cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Քաղցկեղածնություն
Ուռուցքի սուպրեսոր գեներ
Ուռուցքի սուպրեսոր գեների մուտացիաները, որոնք տեղի է են ունենում էմբրիոնալ գծի բջիջներում, փոխանցվում են հաջորդներին և մեծացնում են քաղցկեղի ախտորոշման հավանականությունը ապագա սերունդներում։ Այդպիսի ընտանիքների անդամներն ունենում են քաղցկեղով բարձր հիվանդացություն և բազմաթիվ ուռուցքների լատենտության նվազում։ Ուռուցքների տիպերը սովորաբար յուրահատուկ են ուռուցքի սուպրեսոր գենի ամեն տիպի մուտացիայի համար, և որոշ մուտացիաներ կոնկրետ տեսակի քաղցկեղներ են առաջացնում, իսկ այլ մուտացիաներ այլ տեսակի քաղցկեղներ են առաջացնում։ Ուռուցքի մուտանտ սուպրեսոր գենի ժառանգման մոդելը հետևյալն է՝ ախտահարված ընտանիքի անդամը ժառանգում է դեֆեկտավոր գենը մի ծնողից և նորմալ գենի օրինակը մյուս ծնողից։ Օրինակ, անձիք, ովքեր ժառանգում են մեկ մուտանտ p53-ի ալել (և հետևապես հետերոզիգոտ են մուտացված p53-ով) կարող են ձեռք բերել մելանոմաներ և ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղներ, որը հայտնի է որպես Լի-Ֆռաումենի համախտանիշ։ Այլ ժառանգվող ուռուցքի սուպրեսոր գեների համախտանիշները ներառում են Rb մուտացիաներ, որոնք կապված են ռետինոբլաստոմաների հետ, և APC գենի մուտացիաներ, որոնք ասոցացված են հաստ աղու ադենոպոլիպոզային քաղցկեղի հետ։ Հաստ աղու ադենոպոլիպոզային քաղցկեղը կապված է երիտասարդ հասակում հաստ աղում առաջացած բազմաթիվ պոլիպների հետ, որոնք հետագայում բերում են հաստ աղու քաղցկեղի առաջացմանը։ Ի վերջո, BRCA1 և BRCA2 ժառանգվող մուտացիաները հանգեցնում են վաղ կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացմանը։
1971-ի առաջարկվել է, որ քաղցկեղի զարգացման համար ամենաքիչը երկու մուտացիա է անհրաժեշտ։ Վերջինս հայտնի է որպես Խանդսոնի երկու հարվածի հիպոթեզ՝ ժառանգված էմբրիոնալ գծի մուտացիան ուռուցքի սուպրեսոր գենում քաղցկեղ կառաջացնի միայն այն դեպքում, եթե մեկ այլ մոտացիա տեղի ունենա օրգանիզմի կյանքի ուշ շրջանում, որը կինակտիվացնի ուռուցքի այդ սուպրեսոր գենի մյուս ալելը ։
Սովորաբար, օնկոգենները դոմինանտ են, քանի որ դրանք պարունակում են ֆունկցիան ուժեղացնող մուտացիաներ (gain-of-function ), մինչդեռ մուտացված սուպրեսորները ռեցեսիվ են, քանի որ դրանք պարունակում են ֆունկցիայի կորստով մուտացիաներ (loss-of-function): Ամեն բջիջ ունի նույն գենի երկու պատճեն՝ մեկը մորից, մյուսը հորից և և դեպքերի մեծամասնությունում ֆունկցիան ուժեղացնող կոնկրետ պրոտոօնկոգենի մուտացիայի միայն մեկ օրինակը բավարար է այդ գենը իսկական օնկոգեն դարձնելու համար։ Մյուս կողմից, ֆունկցիայի կորստով մուտացիաները պետք է տեղի ունենան ուռուցքի սուպրեսոր գենի երկու ալելներում, որպեսզի գենը ամբողջովին ոչ ֆունկցիոնալ դառնա։ Սակայն, գոյություն ունեն դեպքեր, երբ ուռուցքի սուպրեսոր գենի միայն մեկ օրինակի առկայությունը կարող է դարձնել մյուս՝ վայրի տիպի (պոպուլյացիայում լայն տարածում ունեցող) ալելը ոչ ֆունկցիոնալ։ Այս երևույթն անվանում են դոմինանտ նեգատիվ էֆեկտ և այն կարելի դիտարկել բազմաթիվ p53 մուտացիաների դեպքում։
Խանդսոնի երկու հարվածի մոդելը վերջերս կասկածի է ենթարկվել մի քանի հետազոտողների կողմից։ Որոշ ուռուցքների դեպքում սուպրեսոր գեների միայն մեկ ալելի ինակտիվացումը բավական է քաղցկեղային ուռուցքներ առաջացնելու համար։ Այս երևույթը կոչվում է հապլոանբավարարարություն և ցույց է տրվել մի շարք փորձնական ուղիներով։ Ուռուքները, որոնք առաջանում են հապպլոանբավարարության պատճառով, սովորաբար կյանքի ընթացքում ավելի ուշ են առաջանում համեմատած «երկու հարվածով» առաջացածների ։
Բազմաթիվ մուտացիաներ
Ընդհանուր առումով, երկու տեսակի գեների մուտացիաներն էլ անհրաժեշտ են քաղցկեղի սկզբնավորման համար։ Օրինակ մեկ օնկոգենով սահմանափակված մուտացիան կարող է ճնշվել նորմալ միտոզով, վերահսկմամբ և ուռուցքի սուպրեսոր գեներով, որը բացատրվում է Խանդսոնի հիպոթեզով ։ Միայն մեկ սուպրեսոր գենի մուտացիան կարող է քաղցկեղի զարգացման պատճառ չդառնալ օրինակ «օգնող գեների» պատճառով, որոնք կրկնօրինակում են դրա ֆունկցիաները։ Միայն երբ բավականաչափ պրոտոօնկոգեններ են մուտացիայի ենթարկվում և բավականաչափ ուռուցքի սուպրեսոր գեներ են ինակտիվանում կամ վնասվում, բջջի աճի ազդանշանները այնքան շատ են, որ այլևս չեն կարգավորում այն, և բջիջն արագորեն դուրս է գալիս վերահսկողությունից ։ Հաճախ, որովհետև այդ գեները կարգավորում են այն պրոցեսները, որոնք կանխում են գեների վնասման մեծ մասը, մուտացիաների քնաակությունն ավելանում է մեծացմանը զուգընթաց, քանի որ ԴՆԹ-ի վնասումները ձևավորում է հետադարձ դրական կապ։ Ուռուցքի սուպրեսոր գեների մուտացիաները, որոնք անցել են ոչ թե ուղղակի բջիջների հաջորդ սերնդին, այլ դրանց հաջորդներին, կարող են առաջացնել քաղցկեղներ ժառանգելու բարձր հավանականություն։ Այսպիսի ընտանիքների անդամներն ունեն բազմաթիվ ուռուցքների բարձրացած հիվանդացություն և նվազած լատենտություն։ Մւուտանտ ուռուցքի սուպրեսորների ժառանգում հետևյալն է՝ ախտահարված անդամը ժառանգում է դեֆեկտավոր գենի օրինակը մի ծնողից և նորմալ պատճեն մյուս ծնողից։ Քանի որ ուռուցքի սուպրեսոր գեները գործում են ռեցեսիվ եղանակով (ուշադրություն դարձրեք սակայն, որ կան բացառություններ), նորմալ պատճենի կորուստը քաղցկեղային ֆենոտիպ է սկզդբնավորում։ Մասնավորապես անձիք ովքեր p53-մուտացիայով հետերոզիգոտ են, հաճախ տառապում են Լի-Ֆռաումենի համախտանիշով, և նրանց մոտ, ովքեր հետերոզիգոտ են Rb մուտացիայով, հաճախ ռետինոբլաստոմա է զարգանում։ Նույն կերպով, հաստ աղու ադենոմատոզ պոլիպոզի մուտացիաները կապված են հաստ աղու ադենոպոլիպոզ քաղցկեղին, որի ժամանակ երիտասարդ հասակում խթաղում հազարավոր պոլիպներ են ձևավորվում, իսկ BRCA1 և BRCA2 մուտացիաները հանգեցնում են կրծքագեղձի քաղցկեղի վաղ առաջացման։
Նոր գաղափարը, որը հնչեցվել է 2011-ին, բազմաթիվ մուտացիաների հիպոթեզի ծայրահեղական տարբերակ է որն իր հետևորդների կողմից անվանվել է քրոմոտրիպսիս։ Այս գաղափարը, որը ներառում է քաղցկեղների բոլոր դեպքերի 2-3%-ը, և ոսկրային քաղցկեղների 25%-ը, ներառում է քրոմոսոմի կատաստրոֆիկ փշրում տասնյակ կամ հարյուրավոր մանր մասերի և համա սխալ կերպով հետհավաքում։ Այս փշրումը հավանաբար տեղի է ունենում բջջի նորմալ բաժանման ընթացքում, երբ քրոմոսոմը փաթեթավորվում է, սակայն փշրման պատճառը հայտնի չէ։ Այս մոդելի համաձայն, քաղցկեղն առաջանում է մեկ, մեկուսացված իրադարձության պատճառով, բազմաթիվ մուտացիաների դանդաղ կուտակման փոխարեն ։
Ոչ մուտագենային կարցինոգենեզ
Բազմաթիվ մուտագեններ հայտնի են նաև որպես կարցինոգեններ, սակայն որոշ կարցինոգեններ մուտագեններ չեն։ Մուտագեն չհանդիսացող կարցինոգենների օրինակ են ալկոհոլը և էստրոգենը։ Սրանք նպաստում են քաղցկեղի առաջացմանը միտոզի խթանման հաշվին։ Միտոզների ավելի բարձր քանակությունը ավելի քիչ հնարավորություններ է թողնում վնասված ԴՆԹ-ն վերանորոգելու համար ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի ընթացքում, մեծացնելով գենետիկական սխալի հավանականությունը։ Միտոզի ընթացքում տեղ ունեցող սխալները կարող են նպաստել դուստր բջիջների կողմից քրոմոսոմների սխալ թվի ստացմանը, որը կարող է հանգեցնել անեուպլոիդիայի և ի վերջո քաղցկեղի։
Բակտերիալ
Helicobacter pylori-ն հայտնի է որպես MALT-լիմֆոմայի պատճառ։ Բակտերիաների այլ տիպեր այլ քաղցկեղներ են առաջացնում։
Վիրուսային
Վիրուսները, որոնք հայտնի են որպես քաղցկեղ առաջացնողներ, ինչպես օրինակ ՄՊՎ-ն (արգանդի վզիկի քաղցկեղ) և ԷԲՎ-ն (լիմֆոմայի տիպ), բոլորը ԴՆԹ վիրուսներ են։ Կարծիք կա, որ երբ վիրուսն ախտահարում է բջիջը, այն ներդնում է իր ԴՆԹ-ի մի մասը բջջի աճի գեների մոտ, առաջացնելով բջջի բաժանում։ Փոփոխված բջիջների խումբը, որը ձևավորվել է առաջին բաժանվածից, ունի միևնույն վիրուսային ԴՆԹ-ն աճի գեների մոտ։ Փոփոխված բջիջների այս խումբն այժմ յուրահատուկ է, քանի որ աճի նորմալ վերահսկումը կորսված է։
ՏԵղակայումից կախված բջիջները կարող են ճառագայթման միջոցով վնասված լինել, ծխախոտի ծխում պարունակվող քիմիական նյութերով և բակտելիալ ինֆեկցիայով հարուցված բորբոքմամբ կամ այլ վիրուսներով։ Յուրաքանչյուր բջիջ վնասվելու շանս ունի։ Բջիջները հաճախ մաահանում են, երբ վնասվում են, կենսական անհրաժեշտություն ունեցող պրոցեսի խանգարման կամ կամ իմուն համակարգի պատճառով, սակայն երբեմն այդ վնասումը անջատում է քաղցկեղի մեկ գենը։ Մեծահասակների շրջանում, կան տասնյակ հազարավոր կամ հարյուր հազարավոր այդպիսի գեներ։ Հավանականությունը, որ այսպիսի բջիջներից ինչ-որ մեկը քաղցկեղ կառաջացնի շատ ցածր է։
Երբ վնասումը տեղի է ուենում փոփոխված բջիջների ցանկացած տեղամասում, մեկ ուրիշ բան է տեղի ունենում։ Բջիջներից յուրաքանչյուրը աճի պոտենցիալ ունի։ Փոփոխված բջիջները ավելի արագ են սկսում բաժանվել, երբ տեղամասը վնասված է ֆիզիկական, քիմիական կամ վիրուսային գործոններով։ Ախտաբանական օղակ է սկսում գործել՝ տեղամասի վնասումը ստիպելու է վնասված բջիջներին բաժանվել, մեծացնելով հետագա շեղումների հավանականությունը։
Կարցինոգենեզի այս մոդելը բավականին հայտնի է, քանի որ այն բացատրում է, թե ինչպես է քաղցկեղը զարգանում։ Սպասելի է, որ ճառագայթումից վնասված բջիջները մահանալու են կամ ամենաքիչը ավելի վատ դրության մեջ են հայտնվելու, քանի որ դրանց գեների մի մասը չի աշխատում։ Վիրուսները մեծացնում են գործող գեների քանակությունը։
Տարբերակներից մեկն այն է, որ մարդկությունը կարող է ստեղծել հազարավոր պատվաստումներ, կանխելու համար ցանկացած վիրուսային վարակ, որը կարող է փոփոխել մեր բջիջները։ Վիրուսները կարող են տարբեր ազդեցություն ունենալ մարմնի տարբեր հատվածներում։ Կարող է հնարավոր լինել բազմաթիվ քաղցկեղների կանխումը իմունիզացնելով անձին գեթ մեկ վիրուսի դեմ։ Օրինակ, հավանական է, որ մասնավորապես ՄՎՊ-ն բերանի լորձաթաղանթների քաղցկեղների առաջացման հարցում մասնակցություն ունի։
Հելմինթոզներ
Որոշակի պարազիտային որդեր հայտնի են իրենց կարցինոգենությամբ ։ Դրանք ներառում են․
Էպիգենետիկա
Էպիմուտացիաները ներառում են CpG կղզյակների մեթիլացումներ և դեմեթիլացումներ գեների պրոմոտեր տեղամասերում, ինչի արդյունքում առաջանում է համապատասխան գենի տեղամասի ճնշում, կամ ապա-ճնշում  ։ Էպիմուտացիաները կարող են տեղի ունենալ նաև հիստոնների ացետիլացման, մեթիլացման, ֆոսֆորիլացման կամ այլ վնասումների ձևով, ստեղծելով հիստոնային կոդ, որը ճնշում կամ ակտիվացնում է գեների էքսպրեսիան, և այսպիսի հիստոնների էպիմուտացիաները կարող են կարևոր էպիգենետիկական գործոններ լինել քաղցկեղի զարգացման հարցում  ։ Ի լրացում վերջինիս, քաղցկեղածին էպիմուտացիաները կարող են տեղի ունենալ քրոմոսոմների կառուցվածքի վնասման պատճառվ, որն առաջանում է այնպիսի սպիտակուցներով, ինչպիսին է HMGA2-ը ։ Հետագա էպիմուտացիաները հանգեցնում են միՌՆԹ-ների մեծացած կամ փոքրացած էքսպրեսիայի։ Օրինակ miR-137-ի ավելցուկային էքսպրեսիան կարող է առաջացնել 491 գեների լռեցում, իսկ miR-137-ի էպիգենետիկական լռեցումը դիտվում է կոլոռեկտալ քաղցկեղների 32% դեպքերում ։
Կլոնալ էվոլյուցիա
Մինչ գենետիկական և էպիգենետիկական վնասումները ուռուցքի սուպրեսոր գեներում և օնկոգեններում փոփոխում են բջիջների պահվածքը, այդ վնասումներն ի վերջո հանգեցնում են քաղցկեղի առաջացմանը, նեոպլաստիկ բջիջների և դրանց միկրոմիջավայրի վրա ունեցած ազդեցության միջոցով ։ Նորագոյացություններում մուտանտ բջիջները մրցակցում են տարածության և ռեսուրսների համար։ Ուստի, մուտացիա կրող կլոնը ուռուցքի սուպրեսոր գենում կամ օնկոգենում, կաճի և կբազմանա միայն այն դեպքում, եթե այդ մուտացիան դրանց մրցակցային առավելություն տա այլ կլոնների և նորմալ բջիջների նկատմամբ տվյալ միկրոմիջավայրում ։ Այսպիսով, քաղցկեղածնության պրոցեսը ֆորմալ կերպով Դարվինյան էվոլյվուցիա է իրենից ներկայացնում, որը հայտնի է որպես սոմատիկ կլոնային էվոլյուցիա ։ Հետագայում քաղցկեղածնության Դարվիանյան մեխանիզմների լույսի ներքո վարակծ է առաջարկվել, քաղցկեղի տարբեր ձևերը կարող են դասակարգվել որպես պուբերտատային և գերոնտոլոգիական։ Անթրոպոլոգիական հետազոտությունները պրոցեսն այժմ դիտարկում են քաղցկեղը, որպես բնական էվոլյուցիոն պրոցես, որի ընթացքում բնական ընտրությունը ոչնչացնում է միջավայրին չհարմարված ֆենոտիպերը, մինչդեռ մյուսները ողջ են մնում։
Լրացուցիչ նյութեր
Կատեգորիա:Ուռուցքաբանություն Կատեգորիա:Քաղցկեղածիններ
Բալաո
Բալաո (Ballao), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։ Բնակչությունը 971 մարդ/կմ² (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 21 կմ²։ Զբաղեցնում է 47 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։
Բնակչության հովանավոր համարվում է սուրբ Մարիամ Մագդաղենացին։ Տոնը նշվում է հուլիսի 22-ին։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Էներգիայի կուտակում
Էներգիայի կուտակում էներգիայի կուտակում՝ ապագայում դրա օգտագործման համար։ Էներգիայի պահեստավորման սարքը սովորաբար անվանում են վերալիցքավորվող մարտկոց կամ մարտկոց։ Էներգիայի պահեստավորման սարքի տիպիկ օրինակ է մարտկոցը, որը պահում է քիմիական էներգիան և կարող է հեշտությամբ վերափոխվել էլեկտրաէներգիայի` բջջային հեռախոս գործարկելու համար։ Ակնհայտ օրինակ է ջուրը։
Նորագույն պատմություն
Քսաներորդ դարում էլեկտրաէներգիան առաջանում էր հիմնականում հանածո վառելիքի այրման միջոցով։ Էներգիայի փոխադրման, օդի աղտոտման և գլոբալ տաքացման հետ կապված խնդիրները հանգեցրել են վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների, ինչպիսիք են արևի և հողմաէներգիայի օգտագործումը։ Հողմաէներգիան կախված է կլիմայական պայմաններից և եղանակից։ Արեգակնային էներգիան կախված է աշխարհագրական դիրքից, ամպամածությունից։ Այն հասանելի է միայն ցերեկային ժամերին, մինչդեռ պահանջարկը հաճախ հասնում է մայրամուտից հետո։ Այս աղբյուրներից էներգիայի կուտակման նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում է, քանի որ հենց նրանք են վերջերս առաջացրել աշխարհի էներգիայի արտադրության աճող մասը։ 20-րդ դարում էլեկտրաէներգիայի արտացանցային ցանցի օգտագործումը մեծ շուկա էր, բայց 21-րդ դարում այն ​​զգալիորեն ընդլայնվեց։ Դյուրակիր սարքերն օգտագործվում են ամբողջ աշխարհում։ Արևային մարտկոցներն ավելի լայն տարածում են ստանում գյուղական վայրերում։ Էլեկտրաէներգիայի հասանելիությունն այժմ տնտեսության, այլ ոչ թե տեղակայման խնդիր է։ Վառելիքի այրումը դեռ գերակշռում է տրանսպորտի էներգամատակարարման մեջ։
Սխեմա
Հաջորդ ցուցակը ներառում է էներգիայի կուտակման տեսակները.
Մեխանիկական կուտակում
Էներգիան կարող է պահվել մեծ բարձրությամբ մղված ջրի մեջ ՝ պոմպային միջոցով կամ պինդ նյութը ավելի բարձր տեղեր տեղափոխելով (ինքնահոս մարտկոցներ)։ Այլ մեխանիկական մեթոդները ներառում են օդի և թռչող սարքերի սեղմում, որոնք էլեկտրաէներգիան վերածում են կինետիկ էներգիայի և վերադարձնում այն, երբ էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը գագաթնակետին է։
Հիդրոէլեկտրակայան
Հիդրոէլեկտրակայանները կարող են շահագործվել `առավելագույն պահանջարկի ժամանակահատվածներում էլեկտրաէներգիա ապահովելու համար։ Ջուրը ռեզերվուարում պահվում է ցածր պահանջարկի ժամանակահատվածներում և բաց է թողնվում, երբ պահանջարկը մեծ է։ Արդյունքը նման է պոմպով կուտակմանը, բայց առանց ուղեկցորդի կորուստների։ Չնայած հիդրոէլեկտրակայանը ուղղակիորեն չի պահպանում էներգիան այլ աղբյուրներից, այն իրեն համարժեք կերպով է պահում ՝ ավելցուկային ժամանակահատվածում նվազեցնելով էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը այլ աղբյուրներից։ Այս ռեժիմում ամբարտակները էներգիայի կուտակման ամենաարդյունավետ ձևերից մեկն են, քանի որ փոխվում է միայն դրա առաջացման ժամանակը։ Հիդրոէլեկտրական տուրբինները ունեն մի քանի րոպե տևողությամբ գործարկման ժամանակ ։
Պոմպացված պահեստային էլեկտրակայան
Պոմպային պահեստավորման էլեկտրակայանը մեծ մասշտաբով էներգիայի կուտակման ամենամեծ ձևն է ամբողջ աշխարհում։ Էներգաարդյունավետությունը գործնականում տատանվում է 70% -ից 80%  ։ Էլեկտրաէներգիայի ցածր պահանջարկի ժամանակ արտադրող ավելցուկային հզորությունն օգտագործվում է ցածր ջրամբարից ավելի բարձր ջրամբար ջուր մղելու համար։ Երբ պահանջարկը բարձրանում է, ջուրը հոսում է դեպի ներքևի ջրամբար էլեկտրաէներգիա առաջացնող տուրբինի միջոցով։ Վերադարձելի տուրբինի գեներացնող հավաքույթները գործում են որպես պոմպ և տուրբին՝ Ֆրենսիսի տուրբին։ Գրեթե բոլոր նման կառույցները օգտագործում են ջրի երկու մարմինների բարձրության տարբերությունը։ Պոմպակայանները «կոկիկ» են ջուրը տեղափոխում ջրամբարների միջև, մինչդեռ «պոմպային» մոտեցումը պոմպային պահեստավորման և սովորական հիդրոէլեկտրակայանների համադրություն է։ Այն օգտագործում է բնական ջրի հոսք։
Սեղմված օդի էներգիայի պահպանման տեխնոլոգիա
Օդաճնշական կուտակիչը օգտագործում է ավելցուկային էներգիա ՝ հետագա էլեկտրաէներգիայի օդը սեղմելու համար ։ Օդաճնշական կուտակիչը կարող է հաղթահարել արտադրության անկայունության և բեռի միջև եղած բացը։ Օդաճնշական կուտակիչը բավարարում է սպառողների էներգետիկ կարիքները `արդյունավետորեն տրամադրելով առկա էներգիան` պահանջարկը բավարարելու համար։ Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները, ինչպիսիք են քամին և արևային էներգիան, ունեն փոփոխական ռեսուրսներ։ Արդյունքում, էներգիայի այլ ձևերի ավելացումն անհրաժեշտ է վերականգնվող աղբյուրների մատչելիության նվազման ժամանակահատվածներում էներգիայի պահանջարկի բավարարման համար։ Սեղմված օդի էներգիայի պահեստավորման կայաններն ունակ են էներգիայի գերարտադրության ընթացքում վերականգնել վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներից ավելցուկային էներգիա։ Այս կուտակված էներգիան կարող է օգտագործվել, երբ էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը մեծանում է կամ էներգետիկ ռեսուրսների մատչելիությունը նվազում է։ Օդի սեղմումը ջերմություն է ստեղծում. Սեղմվելիս օդը տաքանում է։ Ջերմային ընդարձակումը պահանջում է ջերմային էներգիա։ Եթե ​​լրացուցիչ էներգիա չավելացվի, ընդլայնումից հետո օդը շատ ավելի սառը կլինի։ Եթե ​​սեղմման ընթացքում առաջացած ջերմությունը հնարավոր է պահել և օգտագործել ընդլայնման ժամանակ, արդյունավետությունը մեծապես բարելավվում է ։
Անիվի էներգիայի պահպանման տեխնոլոգիա
Անիվի էներգիայի կուտակումը աշխատում է արագացնելով ռոտորը բարձր արագությամբ և կուտակում ռոտացիոն էներգիան։ Երբ էներգիան արդյունահանվում է, թռիչքի պտտման արագությունը նվազում է։ էներգիայի ավելացումը համապատասխանաբար մեծացնում է թռիչքային արագությունը։ FES համակարգերի մեծ մասն օգտագործում է էլեկտրաէներգիա՝ անիվն արագացնելու և դանդաղեցնելու համար, բայց հաշվի են առնվում նաև այն սարքերը, որոնք ուղղակիորեն օգտագործում են մեխանիկական էներգիա ։ FES համակարգերն ունեն բարձր հզորության ածխածնային մանրաթելային կոմպոզիտներից պատրաստված ռոտորներ, կասեցված է մագնիսական առանցքակալների վրա և պտտվում է վակուումային պատյանում 20,000-ից ավելի 50,000 rpm արագությամբ։ Այս անիվները րոպեների ընթացքում կարող են հասնել առավելագույն արագության։ Պտուտակային համակարգը միացված է համակցված էլեկտրական շարժիչի՝ գեներատորի հետ։ FES համակարգերն ունեն համեմատաբար երկար կյանք ճանապարհի ամբողջական ցիկլի կյանքը, որը նշված է թռիչքների համար, տատանվում է օգտագործման 10 5 10 7 ցիկլերի), բարձր սպեցիֆիկ էներգիայի (100-130 կգՋ կամ 360-500 կ00 կգՋ) և էներգիայի խտության ։
Պինդ զանգվածների գրավիտացիոն պոտենցիալ էներգիայի կուտակում
Պինդ զանգվածների բարձրության փոփոխությունը կարող է էներգիա պահել կամ ազատել էլեկտրաէներգիայի / գեներատորի կողմից վարվող բարձրացնող համակարգի միջոցով։ Մեթոդները ներառում են ռելսերի օգտագործումը և կռունկների բետոնե բեռները վեր և վար տեղափոխելու համար, արևի էներգիայով աշխատող բարձրահարկ լողացող հարթակների օգտագործումը կոճղեր `ամուր զանգվածներ բարձրացնելու և իջեցնելու համար ։
Ջերմային էներգիայի կուտակում
Ջերմային էներգիայի պահուստը ջերմության ժամանակավոր պահպանումն է կամ հեռացումը։ Սեզոնային ջերմային էներգիայի պահպանման (SSTE) տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս օգտագործել ջերմությունը կամ ցուրտը ամիսներ անց, ինչպես է այն ստացվել բնական աղբյուրներից կամ թափոններից։ Կուտակումը կարող է առաջանալ ջրատար հորիզոններում, հորատանցքերի կուտակումներ երկրաբանական հիմքերում, ինչպիսիք են ավազը կամ բյուրեղային ապարները, շարված փոսերում, լցված մանրախիճով և ջրով կամ ջրով լցված հանքերով։ SNTE տեխնոլոգիաները հաճախ ունենում են չորսից վեց տարի հետադարձ ժամանակահատված։ Որպես օրինակ կարելի է նշել Կանադայի Drake Landing արևային համայնքը, որի համար ամբողջ տարվա ջերմության 97% -ը գալիս է ավտոտնակի տանիքների արևային ջերմային կոլեկտորներից, իսկ հորատանցքերի ջերմային պահուստը (BHT) օժանդակ տեխնոլոգիա է ։ Դանիայի Բրաստրուպ քաղաքում արևային ջեռուցման քաղաքային համակարգը օգտագործում է նաև SNTE 65 °C (149 ° F) պահեստային ջերմաստիճանում։ Ջերմային էներգիան գործում է միայն այն ժամանակ, երբ ցանցում ավելցուկային հողմաէներգիա կա, օգտագործվում է բաշխման համար ջերմաստիճանը 80 ° C բարձրացնելու համար։ Երբ քամուց առաջացած էլեկտրաէներգիա չկա, օգտագործվում է գազի կաթսա։ Բռաստրուպի ջերմության 20% -ը արևային ծագում ունի ։
Կուտակիչ մարտկոց
Պահեստի մարտկոցը պարունակում է մեկ կամ ավելի էլեկտրաքիմիական բջիջներ։ Մարտկոցները լինում են բոլոր ձևերի և չափերի ՝ կոճակներից մինչև մեգավատ էլեկտրահամակարգեր։ Վերալիցքավորվող մարտկոցներն ունեն ավելի ցածր օգտագործման ընդհանուր արժեք և շրջակա միջավայրի վրա ավելի ցածր ազդեցություն, քան չլիցքավորվող (միանգամյա օգտագործման) մարտկոցները։ Վերալիցքավորվող մարտկոցների որոշ տեսակներ մատչելի են նույն ձևաչափերով, ինչ միանգամյա օգտագործման մարտկոցները։ Վերալիցքավորվող մարտկոցներն ունեն ավելի մեծ նախնական արժեք, բայց դրանք կարող են շատ էժան լիցքավորվել և օգտագործվել բազմիցս։ Մարտկոցների ընդհանուր քիմիական նյութեր են՝ Կապարաթթու մարտկոցներ՝ Կապարաթթու մարտկոցներն ունեն մարտկոցների շուկայում ամենամեծ վիճակում կապարի մետաղի բացասական էլեկտրոդը և կապարի սուլֆատի դրական էլեկտրոդը ընկղմվում են նոսր ծծմբական թթվի էլեկտրոլիտի մեջ։ Արտանետման գործընթացում էլեկտրոնները դուրս են մղվում բջիջից, քանի որ կապարի սուլֆատը առաջանում է բացասական էլեկտրոդի վրա, և էլեկտրոլիտը վերածվում է ջրի։ Կապարի թթվային մարտկոցների տեխնոլոգիան լայնորեն զարգացած է։ Գործողությունը պահանջում է նվազագույն աշխատուժ, դրա արժեքը ցածր է։ Մարտկոցի մատչելի էներգիայի հզորությունը ենթակա է արագ լիցքաթափման, ինչը հանգեցնում է կարճ ծառայության և ցածր էներգիայի խտության  ։
Հոսքի մարտկոց
Հոսքային մարտկոցն աշխատում է լուծույթով թաղանթի միջով անցնելով, որտեղ իոնները փոխանակվում են բջիջը լիցքավորելու և լիցքաթափելու համար։ Լարումը քիմիապես որոշվում է Նեռնստի հավասարման միջոցով, և գործնականում տատանվում է 1.0-ից 2.2 Վ։ Պահպանման հզորությունը կախված է այն տարաների ծավալից, որոնցում գտնվում է լուծույթը։ Հոսքի մարտկոցը տեխնիկապես մոտ է ինչպես վառելիքի, այնպես էլ էլեկտրաքիմիական մարտկոցի էլեմենտին։ Առևտրային ծրագրերը նախատեսված են երկար կիսամյակային կյանքի համար, ինչպիսիք են պահուստային էներգիան։
Գերհզորացուցիչ
Գերհզորացուցիչները, որոնք կոչվում են նաև Էլեկտրական երկշերտ կոնդենսատորներ (EDLC) կամ ուլտրաչափիչներ, ընդհանուր պայմաններ են էլեկտրաքիմիական կոնդենսատորների ընտանիքի համար, որոնք չունեն պայմանական պինդ դիէլեկտրիկներ։ Հզորությունը որոշվում է կուտակման երկու պարամետրերով՝ երկշերտ հզորություն և կեղծ հզորություն ։ Գերհզորացուցիչները կամրջում են բացը սովորական կոնդենսատորների և մարտկոցների միջև։ Դրանք պահպանում են կոնդենսատորների մեջ էներգիայի ամենամեծ քանակը միավորի ծավալում կամ զանգվածում։ Նրանք ապահովում են մինչև 10,000 ֆարադ / 1,2 Վ, մինչև 10 000 անգամ ավելին, քան էլեկտրոլիտային կոնդենսատորները, բայց մատակարարում կամ ստանում են էներգիայի կեսից էլ պակաս բաժին (հոսանքի խտություն)  ։ Մինչ գերհզորացուցիչները մարտկոցների համեմատ ունեն հատուկ էներգիա և էներգիայի յուրահատուկ խտություն` մոտ 10%, դրանց էներգիայի խտությունը սովորաբար 10-100 անգամ ավելի բարձր է։ Սա հանգեցնում է լիցքավորման / լիցքաթափման շատ ավելի կարճ ցիկլերի։ Բացի այդ, դրանք շատ ավելի շատ կդիմակայեն լիցքավորման և լիցքաթափման ցիկլերին, քան մարտկոցները։
Այլ քիմիական նյութեր
Տեխնոլոգիա Power-to-Gas դա տեխնոլոգիա է, որը էլեկտրաէներգիան վերածում է գազային վառելիքի, ինչպիսիք են ջրածինը կամ մեթանը։ Էլեկտրոլիզի միջոցով ջուրը ջրածնի և թթվածնի վերածելու համար էլեկտրաէներգիայի օգտագործման երեք հայտնի մեթոդ կա։ Առաջին մեթոդով ջրածինը ներարկվում է բնական գազի ցանց։ Երկրորդ մեթոդը ջրածնին ածխաթթու գազի հետ փոխազդելն է մեթան արտադրելու համար՝ մեթանացման ռեակցիա օգտագործելով (օրինակ ՝ Sabatier– ի ռեակցիան) կամ կենսաբանական մեթանացում, ինչը հանգեցնում է էներգիայի փոխակերպման լրացուցիչ 8% կորստի։ Դրանից հետո մեթանը կարող է լցվել բնական գազի ցանց։ Երրորդ մեթոդը օգտագործում է փայտի գազի գեներատորից կամ կենսագազի կայանից ստացվող գազը `կենսագազի փոփոխիչը էլեկտրոլիզատորից ջրածնի հետ խառնվելուց հետո` կենսագազի որակը բարելավելու համար։
Ջրածին
Ջրածինը կարող է դիտվել նաև որպես էներգիայի պահեստավորման սարք։ Այս դեպքում էլեկտրաէներգիան արտադրվում է ջրածնի վառելիքի բջիջի միջոցով։ Կիլոգրամ ջրածնի սինթեզի համար անհրաժեշտ է մոտ 50 կՎտ ժամ արեգակնային էներգիա, ուստի էլեկտրաէներգիայի արժեքը խիստ կարևոր է։ Ստորգետնյա ջրածնի պահուստը տեղի է ունենում ստորգետնյա քարանձավներում, աղի գմբեթներում և սպառված նավթի և գազի հանքերում Կայսերական քիմիական արդյունաբերությունը Imperial Chemical Industries երկար տարիներ առանց որևէ խնդրի պահպանում է մեծ քանակությամբ ջրածնի գազ ստորգետնյա քարանձավներում։ Եվրոպական Hyunder նախագիծը 2013-ին նշում էր, որ 85 քարանձավ կպահանջվի քամու և արևի էներգիա կուտակելու համար օգտագործում է ստորգետնյա ջրածինը։
Մեթան
Մեթանը CH 4. մոլեկուլային բանաձևով ամենապարզ ածխաջրածինն է, որի պահելը և տեղափոխելը ավելի հեշտ է, քան ջրածինը։ Դրա պահպանման և այրման համար կա լիարժեք ենթակառուցվածք՝ խողովակաշարեր, գազի հաշվիչներ, էլեկտրակայաններ։ Սինթետիկ բնական գազը կարող է ստեղծվել բազմափուլ գործընթացում` սկսած ջրածնից և թթվածնից։ Ջրածինը Սաբատիերի Sabatier ռեակցիայի մեջ արձագանքում է ածխաթթու գազի հետ `արտադրելով մեթան և ջուր։ Մեթանը կարող է պահվել, ապա օգտագործվել էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Ստացված ջուրը վերամշակվում է և նվազեցվում արտաքին աղբյուրների անհրաժեշտությունը։ Էլեկտրոլիզի փուլում թթվածինը պահվում է հարակից էլեկտրակայանում մաքուր թթվածնային միջավայրում մեթանը այրելու համար։ Երբ մեթանն այրվում է, առաջանում են ածխաթթու գազ (CO2) և ջուր։ Ածխածնի երկօքսիդը կարող է վերամշակվել Սաբատիերի գործընթացն արագացնելու համար, իսկ ջուրը կարող է վերամշակվել` հետագա էլեկտրոլիզի համար։ Մեթանի արտադրությունը, պահպանումը և այրումը մշակում են ռեակցիայի արտադրանքները։
Կենսավառելիք
Հանածո վառելիքները կարող են փոխարինվել տարբեր տեսակի կենսավառելիքներով, ինչպիսիք են բիոդիզելը, բուսական յուղը, ալկոհոլային վառելիքը կամ կենսազանգվածը։ Քիմիական գործընթացները կարող են ածխածինը և ջրածինը (ածխի, բնական գազի, բույսերի և կենդանիների կենսազանգվածի և օրգանական թափոնների մեջ) վերածել հասարակ ածխաջրածնների, որոնք հարմար են որպես ավանդական ածխաջրածնային վառելիքների փոխարինում։ Օրինակներ են Ֆիշեր-Տրոփշ Fischer-Tropsch դիզելային վառելիքը, մեթանոլը, դիմեթիլ եթերը և սինթեզվող գազը։ Դիզելային վառելիքի այս աղբյուրը լայնորեն օգտագործվում էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ Գերմանիայում, որը բախվում էր անմշակ նավթի մատակարարման սահմանափակ հասանելիությանը։ Նման պատճառներով Հարավային Աֆրիկան ​​դիզելային վառելիքի մեծ մասն արտադրում է ածուխից։
Ալյումին
Մի շարք հետազոտողներ ալյումինն առաջարկել են որպես էներգիայի պահեստավորման սարք։ Ալյումինի էլեկտրաքիմիական համարժեքը գրեթե չորս անգամ ավելի է, քան լիթիումը։ Էներգիան կարող է արդյունահանվել ալյումինից՝ ջրի հետ փոխազդեցությամբ ջրածնի առաջացման միջոցով։ Այնուամենայնիվ, ջրի հետ արձագանքելու համար ալյումինը պետք է առանձնացվի իր բնական օքսիդային շերտից։ Դա գործընթաց է, որը պահանջում է հղկող և քիմիական ռեակցիաներ քայքայիչ նյութերի կամ համաձուլվածքների հետ։ Ալյումինի օքսիդը ջրածնի առաջացնող ռեակցիայի ենթամթերք է, որը Հերոլտի Hall-Herult գործընթացում կարող է վերամշակվել ալյումինի մեջ ՝ տեսությունը դարձնելով տեսականորեն վերականգնվող։ Եթե ​​Հերլոտի գործընթացը սկսվում է արևի կամ քամու էներգիայի օգտագործմամբ, ալյումինը կարող է օգտագործվել էներգիան պահելու համար, և գործընթացն ավելի արդյունավետ է, քան արեգակի ուղղակի էլեկտրոլիզի դեպքում ։
Բոր, սիլիցիում և ցինկ
Բորը, սիլիցիումը և ցինկը նույնպես համարվում են որպես էներգիայի այլընտրանքային պահեստավորման սարքեր ։
Այլ քիմիական նյութեր
Նորբորնադադիենը օրգանական միացությունը քառաքանակի վերափոխման ռեակցիայի պայմաններում, երբ ենթարկվում է լույսի, պահում է արևի էներգիան քիմիական կապի էներգիայի տեսքով։ Գործող նախատիպը մշակվել է Շվեդիայում և վաճառվում է որպես մոլեկուլային արևային ջերմային համակարգ
Կոնդենսատոր
Կոնդենսատորը պասիվ երկբևեռ էլեկտրական բաղադրիչ է, որն օգտագործվում է էլեկտրաստատիկ էներգիայի պահպանման համար։ Գործնականում կոնդենսատորները շատ տարբեր են, բայց բոլորը պարունակում են առնվազն երկու էլեկտրական հաղորդիչ, որոնք բաժանված են դիէլեկտրիկով։ Կոնդենսատորը կարող է էլեկտրական էներգիա կուտակել, երբ այն անջատված է լիցքավորման միացումից, այնպես որ այն կարող է օգտագործվել որպես ժամանակավոր մարտկոց կամ վերալիցքավորվող էներգիայի պահեստավորման այլ տեսակներ։ Կոնդենսատորները սովորաբար օգտագործվում են էլեկտրոնային սարքերում `մարտկոցները փոխարինելիս էներգիան պահպանելու համար, որը կանխում է ցնդող հիշողության մեջ տեղեկատվության կորուստը։ Միջին հաշվով կոնդենսատորներն ունեն մեկ կիլոգրամի 360 Ջոուլից պակաս խտություն, մինչդեռ պայմանական ալկալային մարտկոցում այս պարամետրը կազմում է մոտ 590 կՋ / կգ։ Կոնդենսատորները էներգիան կուտակում են սալերի միջև էլեկտրաստատիկ դաշտում։ Հաղորդիչների միջև պոտենցիալ տարբերության պատճառով էլեկտրական դաշտը անցնում է դիէլեկտրիկի միջով՝ առաջացնելով դրական լիցք (+ Q) մեկ ափսեի վրա և բացասական լիցք (–Q ) մյուս ափսեի վրա։ Եթե ​​մարտկոցը բավարար ժամանակով միացված է կոնդենսատորին, ապա ոչ մի հոսանք չի կարող հոսել կոնդենսատորի միջով։ Այնուամենայնիվ, եթե լարումը կիրառվում է կոնդենսատորի կապուղիներում, կարող է առաջանալ կողմնակալ հոսանք։ եթե կոնդենսատորի տերմինալներով լարումը կիրառվում է, կարող է առաջանալ կողմնակալ հոսանք։ Գործնականում, դիէլեկտրիկը սալերի միջև անցնում է արտահոսքի փոքր քանակություն և ունի էլեկտրական դաշտի ուժի սահման, որը հայտնի է որպես խափանման լարում։ Բարձր լարման փչացումից հետո դիէլեկտրիկի վերականգնման ազդեցությունը կարող է հանգեցնել նոր սերնդի ինքնավերականգնվող կոնդենսատորների ստեղծման
Գերհաղորդիչ ինդուկտիվ պահեստ
Գերհաղորդիչ մագնիսական էներգիայի պահպանման համակարգը գերհաղորդիչ ինդուկտիվ պահեստը էներգիան պահում է մագնիսական դաշտում, որը ստեղծվել է ուղղակի ինդուկտորի հոսանքի հոսանքով, որը հովացվել է գերհաղորդիչ ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճանում։ Տիպիկ  համակարգը ներառում է գերհաղորդիչ պարույր, օդորակման համակարգ և սառնարան։ Գերհաղորդիչ կծիկը լիցքավորվելուց հետո հոսանքը չի քայքայվում, և մագնիսական էներգիան կարող է անորոշ ժամանակով պահվել։ Կուտակված էներգիան կարող է փոխանցվել ցանցին `պարույրն արտանետելով։ Հարմար ուղղիչը ապահովում է մոտավորապես 2-3% էներգիայի կորուստ յուրաքանչյուր ուղղությամբ։ Գերհաղորդիչ ինդուկտիվ պահեստը էներգիայի պահեստավորման ընթացքում կորցնում է նվազագույն էլեկտրաէներգիան, երբ համեմատվում է էներգիայի պահպանման այլ մեթոդների հետ։ Հովացման էներգիայի պահանջների և գերհաղորդիչ մետաղալարերի արժեքի պատճառով գերհաղորդիչ ինդուկտիվ պահեստն օգտագործվում է կարճաժամկետ պահեստավորման համար, օրինակ` էլեկտրաէներգիայի որակը բարելավելու համար։ Այս պահեստային համակարգը օգտագործվում է նաև ցանցի հավասարակշռման ժամանակ։
Ջրաղացներ
Արդյունաբերական հեղափոխությունից առաջ էներգիայի կուտակման դասական կիրառումը ջրային ուղիների կառավարումն էր՝ ջրաղացները էլեկտրացանցելու համար հացահատիկի վերամշակման կամ քշելու տեխնոլոգիայի համար։ Ջրամբարների և ամբարտակների բարդ համակարգեր են կառուցվել `անհրաժեշտության դեպքում ջուրը (և դրա պարունակած պոտենցիալ էներգիան) պահելու և ազատելու համար։
Տնային էներգիայի կուտակում
Ենթադրվում է, որ տանը էներգիայի պահպանումը կդառնա ավելի տարածված՝ հաշվի առնելով բաշխված վերականգնվող էներգիայի արտադրության (հատկապես ֆոտոգալվանային) աճող կարևորությունը և բնակելի շենքերի էներգիայի սպառման զգալի մասը ։ Ֆոտոգալվանային սարքերով հագեցած տանը ինքնաբավությունը (անկախությունը) 40% -ով բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է էներգիայի պահպանում։ Որոշ արտադրողներ էներգիայի պահեստավորման համար վերալիցքավորվող մարտկոցներ են արտադրում, որոնք սովորաբար պարունակում են ավելորդ արևային քամու էներգիա։ Այսօր տանը էներգիայի պահպանման համար լիթիում-իոնային մարտկոցները նախընտրելի են կապարի թթու մարտկոցներից ՝ հաշվի առնելով դրանց նմանատիպ արժեքը, բայց շատ ավելի բարձր կատարողականություն ։ Teslaը թողարկում է Tesla Powerwall-ի երկու մոդել։ 10 շաբաթվա ընթացքում յուրաքանչյուր շաբաթ առաջադրվել է մեկ այլ տարբերակ, իսկ մյուսը ՝ 7-ը, մինչև կիրառում է էլեկտրոնային ցիկլը։ 2016 թվականին Telsa Powerpack 2-ի սահմանափակ տարբերակը գինը 398 $/կՎտժ էր էլեկտրաէներգիայի պահեստավորման համար` 12,5 ցենտ/կՎտժ (ցանցի միջին գինը ԱՄՆ-ում), ինչը դրական ազդեցություն ունեցավ ներդրումների վերադարձի վրա, եթե էլեկտրաէներգիայի գները չգերազանցեին 30 ցենտ/ կՎտժ ։ Էնֆազ Էներգիա ընկերությունը հայտարարել է ինտեգրված համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս տնային օգտագործողներին պահել, վերահսկել և կառավարել էլեկտրաէներգիան։ Համակարգը խնայում է 1,2 կՎտժ էներգիա և 275Վտ/ 500Վտ էլեկտրաէներգիա ։ Քամու կամ արեգակնային էներգիայի պահպանումը ջերմային էներգիայի պահեստավորող սարքի միջոցով, չնայած պակաս ճկուն է, բայց մարտկոցներից զգալիորեն թանկ է։ 52 գալոն էլեկտրական ջրատաքացուցիչը կարող է կուտակել մոտավորապես 12 կՎտժ էներգիա տաք ջուր ավելացնելու կամ տարածքը տաքացնելու համար
Վերականգնվող էներգիայի կուտակում
Վերականգնվող էներգիայի ամենամեծ մատակարարումն այժմ ապահովում են հիդրոէլեկտրակայանները։ Հիդրոէլեկտրակայանի մոտակայքում գտնվող մի մեծ ջրամբար կարող է բավականաչափ ջուր կուտակել գետի տարեկան հոսքը միջին չոր և խոնավ սեզոնների միջեւ։ Չնայած հիդրոէլեկտրակայանը ուղղակիորեն չի պահպանում էներգիան ընդհատվող աղբյուրներից, այն հավասարակշռում է ցանցը` պահելով ջուրը, երբ էներգիան առաջանում է արևի կամ քամու ճառագայթման միջոցով։ Էներգիայի կուտակման ամենակարևոր տարածքը պոմպային պահուստային էլեկտրակայաններն են։ Նորվեգիայի, Ուելսի, Ճապոնիայի և ԱՄՆ-ի նման տարածաշրջաններ օգտագործում են աշխարհագրական առանձնահատկությունները ՝ օգտագործելով էլեկտրական պոմպեր տանկերը լցնելու համար։ Անհրաժեշտության դեպքում ջուրն անցնում է գեներատորների միջով և հոսող ջրի գրավիտացիոն պոտենցիալը վերածում է էլեկտրաէներգիայի ։ Էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ օգտագործվող էներգիայի պահեստավորման սարքերի տեսակներից պետք է նշել հիդրոէլեկտրակայանները պոմպի պահեստով, մարտկոցներով, ջերմային էներգիայի պահեստավորման սարքերով, որոնք կարող են արդյունավետորեն պահել և ազատել շատ մեծ քանակությամբ ջերմային էներգիա և սեղմված օդի էներգիայի կուտակում, պտտաձողեր, կրիոգեն համակարգեր և գերհաղորդիչ մագնիսական պարույրներ։ Ավելցուկային հզորությունը կարող է նաև վերածվել բնական գազի ցանցում պահուստ ունեցող մեթանի ։ 2011 թվականին Էներգետիկայի կառավարումը (ԱՄՆ հյուսիս-արևմուտք) մշակեց փորձնական ծրագիր` ավելորդ քամու և հիդրոէներգիայի կլանման համար, առաջացած գիշերը կամ բուռն ժամանակահատվածներում՝ ուժեղ քամու ուղեկցությամբ։ Կենտրոնական հսկողության առկայության դեպքում կենցաղային տեխնիկան կլանում է ավելցուկային էներգիան՝ կերամիկական աղյուսները տաքացնելով հատուկ ջեռուցիչներում հարյուրավոր աստիճանի և բարձրացնելով ջերմաստիճանը տաքացվող տաք ջրով տանկերում։ Լիցքավորումից հետո սարքերը ապահովում են տան տաքացում և տաք ջրի մատակարարում ըստ անհրաժեշտության։ Փորձարարական համակարգը ստեղծվել է՝ հաշվի առնելով 2010 թվականի ուժեղ փոթորկի հետևանքները, ինչը իրավիճակը հասցրեց վերականգնվող էներգիայի գերարտադրության, որ բոլոր պայմանական էներգիայի աղբյուրները դադարեցվել են, կամ ատոմակայանների դեպքում իջեցվել են հնարավոր նվազագույն գործառնական մակարդակի։ Դրանք մեծ տարածք են թողնել գրեթե ամբողջությամբ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների վրա։ Մեկ այլ առաջադեմ տեխնիկա, որն օգտագործվել է ԱՄՆ-ում նախկին Արեգակնային Երկու Solar Two նախագծում և Իսպանիայում գտնվող Solar Tres Power Tower-ում, հալված աղը օգտագործում է արևի ջերմային էներգիան պահելու համար, այնուհետև փոխակերպելու և ուղարկելու որպես էլեկտրական էներգիա։ Համակարգը հալված աղը մղում է աշտարակի կամ արևի միջոցով տաքացվող այլ հատուկ խողովակաշարերի միջով։ Մեկուսացված տանկերը պահում են լուծումը։ Էլեկտրաէներգիան արտադրվում է ջուրը գոլորշու վերածելու միջոցով, որը սնվում է տուրբիններով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էներգիա Կատեգորիա:Էներգիայի աղբյուրներ Կատեգորիա:Էներգետիկա Կատեգորիա:Վառելանյութեր Կատեգորիա:Տնտեսական ռեսուրսներ Կատեգորիա:Տրանսպորտ Կատեգորիա:Արդյունաբերական վառարաններ Կատեգորիա:Ջերմային շարժիչներ Կատեգորիա:Քիմիական արդյունաբերություն Կատեգորիա:Քիմիական ինդիկատորներ Կատեգորիա:Էլեկտրական գեներատորներ Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա Կատեգորիա:Էլեկտրոնիկա Կատեգորիա:Էներգիայի տնտեսություն Կատեգորիա:Էլեկտրաէներգետիկա
Կոպիտինցի
Կոպիտինցի (Копитинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոպիտինցի գյուղում բնակվում էր 397 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1695 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 234,22 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Սիրելի ընկեր, որ պատահեցիր…
«Սիրելի ընկեր, որ պատահեցիր…», Հավհաննես Թումանյան ի ստեղծագործություններից, գրվել է 1890-ական թվականների վերջերին։
Ստեղծման պատմություն
Բանաստեղծության բնույթից և ձեռագրից դատելով պետք է գրված լինի 1890-ական թվականների վերջերին։ Այդ ժամանակ Թումանյանը գրում էր « Պոետն ու Մուսան »:
Մարիա Կոնոպնիցկա յի «Պրոմեթեոս և Սիզիֆ» դրամատիկական երկի մի հատվածը՝ մեկ էջ, բանաստեղծն ազատ թարգմանել է և նվիրել է Փիլիպոս Վարդազարյան ին այս ոտանավորի հետ։
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան ի Թումանյանի ֆոնդի 167-րդ համարում պահվում է մեկ սևագիր-ինքնագիր։
«Վեճ» վերնագրով առաջին անգամ տպագրվել է Երկերի լիակատար Ժողովածուի առաջին հատորի 487-րդ էջում։
Ոչ թե բանաստեղծությանն է վերաբերվում «Վեճ» վերնագիրը, այլ Կոնոպնիցկայայից կատարած թարգմանությունը, որը մեջբերվում է ամբողջությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բանաստեղծություններ
Մոնրո շրջան (Կենտուկի)
Մոնրո շրջան (Monroe County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 857 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.963 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թոմպկինսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1820 թվականին։
Կատեգորիա:Կենտուկիի շրջաններ
Պանովո (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)
Պանովո (Паново), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 88 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի բնակավայրեր
Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի համույթ
Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի համույթ, Հայաստանի գուսանական և ժողովրդական երգի պետական համույթը կազմակերպվել է 1983 թվականին, Երևանում (հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար՝ Ռուբեն Ալթունյան)։
Կազմը՝ 11 նվագողներ, 14 երգիչ-երգչուհիներ, 6 պարող-պարուհիներ։ Համերգացանկն ընդգրկում է Սայաթ-Նովայի, Շերամի, Ջիվանու, Հավասու, Շիրինի, ինչպես և Հայաստանի ազգագրական տարբեր գոտիների երգերի մշակումներ, ազգային ծեսերի բեմադրություններ («Թագավորագովք», «Նավասարդ») և այլն։ Համերգներով հանդես է եկել ՀՀ, ԱՊՀ քաղաքներում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Լիբանանում, Սիրիայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի նվագախմբեր Կատեգորիա:Հայկական երաժշտություն
Ստենժարիչի
Ստենժարիչի (Стенжаричі), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1565 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստենժարիչի գյուղում բնակվում էր 492 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,36 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 208,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1565 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
The Video Collection: 1997–2003
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2003 ալբոմներ
Թաքսիլա
Թաքսիլան, կամ Թաքշաիլան (तक्षशिला Taksha-çilâ - Թաքշիի ժայռ) հին հնդկական գանդհարա ազգի մայրաքաղաքն էր, որը գտնվում էր Փենջաբում, Հինդոսից երեք օր դեպի արևելք։ Այստեղ գտնվում էր գանդհարների թագավոր Թաքշայի գահանիստը, որից, հավանաբար, այս քաղաքը ստացել է իր անունը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Պակիստանում Կատեգորիա:Մետաքսի ճանապարհի բնակավայրեր
Արլինգտոն (Տեխաս)
Արլինգտոնը (Arlington), քաղաք է ԱՄՆ-ի հարավային մասում, Տեխաս նահանգում։ Այն իր մեծությամբ Տեխասի 7-րդ և ԱՄՆ-ի 50-րդ քաղաքն է։ 2007 թ.-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 367 197 մարդ։ Հիմնադրվել է 1876 թ.-ին։ Գտնվում է Տեխասի հյուսիսարևելյան մասում՝ Ջոնսոն Քրիք գետի ափին։ Քաղաքում գործում է Արլինգտոնի համալսարանը։
Հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:1876 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ահալու
Ահալու, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Չարշամբայի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Տես նաև
Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության հայաբնակ գյուղեր
(4355) Մեմֆիս
(4355) Մեմֆիս (Memphis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,571565 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4601 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,683 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1506,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239005 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լեյլա Կիրակոսյան
Լեյլա Զենիկի Կիրակոսյան, ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։ ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (հուլիսի 11, 1984)։
Կենսագրություն
Թատերական գործունեությունն սկսել է Տալինի ռուսական դրամատիկական թատրոնում։ Այստեղ էլ ծանոթացել է ապագա ամուսնու՝ դերասան Էռնստ Ռոմանովի հետ։ 1969 թվականին ամուսնու հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ, սկսել է աշխատել Լենկոմ թատրոնում։ Միասին խաղացել են «Երեք հրացանակիրները» ներկայացման մեջ․ Լեյլան մարմնավորել է թագուհի Աննային, իսկ Էռնստը՝ դուքս Բեքինհեմին։ Այնուհետև դերասանուհին տեղափոխվել է Լենսովետի անվան թատրոն ։
2003 թվականին ներկայացրել է «Հեքիաթ» մոնոներկայացումը՝ գրված Վլադիմիր Նաբոկովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։ Վերջին տարիներին աշխատում է Սանկտ Պետերբուրգի պետական մանկական ֆիլհարմոնիայում։ Ամենահայտնի թատերական աշխատանքը «Խայտաբղետ թութակի հեքիաթները» ներկայացումն է ։
Առաջին անգամ կինոյում խաղացել է 1962 թվականին, որը Հայֆիլմում նկարահանված ռեժիսոր Մոկո Հակոբյանի «Ջրերը բարձրանում են» ֆիլմն էր։ Խաղացել է Անահիտի դերը։ 1970-1980-ական թվականներին դերասանուհին պարբերաբար հայտնվել է հեռուստաէկրաններին՝ ֆիլմ-ներկայացումներում։ Խորհրդային շրջանում հազվադեպ է նկարահանվել կինոյում։ Նոր ժամանակաշրջանում ժամանակ առ ժամանակ նկարահանվում է սերիալներում՝ Հետաքննության գաղտնիքները 1, Կոտրված լապտերների փողոցը 6 և այլն։ Ամենահայտնի դերերից են Մարգոյի դերակատարումը «Տամբովյան գայլը» (2005) և Բրոնիսլավա Սմոլյանինովայի դերը «Հորձանուտ» (2007) սերիալներում է ։
Անձնական կյանք
Լեյլա Կիրակոսյանի ամուսինը՝ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Էռնստ Ռոմանովն է։ Զույգն ունի 2 երեխա (դուստր և որդի)։ Դուստրը՝ Եկատերինան, մեդիամենեջեր է, ռեժիսոր և հեռուստալրագրող ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս դերասանուհիներ Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի 2-րդ աստիճանի մեդալով պարգևատրվածներ
Ռոջեր Չաֆի
Ռոջեր Բրյուս Չաֆի (Roger Bruce Chaffee, ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային ուժերի լեյտենանտ։
Ավարտել է Լաֆայեթ քաղաքի (Ինդիանայի նահանգ) Փերդյու համալսարանը (1957)։ Ամերիկյան տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1963 թվականին։
Նշանակվել էր առաջին «Ապոլլոն» տիեզերանավի անձնակազմի (Վիրջիլ Գրիսոմի և էդ Ուայթի հետ) անդամ։ Զոհվել է անձնակազմի հետ տիեզերանավի երկրային փորձարկումների ժամանակ (խցիկի հրդեհի հետևանքով)։ Չաֆիի անունով է կոչվում լուսնի չերևացող կողմի խառնարաններից մեկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի օդաչուներ Կատեգորիա:Ամերիկացի տիեզերագնացներ Կատեգորիա:Արլինգտոնի ազգային գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ
Նիդերնբերգ
Նիդերնբերգ  (Niedernberg), կոմունա Գերմանիայում։ Գտնվում է Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Միլտենբերգի շրջանի մեջ։ Բնակչությունը 4920 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ին)։ Զբաղեցնում է 15,61 կմ² տարածք ։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 76 144։
Նիդերնբերգ անունը ծագել է հին գերմաներեն nidere - ցածր և burc - ամրացված վայր բառերից։ Այսպիսով, Նիդերնբերգը ամրացված վայր է, որը գտնվում է հովտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Զալուժեչե
Զալուժեչե (Залужечье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։
Վոլտեր Սքեյթ
Կենսագրություն
Սքեյթը ծնվել է Լոնդոնում, հայրը՝ ճարտարապետ Վիլյամ Սքեյթը, Սիդենհեմ նահանգի Փերրի Հիլից էր, ավելի ուշ՝ Մաունթ Սթրիթից, Պարկ Լեյն, Ուեսթմինսթեր քաղաք, նրա կինը Սառան էր՝ Թիմոտի Բլաքի դուստրը ։ Սքեյթերի ընտանիքը Սյուրեյի հնագույն գերդաստանի ճյուղ էր և 1700-ական թվականներից բնակվում էր Սբ. Ջորջ Հանովեր հրապարակի ծխական համայնքում ։ Սքեյթը կրթություն է ստացել Քինգս Քոլեջում (Ուիմբլդոն), Հայգեյթ դպրոցում և Քեմբրիջի Քրիսթս քոլեջում։ Նա Քրիսթս քոլեջի անդամ է դարձել 1860 թվականի հուլիսին։
Զալուժեչե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Վոլտեր Սքեյթ
Կենսագրություն
Սքեյթը շուտով սկսեց հետաքրքրվել անգլերենի պատմությամբ։ 1870 թվականին Սքեյթը և Հենրի Բրեդշաուն սկսեցին համագործակցել Ջեֆրի Չոսերի մասին Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակության համար։ Այնուամենայնիվ, նախագիծը տապալվեց, քանի որ Բրեդշաուն չկարողացավ կատարել իր պարտավորությունը։ 1894 թվականին Սքեյթը հրատարակեց վեց հատորանոց հրատարակություն Չոսերի մասին․ «Չոսերյան նմուշներ» լրացուցիչ հատորը լույս է տեսել 1897 թվականին։
Ստուգաբանություն, բառարանագրություն և տեղանունների ուսումնասիրություններ
Բանասիրության մեջ Սքեյթի հիմնական նվաճումը «Անգլերենի ստուգաբանական բառարանն էր» (4 մաս, 1879–1882; հրատ., և ընդլայնված, 1910)։ Բառարանի վրա աշխատելիս նա Լոնդոնում լույս տեսնող 2 ամսագրի համար գրել է հարյուրավոր կարճ հոդվածներ բառերի ծագման վերաբերյալ։
Սքեյթը ստեղծել է նաև «ուրվական բառ» տերմինը և եղել այս թեմայի առաջատար մասնագետը ։ Սքեյթը տեղանունների ուսումնասիրությունների առաջամարտիկ էր։ Այս ոլորտում նրա հիմնական հրապարակումները ներառում են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրիտանացի բանասերներ Կատեգորիա:Լեզվաբաններ Կատեգորիա:Գիտնականներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բրիտանացի գրողներ
Մաթիաս Սինդելար
Մաթիաս Սինդելար (Matthias Sindelar; ), ի ծնե՝ Մատեյ Շինդելարժ (Matěj Šindelář), չեխական ծագումով ավստրիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Ավստրիայի պատմության լավագույն ֆուտբոլիստը ։ ՊՍՀՖՖ-ի հարցման համաձայն՝ 22-րդ տեղն է զբաղեցնում աշխարհի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում և 13-րդ տեղը 20-րդ դարի Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում։
Մանկություն
Մաթիաս Սինդելարը (Մաթեյ Շինդելարժ) ծնվել է Յիգլավայի մոտ գտնվող Կոզլով փոքրիկ գյուղում, 1903 թվականի փետրվարի 10-ին, Չեխիայի կաթոլիկ ընտանիքում ։ Նրա հայրը՝ Յան Շինդելարժը, եղել է որմնադիր, մայրը՝ Մարիա Շինդելարժովան (Շվենգրովի օրիորդությունում), տնային տնտեսուհի, որը հոգ էր տանում չորս երեխաների մասին։ Նա ունեցել է երկու դուստր և երկու որդի ։ Երբ Մաթիասը 2-3  տարեկան է եղել , նրա ընտանիքը, ինչպես և Բոհեմիայի և Մորավիայի շատ այլ մարդիկ, ուղևորվել են դեպի Ավստրո-Հունգարական կայսրության մայրաքաղաք՝ Վիեննա ։ Սինդելարների ընտանիքը փոքրիկ բնակարան է կառուցել Վիեննայի 10-րդ շրջանում ։ Ֆավորիտենում եղել են մեծ թվով ֆաբրիկաներ, ինչպես նաև աղյուսի գործարան, որտեղ էլ աշխատել է Մաթիասի հայրը ։ Այսօրվա գնահատականներով՝ Ֆավորիտենում ապրում է մոտ 300 հազար մարդ Բոհեմիայից և Մորավիայից  ։ Աշխատանքային ընտանիքները հիմնականում շատ աղքատ են եղել և արհամարհանքով կոչվել են տեղական «Աղյուսներ» ։ Վիեննայում Սինդելարը սկսել է ֆուտբոլ խաղալ, աշխատողների մյուս երեխաների հետ միասին ։ Շտայնմեթցվիզեի շրջանում, արդեն այն ժամանակ, երիտասարդ տարիքում, նրա հետ խաղացած տղաների հիշողություններով, նա առանձնանում էր հիանալի դրիբլինգով ։ Ֆուտբոլն այդ օրերին ոչ միայն երեխաներին հնարավորություն էր տալիս մոռանալ իրենց տխուր առօրյան, այլև նրանց տալիս էր մարդկանց մեջ մտնելու մի քանի հնարավորություններից մեկը[ ։
1917 թվականին Սինդելարների ընտանիքին վրա է հասել դժբախտությունը. հայրը մահացել է Իզոնցո գետի (այժմ Սլովենիայում) մարտերում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմում ։ Այդ ժամանակից ի վեր միայնակ մայրը պետք է պահեր չորս երեխա ։ Մատիասը սկսել է 14 տարեկանում սովորել փականագործի մասնագիտություն, որպեսզի օգնի իր ընտանիքին, և միևնույն ժամանակ ընդգրկվել է «ֆավորիտներ» երիտասարդական թիմում։
Պատանեկություն
1918 թվականին պատանի Սինդելարի ֆուտբոլային տաղանդը տեսել է Կարլ Վայմանը, ով, լինելով դասախոս, տարբեր ֆուտբոլային ակումբների համար փնտրում էր երիտասարդ ֆուտբոլիստների՝ փոքր մարզումներ կազմակերպելով ֆուտբոլիստներին դիտելու համար։ Սինդելարը դուր է եկել Վայմանին և խորհուրդ տվել նրան Վիեննայի «Հերթայեին», որի մարզադաշտը գտնվում էր Սինդելարի տան անմիջական հարևանությամբ, Կվելենշտրասեի և Շտոյդգասսի անկյունում։ Այժմ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից և տնտեսական փլուզումից հետո, որը հաջորդել է ավարտին, ֆուտբոլային ակումբն ու մարզադաշտը դադարել են գոյություն ունենալ։
«Հերթայում» մարզումների հետ մեկտեղ Սինդելարը շարունակել է վարժվել փականագործին, սակայն այդ մասնագիտությունն այնքան էլ չի հետաքրքրել պատանուն։ «Հերթա»-ում ի հայտ է եկել Սինդելարի հետաքրքիր գործելաոճը։ Նա, ունենալով փայլուն տեխնիկա, միշտ ձգտել է խուսափել ուժային մարտարվեստներից՝ փխրուն մարմնակազմության պատճառով, դրա պատճառով ստացել է «թղթային» մականունը։ 18 տարեկանում Սինդելարը նորամուտը նշել է Ավստրիայի առաջնությունում՝ առաջին իսկ մրցաշրջանում խփելով մի քանի կարևոր գոլ։ Հաջորդ մրցաշրջանը Սինդելարն արդեն հանդիպել է որպես ակումբի հիմնական կազմի խաղացող։