cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հնդկաստանի տնտեսական պատմություն
Աշխատանքի արտադրողականության հարաբերական անկում
Քլինիգինգսմիթը և Ուիլիամսոնը պնդում են, որ նախքան ռեինդուստրիալացումը Հնդկաստանը դեինդուստրիալացվել է 1750-1860 թվականների ընթացքում՝ պայմանավորված երկու շատ տարբեր պատճառներով։ Նրանք ենթադրում են, որ 1750-1810 թվականներին մոնղոլական հեգեմոնիայի կորուստը թույլ տվեց նոր բռնակալական կառավարիչներին եկամուտ ստանալ իրենց կողմից նվաճված բնակչության գյուղատնտեսությունից, քանի որ տեսնում էին, որ հարկերի և վարձավճարների պահանջարկը աճել էր արտադրության մինչև 50 %, մինչդեռ այդ ժամանակահատվածում Չինաստանում այն կազմում էր 5-6 % և հիմնականում գանձվում էր տարածաշրջանային պատերազմների ֆինանսավորման համար։ Համակցված աշխատուժի և անասունների՝ ռազմական նպատակներով օգտագործման հետ, հացահատիկի և տեքստիլի գները բարձրացվեցին անվանական աշխատավարձի հետ միասին, քանի որ բնակչությունը փորձում էր բավարարել պահանջարկը, նվազեցնել հնդկական արհեստների մրցունակությունը և ազդել տարածաշրջանային տեքստիլ առևտրի վրա։ Այնուհետև, 1810- 1860 թվականներին, Մեծ Բրիտանիայի գործարանային համակարգի ընդլայնումը ամբողջ աշխարհում հանգեցրեց տեքստիլ արտադրանքի գների հարաբերական նվազման՝ աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման հաշվին։ Այս միտումը Հնդկաստանում ընդլայնվեց, քանի որ միաժամանակյա տեղի ունեցավ տրանսպորտային հեղափոխություն, ինչի արդյունքում կտրուկ նվազեցին տրանսպորտային ծախսերը, իսկ ենթաաշխարհամասում, որտեղ մետաղական ճանապարհներ չկային, մեխանիկական տրանսպորտի ներդրմամբ հարված հասցվեց արհեստագործական արտադրությանը, բայց միաժամանակ կայունացավ գյուղատնտեսական ոլորտը։
Անգուս Մադդիսոնը հայտարարեց, որ դա ջախջախիչ հարված էր գեղեցիկ մուսլինների, թանկարժեք իրերի, շքեղ հագուստի և կոշիկի, դեկորատիվ սրերի և զենքի արտադրողներին։ Նա ենթադրեց, որ այդ ապրանքների ներքին շուկան կազմում էր մոնղոլների ազգային եկամտի մոտ 5 տոկոսը, իսկ տեքստիլ արտահանման շուկան, հավանաբար, 1,5 տոկոս էր։
Ամիա Բագչիի գնահատումները։
Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության տիրապետության շրջանը (1764-1857)
Այս ժամանակահատվածում արագ ընդլայնվող կայսրությունում Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունը սկսեց հարկային վարչարարության բարեփոխումները, որոնք զբաղեցնում էին ավելի քան 250 միլիոն ակր (1 000 000 ք․կմ) կամ հնդկական տիրապետության 35 տոկոսը։ Անուղղակի կառավարում հաստատվեց պրոտեկտորատների և բուֆերային նահանգների նկատմամբ։
Ռեյը (2009 թվականին) բարձրացրեց երեք հիմնական հարցեր՝ Բենգալիայում 19-րդ դարի բամբակյա տեքստիլ արդյունաբերության վերաբերյալ․ երբ այս արդյունաբերությունը սկսեց անկում ապրել, որն էր նրա անկման աստիճանը 19-րդ դարի սկզբին և որոնք են այն գործոնները, որոնք հանգեցրել են դրան։ Քանի որ արտադրության մասին տվյալներ չկան, այդ իսկ պատճառով Ռեյն օգտագործել է արդյունաբերության շուկայական ցուցանիշները և դրա հումքի սպառումը։ Նա վիճարկեց այն կարծիքը, որ արդյունաբերության շարունակական անկումը սկսվել է 18-րդ դարի վերջին կամ 19-րդ դարի սկզբին։ Անկումը փաստացի սկսվել է 1820-ականների կեսերին։ Անկման տեմպեր սկզբում իհարկե եղել են, սակայն ճգնաժամը վրա է հասել 1860 թվականին, այն ժամանակ, երբ 563 000 աշխատողներ կորցրել են իրենց աշխատանքը։ Ըստ Ռեյի գնահատումների՝ 1850 թվականին արդյունաբերությունը կրճատվել է մոտ 28 տոկոսով։ Նա համաձայն է, որ բրիտանական խտրական քաղաքականությունը, անկասկած, ճնշել է ոլորտի արտահանումը, սակայն Ռեյը ենթադրում է, որ դրա անկումը ավելի լավ բացատրվում է Մեծ Բրիտանիայում տեխնոլոգիական նորարարություններով ։
Հնդկական գործվածքը պահպանում էր մրցակցային առավելությունը բրիտանական տեքստիլի նկատմամբ մինչև 19-րդ դարը, երբ Բրիտանիան, ի վերջո, առաջ անցավ Հնդկաստանից՝ որպես աշխարհի խոշորագույն բամբակյա գործվածք արտադրող ։ 1811 թվականին Բենգալիան դեռևս Ամերիկայի և Հնդկական Օվկիանոսի բամբակյա գործվածքների խոշոր արտահանողն էր։ Սակայն բենգալյան արտահանումը կրճատվեց 19-րդ դարի սկզբներին, քանի որ բրիտանական ներմուծումը Բենգալիա 1811-1840 թվականներին 25 տոկոսից աճեց մինչև 93 տոկոս ։ 1820 թվականին Հնդկաստանը առաջին տեղից ընկավ և դարձավ աշխարհում մեծությամբ երկրորդ տնտեսությունը Չինաստանից հետո ։
Ինդուստրացման բացակայություն
Տնտեսական պատմաբանները, որոնցից էր Պրասաննան Պարտասարատին, քննադատել է այս փաստարկը, նշելով այն եկամուտների տվյալները, որոնք ցույց են տալիս, որ 18-րդ դարին Բենգալիայում և Մայսուրայում իրական աշխատավարձը ավելի բարձր է եղել, քան Մեծ Բրիտանիայում ։ Փոխարենը, Պարտասարատին պնդում է, որ հնդկական տեքստիլի գները Հնդկաստանում ցածր էին սննդամթերքի գների ավելի ցածր լինելու պատճառով, ինչը գյուղատնտեսության ավելի բարձր արտադրողականության արդյունք էր։ Մեծ Բրիտանիայի համեմատ արծաթե մետաղադրամների մեկ ունցիայի գները կազմում էին Մայսուրի գների մոտ կեսը և Բենգալիայի՝ մեկ երրորդը, ինչը հանգեցրել էր հնդկական մանածագործական արտադրատեսակների համար արծաթե մետաղադրամների գների նվազմանը, որը նրանց տալիս էր գնային առավելություն համաշխարհային շուկաներում ։ Ըստ Իմմանուել Վալլերշտայնի, Իրֆան Հաբիբի, Պերսիվալ Սփիրի և Աշոկ Դեսայի վկայությունների, մեկ շնչի հաշվով գյուղատնտեսական արտադրանքը և սպառման չափանիշները 17-րդ դարում Մոնղոլական Հնդկաստանում ավելի բարձր էին, քան Եվրոպայում 17-րդ դարում և Բրիտանական Հնդկաստանում 20-րդ դարի սկզբին ։
Սթիվեն Բրոդբերին և Բիսնուպրիա Գուպտան տվել են հետևյալ համեմատական գնահատականները 1600-1871 թվականների ընթացքում Հնդկաստանի և Մեծ Բրիտանիայի բնակչության թվաքանակի և մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշների համար (1990 թվականի միջազգային դոլարի հաշվարկով) ։
Սակայն Պարտասարատին քննադատել է Բրոդբերիի և Գուպտայի կողմից հաշվարկված այս գնահատականները ։ Ըստ նրա, տեքստիլ արդյունաբերության աշխատողները Բենգալիայում և Մայսուրայում ավելի շատ էին վաստակում, քան Անգլիայում, իսկ Անգլիայում գյուղատնտեսական աշխատանքները պետք է ավելի շատ ժամում պետք է կատարվեին, որպեսզի վաստակեին նույնքան, որքան Մայսուրայում ։ Մյուսները, ինչպիսիք են Անդրե Գանդերը, Ռոբերտ Ա. Դենեմարկը, Կեննեթ Պոմերանզը և Ամիյա Կումար Բագչին քննադատում են նաև այն գնահատականները, որոնք ցույց են տալիս մեկ շնչին ընկնող եկամուտների ցածր աճի տեմպեր և ՀՆԱ-ի ցուցանիշները Ասիայում (հատկապես Չինաստանում և Հնդկաստանում) մինչև 19-րդ դարը, մատնացույց անելով հետագա ուսումնասիրությունները, որոնք հայտնաբերել են այս ընթացքում Չինաստանում և Հնդկաստանում մեկ շնչին ընկնող եկամուտների՝ զգալիորեն ավելի բարձր աճի տեմպեր ։
Հնդկական հրետանային գործարանները
1787 թվականին Իշապորում հիմնադրվեց սև վառոդի գործարան, որի արտադրությունը սկսվեց 1791 թվականին (այժմ դա Իշապորի հրաձգային գործարանն է, որը սկսել է գործել 1904 թվականից)։ 1801 թվականին Կալկաթայում հիմնադրվեց թնդանոթների և արկերի գործարան, որի արտադրությունն էլ սկսվեց արդեն 1802 թվականի մարտի 18-ին։ Մինչև 1947 թվականի Հնդկաստանի անկախացումը այստեղ կային տասնութ հրետանային գործարաններ ։
Բրիտանական տիրապետություն (1858–1947)
Մեծ մոնղոլների դինաստիայի պաշտոնական փլուզումը ազդարարեց Հնդկաստանի հպատակների նկատմամբ բրիտանական վերաբերմունքի փոփոխության մասին։ Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության ժամանակ սկսվեցին լուրջ երկաթուղային նախագծեր, իսկ պետական պաշտոններն ու երաշխավորված կենսաթոշակները առաջին անգամ պետական ծառայության ներգրավեցին մեծ թվով հնդիկների բարձրագույն կաստայից։ 1875 թվականից սկսած բրիտանական բամբակի արտահանումները կլանեցին հնդկական շուկայի 55 տոկոսը ։ 1850-ական թվականներին Բոմբեյում բացվեցին բամբակյա առաջին գործարանները, որոնք մարտահրավեր նետեցին արհեստագործական տնային համակարգին, որի հիմքում ընկած էր ընտանեկան աշխատանքը ։
Գյուղատնտեսություն և արդյունաբերություն
1890-1910 թվականներին Հնդկաստանի տնտեսությունն աճում էր տարեկան մոտ 1 տոկոսով, ինչը համապատասխանում էր բնակչության աճին ։ Սրա արդյունքը եղավ այն, որ ոչ մի փոփոխություն եկամուտների մակարդակով տեղի չունեցավ։ Գյուղատնտեսությունը դեռևս գերակշռում էր, իսկ գյուղացիների մեծ մասը ապրում էր կենսապահովման ցածր մակարդակի վրա։
Ձեռնարկատեր Ջամսեթջի Թաթան (1839-1904) իր արդյունաբերական կարիերան սկսեց 1877 թվականին «Կենտրոնական Հնդկաստանի մանածագործական, ջուլհակագործության և արտադրական ընկերություն»-ով, որը գտնվում էր Բոմբեյում։ Մինչ հնդկական մյուս գործարանները արտադրում էին էժան կոպիտ մանվածք (իսկ ավելի ուշ արդեն գործվածք)՝ օգտագործելով տեղական կարճ կեռ բամբակը և Մեծ Բրիտանիայից ներկրված պարզ սարքավորումները, Թաթան շատ ավելի լավ արտադրանք էր թողարկում՝ ներմուծելով թանկարժեք բամբակ Եգիպտոսից և Միացյալ Նահանգներից ավելի բարդ սարքավորումներ ձեռք բերելով, որոնց միջոցով ստացվում էր ավելի բարակ մանվածք, որը կարող էր մրցակցել Մեծ Բրիտանիայից ներկրվող ապրանքների հետ ։
1890-ական թվականներին Թաթան սկսեց ընդլայնման ծրագրեր ծանր արդյունաբերության մեջ՝ օգտագործելով հնդկական ֆինանսավորումը։ Կայսրությունը չտրամադրեց կապիտալ, բայց իմանալով ԱՄՆ-ի և Գերմանիայի նկատմամբ Մեծ Բրիտանիայի նվազող դիրքորոշումը պողպատե արդյունաբերության մեջ, նա ցանկացավ հիմնել պողպատե գործարաններ Հնդկաստանում, ուստի Թաթային առաջարկվեց գնել ցանկացած ավելցուկային պողպատ, որը վերջինս չէր կարողանա այլ կերպ վաճառել ։
Երկաթուղիներ
Բրիտանացի ներդրողները 19-րդ դարի վերջին կառուցեցին ժամանակակից երկաթուղային համակարգ, որը դարձավ տվյալ ժամանակահատվածում աշխարհում մեծությամբ չորրորդը և հայտնի էր շինարարության և սպասարկման իր ուրույն որակով ։ Կառավարությունը աջակցեց այդ ծրագիրը՝ գիտակցելով վերջինիս արժեքը ռազմական օգտագործման և տնտեսական աճի տեսանկյունից։ Երկաթուղին սկզբում մասնավոր սեփականություն էր և կառավարվում էր բրիտանացի ադմինիստրատորների, ինժեներների և որակավորված վարպետների կողմից։ Սկզբում միայն մասնագիտական ցածր հմտություններով աշխատողներն էին հնդկացիներ։
Երկաթուղային համակարգի ծրագիրն առաջին անգամ մշակվել է 1832 թվականին։ Առաջին գնացքը անցել է այսպես կոչված Կարմիր բլուրներից մինչև Չենայի Չինտադրիպետ կամուրջը, որը բացվեց 1837 թվականին ։ Այն կոչվում էր «Կարմիր լեռնային երկաթուղի» և օգտագործվում էր բեռնափոխադրումների համար։ 1830-1840-ական թվականներին կառուցվեցին ևս մի քանի կարճ գծեր, որոնք իրար հետ չմիացվեցին և օգտագործվում էին բեռների տեղափոխման համար։ Բրիտանական արևելահնդկական ընկերությունը (իսկ ավելի ուշ նաև գաղութային կառավարությունը) խրախուսում էր մասնավոր ներդրողների կողմից աջակցվող նոր երկաթուղային ընկերություններին այն սխեմայի շրջանակներում, որն տրամադրում էր հողը և երաշխավորում տարեկան մինչև հինգ տոկոս եկամտաբերություն շահագործման առաջին տարիներին։ Ընկերությունները պետք է կառուցեին և շահագործեին գծեր 99-ամյա վարձակալության շրջանակներում, ընդ որում կառավարությունը պահպանում էր դրանք ավելի շուտ գնելու հնարավորությունը ։ 1854 թվականին գեներալ-նահանգապետ Լորդ Դալհաուզին ստեղծեց մայրուղային գծերի ցանցի կառուցման մի ծրագիր, որը իրար էր միացնում հիմնական շրջանները։ Ստեղծվեցին մի շարք նոր երկաթուղային ընկերություններ, ինչը հանգեցրեց ոլորտի արագ ընդլայնման ։
1853 թվականին բացվեց առաջին ուղևորատար երկաթուղային գիծը՝ Մումբայ քաղաքի Բորի Բանդերից մինչև Թանա, որն ընդգրկում էր 34 կմ (21 մղոն) հեռավորություն ։ Այս ցանցի երթուղու երկարությունը 1860-1880 թվականներին ավելացավ 1349 կմ-ից (838 մղոն) մինչև 25 495 կմ (15 842 մղոն)՝ հիմնականում տարածվելով դեպի Մումբայ, Մադրաս և Կալկաթա նավահանգստային քաղաքներ ։ Երկաթուղու շինարարության մեծ մասն իրականացվում էր հնդկական ընկերությունների կողմից՝ բրիտանացի ինժեներների ղեկավարությամբ։ Համակարգը ամուր էր կառուցված։ Մի քանի խոշոր իշխանական նահանգներ կառուցել էին իրենց սեփական երկաթուղային համակարգերը, և այս ցանցը տարածվել էր ամբողջ Հնդկաստանում ։ Մինչև 1900 թվականը Հնդկաստանը ուներ երկաթուղային ծառայությունների մի ամբողջական շարք` դիվերսիֆիկացված տիրապետմամբ և կառավարմամբ, և աշխատում էր մետրային, լայն, ինչպես նաև նեղ շղթաներով ։
Հեդրիկը պնդում է, որ ինչպես կայսրության գծերը, այնպես էլ մասնավոր ընկերությունները վարձում էին միայն եվրոպացի ղեկավարների, շինարարների, ինժեներների և նույնիսկ շահագործող անձնակազմի, օրինակ՝ լոկոմոտիվային ինժեներների։ Կառավարության քաղաքականությունը պահանջում էր, որ երկաթուղային պայմանագրերի հայտերը ներկայացվեին Լոնդոնի հնդկական ներկայացուցչություն, որի պատճառով փակվում էին հնդկական ընկերությունների մեծ մասը։ Երկաթուղային ընկերությունները ձեռք են բերել Մեծ Բրիտանիայի սարքավորումների եւ պահեստամասերի մեծ մասը։ Երկաթուղային վերանորոգման արհեստանոցներ Հնդկաստանում գոյություն ունեին, բայց նրանց հազվադեպ էր թույլատրվում արտադրել կամ վերանորոգել լոկոմոտիվներ։ «Թաթա Սթիլ» ընկերությունը առաջինն էր, որը ստացավ ռելսերի պատվերներ 1920-ական թվականներին ։ Քրիստենսենը (1996) դիտարկել է գաղութային նպատակները, տեղական կարիքները, կապիտալի, ծառայությունների և մասնավոր-հանրային հատվածների շահերի հիմնախնդիրները։ Նա եկել է այն եզրակացությանը, որ երկաթուղիների կախվածությունը պետությունից խոչընդոտում է հաջողությանը, քանի որ երկաթուղային ծախսերը պետք է անցնեն բյուջեի կազմման նույն բյուրոկրատական գործընթացով, ինչ մյուս բոլոր պետական ծախսերը։ Այսպիսով, երկաթուղային ծախսերը չէին կարողանում բավարարել երկաթուղիների կամ նրանց ուղևորների կարիքները ։
1951 թվականին քառասուներկու առանձին երկաթուղային համակարգեր, այդ թվում ՝ երեսունևերկու գծեր, որոնք պատկանում էին հին հնդկական թագավորական նահանգներին, միավորվեցին «Հնդկական երկաթուղիներ» անվան տակ։ Գոյություն ունեցող երկաթուղային համակարգերը մնացան հօգուտ գոտիների 1951 թվականին, և 1952 թվականին ընդհանուր առմամբ ի հայտ եկան վեց գոտիներ ։
Իմպերիալիզմի տնտեսական հետևանքները
Դեռևս շարունակվում են Հնդկաստանի վրա բրիտանական իմպերիալիզմի թողած տնտեսական հետևանքների ազդեցության մասին քննարկումները։ Առաջին անգամ այդ հարցը բարձրացվել է Էդմոնդ Բյորկի կողմից, ով 1780-ական թվականներին կատաղի գրոհեց Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության դեմ՝ պնդելով, որ Ուորեն Հաստինգսը և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ավերել են հնդկական տնտեսությունն ու հասարակությունը, և այն շարունակել է Ռոմեշ Չանդեր Դաթը 19-րդ դարում։ Հնդիկ պատմաբան Ռաջատ Կանտա Ռեյը (1998) շարունակել է այդ դատողությունների ուղին, հայտարարելով, որ 18-րդ դարում բրիտանական կառավարումն ընդունել է կողոպուտի ճանապարհը և աղետ է դարձել ավանդական տնտեսության համար։ Ըստ հյուծման տնտեսական տեսության, որը մեծապես աջակցվել է Ռեյի կողմից, անգլիացիները սպառեցին պարենի և փողի պաշարները և հարկադրեցին բարձր հարկեր, որոնք դարձան սարսափելի սովի պատճառ 1770 թվականին։ Այն խլեց Բենգալիայի բնակչության մեկ երրորդի կյանքը ։ Ռեյը նաև պնդում է, որ Բրիտանական Հնդկաստանը չկարողացավ առաջարկել անհրաժեշտ օժանդակություններ, տեխնոլոգիաների փոխանակում և հովանավորչական շրջանակներ, որոնք թույլ կտային Բրիտանական Հնդկաստանին կրկնել հենց Բրիտանիայի ինդուստրացումը, մինչև իր անկախացումը ։
Բրիտանացի պատմաբան Պ. Ջ. Մարշալը վերաիմաստավորել է այն տեսակետը, որ մեծ մոնղոլների դարաշրջանի բարգավաճումը իր տեղը զիջեց աղքատությանը և անարխիային։ Նա պնդում էր, որ բրիտանական իշխանության զավթումը անցյալի նկատմամբ կտրուկ խախտում չէր։ Բրիտանական վերահսկողությունը փոխանցվեց հիմնականում տարածաշրջանային տիրակալներին և պահպանվեց ընդհանուր առմամբ բարեկեցիկ տնտեսության շրջանում 18-րդ դարում՝ բացառությամբ հաճախակի և մահացու հացադուլների։ Մարշալը նշում է, որ անգլիացիները եկամուտներն ավելացել են տեղական հարկային ադմինիստրատորների միջոցով և պահպանել են մեծ մոնղոլների հարկային հին դրույքաչափերը։ Հնդկական ազգայնական մեկնաբանության փոխարեն, որտեղ բրիտանացիներին բնութագրում են որպես օտար ագրեսորներ, որոնք բռնազավթել են իշխանությունը կոպիտ ուժով և աղքատացրել տարածաշրջանը, Մարշալը ներկայացնում է բրիտանական ազգայնական մեկնաբանությունը։ Այս տեսակետի համաձայն բրիտանացիները լիովին վերահսկողություն չունեին։ Նրանք հիմնականում վերահսկում էին հնդկական հասարակությունը, քանի որ իշխանությունը պահելու նրանց ունակությունը կախված էր հնդկական էլիտաների հետ համագործակցությունից։ Մարշալը խոստովանել է, որ իր մեկնաբանության մեծ մասը մերժվում է բազմաթիվ պատմաբանների կողմից ։
Գաղութային բում (1910-1930)
Բրիտանական գաղութային իշխանությունը ստեղծեց ինստիտուցիոնալ միջավայր, որը կայունացրեց հնդկական հասարակությանը։ Նրանք ստեղծեցին երկաթուղիների, հեռագրական կապի և ժամանակակից իրավական լավ զարգացած համակարգեր։ Կառուցվեցին լայնածավալ ոռոգման համակարգեր, որոնք խթան էին հանդիսանում արտահանելու նպատակով հումքի մշակման, հնդկական արդյունաբերության համար, մասնավորապես՝ ջուտ, բամբակ, շաքարավազ, սուրճ և թեյ ։
«Թաթա Սթիլ» ընկերությունը, որը ղեկավարում էր Դորաբջի Թաթան, 1908 թվականին Բիհարում բացեց իր գործարանը։ Այն դարձավ չուգունի և պողպատի առաջատար արտադրող Հնդկաստանում՝ 1945 թվականին ունենալով 120 000 աշխատակիցներ ։ «Թաթա Սթիլ»-ը դարձել է տեխնիկական հմտության, կառավարման իրավասության, ձեռնարկատիրական տաղանդի խորհրդանիշ և արդյունաբերական աշխատողների բարձր վարձատրությամբ ընկերությունը ողջ Հնդկաստանում ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ երկաթուղին օգտագործվում էր Մումբայից և Կարաչիից Մեծ Բրիտանիա, Միջագետք և Արևելյան Աֆրիկա զորքեր ու հացահատիկ տեղափոխելու համար։ Մեծ Բրիտանիայից սարքավորումների և պահեստամասերի մատակարարման կրճատմամբ տեխնիկական սպասարկումը դարձավ շատ ավելի բարդ. կարևորագույն աշխատողները հարկադրորեն անցան ծառայության բանակում, արհեստանոցները վերազինվեցին հրետանու արտադրության համար, լոկոմոտիվները և մեքենաները ուղարկվեցին Մերձավոր Արևելք։ Երկաթուղին հազիվ թե կարողանար արձագանքել պահանջարկի հանկարծակի աճին ։ Պատերազմի ավարտին երկաթուղիների վիճակը վատացավ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ երկաթուղիների շարժակազմն ուղղվեց Մերձավոր Արևելք, իսկ երկաթուղային արտադրամասերը կրկին վերածվեցին զենքի արհեստանոցների In the Second World War the railways' rolling stock was diverted to the Middle East, and the railway workshops were again converted into munitions workshops. ։
Այդ ժամանակ գաղութատիրական վարչությունները սկսեցին խրախուսել ոչ թագավորական մասնավոր հարստությունները։ Բիրլայի և Սահու Ջայնի տները հակամարտության մեջ մտան Մարտին Բեռնի, Բերդ Հեյլգերսի և Էնդրյու Յուլի տների դեմ։ 1925 թվականին երկրի բնակչությանը մոտ մեկ իններորդ մասը կազմում էին քաղաքային բնակիչները։
Տնտեսական անկում (1930-1950)
Տնտեսական բումի 20-ամյա ցիկլը ավարտվեց 1929 թվականին Մեծ դեպրեսիայով, որն ուղղակի ազդեցություն ունեցավ Հնդկաստանի վրա՝ համեմատաբար փոքր ազդեցություն թողնելով ժամանակակից երկրորդային հատվածի վրա։ Գաղութային ադմինիստրացիան արեց շատ չնչին գործողություններ՝ թեթևացնելու համար պարտքային սթրեսը ։ Ամենավատ հետևանքներն էր գնանկումը, որը գյուղացիների համար ավելացրեց պարտքային բեռը ։ 1929-1934 թվականներին տնտեսական արտադրության ընդհանուր ծավալը նվազում չունեցավ։ Ամենից շատ տուժեց Բենգալիայում գտնվող ջութի արտադրության հատվածը, որը արտաքին առևտրի կարևոր տարր էր. այն ծաղկում է 1920-ական թվականներին, սակայն ունեցավ նվազման միտում 1930-ական թվականներին ։ Զբաղվածությունը նույնպես նվազեց, սակայն գյուղատնտեսության և մանր արդյունաբերության ոլորտներում եղան աճի տեմպեր ։ Արդյունաբերության ամենահաջողված նոր ճյուղը դարձավ շաքարը, որը սկսեց արագորեն աճել 1930-ականներին ։
1940 թվականին ոսկու և արծաթի հարաբերակցությունը հասավ առավելագույնին՝ 100-1: Անգլիայի բանկը հաղորդում է, որ 1947 թվականի հուլիսի 14-ին Հնդկաստանի Կենտրոնական բանկը ունեցել է 1160 մլն ֆունտ դրական մնացորդ, և որ Բրիտանական Հնդկաստանը պահպանել է առևտրային հավելուրդը Միացյալ Թագավորության հետ Բրիտանական տիրապետության ողջ ժամանակահատվածում ։ Աղբյուրը։ Indian sterling balances, p. 2, 15 Jan.1.1947, Bank of England (BoE), OV56/55.
Նոր անկախացած, բայց թույլ միութենական կառավարության գանձապետարանը 1950 թվականին հայտարարեց 334 միլիոն ֆունտ ստերլինգ տարեկան եկամտի մասին։ Ի հակադրություն, Հայդարաբադ նահանգից Նիզամ Ասաֆ Շահ 7-րդը, ինչպես լայնորեն հաղորդվում է, ունեցել է գրեթե 668 միլիոն ֆունտ ։ 1950 թվականին երկրի շուրջ մեկ վեցերորդը կազմում էին քաղաքային բնակիչները ։ Մեկ ԱՄՆ դոլարը փոխանակվում էր 4,79 ռուփիով։
Բրիտանական տիրապետության ազդեցությունը աշխատանքի արտադրողականության վրա
Ժամանակակից տնտեսական պատմաբանները մեղադրում են գաղութային կառավարմանը՝ Հնդկաստանի տնտեսության անմխիթար վիճակի համար, քանի որ Հնդկաստանի արդյունաբերության մեջ ներդրումները սահմանափակվել են` այն գաղութային տերություն դառնալուց հետո ։ Բրիտանական տիրապետության ներքո Հնդկաստանի տեղական արտադրական արդյունաբերությունը նվազում էր   ։ Հնդկաստանում Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության կառավարման ժամանակահատվածում պարենային մշակաբույսերի արտադրությունը կրճատվեց, տիրում էր զանգվածային աղքատություն և սով ։ Բրիտանական տիրապետության տնտեսական քաղաքականությունը հանգեցրեց մանվածագործական և ջուլհակագործության ոլորտներում կտրուկ անկման, օրինակ, մանվածագործական արտադրությունը 1850-1900 թվականներին 419 մլն ֆունտից կրճատվեց մինչև 240 մլն ֆունտ ։ Արդյունքն եղավ կապիտալի զգալի արտահոսքը Հնդկաստանից Անգլիա, որը հանգեցրեց եկամուտների ավելի շատ և զանգվածային արտահոսքի, քան հնդկական տնտեսության համակարգված  արդիականացման որևէ այլ շրջանում։
Սոցիալիստական բում (1950-1970)
Մինչև անկախություն ձեռք բերելը հարկային մուտքերի զգալի մասը կազմում էր հողի հարկը։ Դրանից հետո հողի հարկի մասնաբաժինը եկամուտներում անշեղորեն նվազեց ։
Անկախացումից հետո ժառանգած տնտեսական խնդիրները խորացան Բրիտանական Հնդկաստանի բաժանման հետ կապված ծախսերով, որի արդյունքում շուրջ 2-4 մլն փախստականներ լքեցին Հնդկաստանը և տեղափոխվեցին Պակիստան։ Փախստականների վերաբնակեցումն իրենից զգալի տնտեսական բեռ էր ներկայացնում։ Բաժանումը Հնդկաստանին առանձնացրեց լրացուցիչ տնտեսական գոտիների։ Բրիտանացիների օրոք ջուտն ու բամբակը աճեցվում էին Բենգալիայի արևելյան մասում (Արևելյան Պակիստան, 1971 թվականից հետո Բանգլադեշ), բայց վերամշակումը տեղի էր ունենում հիմնականում Բենգալիայի արևմտյան մասում, որը դարձավ Արևմտյան Բենգալիայի հնդկական նահանգը։ Անկախության ձեռքբերումից հետո Հնդկաստանը ստիպված եղավ վերափոխել այն հողերը, որոնք նախկինում օգտագործվում էին պարենամթերքի արտադրության նպատակով՝ բամբակ և ջուտ աճեցնելու համար ։
1950 թվականից սկսած Հնդկաստանը բախվեց առևտրային հաշվեկշռի դեֆիցիտի, որն աճեց 1960-ականներին։ Հնդկաստանի կառավարությունը բյուջեի մեծ դեֆիցիտ ուներ և այդ պատճառով չէր կարող պարտք վերցնել միջազգային կամ մասնավոր հատվածներից։ Արդյունքում կառավարությունը թողարկեց Հնդկաստանի պահուստային բանկի պարտատոմսեր, ինչը մեծացրեց դրամական զանգվածը, որն էլ հանգեցրեց գնաճի։ 1965 թվականին հնդկա-պակիստանյան պատերազմը ԱՄՆ-ին և Պակիստանին բարեկամ այլ երկրներին ստիպեց հետ կանչել Հնդկաստանի արտաքին օգնությունները, ինչը պահանջեց արժեզրկում։ Հնդկաստանին պարտադրվեց ազատականացնել առևտուրը՝ մինչև օգնությունը նորից տրամադրվի։ Պատասխանը քաղաքականապես ոչ պոպուլյար արժեզրկման քայլ էր, որն ուղեկցվեց ազատականացմամբ։ Պաշտպանության ծախսերը 1965-1966 թվականներին կազմեցին ծախսերի 24,06 տոկոսը, ինչը 1965-ից մինչև 1989 թվականն ընկած ժամանակաշրջանում ամենաբարձր ցուցանիշն է։ Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն 1960-ականներին աճեց և դարձավ 33 % ՝ հասնելով աճի իր գագաթնակետին 1970-ականներին՝ 142 %: 1980-ականներին նկատվեց դանդաղում մինչև 41 %, և արդեն 1990-ականներին այն դարձավ 20 % ։
1951-1979 ֆինանսական տարիներին տնտեսությունը միջինում աճեց 3.1 %-ով (մեկ տարվա ընթացքում), կամ 1.0 %-ով բնակչության մեկ շնչի հաշվով ։ Այս ընթացքում արդյունաբերությունը աճեց տարեկան միջինում 4,5 %-ի համեմատություն գյուղատնտեսության 3.0 % աճի ։
Տնտեսական անկում (1970-1990)
Տնտեսական բումի 20-ամյա ցիկլը ավարտվեց 1971 թվականին Նիքսոնի շոկով։ 1975 թվականին Հնդկաստանի ՀՆԱ-ն (արտահայտված 1990 թվականի ԱՄՆ դոլարով) կազմել է 545 մլրդ դոլար, ԽՍՀՄ-ում՝ 1561 մլրդ դոլար, Ճապոնիայում՝ 1266 մլրդ դոլար, ԱՄՆ-ում՝ 3517 մլրդ դոլար ։
1975 թվականին վարչապետ Ինդիրա Գանդին երկրում արտակարգ դրություն հայտարարեց և կասեցրեց Սահմանադրության գործողությունը։ 1975 թվականին երկրի մոտ մեկ հինգերորդ բնակչությունը կազմում էին քաղաքային բնակիչները ։
Պողպատ
Վարչապետ Ջավահառլալ Ներուն սոցիալիզմի կողմնակից էր և որոշեց, որ Հնդկաստանը պողպատի առավելագույն արտադրության կարիք ունի։ Այդ պատճառով նա ստեղծեց «Հնդկական պողպատ» ընկերությունը ընկերությունը և 1950-ականներին բացեց երեք մետաղագործական գործարան ։
Կապիտալիստական բում (1990-2010)
Տնտեսական ազատականացումը Հնդկաստանում 1990-ականներին և 21-րդ դարի առաջին տասնամյակում հանգեցրեց խոշոր տնտեսական փոփոխությունների։
2000 թվականին երկրի բնակչության մոտ մեկ քառորդը կազմում էին քաղաքային բնակիչները ։
Հնդկական պողպատաձուլական արդյունաբերությունը սկսեց ընդլայնվել դեպի Եվրոպա 21-րդ դարում։ 2007 թվականի հունվարին հնդկական «Թաթա»-ն 11,3 մլրդ դոլարով գնեց պողպատի եվրոպական արտադրող «Կորուս Գրուպ»-ին։ 2006 թվականին «Միթթալ Սթիլ»-ը (հիմնված Լոնդոնում, սակայն հնդկական կառավարմամբ) 34,3 մլրդ դոլարով ձեռք բերեց «Արսելոր» ընկերությունը, որպեսզի դառնա աշխարհի խոշորագույն արտադրողը՝ ստեղծելով համաշխարհային արտադրության 10 %-ը ։
Հնդկաստանի ՀՆԱ-ն 2007 թվականին գնահատվեց ԱՄՆ-ի ՀՆԱ-ի մոտավորապես 8 տոկոսը։ Կառավարությունը ստեղծեց Հնդկաստանի տարբեր շրջանները Դելիին, Չեննային, Մումբային և Կալկաթային միացնող ոսկե քառանկյուն ճանապարհային ցանց։ Նախագիծը, որը ավարտվեց 2012 թվականի հունվարին, դարձավ անկախ Հնդկաստանի ամենահավակնոտ ենթակառուցվածքային նախագիծը ։
Առաջին կարգի բնակչության 3 տոկոսը նախկինի պես վաստակում է ՀՆԱ-ի 50 տոկոսը։
Տնտեսական անկում (2010-ից մինչ այսօր)
Տնտեսական բումի 20-ամյա ցիկլը ավարտվեց 2012 թվականին։ Աշխատանքի արտադրողականությունը լճացավ, իսկ տնտեսական ակտիվությունը դեռևս սահմանափակվում է վատ ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են խարխուլ ճանապարհները, էլեկտրաէներգիայի պակասը և ծանր արդարադատական համակարգը ։
Գնողունակության համարժեքության հետ համեմատելու համար մեկ ԱՄՆ դոլարը փոխարկվում է 9,46 ռուփիով։ Չնայած 2009 թվականից ի վեր իրական ՀՆԱ-ի աճը ոչ պակաս է, քան շարունակական 5 տոկոսը, հնդկական տնտեսությունը խրվել է բյուրոկրատական խոչընդոտների մեջ։ Դա հաստատվեց Համաշխարհային բանկի զեկույցում, որը հրապարակվել է 2006 թվականի վերջին։ Այստեղ Պակիստանը (74-րդ տեղում) զգալիորեն առաջ է անցել Հնդկաստանից (134-րդ տեղում)՝ բիզնեսի վարման ինդեքսով ։
1947 թվականից հետո
Frankel, Francine R. India's Political Economy, 1947–1977: The Gradual Revolution (1978).
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հնդկաստանի պատմություն Կատեգորիա:Հնդկաստանի տնտեսություն
Բրազիլական աղվես
Բրազիլական աղվեսը հարավամերիկյան աղվեսի տեսակ է, որը հանդիպում է միայն Բրազիլիայում։ Ի տարբերություն այլ աղվեսների տեսակների, այս կենդանին սնվում է միայն անողնաշար կենդանիներով։
Չափսերը
Բրազիլական աղվեսը փոքր կենդանի է։ Նա կշռում է 3-4 կգ։ Մարմնի երկարությունը 58-72 սմ է իսկ պոչինը՝ 25-36 սմ։ Իր մարմնի փոքր կառուցվածքը նրան հնարավորություն է տալիս շատ արագ վազել, սակայն մանր ատամները նախատեսված են փոքր ուտելիքների համար։
Մորթին
Այս աղվեսի մորթին ունի կարճ մազեր։ Մեջքին հարող հատվածը մոխրագույն է, իսկ փորի հատվածը՝ ավելի բաց։ Պոչը ավելի մուգ է իսկ ծայրը՝ սև։ Ականջների հատվածը կարող է ունենալ կարմիր գունավորում։ Եղել են նաև բոլորովին սև բրազիլական աղվեսներ։
Սնունդը
Բրազիլական աղվեսը որսում է գիշերը։ Հիմնական սնունդը բաղկացած է տերմիտներից և այլ տեսակի միջատներից։ Չնայած դրան նա երբեմն սնվում է կրծողներով, փոքր թռչուններով և մրգերով։
Բազմացումը
50 օրական հղիությունից հետո էգ աղվեսը ծնում է երկուսից չորս ձագ։ Նրանք ծնվում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Աղվեսները բույնը հիմնում են գետնի տակ և երբեմն օգտագործում են ուրիշ կենդանիների լքված բներ։ Ձագերը սկսում են հիմնական սնունդը ուտել չորս ամսական հասակում։
Կատեգորիա:Աղվեսներ
Այչա Այշին Թուրան
Այչա Այշին Թուրան (Ayça Ayşin Turan, ), թուրք դերասանուհի և մոդել։
Վաղ տարիներ
Այչե Այշա Թուրանի մայրը ծնունդով Թուրքիայի Սինոփ քաղաքից է։ Մորական կողմի բարեկամները 1920-ական թվականների սկզբին՝ Օսմանյան կայսրության փլուզման ժամանակ ներգաղթել են Սալոնիկից, երբ տեղի էր ունենում Հույն-թուրքական բնակչության փոխանակություն։ Հայրը ծնունդով Քասթամոնուից է ։ Վաղ տարիքում հետաքրքրված է եղել դերասանությամբ և թավջութակով։ Ավելի ուշ սովորել է Ստամբուլի համալսարանի կինոյի բաժնում  ։ Նկարահանվել է «Սառնամանիք» հեռուստասերիալում, որտեղ նրա խաղընկերը եղել է Ալփերեն Դույմազը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք մոդելներ Կատեգորիա:Թուրք կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Թուրք հեռուստադերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի թուրք դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ
Պեսչանկա (Յուժինկայի վտակ)
Պեսչանկա (Песчанка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յուժինկա գետի ձախ ափին 9 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է, ավազանի տարածքը 28,2 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ռեբեկա Ուոքեր
Ռեբեկա Ուոքեր (Rebecca Walker, ), ամերիկացի ֆեմինիստուհի և ակտիվիստ։ Ուոքերը համարվում է ֆեմինիզմի երրորդ ալիքի աչքի ընկող ձայներից մեկն այն ժամանակից ի վեր, երբ նա 1992 թվականին ֆեմինիզմի մասին հոդված է հրապարակել «Miss» ամսագրում, որտեղ հայտարարել է. «Ես երրորդ ալիքն եմ» ։
Ուոքերը շատ է գրում և խոսում գենդերային, ռասայական, տնտեսական և սոցիալական արդարության մասին ԱՄՆ-ի և այլ երկրների համալսարաններում ։
Ռեբեկայի նամակն ու խոսքը ցույց են տալիս ռասայի, սեռի, քաղաքականության, իշխանության և մշակույթի հանդեպ ուշադրության կարևորությունը ։
Իր ակտիվիստական աշխատանքում նա օգնել է հիմնադրել «Երրորդ ալիք» հիմնադրամը՝ կազմակերպություն, որն աջակցում է մաշկի տարբեր գույն ունեցող երիտասարդ կանանց, գենդերային փոքրամասնություն կազմող, տրանսգենդեր և ինտերսեքս կանանց՝ տրամադրելով միջոցներ, որոնք նրանց պետք են իրենց շրջանակներում ակտիվիզմի և բարեգործության միջոցով առաջնորդներ լինելու համար ։
Երիտասարդություն և կրթություն
Ռեբեկա Լևանտալը ծնվել է 1969 թվականին Միսսիսիպի նահանգի Ջեքսոն շրջանում։ Աֆրոամերիկուհի գրող Էլիս Ուոկերի և քաղաքացիական իրավունքի վրա մասնագիտացած իրավաբանի՝ հրեա-ամերիկացի Մելվին Լևենտալի դուստրն է։ Նրա ծնողներն ամուսնացել են Նյու Յորքում, նախքան աշխատելու համար Միսսիսիպի տեղափոխվելը ։ 1976 թվականին՝ ծնողների բաժանումից հետո, Ռեբեկան անցկացրել է իր մանկությունը՝ անընդհատ փոխարինելով բնակության վայրը․ հոր տանը՝ Նյու Յորքի Բրոնքս շրջանի հրեական մասում և մոր տանը՝ Սան Ֆրանցիսկոյում, աֆրոամերիկական միջավայրում։ Ուոքերը սովորել է Սան Ֆրանցիսկոյի քաղաքային դպրոցում։
15 տարեկանում որոշել է փոխել ազգանունը՝ Լևենտալից դառնալով Ուոքեր։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Եյլի համալսարանում, որը 1992 թվականին ավարտել է գերազանցությամբ։ Ուոքերն իրեն համարում է «սևամորթ սպիտակ հրեա», ինչը նաև նրա 2001 թվականին հրապարակված գրքի վերնագիրն է ։
Ֆեմինիզմ
Ուոքերը հայտնի ֆեմինիստուհի է դարձել 22 տարեկան հասակում, երբ հոդված է գրել Miss ամսագրի համար, որը կոչվում է «Երրորդ ալիքի կայացում» ։ Իր հոդվածում Ուոքերը քննադատել Է Գերագույն դատարանի դատավոր Կլարենս Թոմասի հաստատումն այն բանից հետո, երբ նրան մեղադրել են Անիտա Հիլի (փաստաբանի) նկատմամբ սեռական ոտնձգությունների մեջ, ում ղեկավարը եղել է Կրթության նախարարությունում աշխատելու ժամանակ։ Օգտագործելով այս օրինակը, Ուոքերը լուծել է կանանց ձայնը ճնշելու խնդիրը և ներկայացրել է «Ֆեմինիզմի երրորդ ալիքի» հայեցակարգը ։ Նա հոդվածի վերջում սահմանում է «Ֆեմինիզմի երրորդ ալիքի» նշանակությունը՝ ասելով. «Ֆեմինիստ լինելը նշանակում է ինտեգրել կանանց հավասարության և իրավունքների ու հնարավորությունների ընդլայնման գաղափարախոսությունը կյանքի բուն էությանը։ Դա համակարգված ավերածությունների միջավայրում անձնական պարզության որոնումն է։ Անհրաժեշտ է կանանց հետ քույրական հարաբերությունների մեջ մտնել, քանի որ մենք հաճախ ենք կիսվում, ինչպես նաև հասկանալ իշխանության կառուցվածքը՝ նրանց մարտահրավեր նետելու մտադրությամբ» ։
Հիմնական աշխատանքներ
Ուոքերի առաջին խոշոր աշխատանքը «Եղեք իրական. պատմիր ճշմարտությունը և փոխիր ֆեմինիզմի դեմքը» (1996) գիրքն էր, որը բաղկացած էր այն հոդվածներից, որոնք նա համադրել և խմբագրել է։ Գիրքը վերագնահատել է ժամանակի ֆեմինիստական շարժումը։ Մեկնաբան Էմիլի Ֆեյլը՝ Իտակի քոլեջի հաղորդակցման ամբիոնի դոցենտը, նկարագրել է դա. ««Եղիր իրական» նախագծի քսաներեք մասնակիցները կիսում են տարբեր տեսակետներ և փորձառություններ, որոնք մարտահրավեր են նետում ֆեմինիստական համոզմունքների մասին մեր կարծրատիպերին, երբ նրանք քննարկում են գենդերային դերերի, ինքնության քաղաքականության և բռնակալական ֆեմինիզմի խնդիրները» ։ Որպես «անձնական վկայությունների» հավաքածու՝ այս աշխատանքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են երրորդ ալիքի ակտիվիստներն օգտագործում անձնական պատմություններ՝ նկարագրելու իրենց սոցիալական և գենդերային անհավասարության փորձը։ Հեղինակներն օգտագործում են ֆեմինիստուհիների արտահայտությունները, ինչպիսիք են Բելլ Հուկսը և Նաոմի Վուլֆը։ Ուոքերիի կայքէջի համաձայն՝ այս գիրքը դասավանդվել է ամբողջ աշխարհում գենդերային հետազոտությունների ծրագրերում։
Իր «Սև, սպիտակ և հրեա․ ինքնակենսագրությունը փոփոխական է ինձ համար» (2000) գրքում Ուոքերը պատմում է Միսիսիպիում իր երիտասարդության մասին՝ որպես ծնողների զավակ, որոնք վերջին տարիներին ակտիվ են եղել քաղաքացիական իրավունքների համար մղվող շարժումներում։ Նա քննարկում է բախումը ռասայական նախապաշարմունքների և բարդությունների խառը ռասայի հասարակության հետ կոշտ մշակութային խոչընդոտների։ Նա նաև քննարկում է իր սեքսուալության և բիսեքսուալ կնոջ ինքնության զարգացումը ։
Ուոքերը երկար տարիներ եղել է Miss ամսագրի խմբագիրը։ Նրա աշխատանքները տպագրվել են մի շարք ամսագրերում, ինչպիսիք են՝ Harper's Bazaar, Essence, Glamour, Interview, Buddhaadharma, Vibe, Child և Mademoiselle։ Նա հայտնվել Է CNN և MTV հեռուստաալիքներում, լուսաբանվել է The New York Times, Չիկագո Թայմս, Esquire, Շամբալա Սա թերթերում և ամսագրերում։ Ուոքերը գրքեր գրելու սեմինարներ է անցկացրել ԱԳՆ միջազգային համաժողովներում և ծրագրերում։ Նա նաև աշխատել է որպես հրատարակչական գործի մասնավոր խորհրդատու ։
Նրա առաջին վեպը՝ «Ադե. սիրո պատմություն», հրապարակվել է 2013 թվականին։ Այն պատմում է կրկնակի կարմիր քոլեջի ուսանող Ֆարիդայի մասին, որը սիրահարվում է Ադեին՝ սևամորթ քենիացուն։ Ամուսնական զույգի պլաններն ընդհատվում են, երբ Ֆարիդան հիվանդանում է մալարիայով՝ Քենիայում քաղաքացիական պատերազմի ամենաթեժ պահին։ Վեպն ընդհանուր առմամբ լավ է ընդունվել թե քննադատների, թե ընթերցողների կողմից ։
Անձնական կյանք
Ուոքերը նույնականացնում է իրեն՝ որպես բիսեքսուալ։ Նա հարաբերություններ է ունեցել երգչուհի Միշել Նդեգեոսելոյի հետ, որի որդուն Ռեբեկան օգնել է դաստիարակել նույնիսկ այն բանից հետո, երբ զույգը բաժանվել է ։ 37 տարեկան հասակում նա հղիացել է իր գործընկեր Գլենից, ով բուդդայական ուսուցիչ էր։ Նա ծննդաբերել է 2004 թվականին և որդուն կոչել Թենզին ։
Մրցանակներ
2016 թվականին նա ընտրվել է BBC-ի 100 կանանցից մեկը ։
Closer to the Truth
Closer to the Truth, ամերիկացի երգչուհի և դերասանուհի Շերի 26-րդ ստուդիական ալբոմը, որ թողարկվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 24-ին։ Ալբոմի առաջին սինգլը «Woman’s World»-ն է, թողարկված 2013 թվականի հունիսի 18-ին ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ ԱՄՆ-ում թողարկումից մեկ շաբաթ անց վաճառվել 63000 ալբոմի օրինակով։ Closer to the Truth-ը ընդգրկվել է Billboard 200 հիթ-շքերթի 3-րդ հորիզոնականում ։
Ալբոմի մասին
Թողարկվել է ալբոմի երեք տարբերակ ։ Closer to the Truth-ը հրատարակվել է սպիտակ վինիլի վրա ։ Դա Շերի առաջին վինիլային սկավառակն է երկար ընդմիջումից հետո. նախորդները եղել են Love Hurts-ը (1991) և Greatest Hits: 1965–1992-ը։ «You Haven’t Seen the Last of Me» երգի պաշտոնական տարբերակը Burlesque-ից մտել է ալբոմի դելյուքս-տարբերակի մեջ որպես բոնուս-թրեք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2013 ալբոմներ Կատեգորիա:Շերի ալբոմներ Կատեգորիա:Անգլալեզու ալբոմներ
Նատալյա Սուխանովա
Նատալյա Ալեքսանդրովնա Սուխանովա (Наталья Александровна Суханова, ), ռուս խորհրդային գրող, ԽՍՀՄ գրողների միության (1967), Ռուսաստանի գրողների միության անդամ (1991)։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 10-ին Տոմսկ քաղաքում։ 1939 թվականին ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվում է Ստավրոպոլի մարզի Ժելեզնովոդսկ քաղաք։ Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին ընտանիքը վերապրել է գերմանական օկուպացիան։ Առաջին բանաստեղծությունները սկսել է գրել ինը տարեկանից։ 1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի իրավաբանական ինստիտուտը, աշխատել Կալինինի մարզում որպես նոտար, այնուհետև ընտրվել և աշխատել է որպես կոմերիտմիության շրջկոմի առաջին քարտուղար։ Ավելի ուշ աշխատել է էքսկուրսավար Պյատիգորսկում, լրագրող Տիրնիաուզ քաղաքում (Կաբարդա-Բալկարիա), քարտուղար-մեքենագրուհի Տագանրոգի ռադիոտեխնիկական ինստիտուտում։ 1961 թվականից սկսել է տպագրվել «Երիտասարդ գվարդիա» ամսագրում։ Այստեղ տպագրվել են նրա «Իվանկինյան երգչուհին» և «Էստաֆետ» պատմվածքները։ «Դոն» ամսագրում 1966 թվականին տպագրվում է Սուխանովայի առաջին վիպակը։ Սուխանովան գրում էր ֆանտաստիկայի բնագավառի ստեղծագործություններ («Մուրոզավրի քարանձավներում», «Սխալ դարի չափով», «Սովորեք երազ տեսնել»)։ Ամենամեծ ճանաչումը ստացան նրա վիպակներն ու պատմվածքները` «Երբ կարճանում են օրերը», «Լուսնի սուր մանգաղը», «Հաճախակի աստղերի տակ», «Ցանկացած ծառից», «Կադրիլ», «Ձմռան գարնանային արևը», «Սպասասրահ»։ Երեխաների և պատանիների համար գրված ստեղծագործություններից են «Մուրոզավրի քարանձավներում», «Բազմահարկ մոլորակ», «Ընկեցիկը», «Հեքիաթ Յուպպիի մասին» և այլն։
1967 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ Գրողների միության կազմում, 1991 թվականին` Ռուսաստանի գրողների միություն։ «Տապան» ամսագրում տպագրվել են նրա «Կանաչ խնձոր», «Տրանսֆինիտ. Տրանսֆինիտային մարդը», «Ուսանողուհին», «Լճակ» վիպակները։ Ռուսաստանի գրողների միության ստեղծողներից էր, մտնում էր նրա կազմկոմիտեի և կոորդինացիոն խորհրդի կազմի մեջ։
Բնակվել է Դոնի Ռոստովում, մահացել է 2016 թվականի հունիսի 13-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային գրողներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ
Զերանի (այլ կիրառումներ)
Զերանի, կարող է վերաբերել՝
Դեղին արագիլը
Դեղին արագիլը (Жёлтый аист), 1950 թվականի խորհրդային նկարված մուլտֆիլմ՝ ստեղծված Լև Ատամանովի կողմից չինական հին հեքիաթի հիման վրա։
Սյուժե
Մուլտֆիլմի հիմքում ընկած է չինական հին հեքիաթ մի թափառական երաժշտի մասին, որը ծնվել է այն ժամանակներում, երբ Չինաստանում իշխում էին դաժան ու ժլատ մանդարինները։ Շուկայում հայտնվում է մանդարինը։ Նրան տեղափոխում են գահավորակով, պահակնների ուղեկցությամբ։ Հասարակ մարդիկ ընկնում են գետնին ու գլուխ խոնարհում նրա առաջ մինչև գետին։ Միայն Մի երաժիշտը չի խոնարհվում նրա առաջ և փախչում է պահակններից։ Երաժշտին թաքցնում են թեյարանում և որպես երախտագիտություն նա նվագում է ֆլեյտա ու երգում մարդկանց համար իր երգերը։ Ապա նա թեյարանի պատին նկարում է դեղին արագիլ ու ասում, որ արագիլը կերգի ու կպարի ազնիվ մարդկանց համար, իսկ մանդարինի համար՝ երբեք։ Մանդարինի ծառանները լսում են, թե ինչպես են մարդիկ երգում թեյարանում, իսկ դեղին արագիլը պարում է նրանց համար, և այդ մասին հայտնում են իրենց տիրոջը։ Մանդարինը գնում է թեյարան, հրամայում է կտրել պատի այն հատվածը, որի վրա պատկերված է դեղին արագիլը և այն տանել իր պալատ։ Պալատում մանդարինը փորձում է հրամայել արագիլին, համոզել նրան, հանձնարարում է փայտերով հարվածել պատկերին, ապա  զայրանում է ու հրամայում ներկել այն։ Սակայն արագիլի նկարը հայտնվում է ցանկացած ներկի տակից։ Իսկ երբ լսվում է Մի երաժիշտի նվագը, դեղին արագիլը կենդանանում է, պոկվում պատից, պատուհանից դուրս թռչում ու գնում երաժշտի մոտ։
Արտաքին հղումններ
Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:1950 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Լև Ատամանովի մուլտֆիլմեր
Զիարաթ (այլ կիրառումներ)
Զիարաթ, կարող է վերաբերել՝
Չյորնայա (Կրասնայայի վտակ)
Չյորնայա (Чёрная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալինինգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կրասնայա գետի ձախ ափին 56 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 25 կմ է, ավազանի տարածքը 137 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթյան ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պրեգոլյա, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Նեման գետն է և Բալթիկ ծովի ավազանը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Չիոնգ Տան Շանգ
Չիոնգ Տան Շանգ (Վիետ. Trương Tấn Sang, ), վիետնամցի քաղաքական-պետական գործիչ, Վիետնամի Նախագահը 2011-2016 թվականներին։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վիետնամի նախագահներ Կատեգորիա:Վիետնամի ղեկավարներ
Մարքթբրայթ
Մարքթբրայթ (Marktbreit) քաղաք Գերմանիայում՝ Բավարիա քաղաքում։ Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնայո վարչական շրջանին։ Ներառում է Կիտցինգեն շրջան նահանգը ։ Զբաղեցնում է 20,15 կմ² տարածք։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալներով 3573 մարդ։ Հեռախոսային կոդը՝ 09 6 75 147։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ
Խարա Զուխա
Խարա Զուխա (Хара-Зуха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալմիկիա հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մանիչ գետի աջ ափին 376 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 109 կմ է, ավազանի տարածքը 938 կմ2 է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետային ավազանը Եգորլիկ, ենթաավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Մարի Դարյոսեկ
Մարի Դարյոսեկ (Marie Darrieussecq, ), ֆրանսիացի գրող։
Կենսագրություն
Ծնվել և մեծացել է Բասկերի երկրում։ Սովորել է Բայոնայում։ Ավարտել է Բորդոյում գտնվող Միշել Մոնտենի լիցեյը և Փարիզի Էկոլ Նորմալ բարձրագույն դպրոցը։ Ուսումը շարունակել է Նոր Սարբոնում և Փարիզի Դիդերոտի համալսարանում։ 1997 թվականին պաշտպանել է իր թեզը՝ Միշել Լեյրիսի, Պերեկի, Սերժ Դուբրովսկիի և Էրվե Գիբերի աշխատությունների վերաբերյալ։ Թարգմանել է Պուբլիուս Օվիդիուս Նասո գիրքը։
Մի քանի անգամ մեղադրել են գրագողության մեջ։ Այդ պատճառով էլ էսսե է գրել գրագողության մասին։
2001 թվականից հանդիսանում է Réseau DES France-ի հովանավորը, որը օգնում է Distelbène-ի տուժածներին ։
2007 թվականին դարձել է Patron of Bibliothèques sans frontières-ի հովանավոր ։
2007 թվականին Ֆրանսիայի նախագահական քարոզարշավի ժամանակ աջակցել է Սեգոլեն Ռուայալին ։
Ճանաչում
Գրողի արձակ ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի տարբեր լեզուներով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Փարիզի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կին գրողներ Կատեգորիա:Գոնկուրյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ֆրանսիացի վիպասաններ
Օտարերկրացի բժիշկը
Օտարերկրացի բժիշկը (հանգըլ ՝닥터 이방인, տառադարձում՝ Դագթո Յիբանգին (Dakteo Yibangin)), 2014 թվականին լույս տեսած հարավկորեական դորամա (հեռուստասերիալ)։ Գլխավոր դերերում են Լի Ջոնգ Սուկը, Ջին Սեո Յոնը, Փակ Հե Ջինը և Քանգ Սո Րան        ։ Այն հեռարձակվել է 2014 թվականին SBS հեռուստաընկերությամբ մայիսի 5–ից հուլիսի 8–ը, երկուշաբթի և երեքշաբթի օրերին 21։55–ին՝ 20 սերիաներով։
Սյուժե
Փոքր հասակում Պակ Հունը (Լի Ջոնգ Սուկ) և իր հայրը՝ Պակ Չեոլը (Կիմ Սանգ Ջունգ), խաբվում են և ուղարկվում Հյուսիսային Կորեա։ Փոքր հասակից Պակ Հունը Հյուսիսային Կորեայում իր հորից սովորում է բժշկություն, ով մեծ համբավ վայելող բժիշկ էր։ Պակ Հունը դառնում է հիանալի կրծային վիրաբույժ։ Այնտեղ նա սիրահարվում է Սոնգ Ջէ Հիին (Ջին Սեո Յոն), ում տեսնում է դեռևս Հարավային Կորեա վերադառնալուց առաջ։ Սակայն այդպես էլ նա և հայրը Հարավային Կորեա չեն վերադառնում։ Հյուսիսային Կորեայում սպանում են նրա հորը։ Հետագայում Պակ Հունը Հյուսիսային Կորեայում դառնում է լավ մասնագետ, սակայն նրա ցանկությունն ու երազանքը մնում է նույնը՝ վերադառնալ Հարավային Կորեա։ Նա փորձ է անում վերադառնալ իր սիրեցյալի հետ, սակայն Ջէ Հին չի կարողանում և նա պետք է վերադառնա միայնակ։ Բայց անգամ Հարավային Կորեայում նա ցանկանում է ետ վերադարձնել իր սիրեցյալին։ Բայց դրա համար հարկավոր է մեծ գումար։
Հարավային Կորեայում Պակ Հունը աշխատանքի է տեղավորվում հայտնի Մյունգու համալսարանի հիվանդանոցում։ Այնտեղ նա գտնում է մի աղջկա՝ Հան Սընգ Հիին, ով շատ նման է Սոնգ Ջէ Հիին։ Սակայն նա պնդում է, որ չի ճանաչում Պակ Հունին։
Արտադրությունը
Ռեժիսոր Ջին Հյուկը նախկինում նկարահանել է ֆիլմեր, որոնցից են «Մարգարտի ժառանգումը» (2009), «Քաղաքի որսորդը» (2011), «Արևի տիրակալը» (2013)։ Համասցենարիստ Պակ Ջին Ուն նախկինում գրել է «Թագավորական պալատ։ Պայմանավորվածության գաղտնիքը» (2007) և «Քամիների թագավորությունը» (2008)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Հարավկորեական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2014 հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Հարավկորեական ռոմանտիկ հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Կորեերեն հեռուստասերիալներ
Տոռելիա (Իտալիա)
Տորելիա (Torreglia), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում ։
Վազգեն Սարգսյանի տուն-թանգարան
Վազգեն Սարգսյանի տուն-թանգարան, հայ հասարակական-քաղաքական և ռազմական գործիչ Վազգեն Սարգսյանի կյանքին ու գործունեությանը նվիրված թանգարան։ Բացվել է 2001 թվականի մարտի 5-ին, Վազգեն Սարգսյանի ծննդյան 43-րդ տարելիցի օրը։ Գտնվում է ՀՀ Արարատի մարզի Արարատ գյուղում։
Պատմություն
ՀՀ կառավարությունը 2000 թվականին որոշում է կայացրել Հայաստանի ազգային հերոս, հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությանը զոհ դարձած վարչապետ Վազգեն Սարգսյանի տուն-թանգարան ստեղծելու մասին ։
Ցուցադրություն
Թանգարանում ամփոփված է Վազգեն Սարգսյան գրողի, զինվորի, սպարապետի, պետական գործչի կյանքն ու կենսագրությունը ներկայացնող պատմությունը։
Տուն-թանգարանի բակում տեղադրված է սպարապետի կիսանդրին (քանդակագործ` Կամսար Ղազարյան)։
Միջոցառումներ
Սպարապետի ծննդյան օրը մարտի 5-ին թանգարանում կազմակերպվում են տարբեր միջոցառումներ ։
Հասցե
Թանգարանը գտնվում է Արարատի մարզի Արարատ գյուղում, Գարեգին Նժդեհի փողոցի 7 հասցեում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Արարատի մարզի հուշարձաններ Կատեգորիա:2001 հիմնադրված թանգարաններ
Բերդի օդանավակայան
Բերդի օդանավակայան, Հայաստանի Տավուշի մարզի Այգեպար գյուղի հարևանությամբ գտնվող քաղաքացիական օդանավակայան ։ Մարզի երկու օդանավակայաններից մեկն է (մյուսը՝ Բագրատաշենում) ։
Պատմություն
Օդանավակայանը բացվել է 1959 թվականին՝ Այգեպար գյուղի հարևանությամբ։ 1979 թվականին բացվել է օդանավակայանի նոր հատվածը ։ Ընդհանուր առմամբ, օդանավակայանը գործել է մինչև 1990 թ.-ը ։
Հին օդանավակայան
Համաձայն Դմիտրի Աթբաշյանի, ով 1971-1987 թվականներին ղեկավարել է Հայկական ԽՍՀ քաղաքացիական ավիացիայի կառույցը, Բերդի հին՝ 1959 թվականին կառուցված օդանավակայանի թռիչքուղին կազմում է ընդամենը 600 մետր և կառուցելիս նախատեսված էր «Ան-2» ինքնաթիռների համար։ Այդ հին աերոդրոմի հյուսիսային եզրն անմիջապես Հայաստան-Ադրբեջան սահմանն է գտնվում ։
Նոր օդանավակայան
1979 թվականին բացվել է օդանավակայանի նոր կառույցը, քանի որ, ըստ Դմիտրի Աթբաշյանի, անհրաժեշտ էր ընտրել նոր օդանավակայանի համար առավել հարմար տարածք և միակ մատչելի տարբերակը Տավուշ գետի հունն էր Այգեպարի հարևանությամբ։ Դրա հետ կապված խնդիր էր ծագել պատվարի կառուցման միջոցով ապագա աերոդրոմի տարածքից հեռացնել գետի հունը, այնպես անելով, որ վարարումների ժամանակ տարածքը ջրով չծածկվի։ Հենց այդ պատճառով էր ձգձգվել օդանավակայանի շինարարությունը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1959 հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Հայաստանի օդանավակայաններ Կատեգորիա:Տավուշի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Այգեպար
Լոկանա
Լոկանա (Locana), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը՝ 1.806 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 132 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 10080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0124։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ կույս Մարիամը։
Ժողվրդավարություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Խաչիկ Սերայտարյան
Խաչիկ Սերայտարյան (?, Սեբաստիա, Սեբաստիայի նահանգ- 1915, Եվդոկիա/Զիլե), հայ դեղագործ։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սեբաստիայի նահանգի կենտրոն Սեբաստիա քաղաքում։ Ավարտել է Եվդոկիայի դեղագործական դպրոցը։ Եղել է Եվդոկիայի անվանի դեղագործներից մեկը։ 1914 թվականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զորակոչվել է օսմանյան բանակ և զինվորական դեղագործ ծառայել։ Սպանվել է 1915 թվականին Եվդոկիա/Զիլեում։