cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստեփան Լուսիկյան
Կենսագրություն
Գրել է բալետ՝ «Ճպուռն ու մրջյունը» (բեմ.՝ 1990 թվական, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոն), դաշնամուրային կոնցերտներ, կամերային սիմֆոնիա, լարային կվարտետ, վոկալ և գործիքային մանրանվագներ, երգեր (Վահան Տերյանի, Վահան Թեքեյանի, Ռազմիկ Դավոյանի խոսքերով), թատերական երաժշտություն ։
2012 թվականին լույս է տեսել Դանիել Երաժիշտի «Ստեփան Լուսիկյան» մենագրությունը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարներ
Փարիզի ռազմական դպրոց
Փարիզի ռազմական դպրոց (École militaire), զինվորական մասնագիտացված ուսուցմամբ ուսումնական հաստատություն Ֆրանսիայում։
Տեղակայված է երկրի մայրաքաղաք Փարիզի կենտրոնում՝ Մարսի դաշտի արևելյան հատվածում, վարչականորեն՝ Փարիզի յոթերորդ շրջանում։
Պատմություն
Ռազմական դպրոցը հիմնադրվել է Ավստրիայի ժառանգության համար մղվող պատերազմից հետո՝ 1751 թվականի հունվարի 18-ին։ Այն ստեղծվել է Ֆրանսիայի թագավոր Լուի Սիրվածի հրամանագրով, ինչպես նաև Մարքիզուհի դե Պոմպադուրի հովանավորությամբ և Ժոզեֆ Պարի Դյուվերնի ֆինսանսավորմամբ։
Դպրոցի ստեղծման նպատակը աղքատ ազնվականական ընտանիքների երեխաներին զինվորական կրթություն տալն է։ Կառույցի շենքը նախագծել է ճարտարապետ Անժ-Ժակ Գաբրիելը։ Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1752 թվականին, սակայն դպրոցի պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել միայն ութ տարի հետո՝ 1760 թվականին։
Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն I Բոնապարտը ևս եղել է այս դպրոցի սանը։ Երիտասարդ հասակում Նապոլեոնն ընդունվել է Փարիզի ռազմական դպրոց, սակայն ֆինանսական դժվարությունների պատճառով մեկ տարի անց ստիպված է եղել թողնել ուսումը։
Ռազմական հաստատություն
Ներկայումս Փարիզի ռազմական դպրոցն իրենից ներկայացնում է ռազմագիտական և գիտահետազոտական հաստատությունների համալիր։ Այստեղ գործում են ստորև նշված հիմնական հաստատությունները՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի դպրոցներ Կատեգորիա:Նապոլեոնի նստավայրեր
Սյուզաննա Վալադոն
Կենսագրություն
Մայրը լվացարարուհի էր և ամուսնացած չէր։ Սյուզաննան մանկուց լավ նկարել է։ 15 տարեկանում դարձել է կրկեսի ակրոբատ, բայց մեկ տարի անց, վնասվածքի պատճառով թողել է կրկեսը։ Սկսել է բնորդուհի աշխատել բազմաթիվ հայտնի նկարիչների մոտ։ Նրան նկարել են Պյուվի դե Շավանը, Օգյուստ Ռենուարը, Տուլուզ Լոտրեկը, Էդգար Դեգան։ Ունեցել է սիրային կապեր նրանցից ոմանց հետ։ Նրանցից սովորել և հմտացել է նկարչական տարբեր տեխնիկաներում։ Երկար ժամանակ իր նկարները ոչ-ոքի ցույց չի տվել։ 1883 թվականին ունեցել է որդի (Մորիս Ուտրիլլո), որի հայրությունը հստակեցված չէ։ Ուտրիլլո ազգանունը տվել է տղային որդեգրող հայրը, ծննդից ութ տարի անց։
Սյուզաննայի նկարները առաջինը տեսել է Տուլուզ Լոտրեկը, իսկ հետո Դեգան բարձր է գնահատել գծի մաքրությունը և խրախուսել Սյուզաննայի նկարչական փորձերը։ Վալադոնը ի տարբերություն իր ժամանակակիցների կարողացել է կյանքի ընթացքում հասնել ճանաչման և ֆինանսական հաջողության։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի մոդելներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արվեստագետներ
NGC 1902
NGC 1902, ցրված աստղակույտ Ոսկե Ձկնիկ համաստեղությունում։ Աս օբյեկտը մտնում է Նոր ընդհանուր կատալոգի կազմը մեջ։ Առաջին անգամ այն դիտարկել է Ջոն Հերշելը՝ 1834 թվականի նոյեմբերի 23-ին։
NGC 1903
NGC 1903 լուսային բաժանում Ոսկե Ձկնիկ համաստեղությունում։ Այս օբյեկտը մտնում է Նոր ընդհանուր կատալոգի կազմի մեջ։ Այն առաջին անգամ դիտարկել է Ջոն Գերշելը 1834 թվականի նոյեմբերի 3-ին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Տիեզերք Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ
Լիշեր
Լիշեր (Lichères), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 86 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.94 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 80 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 29 կմ հյուսիս։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 51 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 39-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 12։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,5 %։ 39 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 38 անձ (20 տղամարդ և 18 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 12 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
NGC 1905
NGC 1905 լուսային բաժանում Ոսկե Ձկնիկ համաստեղությունում։ Այս օբյեկտը գտնվում է Նոր ընդհանուր կատալոգի կազմի մեջ։ Այն առաջին անգամ դիտարկել է Ջոն Գերշելը 1837 թվականի հունվարի 2-ին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Տիեզերք Կատեգորիա:Նոր ընդհանուր կատալոգի օբյեկտներ
Էսպրեսո
Էսպրեսո (espresso ), սուրճի պատրաստման մեթոդ՝ 9 բար ճնշման ներքո, ֆիլտրի միջով տաք ջրի (մոտ 90 °C) և աղացած սուրճի անցման միջոցով։
Էսպրեսոն մեծ ճանաչում է վայելում ողջ աշխարհում, նախ և առաջ՝ Եվրոպայի հարավում՝ Իտալիայում, Իսպանիայում և Պորտուգալիայում։
Ռուսաստանում «էսպրեսո» բառն սկսվել է օգտագործվել 1990-ական թվականների սկզբից՝ դուրս մղելով «փոքրիկ կրկնակի» անվանումը, որն օգտագործվում էր ավելի վաղ։
Էսպրեսոյի պատրաստում
8-ից 22 գրամ թարմ աղացած սուրճը լցվում է հոլդերի մեջ, խնամքով հարթեցվում է, ապա տեմպերով սեղմվում է այնպես, որպեսզի աղացած սուրճը դեղահաբի տեսք ստանա։ Հետո այդ՝ դեղահաբի տեսք ունեցող սուրճի վրա, 9 բար ճնշման ներքո լցվում է տաքացրած՝ 92-95 °C-ի հասցված ջուրը։ Աղացած զանգվածի հաստությունը կազմվում է այնպես, որ 30 մլ ծավալով էսպրեսոն լուծազատվի 25-30 վայրկյանների ընթացքում։ Ճիշտ աղացած, ճիշտ ջերմային մշակման ենթարկված, ջրի ճիշտ ջերմաստիճանը պահպանած, ինչպես նաև աղացած սուրճի անհրաժեշտ քանակի պահպանումը (մոտավորապես 8-12 կամ 18-22 գրամ՝ 1 բաժնի համար) ճիշտ պատրաստման գրավականն են։ Ցանկացած ասպեկտի անգամ աննշան փոփոխությունը փչացնում է սրճային մթերքը։ Վիզուալ առումով պատրաստման ճշգրտությունը որոշվում է փրփուրի գույնով (crema) և առաջին վայրկյանների ընթացքում լողացող սուրճի փշրանքներով (այսպես կոչված՝ «մկան պոչիկ»)։
Դասական էսպրեսոն սովորաբար ունենում է 25-35 մլ ծավալ և մատուցվում է դեմիտաս բաժակով՝ 60-70 մլ տարողությամբ, կամ էսպրեսոյի համար նախատեսված հատուկ բաժակով։ Կրկնակի էսպրեսոն՝ պատրաստված 18-22 գրամ սուրճից, ունի 60 մլ ծավալ։
Դասական էսպրեսոյի պատրաստման ևս մեկ տարբերակ հնարավոր է սրճեփի կամ սուրճի մեքենայի օգնությամբ, որն ունի E.S.E. (Easy Serving Espresso) տեխնոլոգիա։ Այդպիսի սուրճի մեքենայի մեջ դրվում են հատուկ սարքեր՝ դեղահաբի տեսքով, կամ սրճային կապսուլաներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ըմպելիքի մեկ բաժնի համար նախատեսված փաթեթավորում է։
Տարատեսակներ
Բացի դասական էսպրեսոյից (7-10 գ սուրճ 25-35 մլ ջրին), գոյություն ունեն նաև էսպրեսոյի այլ տարատեսակներ.
Էսպրեսո-մեքենաներ
Միլանցի ինժեներ Լուիջի Բեցերը 1901 թվականի նոյեմբերի 18-ին հայտնագործեց առաջին էսպրեսո-մեքենան։ Այն իրենից ներկայացնում էր մեծ կաթսա՝ կիսով չափ լցված եռացող ջրով, իսկ վերնամասում՝ սեղմման տակ գտնվող գոլորշիով։ Լուինջի Բեցերի նորարարությունը հոլդերի խումբն էր, որը տեղակայվում էր կաթսայի մեջ, և որի մեջ լծակով բացելով կափույրը՝ բարմենը լցնում էր տաք ջուրը։ Հետո մարդուց պահանջվում էր բաց թողնել լծակը, որպեսզի փակվեր ջրի հոսքը, բացել գոլորշին՝ հոլդերում գտնվող սրճային հաբի վրա բաց թողնելու կափույրը, որը և բաց էր թողնում ջուրը սուրճի միջով և հոլդերի ցանցի մեմբրանների անցքերով թափվում էր բաժակի մեջ։
1903 թվականին իտալացի արդյունաբերող Դեզիդերիո Պավոնին ձեռք բերեց լիցենզիա, որով կարող էր արտադրել Բեցերի սրճեփներ։ 1947 թվականին միլանցի բարմեն-գյուտարար Ակիլլա Գաջիեն սկսեց թողարկել կիսաավտոմատ սրճեփներ, որտեղ անհրաժեշտ ճնշմանը հասնում են ջրի բավականին վարար հոսքի բացթողնմամբ, որն ստեղծվում է հատուկ լծակի օգնությամբ. այդպիսի սրճի մեքենաները մինչ օրս էլ կոչվում են հոսքային։
1961 թվականին Faema ընկերությունը լծակը փոխարինեց էլեկտրական պոմպով, որն ունակ էր ստեղծելու ստաբիլ ճնշում (ապրանքանիշ՝ Faema E61): Այժմ արդեն մեծ տարածում ունեն պրոֆեսիոնալ սուպերավտոմատացված սրճային մեքենաները, որոնք կատաչում են պատրաստման ամբողջ գործընթացը (սուրճի հատիկի աղալուց մինչև անհրաժեշտ բարակությամբ և անհրաժեշտ քանակությամբ սեղմումը՝ հաբի տեսքով, մյուս պարամետրերի պահպանումը ևս), որոնցում սուրճի պատրաստման բոլոր էտապները ճշգրտորեն պահպանվում են էլեկտրոնային համակարգի կողմից (օրինակ՝ Franke Spectra, Schaerer, Jura, Saeco, Gaggia ապրանքանիշները), իսկ այդպիսի մեքենաների գործառույթներով և ծառայություններով զբաղվում են հատուկ մասնագիտացված ինժեներները։
1980-ական թվականների վերջում մեծ տարածում գտավ նաև պատիճային սուրճը։ Պատիճային սուրճի մեքենան մասամբ կրկնում է էսպրեսո-մեքենայի սկզբունքը՝ աղացած սուրճի միջով ջուրն անցնում է ճնշման ներքո։ Սակայն տարբերությունը նրանում է, որ սուրճն արդեն կշռաբաշխված է պատիճների մեջ, ինչն զգալիորեն արագացնում է պատրաստումը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Սուրճ Կատեգորիա:Սրճային ըմպելիքներ Կատեգորիա:Եվրոպական խոհանոց Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022  (2022 كأس العالم لكرة القدم), 22-րդ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը, որն անցկացվում է ՖԻՖԱ-ի անդամ ասոցացիաների տղամարդկանց ազգային հավաքականների միջև Կատարում՝ 2022 թվականի նոյեմբերի 20-ից մինչև դեկտեմբերի 18-ն ընկած ժամանակահատվածում։ ՖԻՖԱ 2022-ը միևնույն ժամանակ առաջին աշխարհի առաջնությունն է, որն անցկացվում է Արաբական աշխարհում և իսլամադավան մեծամասնությամբ երկրում, ինչպես նաև 2002 թվականի Ճապոնիա-Հարավային Կորեա համատեղ հյուրընկալումից ի վեր երկրորդ առաջնությունը, որն անց է կացվում Ասիա աշխարհամասում։ Ավելի քան 220 միլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ այս մրցաշարը համարվում է երբևէ անցկացված ամենաթանկ ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը։ Գործող չեմպիոնի կարգավիճակում հանդես է գալիս Ֆրանսիայի ընտրանին, որը 2018 թվականին Ռուսաստանում անցկացված աշխարհի առաջնության մրցաշարի եզրափակչում «4-2» հաշվով հաղթանակ է տոնել Խորվաթիայի ազգային հավաքականի դեմ դիմակայությունում ։
Ըստ էության, այս մրցաշարը վերջինն է իր ֆորմատում՝ 32 մասնակից թիմերով, քանի որ 2026 թվականից նախատեսվում է աշխարհի ատաջնությանը մասնակցելու հնարավորություն ընձեռել 48 հավաքականների 5 գործող կոնֆեդերացիաներից։ Կատարում ամառային սաստիկ շոգի և բավականին բարձր խոնավության պատճառով  առաջնությունն առաջին անգամ անցկացվում է նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին ՝ ավանդաբար ընդունված մայիս-հունիսի փոխարեն՝ 29 օր ընդհանուր տևողությամբ ։ Առաջնության մեկնարկային խաղը տեղի ունեցավ Կատարի և Էկվադորի հավաքականների միջև՝ «Ալ-Բայթ» մարզադաշտում։ Խմբային փուլի երկու անընդմեջ հանդիպումներում պարտություն կրելուց հետո Կատարի ընտրանին դարձավ աշխարհի առաջնության պատմության մրցապայքարից ամենավաղ դուրս մնացած հյուրընկալող թիմը  ։ Մրցաշարի եզրափակիչ հանդիպումը տեղի կունենա 2022 թվականի դեկտեմբերի 18-ին «Լուսայիլ» մարզադաշտում։ Այդ ամսաթիվը համընկնում է Կատարի ազգային օրվա հետ ։
Աշխարհի առաջնությունը Կատարում անցկացնելու որոշումը բազմաթիվ քննադատությունների է արժանացել, առավելապես՝ արևմտյան աշխարհում ։ Քննադատության հիմքում Կատարում մարդու իրավունքների պաշտպանության խնդիրն էր, ներառյալ այդ պետության վերաբերմունքը ներգաղթյալ աշխատողների, կանանց և ԼԳԲՏ անձանց իրավունքների հանդեպ, որը տարածված է զարգացող աշխարհի մեծ մասում և գրեթե բոլոր իսլամադավան պետություններում։ Այս կապակցությամբ ՖԻՖԱ-ն հայտնվել է կոռուպցիոն մեղադրանքներով սկանդալի թիրախում ։
Ձևաչափ
ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի առաջնությունը պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային մրցաշար է, որն անցկացվում է ֆուտբոլի ազգային թիմերի միջև։ ՖԻՖԱ-ի կողմից կազմակերպվող այս մրցաշարը, որն անցկացվում է չորս տարին մեկ անգամ հաճախականությամբ, առաջին անգամ անց է կացվել 1930 թվականին Ուրուգվայում։ 1998 թվականից ի վեր մրցաշարն ընթանում է նախնական փուլը հաղթահարած 32 թիմերի միջև, որոնք որակավորման հանդիպումներին մասնակցում են ըստ կոնֆեդերացիաների՝ աշխարհագրական կոմպոնենտով։ Մրցաշարն անցկացվում է ութ շրջանային խմբերով, որին հաջորդում է «նոկաուտ» փուլը՝ 16 թիմերի համար։ Գործող չեմպիոնը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականն է, որը «4–2» հաշվով հաղթանակ է տոնել Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային ընտրանու նկատմամբ՝ Ֆուտբոլի աշխարհի 2018 թվականի առաջնության եզրափակիչում։ Առաջնությունը նախատեսվում է անցկացնել կրճատված տևողությամբ՝ նոյեմբերի 20-ից մինչև դեկտեմբերի 18-ը Կատարում՝ Մերձավոր Արևելքում։ Հանդիսատեսներից չի պահանջվում հետևել COVID-19 համավարակի այնպիսի սահմանափակումների, ինչպիսիք են սոցիալական հեռավորությունը, պաշտպանիչ դիմակներ կրելը և բացասական թեստի արդյունքներ ներկայացնելը։
Մրցաշարի ձևաչափը
Կատարում կայանալիք 2022 թվականի աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու է 32 երկրի ազգային հավաքական։ Կատարի ընտրանին միանգամից կմասնակցի եզրափակիչ փուլին, որպես առաջնության հյուրընկալ։ Նախկինում առաջարկվում էր թմերի քանակը դարձնել 48-ի։ Սակայն 2019թ. մայիսին ՖԻՖԱ-ն չեղարկեց այդ միտքը։ Աշխարհի գավաթի ընտրական մրցաշարի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, իսկ եզրափակիչինը կլինի 2022 թվականի ապրիլին  ։
Որակավորում
ՖԻՖԱ-ի վեց կոնֆեդերացիաներ կազմակերպեցին իրենց սեփական որակավորման մրցույթները։ ՖԻՖԱ բոլոր 211 անդամներն իրավունք ստացան մասնակցելու որակավորմանը։ Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը որպես ընդունող երկիր, որակավորվեց ավտոմատ կերպով։ Այնուամենայիվ Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիան (ԱՖԿ) պարտավորեցրեց Կատարին մասնակցել որակավորման փուլի առաջին երկու փուլերին, Ասիայի գավաթ 2023-ին որակավորվելու համար ։ Քանի որ Կատարն ուներ որակավորման ուղեգիր, երկրորդ տեղը զբաղեցրած Լիբանանը շարունակեց որակավորման պայքարը ։ Գործող չեմպիոն Ֆրանսիան նույնպես անցավ որակավորման փուլը ։
Սենթ Լյուսիան նախնական ընդգրկվեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ից որակավորմանը, սակայն հրաժարվեց մասնակցել առաջին հանդիպումից առաջ։ Հյուսիսային Կորեան հրաժարվեց մասնակցել ԱՖԿ որակավորմանը ԿՈՎԻԴ-19-ի անվտանգության նկատառումներից ելնելով։ Ամերիկյան Սամոան և Սամոան հրաժարվեցին մասնակցել ՕՖԿ որակավորմանը Տոնգան դուրս եկավ պայքարից 2022 թվականի ցունամիից հետո ։ Կովիդ-19-ի պատճառով հրաժարվեցին նաև Վանուատուի և Կուկի Կղզիների հավաքականները ։
Որակավորվա 32 հավաքականներից 24-ը որակավորվել էին նաև նախորդ՝ 2018 թվականի եզրափակիչ փուլին ։ Կատարի հավաքականը միակն էր, որը առաջին անգամ հանդես եկավ եզրափակչ փուլին։ Նիդերլանդները, Էկվադորը, Գանան, Կամերունը և ԱՄՆ-ն վերադարձան 2018 թվականի գավաթը բաց թողնելուց հետո։ Կանադան վերադարձավ 36 տարի ընդմիջումից հետո, վերջին գավաթը եղել էր 1986 թվականին ։ Ուելսը վերադարձավ 64 տարի ընդմիջումից հետո, նրանց միակ գավաթը եղել էր հեռավոր 1958 թվականին ։
Մասնակիցներ
Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022-ի եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 32 թիմ։ Նախկինում առաջարկվում էր ընդլայնել մասնակիցների թիվը մինչև 48 և որոշ հանդիպումներ անցկացնել հարևան երկրներում, սակայն ՖԻՖԱ-ն 2019 թվականի մայիսին մերժեց այս նախաձեռնությունը։ Ընտրական մրցաշարի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2020 թվականին, թեև ի սկզբանե հաղորդվում էր, որ այն կկայանա 2019 թվականին։ Եզրափակիչ փուլի վիճակահանությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի ապրիլի 1-ին։
Եզրափակիչ մրցաշար
Եզրափակիչ մրցաշարի վիճակահանությունը, որը որոշեց խմբերի կազմը, տեղի ունեցավ 2022 թվականի ապրիլի 1-ին Դոհայի ցուցահանդեսային կենտրոնում։ Դրան մասնակցել է 32 թիմ։ Կատարը, որպես առաջնության կազմակերպիչ, և ՖԻՖԱ-ի 2022 թվականի մարտի 31-ի վարկանիշային աղյուսակի լավագույն յոթնյակը ընդգրկվել է վիճակահանության առաջին զամբյուղում։ Կատարն ինքնաբերաբար զբաղեցրեց առաջին տեղը A խմբում։ Մնացած յոթ խմբերում 1-ին զամբյուղից յոթ այլ թիմեր զբաղեցրին առաջին տեղը։ 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ զամբյուղները նույնպես ձևավորվեցին ըստ ՖԻՖԱ-ի 2022 թվականի մարտի 31-ի դասակարգման։
Մրցաշարի աղյուսակը
<section begin=Bracket /><section end=Bracket />
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022 Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
Դինսկայայի շրջան
Դինսկայայի շրջան (Динской муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1361,96 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 126922 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 93,19 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի շրջաններ
Ֆանյոն
Ֆանյոն (Fagnon), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 359 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.97 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.98 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 90 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 7 կմ հարավ-արևմուտք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Յուզիցա
Յուզիցա (Юзица), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յուզա գետի ձախ ափում՝ 92 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ունժա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Վոլգա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Եյսկի շրջան
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը Եյսկ քաղաքն է ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2120 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 140952 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 66,49 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի շրջաններ
Մոկկո
Մոկկո  (mocaccino, caffè mocha այլընտրանքային անվանումները՝ մոկկաչինո, մոկաչինո կամ մոկկաչչինո. ԱՄՆ-ում ստեղծված, լատտեի տարատեսակ հանդիսացող սրճային ըմպելիք (շոկոլադի ավելացմամբ)։
«Մոկաչինո» անվանումը կիրառվում է Եվրոպայում։ Հյուսիսային Ամերիկայում այս ըմպելիքը հայտնի է որպես «մոկկո» («մոկկա»)։
Պատմություն
Մոկկոն սուրճի տեսակ է, որն իր անվանումը կրում է Կարմիր ծովի ափին գտնվող եմենական նավահանգստային քաղաքի Մոհա նավահանգստի անունից, որտեղ XVIII դարում կատարվում էր սուրճի ամենաակտիվ առևտուրը։ Քանի որ այն ժամանակ աշխարհին սուրճ էր մատակարարվում հիմնականում Եմենից, այդ իսկ պատճառով այդպես սկսեցին անվանել սուրճի ցանկացած տեսակ։ Այսօր ևս Եմենում աճում է այս անվանումը կրող սուրճի բույսը, որն իրենից ներկայացնում է սուրճի բացառիկ տեսակ՝ շատ սուր համով։ Այն անվանում են նաև «լորդերի սուրճ»։ Իսկ մեր օրերում «մոկկո» անվան տակ վաճառվող սուրճն իրենից ներկայացնում է եմենական, եթովպական և բրազիլական սուրճերի խառնուրդ։ Պետք է նշել, որ մոկկոն նաև մաս է դարձել սուրճի տարբեր բաղադրատոմսերի համար, ինչպես օրինակ՝ «Մոկկո թուրքական ձևով», «Մոկկո ֆրանսիական ձևով», «Մոկկո շեյխի համար» և այլն։
Պատրաստում
Ինչպես և դասական լատտեն, մոկկաչինոն նույնպես պատրաստվում է էսպրեսոյից և տաք կաթից։ Բացի այդ, մոկկաչինոյի բաղադրության մեջ մտնում է շոկոլադ (սովորաբար փոշի կակաոյի տեսքով, սակայն օգտագործվում է նաև շոկոլադե օշարակ)։
Մոկկո պատրաստելիս կարող է կիրառվել սև, կաթնային կամ սպիտակ շոկոլադ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սուրճ Կատեգորիա:Սրճային ըմպելիքներ Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Համաշխարհային խոհանոց
Յուրմանգա (Լեդենգայի վտակ)
Յուրմանգա (Юрманга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լեդենգա գետի աջ ափում՝ 43 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Լինիեռ Սոնվիլ
Լինիեռ Սոնվիլ (Lignières-Sonneville), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 125 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 29 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Իգնացի Դաշինսկի
Իգնացի Դաշինսկի (Ignacy Ewaryst Daszyński, 26 հոկտեմբերի, 1866, Զբարաժ (ներկայում՝ Զբարաժի շրջան, Տերնոպոլի մարզ, Ուկրաինա) - 31 հոկտեմբերի, 1936, գյուղ Բիստրա (ներկայում՝ Սիլեզիայի վոևոդություն, Լեհաստան), լեհ քաղաքական և պետական գործիչ, հրապարակախոս։ Հանուն Լեհաստանի անկախության մղված պայքարի մարտիկ։
Կենսագրություն
Իգնացի Դաշինսկին ծնվել է 1866 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Զբարաժ քաղաքում՝ Ֆերդինանդ և Կամիլա Դաշինսկիների ընտանիքում։ Իգնացի Դաշինսկին ունեցել է երեք եղբայր և մեկ քույր։ Նրա եղբայրնեերից Ֆելիքս Դաշինսկին (1863-1890), եղել է լրագրող և հասարակական ակտիվիստ, ով ամուսնացել է կանանց իրավունքների պաշտպան և սենատոր Զոֆիա Գոլինսկայի հետ ։
1872 թվականին Իգնացի Դաշինսկին դպրոց է ընդունվում հայրենի Զբարաժում, սակայն 1875 թվականին մահանում է նրա հայրը, և Իգնացի Դաշինսկին ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Ստանիսլավիվ (ներկայում՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ), որտեղ նա շարունակում է կրթությունը։
Իր ավագ եղբորը՝ Ֆելիքս Դաշինսկու Իգնացի Դաշինսկին դեռ վաղ տարիքից սկսում է զբաղվել հասարակական գործունեությամբ։ Իգնացի Դաշինսկին գրում է բանաստեղծ Մաուրիսի Գոսլավսկուն նվիրված բանաստեղծություն և դրա պատճենները ցրում բանաստեղծի շիրմի մոտ։ Ավստրիայի ոստիկանությունը հետաքննություն է անցկացնում, և Ֆելիքս Դաշինսկին ձերբակալվում է, իսկ Իգնացի Դաշինսկին ազատ է արձակվում մինչև դատավարությունը։ Հետագայում նրանք երկուսն էլ արդարացվում են, սակայն չեն դադարեցնում իշխանությունների դեմ ուղղված իրենց գործունեությունը։ 1882 թվականին Իգնացի Դաշինսկին հայրենասիրական թեմայով ելույթ է ունենում դպրոցում երկար դասամիջոցի ընթացքում, և նրան հեռացնում են դպրոցից։ Ընտանիքի ֆինանսական դրությունն ավելի է վատանում, և նրանք տեղափոխվում են Լվով։
1897 և 1900 թվականներին Իգնացի Դաշինսկին եղել է ավստրիական պետական խորհրդի դեսպան (պատգամավոր)։ 1918 թվականի նոյեմբերին նա նա դարձել է Ժամանակավոր Ազգային կառավարության վարապետ։ Այդ կառավարությունը Լյուբլյանայում հռչկել է Լեհական ազգային Հանրապետությունը։ Ռազմական հեղաշրջումից հետո՝ 1926 թվականի մայիսին իշխանությունն անցել նրան, ինչից հետո Իգնացի Դաշինսկին սատարել է Լեհաստանի նախագահ Յուզեֆ Պիլսուդսկուն։
1929 թվականին Իգնացի Դաշինսկին անցել է Պիլսուդսկու կառավարության ընդդիմության կողմը և մասնակցում Լեհաստանի ձախ և կենտրոնամետ կուսակցությունների միության հիմնադրմանը։
1922-1927 թվականներին Իգնացի Դաշինսկին զբաղեցրել է Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմի Ժողովրդական Անսամբլեայի ստորին պալատի փոխմարշալկի պաշտոն, իսկ 1928-1930 թվականներին եղել է մարշալկ։
Իգնացի Դաշինսկին մահացել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Բիստրա գյուղում։ Թաղված է Կրակովի Ռակովիցկի գերեզմանատանը։
Ընտրյալ մատենագրություն
Իգնացի Դաշինսկին հեղինակ է մի շարք հոդվածների ու հրատարակությունների, որոնց թվին են պատկանում քաղաքականությանը, Լեհաստանի պետական կառուցվածքի ու Ռուսաստանի հետ հարաբերություններին նվիրված գրքեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լեհաստանի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լեհ պետական գործիչներ
Վագիֆ Մուստաֆազադե
Վագիֆ Ազիզ օղլի Մուստաֆազադե (Vaqif Mustafazadə, ), ադրբեջանցի ջազ երգահան և երաժիշտ։
Կենսագրություն
Վագիֆ Մուստաֆազադեն ծնվել 1940 թվականի մարտի 16ին, Բաքվում։ Հոր մահից հետո ապագա կոմպոզիտորի դաստիարակությամբ զբաղվել է իր մայրը, ով ադրբեջանական ժողովրդական երաժշտության դասատու էր։ 1957 թվականին Վագիֆը ընդունվել է Բաքվի երաժշտական քոլեջ։
Ստեղծագործություններ
Վագիֆ Մուստաֆազադե — Ադրբեջանի պատմության մեջ առավել հայտնի և հաջողակ ջազային կատարող, ջազի նոր ուղղության հիմնադիր՝ադրբեջանակ ջազ-մուղամ  ։ Նա նաև հիմնադրել է բազում անսամբլներ, որոնցից առաջինը դարձել է «Կավկազ» ջազ-տրիոն։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ադրբեջանցի ջազմեններ Կատեգորիա:Ադրբեջանցի երաժիշտներ Կատեգորիա:Բաքվի երաժշտական ակադեմիայի շրջանավարտներ
Apple A10X
Apple A10X (A10X Fusion chip), Apple ընկերության, Apple AX շարքի, 2017 թվականի 64-բիթանոց, ARMv8-A միկրոճարտարապետությամբ, բազմամիջուկային ARM-միկրոպրոցեսոր։ Ստեղծվել է TSMC պայմանագրային արտադրողի կողմից՝ 10-նանոմետրանոց FinFET տեխպրոցեսով ։
Նկարագրություն
Ենթադրվում է, որ տվյալ չիպը կօգտագործվի Apple iPad և iPad Pro պլանշետների նոր մակարդակներում (12,9, 10,5, 9,7 և 7,9-դյույմանոց մոդելները), որոնց ներկայացումը պլանավորված է 2017 թվականի ապրիլի սկզբին ։
Արտադրողականություն
Ըստ մամուլ ընկած Geekbench ընկերության փորձերի` Apple A10X չիպը, մեկ-միջուկային ռեժիմում 34%-ով ավելի արագ է աշխատում, քան նախորդ` Apple A9X-ը (ներկայացվել էր 2015 թվականի սեպտեմբերին) - 4236 բալը` 3490-ի դեմ, իսկ բոլոր երեք միջուկների օգտագործումով փորձի ժամանակ` նոր չիպը 27%-ով արագ եղավ նախորդից, Apple A10X ցույց է տալիս 6588 բալը Apple A9X-ի 5580 բալի դեմ արդյունք։ Տվյալ շարքի համեմատաբար նոր չիպի` Apple A10-ի հետ համեմատելիս` Apple A10X-ը նույնպես ցույց է տալիս առավելություն` 22%-ով` մեկ-միջուկային ռեժիմում և 20%-ով` բազմամիջուկային ռեժիմում։ Նաև տվյալ փորձերի ժամանակ նոր պրոցեսորով iPad Pro համացանցային-պլանշետը հավաքեց ավելի շատ բալ, քան 12-դյույմանոց Apple MacBook նոթբուքը` Intel Core M 4-միջուկային պրոցեսրով, որն ցույց տվեց 3023 և 6430 բալ արագություն ։
Օգտագործում
Apple A10X պրոցեսոր օգտագործող սարքերը `
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Էփլ Կատեգորիա:Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով Կատեգորիա:ARM ճարտարապետություն
Կապուչինո
Կապուչինո (, cappuccino՝ կապուցին), իտալական խոհանոցի սրճային ըմպելիք, էսպրեսոյի հիման վրա՝ դրան փրփրեցված կաթ ավելացնելով։
Պատմություն
Ըմպելիքի անվանման ծագումը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ 17-րդ դարում Եվրոպայում կապուցինների (կնգուղակիր կաթոլիկ վանականների) միաբանության անվանումը ծառայում էր մասնավորապես այդ միաբանության վանականների փարաջայի բնորոշիչ գույնը (կարմրաշագանակագույն) մատնանշելու համար, 18-րդ դարում այդպես սկսեցին անվանել նաև այն սրճային ըմպելիքը, որը պատրաստվում էր ձվի դեղնուցից և սերուցքից, որն սկսեցին պատրաստել Ավստրիայում (Kapuziner): Ըմպելիքի անվանման իտալական ձևը՝ cappuccino-ն, ձևավորվում է միայն 20-րդ դարից։
Պատրաստում
Իտալական դասական ըմպելիքը պատրաստվում է հետևյալ բաղադրատոմսով. կերամիկական բաժակի մեջ սուրճի սարքից լցվում է մեկ բաժին էսպրեսո, ինչից հետո բաժակի մեջ լցվում է գոլորշու վրա տաքացված և փրփրեցված կաթ։ Երբեմն կաթն էսպրեսոյի վրա լցնելիս բարմենը հատուկ շարժումներով գեղեցիկ պատկերներ է ստեղծում ըմպելիքի մակերեսային հատվածում, այդպիսի տեխնիկան կոչվում է «լատտե-արտ»։ Էսպրեսոյի քանակը, կաթի ջերմաստիճանը, նրա կոնսիստենցիան և համաչափությունը շատ կարևոր են լավ կապուչինո ստանալու համար։ Ըմպելիքի հիմքը կաթի և էսպրեսոյի հարաբերակցության վրա է դրված՝ 5-ը 1-ի նկատմամբ։ Փրփրեցված կաթի տեքստուրան պետք է լինի մանր դիսպերացված և ապակյա մակերևույթին նմանվող, իսկ ջերմաստիճանը պետք է լինի 60-65 °C-ի սահմաններում։ Տվյալ ջերմաստիճանին հասնելու դեպքում՝ կաթի մեջ տեղի է ունենում լակտոզի ճեղքում՝ գլյուկոզի և գալակտոզի, ինչը կաթը քաղցրացնում է։
Ավանդական կապուչինոն մատուցվում է համեմատաբար տաքացրած կերամիկական բաժակի մեջ՝ 210 մլ-ից ոչ ավելի ծավալով։ Իտալիայում կապուչինոն մատուցվում է հատուկ բաժակով՝ տացցայով, որն իր ձևով հիշեցնում է բռնակով ճաշաման։ Տացցան միշտ պատրաստվում է հաստ պատերով կերամիկայից։ Ինչպես և էսպրեսոյի դեպքում. կապուչինոյի բաժակը ևս պետք է լինի որոշ չափով տաքացված, այդ իսկ պատճառով սրճարաններում այդ բաժակները գտնվում են սուրճի սարքերի մեջ, որոնք ջեռուցվում են բոյլերների տաքությամբ։ Իտալիայում կապուչինոն սովորաբար խմում են նախաճաշին՝ բուլկու հետ միասին։
Թեյի միջազգային օր
Թեյի միջազգային օր (International Tea Day), ոչ պաշտոնական տոն, որը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 15-ին Կրթական և հասարակական կենտրոնի նախաձեռնությամբ։ Ոչ աշխատանքային օր չի հանդիսանում։
Պատմություն, նպատակներ և տոնակատարություն
«Թեյի միջազգային օրը» համեմատաբար երիտասարդ տոն է։
«Թեյի օր» նշելու գաղափարը սավառնում էր օդում շատ տարիներ, սակայն միայն հնդկական Մումբայում և բրազիլական Պորտու Ալեգրիում միջազգային հասարակական ֆորումներում (World Social Forum) քննարկումներից հետո (Կրթական և հասարակական կենտրոնի (Centre for Education and Communication) տեսքով) համապատասխանաբար 2004 և 2005 թվականներին «դեկտեմբերի 15» ամսաթիվն սկսեց անվանվել «Թեյի միջազգային օր»։
«Թեյի միջազգային օր» նշելու նպատակը հասարակության և քաղաքական գործիչների ուշադրության հրավիրումն էր թեյի առևտրի խնդիրներին, թեյի արտադրությամբ զբաղվող աշխատողների դիրքին, դժվարություններին, որոնք ծագում են մանր արտադրողների և մեծ ընկերությունների պայքարում, ինչպես նաև այս ըմպելիքի աշխարհում տարածմանը ։ Երևի այն պատճառով, որ տոնի նպատակները ունեն սոցիալական բնույթ, ամսաթիվն ընկավ դեկտեմբերի 15-ին, որը պարզ ցույց է տալիս, որ թեյարտադրության բնագավառը ստիպված էր պայքարել շատ խնդիրների դեմ, որը Բոստոնյան թեյախմության նման պետք էր լուծել այդ պահին։ Նաև դեկտեմբերի 15-ին էր ընդունվել «Թեյի մշակման  ոլորտում աշխատողների իրավունքների միջազգային դեկլարացիան» ։
«Թեյի միջազգային օրը» լայնորեն նշվում է Հնդկաստանում, Շրի Լանկայում, սակայն այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Բանգլադեշը, Նեպալը, Ինդոնեզիան, Մալայզիան, Ուգանդան և Տանզանիան, լինելով թեյի միջազգային արդյունաբերողներ, անմասն չեն մնում այդ տոնից։
«Թեյի միջազգային օրը» սկսել են նշալ նաև Ռուսաստանում, որտեղ թեյը հանդիսանում է ամենաճանաչված ըմպելիքներից մեկը։ Սակայն այս օրը ՌԴ-ում նշում են տեղ-տեղ։ Այնպես, 2009 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Իրկուտսկում բացվեց «Թեյի ժամանակը» ցուցահանդեսը` տոնի օրվան ընդառաջ ։
Լոզանի պայմանագիր
Լոզանի պայմանագիր, 1923 թվականի հուլիսի 24-ին կնքված հաշտության պայմանագիր՝ 8 ամիս տևած Լոզանի կոնֆերանսի հիմնական ավարտական փաստաթղթերից մեկը։
Պաշտոնապես հանգուցալուծեց Մերձավոր Արևելքում 1919-1922 թվականներին առկա հակամարտությունը, մասնավորապես՝ թուրք-հունական պատերազմը ։
Ամբողջական ֆրանսերեն անվանումը. Accord relatif à la restitution réciproque des internés civils et à l'échange des prisonniers de guerre, signé à Lausanne - Ներկալված քաղաքացիական անձանց փոխադարձ վերադարձի և ռազմագերիների փոխանակման համաձայնագիր՝ կնքված Լոզանում։ Ամբողջական տեքստն անգլերենով՝ այստեղ
Թուրքիայի Հանրապետությունը Լոզանի պայմանագրով իր հավատարմությունն է հայտնել ազատ և ոչ խտրական տարանցիկ փոխադրումներն ապահովող Բարսելոնի կոնվենցիային (միջազգայնագրին), կանոնակարգին և առդիր արձանագրությանը (Բարսելոնի կոնֆերանս, ապրիլ, 1921) (Convention, Statute and supplementary Protocol, Conference of Barcelona, April 1921)։
Լոզանի պայմանագրի 101-րդ հոդվածում հիշատակվող Տարանցիկ փոխադրումների ազատության վերաբերյալ Բարսելոնի կանոնակարգի (Statute on Freedom of Transit, Barcelona) 2-րդ հոդվածը միանշանակորեն հայտարարում է, որ հանձնառու կողմը պետք է «նպաստի իր ինքնիշխանության (sovereignty) կամ իշխանության (authority) տակ գտնվող տարածքով՝ երկաթուղով, ջրային ճանապարհով կամ ցամաքային ուղով, միջազգային փոխադրումների իրականացմանը։ Ոչ մի խտրականություն չպիտի դրվի անձանց քաղաքացիության, նավերի պատկանելության (flag), ապրանքի ծագման, մեկնակետի, մուտքի, ելքի կամ վերջնահասցեի, կամ որևէ այլ հանգամանքի պատճառով, որը վերաբերում է ապրանքների կամ նավերի սեփականությանը, բեռների պահեստավորմանը կամ բեռնափոխադրման եղանակին»։
Լոզանի պայմանագրի 104-րդ հոդվածով, Թուրքիան պարտավորվում է «հավատարիմ մնալ Բարսելոնի կոնֆերանսի կողմից միջազգային երկաթուղիների վերաբերյալ արված (ապրիլի 20, 1921) հանձնարարականներին» (recommendations)։
Թեև Հայաստանի Հանրապետությունը մաս չի կազմել Լոզանի պայմանագրին, հետևաբար, վերջինս ուղղակիորեն չի վերաբերում մեր երկրին, այնուամենայնիվ այն սերտորեն առնչվում է հայ ժողովրդին։ Լոզանի պայմանագրում չկա որևէ հիշատակում Հայաստանի մասին, սակայն այն 2 առումով առնչվում է վերջինիս։ Լոզանի պայմանագրի ողջ Երրորդ բաժինը (հոդվածներ 37-45) վերաբերում է Թուրքիայի ոչ-մուսուլման փոքրամասնություններին։ Ընդ որում, փոքրամասնություններին վերաբերող հոդվածներին տրվել է հիմնարար օրենքի (fundamental law) ուժ, այսինքն՝ դրանք անբեկանելի և անփոփոխելի պետք է լինեն։
Այս պայմանագրի նշանակությունը գերագնահատվում է. այն փոփոխության չի ենթարկել, մինչևիսկ Թուրքիայի մասով, Առաջին աշխարհամարտի բոլոր արդյունքները, այլ միայն Լոզանի պայմանագիրը ստորագրած որոշ երկրների հետ վերատեսության է ենթարկել Սևրի պայմանագրի մի շարք դրույթներ։
Հայաստանի Հանրապետությունը, բռնազավթված լինելու պատճառով, չի մասնակցել Լոզանի կոնֆերանսին և չի ստորագրել այդ պայմանագիրը։ Ըստ այդմ, Լոզանի պայմանագիրը որևէ իրավական պարտավորություն չի ստեղծել և չի ստեղծում Հայաստանի Հանրապետության համար։ Գործում է միջազգային իրավունքի Res inter alios acta (մասն չես, պարտավոր չես) սկզբունքը։
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Կարծիք կա, ըստ որի Լոզանի պայմանագրի կնքումով Սևրի պայմանագիրը չեղյալ է հայտարարվել։ Դա թյուր կարծիք է, քանի որ պայմանագիրը չեղյալ է դառնում չեղյալ հայտարարելով։ Ընդ որում, պայմանագիրը կարող է չեղյալ հայտարարվել միմիայն նախորդ պայմանագրի մաս հանդիսացող բոլոր կողմերի համաձայնությամբ՝ դրա մասին հստակ հայտարարումով և այդ իրողության ամրագրումով հաջորդ պայմանագրի մեջ։ Լոզանի պայմանագիրը չեղյալ չի հայտարարել Սևրի պայմանագիրը։ Լոզանի պայմանագրի մեջ ընդհանրապես որևէ հիշատակում չկա Սևրի պայմանագրի մասին։ Ըստ միջազգային իրավունքի, պայմանագիրը կնքած երկրներն իրավասու են հաջորդ պայմանագրով վերատեսության ենթարկել նախորդ պայմանագրի դրույթները։ Սակայն փոփոխված կամ նորամուտ դրույթներն իրավական ուժ ունեն միայն նոր պայմանագիրը ստորագրած երկրների համար, իսկ մնացածների համար շարունակում են ուժի մեջ մնալ նախորդ պայմանագրի դրույթները։ Սա հստակորեն ամրագրված է Վիեննայի Պայմանագրերի իրավունքի մասին կոնվենցիայի 39, 40 և 41-րդ հոդվածներում։ Սևրի պայմանագրի կողմեր են հանդիսացել 18 երկիր, իսկ Լոզանի պայմանագրի՝ ընդամենը 8-ը։ Այսինքն, Լոզանին չմասնակցած երկրների համար իրավական է Սևրի պայմանագիրը, իսկ Լոզանի պայմանագիրը ստորագրած երկրների համար իրավական են Սևրի պայմանագրի այն դրույթները, որոնք չեն փոփոխվել Լոզանի պայմանագրում։
Սևրի պայմանագիրը վավերացման գործընթացի թերի մնալու պատճառով ի սկզբանե չի մտել ուժի մեջ, այսուհանդերձ Լոզանը չեղյալ չի հայտարարել Սևրը. Լոզանը չէր կարող դա անել, քանի որ նշյալ պայմանագիրը և՛ իր բնույթով, և՛ ստորագրողների շրջանակով էապես տարբերվում է Սևրի պայմանագրից։ Այսինքն, ներկայումս Սևրի պայմանագիրը միջազգային իրավունքի վավերական փաստաթուղթ է, որը բանակցվել և ստորագրվել է օրինական ընթացակարգի համաձայն, սակայն ուժի մեջ չի մտել (valid but not in force)։ Եթե Սևրի պայմանագիրը ստորագրած բոլոր երկրները վավերացնեն այն, ապա այն օրինապես կմտնի ուժի մեջ։
Սևրի պայմանագրի անկատար լինելը (unperfected treaty), ինչպես միջազգային իրավունքում կոչվում են չվավերացված պայմանագրերը չի խաթարում ՀՀ իրավունքները, քանի որ Թուրքիայի պարտավորությունները ՀՀ նկատմամբ բխում են ոչ թե Սևրի պայմանագրից, այլ այդ պայմանագրից ածանցվող ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռից (նոյեմբերի 22, 1920) ։
Վիզմա (գետ)
Վիզմա (Визьма), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Անդոգա գետի ափում 264 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 64 կմ է։
Լոզանի պայմանագիր
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Լոզանը ոչ միայն չեղյալ չի հայտարարել հայոց իրավունքները, այլև 16-րդ հոդվածով վերահաստատել է դրանք։ Լոզանի պայմանագիրն անդրադառնում է թուրք-բուլղարական, թուրք-հունական և թուրք-սիրիական սահմաններին, ըստ այդմ՝ հստակեցնում Թուրքիային պատկանող տարածքները միայն երկրի այդ հատվածներում։ Իսկ քանի որ Լոզանի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը հայտարարում է, որ Թուրքիան հրաժարվում է բոլոր այն տարածքներից, որոնց վրա Լոզանի պայմանագրով չի ճանաչվել Թուրքիայի ինքնիշխանությունը, իսկ Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին հատկացված տարածքների վրա Լոզանի պայմանագիրը չի ճանաչել թուրքական ինքնիշխանությունը, հետևաբար Թուրքիան մեկ անգամ ևս հաստատել է վիլսոնյան Հայաստանից իր հրաժարումը։
Վիզմա (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ունժա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Վոլգա գետն է
Լոզանի պայմանագիր
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Իրավական տեսանկյունից Սևրի պայմանագիրը և Լոզանի պայմանագիրը երկու տարբեր փաստաթղթեր են՝ տարբեր ոչ միայն մասնակիցների շրջանակով ու հարցերի ընդգրկումով, այլև, ամենակարևորը՝ էությամբ ու նպատակներով։ Սևրի պայմանագիրը վերաբերում է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, իսկ Լոզանի պայմանագիրը՝ 1919-1922 թվականների տեղի ունեցած պատերազմական գործողություններին ։
Վիզմա (գետ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Լոզանի պայմանագիր
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Սևրի պայմանագրի առաջնային նպատակը մի կողմից Գլխավոր դաշնակից ուժերի և Դաշնակից ուժերի, իսկ մյուս կողմից Թուրքիայի միջև Առաջին համաշխարհային պատերազմին պաշտոնապես վերջ տալն էր և նրա փոխարինումը կայուն, արդար ու տևական խաղաղությամբ, իսկ Լոզանի պայմանագրի նպատակն ընդամենը Բարձր պայմանավորվող կողմերի ՝ և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կառավարության, և ոչ թե՝ Թուրքիայի կառավարության, միջև սոսկ պատերազմական իրավիճակի դադարեցումն էր։
Վիզմա (գետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանի գետեր
Լոզանի պայմանագիր
Լոզանի և Սևրի պայմանագրերի իրավական փոխհարաբերություններ
Լոզանի պայմանագիրը վերատեսության է ենթարկել 1919-1922 թվականների ռազմական գործողություններին ուղղակի կամ անուղղակի մասնակից մի շարք երկրներին առնչվող դրույթներ, որոնց անդրադարձել էր նաև Սևրի պայմանագիրը։ Միջազգային իրավունքը չի արգելում նոր պայմանագրի կնքումը նախկինում կնքված պայմանագրի դրույթների փոփոխմամբ կամ բազմակողմ պայմանագրի նորափոխումը (modification) պայմանագրին մաս կազմող 2 և ավելի կողմերի անունից։ Սակայն միանշանակ է, որ նոր պայմանագիրը, ինչպես ամեն մի պայմանագիր, կարող է վերաբերել միմիայն տվյալ պայմանագրին մաս կազմող կողմերին, իսկ պայմանագրի նորափոխումները կարող են վերաբերել միայն նորափոխումների մասնակիցներին և չեն կարող որևէ ազդեցություն ունենալ այլ երկրների իրավունքների և պարտավորությունների վրա ։ Դեռևս 19-րդ դարի կեսերից միջազգային իրավունքը զարգացրել էր հստակ դիրքորոշում՝ պայմանագրի ոչ մի փոփոխություն կամ նորափոխում չի կարող լինել իրավականորեն վավերական առանց նախկին պայմանագրի բոլոր կողմերի մասնակցության։
Լոզանի պայմանագրից ոչ միայն ակնհայտ չէ, որ կողմերը մտադիր էին չեղյալ հայտարարել Սևրի պայմանագիրը, այլև Լոզանի պայմանագրում ընդհանրապես հիշատակում չկա Սևրի պայմանագրի մասին։ Ավելի պարզ ասած՝ պայմանագիրը կարող է չեղյալ հայտարարվել ոչ այլ կերպ, եթե ոչ պայմանագիրը կնքած բոլոր կողմերի, դրա մասին միանշանակ հայտարարումով։ Միջազգային իրավունքի էական սկզբունքներից է, որ ոչ մի պետություն չի կարող ձերբազատվել պայմանագրի պարտավորություններից և ոչ էլ կարող է նորափոխել դրա պայմանները, քանի դեռ չունի մյուս պայմանավորվող բոլոր կողմերի հստակ համաձայնությունը ։
Այսպիսով, Սևրի և Լոզանի պայմանագրերը իրավական երկու տարբեր փաստաթղթեր են։ Լոզանի պայմանագիրն իրավասու չէր և չեղյալ չի հայտարարել Սևրի պայմանագիրը։ Լոզանի պայմանագիրը, հիմնական օրենքի կարգավիճակով, ամրագրել է ոչ մուսուլման փոքրամասնությունների իրավունքները։ Լոզանի պայմանագիրը վերահաստատել է Թուրքիայի հրաժարումը իրավարար վճռով Հայաստանի Հանրապետությանը փոխանցված տարածքների տիտղոսից և իրավունքից։
Լոզանի պայմանագիրը և հայ-թուրքական սահմանը
Լոզանի պայմանագրի 16-րդ հոդվածի առաջին պարբերությունը հռչակում է. «Այսու Թուրքիան հրաժարվում է բոլոր այն տարածքների ու կղզիների տիտղոսից և դրանց նկատմամբ իր բոլոր իրավունքներից, որոնք գտնվում են սույն պայմանագրով գծած սահմաններից դուրս, ի բացառյալ նրանց, որոնց նկատմամբ սույն պայմանագրով ճանաչվել է նրա ինքնիշխանությունը։ Այդ տարածքների և կղզիների ապագան լուծել են կամ կլուծեն շահագրգիռ կողմերը»։
Քանի որ Լոզանի պայմանագիրը հստակեցնում է Թուրքիայի սահմանը Բուլղարիայի (հոդված 2.1), Հունաստանի (հոդված 2.2), Սիրիայի (հոդված 3.1) և Իրաքի (հոդված 3.2) հետ, ուստի թուրքական իրավունքներն ու տիտղոսը ճանաչվում են միմիայն այդ սահմանագծից ներս ընկած տարածքների վրա։
Լոզանի պայմանագիրը չի անդրադարձել հայ-թուրքական սահմանին։ Սրա պատճառն այն է, որ այն արդեն իսկ և մեկընդմիշտ որոշված էր ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի անբեկանելի և կատարման համար պարտադիր իրավարար վճռով (նոյեմբերի 22, 1920)։ Քանի որ իրավարար վճռով հայաստանապատկան դարձած տարածքները Լոզանի պայմանագրով ներառված չեն հետագայում (հոկտեմբերի 29, 1923) որպես Թուրքիայի Հանրապետություն ճանաչված երկրի սահմաններից ներս, ուստի Լոզանում Թուրքիայի անունից հանդես եկող պատվիրակությունը 16-րդ հոդվածով հրաժարվել է դրա տիտղոսից և դրա նկատմամբ իրավունքներից։ Լոզանի պայմանագրի 16-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերությունը վերահաստատում է այդ իրողությունը՝
16-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերությունը խոսում է սահմանները հստակեցնող ոչ թե պայմանագրի կամ համաձայնագրի, այլ «հատուկ պայմանավորվածությունների» (special arrangements) մասին, որոնց թվին է պատկանում նաև իրավարար վճիռը։
Այսպիսով, Լոզանի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը վերահաստատել է Սևրի պայմանագրի 89-90-րդ հոդվածներով Թուրքիայի հրաժարումը բոլոր այն տարածքներից, որոնք Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռով փոխանցվել էին Հայաստանի Հանրապետությանը։
Լոզանի պայմանագիրը և հայկական հուշարձանների կարգավիճակը Թուրքիայում
Աղթամարի սբ. Խաչ եկեղեցու շենքի նորոգման վերաբերյալ հակասող կարծիքներ են հնչեցվել։ Ոմանց կողմից նույնիսկ փորձ է արվել հարցը ներկայացնել որպես «Թուրքիայի բարի կամքի դրսևորում»։
Թուրքիայի Հանրապետության տիրույթում, ինչպես նաև Թուրքիայի կողմից վերահսկվող տարածքներում, գտնվող հայկական հազարավոր հուշարձանների կարգավիճակը և դրանց նկատմամբ Թուրքիայի պարտավորությունները հստակեցված են միջազգային օրենքով և ամրագրված են միջպետական փաստաթղթերում։
Թուրքիայի Հանրապետության, որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտի ճանաչումը, բխում է Լոզանի պայմանագրից՝ մաս 1-ին, հոդված 1-ին։ Նույն պայմանագրի 1-ին մասի 3-րդ բաժինը (հոդվածներ 37-44) ամբողջովին նվիրված է Թուրքիայում ազգային փոքրամասնությունների պաշտպանությանը, նրանց ինքնության ու ժառանգության պահպանմանը։ Ազգային փոքրամասնություններին վերաբերող վերոնշյալ 37-44 հոդվածներին Լոզանի պայմանագրի 37-րդ հոդվածով տրվել է հիմնարար օրենքի (fundamental law) կարգավիճակ և բացարձակ գերակայություն բոլոր այլ օրենքների, կանոնակարգերի և պաշտոնական գործողությունների նկատմամբ. «Հոդված 37. Թուրքիան ընդունում է, որ 38-ից 44 հոդվածներում առկա պայմանավորվածությունները ճանաչվում են որպես հիմնարար օրենքներ, և որևէ օրենք, կանոնակարգ կամ պաշտոնական գործողություն չի կարող հակասել դրանց կամ խոչընդոտել այդ պայմանավորվածություններին, ինչպես նաև ոչ մի օրենք, կանոնակարգ կամ պաշտոնական գործողություն չի կարող գերակա լինել դրանց նկատմամբ»։
Նշյալ հոդվածով վերջինս հանդիսանում է Թուրքիայի համար միջազգային անբեկանելի պարտավորություն (իրավունքի մեջ հիմնարար օրենքի խմբին են դասվում սահմանադրությունները կամ դրանց հավասարեցված իրավական փաստաթղթերը)։
Լոզանի պայմանագրի 38-րդ հոդվածի երկրորդ մասով Թուրքիայի բոլոր բնակիչներին մասնավոր կամ հանրային կյանքում տրվում է հավատքի, կրոնի կամ դավանանքի ազատություն։ Իսկ պայմանագրի 40-րդ հոդվածով նրանց տրվում է կրոնական հաստատություններ հիմնելու, գործածելու և վերահսկելու իրավունք։
Լոզանի պայմանագրի 42-րդ հոդվածի 3-րդ մասով «Թուրքական կառավարությունը պարտավորվում է լիակատար պահպանության տակ առնել եկեղեցիները, սինագոգները, գերեզմաններն ու նշյալ փոքրամասնությունների այլ կրոնական հաստատությունները»։ Բնականաբար «լիակատար պահպանությունն» ներառում է ոչ միայն եկեղեցիները չքանդելն ու չավերելը, այլև դրանց ամրացումն ու նորոգումը։
Հետևաբար, սբ. Խաչ եկեղեցու շենքի մասնակի նորոգումը ոչ թե «բարի կամքի դրսևորում» է, այլ Թուրքիայի կողմից հիմնարար օրենքի կարգավիճակով ստանձնած միջազգային պարտավորությունների խիստ թերի և ուշացած կատարում՝ որոշակի քաղաքական շահարկման նկատառումով։
44-րդ հոդվածի 4-րդ մասն ամրագրում է ցանկացած տարաձայնությունը դատական կարգով լուծելու հնարավորությունը. «Թուրքիան նաև համաձայնվում է, որ օրենքին կամ սույն հոդվածներից բխող որևէ փաստին վերաբերող ցանկացած տարակարծություն, որը կառաջանա թուրքական կառավարության և պայմանագիրը ստորագրած որևէ երկրի կամ Ազգերի լիգայի Խորհրդի որևէ անդամի միջև, պետք է համարվի միջազգային բնույթի վեճ, ինչպիսին ամրագրված է Ազգերի լիգայի կանոնակարգի 14-րդ հոդվածով։ Թուրքական կառավարությունը սույնով իր համաձայնությունն է հայտնում, որ նման վեճը, եթե մյուս կողմն այդպես պահանջի, պետք է փոխանցվի Արդարության միջազգային մշտական դատարանի տնօրինմանը։ Արդարության միջազգային մշտական դատարանի վճիռը պետք է լինի վերջնական և պետք է ունենա այնպիսի լիազորություն և հետևանք, ինչպիսին Ազգերի լիգայի Կանոնակարգի 13-րդ հոդվածով կայացված վճիռները»։
Լոզանի պայմանագիրը ստորագրած ցանկացած երկիր (Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան, Ճապոնիան, Ռումինիան և Հունաստանը) կամ Խորհրդի (ներկայումս՝ Անվտանգության խորհրդի) անդամ որևէ երկիր (5 մշտական և 10 ոչ մշտական անդամներից յուրաքանչյուրը) հայկական հուշարձանների ավերման հարցով իրավասու է Թուրքիայի դեմ հայցով դիմել Արդարության միջազգային մշտական դատարան (ներկայումս՝ Արդարության միջազգային դատարան)։ Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան և Ճապոնիան նաև պարտավորված են վերահսկել Թուրքիայի կողմից ազգային փոքրամասնությունների, այդ թվում նաև հայերի, հանդեպ Թուրքիայի ստանձնած պարտավորությունների բարեխիղճ կատարումը։
Թուրքական իշխանությունների կողմից հայկական հուշարձանների նպատակային ավերումը սոսկ բարոյականության հարց չէ, այլ միջազգային հանձնառությունների կոպիտ խախտում։ Մեկ եկեղեցու շենքի մասնակի նորոգումը չի կարող փարատել Թուրքիայի Հանրապետության կողմից Լոզանի պայմանագրի հետևողական, բազմակի և շարունակվող ոտնահարումների փաստը։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Հայկական հարց Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանագրեր Կատեգորիա:Թուրքիայի պատմություն Կատեգորիա:Հույն-թուրքական հարաբերություններ Կատեգորիա:Թուրքիայի անկախության պատերազմ Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պատմություն
Ֆեսսո
Ֆեսսո (Faissault), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 201 մարդ, բնակչության խտությունը` 33.11 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.07 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 75 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 24 կմ հարավ-արևմուտք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Յիրումա
Լի Րու Մա (հանգըլ՝ 이루마,, հայտնի է որպես Յիրումա), հարավկորեական կոմպոզիտոր-դաշնակահար։ Ամենահայտնի ստեղծագործություններն են՝ «River Flows in You» (ալբոմ «First Love» և «Movement On a Theme»), «May Be» (ալբոմ«First Love» և «Missing You») և «Kiss the Rain» (ալբոմ «Missing You»).
Կենսագրություն
2002 թվականի հունվարին Յիրուման դարձել է առաջին կորեացի երաժիշտը, ով ելույթ է ունեցել հայտնի երաժշտական՝ MIDEM փառատոնին, Կաննա, Ֆրանսիա։ Սկզբում նրա ալբոմները թողարկվել են Եվրոպայում և Ասիայում, բայց հիմա նրա բոլոր ստեղծագործությունները հասանելի են օնլայն iTunes-ի, Ամազոնի և այլ ծրագրերի միջոցով։ Նրա ստեղծագործությունները զբաղեցնում են առաջատար տեղեր Կորեայում, իսկ հենց ինքը հեղինակը համարվում է մեր ժամանակների ամենախոստումնալից երաժիշտներից մեկը։
2004 թվականին Յիրուման դեբյուտ է անում ճապոնական բեմում հեռուստատեսության սերիալների ուղեկցությամբ Ֆուդձի հեռուստաալիք «Tokyowankei»: Ժողովածուները «best of» թողարկվել են Universal Music Japan ստուդիայի օգնությամբ հոկտեմբերին, այդ ժամանակ էլ անցկացվեցին կոմպոզիտորի ելույթները հայտնի Tokyo Orchard Hall-ում և Kawaguchi Lilia Hall-ում։ Այդ ելույթները դարձրեցին նրան կորեացի հայտնի արտիստներից մեկը Ճապոնիայում։