cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մշակովի կանեփ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բույսեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կանեփազգիներ Կատեգորիա:Կենտրոնական Ասիայի բնակչություն Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր
Ռուսական երաժշտություն
Ռուսական երաժշտություն, ռուսերենով կամ ռուսների կողմից ստեղծված երաժշտություն, ռուս ժողովրդի երաժշտական մշակութային նվաճումների ամբողջությունը, որ ներառում է ռուսական երաժշտական ֆոլկլորը, XVI-XXI դարերի ռուս կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները, ռուսական ռոմանսը, բարդերի արվեստը։
Վաղ շրջան
Ռուս ժողովրդի երաժշտությունը սկզբնավորվել է արևելասլովանական ցեղերի մշակույթից և կենցաղից։ Ռուսական ժողովրդական երաժշտության հնագույն մասն են կազմում ծիսական և աշխատանքային երգերը։ Կիևյան Ռուսիայի ժամանակաշրջանին է վերաբերում հերոսական էպոսի ծաղկումը (սյուժեների մեծ մասը պահպանվել է XIX–XX դարերում գրառված բիլինաներում), XVI-XVII դարերը քնարական երգի ծաղկման շրջանն են։ Լայնաշունչ մեղեդայնությամբ աչքի ընկնող այդ երգը ռուսական բանահյուսության արժեքավոր նվաճումներից է։ XVI դարում ձևավորվել է պատմական երգի ժանրը, որն ընդհանուր գծեր ունի բիլինաների և քնարական երգերի հետ, բայց և ի տարբերություն բիլինաների, դրանցում գովերգվում են իրական մարդիկ։ XIX դարում տարածվել է գեղջկական երգի ուրույն տեսակը՝ չաստուշկան։ Ժողովրդական երաժշտական գործիքներից են՝ գուսլին, բալալայկան, դոմրան (լարային), գուդոկը, կուվիկլները, փողերը (փողային), դափերը, նակրաները (հարվածային)։ XIX դարում տարածվեցին հարմոնը, բայանը։
Իշխանական պալատներում ձևավորվեցին պալատական նվագածության ձևեր, դրանցից են «փառք»-երը։ X դարի վերջերից զարգացել է եկեղեցական երաժշտությունը՝ ժամանակի պրոֆեսիոնալ երաժշտության միակ տեսակը։ XVII դարում ծնունդ են առել երաժշտական նոր ձևեր՝ կապված աշխարհայացքային ընդհանուր տեղաշարժերի հետ։ Միաձայն «զնամեեննի» երգեցողությունը իր տեղը զիջել է առավել գունեղ հարմոնիկ կերտվածք ունեցող բազմաձայն «պարտեսային» երգեցողությանը։ «Պարտեսային» ոճի աչքի ընկնող ներկայացուցիչներից են Վ․ Պ․ Տիտովը, Ն․ Կալաշնիկովը։ Երևան են եկել կենցաղային բազմաձայն երգեր՝ կանտեր, որոնք աստիճանաբար ազատվել են կրոնական սյուժեներից։
18-19-րդ դարեր
18-րդ դարում զարգացել է սիրողական նվագածությունը, երևան են եկել օպերային թատրոններ (իտալական պալատական օպերա, ճորտական թատրոններ), ստեղծագործել են իտալացի նշանավոր կոմպոզիտորներ (Բ․ Գալուպի, Դոմենիկո Չիմարոզա)։ 1780 թվականին Մոսկվայում բացվել է Պետրովկայի թատրոնը (այժմ՝ Մեծ թատրոն), իսկ Պետերբուրգում 1783 թվականին՝ Կամեննի թատրոնը (այժմ՝ Մարիինյան թատրոն)։ Ռուսական ժողովրդական երաժշտությունը դարձել է կոմպոզիտորական ստեղծագործության կարևորագույն աղբյուր։ Հրատարակվել են ռուսական ժողովրդական երգերի առաջին ժողովածուները (կազմողներ՝ Վ․ Տրուտովսկի, Ն․ Լվով, Ի. Պրաչ)։ 18-րդ դարի վերջին լուսավորականության գաղափարների ազդեցությամբ սկսել է ձևավորվել ռուսական ազգային կոմպոզիտորական դպրոցը (աչքի ընկնող ներկայացուցիչներից են Վ․ Պաշկևիչը (մոտ 1742-1797), Մ․ Բերեզովսկին (1745-1777), Իվան Խանդոշկինը (1747-1804), Դմիտրի Բորտնյանսկին (1751-1825), Ե․ Ֆոմինը (1761-1800))։ Ռուս կոմպոզիտորների ուշադրության կենտրոնում էր կատակերգական օպերան (առաջիններից մեկը ստեղծվել է 1779 թվականին, Մ․ Սոկոլովսկու «Ստախոս խնամախոս կախարդ ջրաղացպանը»՝ Ա․ Աբլեսիմովի տեքստով, որի երաժշտության մեջ օգտագործված են ռուսական բուն ժողովրդական մեղեդիներ)։ Ազգային սիմֆոնիզմի սաղմեր են պարունակում օպերային նախերգանքները։ Կոմպոզիտորներ Գ․ Տեպլովը (1711-1773), Օսիպ Կոզլովսկին (1757-1831), Ֆ․ Դուբյանսկին (1760-96) ժամանակի բանաստեղծների տեքստերով ստեղծել են սենտիմենտալ-քնարական ռոմանսատիպ երգեր, այսպես կոչված, ռուսաստանյան երգեր։ 19-րդ դարում ռուսական երաժշտություն են ներթափանցել ռոմանտիկական միտումներ՝ նպաստելով թեմատիկ և կերպարային-ոճական թարմացմանը։ Երաժշտության մեջ արտացոլում են գտել 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի իրադարձությունները։ Ռուսական օպերային ռոմանտիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչներից է Ալեքսեյ Վերստովսկին («Ասկոլդի շիրիմը», 1835 և այլն)։ Վոկալ երաժշտությանը ռոմանտիկական շունչ է հաղորդել Ալեքսանդր Ալյաբևը (1787-1851)։ Հանդես են եկել դեմոկրատական երգային լիրիկայի ներկայացուցիչներ Ալեքսանդր Վառլամովը (1801-1848) և Ալեքսանդր Գուրիլյովը (1803-1858)։
Միխայիլ Գլինկայի (1804-1857) ստեղծագործությունը նշանավորել է դասական բարձր վերելքի դարաշրջան ռուսական երաժշտության մեջ։ Նրա շնորհիվ ռուսական երաժշտական դպրոցը դարձավ առաջատարներից մեկը Եվրոպայում։ Կոմպոզիտորի ժառանգության մեջ կենտրոնական տեղ են գրավում «Իվան Սուսանին» (1836), «Ռուսլան և Լյուդմիլա» (1842) օպերաները։ Նրա «Կամարինյան»-ը (1848) և նվագախմբային այլ երկեր ռուսական ազգային սիմֆոնիզմի հիմքն են։ Կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Դարգոմիժսկու (1813-1869) ստեղծագործությունը կապված է 19-րդ դարի կեսերին ռուս գրականության մեջ հաստատված քննադատական ռեալիզմի միտումներին («Ջրահարսը» օպերան, 1855, ըստ Ա․ Պուշկինի դրամայի, սոցիալական-մերկացնող բնույթի տեքստերով ռոմանսներ)։ Կոմպոզիտորի առեղծագործական սկզբունքները (մարդկային խոսքի ճշմարտացի արտաբերում) առավել արմատականորեն կիրառվել են «Քարե հյուր» օպերայում (ըստ Ա․ Պուշկինի ողբերգության)։
19-րդ դարի կեսերին երաժշտական կյանքն ավելի լայն ծավալ է ստացել։ 1859 թվականին Պետերբուրգում կոմպոզիտոր, դաշնակահար և երաժշտական գործիչ Անտոն Ռուբինշտեյնի (1829-1894) նախաձեռնությամբ հիմնվել է Ռուսական երաժշտական ընկերությունը (1860 թվականից Նիկոլայ Ռուբինշտեյնի գլխավորությամբ ունեցել է մասնաճյուղ Մոսկվայում, ավելի ուշ՝ նաև այլ քաղաքներում), որը կազմակերպել է սիմֆոնիկ և կամերային երաժշտության համերգներ, բացել երաժշտական դասարաններ, որոնց հիման վրա ստեղծվել են Պետերբուրգի (1862) և Մոսկվայի (1866) կոնսերվատորիաները։ Երաժշտական լուսավորության գործում կարևոր աշխատանք է կատարել կոմպոզիտոր Միլի Բալակիրևի և խմբավար Գավրիիլ Լոմակինի՝ 1862 թվականին Պետերբուրգում հիմնած Անվճար երաժշտական դպրոցը։ 1860-ական թվականներին հեղափոխական-դեմոկրատական գաղափարները արտացոլում են գտել «Հզոր խմբակի» կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Միլի Բալակիրևի ղեկավարած այդ խմբի անդամներն էին Ալեքսանդր Բորոդինը (1833-1887), Ցեզար Կյուին (1835-1918), Մոդեստ Մուսորգսկին (1839-1881), Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը (1844-1908)։ Ընկերակցության գաղափարական սկզբունքները (ժողովրդայնություն, ռեալիզմ, ծառայել առաջադեմ հասարակական իդեալներին) բանաձևել է արվեստաբան Վլադիմիր Ստասովը (1824-1906)։
Երաժշտական քննադատության ասպարեզում նշանակալի աշխատություններ են հրատարակել Վլադիմիր Օդոևսկին (1804-1869), Ալեքսանդր Սերովը (1820-1871, հայտնի է նաև որպես օպերաների հեղինակ), Գերման Լարոշը (1845-1904)։
19-րդ դարի 2-րդ կեսի ռուսական երաժշտությունը համաշխարհային երաժշտական արվեստի ամենավառ էջերից է։ Ստեղծվել են ռեալիստական խորությամբ և երաժշտական ինքնատիպ լեզվով աչքի ընկնող ստեղծագործություններ։ Պատմության, ժողովրդական էպոսի կերպարներն իրենց արտացոլումն են գտել Բորոդինի «Իշխան Իգոր» մոնումենտալ օպերայում (բեմադրվել է 1890 թվականին), Մուսորգսկու «Բորիս Գոդունով» (1869, 2-րդ խմբ․՝ 1872), «Խովանշչինա» (1872-1880) երաժշտական դրամաներում։ Ռիմսկի-Կորսակովը դիմել է, գլխավորապես, հեքիաթալեգենդային բնույթի սյուժեների և կերպարների («Գարնանային հեքիաթ», «Ձյունանուշիկ», 1881, բիլինա-օպերա «Սադկո», 1896)։ Պյոտր Չայկովսկու օպերաներում («Եվգենի Օնեգին», 1878, «Պիկովայա դամա», 1890) արտահայտվել է կոմպոզիտորի հետաքրքրությունը մարդու հոգեկան աշխարհի նկատմամբ։
Ռուսական սիմֆոնիզմի ազգային ինքնատիպ տեսակի ստեղծողներն են Չայկովսկին (վառ դրամատիկական լարվածություն, կոնֆլիկտային համադրությունների սրություն՝ միավորված ժանրային տարրերի հետ, 4-րդ, 6-րդ սիմֆոնիաներ) և Բորոդինը (2-րդ «Դյուցազնական» սիմֆոնիա, 1876)։
Ռուսական սիմֆոնիզմի ասպարեզում խոշոր ավանդ են ներմուծել Ռիմսկի-Կորասկովը («Շեհերազադե», 1888), Բալակիրևը։ Բալետի զարգացման մեջ նոր փուլ են բացել Չայկովսկու բալետները («Կարապի լիճը», 1876, «Քնած գեղեցկուհին», 1889, «Շչելկունչիկ», 1892), որոնցում երաժշտությունը դարձել է դրամատուրգիայի կարևորագույն տարր։ 19-20-րդ դարերի սահմանագծին ստեղծագործել են Ալեքսանդր Գլազունովը (գործիքային խոշոր ձևերի վարպետ), Սերգեյ Տանեևը (փիլիսոփայական խոր մտահղացումների արտահայտմանը ձգտող երաժիշտ-մտածող), Անատոլի Լյադովը (մանրանվագների վարպետ), Անտոն Արենսկին, Վասիլի Կալիննիկովը, Ալեքսանդր Գրեչանինովը, Սերգեյ Լյապունովը։ Ճանաչվել են ռուս կատարողներ․ դաշնակահարներ Անտոն Ռուբինշտեյնը (1829-1904), Նիկոլայ Ռուբինշտեյնը (1835-1881), Աննա Եսիպովան (1851-1914), Վասիլի Սաֆոնովը (1852-1918), ջութակահար Լեոպոլդ Աուերը (1845-1930), երգիչներ Օսիպ Պետրովը (1806-1878), Ֆեոդոր Ստրավինսկին (1843-1902), Ֆեոդոր Շալյապինը (1873-1938), Անտոնինա Նեժդանովան (1873-1950), Լեոնիդ Սոբինովը (1872-1934)։
20-րդ դար
20-րդ դարի սկզբի ռուսական երաժշտության մեջ ուղղակի կամ անուղղակի ձևով արտացոլվել է հեղափոխական շարժման վերելքը (Ռիմսկի-Կորսակովի «Անմահ Կաշչեյը» (1902) և «Ոսկի աքլորիկ» (1907) օպերաները)։ Խռովահույզ պաթոսով են ներթափանցված 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սկրյաբինի և Սերգեյ Ռախմանինովի ստեղծագործությունները, որոնք, լինելով ինքնատիպ սիմֆոնիստներ, նաև մեծ ավանդ են ներդրել դաշնամուրային երաժշտության մեջ՝ որպես խոշորագույն կատարողներ և նշանակալից երկերի հեղինակներ։ Իրենց ստեղծագործական գործունեությունն են սկսել Իգոր Ստրավինսկին (1882-1971) և Սերգեյ Պրոկոֆևը (1891-1953), որոնք ձգտել են ուշ ռոմանտիկական արվեստի չափազանցված զգացմունքայնությանը և մոդեռնիստական հոսանքների նրբացածությանը հակադրել առողջ պարզությունը։
Երաժշտության զարգացման համար Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակը վճռական շրջադարձ էր։ Երաժշտությունը հասանելի դարձավ ժողովրդի լայն զանգվածներին։ Ռուսական երաժշտության անցյալի և նոր շրջանի կենդանի կապը իրականացրին կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Գլազունովը, Միխայիլ Իպոլիտով-Իվանովը, Ալեքսանդր Կաստալսկին, Ռեյնգոլդ Գլիերը, Սերգեյ Վասիլենկոն, Ալեքսանդր Գեդիկեն, Միխայիլ Գնեսինը, կատարողներ և մանկավարժներ Կոնստանտին Իգումնովը, Ալեքսանդր Գոլդենվեյզերը, Լեոնիդ Նիկոլաևը, երաժշտագետներ և քննադատներ Վասիլի Կարատիգինը, Ալեքսանդր Օսսովսկին, Բ. Ասաֆևը, Բոլեսլավ Յավորսկին, Միխայիլ Իվանով-Բորեցկին։ Ետհոկտեմբերյան շրջանի ռուսական երաժշտությունը ԽՍՀՄ բազմազգ մշակույթի մի մասն է։ Ռուսական սովետական երաժշտության՝ որպես սոցիալիստական ռեալիզմի քաղաքացիական արվեստի հիմնական գծերը ձևավորվել են նոր խնդիրների հաղթահարման ընթացքում, սխեմատիզմի, ձախ ֆորմալիստական միտումների դեմ մղած պայքարում։ Համաշխարհային ճանաչման են արժանացել մարդասիրական բարձր պաթոսով, արտահայտչական մեծ ուժով, փիլիսոփայական մտքի խորությամբ ներթափանցված սիմֆոնիկ ժանրի երկերը։ Դրանց հեղինակներն են ռուսական սովետական սիմֆոնիզմի հիմնադիր Նիկոլայ Մյասկովսկին (27 սիմֆոնիա), ականավոր սիմֆոնիստ Դմիտրի Շոստակովիչը (15 սիմֆոնիա), Սերգեյ Պրոկոֆևը (7 սիմֆոնիա), Արամ Խաչատրյանը, ինչպես նաև Վլադիմիր Շչերբաչովը, Լև Կնիպպերը, Վիսարիոն Շեբալինը, Նիկոլայ Պեյկոն, Տիխոն Խրեննիկովը, Վադիմ Սալմանովը, Պյոտր Չայկովսկին։
Սովետական օպերայի բնագավառում առաջին հաջողությունները ձեռք բերվեցին 1930-ական թվականներին։ Ստեղծվեցին Իվան Ձերժինսկու «Խաղաղ Դոն» (1935), Տիխոն Խրեննիկովի «Փոթորկի պահին» (1939, 2-րդ խմբ․՝ 1952), Սերգեյ Պրոկոֆևի «Սեմյոն Կոտկո» (1939), Դմիտրի Շոստակովիչի «Կատերինա Իզմայլովա» («Մցենսկի գավառի լեդի Մակբեթը», 1932, նոր խմբ․՝ 1962)։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ծնվեց Պրոկոֆևի մոնումենտալ-հայրենասիրական «Պատերազմ և խաղաղություն» օպերա–էպոպեայի մտահղացումը (ըստ Լև Տոլստոյի վեպի, վերջնական խմբ․ 1952)։ Պատմահեղափոխական թեման իր արտացոլումն է գտել Յուրի Շապորինի «Դեկաբրիստներ» օպերայում (1953)։ Մյուս նշանավոր օպերաներից են՝ Դմիտրի Կաբալևսկու «Կոլա Բրյունյոն» (1938, 2-րդ խմբ․ 1968), Սերգեյ Սլոնիմսկու «Վիրինեա» (1967), Ռոդիոն Շչեդրինի «Ոչ միայն սերը» (1961), «Մեռած հոգիներ» (1977), Անդրեյ Պետրովի «Պետրոս Առաջին» (1975)։
Արմատական վերափոխումներ է կրել բալետը։ Հեղափոխական ժողովրդի կերպարները գեղարվեստական համոզիչ արտացոլում են գտել Ռեյնգոլդ Գլիերի «Կարմիր կակաչ» («Կարմիր ծաղիկ», 1927, 2-րդ խմբ․ 1949), Ասաֆևի «Փարիզի հուրը» (1932), Ա․ Կրեյնի «Լաուրենսիա» (1927) բալետներում։ Համարձակ ռեֆորմատոր էր Ս․ Պրոկոֆևը՝ «Ռոմեո և Ջուլիետ» բալետի (1936) հեղինակը։ Շատ կոմպոզիտորներ դիմել են հերոսա–էպիկական, փիլիսոփայական և հոգեբանական հնչողություն ունեցող թեմաների՝ Արամ Խաչատրյանի «Սպարտակ» (1954), Սերգեյ Սլոնիմսկու «Իկարոս» (1969), Ա․ Պետրովի «Աշխարհի արարումը», Ռոդիոն Շչեդրինի «Աննա Կարենինա» (1972), «Ճայը» (1980), Բորիս Տիշչենկոյի «Յարոսլավնա» (1974), Ա․ Էշպայի «Անգարա» (1976)։
Կանտատ–օրատորիայի ժանրի ակնառու օրինակներ են Ս․ Պրոկոֆևի «Ալեքսանդր Նևսկի» (1938), Յուրի Շապորինի «Կուլիկովո դաշտում» (1939), Մարիան Կովալի «Եմելյան Պուգաչով» (1939), Գեորգի Սվիրիդովի «Պոեմ Սերգեյ Եսենինի հիշատակին» (1955) և «Պաթետիկ օրատորիա» (1959), Դմիտրի Շոստակովիչի «Ստեպան Ռազինի մահապատիժը» վոկալ-սիմֆոնիկ պոեմը (1964), Շչեդրինի «Պոետորիա» (1968)։ Կամերային, վոկալ և գործիքային երաժշտության մեջ ավանդ են ներդրել Ա․ Ն․ Ալեքսանդրովը, Ն․ Մյասկովսկին, Ս․ Պրոկոֆևը, Դ․ Սվիրիդովը, Յու․ Շապորինը, Վ․ Շեբալինը, Դ․ Շոստակովիչը, Պյոտր Չայկովսկին, Բորիս Տիշչենկոն, Վ․ Գավրիլինը։
Առանձնահատուկ նշանակություն է ստացել երգի ժանրը։ Ռուսական սովետական երգը սկզբնավորվել է պրոլետարական հեղափոխական երգից։ Երգը՝ որպես ամենամասսայական ժանր, Իսահակ Դունաևսկու, Դ․ Միլյուտինի և ուրիշների լավագույն օպերետների, կինոյի և դրամատիկ ներկայացումների երաժշտության հիմքն է։ Լայն ժողովրդայնություն են վայելում Ա․ Վ․ Ալեքսանդրովի, Վ. Բելիի, Մ․ Բլանտերի, Ա․ Դավիդենկոյի, Իսահակ Դունաևսկու, է․ Կոլմանովսկու, Բորիս Մոկրոուսովի, Վ․ Մուրադելու, Ա․ Նովիկովի, Ա․ Օստրովսկու, Ալեքսանդրա Պախմուտովայի, Ա․ Պետրովի, Դ․ Պոկրասսի, Վասիլի Սոլովյով-Սեդոյի, Ս․ Տուլիկովի, Դավիթ Թուխմանովի, Օսկար Ֆելցմանի, Յան Ֆրենկելի, Տիխոն Խրեննիկովի, Ա․ Էշպայի երգերը։
Կատարողական արվեստի խոշոր ներկայացուցիչներից են դիրիժորներ Վյաչեսլավ Սուկը, Սամուիլ Սամոսուդը, Արի Պազովսկին, Նիկոլայ Գոլովանովը, Եվգենի Մռավինսկին, Ալեքսանդր Մելիք-Փաշաևը, Նաթան Ռախլինը, Եվգենի Սվետլանովը, Դ․ Ռոժդեստվենսկին, խմբավարներ Նիկոլայ Դանիլինը, Միխայիլ Կլիմովը, Ալեքսանդր Սվեշնիկովը, դաշնակահարներ Կոնստանտին Իգումնովը, Ալեքսանդր Գոլդենվեյզերը, Լ․ Նիկոլաևը, Գենրիխ Նեյգաուզը, Վլադիմիր Սոֆրոնիցկին, Լև Օբորինը, Սվյատոսլավ Ռիխտերը, Էմիլ Գիլելսը, ջութակահարներ Միրոն Պոլյակինը, Դավիդ Օյստրախը, Լեոնիդ Կոգանը, թավջութակահարներ Սեմյոն Կոզոլուպովը, Դ․ Շաֆրանը, երգիչ–երգչուհիներ Իվան Երշովը, Անտոնինա Նեժդանովան, Գրիգորի Պիրոգովը, Նադեժդա Օբուխովան, Վալերիա Բարսովան, Մարկ Ռեյզենը, Ալեքսանդր Պիրոգովը, Իվան Կոզլովսկին, Սերգեյ Լեմեշևը, Ի․ Պետրովը, Բորիս Շտոկոլովը, Ելենա Օբրազցովան, երաժշտական կոլեկտիվնեներից՝ Լենինգրադի ֆիլհարմոնիայի նվագախումբը (հիմնադրվել է 1882 թվականին), ՍՍՀՄ սիմֆոնիկ նվագախումբը (հիմնադրվել է 1936 թվականին), Ռուսական երգչախումբը (հիմնադրվել է 1942 թվականին), Պյատնիցկու անվան երգչախումբը (հիմնադրվել է 1910 թվականին), Օսիպովի անվան ռուսական ժողովրդական գործիքների նվագախումբը (հիմնադրվել է 1919 թվականին), Մոսկվայի կամերային նվագախումբը (հիմնադրվել է 1956 թվականին), Բեթհովենի անվան (հիմնադրվել է 1923 թվականին) և Բորիդինի անվան (հիմնադրվել է 1945 թվականին) լարային կվարտետները, երաժշտագետներից՝ Դ․ Կոնյուսը, Միխայիլ Իվանով-Բորեցկին, Բոլեսլավ Յավորսկին, Նիկոլայ Գարբուզովը, Բ․ Ասաֆևը, Քրիստափոր Քուշնարյանը, Յու․ Տյուլինը, Ա․ Ալշվանգը, Տ․ Լիվանովան, Վ․ Ցուկկերմանը, Մ․ Դրուսկինը, Յու․ Կելդիշը, Լ․ Մազելը, Վ․ Պրոտոպոպովը։ 1981 թվականի տվյալներով՝ Ռուսաստանում գործում էին օպերայի և բալետի 18 թատրոն, 26 սիմֆոնիկ նվագախումբ, 22 երգչախումբ, բազմաթիվ կամերային անսամբլներ և ժողովրդական գործիքների նվագախմբեր։ Կազմակերպվում են երաժշտական փառատոններ («Մոսկովյան աստղեր», «Ռուսական ձմեռ»՝ Մոսկվայում, «Սպիտակ գիշերներ»՝ Լենինգրադում (ներկայում՝ Սանկտ Պետերբուրգ, բոլորը՝ 1964 թվականից), մրցույթներ (Չայկովսկու անվան Մոսկվայում, 1958 թվականից)։ 1960 թվականին հիմնադրվել է ՌՍՖՍՀ կոմպոզիտորների միությունը, 998 անդամ, 1980)։
Հայ-ռուսական երաժշտական կապեր
Հայ-ռուսական երաժշտական կապերը, սկիզբ առնելով միջին դարերում, ընդարձակվել և խորացել են երկու ժողովուրդների տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային փոխհարաբերությունների զարգացմանը զուգընթաց։ Դրա համար ավելի լայն հնարավորություններ են ստեղծվել 19-րդ դարի 1-ին կեսին Հայաստանի արևելյան շրջանները պարսկական ու թուրքական լծից ազատագրելու և դրանց հիման վրա Ռուսաստանի կազմում Հայկական մարզի կազմավորման պատմական գործընթացի ընթացքում։ Աննախընթաց երևույթ էր Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի (1815), Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի (1824), էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի (1874) և այլ ուսումնական հաստատությունների կազմակերպումը, որոնք զգալի գործ կատարեցին նաև երաժշտական գիտելիքների տարածման և ազգային կադրերի նախապատրաստման ուղղությամբ։ Այս գործում առանձնակի նշանակություն են ունեցել Պետերբուրգի և Մոսկվայի կոնսերվատորիաները, որոնք դաստիարակել են հայազգի շատ երաժիշտներ, ինչպես երաժշտական ստեղծագործության, նույնպես և կատարողական արվեստի բնագավառներում։ Դրանց թվում են Ղորղանյան երաժշտական ընտանիքի անդամները, Նադեժդա Պապայանը, Բեգլար Ամիրջանյանը, Հովհաննես Նալբանդյանը, Մագդալինա Գենջյանը, Արշակ Կոստանյանը և ուրիշներ, որոնք իրենց երաժշտական մասնագիտական կրթությունն ստացել են ռուս մանկավարժներից և դարձել նշանավոր երաժիշտներ։
Մերան Մարտվիլ (ֆուտբոլային ակումբ)
Ակումբը սկզբնական զրջանում կրել է «Մերանի ՖԱ» անվանումը։ Թիմի տնային մարզադաշտը՝ «Մուտրազ Հուրցալավան» կարող է ընդունել մինչև 2000 հանդիսականի։
Պատմությունը
Ակումբը հիմնադրվել է 2006 թվականին։ Ակումբը իր անունը ստացել է ի պատիվ Սալխինո Մարտվիլիի։
Ռուսական երաժշտություն
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի երաժշտություն Կատեգորիա:Ռուսական երաժշտություն
Մերան Մարտվիլ (ֆուտբոլային ակումբ)
Պատմությունը
2010 թվականին թիմը դուրս է եկել Վրաստանի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ ։ Իսկ 2010/11 մրցաշրջանի արդյունքով գրավել է Վրաստանի առաջնության 3-րդ հորիզոնականը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ֆուտբոլային ակումբներ
Կամենկա (քաղաքատիպ ավան, Զապորոժիեի մարզ)
Կամենկա (Кам'янка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Զապորոժիեի մարզի Պոլոգիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ցարեկոնստանտինովկա, Պերշոտրավնևոե, Կույբիշևո։ Հիմնադրվել է 1782 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Կամենկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 408 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,41 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 776,46 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1782 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ոսկե կատու
Ոսկե կատու (Profelis aurata), կատվազգիների ընտանիքի գիշատիչ կաթնասուն։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Մարմնի երկարությոնը՝ 0,9-1,2 մ, պոչինը կազմում է մարմնի երկարության 2/7 - 1/3. բարձրությունը՝ 38-50 սմ։ Արուների քաշը՝ 11-14 կգ, միակ կշռված էգի զանգվածը 6,2 կգ էր։
Ունի երկու ենթատեսակ.
Կատեգորիա:Փոքր կատուներ
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց, հիմնադրվել է 1963 թ.: Դպրոցը գտնվում է Երևանի Արակիր վարչական շրջանում։ Երկրորդ տնօրենի Լիդիա Մաթևոսյանի օրոք 1978թ. անվանակոչվել է ԽՍՀՄ նավատորմի հայազգի ծովակալ, զինհրամանատար, գիտնական Ծովակալ Հովհաննես Իսակովի անունով ։ Ներկայիս տնօրենն է Լիլիթ Հովհաննիսյանը ։
Դպրոցի ընդհանուր մակերեսը ընդգրկում է 15126 մ.² տարածք, որից 7598 մ.²-ը շենքի մակերեսը, իսկ հարակից տարածքները 7528 մ.² տարածք։ Դպրոցը առանձնացված է տարրական և միջին դասարանների համար և գտնվում են առանձին մասնաշենքերում։ Տարրական դասարանների համար կա 20 դասարան, իսկ միջին դասարանների համար 21 դասարան։ Դպրոցում կա ընդհանուր 80 ուսուցիչ։ Դպրոցում սովորում է ընդհանուր 1148 աշակերտ։
Յուրահատկություններ
Դպրոցի ինֆորմատիկայի դասերն իրականացվում է 15 համակարգիչներով սենյակում, որտեղ հասանաելի նաև ինտերնետ կապ և նաև սենսորային գրատախտակ։ Սենսորային գրատախտակ կա ոչ միայն ինֆորմատիկայի դասասենյակում այլև ֆիզիկայի, աշխարհագրության դասասենյակներում։ Դպրոցն ունի գերհագեցած հրաձգարան։ Դպրոցում կա գրքերով հարուստ գրադարան, բուժկետ և այլն։ Դպրոցն ուշադրություն է դարձնում նաև առողջ ապրելակերպին այդ պատճառով էլ դպրոցն ունի մարզադահլիճներ և՛ դրսում և՛ տարրական մասնաշենքում, և՛ մեծերի մասնաշենքում։ Դպրոցն ունի մեծ հանդիսությունների սրահ, որն ամբողջովին վերանորոգվել է Վարդանյան եղբայների հովանավորությամբ։ Նախնական զինվորական պատրաստություն առարկայի համար դպրոցն ունի զինատեսակներ աշակերտներին ավելի հետաքրքրաշարժ դասեր մատուցելու համար։ Դպրոցն ունի ջեռուցման կաթսայատուն, որով ամբողջ դպրոցը ջեռուցվում է։ Տեխնոլոգիա դասերի համար էլ կան բազմապիսի տեխնիկաներ որոնք ցուցադրվում են աշակերտներին։
Դպրոցն վերահսկվում է տեսախցիկներով։
Հաղթանակներ
132 դպրոցը 2018 թվականի մարտի 27-ին հաղթել է Սանկտ Պետերբուրգում կազմակերպված աշակերտական համաժողովի ժամանակ, որտեղ տասնյակ երկրներից՝ դպրոցները պետք է ներկայացնեին իրենց հոլովակները հաղթանակի մասին։ 132 դպրոցը ներկայացնելով «Քոչարի» պարի մասին հոլովակ՝ ամբողջ դպրոցական կազմով, հաղթում է Պետերբուրգում կազմակերպված մրցույթում։ Հաղթանակից հետո՝ Պետերբուրգի այդ դպրոցի հետ կնքվում է համաձայնագիր, որով այդ դպրոցը և 132 դպրոցը համարվում են քույր դպրոցներ ։
132 դպրոցը ակտիվ մասնակցում է բոլոր օլիմպիադաներին և մրցույթներին գրավելով բարձր հորիզոնականներ։
Շրջանավարտներ
Պարգև Սրբազան - Արցախի թեմի առաջնորդ, Արցախյան պատերազմի ազատամարտիկ, հրամանատար։
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի (Stanisław Paweł Stefan Jan Sebastian Skrowaczewski, հոկտեմբերի 3, 1923, Լվով, Լեհաստան - փետրվարի 21, 2017, Սենթ Լուիս Փարք, ԱՄՆ), լեհ և ամերիկացի դիրիժոր, կոմպոզիտոր։
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Շրջանավարտներ
Դավիթ Հարությունյան - ՀՀ պետական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ նախկին արդարադատության նախարար։
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի
Կենսագրություն
Երաժշտական կրթությունն սկսել է որպես դաշնակահար․ 11 տարեկանում հանդես է եկել առաջին համերգով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պաշարված Լվովում Ռուդոլֆ Վայգլի ինստիտուտում ոջիլների էր կերակրում (ըստ Վայգլի՝ հակատիֆային պատվաստանյութ ստանալու մեթոդը կենդանի ոջիլներին օգտագործելն էր, որոնց պետք է կերակրեին մարդու արյամբ)։ Լվովի՝ խորհրդային զորքերի ազատագրման ժամանակ ստացել է երկու ձեռքի կոնտուզիա և ստիպված էր հրաժարվել կատարողական կարիերայից։ Պատերազմի ավարտից հետո սովորել է Կրակովի երաժշտական բարձրագույն դպրոցում՝ Ռոման Պալեստերի (կոմպոզիցիա) և Վալերիանա Բերդյաևայի (դիրիժորություն) մոտ, 1947-1949 թվականներին սովորել է Փարիզում՝ Նադյա Բուլանժեի մոտ։ Աշխատել է Վրոցլավի և Կատովիցեի ֆիլհարմոնիաների հետ, 1954-1959 թվականներին եղել է Կրակովի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժորը, 1956-1959 թվականներին աշխատել է Վարշավայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ։ 1956 թվականին Հռոմում կայացած դիրիժորների միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանաչվել, ինչի շնորհիվ նրա անունը հայտնի է դարձել Եվրոպայում։ 1960 թվականին հեռացել է Լեհաստանից և մինչև 1979 թվականը գլխավորել Մինեսոտայի նվագախումբը։ Հետագայում Սկրովաչևսկին ղեկավարել է նաև Հալլե նվագախումբը (1984֊1991), եղել է Սաարբրյուկենի ռադիոհեռուստատեսության գլխավոր հրավիրված դիրիժորը (ում հետ ձայնագրել է Անտոն Բրուկների սիմֆոնիաների շարք), իսկ 2007 թվականի ապրիլից մինչև 2010 թվականի մարտ ղեկավարել է Ճապոնիայի Իոմիուրի նվագախումբը։
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Շրջանավարտներ
Կարեն Վարդանյան- ՀՀ քաղաքական գործիչ, ՀՀ նախկին պատգամավոր։
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի
Կենսագրություն
Սկրովաչևսկու հայտնի ստեղծագործությունների թվում էին Կլարնետի կոնցերտը նվագախմբի հետ (1980), որն առաջադրվել է Պուլիցերյան «Passacaglia Immaginaria» մրցանակի (1995) և Նվագախմբի կոնցերտը (1999)։
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Շրջանավարտներ
Միքայել Վարդանյան - ՀՀ քաղաքական գործիչ, ՀՀ նախկին պատգամավոր։
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի
Կենսագրություն
Սկրովաչևսկին արժանացել է մի շարք երաժշտական մրցանակների, այդ թվում՝ Դիտսոնի մրցանակի (1973)՝ ամերիկյան երաժշտական կյանքում ունեցած ներդրման համար։
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Շրջանավարտներ
Գեորգի Օկոև - Հայ բժիշկ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
Ստանիսլավ Սկրովաչևսկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կոմպոզիտորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեհ կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Դիրիժորներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեհ դիրիժորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դիրիժորներ
Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց
Շրջանավարտներ
Կարեն Բալայան - «Կիլիկիա» նավի նավապետ, «Այաս» ծովային հետազոտությունների ակումբի նախագահ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի դպրոցներ
Զըռու Չատ
Զըռու Չատ, կիրճ Թուրքիայում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Վարդոյի գավառակում։ 1915 թվականի հունիսին թուրքերը այստեղ ոչնչացրեցին Խնուսից տեղահան արված հայ գաղթականներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի կիրճեր Կատեգորիա:Մուշի մարզ
Օշոնվիլե
Օշոնվիլե (Auchonvillers), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 137 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.95 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.72 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 32 կմ հյուսիս-արևելք։
Տնտեսություն
2010 թվականին կար 80 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 57-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 23։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,3 %։ 57 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 50 անձ (30 տղամարդ և 20 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (2 տղամարդ և 5 կին)։ 23 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Դողադաշտ
Դողադաշտ, Տողադաշտ, դաշտ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում, Տող կամ Դող գյուղի շրջակայքում։ Բարձրադիր, փոքրիկ դաշտ է ։
Օշոնվիլե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Դողադաշտ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարթավայրեր ըստ երկրի
Իրիոմոտյան կատու
Իրիոմոտյան կատու (Prionailurus bengalensis iriomotensis), ընձառյուծային կատվի ենթատեսակ, հանդիպում է միայն Ռյուկյու կղզախմբի Իրիոմոտե կղզում։
Մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները
Զանգվածը 3-ից 5 կգ։ Գունավորումը՝ մոխրագույն, մուգ պտերով։ Ճանկերը մասամբ ներքաշած։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արևելյան կատուներ
Շոն Օ՛ Քեյսի
Շոն Օ՛ Քեյսի (Seán Ó Cathasaigh, Seán O'Casey, ), իռլանդացի դրամատուրգ։
Կենսագրություն
Շոն Օ՛ Քեյսին ծնվել է անգլիկան եկեղեցու հետևորդ, աղքատ ընտանիքում։ Հայրը՝ Մայքլը, մահացել է, երբ որդին հազիվ վեց տարեկան էր։ Տասնչորս տարեկանից Քեյսին ստիպված էր աշխատել. բանվորություն է արել երկաթուղում, թերթեր է վաճառել։ Ընդսմին՝ կարդալ - գրել սովորել է ինքնուրույնաբար, քանի որ վատ տեսողության պատճառով դպրոց հաճախել չի կարողացել։ 1906 թվականին անդամագրվել է Գելյան լիգային, միաժամանակ ընդունվել Իռլանդիայի տրանսպորտային և որակավորում չունեցող բանվորների միության շարքերը։ Սակայն աստիճանաբար հիասթափվել է ազգային շարժումից, թեև 1914 թվականին, մի ոչ տևական ժամանակահատված եղել է Իռլանդական քաղաքացիական բանակի գլխավոր քարտուղարը։ 1918 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թոմաս Աշի զոհը» պատմվածքը, որ գրվել էր Զատկի ապստամբության և դրա դաժան ճնշման ազդեցությամբ։
1923 թվականին Աբբայության թատրոնը, որը մինչ այդ երեք անգամ մերժել էր Օ՛ Քեյսիի երեք պիեսները, բեմականացրեց նրա չորրորդ՝ «Հրաձիգի ստվերը» թատերգությունը, դրանից հետո էլ՝ «Յունոնան ու սիրամարգը» և «Շվաքն ու աստղերը»։ Այս վերջինը բուռն սկանդալի տեղիք տվեց, հարուցեց ազգայնականների ցասումը, և սրանց հարձակումներն ստիպեցին Օ՛ Քեյսիին 1926 թվականին լքել հայրենի Իռլանդիան ու բնակություն հաստատել Հարավարևմտյան Անգլիայում՝ Թորքիում։
Հետագայում Օ՛ Քեյսիի պիեսների մեծ մասը տպագրվեցին միայն՝ հազվադեպ արժանանալով բեմականացվելու բախտին։ Գրողի առավել նշանակալից թատերգություններից են «Սկզբի ավարտը», «Ալ վարդեր՝ ինձ համար», «Դենդի աքաղաղը»։ Հիշատակման արժանի է նաև նրա՝ 1936 և 1954 թվականներին լույս տեսած հուշագրությունների վեցհատորյակը։
Իր ստեղծագործություններում Օ՛ Քեյսին պատկերել է իռլանդացի բանվորների կյանքը, ինչը քաջածանոթ էր նրան։ Գրողի առաջին պիեսները պացիֆիստական երգիծական տրագիկոմեդիաներ էին, որոնցում միաժամանակ արտահայտվել է նրա համակրանքն իր հերոսների նկատմամբ։ Հետագայում Օ՛ Քեյսին անցավ միստիկ բարոյախրատաբանական դրամաների, իսկ կյանքի վերջին տարիներին՝ ֆանտաստիկ կատակերգությունների ստեղծմանը։ Օ՛ Քեյսիի ստեղծագործությունը թեև սկզբնական շրջանում սուր քննադատության ենթարկվեց՝ դրանում, իբրև թե, հայրենասիրության բացակայության պատճառով, բայց արդեն տևական ժամանակ է՝ լայն ճանաչում է գտել Իռլանդիայում և նրա սահմաններից դուրս։ Նրա անունով է կոչվել Դուբլինում Լիֆֆի գետի վրա գցված կամուրջը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Իռլանդացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Իռլանդացի սցենարիստներ
Սուրբ Ֆրանցիսի և Սուրբ Լոուրենսի հետ ծնունդը
Սուրբ Ֆրանցիսի և Սուրբ Լոուրենսի հետ ծնունդը, իտալացի նկարիչ Կարավաջոյի նկարն է, որը վերջինս ստեղծել է 1609 թվականին և որտեղ պատկերված է Հիսուսի ծնունդը։ 1969 թվականինգողացվել է Պալերմոյում գտնվող Սուրբ Լոուրենսի Հռետորաբանությունից ։ Հետազոտողները կարծում են, որ այն Սիցիլիական Մաֆիայի անդամների միջև ձեռքից ձեռ է ընկել և կարող է մինչ օրս թաքցված լինի։ Կրկնօրինակը պատվիրել են 2015 թվականին, և այն հիմա կախված է խորանում։
Պատմություն և հափշտակություն
Իտալացի նկարիչ Կարավաջոն նկարը ավարտին է հասցրել Հռոմում 1609 թվականին, իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Պալերմո։ Կարծում էին, որ այն նկարվել է Սիցիլիայում նկարչի մահից մի տարի առաջ ։ Նկարում պատկերված է Հիսուսի ծնունդը, Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու, Սուրբ Լոուրենսի հետ միասին, ովքեր մնացած կերպարների հետ շրջապատում են Մարիամին և նորածին Հիսուսին ։ Նկարը ունի մոտ 2․7 մետր բարձրություն և երկու մետր լայնություն։ 1969 թվականի հեկտեմբերի 17-18-ի գիշերը այն երկու գողի կողմից հափշտակվում է իր մշտական վայրից՝ Պալերմոյի Սուրբ Լոուրենսի Հռետորաբանությունից ։ Նրանք նկարը հանում են շրջանակից, ինչպես նաև գողանում են գորգ, որը ըստ իշխանությունների, օգտագործվել է նկարը փաթաթելու համար  ։
Հետաքննություն
Այս հափշտակությունը համարվում է ամենանշանավոր դեպքերից մեկը արվեստի պատմության մեջ ։ 2005 թվականին Միացյալ Նահանգների Հետաքննությունների դաշնային բյուրոն այն դասել է իրենց «Թոփ Տասը Արվեստի Հանցագործությունների» շարքին ։ Նկարի գինը տարբեր գների է արժանացել. 20 միլիոն դոլարից մինչև 20 միլիոն եվրո։ Ինչևէ, սև շուկայում նկարի գինը ավելի ցածր էր նրա իրական գնից, միգուցե դրա տասնապատիկը։ 2005 թվականի դրությամբ Իտալիայի իշխանությունները կարծում են, որ նկարը դեռ գտնվում է Սիցիլիայում և թաքցրած է Պալերմոյի և Բագերիայի միջև որևէ տեղ։
Կանետ դ'Ադրի
Կանետ դ'Ադրի (Canet de Adri, Canet d'Adri, Canet d'Adri), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Խիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ժիռոնես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 45,19 կմ²։ Բնակչությունը՝ 618 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Սուրբ Ֆրանցիսի և Սուրբ Լոուրենսի հետ ծնունդը
Հետաքննություն
2005 թվականին Մաֆիայի անդամ Ֆրանցեսկո Մարինո Մաննոիան քննիչներին հայտնում է, որ ինքը ներգրավված էր հափշտակության մեջ ։ Նա ասում էր, որ նկարը պատվերով է գողացվել, իսկ գաղտնի գնորդը բուռն վիշտ է արտահայտել և հանել է այն վաճառքից, երբ տեսել է թե ինչքան վնասված վիճակում է գտնվում հափշտակությունից հետո։ Մաննոիան նկարի գտնվելու վայրը սակայն չի հայտնել ։ Հռոմում տեղակայված Կարաբինիերի արվեստի պաշտպանության միավորումը կարծում էր, որ Մաննոիան մեկ այլ նկարի մասին էր վերհիշում և որ նա այլ տեսություն է հորինել։ Նրանք կարծում էին, որ գողությունը իրականացվել է անփորձ գողերի կողմից, ովքեր նկարի արժեքի մասին իմացել են Իտալիայի գտածոների մասին հեռուստահաղորդումից, որը գողությունից մի քանի շաբաթ առաջ է սկսել հեռարձակվել։ Նկարի արժեքից զարմանալով և իմանալով, որ այն հսկում է միայն մի տարեց պահակ՝ նրանք այն գողանալու հնարավորություն տեսան ։ Մաֆիան իմանալով գողության մասին մասերի է բաժանում նկարը։ Այն մի տիրոջից մյուսին էր փոխանցվում, այդ թվում Ռոսարիո Ռիկոբոնոյին։ Ի վերջո նկարը հասնում է Գերլանդո Ալբերտիին։ Ալբերտին փորձել է վաճառել այն, սակայն չհասցրեց, քանի որ 1981 թվականին ձերբակալվեց։ Ենթադրաբար նա այն հողի մեջ թաքցրել է թմրանյութերի և փողերի հետ միասին, սակայն նրա զարմիկը ցույց է տվել թաքցրած տեղը և ոչ մի նկար այնտեղ չի գտնվել։
2009 թվականին Մաֆիայի ականատես Գասպարե Սպատուզան իշխանություններին հայտնել է, որ երբ նա Մաֆիայի անդամ Ֆիլիպո Գրավիանոյի հետ բանտում էր, վերջինս նրան ասել է, որ նկարը ոչնչացվել է 1980-ական թվականներին ։
Ըստ Սպատուզայի՝ Գրավիանոն ասել է, որ նկարը Պալերմոյում տվել են Պուլարայի ընտանիքին, ովքեր այն թաքցրել են գոմում։ Գոմում այն աստիճանաբար ոչնչացվել է առնետների և խոզերի կողմից, և ի վերջո այրվել։ Այս պատմությունը կասկածի տակ է առնվել որոշ իշխանությունների կողմից։
2018 թվականին ականատես Գաետանո Գրադոն իշխանություններին հայտնում է, որ նկարը գողացվել է անփորձ հանցագործների կողմից, սակայն հետո այն ձեռք է բերվել Մաֆիայի կողմից, որոնք էլ նկարը հետագայում տվել են Սիցիլիական Մաֆիայի հանձնաժողովի ղեկավարին՝ Գաետանոյի Բադալամենտիին։ Ականատեսը պնդում էր, որ Բադալամենտին վաճառել է նկարը շվեյցարացի գործարարի և նրան ասել է, որ նկարը մասերի պետք է բաժանվի տեղափոխելու համար։ Գործարարը, որին նա մատնացույց է արել, այժմ մահացած է ։
Ոմանք պնդում են, որ այն վաճառվել է մի կոլեկցիոների Արևելյան Եվրոպայում կամ Հարավային Աֆրիկայում ։ Մեկ այլ տեսություն պնդում է, որ այն ոչնչացվել է 1980 թվականին Իտալիայի հարավում տեղի ունեցած Իրպինիայի երկրաշարժի ժամանակ սև շուկայում ծրագրված վաճառքից քիչ առաջ ։
Պատճենում
2015 թվականին «Sky» հեռուստատեսային ընկերությունը պատվիրեց կրկնօրինակ՝ փոխարինելու խորանից կախված ընդլայնված լուսանկարը։ Կրկնօրինակման աշխատանքը հանձնվել է «Factum Arte» ընկերությանը, որը հայտնի է բարդ տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բարձրորակ կրկնօրինակներ ստեղծելու մեջ։ Նրանք նախկինում դա արել էին Թութանհամոնի գերեզմանի հետ։ Թիմն օգտագործել է լուսապատկերներ և լուսանկարներ, ներառյալ նկարի սև և սպիտակ ապակե ափսեի նեգատիվները, որոնք 1951 թվականին օգտագործվել են նկարի վերջին պատճենը ստանալու ժամանակ։ Նրանք ուսումնասիրել են Կարավաջոյի մնացած նկարները, որպեսզի կարողանան կրկնօրինակել նրա ոճը։ «Sky»-ը վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել օրիգինալ նկարի և վերարտադրության մասին։ Ավարտված կրկնօրինակը խորանում կախված է եղել 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարավաջոյի նկարներ
Զկեռնի գերմանական
Զկեռնի գերմանական, վարդազգիների ընտանիքի, զկեռնի ցեղի բույս։
Նկարագրություն
Փոքր, տերևաթափ ծառ է 3-6 մ բարձրությամբ, մինչև 20 սմ տրամագծով, ծածկված մոխրագորշավուն կեղևով, հաճախ բազմացողուն, հաստ, բազմամյա ճյուղերը մոխրագույն են, բարակ ճյուղերը կարմրագորշավուն։ Ընձյուղները ծածկված են խիտ, թաղիքանման աղվամազով։ Փշերն ուղիղ են, կարճ, սակավաթիվ։ Կուլտուրական ձևերի մոտ փշերը բացակայում են։ Բողբոջները ձվաձև կոնաձև են, կարմրագորշավուն, թարթիչաեզր թեփուկներով։ Բողբոջները և տերևները պարուրաձև են դասավորված։ Տերևները էլիպսաձև են, նշտարաձև կամ հակառակ նեղ ձվաձև, սրածայր կամ բութ, գագաթով, սեպաձև կամ կլորավուն հիմքով, ամբողջական, ամբողջաեզր, մանր սղոցաեզր կամ աղեղնաատամնաեզր, 5-14 սմ երկարությամբ և 2,5-7 սմ լայնությամբ, վերևի կողմից անփայլ մուգ կանաչ, մերկ կամ կարճամազմզուկապատ, ներքևից բաց կանաչ, սպիտակամազմզուկապատ։ Կոթունները թավամազ աղվամազապատ են, 0,5-1 սմ երկարությամբ։ Տերևակիցը խոշոր է, ձվաձև, մերկ, վաղ է թափվում։ Ծաղիկները գտնվում են կարճ ընձյուղների գագաթներին, միայնակ են, խոշոր, համարյա նստադիր, մեկ հատ բաց կանաչավուն ծաղկակիցով։ Պսակն ունի 3-5 սմ տրամագիծ, սպիտակ պսակաթերթիկներով, բաժակը 5 պսակաբաժան է։ Բաժակաթերթիկները նշտարամախաթանման են, պսակաթերթիկներից երկար, արտաքինից թաղիքամազմզուկապատ, մնում են պտուղների վրա։ Առէջների թիվը 30-40 է, կարմիր փոշանոթներով։ Սերմնարանը կազմված է 4-5 պտղաթերթիկներից, լրիվ սերտաճած մեկը մյուսի և հիպանթիումի հետ։ Սռնակները 4-5 հատ են։ Պտուղը խնձորանման է, գնդաձև, հոլանման, տանձանման կամ էլիպսոիդանման, 2-3 սմ (կուլտուրական ձևերի մոտ մինչև 7 սմ) տրամագծով, կանաչավուն, ավելի ուշ դեղնավուն կամ կարմրավուն, դարչնագույն պտղամսով։ Կորիզների թիվը 4-5 է, ավելի հաճախ 5։ Բազմանում է սերմերով, արմատային մացառներով, պատվաստով։ Լավ է խուզվում և տված ձևը երկար է պահպանում։ Հայտնի է, որ զկռենին հեշտությամբ է տրամախաչվում սզնու հետ և տալիս է սպոնտան հիբրիդներ։ Հայաստանում այդպիսիք չեն հանդիպում։ Մշակության համար պիտանի է մեր հանրապետության միջին և ստորին գոտիներում։ Բարձրլեռնային շրջաններում ցրտահարվում է։
Կիրառություն
Հնագույն ժամանակներից ի վեր օգտագործվում է որպես պտղատու բույս։ Պտուղները թարմ վիճակում տտիպ են, անհրաժեշտ է հավաքելուց հետո պահել որոշ ժամանակ, որից հետո պտղամիսը փափկում է, համեղանում։ Հասունացած պտուղները պարունակում են 10% շաքարներ, 1,1% խնձորաթթու, կեղևում 3 և պտղամսում՝ 1,2 գ կարոտին, կեղևում 6,8-19,3 և պտղամսում 1,6-15,8 մգ/տոկոս C վիտամին։ Օգտագործվում է նաև որպես դեկորատիվ բույս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վարդազգիներ Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Պտղատու ծառեր
Մանուել Անտոնիո Օրտիս
Մանուել Անտոնիո Օրտիս (Manuel Antonio Ortiz, ), պարագվայցի քաղաքական գործիչ։ Պարագվայի Գերագույն ցմահ դիկտատոր Խոսե Գասպար Ռոդրիգես դե Ֆրանսիայի մահից հետո՝ 1840 թ. սեպտեմբերի 20-ից 1841 թ. հունվարի 21-ը գլխավորել է Ժամանակավոր խունտան, որն իր ձեռքն էր վերցրել Պարագվայի ղեկավարումը։
Կատեգորիա:Պարագվայի քաղաքական գործիչներ
Ռոդ Հանդլի
Ռոդնի Կլարկ «Ռոդ» Հանդլի (Rodney Clark "Rod" Hundley, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և հեռուստամեկնաբան։ Իր ողջ կարիերան անցկացրել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի « Լոս Անջելես Լեյքերս » ակումբում։ Բասկետբոլիստի կարիերան ավարտելուց հետո դարձել է մեկնաբան։ 1971 թվականից դարձել է NBA «Նյու Օռլեան Ջազ» ակումբի առաջին հեռուստառադիո մեկնաբան։ « Յութա Ջազ »-ի «Էներջի Սոլուշն» մարզադաշտի առաստաղի տակ, ի պատիվ Ռոդի, կախված է բարձրախոսով վահանակ ։
Վալիդուբ (մուլտֆիլմ)
Վալիդուբ (Валидуб), խորհրդային մուլտֆիլմ, որը 1952 թվականին ստեղծել է ռեժիսոր Դմիտրի Բաբիչենկոն` ըստ չեխական ազգային հեքիաթների մոտիվների։
Ռոդ Հանդլի
Պրոֆեսիոնալ կարիերա
1957 թվականի դրաֆթի ժամանակ «Ցինցինատի Ռոյալս» ակումբի կողմից Հանդլին ընտրվել է առաջին համարի ներքո, սակայն միանգամից փոխանակվել « Մինեապոլիս Լեյքերս ի» հետ։ Հանդլին 1957 թվականից մինչև 1963 թվականը հանդես է եկել «Մինեապոլիսում» և «Լոս Անջելեսում»։ Խաղի ընթացքում միջինում հավաքել է 8,4 միավոր։ 1960 և 1961 թվականներին ընտրվել է NBA-ի բոլոր աստղերի խաղերին մասնակցելու համար։ 1959/1960 թվականների մրցաշրջանը դարձել է նրա կարիերայի մեջ ամենահաջողը, երբ նա միջինում հավաքում էր 12,8 միավոր և կատարում 4,6 փոխանցում։ 1963 թվականին՝ 28 տարեկան հասակում, Ռոդ Հանդլին ավարտում է իր կարիերան՝ ծնկի վնասվածքի պատճառով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ
Վալիդուբ (մուլտֆիլմ)
Սյուժե
Մի գյուղում ապրում էր պատանի Յանեկը։ Մի անգամ նա ուղևորվում է աշխարհ տեսնելու, իրեն ցույց տալու, իր բոգատիրյան ուժով պարծենալու։ Եվ իսկապես, Յանեկը շատ ուժեղ էր. արջին հաղթել էր, դարավոր կաղնին մերկ ձեռքերով հողից դուրս էր քաշել։ Եվ այդ պատճառով նրան անվանել են Վալիդուբ։ Բայց նրա ուժերը ոչ ոքի ոչ օգուտ էին բերում, ոչ էլ ուրախություն։ Եվ միայն այն ժամանակ, երբ նա փլված քարերից մաքրում է լեռնային գետի հունը և օգնում երաշտից տառապող մարդկանց, նա բարի համբավ է ձեռք բերում։ Եվ այդ ժամանակ գեղեցկուհի Մարյուշկան, ծեր իմաստուն մեղվաբույծի աղջիկը, Յանեկին քնքշորեն է նայում։
Վերաթողարկում
1990-ական թվականների սկզբում ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում «Խոշոր պլան» կինոընկերության կողմից VHS ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի «Ծղոտե ցլիկը», «Հրաշք ջրաղաց» և «Տայգայական հեքիաթ» ժողովածուներում։ 1990-ական թվականներին մուլտֆիլմը VHS ձևաչափով թողարկվել է Studio PRO Video ընկերության խորհրդային լավագույն մուլտֆիլմերի ժողովաուծում, իսկ 1990-ական թվականների կեսերին` «Սոյուզ» կինոստուդիայի մուլտֆիլմերի ժողովածուում։
Մուլտֆիլմը բազմաթիվ անգամ DVD ձևաչափով թողարկվել է մուլտֆիլմերի ժողովածուներում, ինչպես օրինակ`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Դարկոշի լեռներ
Դարյոշի լեռներ, Դարկոշդաղ, Դարքուշի լեռներ, Տարկոշի լեռներ, Լեռնաշղթա հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում։ Ձգվում է Սասունի հյուսիսային կողմով՝ կազմելով ջրբաժան Բաթմանաջուր և Արածանի գետերի միջև։ Լեռնաշղթայի բարձրագույն լեռնագագաթը Դարյոշն է (3200մ) ։
Դառնդաշտ
Դառնդաշտ, Ալադաղ, Դառան դաշտ, Դարան դաշտ, Դարին, Դարին դաշտ-Դաշտ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառում։ Փռված էր Մակուից արևմուտք, կազմում էր Մակուի դաշտի մի մասը։ Ոմանք նույնացնում են Ավարայրի դաշտի հետ։ Այստեղ մոնղոլական իշխան Հուլավուն (13-րդ դար) կառուցվել է ԱԼԱԴԱՂ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դաշտեր այբբենական կարգով
Պալացո Նուովո
Պալացո Նուովո, կառույց Պյացա Կապիլիումում, Կապիտոլիում բլրի գագաթին, Հռոմ, Իտալիա։ Կապիտոլիում բլրի երեք պալատներից բաղկացած համալիրը նախագծել է Միքելանջելոն 16-րդ դարի կեսին։ Պալացո Նուովոն կառուցելիս վերջինս մտադրություն ուներ համաչափորեն կրկնօրինակել դիմացի Պալացցո դել Կոնսերվատորին։
Պալացո Նուովոն պետք է հիմնադրվեր 1571 թվականին Սիքստոս IV պապի օրոք, սակայն շինարարությունը հետաձգվեց մինչև 1654 թվականը։ Կառուցման արդյունքում երկու պալատները շրջափակեցին հրապարակը՝ Պալացցո Սենատորիոյի հետ միասին։ Վերջինս միջնադարյան կառույց էր, որը նույնպես վերակառուցվեց Միքելանջելոյի նախագծով։ 1734 թվականին Պալացո Նուովոն դարձավ Կապիտոլիական թանգարաններից մեկը։ Դրա երկու հարկերում տեղադրված են արձաններ, սարկոֆագներ, կիսանդրիներ, խճանկարներ և այլ հռոմեական արվեստի գործեր։
Գալիական սրահում կարելի է գնահատել մարմարե «Մահացող գայլի» արձանը, որը նաև անվանվում է «Կապիտոլիական գայլ» և «Ամուրի և Փսիխեայի» արձանը։ Այս շինությունում տեղակայված են նաև.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի թանգարաններ Կատեգորիա:Միքելանջելոյի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:Իտալիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Հռոմի թանգարաններ Կատեգորիա:1734 հիմնադրված թանգարաններ
Սանգոլկի
Սանգոլկի (Sangolquí), քաղաք Էկվադորում։ Պիչինչա նահանգի Ռումինավի շրջանի վարչական կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
Քաղաքը գտնվում է Չիլոս հովտում, Գուայլաբամբա գետի հարթավայրի անբաժանելի մասն է, որը տարածվում է դեպի հյուսիս։ Սանգոլկիից հարավ ընկած է Պասոչոա հանգած հրաբուխը (ծովի մակարդակից 4200 մ բարձրության վրա), իսկ հյուսիս՝ Իլալո ոչ ակտիվ հնագույն հրաբուխը (2572 մ)։ Քաղաքի կենտրոնի միջին բարձրությունը 2500 մ է։ Սանգոլկին հարավ-արևելքից սահմանակից է Կիտոյին․ քաղաքների միջև հեռավորությունը մոտ 10 կմ է։ Սանգոլկին համարվում է մայրաքաղաքի արվարձան, սակայն չի մտնում Մայրաքաղաքային շրջանի տարածք։
Սանգոլկիում բնակվում է Ռումինյավի շրջանի բնակչության գերակշիռ մասը՝ ընդհանուր 85 852 բնակչից՝ 75 080-ը (2010 թվականի դրությամբ)։ Շրջանի մնացած բնակչությունը, ներառյալ Սանգոլկիի քաղաքապետարանի ենթակայության տակ գտնվող տարածքները (6 060 բնակիչ), ապրում է գյուղական վայրերում ։
Պատմություն
Հնագետների տվյալներով՝ մ․թ․ա․ ավելի քան 11 հազար տարի առաջ առաջին բնակիչները բնակություն են հաստատել Իլալո հանգած հրաբխի մոտակայքում՝ Չիլոս հովտում։ Հին Կիտոյի արհեստավորները՝ կիտուները, բարենպաստ կլիմայի և բերրի հողի համար մոտ 14-րդ դարում տեղափոխվել են ժամանակակից Սանգոլկիի տարածք։ Մոտ 1460 թվականին այդ հողերը սկսել են բնակեցվել ինկերի միություններով, որոնք հայտնի են որպես միթմակունաս․ միթմա բառից, երևույթ, որը նախանշում էր հարկադիր տեղահանության քաղաքականությունը։ Այն վարում էին ինկերի ղեկավարները՝ տարածքային էքսպանսիան ամրապնդելու նպատակով ։ Բնիկները այս տարածաշրջանը բաժանել են Անան-Չիլոյի (Վերին Չիլո), որը ներկայումս դարձել է Կոնոկոտո և Ուրին-Չիլո, այսինքն՝ Ստորին Չիլո, Ժամանակակից Սանգոլկի։
1534 թվականին տարածքի առաջնորդ է դարձել Ռումինյավին։ Նրա մահից հետո մեկ տարի անց առաջնորդ է դարձել Կիմբլեմբոն, իսկ նրա իրավահաջորդը դարձել է Խուան Սանգոլկին։ 1580 թվականին այստեղ հայտնվել են Հիսուսի միաբանության միսիոներները։ Նրանք Չիլոն հովտում հող են ձեռք բերել։ Այդ ժամանակահատվածում հիմնված շատ ֆերմերային տնտեսություններ մինչ օրս պահպանվել են։ Ուրին Չիլո հիմնական գյուղը աստիճանաբար վերածվել է Սան Խուան Բաուտիստա դե Սանգոլկի քաղաքի։ Այս անունը տրվել է ի պատիվ Հովհաննես Մկրտչի։
1822 թվականի մայիսի 24-ին` Անկախության պատերազմի ժամանակ, Սանգոլկիի մոտ տեղի է ունեցել Պիչինչայի ճակատամարտը, որի արդյունքում Անտոնիո Սուքրեի գլխավորած զորքերը հաղթել են Իսպանական կայսրությանը, ինչը հանգեցրել է Կիտոյի թագավորական անկախությանը, որը հետագայում դարձել է Էկվադորի Հանրապետություն ։
Կրթություն
Սանգոլկիի հիմնական կրթական հաստատություններն են․
Տեսարժան վայրեր
Սանգոլկին շրջապատված է լեռնային տեղանքով` փարթամ բուսականությամբ և գեղատեսիլ բնական լանդշաֆտներով։ Պիտա գետի երկայնքով կա 18 ջրվեժներից բաղկացած կասկադ, որը գրավում է զբոսաշրջիկներին։
Քաղաքային ճարտարապետությունը ներկայացված է գաղութային կառույցների նմուշներով։ Բացի այդ, քաղաքն ունի բավականին մեծ թվով օբյեկտներ, որոնք կապված են Էկվադորցի հայտնի նկարիչ, որմնանկարիչ և քանդակագործ Օսվալդո Գուայասամինի աշխատանքների հետ։
Մանստևի վանք
Մանստևի վանք գտնվում է Թեղուտ գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք (Գուլաբի կոչվող սարի ստորոտում), նույնանուն` Մանստև գետակի աջափնյա անտառապատ մասում, Ձորիգեղ կոչվող հին բնակավայրի հետ կապվել է Մանստև գետակի վրա կառուցված քարե կամուրջով ։
Վանքից պահպանվել են եկեղեցին, կացարանների և պարսպապատերի մնացորդները։ Եկեղեցին երկլանջ կտուրով միանավ թաղակապ դահլիճ է` 5.6 x 4.8 մ չափերով, արևելյան մասում ավարտվում է կիսաշրջանաձև խորանով, որի երկու կողմերում կան ¾ շրջանաձև կտրվածքի պատուհաններ։ Վերջիններս կապված են խորանի անկյունային մասերի լիցքից ազատ գլանաձև տարածությունների հետ։ Մուտքերը երեքն են՝ հյուսիսային, հարավային և արևմտյան կողմերից։ Ծածկված է կիսագլանաձև թաղով, որը միջին մասում ուժեղացված է ուղղանկյուն կտրվածքի որմնամույթերից բարձրացող թաղակիր կամարով։ Հարավային և Հյուսիսային պատերի երկարությամբ արված են որմնակամարներ (4-ական), որոնց կրունկները հենվում են պահունակ-իմպոստների վրա (բացի միջին մասից, որտեղ հենարան են ծառայում որմնամույթերը)։ Արտաքին տեսքում աչքի են ընկնում վերասլաց ճակտոնապատերը, որոնց գագաթին, որպես պահպանիչ խորհրդանշաններ, եղել են խոյի գլուխ պատկերող քանդակներ։ Երեսապատի և ձևավոր մասերի քարերը, ինչպես նաև ծածկասալերը ամբողջությամբ հանված են։ Հատուկենտ պահպանվածներից երևում է, որ կառուցված է եղել սրբատաշ խոշոր բազալտե քարերով։ Ունեցել է մեծ բարձրության գոգավոր տրամատի քիվ։ Ներսի մասերը կոպտատաշ մանր բազալտե քարերով են։ Առաստաղի վրա նկատելի են սվաղի մնացորդներ։ Հյուսիսային ճակատի ողջ երկարությամբ եղել է կցակառույց սրահ (մոտ 3 մ լայնությամբ), որից պահպանվել է միայն ստորին մասը։
Հուշարձանն աչքի է ընկնում քարի մշակման և կառուցողական բարձր հատկանիշներով, երկայնական պատերի որմնակամարների յուրօրինակ հնարքով։
Մանստևի վանքի վերաբերյալ պատմական տեղեկություններ կամ գրավոր հիշատակություններ հայտնի չեն։ Եկեղեցին կառուցման ոճով հարազատ է քաղկեդոնական դավանանքի եկեղեցիներին, որը հիմք է տալիս այն թվագրելու XIII դարով։
Կամուրջը (XVII դար) կառուցված է Մանստև գետակի վրա, դեպի Ձորագյուղ հին բնակավայրը տանող ճանապարհին, նեղ ու ժայռեղեն ափեր ունեցող նպաստավոր տեղում։ Միաթռիչք է, ունի 6 մ լայնությամբ կիսաշրջան կամարային բացվածք, որի կենտրոնը զգալիորեն բարձր է հենման կետերից։ Վերջիններիս վրա կամարի կրունկները նստում են ուղղաձիգ պատերի շնորհիվ։ Երթևեկելի մասը հողածածկ է՝ 3 մ լայնությամբ։ Կամուրջը կառուցված է սրբատաշ բազալտե ոչ խոշոր (30-35 սմ) քարերով։ Վրան արձանագրություններ կամ հարդարանքի տարրեր չկան։ Աչքի է ընկնում տեղանքի հետ ունեցած բարենպաստ կապով, կառուցողական բարձր հատկանիշներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գուգարաց թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Սանգոլկի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էկվադորի քաղաքներ Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով
Սան Ժուան Բատիշտա դե Աժուդա
Սան Ժուան Բատիշտա դե Աժուդա ամրոց (Fortaleza de São João Baptista de Ajudá - «Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի օգնության ամրոց»), Պորտուգալիայի գաղութատիրական սեփականություն Դահոմեայում, Գվինեական ծոցի ափին, այժմ Բենինի Վիդա քաղաքի տարածքում։
Ածխածին
Ածխածին (, - ածուխ բառից), քիմիական նշանը՝ C, ատոմային թիվն է 6, ատոմային զանգվածը՝ 12,011 ։ Բնական ածխածինը բաղկացած է երկու կայուն իզոտոպներից՝ 12C (բնության մեջ հանդիպող զանգվածի 98.892%-ը) և ¹³C (զանգվածի 1.108%-ը)։ Արհեստական եղանակով ստացվել են 10C, 11C, 14C, 15C և 16C ռադիոակտիվ իզոտոպները։
Սան Ժուան Բատիշտա դե Աժուդա
Պատմություն
Սան Ժուան Բատիշտա դե Աժուդա ամրոցը Պորտուգալիայի գաղութատիրական սեփականություն էր Դահոմեայում, Գվինեական ծոցի ափին, այժմ Բենինի Վիդա քաղաքի տարածքում։
Ածխածին
Ածխածինը տեղակայված է Մենդելեևի պարբերական համակարգի երկրորդ պարբերության 4-րդ A խմբում։ Ատոմի հիմնական վիճակի արտաքին էլեկտրոնային մակերևույթի դասավորվածությունն է 2s²p²։ Օքսիդացման կարևորագույն աստիճաններն են +2, +4, -4, վալենտականությունները՝ 4 և 2։ Ածխածնի նեյտրալ ատոմի շառավիղը 0.077 նմ է։ C4+ իոնի շառավիղը՝ 0.029 նմ (կոորդինացիոն թիվը 4), 0.030 նմ (կոորդինացիոն թիվը 6)։
Սան Ժուան Բատիշտա դե Աժուդա
Պատմություն
Կոչվել է նաև «Աժուդա ֆակտորիա» կամ պարզապես «Աժուդա»։ Ամրոցը ընդամենը 4,5 կմ² տարածք ուներ, ամրացված առևտրային կետ էր՝ հարակից փոքր տարածքով։ 1958 թվականին գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, որպես արտերկրյա ամենափոքր գաղութ ։