cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ուրի թագավորական խաղ
Պատմություն
Խաղը տարածված է եղել ՄԻջին Արևելքում, և խաղատախտակները հայտնաբերվել են Իրանում, Սիրիայում, Եգիպտոսում, Լիբանանում, Շրի Լանկայում, Կիպրոսում և Կրետեում  ։ Չորս խաղատախտակ, շատ մեծ նմանություն ունենալով Ուրի թագավորական խաղին, հայտնաբերվել են Թութանհամոնի դամբարանում ։ Այս խաղատախտակները տուփերով էին՝ զառ և խաղակտորներ պահելու համար և շատերը ունեին սենետի տախտակ հակառակ կողմում այնպես, որ այն կարող էր օգտագործվել երկու խաղերի համար էլ, և պարզապես պետք էր շրջել ։ Խաղը տարածված է եղել բոլոր սոցիալական խավերում ։ Խաղի գրաֆիտի տարբերակը՝ փորագրված սուր առարկայով, հնարավոր է՝ դաշույնով, հայտնաբերվել է Խորսաբադ քաղաքում գտնվող Սարգոն II-ի պալատից՝ (մ.թ.ա. 721–705թվականներին) մարդու գլուխ ունեցող թևավոր ցլի դարպասի պաշտպաններից մեկի վրա ։
Ի վերջո, Ուրի խաղը սնոտիապաշտական նշանակություն ձեռք բերեց, և Իտտի-Մարդուկ-բալատուի սալիկը անորոշ կանխատեսումներ է տալիս խաղացողի ապագայի մասին, եթե նա կանգնում է խաղատախտակի որոշակի հատվածի վրա , այդպիսի կանխատեսումներից են՝ «Դու ընկեր կգտնես», «Դու կդառնաս առյուծի պես ուժեղ», կամ «Դու հիանալի գարեջուր ես լցնելու»  ։ Մարդիկ կապ էին տեսնում խաղացողի՝ խաղում և իրական կյանքում հաջողության միջև  ։ Ըստ երևույթին, պատահական իրադարձությունները, ինչպիսինն է որևէ քառակուսու վրա կանգնելը, մեկնաբանվում էին որպես ուղերձ աստվածներից, մահացած նախնիների ուրվականներից կամ մարդու սեփական հոգուց ։
Պարզ չէ, թե ինչն է հանգեցրել Ուրի խաղի վերջնական անկմանը ուշ անտիկ ժամանակաշրջանում ։ Մի տեսության համաձայն՝ այն վերածվել է նարդու, մինչդեռ մեկ այլ տեսակետ պնդում է, որ նարդու սկզբնական ձևերը ավելի մեծ տարածվածություն են ձեռք բերել և մոռացության են մատնել հին խաղը ։ Ինչ-որ պահի, երբ խաղը Մերձավոր Արևելքում հանրաճանաչությունից դուրս եկավ, մի խումբ հրեա վաճառականներ, ըստ երևույթին, այն ներմուծեցին հնդկական Կոչի քաղաք  ։ Կոչիի հրեա բնակչության անդամները խաղում էին Ուրի խաղի ճանաչելի ձևը, որը նրանք կոչում էին Աաշա , մինչ 1950-ական թվականներին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Իսրայել արտագաղթելը  ։ Կոչիի խաղի տարբերակը ուներ քսան քառակուսի, ճիշտ ինչպես Միջագետքի սկզբնական տարբերակը, բայց յուրաքանչյուր խաղացող ուներ տասներկու կտոր՝ ի տարբերություն յոթի, և քսան քառակուսիների տեղադրումը մի փոքր այլ էր ։
Ժամանակակից վերահայտնաբերում
Բրիտանացի հնագետ Սըր Լեոնարդ Վուլլին հայտնաբերեց Ուրի խաղի հինգ խաղատախտակներ Ուրի թագավորական գերեզմանատանը իր հետազոտության ընթացքում, 1922 և 1934 թվականների միջև  ։ Քանի որ խաղը առաջին անգամ հայտնաբերվեց Ուրի թագավորական գերեզմանատանը, այն հայտնի դարձավ որպես «Ուրի թագավորական խաղ», բայց ավելի ուշ հնագետները հայտնաբերեցին խաղի այլ օրինակներ Միջին Արևելքի այլ վայրերից ։ Վուլլիի կողմից հայտնաբերված տախտակներից յուրաքանչյուրը թվագրվում է մ.թ.ա. մոտ 3000 տարվա ։ Բոլոր հինգ տախտակները նույն տեսակի են, բայց դրանք պատրաստված են տարբեր նյութերից և ունեն տարբեր ձևավորումներ  ։ Վուլլին վերականգնել է այս տախտակներից երկուսի պատկերները իր՝ 1949 թվականի «Առաջին փուլերը» գրքում  ։ Դրանցից մեկը համեմատաբար պարզ հավաքածու է, որի ֆոնը կազմված է կապույտ կամ կարմիր կենտրոններով պատյան սկավառակներից, որոնք դրված են փայտածածկ ասֆալտի մեջ  ։ Մյուսն ավելի բարդ է, ամբողջովին ծածկված է թաղանթապատ տախտակներով, կարմիր կրաքարով և կապույտ քարով  ։ Մյուս խաղատախտակների վրա փորագրված են կենդանիների պատկերներ   ։
Վերականգնում
Երբ առաջին անգամ ՈՒրի խաղը հայտնաբերվեց, ոչ ոք չգիտեր՝ ինչպես էին այն խաղում  ։ Հետո, 1980-ական թվականների սկզբին, Իրվինգ Ֆինկելը՝ Բրիտանական թանգարանի մի համադրող, թարգմանեց կավե սալիկ, որը գրվել է մ.թ.ա. 177 թվականին, բաբելոնյան գրագիր Իտտի-Մարդուկ-Բալատուի կողմից, նկարագրելով, թե ինչպես են խաղացել այդ ժամանակահատվածում խաղը՝ հիմնվելով Իդդին-Բյոլ անունով մեկ այլ գրողի կանոնների ավելի վաղ նկարագրության վրա ։ Այս սալիկը գրվել է բաբելոնյան քաղաքակրթության անկման օրերին ՝ շատ ավելի ուշ, քան երբ առաջին անգամ խաղացին Ուրի խաղը ։ Այն հայտնաբերվել էր 1880 թվականին Բաբելոնի ավերակներում և վաճառվել Բրիտանական թանգարանին ։ Ֆինկելը նաև օգտագործեց կանոնների նկարագրման մեկ այլ սալիկ, որը Կոմս Այմար դե Լիեդեկերկե-Բոֆորտի անձնական հավաքածուում էր եղել, բայց ավերվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ։ Այս երկրորդ սալիկը թվագրված չէ, բայց հնագետները հավատում են, որ այն գրվել է Իտտի-Մարդուկ-Բալատուի սալիկից մի քանի դար առաջ և ծագել է Ուրուկ քաղաքից ։ Երկու սալիկների հետևի մասում ցուցադրվում են խաղատախտակի գծապատկերներ՝ հստակ նշելով, թե որ խաղն են նկարագրում  ։ Ելնելով այս կանոններից և խաղատախտակի ձևից՝ Ֆինկելը կարողացավ վերականգնել, թե ինչպես կարող էին խաղը խաղալ   ։
Հիմնական կանոններ
ՈՒրի խաղը մրցավազքային է  և այն, հավանաբար, ուղղակի նախահայրն է սեղանի խաղերի կամ նարդու՝ խաղերի ընտանիքի, որ խաղում են մինչ օրս  ։ ՈՒրի խաղը խաղում են՝ օգտագործելով յոթ խաղաքարերով երկու հավաքածու ։ Խաղաքարերի մի հավաքածուն սպիտակ է՝ 5 սև կետերով, իսկ մյուսը՝ սև՝ 5 սպիտակ կետերով  ։ Խաղատախտակը կազմված է տուփերի երկու ուղղանկյուն հավաքածուներից, որոնցից մեկը պարունակում է երեք տող չորսական տուփից և մյուսը պարունակում է երեք տող երկուական տուփից, որոնք միավորված են երկու տուփի «նեղ կամրջով» ։ Խաղը ներառում է և՛ հաջողության, և՛ ստրատեգիայի տարեր ։ Շարժումները որոշվում են քառանիստ զառերի պտտմամբ  ։ Յուրաքանչյուր զառի չորս անկյուններից երկուսը գծանշված են, իսկ մյուս երկուսը`ոչ յուրաքանչյուր զառին հավասար հնարավորություն տալով ընկնել նշված կամ չնշված անկյունով դեպի վեր  ։ Զառերի պտտվելուց հետո դեպի վեր ուղղված նշված ծայրերի թիվը ցույց է տալիս, թե այդ շրջադարձի ընթացքում խաղացողը քանի քառակուսի կարող է տեղափոխվել ։ Մեկ խաղը կարող է տևել 30 րոպե և կարող է լինել ինտենսիվ ։ Խաղերը հաճախ անկանխատեսելի են և փակ են վերջում։ Խաղացողի նպատակն է շարժել բոլոր խաղաքարերը ընթացքում (Երկու առաջարկվող տարբերակները ցուցադրված են աջ կողմում) և հեռացնել դրանք խաղատախտակից նախքան իրենց հակառակորդը ։ Պահպանված բոլոր խաղատախտակների վրա երկու կողմերը միշտ նույնն են, ինչը ցույց է տալիս, որ ամեն կողմը պատկանում է յուրաքանչյուր խաղացողի ։ Երբ մի խաղաքարը գտնվում է խաղացողի սեփական քառակուսիներից մեկի վրա, այն ապահով է գրավումից, բայց, երբ այն գտնվում է տախտակի մեջտեղի ութ քառակուսիներից մեկում, հակառակորդի խաղաքարերը կարող են գրավել այն՝ ընկնելով նույն տարածության վրա՝ խաղաքարը հետ ուղարկելով, որպեսզի այն վերսկսի ընթացքը ։ Սա նշանակում է, որ կան 6 «ապահով» և 8 «մարտական» քառակուսիներ ։ Ցանկացած պահի մեկ քառակուսու վրա երբեք չի կարող լինել մեկից ավելի խաղաքար, այնպես որ տախտակի վրա միանգամից շատ խաղաքարեր ունենալը կարող է խանգարել խաղացողի շարժունակությանը ։
Երբ խաղացողը զառ օգտագործելով թիվ է պտտում, նա կարող է ընտրել իր խաղաքարերից որևէ մեկը տախտակի վրա տեղափոխելու համար կամ նորը ավելացնել, եթե այն դեռ խաղ չի մտել ։ Խաղացողից չի պահանջվում ամեն անգամ գրավել խաղաքարը, երբ հնարավորություն կա ։ Այնուամենայնիվ, խաղացողներից պահանջվում է խաղաքարը տեղափոխել ուր հնարավոր է, եթե նույնիսկ դա անբարենպաստ արդյունքի հանգեցնի ։ Պահպանված բոլոր խաղատախտակները կենտրոնական շարքի մեջտեղում ունեն գունավոր վարդազարդ ։ Ըստ Ֆինկելի վերականգնման, եթե մի խաղաքարը վարդազարդով տարածության վրա է, ապա այն ապահով է գրավումից։ Ֆինկելը նաև ասում է, որ երբ մի խաղաքարը ընկնում է երեք վարդազարդերից որևէ մեկի վրա, խաղացողը պտտման ևս մեկ հնարավորություն է ստանում ։ Տախտակից խաղաքար հեռացնելու համար խաղացողը պետք է գլորի ճիշտ մնացած քառակուսիների թիվը մինչև ընթացքի ավարտը գումարած մեկ ։ Եթե խաղացողը գցում է այս թվից բարձր կամ ցածր թիվ, նա չի կարող հեռացնել խաղաքարը տախտակից ։
Մոլախաղ
Մի հնագիտական պեղման ժամանակ Ուրի խաղի հավաքածուում հայտնաբերվեց 21 սպիտակ գնդակ ։ Ենթադրվում է, որ այս գնդակները օգտագործվել են խաղադրույքներ կատարելու համար ։ Ըստ Իտտի-Մարդուկ-բալատու-ի սալիկի՝ ամեն անգամ, երբ խաղացողը բաց է թողնում վարդազարդով նշված քառակուսիներից մեկը, նա պետք է նշան դնի ամանի մեջ ։ Եթե խաղացողը կանգնում է վարդազարդի վրա, նա պետք է նշան վերցնի ամանից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խաղերի պատմություն Կատեգորիա:Սեղանի խաղերի պատմություն Կատեգորիա:Շումեր
Down to Earth
Down to Earth, Rainbow ռոք խմբի չորրորդ ալբոմն է։ «Down to Earth» ալբոմը լույս է տեսել 1979 թվականին։ Այս ալբոմում կա 8 երգ։ Բոլոր 8 երգերը կատարել է Դուգի Ուայթը։ Այս ալբոմի ամենահայտնի երգն է՝ «All Night Long»-ը։ Կան նաև այլ երգեր, որոնք նույնպես նմանատիպ հայտնություն են ձեռք բերել։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ Կատեգորիա:1979 ալբոմներ
Օրդենոնոսնոե
Օրդենոնոսնոե (Орденоносне, Acay Qat), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Աջայ-Կատ։
2001 թվականի տվյալներով Օրդենոնոսնոե գյուղում բնակվում էր 108 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տայգա (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)
Տայգա (Тайга, Тайга), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Քինգ Բեչ
Էնդրյու Բի Բեչելոր (Andrew Byron Bachelor, ), առավել հայտնի որպես Քինգ Բեչ (King Bach), կանադա-ամերիկացի դերասան, հումորիստ, ռեժիսոր և պրոդյուսեր։
Տայգա (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի բնակավայրեր
Քինգ Բեչ
Վաղ կյանք
Ծնվել է 1988 թվականի հունիսի 26-ին Տորոնտոյում, Կանադա։ Նրա ծնողները ճամայկացիներ են, ովքեր երկուսն էլ հաշվապահներ են ։ 2 տարեկանում նրա ծնողները տեղափոխվել են Ֆլորիդա նահանգի Ուեսթ Պալմ Բիչ քաղաք։ Միացյալ Նահանգներում էլ նա ստացել է իր դպրոցական կրթությունը, իսկ այնուհետև ընդունվել է Ֆլորիդա նահանգի համալսարանը ։
Կարիերա
Բեչելորն ուներ ավելի քան 15 միլիոն հետևորդ այժմ այլևս չգործող «Vine» վիդեոսհոսթինգում, որտեղ տեղադրում էր իր հումորային կարճ տեսանյութերը ։ Նրա էջը և տեսանյութերը բազմիցս լուսաբանվել են հայտնի լրատվամիջոցների կողմից, այդ թվում FSU News-ի  ։ Իր տեսանյութերի շնորհիվ հայտնի դառնալուց հետո, նա այնուհետև նաև նկարահանվել է մի քանի հայտնի հեռուստածրագրերում, որոնցից են «Black Jesus», «Wild 'n Out», «House of Lies» և այլն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Հունիսի 26 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ Կատեգորիա:Համացանցային աստղեր Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստապրոդյուսերներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Զմայլե
Զմայլե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում ։ Գտնվում էր Բերրի գյուղաքաղաքից արևմուտք, Մնձուր գետի ձախ կողմում, գետաբերանի մոտակաքյում։
Անվանումներ
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Զմայիլ, Զմայլելի, Զմայլեցի, Իզմաիլի, Իսմաիլ, Իսմաիլցիք, Իսմայել, Իսմայելցիք, Իսմայիլ, Իսմայիլբեգ, Իսմայիլջիք, Իսմայիլցիք։
Պատմություն
Ըստ հիշատակությունների XVII դարում եղել է գյուղաքաղաք։ Հայ բնակիչները կոտորվել կամ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն հայ և 8 տուն թուրք բնակիչ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Զմայլեն ուներ Ս. Աստվածամայր անունով հին եկեղեցի։ Գյուղի մոտերքում գտնվում է Ս. Լույս (կամ Ս. Լուսավորիչ) վանքի ավերակները։
Կրթություն
Եկեղեցուն կից գործում էր վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
(6303) 1989 EL2
(6303) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի մարտի 12-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1989 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բուն շրջան (այլ կիրառումներ)
Բուն շրջան, կարող է վերաբերել՝
Սեն Ժյուլեն լը Ֆոկոն
Սեն Ժյուլեն լը Ֆոկոն (Saint-Julien-le-Faucon), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 707 մարդ, բնակչության խտությունը` 219.57 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.22 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Մեզիդոն Կանոն, Լեզ Օտիե Պապիոն, Կուպսարտ, Կրևեկեր ան Օժ, Կրուասանվիլ, Գրանշան լը Շատո, Լեկոդ, Մանի լա Կամպան, Մանի լը Ֆրել, Լը Մենիլ Մոժե, Մոնտեյ, Պերսի ան Օժ և Վիե Ֆյումե համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Մեզիդոն Վալե դ'Օժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 35 կմ արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 442 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 305-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 137։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,0 %։ 305 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 268 անձ (148 տղամարդ և 120 կին)։ Գործազուրկ են եղել 37 անձ (15 տղամարդ և 22 կին)։ 137 անաշխատունակներից 35-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 62-ը` թոշակառուներ, իսկ 40-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Դոնի Ռոստովի հայկական թատրոն
Դոնի Ռոստովի հայկական թատրոն, հայ թատրոնի առաջին ներկայացուցիչը Պետրոս Ադամյանն էր, որ Դոնի Ռոստովի ռուսական խմբի հետ խաղացել է հայերեն և ֆրանսերեն (1882-1885 թթ.)։ 1896 թվականից քաղաքում պարբերաբար ներկայացումներ են տվել Հովհաննես Աբելյանը, Գ․ Պետրոսյանը, Սիրանույշը։
1917-1919 թվականներին Հ․ Շահենի և Օ․ Ահարոնյանի ղեկավարությամբ գործել է Հյուսիսային Կովկասի դերասանական խումբը, որը 1922 թվականին միավորվել է Կրասնոդարի հայկական թատրոնի հետ, վերանվանվել Պետրոս Ադամյանի անվան թատրոն, հետագայում գործել է Հայ դերասանական խումբ, Դրամի և կոմեդիայի հայկական թատրոն, Ազով-Սևծովյան երկրամասի թատրոն անուններով։
Պիեսներ են բեմադրել Վաղարշ Վաղարշյանը, Հ․ Շահենը, Խ․ Ֆորինը (Համբարձումյան) և ուրիշներ։ Թատրոնի գործունեությանը մեծապես նպաստել են Մարտին Լուսինյանը, Տ․ Այվազյանը, Հ․ և Ի․ Դանզասները, Ք․ Թոսունյանը (Չարդախչի), Նվարդ Ալիխանյանը, Գ․ Քուշնարյանը և ուրիշներ։ Թատերախմբի հետ հանդես են եկել Վահրամ Փափազյանը, Ա․ Արմենյանը, Ցոլակ Ամերիկյանը, Հ․ Աբելյանը։ Բեմադրվել են Չուբարի «Հրդեհ», Շիրվանզադեի «Պատվի համար», Չչեգլովի «Բուք», Շեքսպիրի «Օթելլո» և այլն։
1940-1941 թվականներին թատրոնը գործել է իբրև Դոնի Ռոստովի ազգային փոքրամասնությունների տան հայ դրամատիկական կոլեկտիվ (ղեկ․՝ Նորայր Ժամհարյան)։ Վերջին ներկայացումը եղել է «Անուշ»-ը (ըստ Հովհաննես Թումանյանի)։ Դոնի Ռոստովի Բանվոր երիտասարդության թատրոնին կից գործել է նաև հայկական մասնաճյուղ (ղեկ․՝ Վ․ Զեյթաղյան) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական թատրոններ
Սոլովյովո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)
Սոլովյովո (Соловьёво), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի բնակավայրեր
Աշոտ Նադանյան
Աշոտ Նադանյանը , հայ շախմատիստ, միջազգային վարպետ (1997), Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1998), ՖԻԴԵ-ի մարզիչ (2007) , ՖԻԴԵ-ի ավագ մարզիչ (2017) ։ Մարզել է Քուվեյթի և Սինգապուրի ազգային հավաքականները։ 2011 թվականից՝ Լևոն Արոնյանի մարտավկան է ։ Նրա անունն է կրում շախմատային սկզբնախաղ (Գրյունֆելդի պաշտպանություն, Նադանյանի տարբերակ) ։
Ըստ Վալերի Չեխովի՝ Նադանյանը «Ունի ահռելի ներուժ, բայց նա չէր կարողանում գտնել բավարար ժամանակ՝ շախմատի վրա մասնագիտորեն աշխատելու համար»։ Արոնյանը նշել է, որ Հայաստանում իրավիճակի պատճառով Նադանյանը չի կարող իր տաղանդի նույնիսկ մեկ տեսներորդը ցուցադրել։
Իր հարձակողական ոճի պատճառով Նադանյանը ստացել է «հանճարեղ էքսցենտրիկ», «հայկական Տալ» և «Կասպարովի խորթ եղբայր» անվանուները ։ Տիբոր Կարոյիի 2009 թվականի գրքի վեցերորդ գլուխը նվիրված է Նադանյանին։
Վաղ տարիներ
Նադանյանը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Խորհրդային Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում՝ վարսահարդարներ Սերգեյի և Իրինայի ընտանիքում ։ Շախմատ խաղալ սովորել է հորից՝ յոթ տարեկանում։ Առաջին մարզիչը Ռաֆայել Սարկիսովն էր՝ Բաքվի «Սպարտակ» սպորտային ընկերությունում ։
Իր The Voiceless Old Man հոդվածում Նադանյանը գրում է. «Երբ ես 9 կամ 10 տարեկան էի, հաճախ էի իջնում մոտակա բակ՝ շախմատի հասուն սիրահարների հետ խաղալու։ Այդ ժամանակ գրեթե ոչ մի լուրջ մրցաշար չկար, որտեղ երիտասարդ շախմատիստները կարող էին լրջորեն խաղալ, և այդ պատճառով այս բակային մարտերը ինձ համար լավ դպրոց էին»։ Նա հիշում է, որ այդ մարտերից մեկում խաղացել է մի խորհրդավոր, լուռ օտարի հետ, ով պարզվեց, որ Վլադիմիր Մակոգոնովն է ։ 1986-1987 թվականներին Նադանյանը հաղթում է միջև 16 տարեկանների Ադրբեջանի առաջնությունը։ Արցախյան պատերազմի սկզբին՝ 1988 թվականին, ընտանիքը ստիպված լքում է Բաքուն՝ փախչելով Հայաստան ։
Շախմատային գործունեությունը
Նադանյանը մասնակցել է 1987, 1988 և 1989 թվականների՝ Խորհրդային մինչև 20 տարեկանների շախմատի առաջնությանը, 1997, 1998, 1999 (7–8-րդ տեղեր) թվականների Հայաստանի շախմատի առաջնությանը, Երևանում տեղի ունեցած 32-րդ շախմատային օլիմպիադային (1996) , 13-րդ Եվրոպայի ակումբային առաջնությանը (1997) , 1998 թվականի փնջային մրցաշարին, որտեղ նա գրավել է 7-11-րդ տեղերը 72 մասնակիցների մեջ , 2000 և 2004 թվականների Եվրոպայի անհատական առաջնություններին և 2013 թվականին Խանտի Մանսիյսկում տեղի ունեցած ՖԻԴԵ-ի արագ շախմատի առաջնությանը ։ 2014 թվականին 4-րդ սեղանի վրա օգնել է  Երևանի ԲԿՄԱ թիմին նվաճել արծաթե մեդալ Հայաստանի շախմատի թիմային առաջնությունում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ շախմատիստներ Կատեգորիա:Շախմատի միջազգային վարպետներ Կատեգորիա:Հայ միջազգային վարպետներ Կատեգորիա:Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՀՀ վաստակավոր մարզիչներ
Heartless (երգ, The Weeknd)
«Heartless» (հայ.՝ Անսիրտ), կանադացի սոուլ կատարող The Weeknd-ի (Աբել Թեսֆայե) երգը, որ նա ձայնագրել է իր չորրորդ ստուդիական ալբոմի համար (2020) ։ Երգը թողարկվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 27-ին XO և Republic Records լեյբլներում որպես նրա նոր ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլ ։ Երգը գրել են Աբել Թեսֆայեն, Լիլենդ Ուեյնը, Andre Proctor և Carlo Montagnese  ։ Այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականն ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում իր թողարկման երկրորդ շաբաթում՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին՝ դառնալով The Weeknd-ի չորրորդ չարթփոփերը Միացյալ Նահանգներում ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Պաշտոնական ուղղահայաց տեսահոլովակը, որը նկարահանվել է Լաս Վեգասում՝ խաղատանը (Նևադա նահանգ, ԱՄՆ), թողարկվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ։ «Heartless» երգի պաշտոնական տեսահոլովակը թողարկվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Այն նկարահանվել է Լաս Վեգասում Մետրո Բումինի մասնակցությամբ ։ Ռեժիսորը եղել է Anton Tammi ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:The Weeknd երգեր Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Բունակովո (այլ կիրառումներ)
Բունակովո, կարող է վերաբերել՝
Մեցկյուլա (գյուղ, Սուուռե-Յաանի շրջան)
Մեցկյուլա (Metsküla), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 182 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Սուուռե-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Զանգվածային սպանություն Ռեալենգուում
Զանգվածային սպանություն Տասո դա Սիլվեյրի քաղաքային դպրոցում (Escola Municipal Tasso da Silveira), 2011 թվականի ապրիլի 7-ին Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրոյում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձություններ, երբ Վելինգթոնի դպրոցի 23-ամյա նախկին աշակերտ Մենեզես դե Օլիվեյրան (Wellington Menezes de Oliveira) սպանել է 12 և վիրավորել 12՝ 12-ից 14 տարեկան աշակերրտների, որից հետո, ոստիկանության հետ փոխհրաձգության ընթացքում ստանալով մի քանի վնասվածք, ինքնասպան է եղել։ Սա Բրազիլիայի տարածքում նման տեսակի հրաձգության առաջին դեպքն է։
Իրադարձություն
Շատերը սկսել են կրակոցները նկարել բջջային հեռախոսների տեսախցիկներով ։ Այնուհետև հրաձգությունը տեղափոխվել է միջանցք և հարակից դասարան։ Առաջին ոստիկանները դեպքի վայր են ժամանել 8։32-ին, 38-ամյա ոստիկան Ալեխանդրո Մարիսո Ալվեսը, չմտածելով, ներխուժել է շենք և փոխհրաձգության մեջ մտել հանցագործի հետ, երբ նա պատրաստվում էր բարձրանալ երրորդ հարկ։ Կրակոցների ընթացքում ոստիկանը վիրավորել է Օլիվեյրային երկու ոտքերի և որովայնի շրջանում, որից հետո վերջինս ինքնասպան է եղել ։
Ավելի ուշ սպան ասել է․ «Պարզապես պարտքի զգացումը և մեծ զոհերից խուսափելու ցանկությունն առաջինը ինձ դպրոց բերեց։ Ես այդ տարիքի որդի ունեմ»։ Նա նաև նկարագրել է փոխհրաձգությունը․ «Երբ ես վազեցի 3-րդ հարկ, ես տեսա մի հրաձիգ, որը կրակ բացեց ինձ վրա, ապա ես վիրավորեցի նրան երկու ոտքերից, բայց նա դեռ շարունակում էր կրակել։ Ես ևս մեկ անգամ կրակեցի և վիրավորեցի նրա որովայնը, որից անմիջապես հետո հարձակվողը ինքնասպան եղավ…» ։
Վելինգթոն Մենեզես դե Օլիվեյրա
Հանցագործությունը կատարել է «Տասո դա Սիլվեյր» դպրոցի 23-ամյա նախկին աշակերտը, որը 1999-2002 թվականներին սովորել է այնտեղ, Վելինգթոն Մենեզես դե Օլիվեյրան։ Հանցագործն ապրել է դպրոցից մի փոքր հեռու։ Նա ծնվել է 1987 թվականի հուլիսի 13-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում գտնվող բազմազավակ ընտանիքում, եղել է ընտանիքում հինգ եղբայրներից կրտսերը։ Նրա կենսաբանական մայրը հոգեկան հիվանդ է եղել և նույնիսկ փորձել է ինքնասպան լինել ։ Նա որդեգրվել է Դիչիա Մենեզիս դե Օլիվեյրայի կողմից։ Որպես երեխա, նրան նկարագրել են որպես ամաչկոտ և հանգիստ տղա, որը միշտ իրեն պահել է լավ։ Նա հաճախ էր ծաղրվում հասակակիցների կողմից, քանի որ Եհովայի վկա էր, ինչպես իր մայրը։ Դպրոցում նրան տարօրինակ վարքի պատճառով անվանել են Շերման՝ վկայակոչելով «Ամերիկյան կարկանդակի» հերոսին։ Մոր մահից հետո Օլիվեյրան սկսել է սև հագնվել և գրեթե դադարել է տնից դուրս գալ։ Ժամանակի մեծ մասը նա անցկացրել է սոցիալական ցանցերում։ Զանգվածային սպանությունից երկու տարի առաջ նա իսլամ էր ընդունել, քանի որ դա համարում էր ամենաճիշտ կրոնը ։
2011 թվականի մարտին Վելինգթոն Մենեզես դե Օլիվեյրան անօրինական կերպով ձեռք է բերել երկու ռևոլվեր և ավելի քան հարյուր փամփուշտ, ատրճանակներից մեկը պատկանել է մարդուն, որը մահացել է 1994 թվականին։ Զենքը նրան վաճառել է այդ մարդու որդին, ատրճանակը 200 դոլար է արժեցել։ Երկրորդը պատկանել է կոտորածի ժամանակ աշխատած 57-ամյա տղամարդուն ։ Ոստիկանության հարցաքննության ժամանակ երկու վաճառողներն էլ հայտարարել են, որ Օլիվեյրան իրենց ասել է, որ զենքը ինքնապաշտպանվելու համար է անհրաժեշտ ։ Ավելի ուշ ռևոլվերներից արձակվել է 62 կրակոց։ Նաև դիակի զննությամբ հայտնաբերվել է չօգտագործված 18 փամփուշտ ։ Օլիվեյրան ինքնասպան է եղել 2011 թվականի ապրիլի 7-ին՝ կրակելով իր գլխին։ Դրանից առաջ նա ոստիկանության հետ փոխհրաձգության ժամանակ մի քանի վնասվածք էր ստացել։ Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել 2011 թվականի ապրիլի 22-ին «Կաժու» գերեզմանատանը, բոլոր հարազատները հրաժարվել են նրա մարմնից, և նրանցից ոչ մեկը ներկա չի եղել արարողությանը ։
Հետևանքներ
Բրազիլիայի նախագահ Դիլմա Ռուսեֆը զոհերի հիշատակին եռօրյա ազգային սուգ է հայտարարել։ Նա նաև դեպքի վայր ժամանած ոստիկաններին հերոսներ է անվանել ։ Ռիո դե Ժանեյրոյի արքեպիսկոպոս Ժուան Օրանի Տեմպեստան Բենեդիկտոս 16-րդից նամակ է ստացել, որում նա ասել է, որ ջանասիրաբար աղոթել բոլոր վիրավորների շուտափույթ ապաքինման և զոհվածների հոգու հանգստության համար ։ 2011 թվականի ապրիլի 9-ին մարդասպանի տունը նկարվել էր «Մարդասպան» և «Վախկոտ» գրություններով ։ Ապրիլի 12-ին կրակոցների վայր առաջին ժամանած ոստիկանները կոչումներ են ստացել ։ 1999 թվականին հարձակման ենթարկված" Կոլումբայն " միջնակարգ դպրոցի աշակերտները սգո պաստառ են պատրաստել և ուղարկել «Տասա դա Սիլվա» տարրական դպրոց ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1987 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 7 մահեր Կատեգորիա:2011 մահեր Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռիո դե Ժանեյրո Կատեգորիա:Զանգվածային սպանություն
Ռոմիկ Հարությունյան (քիմիկոս)
Ռոմիկ Սուրենի Հարությունյան, քիմիկոս, քիմիական գիտությունների դոկտոր (1996)։
Գործունեություն
Աշխատանքները վերաբերում են էմուլսիաներում ընթացող օքսիդացման և պոլիմերման գործընթացների կինետիկական օրինաչափությունների ու մեխանիզմի բացահայտմանը, ինչպես նաև մակերևութային ակտիվ նյութերի լուծույթների կոլոիդաքիմիական հատկություններին և քիմիական ռեակցիաներում դրանց դերի ուսումնասիրությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քիմիկոսներ Կատեգորիա:Քիմիական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ քիմիայի ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Բունգուր (այլ կիրառումներ)
Բունգուր, կարող է վերաբերել՝
Ղամար Սալամզադե
Ղամար Ալիկուլի ղիզի Սալամզադե (Qəmər Əliqulu qızı Salamzadə, ), խորհրդային և ադրբեջանցի կինոռեժիսոր (առաջին կին կինոռեժիսորն Ադրբեջանում), սցենարիստ ։
Կենսագրություն
Ղամար Սալամզադեն ծնվել է 1908 թվականի մայիսի 5-ին Նախիջևան քաղաքում։ 1912 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվեցժլ է Թբիլիսի։ 1919 թվականին նրա հայրը այստեղ սպանվում է մենշևիկների կողմից։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Թիֆլիսում, ապա ուսումը շարունակել Մոսկվայի կինոյի պետական տեխնիկումում։ 1920-ականների վերջին և 1930-ականների սկզբին, երկրորդ կուրսն ավարտելուց հետո Ղամարը հետ է կանչվում Ադրբեջան, քանի որ ֆիլմերի քանակը ավելացել էր։ Վերադառնալով Բաքու՝ նա սկսում է աշխատել որպես տնօրենի օգնական, երկրորդ ռեժիսոր և ռեժիսոր։
Սալամզադեն «Փոքր պատուհանից երևում է աշխարհը» գրքի հեղինակն է։
Ղամար Սալամզադեն մահացել է 1994 թվականին՝ 86 տարեկան հասակում ։ 2008 թվականի մարտին նշվել է Սալամզադեի 100-ամյակը ։
Ղամար Սալամզադեն Ադրբեջանի ժողովրդական նկարիչ Սալամ Սալամզադեի կինն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի սցենարիստներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ
Արթուր Մորո
Արթուր Մորո (իսկական անունը՝ Աֆանասիյ Մատվերիչ Օսիպով, ), էրզիացի ժողովրդական բանաստեղծ, խմբագիր։  Արվեստագիտության դոկտոր (1949): ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1935) :
Կենսագրություն
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ եղել է «Вперед за Родину» դիվիզիոն թերթի խմբագիրը, կռվել է առաջնագծում։ Պատերազմի ավարտից հետո դասավանդել է Մոսկվայի և Մորդավայի բուհերում։
1945-1947 թվականներին ամուսնացած է եղել Ժարկովա Եկատերինա Սեմյոնովայի հետ (1903-1947)։
Մահացել է 1989 թվականի հունվարի 13-ին, Մոսկվայում։ Թաղված է հայրենի Կրասնիե Կլյուչի գյուղում ։
Աշխատություններ
Արթուր Մորոն իր առաջին բանաստեղծությունը գրել է տասնյոթ տարեկան հասակում։ Հենց այդ ժամանակ էլ վերցրել է «հնչեղ, երգային» կեղծանուն` Արթուր Մորո, Էրզիական моро «երգ» բառից։ Շարունակ զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։ Բանաստեղծի կենդանության օրոք էրզյան լեզվով և ռուսերեն տպագրվել է 16 գիրք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էրզիացի գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Խորհրդային բանաստեղծներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս բանաստեղծներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Վիզիգա
Վիզիգա (նաև վյազիգա), սննդի մեջ օգտագործվող քորդա, որ ստացվում է թառափներից։ Թառափների քորդան պահպանվում է նրանց ամբողջ կյանքի ընթացքում բավականին խիտ պղպջակա-բջջային հյուսվածքից անընդհատ լարի տեսքով, որ պատված է շարակցական հյուսվածքի շերտով (կմախքի շերտ) և դրանում պարփակված կռճիկային մասնիկներով։
Ստացում
Ձկների շերտատման ժամանակ նրանց կռճիկային ողնաշարի մեջ (կմախքային շերտում) փոքր կտրվածք է արվում, որտեղից քորդան դուրս է քաշվում է որպես ամբողջական երկար ժապավեն։ Այն լվանալուց հետո անջատվում է արտաքին փափուկ աճառաթիթեղային շերտը (քորդայի կեղևը), որը սննդի համար պիտանի չէ, ապա ամուր սեղմում են քորդան տակառի եզրերին, որի մեջ այն լվացել են։ Այնուհետև այդ ժապավենները չորացվում են աշտարակների տեսքով հատուկ շենքերում, որոնցից որոնց պատերը կազմված են ն նեղ տախտակներից, որոնց միջև ընկած թողնված են մոտ երկու դյույմ լայնությամբ բացվածքներ, որպեսզի քամին չորացնի վիզիգաները։ Չորանալուց հետո այդ ժապավենները վաճառքի էին հանվում 12-ական կտոր բելուգայի և 20-ական կտոր թառափի, լոքոյի և սևրյուգայի վիզիգաների փնջերով։
Վիզիգան ջրի մեջ եռալիս բավական ուռչում է, և այդ ձևով, մանր կտրատած, օգտագործվում է քյուլեբյակի պատրաստման ժամանակ առանձին կամ որոշ այլ ձկների հետ միասին։ Այս կիրառություններ այն չունի ։
19-րդ դարում վիզիգան պատրաստվել է Կասպից և Ազովի ծովերի ձկնաբուծարաններում։ Այդ ժամանակ դրա գինն Աստրախանում հասել է մինչև 34-36 ռուբլի մեկ ֆունտի համար, իսկ Սանկտ Պետերբուրգում՝ 40 ռուբլի մեկ ֆունտի դիմաց։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ձուկ Կատեգորիա:Ռուսական խոհանոց Կատեգորիա:Ձկնային ուտեստներ
Գուլիստան (Ուզբեկստան)
Գուլիստան (Guliston / Гулистoн, Гулистан, մինչև 1961 թվականը՝ Միրզաչուլ), քաղաք Ուզբեկստանի արևելքում, Սիրդարիայի մարզի վարչական կենտրոնը։ Ունի 77 300 բնակչություն (2014)։
Գտնվում է Սովյալ անապատի հարավարևելյան մասում, մայրաքաղաք Տաշքենդից 120 կիլոմետր հարավում։ Երկաթուղային կայարան է Տաշքենդ—Խավաստ գծի վրա։
Ունի բամբակազտիչ, կաթնա-յուղագործական, վերանորոգող-մեխանիկական գործարաններ, շինանյութերի կոմբինատ, բժշկական և մանկավարժական ուսումնարաններ։
Կատեգորիա:Ուզբեկստանի քաղաքներ‎
Ֆյոդորովկա (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)
Ֆյոդորովկա (Федорівка, Födorovka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աղջիկ փախցնել
Աղջիկ փախցնել, հայտնի է նաև հարս փախցնել կամ ամուսնություն առևանգմամբ, ավանդույթ, երբ տղամարդը առևանգում է կնոջը, որի հետ ցանկանում է ամուսնանալ։ Աղջիկ փացնելու սովորույթը եղել է աշխարհի տարբեր մասերում և պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Այս սովորույթը այժմ գործում է հիմնականում Կենտրոնական Ասիայում, Կովկասում և Աֆրիկայի որոշ մասերում։
Շատ երկրներում աղջիկ փախցնելը համարվում է սեռական հանցագործություն, ոչ թե ամուսնության թույլատրելի տարբերակ։ Որոշ դեպքերում այն կարող է դիտարկվել որպես ստիպողաբար ամուսնության և պլանավորված ամուսնության միջև գտնվող երևույթ։ Եզրը նաև օգտագործվում է այն դեպքերի համար, երբ զույգը համաձայնեցված փախչում է և փորձում է ծնողների համաձայնությունը հետո ստանալ։ Սակայն, նույնիսկ եթե սովորույթը արգելված է օրենքով, որոշ շրջաններում իրավապահ մարմինները չեն միջամտում նման դեպքերին։ Աղջիկ փախցնելը հիմնականում տարածված է Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում ։ Աղջիկ փախցնելը երբեմն (բայց ոչ միշտ) մանկական ամուսնության տարբերակ է ։ Այն կարող է ամուսնանալու համար հարսնացուի ընտանիքին գումար տալու սովորության հետևանք լինել (վճարել չկարողանալու կամ չցանկանալու դեպքում) ։
Աղջիկ փախցնելը տարբերվում է ռապտիոյից. առաջինը վերաբերում է մեկ տղամարդու (ընկերների և հարազատների օգնությամբ) կողմից մեկ կնոջ առևանգմանը, իսկ երկրորդը՝ մեծ թվով կանանց առևանգումն է տղամարդկանց խմբի կողմից (հաճախ պատերազմի ժամանակ)։
Որոշ մշակույթներ այժմ պահպանում են սիմվոլիկ աղջիկ փախցնելու ծիսակարգը՝ որպես ավանդական հարսանիքի մաս։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ մեղրամիսը աղջիկ փախցնելու հետևանք է, հիմնված այն սովորույթի վրա, երբ ամուսինը թաքնվում էր կնոջ հետ՝ նրա հարազատների հաշվեհարդարից խուսափելու համար, այն հույսով, որ ամսվա վերջում կինը կհղիանա ։
Պատմություն և պատճառներ
Չնայած աղջիկ փախցնելու դրդապատճառները տարբեր շրջաններում տարբեր են՝ նման ավանդույթ ունեցող մշակույթները սովորաբար հայրիշխանական են և ամուսնությունից դուրս սեռական հարաբերությունների կամ հղիության վերաբերյալ ուժեղ սոցիալական ստիգմաներ ունեն ։
Որոշ դեպքերում զույգերը միանում են աղջկան փախցնելու քողի տակ՝ ծնողներին ներկայացնելով որպես արդեն կատարված և անշրջելի փաստ։ Սակայն հիմնականում նման միջոցի դիմող տղամարդիկ ունենում են սոցիալական ցածր կարգավիճակ՝ աղքատության, հիվանդության, վատ կերպարի կամ հանցագործության պատճառով ։ Նրանք երբեմն անկարող են օրինական միջոցներով ամուսնանալ՝ կնոջ ընտանիքի ակնկալած վճարի պատառով (որոշ մշակույթներում ամուսնության համար փեսան պետք է հարսի ընտանիքին գումար վճարի։ Չշփոթել օժիտի հետ, որը վճարում է հարսի ընտանիքը)։ ։
Գյուղատնտեսական և հայրիշխանական հասարակություններում, որտեղ աղջիկ փախցնելը ամենատարածվածն է, երեխաները աշխատում են իրենց ընտանիքների համար։ Ամուսնությունից հետո կինը լքում է հայրական ընտանիքը (աշխարհագրորեն և տնտեսապես)՝ դառնալով ամուսնու ընտանիքի անդամ (տե՛ս հայրատեղային ամուսնություն)։ Այս կորստի պատճառով կանանց ընտանիքները չեն ցանկանում, որ աղջիկները վաղ տարիքում ամուսնանան, և ամուսնության դեպքում տնտեսական փոխհատուցում են պահանջում։ Սա հակասում է տղամարդկանց հետաքրքրություններին, որոնք ցանկանում են վաղ տարիքում ամուսնանալ, քանի որ ամուսնությունը նշանակում է սոցիալական դերի բարձրացում, ինչպես նաև փեսայի ընտանիքի հետաքրքրություններին, որոնք ամուսնության դեպքում տնտեսապես կշահեն ։
Ստիպողական ամուսնության խնդրից բացի՝ աղջիկ փախցնելը կարող է այլ հետևանքներ ունենալ կնոջ և հասարակության վրա։ Օրինակ՝ առևանգվելու վախը որոշ դեպքերում դառնում է կրթական համակարգում աղջիկների ցածր մասնակցության պատճառ ։
Ռուանդա
Աղջիկ փախցնելը տարածված է Ռուանդայում ։ Հաճախ առևանգողը փախցնում է կնոջը տնից կամ հետևում է նրան դրսում և առևանգում։ Հետագայում նա և իր ուղեկիցները կարող են բռնաբարել կնոջը, որպեսզի համոզված լինեն, որ կինը կհամաձայնվի ամուսնանալ ։ Կնոջ ընտանիքը կամ պարտավորված է զգում համաձնություն տալ միությանը կամ ստիպված է լինում համաձայնվել, երբ պարզվում է, որ կինը հղի է։ Ամուսնությունը հաստատվում է առևանգումից մի քանի օր հետո տեղի ունեցող արարողությամբ։ Նման արարողությունների ժամանակ փեսան ներողություն է խնդրում հարսի ընտանիքից՝ իրենց աղջկան առևանգելու համար The man may offer a cow, money, or other goods as restitution to his bride's family. ։
Իրավապաշտպանների զեկույցների համաձայն՝ աղջիկ փախցնող տղամարդկանց մեկ երրորդը հետագայում լքում է կնոջը ։ Բացի դա, որոշ տղամարդիկ նախընտրում են հանդիսավոր կերպով չնշել հարսանիքը՝ կնոջը որպես հարճ պահելով ։
Տայգինկա
Տայգինկա (Тайгинка), գյուղ Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կիշտիմ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզի Կիշտիմ քաղաքային օկրուգի բնակավայրեր
Աղջիկ փախցնել
Եգիպտոս
Արձանագրվել են դեպքեր, երբ ղպտի քրիստոնյա կանայք առևանգվել են, որից հետո ստիպողաբար փոխել են կրոնը և ամուսնացել մուսուլման տղամարդու հետ ։
Եթովպիա
Աղջիկ փախցնելը տարածված է Եթովպիայում։ Ըստ Եթովպիայում ավանդական սովորույթների ազգային հանձնաժողովի 2003 թվականի հարցման՝ սովորույթի տարածվածությունը մոտ 69 տոկոս է (ամենաբարձրը Հարավային ազգերի, ազգությունների և ժողովուրդների շրջանում՝ 92 տոկոս) ։ Տղամարդը ընկերների օգնությամբ կարող է առևանգել աղջկան կամ կնոջը՝ հաճախ փաուստի համար օգտագործելով ձի ։ Որից հետո, առևանգողը թաքցնում է ապագա հարսին և բռնաբարում է նրան մինչև հղիանալը։ Որպես կնոջ երեխայի հայր տղամարդը կորղ է նրան համարել իր կինը ։ Հետագայում, առևանգողը կարող է բանակցել գյուղի ավագների հետ՝ կնոջ ընտանիքին տրվող գումարի միջոցով ամուսնությունը օրինականացնելու համար ։ Ամուսնության նպատակով առևանգվում են 11 և ավելի բարձր տարիքի աղջիկներ ։ Չնայած Եթովպիան քրեականացրել է նման առևանգումները և բարձրացրել է ամուսնության նվազագույն տարիքը մինչև 18-ի (2014 թվականին), այս օրենքը ամբողջությամբ չի իրականացվել ։ 2016 թվականի ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ուսումնասիրությունների համաձայն (ըստ 2010-2013 թվականների տվյալների)՝ բարձր ռիսկային շրջաններում ամուսնությունների 10-13 տոկոսը կապված է առևանգման հետ իսկ ցածր ռիսկային շրջաններում՝ 1.4-2.4 տոկոս ։
Ստիպողական ամուսնության հարսը կարող է տառապել ստիպողական սեռական գործողությունների և վաղ հղիության հետևանքով առաջացած հոգեբանական և ֆիզիկական խնդիրներից, ինչպես նաև վաղ ավարտել կրթությունը ։
Քենիա
Քենիայի Թուրկանա ցեղի մոտ նույնպես ընդունված է աղջիկ փախցնելը։ Այս մշակույթում աղջիկ փախցնելը (akomari) տեղի է ունենում նախքան ամուսնության վերաբերյալ կնոջ ընտանիքի հետ որևէ համաձայնության գալու փորձ անելը։ Ըստ հետազոտողներից մեկի՝ հաջող առևանգումը համայնքում բարձրացնում է տղամարդու հեղինակությունը և թույլ է տալիս նրան կնոջ ընտանիքին ավելի փոքր գումար վճարել։ Եթե առևանգումը հաջող չի ստացվում, տղամարդը պարտավոր է կնոջ ընտանիքին վճարել գումար, հավելյալ նվերներ և վճարումներ, ինչպես նաև ամուսնանալ կնոջ հետ (akota) ։
Հարավային Աֆրիկա
Նգունիերեն խոսող ցեղերի մոտ աղջիկ փաղցնելու սովորույթը հայտնի է ukuthwalwa կամ thwala անվամբ։ Բասոտոները այն անվանում են Tjhobediso։ Զուլուսների մոտ աղջիկ փախցնելը համարվում էր սիրահարված զույգերի համար ամուսնության ընդունելի տարբերակ, երբ իրենց ընտանիքները դեմ էին ամուսնությանը ։
Կենտրոնական Ասիա
Կենտրոնական Ասիայում աղջիկ փախցնելու սովորույթ կա Ղրղզստանում, Ղազախստանում , Թուրքմենստանում և Կարակալպակստանում (ինքնավար շրջան Ուզբեկստանում) ։ Թեև շրջանում ավանդույթի ծագման հարցը վիճելի է , Կենտրոնական Ասիայի որոշ երկրներում չհամաձայնեցված աղջիկ փախցնելու դեպքերի քանակը աճեց քաղաքական և տնտեսական փոփոխությունների հետ միասին ։
Ղրղզստան
Չնայած անօրինական լինելուն, շատ գյուղական բնակավայրերում աղջիկ փախցնելը (հայտնի է նաև ալա կաչու անվամբ) այն ամուսնության ընդունելի և տարածված միջոց է ։ Ըստ 2015 թվականին արված հարցման՝ ամուսնացած կանանց 14 տոկոսը խոստովանել է, որ առևանգվել է, որոնցից երկու երրորդը եղել է համաձայնեցված. կինը և տղամարդը ճանաչել են իրար և պայմանավորվել են առևանգման մասին նախօրոք։ Սա նշանակում է, որ Ղրղզստանում ընտանիքների 5 տոկոսը ստեղծվել է անհամաձայնեցված աղջիկ փախցնելու արդյունքում ։
Մեկ այլ աղբյուրի համաձայն՝ Ղրղզստանի ամուսնությունների գրեթե կեսը եղել են աղջիկ փախցնելու արդյունքում, որոնցից երկու երրորդը համաձայնեցված չեն եղել ։ Ոչ պետական կազմակերպությունների հետազոտությունները առևանգմամբ ամուսնությունների վերաբերյալ տալիս են տարբեր թվեր՝ 40%-ից մինչև 68-75% ։
Ղրղզստանում տարեկան մոտ 12,000 աղջիկ փախցնելու դեպքերից մոտ 2,000-ի դեպքում կինը նշել է, որ իրեն բռնաբարել են ։ Բռնաբարության հիմնական նպատակը կնոջ վրա հոգեբանական ճնշում գործադրելն է, քանի որ եթե դրանից հետո նա չնդունի առևանգողին, ամուսնության համար պիտանի չի համարվի հասարկության կողմից։
Չնայած ավանդույթը անօրինական է Ղրղզստանում, աղջիկ փախցնողները հազվադեպ են հետապնդվում։ Օրենքը կիրառելու դժվարությունները մասմամբ պայմանավորված են նրանով, որ Ղրղզստանի գյուղերից շատերը դե ֆակտո կառավարում է ավագները և ակսակալները՝ ըստ ավանդական նորմերի, հեռու պետական իրավական համակարգից ։ Շատ դեպքերում ակսակալները հրավիրվում են առևանգված աղջկա հարսանիքին և խրախուսում են հարսի ընտանիքին ընդունել ամուսնությունը ։
Ղազախստան
Ղազախստանում աղջիկ փախցնելու (alyp qashu) համար օգատգործում են երկու եզր՝ kelisimsiz alyp qashu (փախցնել առանց համաձայնության) և kelissimmen alyp qashu (փախցնել համաձայնությամբ) ։ Առևանգողների դրդապատճառը կարող է լինել հարսնացուի գնից խուսափելը, հարսանիքի արարողության ծախսից խուսափելը, կնոջ համաձայնությունը չստանալու վախը կամ վախը, որ կնոջը այլ տղամարդ կփախցնի ։ Աղջկան տղայի տուն հասցնելուց հետո, տղայի կին հարազատներից մեկը նրան առաջարկում է գլխաշոր (oramal), որը հարսի համաձայնության խորհրդանիշ է։ Համաձայնեցված փախուստի դեպքում կինը քիչ երկմտանքից հետո համաձայնվում է կրել գլխաշորը, բայց չհամաձայնեցված առևանգման դեպքում նա կարող է օրեր շարունակ դիմադրել ։ Հետո, առևանգողի հարազատները խնդրում են հարսին նամակ գրել իր ընտանիքին՝ ասելով, որ նա իր համաձայնությամբ է գնացել։ Ինչպես գլխաշոր կրելը, այս դեպքում նույնպես կինը կարող է համառորեն հրաժարվել ։ Հետագայում, փեսայի ընտանիքը պաշտոնապես ներողություն է խնդրում հարսի ընտանիքից, որը ներառում է նամակ և փեսայի տան անդամներից կազմված պատվիրակություն։ Այս ժամանակ փեսայի ընտանիքը կարող է փոքր գումար առաջարկել՝ հարսնացուի գինը փոխհատուցելու համար։ Այս պատվիրակություններին կարող ընդունել ինչպես ջերմորեն, այնպես էլ բարկությամբ և բռնությամբ ։ Ներողության պատվիրակությունից հետո հարսի ընտանիքը ուղարկում է «հետապնդողների» (qughysnshy) պատվիրակություն՝ աղջկան հետ բերելու կամ ամուսնությանը համաձայնություն տալու համար ։
Ըստ 2018 թվականին արված հարցման՝ ամուսնացած կանանց 4 տոկոսը խոստովանել է, որ առևանգվել է, որոնցից երկու երրորդը եղել է համաձայնեցված. կինը և տղամարդը ճանաչել են իրար և պայմանավորվել են առևանգման մասին նախօրոք։ Սա նշանակում է, որ Ղազախստանում ընտանիքների 1-1.5 տոկոսը ստեղծվել է անհամաձայնեցված աղջիկ փախցնելու արդյունքում ։
Ուզբեկստան
Ուսբեկստանի Կարակալպակստան ինքնավար շրջանի ամուսնությունների մոտ մեկ հինգերորդը աղջիկ փախցնելու միջոցով է եղել ։ Շրջանի ակտիվիստ խմբերը սա կապում են տնտեսական անկայունության հետ։ Հարսանիքները կարող են փեսայի համար չափից դուրս թանկարժեք լինել, մինչդեռ աղջիկ փախցնելու դեպքում նրանք խուսափում են և՛ հարսանիքի ծախսերից, և՛ հարսնացուի գնից ։ Ըստ այլ հետազոտողների՝ վատ կրթություն ունեցող, ալկոհոլից կամ թմրանյութերից կախվածություն ունեցող տղամարդիկ ավելի հակված են աղջիկ փախցնելուն ։
Կովկաս
Աղջիկ փախցնելը տարազված երևույթ է Կովկասի երկրներում և շրջաններում՝ Վրաստանում, Դաղստանում, Չեչնիայում և Ինգուշիայում ։ Աղջիկ փախցնելու կովկասյան տարբերակում աղջկա ընտանիքը կարող է համոզել աղջկան մնալ առևանգողի տանը ։
Դաղստան, Չեչնիա և Ինգուշիա
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Ռուսաստանի Դաղստան, Չեչնիա և Ինգուշիա շրջաններում աճել է աղջիկ փախցնելու դեպքերի քանակը ։ Տղամարդու տանը մեկ գիշեր մնալու սոցիալական խարանը կարող է բավարար պատճառ դառնալ, որպեսզի կնոջը ստիպեն ամուսնանալ առևանգողի հետ ։ Ըստ Ռուսական օրենքի՝ առևանգողը կարող է դատապարտվել 8-10 տարվա ազատազրկման, եթե հրաժարվի բաց թողնել կնոջը, բայց նա չի հետապնդվի, եթե բաց թողնի զոհին կամ ամուսնանա նրա հետ՝ աղջկա համաձայնության դեպքում ։ Չեչնիայում աղջիկ փախցողները կարող են ստանալ մինչև 1 միլիոն ռուբլի տուգանք ։ Սակայն, իշխանությունները սովորաբար խոսափում են նման դեպքերին միջամտելուց ։
Ադրբեջան
Ադրբեջանում տարածված է և՛ չհամաձայնեցված (qız qaçırmaq), և համաձայնեցված (qoşulub qaçmaq) աղջիկ փախցնելու սովորույթը ։ Անկախ նրանից՝ բռնաբարություն է տեղի ունենում, թե ոչ, կնոջ հարազատները նրան հիմնականում անմաքուր են համարում, հետևաբար՝ ստիպում են ամուսնանալ առևանգողի հետ ։ 2015 թվականին Ադրբեջանում քրեականացվել է աղջիկ փախցնելը, բայց սովորույթը շարունակում է կանանց խոցելի սոցիալական իրավիճակի մեջ դնել ։ Առևանգված աղջիկները երբեմն դառնում են առևանգողի ընտանիքի ստրուկ ։
Վրաստան
Վրաստանում աղջիկ փախցնելու սովորույթը տարածված է երկրի հարավային մասում ։ Ըստ ոչ առավարական կազմակերպությունների՝ տարեկան առևանգվում և ստիպողաբար ամուսնանում են հարյուրավոր աղջիկներ ։ Առևանգումներին երբեմն հաջորդում է բռնաբարություն և կարող է խարան լինել կնոջ վրա, քանի որ ենթադրվում է, որ նա սեռական հարաբերություններ է ունեցել առևանգողի հետ ։ Զոհի հարզատները կարող են խայտառակություն համարել, եթե աղջիկը առևանգումից հետո վերադառնա տուն ։ Այլ դեպքերում առևանգումը համաձայնեցված է ։ Ըստ Human Rights Watch-ի զեկույցի՝ դատախազները հաճախ հրաժարվում են առևանգողների դեմ մեղադրանք առաջադրել ։ Համապատասխան օրենքի կիրառումը կարող է խնդիր լինել նաև այն պատճառով, որ աղջիկ փախցնելու դեպքերը չեն հրապարակվում՝ զոհի և իր ընտանիքի ահաբեկման պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարդկանց առևանգում Կատեգորիա:Ամուսնություն Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների խախտում Կատեգորիա:Բռնություն կանանց նկատմամբ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Ասիայում Կատեգորիա:Կանանց իրավունքներն Աֆրիկայում
Աինկեր
Աինկեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Գյուղը հայաբնակ էր։ 1895 թվականին այն թուրքերի կողմից ավերվեց և կողոպտեց։ Բնակիչների մեծ մասը զոհ գնացին առաջին համաշխարհային պատերազմի կոտորածներին, իսկ փոքր մասը արտաքսվեց գյուղից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր
Լալհայդար
Լալհայդար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում ։
Բնակչություն
1872-1873 թվականներին ուներ 5 տուն հայ և 7 տուն թուրք բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սոլովյովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Սոլովյովո (Соловьёво), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Պրանդտլի խողովակ
Պրանդտլի խողովակ, Պիտ Պրանդտլի խողովակ, հեղուկի կամ գազի հոսքի արագության չափման սարք, որը հիմնված է հոսքի որևէ կետում լրիվ Պիտո Պրանդլի խողովակի սխեման և ստատիկ ճնշման միաժամանակյա չափման վրա։
Սոլովյովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 275 մարդ։
Պրանդտլի խողովակ
Հայտնագործել է ֆրանսիացի գիտնական Հ․ Պիտոն, հետագայում կատարելագործել է Լ․ Պրանդտլը։
Սոլովյովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի բնակավայրեր
Պրանդտլի խողովակ
Նկարագիր
Պրանդտլի խողովակի կիսագնդային ծորակով գլանաձև խողովակ է, որի առանցքը տեղադրվում է հոսքի ուղղությամբ։ Կիսագնդի կենտրոնական անցքը (կրիտիկական կետ) ծառայում է լրիվ ճնշումը չափելու համար։ Մյուս անցքը (կամ մի քանի անցքեր) գտնվում է խողովակի կողմնային մակերևույթի վրա և ծառայում ստատիկ ճնշումը չափելու համար։ Պրանդտլի խողովակի երկրաչափական ձևը, անցքերի ձևը և դրանց հեռավորությունը խողովակի ծորակից ընտրվում են այնպես, որ կողմնային անցքերում ճնշումը հնարավորին չափ քիչ տարբերվի ուսումնասիրվող կետում հոսքի ստատիկ ճնշումից։ Եթե հայտնի են, ապա Բեռնուլիի հավասարման հիման վրա հաշվում են հոսքի արագությունը։
Կիրառում
Պրանդտլի խողովակը կիրառվում է նաև գերձայնային հոսքում արագության և Մաիուի թվի որոշման համար։ Հոսքի արագության չափման համար գոյություն ունեն Պրանդտլի խողովակի մի շարք տարատեսակներ։
Կատեգորիա:Աերոդինամիկա Կատեգորիա:Հիդրոդինամիկա Կատեգորիա:Չափիչ սարքեր
Իռլանդական ֆլեյտա
Իռլանդական ֆլեյտան (irish flute) համերգային ֆլեյտային շատ նմանվող գործիք է, որը պատրաստվում է փայտից։ Այն օգտագործվում է իռլանդական և շոտլանդական ազգային երաժշտություններում և անվանվում է նաև շոտլանդական ֆլեյտա։
Կառուցվածքը և օգտագործումը
Իռլանդական ֆլեյտան պատրաստվում է փայտից։ Խողովակի վրայի անցքերը ավելի լայն են, որը և թույլ է տալիս նվագել ավելի արագ (ազգային երաժշտական տարր) և կատարել նոտաների գլիսսանդոներ։ Անցքերի լայնությունը բարձրացնում է նաև գործիքի ձայնի ուժգնությունը։ Սկզբնական շրջանում իռլանդական ֆլեյտան համարյա չէր տարբերվում համերգային ֆլեյտայից բայց այս վերջինը կատարվեց տարբեր փոփոխություների՝ հիմնականում 19-րդ դարում և երկու գործիքները հեռվացան իրարից։ Շատ ֆլեյտահարներ նվագում են նաև իռլանդական ֆլեյտա։ Այս գործիքի առաջին վիրտուոզ կատարողներից էր իռլանդացի Չարլզ Նիքոլսոնը։ Իռլանդական ֆլեյտան ունի ավելի հասարակ կառուցվածք ի տարբերություն համերգային ֆլեյտայի։ Այս գործիքը պատրաստվում է բարձրակարգ փայտերից՝ էբենոսափայտ և կոկոսափայտ։ Հանդիպում է նաև շիմշատը։
Կատեգորիա:Ֆլեյտաներ
Աստերոիդների ցանկ (214701-214800)
Աստերոիդների ցանկ (214601-214700) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (214801-214900)
Ջեյմս Ուատտ
Ջեյմս Ուատտ (James Watt, ), շոտլանդացի գյուտարար, ունիվերսալ շոգեմեքենայի ստեղծողը, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1785 թ.)։
Մեցլա (գյուղ, Եռվա-Յաանի շրջան)
Մեցլա (Metsla), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Եռվա-Յաանի շրջանում։
Ջեյմս Ուատտ
Կենսագրություն
Ուատտի նախապապը ծագումով Աբերդինշիրից էր, զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ։ Շոտլանդիայի 1644-1647 թթ. քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ նա զոհվել է, մարտնչելով կովենանտականների համար։ Նրա հողը, ունեցվածքը և տունը բռնագրավվել են, իսկ նրա տղա Թոմասին՝ Ուատտի պապին, ապաստան են տվել Ֆերտ-օֆ-Կլայդ ծովածոցի ափին գտնվող Գրինոկի մերձակայքում ապրող բարեկամները։ Թոմաս Ուատտը հասել է հասարակության մեջ հարգալից վիճակի, զբաղվել է մաթեմատիկայի և ծովագնացության դասավանդմամբ, զբաղեցրել է օկրուգային գլխավոր դատավորի, եկեղեցական խորհրդի ներկայացուցչի պաշտոնը։ Նրա որդին՝ Ջեյմսը, ապագա գյուտարարի հայրը, բազմակողմանի  զարգացած մարդ էր. կառուցում էր նավեր, ուներ նավաշինական պարագաների պահեստ, ծովային առևտրով էր զբաղվում, ինքը ստեղծում և նորոգում էր տարբեր սարքեր ու մեխանիզմներ։ Գրինոկյան նավահանգստի համար նրա կողմից կառուցվել է առաջին վերամբարձ կռունկը։ Գյուտարարի մայրը՝ Ագնես Մյուրհեդը սերվել է հարուստ տոհմից, ստացել է լավ կրթություն։ Երկու ծնողներն էլ պրեսբիտերական էին։
Մեցլա (գյուղ, Եռվա-Յաանի շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։
Աիպլին Ներքին
Աիպլին Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Ելիզավետպոլի նահանգում՝ արգավանդ և ջրարբի հարթավայրում։
Ջեյմս Ուատտ
Մանկություն
Ջեյմս Ուատտ-կրտսերը ծնվել է 1736 թվականի հունվարի 19-ին Գրինոկում։ Ծնված օրվանից ունեցել է փխրուն առողջություն։ Սկզբում ստացել է տնային կրթություն, մայրը սովորեցրել է որդուն կարդալ, իսկ գրելը և թվաբանությունը սովորել է հորից։ Ծնողներն էլ չպնդեցին նրա ուսումը դպրոցում շարունակելուն, համարելով, որ իրենց որդին ինչ որ ցանակա սովորել, կարող է անել ինքնուրյուն։ Չնայած Ուատտը ընդունվել է Գրինոկի դպրոց, սակայն թույլ առողջության և անընդհատ բացակայությունների պատճառով չի շարունակել ուսումը։ Ուատտը իր հասակակիցների հետ ժամանակ անցկացնելու հնարավորություն չուներ, և տնից դուրս ունեցած միակ զբաղմունքը ձկնորսությունն էր։ Տարվա մեծ  մասը նա ստիպված էր անցկացնել իր սենյակում, որտեղ և ինքնակրթվում էր։ Մի անգամ հոր ընկերը տեսնելով, որ նա կավճով ինչ-որ գծեր ու անկյուններ է գծում, հարցնում է՝ «Ինչու՞ եք Դուք թույլատրում, որ երեխան ժամանակը իզուր վատնի, ինչու՞ չեք ուղարկում նրան դպրոց։» Ջեյմս Ուատտ-ավագը պատասխանում է. «Այդպես արագ հետևություններ մի՛ արեք, նախ տեսեք, թե ինչով է նա զբաղված»։ Պարզվեց, որ Ուատտ-կրտսերը Էվկլիդեսի մի խնդրի լուծումն էր փնտրում։
Մեցլա (գյուղ, Եռվա-Յաանի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Եռվա-Յաանի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր