cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ԱՄՆ-ի գաղութային պատմություն
Բրիտանական կայսրության հետ կապեր
Չնայած գաղութները զգալիորեն տարբերվում էին միմյանցից, նրանք բոլորը Բրիտանական կայսրության մաս էին կազմում, և ոչ միայն պաշտոնապես։ Երկու դարերի ընթացքում ձևավորված Բոստոնի, Նյու Յորքի, Չարլսթոնի և Ֆիլադելֆիայի ամերիկյան էլիտան իրեն Բրիտանական էր համարում։ Չնայած նրա ներկայացուցիչներից շատերը երբեք չեն եղել Բրիտանական կղզիներում, հագուստի, վարվելակարգի և նույնիսկ պարի անգլիական ոճը համարվում էր էտալոն։ Հարուստ առանձնատները կառուցվել են վրացական ոճով, տեղական կահույքը պատճենել է Չիպենդեյլի նմուշները, իսկ կրթված մարդիկ մասնակցել են եվրոպական մտավոր կյանքին և, մասնավորապես, լուսավորչական շարժմանը։ Տեղացիներից շատերը անգլիական Ամերիկայի նավահանգստային քաղաքները համարում էին առնվազն բրիտանական ։
Քաղաքական կառուցվածք
Նույնիսկ գաղութների ինքնակառավարման կառուցվածքի առանձնահատկություններում դրսևորվեցին քաղաքական կյանքի կապերը գաղութների և մետրոպոլիայի միջև։ Գաղութային քաղաքական շատ առաջնորդներ հետևում էին բրիտանական խորհրդարանական ընդդիմության տեսակետներին, որն այն ժամանակ բաղկացած էր վիգերից։ Ինքնակառավարման մարմինների կառուցվածքն ինքնին կրկնօրինակում էր բրիտանական Սահմանադրությամբ նախատեսված նմանատիպ կառույցները։ Նահանգապետն իր դիրքով համապատասխանում էր թագավորին, նրա խորհուրդը՝ Լորդերի պալատին, իսկ գաղութային ժողովները՝ համայնքների պալատին։ Գաղութային շատ օրենքներ ուղղակիորեն վերցվել են անգլիական օրենսդրությունից, և մինչ այժմ ԱՄՆ օրենսդրությունը գենետիկորեն բխում է անգլիական ընդհանուր իրավունքի համակարգից։ Ի վերջո, քաղաքական իդեալների, հատկապես քաղաքական ներկայացուցչության և հանրապետական կառավարման շուրջ վեճերը հանգեցրին ամերիկյան հեղափոխության ։
Առևտուր
Մեկ այլ առանձնահատկություն, որը միավորում էր բոլոր գաղութները, կախվածությունը Բրիտանական ներմուծումից էր։ 18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիայի տնտեսության արագ զարգացումը։ իր արտադրությունը կենտրոնացրեց արտահանման վրա, և գաղութները դարձան բրիտանական ապրանքների կարևոր շուկա։ Միայն 1740-1770 թվականներին բրիտանական ապրանքների ներմուծումն Ամերիկա աճել է 360 %-ով։ Արդյունքում գաղութներում ձևավորվեց սպառողական շուկայի միասնական կառուցվածք ։ Հեղափոխության ժամանակ դա պատճառ դարձավ մի շարք բողոքի գործողությունների, ինչպիսիք են Բոստոնյան թեյախմությունը։
Դիմակայություն մետրոպոլիայի հետ
Ամերիկյան գաղութների համար միավորող գործոն էր նաև մետրոպոլիայի հետ առճակատումը, որի մեջ նրանք ներգրավվեցին 1763 թվականին Թագավորական հռչակագրի ընդունումից հետո, որը սահմանափակում էր բոլոր գաղութների իրավունքները Յոթնամյա պատերազմի արդյունքում Ֆրանսիայից նվաճված տարածքներում գործողություններ կատարելու համար։
Նոր Անգլիա
Պուրիտաններն ապրում էին ինքնակառավարվող համայնքներում, որոնք հիմնականում բաղկացած էին ֆերմերներից և նրանց ընտանիքներից։ Երկիրը պատկանում էր տղամարդկանց, ովքեր այն բաժանում էին իրենց միջև սոցիալական կարգավիճակին համամասնորեն։ Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր սպիտակամորթ տղամարդու բաժին էր ընկնում որոշակի սեփականություն, որը բավարար էր ընտանիքը պահելու համար, եթե նա որևէ մեկի ծառայության մեջ չէր և դատապարտված չէր որևէ հանցագործության համար։ Բացի այդ, յուրաքանչյուր հողատեր ձայն ուներ քաղաքային ժողովում, որը որոշումներ էր կայացնում հարկերի հավաքագրման, ճանապարհների կառուցման և քաղաքային վարչակազմի ընտրության վերաբերյալ։
Պուրիտանական եկեղեցին ինքնաբերաբար հասանելի չէր բոլոր տեղացիներին, քանի որ պուրիտանները կարծում էին, որ ոչ բոլոր մարդիկ են նախատեսված փրկության համար։ Ծխականներ դարձան միայն նրանք, ովքեր ընտրվեցին և ընդունվեցին միաբանության կողմից։ «Ընտրյալները» կամ «Սրբերը» Նոր Անգլիայի բնակչության միայն 40 %-ն էին։
Ֆերմերներ
Նոր Անգլիայի ֆերմերը, ինչպես ժամանակի բրիտանացի ֆերմերը, լիարժեք իշխանություն ուներ ինչպես իր ունեցվածքի, այնպես էլ ընտանիքի վրա։ Ամուսնանալով՝ անգլիացի կինը հրաժարվեց ոչ միայն իր օրիորդական ազգանունից, այլև ունեցվածքից, որը փոխանցվում էր ամուսնուն, ինչպես նաև իրավական կարգավիճակից և քաղաքական կյանքին մասնակցելու իրավունքից, նույնիսկ եթե նա այրի դառնար։ Կանանց դերը բաղկացած էր միայն տնային տնտեսության պահպանման և ամուսնացած երեխաների և երեխաների խնամքի մեջ։ Սովորաբար նրանք ամուսնանում էին 20-25 տարեկան հասակում, իսկ ընտանիքում միջին հաշվով մինչև 6-8 երեխա կար։ Կանանց պարտականությունները ներառում էին ոչ միայն կերակուր պատրաստելը, այլև մանելը, հյուսելը, յուղ, մոմեր և օճառ պատրաստելը։
Երբ որդիները մեծանում էին, նրանց սովորաբար օգնում էին կազմակերպել իրենց սեփական ֆերմաները։ Հարսանիքի համար երեխաներին տրվել են հողակտորներ, անասուններ կամ տնտեսական պարագաներ, ավելի հազվադեպ՝ փող։ Երիտասարդներն իրենք են գտել իրենց ծանոթների մեջ, ովքեր համապատասխանում են տարիքին, ազգությանը, դավանանքին և սոցիալական կարգավիճակին։ Ծնողները սովորաբար չէին միջամտում, բայց իրավունք ունեին մերժել իրենց երեխաների ընտրությունը։
Տունը, որպես կանոն, փայտե էր, մեկ հարկանի, ձեղնահարկով կամ առանց, հիմքի վրա՝ կտրված գերաններից պատրաստված ամուր գերանի տեսքով, նաև ուներ վառարան՝ ձմռանը ճաշ պատրաստելու և ջեռուցման համար  Ներքին սենյակները բաղկացած էին միջանցքից, որը հաճախ զուգորդվում էր խոհանոցի հետ, հյուրասենյակը, որտեղ ծնողների մահճակալն էր, և ճաշասենյակը։ Երեխաները սովորաբար քնում էին ձեղնահարկում։
Քաղաքաբնակներ
Շարային անտառի առատության պատճառով նավաշինությունը ծաղկում ապրեց Նոր Անգլիայում։ Գրեթե յուրաքանչյուր գետի գետաբերանում կառուցվել են նավաշինարաններ և սղոցարաններ։ Նրանց աշխատողներին և շարունակաբար աճող գյուղական բնակչությանը սպասարկում էին արհեստավորներն ու առևտրականները։ Դարբինները, կաբինետագործներն ու կառքերը հաճախ կազմակերպվում էին գյուղերում ։ Առևտրականները գնում էին հացահատիկ և տեղական այլ ապրանքներ (տակառներ, տանիքների տանիք, պոտաշ...) և վաճառում ներմուծված ապրանքներ՝ հագուստ, մետաղական արտադրանք, պատուհանի ապակի, շաքար և մելաս։ Քանի որ ներմուծման առաքումն իրականացվում էր ծովային փոխադրումներով, նրանց խանութներն ու պահեստները հիմնականում տեղակայված էին նավահանգստային քաղաքներում։ Այստեղ և ճանապարհների երկայնքով տեղակայված էին պանդոկներ (այն ժամանակ հյուրանոցների հետ համատեղ) և տրանսպորտային համակարգը սպասարկող ախոռներ։ Բացի այդ, նավահանգստային քաղաքներում գործարաններ կային։
Նավահանգիստներում կենտրոնացած էր ձկնորսական նավատորմը։ Ձուկ, անտառ և փայտամշակման արտադրանք (հիմնականում մելասի տակառներ և այլ ապրանքներ) արտահանվել են Արևմտյան Հնդկաստան և Եվրոպա։ Հարուստ վաճառականները գերակշռում էին Նոր Անգլիայի սոցիալական կյանքում։ Նրանց երկհարկանի տները կառուցվել են վրացական ոճով, ունեցել են սիմետրիկ ճակատ, հատուկ տարածքներ գրադարանի, ճաշասենյակի, հյուրասենյակի և մի քանի ննջասենյակների համար տանտերերի, նրանց երեխաների և հյուրերի համար վերին հարկում։
Հարավ
Հարավային գաղութներում քաղաքականապես գերակշռում էին հարուստ տնկարկները՝ ստրկատերերը։ 1750 թվականին այստեղ ապրում էր մոտ 650 հազար մարդ, որոնցից 40 %-ը սևամորթ ստրուկներ էին։ Նրանք աճեցրել են ծխախոտ, ինդիգո և բրինձ վաճառքի համար, ինչպես նաև սեփական ապրուստի համար ։ Ազատ սպիտակամորթների մեծ մասը ֆերմերներ էին, որոնք ունեին փոքր հողատարածքներ և քվեարկելու իրավունք ։
Հարավի կանայք
XX դարի երկրորդ կեսից ամերիկացի պատմաբանները հատուկ ուշադրություն են դարձրել կանանց դերին սոցիալական պատմության մեջ  ։ Չեսապիկ ծովածոցի շրջանի առաջին գաղութներում շատ քիչ սպիտակամորթ կանայք կային։ Բնակչությունը հիմնականում բաղկացած էր երիտասարդ ամուրիներից, որոնք Եվրոպայում որպես աշխատավարձ էին ստանում։ 1619 թվականից հետո նրանց մեջ սկսեցին հայտնվել աֆրիկացի կանայք, բայց այդ ժամանակ նրանց սոցիալական կարգավիճակը մնում է քննարկման առարկա։ Հետևաբար, XVII դարի Հարավային գաղութների մեծ մասում  նորմալ ընտանեկան կյանքը կամ անհնար էր, կամ անկայուն։ Հսկայական տարածքներում բնակչության ցրվածության հետ մեկտեղ դա հանգեցրեց սպիտակամորթ վերաբնակիչների հաճախակի համատեղությանը սևամորթ ստրուկների հետ։
Բարձր մահացության պատճառով կանայք հաճախ այրի էին դառնում՝ ժառանգելով ամուսնու ունեցվածքը, որը նրանք շուտով ավելացնում էին՝ նորից ամուսնանալով, ինչը նպաստում էր նրանց սոցիալական նշանակության աճին։ XVIII դարում, երբ բնակչությունը կայունացավ, երեխաների թիվն ավելացավ, բայց կանանց սոցիալական կարգավիճակը ընկավ ։
Ստրուկներ
Ծխախոտի, բրնձի և ինդիգոյի տնկարկներում աշխատող սև ստրուկները բերվել են Աֆրիկայից։ Ըստ օրենքի, ստրուկները ոչ մի իրավունք և ունեցվածք չունեին։ Չնայած Հարավային գաղութները ամենաշահութաբերն էին մեկ շնչի հաշվով (ներառյալ ստրուկները), բոլոր եկամուտները բաժին հասան նրանց տիրոջը։ XVI-XVII դարերում 6 միլիոն մարդ գնաց Ամերիկա, որոնց 60 %-ը ստրուկներ էին։ Եվս 170,000 աֆրիկացիներ դուրս բերվեցին 1700-1750 թվականներին։ Մինչև 1750 թվականը Հյուսիսային Ամերիկայի անգլիական գաղութներում ապրում էր մոտ 250,000 ստրուկ, որոնք Կարոլինայում կազմում էին բնակչության մեծամասնությունը։ Անկախությունից հետո անցկացված առաջին մարդահամարի համաձայն՝ ԱՄՆ-ն ուներ 697,681 ստրուկ և 59,527 ազատ սևամորթ բնակիչ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պատմություն Կատեգորիա:13 գաղութների պատմություն Կատեգորիա:Գաղութատիրության պատմություն Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի պատմություն
1459
Մահեր
Կատեգորիա:1459 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Մարիա Բուտիրսկայա
Բուտիրսկայա Մարիա Վիկտորովնա (Мария Викторовна Буты́рская, ), ռուս գեղասահորդուհի, սպորտի վաստակավոր վարպետ, կանանց մենասահքում առաջին ռուս աշխարհի չեմպիոնուհին, Եվրոպայի եռակի չեմպիոն, Ռուսաստանի վեցակի չեմպիոն։ Ներկա պահին՝ գեղասահքի մարզիչ։
Կենսագրություն
Չմուշկների վրա կանգնել է 5 տարեկանում։ Սկզբում սպորտով զբաղվել է Մոսկվայի Լենինգրադյան շրջանի «Վիմպել» սպորտային ակումբում։ Մարիա Բուտիրսկայայի առաջին մարզիչը նրան համարում էր շատ տաղանդավոր ու աշխատասեր երեխա։ Մարիան լավագույնն էր խմբում, հաղթում էր մանկական բոլոր մրցույթներում։ Մի քանի տարի հետո մարզիչը գնաց ֆիզարձակուրդ, և Մարիան հայտնվեց մի մարզիչի խմբում, ում հետ նորմալ հարաբերություններ չստացվեցին։ Մարիայի պնդմամբ նա ծաղրում էր իրեն և ասում, որ աղջիկը հեռանկար չունի և ի վերջո մարզիչի պնդմամբ նրան հեռացրին ԲԿՄԱ-ի գեղասահքի դպրոցից։ Մարիան չսահեց մի քանի ամիս, կորցրեց հավատը սեփական ուժերի նկատմամբ և ավելորդ քաշ հավաքեց։ Երբ այդ մասին իմացավ առաջին մարզիչը, նա համոզեց իր սիրելի աշակերտուհուն շարունակել սահել և կազմակերպեց նրա մարզումները Վլադիմիր Կովալյովի խմբում, իսկ 1991 թվականին Մարիան սկսեց մարզվել հայտնի մարզիչ Վիկտոր Կուդրյավցևի մոտ։ Նա ասում է, որ սահելու հրաշալի տեխնիկայի և թռիչքների կատարման համար պարտական է Վիկտոր Նիկոլաևիչին։ Սակայն հաջողությունների հասնելուն օգնել է համագործակցությունը խորհրդային մարզիչ Ելենա Չայկովսկայայի հետ։ Մարիայի կարծիքով հենց Ելենա Անատոլևնան է օգնել իրեն ձեռք բերել վստահություն և հավատալ, որ ինքը կարող է դառնալ աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն, ինչպես նաև գտնել իր սեփական «բալետային» ոճը։ Մարիայի ծրագրերը տարբերվում էին դասական երաժշտության հաճախակի օգտագործմամբ։
1999 թվականի աշխարհի չեմպիոնատում Մարիան ոսկե մեդալ հաղթեց՝ այս մրցաշարում դնելով Ռուսաստանի հաղթանակի վերջնական ակորդը (չորս ոսկե մեդալներից չորսը)։ Նա դարձավ հետխորհրդային Ռուսաստանի պատմության մեջ աշխարհի առաջին չեմպիոնը։ Այդ նույն մրցաշրջանում Բուտիրսկայան 1998-1999 թթ. Գրան-Պրիի եզրափակիչում երկրորդն էր, նրան հաղթել էր Ուզբեկստանից Տատյանա Մալինան։
Ավարտեց իր մարզական կարիերան 2003 թվականին։ Սառցե շոուներին մասնակցությունը քիչ էր. Մարիան ասում է, որ երբեք չի սիրել հանդես գալ ցուցադրական ծրագրերին. ավարտելով մրցելը՝ նա միշտ էլ սիրել է մրցել։ Այդ ժամանակվանից նա զբաղվում է մարզչական գործունեությամբ, մասնավորապես փոքր երեխաների մարզմամբ ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացել է 2006 թվականի օգոստոսի 11-ին՝ հոկեյիստ Վադիմ Խոմիցկու հետ։ 2007 թվականի ապրիլի 17-ին ծնվել է որդին՝ Վլադիսլավը, 2009 թվականի հունիսի 3 -ին՝ աղջիկը՝ Ալեքսանդրան, իսկ 2017 թվականի մայիսին՝ Գորդեյ որդին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ Կատեգորիա:Սպորտի վարպետներ ըստ ազգության Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ
Մայքլ Ջեքսոնի մահ
Մայքլ Ջեքսոնը մահացավ 2009 թվականի հունիսի 25-ին 21։26 UTC (տեղական ժամով, Երևանում ժամը 2։26 էր) տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ նա ուշաթափվեց իր վարձակալած տանը։
Մահը
Հունիսի 25-ի առավոտյան Մայքլը ուշաթափվեց իր տանը։ Մայքլի անձնական բժիշկ՝ Քոնրադ Մյուրրեյը, ավելի ուշ իր փաստաբանի միջոցով հայտնեց, որ նա բարձրանալով 2-րդ հարկ, հայտնաբերեց անշունչ Մայքլին մահճակալում պառկած, սակայն Մայքլի սիրտը դեռ բաբախում էր։ Քոնրադը սկսեց սիրտ-թոքային վերակենդանացում անցկացնել ; 5-10 րոպեից նա որոշեց զանգահարել 991, սակայն ննջասենյակում քաղաքային հեռախոս չկար, իսկ բջջայինով չէր ցանկանում զանգահարել, քանզի չգիտեր Մայքլի տան հասցեն։ Մինչ նա գտավ Մայքլի թիկնապահին, որպեսզի նա իր հեռախոսից զանգահարի 911, անցավ ևս 30 րոպե ։ Տեղի ժամանակով ժամը 12։21-ին (PDT) 911-ի աշխատողի մոտ գրանցվեց կանչը Մայքլի տանից ։ Զանգահարողը տան անվտանգութիան աշխատողներից էր ։ 3 րոպե 17 վայրկյանում տեղ հասած բժիշկները գտան անշունչ Մայքլին, ում սիրտը չէր բաբախում։ 42 րոպե շարունակ նրանք փորձում էին վերակենդանացնել Ջեքսոնին։ Մյուրրեի փաստաբանի խոսքերով, UCLA-ից բժիշկը հրամայեց ադրենալինի ուղիղ ներարկում անել սրտի մեջ։ Փաստաբանը նշեց, որ այն ժամանակ, երբ Մայքլը տանն էր, նրա սիրտը բաբախում էր ։ Մայքլին վերակենդանացնելու փորձերը շարունակվում էին այնքան ժամակ, մինչ շտապօգնութիան մեքենան հասավ Կալիֆորնիական համալսարանի Բուժ-կենտրոն (UCLA), ինչպես նաև 1 ժամ դրանից հետո։ Մեքենան հասավ UCLA ժամը 13։14 ։ Չնայած այդ փորձերին, տեղական ժամակով ժամը 14։26 րոպեին բժիշկները գրանցեցին Փոփ Արքայի մահը ;
Նախապատրաստում
Հասարակական հրաժեշտի երեկոն տեղի ունեցավ Լոս Անջելեսի «Սթեյփլս սենթր» մարզապալատում, որը տեղավորում է 20,000 մարդ։ 17,500 անվճար տոմս պատահականության սկզբունքով խաղարկվել է բոլոր ցանկացողների միջև։ Ընդհանուր առմամբ 1,6 միլիոն մարդ դիմել է տոմսեր ստանալու ակնկալիքով ։ Հուլիսի 5-ին համակարգիչը գրանցված մասնակիցներից ընտրեց 8750 մասնկացից, որոնցից յուրաքանչյուրը ստացավ 2 տոմս։ 11,000 մարդու հնավորություն է տրվել ներկա գտնվել հենց «Սթեյփլս սենթրում», իսկ մտացած 6500-ը հետևում էին կատարվողին տեղադրված էկրաններից ։ Կարգ ու կանոնի պահպանմանը հետևում էին 3200 ոստիկան, այդ արարողությունը արժեցավ Լոս ԱՆջելեսի քաղաքապետարանին 1,4-4 միլիոն դոլար։
Համֆրիս շրջան (այլ կիրառումներ)
Համֆրիս շրջան, կարող է վերաբերել՝
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
«Վեսթսայդյան պատմություն» (West Side Story), 2020 թվականի ամերիկյան ռոմանտիկ երաժշտական ֆիլմ, որի ռեժիսորը Սթիվեն Սփիլբերգն է, իսկ սցենարիստը՝ Թոնի Քուշները։ Ֆիլմը Արթուր Լորենթսի, Լեոնարդ Բերնսթայնի և Սթիվեն Սոնդհեյմի նույնանուն բրոդվեյական մյուզիքլի ադապտացիան է, որը հիմնականում կենտրոնանում է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» ողբերգությանը ։ Ֆիլմի սցենարն ավելի մոտ է լինելու բրոդվեյական մյուզիքլի սցենարին, քան 1961 թվականի ադապտացիային, որի ռեժիսորներ էին Ռոբերտ Վայզը և Ջերոմս Ռոբինսը ։ Ֆիլմի գլխավոր դերերում են Էնսել Էլգորթը և Ռեյչել Զեգլերը՝ Արիանա ԴեԲոուզի, Դավիդ Ալվարեզի, Քորի Սթոլի և Բրայան դ’Արսի Ջեյմսի հետ միասին։ Ֆիլմին նաև մասնակցում է Ռիտա Մորենոն՝ 1961 թվայանի բնօրինակ ֆիլմի աստղը, ով այստեղ կատարելու է երկրորդական դեր։
Մայքլ Ջեքսոնի մահ
Հրաժեշտի և թաղման արարողությունները
2009 թվականի հուլիսի 7-ին Լոս Անջելեսում տեղի ունեցավ հրաժեշտի փակ արարողությունը՝ «Ֆորեսթ լոուն» այգում (Հոլլիվուդյան բլուրներում)։ Ավելի ուշ դագաղը տեղափոխվեց «Սթեյփլս սենթր» որտեղ և կայացավ հրաժեշտի հասարակակն երեկոն։
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ։
Մայքլ Ջեքսոնի մահ
Հրաժեշտի և թաղման արարողությունները
Հասարակական հրաժեշտի երեկոն տեղի ունեցավ «Սթեյփլս սենթրում»։ Մայքլի դագաղը դրված էր բեմահարթակի առջև։ Սթիվի Ուանդերը, Լայոնել Ռիչին, Մրայա Քերին, Ջենիֆեր Հադսոնը, Աշերը, Ջերմեյն Ջեքսոնը և Շահին Ջաֆարգոլին կատարում էին Մայքլի երգերը։ Քուին Լատիֆան կարդաց «Մենք ունեինք նրան» (անգլ. We had him)՝ պոեմա, որը գրել է Մայա Էնջելը։ Էլ Շարպտոնը դիմելով Մայքլի երեխաներին ասաց
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Սյուժե
Դեռահասներ Թոնին և Մարիան, չնայած տեղի փողոցային ավազակախմբերի՝ սպիտակ Ջեթերի և պուերտոռիկյան Շարքերի հետ կապեր ունենալուն, սիրահարվում են 1950-ական թվականների Նյու Յորքում ։
Մայքլ Ջեքսոնի մահ
Հրաժեշտի և թաղման արարողությունները
Թաղման արարողությունը անց է կացվել 2009 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ֆորեստ Լոուն գերեզմանատանը։ Մայքլ Ջեքսոնին թաղել են ոսկե դագաղում։ Արարողությունը փակ էր, հրավիրված էին մոտ 200 մարդ՝ Մայքլի ծանոթները, հարազատները, ընկերները։ Նրանց թվում էին Մաքալեյ Կալկինը, Էլիզաբեթ Թեյլորը և այլք։ 26 լիմուզիններից կազմված Մայքլի դիով մեքենան վերջինը մտավ գերեզմանոց։ Թաղման արարողությանը հրավիրված էին 500 լրագրող։ Խիստ անվտանգության ռեժիմը սկսել էր գործել դեռ մի քանի օր առաջ։ Մահվան պատճառը նշվում է «դեղորայքի ներարկում այլ անձի կողմից» ։
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Արտադրություն
Սթիվեն Սփիլբերգը առաջին անգամ հետաքրքրություն է հայտնել դառնալ «Վեսթսայդյան պատմություն» ֆիլմի ռեմեյքի ռեժիսորը 2014 թվականի մարտին։ 20th Century Fox-ը ձեռք է բերել նախագծի բոլոր իրավունքները ։ Թոնի Քուշները, ով մինչ այդ աշխատել է Սփիլբերգի հետ 2005 թվականի «Մյունխեն» և 2012 թվականի «Լինքոլն» ֆիլմերի վրա, հայտնելով 2017 թվականի հուլիսին, որ նա գրում է ֆիլմի սցենարը, և, որ ֆիլմն ավելի նման է լինելու բնօրինակ մյուզիքլին, ոչ թե 1961 թվականի ֆիլմին ։
Մայքլ Ջեքսոնի մահ
Կտակը
Կտակը կազմված էր 2002 թվականին և ըստ դրա Մայքլ Ջեքսոնի ողջ ունեցվածքը փոխանցվում իր մորը՝ Քեթրին Ջեքսոնին, կտակում նաև գրված էր «Իմ նախկին կին Դեբբի Ռոուն դիտավորյալ նշված չէ իմ կտակում», Քեթրին Ջեքսոնը նշանակվում է Մայքլ Ջեքսոնի 3 երեխաների խնամակալ, եթե Քեթրինը ինչ-ինչ պատճառնորով չկարողանա խնամել երեխաներին, ապա երեխաների խնամակալությունը հանձնվում է Մայքլի վաղեմի ընկեր Դայանա Ռոսին։ Կտակի պատրաստման ժամանակ Մայքլի կարողությունը գնահատվում էր $500 մլն.։ Պլանավորվում է, որ Մայքլի ունեցվածքը կբաժանվի իր ընտանիքի, երեխաների և իր բարեգործական ֆոնդերի միջև։ 2009 թվականին նրա պարտքը կազմում էր $500 մլն., սակայն նրա ունեցվածքը գնահատվեց $2 մլրդ.։ Խոսքը 200 ձայնագրված, բայց չթողարկված երգերի, Sony/ATV Music Publishing ընկերության բաժնետոմսերի, Նևերլանդ ռանչոի և իր ունեցվածքի մասին է ։ 2009 թվականի նոյեմբերի 22-ին կազմակերպված աճուրդին Մայքլի ձեռնոցը վաճառվել է $335 000-ով, իսկ 1998 թվականին Bad շրջագայության ժամանակ նրա կրած բաճկոնը վաճառվել է $225 000-ով։ Աճուրդի ժամանակ Մայքլի իրերը ավելի թանկ արժեցան քան Մերլին Մոնրոյի և Էլվիս Փրեսլիի իրերը ։
Կարողությունը
Ջեքսոնի եկամուտը իր սոլո կարերայից գնահատվել է 500 միլիոն դոլար։ Որոշ վերլուծաբաններ գնահատել են նրա թողած մատերիալը (խոսքը չթողարկված 200 երգերի մասին է) կարող են արժենալ մի քանի միլիարդ դոլար ։ Սակայն 2007 թվականին Associated Press-ի ստացված տեղեկություններ համաձայն, Ջեքսոնի Sony / ATV-ում ունեցած բաժնետոմսերը գնահատվել են 236 միլիոն դոլար։ Ջեքսոնի մահվանից հետո, պարզ դարձավ, որ նա ունի 500 միլիոն դոլարի պարտք, սակայն միայն Մայքլ Ջեքսոն։ Ահա և վերջ ֆիլմը հավաքեց 252,3 միլիոն դոլար, իսկ 2010 թվականին Սոնիի հետ կապած պայմագիրը արժեցավ 250 միլիոն դոլար ։
Դիահերձում
Գործի հետաքննությամբ զբաղվեցին քորոներները ։ Մայքլի դին ուղղաթիռով տեղափոխվեց Բոյլ Հեյթս (անգլ.), որտեղ տեղակայվում է Լոս Անջելեսի քորոներների ծառայությունը ։ Դիահերձումը տեղի ունեցավ հունիսի 26-ի երեկոյան, որից հետո դին հանձնվեց ընտանիքին։ Բայց պատճառը այդպես էլ չպարզվեց ։ Մահվան պատճառը պարզելու համար անհրաժեշտ էին նոր անալիզներ, որոնք կխլեին ևս 6-8 շաբաթ ։ Քորոները նշեց որ բռնի սպանութիան հետքեր չեն հայտնաբերվել ։ Ավելի ուշ, Ջեքսոնների ընտանիքը անցկացրեց կրկնակի դիահերձում  ։
Պաշտոնական հետաքննություն
Չնայած նրան, որ ի սկզբանե սպանության տարբերակը չէր դիտարկվում, Մայքլի մահվամ մյուս օրը նրա մահվան գործով զբաղվեց Լոս Անջելեսի ոստիկանության դեպարտամենտը (անգլ.)(LAPD) ։ Քանզի LAPD-ն չէր սահմանափակում մուտքը Մայքլի տուն, և Ջեքսոնների ընտանիքը ազատ ձևով մտնում էր տուն, որոշ դիտորդներ, ինչպես փաստաբան Բրաուն Հերլանդը, քննադատեցին ոստիկանութիան աշխատանքը, համարելով, որ ազատ ելումուտի շնորհիվ կարող էր խախտվել պահպանվածութիան շղթան ։
Հուլիսի 1-ին հետաքննութիանը միացավ Թմրանյութերի դեմ պայքարի դեպարտամենտը (DEA)։ DEA-ը իրավունք ուներ հետաքննել այն խնդիրները, որոնք սովորաբար պաշտպանված են «բժիշկ-պացիենտ» արտոնութիամբ, DEA-ը կարող էր ստուգել այն բոլոր դեղերը որոնք դուրս են գրվել Մայքլին բժիշկների կողմից ։ Կալիֆորնիայի գլխավոր դատախազ Ջերրի Բրաունը պատմել է, որ DEA-ը հետաքննութիան համար օգտագործել է CURES՝ պացիենտների տվյալների բազան, որը պարունակում է ինֆորմացիա բոլոր դուրս գրված դեղերի, բժիշկների և պացիենտների մասին ։ Հուլիսի 9-ին Ուլիամ Բրատտոնը՝ Լոս Անջելեսի ոստիկանութիան ղեկավարը, հայտարարել է որ գործը դիտարկվում է իբրև սպանութիուն կամ էլ իբրև պատահական դոզավորման խախտում ։
Օգոստոսի 29/08/09 09։16 CET
Վաճառքներ
Մայքլի մահվանից մի քանի ժամ անց նրա ալբոմների վաճառքները կտրուկ աճեցին։ Նրա Thriller ալբոմը ամերիկյան iTunes-ում գրավեց 1-ին հորիզոնականը, մինչդեռ մնացած ալբոմները բարձրացան մինչև առաջին 40-յակ ։ Մեծ Բրիտանիայում Amazon.com ինտերնետային կայքում առաջին 20 հորիզոնականներից 14-ը Մայքլինն էին, 1-ին տեղը զբաղեցնում էր Off the Wall ալբոմը ։ Amazon.com կայքում Մայքլի ալբոմների վաճառքի թիվը հունիսի 26-ին աճեց 721 անգամ ։ Amazon.com կայքի տնօրինությունը հայտարարեց, որ Մայքլի մահվան լուրից մի քանի րոպե անց նրանք վաճառեցին Մայքլի և Jackson 5-ի բոլոր իրենց ունեցած սկավառակները ։
Մեկ շաբաթվա ընթացքում ԱՄՆ-ում վառվեց Մայքլի 415,000 ալբոմ, դա 40% ավել էր քան նրա մահվանից առաջ մեկ տարվա ընթացքում ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Մայքլ Ջեքսոն
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Արտադրություն
2018 թվականի հունվարին հայտարարվել է, որ Սփիլբերգը դառնալու է ֆիլմի ռեժիսորը, «Ինդիանա Ջոնս» շարքի հինգերորդ ստեղծագործության նկարահանումներից հետո ։ Այս հայտարարությանը հաջորդել է բաց քասթինգը Մարիայի, Թոնիի, Անիտայի և Բերնարդոյի դերերի համար ։ Լրացուցիչ բաց քասթինգը տեղի է ունեցել ապրիլին Նյու Յորքում և մայիսին՝ Ֆլորիդա նահանգի Օռլանդո քաղաքում ։ Հուլիսին «Ինդիանա Ջոնս» շարքի հինգերորդ ֆիլմի նկարահանումները հետաձգվել են, ինչը թույլ է տվել Սփիլբերգին զբաղվել «Վեսթսայդյան պատմություն» ֆիլմի նախարտադրությամբ ։
Մեգարոն
Մեգարոն (μέγαρον), հոգնակի megara, եղել է մեծ դահլիճ հին հունական պալատական համալիրներում։ Այն ուղղանկյուն դահլիճ էր, որը շրջապատված էր չորս սյուներով, բաց երկսյուն պորտիկով և կենտրոնում ուներ բաց օջախ։ Կարծում են, որ այդ շրջանի տիրակալը, որը կոչվում է անաքսոմ, իր գահը տեղադրել է այն սենյակում, որտեղ գտնվում էր օջախը։ Այդ պատճառով գլխավոր դահլիճը երբեմն անվանում են «գահասենյակ»։ Նա հատկապես Էգեյան էր բաց նավահանգստի շնորհիվ, որը սովորաբար պահպանվում էր սյուներով ։
Մուտքն ուներ մի առանձնահատկություն, որը օգնում է տարբերակել մեգարոնը իր դիրքի շնորհիվ, որը կարճ պատի երկայնքով էր, այնպիսին, որ խորությունն ավելի մեծ էր, քան լայնությունը։ Կենտրոնական Մեգարոնի շուրջ հաճախ եղել են բազմաթիվ տարածքներ, ինչպիսիք են հին տարածքները, գրասենյակները, նավթի մամլման տարածքները, արհեստանոցները, խեցեգործական արհեստանոցները, սրբավայրերը, միջանցքները, զենքերը և պահեստները այնպիսի ապրանքների համար, ինչպիսիք են գինին, յուղը և ցորենը։
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Արտադրություն
Ջասթին Փեքին վարձել են 2018 թվականի սեպտեմբերին ֆիլմի խորեոգրաֆիայի, իսկ Էնսել Էլգորթին՝ Թոնիի դերի համար ։ Նոյեմբերին Էյզա Գոնզալեզը դարձել է Անիտայի դերի համար գլխավոր թեքնածուներից մեկը ։ Ռիտա Մորենոն ընտրվել է Վալենտինայի՝ Դոքի կերպարի վերամշակված տարբերակի դերում ։ 2019 թվականի հունվարին նորեկ Ռեյչել Զեգլերն ընտրվել է Մարիայի դերի համար՝ Արիանա ԴեԲոուզի, Դավիդ Ալվարեզի և Ջոշ Անդրես Ռիվերայի հետ միասին՝ համապատասխանաբար Անիտայի, Բերնարդոյի և Չայնոյի դերերի համար ։ 2019 թվականի մարտին Քորի Սթոլը և Բրայան դ’Արսի Ջեյմսը միացել են դերասանական կազմին ։ Մեկ ամիս անց հայտարարվել են Ջեթերի և Շարքերի մնացած դերակատարները ։
Մեգարոն
Կառուցվածք
Մեգարոնի կառուցվածքը նմանակել է հունական տաճարների վերջնական հատակագծման պատկերը ։
Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)
Արտադրություն
Երգահան Դևիդ Նյումանն ընտրվել է ֆիլմի համար Բերնսթայնի բնօրինակ սաունդթրեքի ադապտացիայի համար։ Գուստավո Դուդամելը՝ Լոս Անջելեսի ֆիլարմոնիկ երգչախմբի երաժշտական ռեժիսորը, նույնպես ներառվել է սաունդթրեքի ձայնագրման աշխատանքներին, իսկ Ջիանին Թեսորին՝ որպես վոկալի ուսուցիչ ։
Նկարահանումներ
2019 թվականի հունիսի 17-ին սկսել է նկարահանման ընթացքը ։ Այն շարունակվել է Նյու Յորքում և հյուսիսային Նյու Ջերսիում և ավարտվել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ։
Թողարկում
Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արտադրությունում գտնվող ֆիլմեր Կատեգորիա:2020 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Amblin Entertainment ֆիլմեր Կատեգորիա:Սթիվեն Սփիլբերգի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում Կատեգորիա:Նյու Յորքում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:20th Century Fox ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Նյու Ջերսիում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Շեքսպիրի ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր
Մեգարոն
Կառուցվածք
Նրանք միշտ քանդված են եղել և վաղ մեգարոնի մնացորդներում տանիքի որոշակի տեսակ չի երևում (Տես հին հունական և հռոմեական տանիքների ցանկը օրինակների համար)։ Ճարտարապետության պատմության մեջ մեգարոնը համարվում է ամենավաղ շինարարական միավորը։
Բետոնե հատակը ծածկված է եղել գորգով, իսկ պատերին կախված են եղել որմնանկարները ։
Բնականորեն այն շատ գունեղ էր։ Տանիքը սալիկապատված էր կերամիկական և թրծակավ սալիկներով ։
Այստեղ կային փայտե դեկորատիվ մետաղական դռներ, հաճախ` երկփեղկ ։ Մեգարոնում օգտագործվել են նաև լոգարաններ։ Մեգարոնը իր երկարության և լայնության համամասնություններով նման է վաղ դորիկական տաճարների կառուցվածքին ։
Նպատակ
Մեգարոնի գործառույթները շատ էին, այդ թվում' խնջույքները և ծիսակատարությունները։
Այն օգտագործվել է նաև թագավորական արարողությունների և պալատական խորհրդակցությունների համար։ Նրա կրոնական գործառույթները ներառում էին կենդանիների զոհաբերությունները, հաճախ աստվածություններին նվիրված տոնակատարությունները։
Օրինակներ
Հայտնի Մեգարոնը գտնվում է Տիրինսի պալատում` թագավորի մեծ ընդունարանում, որի գլխավոր սրահն ուներ բարձր գահ, որը տեղադրված էր աջ պատի մոտ։ Կենտրոնական օջախը ծածկված էր մինոսական ոճի չորս փայտե սյուներով, որոնք հենարան էին տանիքի համար ։ Ջարգացել է պալատական մեգարոն տեսակի շինարարությունը։ Դրանից հետո միկենցիները վերցրել են այս ճարտարապետությունը` դարձնելով այն բնորոշ հունականին։ Որմնանկարները ցույց են տալիս, որ գործիչներն ուտող խմող են ։
Այլ հայտնի կենտրոնական մեգարոնյան կառույցները գտնվում են Տիրինսում, Ֆիվայում, Միկենքում և Պիլոսում։
Դեկորը միավորում էր մեգարոնները։ Դրանով առանձնանում էին հայտնի մեգարոնները` դառնալով յուրահատուկ։ Տարբեր հունական մշակույթները ունեին իրենց սեփական յուրահատուկ մեգարոնները։ Օրինակ, մայրցամաքային բնակիչները տենդենց ունեին իրենց կենտրոնական մեգարոնը այլ հաստատություններից առանձնացնելու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճարտարապետություն
Հայաշեն (այլ կիրառումներ)
Հայաշեն, կարող է վերաբերել՝
1460
Մահեր
Կատեգորիա:1460 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հայասա (այլ կիրառումներ)
Հայասա, կարող է վերաբերել՝
Սուրեն Թադևոսյան (ռեժիսոր)
Սուրեն Թադևոսյան, հայ ռեժիսոր, պրոդյուսեր։
Կենսագրություն
Ծնվել է Երևան քաղաքում։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի Մուշեղ Իշխանի անվան թիվ 5 միջնակարգ դպրոցը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի Մ. Հերացու անվան բժշկական ինստիտուտ, որտեղ էլ ընդգրկվել է ՈՒՀԱ «ԵրՄի» թիմի կազմում և 1992, 1994 թվականներին Մոսկվայում դարձել չեմպիոն։ 1992-93 թվականներին սովորել է «Գլաձոր» կառավարման համալսարանի տնտեսագիտական բաժնում։ 1996 թվականին ուսումը շարունակել և ավարտել է Մոսկվայի իրավաբանական համալսարանում՝ որպես իրավաբան։ 1994-98 թվականներին եղել է Հայաստանի ՈւՀԱ լիգայի գլխավոր խմբագիրը։ 2001-2004 թվականներին կինոռեժիսորություն է սովորել Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքի «Escuela De Cine» կինոդպրոցում։ 2004-2011 թվականներին եղել է հայաստանյան տարբեր հեռուստաընկերությունների գլխավոր ռեժիսոր, գլխավոր պրոդյուսեր և փոխտնօրեն։ Եղել է «Արմատ» երաժշտական նախագծի և Նարեկ Բավեյանի պրոդյուսերը։ Մահացել է 2016 թվականի ապրիլի 11-ին Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում ։
Ստեղծագործական կյանք
Նկարահանվել է «Մեր բակը» ֆիլմի առաջին և երկրորդ մասերում։ Աշխատել է հայկական հեռուստաընկերություններում՝ հեղինակելով մի շարք հեռուստանախագծեր և հեռուստասերիալներ։ Նկարահանել է մի շարք երաժշտական և գովազդային տեսահոլովակներ, իսկ ԱՄՆ-ում անցկացվող «Գոլդեն Սթար» երաժշտական մրցանակաբաշխության ժամանակ Արսեն Սաֆարյանի «Հուշերի քաղաք» տեսահոլովակի համար արժանացել է «Տարվա լավագույն տեսահոլովակ» մրցանակին , իսկ 2010 թվականին՝ «Տարվա լավագույն ռեժիսոր» մրցանակին ։ 2011 թվականին Իսպանիայի Բիլբաո քաղաքի կինոփառատոնում արժանացել է «Լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի սցենար» մրցանակին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ ռեժիսորներ Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ
Ռաֆայել Համբարձումյան (այլ կիրառումներ)
Ռաֆայել Համբարձումյան անունը կարող է վերաբերվել.
Չերվինյանո դել Ֆրիուլի
Չերվինյանո դել Ֆրիուլ (Cervignano del Friuli), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզի Ուդինե գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 13446 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 472 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33052, 33050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0431։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անգլո-եգիպտական պատերազմ (1882)
1882 թվականի անգլո-եգիպտական պատերազմ (Second Anglo-Egyptian War), պատերազմ էր Մեծ Բրիտանիայի կողմից ընդդեմ Եգիպտոսի, որը տեղի ունեցավ 1882 թվականի ամռանը և աշնան սկզբին։ Բրիտանական կայսրությունը փորձում էր ընդլայնել իր գաղութային տիրույթները Աֆրիկայում և, դրանով իսկ, հրահրեց եգիպտացի հայրենասեր-սպաների ապստամբությունը՝ գնդապետ Արաբի-փաշայի գլխավորությամբ։
Ընդհանուր տվյալներ
Երկրորդ անգլո-եգիպտական պատերազմը տեղի է ունեցել Եգիպտոսում, 1882 թվականի հուլիսի 11-ից մինչև սեպտեմբերի 15-ը։ Տևել է 67 օր։ Պատերազմը բռնկվեց շնորհիվ Եգիպտոսի բնակչության ազգայնականորեն տրամադրված խավերի հակազդեցության ընդդեմ Եգիպտոսի նկատմամբ բրիտանական և ֆրանսիական գաղութարարական քաղաքականության։ Եգիպտացիների նման դիրքորոշումը կարող էր վտանգել ռազմավարական կարևորություն ունեցող Սուեզի ջրանցքի նկատմամբ անգլո-ֆրանսիական վերահսկողությունը։ Պատերազմն ավարտվեց բրիտանական հաղթանակով։ Եգիպտոսը ենթարկվեց բրիտանական ռազմակալման։ Ապստամբած եգիպտացիների առաջնորդը՝ գնդապետ Արաբին մահվան դատապարտվեց (հետագայում պատիժը մեղմվում է՝ աքսորվում է Ցեյլոն)։
Բրիտանական զորքերի հրամանատարներն էին Գարնետ Վուլզլին, Վուլզլիի 1–ին վիկոնտը՝ փոխկոմսը, Սեյմուր Բոշամպը, I բարոն Ալսեսթերը։ Բրիտանական կողմից պատերազմին մասնակցում էին բրիտանական և հնդկական զորքերը, նաև Եգիպտոսի տապալված խեդիվի` Թաուֆիք փաշայի եգիպտական ու սուդանյան զորքերը։ Ընդամենը` 40.560 կանոնավոր զորքեր։ Պաշտոնապես Անգլիայի դաշնակիցներն էին նաև Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ն, սակայն ռազմադաշտում նրանք որևէ մասնակցություն չեն ունեցել։
Հակառակորդ կողմի՝ գնդապետ Արաբիի հրամանատարության ներքո գործող եգիպտական և սուդանյան զորքերի թիվը հասնում էր մոտ 100.000-ի, սակայն դրանց մեջ մեծ թիվ էին կազմում անվարժ նորակոչիկները` մոտ 40.000, ինչպես նաև անկարգապահ բեդուինական ցեղերի ջոկատները, որոնց առաջնորդները կաշառվեցին անգլիացիների կողմից և մերկացրեցին ռազմաճակատի` իրենց պաշտպանությանը հանձնված մասը։ Արաբիի քիչ, թե շատ մարտունակ ուժերը կազմում էր մոտ 19.000 կանոնավոր զորք։
Պատերազմի պատճառները
Օտարերկրացիների ամենազորությունը վիրավորում էր եգիպտացիների ազգային զգացմունքները։ Ազգային-ազատագրական շարժման գլուխ կանգնեցին երիտասարդ եգիպտական ազգային բուրժուազիայի ներկայացուցիչները, եգիպտական մտավորականությունը, բանակի սպաները, հայրենասիրորեն տրամադրված կալվածատերերը։ Նրանք բոլորը միավորվեցին «Եգիպտոսը` եգիպտացիներին» կարգախոսի ներքո և ստեղծեցին Եգիպտոսի առաջին քաղաքական կազմակերպությունը՝ «Հիզբ-ուլ-վաթան», այսինքն «Հայրենիքի կուսակցությունը» կամ «Ազգայնական կուսակցությունը» ։
1881 թվականին եգիպտական բանակի մի խումբ սպաներ՝ գնդապետ Ահմեդ Արաբիի կամ Օրաբիի գլխավորությամբ Եգիպտոսի կառավարությանը խնդրագիր-դիմում ուղարկեցին՝ պահանջելով պաշտոնազրկել ռազմական նախարարին և հետաքննել նրա կողմից կատարված որոշ ռազմական պաշտոնյաների աստիճանների բարձրացումը։ Գնդապետ Արաբին ծագում էր ֆելլահներից և «Հիզբ-ուլ-վաթան» կուսակցության տաղանդավոր ու եռանդուն գործիչներից մեկն էր։ Նա հասկանում էր բանակի, որպես Եգիպտոսի միակ կազմակերպված ուժի նշանակությունը և փորձում էր ազգայնական շարժման համար աջակցություն ձեռք բերել գյուղացիության շրջանում ։
1881 թվականի փետրվարին Եգիպտական բանակի հայրենասեր-սպաների հրամանատարության ներքո գործող զինվորները գրավեցին եգիպտական ռազմական նախարարության շենքը և ձերբակալեցին ռազմական նախարարին ։
Գնդապետ Արաբիի խմբի հաջողությունը սարսափեցրեց կառավարությանը և նրա օտարերկրյա խորհրդականներին։ Նրանք փորձեցին Կահիրեցի հեռացնել եգիպտական բանակի հայրենասիրորեն տրամադրված զորագնդերը։ Սակայն այդ փոսրձը հանդիպեց դիմադրության։ «Վաթանիստները« այժմ պահանջեցին արդեն եգիպտական ամբողջ կառավարության հրաժարականը, նաև՝ մշակել Եգիպտոսի սահմանադրություն և մեծացնել Եգիպտոսի բանակը, որը նրանք համարում էին երկրի հզորության ու ազգային ինքնիշխանության հիմնական պաշտպանը։ Բանակի զինված ելույթը 1881 թվականի սեպտեմբերին ստիպեց խեդիվ Թաուֆիքին ընդունելու «վաթանիստների» բոլոր պահանջները ։
Այս իրադարձություններն ուժեղացրեցին օտարերկրյա մեծ տերությունների տագնապը։ Անգլիական և ֆրանսիական դիվանագիտությունը փորձեց կազմակերպել օսմանյան ռազմական ներխուժումը Եգիպտոս։ Երբ դա չհաջողվեց, Ֆրանսիան առաջ քաշեց Եգիպտոսի նկատմամբ համատեղ անգլո-ֆրանսիական ռազմական վերահսկողության նախագիծը։ Անգլիացիները, որոնք ձգտում էին ինքնուրույն գերիշխել Եգիպտոսում մերժեցին պաշտոնական Փարիզի այդ առաջարկը ։
Այնինչ 1881 թվականի սեպտեմբերյան ապստամբությունից հետո կազմավորված Շերիֆ փաշայի նոր կառավարությունը որոշում կայացրեց՝ անցկացնել Եգիպտոսի խորհրդարանի ընտրություններ։ Ընտրությունները պետք է կատարվեին 1866 թվականի ընտրական օրենքի հիման վրա, որը խիստ սահմանափակում էր ազգաբնակչության ընտրական իրավունքները։ Այնուամենայնիվ, խորհրդարան անցան մեծ մասամբ հենց «վաթանիստները»։ Վերջիններս պնդում էին, որ Եգիպտոսի ապագա սահմանադրությունը խորհրդարանին իրավունք պետք է տա լիովին վերահսկելու պետական բյուջեի թեկուզ այն մասը, որը նախատեսված չէր պետական պարտքի մարման համար։ Այնինչ, վարչապետ Շերիֆ փաշայի մշակած սահմանադրության նախագիծը խորհրդարանին այդ հարցում սոսկ խորհրդակցական իրավունք էր տալիս։ Եգիպտոսի խորհրդրանի պատգամավորների մեծ մասը 1881 թվականի դեկտեմբերի 26-ին բացված նստաշրջանի ժամանակ իրենց դժգոհությունն արտահայտեցին երկրի սահմանադրության՝ Շերիֆ փաշայի մշակած նախագծի նկատմամբ։ Գնդապետ Արաբին առաջարկեց՝ կազմավորել Եգիպտոսի նոր կառավարություն ։
Հաջորդ ամիս՝ 1882 թվականի հունվարին խեդիվ Թաուֆիքը ստացավ անգլո-ֆրանսիական համատեղ նոտա, որը պահանջում էր՝
1461
Մահեր
Կատեգորիա:1461 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Անգլո-եգիպտական պատերազմ (1882)
Պատերազմի պատճառները
Նոր կառավարությունը նոր սահմանադրության նախագիծ ընդունեց, որը նախատեսում էր երկրի բյուջեի հաստատումը կառավարության կողմից՝ խորհրդարանի հետ համատեղ, անշուշտ առանց բյուջեի այն մասի, որը նախատեսված էր պետական պարտքի մարման համար ։
Ի նշան կոպիտ օտարերկյա միջամտության դեմ բողոքի՝ ազգային կառավարությունը հրաժարական տվեց, սակայն դա այնպիսի լուրջ հուզումներ առաջացրեց Եգիպտոսի խոշորագույն քաղաքներում՝ Ալեքսանդրիայում և Կահիրեում, որ խեդիվ Թաուֆիքը հարկադրված եղավ 1828 թվականի մայիսի 28-ին ռազմական նախարարի պաշտոնում դարձյալ նշանակել գնդապետ Արաբիին ։
Պատերազմի առիթը
1867-1869 թվականներին Եգիպտոսում Ֆերդինանդ դե Լեսեպսը կառուցեց Սուեզի ջրանցքը, որը ռազմավարական նշանակություն ուներ համաշխարհային տնտեսության համար։ Սկզբում բաժնետոմսերի վերահսկիչ ծրարին տիրում էր Եգիպտոսի խեդիվ (1863-1879) Իսմայիլ փաշան։ 1875 թվականին խեդիվը իր բաժնետոմսերը վաճառեց Մեծ Բրիտանիային։ 1880 թվականից Սուեզի ջրանցիք բաժնետոմսերին տիրում էր անգլո-ֆրանսիական ընկերությունը։
Օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ IIը հրաժարվեց իր զորքերն ուղարկել Եգիպտոս։ Բրիտանիայի այդ հարցում չօգնեց նաև իր գաղութային պատերազմներում վաղուցվա դաշնակիցը՝ Ֆրանսիան, քանի որ զբաղված էր Վյետնամ ներխուժելու ռազմական նախապատրաստություններով։ Այնժամ բրիտանացիները որոշեցին միայնակ գործել։ Ֆրանսիան իր ռազմածովային զորագունդը հանեց Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքից։
Չսպասելով համաժողովի արձանագրության հաստատմանը, Ալեքսանդրիայի նավահանգստի մոտ ծովում կանգնած անգլիական էսկադրայի հրամանատարը՝ փոխծովակալ Սեյմուրը Ալեքսանդրիայի ռազմական կառավարչին (Military Governor) սադրիչ պահանջ ուղարկեց՝ դադարեցնել եգիպտացիների կողմից կատարվող ամրաշինական աշխատանքները։ 1882 թվականի հուլիսի 10-ին հանձնված այդ վերջնագիրն առաջարկում էր եգիպտական կողմին՝ կատարել անգլիական կողմի տվյալ պահանջը 24 ժամվա ընթացքում ։
Մարտական գործողությունները
1882 թվականի հուլիսի 11-ի վաղ առավոտյան բրիտանական էսկադրան, որը բաղկացած էր 8 զրահակիր նավից, 5 թնդանոթային նավից և 1 ականակրից, անձնակազմում ունենալով 5700 մարդ, սկսեց ռմբակոծել Ալեքսանդրիան։ Ռմբակոծությունն ավարտվեց հուլիսի 12-ի ուշ երեկոյան, երբ քաղաքի բոլոր ռազմական ամրությունները ավերվել էին։
Խեդիվ Թաուֆիքը, դավաճանելով Եգիպտոսի ազգային շահերին, Կահիրեից փախավ Ալեքսանդրիա, որն այդ ժամանակ զինակալված էր անգլիացիների կողմից ։
Շուտով բրիտանական զորքերը թողեցին Ալեքսանդրիան և շարժվեցին դեպի Եգիպտոսի մայրաքաղաքը՝ Կահիրե։ Սակայն հուլիսի 28-ին եգիպտացիները կանգենցրին բրիտանացիների ռազմարշավը դեպի իրենց մայրաքաղաք. Քաֆր-էդ-Դաուվարի ճակատամարտում եգիպտական բանակը կարողացավ արժանի դիմադրություն ցուցաբերել աշխարհի լավագույն բանակներից մեկին։
Բանն այն է, որ Ալեքսանդրիայի անկումից հետո գնդապետ Արաբին Եգիպտոսում մտցրել էր համընդհանուր զինապարտություն, դրա շնորհիվ հավաքել էր մեծ զորք։ Արաբին պաշտոնապես պատերազմ հայտարարեց Մեծ Բրիտանիային և բոլոր ուժերով շարժվեց հակառակորդի դեմ։ Դրանով իսկ նա անպաշտպան թողեց Սուեզի ջրանցքը։
Դրանից անհապաղ օգտվեց բրիտանական հրամանատարությունը։ Օգոստոսի 2-ին բրիտանա-հնդկական զորքերը (20 000 զինվոր), լորդ Վոլզլիի հրամանատարությամբ, գրավեցին Սուեզը։ Օգոստոսի 20-ին բրիտանացիները զավթեցին նաև Իսմայիլիան։ Վերջինիս անկումից հետո բացվեց ճանապարհը դեպի Կահիրե։
Օգոստոսի 24-ին տեղի ունեցավ Թել-էլ-Մագութի ճակատամարտը։ Այդ ճակատամարտում եգիպտացիները փորձեցին հետ մղել գեներալ Գրեմի բրիտանական զորքերի հարձակումը Կասասինի վրա։ Սակայն չկարողանալով լուրջ դիմադրություն ցուցաբերել, եգիպտացիները հետ շպրտվեցին և կրեցին ծանր կորուստներ։
Օգոստոսի 28-ին տեղի ունեցավ Կասանիսի ճակատամարտը։ Այդտեղ բրիտանացիների հրամանատարն էր գեներալ Գրեմը, իսկ եգիպտացիներինը՝ գնդապետ Արաբին։ Նրա զորքերը հարձակվում էին բրիտանացիների վրա։ Գեներալ Գրեմը ամբողջ օրվա ընթացքում պաշտպանվում էր, սակայն երեկոյան մոտ նա հարձակման նետեց իր թեթև հեծելազորը՝ սըր Բեյքեր Ռասսելի հրամատարությամբ։ Եգիպտացիները սասանվեցին և փախուստի դիմեցին։ Բրիտանացիների կորուստները կազմեցին 11 սպանված և 68 վիրավոր։
1882 թվականի սեպտեմբերի 13-ին տեղի ունեցավ հակառակորդ կողմերի զորքերի ճակատամարտը Թել-էլ-Քեբիր քաղաքի մերձակայքում։ Լորդ Վոլզլիի զորքերը (շուրջ 20 000 զինվոր), չնայած իրենց կատարած հյուծիչ անապատային գիշերային ռազմերթին, վաղ առավոտյան կարողացան գրոհել և ճեղքել գնդապետ Արաբիի բանակի (22 000 մարդ) պաշտպանական դիրքերը։ Եգիպտացիները կորցրեցին մի քանի հազար սպանված և վիրավոր և նահանջեցին։ Բրիտանացիները, որոնց կորուստները ճակատամարտից հետո կազմում էին ընդամենը 339 սպանվախ և վիրավոր, սեպտեմբերի 14-ին հաղթական կերպով մտան Եգիպտոսի մայրաքաղաք Կահիրե։
Ահա այստեղ պարզորոշ երևաց բրիտանական առաջավոր ռազմական տեխնիկայի և ռազմական կարգապահության առավելությունը եգիպտական բանակի նկատմամբ։
Պատերազմի ավարտը
Կահիրեի գրավման հաջորդ օրը (սեպտեմբերի 15-ին) Արաբի-փաշան և իր զինակիցները ձերբակալվեցին։ Եգիպտոսի կառավարությունը, որի գլուխ, փաստացի, կանգնած էր գնդապետ Արաբին, ստորագրեց իր անվերապահ կաիպտուլյացիան։ Բրիտանական զորքերը ռազմակալեցին ամբողջ Եգիպտոսը։ Այժմ Եգիպտոսը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի գաղութներից մեկը։ Դրանից հետո 40 տարի Եգիպտոսը կմնա բրիտանական ուղղակի վերահսկողության ներքո, որից հետո 1922 թվականին կհռչակվի Եգիպտոսի անկախությունը։ Բայց փաստացի կերպով, վերջին բրիտանական զինվորը Եգիպտոսից դուրս եկավ միայն 1956 թվականին։
Եգիպտոսի խեդիվի դատարանը Արաբի փաշային դատապարտեց մահապատժի։ Սակայն բրիտանական կառավարությունը միջամտեց և դատավճիռը փոխեցին. Արաբին աքսորվեց Ցեյլոն կղզի (արդի Շրի-Լանկա)։ Այդտեղ նա ապրեց 19 տարի, ապա ներում ստացավ և վերադարձավ Եգիպտոս։
Սարբև
Սարբև (სარბევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 547 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թերջոլայի շրջան
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողով (այլ կիրառումներ)
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով, կարող է վերաբերել՝
Կառլ X Գուստավ
Կարլ X Գուստավ, 1654 թվականից թագավոր։ Հենվել է մանր ազնվականության և հարուստ գյուղացիության վրա։ Լեհաստանի, Դանիայի, Ռուսաստանի դեմ պատերազմների շնորհիվ ընդարձակել է շվեդական տիրույթներն ու ամրապնդել շվեդների տիրապետությունը Բալթիկ ծովի շրջանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդիայի թագավորներ Կատեգորիա:Ուփսալայի համալսարանի շրջանավարտներ
1462
Մահեր
Կատեգորիա:1462 Կատեգորիա:Տարեթվեր
Հռոմեացի այրի
«Հռոմեացի այրի» (կամ «Dîs Manibus», Roman Widow), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1874 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Պուերտո Ռիկոյի Պոնսեի պատկերասրահի հավաքածուում։
Սիմոն Սուլթանյան
Սիմոն Գրիգորի Սուլթանյան, բոլշևիկ հեղափոխական, Կոմունիստական կուսակցության անդամ 1905 թվականից։
Հռոմեացի այրի
Տեղեկություն նկարի մասին
Ռոսսետտին սկսել է նկարի աշխատանքը 1873 թվականի հոկտեմբերին ։ Ինչպես գրել է ինքը Ռոսսետտին. «սպիտակ մարմարը, ֆոնը և սափորը, սպիտակ վարագուրումը և սպիտակ վարդերը կհամադրվեն իրար, ես հավատում եմ, և կստեղծեն հիանալի տպավորություն, իսկ նկարը իմ կարծիքով կլինի նույնչափ գեղեցիկ և վսեմ, ինչպես իմ ստեղծած յուրաքանչյուրը» ։ Գրականության մեջ որոշ դեպքերում նշված է, որ նկարի համար բնորդուհի է եղել Ալեքսա Ուայլդինգը, սակայն նկարչի եղբայր Ուիլյամ Մայքլ Ռոսսետտին և արվեստաբան Հենրի Մարիլյերը պնդել են, որ եղել է Մարիա Սպարտալի Սթիլմանը ։ Ռոսսետտին մտադիր է եղել նկարը վաճառել Ֆրեդերիկ Լեյլանդին, սակայն վախեցել է, որ նկարը «չափազանց խստաշունչ և ողբերգական կլինի նրա ճաշակի համար» ։
Նկարում պատկերված է հռոմեացի կին, որը նստած է իր ամուսնու գերեզմանի մոտ և երկու երաժշտական գործիք է նվագում։ Հերոսուհին սպիտակ է հագած, ինչը հին հռոմեացիների համար սգո գույն էր ։ Նկարի երկրորդ անվանում՝ «Dîs Manibus», կապված է Ռոսսետտիի մակագրության հետ՝ գրված Գյուստավ Ֆլոբերի մահվան առիթով, որով նկարիչը զուգահեռ է անցկացրել Ներոնի ժամանակ Հռոմի անկման և Երկրորդ կայսրության կործանման միջև ։ «Dîs Manibus»-ը նաև երաժշտական եղերգության անվանում է, որը նվագում է հերոսուհին տավիղով, և այդ բառերը գրված են աճյունասափորի վրա, որը պատկերված է նկարում (Dîs Manibus L. Aelio Aquino Marito Carissimo Papiria Gemina Fecit Ave Domine Vale Domine.) ։
Սիմոն Սուլթանյան
Գործունեություն
1894-1905 թվականներին եղել է հնչակյան կուսակցության անդամ, Սուլթանյանին բոլշևիկյան կուսակցության շարքերն է ընդունել ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեն։ 1907 թվականին «Բանվորի ձայն» թերթի ընդհատակյա հրատարակման գործին մասնակցելու համար ձերբակալվել է և աքսորվել է հյուսիս՝ Մազուրկա բնակավայրը, որտեղ նույնպես շարունակել է հեղափոխական գործունեությունը։ 1917 թվականից աշխատել է «Բակինսկի ռաբոչի» թերթում։
Հռոմեացի այրի
Տեղեկություն նկարի մասին
Նկարը կարելի է դասել Ռոսսետտիի 1872—1877 թվականների աշխատանքների շարքին, դրանք են՝ «Վերոնիկա Վերոնեզե», «La Ghirlandata» և «Ծովային հմայություն»։ «Հռոմեացի այրի» նկարի հետ դրանք ունեն գաղափարական և կոմպոզիցիոն մի շարք առանձնահատկություններ, իսկ բոլորը միասին արտահայտում են մեկ կերպարի չորս կողմերը կամ տեսանկյուններ ։ Ինչպես նաև բոլոր այդ չորս նկարներում որևէ ձևով արտահայտված է երաժշտության թեման ։ «Հռոմեացի այրի» նկարը ստեղծվել է «Ծովային հմայություն» կտավի հետ միաժամանակ, քանի որ Ֆրեդերիկ Լեյլանդը ցանկացել է գնել մի քանի նման աշխատանքներ, սակայն ավելի ուշ Լեյլանդը հրաժարվել է այդ գաղափարից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարներ Կատեգորիա:1874 նկարներ Կատեգորիա:Կանանց դիմապատկերներ
ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետ
ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետ, ԵՊՀ կազմում գործող ֆակուլտետներից մեկը ։
Պատմություն
Երևանի պետական համալսարանում 1933-1934 թվականներին կազմավորվեց երկրաբանաաշխարհագրական ֆակուլտետը։ Դրանից հետո՝ 1935 թվականին աշխարհագրության և երկրաբանության բաժիններն առանձնացվեցին և ստեղծվեց երկու առանձին ֆակուլտետ` երկրաբանության և աշխարհագրության ։
Աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետում կատարվեցին գիտահետազոտական աշխատանքներ` քարտեզագրության և գեոդեզիայի, ջրաբանության, բնօգտագործման և բնապահպանության, ջրային պրոբլեմների, երկրակեղևի խորքային կառուցվածքի, հանքային դաշտերի առաջացման, նրանց որոնման ու հետախուզման մեթոդների մշակման, ջրաերկրաբանության, երկրաքիմիայի, սողանքային երևույթների, երկրաֆիզիկական դաշտերի ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատանքներ տարվեցին նաև հանրապետության սեյսմիկ տեղայնացման, երկրաշարժերի առաջացման և դրանց կանխագուշակման, ջրատեխնիկական կառույցների անվնաս շահագործման ուղղություններով։
2008 թվականի հունիսին աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետների հիման վրա կազմավորվեց աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետը ։
Ֆակուլտետում գիտահետազոտական աշխատանքներ են իրականացվում հետևյալ ուղղություններով՝
Մասնագիտացում
Բակալավրիատում և մագիստրատուրայում գործում են հետևալ մասնագիտությունները՝
Արտադրական պրակտիկաներ
Ուսանողներն իրենց պրակտիկաներն անցկացնում են Երևանի, ՀՀ մարզերի տարբեր ձեռնարկություններում, վարչական հիմնարկներում, ՀՀ բնապահպանության նախարարությունում, Ջրաօդերևութաբանական վարչությունում, Գեոդեզիայի ինստիտուտում, ԵՊՀ «Բյուրական» և «Մարմարիկ» ուսումնաարտադրական բազաներում, Երևանի դպրոցներում, Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանության ինստիտուտում, Սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայությունում, ֆակուլտետի ամբիոններում։ Ուսանողներն իրենց մասնակցությունն են ունենում նաև ՀՀ տարբեր շրջաններում անցկացվող երկրաբանական արշավախմբերին։
Ֆակուլտետում սովորում են 684 ուսանող, որոնցից 595-ը բակալավրիատում, 89-ը` մագիստրատուրայում և 24 ասպիրանտ (16-ը արտերկրից)։ Գործում է նաև բակալավրիատի և մագիստրատուրայի հեռակա ուսուցման բաժին, որտեղ սովորում է 201 ուսանող։ Ֆակուլտետում աշխատում են ՀՀ ԳԱԱ 1 ակադեմիկոս, 9 պրոֆեսոր, 32 դոցենտ, 4 ասիստենտ, 16 դասախոս։
Կառուցվածք
Աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետում գործում է 8 ամբիոն, ինչպես նաև զարգացման կենտրոն և կիրառական երկրաբանության գիտահետազոտական լաբորատորիա ։
Ֆիզիկական աշխարհագրության և ջրաօդերևութաբանության ամբիոն
Ֆիզիկական աշխարհագրության և ջրաօդերևութաբանության ամբիոնը ստեղծվել է 1933 թվականին։ Ամենասկզբում այն եղել է ֆիզիկական աշխարհագրության, իսկ 2009 թվականից՝ ֆիզիկական աշխարհագրության և ջրաօդերևութաբանության ամբիոն։
Ամբիոնի հիմնադիրն ու առաջին վարիչը Հայրապետ Հովհաննիսյանն էր։ Այնուհետև տարբեր տարիների ամբիոնը գլխավորել են Ստեփան Լիսիցյանը, Գևորգ Զուբյանը, Անդրանիկ Բաղդասարյանը, Հրաչյա Գաբրիելյանը, Կիրակոս Օհանյանը, Խաչիկ Նազարյանը, Աշոտ Խոյեցյանը, Վիլեն Մեթանջյանը, Բորիս Մնացականյանը։
Ուսանողները մասնագիտանում են ֆիզիկական աշխարհագրության և ջրաօդերևութաբանության մասնագիտություններով։ Անցյալում ամբիոնի գիտահետազոտական աշխատանքները հիմնականում կազմակերպվում էին ֆիզիկական աշխարհագրության, բնական լանդշաֆտների, ֆիզիկաաշխարհագրական և ջրաօդերևութաբանական տարբեր պրոցեսների հետազոտման ուղղությամբ։
Սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ամբիոն
Սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ամբիոնը ստեղծվել է 1933 թվականին։ 1933-1936 թվականներին ամբիոնը ղեկավարել է Տիգրան Աթաբեկյանը, այնուհետև նրան փոխարինել են Գուրգեն Քոչարյանը, Սիրաք Բերբերյանը, Երեմ Եղիազարյանը, Արամ Օհանյանը, Թադևոս Հակոբյանը, Լեմվել Վալեսյանը, Արամայիս Ավագյանը։