cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ԱՄՆ Սահմանադրություն
Սահմանադրության վավերացումը
1- ինը վավերացրեց Դելավերը, 2- րդը՝ Փենսլվանիան, 3- րդը՝ Նյու Ջերսին, այնուհետև՝ Ջորջիան, Կոնեկտիկուտը, Մասսաչուսեթսը, Մերիլենդը, Հարավային Կարոլինան, Նյու Հեմփշիրը, Վիրջինիան, Նյու Յորքը, Հյուսիսային Կարոլինան, Ռոդ Այլենդը։
Աղբյուրները
Սահմանադրության հիմքում ընկած էին քաղաքականության նախահայրերի, ինչպես նաև 17- 18- րդ դդ. փիլիսոփաների մի շարք առաջադեմ գաղափարներ, որոնք համապատասխանում էին գործող սահմանադրաիրավական նորմերին։ Սահմանադրության ձևավորմանը մեծ ազդեցություն ունեցավ Շառլ Լուի Մոնտեսքյոյի «Օրենքի ոգին» աշխատաությունը, որտեղ նա արտահայտեց իր տեսակետը իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի կիրառման մասին։ Ըստ նրա՝ ամեն ոք, որի ձեռքում լինի կենտրոնացված իշխանությունը, կսկսի չարաշահել այն։ Մոնտեսքյոն հնարավոր էր համարում իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի կիրառումը միապետություններում։ Մոնտեսքյոն առաջարկեց հարկերի սահմանման իրավասությունը վերապահել օրենսդրին, որը, գործադրին ֆինանսավորելով, կկարողանար ազդել նրա գործունեությանը, իսկ գործադիր իշխանությանը վերապահել վետոյի իրավունք օրենսդրի կողմից օրենքների ընդունման հարցում։ Դատական համակարգը պետք է անկախ լինի նշված երկու իշխանություններից։ Հենց այս դրույթները ամրագրում գտան ԱՄՆ- ի սահմանադրությունում։ Սակայն իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը ամրագրված է ավելի «կոշտ» ձևով, երբ իշխանության մի թևի հնարավորությունը ազդելու մյուսին հասցվում է նվազագույնի. նախագահը իրավունք չուներ արձակել խորհրդարանը կամ նրա մի պալատը, գործադիր իշխանության պաշտոնատար անձինք քաղաքական պատասխանատվություն չէին կրում Կոնգրեսի առաջ։ Սահմանադրության ստեղծմանը մեծապես նպաստեցին նաև Ջոն Լոկի, Ժան Ժակ Ռուսոյի, Թոմաս Հոբսի հայացքները։ Հատկապես Ջոն Լոկին են պատկանում բնական իրավունքների մասին տեսությունը, ըստ որի՝ այդ իրավունքները տրված են ի վերուստ։ Դրանցից են կյանքի, ազատության, առողջության իրավունքները ։ Նա է առաջ քաշել այսպես կոչված հասարակական պայմանագրի գաղափարը, համաձայն որի՝ եթե ժողովուրդը կապել է պայմանագիր կառավարության հետ, իրավունք ունի այն չեղյալ հայտարարել, եթե կառավարությունը խախտել է պայմանագրի պայմանները և իշխանությունը օգտագործել է իր շահերի համար ։
Ֆեդերալիզմը հայտնի էր դեռևս վաղուց՝ մինչև ԱՄՆ- ի կազմավորումը ։ Այն ծագել է ԱՄՆ- ում, քանի որ մինչև միասնական պետության ստեղծումը նահանգները գոյություն ունեին որպես առանձին գաղութներ՝ իրենց իշխանություններով և ինքնուրույնությամբ հանդերձ։ Դաշնության ստեղծման գաղափարը առաջ քաշեցին Մեդիսոնը, Համիլտոնը, Ջեյը սահմանադրության վավերացման ժամանակ։ Եվ Մեդիսոնը գրել է.
Սահմանադրության մեջ մտցվեցին նաև «Հաբեաս կորպուսը» (1679 թ.) և «Իրավունքի մասին բիլլը» (1689 թ.), որոնք նախատեսում էին իրավունքների պաշտպանության լայն երաշխիքներ։
Սահմանադրության կառուցվածքը
Սահմանադրությունը բաղկացած է պրեամբուլայից (նախաբան), 7 հոդվածից, 27 ուղղումներից (այդ թվում՝ «Իրավունքի բիլլը» կազմող 10 ուղղումներից)։
Պրեամբուլա
Այն կազմված է մեկ նախադասությունից։ Այն է ՝
Այսպիսով, սահմանադրությունը նախատեսում է 5 հիմնական նպատակ.
Օրենսդիր իշխանությունը
Հոդված 1- ինը  նվիրված է օրենսդիր իշխանությանը, որն իրականացնում է Կոնգրեսը՝ ի դեմս նրա 2 պալատի՝ Սենատի (վերին) և Ներկայացուցիչների պալատի (ստորին)։ Հոդվածում նախատեսված են դրույթներ պալատի ընտրությունների, թեկնածուներին ներկայացվող պահանջների, Կոնգրեսի իրավասությունների, օրենսդրական գործընթացի վերաբերյալ։ Հոդվածը նաև նախատեսում է սենատորների անձեռմխելիությունը, խոսքի ազատության հնարավորությունը և վարձատրության անհրաժեշտությունը։ 1819 թ. -ին ԱՄՆ- ի Գերագույն դատարանը Ջոն Մարշալի գլխավորությամբ, քննելով Մակալոխն ընդդեմ Մերիլենդի գործը, սահմանեց, որ Կոնգրեսն իրավասու է ընդունել օրենքներ այնպիսի հարցերի վերաբերյալ, որոնք սահմանված չեն Հոդված 1- ով, սակայն դա անհրաժեշտ է սահմանադրությամբ նախատեսված լիազորությունների իրականացման համար։ 1913 թ. -ին կատարված 17- րդ լրացումով հոդվածում կարևոր փոփոխություն մտցվեց սենատորի ուղղակի ընտրության մասին։ Մինչ այդ սենատորները ընտրվում էին նահանգների օրենսդիր մարմինների կողմից։ 17- րդ ուղղումը նախատեսում էր նաև, որ օրենքները պետք է ընդունվեն պալատում անդամաների պահանջվող կազմի ապահովման դեպքում։ Առանց դրա կարող էին ընդունել միայն ընդմիջման կամ պահանջվող կազմի ապահովման համար գործողությունների կատարման մասին որոշումներ։ Պալատի 1/5- ը իրավունք ուներ պահանջելու ինքնուրույն սահմանել իր գործունեության կարգի սահմանումը։ Հոդված 1- ինի կարևոր առանձնահատկություն էր այն, որ պատգամավորի կամ սենատորի մանդատի վերաբերյալ վեճը լուծում է այն պալատը, որի անդամն է նա համարվում։
Գործադիր իշխանությունը
Հոդված 2- րդը սահմանում է, որ ԱՄՆ- ում գործադիր իշխանությունը պատկանում է նախագահին։ ԱՄՆ- ի նախագահ կարող է ընտրվել այն անձը, ով ծնվել է ԱՄՆ- ում (կամ սահմանադրության ընդունման ժամանակ եղել է ԱՄՆ- ի քաղաքացի), հասել է 35 տարեկան հասակի, վերջին 14 տարին հանդիսացել է ԱՄՆ- ի մշտական բնակիչ։ Նախագահն ընտրվում է ընտրիչների կոլեգիայի միջոցով, որը ներկայումս կազմված է 538 ընտրիչներից (435 անդամ ներկայացուցիչների պալատից + 100 սենատոր + 3 ընտրիչ Կոլումբիա դաշնային օկրուգից) ։ Եվ յուքանչյուր նահանգում առավել ձայներ ստացած թեկնածուին է անցնում տվյալ նահանգի ընտրիչների քանակին հավասար ձայներ, ու չի բացառվում, որ ընտրողների առավել շատ թվով ձայներ ստացած թեկնածուն չընտրվի, այլ նա, ով ստացել է ընտրիչների առավել շատ ձայներ։ Այդպիսի իրավիճակ էր ստեղծվել 2000 թ. նախագահական ընտությունների ժամանակ։ Նախագահի պաշտոնանկության կամ նրա մահվան կամ լիազորությունների դադարման կամ լիազորությունների կատարման անհնարինության դեպքում նրա փոխարեն հանդես է գալիս փոխնախագահը ։ Հոդվածը սահմանում է ընտրության հաջորդականությունը, թեկնածուին ներկայացվող պահանջները, պաշտոնին անցնելիս իրականացվող երդման արարողությունը։ Փոխնախագահն ու նախագահն ընտրվում են միաժամանակ։ 1951 թ. -ին կատարված 22-րդ ուղղումը սահմանեց, որ երկուսից ավելի անգամ անընդմեջ ոչ ոք չի կարող զբաղեցնել նախագահի պաշտոնը։
Դատական իշխանությունը
Հոդված 3- րդը նվիրված է ԱՄՆ- ի դատական համակարգին, որը կազմված է Գերագույն դատարանից և ստորադաս ատյաններից, որոնց կազմը հաստատում է Կոնգրեսը։ Գերագույն դատարանը համարվում է առաջին ատյանի դատարան մի շարք գործերի համար, բայց շատ գործերի քննման դեպքում էլ կարող է հանդես գալ որպես վերաքննիչ ատյան։ Բոլոր դատարանների դատավորները անփոփոխելի են։ Այս հոդվածով նախատեսված են նաև բոլոր քրեական գործերի քննումը ատենակալների մասնակցությամբ և պետական դավաճանության հասկացությունը։
Նահանգների հավասարությունը
Հոդված 4- րդը վերաբերում է նահանգների և դաշնության հավասարությանը։ Այն սահմանում է նահանգների պաշտոնատար անձանց պարտականությունը ցուցաբերել հարգանք և վստահություն նահանգների ակտերի նկատմամբ և արգելում է խտրականությունը նահանգների բնակիչների միջև։ Սահմանվեց նահանգի պարտականությունը միջոցներ ձեռնարկել այն հանցագործների մերկացման համար, որոնք հանցանք են կատարել տվյալ նահանգի սահմաններում։ Հոդվածի 3- րդ մասը սահմանում է նահանգի կազմում նոր նահանգի ստեղծումը, որի համար պահանջվում է շահագրգիռ նահանգների օրենսդիր մարմինների համաձայնությունը, իսկ 4- րդ մասը նախատեսում է դաշնության պարտականությունը ապահովել նահանգներում անվտանգությունը ներքին և արտաքին վտանքի առկայության դեպքում։
Ուղղումները սահմանադրությունում
Հոդված 5-րդը նախատեսում է սահմանադրությունում ուղղումներ կատարելու կարգը։ Ուղղումները կարող են ընդունվել Կոնգրեսի (յարաքնչյուր պալատի անդամների 2/3- ի համաձայնությամբ) կամ Կոնվենտի կողմից։ Մինչ օրս ուղղումները կատարվել են Կոնգրեսի կողմից։ Կոնգրեսի կամ Կենվենտի կողմից ուղղումները ընդունելուց հետո դրանք պետք է վավերացվեն նահանգների օրենսդիր մարմինների 3/4- ի կողմից։ Ընդ որում՝ Կոնգրեսն է որոշում դրա կատարման եղանակը. յուրաքանչյուր նահանգի օրենսդիր մարմինների կողմից կամ յուրաքանչյուր նահանգում Կենվենտի հրավիրման միջոցով վավերացում։ Երկրորդ տարբերակն օգտագործվեց միայն նրա համար, որպեսզի ընդունվի 21- րդ ուղղումը, որը բացառեց 18- րդ ուղղումը։ Որպեսզի ընդունվի սենատորների քանակը նվեզեցնելու մասին ուղղում, անհրաժեշտ էր շահագրգիռ նահանգների համաձայնությունը։
Դաշնության և նահանգի օրենսդրության հարաբերակցությունը
Հեդված 6- րդը սահմանում է դաշնության իրավական ակտերի առաջնայնությունը։ Նահանգների սահմանադրությունները պետք է համապատասխանեն դաշնության սահմանադրությանը և միջազգային պայմանագրերին։ Դաշնության և նահանգի օրենսդրության միջև հակասությունների դեպքում նախապատվությունը տրվում է դաշնության ակտերին։ Հոդվածը սահմանում է սենատորների, Ներկայացուցիչների պալատի անդամների, նահանգների օրենսդիր մարմինների անդամների, պաշտոնատար այլ անձանց կողմից իրենց պաշտոնն ստանձնելիս սահմանադրությանը համապատասխան գործելու մասին երդում տալու անհրաժեշտություն։
Վավերացումը
Հոդված 7- րդը հավաստում է, որ սահմանադրության ուժի մեջ մտնելու համար բավական է 9 նահանգների կողմից վավերացումը։ Նման պարագայում նույնիսկ սահմանադրության ընդունումից նահանգների կեսի հրաժարվելու դեպքում այն կարող է ընդունված համարվել։ Առաջին նահանգը, որը վավերացրեց սահմանադրությունը, Դելավերն էր (դեկ. 7, 1787 թ.), 9- րդը՝ Նյու Հեմփշիրը (հունիսի 21, 1788 թ.)։
Սահամադրության ուղղումները
Սահամանադրության ընդունումից ցայսօր կատարվել են ընդամենը 27 ուղղումներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սահմանադրություններ Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի պետական կառուցվածք
Լաուրա Չինչիլյա
Լաուրա Չինչիլյա (Laura Chinchilla Miranda, ), Կոստա Ռիկայի նախագահը 2010 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2014 թվականի մայիսի 8-ը, Կոստա Ռիկայի պատմության մեջ առաջին կին նախագահը։
Կարիերիա
1990-ականների սկզբից Լաուրա Չինչիլիան սկսեց իր քաղաքական կարիերան, այս պահին նա աշխատում է որպես խորհրդատու տարբեր միջազգային իրավական կազմակերպություններում ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ոլորտում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դատական իրավունքի ոլորտին, ինչպես նաև պետական անվտանգության ոլորտի բարեփոխումներին։ Այդ ժամանակ նա մասնակցել է միջազգային տարբեր ծրագրերին, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի ծրագրերին։ Նրա գործունեության կարևորագույն ուղղություններից մեկը Լատինական Ամերիկայի երկրներում ոստիկանության բարեփոխումն էր, մասնավորապես՝ Կոստա Ռիկայում։
Ունի մի շարք հրապարակումներ, այդ թվում՝ դատական իրավունքի, հասարակական անվտանգության և ոստիկանության բարեփոխումների վերաբերյալ մենագրություններ։
1994-1996 թվականներին եղել է հանրային անվտանգության նախարարի տեղակալի պաշտոնում, 1996-1998 թվականներին՝  հանրային անվտանգության նախարարի պաշտոնում։
2014 թվականին Pseudapanteles laurachinchillae հեծելազորը անվանվել է Լաուրա Չինչիլիի պատվին ։
Նախագահություն
Չնայած նրան, որ նա ներկայացնում է ձախ-կենտրոնամետ սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը, բայց որպես քաղաքական գործիչ համարվում է տնտեսապես ազատական և սոցիալ-պահպանողական է։ Ի դեպ, նրա քաղաքական կուրսը բավականին առաջադեմ էր՝ նախագահի պաշտոնում Չինչիլիայի առաջին նախաձեռնություններից մեկը դարձել է կանանց համար շաբաթական երեք օր երկու օրվա փոխարեն մտցնելու առաջարկը։ 2013 թվականի հուլիսին նախագահը ստորագրել էր նույնասեռ գործընկերությունների օրինականացման մասին օրենքը ։
Անրի Թրուայա
Անրի Թրուայա (Henri Troyat, իսկական անունը՝ Լևոն Թորոսյան, ), ֆրանսահայ անվանի գրող, գրականագետ։
Կենսագրություն
Անրի Թրուայան ծնվել է 1911 թվականին, Մոսկվայում։ 1918 թվականին ընտանիքի հետ գաղթել է Ռուսաստանից և 1920 թվականից հաստատվել Ֆրանսիայում։ Ստացել է իրավաբանական կրթություն։
1959 թվականին Թրուայան ընտրվել է ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ. Նա «քառասուն անմահներից» մեկը լինելու պատվին արժանացած առաջին ոչ ֆրանսիացի գրողն է։ Եղել է «Հայաստան-Ֆրանսիա» ընկերության պատվավոր անդամ։ Արժանացել է նաև գրականության և մշակույթի հրամանատարի շքանշանին, 1997թ.՝ Ֆրանսիայի «Պատվավոր լեգեոն» Մեծ Խաչին  և բազմաթիվ այլ պարգևների ու մրցանակների։ Մահացել է Փարիզում ։
Ստեղծագործություններ
Նրա առաջին իսկ վիպակը՝ «Սարդը» (1938), մեծ հռչակ բերեց Թրուայային, և նա արժանացավ հանրահայտ Գոնկուր մրցանակի։ Թե՛ այս գործում, թե՛ հետագա երկերում՝ «Քանի աշխարհը կա» (1947), նա պատկերել է 20–րդ դարի սկզբի Ռուսաստանի պատմաքաղաքական իրավիճակը և վտարանդիների կացությունը։ «Արդարների լույսը» (1959-1963) պատմավեպերի շարքը նվիրված է դեկաբրիստներին, «Ապագայի ժառանգությունը» (1968-1970) եռագրությունը՝ ճորտատիրության վերացմանն ու նարոդնիկության շարժմանը։
Թրուայային ավելի մեծ հռչակ բերեցին «Սգավոր ձյունը» (1952, հայերեն՝ 1973) վիպակը և «Էգլեթիերների ընտանիքը» (1965-1967, հայերեն՝ 1980) եռագրությունը, որոնցից առաջինը ևս արժանացել է գրական հեղինակավոր մրցանակի, իսկ դրա մոտիվներով ռեժիսոր Յուրի Երզնկյանը նկարահանել է համանուն ֆիլմ՝ Արմեն Ջիգարխանյանի դերակատարմամբ։
Գրել է նաև կենսագրական վեպեր՝ «Տոլստոյ» (1965թ.), «Մեծն Եկատերինան» (1977թ.), «Պետրոս Մեծ» (1979թ.), «Ալեքսանդր Առաջին» (1981թ.) և այլն։ Նրա գրքերը թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականագետներ Կատեգորիա:Գրական կեղծանուններով հայտնի հեղինակներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացիներ հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Չեխովագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ սցենարիստներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրողներ
Քին Սան-յուն
Քին Սան-յուն, առավել հայտնի որպես Լի Ջի-ահ, հարավկորեացի դերասանուհի։ Նա հայտնի է դարձել Լեգենդ (2007) հեռուստատեսային դրամայում իր ականավոր դերակատարմամբ և այդ ժամանակվանից մասնակցել է Բեթհովենի վիրուս (2008), Athena: պատերազմի աստվածուհին (2010), Ես նույնպես, ծաղիկ ֆիլմերին (2011), Երեք անգամ ամուսնացած կին (2013), Իմ պարոն (2018) և Պենտհաուս (2020-ներկա) հեռուստասերիալներին։
Անձնական կյանք
2011 թվականի մարտին զբոսաշրջիկի կողմից արված լուսանկարը, որտեղ դերասան Ջուն Հու-սուն և Լի Ջի-ան Փարիզում են, հայտնվել էր համացանցում։ Երկուսն էլ հաստատել են, որ նրանք գտնվում են ռոմանտիկ հարաբերությունների մեջ  ։
Ռոբերտ Նոքս (դերասան)
Ռոբերտ Արթուր Նոքս (Robert Artur Knox, ), բրիտանացի դերասան։ Հայտնի է Մարկուս Բելբիի դերով «Հարի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը» ֆիլմից (2009 թ., ֆիլմը էկրան է բարձրացել դերասանի մահից հետո)։
Կենսագրություն
Ռոբերտ Արթուր Նոքսը ծնվել է 1989 թվականի օգոստոսի 21-ին Կենտում (Անգլիա, Մեծ Բրիտանիա) Քոլին և Սալի Նոքսների ընտանիքում։ Նա ուներ եղբայր՝ Ջեյմի Նոքսը։
Հարի Փոթեր (ֆիլմ)
2007 թվականին սկսվեց դերասանական կազմը Մարկուս Բելբիի դերի համար Հարրի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը, բրիտանացի գրող Ջ.Կ. Ռոուլինգի ամենավաճառվող վեպը և Հարի Փոթերի ֆիլմաշարի վեցերորդ մասը ։
Նոքսը հետմահու նկարահանվել է «Հարի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը» (2009) ֆիլմում։
Թեև նրա կերպարը չի երևում յոթերորդ վեպում, Նոքսը ստորագրել էր Մարկուս Բելբիի դերը կրկնելու համար Հարրի Փոթերի ֆիլմաշարի վերջին մասում՝ «Հարրի Փոթերը և մահվան պարգևները» ։ Ֆիլմը բաժանվել է երկու մասի՝ ֆինանսական և սցենարական պատճառներով։ The film was divided into two parts for financial and scripting reasons; Մաս 1 թողարկվել է 2010 թվականի նոյեմբերին, իսկ երկրորդ մասը՝ 2011 թվականի հուլիսին ։
Կարլ Բիշոփի ձերբակալությունը և դատավարությունը
Կառլ Նորման Բիշոփը (ծնված 1987 թվականին Լյուիշեմում, Հարավարևելյան Լոնդոն), Սիդքափի Քարլթոն Ռոուդ քաղաքից, մեղադրվում էր սպանության մեջ։ Նա բերման ենթարկվեց և մնաց այնտեղ մինչև նրա դատավարությունը, որը սկսվեց 2009 թվականի փետրվարին ։ Բիշոփը մեղավոր է ճանաչվել սպանության մեջ 2009 թվականի մարտի 4-ին և ստացել ցմահ ազատազրկում՝ նվազագույնը 20 տարի ժամկետով, նախքան պայմանական վաղաժամկետ ազատման համար քննարկվելը։ Ոստիկանությունը հայտնել է, որ նա չի զղջում հանցագործության համար և պնդում է, որ իր վրա հարձակվել են, քանի որ նա սևամորթ է ։
Թադևոս Աղախանյան
Թադևոս Մամիկոնի Աղախանյան, էլեկտրոնիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1967), պրոֆեսոր (1969)։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Լոմովկա (գյուղ, Արզամասկի շրջան)
Լոմովկա (Ломовка), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի կազմում։
Թադևոս Աղախանյան
Կյանքը և գործունեությունը
1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ինժեներաֆիզիկական ինստիտուտը։ 1965 թվականից նույն ինստիտուտի էլեկտրոնիկայի ամբիոնի վարիչ։
Լոմովկա (գյուղ, Արզամասկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի բնակավայրեր
Թադևոս Աղախանյան
Կյանքը և գործունեությունը
Աշխատությունները վերաբերում են կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի սարքերի տեսության, մշակման և կիրառման հարցերին։ ԽՍՀՄ-ում ռադիոէլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի տեսության հիմնադիրներից է։
Երկեր
Կատեգորիա:1924 ծնունդներ Կատեգորիա:Օգոստոսի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ
Կաիմռի (գյուղ, Սալմե շրջան)
Կաիմռի (Kaimri), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Սալմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Սալմե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Ռիժիկովո (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)
Ռիժիկովո (Рыжиково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 192 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Արլեզիանուհի (սյուիտ)
Արլեզիանուհի (սյուիտ). Ալֆոնս Դոդեի «Արլեզիանուհի» դրամայի համար Ժորժ Բիզեի գրած երաժշտությունը հայտնի է գլխավորապես երկու համերգային սյուիտներով, որոնք կազմված են նրա լավագույն համարներից։ Դոդեի պիեսի անհաջող բեմադրությունից հետո Բիզեն ընտրեց դրամայի համար գրված երաժշտությունից չորս համար և դրանցից կազմեց համերգային սյուիտ։ Դրա մեջ մտան Պրելյուդիան, Մենուետը, Adagietto-ն և Համաղողանջը։ Բիզեի մահից հետո Գիրոն կազմեց երկրորդ սյուիտը չորս համարից՝ Պաստորալը, Ինտերմեցցոն, Մենուետը («Պերտի գեղեցկուհուց») և Ֆարանդոլան։ Սյուիտները դարձան սիմֆոնիկ նվագախմբերի նվագացանկերի զարդը։
Սյուիտի հիմնական առանձնահատկությունները
Նվագախմբային հնչեղության փայլն ու հյութեղությունը որոշվում է փայտյա փողային գործիքների տեմբրային գերակշռությամբ, որոնց մեջ առանձնահատուկ գերադասություն է տրվում ֆլեյտային։ Նվագախմբի լարային խումբը ամենից հաճախ օգտագործվում է որպես նվագակցող, որը ստեղծում է կոլորիտի առանձնահատուկ մեղմություն և վճիտություն։ Ժողովրդական բնույթի մի շարք էպիզոդներում կոմպոզիտորը մտցնում է տեմբրներ, որոնք հիշեցնում են ժողովրդական գործիքների հնչողությունը. փոքր թմբուկ (պրովանսալյան թմբուկ), piccolo ֆլեյտա (պրովանսալյան «գալուբե»ֆլեյտա), լարային pizzicato (իսպանական կիթառ), կաստանիետներ և այլն։ Դոդեի դրամայի բովանդակությունը մեծապես մոտ է Բիզեի «Կարմեն» օպերային։ Թե մեկ և թե մյուս ստեղծագործության մեջ տեղի է ունենում սիրո և խանդի դրամա։ Երկու դրամաներն էլ ավարտվում են ողբերգորեն` գլխավոր հերոսների կործանումով։ Գործողությունը ծավալվում է հարավային բնության, հարավի բնակիչների կենցաղի ֆոնի վրա։
Դոդեի դրամայի համար գրված երաժշտության պարտիտուրան ունի 27 համար։ Դրանցից մի քանիսը միանգամայն ավարտուն սիմֆոնիկ էպիզոդներ են։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում այն համարները, որոնք մտել են երկու սիմֆոնիկ սյուիտների մեջ։ Դրանց երաժշտությունը ընդհանրացված կերպարների մեջ արտահայտում է դրամայի բովանդակությունը, դրա գաղափարը։ Այստեղ կան և՛ հերոսների ու նրանց զգացմունքների հետ կապված էպիզոդներ, և՛ աշխատավոր Պրովանսի կյանքը պատկերող էպիզոդներ։ Բիզեի նուրբ ինտուիցիան օգնեց նրան ընտրել Պրովանսի երաժշտական ֆոլկլորի առավել տիպական մեղեդիական դարձվածքներն ու ռիթմերը և դրանցով «հագեցնել» դրամայի ամբողջ երաժշտությունը։ Դրա հետ մեկտեղ կոմպոզիտորը օգտագործել է նաև բուն պրովանսային մեղեդիներ. «Երեք թագավորների քայլերգը» և «Արագավազ ձիերի պարը»։
Առաջին սյուիտը
Առաջին սյուիտը սկսվում է Պրելյուդիայով (այն հնչում է դրաման սկսվելուց առաջ)։ Պրելյուդիան բաղկացած է երեք կոնտրաստային բաժիններից, որոնցից յուրաքանչյուրը լայն զարգացում ունի, և բոլորը միասին դրանք կազմում են բարդ եռամաս ոչ ռեպրիզային ձև։ Պրելյուդիայի առաջին հատվածը, որը գրված է վարիացիոն ձևով, իրենից ներկայացնում է եռանդուն քայլերգ, որը հիմնված է պրովանսյան ժողովրդական երգի վրա («Երեք թագավորների քայլերգը»)։ Թեման կատարում է լարային և փայտյա գործիքների ունիսոնը. ակտիվ նախատակտային սկիզբը, հատուկ ռիթմը, ցածր ռեգիստրը նրա հնչողությանը հաղորդում են վճռական և հաստատուն բնույթ։ Թեմայի լադային կառուցվածքը խիստ դիատոնիկ է, նրանում համառորեն ընդգծվում է տոնիկան։ Թեմային հաջորդող չորս վարիացիաները անձեռնմխելի են պահում մեղեդին, ռիթմիկ ուրվագիծը, թեմայի կառուցվածքը (aa1bb1-երկու պարբերականություն). տարբերակվում են տեմբրային, ֆակտուրային և դինամիկ տարրերը (բացառություն է կազմում երկրորդ վարիացիան, որի մեջ մտցվում է նաև էական լադային փոփոխություն. մինորը փոխարինվում է համանուն մաժորով)։ Այսպիսով ստեղծվում են վարիացիաներ օստինատային մեղեդու վրա։
Պրելյուդիայի երկրորդ և երրորդ բաժինների երաժշտությունը բնութագրում է դրամայի գործող անձանց՝ գլխավոր հերոս Ֆրեդերիին և նրա կրտսեր եղբորը՝ Ժաննոյին։ Andante molto-ն, որը քնարականորեն նուրբ, քնքուշ երաժշտություն է, բացահայտում է պարզամիտ, հեզաբարո Ժաննոյին։ Սահուն, երգաձայն մեղեդին հնչում է մեղմ ու խլացված՝ կլարնետի և սաքսոֆոնի կատարմամբ՝ ունիսոն։ Խլաձայն լարայինների համաչափ, վճիտ ակորդները ստեղծում են հանգիստ ֆոն մեղեդու զարգացման համար։ Երրորդ բաժինը, Un poco meno lento-ն, նվիրված է Ֆրեդերիի կերպարին։ Թեմայի լարվածությունը, արտահայտչականությունը հակադրություն են կազմում նախորդ էպիզոդի նուրբ քնարականության հետ։ Մեղեդու աղիողորմ հառաչանքները, նվագակցության ակորդների հուզումնալից տրիոլները, լարված լադային հնչողությունը՝ այս ամենը հաղորդում է Ֆրեդերիի խռովահույզ և կրքոտ խառնվածքը։ Թեման ինտենսիվորեն զարգանում է, արտահայտելով Ֆրեդերիի զգացմունքների զարգացումը։ Սկզբում այն հնչում է թրթռուն լարայինների մոտ, ապա դառնում հագեցած ու կրքոտ, և անցկացվում ամբողջ լարային խմբի ունիսոնային հնչողությամբ՝ փողային գործիքների ակորդների նվագակցությամբ։ Աճելով, թեման հանգում է լարված և վառ կուլմինացիային՝ սուբդոմինանտային հարմոնիայի վրա։
Մենուետ
Սյուիտի երկրորդ համարը՝ Մենուետը, այն էպիզոդներից է, որոնք կապված են Պրովանսի ժողովրդական կենցաղի նկարագրության հետ։ Դա շքեղ ու եռանդուն պար է։ Նրա հիմանական թեման կատարում է նվագախմբի լարային խումբը։ Մենուետի տրիոն իր բնույթով և շարժունությամբ ավելի շուտ վալս է հիշեցնում։ Նրա սահուն և ավարտուն մեղեդին տպավորիչ կերպով «երգում» են կլարնետն ու սաքսոֆոնը։ Նուրբ վճիտ ֆոնը, որն ասես ժանյակը պարուրում է մեղեդին, հնչում է լարայինների մոտ։
Adagietto
Սյուիտի երրորդ համարը՝ Adagietto-ն առնչվում է Դոդեի դրամայի երկրորդական գործող անձանց՝ ծերունիներ Ռենոյի և Բալտազարի իդիլիական զույգի հետ, որոնք ասես կրկին, կյանքի մայրամուտին վերապրում են իրենց պատանեկան սերը։ Adagietto-ի երաժշտությունը իր կերտվածքով մոտ է 18-րդ դարի քնարական երաժշտությանը։ Մեղմոցով լարայինների խուլ, աղոտ երանգը, մեղեդու և կադենցիայի դարձվածքների հնաձևությունը» արտահայտում են ոչ թե իրական զգացողություն, այլ ասես հեռավոր անցյալից եկած դրա արձագանքը։
Համաղողանջ
Փայլուն ու վառ Համաղողանջով է ավարտվում առաջին սյուիտը։ Համաղողանջը ժողովրդական տոնահանդեսի գունեղ պատկեր է։ Պիեսի առաջին բաժինը (այն գրված է եռամաս ձևում), Alegretto moderato-ն, հնչում է հանդիսավոր ու զվարթ. նրա ամբողջ տևողության ընթացքում լսվում է օստինատային մոտիվը, նմանակելով զանգերի բերկրալից համաղողանջը։ Փայլուն ու վառ Համաղողանջով է ավարտվում առաջին սյուիտը։ Համաղողանջը ժողովրդական տոնահանդեսի գունեղ պատկեր է։ Պիեսի առաջին բաժինը (այն գրված է եռամաս ձևում), Alegretto moderato-ն, հնչում է հանդիսավոր ու զվարթ. նրա ամբողջ տևողության ընթացքում լսվում է օստինատային մոտիվը, նմանակելով զանգերի բերկրալից համաղողանջը։ Վալտորնաները, տավիղը և լարայինների fortissimo-ն ստեղծում են զանգերի համաղողանջի հիանալի էֆեկտ։ Ջութակները համառորեն կրկնում են միևնույն հնգատոնային մոտիվը, որն արձագանքում է համաղողանջի մոտիվին։ Պիեսի պայծառ ու տոնական կոլորիտը ստեղծվում է ոչ միայն նվագախմբի ձայնեղ տեմբրներով, այլև համաղողանջի մոտիվների լադային հիմքով։
Միջին հատվածը, Andantino-ն, գրված է հնագույն սիցիլիանա պարի ռիթմով։ Պարի սեթևեթ բնույթը, մեղեդու բնական լադը նրբին կերպով զուգակցվում են սուր հարմոնիկ դիսոնանսների հետ (փոքրացված օկտավա)։ Տեմբրային գույները համապատասխանում են իդեալականին և միևնույն ժամանակ երաժշտության փոքր-ինչ թախծալի տրամադրությանը։ Երկու ֆլեյտաները մերթ սահունորեն մեղեդին տանում են տերցիաներով կամ սեքստաներով, մերթ միաձուլվում են՝ կազմելով ունիսոն, իսկ երբեմն էլ ստեղծում են աններդաշնակ ինտերվալ։ Լարայինները օստինատային ռիթմի վրա մեղմ նվագակցում են մեղեդուն ։
Մենուետ
Մենուետը, սյուիտի երրորդ համարը, Գիրոն վերցրել է Բիզեի «Պերտի գեղեցկուհին» օպերայից։ Եթե «Արլեզիանուհու» առաջին սյուիտի Մենուետը մեկնաբանված է որպես ժողովրդական պար, ապա «Պերտի գեղեցկուհու» Մենուետը իր գեղանիությամբ, նրբինությամբ ու վճիտ հնչողությամբ, զուսպ սահուն շարժումով ավելի շուտ մոտ է այդ պարային ժանրի սալոնային-արիստոկրատական տարբերակին։ Դրա գործիքավորման մեջ կոմպոզիտորը դիմում է ֆլեյտայի և տավիղի՝ իր սիրած տեմբրների զուգակցությանը, որը ստեղծում է նուրբ հնչողություն։
Ֆարանդոլա
Երկրորդ սյուիտը ավարտվում է փայլուն Ֆարանդոլայով, որն ընկալվում է որպես երկու սյուիտների ֆինալը։ Այդ պարը վերածվում է աշխույժ և կյանքով լի ժողովրֆական տոնախմբության մոնումենտալ պատկերի։ Դրամայում Ֆարանդոլայի երաժշտությունը հնչում է այն պահին, երբ ուրախության ու պարի թեժ պահին վրա է հասնում Ֆրեդերի ողբերգական մահը։ Կոմպոզիտորն այստեղ միավորում է Պրովանսի ժողովրդական թեմաները՝ «Երեք թագավորների քայլերգը» և «Արագավազ ձիերի պարը». սրանք երկուսն էլ մեղեդային առումով պարզ են, վառ և դինամիկ։ Սկզբում նա թեման ցուցադրում է առանձին և յուրաքանչյուրը ուղեկցվում է մի շարք վարիացիաներով։ Այնուհետև, օգտվելով դրանց հարմոնիկ կառուցվածքի նմանությունից, ինչպես և դրանց ձևի նույնականությունից (երկու պարբերականություն), տալիս է դրանք միաժամանակյա հնչողությամբ։ Այսպիսով գոյանում է կրկնակի վարիացիաների ձև կոդայով, որտեղ երկու թեմաները հնչում են միաժամանակ։ Գործիքավորման մեջ Բիզեն օգտագործում է tutti, որը քիչ է հանդիպում սյուիտում, պարը ուղեկցվում է դափի զնգոցով, piccolo ֆլեյտայով, որոնք երաժշտությանը հաղորդում են տոնական փայլ։
Թեմատիկ նյութի ապշեցուցիչ գունագեղությունն ու յուրօրինակությունը, լադահարմոնիկ միջոցների թարմությունն ու հյութեղությունը, նվագախմբային գրելաձևի փայլը «Արլեզիանուհին» դարձրին համերգային բեմահարթակի սիրելի ստեղծագործություններից մեկը։ «Արլեզիանուհին» իրավամբ իր տեղն է գրավում թատերական բեմադրությունների համար գրված լավագույն սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների շարքում, ամենևին չզիջելով այդ ժանրի հռչակված երկերին՝ Շեքսպիրի «Ամառային գիշերվա երազը» կատակերգության համար գրված Մենդելսոնի երաժշտությանը, Իբսենի «Պեր Գյունտ» դրամայի համար գրված Գրիգի երաժշտությանը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ստեղծագործություններ
Հայասա ֆոլկ բենդ (խումբ)
«Հայասա» ֆոլկ բենդ, հայկական ֆոլկ բենդ։ Հանդես է գալիս էթնիկ ոճում։
Պատմություն
Ձևավորվել է 2014 թվականին, Երևանի քաղաքապետարանի Յուրի Բախշյանի անվան մանկական պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի (գեղարվեստական ղեկավար՝ Ստեփան Գորգյան) 10 երաժիշտներից։ Սկզբում խումբը ելույթ է ունեցել որպես ֆոլկ-ջազ բենդ, սակայն մեկ տարի անց խումբը կազմալուծվեց։ Այժմ խմբի անդամները չորսն են՝ կիթառահար վոկալիստ՝ Գայանե Ավդալյանը, ֆլեյտահար՝ Մանանա Խանարյանը, դաշնակահար՝ Արմեն Ասատրյանը և կիթառահար՝ Երվանդ Սարիբեկյանը։ Կիթառահարն ու վոկալիստը ֆոլկ բենդի հին կազմից են ։ Բենդի երգացանկում տեղ են գտել հին հայկական ազգային երգեր, հայ կոմպոզիտորների հայտնի ստեղծագործություններ, սիրված ու ճանաչված էթնիկ երգեր, ինչպես նաև հեղինակային ստեղծագործություններ։
Անվանում
Բենդի անվանումը որոշվել է 2010-2011 թվականներին՝ ֆոլկ-ջազ բենդի առաջին համերգից րոպեներ առաջ։
Հայասա, Հայասա՝ ասա հայ, և Հայասա՝ որպես Հայաստանի առաջին անվանում (հնագույն հայկական պետական կազմավորում)։
Գործունեություն
Խումբն ակտիվ գործունեություն սկսել է ծավալել 2015 թվականից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր
Տարվա վիքիմեդիստ
Տարվա վիքիմեդիստ, Ջիմմի Ուելսի կողմից տրվող ամենամյա մրցանակ, որը տրվում է Վիքիմանիայի ժամանակ։ Այն նախատեսված է Վիքիմեդիա շարժման մեջ ամենամեծ ներդրում ունեցող վիքիմեդիստների համար։ Մրցանակը սահմանվել է 2011 թվականին։ Մրցանակակիրներն են. Ռաուան Կենցեխանուլին (2011), Ռեմի Մաթիս (2013) , Իգոր Կոստենկո (2014) , Ռոզի Սթիվենսոն-Գուդնայթ (2016) , Էմիլի Թեմփլ-Վուդ (2016) ։ Վիքիմեդիա Հայաստան ԳՀԿ-ի նախագահ Սուսաննա Մկրտչյանը 2015 թվականին պատվավոր հիշատակվել է Վիքիճամբարներ և վիքիարշավներ կազմակերպելու, ինչպես նաև Վիքիմեդիա Հայաստանը հիմնադրելու, Հայերեն Վիքիպեդիան զարգացնելու, նոր մտահղացումների և դրանք իրականացնելու համար ։
Մինչև 2017 թվականը մրցանակը կրել է «Տարվա վիքիպեդիստ» անվանումը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիստներ Կատեգորիա:Տարվա վիքիմեդիստներ
Արդասայի գավառակ
Արդասա, գավառակ Օսմանյան կայսրության Տրապիզոնի վիլայեթում։ Կենտրոնը Արդասա գյուղաքաղաքն է։
Տարածքով համապատասխանում է Խաղտիքի Արդասիա գավառին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Պոցոլ Գրոպո
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լավրենտին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։
Շարաֆխանա
Շարաֆխանա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ռիժկովո (գյուղ, Սեմյոնովսկի շրջան)
Ռիժկովո (Рыжково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սեմյոնովսկի շրջանի կազմում։
Ավլաբույս
Ավլաբույս, թելուկազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի և կիսաթփերի ցեղ։ Հայտնի է 35, ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ և ։ Արագ աճման շնորհիվ արդեն գարնան վերջում առաջանում է մինչև 1 մ բարձրության և 0․75 մ լայնության գեղեցիկ, սյունաձև սաղարթ, որի շնորհիվ հաճախ այս բույսը անվանում են ամառային նոճի։ Տերևները խիստ կտրտված են, թելանման, զմրուխտականաչավուն, որոնք աշնանը մուգ կարմրավուն գունավորում են ստանում։ Այս տեսակները նույնպես ունեն դեկորատիվ նշանակություն։ Ալվաբույսը վատ է դիմանում ուշ գարնանային ցրտահարություններին։ Երիտասարդ բույսերը գրեթե իսպառ ոչնչանում են արդեն 3—4° սառնամանիքների դեպքում։ Սովորաբար ցածր ջերմաստիճանի տակ բույսի տերևները կարմրավուն երանգ են ստանում։ Հիմնական տեղում տնկելու դեպքում բույսերի միջև թողնում են 60—100 սմ տարածություն։ Գերադասում է տաք, արևոտ լանջերը, սննդանյութերով հարուստ, փխրուն, լավ մշակված չափավոր խոնավ հողերը։ Առատ պարարտացում է պահանջում։
Ռիժկովո (գյուղ, Սեմյոնովսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սեմյոնովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ավլաբույս
Ձևաբանություն
Ցողունը ճյուղավորվող է, թավոտ, բարձրությունը՝ 20-150 սմ։ Տերևները հերթադիր են՝ մազածածկ, գծաձևից մինչև թելանման։ Ծաղկաբույլը հասկանման է։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբերին։ Պտուղը թևանման ելուստներով ընկուզիկ է։ Սովորական ավլաբույսը մշակում են ավելներ պատրաստելու համար։ Միջակ անասնակեր է։ Ցանքը կատարում են մարտին, արկղերում, ընդ որում հավասարաչափ ծլելու համար նախօրոք սերմերը հատուկ սառեցման են ենթարկում։ Տասն օրից հետո հայտնվում են ծիլերը։ Սերմերը իրենց ծլունակությունը պահպանում են 1—2 տարի։ Երբ կազմավորվում են առաջին 1—2 զույգ տերևները, սերմնաբույսերը վերատնկում են թաղարներում`դրանք ջերմոցներում տեղավորելով ավելի ազատ։
Նալիվայկա
Նալիվայկա (Наливайка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանում։
Ավլաբույս
Տարածվածությունը Հայաստանում
Տարածված է Արարատի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է քարքարոտ, ավազոտ, աղբոտ վայրերում, ճամփեզրերին։ Վայրի վիճակում տարածված է Չինաստանում։ Մեր հանրապետությունում տարածված են ավլաբույսի մի քանի տեսակներ՝
Ֆախենդորֆ
Ֆախենդորֆ (Vachendorf), Գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ավլաբույս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թելուկազգիներ
Ֆախենդորֆ
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1849 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալով) ։ Զբաղեցնում է 9,96 կմ քառ. տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 89 161։
Նալիվայկա
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Գոլովանևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Թոուհիդի Թաբարի
Թոուհիդի Թաբարի (պարս. توحیدی طبری, ), պարսիկ արվեստագետ, մասնագիտացված վայելչագրության և նկարչության մեջ, այժմ բնակվում է Փարիզում։ Իրանական վայելչագիրների կազմակերպության անդամ է, ինչպես նաև UNESCO-ին կից Գեղարվեստի Միջազգային կազմակերպության, Ֆրանսիայի Արվեստագետների Տան և Իրանական Արվեստի Նախարարության Գեղարվեստի Կենտրոնի անդամ։
Կենսագրություն
Թոուհիդի Թաբարին սկսել է վայելչագրություն սովորել 14 տարեկան հասակում (1977) Մ. Ֆերասատի և Մ. Ֆալլահի հետ իր ծննդավայր Բաբոլում։ Այնուհետև 19 տարեկանում նա ընդունվում է Թեհրանի Վայելչագրության Ինստիտուտը, որտեղ նա սովորում է վարպետներ Ամիրխանի և Քաբոլիի հետ մինչև 1988 թվականը, միաժամանակ ուսումնասիրելով գեղարվեստը, գրաֆիկան և պարսկական ավանդական արվեստները։ Թոուհիդի Թաբարին վայելչագրության մեջ Նաստալիք և Շեկաստեհ ուղղությունների մասնագետ է։ Լինելով ճանաչված միջազգային վայելչագիր, նա 1987 թվականից սկսած կազմակերպել է 50-ից ավելի անհատական ցուցահանդեսներ Ամերիկայում, Ասիայում և Իրանում, ինչպես նաև մասնակցել է 100-ից ավելի ազգային, միջազգային և կոլեկտիվ ցուցահանդեսների։
Նա բազմաթիվ փառատոների դափնեկիր է, այդ թվում՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարսիկներ Կատեգորիա:Պարսիկ գեղագիրներ Կատեգորիա:Բաբոլ քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Իրանցի գրաֆիկական դիզայներներ Կատեգորիա:Պարսիկ նկարիչներ Կատեգորիա:Իրանցի մանրանկարիչներ Կատեգորիա:Իրանցի արվեստագետներ
Լոմովկա (գյուղ, Կուլեբակսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կուլեբակսկի շրջանի բնակավայրեր
Կեինա
Կեինա (Käina), գյուղական ավան Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կեինա շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղական ավաններ
(5365) Ֆիեվեզ
(5365) Ֆիեվեզ (Fievez), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 7-ին Անրի Դեբեոնի և Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,219491 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0079 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4311 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1207,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,298074 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,6° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Անրի Դեբեոնի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետ
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետ, Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչում։ Հիմնադրվել է 2002 թ. ընդունված «Գիտության, կրթության, ժուռնալիստիկայի, մշակույթի, արվեստի, առողջապահության, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի բնագավառներում Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։ Վերասահմանվել է 2004 թ. հունիսի 11-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2004 թ. հուլիսի 10-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թ. օգոստոսի 2-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով(օրենքն ուժը կորցրել է 2014 թ. օգոստոսի 9-ին)։ Կրկին վերասահմանվել է 2014 թ. հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թ. հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2004 թ. օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թթ. վաստակավոր ճարտարապետի պատվավոր կոչումը շնորհվում էր ճարտարապետության զարգացման գործում բացառիկ վաստակ ունեցող ճարտարապետներին՝ քաղաքաշինության բնագավառում ստեղծարար գործունեության, ճարտարապետական կադրերի պատրաստմանն ակտիվորեն մասնակցելու և համաժողովրդական ճանաչում ստացած ճարտարապետական համալիրների, շենքերի և շինությունների ստեղծման համար։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետի պատվավոր կոչումը շնորհվում է ճարտարապետության բնագավառում մեծ վաստակ ունեցող ճարտարապետներին՝ ճարտարապետության և քաղաքաշինության զարգացման գործում ունեցած ստեղծարար գործունեության, համաժողովրդական ճանաչում ստացած ճարտարապետական համալիրների, շենքերի և շինությունների ստեղծման, ճարտարապետական կադրերի պատրաստման գործում ունեցած մեծ վաստակի համար ։
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ կոչումը շնորհում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թթ. պատվավոր կոչումների ներկայացնելն իրականացնում էր Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը՝ հաշվի առնելով նաև լիազորված պետական մարմինների, ստեղծագործական միությունների առաջարկությունները՝ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին ուղղված գրավոր միջնորդագրերի միջոցով, բացի այդ, անձնական նախաձեռնությամբ պատվավոր կոչումներ կարող է շնորհել Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը շնորհում է պատվավոր կոչումներ անձնական նախաձեռնությամբ, նաև պատվավոր կոչումներ շնորհելու վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Այլ կերպ ասած, միջնորդություն ներկայացնել կարող է ոչ թե Կառավարությունը, այլ պաշտոնատար անձինք։ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետի պատվավոր կոչում շնորհելու միջնորդությանը ներկայացվող պահանջները և միջնորդությունը ներկայացնելու կարգը, պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց ցանկը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ ՀՀ Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի ՆՀ-396 հրամանագրի համաձայն, կոչումը շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երևանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարները Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու միջնորդությունները ներկայացնում են համապատասխան միջնորդություն ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնատար անձանց միջոցով ։
2002-2014 թթ.
2002-2014 թթ. կոչմանն արժանացած անձանց շնորհվում էին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած պատվավոր կոչումը հավաստող համապատասխան ձևի շնորհագիր և կրծքանշան։ «ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ» կրծքանշանը՝ պատրաստված բրոնզափառ պղնձից, բաղկացած է 2 տարրից՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշի պատկերով ալիքաձև զոլակից և դրան կապօղակով ամրացված ալիքաձև շրջանից։ Զոլակն ունի 25 մմ երկարություն ու 10 մմ լայնություն և պատված է եռագույն սառը արծնով։ Շրջանի տրամագիծը 36 մմ է։ Կրծքանշանի միջին մասում՝ անփայլ մակերեսի վրա զետեղված է տվյալ գործունեության ասպարեզը խորհրդանշող ցայտաքանդակ՝ փայլեցված ողորկ մակերեսով, և դաջված են սյունախոյակներ։ Վերին մասում Արարատ լեռան ոճավորված ուրվագիծն է, ստորին հատվածում պատկերված է դափնու ճյուղ՝ ներքևում՝ «ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ» գրությամբ։
Ներկայումս
2014 թ. օգոստոսի 9-ից հետո հանձնվող շնորհագրի և կրծքանշանի նկարագրությունը և նմուշը, դրա վկայականի նմուշը, մեդալի շերտաձողիկի նկարագրությունը և նմուշը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։
ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետի կրծքանշանը պատրաստված է բրոնզապատ պղնձից, բաղկացած է 2 տարրից՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական դրոշի պատկերով ալիքաձև զոլակից և դրան կապօղակով ամրացված ալիքաձև շրջանից։ Զոլակն ունի 25 մմ երկարություն և 10 մմ լայնություն, պատված է եռագույն սառը արծնով։ Շրջանի տրամագիծը 36 մմ է։ Կրծքանշանի միջին մասում՝ անփայլ մակերեսի վրա զետեղված է տվյալ գործունեության ասպարեզը խորհրդանշող ցայտաքանդակ՝ փայլեցված ողորկ մակերեսով, դաջված են սյունախոյակներ։ Վերին մասում Արարատ լեռան ոճավորված ուր- վագիծն է, ստորին հատվածում պատկերված է դափնու ճյուղ՝ ներքևում «ՀՀ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ» գրությամբ ։
Կոչման շնորհման վիճակագրությունը
ՀՀ Նախագահ Ս. Սարգսյանի կողմից (2008 թ. ապրիլի 9-ից առ այսօր) կոչումը շնորհվել է 12 անձի։
Կոչում ստացած բոլոր 12 անձինք էլ տղամարդ են։ Ըստ տարեթվերի կոչումը շնորհվել է.
Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետներ
Հիմնական հոդված՝ Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր ճարտարապետների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ պատվավոր կոչումներ
Քիլի ջրանցք
Քիլի ջրանցք (Nord-Ostsee-Kanal, կրճատ՝ NOK), մինչև 1948 թվականը կոչվել է Վիլհելմ կայսրի անունով (գերմ. Kaiser-Wilhelm-Kanal), նավարկելի ջրանցք Գերմանիայում։ Իրար է միացնում Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերը։ Սկսվում է Քիլիի ծովախորշից՝ Քիլի քաղաքի մոտից մինչև Էլբա գետի գետաբերանը, Բրունսբյուտել քաղաք։ Քիլ քաղաքի անունից էլ առաջացել է ջրանցքի անվանումը։ Ձգվածությունը 98 կմ է, լայնությունը 100 մ-ից ավելի, խորությունը՝ 11 մ։ Ջրանցքն ամեն կողմից ավարտվում է ջրարգելակներով, որոնցից մեկը նախատեսված է փոքր նավատորմիղի համար։ Աշխարհի ամենաբանուկ ջրանքներից մեկն է (2011 թ․՝ շուրջ 33.500 նավ)։ Համարվում է Եվրոպայի ամենածանրաբեռնված նավարկելի ուղիներից մեկը։ Ջրանցքի շնորհիվ նավերը կարող են չշրջանցել Դանիան՝ Յուտլանդիա թերակղզին և խնայել շուրջ 519 կմ։ Այդ իսկ պատճառով ջրանցքը ոչ միայն կրճատում է ճանապարհն անցնելու ժամանակը, այլև ծովային ալեբախությունից։
Ջրանցքի կառուցումը տևել է 8 տարի, շահագործման է հանձնվել 1895 թվականի հունիսի 21-ին, Գերմանիայի կանցլեր Վիլհելմ II-ի կողմից։
Պատմություն
Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերի միջև առաջին կապը եղել է Էյդեր ջրանցքը, որը օգտագործեց Էյդեր գետի հունը։ Էյդեր ջրանցքի կառուցումը ավարտվեց 1784 թվականին։ Նրա երկարությունը կազմում է 43 կմ, արևմտյան ծովափի 175 կմ հաղորդակցության ջրային ուղին հաշված Քիլիից մինչև Էյդեր գետի հուն։ Այն ուներ 10 մ լայնություն և 3 մ խորություն։
Գերմանական ռազմածովային նավատորմի ծովերի հետաքրքրությունների մտահղացումները, ովքեր ցանկանում էին կապել Բալթիկ և Հյուսիսային ծովի սահմանները, առանց Դանիայի շուրջ նավարկության, և առևտրական նավագնացությունը խրախուսեց նոր ջրանցքի շահագործմանը։ Շինարարությունը տևեց 8 տարի։ Շինարարությանը մասնակցել է 9000 աշխատակից։ 1985 թվականի հունիսի 21-ին ջրանցքը պաշտոնապես բացվեց Գերմանիայի կանցլեր Վիլհելմ II-ի կողմից։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Վերսալյան պայմանագրից հետո ջրանցքը դարձավ միջազգային նշանակության, մնալով գերմանական վարչությանը։ 1936 թվականին Ադոլֆ Հիտլերը հրաժարվեց միջազգային կարգավիճակից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ջրանցքը նորից վերադարձավ միջազգային օգտագործման։
Անա Մենդիետա
Անա Մենդիետա (Ana Mendieta, ), կուբայական ծագմամբ ամերիկացի նկարչուհի։
Մանկություն
Անա Մենդիետան ծնվել է 1948 թվականի նոյեմբերի 18-ին Կուբայի Հավանա քաղաքում ։ Նրա ընտանիքը Կուբայում հայտնի է եղել իր հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ ։ Հայրը՝ Իգնասիո Մենդիենտան, Ֆիդել Կաստրոյի և նրա Կուբայի հեղափոխության առաջին կողմնակիցներից էր, բայց դարձել է հակառակորդ, երբ իրեն խնդրել են հրաժարվել իր կաթոլիկ հավատից և մտնել Կուբայի Կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ Երբ նա տեղեկացել է, որ իր երկու աղջիկները՝ 11-ամյա Անա և տասնհինգամյա Ռաքելինը, մասնակցել են ռեժիմի դեմ գաղտնի գործողություններին, նրանց 1961 թվականի սեպտեմբերի 11–ին ուղարկել է ԱՄՆ՝ «Պիտեր Պեն» օպերացիայի և «Մայամիի արքեպիսկոպոսության» աջակցությամբ։ Քույրերը հայտնվել են այն 14 000 երեխաների շրջապատում, որոնք ինքնուրույն են արտագաղթել ԱՄՆ։ Նրանք փախստականների ճամբարներում են անցկացրել իրենց առաջին շաբաթները, նախքան Այովայում գտնվող մի քանի մանկատներում և որդեգրող ընտանիքներում հայտնվելը ։ Երեք շաբաթ անց կաթոլիկակական բարեգործական ցանցային ընկերության միջոցով քույրերին նախ ուղարկել են Այովա նահանգի Դաբեկ քաղաքում գտնվող տներ, որտեղ նրանք մեծացել են որդեգրող տարբեր ընտանիքներում և հաճախել են դպրոց-ինտերնատ ։ Այլ հեղինակներ նշում են, որ քույրերը որդեգրող տարբեր ընտանիքներում ապրել են հինգ տարի։ Առաջին երկու տարին Մենդետաները ԱՄՆ-ում անընդհատ տեղափոխվել եին տեղից տեղ։ Քույրերը այդ ընթացքում միասին են եղել շնորհիվ ծնողների կողմից ստորագրված լիազորագրի, որը պարտադրել է չբաժանել աղջիկներին ։
1965 թվականին Իգնասիո Մենդիենտան դատապարտվել է քսան տարվա բանտարկության։ Նրան Կուբայի կրիզիսի նախաշեմին մեղադրել են Կենտրոնական հետախուզական ընկերության հետ համագործակցության համար։ Հաջորդ տարի աղջիկների մայրը՝ Ռաքել Մենդիետան և փոքրիկ եղբայրը՝ Իգնասիոն, կարողացել են Freedom Flights ինքնաթիռներից մեկով լքել Կուբան։ Նրանք տեղավորվել են Այովա նահանգի Սիդար Ռեփիդսի մոտակայք՝ քույրերին մոտ ։ Հայրը նրանց է միացել 1979 թվականին՝ Կուբայում տասնութ տարվա քաղաքական բանտարկությունից հետո ։
Կրթություն
Կուբայում Մենդիետան մեծացել է որպես միջին խավի երեխա՝ հաճախելով աղջիկների կաթոլիկ մասնավոր դպրոց։ Երբ նրան քրոջ հետ ուղարկել են Այովա, նրանք հաշվառվել են դժվար դեռահասների ուղղիչ դպրոցում, քանի որ դատարանը խուսափել է նրանց ուղարկել պետական հաստատություն ։ Երբ Մենդետան դպրոցում անգլերեն է ուսումնասիրել, նրա բառապաշարը շատ սահմանափակ է եղել։ Միջին դպրոցում նրա մեջ սեր է արթնացելարվեստի նկատմամբ ։
1965 թվականին Անա Մենդիետան ավարտել է դպրոցը և սկսեց սովորել Սու Սիթիի Briar Cliff University-ում, սակայն 1967 թվականին տեղափոխվել է Այովայի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է ԱՄՆ-ի բնիկ ազգերի արվեստ և մշակույթ։ 1970 թվականին ասպիրանտուրայում սովորել է գեղանկարչություն։ Այդ ժամանակ նա ծանոթացել է նկարիչ Հանս Բրեդերի հետ, որը պրոֆեսոր էր այդ համալսարանում և որի հետ էլ Անան մինչև 1980 թվականի ամառ գտնվել է մասնագիտական և ռոմանտիկ հարաբերությունների մեջ։ 1970 թվականին Բրեդերը ստեղծել է Intermedia Program ծրագիրը և դարձել նոր կատարողական արվեստի համալսարանական կենտրոնի հիմնադիրներից (Center for New Performing Arts; CNPA)։ Մենդետան հանդես է եկել Բրեդերի մոդելի դերում և մասնակցել ռեժիսոր Ռոբերտ Ուիլսոնի CNPA սեմինարներին։ Այդպես նա մասնակցել է Handbill և Deafman Glance բեմադրություններին։ 1971 թվականին Անան գնացել է Մեքսիկա, որտեղ ավարտել է Հնագիտության ամառային դասընթացը։ 1972 թվականին Մենդետան ստացել է Արվեստի բակալավրի աստիճան, գեղանկարչության և Intermedia կիրառական արվեստի ոլորտում՝ արվեստի վարպետի աստիճան, սակայն արդյունքում հրաժարվել է գեղանկարչությունից և անցում կատարել դեպի պերֆոմանս և խառը տեխնիկա ։ Նա ասել է, որ գեղարվեստական դպրոցում առնչվել է մեծ խտրականության հետ։ Ասպիրանտուրայից հետո Մենդետան գնացել է Նյու Յորք ։
Ստեղծագործություն
Անա Մենդիետայի առաջին ցուցահանդեսը կայացել է 1971 թվականին՝ Այովայի համալսարանում։ 1972 թվականից նա դիմել է պերֆորմանսին և մեդիա արվեստին՝ ակտիվորեն օգտագործելով լուսանկարը։ Նրա սուր քաղաքական աշխատանքների թափանցիկ թեման եղել է բռնությունը կնոջ հանդեպ՝ հաճախ կենդանիների արյան օգտագործմամբ։ Բոդի-արտի հետ համատեղ (1972-1978) զբաղվել է լենդ-արտով (1973-1980)՝ ստեղծելով մարմնի հետքեր (սիլուետներ) տարբեր բնական միջավայրերում՝ քար, կավ, ավազ։
Անձնական կյանք
1985 թվականին ամուսնացել է քանդակագործ-մինիմալիստ Անդրե Կառլի հետ։
Մահ
Ամուսնությունից 8 ամիս անց, 1985 թվականի սեպտեմբերի 8-ի առավոտյան նկարչուհին ընկել է իրենց բնակարանի լուսամուտից, որը գտնվում էր Նյու Յորքի Գրինվիչ Վիլիջ տան 34-րդ հարկում («դուրս եկավ լուսամուտից», «went out of the window», այսպես է ասել Անդրեն, երբ զանգահարել է 911)։ Ողբերգության հանգամանքները նկարագրված են գրող, լրագրողական հետազոտությունների վարպետ Ռոբերտ Կացի (Robert Katz, 1933-2010) 1990 թվականին գրված «Naked by the Window» գրքում ։ Կասկածներն ընկել են ամուսնու վրա, սակայն 1988 թվականին նրան լիովին արդարացրել են, և նկարչուհու մահը վերագրվել է որպես ինքնասպանություն։
Ճանաչում և ժառանգություն
1983 թվականին արժանացել է Հռոմեական մրցանակի։
Նրա հիշատակի հուշապատը ստեղծել է Նենսի Սփերոն։ (1991)։ Նրա հիշատակին Նենսի Մորեխոն նվիրել է բանաստեղծություն (2004)։
Նկարչուհու ժառանգությունը տնօրինում է Նյու Յորքի Lelong պատկերասրահը։
Ժողովածու (2639)
Շողովածու (2639), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2639 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1672 թվականին Պողոս Գավրռցի գրիչի կողմից Ամրդողլու վանքում։ Ծաղկող՝ Սահակ Վանեցի։ Ստացողը եղել է Վարդան Բաղիշեցի։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25,2×19 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 560 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի նկար՝ ծաղկողի 1, ըստ գրքի բովանդակության 5, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 1 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ, երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 81բ, 111ա, 169ա, 210բ, 244բ, 270ա, 429ա, 486բ, 547բ, 562ա, ծաղկողի՝ 4բ, ստացողի 142ա ։
Գորգագործություն
Գորգագործություն, գորգերի արտադրություն։ Հնուց տարածված է եղել Մերձավոր Արևելքում, Իրանում, Միջին Ասիայում, Կովկասում, Հայաստանում։ Գորգագործություն մեջ օգտագործվել է ոչխարի և ուղտի բուրդ, այծի փափուկ մազ, բամբակ, թանկարժեք գորգերում՝ նաև մետաքս, ոսկեթել ու արծաթաթել։