Օմայյան_խալիֆայություն
Օմայյան խալիֆայությունն իր հզորության գագաթնակետին Աբդ ալ Մալիք, Վալիդ
Աբդ ալ Մալիքի և իր որդու Վալիդ 1-ինի կառավարումը ամենանշանակալին էր Օմայյան դինաստիայում։ Այս ժամանակ կատարվեցին հիմնական նվաճումները արևմուտքում և արևելքում և խալիֆայությունը դարձավ ամենակարող արաբա- մուսուլմանական պետություն։ Սակայն Աբդ ալ Մալիքի գահակալման շրջանում խալիֆայության ներքաղաքական վիճակն անկայուն էր։ Աբդ ալ Մալիքը պայքարում էր ինքնակոչ խալիֆա իբն Զուբեյրի դեմ։ Աբդ ալ Մալիքի իշխանության տակ գտնվում էին միայն Սիրիան և Եգիպտոսը, իսկ իբն ալ Զուբեյրի էին ենթարկվում Արաբիան և Իրաքը, իսկ արևելյան նահանգները ընդհանրապես չէին ենթարկվում կենտրոնական իշխանությանը։ Բացի այդ խալիֆայությանը սպառնում էր Բյուզանդական կայսրությունը։ Աբդ ալ Մալիքը ոչ մի կերպ չէր կարող հաշտվել մեկ այլ խալիֆի գոյության հետ։ Իբն ալ Զուբեյրը 685 թվականին Քուֆայում իր փոխանորդ էր նշանակել ալ Մուխտարին՝ կարծելով, որ վերջինս հավատարմությամբ կծառայի իրեն։ Սակայն օգտվելով իր այդ կարգավիճակից ալ Մուխտարը ևս սկսեց պայքար գահի համար։ 686 թվականին իբն ալ Զուբեյրը զորք ուղարկեց ալ Մուխտարի դեմ, որն գտնվում էր Քուֆայում։ Ալ Մուխտարի դրությունը վատացավ, երբ Քուֆան անցավ իբն ալ Զուբեյրի կողմը։ 687 թվականին իբն ալ Զուբեյրի զորքը գրավեց Քուֆան, որի մարտերում էլ զոհվեց ալ Մուխտարը։ Այսպիսով գահի համար պայքարում մնացին երկուսը՝ Աբդ ալ Մալիքը ր իբն ալ Զուբեյրը։ Այս երկուսն էլ ունեին իրենց խնդիրները. իբն ալ Զուբեյրը պայքարում էր «նոր խարիջներ»-ի դեմ, իսկ Աբդ ալ Մալիքը Բյուզանդական կայսրության հետ ուներ խնդիրներ։ Այս նպատակով 689 թվականին Աբդ ալ Մալիքը կնքում է պայմանագիր Բյուզանդիայի հետ՝ պարտավորվելով նրան մուծել որոշալի քանակությամբ հարկ և զիջել որոշ տարածքներ։ Սրանից հետո Աբդ ալ Մալիքը նոր պայքար սկսեց իբն ալ Զուբեյրի դեմ։ Աբդ ալ Մալիքի զորքերը գլխավորում էր 30-ամյա ալ Հաջաջը։ 691 թվականին ալ Հաջաջի գլխավորած զորքը շարժվում է Մեքքա։ Եթե Յազիդի օրոք չհաջողվեց գրավել Մեքքան, ապա այս անգամ Օմայյաններին հաջողվեց գրավել Մեքքան, իսկ իբն ալ Զուբեյրը սպանվեց։ Սրանից հետո ալ Մալիքը Հաջջաջին նշանակում է Իրաքի կառավարիչ և տալիս է նրան ազատություն այն տարածքներում, որտեղ իշխում է։ Նա կարողանում է ճնշել խարիջիների ընդվզումները։ Աբդ ալ-Մալիքի օրոք սկսվեց նաև Հայաստանի նվաճումը։ Նրանք գրավեցին Հայաստանը, ապա Վիրքը, Աղվանքը, մերձկասպյան տարածքները։ Նվաճված տարածքներում 701 թ. նրանք ստեղծեցին նոր վարչական տարածք՝ Արմինիան ՝ Դվին կենտրոնով։ Աբդ ալ Մալիքի և Վալիդի կառավարման շրջանը բնութագրվում է վարչական համակարգի ազգայնացմամբ, արաբական տարադրամի ներմուծմամբ, փոստային համակարգի զարգացմամբ և այնպիսի ճարտարապետական կառույցների կառուցմամբ, ինչպիսին է «Ժայռի գմբեթը» մզկիթը Երուսաղեմում, իսլամում 3-րդ սրբավայրը։ Աբդ ալ Մալիքի օրոք արաբերենը ստացավ պետական լեզվի կարգավիճակ. խալիֆայության բոլոր մասերում գրագրությունը կատարվում էր արաբերենով։ Արաբական խալիֆայությունում օգտագործվում էին բյուզանդական ոսկյա և պարսկական արծաթյա դրամները, սակայն Աբդ ալ Մալիքի հրամանով շրջանառությունից հանվեցին օգտագործվող տարադրամները և դրանց փոխարեն ամբողջ խալիֆայությունում մտցվեց արաբական ազգային դրամը՝ ոսկյա դինարներ և արծաթյա դիրհեմները։ 695 թվականին Դամասկոսում հատվեցին առաջին ոսկյա դինարները։ Աբդ ալ Մալիքի կառավարման վերջին տարիները խաղաղ անցան։ Նրան հաջորդեց իր որդի ալ Վալիդը 705 թ.։ Նա շարունակեց հոր քաղաքականությունը։ Նրա օրոք շարունակվեցին մուսուլմանական նվաճումները և խալիֆայության սահմանները ընդարձակվեցին։ Նրա օրոք սկսվեց Մավարաննահրի նվաճումը։ Նրա զորքերը գրավեցին նաև Սամարղանդը, Բուխարան։ 713-715 թթ, նվաճեցին Ֆերգանան։ Նա վերանվաճեց Եգիպտոսի որոշ մասերը Բյուզանդիայից և շարժվեց դեպի Կարթագեն՝ ընդհուպ մինչև Հյուսիսային Աֆրիկայի ծայր արևմուտք։ Այնուհետև 711 թ. մուսուլմանական զորքերը անցան Ջիբրալթարի նեղուցը և սկսեցին Իսպանիայի նվաճումը՝ օգտագործելով Հյուսիսային Աֆրիկայի բերբերների ուժը։ Եվ արդեն մինչև 716 թ, արաբները ամբողջ Իսպանիան գրեթե նվաճել էին։ Արևելքում իսլամական զորքերը հասել էին մինչև Ինդոս գետ 712 թ.։ Վալիդը հայտնի է նաև իր կառուցողական աշխատանքներով, որոնցից են Ալ-Ակսայի մզկիթը Երուսաղեմում և Օմայյանների մզկիթը Դամասկոսում։