cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գեորգի Ժիրիցկի
Մոսկովյան ժամանակաշրջան
1930 թվականին ՄՊՔՎ-ն մոգոնել է «Արդյունաբերական կուսակցության» գործը, հետաքննության տվյալներով խոսքը հակասովետական ընդհատակյա կազմակերպության ստեղծման մասին է եղել, որի անդամները Ֆրանսիայի գլխավոր շտաբի հանձնարարությամբ զբաղվել են արդյունաբերության և տրանսպորտի բնագավառում վնասարարությամբ և լրտեսությամբ։ «Արդյունաբերական կուսակցության» ղեկավար է հռչակվել Համամիութենական ջերմատեխնիկական ինստիտուտի տնօրեն, պրոֆեսոր Լեոնիդ Ռամզինը ։ Ընդհանուր առմամբ այդ գործով ձերբակալվեցին մի քանի հարյուր մարդ։ Ձերբակալությունները ազդեցին ջերմատեխնիկայի շատ մասնագետների վրա, Ռամզինը ղեկավարել է «Ջերմատեխնիկական համագումարների բյուրոն», որը զբաղվել է համամիութենական ջերմատեխնիկական համագումարների նախապատրաստմամբ, որն էլ ճանաչվել է որպես «վնասարարական» կազմակերպություն։ Սակայն, Ժիրիցկին (չնայած որոշ «արդյունաբերական կուսակցության անդամների» ցուցմունքներին հակահեղափոխական կազմակերպությանը պատկանելու մասին) կարողացել է խուսափել ձերբակալությունից։
1932 թվականին ՄԷԻ-ում առկա ջերմատեխնիկական բոլոր մասնագիտությունները միավորվեցին Ջերմատեխնիկական ֆակուլտետում (ՋՏՖ)։ Ժիրիցկին նշանակվել է ՋՏՖ-ի առաջին դեկան, ով այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 1936 թվականը և մեծ աշխատանք է կատարել ֆակուլտետում կրթական և գիտական աշխատանքների կազմակերպման համար։ 1933 թվականին նոր կազմակերպված ԲՈՀ-ը հաստատել է Ժիրիցկուն պրոֆեսորի կոչում շնորհելու մասին որոշումը, իսկ 1937 թվականին, առանց ատենախոսություն պաշտպանելու, նրան շնորհվել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան՝ նախկինում հրատարակված գիտական աշխատանքների հիման վրա (նրա գրքերը շոգեշարժիչների և շոգետուրբինների մասին դարձան հիմնական դասագրքեր էներգետիկայի և ջերմատեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար) ։
Մինչև 1939 թվականը, մինչ հետաքննության ավարտը, Ժիրիցկիին պահել են Ռոստովի բանտում՝ հանցագործների հետ նույն խցում։ Գեղարվեստական գրականության լավ իմացությունը փրկել է նրան հաշվեհարդարից. նա ամեն օր իր խցակիցներին վերապատմել է Ֆենիմոր Կուպերի, Մայն Ռիդի, Ջեկ Լոնդոնի և այլ գրողների արկածային վեպերը։
1939 թվականին Ժիրիցկուն տեղափոխել են Մոսկվա, որտեղ պատիժը կրելու ընթացքում աշխատել է ՆԳԺԿ 4-րդ հատուկ վարչության (այսպես կոչված՝ «շարաշկա») կոնստրուկտորական խմբում, ԱԱԺԿ Տուշինսկի ավիաշարժիչների թիվ 82 գործարանում, որը Անդրեյ Չարոմսկու ղեկավարությամբ զբաղվել է ինքնաթիռների շարժիչների նախագծմամբ։ Տուշինսկի շարաշկայում Ժիրիցկին հայտնվել է նույն սենյակում, պրոֆեսոր Բորիս Ստեչկինի, Չարոմսկու տեղակալի հետ և աստիճանաբար ընկերացել նրա հետ։ Ստեչկինը հիացրել է Ժիրիցկուն օդանավերի բազմամխոցանի դիզելային շարժիչի համար շարժակավոր կենտրոնախույս սուպերլիցքավորիչի նախագծմամբ, իսկ Ժիրիցկին, ով նախկինում դիզելային վառելիքի հետ առնչություն չի ունեցել, արագորեն դարձել է գազային պրոցեսների հիանալի մասնագետ, այդ վերաորակավորմանը նպաստել են նրա մաթեմատիկական պատրաստվածության բարձր մակարդակը և կոնստրուկտորական ակնառու հմտությունները։ Տուշինոյում բանտարկության ընթացքում Ժիրիցկին նաև սերտորեն համագործակցել է Վալենտին Գլուշկոյի հետ, ով սկզբում մշակել է ГГ-3 գազային գեներատոր՝ արագընթաց սահող ծովային տորպեդի շարժիչի հաղորդակի համար, իսկ հետո՝ հեղուկային հրթիռային շարժիչի օժանդակ սարքավորման նախագիծ, որը նախատեսված է «С-100» երկշարժիչանի կործանիչ ինքնաթիռին մանևրելու համար ։
Կազանյան ժամանակաշրջան
1940 թվականի աշնանը Գլուշկոյի խումբը տեղափոխվել է Կազանի թիվ 16 ավիացիոն շարժիչների գործարան, որտեղ նա շարունակել է զարգացնել օդանավերի օժանդակ համակարգերը հեղուկ վառելիքի պոմպային մատակարարմամբ հրթիռային շարժիչների համար։ Խումբը գտնվել է թիվ 16 գործարանի տարածքում, սակայն չի ենթարկվել կոմբինատի տնօրենին, այլ ՆԳԺԿ-ի հատուկ կոնստրուկտորական բյուրոյի ղեկավար, պետական անվտանգության կապիտան Վ. Ա. Բեկետովին, ով ուներ ինժեներ-մետալուրգի դիպլոմ ։ 1941 թվականի աշնանը Կազան են տեղափոխվել Տուշինսկի շարաշկայի մնացած աշխատողները, այդ թվում Ժիրիցկին։ Սկզբում նա շարունակել է աշխատել Չարոմսկու խմբում տուրբո լիցքավորիչի ստեղծման վրա, բայց 1942 թվականի փետրվարին ՆԳԺԿ 4-րդ հատուկ վարչության ղեկավարությունը Չարոմսկուն որոշ աշխատակիցների հետ տեղափոխել է Մոսկվա, իսկ Ժիրիցկին՝ այլ բանտարկյալների և քաղաքացիական անձանց հետ, ովքեր նախկինում աշխատել են Չարոմսկու հետ, միացել են Գլուշկոյի խմբին ։
1941 թվականի աշնանից Կազանի հատուկ բանտը ստացել է «№ 16 գործարանին կից ԽՍՀՄ ՆԳԺԿ-ի 4-րդ հատուկ վարչության ՓԿԲ» (ՓԿԲ -16) պաշտոնական անվանումը և Բեկետովը դարձել է կոնստրուկտորական բյուրոյի ղեկավար։ Պաշտոնապես այս հատուկ բանտային տիպի կոնստրուկտորական բյուրոն հաստատվել է ԽՍՀՄ ավիացիոն արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսարիատի հրամանով միայն 1942 թվականի հունվարին։ Միաժամանակ, ՓԿԲ-16-ի կառուցվածքում յուրաքանչյուր թեմատիկ նախագծի համար ստեղծվել են կոնստրուկտորական բյուրոներ, որոնցից յուրաքանչյուրին հատկացվել էր աշխատողների անձնակազմ՝ ԿԲ-1 (գլխավոր կոնստրուկտոր՝ Բ. Ս. Ստեչկին) և ԿԲ-2 (գլխավոր կոնստրուկտոր Վալենտին Գլուշկո, վերջինս ստացել է գլխավոր կոնստրուկտորի պաշտոնը 1941 թվականի վերջին՝ կապված ՀՀՇ ՀՇ-1 ինքնաթիռի վրա աշխատանքների իրականացման հետ): ԿԲ-2-ի հաստիքացուցակում եղել են գլխավոր կոնստրուկտորների երկու տեղակալներ՝ կոնստրուկտորական աշխատանքների գծով տեղակալը (Գ. Ս. Ժիրիցկի) և փորձարարական աշխատանքների գծով տեղակալը (Դոմինիկ Սևրուկ) ։
ԿԲ-2-ի կազմում ընդգրկված են եղել բարձր որակավորում ունեցող գիտնականներ, կոնստրուկտորներ, փորձարարներ, տեխնոլոգներ, մետալուրգներ և քիմիկոսներ։ Բացի վերը  նշվածներից, այստեղ աշխատել են պրոֆեսորներ Կ. Ի. Ստրախովիչը, Ա. Ի. Գավրիլովը, Վ. Վ. Պազուխինը, ինժեներներ Վ. Ա. Վիտկան, Գ. Ն. Լիստը, Ն. Լ. Ումանսկին, Ն. Ս. Շնյակինը, Ա. Ա. Մեերովը, Ա. Ս. Նազարովը, Ն. Ա. Ժելտուխինը։ 1942 թվականի նոյեմբերին Սերգեյ Կորոլյովին տեղափոխել են Կազանյան շարաշկա, որին նույնպես գրանցել են ԿԲ-2-ի կազմում (1943-1944 թվականներին նա ղեկավարել է «Ռեակտիվային կայանքի մշակման թիվ 5 խումբը», որը համեմատաբար ինքնավար կառույց է եղել ՓԿԲ-16-ի կառուցվածքում) ։ Այն փորձը և գիտելիքները, որոնք ԿԲ-2-ի աշխատակիցները բերել են գիտության և տեխնոլոգիայի տարբեր ոլորտներից, թույլ են տվել բյուրոյի կոլեկտիվին հաջողությամբ մշակել և արտադրության մեջ ներդնել ավիացիոն հեղուկային հրթիռային շարժիչների յուրահատուկ նմուշներ։
ԽՍՀՄ ՊՊԿ-ն հաջողված է ճանաչել ՀՇ-1-ի ստեղծման աշխատանքները, և 1944 թվականի հուլիսի 16-ին Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Լավրենտի Բերիան նամակ է ուղարկել ՊՊԿ-ի նախագահ Իոսիֆ Ստալինին  առաջարկելով ՓԿԲ-16-ից ազատ արձակել 35 աչքի ընկած բանտարկված մասնագետների (ցուցակը կցվել է նամակին)։ Ստալինը տվել է իր համաձայնությունը, և ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությունը 1944 թվականի հուլիսի 27-ին որոշում է կայացրել վաղաժամկետ ազատ արձակել վերը նշված ցուցակում ընդգրկված բանտարկյալներին, հանելով նրանց դատվածությունը։ Դրանց թվում են եղել ԿԲ-2-ի 9 առաջատար աշխատակիցներ՝ Վ. Ա. Վիտկան, Վալենտին Գլուշկոն, Գեորգի Ժիրիցկին, Սերգեյ Կորոլյովը, Գ. Ն. Լիստը, Վ. Լ. Պրժեցլավսկին, Դոմինիկ Սևրուկը, Ն. Լ. Ումանսկին, Ն. Ս. Շնյակինը։ Օգոստոսի 9-ին հայտարարվել է նրանց վաղաժամկետ ազատման մասին, իսկ 3-4 օր անց տրվել են նրանց անձնագրերը ։
1944 թվականի օգոստոսին նախկին ԿԲ-2-ը, ԱԱԺԿ-ի հրամանով, վերափոխվեց ռեակտիվ շարժիչների փորձարարական կոնստրուկտորական բյուրոյի՝ ՀՇ-ՓԿԲ, որը հայտնի է եղել նաև ՀՇ-ՓԿԲ (հատուկ շարժիչների փորձարարական կոնստրուկտորական բյուրո) անվանումով։ Այնտեղ գրանցել են ԿԲ-2-ի քաղաքացիական և նոր ազատ արձակված աշխատակիցներին, ինչպես նաև գործուղել են բանտարկյալներից մի քանիսին, ովքեր եղել են ՆԳԺԿ-ի 4-րդ հատուկ բաժնի հատուկ անձնակազմում։ Գլուշկոն մնացել է գլխավոր կոնստրուկտոր, Ժիրիցկին և Սևրուկը՝ նրա տեղակալներ։ Հարցում ուղարկելով ԱԱԺԿ-ին իր տեղակալների հաստատման և նրանց անհատական աշխատավարձեր սահմանելու համար, Գլուշկոն նշել է, որ Ժիրիցկին մեծ փորձ է ձեռք բերել ռեակտիվ շարժիչների համար պոմպերի նախագծման մեջ և եղել է ՀՇ-ի մի շարք հիմնական հանգույցների նախագծողը, որոնք հաջողությամբ են անցել բոլոր փորձարկումները։ 1944 թվականի աշնանը գլխավոր կոնստրուկտորի մեկ այլ տեղակալ է նշանակվել Սերգեյ Կորոլյովը ։
1944 թվականի աշնանը պրոֆեսոր Ժիրիցկին ՀՇ- ՓԿԲ-ի աշխատանքի հետ միաժամանակ վերադարձել է մանկավարժական գործունեությանը և դասավանդել Կազանի ավիացիոն ինստիտուտում (ԿԱԻ) ՀՇ-ՓԿԲ-ի այդ ժամանակվա մյուս առաջատար աշխատակիցները նույնպես ժամանակ են հատկացրել ռեակտիվ շարժիչների ինժեներական և տեխնիկական անձնակազմի պատրաստմանը։ ԱԱՊԿ-ի 1945 թվականի մայիսի 1-ի հրամանով առաջին անգամ Խորհրդային Միությունում ԿԱԻ-ում ստեղծվել է հրթիռային շարժիչների առաջին ամբիոնը, որը ղեկավարել է Վալենտին Գլուշկոն ։ Համաձայն ԿԱԻ-ի տնօրեն Գ. Վ. Կամենկովի 1945 թվականի հուլիսի 14-ի հրամանի, նոր ամբիոնում Ժիրիցկին զբաղեցրել է պրոֆեսորի պաշտոնը, իսկ Սերգեյ Կորոլյովը, Գ. Ն. Լիստը, Դ. Դ. Սևրուկը և Դ. Յա. Բրագինը ավագ դասախոսների պաշտոնները ։
Ֆերա
Ֆերա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում :
Գեորգի Ժիրիցկի
Կազանյան ժամանակաշրջան
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ՓԿԲ-ՀՇ-ի աշխատակիցների քրտնաջան աշխատանքն արժանանում է պետական մրցանակի։ 1945 թվականի սեպտեմբերին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով «Նոր տեխնիկայի նախագծման և  ստեղծման բնագավառում կառավարության հանձնարարականների օրինակելի կատարման համար» ավիացիոն արդյունաբերության կոնստրուկտորների մի մեծ խումբ, այդ թվում  ՓԿԲ-ի աշխատակիցներ՝ Գլուշկոն և Սևրուկը ստացել են Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան, իսկ Վիտկան, Ժիրիցկին, Կորոլյովը, Լիստը, Ումանսկին և Շնյակինը՝ Պատվո նշան շքանշան ։
Քրիստոսն անապատում (բանաստեղծություն)
«Քրիստոսն անապատում», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1892 թվականին ։
Պատմություն
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1892 թվականի հունվարի 18-ին ։
Ֆերա
Բնակչություն
XIX դարի վերջին ուներ 80 տուն հայ բնակիչ։
Գեորգի Ժիրիցկի
Կազանյան ժամանակաշրջան
Սակայն նրանցից շատերն այդ ժամանակ ստիպված չէին լրջորեն զբաղվել մանկավարժությամբ։ 1945 թվականի հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին նրանց մեծ մասին գործուղել են Գերմանիա՝ ուսումնասիրելու գերմանական A-4 («Ֆաու-2») մարտական բալիստիկ հրթիռների կառուցվածքը ։  Ժիրիցկին և Սևրուկը, որոնք ի սկզբանե  ընդգրկված են եղել Գլուշկոյի կողմից կազմված ՓԿԲ-ՀՇ-ի աշխատակիցների ցանկում, որոնք գործուղվելու էին Գերմանիա, չեն մեկնել 1945 թվականին, նրանք որոշել են ՓԿԲ-ՀՇ-ն չթողնել առանց ղեկավարության ։
1946 թվականի հուլիսի 3-ին ԽՍՀՄ ավիացիոն արդյունաբերության նախարար Միխայիլ Խրունիչևի հրամանով ՓԿԲ-ՀՇ-ն Կազանից տեղափոխվել է մերձմոսկովյան Խիմկի, որտեղ գտնվող № 456 ավիացիոն գործարանը պետք է վերապրոֆիլավորվեր բալիստիկ հրթիռների և ինքնաթիռների հրթիռային շարժիչների արտադրության կազմակերպման համար և այդ ժամանակ էլ ՓԿԲ-ՀՇ-ն սկսել է հզոր հեղուկային հրթիռային շարժիչների նախագծման աշխատանքները և վերանվանվել ՓԿԲ -456 ։ 1946 թվականի նոյեմբերին նախկին ՓԿԲ-ՀՇ-ի աշխատողների մեծ մասն ընտանիքների հետ միասին տեղափոխվել են Խիմկի։ Ժիրիցկին մնացել է Կազանում՝ որոշելով ամբողջությամբ կենտրոնանալ ԿԱԻ-ում ինժեներներ-շարժիչաշինարարների պատրաստման աշխատանքների վրա ։ 1947 թվականին նա ստեղծել է ԿԱԻ-ի Տուրբոմեքենաների ամբիոնը (2006 թվականից՝ Գազոտուրբինների, գոլորշու տուրբինային կայանների և շարժիչների ամբիոն), որը ղեկավարել է 18 տարի՝ մինչև 1965 թվականը։ Ամբիոնը մասնագիտացած է եղել թիակավոր մեքենաների, ավիահրթիռային շարժիչների տուրբոմեքենաների բնագավառում ։
Ժիրիցկու ջանքերով ամբիոնը հիմնադրումից մեկ տարի անց գտել է իր դեմքը և սկսել նորմալ ուսումնական գործընթաց, մեկնարկել են հետազոտական աշխատանքները, որոնք հիմնականում կենտրոնացած են եղել ավիացիոն գազատուրբինների աշխատանքային թիակների հովացման համակարգերի ուսումնասիրության վրա, որն ընդգրկված է եղել ամբիոնի դասընթացի նախագծում։ Ժիրիցկին ելել է նրանից, որ հենց նախագծման կազմակերպման և կենսագործման մեջ են դրվել օդանավերի շարժիչների բարձր որակի ինժեներների վերապատրաստման հիմքերը և նա չի հոգնում կրկնել «Առանց նախագծման նկատմամբ լուրջ, բարձր պահանջկոտության, չի կարող լինել ավիացիոն ինժեներ» ։ 1957 թվականին ԿԱԻ տուրբոմեքենաների ամբիոնում բացվել է պրոբլեմային լաբորատորիա, որը նոր հնարավորություններ է բացել գիտական հետազոտությունների ինտենսիվացման և կրթական գործընթացի բարելավման համար։
Երկար ժամանակ Ժիրիցկին եղել է «Ավիացիոն տեխնոլոգիաներ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ 1965 թվականին Ժիրիցկին ծանր հիվանդացել է, ինսուլտի պատճառով կորցրել խոսելու ունակությունը, կաթվածահար է եղել աջ ձեռքը։ Սակայն նա սովորել է գրել ձախ ձեռքով և մահից առաջ գործնականում ավարտել է աշխատանքը իր վերջին գրքի ձեռագրի վրա։
Գեորգի Սերգեևիչ Ժիրիցկին մահացել է Կազանում, 1966 թվականի հունիսի 4-ին։ Ժիրիցկու մահից հետո ԿԱԻ-ի տուրբոմեքենաների ամբիոնը ղեկավարել է նրա ուսանող Վ. Ի. Լոկայը, իսկ 1991 թվականից՝ Ժիրիցկու վերջին ասպիրանտներից մեկը՝ Լ. Վ. Գորյունովը ։
Գիտական գործունեություն
Ժիրիցկու հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերում են ջերմատեխնիկային, տուրբինային շինարարությանը և հրթիռային շարժիչների կառուցմանը. դրանք նվիրված են գոլորշու շարժիչների, գոլորշու և գազային տուրբինների, ռեակտիվ շարժիչների տեսությանը և նախագծմանը ։
1925 թվականին լույս է տեսել Ժիրիցկու «Շոգեմեքենաբեր» մենագրությունը, որը հրատարակվում է վեց անգամ։ 1927 թվականին նա հրատարակել է ԽՍՀՄ-ում շոգետուրբինների մասին առաջին դասագիրքը՝ այդ տիպի տուրբինների տեսության և նախագծման համակարգված ներկայացմամբ։ 1948 թվականին լույս է տեսել Ժիրիցկու «Գազային տուրբիններ» մենագրությունը, որտեղ նա առաջին անգամ կարողացել է ամբողջությամբ նկարագրել բարձր ջերմաստիճանային գազատուրբինների նախագծման դասընթացը, ներառյալ ջերմային և գազադինամիկ հաշվարկների մեթոդները, ինժեներական մեթոդները, ամրության հաշվարկը և թիակների, սկավառակների և տուրբինների այլ մասերի կառուցվածքի նկարագրությունը։ Տրանսպորտային և ավիացիոն գազատուրբինների կառուցման հետագա զարգացման համար առանձնահատուկ նշանակություն են ունեցել մենագրության առանձին բաժինները, որոնք կապված են գազատուրբինների հովացման համակարգերի նախագծման մեթոդաբանության և հաշվարկների հետ ։
Վ. Ա. Ստրունկինի հետ համատեղ նա գրել է «Շոգետուրբինների դետալների նախագծումը և ամրության հաշվարկը» գիրքը (3-րդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1968 թվականին), որտեղ նկարագրված են հզոր շոգետուրբինների դետալների նախագծումը և ամրության հաշվարկման ինժեներական մեթոդները։ 1971 թվականին լույս է տեսել «Օդանավերի շարժիչների գազային տուրբիններ» դասագրքի 2-րդ հրատարակությունը, որը Ժիրիցկին գրել է իր ուսանողների՝ Վ. Ի. Լոկայի, Մ. Կ. Մակսուտովայի և Վ. Ա. Ստրունկինի հետ համատեղ։ Այս ձեռնարկում նրա հեղինակները, հենվելով Ժիրիցկու հսկայական մանկավարժական և նախագծային փորձի վրա, կարողացել են համատեղել մեկ ամբողջական տեսության մեջ ջերմային գործընթացի և գազի դինամիկայի ամրության հաշվարկները  սառեցված գազատուրբինային կառուցվածքային տարրերի նախագծման խնդիրների հետ։
Պրոֆեսոր Ժիրիցկին ոչ միայն ստեղծել է հիմնարար ինժեներական կրթության հիմքերը ջերմաէներգետիկայի և ջերմային տեխնիկայի բնագավառում, այլև պատրաստել է զգալի թվով ինժեներների և գիտնականների (միայն ԿԱԻ-ում եղել են տեխնիկական գիտությունների 16 թեկնածու, որոնցից երեքը հետագայում պաշտպանել են դոկտորական ատենախոսություններ): Նա նշանակալի ներդրում է ունեցել Կազանի ավիացիոն ինստիտուտում (որտեղ նա դարձել է գազատուրբինաշինության գիտական դպրոցի հիմնադիրը ) և ՄԷԻ-ի ջերմատեխնիկական ֆակուլտետում[9] գիտական աշխատանքի և ուսումնական գործընթացի զարգացման գործում ։
Հիշատակ
ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող կազմավորումների անվանակոչման հանձնաժողովը Ժիրիցկու անունով է կոչել 33,36 կմ տրամագծով խառնարանը։ 1970 թվականին այդ անվանումը հաստատվել է Միջազգային աստղագիտական միության կողմից։ Ժիրիցկի (Zhiritskiy) խառնարանը գտնվում է Լուսնի հարավային կիսագնդում, ավելի մեծ Ֆերմի խառնարանից հարավ-արևմուտք ։
1983 թվականին, Ժիրիցկու ծննդյան 90-ամյակի կապակցությամբ, Թաթարական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Նախարարների խորհուրդը որոշում է ընդունել ականավոր գիտնականի պատվին հուշատախտակ տեղադրել ԿԱԻ-ի գլխավոր շենքի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ Կատեգորիա:Խորհրդային մեխանիկներ
Ֆերա
Պամտություն
Ֆերան ուներ հայկական եկեղեցի :
Քրիստոսն անապատում (բանաստեղծություն)
Պատմություն
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 25-ում պահվում է մեկ ինքնագիր, որը հանվել է «Մուրճ» ամսագրի արխիվից, թվագրված՝ «92, հունվար 18»։ Նույն տեղում, № 1355-ում պահվում է Բաքվում՝ 1908 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների գրքի հեղինակի սեփական օրինակը, որտեղ Թումանյանը կատարել է մեկ ուղղում ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1892 թվականին՝«Մուրճ» ամսագրի № 3-ում (էջ 414), այնուհետև՝ Մոսկվայում՝ 1892 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորում (էջ 118), ապա՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երկրորդ հատորում (էջ 33) ։
Իր ոգով Թումանյանի այս բանաստեղծությունը այնքան հարազատ է ռուս գեղանկարիչ Ի․ Ն․ Կրամսկոյի «Քրիստոսն անապատում» նկարին, որ տեղիք է տվել թյուրիմացության, թե իբր ստեղծվել է Կրամսկոյի նկարի ազդեցությամբ ։
Թումանյանն այս ոտանավորը գրելուց 14 օր հետո, առաջին անգամ տեսնելով Կրամսկոյի նկարը, զարմանքով նկատել է նմանությունը և հետագայի ուսումնասիրողներին թյուրիմացությունից զերծ պահելու համար, Թումանյանի ընտանիքի արխիվում պահվող պատառիկներից մեկում թողել է գրառում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններ
How You Remind Me
«How You Remind Me», Nickelback խմբի սինգլը 2001 թվականի «Silver Side Up» ալբոմից։ How You Remind Me-ը ռոք ոճի վերջին ստեղծագործությունն էր, որը Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում դարձել է #1: Ընդամենը վեց տարի անց առաջին տեղ բարձրացել է Maroon 5-ի «Makes Me Wonder» ռոք-հիթը։ Խմբի վոկալիստ Չեդ Քրյուգերն այս երգը գրել է իր ընկերուհու՝ Ջոդիի մասին ։ How You Remind Me-ը համարվում է Nickelback-ի ամբողջ ստեղծագործության «այցեքարտը»։
Քրիստափոր Գևորգյան
Քրիստափոր Բաղդասարի Գևորգյան, հայ քանդակագործ։
Կենսագրություն
Սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1951 թվականին ավարտել է Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտը, 1954 թվականին նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ ստանալով արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1951 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների ։
How You Remind Me
«How You Remind Me»-ն XXI դարի առաջին տասնամյակի ընթացքում ամերիկյան ռադիոյում ամենաշատ հաղորդված երգն է դարձել (1.2 մլն անգամ 2001 թվականին թողարկվելուց հետո) և չորրորդ տեղն է զբաղեցրել Billboard հիթ-շքերթի տասնամյակի երգերի ցանկում ։
Մրցանակներ
Երգն ներկայացվել է «Գրեմմի» մրցանակի չորս անվանակարգերում, նույնքան էլ Billboard Awards-ում և Juno awards-ում։
VH1-ը կոմպոզիցիան ընդգրկել է բոլոր ժամանակների ռոք բալլադների հիթ-շքերթի 16-րդ հորիզոնականում ։
Երգը զբաղեցրել է 36-րդ տեղը հիթ-շքերթում Billboard’s All Time Top 100-ում։
«How You Remind Me» դարձել է 75-րդը Մեծ Բրիտանիայում տասնամյակի ամենաշատ վաճառված 100 լավագույն սինգլների ցանկում ։
Քրիստափոր Գևորգյան
Ստեղծագործություններ
Դիմաքանդակներ` Հուշարձաններ`
Մատենագրություն
Օժտված քանդակագործը, «Սովետական արվեստ», 1960, N 9
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:Արվեստագիտության թեկնածուներ
(6660) Մացումոտո
(6660) Մացումոտո (Matsumoto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունվարի 16-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,38785 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9373 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8384 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1347,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267112 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,64° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ցուտոմու Սեկիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
How You Remind Me
Տեսահոլովակ
«How You Remind Me» տեսահոլովակում Nickelback-ը  ելույթ է ունենում փոքր, հիմնականում կանանց լսարանի առջև։ Ի սկզբանե Չեդ Քրյուգերը ցանկացել է նկարահանել այն ավելի մեծ համերգի ժամանակ, սակայն հետագայում գոհ է մնացել արդյունքից։
Տեսահոլովակում Չեդ Քրյուգերը մարմնավորում է մի մարդու, որը ոչ այնքան վաղուց բաժանվել է իր սիրելիից (որին մարմնավորել է մոդել Էննի Հենլին)։ Հերոսի հիշողությունները հետապնդում են նրա մասին, նա տեսնում է իր նախկին ընկերուհուն ամենուր, ուր էլ որ նա գալիս է, բայց դա տեսիլք է։ Ի վերջո, նա իրականում գալիս է նրա մոտ և ներողություն է խնդրում, բայց նա գիտակցում է, որ դա իրականում այն չէ, ինչ ինքը ցանկանում է, և վանում է նրան։ Տեսահոլովակի վերջում հերոսը կրկին մնում է մենակ, իր ցավի ու իր սիրո հիշողությունների հետ, ինչպես տեսահոլովակի սկզբում։
Track listings
US maxi-single
UK enhanced CD single
European enhanced maxi-single
Australian CD single
Տոնկովիդովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Տոնկովիդովո (Тонковидово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Քվեմո Աշի
Քվեմո Աշի (ქვემო აში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 900 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 3 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 24 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Սոցիալական վերահսկողություն
Սոցիալական վերահսկողություն, գործընթացների ամբողջություն, որն ապահովում է անհատների և խմբերի գործունեությունը՝ ընդունված սոցիալական նորմերի և նպատակների սահմաններում։ Համարվում է սոցիալական համակարգերի կայունացման և կառավարման միջոց և իրականացվում է սոցիալական սանկցիաներով։ Սանկցիաները կարող են լինել դրական (ընդունած նորմերի և ցանկալի շեղումների աջակցում) և բացասական (նորմաների խախտման և անցանկալի շեղումների ճնշում)։
Տարբերակում են ֆիզիկական (ձերբակալում, սպառնալիք, ծեծ, շոյանք և այլն), տնտեսական (պարգև, տուգանք և այլն) և նորմատիվային-սիմվոլիկ (հարգանք, սեր, ատելություն, դատապարտում և այլն) սանկցիաներ։ Սոցիալական վերահսկողությունը իրականացնում են սոցիալական խմբերը՝ կանոնադրությունների, օրենքների, խմբային արժեքների, ավանդույթի և սովորույթի հիման վրա։
Կատեգորիա:Հասարակագիտություն Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ
Արծրունու թատրոն
«Արծրունու թատրոն», թատերական շենք Թիֆլիսում։ Կառուցել է Գ․Արծրունին իր միջոցներով 1878-1879 թվականներին։ Ունեցել է պայտաձև հատակագծով դահլիճ (11 օթյակ, 82 բազկաթոռ, 167 աթոռ, 100 տեղանոց վերնահարկ)։ Բացումը կատարվել է 1879 թվականի մայիսին, համերգով։ Ամռանը ներկայացումներ է տվել Մ․ Բեհբությանի թատերախումբը, որի կազմում էին Գ․ Տեր-Դավթյան, Գ․ Պարոն-Սարզսյանը, Հ․ Տեր-Գրիգորյանը, Վ․ Փաշայանը և ուրիշներ։ Աշնանից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին Հայկական մշտական դերասանական խմբի ներկայացումները, սակայն «Հայ թատերական կոմիտետ»-ի ղեկավարությունը գտնելով, որ թատրոնը չունի համապատասխան ակուստիկա, զգեստներ, դեկորներ, ռեկվիզիտ և այլն, հրաժարվեց Գ․ Արծրունու թատրոնում ներկայացումներ տալուց։ 1882 թվականից «Արծրունու թատրոն»-ում տրվում էին հայկական, վրացական և ռուսական ներկայացումներ։ 1880-ական թվականների կեսերին Գ․ Արծրունին պարտքերի դիմաց վաճառեց շենքը, որը հետագայում կոչվեց «Վրաց ազնվականների թատրոն», և, քանիցս վերակառուցվելով, հրդեհից այրվեց 1914 թվականին։ Տեղում կառուցված շենքում գործել է Գրիբոյեդովի անվան ռուսական թատրոնը։
Կատեգորիա:Թբիլիսիի թատրոններ Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական թատրոններ
Պալամուլլա
Պալամուլլա (Palamulla), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Պավել Դաուգե
Պավել Գեորգիևիչ Դաուգե (Pauls Dauge, կուսակցական ծածկանունը՝ Պիկ, ), լատվիացի հեղափոխական գործիչ, ԽՍՀՄ-ում ստոմատոլոգիայի հիմնադիրներից, ԽՄԿԿ անդամ (1903)։
1897 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ատամնաբուժական դպրոցը, սովորել Բեռլինի ատամնաբուժական ինստիտուտում։ 1904 թվականին ծանոթացել է Վլադիմիր Լենինի հետ։ Թղթակցել է բոլշևիկյան «Բորբա» («Борьба», 1905), «Սվետոչ» («Светоч», 1906) թերթերին։ Լատիշերեն է թարգմանել Ֆրիդրիխ Էնգելսի աշխատություններից։ 1917 թվականին Մոսկվայում մասնակցել է խորհրդային ռեժիմի համար մղված խռովություններին։ 1918—1928 թվականներին աշխատել է ՌՍՖՍՀ առողջապահության ժողկոմատում։
Դաուգեյի նախաձեռնությամբ Մոսկվայում ստեղծվել է պետական գիտագործնական ատամնաբուժության ինստիտիտուտը։ Դաուգեն Վաշինգտոնի միջազգային ատամնաբուժական ակադեմիայի (1929 թվականից) և Վիեննայի ատամնաբուժական ընկերության (1931 թվականից) պատվավոր անդամ էր։ Գրել է աշխատություններ՝ նվիրված Լատվիայում հեղափոխական շարժումների պատմությանը, ինչպես նաև ստոմատոլոգիային։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս հեղափոխականներ Կատեգորիա:1869 ծնունդներ Կատեգորիա:1946 մահեր Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային հուշագիրներ Կատեգորիա:Ռուս հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուս քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Ռուս հրատարակիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ-ում բռնադատվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային բժիշկներ Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Անդրեաս Զապատինաս
Անդրեաս Զապատինաս (հունարեն՝ Ανδρέας Ζαπατίνας, ), հույն արդյունաբերական դիզայներ։ Գլխավորապես զբաղվել է ավտոմեքենաների դիզայնով։
Կենսագրություն
Զապատինասը ծնվել է Աթենքում։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Կալիֆոռնիա նահանգի Փասադենա քաղաքի Art Center College of Design-ում, որն ավարտել է 1986 թվականին  ։
1988-1994 թվականներին աշխատել է Ֆիատի Stile կենտրոնում, որտեղ ծանոթացել է Քրիս Բանգլին։ Ավտոմոբիլաշինական այդ հանրահայտ ֆիրմայում Զապատինասը եղել է Fiat Barchetta ավտոմեքնաների արտաքին տեսքի գլխավոր դիզայները,  իր ավանդն է ներդրել նաև Fiat Coupé և Alfa Romeo 145 մոդելների ձևավորման գործում  ։
1994 թվականին, հետևելով Բանգլին, աշխատանքի է անցել BMW-ում ։ 1998-ին դարձել է գլխավոր դիզայներ «Ալֆա Ռոմեո»-ի Stile կենտրոնում ։ Այստեղ նա զգալի ներդրում է ունեցել «Ալֆա Ռոմեո 147» մոդելի ետնամասի՝ այն ժամանակներում եզակի համարվող դիզայնի ստեղծման գործում ։
2002 թվականին Զապատինասը Subaru ֆիրմայում նշանակվել է առաջատար դիզայնի բաժանմունքի վարիչ ։ Այստեղ վիճարկելի են համարել նրա առաջարկած «տարածուն թևերի վանդակները» (spread wings grille), որ նախ կիրառել են Subaru R2-ի, ապա՝ Subaru Tribeca|B9-ի   ,, այնուհետև՝ Subaru Impreza-ի վրա։ Հայտարարվել է,  որ Զապատինասի առաջարկածը նորույթ չէ, այլ՝ կրկնություն, քանզի մինչև նրա գալն են ունեցել հար և նման առաջարկություն ։ Ծագած հակասությունների պատճառով «Սուբարուն» մի կողմ է թողել այդ դիզայնը ։ Ի վերջո Զապատինասը, որ նշանակվել էր «Սուբարուի» գլխավոր դիզայներ, 2006 թվականին հեռացել է այդ ֆիրմայից ։
2009 թվականից նա սկսել է համագործակցել վերելակաշինական KLEEMANN Lifts ֆիրմայի հետ ։
2016 թվականին աշխատանքի է անցել չինական Changan Automobile ֆիրմայում, որը գործում է իտալական Թուրին քաղաքում ։
Միխայիլ Կապիցա
Միխայիլ Կապիցա (Михаи́л Степа́нович Ка́пица, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Կենսագրություն
1941 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։
1943 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշանով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ
Ռուսաստանի արգելավայրերի ցանկ
2013 թվականի վերջի դրությամբ Ռուսաստանի տարածքում գործել է 103 պետական բնական արգելավայր, ընդհանուր տարածքի մակերեսը կազմում է 27,38 մլն հեկտար (առանց ջրատարածության) ։
2014 թվականին ստեղծվել է «Շայտան-Տաու» պետական ​​արգելավայրը ։
Պատմական ու վիճակագրական տեղեկություններ
Առաջին արգելավայրը Ռուսաստանի տարածքում՝ Բարգուզին արգելավայրը, հիմնվել է 1917 թվականի հունվարի 11–ին Բուրյաթիայում։ Հետագայում արգելավայրերի ցանկն ընդլայնվել է։ Հնագույն արգելավայրերից է՝ Բարգուզինը, Աստրախան արգելավայրը (1919 թ.), Իլմենյանը (1920 թ.) և Կովկասյանը (1924 թ.)։
Ամենամեծ ռուսական արգելավայրերն են՝ Մեծ Արկտիկան (ավելի քան 41 հազ․ կմ²), Կոմանդորսկը (ավելի քան 36 հազ․ կմ²) և Վրանգելի կղզի արգելավայրը (ավելի քան 22 հազ․ կմ²)։ Ռուսաստանի ամենափոքր արգելավայրերն են՝ Բելոգորե (ավելի քան 21 կմ²) և Պրիոկսկո–Տերրասնին և Գալիչյա Գորան (երկուսն էլ 50 կմ²)։ Ամենամեծ արգելավայրերը գտնվում են Կրասնոյարսկ, Պրիմորիե և Խաբարովսկ երկրամասերում։
Արգելավայրերի ցանկ
Ստորև բերված է Ռուսաստանի Դաշնության տարածքում գործող պետական ​​բնական արգելավայրերի ցանկը։ Կանաչ գույնի վանդակները կենսոլորտային արգելավայրերն են, որոնք ընդգրկված են կենսոլորտային արգելավայրերի ցանկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի արգելոցներ Կատեգորիա:Ցանկեր:Ռուսաստան
Կոսմետիկայի պատմություն
Կոսմետիկան գրեթե 7000 տարվա պատմություն ունի և առկա է երկրագնդի գրեթե բոլոր հասարակություններում։ Համարվում է,որ կոսմետիկ արվեստը եղել է մարդկային մշակութային ծեսի ամենավաղ ձևը:Սրա ապացույցն է կարմիր պիգմենտների օգտագործումը (կարմիր օխրա) և մատիտները,որոնք կապված են Աֆրիկայում Մարդ Բանական-ի առաջացման հետ    ։ Կոսմետիկ միջոցները հիշատակվում են նաև Հին Կտակարանում երկու թագավոր 9։30, որտեղ Հեզաբելը ներկել է կոպերը՝ մոտավորապես մ.թ.ա. 840 թվականին,և «Եսթեր» գիրքը,որում նույնպես նկարագրվում են գեղեցկության տարբեր միջոցներ։
Կոսմետիկ միջոցները օգտագործվում էին նաև Հին Հռոմում, թեև հռոմեական գրականության մեծ մասում նշվում է,սրա չարամտության մասին։ Հայտնի է, որ Հին Հռոմում որոշ կանայք հորինել են դիմահարդարում, այդ թվում՝ կապարի հիմքով նյութեր՝ մաշկը սպիտակեցնելու և կապարի սուլֆիդ՝ աչքերը ընդգծելու համար ։
Եգիպտոս
Հին Եգիպտոսում կոսմետիկայի օգտագործումը լավ փաստագրված է:Կապարի սուլֆիդ իր արմատներն ունի Հյուսիսային Աֆրիկայում:Սև մատիտի և մուգ գույներով ստվերաներկերի օգտագործումը, ինչպիսիք են կապույտը, կարմիրը և սևը, տարածված էր, և սովորաբար գրանցված և ներկայացված էր եգիպտական արվեստում, ինչպես նաև երևում էր եգիպտական հիերոգլիֆներում։ Հին եգիպտացիները կարմիր ներկ էին արդյունահանում նույնիսկ ֆուկուս-ալգինից, 0,01% յոդից և բրոմ մանիտից(անորոշ),սակայն այս ներկը հանգեցրեց լուրջ հիվանդությունների։ Փայլող էֆեկտով շրթներկերն ի սկզբանե պատրաստվել են ձկան թեփուկներում ՝ հայտնաբերված մարգարտյա նյութով, որն այսօր էլ լայնորեն օգտագործվում է ։ Չնայած եգիպտական որոշ կոսմետիկայի վտանգավոր բնույթին, ենթադրվում էր, որ հին եգիպտական դիմահարդարումն ունի հակաբակտերիալ հատկություններ, որոնք օգնում են կանխել վարակները ։ Կնճիռների բուժման միջոցները պարունակում էին այնպիսի բաղադրիչներ, ինչպիսիք են խունկի մաստակը և թարմ մորինգան։ Սպիների և այրվածքների համար կարմիր օխրաից, կապարի սուլֆիդից և սպիտակ թխկիի հյութից քսուք էին պատրաստում։ Այլընտրանքային բուժումը կարոբի մրուրից և մեղրից թրջոցն էր, կամ ճարմանդից և որդանակի փոշիացված արմատից պատրաստված քսուքը։ Շնչառությունը բարելավելու համար հին եգիպտացիները  խոտաբույսեր կամ խունկ էին ծամում, որոնք մինչ օրս էլ օգտագործվում են։ Պարզվել է,որ տարաները,կարելի է համեմատել ամրացնող լոսյոնների հետ,քանի որ պարունակում են մեղրամոմի և խեժի խառնուրդ։ Դրանք օգտագործվել են նաև որպես դեղամիջոցներ այնպիսի խնդիրների դեմ, ինչպիսիք են մազաթափությունը և մազերի ճերմակությունը։ Նրանք  օգտագործում էին այդ արտադրանքը նույնիսկ իրենց մումիաների վրա, քանի որ կարծում էին, որ դա նրանց անդիմադրելի կդարձնի հաջորդ կյանքում։
Մերձավոր Արևելք
Կոսմետիկան հիշատակվում է Հին Կտակարանում, օրինակ ՝ 2 Սամուել 9:30-ում, որտեղ բիբլիական կերպարը ՝ Հեզաբելը, ներկել է իր կոպերը (Մ.թ. ա. մոտ 840 թ.): Կոսմետիկան հիշատակվում է նաև Եսթեր գրքում, որտեղ նկարագրվում են կոսմետիկ պրոցեդուրաները։
Չինաստան
Պեկինի օպերային կատարող՝ ավանդական բեմական դիմահարդարմամբ։ Ծաղիկները կարևոր դեկորատիվ դեր են խաղում Չինաստանում։ Ըստ լեգենդի,մի անգամ լուսնային 1-ին ամսվա 7-րդ օրը, երբ արքայադուստր Շույանգը՝ Լյու Սոնգի Ուու կայսեր դուստրը, այգիներում թափառելուց հետո հանգստանում էր Հանժանգ պալատի քիվերի տակ՝ սալորի ծառերի մոտ, մի սալորի ծաղիկ ընկավ ցած ՝ նրա գեղեցիկ դեմքին, ճակատին թողնելով ծաղկային հետք, որն էլ ավելի ընդգծեց նրա գեղեցկությունը  ։ Ասում են, որ պալատական տիկնայք այնքան տպավորված էին, որ սկսեցին զարդարել իրենց ճակատները փոքրիկ նուրբ սալորի ծաղկի նախշով։ [11][12][14] Սա նաև  ծաղկային նորաձևության առասպելական ծագումն է  meihua zhuang[12] (梅花妝;բառացիորեն «սալորի ծաղկի դիմահարդարում» ),որը ծագել է հարավային դինաստիաներում (420–589) և հայտնի դարձել  Թան (618–907) և Սոն (960–1279) դինաստիաների տիկնանց շրջանում  ։
Մոնղոլիա
Թագավորական ընտանիքների կանայք կարմիր բծեր էին նկարում իրենց այտերին ՝ հենց աչքերի տակ։ Այնուամենայնիվ, առեղծված է մնում, թե ինչու։ Նրանք հավատացնում էին, որ կարմիր այտերը (դեմքի կարմրությունը) երջանիկ թագուհու պատճառն են։ Կարմրությունը օգնում է ընդգծել դեմքի ձևը, այտոսկրերը և բարելավել դիմահարդարման տեսքը ։
Ճապոնիա
Ճապոնիայում գեյշաները օգտագործում էին կանճրակի թերթիկներից պատրաստված շրթներկ ՝ հոնքերը և աչքերի անկյունները, ինչպես նաև շրթունքները ընդգծելու համար, իսկ բինցուկե մոմի ձողերը ՝ սումո ըմբիշների մազերի մոմանյութի ավելի մեղմ տարբերակը, գեյշաներն օգտագործում էին որպես դիմահարդարման հիմք:Բրնձի փոշիով ներկում էին դեմքն ու մեջքը իսկ կարմրաներկն ընդգծում էր աչքի խոռոչների ուրվագծերը և ուրվագծում քիթը :[անվստահելի աղբյուր] Օհագուրոն (սև ներկ) գունավորում է ատամները որը Էրիկաե կոչվող արարողության համար,երբ մայկոն (աշակերտ գեյշա) ավարտում է և դառնում անկախ։ Գեյշան երբեմն օգտագործում էր թռչնաղբը՝ ավելի բաց գույն ստանալու համար։
Արևմտյան Ասիա
Մերձավոր Արևելքում երկու սեռերն էլ օգտագործում էին կոսմետիկա՝ վերադառնալով հին Միջագետքի, Հին Եգիպտոսի և Իրանի քաղաքակրթություններին ։ Կոսմետիկան, հատկապես կապարով աչքերի դիմահարդարումը, օգտագործվել է Պարսկաստանում և ժամանակակից Իրանի տարածքում հնագույն ժամանակներից ։ Կոլը սև փոշի է, որը լայնորեն օգտագործվել է Պարսկական կայսրությունում։ Այն օգտագործվում էր որպես դիմափոշի կամ քսվում էր կոպերի եզրերը մգացնելու համար, ինչպես աչքի մատիտը ։
Իսլամի ընդունումից հետո կոսմետիկան օգտագործվել է նաև ողջ Մերձավոր Արևելքում:Կանայք լայնորեն օգտագործում էին կոսմետիկա մասնավոր ոլորտում, մինչդեռ միայն կին ստրուկներն ու երգչուհիները հակված էին օգտագործել այն հանրային վայրերում։ Քսուքները, դիմափոշիները և մածուկները օգտագործվում էին որպես մաշկը լուսավորող միջոցներ՝ համապատասխանեցնելու դարաշրջանի գեղեցկության չափանիշներին:Դեմքի վրա կիրառվում էին նաև օծանելիքով քսուքներ, ինչպես նաև սանդալի հիմքով մածուկներ՝ մաշկը արևի լույսից պաշտպանելու համար։ Հարսանեկան տոնակատարությունների ժամանակ դեկորատիվ հինան օգտագործում էին հարսնացուին գեղեցկացնելու համար։ Տղամարդիկ և երեխաները օգտագործում էին կապար իրենց աչքերին և հինա որպես բնական ներկ իրենց մազերի համար, բայց այլ կոսմետիկ պարագաներ հազվադեպ են օգտագործում ։
Եվրոպա
Կոսմետիկա օգտագործելու մշակույթները ներառում են հին հույները  և հռոմեացիները։ Հռոմեական կայսրությունում կոսմետիկայի օգտագործումը տարածված էր մարմնավաճառների և հարուստ կանանց շրջանում։ Նման զարդարանքը երբեմն դատապարտվում էր որոշ հռոմեացի գրողների կողմից, որոնք կարծում էին, որ դա հակասում է կանանց նկատմամբ կաստային պահանջներին այն բանի համար, ինչը նրանք համարում էին ավանդական հռոմեական արժեքներ,իսկ ավելի ուշ քրիստոնյա գրողների կողմից, ովքեր նմանատիպ զգացմունքներ էին արտահայտում մի փոքր այլ համատեքստում։ Պլինիոս Ավագը իր «Naturalis Historia»-ում նշել է կոսմետիկա, իսկ Օվիդիուսը այդ թեմայով գիրք է գրել։
Գունատ դեմքերը միջնադարում՝ 16-րդ դարում նորաձև էին համարվում:Կանայք իրենք իրենց արյունն էին թափում ՝ գունատ մաշկ ստանալու համար։ Իսկ իսպանացի մարմնավաճառները գունատ մաշկին հակադրելու համար վարդագույն դիմահարդարում էին անում:[citation needed]13-րդ դարի իտալացի կանայք կարմիր շրթներկ էին օգտագործումն ՝ ցույց տալու, որ բարձր դասի են ։ Կոսմետիկայի օգտագործումը շարունակվեց միջնադարում մինչև այն պահը երբ դեմքը սկսեց սպիտակել, իսկ այտերը՝ կոշտանալ ։ 16-րդ դարի վերջին, Արևմուտքում կոսմետիկա օգտագործող կանանց առանձնահատկությունները այս ապրանքի պահանջարկն ստեղծեցին բարձր խավի շրջանում ։ Կոսմետիկայի օգտագործումը շարունակվեց հետագա դարերում, չնայած ժամանակի ընթացքում կոսմետիկայի ընկալումը փոխվեց, ու կոսմետիկայի օգտագործումը բացահայտորեն դատապարտվեց արևմտյան պատմության շատ փուլերում:19-րդ դարում Վիկտորյա թագուհին հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ դիմահարդարումն անպատշաճ ու գռեհիկ մի բան է և ընդունելի է միայն դերասանների համար, իսկ ժամանակի շատ հայտնի դերասանուհիներ, ինչպիսիք են Սառա Բեռնարը և Լիլի Լանգթրին, դիմահարդարվում էին։ Ըստ 19-րդ դարի նորաձևության ստանդարտների կանայք պետք է փխրուն, կանացի և գունատ տեսք ունենային, ոմանք դա անում էին դիմահարդարման միջոցով, որոշ կանայք աննկատորեն կարմրեցնում էին այտերն ու օգտագործում բելադոննայի կաթիլներ,որպեսզի աչքերն ավելի մեծ տեսք ունենան։ Չնայած շատ կանայք զուսպ դիմահարդարում էին օգտագործում, այն ժամանակ արևմտյան մշակույթներում դիմահարդարումը սովորաբար թույլատրելի չէր, հատկապես 1870-ականներին, երբ Արևմտյան սոցիալական վարվելակարգը դարձավ ավելի կոպիտ։ Ուսուցիչներին և հոգևորականներին հատուկ արգելվեց օգտագործել կոսմետիկ միջոցներ։
Ամերիկա և Ավստրալիա
Ամերիկյան որոշ բնիկ ցեղեր ներկում էին իրենց դեմքերը արարողակարգային միջոցառումների կամ մարտերի համար:[citation needed] Նույն գործելակերպին էին հետևում Ավստրալիայի աբորիգենները։
19-րդ դար
1800-ականների վերջին արևմտյան կոսմետիկ արդյունաբերությունը սկսեց աճել ՝ շնորհիվ "տեսողական ինքնագիտակցության" աճի, գունավոր կոսմետիկայի ընկալման փոփոխության և արտադրանքի անվտանգության բարձրացման ։ Մինչև 19-րդ դարը լուսավորության տեխնոլոգիայի և ռեֆլեկտիվ սարքերի հասանելիության սահմանափակումները ստիպում էին մարդկանց՝ կանոնավոր կերպով ընկալելու իրենց արտաքինը:Սա, իր հերթին, սահմանափակեց կոսմետիկայի շուկայի անհրաժեշտությունը և հանգեցրեց նրան, որ անհատները ստեղծեն և կիրառեն իրենց սեփական արտադրանքը տանը:Դարի երկրորդ կեսի մի քանի տեխնոլոգիական առաջընթացներ,ինչպես օրինակ հայելիների, առևտրային լուսանկարչության, շուկայավարման և էլեկտրաէներգիայի նորարարությունները տանը և հասարակության մեջ, մեծացրին արտաքին տեսքի մասին տեղեկացվածությունը և ստեղծեցին իմիջը բարձրացնող կոսմետիկայի պահանջարկ ։
Պարզվեց, որ տնային պայմաններում արտադրված դիմափոշիները, կարմրաներկերն ու շրթներկերը և նմանատիպ ապրանքները պարունակում են թունավոր բաղադրիչներ, որոնք գնորդներին հետ էին պահում օգտագործելուց:Ոչ թունավոր կոսմետիկ բաղադրիչների հայտնագործությունները, ինչպիսիք են 1866 թվականին Հենրի Թեթլոուի ցինկի օքսիդի օգտագործումը որպես դիմափոշի, և կոսմետիկ արտադրանքի տարածումը այնպիսի հայտնի ընկերությունների կողմից, ինչպիսիք են Rimmel-ը, Guerlain-ը և Hudnut-ը, օգնեցին հանրահռչակել կոսմետիկան լայն հասարակության շրջանում ։ Մաշկի խնամքի միջոցները, ինչպես նաև "դեմքը գունափոխող" միջոցները, ինչպիսիք են փոշիները,նույնպես դարձել են կոսմետիկայի արդյունաբերության պահանջված ապրանքներ։ Լոսյոնների ապրանքանիշերի զանգվածային գովազդը, ինչպիսիք են Pond ' s-ը, գովազդային վահանակներում, ամսագրերում և թերթերում, մեծ պահանջարկ ստեղծեցին:Գովազդի և կոսմետիկ շուկայավարման այս ոճերը շուտով վերարտադրվեցին եվրոպական երկրներում ՝ էլ ավելի մեծացնելով գովազդվող ապրանքների տարածու Եվրոպայում ։
20-րդ դար
1900-ականների սկզբին դիմահարդարումը բավականաչափ տարածված չէր։ Իրականում կանայք գրեթե երբեք դիմահարդարում չէին օգտագործում։ Դիմահարդարումն այն ժամանակ հիմնականում մարմնավաճառների մենաշնորհն էր, ովքեր աշխատում էին կաբարեում կամ սև ու սպիտակ էկրաններին ։ Այս ժամանակահատվածում դեմքի էմալացումը (դեմքին իսկական ներկ քսելը) հայտնի դարձավ հարուստների շրջանում ՝ որոնք փորձում էին ավելի գունատ տեսք ունենալ:Այս երևույթը վտանգավոր էր, քանի որ հիմնական բաղադրիչը հաճախ մկնդեղն էր : Գունատ մաշկը կապվում էր հարստության հետ, քանի որ դա նշանակում էր, որ մարդը արևի տակ չի աշխատում և կարող է իրեն թույլ տալ ամբողջ օրը դուրս չգալ:Կոսմետիկան այնքան տարածված չէր, որ հնարավոր չէր գնել հանրախանութներից.այն կարելի էր գնել միայն թատերական զգեստների խանութներից։  Կանանց «ամենօրյա դիմահարդարումը» հաճախ բաղկացած էր միայն papier poudré-ից, փոշիացված թղթի/յուղազերծող թերթիկների օգտագործումից՝ ձմռանը քիթը սպիտակեցնելու և ամռանը այտերը փայլեցնելու համար։ Կարմրաներկը համարվում էր սադրիչ, այդ իսկ պատճառով այն կարելի էր տեսնել միայն «գիշերվա կանանց» շրջանում։ Որոշ կանայք օգտագործում էին այրված լուցկիներ ՝ թարթիչները մգացնելու համար, ինչպես նաև խորդենի և կակաչի թերթիկներ ՝ շուրթերը երանգավորելու համար ։ Վազելինը մեծ պահանջարկ ունեցավ, քանի որ այն օգտագործվում էր ճաքճքված շուրթերի համար, որպես մազերի տոնիկի հիմք և օճառ ։ Oծանելիքը ներկայացվել է 1900-ականների սկզբին, սակայն կանանց թույլատրվում էր օգտագործել միայն լավանդայի ջուր կամ նուրբ օդեկոլոն ։ Կոսմետիկ դեզոդորանտը հայտնագործվել է 1888 թվականին Ֆիլադելֆիայում բնակվող անհայտ գյուտարարի կողմից և ունեցել է «Mum» ապրանքանիշը։ Գլանափաթեթային դեզոդորանտը թողարկվել է 1952 թվականին, իսկ աերոզոլային դեզոդորանտը ՝ 1965 թվականին։
Մոտ 1910 թվականին դիմահարդարումը նորաձևության մեջ մտավ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և Եվրոպայում բալետի և թատրոնի աստղերի ազդեցության շնորհիվ, ինչպիսիք են Մաթիլդա Կշեսինսկայա և Սառա Բեռնարը:Գունավոր դիմահարդարումը Փարիզում ներկայացվեց 1910 թվականին ռուսական բալետի ժամանումից հետո, որտեղ օշերն ու բոսորագույնը ամենատիպիկ երանգներն էին։ Daily Mirror գեղեցկության մասին գիրքը ցույց տվեց, որ կոսմետիկան այժմ ընդունելի է գրագետ հասարակության համար։ Այս ամենի հետ մեկտեղ տղամարդիկ հաճախ կարմրաներկը տեսնում էին որպես սեքսի և մեղքի նշան, իսկ կարմրաներկի օգտագործումը համարվում էր տգեղ:1915թ.-ին Կանզասի օրենսդիր մարմինն առաջարկեց զանցանք դարձնել քառասունչորս տարեկանից ցածր կանանց համար կոսմետիկ միջոցներ պգտագործելը ՝ «կեղծ տպավորություն ստեղծելու նպատակով» Daily Mirror-ն առաջիններից էր, ով առաջարկեց օգտագործել մատիտի գիծ (գծաներ))՝ աչքերը ընդգծելու,և թարթիչները կլորացնող գործիք թարթիչները՝ ընդգծելու համար:Հոնքերի մգեցնող միջոցը նույնպես ներկայացվել է գեղեցկության այս գրքում, որը ստեղծվել է արաբական մաստակով, հնդկական թանաքով և վարդաջրով։ Ջորջ Բուրշեթը այս ժամանակահատվածում զարգացրեց կոսմետիկ դաջվածքները:Նա կարողանում էր դաջվածք անել վարդագույն կարմրաներկի,կարմիր շուրթերի և մուգ հոնքերի վրա:Նա նաև գիտեր, թե ինչպես դաջվածքներ անել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ այլանդակված տղամարդկանց ՝ վնասված դեմքերին ավելացնելով մաշկի երանգներ և սպիները ծածկելով աչքին ավելի հաճելի գույներով ։ Max Factor-ը 1909 թվականին Լոս Անջելեսում բացեց պրոֆեսիոնալ դիմահարդարման ստուդիա թատրոնի և կինոյի դերասանների համար ։ Թեև նրա խանութը նախատեսված էր դերասանների համար, սովորական կանայք գալիս էին այստեղ ՝ տնային օգտագործման համար թատերական ստվերաներկ և հոնքերի մատիտներ ձեռք բերելու։
1920-ականներին Հոլիվուդի կինոարդյունաբերությունն ամենաազդեցիկը եղավ կոսմետիկայի ոլորտում։ Թեդ Բարի նման աստղերը էական ազդեցություն են ունեցել դիմահարդարման արդյունաբերության վրա։Հելենա Ռուբինշտեյնը Բարայի դիմահարդարն էր. նա դերասանուհու համար թարթչաներկ է ստեղծել՝ հենվելով կապարի հետ նրա փորձերի վրա Մյուսները, որոնք այս ընթացքում տեսան կոսմետիկայի զանգվածային շուկայի հնարավորությունը, Մաքս Ֆակտոր Ավագն ու Էլիզաբեթ Արդենն էին։ Կոսմետիկայի ժամանակակից շատ արտադրողներ հիմնադրվել են 1920-1930-ական թվականներին։ Շրթներկներն այն ժամանակվա ամենահայտնի գեղեցկության արտադրանքներից էին, ավելին, քան կարմրաներկն ու դիմափոշին, քանի որ դրանք պայծառ ու էժան էին:1915 թվականին Մորիս Լևին հայտնագործեց շրթներկի համար նախատեսված մետաղական տարան, որը լիցենզիա տվեց դրա զանգվածային արտադրությանը "Flapper" ոճը ազդել է նաև 1920-ականների կոսմետիկայի վրա, որը ներառում էր մուգ աչքեր, կարմիր շրթներկ, եղունգների կարմիր լաք և արևայրուք, որը հորինել է Կոկո Շանելը ՝ որպես նորաձևության տուրք։ Հոնքերի մատիտը մեծ տարածում գտավ 1920-ականներին, մասամբ այն պատճառով, որ այն տեխնոլոգիապես գերազանցում էր նախկինում եղածին՝ շնորհիվ նոր բաղադրիչի՝ հիդրոգենացված բամբակի սերմի յուղի (նաև այդ դարաշրջանի մեկ այլ հրաշք արտադրանքի՝ Crisco Oil-ի  Maybeline-ի նման առաջին առևտրային թարթչաներկերը պարզապես կարծր նյութեր էին, որոնք պարունակում էին Օճառ և գունանյութեր:Կինը փոքրիկ վրձինը թաթախում էր տաք ջրի մեջ, մազիկները քսում նյութին, հեռացնում ավելցուկը՝ վրձինը փաթաթելով  թղթի կամ սպունգի վրա, իսկ հետո թարթիչները ասես ջրաներկի կտավ լինեին ։ L ' Oréal-ի հիմնադիր Յուջին Շյուլերը 1907 թվականին հորինել է ժամանակակից սինթետիկ մազերի ներկը, իսկ 1936 թվականին նա հորինել է նաև արևապաշտպան քսուքը ։ Եղունգի լաքի առաջին արտոնագիրը տրվել է 1919 թվականին։ Գույնը ՝ բաց վարդագույն ;Անհասկանալի է, թե որքան մուգ էր այդ վարդը, բայց ցանկացած աղջիկ, ում եղունգները ներկված էին ցանկացած վարդագույնով, ավելի մուգ, քան մանկան կարմրությունը, բամբասանքների վտանգի տակ էր ընկնում,որ նա «անառակ»է ։ Նախկինում միայն գյուղատնտեսական աշխատանք կատարողներն  էին արևայրուքով, մինչդեռ նորաձև կանայք իրենց մաշկը հնարավորինս գունատ էին պահում։ Արևայրուքի տարածումից հետո հեռուստատեսությամբ թողարկվեցին տասնյակ նոր արհեստական արեւայրուքի միջոցներ, որոնք օգնում են ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց «արևայրուք ընդունած» տեսք ունենալ:Ասիայում մաշկի սպիտակեցումը շարունակեց մնալ գեղեցկության իդեալը մինչ օրս։
Առաջին համաշխարհային պատերազմին հաջորդած ժամանակահատվածում պլաստիկ վիրաբուժության բում նկատվեց։ 1920-1930-ական թվականներին դեմքի կոնֆիգուրացիան և սոցիալական ինքնությունը գերիշխում էր պլաստիկ վիրաբույժների աշխարհում։ Դեմքի բարձրացումն իրականացվել է դեռևս 1920 թվականին, սակայն միայն 1960-ականներին, կոսմետիկ վիրահատությունները կիրառվեցին ծերացման նշանները նվազեցնելու համար ։ Քսաներորդ դարում կոսմետիկ վիրաբուժությունը հիմնականում պտտվում էր կանանց շուրջ։ Տղամարդիկ կարող էին մասնակցել միայն այն դեպքում, եթե այլանդակված էին պատերազմի պատճառով։ Սիլիկոնե իմպլանտները ներդրվել են 1962 թվականին:1980-ականներին Պլաստիկ վիրաբույժների ամերիկյան միությունը ջանում էր պլաստիկ վիրաբուժության մասին հանրային իրազեկվածությունը բարձրացնել։ Արդյունքում, 1982 թվականին Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանը բժիշկներին օրինական իրավունք շնորհեց գովազդելու իրենց ընթացակարգերը ։ Պատմողական գովազդի լավատեսական և պարզեցված բնույթը հաճախ հանգեցնում էր նրան, որ գործողությունները անվնաս էին թվում, երբ իրականում դա ամենևին էլ այդպես չէր։ Էսթետիկ պլաստիկ վիրաբուժության ամերիկյան ընկերությունը հայտնում է, որ 1998 թվականին ավելի քան երկու միլիոն ամերիկացիներ են ընտրվել կոսմետիկ միջամտությունների՝ և՛ վիրաբուժական, և՛ ոչ վիրաբուժական համար, որոնցից ամենահայտնին լիպոսակցիան է։ Կրծքագեղձի մեծացման վիրահատությունները զբաղեցրել են երկրորդ տեղը, իսկ երրորդ, չորրորդ և հինգերորդ տեղերը զբաղեցրել են աչքի վիրահատությունը, դեմքի բարձրացումը և քիմիական պիլինգը ։
1920-ական թվականներին բազմաթիվ աֆրոամերիկացիներ մասնակցել են մաշկի գունաթափմանը՝ փորձելով բացացնել դեմքի գույնը ինչպես նաև ուղղել մազերը՝ ավելի սպիտակ երևալու համար։ Մաշկի սպիտակեցնող միջոցները և մազերի արդուկները մեծ շահույթ բերեցին և կազմում էին տասնամյակի սև մամուլում հրապարակված բոլոր գովազդների երեսունից հիսուն տոկոսը ։ Հաճախ այս սպիտակեցնող միջոցներն ու արդուկները ստեղծվում և վաճառվում էին հենց աֆրոամերիկացի կանանց կողմից։ Մաշկի սպիտակեցնող նյութերը պարունակում էին կաուստիկ քիմիական նյութեր, ինչպիսին է հիդրոքինոնը, որը ճնշում է մելանինի արտադրությունը մաշկի մեջ։ Այս սպիտակեցնող միջոցներ մեծ չափաբաժինները կարող են առաջացնել ծանր դերմատիտ և նույնիսկ մահ:Շատ անգամ այս սխեմաները կիրառվում էին ամեն օր ՝ մեծացնելով մահվան ռիսկը։ 1970-ականներին առնվազն հինգ ընկերություններ սկսեցին կոսմետիկա արտադրել աֆրոամերիկացի կանանց համար։ Մինչև 1970-ական թվականները սևամորթ կանանց դիմահարդարման երանգները սահմանափակ էին:Դիմահարդարումը և շրթներկը հարմար չեն մաշկի մուգ տեսակների համար, քանի որ դրանք ստեղծվել են մաշկի բաց երանգների համար։ Այս կոսմետիկ միջոցները, որոնք ստեղծվել էին բաց գույնի մաշկի համար, մուգ մաշկը դարձնում էին մոխրագույն։ Ի վերջո,  դիմահարդառման պարագաներ ստեղծող ընկերությունները ստեղծեցին դիմահարդարում, որը հարմար էր մաշկի գրեթե բոլոր երանգների համար, ինչպիսիք են հիմքերը և դիմափոշիները, որոնք բնական համապատասխանություն էին ապահովում։ Հանրաճանաչ ընկերությունները, ինչպիսիք են Start-ը, From-ը, Libra-ն, Flori Roberts-ը և Fashion Fair-ը, կոսմետիկայի համար ողջամիտ գներ են սահմանում քանի որ ցանկանում են հասանելի լինել լայն զանգվածներին ։