cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
WannaCry
Լրացուցիչ տեղեկությունների համար
·    BBC ծառայության հոդվածը (1 փետրվարի 2005) «Փոստաղբն անընդհատ աճում է ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վնասակար ծրագրեր
Ջուզեպպե Պեցելյա
Ջուզեպպե Պեցելյա (Giuseppe Pezzella, ), իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Պարմայի կազմում։ Խաղում է ձախ պաշտպանի դիրքում ։
Պալերմո
Պեցելյան Պալերմոյի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2015 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ փոխարինման մտնելով Իտալիայի գավաթի Ալեսանդրիայի դեմ խաղում ։ Իր առաջին հանդիպումը Սերիա A-ում անցկացրեց դեկտեմբերի 6-ին՝ Ատալանտայի դեմ խաղում ։ Առաջին անգամ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս եկավ 2016 թվականի՝ փետրվարի 21-ին՝ Ռոմայի դեմ խաղում ։ Պալերմոյի առաջին թիմի կազմում Պեցելյան անցկացրեց 21 հանդիպում։
Ուդինեզե
2017 թվականի հունիսի 30-ին Պեցելյան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Ուդինեզեի հետ ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 12-ին՝ Իտալիայի գավաթի Ֆրոզինոնեի դեմ խաղում ։ Սեպտեմբերի 10-ին իտալացին հեռացվեց խաղադաշտից Ջենոայի դեմ խաղում՝ փոխարինման մտնելուց 5 րոպե հետո ։ 2019 թվականի հունվարի 21-ին Պեցելյան մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ Ջենոային  ։ Իր դեբյուտը նշեց հունվարի 28-ին՝ փոխարինման մտնելով Էմպոլիի դեմ խաղում ։ Մայիսի 18-ին իտալացին կարմիր քարտ ստացավ Կալյարիի դեմ խաղում ։ Ջենոայի կազմում Պեցելյան անցկացրեց 5 հանդիպում ։
Պարմա
2019 թվականի օգոստոսի 27-ին Պեցելյան սկզբից՝ վարձավճարով, ապա լրիվ տրանսֆերով տեղափոխվեց Պարմա   ։ Իր դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 1-ին՝ փոխարինման մտնելով Ուդինեզեի դեմ խաղում ։
Միջազգային կարիերա
Պեցելյան ներկայացրել է Իտալիան տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2016 թվականին նա Մ19 հավաքականի կազմում մասնացկեց Եվրոպայի առաջնությանը ՝ անցկացնելով 4 հանդիպում և օգնելով իր թիմին հասնել մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ սակայն Իտալիան պարտվեց Ֆրանսիային 4-0 հաշվով ։ 2017 թվականին Պեցելյան Մ20 հավաքականի կազմում մասնակցեց աշխարհի առաջնությանը ։ Հունիսի 5-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից քառորդ եզրափակչի Զամբիայի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 43-րդ րոպեին  ։ Առաջնությունում Պեցելյան անցկացրեց 6 հանդիպում, իսկ Իտալիան զբաղեցրեց 3-րդ հորիզոնականը՝ 3-րդ տեղի համար խաղի հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում հաղթելով Ուրուգվային  ։ 1 ամիս անց Պեցելյան Մ21 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը , սակայն չանցկացրեց ոչ մի հանդիպում , իսկ Իտալիան դուրս մնաց կիսաեզրափակչում՝ 3-1 հաշվով պարտվելով Իսպանիային  ։ 2019 թվականի հունիսին նա մասնակցեց Եվրոպայի Մ21 առաջնությանը   ՝ անցկացնելով 1 հանդիպում , սակայն Իտալիան դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2020 թվականի հունվարի 8-ի դրությամբ
Սուրբ Երրորդության մայր տաճար (Եկատերինբուրգ)
Սուրբ Երրորդության մայր տաճար (Троицкий собор, Ռյազանյան եկեղեցի), Եկատերինբուրգի թեմի ուղղափառ մայր տաճար։
Պատմություն
Հիմնադրվել է 1818 թվականին` որպես քարե եռագահ եկեղեցի կլասիցիզմի ոճով։ Սկզբում շենքը նախատեսված է եղել հավատացյալների աղոթատան համար, սակայն իշխանությունները թույլ չեն տվել ավարտել շինարարությունը և օծել այն։ Մինչև 1838 թվականը եկեղեցին մնացել է չգործող։ 1838 թվականին Յա. Մ. Ռյազանովը և նրա մի քանի կողմնակիցներ միացել են միաբանությանը, որը տարբերվում էր օրթոդոքս հին հավատացալներից, որ հին ծիսակարգով ծառայությունները միահավատական եկեղեցիներում իրականացնում էին վանականների միջոցով, որոնք նշանակվում էին տեղական ուղղափառ հովվապետետերի կողմից ։
1839 թվականի հոկտեմբերի 12-ին օծված Հյուսիսային մատուռը կառուցվել է Սուրբ Հովհան Ոսկեբերանի անվամբ։ Սուրբ Նիկոլայ Հրաշագործի անվամբ կոչված Հարավային մատուռը օծվել է 1849 թվականի հոկտեմբերի 13-ին։ 2,5 տարի անց, 1852 թվականի մայիսի 13-ին, գլխավոր եկեղեցին օծվեց ի պատիվ Սուրբ Երրորդության։ 1854 թվականին եկեղեցուն կից կառուցվեց քարե զանգակատուն։
1930 թվականին Սուրբ Երրորդության եկեղեցին քաղաքային խորհրդի որոշմամբ փակվեց  երկրպագության ծառայությունների համար ։ Այդ ժամանակ էլ քանդեցին գմբեթն ու զանգակատունը և ներսում իրականացրին վերակառուցում։ Խորհրդային տարիներին այստեղ տեղակայվել են կինոթատրոն, կարի ֆաբրիկա և ավտոմոբիլիստների ակումբ։ 1981 թվականից այստեղ անցկացվում է Աէլիտա փառատոնը :1980-ական թվականների վերջից մշակույթի տանը անցկացվում են  Սվերդլովսկի ռոք ակումբի համերգները։
Լայնամասշտաբ վերականգնման աշխատանքների իրականացման արդյունքում 1998-1999 թվականներին նորից կառուցվեց եկեղեցու գմբեթը, իսկ  2000 թվականին, զանգակատունը։ Եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողությունը  կատարվեց  2000 թվականի սեպտեմբերի 24-ին պատրիարք Ալեքսի երկրորդի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի տաճարներ Կատեգորիա:1839 հիմնադրումներ Ռուսաստանում Կատեգորիա:Սուրն Երրորդության տաճարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն
Գետին Ջոնս
Գետին Ջոնս (Gethin Wynne Jones, հոկտեմբերի 13, 1995, Պերտ), ուելսցի պաշտպան, ով հանդես է գալիս անգլիական Պլիմուտ Արգայլում և Ուելսի Մ21 հավաքականում։
«Էվերթոն»
Ջոնսը սկսել է իր կարիերան անգլիական Էվերթոնում։ Իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Եվրոպայի լիգայի խաղարկության շրջանակներում, մրցելով ռուսական Կրասնոդարի դեմ ։
«Պլիմուտ Արգայլ»
2015 թվականի մարտի 25-ին Ջոնսը վարձավճարով տեղափոխվել է Պլիմուտ Արգայլ։
Ազգային հավաքական
2014 թվականից սկսած Ջոնսը հանդես է գալիս Ուելսի Մ21 հավաքականում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1995 ծնունդներ Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուելսցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Ամարինկուս
Ամարինկուս (Ἀμαρυγκεύς)՝ հունական դիցաբանական կերպար ։ Պիտտիոսի որդին (Ալեկտորովի թոռը )։ Իր հոր հետ միասին որոշ ժամանակ կառավարել է Թեսալիայում, որտեղ նա եղել է դաշինքի մեջ Ավգիոսի հետ։ Դիորի հայրը ըստ որոշ փաստերի մասնակցել է Տրոյական պատերազմին ։ Նրա նախնիներից է եղել Գիպպոստրատը ։ Սպանվել է Նաստորի կողմից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դիցաբանական էակներ
Կրթություն
Կրթությունը սովորելն ավելի դյուրին դարձնելու գործընթացն է, կամ գիտելիքի, հմտությունների, արժեքների, ավանդույթների և սովորությունների ձեռքբերումը։ Կրթական մեթոդները ներառում են պատմություն պատմելը, քննարկումը, սովորեցնելը ու մարզելը և ուղիղ հետազոտությունը։ Կրթությունը հիմնականում տեղի է ունենում ուսուցիչների ուղղորդմամբ, սակայն սովորողները կարող են նաև ինքնակրթվել ։ Կրթությունը կարող է կազմակերպվել ֆորմալ և ոչ ֆորմալ ձևերով և ցանկացած փորձ, որը ֆորմալ ազդեցություն կարող է ունենալ մարդու մտածելակերպի, զգացմունքների և վարվելակերպի վրա, համարվում է կրթական։ Ուսուցման մեթոդոլոգիան կոչվում է մանկավարժություն։
Կրթության իրավունքն ընդունվել է որոշ կառավարությունների և Միավորված Ազգերի Կազակերպության կողմից ։ Շատ շրջաններում կրթությունը պարտադիր է մինչև որոշակի տարիքը։
Ստուգաբանություն
Ստուգաբանորեն՝ կրթություն բառը առաջացել է լատիներեն ēducātiō («կրթում, դաստիարակում, բարձրացում») ēducō(«Ես սովորեցնում եմ, ես մարզում եմ») բառից, որը վերաբերում է ēdūcō համանունին («Ես ուղղում եմ առաջ, ես հանում եմ, բարձրացնում եմ, ես ոգևորում եմ»)  ē--ից («-ից») և dūcō («Ես ուղղորդում եմ, ես առաջնորդում եմ») ։
Պատմություն
Կրթությունն սկսվել է նախապատմությունից, երբ մեծահասակները կրթում էին փոքրերին այնպիսի գիտելիքներով և հմտություններով, որոնք անհրաժեշտ էին համարվում իրենց հասարակության մեջ։ Կիսագրագետ հասարակություններում սա կատարվում էր բանավոր կերպով և իմիտացիայի միջոցով։ Պատմություններ պատմելը գիտելիքը, արժեքները և հմտություններ փոխանցել է մեկ սերնդից մյուսին։ Ֆորմալ կրթությունը զարգացավ այն ժամանակ, երբ մշակույթներն սկսեցին ընդլայնել իրենց գիտելիքները առավել, քան այն հմտությունները, որոնք հեշտությամբ կարող էին սովորել իմիտացիայի շնորհիվ։ Եգիպտոսի միջին թագավորությունում արդեն գոյություն ունեին դպրոցներ ։
Պլատոնը հիմնադրել է Աթենքի Ակադեմիան՝ Եվրոպայում բարձրագույն կրթություն ստանալու առաջին ինստիտուտը ։ Մ․թ․ա 330 թվականին հաստատված Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքը, Աթենքից հետո դարձել է Հին Հունաստանի ինտելեկտուալ ակունք։ Այստեղ մ․թ․ա․ երրորդ դարում կառուցվեց Ալեքսանդրիայի գրադարանը։ Մ․թ․ 476 թվականի ն Հռոմի անկումից հետո եվրոպական քաղաքակրթությունները գրագիտության և կազմակերպվածության անկում ապրեցին ։
Կոնֆուցիոսը՝ Չինաստանի Լու նահանգից (Մ․թ․ա 551֊479), երկրի ամենաազդեցիկ հնագույն փիլիսոփան է, ում կրթական մոտեցումը շարունակում է ազդեցություն ունենալ Չինաստանի հասարակությանը և հարևան երկրի վրա, ինչպիսիք են Կորեան, Ճապոնիան և Վիետնամը։ Կոնֆուցիոսը աշակերտների էր հավաքում և իզուր փնտրում էր ղեկավար, ով կորդեգրեր իր լավ ղեկավարման վերաբերյալ իդեալները, բայց հետնորդները գրի էին առնում նրա անալեկտները, իսկ վերջիններս շարունակում էին ազդեցություն ունենալ Հարավային Ասիայի կրթության վրա մինչև նոր դարեր։
Կոնֆուցիոսն ուներ կրթության մասին լավ մշակված թեորեմ, որն իր համարժեք բառն ունի Նաուատլում՝ tlacahuapahualiztli: Սա նշանակում է «մարդուն մեծացնելու և կրթելու արվեստը», կամ «մարդկանց ուղղորդելու և դաստիարակելու արվեստը» ։ Սա կրթության լայն հայեցակարգային ձևակերպում էր, ըստ որի՝ այն սկսվում է տանը, որին աջակցում է ֆորմալ կերպով դպրոց հաճախելը և ամրապնդվում է համայնքում ապրելով։ Պատմաբանները մեջբերում են, որ ֆորմալ կրթությունը պարտադիր էր բոլորի համար՝ անկախ նրանց սոցիալական և սեռական պատկանելիությունից ։ Կա նաև neixtlamachiliztli բառը, որը նշանակում է «մարդուն իմաստություն տալու գործընթացը» ։ Այս մտապատկերներն ընդգծում են կրթական փորձի մի հավաքական խումբ, որը ծագել է անցյալի փորձառությունը և մտավոր ժառանգությունը հաղորդակցման շնորհիվ հաջորդ սերնդին փոխանցելով, որի նպատակն էր անհատական զարգացումը և իր՝ հասարակության մի մասը կազմելը ։
Հռոմի անկումից հետո, Կաթոլիկ եկեղեցին Արևմտյան Եվրոպայում դարձավ կրթաթոշակի հովանավոր։ Վաղ միջնադարոում եկեղեցին հիմնեց եկեղեցական դպրոցներ՝ որպես առաջադեմ կրթության կենտրոններ։ Հիմնադրվածներից որոշները, ի վերջո, վերածվեցին միջնադարյան համալսարանների և Եվրոպական ժամանակակից համալսարաններից շատերի համար նախատիպ դարձան ։ Ավելի ուշ միջնադարում Չարտրես եկեղեցին հիմնեց հայտնի և ազդեցիկ Չարտրես եկեղեցական դպրոցը։ Արևմտյան Քրիստոնյաների միջնադարյան համալսարանները ամբողջացված էին Արևմտյան Եվրոպայի բոլոր համալսարանների հետ, խրախուսում էին ֊ ազատությունը և թողարկում էին որակյալ կրթաթոշակների և բնության փիլիսոփաների, ներառյալ մեծ բազմազանություն,որոնցից են Թոմաս Ակինասը Նապլես համալսարանից, Ռոբերտ Գրոսետեստեն Օքսֆորդի համալսարանից՝ գիտական հետազոտության պարբերական մեթոդն ավելի վաղ բացահայտողը, և սուրբ Մեծն Ալբերտը, կենսաբանական դաշտի հետազոտության նախաձեռնող ։ 1088 թվականին հիմնադրված Բոլոնյայի համալսարանը համարվում է առաջինը և գործող ամենահին համալսարանը ։
Այլուր, միջնադարում, Իսլամական գիտությունը և մաթեմատիկան զարգացան Իսլամական խալիֆայության ներքո, որը հիմնադրվել է Միջին Արևելքում, որը տարածվում է Իբերյան արևմուտքից դեպի արևելք՝ Ինդուս Ալմորավիդ Դինաստիա և հարավում՝ Մալի։
Այսօր շատ երկրներում, կրթությունը, որը իրականացվում է դպրոցում կա այլ կերպ, պարտադիր է բոլոր երեխաների համար մինձև որոշակի տարիքի հասնելը։ Պարտադիր կրթության ստեղծման և բնակչության աճի արդյունքում, ՅՈՒՆԵՍԿՈ֊ն հաշվարկել է, որ վերջին 30 տարիների ընթացքում ավելի շատ մարդ է ստանալու ֆորմալ կրթություն քան մինչ այդ ամբողջ մարդկության պատմության մեջ ։
Ֆորմալ կրթություն
Ֆորմալ կրթությունը հանդիպում է կառուցվածքային միջավայրում, որի պարզ նպատակը ուսանողներին ուսուցանելն է։ Սովորաբար, ֆորմալ կրթությունը կազմակերպվւմ է դպրոցական միջավայրում, որտեղ մի քանի աշակերտներից կազմված դասարաններին ուսուցանում է տվյալ առարկայում որակավորված և վերապատրաստված ուսուցիչ։ Դպրոցական շատ համակարգեր գծագրված են արժեքների կամ իդեալների հիման վրա, որոնք այդ համակարգում կառավարում են կրթական բոլոր ընտրությունները։ Այսպիսի ընտրությունները ներառում են ծրագիրը, կազմակերպչական մոդելները, սովորելու ֆիզիկական տարածությունների գծագիրը (օրինակ դասարանների), աշակերտ֊ուսուցիչ փոխհարաբերությունները, գնահատման մեթոդները, դասասենյակի չափը, կրթական գործունեությունը և այլն  ։
Նախադպրոցական կրթություն
Նախադպրոցական հաստատությունները կրթություն են տրամադրում 3-7 տարեկանում, կախված երկրից, որտեղ երեխաները ընդունվում են հիմնական կրթություն ստանալու։ Սրանք կոչվում են նաև մանկական դպրոցներ և մանակապարտեզներ, բացի Միացյալ Նահանգներից, որտեղ մանկապարտեզ տերմինն օգտագործվոմ է հիմնական կրթության համար։ Մանկապարտեզը «տրամադրում է երեխայակենտրոն, նախադպրոցական պլան երեքից յոթ տարեկան երեխաների համար, որի նպատակն է երեխայի ֆիզիկական, մտավոր և բարոյական բնույթը, հավասարաչափ շեշտադրում դնելով նրանցից յուրաքանչյուրի վրա» ։
Հիմնական կրթություն
Հիմնական(կամ տարրական) կրթությունը առաջին տարիներին հինգից յոթ տարիների ֆորմալ, կառուցվածքային կրթությունից։ Ընդհանուր առմամբ, հիմնական կրթությունը բաղկացած է վեցից յոթ տարիների ընթացքում դպրոցական կրթության, որը սկսվում է հինգ կամ վեց տարեկանում, չնայած այն տատանվում է, երբեմն ըստ երկրների։ Ընդհանուր առմամբ, վեցից տասներկու տարեկան երեխաների շուրջ 89%-ը ներգրավված են հիմնական կրթության մեջ, և այս քանակը ավելանում է ։ ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի ղեկավարած Կրթություն բոլորի համար ծրագրերի շրջանակներում, 2015 թվականին շատ երկրներ ներառվել են միջազգային հիմնական կրթության մեջ, իսկ շատ երկրներում այն պարտադիր է։ Հիմնական և երկրորդական կրթության միջև բաժանումը կամայական է, բայց ընդհանուր առմամբ այն լինում է տասնըմեկ կամ տասներկու տարի տևողությամբ։ Կրթական որոշ համակարգեր ունեն առանձին միջնակարգ դպրոցներ, որտեղ տեղափոխվում են միջնակարգ կրթության վերջին փուլում, մոտավորապես տասնըչորս տարեկան հասակում։ Հիմնական կրթություն տրամադրող դպրոցները, հիմնականում կոչվում են հիմնական կամ տարրական դպրոցներ։ Հիմնական դպրոցները ստորաբաժանվում են մանկական(4-7 տ.) և կրտսեր դպրոցների(8-13 տ.):
Օրինակ Հնդկաստանում, պարտադիր կրթությունը տևում է ավելի քան տասներկու տարի, որի մեջ մտնում են ութ տարի հիմնական կրթություն, հինգ տարի հիմնական դպրոց հաճախելը և երեք տարի հիմնական բարձրագույն դպրոց հաճախելը։ Հնդկաստանի հանրապետությունում տարբեր նահանգներ տրամադրում են 12 տարվա հիմնական դպրոցական, հիմնված ազգային կրթության պլանի շրջանակից, ծրագրված Կրթական Հետազոտության և Ուսուցման Ազգային խորհրդի կողմից։
Միջնակարգ կրթություն
Աշխարհի շատ կրթական համակարգերում միջնակարգ կրթությունն իր մեջ պարունակում է ֆորմալ կրթություն, որը տեղի է ունենում պատանեկության տարիքում։ Այն բնորոշում է պարտադիր, լայնիմաստ, կրտսեր տարիքայինների համար նախատեսված միջնակարգ կրթությունից անցումով դեպի մեծերի համար նախատեսված կամընտրական բարձրագույն կամ երկրորդական փուլին հաջորդող կրթությանը (օրինակ՝ համալսարան, տեխնիկում)։ Կախված համակարգից, դպրոցներն այս շրջանում կոչվում են միջնակարգ կամ ավագ դպրոցներ, գիմնազիաներ, լիցեյներ, քոլեջներ կամ արհեստների դպրոցներ։ Այս տերմիններից յուրաքանչյուրի ճշգրիտ իմաստը փոփոխության է ենթարկվում մեկ համակարգից մյուսն անցում կատարելիս։ Հիմնական և միջնակարգ կրթության միջև հստակ սահմանագիծը տարբերվում է տարբեր երկրներում բայց ընդհանուր առմամբ դասավանդվում է 7-10 տարի։
Երկրորդական կրթությունը հիմնականում հանդիպում է դեռահասության տարիներին։ Միացյալ Նահանգներում և Ավստրալիայում հիմնական և միջնակարգ կրթությունը միասին երբեմն համարվում են ավարտական կրթություն, որի ավարտական դասարանը 12-րդն (K-12 education) է, իսկ Նոր Զելանդիայում՝ 13-րդը։ Միջնակարգ կրթւթյան նպատակը կարղ է լինել ընդհանուր գիտելիք տալը,բարձրագույն կրթությանը նախապատրաստելը կամ կոնկրետ որևէ մասնագիտության ուղղությամբ մարզելը։
Միջնակարգ կրթությունը Միացյալ Նահանգներում ի հայտ է 1910 թվականին, մեծ կազմակերպությունների և գործարաններում փորձված տեխնոլոգիաների աճի հետ, որը առաջացրեց հմուտ աշխատողների պահանջարկ։ Ուստի աշխատանքային այս նոր պահանջներին համապատասխանելու համար ստեղծվեցին ավագ դպրոցները, որոնց ծրագիրը կենտրոնացված էր պրակտիկ աշխատանքի հմտությունների վրա, որոնք աշակերտներին ավելի լավ կնախապատրաստեին լավ աշխատանքին և նաև բարդ ու ֆիզիկական աշխատանքին։ Սա շահավետ էր գործատույի և աշխատողի համար, քանի որ մարդկային բարելավված կապիտալը նվազեցրեց աշխատողների ծախսերը, իսկ հմուտ գործատուները սկսեցին ստանալ ավելի բարձր աշխատավարձեր։
Միջնակարգ կրթությունն ավելի երկար պատմություն ունի Եվրոպայում, որտեղ քերականության դպրոցները կամ ակադեմիաները ստեղծվել են դեռ 16-րդ դարում, պետական և վճարովի դպրոցների կամ կրթական բարեգործական հիմնադրամների տեսքով, որոնք շատ ավելի հին են։
Համայնքային քոլեջները կրթության այս անցումային փուլում առաջարկում էին ընտրության մեկ այլ տարբերակ։ Նրանք քոլեջի դասեր էին տրամադրում որոշակի տարածքներում ապրող մարդկանց համար։
Բարձրագույն (երրորդական) կրթություն
Բարձրագույն կրթությունը, որը կոչվում է նաև երրորդական, երրորդ փուլ կամ երկրորդական կրթությանը հաջորդող փուլը կրթական ոչ-պարտադիր մակարդակ է, որը հաջորդում է ավագ կամ միջնակարգ դպրոցներն ավարտելուն։ Բարձրագույն կրթությունը սովորաբար ներառում է բակալավրիատի և ասպիրանտական կրթությունը, ինչպես նաև արհեստներ սովորելը։ Բարձրագույն կրթություն տրամադրում են հիմնականում քոլեջները և համալսարանները։ Հավաքականորեն, դրանք երբեմն հայտնի են որպես բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ։ Անձինք, ովքեր ավարտում են բարձրագույն կրթությունը, ստանում են հավաստագրեր, դիպլոմներ, կամ ակադեմիական աստիճաններ։
Համալսարանական կրթությունը ներառում է սովորեցնելը, հետազոտական աշխատանքը և հասարակական գործունեությունը, և նաև բակալավրիատի մակարդակը երբեմն բարձրագույն կրթություն և ավարտական կամ ավարտական մակարդակը։ Որոշ համալսարաններ բաղկացած են մի քանի բաժիններից։
Համալսարանական կրթության մի տեսակ է ազատ արվեստների կրթությունը, որը կարող է սահմանվել ինչպես «քոլեջի կամ համալսարանական ծրագիր, որի նպատակն է ընդհանուր գիտելիք տալը և ընդհանուր ինտելեկտուալ կարողությունների զարգացումը՝ ի հակադրություն հմուտ, արհեստների դասավանդման ր տեխնիկական ծրագրերի »: Չնայած այսօր ազատ արվեստների կրթությունը սկիզբ է առել Եվրոպայում, «ազատ արվեստների քոլեջ» տերմինը ավելի շատ ասոցացվում է Միացյալ Նահանգներում գտնվող հաստատությունների հոտ, ինչպիսիք են Ուիլիամս Քոլեջն ու Բարնարդ Քոլեջը ։
Տեխնիկական կրթություն
Տեխնիկական կրթությունը կրթության ձև է, որը կենտրոնացված է ուղիղ և պրակտիկ հատուկ մեկ արհեստ կամ վարպետություն սովորեցնելուն։ Տեխնիկական կրթությունը կարող է կազմակերպվել աշակերտության կամ պրակտիկայի տեսքով, ինչպես նաև ատաղձագործության, գյուղատնտեսության, ճարտարագիտության, բժշկության, ճարտարապետության և արվեստի ուսուցման կուրսեր կազմակերպող հաստատությունների տեսքով։
Ներառական կրթություն
Նախկինում ֆիզիկոսները և ներառական կրթության մասնագետները հաճախ նախապատվություն չէին տալիս սահմանափակ կարողություններով օժտված երեխաների՝ հասարակական կրթության մեջ մասնակցություն ունենալուն։ Հնագույն ֆիզիկոսները (Իթարդի, Սեգինի, Հաութի, Գալուդեթի նման մարդիկ) դրել են այսօրվա կրթության սկիզբը։ Նրանք շեշտը դրեցին անհատականացված կանոնակարգի և գործառույթային հմտություններ։ Վաղ տարիներին ներառական կրթությունը տրամադրվում էր միայն սահմանափակ կարողություններով օժտված մարդկանց, սակայն վերջերս այն բաց է բոլորի համար, ովքեր սովորելու հետ կապված ունեն դժվարություններ ։
Արտադասարանային կրթություն
Ֆորմալ կրթությանը զուգահեռ, զարգանում է արտադասարանային ուսուցումը։ Սա դասերից հետո երեխաների զբաղվածությանն և սստեղծագործականության խթնանման ուղղված գործընթաց է, երբ երեխան մտահորիզոնի ընդլայնման, սեփական կարողությունները ճանաչելու և հսկելու հանարավորություն է ստանում ։ Կրթության պետական գերատեսչություններին զուգահեռ՝ այս գործառույթն իրենց վրա են վերցնում անհատ-մասնագետները, հասարակական կազմակերպությունները, հիմնադրամները, կրթական ընկերությունները։
Այլընտրանքային կրթություն
Այլընտրանքային համակարգերի մեծ մասը գոյություն ունեն դեռ հնուց, չնայած, որ կոչվում են «այլընտրանքային»։ 19–րդ դարի սկզբին, հանրային դպրոցների համակարգի մեջ տարածում գտնելուց հետո, աշակերտների ծնողների որոշ մասը սկսեցին բողոքել նոր համակարգից։ Այլընտրանքային կրթությունը որոշ չափով զարգացել որպես արձագանք ավանդական կրթության ձախողումներին և նրա դրած սահմանափակումներին։ Կա կրթական մոտեցումների մի լայն մաս, որը ներառում է ինքնակրթությունը, այլընտրանքային դպրոցները, հոմսքուլինգն ու անսքուլինգը։ Այընտրանքային դպրոցների վառ օրինակներ են Մոնտեսսորրիի դպրոցները, Վալդորֆյան դպրոցները, Սամերհիլ դպրոցը (Շտայների դպրոցները)։
Չարթեր դպրոցները այլընտրանքային կրթության մեկ այլ օրինակ են, որոնց դպրոցների թիվը մեծացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և ավելի մեծ կարևորություն է ձեռք բերել երկրի հասարակական և կրթակական համակարգում ։
Ժամանակի ընթացքում, հնարավոր է, որ այս փորձերից որոշ մտքեր որդեգրվեն որպես կրթության նորմեր, ինչպես օրինակ 19–րդ դարում Ֆրիդրիխ Ֆրյոբելի փոքր երեխաների կրթության վերաբերյալ մոտեցումը Գերմանիայի կողմից ներառվեց մանկապարտեզների դասի պլանի մեջ։ Այլ ազդեցիկ գրողներ և մտածողներ, որոնց մեջ մտնում են շվեյցարացի մարդասեր Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցին, ամերիկացի տրանսցենդելատիստներ Ամոս Բրոնսոն Ալքոտը, Ռալֆ Ուալդո Էմերսոնը և Հենրի Դեյվիդ Թորոն, աճող կրթության հիմնադիրներ Ջոն Դյուին և Ֆրենսիս Ուեյլենդ Պառկեռը, և կրթական ոլորտի առաջնորդներ Մարիա Մոնտեսսորին և Ռուդոլֆ Շտայները, իսկ վերջերս նաև Ջոն Հոլթը, Փոլ Գուդմենը, Ֆրեդերիկ Մայերը, Ջորջ Դեննիսոնը և Իվան Իլլիչը։
Տեղական կրթություն
Տեղական կրթության մեջ մտնում են տեղի գիտելիքը, մոդելները, մեթոդները և ֆորմալ և ոչ ֆորմալ կրթական համակարգերը։ Հետ–գաղթական շրջանում տեղական կրթական մեթոդների ճանաչման և օգտագործման աճը կարող է լինել գաղթականության գործընթացների ընթացքում տեղական կրթության և լեզվի կորստի ու քայքայման արդյունքը։ Հետագայում այն կարող է թույլ տալ բնիկ հասարակությանը «վերադարձնել և վերագնահատել իրենց լեզուներն ու մշակույթները, և այդպիսով բարելավվել բնիկ աշակերտների հաջողությունները կրթական ոլորտում» ։
Ոչ ֆորմալ ուսուցում
Ոչ ֆորմալ կրթությունը Տնտեսական Համագործակցության և Զարգացման Կազմակերպության (ՏՀԶԿ) կողմից սահմանված երեք ուսումնական ձևերից մեկն է։ Ոչ ֆորմալ կրթությունը հանդիպում է տարբեր տեղերում՝ տանը, աշխատավայրում, ամենօրյա շփման և հասարակության անդամների միջև հարաբերություններում։ Որոշ սովորողների համար սա ներառում է լեզվի յուրացումը, մշակութային նորմերը և վարքը։
Մինչդեռ ոչ ֆորմալ ուսուցումը տեղի է ունենում կրթական հաստատություններից դուրս և չի հետևում որևէ կոնկրետ ուսումնական ծրագրի, այն կարող է հանդիպել նաև կրթական հաստատությունների ներսում՝ ներգրավված լինելով ֆորմալ ուսուցման գործընթացում։ Մանկավարժները կարող են կազմել իրենց դասերն այնպես, որ կարողանան կրթական հաստատություններում գործի դնել իրենց աշակերտների ոչ ֆորմալ սովորելու կարողությունները ։
19–րդ դարի վերջին, խաղի միջոցով ուսուցումը սկսեց համարվել մեծ ներդնում երեխայի զարգացման մեջ ։ 20–րդ դարի սկզբին, այս պատկերն ավելի ընդարձակվեց՝ ներառելով երիտասարդներին, բայց այս դեպքում շեշտը դրվեց ֆիզիկական ակտիվության վրա ։
Լ․Փ․ Ջեքսը, ով շատ վաղուց ամբողջ կյանքի ընթացքում սովորելու կողմնակիցն էր, խաղերի միջոցով ուսուցման մասին ասել է․
«Վարպետը, ով չի տիրապետում տարբերակելուն իր աշխատանքը՝ խաղից, իր ազատությունը՝ զբաղվածությունից, իր միտքը մարմնից, իր կրթությունը հանգստից։ Նա հազիվ թե իմանա՝ որը ո՞րն է։ Նա ընդամենը հետևում է նրան, որ լինի գերազանք այն ամենի մեջ ինչ ձեռնարկում է, և մյուսներին է թողնում հասկանալը՝ արդյոք նա աշխատում է թե՞ խաղում։ Իսկ իրեն թվում է, թե նա երկուսն էլ անում է։ Նրա համար հերիք է միայն այն փաստը, որ նա դա լավ է անում »։ Խաղերի միջոցով կրթությունը հնարավորություն է նորաձև կաղապարով և կյանքի տարբեր գործողություններով միջոցով սովորելու ։ Այս կոնցեպտը կիրառել է Հյուսիսային Օնտարիոյի Համալսարանը՝ բժշկական ֆակուլտետի ուսանողներին անատոմիա սովորեցնելու համար ։
Կրթության հոգեբանություն
Կրթության հոգեբանությունը կարող է (նաև) մասամբ հասկացվել այլ առարկաների հետ (իր) ունեցած կապի միջոցով․ հիմնականում հոգեբանություն առարկայի, ինչպես բժշկության և կենսաբանության միջև հարաբերություններն են։ Կրթության հոգեբանությունն իր հերթին տեղեկացնում է կրթական ուսումնասիրությունների ընթացքում մասնագիտությունների լայն շրջանակի մասին, ներառյալ ուսումնական նախագծումը, կրթական տեխնոլոգիաները, ուսումնական պլանների մշակումը, կազմակերպչական ուսումնառությունը, հատուկ կրթությունը և դասարանի կառավարումը։ Կրթության հոգեբանությունը և՛ փոխառում է ճանաչողական ու ուսումնառության գիտություններից, և՛ նպաստում է դրանց։ ԲՈՒՀ-երում կրթության հոգեբանության բաժինները սովորաբար տեղակայված են (լինում) կրթության ֆակուլտետներում, հավանաբար հաշվի առնելով կրթության հոգեբանության վերաբերյալ/բովանդակության բացակայությունը ներածական հոգեբանության դասագրքերում (Լուկաս, Բլազեկ, Ռալեյ, 2006)։
Ինտելեկտ-կրթություն հարաբերությունը
Ինտելլեկտը կարևոր գործոն է, թե ինչպես է անհատը արձագանքում կրթությանը։ Բարձր ինտելեկտ ունեցողները հակված են իրենց ավելի լավ դրսևորել դպրոցում և շարունակել կրթությունը ։ Այս ազդեցությունը հանդիպում է նաև հակառակ դեպքում․ կրթությունը քիչ նպաստում ինտելեկտի աճին ։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ չնայած կրթական մակարդակը կարևոր է հետագա կյանքում ինտելեկտի կանխատեսման համար, 53 տարեկանում ինտելեկտն ավելի մոտ է 8 տարեկանի ինտելեկտին, քան կրթական ձեռքբերումների(ն)/մակարդակին ։
Ուսուցման մեթոդները
Նախորդ երկու տասնամյակներում ավելի է մեծացել հետաքրքրությունը ուսուցման մեթոդների և ոճերի նկատմամբ։ Ամենահաճախ հանդիպող/ամենաշատ տարածված ուսուցման մեթոդներն են՝
Այլ/մյուս հաճախ գործածվող մեթոդներից են երաժշտական, միջանձնային, վերբալ, տրամաբանական և ներանձնային մեթոդները։
Կրթական սեկտոր
Կրթական սեկտորը կամ կրթական համակարգը հաստատությունների խումբ է (կրթության նախարարություններ, տեղական կրթական մարմիններ, ուսուցիչների վերապատրաստման հաստատություններ, դպրոցներ, համալսարաններ, և այլն), որի առաջնային նպատակը կրթական կառույցների երեխաներին և երիտասարդներին կրթության մատուցումն է։ Այն ներառում է ամենատարբեր մարդկանց՝ կրթակարգ մշակողներ, վերահսկիչներ, դպրոցի տնօրեններ, ուսուցիչներ, դպրոցի բուժքույրեր, ուսանողներ և այլք։ Բովանդակությունից ելնելով՝ այս հաստատությունները կարող են տարբերվել։ Դպրոցների կրթությունն իրականացնում են կրթական համակարգի տարբեր տարրերի՝ ինչպես օրինակ դպրոցներին վերաբերող կրթական քաղաքականություններ և ուղեցույցեր, կրթակարգ և ուսուցողական նյութեր մշակելու, ուսուցիչներին նախապատրաստելու և վերապատրաստելու  միջոցով։
Դպրոցի և՛ ֆիզիկական (ինֆրակառուցվածքը), և՛ հոգեբանական (դպրոցական առօրյան) միջավայրը ևս պայմանավորված է դպրոցական քաղաքականութամբ, որը պետք է երաշխավորի սովորողի բարեկեցությունը դպրոցում գտնվելու ընթացքում։ Տնտեսական համագործակցության և Զարգացման Կազմակերպությունը գտել է, որ լավագույն արդյունք են ցուցաբերում այն դպրոցները, որտեղ տնօրենները բացարձակ իշխանություն և պատասխանատվություն են ստանձնում, որ ավարտելու ժամանակ հիմնական առարկաներից ուսանողը լավագույն կատարողականը կունենա։ Նրանք պետք է նաև հետադարձ կապ ապահովեն ուսանողերի հետ որակի ապահովման և բարելավման համար։ Կառավարությունը պետք է սահմանափակվի ուսանողի մասնագիտական վերհսկողության հարցում։
Կրթական սեկտորն ամբողջովին ինտեգրված է հասարակությանը՝ բազմաթիվ շահառուների և այլ սեկտորների փոխգործակցության միջոցով։ Այդպիսին կարող են լինել ծնողները, տեղական համայնքները, կրոնական առաջնորդները, ՀԿ֊ները, զանազան շահառուներ՝ աոողջության, երեխայի պաշտպանության, արդարության և օրենքի կիրառման (ոստիկանություն), մեդիայի և քաղաքական առաջնորդության ոլորտում։
Միջազգայնացում
Գրեթե բոլոր երկրները այժմ ունեն Ընդհանուր նախնական կրթության համակարգ։
Նմանություններ֊դպրոցների ընդհանուր միջազգային համակարգերում աճել է միջազգային ուսանողական փոխանակումների գաղափարը։ Եվրոպական Սոկրատես֊Էրազմուս ծրագիրը նպաստում է Եվրոպական համալսարանների ուսանողական փոխանակումներին։ Սորոսի հիմնադրամը բազում հնարավորություններ է ստեղծում Կենտրոնական Ասիայի և Արևելյան Եվրոպայի ուսանողների փոխանակման համար։ Միջազգային բակալավրիատի ծրագրերը նպաստում են կրթության միջազգայնացմանը։ Ամերիկյան համալսարանների կողմից ղեկավարվող առցանց գլոբալ կամպուսը ազատ հասանելիություն է տալիս  այն կրթական նյութերի և դասախոսությունների համար, որոնք ձայնագրվում են իրական դասընթացների ժամանակ։ Միջազգային ուսանողների գնահատման ծրագիրը և Կրթական ձեռքբերումների գնահատման միջազգային ասոցիացիան օբյեկտիվորեն դիտարկում և համեմատում է տարբեր ազգերի զանազան ուսանողների մասնագիտացումը։
Մասնավոր և հանրային ֆինանսավորումը զարգացող երկրներում
Ցածր Վճարվող Մասնավոր Դպոցներում (ՑՎՄԴ) իրականացված հետազոտությունը պարզել է, որ ավելի քան 5 տարի մինչև 2013թ հուլիսը, ՑՎՄԴ֊երի՝ Կրթություն հասանելի բոլորին (ԿՀԲ) նպատակների շուրջ բանավեճը բևեռացվել է և ավելի լայն տարածում է ստացել միջազգային քաղաքականության մեջ ։ Բևեռացումը տեղի է ունեցել այն դիտարկումների արդյունքում, թե արդյոք դպրոցներն հասանելի են աղքատների համար, մատչելի են խոցելի խմբերին, մատուցում են որակյալ կրթություն, աջակցում են հավասարությանը և ֆինանսական կայունությանը։ Զեկույցն ուսումնասիրել է այն հիմնական մարտահրավերները, որոնք նախանշվել էին ՑՎՄԴ֊ների զարգացմանն աջակցող կազմակերպությունների կողմից։ Հարցաշարը եզրակացնում է, որ այս տիպի դպրոցները տարածվում են Աֆրիկայում և Ասիայում ։ Այս հաջողությունը բացատրվում է գերպահանջարկի առկայությաամբ։ Այս հարցադրումները վերաբերում են հետևյալին՝
Հավասարություն։ Այս հասկացությունը լայնորեն հանդիպում է գրականության մեջ։ Զարգացող երկրներում ՑՎՄԴ աճի զարգացումը կարող է խթան հանդիսանալ այդ երկրներում գոյություն ունեցող անհավասարությունների կամ դրանց խթանման համար, քաղաքային և գյուղական բնակչության; բարձր և ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների, տղաների և աղջիկների միջև։ Զեկույցի արդյունքներն առաջարկում են, որ իգական սեռը կարող է թերներկայացված լինել և որ ՑՎՄԴ֊ներն առավել քիչ հասանելի են ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար, քան բարձր եկամուտ ունեցողների համար։
Որակ և կրթական արդյունքներ։ Դժվար է ընդհանրացնել մասնավոր դպրոցների որակը։ Մինչ շատերն առավել լավ արդյունքներ են գրանցում, քան կառավարության գործընկերները՝ անգամ իրենց սոցիալական կարգավիճակով հանդերձ, որոշ հետազոտություններ ցույց են տալիս հակառակը։ Որոշ երկրներում կախված ուսուցչի բացակայության աստիճանից, ուսուցման գործընթացը և աշակերտ֊ուսուցիչ հարաբերությունները ՑՎՄԴ֊ներում ավելի լավ են քան պետական դպրոցներում։
Ընտրություն և վճարունակություն։ Ծնողները կարող են ընտրել մասնավոր դպրոցներ՝ կրթության ուսուցման բարձր որակի և հարմարավետության, ինչպես նաև անգլերեն լեզվով ուսուցման իրականացման համար։ Այնուամենայնիվ, «ընտրություն» հասկացությունը չի վերաբերում բոլոր բովանդակություններին կամ հասարակության բոլոր խմբերին, մասամբ՝ վճարունակության սահմանափակության պատճառով(որը բացառում է չունևորներից շատերին) և բացառման այլ ձևերի՝ կախված ցեղային առանձնահատկությունների կամ սոցիալական կարգավիճակի հետ։ Վճարի արժևորում և ֆինանսական կայունություն։ Փաստ է, որ մասնավոր դպրոցները ցածր վարձով գործում են՝ իրենց ուսուցիչների աշխատավարձը ցածր պահելու հաշվին, և իրենց ֆինանսական վիճակը կարող է լինել ծայրահեղ, քանի որ իրենք կախվածության մեջ են գտնվում ցածր եկամուտ ունեցող տնտեսվարողներից։ Զեկույցը ներառում է որոշ ստացված վաուչերի դեպքեր և սուբսիդավորման ծրագրեր, սեկտորին միջազգային աջակցության գնահատականները շատ տարածված չեն ։ Կարգավորման անարդյունավետությունը մատնանշելը կարևոր մարտահրավեր է։ Զարգացող մոտեցումները ընդգծում են ՑՎՄԴ֊երի շուկայի քաղաքական տնտեսության ըմբռնման կարևորությունը, մասնավորապես՝ ինչպես կարող են սպառողի, կառավարության և մասնավոր առաջարկողի իշխանության և հաշվետվողականության փոխհարաբերությունները ստեղծել առավել լավ կրթական արդյունք չունևորի համար։
Կրթությունը և տեխնոլոգիան զարգացող երկրներում
Տեխնոլոգիան առավել նշանակալի դեր է խաղում աղքատ շրջանների և զարգացող երկրների բնակչությանը կրթական նյութերի հասանելիության հարցում։ Այնպիսի բարեգործություններն, ինչպիսիք են Մեկ Լափթոփ Յուրաքանչյուր Երեխային (ՄԼՅԵ) ծրագիրն է կոչված են ձևավորելու ինֆրակառուցվածք՝ մատուցելու ուսումնական նյութեր կրթության առանձնահատուկ կարիք ունեցողներին։ ՄՏԻ Մեդիա Լաբի խումբը, որ կազմում է ՄԼՅԵ հիմնադրամը և աջակցություն է ստանում որոշ մեծ կորպորացիաների կողմից, նպատակ է սահմանել՝ ստեղծել 100 ԱՄՆ դոլլար կազմող լափթոփեր, որոնք կմատուցեն կրթական ծրագրեր։ Այդ համակարգիչները /լափթոփերը/ լայնորեն հասանելի էին մինչև 2008 թվականը։ Դրանք վաճառվում էին այդ գնով կամ տրվում նվիրատվության գումարի դիմաց։ Նոր Համագործակցություն հանուն Աֆրիկայի Զարգացման (NEPAD) Աֆրիկայում գործարկել է «էլեկտրոնային դպրոցի ծրագիրը», որպեսզի ապահովի նախնական և ավագ դպրոցի բոլոր 600 000 դպրոցներին համակարգչային կահավորումով, կրթական նյութերով, և 10 տարվա համացանցի կապի սպասարկմամբ ։ Միջազգային զարգացման Գործակալության nabuur.com կոչվող ծրագիրը, որը մեկնարկել է ԱՄՆ նախկին պրեզիդենտ Բիլ Քլինթոնի աջակցությամբ, համացանցը կիրառում է, որպեսզի հնարավորություն տա անհատների համագործակցության կայացմանը սոցիալական զարգացման համար։ Հնդկաստանը զարգացնում է տեխնոլոգիաներ, որոնք շրջանցում են հեռախոսը և համացանցային ինֆրակառուցվածքը, որպեսզի մատուցեն հեռահար կրթություն իրենց ուսանողներին։ 2004 թվականին Հնդկաստանի Տիեզերական Հետազոտությունների կազմակերպությունը ներդրեց EDUSAT-ը՝ որը երկրի առավել մեծաքանակ բնակչությանը ապահովում է ուսումնական նյութերի հասանելիություն հնարավորինս ցածր գնով՝ արբանյակային կապի միջոցով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կրթություն Կատեգորիա:Հիմնական թեմատիկ հոդվածներ
Կառլոս Արիաս Նավարո
Կառլոս Արիաս Նավարո (կամ մարկիզ դե Արիաս Նավարո, Carlos Arias Navarro, ), իսպանացի քաղաքագետ, իրավաբան և պետական գործիչ, Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի զինակից, ֆրանկիստների կողմից քաղաքացիական պատերազմի և ձախ ուժերի դեմ բռնաճնշումների մասնակից։ Ֆրանկիստական վարչակարգի ժամանակ զբաղեցրել է նահանգապետի պաշտոններ, եղել է Մադրիդի քաղաքապետ, ղեկավարել է պետական անվտանգության ծառայությունը և ներքին գործերի նախարարությունը։ 1973 -1976 թվականներին հանդիսացել է ֆրանկիստական ժամանակաշրջանի Իսպանիայի կառավարության նախագահի վերջին ներկայացուցիչ և առաջինը անցումային շրջանում։ 1975 թվականի նոյեմբերի 20-ին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի մահից հետո սատարել է աջ ծայրահեղական Բունկեր խմբավորմանը։ 1977 թվականին տեղի ունեցած Իսպանիայի խորհրդարանական ընտրություններում պարտություն է կրել և հեռացել քաղաքական կյանքից։
Վաղ տարիներ, պահպանողական իրավաբան
Արիաս Նավարոն ծնվել է ստորին դասի արդյունաբերական ծառայողի ֆինանսապես աղքատ մադրիդյան ընտանիքում :Եղել է ընտանիքի հինգ երեխաներից մեկը (վեցերորդ երեխան մահացել է նորածնային տարիքում) ։ Հայրը՝ Անխել Արիաս Մասկարական, մահացել է, երբ Կառլոսի չորս տարեկանը դեռևս չէր լրացել։ Մայրը՝ Նիևես Նավարո Կոլունգան, երեխաներին դաստիարակել է ավանդական  կաթոլիկության բարոյագիտության և իսպանական հայրենասիրության ոգով։  Կառլոսը հատկապես մոտիկ էր մայրիկի հետ ։
Արիաս Նավարոն ավարտել է Մադրիդի կենտրոնական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ 1929 թվականից ծառայել է Իսպանիայի արդարադատության նախարարությունում, աշխատել Մադրիդի նոտարիուսում։ 1933 թվականին նշանակվել է Մալագայի դատախազ։ Հայտնի է եղել որպես որակավորված իրավաբան։ Առանձնացել է դաժան բնավորությամբ, մռայլ մենակեցությամբ և ֆորմալ օրենքի պահպանման մանրախնդրությամբ ։
Երիտասարդ տարիքում Կառլոս Արիաս Նավարոն ընդգծված քաղաքական կողմնորոշում չուներ, բայց մշտապես եղել է կաթոլիկ եկեղեցու և պահպանողական տրամադրված մայրիկի ազդեցության ներքո։ Հենց դա է հավանաբար պատճառը, որ հետագայում նա սկսեց համակրել աջ քաղաքական գաղափարներին։
Քաղաքացիական պատերազմ և ֆրանկիստական դատախազ
1936 թվականի հուլիսի 17-ին սկսվեց Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմը։ Արիաս Նավարոն ձերբակալվեց հանրապետականների կողմից, քանի որ կաթոլիկ կրոնականության պատճառով համարվում էր աջակողմյան գաղափարների կրող։ Ազատ է արձակվել անձամբ իր ծանոթ անարխիստի կողմից (ով հետագայում մահվան դատապարտվեց, ինչի առթիվ Արիաս Նավարոն ափսոսանք հայտնեց)։
Ֆրանկիստների կողմից Մալագայի նվաճումից հետո Արիաս Նավարոն նշանակվեց ռազմական դատարանի դատախազ։ Նպաստել է շուրջ 4300 հանրապետականների և ձախակողմյան հայացքներ ունեցող ակտիվիստների մահվան դատավճիռների կայացմանը։ Այդ կապակցությամբ ստացել է «El carnicero de Málaga» (Մալագայի մսագործ) ։ Ծառայել է ֆրանկիստական զորքերի 4-րդ նավարյան դիվիզիայում հրամանատար գնդապետ Կամիլիո Ալոնսո Վեգի։ Ունեցել է ֆրանկիստական բանակի կապիտան զինվորական կոչում։
Քաղաքացիական պատերազմում ֆրանկիստների հաղթանակից հետո Կառլոս Արիաս Նավարոն վերադառնում է իրավաբանի մասնագիտական գործունեության։ Սկզբնական շրջանում քաղաքականությունից փոքր-ինչ հեռու էր մնում, քանի որ չէր կիսում ո՛չ ավանդական, ո՛չ էլ միապետական գաղափարախոսությանը։ Սակայն 1943 թվականի մոր մահվանից հետո Արիաս Նավարոն մտավ ֆրանկիստական վարչակարգի քաղաքական համակարգ ։
Ադմինիստրատոր և նախարար
1944 թվականի նոյեմբերի 25-ին ներքին գործերի նախարար Բլաս Պերես Գոնսալեսի աջակցությամբ (Երրորդ Ռեյխի ակտիվ ֆալանգիստ և կողմնակից) Կառլոս Արիաս Նավարոն նշանակվեց Լեոնի քաղաքացիական նահանգապետ։ Այդ պաշտոնում մնաց մինչև 1949 թվականի փետրվարի 4-ը։ 1951 թվականի հոկտեմբերի 26-ից մինչև 1954 թվականի սեպտեմբերի 24-ը եղել է Սանտա Կրուս դե Տեներիֆեյի քաղաքացիական նահանգապետ։ 1954 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ստանձնել է Նավարայի ինքնավար համայնքում ֆրանկիստական Ազգային շարժմանգավառապետի պաշտոնը։
1957 թվականի հունիսի 25-ին Արիաս Նավարոն ստացել է նոր պաշտոն՝ Ներքին գործերի նախարարության անվտանգության գլխավոր տնօրեն, որն իրենից ներկայացնում էր վարչակարգի հատուկ ծառայություններ ու բռնաճնշումների մարմին։ Ծառայել է ներքին գործերի նախարար Կամիլիո Ալոնսո Վեգիի ղեկավարության ներքո։ Եղել է քաղաքական բռնաճնշումների ուղեկից, դաժանորեն ճնշել է կոմունիստական, ձախ հանրապետական և անջատողական ընդհատակյա շարժումները։ Նրա ղեկավարման ներքո ձերբակալվել և գնդակահարվել է Իսպանիայի կոմկուսի հայտնի գործիչ Խուլիան Գրիմաույին։
1965 թվականի փետրվարի 5-ին Կառլոս Արիաս Նավարոն պատժիչ ոստիկանականից վերադարձավ վարչական ծառայության՝ զբաղեցնելով Մադրիդի քաղաքապետի՝ ալկալդի պաշտոնը ։ Նպաստել է իսպանական մայրաքաղաքի արդյունաբերական, շինարարական և տրանսպորտային ոլորտի զարգացմանը։ Քաղաքապետ Արիաս Նավարոյի ղեկավարման ժամանակ Մադրիդում կառուցվեց առաջին երկնաքերը, որը ստացավ «Torre de Valencia» անունը։ Միևնույն ժամանակ նրա շինարարական նախագծերը քննադատության ենթարկվեցին՝ կապված Մադրիդի բնական լանդշաֆտների ու պատմական նկարագրի հետ։ Մադրիդյան ադմինիստրացիայի ղեկավարի պաշտոնը Արիաս Նավարոն զբաղեցրել է յոթ տարի։
Իր զբաղեցրած բոլոր պաշտոններում Կառլոսը առանձնացել է կաուդիլիո Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյին անքակտելի հավատարմությամբ, նրա դիրեկտիվի իրականացման մանրազնին հստակությամբ։ Եղել է Իսպանական ֆալանգայի անդամ, խստորեն հետևել է ֆրանկիզմի աջ ծայրահեղ գաղափարախոսությանը, ավանդական հակակոմունստական «խաչակրաց արշավանքին» ։
1973 թվականի հունիսի 12-ին Լուիս Կարերո Բլանկոյի կառավարության ժամանակ Կառլոս Արիաս Նավարոն զբաղեցրել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Այդ ժամանակ նա հանդիսանում էր Իսպանիայի առավել ազդեցիկ քաղաքական գործիչներից մեկը և հանդիսանում էր Ֆրանկոյի շրջապատի անդամ։ Նրա նշանակումը ակտիվ կերպով լոբինգ էր անում կաուդիլիոյի կինը՝ Կարմեն Պոլո, ով հայտարարել էր, որ «դրանից հետո կարող է հանգիստ քնել» ։
1973 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ադմիրալ Կարերո Բլանկոն սպանվում է բասկյան ԷՏԱ անջատողական զինյալների կողմից։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 31-ին պրոֆեսոր Տորկուատո Ֆերնանդես Միրանդայի վարչապետությունից հետո Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն Արիաս Նավարոյին նշանակեց Իսպանիայի կառավարության ղեկավար։
Վարչակարգի վերջին վարչապետ, փոփոխությունների նախագիծ և բռնաճնշումների քաղաքականություն
Վարչապետ Արիաս Նավարոյի ծրագրային ելույթը տեղի ունեցավ 1974 թվականի փետրվարի 12-ին կորտեսում; Բոլորի համար անսպասելիորեն նա հանդես եկավ բարեփոխական թեզիսներով։ Դրանք ունեին սահմանափակ բնույթ՝ դատական ազատական համակարգ, քաղաքական ասոցիացիաների օրինականացում, գրաքննության մեղմացում, տեղական ինքնակառավարման և ֆրանկիստական սինդիկատների (արհմիությունների) իրավունքների ընդլայնում։ Սակայն նույնիսկ ելույթի այդպիսի տարբերակի դեպքում նրա խոսքն ու դրանից ծնված «Espíritu del 12 de febrero»-ը (փետրվարի 12-ի ոգի) աննախադեպ էին ֆրանկիստական Իսպանիայում ։
Կառավարության ղեկավարի ելույթը արտացոլում էր իշխանական շրջանակների տարակուսանքը Ֆրանկոյի մահվան նախաշեմին։ Սակայն աջ ծայրահեղական Բունկեր խմբավորումը չցանկացավ ոչ մի զիջում և պնդում էր բիրտ կարգերի շարունակությունը։ Ուղղափառ ֆալանգիստների առաջնորդ Խոսե Անտոնիո Խիրոն «Arriba» կուսակցական ներկայացուցչությունում հանդես եկավ ծրագրային հոդվածներով, որոնցով զգուշացնում էր, որ ֆրանկիստները թույլ չեն տա «հուլիսի 18-ի գործի դավաճանություն»։
Վերջին հաշվով Արիաս Նավարոն ընտրություն կատարեց «Բունկերի» օգտին։ Այդ քայլին նպաստեցին մի շարք հանգամանքներ, ինչպիսիք են. Этому способствовал целый ряд факторов: осложнение социально-экономической ситуации из-за 1973 թվականի նավթային ճգնաժամի հետևանքով սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի բարդեցում, գործադուլային շարժման աճ, ներքաղաքական դժվարություններ, անարխիստների ու բասկյան ԷՏԱ անջատողականների ահաբեկչական գործողություններ։ Արդյունքում Արիաս Նավարոյի կառավարությունը դարձավ երկրում չափազանց անհամակրելի ։
1974 թվականի սեպտեմբերի 13-ին բասկյան ԷՏԱ անջատողական կազմակերպության անդամները Մադրիդի կենտրոնում գտնվող Ռոլանդո սրճարանում իրականացրեցին պայթյուն, որի հետևանքով զոհվեց 13, վիրավորվեց շուրջ 70 մարդ։ Այդ գործողությունը համարվում էր Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմից հետո ամենախոշորը։ Արիաս Նավարոյի կառավարությունն այդ քայլը դիտարկեց որպես լրջագույն մարտահրավեր և պատասխանեց դաժան բռնաճնշումներով։
Ֆրանկիզմին ուժեղ հարված էր 1974 թվականի ապրիլի 25-ին Պորտուգալիայում տեղի ունեցած Մեխերի հեղափոխությունը։ Տեսականորեն Արիաս Նավարոյի կառավարությունը հայտարարեց պորտուգալական գործերին չխառնվելու մասին և պահպանեց դիվանագիտական հարաբերություններ։ Իրականում այն ծայրահեղ թշնամաբար էր վերաբերում պորտուգալական հեղափոխությանը, ինչում վտանգ էր տեսնում սեփական կայունության համար։ Այդպիսի մտավախություններն ունեին հստակ հիմքեր. ժողովրդավարական տրամադրված սպաները ստեղծել էին գաղտնի Ռազմական ժողովրդավարական միություն, որը ձգտում էր կրկնել պորտուգալական փորձը։ Անվտանգության ծառայությունն իրականացրեց մի շարք ձերբակալություններ ։ Իսպանիան դարձավ պորտուգալական Պորտուգալիայի ազատագրության բանակ և Պորտուգալիայի ազատագրության ժողովրդավարական շարժում ահաբեկչական կազմակերպությունների թիկունքային հենակետ։ Արիաս Նավարոն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պետական քարտուղար Հենրի Քիսինջերին առաջարկում էր դեպի Պարտուգալիա ռազմական ներխուժում կազմակերպել, սակայն այս հարցում չստացավ ԱՄՆ-ի աջակցությունը ։
Հերթական հարվածը դարձավ ֆրանկիզմին բարեկամաբար վերաբերվող սև գնդապետների վարչակարգի տապալումը Հունաստանում։ Իրավիճակը սրվել էր Արևմտյան Սահարայում։ Պոլիսարիոյի ճակատի հետ պատերազմին ավելացավ մարոկկոյան կանաչ երթը։ Արիաս Նավարոն ստիպված էր համաձայնվել ապագաղութացման հետ և կնքել Իսպանական Սահարան Մարոկկոյի և Մավրիտանիայի միջև բաժանելու մասին Մադրիդյան համաձայնագիրը։
Կաուդիլիոյի մահից հետո, դեպի «Բունկեր» ուղղվածությունը
1975 թվականի նոյեմբերի 20-ին մահացավ Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն։ Մահվան մասին պաշտոնական հայտարարությամբ հանդես եկավ կառավարության ղեկավարը (ելույթի ընթացքում չկարողանալով զսպել հուզմունքը)։
«Իսպանացիներ, Ֆրանկոն մահացել է», - հայտարարեց Կառլոս Արիաս Նավարոն իսպանական հեռուստատեսության տեսախցիկի առջև ։
Պետության ղեկավար դարձավ Իսպանիայի թագավոր Խուան Կառլոս I-ինը։ Իսպանիայի անցումը դեպի ժողովրդավարության իրականացվում էր լեգիտիմ սահմանադրական միապետի հովանու ներքո։ Սկզբնապես Կառլոս Արիաս Նավարոն մնում էր կառավարության ղեկավար, սակայն նրա իշխանությունը սահմանափակվում էր Խուան Կառլոսի և թագավորին մտերիմ նախարար-բարեփոխիչների՝ Մանուել Ֆրագի Իրիբարնեյի (Ներքին գործերի նախարար) և Խոսե Մարիա Արեիլսի (Արտաքին գործերի նախարար) ազդեցությամբ։
Այդ ժամանակաշրջանում Կառլոս Արիաս Նավարոն, չնայած գործնականում կոչ էր անում գործել «փետրվարի 12-ի ոգով», միանշանակ ընկալվում էր որպես ծայրահեղ աջ ֆրանկիստ և ժողովրդավարական վերափոխման հակառակորդ:Բոլոր սկզբունքային հարցերում նա ամբողջությամբ համակարծիք էր «Բունկերի» հետ։
Խուան Կառլոս I թագավորը, կաուդիլիոյի մահից հետո գահ բարձրանալով, չէր թաքցնում իր եվրոազատական հայացքները, բայց կառավարությունը դեռևս մնում էր «Բունկերի»՝ ֆրանկիստական ֆունկցիոներների խմբավորումների վերահսկողության ներքո, որոնցով առաջնորդվում էր վարչապետ Կառլոս Արիաս Նավարոն ։
Կառավարության ղեկավարի պաշտոնում Արիաս Նավարոն պաշտպանում էր ֆրանկիզմը և իրականացնում «բռնաճնշումներ բարեփոխումների փոխարեն»։ Բռնության խոշորագույն գործողությունը դարձավ 1976 թվականի մարտի 3-ին տեղի ունեցած Վիտորիայի կոտորածը, որն իրենից ներկայացնում էր բասկերի ցույցի ոստիկանական ցրումը Վիկտորիա Գասթեյս քաղաքում, ինչի հետևանքով զոհվեց հինգ մարդ ։ 1976 թվականի մայիսի 9-ին Մոնտեջուրա լեռան վրա տեղի ունեցան բախումներ։ Այն բախումներում աջ ծայրահեղականները հարձակվեցին ձախակողմյան հայացքներ ունեցող կառլիստների վրա, որը լիազորվել էր կառավարության նախագահի կողմից ։
Այդ իրադարձություններն արագացրեցին վարչապետ Արիաս Նավարոյի հրաժարականը։ 1976 թվականի հուլիսի 1-ին լսումներից հետո Խուան Կառլոս I-ը ստորագրեց համապատասխան հրամանագիր։ Հաջորդ օրը Կառլոս Արիաս Նավարոն ստացավ մարքիզ կոչում որպես «ազգի համար մատուցած ծառայությունների, հայրենասիրության դրսևորման, անձնվեր աշխատանքի, վարքի և խոհեմության համար» ։ Կառավարության նոր նախագահ նշանակվեց Ադոլֆ Սուարեսը, ով հանդիսանում էր ժողովրդավարական փոփոխությունների կողմնակից ։
Պարտություն և մահ
1977 թվականի հունիսի 15-ին Իսպանիայում տեղի ունեցան 1936 թվականից ի վեր առաջին խորհրդարանական ընտրությունները։ Կառլոս Արիաս Նավարոն պահպանողական-նեոֆրանկիստական Ժողովրդական դաշինքից (առաջնորդ էր հանդիսանում Ֆրագա Իրիբարնեն) իր թեկնածությունն առաջադրեց Իսպանիայի սենատի ընտրություններին։ Նա ընկալվում էր որպես ֆրանկիստական ավանդույթների առաջատար կրող։
Սակայն Ժողովրդական դաշինքը, հակառակ սպասումների, ստացավ ընդամենը ձայների 8,3 %-ը՝ ստանալով Պատգամավորների կոնգրեսի 350 մանդատներից 16-ը և Սենատի 248 մանդատներից 2-ը։ Չընտրված թեկնածուների թվում էր նաև Արիաս Նավարոն՝ չնայած նա առաջադրվել էր Մադրիդում, որտեղ եղել էր քաղաքապետ և համարվում էր հեղինակավոր քաղաքական գործիչ։
Արիասը երբեք չի ունեցել սեփական ծրագիր, նա անում էր այն, ինչ ճիշտ էր համարում Ֆրանկոն։ Նա չէր հասկանում ժամանակակից աշխարհը։ Հանդիսանում էր ամենաանընդունելի ֆրանկիզմի ստվերը ։
Այդպիսի պարտությունից հետո Կառլոս Արիաս Նավարոն հեռացավ քաղաքական գործունեությունից։ Վերջին 12 տարին ապրեց մասնավոր կյանքով։ Նա մահացավ 80 տարեկան հասակում 1989 թվականի նոյեմբերի 27-ին ։
Ընտանիք
Կառլոս Արիաս Նավարոն ամուսնացած էր Մարի Լուս դել Վալե Մենենդեսի հետ, ով հանդիսանում էր լեոնյան խոշոր գործարար Էմիլիո Վալե Էգոխեագի դուստրը։ Վերջինի հետ Արիաս Նավարոն նահանգապետի պաշտոնը զբաղեցնելու ժամանակ սերտ կապերի մեջ է եղել։ Կնոջ հետ հարաբերությունների հետևանքով երեխաներ չի ունեցել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Իսպանիայի պետական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Քաղաքագետներ Կատեգորիա:Փաստաբաններ
Կուչուկ (գետ)
Կուչուկ  (Кучук ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կուչուկսկոյե գետի ափին՝ 277 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 121 կմ է։
Կարլոս Բուզեր
Կարլոս Օսթին Բուզեր կրտսեր (անգլ.՝ Carlos Austin Boozer, Jr., ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, ծանր հարձակվող։ Մասնագիտական կարիերայի մեծ մասն անցկացրել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։
Կուչուկ (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Կարլոս Բուզեր
Ծնվել է Արևմտյան Գերմանիայի Աշաֆենբուրգ քաղաքի ռազմական բազաներից մեկում, սակայն մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է ԱՄՆ Ալյասկա նահանգի Ջունո քաղաքում ։ Դպրոցական կարիերան անցկացրել է Ջունո Դուգլաս ավագ դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ստացել է հրավերներ այնպիսի ուսումնական հաստատություններից, ինչպիսիք են Նյու Յորքի Սենթ Ջոն համալսարանը, Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարանը և այլն, սակայն նախապատվությունը որոշում է տալ Դյուկի համալսարանին, որի բասկետբոլային թիմի մարզիչն այդ ժամանակ Մայք Կռժիժևսկին էր։ Համալսարանային թիմի կազմում Բուզերը հաղթում է 2001 թվականի NCAA I դիվիզիայի առաջնությունը։ Ընտրվել է 2002 թվականի NBA դրաֆթի երկրորդ ռաունդի 35-րդ ընտրությամբ՝ «Կլիվլենդ Կավալիերսի» կողմից։