cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեյմս II (անգլիայի թագավոր)
Կառավարություն
Անգլիայում Մոնմութի և Շոտլանդիայի Լորդ Արգիլի ապստամբությունները հեշտությամբ ճնշվեցին, և նրանց մասնակիցները պատժվեցին սարսափելի դաժանությամբ։ Դատավոր Ջեֆֆրիսը ապստամբների դատավարություններում առանձնակի վայրենություն էր ցուցաբերել։ Իր հաջողություններից ոգեշնչված՝ Հակոբը մտահղացավ լայն մեկնաբանության և անընդհատ ուժի կիրառման միջոցով (նայել Dispensation) բոլոր բարձր պաշտոնները (ռազմական և քաղաքացիական) փոխարինել ոչ անգլիացի անձանցով։ Միևնույն ժամանակ, նա հատուկ հույսեր կապեց անվերապահ հնազանդության վարդապետության հետ, որին այն ժամանակ դավանում էր անգլիկան հոգևորականների մեծամասնությունը։
Ջեյմսը բողոքի հոգևորականներին խոնարհեցրել է այսպես կոչված «բարձր հանձնաժողովի» միջոցով, հովանավորել է բոլոր ոլորտներին, որոնք թշնամի էին իշխող եկեղեցուն, և իր նպատակն է սահմանել, բացարձակ կաթոլիկ միապետության հաստատումը՝ գրեթե անթաքույց կաթոլիկության քարոզչության և Լյուդովիկոս XIV-ի հետ սերտ դաշինքի միջոցով։ Նույնիսկ թագավորի ամենահավատարիմ ծառաները՝ անգլիացի եպիսկոպոսները, պատասխանատվության ենթարկվեցին, սակայն ժյուրիի կողմից արդարացվեցին։ Հուսալով, որ Ջեյմսի մահից հետո, արու զավակների բացակայության դեպքում, կառավարումը կանցնի իր դստեր ձեռքը, ով հավատարիմ էր բողոքականությանը, մարդիկ զսպեցին իրենց վրդովմունքը, և բանը չհասավ ապստամբության։
Երբ 1688 թ․ հունիսի 10-ին հայտարարվեց Ուելսի արքայազնի ծննդյան մասին, շատերը չցանկացան դրան հավատալ և կասկածեցին խարդախության մեջ։ Կորցնելով դեպի լավը խաղաղ փոփոխության հույսը՝ երկու հիմնական կուսակցությունների առաջնորդները ՝ Ուիգերն ու Թորիները, հրավիրեցին հոլանդացի արքայազն Ուիլյամ Օրանժին՝ գահակալելու Անգլիայում։ Ջեյմսը ցանկանում էր զիջումների գնալ, բայց արդեն ուշ էր։
Տապալում և արտագաղթ
1688 թ․ նոյեմբերին Օրանժի արքայազնը վայրէջք կատարեց Անգլիա, իսկ դեկտեմբերին թագավորն իր անօրինական որդու՝ Բերվիկի դուքսի հետ, որին լքել էին դուստր Աննան և մերձավոր խորհրդականները, փախավ Ֆրանսիա, որտեղ Լյուդովիկ 14-րդը տվեց Սեն Ժերմենի պալատը նրա տնօրինմանը։ 1689 թ․ փետրվարին խորհրդարանը հռչակեց Ուիլյամին և Մերիին Անգլիայի թագավոր և թագուհի։ Այս իրադարձությունները հայտնի դարձան որպես Փառահեղ հեղափոխություն։ Ֆրանսիացի Ջեյմսը մշտական հարաբերություններ էր պահպանում իր հետևորդների (Հակոբիտների) հետ, ովքեր դավադրություններ էին պատրաստում Անգլիայում և բացահայտ ապստամբում էին Շոտլանդիայում և Իռլանդիայում։ 1689 թ. -ին Ջեյմսը ժամանեց Իռլանդիա և դարձավ դավադիրների գլուխը, որին աջակցում էին ֆրանսիական զորքերը, բայց պարտություն կրեց Բոյնում 1690 թ․:
Նրա սերունդները (որդին՝ Ջեյմս «Հին հավակնորդը» և թոռները՝ Կառլ «Երիտասարդ ասպիրանտը» և կարդինալ Հենրիխ Ստյուարտը) շարունակեցին հավակնել անգլիական և շոտլանդական գահերին և ղեկավարել Յակոբիտների կուսակցությունը մինչև Ստյուարտների պալատի ճնշումը (1807):
Սերունդ
Ջեյմսն ամուսնացել է երկու անգամ՝ պետական գործիչ և պատմաբան կոմս Քլարենդոնի դստեր՝ Աննա Հայդի (1638-1671) և Մոդենայի դուքս Ալֆոնսո IV դստեր՝ Մարիա Մոդենայի (1658-1718) հետ։ Առաջին ամուսնության ժամանակ ծնվեցին.
Այսպիսով, Աննա Հայդի երեխաներից ողջ մնացին միայն երկու դուստրեր՝ ապագա թագուհիներ Մարիա Երկրորդը և Աննան, իսկ բոլոր չորս որդիներն ու ևս երկու դուստրերը մահացան վաղ մանկության տարիներին:։ Մարիան Մոդենան ուներ յոթ երեխա.
Երկրորդ ամուսնության երեխաներից ողջ են մնացել նույնպես երկուսը՝ որդի և դուստր։ Ջեյմս II- ի օրինական սերունդն ավարտվել է 1807 թ։
Բացի երկու օրինական կանանց սերունդներից, Ջեյմսը (երբ Յորքի դուքսն էր) նաև երեխաներ ուներ երկու սիրուհուց։ Արաբելա Չերչիլից, որը հայտնի ռազմական առաջնորդ, Մարլբորոյի դուքս Ջոն Չերչիլի քույրն էր, ուներ երկու որդի՝ Ջեյմսն ու Հենրին, ովքեր իրենց հոր հետևից գնացին Ֆրանսիա, և երկու դուստր՝ Հենրիետտան և Արաբելլան. նրանք բոլորը կրում էին Ֆիցջեյմս ազգանունը՝ ֆից նախածանցով, որն ավանդական էր ազնվականության անօրինական երեխաների համար։ Քեթրին Սեդլիից, որին Հակոբը գահ բարձրանալուց հետո Դորչեստրի կոմսուհու կոչում տվեց,  դուստր ունեցավ՝ նույնպես Քեթրին՝ առաջին ամուսնության մեջ մարկիզա, իսկ երկրորդում՝ դքսուհի։ Ջեյմս II- ի անօրինական երեխաների սերունդը դեռ գոյություն ունի. մասնավորապես՝ Հենրիետա Ֆիցջեյմսի (իր մայր Դիանայից) ժառանգներն են Եղիսաբեթ II-ի թոռներ՝ արքայազներ Ուիլյամը և Հարրին։ Կառլոս Միգել Ֆիցջեյմս Ստյուարտը 1802 թ․ Ալբայի 13-րդ դքսուհու մահից հետո ստացել է Ալբայի դուքս կոչումը (Ալբայի տան ղեկավարը մինչև վերջերս Ալբա 18-րդ դքսուհին էր ՝ Մարիա դել Ռոսարիոյի Կայետանա Ֆից-Ջեյմս Ստյուարտը և Սիլվան, ով մահացել է 2014 թ․ նոյեմբերի 20-ին)։
Մշակույթի մեջ
Ջեյմս II- ը բազմաթիվ պատմական վեպերի և ֆիլմերի կերպար է, մասնավորապես՝ Ռիչարդ Բլեքմորի « Լորնա Դուն » դրամայի (1869)։ Վեպի էկրանացումներում նրա դերը կատարել են Ջորջ Քերզոնը (1934), Հյու Ֆրեյզերը (1990), Ռոբերտ Էդին (2000)։ 2003 վականի  "Չարլզ II: Ուժ և կիրք" սերիալումՋեյմսին մարմնավորել է Չարլի Կրեդ-Մայլզը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Փարիզ քաղաքում թաղվածներ Կատեգորիա:Շոտլանդիայի միապետներ Կատեգորիա:1701 մահեր Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 16 մահեր Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:1633 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 24 ծնունդներ
Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր
Սարդարապատի հուշահամալիրի հեղինակներն են Հայաստանի արվեստի և մշակույթի գործիչներից ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանը, քանդակագործներ Արշամ Շահինյանը, Սամվել Մանասյանը և Արա Հարությունյանը։
Տեղակայում
Հուշահամալիրը կառուցվել է անմիջապես ճակատամարտի տեղում՝ Արաքս գյուղի մոտակայքում, Երևանից 55 կմ (Հայաստանի հին մայրաքաղաք Արմավիր՝ Հոկտեմբերյան քաղաքից 10 կմ) հեռավորության վրա, այն բարձունքում, որտեղ թաղվել են ճակատամարտի մասնակից հերոսները ։
Հուշահամալիրը գտնվում է բարձունքի վրա, որից բացվում է Արաքս գետի և Արարատյան դաշտի տեսարանը՝ Արարատի գագաթներից մինչև Արագած, մինչև Գեղամա լեռնաշղթայի նախալեռներ։ Հնարավոր է տեսնել Սարդարապատի ճակատամարտի ռազմադաշտը, զորքերի տեղակայման և մարտական ​​գործողությունների վարման տարածքը։
Հիմնադրում
Հայոց ցեղասպանության (1915) և Սարդարապատի ճակատամարտի (1918) պատմական իրադարձությունների նախաշեմին՝ դեռևս 1962 թվականից, նախապատրաստվում էին փաստաթղթերը և հիմնավորումները, որոնցով հնարավոր կլիներ տոնակատարություններ անցկացնելու և հուշարձան կանգնեցնելու թույլատվություն ստանալ, որը նախապես ներկայացվում էր որպես «Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված հայերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր»։
Նախաձեռնության հեղինակն էր Հայաստանի ԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղար Յակով Զարոբյանը, որը մասնավորապես մատնանշում էր պատմական իրադարձությունների հիշատակն անմահացնելու հայկական սփյուռքի հետաքրքրվածությունը, այն սփյուռքը, որն առաջացել էր 1915 թվականի ցեղասպանությունից հետո։ Երկու տարի անց՝ 1964 թվականին Զարոբյանի հաշվետվությունը ներկայացվեց ԽՄԿԿ Կենտկոմին և թույլտվությունը Մոսկվայից ստացվեց ։ Այդ փաստաթղթերի և հիմնավորումների ընթացքում առաջացավ Սարդարապատի ճակատամարտի հուշարձան կառուցելու և այն կյանքի կոչելու գաղափարը, որի նախաձեռնողի դերում հանդես եկավ Հոկտեմբերյանի շրջկոմի կուսակցության առաջին քարտուղար Վլադիմիր Սարգսի Դարբինյանը։ Հնարավոր ամեն բան արվեց, ներառյալ ֆինանսական միջոցներ հայթայթելը, որպեսզի 1965 թվականին նախագծի աշխատանքների սկիզբը դրվեր։ 1966 թվականին Հայաստանի ղեկավարությունը փոխվեց. Զարոբյանին փոխարինեց Անտոն Քոչինյանը, որի օրոք Վլադիմիր Դարբինյանի ղեկավարությամբ հուշահամալիրի շինարարությունն իրականացվեց ։
Հուշահամալիրի կառուցման մեջ ներգրավվեցին քանդակագործներ Սամվել Մանասյանը և Արշամ Շահինյանը, ովքեր հայտնի էին իրենց մոնումենտալ և հաստոցային քանդակագործության ստեղծագործություններով ։ Նախագծի ճարտարապետ նշանակվեց Ռաֆայել Իսրայելյանը, ով էլ իր հերթին հրավիրեց Արա Հարությունյանին։ Փոխաբերական մտահղացումները և նվիրական սիմվոլիզմը, որոնք հենց սկզբից դրված էին նախագծի հիմքում, հուշահամալիրում իրագործվեցին։
Հուշահամալիրը կառուցվեց 1968 թվականի մայիսին՝ Սարդարապատի ճակատամարտում հայ ժողովրդի հաղթանակի 50-ամյակին ։ Տեղի ունեցավ «Սարդարապատ» հուշահամալիրի հանդիսավոր բացումը։ Հեղինակները կարողացան միավորել պատմությունը, ճարտարապետությունը և բազմադարյա ազգային մշակույթը, այդպիսով հուշահամալիրին ոչ միայն պատմական, այլև մշակութային նշանակություն հաղորդելով ։ Այդպիսով պահպանվեց և հետագա սերունդներին փոխանցվեց հայրենիքի փրկության գործում Սարդարապատի հերոսամարտի պատմական նշանակությունը և Հայոց հնագույն մշակույթը։
Հայաստանի նախարարների խորհրդի 1978 թվականի փետրվարի 16-ի թիվ 82 որոշմամբ ստեղծվեց Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական պայքարի պետական թանգարան (ՀԱԱՊՊԹ) և այցելուների առաջ իր դռները բացեց 1978 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։
Ճարտարապետություն
Հուշահամալիրի ճարտարապետն է Ռաֆայել Իսրայելյանը, քանդակագործները՝ Արշամ Շահինյան, Սամվել Մանասյան, Արա Հարությունյան։ Կառուցման վայրն ընտրվել է մեծանուն ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի կողմից։
Հուշահամալիրը բաղկացած է ինքնուրույն ճարտարապետական ​​և քանդակագործական կոմպոզիցիաներից, որոնք միասնաբար փոխանցում են հայ ժողովրդի պատմական արժեքները, Սարդարապատի ճակատամարտում տարած հաղթանակի դերի ու նշանակության մասին.
Անկրկնելի են թևավոր ցուլերը և վեհասքանչ հաղթական զանգերը։ «Զանգակատունը» (35 մ բարձրությամբ) հանդիսանում է համալիրի հորինվածքի դոմինանտը ։ Այն կատարված է նրբին արտիստականությամբ։ Ստեղծագործաբար իմաստավորված է ամեն մի գծիկը, որմնաքանդակների ամեն մի մանրամասը ։
Հուշարձանի նախագիծը հիմնված է մի սկզբունքի վրա, որը հաստատվել է դեռևս Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման ժամանակ. «Միայն Աստծուն է եռաչափ պատկերներ ստեղծում, իսկ մարդը պարտավոր է դա հարթության վրա անել»։ Այս տեսլականը կարմիր թելով անցնում է հայկական ճարտարապետության և քանդակագործության ողջ քրիստոնեական պատմության միջոցով՝ արտացոլվելով արվեստի և ճարտարապետության, խաչքարերի և եկեղեցիների վրա։ Հեղինակներն օգտագործել են ինչպես հին, այնպես էլ ժամանակակից Հայաստանի խորհրդանիշներ, սուրբ և դիցաբանական պատկերներ ։ Համալիրը հիմնականում Արմավիրի կարմիր տուֆով է կառուցված։
Սանդուղքներ և մուտք
Սանդուղքները տանում են վերև՝ դեպի 8 մ բարձրությամբ թևավոր ցուլերի կարմիր տուֆից պատրաստված քանդակները ։ Ըստ հին հայկական դիցաբանության կանոնների, դեմ դիմաց կանգնած ցուլերը խորհրդանշում են հայ ժողովրդի հավատարմությունը, հզորությունը և ոգու անկոտրունությունը ։ Արգիշտիխինիլի, Արարատի և Վանի թագավորությունների ժամանակաշրջաններից ժառանգված լավագույն ավանդույթներով հանդերձ, նրանք, ասես «հաղթանակի հավերժ պահապաններ են, որոնք կոչված են պաշտպանել և նախազգուշացնել չար ուժերի ներխուժումը», պահպանել զոհվածների անդորրը և հիշատակը, նրանց անմահ հերոսությունը, խորհրդանշելով հաղթանակը և մահվան գնով ձեռք բերած հավերժ կյանքը < ։ Զգոն հայացքով նայող երկու հսկա ցուլերի միջով անցնելուց հետո այցելուն հայտնվում է ընդարձակ հրապարակում բարձր զանգակատան մոտ և այնտեղից տեսնում է համալիրի ամբողջ տարածքը։
Զանգակատուն
Նախագծի նախնական տարբերակում նախատեսված էր ստելա՝ երկսայր սուրի տեսքով, բայց հետագայում որոշվեց կառուցել վեր խոյացող, նրբաճաշակ եռապատիկ եռաստիճան զանգակատուն։
«Զանգակատունը» դրված է աստիճանաձև, մոտ 35 մետր բարձրություն ունեցող ստիլոբատի վրա, որով է՛լ ավելի է շեշտվում շարժումը, ձգտումը դեպի վեր։ Սկզբում ամեն մի կամարի տակ մեկական մեծ զանգ էր կախված (ընդամենը 9)։ Բայց հետագայում առաջին հարկի զանգերը հանվեցին, երկրորդի երկու կամարների տակ կախվեցին 3 -ական զանգեր և երրորդ հարկի ամեն կամարի տակ 3 -ական՝ ավելի փոքր չափի զանգեր (9 զանգ), ընդամենը 12 զանգ (տեսակետ կա, որ Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքների թվին համապատասխան) ։
Ողջ բնությունը ընդգրկված է ճարտարապետական տարածության մեջ։ «Զանգակատան» հորինվածքի կուռ ուրվանկարը գծված է կապույտ երկնքում։ Չորս վերասլաց մույթերի վրա, որոնց արանքից երևում է երկինքի լազուրը, կամարներով կազմավորված զանգաշտարակն է՝ «Զանգակատունը»։
Զանգակատան ճարտարապետական ​​և քանդակագործական կոմպոզիցիայի նախատիպ են ծառայել հաղթական կամարային կառույցների վրա տեղադրված բարձր ստելաների տեսքով հայկական հուշարձան-տապանաքարերի պատմական հարուստ ժառանգությունը, ինչպես նաև ավանդական մարտիրիումները/мартируим և երկու-եռաթև հուշ-հաղթակամար կամարները, որոնք կանգնեցվել են Հայաստանի գերեզմանատներում (Օձունի հուշահամալիրը կառույցը, Աղիտու գյուղի տապանաքարը , V-VI դարեր) ։
Զանգակատան կառուցման հարցում էական դերակատարում են ունեցել ճակատամարտի նախօրեին տեղի ունեցած իրական դեպքերը։ Երբ Նորին Սրբություն Գևորգ V-ին խնդրեցին հեռանալ Սուրբ Էջմիածնից և տեղափոխվել Սևանա լճի կղզու վանքը, նա դուրս եկավ տաճարի բակում կանգնած ժողովրդի մոտ և ասաց, որ չի լքի հայկական բոլոր եկեղեցիների մայր եկեղեցին, որը մեր նախնիներից է ժառանգվել։ «Եթե հայկական բանակը և հայ ժողովուրդը չկարողանա թշնամուն կանգնացնել, չկարողանա փրկել մեր սրբությունները, ապա ես պատրաստ եմ մեռնել հենց այս պահին, այստեղ, մեր տաճարի շեմին, որպե ձեր հոգևոր հայր։ Եվ եթե վերջը եկել է, ապա ինչու չմեռնել պատվով և արիաբար, չսողալով թշնամու առաջ» ։ Նրա կոչը հայտնի է բոլոր նախարարներին և եկեղեցիներին, պահանջելով ամբողջ ժողովրդին բարձրացնել սուրբ մարտին:Կաթողիկոսը բոլոր եկեղեցիներին և հոգևորականներին հորդորեց ժողովրդին մարտի հանել։ Եվ մայիսի 21-29 Արագածոտնից մինչև Սևան հնչում էին եկեղեցիների զանգերը, բոլորին կոչ անելով ռազմաճակատի դաշտ գալ։ Այսօր երեք շարքով կախված են հուշահամալիրի զանգերը։ Դրանք կարծես պատրաստ են զանգահարելու և ոտքի հանելու ժողովրդին վտանգի պահին, ինչպես այն դաժան պայքարի օրերին, երբ զանգերը վեց օր շարունակ ղողանջում էին՝ ժողովրդին հանելով ազատագրական պատերազմի՝ ղողանջը տարածելով ամբողջ Արարատյան դաշտով։
Հրապարակի աջ կողմում հանգչում են Արցախյան պատերազմի մասնակիցները, տեղադրված են գերեզմանաքարեր և հուշակոթող։
Հերոս-արծիվների արահետ
Երկու կողմից թևավոր ցուլերի հզոր արձաններով պաշտպանված զանգաշտարակի քանդակագործական խորհրդանիշերի թեման շարունակում են զանգաշտարակի հրապարակից ձախ գտնվող ծառուղու երկայնքով տեղադրված քարե արծիվները։ Ծառուղու վերջում հուշահամալիրի կենտրոնական հուշապատն է՝ Հաղթանակի հուշապատը, որն իրենից ներակայցնում է հրեղեն ձիերով քանդակազարդված կորագիծ պատով, որից այն կողմ, գմբեթածածկ սեղանատունն է ։
Ի սկզբանե նախատեսված էր, որ արծիվները պետք է դեմքով ուղղված լինեին Հայաստանի հարավային սահմանի և Թուրքիայի կողմը։ Սակայն թուրքական իշխանությունների պաշտոնական բողոքից հետո խորհրդային կառավարությունը հեղինակներին հանձնարարել էր արծիվներին Հայաստանի տարածքի կողմը շրջել ։ Թռչունների այս քանդակները տեղադրելով հեղինակներն ընդգծել են խորհրդանիշների նշանակությունը, ստեղծել են «Սթափեցնող ուժերի» մարմնավորում, որոնք խորհրդանշում են ճակատամարտում ընկած հերոսներին, նրանց ուժը, ոգին ու քաջությունը, բոլոր ժամանակներում ի պաշտպանություն իրենց երկրի կանգնելու վճռականությունը և, միևնույն ժամանակ, մահացածների համար սգացող կանանց վիշտը ։ Արծիվների արահետը շարունակվում է մինչև հաջորդ հրապարակ, որտեղ քանդակագործական սիմվոլիկայի թեման շարունակում է Հաղթանակի հուշապատը։
Հաղթանակի հուշապատ
«Սարդարապատի ճակատամարտի» հուշահամալիրը հաստատում է հայրենասիրության գաղափարը, հայ ժողովրդի ազգային մշակույթի անմահությունը, նրա ստեղծարար ոգու ուժը։ Հուշահամալիրի քանդակները սերտորեն առնչվում են ճարտարապետական գործի մտահղացման հետ։ Պլաստիկայի հնչեղությունը ողջ ուժով արտացոլված է հատկապես Հաղթանակի հուշապատի վրա։ Հարթաքանդակային կոմպոզիցիաներում ներկայացված են հաղթության հանդիսավոր երգը, կյանքի ու Հայաստանի վերածնունդի հաստատումը։
Հարթաքանդակների պլաստիկական լուծումներում միտումնավոր կերպով օգտագործված է բազմամասշտաբայնության սկզբունքը, որը սակայն, ստեղծելով միասնական տարածական պատկեր՝ չի խաթարում կոմպոզիցիայի ամբողջականությունը ։
Հուշապատի բարձրությունը 7 մետր է, եզրերում՝ 9 մ, իսկ լայնությունը 55 մ ։ Պատի կենտրոնում կամարաձև անցում կա, որով Հաղթանակի հուշապատը վիզուալ կերպով միավորում է Հերոս-արծիվների արահետը դեպի թանգարան տանող արահետի և համալիրի այլ կառույցների հետ՝ միասնական դարձնելով ընդգծում է հուշարձանի և հուշահամալիրի ճարտարապետության ամբողջականությունը։ Պատի ճարտարապետական կոմպոզիցիան ամբողջովին բարելիեֆային տեխնիկայով են կատարված ։
Կորանման պատով տարածությունն ասես բաժանվում է արտաքին՝ ակնառու և ներքին՝ չերևացող մասերի. սիմվոլիկ սահման է դնում պատերազմի և խաղաղության միջև, հանուն ազատության և անկախության համար պայքարի պատմական անհրաժեշտության, այն պաշտպանելու, խաղաղ աշխատանքի և զարգացման, արտաքին և ներքին թշնամիների դեմ պայքարի։ Հաղթանակի հուշապատի ճարտարապետական կերպարների ձևի, բովանդակության իմաստայնությունը ոչ միայն տարածությունն է բաժանում, այլև ժամանակը ։
Պատի արտաքին և ներքին կողմերի կորանման պանարամայնությունը և բարելիեֆների տեսողական ծավալայնությունը հատուկ ընդգծում է ճարտարապետական կերպարների համահունչ ներդաշնակությունը։
Հուշապատի կորանման մակերեսի ներսի կողմի փոխաբերականությունը և սիմվոլիզմը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի անցած պատմական ուղին՝ ծնունիդից մինչը ներկայիս Հայաստանը, նրա անկախությունը, խաղաղ և ստեղծագործ աշխատանքը, բարու ու չարի հավերժ պայքարը ։ Աջ կողմում պատմական Հայաստանի պատվարժան կերպարներն են՝ Անահիտ ասվածուհին և Վահագնի ծնունդը։ Կամար-անցումի կենտրոնի վերևում փորագրված է Հայաստանի պետական հնագույն խորհրդանիշներից մեկը՝ հարյուրամյակներ շարունակ արքայական տոմերի խորհրդանիշը եղած արծիվը, որը խորհրդանշում է իմաստություն, հպարտություն, համբերատարություն և վեհանձնություն, որը պսակված է սրբազան արևի սկավառակով՝ մեծության և փառքի խորհրդանիշ, իսկ ճիրաններում նետի սուր ծայրի նման շինարարական ուղղալարը՝ աննկունության և ուղղակիության կատարյալ խորհրդանիշ ։ Ձախ կողմում՝ վերևում բիբլիական Արարտ լեռն է, ամբողջ մարդկության բնօրրանը, «Հայրենիք» խորագրով։
Ճարտարապետական կոմպոզիցիան ամբողջացնում է անհանգիստ, փոթորկալից ծովը՝ ժամանակի խորհրդանիշը, որի ալիքների վրա տեղի են ունենում այն իրադարձությունները, որոնք տեղ են գտել Հաղթանակի հուշապատի վրա։ Պատի վրա մի փոքր տեղ է հատկացված կրակ ու բոց արձակող պեգաս-ձիերին, որոնց ոտքերի տակ է վիշապ օձը, որը խորհրդանշում է բարի ու չար ուժերի, լույսի և ստվերի պայքարը ։
Պեգասների միջև, ասես նրանց հովանու տակ, կա մի հերալդիկական խորհրդանիշ ևս՝ արվեստը և արհեստը խորհրդանիշ հանդիսացող մուրճը, որը ծածկված է խաղողի տերևներով, երկու երկսայր բաց ծայրերով սրերով, որոնք միշտ պատրաստ են պաշտպանության հասնել։ Վրան մակագրված է «Աշխատանք»։
Պատի մի մասն ազատ է, չկան քանդակված պատկերներ, ասես մաքուր թուղթ լինի, որը խորհրդանշում է Հայաստանի պատմական հավերժությունը ։ Քանդակագործ Արա Հարությունյանը գրել է.
Հայաստանի ազգագրության թանգարան
Հայ մեծանուն ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանը նախագծել և Սարդարապատի հուշահամալիրից ձախ, փոքր բարձունքի վրա կառուցել է Հայաստանի ազգագրության թանգարանի շենքը, որն իր ծավալով ու գաղափարով լրացրել և ամբողջացրել է համալիրը՝ դառնալով Հուշահամալիրի օրգանական մասը։
Թանգարանի շենքն առանց լուսամուտների ամրոցի տպավորություն է թողնում։ Ուղղանկյուն (64,9 մ X 61,7 մ) հատակագծով, 10 մ բարձրությամբ շենքում «հազարաշեն» գմբեթներով ծածկված, վերևից լուսավորվող երեք դահլիճներն են, որոնց կից ներքին 4 բակերից լույսն առատորեն թափանցում է պարագծով դասավորված ցուցասրահներ (ցուցադրման համար օգտագործվող մակերեսը 5000 մ²-ից ավելի է)։ Արտաքին խուլ պատերի եռանկյունաձև որմնախորշերն ուժեղացնում են շենքի ծավալատարածական հորինվածքի արտահայտչականությունը և օրգանապես կապված են ցուցասրահների նպատակահարմար հատակագծմանը։
Հարավային (հետևի) ճակատի երկու ութանիստ աշտարակներում հեղինակը մեկը՝ Արագածին, մյուսը՝ Արարատին ուղղված երկու բացվածք-լուսամուտ է նախատեսել։ Ներքին հարդարումը հստակ է, պատերը սրբատաշ են՝ տուֆից կերտված, կամարները՝ երիզված խորհրդանշական բարձրաքանդակներով։
Արմավիրի վառ կարմիր տուֆից կառուցված հուշահամալիրի հուզական ուժեղ ներգործությունը պայմանավորված է նաև կերպարային լուծման ժողովրդայնությամբ, կրում է հերոսական անցյալի համակող, գնահատության խորհուրդը ։
Ցուցադրություն
Թանգարանն ունի ավելի քան 70000 թանգարանային առարկաներից բաղկացած հավաքածու։ Թանգարանի 6500 մ² ցուցադրական մակերեսի վրա ներկայացված են Հայոց ազգային մշակույթին և Մայիսյան հերոսամարտերի պատմությանը նվիրված հիմնական ցուցադրությունները։ Թանգարանի հավաքածուները բաղկացած են հետևյալ բաժիններից.
Ուշագրավ է ավելի քան 7000 առարկաներից կազմված հնագիտական հավաքածուն։ Ցուցադրված առարկաներից հիշարժան են ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջանի բրոնզե արձանիկները, մ.թ.ա. III հազարամյակի Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչ ցեղապետի կիսանդրին, կավե կրակարանը, զենքի տեսակները և այլն։
Բրոնզեդարյան շերեփը կազմում է թանգարանի հնագիտական հավաքածուի զարդը։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականին Լոռի Բերդ գյուղի թիվ 21 ուշ բրոնզեդարյան դամբարանից (հնագետ Ս. Դևեջյան) օգտագործվել ծիսական արարողությունների ժամանակ նույն դամբարանում թաղված քրմի կողմից։
Եղջերուների արձանախումբը արձանադրոշ է՝ հայտնաբերված 1975 թվականին Լոռի Բերդի դամբարանադաշտում։ Այն ձուլածո է, թեմատիկ և ոճական առանձնահատկություններով համապատասխանում է Հայաստանի ուշ բրոնզեդարյան արվեստին, պատրաստված է տեղական վարպետ-արվեստագետի ձեռքով։ Արձանադրոշն ունի պաշտամունքային նշանակություն, օգտագործվել է ծիսական արարողությունների ժամանակ։
Թանգարանի ազգագրական հավաքածուի կազմում ընդգրկված են հայ էթնիկ հանրույթի արևմտահայ և արևելահայ համալիրների, տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններին վերաբերող մշակութային արժեքներ։
Ժանյակների և ասեղնագործ սրբիչների, սփռոցների հավաքածուն (ավելի քան 2500 միավոր) նույնպես ներկայացնում է պատմական Հայաստանի գեղարվեստական գործվածքի ինքնատիպությունը։ Ի թիվս գործվածքների այլ նմուշների, ուրույն տեղ ունի նաև գոբելենների հավաքածուն (թվով 150)։
Մկնաճուռակներ
Մկնաճուռակներ, ճուռակների ընտանիքի գիշատիչ թռչուններ։ Հայաստանում հայտնի է 4 տեսակ՝ դաշտային մկնաճուռակ, ճահճային մկնաճուռակ, մարգագետնային մկնաճուռակ, տափաստանային մկնաճուռակ։ Որոշակի հակվածություն ունեն սնվելու մկնակերպ կրծողներով (այստեղից՝ անվանումը)։
Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր
Ցուցադրություն
Հարուստ է արծաթե գոտիների հավաքածուն պատրաստված Հայաստանի և Կովկասի հայտնի վարպետների ձեռքով։ Նույն հավաքածուի կազմում է ոսկով ու արծաթով պատված, փորագրված դաշույնների հավաքածուն, որը մեծ մասամբ հայ վարպետների ձեռքի գործ է։
Մկնաճուռակներ
Կառուցվածք
Մկնաճուռակների խմբին բնորոշ է լավ արտահայտված սեռական երկձևությունը, արուները բաց մոխրագույն են, էգերը՝ շագանակագույն։ Աչքի են ընկնում երկար, դեղին նախաթաթով, աչքերի համեմատաբար հորիզոնական դրվածքով, սրածայր թևերով ու երկար պոչով։
Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր
Ցուցադրություն
Ավելի քան հազար առարկա ընդգրկող ճենապակու և ապակու հավաքածուի մեջ կարևոր են սեղանի սպասքի նմուշները, ինչպես նաև գեղարվեստական ոճավորմամբ առանձնացող կենցաղային առարկաները։
Մկնաճուռակներ
Կառուցվածք
Կատեգորիա:Ճուռակներ
Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր
Ցուցադրություն
Հայոց ազգագրության թանգարանն ունի Կուտինայի խեցեգործության հարուստ հավաքածու, որը նվեր է հունահայ Հակոբ Ջելալյանից։ Թանգարանի հիմնական ցուցադրությունում ուրույն տեղ ունի ուտեստի ցուցադրանքը։ Ցուցադրության մեջ ներկայացված են հայոց ավանդական ուտեստի համակարգում մշակված և պահպանված էթնիկ ավանդույթներն ու առանձնահատկությունները։
Թանգարանում պահպանվում են հայ ժողովրդի տնտեսական հիմնական և օժանդակ զբաղմունքների, տնայնագործության ու արհեստների դարավոր ավանդույթներն արտացոլող ավելի քան 4500 գործիք և այլ առարկաներ։ Այս հավաքածուն թույլ է տալիս դիտողին պատկերացում կազմել Հայոց տնտեսական կյանքի և նյութական մշակույթի մասին։
Թանգարանում պահպանվում է 306 նվագարան, որից 290-ը հայկական ժողովրդական նվագարաններ են՝ 100 լարային, 159 փողային, 31 հարկանային, իսկ 16-ը՝ աշխարհի ժողովուրդների։ Հավաքածուի ամենահին նվագարանները 1689 և 1696 թվականներով թվագրվող պղնձե ծնծղաներն են, որոնց վրա հայատառ արձանագրություններ կան։ Հավաքածուի զարդն են ճանաչված երաժիշտներ Լևոն Մադոյանի, Գուրգեն Միրզոյանի, Լևոն Կարախանի, Սողոմոն Սեյրանյանի, Վաչե Հովսեփյանի, Արամ Մերանգուլյանի, Սաշա Օգանեզաշվիլու նվագարանները։
Դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հավաքածուի, ավելի քան 2000 ստեղծագործությունների մեծ մասը ներկայացնում է հայոց ավանդական մշակույթի, ինչպես նաև հայրենի երկրի ու բնության ոգին։
Պատմական նշանակություն
1918 թվականի մայիսի 22-28-ին թուրքական կանոնավոր բանակի և հայկական զինված կազմավորումների ու ժողովրդական ազատամարտիկներ միջև տեղի ունեցած Սարդարապատի ճակատամարտը, որի իրադարձությունները տեղի էին ունենում Սարդարապատ երկաթուղային կայարանի հարևանությամբ, կարևոր դերակատարում է ունեցել Հայաստանի պատմության մեջ։ Թուրքական մեծաքանակ զորքերի նկատմամբ հաղթանակը պատմական մեծ նշանակություն ունեցավ ։ Պարտության դեպքում, ըստ բրիտանացի պատմաբան Քրիստոֆեր Ուոքերի.
Թանգարանում պահպանվում, ցուցադրվում և ուսումնասիրվում են հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը հասած հայ էթնոսի մշակութային ժառանգությանը վերաբերող պատմամշակութային արժեքներ, թանգարանային հավաքածուներ և առարկաներ։ Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր, Հայոց ազգագրության և ազատագրական պայքարի պատմության ազգային թանգարանն օգնում է ճանաչել և գնահատել անցյալը, ավանդական արժեքային կողմնորոշումները, որպես ներկայի ու ապագայի հիմունք։
Իր գործունեության ընթացքում թանգարանը դարձել է պատմամշակութային հիշողության և տեղեկատվության շտեմարան։ Թանգարանում ցուցադրվում է հայոց ավանդական մշակույթի համակարգը՝ կենսապահովման, սոցիալական, հոգևոր մշակութային տարրերով հանդերձ։ Ցուցադրության մեջ մշակութային երևույթները, տարրերը ներկայացվում են ըստ պատմազգագրական մարզերի. համահայկական ընդհանրություններին զուգահեռ ցուցադրվում են նաև մշակութային տեղական առանձնահատկությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայոց պատմության թանգարաններ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի տեսարժան վայրեր Կատեգորիա:1968 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հուշարձաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հուշահամալիրներ
Պնոմպեն
Պնոմպեն Կամբոջայի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Սապ և Մեկոնգ գետերի միախառնման վայրում։ Ավելի քան 320 հազար բնակչություն (1981 թվական)։ Գետային նավահանգիստ է։ Երկաթուղիներով կապված է Կամպոնգսաոմ նավահանգստի և Բանգկոկի հետ։ Ավտոճանապարհների հանգույց է, ունի միջազգային օդանավակայան։ Պնոմպենում են գտնվում երկրի բանկերը, առևտրական ու արդյունաբերական ընկերությունները, ապահովագրական բորսաները։ Կան սննդի, փայտամշակման, տեքստիլ, ծխախոտի արդյունաբերության, նավանորոգման, ավտոնորոգման, ավտոհավաքման, օճառի արտադրության ձեռնարկություններ։ Ունի համալսարաններ (Պ-ի, Թագավորական տեխ․, գյուղատնտ․, գեղեցիկ արվեստների, Բուդդայական), Բարձրագույն տեխ․ և Բուդդայական ինստիտուտներ։ Գործում են Ազգային գրադարան, Ազգային և Թագավորական պալատի թանգարաններ, Ազգային թատրոն։ Հիմնադրվել է 1371 թվականին։ Պնոմպենի կենտրոնի ճառագայթաձև կառուցվածքը (կազմավորվել է XIX դարի 2-րդ կեսին) համադրվում է հարող շրջանների ուղղանկյուն ցանցին։ Քաղաքի կենտրոնը կառուցապատված է առանձնատներով, 2֊4-հարկանի եվրոպական տիպի տներով, ծայրամասերը՝ փայտե տներով։ Պնոմպենի հնագույն կառույցը Պնոմվատն է՝ XV դարի ստուպայով։ XIX—XX դարերի կառույցներից են՝ Թագավորական պալատի համալիրը (XIX դարի 2-րդ կես XX դարի սկիզբ), «Արծաթե պագոդան», Ազգային թանգարանը (1917— 1920 թվականներ), ծածկած շուկան (1936 թվական), Ազգային մարզական համալիրը (1962-1964 թվականներ, ճարտարապետական Վանմոլիվան), կոնֆերանսների «Չակդոմուկ» դահլիճը (1961 թվական,, հիվանդանոցը (1956-1960 թվականներ), Բարձրագույն տեխնիկական ինստիտուտը։
Կատեգորիա:Ասիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Կամբոջայի քաղաքներ Կատեգորիա:1372 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Դրագանովո
Դրագանովո (Драганово), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Բուրգասի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Բուրգաս քաղաքից գտնվում է 22 կմ դեպի հյուսիս։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 433 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բուլղարիայի գյուղեր Կատեգորիա:Բուրգասի մարզի գյուղեր
Օլխովատկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)
Օլխովատկա (Ольховатка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ենակիևոյի քաղաքային խորհուրդում։ Հիմնադրվել է 1720 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ենակիևոյի քաղաքային խորհուրդի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի քաղաքատիպ ավաններ Կատեգորիա:1720 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Սան Լուիս Ռիո Կոլորադո
Պատմություն
Սան Լուիս Ռիո Կոլորադոն համարվում է չորս շրջանային միջին ալիքային դիապազոնով ռադիոկայանների հայրենիքը, այդ թվում՝ 1350 XELBL-AM-ի, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն երկար տարածության վրա DX-ռադիոկայանների ալիքները որսալու համար։
Մեքսիկա-լատինական վոկալիստ Ջոսսեի երգերից մեկը կոչվում է «San Luis Rio Colorado»՝ ի հիշատակ գետի։
Կլիմա
Սան Լուիս Ռիո Կոլորադոն ունի անապատային կլիմա (ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ BWh), որին բնորոշ են չափազանց շոգ ամառները և մեղմ ձմեռները։ Այն Մեքսիկայի ամենաշոգ և ամենաչոր քաղաքներից մեկն է։ Ջերմաստիճանային մաենաբարձր ռեկորդը 52.0 °C-ն է, որը գրանցվել է 1951 թվականի հունիսի 25-ին, իսկ ամենացածր ջերմաստիճանային ռեկորդը −6.5 °C-ն է, որը գրանցվել է 1950 թվականի հունվարի 2-ին ։
Տրանսպորտ
Սան Լուիս Ռիո Կոլորադո օդանավակայանը քաղաքին սպասարկող ընդհանուր նշանակության օդանավակայանն է։ Քաղաքին ամենամոտ գտնվող միջազգային օդանավակայանը Մեքսիկալի քաղաքի մոտ գտնվող համանուն օդանավակայանն է։ Սան Լուիս Ռիո Կոլորադոն ունի նաև միջպետական ավտոճանապարհներ, որոնք քաղաքը կապում են Մեքսիկայի այլ հատվածներին և ԱՄՆ-ին։ Քաղաքն ունի նաև ավտոբուսների կայան, որը հանդիսանում է մի քանի միջքաղաքային ավտոբուսային ընկերությունների ընդհանուր կայանատեղին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1907 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Մեքսիկայի քաղաքներ
Սերգեյ Գուրիև
2013 թվականից՝ Ֆրանսիա արտագաղթելուց հետո՝ Փարիզի տնտեսական դպրոցի քաղաքական գիտությունների պրոֆեսոր (Sciences Po)։ Ազատ խոսում և դասավանդում է անգլերեն լեզվով ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1971 թվականի օգոստոսի 21–ին Օրջոնիկիձե քաղաքում։ Ազգությամբ օսեր է ։ Հայրը՝ Մարատ Գուրիևը (ծնվ. 1945)՝ տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, սովետական և ռուսական ամենախոշոր տեղեկատվական տեխնոլոգիաների գլխավոր մասնագետներից մեկն է ։ Հինգ տարեկանում Սերգեյ Գուրիևը ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Կիև, որտեղ հետագայում ավարտել է միջնակարգ դպրոցը ։
1988 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտը և ծնողների հետ տեղափոխվել Մոսկվա։ 1993 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է ինստիտուտը ։
Գտնվում է Ռուսաստանի նախագահի առաջին հարյուր կադրային ռեզերվում ։
2010 թվականին «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանով հեռարձակվող «Վաղը չէ մյուս օրը» ծրագրի համահեղինակն է ։
2012 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության այդ շրջանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի հանձնարարությամբ մասնակցել է Թամարա Մորշակովոյի գլխավորած Միխայիլ Խոդորկովսկու և Պլատոն Լեբեդևի երկրորդ քրեական գործի համար փորձագետների խմբի զեկույցների նախապատրաստմանը ։
Վեց անկախ փորձագետների զեկույցի ընդհանուր եզրակացությունը կասկածի տակ է դնում գործարարների մեղքի, նրանց կոպիտ պատժի օրինականության և արդարության ապացույցները ։ 2012–2013 թվականին Գուրիևը հաճախակի հանդես է եկել ռուսական կառավարության տնտեսական քաղաքականության հասարակական քննադատությամբ, նաև մասնակցել է կառավարության նախագահ Դ․ Մեդվեդևի մի շարք ելույթների տեքստերի պատրաստմանը ։
2013 թվականի ապրիլին Բասմանի դատարանի դատավոր Իրինա Սկուրիդինայի սանկցիայի արդյունքում Գուրիևը հետախուզվել է «Յուկոսի երկրորդ գործ»-ի շրջանակներում, իսկ նամակագրությունը առգրավել են մի քանի տարով ։ Խուզարկությունների պատճառը հետաքննության կասկածն էր, քանի որ «Յուկոս»-ի նախկին աշխատակիցները օգնում էին փորձագետներին Խոդորկովսկու և Լեբեդևի գործով դրական արդյունքների հասնելու համար ։
Գիտական աշխատանքներ
Աշխատել է հետազոտությունների ոլորտում` պայմանագրերի տեսության տարբեր ասպեկտների, մտավոր սեփականության իրավունքի պաշտպանության, կորպորատիվ կառավարման, աշխատանքային շարժունակության, քաղաքականության տնտեսական տեսության, տնտեսությունների զարգացման և անցումային տնտեսությունների, ինչպես նաև նոր ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության բնագավառում` հոդվածներ հրապարակելով միջազգային տեղեկատու ամսագրերում ։
Իր աշխատանքներում անդրադարձել է օգտավետության, ներդրումների, կոռուպցիայի և բյուրոկրատիայի աքսիոմատիկ տեսություններին  ։ Նաև ուսումնասիրություններ է անցկացրել ռուս և արտասահմանյան գործընկերների հետ՝ Ռուսաստանի բարտերային տնտեսության, միգրացիայի և ռուսական կապիտալիզմի ձևավորման գործում օլիգարխների դերի վերաբերյալ  ։
Տնտեսագիտության զարգացման ոլորտում այն հեղինակներից էր, ով ուսումնասիրում էր Ստալինի օրոք Խորհրդային Ռուսաստանում կառուցվածքային փոփոխությունները՝ դրանք համեմատելով Երկրորդ աշխարհամարտից հետո Ճապոնիայի մակրոտնտեսական առաջընթացի և ցարական Ռուսաստանի տնտեսության տենդենցների հետ ։ Կոնստանտին Սոնինի հետ գրել է տեսական աշխատանքներ՝ անկայուն տնտեսություններ ունեցող երկրներում լրատվամիջոցների ազատության, ժողովրդավարության մակարդակի, բռնապետության և օլիգարխիայի մասին  ։
2013 թվականի օգոստոսի Deg Hirsch-ը օգոստոսի 2013-ի դրությամբ RSCI վարկածի համաձայն Հիրշի ինդեքսը կազմում է 14, ըստ RePEc-ի՝ 12 , ըստ Google Scholar– ի՝ 24 , ըստ Scopus–ի՝ 10 ։
Դասավանդում
Ռուսական տնտեսական դպրոցում Գուրիևը դասավանդում էր «Պայմանագրերի տեսություն», «Միկրոէկոնոմիկա» (տարբեր մասեր) և «Զարգացման տնտեսագիտություն» (Development economics) դասընթացները՝ տնտեսագիտության մագիստրոսական ծրագրում:Ֆինանսների մագիստրոսական ծրագրի շրջանակներում դասավանդել է Ռազմավարության տնտեսագիտություն (Economics of Strategy):
Գիտական հրապարակումներ
Հանդիսանում է ավելի քան 30 այլ հրապարակումների հեղինակ, այդ թվում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գիտնականներ Կատեգորիա:Ռուս տնտեսագետներ Կատեգորիա:Տնտեսագիտական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Ռեկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի բուհերի ռեկտորներ Կատեգորիա:Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուսաստանում «օտարերկրյա գործակալներ» ճանաչված անձինք
Հայերը Շամախիում
Շամախիում (անունը հայտնի է 2-րդ դարից` Սամախիոս ձևով), հայ բնակչության մասին հավաստի տվյալներ պահպանվել են 15-րդ դարից։ 1471-1478 թվականներին այս շրջաններով անցել է իտալացի ճանապարհորդ Ջ. Բարբարոն, նա Շամախին տեղադրում է "Մեծ Հայաստանում"` նշելով, որ "լավ քաղաք է, ունի 4000-5000 տուն, պատրաստում է մետաքս, կտավ և ուրիշ բաներ իրենց եղանակով... և բնակիչների մեծ մասը հայ է"։ Հայ փիլիսոփա, մանկավարժ Գրիգոր Տաթևացու (1346-1409) ՛աշակերտներից մեկը եղել է Շամախուց ("Հունան ի Շամախու")։
Շամախին եղել է համանուն թեմի կենտրոնը։ 16-րդ դարի Շամախու թեմի առաջնորդի նստավայրն էր Սաղիան (Սաղյան) գյուղի (Շամախուց 20 կմ հեռավորության վրա) Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա վանքը։ Տարածաշրջանի բոլոր հայկական եկեղեցիները ենթարկվել են Շամախու թեմին։ Ռուսական տիրապետության հաստատումից (19-րդ դարի սկիզբ) հետո Շամախու թեմը պահպանել է իր գոյությունն ու անվանումը մինչև 1920 թվականը, սակայն նրա ենթակայությունից դուրս են մնացել Շաքիի (Նուխի) և Արեշի եկեղեցիները։
1846 թվականին ստեղծվել է Շամախու նահանգը (Ռուսաստանի տիրապետության տակ անցած Շիրվանի և Շաքիի խանություններից), որը 1859 թվականին վերանվանվել է Բաքվի նահանգ՝ Բաքու կենտրոնով։ Նահանգային կենտրոն Շամախին կորցրել է իր նշանակությունը. պարբերաբար կրկնվող երկրաշարժերը (1668, 1806, 1828, 1859, 1902) նվազեցրել են բնակչության, մասնավորապես՝ հայերի թիվը։ Հայերի մեծ մասը տեղափոխվել է Բաքու, որը դարձել էր երկրամասի հայության տնտեսական, հասարակական ու հոգևոր մշակույթի կենտրոն։ Ըստ՝ 1818 թվականի վիճակագրական մի ցուցակի՝ հայեր ապրել են Շամախու մերձակա 38 գյուղերում, ինչպես նաև Նուխի քաղաքում և մերձակա 47 գյուղերում։
1916 թվականին Շամախիում ապրել է ավելի քան 4,5 հազար հայ։ Քաղաքում գործել են տղաների և օրիորդաց (Ս. Սանդուխտյան) ծխական դպրոցները, Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Մեծաթիվ հայ բնակչություն է եղել նաև Շամախու գավառում։
1916 թվականին Շամախու և հարևան Գյոքչայի գավառներում (վարչականորեն՝ Բաքվի նահանգի կազմում) գոյություն ունեին 45 հայաբնակ գյուղեր և ավաններ՝ ավելի քան 35 հազար հայ բնակչությամբ։ Աչքի ընկնող բնակավայրերից էին
1918-1920 թվականին Անդրկովկաս ներխուժած թուրքական զորքերի կազմակերպած սպանդի և մուսաֆաթական Ադրբեջանի հայահալած քաղաքականության հետևանքով նշված գավառներում հայերի թիվը խիստ կրճատվել է (1921 ովականին՝ 10,6 հազար)։ Շամախի քաղաքը գրեթե հայաթափվել է (հայերի զգալի մասը տեղափոխվել է Բաքու, ինչպես նաև մոտակա Գյոքչա գյուղաքաղաք)։
1844 թվականին հիմնվել է Շամախու հոգևոր սեմինարիան, 1869 թվականին՝ Սանդուխտյան օրիորդաց դպրոցը, 1864 թվականին՝ Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա վանքին կից վանական դպրոցը, 1870 թվականին՝ Մադրասա գյուղի ծխական մեկդասյա դպրոցը, 1872 թվականին՝ Օրիորդաց ծխական դպրոցը։ 1916 թվականին Շամախիում գործել է 14 եկեղեցի, 1914-1915 ուսումնական տարում՝ 23 ծխական դպրոց։
Շամախիում հայ կյանքը վերջնականապես դադարել է 1988-1990 թվականին հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների սրման պատճառով հայերը լքել են քաղաքը։
շ Կատեգորիա:Շամախի քաղաքում ծնվածներ
CC քսուք
CC (կամ CCC) քսուք, կոսմետիկ միջոց դիմահարդարման համար, տոնային քսուքի տեսակներից։
Նկարագրություն
«CC քսուք» տերմինը որոշ բրենդների կողմից վերծանվում է որպես Color Control cream կամ Color Correcting cream: BB-ն և CC քսուքները երանգավորված խոնավեցնող միջոցներ են, որոնք պարունակում են արևապաշտպան միջոցներ։ Տերմինը չունի գիտական սահմանում, BB քսուքի և CC քսուքի միջև տարբերության քանակական հիմք չկա՝ այդ երկու տեսակների տարբերությունները կարող են տարբերվել բրենդից բրենդ ։ BB-ի և CC քսուքների միջև սկզբունքային տարբերությունն այն է, որ BB-ն տոնային միջոցների բարելավված տարբերակ է, իսկ երկրորդը՝ ուժեղացված սրբագրիչներ՝ տոնային էֆեկտով։
Ծածկույթները կարող են տարբեր լինել, տարբեր բրենդերի և տարբերությունները հաճախ նվազագույն՝ համեմատած BB քսուքի հետ։ Որոշ կանայք օգտագործում են դրանք որպես պրայմերներ, այլ ոչ թե որպես տոնային քսուքներ։
CC քսուքը նախկին արտադրանքի՝ BB քսուքի, առավել կատարելագործված տարբերակն էր։ Դրանցից առաջինը ստեղծվել էր Գերմանիայում, իսկ նորացված տարբերակը՝ Հարավային Կորեայում։ Տեխնոլոգիան առաջարկվել է ոլորտի առաջատար Ճապոնիայի գիտնականների կողմից, և զարգացած է կորեական արտադրողների կողմից ։ Քսուք BB-ն (Blemish Balm) ի սկզբանե մշակվել է Գերմանիայում և վերջին տարիներին հայտնի է դարձել Ասիայում, հատկապես Հարավային Կորեայում, ինչպես նաև Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում ։
Պատմություն
Առաջին տոնային միջոցը, որը ներկայանում է որպես CC քսուք, ստեղծվել է 2010 թվականին Սինգապուրյան Rachel K., բրենդի կողմից, որի հիմնադիրը Ռաշել Կումն է՝ «Միսս Սինգապուր 2009»։ Այս պահին կոսմետիկ ընկերությունների մեծ մասը արտադրում է ինչպես BB-ն, այնպես էլ CC քսուքը, առանց 2016 թվականին շուկայի որևէ կոնկրետ առաջնորդի։
Բաղադրություն
CC քսուքների հիմքը խնամող քսուքն է և երանգավորող պիգմենտը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոսմետիկա
Մելրոուզ
Մելրոուզ (Melrose, Am Maol Ros, Melrose), փոքր քաղաք է Մեծ Բրիտանիայի հյուսիսային մասում, Շոտլանդիա երկրամասում։ Քաղաքը գտնվում է Թվիդ գետի ափին։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը «Մելրոոուզի աբբայությունն» է, որտեղ թաղված է շոտլանդական թագավոր Ռոբերտ I-ի սիրտը։ Քաղաքի շրջակայքում է գտնվում Վալտեր Սքոթի Էբբոթսֆորդ դղյակը։
Հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի քաղաքներ
Կառլուշ Բելու
Կառլուշ Ֆելիպե Շիմենեշ Բելու, (պորտ.Carlos Filipe Ximenes Belo; ծնվ. փետրվարի 3, 1948), հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու եպիսկոպոսն է, ով Խոսե Ռամուշ Օրտայի հետ 1996 թվականին ստացել է Նոբելյան մրցանակ Արևելյան Թիմորում հակամարտության խաղաղ և արդար կարգավորման համար ։ Հանդիսանում է Դոն Բոսկոյի միանձնուհիների միաբանության անդամ և Պորտուգալիայի Ազատության շքանշանակիր։
Կրոնական ճանաչումը
Կառլուշ Բելուն ծնվել է Արևելյան Թիմորի հյուսիսային ափին գտնվող Վայլակամա գյուղում։ Նա դպրոցի ուսուցիչ Դոմինգուշ Վազ Ֆիլիպեի և իր կնոջ՝ Էրմելինդա Բապտիստ Ֆիլիպեի ընտանիքում հինգերորդ երեխան էր։ Նրա ծնվելուց երկու տարի անց հայրը վախճանվել է։ Բելուն կրթութույն է ստան ում կաթոլիկական դպրոցներում, իսկ 1968 թվականին կրթությունն ավարտում է Դիլի մայրաքաղաքացից ոչ հեռու գտնվող փոքրիկ սեմինարիան։ 1969-1981 թվականներին (բացառությամբ 1974-76 թվականներին Արևելյան Թիմորում և Աոմինում ստացած գործնական պարապմունքների) Բելուն լինում է Պորտուգալիայում և Հռոմում։ Այնտեղ նա սովորում է փիլիսոփայություն և աստվածաբանություն, իսկ 1980 թվականին նա ձեռնադրվում է որպես քահանա։ Գտնվելով Եվրոպայում՝ ընդգրկվում է Դոնա Բոսկոյի կաթոլիկական միաբանություն։
Խաղաղապահ գործունեություն
1988 թվականին Բելուն դառնում է եպիսկոպոս։ 1989 թվականի փետրվարին գրավոր նամակ է ուղարկում Պորտուգալիայի նախագահին, Հռոմի պապին և ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին։ Նա խնդրում է Արևելյան Թիմորի ապագա կարգավիճակի և ժողովրդին միկջազգային օգնություն ցուցաբերելու համար ՄԱԿ-ի շրջանակներում հանրաքվե անցկացնել։ Խաղաղության հասնելու Բելույի ջանքերը 1996 թվականի դեկտեմբեր ամսին աշխարհի Նոբելյան մրցանակի արժանանալուց հետո ճանաչվեցին համաշխարհային հասարակության կողմից (Ռամուշ Օրտայի հետ)։
Հրաժարական և նոր նշանակում
Դրանից հետո նա բուժման նպատակով մեկնում է Պորտուգալիա։ 2004 թվականի սկզբին հասարակությունը բազմիցս պահանջում էր նրան վերադառնալ Արևելյան Թիմոր և դառնալ երկրի նախագահ։ Վերադառնալ Արևելյան Թիմոր և դառնալ երկրի նախագահ։ Այնուամենայնիվ, մայիսին եպիսկոպոս Բելուն Պորտուգալիայի պետական հեռուստաալիքով հայտարարեց, որ չի պատրաստվում հավակնել պետության գլխավոր պաշտոնին։
Հունիսին պարզ է դառնում, որ Բելուի ինքնազգացումը լավանում է, և Վատիկանը նրան ուղարկում է Մոզամբիկ որպես քարոզիչ։ 2004 թվականի հուլիսին ուղևորվում է այդ աֆրիկյան պետության մայրաքաղաք Մապուտու։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ հոգևորականներ
Կապման
Կապման  (իսպ.` Capmany), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Էլ Ալտ Էմպորդա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 620 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Գողթ (գյուղ)
Գողթ (Գողոթ (13-րդ դար)), գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզի հարավում, մարզկենտրոնից 68 կմ հարավ-արևելք, Գեղամա լեռնաշղթայի Գեղասար գագաթի հարավային ստորոտին, Գողթ գետի աջափնյակում։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1500-1700 մ բարձրության վրա։
1940-1950 թվականներին Գողթին են միացել և սրա թաղերը դարձել Ներքին և Վերին Գողթ գյուղերը ։
Բնակչություն
Գողթի ազգաբնակչության փոփոխությունը.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ և պտղաբուծությամբ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղի մոտ են գտնվում «Հավուց թառ» վանքի ավերակները, Գեղարդի վանքը և Պորտիք գյուղատեղին։ Պահպանվել են խաչքարեր և մատուռներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի գյուղեր Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի տեսարժան վայրեր
(8504) 1990 YC
(8504) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,218417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8646 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5722 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1206,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29829 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,77° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սրբոց նահատակաց Ֆերահյան ազգային վարժարան
Սրբոց նահատակաց Ֆերահյան ազգային վարժարան, ԱՄՆ-ում առաջին ամենօրյա դպրոցը։ Հիմնվել է 1964 թվականին, Էնսինոյում՝ Մ. Ֆերահյանի կտակով, Գ. Ինջեջիկյանի նախաձեռնությամբ և Սրբոց նահատակաց եկեղեցու հոգաբարձության հովանավորությամբ։ 1965 թվականից՝ Սրբոց նահատակաց Ֆերահյան ազգային երկրորդական վարժարան։ Ունի մանկապարտեզ (Սրբոց նահատակաց), ՀՕՄ-ի մանկամսուր, նախակրթարան, տարրական, միջին և միջնակարգ բաժիններ, ինչպես նաև երգչախումբ, բասկետբոլի և վոլեյբոլի խմբեր։ Դասավանդվում են հայոց լեզու, պատմություն, գրականություն, Հայ դատ, կրոն, երգ, պար։ Աշակերտների թիվը՝ 620։ Հրատարակում է տարեգիրք։ Վարժարանին հատկացված են մնայուն հիմնադրամներ, որոնց հասույթով նվեր-մրցանակներ են շնորհվում ավարտական դասարանների աշակերտներին։
Տես նաև
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական դպրոցներ Կատեգորիա:Նորագույն շրջանի հայկական դպրոցներ
Իսրայելա-նորվեգական հարաբերություններ
Քաղաքական հարաբերություններ
1981 թվականին մի խումբ բանվորներ ստեղծել են «Իսրայելի ընկերներ» կազմակերպությունը՝ Բանվորների նորվեգական շարժման ընթացքում (Venner av Israel i Norsk Arbeiderbevegelse): Հիմնական նպատակը իսրայելցի և նորվեգացի բանվորներին միջև ոչ ֆորմալ հարաբերությունների ամրապնդնումն էր։ Դա իրականացվել է երկու երկրների պատվիրակությունների փոխադարձ այցելությունների միջոցով։
Օսլոյում Իսրայելի դեսպանը գրող և համալսարանական դասախոս Նաիմ Արաիդին է։ Փոխդեսպանը Ջորջ Դիքն է, ով քրիստոնյա արաբ է Յաֆֆայից ։ Ջորջ Դիքը շարունակեց պաշտոնավարել դեսպանի փոխանորդի պաշտոնում, մինչև նոր դեսպան Ռաֆայել Շուլցը ժամանեց Օսլո։
Նորվեգիայի իր մեծությամբ երրորդ կուսակցության առաջնորդ Սիվ Յենսենը համարվում է Իսրայելի կողմնակիցը և հայտարարում է, որ «Իսրայելին պաշտպանել, նշանակում է պաշտպանել ինքդ քեզ»։ Նա 2008 թվականի ամռանը այցելել է իսրայելական Սդերոտ քաղաք և իր ասելով անձամբ է տեսել Համաս խմբավորման հրթիռի ընկնելը իսրայելական տարածքի վրա։ Այդ ժամանակ պատգամավորը նշել էր, որ ինքը և մյուսները ստիպված են եղել «փախչել պատսպարան»։ Նա մշտապես դեմ է արտահայտվել Նորվեգիայի իշխանության որոշումը, ճանաչելու Պաղեստինի անկախությունը, հայտարարելով, որ «Նորվեգիան չի կարող ճանաչել ահաբեկիչների անկախությունը» ։ 2009 թվականի հունվարին նա մասնակցել է Օսլոյում տեղի ունեցած «Let Israel live» (Թողեք Իսրայելը ապրի) քաղաքական արշավին ։ Նորվեգական ոստիկանության անվտանգության ծառայությունը մտահոգված է, որ Յենսենը կարող է դառնալ հարձակման թիրախ, չնայած որ վերջինս այդքան էլ չի մտածում իր անվտանգության վերաբերյալ ։ Այդ ժամանակ քաղաքագետները կանխագուշակում էին, որ Զարգացում կուսակցությունը կկորցնի ավելի մեծ թվաքանակով ընտրողներ, քան ձեռք կբերի Իսրայելի օգնությամբ ։ Հարցումների արդյունքները ցույց տվեցին, որ Յենսենի պրոիսրայելական գործունեությունը մեծացրել է նրա կողմնակիցների թվաքանակը ։
Ռազմական համագործակցություն
ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ Իսրայելի զինված ուժերում ծառայում են որոշ քանակությամբ նորվեգացի զինծառայողներ։ 2007 թվականին 24 նորվեգացի հրեաներ գրանցվել են որպես ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի (ՑԱԽԱԼ) աշխատակիցներ ։
2010 թվականի սեպտեմբերին այն բանից հետո, երբ Գերմանիան սկսեց Դելֆին տիպի երկու նոր սուզանավերի փորձարկումը Իսրայելի ռազմածովային ուժերի համար, Նորվեգիան վետո դրեց իր ջրերում փորձարկումներ կատարելու դեմ՝ նշելով որ հետագայում կարող է մասնակցել Գազայի հատվածում կատարվող օպերացիներին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի երկկողմանի հարաբերություններ Կատեգորիա:Իսրայելի երկկողմանի հարաբերություններ
Late Night Talking
Նախապատմություն
2022 թվականի մարտի 31-ին Հարի Սթայլզը թողարկել է «As It Was» լիդ սինգլը, որը արժանացել է քննադատների գնահատանքին և ունեցել մեծ առևտրային հաջողություն։ 2022 թվականին Քոուչելլա փառատոնում իր ելույթի ժամանակ նա կատարել է այդ երգը, ինչպես նաև նախկինում չհրապարակված երկու այլ երգեր, որոնցից մեկը եղել է «Late Night Talking» երգը ։ Երգիչը նաև կենդանի կատարմամբ երգը ներկայացրել է մայիսի 19-ի առավոտյան «Today» ամենօրյա շոուի ժամանակ և այն ներառել է իր սեթ-ցուցակում՝ 2022 թվականի մայիսի 24-ին BBC Radio 1-ում ելույթ ունենալու համար ։
Pitchfork-ից Քուին Մորլենդը ենթադրել է, որ երգը կարող է գրված լինել նրա ընկերուհու՝ Օլիվիա Ուայլդի մասին, սակայն Հարրին երբեք չի հստակեցրել, թե ում է նվիրված երգը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարի Սթայլզի սինգլներ
Էսպոնելյա
Էսպոնելյա  (Esponellá, Esponellà), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Խիռոնա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։ Տարածքը կազմում է 16 կմ²։ Բնակչությունը՝ 461 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։