cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գիլգամեշ (էպոս)
Սյուժե
Քաղաքում Էնկիդուն հանդիպում է Գիլգամեշին։ Նրանց միջև մենամարտ է տեղի ունենում, բայց նրանցից ոչ մեկին չի հաջողվում հաղթել։ Դրանից հետո նրանք դառնում են ընկերներ և երկուսով սկսում սխրագործություններ կատարել։ Նրանք կռվում են կատաղի Խումբաբայի հետ, որը պաշտպանում էր լեռնային մայրիները, այնուհետև նրանց հակառակորդն է դառնում հրեշավոր ցուլը` ուղարկված Իշտար աստվածուհու կողմից, ով բարկացած էր իր հետ սերը կիսելու Գիլգամեշի մերժումից։ Խումբաբայի սպանությունն առաջացնում է աստվածների զայրույթը, որը ջարդվում է Էնկիդուի վրա, արդյունքում նա մահանում է ։
Էնկիդուի մահը ցնցում է Գիլգամեշին։ Վշտից նա փախչում է անապատ, սգում ընկերոջ համար, նրա թախիծն անսահման է։ Գիլգամեշն առաջին անգամ հասկանում է, որ մահկանացու է, և գիտակցում, որ մահը բոլոր մարդկանց ճակատագիրն է ։
Ուտնապիշտիմի կինը, խղճալով հերոսին, ամուսնուն համոզում է հերոսին հրաժեշտի նվեր տալ։ Գիլգամեշը գիտելիքներ է ստանում հավերժական երիտասարդության ծաղկի մասին, որը շատ դժվար է գտնել։ Գիլգամեշին հաջողվում է գտնել ծաղիկը, սակայն փորձել՝ ոչ։ Երբ նա որոշում է լողանալ, օձն ուտում է ծաղիկը, փոխում մաշկը և երիտասարդանում ։
Կատարվածից հետո հերոսը վերադառնում է Ուրուկ, որտեղ իր ղեկակալ Ուրշանաբիին առաջարկում է զբոսնել քաղաքի պարիսպներով, որոնք կառուցվել են իր` Գիլգամեշի կողմից։ Գիլգամեշը ցույց է տալիս պարիսպները և հույս հայտնում, որ սերունդները կհիշեն իր գործերը։ 12-րդ երգը, որն ավելի ուշ ծագում ունի և մեխանիկորեն միացվել է «Էպոսին», շումերական «Գիլգամեշը և ուռենին» պոեմի երկրորդ մասի աքքադերեն բառացի թարգմանությունն է։ Այն պատմում է այն մասին, թե ինչպես Էնկիդուն որոշում է իջնել անդրշիրիմյան աշխարհ, որպեսզի վերադարձնի թմբուկը, բայց դրա հետ մեկտեղ խախտում է կախարդական արգելքները և չի կարողանում վերադառնալ։ Գիլգամեշը աստվածներին է դիմում խնդրանքով, արդյունքում՝ նրան թույլ է տրվում խոսել Էնկիդուի հոգու հետ, որը պատմում է, թե ինչ տխուր է մեռյալների ճակատագիրը։ Տվյալ հատվածը, թեև կապված չէ նախորդ սյուժեի հետ, թույլ է տվել ընդգծել այն միտքը, որ մահվանից հնարավոր չէ խուսափել ։
«Հին բաբելոնական» տարբերակ
Մեր օրեր հասել են «Գիլգամեշի մասին էպոսի» երեք տարբերակներ աքքադերենով։ Դրանցից ամենահինն այսպես կոչված «հին բաբելոնական» տարբերակն է։ Այն պահպանվել է վեց հատվածներով պնակիտների վրա, որ թվագրվում են մ․թ․ա․ 18-17 դարերով.
«Ծայրամասային» տարբերակ
«Ծայրամասային» տարբերակից մեզ հասել է ոչ մեծ հատված, որը գտնվել է Բոգազկյոյ քաղաքում կատարված պեղումների ժամանակ, որը նախկինում եղել է խեթական պետության մայրաքաղաքը։ Այդ տարբերակը պարունակում է մի քանի երգեր, որ համապատասխանում են էպոսի հետնագույն տարբերակի VI և VII երգերին, սակայն շարադրված են ավելի համառոտ։ Պաղեստինում՝ Մեգիդդո հնագույն քաղաքի տեղում գտնվել է նաև մեկ այլ հատված, որ համապատասխանում է էպոսի հետնագույն տարբերակի VII երգին։ Երկու հատվածներն էլ թվագրվում են մ․թ․ա․ XV-XIV դարերով ։
«Ծայրամասային» տարբերակին են վերագրում նաև էպոսի խեթերեն ու խուռիերեն թարգմանությունները։ Դրանցից պահպանվել են մի քանի հատվածներ, որ համապատասխանում են էպոսի հետնագույն տարբերակի I, V և X երգերին։ Այդ հատվածները թվագրվում են մ․թ․ա․ XIV դարով ։
«Նինվեի» տարբերակ
«Նինվեի» տարբերակն իր անվանումն ստացել է գտնվելու վայրի անունից։ Երբեմն այն կոչվում է նաև «ասորական»։ Այդ տարբերակի համար ուսումնասիրողներն առանձնացնում են ցանկերի չորս խումբ.
«Հին բաբելոնական» տարբերակի համեմատությամբ՝ «Նինվեի» տարբերակում կա ներածություն, որի առաջին տողի վրա է հիմնված պոեմի նոր անվանումը՝ «Ամեն ինչ տեսածի մասին...»։ Դրանից բացի՝ հնարավոր է, որ պոեմն ունեցել է վերջաբան ։
«Նինվեի» տարբերակն սկզբում ավարտվել է XI երգով, որի վերջն էլ պոեմի վերջաբանն էր։ Սակայն հետագայում նրան մեխանիկորեն ավելացվել է XII երգը, որն ստեղծվել է ավելի ուշ։ Այն «Գիլգամեշն ու ուռենին» շումերական պոեմի բառացի թարգմանությունն է աքքադերեն ։
Տարբերություններ
«Հին բաբելոնական» ու «Նինվեի» տարբերակն ընդհանուր առմամբ նման են իրար։ Նրանց տեքստերը շատ դեպքերում համապատասխանում է։ Գլխավոր տարբերությունը բառերի փոփոխությունն է (հիմնականում հնացած բառերը փոխարինվել են ժամանակակից հոմանիշներով), ինչպես նաև երգերի տեքստերի ընդլայնումն ու կրճատումը։ Ընդլայնումը տեղի է ունեցել կա՛մ էպիկական բանաձևերի բազմապատկման (ընդ որում՝ դրանցից մի քանիսը փոխառված են այլ երկերից), կա՛մ կրկնությունների հաշվին։ Մի շարք դեպքերում վերադասավորվել են տեքստերի հատվածները ։
Պոեմի կառուցվածք
«Գիլգամեշի մասին էպոսի» առավել ամբողջական տարբերակը գրված է տասներկու վեցասյուն պնակիտների վրա մանր սեպագրերով և ներառում է շուրջ երեք հազար տող ։ Ժամանակակից թարգմանություններում ընդունված է պոեմի տեքստը բաժանել 12 մասի, որոնք նշանակվում են հռոմեական թվանշաններով (I-XII)։ Յուրաքանչյուր հատված, որ կոչվում է պնակիտ կամ երգ, համապատասխանում է «Նինվեի» տարբերակի մեկ առանձին պնակիտի ։
Պոեմում կարելի է առանձնացնել չորս երգեր, որոնք, ըստ մի շարք ուսումնասիրողների ենթադրության, սկզբում եղել են ինքնուրույն.
Ներկայում հայտնի են Խումբաբայի ու ցլի դեմ մղված մարտերի մասին երգերի նախատիպերը՝ գրված շումերերենով։ Սակայն էպոսի ստեղծման ժամանակ այդ երգերը չէին կարող մեխանիկորեն միավորվել, քանի որ դրանց միջև եղած կապը գաղափարի ու կոմպոզիցիայի տեսանկյունից լավ մտածված է և ունի փիլիսոփայական խոր միտք։ Գիլգամեշի մասին երգերի մի մասը, որը «Գիլգամեշի մասին էպոսի» հեղինակը, հավանաբար, համարել է իր նպատակներին ոչ համապատասխան, չեն ընդգրկվել։ Այսպես՝ չի օգտագործվել Գիլգամեշի ու Ագգայի մասին երգը ։
Հերոսական էպոսի երգերից բացի պոեմի ստեղծման ժամանակ օգտագործվել է նաև առասպելական էպոսը։ Մասնավորապես օգտագործվել է «Իշտարի ուղևորությունը սանդարամետ» պոեմի տեքստը ։
Էպոսի ուսումնասիրություններ և թարգմանություններ
Միջագետքի գրական ստեղծագործություններն ուսումնասիրվում են հիմնականում մասնագետների երկու խմբի կողմից.
«Գիլգամեշի մասին էպոսի» ուսումնասիրությունն սկսվել է Ջորջ Սմիթից, որը հայտնաբերել է այն։ Հենց նա է առաջինը կարծիք հայտնել, որ սկզբնապես էպոսն ստեղծվել է շումերերենով Ուրուկում։ 1884-1891 թվականներին մինչ այդ հայտնի բոլոր հատվածներն էպոսի հետ հրատարակվել են ամերիկացի ուսումնասիրող Փոլ Հաուպտը ։
Կիլպյավր (գյուղ, Կոլսկի շրջան)
Կիլպյավր (Килпъявр), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Կոլսկի շրջանի կազմում։
Գիլգամեշ (էպոս)
Էպոսի ուսումնասիրություններ և թարգմանություններ
Էպոսի հայտնաբերումից հետո սկսվել է նրա տեքստի ուսումնասիրումը։ Սկիզբը դրել է գերմանացի ասորաբան և արևելագետ Պետեր Իենսենը, որ լույս է ընծայել ասորաբաբելական առասպելների ու էպիկական տեքստերի տառադարձությունների ու թարգմանությունները պարունակող հիմնարար աշխատությունը։ հետագայում շուրջ 75 տարվա ընթացքում ավելի քան հարյուր հատվածներ դասավորվել են ճիշտ կարգով, ինչպես նաև ճշտվել են պահպանված հատվածների թարգմանությունները ։
Կիլպյավր (գյուղ, Կոլսկի շրջան)
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 884 մարդ։
Գիլգամեշ (էպոս)
Էպոսի ուսումնասիրություններ և թարգմանություններ
1930 թվականին Ռ. Քեմփբել-Թոմփսոնը նախաձեռնել է էպոսի հայտնի հատվածների նկարների հրատարակությունը։ Հետագայում գտնվել են բազմաթիվ այլ հատվածներ, ինչպես նաև հրատարակվել են էպոսի շումերական նախատիպերը ։
Կիլպյավր (գյուղ, Կոլսկի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Կոլսկի շրջանի բնակավայրեր
Գիլգամեշ (էպոս)
Էպոսի ուսումնասիրություններ և թարգմանություններ
«Գիլգամեշի մասին էպոսի» ուսումնասիրությունը շարունակվում է նաև ներկայում։ Այն թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով, ներառյալ հայերեն ։ 1958 թվականին Փարիզում կազմակերպվել է միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված այդ էպոսի ուսումնասիրությանը ։ 2003 թվականին բրիտանացի ուսումնասիրող Էնդրյու Ջորջը լույս է ընծայել է էպոսի երկհատորյա գիտական հրատարակությունը, որ ներառում էր նոր գտնված հատվածների թարգմանություններ։ Դրանից մի քանի տարի առաջ լույս էր տեսել աքքադական ու հին բաբելոնական տարբերակների հրատարակությունը, որը ներառում էր նաև Գիլգամեշի հետ կապված շումերական ասքերը, որոնց կցված էր սեպագիր տեքստը ։
Բազմաթիվ թարգմանիչներ փորձել են էպոսի բնօրինակ տեքստը փոխադրել եվրոպական լեզուների՝ պահպանելով նրա բանաստեղծական ձևը։ Այդ փորձերը շարունակվում են նաև ներկայում։ «Գիլգամեշի մասին էպոսը» թարգմանվել է գերմաներեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, հոլանդերեն, դանիերեն, ֆիններեն, շվեդերեն, չեխերեն, իտալերեն, եբրայերեն, վրացերեն, հայերեն և ռուսերեն  ։ Վերջին աշխատանքներից են էպոսի մեկնաբանություններով թարգմանությունը ֆրանսերեն արևելագետ Ժան Բոտերոյի կողմից (1992) և պրոֆեսորներ Ռ. Տուրնեի ու Ա. Շաֆերի թարգմանությունը ։
«Գիլգամեշի մասին էպոսը» հայերեն թարգմանել է Նշան Մարտիրոսյանը (1963) ։
Էպոսի մշակութային ազդեցություն
«Գիլգամեշի մասին էպոսն» ամենահին էպիկական պոեմներից մեկն է, որ հասել է մինչև մեր ժամանակներ, և խոշորագույն ստեղծագործությունը, որ գրվել է սեպագրերով։ Հենց Գիլգամեշի մասին շումերական ասքերից է սկիզբ առել բանաստեղծական էպիկական գրավոր գրականության զարգացումը։ Էպոսը մեծ արժեք է ներկայացնում գեղարվեստական տեսանկյունից։ Դրանից բացի՝ դրա շնորհիվ կարելի է հետևել բաբելոնյան գրականության զարգացմանը, ինչպես նաև նրա փոխհարաբերությանը շումերական գրականության հետ։ Գիլգամեշի մասին ասքի արձագանքներ հանդիպում են նաև ավելի ուշ շրջանի ստեղծագործություններում, այդ թվում՝ վաղ միջնադարում. 9-րդ դարում սիրիացի գրող Թեոդոր բար Կոնայը հիշատակել է «Գելեմգոսին (Գլիգմոս)» ։
Էպոսի հայտնաբերումը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին վերածնել է հետաքրքրությունը նրա հանդեպ, ստեղծվել են նրա փոխադրումները ժամանակակից լեզուներով։ 1986 թվականին ֆրանսերենով հրատարակվել է կանադացի գրող Ալեն Գանյոնի «Գիլգամեշ» վեպը։ «Գիլգամեշի մասին էպոսն» ընկած է Ի. Մասլենկովի «Խավար ծնողի սիրտը» («Сердце рождающего мрак») վեպի սյուժեի հիմքում։ Այդ թեմայով բեմադրվել են մի շարք ներկայացումներ՝ Սլավյան Վույովիչի «Գիլգամեշը» Բուդվայում (Չեռնոգորիա), «Գիլգամեշի մասին էպոսը» Բեդֆորդշիրի երիտասարդական թատրոնում։ Էպոսի հիման վրա ստեղծվել են նաև երաժշտական ստեղծագործություններ՝ Ֆրանկո Բատիատոյի «Գիլգամեշը» (Իտալիա), Բոգուսլավ Մարտինուի «Գիլգամեշի մասին էպոսը» (Չեխիա), Պեռ Նյորգորի «Գիլգամեշը» (Դանիա)։ Բարրի Թրուաքսն ստեղծել է «Գիլգամեշ» երաժշտական միստերիան (ԱՄՆ), որ բեմադրվել է Ու. Մարանդի լիբրետոյով, իսկ Էնդրյու Օրդովերը գրել է «Գիլգամեշ» երաժշտական դրաման։ Դրանից բացի՝ «Գիլգամեշի մասին էպոսին» է նվիրված գիտական ու գիտահանրամատչելի հսկայածավալ գրականություն ։
«Գիլգամեշի մասին էպոսը» հիմք է ծառայել մի շարք գրական ստեղծագործությունների համար։ Դրանցից է Ստանիսլավ Լեմի «Գիգամեշ» պատմվածքը, որ ներառված է «Բացարձակ դատարկություն» («Абсолютная пустота») ժողովածուում (1971) ։ Գիլգամեշն ամերիկացի ֆանտաստ գրող Ռոբերտ Սիլվերբերգի ֆանտաստիկական շարքի գլխավոր հերոսն է, որում ներառված են «Արքա Գիլգամեշ» (1984) վեպն ու երեք վիպակներ՝ «Ամեն մեկն իր Դժոխքն ունի» (Gilgamesh in the Outback, 1986), «Զզվանքի հմայքը» (The Fascination of the Abomination, 1987) և «Գիլգամեշն Ուրուկում» (Gilgamesh in Uruk, 1988), որոնք 1989 թվականին միավորվել են և վերածվել վեպի՝ «Դեպի ողջերի երկիրը» (To the Land of the Living) ։
«Գիլգամեշի մասին էպոսը»՝ որպես համեմատական նյութ, հաճախ օգտագործում են հոգեվերլուծական, նեոմիֆոլոգիական ու մի շարք այլ դպրոցների ներկայացուցիչներ՝ այն օգտագործելով իրենց տեսությունները ներկայացնելու համար։ Մասնավորապես դրանց թվին են պատկանում անգլիացի հետազոտող Բաուրան և խորհրդային գրականագետ Ելեազար Մելետինսկին, որ ուսումնասիրել են հերոսական էպոսի ծագման ու զարգացման խնդիրները ։
2014 թվականին «Գիլգամեշի մասին էպոսի» երկու գլխավոր հերոսների անուններով են կոչվել մրջյունների երկու նոր տեսակներ՝ Tetramorium gilgamesh և Tetramorium enkidu ։
«Գիլգամեշի մասին էպոսն» ու Աստվածաշունչը
Ուսումնասիրողների համար մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ջրհեղեղի նկարագրությունը, որ տրված է էպոսի XI աղյուսակում (տողեր 9-199)։ Դրանում Ուտնապիշտիմը Գիլգամեշին պատմում է այն մասին, թե ինքը եղել միակը, որ կենդանի է մնացել տարերային աղետից հետո։ Այդ պատմության գեղարվեստական թարգմանությունն առաջին անգամ հրատարակվել է 1872 թվականի դեկտեմբերին Ջորջ Սմիթի կողմից «Խալդերի պատկերացումները ջրհեղեղի մասին» խորագրով և մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում, այլև ամբողջ աշխարհում ։
1914 թվականին Առնո Պյոբելը հրատարակել է շումերական պնակիտի մի հատված, որ պարունակում է ջրհեղեղի նկարագրությունը։ Ըստ ամենայնի՝ հենց այդ տեքստն է ջրհեղեղի մասին այն պատմության սկզբնաղբյուրը, որը հետագայում անքակտելիորեն կապվել է էպոսի հետ ։
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով այն, որ ջրհեղեղի մասին լեգենդներ գոյություն ունեն մերձավորարևելյան բազմաթիվ ժողովուրդների մոտ, կա վարկած այն մասին, որ և՛ «Գիլգամեշի մասին էպոսը», և՛ Աստվածաշունչը ջրհեղեղի մասին վկայությունը վերցրել են նույն աղբյուրից ։
Ուսումնասիրողները Աստվածաշնչում նկատել են նաև այլ զուգահեռներ էպոսի հետ։ Մասնավորապես նմանություններ կան Էնկիդուի ու Շամհաթի և աստվածաշնչյան Ադամի ու Եվայի պատմությունների միջև ։ Աստվածների տիրուհի Սիդուրիի՝ Գիլգամեշին ուղղված խոսքերը (պնակիտ X) գրեթե կրկնվում են «Ժողովողում» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աքքադյան դիցաբանություն Կատեգորիա:Հին Միջագետքի գրականություն Կատեգորիա:Լեգենդներ Կատեգորիա:Էպոս
(9705) Դրումեն
(9705) Դրումեն (Drummen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,048776 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6588 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4388 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1944,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185147 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,72° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էդգար Միթչել
Էդգար Դին Միթչել (Edgar Dean Mitchell, ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային նավատորմի 1-ին կարգի կապիտան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Կատեգորիա:1930 ծնունդներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի օդաչուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
River
«River»,  ամերիկյան ռեփեր Էմինեմի երգը՝ բրիտանացի հեղինակ-կատարող Էդ Շիրանի մասնակցությամբ, որը դարձավ Eminem Revival- ի 9-րդ ստուդիայի ալբոմի երկրորդ սինգլը ։ Սինգլը թողարկվել է 2018 թվականի հունվարի 5-ին։ Երգի հեղինակներն էին Էմինեմը և Էդ Շիրանը, ինչպես նաև պրոդյուսեր Էմիլ Հեինին։  Երգի նոր ձայնասկավառակի հետ տեսանյութը հայտնվել է Eminem- ի Youtube ալիքում, 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին։ Ավելի քան մեկ ամիս է, ինչ ստացել է ավելի քան 60 միլիոն դիտում։
Դիրքերը հիթ-շքերթներում
Երգը հասել է Մեծ Բրիտանիա յի UK Singles Chart- ի առաջին հոիզոնականին, դառնալով այս աղյուսակը գլխավորող Էմինեմի իններորդ զույգը։  Երգը նաև բարձրացավ վերևում Նորվեգիա յում և Շվեդիա յում։
Հավաստագրումներ
! scope="row"| Portugal (AFP)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Աիմ (գյուղ, Այանո-Մայսկի շրջան)
Աիմ (Аим), գյուղ Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Այանո-Մայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 204 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Այանո-Մայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1844 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ամֆիկոելաս
Ամֆիկոելաս, խոտակերների ցեղին պատկանող կենդանի, մտնում է Զավրոպոդների խմբի մեջ։ Այս ցեղն ներառում է A. altus և A. fragillimus տեսակները։
Նկարագիր
A. fragillimus տարբերվում է իր ողնաշարով, չափերի պատճառով գիտնականները կասկածում են, որ նրանք գոյություն են ունեցել։ Եթե նա իսկապես գոյություն է ապա նրա երկարությունը եղել է մոտ 40-62մ, իսկ քաշը 155տ։ Ամֆիկոելասը 2- անգամ մեծ է Կապույտ Կետից։ A. altus հասնում է 25մ երկարության 2010 թ.-ին Հենրի Գալիանոն և Ռաիմունդ Ալբերսդորֆերը ներկայացրեցին Ամֆիկոելասի նոր տեսակ- Amphicoelias «brontodiplodocus» ։ Մասերը գտել է Մորիսոննը Բիգխորն լճում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դինոզավրեր
Իգոր Տեր-Հովհաննիսյան
Ավարտել է Լվովի ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտը (1959 թ.)։ Հեռացատկի աշխարհի կրկնակի (1962 թ., 1967 թ.) ռեկորդակիր, Մելբուռնի, Հռոմի (3-րդ մրցանակ), Տոկիոյի (3-րդ մրցանակ) և Մեխիկոյի Օլիմպիական խաղերի մասնակից։ Հեռացատկի ԽՍՀՄ (12 անգամ) և Եվրոպայի 6-ակի չեմպիոն։ 11 անգամ բարելավել է ԽՍՀՄ հեռացատկի ռեկորդը (774 սմ-ից հասցրել 835-ի)։ Դասվում է թեթև աթլետիկայի պատմության 10 լավագույն ցատկորդների շարքում։
1972-1983 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին առընթեր ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի կոմիտեում, որպես թեթև աթլետիկայի մարզիչ, 1983 թվականից՝ թեթև աթլետիկայի ԽՍՀՄ հավաքական թիմերի գլխավոր մարզիչ։ Հեղինակ է մի շարք գրքերի և գիտական հոդվածների։
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1938 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ մարզիկներ Կատեգորիա:Հայ հեռացատկորդներ Կատեգորիա:ՖԿՀՊԻ պատվավոր պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Մանկավարժական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Խորհրդահայեր
Միխայիլ Ստրոգով
«Միխայիլ Ստրոգով։Արքայի սուրհանդակը» (Michel Strogoff), Ժյուլ Վեռնի վեպը, որը գրվել է 1874—1875 թվականներին։ Ի տարբերություն Ժյուլ Վեռնի հայտնի մյուս ստեղծագործությունների, չի վերաբերվում գիտա-ֆանտաստիկ ժանրին, այլ հանդիսանում է արկածային վեպ։ Չնայած վեպում նկարագրվում են իրադարձություններ, որոնք վեպի գրման ժամանակաշրջանին են վերաբերվում, գիրքը բացահայտ պատմական ենթատեքստ չի պարունակում։
Իվան Տուրգենևի պնդմամբ վեպը թարգմանվել է ռուսերեն լեզվով։ Թարգմանիչ Էտցելը, որը գտնվում էր Ժյուլ Վեռնի հետ նամակագրական կապի մեջ, նրան է ուղարկում մի քանի դիտողություններ՝ վեպի տեքստի վերաբերյալ։ Պատասխանելով այդ դիտողություններին, Ժյուլ Վեռնը գրում է. «Ձեր նշումները շատ արժեքավոր են։ Ես ամեն ինչ կարգի կբերեմ, բայց միայն այն բանից հետո, երբ կստանամ դիտողություններ Տուրգենևի կաղմից»։ Էտցելը հավաքած տեքստը ցույց է տալիս Տուրգենևին։ Տուրգենևը անում է մի շարք դիտողություններ և ուղղումներ՝ մասնավորապես, թաթարական արշավանքի նկարագրությունը, որը Ժյուլ Վեռնը հատագայում վերամշակեց ։ Վեպը լույս տեսավ Սանկտ Պետերբուրգում։
Սյուժե
Միխայիլ Ստրոգովը Ալեքսանդր II արքայի մոտ ծառայում է՝ որպես սուրհանդակ։ Երբ թաթարական խան Ֆեոֆարը ապստամբություն է բարձրացնում Սիբիրի արևելքում, Ստրոգովը՝ արքայի հանձնարարությամբ, ուղևորվում է Իրկուտսկ։ Ստրոգովի խնդիրն է նախազգուշացնել Իրկուտսկի նահանգապետին, որը արքայի հարազատ եղբայրն է, նրա նկատմամբ նախապատրաստվող դավադրության և Իվան Օգարևի պետական դավաճանության մասին։ Ճանապարհին նա հանդիպում է Նադյա Ֆյոդորովային, Հարրի Բլոունտին՝ անգլիական թերթի թղթակցին և ֆրանսիական թերթի թղթակից Ալսիդա Ժոլիվյեին։ Բլոունտը և Ժոլիվյեն գնում են համարյա նույն ճանապարհով ինչ Ստրոգովը՝ ճանապարհին անընդհատ բաժանվելով և նորից հանդիպելով։ Շուտով Միխայիլը և Նադյան գերի են ընկնում Իվան Օգարևի կողմից գլխավորած թաթարական ջոկատին։ Նրանց մեղադրում են լրտեսության մեջ։ Ֆեոֆան խանի դատավճռով Միխայիլին՝ թաթարական օրենքների համաձայն, կուրացնում են՝ աչքերի վրայով տանելով շիկացած սուրը (վերջում պարզվում է, որ երջանիկ պատահականության շնորհիվ Միխայիլի տեսողությունը, այնուամենայնիվ, պահպանվել է)։ Շուտով Նադյաին և Միխայիլին հաջողվում է փախչել և նրանք սիբիրյան մի գյուղացու օգնությամբ հասնում են Իրկուտսկ, որտեղ և հասցնում են նախազգուշացնել նահանգապետին։
Այլ
«Լեգենդար Միխայիլ Ստրոգով» մյուզիքլ (2011), Ֆրանսիա, ռեժիսոր Նեդ Դրուժիկ
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Ֆրանսերեն վեպեր Կատեգորիա:Հեռուստաշոուների հիմք ծառայած վեպեր
(9706) Բոումա
(9706) Բոումա (Bouma), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,004993 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6895 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3205 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1902,67 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189208 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,42° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Տագուկյուլա
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Հիյումա նահանգի Կեինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Բաղ (Աղբակի գավառ)
Բաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում ։
Պատմություն
1895-1896 թվականների ժամանակ գյուղը ենթարկվել է թալանի և ավերածության ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ուլանով (գյուղ, Խմելնիկի շրջան)
Ուլանով (Уланів), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1433 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ուլանով գյուղում բնակվում էր 3 038 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,6 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 542,5 մարդ/կմ²։
Հազարատերևուկ սովորական
Հազարատերևուկ սովորական, թաղաղուազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։
Տարածվածություն
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների թփուտներում, անտառներում, մարգագետիններում, դաշտերում և ճանապարհների եզրերին։ Հանդիպում է ամենուրեք, բոլոր մարզերում։ Ծաղկահյութաբեր և գեղազարդային բույս է ։
Նշանակություն
Բուժական նպատակներում օգտագործում են ծաղկող բույսի վերին մասը։ Ամբողջ բույսն ունի յուրահատուկ բուրմունք և դառը համ։ Հազարատերևուկն որոշ ճարպոտ կերակրատեսակներում և լիկյորներ պատրաստելիս օգտագործում են որպես համեմունք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Դեղաբույսեր Կատեգորիա:Ծածկասերմեր Կատեգորիա:Թաղաղուազգիներ Կատեգորիա:Բազմամյա բույսեր Կատեգորիա:Խոտաբույսեր Կատեգորիա:1753 թվականին նկարագրված բույսեր Կատեգորիա:Եվրոպայի բուսական աշխարհ Կատեգորիա:Ասիայի բուսական աշխարհ
Անաստասիևկա (Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջան)
Գյործում են մշակույթի տունը, գրադարանը, հիվանդանոցը, համաբուժարանը (պոլիկլինիկան), միջնակարգ դպրոցը, մանկապարտեզը ։ Գյուղական գերեզմանատանը կա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհվածների եղբայրական շիրիմ, ինչպես նաև՝ մարտերում ընկածների անհատական բազմաթիվ շիրիմներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր
(1823) Գլիզե
(1823) Գլիզե (Gliese), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1951 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1951 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կառլ Ռեյնմուտի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գերմըսի
Գերմըսի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառի Մեծկերտի գավառակում ։ Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Տասներկուանկյուն
Կանոնավոր տասներկուանկյուն
a կողմով կանոնավոր տասներկուանկյան մակերեսը որոշվում է այս բանաձևով՝
Կամ արտագծված շրջանագծի R շառավղով՝
Կամ ներգծված շրջանագշի r շառավղով՝
Կարկինի ու քանոնի օգնությամբ դոդեկագոնի կառուցման սխեման
Գաուս-Վանցելի թեորեմի համաձայն, կանոնավոր տասներկուայնկյունը հնարավոր է կառուցել միայն իկարկինի ու քանոնի օգնությամբ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բազմանկյուններ
Կասկած
Կասկած, մարդու բանական (ինտելեկտուալ) զգացմունքներից մեկը, որը պայմանավորված է ինչ-որ բանի մասին սպառիչ տեղեկություններ չունենալով և անվստահությամբ։ Կասկածը թերահավատության հուզական-իմացական դրսևորումն է։ Հակադարձ վիճակը վստահությունն է, հավատը։ Կասկածը որպես, մտահուզային գործընթաց, կարևոր դեր է խաղում մարդու ստեղծագործական գործունեության մեջ։
Կասկածամտություն
Բնավորության գիծ, որն ունեցող մարդը չի վստահում ուրիշներին, թերահավատ է ապագայի նկատմամբ։ Ներխմբային փոխհարաբերություններում Կասկածամտություն դրսևորվում է խմբի մյուս անդամների և հատկապես առաջնորդի նկատմամբ պաշտպանական դիքորոշմամբ, մի հանգամանք, որը դժվարացնում է փոխըմբռնումը և իջեցնում է համատեղ գործունեության արդյունավետությունը։
Կատեգորիա:Հոգեբանություն Կատեգորիա:Թերահավատություն Կատեգորիա:Էմոցիաներ
Մեծ երկիրը
«Մեծ երկիրը» («Большая земля»), 1944 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ։ Վերականգնվել է Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում 1974 թվականին։ ԱՄՆ-ում ցուցադրվել է «Ուրալյան ճակատ» խորագրով («The Ural Front»):
Սյուժե
Սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը։ 1941 թվականի օգոստոս։ Ուրալում գտնվող մի քաղաքում կանայք իրենց ամուսիններին պատերազմ են մղում։ Այժմ նրանք մնացել են միայնակ և պետք է իրենք կատարեն բոլոր գործերը։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին՝ Աննան, կամք ու անհրաժեշտ կազմակերպչական ունակություններ է ցուցաբերում։
Ուրալ են տարհանում արդյունաբերությունը, իսկ սարքավորումների հետ գալիս են նաև մարդիկ այն վայրերից, որտեղ ընթանում են կամ շուտով կարող են մարտական գործողություններ սկսվել։ Այդ մարդիկ դարձել են փախստական, նրանց պետք է ապաստան տան։ Աննան իր տուն է վերցնում ընտանիք՝ մի կնոջ իր երեխաների հետ, մյուսները նույնպես հետևում են նրա օրինակին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:«Մոսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:1944 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
Լևոն Տեր-Հովսեփյան
Լևոն Տեր-Հովսեփյան Հովսեփի (, Երևան), բանվոր հեղափոխական, Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1920)։
1895 թվականից աշխատել է Բաքվի մեխանիկական արհեստանոցներում։ 1901 թվականից ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Բալախանիում ՌՍԴԲԿ խմբակների կազմակերպման աշխատանքներին։ 1902 թվականին ձերբակալվել է և ութ ամսվա կալանքից հետո արտաքսվել Երևան։ Եղել է Երևանի առաջին սոցիալ-դեմոկրատական խմբակի (ստեղծված 1901 թվականի վերջին) անդամ։ Ակտիվ ագիտացիոն աշխատանք է կատարել բանվորների շրջանում։ Բազմիցս ձերբակալվել և աքսորվել է, երկու անգամ՝ 1911 թվականին և 1914 թվականին դատապարտվել է տաժանակիր աշխատանքի։
Ազատվել է 1917 թվականի Փետրվարյան հեղաշրջումից հետո։ Մասնակցել է 1920 թվականի մայիսի բոլշևիկյան ապստամբությանը, ինչպես նաև 1921 թվականի Հայաստանի ինքնիշխանության վերականգնման համար մղված փետրվարյան ապստամբության դաժան ճնշմանը՝ Ղամարլուի (Արտաշատ) ռազմաճակատում։ Ընտրվել է կոմբջջի քարտուղար։ 1922 թվականից աշխատել է խորհրդային և արհմիութենական մարմիններում։
Կատեգորիա:1943 մահեր Կատեգորիա:1878 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ հեղափոխականներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ
Կիկերինո
Կիկերինո (Кикерино), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1883 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (283901-284000)
Աստերոիդների ցանկ (283801-283900) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (284001-284100)
Կույալնիկի լիման
Ծովից բաժանված է մինչև 3 կմ հասնող ավազաթմբով։ Ջրի աղիությունն այս պահին կազմում է մոտ 75 պրոմիլե։
Լիմանի մեջ է թափվում Մեծ Կույալնիկ գետը։ Կույալնիկի լիմանի շրջանում է գտնվում Ուկրաինայի ամենացածր կետը՝ −5 մետր ծովի մակերևույթից ցածր։
Մի շարք հետազոտողների կարծիքով, անվանումը կապված է ջրի մեջ աղերի բարձր պարունակության հետ, և առաջացել է թուրքերեն «կույանլիկ» (խիտ) բառից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սև ծով Կատեգորիա:Ուկրաինայի լիմաններ Կատեգորիա:Եվրոպայի լճեր
Գորդոն Լայտֆուտ
Գորդոն Լայտֆուտ (Gordon Meredith Lightfoot, Jr., ), կանադացի հեղինակ-կատարող, որը լայն ճանաչում է ստացել միջազգային ֆոլկ, քանթրի և փոփ բեմերում նախ և առաջ «Early Morning Rain» (1966 թվական ), «If You Could Read My Mind» (1970 թվական), «Sundown» (1974 թվական, #1 USA), «Carefree Highway» (1974 թվական), «Rainy Day People» (1975 թվական) և «The Wreck of The Edmund Fitzerald» (1976 թվական, #2 USA) երգերի շնորհիվ։ Գորդոն Լայտֆուտի 17 ալբոմներ ընդգրկվել են  Billboard 200-ի մեջ, «Sundown» երգը (1974 թվական) գլխավորել է հիթ-շքերթը ։
Լայտֆուտի երգերը կատարել են այնպիսի երաժիշտներ, ինչպիսիք են Էլվիս Փրեսլին, Ջոնի Քեշը, Ջերի Լի Լյուիսը, Peter,Paul & Mary-ն, Բոբ Դիլանը, Ջուդի Քոլինզը, Բարբրա Ստրեյզանդը, Ջոնի Մետիսը, Սենդի Դենին, Տոնի Ռայսը։ «The Band» խմբի ղեկավար Ռոբի Ռոբերտսոնը Լայտֆուտի ստեղծագործություններն անվանել է «ազգային մշակույթի գանձեր» ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի երգիչներ Կատեգորիա:Կանադացի երգահաններ Կատեգորիա:Կանադացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Կանադացի երաժիշտներ Կատեգորիա:Կանադացի դերասաններ
Տագուլա
Տագուլա (Tagula), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Տիլլիստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 163 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Տիլլիստե շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Լոժա (Ույմենի վտակ)
Լոժա (Ложа), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ույմեն գետի ձախ ափով՝ 56 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 30 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։ Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Բրունովկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)
Բրունովկա (Брунівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրունովկա գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Աիսովո
Աիսովո (Аисово, Айыс), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի բնակավայրեր
Բանզ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Աշխարհաբար
Աշխարհաբար, միջին հայերենի անմիջական շարունակությունը։ Աշխարհաբարի և միջին հայերենի սահմանը, ինչպես նշում է Հրաչյա Աճառյանը, չի կարելի նշել որևէ վճռական կետ։ Աշխարհաբարը խիստ կերպով սահմանազատված չէր նաև հայերենի բարբառներից ու գրաբարից ։
Միջին հայերեն
Միջին հայերեն՝ մի շարք բարբառների խումբ, որոնք պայմանականորեն միավորվում են մեկ խմբի մեջ։ Դրանցից հիմնականը Կիլիկյան բարբառը ։ Միջին հայերեն են համարում 12 – 16-րդ դարերի հայ գրականությամբ ավանդված լեզվական այն բազմազան տարրերի ամբողջությունը, որը հասկանալի էր տարբեր բարբառներով խոսող հայ ժողովրդի տարբեր հատվածներին։
Աշխարհաբար
Աշխարհաբարը չպետք է նույնացնել ժամանակակից հայերենի հետ։ Աշխարհաբարը մշակվում էր հայ ժողովրդի տարբեր հատվածների խոսակցական լեզվի համընդհանուր տարրերի, միջին հայերենի և գրաբարի հասկանալի իրողությունների համադրությամբ։ Սակայն նրա ձևավորման պրոցեսը շատ դանդաղ էր ընթանում։ Հայաստանում հաճախակի տեղի ունեցող պատերազմները, հայ ժողովրդի տնտեսական ու քաղաքական մասնատվածությունը, հայ ժողովրդի մշակույթի և գրականության զարգացման դանդաղ տեմպը խիստ կերպով ներգործում էին այդ լեզվի զարգացման ու կատարելագործման ընթացքի վրա, որի հետևանքով աշխարհաբարը չէր կարողանում ազատվել քերականական միևնույն իմաստն արտահայտող բազմազան ձևերից և դառնալ միասնական ու կայացած օրինաչափություններ ունեցող լեզու։
Միջին հայերեն
Միջին հայերենի կազմավորումը
5 – 9 դարերում հայերենի հնչյունային համակարգը զգալի փոփոխություններ է կրել։ Որը ժամանակի ընթացքում առաջացնում է ճեղքվածք։ Ձայնավորների ու ձայնորդների հաջորդող ձայնեղ բաղաձայները (բ, գ, դ, ձ, ջ) խլանում են, իսկ խուլերը (պ, կ, տ, ծ, ճ)՝ դառնում ավելի ձայնեղ։ Անփոփոխ են մնում սկ, ստ, սպ, շպ, շկ, շտ տառակապակցությունները և ն-ին հաջորդող ձայնեղների արտասանությունը (նբ, նգ, նդ, նձ, նջ) ։
Աշխարհաբար
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայերեն
Միջին հայերեն
Միջին հայերենի կազմավորումը
Միջին հայերենով սկսում են գրել գրաբարին զուգահեռ, սակայն միջին հայերեն կիրառությունները ավելի չէին, քան գրաբարինը։ Գրիչներին շեղում էր առկա արտասանությունը։ Միջին հայերենի առաջին օրինակը, ըստ Աճառյանի, Վահրամ սպարապետի որդի Գրիգորի դեղագրի՝ Բուսայիդի ձեռագիրն է՝ գրված 1037 թվականին, որտեղ գրաբարից այլ տարբերություններից բացի նաև առաջին անգամ կիրառվում է ֆ տառը։ Ներսես Շնորհալին իր առակներն ու հանելուկները գրում էր ժողովրդական՝ միջին հայերենով, իսկ Ընդհանրականը ու Յիսուս Որդին՝ գրաբարով ։
Միջին հայերենի կազմավորման գործընթացը զուգադիպում է արաբական տիրապետության վերացմանը, հայ պետականության վերականգնմանը և հայ ժողովրդի տնտեսական ու մշակութային կյանքի աշխուժացմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայոց լեզվի պատմություն Կատեգորիա:Զարգացած միջնադարի հայկական մշակույթ Կատեգորիա:Հայկական լեզուներ Կատեգորիա:Լեզուներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստան
Բրայան Փրայս
Բրայան Փրայս (Brian Price, ), կանադացի թիավարող, որը 1998-2012 թվականներին խաղացել է Կանադայի ակադեմիական թիավարության հավաքականի կազմում։ 2008 թվականին Պեկինում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն է, 2012 թվականին Լոնդոնում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի եռակի չեմպիոն, Աշխարհի գավաթի բազմակի հաղթող, ազգային և միջազգային նշանակություն ունեցող բազմաթիվ ռեգատաների հաղթող և մրցանակակիր։
Կենսագրություն
Բրայան Փրայսը ծնվել է 1976 թվականի փետրվարի 19-ին` Կանադայի Օնտարիո նահանգի Բելվիլ քաղաքում։Մանկության տարիներին նա տառապել է սուր լիմֆոբլաստային լեյկոզով, անցել է քիմիաբուժության կուրս և 5 տարի շարունակ հետևել ուժեղ ներգործող պատրաստուկներ ընդունելու խիստ աշխատակարգին, ինչը բացասաբար է ազդել նրա վահանաձև գեղձի աշխատանքի վրա և հանգեցրել խանգարման աճի։ Դրա պատճառով Փրայսն ունեցել է համեմատաբար կարճ հասակ՝ 162 սմ, իսկ քաշը՝ ոչ ավելի, քան 55 կգ, որը ակադեմիական թիավարության ղեկի համար հարմար էր պարամետրերին։ Այնուհետև, դառնալով իր սերնդի լավագույն թիավարողներից մեկը, նա բազմիցս նշել է հիվանդության դերը մարզական գործունեությունում․
Նա ակադեմիական թիավարությամբ սկսել է զբաղվել 1995 թվականին՝ մարզվելով Բելվիլի «Քվինթե» տեղական թիավարական ակումբում։ Ավելի ուշ սովորել է Տորոնտոյի Սենեկա քոլեջում, 1997-1998 թվականներին եղել է տեղի թիավարողների թիմի անդամ, պարբերաբար մասնակցել է ուսանողական տարատեսակ ռեգատաների։ Քոլեջում ստացել է քաղաքացիական շինարարության մարզային աստիճան։
Առաջին անգամ նրան Կանադայի ազգային հավաքական կանչել են 1998 թվականին, այդ ժամանակ նա խաղացել է 8 կգ թեթևքաշայինների մրցաշարային աղյուսակում։ Շուտով տեղափոխվել է դասական ծանր ութնյակի, մասնավորապես, այս կարգապահության մեջ հայտարարվել է Վինիպեգի Պանամերիկյան խաղերում։
2001 թվականին նա խաղադաշտ է դուրս եկել Լյուցեռնում կայացած աշխարհի առաջնությունում՝ եզրափակչում գրավելով վեցերորդ հորիզոնականը։
2003 թվականին նա լավագույնն էր Լյուցեռնում կայացած Աշխարհի գավաթում, իսկ Միլանում կայացած Աշխարհի գավաթում նա երկու անգամ բարձրացրել է իր դիրքն աղյուսակում․ զուգախաղում ստացել է բրոնզե, իսկ ութնյակում` ոսկե մեդալ։
Մի շարք հաջող ներկայացումների շնորհիվ նա 2004 թվականին ստացել է իրավունք՝ ներկայացնելու երկիրը Աթենքում կայանալիք Ամառային օլիմպիական խաղերում, բայց նա չի կարողացել հաղթել այդտեղ, նա եզրափակիչ փուլում գրավել է 5-րդ հորիզոնականը։
2005 թվականին Գիֆուում կայացած աշխարհի առաջնությունների ութնյակներում նա կարողացել է որակավորվել եզրափակիչ B-ում և իր տեղը գտնել մրցումների եզրափակիչ արձանագրության յոթերորդ շարքում։
2006 թվականին Իթոնում կայացած աշխարհի առաջնությունում արժանացել է բրոնզե մեդալի։
Հաղթելով 2008 թվականին Լյուցեռն քաղաքում կայացած Աշխարհի գավաթը՝ նա բարեհաջող կերպով անցել է Պեկինում կայանալիք Ամառային օլիմպիական խաղերի համար ընտրությունը։ Եզրափակչի ութնյակների փուլում հաղթել է իր բոլոր մրցակիցներին, այդ թվում՝ ավելի քան մեկ վայրկյան առաջ գերազանցելով Մեծ Բրիտանիայի ամենամոտ հետապնդողներից և դրանով իսկ նվաճելով ոսկե օլիմպիական մեդալ։ Այս բացառիկ հաջողության համար հետագայում այս անձնակազմի բոլոր անդամները տեղափոխվել են Կանադայի մարզական փառքի սրահ ։
Պեկինի օլիմպիական խաղերից հետո Բրայան Փրայսը դադար է վերցրել իր մարզական կարիերայում, ամբողջովին բաց է թողել 2009 և 2010 թվականների մրցաշրջանները՝ իրեն դրսևորելով մոտիվացիոն ճարտասանությունում։ Նա ճանապարհորդել է ամբողջ երկրով մեկ, ելույթ ունեցել տարբեր լսարանների առջև՝ սկսած խոշոր ընկերություններից մինչև հանրակրթական դպրոցներ, պատմել է փոքրիկ քաղաքից մի տղայի, այսինքն՝ իր պատմությունը, որը երկարատև պայքար է մղել քաղցկեղի դեմ և ճանապարհ գնացել դեպի օլիմպիական ոսկի։
Լինելով Կանադայի հավաքականի առաջատարների թվում՝ նա 2012 թվականին մասնակցել է Լոնդոնում անցկացվող օլիմպիական խաղերին։ Այդ անգամ ութնյակում նրանք վերջնակետին հասել են երկրորդը, վճռական մրցավազքում հետ մնալով Գերմանիայի անձնակազմից` դրանով իսկ նվաճելով արծաթե օլիմպիական մրցանակ։ Խաղերի ավարտին Փրայսը, որպես պրոֆեսիոնալ մարզիկ, վերջնականապես ավարտել է իր կարիերան ։
2015 թվականին նա մասնակցել է Տորոնտոյում անցկացվող Պանամերիկյան խաղերի տնային ջահերի էստաֆետային։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական չեմպիոններ Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մեդալակիրներ Կատեգորիա:Կանադացի օլիմպիական մարզիկներ Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Աստիճանացանց
Աստիճանացանց՝ քարտեզի (գլոբուսի) վրա միջօրեականների ու զուգահեռականների հատումից առաջացած ցանց։ Աշխարհագրական քարտեզը և գլոբուսը, պատած են նուրբ ցանցով։ Դա երկրի աստիճանացանցն է։ Այն կազմված է միջօրեականներից և զուգահեռականներից, որոնք բաժանված են աստիճանների։ Միջօրեականները հատվում են Երկրի բևեռներում՝ Հյուսիսային բևեռում և Հարավային բևեռում։ Բոլոր միջօրեականները նույն երկարությունն ունեն։ Ըստ միջօրեականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական երկայնությունը։ Զուգահեռականները «գոտևորում» են Երկիրը։ Ի տարբերություն միրջօրեականների, դրանք չեն հատվում և ունեն տարբեր երկարություն․ որքան հեռու են բևեռներից, այնքան երկար են։ Ամենաերկար զուգահեռականը կոչվում է հասարակած և ունի 40075160 կմ երկարություն։ Հասարակածը հավասար հեռավորության վրա է գտնվում բևեռներից և երկիրը բաժանում է Հյուսիսային ու Հարավային կիսագնդերի։ Լոնդոնում գտնվող Գրինվիչի աստղադիտարանով անցնող միջօրեականը գիտնականներն ընդունում են որպես սկզբնական միջօրեական (0°)։ Դրանից են սկսում միջօրեականների հաշվարկը։ Ըստ միջօրեականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական երկայնությունը։ Գրինվիչի միջօրեականից արևելք ընկած բոլոր վայրերն ունեն արևելյան երկայնություն, իսկ արևմուտք ընկածները՝ արևմտյան երկայնություն։
Զուգահեռականների հաշվարկը կատարվում է հասարակածից։ Ըստ զուգահեռականների որոշում են տվյալ վայրի աշխարհագրական լայնությունը։ Երկրի մակերևույթի՝ հասարակածից հյուսիս գտնվող բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնություն, հարավ գտնվողները՝ հարավային լայնություն։ Լայնություններն ու երկայնություններն աշխարհագրական կոորդինատներ են, որոնք որոշում են կետերի դիրքը Երկրի մակերևույթի վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քարտեզագրություն
Կրուգլոեի կամուրջը
«Կրուգլոեի կամուրջը» («Круглянский мост»), 1989 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում և Յու. Տարիչի ստուդիայում Վասիլի Բիկովի վիպակի հիման վրա։
Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1990 թվականի մարտի 10-ին։
Սյուժե
Ֆիլմի գործողությունը տեղի է ունենում 1942 թվականի աշնանը օկուպացված Բելառուսի տարածքում։ Չորս պարտիզանները հրաման են ստացել պայթեցնել կամուրջը, որը ռազմավարական նշանակություն չունի։ Հրամանը մինչև վերջ պարզ չէ, բայց այն պետք է կատարել։ Եվ ֆիլմի հերոսները գնում են կատարելու առաջադրանքը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:1989 ֆիլմեր Կատեգորիա:«Բելառուսֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայրենական մեծ պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ֆիլմեր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ
(9707) Պետրուսկոնինգ
(9707) Պետրուսկոնինգ (Petruskoning), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,605222 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2355 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,975 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1535,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234389 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,12° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
(1824) Հաուվորթ
(1824) Հաուվորթ (Haworth), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1952 թվականի մարտի 30-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,883308 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7652 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0014 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1788,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,201311 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,93° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1952 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ինդիանայի համալսարանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հասմիկ Ղարայան
Հասմիկ Սեդրակի Ղարայան, հայ բանաստեղծուհի, ազատամարտիկ, Ղարաբաղյան շարժման մասնակից։ Հայաստանի և Արցախի գրողների միությունների անդամ։ «Դեմոկրատ հայեր» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ (2003)։
Կենսագրություն
Հասմիկ Ղարայանը ծնվել է 1941 թվականին, ԼՂՀ Ասկերանի շրջանի Դահրավ գյուղում։ 1992—1993 թվականներին «Սյունիք» աշխարհազորի կազմում մասնակցել է Լաչինի շրջանի (Զարովս, Ղոչազ, Գյուսյուլու) ազատագրական մարտերին։ 1993—1994 թվականներին եղել է ՀՀ տարբեր թերթերի զինվորական թղթակիցը ԼՂՀ-ում։ 1994 թվականից բնակվում է Երևանում։
Ղարայանի առաջին գործերը տպագրվել են Արցախի և Հայաստանի մամուլում։ Լույս են տեսել «Ցավի ծաղիկ» (Երևան, 1993), «Երկնաքարեր» (Երևան, 1995), «Արցախյան Գողգոթա» (Երևան, 1996), «Կրակի լույսը» (Երևան, 1997), «Շիկացած արցունքներ» (Երևան, 1997), «Ժպիտս խաչից կ է ծանր» (Երևան, 1998), «ճակատագրեր» (Երևան, 2003) բանաստեղծությունների ժողովածուները, որոնցում փառաբանել է ազատության գաղափարը, մայրական սերը, իրենց կյանքը հայրենիքի ազատությանը նվիրաբերած հայորդիներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ
Ներդրումային ընկերություն
Ներդրումային ընկերություն (Investment company), ներդրումային նպատակներով արժեթղթերը պահպանող և կառավարող ընկերություն։ Ներդրումային ընկերությունները ներդնում են իրենց հաճախորդների գումարները, որոնք իրենց հերթին մասնակցում են շահույթին և վնասին ։
Պատմություն
17-րդ դարում արդեն գործում էին այնպիսի ֆինանսական կազմակերպություններ (ակցեպտի տներ և վաճառականների բանկեր), որոնք կատարում էին ժամանակակից ներդրումային ընկերությունների որոշ գործառույթներ։ Այդ կազմակերպությունները կարևոր դեր են կատարել Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների ժամանակաշրջանի առևտրային առաքելությունների ֆինանսավորման գործի մեջ ։ 1774 թվականին դանիացի առևտրական և բրոքեր Ադրիան վան Քեթվիչը (Adriaan van Ketwich) ստեղծում է ներդրումային առաջին թրեսթերից մեկը ։
Հայաստան
Համաձայն Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության, ներդրումային ընկերություն է համարվում այն բաժնետիրական կամ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը, որն ունի «Արժեթղթերի շուկայի մասին» ՀՀ օրենքով և դրա հիման վրա ընդունված նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված կարգով ներդրումային ծառայությունների մատուցման լիցենզիա և որի գործունեությունը ներդրումային ծառայությունների մատուցումն է` առանձին կամ ոչ հիմնական ծառայությունների հետ մեկտեղ ։
Ռեզեկնե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1773 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Կիկինո (գյուղ, Տյոմկինսկի շրջան)
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 232 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի բնակավայրեր
Զագրեբլյա (գյուղ, Մալինի շրջան)
Զագրեբլյա (Загребля), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1850 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:1939 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Անշարժացում
Անշարժացում, վնասված (հիվանդ) օրգանի համար հանգիստ պահանջող վնասվածքների, բորբոքային և այլ ծանր հիվանդագին գործընթացների ժամանակ վերջույթի կամ մարմնի տարբեր մասերի անշարժության ապահովումը։ Տարբերում են տրանսպորտային (ժամանակավոր) և բուժական (մշտական) անշարժացում։
Բուժական անշարժացումը, որպես կանոն, իրականացնում է բժիշկը, երբեմն՝ բուժակը, առավել հաճախ՝ գիպսակապով։
Տրանսպորտային անշարժացում
Տրանսպորտային անշարժացումը կոտրվածքների և այլ ծանր հիվանդությունների ժամանակ առաջին օգնության կարևորագույն միջոցառում է։
Տրանսպորտային անշարժացումն իրականացնում են դեպքի վայրում, դրա նպատակը տուժածին բուժհիմնարկ տեղափոխելիս մարմնի վնասված մասի կրկնակի վնասման կանխումն է։ Բուժհիմնարկում անհրաժեշտության դեպքում ժամանակավոր անշարժացումը փոխարինում են մշտականով։ Հատկապես կոտրվածք ունեցող տուժածներին առանց անշարժացման չի թույլատրվում տեղափոխել կամ տրանսպորտով փոխադրել թեկուզ կարճ տարածություն։
Տրանսպորտային անբավարար անշարժացումը կարող է մեծացնել ոսկրային բեկորների տեղաշարժումը և ոսկրերի սուր բեկորներով վնասել նյարդացողուններն ու խոշոր արյունատար անոթները։ Փափուկ հյուսվածքների ծավալուն վերքերի, ինչպես նաև բաց կոտրվածքների ժամանակ տրանսպորտային անշարժացումը կանխում է վարակի արագ տարածումը, ջերմային ծանր այրվածքների (հատկապես վերջույթների) ժամանակ նպաստում այրվածքային հիվանդության համեմատաբար թեթև ընթացքին։
Տրանսպորտային անշարժացումը վնասվածքային շոկի կանխարգելման հիմնական միջոցառումներից է։
Տրանսպորտային անշարժացման ձևեր
Դեպքի վայրում, ժամանակավոր անշարժացման նպատակով, օգտագործում են առավելապես մետաղաձողից և տարբեր պինդ նյութերից կիսախողովակի ձևով պատրաստած բեկակալներ, որոնք կապվում են մարմնի վնասված մասին։ Բեկակալ դնելը վերջույթների տրանսպորտային անշարժացմանման հիմնական ձևն է։
Պատրաստի տրանսպորտային բեկակալներն ըստ կառուցվածքի լինում են բարդ և հասարակ՝ մետաղալարերից կամ նրբատախտակից պատրաստված, իսկ գործարանային բեկակալներն օգտագործվում են բացառապես բուժաշխատողների (շտապ բժշկական օգնության անձնակազմը և այլք) կողմից։ Մնացած դեպքերում պետք է լինում օգտագործել հանպատրաստից սարքած բեկակալներ (նրբատախտակի ձողից, պինդ ստվարաթղթից, տախտակի բարակ կտորներից, գավազանից, ճիպոտների խրձից)։ Հարմար միջոցների բացակայության դեպքում վնասված ձեռքը գլխաշորով կամ հագուստի ծայրով ամրացնում են մարմնին, իսկ վնասված ոտքը՝ կապում առողջին։ Բինտի փոխարեն կարելի է օգտագործել սրբիչ, որևէ գործվածք։
Տրանսպորտային անշարժացում կատարում են որքան հնարավոր է արագ բեկակալը, որպես կանոն, դնում են հագուստի և կոշիկի վրայից, քանի որ հագուստը հանելիս տուժածին կարող է լրացուցիչ վնասվածք պատճառել։ Բեկակալը փաթաթում են բամբակով կամ որևէ փափուկ գործվածքով։ Մարմնի մերկացրած մակերևույթին բեկակալ դնելիս, պառկելահարուկներից խուսափելու համար, ոսկրային ցցվածքները (կոճերը, ոսկրաթմբիկները) պետք է պաշտպանել թանզիֆե կամ բամբակե տակդիրով։ Վերքերի առկայության դեպքում սկզբում դրանց վրա պետք է դնել մանրէազերծած վիրակապ (հագուստն այդ հատվածում հարկավոր է կտրել) և դրանից հետո միայն իրականացնել անշարժացում։ Եթե անհրաժեշտություն է առաջանում վերքից արյունահոսությունը դադարեցնող լարան օգտագործել, ապա այն պետք է դնել մինչև բեկակալավորումը։ Այսպիսի դեպքերում վերքի վրա վիրակապ չի դրվում, լարանի տակ դրվում է գրություն, որտեղ նշվում է այն դնելու ժամանակը։