cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երվանդ Քոչար
Երրորդ շրջան
1953 թվականին Քոչարը կերտում է «Բիբլիական Դավիթը» (Դավիթը հաղթում է Գողիաթին)՝ պլաստիկական անհամաչափ, սնամեջ խեղված ձևերով գիպսե գլուխը։ 1955 թվականին Զվարթնոցի տաճար տանող ճանապարհին տեղադրվում է «Զվարթնոցի արծիվ» ուղենիշ-հուշակոթողը (ճարտարապետ՝ Ռ. Իսրայելյան)։ Շուտով նկարիչը ստեղծում է մի շարք աշխատանքներ, որոնցում վերածնվում են ոչ միայն նրա փարիզյան բնորոշ կերպարներն ու մոտիվները, այլև ավանգարդիզմի համարձակ լեզուն, որից Քոչարին փորձում էին տարավարժել Երևանում։ Լինելով մեծ արվեստագետ՝ նա կանխավ զգում էր, որ երկրին բախտորոշ փոփոխություններ են սպասում։ Քոչարը կրկին դիմում է տարածական նկարչությանը՝ «Խնձորներով կինը», 1960, «Առավոտ», 1962, «Կալանավորներ», 1964, ստեղծում գունագծային սուր, լարված ձևեր և այլաբանական խորհուրդ ունեցող հորինվածքներ՝ «Մերկ կինը», « Գրկախառնություն», «էքստազ»։
Լեյն Սթեյլի
Ալիսան շղթաների մեջ
Երեք տարիների ընթացում, 1996 թվականին, խումբն առաջին անգամ ուղիղ եթերով նվագեց MTV Unplugged հեռուստաշոուի ժամանակ։ Լեյնը թուլացավ թմրամոլության դեմ պայքարում, ամբողջ տարին փորձելով վերջապես վերջ տալ դրան, և ակնհայտորեն հիվանդ էր։ Այնուամենայնիվ, նա դեռ ունակ էր գերազանց ելույթներ ունենալ ակուստիկ համերգին։ Վերջին անգամ Լեյնը խմբի հետ ելույթ ունեցավ հուլիսի 3-ին, Kiss- ի հետ համատեղ շրջագայության ժամանակ։
Երվանդ Քոչար
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ քանդակագործներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր Կատեգորիա:ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Լեյն Սթեյլի
Ալիսան շղթաների մեջ
1996-ի հոկտեմբերին Լեյնի նախկին ընկերուհին՝ Դեմրի Պարրոտը, մահացավ թմրանյութ օգտագործելու ժամանակ ստացած վիրուսային վարակից առաջացած բարդությունների հետևանքով։ Դրանից հետո նա հրաժարվեց կախվածության դեմ պայքարի բոլոր փորձերից։
Վերջին տարիներ. 1997—2002
Մինչև 1997-ի «Գրեմմի» մրցանակաբաշխությունը Լեյնը չհայտնվեց հանրության մեջ։ Այնուհետև, նա 1998 թվականին ձայնագրեց երկու թրեք խմբի բոկս-սեթի համար։ Dirt-ի պրոդյուսեր Դեյվ Ջերդենը նկատեց, որ Լեյնը «կշռում էր 80 ֆունտ և ուրվականի նման սպիտակ էր»։
1998-ի նոյեմբերին Լեյնը մասնակցեց Class of ’99 խմբի համար մի քանի թրեքերի, այդ թվում նաև Փինք Ֆլոյդի «Another Brick in the Wall»-ի առաջին և երկրորդ մասերի քավրների ձայնագրմանը։ Երկրորդ քավրին նկարահանվեց տեսահոլովակ, Սթեյլին միակն էր, ով հատուկ չնկարահանվեց տեսահոլովակում։ Սթեյլիին ներառելու համար հոլովակում օգտագործվցին 1995 թվականին նկարահանված «Mad Season» խմբի «Live at Moore» տեսահոլովակի մասերից։ Այդ ժամանակ Լեյնի ֆիզիկական վիճակը այնքան էր վատացել, որ կորցրեց իր ատամներից մի քանիսը, և վերը նշված երգերում լսվում էր նրա փոփոխված արտասանությունները։
2002 թվականի իր վերջին հարցազրույցի ժամանակ Սթեյլին ասել է.
Մտերիմ մարդիկ ասում էին, որ չէին տեսնում նրան շաբաթներով, և դա սովորական երևույթ էր։ Իր կյանքի վերջին շաբաթներին Լեյնը այցելում էր իր տան մոտ գտնվող փոքրիկ ճաշարանը, ոչինչ չէր գնում, պարզապես նստում էր անկյունում գտնվող սեղանի մոտ։
Մահ
2002 թվականի ապրիլի 19-ին Սթեյլիի հաշվապահները կապնվում են նրա մոր՝ Մակ-Կալլումի հետ, և հաղորդում նրան, որ արդեն երկու շաբաթ է, ինչ չի հանել իր գումարը բանկային հաշվից։ Մակ-Կալլումը զանգահարեց 911, որպեսզի ասի, որ «նա արդեն 2 շաբաթ է Սթեյլից ոչինչ չի լսել» ։ Այդ նույն օրը ոստիկանությւոնը Մակ-Կալլումի և նրա ամուսնու հետ միասին գնացին Սթեյլիի տուն։ Երբ ոստիկանությունը կոտրեց նրա համատիրության դուռը, Լեյնին գտան բազմոցի վրա մահացած վիճակում, լուսավորված հեռուստացույցով և շրջապատված թմրամիջոցների տարբեր հարմարանքներով։ Դիահերձման զեկույցում նշվում է, որ Սթեյլին մահացել է հերոինի և կոկաինի խառնուրդ ներարկելուց հետո, որը հայտնի է որպես «սպիդբոլ» ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Օգոստոսի 22 ծնունդներ Կատեգորիա:1967 ծնունդներ Կատեգորիա:Ապրիլի 5 մահեր Կատեգորիա:2002 մահեր Կատեգորիա:Երաժիշտներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ամերիկացի ռոք երգիչներ Կատեգորիա:Կրոնների քննադատներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի երգիչներ
Ես ուզում եմ ձեզ տեսնել
«Ես ուզում եմ ձեզ տեսնել» (գերմ․՝ «Ich will euch sehen», «Я хочу вас видеть»), 1978 թվականի ֆիլմ (ԳԴՀ, ԽՍՀՄ), որը նկարահանել է ռեժիսոր Յանոշ Վեյչին։
Սյուժե
1941 թվականի ձմեռ։ Գերմանացի զինվոր Ֆրիցը, հիասթափվելով պատերազմից, Սմոլենշչինայի անտառներում միանում է խորհրդային պարտիզանական ջոկատի։ Սկզբում պարտիզանները նրան չեն վստահում և թերահավատորեն են վերաբերվում նրան, բայց նրա մասնակցությունը վտանգավոր հետախուզական գործողություններին փոխում է նրա նկատմամբ վերաբերմունքը․ պարտիզանները նրան անվանում են «Վանյա», նա կարևոր առաջադրանք է կատարում և պարգևատրվում շքանշանով։ 1944 թվականին Ֆրից-Վանյան հայտնվում է ֆաշիստների ձեռքում, նրան մահապատժի են ենթարկում։
Դերերում
Կադրից դուրս տեքստը կարդում է Ջերի Վոլֆը։
Նկարահանումներ
Նկարահանումները տեղի են ունեցել Բելառուսի Յարշևիչի գյուղում, նկարահանումների համար տները հատուկ ծածկվել են ծղոտով, գյուղի բնակիչները մասնակցել են զանգվածային տեսարանների նկարահանումներին և էպիզոդիկ դերերում, օրինակ՝ պատերազմի վետերան Միխայիլ Մացկևիչը ուղեկցում է պարտիզանական գումակը, իսկ գյուղի դպրոցի գերմաներենի ուսուցիչ Ֆրանց Ֆրանցևիչ Սեդոյը կատարում է գերմանացի գնդապետի դերը ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գերմանական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1978 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր Կատեգորիա:1977 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային կենսագրական ֆիլմեր Կատեգորիա:Գերմանական ռազմական ֆիլմեր
Սադալա (գյուղ, Յուուռու շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Յուուռու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Իվանովկա (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)
Իվանովկա (Іванівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովկա գյուղում բնակվում էր 206 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 171,67 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1946 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(9426) Ալիանտե
(9426) Ալիանտե (Aliante), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի փետրվարի 14-ին Ուլիսե Մունարիի և Մաուրա Տոմբելիի կողմից Սիմա Էկարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,865544 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6752 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0558 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1771,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,203186 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,95° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1996 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ուլիսե Մունարիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մաուրա Տոմբելիի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ալեն Մանուկյան
Ալեն Մանուկյան (Alain Manoukian, ), ֆրանսահայ դիզայներ, անշարժ գույքի ոլորտում զբաղվող ֆրանսիական FINANCIERE SAXE ընկերության նախագահ։ Աշխարհահռչակ Alain Manoukian նորաձևության բրենդի հիմնադիր։ Թեև այժմ այս բրենդը իրեն չի պատկանում, նա շարունակում է մնալ Ֆրանսիայի ամենաազդեցիկ գործարարներից մեկը. Ֆրանսիական մամուլը նրան տրիկոտաժի «արքա» է անվանել։
Ընկերության մասին
Alain Manoukian ընկերության ապրանքանիշները վաճառվում են գրեթե ամբողջ աշխարհում։ Ալեն Մանուկյանի ընկերության հագուստը կրում են աշխարհահռչակ շատ անձինք, որոնց թվում Ջոնի Դեփ, Իզաբել Աջանի, Կատրի Դընյով, արաբ շեյխեր, տեխասցի նավթային մագնատներ և այլն։ Ընկերությունը արդեն գործում է շուրջ 35 տարի և ամենահայտնիներից է ամբողջ աշխարհում, սակայն Ալեն Մանուկյանը գրեթե հանդիպումներ է ունենում լրագրողների կամ զանգվածային լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հետ։
Ընկերություն պահպանվում են ազգային ավանդույթները, որոնք թերևս ընկերության զարգացման գլխավոր հիմքն են։ Հատկապես նշանավոր են ընկերության կոստյումները։ Ալենի երեխաները՝ Դավիթն ու Սեդան, նույնպես արդեն մասնակցում են իրենց ընտանեկան բիզնեսին։ Սեդան մոր՝ Դենի հետ զբաղվում է ոճային հավաքածուներ կազմելով։ Դավիթը, որ բարձրակարգ կրթություն է ստացել Եվրոպայում, այժմ Group Alain Manoukian ընկերության նախագահն է։
Ընկերության գրասենյակը գտնվում է Լիոնի և Մարսելի մոտակայքում գտնվող 19-րդ դարի մի ամրոցում։ «Manoukian» ապրանքանիշով արտադրվում են նաև պայուսակներ։ Ընկերությունը ներկայացուցչություն ունի ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Բելգիայում, Ռուսաստանում, Ճապոնիայում և այլն։ Սպիտակի երկրաշարժից հետո Ալեն Մանուկյանը այցելել է Հայաստան։
Արտաքին հղումներ
Պաշտոնական կայք
Կատեգորիա:Ֆրանսահայ դիզայներներ Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գործարարներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի նորաձևության դիզայներներ
Ճիչ (նկար)
«Ճիչ» (Skrik), նկարների շարք, որը ստեղծել է նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիոնիստ Էդվարդ Մունկը 1893-1910 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Նկարներում պատկերված է հուսահատության եզրին գտնվող մարդու կերպարանք, ով անզորությունից ճչում է։ Մարդը պատկերված է արնագույն-կարմիր երկնքի ու ծայրաստիճան ընդհանրացված բնապատկերի ֆոնի վրա։ 1895 թվականին Մունկն ստեղծել է այս սյուժեով վիմագրություն։
«Ճիչը» համարվում է էքսպրեսիոնիզմի խորհրդանիշը և դարձել է 20-րդ դարի արվեստի յուրօրինակ «նախերգանքը»։ Այն հանդիսացավ մոդեռնիզմի համար անկյունաքարային երևույթ, քանի որ վերաբերում է մենակությանը, հուսահատությանն ու օտարացմանը, որոնք այդ ուղղության գլխավոր բնորոշ գծերից են ։ Կարծես թե նկարիչը նայել ու տեսել է գալիք հարյուրամյակին սպառնացող վտանգները՝ համաշխարհային պատերազմներ, հեղափոխություններ, բնապահպանական ճգնաժամեր և պատկերել է դրանց լուծումը չգտնող մարդուն, որ ճչում է հուսահատությունից ։
Նկարագիր
Ճչացող մարդու կերպարանքն այն աստիճան պրիմիտիվ է պատկերված, որը տարբեր մեկնաբանների կողմից որակվել է որպես կմախք, էմբրիոն կամ էլ սպերմատոզոիդ ։ Ալիքաձև ձգվող բնանկարի գծերը կարծես արձագանք լինեն, որոնք կրկնում են պատկերված մարդու գլխի և լայն բացված բերանի ուրվագծերը. կարծես ճիչի ձայնը տարածվում է ամենուր ։ Սուբյեկտի բացասական էմոցիան այնպես է ներկայացված, որ կարծես իր ծանրությամբ ճնշում է շրջապատող աշխարհին և ձեռք է բերում տիեզերական թափ ։ Սակայն կա նաև հակադարձ կարծիքը, որը նշել է անձամբ հեղինակը. հոգեվարքի մեջ գտնվող մարդու ճիչը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ «բնության ճիչ»։
Ստեղծման պատմություն
«Ճիչի» ֆոնային բնանկարը հիշեցնում է Կրիստիանիայի Էկեբերդ բլուրից բացվող տեսարանը դեպի Օսլո ֆյորդը։ Սկզբնական ժամանակաշրջանում Մունկի կողմից նկարին տրվել է գերմաներեն անվանում՝ «Der Schrei der Natur» («Բնության ճիչը»)։ Իր օրագրի էջերում, որոնք գրվել են «Նիս, 22.01.1892» վերնագրի տակ, Էդվարդ Մունկն իր ներշնչանքի աղբյուրի մասին գրում է.
Ես իմ երկու բարեկամների հետ քայլում էի արահետով, արևն արդեն մայր էր մտնում, և ակնթարթորեն երկինքը դարձավ բոսոր-արյունագույն։ Ես կանգ առա լրիվ ուժասպառ եղած, հենվեցի ցանկապատին ու դիտեցի արյունը և բոցի լեզուները կապտասև ֆյորդի և քաղաքի վրա։ Իմ բարեկամներն առաջ անցան, իսկ ես շարունակեցի կանգնած մնալ և հուզմունքից դողալ՝ զգալով անվերջ մի ճիչ, որը գալիս էր բնությունից։
Նկարիչը ձեռնարկեց մի քանի փորձեր՝ կտավին փոխանցելու անջնջելի տպավորությունները։ Տպավորիչ մայրամուտը նկարելու մասին հայտնեցին նկարչի բարեկամներն ու ծանոթները ։ Նկարաշարի առաջին աշխատանքը եղավ «Հուսահատություն» նկարը (սկզբում հայտնի էր «Տրամադրություն մայրամուտի ժամանակ» անվանումով)։ Այս աշխատանքը Մունկն արել է ռեալիստական ժանրում։ Պատկերված գլխարկով մարդը նման է հենց իրեն՝ Մունկին, ով մի փոքր կորանալով կռթնել է կամրջի բազրիքին և նայում է արնագույն երկնքին։ Երկու այլ տղամարդիկ էլ են պատկերված այս նկարում. նրանք նույնպես գլխարկներով են ու հեռանում են գլխավոր կերպարից ։ Մեկ այլ տարբերակում կենտրոնական ֆիգուրը հիշեցնում է «Մելանխոլիա» կտավի գլխավոր հերոսին. նա ունի ներքև խոնարած գլուխ, թունդ գույնով գծագրված աչքեր ։ Պարզորոշ է, որ նկարիչը երկար ժամանակ չէր կարողանում գտնել համապատասխան կերպար, որը կկարողանար արտահայտել այն ժամանակ իր ապրած սարսափն ու հուսահատությունը։ Վերջապես, 1893 թվականին նա նկարում է կտավի նոր տարբերակը, որն ի վերջո համաշխարհային պատմության մեջ հայտնի է դառնում «Ճիչ» անվանումով։ Սա հակասական ռեալիստական մարդու կերպար է, որը վերաձևափոխվում է աղավաղված, անսեռ կմախքի ։ Առաջին անգամ այս նկարը և դրա մյուս տարբերակները ցուցադրվել են հանրությանը «Հուսահատություն» անվամբ։ Սակայն ավելի ուշ այն պատմության մեջ մտավ «Ճիչ» անվանումով ։ Անձամբ նկարիչը նկարին տվել է գերմաներեն «Der Schrei der Natur» («Բնության ճիչը») անվանումը։ Էդվարդ Մունկի կեսագիր Ատլե Նեսը հայտնում է, որ նկարի վերջնական անվանումը հուշել է Վիլհելմ Կրագի «Ճիչ» բանաստեղծությունը ։
Գրականության մեջ նշվում են բազմաթիվ վարկածներ, թե ինչն է առիթ հանդիսացել հանդիսացել «Ճիչը» ստեղծելու համար։ Կենսագիր Դյու Պրիդոն նշում է, որ Էկեբերգի մոտ գտնվում էր Օսլոյի ամենամեծ սպանդանոցը, իսկ դրանից ոչ շատ հեռու էլ գտնվում էր մի հոգեբուժարան, որտեղ բուժվում էր Էդվարդ Մունկի փոքր քույրը՝ Լաուրա Մունկը։ Չնայած հետազոտողը միանշանակ խուսափում է այդ փաստը նշել որպես նկարի ստեղծման շարժառիթ, բայցևայնպես նշում է. «Ասում էին, որ սպանվող կենդանիների ճիչն ու հոգեկան հիվանդների աղաղակը միախառնվում էին միմյանց հետ. դա անտանելի էր» ։ 2003 թվականին աստղագետների խումբը առաջարկեց մի վարկած, ըստ որի նկարչի կողմից տեսած ալ կարմիր-բոսոր երկինքը առաջացել է 1883 թվականին Կրակատաու հրաբխի ժայթքման հետևանքով։ Ուժգին պայթյունը, որի ուժը բազմիցս գերազանցում էր Հիրոսիմայի վրա գցված ատոմային ռումբի պայթյունի ուժին, մթնոլորտ է արտանետել հսկայական քանակությամբ հրաբխային մոխիր, որի հետևանքով այդ և հաջորդ տարիներին ամբողջ աշխարհում նկատվել են արտասովոր կարմիր մայրամուտներ։ Հետազոտողները գրում են, որ այդ դիտարկումը նորվեգական շատ թերթերն են արձանագրել ։ Արվեստագետերն ու Մունկի կենսագիրները կոչ են անում նման վարկածների վերաբերվել զգույշ, քանի որ պարզ չէ, թե կոնկրետ երբ են տեղի ունեցել այն իրադարձությունները, որոնց մասին իր հուշերը Մունկը գրի է առել Նիսում ։ 1978 թվականին արվեստագետ Ռոբերտ Ռոզենբլյումը ենթադրել է, թե նկարի առաջին պլանում պատկերված տարօրինակ, անսեռ արարածին նկարիչը կարող է տեսած լինել 1899 թվականին Փարիզում։ Այդ ժամանակ այնտեղ անցկացվում էր Համաշխարհային ցուցահանդեսը, որի ժամանակ Մունկը տեսել է պերուական մումիաներ ։ Մումիան՝ փաթաթված էմբրիոնի դիրքով, բաց բերանով ու պարզած ձեռքերով, Պոլ Գոգենին նույնպես ցնցել է (նա ստեղծել է ուրվանկարների մի շարք այդ թեմայով) ։ Իտալացի անթրոպոլոգներից մեկը հայտնել է, որ Մունկը տեսել է մումիա, բայց ոչ թե Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ, այլ Ֆլորենցիայի թանգարաններից մեկում, որի պատկերը ավելի նման է նկարի գլխավոր հերոսին ։
Առաջին անգամ «Ճիչը» (այդ ժամանակ դեռևս հայտնի էր «Հուսահատություն» անվանումով) հանրությանը ներկայացվել է 1893 թվականի դեկտեմբերին տեղի ունեցած բեռլինյան ցուցահանդեսի ժամանակ ։ Այդ ցուցահանդեսին Մունկը ներկայացել էր նկարաշարով, որը կոչվում էր «Սեր» («Die Liebe»)։ Ցուցադրվող նկարների շարքում էին նաև «Ձայն», «Համբույր» և «Խանդ» նկարները, որոնք խորհրդանշում էին սիրո ծնունդը, ծաղկումը և մահը ։ Ցուցահանդեսը միանշանակ չընդունվեց հասարակության կողմից և արժանացավ շատ բացասական արձագանքների քննադատների կողմից ։ Այնուամենայնիվ արժանացավ գովասանքի ու հիացման այնպիսի արվեստագետի կողմից, ինչպիսին է Ստանիսլավ Պշիբևսկին ։
«Ճիչի» տարբերակներ և դրանց գտնվելու վայրեր
«Ճիչ»-ը բազմիցս դարձել է հանցագործների թիրախ.
Նկարների արտացոլումը համաշխարհային մշակույթում
20-րդ դարի երկրորդ կեսին «Ճիչը» դարձավ յուրահատուկ տիպար և այդ ժամանակից բազմիցս իր արտացոլումը գտավ համաշխարհային մշակույթում։ Էնդի Ուորհոլը կատարեց մի շարք տպումներ փրինթերի օգնությամբ՝ տարբեր գույներով։ Փոփ արտի մեկ այլ ներկայացուցիչ՝ Էրրոն, ստեղծեց երկու կոլաժներ, որոնք կոչվեցին «Երկրորդ ճիչ» (1967) և «Դին-դոն» (1979)։ «Ճիչի» հերոսի կերպարը բազմաթիվ անգամներ օգտագործվել է գովազդներում, կոմիքսներում, հեռուստատեսությունում։ Հայտնի դիմակը, որը ներշնչվել է Մունկի աշխատանքից, օգտագործվել է «Ճիչ» ֆիլմաշարում ։ Another անիմեի և մանգայի հերոս Յույա Մոտիձուկին համարվում է Էդվարդ Մունկի մեծ երկրպագուն և ոգեշնչված «Ճիչ» նկարից՝ ստեղծում է սեփական նկարները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1893 նկարներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի արվեստ Կատեգորիա:Էդվարդ Մունկի նկարներ Կատեգորիա:Էքսպրեսիոնիզմ Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի արվեստ Կատեգորիա:Օսլոյի արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Կյանքի ֆրիզ Կատեգորիա:Արվեստի գողացված գործեր Կատեգորիա:Նորվեգիայի գեղանկարչություն Կատեգորիա:20-րդ դարի նկարներ Կատեգորիա:Գեղանկարչություն Կատեգորիա:Նորվեգիայի մշակույթ
Հետախույզները
«Հետախույզները» («Разведчики»), խորհրդային հերոսական արկածային կինոֆիլմ Հայրենական մեծ պատերազմի մասին ։
Սյուժե
Հայրենական մեծ պատերազմ։ 1945 թվականին։ Մարտեր են ընթանում Դանուբի ափին տեղակայված քաղաքի համար։ Գետը ականապատված է գերմանացիների կողմից, և դա կաշկանդում է խորհրդային զորքերի գործողությունները։ Բացի այդ, միլիոնանոց բնակչությամբ քաղաքը մնացել է առանց պարենի։ Իսկ հոսանքով դեպի ներքև կանգնած են խորհրդային պարենամթերքով բարժերը։ Հրամանատարությունը մի խումբ հետախույզների հանձնարարում է բարդ և վտանգավոր գործողություն՝ թշնամուց վերցնել գետի ականապատ հատվածների քարտեզը, ինչի համար պահանջվում է ներթափանցել գերմանացիների կողմից գրավված քաղաք։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1968 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Բետա-տրոհում
Բետա-տրոհում (
β
-տրոհում), թույլ փոխազդեցությամբ պայմանավորված ռադիոակտիվ տրոհում, որի արդյունքում միջուկի լիցքը փոխվում է մեկով՝ առանց զանգվածային թվի փոփոխության։ Տրոհման ժամանակ միջուկը բետա-մասնիկ ճառագայթում է(էլեկտրոն կամ պոզիտրոն), ինչպես նաև կիսաամբողջ սպինով չեզոք հիմնարար մասնիկ (համապատասխանաբար էլեկտրոնային հականեյտրոն կամ էլեկտրոնային նեյտրոն)։ Եթե տրոհումը տեղի է ունենում էլեկտրոնի և հականեյտրոնի ճառագայթմամբ, այն կոչվում է «բետա-մինուս տրոհում» (
β−
), եթե պոզիտրոնի և նեյտրոնի ճառագայթումով՝ «բետա-պլյուս տրոհում» (
β+
)։ Բացի
և
տրոհումներից, բետա-տրոհումներին է դասվում նաև էլեկտրոնի զավթումը, երբ միջուկը «զավթում է» ատոմի էլեկտրոնը և ճառագայթում է էլեկտրոնային նեյտրոն։ Ի տարբերություն էլեկտրոնի և պոզիտրոնի, նեյտրոնը (հականեյտրոնը) շատ թույլ է փոխազդում նյութի հետ և հեռանում է՝ տանելով տրոհման ժամանակ անջատվող էներգիայի մի մասը․
Տրոհման մեխանիզմը
Բետա տրոհման երկու ձև կա՝ β− (բետա մինուս) և β+ (բետա պլյուս) տրոհումները, որոնց ընթացքում առաջանում են համապատասխանաբար էլեկտրոններ և պոզիտրոններ։ Բետա պլյուս տրոհումը կոչվում է նաև պոզիտրոնային տրոհում (պոզիտրոնային էմիսիա)։
Եթե պրոտոնը և նեյտրոնը ատոմի միջուկի մաս են, բետա-տրոհման պրացեսները մի քիմիական տարրը վերածում են մյուսի՝ պարբերական աղյուսակում հարևան տարրի։ Օրինակ՝
Բետա-տրոհումը չի փոխում
A
միջուկում նուկլոնների թիվը, սակայն փոխում է միջուկի
Z
էլեկտրական լիցքը (ինչպես նաև
N
նեյտրոնների թիվը)։ Այսպիսով, կարելի է ներմուծել բոլոր նուկլիդների հավաքածուն միևնույն
-ով, սակայն տարբեր
-ով և
-ով (իզոբար շղթա). այս իզոբարային նուկլիդները բետա-տրոհման ժամանակ կարող են հաջորդաբար փոխակերպվել մեկը մյուսին։ Դրանց մեջ որոշ նուկլիդներ (գոնե մեկը) բետա-կայուն են, քանի որ դրանք իրենցից ներկայացնում են զանգվածի ավելցուկի լոկալ մինիմումներ. եթե նման միջուկն ունի
(A, Z)
թվեր, հարևան միջուկները՝
(A, Z − 1)
և
(A, Z + 1)
ունեն զանգվածի մեծ ավելցուկ և կարող են տրոհվել բետա-տրոհման միջոցով
-ի, բայց ոչ հակառակը։ Անհրաժեշտ է նշել, որ բետա-կայուն միջուկը կարող է ենթարկվել այլ տիպի ռադիոակտիվ տրոհումների, ալֆա-տրոհման, օրինակ։ Բնական պայմաններում Երկրի վրա գոյություն ունեցող իզոտոպների մեծ մասը բետա-կայուն է, սակայն գոյություն ունեն մի քանի բացառություններ այնքան մեծ կիսատրոհման պարբերությամբ, որ չեն հասցնի անհետանալ մոտ 4, 5 միլիարդ տարում՝ նուկլեոսինթեզի պահից հաշված։ Օրինակ, 40K-ը, որ ենթարկվում է բոլոր երեք տիպի բետա-տրոհումների (բետա-մինուս, բետա-պլյուս և էլեկտրոնի զավթում) ունի 1, 277 տարի կիսատրոհման պարբերություն։
Բետա-տրոհումը կարելի է դիտարկել որպես գրգռումով պայմանավորված անցում երկու քվանտամեխանիկական վիճակների միջև, այդ պատճառով այն ենթարկվում է Ֆերմիի ոսկե կանոնին։
β− տրոհում
β−
տրոհման մեջ թույլ փոխազդեցությունը նեյտրոնը վերածում է պրոտոնի, ճառագայթվում է էլեկտրոն և էլեկտրոնային հականեյտրինո՝
Հիմնարար մակարդակում (ցույց է տված Ֆեյնմանի դիագրամում) այն պայմանավորված է d-քվարկի վերածումով u-քվարկի՝ վիրտուալ
W−
-բոզոնի ճառագայթումով, որն, իր հերթին, տրոհվում է էլեկտրոնի և հայանեյտրինոյի։
-տրոհման։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նեյտրոնի զանգվածն ավելի է, քան պրոտոնի, էլեկտրոնի և հականեյտրինոյի գումարային զանգվածը։ Միջուկում կապված նեյտրոնը կարող է այդ կերպ տրոհվել միայն այն դեպքում, եթե մայր ատոմի
զանգվածը մեծ է դուստր ատոմի
Mf
զանգվածից (կամ, ընդհանուր դեպքում, եթե սկզբնական վիճակի լրիվ էներգիան մեծ է ցանկացած հնարավոր վերջնական վիճակի լրիվ էներգիայից) ։
(Mi − Mf)·c2 = Qβ
տարբերությունը կոչվում է բետա-տրոհման մատչելի էներգիա ։ Այն թվապես հավասար է տրոհումից հետո շարժվող մասնիկների՝ էլեկտրոնի, հականեյտրինոյի և դուստր միջուկի (այսպես կոչված հետհրման միջուկը, որի բաժինը տարվող կինետիկ էներգիայի ընդհանուր հաշվեկշռում շատ քիչ է, քանի որ այն էապես ծանր է մյուս երկու մասնիկներից) գումարային կինետիկ էներգիային։ Եթե անտեսենք դուստր միջուկի ներդրումը, ապա բետա-տրոհման ժամանակ անջատվող մատչելի էներգիան կինետիկ էներգիայի տեսքով բաշխվում է էլեկտրոնի և հականեյտրինոյի միջև, ընդ որում այն բաշխումն անընդհատ է. այդ երկու մասնիկներից յուրաքանչյուրը կարող է ունենալ 0-ից մինչև
Qβ
էներգիա։ Էներգիայի պահպանման օրենքը թույլ է տալիս
-տրոհումը միայն ոչ բացասական
դեպքում։
-տրոհման ժամանակ դուստր ատոմը սովորաբար առաջանում է լիցքավորված դրական իոնի տեսքով, քանի որ միջուկը մեծացնում է իր լիցքը մեկով, իսկ էլեկտրոնների քանակը թաղանթում նույնն է մնում։ Այդպիսի իոնի էլեկտրոնային թաղանթի կայուն վիճակը կարող է տարբերվել մայր ատոմի թաղանթի վիճակից, այդ պատճառով տրոհումից հետո տեղի է ունենում էլեկտրոնային թաղանթի վերադասավորում։ Բացի այդ, հնարավոր է բետա-տրոհում կապված վիճակում, երբ միջուկից դուրս թռած փոքր էներգիայով էլեկտրոնը զավթում է թաղանթի ուղեծրերից մեկը. այս դեպքում դուստր ատոմը չեզոք է մնում։
β+ տրոհում
β+
-տրոհման դեպքում պրոտոնը միջուկում վերածվում է նեյտրոնի, պոզիտրոնի և նեյտրինոյի.
Ի տարբերություն
β−
-տրոհումը չի կարող տեղի ունենալ միջուկից դուրս, քանի որ ազատ պրոտոնի զանգվածը փոքր է նեյտրոնի զանգվածից (տրոհում կարող է լինել միայն այն դեպքում, եթե պրոտոնի զանգվածը գերազանցում է նեյտրոնի, պոզիտրոնի և նեյրինոյի գումարային զանգվածը)։ Պրոտոնը
-տրոհման կանալով կարող է տրոհվել միայն միջուկի ներսում, երբ դուստր միջուկի կապի էներգիայի բացարձակ արժեքը մեծ է մայր միջուկի կապի էներգիայից։ Այդ երկու էներգիաների տարբերությունը ծախսվում է պրոտոնը նեյտրոնի, պոզիտրոնի և նեյտրինոյի փոխակերպման և առաջացած մասնիկների կինետիկ էներգիայի վրա։ Պոզիտրոնային տրոհման ժամանակ էներգետիկ բալանսը հետևյալ տեսքն ունի.
Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)
Կոնստանդինա, Բյուզանդիայի կայսրուհի (582-602), Մորիկ կայսեր կինը, Տիբերիոս Բ Կոստանդինի և Ինո Անաստասիայի դուստրը։ 582 թվականից մինչև իր մահ կրել է «Ավգուստա» տիտղոսը։ Կոնստանդինայի կենսագրությունը նկարագրված է Թեոֆիլակտոս Սիմոկատտեսի, Պողոս Դիակոնուսի և Հովհաննես Բիկլարենսիսի տարեգրություններում։
Բետա-տրոհում
β+ տրոհում
, որտեղ
Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)
13-րդ դարում կազմված «Վրացական տարեգրությունում» Կոնստանդինան սխալմամբ համարվում է Խոսրով Բ Փարվեզի դուստրը ։ Համաձայն ավելի ուշ տարբերակների, Կոնստանդինան, իր դստեր՝ Մարիայի միջոցով եղել է նրա զոքանչը։
Բետա-տրոհում
β+ տրոհում
me
Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)
Կեսարի դուստր
Նրա հայրը՝ Տիբերիոսը, Հուստինոս Բ-ի օրոք ծառայում էր որպես էքսկուբիտորների կոմիտ։ Ըստ հեղինակների՝ կայսրը պարբերաբար տառապում էր խելագարության նոպաներից, որոնց ժամանակ նա չէր կարողանում կատարել իր պարտականությունները․ Ենթադրվում է, որ Հուստինոսի հոգեկան հիվանդությունը սկսվել է 573 թվականի նոյեմբերին՝ Սասանյան Պարսկաստանի շահ Խոսրով Ա Անուշիրվանի կողմից Դարա կարևոր ամրոցի գրավման մասին լուրը ստանալուց հետո ։ Ըստ Գրիգոր Տուրցիի, այդ պահին կայսրության միակ ուժը եղել է ինքնակալի կինը՝ Աելիա Սոֆիան, Հուստինիանոս Մեծի կնոջ՝ Թեոդորայի զարմուհին։ Եվագրիոս Սքոլաստիկոսը հայտնում է, որ Սոֆիային հաջողվել է ինքնուրույն երեք տարվա զինադադար կնքել Խոսրովի հետ։ Բայց որպես ռեգենտ արդյունավետ իշխանություն ունենալու համար նրան աջակիցներ էին պետք, և այդ պատճառով նա Տիբերիոսին ընտրեց որպես կայսերակից
Ըստ Թեոփանես Խոստովանողի տարեգրության՝ Հուստինոսը 574 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Տիբերիոսին պաշտոնապես կեսար է նշանակում ։ Նա նաև որդեգրվում է կայսեր կողմից և այդպիսով դառնում նրա օրինական ժառանգը ։ Ինոն ստանում է «կեսարիսա» տիտղոսը և դառնում կայսրության երկրորդ կինը կայսրուհուց հետ, իսկ Կոնստանդինան և նրա քույր Հարիտոն դառնում են կայսերական ընտանիքի անդամներ ։
Բետա-տրոհում
β+ տրոհում
-տրոհման ժամանակ,
Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)
Կեսարի դուստր
Հովհան Եփեսացու «Եկեղեցական պատմություն»-ը և Թեոփանես Խոստովանողի «Ժամանակագրություն»-ը վկայում են, որ ինքը՝ Սոֆիա կայսրուհին ծրագրել էր Հուստինիոսի մահից հետո ամուսնանալ Տիբերիոսի հետ ։ Նրա այդ ժամանակվա ամուսնությունը գնահատվում էր որպես վիրավորանք նրա համար, և Ինոյին ու նրա դուստրերին արգելեցին մտնել Կոստանդնուպոլսի Մեծ պալատ։
Բետա-տրոհում
β+ տրոհում
Qβ
մատչելի էներգիան բաշխվում է պոզիտրոնի, նեյտրինոյի և հետհրման միջուկի միջև (վերջինիս բաժին է հասնում շատ փոքր մասը). պոզիտրոնի և նեյտրինոյի կինետիկ էներգիաները բաշխվում են անընդհատ 0-ից
սահմաններում. տրոհումը էներգետիկ տեսանկյունից հնարավոր է միայն ոչ բացասական
դեպքում։
Պոզիտրոնային տրոհման ժամանակ դուստր ատոմն առաջանում է բացասական միալիցք իոնի տեսքով, քանի որ միջուկի լիցքը նվազում է մեկով։ Պոզիտրոնային տրոհման հնարավոր կանալներից մեկը առաջացած պոզիտրոնի անիհիլացիան է թաղանթի էլեկտրոններից մեկի հետ։
Ամեն դեպքում, երբ
-տրոհումը հնարավոր է էներգետիկորեն (և պրոտոնը մաս է կազմում միջուկի, որն ունի էլեկտրոնային թաղանթներ կամ ազատ էլեկտրոնների հետ գտնվում է պլազմայում), այն ուղեկցվում է էլեկտրոնի զավթման մրցակցող պրոցեսով, որի դեպքում ատոմի էլեկտրոնը զավթվում է միջուկի կողմից նեյտրինոյի ճառագայթումով.
Սակայն եթե սկզբնական և վերջնական ատոմների զանգվածների տարբերությունը փոքր է (փոքր է էլեկտրոնի կրկնակի զանգվածից, այսինքն՝ 1022 կէՎ), ապա ապա էլեկտրոնի զավթումը տեղի է ունենում՝ չուղեկցվելով պոզիտրոնային տրոհումով. վերջինս այս դեպքում արդելված է էներգիայի պահպանման օրենքով։ Ի տարբերություն էլեկտրոնային և պոզիտրոնային բետա-տրոհման, էլեկտրոնի զավթման ժամանակ ամբողջ մատչելի էներգիան (բացի հետհրման միջուկի կինետիկ էներգիայից և թաղանթի գրգռման
Ex
էներգիայից) տարվում է մեկ մասնիկի՝ նեյտրինոյի կողմից։ Այդ պատճառով նեյտրինային սպեկտրն այստեղ ոչ թե հարթ բաշխում է, այլ մոնոէներգետիկ գիծ
մոտակայքում։
Կյուրիի գրաֆիկ
Կյուրիի գրաֆիկը (կոչվում է նաև Ֆերմիի գրաֆիկ) բետա-տրոհման ուսումնասիրման համար օգտագործվող դիագրամ է։ Այն տրված էներգիայով ճառագայթված բետա-մասնիկների քանակության քառակուսի արմատի և Ֆերմիի ֆունկցիայի հարաբերության էներգետիկ կախվածությունն է։ Թույլատրված (քանի արգելված) բետա-տրոհումների համար Կյուրիի գրաֆիկը գծային է (ուղիղ գիծ է՝ թեքված էներգիայի աճի կողմը)։ Եթե նեյտրինոն ունի վերջավոր զանգված, ապա Կյուրիի գրաֆիկը էներգիայի առանցքի հետ հատման կետում շեղվում է գծայինից, ինչի շնորհիվ ի հայտ է գալիս նեյտրինոյի զանգվածը փոխելու հնարավորություն։
Կրկնակի բետա-տրոհում
Որոշ միջուկներ կարող են ենթարկվել կրկնակի բետա-տրոհման (
ββ
-տրոհում), որի դեպքում միջուկի լիցքը փոխվում է ոչ թե մեկ, այլ երկու միավորով։ Գործնականում ամենահետաքրքիր դեպքերում այդ միջուկները բետա-կայուն են (այսինքն սովորական բետա-տրոհումը էներգետիկորեն արգելված է), քանի որ երբ
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ, արյան մեջ պարաթհորմոնի նորմայից բարձր մակարդակ ։ Դրա պատճառներն են կամ հարվահանաձև գեղձի չափից շատ պարաթհորմոն արտադրելը (առաջնային հիպերպարաթիրեոիդիզմ) կամ էլ այլ գործոնները, որոնք բերում են հարվահանաձև գեղձի կողմից այդ հորմոնի արտադրության ավելացմանը (երկրորդային հիպերպարաթիրեոիդիզմ) ։  Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմով հիվանդների մեծամասնությունը ախտորոշման պահին գանգատներ չի ներկայացնում, իսկ գանգատներ ունեցող մարդկանց մոտ ամենատարածվածը դա երիկամային քարեր են, ինչպես նաև թուլություն, դեպրեսիա, շփոթվածություն և բարձրացած միզարտադրություն ։ Հիպերպարաթիրեոդիզմի երկու տեսակներն էլ ավելացնում են օստեոպորոզի զարգացման ռիսկը  ։
Բետա-տրոհում
Կրկնակի բետա-տրոհում
β
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմի դեպքերի մոտ 80% պայմանավորված է եզակի բարորակ ուռուցքի առկայությամբ, որը հայտնի է որպես հարվահանաձև գեղձի ադենոմա (բարորակ ուռուցք, որը բաղկացած է հարվահանաձև գեղձի բջիջներից), մնացած այլ դեպքերում առկա են բազմաթիվ բարորակ ուռուցքներ ։ Հազվադեպ հիպերպարաթիրեոիդիզմի պատճառը կարող է լինել հարվահանաձև գեղձի քաղցկեղը ։ Երկրորդային հիպերպարաթիրեոիդիզմը զարգանում է սովորաբար վիտամին D անբավարարության, քրոնիկ երիկամային անբավարարության կամ այլ գործոնների հետևանքով, որոնք բերում են արյան մեջ կալցիումի քանակի նվազմանը ։ Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմի ախտորոշումը հիմնվում է արյան մեջ կալցիումի և պարաթհորմոնի բարձրացած մակարդակների հայտնաբերման մեջ ։
Բետա-տրոհում
Կրկնակի բետա-տրոհում
- և
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմը կարող է բուժվել ադենոմայի կամ գերակտիվ գեղձի ամբողջական հեռացումով ։ Անախտանիշ հիվանդների մոտ հնարավոր է սահմանափակվել երիկամների ֆունկցիայի, ոսկրերի խտության և արյան մեջ կալցիումի մակարդակի հսկողությամբ, եթե այն նորմայից մի քիչ բարձր է ։ Դեղորայք Ցինակալցետ կարող է օգտագործվել որպես արյան մեջ պարաթհորմոնի մակարդակի իջեցման միջոց ։ Այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ արյան մեջ կալցիումի մակարդակը շատ բարձր է, բուժման մեջ հնարավոր է օգտագործել նաև մեծ քանակությամբ ֆիզլուծույթի ներերակային ինֆուզիան ։ Վիտամին D-ի ցածր մակարդակը պետք է շտկվի ։
Հիպերպարաթիրեոդիզմի ամենատարածված ձևն է առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմ ։ Զարգացած երկրներում այդ հիվանդության հանդիպման հաճախությունը կազմում է 1-4:1000 ։ Կանայք հիվանդանում է 3 անգամ ավելի հաճախ քան տղամարդիկ և հիվանդության ամետատարածված տարիքն է 50-60 տարեկան ։ Հիվանդությունը առաջին անգամ նկարագրվել է 1700-ական թվականներին և 1800-ականների վերջում հայտնաբերվել է դրա կապը հարվահանաձև գեղձերի հետ ։ Վիրահատական բուժումը առաջին անգամ իրականացվել է 1925 թվականին ։
Բետա-տրոհում
Կրկնակի բետա-տրոհում
-տրոհումները երկուսն էլ թույլատրված են, β-տրոհման հավանականությունը (սովորաբար) շատ ավելի մեծ է,, ինչը խանգարում է շատ հազվադեպ պատահող
-տրոհումների հետազոտությանը։ Այսպիսով,
-տրոհումը սովորաբար ուսումնասիրվում է բետա-կայուն միջուկների համար։ Ինչպես սովորական բետա-տրոհման դեպքում, կրկնակի բետա-տրոհումը չի փոխում ''
A
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Ախտանշաններ
Ախտանշանների առկայությունը կախված են նրանից, թե հիպերպարաթիրեոդիզմը առաջնային է թե երկրորդային։
Բետա-տրոհում
Կրկնակի բետա-տրոհում
-ն, հետևաբար, տրված
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Ախտանշաններ
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմի դեպքում մարդկանց 75% չունեն որևէ ախտանիշներ ։ Հիվանդությունը ախտորոշվում է, երբ ինչ-որ պատճառով արյան հետազոտությունը իրականացնելիս հայտնաբերվում է շիճուկային կալցիումի բարձրացած մակարդակ ։ Հիվանդները կարող են ունենալ նաև ոչ սպեցիֆիկ ախտանիշներ։ Հիպերկալցիեմիայի հետևանքով առաջացող ախտանիշները հազվադեպ են լինում, սովորաբար նրանք առաջանում են այն հիվանդների մոտ, որոնք ունեն չարորակ հիպերկալցիեմիա։ Այդ ախտանիշներն են՝ թուլություն, հոգնածություն, դեպրեսիա, ոսկրային ցավեր, մկաններում ցավոտություն(միալգիա), ախորժակի իջեցում, սրտխառնոց, փսխում, փորկապություն, պոլիուրիա, պոլիդիպսիա, կոգնիտիվ խանգարումներ, երիկամային քարեր(Foot Note ) և օստեոպենիա կամ օստեոպորոզ ։ Կարճ եղունգների (բրախիոնիխիա) առաջացումը վկայում է ոսկրային ռեզորբցիայի մասին ։ Կլինիկական հետազոտությունների ժամանակ հարվահանաձև գեղձի ադենոման հայտնաբերվում է շատ հազվադեպ։  Հիվանդների մեծամասնության մոտ ադենոմայի վիրահատական հեռացումից հետո ախտանիշները վերանում են։
Երկորդային հիպերպարաթիրեոզի ժամանակ հարվահանաձև գեղձի ֆունկցիան խանգարված չի, կլինիկական ախտանիշները կապված են ոսկրային ռեզորբցիայի հետ, և արտահայտվում են ոսկրային համախտանիշների ձևով, ինչպիսիք են ռախիտ, օստեոմալյացիա և երիկամային օստեոդիստրոֆիա։
Բետա-տրոհում
Կրկնակի բետա-տրոհում
''-ով նուկլիդներից գոնե մեկը պետք է կայուն լինի ինչպես պարզ, այնպես էլ կրկնակի բետա-տրոհման նկատմամբ։
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Պատճառներ
Ճառագայթումը ավելացնում է առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմի զարգացման ռիսկը ։ Որոշ գենետիկական հիվանդություններ, օրինակ՝ բազմաթիվ էնդոկրին նեոպլազիան նույնպես նպաստում է այդ ռիսկի ավելացմանը ։
Բետա-տրոհում
Պատմություն
Բետա-տրոհման հետազոտությունը հանգեցրեց նեյտրինոյի գոյության ֆիզիկական վկայությանը։ 1914 թ. Ջեյմս Չեդվիկը փորձնականորեն ցույց տվեց, որ բետար տրոհման ճամանակ ճառագայթվող էլեկտրոնների էներգիան ունի անընդհատ, այլ ոչ դիսկրետ սպեկտր։ Դա ակնհայտ հակասության մեջ էր էներգիայի պահպանման օրենքի հետ, քանի որ ստացվում էր, որ էներգիայի մի մասը բետա-տրոհման ընթացքում կորում է։ Երկրորդ խնդիրն այն էր, որ ազոտ-14 ատոմի սպինը հավասար էր 1-ի, ինչը հակասում էր Ռեզերֆորդի կանխատեսմանը՝ 1/2։ 1930 թ. գրված հայտնի նամակում Վոլֆգանգ Պաուլին էնթադրում էր, որ էլեկտրոններից և պրոտոններից բացի, ատոմներում կան շատ թեթև չեզոք մասնիկներ, որոնց նա անվանեց նեյտրոններ։ Պաուլին ենթադրում էր, որ այդ «նեյտրոնը» ճառագայթվում է բետա-տրոհման ժամանակ և նախկինում պարզապես չի նկատվել։ 1931 թ. Էնրիկո Ֆերմին Պաուլիի «նեյտրոնը» վերանվանեց նեյտրինոյի, 1934 թ. Ֆերմին հրապարակեց բետա-տրոհման մոդելը, որում մասնակցում էր նեյտրինոն ։
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Մեխանիզմ
Նորմայում հարվահանաձև գեղձերը արտադրում են համապատասխան քանակի պարաթհորմոն արյան մեջ իոնիզացված Ca2+-ի մակարդակից կախված։ Երբ որ արյան մեջ նրա մակարդակը բարձրանում է նորմայից, պարաթհորմոնի արտադրությունը նվազում է, և հակառակը ։
Բետա-տրոհում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միջուկային ֆիզիկա Կատեգորիա:Ռադիոակտիվություն
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Մեխանիզմ
Երկրորդային հիպերպարաթիրեոիդիզմը զարգանում է, երբ որ կալցիումի մակարդակը նորմայից շատ ցածր է։ Ինտակտ գեղձերը դրան արձանագանքում են պարաթհորմոնի մշտական գերարտադրությամբ։ Սովորաբար դա տեղի է ունենում, երբ որ արյան մեջ 1,25 դիհիդրօքսիվիտամին D3- ի մակարդակը ցածր է և զարգանում է հիպոկալցիեմիա։ 1,25 դիհիդրօքսիվիտամին D3-ի բացակայությունը կարող է լինել սննդի մեջ անբավարար քանակի, կամ մաշկի վրա արևային լույսի անբավարար ազդեցության հետևանքով, դրանով իսկ օրգանիզմը ի վիճակի չի խոլեստերինից սինթեզել բավարար քանակով սեփական վիտամին D : Ստացվող վիտամին D-ի անբավարարությունը սովորաբար այդ երկու գործոնների համակցման հետևանք է։ Լյարդում վիտամին D-ն(կամ խոլեկալցիֆերոլ) փոխակերխվում է 25-հիդրօքսիվիտամին D-ի (կամ կալցիդիոլի), որտեղից տեղափոխվում է երիկամներ, և այնտեղ դառնում ակտիվ հորմոն, 1,25 դիհիդրօքսիվիտամին D3 : Այսպիսով երկրորդային հիպերպարաթիրեոդիզմի երրորդ պատճառն է քրոնիկական երիկամային անբավարարությունը։ Այդ դեպքում խանգարված է 1,25 դիհիդրօքսիվիտամին D3-ի արտադրությունը, ինչը և բերում է հիպոկալցիեմիայի։
Ախտորոշում
Ախտորոշման ոսկե ստանդարտն է համարվում հարվահանաձև գեղձի իմունային հետազոտումը։ Երբ արյան մեջ պարաթհորմոնի նորմայից բարձր քանակը հաստատված է, ախտորոշման նպատակն է, որոշել հիպերպարաթիրեոդիզմը առաջնային թե երկրորդային է՝ ելնելով արյան շիճուկում կալցիումի մակարդակից։ Երրորդային հիպերպարաթիրեոդիզմի ժամանակ արյան մեջ կալցիումի և պարաթհորմոնի մակարդակները բարձր են։ Այդ վիճակը առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմից տարբերվում է երիկամների քրոնիկ անբավարարության և երկրորդային հիպերպարաթիրեոդիզմի առկայությամբ։
Հիպերպարաթիրեոդիզմը կարող է առաջացնել հիպերքլորեմիան և ուժեղացնել երիկամներով բիկարբոնատների արտազատումը, ինչը կարող է առաջացնել մետաբոլիկ ացիդոզ՝ անիոնների նորմալ քանակի պարագայում ։
Տարբերակիչ ախտորոշումը
Ընտանեկան բարորակ հիպոկալցիուրիկ հիպերկալցիեմիան կարող է ունենալ նմանատիպ լաբորատոր ցուցանիշներ ։ Այդ պայմաններում կալցիում/կրեատինին հարաբերակցությունը կազմում է <0.01 :
Չփոփոխված պարաթհորմոն
Առաջնային հիպեևպարաթիրեոզի դեպքում արյան մեջ պարաթհորմոնի(ՊՀ) մակարդակը կամ բարձրացած է, կամ էլ կալցիումի բարձր մակարդակի ֆոնի վրա «ոչ ադեկվատ» նորմայի սահմաններում են։ Որպես օրենք, պարաթհորմոնի մակարդակը հիվանդի մոտ փոփոխական են (ինչպես և Ca) և լիարժեք պատկերը ստանալու համար անհրաժեշտ է լինում հետազոտությունը անցկացնել մի քանի անգամ։ Ներկա պահին պարաթհորմոնի որոշման ընդունված մեթոդն է ինտակտ ՊՀ որոշման հետազոտումն է, որը որոշում է միայն չփոփոխված և կենսաբանորեն ակտիվ պարաթհորմոնը։ Նախկին հետազոտությունները հաճախ որոշում էին այլ, փոփոխված ֆրագմենտները։ Նույնիսկ «չփոփոխված պարաթհորմոնի» հետազոտումը կարող է ճշգրիտ չլինել քրոնիկական երիկամային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ։
Կալցիումի մակարդակներ
Առաջնային կամ երրորդային հիպերպարաթիրեոզի ժամանակ պարաթհորմոնի գերարտադրությունը բերում է շիճուկային կալցիումի բարձր մակարդակին
(հիպերկալցիեմիայի), քանի որ.
Շիճուկային ֆոսֆատ
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմի ժամանակ ֆոսֆատի մակարդակը արյան մեջ շատ ցածր է, երիկամների խողովակներում նրանց հետներծծման նվազման հետևանքով։ Սակայն դա լինում է միայն 50% դեպքերում։ Երկրորդային հիպերպարաթիրեոդիզմի ժամանակ, սակայն, ֆոսֆատների մակարդակը բարձրանում է երիկամների հիվանդության պատճառով։
Ճառագայթային բժշկությունը
Տեխնեցիումով սկանավորումը դա ճառագայթային բժշկության ախտորոշիչ հետազոտության տեսակն է, որը իդենտիֆիկացնում է հիպերպարաթիրեոզը (կամ հարվահանաձև գեղձի ադենոման) ։ Նա օգտագործվում է վիրաբույժների կողմից էկտոպիկ հարվահանաձև գեղձի ադենոման հայտնաբերելու համար, որոնք ամենահաճախ հանդիպում են առաջնային միջնորմում։
Առաջնային
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմը պայմանավորված է հարվահանաձև գեղձերի հիպերսեկրեցիայով։ Հարվահանաձև գեղձի ադենոմայի, հարվահանաձև գեղձի հիպերպլազիայի, և, ավելի հազվադեպ, հարվահանաձև գեղձի քաղցկեղի հետևանքով առկա է պարաթհորմոնի գերարտադրություն։ Այս հիվանդությունը բնութագրվում է հետևյալ ախտանիշների քառյակով՝ քարեր, ոսկրային ախտանիշներ, ճռռոցներ և հոգեբանական շեղումներ, մասնավորապես երիկամներում քարերի առկայությունը, հիպերկալցիեմիային, փորկապությանը և խոցային հիվանդությանը, ինչպես նաև դեպրեսիան ։
Սակավաթիվ դեպքերում այդ հիվանդությունը լինում է բազմաթիվ էնդոկրին նեոպլյազիայի համախտանիշի (MEN) տիպ 1 (MEN1 գենի մուտացիա), կամ տիպ 2a դեպքում (RET գենի մուտացիա)։ Հարվահանաձև գեղձի նորագոյացության հետ կապված այլ մուտացիաները ներառում են HRPT2 և CASP գեների մուտացիաներ ։
Անձի երկբևեռ խանգարմամբ հիվանդներ, որոնք ստանում են երկարատև բուժում լիթիումով, ունեն հիպերպարաթիրեոիդիզմի զարգացման ավելի բարձր ռիսկ ։ Երկար ժամանակ լիթիում ստացած հիվանդներից 10-20%-ի մոտ դիտվում է կալցիումի բարձրացած մակարդակ։ Սակայն այդ հիվանդներից միայն որոշների մոտ է դիտվում պարաթհորմոնի զգալի բարձր մակարդակը և հիպերպարաթիրեոդիզմի կլինիկական վիճակը։ Լիթիում-ասոցացված հիպերպարաթիրեոդիզմը սովորաբար առաջանում է հարվահանաձև գեղձի մի ադենոմայով ։
Երկրորդային
Երկրորդային հիպերպարաթիրեոզը պայմանավորված է հիպոկալցիեմիայի (արյան մեջ կալցիումի քանակի նվազում) հետևանքով հարվահանաձև գեղձի կողմից պարաթհորմոնի ֆիզիոլոգիական (այսինքն համապատասխան) արտադրությամբ։ Առավել տարածված պատճառներն են վիտամին D-ի անբավարարությունը (սննդում պակասի, մալաբսորբցիայի կամ արևային լույսի անբավարարության հետևանքով) և քրոնիկ երիկամային անբավարարությունը։
Երրորդային
Երրորդային հիպերպարաթիրեոզը լինում է երկարատև երկրորդային հիպերպարաթիերոզով տառապող հիվանդների մոտ, ինչը վերջում բերում է հարվահանաձև գեղձի հիպերպլազիայի շիճուկում կալցիումի մակարդակի վրա պատասխանի կորստին, և որպես հետևանք պարատ հորմոնի ինքնութրույն արտադրությանը։ Այդ հիվանդությունը ամենահաճախ հանդիպում է այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ առկա է տերմինալ երիկամային անբավարարությունը և այն համարվում է առանձին ինքնուրույն հիվանդություն։
Առաջնային
Առաջնային հիպերպարաթիրեոդիզմով այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ առկա են ախտանիշներ, արդյունավետ է հարվահանաձև գեղձի ուռուցքի (ադենոմայի) վիրահատական հեռացումը (պարատթիրեոիդէկտոմիա)։ Վիրահատության ցուցումներ են.
Վիրահատական միջամտությունը հազվադեպ բերում է հիպոպարաթիրեոդիզմի:
Երկրորդային
Երկորդային հիպերպարաթիրեոդիզմով տառապող հիվանդների մոտ պարաթհորմոնի բարձր մակարդակը դա պատասխան է շիճուկային կալցիումի ցածր մակարդակին և բուժումը պետք է տարված լինի այդ ցուցանիշի շտկմանը (որպես կանոն, վիտամին D-ի կամ երիկամների քրոնիկ անբավարարությունը)։ Եթե այդ բուժումը հաջող է, պարաթհորմոնի մակարդակը վերադառնում է ելքային մակարդակին, եթե առկա չե երրորդային հիպերպարաթիրեոզը։
Կալցիմիմետիկ
Կալցիմիմետիկները (օրինակ ցինակալցետը) դա պոտենցիալ բուժման տարբերակ է ծանր հիպերկալցիեմիայով և առաջնային հիպերպարաթիրեոզով այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ հնարավոր չի իրականացնել պարաթիրեոիդէկտոմիա, ինչպես նաև բուժման տարբերակն է երկրորդային հիպերպարաթիրեոդիզմով տառապող այն հիվանդների մոտ, որոնց մոտ հնարավոր չէ դիալիզ ստանալը ։
Երկրորդային հիպերպարաթիրոզի բուժման մեջ մշտական դիալիզի ենթակա քրոնիկ երիկամային հիվանդության ժամանակ, կալցիմիմետիկները չեն ազդում վաղ մահվան ռիսկի վրա ։ Նրանք նվազեցնում է հարվահանաձև գեղձի հեռացման հավանակությունը, սակայն առաջացնում է արյան մեջ կալցիումի մակարդակի իջեցում և փսխումներ ։
Անկախ Պետությունների Համագործակցություն
Անկախ Պետությունների Համագործակցություն (ԱՊՀ), կոչվում է նաև Ռուսական համագործակցություն (այն տարբերելու համար Անգլիախոս ազգերի համագործակցությունից), 9 անդամ պետությունների և 2 ասոցացված անդամների միություն, որը գտնվում է Եվրասիայում (ավելի կոնկրետ՝ Կենտրոնական Ասիայից Հյուսիսային Ասիա ընկած տարածքում), ձևավորվել է ԽՍՀՄ փլուզման ընթացքում․ բոլոր անդամները նախկին խորհրդային պետություններ են։ Վրաստանը դադարեցրեց իր անդամակցությունը 2008 թվականին, իսկ Բալթյան երկրները (Լատվիա, Լիտվա, Էստոնիա), որոնք իրենց անդամակցությունը ԽՍՀՄ-ին համարում են անօրինական օկուպացիա, նախընտրեցին չանդամակցել։
Հիպերպարաթիրեոիդիզմ
Պատմություն
Ամենահին հայտնի դեպքը արձանագրվել է Գերմանիայի հարավ-արևելքում վաղ նեոլիտային ժամանակաշրջանի դյակի ուսումնասիրության տվյալների վրա ։
Անկախ Պետությունների Համագործակցություն
ԱՊՀ-ն ունի որոշակի վերազգային իշխանություն, բայց նա ձգտում է լինել ավելին, քան պարզապես խորհրդանշական (սիմվոլիկ) կազմակերպություն։ ԱՊՀ-ն ձգտում է հատկապես կոորդինացված ազդեցություն ձեռք բերել առևտրի, ֆինանսական, օրինաստեղծ և անվտանգության բնագավառներում։ Այն նաև փորձում է խթանել համագործակցությունը սահմանային շրջաններում հանցագործության կանխարգելման ոլորտում։ Բացի այդ, ԱՊՀ 9 անդամներից 8-ն անդամակցում են ԱՊՀ Ազատ առևտրի գոտուն։ Գոյություն ունեն 3 կազմակերպություններ, որոնք գտնվում են ԱՊՀ վերահսկողության տակ։ Դա Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունը (ՀԱՊԿ), Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ) (որին զուգահեռ գործում են Եվրասիական մաքսային միությունը և Եվրասիական տնտեսական միությունը, որը զբաղեցնում է 180 միլիոն բնակիչ ունեցող տարածք) և Միութենական պետությունն են։ Առաջին երկուսը ռազմական և տնտեսական դաշինքներ են, իսկ Միութենական պետության նպատակն է դառնալ ՌԴ և Բելառուսի միջև անդրազգային միություն, որն ունի ընդհանուր ղեկավարում, դրոշ, դրամական միավոր և այլն։
Պատմություն
1991 թվականի մարտին Միխայիլ Գորբաչովը՝ ԽՍՀՄ նախագահը, առաջարկեց հանրաքվե անցկացնելու միջոցով ստեղծել դաշնություն՝ նպատակ ունենալով պահպանել միությունը որպես Անկախ պետությունների միություն։ Բայց այդ նոր պայմանագիրը այդպես էլ չստորագրվեց, քանի որ Կոմունիստական կուսակցության դաշնակիցները հեղաշրջման փորձ իրականացրեցին հենց նույն տարվա օգոստոսին։
Օգոստոսյան դեպքերից հետո հանրապետությունները հռչակեցին իրենց անկախությունը՝ վախենալով մեկ այլ հեղաշրջումից։ Ուկրաինայի անկախության հանրաքվեից 1 շաբաթ անց, որը նվազեցրեց ԽՍՀՄ-ի միասնական մնալու հնարավորությունները, Բելառուսի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետության, Ռուսաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության, Ուկրաինայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կողմից հիմնադրվեց ԱՊՀ-ն 1991թվականի դեկտեմբերի 8-ին, երբ այս 3 հանրապետությունների ղեկավարները հանդիպեցին Բելովեժյան անտառ-արգելանոցում, որը մոտ 50 կմ է հեռու Բրեստից (Բելառուս) և ստորագրեցին ԱՊՀ ստեղծման մասին համաձայնագիր, որը հայտնի է որպես Հիմնադրման պայմանագիր (Соглашение, Soglasheniye), որով լուծարվեց Խորհրդային Միությունը և ստեղծվեց ԱՊՀ-ն որպես նրա տարածքային իրավահաջորդ։ Միաժամանակ նրանք հայտարարեցին, որ նոր միությունը բաց է լինելու բոլոր նախկին խորհրդային պետությունների և այլ պետությունների համար, որոնք ունեն նույն նպատակները ։ ԱՊՀ կանոնադրությունը սահմանում է, որ բոլոր անդամները ինքնիշխան և անկախ պետություններ են և այդ պատճառով արդյունավետորեն դադարեցնում են ԽՍՀՄ գոյությունը։ 1991 թվականի դեկտեմբերի 21-ին նախկին խորհրդային մյուս 8 հանրապետությունները՝ Հայաստանը, Ադրբեջանը, Ղազախստանը, Ղրղզստանը, Մոլդովան, Թուրքմենստանը, Տաջիկստանը և Ուզբեկստանը ստորագրեցին Ալմա-Աթայի արձանագրությունը, որը մեկնաբանվում է կամ որպես ԱՊՀ համալրում այս պետություններով, կամ ԱՊՀ ստեղծման կամ վերստեղծման ամսաթիվ, որով ԱՊՀ անդամների թիվը դարձավ 11 ։ Վրաստանը միացավ 2 տարի անց՝ 1993 թվականին ։ Այդ պահի դրությամբ նախկին խորհրդային 15 հանրապետություններից 12-ը անդամակցեցին ԱՊՀ-ին։ 3 Բալկանյան երկրները չեն անդամակցել՝ հիմնվելով իրենց կառավարությունների և բնակչության այն տեսակետի վրա, որ 1940 թվականից հետո Խորհրդային միության կողմից իրենց տարածքի օկուպացիան անօրինական է (2004 թվականին նրանք անդամակցեցին ՆԱՏՕ-ին և ԵՄ-ին)։
2003-ից 2005 թվականների ընթացքում ԱՊՀ 3 անդամ երկրներում տեղի ունեցան կառավարությունների փոփոխություններ գունավոր հեղափոխությունների տեսքով՝ Էդուարդ Շևարդնաձեն իշխանությունից հեռացվեց Վրաստանում, Ասկար Ակաևը՝ Ղրղզստանում և Վիկտոր Յուշչենկոն ընտրվեց Ուկրաինայում։ 2006 թվականի փետրվարին Վրաստանին դուրս թողեցին Պաշտպանության նախարարների խորհրդից՝ պնդելով, որ «Վրաստանը ընտրել է ՆԱՏՕ-ին միանալու ուղին, և այն չի կարող միաժամանակ 2 ռազմական կառույցների մաս կազմել»  ։ Բայց  Վրաստանը շարունակեց մնալ ԱՊՀ լիիրավ անդամ մինչև 2009 թվականի օգոստոսը, այսինքն Ռուս-վրացական պատերազմի արդյունքում պաշտոնապես դուրս գալուց մեկ տարի անց։ 2007 թվականի մարտին Իգոր Իվանովը՝ Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը, մտահոգություն հայտնեց ԱՊՀ անօգտակար լինելու մասին՝ ընդգծելով, որ Եվրասիական տնտեսական համայնքը դառնում է առավել մրցունակ կազմակերպություն, որը միավորում է ԱՊՀ մեծ պետություններին ։ Վրաստանի կազմակերպությունից դուրս գալուն հաջորդեց Ուզբեկստանի, Տաջիկստանի և Թուրքմենստանի նախագահների կողմից 2009 թվականի հոկտեմբերին ԱՊՀ շրջանակներում հանդիպումը բաց թողնելը։ Այս պետություններից յուրաքանչյուրն ուներ իր խնդիրներն ու անհամաձայնությունները ՌԴ-ի հետ ։
2009 թվականի մայիսին Հայաստանը, Ադրբեջանը, Բելառուսը, Վրաստանը, Մոլդովան և Ուկրաինան միացան Արևելյալ գործընկերությանը մի նախագիծի, որը նախաձեռնվել է ԵՄ կողմից։
Անդամություն
ԱՊՀ-ն ունի 9 լիիրավ անդամ։
Ստեղծման մասին համաձայնագիրը շարունակում էր մնալ ԱՊՀ հիմնական փաստաթուղթը մինչև 1993 թվականի հունվար, երբ ընդունվեց արդեն ԱՊՀ կանոնադրությունը (Устав, Ustav) ։ Կանոնադրությունը ձևակերպեց նաև անդամության հասկացությունը․ անդամ պետություն է համարվում այն պետությունը, որը վավերացրել է ԱՊՀ կանոնադրությունը (2-րդ գլուխ, 7-րդ հոդված)։
Թուրքմենստանը չի վավերացրել կանոնադրությունը և փոխել է լիիրավ անդամի կարգավիճակը ասոցացված անդամի կարգավիճակով 2005 թվականի օգոստոսի 26-ին՝ նպատակ ունենալով համապատասխանել ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչված միջազգային չեզոքության կարգավիճակին ։