cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Իրինա Կուրոչկինա
Կենսագրություն և սպորտային կարիերա
2013 թվականին նա մասնակցել է ազատ ոճի ըմբշամարտի կանանց աշխարհի առաջնությանը մինչև 51 կգ քաշային կարգում։ 2016 թվականի մարտին նա մինչև 53 կգ քաշային կարգում նվաճեց Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալ ։ Ապրիլին նա մասնակցեց Ուլան Բատորում անցկացված որակավորման մրցաշարին՝ հուսալով 2016 թվականի Ռիո դե Ժանեյրոյում կայանալիք ամառային Օլիմպիական խաղերի ուղեգիր նվաճել, սակայն, նա դուրս մնաց իր առաջին մենամարտում ։
2017 թվականին Բիդգոշչում կայացած ըմբշամարտի մինչև 23 տարեկանների աշխարհի առաջնությունում Իրինան մինչև 55 կգ քաշային կարգում նվաճեց արծաթե մեդալ ։ Նա նաև բրոնզե մեդալ է նվաճել Փարիզում կայացած աշխարհի առաջնությունում ։ 2018 թվականին Կուրոչկինան ոսկե մեդալ է նվաճել Կասպիյսկում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում։ Նույն տարի ավելի ուշ Իրինան 57 կգ քաշային կարգում հանդես եկավ ազատ ոճի ըմբշամարտում Բուդապեշտում կայացած աշխարհի առաջնությունում, որտեղ նա դուրս մնաց իր առաջին մենամարտից հետո։
2019 թվականի հունիսին Իրինա Կուրոչկինան 2019 թվականի Եվրոպական խաղերի ոսկին նվաճեց մինչև 57 կգ քաշային կարգում, եզրափակիչ խաղում պարտության մատնելով բուլղարուհի Միմի Խրիստովային ։
2019 թվականին Ղազախստանում կայացած աշխարհի նախաօլիմպիական առաջնությունում մինչև 57 կգ քաշային կարգում Իրինան նվաճեց բրոնզե մեդալ և ստացել օլիմպիական արտոնագիր իր Ազգային օլիմպիական կոմիտեի համար ։
2020 թվականի փետրվարին Իտալիայի մայրաքաղաքում կայացած մայրցամաքային առաջնությունում մինչև 57 կգ քաշային կարգում Իրինան բրոնզե մեդալի համար պայքարում հաղթեց ադրբեջանցի մարզուհի Ալենա Կոլեսնիկին և նվաճեց Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալը։
2021 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում, որը տեղի ունեցավ ապրիլին Վարշավայում, մինչև 57 կգ քաշային կարգում բելառուս մարզիկը ոսկե մեդալ նվաճեց՝ դառնալով Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն ։ Տոկիոյի օլիմպիական խաղերում Կուրոչկինան արծաթե մեդալ բերեց Բելառուսին։ Եզրափակիչ մենամարտում Իրինան չի կարողացել հաղթել ճապոնացի Ռիսակո Կավայի ն ։
Քաղաքական հայացքներ
Միացել է Բելառուսի մի շարք սպորտային գործիչների կողմից պատրաստված նամակ-հայտարարությանը, որով մեղադրել է Բելառուսի կառավարությանը 2020 թվականին Բելառուսում անցկացված հակակառավարական ցույցերը ցրելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության մեդալակիրներ
Սկոպիե
Սկոպիե (Скопје, Скопље), Հյուսիսային Մակեդոնիայի Հանրապետության մայրաքաղաքը։ Այն ձևավորում է 10 շրջաններից բաղկացած անկախ վարչական միավոր։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմել է 850 000 մարդ, որոնցից 65 %-ը մակեդոնացիներ են, 27 %-ը՝ ալբանացիներ։ Քաղաքում բնակվում են նաև սլավոնական այլ ժողովուրդների ներկայացուցիչներ՝ սերբեր, բոսնիացիներ, խորվաթներ, բուլղարացիներ և այլք։
Գտնվում է Մակեդոնիայի հյուսիսում, Սերբիայի հետ սահմանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, Վարդար գետի ափին, հովտում, որը շրջապատված է լեռնաշղթաներով։
Քաղաքում առկա էեն անտիկ կառույցներ, ինչպես նաև թուրքական տիրապետության ժամանակաշրջանի կառույցներ։ Քաղաքն ուժգին տուժել է 1963 թվականի երկրաշարժից, այնուհետև վերականգնվել ճապոնական ճարտարապետ Տանգեյի ղեկավարության տակ։ 2010 թվականից իրականացվում է քաղաքային կենտրոնը վերակառուցելու «Սկոպիե 2014» պետական նախագիծը, որը հաճախ հասարակության մեջ հակասությունների պատճառ է դառնում ։
Պատմություն
Սկոպիե քաղաքի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Կլավդիոս Պտղոմեոսը «Սկուպի» անտիկ անվան տակ։ Քաղաքը ձևավորվում է մ.թ.ա. 3-րդ դարում, իսկ մ.թ.ա. 164 թվականին հայտնվում Հռոմի տիրապետության տակ և դառնում Մյոզիա նահանգի կենտրոնը։ Մ.թ. 84 կամ 85 թվականին կայսր Դոմիցիանոսը այստեղ հիմնել է Փլավիա Աելիա Սկուպի գաղութը, որը հետագայում դառնում է խոշոր քաղաք։
Վարչական բաժանում
Սկոպիե քաղաքում ձևավորվել են 10 քաղաքային համայնքներ։ Բնակիչների թվով ամենամեծը Գազի Բաբա համայնքն է (72 617 բնակիչ), ամենափոքրը՝ Շուտո-Օրիզարի (20 800 բնակիչ)։ Տարածքով ամենամեծը Սարայ համայնքն է (229 կմ²), ամենափոքրը՝ Չաիր (3,5)։ Շուտո-Օրիզարի համայնքը հիմնականում բաղկացած է գնչուներից։
Քույր-քաղաքներ
Սկոպիեն ունի 17 քույր-քաղաքներ.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շախմատային օլիմպիադաներ հյուրընկալած քաղաքներ Կատեգորիա:Սկոպիե
Պերճ Ֆազլյան
Պերճ Հայկի Ֆազլյան (դեկտեմբերի 4, 1926, Կ. Պոլիս- փետրվարի 15, 2016, Բեյրութ ), դերասան, ռեժիսոր։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կ. Պոլսի Մխիթարյան և Կեդրոնական վարժարանները, քաղաքապետարանի թատրոնի դասընթացները, 1944 թ. մասնակցել է նույն թատրոնի ներկայացումներին։ 1965-1967 թթ. կատարելագործվել է Փարիզում։ 1951 թվականից գործել է Բեյրութում։ 1959 թվականին հիմնել է Փափազյան թատերախումբը (ղեկավարել է մինչև 1971 թ.), 1963 թ.՝ Լիբանանյան արաբական թատրոնը, 1971 թ.՝ «Ազատ բեմ» սեփական թատերախումբը։ 1976 թ. հաստատվել է Մոնրեալում, կազմակերպել «Հայ բեմ» թատերախումբը, հանդես եկել Կանադայի և ԱՄՆ-ի քաղաքներում, նաև Լոնդոնում։
Բեմադրություններից են՝ Պանյոլի «Տոպազ», Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ», Պարոնյանի «Պաղտասար աղբար», Գոլդոնիի «Երկու տիրոջ ծառան», Շեքսպիրի «Ամառային գիշերվա երազը», Մոլիերի «Տարտյուֆ» («Խաչագողը»), Գոգոլի «Ամուսնություն» և այլն, խաղացել է բոլոր ներկայացումներում։ ՀՀ հեռուստաթատրոնում բեմադրել է «Քարիտեզճին» (ըստ Երուխանի «Ձուկին փոխարեն» պատմվածքի, 1986)։ Նկարահանվել է լիբանանյան և եգիպտական կինոյում («Մատանի վաճառողը», «Պահակի աղջիկը» և այլն) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:1926 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Կոստանդնուպոլիս քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:2016 մահեր Կատեգորիա:Փետրվարի 15 մահեր Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում մահացածներ
Վիսոկայա Գորա (գյուղ, Բրատսկոեի շրջան)
Վիսոկայա Գորա (Висока Гора), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիսոկայա Գորա գյուղում բնակվում էր 198 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,323 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սուրեն Ավետիսյան (տնտեսագետ)
Սուրեն Համբարձումի Ավետիսյան, հայ տնտեսագետ։ Սպիտակի քաղաքապետ (1996-1999)։ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր (մայիս - հոկտեմբեր 1999)։
Կենսագրություն
Սուրեն Ավետիսյանը ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 15-ին, Սպիտակ քաղաքում։ 1984 թվականի ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը։ 1984-1986 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1986-1988 թվականներին աշխատել է Սպիտակի վերալակաշինական գործարանում, եղել բաժնի վարիչ, արտադրամասի պետ, 1988-1992 թվականներին՝ փոխտնօրեն, 1992-1996 թվականներին՝ «Լույս» հայ-ռուսական համատեղ ձեռնարկության գլխավոր տնօրեն։
1996 թվականին ընտրվել է Սպիտակի քաղաքապետ։ Սուրեն Ավետիսյանի քաղաքապետ եղած տարիներին (1996-1999) իրականացվել են քաղաքի կառուցապատման աշխատանքները։ Ջիմ Թորոսյանի նախագծերով այդ տարիներին Սպիտակում կառուցվել են բնակարաններ, դպրոցներ, երաժշտական դպրոց, Սուրբ Հարություն եկեղեցին, մշակույթի պալատը, վերակառուցվել է քաղաքի զբոսայգին  ։
1999 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 51 ընտրատարածքից ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր։ Եղել է ֆինանսավարկային, բյուջետային և տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, «Կայունություն» պատգամավորական խմբի անդամ ։
Մահ
1999 թվականի հոկտեմբերի 26-ին դարձել է ավտովթարի զոհ։
Ընտանիք
Սուրեն Ավետիսյանն ունի երեք երեխա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ տնտեսագետներ Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ
Հանդիպական առևտուր
Հանդիպական առևտուր, տարբեր տեսակի ապրանքափոխանակման գործառնությունների ամբողջություն, ներառյալ բարտերը, փոխհատուցման համաձայնագրերը, բայ բեք և որոշ լարումով՝ երկկողմանի քլիրինգը։ Հանդիպական առևտրին բաժին է ընկնում միջազգային ապրանքափոխանակության մինչև մեկ քառորդը։ Զարգացող շատ երկրներ պահանջում են իրենց ապրանքների գնում որպես ներմուծման պայման։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Առևտուր Կատեգորիա:Տնտեսագիտական տերմիններ
Առնա
Առնա, նաև՝ Ըռնա, գավառ Մեծ Հայքի Նոր Շիրական (Պարսկահայք) նահանգում ։ Տեղադրվում է Կապուտան (Ռեզայե) լճի հյուսիս–արևմտյան մասում, Խանասորի լեռնանցքից հյուսիս։ «Աշխարհացույց»-ում (VII դ.) հիշատակվում է որպես Պարսկահայքի հինգերորդ գավառ։ Արևմուտքից սահմանակից էր Վասպուրականի Անձախի ձոր, արևելքից՝ Մեծ Աղբակ, հարավից՝ Գազրիկյան գավառներին, մոտավորապես համապատասխանում է այժմյան Սալմաստի գավառի տարածքին։ Ըռնայի կենտրոնն էր Առնա, այժմյան Դերիկ գյուղը։
Ըռնայի տարածքը Արտաշեսյանների և Արշակունիների թագավորության ժամանակ մտնում էր Հայկական պետության մեջ։ Հայաստանի առաջին բաժանմամբ (387 թ.) միացվել է Պարսկաստանին։ Ըռնան մինչև XX դ. սկիզբը բնակեցված էր հայերով։ 1826–28-ին ռուս–պարսկական պատերազմից հետո, հազարավոր հայեր գաղթել և բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարսկահայքի գավառներ
Աստերոիդների ցանկ (42101-42200)
Աստերոիդների ցանկ (42001-42100) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (42201-42300)
Ահաբեկչություն «Պարկ» հյուրանոցում
Ահաբեկչություն «Պարկ» հյուրանոցում («Park Hotel») (הפיגוע במלון פארק), ահաբեկչական գործողություն, «Համաս» կազմակերպության մահապարտ ահաբեկչի իրականացրած գործողությունը, պայթեցրել է իրեն 2002 թվականի մարտի 27-ին Նեթանիայի հյուրանոցի բանկետային դահլիճում։ Ահաբեկչության հետևանքով 30 մարդ Է զոհվել, 140-ը՝ վիրավորվել։
Հյուրանոցի մասին
«Պարկ» հյուրանոցը փոքր է (90 սենյակ), որը գտնվում է Նեթանիա քաղաքում։ Հյուրանոցի երկու բանկետների սենյակները հաճախ օգտագործվում են հատուկ առիթների համար ։
Ահաբեկչություն
2002 թվականի մարտի 27-ին, ժամը 19:30-ին (տեղական ժամանակ), արաբական մահապարտ ահաբեկիչը Ալ Աքսա նահատակաց բրիգադ կազմակերպությունից, Աբդել-Բասսեթ Աուդան (25 տարեկան, Թուլքարմ քաղաքի բնակիչ, 10 կմ արևելք Նետանիայից), մտել է «Պարկ» հյուրանոցի նախասրահ։ Ահաբեկչի տրամադրության տակ եղել է պայթուցիկի հզոր լիցք, որը տեղադրված է եղել ճամպրուկի մեջ։
Նրա վրա եղել է թեթև կոստյում, գլխարկ և ակնոց։ Պահպանությունը հյուրանոցի ուշադրություն է նրա ուշադրության կենտրոնում, ակնհայտ է, ընդունելով համար սովորական զբոսաշրջիկ։ Ահաբեկիչը մտել է մոտակայքում գտնվող բանկետային սրահ, որտեղ այդ երեկո հավաքվել է շուրջ 250 մարդ, որպեսզի նշի Փեսախ տոնի սկիզբը։ Այս տոնը ընտանեկան է, դահլիճում տարբեր տարիքի մարդիկ են եղել՝ իննսունամյա նախապապերից մինչև երեք տարեկան ծոռներ։ Մահապարտը գործի է դրել պայթուցիկ սարքը։ Արդյունքում 30 մարդ զոհվել է, 140-ը՝ վիրավորվել ։
Ահաբեկչության նախապատրաստման և անցկացման պատասխանատվությունը ստանձնել են երկու ահաբեկչական կազմակերպություններ՝ «Համաս»-ը և «Ալ Աքսայի նահատակների բրիգադները» (ՖԱԹՀ-ի ռազմականացված թևը) ։
Տուժածները տարիներ անց
Ուկրաինայի հայրենադարձ Աննա Վայշբեյնը, որը ահաբեկչության պահին հյուրանոցում մատուցողուհի էր և հաշմանդամ է դարձել, մրցանակային տեղեր է զբաղեցրել հաշմանդամների պարերի աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններում ։
Մասնակիցների ձերբակալություններ և դատապարտում
2006 թվականի հունվարի 10-ին Տուլ-Կարեմում Համաս ահաբեկչական կազմակերպության ռազմականացված խմբավորման պարագլուխ 39-ամյա Աբաս աս-Սաիդը Թել Ավիվի շրջանային դատարանի կողմից դատապարտվել էր 35 ցմահ ազատազրկման և ևս 50 տարվա ազատազրկման՝ «Պարկ» հյուրանոցում և Նեթանիայի «հա-Շարոն» առևտրի կենտրոնում ինքնասպանությունների կազմակերպման համար ։ Մեղադրյալը հերքել է այն փաստը, որ ինքը գլխավորել Է Համասի մարտական թևը և մերժել է ահաբեկչություններին իր մասնակցությունը։ Հետաքննության տվյալներով՝ ինքնասպանությունների կազմակերպումից բացի, Աբաս աս-Սաիդը պլանավորում էր ահաբեկչություն իրականացնել ցիանիդի օգտագործմամբ ։
2008 թվականի մարտի 26-ին սեփական տան մոտ ձերբակալվել է այդ հանցագործության ևս մեկ մասնակից՝ «Իզադին ալ Քասամի բրիգադի» (Համասի զինյալներ) ահաբեկչական կազմակերպության տուլար կարեմի բաժանմունքի առաջնորդ Ումար Աբու Ջաբերը։ Ահաբեկիչը փորձել է թաքնվել, սակայն ընկել է տան մատույցներում տեղադրված դղյակի մեջ ։
2009 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Իսրայելի պաշտպանության բանակի հատուկ ստորաբաժանումները Կֆար Ցուրիֆ գյուղում՝ Բեթղեհեմի մերձակայքում, ձերբակալվել էին Մուհամեդ Հարուիշը, որը ծրագրել էր ահաբեկչություն «Պարկ» հյուրանոցում։ Նրա հետ ձերբակալվել է նրա օգնական Ադեն Սմարան, որը նույնպես մասնակից է եղել ահաբեկչության պլանավորմանը ։
Իսրայելի բանտերում գտնվում են 2002-2009 թվականներին ձերբակալված վեց անձինք, որոնք պատասխանատու են հյուրանոցում տեղի ունեցած սպանդի համար։ Նրանք կրում են 35 ցմահ ազատազրկում՝ ի լրումն յուրաքանչյուր 150 տարվա ազատազրկման։
Պաղեստինյան MAAN գործակալությունը 2010 թվականի հուլիսի 20-ին հաղորդել էր իսրայելական ռազմական տրիբունալի որոշման մասին, որը պաղեստինցի գրոհայիններին պարտավորեցրել էր հյուրանոցին 18 մլն դոլար վճարել իրենց պատճառած վնասի համար ։
Այս մասին հայտարարել է աս-Սաիդ բողոքարկել է դատավճիռը։ Նրա պնդմամբ՝ դատարանն ի գիտություն չի ընդունել քննության ժամանակ իրենից ստացված կարևոր տեղեկատվությունը։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Իսրայելի Գերագույն դատարանը մերժել էր Աբաս աս-Սաիդի բողոքը։ «Դիմումատուն ոչնչի առաջ կանգ չի առել՝ իրականացնելով իր մտադրությունը։ Մենք բոլորս լսում ենք սարսափելի ահաբեկչության զոհերի բղավոցը, նրանց արյունը մեզ աղաղակում է երկրից»,- ասված է ահաբեկչի բողոքարկմանը դատավորի պատասխանում։
Պաղեստինյան ազգային վարչություն և ահաբեկչություն
Ահաբեկչությունից հետո ՊԱՎ-ի անվտանգության ծառայությունների ներկայացուցիչները պնդում էին, որ ահաբեկչությունը կատարած Աբդել Բասսեթ-Օդեհը նրանց կողմից հետախուզում էր հայտարարվել դեռևս 1998 թվականին ։
2011 թվականի ապրիլին Մահմուդ Աբբասի վարչակազմը պարգևատրել է Աբաս աս-Սայիդին, որին Իսրայելի իշխանությունները համարում են ահաբեկչության կազմակերպիչ, պաշտոնական տոնական նշան ։ ԲՀԿ-ի վարչակազմից նա ամսական 12 000 շեկելի չափով «խղճահարություն» է ստանում (ավելի քան 3000 դոլար) ։
Թովմաս Ֆասուլաճյան
Թովմաս Պետրոսի Ֆասուլաճյան, հայ դերասան, թատերական գործիչ։
Կենսագրություն
Սովորել է Կ. Պոլսի Նոր թաղի և Գումգափուի վարժարաններում։ Հանդես է եկել Արևելյան թատրոնում, առավել աչքի ընկել Վասպուրական թատրոնում։ 1864 թվականից՝ կնոջ՝ Պայծառ Ֆասուլաճյանի հետ շրջագայել է Տրապիզոնում, Թիֆլիսում, Մոզդոկում, Ղզլարում, Աստրախանում։ 1869-1871 թվականներին թատերախումբ է ղեկավարել Նոր Նախիջևանում, 1872-1877 թվականներին՝ Վարդովյան թատրոնի դերասան և ռեժիսոր։ Դերերից են՝ Դակոբեր (Է. Սյուի «Թափառական հրեան»), Թրիբուլե (Վիկտոր Հյուգոյի «Արքայն զբոսնու») ևն։ 1880-ական թվականներին մեծ համբավի է արժանացել Բրուսայում՝ հիմնականում թուրքական ներկայացումներով և Մոլիերի կատակերգությունների բեմադրություններով, խաղացել Տարտյուֆի («Տարտյուֆ»), Դոն Ժուանի («Դոն Ժուան») դերերը։ 1893 թվականից գործել է Բուլղարիայում, Ռումինիայում
Գրել է պիեսներ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դերասաններ Կատեգորիա:Հայ թատերական գործիչներ
Սրբություն (քրիստոնեություն)
Սրբություն, քրիստոնեության հիմնարար գաղափարներից մեկը։ Ըստ քրիստոնեության «սրբությունը» բնորոշ է Աստծուն, սերվում, գոյանում է Նրանից, արդյունք է Աստծո ներկայության կամ Աստվածային շնորհի։ «Սրբությունը» որպես վիճակ հակադրվում է «երկրայինին», «մեղավորին»։ Լայն իմաստով «սուրբ», «սրբազան» է բնորոշվում նաև բարձրագույն բարոյական մաքրության և վեհանձնության վիճակը մարդկային գործողություններում կամ մտքերում, այսպես՝ «սուրբ նպատակ», «սուրբ ճշմարտության», «սուրբ գործ», «սրբազան եղբայրություն», «սրբազան պարտք» և այլն։
Սրբության սահմանումը
Հայկազեան բառարանը «սուրբ» բառը բացատրում է. Մաքուր, անարատ, յստակ, նուիրական, աստուածային, սրբազան, աստուածարեալ, վեհ, վսեմ, արգոյ, ընտրեալ, ողջախոհ, պարկեշտ, նազելի, արդար, անմեղ և երանեալ։
«Սուրբ գրոց բառարանը» սուրբեր եզրի տակ ունի բարեպաշտ անձնիք, սիրելիք Աստուծոյ թէ երկրի վրայ և թէ յերկինս։ «Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարանը սուրբ բառի տակ հետևյալ բացատրությունն է տալիս՝ «եկեղեցու կողմից սրբացված անձ»։ Սուրբը կատարյալ քրիստոնյային հատուկ անբասիր կյանքով, վարքով ապրած, ապաշխարությամբ մեղքից ազատագրված, արդարացված ու հավատով փրկված, առաքինություններով հատկանշված, Սուրբ Հոգու շնորհն ընդունած, Աստծո ներգործությունն իր մեջ կենդանի պահած և նրա հետ մշտապես հաղորդության մեջ եղած մարդն է։ Իսկ Սուրբեր Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու արտահայտության տակ ունի« եկեղեցու կողմից սուրբ ճանաչված անձինք՝ մարգարեներ, առաքյալներ, մարտիրոսներ, քարոզիչներ, վկաներ, ճգնավորներ, նահատակներ, աստվածաբաններ, եկեղեցու հայրեր և առհասարակ Սուրբ Հոգով մկրտված սրբակյաց հավատացյալներ, որ անվանվում են նաև Աստծո ժողովուրդ, Աստծո բանակ, Հիսուս Քրիստոսի զինվորներ և այլն։
Սրբության ըմբռնումը Աստվածաշնչում
Աստծու և երկնային էակներին վերապահված «սուրբ» եզրը քրիստոնեական առաջին դարերի գրականաության մեջ տրվում է նաև երկրային արարածներին՝ շնորհիվ Պողոս առաքյալի։
''Ս. Գրքում սուրբ մակդիրը տրված է Ս. Գրերին (Հռոմ. 1:2), քրիստոնեական կոչմանը (Բ Տիմ. 1:9), հավատքին (Հուդա 1:20), պատարագին (Հռոմ. 12:1), մարգարեներին (Ղուկ. 1:70), Հովհ. Մկրտչին (Մրկ. 6:20), նախաքրիստոնեական սրբերին (Մտթ. 27:52), քրիստոնյաներին (Եբր. 3:1), քրիստոնյա մանուկներին (Ա Կորնթ. 7:14), Քրիստոսին (Գործք 4:27և 4:30), հրեշտակներին (Մրկ. 8:38), և Աստծուն (Հովհ. 17:11), Երուսաղեմի քրիստոնյա համայնքի անդամներին (Գործք. 9:13, Հռոմ. 8:27, Ա Կորնթ. 6:1):''
Առաքելական շրջանում և II դ. բոլոր քրիստոնյաները սուրբ բառով էին բնորոշվում, քանզի քրիստոնեական երկրի վրա էին ապրում, բայց երկնքին էին պատկանում։ Ահա, թե ինչու առաջին դարերի բոլոր քրիստոնյաները մահը քաջությամբ և սաղմոսներով էին ընդունում՝ որպես երկնային հավիտենական կյանքի կամուրջ։ Ինչպես սաղմոսերգուն է ասում. Սուրբ սիրտ հաստատիր իմ մեջ Աստված և արդար հոգի նորոգիր իմ որովայնում (Սաղ. 50։12)։ Այստեղից կարելի է եզրակացնել, որ սրբությունը մարդկային կյանք ևս կարող է թափանցել։ Ինչպես ամեն մարդ ենթակա է մեղքի սայթաքումներին, այնպես էլ սրբացման լուսապսակին։ Եթե անգամ սրբությունը դիտում ենք մեզանից արտաքին մի բան, այնուամենայնիվ կապված ենք նրա հետ։
Սրբության ըմբռնման և մեկնաբանման մեջ ժամանակագրական և պատմական բաժանումներ գոյություն չունեն, քանի որ սրբությունը հոգևոր վիճակ է։ Gedosh (եբր. սուրբ) և նույն արմատ ունեցող բառեր Հին կտակարանում գործածվել են շուրջ 650 անգամ։ Նոր կտակարանում Հոգեգալուստից հետո սուրբ բառը առավել գործածական է դառնում։
Կողոսացիներին, փիլիպեցիներին ուղղված նամակի, ինչպես նաև կորնթացիներին ուղղված երկրորդ նամակի հենց սկզբում՝ ողջույնի հատվածում, հասկացվում է, որ առաքյալը, սրբեր ասելով, նկատի ունի հենց Եկեղեցու անդամներին (Բ. Կորնթ. 1։1, Փիլ. 1.1, Կող. 1։2)։
Հին և Նոր կտակարաններից հետո նախնական Եկեղեցու սրբության ըմբռնումը բանաձևված ենք տեսնում Didachei-ի՝ Ուսուցումն Երկոտասան Առաքելոց, Բառնաբասի Նամակի, Կղեմեսի Բ թղթի և առաքելական դարաշրջանի այլ գրությունների մեջ։
Սրբերի մեծարանքը քրիստոնեության մեջ
Սրբերի մեծարանքը արևմտյան եկեղեցիների մեջ պաշտոնապես վավերացված է Նիկիայի 787 թ. II ժողովով, ինչը փաստում է, որ միայն Քրիստոս կարող է պաշտվել, իսկ սրբերը՝ միայն մեծարվել։ Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների մոտ սրբերի պաշտամունքը եկեղեցու պատմության և ավանդության մաս է կազմում (Հույն ուղղափառ եկեղեցու մեջ սրբերը Աստծո բարեկամներ են համարվում)։
Եվսեբիոս Կեսարացին, Որոգինեսը, Իգնատիոս Անտիոքացին և այլ քրիստոնեական հեղինակներ առատ տեղեկություններ են հաղորդում հալածանքների, նահատակությունների և սրբերի պաշտամունքի մասին։ Հռոմեական բիրտ ու անհանդուրժող քաղաքականությանը քրիստոնյաները պատասխանեցին նահատակների հերոսացումով և բարեպաշտությամբ։ Տերտուղիանոսի բառերով՝ Մարտիրոսների արյունը դարձավ Եկեղեցու սերմը։ Քրիստոսից հետո Եկեղեցու առաջին մարտիրոսը Ստեփանոս Նախասարկավագն է համարվում (Գործք 6։5)։ Մարտիրոս նշանակում է վկա, վկա քրիստոնեական ճշմարտության, որի նկատմամբ հարգանքը միայն հետմահու չէր։
Սրբութեան կատեգորիաներ
Իսկ երկյուղածությունն ու հարգանքը նրանց մասունքների նկատմամբ ավելի մեծացավ՝ ավանդույթ դարձավ մասունքների բաշխումն ու շրջագայությունը. դրանք սկսեցին զետեղվել Ս. պատարագի խորանի վրա, իսկ III դ. դրանք արդեն շոշափելի փաստեր էին՝ սրբերի բարեխոսության աճող հարգանքի։ Սրբերի մասունքները սկսեցին բաշխել մինչև անգամ ամենահեռավոր եկեղեցիները։ Հալածանքի դադարմանը զուգահեռ՝ Եկեղեցին սկսեց իր սրբերը փնտրել վանականների և առանձնակյացների մոտ։ Սրբության հասկացողության մեջ նոր երանգ ավելացավ կուսակրոնության որդեգրումով։ Վանական և անապատական սրբությունը ցոլացումը դարձավ ավետարանական աղքատության պատգամի (Մտթ. 10։9-10)։
Նահատակներ
Նահատակությունը Աստծո զոհագործում է։ Քրիստոսի անվան համար այդ գերագույն զոհաբերությունը վկային ժառանգորդ է դարձնում հավիտենական կյանքի։ Ամեն նահատակ սուրբ էր նորակազմ Եկեղեցու համար և բարեխոս՝ ապրողների համար։ Առաջին դարերի Եկեղեցու կյանքի մեջ, նահատակությանը զուգահեռ, գտնուն ենք խոստովանությունը։ Խոստովանել, նշանակում է հրապարակավ դավանել Քրիստոսին և նրա վարդապետությունը։ Հաճախ նահատակը նաև խոստովանող է, իսկ խոստովանողը միշտ չէ, որ նահատակ է։ Նա սուրբ է և, առանց ձեռնադրության իշխանություն ունենալու, կարող է մեղավորներին թողություն տալ։
III դարից սկսած` քրիստոնյա կոչումը դադարում է սուրբ բառի հոմանիշ լինել և ընկալվում է որպես սրբության կոչված։
Ճգնավորներ
Երբ ճգնությունը դառնում է իսկական քրիստոնյայի տիպար, ճգնավորը ևս ընդունվում է որպես սուրբ, սակայն մարտիրոսներին ոչ հավասար։ Ժամանակի ընթացքում ճգնակեցությունը փոխակերպվեց վանական դպրության։ Վանականները ճանաչվեցին սրբակայաց, սակայն ոչ անպայման սուրբ (Սրբակյաց վանականներից ոմանք էլ անցան տոնելի սրբերի շարքը՝ Գր. Նարեկացի՝ X դ., Հովհան Որոտնեցի՝ XIII դ., Գրիգոր Տաթևացի՝ XIV-XV դդ.)։ Սակայն սրբակայցներն ու սրբերը միայն վանքերի մեջ չէին՝ սրբերը պատկանում են հասարակության ամենատարբեր խավերին։
Սրբության ընկալումը
Սրբերի պաշտամունքն ու նրանց բարեխոսությանը դիմելու կարգը հիշատակվում է արդեն ll դարից։ Այս շրջանում քրիստոնյաների թվի ավելացումով արդեն Եկեղեցին ընկալվում էր ոչ իբրև զուտ սրբերի հաստատություն, այլ իբրև փրկության միջոց, ուր քրիստոնյաները՝ բոլորն անխտիր, սուրբ» չէին ընկալվում, այլ սրբության կոչված, որոնցից առանձնանում էին անհատներ՝ ի դեմս անապատական ճգնավոր հայրերի և վանականների, հայրապետների, իշխանազունների, Աստվածամոր, խոստովանողների, նահատակների, կույսերի, մարտիրոսների, առաքյալների, նախահայրերի և այլն։
III դարից սկսած` քրիստոնյա կոչումը դադարում է սուրբ բառի հոմանիշ լինել և ընկալվում է որպես սրբության կոչված։
Այսուհետ սուրբը Եկեղեցու կողմից սրբացված անձն է։ Սուրբը կատարյալ քրիստոնյային հատուկ անբասիր կյանքով, վարքով ապրած, ապաշխարությամբ մեղքից ազատագրված, արդարացված ու հավատով փրկված, առաքինություններով հատկանշված, Ս. Հոգու շնորհն ընդունած, Աստծո ներգործությունն իր մեջ կենդանի պահած և նրա հետ մշտապես հաղորդության մեջ եղած մարդն է։ Տարբեր եկեղեցիներում սուրբ են հռչակվել նաև այն հոգևորականները, հայրապետները, աշխարհիկները, պետական գործիչները, որոնք իրենց գործունեությամբ նպաստել են քրիստոնեական հավատի պահպանմանն ու տարածմանը, նաև մեծ հետք թողել ազգային կյանքի տարբեր ասպարեզներում։ Որևէ մարդ չի կարող սուրբ կոչվել ըստ մարդկային չափանիշների և կամ ինքն իրեն սուրբ հռչակել։
Սրբությունը և՛ ներանձնական ապրում է, և՛ արտաքին դրսևորում, այսինքն՝ օրինակ մյուսների համար։ Դա առանձնաշնորհում չէ, այլ կոչում և կարելիություն։
Սուրբը հակիրճ սահմանվում է 4 իմաստով.
Սրբերի պաշտամունքը
Սրբերի հրապարակային պաշտամունքը քրիստոնեական եկեղեցում սկսվել է II դարից։ Տեղական համայնքները (եկեղեցիները) սրբերի նահատակության տարելիցներին հավաքվել են նրանց գերեզմանների շուրջ և աղոթել, որ վերջիններս իրենց համար բարեխոս լինեն երկնքում։ Հետագայում Եկեղեցին սրբերի շիրիմների վրա, վկայության վայրերում կառուցել է վկայարաններ, մատուռներ, մեծարել մասունքների և նշխարների պաշտամունքով, ուխտագնացություններով, ծիսական արարողություններով և ս. Պատարագի ժամանակ։
Ամեն շրջանի եկեղեցի իր Տոնացույցն ուներ, որտեղ արձանագրված էր յուրաքանչյուր նահատակի տարեդարձի թվականն ու վայրը։ Տոնացույցները նախապես ունեին տեղական եկեղեցիների մարտիրոսների անունները, որոնց վրա հետզհետե ավելացան նոր անուններ, որ հիշատակվում էին մյուս եկեղեցիներում։
Հայոց եկեղեցին էլ ուներ իր Տոնացույցը՝ տոնելի սրբերի իր անուններով, որոնց թվում՝ նաև ոչ հայ քրիստոնեական մարտիրոսներ և նահատակներ։
Սրբերի օրերին հիշատակում ենք նրանց, ովքեր սուրբ են հայտարարված, որովհետև նրանք ապրել են քրիստոնեական սուրբ և մաքրաբարո կյանքով։
Վաղ քրիստոնեական Եկեղեցու պատմությունը վկայում է, որ ll-lll դդ. արդեն, Տերունական տոներից բացի, տոնվում էին նաև հալածանքների հետևանքով իրենց արյամբ Քրիստոսին վկայած նահատակների հիշատակի օրերը։
Վերոհիշյալ իրողությունը հետագայում իր զարգացումն է ապրում, և արդեն նահատակների գերեզմանների վրա վերգետնյա շինություններ են կառուցվում, որոնք սովորաբար փոքր էին և անկարող էին որպես ժողովատեղի գործածվել համայնքի կողմից։ Սրանք մեզանում շատ տարածված մատուռների նախօրինակներն են։ Հետաքրքիր է, որ մեր իրականության մեջ նահատակ և վկա նույնիմաստ բառերի հետ զուգահեռ գործածվել է հունարենից փոխառված մարտիրոս բառը (հուն՝ marturion, որից է նաև՝ մատուռը)։
Հետագա դարերում քրիստոնեկան եկեղեցու ներքին կյանքն ու պաշտամունքը կանոնակարգվում են։ Սահմանվում են պահոց և տոնական օրեր՝ ողջ տարվա կտրվածքով։ Քրիստոսի, Աստվածածնի, Խաչի և Եկեղեցու հիշատակներին նվիրված տոները կոչվում են տերունի, իսկ նահատակների կամ վկաների հիշատակի օրերը՝ սրբոց կամ մարտիրոսաց տոներ։ Այս վերջինների դեպքում համայնական աղոթքից առաջ կարդում էին օրվա սրբի վարքը կամ վկայաբանությունը, սաղմոսներով և օրհներգություններով պատվում նրանց հիշատակը։ Բարեպաշտական այս ոգով տոնախմբումը հավատացյալներին խրախուսում էր իրենց կյանքով ու գործով նմանվել սրբերին, որոնց մեծ մասն իրենց արյամբ Քրիստոսին վկայած նահատակներ էին կամ Քրիստոսի անվան համար անասելի տանջանքներ և չարչարանքներ կրած խոստովանողներ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Քրիստոնեություն
Արտավազ
Արտավազ, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 20 կմ հյուսիս-արևմուտք, Մարմարիկ գետի միջին հոսանքի ձախափնյակում։
Արտավազ է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։
Բնակչություն
Արտավազի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Պատմություն
Նախկինում միավորված էր Հանքավանի կաթնաանասնապահական տնտեսության հետ։ Ներկայումս ներառում է նաև Փյունիկ բնակավայրը։ Մինչև 90-ական թթ. գյուղում բնակվել են նաև թուրքեր։ Կլիման առողջարար է, ամառային հանգստի համար օգտակար։ Գյուղի դիմաց, Մարմարիկ գետի ձախ ափին կա քանդված եկեղեցի։ Մոտակայքում են Արտավազի հին վանքն ու Կարակալա և Ուլաշիկ լքված գյուղերը։ Գյուղի տարածքում են գտնվում հանգստյան տներ, ճամբարներ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Արտավազի հարավարևմտյան եզրին կա քանդված եկեղեցի։ Մոտակայքում է գտնվում “Արտավազդիկ” վանքը (VII դ.)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր
Մոնա Հաթում
Մոնա Հաթում (منى حاطوم, ), բրիտանա-պաղեստինցի մուլտիմեդիա և ինստալացիոն նկարիչ, ով ապրում է Լոնդոնում, Միացյալ Թագավորություն ։
Կենսագրություն
Մոնա Հաթումը ծնվել է 1952 թվականին պաղեստինացի ծնողների ընտանիքում, Լիբանանի մայարքաղաքում՝ Բեյրութում ։  Թեև նա ծնվել և բնակվել է Լիբանանում, Հաթումն իրավունք չուներ լիբանանյան ինքնության վկայական ստանալու և չի համարում իրեն լիբանանցի ։  Երբ նա հասունացացավ, նրա ընտանիքը չաջակցեց արվեստով զբաղվելու նրա ցանկությանը ։ Նա շարունակեց նկարել իր մանկության ընթացքում, սակայն նկարում էր պոեզիայի և գիտության դասերին ։
Հաթումը երկու տարի գրաֆիկական դիզայն է սովորել Լիբանանի Բեյրութի համալսարանական քոլեջում, ապա սկսել է աշխատել գովազդային գործակալությունում։ Հաթումը դժգոհ էր իր կողմից արտադրված գովազդային աշխատանքով ։ 1975 թվականին Լոնդոն կատարած այցի ժամանակ Լիբանանում բխեց քաղաքացիական պատերազմ, և Հաթումը ստիպված եղավ աքսորվել Անգլիա ։
Նա մնաց Լոնդոնում՝ պարապելով և՛ Բայամ Շոուի արվեստի դպրոցում, և՛ Սլեյդի գեղարվեստի դպրոցում (Համալսարանական քոլեջ, Լոնդոն) 1975 թվականի և 1981 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Դրանից հետո «նա շատ է ճանապարհորդել և զարգացրել է դինամիկ արվեստի պրակտիկ հմտությունները, որն ուսումնասիրում է մարդկային խնդիրները՝ կապված քաղաքական կոնֆլիկտների, գլոբալ անհավասարության և օտար լինելու հետ» ։
Արվեստի գործեր և թեմաներ
Հաթումը տարբեր տեսական շրջանակների միջոցով ուսումնասիրում է տարբեր առարկաներ ։ Նրա աշխատանքը կարելի է մեկնաբանել որպես մարմնի նկարագրություն, որպես քաղաքականության մեկնաբանություն, և սեռի ու տարբերության վերաբերյալ, երբ նա ուսումնասիրում է ներքին աշխարհի վտանգներն ու սահմանները ։  Նրա աշխատանքը կարող է մեկնաբանվել նաև տարածության հայեցակարգի միջոցով, քանի որ նրա քանդակագործությունը և ինստալյացիոն աշխատանքները կախված են նրանից, որ դիտողը բնակվում է իրեն շրջապատող տարածքում՝ էֆեկտը ամբողջովին ցուցադրելու նպատակով։ Նրա ստեղծագործության մեջ միշտ մի քանի մտքեր են արտահայտված  ։  Ֆիզիկական արձագանքները, որոնց շնորհիվ Հաթումը ցանկանում էր առաջացնել հոգեբանական և հուզական արձագանքներ, ապահովում են տարբեր դիտողների յուրահատուկ և անհատական մտածելակերպը ամեն մի աշխատանքի վերաբերյալ ։
Վաղ աշխատանքներ
Հաթումի վաղ աշխատանքը հիմնականում բաղկացած էր կատարողական ստեղծագործություններից, որոնք օգտագործում էին ուղիղ ֆիզիկական առճակատում հանդիսատեսի հետ՝ քաղաքական տեսակետ արտահայտելու նպատակ ունենալով։ Նա օգտագործեց այս տեխնիկան որպես ուղղակի հայտարարություն անելու միջոց՝ օգտագործելով իր սեփական մարմինը. ներկայացումները հաճախ անդրադարձել են նրա անցյալին և Պաղեստինի քաղաքական, սոցիալական և պատերազմական իրավիճակին ։ Իր աշխատանքում նա անդրադարձել է անհատի խոցելիությանը` կապված ինստիտուցիոնալ ուժային կառույցներին բնորոշ բռնության և ագրեսիայի հետ։ Նրա հիմնական հենակետը մարդկային մարմինն էր՝ երբեմն օգտագործելով սեփական մարմինը ։
Հեռավորության չափումներ
Ստեղծվել է 1988 թվականին, Measures of Distance-ը ցույց է տալիս Հաթումի վաղ մտածելակերպը ընտանիքի, տեղահանության և կանանց սեռականության թեմաները ։ Տեսանյութն ինքնին տասնհինգ րոպե տևողություն ունի և բաղկացած է Հաթումի մոր ցնցուղի ինտիմ, գունավոր լուսանկարներից ։ Հաթումը լուսանկարները ծածկում է նամակներով, որոնք քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Բեյրութում ապրող նրա մայրը գրել է Լոնդոնում ապրող Հաթումին։ Արաբերեն ձեռագիր տառերը կազմում են տեսանյութի շարադրանքն ու թեմաները և խոսում են հակամարտությունների ժամանակ նամակներ ուղարկելու դժվարության մասին ։ Հաթումը բարձրաձայն կարդում է տառերը արաբերեն և անգլերեն։ Տեսանյութի հիմքում ընկած է 1981 թվականին Բեյրութում Հաթումի և նրա ծնողների միջև տեղի ունեցած կարճատև ընտանեկան վերամիավորումը։ Հիմնականում մայր-աղջիկ հարաբերություններն են շաշափվում,  սակայն մոր նամակներում Հաթումի հայրը հիշատակվում է, և այսպիսով հայր-դուստր հարաբերությունները, ինչպես նաև ամուսին-կին հարաբերությունները նույնպես դիտարկվում են այս տեսանյութում ։
Տեսանյութի տարրերը՝ նամակները, Հաթումի մոր ցանկությունը տեսնել նրան, և պատերազմի մասին հիշատակումները Հաթումի մոր կողմից, ուսումնասիրում են, թե ինչպես Պաղեստինում տեղի ունեցող պատերազմը և Լիբանանի պատերազմը փոխեցին Հաթումի և նրա ընտանիքի ինքնությունն ու հարաբերությունները ։ Տեսանյութը ոչ վավերագրական է, ոչ էլ լրագրողական։ Տեսանյութը քննադատում է կարծրատիպերը և մնում է լավատես, քանի որ նամակներից ստացված շարադրանքը հիմնականում դրական է, բացառությամբ մոր և դստեր միջև եղած հեռավորության ։ Հաթումը փորձում է վերստեղծել այն պահերը, հիշողությունները, երբ նա վերամիավորվել է իր մոր հետ Բեյրութում և երբ նա խնդրել է լուսանկարել նրան ցնցուղի տակ։ Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտությունը կամ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմն ուղղակիորեն պատկերելու փոխարեն Հաթումը ցույց է տալիս, թե ինչպես են հակամարտությունները ազդել իր ընտանիքի հարաբերությունների և նրա ինքնության վրա։ Հաթումը և՛ հեռավորություն է պահում, և՛ գրավում է արևմտյան հանդիսատեսին անգլերեն և արաբերեն իր պատմվածքների միջոցով ։
Պաղեստինուհու այս դիմանկարում Հաթումը ձայն է տալիս մորը` միաժամանակ տապալելով արաբ կանանց մասին կարծրատիպերը։ Թեյթ Մոդեռնը նկարագրում է դիմանկարը հետևյալ բառերով. «Դստեր արվեստի ստեղծման ծրագրի միջոցով է, որ մայրը կարողանում է իրեն ազատորեն ներկայացնել այնպիսի ձևով, որը ամրացնում է ինքնության կապը՝ անկախ գաղութատիրական և նահապետական մտահոգություններից» ։ Measures of Distance-ը Հաթումի կատարած եզակի աշխատանքներից է, որն ուղղակիորեն խոսում է նրա ծագման մասին։ Մյուս աշխատանքներում Հաթումը նախընտրում է ավելի աբստրակտ լինել և գործը բաց թողնել տարբեր կարծիքների համար ։  Թեև ոչ այնքան վերացական, որքան նրա մյուս գործերը, դիտողը դեռ ստիպված է աշխատել տեսահոլովակի ֆորմալ տարրերը հասկանալ։ Հաթում դրանք հեշտությամբ չի ցուցադրում ։  «Տեսանյութը փոխանցում է աշխարհագրական հեռավորության և հուզական մերձության պարադոքսալ վիճակը» ։
Հեռավորության միջոցառումները ցուցադրվել են Լոնդոնի կինոփառատոնում, Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտի տեսանյութերի փառատոնում և Մոնրեալի կանանց ֆիլմերի և տեսաերիզների փառատոնում ։
Grater Divide
Պատրաստված 2002 թվականին, Grater Divide-ը (Քերիչի բաժանումը) վերափոխում է առօրյա առարկան, այս դեպքում սովորական խոհանոցային քերիչը, ձևափոխում է 203 սմ-ը 193 սմ-ի և 84 սմ-ի բաժանարարի՝ ակնարկելով քաղաքական օտարման մասին, որը, հնարավոր է, առաջացել է պաղեստինյան տարածքում Իսրայելի կողմից կառուցված պատերի պատճառով  ։
Թեժ կետ III
Hot Spot III-ը (Թեժ կետ III), որը ստեղծվել է 2009 թվականին, գնդաձև թեքվածությու, մոտավորապես մարդու երկարություն ունեցող երկրագնդունդ։ Վերնագիրը կապված է քաղաքական անկարգությունների թեմային՝ պատկերացնելով հակամարտությունը մեկ աշխարհագրական տարածքում, որը ցնցում է ողջ աշխարհը ։ Երկրագունդը պատրաստված է վանդակի նման պողպատից, որը փայլում է լուսաշող կարմիրով, ասես աշխարհը այրվում է, արագ թարթում է, որը կոչված է ստեղծելու էներգետիկ միջավայր, որը հիացնում է հանդիսատեսին։ Տեղադրումը նաև վտանգի զգացում է առաջացնում մայրցամաքները ուրվագծող տաք կարմիր լուսավորությամբ ։ Հաթումը, կարծես, մարտահրավեր է նետում նրան, թե արդյոք մինիմալիստական կամ սյուրռեալիստական պատկերները կարող են համարժեքորեն լուծել աշխարհի խնդիրները ։
Ուշ աշխատանքներ
1980-ականների վերջին Հաթումը հրաժարվեց ներկայացումներից, որպես քաղաքականապես չափազանց անմիջական և փոխարենը իր ուշադրությունը սևեռեց ինստալյացիաների և առարկաների վրա՝ ընդունելով Լոնդոնի Սլեյդ արվեստի դպրոցում իր ուսանողական օրերի որոշ նախկին գաղափարներ ։ Այդ ժամանակվանից նա ապավինում էր այն ինտերակտիվությանը, որը թույլ է տալիս հանդիսատեսին ներգրավվել գեղագիտական փորձառության մեջ՝ առանց արվեստագետին որպես ուշադրության կենտրոն վերածելու ։
1980-ականների վերջին նա սկսեց կենտրոնանալ ընդհանուր կենցաղային առարկաների վրա՝ ներառյալ խոհանոցային պարագաներն ու տան կահավորանքին։ T42 (1993–98) զույգ թեյի բաժակներ են, որոնք միացված են եզրագծին ։
Մարմինը
Հաթումի վաղ ստեղծագործություններից շատերը կանանց մարմինները ներկայացնում են որպես մտահոգությունների ցանցի կենտրոն՝ քաղաքական, ֆեմինիստական և լեզվական, դրանով իսկ առաջացնելով խիստ ներքին հոգեբանական արձագանք ։ Նրա աշխատանքներից մեկը՝ 1994 թվականին հրապարակված տեսահոլովակը, որը կոչվում էր Corps etranger, ցույց տվեց նրա մարմնի էնդոսկոպիկ զոնդի գունավոր տեսագրությունները ։ Corps etranger-ը ի սկզբանե ստեղծվել է Ժորժ Պոմպիդուի կենտրոնի համար և առանձնանում է մասամբ փակ, գլանաձև կառուցվածքով, որտեղ դիտողները կոչված են ներս մտնել։ Հեռուստադիտողը կանգնած է ապակյա շրջանաձև ափսեի վրա և նկարչի մարմնի ներքին և արտաքին մասերի պատկերները մոտիկից տեսագրվում են։ Նկարչուհին առաջարկում է դիտողին «շրջել» իր մարմնի ներսում էնդոսկոպով և կոլոնոսկոպով արված տեսողական հաջորդականությամբ՝ սկանավորելով և հետազոտելով իր մարսողական համակարգը։  Ջայնն իրենից ներկայացնում է ձայանգրված սրտի բաբախյունը  և մարմնի շարժումները։
Հաթումի գեղարվեստական աշխատանքը ուսումնասիրում է մշակույթի տեսաբան Յուլիա Քրիստևայի կողմից ներկայացված «նսեմության» հայեցակարգը և նրա ստեղծագործություններում մարմնի մազածածկույթը ։
Քաղաքականություն
Անսովոր վիզուալ մոտիվի քաղաքական հնարավորությունները վերաբերում են Հաթումի աշխատանքի քննարկումներին, քանի որ հոգեբանական ձեռք բերված խափանումը կարող է ունենալ մեծ հետևանքներ՝ ներառելով իշխանությունը, քաղաքականությունը կամ անհատական մտահոգությունները ։ Նրա աշխատանքով ձեռք բերված ակնարկությունը միշտ չէ, որ հղում է կատարում մեծ քաղաքական իրադարձություններին կամ դիմում է ընդհանրացված մշակութային գիտակցությանը, այլ փոխարենը անհասանելի թվացող սպառնալիքի, որին հնարավոր է անդրադառնալ միայն անհատական մասշտաբով ։
Հաթումն իր աշխատանքները կապել է այլ քաղաքական շարժումների, հատկապես սևամորթների պայքարի հետ։ 1997 թվականին Մայքլ Արչերի հետ հարցազրույցում Հաթումն ասել է. «Սկզբում կարևոր էր մտածել սևերի պայքարի մասին՝ որպես տոտալ քաղաքական պայքարի։ Կան ընդհանուր քաղաքական ուժեր և վերաբերմունք, որոնք խտրականություն են դնում մարդկանց նկատմամբ։ Ճիշտ այնպես, ինչպես ֆեմինիզմը սկսվեց «քույրության» այս տոտալացնող հայեցակարգով, և հետո մենք հայտնվեցինք բազմաթիվ ֆեմինիզմների հետ, եթե կուզեք։ Սևերի պայքարն ավելի դիվերսիֆիկացավ, երբ հիմնվեցին հիմնական խնդիրները։ Եվ սևությունն այստեղ ոչ թե մաշկի գույնի հետ է կապված, այլ քաղաքական դիրքորոշման» ։
Ցուցահանդեսներ
Նրա այլ անհատական ցուցահանդեսներից են՝ Պոմպիդու կենտրոն, Ֆրանսիա, Փարիզ (1994), Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Չիկագո (1997), Ժամանակակից արվեստի նոր թանգարան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Նյու Յորք (1998), Կաստելլո դի Ռիվոլի, Իտալիա, Թուրին (1999), Թեյթ Բրիտանիա, Մեծ Բրիտանիա, Լոնդոն (2000), Համբուրգեր Կունսթհալ, Բոննի Kunstmuseum, Magasin 3, Շվեդիա, Ստոկհոլմ (2004) և Ժամանակակից արվեստի թանգարան, Սիդնեյ, Ավստրալիա, Սիդնեյ (2005), Պարանոցի բաժին, Մեծ Բրիտանիա, Լոնդոն (2008), Դարատ Ալ Ֆունուն, Հորդանան (2008), Ֆոնդացիոն Querini Stampalia, Իտալիա, Վենետիկ (2009), Բեյրութի արվեստի կենտրոն, Լիբանան, Բեյրութ (2010) և Menil Collection (2017):
Նա նաև մասնակցել է մի շարք ճանաչված խմբակային ցուցահանդեսների, այդ թվում՝ Թերների մրցանակի (1995), Վենետիկի բիենալեի (1995 և 2005), Սիդնեյի բիենալե (2006) և Մոնրեալի բիենալեի; Drone ավտոմատացված պատկերը (2013)։ 2014 թվականին Դոհայի Մաթհաֆ Արաբական ժամանակակից արվեստի թանգարանը կազմակերպել է «Turbulence» խորագրով անհատական ցուցահանդեսը։
Հաթումի աշխատանքը ցուցադրվել է 2015 թվականին Բոստոնի Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտի անհատական ցուցահանդեսում ։
2016 թվականի մայիսին Թեյթ Մոդեռնը «համապարփակ ուսումնասիրություն է անցկացրել Մեծ Բրիտանիայում Հաթումի 35 տարվա աշխատանքի վերաբերյալ՝ սկսած նրա վաղ կատարողականից և տեսաֆիլմերից մինչև քանդակագործություն և լայնածավալ ինստալացիա» ։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, Տեխաս նահանգի Հյուսթոն քաղաքում գտնվող Menil Collection-ը կազմակերպել է անհատական ցուցահանդես՝ «Mona Hatoum. Terra Infirma» խորագրով, որը ցուցադրվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 12-ից մինչև 2018 թվականի փետրվարի 25-ը ։ Այնուհետև այս ցուցահանդեսը մեկնեց Պուլիցերյան արվեստի հիմնադրամ և ցուցադրվեց 2018 թվականի ապրիլի 6-ից օգոստոսի 11-ը։
2018 թվականի մարտին Հաթումը ընդգրկվել է Քանդակագործության համար Հեփվորթի մրցանակի կարճ ցուցակում՝ Մայքլ Դինի, Ֆիլիպ Լայի, Մագալի Ռոյսի և Սերիթ Ուայն Էվանսի կողքին ։ Կարճ ցուցակում ընդգրկված նկարիչների աշխատանքները ցուցադրվում էին Hepworth Wakefield պատկերասրահում այդ տարվա հոկտեմբեր ամսվա վերջից։
2020 թվականի հունվարին Հաթումի աշխատանքները կազմում էին Artpace-ի ցուցահանդեսի մի մասը՝ Visibilities: Artpace-ի անվախ կանայք ։ Նաև 2020 թվականին նա ստացավ Խուլիո Գոնսալեսի մրցանակը՝ 2021 թվականին հանդես գալով Վալենսիայի ժամանակակից արվեստի ինստիտուտում անցկացվող անհատական ցուցահանդեսում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Լիբանանցի կին արվեստագետներ Կատեգորիա:Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լիբանանցի արվեստագետներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Պաղեստինցի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Լիբանանցի ֆեմինիստներ
Մոհամեդ Սահնուն
Մոհամեդ Սահնուն ( محمد سحنون  ) (1931թ. ապրիլի 8 - 2018թ. սեպտեմբերի 20) ալժիրցի դիվանագետ, ով Ալժիրի դեսպանն էր Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և Մարոկկոյում, ինչպես նաև ՄԱԿ-ում Ալժիրի մշտական ներկայացուցիչը ։ Նա եղել է նաև Աֆրիկյան միասնություն կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի օգնական, Արաբական պետությունների լիգայի գլխավոր քարտուղարի օգնական, Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղարությունում 1992թ.-ին Սոմալիի հատուկ ներկայացուցիչ, իսկ 1997-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր քարտուղարությունում Աֆրիկայի Մեծ լճերի տարածաշրջանի հատուկ ներկայացուցիչ  : Մինչ այդ, աշխատել է ՄԱԿ-ին առընթեր կամ անկախ բարեգործական կազմակերպություններում խաղաղության և հաշտեցման հաստատման ուղղվածությամբ ։ Նա մասնավորապես կենտրոնացել էր միջմշակութային և միջկրոնական երկխոսությունների զարգացման վրա։
Վաղ տարիներ և Ալժիրի պատերազմ
Մոհամեդ Սահնունը ծնվել է 1931 թ. Չլեֆում (հռոմեական ժամանակներում հայտնի էր նաև որպես Castellum Tingitanum, Օմայյան խալիֆայության ժամանակահատվածում՝ Ալ Ասնամ, և 1962 - 1980թթ.՝ Ֆրանսիայի գաղութացման ընթացքում՝ Orléansville), Ալժիր։ Նա սովորել է Ալժիրի լիցեյում, ապա ուսումը շարունակել է Փարիզի Սորբոնում։ Նա այնտեղ էր Ալժիրի պատերազմի առաջին ռազմական գործողությունների օրը (1954 թ. Նոյեմբերի 1-ին)։ Որպես FLN- ի ակտիվիստ, նա արձագանքեց 1956 թվականի մայիսի 19-ին Union générale des étudiants musulmans algériens (Ugema)-ին միության , դադարեցրեց ուսումը Փարիզում և վերադարձավ տուն՝ Ալժիր։
Այնտեղ նա սկսեց աշխատել «Սոցիալական կենտրոններում», որը ստեղծվել էր ֆրանսիացի դիմադրության նախկին մարտիկ Գերմեն Թիլոնի կողմից Ժակ Սուստելի (այն ժամանակ Ալժիրի գեներալ նահանգապետ) համաձայնությամբ, Ալժիրի բնակչության թշվառությունը, կեղտոտությունն ու անգրագիտությունը մեղմելու համար ։ 1957-ի մարտին ոստիկանությունը գրոհեց և խուզարկեց կազմակերպությունը, ձերբակալեց և բերման ենթարկեց տասներկու քրիստոնյայի (որոնց թվում՝ քահանաներ) և քսաներեք մահմեդական։ Լինելով «Սոցիալական կենտրոնների» ղեկավարներից մեկը՝ Մոհամեդ Սահնունը մաս էր կազմում այն խմբի, որը մեղադրվում էր դավադրության մեջ և դատապարտվում մեծ աղմուկ բարձրացրած դատավարության մեջ, որը կոչվում էր «Առաջադեմ քրիստոնյաների» դատավարություն։ Հետագայում Մոհամեդ Սահնունը ձերբակալվեց տխրահռչակ «, որը Ալժիրի ճակատամարտի 1-ին օտարերկրյա պարաշյուտային գնդի խոշտանգումների և պահման կենտրոնն էր։ Նա ինքը ենթարկվել է խոշտանգումների։ Համոզիչ ապացույցների բացակայության պատճառոց ազատ արձակված Մոհամեդ Սահնունն այնուհետև ապաստան գտավ Ֆրանսիայում՝ Կլիշիում, ապա Շվեյցարիայում՝ Լոզանում։ Նա չկարողացավ վերադառնալ Ալժիր մինչև Ալժիրի անկախությունը։
Երիտասարդ տարիներին Մուհամեդ Սահնունը նաև ծանոթացել է Ալժիրում գտնվող «Խաղաղ քաղաքացիական ծառայության» խաղաղասիրական հասարակական կազմակերպությանը 1952–53 թթ.-ին, մասնակցել է նրանց մի քանի աշխատանքային ճամբարներին և նույնիսկ որոշ ժամանակ դարձել Ալժիրի մասնաճյուղի ղեկավար։ Այս ժամանակահատվածում նա ձեռք բերեց վստահելի ընկերներ, ովքեր մեծ օգնություն ցուցաբերեցին նրան 1950-ականների իրադարձությունների ընթացքում։ Մոհամեդ Սահնունը այնուհետև վերսկսեց ուսումը Նյու Յորքի համալսարանում, որտեղ ստացավ բակալավրի և արվեստի մագիստրոսի կոչումներ՝ երկուսն էլ քաղաքագիտության ոլորտում ։
Գործունեությունը Ալժիրում
Մոհամեդ Սահնունը եղել է Ալժիրի Հանրապետության ժամանակավոր կառավարության դիվանագիտական խորհրդական։ 1962 թ.-ին նախագահ Բեն Բելլայի հետ իր առաջին պաշտոնական այցով ուղևորվել է ԱՄՆ, որտեղ հանդիպել է նախագահ Ջոն Քենեդիին, ով Ալժիրի անկախության գործի ջատագովներից էր։ Քանի որ այն ժամանակ Ալժիրի պատվիրակությունը պետք է մեկներ Կուբա, Քենեդին Բեն Բելլային ցույց տվեց U2 ինքնաթիռների նկարած առաջին գաղտնի նկարները, որոնք ցույց են տալիս Կուբայում ռուսական հրթիռների արձակման բարձիկները։ Խաղաղության և մարդկային անվտանգության անունից՝ Բեն Բելլան համաձայնեց հաղորդագրություն փոխանցել Ֆիդել Կաստրոյին՝ պարզաբանելով, թե որքանով է ամերիկացին այս իրավիճակը համարում casus belli ,, Մոհամեդ Սահնունը այնուհետև զբաղեցրել է հետևյալ պաշտոնները.
Փիլիսոփայություն
Մոհամեդ Սահնունը պացիֆիզմին ծանոթացավ 1952 թվականին Ալժերում ՝ Service Civil International ՀԿ-ի միջոցով։ Նա կարդացել էր այս կազմակերպության շվեյցարացի հիմնադիր Պիեռ Սերեսոլի գիրքը, և Ռոմեն Ռոլանդի գիրքը Գանդիի մասին, «որն այն ժամանակ գործնականում իմ մահճակալի գիրքն էր »: Այս գաղափարները մնացին նրա հետ իր ողջ պրոֆեսիոնալ կարիերայի ընթացքում, օրինակ, երբ փորձել է հաղորդակցություն հաստատել համայնքների միջև շուրջ Կոնգոյի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աջակցությունը վայելող համաշխարհային վեհաժողովի երիտասարդության (WAY) միջոցով, կամ որպես OAU- ի առաջատար գործիչ իր աջակցությունը ցուցաբերել, մասնավորապես, երբ աֆրիկյան երկրները բախվում էին գաղութատիրությունից ժառանգած սահմանային խնդիրների շուրջ։ Տարիներ շարունակ մասնակցելով « Սերվիս Սիվիլ Ինթերնեյշնլ» հասարակական կազմակերպության աշխատանքներին՝ նա վերհանեց հակամարտության աղբյուրները և ներդրումներ կատարեց անցյալի բախումներից բխող «հիշողության վնասվածքները» բուժելու համար։ Նա ամրապնդում է այս արտացոլումը կարիերայի հետագա տարիներին՝ ավելի ու ավելի նվիրվելով մարդու անվտանգության ապահովմանը, օրինակ՝ «Պաշտպանելու պատասխանատվությունը» նախագծի (2001թ․) կամ 2008 – 2012 թթ․ Caux– ի Մարդու անվտանգության ֆորումի կազմակերպման միջոցով, որը ներառում էր հետևյալ հինգ թեմաները՝ հիշողության բուժում, կառավարում, ապրել կայուն, ներառական տնտեսագիտություն և միջմշակութային երկխոսություն ։ Շատ հավատարիմ լինելով միջկրոնական բազմազանությանը և երկխոսությանը՝ Մուհամեդ Սահնունը կտրականապես դեմ է եղել քաղաքակրթությունների բախման գաղափարին, ասելով, օրինակ` «Վաշինգտոնում տեղի ունեցած քննարկման ժամանակ ես ասացի Հանթինգթոնին, որ նման բախում չկա։ Վերցրեք Սոմալիի օրինակը. կրոնական տեսանկյունից սոմալացիները քիչ թե շատ նույն ալիքի երկարության վրա են։ Բայց տոտալ անապահովության պատճառով նրանք բաժանվեցին տոհմերի և ենթատոհմերի։ Այդ պատճառով ես ուզում եմ զարգացնել միջմշակութային և միջկրոնական երկխոսությունը »։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մոլորակային քաղաքացիագիտություն Կատեգորիա:2018 մահեր Կատեգորիա:1931 ծնունդներ Կատեգորիա:Էջեր, որոնց ծանոթագրության կաղապարները չունեն title պարամետր Կատեգորիա:Չվավերացված պնդումներով հոդվածներ
Ռենե Մալեզ
Ռենե Էդմոն Մալեզ (René Edmond Malaise, ), շվեդ միջատաբան, սղոցողների դասակարգման մասնագետ, Մալեզի որոգայթի գյուտարար։
Կենսագրություն
Ռենե Մալեզը ծնվել է Ստոկհոլմում։ Նրա հայրը՝ Էդմոնդ Մալեզը, եղել է խոհարար, ով Ֆրանսիայից տեղափոխվել էր Շվեդիա։ Մայրը՝ Ավգուստա Սեդերկվիստը, այգեպանի դուստր էր ։ 1910-ական թվականներին թռչնաբան Ստեն Բերգմանի հետ միասին նա մի քանի գիտարշավներ է կատարել դեպի Լապլանդիա։ 1912 թվականին ավարտել է Ստոկհոլմի միջնակարգ դպրոցը։ Բանակում ծառայելուց հետո ընդունվել է Ստոկհոլմի համալսարանի քոլեջ, որտեղ 1918 թվականին ստացել է բակալավրի կոչում ։
1920-1922 թվականներին Մալեզը, Բերգմանը և բուսաբան Էրիկ Հուլտենը գիտարշավ են կազմակերպել դեպի Կամչատկա։ 1922 թվականին նրա ուղեկիցները վերադարձել են տուն, իսկ Մալեզը մնացել է Կամչատկայում։ 1923 թվականի փետրվարին այստեղ նա փրկվել է երկրաշարժից և ցունամիից, որոնք օվկիանոս են տարել նրա նավը, սննդի պաշարները, հավաքածուները և լուսանկարները։ 1923 թվականի սեպտեմբերին Ճապոնիայում գտնվելու ժամանակ Մալեզը քիչ էր մնում հզոր երկրաշարժի զոհ դառնար։ Այս երկրաշարժի արդյունքում զոհվել է ավելի քան 100000 մարդ։ Նույն 1923 թվականին Մալեզը հայտնվել է Վլադիվոստոկում, ապա գնացքով ուղևորվել է Մոսկվա տրանսսիբիրյան երկաթուղով, չունենալով իր հետ անհրաժեշտ փաստաթղթերը ԽՍՀՄ-ում գտնվելու համար։ 1923 թվականի աշնանը Մալեզը Ֆինլանդիայի տարածքով վերադարձել է Շվեդիա։
1924 թվականին Մալեզը Էսթեր Նորդստրյոմի հետ վերադարձել է Կամչատկա։ Նրանք ամուսնացել են 1925 թվականին, իսկ 1927 թվականին ամուսնալուծվել են։ 1927-1930 թվականներին Մալեզեն ղեկավարել է սամույրների ֆերմա։ 1930 թվականին նա Վլադիվոստոկ – Մոսկվա- Լենինգրադ ճանապարհով վերադարձել է Շվեդիա՝ այդ ընթացքում հավաքելով կենդանաբանական նյութեր ։
1933 թվականին Մալեզն ամուսնացել է Էբբե Սոդերհելի հետ ։ Նույն թվականին նրանք արշավախմբի հետ մեկնել են Բիրմա։ Ամուսինները լավ հարաբերություններ են պահպանել տեղի բնակչության հետ՝ նրանց մատուցելով ամենապարզ բժշկական օգնություն։ Այս արշավախմբի ժամանակ Մալեզը քիչ է մնացել դառնա ափիոնի մաքսանենգների զոհ ։