Հայկական_ճարտարապետություն
1930–1950-ական թթ.
1951 թ.-ին հաստատվել է Երևանի նոր գլխավոր հատակագիծը (ճարտարապետ Ն. Զարգարյան և ուրիշներ), ուր նախատեսված էր բնակչության աճը մինչև 450 000։ Հետպատերազմյան շրջանում կառուցվել են հասարակական շենքերի համալիրներ, որոնք արժեքավոր ներդրում են սովետահայ ճարտարապետության մեջ։ Լավագույնը Երևանի Լենինի հրապարակի ճարտարապետական անսամբլն է (կառուցապատումը հիմնականում ավարտվել է 1958 թ.-ին), ուր հայկական ճարտարապետության նվաճումները մարմնացած են մոնումենտալ շենքերի կերպարներում։ Կառավարական տունը (ճարտարապետ. Ալեքսանդր Թամանյան), Կառավարական 2-րդ տունը (ճարտ. Ս. Սաֆարյան, Վարազդատ Արևշատյանի և Ռ. Իսրայելյանի մասնակցությամբ), «Արմենիա» հյուրանոցը, Արհեստակցական միությունների ու Կապի մինիստրության միացյալ շենքը, թանգարանների շենքը (ճարտարապետներ՝ Մարկ Գրիգորյան, Էդուարդ Սարապյան) ակներև վկայում են ճարտարապետության ժառանգության նկատմամբ եղած վերաբերմունքը 1930–1950-ական թթ.։ Կառավարական տունը, որ հրապարակի առաջին կառույցն էր (1926–1941թթ.) կանխորոշել է ապագա շենքերի ծավալատարածական հորինվածքն ու ոճական կերպարը։ Պատի, իբրև շենքի կոնստրուկտիվ և գեղարվեստական տարրի, պահպանումը Կառավարական տան ճարտարապետությունը ազգային բնույթի կարևոր ատկությունն է։ Ձևերի անկրկնելիության ու գեղարվեստական բազմազանության սկզբունքը, որ բնորոշ է հայկական ճարտարապետությանը, ակնհայտ է ճակատների առանձին հատվածների լուծումներում, խոյակների ու ռելիեֆների նկարվածքներում։ Կառավարական 2-րդ շենքը, ինչպես և հրապարակի մյուս շենքերը ճարտարապետական ձևերի բնույթով, ընդհանուր բարձրությամբ, ուրվագծով, ծավալային շեշտերով, ճակատային քայլքերի չափերով ներդաշնակ են Կառավարական տանը, որով և պայմանավորվում է հրապարակի կոմպոզիցիոն և ոճական միասնությունը։ 1950-ական թթ. հասարակական կենտրոններ ստեղծվել են նաև Լենինականում՝ Լենինի հրապարակի ճարտարապետական անսամբլը՝ ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմի (ճարտ. Զ. Բախշինյան), հանրախանութի (ճարտ. Ս. Ասոյան), Գուլպայագործների մշակույթի պալատի, փոստի և բնակելի շենքերով, Կիրովականում՝ Կիրովի անվան հրապարակը՝ ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի (ճարտ. Զավեն Բախշինյան), քաղսովետի, հյուրանոցի (ճարտ–ներ՝ Բաղդասար Արզումանյան, Հ. Մարգարյան) և 2 բնակելի շենքերով (ճարտ. Հ. Մարգարյան)։ Հետպատերազմյան շրջանի ճարտարապետական նվաճումները մարմնավորվել են նաև մի շարք այլ հասարակական շենքերում. Երևանում՝ ՀԿԿ Կենտկոմի շենքը (1946–1950թթ., ճարտարապետ Մարկ Գրիգորյան), Կենտրոնական ծածկած շուկան (1952, ճարտ. Գրիգոր Աղաբաբյան, կոնստրուկտոր Հ. Առաքելյան), ՀԽԱՀ ԳԱ նախագահության շենքը (1954, ճարտ. Ա. Սաֆարյան), երկաթուղային կայարանի շենքը (1949–1955թթ., ճարտ. էդ. Տիգրանյան), Մատենադարանը (1957, ճարտ. Մ. Գրիգորյան), «ԿանԱԶ» գործարանի մշակույթի պալատը (1953–1954թթ., ճարտ. Ա. Մանուկյան), Արզնիում՝ առողջարանի լոգանքների շենքը (1951թ., ճարտ. Հ. Մարգարյան, մասնակցությամբ Ն. Բաժբեուկի), Բյուրականում՝ աստղադիտարանի համալիրը (1947–56թթ., ճարտ. Ս. Սաֆարյան), Ջերմուկում՝ առողջարան (1952–1962, ճարտ. Է. Տիգրանյան), ցայտաղբյուրների սրահ (1950–1956թթ., ճարտ. Գ. Թամանյան), էջմիածնում՝ մշակույթի պալատ (1945–46թթ., ճարտ. Ս. Մանուկյան)։ Այս ստեղծագործությունները բնորոշում են սովետահայ ճարտարապետության 1940–1950-ական թթ. ոճական ուղղությունը, որ հենվում էր ազգային ժառանգության քննադատական յուրացման վրա։ Այդ ուղղության ամենավառ մարմնացումն է Հաղթանակի մոնումենտը Երևանում (1950թ., ճարտ. Ռ. Իսրայելյան, քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրով, «Մայր Հայաստան» քանդակը՝ 1967թ., քանդակագործ՝ Ա. Հարությունյան)։