cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ռազմական միջամտություն Ռուսաստանում (1918-1921)
Ինտերվենցիան
Քաղաքացիական պատերազմի օջախների ստեղծումից հետո Խորհրդային իշխանության դեմ ելույթները աջակցություն գտան Անտանտի կողմից։ 1917 թվականի նոյեմբեր–դեկտեմբերին Անտանտի երկրները որոշում կայացրին օգնել ներքին հակահեղափոխությանը, մշակեցին ռազմական գործողությունների պլան։ Հեղափոխական ջոկատներ կազմավորելու և դրանք ղեկավարելու համար նոյեմբերի 27 (դեկտեմբերի 10)-ին գերագույն գլխավոր հրամանատարին կից ստեղծվեց հեղափոխական դաշտային շտաբ։ 1918 թվականի հունվարի 15(28)-ին հրապարակվեց դեկրետ «կամավոր սկզբունքներով» Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակ, հունվարի 29 (փետրվարի 11)-ին՝ Բանվորագյուղացիական կարմիր նավատորմ ստեղծելու մասին։ Սկզբնական շրջանում հակաբոլշևիկյան ուժերը լիովին զուրկ էր սոցիալական բազայից, և նրանց ելույթները հեշտությամբ ճնշվեցին, մինչև 1918 թվականի մարտի սկիզբը խորհրդային իշխանություն հաստատվեց Ռուսաստանի տարածքի զգալի մասում։ Խորհրդային կառավարությունն իր գործունեության սկզբից ևեթ ձգտում էր Խորհրդային Ռուսաստանը դուրս բերել համաշխարհային պատերազմից։ 1917 թվականի դեկտեմբերի 9(22)-ին Բրեստ–Լիտովսկում սկսվեցին բանակցություններ գերմանական կոալիցիայի հետ, սակայն խորհրդային պատվիրակության ղեկավար Լև Տրոցկին ինքնակամ դադարեցրեց բանակցությունները։ 1918 թվականի փետրվարի 18-ին ավստրո–գերմանական զորքերը անցան հարձակման։ Փետրվարի 22-ին խորհրդային կառավարությունը պրոպագանդիստական կոչ հայտարարեց՝ «Սոցիալիստական հայրենիքը վտանգի մեջ է»։ Փետրվարի 23-ին աշխատավորության լայն զանգվածները մտան կարմիր բանակ, այդ օրը հետագայում ԽՍՀՄ-ում ճանաչվեց կարմիր բանակի ծննդյան օրը։ Խորհրդային հանրապետությունը, չունենալով բավական ուժ Գերմանիային հակահարված տալու համար, հարկադրված էր 1918 թվականի մարտի 3-ին կնքել Բրեստ-Լիտովսկում հաշտություն կնքել։ Մարտի 6-ին անգլիական դեսանտը գրավեց Մուրմանսկը։ Ապրիլի 5-ին ճապոնական դեսանտը ափհանեց Վլադիվոստոկում։ Ապրիլի կեսին գերմանական զորքերը, խախտելով Բրեստի հաշտությունը, գրավեցին Ղրիմը, այնտեղ վերացրին խորհրդային իշխանությունը, հյուսիսում օգնեցին ֆինլանդական ուժերին վերացնելու սոցիալիստական իշխանությունը, ապրիլի 29-ին Ուկրաինայում վերացրին Կենտրոնական ռադայի կառավարությունը և իշխանության գլուխ կանգնեցրին հետման Պավել Սկորոպադսկուն, Դոնում օգնեցին ստեղծել կազակական պետություն՝ ատաման Կրասնովի գլխավորությամբ։ Թուրքիան փետրվարի 18-ից լայն ինտերվենցիա ծավալեց Անդրկովկասում։ Մայիսի վերջին հայկական կանոնավոր զորամասերը և աշխարհազորը կանգնեցրին Արևելյան Հայաստան ներխուժած թուրքական զորքերին (Սարդարապատի ճակատամարտ 1918, Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ 1918)։ Մայիսի 26–28-ին Անդրկովկասում լուծարվեց ԱԴՖՀ-ն, և Հայաստանը, Վրաստանն ու Ադրբեջանն անկախություն ստացան։ Գերմանիայի ճնշմամբ Թուրքիան հունիսին Բաթումի պայմանագրով հաշտություն կնքեց Վրաստանի և Հայաստանի հանրապետությունների հետ։
Հետևանքներ
Քաղաքացիական պատերազմը և ռազմական ինտերվենցիան հսկայական աղետ հասցրին խորհրդային ժողովրդին։ Տնտեսական վնասը կազմում էր մոտ 50 մլրդ ռուբլի ոսկով։ Բնակչության ընդհանուր կորուստը կազմեց 8 մլն մարդ, որից 1 մլն կորցրեց կարմիր բանակը։ Միայն ռազմաճակատներում զոհվեց ավելի քան 50 հազար կոմունիստ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Օտարերկրյա միջամտություն Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատերազմներ Կատեգորիա:Հունաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռուսական հեղափոխություն Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ԱՄՆ հարաբերություններ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմագործողություններ և թատերաբեմեր Կատեգորիա:Ղրիմի պատմություն Կատեգորիա:Ֆրանսիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Լեհաստանի պատերազմներ Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Իտալիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Սերբիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Ռումինիայի պատերազմներ
Ֆազանո
Ֆազանո  (Fasano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Բրինդիզի գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 38 371 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 300 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 128 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 72015, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 080։
Կոմունայի հովանավորներն են Սուրբ Կույս Մարիամը և Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի երրորդ կիրակի օրը։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Հրավարդ
Հրավարդ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն հուր և վարդ բառերից։ Նշանակում է «կրակի նման կարմիր»։ Նորակերտ անսովոր անուն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Եվան Նահարոնից
Եվան Նահարոնից (Eva de Naharon), 25-ամյա կնոջ կմախք է, որը գտնվել է Մեքսիկայի Տուլում քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Նարանխա ստորջրյա քարանձավի Նահարոն հատվածում ։ Գտնվում է Կանկունից մոտավորապես 80 մղոն հարավ-արևմուտք ։ Քարանձավը կապված է ավելի մեծ Սակ Ակտուն քարանձավային համակարգին։ Կմախքի ածխածնային անալիզը պարզել է, որ կմախքը 13600 տարեկան է, ինչի արդյունքում այժմ նա Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների ամենահին կմախքն է համարվում ։
Քարանձավում հայտնաբերված մյուս կմախքները 11000-14000 տարեկան են ։
Հայտնաբերում
Եվայի կմախքը հայտնաբերել է Արտուրո Գոնսալեսի արշավախումբը 2004-2008 թվականների պեղումների ժամանակ։ Գոնսալեսի և նրա արշավախմբի չորսամյա պեղումների արդյունքները փոխել են առաջին ամերիկացիների ծագման մասին կարծիքները։ Գոնսալեսը, ով Սալտիլոյի Անապատի թանգարանի տնօրենն է ասում է, որ իրենք չեն պարզել, թե որտեղից են եկել այս քարանձավի բնակիչները, բայց իրենք կարծում են, որ նրանք Ամերիկայի ամենահին բնակիչներն են ։
Նշանակություն
Ըստ Արտուրո Գոնսալեսի Եվայի կմախքը կազմաբանությամբ ավելի նման է Հարավային քան Հյուսիսային Ասիայի բնակիչների կմախքին։ Ընդունված կարծիք է, որ մարդը Ասիայից Ամերիկա է անցել Բերինգի նեղուցի հատվածով, որը հետո անցել է ջրի տակ ։ Այս գտածոն և նրա ուսումնասիրությունը կասկածի տակ է դնում այդ տեսակետը ։
Որոշ գիտնականներ գտնում են, որ աղաջուրը, որը ծածկել է քարանձավի այդ հատվածը, ազդել է կմախքի վրա, և այդ պատճառով կմախքը սխալ է թվագրվել ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնագիտական գտածոներ Կատեգորիա:Մարդկային էվոլյուցիա
Ֆաբրեզան
Ֆաբրեզան (Fabrezan), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում :
Բնակչությունը 2011 թվականի դրությամբ կազմում է 1261 մարդ, բնակչության խտությունը` 44.06 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 28.62 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 110 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 30 կմ արևելք:
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 737 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 496-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 241: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,3 %: 496 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 429 անձ (220 տղամարդ և 209 կին): Գործազուրկ են եղել 67 անձ (35 տղամարդ և 32 կին): 241 անաշխատունակներից 40-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 115-ը` թոշակառուներ, իսկ 86-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ֆլորենս Այիսի
Ֆլորենս Այիսի (Florence Ayisi, ), կամերունցի կինոռեժիսոր, գիտական գործիչ, մանկավարժ, պրոֆեսոր:
Կենսագրությունը և գործունեությունը
Ֆլորենս Այիսին ծնվել է Կամերունի Հանրապետության Կումբա քաղաքում, 1964 թվականին (ըստ որոշ աղբյուրների՝ 1962 թվականին) : Միջնակարգ կրթությունն ստացել է հայրենի բնօրրանում, ապա ուսումը շարունակել է Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ հիմնավոր բարձրագույն կրթություն է ստացել՝ ավարտելով մի շարք հեղինակավոր կրթօջախներ, այդ թվում՝ Սանդերլենդի համալսարանը, Լիդսի Մետրոպոլիտեն համալսարանը, Հալլի համալսարանը, Լոնդոնի հեռուստատեսության ուսումնափորձարարական կենտրոնը: 1986 թվականին ավարտել է նաև հայրենի Կամերունի մայրաքաղաք Յաունդեի համալսարանը: Ֆլորենս Այիսիի «Հարսնացուներ» կինոնկարը արժանացել է շուրջ երեսուն միջազգային կինոմրցանակների, այդ թվում՝ Կաննի 2005 թվականի կինոփառատոնի մրցանակին՝ «Արվեստ և էսսե» անվանակարգում, ինչպես նաև՝ ոչ պակաս հեղինակավոր Peabody մրցանակի ) ։ Բացի այդ, «Հարսնացուներ» ֆիլմը 2006 թվականին ներկայացվել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակի: 2008 թվականին Այիսիին շնորհվել է Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության կինեմատոգրաֆիայի խորհրդի Breakthrough Brits մրցանակը՝ նրա «Տաղանդ» կինոնկարի համար ։ Դրանից մեկ տարի առաջ նա արժանացել էր բարձր ընդունելության՝ հանդիպում ունենալով Մեծ Բրիտանիայի թագուհու հետ այս անգամ էլ գնահատել էին նրա ներդրած ավանդը բրիտանական համագործակցության երկրների միջև կապերի ամրապնդմանն ուղղված աշխատանքներում:
Սկսած 2000 թվականից՝ Ֆլորենս Այիսին դասավանդում է Հարավային Ուելսի համալսարանում ։ Նրան շնորհվել է պրոֆեսորի պատվավոր կոչում: Հայրենի Կամերունում նրան ընտրել են գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ: 2005 թվականին Ֆլորենս Այիսին հիմնադրել է կինոարտադրության Iris Films ընկերությունը:
Կարծիքներ
Մարշա Մաքսիմոնն ու Դորոթի Ք. Ռոյը, ծանոթանալով Ֆլորենս Այիսիի ստեղծագործությանը, գրել են. «Այիսին, պատկերելով ժամանակակից աֆրիկացի կանանց կյանքը, կոտրում է բոլոր պարզունակ կարծրատիպերը և առաջ մղում այն գաղափարը, որ գլոբալ աշխարհում չի կարելի թեթև ու հեշտ բաժանումներ կատարել միմիայն ըստ պետություններ-ազգություններ, արևելք-արևմուտք կամ «զարգացած երկրներ»-«զարգացող երկրներ» բաժանարար գծերի»: 2012 թվականին հրատարակած իր մի հոդվածում Օլիվիե Ժան Չուաֆեն գրել է. «Ֆլորենս Այիսին և Քիմ Լոնգինոթոն իրենց ստեղծած «Հարսնացուներ» կինոնկարում աչքի են ընկնում ինքնատիպությամբ՝ յուրօրինակ կերպով պատկերելով ետգաղութային ժամանակաշրջանի դատավորին՝ իր անվստահ պահվածքով և միաժամանակ կերտելով երկու ուժեղ կանանց կերպարներ՝ որպես ապահովության և կայուն արդարադատության տիպարներ»: Գրախոսական մեկ այլ հոդվածում «Հարսնացուներ» կինոնկարը բնութագրվում է իբրև «լավ մտածված և վարպետորեն նկարահանված մի ֆիլմ, որը անկեղծ ու տպավորիչ խոսակցություն է բացում մի ուրիշ, դեռևս քիչ ծանոթ մի մշակույթի և այն կերտող ժողովրդի, մարդկանց մասին»: Իսկ Black Camera հանդեսում լույս ընծայված գրախոսությունում «Հարսնացուներ»-ը բնորոշվում է որպես մի ֆիլմ, որը «համընդհանրացնում է փորձը՝ առանց համընտրման փորձ անելու»:
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կամերունցի կինոռեժիսորներ
Սևազգեստ կանայք
Սևազգեստ կանայք, կանանց կողմից նախաձեռնված խաղաղաշինական շարժում։ Ընդգրկված են մոտ 10.000 ակտիվիստներ աշխարհի տարբեր երկրներից։
Պատմություն
1988 թվականին՝ առաջին ինտիֆադայի պոռթկումից հետո Երուսաղեմում ձևավորվել է առաջին խումբը Իսրայելի կանանց կողմից։ Ի պատասխան գրավված տարածքներում մարդու իրավունքների նկատմամբ Իսրայելի զինվորների կողմից կիրառված բռնությանը, սևասզգեստ կանայք ամեն ուրբաթ անցկացնում էին հերթապահություն կենտրոնական Երուսաղեմում՝ սգալով հակամարտության ընթացքում մահացածների հիշատակը։
Շուտով նախաձեռնությունը տարածվեց Իսրայելի տարբեր բնակավայրերում, որտեղ սևազգեստ կանայք ամեն շաբաթ նույն օրը կանգնում էին քաղաքների կենտրոնական հրապարակներում կամ միջքաղաքային ճանապարհների խաչմերուկներում։ Ինչպես սկզբում էր որոշվել՝ շարժումը գրավումներին դիմադրելուց բացի այլ պաշտոնական ծրագիր չէր ընտրել։
Ինտիֆադայի պիկային ժամանակահատվածում երկրի տարբեր բնակավայրերում կային 30 հերթապահ խմբեր։ Այլ երկրների առաջին հերթապահ խմբերը իրենց գործունեությունը սկսեցին Իսրայելի խմբին սոլիդարություն ցուցաբերելով, բայց հետագայում ընդգրկեցին նաև այլ սոցիալական և քաղաքական թեմաներ։
Խորհրդանշաններ
Խորհրդանշանները, որ սևազգեստ կանայք ընտրել են հակապատրիարխալ են, այլընտրանքային, «կործանարար» և հնազանդ։
Լռություն
«Սևազգեստ կանայք» շարժման մասնակիցները, համաձայն իրենց ռազմավարության, լուռ կանգնում են տարբեր հանրային տարածքներում՝ ի նշան բողոքի։ Նրանք ընտրել են լռությունը, որովհետև բառեր չունեն, որպեսզի արտահայտեն բռնության ու պատերազմի պատճառած ողբերգությունը, տառապանքներն ու ցավը։ Լռությունը կարծես հրավեր է ինքդ քեզ և մյուսներին լսելու և հասկանալու։
Հայաստանի սևազգեստ կանայք
Հայաստանը «Սևազգեստ կանայք» կանանց միջազգային ցանցին միացողների վերջին գլուխներից մեկն է։ Հայաստանում այս շարժումը հիմնադրվել է 2011 թվականին «Հասարակություն առանց բռնության» ՀԿ–ի աջակցությամբ։
«Հայաստանի Սևազգեստ կանայք» շարժման նպատակն է վերջ տալ բռնությանը խաղաղ ճանապարհներով։ Այդ ճանապարհները ներառում են հանրային միջոցառումները, կրթություն ստանալու հնարավորությունները, ինչպես նաև համաշխարհային Սևազգեստ կանանց կազմակերպությունների և մարդկանց իրավունքներովզբաղվող այլ մարմինների հետ համագործածությունն ու աջակցությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ
Մարկե
Ընդգրկում է Անկոնա, Պեզարո և Ուրբինո, Ասկոլի Պիչենո, Մաչերատա գավառները։ 	Տարածությունը 9, 7 հազար կմ² է, բնակչությունը 1358, 4 հազար մարդ (1980)։ Գլխավոր քաղաքն ու նավահանգիստը՝ Անկոնա։
Ռելիեֆը լեռնա-բլրային է։ Ծովամերձ նեղ շերտը կտրտված է Տրոնտոյի, Մետաուրոյի և Պոտենցայի գետահովիտներով։ Ագրարային մարզ է։ Զբաղվում են հացահատիկի, շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ, խաղողագործությամբ, անասնապահությամբ, շերամապահությամբ, ձկնորսությամբ։ Կան նավթավերամշակման, նավաշինական, քիմիական, թղթի, ցեմենտի, ծխախոտի, սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։
Կատեգորիա:Իտալիայի մարզեր
Տ-101
Նախագծումը սկսել է 1992 թվականին։ Ինքնաթիռը կառուցվել է Մոսկովյան օդանավաշինական գործարանում 1993 թվականի վերջում։
Առաջին թռիչքը տեղի է ունեցել 1994 թվականին, նախատեսվում է փոխարինելու Ան-2 ինքնաթիռին։
Խուդաբաշյան (այլ կիրառումներ)
Խուդաբաշյան, հայկական ազգանուն։
Չևոշ
Չևոշ (Чевош), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ույմեն գետի ձախ ափով՝ 70 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 22 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ալֆրեդ Էդվարդս
Ալֆրեդ Օրմոնդ Էդվարդս (Alfred Ormond Edwards, 1850 - 1909)՝ անգլիացի գործարար։ Իտալական «Միլան» ակումբի հիմնադիրներից է և ակումբի առաջին նախագահը, որի պաշտոնը զբաղեցրել է շուրջ 10 տարի (1899 թ.-ի դեկտեմբերի 13-ից մինչև 1909 թ.-ի հունվարի 21-ը)՝ մինչ իր մահը ։
Էդվարդսի ղեկավարության ժամանակաշրջանում ակումբը երեք անգամ հաղթել է սկուդետտոն (1901, 1906 և 1907 թթ.)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպորտի ղեկավարներ և կառավարիչներ Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բրիտանացի դիվանագետներ
Չեբալչիխա
Չեբալչիխա (Чебалчиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նենյա գետի աջ ափով՝ 298 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Իսթիհսան
Իսթիհսան (استحسان) բառը (حسن, hasuna) հիմքից է, որը թարգմանաբար նշանակում է որևէ լավ, գերադասելի և գեղեցիկ բան նախընտրել։ Իսթիհսանը բառացիորեն նշանակում է համարել որևէ բան առավել գերադասելի։ Խոսքը գեղեցկության մասին է ընդհանուր իմաստով, որը հրապուրում է աչքը և որին խոնարհվում է սիրտը։ Այս բառը կարելի է օգտագործվել նաև սուբյեկտիվ նպատակներով, երբ օրինակ իրավաբանը հավանություն է տալիս և նախընտրում է իր կարծիքով որևէ լավ լուծում, նույնիսկ այն դեպքում, երբ ուրիշ մարդիկ այդպես չեն համարում ճիշտ և գեղեցիկ։ Իր իրավական իմաստով իսթիհսանը անձնական կարծիք զարգացնելու մի մեթոդ է, որի նպատակն է խուսափել կամայական անարդարությունից, որոնք կարող են ծագել օրենքի բառացի օգտագործումից։
Իսթիհսանը՝ որպես հայեցակարգ
Իսթիհսանը, որպես հայեցակարգ, մոտ է արևմտյան օրենքի արդարությանը, օբյեկտիվությանը։ Իսթիհսանը Իսլամական օրենքում և Արդարությունը Արևմտյան օրենքում ոգեշնչվում և խթանվում են արդարության ու խղճի սկզունքով, և երկուսն էլ թույլատրում են դրական օրենքից շեղում, հրաժարում այն ժամանակ, երբ դրա հարկադրական կիրառումը առաջ է բերում անարդար հետևանքներ։ Դրական է համարվում այն օրենքը, որը գործում է տվյալ պահին, որն արտահայտված է իրավունքի աղբյուրներում, հաստատված կամ էլ ճանաչված պետական մարմինների կամ էլ իրավաբանների կողմից։ Օրենսդրությամբ ամրագրված իրավունքների համախումբ։
Իսթիհսանը և Արդարությունը ընդունում են, որ բարին ու չարը անձի համար հարաբերական բարեհարմարության նման մի բան չեն, այլ ավելի շուտ դուրս են բերված հավիտենական ու անփոփոխ ստանդարտից, որն ի վերջո անկախ է մարդկային գիտությունից ու իմացությունից և կանոնների ու սկզբունքների խիստ օրինապաշտությունից։ Այնուամենայնիվ, Արդարությունն Արևմտյան օրենքում հիմնված է բնական իրավունքի վրա, մինչդեռ Իսթիհսանը էականորեն հիմնված է Աստվածային, կրոնական օրենքի վրա։ Ընդ որում, բնական  իրավունքը մարդուն տրված է բնությունից, ի ծնե և անկախ է ամեն տեսակիշխանությունից, անփոփոխ  է ու հաստատուն։ Մարդու բնական իրավունքներ շարքին են պատկանում արժանապատվության իրավունքը, սոփականության, ընտանիք կազմելու, անձի անձեռնամխելիության իրավունքները։ Արդարությունն ընդունում է բնական օրենքի առկայությունը, որն անկախ է և ըստ էության գերազանցում է դրական օրենքին։ Իսթիհսանը, մյուս կողմից, Շարիաթից դուրս ոչինչ չի ընդունում։ Իսթիհսանը որոնում է լուծումներ՝ համաձայն Շարիաթի օրենքների, առավել բարձր նպատակների համար:Առաջնորդող մազհաբները՝ Հանաֆիական, Մալիքիական, Հանբալիական, իսթիհսանը ընդունում են մեկը մյուսից տարբեր կերպով։ Իսթիհսանի դեմ է արտահայտվում  Շաֆիական մազհաբը(արաբ.՝ المذهب الشافعي): Իսթիհսանի կոնցեպցիայի հիմնադիրն է համարվում Աբու Հանիֆան (հանաֆիական իրավական դպրոցի հիմնադիր) և այն զարգացրել են վաղ հանաֆիական իրավագետ Աբու Յուսուֆ Յակուբը (մահ. 798 թ.) և աշ-Շեյբանին (մահ. 804թ.) : Իսթիհսանը որպես իրավական աղբյուր, ձևավորվել է Իրաքում, որտեղ 8-րդ դարի երկրորդ կեսին ստեղծվել էր մի միջավայր, որը նպաստում էր գիտության և մշակույթի զարգացմաը։ Իսթիհսանը անձնական կարծիքի ձև է, որը նախապատվությունը տալիս է գոյություն ունեցող մասնավոր խնդրի մի շարք լուծումներից լավագույնին։ Այս առումով իսթիհսանը իսլամական իրավագիտության և մարդկային գիտելիքի անբաժանելի մասն է կազմում։ Հետևաբար զարմանալի չէ Անաս իբն Մալիքի (մալիքիական մազհաբի հիմնադիր) դատողությունը, ըստ որի իսթիհսանը մարդկային գիտելիքի 9/10 մասն է կազմում ։ Մալիք իբն Անասը հաճախ օգտագործել է իսթիհսանին էկվիվալենտ՝ հավասարազոր արտահայտություններ, ինչպես օրինակ «ես նախընտրում եմ» (أستحسن) արտահայտության փոխարեն կիրառում է «ավելի շատ իմ սրտով» (أحب الي) արտահայտությունը։
Մարդն առաջին անգամ ոտք դրեց Անտարկտիդա
Մարդն առաջին անգամ ոտք դրեց Անտարկտիդա, 1819-1821թթ. ռուսական արշավախումբը «Միրնի» և «Վոստոկ» նավերով և Ֆադեյ Բելինսհաուզենի ու Միխայիլ Լազարևի գլխավորությամբ պտտվեց անհայտ մայրցամաքի շուրջը և, 1820թ.-ի հունվարի 23-ին առաջին անգամ մոտենալով Անտարկտիդայի ափերին, ոտք դրեց մայրցամաքի վրա։ Այդ օրը մտել է պատմության մեջ որպես Անտարկտիդայի բացահայտման տարեթիվ։
Իսթիհսան
Կիյաս ջալի և կիյաս խաֆի
Կիյաս (قياس համանմանության սկզբունք) ջալին (արաբ.՝ قياس جلي) կամ «ակնհայտ անալոգիան» պարզ, ուղղակի կիյասն է, որը հեշտորեն դյուրըմբռնելի է մտքի համար։ Օրինակ՝ գինու և այլ ոգելից խմիչքի անալոգիան է, երկուսն էլ ունեն հարբեցնող, ոգելից լինելու ընդհանուր արդյունավետ պատճառ (illah): Ուստի գինի խմելու արգելումը համանմանությամբ վերաբերվում է նաև այլ ոգելից խմիչքներին ։  Կիյաս խաֆին կամ «թաքնված անալոգիան» ավելի նուրբ, հազիվ զգացվող անալոգիայի ձև է, որը ակնհայտ չէ, միանգամից, անզեն աչքով նկատել հնարավոր չէ, բայց այն կարելի է ըմբռնել միայն խորապես մտածելու և խորհելու դեպքում։ Կիյաս խաֆին (արաբ.՝ قياس خفي) նաև անվանվում է իսթիհսան կամ կիյաս մուսթահսան (նախընտրելի կիյաս)։ Այն ավելի ազդեցիկ է և ավելի արդյունավետ, քանի որ այն չի առաջանում մակերեսային դիտարկման արդյունքում, այլ խորապես դատողության և վերլուծությունների արդյունքում  ։
Մարդն առաջին անգամ ոտք դրեց Անտարկտիդա
Անտարկտիդայի մակերեսը կազմում է շուրջ 14 մլն. կմ²։ Անտարկտիդան համարվում է ամենացուրտ, ամենաչոր մայրցամաքը՝ ամենաուժեղ քամիներով։ Անտարկտիդան համարվում է անապատ, քանի որ առափնյա խորությունը տարեկան ավելանում է ընդամենը 200 միլիմետրով, որը տարածքի համեմատ նվազ է։
Իսթիհսան
Կիյաս ջալի և կիյաս խաֆի
Ըստ իրավագետների մեծամասնության կարծիքի իսթիհսանը կայանում է կիյաս ջալիից կիյաս խաֆիի բաժանումով։ Երբ իրավագետը հանդիպում է մի խնդրի, որի լուծման համար չի գտնում տեքստային (արաբ.՝نص) հիմնավորում, նա կարող է փնտրել և փորձել լուծում գտնել համանամանության սկզբունքով։ Նրա այլընտրանքային փնտրտուքը կարող է հանգեցնել երկու տարբեր լուծումների, որոնցից մեկը հիմնված է ակնհայտ անալոգիայի, մյուսը՝ թաքնվածի վրա։ Եթե հակասություն կա այդ երկուսի միջև, ապա առաջինը պետք է մերժվի երկրորդի օգտին։ Թաքնված անալոգիան համարվում է ավելի արդյունավետ, այդ պատճառով էլ ավելի գերադասելի, նախընտրելի է ակնհայտ անալոգիայից։ Սա իսթիհսանի մեկ ձևն է։ Բայց կա մեկ այլ իսթիհսանի տեսակ, որը հիմնականում, կայանում է ընդհանուր գործող օրենքը բացառելու մեջ, երբ իրավաբանը՝ ֆակիհը (արաբ.՝ فقيه), համոզված է, որ նման բացառության դեպքում արդար վճիռ կկայանա։ Նմանօրինակ որոշման իրավաբանը հնարավոր է եկել է իր սեփական վերլուծության (արաբ.՝ اجتهاد) արդյունքում, կամ էլ կարող է հիմնված լինել իրավական աղբյուրների վրա։ Ստորև կներկայացվի իսթիհսանի տեսակների օրինակներ, որոնցից պարզ կդառնա ֆիկհի զարգացման գործում իսթիհսանի կատարած դերակատարությունը։
Մարդն առաջին անգամ ոտք դրեց Անտարկտիդա
Այստեղ գոյատևում են միայն ցրտակայուն օրգանիզմներ, որոնց թվում են բազմաթիվ բույսերի և կենդանիների տեսակներ (պինգվիններ, ծովահորթեր և այլն), բակտերիաներ, սնկեր, բույսեր և պրոտիստաներ։ Նմանատիպ բուսականությունը բնորոշ է տունդրային։
Իսթիհսան
Գրականություն
Կատեգորիա:Իսլամական տերմիններ Կատեգորիա:Շարիաթ Կատեգորիա:Իսլամական իրավունքի աղբյուրներ
Մարդն առաջին անգամ ոտք դրեց Անտարկտիդա
Հայտնաբերում
Անտարկտիդան բավական ուշ է հայտնաբերվել։ 1772թ. անգլիացի Ջ.Կուկի արշավախումբը շարժվեց հարավ, մոտեցավ Անտարկտիդային, բայց չնկատեց այն։
Սառույցները ճեղքել հնարավոր չէր և վերադառնալուց հայտարարեց, որ հարավային մայրցամաք գոյություն չունի, իսկ եթե լինի էլ, ապա դա հնարավոր է միայն բուն բևեռի մոտերքում, որին հասնելը նավարկության համար անմատչելի է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անտարկտիդա Կատեգորիա:Աշխարհագրական հայտնագործություններ Կատեգորիա:1895
Ժայռային մեծ սիտեղ
Ժայռային մեծ սիտեղ, սիտեղների ընտանիքին պատկանող նստակյաց և տարածված թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Արտաքին կառուցվածք
Մարմնի զանգվածը 43-50 գրամ է, փետրածածկը վերևից բաց կապտամոխրագույն է, իսկ ներքևից՝ ավելի բաց գույնի։ Կտուցի հիմքից դեպի ծոծրակը տարածվում է սև ակնաշերտ, որն աչքի հետին մասում լայնանում է։ Կտուցը սև է, հաստ ու երկար։ Կզակի և կրծքի սպիտակն աստիճանաբար փոխվում է մարմնի կողքերի և ներքնապոչի բաց նարնջագույնի։
Սննդառություն
Սնվում է միջատներով, սարդերով, խխունջներով, իսկ աշնանը և ձմռանը՝ չոր պտուղներով։
Կենսակերպ
Բնակվում է չոր, քարքարոտ լեռնալանջերին, գետաձորերում և կիսաանապատներում։ Աղմկոտ է։ Ժայռերի և ցածր թփուտների արանքով շարժվում է ցատկոտելով։ Ամրակազմ և մկանոտ է։ Թռչում է թևերի կարճ և արագ թափահարումներով։ Ճարպկորեն վերուվար է անում ժայռերի ուղղաբերձ պատերով։ Ձայն է տալիս կամ երգում՝ ժայռի կատարին կամ թփի ծայրին նստած։ Երգը բարձր տոնայնության ելևէջներով սրնգային հնչյուններով սուլոցների և կլկլոցների է նման։
Բազմացում և զարգացում
Հարսանեկան խաղերը սկսվում են հունվար-փետրվարին։ Բնադրում է ժայռաքիվերի տակ, ժայռապատերի ճեղքերում։ Բույնը նման է կիսագնդի (կավե պուլիկի վզիկի նմանվող թռիչքային անցքով)։ Այն կառուցում են արուն և էգը՝ 15-17 օրվա ընթացքում, ծեփում են կավից, օգտագործում որոշ միջատների մնացորդներ, կպչողականությունը բարձրացնելու համար արտաքին մասը մշակում են ծառի խեժով։
Մարտ-ապրիլին դնում է 24 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ կարմրադարչնագույն վրձնախազերով 5-7 ձու։ Թխսակալում է 13-17 օր։ Վտանգի դեպքում (բնի տարածքում այլ թռչունների, մարդու հայտնվելը) անձնուրաց պաշտպանում է բույնը։
Տարածվածություն
Տեսակը տարածված է Հայաստանից մինչև Նախիջևան, դեպի արևելք` մինչև Էլբուրսի լեռնաշղթան, և դեպի հարավ` մինչև Բելուջիստան։ Հայաստանում հանդիպում է առավելապես հանրապետության հարավային և հարավարևելյան շրջանների կիսաանապատային գոտում ։
Պահպանություն
Սակավաթիվ, նեղ արեալային օլիգոտոպային տեսակ է, որը քիչ մտահոգող կարգավիճակով գրանցված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Տարեկան ձվադրում է մեկ անգամ` դնելով 5-8 ձու։
Ներկայիս թվաքանակի գնահատման համար տվյալները բավարար չեն։ Մեղրու շրջանում խտությունը կազմում է միջին հաշվով 0,6 թռչուն 1 հա վրա։
Սպառնացող վտանգներից է գյուղատնտեսության վնասատուների դեմ պայքարում թունաքիմիկատների օգտագործումը։
Ապագա
Ապագան ներկայից հետո եկող ժամանակն է։ Նրա «ժամանումը» համարվում է անխուսափելի, քանի որ գոյություն ունեն ժամանակն ու ֆիզիկայի օրենքները ։ Արևմտյան մտածողության տեսանկյունից, որն օգտագործում է ժամանակի գծային հայեցակարգը, ապագան նախագծվող ժամանակացույցի այն մասն է, որը ակնկալվում է և տեղի է ունենալու ։ Ըստ հարաբերականության հատուկ տեսության ապագան համարվում է բացարձակ ապագա, կամ ապագա լուսային կոն ։
Ժամանակի փիլիսոփայության մեջ պրեզենտիզմն այն համոզմունքն է, ըստ որի գոյություն ունի միայն ներկան, ապագան և անցյալն անիրատեսական են։ Կրոնները դիտարկում են ապագան, երբ նրանք դիմում են այնպիսի հարցերի, ինչպիսիք են կարման, մահից հետո կյանքը և վախճանաբաննությունը, որոնք ուսումնասիրում են, թե ինչպիսին կլինի ժամանակի վերջը և աշխարհի վերջը։
Ֆիզիկա
Ֆիզիկայում ժամանակը չորրորդ չափումն է։ Ֆիզիկոսները պնդում են, որ տիեզերական ժամանակը կարելի է հասկանալ որպես մի տեսակ առաձգական հյուսվածք, որը կորում է այնպիսի ուժերի ազդեցության տակ, ինչպիսիք են ձգողականությունը։
Ավելի ժամանակակից հասկացություն է բացարձակ ապագան, կամ ապագա լուսային կոնը ։
Հարաբերականության հատուկ տեսության վարկածներից մեկն էլ այն է, որ մարդը կարող է ճանապարհորդել դեպի ապագա (բայց երբեք չվերադառնալ), ճանապարհորդում է շատ բարձր արագությամբ։ Չնայած սովորական պայմաններում այդ ազդեցությունը չնչին է, տիեզերական ճանապարհորդությունները շատ բարձր արագությամբ կարող են զգալիորեն փոխել ժամանակի ընթացքում։ Ինչպես ցույց է տրված շատ գիտաֆանտաստիկ պատմություններում և ֆիլմերում, լույսի արագությանը մոտ արագությամբ նույնիսկ կարճ ժամանակ ճանապարհորդող մարդը կվերադառնա երկիր, որը երկար տարիներ գտնվում է ապագայում։
Փիլիսոփայություն
Ժամանակի փիլիսոփայության մեջ պրեզենտիզմն այն համոզմունքն է, որ գոյություն ունի միայն ներկան, իսկ ապագան և անցյալը անիրատեսական են ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապագա Կատեգորիա:Ժամանակի փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Ժամանակ
Ֆրանկավիլլա Ֆոնտանա
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Լարա Դատտա
Կենսագրություն
Դերասանուհին ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 6-ին Ուտտար Պրադեշ նահանգի Գազիաբադեբ քաղաքում, որը գտնվում է Դելիից ոչ այդքան հեռու, փենջաբցու Լ.Կ. Դատտայի՝ ավիացիայի փոխգնդապետի և շոտլանդուհի Ջենիֆեր Դատտայի ընտանիքում։ Լարան ունի երկու քույր։ 1981 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվում է Բանգալոր, որտեղ և Լարան ավարտում է միջնակարգ դպրոցը, ապա Բոմբեյի համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ Լարան MBA-ի դիպլոմ է ստացել, մասնագիտությամբ կառավարում և կապի միջոցներ։ Մանկուց երազել է աշխատել մոդելային բիզնեսում և նկարահանվել ֆիլմերում։
16 տարեկան հասակում հեռանում է Բանգալուրայից Մումբայ՝ իրականացնելու իր երազանքը։ Շատ շուտով նա դարձել է թոփ-մոդել, ինչպես նաև իրեն դրսևորել է գովազդային բիզնեսում, մասնավորապես գովազդել է կոսմետիկա՝ L'Oreal, նկարահանվել է երաժշտական տեսահոլովակում՝ «Tu chaalu hai Re»: Դերասանական դեպյուտը Լարա Դատտայի կայացել է «Սեր ամպերի վրա» ֆիլմում (2003), ֆիլմուն դերասանուհին նկարահանվել է Ակշայ Կումարի հետ։ 2000 թվականին հաղթել է Femina Miss India մրցույթում։ Միսս Տիեզերք 2000, որը տեղի է ունեցել Կիպրոսում, Լարան հաղթել է մրցույթը, բոլոր դատավորները միաձայն կողմ են քքվիարկել հնդիկ աղջկան։ Հաղթանակից հետո Լարան սկսել է հրավիրվել նկարահանվելու ֆիլմերում, գովազդային և երաժշտական տեսահոլովակներում։ Մրցույթից հետո Լարան երկու տարի բնակվել է Նյու Յորքում։
Լարան հանդիպել էր ազգությամբ բութանցի Կելլի Ջորջի հետ ։ 2010 թվականի սեպտեմբերին նա նշանվում է հնդիկ թենիսիստ Մահեշ Բհուպատի հետ : Նրանց հարսանիքը կայացել է փետրվարի 16-ին, 2011 թվականի  ։ 20 հունվարի, 2012 թվականին ծնվում է նրանց առաջնեկը՝ աղջիկը՝ Սաիրան ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդիկ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Մոդելներ Կատեգորիա:Միսս Տիեզերք Կատեգորիա:Մումբայի համալսարանի շրջանավարտներ
Սիվե (ուտեստ)
Գրականություն
Կատեգորիա:Մսով ուտեստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական խոհանոց Կատեգորիա:Արյունով ուտեստներ Կատեգորիա:Ուտեստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ուտեստներ ըստ երկրի
Տարսիլա դու Ամարալ
Կենսագրություն
Տարսիլա դու Ամարալը ծնվել է Կապիվարիում, ծնողների դաստակերտում` հող օգտագործողների և սուրճի տնկարկների տերերի հարուստ ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիներին նա ծնողների հետ մեկնել է Բարսելոնա, որտեղ ուսում է ստացել և առաջին անգամ դրսևորվել են նրա ձգտումները նկարչության հանդեպ։ 1916 թվականից նա Սան Պաուլոյում սովորել է քանդակագործություն, այնուհետև` գեղանկարչություն և նկարչություն։ Չափազանց պահպանողական ուսուցիչները նրան չէին բավարարում և 1920 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ընդունվել Ժյուլիանի ակադեմիա։ 1922 թվականին մասնակցել է Փարիզում կազմակերպված խմբակային ցուցահանդեսին։
1922 թվականին վերադառնալով Սան Պաուլո, նա մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել բրազիլացի գրողներ և մոդեռնիստ նկարիչներ` Անիտա Մալֆատտիի, Մարիո դե Անդրադեի, Օսվալդ դե Անդրադեի և Մենոտի դել Պիչչիայի հետ։ Նրանք ձևավորել են «Grupo dos Cinco»-ն, որը դարձել է բրազիլական մոդեռնիզմի կենտրոն և շարժիչ ուժ։ 1923 թվականին նկարիչը կարճ ժամանակով վերադարձել է Փարիզ, որտեղ դասեր է ստացել Ալբեր Գլեզից, Անդրե Լոտից, Ֆերնան Լեժեից։ Նրա ֆրանսիացի ուսուցիչների հետաքրքրությունը հնամենի ոճի և պրիմիտիվիզմի նկատմամբ, ստիպել են նկարչին դիմել բրազիլական ժողովրդական ավանդույթներին։
Հայրենիք վերադառնալուց հետո նա Օսվալդ դե Անդրադեի հետ ճանապարհորդել է Բրազիլիայում՝ սովորելով տեղական ավանդույթներն ու ժողովրդական արհեստները։ Նկարազարդել է Անդրադեի գրքերը և 1926 թվականին նրանք ամուսնացել են։ Ամուսինները ճանապարհորդել են Եվրոպայում և Միջին Արևելքում։ 1926 թվականին Փարիզի Պերսյե պատկերասրահում տեղի է ունեցել Տարսիլա դու Ամարալի առաջին անհատական ցուցահանդեսը։ Նա մտերմացել է սյուրռեալիստների հետ։ Ամուսնու հետ միասին նրանք մշակել են յուրահատուկ անտրոպոլոգիայի փիլիսոփայություն, որը Բրազիլիան ընկալում է որպես ուշ մշակույթի կրող և «սնվում» է իր նախորդ մշակույթներից՝ հնամենի աֆրոամերիկյանից մինչև նորագույն եվրոպական (տես` «Անտրոպոֆագիական մանիֆեստ»)։ 1929 թվականին նկարիչի անհատական ցուցահանդեսներ են անցկացվել Ռիո դե Ժանեյրոյում և Սան Պաուլոում. Տարսիլա դու Ամարալը մասնակցել է կոլեկտիվ ցուցահանդեսների Նյու Յորքում և Փարիզում։ 1930 թվականին Տարսիլա դու Ամարալը և Օսվալդ դե Անդրադեն ամուսնալուծվել են և Անդրադեն ամուսնացել է գրող և լրագրող Պագուի հետ։
1931 թվականին նկարչուհին այցելել է ԽՍՀՄ, որտեղ նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Մոսկվայի նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարանում և շրջագայել է երկրում։ 1932 թվականին վերադառնալով հայրենիք, նա միացավ ձախ ուժերին` հակադրվելով Ժետուլիու Վարգասի բռնապետական ռեժիմին, այդ թվում՝ սահմանադրական հեղափոխությանը։ Նրան ձերբակալել են և մեկ ամիս անցկացրել է բանտում։ Տարսիլան սկսել է անդրադառնալ սոցիալական թեմատիկային։ 1938 թվականից նա մշտապես բնակվել է Սան Պաուլոում։ Մասնակցել է Սան Պաուլոյի առաջին բիենալեին, Վենետիկի բիենալեին (1964)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամանակակից նկարիչներ Կատեգորիա:Բրազիլացի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Ժյուլիանի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Քանդակագործներ Կատեգորիա:Բրազիլացի նկարչուհիներ
Ռուսլան Աբդուլլաև
Ռուսլան Աբդուլլայի Աբդուլլաև, խորհրդային ադրբեջանցի ֆուտբոլիստ և մարզիչ։ Խաղացել է հարձակվողի դիրքում։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1966): Ադրբեջանական ԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1990): Համարվում է խորհրդային ժամանակաշրջանի ադրբեջանական ֆուտբոլի պատմության լավագույն մարզիչներից մեկը ։
Կենսագրություն
1974 թվականին Ռուսլան Աբդուլլաևը դարձել է «Նեֆթչիի» մարզիչ, սակայն աշխատել է միայն մեկ մրցաշրջան։ 1978-1979 թվականներին աշխատել է որպես «Նեֆթչի» ակումբի գլխավոր մարզիչ Գենադի Բոնդարենկոյի օգնական։ Բոնդարենկոյի հեռանալուց հետո Աբդուլաևը նույնպես լքել է ակումբը։
1982 թվականին Աբդուլլաևն առաջին անգամ ինքնուրույն գլխավորել է ակումբ. նա դարձել է «Արազի» գլխավոր մարզիչ։ Այնուհետև մինչև ԽՍՀՄ փլուզումն աշխատել է «Նեֆտչիում», որից 5 տարի եղել է գլխավոր մարզիչ։ 1980-ականների վերջին աշխատել է Ալժիրում ։ 1990-ականներին մարզել է «Թուրան» (Թովուզ), Ֆարիդ (Բաքու), Դինամո (Բաքու) ակումբները։ 1994/95 մրցաշրջանում նա աշխատել է Սլովակիայի 3-րդ լիգայի «Պեշտյանի» ակումբում, որը ղեկավարում էր ադրբեջանցի գործարար Մարատ Մանաֆովը ։ Աբդուլլաևի օրոք ակումբն անցել է երկրորդ լիգա, բայց արդեն օգոստոսին՝ առաջնության մեկնարկից առաջ, Աբդուլաևը Մանաֆովի հետ հեռացել է ակումբից։
1997/98 մրցաշրջանում նա մարզել է «Նեֆթչին» ։ Ակումբը պետք է ելույթ ունենար Եվրոպայի Չեմպիոնների գավաթի խաղարկության նախնական փուլում, որտեղ նրա մրցակիցը Լեհաստանի «Վիձև» ակումբն էր։ Չնայած մարզիչի ջանքերին՝ «Նեֆթչին» չի կարողացել արժանապատիվ խաղ ցուցադրել. ակումբը տնային խաղում պարտվել է 0:2 հաշվով, իսկ հյուրերի դաշտում՝ 0:8: Մրցաշրջանի կեսին Աբդուլլաևը տեղափոխվել է «Կյապազ», որը մրցաշրջանի արդյունքում նվաճել է չեմպիոնի տիտղոսը ։
1999-2000 թվականներին աշխատել է թուրքական «Էրզուրումսպոր» ակումբում, սակայն «Գալաթասարայ» ակումբի դեմ խաղում կրած 0։7 հաշվով պարտությունից հետո հեռացել է պաշտոնից ։
2002 թվականի հունվարի 30-ին Ռուսլան Աբդուլլաևը մահացել է ինսուլտից։ Մարզիչի սիրտը չի դիմացել կնոջը կորցնելու ցավին, որ մահացել էր քառասուն օր առաջ։
Ադրբեջանում ավանդաբար անցկացվում է Ռուսլան Աբդուլլաևի հիշատակին նվիրված մրցաշար 1995 թվականին ծնված պատանիների միջև ։
Ռուսլան Աբդուլլաևի որդին՝ Էլխան Աբդուլլաևը, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է և մարզիչ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ սպորտի վարպետներ
Քլարենս Նեշ
Քլարենս Նեշ (Clarence Nash, ), ամերիկացի հնչյունավորող դերասան։ Դոնալդ բադի առաջին պաշտոնական ձայնը այս կերպարի հայտնվելուց ի վեր (1934) մինչև 1983 թվականը։
Կենսագրություն
1937 թվականին գումար կուտակելով՝ Նեշը կնոջ հետ տուն է գնել Գլենդել քաղաքում, որտեղ և ապրել է ամբողջ կյանքում («Մենք չենք ամուսնացել փողի պատճառով. ես ունեի 10 ցենտ, Մարգարեթը՝ 50»,- ասել է նա») ։ 1950-ական թվականների կեսերին Նեշը էկրանին սկսել է զգալիորեն ավելի քիչ հայտնվել, 1971 թվականին թոշակի է գնացել, չնայած 1980-ականների սկզբին ևս մեկ անգամ հայտնվել է էկրաններին։ Բացի հնչյունավորող դերասանի պաշտոնական աշխատանքից, Նեշը կամավոր այցելել է մանկական հիվանդանոցներ, մանկատներ՝ պարզապես ծանր հիվանդ երեխաներին Դոնալդ բադի ձայնով զվարճացնելու համար ։
Երբ պարզ է դարձել, որ տարիքի պատճառով Նեշը շուտով չի կարողանա հնչյունավորել Դոնալդ բադին, նա մի քանի դերասաններից խումբ է հավաքել, որոնց սկսել է սովորեցնել Դոնալդի անկրկնելի ձայնը։ Այս դժվարին գործում ամենամեծ հաջողությունները ցույց է տվել Թոնի Անսելմոն, որը և այս պաշտոնում դարձել է Նեշին հաջորդողը ․ 1986 թվականից մինչև այսօր Անսելմոն Դոնալդ բադի պաշտոնական ձայնն է։
1983 թվականին Նեշը ստացել է «Վինզոր Մաքքեյի» մրցանակը։
Անձնական կյանք և մահ
1930 թվականի հունվարի 25-ին Նեշ Քլարենսը ամուսնացել է Մարգարեթ Ի․ Շիմանսի հետ (1910-1993)։ Ամուսինները 55 տարի ապրել են միասին, մինչև դերասանի մահը։ Զույգը ունեցել է երկու դուստր՝ Քեյ Հյուզը և Պեգի Հալբրատը։
1985 թվականի փետրվարի 20-ին Նեշ Քլարենսը մահացել է Providence Saint Joseph Medical Center հիվանդանոցում (Բըրբանք) լեյկեմիայից ։ Թաղված է San Fernando Mission Cemetery գերեզմանատանը (Միշն Հիլզ)։ Նեշի մահից ութ տարի անց մահացել է Մարգարեթը, նրանք թաղված են կողք-կողքի, նրանց գերեզմանաքարի վրա ստիլիզացված սրտի ֆոնի վրա պատկերված են Դոնալդ և Դեյզի բադերը՝ իրար ձեռք բռնած։
Մահվան պահին Նեշը բացի երկու դստրերից ունեցել է ութ թոռ և հինգ ծոռ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:1904 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 20 մահեր Կատեգորիա:1985 մահեր Կատեգորիա:Լոս Անջելես քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Լեյկոզից մահացածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգիչներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կատակերգուներ Կատեգորիա:Հնչյունավորողներ
Անվանաբայական ստորոգյալ
Անվանաբայական ստորոգյալ, դիմավոր բայով և այլ խոսքի մասերով կազմված ստորոգյալը կոչվում է անվանաբայական։ Այն կազմված է լինում երկու կամ ավելի բառերից, որոնցից մեկը էական բայն է կամ վերացական մի բայ, մյուսը կամ մյուսները՝ նյութական իմաստ ունեցող որևէ խոսքի մաս (բացի խոնարհված բայից)։
Անվանաբայական ստորոգյալի մաս կազմող և ստորոգվող հատկանիշն արտահայտող վիճակացույց բառը կոչվում է ստորոգելի կամ ստորոգելիական վերադիր, իսկ ստորոգվող հատկանիշը ենթակային ստորոգողը կոչվում է հանգույց։ Օրինակ՝ «Մեր լեզուն ճկուն է ու բարբարոս» (Եղիշե Չարենց) նախադասության մեջ ճկուն և բարբարոս ածականները հատկանշացույց են, իսկ է էական բայը այդ հատկանիշները վերագրել է լեզուն ենթակային։
Պապարացի (ֆիլմ, 1998)
«Պապարացի» (Paparazzi), ռեժիսոր Ալեն Բերբերյանի ֆրանսիական կատակերգական ֆիլմը` Վինսենթ Լինդոնի և Պատրիկ Տիմզիտի հետ գլխավոր դերերում։
Անվանաբայական ստորոգյալ
Հայերենում ստորոգելին արտահայտվում է՝
Պապարացի (ֆիլմ, 1998)
Սյուժե
Միշել Վերդերը գումար է վաստակում ՝ ամսագրերի համար հայտնիների սկանդալային լուսանկարներ անելով։ Ամսագրի շապիկին տեղադրված նրա լուսանկարներից մեկի վրա, բացի հեռուստաաստղից հայտնվել է ավտոկանգառի պահակ ՝ Ֆրենկ Բորդոնին, որը այդ ժամանակ պետք է լիներ աշխատավայրում։ Նրան աշխատանքից հեռացնում են, և նա գնում է ամսագրի խմբագրություն, որը տպել է այս լուսանկարը։ Այնտեղ նա հանդիպում է Միշելին, և նրան առաջարկում է լրացուցիչ գումար վաստակել ՝ լուսանկարելով Ջոնի Հոլիդին։ Բայց փողի փոխարեն Ֆրենկը ծեծի է ենթարկում Հոլիդեյի թիկնապահների կողմից։ Չնայած դրան, Միշելի համագործակցությունը Ֆրենկի հետ շարունակվում է, և շուտով Բորդոնին գերազանցում է իր ուսուցչին անբարեխիղճության մեջ ՝ պատրաստելով մի շարք լուսանկարներ Միշել Վերդիերի ընկերուհի` երգչուհի Սանդրայի դժբախտ սիրո մասին։ Այս ամենը ավարտվում է նրանով, որ նա քնաբեր հաբերի մահացու չափաբաժին է ընդունում...
Անվանաբայական ստորոգյալ
Հանգույցն արտահայտվում է էական բայի դրական ու ժխտական ձևերով, ինչպես նաև վերացական կոչվող բայերով (անել, դառնալ, թվալ, համարվել, հանդիսանալ, երևալ, կոչվել, հռչակվել, ճանաչվել, ձևանալ, մնալ, ստանալ, անվանվել, նշանակվել, առաջադրվել և այլն)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Խոսքի մասեր
Պապարացի (ֆիլմ, 1998)
Դերերում
Որպես կամեո ֆիլմում հանդես են եկել Իզաբել Աջանին, Պատրիկ Բրուելը, Ջոնի Հալիդեյ, Էնրիկո Մասիասը, Կառլա Բրունին և այլք։
Գեղարվեստական ​​առանձնահատկություններ
Ֆիլմը թողարկվել է 1998 թվականի ապրիլի 29-ին, արքայադուստր Դիանայի մահից հետո, որը մասամբ լրագրողների մեղքով էր և այդպիսի լուսանկարիչների նկատմամբ վերաբերմունքը անբարեացակամ էր։ Այնուամենայնիվ, ֆիլմը բավականին անկողմնակալ կերպով նկարագրում է պապարացիների աշխատանքի տարբեր կողմերը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1998 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ալեն Բերբերյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Փարիզում նկարահանված ֆիլմեր
Մանեկադարձիչ
Մանեկադարձիչ, Էլեկտրական կամ պնևմատիկ հաղորդակով ձեռքի մեքենա, ծառայում է մանեկների, պտուտակների և ամրակման այլ դետալների ամրացման և քանդման համար։ Տարբերում են հիմնականում միաերկկողմանի հասարակ, բացովի, լծակավոր, գլխանիսաավոր, սահմանային և այլ մանեկադարձիչներ։ Լայն կիրառում են գտել արդյունաբերության ավիացիոն, ավտոմոբիլային և այլ ճյուղերում։
Կատեգորիա:Գործիքներ
Տամբովի ապստամբություն
Տամբովի ապստամբություն, խորհրդային պատմգրությունում՝ անտոնովշչինա (антоновщина), Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կոմունիստական ռեժիմի դեմ ամենամեծ գյուղացիական ապստամբություններից մեկը 1920–1921 թվականներին։ Ապստամբությունը տեղի է ունեցել ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության Տամբովի մարզում և Վորոնեժի մարզի մի մասում։
Նախաձեռնողներն էին՝ Սոցիալիստ-հեղափոխականների կուսակցությունը (էսեռականներ) և Աշխատավոր գյուղացիության միությունը, ղեկավարն էր էսեռակիան Ալեքսանդր Անտոնովը։
Ապստամբություններն սկսվեցին 1920 թվականի օգոստոսին՝ հացահատիկի բռնի առգրավմանը դիմակայելուց և վերաճեց Կարմիր բանակի, Չեկայի ստորաբաժանումների և Խորհրդային Ռուսաստանի իշխանությունների դեմ ուղղված պարտիզանական պատերազմի։ Ենթադրվում է, որ ապստամբությունը ճնշելու ժամանակ ձերբակալվել է շուրջ 100 000 մարդ և գնդակահարվել շուրջ 15 000-ը։ Գյուղացիության դեմ պայքարելիս Կարմիր բանակը նույնիսկ քիմիական զենք օգտագործեց ։
Գյուղացիական բանակի հիմնական մասը ոչնչացվեց 1921-ի ամռանը, առավել փոքր խմբեր դեռ մեկ տարի շարունակվեցին պայքարը։
Շարժումը հետագայում խորհրդային իշխանությունների կողմից որակվեց որպես «անարխիստական բանդիտիզմ»։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի պատմություն Կատեգորիա:1921 Ռուսաստանում
Ֆաժակ ան Վալ
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 29 մարդ, բնակչության խտությունը` 2.10 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.81 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 130 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 14 կմ հարավ-արևելք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 23 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 16-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 7: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %: 16 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 13 անձ (7 տղամարդ և 6 կին): Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին): 7 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Չեբա (Կատունի վտակ)
Չեբա (Чеба), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կատուն գետի աջ ափով՝ 240 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Օշարա
Օշարա, գետ Կուրի ավազանում, նրա աջակողմյան Բորժոմկա վտակի ձախ օժանդակը, նրա վերին հոսանքի շրջանում։ Հոսում է Բորժոմ քաղաքց 15 կմ հարավ ընկած շրշանով։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գետեր
Օշականի կամուրջ
Օշականի կամուրջ, կամուրջ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Քասաղ գետի վրա, Աշտարակ քաղաքից հարավ-արևմուտք, Օշական գյուղից հարավ։ Կառուցել է Նահապետ Եդեսացի կաթողիկոսը (1691-1706) սրբատաշ կարմիր տուֆից։ Ունի հինգ կամար, կառուցված է սրբատաշ քարերով։ Նորոգել է 1778 թ կաթողիկոս Սիմեոն Երևանցին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի կամուրջներ
Անդրեյ Մանուչարով
Անդրեյ Արսենի Մանուչարով, ավիացիայի հայ խորհրդային գեներալ-մայոր, ԽՍՀՄ վաստակավոր փորձարկող օդաչու (1967)։
ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից։ Ավարտել է Մոսկվայի Չկալովի անվան աէրոակումբը, Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտը (1940)։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին (1941-1945)։ Փորձարկել է գլխավոր կոնստրուկտորներ Յակովլևի, Միկոյանի, Սուխոյի, Տուպոլևի, Իլյուշինի ստեղծած ինքնաթիռները։ Թռիչքներ է կատարել 106 տիպի ինքնաթիռներով։ Լենինյան (1967) և պետական (1975) մրցանակների դափնեկիր է։ Պարգևատրվել է Լենինի, Հայրենական մեծ պատերազմի I աստիճանի, Կարմիր դրոշի, Կարմիր աստղի 4 շքանշաններով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային օդաչուներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ
Ուիլյամ Ռաթյե
Ուիլյամ Լոուրենս Ռաթյե, (William Laurens Rathje, ), ամերիկացի հնագետ։ Ռաթյեն Արիզոնայի համալսարանի մարդաբանության պատվավոր պրոֆեսոր, համագործակցում էր Մարդաբանության կիրառական հետազոտությունների գործակալության հետ և մարդաբանական գիտությունների խորհրդատու–դասասոս էր Սթենֆորդի համալսարանում։ Նա Թուսոնյան աղբի նախագծի երկարամյա ղեկավարն էր։ Ծրագրի շրջանակներում դաշտային հետազոտությունների միջոցով ուսումնասիրվում էին աղբանետման միտումները Թուսոնում (Արիզոնա), և այլ աղբավայրերում՝ հիմնադրելով նոր ոլորտ, որն այժմ կոչվում է Գարբոլոգիա ։
«Մարդուն ճանաչելու միակ միջոցն է՝ իմանալ, թե ինչ է նա թափում», - ասում էր Ռաթյեն։
Իլինոյս նահանգի Ուիթն քաղաքում ծնված Ռաթյեն 1967 թվականին ավարտել է Արիզոնայի համալսարանը։ 1971 թվականին Հարվարդի համալսարանում Ռաթյեն ստացել է մարդաբանության բնագավառում իմաստասիրության դոկտորի գիտական կոչում։ Նույն տարում նա վերադառնում է Արիզոնայի համալսարան որպես մարդաբանության կրտսեր դասախոս։ Ռաթյեի դասավանդման մեթոդները և անձնական խարիզման գրավում էին ուսանողներին, ինչի շնորհիվ նրանք ակտիվորեն ներգրավվում էին համալսարանի հետազոտական աշխատանքներում։ Նրա ակադեմիական հետաքրքրություններն են եղել հնագիտությունը, վաղ քաղաքակրթությունները, նյութական մշակույթի ժամանակակից ուսումնասիրությունները և Մեզոամերիկան։ Առաջին անգամ նա հայտնի դարձավ որպես National Geographic ամսագրի կողմից ֆինանսավորվող Քոզումել հնագիտական ծրագրի (Հարվարդ, Արիզոնայի համալսարան, փետրվար–հունիս 1973 թվական) համատնօրեն։ Գանգերի և առօրյա կյանքի վկայությունների հիման վրա բացահայտվեց Քոզումել կղզու նշանակությունը` որպես Յուտական թեկակղզում բնակվող մայաների և օլմեկների առևտրային կարևոր նավահանգիստի։ Մայաների քաղաքակրթության վերելքի և անկման մոդելները հետագայում օգտագործվել են այլ քաղաքակրթությունների ճակատագրերը բացատրելու համար։ Գիտակցումը, որ պեղած նյութի գրեթե ամբողջը կազմում էր այն, ինչը հնագույն մշակույթներն աղբանետել են, ուղղորդեց Ռաթյեին մտահանգելու, որ նույն գործիքակազմը կարելի է կիրառել մեր մշակույթի մասին տեղեկանալու համար։ Եվ նույն տարում նա նախաձեռնեց 1992 թվականինժամականակից աղբի ուսումնասիրության ծրագիր ։
1973 թվականին Արիզոնայի համալսարանում իր ուսանողների հետ Ռաթյեն սկսեց Թուսոնյան աղբի նախագիծը (Le Projét du Garbage) նախագիծը։ ԱՄՆ Գյուղատնտեսության նախարարության դրամաշնորհի շրջանակներում՝ Ռաթյեն և նրա ուսանող կամավորնները վերլուծեցին հետազոտվող թաղամասերից վերցված աղբը և հայտնաբերեցին շեղումները, հաճախ էական, այն տվյալների միջև, որոնք մարդիկ հայտնել էին հարցման ընթացքում, և այն փաստերի միջև, որոնք իրականում հայտնաբերվել էին։ 1987 թվականին ծրագիրն ընդլայնվեց՝ ներառելով աղբավայրեր, պարզելու համար, թե ինչ են դրանք պարունակում և ինչպես են դրանցում առկա նյութերը իրենց դրսևորում։ Ռաթյերի ծրագրիրն արդյունքում ազդեց հնագիտությունից հեռու գտնվող ոլորտների վրա, ինչպիսիք են՝ սնունդ, դիետա, սննդի կորուստ, վտանգավոր թափոնների հեռացում, վերամշակում, ինչպես նաև թափոնների կառավարում ։
1990 թվականին Գիտության առաջընթացին աջակցության ամերիկյան ասոցիացիայի կողմից Ռաթյեն արժանացել է Գիտության և տեխնիկայի հանրային ընկալման համար մրցանակի՝ «հանրության կողմից գիտության և հասարակության վրա նրա ազդեցության ընկալման գործում նորարարական ներդրման համար` իր «Աղբի նախագիծը» ստեղծագործական աշխատանքով ցույց տալով, թե ինչպես գիտական մեթոդը կարող է վավերացնել խնդիրներ և սահմանել լուծումներ» ձևակերպմամբ։ 1992 թվականին Ամերիկյան մարդաբանության ասոցիացիայի կողմից նրան է շնորհվել Սոլոմ Թ. Քիմբալի անվան Հասարակական և կիրառական մարդաբանության մրցանակը։
Բազմաթիվ ակադեմիական ամսագրերի համար հոդվածներ գրելուց բացի՝ Ռաթյեն նաև մի քանի հոդված է գրել հանրահայտ ամսագրերի համար։ 1992 թվականին նա համագործակցում է The Atlantic ամսագրի խմբագիր Քալեն Մերֆիի հետ՝ «Աղբ. Աղբավայրերի հնագիտություն» գրելով բեսթ–սելլեր գիրքը։ Նա հանդես է եկել որպես հաղորդավար «Աղբի մեր երկընտրանքը» համակարգչային ինտերակտիվ տեսանյութում, որը հանդիսանում է Ամերիկյան պատմության ազգային թանգարանի մշտական ​​ցուցադրություն։ 1998 թվականին հրատարակվում է Ռոբերտ Մ. Լիլիենֆելդի հետ համատեղ գրված «Ավելի քիչ օգտագործեք անպետքությունները. Բնապահպանական լուծումներ՝ իմանալու ով ենք մենք իրակաում» գիրքը  ։
2000–2010 թվականներին Ռաթյեն տեղափոխվում է Սթենֆորդ որպես հնագիտության ոլորտի գիտաշխատող։ 2010 թվականին նա վերադառնում է Թուսոն, որտեղ մահանում է 66 տարեկանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնագետներ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մարդաբաններ
Ն-2 (ՀԿՌՀ)
Ն-2՝ հայկական արտադրության համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ։