cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Նիկոլայ Ռիբնիկով
Կենսագրություն
Գերմանացիների կողմից ռմբակոծված Ստալինգրադից խաղաղ բնակչության փախչելու ժամանակ բոլորն անցան գետը այն ամենով, ինչով հնարավոր էր նավարկել։ Քաղաքը վառվում էր։  Այնտեղ հազարավոր մարդիկ ողջ-ողջ այրվել են։  Եվ ամբողջ Վոլգան վառվում էր, քանի որ գետի երկայնքով հոսում էին վառվող նավթի առվակներ։  Այսպիսով, 11 տարեկանում Նիկոլայը հրաշքով անցավ մյուս կողմը։  Նա լողալ չգիտեր, ստիպված էր կառչել դեպի այն կողմ նավարկվող նավակներից, իսկ նավակներում գտնվող մարդիկ խփում էին նրա ձեռքերին, որպեսզի իրենք էլ չանցնեն ջրի տակ։
Պատերազմից հետո Նիկոլայը և նրա եղբայրը վերադարձել են Ստալինգրադ։ Այստեղ Նիկոլայն ավարտել է դպրոցը։  Երիտասարդ տարիներին փորձել է իր ուժերը որպես դերասան Ստալինգրադի դրամատիկական թատրոնի օժանդակ կազմում։  Դպրոցից հետո նա ընդունվել է Ստալինգրադի բժշկական ինստիտուտ, բայց 1948 թվականին որոշել է դառնալ դերասան. մեկնել Մոսկվա և ընդունվել ՎԳԻԿ (Սերգեյ Գերասիմովի և Տամարա Մակարովայի արվեստանոց), որն ավարտել է 1953 թվականին։
1953 թվականին դարձել է Կինոդերասանի թատրոն-ստուդիայի դերասան։
Նրա դեբյուտը կինոյում եղել է էպիզոդիկ դերը «Գյուղական բժիշկը» («Сельский врач», 1951) ֆիլմում։ Նա առաջին անգամ նկարահանվել է իր ապագա կնոջ՝ Ալլա Լարիոնովայի հետ «Թիմը մեր փողոցից» ​​(«Команда с нашей улицы», 1953) ֆիլմում։
1955 թվականին Նիկոլայ Ռիբնիկովը կատարել է մեքենավար Ֆեոդոր Սոլովեյկովի գլխավոր դերը Միխայիլ Շվեյցերի «Օտար հարազատներ» («Чужая родня») ֆիլմում։ Փառքի է արժանացել «Գարուն Զարեչնայա փողոցում» («Весна на Заречной улице», 1956 թվական, ռեժ.՝ Ֆելիքս Միրոներ և Մարլեն Խուցիև) ֆիլմից շնորհիվ, որտեղ կատարել է Սաշա Սավչենկոյի գլխավոր դերը։  1956 թվականին «Գարունը Զարեչնայա փողոցում» ֆիլմը դարձել է վարձույթի առաջատար (30,1 միլիոն դիտող)։
1961 թվականին դերասանը համաձայնել է նկարահանվել կատակերգությունում, երբ ռեժիսոր Յուրի Չուլյուկինը նրան հրավիրել է խաղալու անտառահատ Իլյա Կովրիգինի գլխավոր դերը «Աղջիկները» («Девчата») ֆիլմում։ 1962 թվականին ֆիլմը  մեծ հաջողություն է ունեցել հանդիսատեսի շրջանում (ԽՍՀՄ-ում այն ​​դիտել է գրեթե 35 միլիոն հեռուստադիտող)։
1960-ականներին և 1970-ականներին Ռիբնիկովը շատ է նկարահանվել, այդ թվում խաղալով այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Նրանց ենթարկվում է երկինքը» («Им покоряется небо», 1963), «Արթնացրե՛ք Մուխինին» («Разбудите Мухина!», 1967), «Պատերազմ և խաղաղություն» («Война и мир», 1967), «Ազատագրում» («Освобождение», 1968), «Յոթերորդ երկինք» («Седьмое небо», 1971) և այլն։
1970-ականների վերջերին և 1980-ականներին դերասանին հրավիրել նկարահանվելու ավելի ու ավելի հազվադեպ և հիմնականում էպիզոդիկ դերերում։ Այս ժամանակահատվածում Ռիբնիկովի ամենահիշարժան գործերն են «Իվանովների ընտանիքը» («Семья Ивановых», 1975), «Վիկտոր Կրոխինի երկրորդ փորձը» («Вторая попытка Виктора Крохина», 1977 թ.), «Ամուսնանալ կապիտանի հետ» («Выйти замуж за капитана», 1985 թվական, ըստ «Սովետսկի էկրան» հանդեսի կողմից հանդիսատեսի շրջանում կատարված հարցման արդյունքների՝ դերասանը 1986 թվականին ճանաչվել է էպիզոդիկ դերի լավագույն կատարող) և այլն։
1990 թվականին դերասանը խաղացել է իր վերջին դերը «Изыди!» ֆիլմում։
Մարկ Բլոնտ
'''Մարկ Դ. Բլոնտ''' (Mark Blount, ), ամերիկացի նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում։ Հասակը 213 սանտիմետր է, իսկ քաշը՝ 113 կիլոգրամ։ Խաղացել է կենտրոնականի դիրքում։
Կարիերա
Մարկը ավագ դպրոցի անդրանիկ տարին անցկացրել է Հարավային Կարոլինայի Սամրվիլ քաղաքի ավագ դպրոցում։ Հաջորդ տարին տեղափոխվել է Օակ Հիլ ակադեմիա։ Իր ավագ և վերջին տարին անցկացրել է Դոբս Ֆերի ավագ դպրոցում, որտեղ անվանվել է լավագույն խաղացող։ Դպրոցը ավարտելուց հետո ընդունվել է Պիտսբուրգի համալսարան։
Նիկոլայ Ռիբնիկով
Հոբբիներ
Այսպիսով, ինչու եմ ես սիրում ԲԿՄԱ-ն։ Այն ամենի համար, ինչ բնորոշ է այս ակումբին, այն ամենի համար, ինչն առանձնացնում է բանակային մարզիկներին։  Եվ եթե չգիտեք, թե ինչ, ավելի ուշադիր նայեք ԲԿՄԱ-ի հոկեյիստներին։
Մարկ Բլոնտ
Կարիերա
1997 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է Սիեթլ Սուպերսոնիքս ակումբի կողմից՝ ընդհանուր 54-րդ համարի ներքո։ Երեք մրցաշրջան անցկացրել է ցածրակարգ առաջնությունում։
Նիկոլայ Ռիբնիկով
Մահ
Նիկոլայ Ռիբնիկովը մահացել է քնած ժամանակ սրտի կաթվածից 1990 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը (թիվ 2 հողամաս) ։
Հիշողություն
Հուշեր
Մարկ Բլոնտ
Կարիերա
2003-04 մրցաշրջանի ժամանակ համարվել է վստահելի կենտրոնական՝ միջինում 29,3 րոպե ժամանակահատվածում հավաքելով 10,3 միավոր, 7,2 անդրադարձ և 1,29 բլոկշոթ։ 2004 թվականին Օռլանդո Մեջիքի դեմ խաղում Մարկը հավաքել է 28 միավոր և 21 անդրադարձ։
Նիկոլայ Ռիբնիկով
Հիշողություն
Հուշարձաններ
Մարկ Բլոնտ
Առաջնությունից դուրս
2010 թվականին Բլոնտը հեռանում է բասկետբոլից։ Նա բազմաթիվ ֆինանսական ներդրումներ է կատարել տարբեր սեփականություններում և բացել է մի քանի Cinnabon-ի և Auntie Anne's-ի մասնաճյուղեր։ «Իմ առաջին թրիփլ դաբլը» գրքի հեղինակն է ։
Նիկոլայ Ռիբնիկով
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:ՎԳԻԿ-ի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
Մարկ Բլոնտ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Մինեսոտա Թիմբերվուլվզի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սիեթլ Սուպերսոնիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ
(924) Թոնի
(924) Թոնի (Toni), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1919 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,936222 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4726 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3998 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1837,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,195894 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:1919 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Tommy Cash
Tommy Cash (իրական անունը Թոմաս Թամմեմթս, ), էստոնացի ռեփեր։
Կենսագրություն
Թոմասը ծնվել է ոչ հարուստ էստոնական ընտանիքում Թալլինում, մի շրջանում, որտեղ հիմնականում ապրում ռուսալեզու մարդիկ ։ Մանկությունից Թոմին հասկացավ, որ նա բիլինգվ է։ Նրա հայրը խոսում էր ռուսերեն, իսկ մայրը՝ էստոներեն։ Հենց լեզվի իմացության շնորհիվ Թոմասը առաջին անգամ ծանոթացավ ռուսական մշակույթի հետ։ Շատ հարցազրույցներում, խոսելով իր էթնիկ պատկանելության մասին, Քեշն ընդգծել է, որ իր տատիկը ծագումով Ռուսաստանից է, իսկ նրա մայրը կիսով չափ ուկրաինուհի է։ Սակայն Թոմիին հետաքրքրում էր ոչ միայն ռուսական, այլև ամերիկյան մշակույթը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Թոմասն աշխատում էր որպես մատուցող և հավաքարար, ակտիվորեն զբաղվում էր պարով։ Ժամանակի ընթացքում հոբբին դարձաո աշխատանք, որը անգամ եկամուտ էր բերում։
Կարիերա
Նրա երաժշտական կարիերայի սկիզբը դարձել է GUEZ WHOZ BAK տեսահոլովակը, որը թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերին։ Դրանից հետո համերգներ են սկսվել Էստոնիայում, Չեխիայում, Ֆինլանդիայում և եվրոպական այլ երկրներում։ Ավելի ուշ Թոմմին թողարկել է EUROZ DOLLAZ YENIZ անվանումով կոմպոզիցիան, որում պահպանվում է Թոմի հեղինակային յուրահատուկ ոճը։ 2014 թվականի գարնանը թողարկվում է EUROZ DOLLAZ YENIZ դեբյուտային ալբոմը, որը բաղկացած է ինը երգերից։ 2015 թվականին Թոմասը թողարկել է երկու հոլովակ՝ LEAVE ME ALONE և GIVE ME YOUR MONEY, երկրորդը՝ [Little Big] Ռեյվ-խմբի հետ համատեղ։ 2016 թվականի հուլիսին ներկայացվել է WINALOTO երաժշտական աշխատանքը, որից հետո Թոմասին բազմաթիվ առաջարկներ են ներկայացվել հայտնի լեյբլներից, սակայն երգիչը նախընտրել է պահպանել անկախությունը։ 2017 թվականի մարտի 16-ին կայացել է SURF երգի տեսահոլովակի պրեմիերան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էստոնացի երգիչներ Կատեգորիա:Բեմական կեղծանուններ
Արմեն Ավետիսյան (քաղաքական գործիչ)
Արմեն Վանիկի Ավետիսյան, քաղաքական և հասարակական գործիչ, ազատամարտիկ, Հայ-արիական միաբանության առաջնորդ։ Զբաղվում է արիադավան-հեթանոսական հավատի ծավալմամբ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1963 թվականի հունվարի 15-ին Ստեփանավան քաղաքում, Հայկական ԽՍՀ։ 1966-1970 թվականներին ընտանիքը բնակվում էր Ալավերդիում, իսկ 1970 թվականից Աբովյան քաղաքում ։
2005 թվականի հունվարի 24-ից մինչև մարտի 18-ը կալանավորվել է «ազգամիջյան թշնամանք հրահրելու» մեղադրանքով (3 տարով) և մինչև 2007 թվականի մարտը (2 տարի) դատապարտվել է դատարանի կողմից՝ պայմանականորեն ։
Ըստ Արմեն Ավետիսյանի, 2009 մայիսի 4-ին իր նկատմամբ կատարվել է մահափորձ վրաերթի տեսքով ։
Ընտանիք
Հայրը՝ Վանիկ Մինասի Ավետիսյան (արմատներով Կարսից է), մայրը՝ Ամալյա Ավետիսյան-Հարությունյան։ Առաջին ամուսնությունից ունի երեք դուստր՝ Անի, Արաքս և Արփի։ Երկրորդ ամուսնությունից ունի ևս մեկ դուստր՝ Աստղիկ, եւ որդի՝ Արեգ։ Երկրորդ կինը՝ Արմենուհի Մելքոնյանը, «Լուսանցք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիրն է և Արմեն Ավետիսյանի մամլո խոսնակը ։
Ծանոթագրություններ
- http://www.hayary.org/wph/– Հայ Արիական Միաբանության պաշտոնական կայք
https://www.facebook.com/pg/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D4%B1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%84%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A4-%D4%B1%D6%80%D5%B4%D5%A5%D5%B6-%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6-135442695410/community/?ref=page_internal –Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ Արմեն Ավետիսյան
- https://www.facebook.com/armenuhi.melqonyan?ref=tn_tnmn – Արմենուհի Մելքոնյան, ՀԱՄ առաջնորդի մամուլի խոսնակ, ՀԱՄ պաշտոնական կայքի–www.hayary.org գլխավոր խմբագիր
* http://www.hayary.org/wph/?p=2223 - Արմենուհի Արտավազդի Մելքոնյան
- https://www.facebook.com/profile.php?id=100029169784366 – Արմեն Ավետիսյան, Հայ Արիական Միաբանության առաջնորդ
http://www.hayary.org/wph/?page_id=2726 – Պատկերասրահ… http://www.hayary.org/wph/?p=5254   - Նկարներ համացանցից…
http://www.hayary.org/wph/?cat=3 – Տպագիր մամուլ - «Հայ-Արիներ» / «Հայեր» / «Հայ-Արիա» / «Լուսանցք» /
«Լուսանցք»-ի Word հոդվածային տարբերակները www.hayary.org -ի գլխավոր էջում եւ հոդվածների բաժնում:
«Լուսանցք»-ի թողարկումները PDF ձեւաչափով կարող եք կարդալ http://www.hayary.org/wph/ կայքի «Մամուլ» բաժնում - http://www.hayary.org/wph/?cat=21, / http://pressinfo.am/ պորտալում՝ հայկական եւ արտասահմանյան տպագիր մամուլի առցանց գրադարանում եւ pressa.ru -ում - http://pressa.ru/ru/catalog/newspapers/categories/gazetyi/blizhnego-zarubezhya/
Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ Կատեգորիա:Հայ արիական միաբանություն Կատեգորիա:Հայ նոր հեթանոսներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Նոր հայկական հեթանոսություն Կատեգորիա:Հայաստանի հայ արիական կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Լուկաս Բրավո
Լուկաս Բրավո (Lucas Bravo, ), ֆրանսիացի դերասան և մոդել, ով Լիլի Քոլինզի հետ Netflix-ի «Էմիլին Փարիզում» ռոմանտիկ կատակերգությունում կատարել է գլխավոր դերերից մեկը․ խոհարար Գաբրիելը, որը Էմիլիի հարևանն է և սիրելին ։
Կենսագրություն
Լուկասը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի թոշակի անցած Դանիել Բրավոյի և երգչուհի Եվա Բրավոյի որդին է ։ Միջնակարգ կրթություն ստացել է Նյոյի սյուր Սենում գտնվող Lycée Pasteur-ում ։
Լիլի Քոլինզի հետ Netflix-ի «Էմիլին Փարիզում» ռոմանտիկ կատակերգությունում կատարել է գլխավոր դերերից մեկը․ խոհարար Գաբրիելը, ով Էմիլիի հարևանն է և սիրելին ։ Նշվում է, որ Բրավոն նախապատրաստվել է խոհարարի դերը կատարելու համար, քանի որ նա նախկինում ռեստորանում խոհարարություն է արել ։
Բրավոն ներայումս նկարահանվում է «Տիկին Հարիսը գնում է Փարիզ» ֆիլմում՝ Լեզլի Մենվիլի, Իզաբել Հափերթի և Ջեյսոն Իսաաքսի հետ, ֆիլմի ռեժիսորը Էնթնի Ֆաբիանն է, հիմնված է Փոուլ Գալիքոյի համանուն նովելի վրա ։
Բրավոն նաև պրոֆեսիոնալ մոդել է, որին Փարիզում ներկայացնում է Viva գործակալությունը ։
Որպես դերասան Բրավոն նախկինում հայտնվել է Անտուան Մուֆլայի 2014 թվականի ֆրանսիական կատակերգություն-դրամայում՝ «La Crème de la crème», որի ռեժիսորը Քիմ Չապիրոն է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դերասաններ Կատեգորիա:Ֆոտոմոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կինոդերասաններ
Deformers
Deformers ( հայ՝․ Դեֆորմերս), բազմակիրառելի action ժանրի խաղ է, մշակել է Ready at Dawn և հրատարակվել  է  GameTrust-ի կողմից։ Խաղը Xbox One հարթակի համար  թողարկվել է մարտի 24-ին, Վինդոուզի համար ապրիլի 11-ին, իսկ  PlayStation 4-ի համար 2017 թվականի ապրիլի 21-ին ։
Գեյմերը վերահսկում է արարածների այսպես կոչված «դեֆորմերներին» և պայքարում է հակառակորդների դեմ՝ արենայում։ Խաղը ունի երեք ռեժիմ և հինգ տարբեր դասեր, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի իր առանձնահատկությունը։  Deformers խաղը միաժամանակ կարող են խաղալ 2-ից 4 մարդ, բաժանված էկրանով։
Թողարկումից հետո խաղը քննադատների կողմից արժանացել է  մեղմ քննադատությունների, ովքեր բարձր են գնահատել լավ գրաֆիկան և զվարճալի խաղընթացքը, բայց քննադատել են  փոքր քանակի ռեժիմները և բարձր գինը։
Խաղային ընթացք
Դեֆորմերսը բազմակիրառելի action ժանրի խաղ է ։ Գեյմերները ղեկավարում են կլորավուն արարածներին, որոնք կոչվում են «դեֆորմերներ», որոնք  կարող են գլորվել, ցատկել, կրակել, արագանալ և գրավել հակառակորդին։ Խաղում կա ընդամենը երեք եղանակներ։  deathmatch կամ team deathmatch ռեժիմներում նպատակը հակառակորդին ոչնչացնելն է կամ նրա առողջության մակարդակը նվազեցնել, հասցնելով մինչև զրոյի։
Յուրաքանչյուր մարտ բաժանվում է երկու րոպե տևողությամբ երեք ռաունդի։
Նախքան կռիվը խաղացողը կարող է ընտրել հինգ դասերից որևէ մեկը ` Ranger, Guardian, Speedster, Striker և Marksman, որոնցից յուրաքանչյուրը կռվի վրա թողնում է իր ազդեցությունը։ Խաղում նաև կարելի է գնել կերպարներ (արարածներ), որոնք միմյանցից տարբերվում են միայն արտաքին տեսքով ։ Կռվի ժամանակ կարող են հայտնվել տարբեր բոնուսային միավորներ, որոնք «դեֆորմերներին» տալիս են այս կամ այն ունակությունը, կամ կարող է տեղի ունենալ «աղետ»,  որի ժամանակ, օրինակ, կարող է խախտվել հավասարակշռությունը և հայտնվի մի հրեշ, որը կարող է ոչնչացնել իր ճանապարհին եղած ամեն ինչ։
Deformers-ը միաժամանակ կարող են խաղալ 2, 3  կամ 4 մարդ, բաժանված էկրանով, ինչպես նաև բազմաօգտագործվող ռեժիմը, ութ գեյմերների հետ ։
Խաղի մշակում և թողարկում
Deformers-ը մշակվել է  Ready at Dawn ստուդիայի կողմից։ Նախագիծը սկզբնավորվել է, որպես տեխնոլոգիական դեմոնստրացիա։ Ստուդիայի դիզայներների խումբը Դեֆորմորսի  նախագծի վրա աշխատել սկսել է 2014 թվականի օգոստոսին, այն ժամանակ, երբ աշխատակիցների մեծ մասը ուշադրությունը կենտրոնացրել էր The Order. 1886-ի վրա։ Deformers-ը ստուդիայի երկրորդ օրիգինալ խաղն է և սպասվում էր, որ նրանում պետք է լինեն այն նույն ֆիզիկական համակարգերը, ինչ, որ The Order-ում են։ Նաև սպասվում էր, որ Դեֆորմորսը կունենա շատ «փափուկ» բազմակառավարելի ռեժիմ։ Կարելի է խաղալ առցանց, լոկալ  ռեժիմում և ստեղծել խմբավորում յուրաքանչյուր խաղացողի հետ։
Ի սկզբանե նախատեսվում էր Դեֆորմորսը թողարկել 2017 թվականի փետրվարի 14-ին, սակայն թողարկումը հետաձգվել է, քանի որ մշակողները չեն հասցրել պատասխանել բոլոր քննադատություններին։ Ապրիլի 1-ից 4-ը Վինդոուզում, թվային Steam համակարգում հասանելի էր խաղի բետա ռեժիմը ։ Դեֆորմորսը երկրորդ խաղն էր, որը թողարկվել է GameStop GameTrust-ի կողմից , XOne  հարթակի համար ազատ է արձակվել մարտի 24-ին, ապրիլի 11-ին Վինդոուզի համար, և ապրիլի 21-ին PlayStation 4-ի համար ։
Ճանաչում
Դեֆորմորսը արժանացել է քննադատների մեղմ քննադատություններին։ PS4-ում խաղի միջին գնահատականը 60 բալ էր, հնարավոր 100-ից, Metacritic-ում 8-րդ տեղը, և 51% GameRankings-ում, իսկ XOne–ի համար նախատեսված տարբերակի համար Metacritic-ում ստացել է 49 բալ, հարյուրից ։
Ալեքսեյ Լիխիչյովը StopGame.ru կայքից PS4-ի համար նախատեսված տարբերակի համար,  բարձր է գնահատվել խաղային գրաֆիկան և գեյմթլեյը, սակայն բացասականապես է արտահայտվել ռեժիմների քիչ քանակի, սովորեցնող ռեժիմի բացակայության և բարձր գնի մասին։ Եվ ասել է, որ.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:PlayStation 4 տեսախաղեր Կատեգորիա:Xbox One տեսախաղեր Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր
Պլևենի քայլերգ
Պլևենի քայլերգ (Plevne Marşı) կամ Օսման փաշայի քայլերգ (Osman Paşa Marşı), Պլևենի պաշարման ժամանակ օսմանյան զորքերի հրամանատար Օսման փաշայի հիշատակը հավերժացնող քայլերգ ։
Պատմություն
Առաջին անգամ քայլերգը կատարվել է Հաֆիզ Յաշար Բեյի և Սազ նվագախմբի կողմից Հին Պլևենի քայլերգ (Eski Plevne Marşı) անվան տակ, որի խոսքերը տարբերվում են քայլերգի ժամանակակից տեքստից։ Արձանագրվել է, որ երաժշտությունը պատկանում է Մեհմեթ Ալի Բեյին ։ Այնուամենայնիվ, այլ աղբյուրներ վկայում են, որ քայլերգի տեքստը պատկանում է Միթհաթ Էֆենդիին, իսկ երաժշտությունը՝ հայ երգահան Տիգրան Չուխաջյանին։ Որոշ աղբյուրներ նաև գրում են, որ քայլերգի խոսքերը պատկանում մեկ այլ մարդու՝ հայտնի Ժորժ Պերա կեղծանվամբ, իսկ երաժշտությունը՝ Էդուարդ Թաքսիմ կեղծանվամբ հայտնի հեղինակի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հեղաշրջում Թուրքիայում (1960) Կատեգորիա:Թուրքական քայլերգեր Կատեգորիա:Պլևեն
(925) Ալֆոնսիա
(925) Ալֆոնսիա (Alphonsina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1920 թվականի հունվարի 13-ին Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից Բարսելոնայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,702419 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,487 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9178 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ալֆոնսիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5097 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1622,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,221858 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,07° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1920 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Վազգեն Ազիզյան
Վազգեն Բորիկի Ազիզյան (օգոստոսի 15, 1968, Մարտունի, Արցախ - փետրվարի 15, 1997, Մարտունիի 3-րդ դիրքեր), հայ ազատամարտիկ, հրամանատար, ՊԲ ավագ լեյտենանտ (1996)։
Կենսագրություն
1986-1988 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1988-1994 թվականներին կամավորական ջոկատի, Մարտունու ՊՇ ստորաբաժանումների (3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար) կազմերում մասնակցել է Մարտունիի, Մարտակերտի, Հադրութի, Աղդամի, Ֆիզուլիի, Հորադիզի, Զանգելանի, Կուբաթլուի, Ջաբրայիլի, Քելբաջարի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։
Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Մարտունիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հրամանատարներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Գուրոս
Գուրգեն Գևորգի Պարոնյան-Հովսեփյան (Գուրոս, ), հայ խորհրդային ինքնուս գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1965)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1905 թվականին, Գորիսում, Մելիք Օհանյանների հայտնի գերդաստանում։ Պապը` Մելիք Օհանն էր, հայրը՝ Գևորգ Պարոնյանը, շատ գրագետ մի անձնավորություն, ում «քայլող հանրագիտարան» էին ասում։ Պարոնյանների գերդաստանը Գորիսում ուներ լուսանկարչատուն, դեղարան, կազմարարական արտադրամաս և այլն։
Մեկ տարեկան էր Գուրոսը, երբ մահացավ հայրը, իսկ երկու տարեկանում կորցնում է մորը՝ մնալով հորաքրոջ խնամքին։ Ճանաչված գորգագործ էր հորաքույրը։ Արվեստի աշխարհ Գուրոսը մուտք է գործում իբրև լուսանկարիչ։ 22 տարեկանից տասը տարի շարունակ նա լուսանկարչության աշխարհում էր։ Շրջում էր հայրենի լեռնաշխարհի ամենադժվար հաղթահարելի ու գողտրիկ վայրերում, մագլցում ժայռեր, իջնում անդնդախոր ձորեր՝ բնության ամենահետաքրքրական, ամենանվիրական պատկերները լուսանկարելու։ Սիրում էր լուսանկարել բնապատկերներ։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում  ։
Ստեղծագործական ուղի
1928 թվականին Գորիսում բացում է գեղարվեստական լուսանկարչատուն, որը գործում է մինչև 1932 թ. ։ 1931 թ.-ից սկսած զբաղվում է գեղանկարչությամբ։ 1933 թվականին ընտանիքով տեղափոխվում է Երևան և աշխատանքի անցնում Գիտահետազոտական ինստիտուտում՝ որպես լուսանկարիչ։ 1936 թվականից մասնակցում է հանրապետական ցուցահանդեսներին։ 1938 թվականին վերջնականապես թողնում է լուսանկարչական աշխատանքը և ամբողջովին նվիրվում գեղանկարչությանը։ 1939 թվականից Գուրոսը Հայաստանի նկարիչների միության անդամ էր։
Ստեղծել է բնապատկերներ՝
Ցուցահանդեսներ
1945, 1958, 1968 թվականներին կազմակերպվում են Գուրոսի անհատական ցուցահանդեսները Երևանում, իսկ 1963 թվականին՝ Գորիսում, Սիսիանում, Ղափանում, Քաջարանում (1963)։
1939, 1958 թթ. Մոսկվայում մասնակցել է հայկական արվեստի տասնօրյակներին։
Հետմահու կազմակերպվել են բազմաթիվ ցուցահանդեսներ ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Հայաստանից դուրս։
Պարգևներ
1965 թվականին Գուրոսին շնորհվում է ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչի կոչում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ նկարիչներ
Գաթրի (Օկլահոմա)
Գաթրի (Guthrie), քաղաք ԱՄՆ-ի Օկլահոմա նահանգում։ Լոգան շրջանի վարչական կենտրոն ն է։ Բնակչության թիվը 10 191 մարդ է (2010) ։
Պատմություն
Գաթրի քաղաքի տարածքում սպիտակամորթների առաջին բնակավայրը ստեղծվել է 1887 թվականին, երբ տարածքով անցնում էր ATSF երկաթուղային ճանապարհը։ Երկաթուղային կայանը ստացել է Եղնիկի առու անվանումը, սակայն հաջորդ տարում անվանափոխվել է Գաթրի՝ ի պատիվ Տոպիկացի իրավաբան Ջոն Գաթրիի։ 1889 թվականին քաղաքում բացվել է փոստային բաժանմունք։
1889 թվականի ապրիլի 22-ին քաղաքում թնդանոթազարկն ազդանաշան է տվել հայտնի հողային մրցավազքի համար։ Օրվա ավարտին Գաթրիի բնակչությունը մի քանի տասնյակից հասել է 10 000-ի, կառուցվել են նոր փողոցներ, բացվել են բանկեր և թերթեր։ Մեկ ամիս անց քաղան արդեն ապահովվել էր բազմաթիվ աղյուսե տներով, փողոցներով, կենտրոնացված ջրամատակարարմամբ, հասարակական տրանսպորտի համակարգով և փողոցային էլեկտրական լուսավորությամբ։ Նույն թվականի մայիսի 2-ին Գաթրին դարձել է Օկլահոմա յի կենտրոնը։
1906 թվականին Օկլահոմայի ստեղծումից մինչ 1910 թվականը նահանգի կենտրոնը չի փոխվել։ 1910 թվականին գործարար օղակների ճնշման տակ կենտրոնը տեղափոխվել է Օկլահոմա Սիթի, որը սկսել էր արագորեն աճել նավթի հայտնաբերումից հետո։ Օկլահոմայի վարչական կենտրոնի կարգավիճակի կորստից հետո Գաթրին կորցրել է բնակչության զգալի մասը, մարել է նաև գործարար ակտիվությունը։ Քաղաքի կենտրոնում մինչ օրս պահպանվում են 19-րդ դարի վերջին կառուցված բազմաթիվ շենքեր, ինչի շնորհիվ 1999 թվականին մի քանի թաղամասեր հայտարարվել են ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձան։
Աշխարհագրություն և կլիմա
Քաղաքը գտնվում է Օկլահոմայի կենտրոնում, ցածր, ավազաքարից կառուցված բլուրների մեջ, տափաստանային և անտառային գոտիների սահմանին։ Հարավային հատվածում գտնվում է երկու լիճ, որոնք հայտնի հանգստյան վայրեր են տեղացիների համար։
Գաթրին գտնվում է Մեծ հարթավայրերի հարավային մասում, ուստի մայրցամաքային կլիման կտրուկ մեղմվում է Մեքսիկական ծոցի ազդեցությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, քաղաքի կլիման կարելի է բնութագրել որպես Մերձարևադարձային մուսսոնային։ Գաթրին հայտնի է եղանակային կտրուկ փոփոխություններով։ Ամենաանձրևային ամիսներն են մայիսը հունիսը և սեպտեմբերը։ Հաճախ են տեղի ունենում տորնադոներ։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով Գաթրին ուներ 10 191 բնակիչ, 3 854 տնային տնտեսություն և 2 474 ընտանիք։
Բնակչության ռասայական կազմ․
Քաղաքացիների միջին տարիքը՝ 37 տարեկան, մեկ շնչի տարեկան եկամուտը՝ 15 774 ԱՄՆ դոլար (2000 թվականի տվյալներով։ Հանցագործությունների քանակը միջինից մի փոքր քիչ է ինչպես նահանգում, այնպես էլ ամբողջ երկրում ։
Բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը քրիստոնյաներ են։ Գաթրիում է գտնվում Աստծո եկեղեցի կրոնական կազմակերպության կենտրոնակայանը։
Տնտեսություն և տրանսպորտ
Քաղաքային տնտեսության հիմնական ոլորտներն են սպասարկման ոլորտը և մանրածախ առևտուրը։ Կան գյուղատնտեսության արտադրանքի վերամշակման մի քանի փոքր ձեռնարկություններ։ Քաղաքի պահպանված պատմական կենտրոնը (ԱՄՆ-ի «պատմական օկրուգներից» ամենամեծը) գրավում է զբոսաշրջիկների ուշադրությունը ամենամյա փառատոններով։
Մոտակա խոշոր օդանավակայանը գտնվում է Օկլահոմա Սիթիում (Ռոջերսի անվան օդանավակայան)։ Գաթրիի միջով անցնում է I-35 միջնահանգային խաչմերուկը, որը միացնում է Տեխասը Մինեսոտայի հետ։ Հասարակական տրանսպորտը գտնվում է FIRST CAPITAL TROLLEY ընկերության կառավարման ներքո և ներառում է ավտոբուսներ դեպի օդանավակայան և մոտակա բնակավայրեր (ներառյալ Օկլահոմա Սիթի), տաքսիներ և էքսկուրսիոն ավտոբուսներ պատմական կենտրոնի ուսումնասիրման համար։
Մշակույթ
Քաղաքի պատմական կենտրոնը, որը պահպանել է 19-րդ դարի վերջի նկարագիրը, բազմաթիվ ֆիլմերի դրվագների նկարահանման վայր է, օրինակ․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1889 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ
Վաշինգտոն (նահանգ)
Վաշինգտոն (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևմտյան մասում։ Նահանգի վարչական կենտրոնը Օլիմպիա քաղաքն է, ամենախոշոր քաղաքը Սիեթլ-ն է` 6 830 038 մարդ բնակչությամբ (2011 թ.): Որպեսզի չշփոթեն մայրաքաղաք Վաշինգտոնը նահանգի հետ, շատ հաճախ մայրաքաղաքի անվանմանը ուղեկցում է «Կոլումբիայի շրջան» անունը (իսկ անգլերեն տարբերակով՝ «Washington, D.C.»): Պաշտոնական կարգախոսն է «Հավերժ կանաչ նահանգ»։
Աշխարհագրություն
Հյուսիսից Վաշինգտոն նահանգը սահմանակից է Կանադայի Բրիտանական Կոլումբիա նահանգին, արևելքից սահմանակից է Այդահո նահանգին, իսկ հարավից՝ Օրեգոն նահանգին ։ Արևմուտքից ջրային սահման ունի Խաղաղ օվկիանոսի հետ։ Ընդհանուր մակերեսը կազմում է 184 827 կմ² (18-րդ տեղում է ԱՄՆ-ում), հողի մակերեսը կազմում է 172 587 կմ²։
Նահանգի արևմտյան ծայրակետն Ալավայի հրվանդանն է։
Տրանսպորտ
Վաշինգտոն նահանգը ունի պետական մայրուղիներ, ինչպես նաև լավ զագացած լաստանավային համակարգ, որն ամենամեծն է, ոչ միայն ԱՄՆ, այլև ամբողջ աշխարհում։ Վաշինգտոն նահանգում գործում են 140 օդանավակայաններ, որոնցից 16-ը՝ պետական օդանավակայաններ են։ Տրանսպորտը պատկանում է Վաշինգտոնի պետական դեպարտամենտին։ Բացի այդ այնտեղ է գտնվում Բոինգ-Ֆիլդը, որը ԱՄՆ-ի հատուկ նշանակության օդանավակայաններից մեկն է։
Կան լայնածավալ ջրային ճանապարհներ Վաշինգտոնի խոշոր քաղաքներում։ Դրանց թվում են Սիեթլը, Բելվույուն, Տոմոկան (նավահանգիստ Տամոկա) և Օլիմպիան։ Նահանգի մայրուղիները ԱՄՆ-ում կազմում են մի մեծ ցանց, այդ թվում, կամուրջները և խոշորագույն լաստանավային համակարգը։ Վաշինգտոն նահանգում են գտնվում 5 ամենաերկար լողացող կամուրջներից 4-ը աշխարհում։
Կասկադյան լեռներում տրանսպորտի կազմակերպման համար պահանջվում է կատարել դժվարին աշխատանք։ Վաշինգտոն նահանգում շահագործվում և պահպանվում են յոթ հիմնական ճանապարհ- լեռնանցքներ և ութ փոքր լեռնային թունելներ։
Տնտեսություն
2005 թվականի տվյալներով Վաշինգտոնի ՀՆԱ-ն կազմել է 268,5 միլիարդ դոլար (14-րդ տեղում է ԱՄՆ-ում)։ Այստեղ գտնվում են կորպորատիվ այնպիսի ընկերությունների շտաբկայաններ, ինչպիսիք են`  Microsoft (գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ռեդմոնդում), Starbucks, Amazon.com, PACCAR և Valve:
Էվերեթը ունի արտադրական օբյեկտ` Boeing-ը։
Վաշինգտոնը Միացյալ Նահանգներում ունի հետադարձ հարկային համակարգ։ Նահանգը չունի նաև կորպորատիվ շահույթի շահութահարկ։
Այստեղ 1989—2007 թվականներին հիմնվել է Icos կորպորացիան, որն էլ հայտնի է բիոտեխնոլոգիաների շուկայում։ Ամենախոշոր ավտոարտադրողը «Քենուորթ»-ն է։
Վաշինգտոնը մեկն է այն 14 ԱՄՆ նահանգներից, որը ապաքրեականացրել է բժշկական մարիխուանան։
Խոշորագույն քաղաքներ
2009 թվականի տվյալներով հետևյալ քաղաներին են համարվում Վաշինգտոնի խոշորագույն քաղաքները ։
Տես նաև
Նկարչական թանգարան Մերիհիլլա
(926) Իմհիլդե
(926) Իմհիլդե (Imhilde), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1920 թվականի փետրվարի 15-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,981971 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4436 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5204 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1880,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191403 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,33° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1920 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Խնածախի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Խնածախ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 42 հուշարձան (22 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Life Goes On
«Life Goes On» (Կյանքը շարունակվում է), հարավկորեական BTS բոյ բենդի երգը։ Այն թողարկվել է «Be» ալբոմի հետ միասին, 2020 թվականի նոյեմբերի 20-ին Big Hit Entertainment-ում և Columbia-ում։
Արտադրություն
COVID-19 համավարակի պատճառով Map of the Soul Tour շրջագայության չեղարկումից հետո խումբը սկսել է աշխատել նոր ալբոմի վրա ։ Խմբի լեյբլը պաշտոնապես հայտարարել է «Be» ալբոմի մասին 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ։ Հոկտեմբերի 30-ին խումբը իր թվիթթերյան էջում հրապարակել է ալբոմի առաջատար սինգլի անվանումը՝ «Life Goes On» ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Տեսահոլովակում խմբի անդամներն անգործության են մատնվում կարանտինի ժամանակ, Վին նրանց համար վարում է մեքենա, նրանք դիտում են իրենց ձայնագրությունները և կատարում երգը դատարկ մարզադաշտում։
Կենդանի ելույթ
BTS-ը «Life Goes On» և «Dynamite» երգերը կատարել է 48-րդ ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխությունը նոյեմբերի 22-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:BTS խմբի երգեր Կատեգորիա:2020 երգեր Կատեգորիա:2020 սինգլներ Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ
Յուտա
Յուտա (անգլերեն՝ ), նահանգ ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում։ ԱՄՆ-ի՝ տարածքի մեծությամբ 13-րդ, 2,9 միլիոն բնակչությամբ 34-րդ և նոսր բնակեցվածությամբ 10-րդ նահանգն է։ Յուտան 1896 թվականի ​​հունվարի 4-ին դարձել է ԱՄՆ քառասունհինգերորդ նահանգը։
Գտնվում է Ժայռոտ լեռների շրջանում։ Հյուսիս-արևելքում սահմանակցում է Վայոմինգ, արևելքում` Կոլորադո, հարավում` Արիզոնա, արևմուտքում` Նևադա և հյուսիսում` Այդահո նահանգներին ։ Մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը Սոլթ Լեյք Սիթին է։ Մյուս խոշոր քաղաքներից են Օգդենն ու Պրովոն։
«Յուտա» անվանումը յուտե լեզվում նշանակում է «լեռնցիներ» ։ Քաղաքային բնակչությունը կազմում է նահանգի ողջ բնակչության 87 %-ը, ինչը ուրբանիզացման մակարդակով վեցերորդ ցուցանիշն է ԱՄՆ-ի նահանգների մեջ ։ Բնակչության մոտ 80 %-ը ապրում է Ուոսատչ-Ֆրոնտ շրջանում, որի կենտրոնը Սոլթ Լեյք Սիթին է։
Կրոնական առումով նահանգը միատարր է. բնակիչների մոտ 60 %-ը Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերի եկեղեցու ներկայացուցիչներ են։ Այս հանգամանքը որոշ առումով պայմանավորում է նահանգի առօրյա ու մշակութային կյանքը<ref name="autogenerated1">U.S. Religious Landscape Survey 2008, the Pew Forum on Religion & Public Life, pp 99-100. Retrieved 2008-07-02. <ref name="LDS population"> ։
Յուտան տրանսպորտային կենտրոն է։ Այստեղ զարգացած են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և գիտական հետազոտությունները, պետական ծառայությունը, հանքարդյունաբերությունը։ Յուտան զբոսաշրջային կարևոր կենտրոն է։ 2008 թվականի տվյալներով նահանգը ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրոյի գնահատականներով բնակչությամբ ամենաարագ աճող նահանգն է ։ 2000-2005 թվականներին Սաութ Ջորդան քաղաքը ամենաարագ աճող ագլոմերացիան է եղել ողջ ԱՄՆ-ում ։
Պատմություն
Մեծ ավազանի շրջանում առաջին մարդիկ հայտնվել են 10.000 տարի առաջ։ Նրանք գերազանցապես զբաղվել են որսով ու հավաքչությամբ։ Մոտ 2.000 տարի առաջ Կոլորադոյի բարձրավանդակում ձևավորվել է անասազի քաղաքակրթությունը։ Այնուհետև այստեղ հաստատվել են պուեբլո ցեղերը, որոնց գործունեության բազմաթիվ հետքերը, այդ թվում քարանձավային կացարանները, պահպանվել են նահանգի հարավարևելյան հատվածում։ Մինչ եվրոպացիների հայտնվելը տարածքում բնակվել են պայուտները, գոշուտները, նավախո, յուտա ցեղախմբերը։
1847 թվականի հուլիսի 24-ին մորմոնները Բրիգամ Յանգի գլխավորությամբ մտել են Մեծ աղի լճի հովիտը։ Մեկ տարի անց` ամերիկա-մեքսիկական պատերազմի ավարտից հետո, ժամանակակից Յուտայի տարածքն անցել է ԱՄՆ-ին։ 1849 թվականին մորմոնները ստեղծեցին Դեզերետ նահանգը, որը ձգվում էր Օրեգոնից մինչև Մեքսիկա, իսկ արևմուտքում` ընդհուպ Սիեռա Նևադա լեռնաշղթան` Կոնգրեսին խնդրելով այն ներառել ԱՄՆ-ի կազմի մեջ։ Կոնգրեսը հրաժարվում է այդպիսի սահմաններով նահանգ ընդունել, սակայն 1850 թվականին որոշում է ընդունում ավելի փոքր մակերեսով նահանգ ստեղծելու մասին` այն անվանելով «Յուտա»։ Նահանգապետ է դառնում Բրիգամ Յանգը։ Դեզերետ նահանգի ստեղծման հավակնությունները մորմոնները պահում են մինչև 1870-ական թվականները։
Հետագա մի քանի տարիների պատմությունը նշանավորվում է բնիկների, հատկապես յուտա ցեղի և վերաբնակիչների պայքարով։ Դրանք դադարում են 1867 թվականին հնդկացիական ռեզերվացիաների ստեղծումով, ինչպես նաև պետական իշխանությունների` մորմոնների դեմ մղած պայքարով. նրանց հետապնդում էին հատկապես բազմակնության պատճառով։ 1857-1858 թվականներին դեպքերը հանգեցնում են, այսպես կոչված, Յուտայի պատերազմին, երբ ԱՄՆ նախագահ Ջեյմս Բյուկենենը այնտեղ է ուղարկում պետական զորքեր` նպատակ դնելով նահանգապետ նշանակել ոչ մորմոնի։ Միջնահանգային առաջին երկաթուղու կառուցման ավարտից հետո (1869) նոր բնակիչներ են հաստատվում տարածքում, նաև ոչ մորմոններ, ովքեր հետաքրքրված էին գյուղատնտեսությամբ և արդյունաբերությամբ։ 1895 թվականին ընդունվում է նահանգային օրենսդրությունը, որը սահմանում էր կանանց քվեարկելու իրավունք, ինչն անսովոր երևույթ էր ժամանակի համար։
1896 թվականին հողատարածքից 12 միլիոն հեկտարը (Յուտայի նահանգի 65 %-ը) տրվում է երկրի կառավարությանը, որը ներկայումս տնօրինում է Հողատարածքի հսկողության բյուրոն (Bureau of Land Management): Դրանից հետո Յուտան նահանգի կարգավիճակով ընդունվել է ԱՄՆ-ի կազմի մեջ։ 2012 թվականի մարտի 23-ին Յուտայի նահանգապետ, հանրապետական Գարի Հերբերտը (Gary Herbert) ստորագրել է օրենք, որով պահանջում էր երկրի իշխանություններից նահանգին վերադարձնել 12 միլիոն հեկտարը։ Նա խոստացել էր երկրի իշխանության դեմ դատական գործ հարուցել, եթե մինչև 2015 թվականը տարածքը չվերադարձվեր նահանգին ։
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Յուտայի տարածքում հայտնաբերվել են արծաթի, ոսկու, ցինկի, պղնձի և օգտակար այլ հանածոների հանքեր։ Ոռոգման համակարգի բարելավման հետ ընդարձակվեցին գյուղատնտեսական նշանակության հողատարածքները։ Երկու պատերազմների ընթացքում ռազմական պատվերները նպաստեցին արդյունահանող ու վերամշակող արդյունաբերության զարգացմանը։ 1960-ական թվականներին նահանգը ուրբանիզացվում է. ներկայումս նահանգի բնակչության մեծ մասը կենտրոնացված է խոշոր քաղաքներում։ 1968-1990 թվականներին նահանգի բնակչությունը աճել է 70 %-ով։ 1980-ական թվականներին սկսվում է տնտեսության դիվերսիֆիկացումը. նոր նշանակություն են ստանում սպասարկման ու զբոսաշրջության ոլորտները։
Աշխարհագրություն
Նահանգը գտնվում է ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասի արևմուտքում։ Նրա մակերեսը 219.887 կմ² է։ Սահմանակցում է Այդահո (հյուսիսում), Վայոմինգ (հյուսիս-արևելքում), Կոլորադո (արևելքում), Արիզոնա (հարավում) և Նևադա (արևմուտքում) նահանգներին։
Յուտան գտնվում է աշխարհագրական երեք խոշոր շրջանների հատման տեղում` Ժայռոտ լեռներ, Մեծ ավազան և Կոլորադոյի բարձրավանդակ։ Նահանգը բնորոշվում է բազմազան ռելիեֆով։ Յուտայի կենտրոնական մասի հյուսիսում հառնում է Ուոսատչ լեռնագագաթը, որի բարձրությունը ծովի մակարդակից 3700 մ է։ Հյուսիս-արևելքում գտնվում են Յուինտա լեռները, որնք ունեն 3950 մ և ավելի բարձրություն։ Նահանգի ամենաբարձր գագաթը Քինգս պիկն է (4123 մ)։ Ուոսատչ լեռնազանգվածի արևմտյան մասում կան մի քանի հովիտներ, որտեղ կենտրոնցված է Յուտայի բնակչության 75 %-ը։ Նահանգի արևմուտքը անապատային տարածք է, որ հատվում է մի քանի ոչ մեծ լեռնազանգվածներով։ Բացառություն է նախկին Բոնեվիլ լճի տարածքի հովիտը, որ գրեթե հարթ է։ Կոլորադոյի բարձրավանդակը հարավում և հարավ-արևելքում ներկայանում է ավազաքարով։ Այս տարածքով է հոսում Կոլորադո գետը, որը ավազաքարի մեջ առաջացրել է խոր հարթավայր։ Յուտայի արևելքը ներկայանում է բարձրավանդակի առավել բարձր հատվածով։
Գլխավոր գետը Կոլորադոն է` Գրին Ռիվեր և Սան Խուան վտակներով։ Յուտայի հյուսիսում գտնվում է ԱՄՆ-ի արևմտյան հատվածի ամենախոշոր լիճը` Մեծ աղի լիճը։ Նահանգի մոտ 30 %-ը անտառածածկ է, ընդ որում անտառների մոտ կեսը դաշնային սեփականություն է։ Անտառների մեծ մասում ծառահատումն արգելված է։
Կլիմա
Յուտայի կլիման հիմնականում անապատային է։ Դա բացատրվում է նրանով, որ նահանգը գտնվում է Սիեռա Նևադայի, այսպես կոչված, անձրևային ստվերում։ Յուտայի հարավը գտնվում է Ուոսատչ լեռնազանգվածի անձրևային ստվերում։ Ամռանը նահանգը (հատկապես հարավային և արևելյան հատվածները) ընկած են Կալիֆոռնիական ծոցից փչող մուսսոնի ճանապարհին։ Յուտայի ցածրադիր հատվածների մեծ մասը տարեկան ունենում են 305 մմ տեղումներ, չնայած Ուոսատչի խիտ բնակեցված հատվածներում դրա քանակությունը հասում է 381 մմ-ի։ Մեծ աղի լճի անապատը Յուտայի ամենաչորային հատվածն է. տարեկան տեղումների քանակը հասնում է 127 մմ-ի։ Ձյան տեղումները բնորոշ են բոլոր հովիտներին` բացառությամբ հարավային մի քանի հովիտների։
Տարածքի մեծ մասին բնորոշ են ցուրտ ձմեռն ու շոգ ամառը։ Յուտան օդային սառը հոսանքներից պաշտպանված է հյուսիսում ու արևելքում գտնվող լեռներով։ Չնայած դրան` երբեմն արկտիկական սառը հոսանքները հասնում են այս տարածք։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը −1 °C-ից (հյուսիսում) մինչև 13 °С է (Սենտ Ջորջում)։ 0 °С-ից ցածր ջերմաստիճան գրանցվում է Յուտայի գրեթե բոլոր շրջաններում, սակայն որոշ հատվածներում դրանք հաճախակի ու տևական բնույթ ունեն։ Հուլիսի առավելագույն ջերմաստիճանը 29-38 °С է։
Ժողովրդագրություն
ԱՆ-ի Բնակչության մարդահամարի բյուրոյի տվյալներով 2011 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ նահանգի բնակչությունը 2.817.222 մարդ է։ 2010 թվականի համեմատությամբ բնակչության աճը կազմել է 1.93 %: Կանայք կազմում են բնակչության 49.9 %-ը, իսկ տղամարդիկ` 20.1 %-ը։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով նահանգի ռասայական կազմը հետևյալ պատկերն ունի.
Բնակչությունը հիմնականում եվրոպական ծագման է.
Բնակչության աճի դինամիկա:
Տնտեսություն
Յուտայի տնտեսական վերլուծության բյուրոյի տվյալներով նահանգի համախառն ներքին արդյունքը 114.5 միլիարդ դոլար է, որը ԱՄՆ-ի համախառն ներքին արդյունքի 0.78 %-ն է ։ Բնակչության մեկ շնչին հասնող եկամուտը 2005 թվականին եղել է 24.977 դոլար։ 2010 թվականի հունվարի տվյալներով գործազրկությունը 6.8 % է ։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են մեքենաշինությունը, ավիատիեզերական, էլեկտրատեխնիկական, սննդի, քիմիական, նավթային արդյունաբերությունը, տպագրությունը։ Յուտայում արդյունահանվում են մոտ 200 տեսակ օգտակար հանածոներ` նավթ, բնական գազ, ածուխ, պղինձ։ Պղնձի արդյունահանումը սկսվել է դեռևս 1907 թվականին, նավթինը` 1948 թվականին։ Պղնձի արդյունահանման ցուցանիշով նահանգը առաջիններից մեկն է երկրում։ Չնայած դրան` արդյունահանումը կազմում է համախառն արդյունքի 3 %-ը միայն։ Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում է բնակչության 5 %-ը, իսկ 75 %-ը զբաղված է սպասարկման ոլորտում։
Կրթություն
Յուտայում գործում են մի շարք բուհեր։ Դրանցից են`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Յուտա Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի նահանգներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի վարչական բաժանում
Հայոց ազգային վերածնունդ
Հայոց ազգային վերածնունդ, Օսմանյան կայսրությունում ազգայնականության բարձրացման ժամանակ հայերի ազգային-ազատագրական մտքի զարթոնք։ Թուրքիան փորձում էր քողարկել սոցիալական կարիքները՝ ստեղծելով Թանզիմաթի դարաշրջանը, զարգացնելով թուրքական լծի տակ գտնվող ժողովուրդների ազգային-ազատագրական շարժումների աճը ՝ Օսմանիզմն ու Առաջին Սահմանադրական դարաշրջանը։ Սակայն, համայնքների շրջանում՝ ներառյալ հայկական համայնքների, օսմանիզմը ողբերգական հետևանքներ ունեցավ, և Օսմանյան կայսրության Երկրորդ Սահմանադրական դարաշրջանը նույնպես փլուզվեց։
Հայ ազգային զարթոնքի ընթացքում Ազգային ժողովը Հայոց պատրիարքարանից Օսմանյան հայկական համայնքի մի շարք ժամանակավոր պարտադիր որոշումներ ստանձնեց։ Հայկական վերնախավի շրջանում, Օսմանյան դինաստիայի բացարձակ միապետությունը փոխարինեց հանրապետականության գաղափարը, իսկ 1863 թվականին Հայաստանի Ազգային ժողովի ստեղծումը փոխարինեց «Միլլետ» համակարգի անդամակցությունը։
XIX դարում հայ իրականության մեջ սահմանադրական-խորհրդարանական գործունեության առաջին քայլը կարելի է համարել 1860 թվականի արևմտահայերի Ազգային սահմանադրությունը։ Առանց պետականության, Կ. Պոլսի հայ համայնքը կարողանում է կազմակերպել իր գոյությունը և Ազգային ժողովի միջոցով ընդունել օրենքներ, կանոններ։ Դրանք ներքին օգտագործման համար էին, սակայն կարևոր նշանակություն ունեցան արևմտահայության մեջ հարաբերությունների կարգավորման, որոշակի չափանիշներ հաստատելու համար։
Առաջին աշխարհամարտի տարիներին հայերը Օսմանյան ժողովրդավարության պատմության ընթացքում տատանվում էին կայսրության մեջ հայկական հանրապետություն թե ինքնավար տարածաշրջան ունենալու գաղափարների միջև, Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն և Ռամկավար ազատական կուսակցություններով ( Արմենական կուսակցություն )։
Զգալի տարբերություններ կային 1860 և 1863 թվականների սահմանադրությունների միջև։ 1863 թվականի Սահմանադրության մեջ նվազեցվելէր պատրիարքի, եկեղեցու և հոգևորականության դերն Ազգային ժողովում։ Սահմանադրության ամենամեծ թերությունն այն էր, որ չէր ապահովում արևմտահայերի կյանքի ու գույքի անվտանգությունը։
Նախապատմական-պատմական դարաշրջան
Հայ ազգը միշտ էլ ունեցել է հայրենիք` Հայկական լեռնաշխարհը, սակայն միշտ չէ որ ունեցել է պետություն և միշտ չէ որ այդ պետության սահմանները համընկել են հայրենքի, այն է` Հայկական լեռնաշխարհի սահմանների հետ։ Հենց պատմական նմանօրինակ իրավիճակների առատության պատճառով է, որ հայ մարդու մոտ ձևավորվել է առանձնահատուկ մոտեցում դեպի սեփական պետությունը; Այլ է խնդիրը ազգ-հայրենիք հասկացությունների համադրության ժամանակ. ի տարբերություն պետություն և հայրենքի հասկացությունների, որոնք մասնակիորեն հակադրվում են մեկը մյուսին, այստեղ արդեն նկատվում է հակառակ գործընթացը` հայրենիքը և ազգը որոշակիորեն նույնականացվում են։ Նման իրավիճակը պայմանավորված է նախ և առաջ հայ մարդու հոգեբանական առանձնահատկություններով։ Ի տարբերություն բազմաթիվ այլ ազգեր` հայերի մոտ հիմնականում բացակայում է իրենց հայրենքի նվաճման կամ եկվորության մասին ավանդույթները, որոնց փոխարեն գոյություն ունի այն համոզմունքը, որ հայերը Հայկական աշխարհում ոչ թե եկվորներ են, այլ տեղաբնիկներ, այսինքն` հայ ազգը, հայ ժողովուրդը, իսկ դրանից առավել վաղ հայկական ցեղախմբերն ապրում են լեռնաշխարհում «պատմության արշալույսից»։ Սակայն հայ մտավորականները միշտ էլ փորձել են գտնել կամ այս համոզմունքները հաստատող կամ հերքող փաստեր։ Հայ ազգի ծագման հիմնահարցի վերաբերյալ գոյություն ունեն բազմաթիվ մոտեցումեր, տեսություններ, որոնք կարելի է խմբավորել երկու մեծ կատեգորիաներում` հայ ազգի աստվածային ծագման գաղափարի կողմնակիցներ և էվոլյուցիոն տեսությունների կողմնակիցներ։
Հայ դասական դարաշրջան
Օսմանյան կայսրությունում, մինչև 18-րդ դարը, հայերի սոցիալական կառուցվածքը հիմնված էր «Միլլեթ» համակարգի վրա։
Հայերն առաջինն էին Օսմանյան կայսրությունում, որ կարգավիճակ ստացան։ Հայերի կարգավիճակն ամրագրվեց 1863 թվականին, Հայոց ազգային սահմանադրությամբ՝ «Կրոնահամայնական ազգային կյանքը կարգավորող կանոնադրություն», որը տպագրվեց հայերեն և օսմաներեն։ Սահմանադրությունը, որի մշակմանը մասնակցել է Գրիգոր Օտյանը՝ իբրև իրավաբան, հայության կրոնական, ազգային, մշակութային, հասարակական կյանքին վերաբերող կանոնադրություն էր։ Հայերը մինչ այդ ունեին միայն մեկ ներկայացուցչություն։
Հայ ազգը Օսմանյան կայսրությունում դավանանքային համայնք էր։ Տեղական հարցերում կոնֆեսիոն համայնքները գործում էին ինքնավար տարածքներում։ Հայկական համայնքը հայ առաքելական եկեղեցու ենթակայության տակ էր։ «Միլլեթ» համակարգը մեծ իշխանություն ուներ, իրենք իրենց օրենքները ներկայացրեցին, հավաքեցին և հարկեր սահմանեցին։ Հայերը կարողացան պահպանել իրենց երկրպագության տները՝ եկեղեցիները, ձեռք բերել հոգևոր գրականություն և կիրառել այն հայ ժողովրդի համար։ Դրանք տեղական մակարդակում տրված իրավունքներ էին, որոնք սահմանափակվեցին 18-րդ դարի տնտեսական և տեխնոլոգիական զարգացմամբ։ Օսմանյան քաղաքացիները ցանկանում էին ազգային մակարդակում իրավունքներ ունենալ։
Հայկական վերածնունդ
Հայերի մեջ լուսավորությունը երբեմն կոչվում էր հայ ժողովրդի վերածնունդ։ Առաջին լուսավոր աղբյուրը Մխիթարյան միաբանությանը պատկանող հայ վանականներն էին, երկրորդը՝ 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական զարգացումներն էին, հիմնականում «Ֆրանսիական հեղափոխությունը» և «ռուսական հեղափոխությունը»։
18-րդ դարում ստեղծվեցին նոր դպրոցներ, գրադարաններ և Արևմտյան Եվրոպայի համալսարաններում սովորելու հնարավորություն Օսմանյան կայսրության տարբեր մասսաների համար։ Բողոքական միսիոներների առաջնային նպատակը մուսուլմանների և հրեաների դավանափոխությունն էր, իսկ շուտով, այդ ծրագրում ներգրավվեցին նաև ուղղափառ հայերին։
1831 թվականին ամերիկացի միսիոներ Ուիլյամ Գուդելը գալիս է Կ.Պոլիս և մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը հաստատվում այստեղ։ Բնակության առաջին իսկ օրվանից նա և շատ միսիոներներ զգալի ներդրումներ են կատարել հայերի կրթության համար։ Նրանք շեշտը դրել են ոչ միայն տարրական կրթության վրա, այլև հիմնադրել են քոլեջներ և այլ ուսումնական հաստատություններ։ Այդ ուսումնառությաան կենտրոնների թվում են Անտեպի կենտրոնական քոլեջը, Հարփուի Եփրատ քոլեջը, Մարսովանի Անատոլիի քոլեջը, Մարասի կենտրոնական աղջիկների քոլեջը, Սբ. Պողոսի ինստիտուտը Տարսոնում։
Կ.Պոլիսը 15-19 դարերու և այնուհետև` ընդհուպ մինչև Մեծ եղեռնը, արևմտահայ մշակույթի ամենախոշոր կենտրոնն էր` այս հասկացության լավագույն և սպառիչ իմաստով, որովհետև այն իր համազգային ընդգրկումներով ու ներգործությամբ խթանելէ ոչ միայն Օսմանյան Թուրքիայի հայկական, այլև բուն Հայաստանի քաղաքների ու գավառների ազգային կրոնական, լուսավորական ու մշակութային կյանքը։ Այստեղ է լույս տեսել արևմտահայ անդրանիկ թերթը` «Լրո գիրը» (1832 թվական), որը, սակայն, «մէկ տարուան մէջ տեսաւ ծննդեան հետ մահն ալ» ։
Գոյություն ունեին քոլեջներ ՝ Սմիրնայի միջազգային քոլեջը, Բեյրութի Սիրիայի բողոքական քոլեջը և Ռոբերտ Քոլեջը, որտեղ բազմաթիվ հայ ուսանողներ կարողացան կրթություն ստանալ։ Այստեղ նրանք շփվում էին լուսավորության դարաշրջանի և ֆրանսիական հեղափոխության արմատական գաղափարների հետ։ Խոշոր սփյուռքի կրթված և ազդեցիկ անդամները փորձեցում էին լուսաբանել այս գաղափարները, միևնույն ժամանակ բարձրացնելով իրենց կրթական մակարդակը և ամրապնդելով իրենց ազգային ինքնությունը։ Եվրոպական ինտելեկտուալ հոսանքները, ինչպիսիք ֆրանսիական հեղափոխության գաղափարներն էին, փոխանցվեվին 23.000 հայ ուսանողների միջոցով՝ 127 բողոքական ժողովների ժամանակ, 13.000 հաղորդողների և 400 դպրոցների հետ միասին ։
Օսմանական լծի տակ, ազգի լուսավոր ուղեղները ելք էին փնտրում ստեղծված փակուղուց։ Այդ լուսավոր ուղեղներից մեկը դարձավ Մխիթար Սեբաստացին։ Նա ծնվել է Օսմանյան կայսրությունում 1676 թվականին, Սեբաստիայում։ Սովորել է Սեբաստիայի Սբ. Նշան, ապա՝ Էջմիածնի, Սևանի, Կարինի վանքերում։ 1693 թվականին մեկնել է Բերիա (այժմ՝ Հալեպ), որտեղ ծանոթացել է կաթողիկե միսիոներների հետ։ 1696 թվականին ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թվականին՝ վարդապետ։ 1701 -ին Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թվականին Հռոմի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 -ին Վենետիկին ենթակա Հունաստանի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։ 1712 թվականին Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ-ին միաբանությունը Կ.Պոլսից տեղափոխվել է Վենետիկ։
1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սբ. Ղազար կղզին շնորհել է Մխիթար Սեբաստացու միաբանությանը։ Մխիթարյանների միաբանությունը առաջնակարգ նվիրվածություն էր ցուցաբերում հայերի նկատմամբ։ Մտահոգված լինելով Հայաստանի մշակույթով և կրթական մակարդակով, Սեբաստացին մեծացրեց շփումը արևմտյան միսիոներների հետ։ Նա դեմ էր Հայ Կաթողիկե Համայնքի անջատ գոյությանը Հայ Առաքելական Եկեղեցուց և ծավալել է գիտակրթական գործունեություն, շարունակել է պահպանել Հայ Առաքելական Եկեղեցու ավանդույթները, կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, զբաղվել է մատենագրությամբ, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Մխիթարյան Միաբանությունն աշխարհում միակ կաթողիկե համայնքն է, որը երբեք լատինացված չի եղել։ Մխիթարյանների արարողությունները երբեք չեն եղել լատինածես և չեն կատարվել լատիներենով, այլ միմիայն հայերենով` համաձայն Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսակարգի։