cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Լի Չու Յոն
2009 - 2014. After School-ի հետ առաջնաելույթ և առաջին դերեր
Չույոնի առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 2009 թվականի հունվարին After School խմբի կազմում՝ New Schoolgirl մինի ալբոմով, դառնալով վոկալիստ և խմբի վիժուալ։ 2010 թվականին ստացել է դեր «Նորից ժպտա» դորամայում , ինչպես նաև դարձել է «Անհաղթելի երիտասարդություն» շոուի մասնակից ։ 2011 թվականին Չույոնը դարձել է հատուկ սաբ յունիթի՝ After School Blue-ի առաջնորդ, և թողարկել է «Wonder Boy» սինգլը ։
2014 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ԶԼՄ-ները լուր տարածեցին, որ աղջիկը գտնվում է Pledis Entertainment-ի հետ պայմանագիրը երկարաձգելու շուրջ բանակցությունների մեջ ։ Դեկտեմբերի 31-ին հայտնի է դարձել, որ Չույոնը հրաժարվել է երկարաձգել պայմանագիրը և հեռացել է գործակալությունից՝ դրանով իսկ հեռանալով After School խմբից   ։ Նա պաշտոնապես խմբից հեռացել է միայն 2015 թվականի հունիսին՝ վերջ տալով առաջխաղացմանը Ճապոնիայում։
2015 - ներկա. Դերասանական կարիերա
2015 թվականի հունվարին Չույոնը դերասանական կարիերան սկսելու համար պայմանագիր է կնքել Better BNT-ի հետ՝ դրանով իսկ ավարտելով երաժշտական կարիերան ։ Նույն թվականին նա հայտնվել է «Ներիր, ես սիրում են քեզ» ֆիլմում ։ Այդ ժամանակից ի վեր Չույոնը մասնակցել է մի շարք նախագծերի, որոնց թվում եղել է նաև «Այսքան տարբեր հարսնացուներ» ֆիլմը ։ 2017 թվականին նրա մասնակցությամբ դուրս է եկել «Թագավորը» ֆիլմը և պատմական դրամա՝«Սաիմդան, լույսի օրագիրը» ։
2018 թվականին դերասանուհու պայմանագրի ժամկետը Better BNT-ի հետ լրանում է, և նա դառնում է Mystic Entertainment-ի խնամարկյալը  ։ Նոր գործակալության թևի ներքո Չույոնը մասնակցում է «Գեղեցիկը և Չոն Իմը» և «Սատանայական հմայքը» սերիալներում  ։
Անձնական կյանք
2013 թվականի դեկտեմբերին տեղեկություն տարածվեց, որ Չույոնը հարաբերությունների մեջ է գտնվում դերասան Սո Չի Սոբի հետ, բայց Չի Ոոբը ինքը հերքեց այդ լուրերը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարտի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ
Գրան Չակո
Գրան Չակո (կեչուա՝ chaku ― «որսադաշտ»), բնաշխարհ Հարավային Ամերիկայի կենտրոնական մասում՝ հարավային լայնության 19 և 30 աստիճանների միջև, գլխավորապես Պարագվայում և Արգենտինայում։ Մակերևույթը հարթավայրային է, բարձրությունը՝ 50 մ–ից (արևելքում) մինչև 600 մ (արևմուտքում)։
Անվանում
Անվանումը առաջացել է իսպաներեն gran «մեծ» և հնդկացիական գուարանի լեզվի chaco «որսադաշտ» բառեցիր։ Հայտնի է նաև Չակո անունով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավային Ամերիկայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Արգենտինայի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բաժանված տարածաշրջաններ
Շալիկիանթկարի
Շալիկիանթկարի (შალიკიანთკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 26 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 62 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Քնած գեղեցկուհին (այլ կիրառումներ)
«Քնած գեղեցկուհին», կարող է վերաբերել՝
Սակատեկաս (քաղաք)
Սակատեկաս (Zacatecas,, քաղաք և համայնք Մեքսիկայում, Սակատեկաս նահանգի մայրաքաղաքը ։
Սակատեկասում է գտնվում Լեոբարդո Ռուիսա միջազգային օդանավակայանը։
Պատմություն
16-րդ դարի կեսերին Սակատեկասը եղել է հանքագործական ճամբար։ Ամերիկայի բնիկները իմացել են այս շրջանի արծաթի և այլ հանքանյութերի հարուստ պաշարների մասին։ Հանքային հարստությունների շնորհիվ Սակատեկասն արագ կերպով դարձավ Նոր Իսպանիայի ամենակարևոր քաղաքներից մեկը՝ արծաթի իր պաշարներով հարստացնելով իսպանական միապետությունը։ 19-րդ դարում այստեղ տեղի են ունեցել ճակատամարտեր, որոնցից ամենախոշորը Սակատեկասի ճակատամարտն էր (1914), երբ Ֆրանցիսկո Վիլան զավթեց գահը. իրադարձություն, որը տոնվում է ամեն տարի։
Ներկայումս քաղաքի գաղութային մասը համարվում է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ՝ հանքագործական շրջանի բարոկկո ճարտարապետության և այլ շենքերի համար։ Հանքագործությունն այստեղ համարվում է արդյունաբերության կարևոր տեսակ ։
Սակատեկաս անվանումը գալիս է սակատեկաս ժողովրդից և ացտեկական լեզուներից։ Անվանումը նշանակում է «արոտավայրերի ժողովուրդ»" ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Ռորայմա նահանգի հյուսիսային մարզ
Ռորայմա նահանգի հյուսիս (Mesorregião do Norte de Roraima), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Ռոաիմա նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 313 456 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 98 547 կմ²։ Բնակչության խտությունը 3,2 մարդ/կմ²։
Պրոյեկտիվ երկրաչափություն
Տերմինաբանություն
Պրոյեկտիվ հատկություն չեն, օրինակ, ուղիղների զուգահեռությունը (որովհետև, օրինակ, ուղանկյուն պրոյեկտման դեպքում հատվող ուղիղները կարող են պրոյեկտվել զուգահեռ ուղիղների), անկյունների և պատկերների հավասարությունը և այլն։
Պրոյեկտիվ հատկություն է, օրինակ, մեկ ուղիղ գծի վրա ընկած չորս կետերի կրկնակի հարաբերությունը՝ պրոյեկտիվ երկրաչափությունյան կառուցման համար հարմար է մտցնել, այսպես կոչված, «պրոյեկտիվ ուղիղ», «պրոյեկտիվ հարթություն», «պրոյեկտիվ աարածություն» հասկացությունները։ Սովորական՝ էվկլիղեսյան հարթությունից պրոյեկտիվ հարթություն ստանալու համար նախ այդ հարթության յուրաքանչյուր ուղղին և դրան զուգահեռ յուրաքանչյուր ուղղի միացնում են ձևական սիմվոլ, որին վերագրվում են սովորական կետի բոլոր հատկությունները (անվանում են «անվերջ հեռու» կամ «ոչ սեփական» կետ), ապա՝ բոլոր ուղիղների բոլոր ոչ սեփական կետերի բազմությունը (այն անվանում են «անվերջ հեռու» կամ «ոչ սեփական» ուղիղ) միացնում են էվկլիդեսյան հարթությանը, արդյունքը պրոյեկտիվ հարթությունն է։
Նույն կերպ կա ռուցվում է պրոյեկտիվ տարածությունը։ Ավելի խիստ՝ պրոյեկտիվ հարթությունը (և տարածությունը) մտցվում է որոշակի աքսիոմների համակարգի միջոցով։ Պրոյեկտիվ հարթություն (տարածություն) մուծելուց հետո արդեն, պրոյեկտիվ ձևափոխությունը սահմանվում է՝ որպես պրոյեկտիվ հարթության (տարածության) այնպիսի փոխմիարժեք արտապատկերում ինքն իր վրա, որի դեպքում ուղիղ գծի վրա ընկած կետերը փոխանցվում են ուղիղ գծի վրա ընկած կետերի (ուղիղները փոխանցվում են ուղիղների)։
Կիրից
Կիրից  (Kyritz), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։
Պրոյեկտիվ երկրաչափություն
Տերմինաբանություն
Պրոյեկտիվ հարթության յուրաքանչյուր ուղիղ որոշվում է տեսքի հավասարումով, որտեղ թվերից գոնե մեկը զրո չէ ոչ սեփական ուղղի հավասարումն։ Երկրորդ կարգի կորը որոշվում է։
Կիրից
Գտնվում է Արևելյան Պրիգնից Ռուպպին շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 9537 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 156,09 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 68 264։
Պրոյեկտիվ երկրաչափություն
Տերմինաբանություն
Կատեգորիա:Պրոյեկտիվ երկրաչափություն
Կիրից
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Ստարի Սիկիյազ
Ստարի Սիկիյազ (Старый Сикияз, Иҫке Һикәяҙ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 257 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գենդերային ինքնություն
Գենդեր տերմինը առաջին անգամ սեռականության ոլորտում գործածել է հոգեբան Ռոբերտ Ստոլերն իր «Սեռ և գենդեր» անունով աշխատությունում (Ստոլլեր 1968)։ «Գենդեր» բառի գործածման իմաստը « տղամարդկայնության » և « կանացիության » սոցիոմշակութային իմաստները կենսաբանականից առանձնացնելն էր։"Գենդերը մարդկանց առնականության և կանացիության ներքին ընկալումն է և փորձը, նաև հասարակական կառուցվածքը, որտեղ սահմանվում են որոշակի վարքագծեր տղամարդկանց և կանանց դերերի համար` կախված պատմությունից, հասարակություններից, մշակույթներից և դասակարգերից։ Գենդերը կապված է հասարակության ակնկալիքների հետ և լոկ կենսաբանական հարց չէ:"Գենդերը սահմանվում է մշակույթ ով։ Որոշ մշակույթներում տղամարդուց ակնկալվում է, որ նա պետք է լինի զուսպ, ոչ շատախոս, լուրջ, ոչ թեթևաբարո, իսկ այլ մշակույթներում տղամարդուց ակնկալվում է, որ նա, ընդհակառակը, պետք է լինի կրքոտ, վառ արտահայտի իր զգացմունքներն ու հույզերը, խոսելիս շատ ժեստեր գործածի և այլն։ Նույնը և կանանց նկատմամբ։ Եթե որոշ մշակույթներում կնոջը վերագրվում է միայն ընտանիքի պահպանման և վերատադրման գործառույթը և չի խրախուսվում կարիերա ունենալը, ապա այլ մշակույթներում կնոջ և տղամարդու իրավունքները հավասար են, կանանց վերարտադրողական և սեռական իրավունքները հիմնականում ևս պաշտպանվում են։ Ուստի, կնոջ և տղամարդու գենդերները համընհանուր չեն, դրանք դիտարկվում են յուրաքանչյուր մշակույթի համատեքստում։
Գենդերային ինքնությունը այն է, ինչ մենք ունենք մեր մտքում հասարակության մեջ մեր դերի մասին` կին, տղամարդ կամ այլ գենդեր։"Գենդերային ինքնությունն անհատի կողմից իր իսկ գենդերի ընկալումն է և անհատական փորձը, որը կարող է համապատասխանել կամ չհամապատասխանել ծննդյան ժամանակ տրված սեռ ին։ Այն սոցիալական ինքնության կատեգորիա է և վերաբերում է անհատի նույնականացմանը որպես տղամարդ, կին կամ այլ գենդեր։" Կատեգորիա:Սեռ Կատեգորիա:Գենդերային հետազոտություններ Կատեգորիա:Նույնականություն Կատեգորիա:Սեռական կողմնորոշում Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն
Չույա Նակահարա
Չույա Նակահարան (中原 中也), ծնված Չույա Կաշիմուրա (柏村 中也), եղել է Շովա ժամանակաշրջանի սկզբում ձևավորված Դադա և եվրոպական (հիմնականում ֆրանսիական) այլ գրական ոճերի ճապոնացի բանաստեղծ, նա ճապոնական պոեզիայի առաջատար վերանորոգողներից էր։ Թեև նա մահացավ 30 տարեկան հասակում, նա իր կյանքի ընթացքում գրել է ավելի քան 350 բանաստեղծություն։ Շատերը նրան անվանում էին «ճապոնացի Ռեմբո» իր հարազատության համար ֆրանսիացի բանաստեղծի հետ, որի բանաստեղծությունները նա թարգմանել է 1934 թվականին։
Վաղ կյանք
Չույա Նակահարան ծնվել է Յամագուչիում, որտեղ նրա հայրը՝ Կենսուկե Կաշիմուրան, բարձր պարգևներով բանակային բժիշկ էր։ Կենսուկեն ամուսնացել է Ֆուկու Նակահարայի հետ և որդու ծնվելուց անմիջապես հետո որդեգրվել է Նակահարա ընտանիք՝ պաշտոնապես փոխելով իր ազգանունը։ Նակահարայի վաղ տարիներին նրա հայրը ուղարկվել է Հիրոսիմա և Կանազավա, որտեղ ընտանիքը հետևել է, միայն 1914 թվականին վերադառնալով Յամագուչի։ 1917 թվականին Կենսուկեն հիմնել է իր սեփական կլինիկան այն վայրում, որտեղ այժմ գտնվում է Նակահարա Չույայի հիշատակի սրահը։
Քանի որ նրա ծնողները ամուսնությունից հետո վեց տարի երեխա չեն ունեցել, և քանի որ նրանք երեխաներ չունեին Նակահարա ընտանիքի հայրենի քաղաքում, ծնողները չափազանց ուրախ էին իրենց առաջնեկի ծնունդով և տոնում էին այն երեք օր։
Կրթություն և գրական կյանքի սկիզբ
Որպես միջնակարգ դպրոցական, Նակահարան գերազանց գնահատականներ ուներ և նրան անվանում էին հրաշամանուկ երեխա։ Իր կրտսեր եղբոր՝ Ցուգուրոյի մահը 1915 թվականին պատճառ հանդիսացավ, որ նրա մեջ արթնացավ սեր դեպի գրականություն, երբ նա 8 տարեկան էր։ Վշտից մղված՝ նա մտավ պոեզիայի աշխարհ։ Նա իր առաջին երեք համարները հանձնեց կանանց ամսագրի և տեղական թերթի 1920 թվականին, երբ դեռ տարրական դպրոցում էր սովորում։ Նույն թվականին նա փայլուն արդյունքներով հանձնեց Յամագուչիի կրտսեր ավագ դպրոցի ընդունելության քննությունը։ Հենց այս պահից էլ նա սկսեց ըմբոստանալ հոր խստության դեմ։ Նա այլևս չէր սովորում, և նրա գնահատականները սկսեցին նվազել, քանի որ նա ավելի ու ավելի էր տարվում գրականությամբ։ Կենսուկեն չափազանց վախենում էր որդու վրա գրականության ազդեցությունից։ Մի անգամ, գտնելով Նակահարայի թաքցրած գեղարվեստական գործը, նա դաժանորեն նախատեց որդուն և հերթական անգամ փակեց գոմում։ Հենց այդ ժամանակ էր, երբ Նակահարան սկսեց խմել և ծխել, ինչի արդյունքում նրա գնահատականներն էլ ավելի ցածրացան։
1923 թվականին նա ձախողեց երրորդ կուրսի քննությունը։ Ասում են, որ Նակահարան ընկերոջը հրավիրել է իր աշխատասենյակ, կոտրել պատասխանների թերթիկը և վանկարկել «ուռա»։ Ձախողումը կարծես միտումնավոր էր եղել։ Քանի դեռ նա չէր ձախողել, նա պարտավոր էր մնալ իր ծնողների խիստ հսկողության տակ։ Մյուս կողմից, Կենսուկեն լուրն ընդունեց լիակատար ցնցմամբ, որը իր համար խորը նվաստացում էր։ Մարտի ցուրտ գիշերը մեկ անգամ էլ հայրը որդու դեմ բռնի ուժ գործադրեց և ուղարկեց գոմում ննջելու։ Անկախ սրանից՝ Նակահարան պնդեց այս դպրոց չվերադառնալ։ Ի վերջո, Նակահարան չհանձնվեց, և որն իր հերթին հանգեցրեց հորը ներողություն խնդրելու նրա «կրթական քաղաքականության» համար։ Այս իրադարձությունների լույսի ներքո նա տեղափոխվեց Կիոտոյի Ռիցումեյկան միջնակարգ դպրոց, որտեղ Նակահարան սկսում է ապրել միայնակ, բայց դեռևս, և մինչև իր օրերի ավարտը, իր ընտանիքի հաշվին։
Կիոտոյում նա գտավ բազմաթիվ հնարավորություններ, որոնք, ի վերջո, ձևավորեցին նրան որպես բանաստեղծ։ Նա կարդաց Շինկիչի Տակահաշիի Դադաիստական պոեզիան, որը ցնցեց նրան՝ ստիպելով նորից սկսել ստեղծագործել։ Այս գեղարվեստական շարժումը դարձավ նրա բանաստեղծական ապրելակերպի մի մասը և հետագայում Նակահարան ստացավ «Դադա-սան» մականունը։ Ձմռանը նա հանդիպեց իրենից երեք տարով մեծ դերասանուհի Յասուկո Հասեգավային, իսկ 1924 թվականի ապրիլին նրանք սկսեցին միասին ապրել։ Հենց այդ տարում Չույան ընկերացավ բանաստեղծ Թոմինագա Տարոյի հետ։ Կրտսեր ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Չույան և Յասուկոն որոշեցին Թոմինագային հետևել Տոկիո՝ այնտեղ համալսարան հաճախելու նպատակով։ Սակայն նա չկարողացավ քննությունը հանձնել փաստաթղթերի բացակայության և ուշանալու պատճառով։
1926 թվականին թողնելով նախապատրաստական կուրսը, որի մասին ծնողները տեղեկացված չէին, նա սկսեց ֆրանսերեն սովորել Athénée Français-ում։
Գրական կարիերա
Նակահարան համադրեց ճապոներեն հայկու և տանկա ավանդական հինգ և յոթ թվերը, սակայն հաճախակի շրջում էր այդ թվերը՝ ռիթմիկ, երաժշտական էֆեկտ ստանալու համար։ Նրա մի քանի բանաստեղծություններ օգտագործվել են որպես երգերի տեքստեր, ուստի այս երաժշտական էֆեկտը, հավանաբար, ի սկզբանե ուշադիր հաշվարկված է եղել։ Չուայի ստեղծագործությունները մերժվեցին շատ հրատարակիչների կողմից, և տպագրվում էին հիմնականում ավելի փոքր գրական ամսագրերում, ներառյալ Յամամայուն, որը նա թողարկեց Հիդեո Կոբայաշիի հետ միասին, (չնայած երբեմն Շիկին և Բունգակուկայը համաձայնվում էին հրատարակել նրա գործերից մեկը)։ Նա ողջ կյանքում մտերիմ է մնացել Կոբայաշիի հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ 1925 թվականի նոյեմբերին Յասուկո Հասեգավան լքել է Նակահարային և փոխարենը սկսել է ապրել Կոբայաշի Հիդեոյի հետ։ Այս իրադարձությունը տեղի է ունեցել ընկերոջ՝ Տոմինագայի կորստից անմիջապես հետո։ 1927 թվականի դեկտեմբերին նա հանդիպեց կոմպոզիտոր Սաբուրո Մորոյիին, ով ավելի ուշ նրա մի շարք հատվածներ հարմարեցրեց երաժշտությանը, ինչպիսին է «Asa no Uta» («Առավոտյան երգ» (朝の歌), ) և Rinjū («Մահվան անկողին» (臨終)): 1931 թվականի ապրիլին Չույան ընդունվել է Տոկիոյի օտար լեզուների քոլեջ Կանդա՝ ֆրանսերեն սովորելու համար, որտեղ մնացել է մինչև 1933 թվականի մարտը։
Նակահարան ամուսնացել է Տակակո Ուենոյի (հեռավոր ազգական) հետ 1933 թվականի դեկտեմբերին, իսկ նրա առաջին որդին՝ Ֆումիան, ծնվել է 1934 թվականի հոկտեմբերին։ Սակայն 1936 թվականի նոյեմբերին որդու մահը տուբերկուլյոզի պատճառով նրան հասցրեց նյարդային խանգարման։ Նակահարան երբեք ամբողջությամբ չի ապաքինվել դրանից, չնայած դեկտեմբերին երկրորդ որդու լույս աշխարհ գալուն։ Նրա հետագա բանաստեղծություններից շատերը կարծես հիշողություններ ու փորձեր լինեն՝ մեղմելու այս ահռելի ցավը։
Նակահարան հոսպիտալացվել է Չիբա քաղաքի առողջարանում 1937 թվականի հունվարին։ Փետրվարին նա դուրս գրվեց և վերադարձավ Կամակուրա, քանի որ նա չէր կարողանում շարունակել ապրել այն տանը, որտեղ Ֆումիայի հիշողություններ էին։ Նա իր մի շարք ստեղծագործություններ թողեց Կոբայաշիի մոտ և ծրագրում էր վերադառնալ իր հայրենի քաղաքը՝ Յամագուչի, երբ մահացավ 1937 թվականի հոկտեմբերին, 30 տարեկան հասակում, տուբերկուլյոզային մենինգիտից ։ Կարճ ժամանակ անց նույն հիվանդությունից մահացավ նրա երկրորդ որդին։ Նրա գերեզմանը գտնվում է հայրենի Յամագուչի քաղաքում։ Սա հենց այն ընտանեկան գերեզմանն է, որը հայտնվում է նրա չհավաքված «Ցիկադաներ» ( (蟬), Semi) բանաստեղծության մեջ։
Ժառանգություն
Նրա պոեզիայի անթոլոգիաներից միայն մեկը՝ «Yagi no Uta» ( (山羊の歌), «Այծի երգեր», 1934) լույս է տեսել կենդանության օրոք (ինքնաֆինանսավորվող հրատարակությամբ՝ երկու հարյուր օրինակով). Նա խմբագրեց երկրորդ ժողովածուն՝ «Արիշի Հի նո Ուտա» ( (在りし日の歌), «Անցյալ օրերի երգեր», 1938) իր մահից անմիջապես առաջ։ Իր կենդանության օրոք Նաքահարան չի հաշվվել հիմնական բանաստեղծների շարքում։ Սակայն նրա տաղերի հուզական ու քնարական բնույթը լայն և աճող հետևորդներ ունի մինչև այսօր, հատկապես երիտասարդների շրջանում։ Նակահարան այժմ դասասենյակային ուսումնասիրության առարկա է ճապոնական դպրոցներում, և նրա դիմանկարը գլխարկով դատարկ հայացքով բավականին հայտնի է։ Կոբայաշի Հիդեոն, ում Նակահարան մահվան անկողնում վստահեց «Արիշի Հի նո Ուտա»-ի ձեռագիրը, պատասխանատու էր նրա ստեղծագործությունների հետմահու գովազդի համար։ Նակահարան նաև վստահել էր Օկա Շոհեյին «Նակահարա Չույայի ամբողջական գործերը» հավաքելու և խմբագրելու համար, որը պարունակում է բանաստեղծի չհավաքված բանաստեղծությունները, նրա ամսագրերը և բազմաթիվ նամակներ։
Հղումներ
ISBN 1-928948-04-9
Հայաստանի ավտոմոբիլային տրանսպորտ
Հայաստանի ավտոմոբիլային տրանսպորտ, առաջին ավտոմոբիլը Երևանում հայտնվել է 1913 թվականին։ Մինչ այդ ուղևորափոխադրումները կատարվել են հիմնականում սայլերով, ֆուրգոններով (մինչև 1931 թվականը), իսկ Հայաստանում գործող 1058,7 կմ ընդհանուր երկար, ճանապարհի 752,3 կմ-ը խճուղի էր։
Տրանսպորտային հաղորդակցության հաստատումը
Տրանսպորտային հաղորդակցություն է հաստատվել Թիֆլիս-Դիլիջան-Ելենովկա-Սևան-Երևան և նրա շարունակության՝ Նախիջևան-Ջուլֆա և Դիլիջան-Ղարաքիլիսա-Վանաձոր-Ալեքսանդրապոլ-Արևմտյան Հայաստանի սահման, Երևան-Էջմիածին-Մարգարա-Իգդիր ճյուղավորումներով։ Թիֆլիս-Երևան ճանապարհի Երևան-Ջուլֆա հատվածը և դրա մյուս ճյուղավորումները հետագայում վերածվել են խճուղիների։ Տարանցիկ փոխադրումներ են կատարվել Ռուսաստանից Թուրքիա և Իրան։ Երևանի, Ղարաքիլիսայի և Ալեքսանդրապոլի միջև կապը պահպանվել է նաև փոստային կառքերի միջոցով։ 1932 թվականին հանրապետության ավտոպարկն ունեցել է 787 ավտոմոբիլ, այդ թվում՝ 446 բեռնատար, 135 մարդատար, 206 ավտոբուս և հատուկ ծառայությունների մեքենաներ։
Տրանսպորտային փոխադրում
1940 թվականին այն իրականացրել է տրանսպորտային փոխադրումների 62 %-ը, բեռնաշրջանառության՝ 9,5 %-ը։ 1941-1950 թվականներին ավտոպարկը համալրվել ու նորացվել է։
Ավտոմեքենաների քանակը` 1950-1986, 2004-2008 և 2010-2011 թվականներին
1950-1986 թվականներին զգալիորեն աճել է ավտոմեքենաների թիվը, մեծացել է նոր 292 Երևանի մետրոպոլիտենի «Գործարանային» կայարանը մակնիշի, մասնագիտացված թափքերով մեքենաների տեսակարար կշիռը։ Անկախացումից հետո արմատապես փոխվել է ավտոմոբիլային պարկը, նախկին խորհրդային ավտոմեքենաների փոխարեն ներկրվել են արտասահմանյան մակնիշների բազմաթիվ ու բազմատեսակ մեքենաներ։ 2004-2008 թվականներին ներմուծված ավտոմեքենաների ընդհանուր քանակի տարեկան միջին աճը կազմել է եղածի 20-30 %-ը։ ՀՀ-ում ավտոմեքենաների ընդհանուր քանակն ավելի քան 400 հազար է (2010), ոչ քաղաքային ավտոճանապարհների երկարություն՝ 7704 կմ (միջպետական՝ 1686 կմ, հանրապետական՝ 4056 կմ, տեղական՝ 1962 կմ)։ 2010 թվականին իրականացվել են միջմարզային, ներմարզային, ներքաղաքային և միջպետական կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ։ Միջմարզային փոխադրումներն իրականացրել է 89 կազմակերպություն՝ 206 երթուղով, ներմարզային փոխադրումները՝ 68 կազմակերպություն՝ 244 երթուղով, միջպետական փոխադրումները՝ 18 կազմակերպություն՝ 34 երթուղով։ 2011 թվականից Երևանից ՌԴ (Սոչի, Կրասնոդար, Միներալնիե Վոդի, Դոնի Ռոստով և Վոլգոգրադ) ու հակառակ ուղղությամբ գործում են միջպետական կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ։
Կատեգորիա:Հայաստանի տրանսպորտ
Էդիրնեի միջադեպ
Էդիրնեի միջադեպ (Edirne Vakası), 1703 թվականի ենիչերիների ապստամբությունը, որը սկսվել է Ստամբուլում և ավարտվել Էդիրնեում։ Ապստամբությունը Կարլովիցկի խաղաղության կնքման, Մուստաֆա II-ի նախկին ուսուցիչ Շեյխ-ուլ-իսլամ Ֆայզուլլահ-Էֆենդիի վերելքի և Օսմանյան կայսրությունում կիրառվող գնումների համակարգի արդյունք էր։
Այս պատմական իրադարձությունը շրջադարձային պահ է Օսմանյան կայսրության լուսավորության անկման մեջ և միևնույն ժամանակ արտացոլում է պատմական առանցքային ժամանակը, նախքան կայսրությունը միջազգային քաղաքականության և հարաբերությունների հիմնական գործոնն էր, ինչպես նաև Տակլիդի սեիֆի հետագա անկումը։
Վիեննան նվաճելու ձգտումը բացեց Պանդորայի արկղը Օսմանյան կայսրության համար՝ նշանավորելով Պաքս Օտտոմանայի ավարտը պադիշահայի հպատակների համար։ Կայսրության կայունացումը, որը ձեռք է բերվել Կեպրյուուի դարաշրջանում, անդառնալիորեն կորել է թուրքական մեծ պատերազմի կորստի արդյունքում։ Պատերազմի համար եկամուտներ հավաքելու համար 1695 թվականին ներդրվեց մալիկյանի հետգնման համակարգը, որն ի վերջո քայքայեց ֆինանսական և տնտեսական հեռանկարները։
Ենիչերիների, էսնաֆիայի և Կոստանդնուպոլսի քաղաքային աղքատների ապստամբության պատճառը Սուլթան Ֆայզուլլ-էֆենդու նախկին ուսուցչի աճող իշխանությունն է։ Իրադարձությունների ընթացքում բոլոր երեք սոցիալական խմբերի դժգոհության արտահայտությունը Ուլեմներն էին։ Պաշտոնապես ապստամբների պահանջները չորսն էին՝ հոգ տանել հպատակների մասին, դադարեցնել սուլթանական արքունիքի յուրացումը, աննախանձելի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի մեղավորների դատապարտումը և Սուրբ լիգայի քրիստոնյա դաշնակիցներին չափազանց մեծ զիջումների ավարտը (Օսմանյան Հունգարիայի և, մասնավորապես, Տրանսիլվանիայի հանձնումը) ։
Ի սկզբանե Էդիրնեի պալատ ուղարկված ապստամբ խորհրդարանականները ձերբակալվել են Սուլթան Մուստաֆա II-ի կողմից, ով թերագնահատել է իրավիճակը և դժգոհության ուժը։ Պոստֆակտում ենիչերիները գնացին Էդիրնե, և սիփախների հրաժարումից հետո սուլթանի իշխանությունը պաշտպանելուց հետո տեղի ունեցավ մեծ վեզիրի մահապատիժը։ Եվ դա չփրկեց իշխանությունը, և սուլթանը ստիպված եղավ ճնշման տակ հրաժարվել գահից։ Հրաժարումը նշանավորեց մինչև այդ ժամանակ Օսմանյան տիրապետության նկատմամբ հարգանքի ամենացածր կետը և միևնույն ժամանակ ենիչերիների, քադի և ուլեմների հզորության գագաթնակետը։ Պատմականորեն այս միջադեպը սկիզբ դրեց բուլղարական զարթոնքին։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ստամբուլի պատմություն Կատեգորիա:18-րդ դարի ապստամբություններ
(6724) 1991 CX5
(6724) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի փետրվարի 4-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,059767 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6308 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4887 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1954,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18415 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայաստանի Հանրապետության բնակչություն
Արևելյան Հայաստանի հյուսիսային մասերը Ռուսական կայսրության կազմում հայտնվեցին չորս փուլով՝ 1801-1878 թթ․ ։ Արևելյան Հայաստանի հարավային մասերը մինչ այժմ Պարսկաստան–Իրանի կազմում են ։ 1828-ին, երբ Արևելյան Հայաստանի Երևանի և Նախիջևանի խանությունները միացել են Ռուսաստանին, կազմելով Հայկական մարզը, այն ունեցել է ընդամենը 161 հազար բնակիչ։ 1828-1829 թթ. Արևելյան Հայաստանի հարավային մասերից, որոնք մինչ այժմ Պարսկաստան–Իրանի կազմում են, Ատրպատականի հայկական բնակավայրերից և Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո գտնվող Արևմտյան Հայաստանից շուրջ 150 հազար հայ է տեղափոխվել Հայկական մարզ և Արևելյան Հայաստանի՝ Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող հյուսիսային մասերլ հարակից շրջաններ ։ Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգում 1-ին մարդահամարն անցկացվել է համառուսաստանյան 1-ին մարդահամարի շրջանակներում՝ 1897-ին, ըստ որի՝ այդ նահանգի բնակչության ընդհանուր թիվը եղել է 798 հազար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին (1913) Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգի բնակչությունը եղել է 1 մլն։ 1918-ին Արևմտյան Հայաստանից և Հարավային Կովկասի տարբեր շրջաններից Արևելյան Հայաստանի Երևանի նահանգ և մայիսին այդտեղ կազմավորված Հայաստան է տեղափոխվել մոտ 302 հազար հայ։
Սակայն 1920 թվականին տեղի ունեցած հայ-թուրքական պատերազմի, սովի, դեպի Ռուսաստան արտագաղթի հետևանքով բնակչության թիվը 1920 թվականին դարձյալ նվազել է մինչև 720 հազարի։ 1 մլն-ն վերականգնվել է միայն 1930-ին։
Հայաստանի բնակչությունն արագորեն աճել է խորհրդային ժամանակաշրջանում. 1920-1991 ֊ին բնակչության թիվն ավելացել է 4,9 անգամ՝ հասնելով 3,57 մլն-ի։ Հանրապետությունում վերջին 20 տարիների ընթացքում ազգամիջյան հարաբերությունների սրման, ղարաբաղյան պատերազմի (1991-1994), երկրի տնտեսական շրջափակման, էներգետիկ, ճգնաժամի, ինչպես նաև Սպիտակի երկրաշարժի (զոհվել է 25 հազար մարդ) և արտագաղթի հետևանքով հանրապետության բնակչության թիվը նվազել է շուրջ 800 հազարով, որից 475,8 հազարը՝ 1992-1994-ին։
Արցախը ավելացել է 4,5, քաղաքային բնակչությունը՝ 17,1, իսկ գյուղ, բնակչությունը՝ 1,95 անգամ։ 1990-2009-ին գումարային բնական հավելաճը կազմել է 423 հազար մարդ (12 %)։ 2010-ին մշտական բնակչության 34,4 %-ն ապրել է Երևանում, Հայաստանի Արարատի, Արմավիրի, Կոտայքի և Շիրակի մարզերից յուրաքանչյուրում՝ մշտ. բնակչության 8,6-8,7-ական %-ը, Գեղարքունիքի մարզում՝ 7,4 %-ը, Արագածոտնի, Սյունիքի և Տավուշի մարզերից յուրաքանչյուրում՝ 4,1-4,7-ական %-ը, իսկ 1,7 %-ը՝ Վայոց ձորի մարզում։
1976 թվականին կանխատեսվում էր, որ Հայաստանի բնակչությունը 2000 թվականին պետք է կազմեր 4,650 միլիոն մարդ, խտությամբ՝ 156 մարդ/կմ², քաղաքներում պետք է բնակվեին հանրապետության բնակչության 80%-ը, իսկ Երևանի բնակչությունը պետք է լիներ ավելի քան 1,2 միլիոն մարդ, սակայն կանխատեսումները չիրականացան Սպիտակի երկրաշարժի, էներգետիկ ճգնաժամի, Արցախյան պատերազմի, տնտեսական շրջափակման, արտագաղթի, ինչպես նաև ծննդաբերության ցածր մակարդակի պատճառով ։
Ըստ 2011-ի մարդահամարի՝ Հայաստանի մշտական բնակչությունը 3,213 միլիոն էր։ Հանրապետության բնակչության թիվն իր ամենաբարձր ցուցանիշին հասել է 1992-ին՝ 3.633,3 հազար մարդ։
Բնակչության բնական շարժը
Խորհրդային տարիներին Հայաստանի բնակչության ավելացման հիմնական միջոցը եղել է բնական աճը՝ ծնելիության բարձր մակարդակն ու մահացության աստիճանաբար նվազումը։ 1920-ական թվականների կեսերին ծնելիությունը եղել է բավական բարձր՝ 1000 բնակչի հաշվով՝ 56-58 մարդ (56-58 %)։ Չնայած հետագա որոշակի անկմանը՝ ծնելիության բավական բարձր մակարդակ՝ 41,2 %, պահպանվել է մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) սկզբնական շրջանը (1939-1940)։ Բնական աճն ապահովվել է հիմնականում մահացության նվազման հաշվին։ Խորհրդա–գերմանական Պատերազմի տարիներին (1941-1945) բնական աճը նվազել է, որովհետև կտրուկ իջել է 20-29 տարեկան երիտասարդների և ամուսնությունների թիվը։ 1950-ին արձանագրվել է ծնունդների ու բնական աճի ցուցանիշների զգալի նվազում՝ համապատասխանաբար՝ 32,1 և 23,6; Դրան հաջորդել է պատերազմների ավարտին բնորոշ ժողովրդագրական բռնկում, ծնելիությունն աճել է, մահացությունը նվազել, որոնց շնորհիվ 1960-ին արձանագրվել են ծնելիության ու բնական աճի հետպատերազմյան շրջանի առավելագույն ցուցանիշները՝ համապատասխանաբար՝ 40,1 և 33,3 %։ Ապա հաջորդել է այդ ցուցանիշների նվազման մի շրջան, որը պայմանավորված էր քաղաքային բնակչության արագ աճով, բնակչության մշակութակենցաղային մակարդակի բարձրացումով, կանանց զբաղվածության աստիճանի մեծացումով ու ընտանիքների փոքրացմամբ։ 1970-ական թթ-ին ծնելիության ու բնական աճի ցուցանիշները որոշակիորեն կայունացել են, իսկ 1985-ին արձանագրվել են դրանց վերջին շրջանի առավելագույն արժեքները՝ համապատասխանաբար՝ 24,1 և 18,2 %։ Սպիտակի երկրաշարժի (1988), Դարաբաղյան պատերազմի (1991-1994), տնտեսական շրջափակման և դրանով պայմանավորված արտագաղթի հետևանքով ծնելիությունն ու բնական աճը նվազել են՝ 2001-ին հասնելով իրենց նվազագույն արժեքներին՝ համապատասխանաբար՝ 9,5 և 3,5 %, որից հետո սկսել է դրանց դանդաղ աճի փուլը։ 2005-ին ծնելիությունն աճել է, բայց մահացության աճի պատճառով բնական աճը մնացել է գրեթե նույնը, իսկ 2010-ին ծնելիությունը հասել է 13,8 %-ի, որը մահացության փոքր աճի պայմաններում անգամ ապահովել է բնական աճի որոշ՝ 5.2 % ավելացում։ Բնակչության բնական շարժի փոփոխությունները պայմանավորված են կանանց ծնունակության, տարիքային ծնելիության և ծնելիության գումարային գործակիցների մեծություններով, որոնք թյունը, որի խթանումը ՀՀ- այդ ժամանակաշրջանում կրել են լուրջ ում դարձել է սոցիալական ոլորտի փոփոխություններ։ Եթե 1926-ին 15-49 առաջնահերթություն։ Տարեկան 1000 կնոջը բաժին էր ընկնում 229,1 ծնունդ, ապա 2010-ին՝49,3, 15-49 տարեկան կանայք ունենում էին միջինը 7.2 երեխա, ապա 2010-ին՝ 1,6 երեխա, այն դեպքում, երբ բնակչության պարզ վերարտադրությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ է միջինը 2,15 երեխա։ 2010-ին բնակչության ծնելիության գումարային գործակիցը կազմել է 1,6, մոր միջին տարիքը՝ 25,1, առաջին երեխայի ծննդյան ժամանակը՝ 23 տարեկան։
Բնակչության միգրացիան
Միգրացիան բնակչության տեղաշարժերն են հիմնականում մեծ խմբերով՝ պայմանավորված պատերազմներով, քաղաքական իրավիճակներով, բնական աղետներով, տնտեսական և այլ պատճառներով։ Միգրանտները լինում են արտագաղթողներ, ներգաղթողներ, ներքին տեղափոխվողներ, ինչպես նաև փախստականներ։ Հայերի ամենամեծ արտագաղթը տեղի է ունեցել XI-XV դարերում՝ սելջուկ թուրքերի, մոնղոլ-թաթարների և թուրքմենական ցեղերի տիրապետության շրջանում։ Հայրենիքից հեռացած գաղթական հայերը տարբեր երկրներում (Վրաստան, Հյուսիսային Կովկաս, Ուկրաինա, Ղրիմ, Մոլդովա, Լեհաստան, Բուլղարիա, Ռումինիա և այլուր) ստեղծել են մոտ 25 գաղթավայր։ 1604-ին Իրանի Շահ Աբբասն ավերել ու ամայացրել է Արևելյան Հայաստանի մի շարք շեներ, բնակչությանը (շուրջ 350 հազար հայ) բռնի գաղթեցրել Պարսկաստանի ներքին գավառներ։ Ներգաղթը Հայաստան զգալի էր հատկապես 1828-ի Թուրքմենչայի և 1829-ի Ադրիանապոլսի պայմանագրերից հետո, երբ Արևելյան Հայաստանի Հայկական մարզ են եկել մոտ 50 հազար պարսկահայեր և 100 հազար արևմտահայեր։
Խորհրդային տարիներին կազմակերպվել է սփյուռքահայերի ներգաղթ 3 փուլով՝ 1920-1930-ական թթ., 1946-1950-ական թթ. և 1960-ական թթ-ից հետո։ Ընդհանուր թվով 26 երկրից ՀԽՍՀ է տեղափոխվել ավելի քան 250 հազար հայ։ 1926-39-ին ՀԽՍՀ բնակչության միգրացիոն հոսքերի դրական մնացորդը կազմել է 44 հազար, 1950-70-ին՝ 64,8 հազար, 1970-82-ին՝ 144,3 հազար։ Այդ շրջանում զգալի ներհոսք է եղել նաև հարևան Վրաստանի և Ադրբեջանի հայաբնակ շրջաններից, եկել են հիմնականում երիտասարդ՝ վերարտադրության տարիքի ընտանիքներ, որի շնորհիվ հանրապետությունում մեծացել է բնական աճի տեմպը։
Գերակշիռ մասը (70-75 %) մեկնել է Ռուսաստան, 25-30 %-ը՝ ԱՄՆ, Իսրայել, Հունաստան և այլն։ 1990-2010-ին ՀՀ միգրացիայի բացասական հաշվեկշիռը կազմել է մոտ 1 միլիոն մարդ՝ բնակչության 18 %-ը։ Հայաստանում ակտիվորեն ընթացել են նաև ներհանրապետական տեղաշարժեր։ Ռազմ, գործողությունների հետևանքով Ադրբեջանին սահմանակից մարզերի (Տավուշ, Սյունիք) և ԼՂՀ մոտ 117 հազար բնակիչներ տեղափոխվել են Հայաստանի այլ մարզեր և Երևան։ Մյուս կողմից՝ քաղաքներում տնտեսական իրավիճակի վատթարացման պատճառով քաղաքաբնակների որոշ մասը տեղափոխվել է գյուղեր՝ զբաղվելու հողագործությամբ կամ անասնապահությամբ, իսկ նոսր բնակեցված լեռն, ու նախալեռն, շրջաններից և աղետի գոտու բնակավայրերից 90-100 հազար մարդ տեղափոխվել է մայրաքաղաք ու Արարատյան դաշտի բնակավայրեր։
===Ժողովրդագրական տվյալների հանրագումար    ===
1 Մինչև 1959 թվական ծնվածների ևմ ահածաների քանակը համապատասխանաբար հաշվել են ծնելիության և մահացության մակարդակներից.
2 1988 թվականի մահվան բարձր քանակը կապված է Սպիտակի երկրաշարժի հետ. Մինչդեռ 19-րդ դարում մահացության մակարդակը հավասար էր այլ Եվրոպական երկրների մակարդակին ։
3 2012 թվականի բնակչությունը վերահաշվարկվել է 2011 թվականի մարդահամարի հիման վրա։
Բնակչության սեռատարիքային կազմը
Մինչև Խորհրդա–գերմանական պատերազմը (1941- 1945) ՀԽՍՀ բնակչության կազմում գերակշռել են տղամարդիկ, հատկապես՝ տարիքային ցածր խմբերում։ Պատերազմի հետևանքով խախտվել է սեռերի հարաբերակցությունը։ 1959-ին կանայք կազ- ՀՀ մշտական են Բնակչության 52,2 %-ը, 1970-ին՝ բնակչության բաշխումը՝ 51,2 %-ը, 1979-ին 51,3 %-ը, 1989-ին 51 %-ը, ըստ տարիքային խմբերի 2001-ին 52 %-ը, 2010-ին 51,5 %-ը։ Հրապարակվել են նար 2017թ. տվյալները ։
Բնակչության տեղաբաշխումը և խտությունը
Հայաստանի մշտական Հայաստանի բնակչության միջին խտությունը 110 է (2010)։ Խտությունն առավել ըստ մարզերի և Երևանի մեծ է Արարատյան դաշտում, որը Հայաստանի տարածքի մոտ 26,7 %-ն է, և որտեղ ապրում է ընղհանուր բնակչության ավելի քան 50 %-ը։ Առավել նոսր են բնակեցված Հայաստանի լեռնային և սահմանամերձ որոշ բնակավայրեր։ Համեմատաբար խիտ են բնակեցված Արմավիրի (229 մարղ/կմ2), Կոտայքի (134), Արարատի (133), Շիրակի (105), նոսր՝ Լոռու (74), Արագածոտնի (52), Տավուշի (50), Գեղարքունիքի (45), Սյունիքի (34), Վայոց ձորի (24 մարղ/կմ2) մարզերը։
Քաղաքային և գյուղական բնակչություն
Հայերի թիվն աշխարհում մոտ 10 միլիոն է (2011), որից 3,2 մլն-ը՝ Հայաստանում, 141 հազարը՝ Արցախում։ Հայկական մեծ համայնքներ կան ՌԴ- ում (1,13 մլն, այլ տվյալով՝ 2,2 մլն), ԱՄՆ-ում (1 մլն, այլ տվյալով՝ 1,6 մլն), Ֆրանսիայում (500 հգ.), Վրաստանում (248 հգ., այլ տվյալով՝ 350 հգ.), Սիրիայում (190 հգ.), Արգենտինայում (130 հգ.), Իրանում (100 հգ.), Լիբանանում (60 հգ., այլ տվյալով՝ 140 հգ.), Ուկրաինայում (100 հգ.), Լեհաստանում (92 հգ.), Թուրքիայում (70 հգ.), Ուզբեկստանում (70 հգ.) և այլն։ ՀՀ ներկայիս տարածքում 1897-ին քաղաքային բնակչությունը 11,1 % էր, 1913-ին՝ 10,4 %։ 1913-ին կար քաղաքային 4 բնակավայր՝ Երևան, Ալեքսանդրապոլ (այժմ՝ Գյումրի), Նոր Բայազետ (այժմ՝ Գավառ) և Գորիս՝ 104 հգ. ընդհանուր բնակչությամբ։ Խորհրդային շրջանում, արդյունաբերության զարգացմամբ պայմանավորված, տեղի է ունեցել արագ քաղաքակենտրոնացում։ Ստեղծվել են նոր քաղաքներ և քաղաքատիպ ավաններ։ 1926-ին քաղաքային բնակչության տեսակարար կշիռը կազմել 119 %, 1940-ին՝ 30 %, 1959-ին՝ 50 %։ 1940-ական թթ-ի վերջերից սկսվել է գյուղերից բնակչության զգալի արտահոսք քաղաքային բնակավայրեր և Արարատյան դաշտի գյուղեր, որի հետևանքով ՀՀ գյուղ, բազմաթիվ բնակավայրերի բնակչության թիվը կտրուկ նվազել է, իսկ մի մասն էլ դադարել է գոյություն ունենալուց։
Մարդկային զարգացվածության գնահատական
Համաձայն 2016 թ. հրապարակված հետազոտության Այսինքն միջին բնակչի զարգացվածության գնահատակը ավելի բարձր է, չնայած նրան որ երկրի ցուցանիշը ավելի ցածր է։ Դա բացատրվում է ցածր անհավասարության գործաքցով։ Այսինքն հարևան երկրների ցուցանիշները ավելի լավ են շատ փոքր քանակով բարեկեցիկ մարդկանց առկայության շնորհիվ։
Այլ միջազգային ուսումնասիրությունների արդյունքներ
2017 թ. Հայաստանը զբաղեցնում էր 121-րդ տեղը համաձայն Երջանկության գնահատակնի ։ Հայաստանի երջանկության գնահատակնը նվազել է 2005-2016 թթ. ժամանակահատվածում :
Նշումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Բնակչություն ըստ երկրի
Բասման
Բասման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
ԳԴՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)
ԳԴՀ հապավումը կարող է նշանակել՝
Կատեգորիա:Հապավումներ
Նիկոլայ Գրեբյոնկա
Նիկոլայ Պավլովիչ Գրեբյոնկա (Микола Павлович Гребінка, ), ռուս ճարտարապետ, Կայսերական արվեստների ակադեմիայի ճարտարապետության ակադեմիկոս, իսկական պետական խորհրդական։
Գրող Եվգենի Գրեբյոնկայի կրտսեր եղբայրը։
Կենսագրություն
Շտաբս-ռոտմիստր Պավել Իվանովիչ Գրեբյոնկայի որդին՝ Նիկոլայ Պավլովիչը ծնվել է 1819 թվականին Կարավայ գյուղի ծխական համայնքի Գլուբոկի Յար խուտորում։ Մանկությունն անցկացրել է հայրենի գյուղում՝ ծնողների հետ, սակայն 1834 թվականին ավագ եղբայրը՝ Եվգենին, նրան կանչել է Սանկտ Պետերբուրգ։
1835 թվականի նոյեմբերին Եվգենի Պավլովիչը դիմում է գրել Ճանապարհային հաղորդակցության և հասարակական շենքերի գլխավոր հրամանատար, գեներալ- ադյուտանտ կոմս Կարլ Վիլհելմ ֆոն Տոլլին խնդրելով իր կրտսեր եղբորը ընդունել Գեղարվեստի Ակադեմիա։ Անցնելով գիտության և նկարչության փորձությունների միջով՝ պարզվել է, որ անչափահաս Նիկոլայը ունակ է սովորելու, և 1836 թվականին նա ընդունվել է Արվեստի կայսերական ակադեմիա՝ Ճանապարհային հաղորդակցության և հասարակական շենքերի գերատեսչության միջոցների հաշվին։ Ուսման ընթացքում երկու անգամ պարգևատրվել է 1-ին և 2-րդ աստիճանի արծաթե մեդալներով։
Նիկոլայ Պավլովիչը տնային մականուն է եղել․ այդպես է նրան անվանել եղբայր Եվգենին ընտանեկան նամակագրության մեջ։ 1843 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Նիկոլայն ավարտել է ակադեմիան՝ ստանալով ոչ դասային նկարչի կոչում։ Նա իր ճարտարապետական գործունեությունը սկսել է 1843 թվականի ամռանը ճարտարապետության պրոֆեսոր Ռոման Կուզմինի ղեկավարությամբ՝ որպես Սանկտ Պետերբուրգի արքունական ծառայողների տան շինարարության գծով օգնական (Չայկովսկու փողոց 2)։ Միաժամանակ նա ծառայել է Ճանապարհային հաղորդակցության 1-ին օկրուգի վարչությունում։ Շարունակելով աշխատանքը Կուզմինի հետ՝ նրա հսկողության ներքո մասնակցել է Գատչինայի տաճարի և Գատչինայի պալատի առաջնային նախագծերի մշակմանը։
1845 թվականի օգոստոսի 20-ին նրան շնորհվել է կոլեգիալ ռեգիստրատորի աստիճան։ 1847 թվականի օգոստոսի 24-ից որպես ճարտարապետ աշխատել է Գծագրության շրջանային վարչությունում, զբաղվել է շենքերի վերակառուցման նախագծեր կազմելով և իր նախագծերով տարբեր շինություններ կառուցելով։ Հիշատակման արժանի վերակառուցումներից է Սուրբ Անդրեասի տաճարը (Վասիլևսկի կղզու 6-րդ գիծ) և նրան կից երկու նոր կցաշենքերը։ Այն ժամանակվա մասնավոր շենքերից հարկ է նշել Ժուկովի տունը, Գորոխովայա և Սադովայա փողոցների անկյունում, որի նախագիծն արժանացել էր կայսր Նիկոլայ I-ի ամենաբարձր գնահատականին, և նա արտահայտվել է․ «Ուրախ եմ, որ այստեղ տուն կլինի, ոչ թե վանդակ»։ 1852 թվականին Արվեստի կայսերական ակադեմիան Նիկոլայ Պավլովիչին շնորհել է ճարտարապետության ակադեմիկոսի կոչում։ Հետագայում, մինչև 1867 թվականի մայիս, նա ծառայել է Ճանապարհային հաղորդակցության 1-ին օկրուգի վարչությունում։
Անտոնովկա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
Անտոնովկա (Антонівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։
Նիկոլայ Գրեբյոնկա
Կենսագրություն
Այդ ժամանակաընթացքում Նիկոլայ Պավլովիչը ստեղծել է բազմաթիվ մասնավոր, քաղաքային և կառավարական շենքերի և վերակառուցումների նախագծեր, որոնց թիվը հասել է 70-ի․ դրանք գտնվել են ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս՝ տարբեր գավառներում։ Հատկանշական է 1-ին ծովակալության վարչության նախկին շենքի ամբողջական վերակառուցումը 1860 թվականին, որի համար պարգևատրվել է Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշանով։ Հատկապես արժե առանձնացնել Ճանապարհային հաղորդակցության նախարարության շենքը, որի կառուցման համար 1861 թվականին Նիկոլայ Պավլովիչը պարգևատրվել է Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1867 թվականին շինարարական աշխատանքների նկատմամբ վերահսկեղությունը ներքին գործերի նախարարության իրավասությանը հանձնելուց հետո նա աշխատել է նախարարության  տեխնիկական և շինարարական կոմիտեում։
Անտոնովկա (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Անտոնովկա գյուղում բնակվում էր 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,9 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Նիկոլայ Գրեբյոնկա
Կենսագրություն
1871 թվականին, երկու ամսում, Նիկոլայ Պավլովիչի նախագծի համաձայն, աղքատ երեխաների բարեգործական տանը և դրան կից եկեղեցում արհեստագործության դասերի համար փայտե շինություն է կառուցվել, ինչի համար նա պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ 1874 թվականին ավարտել է Իզմայլովսկի գնդի 1-ին վաշտում գտնվող արհեստագործական ուսումնարանի շենքի շինարարությունը, որի համար Գրեբյոնկային շնորհվել է իսկական պետական խորհրդականի կոչում։ 1875 թվականին մասնակցել է Շինարարական ուսումնարանի կանոնակարգի վերանայմանը, որպես հատուկ հանձնաժողովի անդամ։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում Նիկոլայ Պավլովիչի նախագծած շինությունների թվին են դասվում Սանկտ Պետերբուրգի Յամսկի շարքի վրա գտնվող Սուրբ Ալեքսանդր Սվիրսկու եկեղեցին և առևտրական խորհրդական Պոլեժաևի գերեզմանը, որը գտնվում է Ալեքսանդր Նևսկի մայրավանքի գերեզմանատանը։ Նրա նախագծած շինությունների շարքին են դասվում նաև  Վասիլևսկի կղզու 3-րդ շարքում գտնվող Ելիսեև եղբայրների անկելանոցը, Առևտրական շարքի կապիտալ վերակառուցում, որը հայտնի է եղել որպես բանկային գիծ Գոստինի Դվորում, Օվսյաննիկովի բաղնիքները Ռոժդեստվենսկի մասում, Ելիսեև եղբայրների տները Վասիլևսկի կղզում, Բիրժևոյ նրբանցքում, գինու նկուղներով և մառաններով. Օվսյաննիկովի երկու տները Կալաշնիկովսկի պողոտայում և Կիրոչնայա փողոցի անկյունում, Ֆուրշատսկայա և Վոսկրեսենսկի պողոտայում, Պոլեժաևի տունը Կալաշնիկովսկի պողոտայում և շատ այլ առանձնատներ ։
Նիկոլայ Պավլովիչն իր առաջին սեփական բնակարանը գնել է 1849 թվականին։ Ըստ երևույթին, որոշ ժամանակ նրա հետ ապրել են մայրն ու քույրը՝ Լյուդմիլա Պավլովնան (մինչև 1852 թվականը)։ Հետո մայրը մեկնել է հայրենի Ուբեժիշչե խուտոր, իսկ քույրն ամուսնացել է Վլադիմիր Պավլովիչ Ելիզարովի հետ։ 1854 թվականի տվյալներով նա ապրել է Բելովային պատկանող Վասիլևսկի կղզու 12-րդ գծի 27 –րդ տանը ։ Հետագայում ունեցել է առնվազն երկու սեփական տուն՝ մեկը Վասիլևսկի կղզու 6-րդ գծում, 49-րդ տունը, կառուցված 1860 թվականին, երկրորդն առանձնատուն է եղել Վասիլևսկի կղզու Մալի պողոտայում՝ 16-րդ տուն, ձախ կողմում, որը կառուցվել է 1867-1868 թվականներին։ Այս տանը 1877 թվականի սեպտեմբերին Իլյա Եֆիմովիչ Ռեպինը վարձակալել է թիվ 4 բնակարանը։
Մահվանից մեկ տարի առաջ Նիկոլայ Պավլովիչը վատառողջության պատճառով դադարել է աշխատել։ Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետների ընկերության իսկական անդամ և քաղաքային դումայի անդամ, ճարտարապետության ակադեմիկոս, իսկական պետական խորհրդական Նիկոլայ Պավլովիչ Գրեբյոնկան մահացել է 1880 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, իսկ սեպտեմբերի 29-ին թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգում՝ Սմոլենսկի գերեզմանատանը ։ Ամուսնացած չի եղել և երեխաներ չի ունեցել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ճարտարապետներ Կատեգորիա:Ռուս ճարտարապետներ Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ
Սպինալ նեղացում
Սպինալ նեղացում, ողնաշարային խողովակի կամ նյարդային խողովակների նեղացումը, որի պատճառով ճնշվում են ողնուղեղը և նյարդերը ։ Ախտանիշները կարող են ներառել ցավը, թմրածությունը, թուլությունը վերին և ստորին վերջույթներում ։ Ախտանիշները սովորոաբար աստիճանական են և թուլանում են առաջ թեքվելուց ։ Ծանր ախտանիշներից են անմիզապահությունը, անկղապահությունը և սեռական գործառույթի խանգարումը ։
Պատճառներից են օստեոարթրիտը, ռևմատոիդ արթրիտը, ողնաշարի ուռուցքները, վնասվածքները, Պեջետի հիվանդությունը, սկոլիոզը, սպոնդիլոլիսթեզը և ախոնդրոպլազիան ։ Այն դասակարգվում է ըստ ողնաշարի ախտահարված հատվածի՝ պարանոցային, կրծքային և գոտկային ։ Գոտկային նեղացումը պարանոցային նեղացումից հետո ամենահաճախն է հանդիպում ։ Ախտորոշումը հիմնվում է ախտանիշների և բժշկական պատկերավորման տվյալների վրա ։
Բուժումը իր մեջ ներառում է դեղերը, վիրահատությունը, կորսետների օգտագործումը ։ Օգտագործվող դեղամիջոցներն են՝ ՈՍՀԲԴ, ացետամինոֆեն, ստերոիդների ներարկում ։ Հատուկ վարժությունները նույնպես կարող են օգտակար լինել ։ Կարող է խորհուրդ տրվել ակտիվության որոշակի սահմանափակում ։ Վիրահատություն կատարվում է այն դեպքում, երբ այլ բուժման միջոցները անարդյունավետ են։ Սովորաբար կատարվում է լամինէկտոմիա ։
Սպինալ նեղացում առաջանում է մարդկանց մոտ ։ Այն ավելի հաճախ առաջանում է 50 տարեկանից մեծ մարդկանց մոտ ։ Կանանց և տղամարդկանց մոտ դիտվում է հավասար հաճախականությամբ ։ Այս վիճակի առաջին նկարագրությունը տրվել է 1803 թվականին՝ Անտոնի Պորտալի կողմից ։ Այս հիվանդգին վիճակի մասին նկարագրություններ եղել են Հին Եգիպտոսի ժամանակ ։
Տարիք
Այս պատճառներից յուրաքանչյուրը կարող է բերել ողնաշարի անցքերի նեղացման։
Տեսակներ
Ամենահաճախ հանդիպող տեսակներն են պարանոցային սպինալ նեղացումը՝ պարանոցի մակարդակին և գոտկային սպինալ նեղացումը՝ գոտկային շրջանի մակարդակին։ Կրծքային սպինալ նեղացումը ավելի հազվադեպ է դիտվում ։
Հիվանդության պատմություն
Հիվանդության պատմությունը հետազոտության ամենակարևոր մասն է, քանզի այն բժշկին կարող է տալ տվյալ սուբյեկտիվ ախտանիշների, հնարավոր պատճառների մասին ։
Ֆիզիկալ հետազոտություն
Սպինալ նեղացումով հիվանդի հետազոտությունը կարող է տալ բժշկին տեղեկություն՝ նյարդի ճնշման հստակ տեղակայման մասին։ Մի քանի յուրահատուկ նշանների վրա պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնել, որոնցից են զգացողության խանգարումը, թմրածությունը, ռեֆլեքսների խանգարումը և ցանկացած տեսակի մկանային թուլությունը ։
ՄՌՇ
Մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը դարձել է սպինալ նեղացման ախտորոշման ամենահաճախ կիրառվող եղանակը։ ՄՌՇ-ն օգտագործում է էլեկտրամագնիսական ալիքներ՝ ողնաշարի պատկերները ստանալու համար։ ՄՌՇ-ն ավելի շատ հյուսվածքներ է ցույց տալիս, ներառյալ նյարդերը, մկանները և կապանները, որոնք համակարգչային շերտագրությունով և ռենտգեն հետազոտությունով ավելի վատ են երևում
Համակարգչային շերտագրություն
Գոտկային շրջանում կատարվում է պունկցիա և ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի մեջ ներարկվում է կոնտրաստ նյութ։ Ռենտգենյան հետազոտությունով և համակարգչային շերտագրությունով երևում է ողնաշարային խողովակի նեղացումը։ Այն հատկապես տեղեկատվական է ողնաշարային խողովակների գրպանիկների նեղացումը տեսնելու համար։ Այն նաև անհրաժեշտ է իրականացնել այն մարդկանց դեպքում, որոնց հակացուցված է կատարել մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն, օրինակ՝ արհեստական ռիթմավարների առկայության դեպքում։
Բուժում
Բուժումը լինում է վիրահատական կամ ոչ վիրահատական։ Դեռ հստակ ապացուցված չէ, թե այդ երկու եղանակներից որն է արդյունավետ գոտկային սպինալ նեղացման բուժման համար ։
Ոչ վիրահատական բուժումներ
Ոչ վիրահատական եղանակների արդյունավետությունը պարզ չէ, քանզի դրանք դեռ լավ ուսումնասիրված չեն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրթոպեդիա Կատեգորիա:Նյարդավիրաբուժություն
Magazine
Magazine–ը բրիտանական ռոք խումբ է, որը ստեղծվել է 1977 թվականին Մանչեստրում, Անգլիայում, երբ Հովարդ Դևոտոն հեռացավ Buzzcocks-ից և համարվեց նոր ալիքի ամենանորարարներից և ամենաազդեցիկներից մեկը։ Magazine-ը թողարկել է չորս ստուդիական ալբոմ և չի ունեցել ցնցող կոմերցիոն հաջողություն, բայց, միավորելով փանկ-ը և արտ–ռոքը էքսպերիմենտալ ռոքի տարրերի հետ, սկիզբ է դրել երաժշտական զարգացման նոր՝ պոստ փանկային ճյուղին ։ «Shot By Both Sides» խմբի դեբյուտային սինգլը շատ մասնագետներ դասական են անվանում    ։ Real Life–ի դեբյուտային ալբոմն ընդգրկվել է «1000 Albums To Hear Before You Die»–ի ցուցակում   ։
Խմբի պատմություն
Մանչեստրում Հովարդ Դևոտոն Magazine–ը ստեղծել է այն բանից հետո, երբ 1977 թվականի սկզբին հեռացել է Buzzcocks-ից։ Նույն թվականի ապրիլին նա ծանոթացել է կիթառահար Ջոն Մաքգիոհի հետ, որը սովորում էր որպես նկարիչ։ Այդ ժամանակ նրանք սկսել են գրել առաջին երգերը, որոնք հետագայում մտան Magazine–ի դեբյուտային ալբոմի մեջ ։ Ինչպես նաև որպես բաս-կիթառահար խումբ են հրավիրվել Բարրի Ադամսոնը, Բոբ Դիկինսոնը՝ որպես դաշնակահար և Մարտին Ջեքսոնը՝ The Freshies փանկ-խմբի նախկին անդամը՝ որպես թմբկահար։ Magazine-ը Virgin Records–ի հետ պայմանագիր կնքելուց հետո 1977 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մանչեստրում իր առաջին համերգն է տվել։ Դիկինսոնը, լինելով «Motorcade» կոմպոզիցիայի համահեղինակ, նույն տարվա վերջին լքել է կոլեկտիվը՝ խմբի հետ տալով ևս մի քանի համերգ։
1978 թվականի սկզբին խումբը թողարկել է իր դեբյուտային «Shot by Both Sides» սինգլը (կոմպոզիցիան գրվել է Հովարդ Դևոտոյի և Փիթեր Շելլիի կողմից), որը ձայնագրվել է չորս հոգիանոց խմբի կողմից և նվագակցել կիթառով, բաս-կիթառով և հարվածայինով, ինչը նրան նմանեցնում էր փանկ ռոքի հնչողությանը։ Սինգլը Բրիտանիայում բարձրացել է մինչև 41-րդ հորիզոնականը ։ Սինգլի թողարկումից կարճ ժամանակ անց խմբին միացել է Դեյվ Ֆորմուլան, որը մինչ այդ նվագում էր 60-ականների քիչ հայտնի կոլեկտիվի հետ (St. Louis Union), և զբաղեցրել է հեռացած Դիկինսոնի տեղը։ Խումբը, որի կազմում պաշտոնապես ընդգրկվել է Ֆորմուլան, առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1978 թվականի փետրվարին հեռուստատեսությամբ՝ կատարելով «Shot by Both Sides» երգը Top Of The Pops հաղորդման ժամանակ։ 1978 թվականին թողարկվել է խմբի Real Life դեբյուտային ալբոմը, որն իր մեջ պարունակում էր գլեմի ազդեցություն (Դեյվիդ Բոուի, Roxy Music, Իգի Փոփ)։ Ալբոմը բրիտանական հիթ-շքերթներում հասել է 29-րդ հորիզոնականին ։ Ալբոմի աջակցման շրջագայության ժամանակ («Touch and Go» երկրորդ սինգլի թողարկումից հետո) Ջեքսոնը խումբը լքել է 1978 թվականի հուլիսի վերջին։ Նրա տեղը ժամանակավորապես զբաղեցրել Է Փոլ Սփենսերը, որը խմբի հետ ելույթ է ունեցել եվրոպական համերգներում և մի քանի հեռուստատեսային ելույթներում, ներառյալ The Old Grey Whistle Test-ը, որտեղ նրանք կատարել են «Definitive Gaze»–ը։ Սփենսերը մասնակիորեն դուրս է եկել կազմից, ինչպես նաև համերգային շրջագայության ժամանակ, շուտով դառնալով The Speedometors խմբի անդամ, և փոխարինվել է հոկտեմբերին Ջոն Դոյլի կողմից, ով խմբի հետ ավարտել է համերգային շրջագայությունը և միացել խմբին ։
Secondhand Daylight երկրորդ ալբոմը (# 38 UK) դեբյուտային ալբոմից տարբերվում էր ավելի հարթեցված, սառը հնչողությամբ և գործիքավորումներում ստեղների գերակշռությամբ։ Այդ ժամանակ Magazine-ը վարում էր արդեն «կիսաթափանցիկ» ապրելակերպ․ Մաքգիոհը խաղում էր Siouxsie and the Banshees-ում և միաժամանակ Visage տրիոում, որի մասնակիցներն էին նաև Ադամսոնը և Ֆորմուլան ։ Տրիոն երաժիշտների հետ միասին ձայնագրել է «Tar» սինգլը ։