cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nit-Witty Kitty
Սյուժե
Թոմը հետապնդում է Ջերիին` մայրիկի շուրջը վազելով։ Մայրիկը ուզում է ցախավելով խփել մկնիկին, սակայն դիպչում է Թոմին։ Հարվածից հետո Թոմը կորցնում է իր հիշողությունը և իրեն սկսում է պահել մկան նման։ Մայրիկը վախից բարձրանում է սեղանի վրա, իսկ Թոմը գցում է նրան սեղանի վրայից։ Կատուն սկսում է պանիր ուտել։ Նեղացած Ջերին իր բույն է գնում, իսկ Թոմը հետևում է նրան։ Ջերին լսում է մայրիկի և բժշկի խոսակցությունը, որի ժամանակ նրանք ասում են, որ Թոմի մոտ ամնեզիա է։ Խոսակցությունից հետո մայրիկը քայլակներով փախչում է կատվից, սակայն Թոմը խլում է նրանից քայլակները, և նա ընկնում է։
Ջերին փորձում է բուժել Թոմի ամնեզիան` գլխին ուժեղ հարվածելով։ Ջերին խփում է Թոմի գլխին տարբեր կերպ, և յոթերորդ հարվածից դա նրան հաջողվում է։ Թոմի հիշողությունը վերականգնվում է։ Ջերին ուրախանում է և փախչում է դեպի իր բույնը։ Թոմը պառկում է քնելու։ Այդ ժամանակ մայրիկը մոտենում է Թոմին և խփում է նրա գլխին մահակով։ Թոմը, նորից մուկ դառնալով, վերադառնում է իր բույնը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թոմ և Ջերի Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր
(760) Մեսինգա
(760) Մեսինգա (Massinga), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1913 թվականի օգոստոսի 28-ին Ֆրանց Կայզերի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,151865 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4235 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8802 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մեսինգա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,4362 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2043,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176138 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,53° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:1913 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրանց Կայզերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Էդ Կատմուլ
Էդ Կատմուլ (Edwin «Ed» Earl Catmull, ), Disney Toon Studios (2007—2018), Փիքսար և Walt Disney Animation Studios անիմացիոն ստուդիաների նախագահ ։ Նշանավորվել է համակարգչային գրաֆիկայի բնագավառում ունեցած ակնառու նվաճումների համար բազմաթիվ մրցանակներով  ։
Վաղ տարիներ և կրթություն
Էդվին Կատմուլը ծնվել է Արևմտյան Վիրջինիայի Պերկերբերգ քաղաքում, միջին դասի ընտանիքում։ Կատմուլի հայրը ընտանիքում առաջինն էր, ով ավարտել է քոլեջը։
Կատմուլը սիրում էր նկարել և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է անիմացիայով։ Դպրոցի ավագ դասարաններում նա կարդացել է Փրեսթոն Բլերի «Անիմացիա» գիրքը (1948), պատրաստել է անիմացիոն լուսավոր վահանակ, որի օգնությամբ ստեղծել է իր առաջին պարզունակ մուլտֆիլմերը։ Սակայն դպրոցն ավարտելուց հասկացել է, որ ինքն այնքան տաղանդավոր չէ, որ դառնա անիմատոր և որոշել է զբաղվել գիտությամբ։
1969 թվականին ավարտել է Յուտայի համալսարանը՝ ստանալով աստիճան ֆիզիկայի և ինֆորմատիկայի բնագավառներում ։
Ուսումն ավարտելուց հետո Կատմուլը որոշ ժամանակ աշխատել է Boeing-ում և Նյու Յորքի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (New York Institute of Technology): Սակայն 1970 թվականի աշնանը վերադարձել է համալսարան և ընդունվել ասպիրանտուրա։
Ասպիրանտուրայում ուսանելու ժամանակ Այվեն Սազերլենդի ազդեցության տակ տարվել է ինտերակտիվ համակարգչային գրաֆիկայով և որոշել համատեղել գիտությունը և անիմացիան համակարգչային ֆիլմ ստեղծելու համար ։
1972 թվականին Էդ Կատմուլը ստեղծել է իր առաջին անիմացիոն ֆիլմը`իր ձախ ձեռքի թվայնացված մոդելը։ «Ձեռքեր» ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1973 թվականին համակարգչային գիտություններին նվիրված կոնֆերանսում։ «Ձեռքեր» ֆիլմի հատվածները հետագայում մտել են «Ապագայի աշխարհ» ֆիլմի մեջ, որը առաջին ֆիլմն էր, որտեղ օգտագործում է 3D համակարգչային գրաֆիկա ։ 2011 թվականի դեկտեմբերից «Ձեռքեր» ֆիլմի կրկնօրինակը պահվում է ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի գրադարանում ։
Կարիերա
Կատմուլը հավաքում է գրաֆիկայի և անիմացիայի ոլորտում համակարգիչների հնարավորության վրա կենտրոնացած տաղանդավոր հետազոտողների խումբ։ 1977 թվականին Կատմուլը 2D անիմացիայի համար ստեղծել է Tween ծրագիրը։ Նրա խնդիրը շարժման առաջին և վերջին տարրի միջև մեխանիկորեն միջանկյալ կադրերի լրացնումն էր։ Ծրագիրը օգնում էր գործընթացը դարձնել ավելի պարզ և էժան։
Շուտով Կատմուլի թիմը 2D-ն փոխարինել է 3D համակարգչային գրաֆիկով։ Նրանց աշխատանքը գրավել է Ջորջ Լուկասի Lucasfilm-ից և Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի ուշադրությունը։ 1979 թվականին Էդ Կատմուլը ղեկավարել է Lucasfilm-ի նոր համակարգչային բաժինը ։
Աշխատելով Lucasfilm-ում՝ Կատմուլը մասնակցել է նոր տեխնոլոգիայի ստեղծմանը (digital image compositing), որը թույլ է տալիս համատեղել պատկերները։ Ստեղծվել է Pixar Image Computer-ը, որը հնարավորություն է տալիս սկանավորել ֆիլմի կինոժապավենը, ավելացնել նոր հատուկ էֆեկտներ և հետո արդյունքը վերադարձնել հետ։ Ստեղծվել է նաև համակարգչային տեսահոլովակների մոնտաժման առաջին համակարգը։
2006 թվականի հունվարին Փիքսարի՝ Disney-ին անցնելուց հետո Կատմուլին Ջոն Լասեթերի հետ համատեղ հանձնարարվել է դիսնեյյան անիմացիոն ստուդիաների աշխատանքի խթանումը։ 2007 թվականից նրանք որպես նախագահ և ստեղծագործական տնօրեն ղեկավարել են Disney-ի երեք առանձին ստուդիաներ՝ Փիքսար, Disney Animation և DisneyToon: 2018-ի հունիսի 28-ին դրանցից վերջինը վերացվել է, և Կատմուլը մնացել է մնացած երկու ստուդիաների ղեկավարը։ Դրանից մի քանի օր առաջ՝ հունիսի 8-ին, հայտարարվել էր, որ Ջոն Լասեթերը տարվա վերջին կհեռանա Walt Disney Pictures-ից՝ անպարկեշտ վարքագծի մեղադրանքով ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է Սյուզան Անդերսոն Կատմուլ (Susan Anderson Catmull) հետ։ Նա կնոջ և երեխաների հետ ապրում է Սան Ֆրանցիսկոյում։
Մատենագրություն
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ Կատեգորիա:Pixar Կատեգորիա:Walt Disney Կատեգորիա:Յուտայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Հակափայտացման իմունոգլոբուլին
Հիմնական կողմնակի ազդեցություններից են ներարկման տեղում ցավը և ջերմությունը ։ Ալերգիկ ռեակցիաները, այդ թվում՝ անաֆիլաքսիան, հազվադեպ են դրսևորվում ։ Մարդու արյան պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառման դեպքում առկա է նաև վարակների (օրինակ՝ վիրուսային հեպատիտներ և ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ) տարածման ցածր վտանգ ։ Հղիության ընթացքում կիրառումը թույլատրելի է ։ Այն ստանում են մարդու կամ ձիու արյան պլազմայից ։
Ձիու պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառումը սկսել է տարածվել 1910-ականներին, մինչդեռ մարդու պլազմայից ստացված տարբերակի կիրառումը հաճախացել է 1960-ականներին ։ Այն ընգրկված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում և առողջապահության համակարգի ամենաարդյունավետ և ամենաապահով դեղամիջոցներից է ։ Զարգացող երկրներում ձիու պլազմայից ստացված տարբերակի 1500 ԱՄ-ի շուկայական գինը մոտավորապես 0,90–3,60 ԱՄՆ դոլլար է, մինչդեռ մարդու պլազմայից ստացված տարբերակի 250 ԱՄ-ի գինը՝ 10,00–46,86 ԱՄՆ դոլլար ։ Մարդու պլազմայից ստացված տարբերակը կարող է անհասանելի լինել զարգացող երկրներում ։ Միացյալ Նահանգներում բուժման կուրսի արժեքը մոտավորապես 100–200 դոլլար է ։ Ձիու պլազմայից ստացված տարբերակը սովորաբար չի կիրառվում զարգացած երկրներում՝ շիճուկային հիվանդության առաջացման վտանգի պատճառով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղեր
Ինքնիշխանությունների շքերթ
«Ինքնիշխանության շքերթներ» (1988—1991), Միության կենտրոնի և Միության հանրապետությունների միջև հակամարտության անվանումը, որն առաջացել է միութենական օրենքների գերակայության մասին ԽՍՀՄ Սահմանադրության խախտմամբ (հոդված 74) և որը դառնում է այն հիմնական գործոններից մեկը, որը հանգեցնում է ԽՍՀՄ-ի փլուզմանը։
«Ինքնիշխանությունների շքերթի» ընթացքում բոլոր Միությունները (ներառյալ ՌՍՖՍՀ-ն) և շատ ինքնավար հանրապետություններ ընդունում են Ինքնիշխանության հռչակագրեր, որոնցում նրանք վիճարկում էին համամիութենական օրենսդրության գերակայությունը հանրապետական ​​օրենսդրության նկատմամբ (որով սկսվում է այսպես կոչված «օրենքներների պատերազմ»), և քայլեր են ձեռնարկում տնտեսական անկախության ամրապնդման համար, ներառյալ դաշնային բյուջեները հարկեր վճարելուց հրաժարվելը։ Դա հանգեցնում է հանրապետությունների և մարզերի տնտեսական կապերի դադարեցմանը, ինչը էլ ավելի է վատթարացնում ԽՍՀՄ տնտեսական իրավիճակը։
1988 թվականի հունիսի 17-ին Էստոնիայի ԽՍՀ Կոմունիստական ​​կուսակցության պատվիրակությունը Մոսկվայում կայացած ՍՄԿԿ 19-րդ կուսակցական համաժողովում հանդես է գալիս ԽՍՀՄ սոցիալական, քաղաքական և տնտեսական կյանքի բոլոր ոլորտներում լիազորությունների բաժանման և նրանց տեղափոխման առաջարկով։ ​Նոյեմբերի 16-ին Էստոնիայի ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը ընդունում է Էստոնիայի ինքնիշխանության հռչակագիրը, որով հաստատվում է հանրապետական ​​օրենսդրության գերակայությունը միության օրենսդրության նկատմամբ։ Սա առաջին նման արարքն էր, որով սկիզբ է դրվում ԽՍՀՄ-ում «օրենքների պատերազմին»։ 1989 թվականի մայիսի 26-ին Լիտվական ԽՍՀ, Գերագույն Խորհուրդը ընդունում է Ինքնիշխանության Հռչակագիրը։ 1989 թվականի հուլիսի 28-ին Լատվիայի ՍՍՀ ։
Ադրբեջանի ԽՍՀ Գերագույն Խորհուրդը ընդունում է Ինքնիշխանության Հռչակագիրը ։ 1990 թվականի հունվարին Բաքվի իրադարձություններին ի պատասխան իր ինքնուրույնությունը հռչակած առաջին ինքնավար տարածքը Նախիջևանի ՀՍՍՀ-ն էր։ Մինչև 1990 թվականի դեկտեմբերի 15-ը ԽՍՀՄ միութենական հանրապետությունների Գերագույն խորհուրդները ընդունում են Ինքնիշխանության հռչակագիր։
1990 թվականի մարտի 11-ին Լիտվայի Հանրապետության Գերագույն խորհուրդը հայտարարում է 1938 թվականի մայիսի 12-ին Լիտվայի Սահմանադրության վերականգնման մասին ։ Լիտվան դառնում է Խորհրդային Միության առաջին հանրապետությունը, որը հայտարարում է ԽՍՀՄ-ից անջատվելու մասին։ Մինչ Արտակարգ իրավիճակների պետական ​​կոմիտեի օգոստոսյան խռովությունները հինգ երկրներ միակողմանիորեն հռչակում են իրենց անկախությունը (Լիտվա, Լատվիա,   Էստոնիա,  Հայաստան և Վրաստան]՝ մերժելով առաջարկվող նոր միությանը` Ինքնիշխան Պետությունների Միությանը անդամակցելը։
Կենտրոնական Ասիայի միության ոչ մի հանրապետություն չի ունեցել կազմակերպված շարժումներ կամ կուսակցություններ, որոնք նպատակ ունեին հասնել անկախության։ Անկախության շարժումը գոյություն ուներ միայն Վոլգայի շրջանի ինքնավար հանրապետություններից մեկում`«Իտտիֆակ» կուսակցությունում։ Ֆաուզիա Բայրամովան 1989 թվականից կողմ էր Թաթարստանի անկախությանը.
Հիմնվելով նոր իրողության վրա՝ 1990 թվականի դեկտեմբերին ԽՍՀՄ Նախագահ  Մ. Ս. Գորբաչովը առաջարկում է  նորացված Միության պայմանագրի նախագիծը։ Նրան աջակցում էր ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորների IV համագումարը ։ 1991 թվականի գարնանը և ամռանը, այսպես կոչված, Նովոգարևսկու դատավարության շրջանակներում, աշխատանքային խումբը մշակում է նախագիծ՝ նոր միություն՝ Խորհրդային Ինքնիշխան Հանրապետությունների Միություն կազմելու համար։ Օգոստոսի 20-ին նախատեսված նոր արհմիության համաձայնագրի ստորագրումը խափանվում է։ Անկախությունը հռչակում են գրեթե բոլոր մնացած միութենական հանրապետությունները, ինչպես նաև մի քանի ինքնավար միավորներ (Ռուսաստանի, Վրաստանի, Մոլդովայի կազմում)։
Արտակարգ իրավիճակների պետական ​​կոմիտեի ձախողումից հետո շարունակվում է աշխատանքը Միության նոր պայմանագրի շուրջ, բայց այժմ խոսքը գնում էր Ինքնիշխան պետությունների միություն՝ որպես համադաշնություն ստեղծելու մասին, մինչդեռ Գորբաչովը, փաստորեն Ռուսաստանի ղեկավարության վճռական դիրքորոշման պատճառով, վերջապես սկսում է կորցնել վերահսկողության լծակները։
Սեպտեմբերի 6-ին ԽՍՀՄ Պետական ​​Խորհրդի օրինական կերպով ճանաչո֏մ է Լատվիայի, Լիտվայի և Էստոնիայի անջատումը ԽՍՀՄ-ից։
Նոյեմբերի 14-ին Միության տասներկու հանրապետությունների յոթ ղեկավարները ( Ռուսաստան, Բելառուս,  Ղազախստան, ղրղզստան, Տաջիկստան, Թուրքմենստան, Ուզբեկստան) և Խորհրդային Միության նախագահ Միխայիլ Գորբաչովը հանդես են գալիս ԱՊՀ-ի ստեղծման մասին համաձայնագիր կնքելու մտադրությամբ։ Պայմանագրի կնքումը նախատեսված էր դեկտեմբերի 9-ին, բայց նախորդ օրը `դեկտեմբերի 8-ին, ԽՍՀՄ երեք հիմնադիր հանրապետությունների ղեկավարները (ՌՍՖՍՀ, Ուկրաինա, Բելառուս) ստորագրում են Բելովեժսկի համաձայնագիրը դրա լուծարման և Անկախ Պետությունների Համագործակցությանն՝ որպես միջպետական ​​կազմակերպություն ստեղծելու մասին, որին դեկտեմբերի 21-ին Ալմա-Աթայում միանում են ևս ութ հանրապետություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ
Էմմա Ալեքսանդրյան
Էմմա Արտաշեսի Ալեքսանդրյան, հայ հոգեբան։ Հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972):
Բժիշկ Արտաշես Ալեքսանդրյանի դուստրը։
Կենսագրություն
Էմմա Ալեքսանդրյանը ծնվել է 1927 թվականին Երևանում։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտը։ 1956-1993 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի նախադպրոցական մանկավարժության ամբիոնի վարիչ։ 1970 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ դառնալով առաջին կին դոկտորը Հայաստանում։ https://aspu.am/hy/content/kyanqic_heracel_e_hogebanakan_gitutyunneri_doktor_profesor_emma_aleqsandryany/#sthash.Gml5DvVe.dpuf 1988 թվականի երկրաշարժից անմիջապես հետո Էմմա Ալեքսանդրյանի նախաձեռնությամբ հիմնվել է Հայաստանում առաջին մանկական հոգեբանության վերականգնողական կենտրոնը (գործել է մինչև 1993 թվականը)։ 1994 թվականից հրավիրվել է Չիկագո (ԱՄՆ), եղել Նորդ-Իսթերն համալսարանի վերականգնողական հոգեբանության սեմինարների ղեկավար, 1995-2000 թվականներին ղեկավարել է Ռավենսվուդ հոսպիտալի ծերերի հոգեբանական վերականգնողական ծրագիրը, 2000 թվականից` Հեմփթոնպլազա հոսպիտալի «Հոգեբանական խնամք» ծրագրի տնօրեն։
Ներառվել է «20-րդ դարի արհեստավարժ և գործարար կանայք» (2003, Քեմբրիջ) և «20-րդ դարի նշանավոր գիտնականները» տեղեկատուներում։
Մի շարք միջազգային հոգեբանական ընկերակցությունների անդամ է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հոգեբաններ Կատեգորիա:Հոգեբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊԼՀ շրջանավարտներ
Թուրքական գրականություն
Թուրքական գրականություն, թուրքերենը սկիզբ է առնում օղուզերենից՝ արևելաթուրքական ցեղերի լեզվից, որոնք բնակվում էին Կենտրոնական Ասիայում, իսկ այնուհետև՝ 8-10-րդ դարերում, ույղուրների կողմից քշվել են արևմուտք։ Օղուզները գրի համար օգտագործել են թյուրքական ռունագրերը։ Թուրքական ֆոլկլորի մեջ պահպանվել են մինչ իսլամական առասպելներ աշխարհի արարման և մարդու ծագման մասին, ինչպես հերոսական էպոս-ցիկլ «Օղուզ նամեն»։ Օղուզները կամ արևելյան թուրքերը իսլամի հետ առնչվեցին 10-րդ դարում։ Այդ շրջանում օղուզները փոխառում են արաբական գիրը՝ հավելելով առանձին նշաններ պարսկերենից։
Օղուզական էպոսի նոր ձևերը
Իսլամի ընդունումից հետո օղուզական էպոսում հայտնվում են նոր ձևեր՝ «Դեդե Քորքուդի» մասին ցիկլը, 13-րդ դարում` լեգենդ-ցիկլերը, որոնք ունեին պատմական հիմք, «Քյոր օղլու»-ի մասին դեսթանները (էպիկական ասքերը), ռոմանտիկ պատմվածքները՝ հիկյայեները, պարզունակ գրականության գործեր, կախարդական, կենցաղային և հումորային հեքիաթներ ու առածներ Հոջա Նասրեդինի մասին, կենդանիների մասին, առակներ, ասացվածքներ, հանելուկներ, հայտնի չաստուշկաները՝ մանիները, երգեր՝ «թյուրքյուի քոշմա» (լիրիկական) և հուլի թաշլամա (ողբերգական)։
Օսմանյան կայսրության հիմնադրման և ամրապնդման ժամանակաշրջանում` 13-15-րդ դարեր, հայտնվում են, այսպես կոչված, առաջին հին անատոլիական գրականության գործերը թուրքերենով։ Դա պարսկական, արաբական և թուրքական դասական ոճերի խառնուրդ էր, որտեղ ժանրերից գերակշռում էր պոեզիան։ Պոետական ստեղծագործությունների մեջ նկատվում էր վանկային և վանկաշեշտային տաղաչափության կոնֆլիկտ, որը բնորոշ էր թուրքական ժողովրդական խոսակցական ձևին և արտահայտված էր բանահյուսության և արաբապարսկական արուզ տաղաչափության մեջ, և որը իշխել է թուրքական պոեզիայի մեջ վեց դար շարունակ։
Առաջին պոետներ, սուֆի պոետներ
Առաջին պոետները, ովքեր գրել են թուրքերենով, եղել են սուֆի պոետներ Ահմեդ Ֆաքիհը (մոտ 1250 թվական)` «Ճակատագրի գրքի» հեղինակը, նրա աշակերտ Շեյադ Համզան՝ «Յուսուֆ և Զելիհա» պոեմի հեղինակը։ Պոետ-դերվիշ Յունուս Էմրեն (1240-1320 թվականներ) հայտնի էր իր զգացմունքային և ոգեշնչող ոտանավոր-հիմներով, որոնցում արտահայտվել են նրա ազատասիրական և ընդդիմադիր հայացքները՝ կրոնամիստիկական շղարշով։ Թուրքերենով մի քանի բանաստեղծություն ունեն նաև պարսիկ սուֆի պոետ Ջելալեդդին Ռումին (1207-1273 թվականներ) և նրա որդին՝ Սուլթան Վելեդին (1226-1312 թվականներ)։ Այդ ժամանակաշրջանի առավել նշանակալի ստեղծագործությունը Աշըք Փաշայի «Թափառաշրջիկի գիրքը» (1330 թվական) պոեմ-մեսնեվին է։
14-15-րդ դարեր թուրքական գրականություն են մտնում նոր ժանրեր՝ ռոմանտիկ մեսնեվին՝ բանաստեղծության տեսքով վեպեր՝ Նիզամիի խամսայի սյուժեների հիման վրա ։ Նրանցից առավելապես հայտնի են Յուսուֆ Սինան Շեյհիի (1371-1431) «Խոսրով և Շիրինը», ինչպես նաև երգիծական «Պոեմ ավանակի մասին»-ը, որտեղ խոսքն ավանակի մասին է, որը գնացել էր պոզեր որոնելու, իսկ վերադարձել էր առանց ականջների։ Որոշ ժամանակ պալատական պոեզիայի զարգացումն ընթանում էր ոճի բարդացման և մակդիրների ու համեմատությունների կուտակման ճանապարհով։ 15-17-րդ դարեր շարունակվում է դասական ձևերի յուրացումը, անվերջ տարափոխվում են ստանդարտ հնարքներն ու կերպարները։ Առաջին ամբողջական խամսայի հեղինակը թուրքերենով Համդի Չելեբին է (1449-1503 թվականներ)։ Ավելի ուշ թուրք գրականության մեջ հայտնվեցին բազում տարբերակներ, որոնցից շատերը, ի տարբերություն բնօրինակի, հագեցած էին էպիկուրյան մոտիվներով։ Գոյություն ունեցող ավանդույթների շրջանակում ժամանակակից կյանքը փորձել են արտահայտել Ահմեդ Փաշան (մահացել է 1497 թվական), Նեջաթին (մահացել է 1509 թվական), Մեսիհին (1470-1512 թվականներ), Մահմուդ Աբդուլ Բաքին (1526-1600 թվականներ), որը գրում էր նրբագեղ գազելներ՝ նմանակելով Հաֆիզին։ Միհրի Հաթունի դիվանի ոտանավորներում (1456-1514 թվականներ), որը դատավորի աղջիկ էր, հնչում է անձնական բողոք՝ ուղղված միջնադարյան հասարակության մեջ կնոջ դիրքին, սակայն ձևով նրա պոեզիան պահպանել է սուֆիական ավանդույթները։
17-րդ դարի սկզբից ավելի ու ավելի հաճախանում են երգիծական և դիդակտիկ ստեղծագործություններըՙ ուղղված վերնախավին և արատների մեջ թաղված իշխանավորներին. վերջինների վրեժխնդրությունը հարուցելով։ Այսպիսով, երգիծաբան Օմեր Նեֆին (1572-1634 թվականներ), որը հայտնի է «Ճակատագրի նետերը» երգիծական ժողովածուով, մահապատժի ենթարկվեց իրենից վիրավորված վեզիրի կողմից։ Յուսուֆ Նաբիի (1642-1712 թվականներ) «Հայրիյե» մեսնեվիի մեջ նկարագրված է կաշառակերների և գանձագողերի երեսպաշտությունը։ Ալլաեդդին Սաբիթը (1650-1712 թվականներ) իր «Հառնում» պոեմի մեջ առաջին անգամ հումորային երանգներով նկարագրեց Մուհամեդ մարգարեի ճախրանքը յոթ երկնոլորտներում։ 18-րդ դարում շարունակում են զարգանալ պալատական պոեզիայի ժանրերը։ Պոետ Ահմեդ Նեդիմը (1681-1730 թվականներ), նմանակելով թուրքական ժողովրդական երգերը, ստեղծեց նոր պոետական ձև՝ շարքը (երգ)։ 19-րդ դարի սկզբին թուրքական գրականության մեջ նկատվում է լճացում։ Որոշ պոետներ (Վասըֆ Էնդերունլու, Իզզեթ Մոլլա) ձգտում են պոեզիան մերձեցնել կյանքին՝ ընդլայնելով բանաստեղծության թեմատիկան, խոսակցական տարրերով հարստացնելով պոետական լեզուն։ 19-րդ դարի կեսերը Օսմանյան կայսրությունում նշանավորվեցին լայնամասշտաբ ռեֆորմիստական ծրագրի՝ թանզիմաթի (արաբ. թանզիմաթ-կարգավորում) անցկացմամբ, որը նշանավորվեց ֆեոդալական մշակույթի կողմնակիցների պայքարով մի կողմից և հրապարակախոսների ու գրողների պայքարով, որը քարոզում էր բուրժուական լուսավորական գաղափարներ, մերձություն իրական կյանքին և քննադատում էր ֆեոդալական բռնապետությունըՙ մյուս կողմից։ Այս ժամանակաշրջանը անցումային էր թուրք գրականության համար. արագ և կտրուկ անցում է կատարվել միջնադարյան ավանդույթներից դեպի նոր ժամանակների գրականություն։ Թանզիմաթի շրջանի գրականությունն ընկալեց նոր ռեֆորմատորական հովերը և հանդիսացավ նրանց ռահվիրան՝ միավորելով եվրոպական մշակութային ավանդույթները թուրքերենի ժողովրդական ձևի հետ։ Թուրք գրականագետների և ընթերցողների շրջանում աննկարագրելի հետաքրքրություն առաջացրին դեպի եվրոպական, հատկապես ֆրանսիական գրողների ստեղծագործությունները. նրանց ազդեցությունը նոր թուրքական գրականության զարգացման վրա վիթխարի է։ Ֆրանսիական գրականության ազդեցությամբ առաջանում են նոր ժանրեր՝ նովել, վեպ՝ պատմական, արկածային, սոցիալական։ Արևմտյան միտումները նկատվում էին ամբողջ 19-րդ դարի ընթացքում և իրենց գագաթնակետին հասան Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ։
Թուրքիայի առաջին պրոֆեսիոնալ լրագրողը` Իբրահիմ Շինասին
Պոետ Իբրահիմ Շինասին (1826-1871 թվականներ), որը նախահեղափոխական տարիներին ուսանել էր Փարիզում, դարձավ Թուրքիայի առաջին պրոֆեսիոնալ լրագրողը. հրատարակում էր թերթ, հանդիսացավ առաջին թուրքական դրամատիկական ստեղծագործության՝ «Պոետի ամուսնությունը» (1860 թվական) կատակերգության հեղինակը։ Սյուժեով այս կատակերգությունը հիշեցնում էր Մոլիերի «Ակամա ամուսնությունը», սակայն բոլոր տիպերը, սովորույթները, ժողովրդական լեզուն վերցրած էին թուրքական կյանքից։ Խոսքը ավագ դստեր հետ ամուսնության մասին էր սիրահարված կրտսեր դստեր փոխարեն։ Նամըք Քեմալը (1840-1888 թվականներ)` «Նոր օսմաններ» (1865 թվական) կազմակերպության գաղափարախոսը, որը պայքարում էր Թուրքիայում սահմանադրական միապետության հաստատման և բուրժուական ռեֆորմների իրականացման համար, ապրում էր վտարանդիության մեջ, Ֆրանսիայում և Անգլիայումՙ սուլթանի հետապնդումների պատճառով. մահացել է աքսորում։ Որպես պոետ և գրող՝ կրել է Վիկտոր Հյուգոյի ռոմանտիկական գեղագիտության և լուսավորական գաղափարների ազդեցությունը։ Տարված էր թատրոնով, գնահատում էր նրա դաստիարակչական ներգործությունը, կենցաղային և հայրենասիրական պիեսների հեղինակ էր («Խեղճ մանկիկը», 1873, «Գյուլնիհալը», 1875, «Հայրենիք կամ Սիլիստրիա», 1873, «Ջելալեդդին` Խորեզմի շահ», 1885, «Ալի բեյի արկածները», 1876), ինչպես նաև հեղինակն էր առաջին կենցաղային և պատմական վեպերի։
Թանզիմաթի գրականություն
Թանզիմաթի գրականության առաջադիմական ուղղվածությունը, որում գրողները դեմ էին դուրս գալիս բռնապետությանը, անձի հարստահարումներին, զուգակցվում էր պանիսլամիստական և պանթյուրքիստական գաղափարների քարոզչության հետ։ Թանզիմաթի շրջանի մյուս գրողներն են Ահմեդ Միդհատը (1844-1913), Շամսեթթին Սամին (1850-1904)։ Ահմեդ Միդհատը նովելի ժանրի հիմնադիրն է, դրամատուրգ և արձակագիր, ով հեղաշրջել է թուրքերենը՝ մերձեցնելով այն ժողովրդականին։ Ավելի քան քառասուն վեպի հեղինակ է, որոնցից շատերը նվիրված էին բռնի ամուսնությունների թեմային, վերապրուկներին, որոնք դժբախտացնում էին մարդկանց կյանքը, Արևմուտքի առջև կուրորեն խոնարհվելու թեմային՝ «Ստրկություն», «Ամուսնություն», «Էֆլաթուն բեյ և Ռաքըմ էֆենդին», «Կամավորը»։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Վիկտոր Հյուգոյի, Ալֆրեդ Մյուսսեի ազդեցության ներքո թուրքական գրականության մեջ հայտնվում են գրողներ, որոնք որոնում են լիրիկական թեմայի նոր սյուժեներ՝ դիմելով հերոսների ներաշխարհին. այդ գրողներից են Աբդուլհակ Համիդ Թարխանը (1852-1937 թվականներ) և Ռեջաիզադե Էքրեմը (1847-1913 թվականներ)։ Նախկին դիվանագետ, պոետ և դրամատուրգ Աբդուլհակ Համիդ Թարխանի պիեսների գործողությունները հաճախ տեղի են ունենում Հնդկաստանում, Աֆղանստանում և ուրիշ երկրներում, որոնց կյանքին նա լավ ծանոթ էր։ Նրան հետաքրքրում էր հերոսների վարքագիծը սիրո և պարտքի միջև ընտրության պահին («Հնդկաստանի դուստր Նեստերենը»), զավթողի և պարտվողների հոգեբանությունը («Էշբեր»)։ Նրա բանաստեղծություններում առաջին անգամ հայտնվում է կյանքի հատակն ընկած կնոջ ապաշխարանքի թեման։
Թանզիմաթի ժամանակաշրջանում լույս են տեսնում առաջին գրականագիտական հոդվածներն ու աշխատությունները, ժողովրդական բանահյուսության ժողովածուները։ Երկրում մտցվեց գրաքննություն, իսկ գրականության մեջ տարածվեցին միստիկական տրամադրություններ։ Նոր թուրքական գրականության կայացման մեջ մեծ դեր խաղացած «Սերվեթ ի ֆյունուն» հանդեսի գրողների շրջանում տարված էին ֆրանսիական հեղինակներով՝ Զոլայով, Մոպասանով, Գոնկուր եղբայրներով, Ստենդալով, Բալզակով (այդ գրողներից էին Թեվֆիք Ֆիքրեթը (1867-1915 թվականներ), Նազըմ Նաբիզադեն (1862-1893 թվականներ), Հյուսեին Ռահմի Գյուրփընարը (1864-1944 թվականներ)։ Պոետ Թեվֆիք Ֆիքրեթի վաղ շրջանի ստեղծագործությունները հագեցած էին ռոմանտիկ տխրության մոտիվներով։ Նրա պոեզիայում հայտնվում են քաղաքացիական մոտիվներ և կարեկցանք հասարակ մարդկանց նկատմամբ։ Հյուսեին Ռահմի Գյուրփընարը, որը քննադատական ռեալիզմի հիմնադիրներից էր, հեղինակՙ 35 վեպի, պիեսի, պատմվածքների ժողովածուների, քննադատական հոդվածների. 1935-1943 թվականներին եղել է մեջլիսի պատգամավոր։ Իր առավել հայտնի վեպերում՝ «Հայելի կամ շքեղություն» (1888 թվական), «Տնային դաստիարակչուհին» (1898 թվական), «Չլսված բան» (1919 թվական), «Ճակատագրի քմահաճույքը» և այլուր իրատեսորեն նկարագրում է թուրք հասարակության արատները՝ խոնարհումը Արևմուտքի առաջ, պաշտոնյաների ագահությունը, նահապետական ընտանիքի քայքայումը, հայրերի և որդիների բախումը և այլն։ Գրողը կարծում էր, որ արատների նկարագրությունն ունակ է խղճմտանք առաջացնել իշխանավորների մոտ և նրանց դրդել ինքնակատարելագործման։
Բովանդակությամբ և ձևով եվրոպական ստեղծագործություններին առավել մոտ են Ուշաքլըգիլի (1866-1945 թվականներ), Մեհմեդ Ռաուֆի (1875-1931 թվականներ), Հյուսեին Ջահիդ Յալչընի (1874-1957 թվականներ) և ուրիշների վեպերն ու պատմվածքները։ Նրանք արծարծում էին նոր թեմաներ, քննադատում էին իշխանավորների այլասերվածությունը, փողի ազդեցությունը մարդկային հարաբերությունների վրա։
Հասարակական ինքնագիտակցության վերելքը գրականությունում
1900-ականների սկզբին գրական լճացման շրջանից հետո Թուրքիայում սկսվեց հասարակական ինքնագիտակցության վերելք, որն ավարտվեց երիտթուրքերի հեղափոխությամբ, 1908 թվականին։ Գրականության մեջ զարգանում են իրատեսական միտումներ, աշխուժանում է տարբեր գրական ուղղությունների պայքարը։ Դեմոկրատացման կողմնակիցները կարծում էին, որ թուրքերենը պետք է պարզեցվի և մաքրվի օտար բառերից։ Սա հանգեցրեց նախկին պոետական ձևերից և տաղաչափությունից հրաժարվելուն, որն իր արտացոլումը գտավ Մեհմեթ Էմին Յուրդաքուլի «Թուրքերեն բանաստեղծություններ» ժողովածուի մեջ՝ գրված ժողովրդական պոեզիայի չափով՝ հեջեով։ Սակայն հետագայում Մեհմեթ Էմինի թեմաները՝ պատերազմ և Թուրան (բոլոր թյուրքերի առասպելական հայրենիքը), սկսեցին համառորեն կրկնվել նրա հաջորդների ստեղծագործություններում, որոնք իրենց արվեստը կառուցում էին ազգայնամոլական տրամադրությունների շահարկման վրա ։
Պոետական հռետորաբանության վանկային կատարելագործման և այն ժամանակակից դարձնելու հարցում փորձեր էին կատարում պոետներ Օրհան Սեյֆի Օրհոնը (1890-1972 թվականներ), Յուսուֆ Զիյա Օրթաչը (1895-1967 թվականներ), Ֆարուք Նաֆիզ Չամլըբելը (1898-1973 թվականներ), Հալիդ Ֆահրի Օզանսոյը (1891-1971 թվականներ)։ Մյուս կողմից, նախկին ձևերի և ավանդական արուզ չափի պահպանման նպատակով, որը հարմարեցված էր թուրքերենի նոր պահանջներին, հանդես էին գալիս խոսքի այնպիսի խոշոր վարպետներ, ինչպիսիք էին Ահմեդ Հաշիմը (1885-1933), որը տարված էր ֆրանսիական սիմվոլիստներով ե՛ւ Յահյա Քեմալ Բեյաթլըն (1884-1958), որը բանաստեղծականացրել էր Օսմանյան կայսրության անցյալը։ 20-րդ դարի սկզբին թուրքական արձակում զարգանում են իրատեսական միտումներ։ Գրողների ուշադրությունը հրավիրում է գավառական կյանքը։ Այդ գրողներից էին Ռեֆիք Հալիդ Քարայը, Աքա Գյունդյուզը, Հյուսեին Ռահմի Գյուրփընարը (1864-1944 թվականներ), Օմեր Սեյֆեդդինը (1884-1920)։ Անատոլիայի հասարակ բնակիչների նրանց նկարագրությունը կարճառոտ է, կոնկրետ, բովանդակալից և քննադատական։ Երգիծաբան Օմեր Սեյֆեդդինի նովելներն ազդեցություն են թողել հետագա տասնամյակների արձակի զարգացման վրա։ Նրա արվեստում, ինչպես և նրա հետևորդների, պարզ երևում են ազգայնամոլական տրամադրությունները՝ Հալիդե Էդիփ Ադըվարի (1884-1964 թվականներ) «Նոր Թուրան» վեպը և Քարաօսմանօղլուի (1885-1974 թվականներ) «Վերջին երեկոն»։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Թուրքիան օկուպացված էր օտար զորքերով (ֆրանսիական և անգլիական)։ Գրական ամսագրերում, որոնք գտնվում էին կրկնակի գրաքննության տակ՝ օկուպացիոն և սուլթանական, տպագրվում էին սալոնային բնույթի ստեղծագործություններ։
Օտարերկրյա ռազմական ներկայության դեմ շարժման դիմակայում
1920-ական թվականներին Անատոլիայում ձևավորվում է օտարերկրյա ռազմական ներկայության դեմ շարժման կենտրոն։ Թերթերում հայտնվում են դիմադրության կոչեր օտարերկրյա զավթիչների դեմ։ Անատոլիայի համար պայքարը վերաճում է Թուրքիայի ինքնուրույնության պայքարի։ Գրականագետների առավել ակտիվ մասը միանում է անատոլիական կենտրոնին։ Շատ գրողներ մասնակցություն են ունեցան այսպես կոչվածՙ Թուրքիայի ազգային-ազատագրական պատերազմին, որը մեծ արձագանք գտավ գրականության մեջ այն բանից հետո, երբ 1923 թվականին Թուրքիան հռչակվեց հանրապետություն։ Հայտնի են Հալիդե Էդիփ Ադըվարի, Ռեշաթ Նուրի Գյունթեքինի վեպերը, Յաքուփ Քադրիի «Սոդոմ և Գոմոր» (1928 թվական) վեպը և Աքա Գյունդյուզի «Երկնագույն կայծակ» (1933 թվական) պիեսը։ Կին գրող Հալիդե Էդիփ Ադըվարը (1884-1964 թվականներ) պանթյուրքիստական շարժման ակտիվ գործիչ էր, մեջլիսի պատգամավոր։ Իր հայտնի վեպերում՝ «Կրակե վերնաշապիկ» (1922 թվական), «Սպանե՛ք անառակ կնոջը» (1926 թվական), նա նկարագրում էր մարդկային ճակատագրերի և սիրո անակնկալ փոփոխությունները ազգային-ազատագրական պատերազմի, դավաճանության ֆոնի վրա։ Վիպագիր և դրամատուրգ Ռեշաթ Նուրի Գյունթեքինը (1892-1956) նույնպես գրում էր պատերազմական, ազգային-ազատագրական թեմաներով («Կանաչ գիշեր» վեպը, «Մեկ գիշերվա ողբերգություն» պիեսը), այն մասին, թե որքան դժվար է իրականացնել բարձր երազանքները և հետևել բարոյականության պատվիրաններին կապիտալի աշխարհում («Խարան», «Տերևաթափ» վեպերը, «Զղջացե՛ք» պատմվածքը)։
Քանի որ վերջին դարերի ընթացքում թուրքերենը ենթարկվել էր պարսկերենի և արաբերենի զգալի ազդեցությանը (փոխառյալ բառերի քանակը հասնում էր մինչև 20 տոկոսի), Թուրքիայի Հանրապետության հռչակումից հետո՝ 1923 թվական, զարկ էր տրվել փոխառյալ օտար բառերը բուն, նախասկզբնական թուրքական բառերով փոխարինելու գործընթացին։ 1926 թվականի սկզբին երիտթուրքական հեղափոխության առաջնորդ Քեմալ Աթաթուրքը մասնակցեց Բաքվում անցկացվող թուրքագետների կոնգրեսին, որի ժամանակ պահանջ հնչեց ստեղծելու թյուրքական լեզուների համար այբուբեն լատինականի հիման վրա։ 1928 թվականից սկսած թուրքերենի համար սկսեց օգտագործվել լատինական տառաձևի տարբերակը, որը Աթաթուրքի պահանջով ստեղծեց հայազգի Հակոբ Մարթայանը (Դիլաչարը), և որի մշակման հարցում Աթաթուրքը մասնակցություն ունեցավ։ Բառերի նոր գրության, ինչպես նաև լեզվի ընդհանուր ռեֆորմի համար հիմք հանդիսացավ Ստամբուլի բարբառը։ 1932 թվականին ստեղծվեց «Թուրքական լեզվի կազմակերպությունը», որը պետք է զբաղվեր թուրքերենի վերաթուրքացման և ժամանակակից դարձնելու հարցերով։ Այդ գործընթացը շարունակվում է մինչև օրս, քանի որ թուրքերենում կարելի է հանդիպել ոչ միայն արաբա-պարսկական ծագման բառերի, այլև եվրոպական ծագման, առաջին հերթին՝ ֆրանսիական, որոնք լեզվում հայտնվել են 20-րդ դարում։
Հեղափոխական բարեփոխումները
Հեղափոխական բարեփոխումների համոզված կողմնակից գրողների շրջանում առավել վառ դեմք էր Նազըմ Հիքմեթ Ռանը։ Նրա արվեստը և իր գաղափարների իրականացման համար պայքարի ճանապարհը նրան բերեցին քաղաքական վտարանդիության դեպի Խորհրդային Միություն։ Նա թուրք գրականության ամենահամարձակ բարեփոխիչներից մեկն էր. պոեզիա էր մտցնում ավանգարդային, աններդաշնակ ռիթմեր։ Նա մեր օրերում էլ է համարվում թուրք գրականությանում մի ողջ պոետական ուղղության հիմնադիր։ Գրության հռետորական ձևը և պաթետիկությունը, որը բնորոշ էր նրա արվեստի վաղ շրջանին, ավելի ուշ իրենց տեղը զիջեցին խորը քնարականությանը։ Գոյություն ունեն շատ երգեր՝ գրված Հիքմեթի բանաստեղծություններով։ Նրա կյանքի ճանապարհին նվիրված են գրքեր, հետազոտություններ, հիշողություններ։ Հիքմեթի ստեղծագործությունները թարգմանված են աշխարհի շատ լեզուներով, նրա պիեսները ցուցադրվում են Եվրոպայի, Ամերիկայի, Ասիայի թատրոններում։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գրեթե սկզբում Թուրքիայում ակտիվանում են ագրեսիվ ազգայնամոլական տրամադրությունները, իրենց գործունեությունն են ծավալում ամենատարբեր պանթյուրքիստական կազմակերպություններ։ Առաջադեմ գրողները կոչ են անում պայքարել ֆաշիզմի դեմ։ «Մեր միջի սատանան» (1940 թվական) վեպում Սաբահաթթին Ալին պատմում է թուրք մտավորականության ճակատագրի մասին, նկարագրում է պանթյուրքիստական գաղափարների մոլի հետևորդների և թուրք ֆաշիստների արտահայտիչ կերպարները։ Այն ժամանակ, երբ թուրքական հասարակությունը կաթվածահար էր գալիք իրադարձություններից, երեք պոետ՝ Օրհան Վելի Քանըքը (1914-1950), Մելիհ Ջեվդեթ Անդայը (1915-2002) և Օքթայ Ռիֆաթ Հորոզջուն (1914-1988)` «Եռոտանի» խմբից, իրենց «Տարօրինակ» գրքում (1941 թվական) հանդես են գալիս գրական «Երեքի մանիֆեստով»։ Նրանք կոչ են անում պոեզիայի հերոս դարձնել աշխատավոր մարդուն, գրել քաղաքի և գյուղի հանրամատչելի լեզվով, հրաժարվել հանգից և չափից։ Նման մոտեցումը, ինչպես նաև Նազըմ Հիքմեթի արվեստը, կանխորոշեցին հետպատերազմյան թուրք գրականության որոնումները։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի փորձը հերթական անգամ առիթ հանդիսացավ ազգային-ազատագրական պայքարի ընկալման հարցի շուրջ բանավեճերի։ 1941-1946 թվականներ բանտում Նազըմ Հիքմեթը գրում է «Ազատագրական պայքարի մասին դեսթան» հերոսապատումը՝ ուղեկցելով այն Վ.Ի.Լենինի «Վելիկոռուսների ազգային հպարտության մասին» աշխատության թարգմանությամբ։ Նույն թեմային են նվիրված Քեմալ Թահիրի (1910-1973 թվականներ) «Գերեվարված քաղաքի մարդիկ» (1958 թվական) և «Հոգնած մարտիկը» (1965 թվական)։
1940-ականների վերջին 1950-ականների սկզբին թուրք գրականության մեջ հայտնվում է նոր հերոս՝ մտավորականը, որը գնացել է գյուղ՝ օգնելու գյուղացիներին դիմագրավելու կալվածատերերի ապօրինություններին և հոգևորականությանը։ Սովորաբար, այդպիսի հերոսները պարտություն են կրում անհավասար պայքարում, սակայն սերմերը, որ նրանք գցում են ժողովրդական գիտակցության մեջ, ինչպես ենթադրում էին հեղինակները, պետք է լավ հետևանքներ ունենան։ Այդ թեմային են նվիրված Մահմուդ Մաքալի (ծնվել է 1923 թվականին) «Գյուղական ուսուցչի գրառումները» (1948 թվական) և «Մեր գյուղը» վեպերը, Յաշար Քեմալի (ծնվել է 1922 թվականին) «Լղար Մամեդը և թիթեղատուփը» (1955 թվական), Օրհան Հանչերլիօղլուի «Մութ աշխարհը» (1951 թվական), Ֆաքիր Բայքուրթի (1929-1999 թվականներ) «Օձերի վրեժը» (1959 թվական)։
1960-ականների թուրքական պոեզիայի մեջ նկատվում էր երկու միտում՝ բառերի և չափի ձևապաշտական փորձարկումներ (Իլհան Բերք, 1916-2008 թվականներ) և քաղաքացիական լիրիկա, որը շարունակում էր դեմոկրատական ավանդույթները (Ֆազիլ Հյուսնյու Դաղլարջա, Բեհչեթ Նեջաթիգիլ, Բեդրի Ռահմի Էյուբօղլու, Զիյա Օսման Սաբա)։ Նման միտումներ զարգանում էին նաև արձակի մեջ, որը հակված էր մոդեռնիստական փորձերինՙ տեղի ունեցողը նկարագրել «կողմնակի դիտորդի» դիրքորոշումից։ Դեմոկրատական կուսակցության տասնամյա կառավարումից հետո՝ 1950-1960 թվականներին, որն ավարտվեց պետական հեղաշրջմամբ, սկսեց զարգանալ, այսպես կոչված, «հուսահատության գրականությունը», որը լի էր տխրության մոտիվներով, ինչպեսՙ Վեդաթ Թյուրքալիի «Ինքդ քեզ հետ միայնակ» (1955 թվական) վեպը։
Սակայն 1970-1990-ականների գրողների սերնդի արվեստի մեջ արդեն ավելի ակնհայտ էր հնչում երկրի ճակատագրի, քաղաքականության և տնտեսության հանգուցային խնդիրների լուծման համար պատասխանատվության թեման՝ գործազրկություն, կրոնական ֆանատիզմի, տարածքային հարցեր (Էրդալ Օզ, Բեքիր Յըլդըզ, Մեհմեթ Սեյդա, Մուզաֆֆեր Բույրուքչու, Թարըք Դուրսուն, Քեմալ Բիլբաշար (1910-1983), Մուհթար Քյորյուքչյու, Յաշար Քեմալ, Սամիմ Քոջագյոզ և ուրիշներ)։ Թուրքիայում հայտնի է Ազիզ Նեսինը (1915-1995), ում սուր երգիծական ստեղծագործություններում նկարագրված են հասարակական հրեշային հարաբերությունները։ 1960-ական թվականներ սկզբին սկսեց ակտիվորեն զարգանալ դրամատուրգիան, որը պարունակում էր սուր քննադատություն թուրք բյուրոկրատիայի հանդեպ (Չեթին Ալթանի՝ «Մեղավորները», Բիլգիների՝ «Պետությունը ես եմ» (1965 թվական), Էրդուրանի՝ «Մեկ կիլոգրամ պատիվ» (1958 թվական), Հալդուն Թաների՝ «Հայրենիքի փրկիչը» (1967 թվական) և այլոց պիեսները)։ Թուրքական դրամատուրգիայի մեջ առաջին անգամ Բրեխտի թատրոնի ոգու մեջ բեմադրվեց Թաների «Հեքիաթ Քեշանցի Ալիի մասին» (1974 թվական)։
Ինչպես ցույց է տալիս թուրքական գրականության պատմությունը, նախապես նրա կայացումը դանդաղ էր ընթանում, գրական փորձը կուտակվում էր աստիճանաբար։ Սրընթաց անցումը դեպի նոր ժամանակի գրականություն տեղի ունեցավ 19-րդ դարում՝ Թանզիմաթի շրջանում, երբ Թուրքիայում հասարակությունը նշանակալի ջանքեր էր գործադրում հասարակության և տնտեսության բոլոր կողմերի բարեփոխման ուղղությամբ։ Նման առաջընթացի կարևորագույն բաղկացուցիչ և պայման հանդիսացավ լուսավորական գաղափարների տարածումը և Թուրքիա-Եվրոպա միջազգային շփման փորձը։ 19-րդ դարում եվրոպացիների հետ հարաբերությունների բնույթը փոխվում է. դրանք դառնում են ավելի խորը և բովանդակալից, որն իր արտացոլումը գտավ նաև մշակութային փոխանակման մեջ։ Թուրքերն սկսեցին ակտիվորեն հետաքրքրվել արևմտյան մշակույթով և գրականությամբ, մասնավորապես՝ ֆրանսիականով։ Դրա շնորհիվ հաջողվեց ձևափոխել միջնադարյան ավանդական գրականությունը։
Թուրքական գրականության առանձնահատկությունները
Թուրքական գրականության առանձնահատկությունները նշանակալի կերպով պայմանավորված են երկրի աշխարհագրական մերձությամբ Եվրոպային և գենետիկ պատկանելությամբ իսլամական մշակութային ավանդույթներին։ Չնայած այն բանին, որ թուրքական բանահյուսական աղբյուրներն սկսում են արտահայտվել միայն 13-14-րդ դարերում, ժամանակակից թուրք գրականությունը, շնորհիվ համաշխարհային գրականության առաջավոր ազդակներն ընկալելու ունակության, այժմ զգալի չափով առաջ է անցնում Մերձավոր և Միջին Արևելքի շատ երկրների գրականությունից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օրվա հոդված Կատեգորիա:Գրականություն ըստ երկրի Կատեգորիա:Թուրքերեն գրականություն Կատեգորիա:Թուրքիայի մշակույթ
Ռեբրիկովո (գյուղ, Ստարոբեշևսկի շրջան)
Ռեբրիկովո (Ребрикове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ստարոբեշևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռեբրիկովո գյուղում բնակվում էր 109 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ստարոբեշևսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ռալֆ Հեգնաուեր
Ռալֆ Հեգնաուեր (Ralph Hegnauer, ), խաղաղության համար պայքարող շվեյցարացի ակտիվիստ։
Կենսագրություն
1944 թվականից Հեգնաուերը եղել է Միջազգային քաղաքացիական ծառայության Շվեյցարիայի մասնաճյուղի քարտուղարը և օգնել է դրա գերմանական և ֆրանսիական մասնաճյուղերի հիմնադրմանն ու զարգացմանը։ Եվրոպայի տարբեր մասերում կազմակերպել է կամավորական ճամբարներ։ Նա նաև ակտիվ գործունեություն է ծավալել Եվրոպայից դուրս մարդասիրական օգնության և խաղաղության ակտիվիզմի ոլորտում։ Ռալֆ և Իդա Հեգնաուրները 1948 և 1949 թվականներին քվակերական Ամերիկյան ընկերների ծառայության կոմիտե կազմակերպության համար Պաղեստինի Գազայի հատվածում աջակցել են ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի աշխատանքներին։ 1950-1954 թվականներին սատարել են Հնդկաստանում և Պակիստանում Միջազգային քաղաքացիական ծառայության միջոցով կամավորական աշխատանքների իրականացմանը։ Ռալֆը Լիբանանում մասնակցել է կամավորական նախագծերի իրականացմանը, սակայն հակապատերազմական համոզմունքների պատճառով նրան խնդրել են լքել երկիրը  ։
Կենդանության օրոք գրել է մի քանի հոդվածներ, էսսեներ և գրքերի գլուխներ փախստականներին օգնության աշխատանքի, ոչ բռնության և հակամիլիտարիզմի վերաբերյալ ։
Մահացել է 1997 թվականին, Ցյուրիխում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեյցարացի հակապատերազմական ակտիվիստներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի մարդասերներ Կատեգորիա:Շվեյցարացի պացիֆիստներ
Թան (ըմպելիք)
Թան (dhallë, دوغ դուղ, شنينة shinēna,, чалап), կովի կամ այծի կաթից պատրաստված կաթնաթթվային ըմպելիք՝ կաթնային խմորիչի, կաթնաթթվային մերանի, ջրի և աղի ավելացմամբ։ Լայն տարածում ունի Կովկասի լեռնային շրջանների բնակիչների և Միջին Ասիայի ժողովուրդների մոտ, որտեղ ավանդաբար արտադրվում է մածուն ։
Արդյունաբերական արտադրություն
Արդյունաբերական արտադրությունն սկսվել է 20-րդ դարի 90-ական թվականներին։ Այսօր խանութներում «թան» անվանման ներքո հաճախ վաճառվում են ըմպելիքներ, որոնք հազիվ թե հիշեցնեն օրիգինալը և իրենցից ներկայացնում են ջրով հարած կաթնաթթվային ըմպելիքներ։ Սակայն չնայած և դրանք հեռու են իսկական համից, բայց ունեն կաթնամթերքի բազմաթիվ օգտակար հատկանիշներ։ Ուկրաինայում կաթնաթթվային այս ըմպելիքի՝ թանի սերիական արտադրությունն սկսեցին 2009 թվականին Կրեմենչուգի կաթնամթերման գործարանում։ Արտադրության ծավալն օրական 5 տոննա է։
Բուժիչ հատկություններ
Ըմպելիքը պարունակում է բնական միկրոօրգանիզմների ունիկալ կոմբինացիա, որն ունի բիոքիմիական բարձր ակտիվություն։ Թանն արագ նորմալացնում է օրգանիզմի աղեջրային հաշվեկշիռը։ Այն էպիդեմիայի և ոչ նպաստավոր էկոլոգիական պայմանների դեպքում օգտագործվում է որպես կանխարգելիչ միջոց։ Լավացնում է նյութափոխանակությունը, ակտիվորեն նպաստում է քաշի նվազեցմանը և նրանում առկա հակաօքսիդանտների առկայության շնորհիվ հանդիսանում է զարթխումի սինդրոմի դեմ պայքարի հրաշալի միջոց։ Այն խորհուրդ է տրվում կիրառել նաև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո։ Դրական ազդեցություն է թողնում աղեստամոքսային տրակտի, նյութափոխանակության, անոթային համակարգի վրա, բարձրացնում է նյարդային համակարգի տոնուսը, ինչպես նաև նպաստում է ինչպես բուսական, այնպես էլ կենդանական սպիտակուցների յուրացմանը, կիրառվում է գաստրիտների և հաստ աղիքների բորբոքումների դեպքում, դրականորեն ազդում խոլեցիստիտի և ալերգիկ հիվանդությունների վրա։ Թանն առանձնակի նշանակություն ունի ինչպես երեխաների մոտ առաջացած դիսբակտերիոզի բուժման գործում, այնպես էլ հետվիրահատական շրջանում գտնվող հիվանդների դեպքում, ովքեր ավելի հակված են այս հիվանդությանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաթնամթերք Կատեգորիա:Հայկական խմիչքներ
Դոլոչոպի (բազիլիկա)
Բազիլիկա Դոլոչոպի (დოლოჭოპის ბაზილიკა), վաղ քրիստոնեական եկեղեցի, որն այժմ ավերված է։ Գտնվում է Վրաստանում՝ Կախեթի մարզում՝ պատմական Նեկրեսի բնակավայրում։ Եկեղեցին 5-րդ դարի մեծ եռահարկ բազիլիկ է, որը կառուցվել է նախկինում ավերված եկեղեցու տեղում, որի թվագրությունը կատարվել է ռադիոածխածնային անալիզով և թվագրվում է Ք. ա. 387 թվական։ Այն համարվում է Վրաստանի ամենահին քրիստոնեական կառույցը։ Հայտնաբերվել է 2012 թվականին։ Բազիլիկը մտնում է Վրաստանի ազգային նշանակության անշարժ մշակութային հուշարձանների ցանկի մեջ ։
Տեղագրություն
Դոլոչոպիի բազիլիկան, որն այդպես է անվանվել վաղուց լքված գյուղի պատվին, գտնվում է Ղվարել քաղաքի հյուսիսարևմտյան ծայրամասում՝ Դուրուջի գետի աջ ափին։ Եկեղեցուց մոտ 3,5 կմ դեպի արևմուտք գտնվում է Նեկրեսյան վանքը, իսկ ևս 1 կմ դեպի արևմուտք՝ Չաբուկաուրիի հնագիտական պեղումները, որոնցում պահպանվել են վաղ քրիստոնեական մեծ բազիլիկայի ավերակները, որը շատ առումներով նման է Դոլոչոպիին։
Դոլոչոպիի ավերակները հայտնաբերվել են 2010 թվականի հնագիտական հետախուզության ընթացքում և պեղել է Նոդար Բախտաձեի գլխավորած Վրաստանի ազգային թանգարանի արշավախումբը 2012 և 2015 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։
Նկարագրություն
Եկեղեցին թվագրվում է, ըստ ճարտարապետական և հնագիտական առանձնահատկությունների, 5 դարի կեսեր։ Այն կառուցվել է ավելի վաղ եկեղեցու վրա, 25 մետր երկարությամբ և մոտ 15 մետր լայնությամբ։ Այս վաղ շերտից ստացված նմուշը թվագրվում է մ. թ. ա. 387 թվական՝ ռադիոածխածնային անալիզի տվյալներով։ Ամենայն հավանականությամբ, այն ավերվել է երկրաշարժի հետևանքով։ 5-րդ դարի բազիլիկան նույնպես վնասվել է ավելի ուշ երկրաշարժի հետևանքով։ Եկեղեցու հյուսիս-արևելյան անկյունը հարմարեցվել է 8-րդ կամ 9-րդ դարում թաղման մատուռի տակ, որը գործել է առնվազն մինչև 12-13-րդ դարեր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Վրաստանի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Կախեթի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Վրաստանի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Կախեթի մարզ
Անատոլի Սոլովյանենկո
Անատոլի Սոլովյանենկո (Солов'яненко Анатолій Борисович, ), խորհրդային և ուկրաինացի օպերային երգիչ (լիրիկա-դրամատիկական տենոր) ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1975): Ուկրաինայի հերոս (2008): Լենինի մրցանակի դափնեկիր (1980), Տարաս Շևչենկոյի անվան Ուկրաինայի ազգային մրցանակի դափնեկիր (1997):
Կենսագրություն
Անատոլի Սոլովյանենկոն ծնվել է 1932 թվականին Դոնեցկում, հանքագործի ընտանիքում ։ 1954 թվականին ավարտել է Դոնեցկի տեխնիկական համալսարանը, այնուհետև դասավանդել է նույն համալսարանի ինժեներական գրաֆիկայի բաժնում ։
1950 թվականին երգեցողության դասեր է առել ռուս-խորհրդային վաստակավոր արտիստ Ալեքսանդր Կորոբեյչենկոյից։ Դրսևորած տաղանդի շնորհիվ 1962 թվականին Սոլովյանենկոյին հրավիրել են հանդես գալու Ուկրաինայի ազգային օպերայում։ Նախքան ազգային օպերայում աշխատելը, Սոլովյանենկոն Լա Սկալայում դարձել է երիտասարդ երգիչների մրցույթի հաղթող և երեք տարի ուսանել այնտեղ (1963-1965)։ Սոլովյանենկոն դարձել է առաջին խորհրդային երգիչը, ով հրավերով հանդես է եկել Մետրոպոլիտեն օպերայում ։ 1965 թվականից Սոլովյանենկոն հանդես է եկել Ուկրաինայի ազգային օպերային թատրոնի կազմում։ 1967 թվականին նրան շնորհվել է Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստի կոչում, 1975 թվականին՝ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչում։
1978 թվականին Սոլովյանենկոն ավարտել է Կիևի կոնսերվատորիան)։ Եղել է Ուկրաինայի ազգային օպերայի մեներգիչ, տարբեր օպերաներում հանդես եկել դերերգերով՝ Ռիգոլետտո), Տրավիատա, Լյուչիա դի Լամերմուր, Բոհեմ, Տոսկա), Ֆաուստ, Եվգենի Օնեգին, Բորիս Գոդունով և այլն։
Մահ
Անատոլի Սոլովյանենկոն մահացել է 1999 թվականին, սրտի կաթվածից։ Նրա թաղման արարողությանը մասնակցել են պետական պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ Լեոնիդ Կուչման։
Գրականություն
Կատեգորիա:Ուկրաինացի երգիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:Լենինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ուկրաինական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի օպերային երգիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային օպերային երգիչներ և երգչուհիներ Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ
1850
Մահեր
Կատեգորիա:1850 Կատեգորիա:Տարեթվեր
(761) Բրենդելիա
(761) Բրենդելիա (Brendelia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1913 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Ֆրանց Կայզերի կողմից Հայդելբերգում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,861305 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6734 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0492 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1767,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,203637 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,16° անկյուն։
Բրենդելիա աստերոիդը պատկանում է Կորոնիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 300 անդամներ։ Բավականին անսովոր է հանդիսանում այն փաստը, որ այս ընտանիքի անդամները շարժվում են գործնականորեն մի ուղեծրով ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս S Կատեգորիա:Կորոնիսի ընտանիքի աստերոիդներ Կատեգորիա:1913 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Ֆրանց Կայզերի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ստոքսի կանոն
Ստոքսի կանոն, Ստոքսի օրենք, պնդում է, որ ֆոտոլյումինեսցենցման ալիքի երկարությունն ավելի մեծ է, քան գրգռող լույսի ալիքի երկարությունը։ Սահմանել է Ջորջ Գաբրիել Ստոքսը, 1852-ին։ Այսպիսի ձևակերպումով Ստոքսի կանոնը միշտ չէ, որ համապատասխանում է իրականությանը, շատ դեպքերում ֆոտոլյումինեսցենցման սպեկտրում դիտվում են հակաստոքսյան գծեր, որոնց ալիքի երկարությունները փոքր են գրգոող լույսի ալիքի երկարությունից։
Կատեգորիա:Ֆլուորեսցենցիա Կատեգորիա:Լուսարձակում Կատեգորիա:Սպեկտրասկոպիա
Փոխնակ մայրը
«Փոխնակ մայրը», 2016 թվականի Շանթ ՀԸ կողմից ստեղծված բազմասերիանոց գեղարվեստական ֆիլմ՝ օրիգինալ սցենարով և հեռուստասերիալի ձևաչափով։ Հեռուստասերիալի ցուցադրումը սկսվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 2-ից։ Որոշ դերասաններ առաջին անգամ են համագործակցում Շանթ ՀԸ հետ, ինչպես օրինակ՝ Եվա Բաղդասարյանը, Լիա Զախարյանը, Տիգրան Ներսիսյանը։ Հայկ Պետրոսյանը տանում է իր առաջին դրամատիկ, իսկ Տիգրան Ներսիսյանը՝ բացասական դերը։ Մարինկա Խաչատրյանի և Սյուզան Ղևոնդյանի հետ Շանթ ՀԸ վերջին անգամ համագործակցել էր Սիրո գերին հեռուստասերիալում, Ելենա Բորիսենկոյի և Անահիտ Քոչարյանի հետ Ուրիշի հոգին սերիալում, Հովակ Գալոյանի հետ՝ Սահմանին հեռուստաֆիլմում, իսկ Անի Բայաթյանի հետ Հաջողակը կատակերգական սերիալում։
Հիմնական ասելիք
Հեռուստասերիալն անդրադարձել է վերջին տարիներին, գիտության ամենամեծ նվաճումներից մեկին՝ փոխնակ մոր թեմային։ Փոխնակ մայրերը կանայք են, ովքեր տանում են հղիությունը, բայց նրանցից ծնված երեխաները իրենց գենոտիպը չեն կրում։
Սյուժե
Գլխավոր հերոսուհին` Սոնան, 23-ամյա երիտասարդ աղջիկ է, ով որբ է մնացել 1991-1994թթ. Արցախյան ազատամարտից հետո, և նրան որդեգրել ու մեծացրել է  միայնակ ապրող հորաքույրը։ Երբ Սոնան տեղեկանում է, որ հորաքույրը տառապում է երիկամային անբավարարությամբ, նա ստիպված թողնում է ուսումը և աշխատանքի անցնում կլինիկայում, որը կառավարում է երիտասարդ և խոստումնալից բժիշկ Արամ Քարամյանը։ Սոնայի և Արամի միջև զգացմունքներ են արթնանում։ Իսկ Արամի և կնոջ հարաբերություններին խանգարում էր երեխա չունենալու փաստը, ուստի Արամի կինը փորձում է երեխա պարգևել ամուսնուն և որոշում է փոխնակ մայր փնտրել։
Միևնույն ժամանակ պարզվում է, որ Սոնայի հորաքրոջը անհապաղ վիրահատություն է հարկավոր. նրա կյանքը փրկելու համար Սոնան դիմում է ծայրահեղ քայլի և դառնում փոխնակ մայր`չիմանալով, թե ում համար։ Երկարատև սկանդալային պատմություններից և դժվարին իրավիճակներից հետո, ի վերջո, Սոնայի և Արամի սերը տալիս է իր պտուղները։
Ստեղծում
Շանթ ՀԸ առաջին անգամ սերիալի թրեյլերը ցուցադրեց 2016 թվականի օգոստոսի 23-ին և հեռուստադիտողին հայտարարվեց 1-ին սերիայի ցուցադրման ամսաթիվը։
Սերիաներ
*ԵՉԵ-եթերում չի եղել
Սաունդթրեք և բացման հոլովակ
Սերիալի սաունդթրեքը «Փակուղի» երգն է՝ Լենա Ղազարյանի կատարմամբ։ Այն 2014 թվականին Շանթի «Պրեմիերա» հեռուստանախագծի երկրորդ եթերաշրջանի հաղթող երգն է ճանաչվել, երաժշտության և խոսքերի հեղինակն է Տիգրան Աթայանը։ Բացման հոլովակում հնչում է դրա մի մասը։ Բացման հոլովակն ընդամենը 30 վայրկյան է տևում։ Դրա մեջ մի քանի դերասաններ են տարբեր իրավիճակներում (դրանք հատուկ նկարահանված կադրեր են, որոնք չկան սերիալում), հետո տեսարանը կանգնում է և կազմավորվում դերասանի անուն-ազգանունը։ Սերիալից կադրեր կցված չեն։ Բացման հոլովակի հատուկ նկարահանված կադրերն օգտագործվել են թրեյլերի մեջ, ինչպես նաև դրանք երբեմն հայտնվում են սերիալում՝ առանց տեքստի, որպես միջանկյալ կադրեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2016 հեռուստասերիալներ