cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մունկհոլմեն (կղզի)
Վիկինգների ժամանակաշրջան
997 թվականին Թրոնհեյմն հիմնադրվում է Օլաֆ Թրյուգվասոն արքայի ձեռամբ։ Մինչ այդ Մունկհոլմեն կղզին օգտագործվել է մահապատիժներ իրականացնելու համար։ Օլաֆ Թրյուգվասոնի Նորվեգիա գալը համընկնում է Հակոն Ամենակարողի դեմ ապստամբությանը՝ 995 թվականին։ Վերջին սպանվում է իր ստրուկ Թորմոդոմ Քարքի կողմից։ Հակոնի և Քարքի գլխատվելուց հետո, նրանց գլուխները տեղադրում են ցցի վրա ու տեղափոխում Նիդարհոլմ կղզի (այսօրվա Մունկհոլմեն)։ Գլուխները ուղղվում են դեպի ֆյորդը, որպես նախազգուշացնում այցելուների համար։ Ըստ տարածված լեգենդի, ցցի վրա ամրացված գլուխները Թրոնհեյմի մուտքին էին, և ամեն անցնող թքում էր դրանց վրա, որպես երախտիք ու հարգանք Նորվեգիայի արքա Օլաֆ I-ի։
Նորվեգիայի ամենահին մենաստան
Նիդարհոլմի մենաստանը Մունկհոլմեն կղզում համարվում է Նորվեգիայի ամենահին մենաստանը։ Սա բենեդիկտյան միաբանության վանական համալիր էր, որն իր գոյությունը պահպանեց մինչև 1537 թվականը։ Վանական համալիրի հիմնադրման երկու վարկածներ կան. Մենաստանում շատ հաճախ են եղել հրդեհներ, մասնավորապես 1210, 1317 և 1531 թվականներին։ Ռեֆորմացիայի ժամանակահատվածում վանական համալիրը դարձավ Նորվեգիայի կաթոլիկ եկեղեցու վերջին նեցուկը։ 1537 թվականին այստեղ է փախչում Նիդարոսյան արքեպիսկոպոս Օլաֆ Էնգելբրեքսթոնը (Olav Engelbrektsson): Դրանից հետո մենաստանը լքվեց։
Ամրոց և բանտ
Վանական համալիրի դատարկվելուց հետո կղզին դարձավ թագավորական հոտի արոտատեղի։ Այն ամրացվեց 1600-ական թվականներին։ Վանական համալիրը օգտագործվում էր որպես ամրոց։ 1660-ական թվականներին Մունկհոլմեն կղզում կառուցեցին նոր ամրոց, որի վրա տեղադրվեցին 18 հրանոթներ։ 1671-ից 1674 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում սկսեցին կառուցել կենտրոնական աշտարակը։ 1680-ական թվականներին ներքին պատերին ամրացրին և նոր աշտարակներ հիմնադրեցին ու լրացուցիչ 35 հրանոթներ նույնպես տեղադրվեցին։ Դրանից հետո ամրոցի վերածաց վանական համալիրի շենքը դարձավ բանտ։ Մունկհոլմեն կղզու բանտ հիմնականում աքսորում էին քաղաքական բանտարկյալներին։ Ամենահայտնի քաղբանտարկյալներից մեկը դանիացի պետական գործիչ կոմս Պեդեր Շումախերն էր։ Բանտարկության համար հիմք ծառայեց մեծ քանակի կաշառք վերցնելն ու ապօրինի առևտուրն էր։ Վերջին մահանում է 1699 թվականի մարտին ։
Նապոլեոնյան պատերազմի տարիներին (1800-1815 թվականներ) պարզ դարձավ, որ ամրոցը այքան էլ արդյունավետ չէ պաշտպանության նպատակների համար, ուստի քայլեր ձեռնարկվեցին, որպեսզի լրացուցիչ կերպով այն ամրացվի ու որոշ փոփոխությունների ենթարկվի։ 1850 թվականին ամրոցի արդիականացման աշխատանքները ավարտին հասան։
Գերմանական օկուպացիա (1940 — 1945 թվականներ)
Նացիստական Գերմանիան 1940 թվականին սանձազերծեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։ 1940 թվականին հարձակվելով Նորվեգիայի վրա՝ ամբողջովին օկուպացրեց այն։ Թրոնհեյմի առումից հետո գերմանացիները այնտեղ տեղակայեցին «Դորա-1» բունկերը։ Այդ ընթացքում գերմանացիները Մունկհոլմեն կղզում տեղադրեցին տեսահսկողության համակարգեր և վեց զենիթային կայանքներ։ իսկ աշտարակներից մեկի վրա տեղադվեց զենիթային հրթիռ։ Ամրոցի մեծ մասը ձևափոխվեց ու արդիականացվեց։ Այն դարձավ ռազմամթերքի մեծ ամբար։ Գերմանական օկուպանտ զորքերը Նորվեգիայի տարածքում մնացին մինչև 1945 թվականի մայիսը։ Զենիթային համակարգերի մնացորդները ցայսօր էլ մնում են Մունկհոլմեն կղզու ամրոցի վերևի հատվածներում։
Հանգիստ և զբոսաշրջություն
Այսօր Մունկհոլմեն կղզին և դրա վրա գտնվող ամրոցը համարվում է հիանալի տեսարժան վայր զբոսաշրջիկների և տեղացի հանգստացողների համար։ Հատկապես կղզու տարածքն աշխույժ է ամռան ամիսներին, երբ Թրոնհեյմից մեծ թվով զբոսաշրջիկներ են գալիս։ Մայիսից մինչև սեպտեմբեր այստեղ մշտապես գործում է նավակային «Ravnkloa» գիծը։ Կղզու տարածքում կա փոքրիկ սրճարան-ռոստորան և տնայնագործ իրերի տաղավարներ։
Արեշ
Արեշ (այժմ կոչվում է Արաշ Ərəş), նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ քաղաք, այժմ՝ գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Եվլախի շրջանում։
Անվանում
Ըստ մասնագետների, ուշագրավ է, որ քաղաքի Արեշ (կամ Արաշ) անվանմանը զուգահեռ դեռ հին ժամանակներից օտարների կողմից նրան տրված ու գործածական է եղել երկրորդ անունը, այն է՝ էրմանի Բազար (Erməni Bazar, այսինքն՝ Հայկական Շուկա)։ էրմանի Բազար կամ Արաշ անվանումները զուգահեռաբար պահպանվել են մինչև մեր օրերը։ Հատկանշական է, որ վերջին դարերում ավելի շատ գործածական է էրմանի Բազար անվանաձևը։ Այս անվանման առկայությունը միաժամանակ թույլ է տալիս ենթադրելու, որ ինչպես Շամախում, Շաքիում և այլուր, Արաշում ևս հայ բնակչությունը կազմել է մեծամասնություն, որն էլ քաղաքի տնտեսական կյանքում ու արտաքին հարաբերությունների մեջ խաղացել է առաջատար դեր ։
Աշխարհագրություն
Ինչպես վկայում են մասնագետները, Արեշը գտնվում էր Տփխիս-Գանձակից ու Թավրիզ-Պարտավից՝ Շաքի–Գրեմի ե Շամախի-Բաքու տանող հին ճանապարհների հանգույցում
Պատմություն
Արաշը իբրև վաճառաշահ քաղաք հայտնի է միջնադարից։ Այն հատկապես ծաղկուն ու մարդաշատ էր 15-17-րդ դարերում։ Շամախի և Շաքի քաղաքներից հետո Արեշը Կուր գետի ձախափնյակում երրորդ խոշոր քաղաքն էր։ Անդրկովկասում մետաքսի արդյունահանման գլխավոր կենտրոններից էր։ Առևտրի զարգացմանը Արաշում հատկապես նպաստում էր նրա աշխարհագրական դիրքը ։
19-րդ դարում գյուղը վարչականորեն մտնում էր Նուխու (Շաքիի) վիճակի Արաշ կամ Արեշ գավառի կազմի մեջ։ Գյուղում էր զտնվում Սուրբ Եղիշե եկեղեցին։ Մի վավերագրում վերջինս հիշատակվում է 1839 թվականին։ Մինչև 1917 թվականը Արեշը հիմնականում ծաղկել ու զարգացել է ։
Բնակչություն
1914 թվականին զյուղն ուներ 323 բնակիչ (բոլորն էլ հայեր)։ Սակայն 1917 թվականին երբ զյուղն ուներ 50 տուն հայ բնակիչ, ենթարկվեց թալանի շրջակա մուսուլմանների կողմից։ 1918 թվականի ապրիլին գյուղի բնակչությանը հրամայվում է իսլամ ընդունել, որի մերժումը ստանալուց հետո մուսուլմանական հրոսակները բնակիչներին կողոպտում են, իսկ զյուղն ավերում։ Ավելի ուշ, Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո գյուղատեղիում հաստատվում են թաթարներ՝ նստակեցության անցած նոր խմբեր (հետագայում դրանց կոչեցին ադրբեջանցիներ), որոնք տարօրինակ կերպով պահպանեցին երբեմնի հայաբնակ գյուղին տրված էրմանի Բազար անվանումը։ Վերաբնակիչները ոչնչացրեցին Սուրբ Եղիշե եկեղեցին ու հինավուրց հայկական գերեզմանոցը  ։
Բնակչությունը խոսում էր Արեշ-Հավարիքի բարբառով։
Տնտեսություն
Ինչպես ողջ երկրամասի հարյուրավոր այլ բնակավայրերում, Արեշում ևս հայերը բնակվել են հին ժամանակներից սկսած։ Շամախու և Շաքիի օրինակով նրանք այստեղ ևս զբաղվում էին մետաքսի արդյունահանմամբ, կաշվի արտադրությամբ ու դրանց վաճառքով։ Տնտեսության կարևոր ճյուղերից էին նաև այգեգործությունն ու խաղողագործությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արեշ Կատեգորիա:Եվլախի շրջանի բնակավայրեր
.pk
.pk Պակիստանի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
pk
Toppdomän
Դեմիրդաղ (լեռնագագաթ, Պոնտական լեռներ)
Դեմիրդաղ, Demirday՝ լեռնաճյուղ (և լեռնագագաթ) Պոնտական լեռներում, Տրապիզոնից արևելք, Սպեր քաղաքից մոտ 38 կմ հյուսիս։ Ունի երկու լեռնագագաթ, որոնցից մեկի բարձրությունը 3060 մ է, իսկ մյուսինը՝ 2861։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Գեորգի Զուև
Գեորգի Զուև (Гео́ргий Ви́кторович Зу́ев, ), ռուսական դիվանագետ։
Կենսագրություն
Ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1981): Տիրապետում է անգլերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներին։ Դիվանագիտական գործունեությամբ սկսել է զբաղվել 1981 թվականից։
Ամուսնացած է։ Ունի որդի։
Իրանի իսլամացում
Իրանի իսլամացում, 7-րդ դարի կեսերին տեղի ունեցած կրոնական գործընթաց։ Մինչ այդ դարեր շարունակ Իրանում տիրապետող կրոն էր զրադաշտականությունը։ Հաշված տարիների ընթացքում Իրանում բոլորը դառնում են մուսուլմաններ։ Պարսիկները ընտրում են շիական ուղղությունը։
Այսօր աշխարհի ամենամեծ թվով շիաներն ապրում են Իրանում (ավելի քան 60 միլիոն)։
Պատմություն
226 թվականին Սասանյան տոհմի ներկայացուցիչ Արտաշիրը գահընկեց արեց պարթևական վերջին արքային և հիմնադրեց Սասանյանների պետությունը (226-642)։ Ավատատիրական հարաբերությունների ձևավորման շրջանում զրադաշտականության ներսում առաջացան տարբեր հոսանքներ։ Զրադաշտականությունից բացի Իրանում որոշ չափով տարածված էր քրիստոնեությունը։ Սկզբում դա տարածում էին քրիստոնյա քարոզիչները, իսկ 3-րդ դարում Իրանի կառավարողներն ապաստան էին տալիս Հռոմեական կայսրությունում հալածվող քրիստոնյաներին, որպեսզի դաշնակիցներ ձեռք բերեն ընդդեմ կայսրության։ Իսկ երբ քրիստոնեությունը դարձավ Հռոմեական կայսրության պետական կրոն, Սասանյաններն սկսեցին հովանավորել և աջակցել նեստորականներին ու միաբնակներին։ 637 թվականին Քադիսիա քաղաքի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում պարսկական բանակը ծանր պարտություն կրեց արաբներից։ Իսկ 642 թվականին Նեհավենդ քաղաքի մոտ կրած պարտությունը ճակատագրական եղավ Սասանյանների համար։ Մինչև 651 թվականին արաբները գրավեցին ողջ Իրանը, և Սասանյան պետությունը կործանվեց։ Սկիզբ դրվեց Իրանի իսլամացմանը։
Արաբական խալիֆայության շրջանում Իրանի բնակչության գերակշռող մասն ընդունեց իսլամ՝ շիա դավանանքով։ Արաբական տիրապետության անկումից հետո Իրանը հայտնվեց սելջուկների, ապա մոնղոլների տիրապետության տակ։ Մոնղոլներից հետո Իրանի տարածքում ստեղծվեցին մի շարք պետական կազմավորումներ, որոնք տնտեսապես և քաղաքականապես իրար հետ չկապված անկայուն քաղաքական միավորներ էին։ 15-րդ դարի երկրորդ կեսին Ատրպատականի Արդաբիլ քաղաքում մեծ ազդեցություն ձեռք բերած Սեֆյանների տոհմը հիմք դնելով պարսկական միասնական պետությանը (1502–1736)։ Դրան հաջորդած Աֆշարիների, Ղաջարիների ու Փահլավիների արքայատոմներից հետո Իրանում հաստատվեց իսլամական պետություն։
Իրանի իսլամական հեղափոխության արդյունքում հիմնադրվեց աստվածապետական (թեոկրատական) պետություն։ Մուսուլմանական աշխարհում այդպիսին է միայն Սաուդյան Արաբիայի թագավորությունը, որտեղ բնակչությունը դավանում է սուննի իսլամ։
.pt
.pt՝ Պորտուգալիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
pt
Toppdomän
Դորթքիլիսայի առվակ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առվակներ
Դիակը գրադարանում
«Դիակը գրադարանում» ( The Body in the Library), Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպերից ։ Հայերեն թարգմանվել է 2022 թվականին ։
Սյուժե
Բանթրի ամուսինները արթնանում են հուզված սպասավորի ձայներից. սպասավորը գրադարանում գտնում է երեկոյան զգեստով երիտասարդ աղջկա դիակ։ Սպանվածը տան անդամներից ոչ մեկին ծանոթ չէր և թե ինչպես է հայտնվել այդտեղ՝ անհայտ է։ Միսիս Բանթրին հրավիրում է Միսս Մարփլին՝ հույս ունենալով, որ նա կգտնի գաղտնիքը։
Բժշկի եզրակացությամբ, մահը վրա է հասել կեսգիշերին։ Սպանվածը Ռուբի Կինն է՝ «Մաջեստիկ» հյուրանոցի պարուհին։ Մարմինը ճանաչում է մորեղբոր աղջիկը, որը նույնպես աշխատում է նույն վայրում։ Ոստիկանությունը հյուրանոցում սկսում է հետաքննությունը։ Հյուրանոց են գնում նաև Միսիս Բանտրին և Միսս Մարփլը։ Պարզվում է, որ հյուրանոցում բնակվող ֆինանսիստ Ջեֆերսոնը Ռուբիին էր համակրում և որոշել էր իր կարողության մի մասը նրան կտակել, իսկ հարսն ու փեսան, ովքեր կորցրել էին իրենց կտակի մասնաբաժինը, հետաքրքրված էին աղջկա մահով։ Սակայն նրանք անհերքելի ալիբի ունեին. Սպանության գիշերը բոլոր կասկածյալները գտնվում էին դահլիճում։
Հասկանալի է դառնում, որ Ռուբի Կինի սպանությունը կազմակերպել են Մարկն ու Ջոզին։ Նրանք հորինել էին պատմություն, որպեսզի խաբեն բժշկական փորձաքննությանը և իրենց համար ալիբի ստեղծեն։ Պամելային, ով արտաքնապես Ռուբիին նման էր, կինոնախագծի մասին հորինվածք ստեղծելով՝ բերել են հյուրանոց, որտեղ առաջարկել են հագնել Ռուբիի զգեստը, իսկ հետո թմրադեղ են ներարկել։ Աղջկան տարել են Բլեյքի տուն և խեղդամահ արել։ Հենց այնտեղ էլ հարբած Բլեյքը դիակը տարել է Բանտրիների տուն։ Ակնհայտ էր, որ Ջոզիին խնդրում են ճանաչել դիակը և այդժամ նա կարող էր ներկայացնել Պամելային՝ որպես Ռուբի։ Ոստիկանությունը հաստատում է, որ Ռուբին սպանվել է մինչև կեսգիշեր, երբ արդեն Մարկն ու Ջոզին բոլորի աչքի առաջ էին։ Իրական Ռուբիին քույրը սպանել է կեսգիշերից հետո, մարմինը Պամելայի իրերի հետ տեղափոխել է ավտոմեքենայի մեջ և այրել այն։ Մարդասպանները հաշվարկել էին, որ Բլեյքը մարմինը գտնելով՝ կզանգահարի ոստիկանություն, և կասկածները միանգամից կընկնեն նրա վրա։ Նրա հարբած ժամանակ կատարած արարքը շփոթել է խաղաքարտերը, ոստիկանությունը միանգամից սկսել է հետաքննությունը։
Հանցագործությունը բացահայտված է, բայց հանցագործների դեմ ոչ մի ապացույց չկա։ Միսս Մարփլը իր վարկածը հայտնում է ոստիկանությանը։ Ոստիկանությունը Ջեֆերսոնի օգնությամբ պրովոկացիա է ստեղծում. Ծերուկը հայտարարում է, որ ցանկանում է կտակը փոփոխել և գումարը տալ Ռուբիի քննիչներին՝ որպես բարեգործություն։ Հենց այդ գիշեր Ջոզեֆինային ոստիկանությունը կալանավորում է՝ ծերունու սպանությամբ փորձով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 վեպեր Կատեգորիա:Ագաթա Քրիստիի վեպեր Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
.py
.py Պարագվայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
Toppdomän
Դեմիբուլաղ (աղբյուր)
Դեմիբուլաղ, աղբյուր Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Աղբյուրներ այբբենական կարգով
.pw
.pw Պալաուի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
pw
Toppdomän
Ուկրաինսկոե (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)
Ուկրաինսկոե (Українське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ուկրաինսկոե գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեսլի Գրոսման
Լեսլի Էրին Գրոսման (Leslie Grossman, ( հոկտեմբերի 25, 1971) Լոս Անջելես, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ,) ամերիկցի դերասանուհի։ Առավել հայտնի է  Քեզ ատելու 10 պատճառ   և  Ամերիկյան սարսափ պատմություն  հեռուստասերիալներում կատարած դերերով։
Վաղ Կյանք
Գրոսմանը ծնվել և մեծացել է Լոս Անջելեսում, Կալիֆորնիա։ Նա հաճախել է Crossroads for Arts and Sciences դպրոցը, որտեղ սկսել է բեմադրել ներկայացումներ։ Սառա Լոուրենսի ավարտական տարում սկսել է դերասանական կարիերան։
Անձնական Կյանք
1999-ի հոկտեմբերի 16-ից մինչև 2020-ի սեպտեմբերը Գրոսմանը ամուսնացած էր Ջոն Բրոնսոնի հետ։ Գրոսմանը ունի դուստր՝ Գոլդին։ Լեսլի Գրոսմանը ազգությամբ Հրեա է ։
Սալտարա
Սալտարա (Saltara), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 6666 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 669 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 61030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0721։
Բնակչության հովանավորն է սուրբ Սեբաստիանը։ Տոնը նշվում է հունվարի 20-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
.qa
.qa, Քատարի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
qa
Toppdomän
1602
Մահեր
Կատեգորիա:1602 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Դելիբեքիր
Դելիբեքիր, լեռնագագաթ Թուրքիայի Հաթայի մարզյում, Կիլիկիայի հարավարևելյան մասում, Ամանոսի լեռնաշղթայում, Ալեքսանդրետտա քաղաքից արևելք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռներ Կատեգորիա:Հաթայի մարզ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Ջեք Աղազարյան
Ջեք Չարլզ Ստանմոր Աղազարյան (Jack Charles Stanmore Agazarian, ), բրիտանացի գործակալ, որը աշխատել է Ֆրանսիայում հատուկ գործողությունների գործադիր (ՀԳԳ) համար։ Նա գերեվարվել և սպանվել է նացիստների կողմից, երբ փորձում էր նացիստների հետ փոխզիջման գալ։
Կենսագրություն
Աղազարյանը ծնվել է Լոնդոնում, հայրը հայ՝ Բերժ Ռուպեն Աղազարյան, իսկ մայրը ֆրանսիացի՝ Ժակլին Մարի-Լուիզա Լե Շևալի Աղազարյան, որը վեց երեխաներից երկրորդն է։ Նա կրթություն է ստացել Ֆրանսիայի և Անգլիայի՝ Դուլվիչի քոլեջում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո նա հայրիկի հետ աշխատել է ընտանեկան բիզնեսում։
1940 թ.-ին պատերազմական օդուժին միանալուց և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից անմիջապես հետո նա ՀԳԳ-Ի կողմից զորակոչվեց որպես ռադիո օպերատոր։ Նրա կրտսեր եղբայր Նոել Աղազարյանը նույնպես միացավ պատերազմական օդուժին, որպես կործանիչ ինքնաթիռի օդաչու, Բրիտանիայի պատերազմում նախքան 1941 թվականի մայիսի 16-ին կատարվող գործողություններում սպանվելը, նա եղել է թռչող մարզիկ։
Աղազարյանը պատվավոր հոնորար է ստացել՝ որպես օդաչու սպա ՊՕԿՊ-ում 1942 թվականի սեպտեմբերի 10-ին իսկ 1942-ի դեկտեմբերին նա վերադարձել է Փարիզ՝ միանալու ՀԳԳ-ի առաջադեմ ցանցին, և ավելի ուշ նրան է միացել կինը՝ Ֆրանսինը։ Ժամանակ առ ժամանակ նա աշխատում էր Ֆրանսիայի օդուժի նախկին օդաչու Հենրի Դերիխուրտի համար, որի աշխատանքը վայրէջքի վայրեր գտնելն և ընդունելություններ կազմակերպելն էր օդային ժամանող ՀԳԳ-ի գործակալների համար։ Այս պահին նա սկսեց կասկածի տակ առնել Դերիկուրտի հավատարմությունը և Լոնդոնին հաղորդեց իր և այլ գործակալների կասկածների մասին։
1943-ի հունվարի 12-ին Աղազարյանին շնորհեցին պատվավոր թռչող սպայի կոչումով ։
ՀԳԳ շրջանի ղեկավար՝ Ֆրանցիսկ Սութիլը Աղազարյանի շարունակական ներկայությունը համարեց անվտանգության ռիսկ։ 1943 թ. Հունիսի 16-ին Աղազարյանը վերադարձավ Անգլիա, որտեղ նա պատմեց իր մտահոգությունները, Դերիկուրտի հավատարմության մասին Նիկոլաս Բոդինգթոնի և Մորիս Բուքմաստերի նկատմամբ, ովքեր, այնուամենայնիվ չհամոզվեցին։ Այնուամենայնիվ, երբ գործակալ Նուր Ինայաթ Խանը կորցրեց կապը առաջադեմ խմբի հետ, շտաբն ավելի ու ավելի մտահոգվեց։ Լեո Մարկսը, ՀԳԳ-ի կոդերի և ծածկագրերի ղեկավարը համոզվեց, որ խմբի ռադիո օպերատոր Գիլբերտ Նորման, հաղորդում է գերմանական վերահսկողությանը։
Աղազարյանը միացավ Բոդինգթոնին (որը դեռևս թերահավատ էր) առաքելություն կատարելով Ֆրանսիայի՝ առաջադեմ ցանցի կարգավիճակը որոշելու համար, մեկնեց 1943-ի հուլիսի 22-ին։ Բոդինգթոնը շտաբի միջոցով հանդիպում կազմակերպեց Գիլբերտ Նորմանի հետ Հռոմի Գարե Սանտ-Լազարեի մերձակայքում՝ նախապես կազմակերպված հասցեով, բայց նա հանդիպեց Աղազարյանին, այլ ոչ թե Բոդինգթոնին։
Առաջադեմ ցանցի վերաբերյալ մտահոգությունները հիմնավորված էին։ Գերմանական ուժերն իսկապես վարկաբեկել էին ցանցը, և հանդիպման ժամանակ Աղազարյանին բանտարկեցին։ Ցանցի երեք անդամներ՝ սուրհանդակ Անդրի Բորելը, առաջնորդ Ֆրանսիս Սուտիլը և ռադիո օպերատոր Գիլբերտ Նորման, հունիսի 23-ից գտնվում էին կալանքի տակ, իսկ Նորմանի փոխանցումներն իսկապես կատարել էին գերմանացիները։ Անրի Դերիկուրտի դերը առաջադեմ ցանցի կորստի գործում անհայտ է մնում. պատերազմից հետո նրան դատեցին որպես կրկնակի գործակալ, բայց արդարացվեց ապացույցների բացակայության պատճառով։ Իրականում նա եռակի գործակալ էր, ով աշխատում էր Գաղտնի հետախուզության ծառայության համար, և ՀԳԳ-ի գործակալները զոհաբերվեցին՝ Գերմանիայի ուշադրությունը Սիգիլյաների և Նորմանդիայի վայրէջքներից շեղելու համար։
Առաջադեմ ցանցի մասին շատ բան իմացող Աղազարյանի ձերբակալությունը գերմանացիների համար զանգվածային հեղաշրջում էր։ Վեց ամիս տևեց նրա խոշտանգումները Ֆրեզնեսի բանտում և այնուհետև տեղափոխվեց Ֆլոսսենբորգի համակենտրոնացման ճամբար։ Աղազարյանին մահապատժի են ենթարկել 1945-ի մարտի 29-ին ։
Ջեք Աղազարյանը մեծարվում է Անգլիայի Սուրեյ քաղաքում գտնվող Ռունմեդեդի հուշահամալիրում, Ֆլոսսենբորգի ՀԳԳ-ի հուշահամալիրում , ինչպես նաև Պատվո շքանշանով Ֆրանսիայի Ինդրե շրջանում գտնվող Վալենչիա քաղաքի ՀԳԳ-ի հուշահամալիրում ։ 1946 թվականի հունիսի 13-ին նա հետմահու դիսպետչերների հիշատակություն ստացավ , ինչպես նաև Ֆրանսիայի կողմից պարգևատրվել է Պատվավոր Լեգեոնի և Պատերազմական խաչի շքանշանով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված լրտեսներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր Կատեգորիա:Հայ հետախույզներ Կատեգորիա:Բրիտանացիներ հայկական սերմամբ
Կիմ Աղաբեկյան
Կիմ Բագրատի Աղաբեկյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (2006), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1978)։
Կենսագրություն
Ծնվել է Գորիսի շրջանի Յայջի (հետո՝ Հարճիս) գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1972 թվականին «Գուրգեն Մահարի» թեմայով ատենախոսություն է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1968-1969 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի հայ գրականության ամբիոնում որպես լաբորանտ։ 1971 թվականից դասախոսել է համալսարանում ։ 1978 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ։ 1995 թվականին ստացել է բանասիրական գիտությունների պրոֆեսորի աստիճան։
Զբաղվել է հայ նորագույն գրականության ուսումնասիրության հարցերով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Պատմական Հայաստանի զինված ուժեր
Պատմական Հայաստանի զինված ուժեր, հինավուրց Հայաստանի կանոնավոր զորքը, որը հանդիսանում է պատմական Հայաստանի հասարակության և պետության հիմնական տարրերից մեկը։
Պատմական Հայաստանի հերթական բանակը, որը հին հայկական հասարակության և պետության հիմնական տարրերից մեկն էր։
Պատմական հայկական պետության մշտական և պարբերական բանակ ստեղծելու մասին վկայող առաջին գրավոր աղբյուրները համարվում են ռազմական արվեստը մ.թ.ա. 6-րդ դարի կեսերին։ Ըստ այդ աղբյուրների այդ ժամանակ հայկական բանակը կազմված է եղել 40 հազարանոց հետևակից և 8 հազարանոց հեծելազորից         ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ միշտ հսկայական, բայց ոչ արժեքավոր տեղեկություններ են հնչում հայոց կանոնավոր բանակի ստեղծման մասին, հայ պատմաբանների բազմաթիվ աշխատություններ են հաղորդում հայոց բանակի քանակական կազմի, զորքերի ձևավորման, դրանց կառուցվածքի և ուսուցման համակարգի, սարքավորումների, վիրավորական և պաշտպանական զենքերի, ամրությունների ճարտարապետության, ռազմավարության և մարտավարության, պատերազմի վարման ուղիների մասին          ։
Ինչպես վկայում է Եվգենի Ռազինը, հայկական բանակը հին աշխարհում գրավել է իր ուրույն տեղը՝ նպաստելով արվեստի պատմության զարգացմանը, որի մասին վկայում են նաև ասորական, պարսկական, հունական և հռոմեական աղբյուրները։ Որպես ռազմական ուժի, պատերազմի և ռազմական տեխնիկայի չափանիշ, հույն և հռոմեացի հեղինակները հաճախ բերում են հին հայկական բանակի օրինակը ։
Մինչև մեր օրերը` դեռևս 4-5-րդ դարերի հայկական զորքի սխեման և պատմությունը մեզ հասնելը, այն հայ պատմագրության մեջ պահպանվել է զորանամակ անունով, որը տեղեկութուններ է հաղորդում բանակի քանակի և տեղակայման մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան
.ro
.ro Ռումինիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
ro
Toppdomän
Անծանոթը լճափին (ֆիլմ)
«Անծանոթը լճափին» (L'Inconnu du lac), 2013 թվականին նկարահանված ֆրանսիական դրամա ֆիլմ, որի ռեժիսորը Ալան Գիրոդին է։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2013 թվականի մայիսի 17-ին՝ Կաննի կինոփառատոնի «Հատուկ հայացք» ծրագրի շրջանակներում։ Գիրոդին արժանացել է լավագույն ռեժիսոր մրցանակին, իսկ ֆիլմը արժանացել է «Queer Palm» մրցանակի ։
Սյուժե
Ֆրանկը երիտասարդ գեյ է, որն իր հանգիստն անցկացնում է Ֆրանսիայի հարավում գտնվող լճափին։ Ամեն օր երիտասարդը գալիս է տեղական նուդիստական լողափ՝ քրուիզինգի։ Նա ծանոթություն է հաստատում ոմն Անրիի հետ, որը բարեսիրտ, սակայն լռակյաց տարիքավոր տղամարդ է և միշտ բոլորից առանձին է նստում։ Լճափին Ֆրանկը զանազան տղամարդկանց հետ սեռական հարաբերություններ է ունենում, որոնց ինքը փաստացի չի ճանաչում և հաճախ չգիտի նաև նրանց անունները։ Այսպես մի անգամ նա հանդիպում է Միշելին՝ գայթակղիչ և խորհրդավոր անծանոթին, որին խենթորեն սիրահարվում է։
Կարծիքներ
Ֆրանսիական հեղինակավոր «Cahiers du Cinéma» կինոամսագիրը «Անծանոթը լճափին» ֆիլմը հայտարարել է 2013 թվականի լավագույն ֆիլմը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2013 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր Կատեգորիա:2013 դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր
Չերնենկո (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)
Չերնենկո (Черненко), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերնենկո գյուղում բնակվում էր 16 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պեկինի երկրորդ օղակաձև ավտոճանապարհ
Երկրորդ օղակաձև ավտոճանապարհի տակով է անցնում Պեկինի մետրոպոլիտենի 2րդ (օղակապտույտ) գիծը, որի կայարանների մեծ մասը գտնվում են ճանապարհի երկու կողմերում։
Հին 2-րդ օղակաձև ճանապարհ
Նախկին «Հին 2-րդ օղակաձև ճանապարհը» էլիպսի ձև ուներ։ Այն անցնում էր քաղաքի միջին պատերի երկայնքով․ Սիչժիմենի հյուսիս-արևմուտքում, Դունչժիմենի հյուսիս-արևելքում, Սիբյանմենի հարավ-արևմուտքում, Դունբյանմենի հարավ-արևելքում։
Նոր 2-րդ օղակաձև ճանապարհ
Նոր ճանապարհը նախկին ճանապարհի ընդլայնումն է հարավային ուղղությամբ։ Ճանապարհի նոր հատվածը ձգվում է քաղաքի նախկին պատերի երկայնքով։ Հարավ-արևելքում ճանապարհն այժմ Դունբյանմենից գնում է Ցզոամեն, իսկ հարավ-արևմուտքում Սիբյանմենից բազմամակարդակ խաչմերուկներով՝ Ցայխուին։ Պաշտոնապես այն կոչվել է 2-րդ օղակաձև ճանապարհի ընդլայնվածք, սակայն մեր օրերում այդ տերմինը դուրս է եկել գործածությունից։
Արտաքին հղումներ
Երկրորդ օղակաձև ավտոճանապարհ 北京二环路
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինաստան Կատեգորիա:Ճանապարհներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Պեկինի ճանապարհներ
(637) Քրիսոֆեմիս
(637) Քրիսոֆեմիս (Chrysothemis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1907 թվականի մարտի 11-ին Ջոել Մետկալֆի կողմից Թաունտոնում ։
Քրիսոֆեմիս աստերոիդը պատկանում է Ֆեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Ֆեմիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1907 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոել Մետկալֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայկական երանգ
Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի «Հայկական երանգ» ամենամյա փառատոն (Ежегодный фестиваль культуры регионов Армении «Армянский колорит»), ամենամյա մշակութային փառատոն, որն անցկացվում է Մոսկվայում  ։
Նպատակներ
Նախագծի կազմակերպիչներն իրենց նպատակն են համարում լայն հասարակությանը ծանոթացնել Հայաստանի տարածաշրջանների երիտասարդության ստեղծագործությանը՝ տաղանդավոր երեխաներին հնարավորություն տալով իրացնել իրենց ստեղծագործական ունակությունները ։ Նախագծի նպատակն է Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի ժողովրդականացումը ։
Պատմություն
Հայաստանի տարածաշրջանների մշակույթի փառատոնի առաջին գալահամերգը («Տաղանդավոր Շամշադին», «Талантливый Шамшадин») տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 23-ին Մոսկվայում և նվիրված է եղել Հայաստանի Տավուշի մարզի Շամշադինի շրջանի մշակույթին։ Փառատոնի կազմակերպիչները մասնակիցներին ընտրել են Շամշադինի բնակիչներից (14-25 տարեկան)։ Նախընտրական փուլի արդյունքում, գալահամերգի ժամանակ, ելույթ ունենալու թույլտվություն է ստացել 21 անձ, որոնք ելույթ են ունեցել խորեոգրաֆիա, վոկալ, գեղարվեստական խոսք, գործիքային ժանր անվանակարգերում։ Դրանից բացի փառատոնի ընթացքում ներկայացվել են քանդակագործների, նկարիչների ու լուսանկարիչների աշխատանքներ ։
Տես նաև
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Հայերը Մոսկվայում
.ru
.ru Ռուսաստանի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
ru
סיומת אינטרנט Toppdomän
Պալատ Պուտինի համար: Ամենամեծ կաշառքի պատմությունը
Պալատ Պուտինի համար։ Ամենամեծ կաշառքի պատմությունը (Дворец для Путина. История самой большой взятки) կամ պարզապես Պալատ Պուտինի համար, ռուսական վավերագրական ֆիլմ-հետաքննություն Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամի կողմից։
Ֆիլմը պատմում է կոռուպցիոն սխեմայի մասին, որը ըստ հետաքննության հեղինակների՝ ղեկավարում է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Ֆիլմի մեծ մասը նվիրվում է «Պուտինի պալատին»՝ Սև ծովի ափին գտնվող առանձնատուն, որը ինչպես պնդվում է՝ պատկանում է Վլադիմիր Պուտինին վստահելի անձանց միջոցով։ Պալատական ​​համալիրի տարածքը 68 հեկտար է, այն դեպքում երբ 7000 հեկտար տարածք պալատի շուրջ համարվում է փակ, գտնվելով ԱԴԾ իրավասության ներքո։ Պալատական ​​համալիրի շինարարության արժեքը ԿԴՊՀ-ը գնահատել է 100 մլրդ ռուբլի (1.1 մլրդ եվրո, 700 մլրդ դրամ)։
Ֆիլմ-հետաքննությունը հրապարակվել է YouTube վիդեոհոսթինգում 2021 թվականի հունվարի 19-ին, Գերմանիայում թունավորումից բուժվող Ալեքսեյ Նավալնու Ռուսաստան վերադառնալուց հետո։ Առաջին 24 ժամվա ընթացքում ֆիլմը հավաքել է 20 միլիոն դիտում, դառնալով հունվարի 19-ին YouTube-ում ամենադիտված տեսահոլովակը և 26 երկրներում հայտնվեց YouTube-ի միտումների տասնյակում, որոնցից 10-ում զբաղեցրեց առաջին տեղը ։ 2021 թվականի հունվարի 28-ին ֆիլմը հավաքեց 100 մլն դիտում , իսկ 2021 թվականի հունվարի 31-ի տվյալներով՝ ֆիլմը հավաքել է ավելի քան 105 մլն դիտում, 4.4 մլն լայք, 188 հազար դիզլայք և 1.6 մլն մեկնաբանություն։
Գնահատական
Օրվա ընթացքում ֆիլմը, որը թողարկվել է Նավալնու YouTube-յան ալիքում, հավաքել է 20 միլիոն դիտում ։ Ըստ MBK Media-ի, ֆիլմն այդ օրվա ամենադիտված տեսանյութն է եղել YouTube-ում ։ Հաջորդ օրը, ֆիլմը եղել է YouTube-ի՝ Ռուսաստանի, Բելառուսի, Կիպրոսի, Էստոնիայի, Ղազախստանի, Լատվիայի, Լիտվայի և Ուկրաինայի միտումների առաջին տեղում ։ Երկու օրում ֆիլմը հավաքեց 40 միլիոն դիտում ։ Երեք օրում այն հավաքեց 60 դիտում ։
Այնուհետև նախագահ Պուտինը Ուսանողի օրվա առթիվ ուսանողների հետ ունեցած տեսախորհրդակցության ժամանակ, ասաց որ պալատը չի պատկանում իրեն կամ իր հարազատներին։ Նա նաև պնդեց որ նյութերն օգտագործվել քաղաքացիների «ուղեղները լվանալու» համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2021 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսական վավերագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ընդդիմություն Վլադիմիր Պուտինին Կատեգորիա:ՅուԹյուբի տեսահոլովակներ Կատեգորիա:Վլադիմիր Պուտին
.rw
.rw Ռուանդայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
rw
Toppdomän
Ֆավրոլ (Կանտալի գավառ)
Ֆավրոլ (Faverolles), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում :
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 303 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.41 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.19 կմ² տարածք:
2016 թվականի հունվարից Լուբարես, Սեն Ժուստ և Սեն Մարկ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վալ դ'Արկոմի համայնքի մաս:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 95 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 60 կմ արևելք:
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 181 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 129-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 52: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,3 %: 129 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 122 անձ (72 տղամարդ և 50 կին): Գործազուրկ են եղել 7 անձ (2 տղամարդ և 5 կին): 52 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Աստերոիդների ցանկ (90401-90500)
Աստերոիդների ցանկ (90301-90400) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (90501-90600)
Պավլոպոլ
Պավլոպոլ (Павлопіль), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1838 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պավլոպոլ գյուղում բնակվում էր 624 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1838 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դարի գլուխ
«Դարի գլուխ», գերեզմանատուն Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքում, գործել է XV—XX դդ. : Այստեղ եղած խաչքարերից հատկապես հիշարժան է XVI դարի նշանավոր վարպետ Սիմոն կազմողից հայտնի միակ խաչքարը, որը գտնվում է գերեզմանատան սուրբ Ստեփանոս մատուռի հարավային պատի տակ ։ Նշված է Գավառի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Գերեզմանատան խաչքարերից մեկի վրա կա անձանագրություն Գավառնո ջրանցք կառուցման մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի գերեզմանատներ Կատեգորիա:Գավառի շենքեր և կառույցներ
Դեղառ
Դեղառ, լեռ՝ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոսի կենտրոնական հատվածում, Սպարկերտի շրջանում։ Ավանդության համաձայն՝ ոչխարները այստեղ արածելու ժամանակ թունավորվում են և սատկում։ Իբր դրա համար է որ լեռը կոչում են՝ Դեղառ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ
Ֆերմինիանո
Ֆերմինիանո (Fermignano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Պեզարո է Ուրբինո պրովինցիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ
Քլայվ Սինքլեր
Քլայվ Մարլես Սինքլեր (Clive Sinclair, ), բրիտանացի ձեռնարկատեր և գյուտարար, որը դեմոկրատացրել է տնային ինֆորմատիկան ։
Կենսագրություն
1961 թվականին Քլայվ Սինքլերը հիմնադրել է Sinclair Radionics-ը, որն էլեկտրոնային սարքավորումներ արտադրող ընկերություն է․
1980 թվականին Քլայվ Սինքլերը հիմնել է Sinclair Research-ը և սկսել է միկրոհամակարգիչների ոլորտը։ Sinclair ընկերության ինքնատիպությունն այն է, որ այն ունի միայն տեխնիկական հմտություններ ունեցող աշխատակիցներ. այն ունի արտաքին ընկերության ենթակայության տակ գտնվող բոլոր վարչական մասերը, ինչպես նաև կառավարման մասը, ինչին շատ կապված է Քլայվ Սինքլերը։ Ընկերությունը մի քանի տարվա ընթացքում արտադրում է մի շարք հաջողակ ընտանեկան համակարգիչներ․
1986 թվականին Քլայվ Սինքլերը հիմնել է Cambridge Computer-ը և շարունակել էլեկտրոնային սարքավորումների արտադրությունը․
Մի որոշ ժամանակ եղել է Միացյալ Թագավորության Mensa ասոցիացիայի նախագահ։
Մահացել է Լոնդոնում 2021 թվականի սեպտեմբերի 16-ին՝ 81 տարեկան հասակում, քաղցկեղից, որի դեմ պայքարում էր տասը տարի, մինչդեռ աշխատում էր նոր գյուտերի վրա, «որովհետև դա այն էր, ինչ նա սիրում էր անել», - ասում է նրա դուստր Բելինդա Սինքլերը ։
Համաշխարհային մշակույթի մեջ
Քլայվ Սինքլերի անձը մի քանի տեսալսողական ստեղծագործությունների առարկա է դարձել.
Պարգևներ
Քլայվ Սինքլերը ասպետի կոչում է ստացել 1983 թվականի հունիսին ։
Ազդեցություններ
Sinclair համակարգչային գամմայի կարևորությունն ընդգծվում է տեխնոլոգիական ընկերությունների բազմաթիվ առաջնորդների կողմից, որոնք իրենց առաջին քայլերն են արել դրա հետ հաշվողական համակարգում․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի բրիտանացիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի բրիտանացիներ Կատեգորիա:Բրիտանացի աթեիստներ
Դելիքթաշ (լեռնաբազուկ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիլիկիայի լեռնաշղթաներ
Այիգանա ջուր
Այիգանա ջուր, գետակ Թուրքիայում, Բագրևանդ գետի օժանդակը։ Սկիզբ է առնում Կելեն և Մզռախ լեռներից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր Կատեգորիա:Բագրևանդ գետի վտակներ
Jazz (ալբոմ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1978 ալբոմներ Կատեգորիա:Քուին խմբի ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
.sa
.sa Սաուդյան Արաբիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենը։ Այս կարգի դոմենները հնարավոր է գրանցել SaudiNIC-ի միջոցով։
Երկրորդ մակարդակի դոմենները, որոնք պաշտոնապես բաց են երրորդ մակարդակի գրանցումներում, հետևյալն են՝
Արտաքին հղումներ
Toppdomän
Massive Entertainment
Massive Entertainment (հայտնի է նաև՝ Ubisoft Massive), շվեդական ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ, տեղակայված է Մալմյոյում։ 2008 թվականից համարվում է Ubisoft-ի ստուդիա ։
Ստուդիան հայտնի է իր՝ Ground Control, World in Conflict և Tom Clancy's The Division խաղերով, ինչպես նաև Snowdrop խաղային շարժիչով։
Պատմություն
Massive Entertainment-ը հիմնադրվել է 1997 թվականին, 2002 թվականին ստուդիան գնվել է Vivendi Universal Games-ի կողմից ։
2007 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ստուդիան թողարկեց World in Conflict խաղը։ 2009 թվականի մարտին թողարկվեց խաղի հավելումը՝ World in Conflict։ Soviet Assault։
2008 թվականի օգոստոսի 6-ին Activision և Vivendi Games միավորվելուց հետո, Activision Blizzard-ը Massive Entertainment-ը հանեց վաճառքի ։ 2008 թվականի նոյեմբերի 10-ին Ubisoft-ը գնեց Massive Entertainment-ը ։
2009 թվականի մարտին Մարտին Հալթբերգը լքեց Ubisoft Massive-ը ։
2010 թվականի դեկտեմբերին Ubisoft հայտարարեց, որ Massive-ը միացել է Assassin's Creed խաղի մշակմանը ։ 2011 թվականի մայիսի 5-ին հայտարարվեց, որ Massive Entertainment մասնակցություն կունենա Assassin's Creed։ Revelations խաղի մշակման փուլում ։ Massive Entertainment-ը նաև մասնակցել է 2012 թվականի դեկտեմբերին թողարկված Far Cry 3 խաղի մշակման փուլին։
E3 2013-ի ժամանակ Massive Entertainment-ը ցուցադրեց իր հաջորդ նախագիծը ՝ Tom Clancy's The Division-ը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ընկերություններ Կատեգորիա:Ընկերություններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր Կատեգորիա:Ստուդիաներ Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր արտադրողներ այբբենական կարգով
Պատրիոտիչնոե
Պատրիոտիչնոե (Патріотичне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պատրիոտիչնոե գյուղում բնակվում էր 405 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ալլահգյադուկ (լեռ)
Ալլահգյադուկ, լեռնագագաթ Մեծրաց լեռնաշղթայի կենտրոնական շրջանում։ Այստեղ է գտնվում համանուն լեռնանցքը, որով անցնում է Կարսի մարզի Կաղզվանի օկրուգից դեպի Օլթիի օկրուգ տանող ճանապարհներից մեկը։ Բարձրությունը 2602 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կարսի մարզի լեռներ
(638) Մոյրա
(638) Մոյրա (Moira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1907 թվականի մայիսի 5-ին Ջոել Մետկալֆի կողմից Թաունտոնում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,732671 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2904 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1749 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մոյրա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,2901 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1649,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,218184 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,72° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1907 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ջոել Մետկալֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Կիրան Թրիպեր
Քիրան Ջոն Թրիպեր (Kieran John Trippier, ), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «Տոտտենհեմ Հոտսպուրի» աջ պաշտպան։
Թրիպերն իր կարիերան սկսել է «Մանչեսթեր Սիթիի» ակադեմիայում, սակայն երբեք հանդես չի եկել «քաղաքայինների» առաջին թիմում։
Տոտտենհեմ Հոտսպուր
«Բերնլիի» կազմում հաջող ելույթներ ունենալուց հետո Թրիպերը 2015 թվականի հունիսի 19-ին 3,2 մլն ֆունտով տեղափոխվեց «Տոտտենհեմ» ։
Ելույթները հավաքականում
Թրիպերը հանդես է եկել Անգլիայի Մ18, Մ19, Մ20 և Մ21 հավաքականներում
Oasis of the Seas
Oasis of the Seas («Ծովերի օազիս»), «Oasis» դասի առաջին նավն է, կառուցման պահին՝ 2008 թվականին, աշխարհում ամենամեծ նավն էր։ Նրա երկարությունը կազմում է 360 մ, լայնությունը՝ 47 մ, բարձրությունը, հաշված ջրի մակարդակից, կազմում է 72 մ։ «Ծովային օազիս»-ի կառուցումը սկսվել է Ֆլորիդայում 2006 թվականին, ավարտվել 2009 թվականին, ծախսվել է ուղիղ 1 միլիարդ դոլար։ Նավը կառուցված է ֆինական Aker Finnyards նավաշինարանում Royal Caribbean International-ի պատվերով։ Իր առաջին նավարկությունը կատարել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։ Նավը կարող է տեղափոխել 225 տոննա բեռ, և նրա արագությունը կարող է հասնել 22,6 ծովային հանգույցի։ Նավը կարող է տեղավորել 6400 ուղևոր և 2160 աշխատակից։ Այս նավում կա ջրային ամֆիթատրոն, սահադաշտ, խաղատուն, 4 լողավազան, սպորտային հրապարակներ, մանկական հրապարակ։ Առաջին անգամ ամբողջ աշխարհում նավի վրա գոյություն ունի զբոսայգի, որտեղ կան մի քանի հազար տեսակ կենդանի բույս և ավելի քան հիսուն ծառ։ Ծովերի Օազիսը հինգ անգամ մեծ է Տիտանիկ նավից։ Նավի մի ծայրից մյուսը գնալու համար աշխատում են փոքրիկ ավտոբուս ներ։
Առաջին նավարկության ժամանակ մեկ շաբաթյա կրուիզի ծրագրում ներառված էին Սենթ-Թոմաս, Սինթ Մաարտեն և Բահամյան նավահանգիստներ։ Այդ պահին միայն այդ երեք նավահանգիստները կարող էին ընդունել այդպիսի մեծ նավ։ Այն շուրջ տարին կատարում է կրուիզներ Կարիբյան ծովում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Նավեր
Ճապոնիան 20-րդ դարի երկրորդ կեսին
Նոր սահմանադրություն
Նոր սահմանադրությամբ, որը գործում է 1947 թվականից մինչ օրս, պահպանվեց միապետությունը։ Սակայն կայսրն այլևս չունի իրական իշխա­նություն. նա համարվում է «ազգի միասնության խորհրդանիշը»։ Բարձ­րագույն իշխանությունը պատկա­նում է երկպալատ խորհրդարանին, որն ընտրում է կառավարություն։ Երկրի հիմնական օրենքի համաձայն՝ կանայք իրավունքներով հավասար­վեցին տղամարդկանց։ Վերացվեց անցյալի մնացուկ ավա­տատիրական հողային սեփակա­նությունը, ինչը ուղի հարթեց գյու­ղատնտեսության արագ զարգացման համար։
Տնտեսություն
Հետպատերազմյան մի քանի տա­րում վերականգնվեց երկրի տնտեսու­թյունը։ Դրանից հետո նոր թափով շա­րունակվեց երկրի արդիականացումը։ Եթե հետպատերազմյան առաջին տասնամյակում Ճապոնիայի տնտե­սությունը դանդաղ էր զարգանում, ապա հաջորդ երեք տասնամյակների ընթացքում զարգացումն ընդունեց աննախադեպ տեմպեր։
Տնտեսության թռիչքաձև վերելքի շնորհիվ Ճապոնիան 1970–1980–ական թվականներին վերածվեց արդյունա­բերական հզոր տերության, դարձավ կապիտալիզմի երրորդ տնտեսական կենտրոնը՝ ԱՄՆ–ից և Եվրամիու­թյունից հետո։ Բնակչության մեկ շնչին ընկնող եկամտի ցուցանիշով գերազանցեց ԱՄՆ–ին, իսկ աշխա­տանքի արտադրողականության մա­կարդակով առաջ անցավ Արևմտյան Եվրոպայի երկրներից և ընդհուպ մոտեցավ ԱՄՆ–ի ցուցանիշին (իսկ 1950–ական թվականներին այդ ցուցանիշով հետ էր ԱՄՆ–ից վեց անգամ)։ Ճապոնիան աշխարհում առաջին տեղը գրավեց, օրինակ՝ նավաշինության, տեսաձայ­նային տեխնիկայի, երկրորդ տեղը՝ էլեկտրոնիկայի, ավտոմեքենաշինու­թյան արտադրության գծով և այլն։
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացում
Ճապոնիան աստիճանաբար ան­ցում կատարեց տեղեկատվական հասարակության, ուր հիմնարար արժեքներ են գիտելիքները և տեղե­կատվությունը։ Դեռ 1970–ական թվականներին պատենտներ ու լիցենզիա գնելու փոխարեն առաջնայնությունը սկսե­ցին տալ գիտական ու տեխնիկական հետազոտությունների ֆինանսա­վորմանը։ Ձեռք բերվեցին խոշոր նվաճումներ այդ ուղղությամբ, որը հիմնվում է երկրի կրթական բարձր մակարդակի վրա։
«Հրաշք»
Սակայն «հրաշքի» ամենագլխավոր պայմանը հասարակության ավան­դական ամուր հիմքերն են, այնպիսի արժեքներ, ինչպիսիք են աշխատան­քային կարգապահությունը, աշխա­տանքի կազմակերպման բարձր մշակույթը, հարգանքը մեծերի նկատ­մամբ և այլն։ Արտադրության և աշ­խատանքային հարաբերությունների կազմակերպման ճապոնական փորձը ընդօրինակելի է արդյունաբերական երկրների համար։
Զարգացման ճապոնական մոդել
Զարգացման ճապոնական մոդելը որպես ուղենիշ ծառայեց Հարավ­-արևելյան Ասիայի մի շարք երկրների (Հարավային Կորեա, Սինգապուր, Թայվան, Թաիլանդ) համար, որոնք նույնպես 20-րդ դարի վերջերին թռիչ­քաձև վերելք ապրեցին՝ վերածվելով արդյունաբերական գերզարգացած հասարակությունների։ Այսպիսով՝ ժամանակակից Արևել­յան ու Հարավային Ասիայի, մասնա­վորապես Ճապոնիայի, Չինաստանի, Հարավային Կորեայի, Սինգապուրի, Թայվանի և Հնդկաստանի զարգաց­ման փորձը ապացուցում է, որ հա­սարակության արդիականացումը ամենևին չի նշանակում պատճենել զարգացած եվրոպական արդյունա­բերական երկրների անցած ուղին։ Արդի քաղաքակրթությունը ձևավոր­վել ու զարգանում է համաշխարհային պատմական առաջընթացի գլխա­վոր միտումների և կոնկրետ ազգա­յին–պատմական առանձնահատուկ պայմանների, ազգային և համա­մարդկային արժեքների համադրման արդյունքում։ Այս փորձն ուսանելի է նաև հետխորհրդային հանրապետու­թյունների, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության համար։
Կատեգորիա:Ճապոնիայի պատմություն Կատեգորիա:20-րդ դար
Պումա
Պումա (կատվառյուծ, լեռնային առյուծ, կուգուար) (Puma concolor), կատվազգիների ընտանիքի պումաների ցեղին պատկանող գիշատիչ։ Բնակվում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայում ։ Պումաների ցեղին պատկանող ամենախոշոր ներկայացուցիչն է։ Մարմնի երկարությունը կազմում է առանց պոչի 100-160-161 սմ, պոչինը՝ 50-100 սմ, իսկ մարմնի բարձրություն 56-86 սմ, արուների զանգվածը հասնում է մինչև 100 կգ առանձին դեպքերում մինչև 110 կգ, բայց շատ հազվադեպ է լինում 120 կգ։ Հիմնականում որսում է եղնիկներ։
Արտաքին տեսք
Պուման կատվազգիների ընտանիքի մեծությամբ 6-րդ ներկայացուցիչն է աշխարհում և 2-րդը՝ Ամերիկայում։ Նրանից մեծ է միայն վագրը, առյուծը և ընձառյուծը, ձյունահովազը ու յագուարը, խոշոր ենթատեսակի սովորական միջին չափի արուն կշռում է 66-76 կգ։ Էգերը արուներից չափերով 20%-ով փոքր են, քաշով 20-34%-ով թեթև են ։
Պումայի մարմինը ճկուն է և երկարավուն, թաթերը կարճ են, գլուխը համեմատաբար փոքր է։ Հետևի թաթերը դիմացիններից նկատելիորեն խոշոր են։ Պոչը երկար է, մկանոտ, հավասարաչափ պատված է մորթով։
Թաթերը լայն են՝ սուր, կոր և ներքաշվող ճանկերով։ Հետևի թաթերի վրա կա 4-ական, իսկ առջևի թաթերի վրա՝ 5-ական մատ։ Ներքաշվող ճանկերն օգտագործվում են հարձակվելու և որսին պահելու, ինչպես նաև ծառերի վրա մագլցելու համար։ Մատերի բարձիկները օվալաձև են, գարշապարի բարձիկի վրա կա 3 հստակ բաժին, սա բոլոր կատուներին բնորոշ առանձնահատկություն է։
Պուման ունի 30 ատամ՝ 2 ժանիք, 6 կտրիչ, 6 (վերին) և 4 (ներքին) պրեմոլյար և 2 մոլյար ծնոտի վրա։ Ատամների բանաձև՝ : Երկար ժանիքները օգտագործվում են զոհին որսալու, մաշկն ու մկանները խոցելու, իսկ փոքր կտրիչները՝ մորթին և բմբուլները հեռացնելու համար։ Այս կատվի ամուր ատամները հարմարեցված են հյուսվածքները հանգիստ պատռելու և ոսկորները կոտրելու համար ։
Ատամների վիճակը կենդանու տարիքի հիմնական ցուցանիշներից մեկն է։ Պումաների կաթնատամները 4 ամսականում լրիվ դուրս եկած են լինում։ Հիմնական ատամները սկսում են ծկթել 6-8-րդ ամիսների ընթացքում, և 1,5-2 տարեկանում արդեն ամբողջովին դուրս եկած են լինում։ Տարիների ընթացքում ժանիքները և կտրիճները սրվում են և մգվում ։
Պումաների մորթին խիտ է, բայց կարճ է։ Յագուարունդիների շարքում պումաները ամերիկյան կատուներն են, որոնք չունեն միագույն միատարր միատոն գունավորում, բայց այստեղից բացարձակապես չի բխում նրանց անվանումը՝ concolor, որը լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է «միագույն»։ Հասուն պումաների գունավորումը մոխրաշագանակագույն կամ շագանակադեղնավուն է, մարմնի ստորին մասն ավելի բաց գունավորում ունի։ Ընդհանուր առմամբ, ոչ բոլոր պումաների գունավորումը նման է նրանց հիմանական որսի եղջերուների գունավորմանը։ Դնչի վրա ունեն բծեր, ականջները դարչնագույն դեղին, իսկ պոչը՝ մուգ ծայրով։ Արևադարձային շրջանների պումաներն ավելի փոքր և ավելի շիկակարմիր, իսկ հյուսիսայինները՝ մոխրագույն։ Պումաների ձագերի գունավորումը տարբերվում է մեծ առանձնյակների գունավորումից․ նրանց մորթին ավելի խիտ է, պատված է մուգ բծերով, դիմացի և հետևի վերջույթները՝ զոլերով, իսկ պոչը՝ օղակներով։ Նորածին պումաներն աչքերը բացում են ծնվելուց 2 շաբաթ հետո։ Սկզբում նրանց աչքերի գույնը կապույտ է, սակայն կես տարի կամ մի տարի անց փոխվում է շագանակագույնի։ Մորթու բծերը սկսում են գունաթափվել 9-րդ ամսից սկսած և ամբողջությամբ վերանում են 2 տարեկանում։
Տարածում և ենթատեսակներ
Պատմականորեն Ամերիկայի բոլոր ցամաքային կաթնասուններից պումաների տարածման շրջանը եղել է ամենալայնը։ Անգամ հիմա տարածման ծավալով (կատվազգիների մեջ) պուման համեմատելի է միայն սովորական լուսանի, կարմիր լուսանի, անտառային կատվի և ընձառյուծի հետ։ Սկզբնապես պումաները Պատագոնիայի հարավից մինչև Ալյասկայի հարավ-արևելք հանդիպում էին գրեթե ամենուրեք։ Պումաների արեալը համընկնում էր նրանց գլխավոր որսի՝ եղջերուի արեալի հետ։ Ներկայումս ԱՄՆ-ի և Կանադայի տարածքում պումաներն առավելապես տարածված են արևմտյան լեռնային շրջաններում։ Հյուսիսային Ամերիկայի արևմուտքում պումաներն ամբողջությամբ ոչնչացվել են, բացառություն է կազմում Ֆլորիդայում Puma concolor coryi ենթատեսակի փոքր պոպուլյացիան։
Այժմ պումայի արեալն ընդգրկում է գրեթե ամբողջ Հարավային Ամերիկան՝ ընդհուպ մինչև Պատագոնիա։
Ենթատեսակներ
Հին դասակարգումը, որը հիմնված է կազմաբանական բնորոշումների վրա և պահպանվել է մինչև 1999 թվականը, առանձնացնում էր պումայի 24-30 ենթատեսակ․
Ժամանակակից դասակարգում
Ժամանակակից դասակարգումը, որը հիմնված է գենետիկական հետազոտությունների վրա, առանձնացնում է պումայի 6 ենթատեսակ, որոնք իրենց հերթին կապված են 6 ֆիլոաշխարհագրական խմբերի հետ․
Կենսակերպ և սնունդ
Պումաները հանդիպում են տարբեր բարձրությունների վրա՝ հարթավայրերից մինչև ծովի մակարդակից 3000-5000 մետր բարձրություն ունեցող, սարերում նվազագույնը 1000 մետր, և ամենատարբեր լանդշաֆտներում՝ լեռնային փշատերև անտառներում, արևադարձային անտառներում, խոտածածկ հարթավայրերում, պամպաներում, ճահճացած ցածրավայրերում և ընդհանրապես ցանկացած տեղանքում, որտեղ կա նրանց անհրաժեշտ ուտելիք և ապաստարան։ Սակայն Հարավային Ամերիկայում պումաները փորձում են շրջանցել այն ճահճացած տարածքները և ցածրավայրերը, որոնք ընտրել են յագուարները։ Այս կենդանիները լավ հարմարեցված են անհարթ, բլրավոր և ձորակներով տեղանքներին։ Մկանոտ վերջույթների շնորհիվ պումաները ընդունակ են կատարել մինչև 6 մետր հեռավորությամբ և 2,5 մետր բարձրությամբ թռիչք։ Պումաները կարող են վազել 20-80 կմ/ժ, միջին արագությունը 50 կմ/ժ է, առավելագույն արագությունը հասնում է երբեմն անգամ 90 կմ/ժ։ Պումաները հեշտությամբ են տեղաշարժվում լեռնային լանջերով, հիանալի մագլցում են ծառերի և քարափների վրայով, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև լավ լողում են։
Չնայած տարածված կարծիքներին՝ պուման բավականին լուռ կենդանի է։ Մարդկային ճիչերի նման բարձր աղաղակները հնչեցնում է միայն զուգավորման ժամանակաշրջանի ընթացքում։