cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Կուզվել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Բոզկալա
Բոզկալա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։
Վարցլա
Վարցլա (ვარცლა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1260 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 19 կմ։
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4 մարդ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Դուշեթի շրջան
Սուդնիկի (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)
Սուդնիկի (Судники), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Գյումրու երկաթուղային հանգույց
Գյումրու երկաթուղային հանգույց, Հայաստանի երկաթուղային տրանսպորտի հնագույն և ամենախոշոր կենտրոնը։ Հիմնադրվել է 1897 թվականին։ Առաջին գնացքը Թիֆլիսից Ալեքսանդրապոլ (Գյումրի) է ժամանել 1899 թվականի փետրվարի 7-ին։ Հետագայում (մինչև 1902) երկաթուղին հասել է Կարս, Երևան, իսկ մի փոքր ավելի ուշ՝ Ջուղա, ապա՝ Թավրիզ։ Երկաթուղային հանգույց. ունի լոկոմոտիվային և վագոնային դեպոներ, կայարան, գծի ուղեմաս, մատակարարման և կապի տեղամասեր, կապիտալ շինարարության ու նորոգման ծառայություններ, ուր կատարվում է շոգեքարշերի ու էլեկտրաքարշերի միջին, ընթացիկ նորոգում, ապրանքատար վագոնների հիմնական և ընթացիկ նորոգում և տեխնիկական հատուկ սպասարկում։
Գյումրու երկաթուղային հանգույց ունեցել է հեղափոխական հերոսական ավանդույթներ։ Այստեղ են ստեղծվել Հայաստանում սոցիալ-դեմոկրատական առաջին խմբակները. 1905-1907 թթ.-ի ռուսական առաջին հեղափոխության տարիներին տեղի են ունեցել բանվորական գործադուլներ։ Այստեղ է 1920 թվականի մայիսի 10-ին սկսվել Մայիսյան ապստամբությունը Հայաստանում։ Գյումրու երկաթուղային հանգույցի կոլեկտիվները գործուն մասնակցություն են ցուցաբերել 1920 - 1940-ական թթ. երկրի քայքայված տնտեսության վերականգնման, հարևան շրջաններում կոոպերատիվ շարժման, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ավերված երկաթգծերի վերականգնման աշխատանքներին։ Ետպատերազմյան տարիներին Գյումրու երկաթուղայինները շուրջ հարյուր անգամ հաղթող են ճանաչվել համամիութենական, հանրապետական և անդրկովկասյան երկաթուղայինների սոցիալիստական մրցություններում։ Գյումրու երկաթուղային հանգույցի ավելի քան չորս հազար բանվոր ծառայողներ պարգևատրվել են ԽՍՀՄ շքանշաններով և մեդալներով, իսկ Ա. Խաչատրյանը, Ս. Միքայելյանը և Ս. Գևորգյանը արժանացել են սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման։ Տասնյակ երկաթուղայիններ ընտրվել են ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ Գերագույն սովետների դեպուտատներ, ՍՄԿԿ և ՀԿԿ համագումարների պատգամավորներ։
2013 թվականի դրությամբ Գյումրիից գնացքներ կան դեպի Երևան և Բաթում քաղաքներ։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Հայաստանի երկաթուղային կայարաններ
Տարշինո (գյուղ, Գրյազովեցկի շրջան)
Տարշինո (Таршино), գյուղ Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Գրյազովեցկի շրջանի կազմում։
Լերիբե (գավառ)
Լերիբե (Leribe), Լեսոթոյի 10 գավառներից մեկը։ Վարչական կենտրոնը Խլոցե քաղաքն է։ Բացի վերջինից գավառում կա նաև մեկ այլ քաղաք՝ Մափուցվեն։
Անվանում
Գավառի անվանումը գալիս է 1859 թվականին այդ տարածքներում հիմնված ֆրանսիական բողոքական առաքելության անվանումից։
Աշխարհագրական դիրք
Արևմուտքում սահմանակցում է Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Ֆրի Ստեյթ նահանգին, հյուսիսում՝ Բութա Բութե, հարավ-արևելքում՝ Տաբա Ցեկա, արևելքում՝ Մոկոթլոնգ իսկ հարավ-արևմուտքում Բերեա գավառներին։
Համայնքներ
Լերիբե գավառի համայնքներ ՝
Համայնքային խորհուրդներ
Լերիբե գավառի համայնքային խորհուրդներ ՝
No Time to Die (երգ)
No Time to Die (Մահանալու ժամանակը չէ), ամերիկացի երգչուհի և երգերի հեղինակ Բիլլի Այլիշի երգը, որը թողարկվել է 2020 թվականի փետրվարի 14-ին։ Ջեյմս Բոնդի մասին սպասվող՝ «Մահանալու ժամանակը չէ» ֆիլմի գլխավոր սաունդթրեքն է, որը թողարկվել է Darkroom/Interscope Records լեյբլերում։ Երգը գրել են Բիլլի Այլիշը և նրա եղբայրը՝ Ֆինիս Օ'Քոնելը ։
Թողարկում և պրոմո
2020 թվականի հունվարին հայտարարվել է, որ Բիլլի Այլիշը հանդես է գալու որպես Ջեյմս Բոնդի մասին 25-րդ ֆիլմի սաունդթրեքի կատարող։ Այլիշը պատմության մեջ ամենաերիտասարդ երգչուհին է, որը 18 տարեկանում գրել և ձայնագրել է երգ Ջեյմս Բոնդի ֆիլմի համար ։
Երգի մասին հայտարարելուց հետո, Այլիշն ասել է. «Դա մեծ պատիվ է» ։ Նրա եղբայրն ավելացրել է, որ. «ինձ այնքան հաջողակ եմ զգում, որ նմանատիպ փոքր դեր եմ ունենալու այդպիսի լեգենդար ֆիլմաշարում» ։
«No Time to Die» երգի ռեժիսոր Քերի Ֆուկունագան, իրեն անվանել է այդ դուետի երկրպագու, իսկ ֆիլմի պրոդյուսերներ Մայքլ Ջ. Ուիլսոնը և Բարբարա Բրոքոլին ասել են, որ երգն «անթերի է մշակված» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի երգեր Կատեգորիա:2020 սինգլներ Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ջեյմս Բոնդ Կատեգորիա:2020 երգեր Կատեգորիա:Բիլլի Այլիշի գրած երգեր Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի գրած երգեր Կատեգորիա:Ֆինիս Օ'Քոնելի պրոդյուսերավորած երգեր Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Կամիշինկա
Կամիշինկա (Комишинка, Molla Eli), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մոլլա-Էլի։
2001 թվականի տվյալներով Կամիշինկա գյուղում բնակվում էր 163 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(6427) 1995 FY
(6427) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի մարտի 28-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,262036 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,971 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,553 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1242,65 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289704 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,67° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1995 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Աստերոիդների ցանկ (36301-36400)
Աստերոիդների ցանկ (36201-36300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (36401-36500)
Գենրիխ Նեյգաուզ
Կրթություն
Պարապել սկսել է հոր՝ դաշնակահար Գուստավ Նեյգաուզի (1847-1938) մոտ։ Աշակերտել է Լ․ Գոդովսկուն (1906 թվականին՝ Բեռլինում և 1912-1914 թվականներին Վիեննայում՝ Երաժշտության և բեմական արվեստների ակադեմիայի բարձրագույն վարպետության դպրոցում)։ 1915 թվականին էքստեռն ավարտել է Պետրոգրադի կոնսերվատորիան։ 1916-1918 թվականներին դասավանդել է Թբիլիսիի երաժշտական ուսումնարանում, 1918-1922 թվականներին՝ Կիևի կոնսերվատորիայում (1919 թվականից՝ պրոֆեսոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային դաշնակահարներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչներ
Վազգեն Մանասյան
Վազգեն Իգնատի Մանասյան, հայկական արմատներով խորհրդային և տաջիկ ֆուտբոլիստ, հարձակվող, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1988), մարզիչ։
Կենսագրություն
Վազգեն Մանասյանը ֆուտբոլ սկսել է խաղալ Դուշանբեի շենքերի բակերում։ 1968-1970 թվականներին մասնակցել է «Կաշվե գնդակ» համամիութենական մրցույթին։ Այնուհետև ընդունվել է «Սպարտակ» մարզադաշտին կից թիվ 5 մանկապատանեկան մարզադպրոց։ Մարզվել է Վալերի Ֆայզրախմանովի և Վալերի Կորչեևի մոտ։ 1975-1979 թվականներին սովորել է Տաջիկստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և միաժամանակ հանդես է եկել ինստիտուտի թիմում Տաջիկստանի առաջնությունում։ 1979 թվականի սեպտեմբերին հրավիրվել է «Պամիր»։ Քանի որ նրան հնարավոր չէր հայտագրել, Մանասյանը խաղացել է փոխարինող կազմում, որտեղ էլ դրսևորել է իր ռմբարկուական որակները։
1980 թվականից հանդես է եկել թիմի հիմնական կազմում։ Առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է առաջնության բոլոր 46 հանդիպումներին և դարձել 16 գոլի հեղինակ։ Հետագա մրցաշրջաններում նույնպես նա շատ գոլեր է խփել, իսկ թիմն առաջին լիգայում առաջատարի դերում է եղել։ 1986 թվականի առաջնությունում Մանասյանը խփել է 27 գոլ։ Այդ ցուցանիշը նրան թույլ է տվել դառնալ «Տաջիկստանի Կոմսոմոլեց» թերթի «Կրակող խաղակոշիկների» մրցանակակիր, որը սահմանվել է մրցաշրջանի առաջին լիգայի ամենաարդյունավետ ռմբարկուի համար։ 1987 թվականի մայիսի 31-ին «Ռոստսելմաշ»-ի դեմ արտագնա խաղում նա խփել է իր 100-րդ գոլը ազգային առաջնություններում առաջին լիգայի թիմերի կազմում։ 1988 թվականի մրցաշրջանում նա օգնեց թիմին նվաճել փոքր ոսկե մեդալներ առաջին լիգայի առաջնությունում և դուրս գալ բարձրագույն լիգա։ Արդյունքում 120 գոլով նա դարձավ առաջին լիգայի լավագույն ռմբարկուներից մեկը։ Բարձրագույն լիգայում Մանասյանն այնքան էլ արդյունավետ չի խաղացել. երեք մրցաշրջանում նա խփել է ընդամենը 3 գոլ ։
1992 թվականի ապրիլին՝ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, հեռացել է «Պամիր»-ից և տեղափոխվել «Զենիթ» ։ Սանկտ Պետերբուրգում 4 խաղ է անցկացրել, որպես «հարձակվող» ։ Վնասվածքը նրան խանգարել է թիմում տեղ գրավել՝ «Սպարտակի» հետ խաղում սեպավոր խաղակոշիկով կանգնել են նրա ոտքի աքիլլեսյան ջլի վրա։ Ամառային ընդմիջմանը նրա վնասվածքն ապաքինվել է, սակայն ստուգողական խաղում կրկին վնասվածք է ստացել։ Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ խաղացողի մոտ ջիլը մասնակի պատռվել է։ Արդյունքում, ակումբի ղեկավարության հետ փոխհամաձայնությամբ պայմանագիրը լուծարվել է, Մանասյանը վերադարձել է Դուշանբե, որտեղ ամբողջովին բուժել է վնասվածքը և տեղափոխվել Ուկրաինա, որտեղ մի քանի մրցաշրջան է անցկացրել առաջին լիգայի «Վորսկլա» ակումբում՝ ստանալով Ուկրաինայի քաղաքացիություն ։ 1992 թվականին նա մեկ հանդիպում է անցկացրել Տաջիկստանի ազգային հավաքականի կազմում ։
Կարիերան ավարտել է 1996 թվականին՝ Ռուսաստանի երկրորդ լիգայի «Ինդուստրիա» (Բորովսկ) թիմում։ Այնուհետև վերադարձել է Պոլտավա, որտեղ մարզել է КФК թիմը, ինչպես նաև եղել Պոլտավայի մարզի տարբեր տարիքի թիմերի գլխավոր մարզիչը։
2003 թվականի դեկտեմբերից մարզել է Վոլոչանին-Ռատմիր ակումբը ։ 2004 թվականին հեռացել է թիմից։ 2005 թվականին աշխատել է «Նովոռոսիյսկ» ֆուտբոլային ակումբի հետ, որը խաղացել է Հարավային դաշնային շրջանի սիրողական լիգայում ։ 2006-2007 թվականներին գլխավորել է Պավլովսկի ստանիցայի «Կոլոս» ֆուտբոլային ակումբը ։ 2011 թվականի սկզբին նա նշանակվել է Ուզբեկստանի առաջնության առաջին լիգայում հանդես եկող Տաշքենդի «Լոկոմոտիվ» ակումբի գլխավոր մարզիչ ։ Հետագայում դարձել է ակումբի մարզչական շտաբի անդամ ։
Մանասյանը ունի երկու երեխա՝ ավագ դուստրը՝ Օլգան և որդին Արսենը (ծն. 01/08/1987)։ Օլգան աշխատում է որպես Պոլտավայի մարզի գլխավոր մանկաբույժ։ Արսեն Մանասյանը նույնպես ընտրել է ֆուտբոլիստի մասնագիտությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Տաջիկ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:Զենիթի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Վորսկլայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ Կատեգորիա:Դնեպրի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլային մարզիչներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային ֆուտբոլային մարզիչներ
Մոսկվայի կանանց բարձրագույն դասընթացներ
Մոսկվայի կանանց բարձրագույն դասընթացներ (ՄԿԲԴ), կանանց բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանում։ Գոյություն է ունեցել 1872-1918 թվականներին (ընդմիջումով՝ 1888-1900), որից հետո վերափոխվել է Մոսկվայի 2-րդ պետական համալսարանի։
Առաջին ժամանակաշրջան (1872-1888)
1871 թվականի սկզբին Մոսկվայի համալսարանի ընդհանուր պատմության արտահաստիքային դասախոս Վլադիմիր Գերիեն գրություն է ուղարկել Մոսկվայի կրթական շրջանի հոգաբարձու իշխան Պ. Ա. Շիրինսկի-Շիխմատովին Մոսկվայում կանանց համար բարձրագույն դասընթացներ բացելու նպատակահարմարության վերաբերյալ, որին ավելացրել էր «Կանանց բարձրագույն դասընթացների մասին կանոնակարգի» նախագիծը, որտեղ նախանշել էր  ստեղծվող դասընթացների նպատակը և ծրագիրը։ 1872 թվականի մայիսին ժողովրդական կրթության նախարար, կոմս Դմիտրի Տոլստոյը համաձայնություն տվեց Մոսկվայում բացելու կանանց  բարձրագույն դասընթացներ, որպես մասնավոր ուսումնական հաստատություն և հաստատեց «Կանանց բարձրագույն  դասընթացների մասին կանոնակարգը»։
1872 թվականի նոյեմբերի 1-ին, Վոլխոնկա 18 հասցեում գտնվող, Արական առաջին գիմնազիայի շենքում տեղի ունեցավ կանանց բարձրագույն դասընթացների (պրոֆեսոր Վ. Ի. Գերեի դասընթացներ) հանդիսավոր բացումը, որտեղ խոսեցին Մոսկվայի Կայսերական համալսարանի պրոֆեսորներ, քահանա Ալեքսանդր Իվանցով-Պլատոնովը, Սերգեյ Սոլովյովը և Վ. Ի. Գերեն։
Դասընթացների բյուջեն կազմված է եղել ուսման վարձերից և կամավոր նվիրատվություններից։ Առաջին նվիրատվությունները կատարել է Գերեի կինը՝ Եվդոկիա Իվանովնան, նրա մորաքույրը՝ Է. Կ. Ստանկևիչը (տարեկան 500 ռուբլի) և Կ. Տ. Սոլդատյոնկովը (տարեկան 100 ռուբլի)։ Դասընթացների եկամտի աղբյուրների 13,44%-ը բաժին էր ընկնում Գերեի կողմից դասընթացների գործունեությունից ստացված եկամտի մի մասի հաշվին գնված պարտատոմսերի շահաբաժիններին։ Բացի այդ, լրացուցիչ (1%), դասընթացի մասնակիցները գումար էին հավաքում դասընթացի գրադարանի համար գրքեր գնելու նպատակով։ Դասընթացների բյուջեն լրացնելու համար Գերեն բարեգործական ներկայացումներ էր բեմադրում Սոլոդովնիկովի թատրոնում։ 1883 թվականին ներկայացումներից ստացված եկամուտներից 46 ունկնդիրների վճարվել էր նպաստներ։ Բացի այդ, գումարներ էին հայթհայթվում իրենց սեփական տպարանում տպված գրքերի և բացիկների վաճառքից ստացված միջոցներից։
Սկզբնապես ուսուցումը նախատեսված է եղել 2 տարի ժամկետով, իսկ 1879 թվականից, համաձայն նոր Կանոնադրության, այն դարձել է 3 տարի։ Մոսկվայի դասընթացները ունեցել են պատմական և բանասիրական ուղղվածություն, հաստատվել են պարտադիր առարկաները՝ Ռուսաստանի պատմություն և ընդհանուր պատմություն, ռուսական գրականություն և ընդհանուր գրականություն, քաղաքակրթության պատմություն և արվեստի պատմություն, ֆիզիկա ։ Ցանկացողների համար նախատեսվում էր նաև դասավանդում օտար լեզուների, մաթեմատիկայի և հիգիենայի դասավանդում։ Ուսուցումը վճարովի էր, ուսման ամբողջ դասընթացի համար տարեկան վճարվում էր 30 ռուբլի, իսկ առանձին առարկաների համար ` տարեկան 10 ռուբլի ։ Համախառն եկամուտների ընդհանուր գումարի մեջ ուսման վարձը կազմում էր ավելի քան 75%, միջոցների մի մասը (մինչև 7%) ստացվում էր  կամավոր նվիրատվություններից էին, 1875-1882 թվականներին Մոսկվայի վաճառականների միությունը տարեկան հատկացնում էր 500 ռուբլի 10 ուսանողի կրթաթոշակի վճարման համար։
1872-1873 թվականներին դասընթացները տեղակայված են եղել Վոլխոնկայի վրա գտնվող շենքում, 1873-1876 թվականներին՝ Պրեչիստենկա 32-ում գտնվող Կիրառական գիտելիքների թանգարանի տարածքում, 1877-1888 թվականներին՝ Պոլիտեխնիկական թանգարանի համար հատուկ կառուցված շենքում։
Պարբերաբար ունկնդիրներից պահանջվել է փաստաթուղթ ներկայացնել միջնակարգ կրթության մասին կամ ընդունելության քննություններ հանձնել ռուսերենից և ընդհանուր պատմությունից, ռուսերենից և ընդհանուր գրականությունից։ Ունկնդիրները ներկայացնում էին նաև ինքնակենսագրություն, բարոյական վարքի և քաղաքական հուսալիության մասին գլխավոր նահանգապետի վկայագիր, երկու լուսանկար և, անկասկած, ընտանիքի ավագ տղամարդու կամ ամուսնու թույլտվությունը։
Դասընթացներին մասնակցող ունկնդիրների թիվն այդ ժամանակ բավականին բարձր է եղել, դասընթացների բացումից հետո առաջին տարում այն հասել է 70-ի (ուսանողների մեծ մասը եկավ Լուբենսկու դասընթացներից), ապա մինչև 1878 թվականը տատանվել է 103-107-ի միջև, իսկ 1879 թվականից ունկնդիրների թիվը աստիճանաբար ավելացել է` 1884-1885 ուստարում հասնելով 256-ի։ 1881 թվականին դասընթացներում ներդրվել է մարդասիրական նոր առարկա՝ փիլիսոփայության պատմություն։
Դասընթացների դասախոսությունները կարդացել են Մոսկվայի համալսարանի հայտնի պրոֆեսորները (Կանոնադրության մեջ հատուկ ամրագրված էր, որ որպես ուսուցիչ հրավիրվելու են հիմնականում համալսարանական պրոֆեսորներ)։ Առաջին ուսուցիչներից էին՝ պրոֆեսոր Ֆեոդոր Բրեդիխինը (ֆիզիկա, աստղագիտություն), պրոֆեսոր Ալեքսանդր Վեսելովսկին (ռուսական գրականություն), պրոֆեսոր Պավել Վինոգրադովը (միջնադարի պատմություն), պրոֆեսոր Վ. Օ. Կլյուչևսկին (Ռուսաստանի պատմություն), Մոսկվայի համալսարանի ռեկտոր, պրոֆեսոր Վլադիմիր Սոլովյովը և Լ. Մ. Լոպատինը (փիլիսոփայության պատմություն), Վ. Ի. Գերեն (պատմություն), պրոֆեսոր Ն. Ի. Ստորոժենկոն (ընդհանուր գրականություն), պրոֆեսոր Նիկոլայ Տիխոնրավովը (հին Ռուսական գրականություն), Ֆեոդոր Բուսլաևը (արվեստի պատմություն)։ 1877 թվականից Վսեվոլոդ Միլլերը դասավանդում էր ռուսաց լեզվի պատմություն և հին ռուսական գրականություն։ Հետագայում Ալեքսանդր Չուպովը դասավանդում էր քաղաքատնտեսություն, Ալեքսանդր Ստոլետովը ֆիզիկա, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Շախովը արտասահմանյան գրականության պատմություն։
Դասընթացը կազմակերպում էր մանկավարժական խորհուրդը, որը ղեկավարում էր պրոֆեսոր Ս. Մ. Սոլովյովը։ Դասընթացի հանձնաժողովում ընդգրկված էին Է.Կ. Ստանկևիչը (ծնվ.` Բոդիսկոն (1824-1904), Ալեքսանդր Ստանկևիչի կինը), Կոզմա Սոլդատյոնկովը, Ե. Ի. Գերեն։
16 տարվա ընթացքում դասընթացների մասնակիցները ստացել  էին 41 դիպլոմ, որը նրանց իրավունք էր տվել  դասավանդել կանանց գիմնազիայի բարձր դասարաններում, բացի այդ, 322 ուսանողուհիներ հանձնել էին ավարտական քննություններ, ինչը նրանց իրավունք էր տալիս դասավանդելու գիմնազիաների ցածր դասարաններում։
1882-1885 թվականներին Մարիա Պավլովնա Չեխովան սովորել է դասընթացներում, որից հետո 18 տարի դասավանդել է պատմություն և աշխարհագրություն Լ. Ֆ. Ռժևսկայայի կանանց մասնավոր գիմնազիայում ։ Այդ շրջանի կանանց բարձրագույն դասընթացների շրջանավարտներից են Զինաիդա Իվանովան (Ն. Միրովիչ) և Եկատերինա Կլետնովան։ Տարբեր ժամանակներում դասընթացներում սովորել են Վերա Մուրոմցևան, թարգմանիչ, հրապարակախոս Ի. Ա. Բունինի ապագա կինը` դերասանուհի, թարգմանիչ, հուշագրագետ, գրականության և թատրոնի քննադատ Անտոն Չեխովի մտերիմ ընկերուհի Լիդիա Միզինովան, ով դարձել է Նինա Զարեչնայայի նախատիպը «Ճայը» ներկայացման մեջ, Նադեժդա Աֆանասևնա Բուլգակովան, Միխայիլ Բուլգակովի քույրը։
1886 թվականին ժողովրդական կրթության նախարարությունն արգելեց դասընթացներում ընդունելությունը, իսկ 1888 թվականին այն փակվել է ։
Երկրորդ ժամանակաշրջան (1900-1918)
1900 թվականին դասընթացների ուսման տևողությունն ավելացել է` դառնալով չորս տարի։ Նորաբաց դասընթացներն ունեցել են երկու բաժանմունք՝ պատմա-փիլիսոփայական և ֆիզիկա-մաթեմատիկական։ 1906 թվականին նոր Կանոնադրությամբ սահմանվել է ՄԿԲԴ–ի ֆակուլտետային կառուցվածքը։ Գոյություն ունեցող երկու ֆակուլտետներից բացի բացվել է նաև բժշկական ֆակուլտետը (այժմ՝ Պիրոգովի անվան ռուսական ազգային հետազոտական բժշկական համալսարան), որը դասընթացների կառուցվածքը մոտեցրել է դասական համալսարանի կառուցվածքին (հեղափոխությունից առաջ Ռուսաստանում համալսարանները, որպես կանոն, բաղկացած էին չորս ֆակուլտետներից` բանասիրական, ֆիզիկական և մաթեմատիկական, բժշկական և իրավաբանական)։ 1911 թվականից Բախրուշինի հիվանդանոցը դարձել է ՄԿԲԴ–ի բժշկական ֆակուլտետի կլինիկական բազան ։ 1906-1907 ուսումնական տարում դասընթացներ են ներմուծվել առարկայական դասավանդման փուլային համակարգ` բարձր կուրսում մասնագիտական դասընթացների համակարգի փոխարեն։ Բոլոր ֆակուլտետներում նույնպես հաստատվել են նոր ուսումնական ծրագրեր։ Պարտադիր առարկաների ուսուցման համար հատկացվել է շաբաթական 15 ժամ։
Մինչև 1905 թվականը դասընթացների տնօրենն է եղել Վ. Ի. Գիրեն։ 1905 թվականին արտասահմանում գտնվող Վ. Ի. Գերեի բացակայության պայմաններում տնօրեն է ընտրվել Վլադիմիր Վերնադսկին։ Սակայն քանի որ Վերնադսկին միաժամանակ ընտրվել է Մոսկվայի Կայսերական համալսարանի ռեկտորի օգնական և չի ստանձնել ՄԿԲԴ-ում իր պարտականությունները։ Նույն թվականին հերթական ընտրություններում դասընթացների տնօրեն է ընտրվել Սերգեյ Չապլիգինը։
Դասընթացներում դասավանդել են այնպիսի ականավոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Վ. Ի. Վերնադսկին (իր ուսանող Վիսսարիոն Կարանդեևի հետ), Ս. Ա. Չապլիգինը, Սերգեյ Նամյոտկինը, Նիկոլայ Զելինսկին, Ալեքսանդր Էյհենվալդը, Բոլեսլավ Մլոձիևսկին, Ալեքսանդր Ռեֆորմատսկին, Իվան Իլյինը, Ալեքսանդր Ցինգերը, Բոգդան Կիստյակովսկին և ուրիշներ։ Առաջին կին դասախոսներից մեկը դասընթացների շրջանավարտ Օ. Ն. Ցուբերբիլերն էր, ով բազմիցս վերահրատարակված «Վերլուծական երկրաչափության խնդիրներ և վարժություններ» վերլուծական երկրաչափության դասագրքի հեղինակն էր։
1910 թվականից պրոֆեսոր Ն. Դ. Վինոգրադովը սկսեց դասավանդել մանկավարժական ուսմունքների պատմության դասընթացներ ։
1905 թվականին Մոսկվայի քաղաքային վարչության որոշմամբ անվճար հողատարածք է տրամադրվել դասընթացներին Դեվիչիե դաշտում։ 1907 թվականի հունիսի 3-ին Մալայա Ցարիցինսկայա փողոցի (այժմ՝ Մալայա Պիրոգովսկայա) մոտակայքում գտնվող հողամասում տեղի է ունեցել ուսումնական մասնաշենքի հիմնաքարի տեղադրումը (ճարտարապետ` Սերգեյ Սոլովյով)։ 1908 թվականին բացվեցին Ֆիզիկա-քիմիական ֆակուլտետի և Անատոմիական թատրոնի շենքերը (ճարտարապետ` Ալեքսանդր Սոկոլով), իսկ 1913 թվականին՝ ՄԿԲԴ-ի դասասենյակային մասնաշենքը (այժմ ՝ Մոսկվայի մանկավարժական պետական համալսարանի գլխավոր մասնաշենք ):
1911 թվականը նշանավոր տարի էր Մոսկվայի կանանց բարձրագույն դասընթացների կյանքում։ Մոսկվայի Կայսերական համալսարանի և ժողովրդական կրթության նախարար Լև Կասսոյի (ով ստացել է Дело Кассо անվանումը) միջև ծագած հակամարտության հետ կապված՝ պրոֆեսորների և ուսուցիչների մի մեծ խումբ լքեց համալսարանը, որոնց մեծ մասը աշխատանքի է անցել ՄԿԲԴ–ում։ Մինչև 1912 թվականը դասընթացներում ներգրավված էին շուրջ 227 ուսուցիչներ, դասախոսներ և օգնականներ, որոնց մեկ երրորդից ավելին ունեին դոկտորի կամ մագիստրոսի կոչումներ, նրանց թվում էին Մոսկվայի համալսարանի նախկին ռեկտոր Ալեքսանդր Մանույլովը, աստղագետ Պավել Շտերնբերգը, մաթեմատիկոս Նիկոլայ Իզվոլսկին, կենսաբաններ Միխայիլ Մենզբիրը, ֆիզիոլոգներ Միխայիլ Շատերնիկովը և Լազար Մինորը, փիլիսոփաներ Լև Լոպատինին, Պ. Ի. Նովգորոդցևը, պատմաբաններ Մատվեյ Լյուբավսկին, Յուրի Գոտիեն, Իվան Ցվետաևը, Ալեքսանդր Կիզևետտերը, սոցիոլոգ Վենիամին Խվոստովը, կենսաբան Լև Տարասևիչը, փիլիսոփայության պատմաբան Ալեքսանդր Կուբիցկին։ Դասընթացի աշխատակիցների մեջ կային նաև կանայք, Մարիա Եգորովնա Բեկերը դասընթացների տեսչի օգնականն էր, Օլգա Ալեքսանդրովնա Ալֆերովան, գրադարանավարը, Նինա Եվգենիևնա Վեդենեևան, անօրգանական քիմիայի (1914) և ֆիզիկայի ամբիոնի ասիստենտ (1916)։
1912 թվականին ՄԿԲԴ-ի շրջանավարտներն առաջին անգամ իրավունք են ստացել քննություններ հանձնել Մոսկվայի Կայսերական համալսարանում։ 1912 թվականի նոյեմբերի 17-ին դասընթացների խորհուրդը հաստատել է «Մոսկվայի Կանանց բարձրագույն դասընթացներում ունկնդիրներին թողնելու մասին կանոնակարգը», որը թույլ էր տալիս ֆակուլտետի շրջանավարտներին թողնել ֆակուլտետում, նրանց մանկավարժական գործունեության նպատակով վերապատրաստել և 2 տարի ժամկետում պրոֆեսոր առաջադրել։
1913 թվականին դասընթացների համար ձեռք է բերվել Ալեքսանդր Կոտսի կենդանաբանական հավաքածուն, որով հիմք է դրվել Դարվինյան թանգարանին ։
1915-1916 ուսումնական տարում Մոսկվայի կանանց բարձրագույն դասընթացներին տրվել է ավարտական քննություններ անցկացնելու և բարձրագույն կրթության դիպլոմներ տալու իրավունք։ 1918 թվականի դրությամբ դասընթացներում հաշվառված էին 8,3 հազար ունկնդիրներ, այդ ցուցանիշով զիջելով միայն Մոսկվայի պետական համալսարանին։
Նախկին ունկնդիրների նախաձեռնությամբ ստեղծվել է «Մոսկվայի կանանց բարձրագույն դասընթացների համար միջոցներ հավաքագրելու ընկերություն»։
1900-1913 թվականների ընթացքում ունկնդիրների թիվը 223-ից հասել է 7155-ի ։ ՄԿԲԴ–ն դարձավ Ռուսաստանի կայսրության ամենախոշոր բուհերից մեկը։
Այդ ժամանակահատվածում դասընթացներն ավարտել է Վերա Ստեպանովնա Նեչաևան, հետագայում Ֆեոդոր Դոստոևսկու ստեղծագործությունների հայտնի հետազոտող և Վիսարիոն Բելինսկու գիտական կենսագրության հեղինակը։ 1910 թվականին բնագիտական բաժանմունքն ավարտել է Նադեժդա Նիկոլաևնա Սուշկինան (1889-1975), հողագետ-միկրոկենսաբան, ով առաջինն է գնահատել միկրոօրգանիզմների ազդեցությունը բնական կազմավորումների կառուցվածքի վրա ։ 1907-1914 թվականներին դասընթացներին հաճախել է Մարկ Շագալի առաջին կինը՝ Բելլա Ռոզենֆելդը ։ 1917 թվականին դասընթացներն է ավարտել Լիդիա Կառլովնա Լեպինը (1891-1985)` ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիայի մասնագետ, Լատվիական ԽՍՀ ԳԱ ապագա ակադեմիկոսը ։
Համաձայն ՌՍՖՍՀ Լուսժողկոմի հանձնաժողովի 2018 թվականի հոկտեմբերի 16-ի արձանագրության` ՄԿԲԴ–ն վերափոխվել է Մոսկվայի երկրորդ պետական համալսարանի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1872 հիմնադրված կրթական հաստատություններ Կատեգորիա:Ռուսական կայսրության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ Կատեգորիա:Կանանց բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ
Հայկական մշակութային ժառանգությունը Թուրքիայում
Ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության տարածքի արևելյան հատվածը հայերի նախահայրենիքն է ։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ և դրան հաջորդող տարիներին հայ բնակչության հետ միասին հայկական մշակույթը նույնպես թուրքական կառավարության նշանակետում էր։ 1914 թվականին Օսմանյան կայսրությունում կային մի քանի հազար տաճարներ (մոտավորապես գնահատված է 2 հազարից 3 հազար), այսօր դրանցից մի քանի հարյուրն են մնացել, սակայն սրանցից շատերը փլուզման վտանգի տակ են։ Գործող եկեղեցիները հիմնականում Ստամբուլում են։
Հայերին պատկանող ունեցվածը հիմնականում բռնազավթվել է Օսմանյան և Թուրքիայի կառավարությունների կողմիցՕսմանյան և Թուրքիայի կառավարությունների կողմից հայերի ունեցվածքի բռնազավթում և ուղղվել ռազմական, բժշկական ոլորտներին, բանտերին և դպրոցներին։ Մի մասն էլ հատկացվել է այն մուսուլմաներին, ովքեր փախստական էին կամ գաղթել էին իրենց բնակավայրերից Բալկանյան պատերազմների ժամանակ։ Բռնագրավումների համար օրինական արդարացում էր «Emval-i Metruke» (Լքված գույքի օրենք) օրենքը, որով օրինականացվում էր հայկական գույքի բռնագրավումը, եթե սեփականատերը չվերադառնար ։
Դպրոցներ
Օսմանյան կայսրությունում մինչև 18-րդ դարի վերջ հայկական դպրոցների գործունեությունն արգելված էր։ Ոչ պաշտոնական մի շարք դպրոցներ գործել են Բիթլիսի գավառակ ում, բայց առաջին հայկական վարժարանը բացվել է 1790 թվականին Շնորհք Մկրտիչ Ամիրա Միրիճանեանի բարերարությամբ։ 1823-1831 թվականներին՝ Կարապետ պատրիարքի աթոռակալության տարիներին, հայկական դպրոցների կառուցումն աննախադեպ վերելք էր ապրում։
Առաջին բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը բացվել է 1838 թվականին Սկյուտարում և կոչվել ճեմարան։ Մոտ 1838 թվականին Կոստանդնուպոլսի Հայոց Պատրիարքության ջանքերով Անատոլիայում 439 հայկական դպրոցներ գործարկվեցին ։ Թանզիմաթի հռչակման և Աբդուլ Մեջիդի կառավարման ժամանակ՝ 1839 թվականին, հայերն ունեին 37 դպրոցներ՝ ներառյալ երկու քոլեջ, 4620 աշակերտներով, բազմաթիվ թանգարաններ, տպարաններ, հիվանդանոցներ, հանրային գրադարաններ և միայն Պոլսում տպագրվող 8 տարբեր ամսագրեր ։ Համաձայն Կոստանդնուպոլսի Հայոց Պատրիարքության ներկայացրած տվյալների՝ Օսմանյան կայսրությունում 1901-1902 թվականներին եղել են 803 հայկական դպրոցներ 81,226 աշակերտներով և 2,088 ուսուցիչներով։ Սրանցից 438-ը գտնվել են 6 վիլայեթներում 36,839 աշակերտներով և 897 ուսուցիչներով ։
Հայոց ցեղասպանության ընթացքում հայ բնակչությունը ենթարկվել է զանգվածային բնաջնջման։ Շատ դպրոցներ Անատոլիայում կամ ավերվել են, կամ ծառայեցվել այլ նպատակներով։
2005 թվականի դրությամբ, Ստամբուլում գործում էին 18 հայկական դպրոցներ ։
Գրականություն
Այս շրջանի նշանավոր գրողներ են Սիամանթոն, Հակոբ Պարոնյանը, Վահան Թեքեյանը, Լևոն Շանթը, Գրիգոր Զոհրապը, Ռուբեն Զարդարյանը, Ավետիս Ահարոնյանը, Ատրպետը, Կոստան Զարյանը։
19-րդ դարում գրական մեծ շարժում ծավալվեց, ինչի նպատակը հայ նոր գրականությունը ծաղկեցնելն էր։ Այս շրջանը, երբ հայ գրականությունը վերելք ապրեց, հայտնի է Վերածննդի շրջան կամ Զարթոնք անվամբ։ Կոստանդնուպոլսի և Թիֆլիսի վերածննդի գործիչները, եվրոպացի ռոմանտիստների հետ համարյա կիսում էին միևնույն գաղափարները և հետաքրքրված էին աջակցելու հայկական նացիոնալիզմին։ Նրանցից շատերը ընդունում էին նոր ձևավորված արևելյան կամ արևմտյան հայերենը՝ կախված թիրախային լսարանից, դրանք դասական հայերենից՝ գրաբարից գերադասելով։
Վերածննդի շրջանը ավարտվեց 1885-1890 թվականներին, երբ հայ ժողովուրդը փոթորկոտ և դժվարին ժամանակներ էր ապրում։ Նշանավոր իրադարձություններ են Բեռլինի պայմանագիրը, Բալկանյան ժողովուրդների անկախությունը, ինչպես Բուլղարիան, և իհարկե, 1895-1896 թվականների համիդյան ջարդերը։
Մամուլ
Որոշ մասնագետներ պնդում են, որ հայ ռեալիստ գրողներ ասպարեզ եկան, երբ հիմնադրվեց «Արևելք» թերթը (1884)։ Արփիար Արփիարյանը, Լևոն Բաշալյանը, Գրիգոր Զոհրապը, Մելքոն Գյուրջյանը, Տիգրան Կամսարյանը և այլք համախմբվեցին վերոնշյալ թերթի շուրջ։
Այդ շրջանի մյուս կարևոր թերթը «Հայրենիքն» էր, որը դարձավ շատ պոպուլիստական, խրախուսեց քննադատությունը և այլն։
Այսօր Ստամբուլում տպագրվում են երեք հայկական օրաթերթեր՝ «Ակոս», «Ժամանակ» և «Մարմարա»։
Այբուբեն
Պետրոս Տեր-Մաթոսյանը (Կոլումբիայի համալսարան) նշում է, որ համարյա 250 տարի՝ 18-րդ դարի սկզբից մինչև մոտ 1950 թվականը, ավելի քան 2000 թուրքերեն գրքեր տպագրվել են օգտագործելով հայերեն գիրը։ Այն կարդում էին ոչ միայն թուրքահայերը, այլև ոչ հայկական էլիտան (ներառյալ Օսմանյան կայսրության թուրքերը)։ Հայերեն գիրը զուգահեռ կիրառվել է նաև արաբական գրի հետ Օսմանյան կայսրության օսմաներեն փաստաթղթերում։ Օրինակ Օսմանյան կայսրությունում գրված առաջին նովելը եղել է Վարդան փաշայի Akabi Hikayesi գործը (1851), որը գրվել է հայերեն գրով։ Նաև, Աբդուլ Մեջիդի կառավարման օրոք օսմանյան դրամահատարանը հսկող Դուզյան ընտանիքը թուրքերեն գրանցումները կատարում էր օգտագործելով հայերեն նշանագրերը ։ 19-րդ դարի վերջից հայկական այբուբենը կիրառվում էր նաև քրդերեն գրքեր գրելու համար։
Հայկական տեղանուններ
Հայկական տեղանունների նախնական անվանափոխումը ծրագրվել է Սուլթան Աբդուլ Համիդի կառավարման ժամանակ։
1880 թվականինՀայաստան անվանումը կտրականապես արգելվեց կիրառել մամուլում, դասագրքերում, պետական ենթակառուցվածներում և հետագայում փոխարինվեց Անատոլիա կամ Քուրդիստան անվանումներով    ։
Անվանափոխումը շարունակվել է դեռ վաղ հանրապետական շրջանում՝ մինչև 21-րդ դարը։ Այն ներառում էր ազգանունների թուրքացումը, կենդանիների անունների փոփոխությունը, հայ պատմական գործիչների անունների փոփոխությունները (օրինակ հայտի Բալյան ընտանիքի անվանումը քողարկված էր իտալական Բալիանի անվամբ) ,և հայկական պատմական իրադարձությունների փոփոխությունն ու խեղաթյուրումը ։
Հայերեն աշխարհագրական անվանումներ ունեցող վայրերի մեծ մասը գտնվում են Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում։ Այն բնակավայրերը, որոնց անվանումներում կան -կերտ (օրինակ՝ Մանազկերտ, Նորակերտ, Տիգրանակերտ, Նոյակերտ), -շեն (օրինակ՝ Արծվաշեն, Պեմզաշեն, Նորաշեն) և -վան (օրինակ՝ Չարենցավան, Նախիջևան, Դատվան) համարվում են հայերեն անվանում ։
Օսմանյան պատմության ընթացքում թուրքական և քրդական ցեղերը բնակեցրել են հայկական գյուղերը և փոխել են տեղական անվանումները։ Հատկապես հայոց ցեղասպանությունից հետո, երբ արևելյան Թուրքիայի մեծ մասի հայ բնակչությունը դատարկվեց ։
Ըստ Սևան Նիշանյանի 3, 600 հայերեն աշխարհագրական անվանում փոխվել է ։
Ակնարկ
Ֆայեզ Ղոսեյն, արաբ գրող և հայոց ցեղասպանության ականատես, գրում է.
2011 թվականի դրությամբ Թուրքիայում գործում էին 34 հայկական եկեղեցիներ, որոնցից շատերը գտնվում են Ստամբուլում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Թուրքեր հայկական սերմամբ Կատեգորիա:Հայոց ցեղասպանություն
Մոլևոն
Մոլևոն (Mons Livoris — Լեւոնի լեռ), բերդ Լեռնային Կիլիկիայում, համանուն դաշտում, Լամբրոնի արևմտյան կողմում։
1214 թվականին Լևոն Բ թագավորը Մոլևոնը պարգևել էր հիվանդանոցի խաչակիր ասպետներին։ Տարբեր ժամանակներում Մոլևոնին տիրող իշխաններից հիշատակվում են Աժառոսը, Սիր Լեոնը։ 1271 թվականին Մոլևոն գրավում է արքունիքը՝ նրա իշխանի ապստամբության պատճառով։ XIV դարի սկզբին Մոլևոնի տերն էր Օշին Ա-ի եղբայր Ալինախը։ 13-14-րդ դարերում Մոլևոնը եղել է եպիսկոպոսանիստ։ 1323 թվականին ենթարկվել է թուրքմենական, 1335 թվականին Հալեպի ամիրայության զորքերի ասպատակություններին և մեծապես ավերվել։ XV դարում գտնվում էր թուրքմենների տիրապետության տակ, 1487 թվականին նվաճել են եգիպտացիները, իսկ հաջորդ տարում՝ օսմանյան թուրքերը։ Բերդից բացի, Մոլևոն անունն են կրում շրջակա դաշտն ու գավառը («նահանգ»), ինչպես նաև մոտակայքում գտնվող լեռնանցքըն ու վանքը։
Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր Կատեգորիա:13-րդ դարի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Մոլևոն գավառ
Պիեռ-Օգյուստ Ռենուար
Կենսագրություն
Օգյուստ Ռենուարը 1844 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Վաղ տարիքից երգել է եկեղեցական երգչախմբում (խմբավարը՝ կոմպոզիտոր Շառլ Գունոն, մեծ ապագա է գուշակել նրան երաժշտության բնագավառում)։ 13 տարեկանից աշխատել է ճենապակու գործարանում. ձևավորել է սպասք, վարագույրներ, հովհարներ, միաժամանակ հաճախել է գեղանկարչության դպրոց։ 1860 թվականին Լուվրում եղել է պատճենահան։ 1862-1864 թվականներին սովորել է Փարիզի գեղարվեստի դպրոցում ու Շառլ Գլեյրի արվեստանոցում, որտեղ մտերմացել է Կլոդ Մոնեի և Ալֆրեդ Սիսլեյի հետ, ուսումնասիրել ու կրկնօրինակել է անվանի նկարիչների գործեր։
Ստեղծագործություն
Ի տարբերություն մի շարք իմպրեսիոնիստների՝ Ռենուարին առավել հետաքրքրել են մարդու անհատականությունը, նրա անկաշկանդ կապը բնության հետ։ Նա ճշգրիտ արտահայտել է բնորդի տրամադրության նրբերանգները, բացահայտել փարիզեցի կանանց յուրահատուկ ու անկրկնելի հմայքը, պատանեկան բնավորության անմիջականությունը։ Ռենուարի գործերից են Դերասանուհի Ժաննա Սամարիի դիմանկարը (1877) և Վիկտոր Շոկեի դիմանկարը (1880), «Հովանոցներ» (1879), «Երկնագույն ժապավենով օրիորդ Գրիմպելը» (1880), «Հովհարով աղջիկը» (մոտ 1881) և այլ գործեր։ Նկարչին հրապուրել է քաղաքի աղմկոտ, կենսուրախ կյանքը. նա ջերմ ու վառ երանգներով պատկերել է պուրակներում զբոսնող փարիզեցիների, սիրահար զույգերի, սրճարանների այցելուների, լուսավոր և ժպտադեմ մանուկների («Մեծ բուլվարը», 1875, «Մուլեն դը լա Գալետ», 1876, «Ճաշից հետո», 1879, «Պար Բուժիվալում», 1882, «Զբոսանք», 1895, «Ծաղրածուն», 1909 և այլն)։ Առանձնապես գրավիչ են նրա ստեղծած կանանց կերպարների պլաստիկությունը, մաշկի գունային նրբագեղությունը («Թախտին նստած մերկ կինը», 1876, «Սևազգեստ աղջիկներ», 1883 և այլն)։ Ռենուարի աշխատանքները պահվում են Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարանում (Մոսկվա), Էրմիտաժում (Սանկտ Պետերբուրգ), Լոնդոնի թանգարանում, Մետրոպոլիտեն թանգարանում (Նյու Յորք), Լուվրի թանգարանում, Ստոկհոլմի թանգարանում և այլ թանգարաններում։
Ազդեցություն
1880-ական թվականներին Ռենուարը ճամփորդել է Իտալիայում, Իսպանիայում, Ալժիրում և այլուր։ Ռենուարի վաղ շրջանի նկարներում նկատելի է Գուստավ Կուրբեի և Էդուարդ Մանեի ազդեցությունը՝ լուսաօդային փոփոխական գեղեցկությունը, հատկապես մարդկային կերպարների բազմազանությունը («Սենի լողատեղին», 1869)։ Հետագայում նրա գունապատկերները դարձել են թափանցիկ ու պայծառ («Օթյակ», 1874)։ Ռաֆայելի ազդեցությամբ Ռենուարը փոխել է նկարելու եղանակը. գծանկարը դարձրել է ավելի ճշգրիտ, ուրվագծերը՝ պարզ, ծավալները՝ մշակված։ Նա ստեղծել է բազմաթիվ գծանկարներ, որոնք աչքի են ընկնում սեղմ, թեթև և նուրբ գծերով։ Ռենուարը կերտել է նաև քանդակներ («Վեներա», 1914-1916, «Մայրություն», 1916, «Մեծ լվացարարուհին», 1917 և այլն), որոնք առանձնանում են պլաստիկ ձևերի հզորությամբ և ուրվագծերի ներդաշնակությամբ։
Կյանքի վերջին տարիներ
Հոդացավերի պատճառով կյանքի վերջին տարիներին Ռենուարը գամված էր հաշմանդամի սայլակին։ Երբ վերջնականապես թուլացել էին նրա մատները, նկարչի խնդրանքով մատիտը կապել են ձեռքին, և նա շարունակել է նկարել, ինչի հետ կապված կատակել է.
Գնահատական
1900 թվականին Ռենուարը արժանացել է Ֆրանսիայի Պատվո Լեգեոնի շքանշանի։ Ռենուարի անունով կոչվել է խառնարան Փայլածու (Մերկուրի) մոլորակի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի իմպրեսիոնիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նկարիչներ Կատեգորիա:Իմպրեսիոնիստ գեղանկարիչներ Կատեգորիա:Փարիզի գեղարվեստի ազգային բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի քանդակագործներ
Կոպենհագեն
Կոպենհագեն (København [], հին Køpmannæhafn - «Առևտրականների նավահանգիստ», ), Դանիայի մայրաքաղաքը և խոշորագույն բնակավայրը։ Գտնվում է Զելանդիա, Սլոտսհոլմեն և Ամագեր կղզիների վրա։ Պատմական քաղաքի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 500 հազար մարդ, արվարձաններով՝ ավելի քան 1 մլն մարդ։ Կոպենհագենի մի մասն է կազմում Քրիստիանիա ազատ քաղաքը, որն ունի մասամբ ինքնակառավարություն։
Անվանում
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1043 թվականին Հավն (havn - «նավահանգրվան») անունով։ 1167 թվականին այն ժամանակվա մայրաքաղաք Ռոսկիլեից այստեղ ժամանած Արսալոն եպիսկոպոսը Ստոկհոլմ փոքրիկ կղզում հիմնել է մի ամրություն, որն ուներ ստրատեգիական կարևոր դիրք և ապահովում էր հսկողությունը Էրեսուն նեղուցի նկատմամբ։ Այստեղ արագորեն սկսեց աճել մի բնակավայր, որտեղ կազմակերպվում էր ձկան առևտուր, ուր վաճառականներ էին գալիս Բալթիկայի տարբեր երկրներից։
Բնակավայրը 1170 թվականին անվանվել է Կոպենհագեն (København, բառացի՝ «վաճառականական նավահանգրվան»․ անվանման գերմաներեն ձևն է Kopenhagen, որն էլ գործածական է աշխարհի շատ լեզուներում, այդ թվում հայերերում) ։
Պատմական ակնարկ
1254 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։ 1416 թվականին անցել է թագավորի անմիջական իշխանության տակ և ստացել լայն արտոնություններ, իսկ 1433 թվականին դարձել է թագավորական աթոռանիստ։
Ճարտարապետություն
Կոպենհագենի հին մասում պահպանվել է նեղ ու ոլորուն փողոցներով միջնադարյան օղակաշառավղային հատակագծումը։ Ճարտարապետական հուշարձաններից են Կրիստիանսբորգ պալատ-պառլամենտը (1733-1740), Բիրժան (1619-1640), Տորդվալսենի թանգարանը (1839-1848), Ռոսենբերգ պալատը (1606-1634), միջնաբերդը (1661), բարոկկո ոճի Շառլոտենբերգ պալատը (1672-1677) և Ամալիենբորգ պալատային համալիրը (շինարարության սկիզբը՝ 1750), ռատուշան (1892-1905)։
20-րդ դարի սկզբից քաղաքն աճում է դեպի հյուսիս-արևմուտք և հարավ՝ միաձուլվելով արվարձաններին, որտեղ կառուցում են բնակելի համալիրներ։ 20-րդ դարի կառույցներից են Գրունդտվիգի եկեղեցին (1921-1940), ռադիոկենտրոնի համալիրը (1938-1945), «ՍԱՍ» ավիաընկերության շենքը (1959)։ Կոպենհագենի զարգացման գլխավոր հատակագիծը հրապարակվել է 1948 թվականին (ճարտարապետ՝ Ս. Է. Ռասմուսսեն)։
Տեղագրություն
Քաղաքի կենտրոնական տարածքը բաղկացած է համեմատաբար ցածր մակերեսով հարթ տարածքից, որը ձևավորվել է մորեյնների կողմից վերջին սառցե դարաշրջանում, մինչդեռ հյուսիսի և արևմուտքի  լեռնոտ տեղայնքները հաճախ ունենում են ծովի մակարդակից 50 մ (160 ֆուտ) բարձրություն։
Կլիմա
Կոպենհագենը գտնվում է օվկիանոսային կլիմայական գոտում։ Այնտեղի եղանակը ենթակա է ցածր ճնշումների Ատլանտիկայից, որոնք հանգեցնում են անկայուն պայմանների ամբողջ տարվա ընթացքում։ Տեղումները չափավոր են՝ բացառությամբ հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածը, որի ժամանակ տեղումներն ավելի առատ են։
Հունիսը տարվա ամենաարևոտ ամիսն է, որում արևում է միջինը օրական շուրջ ութ ժամ։ Հուլիսը ամենաթեժ ամիսն է. օրվա միջին ջերմաստիճանը  21 °C է։ Ի հակադրություն ամռանը, արևի միջին ժամերը նոյեմբեր ամսվա ընթացքում երկուսից պակաս են, իսկ դեկտեմբերից փետրվար ամիսներին ընդամենը մեկ ու կես ժամ է։ Գարնանը կրկին տաքանում է մարտ ամսից մինչև մայիս, արևում է օրվա ընթացքում չորսից վեց ժամ։ Փետրվարը տարվա ամենաչոր ամիսն է։ Բացառիկ եղանակային պայմանների պատճառով ձմռան ամիսներին կարող է 24 ժամում Կոպենհագեն գալ մոտ 50 սմ ձյուն, մինչդեռ ամռան առավելագույն ջերմաստիճանը եղել է 33 °C:
Լողափ
Amager Strandpark- ը, որը բացվել է 2005 թվականին, 2 կմ երկարությամբ արհեստական կղզի է, որի ընդհանուր լողափերը կազմում են 4,6 կմ։ Քաղաքի կենտրոնից նրա հեռավորությունը ընդամենը 15 րոպե է հեծանիվով կամ մի քանի րոպե մետրոյով։ Կլամպենբորգում, որը գտնվում է Կոպենհագենից մոտ 10 կմ հեռավորության վրա, գտնվում է Bellevue լողափը, որն ունի 700 մետր  (2300 ֆուտ) երկարություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դանիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Բալթիկ ծովի նավահանգստային քաղաքներ Կատեգորիա:Դանիայի նավահանգիստներ Կատեգորիա:Կոպենհագեն
Դասերի տրամաբանություն
Դասերի տրամաբանություն, մաթեմատիկական տրամաբանության բաժին, համապատասխանում է ասույթների տրամաբանության այն ծավալուն ձևին, երբ տարրական ասույթները դիտվում են ոչ թե որպես միասնություն, այլ՝ օժտված յուրահատուկ սուբյեկտպրեդիկատային կառուցվածքով։ Այստեղ ասույթի մեջ մտնող հասկացությունները նույնացվում են նրանց ծավալի, այսինքն՝ նրանց համապատասխանող դասի հետ։ Ենթադրվում է, որ հասկացության բովանդակությունը արտահայտում է ոչ թե հարաբերություն, այլ հատկություն, ուստի, դասերի տրամաբանությունը պարունակում է միայն մեկ տեղանի պրեդիկատներ։ դասերի տրամաբանության հիմնական խնդիրն է ճշգրտել տարրական ասույթի ձևը և դրան համապատասխան, ընդհանրացնել «տրամաբանական օրենք» հասկացությունն ու տրամաբանական արտածման կանոնները։ Այն հարցը, թե տվյալ եզրակացությունը տրված նախադրյալների տրամաբանական արդյունքն է, թե՝ ոչ, հանգեցվում է դասերի տրամաբանության համապատասխան բանաձևի նույնաբար ճշմարիտ լինելու խնդրին։ Վերջինս, իր հերթին, հանգեցվում է ասույթների տրամաբանության մեջ լուծելիության պրոբլեմին, որի համար արդեն առկա է լուծման ալգորիթմական եղանակը։ Այսինքն ասերի տրամաբանության «լեզվով» գրված ցանկացած արտահայտության համար կարելի է ասել՝ տրամաբանական օրենք է այն, թե՝ ոչ։ Դասերի տրամաբանութան մեջ \alpha և \beta դասերի հետ կատարվում են հետևյալ գործողությունները․
1․ հատում, որից ստացվում է նոր՝ \alpha Ո \beta դաս,
2․ գումարում \alpha U \beta
3․\alpha դասին լրացնող \alpha դասի կառուցում։ Այնուհետև ներմուծվում են դասերի պատկանելիության՝ \subset և հավասարության՝ = հարաբերությունները (\alpha \supset \beta,\alpha= \beta)։
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական տրամաբանություն
Վարշավայի ապստամբություն
Վարշավայի ապստամբություն, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի կարևոր օպերացիա, որը տեղի է ունեցել 1944 թվականի ամռանը լեհական ընհատակյա դիմադրության կողմից և ղեկավարվում էր լեհական դիմադրության բանակի կողմից։ Այս օպերացիայի նպատակն էր ազատել Վարշավան գերմանական օկուպացիայից։ Մոտենալով քաղաքի արևելյան արվարձաններին՝ Կարմիր բանակը ժամանակավորապես դադարեցնում է մարտական գործողությունները, թույլ տալով գերմանացիներին վերախմբավորվել և կասեցնել լեհական ապստամբությունը, ինչպես նաև որպես վրեժ ոչնչացնել քաղաքը։ Ապստամբությունը տևել է 63 օր դրսից եկող շատ քիչ օգնությամբ։ Սա եվրոպացիների կողմից ձեռնարկած ամենախոշոր շարժումն էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
Ապստամբությունը սկսվել է 1944 թվականի օգոստոսի 1ին, որպես համազգային «Փոթորիկ» գործողության մի մաս և նախատեսված էր սկսել Խորհրդային Լյուբլին-Բրեստ գործողության ժամանակ։ Լեհաստանի գլխավոր նպատակը գերմանացիներին Վարշավայից դուրս քշելն էր և Դաշնակիցներին օգնելը ջախջախել Գերմանիան։ Լեհական ընըհատակյա ապստամբության լրացուցիչ, քաղաքական նպատակնեից էր նաև ազատագրել Լեհաստանի մայրաքաղաքը և հաստատել Լեհաստանի ինքնիշխանությունը, մինչ Խորհրդային Միության կողմից աջակցվող Լեհաստանի ազգային ազատագրման կոմիտեն կկարողանա իր ձեռքը վերցնել իշխանությունը։
Սկզբում, լեհերը իրենց ձեռքն էին վերցրել Վարշավայի կենտրոնական մասը, բայց խորհրդայինները անտեսում են լեհերի փորձերը նրանց հետ ռադիոկապ հաստատելու համար և քաղաքից չէին նահանջում։ Փողոցներում շարունակվում էին դաժան մարտերը գերմանացիների և լեհերի միջև։ Մինչև սեպտեմբերի 14-ը լեհերը, ովքեր կռվում էին Խորհրդային Միության հրամանատարության տակ, կարողացան գրավել լեհական ապստամբ զորքերի դիմացի Վիստուլա գետի արևելյան ափը․ 1,200 մարդ կարողացավ անցնել գետը, սակայն նրանք չհամալրվեցին Կարմիր բանակի կողմից։ Դա, ինչպես նաև Խորհրդային ավիաբազայի կողմից իրականացված թռիչքի ժամանակ օդային աջակցության բացակայությունը հանգեցնում է այնպիսի վկայությունների, թե Իոսիֆ Ստալինը ռազմական հնարամտություններով կանգնեցրել է իր զորքերը, որպեսզի դիմադրությունը ձախողվի և լեհական ապստամբությունը ճնշվի։ Արթուր Քոսթլերը Խորհրդային Միույթան այս վերաբերմունքը համարել է պատերազմի ամենախայտառակ դեպքերից մեկը և հետագայում այն դասվել է Լիդիսի կոտորածի հետ մի շարքում։ Մյուս կողմից, Դեյվիդ Գլանցը պնդում էր, որ ապստամբությունը շատ վաղ է սկսվել և Խորրդային Միությունը չէր կարող նրանց իսկապես օգնել անկախ տրամադրվածությունից ։
Ուինսթոն Չերչիլը խնդրում էր Ստալինին և Ֆրանկլին Ռուղվելտին օգնել Բրիտանիայի դաշնակիցներ լեհերին, բայց ապարդյուն։ Այնուհետև, առանց Խորհրդային Միության թույլտվությունը ստանալու, Չելչիլը մեծ քանակով զենք է ուղարկում ։
Չնայած զոհերի մասին ճշգրիտ տվյալներ չկան, այնուամենայնիվ հաստատված է, որ լեհական ապստամբության 16,000 անդամ զոհվել է և մոտ 6,000-ը ծանր վիրավորված էին։ Բացի այդ, մոտ 150-ից 200 հազար լեհ քաղաքացի է զոհվել, հիմնականում զանգվածային ջարդերից։ Հրեաները, որոնց լեհերը օգնել էին թաքնվել Հոլոքոստի ժամանակ, բացահայտվեցին գերմանական խուզարկության կողմից և նրանց բոլորին վտարեցին։ Գերմանական կողմն ուներ մոտ 2000-ից 17,000 զոհված և անհայտ կորած։ Քաղաքում տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ ավերվել է Վարշավայի շենքերի մոտ 25%։ Լեհական զորքերի հետնահանջից հետո, գերմանացիները ավերում են քաղաքի ևս 35%-ը։ Ընդհանուր, 1939 թվականի Լեհաստան ներխուժման և 1943 թվականի Վարշավյան գետտոյի աապստամբության ժամանակ, մինչ 1945 թվականը, երբ արևելյան ճակատի դեպքերը ստիպեցին գերմանացիներին թողնել քաղաքը, Վարշավայի մոտ 85%-ը ավերված էր ։
Նախապատմություն
1944 թվականին Լեհաստանը բռնազավթվեց նացիստական Գերմանիայի կողմից գրեթե 5 տարով։ Լեհական բանակը ապսամբության ծրագիր էր մշակել գերմանական ուժերի դեմ ։ Գերմանիան պայքարում էր Դաշնակային ուժերի կոալիցիայի դեմ, որը գլխավորում էին Խորհրդային Միությունը, Մեծ Բրիտանիան և Միացյալ Նահանգները ։ Լեհական բանակի նախնական պլանը ներխուժող արևմտյան դաշնակիցների հետ միավորվելն էր, քանզի նրանք ազատել էին Եվրոպան նացիստերից։ Ինչևէ, երբ Խորհրդական Միության բանակը սկսեց իր հարձակումը 1943 թվականին, պարզ դարձավ, որ Լեհաստանը կազատագրվի հենց նրանց կողմից, այլ ոչ թե Դաշնակցային ուժերի ։
Խորհրդային Միությունը և Լեհաստանը ունեին նույն թշնամին՝ Գերմանիան, բայց նրանց հետպատերազմյան ծրագրերը տարբեր էին․ լեհական բանակը ցանկանում էր ստեղծել արևմտամետ, կապիտալիստական Լեհաստան, բայց Խորհրդային Միության առաջնորդ Ստալինը մտադիր էր ստեղծել սովետամետ, սոցիալիստական Լեհաստան։ Պարզ դարձավ, որ Խորհրդային Միության Կարմիր բանակը  Լեհաստան կարող է գալ ոչ թե որպես դաշնակից, այլ որպես «դաշնակցի դաշնակից» ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ճակատամարտեր և ռազմագործողություններ Կատեգորիա:Լեհաստանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Կատեգորիա:Վարշավա Կատեգորիա:1944 Կատեգորիա:Ճակատամարտեր Լեհաստանում
Կոլոնիա դել Սակրամենտո
Բնակչություն
Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուրուգվայի քաղաքներ Կատեգորիա:Ուրուգվայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1680 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ադրիանա Կուչերովա
Ադրիանա Կուչերովա (Adriana Kučerová, ), սլովակ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։
Կենսագրություն
Ադրիանա Կուչերովան ծնվել է երաժշտության հետ կապ չունեցող ընտանիքում։ Նրա հայրը տեխնիկ է, մայրը՝ տնտեսագետ ։ Այնուամենայնիվ, երգչուհու խոսքերով, նա իր երգեցողական տաղանդը ժառանգել է հորից, որը միշտ էլ լավ է երգել ։
Երգել սկսել է չորս տարեկանից։ Ադրիանայի երաժշտական ​​հետաքրքրությունների ոլորտը եղել է հանրամատչելի երաժշտությունը։ Իր իսկ խոստովանությամբ՝ նա առաջին օպերային ներկայացմանը մասնակցել է միայն 21 տարեկանում, սովորել է Բանսկա Բիստրիցայի Մատեյ Բելի համալսարանի մանկավարժության ֆակուլտետում ։ Նա ուսումը շարունակել է Բրատիսլավայի բարձրագույն երաժշտության դպրոցում, Լիոնի կոնսերվատորիայում և Բրատիսլավայի երաժշտության ու դրամայի համալսարանում ։
2005 թվականին Ադրիանան Բրատիսլավայում ընդունվել է Սլովակիայի ազգային թատրոնի խումբ ։