cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երկրային խմբի մոլորակներ
Երկրային տիպի էկզոմոլորակներ
Համարվում է, որ երկրային տիպի մոլորակները առավել հարմար են կյանքի առաջացման համար, այդ իսկ պատճառով նրանց որոնումը գրավում է հասարակության ուշադրությունը։ Այսպես 2005 թվականի դեկտեմբերին Տիեզերական գիտությունների ինստիտուտի (Պասադենա, Կալիֆորնիա) գիտնականները հայտնեցին Արեգակին նման աստղի հայտնաբերման մասին, որի շուրջ ենթադրաբար ձևավորվում են ժայռոտ մոլորակներ։ Հետո հայտնաբերվեցին մոլորակներ, որոնք ընդամենը մի քանի անգամ են մեծ Երկրից, և հավանաբար կարող են ունենալ պինդ մակերևույթ։ Մինչև 2009 թվականի հոկտեմբեր ամիսը գտնվել էր 28 այսպիսի մոլորակ։
Իմանալ Մոլորակների հերթականությունը Հայերեն անվանումները
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրային խմբի մոլորակներ Կատեգորիա:Մոլորակների տեսակներ
Անդրես Էսկոբար
Անդրես Էսկոբար (Andrés Escobar Saldarriaga, ), կոլումբիացի ֆուտբոլիստ, Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի խաղացող, որը սպանվել է Մեդելինում։ Նա կարիերայի մեծ մասը անց է կացրել «Ատլետիկո Նասիոնալ» ակումբում՝ խաղալով պաշտպանությունում։
Ֆիրլինդեն
Ֆիրլինդեն (Vierlinden), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Անդրես Էսկոբար
1994 ֆուտբոլի աշխարհի գավաթի խմբային փուլում դաշտի տերերի՝ ամերիկացիների հետ խաղում, Էսկոբարը ամերիկացի կիսապաշտպանի հարվածից հետո՝ փորձելով հեռացնել գնդակը, այն ուղարկեց սեփական դարպասը։ Կոլումբիան այդ խաղը պարտվեց և գործնականում դուրս մնաց հետագա պայքարից։ Էսկոբարը թիմի հետ վերադարձավ հայրենիք և ինքնագոլից 10 օր անց սպանվեց Ումբերտո Մունյոսի կողմից։ Մունյոսը 12 փամփուշտ արձակեց Էսկոբարի վրա, երբ նա գտնվում էր մեքենայում։ Ամեն մի կրակոցից հետո Մունյոսը բղավում էր ¡Gracias por el auto gol en la propia puerta! (Շնորհակալություն սեփական դարպասին ինքնագոլի համար)։ Էսկոբարը մահացավ հիվանդանոցի ճանապարհին։
Ֆիրլինդեն
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Զեելով–Լանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1518 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 69,45 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 482։
Անդրես Էսկոբար
Էսկոբարին մինչև հիմա մեծ պատվով են հիշում Կոլումբիայում, հատկապես իր ակումբի երկրպագուները։ Ումբերտո Մունյոսը դատապարտվեց 43 տարվա ազատազրկման, սակայն դուրս եկավ բանտից 11 տարի անց լավ պահվածքի համար։
Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:1967 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Մարտի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 2 մահեր Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Հրաձգային զենքից մահացածներ
Ֆիրլինդեն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Պեժմա (Վագայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Սթևո Պենդարովսկի
Սթևո Պենդարովսկի (Стево Пендаровски, ), մակեդոնացի քաղաքական գործիչ և քաղաքագետ։ 2014 թվականի նախագահական ընտրություններին Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միության կողմից առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու՝ ընտրությունների արդյունքում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը։ 2019 թվականի նախագահական ընտրություններին նույնպես առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու։ Նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում, որը տեղի ունեցավ 2019 թվականի մայիսի 5-ին, հաղթել է Սթևո Պենդարովսկին՝ ստանալով ձայների 51,66 %-ը ։
Կրթություն և ակադեմիական կարիերա
Պենդարովսկին 1987 թվականին ավարտել է Սուրբ Կիրիլի և Մեֆոդիի անվան համալսարանը՝ ստանալով իրավունքի բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ նույն համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան, ինչին հաջորդել է քաղաքագիտության դոկտորի գիտական աստիճանը։
Քաղաքական կարիերա
1998-2001 թվականներին զբաղեցրել է Մակեդոնիայի ներքին գործերի նախարարի օգնականի և այդ նույն նախարարության վերլուծական ու հետազոտական բաժնի ղեկավարի պաշտոնները։
Այնուհետև դարձել է Մակեդոնիայի նախագահ Բորիս Տրայկովսկու օգնականը՝ ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքականության հարցերով. պաշտոնն զբաղեցրել է 2001 թվականից մինչև նախագահի մահը՝ 2004 թվականը։
Նախագահի մահվանից հետո զբաղեցրել է Մակեդոնիայի պետական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը (2004-2005 թվականներին)։
2005-2009 թվականներին զբաղեցրել է Մակեդոնիայի նախագահ Բրանկո Ցրենկովսկու խորհրդականի պաշտոնը։
2014 թվականի նախագահական ընտրություններին ընդառաջ, Մակեդոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական միության կողմից առաջադրվել է որպես նախագահի թեկնածու։ Ընտրությունների արդյունքում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հյուսիսային Մակեդոնիայի քաղաքական գործիչներ
Բակբո
Բակբո (Տոնկին) (Vịnh Băc Bô — залив Бакбо; 北部湾-Բեյբուվանի ծոց), Հարավային Չինաստանի` Չինաստանին (Գուանսի-Չժուանսական ինքնավար մարզ, Գուանդուգ նահանգ, Հայնան նահանգ) և Վիետնամին (Բակբոյի շրջան, Քուանգնին, Հայֆոն, Թհաիբին, Նամդին, Նինբին, Թանհոա և Նգեանի նահանգներ) պատկանող ծոց։ Արևելքում այն ծովից բաժանվում է Լեյչու թերակղզով և Հայնան կղզով, որոնք առանձնացված են Հայնան նեղուցով։
Վիետնամցիները պաշտոնապես այն անվանում են Վինբաբկո, կամ ավելի հազվադեպ Վինհայնամ, չինական անունը Բեյբուվանն է ։ «Տոնկինի ծոց» անվանումը գալիս է Հանոյ քաղաքի հին անունից` «Տոնկին»), այս անունը հետագայում տարածվեց Վիետնամի ամբողջ հյուսիսային մասում։
Բակբո ծոցի երկարությունը` 330 կմ է, մուտքի լայնությունը` 241 կմ, խորությունը` մինչև 82 մ, օրվա մակընթացությունները` մինչև 6 մ։
Հիմնական նավահանգիստը Հայֆոնն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խաղաղ օվկիանոսի ծոցեր Կատեգորիա:Վիետնամի ծոցեր Կատեգորիա:Չինաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Հարավչինական ծով Կատեգորիա:Վիետնամի աշխարհագրություն
Գոշ լիճ
Գոշ, լեռնային անտառապատ լիճ Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ Գոշ գյուղից 2.2 կմ հարավ-արևմուտք ։
Աշխարհագրություն
Առաջացել է սողանքապատվարային գործընթացների հետևանքով։ Լճի մակերևույթի հայելին 0,008 կմ² էր երկարությունը՝ 100 մ, լայնությունը՝ 80 մ։ Առավելագույն խորությունը 8 մ էր, ջրի ծավալը՝ 1500 մ3։ Տվյալները փոփոխության են ենթարկվել մաքրման նպատակով լճի մակարդակի իջեցումից հետո և դեռ նոր հաշվարկներ չեն կատարվել։ Սնվում է աղբյուրների և մթնոլորտային տեղումների ջրերով։ Ամռանը ջրի ջերմաստիճանը մակերևույթին հասնում է ընդամենը 14 °C։
Լճի ոչնչացում
Ըստ Hetq.am լրատվական գործակալության կողմից ներկայացված փաստերի, 2017 թվականի ապրիլի սկզբին «Վենդոռ» ընկերությունը Դիլիջան ազգային պարկի տարածք ծանր տեխնիկա է մտցրել և սկսել լիճը ու հարակից տարածքը փորել, ինչպես նաև այնտեղ տանող գրունտային ճանապարհը լայնեցնել ու հարթեցնել՝ կտրելով ու վնասելով բազմաթիվ ծառեր։ Այդ աշխատանքների հետևանքով մի քանի մետրով կրճատվել է լճի հայելային մակերեսը, ջրային պաշարները աղտոտվել են, սկսվել է լճի ճահճացման գործընթաց, ափի ամբողջ երկայնքում կուտակվել է շուրջ 2 մետր բարձրությամբ տիղմային կուտակումներ, գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել է լճում բնակվող խեցգետնի պոպուլացիան ։ Բնապահպանության նախարարությունը այս կապակցությամբ պաշտոնական պարզաբանում է տվել, որ «Վենդոռ» ընկերության հետ կնքվել է կառուցապատման իրավունքով հանգստի գոտի կազմակերպելու և սպասարկման ծառայություններ մատուցելու պայմանագիր, որի համաձայն «Վենդոռ» ընկերությունը պարտավոր է բարեկարգել տարածքը, մաքրել աղբից և չոր ճյուղերից, չխախտել լճի էկոհամակարգը և էնդեմիկ կարգավիճակը ։
Լճի ներկա վիճակ
Գոշն արդեն մաքրվել ու վերակենդանացել է. լճում գորտերի, խեցգետնի ու մանր ձկների մեծ քանակություն կա։ Այս տարածքում կարելի է հանդիպել անձեռակերտ տարատեսակ հուշարձանների՝ ժայռային տարատեսակ գոյացություններ, հանքային աղբյուրներ և այլն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լճեր
Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ
Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ, հայ ժողովրդական վիպասանք, ավանդազրույց, որը ձևավորվել է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում և հիշեցնում է Օզիրիսի և Իզիդայի, Թամմուզի և Իշտարի, Ադոնիսի և Աֆրոդիտեի (Աստարտե) առասպելները։ 5-րդ դարում վիպերգն գրի է առնվել Մովսես Խորենացու մշակմամբ։ Հետագայում այլ պատմագիրների ընդօրինակմամբ և ուշ շրջանի ժողովրդական զրույցների ձևով այն փոխանցվել է սերնդեսերունդ։
Վիպերգում գործող անձինք
Որոշ ուսումնասիրողներ, ինչպես Արամին նույնացնում են Արամե Ուրարտացու հետ, այնպես էլ ընդհանուր պատմական զուգահեռներ են գտնում Արա Գեղեցիկի և Արգիշտի Ա Ուրարտացու միջև, որը /ամուսնու՝ Շամշի-Ադադ 5-րդ թագավորի մահվանեց հետո Ասորեստանի իշխանությունը իր ձեռքը վերցրած/ Ասորեստանի Շամիրամովթ թագուհու օրոք վարել է հոր՝ Մենուա թագավորի Ուրարտական զորամիավորումների հրամանատարությունը։ [Ըստ Մ. Խորենացու գրի առած հին ավանդության՝ վավաշոտ և անառակ Շամիրամը սիրահարվում է Արա Գեղեցիկին և նրանից մերժում ստանալով պատերազմում Հայոց հետ։ Այդ պատերազմում Հայոց բանակը գլխավորող՝ արքայազն Արա Գեղեցիկը մահացու վիրավորվում է և գերի ընկնում այրասիրտ Շամիրամին, վերջինս իր արալեզների և հեքիմների միջոցով բուժում է Հայոց արքայազնին և վախենալով վրեժխնդրության համար Հայոց զորքի նոր հարձակումից ետ է վերադարձնում նրան։ Չնայած Մ. Խորենացին ասում է, որ չի հավատում այդ իրողությանը և Շամիրամը հավանաբար մահացած Արայի փոխարեն իր սիրեկաններից մեկին Արայի նման զարդարելով ներկայացրել է Արայի տեղը, Հայոց բանակը խաղաղեցնելու համար։]
Նինոս – Ասորեստանի թագավոր (խոսքը Արամե Ուրատացու գահակալման սկզբնական ժամանակաշրջանում՝ Ասորեստանում թագավորող Աշուրնասիրպալ II-ի մասին է)։
Արամ – Արամու Ուրարտացի, Արամ աշխարհակալ, Արա Գեղեցիկի հայրը։
Նուարդ - Արա Գեղեցիկի կինը։ Շագանակագույն աչքերով, սև մազերով, գեղեցիկ կազմվածքով կին էր։
Կարդոս – Արա Գեղեցիկի որդին՝ ծնված Նուարդից։
Բովանդակություն
Ըստ Խորենացու՝ Ասորեստանի թագուհի Շամիրամը հրապուրվել է Հայոց թագավոր Արայի գեղեցկությամբ, ձգտել տիրել նրան։ Խոստումներն ու ընծաները արդյունք չեն տվել։ Շամիրամը վճռել է զենքի ուժով հասնել իր նպատակին։ Արայի դաշտում տեղի ունեցած Ճակատամարտում Արան զոհվել է։ Շամիրամի հանձնարարությունն Արա Գեղեցիկին պատերազմից հետո իր մոտ կենդանի հասցնելու մասին ձախողվել է։ Շամիրամը նրա մարմինը դրել է ապարանքի վերնատանը՝ կենդանացնելու հույսով։ Դիակը նեխել է։ Շամիրամը իր սիրեկաններից մեկին է հագցրել Արայի զգեստները, հայտարարել, թե նա կենդանացել է։
Գրական և պատմական արժեք
Առասպելն արտացոլում է հեթանոս հայերի հավատալիքները մեռնող ու հառնող աստծո, բնության զարթոնքի, իսկ հետագայում նաև ընտանեկան առաքինության և ողջախոհության մասին։ Առասպելում արտացոլվել է ուրարտացիների պայքարն աշխարհակալ Ասորեստանի դեմ։
Այլ ստեղծագործություններ՝ նվիրված «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ» ավանդազրույցին
Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի մասին պատմող ասքը Մովսես Խորենացու գրի առած գեղեցիկ առասպելներից մեկն է։ Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի կերպարներին իրենց բանաստեղծություններում, բալլադներում և պոեմներում անդրադարձել են Վահան Տերյանը, Եղիշե Չարենցը, Կոստան Զարյանը, Հովհաննես Շիրազը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Բանահյուսություն Կատեգորիա:Հայ գրականություն Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով
Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն
Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն, գործող ընդդիմադիր կուսակցություն Հայաստանում ։ Հիմնադրվել է 1990 թվականին։ Համաձայն կուսակցության պաշտոնական կայքի՝ կուսակցական գաղափարախոսությունը ազգային պահպանողական է ։ Այն իրեն համարում է Ազգային միացյալ կուսակցության գաղափարական-քաղաքական ժառանգորդը։
Ներկայում ՀՀԿ-ն ընդդիմադիր, աջ-կենտրոնամետ կուսակցություն է
2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ
Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը 2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին կմասնակցի Հայրենիք կուսակցության հետ համատեղ քաղաքական «Պատիվ ունեմ» դաշինքով։
Դաշինքի առաջին համարը առաջիկա ընտրություններում կլինի ԱԱԾ նախկին տնօրեն, Հայրենիք կուսակցության ղեկավար Արթուր Վանեցյանը։ Հայաստանի երրորդ նախագահ, Հայաստանի hանրապետական կուսակցության ղեկավար Սերժ Սարգսյանը ցուցակում չի լինելու ։
Դաշինքի կարգախոսն է՝ «Ուղղի՛ր մեջքդ։ Կպնե՛նք գործին։ Որ ապրե՛նք։» ։
ՀՀԿ նախագահներ
1 Աշոտ Նավասարդյան 1990-1997
2 Անդրանիկ Մարգարյան 1997-2007
ՀՀԿ փոխնախագահներն են Արմեն Աշոտյան֊ը և Էդուարդ Շարմազանով֊ը
ՀՀԿ երիտասարդական միության գլխավոր քարտուղարն է Հայկ Մամիջանյան֊
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի կուսակցություններ Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն Կատեգորիա:Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ 2017 Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Հայաստանում
Ղզըլ-էնթաբ
Ղզըլ-էնթաբ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գյուղեր Կատեգորիա:Ադըյամանի մարզի բնակավայրեր
(7765) 1991 AD
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,69908 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2243 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1739 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1619,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,22227 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,68° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Յոշիո Կուշիդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Բադամլի (գետակ)
Բադամլի, գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակ Նախիջևան գետի աջ օժանդակը։ Անվան ծագումը Բադամլը գյուղի անունից, նախկինում՝ Նշուտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ադրբեջանի գետեր Կատեգորիա:Նախիջևան գետի վտակներ
Մեսխեթցի թուրքեր
Մեսխեթցի թուրքեր (Ahıska Türkleri, მესხეთის თურქები Meskhetis t'urk'ebi), թուրքերի էթնիկ ենթախումբ, որոնք նախկինում բնակվում էին Վրաստանի Մեսխեթի շրջանում, որը գտնվում է Թուրքիայի հետ սահմանի մոտ։ Թուրքերի ներկայությունը Մեսխեթում սկսվել է 1578 թվականի թուրքական արշավանքով , թեև թյուրքական ցեղերն այդ տարածաշրջանում հաստատվել են դեռևս 11-12-րդ դարերում ։
Այսօր մեսխեթցի թուրքերը ցրված են ողջ նախկին Խորհրդային Միության տարածքում (ինչպես նաև Թուրքիայում և Միացյալ Նահանգներում), քանի որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բռնի տեղահանվել են։ Այդ ժամանակ Խորհրդային Միությունը պատրաստվել է ճնշման արշավ սկսել ընդդեմ Թուրքիայի, և Իոսիֆ Ստալինը ցանկացել է մաքրել Մեսխեթի տարածքը թուրք բնակչությունից, որը, հավանաբար, թշնամական էր տրամադրված Խորհրդային մտադրությունների հանդեպ ։ 1944 թվականին մեսխեթցի թուրքերը մեղադրվել են մաքսանենգության, ավազակության, լրտեսության և Թուրքիայի թուրքերի հետ թուրքական սահմանի միջոցով համագործակցելու մեջ։ 1944 թվականին Իոսիֆ Ստալինի կողմից Վրաստանից արտաքսվելուց ինչպես առաջ, այնպես էլ հետո նրանք բախվել են խտրականությունների և մարդու իրավունքների խախտումների ։ Մոտավորապես 115 000 մեսխեթցի թուրքեր արտաքսվել են Միջին Ասիա, և հետագայում միայն մի քանի հարյուրն են կարողացել վերադառնալ Վրաստան։ Նրանք, ովքեր 1990 թվականին գաղթել են Ուկրաինա, բնակություն են հաստատել ոչ զարգացած բնակավայրերում, որոնք բնակեցված են եղել սեզոնային աշխատողներով ։
Ծագում և տերմին
Մեսխեթցիների ծագումը մինչ օրս մնում է չհետազոտված և շատ վիճելի, սակայն հիմա ուրվագծվում են երկու հիմնական ուղղություններ․
Սակայն Անատոլի Միխայլովիչ Խազանովը պնդում էր, որ «միանգամայն հնարավոր է, որ այդ տեսակետի կողմնակիցները չափազանց պարզեցրել են խմբի էթնիկ պատմությունը, հատկապես եթե համեմատենք այն մեկ այլ մահմեդական վրացական խմբի՝ աջարների հետ, որոնք, չնայած իսլամ ընդունելուն, պահպանել են ոչ միայն վրաց լեզուն, այլ որոշ չափով նաև վրացական ավանդական մշակույթն ու ինքնադրսևորումը։ Ընդհակառակը, մեսխեթցի թուրքերի ավանդական մշակույթը, թեև պարունակում էր վրացական որոշ տարրեր, նման էր թուրքականին» ։ Քեթրին Թոմլինսոնը պնդում էր, որ 1944 թվականին մեսխեթցի թուրքերի արտաքսման մասին խորհրդային փաստաթղթերում նրանք հիշատակվել են պարզապես որպես «թուրքեր», և որ հենց Ուզբեկստանից նրանց երկրորդ արտաքսումից հետո է ստեղծվել «մեսխեթցի թուրքեր» տերմինը ։ Ավելին, ըստ Ռոնալդ Վիքսմանի՝ «մեսխեթցի» տերմինը գործածության մեջ է մտել միայն 1950-ական թվականների վերջին ։ Իսկապես, մեսխեթցիների մեծ մասն իրենք իրենց պարզապես անվանել է «թուրք» կամ «թուրք ահիսկա» (Ahıska Türkleri)՝ վկայակոչելով տարածաշրջանը, որը նշանակում է «Ահիսկայի թուրքեր»։ Մեսխեթցիները երբեմն պնդում են, որ Վրաստանի միջնադարյան կումաններ-կիպչակները հնարավոր է՝ եղել են իրենց հնարավոր նախնիներից մեկը ։
Օսմանյան նվաճում
Ամասիայի պայմանագրով, որը կնքվել է 1555 թվականին, Մեսխեթ բաժանվում էր երկու մասի․ Սեֆյանները պահում էին արևելյան մասը, իսկ օսմանյան թուրքերին էր անցնում արևմտյան մասը։ Շուտով օսմանյան թուրքերը նորից հարձակվել են Վրաստանում Սեֆյանների տիրապետության վրա, ինչը սկիզբ է դրել 1578-1590 թվականների թուրք-պարսկական պատերազմին, իսկ 1582 թվականին օսմանները տիրացել են նաև Մեսխեթի արևելյան (սեֆյան) հատվածին։ Սեֆյանները 17-րդ դարի սկզբին վերականգնել են Մեսխեթիի արևելյան մասի վերահսկողությունը։ Սակայն համաձայն Կասրե Շիրինի պայմանագրի (1639)՝ ամբողջ Մեսխեթն անցել է Օսմանյան կայսրության վերսկողության ներքո, ինչով էլ վերջ է դրվել տարածաշրջանը հետ վերադարձնելու Իրանի փորձերին ։
1944 թվականի աքսորը Վրաստանից Միջին Ասիա
1944 թվականի նոյեմբերի 15-ին ԽՄԿԿ Կենտկոմի այն ժամանակվա գլխավոր քարտուղար Իոսիֆ Ստալինը հրաման է տվել Մեսխեթից ավելի քան 115 000 մեսխեթցի թուրքերի արտաքսման մասին, որոնք գաղտնի վտարվել էին իրենց տներից և տարվել երկաթուղային վագոններ ։ Սովից, ծարավից և ցրտից զոհվել են 30 000-ից մինչև 50 000 տեղահանվածներ, ինչը արտաքսման և տեղահանությունների հետևանքով առաջացած զրկանքների ուղղակի արդյունք էր ։ Խորհրդային գվարդիան մեսխեթցի թուրքերին հաճախ առանց ուտելիքի, ջրի և վառելափայտի թողնում էր երկաթուղային ճանապարհների երկայնքով տարածվող ընդարձակ տարածաշրջանում։
1989 թվականի խորհրդային մարդահամարի տվյալներով՝ Ուզբեկստանում բնակվում էր 106 000 մեսխեթցի թուրք, Ղազախստանում՝ 50 000, Ղրղզստանում՝ 21 000 : Ի տարբերություն մյուս ազգությունների, որոնք արտաքսվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ մեսխեթցի թուրքերի արտաքսման համար ոչ մի պատճառ չի տրվել, ինչը գաղտնի է մնացել մինչև 1968 թվականը ։ Միայն 1968 թվականին խորհրդային կառավարությունը վերջնականապես ճանաչել է մեսխեթցի թուրքերի արտաքսման փաստը։ Նրանց արտաքսման պատճառն այն էր, որ 1944 թվականին Խորհրդային Միությունը պատրաստվում էր Թուրքիայի դեմ ճնշման արշավ սկսել ։ 1945 թվականի հունիսին Վյաչեսլավ Մոլոտովը, որն այդ ժամանակ զբաղեցնում էր արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը, Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանին պահանջ էր ներկայացրել Արևմտյան Հայաստանի երեք գավառների (Կարս, Արդահան և Արդվին) հանձնման մասին ։ Քանի որ Մոսկվան նույնպես պատրաստվում էր աջակցել Արևմտյան Հայաստանի մի շարք այլ նահանգների նկատմամբ հայկական պահանջներին, Թուրքիայի դեմ պատերազմը հնարավոր էր թվում, իսկ Իոսիֆ Ստալինը ցանկանում էր մաքրել վրաց-թուրքական ռազմավարական սահմանը, որտեղ հաստատված էին մեսխեթցի թուրքերը, որոնք հավանաբար թշնամական էին տրամադրված խորհրդային մտադրությունների հանդեպ ։
Ի տարբերություն մյուս տեղահանված մահմեդական խմբերի՝ մեսխեթցի թուրքերին չեն և թույլ չեն տվել վերադառնալ իրենց նախկին բնակության վայրեր։ 1970 թվականի ապրիլին մեսխեթցի թուրքերի ազգային շարժման առաջնորդները դիմել էին Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանատուն՝ խնդրելով թույլ տալ իրենց  որպես թուրք քաղաքացիներ գաղթել Թուրքիա, եթե խորհրդային կառավարությունը պնդի, որ հրաժարվում է թույլ տալ նրանց տեղափոխվել հետ՝ Մեսխեթ։ Սակայն այս ամենին ի պատասխան՝ խորհրդային կառավարությունը ձերբակալել է մեսխեթցի թուրքերի առաջնորդներին ։
1989 թվականի աքսոր Ուզբեկստանից այլ խորհրդային երկրներ
1989 թվականին Ուզբեկստանում բնակություն հաստատած մեսխեթցի թուրքերի և բնիկ ուզբեկների միջև սկիզբ են առել զանգվածային անկարգություններ ։ Ազգայնամոլական դժգոհությունը մեսխեթցիների դեմ, որոնք ուզբեկների հետ մրցակցում էին գերբնակեցված Ֆերգանայի հովտի ռեսուրսների համար, նոր ուժով է բռնկվել։ Հարյուրավոր մեսխեթցի թուրքեր սպանվել են կամ վիրավորվել, ավերվել է գրեթե 1000 տուն, իսկ հազարավոր մեսխեթցի թուրքեր փախել են ։ Մեսխեթցի թուրքերի մեծ մասը՝ շուրջ 70 000 մարդ, մեկնել են Ադրբեջան, իսկ մյուսները՝ Ռուսաստանի տարբեր շրջաններ (հատկապես Կրասնոդարի երկրամաս), Ղազախստան, Ղրղզստան և Ուկրաինա։
Պատերազմ Դոնբասում
Մոտ 2000 մեսխեթցի թուրքեր 2014 թվականի մայիսից կառավարական զորքերի և ռուսամետ անջատողականների միջև ռազմական գործողությունների ֆոնին ստիպված են եղել լքել իրենց տները Ուկրաինայում։ Դոնեցկ քաղաքի մեսխեթցի թուրքերի համայնքի ներկայացուցիչ Նեբիկան Բասատովը հայտարարել է, որ նրանք, ովքեր փախել են, ապաստան են փնտրել Ռուսաստանում, Ադրբեջանում, Թուրքիայում և Ուկրաինայի տարբեր մասերում ։ Ուկրաինայի արևելքի թուրքալեզու փոքրամասնության ավելի քան 300 մեսխեթցի թուրքեր մեկնել են արևելաթուրքական Երզնկայի նահանգ, որտեղ նրանք ապրելու են երկրում վերջերս ընդունված ապաստարանի տրամադրման միջոցառումների օգնությամբ ։
Ժողովրդագրություն
Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Խորհրդային Միությունում բնակվում էր 207 502 թուրք ։ Սակայն խորհրդային իշխանությունները շատ մեսխեթցի թուրքերի գրանցել են որպես «ադրբեջանցիներ», «ղազախներ», «ղրղըզներ» և «ուզբեկներ» ։ Հետևաբար, պաշտոնական մարդահամարները, հնարավոր է, ցույց չեն տալիս մեսխեթցի թուրքերի բնակչության իրական արտացոլումը։ Օրինակ, ըստ 2009 թվականի ադրբեջանական մարդահամարի տվյալների, երկրում բնակվում էր 38 000 թուրք, սակայն մարդահամարում ոչ մի տարբերություն չկա մեսխեթցի թուրքերի և Թուրքիայի քաղաքացիների միջև, քանի որ երկու խմբերը պաշտոնական մարդահամարում դասակարգվում են որպես «թուրքեր» կամ «ադրբեջանցիներ» ։ ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի զեկույցի համաձայն, որը հրապարակվել է 1999 թվականին՝ Ադրբեջանում ապրել է 100 000 մեսխեթցի թուրք, իսկ գոյություն չունեցող Բաքվի Խաղաղության և ժողովրդավարության ինստիտուտը 2001 թվականին հայտարարել է, որ Ադրբեջանում ապրել է 90 000-ից մինչև 110 000 մեսխեթցի թուրք, նույն կերպ ակադեմիական գնահատականներով՝ Ադրբեջանի մեսխեթցիների թուրքական համայնքը հաշվվում է 90 000-ից մինչև 110 000 մարդ ։
Վերջին շրջանում որոշ մեսխեթցի թուրքեր Ռուսաստանում, հատկապես Կրասնոդարում, բախվել են տեղի բնակչության թշնամանքին։ Կրասնոդարցի մեսխեթցի թուրքերը ենթարկվել են մարդու իրավունքների զգալի խախտումների՝ ներառյալ նրանց քաղաքացիությունից զրկելը։ Նրանք զրկված են քաղաքացիական, քաղաքական և սոցիալական իրավունքներից, նրանց արգելվում է սեփականություն ունենալ և զբաղվել աշխատանքային գործունեությամբ ։ 2004 թվականից շատ թուրքեր Կրասնոդարի երկրամասից որպես փախստականներ մեկնել են ԱՄՆ։ Նրանց մեծ մասը՝ շուրջ 1300 մարդ, գտնվում է Դեյթոնում։ Նրանց նախկինի պես արգելված է լրիվ հայրենադարձվել Վրաստան ։ Սակայն Վրաստանում մեսխեթցի թուրքերի նկատմամբ ռասիզմը դեռևս տարածված է կրոնական տարբերության և էթնիկ լարվածության պատճառով ։
Կրոն
Մեսխեթցի թուրքերի մեծ մասը դավանում է սուննի իսլամ, իսկ փոքրամասնությունը՝ շիա իսլամ ։
Լեզու
Մեսխեթցի թուրքերը խոսում են թուրքերենի արևելաանատոլիական բարբառով, որը ծագում է Կարսի, Արդահանի և Արդվինի շրջաններից ։ Մեսխեթերենի թուրքական բարբառը փոխառություններ ունի նաև այլ լեզուներից (այդ թվում՝ ադրբեջաներենից, վրացերենից, ղազախերենից, ղրղզերենից, ռուսերենից և ուզբեկերենից), որոնց հետ մեսխեթցի թուրքերը շփվել են ռուսական և խորհրդային իշխանությունների ժամանակ ։
Հարսանիք
Մեսխեթցի թուրքերի հարսանիքը բաղկացած է փեսացուի ծնողների ավանդական առաջարկից, և եթե հարսնացուի ծնողներն ընդունում են այդ առաջարկը, ապա անցկացվում է նշանադրություն կամ «Նիշան» (Nişan): Նշանադրության ժամանակ յուրաքանչյուրը ստանում է արարողակարգային քաղցր ըմպելիք, որը կոչվում է «շարբաթ»։ Հարսանիքը տևում է երկու օր։ Առաջին օրը հարսնացուն լքում է իր տունը, իսկ երկրորդ օրը տեղի է ունենում հարսանիքը։ Մինչ հարսնացուն կմտնի ամուսնու տուն, նա բարձրակրունկ կոշիկներով ջարդում է երկու ափսե և դռան մոտ մեղր դնում։ Այս ավանդույթը ծառայում է նորապսակներին ամուսնական կյանքում երջանկություն մաղթելու համար։ Հարսանիքի վերջում սկսվում է պարը, որտեղ տղամարդիկ ու կանայք առանձին են պարում։ Վերջում նորապսակներն ունենում են սեփական վերջին պարը, որը կոչվում է «վալս», ինչով էլ ավարտվում է հարսանիքը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի ազգեր Կատեգորիա:Վրաստանի ազգեր Կատեգորիա:Թյուրքական ազգեր Կատեգորիա:Կովկասի ազգեր Կատեգորիա:Ադրբեջանի ազգեր Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի ազգեր Կատեգորիա:Ղազախստանի ազգեր Կատեգորիա:Ուզբեկստանի ազգեր Կատեգորիա:Ղրղզստանի ազգեր Կատեգորիա:Ասիայի թյուրքական ժողովուրդներ Կատեգորիա:Եվրոպայի ազգեր
Զապսոն
Զապսոն (Запсонь, Zápszony), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զապսոն գյուղում բնակվում էր 1 799 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4501 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 399,69 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1388 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նովոյաուշևո (գյուղ, Ֆյոդորովսկի շրջան)
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 422 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ֆյոդորովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դեկրետային ժամանակ
Դեկրետային ժամանակը ժամանակի հաշվարկման մի համակարգ է, որում ժամանակը գոտայինից առաջ է 1 ժամով։ Դեկրետային ժամանակը ընդունվել է ԽՍՀՄ-ում 1930 թվականի հունիսի 16-ին։ 1981 թվականի ապրիլի 1-ից ԽՍՀՄ տարածքում մտցնում են նաև ամառային ժամանակը, որը գերազանցում է գոտայինը 2 ժամով (այսինքն ևս 1 ժամ համեմատելով դեկրետայինի հետ)։
1982 թ.-ից մինչև 1986 թվականները ԽՍՀՄ կառավարության որոշմամբ դեկրետային ժամանակն այլևս չի օգտագործվել Միության 30 շրջաններում, Բալթյան երկրներում և Ռուսաստանի ինքնավար հանրապետություններում։ 1990 թվականին տեղի իշխանությունների որոշմամբ դեկրետային ժամանակը չէր օգտագործվում Ուկրաինայում, Բելառուսում, Մոլդովայում, Վրաստանում և Ադրբեջանում։ ԽՍՀՄ ամբողջ տարածքում դեկրետային ժամանակ այլևս չէր օգտագործվում 1991 թվականի մարտի 31-ից ։ (Ընդ որում ամառային ժամանակի վրա անցումը պահպանվում է)։
1991 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ՌԽԴՍՀ Գերագույն Խորհուրդը Ռուսաստանի տարածքում դեկրետային ժամանակին վերադառնալու որոշում էր կայացրել ։ Վերադարձումը կատարված էր եղել 1992 թվականի հունվարի 19-ին, բայց հետևյալ բացառություններով ՝
Ծանոթագրություներ
Կատեգորիա:Ժամանակ Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ
Մարկ Ալդանով
Մարկ Ալդանով (Марк Алда́нов; Մարկ Ալեքսանդրովիչ Լանդաու, Мордхай-Маркус Израилевич Ландау, Марк Алекса́ндрович Ланда́у; ), ռուս գրող և քննադատ, հայտնի է իր պատմական վեպերով։
Կենսագրություն
Մարկ Լանդաուն (Ալդանովը) ծնվել է Կիևում՝ արդյունաբերող հարուստ հրեաների ընտանիքում։ Նա ավարտել Է Կիևի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական և իրավաբանական ֆակուլտետները։ Նա հրատարակել է քիմիական լուրջ գիտական աշխատանքներ։ 1919 թվականին արտագաղթել է Ֆրանսիա։ 1922-1924 թվականներին ապրել է Բեռլինում, իսկ 1941-1946 թվականներին՝ Միացյալ Նահանգներում ։
Գրականության Նոբելյան մրցանակ շահած առաջին ռուս գրող Իվան Բունինը Ալդանովի թեկնածությունն առաջադրեց Նոբելյան մրցանակի ընդհանուր առմամբ վեց անգամ՝ 1938, 1939, 1947, 1948, 1949 և 1950 թվականներին ։
Մարկ Ալդանովը մահացել Է Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում ։ Հետմահու լույս է տեսել նրա լայն նամակագրությունը Վլադիմիր Նաբոկովի, Իվան Բունինի, Ալեքսանդր Կերենսկու և այլ արտագաղթողների հայտնի մարդկանց հետ։
Նոր ամսագիր
1942 թվականին Ալդանովը գտնվելով Նյու Յորքում հիմնադրեց «Նոր ամսագիր» (The New Review; Russian: Новый журнал) իր գործընկերոջ և Միքայել Սետթլինի հետ միասին ։ Մինչև 1945 թվականի նոյեմբերը նրանք աշխատում էին, որպես այս հրատարակության գլխավոր խմբագիրներ, որը համարվում էր ռուսերեն լեզվով տպագրված Ռուսաստանից դուրս տպագրվող ռուսալեզու ամենահին գրական պարբերական մամուլը։ Գրախոսության հեղինակների թվում էին նաև Վլադիմիր Նաբոկովը, Իվան Բունինը, Իոսիֆ Բրոդսկին, Ալեքսանդր Սոլժենիցինը և այլ նշանավոր ռուս գաղթական գրողներ ։
Ալդանովի գրական մրցանակ
Այնուհետև 2007 թվականից Նոր ամսագիր-ը շնորհում է Ալդանովի անվան գրական մրցանակը լավագույն վիպակի կամ վեպի համար, որը գրել է ռուսալեզու գրողը, ով ապրում է Ռուսաստանում կամ սահմաններից դուրս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:1889 ծնունդներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ռուս գրողներ Կատեգորիա:Ռուս քննադատներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Հրեա գրողներ Կատեգորիա:Ռուսներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գրականություն Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուս դրամատուրգներ
Շնորհ (2014, ֆիլմ)
«Շնորհ», 2014 թվականին նկարահանված հայկական ֆանտաստիկ և միստիկա ֆիլմ։
Սյուժե
1000 տարին մեկ անգամ աստծո հրեշտակը գտնում է մաքուր հոգով մեկին ու նրան տալիս բնության բոլոր օրերնքները խախտելու ունակություն, անցյալն ու ապագան տեսնելու շնորհ։ Ընտրյալն այս անգամ դառնում է փոքրիկ Նիկան, ում շնորհին ձգտում է տիրանալ մահվան հրեշտակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆենտեզի ֆիլմեր
Զելյոնայա Բալկա (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Զելյոնայա Բալկա (Зелена Балка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1859 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնայա Բալկա գյուղում բնակվում էր 5 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,211 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,7 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1859 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալ (Նորվեգիա)
Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալ, Նորվեգիայի զինված ուժերի գերատեսչական պարգև ։
Պատմություն
Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալը հաստատվել է 2005 թ.-ի հունվարի 1-ին Նորվեգիայի զինված ուժերի կողմից, որը կարճ ժամանակ անց բաժանվեց երկու մասին՝ Ռազմագործողության ժամանակ վիրավորվածներին մեդալ և Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին մեդալ ։
Ռազմագործողության ժամանակ զոհվածներին գերատեսչական մեդալը հանձնվում է ետմահու Նորվեգիայի զինված ուժերի այն զինծառայողների հարազատներին, ովքեր զոհվել են մարտական գործողությունների ժամանակ։ Այս դեպքում մարտական գործողություններ ասելով հասկացվում է Նորվեգիայի պաշտպանության ռազմագործողությունները կամ միջազգային խաղաղապահ ուժերի կազմում իրականացված գործողությունները։ Մեդալը տրվում է նաև օտարերկրյա այն քաղաքացիներին, ովքեր զոհվել են մարտական գործողությունների ժամանակ՝ գտնվելով Նորվեգիայի ԶՈՒ հրամանատարության ներքո ։
Նկարագրություն
Մեդալը պատրաստվում է ոսկեզօծ մետաղից։ Ունի հավասարակողմ խաչի տեսք։ Խաչի վրա ամրացված է կոտրված թուր։ Հակառակ կողմում գրված է «FOR LAND OG FOLK» (Հանուն հողի և ժողովրդի), ինչպես նաև պատկերվում է պարգևատրվողի դիմանկարը։ Մեդալի ժապավենը կարմիր գույնի է եզրերում 4 մմ-անոց սև գծերով ։
Բլդաջուր (գետակ)
Բլդաջուր, գետակ Ճորոխի ավազանում ։
Ղզըլմաղարա
Ղզըլմաղարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Պոֆի
Բնակչությունը կազմում է 4456մարդ, բնակչության խտությունը՝ 149մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 30կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03026։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0775։
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Բարալեթլի
Բարալեթլի, ձոր Երևանի նահանգի՝ Շարուր-Դարալագլյազի գավառում։ Գտնվում է Բիրալի գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա, որտեղ նշված են եղել 2 նմանատիպ ավերակ գյուղեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ
Խորհրդավոր այգի (հեռուստասերիալ)
Խորհրդավոր այգի (հանգըլ՝ 시크릿 가든 ― Սիքըրիս կադըն, Secret Garden), 2010-2011 թվականների հարավկորեական ֆենտեզի ժանրի դորամա (հեռուստասերիալ)։ Գլխավոր դերերը մարմնավորել են Հա Ջի Վոնն, Հյուն Բինը, Յուն Սանգ Հյունը, Կիմ Սա Րանգը և Լի Ջոնգ Սուկը։ Եթեր է հեռարձակվել կորեական SBS հեռուստաալիքով 2010 թվականի նոյեմբերի 13֊ից 2011 թվականը հունվարի 16֊ին   ։ Բաղկացած է 20 դրվագից։
Սյուժե
Հարավային Կորեայում իր կյանքով ապրում էր հաջողակ մի գործարար։ Խելացի էր, հարուստ և մեծամիտ։ Պատահական հանդիպումը կասկադիոր աղջկա հետ շփոթմունք է առաջացնում երբեմնի բնականոն կյանքում։ Օրիորդի սուր լեզուն զարմացնում է տղային, որովհետև մինչ այդ իր հետ ոչ ոք նման տոնով չէր խոսել։ Աղջիկն էլ, իր հերթին ուրախ չէր մեծամիտ տղայի հետ ծանոթանալու համար։ Թվում է, թե տհաճ հանդիպումը պետք է տղային ստիպի այլ ճանապարհով գնալ և մոռանալ այդ աղջկան, բայց ոչ, ընդհակառակը, տղային էլ ավելի է գրավում աղջկա այդ բնավորությունը։
Իսկ հետո չար ճակատակիրը մեկ այլ դաժան կատակ է նախապատրաստում նրանց համար՝ փոխելով մարմիները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2010 հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2011 հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Լիստալ
Լիստալ (գերմաներեն՝ Liestal), զարգացած արդյունաբերական քաղաք Շվեյցարիայում, նույնանուն շրջանի և Բազել-լանդշաֆտ կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Բազել քաղաքից 17 կիլոմետր դեպի հարավ։
Լիստալի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել առնվազն հին հռոմեական ժամանակներից։ Պատմական փաստաթղթերում Liestal անվանումով բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1225 թվականին։ Նրա զարգացումը պայմանավորված է եղել Բազելում՝ Հռենոս գետի վրա կառուցված առաջին կամրջի և Սեն Գոթարդի լեռնանցքի միջակայքում ունեցած ռազմավարական դիրքով։
Քաղաքն զբաղեցնում է 18.19 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2018 թվականի հունիսի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14.303, որի 23.8%-ը կազմել են օտարերկրացիները ։ 1997–ից 2007 թվականն ընկած մեկ տասնամյակ ժամանակահատվածում բնակչության թվաքանակի աճի միջին տարեկան ցուցանիշը կազմել է  7.7% :
Պատմամշակութային հուշարձաններ
Լիստալի մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ Բազել-լանդի հնագիտական թանգարանն ու կանտոնային արխիվը, Frenkenbrücke կամուրջը, հին հռոմեական դաստակերտն ու ակվեդուկը։ Իսկ հին քաղաքամասն ամբողջությամբ ներառվել է շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում ։
Քույր քաղաքներ
Լիստալի քույր քաղաքներն են ՝
Ժողովրդագրություն
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Շվեյցարիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Բազել-լանդշաֆտ կանտոնի բնակավայրեր
Գռիձոր (գետ)
Գռիձոր, գետ Գեղարքունիքի մարզում, Գավառագետի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռնավահանի արևելյան լանջերից՝ 3340 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 24,2 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 44 կմ²։ Սնումը ձնաանձրևային (54 %) է, վարարումը՝ ապրիլ-մայիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 0,28 մ³/վ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։
Գռիձորի հովիտն
Գավառագետի վտակ Գռիձորի հովիտն իրենից ներկայացնում է մի գեղատեսիլ սառցադաշտային տրոգ 200 մ խորությամբ, 300 մ լայնությամբ և 1 կմ երկարությամբ։ Տրոգի հատակի երկարությամբ ձգվող խզվածքային գոտուց բխում են բազմաթիվ հանքային աղբյուրներ։ Այստեղով է անցնում դեպի Սևանա լիճը ձգվող տեկտոնական խզվածքը, որի երկարությամբ դուրս են գալիս բազմաթիվ հանքային աղբյուրներ։ Տրոգը սկսվում է 3340 մ բարձրությունից և ձգվում է մոտ 500 մ։ Այստեղ է գտնվում աշխարհի ամենասառնորակ ջուր պարունակող աղբյուրներց մեկը՝ +4˚C: Տրոգի վերջնամասում Գռիձոր գետի ջրերը 3մ բարձրությունից գահավիժելով ցած առաջացնում են ջրվեժ։
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի գետեր Կատեգորիա:Գավառագետ գետի վտակներ
Աստերոիդների ցանկ (63501-63600)
Աստերոիդների ցանկ (63401-63500) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (63601-63700)
Սիլանդրո
Սիլանդրո  (Silandro, Schlanders), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում։ Տեղակայված է Տրենտինո Ալտո Ադիջե շրջանի Բոլցանո պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 5928 մարդ, խտությունը կազմում է 52 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 115 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 39028, հեռախոսային կոդ՝ 0473։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սաբինա-Ֆրանչեսկա Ֆոյշոր
Սաբինա-Ֆրանչեսկա Ֆոյշոր (Sabina-Francesca Foișor),, ծագումով ռումինացի ամերիկացի շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր (2007) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է շախմատիստների ընտանիքում։ Հայրը՝ Օվիդիու-Դորու Ֆոյշորը (ծնվ․1959 թ․), միջազգային վարպետ է, մայրը՝ Քրիստինա-Ադելա Ֆոյշորը (1967-2017), եղել է կանանց գրոսմայստեր (1991)։ Կրտսեր քույրը՝ Միհայելա- Վերոնիկան (ծնվ․ 1994 թ․), կանանց միջազգային վարպետ է։
Սաբինա-Ֆրանչեսկա բազմիցս ներկայացրել է Ռումինիան շախմատի Եվրոպայի պատանեկան և աղջիկների աշխարհի երիտասարդական տարբեր տարիքայինների առաջնություններում, որտեղ նվաճել է երեք մեդալ՝ 2004 թվականի Եվրոպայի մինչև 16 տարեկանների առաջնությունում արծաթե մեդալ և երկու բրոնզե մեդալ՝ 2003 թվականի Եվրոպայի մինչև 16 տարեկանների առաջնությունում և 2007 թվականի Եվրոպայի մինչև 18 տարեկանների առաջնությունում։ 2008 թվականին դարձել է Ռումինիայի մինչև 20 տարեկանների չեմպիոն։
2008 թվականին մշտապես տեղափոխվել է Բալթիմոր, որտեղ սկսել է իր ուսումը Մերիլենդի համալսարանում։ 2009 թվականից պարբերաբար մասնակցել է ԱՄՆ-ի կանանց շախմատի առաջնությանը ։ 2017 թվականին դարձել է Ամն֊ի կանանց չեմպիոն
2008 թվականին Նալչիկում մասնակցել է Շախմատի կանանց աշխարհի առաջնությանը, որտեղ առաջին շրջանում պարտվել է լեհ շախմատիստուիհի Մոնիկա Սոցկոյին, իսկ 2017 թվականին Թեհրանում տեղի ունեցած Շախմատի կանանց աշխարհի առաջնութունան առաջին շրջանում պարտվել է մրցաշարի ապագա հաղթող չինացի շախմատիստուհի Թան Չժունյիին ։
Ներկայացրել է Միացյալ Նահանգները չորս շախմատային օլիմպիադայում (2010-2016 թթ․) և երկու Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությունում (2013-2015 թթ.)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շախմատիստներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի շախմատիստներ
Դերջան (գետ)
Դերջան, Մանանաղի (այժմ՝ Թուզլա), գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արևմտյան Եփրատի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Այծպտկունքի հարավարևմտյան լանջից՝ 3094 մ բարձրությունից։ Երկարությունը մոտ 87 կմ է։ Սնումը հիմնականում ձնաանձրևային է, վարարումը՝ մայիս-հունիսին։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Եփրատ գետի վտակներ
Եթե բոլորը...
«Եթե բոլորը...», 2011 թվականին նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Սյուժե
Ֆիլմի հերոսուհու հայրը ռուս զինվոր Ալեքսանդր Մասլեննիկովն է, որը զոհվել է Արցախյան պատերազմի ժամանակ՝ պաշտպանելով իր կնոջ հայրենիքը։ Քսան տարի անց Ալեքսանդրի աղջիկը գալիս է հոր գերեզմանի վրա ծառ տնկելու, գտնում է հոր ընկերներին, փորձում են իրականացնել նրա ցանկությունը, բայց պարզվում է, որ այդ գերեզմանը մնացել է սահմանից այն կողմ... ։
Ֆիլմում հնչում է հայ երգչուհի Լիլիթ Պիպոյանի երգերից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր
(7766) Ջոդոդաիրա
(7766) Ջոդոդաիրա (Jododaira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 23-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,060313 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8275 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2932 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1955,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184101 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,98° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1991 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կին Էնդատեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Կաձուրո Վատանաբեի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Օլգին
Օլգին (Holguin), քաղաք Կուբայում, Օլգին նահանգի վարչական կենտրոնը, բնակչությունը՝ ։ Համարվում է գյուղատնտեսական առևտրական կենտրոն։ Կա շաքարեղեգի հավաքման կոմբայնների գործարան, ծխախոտի, փայտամշակման, տեքստիլ, կաշվի-կոշիկի արդյունաբերություն, ռետինատեխնիկական իրերի, շինանյութերի արտադրություն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կուբայի քաղաքներ Կատեգորիա:1523 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստղիկ Ալավերդյան
Աստղիկ Ալավերդյան, հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի ։
= Կենսագրություն = Աստղիկ Ալավերդյանը ծնվել է 1986 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ Լոռու մարզում ։ Ամուսնացած է դերասան Նարբե Պողոսյանի հետ ։
Ավարտել է Երևանի թիվ 185 միջնակարգ դպրոցը՝ 2002 թվականին։ Մասնագիտականն կրթությունը ստացել՝ 2002-2006 թվականներին՝ Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ Ոորպես դերասանուհի 2005-2008 թվականներին աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, իսկ որպես հաղորդավար՝ 2005 թվականին Կենտրոն հեռուստաընկերությունան «Տարբերակ» հաղորդումում։
Աստղիկ Ալավերդյանը 2006 թվականին հանդես է եկել «TV5» հեռուստաընկերության «Ընտանեկան իրավիճակներ», 2007 թվականին՝ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծերում, իսկ 2008-2009 թվականներին՝ «Այսպես էլ ապրում ենք» հեռուստասերիալում։
«ATV» հեռուստաընկերության «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարում նկարահանվել է 2010 թվականից։
2014 թվականից եղել է «Անցնենք գործի» հաղորդման հաղորդավարը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ ազգության Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ հաղորդավարներ
Ղզօղլան
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Կաշտանովո (գյուղ, Բերեգովոյի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Կաշտանովո գյուղում բնակվում էր 262 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,24 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1091,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1926 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Էստրի (Կալվադոսի գավառ)
Էստրի (Estry), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 356 մարդ, բնակչության խտությունը` 33.12 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.75 կմ² տարածք։
2016 թվականի հունվարից Վասի, Բերնիեռ լը Պատրի, Բյուրսի, Շենդոլե, Լը Դեզեր, Մոնշամ, Պիեռ, Պրել, Լա Ռոք, Ռյուլի, Սեն Շառլ դը Պերսի, Լը Թեյ Բոկաժ և Վիեսուա համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վալդալիեռ համայնքի մաս։
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 217 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 151-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 66։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,6 %։ 151 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 131 անձ (80 տղամարդ և 51 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (8 տղամարդ և 12 կին)։ 66 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը` թոշակառուներ, իսկ 19-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Նովոյապարովո
Նովոյապարովո (Новояппарово, Яңы Яппар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 409 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի բնակավայրեր
Բազրբաբա
Բազրբաբա, լեռ Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհի Մանանաղի գավառում։ Հիշատակում է Արիստակես Լաստիվերտցին։ Պատկանում է Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգին, ձգվում է արևելքից արևմուտք՝ կազմելով Թուզլու և Լեչեգսու գետերի ջրբաժանը։ Անունը՝ գայլախազ՝ «կայծքար»+ուտ, այսինքն՝ կայծքարով առատ վայր։ Դրա լանջերին էր գտնվում Բազմաղբյուր կամ Խաչ ավանը, որը XI դարի Թոնդրակյան շարժման հայտնի կենտրոններից էր։ Բարձրությունը 3282 մետր է։ Կոչվում էր Գայլախազուտ ։
Զմաժինո (գյուղ, Գադյաչի շրջան)
Զմաժինո (Змажине), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1615 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1615 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Միհրան Բաղդասարյան
Միհրան Բաղդասարյան, հայ կրթական, մշակութային գործիչ։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը, իսկ Շվեյցարիայում՝ բարձրագույնը։ 1887 թվականին վերադարձել է Պոլիս և նույն թվականին էլ հրատարակել «Առաջնորդ անգլերեն լեզվի» ձեռնարկը։ Ապա պաշտոնավարել է Կարինում, որտեղ բաց է արել Մասյաց վարժարանը։ Թուրքական կառավարության հալածանքների հետևանքով հարկադրված է եղել տեղափոխվել Թիֆլիս։ Հետագայում նորից մեկնել է Պոլիս, ապա՝ Բրուսա, Դամասկոս, իսկ 1891 թվականին ԱՄՆ։ Ամերիկյան թերթերի մեջ հոդվածներ է տպագրել հայկական դատի մասին։ Գրել է «Հայաստան կամ Արարատի երկիրը, նրա անցյալը, ներկան և ապագան» անգլերեն աշխատությունը, որը լույս է տեսել 1892 թվականին և հետագայում վերահրատարակվել է։ 1894 թվականին եկել է Էջմիածին, այնտեղից մեկնել Ուրմի, որտեղ պաշտոնավարել է հայոց դպրոցում։ Աշխատակցել է «Մուրճ» ամսագրին ։
Մինջան Երկրորդ
Բնակչություն
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 49 տուն բնակիչ, իսկ 1908-ին՝ 115 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Կանադական միջազգային ավտոցուցասրահ
Կանադական միջազգային ավտոցուցասրահ (Canadian International AutoShow ) կամ CIAS, ավտոմեքենաների և տեխնոլոգիաների միջազգային ցուցահանդես, որը տեղի է ունենում յուրաքանչյուր տարի փետրվարին Տորոնտո քաղաքում, Կանադա։ Առաջին անգամ կազմակերպվել է 1974 թվականին և տեղակայված էր օդանավակայանի մոտ ։ Ներկայումս այն տեղակայված է Մետրո Տորոնտո կոնֆերանս-կենտրոնում ։ Ավտոցուցասրահի շրջանակներում անցկացվում են աշխարհի բազմաթիվ երկրներից տարբեր ավտոարտադրողների նոր, նորացված և կոնցեպտուալ ավտոմեքենաների պրեմիերաներ, ինչպես նաև մրցարշավային ավտոմեքենաների դեբյուտներ։ Յուրաքանչյուր տարի Օնտարիոյից և Նյու Յորքի արևմուտքից այցելուների թիվը կազմում է մոտավորապես 300 000 մարդ, որոնք մասնակցում են միջոցառմանն ամբողջ ցուցադրության ժամանակ։
Կանադական միջազգային ավտոցուցասրահը համագործակցում է AutoTrader վեբ-պորտալի հետ (պատկանում է TRADER Corporation-ին) և յուրաքանչյուր տարի ցուցադրում է ավելի քան 1000 ավտոմեքենա, բեռնատար և ամենագնացներ, ինչպես նաև կոնցեպտ-քար, էկզոտիկ մոդելներ, դասական ավտոմեքենաներ, մոտոցիկլետներ և այլընտրանքային էներգետիկայով տրանսպորտային միջոցներ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 հիմնադրումներ Կատեգորիա:Ավտոմեքենաներ
Սննդամթերքի էներգետիկ արժեք
Սննդամթերքի էներգետիկ արժեքը (այլ կերպ՝ կալորիականություն) իրենից ներկայացնում է էներգիայի այն քանակը, որն առաջանում է մթերքներում պարունակվող ճարպերի, սպիտակուցների և ածխաջրերի օքսիդացման հետևանքով։
Կալորիականությունը մթերքի սննդարար արժեքի կարևոր ցուցանիշ է, որն արտահայտում են կիլոկալորիաներով (կկալ, ԱՄՆ-ում պարզապես՝ callories ) կամ կիլոջոուլներով (ԿՋոուլ)։ Ընդ որում՝ 1 կկալ = 4,184 ԿՋոուլի։ Սպիտակուցների էներգետիկ արժեքը կազմում 4 կկալ/գ (16,7 ԿՋոուլ/գ), մարսելի ածխաջրատներինը՝ 3,75 կկալ (15,7 ԿՋոուլ/գ), ճարպերինը՝ 9 կկալ/գ (37,7 ԿՋոուլ/գ)։ Այն հաշվարկում են սննդամթերքի 100 գ ուտելի մասով։ Մթերքի էներգետիկ արժեքը որոշելու համար պետք է տեղյակ լինել դրա քիմիական կազմից։
Օրինակ, տավարի մսի 100 գ-ը պարունակում է 18,9% սպիտակուց, 12,4% ճարպ։ Հետևաբար, 100գ տավարամսի էներգետիկ արժեքը կկազմի 18,9X4+12,4X9=187 կկալ (187X4,184=782 ԿՋոուլ)։
Հաշվարկված էներգետիկ արժեքը հանդիսանում է տեսական, որովհետև սննդամթերքները մարդու օրգանիզմում լրիվ չեն մարսվում։ Մարսվող սննդամթերքների էներգետիկ արժեքը որոշելու համար պետք է իմանալ դրանց մարսելիության գործակիցը։
Կալորիականության միավոր
Սննդամթերքի կալորիականությունն արտահայտում են կալորիաներով (կալ) և կիլոկալորիաներով (կկալ)։ Սննդամթերքի կալորիականությունը պայմանավորված է սննդամթերքների կազմության մեջ մտնող հիմնական սննդանյութերի՝ սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի պարունակությամբ։ Սննդամթերքների մյուս բաղադրամասերը՝ հանքային աղերն ու վիտամինները, էներգետիկական արժեք չունեն։ Օրգանիզմում 1 գ ճարպի օքսիդացումից ստացվում է 9,3 կկալ (1 կկալ=4,1868 կջ), 1 գ սպիտակուցից՝ 4,1 կկալ, 1 գ ածխաջրերից՝ 4,1 կկալ էներգիա։ Տարբերում են սննդի բրուտտո և նետտո կալորիականություն։ Բրուտտոն սննդի ընդհանուր, իսկ նետտոն՝ յուրացվող մասի կալորիականությունն է։ Վերջինս խառը սննդի ժամանակ կազմում է ընդհանուրի մոտ 90%֊ը։
Դասակարգում ըստ կալորիականության
Բարձր կալորիականությամբ են օժտված մեծ քանակությամբ ածխաջրեր և ճարպեր պարունակող սննդամթերքները (օրինակ, ձավարները, լոբազգիները, հացամթերքներն ու մակարոնեղենը, հրուշակեղենը, ճարպոտ միսն ու ձկնեղենը և այլն)։