cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Do You Want to Know a Secret
Ձայնագրությունը
1980 թվականի հարցազրույցի ժամանակ Լենոնը նշել է, որ երգը բաղկացած է եղել ընդամենը երեք նոտայից և Հարիսոնը աշխարհի ամենալավ երգիչը չէ, սակայն ավելացրել է, որ ժամանակ առ ժամանակ նրա ձայնը լավանում է։ Հարիսոնը կատարել է Please Please Me ալբոմի երկու երգեր՝ Do You Want to Know a Secret և Chains։ Դրանից հետո խումբը ոչ մի երգ չի ձայնագրել Հարիսոնի կատարմամբ։
Թողարկումը
Սինգլը ԱՄՆ-ում թողարկվել է 1964 թվականի մարտի 23-ին և զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը վարկանշային աղյուսակում։
Վալդոբիադենե
Վալդոբիադենե  ( Valdobbiadene), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 10 790 մարդ, խտությունը՝ 176 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 60, 7 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31049, հեռախոսային կոդ՝ 0423:
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գերմանիայի կապիտուլյացիայի ակտ
Գերմանիայի կապիտուլյացիայի ակտը (German Instrument of Surrender, Actes de capitulation de l’Allemagne nazie, Bedingungslose Kapitulation der Wehrmacht), Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի ակտըը իրավաբանական փաստաթուղթ է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի դեմ գործող բոլոր ճակատներում։ Այն պարտավորեցնում է գերմանական բոլոր զինված ուժերին մարտական գործողությունների դադարեցում և զինաթափում, առանց ոչնչացնելու և վնասելու զինվորաական տեխնիկան։ Փաստացի այն նշանակում էր Գերմանիայի դուրս գալը պատերազմից։ Այն նախապես ստորագրվել էր վերմախտի գլխավոր հրամանատարության, արևմտյան դաշնակիցների գերագույն հրամանատարության և Խորհրդային միության միջև մայիսի –ին ճթ ժամ ձճ րոպեին Կենտրոնական Եվրոպայի ժամանակով ֆրանսիական Ռեյմս քաղաքում։ Նացիստական Գերմանիայի կապիտուլյացիան ուժի մեջ է մտնում մայիսի 8–ին ժամը 23։01–ին կենտրոնական Եվրոպայի ժամանակով ․․մայիսի 9–ին ժամը 01։01–ին մոսկովյան ժամանակով։ Ստալինի պահանջով մայիսի 8–ի լույս 9–ի գիշերը Բեռլինի Կարլս Հորստ արվարձանում կայացավ կապիտուլյացիայի կրկնակի ստորագրություն։
Եվրոպայի երկրներում կապիտուլյացիայի պաշտոնական հայտարարման օր է համարվում մայիսի 8–ը, իսկ ԽՍՀՄ–ում՝ մայիսի 9–ը։ Այդ օրերը համապատասխան երկրներում նշում են որպես հաղթանակի օր։
Փաստաթղթի տեքստի նախապատրաստում
Գերմանիայի անվերապահ կապիտուլյացիայի գաղափարը ատռաջին անգամ արտահայտել է նախագահ Ռուզվելտը 1943 թվականի հունվարի 13–ին Կասաբլանկայի կոնֆերանսում և այդ ժամանակից այն դարձել է Միավորված ազգերի պաշտոնական դիրքորոշումը։ Կապիտուլյացիայի փաստաթղթի նախագիծը էչձձ թվականի հունվարից մշակում էին Եվրոպական խորհրդատվական հանձնաժողովում։ «Գերմանիայի կապիտուլյացիայի պայմանները» անունը ստացած այդ ընդարձակ փաստաթուղթը 1944 թվականի հուլիսի վերջին ղջունվել է դաշնակից պետությունների ղեկավարների կողմից։ Այն մասնավորապես ուղարկվել է դաշնակից ուժերի գլխավոր հրամանատարությանը, որտեղ նրան վերաբերվեԼ են որպես խորհրդատվական փաստաթղթի, այլ ոչ թե պարտադիր երաշխավորություն ունեցողի։ Այդ պատճառով, երբ 1945 թվականի մայիսի 4—5–ը դրվեց Գերմանիայի փաստացի կապիտուլյացիայի հարցը, նրանք չօգտվեցին այդ փաստաթղթից՝ հավանաբար վախենալով, որ այնտեղ գոյություն ունեցող քաղաքական հոդվածները կբարդացնեն Գերմանիայի հետ բանակցությունները և մշակում են իրենց կարճ, մաքուր ռազմական փաստաթուղթը, որը և վերջնահաշվում դառնում է զինվորական կապիտուլյացիայի ակտ։ Դրա տեքստը մշակվել էր դաշնակից զորքերի գլխավոր հրամանատարությանը կից գործող ամերիկյան սպաների խմբի կողմից։ Հիմնական հեղինակն էր Էյզենհաուերի շրջապատից գնդապետ Ֆիլիմորը. որպեսզի ռազմական կապիտուլյացիայի ակտը չհակասեր ԵԽՀ–ի փաստաթղթին, ամերիկյան դիվանագետ դեսպան Վայնդատի առաջարկությամբ նրա մեջ մտցվում է չորրորդ հոդվածը, որը ենթադրում էր այդ ակտի փոխարինումը կապիտուլյացիայի այլ գլխավոր փաստաթղթով՝ կնքված Միավորված ազգերի անունից։
Իր հերթին ԵԽՀ–ում մշակված փաստաթուղթը դառնում է Գերմանիայի պարտության դեկլարացիա, որը ստորագրվում է ռազմական կապիտուլյացիայից մեկ ամիս անց։
Մասնակի հանձնում
Գերմանիայի ընդհանուր հանձնմանը նախորդում է Երրորդ ռայխում մնացած ամենամեծ կազմավորումների մասնակի հանձնումը։
Իտալիայում և Արևմտյան Ավստրիայում
1945 թվականի ապրիլի 29-ին Կազերտայում իր հրամանատար, գեներալ-գնդապետ Գ. Ֆիտինգոֆ-Շելի կողմից ստորագրվում է «Գ» բանակային խմբի հանձնման ակտը, հանձնման պայմաններն ուժի մեջ են մտնում 12։00 մայիսի 2-ին :
Բեռլինում
1945 թվականի մայիսի 2-ին Բեռլինի կայազորը Հելմուտ Վայդլինգի հրամանատարությամբ հանձնվում է Կարմիր բանակին (տե՛ս Բեռլինի փոթորիկ)։ Նույն օրը Ֆլենսբուրգում ըստ Հիտլերի ցանկության նշանակված Գերմանիայի նոր ղեկավար մեծ ծովակալ Կառլ Դոնիցը հանդիպում է անցկացնում Գերմանիայի նորաստեղծ կառավարության անդամների հետ։ Հանդիպման մասնակիցները, գնահատելով ռազմական իրավիճակը որպես անհույս, որոշում են իրենց հիմնական ջանքերը կենտրոնացնել այն բանի վրա, որ Կարմիր բանակից  հնարավորինս շատ գերմանացիների փրկեն՝ խուսափելով Արևմուտքում ռազմական գործողություններից և շարունակելով դրանք անգլո–ամերիկյան ուժերի դեմ միայն այն չափով, որ դրանք խոչընդոտեն գերմանական զորքերի՝ Կարմիր բանակից խուսափելու փորձերին։ Ընդունվեց, որ ԽՍՀՄ և արևմտյան դաշնակիցների միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունների պատճառով դժվար կլինի հանձնվել միայն Արևմուտքում, և մասնավոր հանձնման քաղաքականություն պետք է վարել բանակային խմբերի հետ և ցածր մակարդակում ։
Հյուսիսարևմտյան ճակատներում
Մայիսի 4-ին ժամը 18։ 30-ին գերմանական նավատորմի նորանշանակ գլխավոր հրամանատար, նավատորմի ծովակալ Հանս-Գեորգ Ֆրիդեբուրգը ստորագրում է Հոլանդիա,  Դանիա, Շլեսվիգ-Հոլշտեյնի և Հյուսիսարևմտյան Գերմանիայի բոլոր գերմանական զինված ուժերի հանձնումը Ֆելդ Մարշալի 21-րդ բանակային կորպուսի  դիմաց Մոնտգոմերի, Բեռնար  Հանձնումն ուժի մեջ է մտնում մայիսի 5-ին, ժամը 08։ 00-ին :
Բավարիայում և Արևմտյան Ավստրիայում
Մայիսի 5-ին հետևակի գեներալը Ֆ. Շուլցը գործում է Բավարիայում և Արևմտյան Ավստրիայում։ Այնուամենայնիվ, հարավում Ռեյխը դեռևս  ուներ բանակային խմբավորում՝ ֆելդմարշալի՝ Ալբերտ Քեսելրինգի հրամանատարությամբ։
Առաջին գործողություն
Գերմանիայի կառավարությունը կապիտուլյացիայի համար միայն Արևմուտքում մայիսի 4-ին Լյունեբուրգում հյուսիսում գերմանական զորքերի հանձնման ակտը ստորագրելով ՝ ծովակալ Ֆրիդեբուրգը, Դոնիցի անունից, գնում է Ռեյմս՝ Էյզենհաուերի շտաբ, որպեսզի իր առջև դնի գերմանական զորքերը Արևմտյան ճակատ հանձնելու հարցը։ Ռեյմսում վատ եղանակի պատճառով ինքնաթիռը վայրէջք է կատարում Բրյուսելում, այնուհետև նա ստիպված է լինում մեքենայով հասնել այնտեղ, իսկ գերմանական պատվիրակությունը Ռեյմս է ժամանում միայն մայիսի 5-ին, երեկոյան 5-ին Միևնույն ժամանակ, Էյզենհաուերն իր աշխատակազմի ղեկավար Վալտեր Բեդել Սմիթին, ով ընդունում էր պատվիրակությանը, ասում է, որ գերմանացիների հետ գործարքներ չեն լինի, և նա մտադիր չէ տեսնել գերմանացիներին, քանի դեռ նրանք չեն ստորագրել հանձնման պայմանները։ Բանակցությունները վստահվում են գեներալներ ՀԲ Սմիթին և Կառլ Սթրոնգին (վերջիններս մասնակցել են 1943 թվականին Իտալիայի հանձնման բանակցություններին)։
Նախապատրաստություն
Դաշնակից հրամանատարության ներկայացուցիչներին կանչում են դաշնակից ուժերի բարձրագույն հրամանատարության շտաբ (անգլ. ՝ SHAEF). խորհրդային առաքելության անդամներ, գեներալ Սուսլոպարովը և գնդապետ Ենկովիչը, ինչպես նաև Ֆրանսիայի ազգային պաշտպանության շտաբի պետի տեղակալ գեներալ Սևեսը (շտաբի պետ գեներալ Ուինը ՄԱԿ-ի հիմնադիր խորհրդաժողովում էր՝ Սան Ֆրանցիսկոյում։ Էյզենհաուերը ամեն կերպ փորձում էր հանգստացնել խորհրդային ներկայացուցիչներին, ովքեր կարծում էին, որ անգլո-ամերիկյան դաշնակիցները պատրաստ են համաձայնության գալ իրենց թիկունքում գտնվող գերմանացիների հետ։
Բանակցություններ
Բանակցություններն ընթանում էին դաշնակցային շտաբի օպերատիվ բաժնում (շտաբը տեղավորված էր տեխնիկական քոլեջի շենքում, որը անվանում էին Կարմիր դպրոցական շենք)։ Սմիթը գերմանացիների անհուսալի վիճակը ցուցադրելու համար կարգադրում է պատերին կախել ռազմաճակատներում դրությունը ցույց տվող քարտեզներ, ինչպես նաև իբր թե դաշնակիցներին նոր հարվածներ նախապատրաստող քարտեզներ։ Այդ քարտեզները Ֆրիդեբուրգի վրա թողնում են մեծ տպավորություն։ Ֆրիդեբուրգը Սմիթին առաւջարկում է Արևմտյան ճակատում գտնվող գերմանական զորքերի կապիտուլյացիան։ Սմիթը պատասխանում է, որ Էյզենհաուերը հրաժաարվում է շարունակել բանակցությունները, եթե կապիտուլյացիայի առաջարկը չի վերաբերվի նաև Արևելյան ճակատին։ Հնարավոր է միայն ընդհանուր կապիտուլյացիա, ընդ որում, զորքերը պետք է մնան իրենց տեղերում։ Ֆրիդերբուրգը պատասխանում է, որ ինքը լիազորված չէ ստորագրել ընդհանուր կապիտուլյացիան։ Ուսումնասիրելով իրեն ներկայցրած ընդհանուր կապիտուլյացիան՝ ֆրիդեբուրգը հեռագրում է Դեմիցին՝ խնդրելով թույլտվություն ընդհանուր կապիտուլյացիան ստորագրելու կամ ուղարկել վերմախտի շտաբի պետ Վիլհելմ Կեյտելին և օդային և ծովային ուժերի հրամանատարներին։ Դենիցը կապիտուլյացիայի պայմանները անընդունելի է համարում և Ռեյմս է ուղարկում Օպերատիվ ղեկավարման շտաբի պետ Ալֆրեդ Յոդլին․ որը հայտնի էր որպես Արևելքում կապիտուլյացիայի կտրուկ հակառակորդ։ Յոդլը պետք է բացատրեր Էյզենհաուերին, թե ինչու հնարավոր չէ ստորագրել ընդհանուր կապիտուլյացիան, բայց այնուամենայնիվ, նա իր մոտ ուներ Դիոնիցի գրավոր լիազորությունը անվերապահ կապիտուլյացիա բոլոր ճակատներում ստորագրելու վերաբերյալ։ Յոդլը այն կարող էր օգտագործել միայն Դիոնիցից ռադիոկապով թույլտվություն ստանալուց հետո։ Յոդլը Ռեյմս Է ժամանում մայիսի վեցի երեկոյան։ Մեկժամյա խորհրդակցություններից հետո Սմիթը և Սթրոնգը գալիս են այն եզրակացության, որ գերմանացիներն ուզում են ժամանակ ձգել, որպեսզի Արևմուտք տեղափոխեն ինչքան հնարավոր է շատ զորքեր և փախստականներ, որի մասին էլ զեկուցում են Էյզենհաուերին։ Վերջինս հանձնարարում է Սմիթին հաղորդել գերմանացիներին, որ եթե վերջինները չդադարեցնեն ժամանակ ձգելը, ինքը անհապաղ կփակի ողջ ճակատը և ուժով կկանգնեցնի փախստականների հեղեղը ․ չի հանդուրժի հետագա ձգձգումը։ Ստանալով այս պատասխանը՝ Յոդլը հասկանում է, որ դրությունն անհուսալի է և խնդրում Դենիցից ընդհանուր կապիտուլյացիայի լիազորություև՝ նշելով, որ չի տեսնում այլ ելք, քան քաոսը և ստորագրումը ։ Դենիցը Էյզենհաուերի այս պահվածքը համարում է ամենաիսկական շանտաժ, սակայն, ինքն էլ հասկանալով դրության անհուսալիությունը, մայիսի և–ի կեսգիշերից հետո հանձնարարում է Կեյտելին պատասխանել․ «Գրոս ադմիրալ Դենիցը լիազորում է համապատասխան պայմաններով» ։
Ստորագրում
Ակտը ստորագրվում է մայիսի և–ին՝ Կենտրոնական Եվրոպայի ժամանակով 02:41–ին։ Վերմախտի գերագույն հրամանատարության օպերատիվ ղեկավարման շտաբի պետ գեներալ–գնդապետ Ալֆրեդ Յոդլի կողմից։ Կապիտուլյացիան ԽՍՀՄ–ի կողմից ընդունում է Գերագույն գլխավոր հրամանատարության ստավկայի ներկայացուցիչ գեներալ–մայոր Իվան Ալեքսևիչ Սուսլոպարովը, անգլո–ամերիկյան կողմից՝ դաշնակցային զորքերի գլխավոր շտաբի պետ ԱՄՆ ղորքերի գեներալ–լեյտենանտ Ուոլտեր Բեդել Սմիթը։ Ակտը որպես վկա ստորագրում է նաև Ֆրանսիայի ազգային պաշտպանության շտաբի պետի տեղակալ բրիգադի գեներալ Ֆրանսուա Սևեզը։ Դիտվող է համարվում տվյալ ակտի անգլիական տեքստը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պայմանագրեր Կատեգորիա:Փաստաթղթեր Կատեգորիա:Գերմանիայի պատմություն Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմ
Ջուլիա Գրանթ
Ջուլիա Գրանթ (Julia Boggs Dent-Grant, ), ԱՄՆ 18-րդ նախագահ Ուլիսես Գրանթի կինը, ԱՄՆ-ի առաջին տիկինը 1869-1877 թվականներին։
Ամուսնություն և ընտանիք
Գրանտը մի քանի անգամ առաջարկույթուն է արել Ջուլիային նախքան համաձայնություն ստանալը ։
Ջուլիա Դենթը և Ուլիս Գրանթը ամուսնացել են 1848 թվականի օգոստոսի 22-ին ։ Գրանթի ծնողները հրաժարվել են ներկա գտնվել հարսանիքին, քանի որ Դենթերները ստրկատերեր են եղել ։ Բայց Ջուլիայի հետ հարաբերությունները կարգավորվել են։
Ամուսնությունից հետո Ջուլիան հաճախ ուղեկցել է իր ամուսնուն ռազմական գործուղումների ժամանակ։ 1852 թվականին, երբ Ուլիսին արևմտյան հրամանատար նշանակեցին, Ջուլիան վերադարձավ իր ծնողների տուն ։
Գրանթ ամուսիններն ունեցել են երեք որդի և մեկ դուստր․
Քաղաքացիական պատերազմ
Գրանտն աշխատում էր հոր կաշվե խանութում, երբ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ նրան, որպես կամավոր կանչեցին։ Ջուլիան փորձում էր ամուսնու հետ լինել ։
Առաջին տիկին
Երբ Ջուլիան առաջարկել է իր շլության ուղղման համար վիրահատություն կատարել, նախագահ Գրանթն ասել է, որ «սիրում է նրան հենց այսպիսին» ։
Նախագահությունից հետո
Սպիտակ տունը լքելուց հետո ամուսինները շուրջերկրյա ճանապարհորդություն են կազմակերպել։ Ջուլիան հաճույքով էր հիշում այդ ուղևորությունը։ Այս ճանապարհորդության առանձնահատկությունը Վինձոր ամրոցում նրանց համար կազմակերպված Վիկտորիայի ընթրիքն էր ։ Նրանց ընդունել են նաև Ճապոնիայի կայսրն և նրա կինը՝ Հարուկոն Մեյձի պալատում ։
1884 թվականին ամուսինները սնանկացել են։
1900 թվականին Ջուլիան գրել է «Ջուլիա Գրանթի անձնական հուշերը» ինքնակենսագրական գիրքը, որը հրապարակվել է միայն 1965 թվականին ։
Մահ
Ջուլիա Գրանտը մահացել է 1902 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Վաշինգտոնում։ Թաղված է ամուսնու կողքին՝ Գրանթի դամբարանում (Նյու Յորք) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ
.eg
.eg, Եգիպտոսի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։
Արտաքին հղումներ
eg
Ուենդել Մերեդիտ Ստենդլի
Ուենդել Մերեդիտ Ստենդլի (Wendell Meredith Stanley, ), ամերիկացի վիրուսաբան, կենսաքիմիկոս։ ԱՍՆ ազգային ԳԱ (1941) և Նյու Յորքի ԳԱ (1963) անդամ։
Ավարտել է Ռիչմոնդի էռլեմյան քոլեջը (1926)։ 1929 թվականից աշխատել է Իլինոյսի, 1930 թվականից՝ Մյունխենի համալսարաններում։ 1931 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ բժշկական հետազոտությունների Ռոկֆելլերյան ինստիտուտին (Նյու Յորք)։ 1932 թվականից եղել է Պրինսթոնի Ռոկֆելլերյան ինստիտուտի, 1948 թվականից՝ Բերկլինի կալիֆոռնյան համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են վիրուսների քիմիական կազմությանը, նրանց կենսաքիմիային, վերարտադրության, մուտացիաների և քաղցկեղի հարցերին։ Առաջինն է բյուրեղային տեսքով անջատել ծխախոտի մոզաիկայի (1925) և պոլիոմիելիտի (1955) վիրուսները։ Նոբելյան մրցանակ (1946, Զ. Նորթրոպի և Զ. Սամների հետ համատեղ)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մանրէաբաններ Կատեգորիա:Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ամերիկացի քիմիկոսներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի գիտնականներ
Տագնապ (հուշարձան, Վաղարշապատ)
«Տագնապ» հուշարձան, գտնվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի կենտրոնում՝ Մշակույթի տան տարածքում։ Հուշարձանը տեղադրվել է 2011 թվականին ։
Տվյալներ
Հուշարձանի նյութը բազալտ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արմավիրի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:Լևոն Թոքմաջյանի քանդակներ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ Կատեգորիա:Վաղարշապատի շենքեր և կառույցներ
Սուրբ ամրոց (թատրոն)
«Սուրբ ամրոց» պետական դրամատիկական և տիկնիկային թատրոն (Государственный театр драмы и кукол «Святая крепость»), մասնագիտացված թատրոն Վիբորգում։
Պատմություն
Վիբորգի թատերական պատմությունը սկիզբ է առել 18-րդ դարում կառուցված փայտե թատրոնի շենքից։ Ենթադրվում է, որ դա Ֆինլանդիայի առաջին թատրոնն էր։ 18-րդ դարի վերջին Վիբորգում ներկայացումներ են բեմադրվել գերմաներեն և ռուսերեն լեզուներով ։
1832 թվականին ճարտարապետ Անդերս Գրանշտեդտի նախագծով կառուցվել է Վիբորգի քաղաքային թատրոնի քարե շենքը։ Խորհրդա-ֆիննական պատերազմում (1939-1940) Ֆինլանդիայի կրած պարտությունից հետո Նոր Ռատուշայի հրապարակի հարևանությամբ գտնվող թատրոնի շենքում, որը 1940 թվականին վերանվանվեց Թատերական, կազմակերպվել է Վիբորգի ռուսական դրամատիկական թատրոնը, բայց խորհրդա-ֆիննական պատերազմի (1941-1944) սկսվելուց հետո թատերախումբը տարհանվել է դեպի Ուրալ։ Թատրոնի շենքը մեծ վնաս է կրել քաղաքի համար մղվող մարտերի ընթացքում և հետագայում ապամոնտաժվել է։
Ֆինլանդիայի ռազմական իշխանությունների կողմից կազմակերպված թատրոնը 1941-1944 թվականներին տեղակայվել է Կարմիր ջրհորի հրապարակում գտնվող Սթափների ընկերության նախկին ռեստորանի շենքում։
Վիիպուրի (Վիբորգի) ռուսական դրամայի հանրապետական թատրոնը կրկին վերագործարկվել է 1944 թվականին Կարելո-Ֆիննական ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի որոշմամբ։ Բայց այն գտնվել է (ժամանակավորապես) Կեմում, ապա Սորտավալայում և լուծարվել է Վիբորգը Լենինգրադի մարզի կազմ տեղափոխելու կապակցությամբ ։ 1945 թվականին Լենինգրադի մարզային խորհրդի որոշմամբ Վիբորգում բացվել է մարզային թատրոն։ Քանդված լյութերական եկեղեցու տեղում նախատեսվել է կառուցել թատրոնի նոր շենք։ Թատերախմբի դերասանների հավաքագրման աշխատանքներով զբաղվել են ամուսիններ Վասիլի Մերկուրևը և Իրինա Մեյերհոլդը։ Սակայն, Վիբորգ քաղաքում գտնվող պետական մարզային թատրոնը, հարմարեցված շենքի բացակայության պատճառով, լուծարվել է 1947 թվականին, իսկ այդտեղ տեղակայվել է Վիբորգի շրջանային մշակույթի տունը ։ Հրապարակը, որի վրա գտնվել է քաղաքապետարանի, հյուրանոցի և թատրոնի շենքերի համալիրը պատերազմից առաջ, մինչև 2004 թվականը կոչվել է Թատերական, որից հետո այդ անունն սկսել է կրել հարևան հրապարակը, որի վրա գտնվել են կինոթատրոնի շենքը և Դերասանական փառքի ծառուղին։ 1982 թվականին Վիբորգում հիմնադրվել է Լենինգրադի մարզային տիկնիկային թատրոնը։ Դա տարածաշրջանի առաջին պրոֆեսիոնալ թատրոնն է եղել՝ տեղակայված շրջկենտրոնում։ Իսկ 1999 թվականին թատրոնը ստացել է դրամատիկականի կարգավիճակ և ներկայիս անվանումը։
Պարգևներ
Թատերական գործերը բազմիցս դարձել են հեղինակավոր մրցույթների դափնեկիրներ, ինչպիսիք են «Ոսկե սոֆիտ» և «Ոսկե դիմակ»։
Կարասուչի
Կարասուչի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 292 կովկասի թաթար բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Գոռ Մալաքյան
Գոռ Շավարշի Մալաքյան, հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի և Արարատ-Արմենիա ակումբի կիսապաշտպան։ Էդգար Մալաքյանի կրտսեր եղբայրը։
Ակումբային կարիերա
Տարեցտարի Մալաքյանի զարգացման մեջ առաջընթաց է նկատվում, ինչը նպաստում է, որ Հայաստանի ֆուտբոլային առաջնության խաղերի ժամանակ նրան տեղափոխեն հիմնական խումբ։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Գանձասար»-ի դեմ նորամուտում Մալաքյանը գրանցված էր խաղին, բայց դաշտ դուրս չի գալիս՝ մնալով պահեստայինների նստարանին ։ Հաջորդ խաղին (հոկտեմբերի 1) Մալաքյանն իր նորամուտն է կատարում՝ «Ուլիս»-ի դեմ խաղի 63-րդ րոպեին փոխարինելով Գագիկ Պողոսյանին ։
2012-13 մրցաշրջանի սկզբին՝ 2012 թվականի մայիսի 5-ին, «Ուլիս»-ի դեմ խաղում հաղթական գոլ խփելով՝ բացում է հաշիվը։ Մալաքյանը 56-րդ րոպեին դաշտ է դուրս գալիս Արման Մելքոնյանի փոխարեն, իսկ 83-րդ րոպեին գոլ խփելով՝ հաշիվը դարձնում է 2:2՝ հաղթանակ բերելով խմբին ։
Ամռանը Մալաքյանը նորամուտ է կատարել եվրոգավաթներում։ 2012-13 Եվրոպայի լիգայի «Զետա» չեռնոգորիական ակումբի դեմ խաղի ժամանակ 75-րդ րոպեում փոխարինում է Ղուկաս Պողոսյանին։ Խաղն ավարտվում է «Փյունիկ»-ի պարտությամբ ։
2016 թվականի փետրվարին եռամյա պայմանագիր է կնքում «Ստալ» ֆուտբոլային ակումբի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հունիսի 12 ծնունդներ Կատեգորիա:1994 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Փյունիկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Արարատ-Արմենիայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Մոնսորո
Մոնսորո (Montsoreau ; ), քաղաք Ֆրանսիայում՝ տեղակայված Մեն և Լուար դեպարտամենտում, Լուար գետի ձախ ափին՝ Վյեն գետի՝ նրա մեջ թափվելու շրջակայքում։ 2015 թվականի տվյալների համաձայն՝ բնակչությունը կազմում է 4477 մարդ։
2000 թվականից Մոնսորո դղյակը և Մոնսորոը 933 համարի ներքո ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոնսորո Կատեգորիա:Ֆրանսիայի քաղաքներ
Օնորե դը Յուրֆե
Օնորե դը Յուրֆե (Honoré d'Urfé; ), ֆրանսիացի մաներիզմ դարաշրջանի գրող։
Կենսագրություն
Օնորե դը Յուրֆեն Կլոդ դը Յուրֆեի թոռն է, որը ներկայացրել է Հենրի II-ի շահերը Վատիկանում։ Մայրը՝ Մարկիզա դե Բոժեն, եղել է Ռենե Սավոյսկու թոռնուհին, լասկարիսների ժառանգը Տանդում։ Հորը թունավորել են 1574 թվականին։ Տոհմական սեփականությունը ժառանգել է գրողի ավագ եղբայրը՝ Ժան դը Յուրֆեն՝ մարկիզ դե Բոժեն, որի դուստր Ժենևևան ամուսնացած էր առաջին դուքս դե Կրուայի հետ։
Օնորեն՝ անվանակոչված իր հորեղբոր՝ Ֆրանսիայի մարշալի անվամբ, մանկության տարիներն անցկացրել է Բաստիի մանկական ամրոցում, որը հայտնի է իր հսկայական գրադարանով, իսկ հետո ութ տարվա ընթացքում սովորել է Հիսուսի միաբանություն քոլեջում՝ Փարիզում։ 1590 թվականին միացել է Կաթոլիկ լիգային, այնուհետև 1595 թվականին գերի է ընկել և սկսել գրել իր «Բարոյական ուղերձները» («Epistres morales», երեք հատորով, հրապարակվել է 1598 թվականից մինչև 1608 թվականը), ինչին փորձել է կցել փիլիսոփայական թեորիաներ (գլխավոր գաղափարները՝ նեոպլատոնականությունը և նեոստոիցիզմը) սեփական կյանքի իրադարձություններից։ Երբ լիգայի գործը վերջնականապես պարտվել է, Յուրֆեն անցել է թոշակի Կառլ Էմանուել Մեծի դատարան, որը նրա նման սերվել էր Ֆիլլիպ II-ից (1438-97)։
Եղբոր ամուսնալուծությունից հետո Էնն Յուրֆեն 1600 թվականին ամուսնացել է եղբոր նախկին կնոջ՝ Դիանա դե Շատոմորանի հետ ոչ այնքան սիրուց դրդված, որքան հաշվարկով՝ ցանկանալով բարելավել ընտանեկան հարաբերությունների խաթարված վիճակը․ 1613 թվականին ամուսինները բաժանվել են։ Օնորեի ընկերների թվում էր աստվածաբան Ֆրանցիսկոս Սալսկին։ Յուրֆեն մահացել է Սավոյայի դուքսի և Ջենովայի Հանրապետության բանակի հետ ճակատամարտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:1567 ծնունդներ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական գրականություն Կատեգորիա:Ֆրանսիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:17-րդ դարի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ազնվականություն Կատեգորիա:17-րդ դարի ֆրանսիացի գրողներ
Ջոն Վիքերս
Ջոնաթան Ստյուարտ Վիքերս (Jonathan Stewart Vickers, ), մասնագիտության մեջ առավել հայտնի է որպես Ջոն Վիքերս, կանադացի օպերային տենոր, «հերոսական տենորի» (heldentenor) օպերային դերերգերի կատարող։
Ծնվել է Սասկաչևան նահանգի Փրինս Ալբերտ քաղաքում, նա ութ երեխաներ ունեցող ընտանիքում վեցերորդն էր։ 1950 թվականին նրան շնորհվեց կրթաթոշակ Տորոնտոյի Թագավորական երաժշտական կոնսերվատորիայում օպերա սովորելու համար։ 1957-ին Վիքերսը միացավ Լոնդոնի Թագավորական օպերային թատրոնին ՝ Քովենթ Գարդեն ընկերությանը։ 1960-ին ընդունվել է Մետրոպոլիտեն օպերան։ Նա աշխարհահռչակ դարձավ գերմանական, ֆրանսիական և իտալական դերերի լայն տեսականիով։ Վիկերի հսկայական, հզոր ձայնը և ամուր տեխնիկան բավարարում էին ֆրանսիական, գերմանական և իտալական շատ դերերի պահանջները։ Նա նաև մեծապես գնահատվում էր բեմական հզոր ներկայության և խոհական խոր բնութագրումների համար։
Սկավառակագրություն
Վիկերսը ձայնագրվել է տասնյակ ներկայացումներում, որոնց թվում`
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հելդենտենորներ
Գուրգեն Հովսեփյան
Գուրգեն Սարգիսջանի Հովսեփյան, Gurgen_Hovsepyan.png, նյութագիտության և մեքենաշինության բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (1999):
Կենսագրություն
Գուրգեն Հովսեփյանը ծնվել է 1940 թվականի ապրիլի 1-ին, Շուշիքենդ (այժմ՝ ԼՂՀ Ասկերանի շրջանում) գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1966-1987 թվականներին աշխատել է Հայկական մեքենաշինական գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1987 թվականից՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում (2003 թվականից՝ նյութագիտության ամբիոնի վարիչ, 1990 թվականից, միաժամանակ՝ ընդերքաբանության և մետալուրգիայի դեպարտամենտի գիտական ղեկավար)։
Աշխատանքները վերաբերում են մեքենաշինության գործիքային տնտեսության զարգացման խնդիրներին։ Զբաղվում է ռազմավարական նշանակության դժվարահալ մետաղներով (ռենիում), ջերմաքիմիական մշակմամբ գործիքների և մեքենամասերի մաշակայունության բարձրացման հարցերով։ Հեղինակ է ուսումնամեթոդական ձեռնարկների և դասագրքերի։
Գրականություն
Հովսեփյան Գուրգեն Սարգիսջանի, «Ով ով է. Հայեր». Կենսագրական Հանրագիտարան, հ. II, Երևան, Հայկական Հանրագիտարանի հրատ., 2007, էջ 731։
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՀՊՃՀ շրջանավարտներ
Կարաչանախ
Կարաչանախ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում ։
Բնակչություն
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 306 հայ բնակիչ ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Գյուղն ուներ քարակոփ հայկական եկեղեցի ։
Ռեկաս
Ռեկաս (Recas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Սագրա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 31 կմ2, բնակչությունը` 3912 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 27 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Ուսպենովկա (գյուղ, Մարյինի շրջան)
Ուսպենովկա (Успенівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ուսպենովկա գյուղում բնակվում էր 507 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Տիլգյաևսկայա Ռոչուգա
Տիլգյաևսկայա Ռոչուգա (Тигляевская Рочуга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Եդամսկի Պոլոյ գետի ձախ ափին՝2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Էրին Սանդերս
Էրին Զարիա Սանդերս (Erin Zariah Sanders, ) ՝ ամերիկացի դերասանուհի, առավել հայտնի է «Зоуи 101» հեռուստասերալի Կվին Պենսկի դերում և «Դեպի մեծ ժամանակներ» հեռուստասերիալի Կամիլիի դերում։
Կյանքը և կարիեռան
Սանդերսը ծնվել է Սանտա Մոնիկայում՝ Կալիֆորնիայում։ Կարիերան սկսել է 9 տարեկանում։ Բացի «Զոուի 101»-ից և « Դեպի մեծ ժամանակներ»-ից, նկարահանվել է այլ հայտնի ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում ՝ «Հանդիպման 8 հեշտ կանոններ աղջկաս համար», խաղում է Ռայլիի դերում, «Մենթալիստը» ֆիլմում՝ Իզաբելի դերում։ Իսկ որպես հյուր՝ «Խելագարները», «CSI։Մայամի», «Կարնավալ», «Ամերիկյան երազանք», «Ուժեղ բժշկություն» և այլն։ Ձայնավորել է «La Noire» վիդեոխաղը։
Անձնական կյանք
Արդեն երկար ժամանակ է, որ Էրին Սանդերսը հանդիպում է իր կոլեգաներից մեկի ՝ Լոգան Հենդերսոնի հետ, բայց նա հերքում է այդ լուրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:«Երիտասարդ դերասան» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Լա Սեգալասիեռ
Լա Սեգալասիեռ (La Ségalassière), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում ։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 120 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 19 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 66 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 46-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 20։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,7 %։ 46 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 44 անձ (23 տղամարդ և 21 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (0 տղամարդ և 2 կին)։ 20 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Կարտուխա
Կղզին անունը ստացել է Կարտեզիան վանքի շնորհիվ, որը գտնվում է կղզու հարավային մասում։ Չնայած որ այն գտնվում է Սևիլյայի մոտ, Սևիլյան կղզիին չէր կառավարվում մինչև 20-րդ դարի սկիզբ։ 1992 թվականին Կարտուխա կղզին մասնակցել է համաշխարհային ցուցահանդեսի։ Այնուհետև ցուցահանդեսի ավարտից հետո այն դարձել է գիտատեխնոլոգիական պարկ «Կարտուխա 93»։ Կղզու վրա են գտնվում Սևիլյան համալսարանի մի քանի կենտրոններ, ինչպես նաև Անդաուլյան կենտրոնը, որի վանքի պատերին ժամանակակից արվեստի նմուշներ են և կա նաև այգի՝ «Կախարդական կղզի» անունով։ Կղզին քաղաքին է միացվում մի քանի կամուրջներով։
Փետրավոր ամպեր
Փետրավոր ամպեր, առանձին, բարակ, թելանման ամպեր՝ սպիտակ բարակ թելիկների կամ գորշ ձգված շարքերի և կտորտանքների (հաճախ փետրաշարքերի) տեսքով, երբեմն դասավորվում են շերտերով, որոնք հատում են երկնակամարը միջօրեականների նման և հեռանկարի շնորհիվ թվում են հորիզոնի հակառակ երկու կետերում հատվող (առավել հաճախ հարավ-արևմուտք և հյուսիս-արևելք)։ Վաղորդյան և մայրամուտի ժամերին փետրավոր ամպերը ձեռք են բերում վարդագույն կամ ոսկեգույն երանգներ։
Փետրավոր ամպերի մասնիկների՝ սառույցի բյուրեղիկների որոշակի կողմնորոշման դեպքում կարող է դիտվել այնպիսի օպտիկական երևույթ, ինչպիսին է կլոր-հորիզոնական աղեղը։
Փետրավոր ամպերը պատճառ են հանդիսանում այնպիսի օպտիկական երևույթի, ինչպիսին է հալոն։ Սառույցի բյուրեղիկները, ինչից բաղկացած են դրանք, անդրադարձնում են Արևի և Լուսնի լույսը, ստեղծելով տեսողական պատրանք՝ ամենաբազմազան ձևերի և երանգավորումների տեսքով, որոնցից հաճախակի հանդիպողներն են պսակները, աղեղները, սյուները, տարբեր խաչաձև կառուցվածքներ, «կեղծ արեգակներ» և այլն։
Թելիկաձև փետրավոր ամպերը կառուցված են թելիկներից՝ ծռմռված կամ քիչ թե շատ ուղղաձիգ․  նրանց տարատեսակները՝ ճանկաձև (կեռիկներով և պարույրներով ավարտվող ստորակետների տեսքով), ողնաշարաձև (իր տեսքով ձկան կմախք հիշեցնող) և խճճված (խիստ ծռմռված թելիկավոր)։
Խիտ փետրավոր ամպերը նվազ թափանցիկ են և բնութագրվում են թեթև գորշավուն երանգով․ առանձնացնում են տարատեսակներ՝ բամբակաձև (փոքրիկ պարուրակների ձևով) և ձևավորված ձուլարաններից (կույտավոր անձրևային ամպերի վերին մասերից)։
Փետրավոր ամպերը դիտվում են վերին ներքնոլորտում և կապված են այս շերտի վերամբարձ և ալիքային շարժումների հետ, ներքին սահմանի բարձրությունը մեղմ լայնություններում 6-12 կմ է, արևադարձներում՝ մինչև 16-18 կմ, անդրբևեռային շրջաններում՝ 4-8 կմ։ Ավելի հաճախ հաստությունը կազմում է 0,5-2 կմ։ Բաղկացած են սառցե բյուրեղիկներից, նրանց ջրայինությունը գր/մ3-ի մեկ հարյուրերորդից մեկ հազարերորդ մասով է։ Փետրավոր ամպերում օդանավերի սառցակալումը բացառվում է,մրրկային շարժումը (տուրբուլենտությունը) թույլ է (բացառությամբ այն ամպերի, որոնք կապված են շթային հոսանքների հետ)։ Փետրավոր ամպերի շերտում երկար թռիչքի ժամանակ կարող է դիտվել օդանավերի էլեկտրականացում։
Փետրավոր ամպերը երկրի մակերևույթ հասնող տեղումները չեն առաջացնում։ Փետրավոր ամպերի հետ կատարվող օպտիկական երևույթները հազվադեպ են կապ ունենում նրանց մասնատվածության հետ։ Աստղերի մեծամասնությունը գիշերը տեսանելի են փետրավոր ամպերից, բացառությամբ ամպերի առանձին, ավելի խիտ շերտերից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամպերի դասակարգում Կատեգորիա:Եղանակ
Աուտիզմի իրազեկման միջազգային օր
Աուտիզմի իրազեկման միջազգային օր ընդունվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր համաժողովի  2007 դեկտեմբերի 18-ին (№ A/RES/62/139 որոշում)։ Նշվում է յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 2-ին, սկսած 2008 թվականից։ Սա ՄԱԿ-ի առողջապահությանը նվիրված յոթ միջազգային օրերից մեկն է ։
Միջազգային օրը սկսել է նշվել Կատարի առաջարկով, ինչը նշվել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի 2008 թվականի ճառում  ։
Գլխավոր համաժողովի որոշման մեջ հատուկ ուշադրություն է հատկացվել երեխաների աուտիզմի խնդրին։ Անհանգստությունը բացատրվում է աուտիզմով հիվանդ երեխաների մեծ քանակով։ Կարևորվել է վաղ  ախտորոշումը և համապատասխան հետազոտությունները։
Մոնտե Կառլո
Մոնտե Կառլոն (Monte Carlo) Մոնակոյի իշխանության վարչական տարածք է 2007 թվականի փետրվայից, երկրի խոշորագույն շրջանը, որը գտնվում է համանուն կոմունայի տարածքին։ Քաղաքից հարավ գտնվում Մոնակոյի Լա Կոնդամինը, իսկ հյուսիս Ֆրանսիայի Տենաոն։
Տարածշրջանի մասին
Մոնտե Կառլոն հանդիսանում է միջազգային զբոսաշրջության և հանգստի կենտրոն։ Այն հայտնի է իր խաղատներով, օպերային թատրոնով և գեղեցիկ արվեստների  ազգային թանգարանով ։ Այստեղ անցկացվում են հեղինակավոր Միջազգային կրկեսի ամենամյա փառատոններ, ամենամյա ավտոմրցարշավով, իսկ Մոնակոյի Գրան-պրիի ֆորմուլա 1-ի երթուղին անցնում է Մոնտե Կառլոյի միջով։ Մոնակո-Մոնտե Կառլո երկաթուղային կայարանը տեղակայված է ժայռի վրա։ Կայարանից դուք կարող եք գալ ինչպես դեպի առողջարանային-պատմական հատված, այնպես էլ կազինոների տարածք։ Նիցայից էլեկտրական գնացքը գնում է շուրջ 20 րոպե։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոնակո Կատեգորիա:1866 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ձևիո
Ձևիո (Zevio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 13 055 մարդ։ Խտությունը կազմում է 219 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 55,02 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37059։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է սուրբ Տոսկանան։ Քաղաքի տոնը նշվում է հուլիսի 14-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Նորս)
Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցու տաճար ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Շահբուզի շրջանի Նորս (Նորագյուղ) գյուղի արևմտյան թաղամասում ։
Ճարտարապետություն
Կառուցվել է սրբատաշ և կիսամշակ բազալտից, աղյուսից։ 1654 և 1875 թվականին գյուղի բնակիչների առաջաձեռնությամբ եկեղեցին վերանորոգվել է։ Հորինվածքը՝ քառամույթ եռանավ բազիլիկա։ Մուտքերը գտնվում են արևմտյան և հյուսիսային ճակատներում։ Ունի յոթանիստ աբսիդ։ Մույթերը ուղղանկյուն են։ Կա մեկ զույգ ավանդատուն։ Արևմտյան ճակատին կան արձանագրություններ։ Մուտքի շուրջը զարդաքանդագների մի շարք է։ Եկեղեցու մուտքերի առջև կան 17-18-րդ դարերի մի քանի տապանաքարեր։ 1980-ականներին եկեղեցու վիճակը դեռ կիսականգուն էր։ Քանդված էր եկեղեցու հյուսիսային ավանդատունը, տաճարի ծածկի մի մասը և որմերում կար ճաքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շահբուզի շրջանի վանքեր և եկեղեցիներ ե Կատեգորիա:Ադրբեջանի նախկին շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Ադրբեջանում ոչնչացված հայկական հուշարձաններ
Պավլովկա (գյուղ, Մարյինի շրջան)
Պավլովկա (Павлівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովկա գյուղում բնակվում էր 2 505 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(561) Ինգվելդե
(561) Ինգվելդե (Ingwelde), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի մարտի 26-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,175938 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8078 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5441 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2067,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,174139 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,54° անկյուն։
Ինգվելդե աստերոիդը պատկանում է Ֆեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս C Կատեգորիա:Ֆեմիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1905 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Նար-Դոսի կիսանդրի (Երևան)
Նար Դոսի կիսանդրի, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում՝ Նար Դոսի անվան թիվ 14 հիմնական դպրոցի առջև։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1956 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Տվյալներ
Արձանի նյութը բազալտ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ
Ֆոնվյեյ
Ֆոնվյեյը կամ Ֆոնթվիլը (Fontvieille) Մոնակոյի իշխանության չորս քաղաքներից մեկն է, գտնվում է երկրի հարավարևելյան մասում։
Ֆոնվյեյը կառուցված է եղել չորացման աշխատանքների արդյունքում 1970-ներին Մոնակոյի 12-րդ իշխան Ռենյե ІІІ-ի առաջնորդությամբ։ Ֆոնվյեյում գտնվում է Լուի II-ի մարզադաշտը, որի տարածքին տեղադրված են Մոնակոյ ՖԱ-ի օֆիսները, ինչպես նաև Մոնակոյի Համալսարանը։ Նաև քաղաքում գտնվում է իշխանության ուղղաթռակայանը, որի շնորհիվ Մոնակոն կապված է Ֆրանսիայի հետ օդային ճանապարհով։
Ժարգոն
Ժարգոնային բառերը հիմնականում խոսակցական բնույթ ունեն և հասկանալի են այն խավերի ու խմբերի համար, որոնք գաղտնիության կամ այլ նպատակով ստեղծել ու գործածում են դրանք։
Սովորաբար ժարգոնային բառերը վերաբերվում են գողերին կամ հասարակության մեջ առկա այլ խմբերի, չնայած ժարգոնային բառապաշարից կարող են օգտվել միայն քրեական հանցագործները, բանտարկյալները, երբեմն նաև առանձին մասնագիտությունների տեր մարդիկ՝ վարորդ, զինվորականներ, նավաստիներ, առևտրականներ, չարչիներ, նույնիսկ երիտասարդության որոշ խավեր՝ դպրոցականներ, ուսանողներ և այլն։ Օրինակ՝ գողական գնալ, քսիվ, մենթ, խոխմա, շախի կայնել, գրեֆ, ռամ, շմոն։ Իսկ ուսանողների խոսակցական լեզվում հաճախ են լսվում՝ դուխով, մանթրաշ (մանթո), քաշվել, շուխուռ, քցել, քյոլել, կայֆ, թույն։ Ժարգոնային բառերի մի մասը գրական լեզվում գործածվում են, բայց ոչ հիմնականում իրենց բուն, այլ ուրիշ իմաստներով։
Օրինակ՝
Մյուսները անցել են այլ լեզուներից որպես օտարաբանություններ։ Օրինակ՝ փսիխ, խոխմա, կայֆ, վալնավատ, ուբեդիտ, կանկռետնի, սաղ, սալամաթ, մերսի, օքեյ։
Աշակերտների, դպրոցականների շրջապատում ընդունված է բառերի կրճատ ձևերի գործածությունը։ Օրինակ՝ անգլ չկա, մաթեմ, աշխարհից ուշացել եմ։
Իսկ փոքրիկների լեզվում՝ տիտիկ անել, չոփ-չոփ անել, կակա, քխ, հաֆո։
Որքան էլ գռեհկաբանությունները ոճական որոշակի նպատակադրում ունենան, այնուամենայնիվ նրանց գործածություն շատ քիչ դեպքերում կարող է գեղագիտական առումով արդարացում ունենալ, խոսքը վերաբերվում է այն դեպքերին, երբ դրանք ունեն անխափանողական գործառույթ, այն խիստ բացառիկ դեպքերի, երբ նկարագրում են՝ բանտը, գաղութը, կալանավայրը և նման միջավայրերը ու այդտեղ գործող մարդկանց, նրանց մտածողությունը, հաղորդակցությունը։ Իսկ մնացած դեպքերում դրանք բացասաբար են անդրադառնում ոչ միայն գեղարվեստական երկի, նրա լեզվական մշակույթի վրա այլև նրանց երբեմնի գործածությունը խրախուսելի չէ և դաստիարակչական և առավել ևս գեղագիտական նկատառումներով։
Կատեգորիա:Եզրաբանություն Կատեգորիա:Ժարգոն
Ֆոմինս և Կլեյնս
Ֆոմինս և Կլեյնս (լատիշերեն՝ Fomins & Kleins), 2002 թվականին կազմավորված լատվիական ռոք երաժշտախումբ, որի գլխավոր անդամներ Իվո Ֆոմինսն ու Տոմաս Կլեյնսը հանրապետությունում ճանաչված երաժիշտներ են
Պատմություն
Երաժշտախումբը կազմավորվել է 2002 թվականին լատվիական Լիեպայա նավահանգստային քաղաքում ։ Խմբի գլխավոր անդամներից Տոմասը նախկինում՝ սկսած 1989 թվականից, հանդես էր եկել "Neptūns", Līvi և քիչ թե շատ ճանաչման արժանացած այլ խմբերի կազմում՝ որպես կիթառահար ։ Իսկ Իվոն 1980-ական թվականների վերջերից ջանում էր առաջ տանել իր երաժշտական կարիերան որպես երգիչ։ Նա երրորդ տեղն էր գրավել 1989 թվականին Յուրմալայում կայացած երիտասարդ փոփ երգիչների մրցույթում, միաժամանակ արժանացել էր «Հանդիսականի համակրանք» մրցանակին։ Իսկ այդ մրցույթը, մանավանդ՝ Liepajas dzintars երաժշտական փառատոնի դադարեցումից հետո, դիտվում էր որպես Եվրատեսիլի խորհրդային տարբերակ։
Դեռևս համատեղ իրենց նոր երաժշտախումբը կազմավորելու փուլում նրանք խոստովանել են, իրենց վրա խոր ազդեցություն է գործել 1970-1980-ական թվականների անգլիական ու ամերիկյան ռոքը։
Նորաստեղծ խմբի կազմում նրանց առաջին երաժշտական ալբոմը 2003 թվականին թողարկված Muzikants-ն էր, որում տեղ գտած նույնանուն երգը դարձավ հիթային, մանավանդ այն բանից հետո, երբ նրանք այդ երգի կատարումով մասնակցեցին Եվրատեսիլին ներկայացնելու նպատակով անցկացված երգի հանրապետական նախընտրական մրցութային փուլին և գրավեցին երկրորդ տեղը։ Հաջորդ տարի, երբ նրանք դարձյալ մասնակցեցին եվրատեսիլյան երգի ընտրության հանրապետական մրցույթին, ճակատագիրն ավել բարեհաճ գտնվեց նրանց նկատմամբ, և նրանք իրենց կատարած Dziesma par laimi երգով գրավեցին առաջին տեղն ու իրավունք նվաճեցին Լատվիան ներկայացնելու Եվրատեսիլի եզրափակիչ մրցույթում, որն անցկացվեց Ստամբուլում ։ Ցավոք, այստեղ նրանց չհաջողվեց բարձր տեղ գրավել։
Հետագա տարիների ընթացքում երաժշտախումբը համալրվել է նոր, երիտասարդ ու շնորհալի անդամներով, որոնցից են բաս-կիթառահար Էգլիս Մեժը, հարվածային գործիքներ նվագողներ Վալերի Ինուտինն ու Նելյա Բաբայանցը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի մշակույթ
ԱՄՆ-ի միջնահանգային ավտոմայրուղիների համակարգ
'''Դուայթ Դ. Էյզենհաուերի անվան միջնահանգային և պաշտպանական ավտոմայրուղիների ազգային համակարգ''' (Dwight D. Eisenhower National System of Interstate and Defense Highways) ԱՄՆ-ի 34-րդ նախագահի անունը կրող, որը կազմակերպել է կառուցման սկսումը, արագընթաց ավտոմայրուղիների ցանց է։ Կառուցումը կազմակերպել էր 34-րդ նախագահ։ 2004 թվականին ավտոմայրուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմել էր 75 376 կմ ։
Ալդուս Մանուցիուս
Ալդուս Պիուս Մանուտիուս (Aldo Pio Manuzio; մոտ   1449/1452 — փետրվարի 6, 1515) իտալացի հումանիստ, գիտնական, մանկավարժ և Aldine Press տպագրատան հիմնադիր։ Մանուցիուսը իր կյանքի վերջին տարիները նվիրեց հազվագյուտ տեքստերի հրատարակմանը և տարածմանը։ Հունարեն ձեռագրերի նկատմամբ հետաքրքրությունը և պահպանումը նրան նշանավորում են որպես իր դարաշրջանի նորարար հրատարակիչ։ Նրա էնչիրիդիաները (enchiridia)՝ փոքր շարժական գրքերը, հեղափոխեցին ընթերցանության գործընթացը և հանդիսանում են թղթե կազմով գրքերի նախատիպը։
Մանուցիուսը ձգտում էր հունարեն գրականությունը ներկայացնել իր ընթերցողներն՝ համոզված լինելով, որ Արիստոտելի կամ Արիստոփանեսի ստեղծագործություններն իրենց սկզբնական հունարեն ձևով մաքուր են և թարգմանության կողմից չարատավորված։ Մինչ Մանուցիուսը հրատարակիչները հազվադեպ էին հատորներ տպագրում հունարեն լեզվով՝ հիմնականում պայմանավորված հունարեն ստանդարտացված տառատեսակներ հայթայթելու բարդությամբ։ Մանուցիուսը հազվագյուտ ձեռագրեր է հրատարակել իրենց բնօրինակ հունարեն և լատիներեն ձևերով։ Նա հանձնարարել է ստեղծել հունարեն և լատիներեն տառատեսակներ, որոնք հատուկ էին 15-րդ դարում կիրառվող հումանիստական ​​տառատեսակներին։ Դրանք դարձան հետագայում որպես իտալիկ հայտնի տառատեսակների նախատիպը։ Քանի որ Aldine Press տպագրատունը մեծ ժողովրդականություն էր վայելում, Մանուցիուսի նորամուծությունները արագորեն կրկնօրինակվեցին ամբողջ Իտալիայում՝ չնայած գրագողությունը կանխելու բոլոր ջանքերին։
Aldine Press-ը ձեռք էր բերում աճող համբավը որպես բծախնդիր, ճշգրիտ հրապարակող, ինչը ստիպեց ժամանակի հոլանդացի փիլիսոփա Էրազմ Ռոտերդամցին դիմել է Մանուցիուսին՝ խնդրելով հրատարակել Եվրիպիդեսի «Իփիգենիան Ավլիսում» ստեղծագործության իր թարգմանությունը։
Մանուտիուսը պատանեկության տարիներին սովորել է Հռոմում՝ դառնալով հումանիստ գիտնական։ Նա մտերիմ էր Ջովանի Պիկոյի հետ և դաստիարակում էր Պիկոյի զարմիկներին՝ Կարպիի իշխաններ Ալբերտո և Լեոնելլո Պիոներին։ Մանկավարժ եղած ժամանակ՝ Մանուտիուսը երկու աշխատանք է հրատարակել իր աշակերտների և նրանց մոր պատվին։ Քառասուն տարեկանին մոտ Մանուցիուսը հաստատվեց Վենետիկում՝ դառնալով գրքերի հրատարակիչ։ Նա հանդիպեց Անդրեա Տորեսանոյին, ում հետ միասին հիմնեց Aldine Press-ը։
Մանուտիուսը հայտնի է նաև որպես Ալդուս Մանուցիուս Ավագ՝ նրան տարբերելու իր թոռ Ալդուս Մանուտիուս կրտսերից։
Վաղ տարիներ
Մանուցիուսի վաղ շրջանի մեծ մասը բավականին անհայտ է։ Ըստ Ջոն Ադինգտոն Սիմոնդսի՝ գրված Encyclopædia Britannica-ի տասնմեկերորդ հրատարակությունում, Մանուցիուսին շնորհվել է Կարպի քաղաքի քաղաքացիություն 1480 թվականի մարտի 8-ին, որտեղ նա ուներ տեղական ունեցվածք։ 1482 թվականին նա որոշ ժամանակով մեկնեց Միրանդոլա իր երկարամյա ընկերոջ Ջովանի Պիկո դելլա Միրանդոլա մոտ, որտեղ նա մնաց երկու տարի՝ հունական գրականություն ուսումնասիրելու համար ։ Պիկոն Մանուցիուսին խորհուրդ տվեց դառնալ իր եղբորորդիների՝ Կարպի քաղաքի իշխաններ Ալբերտոյի և Լեոնելլո Պիոյի դաստիարակը ։ Կարպիում Մանուտիուսը ընկերացել էր իր աշակերտ Ալբերտո Պիոյի հետ։ 1480-ականների վերջում Մանուցիուսը հրատարակեց երկու աշխատություն՝ նվիրված իր երկու աշակերտներին և նրանց մորը՝ Կատերինա Պիկոյին, երկու գործերն էլ տպագրվել են Վենետիկում Բապտիստա դե Տորտիսի կողմից. Musarum Panagyris՝ ներառյալ Epistola Catherinae Piae (մարտ/մայիս 1487 to մարտ 1491) և Paraenesis (1490)։
Ջովաննի Պիկոյի և Ալբերտո Պիոյի ընտանիքները ֆինանսավորեցին Մանուցիուսի տպագրության սկզբնական ծախսերը և նրան հողեր տվեցին Կարպիում ։ Մանուտիուսը որոշեց, որ Վենետիկը լավագույն վայրն է իր աշխատանքի համար՝ այնտեղ հաստատվելով 1490 թվականին։ Վենետիկում Մանուցիուսը սկսեց հրատարակչական պատվերներ ընդունել։ Այդ ժամանակ նա հանդիպեց Անդրեա Տորեսանոյին, ով նույնպես զբաղվում էր տպագիր հրատարակչությամբ։ Տորեսանոն և Մանուցիուսը մնացին գործնական ընկերներ մինչև կյանքի վերջ, և նրանց առաջին պայմանագրում Մանուցիուսը վարձեց Տորեսանոյին՝ տպելու իր լատիներեն քերականության գրքի՝ «Institutiones grammaticae»՝ հրատարակված 1493 թվականի մարտի 9-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հրատարակիչներ
(562) Սալոմե
(562) Սալոմե (Salome), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի ապրիլի 3-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,021012 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7313 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3107 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1917,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187705 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,13° անկյուն։
Սալոմե աստերոիդը պատկանում է Էոսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 4400 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,99 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, որը համապատասխանում է Յուպիտերի հետ 7:3 ուղեծրային ռեզոնանսին, իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,03, որը համապատասխանում է 9:4 ռեզոնանսին։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Էոսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1905 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Մաքս Վոլֆի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ռիելվես
Ռիելվես (Rielves), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար համայնքի կամզում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տոռիխոս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 33 կմ2, բնակչությունը` 757 մարդ (2010 թվականի տվյլաներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
(563) Զուլեյկա
(563) Զուլեյկա (Suleika), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1905 թվականի ապրիլի 6-ին Պաուլ Գյոցի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,715039 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0814 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3486 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Զուլեյկա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,0992 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1634,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,220313 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,23° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Ձիմելլա
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Պարասկովիևկա (գյուղ, Մարյինի շրջան)
Պարասկովիևկա (Парасковіївка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պարասկովիևկա գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարյինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Լեռ
Լեռ, հարակից հարթավայրերի նկատմամբ Երկրի մակերևույթի բարձրադիր տեղամաս, որը ռելիեֆի` համեմատաբար հարթ վայրից կտրուկ բարձրացած է։ Լեռները սովորաբար ունենում են լավ արտահայտված գագաթներ, լանջեր, ստորոտներ։
Լեռները պատում են Ասիայի 64 %-ը, Եվրոպայի 25 %-ը, Հարավային Ամերիկայի 22 %-ը, Ավստրալիայի 17 %-ը և Աֆրիկայի 3 %-ը։ Երկրի ցամաքային զանգվածի 24 %-ը լեռներ են, և մարդկության 10 %-ը ապրում է լեռնային վայրերում ։ Երկրի վրա լեռներն առաջացել են միլիոնավոր տարիներ առաջ, բայց այսօր էլ շարունակվում են լեռնակազմավորման շարժընթացները՝ տեղի են ունենում երկրաշարժեր, ժայթքում են հրաբուխներ և այլն։ Ըստ այդմ` լեռները կարող են լինել երիտասարդ և ծեր։
Լեռնաշղթաներ
Մոլորակի վրա հազվադեպ են հանդիպում առանձին լեռներ։ Դրանք հիմնականում հանգած կամ գործող հրաբուխներ են։ Կազմելով խումբ` լեռները միանում են լեռնաշղթաների, իսկ լեռնաշղթաները` լեռնային համակարգերի ու լեռնաշխարհների մեջ։ Լեռնաշղթայի ամենաբարձր մասը կատարն է կամ գագաթը։ Սրածայր գագաթները կոչվում են պիկեր։ Կատարի վրայի իջվածքը, որը հարմար է լեռնաշղթայով անցնելու համար, կոչվում է լեռնանցք։
Լեռնաշղթաները կարող են ձգվել հարյուրավոր, իսկ լեռնային համակարգերը` հազարավոր կիլոմետրեր։ Ցամաքի ամենաերկարաձիգ լեռները՝ Անդերը, գտնվում են Հարավային Ամերիկայի արևմուտքում և հյուսիսից հարավ ձգվում 9 000 կմ երկարությամբ։
20-րդ դարի ընթացքում երկրաբանները հայտնաբերել են օվկիանոսների գրեթե կենտրոնով ձգվող երկար լեռնաշղթաներ, որոնք առաջացնում են ավելի քան 70 000 կմ երկարությամբ միասնական շղթա` 2000-3000 մ հարաբերական բարջրությամբ։ Ստորջրյա լեռների առանցքի երկարությամբ անցնում է մինչև 3 կմ խորություն ունեցող բեկվածք։ Դրանցում կան գործող և հանգած հրաբուխներ։ Հայտնի են Հյուսիսատլանտյան (Ատլանտյան օվկիանոս), Լոմոնոսովի, Մենդելեևի (Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս), Հավայան (Խաղաղ օվկիանոս), Կենտրոնական (Հնդկական օվկիանոս) լեռնաշղթաները և այլն։
Ստորջրյա լեռնաշղթաների գագաթները երբեմն դուրս են գալիս մակերևույթ և առաջացնում են կղզիներ։ Դրանցից հայտն են Իռլանդիան, Համբարձման կղզին, Ազորյան կղզեխումբը և այլն)։