cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հյուր ամռան մոտ
Սյուժե
Ամռանը՝ անտառի արահետով, հսկայական ուսապարկերով արշավի են ուղևորվում երեք մարզիկներ։ Նրանք հանդիպում են մորուքավոր երեք արտասահմանցիների, գրեթե դատարկ ուսապարկերով։ Մարզիկները անցնում են առվակի ափով՝ հոսանքին հակառակ ուղղությամբ և վերջապես հարմար տեղ են գտնում։ Նրանք վրան են դնում ու կրակ վառում։ Երեկոյան նրանցից մեկը կիթառ է նվագում։ Առավոտյան մարզիկները լողում ու գնդակ են խաղում առվակում։ Հերթական հարվածը հասնում է տեղացի ձկնորսին, որը զայրացած հարվածում է, և գնդակն ընկնում է ուղիղ կրակը։ Գնդակը մաս-մաս է լինում, իսկ կաթսան թռչում է ծառի ճյուղի վրա։ Վախեցած ձկնորսը եղբոր հետ փախչում է, իսկ երկու մարզիկները թռցնում են երրորդին, որ վերջինս հանի կաթսան ճյուղից։ Հետո նրանք նորից են կրակ վառում ու ջրով լցված կաթսան դնում վրան։ Շփոթված ձկնորսը դույլի մեջ ձուկ է բերում նրանց համար, և վեճը լուծվում է։ Մարզիկները տապակում են ձուկը, իսկ մյուսը գնում է սունկ հավաքելու և հանդիպում է մի տեղացի աղջկա։ Աղջիկն իր զամբյուղի սունկը լցնում է մարզիկի զամբյուղի մեջ, իսկ վերջինս նրան ծաղիկներ է նվիրում։ Մինչդեռ բոլորը ձուկ են որսում, աղջիկը վերադառնում է մի դույլ կաթով և ձեռքով է անում մարզիկներին։ Խանդից իրեն կորցրած ձկնորսը մարզիկների վրա է նետվում բռունցքներով, բայց պատասխան ստանալուց հետո եղբորն օգնության է ուղարկում։ Շուտով հայտնվում է մի լայնաթիկունք տղա։ Նա ճանաչում է մարզիկներին ու տղային նորից օգնության հետևից ուղարկում։ Վերջինս վերադառնում է նկարներով և բոլորին պարզ է դառնում, որ մարզիկները «Մետեոր» խմբի հոկեյիստներն են։ Վեճը մոռացվում է, ու սկսվում է սպորտային և հետո միայն երաժշտական մրցություն, ով ինչ ավելի լավ է կարողանում անել։ Մարզիկներից մեկը բարձրանում է մեղվանոց, և նրա վրա է թռչում պարսը։ Բժշկական օգնություն նրան ցուցաբերում է ծաղիկներով աղջիկը։ Քիչ հետո մարզիկները թատրոնում ներկայացում են կազմակերպում և ցուցադրում իրենց հմտությունները։ Արևից թխացած ու հանգստացած մարզիկները նիհարած ուսապարկերով հետ են մեկնում ու ճանապարհին հանդիպում են լեցուն ուսապարկերով զբոսաշրջիկների, ովքեր հենց նոր են սկսում իրենց արշավը։ Հրաժեշտ տալիս աղջիկը նվիրում է մարզիկներին մի դույլ մեղր։ Մեղրի հոտի վրա թռչում են մեղուները և նրանք ստիպված են լինում փրկվել առվակի մեջ, բայց մարզիկները չեն վհատվում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1972 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Մեժիխա
Մեժիխա (Межиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պրոտվա գետի աջ ափին 151 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25 կմ է, ավազանի տարածքը 70,2 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լը Նուվիոն ան Տիերաշ
Քաղաքի բնակչությունը 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 2 807 մարդ։
Տնտեսություն
1 մարդու տարեկան եկամուտը 2011 թվականին կազմել է 17 335 եվրո (ամբողջ Ֆրանսիայում՝ 25 140, Էնա գավառում՝ 21 148)։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվի դինամիկա
Բենուար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թատերական ճարտարապետություն
Ռիչարդ Ջոնս (աճպարար)
Ռիչարդ Ջոնս (Richard Jones, ), բրիտանացի աճպարար և բրիտանական զինված ուժերի զինծառայող։ Առավել հայտնի է դարձել՝ հաղթելով «Բրիտանիան փնտրում է տաղանդների» հեռուստամրցույթի 10-րդ եթերաշրջանը հաղթելու համար ։
Գոռգոչ
Գոռգոչ է վերանվանվել 2006 թ.-ի հուլիսի 4-ին։ Գյուղի արևելքում է գտնվում «Արագած» ճամբարը, որտեղ նկարահանվել է «Դեպի ճամբար» սիթքոմի 1-ին եթերաշրջանը։
Ռիչարդ Ջոնս (աճպարար)
Կենսագրություն
Ջոնսը ծնվել է Լեյթոնսթոնում, Լոնդոն։ Մանկությունն անց է կացրել Էսսեքս կոմսության Չիգվել համայնքում ։ 2010 թվականին ծառայության է անցել Մեծ Բրիտանիայի զինված ուժերում և մեկ տարի սովորել Թուիքենեմի Երաժշտության թագավորական ռազմական դպրոցում։ Ներկայումս բնակվում է Սաութ Վուդհեմ Ֆերրերսում ։
Երեք տարի նվագել է «Parachute Regiment» բենդի կազմում։ 2014 թվականին ծառայության է անցել Թագավորական հեծելազորում՝ որպես պատվո պահակախմբի անդամ ։
Գոռգոչ
Բնակչություն
Գոռգոչի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ։
Ռիչարդ Ջոնս (աճպարար)
Կենսագրություն
2016 թվականի հունիսի 11-ին, Մեծ Բրիտանիայի թագուհու 90- ամյակի տոնակատարության ժամանակ, Լենս Քորփորալ Ջոնսի կերպարով Ռիչարդ Ջոնսը մասնակցել է ռազմական շքերթին։ Դեկտեմբերի սկզբին «Royal Variety Performance» հաղորդաշարի ժամանակ նա մասնակցել է որպես աճպարար։ Հաղորդաշարին, որպես հյուր, մասնակցել են նաև Բրիտանական թագավորական ընտանիքի անդամները։ 2017 թվականի ապրիլին ITV-ի եթերում ցուցադրվել է Ջոնսի «Կախարդության օպերացիա» շոուն։
Գոռգոչ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Ռիչարդ Ջոնս (աճպարար)
Կենսագրություն
Ներկայումս Ջոնսը հյուրախաղերով հանդես է գալիս Մեծ Բրիտանիայի ողջ տարածքում, որը սկսվել է օգոստոսին Վինձորում և ավարտվելու է 2018 թվականի նոյեմբերին Ուայթ կղզում ։
Քաղաքակրթություն
Քաղաքակրթություն, հասարակական զարգացման, նաև նյութական ու հոգևոր մշակույթի մակարդակ, աստիճան։ Քաղաքակրթություն հասկացությունը երևան է եկել 18-րդ դարում և սերտորեն կապված է մշակույթ հասկացության հետ։ Ֆրանսիացի փիլիսոփաները քաղաքակիրթ էին համարում բանականության և արդարության սկզբունքների վրա հիմնված հասարակությունը։ Ըստ Օ. Շպենգլերի՝ քաղաքակրթությունը ցանկացած մշակույթի որոշակի զարգացման փուլն է։ Հիմնական հատկանիշներն են արդյունաբերության ու տեխնիկայի զարգացումը, արվեստի ու գրականության աստիճանական անկումը, մարդկանց մեծ քանակության կուտակումները խոշոր քաղաքներում, ժողովուրդների վերաճումը անդեմ զանգվածների ։ Քաղաքակրթությունը որոշ բարդ համակարգ է՝ քաղաքական զարգացման մակարդակով, մշակութային առանձնահատկությամբ, հաղորդակցության սիմվոլիկ համակարգերով։ Այն այնպիսի համալիր հասարակություն է, որը բնութագրվում է քաղաքակրթությամբ, էլիտար մշակույթով, սոցիալական հաղորդակցության համակարգերով (գրային համակարգ) սոցիալական շերտավորմամբ և բնական միջավայրով       ։
Քաղաքակրթությունները սերտորեն կապված են այլ սոցիալական-քաղաքատնտեսական հատկանիշների հետ, ներառյալ կենտրոնացումը, մարդկանց կենցաղը, աշխատանքի մասնագիտացումը, առաջընթացը, շահագործման գաղափարախոսությունները, մոնումենտալ ճարտարապետությունը, հարկման համակարգը և հասարակության կախվածությունը գյուղատնտեսությունից։
Հայեցակետերի պատմություն
Անգլերեն «քաղաքակրթություն» բառը գալիս է 16-րդ դարի ֆրանսիական «քաղաքակիրթ» բառից «Քաղաքակրթության փիլիսոփայության» մեջ (1923) Ալբերտ Շվյուցերը երկու կարծիք է արտահայտում։ Առաջինը ամբողջովին նյութական է, մյուսը՝ և՛ նյութական, և՛ էթնիկական։ Նա նշում է, որ մարդկությունը կորցնում է էթնիկական քաղաքակրթության գաղափարը։ 17-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարի սկզբներին ֆրանսիական հեղափոխության ընթացքում քաղաքակրթություն բառն օգտագործվել է եզակի, բայց ոչ երբեք հոգնակի և նշանակել է մարդկության առաջադիմությունն ամբողջությամբ վերցրած։ Բայց սա Ֆրանսիայում։ Քաղաքակրթությունն օգտագործվում է որպես հաշվելի գոյական 20-րդ դարում։ Այն դառնում է սովորական` նշանակելով պարզապես մշակույթ։ Միայն այս ընդհանրացված իմաստով հնարավոր է դառնում խոսել «միջնադարյան քաղաքակրթության» մասին։ Էլիասի հասկացողությամբ սա կլիներ պարադոքս։ Արդեն 18-րդ դարում կար շատ կարևոր տարբերակում մշակույթի և քաղաքակրթության միջև։ Քաղաքակրթության մասին նոր մոտեցումներ մշակվեցին Գերմանիայում։ Կյերկեքզարդը, Նիցշեն, նաև Գյոթեն մշակույթները տեսնում էին որպես բնական օրգանիզմներ, որոնք չեն սահմանվում բնական, ռացիոնալ գործողություններով, այլ նախատրամադրված են դեպի ժողովրդական ոգին։ Քաղաքակրթությունը, ի տարբերություն նյութական առաջընթացի, ավելի ռացիոնալ է և առաջնորդում է սոցիալական շերտերին դեպի այնպիսի խառնվածքները, ինչպիսին են նախանձը, կեղծավորությունը, կռապաշտությունը։
Պատմություն
Պատմականորեն մշակույթը այսպես կոչված «առաջադեմ» մշակույթն է՝ ի տարբերություն ավելի հավանական պարզունակ մշակույթների։ Քաղաքակրթությունը լայն իմաստով հակադրվում է կենտրոնացված հասարակություններին, այդ թվում՝ քոչվորական մշակույթներին, նեոլիթյան հասարակություններին կամ որսորդությանն ու հավաքչությանը      ։ Քաղաքակրթությունները հիմնվում են խիտ բնակեցված վայրերում, որտեղ կա իշխող վերնախավ և կախյալ քաղաքային և գյուղական բնակչություն, իսկ իշխանությունը վերնախավի ձեռքում է, որն իր վերահսկողությունն է սահմանում բնության և մարդկանց վրա ։ Քաղաքակրթությունների ծագման ամենավաղ շրջանը ընդհանուր առմամբ կապված է նեոլիթյան հեղափոխության վերջնական փուլերի հետ, որն ավարտվում է քաղաքաշինական հեղափոխությամբ, պետության կազմավորմամբ, քաղաքական զարգացմամբ և իշխող վերնախավի առաջացմամբ։ Նախկին նեոլիթյան տեխնոլոգիաներն ու ապրելակերպը ստեղծվել էր Մերձավոր Արևելքում (օրինակ, Գյոբեկի Տեպեում, մոտ մ. թ. ա. 9130 թվականից), այնուհետև Չինաստանի Դեղին գետի և Յանցզի գետերի շրջանում (օրինակ, Պինտտուշակյան մշակույթը մ. թ. ա. 7500 թվականին) և ավելի ուշ՝ այնպիսի վայրերում, ինչպիսին են հյուսիսարևելյան ամերիկյան քաղաքակրթությունը և Մեզոամերկան։
Միջագետքը նեոլիթյան հեղափոխության ամենազարգացած վայրն էր 6500 տարի առաջ ։ Այս տարածքը հայտնաբերվել է որպես այնպիսի վայր, որտեղ տեղի են ունեցել ամենակարևոր զարգացումները մարդկության պատմության մեջ, ներառյալ անիվի գաղափարը, մաթեմատիկան, աստղագիտական և գյուղատնտեսական զարգացումները ։ Քաղաքային հեղափոխության քաղաքակրթությունը իր հերթին կախված էր սանդալիզմի զարգացումից, կենդանիների ընտելացումից, հացահատիկի աճեցումից և մարդկանց կենսամակարդակի բարձրացումից, որոնք նպաստեցին տնտեսական մասշտաբների աճին և որոշակի սոցիալական ոլորտներում ավելցուկային արտադրանքի կուտակմանը։ Բարդ մշակութային համակարգերից մինչև քաղաքակրթության անցումը կարծես թե վիճելի է, թվում է, այն կապված է պետական կառույցների զարգացման հետ, որոնցում վերնախավին շնորհվեց իշխող դասակարգի դեր ։ Նեոլիթյան ժամանակաշրջանի վերջում տարբեր քաղաքակրթություններից սկսեցին կազմավորվել Քալքոլիկտական (ք. ա. 3300 թվականներ) քաղաքակրթությունները։ Բրոնզե դարին մ. թ. ա. 1200 թվականին հաջորդեց երկաթի դարը, որի ընթացքում ի հայտ եկան մի շարք նոր քաղաքակակրթություններ։ 1500-ական թվականներին Արևմտյան Եվրոպայում ևս սկսվեց գիտական նոր մոտեցումների ներդրման ժամանակաշրջան՝ ստեղծելով արդյունաբերական և տեխնոլոգիական ներկա քաղաքակրթությունը։
Առանձնահատկություններ
Սոցիալական գիտնականները մի շարք հատկանիշներ են սահմանել, որոնցով քաղաքակրթությունը տարբերվում է այլ բաներից ։ Քաղաքակրթություններն առանձնացել են իրենց կենցաղով, կենսամիջոցների տեսակներով, տնտեսական համակարգերով, գրագիտությամբ և այլ մշակութային հատկանիշներով։ Էնդրյու Նիկիֆորուկը պնդում է, որ քաղաքակրթությունները ապավինել են մարդկանց մկանների աշխատանքին, ստրուկների էներգիային, որի շնորհիվ ցանվել են մշակաբույսեր, կառուցվել քաղաքներ։
Ստրկությունը նախապատմական քաղաքակրթությունների ընդհանուր առանձնահատկությունն է։ Բոլոր քաղաքակրթությունները կախված են եղել գյուղատնտեսությունից, որի շնորհիվ ստեղծվել են կենսապայմաններ, բացառությամբ Պերուի վաղ քաղաքակրթությունների, որոնք, հնարավոր է, որ կախված լինեին ծովային ռեսուրսներից ։ Հացահատիկային տնտեսություններում կարող էին սննդամթերքային ավելցուկներ առաջանալ հատկապես ինտենսիվ գյուղատնտեսական մեթոդների ներդրման միջոցով։ Ավելի քիչ են եղել այգեգործության վրա հիմնված քաղաքակրթությունները. դրանք շատ հազվադեպ են եղել։ Հացահատիկային ավելցուկը թույլ է տվել մարդկանց զբաղվել հացահատիկի մշակությամբ։ Վաղ քաղաքակրթությունները ներառել են զինվորներ, արհեստավորներ, հոգևորականներ, ինչպես նաև մասնագիտական կարիերա ունեցող այլ անձանց։ Սննդամթերքի ավելցուկն առաջացրել է աշխատանքի բաժանում և մարդկային գործունեության բազմազանություն՝ որպես քաղաքակրթութություններին բնորոշ հատկանիշ։ Այնուամենայնիվ, որոշ վայրերում որսորդ-հավաքարարների ձեռքում կուտակվել է սննդամթերքների ավելցուկ։ Օրինակ, խաղաղօվկիանոսյան հյուսիս-արևմուտքի շրջանում ապրող որոշ բնիկ ժողովուրդների մոտ, գուցե նաև Մեզոլիթյան Նաթուֆլան մշակույթի ժամանակաշրջանում, առաջացել են լայնամասշտաբ հասարակական կազմակերպություններ և տեղի է ունեցել աշխատանքի բաժանում։ Սա նախորդել է բույսերի աճեցմանը և կենդանիների ընտելացմանը ։ Քաղաքակրթությունները տարբերվում են այլ հասարակական ձևերից։ Քաղաքակրթություն բառը միաժամանակ սահմանվում է «քաղաքներում ապրել» արտահայտությամբ։ Նրանք, ովքեր չէին զբաղվում գյուղատնտեսությամբ, կենտրոնանում էին քաղաքներում աշխատելու և առևտրի համար ։
Համեմատած այլ հասարակությունների հետ՝ քաղաքակրթություններն ունեն ավելի բարդ կառուցվածք, որը պետությունն է, մեծ տարբերություն կա տարբեր դասերի միջև։ Քաղաքներում սովորաբար կենտրոնացած իշխող դասը վերահսկում է ավելցուկի մեծ մասը և իր կամքը իրականացնում կառավարության կամ բյուրոկրատիայի գործունեության միջոցով։ Կոնֆլիկտի տեսաբան Մորթոն Ֆրիդը և ինտեգրացիոն տեսաբան Էլման Սերվայսը դասակարգել են մարդկային մշակույթները՝ հիմնված քաղաքական համակարգերի և սոցիալական անհավասարության վրա ։ Որսորդությամբ և հավաքչությամբ զբաղվողների խմբերը սովորաբար եղել են հավասարազոր մինչդեռ քաղաքակրթություններին բնորոշ են եղել բարձրագույն ստրատիֆացված կառույցները, սոցիալական տարբեր դասերը՝ թագավոր, ազատներ, ստրուկներ։ Քաղաքակրթություններն ունեցել են բարդ սոցիալական հիերարխիկ կառուցվածք՝ կազմակերպված ինստիտուցիոնալ իշխանություններով ։ Տնտեսապես քաղաքակրթությունները հանդես են բերում տնտեսական կառուցվածքի բարդ համակարգ՝ անձնական սեփականության և փոխանակության ձևերով, ինչպիսին չի լինում պակաս կազմակերպված հասարակություններում։ Նստակյաց կյանքով ապրող մարդիկ սեփականություն ձեռք բերելու և ավելացնելու առավել լավ հնարավորություն են ունենում, քան քոչվորական կյանքով ապրողները։ Ոմանք ձեռք են բերում հողային սեփականություն։ Քաղաքակրթություններում բոլոր մարդիկ չեն, որ զբաղված են իրենց սննդամթերքի արտադրությամբ։ Նրանցից ոմանք զբաղվում են իրենց ապրանքների և ծառայությունների առևտրով։ Վաղ երկաթի դարում մարդկանց տարբեր պահանջմունքների բավարարման համար անհրաժեշտ էր դրամական համակարգի առկայությունը, իսկ այդ համակարգի մենաշնորհային վերահսկողությունը շահում է հասարակական և քաղաքական վերնախավը։
Մշակութային նույնություն
Քաղաքակրթությունը կարող է առնչվել բարդ հասարակության մշակութային կյանքին և ոչ թե միայն մշակույթին։ Ամեն հասարակություն, քաղաքակրթություն է այն, թե ոչ, ունի որոշակի սովորույթների և գաղափարների, արտադրության և արվեստի համակարգ, որը նրան դարձնում է յուրօրինակ։ Քաղաքակրթությունն ունի մշակութային զարգացման միտումներ, պետական կառավարման համակարգ, գրականություն, պրոֆեսիոնալ արվեստ, ճարտարապետություն, կազմակերպված կրոն, կրթական որոշակի մակարդակ և վերնախավի վերահսկողություն։ Բարդ մշակույթը, կապված քաղաքակրթության հետ, միտումներ ունի տարածվելու  և ազդելու այլ մշակույթների վրա` երբեմն նրանց ձուլելով քաղաքակրթության մեջ։ Դասական օրինակը-չինական քաղաքակրթությունն է և նրա ազդեցությունը տեղական քաղաքակրթությությունների վրա, ինչպիսին էին Կորեայինը, Ճապոնիայինը և Վիետնամինը։ Շատ քաղաքակրթություններ իրականում լայն տարածված էին շատ երկրներում։ Քաղաքակրթությունը, որում մարդն ապրում է, մշակութային ինքնություն է հաղորդում նրան։ Շատ պատմաբաններ կենտրոնանում են այդ լայն մշակութային բնագավառների վրա և դիտում են քաղաքակրթությունը որպես առանձին միավոր ։ Շպենգլերը հավատում էր քաղաքակրթությանը՝ ընդունելով հիմնական մշակութային սիմվոլները։ Մշակույթներն ապրում են ծննդյան, կյանքի, անկման և մահվան փուլերը։ Շպենգլերը հաստատում է, որ քաղաքակրթությունը հանդիսանում է մշակույթի անկման սկիզբը ։ Առնոլդ Թոյնբիի միասնական քաղաքակրթության հայեցակարգը նույնպես ազդել է 20-րդ դարի կեսերի տեսությունների վրա։ Թոյնբին պարզաբանել է քաղաքակրթական պրոցեսները իր բազմաբնույթ «Պատմության հետազոտություն» աշխատության մեջ, որում ցույց է տվել 21 քաղաքակրթությունների զարգացումն ու անկումը և հինգ «կալանավորված» քաղաքակրթությունները։ Ըստ Թոյնբիի՝ քաղաքակրթություններն ընդհանրապես թուլացել են և անկում ապրել ստեղծագործական փոքրամասնության անհաջողությունների պատճառով՝ պայմանավորված բարոյական ու կրոնական անկմամբ, այլ ոչ թե տնտեսական և էկոլոգիական պատճառներով։ Սամուել Պ․ Հանթինգտոնը սահմանում է քաղաքակրթությունը որպես ժողովրդի ամենաբարձր մշակութային խմբավորում և մշակութային ինքնության ամենաբարձր մակարդակ, որը տարբերվում է այլ մակարդակներից։ Հանթինգտոնի քաղաքակրթության մասին տեսությունները քննարկվում են ։
Բարդ համակարգեր
Տեսաբանների մյուս խումբը, որն օգտվում է համակարգի տեսությունից, քաղաքակրթությունը դիտարկում է որպես բարդ համակարգ, որի միջոցով կարելի է վերլուծել օբյեկտների խմբերը, որոնք գործում են համաձայնեցված՝ արդյունքի հասնելու համար։ Նրանք գալիս են դեռևս  նախաքաղաքային մշակույթից։ Նրանց միջև կա տնտեսական,  քաղաքական, ռազմական, դիվանագիտական, սոցիալական և մշակութային փոխհամագործակցություն։ Ամեն մի կազմակերպություն բարդ սոցիալական համակարգ է, իսկ քաղաքակրթությունը մեծ կազմակերպություն է։ Համակարգային տեսությունը օգնում է ընդդիմանալ մակերեսային և մոլորեցնող վերլուծություններին քաղաքակրթությունների ուսումնասիրության և նկարագրության մեջ։ Համակարգային տեսաբանները տեսնում են քաղաքների միջև եղած տարբեր տեսակի հարաբերությունները (ներառյալ տնտեսական, մշակութային փոխազդեցություն, քաղաքական և դիվանագիտական հարաբերություններ)։ Այս ոլորտներն հաճախ տարբեր մակարդակներում են գտնվում։ Օրինակ, առևտրային ցանցերը մինչև 19-րդ դարը ավելի մեծ էին, քան մշակութային և քաղաքական ոլորտները; Լայնածավալ առևտրային ուղիները, այդ թվում՝ Մետաքսի ճանապարհը, որն անցնելով Կենտրոնական Ասիայով և Հնդկական Օվկիանոսով, կապում էր Հռոմեական կայսրությունը, Պարսկաստանը, Հնդկաստանն ու Չինաստանը, ստեղծվել էր 2000 հազար տարի առաջ, երբ այդ քաղաքակրթությունները հազիվ թե տարածեին ցանկացած հարաբերություն  (քաղաքական, ռազմական, դիվանագիտական, մշակութային) ։
Շատ տեսաբաններ պնդում են, որ ամբողջ աշխարհը արդեն ինտեգրվել է «համաշխարհային համակարգին», որը հայտնի է գլոբալիզացիա անունով։ Աշխարհի տարբեր քաղաքակրթությունները և հասարակությունները ամբողջ աշխարհում տնտեսականապես, քաղաքականապես և նույնիսկ մշակութայինորեն փոխկապակցված են բազմաթիվ առումներով։ Կա բանավեճ, թե ինտեգրումը երբ է սկսվել, և ինչպիսի առանցքային ցուցանիշ կա ինտեգրման մեջ։ Մշակութային, տեխնոլոգիական, տնտեսական, քաղաքական, թե զինվորական դիվանագիտության ցուցանիշն է քաղաքակրթության աստիճանը որոշելու համար հիմնական ցուցանիշ համարվում։ Դեյվիդ Ուիլկինսոնը  առաջադրել է այն տեսակետը, որ Միջագետքի և Եգիպտոսի քաղաքակրթությունների տնտեսական եւ ռազմատեխնիկական ինտեգրումը հանգեցրել է մ.թ.ա. 1500 թվականին «Կենտրոնական քաղաքակրթության» ստեղծմանը. ։ Կենտրոնական քաղաքակրթությունը հետագայում ընդլայնվել է համաշխարհային մասշտաբով եվրոպական գաղութացումից հետո՝ ընդգրկելով Մերձավոր Արևելքի և Եվրոպայի ողջ տարածքը, իսկ տասնիններորդ դարում՝ նաև Ամերիկան, Ավստրալիան, Չինաստանը և Ճապոնիան։ Ըստ Ուիլկինսոնի՝ քաղաքակրթությունները կարող են մշակութայինորեն տարբեր լինել, ինչպես Կենտրոնական քաղաքակրթությունը, կամ լինել միատարր, ինչպես ճապոնական քաղաքակրթությունը։ Այն ինչ Հանթինգթոնը կոչում է «քաղաքակրթությունների բախում» կարող է Ուիլկինսոնի մոտ բնութագրվել որպես հակամարտություններ մշակութային ոլորտներում մեկ գլոբալ քաղաքակրթության շրջանակներում։ Մյուս տեսաբանները որպես գլոբալացման առաջին քայլը նշում են Խաչակրաց արշավանքները։ Ավելի ավանդական տեսանկյունը  այն է, որ հասարակությունների ցանցերը ընդլայնվել և դանդաղել են պատմության հնագույն ժամանակներից,  և որ ներկայիս գլոբալացման տնտեսությունը ու մշակույթը եվրոպական վերջին գաղութացման արդյունք են։
Նեոլիթյան դարաշրջանը և անցումը քաղաքակրթությանը
Սեդենտիզմի գործընթացը տեղի է ունեցել մոտ 12,000 թվականին մ․թ․ա․ Լևանտի շրջանում՝ հարավ-արևմտյան Ասիայում, չնայած շուտով այն շարունակվել է աշխարհի այլ շրջաններում։ Քաղաքակրթություններն որպես կանոն առաջացել են նեոլիթյան հեղափոխության կամ գյուղատնտեսական հեղափոխությունից հետո, որը տեղի է ունեցել տարբեր վայրերում մ․թ․ա․ 8,000-5,000 թվականներին հատկապես հարավ-արևմտյան Ասիայում/հարավային Ասիա, հյուսիսային/կենտրոնական Աֆրիկայում և Կենտրոնական Ամերիկայում ։ Նախապես այն կապված էր կենսապայմանների փոփոխման հետ, որը հանգեցնում էր գյուղատնտեսական հողերի պտղաբերության նվազեցմանը։ Անհրաժեշտ էր պարարտացնել դաշտերը․ բնակիչները ստիպված էին այդ տարածքներից շարժվել, հեռանալ, որպեսզի կարգավորվի խնդիրը։ Խոշոր գետերի հովիտներում ջրհեղեղի շնորհիվ վերականգնվում է հողի պտղաբերությունը, աճում է բնակչության խտությունը; Սա նպաստում է ապրանքաշրջանառության հեղափոխությանը։ Մարդիկ օգտագործում էին ընտելացված կենդանիներին ոչ միայն մսի, կաթ, բրդի համար, այլև գոմաղբը սայլերով տեղաշարժման և տարածման համար ։ Կլիմայի փոփոխությունը հանգեցնում է ծախսի և օգուտի հարաբերակցության փոփոխությանը համայնքների միջև, որի արդյունքում լքվում են անպաշտպան համայնքները, հանդես են գալիս պարսպապատ քաղաքները, ի հայտ են գալիս քաղաքակրթություններ։ Քաղաքային հեղափոխությունը նշանավորում է քաղաքակրթական հեղափոխության սկիզբը, ավելցուկների կուտակման սկիզբը և հնարավորություն տալիս քաղաքներին ու տնտեսություններին զարգանալ։ Դա պայմանավորված էր բռնության՝ որպես պետության մենաշնորհի ի հայտ գալով, զինվորական դասի առաջացմամբ, էնդեմիկ պատերազմներով, հասարակության արագ շերտավորմամբ և մարդկային զոհաբերության երևույթով ։
Երկաթի դար
Երկաթի դարը սովորաբար հաջորդում է Բրոնզի դարին, որի ժամանակ օգտագործվում է երկաթը։ Վաղ շրջանը բնութագրվում է երկաթի լայն օգտագործմամբ։ Այդ նյութի գործածությունը համապատասխանում է հասարակական այլ փոփոխություններին, գյուղատնտեսական զանազան մեթոդներին, կրոնական համոզմունքներին և գեղարվեստական ոճերին։ Երկաթի դարը որպես հնագիտական տերմին նշում է քաղաքակրթության մակարդակ և մարդկանց մշակույթ, գործածվում է մետաղը որպես գործիքներ և զենք պատրաստելու միջոց : Երկաթի դարը եռյակ համակարգի երեք սկզբունքային ժամանակաշրջաններից է՝ ստեղծված Քրիստիան ուրգենսեն Թոմսենի կողմից (1788–1865)՝ դասակարգելու համար անտիկ հասարակությունների առաջընթացի նախապատմական աստիճանները ։ Կարլ Հասպերսը՝ գերմանական պատմական փիլիսոփան, կարծում է, որ հնագույն քաղաքակրթությունները տուժվել են են մ. թ. ա. 800-200 թվականներին, որի ընթացքում մի շարք իմաստուն տղամարդիկ, մարգարեներ, կրոնական բարեփոխիչներ և փիլիսոփաներ Չինաստանից, Հնդկաստանից, Իրանից, Իսրայելից և Հունաստանից փոխել են քաղաքակրթության ուղղվածությունը ։ Վիլյամ Հարդի Մաքնեյլը նկատել է, որ պատմության այդ փուլը եղել է մեկը այն մշակույթներից, երբ նախկին առանձին. քաղաքակրթությունների միջև մշակութային շփումը կայացել է փակ շրջանում և Չինաստանից դեպի Միջերկրական ծովի շրջան տեղափոխությամբ։ Այդ պայմանավորված էր դրամական շրջանառությամբ և կրոնների տարածմամբ։
Միջնադարից մինչև վաղ ժամանակակից շրջան
Բարձրագույն կրոնների տարածումը, սկսած զրադաշտականությունից, կոնֆուցիականությունից և բուդդիզմից, կապված էր առանցքային դարաշրջանի զարգացումների հետ։ Դրանց մեջ գլխավորը եղել է խոշոր ռազմական պետությունների ստեղծումը որպես հզոր միավոր, որը կիրառում էր  բռնություն։ Դա նաև կապված էր դրամի և դրամավարկային տնտեսությունների տարածման հետ, որոնք ազդեցություն էին ունեցել նախորդ տեղական համայնքների ավանդույթների վրա։ Դավանական կրոնի աճը բերեց ավելի մեծ պետությունների միավորմանը։
Քաղաքակակրթությունների անկում
Թեոդոր Մոմզեն իր «Հռոմի պատմությունում» առաջարկել էր կայսրության փլուզումը կապել 476 թվականի հետ։ Օսվալդ Շենգալզը, իր «Արևմուտքի անկումը» աշխատության մեջ Պետրարխիի ժամանակագրական բաժանումը մերժելով՝ առաջարկել էր ընդամենը ութ «հասուն քաղաքակրթություն»։ Նա պնդում էր, որ աճող մշակույթները հակված են զարգանալ կայսերական քաղաքակրթությունների մեջ, որոնք ընդարձակվում են և ի վերջո կործանվում   իշխանության ժողովրդավարական ձևերով։ Առնոլդ Ջ. Թոյնբին իր «Պատմության ուսումնասիրություն» աշխատությունում առաջադրել է այն տեսակետը, որ եղել են ավելի շատ քաղաքակրթություններ (այդ թվում`մի քանի կալանավորված քաղաքակրթություններ), և որ բոլոր քաղաքակրթությունները հակված են եղել գնալ Մոմզենի կողմից հայտնաբերված ցիկլով։ Քաղաքակրթության անկման պատճառը տեղի է ունենում, երբ մշակութային էլիտան դառնում է մակաբույծ էլիտա, որը հանգեցնում է անկման ներքին և արտաքին նախադրյալների առաջացմանը։ Ջարեդ Դայմոնդը իր գրքում 2005 թվականին ներկայացնում է 41 ուսումնասիրված մշակույթների քայքայման հինգ հիմնական պատճառ՝ ծառահատում, հողի էրոզիա, կլիմայի փոփոխություն, անհրաժեշտ ռեսուրսներ ձեռք բերելու համար կախվածությունը միջազգային առևտրից, ներքին և արտաքին բռնությունների մակարդակի բարձրացում, ինչպիսիք են պատերազմը կամ ներխուժումը, ինչպես նաև ներքին և արտաքին միջավայրի խնդիրների նկատմամբ հասարակության արձագանքները։ Պետեր Տուրչինը իր ։ «Ծանոթություն սոցիալական մակրոդինամիկայի և աշխարհիկ ցիկլերի և հազարամյակի միտումների» մեջ առաջարկում է մի շարք մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք նկարագրում են քաղաքակրթությունների փլուզումը։ Օրինակ, Տուրչինի «հարկաբյուջետային-ժողովրդագրական» մոդելի հիմնական տրամաբանությունը կարելի է  պարզաբանել այսպես։ Սոցիալադեմոգրաֆիական նախնական փուլը մենք դիտարկում  ենք որպես մեկ շնչին ընկնող արտադրության և սպառման համեմատաբար բարձր  մակարդակ, որը տանում է դեպի ավելցուկային արտադրության նկատմամբ բնակչության պահանջարկի աճի համեմատաբար բարձր ցուցանիշներ։ Արդյունքում այդ էտապում բնակչությունը իրեն կարող է թույլ տալ վճարել հարկերը առանց առանձնահատուկ դժվարության։ Հարկերը բավականաչափ հեշտ էին հավաքվում, իսկ բնակչության աճը ուղեկցվում էր պետական եկամուտների աճով։ Միջանկյալ փուլում մեկ մարդու հաշվով արտադրության և սպառման մեկ շնչին ընկնող մակարդակները նվազում են, և ավելի ու ավելի դժվար է լինում հավաքել հարկերը բնակչությունից, պետական եկամուտները դադարում են աճել, աճում են պետական ծախսերը։ Արդյունքում այս փուլում պետությունը սկսում է բյուջետային խնդիրներ ունենալ։ Վերջնական փլուզման փուլերում բնակչության մեկ շնչին ընկնող արտադրանքը նվազում է, ավելցուկային եկամուտները նվազում են, հետագայում նվազում են նաև պետական եկամուտները։ Պետությունը ավելի ու ավելի շատ ռեսուրսների կարիք է զգում, աճում է պետության կողմից բնակչության վերահսկողությունը։ Ի վերջո, դա հանգեցնում է սովի, համաճարակների, պետական ապասառեցման, ժողովրդագրական և քաղաքակրթական փլուզման :
Ապագա
Միացյալ Նահանգներում նյութական գործոնների առկայությունը, ծայրահեղ անհատականությունը, տարածքային ու տնտեսական ընդարձակումը և նյութական հարստության որոնումը տանելու են դեպի անխուսափելի փլուզում։ Քաղաքական գերբեռնվածությունը, հասարակության ծայրահեղ բևեռացումը, եզրակացնել է տալիս, որ ներկայիս համակարգը հասնելու է մի իրավիճակի, որտեղ գոյություն ունեցող հսկայական դեֆիցիտներով տնտեսության սոցիալապես և քաղաքականապես գոյություն ունենալն անհնար է ։ Բերմանի թեզը թեև ավելի շատ խորություն ունի, բայց նման է քաղաքային կյանքը պլանավորող Ջեյն Ջեյքոբսին թեզին, որը պնդում է, որ Միացյալ Նահանգների մշակութային հինգ սյուները՝ համայնքը և ընտանիքը բարձրագույն կրթությունը, գիտական արդյունավետ պրակտիկան լրջորեն քայքայվում են։ Այս սյուների կոռոզիան ըստ Ջակոբսի, կապված է սոցիալական խնդիրների հետ, ինչպիսիք են բնապահպանական ճգնաժամը, ռասիզմը, հարուստների և աղքատների միջև կապի աճող խզումը։ Որոշ բնապահպանական գիտնականներ նկատում են, որ աշխարհը մտնում է քաղաքակրթության մոլորակային փուլ , որը բնութագրվում է որպես աշխարհում անջատ անկախ ազգ – պետություններ՝ գլոբալ համաշխարհային փոխհարաբերությունների աշխարհագրությամբ, բնապահպանական մարտահրավերներով տնտեսական համակարգերով և գիտակցությամբ ։ Մշակութային քննադատ և հեղինակ Դերիկ Ջենսենը պնդում է, որ ժամանակակից քաղաքակրթությունը ուղղված է շրջապատող միջավայրի և մարդկության վրա հաստատելու իր գերիշխանությու վնասակար, անկայուն և ապակառուցողական ձևով ։ Պաշտպանելով իր տեսակետը ինչպես լեզվաբանորեն, այնպես էլ պատմականորեն՝ նա քաղաքակրթությունը սահմանում է որպես քաղաքների աճից առաջացած մշակույթ, իսկ քաղաքը այնպիսի մի վայր, որը հանդիսանուում է մարդկանց մշտական բնակավայր, որտեղ անհրաժեշտ է ներմուծել մարդկանց համար առաջին անհրաժեշտության մթերքներ ։ Անհրաժեշտ մթերքների ներմուծման պահանջը կապված է ռեսուրսների չափազանց օգտագործման և սեփական տեղական ռեսուրսների նվազեցման հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քաղաքակրթություններ
Փյունիկ (Կոտայքի մարզ)
Փյունիկ է վերանվանվել 1992 թ.-ի հունիսի 12-ին։
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնաբուծությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Գրիշա Սմբատյան
Գրիշա Սերյոժայի Սմբատյան, պատմաբան , բանահավաք, մանկավարժ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2012 թ.) , Կապանի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն ։
Կենսագրություն
Գրիշա Սմբատյանը ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 18-ին (անձնագրով՝ նոյեմբերի 7 ) Կապանի Շիկահող գյուղում, գյուղացու ընտանիքում։ Սովորել է տեղի միջնակարգ դպրոցում, այն ավարտելուց հետո  աշխատանքի է անցել ճանապարհաշինությունում՝ որպես բանվոր։
1972 թվականին ընդունվել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետ։ Ուսանողական տարիներին եղել է Վահանավանքում պեղումներ իրականացնող ուսանողական շինջոկատի ղեկավարը։ Բուհն ավարտելուց հետո Դավիթ Բեկ գյուղի  միջնակարգ դպրոցում աշխատել որպես պատմության ուսուցիչ։ Երեք տարի անց նշանակվել է Ծավ գյուղի միջնակարգ դպրոցի փոխտնօրեն, իսկ 1981-1988 թվականներին եղել է նույն դպրոցի տնօրեն ։ 1988 թվականի վերջերին եղել է  գյուղական խորհրդի նախագահ։ Այնուհետև  շարունակել է աշխատել որպես պատմության ուսուցիչ Ծավի, ապա Կապանի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցներում։
2000 թվականին նշանակվել է Կապանի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն։ Զբաղվել և զբաղվում է բանահավաքությամբ և Սյունիքի նորագույն շրջանի պատմության ուսումնասիրությամբ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ բանահավաքներ
Մեդինկա
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուգրա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Լուչանա Կաստելլինա
Լուչանա Կաստելլինա (Luciana Castellina, ), իտալացի կոմունիստ, լրագրող և քաղաքական գործիչ, Եվրոպական խորհրդարանի պատգամավոր։
Կենսագրություն
Միլանցի առևտրային ագենտ Ջինո Կաստելլինայի և տրիեստցի Լիզետտա Լիբմանի միակ դուստրն է։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել Հռոմի Լա Սապիենցա համալսարանում։
Քաղաքական գործունեություն
Քաղաքական գործունեությունը սկսել է Իտալական կոմունիստական երիտասարդական ֆեդերացիայում(FGCI) : 1907 թվականին մասնակց ել է Պրահայում կայացած Երիտասարդության և ուսանողության միջազգային փառատոնին։
1947 թվականին մտնում է Իտալական կոմունիստական կուսակցության շարքերը, իսկ 1963 թվականին աշխատել է այդ կուսակցության կանանց օղակում Լեոնիլդե Իոտտիի ղեկավարությամբ։ 1969 թվականին հեռացվում է կուսակցությունից և մտնում «Il Manifesto» ամսագրի հիմնադիրների կազմի մեջ (նրա առաջին համարը 75 հազար տպաքանակով լույս է տեսել 1969 թվականի հունիսի 6-ին, Կաստելլինան մասնակցություն է ունեցել ամսագրի նախապատրաստման աշխատանքներում ): 1976 թվականին «Պրոլետարական դեմոկրատիայի» կողմից ընտրվել է Իտալիայի դեպուտատների պալատի կազմում։
1984 թվականին հետ է վերադառնում Իտալիայի կոմունիստական կուսակցություն, սակայն 1991 թվականին ձայն է տալիս նրա լուծարման համար (Պիետրո Ինգրաոի, Ալեսսանդրո Նատտայի և Լյուչիո Մագրիի հետ միասին), իսկ վերակազմավորումից հետո 1992 թվականին որոշեց միանալ Կոմունիստական վերածննդի կուսակցությանը ։ 1996 թվականին բազմաթիվ տարաձայնություններ ուներ գլխավոր քարտուղար Ֆաուստո Բերտինոտտի հետ և լքեց կուսակցությունը։
Մի քանի անգամ կալանավորվել է ցույցերի մասնակցելու պատչճառով. 1948 թվականի հուլիսի 14-ին (Պալմիրո Տոլյատիի մահափորձի  դեմ ցույցերի ժամանակ), 1950 և 1956 թվականներին, 1963 թվականին կալանավորվել է մոտ 2 ամսով։ 1967 թվականին «Սև գնդապետների» զինվորական հեղաշրջման ժամանակ արտաքսվել է Հունաստանից։
Լրագրողական և հակազինվորական գործունեություն
1962 թվականից խմբագրել է FGCI «Nuova Generazione» («Նոր սերունդ») ամսաթերթը, այնուհետև կարճ ժամանակով «Il Paese» («Երկիր»)թերթը։
1980-ական թվականների առաջին կեսերին և Ստեֆանո Ռոդոտայի հետ միասին զբաղվել են «Pace e guerra» («Խաղաղություն և կռիվ») պացիֆիստական  ամսագրի ստեղծմամբ` կապված   հետ ։ Միաժամանակ նա եղել է ժողովուրդների իրավունքների լիգայի ներկայացուցիչ Ադոլֆո Պերեսի Էսկիվելյայի տեղակալը և «Եվրոպական միջուկային զինաթափման» շարժման կոորդինատորը
Պատգամավոր
1976-1987 թվականներին եղել է 7-րդ և 9-րդ գումարման պատգամավորների պալատում, 1992 թվականին ընտրվել է 11-րդ գումարման պալատում (1992 թվականի ապրիլի 30-ին մտել է Կոմունիստական վերածննդի կուսակցության ֆրակցիա, սակայն արդեն 1992 թվականի մայիսի 6-ին հանձնել է մանդատը ` մնալով Եվրոպառլամենտում)։
1979-1999 թվականներին Եվրոպառլամենտի պատգամավոր է եղել։ 1994-1997 թվականներին գլխավորել է Մշակույթի, երիտասարդության, կրթության և տեղեկատվական միջոցների կոմիսիան, 1997-1998 թվականներին` Արտաքին տնտեսական կապերի կոմիսիան։ Եվրոպառլամենտից հեռանալու ժամանակ եղել է Եվրոպայի միասնական ձախերի խմբում։
21-րդ դարում
1999-2003 թվականներին նա Իտալական կինոյի արտասահմանյան շարժման ընկերության նախագահն է եղել։ 2007-2010 թվականներին դասախոսել է Պիզայի համալսարանում որպես  պրոֆեսորի օգնական։ 2014 թվականին ընտրվել է Հանգստի և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման իտալական ասոցիաիայի պատվավոր նախագահ։
2015 թվականին Իտալիայի նախագահական ընտրությունների ժամանակ «Ձախերի տնտեսական ազատություն» կուսակցությունը պաշտպանել է Կաստելլինայի թեկնածությունը  ։ Բոլոր փուլերում նա գրավել է երրորդ տեղը։ 2015 թվականի մարտի 29-ին մտել է այդ կուսակության ազգային բյուրոյի կազմի մեջ, իսկ ապրիլի 19-ից ընտրվել է «Ալեքսիս Ցիպրասի հետ այլ Եվրոպա» ազգային կոմիտեի անդամ։
Անձնական կյանք
1953 թվականին ամուսնացել է կուսակցական ընկերոջ` Ալֆրեդո Ռեյխլինի հետ, ամուսիններն ունեցել են երկու երեխա` Պիետրոն և Լուկրեցիան։ 1958 թվականին բաժանվել են։
Լուկրեցիա Ռեյխլինը (ծնվ. 1954) դարձել է տնտեսագետ, UniCredit-ի տնօրենների խորհրդի անդամ ։
Աշոտ Ռուխկյան
Աշոտ Արամի Ռուխկյան, հայ խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1903 թվականին Ալեքսանդրապոլում։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1942), պրոֆեսոր (1942), ՀԽՍՀ գիտնական, վաստակավոր գործիչ (1961), Վ. Լենինի անվան ՀամԳԳԱ ակադեմիկոս (1972)։ ԽՄԿԿ անդամ 1948 թվականից։ Ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետը (1925)։ 1930 թվականից աշխատել է Անդրֆեդերացիայի անվան անասնաբուժության Աշոտ Ռուխկյան (հետագայում՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական) ինստիտուտում, որպես ոչխարաբուծության (1931-1935), գյուղատնտեսական կենդանիների գենետիկայի և բուծման (1935-1959), գյուղատնտեսական կենդանիների բուծման և տոհմային գործի (1959 թվականից) ամբիոնների վարիչ։ Եղել է նաև ՀԽՍՀ ԳԱ անասնապահության (ՀԽՍՀ անասնապահության և կերարտադրության) ինստիտուտի տնօրեն (1943-1952)։ 1967-1977 թվականներին եղել է գենետիկների և սելեկցիոներների հայկական ընկերության նախագահ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կենսաբաններ Կատեգորիա:Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայ անասնաբույծներ
Վիզենտայդ
Վիզենտայդ (Wiesentheid), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Կիտցինգեն շրջանի կազմի մեջ ։ Գտնվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Զբաղեցնում է 33,33 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2011 թվականի տվյալներով 4764 մարդ է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 6 75 178 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ռազմական ճամբար
Ռազմական ճամբար, բնակավայրերից դուրս բանակատեղ, որը հատկապես սարքավորվում է զորքերի ուսումնա-վարժական խնդիրներին համապատասխան։ Ճամբարները հայտնի են հնագույն ժամանակներից։ Եղել են երթային և երկարաժամկետ։ ճամբարներ ստեղծելու ն սարքավորելու արվեստը, որը հետագայում կիրառել են նաև մյուս ժողովուրդները, մեծ զարգացման է հասել Հին Հռոմում։ Ռուսաստանում ճամբարի ստեղծման և ամրացման կանոնադրությունը շարադրվել է 1607-1621 թվականներին․ Պետրոս I-ի օրոք զորքերն առաջին անգամ դուրս են բերվել ուսումնա-վարժական ճամբարներ։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսից հրետանու և ոչնչացման այլ միջոցների զարգացման համեմատ, անհրաժեշտ է եղել տարակենտրոնացնել զորքերը մարտում և ճամբար, որպես զորքի ամրացված կայան, կորցրել է իր նշանակությունը։
Կատեգորիա:Զինված ուժերի պատմություն
Ռոմանոս Պետրոսյան
Ռոմանոս Վանիչկայի Պետրոսյան, հայ պետական, քաղաքական և կուսակցական գործիչ։ Հայաստանի Կոտայքի նախկին մարզպետ ։ Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախկին նախարար (2020-2021)։ ՀՀ պետական վերահսկողության ծառայության պետ (2021 թվականի դեկտեմբերի 9-ից)։ Մասնագիտությամբ՝ երկրաբան։ Մինչ Հայաստանի Կոտայքի մարզպետի պաշտոնը ստանձնելը երկար տարիներ զբաղեցրել է ղեկավար պաշտոններ տեղական և միջազգային կազմակերպություններում։
Կրթություն
1996 թվականին ընդունվել և 2003 թվականին ավարտել է ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետը՝ «Օգտակար հանածոների հանքավայրերի հետախուզում և գնահատում» մասնագիտությամբ։
Աշխատանք
2003-2006 թվականներին աշխատել է Աբովյանի քաղաքապետարանի Մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոնում (ՄՊՍԿ)՝ որպես ուսումնական նախագծի ղեկավար։ 2006 թվականին կարճաժամկետ պաշտոնավարել է որպես տնտեսագետ «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատում»։ 2006-2007 թվականներին աշխատել է «Հայր և որդի Երիցյաններ» ընկերությունում։ 2007-2008 թվականներին Մոսկվայի «Basis» շինարարական ընկերության ղեկավար մարմնի անդամ է եղել։ 2009-2014 թվականներին «Օրանժ Արմենիա» ՓԲԸ գլխամասային վաճառքի գրասենյակում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ։ 2015-2016 թվականներին եղել է «ԷսԷյ-Ինթերփրայզիս» շինարարական հոլդինգի Կոմերցիոն բաժնի ղեկավար, 2017-2018 թվականներին՝ «Բիզնես Ռեջենթ» ՍՊԸ տնօրեն։
Զինվորական ծառայություն
ՀՀ Զինված ուժերում պարտադիր զինվորական ծառայություն է անցել 1999-2001 թվականներին։
Քաղաքական և հասարարակական գործունեություն
2013 թվականից «Քաղաքացիական Պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորման անդամ է ։ 2015 թվականի մայիսի 30-ին ՔՊԿ հիմնադիր համաժողովին ընտրվել է կուսակցության վարչության անդամ:2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ՔՊԿ 2-րդ համաժողովին վերընտրվել է Վարչության կազմում։ 2017 թվականին «Ելք» դաշինքի կողմից առաջադրվել է պատգամավորի թեկնածու Կոտայքի մարզն ընդգրկող թիվ 10 ընտրատարածքում ` ստանալով 924 ձայն։
2018 թվականին մասնակցել է Սերժ Սարգսյանի երրորդ պաշտոնավարման դեմ պայքարող Նիկոլ Փաշինյանի՝ Գյումրիից դեպի Երևան իրականացրած քայլարշավին։ Կարճ ժամանակահատվածում նախաձեռնությունը վերածվում է Հանրապետական Հայաստանի պատմության մեջ քանակապես անգերազանցելի համարվող ժողովրդական շարժման՝ ընդգրկելով հասարակության ամենատարբեր շերտերը։ Գործողությունների արդյունքում 2018 թվականի ապրիլի 23-ին Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տալիս։ Մայիսի 8-ին Նիկոլ Փաշինյանն ընտրվում է ՀՀ Վարչապետ, և նախկին իշխանություններին վերջնականապես տապալելու գործընթացում նոր պետական գործիչներ նշանակում նաև ՀՀ մարզերում։ 2018 թվականի հունիսի 1-ին Ռոմանոս Պետրոսյանը նշանակվում է ՀՀ Կոտայքի մարզի մարզպետ։
ՔՊԿ Աբովյանի տարածքային կազմակերպության խորհրդի անդամ է։ 2018 թվականի ԱԺ արտահերթ ընտրություններին Իմ քայլը դաշինքի կողմից առաջադրվել է պատգամավորի թեկնածու Կոտայքի մարզն ընդգրկող թիվ 10 ընտրատարածքում ։ Ստանալով 20,934 ձայն` անցել է խորհրդարան, սակայն հրաժարվել է մանդատից` պահպանելով Կոտայքի մարզպետի պաշտոնը։ 1997 թվականից մինչ այժմ հանդիսանում է Հայաստանի Ազգային Սկաուտական Շարժում «ՀՄԸՄ-ՀԱՍԿ» հասարակական կազմակերպության անդամ։
2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ     ։ : 2019 թվականի հունիսին ակտիվ մասնակցել է Աբովյանի քաղաքապետի ընտրություններին Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցության կողմից առաջադրված Գրիգորի Գուլյանի քարոզարշավին, ընտրությունների ընթացքում եղել է նաև  նրա վստահված անձը ։ Ընտրություններում Վահագն Գևորգյանի հաղթանակից հետո, ընտրությունները որակել է, որպես քրեաօլիգարխիկ պանյատներով պատգամավորի հաղթանակ քաղաքացու նկատմամբ ։
2020 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ ազատվել է ՀՀ Կոտայքի մարզպետի պաշտոնից։
2021 թվականի դեկտեմբերի 9-ին նշանակվել է ՀՀ պետական վերահսկողության ծառայության պետ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և մեկ դուստր։ Կինն Արմինե Ռոբերտի Պետրոսյանն է (ծնված՝ 1985 թվականի մայիսի 10-ին), որդին՝ Վանիկ Ռոմանոսի Պետրոսյանը (ծնված՝ 2006 թվականի հոկտեմբերի 16-ին), դուստրը՝ Ադել Ռոմանոսի Պետրոսյանը (ծնված՝ 2014 թվականի հունվարի 2-ին)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Չինարի գյուղում ծնվածներ
Վիլանցհայմ
Վիլանցհայմ (Willanzheim) կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Կիտցինգեն շրջանի կազմի մեջ ։ Գտնվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Զբաղեցնում է 25,19 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2011 թվականի տվյալներով 1593 մարդ է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 6 75 179 ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Հռետորություն
Ճարտասանությունը կամ հռետորությունը գիտություն է իմաստալից, գեղեցիկ, համոզիչ խոսելու արվեստի և ավելի լայն իմաստով, ընդհանրապես գեղարվեստական արձակի մասին։ Ըստ հայազգի նշանավոր փիլիսոփա Դավիթ Անհաղթի ճարտասանությունը համոզելու արվեստն է ։
Ծագում
Ծագել է Հին Հունաստանում՝ մ.թ.ա. V դարում, համակարգի վերածվել III- II դարերում։ Ճարտասանության առաջին ուսուցիչներ են համարվել ավագ սերնդի սոփեստները, Պրոտոգորասը, Գորգիասը, Անտիփոնը և ուրիշներ, որոնք ըստ էության սովորեցնում էին «խոսել, մտածել ու գործել» ։ Հին Հունաստանում դատական համակարգի հետ զուգահեռ զարգացավ նաև ճարտասանական խոսքարվեստը, քանի որ դատարանում մարդիկ հենց իրենք շարադրում էին իրենց մեղադրանքը անձամբ ու իրենք էլ հենց պաշտապանվում էին մեղադրանքներից (դատախազ ու դատապաշտպան, սովորական իմաստով գոյություն չունեին)։ Այստեղ առաջ եկավ մարդկանց մի խումբ որը զբաղվում էր հենց դատական նիստերի համար ճառեր գրելով, որոնք աչքի էին ընկնում իրենց հուզականությամբ, զգացմունքայնությամբ տպավորիչ արտասանությամբ և առհասարակ համոզելու մեծ ներուժով։ Ժամանակի գրեթե բոլոր մեծ ճարտասանները այսպես են սկսել իրենց ուղին այդ թվում նաև՝ Դեմոսթենեսը և Լիսիասը, մեզ է հասել Դեմոսթենեսի ճառերի բավականին ուսանելի հավաքածու ։ Հին Հռոմում ճարտասանությունը զարգացել, համակարգվել ու նաև լայն կիրառում է ստացել քաղաքական ասպարեզում մ.թ.ա. I դարում։ Ճարտասանության առաջին տեսաբանը Արիստոտելն է («Ճարտասանություն» (մ.թ.ա. 335 թ))։ Կիկերոնի անվան հետ է կապված մի ամբողջ գրական շրջան՝ մ.թ.ա. I դարում։ Կիկերոնի ժառանգությունը մեծ է՝ հիսունից ավելի ճառեր, քսան ծավալուն աշխատություն ինչպես նաև հարուստ նյութ պարունակող նամականի ։ Հատկապես կարևոր է ճարտասանության մասին նրա եռագրությունը՝ «Ճարտասանը», «Ճարտասանի մասին» և «Բրուտոս կամ նշանավոր ճարտասանների մասին»։
Նոր ժամանակի ճարտասաններ
Նոր ժամանակի երևելի ճարտասաններ ի հայտ եկան հատկապես 16-րդ դարից սկսված բուրժուական հեղափոխությունների ժամանակ, այս նոր ճարտասանները ելույթ էին ունենում ոչ թե եկեղեցում կամ արքունիքում այլ ժողովրդի առաջ։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը 1789-94 թթ տվեց այնպիսի անուններ ինչպիսիք են՝ Ժան Պոլ Մարատ, Մաքսիմիլիեն Ռոբեսպիեր, Ժորժ Ժակ Դանտոն, Օնորե Միրաբո, Լուի Սեն-Ժյուստ և այլք։ Գերմանիայի քաղաքական պատմությունն անբաժան է Մարտին Լյութերի ու Թոմաս Մյունցերի հրապարախոսական գործունեությունից, նրանց ճառերի ազդեցությունից։ Լատինամերիկյան ժողովուրդների ազատության պայքարում իր ուրույն տեղն ունեն Սիմոն Բոլիվարի ելույթները։ Դատական ճարտասանությունը վերելք ապրեց 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ռուսաստանում, այդ շրջանի ռուս նշանավոր ճարտասաններից են Անատոլի Կոնին, Պյոտր Պորոխովշչիկովը, Ֆյոդոր Պլեվակոն, Վլադիմիր Սպասովիչը և այլք, որոնց պատրաստած ճառերն ու աշխատությունները բավականին արժեքավոր են։ XIX դարի ճարտասանության հայ նշանավոր տեսաբաններից են Միքայել Սալլանթյանցը, Էդուարդ Հյուրմյուզյանը, Սամվել Գանթարյանը, Եղիազար Մուրատյանը, Մանվել Գաբրիելյանը, Մադաթյա Գարագաշյանը և այլք։
Դասական ճարտասանության բաժինները
Ըստ Կիկերոնի սահմանման Ճարտասանական խոսքը մենախոսության տեսակ է ուղղված բազմամարդ լսարանին որևէ բան հաղորդելու, որևէ բանում համոզելու, նաև հաճույք պատճառելու նպատակով։ Ավելի հակիրճ Դավիթ Անհաղթը սահմանել է, թե. Ճարտասանությունը համոզեու արվեստն է։ Թե Կիկերոնի և թե Դավիթ Անհաղթի մեկնաբանմամբ ճարտասանի առջև դրված են որոշակի խնդիրներ, այդ խնդիրները բարեհաջող կատարման համար ճարտասանական խոսքը պետք է լինի առավելագույնս կազմակերպված, կարգավորված ու հղկված։ Ճարտասանական խոսքի կարգավորման ու առհասարակ ճարտասանության հիմնախնդիրներով է զբաղվում դասական ճարտասանություն՝ իր հինգ բաժիններով։ Առաջին բաժինը խոսքի բովանդակությունն է՝ գյուտը ( invento)։ Հայ ճարտասանական գրականության մեջ կոչվել է նաև գաղափար, ստեղծումն և այլն։ Երկրորդ բաժինն է խոսքի դասավորությունը ( dispositio)։ Երրորդ բաժինը բառային կազմի ընտրությունն է, կոչվում է ճոխաբանություն ( elocutio)։ Չորրորդը հիշողությունն ( memoria) է, իսկ վերջինը արտասանությունն ( dicto) է։
Ճարտասանական խոսքի տեսակները
Ճարտասանի խոսքը ծավալման հաջորդականությունը հետևյալն է՝ առաջաբան, առաջարկություն, պատմություն, ցուցում կամ փաստարկ, հորդոր և վերջաբան։ Համոզիչ ու ազդեցիկ լինելու համար ճարտասանական խոսքի մեջ առանձնահատուկ դիրք է գրավում վերջաբանը։ Ճարտասանական խոսքին ներկայացվող պահանջներից է Մարկոս Քվինտիլիանոսի ձևակերպած կանոնը՝ հստակ, հակիրճ և հավաստի կամ մեկ այլ Արիստոտելի կողմից ով համարում է, թե ճարտասանական խոսքը պետք է լինի հստակ, այսինքն՝ դյուրըմբռնելի ու հաճելի։ Նույնն է պնդում չինացի մեծ մտածող Կոնֆուցիոսը (մ.թ.ա. 551-479), թե. «Բառերից միայն մի բան է պահանջվում՝ լինել հասկանալի» ։ Հին Հունաստանում տարբերակվում էին ճարտասանական խոսքի երեք տեսակ՝ խորհրդակցական (քաղաքական ճառեր), դատարանական և երրորդը հանդիսային (մեծարման և հաղթահանդեսների ճառեր)։ Համ մեծ փիլիսոփա Դավիթ Անհաղթը ճարտասանական խոսքը դասակարգելիս առաջնորդվում է նույն տրամաբանությամբ՝ դատական, հորդորական և ներբողական։ Հիմք ընդունելով նորագույն ժամանակի հայ ճարտասաններ Հյուրմյուզյանի և Գանթարյանի դասակարգումը հարկ է թվարկել ճարտասանական խոսքի երեք խումբ՝
Ճարտասանական ոճ
Դասական ճարտասանությունը տարբերակում է երեք ոճ՝ ատտիկական կամ պարզ (զուսպ, անպաճույճ խոսք), ասիական կամ հռոդոսյան (ճոխ, ընդարձակ, համեմատություններով ու հակադրություններով լի խոսք) և լակոնական կամ միջին (առավելագույնս հակիրճ)։ Ճարտասանական ոճի մասին Արիստոտելն ասում է, -«Ոճի արժանիքը հստակությունն է, դրա ապացույցն այն է, որ երբ խոսքը հստակ չէ՝ չի հասնում իր նպատակին» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հռետորություն Կատեգորիա:Հաղորդակցագիտություն
Կաստելպիցուտո
Կաստելպիցուտո (Castelpizzuto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Լուկրեցիա Մարինելլա
Լուկրեցիա Մարինելլա (Lucrezia Marinella, ), վենետիկցի գրող, բանաստեղծուհի։ Առավել հայտնի է իր «Կանանց վեհանձնության ու կատարելության և տղամարդկանց թերությունների ու արատների մասին» աշխատանքով, որ հրատարակվել է 1600 թվականին։ Սա կին հեղինակի կողմից գրված առաջին բանավիճական տրակտատներից մեկն է, որը վերաբերվում է հասարակության մեջ կնոջ դերին ։
Կաստելպիցուտո
Բնակչությունը կազմում է 143 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 10 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86090, հեռախոսային կոդ՝ +39 0865։
Լուկրեցիա Մարինելլա
Կենսագրություն
Լուկրեցիա Մարինելլան ծնվել է 1571 թվականին, Վենետիկում։ Նրա հայրը, Ջովաննի Մարինելլին (Giovanni Marinelli), բժիշկ էր, մի շարք բժշկական տրակտատների հեղինակ, որոնց մի մասը նվիրված էր կանացի առողջությանը։ Ստացել է լավ կրթություն. հոր շնորհիվ ծանոթացել է կենսաբանության, բժշկության և փիլիսոփայության թեմաներով մեծ թվով աշխատանքների, կարդացել է լատիներեն և իտալերեն գրականություն։ Հարաբերականորեն ուշ է ամուսնացել, եղել է բժիշկ Ջիրոլոմո Վակկայի կինը (Girolomo Vacca) : Ժամանակակիցները Մարինելլիի մասին խոսել են որպես լավ կրթությամբ և տաղանդավոր կնոջ մասին։ Նա ունեցել է ոչ միայն գրական կարողություններ, այլև երաժշտական տաղանդ (նվագել է մի քանի գործիքներ և երգել է), ինչպես նաև աչքի է ընկել ճարտասանությամբ։ Մարինելլի առաջին ստեղծագործությունը, քրիստոնեական թեմայով «Սուրբ Կոլոմբա» (La Colomba sacra) պոեմը տպագրվել է 1595 թվականին, Վենետիկում։ 1600 թվականին հրատարակվել է «Կանանց վեհանձնության ու կատարելության և տղամարդկանց թերությունների ու արատների մասին» (La nobiltà et l'eccellenza delle donne, co' difetti et mancamenti de gli uomini) բանավիճային տրակտատը, որը համարվում է նրա ստեղծագործության ամենակարևոր աշխատանքը ։ Ավելի ուշ, 1600-ական թվականներին, նա գրել է ևս մի քանի ստեղծագործություններ քրիստոնեական թեմաներով։ 1618 թվականին հրատարակվել են նրա ևս երկու ստեղծագործություններ, ալեգորիա Էրոսի և Պսիքեի թեմայով, ինչպես նաև` Եկատերինա Սիենացու քնարական կենսագրությունը։ 1635 թվականին հրատարակվել է նրա ևս մեկ հայտնի ստեղծագործություն` «Էնրիկո» հերոսական պոեմը (L'Enrico ovvero Bisanzio acquistato):
Կաստելպիցուտո
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Լուկրեցիա Մարինելլա
«Կանանց վեհանձնության ու կատարելության մասին...»
1600-ական թվականներին Եվրոպայում ավելի քան երկու դար շարունակվում էր այսպես կոչված «կանանց մասին վեճը», որն սկսվում էր Քրիստինա Պիզացու «Գիրք կանանց քաղաքի մասին» (Le Livre de la Cité des Dames, 1405) ստեղծագործությունից, որում պնդում կար, թե կինն իր ունակություններով որևէ կերպ չի զիջում տղամարդուն։ Դրանից հետո կանանց ու տղամարդկանց գերակայության ու հավասարության մասին բանավեճեր տպագրվել են ֆրանսերեն, իտալերեն, լատիներեն, գերմաներեն, իսպաներեն և անգլերեն լեզուներով։ Առավել հաճախ այդ տրակտատները հիմնվում էին անտիկ աղբյուրներից վերցրած փաստերի ու օրինակների, ինչպես նաև` Աստվածաշնչից ու խոշոր փիլիսոփաներից մեջբերումների վրա ։ Մարինելլի ստեղծագործությունները պատասխան էին Ջուզեպպե Պասսիի (Giuseppe Passi) կնատյաց «Կանացի թերություններ» (I donneschi diffetti, 1599) ստեղծագործությանը։ Մարինելլիի տրակտատը բաղկացած է երկու մասից։ Առաջին մասը կոչվում է «Կանանց վեհանձնություն և կատարելություն», իսկ երկրորդ մասը` «Կանանց թերություններ և արատներ»։ Շարադրանքի մեջ նա դիմում է կանանց բնութագրող բառերի լեզվաբանական հիմքերին, խոսում է անցյալի հայտնի կանանց և կանանց բարոյական գերակայության մասին, ինչպես նաև` նշում է տղամարդկանց բարոյական հետընթացի մասին։ Նա համադրում է Արիստոտելի ուսմունքը նորպլատոնական տեսության հետ և եզրակացնում է, որ կինն Աստծո գիտակցության մեջ գոյություն ունեցող կատարելության արտահայտումն է ։
Մեդվեդկա (Ժիզդրայի վտակ)
Մեդվեդկա (Медведка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում և Սուխինիչսկի շրջանում։
Աշխարհագրություն
Գետաբերանը տեղակայված է Ժիզդրա գետի ձախ ափին 118 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է, ավազանի տարածքը 87,2 կմ2 է։ Մեդվեդկայի ակունքը գտնվում է Խոլոպե գյուղի մոտ։ Հոսում է հարավով։