cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հղիություն (մարդ)
Դեղամիջոցներ
Հղիության ընթացքում օգտագործած դեղորայքը կարող է ժամանակավոր կամ մնայուն ազդեցություն ունենալ պտղի վրա ։ Ցանկացած նյութ (ներառյալ դեղորայքը), որը կարող է մնայուն վնաս հասցնել պտղին համարվում է տերատոգեն (հրեշածին) ։ Միացյալ նահանգներում ըստ սննդի և դեղորայքի ադմինիստրացիայի (Food and Drug Administration), դեղերը դասակարգվում էն A, B, C, D և X դասերի, ըստ բուժական էֆեկտի և պտղի վրա հնարավոր վնասակար ազդեցության ռիսկի : Այն դեղերը, ներառյալ մուլտիվիտամինները, որոնց վնասակար ազդեցության բացակայությունը ապացուցվել է փորձարկումների արդյունքում մտնում են A դասի մեջ : Մյուս կողմից այն դեղերը, որոնց վնասակար ազդեցությունը սաղմի վրա գերազանցում է թերապևտիկ էֆեկտին (թալիդոմիդ) ներառված են X դասի մեջ ։
Հոգեմետ նյութեր
Հոգեմետ նյութերի օգտագործումը հղիության ընթացքում կարող է հանգեցնել տարբեր բարդությունների.
Տոքսինների ազդեցություն
Սաղմի/պտղի ենթարկվելը արտաքին միջավայրի տոքսինների ազդեցությանը ներարգանդային կյանքում կարող է համգեցնել նրա զարգացման խանգարմանը և հղիության բարդությունների առաջացմանը։ Օդի աղտոտվածության հետևանքով նորածիններն ունենում են նորմայից ցածր քաշ ։ Շատ ծանր բարդություններ են առաջանում սնդիկով և մկնդեղով թունավորումների դեպքում։ Շրջակա միջավայրի տոքսինների ազդեցությունը նվազեցնելու համար ԱՄՆ-ի բուժքույրական քոլեջը խորհուրդ է տալիս. ստուգել արդյոք տանն առկա է մկնդեղ, մանրակրկիտ լվանալ թարմ մրգերն ու բանջարեղենը և գնել օրգանական սնունդ, որը ներառում է նաև տոքսիններից մաքրված սնունդը ։ Աշխատող կանայք կարող են ենթարկվել տոքսինների ազդեցությանը աշխատավայրում՝ հատկապես օդային ճանապարհով։ N95 օդաֆիլտրող դիմակի օգտագործումը պաշտպանում է կնոջը օդային տոքսիններից և չի ազդում պտղի սրտի աշխատանքի ռիթմի վրա ։
Սեռական ակտիվություն
Շատ կանայք կարող են պահպանել իրենց սեռական ակտիվությունը հղիության ընթացքում ։ Շատ հետազոտություններ հաստատում են, որ հղիության ընթացքում կնոջ մոտ նվազում են և՛ սեռական ցանկությունը, և՛ սեռական հարաբերությունների հաճախականությունը ։ Սեռական ցանկության ընդհանուր իջեցման ֆոնի վրա կան հետազոտություններ, որոնք պնդում են, որ սեռական ցանկությունն աճում է 2-րդ եռամսյակում, և նվազում երրորդում ։ Հղիության ընթացքում սեքսը համարվում է նվազ ռիսկային, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ բժիշկը որևէ այլ պատճառով խորհուրդ է տվել զերծ մնալ սեռական ակտիվությունից ։ Առողջ հղի կնոջ համար չկան ապահով կամ անապահով սեքսի կոնկրետ եղանակներ ։ Հղիության ընթացքում փոխվում է հեշտոցային միկրոֆլորան ։
Մարմնամարզություն
Կանոնավոր աերոբիկան հղիության ընթացքում լավացնում է ֆիզիկական վիճակը ։ Հղիության ընթացքում ֆիզիկական վարժությունները նվազեցնում են կեսարյան հատման հավանականությունը ։ Անկողնային ռեժիմը խորհուրդ չի տրվում, քանի որ դեռ չեն ապացուցվել դրա դրական և բացասական հետևանքները ։ Կանադայի մանկաբարձների կոմիտեն պնդում է. «Բոլոր կանայք, ովքեր չունեն հակացուցումներ, հղիության ընթացքում պետք է կանոնավոր կերպով կատարեն ֆիզիկական վարժություններ և ունենան չափավոր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն» ։ Չնայած դեռևս պարզաբանված չէ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության վերին շեմը, կանայք, ովքեր կանոնավոր մարզվել են հղիությունից առաջ և որոնց հղիությունն ընթանում է առանց բարդությունների, կարող են ծանրաբեռնված ֆիզիկական վարժություններ ևս կատարել ։ Ընդհանուր առմամբ ֆիզիկական ակտիվություն ցուցաբերելը համարվում է ապահով, եթե կինը չի զբաղվում այնպիսի սպորտաձևով, որի ժամանակ կարող է ընկնել (օրինակ՝ ձիավարություն) կամ ստանալ որովայնի վնասվածք (ֆուտբոլ, հոկեյ) : Ըստ Ամերիկայի գինեկոլոգների և մանկաբարձների քոլեջի, նախկինում հղիության ընթացքում առաջնահերթությունը տրվում էր պտղի առողջությանը՝ անտեսելով մոր առողջության վրա ունեցած հետևանքները։ Սակայն ըստ նրանց բարդություններից զերծ հղիության դեպքում պտղի ներարգանդային վնասվածքների հավանականությունը խիստ փոքր է ։ Կան իրավիճակներ, երբ կինը պետք է կապվի իր բժշկի հետ, թույլտվություն ստանալաու համար կատարել վարժությունները։ Այդ իրավիճակներից են հեշտոցային արյունահոսությունը, շնչահեղձությունն առանց ծանրաբեռնվածության, վատ ինքնազգացողությունը, գլխացավը, կրծքավանդակի ցավը, մկանային թուլությունը, վաղաժամկետ ծննդաբերության վտանգը, պտղի նվազած շարժողականությունը, պտղաջրերի սակավ քանակը, սրունքների ցավն ու այտուցը (անհրաժեշտ է ժխտել թրոմբոէմբոլիան) ։
Ատամների խնամք
Հղիության ընթացքում պրոգեստերոնի և էստրոգենի բարձրացած քանակը կարող է առաջացնել լնդաբորբ. լնդերը դառնում են այտուցված, կարմիր, հակված են արյունահոսության ։ Վնասվածքները կարող են բուժվել տեղային մշակման և բերանի խոռոչի հիգիենայի պահպանման միջոցով ։ Կային պնդումներ, որ ծանր պերիօդոնտիտը կարող է մեծացնել վաղաժամ ծննդաբերության և ցածր քաշով նորածնի ռիսկը, սակայն կոխրեյնյան հետազոտությունը չի գտել բավարար հիմքեր այդ պնդման հաստատման համար ։
Բարդություններ
Յուրաքանչյուր տարի հղիության հետ ասոցացված հիվանդությունների հետ առնչվում են 20 միլիոնից ավել կանայք ։ 2016 թվականին հղիության բարդությունների հետևանքով մահացել է 230.600 կին։ Յաս ցուցանիշը 1990 թվականին կազմել է 377.000 : Հիմնական պատճառներն են արյունահոսությունը (72.000), վարակը(20.000), զարկերակային գերճնշումը(32.000), դժվարացած ծննդաբերությունը(10.000) և աբորտով ավարտված հղիությունները(20.000), որն իր մեջ ներառում է վիժումները, արտարգանդային հղիությունը և ընտրողական աբորտը ։
Հղիության բարդություններից են.
Հղիության ընթացքում նաև մեծանում է ինֆեկցիոն հիվանդությունների հավանականությունն ու ծանրությունը
Ուղեկցող հիվանդություններ
Հղի կինը կարող է ունենալ ուղեկցող հիվանդություններ, որոնք հղիության հետևանքը չեն, սակայն դրանց ընթացքը կարող է վատանալ, կամ առաջացնել հղիության բարդություններ։
Բժշկական տեսապատկերում
Բժշկական տեսապատկերումը կարող է անհրաժեշտ լինել հղիության ժամանակ բարդությունների հայտնաբերման, ուղեկցող հիվանդությունների և պարտադիր նախածննդյան խնամքի համար։ Առանց կոնտրաստի մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (ՄՌՇ, MRI) և ուլտրաձայնային հետազոտությունը չունեն որևէ ռիսկ մոր կամ պտղի համար, քանի որ չունեն իոնացնող ճառագայթում և ընտրության մեթոդ են հղի կանանց համար ։ Պրոյեկցիոն ռադիոգրաֆիան, ռենտգեն համակարգչային շերտագրությունը և միջուկային սկանավորումն ունեն իոնացնող ճառագայթում, սակայն ճառագայթման ցածր դոզաների հիմնականում վնաս չեն պատճառում պտղին ։ Բարձր դոզաների հետևանքով կարող է առաջանալ վիժում, արատներ, մտավոր խնդիրներ ։
Համաճարակաբանություն
2012 թվականին գրանցվել է հղիության 213 միլիոն նոր դեպք, որոնցից 190 միլիոնը՝ զարգացող երկրներում, իսկ 23 միլիոնը՝ զարգացած երկրներում ։ Սա կազմում է 133 հղիության դեպք 15-44 տարեկան 1000 կնոջ հաշվարկով ։ Հղիությունների 10-15%-ն ավարտվում է վիժումով ։ Հղիությունների 44%-ը չպլանավորված են։ պլանավորված հղիությունների կեսից ավելին (56%) ավարտվում են աբորտով։ Այն երկրներում, որտեղ աբորտը արգելված է օրենքով, կամ թույլատրվում է աբորտ կատարել միայն մոր կյանքին վտանգ սպառնացող բարդությունների դեպքում, չպլանավորված հղիությունների 44%-ն ավարտվում է անօրինական աբորտով։ Այն երկրներում, որտեղ աբորտն օրինական է, չպլանավորված հղիությունների 69%-ն է ավարտվում հղիության արհեստական ընդհատմամբ ։
2012 թվականին հղիություններից 120 միլիոնը գրանցվել են Ասիայում, 54 միլիոնը՝ Աֆրիկայում, 19 միլիոնը՝ Եվրոպայում, 18 միլիոնը՝ Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան կղզիներում, 7 միլիոնը՝ Հյուսիսային Ամերիկայում և 1 միլիոնը՝ Օվկիանիայում ։ Զարգացող երկրներում ռեպրոդուկտիվ տարիքում գտնվող յուրաքանչյուր 1000 կնոջից հղի է 140-ը, իսկ զարգացած երկրներում՝ 94-ը 1000-ից ։
Հղիության բաշխվածությունը ըստ կանանց տարիքի տարբեր երկրներում տարբեր է։ Դա կախված է մի շարք գործոններից. մշակութային, սոցիալական, կրոնական նորմեր, հակաբեղմնավորման մեթոդների ընդունվածություն, կրթվածության մակարդակ։ Բեղունության ամենաբարձր մակարդակը 2013 թվականին գրանցվել է Նիգերում (7.03 երեխա/կին), իսկ ամենացածրը՝ Սինգապուրում (0.79 երեխա/կին) ։
Եվրոպայում հղիության տարիքային շեմը գնալով աճում է։ Ասիայում, Ճապոնիայում և Միացյալ Նահանգներում ևս աճում է առաջին ծննդաբերության տարիքային շեմը և այս երևույթը գնալով տարածվում է ներառելով Չինաստանը, Թուրքիան և Իրանը։ ԱՄՆ-ում առաջին ծննդաբերության միջին տարիքը 2010 թվականին կազմել է 25,4 տարեկան ։
Միացյալ Նահանգներում և Միացյալ թագավորությունում հղիությունների 40%-ը չպլանավորված է։ Դրանց մեկ քառորդից մինչև մեկ երկրորդ մասը անցանկալի են ։
Հասարակություն և մշակույթ
Շատ մշակույթներում հղի կինը ունի առանձնահատուկ կարգավիճակ հասարակության մեջ և արժանանում է հատուկ ուշադրության և խնամքի ։ Միևնույն ժամանակ նրանք հանդիսանում են օբյեկտ, որոնցից կոնկրետ ակնկալիքներ են ունենում, ինչը կարող է ճնշում գործադրել նրանց վրա։ Օրինակ՝ որդի և ժառանգորդ լույս աշխարհ բերելու պահանջը։ Ավանդապաշտ հասարակություններում ընդունված է, որ հղիությունը պետք է լինի ամուսնության արդյունք, իսկ ապօրինի երեխաներն ու մայրերը վտարման առարկա են։
Հղիությունը ընտանիքի ինստիտուտի կարևոր բաղադրիչ է։ Ծնվել պատրաստվող երեխան ապագայում հասարակությունում որոշակի դեր ու դիրք է ունենալու։ Դրա վրա անդրադառնում են ծնողների միջև առկա հարաբերությունները և հարաբերություննեչը ծնողների ու նրանց շրջապատի միջև։
Արվեստներ
Հղի կանանց նկարները ստեղծվել են շատ մշակույթներում, վայրերում ու ժամանակաշրջաններում։ Կարելի է ասել հղի կնոջ պատկերն ամենատարածված նկարներից է։ Գտնվել են հղի կնոջ կերամիկական արձանիկներ նախա-Կոլումբիական մշակույթներում, ինչպես նաև փոքր ֆիգուրներ՝ մկիջերկրածովյան ավազանում։ Սրանցից շատերը կապված են եղել բեղունության հետ։ Դժվար է տարբերակել, որ այդ ֆիգուրները հենց հղիություն են խորհրդանշում և դժվար է մեկնաբանել նրանց դերը հասարակությունում։
Պահպանված ամենահին նմուշները Եվրասիայում հայտնաբերված արձանիկներն են, որոնք հավաքականորեն կոչվում են Վենուս արձանիկներ։
Քրիստոնեության մեջ մեծ դեր է խաղում Աստվածածինը։ Արևմտյան մշակույթներում ընդունված է պատկերել Սուրբ Մարիամին հղի վիճակում։ Այդ կրոնական պատկերները կոչվում են Մադոննա դել Պարտո (Madonna del Parto) :
Դիանայի և Կալիստոյի դժբախտ տեսարանը, երբ բացահայտվում է Կալիստոյի հղիությունը, հաճախակի է պատկերվել վերածննդի դարաշրջանում։
Հղիությունը, հատկապես չամուսնացած կանանց հղիությունը, գրականության կարևոր մոտիվներից է։ Կարևոր նմմուշ է Գյոթեի «Ֆաուստը»։
Անպտղություն
Ժամանակակից բժշկությունը առաջարկում է բազմաթիվ եղանակներ՝ ռեպրոդուկտիվ տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով անպտղության դեմ պայքարելու համար։ Դրանցից են անպտղության դեղորայքային բուժումը, արտաարգանդային բեղմնավորումը և փոխնակ մոր ծառայությունը։
Աբորտ
Աբորտը հղիության ընդհատումն է կա՛մ բնական եղանակով, կա՛մ բժշկական մեթոդներով ։ Ընտրողական աբորտը սովորաբար իրականացվում է առաջին եռամսյակում, հազվադեպ՝ երկրորդ կամ երրորդ ։ Հակաբեղմնավորիչներ չկիրառելը, հակաբեղմնավորման ձախողումը, ընտանիքի վատ պլանավորումն ու բռնաբարությունները կարող են հանգեցնել անցանկալի հղիությունների։ Աբորտի օրինականությունը փոփոխվում է տարբեր ժամանակներում և երկրներում։ Արևմտյան Եվրոպայի շատ պետություններում մի քանի տասնամյակ առաջ հղիության ընդհատումը առաջին եռամսյակի ընթացքում անօրինական էր։ Օրինականացումից հետո աբորտի համար պարտադիր դարձավ բժշկի կոնսուլտացիան։ Գերմանիայում 2009 թվականից սկսած աբորտների միայն 3%-ն է ունեցել բժշկական ցուցում։
Պաշտպանություն օրենքով
Շատ երկրներ ունեն տարբեր օրենքներ հղի կանանց և երեխաների պաշտպանության համար։ Մայրության պաշտպանության կոնվենցիան երաշախավորում է, որ հղի կանայք ազատվում են այնպիսի ծանրաբեռնվածություններից, ինչպիսիք են օրինակ գիշերային հերթապահությունները։ Մայրության արձակուրդը վճարվում է պետության կողմից հղիության վերջին եռամսյակում և ծննդաբերությունից հետո որոշ ժամանակ։ Էքստրեմալ դեպքեր են Նորվեգիան (պետությունը վճարում է 8 ամիս) և ԱՄՆ-ը (պետությունը չի վճարում մայրական արձակուրդի համար, բացառությամբ որոշակի իրավիճակների)։ Շատ երկրներ ունեն օրենքներ հղիներին խտրականությունից պաշտպանելու համար։
Միացյալ Նահանգներում մի շարք գործողությունները, որոնք հանգեցնում են վիժման կամ վաղաժամ ծննդաբերության, համարվում են հանցագործություններ։ Այդ օրենքներից է բռնության չծնված զոհերի վերաբերյալ ակտը։ 2014 թվականին Ամերիկայի Թենեսի նահանգում ընդունեցին մի օրենք, որը հնարավորություն է տալիս քրեական պատասխանատվության ենթարկել այն կանաց, ովքեր հղիության ընթացքում օգտագործել են ապօրինի դեղորայք, որը հանգեցրել է պտղի վնասմանը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ծնելիության կարգավորում Կատեգորիա:Ընտանիք Կատեգորիա:Բեղմնավորություն Կատեգորիա:Հղիություն Կատեգորիա:Մանկաբարձություն Կատեգորիա:Կանանց առողջություն Կատեգորիա:Կնոջ ներզատական համակարգ
Что было дальше?
«Что было дальше?» (թարգմ.՝ «Ի՞նչ եղավ հետո»), ռուսալեզու հումորային ինտերնետ շոու, որտեղ կատակերգուները լսում են հրավիրված հյուրի պատմությունը, իսկ հետո փորձում գուշակել՝ թե ինչպես է այն վերջացել։ Այս պահին նկարահանված է երկու լիարժեք եթերաշրջան, սկսվել են երրորդ եթերաշրջանի նկարականումները։ Շոուի ստեղծմամբ զբաղվում է «Medium Quality» խումբը և հրապարակվում է «LabelCom» YouTube-ալիքում։
Շոուի սխեմա
Հրավիրված հայտնի հյուրը պատմում է պատմություն, իսկ շոուի մասնակիցները կարծես «վիրավորում են» նրան և ծաղրում (միայն շոուի շրջանակներում և կատակների համար)։ Արդյունքում հյուրի 15 րոպեանոց պատմությունը ձգվում է մինչև 40 րոպե։ Հետո մասնակիցները կատակում են՝ պատմելով պատմության վերջաբանի տարբերակները։
Շոուի պատմությունը
Շոուի գաղափարը պատկանում է «Medium Quality» ընկերությանը ։ Առաջին հրավիրված մասնակիցները Տամբի Մասաևը և Ռուստամ Ռեպտիլոիդն էին, որից հետո հրավիրվեցին Նուրլան Սաբուրովը՝ հաղորդավարը, Ալեքսեյ Շերբակովը և Արթուր Չափարյանը ։ Մինչև շոուի լիարժեք պատրաստումը «Stand Up Store Moscow»-ում անցկացվել են մի քանի տեխնիկական երեկույթներ, մասնակիցները հասկացան, որ նախագիծը լավ է ստացվել և որոշեցին հրապարակել այն։ Առաջին տեխնիկական շոուների հյուրերը Դենիս Կոսյակովը, Ալեքանդր Շպակը, Ազամատ Մուսագալիևը և Սերգեիչն էին։ Ինչպես հայտարարել է Նուրլան Սաբուրովը՝ շոուն 100% օրիգինալ է և չունի անալոգներ  ։ Չնայած իրար վիրավորելու գաղափարը օնլայն շոուում նոր չէ։
2019 թվականի ապրիլի 25-ին հրապարակվել էր «Что было дальше?» շոուի պիլոտային թողարկումը՝ հյուրեր Գարիկ Խառլամովի և Միգելի մասնակցությամբ։ Մինչև 2019 թվականի օգոստոսի 1-ը հրապարակվել են առաջին եթերաշրջանի 7 էպիզոդները։
2019 թվականի սեպտեմբերի 25-ին սկսվել է երկրորդ եթերաշրջանը, որի առաջին էպիզոդի հյուրերը Գարիկ Մարտիրոսյանը և Օլեգ Մայամին էին ։ Երկրորդ եթերշրջանում մասնակիցները շարքերը լքել է Արթուր Չափարյանը, ում փոխարինեց «Открытый микрофон» և ТНТ հեռուստաալիքի «Stand Up» նախագծերի մասնակից Սերգեյ Դետկովը։ Այն հարցին, թե ինչու է հեռացել Արթուրը, Նորրլան Սաբուրովը «вДудь» շոուում իր հարցազրույցում ասել է, որ նա պարզապես չէր ուզում մասնակցել շոուին ։
2019 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հյուրը դիզայներ Արտեմիյ Լեբեդևն է, ով շոուի պատվերով պատրաստել էր «Что было дальше?» շոուի համար պատկերանիշների տարբերակներ, որոնք տեղ են գտել նաև իր պաշտոնական կայքում ։
2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ին «Что было дальше?» շոուի անձնակազմը «Первый канал» հեռուստաալիքի «Вечерний Ургант» շոուում ներկայացել է որպես հյուր ։
2020 թվականի ապրիլի 2-ին սկսվել է շոուի երրորդ եթերաշրջանը, որի առաջին հյուրերը Լոլիտա Միլյավսկայան և լրագրող Յուրի Դուդն են ։ 2020 թվականի ապրիլի 13-ից «Что было дальше?» շոուն հեռարձակվում է ТНТ4 հեռուստաաիքով ։
Կատակերգուների կազմ
Նախկին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՅուԹյուբի տեսահոլովակներ
VIII գործոն
VIII գործոն (8-րդ գործոն), արյան մակարդման հիմնական գործոններից մեկը, որը հայտնի է նաև հակահեմոֆիլիկ գործոն անվամբ։ Մարդկանց VIII գործոնը կոդավորվում է F8 գենով ։ Այս գենի դեֆեկտները հանգեցնում են հեմոֆիլիա A, X-ով շղթայակցված մակարդման ռեցեսիվ խանգարման ։ VIII գործոնը արտադրվում է լյարդի սինուսոիդալ բջիջներում և էնդոթելային բջիջներում՝ ամբողջ մարմնում։ Այս սպիտակուցը արյան մեջ շրջանառվում է ոչ ակտիվ վիճակով՝ կապված վոն Վիլլեբրանդի գործոն կոչվող մոլեկուլի հետ, և մնում է այդպես մինչև արյունատար անոթների վնասվելը ։ Ի պատասխան վնասման մակարդման VIII գործոնը ակտիվանում է և բաժանվում վոն Վիլլեբրանդի գործոնից։ Ակտիվ սպիտակուցը (երբեմն գրվում է նաև VIIIa գործոն) փոխազդում է մակարդման IX գործոնի հետ։ Այս փոխազդեցությունը մեկնարկում է թրոմբի ձևավորման լրացուցիչ քիմիական ռեակցիաների շղթան ։
VIII գործոնը մասնակցում է արյան մակարդմանը. այն կոֆակտոր է հանդիսանում IXa գործոնի համար, որի հետ Ca²+ և ֆոսֆոլիպիդների առկայության պայմաններում ձևավորում է կոմպլեքսներ, որոնք X գործոնը դարձնում են Xa: VIII գործոնի գենը պայմանավորում է երկու այլընտրանքայնորեն կցված տրանսկրիպցիաներով։ Տարբերակ 1 տրանսկրիպցիան կոդավորում է երկար գլիկոպրոտեինը՝ իզոֆորմ a, որը շրջանառվում է պլազմայում և միանում է վոն Վիլեբրանդի գործոնի հետ՝ առաջացնելով ոչ կովալենտ համակարգ։ Այս պրոտեինը ենթարկվում է բազմակի մաքրման գործընթացների։ Տարբերակ 2 տրանսկրիպցիան կոդավորում է կարճ պրոտեինը՝ իզոֆորմ b, որը հիմնականում բաղկացած է   VIIIc գործոնի պարտադիր ֆոսֆոլիպիդային հատվածից։ Այս պարտադիր հատվածը անփոխարինելի է մակարդման ակտիվացման համար ։
Արյան մեջ VIII գործոնի բարձր մակարդակ ունեցող մարդիկ ունեն խորանիստ երակների թրոմբոզների և թոքային էմբոլիայի բարձր ռիսկ ։ Պղինձը անհրաժեշտ է որպես կոֆակտոր VIII գործոնի համար և պղնձի պակասությունը արագացնում է VIII գործոնի ակտիվացումը ։
Սրանք միացություններ են ինչպես դեղորայքը. ըստ ԱՀԿ Հիմնական Բժշկության Ձևաթղթի շատ կարևոր դեղերը անհրաժեշտ են հիմքային առողջության համակարգում ։
Կառուցվածք
VIII գործոնի սպիտակուցը բաղկացած է վեց հատվածներից. A1-A2-B-A3-C1-C2, և հոմոլոգ է V գործոնին։
VIII գործոնի ակտիվացումը և անցումը VIIIa գործոնի տեղի է ունենում B հատվածի բաժանման և ազատ արձակման հետևանքով։ Արդյունքում սպիտակուցը հանդիսանում է ծանր շղթայով՝ բաղկացած A1-A2 հատվածներից, և թեթև շղթայով, որը կազմված է A3-C1-C2 հատվածներից:Երկուսն էլ ձևավորում են ոչ կովալենտային կալցիում-կախյալ համակարգ։ Այս համակարգը հանդիսանում է նախամակարդիչ VIIIa գործոն ։
Հովիկ Գրիգորյան
Հովիկ Բաբկենի Գրիգորյան, պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ (Ծնվել է 1958 թվականի մարտի 3-ին Խորհրդային Հայաստանի Կապան քաղաքում)։
VIII գործոն
Ֆիզիոլոգիա
8-րդ գործոնը գլիկոպրոտեինի նախագործոն է։ Չնայած մարդու օրգանիզմում արտազատման վերաբերյալ տվյալները միանշանակ չեն, այն արտադրվում և դուրս է գալիս արյան շրջանառություն անոթային, կծիկային, խողովակային էնդոթելի և լյարդի սինուսոիդալ բջիջների կողմից ։ Հեմոֆիլիա A-ն շտկվում է լյարդի փոխպատվաստման արդյունքում ։ Փոխպատվաստված լյարդի բջիջները (հեպատոցիտներ) անաևդյունավետ են, բայց լյարդի էնդոթելյար բջիջների արդյունավետությունը բարձր է ։
Հովիկ Գրիգորյան
Կենսագրություն
Ծնվել է 1958 թվականի մարտի 3-ին Կապանում։ 1975 թվականին ավարտել է Կապան քաղաքի Հունան Ավետիսյանի անվան թիվ 9 միջնակարգ դպրոցը։ 1975–1980 թթ. ուսանել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում, որն ավարտել է գերազանցության դիպլոմով։ 1981–1985 թթ. աշխատել է Կապանի Շինարարական տեխնիկումում՝ որպես Հասարակագիտական առարկաների դասատու։ 1982–1986 թթ. հեռակա ուսանել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում «ԽՍՀՄ Պատմություն» մասնագիտությամբ։ 1985–1989 թթ. աշխատել է ԵՊՀ ԽՄԿԿ Պատմության ամբիոնում։ 1989 թվականից ԽՄԿԿ Պատմության ամբիոնի դասախոս–ասիստենտ է։ 1991 թվականին փոխադրվել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Հայոց պատմության ամբիոն, որտեղ դասավանդում է առ այսօր։ 2008 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ազատագրական պայքարի ՀՅԴ մարտավարությունը և ազատամարտի ֆինանսավորման և զինման խնդիրը (1896-1903 թթ.)» թեմայով։ 2008 թվականից ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Արհբյուրոյի նախագահն է։ Մեկ տասնյակ գիտական հոդվածների և երկու մենագրությունների հեղինակ է։ Հայոց պատմության բուհական ծրագրի և ուսումնական ծրագրի համահեղինակ է։ Միասնական և ավարտական քննությունների «Հայոց պատմության ուղեցույց»-ի համահեղինակ և խմբագիր է։ Գիտական հետաքրքրությունների շրջանակում են 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ ազգային - ազատագրական պայքարի, Հայ ազգային կուսակցությունների և Հայկական հարցի պատմության հիմնախնդիրները։
VIII գործոն
Ֆիզիոլոգիա
Արյան մեջ շրջանառվում է մասնավորապես կայուն ոչ կովալենտային համակարգի ձևով՝ վոն Վիլլեբրանդի գործոնի հետ։ Հետո թրոմբինի (IIa գործոն) ազդեցությամբ բաժանվում է համակարգից՝ մակարդման կասկադում IXa գործոնի հետ փոխազդելու համար։ Այն հանդիսանում է X գործոնի ակտիվացման գործընթացում IXa գործոնի կոֆակտոր։ X գործոնն էլ իր հերթին հանդիսանում է Va գործոնի կոֆակտոր, որն էլ ակտիվացնում է թրոմբինը։ Վերջինս վերափոխում է ֆիբրինոգենը ֆիբրինի, որը պոլիմերազվում է և խաչվում (XIII գործոնի օգնությամբ)՝ վերածվելով արյան թրոմբի։
Հովիկ Գրիգորյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
VIII գործոն
Ֆիզիոլոգիա
Վոն Վիլլեբրանդի գործոնի կողմից ոչ երկար կապը հանգեցնում է VIII գործոնի պրոտեոլիզիսի արդյունքում գործընթացի մեջ ապակտիվացմանը (արագորեն ակտիվացնում է C սպիտակուցը և IXa գործոնը) և անմիջապես արյան հունից մաքրվելուն։
Լյարդի հիվանդությունը չի ազդում VIII գործոնի վրա։
Բժշկական կիրառում
VIII գործոնը ստանում են վերցրված արյան պլազմայից, կամ այլընտրանքային եղանակ է FVIIa գործոնի վերախտացված տարբերակով կիրառումը, որը հեմոֆիլիկներին օգնում է վերականգնել հեմոստազը։
VIII գործոնի հակամարմնի հատվածը կարող է մեծ վտանգ հանդիսանալ. արյուն ստացող հիվանդը կարող է նորից արյունահոսել։ Ի դեպ այս արգելակիչները կախված են տարբեր գործոններից, ներառյալ VIII գործոնի ինքնարտադրումը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արյան սպիտակուցներ Կատեգորիա:Ֆերմենտներ
Լևոն Բարթողյան
Լևոն Բարթողյան (?, Սեբաստիա քաղաքում), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սե­բաս­տի­ա­յի նահանգի կենտրոն Սե­բաստիա քաղաքում։ Բժշկական կրթություն է ունեցել և բժիշկ աշխատել։ Սպանվել է 1915 թվականին, Սեբաստիայից դուրս։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1915 մահեր
Բռնաբարություն
Բռնաբարությունը ուղղված է կնոջ սեռական ազատություն կամ մինչև 16 տարեկան աղջիկների սեռական անձեռնմխելիության դեմ։ Բռնաբարության օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է տղամարդու սեռական հարաբերությամբ կնոջ հետ՝ նրա կամքին հակառակ, վերջինիս կամ այլ անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով կամ կնոջ անօգնական վիճակն օգտագործելով։ Օբյեկտիվ կողմը ձևավորվում է 2 տեսակի գործողությունների կատարմամբ՝
Սեքսուալ բնույթի բռնի գործողություններ
ՀՀ քր. օր.-ի հոդված 139-ի համաձայն՝ սեքսուալ բնույթի բռնի գործողություններ են համարվում համասեռամոլությունը կամ սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ, որոնք կատարվել են տուժողի կամքին հակառակ, վերջինիս կամ այլ անձանց նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ այն գործադրելու սպառնալիքով, կամ տուժողի անօգնական վիճակից օգտվելով։ Համասեռամոլությունը սեռական շեղում է, որի էությունը միևնույն սեռի ներկայացուցչի նկատմամբ սեռական հակումներ ունենալն է։ Արվամոլությունն իրենից ներկայացնում է տղամարդու սեռական հարաբերությւոնները տղամարդու հետ, per anum (հետանցքով) եղանակով, այլ եղանակներով իրականացվող սեռական հարաբերությունները արվամոլություն չեն հանդիսանում։ Քրեորեն պատժելի լեսբոսություն ասելով՝ պետք է հասկանալ սեռական հարաբերությունների ոլորտում կնոջ բռնի շփումը կնոջ հետ՝ սեռական օրգանների, ձեռքերի և մարմնի այլ մասերի օգտագործմամբ։ Սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ են համարվում տղամարդու կողմից կնոջ կամ մեկ այլ տղամարդու, ինչպես նաև կնոջ կողմից տղամարդու նկատմամբ կատարվող սեքսուալ բնույթի ցանկացած բռնի գործողություն, որի միջոցով հանցավորն իր սեռական կրքերին հագուրդ է տալիս խաթարված ձևով։ Ասվածից երևում է, որ հանցագործությունից տուժող կարող է հանդիսանալ ցանկացած սեռի ներկայացուցիչ։ Ինչ վերաբերում է հանցագործության եղանակներին, ապա դրանք բնութագրվում են նույն կերպ, ինչ բռնաբարության դեպքում։ ՀՀ քր. օր.-ի հոդված 139-ով նախատեսված հանցագործությունն ավարտված է համարվում սեքսուալ բնույթի գործողությունը սկսելու պահից։ Նշված հանցագործության սուբյեկտ կարող է հանդիսանալ 14 տարին լրացած յուրաքանչյուր մեղսունակ ֆիզիկական անձ։ Սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ։
Սեքսուալ բնույթի գործողություններին հարկադրելը
Սեքսուալ գործողություններին հարկադրելու օբյեկտն անձի սեռական ազատությունն է։ Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է գործողություններով, որոնք դրսևորվում են շանտաժի, գույքը ոչնչացնելու, վնասելու կամ վերացնելու սպառնալիքով, կամ տուժողի նյութական կամ այլ կախվածությունն օգտագործելով՝ անձին սեռական հարաբերության, համասեռամոլության կամ սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ կատարելուն հարկադրելու մեջ։ ՀՀ քր, օր,-ի հոդված 140-ի համաձայն՝ հարկադրելն արտահայտվում է նրանում, որ սուբյեկտը, ապօրինի գործողություններով տուժողի հոգեկանի վրա ներգործելով, ստիպում է նրան նահանջել իր սեռական ազատության իրավունքից և հանցավորի կամ 3-րդ անձի հետ սեռական հարաբերություն ունենալ կամ սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններ կատարել։ Այդ ներգործության եղանակները նախատեսված են նշված հոդվածի դիսպոզիցիայում։ Դրանք են՝ շանտաժը, գույքը ոչնչացնելու, վնասելու կամ վերացնելու սպառնալիքը, կամ տուժողի նյութական կամ այլ կախվածության օգտագործումը։ Շանտաժ ասելով՝ քննարկվող հանցագործության առումով հասկացվում է տուժողին կամ նրա մերձավորին արատավորող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքը, ընդ որում նշանակություն չունի՝ նշված տեղեկությունները համապատասխանում են իրականությանը, թ՞ե ոչ։ Նյութական կախվածությունը տուժողի այնպիսի վիճակն է, երբ նրա նյութական վիճակի բարելավումը կամ վատթարացումը ամբողջությամբ կամ մասամբ կախված է հանցավորից։ Այլ կախվածությունը կարող է արտահայտվել հանցավորի և տուժողի միջև որոշակի պաշտոնեական, ծառայողական և մասնագիտական բնույթի հարաբերությունների մեջ։ Քննարկվող հանցագործությունը նախատեսված է ձևական հանցակազմով։ Սուբյեկտիվ կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններին հարկադրելը կարող է տեղի ունենալ միայն ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտ կարող են հանդիսանալ 16 տարին լրացած յուրաքանչյուր մեղսունակ ֆիզիկական անձ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բռնաբարություն Կատեգորիա:Սեռական բռնություն Կատեգորիա:Սուր ցավեր
Ալբոն դ'Արդեշ
Ալբոն դ'Արդեշ (Albon-d'Ardèche), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 480 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 110 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 17 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 84 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 57-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 27։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 57 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 50 անձ (32 տղամարդ և 18 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (5 տղամարդ և 2 կին)։ 27 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կոլարմելե
Կոլարմելե  (Collarmele), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 1026 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 8,86 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 23,71 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 67040։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0863։
Տոնը նշվում է Հունիսի 10-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սմբատ Բարեջանյան
Սմբատ Բարեջանյան (1880-ական թվականներ, Հալեպի նահանգի Մարաշ քաղաքում), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1880-ական թվականներին, Հա­լե­պի նա­հան­գի Մա­րա­շի գա­վա­ռի կենտրոն Մա­րաշ քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մարաշի սբ. Ստեփանոս նախակրթարանում, միջնակարգը՝ նույն քաղաքի Ազգային Կեդրոնական վարժարանում և ամերիկացի միսիոներների «Ակա­դեմի» (Academy) բարձրագույն վարժարանում։ 1899 թվականին ավարտել է ամերիկացի միսիոներների Տարսոնի Սեյնթ Պոլ քոլեջը։ 1900 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ 1908 թվականին ավարտել է Եյլի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1911 թվականին վերադարձել է Մարաշ և բժիշկ աշխատել։ Եղել է եռանդուն ազգային-հասարակական գործիչ։ 1913 թվականին Ադանայում ամուսնացել է օրիորդ Սիրվարդ Մ. Ճըռյանի հետ։ 1914 թվականին, ԱՄՆ քաղաքացի լինելով հանդերձ, իր կամքին հակառակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական բժիշկ ծառայել։ Ծառայել է Դարդանելի, Գալիցիայի, Պաղեստինի ռազմաճակատներում։ Պատերազմի ընթացքում անգլիացիների ձեռքը գերի է ընկել և Անգ­լո-Եգիպ­տա­կան հիվանդանոց ուղարկվել՝ բժիշկ ծառայելու։ 1919 թվականին բրիտանական գրավման բանակի ընդհանուր հրամանատար գեներալ Ալենբիի հրամանով մեկնել է Կի­լի­կիա և բժշկական ու ազգային գործունեություն ծավալել։ 1921 թվականին, երբ ֆրանսիացիները լքել են Կիլիկիան, բժիշկն իր ընտանիքով վերադարձել է ԱՄՆ։ 1930 թվականին հաստատվել է ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս նահանգի Ուստր քաղաքում։ Եղել է Ամերիկյան բժշկական ընկերության, Մա­սա­չուսեթս նահանգի բժշկական ընկերության և հնչակյան կուսակցության անդամ։ Գրիգոր Գալուստյանի «Մա­րաշ» գրքի հրապարակությանն աջակցել է, տալով արժեքավոր տեղեկություններ հնչակյան կուսակցության մասին։
Անուշ Մուրացյան
Իշխանուհի Ջայլամար Մուրացյանի դուստրը, Սահակ Արծրունու կինը, Աշոտ Արծրունու մայրը, Մուրացյանների նախարարական տոհմից։ Մեծ Հայքի Արտաշեսյան թագավորության հիմնադիր Արտաշես Ա-ի (մ.թ.ա. 189–մ.թ.ա. 160) ժամանակակիցն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մուրացյաններ Կատեգորիա:Արծրունիներ Կատեգորիա:Հայ իշխանուհիներ
Բեռնի ակումբ
Բեռնյան ակումբ (Club de Berne), Եվրոպական միության 28 երկրների, Շվեյցարիայի և Նորվեգիայի հատուկ ծառայությունների միջև հետախուզական տվյալների փոխանակման կազմակերպություն, որն անվանվել է ի պատիվ Բեռն քաղաքի (Շվեյցարիա), որտեղ գտնվում է կազմակերպության շտաբը։ Կազմակերպությունը գործում է 1971 թվականից և ոչ պաշտոնապես ունի հատուկ ծառայության բնույթ, որտեղ կա տվյալների, փորձի և կարծիքների փոխանակում, ինչպես նաև հետախուզական համայնքի արդի խնդիրների քննարկում։ Ակումբը չունի քարտուղարություն և եվրոպական երկրների հատուկ ծառայությունների համար չի ընդունում ոչ մի ընդհանուր որոշում :
Ֆորմալ կերպով Միջազգային հակաահաբեկչական խումբը (Counter Terrorist Group, CTG) Բեռնի ակումբի մաս չէ, որը ստեղծվել է Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներից հետո ։ Միջազգային հակաահաբեկչական խումբը ինչպես նաև Բեռնի ակումբը գործիք են հանդիսանում ահաբեկչության փորձագետների միջև ոչ ֆորմալ հաղորդակցության և ԵՄ քաղաքական ինստիտուտների համար առաջարկությունների կատարման համար, որոնց հետ շփումները պահպանվում են ԵՄ Համատեղ իրավիճակային կենտրոնի միջոցով ։ Չնայած CTG-ն ֆորմալ կերպով չի մտնում ԵՄ կազմի մեջ այն հանդես է գալիս որպես օղակ Բեռնի ակումբի և ԵՄ ղեկավարության միջև, և նրա ղեկավարուումը նման է ԵՄ նախագահությանը ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հակաահաբեկչական կազմակերպություններ
Սարգիս Գալիկյան
Սարգիս Գալիկյան (1892 թվական, Իչմե (Գեյվե) գյուղ), հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1892 թվականին, Բուրսայի նահանգի Նիկոմիդիայի գավառակի Իչմե (Գեյվե) գյուղում։ Հաճախել է Կ. Պոլ­սի Բանկալթի թաղամասի Բագրատունի վարժարանը։ Ուսանել է բժշկական համալսարանում։ Եղել է հնչա­կյան կու­սակ­ցու­թյան ուսանողական միության անդամ։ Մահացել է հիվանդությունից, Հալեպում աքսորված ժամանակ, տակավին երիտասարդ հասակում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1892 ծնունդներ
Հրեղեն թռչուն
Հրեղեն թռչուն (Жар-птица), մուլտֆիլմ, որը նկարահանվել է ըստ ռուսական ժողովրդական «Հրեղեն թռչուն» հեքիաթի ։ Ֆիլմում օգտագործվում է Իգոր Ստրավինսկու երաժշտությունը «Հրեղեն թռչուն» նվագախմբային սյուիտից։
Սյուժե
Մի թագավորությունում, մի երկրում մութ ու անհայտ ուժ է հայտնվում և ամբողջությամբ ջախջախում ժողովրդին։ Եվ այն ժամանակ, երբ լուր էր տարածվել, թե մութ ուժը գողացել է Գեղեցկուհի Վասիլիսային, Իվան Ցարևիչը հեռու էր, շատ հեռու։ Այդ ժամանակ նա վերցնում է անտեսանելի գլխարկը և ինքնահավաք սփռոցը, նստում Մոխրագույն գայլի վրա և գնում է Վասիլիսային գերությունից փրկելու։ Իվան արքայազնը հիշում է Հրեղեն թռչունի Կրակե փետուրի մասին, որը թռչում է ոսկե խնձորներով կախարդական պարտեզ։ Նա հասնում է այդ պարտեզին, խնձորի ծառի տակ ինքնահավաք սփռոց փռում և գլխին է դնում անտեսանելի գլխարկը։ Նա սպասում է, մինչև գալիս է Հրեղեն թռչունն ու փորձում է բռնել նրան։ Թռչունը դուրս է թռչում նրա ձեռքերից, և միայն պոչից մի փետուր է մնում։ Բայց մութ ուժն արդեն շրջապատել էր ոսկե խնձորներով պարտեզն ու մոտենում էր Իվան Ցարևիչին։ Այդ ժամանակ նա բարձրացնում է Հրեղեն թռչունի փետուրը գլխի վերևից և մոխրագույն գայլի վրա ուղիղ գնում է դեպի մութ ուժի վրա։ Եվ մութ ուժը տեղի է տալիս Կրակե փետուրի առաջ։ Այդ ժամանակ մութ ուժը վեր է ածվում սև թևավոր վիշապների, իսկ փետուրը դառնում է սուր, որով Իվան Ցարևիչը հաղթում է վիշապներին։ Այսպիսով ավարտվում է մութ ուժի իշխանությունը։ Իվան Ցարևիչը բացում է մթության դռները և գրկում է Գեղեցկուհի Վասիլիսային։ Իսկ երբ լույսը բացվում է, աշխարհի վրա չար ու մութ ոչինչ չի մնում։
Արտադրություն
Մուլտֆիլմը ստեղծվել է ապակե նկարչության տեխնիկայի միջոցով։ Ռեժիսոր Վլադիմիր Սամսոնովը այս տեխնիկայով 1980-1985 թվականներին ստեղծել է հետևյալ մուլտֆիլմերը. «Հրաշքներ» (1980), Մեծ երկինք (1982), «Հացի լույսը» (1983), «Հրեղեն թռչուն» (1984), «Մինիատյուրներ» (1985) և այլն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Էկրան» ստեղծագործական միության մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1984 մուլտֆիլմեր
Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)
Կենսագրություն
Ծնվել է 1962 թվականի օգոստոսի 15-ին Թալինի շրջանի Կաթնաղբյուր գյուղում։ 1979 թվականին ավարտել է Կաթնաղբյուրի միջնակարգ դպրոցը։ 1980-1985 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում։ 1985-1989 թվականներին աշխատել է Թալինի շրջանում՝ 1985-1986 թթ. Իրինդ, 1986-1989 թթ. Կաթնաղբյուր գյուղերում որպես պատմության ուսուցիչ։ 1990-1998 թվականներին եղել է Երևանի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետի Հայոց պատմության ամբիոնի դասախոս։ 1992 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Ազգային-ազատագրական պայքարը Տարոնում 1894-1908 թվականներին» թեմայով։ 2002 թվականից դասախոսում է Հայաստանի Հյուսիսային համալսարանում, 2006 թվականից համատեղության կարգով դարձյալ դասախոսում է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի հայոց պատմության ամբիոնում։ 2008 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Հ. Յ. Դաշնակցության կուսակցության մարտավարությունը 1908-1917 թվականներին» թեմայով։ Շուրջ 50 գիտական հոդվածների և մեկ տասնյակ մենագրությունների հեղինակ է։
Ազիզ Բենիամին
Ազիզ Բենիամին, հայ բժիշկ։
Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)
Երկերի մատենագիտություն
Աշոտ Ներսիսյանի Գիտական հոդվածների, Ուսումնամեթոդական, Ուսումնական ձեռնարկների, Մենագրություններից են․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:Կաթնաղբյուր գյուղում ծնվածներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրողներ
Ազիզ Բենիամին
Կենսագրություն
Ծնվել է մոտ 1875 թվականին, Տրապիզոնի վիլայեթի Սամսուն նավահանգստում։ 1900 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Կայսերական զինվորական բժշկական վարժարանը (?)։ Եղել է ատամնաբույժ։ Առա­ջին հա­մաշ­խար­հային պա­տե­րազ­մի ժամանակ զորակոչվել է օս­մա­նյան բանակ։ 1917 թվականին ծառայության ընթացքում, սպայի աստիճանով, նշանակված է եղել Խոփի շրջանի Թալաղըլ գյուղի «գո­նագ­ճը», որի պարտականությունն էր թուրքական բանակի շարժվող զորախմբերին ընդունելը և իջևանատեղի ապահովելը։ 1917 թվականին երբ թուրքերն առաջացել են դեպի Կով­կաս, օսմանյան բանակի 11-րդ զորագնդի առողջապահական վաշտի գլխավոր բժիշկ Քեմալն ու դեղագործ Մեհմեդ Ալին նրան չարանենգորեն սպանել են Սարիղամիշից դուրս, Խոփի շրջանի Թալաղըլ գյուղում՝ մոտ 42 տարեկանում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:Հայ ատամնաբույժներ
Սիրոտինների տուն (Տագանրոգ)
Սիրոտինների տուն (Дом Сиротиных), մշակութային ժառանգության օբյեկտ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Գտնվում է Չեխովի փողոց, 82 հասցեում։ Պատկանում է ճարտարապետության հուշարձանների կատեգորիային ։
Պատմություն
XIX դարի առաջին կեսին Տագանրոգում կառուցվել է մեկևկեսհարկանի առանձնատուն։ 1870-ական թվականներին տունը Մ. Ֆ. Սիրոտինայի սեփականությունն էր, որը բանաստեղծ Նիկոլայ Ֆեոդորովիչ Շչերբինայի քույրն էր։ Նա պարբերաբար հյուրընկալվում էր այդ տանը։
Գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովը սովորել է Սիրոտինների որդու` Վլադիմիրի հետ։ Նրանք ընկերներ էին, և Չեխովը ևս հաճախակի այցելում էր այս տունը դպրոցական տարիներին, եղել է այստեղ 1881 թվականին, երբ ժամանել էր Մոսկվայից։ Վ. Ա. Սիրոտինը դարձավ կազակ հարյուրապետ։ Նրա կնոջ անունը Մարիա էր։ Եվ հենց նա է 1890-ական թվականներից համարվել այս տան սեփականատերը։ Նրանց ամուսնությունը երկար չէր. Վլադիմիրն ու Մարիան ամուսնալուծվեցին, և Մարիան ամուսնացավ երկրորդ անգամ` վերցնելով Ստեյգեր ազգանունը։
1915-1918 թվականներին առանձնատան տերն էր Իվան Ակիմովիչ Ռեգետտին ։ Նա քաղաքային հասարակական վարչության առևտրային պատգամավոր էր ։
18.11.1992 թվականի թիվ 301 որոշման համաձայն` Սիրոտինների տունը ճարտարապետության հուշարձան է և համարվում է մշակութային ժառանգության օբյեկտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն Կատեգորիա:Տագանրոգի տեսարժան վայրեր
Լևենտ (Ստամբուլ)
Լևենտ (Levent), Ստամբուլի գործարար կենտրոնը, որը տեղակայված է Ստամբուլի եվրոպական հատվածում։ Գտնվում է Բեշիկթաշ թաղամասի կազմում, որը տեղակայված է Ոսկեղջյուրի հյուսիսային մասում՝ Բոսֆորի արևմտյան ափին։ Լևենտը մրցակցում է հարևանությամբ տեղակայված Մասլակ թաղամասի հետ՝ էլիտար երկնաքերերի կառուցման քանակով ։ Լևենտում է գտնվում Ստամբուլի ամենաբարձր երկնաքերը՝ 54 հարկանի «Սապֆիրը», որը ունի 261 մետր բարձրություն, ներառյալ նաև ծայրաձողը ։
Անվան ծագում
«Լևենտ» բառը ունի մի քանի նշանակություն։ Լևենտը Թուրքիայում տարածված տղամարդու անուն է։ Բառը առաջացել է Levend բառից, որը Օսմանյան կայսրությունում նշանակում էր «ծովային զինվոր», որն էլ իր հերթին առաջացել է Levantino (լեվանտացի) բառից, որն էլ իտալերենում նշանակում է «մարդ Լեվանտից» (Արևելյան Միջերկրականից)։ Ջենովացիները և վենետիկցիները, որոնք Ստամբուլում հիմնել էին իրենց գաղութները, թուրք նավագնացներին անվանում էին Levend։ Այս բառը թուրքերենում սկսվել է օգտագործվել սկսած 16-րդ դարից։
18-րդ դարում այս անվանումը սկսեց կիրառվել Ստամբուլի արվարձաններում, քանի որ XVIII—XIX դարերում օսմանյան նավատորմի ծովակալ Ջեզաիրլի Գազի Հասան փաշան այնտեղ կառուցեց ռազմածովային ուժերի զորանոցներ։
Մոտակա Իստինյե թաղամասը, որը գտնվում է Բոսֆորի եվրոպական ափին, նույնպես եղել է կարևոր ռազմաստրատեգիական տարածք և այստեղ կառուցվել են մեծ քանակությամբ նավաշինարաններ։ Ռազմական նշանակության մյուս կարևոր օբյեկտները տեղակայված են եղել Ստամբուլի ասիական հատվածում։
Գրիգոր Գամպուրյան
Գրիգոր Գամպուրյան, հայ բժիշկ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Կ. Պոլ­սի Օսմանյան դեղագործական վարժարանը և աշխատել դեղագործ-քիմիագետ։ 1914 թվականին Թուրքիայի Գեմլիկ քաղաքում ունեցել է սեփական դեղատուն։ 1915 թվականին Մեծ եղեռնի ժամանակ Բրուսա քաղաքի մոտակա Ադըրնազ գյուղում սպանվել է 35 տարեկանում և մարմինը այրվել։ Այլ տվյալով՝ սպանվել կամ մահացել է 1916 թվականին Բրուսայում։
Հակահեղափոխություն
Հակահեղափոխություն, հասարակական պրոցես, հակադրվում է ցանկացած տեսակի հեղափոխությանը։ Տվյալ երևույթի ժամանակ իշխանությունից զրկված (զրկվող) դասակարգերը փորձում են վերականգնել կամ պահպանել ստատուս քվոն։
Պատմության ընթացքում տիրապետող դասակարգերը մեծ մասամբ երբեք կամովին չեն զիջում իշխանությունը, այդ իսկ պատճառով էլ ամեն մի հեղափոխության անխուսափելիորեն ուղեկցվում է հակահեղափոխության այս կամ այն դրսևորմամբ։ Հեղափոխության և հակահեղափոխության հակամարտությունը դասակարգային պայքարի օբյեկտիվ օրինաչափություն է համարվում, և յուրաքանչյուր առանձին դեպքում այդ հակամարտության ելքը նախապես հայտնի չէ, հիմնականում կախված լինելով հակամարտ կողմերի ուժերի հարաբերակցությունից, հակառակորդին ճիշտ որոշելու և ուժերը համախմբելու նրանց կարողությունից, հաճախ նաև արտաքին միջամտությունից։ Երբեմն հակահեղափոխությունը հաղթում է, և հեղափոխությունը պարտվում (օրինակ՝ 1848-1849 թվականների հեղափոխությունը Գերմանիայում, 1871 թվականի Փարիզի կոմունան, 1930-ական թվականներին դեմոկրատական հեղափոխությունը Իսպանիայում, 1970-ական թվականների սկզբի դեմոկրատական հեղափոխությունը Չիլիում և այլն)։ Ռեստավրացիան երբեմն լինում է լրիվ, այսինքն՝ ամբողջությամբ վերականգնվում է հեղափոխությունից առաջ գոյություն ունեցած կացութաձևը։ Երբեմն հեղափոխական ցնցումն այնքան ուժեղ է լինում, որ թեև տեղի է ունենում վերադարձ դեպի նախկին կացութաձևը, բայց տվյալ երկրի կառավարման համակարգում պահպանվում են հեղափոխությամբ ձեռք բերված տեղաշարժերը։
Հակահեղափոխությունը (ինչպես և հեղափոխությունը) դրսևորվում է տարբեր ձևերով՝ զինված դիմադրություն, քաղաքացիական պատերազմ, խռովություններ, դավադրություններ, սաբոտաժ և դիվերսիա, օտարերկրյա ներխուժում, շրջափակում։ Հակահեղափոխությունն օգտվում է նաև հեղափոխական դասակարգերի և կուսակցությունների սխալներից։
Կատեգորիա:Հեղափոխություններ
Մարի Աջամի
Մարի Աջամի (ماري عجمي, ), քրիստոնյա, արաբալեզու կին գրող, ֆեմինիստ։
Մարի Աջամին իր վաղ և որպես անհատ ձևավորման տարիները անց է կացրել Դամասկոսում, որտեղ նա ստացել է կրթություն իռլանդական և ռուսական միսիոներական դպրոցներում։ 1906 թվականից բուժքույրություն է սովորել Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի ինտերնատում ։ Վախենալով հետապնդումներից նա գրել է հաճախ որպես գրական կեղծանուն օգտագործելով մոր անունը՝ Լայլա (ليلى)։ Գրել է բանաստեղծություններ, զբաղվել է լրագրությամբ, հիմնել է Դամասկոսի կանանց գրական ակումբը։ 1910 թվականին հիմնել է գրական, կանանց համար նախատեսված Ալ-Արուս (թարգմանաբար՝ հարսնացու) լրագիրը, որը գոյատևել է տասնմեկ տարի։
Հիպոֆիզ
Հիպոֆիզ, ստորին մակուղեղ (hypophysis cerebri, glandula pituitaria), մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների ներզատական գեղձ, որը կարևոր դեր է խաղում հորմոնային կարգավորման գործընթացներում։ Գտնվում է գանգի խոռոչում՝ թրքական թամբի փոսիկում և ոտիկով միացած է գլխուղեղի հետ։ Հիպոֆիզի ձևը, չափերը և կշիռը առանձին տեսակների մոտ տարբեր են և կախված են տարիքից ու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Մարդու հիպոֆիզի կշիռը 0, 5—0, 6 գրամ է։
Նշանակություն
Հիպոֆիզը բաղկացած է երեք բլթից. առաջային՝ գեղձային (ադենոհիպոֆիզ), միջին (միջանկյալ) և hետին՝ նյարդային (նեյրոհիպոֆիզ)։ Առավել բարդ և բազմազան է հիպոֆիզի առաջային բլթի ֆիզիոլոգիական դերը, նրա բնականոն ֆունկցիայով են պայմանավորված օրգանիզմի աճն ու բազմացումը, հիմնական, ածխաջրային, հանքային, ճարպային և սպիտակուցային փոխանակությունը։ Առաջային բլթի մզվածքից անջատել են 6 հորմոն՝ աճի կամ սոմատոտրոպ հորմոն, թիրեոտրոպ հորմոն, ֆոլիկուլախթանիչ հորմոն, լյուտեինացնող հորմոն, պրոլակտին (լյուտեոտրոպ հորմոն), և ադրենոկորտիկոտրոպ (ԱԿՏՀ)։ Միջանկյալ բիլթն արտադրում է մելանոխթանիչ (ինտերմեդին) հորմոնը, որը մասնակցում է մաշկի և աչքի ցանցաթաղանթի գունավորման (պիգմենտացիայի) կարգավորմանը։ Հետին բլթի հիմնական զանգվածը բաղկացած է նեյրոգլիայից, որի մեջ պարփակված են նյարդաթելերի խրձեր։ Մասնակցում է արյան ճնշման, միզարտադրության (վազոպրեսին) և արգանդի մկանունքի գործունեության (օքսիտոցին) կարգավորմանը։
Հիպոֆիզի արյունամատակարարումը հարուստ է և բազմաթիվ նյարդային հաղորդչական ուղիներով կապված է գլխուղեղի, մասնավորապես՝ հիպոթալամուսի հետ։ Նեյրոգլիայի և նյարդային թելերի միջև կուտակվում է արտազատուկ, որը մշակվում է հիպոթալամուսի կորիզների բջիջներում և անցնում արյան հոսքի մեջ։ Հիպոֆիզի բնականոն գործունեության խանգարումները կարող են արտահայտվել նրա առանձին ֆունկցիաների ուժեղացմամբ (հիպերպիտուիտարիզմ) կամ թուլացմամբ (հիպոպիտուիտարիզմ), հազվադեպ՝ լրիվ անհետացմամբ։ Հիպոֆիզի գերֆունկցիան արտահայտվում է աճման խանգարմամբ և մանկական տարիքում գիգանտիզմի, մեծահասակների մոտ՝ ակրոմեգալիայի զարգացմամբ։ Ֆունկցիայի թուլացումը կամ անկումը վաղ տարիքում առաջացնում է գաճաճահասակություն, հոգեկան թերզարգացում, ինֆանտիլիզմ, ածխաջրային և ճարպային փոխանակության խոր փոփոխություններ, օքսիդացման պրոցեսների նվազում, մեծահասակների մոտ՝ ճարպակալում, սեռական ցիկլի ընդհատում, վահանագեղձի, սեռական գեղձերի և մակերիկամների կեղևի ապաճում։ Որոշ հիպոֆիզային հիվանդությունների (Իցենկո-Կուշինգի, անշաքար դիաբետ, վաղաժամ սեռական հասունացում) զարգացման մեխանիզմում կարևոր դեր ունեն հիպոթալամուսի գործունեության առաջնային խանգարումները։
Կատեգորիա:Գլխուղեղ
Մագուրա
Մագուրա (Магура), Բուլղարիայի Ռաբիշա գյուղի մոտ գտնվող բրոնզեդարյան նկարազարդումներով քարանձավ ։ 1942 թվականից մինչև 1972 թվականի հոկտեմբերի 24-ը մոտակա գյուղի անունով կոչվել է Ռաբիշայի քարանձավ (Рабишка пещера)։ Խորությունը 2500 մետր է, ջերմաստիճանը՝ 12 °C։
Պատմություն
Քարանձավը հայտնի է եղել և ուսումնասիրվել դեռևս Հին Հռոմի ժամանակ և միջնադարում։ Այժմ քարանձավում գինի է պահվում։ Ամենամեծ՝ Հաղթական դահլիճում (բարձրությունը 30մ, լայնությունը՝ 58 մ, երկարությունը 130 մ) դասական երաժշտության համերգներ են կազմակերպվում։ Զբոսաշրջիկների համար ճեմուղիներ են սարքվել և լուսավորություն է անցկացվել։
1984 թվականին քարանձավը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության նախնական ցուցակ ։
Նկարագրություն
Ընդհանուր երկարությունը մոտավորապես 2,5 կմ է ։ Քարանձավը բաղկացած է երկար և խորը միջանցքներից։ Լրիվ պտույտ կատարելու համար պահանջվում է հինգ ժամ։ Մագուրան հայտնի է իր ստալակտիտներով և ստալագմիտներով։ Ամենամեծ ստալակտոնը ունի 20 մ բարձրություն և հիմքում 4 մետր տրամագիծ։ Հետազոտությունների ընթացքում գտնված ամենամեծ ստալագմիտը ունի 11 մետր բարձրություն և հիմքում 6 մետր տրամագիծ։ Դա Բուլղարիայում ամենամեծն է։ Քարանձավում կլոր տարին 12 °C աստիճան է։
Ժայռապատկերներ
Քարանձավը հայտնի է իր ժայռապատկերներով, որոնց թիվը հասնում է 700-ի։ Դրանք Եվրոպայում նախամարդու արվեստի ամենահին օրինակներից են ։ Պատկերված են կանայք, որսորդներ, կենդանիներ, բույսեր, արևը և աստղեր ։ Բուլղարացի հետազոտողները գտնում են, որ այստեղ պատկերված է Եվրոպայում ամենահին արևային օրացույցը՝ 366 օրով ։ Ըստ գիտնականների մադիկ այստեղ ապրել են դեռևս վաղ Հին քարե դարում (մեր թվարկությունից 100 000 - 40 000 տարի առաջ)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի քարանձավներ Կատեգորիա:Նախնադարյան արվեստ
Կոլոման Մոզեր
Կոլոման Մոզեր (Koloman Moser, ), ավստրիացի նկարիչ, գրաֆիկ, Վիեննական սեցեսսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը։ Հայտնի է նաև դիազայներական տարբեր առարկաներով` ներառյալ փոստային նամականիշեր, վիտրաժներ, խեցեգործական իրեր, ապակի, կահույք։
Կենսագրություն
Կոլոման Մազերը ծնվել է 1868 թվականի մարտի 30-ին Վիեննայում։ Նկարչի հայրը` Յոզեֆ Մոզերը, եղել է գիմնազիայի տնօրեն։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Կոլոմանը, ծնողներին չհայտնելով, 1885 թվականին ընդունելության քննություններ է հանձնել Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Այնտեղ սովորել է Ֆրանց Ռումպլերի (1886-1889), Քրիստիան Գրիպենկերլի (1889-1890) և Մատիաս ֆոն Տրենկվալդի (1890-1893) դասարաններում։ Հոր մահից հետո 1888 թվականին Մոզերը ստիպված էր կրթությունն անձամբ ֆինանսավորել, ինչի նպատակով էլ նկարազարդումներ է անում ամսագրերում։ 1892-1893 թվականներին Տրենկվալդի հանձնարարականով Մոզերը դառնում է էրցհերցոգ Կարլ Լյուդվիգի երեխաների նկարչության ուսուցիչը Ռայխենաու ան դեր Ռաքսի Վարտհոլց ամրոցում։
1890-ական թվականներին Մոզերը զբաղվում էր կիրառական արվեստով։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են թողել շոտլանդացի մոդեռնիստներ Չառլզ Ռեննի Մակինթոշը և Մարգարետ Մակդոնալդ Մակինթոշը, ինչպես նաև անգլիական Արվեստի և արհեստի շարժումը։ 1899 թվականին նա ևս մեկ ուղևորություն է կատարում Պրահա, Դրեզդեն և Բեռլին, 1900 թվականին Մյունխենից ու Ստրասբուրգից հետո լինում է Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսում։ 1901 թվականին կրկին լինում է Բոհեմիայում և Մյունխենում։ 1902 թվականին տեղափոխվում է նոր ատելիե Շտայնֆելդգասե 19 հասցեում, որը ձևավորում է իր նախագծած կահույքով։ Նույն թվականին նա ճանապարհորդում է Իտալիայում։ 1902 թվականին նա նկարիչ Յոզեֆ Հոֆմանի և ձեռնարկատեր Ֆրից Վերնդորֆերի հետ ստեղծում է Վիեննական վարպետանոց ընկերությունը (Wiener Werkstätte), որը անգլիական Արվեստի և արհեստի շարժման օրինակով զբաղվում էր արտադրական դիզայնով. նրանք ստեղծում էին կենցաղային առարկաներ` ներառյալ ափսեներ, արծաթե սպասք, գորգեր և տեքստիլ ։ 1904 թվականին նա ստեղծում է Apse խճանկարը ապակե պատուհաններ Վիեննայի Ամ Շթայնհոֆ եկեղեցու համար։ 1903 թվականի ամռանը Մյունխենով ուղևորվում է Բեռն, որտեղ հանդիպում է շվեյցարացի նկարիչներ Ֆերդինանդ Հեդլերի հետ, ով մեծ ազդեցություն է թողնում նրա արվեստի վրա, ինչպես նաև Կունո Ամյեի հետ, լինում է Բազելում, ապա Փարիզում, Բրյուգեում, Սհեվենինգենում, Անտվերպենում, Լյուբեկում և Համբուրգում։ 1904 թվականին նա կրկին այցելում է Իտալիա, իսկ նույն թվականի սեպտեմբերին` Բեռլին, որտեղ մասնակցում է Wiener Werkstätte առաջին ցուցահանդեսին։
1907 թվականից հետո Մոզերը կանոնավոր կերպով Վիեննայում մասնակցում է ցուցահանդեսներին, որոնք կազմակերպում է Կլիմտի խումբը։ 1909 թվականին մասնակցում է Վիեննայի և Դյուսելդորֆի միջազգային ցուցահանդեսներին։ 1911 թվականին Վիեննայի Միտկե պատկերասրահում կազմակերպվում է նրա անհատական ցուցահանդեսը, իսկ 1912 թվականին մասնակցում է Հռոմի սեցեսսիոնի ցուցահանդեսին, ապա Դյուսելդորֆի և Մանհայմի ցուցահանդեսներին, իսկ 1916 թվականին` Բեռլինի վիեննական ցուցահանդեսին։
Կոլոման Մոզերը մահացել է 1918 թվականին կոկորդի քաղցկեղից։ Թաղված է Վիեննայի Հիտցինգսկի գերեզմանատանը։ 1969 թվականին նրա պատվին Վիեննայում անվանակոչվել է նրբանցք (Kolo-Moser-Gasse), իսկ 1989 թողարկվել են 500 շիլինգ անվանական արժեքով դրամներ` նրա դիմանկարով։ Մոզերը պատկերված է 1968 թվականի թողարկության ավստրիական նամականիշին։
Ստեղծագործություն
Կոլոման Մոզերը 20-րդ դարասկզբի ավստրիական և մասնավորապես վիեննական արվեստի նշանավոր դեմքերից է, մոդեռնի ամենանշանավոր դեմքերից մեկը։ Վաղ շրջանում նրա ոճը Ֆերդինանդ Հոդլերի ուժեղ ազդեցության տակ էր, ում հետ Մոզերը հանդիպել է երկու անգամ։ Բացի գեղանկարչությունից` Մոզերը մեծ ճանաչում է ձեռք բերել որպես գեղարվեստական դիզայներ և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ներկայացուցիչ։
Կոլոման Մոզերի գեղարվեստական ամենամեծ հավաքածուն գտնվում է Վիեննայի Լեոպոլդ թանգարանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ավստրիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Ավստրիացի նամականիշերի դիզայներներ Կատեգորիա:Ավստրիացի դիզայներներ
Սողոմոն Վարդանյան
Սողոմոն Վահանի Վարդանյան, հայ ճարտարապետ, ճարտարապետության պատմաբան։ Ճարտարապետության թեկնածու։ Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ (1937) :
Ստեղծագործություններ
Վարդանյանի նախագծերով (համահեղինակների հետ) կառուցվել են`