cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆինլանդիա և ՆԱՏՕ
Նախապատմություն
Ֆինլանդիան ՆԱՏՕ-ի հետ ակտիվ հարաբերություններ սկսել է պահպանել 1994 թվականից, երբ միացել է «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրին ։ 1990-ական թվականներից ի վեր Հելսինկին ձգտում էր առավելագույնս մոտենալ ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին ։ 1995 թվականից Ֆինլանդիան մասնակցել է Բոսնիա և Հերցեգովինայում ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ ուժերին (IFOR, 1996 թվականից՝ SFOR): 1999 թվականից Ֆինլանդիան զինծառայողներ է տրամադրել Կոսովոյում ՆԱՏՕ-ի ռազմական կոնտինգենտին (KFOR)։ 2002-2021 թվականներին Աֆղանստանում գործում էր ֆիննական զորախումբ՝ ISAF ուժերի կազմում և նրանց փոխարինած «Վճռական աջակցություն օպերացիան» ։ Ֆինլանդիան դարձել է 1997 թվականին ստեղծված ևրոատլանտյան Գործընկերության Խորհրդի անդամ։ 2008 թվականին երկիրը միացել է ՆԱՏՕ-ի արագ արձագանքման ուժերին ։ 2014-ին Ղրիմի թերակղզին Ռուսաստանի կողմից բռնակցելուց հետո, զուգորդված Մոսկվայի կողմից Ուկրաինայի արևելքում անջատողականներին աջակցելու հետ, Ֆինլանդիան ընդլայնեց իր համագործակցությունը ՆԱՏՕ-ի հետ։ Այդ ժամանակ էլ նա դարձավ ՆԱՏՕ-ի ընդլայնված հնարավորությունների ծրագրի գործընկերը ։
2017 թվականին Ֆինլանդիան մտել է Միացյալ էքսպեդիցիոն ուժերի կազմի մեջ Մեծ Բրիտանիայի հրամանատարության ներքո, որոնք ստեղծվել են ՆԱՏՕ-ի նախաձեռնությամբ ։
Ներածություն
2022 թվականին սկսվեց Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա, ինչը ստիպեց Ֆինլանդիային տեսնել «ռուսական սպառնալիք», ֆինների շրջանում ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու աջակցությունն աճել է ։ Մայիսի 15-ին նախագահ Սաուլի Նինիստոն և կառավարությունը որոշեցին, որ Ֆինլանդիան ՆԱՏՕ-ին հայտ կներկայացնի ։ Մայիսի 17-ին Ֆինլանդիայի խորհրդարանը (էդուսկունտա) հավանություն է տվել հայտի ներկայացմանը, 188 պատգամավոր կողմ է քվեարկել, 8-ը՝ դեմ ։ Մայիսի 18-ին ՆԱՏՕ-ում Ֆինլանդիայի դեսպան Կլաուս Կորխոնենը և ՆԱՏՕ-ում Շվեդիայի դեսպան Աքսել Վերնհոֆը միաժամանակ Բրյուսելում ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Ենս Սթոլթենբերգին հանձնեցին ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու հայտերը ։ Հուլիսի 5-ին ստորագրվել է ՆԱՏՕ-ին Ֆինլանդիայի անդամակցության մասին արձանագրությունը ։ Այսպիսով, Ֆինլանդիան հրաժարվեց չեզոքությունից, որին հավատարիմ էր 75 տարի ։
Տես նաև
ՆԱՏՕ-ի ընդլայնում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի արտաքին հարաբերություններ Կատեգորիա:ՆԱՏՕ-ի արտաքին հարաբերություններ
Գրիգորի Գրիգորյան (ճարտարապետ)
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։
1975-1985 թվականներին՝ Երևանի գլխավոր ճարտարապետի, 1985-1991 թվականներին՝ Հայաստանի ճարտարապետների միության վարչության նախագահի տեղակալ։ 1993-1999 թվականներին՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանի գլխավոր ճարտարապետ։ 1968 թվականից դասախոսում է ԵՊՃՇՀ-ում (պրոֆեսոր՝ 2003 թվականից) ։
Ստեղծագործական գործունեություն
Գրիգորյանի նախագծերով Երևանում իրականացվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի հրապարակի վերակառուցումն ու վարչական շենքերը (1993-1998 թվականներ), «Եռանկյունի» հյուրանոցային համալիրը (1998), Արմեն Աղալյանի հետ՝ Հայ-պետտրանսնախագիծ (1967), Հայպետջրնախագիծ (1969), Կապի նախագծային (1970, այժմ՝ ԱրմենՏել), էլեկտրոնային արդյունաբերության (1971) ինստիտուտները, միջքաղաքային ավտոմատ հեռախոսային կայանը (1971) և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամներ
Ռոբերտ Սապոլսկի
Ռոբերտ Մորիս Սապոլսկի (Robert Sapolsky, ), ամերիկացի հանրահայտ նեյրոէնդոկրինոլոգ, Ստենֆորդի համալսարանի կենսաբանության և նեյրոբժշկության պրոֆեսոր, գիտական գրքերի հեղինակ։ Ռոբերտ Սապոլսկին աշխարհի առաջատար նեյրոկենսաբաններից մեկն է։ Նա հանդիսանում է Քենիայի Կապիկների հետազոտման ինստիտուտի թանգարանի (Institute of Primate Research Museums of Kenya) գիտաշխատող և հանրահայտ ՄակԱրթուր գիտաթոշակի (MacArthur Fellowship) ստացող։ Նրան անվանում են «Մեր ժամանակների ամենալավ գիտական գրողներից մեկը» կամ «Բնական պատմության առաջատար մասնագետներից մեկը»։ Բացի բազմաթիվ գիտական հոդվածներից, Սապոլսկին մի շարք գիտական և գիտամատչելի գրքերի հեղինակ է ։
Կենսագրություն
Սապլոսկին հաճախել է Ջոն Դուիի անվան բարձրագույն դպրոց(John Dewey High School) ։ Իր դպրոցական տարիներին Սապոլսկին շարունակել է գրքեր կարդալ իրեն հետաքրքրող թեմայով և սկսել է սովորել սվահիլի ։
1978 թվականին Սապոլսկին ավարտել է Հարվարդի համալսարանը ՝ կենսաբանական մարդաբանություն մասնագիտությամբ ։
1987 թվականից սկսած աշխատում է Ստենֆորդում, որտեղ 1995 թվականին ստանում է պրոֆեսորի հաստիք։
Գիտական գործունեություն
Ստենֆորդում անցկացրած իր երեսուն տարիների ընթացքում Սապոլսկին ուսումնասիրել է տարբեր տեսակի հիվանդությունների և ստրեսների առաջացման դրդապատճառները։ Նա ճանապարհոդել է Քենիա՝ Մասայ Մարա ազգային արգելոց (Masai Mara National Reserve), ուսումնասիրելու պավիանների մի քանի խմբեր և պարզելու, թե ինչ ազդեցություն ունեն նրանց մեջ հաստատված խմբային հիերարխիան, սոցիալական պահելաձևը կամ անհատական հատկանիշները ստրեսների առաջացման և խորացման վրա։
Սապոլսկու կենսաբանական լաբորատորիան աշխատում է երեք կարևոր հիմնախնդիրների շուրջ՝ ինչպես է մահանում նեյրոնը, ինչպես է նեյրոնի մահը արագացվում ստրեսի պատճառով, գենային թերապիայի նոր ռազմավարությունների մշակում, որոնք կպաշտպանեն վտանգված նեյրոնները տարատեսակ հիվանդույթուններից։ Հայտնաբերվող շարունակական ստրեսը կարող է լուրջ վնասներ պատճառել հիպպոկամպուսին ՝ գլխուղեղի այն բաժինը, որը պատասխանատու է հիշողությունների և սովորելու համար։
Գրելու հմտությունները
Ռոբերտ Սապոլսկին զարգացրել է իր գրելու հմտություններն Աֆրիկայում՝ դաշտային հետազոտությունների անցկացման ժամանակ։ Նա աշխատում և ապրում էր մենակ, առանց որևէ ընկերակցության և արտաքին աշխարհի հետ կապի միջոցների։ Այդ ժամանակ նա ընտելացել էր նամակներ գրել իր բոլոր ծանոթներին ՝ նրանցից պատասխան ստանալու ակնկալիքով։ Հետզհետե նա գնալով ավելի էր հմտացել նույն ինֆորմցիան ավելի հակիրճ և հասկանալի վերարտադրելու և փոխացնելու գործում։ Այժմ Սապոլսկին հիմնականում գրում է Սան Ֆրանցիսկոն Ստենֆորդի հետ կապող գնացքով երթևեկելիս։
Սապոլսկին հայտնի է դարձրել Նյու Յորքեր (The New Yorker) թերթում տպագրված մի շարք Էսսեների շնորհիվ։
Անձնական հայացքներ
Սապոլսկին աթեիստ է։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նա դաստիարակվել է հավատացյալ հրեաների ընտանիքում, 13 տարեկանից սկսած Սապոլսկին սկսել է հրաժարվել իր ունեցած կրոնական պատկերացումներից։ Համարում է դա իր կյանքի շրջադարձային կետերից մեկը ։
Գրքացանկ
Սապոլսկին հետևյալ գրքերի հեղինակն է՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի աթեիստներ Կատեգորիա:Հրեա գիտնականներ
Հայաստանի գրողների միություն
Հայաստանի գրողների միություն, ստեղծվել է ԽՍՀՄ գրողների միության կազմակերպման հետ, 1932 թ. օգոստոսին, որի անբաժանելի մասն էր մինչև Խորհրդային Միության փլուզումը։
Սին Սեգյոն
Սին Սեգյոն (신세경, ), հարավկորեացի դերասանուհի, երգչուհի և մոդել:
Հայաստանի գրողների միություն
Նախապատմություն
1926 թվականի սեպտեմբերին Երևանում հիմնադրվեց գրական մի նոր միավորում՝ Հայ գրողների ընկերությունը։ Այս միավորման մեջ մտնում էին այսպես կոչված աջ ուղեկիցները՝ Ա. Աթանասյանը (Սալման), Ս. Կանայանը, Է. Տեր-Գրիգորյանը և այլք, որոնք դավանում էին «արվեստը քաղաքականությունից դուրս է» սկզբունքը։ Սա ռուսական գրական հոսանքներց մեկի՝ Սմենավեխականության հայկական տարատեսակն էր։ Այդ պատճառով գրական այս միավորման անդամները դուրս մնացին 1929 թվականին կազմակերպված Հայաստանի խորհրդային գրողների ֆեդերացիայից։ 1927-1929 թվականներին Երևանում գործել է Հայ աշխատավորական գրողների միությունը, որի նախագահն էր Դերենիկ Դեմիրճյանը, տեղակալը՝ Ստեփան Զորյանը։ 1929 թվականի ապրիլին Հայ աշխատավորական գրողների միությունը միավորվեց Հայաստանի պրոլետարական գրողների միության հետ, և ստեղծվեց Հայաստանի խորհրդային գրողների ֆեդերացիան, որն իր գոյությունը պահպանեց մինչև 1931-ի հուլիսը ։
Սին Սեգյոն
Լինելով երեխա՝ նա սկսեց իր կարիերան։ Նրա կարիերայում կարևոր նշանակություն ունեցավ 2009 թվականի «Բարձր հարված տանիքի միջով» դորամայում խաղացած դերը։ Այդ ժամանակվանից ի վեր նա նկարահանվել է «Հայացք անցյալից» (2011), «Վերադարձ բազա» (2012), «Ծաղիկների կռիվը 2» (2014) ֆիլմերում, ինչպես նաև «Խոր արմատներով ծառ» (2011), «Աղջիկ, որը տեսնում է բույրերը» (2015), «Վեց թռչող վիշապներ» (2015-2016), «Հաբեկի ծնունդը» (2017), «Սև ասպետ» (2017-2018) դորամաներում։
Հայաստանի գրողների միություն
1930-ական թվականներ
ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմի 1932 թվականի մայիսի 9-ի որոշմամբ լուծարքի ենթարկվեց Հայաստանի պրոլետարական գրողների միությունը և ստեղծվեց հանձնաժողով Հայաստանի խորհրդային գրողների միություն կազմակերպելու համար։ 1933-ի մարտի 14-ին Հայաստանի խորհրդային գրողների միության նախագահության կազմում ընտրվեցին Եղիա Չուբարը (նախագահ), Նաիրի Զարյանը (պատասխանատու քարտուղար), Շիրվանզադեն, Եղիշե Չարենցը, Դերենիկ Դեմիրճյանը, Ակսել Բակունցը, Ազատ Վշտունին, Վահրամ Ալազանը, Նորայր Դաբաղյանը և այլք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստեղծագործական միություններ Կատեգորիա:Գրական խմբավորումներ Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միություն Կատեգորիա:Հայաստանի կազմակերպություններ
Սին Սեգյոն
Forbes-ը երկու անգամ ներառել է Սին Սեգյոնին Կորեայի 40 ամենաազդեցիկ հայտնիների ցուցակում 2011 և 2012 թվականներին՝ համապատասխանաբար 26-րդ և 14-րդ տեղերում։
1998-2009․ Կարիերայի սկիզբ
Սին Սեգյոնը ծնվել է 1990 թվականի հուլիսի 29-ին Սեուլի Յանգչոն շրջանում, Հարավային Կորեա: Նա, նախքան Չանգ-Անգ համալսարան ընդունվելը, որտեղ հմտացել է կատարողական արվեստի ոլորտում, հաճախել է Շինմոկի ավագ դպրոց ։
Սինը 1998 թվականին, որպես մանկահասակ դերասանուհի, ութ տարեկանում կատարեց իր դեբյուտը, ինչպես նաև հայտնվեց «Ppo Ppo Ppo» մանկական շոուում («Համբույր, համբույր») և 2005 թվականի «Toji» («Երկիր») պատմական դրամայում ։
«Իմ փոքրիկ հարսնացուն» ֆիլմում մեծ դեր ունենալուց հետո, նա հետագայում դերեր ունեցավ «Մոխրոտը», «Ակուստիկա» և «Էրոսի հինգ զգացմունքները» ֆիլմերում , ինչպես նաև շրջադարձային եղավ փոքր արքայադուստր Չոնմյոնի դերը «Մեծ թագուհի Սոնդոկ» դորամայում։
2009-2015
Դերասանուհու համար բեկումնային եղավ սպասուհու դերը 2009 թվականի «Բարձր հարված տանիքի միջով» հանրահայտ սիթքոմում։ Այս սերիալում ունեցած հաջողության շնորհիվ Սին Սեգյոնը դարձավ Կորեայում ամենապահանջված հայտնիներից մեկը։ Նրան սկսեցին ակտիվորեն հրավիրվել՝ հեռուստատեսության և տպագիր գովազդի համար։ Հետո հաջորդեցին բարձրորակ նախագծերում առաջատար դերերը, այդ թվում` բարձր գնահատված «Խոր արմատներով ծառ» պատմական դրաման՝ Չան Հյոկի և Հան Շոկ Ֆյույի հետ, ինչպես նաև «R2B. Վերադարձ բազա» օդային մարտաֆիլմը՝ Ռեյնի հետ ։
Այնուամենայնիվ, հաջորդ նախագիծը՝ «Նորաձևության թագավոր» (2012) դորաման վատ ընդունվեց հանդիսատեսի կողմից, հատկապես վիճահարույց ավարտը։ Այնուհետև Սեգյոնը թողարկեց իր առաջին թվային սինգլը` «You Were Sweet», որը նա ձայնագրեց, որպեսզի նպաստելու սուրճի ֆրանշիզային, որը նա գովազդում էր։ Նա նաև ձայնագրեց «Հայացք անցյալից» ֆիլմի սաունդթրեքը։
Անձնական կյանք
2010 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Սեգյոնին և SHINee խմբի անդամ Ջոնգհյոնին միասին նկատել են տեղական լրատվական ալիքները։ Հոկտեմբերի 26-ին նրանց գործակալությունները հաստատեցին աստղերի հարաբերության մասին լուրերը ։ Բայց ինը ամիս հանդիպելուց հետո, 2011 թվականի հունիսին, Սեգյոնը և Ջոնգհյոնը բաժանվեցին՝ զբաղվածության պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հուլիսի 29 ծնունդներ Կատեգորիա:1990 ծնունդներ Կատեգորիա:Սեուլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի երգչուհիներ Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգչուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ
Օզոն
Օզոն կամ եռթթվածին (ὄζω - հոտ) (O3) թթվածնի երեք ատոմներից բաղկացած եռատոմ մոլեկուլ է։ Սովորական ջերմաստիճանում կապույտ գազ է։ Թթվածնի ալոտրոպ ձևափոխություն է և ավելի անկայուն է, քան թթվածնի մոլեկուլը (երկատոմ թթվածինը O2)։
Էլեկտրական մեքենաների մոտ օդի կայծեր բաց թողնելու ժամանակ զգացվում է յուրահատուկ հոտ։ Այդպիսի հոտ է զգացվում նաև ամպրոպային էլեկտրական պարպումների ժամանակ։ Այդ հոտը պատկանում է օզոն գազին, որ հունարենից թարգմանաբար կնշանակի հոտ ունեցող։
Օզոնը ներկա է ցածր խտությամբ մթնոլորտի բոլոր շերտերում։ Երկրի մակերևույթի օզոնը օդի աղտոտիչ է և վնասում է կենդանիների շնչառական համակարգին։
Երկրի մակերևույթից 20-30 կմ բարձրության վրա գտնվող 8 մլ/մ3 խտության օզոնի շերտը կլանում է Արեգակի արձակած վնասակար ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները։
Ֆիզիկական հատկություններ
Սովորական պայմաններում օզոնը կապտավուն, յուրահատուկ հոտով, ջրում վատ լուծվող գազ է։ 0 °С-ում լուծվողականությունը 0,494 լ/կգ է՝ թթվածնից տասն անգամ բարձր։ Մոլեկուլն ունի անկյունային կառուցվածք, ΔOOO=116,5°։ Հեղուկ օզոնը մուգ մանուշակագույն է, -183 °C-ի դեպքում ունի 1,71 գ/դմ3 խտություն։ Եռման ջերմաստիճանը՝ tեռ=-112°С։
Երկրի մակերևույթի 20-25 կմ բարձրության վրա օզոն նոսր լայն շերտ կա, որը սեղմելիս 2-3 մմ է ընդամենը, որը կլանում է արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները
Հոտը սուր է, յուրահատուկ «մետաղական» (Դմիտրի Մենդելեևի բնորոշմամբ՝ խեցգետնի), մեծ խտացումների դեպքում նման է քլորի հոտի։ Հոտն զգացվում է նույնիսկ 1։100 000 նոսրացնելու դեպքում։
Քիմիական հատկություններ
Օզոնն իր հատկություններով խիստ տարբերվում է թթվածնից․ նա թթվածնից շատ ավելի արագ քայքայում է ռետինը, ախտահանում է ջուրը, ճերմակացնում է ճարպերը, յուղերն ու թուղթը։ Օզոնի մոլեկուլներից պոկվող թթվածնի ատոմները քիմիապես շատ ավելի ակտիվ են, քան թթվածնի մոլեկուլները։ Դրա համար էլ հենց օզոնը հայտաբերում է ավելի ուժեղ օքսիդիչ հատկություններ, քան թթվածինը։
2KJ+O3+H2O=J2+O2+2KOH
3PbS+4O3=3PbSO4
3H2S+4O3=3H2SO4
2Ag+O3=Ag2O+O2
Ստացում
Լաբորատորիայում օզոնը ստացվում է օզոնատորում, որտեղ թթվածինը ենթարկվում է առկայծող էլեկտրական պարպման։
Օզոնը շատ անկայուն նյութ է։ Ժամանակի ընթացքում նա փոխարկվում է սովորական թթվածնի՝
Օզոնի փոխարկումը թթվածնի միանգամից չի լինում։ Սկզբում օզոնի մոլեկուլից պոկվում է թթվածնի մեկ ատոմ՝
3BaO2+3H2SO4խիտ=3BaSO4+O3+3H2O դառնում ամիրանիում
Աղբյուրներ
Յու․ Վ․ Խոդակով, Լ․ Ա․ Ցվետկով և ուրիշներ։ «Քիմիա», Երևան, 1961։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Օզոն Կատեգորիա:Ծայրահեղ վնասակար նյութեր Կատեգորիա:Թթվեցուցիչներ Կատեգորիա:Թթվածնային միացություններ
Համր կինո
Համր ֆիլմ, կինեմատոգրաֆիայի ընդունված անվանումը իր ստեղծման առաջին տասնամյակներին, երբ կինոնկարները էկրան էին բարձրանում առանց համահունչ ձայնի։ Հատկապես ձայնագրման և նրա համահունչ վերաարտադրման տեխնիկապես անհնար լինելը առավել կարևոր պատճառ հանդիսացավ, որոշելու կինոնկարների գեղարվեստական յուրահատկությունը այդ ժամանակ։
1920-ականների սկզբին համր կինոն արդեն ուներ մի շարք արտահայտչական միջոցներ, որոնք նպաստեցին կինեմատոգրաֆիայում մի քանի զուգահեռ ուղղությունների առաջացմանը։ Առավել ազդեցիկ էին գերմանական կինոէքսպրեսիոնիզմը (Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Մուրմաու, Ֆրից Լանգ, Պաուլ Լենի և ուրիշներ), ամերիկյան պատմողական դպրոցը (Դեյվիդ Գրիֆիթ, Թոմաս Ինս և ուրիշներ) և խորհրդային գեղարվեստա-վավերագրական դպրոցը (Դզիգա Վերտով)։
Ստեղծման պատմությունը
1878 թվականին Էդվարդ Մայբրիջը բազմաթիվ տեսախցիկների միջոցով նկարահանեց «Օցիդենտ» մականվամբ ձիուն վազելիս։ Ավելի ուշ հայտնաբերվեց ֆոտոթիթեղներով տեսախցիկ պտտվող գլանի վրա։
1884 թվականին Ջորջ Իստմենը փոխարինեց ֆոտոթիթեղները ֆոտոէմուլսիայով պատած թղթե ժապավենով։
1888 թվականին ռեժիսոր Լուի Լեպրենսը նկարահանեց պատմության մեջ առաջին ժապավենային, պատումային, 2 րոպե տևողությամբ կինոնկարը՝ «Տեսարան Ռոունդհեյ այգում» ։ Նույն տարվա վերջում Լեպրենսը նկարահանեց «Տրանսպորտի երթևեկությունը Լիդս կամրջի վրա» կինոնկարը։
1895 թվականին Լյումիեր եղբայրները հայտնագործեցին «Շարժվող լուսանկարների» նկարահանման և պրոյեկտման կինոապարատը, որն 1895 թվականի փետրվարի 13-ին արտոնագրվեց է և ստացավ կինեմատոգրաֆ անվանումը ։ Առաջին հրապարակային վճարովի սեանսը կայացել է 1895 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Փարիզի Կապուցինների բուլվարի «Գրան կաֆե» նկուղում։ Ցուցադրման ժամանակ հանդիսատեսը նայեց 10 կինոնկար, ընդհանուր 20 րոպե տևողությամբ ։
Տիտրեր
Համր կինոյի առանձնահատկություններից մեկը տիտրեր օգտագործելն է։ Դրանք բացատրում էին սյուժեն, վերարտադրում էին հերոսների ռեպլիկները և անգամ բացատրում էին էկրանի իրադարձությունները հանդիսատեսին։ Տիտրերը կինոյում միանգամից չհայտնվեցին և նրանց գործառությունը ժամանակի հետ էապես փոխվեց։ Դրանք օգտագործվում էին որպես մոնտաժային մասի վերնագիր, խոսքի ձայնի փոխարինող, սյուժեն բացատրող միջոց։ Սկզբում կինոնկարները վաճառվում էին առանց տիտրերի, վարձույթի տերը ստանում էր միայն տեքստը, որը կարող էր ըստ իր հայեցողության տեղադրել (ըստ պահանջի նաև թարգմանել) ժապավենի վրա։ Գործը հեշտացնելու համար ժապավենի վրա տեքստի սկսելու տեղը նշվում էր թեք խաչով և տեքստի համարով։ 20-րդ դարի սկզբին կային հատուկ տիտրերի արհեստանոցներ, որտեղ պատրաստում էին տիտրերով ժապավենի մոնտաժային հատվածներ։ Ժամանակի ընթացքում տիտրերը սկսեցին ընկալվել ոչ միայն տեխնիկական այլև որպես ֆիլմի էսթետիկական մաս։ Հաճախ տիտրերը նաև գունավորվում էին։
Միմիկա և ժեստեր
Համր կինոյի գեղարվեստական և պատկերման հնարավորությունները շատ մեծ էին։ Մշակվել էր հանդիսատեսի հետ շփման մնջախաղի հատուկ և անկրկնելի ոճ։ Որոշ դերասանների շարժումների արտահայտչականությունը հազիվ թե գերազանցվի ժամանակակից ձայնային կինոյի դերասանների կողմից։
Երաժշտություն
20-րդ դարի սկզբին կինոցուցադրումները ամբողջովին անձայն չէին՝ սովորաբար ցուցադրությունը ուղեկցվում էր դաշնամուրի նվագակցությամբ։ Կինոյի դաշնակահարը կոչվում էր տապյոր (tapeur)։ Բազմաթիվ մեղեդիներ նրան երգացանկից կատարվում են մինչ այժմ։
Կինոցուցադրումները սկսեցին ուղեկցվել ձայնով միայն 1920-ական թվականներին, երբ ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում և ԽՍՀՄ-ում ստեղծվեցին ձայնային ֆիլմերի լայն օգտագործման համակարգեր։ Կինովարձույթ մտած առաջին կինոնկարը «Ջազի երգիչն» էր (The Jazz Singer, 1927), բայց համր կինոյի արտադրությունը դեռ մեկ տարի շարունակվում էր և ձայնավոր կինոն սկսեցել գերակայել միայն 1929 թվականին։ Առաջին ձայնավոր հայկական կինոնկարը Համո Բեկնազարյանի Պեպոն էր։
Երանգավորում
Քանի որ բացակայում էր գույնը, հաճախ սև-սպիատակ ժապավենները թաթախվում էին տարբեր ներկերի մեջ կամ ժապավենի էմուլսիայի տարբեր աղեր էին ընտրում և տարբեր երանգներ ստանում։ Գույնի ֆիլտրման արդյունքում իրական սպիտակը փոխվում էր այլ գույնով։ Դրանով ստանում էին զանազան տրամադրություններ, օրվա տարբեր ժամերի լուսավորության պատրանք։ Կապույտը ենթադրում էր գիշերային լուսավորություն, դեղինն ու ագաթագույնը ցերեկվա, կարմիրը կարծեցյալ կրակն էր, կանաչով խորհրդավոր տեսարաններն էին ներկումերանգավորում։
Հաճախ նեկում էին ձեռքով, ամեն մի կադրի վրա կոնկրետ առարկան կամ պատկերը որոշակի գույնով։ Օրինակ՝ «Պոտյոմկին» զրահանավը» (ԽՍՀՄ, 1925) կինոնկարում Սերգեյ Էյզենշտեյնը ձեռքով կարմիր է ներկել փողփողացող դրոշը։
Հայկական համր կինոն
Հայաստանում առաջին կինոնկարահանումներն արվել են 1907–1914 թվականներին։ Փաստագրական բազմաթիվ կինոնկարահանումներ են կատարվել Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914–1918) ժամանակ՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։ Կինոնյութեր ստեղծվել են նաև 1918–1920 թվականներին։ Հայկական կինոյի սկզբնավորումը նշանավորվել է «Խորհրդային Հայաստան» (1924) վավերագրական և Համո Բեկնազարյանի «Նամուս» (1925) գեղարվեստական ֆիլմերով։ Հայկական կինոյի համր շրջանում (1924–1935) ստեղծվել են «Զարե» (1926), «Շոր և Շորշոր» (1926), «Կիկոս» (1931), «Գիքոր» (1934) և այլ կինոնկարներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Համր կինո Կատեգորիա:Լռություն
Քրիս Մագուայր
Քրիստոֆեր Ջեք Մագուայր (Christopher Jack Maguire,, առավել հայտնի է, որպես Քրիս Մագուայր, Chris Maguire), շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Օքսֆորդ Յունայթեդ» ակումբի հարձակվող։
Վաղ տարիներ
Մագուայրը ծնվել է 1989 թվականի հունվարի 16-ին շոտլանդական Բելսհիլ քաղաքում։
«Աբերդին»
Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Քրիսն ստորագրել է «Աբերդին» ակումբի հետ 2005/2006 մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ։
«Կարմիրների» առաջին կազմում երիտասարդ խաղացողի դեբյուտը կայացել է 2006 թվականի մայիսի 7-ին, երբ նա փոխարինման դուրս գալուց հետո գոլային փոխանցում է կատարել իր թիմակից Ջոն Ստյուարտին, ում խփած գոլի շնորհիվ Գլազգոյի «Սելթիկի» դեմ խաղն ավարտվել է 2:2 հաշվով ։ Նույն թվականի դեկտեմբերի 26-ին Քրիսն առաջին անգամ դուրս է եկել խաղադաշտ «Աբերդինի» մեկնարկային կազմում։ Դա տեղի է ունեցել «Կիլմարնոկի» դեմ խաղում։ Արդեն վեցերորդ րոպեին Մագուայրը գրավել է հակառակորդի դարպասը՝ բացելով «կարմիրների» օգտին խփած իր գոլերի հաշիվը ։
2007/2008 մրցաշրջանում Քրիսը դարձել է «Աբերդինի» հիմնական կազմի խաղացող։ 2008 թվականի մարտի 29-ին «Ինվերնես Կալեդոնիան Տիսլ» ակումբի դեմ խաղի ավելացված չորրորդ րոպեին Մագուայրի խփած գոլը հաղթանակ է բերել «Աբերդինին» 4:3 հաշվով ավարտված խաղում ։ Ինը օր հետո Քրիսը կրկին հաղթանակ է բերել «դոնսին»՝ խփելով երկու գոլ «Ֆալկիրկի» դարպասը, որը կարողացավ պատասխանել միայն մեկով ։
Հուլիսի 16-ին Քրիս «կարմիրների» հետ ստորագրել է նոր եռամյա պայմանագիր, ըստ որի երիտասարդ խաղացողը մնացել է ակումբում մինչեւ 2011 թվականը ։
«Կիլմարնոկ»
Փետրվարի 2-ին «Սելտիկի» դեմ խաղում Մագուայրն իր նորամուտը նշեց նոր ակումբում. նրան հաջողվեց խփել հանդիպման միակ գոլը, որի շնորհիվ «Կիլմարնոկը» հաղթեց, և դրանով ընդհատվեց նրանց պարտությունների շարքը, որ կազմված էր ութ խաղերից։
«Դերբի Քաունթի»
2011 թվականի հունիսի 1-ին լրացել է «Աբերդինի» հետ կնքված պայմանագրի ժամկետը։ Նույն օրը հայտարարվել է, որ ֆուտբոլիստը կտեղափոխվի անգլիական «Դերբի Քաունթի», որի հետ ստորագրել է նախնական եռամյա պայմանագիր ։ Պաշտոնապես տրանսֆերն ավարտվել է հունիսի 29-ին։ «Քաունթին» կամավոր վճարել են «Աբերդինին» փոխհատուցում 400 հազար ֆունտի չափով ։ Օգոստոսի 9-ին Քրիսն առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել «Դերբիի» կազմում՝ մասնակցելով Անգլիական լիգայի գավաթի «Շրուսբերի Թաուն» ակումբի դեմ խաղին։ Հանդիպման 46-րդ րոպեին շոտլանդացին գրավել է հակառակորդի դարպասը, սակայն նրա թիմն այդ խաղում պարտվել է 2:3 հաշվով ։ Նոյեմբերին «Դերբիի» առաջին թիմի մարզիչ Էնդի Գարդները գովել է Մագուայրին իր «աշխատասիրության և պրոֆեսիոնալիզմի համար» ։ Բայց ակումբում հարձակվողների տեղի համար մրցակցությունը շատ բարձր էր. Քրիսն ակումբի հինգ հարձակվողներից մեկն էր և հաճախ չէր ընդգրկվում մեկնարկային կազմում։ Շուտով նա տեղափոխվում է «Քաունթիի» երկրորդ կազմ ։
«Պորտսմուտ»
2012 թվականի մարտի 9-ին Մագուայրը մեկ ամսով վարձավճարով տեղափոխվել է «Պորտսմուտ» ։ Հաջորդ օրը հարձակվողը ակումբի կազմում իր նորամուտը նշեց «Բրայթոն էնդ Հոուվ Ալբիոնի» դեմ խաղում ։ Մարտի 20-ին Քրիսը խփել է իր առաջին գոլը «Պորտսմուտի» օգտին և դրանով մասնակցելով «Բիրմինգհեմ Սիթիի» դեմ խաղին, նպաստել է ակումբի տարած մեծ հաղթանակի (4:1) կերտմանը ։ Մարտի 27-ին «Հալլ Սիթիի» դեմ Մագուայրի անցկացրած հաջող խաղից հետո մարզիչ Մայքլ Էպլտոնը գովել է շոտլանդացի հարձակվողին և հույս հայտնել, որ վարձակալության պայմանագրի ժամկետը կերկարացվի ։ Շուտով պայմանագրի ժամկետը երկարաձգվել է մինչև մրցաշրջանի ավարտը ։ «Պորտսմուտի» կազմում անցկացրած երկու ամսվա ընթացքում Մագուայրը մասնակցել է 11 հանդիպման և խփել երեք գոլ ։ Ապրիլի 21-ին Մագուայրն ստացել է ներակումբային «Ամսվա խաղացող» մրցանակը, որը նրան է փոխանցվել «Դերբի Քաունթի» ակումբի դեմ տնային խաղից առաջ» ։
Ակումբային վիճակագրություն
(ըստ 2013 թվականի մարտի 30-ի տվյալների)
Խաղերը և գոլերը հավաքականում
(2011 թվականի մայիսի 29-ի տվյալներով)
Թիմային
Շոտլանդիա
Անձնական կյանք
Մանկուց երկրպագում է «Սելթիկին»։ Քրիսը սիրում է խաղալ գոլֆ։ Մագուայրի սիրելի հաղորդումը «the Simpsons» անիմացիոն սերիալն է, կինոդերասանը՝ Ադամ Սենդլերը, երաժշտությունը՝ պարային և RnB: Քրիսի համար օրինակելի ֆուտբոլիստը Հենրիկ Լարսոնն է։
«Աբերդինի» երկրպագուները ֆուտբոլիստին տվել են «Bebo» մականունը. այդպես կոչվում է բրիտանական սոցիալական ցանցը, որտեղ մի անգամ Մագույարի անձնական էջը կոտրել են և ուղարկվել վիրավորական հաղորդագրություններ նրա բոլոր ընկերներին, այդ թվում նաև «Ռեյնջերս» ակումբի նախկին ավագ Բերրի Ֆերգյուսոնին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ
Էսքիշեհիր
Էսքիշեհիր (Eskişehir), քաղաք Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 789 750 մարդ (2019)։ Քաղաքը գտնվում է Պորսուկ գետի վրա։ Էսքիշեհիրը տեղակայված է Անկարայից 250կմ դեպի արևմուտք, Ստամբուլից 350 կմ դեպի հարավ-արևելք, իսկ Քյոթահիայից 90կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Էսքիշեհիր անվանումը թուրքերենից թարգմանած նշանակում է «հին քաղաք» (eski՝ հին, şehir՝ քաղաք)։
Հիմնադրման ժամանակ քաղաքը կոչվել է Դորիլայոն (Δορύλαιον)։
Պատմություն
Բյուզանդիայի ծաղկման շրջանում Դորիլայոնը Փոքր Ասիայի ամենազարգացած քաղաքներից էր՝ լավ կլիմայով և հարուստ ենթակառուցվածքներով։ 11-րդ դարի վերջում քաղաքը հիմնովին ավերվում է քոչվոր թյուրքերի կողմից, որոնցից մոտ 2000-ը մնում և ապրում է նրա շրջակայքում։ Այսպիսով, ամբողջությամբ ամայացած քաղաքը գրեթե մեկ դար (1081-1175) ավերակ է մնացել։ 1115-1175 թվականներին Բյուզանդիան ժամանակավորապես վերականգնում է վերահսկողությունը այս տարածքի վրա, սակայն քաղաքն այլևս չվերակենդանացավ իր նախկին փառքով ։ 1175 թվականին Մանուել Կոմենոս կայսրը փորձեց Դորիլայոնի տեղում վերակենդանացնել քաղաքային կյանքը՝ այստեղ կառուցելով ամրոց հույն վերաբնակիչների համար, որոնց մի փոքր մասը վերադարձավ իրենց նախկին բնակության վայրերը։ Քոչվոր թյուրքերը ակտիվորեն ընդդիմանում էին այս գործընթացին, քանի որ չէին ցանկանում, որ բյուզանդական բանակը հետևի իրենց ավանդական քոչվորական ուղիներին։ Թյուրքերի հետ ընդհարումները հանգեցրին նրան, որ վերջիններս այրեցին իրենց յուրտերը և ժամանակավորապես ապաստանեցին լեռներում։ 1176 թվականին, Միրիոկեֆալոնի ճակատամարտում պարտություն կրելուց անմիջապես հետո, Դորիլայոնի մնացորդները վերջնականապես դուրս եկան բյուզանդական իրավասությունից, չնայած զգալի մաս կազմող (2/5) ուղղափառ բնակչությունը (թյուրքալեզու հույներ) մնացին այստեղ մինչև 1922 թվականի փոխանակումը։
Մշակույթ և տուրիզմ
Համաձայն Թյուրքալեզու երկրների ղեկավարների գագաթնաժողովի, 2013 թ-ին Էսքիշեհիրը դարձավ «2013 թ-ի Թյուրքալեզու աշխարհի մշակութային մայրաքաղաք» ։
Հայերը Էսքիշեհիրում
20-րդ դարի սկզբին Էսքիշեհիրում կար մոտ 200 հայ ընտանիք, հայերն ունեին երկու երկսեռ վարժարան։ Ըստ 1914 թվականի օսմանյան վիճակագրական տվյալների Էսքիշեհիրում ապրում էր 152,726 մարդ, որից 8,592-ը հայ։ Հայերը հավատքով լուսավորչական ու կաթոլիկ էին ։
Օսմանյան բանակի սպա Ահմեդ Ալթընայը (1881-1937) Էսքիշեհիրում 1915 թվականին ռազմական մատակարարման հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում անցկացրած ժամանակահատվածը ամփոփող հուշագրությունում ներկայացնում է Մեծ Եղեռնի ժամանակ հայերի տեղահանության ու Էսքիշեհիրի հայերի դրության վերաբերյալ կարևոր փաստեր, որոնք դուրս են մնացել թուրքական պաշտոնական ժխտողական քաղաքականությունից։ Նկարագրելով Մեծ Եղեռնի ժամանակ տեղի ունեցած տեղեհանությունների մասին, Ալթընայը գրում է, որ տեղի հայերը ի վիճակի չէին օգնել իրենց ազգակիցներին, և ապա փաստում, որ որոշ ժամանակ անց նրանց տեղահանության հրամանը նույնպես տեղ է հասել ։
"«Երկաթգծի շրջակայքում գտնվող հայկական շքեղ, նրբաճաշակ տները դատարկ էին։ Կապիտալի ու առևտրի բարձունքներ նվաճած էթնիկ տարրը հետևեց կառավարության հրամանին և բարձրացավ Վերին էսքիշեհիրի արվարձաններ և այժմ նրանց դատարկ տները թանկարժեք գորգերով, նրբաճաշակ սենյակներով ու փակ դռներով կարծես սպասում էին վտարանդիների վերադարձին», - գրում է Ահմեդ Ալթընայը ։"
Ալթընայը նշում է նաև այն փաստը, որը Էսքիշեհիրի հայերին պատկանող լավագույն տները հետագա տարիներին տրվում են վերնախավի մի շարք ներկայացուցիչների՝ Մեհմեդ Ռեշադ սուլթանին, Թալեաթ բեյին, Ջամբոլաթ բեյին, Իսմայիլ Հաքքը փաշային ։
Անրադառնալով ունեզրկված և տարագրման դատապարտված էսքիշեհիրցի հայերին օգնելու իր ջանքերին՝ Ալթընայը գրում է․ "«Ես խնդրեցի գերմանական հյուպատոսին խոսել Ստամբուլում Ավստրիայի դեսպանի հետ, համոզել նրան միջնորդել իշխանություններին, որ գոնե կաթոլիկ հայերը, զինվորականների ընտանիքներն ու երկաթգծի աշխատողների ընտանիքները կարող են մնալ։ Երիտասարդ հայ աղջիկները սկսեղին հարաբերություններ հաստատել երկաթգծի աշխատողների հետ, որոնք նորմալ պայմաններում չէին կարող անգամ նրանց ծառան լինել։ Որոշ հայեր ուզում էին իսլամն ընդունել, բայց կառավարությունը թույլ չտվեց» ։"
Կրթություն
Անատոլիական համալսարանը իր 880000 ուսանողներով ամենամեծն է Թուրքիայում և 4-րդը՝ աշխարհում։
Տրանսպորտ
2004 թ-ից գործում են ժամանակակից տրամվայի համակարգ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Թուրքիայի հին հունական հնավայրեր Կատեգորիա:Էսքիշեհիրի մարզի բնակավայրեր
Խուան Բերտոլի Կալդերոնի
Խուան Բերտոլի Կալդերոնի (Juan Bertoli Calderoni, ), 19-րդ դարի ֆրանսիացի ճարտարապետ Բաստիայից, ով երկար ժամանակ բնակվել է Պուերտո Ռիկոյի Պոնսե քաղաքում, որտեղ նախագծել է բազում կառույցներ, այդ թվում՝ Լա Պերլա թատրոնը, Պուերտոռիկյան երաժշտության թանգարանը, Պոնսեի մշակույթի կենտրոնի ներկայիս շենքը (Քրիստինա փողոց № 70):
Գործունեություն
Խուան Բերտոլի Կալդերոնին Պուերտո Ռիկո է եկել 1845 թվականին Կորսիկա կղզու Բաստիա համայնքից՝ Սան Խուանում աշխատելու La Fortaleza-ում և իսպանական այլ ռազմակայաններում ։ Հմտությունները կատարելագործելու համար նա տեղափոխվել է Պոնսե, որտեղ նախագծել է Լա Պերլա թատրոնը և ղեկավարել է թատրոնի կառուցման աշխատանքները։ Շենքը եղել է Պոնսեի առաջին նեոդասական ճարտարապետություն ունեցող կառույցը։
Բերտոլիի հայտնի գործերից է Լա Պերլա թատրոնը (1860-ական թվականներ)։ Քրիստինա փողոց № 70 հասցեում նա նախագծել է Էրմելինդո Սալասարի Պոնսեի նստավայրը, որտեղ տեղակայվել է Պոնսեի արվեստի թանգարանը, այժմ՝ Պոնսեի մշակույթի կենտրոնը։ Նախագծել է նաև Ասիենդա Բուենա Վիստայի սեփականատիրոջ Վիվեսի տունը ։
Հիշատակ
Բերտոլին հիշատակված է Պոնսեի Տրիսենտենիալ զբոսայգու «Հռչակավոր պոնսեցիներ հարթակում» ։ Պոնսեի Սեգունդո շրջանում Բերտոլիի անունով է կոչվում փողոց, որը տանում է դեպի Սեռալես ամրոց։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարապետներ
Մարտին Հայդեգեր
Մարտին Հայդեգեր (Martin Heidegger, ), գերմանացի փիլիսոփա, գերմանական էկզիստենցիալիզմի ակնառու ներկայացուցիչներից։ Համարվում է 20-րդ դարի խոշորագույն փիլիսոփաներից մեկը ։
Կենսագրություն
Մարտին Հայդեգերը սովորել է Հայնրիխ Ռիկերտի մոտ։ Եղել է Էդմունդ Հուսերլի ասիստենտը, Մարբուրգի, Ֆրայբուրգի համալսարանների պրոֆեսոր։ Նացիստների հետ համագործակցելու համար 1945 թվականին հեռացվել է աշխատանքից ։
Հայդեգերի աշխարհայացքը ձևավորվել է Հուսերլի և Մաքս Շելերի ֆենոմենոլոգիայի, Վ. Դիլթեի «կյանքի փիլիսոփայության», դիալեկտիկական աստվածաբանության առանձին մոտիվների ազդեցությամբ։ Հայդեգերի փիլիսոփայության առանցքը մարդկային գոյության («մարդու կեցության») իմաստավորման հարցն է։ Ըստ նրա, մարդկային կեցության գոյաբանական հիմքը անհատի վերջնական, ժամանակավոր ու մահկանացու լինելն է, որոնց գիտակցմամբ նա ըմբռնում է նաև իր ինքնուրույն կեցությունը, իր գոյը։ Այս պատճառով մարդկային գոյությունն իմաստավորվում է «հասարակական հարաբերություններից», «իրերի աշխարհից» առանձնանալու, ազատագրվելու պրոցեսում։ Անձնավորության հոգևոր ապրումներն արտահայտելու և մարդու անհատական կեցությունը հաստատելու համար Հայդեգերն առանձնացնում է «վախ», «վճռականություն», «խիղճ», <մեղք», «հոգս» և նման հասկացություններն ու այդ վիճակների հոգեկան վերապրումներն ու զգացումը։ Հայդեգերի փիլիսոփայության առաջացման սոցիալական և իմացաբանական պայմանավորվածությունը նույնն է, ինչ էկզիստենցիալիզմինը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:20-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Գեղագետներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ
Կարիա պեկան
Կարիա Պեկան, ընկուզազգիների ընտանիքի, կարիա ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Տերևաթափ հսկա ծառ է 50-65 մ բարձրությամբ և 2-2,5 մ տրամագիծ ունեցող բնով։ Ազատության մեջ առաջացնում է հսկայական վրանաձև սաղարթ։ Կեղևը հաստ է, պատված խոր ճաքերով, անջատվում է շերտերով։ Ճյուղերը մոխրավուն են կամ մոխրադարչնավուն։ Ընձյուղները խիտ աղվամազածածկ են։ Գագաթնային բողբոջները սրված-ձվաձև են, կողմնայինները ձվաձև, 6-7 մմ երկարությամբ, մազմզուկապատ և գեղձապատ, հակադիր դասավորված թևտուկներով։ Տերևները խոշոր են, 30-50 սմ երկարությամբ, կազմված 11-17 տերևիկներից։ Վերջիններս երկարավուն-նշտարաձև են, կլորավուն կամ լայն-սեպաձև, անհավասարակողմ հիմքով և սուր գագաթով, 10-12 սմ երկարությամբ և 2,5-7 սմ լայնությամբ, սղոցաեզր կամ կրկնակի սղոցաեզր, ծածկված գեղձիկներով և թավշային մազմզուկներով (հետագայում մերկանում են)։ Առէջային կատվիկները 3-ական են, դեղին փոշեպարկեր ունեցող 4-6 առէջներով։ Վարսանդային ծաղիկները 3-11-ական հավաքված են փնջերում։
Կեղծ կորիզապտուղները գտնվում են 3-10-ական ողկույզներում, երկարավուն են, 3-անկյունանի, 3,5-8 սմ երկարությամբ, մուգ դարչնագույն, դարչնագույն մազափնջերով, ամուր, հեշտ փշրվող կեղևով, որը հասունանալիս ճեղքվում է մինչև հիմքը և շատ հաճախ ձմռան ընթացքում մնում է ծառի վրա, մինչև ընկույզների թափվելը։ Ընկույզը երկարավուն-ձվաձև է կամ էլիպսաձև, հաճախ գրեթե գլանաձև, 2,5-5 սմ երկարությամբ, փայլուն, մուգ դարչնագույն, անկանոն բծերով ծածկված։ Երբեմն գագաթնային սրվածք ունի՝ փշրվող կեղևով և թղթանման միջնապատով։ Սերմերն ունեն կարմրադարչնագույն թաղանթ։
Առաջին անգամ Հայաստանում մշակվել է Այգեհովիտ տնկարանում։ 1940 թվականին բերված մի քանի ծառեր այստեղ պահպանվել էին մինչև 1964 թվականը։ 25-26 տարեկան ծառերը հասնում էին 12 -13 մ բարձրության և 25-30 սմ բնի տրամագիծ ունեին։ Թեթևակի ցրտահարվում էին միայն արտակարգ ուժեղ սառնամանիքների դեպքում։ Ամեն տարի ծաղկում և պտղաբերում էին։ Դժբախտաբար, Իջևան-Աղստաֆա երկաթուղու շինարարության կապակցությամբ այդ խիստ արժեքավոր ծառերը հատվեցին։ Ներկայումս կարիայի երիտասարդ ծառեր կան Իջևանի դենդրարիում, որոնք դեռևս պտղաբերման շրջան չեն մտել։
Տարածվածություն
Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, Միսսիսիպիի ավազանի միջին մասում, հիմնականում գետահովիտներում, այն մարզերում, որտեղ մթնոլորտային տեղումները կազմում են տարեկան 500-1000 մմ։ 200 մ-ից ավելի վեր դեպի լեռները չի բարձրանում։
Կիրառություն
Հյուսիսային Ամերիկայում ստացվել է այս բույսի ավելի քան 100 սորտ։ Զգայուն է հատկապես ուշ գարնանային ցրտահարությունների նկատմամբ։	Պտուղները խիստ արժեքավոր են, համեղ են և սննդարար, պարունակում են 2,9 % ջուր, 10,8 % պրոտեին, 70,8 % ճարպեր, 14,3 % ածխաջրեր և 1,7 % մոխիր։ 400 գ միջուկը պարունակում է 3445 կալորիա, այսինքն՝ գրեթե կրկնակի անգամ ավելի մարդու օրական պահանջից։ Այս չափազանց օգտակար ու արժեքավոր բույսը արժանի է մեծ ուշադրության։ Ցրտադիմացկուն սորտերը կարելի է Փորձարկել Արարատյան դաշտի պայմաններում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկուզազգիներ Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Domino (երգ)
«Domino», բրիտանացի երգչուհի Ջեսսի Ջեյի երգը նրա դեբյուտային Who You Are ալբոմից։ Երգը թողարկվել է որպես ալբոմի հինգերորդ սինգլ։ Երգի հեղինակները եղել են Jessie J-ը, Dr. Luke-ը, Քլոդ Քելլին, Մաքս Մարտինը և Հենրի Վալտերմը ։ Պրոդյուսերները եղել են Dr. Luke-ը և Cirkut-ը։ Երգը հասել է առաջին հորիզոնականի բրիտանական հիթ շքերթում՝ դառնալով Բրիտանիայում համար երկրորդ սինգլը, որ գլխավորել է հիթ-շքերթը, և ալբոմի վեցերորդ սինգլը, որը ընդգրկվել է Բրիտանական հիթ-շքերթի առաջին տասնյակում։ Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում երգը հասել է վեցերորդ հորիզոնականին՝ դառնալով Ջեսսիի ամենահանրահայտ սինգլն Ամերիկայում։
Երգի մասին
«Domino»-ն պարային ստեղծագործություն է դիսկո և R&B ժանրերի տարրերով ։ 2011 թվականի հուլիսին Ջեսսին թվիթերյան իր կայքէջում հրապարակել է երգից 21 վայրկյան տևողությամբ հատված։ Երգի պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի օգոստոսի 16-ին Jessie J-ի YouTube-ի կայքէջով ։ MTV Buzzworthy-ին տված հարցազրույցում երգչուհին խոստովանել է, որ շատերը չէին հավատում այս երգի հաջողությանը, որովհետև այն տարբերվում է իր նախորդ աշխատանքներից։ Նաև Ջեսսին ավելացրել է, որ գրելուց առաջ լսել է այնպիսի երգիչների, ինչպիսիք են Ուիթնի Հյուսթոնը և Prince-ը ։ Երգը գրված է սոլ մաժոր տոնայնությամբ, րոպեում 127 հարված տեմպով։
Քննարկում
Երգը հիմնականում ստացել է դրական արձագանքներ քննադատների կողմից։ Նրանցից ոմանք գովել են Ջեսսիի ուժեղ վոկալը, իսկ մյուսները վատաբանել են երգը՝ երգի ոճը նմանեցնելով ամերիկացի երգչուհի Քեթի Փերրիի ոճին Ջեյմս Մասթերսոնը About.com-ից անվանել է «Domino» երգը «զարմանալի փոփ-երաժշտություն» ։
Լես Լյոսես
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Յունես Բելհանդա
Յունես Բելհանդա (يونس بلهندة, ), մարոկկացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Գալաթասարայի և Մարոկկոյի ազգային հավաքականի կազմում։ Խաղում է հարձակվողական կիսապաշտպանի դիրքում ։
Մոնպելիե
Բելհանդան Մոնպելիեի ակադեմիայի սան է։ Իր առաջին պայմանագիրը կնքեց 2009 թվականի հուլիսի 27-ին ։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց օգոստոսի 8-ին՝ Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 19-ին՝ Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում  ։ 2010 թվականի հունվարի 13-ին Բելհանդան հեռացվեց խաղադաշտից Մոնակոյի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 72-րդ րոպեին  ։ Մայիսի 15-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում՝ օգնելով Մոնպելիեին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 33 հանդիպում առաջնությունում՝ դառնալով 1 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Իր առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում Բելհանդան անցկացրեց 2010 թվականի հուլիսի 29-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 3-րդ փուլի Դյորի դեմ խաղում ։ Օգոստոսի 19-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը Մոնպելիեի հետ մինչև 2014 թվականը ։ 2011 թվականի փետրվարի 20-ին Բելհանդան խփեց Լիլի դեմ խաղի միակ գոլը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին ։ 2011 թվականի ապրիլի 23-ին նա խաղադաշտ դուրս եկավ Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչի Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում, սակայն Մոնպելիեն պարտվեց 1-0 հաշվով  ։ 2010-11 մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 42 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 3 գոլի և 5 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
2011-12 մրցաշրջանում Բելհանդան ստացավ 10 համարի մարզաշապիկը՝ նախկին 29-ի փոխարեն ։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 22-ին նա գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Կանի դեմ խաղում՝ օգնելով Մոնպելիեին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Նոյեմբերին Բելհանդան ճանաչվեց Լիգա 1-ի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2012 թվականի ապրիլի 11-ին նա դուբլ ձևակերպեց Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում ։ Մայիսի 1-ին՝ Էվիանի դեմ խաղում մարոկկացին դարձավ գոլի հեղինակ, ապա հեռացվեց խաղադաշտից՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման ավելացված ժամանակում  ։ 2011-12 մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 28 հանդիպում առաջնությունում՝ դառնալով 12 գոլի և 6 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Նա ճանաչվեց տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ և ընդգրկվեց առաջնության խորհրդանշական հավաքականում, իսկ Մոնպելիեն իր պատմության մեջ առաջին անգամ հաղթեց Լիգա 1-ը ։
Իր առաջին հանդիպումը Չեմպիոնների Լիգայում Բելհանդան անցկացրեց 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ին՝ Արսենալի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի հեղինակ ։ Նոյեմբերի 11-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 65-րդ րոպեին ։ Դեկտեմբերի 8-ին Բելհանդան գոլի հեղինակ դարձավ Այաչոյի դեմ խաղում՝ օգնելով Մոնպելիեին հաղթել 3-0 հաշվով ։ Դեկտեմբերի 22-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից Լիլի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 45-րդ րոպեին ։ 2013 թվականի փետրվարի 3-ին մարոկկացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Ռեյմսի դեմ խաղում ։ Մոնպելիեի կազմում Բելհանդան անցկացրեց 144 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում՝ դառնալով 29 գոլի և 19 գոլային փոխանցման հեղինակ։
Դինամո Կիև
2013 թվականի հուլիսի 1-ին Բելհանդան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց Դինամո Կիևի հետ՝ ստանալով 90 համարի մարզաշապիկը ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 10 միլիոն եվրո  ։ Իր դեբյուտը Դինամոյի կազմում նշեց հուլիսի 14-ին՝ Վոլին Լուցկի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց օգոստոսի 4-ին՝ Շախտյոր Դոնեցկի դեմ խաղում ։ Օգոստոսի 22-ին Բելհանդան գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման փլեյ-օֆֆ փուլի Ակտոբեի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 6-ին մարոկկացին հետ-տրիկ ձևակերպեց Մետալուրգ Դոնեցկի դեմ խաղում ։ 2014 թվականի մայիսի 18-ին նա 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Զարյա Լուգանսկի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 33 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում ՝ դառնալով 7 գոլի և 6 գոլային փոխանցման հեղինակ, իսկ Դինամո Կիևը հաղթեց Ուկրաինայի գավաթը։
2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Բելհանդան գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Եվրոպայի Լիգայի Ռիու Ավիի դեմ խաղում՝ օգնելով Դինամոյին հաղթել 3-0 հաշվով ։ Նոյեմբերի 2-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց Դնեպրի դեմ խաղում ։ 2015 թվականի փետրվարի 19-ին մարոկկացին հեռացվեց խաղադաշտից Եվրոպայի Լիգայի 1/16 եզրափակչի Գենգանի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 44-րդ րոպեին ։ 2014-15 մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 41 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի և 8 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Դինամոն հաղթեց Ուկրաինայի առաջնությունը, Ուկրաինայի գավաթը և հասավ Եվրոպայի Լիգայի քառորդ եզրափակիչ, որտեղ 2 հանդիպման արդյունքում ընդհանուր 3-1 հաշվով պարտվեց Ֆիորենտինային ։
2016 թվականի հունվարի 5-ին Բելհանդան մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ Շալկե 04-ին  ։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հունվարի 24-ին՝ փոխարինելով Մաքս Մեյերին Վերդեր Բրեմենի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը Բունդեսլիգայում խփեց փետրվարի 12-ին՝ Մայնց 05-ի դեմ խաղում ։ Շալկե 04-ի կազմում Բելհանդան անցկացրեց 17 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ ։ 2016 թվականի օգոստոսի 31-ին մարոկկացին 1 տարվա վարձավճարով տեղափոխվեց Նիս   ։ Իր դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 11-ին՝ փոխարինելով Դալբերտ Էնրիկեին Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում ։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 18-ին՝ Մոնպելիեի դեմ խաղում ։ Հոկտեմբերի 23-ին Բելհանդան 2 գոլային փոխանցում տվեց Մեցի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 4-2 հաշվով ։ Նիսի կազմում նա անցկացրեց 36 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 7 գոլային փոխանցման հեղինակ ։
Գալաթասարայ
2017 թվականի հունիսի 28-ին Բելհանդան 4 տարվա պայմանագիր կնքեց Գալաթասարայի հետ ։ Ակումբը նրա համար վճարեց 8 միլիոն եվրո  ։ Իր դեբյուտը Գալաթասարայի կազմում նշեց հուլիսի 20-ին՝ Եվրոպայի Լիգայի որակավորման 2-րդ փուլի Էստերսունդի դեմ խաղում ։ Առաջին հանդիպումը Թուրքիայի առաջնությունում անցկացրեց օգոստոսի 14-ին՝ Կայսերիսպորի դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ ։ Նոյեմբերի 3-ին Բելհանդան 2 գոլային փոխանցում տվեց Գենչլերբիրլիգիի դեմ խաղում ։ Դեկտեմբերի 9-ին նա գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ Ակխիսար Բելեդիեսպորի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 4-2 հաշվով ։ Իր առաջին մրցաշրջանում Բելհանդան անցկացրեց 35 հանդիպում ՝ դառնալով 3 գոլի և 10 գոլային փոխանցման հեղինակ, իսկ Գալաթասարայը հաղթեց Թուրքիայի առաջնությունը ։
Միջազգային կարիերա
Բելհանդան իրավասու էր ներկայացնել Ֆրանսիան ու Մարոկկոն միջազգային ասպարեզում և անցկացրել է 4 հանդիպում Ֆրանսիայի Մ20 հավաքականի կազմում։ Այնուամենայնիվ, նա ընտրեց Մարոկկոն։ Մարոկկոյի ազգային հավաքականում իր դեբյուտը նշեց 2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի դեմ ընկերական խաղում ։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում խփեց 2012 թվականի հունվարի 31-ին՝ Նիգերի դեմ խաղում ։ 2012 և 2013 թվականներին Բելհանդան մասնակցեց Աֆրիկայի ազգերի գավաթներին, սակայն 2 առաջնություններում էլ Մարոկկոն դուրս մնաց խմբային փուլից։
2018 թվականի մայիսին Բելհանդան ընդգրկվեց Մարոկկոյի՝ աշխարհի առաջնության համար վերջնական կազմում ։ Առաջնությունում նա անցկացրեց 3 հանդիպում, իսկ Մարոկկոն դուրս մնաց խմբային փուլից  ։
Ակումբային վիճակագրություն
2018 թվականի օգոստոսի 26-ի դրությամբ
Միջազգային վիճակագրություն
2018 թվականի օգոստոսի 26-ի դրությամբ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Դինամո Կիևի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Շալկե 04-ի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ Կատեգորիա:Թուրքական Սուպեր լիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Աշոտ Բաբաև
Աշոտ Գրիգորի Բաբաև (Արշավիր Բաբայանց), երկրաբան։ Երկրաբանահանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1957), պրոֆեսոր (1960)։ Ուզբեկական ԽՍՀ վաստակավոր նավթագործ (1964)։ Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1974)։
Կենսագրություն
Աշոտ Բաբաևը ծնվել է 1919 թվականի նոյեմբերի 19-ին, Թուրքմենստանի Աշխաբադ քաղաքում։ 1947 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի ինդուստրիալ ինստիտուտը։ Երկար տարիներ Ուզբեկստանում գլխավորել է նավթի և գազի հետախուզման աշխատանքները։ 1967-1969 թվականներին եղել է Եգիպտոսում նավթագազաորոնման խորհրդային մասնագետների խմբի ղեկավար ։
Գրել է աշխատանքներ, որոնք վերաբերում են քարաբանության, հնաաշխարհագրության, նավթի և գազի հետախուզման հարցերին ։
Մահացել է 1999 թվականի նոյեմբերի 14-ին, Տաշքենդ քաղաքում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային երկրաբաններ Կատեգորիա:Երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Մասրենի Հրաչի
Տարածվածություն
Հայկական էնդեմ է, որը հանդիպում է միայն Հայաստանի կենտրոնական շրջաններում, Ապարանում, միջին լեռնային գոտում, չոր լանջերում։ Որպես հազվագյուտ տեսակ անհրաժեշտ է պահպանել և տարածել ամենուրեք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ
Սևավիզ քարաթռչնակ
Սևավիզ քարաթռչնակ (Oenanthe finschii), կեռնեխների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, տարածված։
Մարմնի կառուցվածքը
Մարմնի երկարությունը 14 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 25-27 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 17-30 գ։ Պոչի սև շերտը միջին լայնության է, եզրային փետուրները՝ նեղ, սպիտակ ծայրերով։ Արուն վերևից ու ներքևից աղոտ սպիտակ է, դեմքի և կոկորդի սև հատվածները միաձուլվում են թևի սև հատվածին։ Էգը վերևից դարչնագույն-մոխրագույն է, ունկընկալը՝ նարնջագույն երանգով, թևի թափահարող փետուրները՝ բաց գույնի երիզներով, մարմինը ներքևից աղոտ սպիտակ է։
Արուների տարբերությունը
Արուներն այլ քարաթռչնակների արուներից տարբերվում են բաց գույնի մեջքով, կոկորդն ու թևերը միաձուլող սև հատվածով։ Էգերն այլ քարաթռչնակների էգերից տարբերվում են պոչի նախշի, նարնջագույն ունկընկալի և մարմնի ներքևի աղոտ սպիտակի համադրությամբ։ Նստում է փոքր թփուտների ծայրերին կամ քարերին։ Բնակվում է թփուտածածկ կիսաանապատներում, քարքարոտ լեռնալանջերին։
Սննդառություն
Սնվում է անողնաշարավորներով, սերմերով։
Բազմացումը
Գարնանային ամենավաղ վերադարձը՝ մարտի 1-ին տասնօրյակին։ Բնադրագույգերը ձևավորում են ապրիլին։ Արուն հարսանեկան խաղերը ցուցադրում է՝ պոչը՝ հովհարանման, թևերը լայն բացած, անընդմեջ սուլոցներ ու մեղմ սրնգային ձայներ է արձակում և մեղմ ու սահուն վայրէջք կատարում քարերի կատարին։ Բույնը գավաթաձև է՝ մանր ճյուղերից, խոտաբույսերից, պատրաստում է էգը։ Բնադրում է գետնին՝ ոչ խորը փորվածքներում, քարերի արանքում։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 1-ին տասնօրյակից հուլիսի սկիզբը, որը հավանաբար կապված է բնադրման հետ։ Դնում է 20 մմ տրամագծով, բաց կապույտ՝ կարմիր-դարչնագույն պտերով 4-6 ձու։ Թռիչքին տիրապետող ձագերը գրանցվում են հունիս-հուլիսին։ Դաշտային պայմաններում սևավիզ քարաթռչնակն (հատկապես՝ արուն) անզգույշ է։ Էգը թխսակալման ընթացքում թաքնված է, նրա գործողությունները մշտապես գտնվում են արուի հսկողության տակ։
Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Թռիչքուղի (ֆիլմ)
«Թռիչքուղի» (La Jetée), ֆրանսիացի ռեժիսոր Քրիս Մարկերի 1962 թվականին նկարահանված սև-սպիտակ, 28 րոպեանոց ֆանտաստիկ ֆիլմը, արժանացնել է Ժան Վիգոյի մրցանակին։ Պատրաստված է ֆոտո վեպի տեխնիկայով. շարքը բաղկացած է միմյանց փոխարինող պատկերավոր լուսանկարներից ։ Մարկերի ֆիլմը կինոյի պատմության մեջ է ֆանտաստիկայի ամենանշանակալի և ազդեցիկ օրինակներից մեկն է   ։
Սյուժե
Ֆիլմը բացվում է Ալեքսանդր Նիևսկու տաճարի երգչախմբով Պետր Գոնչարովի «Քո խաչի» հանդիսավոր պատարագի կատարմամբ։ Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ջերմամիջուկային հարվածից հետո ողջ մնացած փարիզցիները ապրում են Փարիզի ստորգետնյա անձավներում։ Նրանք փորձում են ճանապարհորդել ժամանակի միջով՝ ապագայում ժառանգներ գտնելու և նրանցից սննդամթերք, դեղորայք և էներգետիկ սարքավորումներ ստանալու «անցյալի և ապագայի անունով օգնելով ներկան» հույսով։
Գլխավոր հերոսը, լինելով գերի, ստիպված համաձայնվում է ճանապարհորդել ժամանակի միջով։ Նրան անընդհատ հետապնդում է իր մանկության մի դրվագ, որում նա ականատես է լինում Օրլի օդանավակայանի տերմինալում տեղի ունեցած սպանությանը։ Այս դրվագը օգտագործվում է ժամանակի մեջ ճանապարհորդության ժամանակ։ Ճամփորդին ավելի ու ավելի են նետում դեպի անցյալը։ Ճամփորդը հանդիպում և զրուցում է մի կնոջ հետ, որը այն ժամանակ սպանված տղամարդու հետ էր։ Անցյալում հաջող ճանապարհորդությունից հետո փորձարարները գլխավոր հերոսին նետում են դեպի ապագա։
Ապագայում նա հանդիպում է վերակենդանացված հասարակության մարդկանց հետ։ Ներկա վերադառնալուն պես հերոսին դատապարտում են մահվան, բայց ապագայի մարդիկ առաջարկում են նրան տեղափոխել ապագա և միանալ իրենց։ Նա հրաժարվում է՝ խնդրելով իրեն վերադարձնել անցյալ՝ Օրլի օդանավակայանի տերմինալ։ Անցյալ վերադառնալուց հետո նա հասկանում է, որ սպանված անձը, որին նա տեսել է մանկության տարիներին, ինքն է, և որ ինքը կողքից տեսել է իր իսկ մահը։
Կինոքննադատություն
«Թռիչքուղի»-ն հայտնի կինոռեժիսոր Քրիս Մարկերի միակ գեղարվեստական կինոնկարն է և սուբյեկտիվորեն փորձված ժամանակի միջով ճանապարհորդության մասին պատմող առաջին ֆիլմերից մեկը։ Կինոքննադատները համեմատում են Բորխեսի պատմվածքների և Մարկերի 1950-ականների վավերագրական նախագծերի գործընկեր Ալեն Ռենեի «Վերջին ամառը Մարիենբադում» պատմությունների հետ ։ Իրենց կարիերայի ընթացքում Մարկերը և Ռենեն հիացած էին ժամանակի զորությամբ և միևնույն ժամանակ հիշողության անկատարությամբ. : Ինչպես գրում էր Allmovie կինոնկարների հանրագիտարանը հեղինակների մասին.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:1962 ֆիլմեր Կատեգորիա:Գիտաֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Կարճամետրաժ ֆիլմեր Կատեգորիա:Հետապոկալիպտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Փարիզի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմ-հակաուտոպիա Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր
Բավրա (այլ կիրառումներ)
Բավրա, կարող է վերաբերել՝