող դրամաշնորհները։ Կենտրոնական կառավարության եկամուտները հիմնականում եկամտահարկից, ազգային ապահովագրության ներդրումներից, ավելացված արժեքի հարկից, կորպորացիայի հարկերից և վառելիքի տուրքերից են։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը Մեծ Բրիտանիայում ինտենսիվ, խիստ մեխանիզացված և արդյունավետ է եվրոպական ստանդարտներով ՝ 2008 թ.-ին արտադրելով պարենային կարիքների մոտ 50%- ը ։ Այն նպաստում է բրիտանական ազգային ավելացված արժեքի մոտ 0,6% -ին։ Արտադրության շուրջ երկու երրորդը անասունների վրա է ծախսվում, իսկ մեկ երրորդը ՝ վարելահողերի։ Գյուղատնտեսությունը սուբսիդավորվում է Եվրամիության միասնական գյուղատնտեսական քաղաքականությամբ։
Մեծ Բրիտանիան պահպանում է կարևոր, չնայած կրճատված ձկնորսական արդյունաբերությունը։
«Կապույտ գիրք, 2013» -ը հայտնում է, որ «Գյուղատնտեսությունը» 2011 թ.-ին բերել է 9,438 միլիոն ֆունտ ստերլինգ ։
Շինարարություն
2011-ին Միացյալ Թագավորության շինարարական արդյունաբերությունը 86 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ ներդրեց տնտեսության մեջ ։ Արդյունաբերությունը 2009 թ.-ի չորրորդ եռամսյակում ստեղծել է շուրջ 2,2 միլիոն աշխատատեղ ։ 2009 թ.-ին Միացյալ Թագավորությունում գործում էր շուրջ 194,000 շինարարական ձեռնարկություն, որից շուրջ 75.400-ը պատկանում էր ընդամենը մեկ մարդու, իսկ 62-ը՝ ավելի քան 1200 մարդու ։
Էլեկտրաէներգիա, գազ և ջրամատակարարում
«Կապույտ գիրք 2013» -ը հայտնում է, որ այս ոլորտը 2011 թ.-ին ավելացրեց 33.2289 միլիոն ֆունտ ստերլինգ տնտեսությանը ։ Ակնկալվում է, որ Միացյալ Թագավորությունը կսկսի նոր միջուկային ռեակտորների կառուցումը ՝ առկա գեներատորները փոխարինելու և Մեծ Բրիտանիայի էներգետիկ պաշարները խթանելու համար ։
Արտադրություն
1970-ականներին արտադրությունը կազմում էր տնտեսության 25 տոկոսը։
Վերջին 50 տարիների ընթացքում արտադրությունը աճել է 36 անգամ, իսկ 2007 թ.-ին կրկնակի անգամ գերազանցել է 1958-ին։ 2008 թվականին Մեծ Բրիտանիան վեցերորդ խոշորագույն արտադրողն էր աշխարհում։ Մեծ Բրիտանիան շարժիչների արտադրության խոշոր կենտրոն է, և 2008 թվականին երկրում արտադրվել է շուրջ 3,16 միլիոն շարժիչ ։
Մեծ Բրիտանիայի ավիացիոն տիեզերական արդյունաբերությունն աշխարհում երկրորդ կամ երրորդ խոշորագույն օդատիեզերական արդյունաբերությունն է ՝ կախված չափման մեթոդից ։
Դեղագործական արդյունաբերությունը Մեծ Բրիտանիայում 67,000 աշխատատեղ է ապահովում, իսկ 2007-ին ՝ 8,4 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով նպաստել է երկրի ՀՆԱ-ին ։
Հանքարդյունաբերություն, քարհանք և ածխաջրածիններ
2010 թվականի դրությամբ Մեծ Բրիտանիան ունի շուրջ 3,1 միլիարդ բարել ապացուցված հում նավթի պաշար, որը ԵՄ-ի անդամ ցանկացած պետությունից ամենամեծն է ։ 2009 թվականին Մեծ Բրիտանիան աշխարհում բնական գազի 13-րդ խոշորագույն արտադրողն էր ։
Մեծ Բրիտանիան հարուստ է նաև մի շարք բնական ռեսուրսներով `ածուխ, թիթեղ, կրաքար, երկաթ հանքաքար, աղ, կավ, կավիճ, գիպս, կապար և սիլիցա։ Ելնելով Մեծ Բրիտանիայի ածխի ներկայիս սպառումից ՝ այդ ծավալները ներկայացնում են պաշարներ, որոնք կարող են ծառայել Մեծ Բրիտանիային 200-ից 400 տարի։
Ծառայությունների արդյունաբերություններ
Ծառայությունների ոլորտը Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության գերիշխող հատվածն է և 2016 թվականի դրությամբ նպաստում է ՀՆԱ-ի շուրջ 80,2% -ին։
Արտահանում
Մեծ Բրիտանիան արտահանում է 160 երկիր։
Ստեղծագործական արդյունաբերություններ
Ստեղծագործական արդյունաբերությունները 2005 թ. կազմել են համախառն ավելացված արժեքի 7% -ը և 1997-ից 2005-ի միջև աճը եղել է միջինը տարեկան 6% ։ Հիմնական ոլորտները ներառում են Լոնդոնը և Անգլիայի հյուսիս-արևմուտքը, որոնք Եվրոպայում ստեղծագործական արդյունաբերության երկու ամենամեծ կլաստերներն են ։ Ըստ Բրիտանիայի նորաձևության խորհրդի տվյալների, նորաձևության արդյունաբերության ներդրումը Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության մեջ 2014 թվականին կազմում է 26 միլիարդ ֆունտ ՝ 2009 թվականի 21 միլիարդ ֆունտի դիմաց ։ Մեծ Բրիտանիայում տեղակայված է աշխարհի խոշորագույն գովազդային ընկերությունը։
Կրթություն, առողջապահություն և սոցիալական աշխատանք
Համաձայն «Կապույտ գիրք 2013» -ի, կրթության ոլորտը 2011 թվականին ավելացրել է 84,556 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ ։
Մեծ Բրիտանիայում առողջապահության ոլորտի մեծամասնությունը ղեկավարվում է պետության կողմից ֆինանսավորվող և գործող Առողջապահության ազգային ծառայության կողմից։ Այն ներառում է Միացյալ Թագավորության ամբողջ առողջապահության ծախսերի ավելի քան 80% -ը և ունի աշխատուժ՝ շուրջ 1,7 միլիոն, ինչը նրան դարձնում է Եվրոպայի ամենամեծ գործատուն՝ երկիրը դնելով աշխարհի խոշորագույն գործատուների շարքում  ։
Ֆինանսական և բիզնես ծառայություններ
Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական ծառայությունների արդյունաբերությունը 2011 թվականին տնտեսությանը ավելացրեց 116 363 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ ։ Լոնդոնը միջազգային բիզնեսի և առևտրի խոշոր կենտրոն է և հանդիսանում է համաշխարհային տնտեսության երեք կենտրոններից մեկը (Նյու Յորքի և Տոկիոյի կողքին)։ Լոնդոնում գործում են 500-ից ավելի բանկեր, որոնք հանդիսանում են բանկային, ապահովագրական, արտարժույթի, առևտրի առաջատար միջազգային կենտրոններ։ Քաղաքում տեղակայված են Լոնդոնի ֆոնդային բորսան, Լոնդոնի մետաղների բորսան և Անգլիայի բանկը ։ Լոնդոնը նաև այլ բիզնեսի և մասնագիտական ծառայությունների խոշոր կենտրոն է, և աշխարհի վեց խոշոր իրավաբանական ընկերություններից չորսը գտնվում են այնտեղ։ Մեծ Բրիտանիայի մի շարք այլ քաղաքներ ունեն խոշոր ֆինանսական հատվածներ և հարակից ծառայություններ։ Էդինբուրգը ունի Եվրոպայի խոշորագույն ֆինանսական կենտրոններից մեկը ։
Հյուրանոցներ
«Կապույտ գիրք 2013» -ը հայտնում է, որ այս արդյունաբերությունը 2011 թ.-ին ավելացրեց 36.554 միլիոն ֆունտ ստերլինգ ։ Միջմայրցամաքային հյուրանոցների խումբը, որի կենտրոնակայանը գտնվում է Դենհեմ քաղաքում, ներկայումս հանդիսանում է աշխարհի խոշորագույն հյուրանոցային ցանցը։
Ոչ պաշտոնական
2014-ին կատարված ուսումնասիրության արդյունքում պարզվեց, որ մարմնավաճառությունն ու հարակից ծառայություններն ամեն տարի 5 միլիարդ ֆունտ գումար են ավելացնում տնտեսությանը ։ Անշարժ գույքի և վարձակալության գործունեության ոլորտը ներառում է տների վարձակալության և բիզնեսի աջակցմանն ուղղված գործողություններ։ «Կապույտ գիրք 2013» -ը հայտնում է, որ 2011 թ.-ին անշարժ գույքի արդյունաբերությունը տնտեսությանն ավելացրել է 143,641 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ։
1985 թվականից ի վեր վարձավճարը գրեթե կրկնապատկվել է որպես ՀՆԱ-ի մասնաբաժին և այժմ ավելի մեծ է, քան արտադրական հատվածը։ 2014-ին վարձավճարը և ենթադրյալ վարձավճարը `նախահաշիվը, թե որքան են տանտերերը վճարելու իրենց տունը վարձելու դեպքում, կազմում էին ՀՆԱ-ի 12.3% -ը ։
Տուրիզմ
Տուրիզմը Բրիտանիայի տնտեսության կարևորագույն մասն է կազմում։ Միայն 2014թ․ երկիրն ունեցել է 32.6միլիոն զբոսաշրջիկ։Միացյալ Թագավորությունը դասվում է որպես աշխարհում զբոսաշրջության ութերորդ խոշոր ուղղություն ։ Լոնդոնը աշխարհում երկրորդ ամենաշատ այցելված քաղաքն է ՝ 2014 թվականին 17,4 միլիոն այցելուով ՝ առաջին հորիզոնականում գտնվող Հոնկոնգից (27,8 միլիոն այցելու) հետո ։
Տրանսպորտ, պահեստավորում և կապ
Տրանսպորտի և պահեստի արդյունաբերությունը 2011 թվականին Մեծ Բրիտանիայի տնտեսությանը ավելացրեց 59,179 միլիոն ֆունտ ստերլինգ համախառն արժեք, իսկ հեռահաղորդակցման արդյունաբերությունը նույն տարում ավելացրեց համախառն արժեք ՝ 25,098 միլիոն ֆունտով ։
Մեծ Բրիտանիան ունի 246,700 մղոն ընդհանուր ճանապարհային ցանց (397.025 կմ) ՝ 50.533 կմ գլխավոր ճանապարհներով ։ Երկաթուղային ենթակառուցվածքը Մեծ Բրիտանիայում ներառում է 31.046 կմ երկաթուղային գծեր, որից 9,866 մղոնը (15.878 կմ) բաց է երթևեկության համար ։
Պետական սեփականություն հանդիսացող ընկերությունը պատասխանատու է Անգլիայի միջքաղաքային ճանապարհների և մայրուղիների համար։ Երթևեկի գերբնակվածությունը տրանսպորտի ամենալուրջ խնդիրներից մեկն է Անգլիայում։
2017-ի փետրվարից մինչև 2018-ի հունվարին Միացյալ Թագավորության օդանավակայանները տեղափոխել են ընդհանուր առմամբ 284,8 միլիոն ուղևոր ։ Կան 3 գլխավոր օդանավակայաններ ։
Մեծածախ և մանրածախ առևտուր
Այս ոլորտը ներառում է ավտոմոբիլային առևտուր, ավտոմեքենաների նորոգում, անձնական և կենցաղային ապրանքների արդյունաբերություն։ «Կապույտ գիրք 2013» -ը հայտնում է, որ այս ոլորտը 2011 թվականին Մեծ Բրիտանիայի տնտեսությանը ավելացրեց 151,785 միլիոն ֆունտ ստերլինգ ։
Քանի որ Միացյալ Թագավորությունում գնված ապրանքների 75% -ը արտադրվում է արտերկրում, այդ ոլորտը բաժին է ընկնում միայն բրիտանական տնտեսությանը ավելացված համախառն արժեքի 5,7% -ը ։ Առցանց վաճառքից բաժին է ընկնում Մեծ Բրիտանիային մանրածախ ծախսերի 22% -ը, ինչը երկիրը դարձնում է երրորդը՝ Չինաստանից և Հարավային Կորեայից հետո աշխարհում ամենաբարձր ցուցանիշով ։
COVID-19 համաճարակի հետևանքներ
Համաճարակի պատճառով անհրաժեշտ ճանապարհորդության սահմանափակումներն ու արգելափակումները բացասաբար ազդեցին հյուրընկալության/զբոսաշրջության ամբողջ հատվածի վրա 2020 թվականին՝ այդ տարի Մեծ Բրիտանիա «ներգնա զբոսաշրջության» 76%-ով կրճատմամբ՝ ըստ VisitBritain-ի։ 2021 թվականի հունվարի կանխատեսումը ցույց է տվել, որ այլ երկրներից այցելությունները կավելանան «2020 թվականի համեմատ 21 տոկոսով, բայց 2019 թվականի մակարդակի միայն 29 տոկոսով»։ Որոշակի աճ ակնկալվում էր 2021 թվականին, սկզբում դանդաղ. Զբոսաշրջության մարմինը եզրակացրեց, որ այցելությունների թիվը չի ակնկալվում «նույնիսկ մոտ նորմալ մակարդակին»։
Արժույթ
Լոնդոնը արտարժույթի առևտրի համաշխարհային մայրաքաղաքն է։ 2013 թվականին համաշխարհային շուկայական մասնաբաժինը կազմում է գրեթե 41% ՝ օրական 5,3 տրիլիոն դոլար՝ ընդհանուր շրջանառության մեջ։
Մեծ Բրիտանիայի արժույթը ֆունտ ստեռլինգն է, որը ներկայացված է «£» խորհրդանիշով։ Անգլիայի Բանկը կենտրոնական բանկն է, որը պատասխանատու է արտարժույթի թողարկման համար։ Շոտլանդիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի բանկերը պահպանում են իրենց սեփական դրամները թողարկելու իրավունքը ։ Ֆունտ ստեռլինգը օգտագործվում է նաև որպես պահուստային արժույթ այլ կառավարությունների և հաստատությունների կողմից և երրորդն է ԱՄՆ դոլարից և եվրոյից հետո ։
Ներդրումներ
2013-ին Մեծ Բրիտանիան առաջատար երկիր էր Եվրոպայում՝ արտաքին ուղղակի ներդրումների համար՝ 26,51 միլիարդ դոլար։ Դա նրան տվեց Եվրոպայում 19,31% մասնաբաժին շուկայում ։
Առևտուր
Առևտրի դեֆիցիտը (ապրանքներ և ծառայություններ) կրճատվել է 0,2 միլիարդ ֆունտով՝ մինչև 7,9 միլիարդ ֆունտ 2018 թվականի նոյեմբերին ընկած երեք ամիսների ընթացքում, քանի որ և՛ ապրանքների, և՛ ծառայությունների արտահանումը յուրաքանչյուրն աճել է 0,1 միլիարդ ֆունտով ավելի, քան իրենց համապատասխան ներմուծումը ։
Նավթի և ինքնաթիռների արտահանման գների մեծ աճը նպաստեց ընդհանուր առևտրային դեֆիցիտի կրճատմանը. Վերացնելով գնաճի ազդեցությունը՝ 2018 թվականի նոյեմբերին ընկած երեք ամսում ընդհանուր առևտրային դեֆիցիտը ընդլայնվել է 0,3 միլիարդ ֆունտով՝ մինչև 6,5 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ։
Ապրանքների առևտրի դեֆիցիտը ԵՄ երկրների հետ ընդլայնվել է 0,8 միլիարդ ֆունտով, իսկ ԵՄ անդամ չհանդիսացող երկրների հետ՝ 0,9 միլիարդ ֆունտ ստերլինգով կրճատվել է 2018 թվականի նոյեմբերին ընկած երեք ամսում, ինչը հիմնականում պայմանավորված է ԵՄ երկրներից ներմուծման և ոչ ԵՄ երկրներ արտահանման աճով։
Ընդհանուր առևտրային դեֆիցիտը 12 ամսում մինչև 2018 թվականի նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում աճել է 4,1 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով՝ հիմնականում ծառայությունների առևտրի հավելուրդի 4,4 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգով կրճատման պատճառով։
Եվրամիությունից Միացյալ Թագավորության դուրս գալուց հետո Միացյալ Թագավորության և Եվրամիության միջև առևտրային համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները, ներառյալ նրա 27 անդամ երկրները, կարող են ունենալ նույն կարգավիճակը, ինչ երրորդ երկրները Միացյալ Թագավորության հետ ներմուծման և արտահանման հետ կապված վիճակագրության համար.