cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Զենոն Կիտիոնացի
Էթիկա
Զենոնը քարոզում էր, որ մարդը կհաղթահարի աշխարհը այն ժամանակ, երբ կկարողանա հաղթահարել ինքն իրեն։ Նա իր աշակերտների ուսուցանում էր ապատիայի (απάθεια)  կարևորագոյն արժեքը, որը կրքերի և հուզմունքների բացակայությունում էր կայանում։ Միայն սեփական զգացմունքները և ֆիզիկական ցանկություների կառավարման ճանապարհով է հնարավոր հասնել իմաստությունը ընկալելու և դրանով առաջնորդվելու կարողությանը։ Իմաստությունը հասանելի է դառնում մտավոր վարժությունների և լիակատար կենտրոնացման շնորհիվ։ Զենոնը համարում էր, որ ստոիկյան փիլիսոփայությանը հետևող մարդը աստիճանաբար կազատվի ցավի և գայթակղությունների հանդեպ իր ունեցած կախվածություններից։ Զենոնը ներկայացնում է կաթեկոն (καθῆκον) հասկացությունը, որը թարգմանվում է որպես «պատեհ գործողություններ», «տիեզերական կարգին հարիր քայլեր», կամ  «վայել պահելաձև»։ Այն իրենից  ներկայացնում էր բնական օրենքներին լիակատար հետևող մարդու նկարագրությունը։  Ստոիկները պետք է լինեին կաթորթոմատա՝ բանականության և իմաստության հիման վրա ձեռքբերված կաթեկոն պահելաձևում հմտացած ։
Վադի-Կադիշ
Վադի-Կադիշ (բառացի՝ «Կադիշի դաշտավայր», وادي قاديشا) հովիտ Լիբանանում, Հյուսիսային Լիբանանի Բիշիրի և Զգարտայի գավառների շրջանում՝ Ալ-Մակման լեռան ստորոտում։
Զենոն Կիտիոնացի
Էթիկա
Զենոնի փիլիսոփայությունը փորձում էր հաշտեցնել հասարակական պայմանականություննրը ժխտող կինիկների և պարտքի սուր զգացում ունեցող ստոիկների աշխարհայացքները։ Զենոնը իր հետևորդներին քարոզում է համակերպվել ճակատագրի հետ, քանի որ ինչ եղել է, դա պետք է լիներ և իմաստ չունի դժգոհել հանգամանքներից։ Ստոիզիզը հսկայական ազդեցությու է ունենալու քրիստոնեական աշխարհընկալման վրա, սակայն որոշ հետազոտողներ համարում են, որ այլ իր ուսմունքով ավելի մոտ է դաոսիզմին, վեդանտա փիլիսոփայական համակարգին և սուֆիզմին, քան քրիստոնեությանը կամ իսլամին։
Վադի-Կադիշ
Հովտի երկայնքով անցնում է Կադիշ գետը, որը հայտնի է նաև որպես Նահր Աբու Ալի անվամբ։ Կադիշ գետը հասնում է Տրիպոլի քաղաք։ Արամերեն «Կադիշ» նշանակում է «Սուրբ», այն երբեմն անվանել են Սուրբ հովիտ, քանի որ այնտեղ դարեր շարունակ գտնվել է քրիստոնեական վանական միաբանությունը։
1998 թվականին հովիտը ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ որպես աշխարհում կազմավորված ամենավաղ քրիստոնեական վանական բնակավայրերից մեկը։ Շինարարության բնագավառի աշխատանքների, անտառահատումների, թափոնների այրումի, կեղտաջրերի արտահոսքի, ռեստորանների և մարդատար մեքենաների աղմուկի պատճառով, հովիտը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտների ցանկում ։
Զենոն Կիտիոնացի
Էթիկա
Որոշ վկայությունների համաձայն Զենոնը հեղինակել էր «Պետություն» տրակտատը, որը մեզ չի հասել։ Այն գրվել էր ի նմանակում, կամ ի հակադրություն Պլատոնի հայտնի համանուն աշխատությանը։ Այն ներկայացնում էր Զենոնի պատկերացրած կատարյալ ստոիկյան հասարակությունը, որը հիմնված էր լինելու էգալիտար սկզբունքների վրա։ Զենոնի նկարագրած հասարակությունում կանայք և տղամարդիկ ապրելու էին պարզ ու ասկետիկ կյանքով։
Զենոնը մի շարք հակասական դրույնթերի հեղինակ է։ Նա պաշտպանում էր հանրակրթական համակարգի վերացումը և համարում էր, որ միայն առաքինի մարդկանց պետք է քաղաքացիության շնորհվի։ Նա կանանց և տղամարդկանց կատարյալ հավասարությունը կողմնակից էր և պաշտպանում էր  կանանց համընդհանուր պատկանելիության սկզբունքը, որը փաստացի «ազատ սիրո» քարոզ էր հանդիսանում։ Զենոնը ընդունում էր ձեռնաշարժությունը, նույնասեռականությունը  և մարմնավաճառությունը, սակայն դեմ էր դավաճանություններին և խրախուսում էր կանանց ավելի համեստ պահվածքը ։ Զենոնը համարում էր, որ իմաստուն մարդը պետք է երեխաներ ունենա և որ աստվածների տաճարները, դատարանները և փողը հարկավոր չեն ռացիոնալ սկզբունքներով առաջնորդվող հասարակության համար։  Հասարակությունը պետք է համախմբվի միայն սիրո հիման վրա։
Ֆիզիկա
Իր «Մետաֆիզիկա» աշխատությունում Զենոնը գրում է, որ ամբողջ տիեզերքը մի միասնական Աստված է, գերբնական բանականության աղբյուր, որի յուրաքանչյուր հատված ենթարկվում է ամբողջին։  Զենոնը Հերակլիտից փոխառնում է աստվածային և ստեղծարար կրակի մասին պատկերացումները։ Այդ կենսական ուժը գործում է ամբողջ տիեզերքում և կառավարում է պասիվ մատերիան։ Տիեզերքը իր հերթին անվերջ անցնում է ձևավորման և կործանման շրջաններով։ Առաջնային կրակը դառնում է օդ, օդը՝ ջուր, ջրի մի փոքր մասը վերափոխվում է հողի, հողը նորից դառնում  է օդ և օդը վերջում վերածվում է կրակի։
Զենոնը հավատում էր, որ մարդկանց ոգիները և տիեզեքրի միասնական ոգին նույն կենսարար կրակի տարրերն են կազմում։ Բնության կարգն այնպիսին է, որ բարին վերջիվերջո հաղթում է, իսկ չարի առաջխաղացումը կասեցվում է։  Բացարձակ ճակատագիրն է կարգավորում  տիեզերքը և նրան հնարավոր է ազատ կամք վերագրել։
Աշխատությունները
Դիոգենես Լայերտացին գրանցել է Զենոնի հետևյալ աշխատությունների վերնագրերը.
Առանձին նշվել է Զենոնի «Պետություն» տրակտատի մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անտիկ դարաշրջանի հույն փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 4-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Ստոյիկականություն Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հույն գրողներ Կատեգորիա:Կիպրացի գրողներ Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հույն փիլիսոփաներ
Երևանի աշխարհաքաղաքական ակումբ
Երևանի աշխարհաքաղաքական ակումբ (ԵԱԱ), Երևանում գործող գիտահետազոտական կազմակերպություն։ Ակումբի առաջնորդն ու գաղափարախոսը քաղաքագետ և վերլուծաբան Ռուբեն Բարենցն է, ակումբի ղեկավարը՝ Արման Բոշյանը ։
Գործունեություն
Ինչպես նշված է ակումբի պաշտոնական կայքում, այն զբաղվում է աշխարհաքաղաքականության, քաղաքագիտության, քաղաքական աշխարհագրության, գլոբալիստիկայի, էզոթերիկայի ոլորտներում գիտական և լուսավորչական գործունեությամբ։ Ակումբը «կազմակերպություն է ազատամիտ, Հայրենիքը, ազգը, ընտանիքը սիրող, մարդկության, և առաջին հերթին հայ և եղբայրական ազգերի ճակատագրին ոչ անտարբեր մարդկանց համար» ։
Ակումբը կազմակերպում է սեմինարներ, հրապարակային ելույթներ, գրքերի, հոդվածների ժողովածուների, պարբերականների հրատարակում, ինչպես նաև աջակցում է «այս թե այն հեղինակներին, գիտական աշխատողներին կամ ուղղակի ազգի հայրենասերներին» ։
Ղեկավարություն
Ակումբի ղեկավարը (այժմ՝ Արման Բոշյան), որոշումներ է կայացնում այս կամ այն միջոցառման, ելույթի, հրապարակման կայացման վերաբերյալ և ներկայացնում է այն խորհրդի քննարկմանը։ Ակումբի խորհուրդը քննարկում է ակումբի ընթացիկ խնդիրները և դրանց իրականացման ճանապարհները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի վերլուծաբանական կենտրոններ Կատեգորիա:Ռուսական քարոզչություն
Կարասու (Արգուտի վտակ)
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազան շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կատուն, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետն է, գետի գետային ավազանը Իրտիշ ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Բիլլբերգիա
Բիլլբերգիա (Billbergia), պատկանում է բրոմելազգիների (bromelinaceae) ընտանիքին։ Հիմնականում աճում և զարգանում է Տրոպիկական Ամերիկայում։ Հիբրիդ սորտերը, որոնք համեմատաբար ավելի դիմացկուն են և սակավապահանջ, նման են օձաբույսերին։ Ծաղիկները աճում են երկար, խոնարհվող ծաղկակոթունների վրա։ Տերևները գծավոր են, թեթև ատամնավոր, վերին կողմից՝ փայլուն կանաչավուն։ Բազմանում են սերմերով և բոյսի բաժանումով։ Ավելի լավ են աճում տորֆահողի հետ խառնված տերևահողի և ավազի մեջ։ Վերատնկումը կատարվում է 2-3 տարին մեկ անգամ։ Որպես տաք երկրի բույս, ձմռան ընթացքում պահվում է 15-180° ջերմության պայմաններում։ Ջուրը տրվում է հնարավորության սահմաններում՝ սակավ։ Ամառը բույերը պահվում են հիմնականում արևի կիզիչ ճառագայթներից հեռու։
Տեսակներ
Հնուց ի վեր այս ծաղկից հայտնի է եղել 60 տեսակ, և հիմա էլ մեզ հայտնի է ընդամենը 60 տեսակ։
Անվանում
Ծաղկի անվանումը բացահյտվել է 1821 թվականին, որը բացահայտել է՝ Կառլոմ Տունբեռգմը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Սենյակային բույսեր
Ֆուտանի
Ֆուտանի (Futani), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1280 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84050, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0974։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կարասու (Կատունի վտակ)
Կարասու (Карасу), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կատուն գետի ձախ ափից 333 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազան շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կատուն, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետն է, գետի գետային ավազանը Իրտիշ ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Կարասու (Կոզուլի վտակ)
Կարասու (Карасу), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոզուլ գետի ձախ ափից 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազան շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օբ, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետն է, գետի գետային ավազանը Իրտիշ ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Արտաշես Աբրահամյան (մանկավարժ)
Արտաշես Սիմոնի Աբրահամյան, հայ մանկավարժ, զինվորական։ ԽՄԿԿ անդամ (1943): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Կենսագրություն
Արտաշես Աբրահամյանը ծնվել է 1923 թվականին, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար մարզի Հադրութի շրջանի Արաքյալ գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Հադրութի մանկավարժական տեխնիկումը և նշանակվել նույն շրջանի Բանազուր գյուղի մոթեմատիկայի և ֆիզիկայի ուսուցիչ։ 1941 թվականի հոկտեմբերի 24-ին մեկնել է բանակ։ Ստալինգրադում երեք ամիս ծառայելուց հետո ուղարկվել է ռազմաճակատ. կռվել է 3-րդ առանձին օդային պարաշյուտային դեսանտային գումարտակի կազմում, այնուհետև որպես սակրավոր մասնակցել է Մոսկվայի մատույցներն ականապատելու, հակառակորդին հեռացնելուց հետո՝ ականազերծելու գործողություններին։
1942 թվականի ապրիլին տեղափոխվել է 64-րդ հրաձգային դիվիզիայի 1029-րդ հրետանային գունդը։ Եղել է 76 մմ տրամաչափի հրանոթի նշանառու, իսկ այնուհետև՝ հրամանատար։ Այդ զորամասի կազմում էլ մասնակցել է Ստալինգրադի ճակատամարտին։ 1943 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։
1943-1945 թվականներին մասնակցել է Բելոռուսիայի և Լեհաստանի ազատագրման, Օդերի Ֆրանկֆուրտ և Բեռլին քաղաքների գրավման համար մղված մարտերին։ Այդ մարտերում ոչնչացրել է հակառակորդի 9 տանկ, տասնյակ զրահամեքենաներ։
Ստալինգրադյան ճակատամարտում պարգևատրվել է «Մարտական ծառայությունների համար» և «Արիության համար» մեդալներով, Բելոռուսիայի ազատագրման մարտերում՝ Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով, Բեռլինի փողոցային մարտերում՝ Կարմիր աստղի շքանշանով։ Արժանացել է նաև «Ստալինգրադի պաշտպանության համար», «Վարշավայի ազատագրման համար», «Բեռլինի գրավման համար» և այլ մեդալների 13 անգամ արժանացել է գերագույն գլխավոր հրամանատարի շնորհակալագրին։ Վիրավորվել է 1945 թվականի մայիսի 1-ին Բեռլինի փողոցային մարտերում։
1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվելուց հետո մանկավարժական աշխատանք է կատարել Լեռնային Ղարաբաղի և Կիրովաբադի դպրոցներում։
1955 թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1967 թվականին փոխադրվել է Երևան։ Աշխատել է № 62 դպրոցում նախ որպես ուսմասվար, ապա՝ տնօրեն։ 1976 թվականին ընտրվել է լուսավորության, բարձրագույն դպրոցի և գիտական հիմնարկների աշխատողների արհմիության Խորհրդային շրջկոմի նախագահ ։
Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակություն
Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակություն Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու։
Նախապես կոչվել է Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակություն, որը կազմավորվել է 19-րդ դարի վերջին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Վանեցու կոնդակով, կենտրոնը՝ Մանչեստր, 1907 թվականից՝ Փարիզ։ 2018 թվականից՝ կենտրոնական գրասենյակը գտնվում է Հռոմում։
Ընդգրկել է Եվրոպայի երկրների հայ հոգևոր համայնքները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Արևելյան Եվրոպայի սոցիալիստական երկրների հայ համայնքները դուրս են եկել Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության կազմից, որն այնուհետև վերանվանվել է Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակություն։
Ժամանակի ընթացքում առանձնացել են նաև Անգլիայի, Ավստրիայի, Գերմանիայի, Հունաստանի և Ֆրանսիայի հայ հոգևոր համայնքները։ Ներկայումս Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակության գերակայության ներքո են Բելգիայի, Իսպանիայի, Իտալիայի, Լյուքսեմբուրգի, Մալթայի, Նիդերլանդների և Պորտուգալիայի հոգևոր հովվությունը։
2018 թվականի սեպտեմբերին՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ Արևմտյան Եվրոպայի հայրապետական պատվիրակ և Սուրբ Աթոռում Հայ Եկեղեցու ներկայացուցիչ է նշանակվել Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը։
Բելգիայի հոգևոր հովվություն
Բելգիայի հոգևոր հովվություն, կազմավորվել է 1990 թվականին։ Կենտրոնը՝ Բրյուսելի Ս. Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցի։ Դեռևս 1985 թվականին Բրյուսելում ստեղծվել է Բելգիայի Հայ եկեղեցու հիմնադրամ՝ Հայ առաքելական եկեղեցու գործունեությունը հովանավորելու նպատակով։ Ունի վարչական Խորհուրդ, որը համագործակցում է բելգիահայ համայնքի պատգամավորական ժողովի հետ։ Բրյուսելում առաջին հայկական՝ Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցու հիմնարկեքը կատարվել է 1986 թվականին, օծումը՝ 1990 թվականին։ Այդ ժամանակ եկեղեցու հոգևոր հովիվ է նշանակվել Հարություն քահանա Թաշճյանը, ով սպասավորել է մինչև 2000 թվականը։
Բացի Բրյուսելից, հոգևոր համայնքներ կան զանազան քաղաքներում․ Անտվերպեն, Լիեժ, Կորտրեյկ, Գենտ, Մեխելեն, Գենկ և այլուր։
Իսպանիայի հոգևոր հովվություն
Իսպանիայի Թագավորությունում հայ համայնքի ներկայությունը արդի պատմական փուլում, սկսվում է 1990-ական թվականներից, երբ դադարեց գոյություն ունենալ Խորհրդային Միությունը, Հայաստանի Հանրապետությունը ձեռք բերեց անկախություն և սահմանները բացվեցին արտաքին աշխարհի հետ։
Ըստ այդմ, Իսպանիայում հաստատված հայերի գերակշիռ մասը, եթե չասենք ամբողջությամբ, բաղկացած է Հայաստանից արտագաղթած մեր հայրենակիցներից։
Ներկայիս հայ համայնքը ամբողջությամբ բաղկացած է Հայաստանից արտագաղթած մեր հայրենակիցներով, որոնք մեծավ մասամբ աշխատավորական խավ են։ Հայերի թիվը ողջ Իսպանիայում չի գերազանցում 15 հազարը։
Հայերն հիմնականում հաստատված են Իսպանիայի մեծ քաղաքներում՝ Մադրիդ, Բարսելոնա, Վալենսիա, Ալիկանտե, Մալագա և Առնեդո։
Դեռևս գոյություն չունեն հայկական ավանդական  համայնքներին հատուկ զանազան կառույցներ և այդ կառույցները համակարգող գլխավոր մարմին։
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Իսպանիայում պաշտոնապես առաքելություն է իրականացնում 2009 թվականից։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կողմից նշանակված առաջին պաշտոնական ներկայացուցիչը եղել է Հոգշ Տ․ Սասուն Ծայրագույն վարդապետ Զմրուխտյանը, ով պաշտոնավարել է մինչև 2016 թ։
Այնուհետև  2017-2018 թվականներին նրան փոխարինել է Տ․ Սիփան վարդապետ Գևորգյանը։
2018 թվականից մինչև այսօր Իսպանիայում և Պորտուգալիայում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ներկայացնում է Տ․ Շնորհք աբեղա Սարգսյանը։
Իտալիայի հոգևոր հովվություն
Իտալիայի հոգևոր հովվությունը կազմավորվել է 1955 թվականին։ Կենտրոնը՝ Միլանի Ս. Քառասուն Մանկունք եկեղեցի (կառուցվել է 1958 թվականին՝ եղբայրներ Օննիկ և Սարգիս Դիարբեկիրյանների կողմից)։ Իտալիայի տարածքում հայերի բնակությունը սկսվել է հռոմեական շրջանից։ Միջնադարյան շրջանի վերաբերյալ առաջին տեղեկությունները 7-րդ դարից են։ Դեռևս 12-րդ դարից վկայակոչվել են հայերի կառուցած եկեղեցիները։ 14-րդ դարի սկզբից հիշվում է «Իտալիայի հայերի եպիսկոպոս» եկեղեցական տիտղոսը։
13-14-րդ դարերում Հայ առաքելական եկեղեցու ենթակայությամբ ավելի քան 40 եկեղեցի ու մենաստան են հիշատակվում Իտալիայի հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային շրջաններում, մասնավորապես՝ Վենետիկում, Տրիեստում, Ռավեննայում, Ջենովայում, Հռոմում, Նեապոլում և այլն։ Հայ համայնքներն ունեցել են իրենց հոգևոր հովիվները՝ քահանա, վարդապետ, և նույնիսկ կառավարվել են եպիսկոպոսների կամ արքեպիսկոպոսների կողմից՝ որպես համայնքային եկեղեցական թեմեր կամ վիճակներ։ Եկեղեցիներին կից գործել են հիվանդանոցներ և Հայոց տներ (որտեղ բուժվել են հայեր և իջևանել հայ վաճառականներ)։ Նեապոլում դեռևս 10-րդ դարում գործել է Ս. Գրիգոր Հայի եկեղեցին։ Գրիգոր Ա. Լուսավորիչը համարվել է Նեապոլի պաշտպան սուրբը, նշվել է նրա տոնը։ Ս. Գրիգոր Հայի եկեղեցում են պահվում ս. Գրիգոր Լուսավորչի մասունքները։ Վատիկան կատարած այցելության առիթով (2000 թվականի նոյեմբերի 11) մասունքներից մի մաս հանձնվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ Ներսիսյանին։ Դրանք բերվել են Երևան և պահվում են Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ Մայր եկեղեցու գավթում։ Նեապոլում հիշվում է նաև Սուրբ Հոգի հայկական եկեղեցին (1328)։ 11-րդ դարում Հռոմում կառուցվել է Ս. Հակոբ եկեղեցին։ 11-րդ դարից հիշատակվում է Միլանի Սուրբ Բարսեղ հայկական եկեղեցին։ 1342-1650 թվականներին գործել է հայ հոգևորականների Բարսեղյան միաբանությունը։
Պիզայում 1320 թվականին հիմնադրվել է վանք, որը, ըստ դամբանական մի արձանագրության, ավելի քան հարյուր տարի պատկանել է հայերին։ Այդ վանքում ընդօրինակվել են ձեռագրեր, որոնք պահվում են Վիեննայի ազգային և Միլանի Ամբրոզյան գրադարաններում։ Ջենովայում 1307 թվականին հայերը կառուցել են Ս. Բարդուղիմեոս վանքը և եկեղեցին (գոյատևել է մինչև 1650 թվականը)։ Վենետիկում 1348 թվականին հիշատակվում են հայկական Ս. Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին և վանքը, 1434 թվականին՝ Ս. Խաչ եկեղեցին (որը 1717 թվականից պատկանում է Մխիթարյան միաբանությանը)։
14-րդ դարի վերջին, ինկվիզիցիայի հալածանքների և հայերի բռնի կաթոլիկացման հետևանքով, հայկական եկեղեցական կառույցներն անցել են տեղի կաթոլիկ եկեղեցական իշխանություններին։
Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցու Իտալիայի համայնքն իր այժմյան վիճակով ստեղծվել է 1900-ական թվականների սկզբին, Թուրքիայից և Մերձավոր Արևելքի այլ երկրներից գաղթած հայերից, որոնք հաստատվել են Հյուսիսային Իտալիայի Միլան և շրջակայքի մեծ ու փոքր քաղաքներում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին ստեղծվել է Իտալիայի հայոց միությունը, որի կանոնադրությունը պաշտոնապես վավերացրել է Իտալիայի կառավարությունը։ 1950-ական թվականների սկզբին հայերը կրոնական արարողությունների համար օգտագործել են Միլանի անգլիական Ամենայն Սրբոց եկեղեցին։ 1955 թվականին Իտալիայի պետական իշխանությունները Հռոմում նախագահական հրովարտակով ճանաչել են երկրում Հայ առաքելական եկեղեցու դավանանքին պատկանող հավատացյալների համայնքը և պաշտոնապես թույլատրել եկեղեցի կառուցել։ Ներկայումս Միլանում գործող Իտալիայի միակ հայկական՝ Ս. Քառասուն Մանկունք եկեղեցին կառուցվել է 1957 թվականին (ճարտարապետներ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան, Պ. Սուրյան), օծվել՝ 1958 թվականին։ Եկեղեցու բակում 1986 թվականին կանգնեցվել է խաչքար՝ ի հիշատակ 1915 թվականի եղեռնի զոհերի։ Եկեղեցին, ըստ հոգևոր կանոնագրի, ունի համայնքի կողմից ընտրված հինգ հոգուց բաղկացած հոգաբարձուների խորհուրդ։
Հոգևոր հովվություններ են գործում նաև Հռոմում՝ ուր կանոնավոր կիրակնօրյա պատարագներ են մատուցվում Ս․ Վլաս եկեղեցում, ինչպես նաև Թուրինում, Ֆլորենցիայում, Նեապոլում և Վերոնայում։
Նիդերլանդների հոգևոր հովվություն
Հոլանդիայի հոգևոր հովվություն, կազմավորվել է 1989 թվականին։ Կենտրոնը՝ Ամստերդամի Սուրբ Հոգի եկեղեցի։ 17-րդ դարի սկզբին Ամստերդամը եղել է հայ գրչության և գրատպության կենտրոն։ Հայերեն գրքերի տպագրությունն իրականացրել են Սուրբ Էջմիածնից եկած հոգևորականները։ 1660 թվականին Ամենայն հայոց կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցու հանձնարարությամբ Մատթեոս սարկավագ Ծարեցին մեկնել է Ամստերդամ, հիմնադրել տպարան, տպագրել Ներսես Շնորհալու «Յիսուս Որդի» ստեղծագործությունը, որը չավարտած՝ վախճանվել է։ 1664 թվականից տպարանի տնօրինությունը ստանձնել է Ոսկան արք. Երևանցին, որը տպագրել է Շարակնոց (1664-1665), Աստվածաշունչ (1666-1668), «Հանդերձ Աստուծով» (1666, Այբբենարան), Նոր կտակարան (1668) և 14 այլ գրքեր։ 1668 թվականին տպագրիչ Մատթեոս վարդապետ Վանանդեցին Ամստերդամում հիմնել է նոր տպարան, հրատարակել Շարակնոց (1685), Ժամագիրք (1686), «Համատարած աշխարհացոյց Մեծ» հայերեն առաջին քարտեզը (1695), Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց» (1 թվականին հրտ., 1695) և այլն։
Ամստերդամում առաջին հայկական՝ Սուրբ Հոգի եկեղեցին կառուցվել է 1713 թվականին՝ հայ վաճառականների միջոցներով։ Սակայն հայ համայնքի անկման պատճառով եկեղեցին 1874 թվականին աճուրդով վաճառվել է։ 1986 թվականին Ամստերդամի հայ համայնքի և Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տրամադրած գումարով եկեղեցու շենքը վերագնվել է։ 1989 թվականին կատարվել է Ս. Հոգի եկեղեցու վերաօծումը։
1991 թվականին Ալմելո քաղաքի հայերի նվիրատվություններով գնվել է դպրոցի շենք, որի սրահներից մեկը վերածվել է աղոթատեղիի։ Վերջինս 1993 թվականին օծվել է որպես Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Հանդ
Հանդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի համանուն գավառում։ 1909 թվականին ուներ 238 (38 ընտանիք) հայ բնակիչ, զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Փրկվածները տարագրվել են։
Հեռավոր կապ
Հեռավոր կապ, միմյանցից մեծ (գործնականում անսահմանափակ) հեռավորության վրա գտնվող երկու կետերի միջև մալուխներով և ռադիոռելեային գծերով իրագործվող հեռախոսահեռագրային կապ։ «Հեռավոր կապ» տերմինը ծագել է կապի հաղորդագծերով էլեկտրական ազդանշանների հաղորդման տեխնիկայում նրա հոմանիշը միջքաղաքային կապն է, հականունը՝ տեղական կապը (քաղաքի կամ շրջանի ներսում)։ Հեռախոսային և հեռագրական, ինչպես նաև լուսահեռագրական, հեռուստատեսային և այլ ազդանշանների միաժամանակյա հաղորդումը մեծ հեռավորությունների վրա իրագործվում է կապի օդային, մալուխային և ռադիոռելեային գծերով, որոնցում խտացված են հազարավոր կապուղիներ։ Հեռավոր կապի համար հեռանկարային է երկրի արհեստական արբանյակների օգտագործումը։ Ազդանշանների մարումը համակշռելու նպատակով հեռավոր կապի վերգետնյա գծերի առանձին հատվածներում տեղակայում են սպասարկվող և չսպասարկվող (հեռուստակառավարումով և հեռավերահսկումով) ուժեղացման կետեր կամ հաղորդվող ազդանշանների ուժեղացուցիչներով միջանկյալ կայաններ։
Կատեգորիա:Կապ Կատեգորիա:Հեռախոսակապ
Ֆելիտո
Ֆելիտո (Felitto), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 1390 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 34 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 41 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84055, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0828։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Աննա Պանկրատովա
Աննա Միխայլովնա Պանկրատովա (А́нна Миха́йловна Панкра́това, ), խորհրդային պատմաբան, կուսակցական և հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953 թվական), ԲԽՍՀ ԳԱ (1940), ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ (1944) իսկական անդամ, ԽՄԿԿ անդամ (1919)։
1917 թվականին ավարտել է Օդեսայի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, 1925 թվականին՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը։ 1926-1930 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի, Լենինգրադի, Սարատովի բուհերում։ 1939 թվականին աշխատանքի է անցել ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտում։ 1953-1957 թվականներին եղել է «Վոպրոսի իստորիի» («Вопросы истории») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Խորհրդային պատմաբաններ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Կին պատմաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ իսկական անդամներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Օդեսայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Խորհրդային հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմաբաններ Կատեգորիա:Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Խորհրդային գիտնականներ Կատեգորիա:Խորհրդային կուսակցական գործիչներ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Խորհրդային խմբագիրներ Կատեգորիա:Ռուս պատմաբաններ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ պատգամավորներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԳԽ 4-րդ գումարման պատգամավորներ
Հապլոիդ
Հապլոիդ (հուն. ՝ միայնակ, պարզ և տեսակ), օրգանիզմ, որը մարմնական (սոմատիկ) բջիջներում ունի քրոմոսոմների ոչ կրկնակի հավաք։ Վերջինս կազմվում է դիպլոիդ կամ պոլիպլոիդ մայրական անհատի քրոմոսոմային հավաքի կեսը։ Հապլոիդը զարգանում է գամետներից կամ ֆունկցիայով նրանց համարժեք բջիջներից, առանց բեղմնավորության։
Կատեգորիա:Բջջաբանություն
Ֆանյո (կոմունա)
Ֆանյո (Fanø Kommune), դանիական կոմունա Հարավային Դանիա մարզի կազմում։ Տարածքը՝ 55,78 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի մակերեսի 1,19 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թիվը 3192 մարդ է (տղամարդիկ՝ 1572, կանայք՝ 1620, օտարերկրացիները՝ 110)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հարավային Դանիա (մարզ)
Ֆիշանո
Ֆիշանո (Fisciano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում ։ Բնակչությունը կազմում է 12 929 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 31.52 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 884080, 84084050, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 089։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Արթուր Դանիելյան (գեղասահորդ)
Արտուր Աշոտի Դանիելյան (Артур Ашотович Даниелян, ), հայազգի ռուսաստանցի գեղասահորդ, մենասահորդ, Եվրոպայի 2020 թվականի փոխչեմպիոն, Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր։
Կարիերա
Արթուր Դանիելյանը ծնվել է Վոլգոգրադ քաղաքում։ 2008 թվականից սկսել է զբաղվել գեղասահքով։ 2016 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Մոսկվա։ Մարզումներն անց է կացնում խորհրդային գեղասահորդուհի, գեղասահքի մարզիչ Ելենա Վոդորեզովայի և գեղասահքի մարզիչ Մարինա Սելիցկայայի մոտ։
2017 թվականի սեպտեմբերին  Խորվաթիայի մայրաքաղաք  Զագրեբում մասնակցել է Պատանիների Գրան պրիի առաջնությանը, որտեղ զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը։ 2018 թվականի հունվարին Ռուսաստանի պատանեկան առաջնությունում դարձել է բրոնզե մեդալակիր ։ Պատանիների աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո զբաղեցրել է 8-րդ տեղը, իսկ վերջնական արդյունքում նվաճել է արծաթե մեդալ ։
2018-2019 մրցաշրջանում մասնակցել է Պատանիների Գրան պրիի երկու մրցափուլերին․ Սլովենիայ մրցափուլում զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը, իսկ Հայաստանի՝  4-րդ հորիզոնականըը։ Պատանիների աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրի մրցափուլում  զբաղեցրել է 9-րդ հորիզոնականը, իսկ  ամփոփիչ հաշվարկում զբաղեցրել է չորրորդ հորիզոնականը ։
Չելյաբինսկում և Զագրեբում տեղի ունեցած Պատանիների Գրան պրի առաջնությունում զբաղեցրել է 2-րդ տեղը  ։
Դեկտեմբերին Ռուսաստանի առաջնությունում անհաջող հանդես եկավ կարճ ծրագրում՝ գրավելով տասներեքերորդ հորիզոնականը, սակայն կամայական ծրագրի շնորհիվ վերջնական արդյունքում նվաճեց արծաթե մեդալ և ձեռք բերեց Եվրոպայի ուղեգիր ։
2020 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում կարճ ծրագրում զբաղեցրել է 3-րդ տեղը, կամայական ծրագրում հավաքած միավորները նրան թույլ տվեցին, որ  նվաճի արծաթե մեդալ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս գեղասահորդներ Կատեգորիա:Ռուսահայեր
Օր վերջին, օր առաջին
Օր վերջին, օր առաջին (დღე უკანასკნელი, დღე პირველი), 1959 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։ Պրեմիերան կայացել է 1960 թվականի փետրվարին Թիֆլիսում ։
Սյուժե
Ծեր փոստատար Գեորգին վերջին օրն է դուրս գալիս աշխատանքի. վաղը նա անցնում է թոշակի։ Այդ պատճառով էլ նա շտապում է իր իմացածը սովորեցնել իրեն փոխարինելու եկած Լամարային, ով չի ընդունվել ինստիտուտ և շրջկոմի կոմերիտմիության կողմից ուղարկվել է աշխատելու որպես փոստատար։ Գեորգին աղջկան ծանոթացնում է այն մարդկանց հետ, ում պիտի հասցնել նամակներն ու հեռագրերը։ Այդ մարդկանցից մեկն էլ Թամարան է։ Գեորգին եկել է նրան հայտնելու, թե նամակը, որ կինն ուղարկել էր Չելյաբինսկում գտնվող իր ամուսնուն, հետ է ուղարկվել։ Սակայն նա իմանում է, որ Թամարան, այլևս հույս չունենալով, թե ամուսինը կվերադառնա իր ընտանիքի մոտ, ընդմիշտ հեռացել է։ Անսպասելիորեն բերում են Թամարայի ամուսնու հեռագիրը, որով նա հայտնում է իր վերադարձի մասին։ Իսկ Թամարայի գնացքի մեկնելուն մնում է տասնհինգ րոպե։ Գեորգին առանց երկմտելու շտապում է կայարան՝ Թամարային հայտնելու այդ լուրը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վրացական ֆիլմեր Կատեգորիա:1959 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Սեմյոն Դոլիձեի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Վրացֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռուսերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Վրացերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային դրամա ֆիլմեր
Իսպանական աստիճան
Իսպանական աստիճաններ (Scalinata di Trinità dei Monti), աստիճաններ Հռոմում, Իտալիայում, որոնք սկսվում են Իսպանական հրապարակից՝ վեր դեպի Տրինիտա դեյ Մոնտի եկեղեցի։
Մոնումենտալ սանդղավանդակը կազմված է 135 աստիճաններից։ Այն կառուցվել է ֆրանսիացի դիվանագետ Էտիեն Գեֆֆեյի կտակած 20000 սկուդի միջոցներով։ 1723-1725 թվականներին այն կապում էր Բուրբոնների պալատը Իսպանական դիվանագիտական առաքելությունների դեսպանատունը, և Տրինիտա դեյ Մոնտի եկեղեցին, որը գտնվում էր Ֆրանսիայի Բուրբոն թագավորների հովանու ներքո։ Դրանք երկուսն էլ գտնվում են վերևում, իսկ Palazzo Monaldeschi Սուրբ Աթոռը գտնվում է ստորև։ Սանդղավանդակը նախագծել են ճարտարապետներ Ֆրանչեսկո դե Սանկտիսը և Ալեսանդրո Սպեկկին։ Ներկայումս «Իսպանական աստիճանները» ծաղկի շուկա է։ Թեև ըստ հռոմեական քաղաքային կանոնակարգի աստիճանների վրա արգելված է ճաշել, սակայն այն մշտապես լի է մարդկանցով։
Պատմություն
1717 թվականին անցկացվեց մրցույթ, որտեղ հաղթող ճանաչվեցին ճարտարապետներ Ֆրանչեսկո Դե Սանկտիսը և Ալեսանդրո Սպեկկին։ 1580-ականների արխիվային նկարները ցույց են տալիս, որ Հռոմի Պապ Գրիգոր 13-րդին հետաքրքրում էր դեպի Ֆրանսիական եկեղեցին սանդուղք կառուցելու գաղափարը։ 1683 թվականին Գասպար վան Վիթթելի անտառապատ լանջին վերաբերող տեսակետը պահվեց Հռոմի Ժամանակակից արվեստի ազգային պատկերասրահում ։ Կարդինալ Մազարին ցուցաբերեց անձնական հետաքրքրություն նախագծի նկատմամբ,, որն արդեն ամրագրված է Գաֆֆիեի կտակով, և վստահեց այն իր գործակալին Հռոմում, որի ծրագիրը ներառում էր կանգնեցնել Լյուդովիկոս 17-րդ հուշարձանը, որն էլ վարկաբեկեց Կարդինալ Մազարիին։ Դա առաջացրեց իրարանցում պապական Հռոմում։ Մազարին մահացավ 1661 թվականին, Պապը՝ 1667 թվականին, և Գաֆֆիեի կամքը վիճարկվեց իր եղբորորդուն, որը պահանջեց կես մասը։ Այսպիսով նախագիծը հետաձգվեց, մինչև որ Կղեմես Ալբանի Հռոմի Պապը վերստին հետաքրքրվեց դրանով։ Շինարարական աշխատանքները տևեցին 1723-1725 թվականները։ Արքայի արձանից հրաժարվեցին, իսկ աստիճանների քանդակային ձևավորումները զուգորդվեցին պապական իշխանության արծիվ և թագ խորհրդանիշներով։ Լուծումն իրենից ներկայացնում էր կախովի այգիներով աստիճանների մի քանի գաղափարների միաձուլում ։ Իսպանական աստիճանները վերականգնվել են մի քանի անգամ, իսկ վերջերս՝ 1995 թվականին։
Իսպանական հրապարակ
Իսպանական հրապարակի մեջտեղում գտնվում է Բարկաչչա շատրվանը (իտլ. Fontana della Barcaccia), բառացի՝ «Անճոռնի նավակի շատրվան»։ Այն կառուցվել է 1627-1629 թվականներին Պիետրո Բերնինիի և իր որդի Լորենցո Բերնինիի կողմից։ Ըստ լեգենդի Ուրբանոս 7-րդ Պապը՝ տպավորված լինելով Տիբերի ջրհեղեղի բերած նավակով, կանգնեցրել է շատրվանը։ Հրապարակի աջ անկյունում գտնվում է անգլիացի գրող Ջոն Քիթսի տունը, որն այժմ թանգարան է։ Միևնույն կողմում գտնվում է կարդինալ Լորենցո Քիբո դե Մարիի պալատը, որը կառուցվել է Ֆաշիզմի ժամանակաշրջանի քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Մարչելո Պիաչենտինիի կողմից։
Մշակույթում
«Իսպանական աստիճանները» ամերիկյան ունկնդրին հայտնի դարձան 1953 թվականին ստեղծված «Հռոմեական արձակուրդներ» ֆիլմի (դերերում՝ Օդրի Հեփբերն և Գրեգորի Պեկ) շնորհիվ։ «Տիկին Սթոունի հռոոմեական գարունը» ֆիլմում տիկնոջ բնակարանը նույնպես այնտեղ է, աջ կողմում։
Բերնարդո Բերտոլուչիի «Պաշարվածները» ֆիլմի իրադարձությունները նույնպես տեղի են ունենում Աստիճանների կողքին գտնվող մի տանը։
«Տաղանդավոր պարոն Ռիփլի» ֆիլմում (գլխ. դերում՝ Մեթ Դեյմոն) ևս ցուցադրվում են աստիճանները։ «Refugee» ռոք խմբի «Credo» երգում հիշատակվում է դրանք. I believe in constant pauses Like a Roman holiday And I often stop for air As I climb the Spanish stairs. Բոբ Դիլանի «When I Paint My Masterpiece» երգում, (ձայնագրված 1971 թվականին, Greatest Hits Vol. II ալբոմից), նշվում է և՛ Աստիճանների, և՛ Կոլիզեումի մասին։
Մարք Քոհնի «Walk Through the World» երգում պարունակվում է From the Spanish Steps to the Liberty Bell, I know the angels have seen us տողերը։
Գայ Քլարքի «Dublin Blues» ալբոմում համանուն երգում նշվում են Աստիճանները՝ I loved you on the Spanish Steps / The day you said goodbye.
«Toto» ռոք խմբի «Mindfields» ալբոմն իր մեջ պարունակում է «Spanish Steps of Rome» երգը։
«Բոլորը սիրում են Ռեյմոնդին» Everybody Loves Raymond սիթքոմի մի էպիզոդում, որը հեռարձակվեց 2000 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, Ռեյը, Դեբրան, Ֆրանկը և Մարիան մագլցում են Իսպանական աստիճաններով Հռոմում անցկացրած ընտանեկան արձակուրդի ժամանակ։
2005 թվականին Of A Revolution ռոք խմբի «Stories of a Stranger» ալբոմի «One Shot» երգում կան հետևյալ տողերը «Rome is burning, you can taste the embers / I am walking hard on Spanish Steps».
2008 թվականի հունվարի 16-ին իտալացի նկարիչ Գրացիանո Չեչինին հազարավոր բազմագույն պլաստիկ գնդակներ լցրեց Աստիճանների վրա։ Դրանով նա փորձում էր հրավիրել աշխարհի ուշադրությունը Մյանմայում ապրող Կարեններ ժողովուրդների վրա, և որպես իտալացի նկարիչների կենսակերպի դեմ ուղղված բողոք ։
2009 թվականի նոյեմբերի 9-ին մուլտիմեդիա միջոցառում տեղի ունեցավ Աստիճանների վրա ի հիշատակ Բեռլինի պատի տապալման (1989 թ.)։ Այն ներառում էր պատերի մոնտաժված մասերի նկարները։
Արտաքին հղումներ
http։//www.romeartlover.it/Vasi40.html
http։//www.italyguides.it/en/lazio/rome/squares-and-fountains/spanish-steps
Կատեգորիա:Իտալիայի տեսարժան վայրեր
Լյու Սյաոբո
Լյու Սյաոբո, չինացի իրավապաշտպան, գրաքննադատ։ 2010 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է Չանչուն քաղաքում՝ համալսարանի կոմունիստ պրոֆեսորի ընտանիքում, ով Չինաստանի մշակութային հեղափոխության ժամանակ հետապնդվել է և աքսորվել գյուղական համայնք։ Երիտասարդ տարիքում Լյու Սյաոբոն աշխատել է գյուղատնտեսական ֆերմայում, այնուհետև գործարանում։ Ավելի ուշ ընդունվել է Գիրին պրովինցիայի համալսարան։
Համալսարանը ավարտելուց հետո դարձել է լեզվաբանության դասախոս և 1988-1989 թվականներին գործուղման է մեկնել ԱՄՆ և Նորվեգիա։ 1988 թվականին Հոնգ Կոնգում լրագրողի տված այն հարցին, թե քանի տարի է պետք Չինաստանին, որ տեղի ունենա տրանսֆորմացիոն փոփոխություններ, Լյու Սյաոբոն պատասխանել է, ավելի քան, 300։ Նա նշել է, որ եթե նայենք Հոնգ Կոնգին, ապա նա 100 տարվա ընթացքում է տրանսֆորմացվել։ Բայց քանի որ Չինաստանը շատ մեծ պետություն, ունի ամենամեծ բնակչությունը, ապա Չինաստանին անհրաժեշտ է, առնվազն, 300 տարի։ Այս արտահայտությունը Չինաստանի ղեկավարությունը օգտագործել է որպես քարոզ՝ ցույց տալու համար, որ Լյու Սյաոբոն ուրացել է ազգային շահը և շարքային դավաճան է։
Քաղաքական հետապնդում
1989 թվականին Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններից հետո, Լյու Սյաոբոն վերադարձել է ՉԺՀ և համոզել ուսանողներին խաղաղ դուրս գալ հրապարակից՝ հնարավոր կորուստներից խուսափելու համար։ Ուսանողներին աջակցելու համար նա ձերբակալվել է և մնացել բանտում մինչև 1991 թվականի հունվար ամիսը։ 1995 թվականի մայիսին նորից ձերբակալվել է՝ իշխանությանը քննադատելու համար և վեց ամիս անցկացրել բանտում։ 1996 թվականին նորից ձերբակալվել է և մինչև 1999 թվականը մնացել ուղղիչ կարգապահական ճամբարում ։
2003 թվականից ղեկավարել է PEN International-ը։ 2008 թվականին ստորագրել է Խարտիա 08-ը, որը կոչ էր անում Չինաստանի ղեկավարությանը՝ իրականացնելու դեմոկրատական բարեփոխումներ։
Բանտարկում
2008 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, խարտիայից նախատեսված հրապարակումից երկու օր առաջ, ձերբակալվել է։ 2009 թվականին դատապարտվել է 11 տարվա ազատազրկման՝ պետական կարգ տապալելու փորձի համար։
Այս որոշումը քննադատել են ԵՄ անդամ պետությունները, ԱՄՆ-ն և ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովը, իսկ 2010 թվականի սկզբին Վացլավ Հավելը, Դալայ լամա XIV-ը առաջադրել են նրա թեկնածությունը՝ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի համար , որից հետո ՉԺՀ ղեկավարությունը հայտարարել է, որ Սյաոբոյին մրցանակի հանձնումը կլինի «մեծ սխալ» ։
Նոբելյան մրցանակ
2010 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Լյու Սյաոբոյին շնորհվել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ՝ Չինաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանության համար մղվող պայքարում ակտիվորեն ներգրավվելու համար։
ՉԺՀ ԱԳՆժն հայտարարել է, որ մրցանակի հանձնումը հակասում է նոբելյան մրցանակի հանձնման կանոններին, քանի որ Լյու Սյաոբոն գտնվում է բանտում՝ չինական օրենսդրությունը խախտելու համար, իսկ Նոբելյան կոմիտեն ստեղծվել է խաղաղության սերմանման և պահպանման համար ։
Չինական ԶԼՄ-ները չեն հայտնել այս նորության մասին ։
Քահանայի դուստրը
Քահանայի դուստրը (A Clergyman’s Daughter), Ջորջ Օրուելի առաջին վեպն է, գրված 1934 թվականին։ Օրուելը բավարարված չէր այս ստեղծագործությամբ և կտակում նշել էր, որ իր մահից հետո այս վեպն այլևս չպետք է հրատարակվի ։
Լյու Սյաոբո
Նոբելյան մրցանակ
Այն բանից հետո, երբ հայտարարվել է խաղաղության նոբելյան մրցանակի դափնեկրի անունը, չինական ղեկավարությունը կազմակերպել է Սյաոբոյի կնոջ Լյու Սյայի այցը բանտ։ Բետ Շվանկեի խոսքերով, ով հանդիսանում էր Սյաոբոյի իրավաբանը, նա լացել է, երբ իմացել է, որ իրեն են հանձնել նոբելյան մրցանակը։ Կնոջ խոսքերով, նա իր մրցանակը նվիրել է բոլոր այն անձանց, ովքեր ժողովրդավարության կոչեր են արել Տյանանմանի հրապարակում ։
Քահանայի դուստրը
Սյուժե
Վեպի գլխավոր հերոսուհի՝ Դորատի Հեյրը քահանայի աղջիկ է, իսկական հավատացյալ, ով պատժում է իրեն անգամ չնչին արարքի համար. ասեղով ծակում է ուսը կամ էլ այլ պատիժ է հորինում։ Նա ակտիվորեն մասնակցում է քաղաքի հասարակական և հոգևոր կյանքին, որտեղ նա ապրում է վախենալով կշտամբանքից և բամբասանքներից։
Խնկի ճանապարհ
Խնկի ճանապարհ, Լադանի ճանապարհ, առևտրական ճանապարհ, որը անտիկ աշխարհում Արաբական թերակղզու հարավը կապել է Միջերկրածովյան և Միջագետքի երկրների հետ ։ Այդ ճանապարհով ժամանակակից Եմենի և Օմանի տարածքի հնագույն երկրներից, ինչպես նաև Աֆրիկյան եղջյուրով, Սոքոթրայի կղզուց Միջերկրածովյան և Միջագետքի պետություններ էին տեղափոխվում արժեքավոր անուշահոտություններ, հիմնականում հարավարաբական խունկ, զմուռս և աֆրիկյան և հնդկական համեմունքներ, թանկարժեք քարեր, մարգարիտներ, մետաքս և տեքստիլներ ։ Հին Արևելքում անուշաբույր համեմունքների լայնորեն օգտագործումը մեծ պահանջարկ էր առաջացնում՝ ընդլայնելով դրանց առևտուրը, որն էլ նպաստեց այս առևտրական ճանապարհի առաջացմանը ։ Անուշաբույր համեմունքների առևտուրը հավանաբար սկսվել է մ. թ. ա. II հազարամյակում ։
Քահանայի դուստրը
Սյուժե
Դժբախտ պատահարի հետևանքով Դորատին կորցնում է հիշողությունը, հեռանում է տնից և միանում ավազակների խմբի, որը զբաղվում էր մուրացկանությամբ և գողություններով։ Նա ամբողջովին մոռանում է իր նախկին կյանքն ու հավատը, բոլոր քրիստոնեական իդեալները, նրան անհանգստացնում է գոյատևման խնդիրը։ Ավազակախումբը Դորատիի հետ թափառում է բոլոր շրջաններով, մի վայրում երկար չմնալով։ Վերջապես երկար տառափանքներից և ապրումներից հետո նրա հարազատները գտնում են աղջկան, Դորատիի հիշողությունը աստիճանաբար վերականգնվում է։ Դորատին շարունակում է իր նախկին ճգնավորական կյանքը. այժմ այսպիսի ապրելակերպը նրա համար միայն սովորություն է, և չափազանց ուշ է ինչ-ր բան փոխել։
Լյու Սյաոբո
Նոբելյան մրցանակ
Ամուսնուն այցելելուց հետո, Լյու Սյան, փաստացիորեն, գտնվել է տնային կալանքում։ Նրան չեն թույլատրել դուրս գալ իր տնից և ոչ ոքի չեն թույլատրել այցելել նրան։ Անջատել են նաև կնոջ հեռախոսը։ ԵՄ ներկայացուցիչը, ով ցանկացել է Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահի շնորհավորանքը փոխանցել կնոջը, չի կարողացել անցնել ոստիկանության պատը։ Լյու Սյան թվիթերի իր էջում գրել է, որ չգիտի, թե երբ իրեն կթույլատրեն ազատ տեղաշարժվել կամ կապ հաստատել մեկի հետ ։
Խնկի ճանապարհ
Մ. թ. ա. I դարում Դիոդորոս Սիցիլիացին գրել է.
Լյու Սյաոբո
Նոբելյան մրցանակ
Լյու Սյաոբոյի մրցանակի հանձնման ժամանակ, ցուցադրաբար, սրահում չեն եղել Աֆղանստանի, Վիետնամի, Վենեսուելայի, Եգիպտոսի, Իրաքի, Իրանի, Ղազախստանի, Չինաստանի, Կոլումբիայի, Կուբայի, Մարոկկոյի, Պակիստանի, Ռուսաստանի, Սաուդյան Արաբիայի, Սերբիայի, Սուդանի, Թունիսի և Ֆիլիպինների դեսպանները։ Վերջիններս բոլորն էլ կառավարման ավտորիտար կամ տոտալիտար համակարգ ունեցող պետություններ են։ ՌԴ դեսպանը հայտարարել էր, որ բացակայել է՝ պլանավորված պաշտոնական այցի պատճառով ։ Ուկրաինան ներկայացրել է Նորվեգիայում երկրի դեսպանատան առաջին քարտուղար Իրինա Բիլորուսը։ Լյու Սյաոբոն դարձել է այն եզակի մրցանակակիրներից մեկը, ում ոչ միայն չի թույլատրվել անձամբ ստանալ այն, այլ չի թույլատրվել անգամ բարեկամների կամ հարազատների միջոցով այն ստանալ ։
Քահանայի դուստրը
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն վեպեր Կատեգորիա:Ջորջ Օրուելի վեպեր
Խնկի ճանապարհ
Մեր դարաշրջանի սկզբին երբ հռոմեացիք իրենց ձեռքը վերցրին դեպի Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհը և դրանով վտանգի տակ դրեցին Ադենի միջոցով ծովափնյա շրջաններում կատարվող անուշաբույր համեմունքների վաճառքը, կարևոր առևտրական կենտրոն դարձավ Խադրամաուտ պետության մայրաքաղաքը` Շաբվան։ Այդ պատճառով էլ անհրաժեշտ էր լինում անուշաբույր խեժերը տեղափոխել Կանա նավահանգիստ (Եմենում գտնվող ներկայիս Բիր Ալի ձկնորսական ավանից 15 կմ արևմուտք), այնտեղից էլ մինչև Շաբվա։ Կանա անուշաբույր նյութեր էին բերվում նաև Սոմալիից և Եթովպիայից։ Եթե ուղտերի քարավանների ղեկավարները շեղվում էին սահմանված ճանապարհից, ապա նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Անապատում թույլատրվում էր տեղաշարժվել միայն կազմակերպված քարավաններով, խստորեն սահմանված ճանապարհներով։ Այս կանոններից որևէ շեղում (չգրանցված քարավաններ, «ձախ» ճանապարհներ և մաքսանենգություն) համարվում էր ամենածանր հանցագործություն և պատժվում է մահապատժով։ Քարավանները եղել են Շաբվայի կենսական աղբյուրը, այդ պատճառով էլ միայն քարավանների անցնելու համար հատկացվել էր մեկ առանձին դարպաս։ Շաբվայի հարստությունը և կարևորությունը պայմանավորված էր նրա դիրքով, այն կարևոր հավաքատեղի էր Ռուբ ալ- Հալիի մեծ անապատով անցնող առևտրական քարավանների կազմակերպման համար։ Քարավանի տերերը պետք է քաղաքային տաճարի քրմերին, գլխավոր աստվածուհու Սիինի   (արաբ. Seen‎; Լուսին) անունով վճարեին տեղափոխվող բեռների արժեքի մեկ տասներորդի չափով։
Լյու Սյաոբո
Հիվանդություն և մահ
2017 թվականի հունիսին հայտնի է դարձել, որ Լյու Սյաոբոն ունի լյարդի քաղցկեղ։ Գերմանիայի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և ԵՄ ներկայացուցիչները դիմել են Չինաստանի իշխանությանը՝ Լյու Սյաոբոյին թույլատրել ուղարկել արտասահման բուժման նպատակներով։ Սակայն չինական կողմը մերժել է։
Խնկի ճանապարհ
Շաբվայում կար 60 եկեղեցի և քաղաքը համարվում էր Հադրամաութ հին պետության վարչական և կրոնական կենտրոնը։ Բուրավետ խեժերի տարեկան ողջ հավաքածուն բնակչությունը պարտավոր էր հանձնել Շաբվայի եկեղեցիներին, ոչ ոքի չէր թույլատրվում երկրի տարածքից դուրս հանել նույնիսկ մի կտոր խեժ։ Սակայն այս արգելքի խախտման փորձերը, հավանաբար քիչ չէին։ Օրինակ հնդիկ վաճառականները ձգտում էին խեժեր գնել դրանց հավաքատեղիներից։  Եթե այդ խախտումները բացահայտվում էին, ապա խեժը վաճառողները դատապարտվում էին մահվան։ Պատմում են, որ, այն բանից հետո, երբ վանականը վերցնում էր բումնավետ խեժերի ողջ քանակի մեկ տասերորդը «աստծո համար», այսինքն պետության օգտին, դրանից հետո միայն թագավորը թույլատրում էր այդ ապրանքի ազատ վաճառքը։ Ահա հենց այդ ժամանակ էլ առևտրականները կարող էին գնել և վաճառել սուբ ապրանքը։
Լյու Սյաոբո
Հիվանդություն և մահ
Լյու Սյաոբոն մահացել է 2017 թվականի հուլիսի 13-ին ։
Խնկի ճանապարհ
Մոտավորապես մ.թ.ա. 1300 թվականին մարդիկ ընտելացնում էին ուղտերին։ Ուղտերը եղել են այդ ժամանակի բարգավաճող առևտրի հիմքը։
Երեք հազար ուղտերից բաղկացած քարավանները, որոնք հաճախ ձգվում էին մինչև երեսուն կիլոմետր անձրևների շրջանի ավարտից հետո, տարին մեկ կամ երկու անգամ ուղևորվում էին Շաբվայից։ Նրանց ճանապարհն անցնում էր 70 բնակավայրերով, այդ թվում՝ Մարիբով, Նաջդով, Մեքքայով, Ջիդդայով, Յասրիբով (այդպես էր կոչվում Մեդինան այդ ժամանակ), Պետրայով, Ղազայով դեպի Միջերկրական ծով։ Այդ ուղիով անցումը տևում էր միջինը 70 օր։ Միջերկրծովյան նավահանգստային քաղաքների տաղավարներում, ինչպես օրինակ Ալեքսանդրիայում, աշխատողներին մերկացնում և ստուգում էին, որպեսզի նրանք ոչ մի կտոր խեժ տուն չտանեին։ Անուշաբույր խեժերի պահպանման վայրերը չբացահայտելու նպատակով առևտրական գրասենյակների դարպասների դիմաց աշխատողների աչքերը կապում էին լաթով կամ գլխներին խիտ ցանց էին դնում, այդ պատճառով էլ շատ քչերին էր հայտնի գանձերի պահատեղիների ճանապարհը ։ Ժամանակի ընթացքում անուշաբույր նյութերի առևտուրն անկում ապրեց և հարավարաբական քաղաքների շքեղությունն ու փայլը խամրեց։ Եվ միայն հազվադեպ քարավաններ էին շարունակում անցնել հին ճանապարհներով՝ տեղափոխելով կենսականորեն անհրաժեշտ աղ ։
Լյու Սյաոբո
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Չինացի հակակոմունիստներ
Խնկի ճանապարհ
2005 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի որոշմամբ, Իսրայելի տարածքով անցնող անուշաբույր նյութերի ճանապարհի հատվածը ընդգրկվեց Ասիայում  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ ։ Ճանապարհի այս հատվածը ներառում է չորս նաբաթեական քաղաքների` Ավդատի, Հալուցայի, Մամշիտի և Շիվտայի ավերակները։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նաբաթեա Կատեգորիա:Նախկին առևտրային ճանապարհներ Կատեգորիա:Արաբական թերակղզու պատմություն Կատեգորիա:Պատմական ճանապարհներ և ուղիներ Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Իսրայելում
Լեպա Բրենա
Լեպա Բրենա (Лепа Брена / Lepa Brena), իսկական անունը՝ Ֆախրետա Ժիվոինովիչ, օրիորդական ազգանունը՝ Յախիչ (Фахрета Јахић-Живојиновић / Fahreta Jahić-Živojinović, ), հարավսլավացի և բոսնիացի երգչուհի, դերասանուհի և պրոդյուսեր, ամենահանրահայտ երգչուհին ոչ միայն Բոսնիա և Հերցեգովինայում, այլև նախկին Հարավսլավիայի երկրներում (աշխարհում վաճառվել է նրա ալբոմների ավելի քան 40 միլիոն օրինակ)  ։
Վաղ տարիներ
Ֆախրետա Յախիչը ծնվել է 1960 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Տուզլա քաղաքում (այն ժամանակ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն Հարավսլավիայի կազմում)։ Մանկությունն անցել է Բրչկո քաղաքում։
Ֆախրետա Յախիչը եղել է Աբիդ և Իֆետա Յախիչների երրորդ երեխան։ Հայրը մասնագիտությամբ բժիշկ էր, մայրը՝ դերձակուհի։ Ընտանիքն ապրել է երկու սենյականոց բնակարանում, սակայն Լեպա Բրենան նշում է, որ ինքը մանուկ հասակում ոչնչի պակասություն չի զգացել ։
Դեռ վաղ տարիքում ծնողները նկատել են իրեց դստեր երաժշտական տաղանդը։ Առաջին երգը Ֆախրետան լսել է գրամոֆոնով, իսկ հետո հաճախ կատարել է այն իր ընտանիքի անդամների համար։ Հինգերորդ դասարանում ելույթ է ունեցել «Երիտասարդ շինարարներ» փառատոնում, որտեղ կատարել է «Նվագիր ևս մեկ անգամ, իմ ընկեր» (Sviraj jos prijatelju moj) և զբաղեցրել առաջին տեղը։ Գերազանցությամբ ավարտել է Զաիմ Մուշանովիչի անվան միջնակարգ դպրոցը ։ Տարված է եղել նաև բասկետբոլով. խաղացել է Բրչկո քաղաքի «Ինտերպլետ» թիմում (Ֆախրետա Յախիչի հասակն այդ ժամանակ եղել է 176 սմ)։ Այնտեղ էլ ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչը տվել է նրան «Բրենա» մականունը, որը հետագայում դարձել է երգչուհու բեմական կեղծանունը ։ Ֆախրետա Յախիչի կեղծանվան «Լեպա» բաղադրիչն ավելացել է հարավսլավացի հաղորդավար Միլովան Իլիչի շնորհիվ, ով երգչուհուն կոչել է «Լեպա» (սերբերենից թարգմանաբար նշանակում է «գեղեցիկ»)։
Ավելի ուշ Ֆախրետա Յախիչը որոշել է լրջորեն զբաղվել երգչուհու կարիերայով։ Մրցույթում ունեցած հաջողությունից հետո նա հրավիրվում է մասնակցելու Yudexi խմբի լսումներին։ Նա հաճախում է մշակույթի տուն, զբաղվում պարով, մասնակցում մրցույթների։ Ֆախրետան երազում էր հանդիսատեսի կողմից սիրված երգեր, սակայն տանը կատարում էր միայն սևդալինկաներ, որոնք շատ էր սիրում նրա մայրը։ 1979 թվականին Բրենան մեկնում է Բելգրադ և ընդունվում Բելգրադի համալսարանի բնական գիտությունների ֆակուլտետի «Զբոսաշրջություն» բաժին ։
«Լիրա շոու»
Բրչկոյում խմբի անդամներն իմանում են ռոք երգչուհի Ֆախրետա Յախիչի մասին, որ ելույթ էր ունենում մշակույթի տանը։ Երաժիշտներին աղջիկը թվում է շատ տարօրինակ, հատկապես երբ ասում է. «Ընդհանրապես ես չեմ երգում ժողովրդական երգեր, բայց կսովորեմ»։ Ֆախրետան ընդունվում է խումբ, սակայն սկզբում նրա ծնողները դեմ էին իրենց դստեր այդ որոշմանը. հայրը չէր ուզում, որ իր դուստրը դառնա կաֆանայի երգիչ։ Սակայն Ֆախրետան հայտարարում է, որ կերգի խմբում, անգամ եթե ստիպված լինի դեմ գնալ ծնողների կամքին։ Դրանից հետո ծնողները տալիս են իրենց համաձայնությունը։ Ապրիլի 5-ին Յախիչը գնացքով մեկնում է Բաչկա-Պալանկա, իսկ հաջորդ օրը մասնակցում է համերգի ։