cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանչեսկո Ռեդի
Գիտական ​​գործունեություն
Նա հիմնել է կենսաբանության պատմության մեջ առաջին փորձերը՝ հերքելով Արիստոտելի գաղափարները կյանքի ինքնածնության վերաբերյալ։ Փորձնականորեն ապացուցել է փտած մսից ճանճերի ինքնածնության անհնարինությունը (փտած մսով ամանների մի մասը շղարշով փակելով՝ նա կարողացավ կանխել ճանճերի ձվադրումը)։ Փորձերի արդյունքները հրատարակվել են 1668 թվականին՝ «Փորձեր միջատների ծագման վերաբերյալ» աշխատության մեջ (Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti): Հայտնի է նաև օձի թույնի և մակաբույծների (որդերի) հետազոտություններով։
Կարլո Ռոբերտո Դատիի հետ միասին կատարել են առաջին ուսումնասիրությունը ակնոցի գյուտի պատմության վերաբերյալ ։
Գրական գործունեություն
1655 թվականից մասնակցել է Դելլա Կրուսկա ակադեմիայի աշխատանքներին և հրատարակված իտալալեզու բառարանի երրորդ հրատարակության նախապատրաստմանը։ Եղել է Արկադիական ակադեմիայի առաջին անդամներից մեկը։ Նա հրատարակել է մի շարք բանաստեղծական աշխատություններ, որոնցից ճանաչում ունի «Բաքոսը Տոսկանայում» բանաստեղծությունը (Bacco in Toscana, 1685):
Հիշատակ
Ի պատիվ Ռեդիի անվանվել են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ Կատեգորիա:Պիզայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Իտալացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Իտալացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իտալացի բնագետներ Կատեգորիա:Իտալացի գիտնականներ
Համեստ մարդը
Համեստ մարդը, 1981 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Սյուժե
Պատմություն համեստ մի պաշտոնյայի մասին, որին պետի հանդեպ ունեցած վախի զգացումը հանգիստ չի տալիս նույնիսկ առողջարանում հանգստանալու ժամանակ ։
Դերերում
Մհեր Մկրտչյան, Ռաֆայել Քոթանջյան, Ազատ Շերենց, Կարեն Ջանգիրյան, Լեոնարդ Սարկիսով, Մելիք Մավիսակալյան, Ռուդոլֆ Ղևոնդյան, Վիգեն Ստեփանյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր
Ծերունին և արևը
Դերերում
Արկադի Արզումանյան, Ա. Ավագյան, Գ. Մանվելյան, Ռ. Խաչիկյան, Լ. Սևոյան, Է. Բաղդասարյան
Սյուժե
Ֆիլմի տարեց հերոսն աղբատար մեքենայի վարորդ է, որը վերապրում է պատերազմական անցյալը, և այդ հուշերի միջոցով ասես նրա մոտ է վերադառնում զոհված որդին։ 41 րոպե (1136 մ)։
Գլխավոր դերերում
Ն. Ղամբարյան, Տ. Մանսուրյան։
Սյուժե
Միայնակ երիտասարդ կնոջ մեկ օրը։ Կնոջ համար կյանքը երազ է, երազը՝ կյանք։ 21 րոպե (585 մ)։
12-ամյա տղան սիրահարված է համադասարանցուն, սակայն աղջիկը հիացած է հրաձգարանի երիտասարդ աշխատակցով, որը դիպուկ կրակոցով մոմեր է հանգցնում։ 10 րոպե (285 մ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Մոթալ (պանրի տեսակ)
Մոթալ, հայկական շատ քիչ աղ դրած պանիր է՝ այծի կամ ոչխարի կաթից պատրաստված։ 2011 թվականին այդ պանիրն ընդգրկվել է «Համի տապան» ցուցակում՝ որպես անհետացման եզրին գտնվող մթերք ։
Պատրաստում
Մոթալ պանիրը ոչ մեծ քանակությամբ արտադրվում է Հայաստանում ամռանը։ Պատրաստման ընթացքում պանրային զանգվածին ավելացնում են սարի ծոթրինի տերևներ ու ցողուններ։ Հասունացումը տեղի է ունենում 3-ից 4 ամսվա ընթացքում, որի ընթացքում պանրային զանգվածը պահվում է սառը տեղում՝ այծի կամ ոչխարի կաշվից հատուկ ձևով պատրաստված տիկերի մեջ։ Պահման ընթացքում տիկերը շրջում են յուրաքանչյուր 4-5 օրը մեկ։ Որոշ ժամանակ պահելուց հետո պատրաստի անձև պանրային գլուխները, որոնք կշռում են 20-25 կգ, բաժանում են առավել փոքր մասերի՝ 0,5-ից 1 կգ քաշով և փաթեթավորում են հատուկ տարայի մեջ ։
Նկարագրություն
Պանրի գլուխները չունեն որոշակի ձև, նրանց նախնական քաշը կազմում է 20-25 կգ, սակայն հետագայում դրանք բաժանվում են ավելի փոքր կտորների՝ մոտ 1 կգ քաշով։ Պանրի գլուխների վրա բնական կամ արհեստական կեղևը բացակայում է։ Պանրի փափկամասն ունի սպիտակ կամ թույլ դեղին գույն, փխրուն կառուցվածք, որի մեջ տեղ տեղ դրված են համեմունքներ, կարող է նաև պարունակել պանրի փոքրիկ մակարդուկներ։ Պանրի յուղայնությունը կազմում է 35-40 %։ Պանիրն ունի աղի, մի փոքր էլ սուր համ և վառ արտահայտված կաթնաթթվային հոտ։ Համտեսվում է լավաշով փաթաթված, լավ է համադրվում սոխի, սխտորի, ռեհանի, ինչպես նաև չոր կարմիր գինու՝ մասնավորապես կախեթական գինիների հետ։
Գրականության մեջ
մարդու (էդ որ մարդն է, որ չարքաշ չէ) մի ոչ չարքաշ տղա է լինում։ Էդ տղան քաղաքներին է տալիս զինքը, սար ու ձորին չի տալիս, ճանապարհներին է տալիս ասֆալտած ու մի օր էլ տեսնելով, որ հայրը էլ մոթալի պանիր չի ուղարկում ետեւից, խնձոր ու տանձ, մեղր չի ուղարկում, էդքանն էլ՝ ոչինչ, տեսնում է, որ էլ թթի օղի չի ուղարկում,վեր է կենում, գալիս գյուղ՝ հորական օջախին այցելության։ Վարդան Հակոբյան, Երկեր, հատոր Գ՝ «Տաճարն Աստծո»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական պանիրներ
Լատվիական լատ
Լատվիական լատ (lats, հոգնակի թվով՝ lati), Լատվիայի արժույթ 1922-1941 և 1933-2013 թվականներին։ Անկախության վերականգնումից հետո՝ 1992 թվականի մայիսի 7-ին, որպես վճարման ժամանակավոր միջոց ներմուծվել է լատվիական ռուբլին։ 1992 թվականի հուլիսի 20-ից այն հռչակվել է վճարման օրինական միակ միջոցը Լատվիայում։ Լատը շրջանառության մեջ է եղել 1993 թվականի մարտի 5-ից մինչև 2014 թվականի հունվարի 14-ը։ Լատվիական ռուբլին լատով է փոխարինվել 200 ։ 1 հարաբերությամբ և շրջանառության մեջ է եղել մինչև 1993 թվականի հունիսի 28-ը։
Լատվիական 1 լատը (համարժեք է 100 սանտիմի, santīms): Շրջանառվել են 1, 2, 5, 10, 20 և 50 սանտիմ, 1 և 2 լատ արժողությամբ մետաղադրամներ, 5, 10, 20, 50, 100 և 500 լատ արժողությամբ թղթադրամներ։ Թողարկվել են հուշադրամներ թանկարժեք ու ոչ թանկարժեք մետաղներից։
2014 թվականի հունվարի 1-ին Լատվիան մտել է Եվրամիության կազմի մեջ։ Նույն թվականի հունվարի 1-14 զուգահեռաբար շրջանառության մեջ են եղել լատն ու եվրոն։ Փոխարժեքը հաստատվել է 0,702804 լատ մեկ եվրոյի դիմաց ։
Կիպրոսի ֆունտից ու Մալթայի լիրայի փոխարինումից հետո լատվիական լատը դարձել է Եվրոպայի «ամենածանր» արժույթը (մրցակցության մեջ է մնացել անգլիական ֆունտ ստերլինգի հետ). 2013 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով ֆունտ ստերլինգի կուրսը լատից ցածր է եղել մոտ 70 դրամով։ Լատվիական արժույթի ամենախոշոր թղթադրամը՝ 500 լատը, համապատասխանել է ռուսական 32.5 հազար ռուբլուն, որը զիջել է միայն շվեյցարական 1.000 ֆրանկին և սինգապուրյան 10.000 դոլարին ։
Հին լատ (1922-1941)
1922 թվականի օգոստոսի 3-ին ազգային արժույթ է հռչակվել լատը, որի թողարկման իրավունքը վերապահվել է Լատվիայի բանկին, որը հիմնադրվել է 1922 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։
1922-1941 թվականներին Լատվիայի առաջին հանրապետության շրջանառության մեջ են եղել
Նոր լատ (1992-2013)
1990 թվականի հուլիսի 31-ին սկսվել է Լատվիայի` որպես անկախ պետության դրամավարկային համակարգի գործարկումը։
1992 թվականի մայիսի 7-ին ներմուծվել է լատվիական ռուբլին՝ խորհրդայինի նկատմամբ 1:1 հարաբերակցությամբ («ռուբլիս» կամ «ռեպշեկ»՝ Լատվիայի բանկի նախագահ Էյնար Ռեպշեի անունով) ։ Արդեն 1992 թվականի հուլիսի 20-ին խորհրդային ռուբլու գործածությունը ռուբլիսի հետ կասեցվել է, իսկ 1992 թվականի օգոստոսի 7-ին Լատվիայի բանկը պաշտոնապես գնանշել է խորհրդային ռուբլին` այն վերահաշվարկելով դոլարի գնանշմամբ։ Դեկտեմբերին մեկ ռուբլիսն արժեցել է 2.5 խորհրդային ռուբլի ։
Կուրսի նվազումը շարունակվել է ընդհուպ մինչև 1993 թվականը, երբ ներմուծվել է լատը (փախանակման կուրսը եղել է 1 լատ 200 ռուբլիսի դիմաց) ։
Փոխանակման համար նախատեսված մետաղադրամներն ի հայտ են եկել 1992 թվականին։ Դրանք արտադրվել են Գերմանիայում։ 1 սանտիմը հատվել է Նորվեգիայում, ոսկե 100 լատը և արագիլի պատկերով 1 լատը՝ Ֆինլանդիայում, իսկ 2 լատ անվանական արժողությամբ մետաղադրամները՝ Անգլիայում։
Հուշադրամներ
Լատվիայի բանկը թողարկել է հուշադրամներ թանկարժեք (ոսկուց՝ 1, 5, 10, 20, 100 լատ անվանական արժեքով, արծաթից՝ 1, 5, 10, 20 անվանական արժեքով, երկու մետաղներից՝ 1 լատ անվանական արժեքով) ու ոչ թանկարժեք մետաղներից (մելքիորից՝ 1 և 2 լատ անվանական արժեքով)` սկսած 1993 թվականից, երբ թողարկվել է պետականության 75-ամյակին նվիրված 3 հուշադրամ։ Քանի որ 2014 թվականից Լատվիան անցել է եվրոյի, հուշադրամները սկսել են թողարկվել այդ արժույթով։
Պայմանավորևված այն հանգամանքով, որ երկիրը չի ունեցել իր սեփական դրամահատարանը, դրանք թողարկվել են արտասահմանում։
2014 թվականի ապրիլի դրությամբ թողարկվել է 99 տեսակ դրամ, այդ թվում՝ երեքը մելքիորից, 88-ը՝ 925 հարգի արծաթից, 3-ը՝ 583 հարգի ոսկուց, 7-ը՝ 99 հարգի ոսկուց և 3-ը՝ երկու մետաղներից (արծաթ և նիոբիում)։
Թղթադրամներ
Բոլոր թղթադրամներն ունեցել են նույն չափը՝ 130×65 մմ։ 500 լատ անվանական արժեքով թղթադրամի վրա պատկերված է աղջիկ, որի բնորդը Լատվիայի Պետհրատի արժեքավոր թղթերի բաժնի աշխատակից Զելմա Բրաուերեն է ։
Արժույթային կուրսի ռեժիմ
1994 թվականի փետրվարի 12-ին Լատվիայի բանկը ամրագրել է լատի կուրսը «Պարտառության հատուկ իրավունքների» (Special Drawing Rights, SDR) արժույթային զամբյուղի նկատմամբ. Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հաշվարկային միավորն ունեցել է 0,7997 LVL = 1 SDR հարաբերությունը ։ 2005 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ լատը եվրոյի նկատմամբ ունեցել է հետևյալ հարաբերակցությունը՝ 0,702804 LVL = 1 EUR, որն անփոփոխ է մնացել, մինչև Լատվիան ընդունել է համաեվրոպական արժույթը։ Այս խնդրի լուծման համար 2005 թվականի մայիսի 2-ից լատը ներառվել է «Արժույթային կուրսերի եվրոպական մեխանիզմում» (European Exchange Rate Mechanism, ERM): Պաշտոնապես այս մեխամիզմում ներառված արժույթը չի կարող ֆիքսված չափից շեղվել 15 %-ից ավելի։ Լատի դեպքում այն երբեք 1 %-ից ավել չի կազմել։ Այլ արժույթների կուրսը լատի նկատմամբ կախված է եղել այդ արժույթների՝ եվրոյի նկատմամբ դրսևորած փոփոխություններից ։
Մինչև 2014 թվականի հունվարը Լատվիայում ազգային արժույթի կուրսը պահելու համար դե-ֆակտո կիրառվել է Արժութային խորհրդի ռեժիմը, քանի որ փոխանակման կուրսը կառուցված էր այն եղանակով, որ գումարի բազան ապահովվել է արժույթի մաքուր ակտիվներով 100 %-ի մակարդակում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արժույթներ ըստ տարածաշրջանի Կատեգորիա:Շրջանառությունից հանված դրամներ
Գնանք իմ տուն
«Գնանք իմ տուն» (Come On-a My House), Ռոզմարի Քլունիի կատարմամբ երգ է, որն առաջին անգամ թողարկվել է 1951 թվականին։ Երգի հեղինակներն են Ռոս Բաղդասարյանն ու նրա մորաքրոջ որդին՝ ամերիկահայ գրող, Պուլիցերյան մրցանակի դափնեկիր Ուիլյամ Սարոյանը։ Երգը գրվել է 1939 թվականի ամռանը, Նյու Մեքսիկո կատարած այցի ժամանակ։ Երաժշտությունում առկա են հայկական ժողովրդական մոտիվեր, իսկ երգի բառերը պատմում են հայկական ավանդույթներից մեկի մասին, ըստ որի բարեկամներին ու ընկերներին հրավիրում են տուն ու դիմավորում են նրանց մրգերի, ընկույզների, սերմերի ճոխ սեղանով։
Երգն առաջին անգամ կատարվել է 1950 թվականին, ՕՖՖ-Բրոդվեյում «Որդին» բեմադրության ժամանակ, բայց հիթ է դարձել միայն Քլունիի ձայնասկավառակից հետո։
Հավանաբար, սա Սարոյանի հայտնի երգ գրելու միակ փորձն էր, ու սա Բաղդասարյանի եզակի աշխատանքաներից է, որը կապված չէ իր ամենահայտնի «Էլվինն ու Բուրունդուկները» ստեղծագործության հետ։ Բաղդասարյանը, ինչպես Դևիդ Սևիլիան, հայտնի դարձավ իր ստեղծած Բուրունդուկների շնորհիվ։
Ռոզմարի Քլունիի հիթի օրիգինալ տարբերակ
Երգն առաջին անգամ կատարվել է 1950 թվականին Օֆֆ-Բրոդվեյյան «Որդին» բեմադրության ժամանակ, բայց հիթ է դարձել միայն Քլունիի ձայնագրության թողարկումից հետո։
1951 թվականի Քլունիի առաջին հիթը դարձավ նրա առաջին բարբառ երգը, որը Քլունին ձայնագրել է 1951 թվականին Միտչ Միլլերի հետ՝ չորս երաժիշտներից բաղկացած անսամբլի գլխավորությամբ, այդ թվում՝ կլավեսինահար Սթեն Ֆրիմենի։ Այն հասել է Billboard աղյուսակում առաջին հորիզոնականին՝ այնտեղ մնալով վեց շաբաթ։
Չնայած նրան, որ Քլունին կատարել է «Գնանք իմ տուն»-ը, ավելի ուշ խոստովանել է, որ ատում է այս երգը։ Նա ասել է Միլլերին, որ երգն իր համար չի, բայց Միլլերը վերջնագիր է ներկայացրել՝ ձայնագրիր երգը, հակառակ դեպքում կհեռացվես աշխատանքից։ 1988 թվականի հարցազրույցի ժամանակ Քլունին ասել է, որ ամեն անգամ ձայնագրությունը լսելիս, նա զգում էր զայրույթ իր ձայնում, քանի որ նրան ստիպել են երգել  ։
Երգի քավեր տարբերակներ
Երգի քավեր տարբերակը կատարել է Էլլա Ֆիցջերալդը։
Լուիս Պրիման քավեր տարբերակը ստեղծել է իտալական սփինով Քիլլի Սմիթի հետ Sing Loud-ի ժամանակ։ Քավերը ձայնագրվել է 1960 թվականին Coronet Records լեյբլի կողմից։ Նա նաև ձայնագրվեց 1951 թվականին Robin Hood Records լեյբլում, ինչպես նաև 1958 թվականին՝ Moonglow-ում ։
Երգը նաև հիթ է դարձել Քեյ Սթարի համար, որը մի քանի տող ավելացրել է զվարճալի, գրեթե սյուրռեալիստական մանրամասներով և ավարտել է այն ավելի անկեղծ նախադասությամբ։ 1952 թվականին ճապոնացի երգչուհի Չիեմի Էրին կատարեց Քեյ Սթարի տարբերակը։ Դելլա Ռիզը նույնպես ձայնագրել է երգը, և հենց նրա տարբերակն է Մադոննան նմանակում "Swept Away" ռեմեյքում։ Շատերը ոչ ավանդական շրջադարձ էին առաջարկում, օրինակ ՝ Միկի Կացը երգում էր իդիշ, Ջուլի Լոնդոնն ավելի բացահայտ սեքսուալություն էր մտցնում իր տարբերակում,իսկ Էրտա Քիթը կատարում էր ճապոներեն։
Ավելի ուշ այն կատարվել է The Girls Next Door շոու ծրագրի ընթացքում The Nasty Tales-ի ու իրենք երաժշտախմբի կողմից։ The Surf Punks-ը վերափոխել են երգը 1980-ականների վերջին։
Հենց կոմպոզիտորներ՝ Բաղդասարյանն ու Սարոյանն էլ են կատարել այս երգը։ Բաղդասարյանը այս երգը նաև ներգրավել է իր The Mixed-Up World of Ross Bagdasarian ալբոմում, իսկ էլվինն ու Բուրունդուկներն այն կատարել են 1994 թվականին Գոհաբանության օրը A Chipmunk Celebration հեռուստածրագրի ընթացքում։ 1987 թվականին Բուրունդուկի արկածները անիմացիոն ֆիլմում այն կատարում է Միսս Միլլերը, ում հնչյունավորել է Դոդի Գուդմանը։
Ամերկացի քանթրի երգչուհի Կ.Տ. Օսլին երգը ձայնագրել է իր Live Close By, Visit Often ալբոմում 2001 թվականին։ Նրա կատարած երգը հասել է 40 հորիզոնականին Billboard Hot Dance Music/Club Play հիթ շքերթում։
Captain & Tennille նույնպես ստեղծել են քավեր տարբերակ որպես բոնուս երգ իրենց More Than Dancing... Much More CD-ում 2002 թվականին։ Երգի ևս մի ակապելլա քավեր տարբերակ կատարել է դերասանուհի Յանիս Հանսենը 1968 թվականին նկարահանված It Takes a Thief հեռուստասերիալի "To Steal a Battleship" էպիզոդում։
Բեթ Միդլերը երգը ավելացրել է իր Bette Midler Sings the Rosemary Clooney Songbook ալբոմում, որտեղ կատարում է Ռոսմարի Քլունիի երգերը։ Երգչուհի/դերասանուհի Բերնադետ Պիտերսը կատարում է քավեր տարբերակը Mozart in the Jungle սերիալում (սեզոն 2, էպիզոդ 4 "Touché Maestro, Touché") :
Ծաղրերգություն
1951 թվականի վերջին MGM Records-ը թողարկել է նոր երգ՝ «Որտե՞ղ է քո տունը»։ Ռոբերտ Ք․ Լյուիսի բարբառով կատարած երգի մեղեդին մանարամասն նկարագրում է երգչի «Ռոզիի» հրավերին ընդունելու անհաջող փորձերը։
1974թվականին ամերիկյան Sparks ռոք-խումբը իրենց երրորդ ձայնասկավառակն անվանել են Kimono My House՝ երգի անվանման բառախաղ։
1978 թվականին M*A*S*H դրվագում, որը վերնագրված է «Մայոր Թոփփեր», էքսցենտրիկ "Boot" Միլլերը (ում խաղում է Համիլթոն Քեմփը), հավանաբար, կարծելով, որ նա Ռոզմարի Քլունին է, երգում է «Արի իմ տունը» ճաշարանում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոզմարի Քլունիի երգեր
Մուրացան
Մուրացան (իսկականը՝ Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան, ), հայ գրող։
Կենսագրություն
Մուրացանը (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) ծնվել է 1854 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Լեռնային Ղարաբաղի Շուշի քաղաքում։ Հայրը հողագործ էր, գիտեր մի շարք արհեստներ, օժտված էր բանաստեղծելու և երգելու ձիրքով։ Ծնողները շատ ուշադիր էին որդու ուսման նկատմամբ։ Նախնական կրթությունը Գրիգորը ստացել է մասնավոր դպրոցում, որտեղ սովորել է երեք տարի։ Շուտով մեծ դժբախտություն է վրա հասնում. մահանում է հայրը, ընտանիքը ընկնում է կարիքի մեջ։ Մայրը ամեն ինչ անում է, որ որդին շարունակի ուսումը։ Տասներկու տարեկան Գրիգորը մասնավոր դպրոցից տեղափոխվում է ուրիշ դպրոց, որտեղ ուսման վարձը ավելի մատչելի էր, իսկ երկու տարի հետո ընդունվում է Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցը, որտեղ ուսանում է վեց տարի։ Այստեղ Գրիգորը ստանում է լուրջ կրթություն. սովորում է հայոց պատմություն, հայոց լեզու, մատենագրություն, աշխարհագրություն, ֆրանսերեն ու ռուսերեն։ Դպրոցում էլ սկսում է առաջին գրական փորձերը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա մեկ տարի հայոց լեզու և պատմություն է դասավանդում հայտնի գրագետ Խորեն Ստեփանեի մասնավոր դպրոցում։
1877 թվականին ապագա գրողը շրջագայում է Սյունիքում և Արցախում, ծանոթանում պատմական հոյակապ հուշարձաններին, հինավուրց հայկական քաղաքների ու ամրոցների ավերակներին, ազգային ավանդույթներին ու սովորույթներին,կարդում վանքերում պահված ձեռագիր հիշատակարանները։
1878 թվականին Մուրացանը տեղափոխվում է Թիֆլիս։ Այնտեղ նյութական սուղ պայմաններից դրդված, կարճ ժամանակում հաշվապահություն է սովորում ու աշխատանքի անցնում տեղի առևտրական տներից մեկում։
Հոգեմաշ աշխատանքին զուգընթաց՝ նա կարողանում է մի փոքր ժամանակ գտնել և իրեն նվիրել գրականությանը։ 1881 թվականին նա գրում է իր առաջին գեղարվեստական լուրջ երկը՝ «Ռուզան» պատմական դրաման և «Մուրացան» կեղծանունով ներկայացնում Հայ թատրոնի վարչությանը։ Դրաման անսպասելի հաջողություն է բերում հեղինակին։ Ամենուրեք խոսում են նոր տաղանդի մասին։ Հայ հարուստները խոստանում են միջոցներ տալ գրողին՝ արտասահման գնալու և կրթությունը շարունակելու։ Սակայն խոստումները շուտով մոռացվում են և Մուրացանը մինչև կյանքի վերջ ստիպված է լինում հաշվապահի պաշտոնը համատեղել գրական աշխատանքի հետ։ Կենսագրական այդ դառը փաստից նա ստեղծում է «Հասարակաց որդեգիրը» ազդեցիկ պատմվածքը։
1889 թ. «Նոր դար» լրագրում տպագրվում է «Խորհրդավոր միանձնուհի» վիպակը։ 1896 թվականին «Արձագանքում» տպագրվում է «Գևորգ Մարզպետունի» վեպը։ «Լումա» ամսագրում լույս են տեսնում «Նոյի ագռավը» պատմվածքը (1899 թ.) և «Առաքյալը» վիպակը (1902 թ.)։
Մուրացանը հռչակվում է։ Բայց ծանր աշխատանքը խոր ազդեցություն է թողնում նրա հոգեկան աշխարհի վրա. 1908 թվականին երևան են գալիս հոգեկան խանգարման նշաններ։ Մուրացանը վախճանվում է 1908 թվականի օգոստոսի 30-ին 54 տարեկան հասակում՝ անավարտ թողած իր ստեղծագործական մտահղացումները։
Ստեղծագործական աշխատանք
Մուրացանի գրական նախափորձերը վերաբերում են վաղ պատանեկության տարիներին։ Դրանք եղել են սիրո, կարոտի, հայրենասիրության բանաստեղծական ռոմանտիկ ներշնչումներ, որոնց նմուշները ժամանակին լույս են տեսել «Արարատ» և «Արշալույս Արարատյան» պարբերականներում։
«Անդրեաս երեց» պատմավեպի սյուժեն վերցված է Հայաստանում XVII դ. սկզբի պարսկական տիրապետության շրջանի իրադարձություններից, պատկերում է Ագուլիսի դպրոցի վերակացու Անդրեաս երեցի նահատակությունը՝ հանուն հայրենիքի և հայադավան եկեղեցու։
«Տիկին Փիլարյանի վիշտը» (1897), «Պսակների բողոքը» (1899), «Թե ինչու իմ ստորագրությունը չընդունեցին» (1902) պատմվածքներում գրողը սուր ծաղրի է ենթարկում լիբերալիզմի գաղափարախոսներին։ «Խոջիվանքում» (1886), «Հանելուկը լուծվեցավ» (1890), «Երկուսից որը» (1891), «Մարդը մտադրվում է, իսկ կինը կարգադրում» (1897), «Ցպահանջ» (1899) պատկերներում բացահայտվում են մարդկային հոգեբանության տարերքում թաքնված անբացատրելի պարադոքսները։
Մուրացանի ստեղծագործությունը հայ դասական գրականության ամենաինքնատիպ էջերից է։ Ասպարեզ մտնելով հայկական ռոմանտիզմի բուռն վերելքի շրջանում՝ Մուրացանը թեև ականատես եղավ այդ դպրոցի քայքայմանը, սակայն մշտապես հավատարիմ մնաց գեղարվեստական իր վաղ նախասիրություններին և դարձավ հայկական ուշ ռոմանտիզմի ամենախոշոր դեմքը։ Գեղարվեստական ոլորտների մեջ առնելով հայկական իրականության բոլոր բնագավառները՝ նա վավերացրեց մի ամբողջ պատմաշրջան և արձագանքեց ազգային ու սոցիալական իրադարձություններին։
Մուրացանի պատմական վեպեր
Պատմությունը ամբողջությամբ առաջնային տեղ էր գրավում Մուրացանի աշխարհայացքում։ Մուրացանի առաջին պատմավեպը «Ռուզան» դրաման է։ Այստեղ դրվագներ են նկարագրվում 13-րդ դարի թաթար-մոնղոլական արշավանքների պատմությունից և հայ կնոջ նահատակության մեջ ամփոփվում է հայրենասիրությունը, ազգային հավատը։ «Անդրեաս երեց» վեպը լույս է տեսել 1897 թվականին։ Այստեղ դրվագներ են նկարագրվում Նախիջևանի Ագուլիս աշխարհի 17-րդ դարի պատմությունից։ Վեպի գլխավոր հերոսը նահատակվում է հանուն դավանանքի, ազգի մեջ ազգապահպանություն սերմանելու առաքելությամբ։ «Գևորգ Մարզպետունի» պատմավեպը լույս է տեսել 1912 թվականին, այն հայ պատմավեպի մնայուն արժեքներց է։ Վեպում նկարագրվում է X դարի Հայաստանը Բագրատունիների օրոք։ Գևորգ Մարզպետունու կերպարի միջոցով Մուրացանը ուզում է հասկացնել, թե ինչ է իսկական հայրենասիրությունը, քանի որ միայն նա է կարողանում փրկել հայրենիքը մոտալուտ կործանումից։
Հիշատակ
Մուրացանի կիսանդրիները գտնվում են Երևանի համանուն դպրոցի առջև և Ծովագյուղում։ Նրա անունով է կոչվում Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի փողոցներից մեկը, ԼՂՀ-ում կա Մուրացանի անվան գրադարան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:19-րդ դարի արևելահայ դրամատուրգներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Հայալեզու գրողներ
Գոհարտիկին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Սրտի ռիթմով
«Սրտի ռիթմով» (In a Heartbeat), համակարգչային կարճամետրաժ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ` նկարահանված 2017 թվականին։ Սա Կերպարվեստի և դիզայնի Ռինգլինգյան քոլեջի ուսանողներ՝ Բեթ Դևիդի և Էստեբան Բրավոյի դիպլոմային աշխատանքն է ։
Սյուժե
Շերվինը ամաչկոտ, խարտյաշ տղա է, վազում է դպրոց, սպասելով գեղեցկաեմ Ջոնաթանի գալուն։ Շերվինը թաքնվում է ծառի սաղարթում և հիանում է Ջոնաթանով, որն անցնում էր իր կողքով՝ գիրք կարդալով և խնձոր ուտելով։ Հանկարծակի Շերվինի սիրտը սկսում է կատաղիորեն խփել, հետո այն մարդկայնանում է և, թռչելով տղայի կրծքից, սկսում հետևել Ջոնաթանին։ Խարտյաշը փորձում է բռնել և թաքցնել իր սիրտը, որը հանգեցնում է տարատեսակ անհարմար բախումների Ջոնաթանի հետ։ Վերջապես Շերվինը, հետապնդելով իր սրտին դպրոցում, բռնում է նրան, բայց հետո ամուր բռնում է Ջոնաթանի ձեռքը։ Դրությունը դառնում է անհարմար, երբ մյուս աշակերտները լուռ տարակուսանքով հետևում են նրանց։ Սիրտը բաժանվում է երկու կտորի և Շերվինը փախչում է իր մեկ կտորով։ Նա ընկճված նստում է դպրոցի բակի կանաչին, որտեղ նրան գտնում է Ջոնաթանը։ Նա միացնում է խարտյաշի սրտի կեսը և այն ուրախությամբ կենդանանում է։ Ջոնաթանը նստում է նրա կողքին։ Տեսարանն ավարտվում է, թողնելով միայն Շերվինի և Ջոնաթանի փայլող սրտերը, որոնք դառնում են մեկ ամբողջություն։
Ստեղծման պատմություն
Մուլտֆիլմը ստեղծվել է 24-ամյա Էստեբան Բրավոյի և 21-ամյա Բեթ Դևիդի կողմից, ովքեր Ռինգլինգյան կերպարվեստի և դիզայնի քոլեջի ուսանողներ էին։ Ծրագրի գումարները հավաքվել են Kickstarter կայքի շնորհիվ ։
Տեսանյութը հրապարակվել է Youtube-ում հուլիսի 31-ին և առաջին շաբաթվա ընթացքում ստացել է ավելի քան 20 միլիոն դիտում ։
Քննադատություն և գնահատականներ
Նպատակը`պայքարել հոմոֆոբիայի և անհանդուրժողականության դրսևորումների դեմ, րավոյի և Դևիդի մուլտֆիլմն ամբողջ աշխարհում հավանության արժանացավ ԼԳԲՏ համայնքի ներկայացուցիչների և նրա աջակիցների շրջանում  ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան կարճամետրաժ մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Համակարգչային անիմացիոն ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:3D ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ԼԳԲՏ ֆիլմեր
Զոլկայի շրջան
Զոլկայի շրջան (Зольский район, Дзэлыкъуэ къедзыгъуэ, Зольск район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում։ Անվանվել է շրջանի տարածքով հոսող Զոլկա գետի անունով։
Ստեղծվել է 1956 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Զալուկոկոաժե ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2124 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 50433 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,74 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի շրջաններ
Տիսսա (Օկայի վտակ)
Տիսսա (Тисса), գետ Ռուսաստանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Օկա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 117 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարիանո Ֆորտունի
Մարիանո Ֆորտունի (Mariano Fortuny y Madrazo,), իսպանացի, իտալացի դիզայներ, հագուստի սեփական նորաձևության տան հիմնադիր (1906-1946), 20-րդ դարի առանցքային դիզայներներից մեկը։
Կենսագրություն
Մարիանո Ֆորտունին նկարիչ օրիենտալիստ Մարիա Ֆորտունի ե Մարսալայի (1838-1874) որդին է։ Հորը կորցրել է երեք տարեկան հասակում, մանկությունն անցկացրել է մոր հետ Փարիզում և Վենետիկում, շատ է ճանապարհորդել Եվրոպայում։ Եղել է խոստումնալից նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, լուսանկարիչ, սակայն գերադասել է դիզայներ դառնալ։ 1897 թվականին ամուսնացել է Անրիետե Նեգրինի հետ։
Հայտնի է որպես մոդելյոր, դիզայներ, թատերական նկարիչ և գյուտարար։ Զբաղվել է մետաքսի պատրաստմամբ. այն արտադրել է 1919 թվականին հատուկ այդ նպատակով բացված ֆաբրիկայում, որ գտնվել է Վենետիկի Ջուդեկա կղզում։ Ստեղծել է սեփական արտադրության մետաքսից լուսամփոփներ։ Այդ օբյեկտները մինչ օրս համարվում են Ֆորտունիի այցեքարտը` շնորհիվ դրանց ճանաչելի օպալի գույնի, նախշերի, ապակյա ուլունքների։ Օրիգինալ լամպերի արտադրությունը դադարեցվել է 1920-ական թվականների վերջին։ Մինչև 1920 թվականի սկիզբը վենետիկյան ոչ մի ընկերություն չէր համարձակվում պատրաստել «Ֆորտունի» լամպեր` պայմանավորված դրանց տեխնիկական բարդությամբ և արտոնագրերի հետ կապված դժվարություններով։
Մահացել է 1949 թվականին Վենետիկում, թաղված է Հռոմում` Կամպո Վերանո գերեզմանատանը։ Մարիանո Ֆորտունիի կյանքը նկարարգրված է Պերե Ժիմֆերերի «Ֆորտունի» վեպում։
Ֆորտունի։ Նորաձևության նոր հավաքածու
Ֆորտունիին կարել է անվանել 20-րդ դարի կարևոր մոդելյորներից մեկը։ Նրա ռազմավարության շնորհիվ` ձևավորվել ու տարածում են գտել 20-րդ դարի հագուստի հիմնական սկզբունքները։ Չնայած իր աշխատանքների զգայուն բնույթին` Ֆորտունին հագուստը դիտարկել է կոնցեպտուալ ձև ։ Նրա առաջարկած զգեստներից շատերը չէին ենթադրում սեղմիրանի օգտագործում, ինչը որակապես փոխել է հագուստի կառուցվածքը` նպաստելով, որ այն հագնեն մերկ մարմնին, ինչն էլ իր հերթին ազդել է մարմնի նոր կառուցվածքի ձևավորմանը ։ Մարիանո Ֆորտունիի աշխատանքները նշանավորում էին մարմնի դեֆորմացիայի սկզբունքին հենված հագուստի անհետացումը, մասնավորապես Ֆորտունիի հագուստները վերջ են դրել մարմնի` մոդեռնի դարաշրջանի S-աձև ուրվապատկերին։ Ֆորտունին ստեղծել է նորաձևության ինքնատիպ տեսակ, որը կայուն է փոփոխությունների նկատմամբ. մեծ առումով նա պաշտում էր ոճն ու կենսակերպը, ոչ կայուն միտումների հաճախակի փոփոխությունը։
Ֆորտունի և Հին Հունաստան
Նորաձևությունը դիտարկելով որպես ինտելեկտուալ և գեղարվեստական երևույթ` Մարիանո Ֆորտունին պրոտագոնիստ էր` հագուստում և դեկորում հունական թեմա օգտագործելու մեջ։ Նրա հավաքածուներում հունական թեմային անդրադարձը դրսևորվում էր տունիկայի կիրառմամբ (նուրբ դարսերով մետքասից ուղիղ զգեստ)։ Նրա ուղղվածությունը Հին Հունաստանն էր, որը ևս մեկ անգամ բացահայտվել Հենրիխ Շլիմանի և Արթուր Էվանսի հետազոտություններով։ Հին հունական քաղաքակրթության մասին պատկերացումները, որոնք տարածում էին գտել 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին, դարձել են Ֆորտունիի հագուստների հիմնական մոտիվը։ Հին Հունաստանի մասին նրա պատկերացումները կապված էին կրետե-միկենյան մշակույթին` հակակշռություն կազմելով անտիկ դասականության հետ, որն արդեն բազմաթիվ հարյուրամյակներ համարվում էր գեղարվեստական գլխավոր ուղենիշ և ստանդարտ ։ Հունական մոտիվներ կիրառելու ձգտումը և դրանք իր դարաշրջանի ճաշակներին համապատասխանեցնելը վճռորոշ դեր են ունեցել Ֆորտունիի` արվեստը որպես նորաձևություն բնորոշելու փորձերում։
Տունիկա և Դելֆոս
Ֆորտունիի հավաքածուի գլխավոր տարրը դարձել է ուղիղ դարսավոր տունիկան։ Դարսավոր գունավոր մետաքսից տարբեր տունիկաները, որոնք լրացվում էին Մուրանոյի ապակուց հուլունքներով, եղել են Ֆորտունիի հավաքածուի հիմքը և դարձել նրա ատելիեի հագուստի ամենաճանաչելի տեսակը ։ Ֆորտունին եղել է մի քանի արտոնագրերի հեղինակ, որոնք առաջարկում էին մետաքսի դարսավորման արդյունավետ եղանակներ։ Նրա մշակած դարսավորման եղանակը իր անունով կոչվել է «Ֆորտունիի դարսավորում»։ Այս տեխնոլոգիան սկզբունքային կարևորություն ունի. մետաքսը դժվար է ենթարկվում դարսավորման և տեխնիկական նոր հնարավորությունների բացահայտումը թույլ են տվել Ֆորտունիին հագուստի նոր ձևեր ու տեսակներ ստեղծել։
Ֆորտունի տան հաճախորդներն են եղել Սառա Բեռնարը, Այսեդորա Դունկանը, Ալլա Նազիմովան, Նատաշա Ռամբովան, Լիլիան Գիշը, Մարկիզա Կասատին։
Վերածննդի պատմություն և դեկորատիվ կտորներ
Բացի մետաքսի դարսավորումից` Ֆորտունիի վարպետանոցների գործունեության կարևոր ուղղություններից էր դաջանախշ թավշի ստեղծումը։ Օգտագործելով 15-16-րդ դարերի վերածննդի շրջանի նյութերը` Ֆորտունի տունը թողարկել է դաջանախշ կտորներ և ստեղծել գոբելենի, թավշի, դիպակի հավաքածուներ` 15-16-րդ դարերի վենետիկյան տեխնիկայով։
Աշխատելով դեկորատիվ կտորների հետ` Ֆորտունին շարունակել է անգլիական «Արվետների ու արհեստների շարժման» ավանդույթները, որը հատուկ նշանակություն էր հատկացնում վաղ վերածննդի դեկորատիվ համակարգին։ Ֆորտունին իտալական վերածնունդը դարձրել է առօրյա կենցաղի մի մաս։ Դաջանախշ թավշի իր նկարներում Ֆորտունին կիրառել է նաև հյուսիսաֆրիկյան և արևելյան մոտիվներ։ Պատմելով Մարիանո Ֆորտունիի աշխատանքների մասին` Մարսել Պրուստը դրանք համեմատում է Վենետիկի Սուրբ Մարկոսի տաճարի հարդարանքի ու խճանկարների հետ` ուշադրություն դարձնելով դրանց օրիենտալիստական ուղղվածության վրա։
Մարիանո Ֆորտունի և Մարսել Պրուստ
Պրուստը Ֆորտունիի համակարգը համեմատում է Բալզակի հերոսուհիների հագուստների ճշգրտության հետ` ակնհայտ նմանություն տեսնելով նրանց ռազմավարության մեջ։
Ֆորտունի և թատրոն
Ֆորտունին աշխատել է նաև թատերական բնագավառում։ Թատրոնի նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը ծնվել է երաժտությամբ տարվելու ու Ռիխարդ Վագների օպերաների բեմադրության արդյունքում ։ 1892 թվականին Ֆորտունին Փարիզում լսել է Վագների օպերաները, իսկ Գերմանիա ճանապարհորդելու ընթացքում այցելել Բայրոյթի թատրոն, որը հատուկ կառուցել էր Վագներն իր ստեղծագործությունների բեմադրման համար։ Բայրոյթի թատրոնի բեմը Ֆորտունիին ոգեշնչել է զբաղվել թատերական ինժեներիայով և արվեստի սինթետիկ ստեղծագործություն ստեղծել։ Ֆորտունիի համար իդեալական թատրոնը մի օրգանիզմ է, որտեղ տեխնիկական սկզբունքներն ու դեկորատիվ տարրերը միավորված են մեկ ընդհանուր համակարգում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Իտալացի դիզայներներ Կատեգորիա:Իտալացի քանդակագործներ Կատեգորիա:Իտալացի գյուտարարներ
Սերգեյ Սոլովյով (այլ կիրառումներ)
Սերգեյ Սոլովյով, կարող է վերաբերել՝
Սերեբրյանայա (այլ կիրառումներ)
Սերեբրյանայա, կարող է վերաբերել՝
Հրաժեշտ սահմանագծից անդին
Հրաժեշտ սահմանագծից անդին, 1981 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ Ֆիլմն ավարտվել է, սակայն արգելվել և ցուցադրման չի թույլատրվել։
Սյուժե
Համալսարանի երիտասարդ ուսանողուհին խորապես ծանր է տանում սուտն ու երեսպաշտությունը, կեղծիքն ու հոգևոր սնանկությունը։ Եվ տանջող հարցերի պատասխանը փորձում է գտնել այն տղամարդկանց օգնությամբ, որոնց հետ հանդիպում է։ Սակայն ոչ մեկը նրա զգացմունքները կիսելու նույն անկեղծությունն ու համարձակությունը չի ցուցաբերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1981 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Կառավարման զարգացման դպրոցներ
Գիտական կառավարման դպրոց
Այս դպրոցի ձևավորման սկիզբը թվագրվում է 19-րդ դարի 80-ական թվականների վերջով, կապված է Ֆրեդերիկ Թեյլորի (1856-1915 թվականներին) գործունեության հետ, այնպես որ «գիտական կառավարում» անվանմանը զուգահեռ (այդ անվանումը վերջնականապես ամրագրվել է 1910 թվականին), դպրոցն իրավամբ կոչվում է նաև «Թեյլորի համակարգ» կամ պարզապես՝ թեյլորիզմ։ Դպրոցի զարգացման գործում մեծ ներդրումներ են ունեցել նաև՝ Թեյլորի ժամանակակիցները, ինչպես նաև համագործակցող նույն հունով ընթացող գիտնակաների մի ամբողջ խումբ։ Առավել նշանավոր են եղել Ռոբինսոն Թաունը (1844-1949), Հենրի Գանտը (1861-1991), Հարինգոն Էմերսոնը (1853-1931), Կարլ Բարտը (1860-1939) և այլք։ Մեծ ներդրում է ունեցել դպրոցի զարգացման համար նաև Հենրի Ֆորդը (1863-1947), որը ոներ նար «Իմ կյանքը, իմ նվաճումները» աշխատությունը, որը լույս է տեսել 1928 թվականին։ Գիտական կառավարման դպրոցի սկզբունքների հետևողական կիրառումը բացառիկ կարևորություն տվեց երկու նորամուծությունների ստանդարտացման և պլանավորման։ Ստանդարտացում շատ վաղուց էր հայտնի մարդկությանը և լայնորեն կիրառվում էր, օրինակ, մանուֆակտուրային արտադրության մեջ։ Գիտական կառավարման դպրոցին հատուկ են համակարգի սկզբունքների հետևյալ հիմնադրույթները՝
Վարչական դպրոց
Կառավարման «վարչական» կամ «դասական» դպրոցը, որ տեսական մտքի զարգացման մեջ հատկապես առանձնանում է 20-րդ դարի առաջին կեսին, առնչվում է հիմնականում ֆրանսիացի ինժեներ, արդյունաբերող, կառավարման տեսաբան Անրի Ֆայոլի (1841-1925) գործունեությանը։ «Գիտական» և «վարչական» դպրոցները համեմատելիս, տարածված մի փոխաբերություն է գործածվում, թե Ֆ. Թեյլորը կազմակերպության կառավարման իր համակարգն ստեղծում էր «ներքևից», իսկ Ա. Ֆայլորը՝ «վերևից»։ Ֆայոլը իր ուշադրությունը կենտրոնացրել է հատկապես վարչական գործողությունների խմբի վրա, առանձնացնելով կառավարման հետևյալ հիմնական գործառնությունները՝ կանխատեսում, կազմակերպում, տնօրինում, համաձայնեցում և վերահսկում։ Վարչական դպրոցի էական տարբերություններից մեկը գիտական դպրոցից այն է, որ կառավարման գործառույթի մասնատման փոխարեն այստեղ պարտադիր է արգադրության և ղեկավարման միասնականությունը (որն ընդգրկված է Ֆայոլի 14 սկզբունքների շարքում) «մեկ ղեկավար և միասնական պլան՝ ընդհանուր նպատակ հետապնդող գործողությունների համախմբի համար»։
Մարդկային հարաբերությունների և վարքաբանական գիտությունների դպրոց
Այս դպրոցն էլ է դասվում կառավարման դասական դպրոցների շարքը։ Համեմատելով դասական և վարչական դպրոցների հետ, որոնք ինքնուրույն են ձևավորվել և գործել, «մարդկային հարաբերությունների» դպրոցի կենսագրությունը ածանցյալ է, ծագել է «գիտական» կառավարման դպրոցի հիմնադրույթների գործնական ներդրման ընթացքում արձանագրված հակասությունների շնորհիվ։ Այս դպրոցի հիմնական աշխատությունը՝ «Հոգեբանությունը և արդյունաբերության արդյունավետությունը» (1912 թվականին), նվիրված է մասնագիտական պիտանիության թեստերի կիրառությանը և գնահատվում է որպես հոգետեխնիկայի ձևավորման հիմնաքար։ Առանձնացվում են այս դպրոցի հետևյալ դրույթները՝ Այս դպրոցի ջանքերով էր, որ հոգեբանությունն ու սոցիոլոգիան մտան արտադրական կյանք, լծվեցին կազմակերպությունների կառավարման բազմատեսակ խնդիրների լուծմանը։
Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ
Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ (Демон и Ангел с душой Тамары), Միխայիլ Վրուբելի 1980-1891 թվականներին ստեղծած գծանկարը, Միխայիլ Լերմոնտովի «Դևը» պոեմի նկարազարդումներից է։ Նկարը նախապես եղել է բալետի ռուս պարուհի Եկատերինա Գելցերի հավաքածուում։ Հետագայում այն գնել է պրոֆեսոր Արամ Աբրահամյանը ։ Նկարը 1995 թվականին գողացվել էր Երևանի ռուսական արվեստի թանգարանից ։
Նկարը կատարված է թղթի վրա ջրաներկով, և բելիլայով։
Կառավարման զարգացման դպրոցներ
Գրականություն
Սուվարյան Յու.Մ. - Մենեջմենթ-2002
Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ
Այլ «Դևեր»
Միխայիլ Վրուբելը դեռևս ուսանող տարիներին ազդվել է Միխայիլ Լերմոնտովի Դևը պոեմի Դևի և Թամարայի կերպարներից։ Նա իրեն նույնականացրել է Դևի հետ։ Երազել է ստեղծել եռերգություն նվիրված Դևին, Թամարային և Թամարայի մահվանը։ 1890-1891 թվականներին Լերմոնտովի եղերական մահվան հոբելյանին լույս է տեսել նրա ստեղծագործությունների լրիվ ժողովածուն, որի ձևավորման աշխատանքին ներգրավվել էին ժամանակի առաջավոր նկարիչները։ Վրուբելը սկսել է աշխատել Դևը պոեմի ձևավորման վրա։ Դևի շարքում հայտնվել են «Դևի գլուխը», «Թամարան և Դևը», «Դևը վանքի դարպասների մոտ», «Թամարայի պարը», «Թամարան դագաղում», «Սիրահարված Դևը», «Թռչող Դևը», «Դևը և հրեշտակը՝ Թամարայի հոգու հետ» նկարները։ Հոբելյանական հրատարությունից հետո Վրուբելը մոտ տասը տարի հեռացել է Դևի թեմայից, իսկ հետո նորից շարունակել  ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միխայիլ Վրուբելի նկարներ Կատեգորիա:1890 նկարներ
Կառավարման զարգացման դպրոցներ
Գրականություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն Կատեգորիա:Կառավարում
Նահապետի ողբը
«Նահապետի ողբը», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1886 թվականին ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունն գրել է 1886 թվականին ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 434-435) ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։
Ոտանավորն արձագանքում է հայ ժողովրդի արևմտյան հատվածի ծանր վիճակին։ Այն գրված է Ղ․ Ալիշյանի (Նահապետի) հայրենասիրական երգերի խորը ազդեցությամբ։ Այդ երգերից Թումանյանը նաև փոխ է առել առանձին բանաստեղծական ոճեր ու բառեր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ Կատեգորիա:1886 աշխատություններ Կատեգորիա:1886 գրականությունում
Էլբրուսի շրջան
Էլբրուսի շրջան (Эльбрусский район, Ӏуащхьэмахуэ къедзыгъуэ, Эльбрус район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում։ Անվանվել է շրջանի տարածքում գտնվող Էլբրուս լեռնազանգվածի անունով։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ ք․ Տիռնիաուզ ։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 35174 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,01 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի շրջաններ
Աբրամիխա (գետ)
Աբրամիխա (Абрамиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բայկալ գետի ափին։ Գետի երկարությունը 9 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մեծ Զելենովսկայա
Մեծ Զելենովսկայա (Большая Зеленовская), գետ Ռուսաստանում, հոսում Կաբանսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բայկալ գետի ափին։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Գոհություն (անձնանուն)
Գոհություն, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն գոհություն բառից։ Նորակերտ անուն է։ Քիչ է գործածվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
Լեսկենի շրջան
Լեսկենի շրջան (Лескенский район, ЛэскIэн къедзыгъуэ, Лескен район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդ-Բալկարական Հանրապետությունում։ Անվանվել է շրջանի տարածքով հոսող Լեսկեն գետի անունով։
Ստեղծվել է 1938 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ գ․ Անզորեյ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 523,06 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 29274 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 55,97 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի շրջաններ
Ադամ Բագդայ
Ադամ Բագդայ (Adam Bahdaj, ), լեհ արձակագիր, սցենարիստ, լրագրող, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Զբաղվել է լրագրությամբ։
Ստեղծագործություն
Գրականություն մուտք է գործել բանաստեղծական ժողովածուով, սակայն հայտնի է դարձել Դոմինիկ Դամիան կեղծանունով պատանիների համար գրած սուր սյուժետային դետեկտիվ ստեղծագործություններով։
1988-1992 թթ. Ա. Բագդայի «Փոքրիկ պինգվին Պիկ-Պոկը» գրքի հիման վրա լոնդոնյան «Սե-մա-ֆոր» ստուդիան նկարահանել է համանուն 26 մասանոց տիկնիկային անիմացիոն մուլտֆիլը։
Կատարել է թարգմանություններ հունգարերենից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեհ արձակագիրներ Կատեգորիա:Լեհ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Լեհ սցենարիստներ Կատեգորիա:Լեհ մանկագիրներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ
Ինա (Բարգուզինի վտակ)
Ինա (Ина), գետ Ռուսաստանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բարգուզին գետի ափին։ Գետի երկարությունը 152 կմ է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մայսկիի շրջան
Ստեղծվել է 1937 թվականին։ Վարչական կենտրոնը Մայսկի քաղաքն է ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 384,76 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 39957 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 103,85 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաբարդա-Բալկարիայի շրջաններ
Կատյա Պասկալևա
Կատյա Պասկալևա (Катя Кирилова Паскалева, ), թատրոնի և կինոյի բուլղարացի դերասանուհի, Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության Վաստակավոր արտիստուհի (1974) ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1945 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Բուլղարիայի Պետրիչ քաղաքում։
1967 թվականին ավարտել է Թատերական արվեստի ազգային «Кръстьо Сарафов» ակադեմիան, սովորել է Մետոդի Անդոնովի դերասանական արվեստի դասարանում։
Նկարահանվել է բազմաթիվ բուլղարական ֆիլմերում։ Նաև աշխատել է Բուլղարիայի դրամատիկական թատրոններում՝ Տոլբուխինի (այժմ՝ Դոբրիչ), Պազարջիկի, Պլովդիվի, Սոֆիայի։ 1985 թվականից եղել է Ալեկո Կոնստանտինովի անվան սատիրայի պետական թատրոնի դերասանուհի։
Եղել է Բուլղարացի կինոգործիչների խորհրդի անդամ, արժանացել է տարբեր մրցանակների և պարգևների։
Մահացել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Սոֆիայում կոկորդի քաղցկեղից, որն առաջացել էր երկար տարիներ ծխելու հետևանքով։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Բուլղարացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ
Ջիմի Վի
Ջիմի Վի, բրիտանացի դերասան և կասկադյոր, որը հայտնի է «Դոկտոր Ով» սերիալում մի քանի չար բժիշկների և այլ այլմոլարակայինների դերեր խաղալով։ «Աստղային պատերազմներ։ Վերջին ջեդայի» ֆիլմում R2-D2 դերում փոխարինել է հանգուցյալ Քենի Բեյքերին։
Կենսագրություն
Վին իր կարիերան սկսել է որպես դուբլյոր․ փոքր դերասանների փոխարեն հնարքներ է կատարել և լրացուցիչ ծառայություններ է տրամադրել այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսին է «Հարրի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը»։
2015 թվականի նոյեմբերին նա ընտրված է եղել «Աստղային պատերազմներ։ Վերջին ջեդայի» ֆիլմում R2-D2 դերում՝ փոփարինելով Քենի Բայքերին, (քանի որ ինչպես Քեն Բայքերը, գաճաճ էր․ հասակը 112 սմ էր), որը մահացել է 2016 թվականի օգոստոսին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:1959 ծնունդներ Կատեգորիա:Փետրվարի 3 ծնունդներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի կինոդերասաններ
Գոռ (անձնանուն)
Գոռ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն գոռ՝ «հպարտ» բառից ։
Նինո Ռոտա
Նինո Ռոտա (իտալ. Nino Rota, իրական անունը՝ Ջովաննի Ռոտա Ռինալդի, ), իտալացի կոմպոզիտոր։ Արժանացել է «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» և «Գրեմմի» մրցանակների։
Կենսագրություն
Նինո Ռոտան ծնվել է Միլանում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Մանկության տարիներին տեղափոխվել է Հռոմ և ընդունվել Սանտա-Չեչիլիա կոնսերվատորիան, որն ավարտել է 1929 թվականին։ Դեռ կոնսերվատորիայում սովորելու տարիներին Նինո Ռոտան ինքն իրեն դրսևորել է որպես հրաշամանուկ` հանդես գալով ինչպես կոմպոզիտոր, այնպես էլ նվագախմբի դիրիժոր, իսկ նրա առաջին` «L’infanzia di San Giovanni Battista» օրատորիան արդեն իսկ 1923 թվականին ներկայացվել էր Միլանում և Փարիզում։
1930 թվականից մինչև 1932 թվականը Նինո Ռոտան ապրել է ԱՄՆ-ում և Կերտիսի երաժշտության ինստիտուտում ստացել գիտական աստիճան։ Վերադառնալով Իտալիա, գրականություն է ուսումնասիրել Միլանի համալսարանում, որտեղ 1937 թվականին զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1950 թվականից մինչև իր մահը, նա Բարիի կոնսերվատորիայի տնօրենն էր։
Նինո Ռոտան հեղինակ է մի շարք օպերաների` «Ariodante» (1942 թ.), «Il capello di paglia di Firenze» (1955 թ.), «Aladino e la lampada magica» (1968 թ.), «La visita meravigliosa» (1970 թ.), «Napoli milionaria» (1977 թ.) և բալետների` «La rappresentazione di Adamo ed Eva» (1957 թ.), «Aci e Galatea» (1971 թ.), «Amor di poeta» (1978 թ.) և այլն։ Բացի այդ գրել է մեծ թվով ստեղծագործություններ նվագախմբի համար, որոնցից շատերը մինչ օրս կատարվում են ամբողջ աշխարհում։
1940-ական թվականների սկզբից Նինո Ռոտան երաժշտություն էր գրում կինոֆիլմերի համար։ Նա աշխատել է այնպիսի ռեժիսորների հետ, ինչպիսիք էին Ֆեդերիկո Ֆելինին, Ռենատո Կաստելլանին, Լուկինո Վիսկոնտին, Ֆրանկո Ձեֆֆիրելլին, Մարիո Մոնիչելլին, Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան, Էդուարդո դե Ֆիլիպպոն և այլք։ Սակայն առավել արգասաբեր էր Ֆեդերիկո Ֆելինիի հետ համագործակցությունը։ Բացի կինոերաժշտությունից, Նինո Ռոտան հեղինակել է թատերական ներկայացումների համար գրված երաժշտական գործեր։
Ֆիլմագրության ընտրանին
Նինո Ռոտան որպես կոմպոզիտոր հանդես է եկել բազմաթիվ ֆիլմերում, որոնցից արժե առանձնացնել դրանցից մի քանիսը.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:«Գրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի դասական կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Իտալացի դիրիժորներ Կատեգորիա:Իտալացի դաշնակահարներ Կատեգորիա:Իտալացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Իտալացի մանկավարժներ Կատեգորիա:Իտալացի սցենարիստներ
Օլիվյա Նորդգրեն
Օլիվյա Նորդգրեն (Olivia Lovisa Nordgren, ), շվեդ կին քաղաքական գործիչ, արհմիութենական շարժման ակտիվիստուհի։
Կենսագրություն
Օլիվյա Նորդգրենը ծնվել է 1880 թվականին Սկոնեում։ Ագարակատերի դուստր էր, սակայն մանուկ հասակում ապրել է ազգականի, այսինքն` մեկ ուրիշի մոտ։ 14 տարեկանում մեկնել է Տրելլեբորգ, որտեղ նրան աշխատանքի են վերցրել «Trelleborgs Allehanda» թերթը տպագրող տպարանում։ Այնտեղ նա աշխատել է մինչև 1911 թվականը։
Օլիվյան դարձել է արհմիութենական շարժման ակտիվ մասնակից. 1908-1922 թվականներին եղել է «Typografförbundet»-ի («տպագրական աշխատողների արհմիություն») Տրելլեբորգի բաժանմունքի խորհրդի անդամ։ Անդամակցել է Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը և սկզբում մասնակցել տեղի երիտասարդական և կանանց շարժմանը, այնուհետև Տրելլեբորգի աշխատանքային կոմունային, որտեղ նրան ընտրել են պատասխանատու պաշտոնների համար։ Շարժման նպատակն էր պայքարել կանանց ընտրական իրավունքի համար, որը 1909 թվականին քվեարկության հետևանքով նրանց չէր տրամադրվել։ Օլիվյան, լինելով ամուսնացած կին, իրավունք է ունեցել արտահայտել իր կարծիքը և ներկայացնել իր կուսակցությունը քաղաքում։ Օլիվյան ընտրվել է Տրելլեբորգի քաղաքային խորհրդում և աշխատել այնտեղ մինչև 1934 թվականը։ Եղել է իշխանության տարբեր մարմինների և խորհուրդների կազմում, այդ թվում` Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է մատակարարման քաղաքային վարչության անդամ և տնօրեն։
1919-1921 թվականներին՝ ընտրական իրավունքի բարեփոխումից հետո, որից հետո կանայք ստացել են բոլոր իրավունքները, Օլիվյան 1923-1950 թվականներին ընտրվել է որպես Մալմյոհուսի լանդսթինգ, իսկ 1925-1952 թվականներին ընտրվել է նաև Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ազգային խորհրդի անդամ։ Խորհրդարանական և կուսակցական աշխատանքում պաշտպանել է կնոջ աշխատանքի իրավունքը, լուծել սոցիալական հարցերը, մասնակցել առողջապահության, թոշակառուների, որբերի նպաստների, այրիների թոշակների և այլ հարցերի տարբեր կոլեգիաներին և հանձնաժողովներին։ Բացի այդ, Օլիվյա Նորդգրենը հրապարակել է հրապարակախոսական հոդվածներ։
1945 թվականին Օլիվյան ստացել է Իլլիս Քվորում 12-րդ աստիճանի մեդալը՝ ի նշան քաղաքացիական գործունեության։
Օլիվյա Նորդգրենը մահացել է 1969 թվականին։ Թաղված է Տրելլեբորգում։
Անձնական կյանք
Տպարանում աշխատելու ժամանակ Օլիվյան տպագրիչ Ադոլֆ Սանդբերգից երեք երեխա է լույս աշխարհ բերել, որոնցից մեկը մահացել է մանուկ հասակում։ 1908 թվականին ամուսնացել է «Arbetet» թերթի խմբագիր Սեթ Նորդի հետ և վերցրել Նորդգրեն ազգանունը։ Այս ամուսնությունից 1909 թվականին ունեցել է դուստր։ Սանդբերգի մահից հետո առաջին երեխաները նույնպես ապրել են մոր հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդ ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Շվեդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Շվեդ տպագրիչներ
Բուլղարիայի իշխանություն
Բուլղարիայի իշխանություն (Княжество България), սահմանադրական միապետություն ժամանակակից Բուլղարիայի տարածքում, որը գոյություն է ունեցել 1878-1908 թվականներին ։
Պետության ղեկավարը եղել է իշխանը, ով հանդես էր գալիս «բուլղարաց իշխան» տիտղոսով։ Սկզբնական շրջանում իշխանությունը ղեկավարել են Բատենբերգների, իսկ ապա Սաքսեն Կոբուրգ Գոտայի ազնավականական տոհմերի ներկայացուցիչները։
Օսմանյան կայսրությունից անկախացել է 1878 թվականին՝ Սան Ստեֆանոյի հաշտության պայմանագրով։ 1908 թվականի հոկտեմբերի 5-ին բուլղարական հողերի միավորումից հետո իշխանությունը վերածվել է անկախ թագավորության։
Պատմություն
Բալկանյան թերակղզու տարածքում անկախ բուլղարական պետության ստեղծման գաղափարն առաջացել է Բուլղարիայում ժամանակավոր ռուսական տիրապետության շրջանում, երբ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Օսմանյան կայսրության բանակը ստիպված եղավ լքել Բուլղարիան։ Ռուսական կարճատև տիրապետության ժամանակահատվածում բուլղարական պետությունը ազգային զարթոնք ապրեց։
Նորանկախ Բուլղարիայի սահմանները որոշեց 1878 թվականին գումարված Բեռլինի վեհաժողովը, որը բավականաչափ նվազեցրեց ազատագրված բուլղարական հողերը՝ հօգուտ Օսմանյան կայսրության։ Փաստացիորեն, Բեռլինի վեհաժողովը խափանեց Սան Ստեֆանոյի պայմանագրով նախատեսված բուլղարական պետության ստեղծումը։ 1879 թվականին Միջնադարյան Բուլղարիայի մայրաքաղաք Վելիկո Տիռնովոյում հրավիրվեց սահմանադիր ժողով, որի արդյունքում երկրում հաստատվեց սահմանադրական միապետություն։
Սակայն Բուլղարիան չուներ լիակատար անկախություն, քանի որ ղեկավարվում էր գերմանական ծագմամբ դրածո իշխանների կողմից։ 1887 թվականին երկրում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն և երկրի ղեկն իրենց ձեռքը վերցրեցին Սաքսեն Կոբուրգ Գոտայի ազնավականական տոհմի ներկայացուցիչները։ Կարճ ժամանակ անց Բուլղարիայի իշխանությունը պատերազմ մղեց Սերբիայի դեմ, որտեղ բուլղարացիները հասան առավելության։ Օսմանյան կայսրության դիրքերի թուլացմանը զուգընթաց 1908 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Բուլղարիան հռչակվեց թագավորություն։ Սա թվով երրորդ անկախ թագավորությունն էր Բուլղարիայի պատմության մեջ։