cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Վիլյաֆրանկա դե Դուերո
Վիլյաֆրանկա դե Դուերո (իսպ.` Villafranca de Duero), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Վինո շրջանում։ Զբաղեցնում է 10․4 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը՝ 349 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 62 կմ հեռավորության վրա։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Ջոյս Բանդա
Ջոյս Հիլդա Բանդա (Joyce Hilda Banda ), Մալավիի նախագահ (ապրիլ 5, 2012 - մայիս 31, 2014)։
Կենսագրություն
Նախքան մեծ քաղաքականություն մտնելը մանկավարժ էր և կնոջ իրավունքների շարժման ակտիվիստ։
2006-2009 թվականներին եղել է Մալավիի Արտաքին գործերի նախարար։
2009 թվականին ընտրվեց Մալավիի առաջին փոխնախագահ` Բինգու վա Մուտարիկա նախագահի օրոք. երկրի պատմության մեջ առաջին կին փոխնախագահը։
Բինգու վա Մուտարիկա նախագահի մահից հետո, 2012 թվականի ապրիլի 7-ին երթմնակալություն ընդունեց, որպես երկրի նախագահ, դառնալով երկրի պատմության մեջ առաջին կին նախագահը ։
Երկու տարի անց Մալավիում անց են կացվում նախագահական հերթական ընտրությունները, որտեղ մասնակցում էր նաև երկրի նախագահը։ Սակայն նա ջախջախիչ պարտություն կրեց և փորձեց չեղարկել ընտրության արդյունքները ։ Սակայն Մալավիի Գերագույն դատարանը չաջակցեց այդ որոշմանը և 2014 թվականին գարնան վերջին օրը Մալավիի նախագահի պաշտոնում նրան փոխարինեց Պիտեր Մուտարիկան ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Ֆեմինիզմ ըստ մայրցամաքի Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ Կատեգորիա:Կին նախագահներ
Կորզովո (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)
Կորզովո (Корзово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 488 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի բնակավայրեր
Հոյշթրոյ
Հոյշթրոյ (Heustreu), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռյոն Գրաբֆելդ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1215 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական) ։ Զբաղեցնում է 10,56 կմ² մակերես տարածք։ Թվային ինդեքս՝ 09 6 73 133։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Ինտաբուեթ
Դիրք
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 220 մետր բարձրության վրա։
Տրանսպորտ
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Չոխատաուրի շրջան
Նովոալեքսեևկա (Տարասովսկի շրջան)
Նովոալեքսեևկա (Новоалексеевка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Կուրնո-Լիպովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
UTC+4
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ժամային գոտիներ
Նովոալեքսեևկա (Տարասովսկի շրջան)
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Լեննոքս Լյուիս
Լեննոքս Լյուիս (Lennox Claudius Lewis, ), բրիտանացի և կանադացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, ծանր քաշային կարգի ներկայացուցիչ։ 91 կիլոգրամից բարձր քաշային կարգում Օլիմպիական XXIV խաղերի չեմպիոն (Կանադայի հավաքականի կազմում)։ Ծանր քաշային կարգում պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտի աշխարհի բացարձակ չեմպիոն (1999)։ Ծանր քաշային կարգում WBC (1993—1994, 1997—2001 և 2001—2003), IBF (1999—2001 և 2001—2002), WBA (1999) վարկածներով աշխարհի չեմպիոն։ Նրա անունն ընդգրկվել է Բռնցքամարտիկների փառքի միջազգային սրահում, Բռնցքամարտիկնրի համաշխարհային փառքի սրահում և Նևադայի բռնցքամարտի փառքի սրահում։
Վաղ տարիներ
Լեննոքս Լյուիսը ծնվել է 1965 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լոնդոնում՝ Ճամայկայից արտագաղթածների ընտանիքում ։ Ծնվել է 4,8 կգ զանգվածով։ Լյուիսին Լեննոքս անունը տվել է իր բժիշկը և ասել, որ փոքրիկը նման է Լեննոքսի ։ 1977 թվականին, երբ Լեննոքսը եղել է 12 տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվել է Քիթչեներ (Կանադա)։ Լեննոքսն ընդունվել է Կամերոն Հայթսի բարձրագույն դպրոց, որտեղ խաղացել է կանադական ֆուտբոլ, եվրոպական ֆուտբոլ և բասկետբոլ ։ 1982-1983 թվականներին Լեննոքսը դպրոցի բասկետբոլի հավաքականին օգնել է հաղթել Օնտարիո նահանգի մրցումներում  ։ Լեննոքսի վերջնական որոշումը եղել է զբաղվել բռնցքամարտով և նա դարձել է սիրողական բռնցքամարտիկ։ 1983 թվականին  հաղթել է պատանիների աշխարհի առաջնությունում ։
Կարիերան սիրողական բռնցքամարտում
1988 թվականին Սեուլի Օլիմպիական խաղերում Լեննոքսը ներկայացել է Կանադայի կազմում։ Եզրափակչում նա հանդիպել է ամերիկացի բռնցքամարտիկ Բոու Ռիդիկին։ Բոուն առաջին ռաունդի առաջին երկու րոպեների ընթացքում հասել է ավելի մեծ հաջողությունների։ Նա մրցակցին հասցրել է աջ հուկ և ապերկոտ, բայց ռաունդի ավարտին մրցադատավորը հանել է նրա միավորները՝ գլխի վտանգավոր շարժման պատճառով։ Երկրորդ ռաունդում Լյուիսը անցել է հարձակման և մրցադատավորը հաշվել է առաջին նոկդաունը։ Լյուիսը իրականացրել է ևս մի քանի հաջողված հարձակումներ։ Մրցադատավորը հաշվել է երկրորդ նոկդաունը և որոշել է դադարեցնել մարտը։ Այսպիսի եղանակով Լեննոքսը դարձել է Օլիմպիական չեմպիոն։ Սիրողական բռնցքամարտի ռինգում Լյուիսը երեք անգամ հանդիպել է սովետական բռնցքամարտիկների հետ և երեք անգամ պարտություն է կրել։ Նա 1985 թվականին հանդիպել է Վյաչեսլավ Յակովլևին, 1986 թվականի սեպտեմբերին Վալերի Աբաջյանին, 1988 թվականի ապրիլին՝ Ալեքսանդր Միրոշնիչենկոյին։
Պրոֆեսիոնալ կարիերա
1990 թվականի հունիսին Լյուիսը միավորներով հաղթել է աշխարհի ապագա չեմպիոնի հավակնորդ Օսի Օկասիոյին։
1990 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Լյուիսը 6-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել ֆրանսիացի Ժանա Մորիս Շանեյին։ Նա պայքարել է EBU վարկածով Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսի համար։
1991 թվականի հուլիսին Լեննոքսը 6-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել աշխարհի նախկին չեմպիոն Մայքլ Ուիվերին։
1991 թվականի նոյեմբերին Լյուիսը հանդիպել է օլիմպիական չեմպիոն Տայրել Բիգսին։ 3-րդ ռաունդում Բիգսին համարյա հաջողվել է հաղթել Լյուիսին, բայց ռաունդի ավարտից մեկ րոպե առաջ Լյուիսը հարվածել է նրա աջ կողին։ Բիգսը ընկել է, բայց միանգամից բարձրացել։ Լյուիսը հուկ է իրականացրել հակառակորդի նկատմամբ և նա արդեն երկրորդ անգամ հայտնվել է նոկդաունում։ Բիգսը մեծ դժվարությամբ բարձրացել է։ Լյուիսը փորձել է նորից հարվածել նրան, բայց Բիգսը հայտնվել է գետնին։ Լյուիսը հաղթել է տեխնիկական նոկաուտով։
1992 թվականին աշխարհի բացարձակ չեմպիոնի տիտղոսի համար տեղի է ունեցել ծանր քաշայինների 4-րդ մրցաշարը։ Առանձնացված են եղել երկու զույգ․ Լեննոքս Լյուիս և Դոնովան Ռադոկ, Էվանդեր Հոլիֆիլդ և Ռիդիկ Բոու։ Հաղթողները պետք է եզրափակչում հանդիպեին միմյանց հետ։
Մարտ Դոնովան Ռադոկի դեմ
1992 թվականի հոկտեմբերի 31-ին մարտ է տեղի ունեցել Լեննոքս Լյուիսի և Դոնովան Ռադոկի միջև։ Նրանք հանդիպել էին 12 տարի առաջ՝ սիրողական կարիերայում, և Ռադոկը հաղթել էր Լյուիսին։ Այս անգամ Լյուիսը ավելի ուժեղ է գտնվել։ Նա երեք անգամ Ռադոկին նոկդաունի է ենթարկել՝ 1 անգամ առաջին ռաունդում, 2 անգամ երկրորդ ռաունդում։ 3-րդ անգամ ընկնելուց հետո մրցադատավորը կանգնեցրել է մարտը և գրանցել է տեխնիկական նոկաուտ՝ Լյուիսի օգտին։
Նույն թվականի նոյեմբերին Ռիդիկ Բոուն միավորների քանակով հաղթել է աշխարհի գործող բացարձակ չեմպիոն Էվանդեր Հոլիֆիլդին։ Բոուն պետք է իր հաջորդ մարտը անցկացներ Լյուիսի դեմ, սակայն Սեուլի Օլիմպիադայում պարտություն կրելուց հետո նա հրաժարվել է մարտից։
Առաջին մարտ
1999 թվականի մարտին երկու լեգենդների՝ Լյուիսի և Էվանդեր Հոլիֆիլդի միջև մարտ է տեղի ունեցել ։ Լյուիսը ղեկավարել է ամբողջ մարտը՝ ավելի շատ հարվածներ հասցնելով Հոլիֆիդին։ Սակայն դատավորները անսպասելի ոչ ոքի են հայտարարել։ Դա եղել է բռնցքամարտի ամենասկանդալային որոշումներից մեկը։ Ռևանշ է հայտարարվել։ Մարտի կազմակերպիչ Դոն Կինգը մարտից հետո ասել է, որ եթե մարտում նոկաուտ չի գրանցվել, ուրեմն այն ոչ ոքի է։ Հոլիֆիլդը հայտարարել է, որ իր համար մարտը դժվար է եղել, որովհետև նա ունեցել է ոտքերի և ստամոքսի խնդիր       ։
Երկրորդ մարտ
1999 թվականի նոյեմբերին Լյուիսը և Հոլիֆիլդը կրկին հանդիպել են։ Այս անգամ Հոլիֆիլդը ավելի լավ է մենամարտել, քան առաջին մարտում։ Սակայն դա բավական չի եղել հաղթելու համար։ Որոշների կարծիքով Հոլիֆիլդը ավելի լավ է մենամարտել, բայց դատավորները միաձայն որոշումով հաղթանակը շնորհել են Լեննոքս Լյուիսին։ Լեննոքսը դարձել է աշխարհի նոր բացարձակ չեմպիոն        ։
Մարտ Մայքլ Գրանտի դեմ
2000 թվականի ապրիլին Լյուիսը հանդիպել Մայքլ Գրանտին (31—0)։ Գրանտը երեք անգամ նոկդաունի է ենթարկվել առաջին ռաունդում, և մեկ անգամ 2-րդ ռաունդում։ 2-րդ ռաունդում Լյուիսը աջ ապերկոտ հարվածով նոկաուտի է ենթարկել իր մրցակցին ։
2000 թվականի հուլիսին բրիտանացին երկրորդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել հարավաֆրիկացի Ֆրանսուա Բոտային ։
2000 թվականի նոյեմբերին նա ռինգ է դուրս եկել հայտնի և ուժեղ նոկաուտյոռ Դևիդ Տուայի դեմ։ Մարտը սկսվել է Տուայի հարձակմամբ։ 2-րդ ռաունդում Լյուիսը մրցակցի կողմից ուժեղ հարված է ստացել գլխին և բաց է թողել ձեռքը։ Դրանից հետո հնչել է զանգը և նա փրկվել է մրցակցի հարձակումից։ Իրականացնելով ձախ ջեբ դեպի իր մրցակիցը, նա հաղթել է միավորների առավելությամբ ։
Մարտ Մայք Թայսոնի դեմ
1996 թվականին Լյուիսը մարտի է հրավիրել Մայք Թայսոնին, բայց Մայք Թայսոնը այդ ժամանակ պետք է պայքարեր Հոլիֆիլդի դեմ։ 2002 թվականի հունիսին մենամարտ է տեղի ունեցել Մայք Թայսոնի և Լեննոքս Լյուիսի միջև։ Առաջին ռաունդը Թայսոնի օգտին էր։ Սակայն հետո Լյուիսը առաջ է անցել նրանից։ 8-րդ ռաունդում Լյուիսը Թայսոնին ձախ ապերկոտ է հասցրել։ Մրցադատավորը նոկդաուն է գրանցել։ Ռաունդի վերջում նա ևս մի նոկդաունի է ենթարկել Թայսոնին։ Միայն 10 հաշվին Թայսոնը կարողացել է վեր կենալ։ Մրցադատավորը նոկաուտ է գրանցել։ Յուրաքանչյուր բռնցքամարտիկ ստացել է 35 մլն դոլար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կանադացի բռնցքամարտիկներ Կատեգորիա:Բռնցքամարտիկներ այբբենական կարգով
Չևայի թեորեմ
ԱՊԱՑՈՒՅՑ
Դիցուք ABC եռանկյան մեջ AD,BE,CF հատվածները հատվում են O կետում։ Նշանակենք \angle AOE=\angle BOD=α,\angle COE=\angle BOF=β և \angle COD=\angle AOF=γ։ Հաշվի առնելով, որ հավասար բարձրություններ ունեցող եռանկյունների հիմքերը հարաբերում են ինչպես նրանց մակերեսները, կունենանք՝
Բազմապատկելով այս հավասարությունների համապատասխան մասերը, կստանանք՝
Եթե D,E,F կետերից որևէ երկուսը գտնվեն եռանկյան կողմերի շարունակությունների վրա, ապա թեորեմն ապացուցվում է նույն եղանակով։
Կատեգորիա:Էվկլիդեսյան երկրաչափության թեորեմներ
Բուկարամանգա
Բուկարամանգա (Bucaramanga, ), քաղաք Հարավային Ամերիկայում՝ Կոլումբիայի Հանրապետությունում։ Սանտանդեր դեպարտամենտի վարչական կենտրոնն ու ամենամեծ բնակավայրն է։ Համախառն ներքին արդյունքի ծավալով երկրում զբաղեցնում է 5-րդ, մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի ցուցանիշով՝ առաջին տեղը, միաժամանակ ապահովում է գործազրկության ամենացածր մակարդակը։ Բնակչության թվաքանակով, որը 2019 թվականի տվյալներով հասել է 581.130-ի, Կոլումբիայի իններորդ խոշոր բնակավայրն է ։ Իսկ նրա մետրոպոլիսային տարածքում ապրողների թիվը անցել է մեկ միլիոնի սահմանագիծը՝ կազմելով 1.141.671: Բուկարմագան ունի 160-ից ավելի զբոսայգիներ, որոնք ցրված են քաղաքով մեկ և նրան պարգևել են "La Ciudad de Los Parques" («Զբոսայգիների քաղաք») և "La Ciudad Bonita de Colombia" («Կոլումբիայի գեղեցկագույն քաղաք») մականունները։
Բուկարմագան համբավված է նաև նրանով, որ այստեղ է գտնվում երկրի պետական նավթային ընկերության՝ Ecopetrol-ի կարևորագույն ճյուղը հանդիսացող նավթի ինստիտուտը (Colombian Petroleum Institute (ICP), որը հետազոտական աշխատանքներ իրականացնողն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոլումբիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի բնակավայրեր
Դերգանովկա
Դերգանովկա (Дерганівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1185 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դերգանովկա գյուղում բնակվում էր 799 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,94 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 271,77 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1185 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ռիշարի պարադոքս
Ռիշարի պարադոքս, տրամաբանության մեջ բնական լեզուների ու բազմությունների տեսության սեմանտիկ անտինոմիա։ Պարադոքսն առաջին անգամ նկարագրել է ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Ժյուլ Ռիշարը 1905 թվականին։ Սովորաբար պարադոքսն օգտագործում են մաթեմատիկան ու մետամաթեմատիկան խնամքով իրարից տարբերակելու կարևորությունն ընդգծելու համար։
Իր «Պրինիցիպիա Մաթեմատիկայի և կից համակարգերում պաշտոնապես անորոշելի դատողությունների մասին I» աշխատության ներածության մեջ Կուրտ Գյոդելը մեջ է բերում Ռիշարի անտինոմիան որպես իր սինտակտիկ ոչ-լրիվության արդյունքի սեմանտիկ անալոգ։ Պարադոքսը նաև պատճառ է հանդիսացել կանխատեսական մաթեմատիկայի զարգացման համար։
Նկարագրություն
Պարադոքսի առաջին սահմանումը՝ տրված 1905 թվականին, սերտորեն կապված է իրական թվերի բազմության անհաշվելի լինելու վերաբերյալ Կանտորի անկյունագծային փաստարկին։
Պարադոքսը սկսում է այն դիտարկմամբ, որ բնական լեզվի որոշ արտահայտություններ իրական թվերը սահմանում են առանց երկակիության, մինչդեռ այլ արտահայտություններ՝ ոչ։ Օրինակ․ «այն իրական թիվը, որի ամբողջ մասը 17 է, իսկ տասնորդական մասի յուրաքանչյուր n-րդ նիշ 0 է, եթե n-ը զույգ է և 1, եթե n-ը կենտ է» արտահայտությունը սահմանում է իրական թիվը, մինչդեռ «Անգլիայի մայրաքաղաք» կամ «նվազագույն դրական ամբողջ թիվ, որը չի կարելի սահմանել առավելագույնը հարյուր տառ օգտագործելով» արտահայտությունները իրական թիվ չեն սահմանում (տե՛ս Բերիի պարադոքսը)։ Հետևաբար գոյություն ունի իրական թվերն առանց երկակիության սահմանող անգլերեն արտահայտությունների անսահման ցանկ (այնպիսի ցանկ, որն ինքնին անսահման է, բայց յուրաքանչյուր անդամ-արտահայտություն վերջավոր երկարություն ունի)։
Նախ դասավորենք արտահայտություններն ըստ իրենց երկարության, հետո՝ այբբենական կարգով։ Այսպիսով, նրանց կարգը նորմալ է և կանխատեսելի․ տրված չափանիշներին հետևելով ցանկացած մարդ նույն հաջորդականությունը կստանա։ Այս ցուցակից կարող ենք ստանալ համապատասխանող իրական թվերի անսահման ցուցակ․ ։ Այժմ տա՛նք նոր իրական թվի՝ r-ի սահմանումը․ «r-ի ամբողջ մասը 0 է, n-րդ տասնորդական նիշը 1 է, եթե r_n-ի n-րդ տասնորդական նիշը 1 չէ, և 2 է, եթե r_n-ի n-րդ տասնորդական նիշը 1 է»։
Նախորդ պարբերության վերջին նախադասությունն առանց երկակիության իրական թիվ սահմանող անգլերեն արտահայտություն է։ Հետևաբար, r-ը պետք է ցուցակում լինի՝ r_n-երից մեկը։ Բայց r-ն այնպես է կառուցված, որ չի կարող որևէ r_n-ին հավասար լինել։ Սա պարադոքսիկ հակասություն է ։
Ռիշարյան թվեր
Պարադոքսի տարատեսակներից մեկը, օրիգինալի ինքնահղման հատկությունը պահպանելով, իրական թվերի փոխարեն ամբողջ թվեր է օգտագործում։
Ամբողջ թվերի թվաբանական հատկությունների սահմանում ունեցող լեզու դիտարկենք (օրինակ՝ անգլերենը)։ Օրինակ, «առաջին բնական թիվ» արտահայտությունը սահմանում է առաջին բնական թիվ լինելու հատկությունը (այս հատկությունն ունի 1-ը), իսկ «միայն երկու բաժանարար ունեցող թիվ» արտահայտությունը սահմանում է պարզ թիվ լինելու հատկությունը։ Ակնհայտ է, որ որոշ հատկություններ բացահայտորեն՝ առանց արդեն սահմանված ընդհանուր հիմքի, չեն կարող սահմանվել, քանի որ ցանկացած դեդուկտիվ համակարգ պետք է սկսի ինչ-որ աքսիոմներից։ Այս փաստարկի համար, սակայն, ենթադրում ենք, որ «ամբողջ թիվը երկու ամբողջ թվերի գումարն է» և նման հիմունքային արտահայտությունններ արդեն հասկանալի են։
Չնայած նման սահմանումների բազմությունն անսահման է, պարզ է, որ յուրաքանչյուր մեկ սահմանում վերջավոր քանակությամբ բառերից է կազմված, և այդպիսով նաև վերջավոր քանակությամբ նշաններից՝ տառերից։ Քանի որ սա ճշմարիտ է, մենք կարող ենք դասավորել արտահայտությունները նախ ըստ երկարության, ապա՝ այբբենական կարգով։ Սա բազմության մեջ միանշանակորեն սահմանված, կանխատեսելի կարգ է տալիս։ Այժմ մենք կարող ենք սահմանումների S բազմությունից բնական թվերի բազմություն ֆունկցիա սահմանել․ ամենաքիչ տառերի քանակությամբ և ամենափոքր այբբենական կարգով սահմանումը կհամապատասխանի 1-ին, հաջորդ սահմանումը՝ 2-ին, և այդպես շարունակ։ Նկատենք․ քանի որ յուրաքանչյուր սահմանում կապված է մեկ եզակի ամբողջ թվի հետ, հնարավոր է, որ սահմանման նկարագրությանը համապատասխանող ամբողջ թիվը երբեմն նաև կհամընկնի f-ի արդյունքում սահմանմանը բաժին ընկած բնական թվին։
Օրինակ, եթե «ինքն իրենից և մեկից բացի ուրիշ բաժանարար չունեցող» սահմանումը 43-րդն է, պնդումը ճիշտ կլինի 43-ի համար, քանի որ 43-ը պարզ թիվ է։ Սակայն, եթե «միայն երեքի վրա բաժանելի» հատկության սահմանումը հատկությունների բազմությունների մեջ 58-րդն է, ապա 58-ը չի ունենանա այս համընկման հատկությունը։ Այստեղ կարող ենք սահմանել Ռիշարյան հատկություն ունեցող թիվը։
n-ը Ռիշարյան թիվ է, եթե n-ը չունի n-րդ արտահայտությամբ նկարագրվող հատկությունը։ Ավելի պաշտոնապես․ «n-ը Ռիշարյան է» համարժեք է ասելուն, որ «n-ը չունի այն արտահայտությամբ նկարագրված հատկությունը, որը սահմանումների կարգված բազմության մեջ n-րդն է»։ Վերին օրինակում 58-ը Ռիշարյան է, իսկ 43-ը՝ ոչ։
Այժմ, քանի որ Ռիշարյան լինելու հատկությունն ինքին ամբողջ թվի թվաբանական հատկություն է, այն պատկանում է բոլոր թվաբանական հատկությունների սահմանումների ցանկին և կարգված բազմությանը։ Այսպիսով, Ռիշարյան լինելու հատկությունը f ֆունկցիայով ինչ-որ թիվ կտա։ Այլ կերպ ասած․ Ռիշարյան հատկությունը կարգված ցուցակում ինչ-որ x համար ունի։ Հարց է առաջանում․ արդյո՞ք x-ը Ռիշարյան է։
Լուծում
Ռիշարի պարադոքսի արդյունքն անկայուն հակասության է հանգեցնում։ Հետազոտե՛նք այն սխալ գտնելու համար։
Նոր r իրական թվի առաջարկվող սահմանումը ակնհայտորեն նշանների՝ տառերի վերջավոր հաջորդականություն է ենթադրում, և այդպիսով առաջին հայացքից թվում է, որ այդ հաջորդականությունն իրական թվի սահմանում է։ Սակայն այս պնդումը հենվում է հենց անգլերենում սահմանելիության հատկության վրա։ Եթե հնարավոր լիներ պարզել, թե ո՛ր անգլերեն արտահայտություններն են իրական թիվ սահմանում, և որոնք՝ ոչ, պարադոքսը կստացվեր։ Այսպիսով Ռիշարի պարադոքսի լուծումն այն է, որ հնարավոր չէ միանշանակորեն որոշել թե ո՛ր անգլերեն արտահայտություններն են իրական թվի սահմանումներ ։ Ասել է թե․ հնարավոր չէ վերջավոր քանակությամբ բառեր օգտագործելով նկարագրել, թե, տրված կամայական անգլերեն արտահայտության համար, ինչպես որոշել այն իրական թվի սահմանում է, թե՞՝ ոչ։ Սա զարմանալի չէ. նման նկարագրության առկայությունը նաև կնշանակեր, որ մենք կարող ենք, օրինակ, լուծել կանգառի խնդիրը, կամ կատարել բոլոր այն ոչ-ալգորիթմիկ հաշվարկները, որոնք կարող ենք անգլերեն նկարագրել։
Նման երևույթ հանդիպում է նաև այնպիսի պաշտոնականացված տեսություններում, որոնք կարող են իրենց սեփական սինտաքսին հղումներ անել, ինչպիսին է, օրինակ, Զերմելո-Ֆրենկելյան բազմությունների տեսությունը։ Ենթադրենք, որ \phi(x) բանաձևն իրական թիվ է սահմանում․ այնպես, որ գոյություն ունի միայն մեկ իրական թիվ r, որի համար \phi(r)-ը ճշմարիտ է։ Այդ դեպքում, ըստ Զերմելո-Ֆրենկելյան բազմությունների տեսության, հնարավոր չէ սահմանել բոլոր իրական թվեր սահմանող բանաձևերի (Գյոդելյան թվերի) բազմությունը։ Քանի որ, եթե նման բազմության սահմանումը հնարավոր լիներ, հնարավոր կլիներ նաև անկյունագծային փաստարկն օգտագործելով իրական թվի նոր սահմանում կառուցել՝ վերևում տրված Ռիշարի պարադոքսի ուրվագծին հետևելով։ Նկատենք, որ իրական թվերը սահմանող բանաձևերի բազմությունը կարող է գոյություն ունենալ, որպես ինչ-որ բազմություն F։ Զերմելո-Ֆրենկելյան բազմությունների տեսության սահմանափակումն այն է, որ F-ը սահմանող այնպիսի բանաձև գոյություն չունի, որ ուրիշ բազմություններին հղում չկատարի (տես Տարսկիի անսահմանելիության թեորեմը)։
Լուծում կանխատեսականության ենթատեքստում
Ռիշարի պարադոքսին առնչվող մեկ այլ տեսակետ կանխատեսական մաթեմատիկայի հետ է առնչվում։ Այս տեսակետով իրական թվերը փուլերով են սահմանվում․ այնպես, որ յուրաքանչյուր փուլ հղում է կաատարում միայն նախորդ փուլերին և այլ արդեն սահմանված հասկացություններին։ Նոր իրական թվի գեներացման գործընթացում կանխատեսականության տեսանկյունից բոլոր իրական թվերի քանակացումը վավեր չէ, քանի որ այդպես կարող ենք սահմանումների մեջ շրջանաձևության խնդրի հանգել։ Զերմելո-Ֆրենկելյանի նման բազմությունների տեսությունները այսպիսի կանխատեսական կմախքի վրա չեն հենվում, և թույլ են տալիս ոչ-կանխատեսական սահմանումներ ունենալ և կիրառել։
1905 թվականին Ռիշարը իր պարադոքսին լուծում է առաջարկել՝ կանխատեսականության տեսանկյունից։ Ռիշարը պնդում է, որ r իրական թվի կառուցման արտահայտությունը ոչ թե մեկ իրական թիվ է միանշանակորեն սահմանում, այլ՝ իրական թվերի անսահման բազմություն, որի անդամներից մեկը r-ն է, և որ սա պարադոքսալ կառույցի թերությունն է։ Այսպիսով․ Ռիշարը ասում է, որ իրական թիվ r-ը չի կարող լինել տրված r_n-երից մեկը, քանի որ այն չի համապատասխանում r_n-երի կառուցման սահմանումների հաջորդականության մեջ ընդգրկվելու չափանիշին։ Ժամանակակից մաթեմատիկոսները համաձայն են, որ r-ի սահմանումն անվավեր է, բայց այլ պատճառներով․ մասնավորապես, ժամանակակից մաթեմատիկոսները կարծում են, որ r_n հաջորդականության միանշանակ կառուցելու ձև չկա, քանի որ անգլերեն արտահայտությամբ իրական թիվ սահմանելու լավ-սահմանված հասկացություն գոյություն չունի։
Ժառանգություն
Չնայած պարադոքսի Ռիշարի տված լուծումը մաթեմատիկոսների համակրանքին չի արժանացել, կանխատեսականությունը մաթեմատիկայի հիմունքների ուսումնասիրման կարևոր մաս է։ Կանխատեսականության առաջին սահմանումն ու մանրամասն ուսումնասիրությունն արել է Հերման Վեյլն իր «Das Kontinuum» գրքում, որտեղ ցույց է տվել, որ տարրական իրական անալիզի զգալի մաս կարելի է անել կանխատեսականության եղանակով՝ սկսելով բնական թվերից։ Ավելի վերջերս կանխատեսականությունն ուսումնասիրել է Սողոմոն Ֆեֆերմանը, ով օգտագործել է ապացույցների տեսությունը կանխատեսական և ոչ-կանխատեսական համակարգերի հարաբերություններն հետազոտելու համար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մաթեմատիկական պարադոքսներ
Ուեբրոյի ամրոց
Ուեբրոյի ամրոց (Castillo de Huebro), փոքրիկ բերդ կամ ամրոց է Իսպանիայի Անդալուզիա տարածաշրջանի Նիջար (Nijar) գավառի Հուեբրո (Huebro) բնակավայրի մոտ, ծովի մակերևույթից 750 մ բարձրության վրա։ 2005 թվականի հունիսի 29-ին Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Ուեբրոյի ամրոցը ընդգրկվել է Անդալուզիայի ինքնավար համայնքի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ։
Պատմություն
Ուեբրոյի ամրոցը կառուցվել է 12-րդ դարում։ Այն պաշտպանողական կառույց է փոքրիկ ժայռի վրա, որի ամենակարծր հատվածում փորվել է երկու մեծ ջրամբարներ։ Թեև դրանք ամբողջովին չեն պահպանվել, սակայն համարվում են Նիջար գավառի պատմամշակութային կարևոր կառույց, որը չպետք է կորցնել։
Նկարագրություն
Ուեբրոյի ամրոցը ներկայումս գտնվում է վերացման փուլում։ Մնացորդների մի մասը քայքայվել է տեղանքի կոռոզիայի պատճառով, կամ գանձագողների կողմից պայթեցվելու պատճառով։ Ամրոցը իրենից ներկայացնում է վտանգ զբոսաշրջիկների և այլ անձանց համար, ովքեր սովորաբար այցելում են ամրոց, քանի որ այնտեղի շինությունները գտնվում են անկայուն և անմխիթար վիճակում։ Դա նաև մեծ վտանգ է ամրոցի պատմական արժեքի համար։ Մինչև գրանցումը, ամրոցը տեղացիների կողմից օգտագործվել է որպես գոմ իրենց անասունների համար, որը ցույց է տալիս, որ տեղացինեը այդքան էլ չեն արժևորել ամրոցը։ Չկա ոչ մի ցուցանակ` ամրոցի պատմական արժեքի մասին զգուշացնող։
Ծանոթագրություններ
http://www.iunijar.es/wp-content/uploads/2012/12/131010-Mocion-relativa-a-la-puesta-en-valor-del-Castillo-de-Huebro.pdf
Կատեգորիա:Անդալուսիայի ամրոցներ
Պավլովկա (Տարասովսկի շրջան)
Պավլովկա (Павловка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Եֆրեմովո-Ստեպանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր
Նաբիան
Նաբիան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Գոյնուկի ավազանի Դանուդան գետի աջ ափին։ Տարածքն անտառապատ էր։
XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ջոնս Հոփկինս
Ջոնս Հոփկինս (Johns Hopkins, ), ամերիկացի գործարար և մարդասեր։
Կենսագրություն
Եղել է Սեմուել Հոփկինսի և Հաննա Ջեննիի ընտանիքում ծնված տասնմեկ երեխաներից երկրորդը։ Սեմուել Հոփկինսը (1759—1814) եղել է Մերիլենդ նահանգի Քրոֆթոն քաղաքից, իսկ Հաննա Ջեննին (1774—1864)՝ Վիրջինիա նահանգի Լաուդոն շրջանից։ Ընտանիքը զբաղվել է ծխախոտաբուծությամբ։
Հոփկինսները Բարեկամների կրոնական միության (քվակերների) անդամ են եղել։ 1807 թվականին, Միության հրամանագրի համաձայն, նրանք ազատություն են շնորհել իրենց ստրուկներին, տվել ազատ աշխատանքի իրավունք։ 12-ամյա Ջոնսը, ընդհատելով ուսումը, պարտավոր է եղել աշխատել ընտանեկան ագարակում։ 1806-1809 թվականներին, ամենայն հավանականությամբ, նա անվճար դպրոց է հաճախել Էնն-Էրանդել շրջանում, որը գտնվել է Մերիլենդ նահանգի ներկայիս Դևիդսոնվիլլի տարածքում։
1812 թվականին Հոփկինսը լքել է ծնողների ագարակը և աշխատանքի անցել հորեղբոր՝ Ժերար Հոփկինսի մոտ։ Հորեղբայրը զբաղվել է մեծածախ վաճառքով Բալթիմորում։ Հորեղբոր ընտանիքում ապրելու ընթացքում Ջոնսը սիրահարվում է հորեղբոր աղջկան՝ Էլիզաբեթին, բայց քվակերների շրջանում ալգելվում էին ազգակցական ամուսնությունները։ Հետագայում ո՛չ Ջոնսը, ո՛չ Էլիզաբեթը այդպես էլ ընտանիք չեն կազմել։
Աշխատանքային գործունեություն
Աշխատանքային առաջին հաջողությունները Հոփկինսը գրանցել է, երբ հորեղբայրը նրան 1812 թվականին նշանակել է խանութի գլխավոր։ Հորեղբոր հետ յոթ տարի աշխատելուց հետո Հոփկինսը տեղափոխվել է Բենջամին Մուրի մոտ, որը նույնպես քվակեր էր։ Բայց այդ գործընկերությունն էլ է ընդհատվել։ Ըստ Մուրի պատճառը Հոփկիսնի՝ դրամագլուխ կուտակելու կիրքն է եղել։
Իր հարստության մեծ մասը Հոփկինսը կարողացել է կուտակել բազմաթիվ ձեռնարկություններում կատարած խելամիտ ներդրումների արդյունքում, առաջին հերթին՝ Բալթիմորի և Օհայոյի երկաթուղիներում, որտեղ նա զբաղեցրել է ղեկավար պաշտոններ 1847 թվականից, իսկ 1855 թվականից եղել է Ֆինանսական կոմիտեի նախագահ։ Ջոնս Հոփկինսը նաև եղել է Առևտրային բանկի նախագահ, մի քանի կազմակերպությունների տնօրեն։ 1857 և 1873 թվականներին օգտագործել է սեփական միջոցները երկաթուղին պարտքերից ազատելու համար։
1996 թվականին Հոփկինսը «Բենջամին Ֆրանկլինից Բիլ Գեյթս հարյուր հարուստները» ցանկում զբաղեցրել է 69-րդ հորիզոնականը։
Ջոնս Հոփկինսի հիվանդանոց
Ջոնս Հոփկինսի հիվանդանոցը հիմնվել է Հոփկինսի կտակի համաձայն (այն ժամանակ դա համարվել է Միացյալ Նահանգների պատմության ամենախոշոր բարեգործական ժառանգությունը․ 7 000 000 $, որը համապատասխանաբար 2013 թվականին կկազմեր մոտավորապես 137 300 000 $)։ Հոփկինսի մտահղացմամբ դա պետք է լիներ մի հաստատություն, որտեղ կհամադրվեին բուժայցելուների բուժումը և ուսանողների ուսուցումը, կանցկացվեին գիտական հետազոտություններ։ Հիվանդանոցի նախնական կառուցվածքային պլանը մշակել է վիրաբույժ Ջոն Շոու Բիլլինգսը։ Ճարտարապետական նախագծի հեղինակը եղել է Ջոն Ռուդոլֆ Նիրնզեն։ Նախագիծն ավարտել է Էդուարդ Քլարք Քաբոթը՝ «Քաբոթ և Չենդլեր» բոստոնյան կազմակերպությունից։ Հիվանդանոցը բացվել է 1889 թվականի մայիսի 7-ին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գործարարներ Կատեգորիա:Բարեգործներ
Նորդուրլանդ Էյստրա
Նորդուրլանդ Էյստրա (Norðurland vestra - «Հյուսիսային տարածաշրջանի արևմուտքը») - Իսլանդիայի 8 տարածաշրջաններից մեկը, որը գտնվում է երկրի հյուսիսարևելյան մասում։ Վարչական կենտրոնը Ակյուրեյրին է։
Տես նաև
Կատեգորիա:Նորդուրլանդ Էյստրա
Պուկա (Էստոնիայի շրջան)
Պուկա շրջան (Puka vald), շրջան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Պուկա գյուղական ավանը։
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1786 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 8,89 մարդ/կմ²։
Կարճկանի գավառակ
Կարճկան, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վանա լճի հարավ-արևմտյան կողմում։ Կենտրոնը Եղեգիս գյուղն էր։
Կլիմա
Ունի առողջարար կլիմա։
Բնակչություն
Ըստ Վ. Քիների 1890-ական թվականներին ուներ 14459 բնակիչ, որից հայեր՝ 7890, քրդեր՝ 5550, գնչուներ՝ 600, թուրքեր՝ 176, եզիդի քրդեր՝ 175, հրեաներ՝ 68: 1909 թվականին հայերի թիվը նվազելով հասել էր 5222 մարդու։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, հողագործությունն ու փայտամշակությունն էր։ Մշակելի հողերի սահմանափակության պատճառով հացահատիկի ցանքսերը քիչ էին։ Ոմանք էլ նաև զբաղվում էին փայտահայտությամբ և փայտածուխի վաճառքով։
Օգտակար հանածոներ
Գավառակում կան պղնձի, երկաթի, կապարի, արծաթի և ոսկու պաշարներ, որոնց մի մասը արդյունահանվել է դեռևս հին ժամանակներում։
Վարչական բաժանում
Ըստ Վ. Քիների 1890-ական թվականներին ուներ 79 բնակավայր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գավառներ
Արսլանովո (գյուղ, Կիգինսկի շրջան)
Արսլանովո (Арсланово, Арыҫлан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կիգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 798 մարդ։
Օզերո (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Օզերո գյուղում բնակվում էր 238 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,001 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1750 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Գազի խցիկ
Գազի կամերա, սենյակ, որը նախատեսված է մարդուն կյանքից զրկելու համար՝ թունավոր կամ խեղդող գազով թունավորելու միջոցով։
Գազի կամերա ստեղծելու առաջին փորձը կատարվել է Նևադա նահանգի բանտերում մեկում 1923 թ.՝ բանտային ատամնաբույժ Տերների խորհրդով։ Նա խորհուրդ էր տալիս թունավոր գազը բաց թողնել անմիջապես մահապարտների սենյակ, երբ նրանք քնած լինեին։ Սակայն անհաջող փորձից հետո, երբ այդ գազից թունավորվեցին նաև երկու բանտապահներ, որոշվեց այդ նպատակով ստեղծել առանձին սենյակներ բանտի բակում։ Տերները գտնում էր, որ եթե քնած ժամանակ բաց թողնեն գազը, ապա նրանք կմեռնեն առանց որևէ բան զգալու։
Տես նաև
Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ Կատեգորիա:Թունաբանություն
Նատրիումի թիոսուլֆատ
Նատրիումի թիոսուլֆատ, նատրիումի հիպոսուլֆիտ, Na2S203, թիոծծմբական թթվի նատրիումական աղը։ Ջրում լուծելի (100 գ-ում՝ 70,1 գ 20 °C) անգույն բյուրեղներ են։ Անկայուն է, 300 °C-ում քայքայվում է՝ Na2S203= = Na2S03+S։ Ջրային լուծույթից անջատվում է բյուրեղահիդրատը՝ N2Տ203 • 5H20 (հիպոսուլֆիտ), որը 49,7 °C-ում կորցնում է ջուրը և լուծվելով անջատված ջրում, «հալչում»։ Վերականգնիչ է։ Ստանում են ծծմբի փոշին նատրիումի սուլֆիտի լուծույթի հետ եռացնելով։ Օգտագործվում է լուսանկարչության (ամրացուցիչ), կտորեղենի (սպիտակեցումից հետո քլորի մնացորդը վերականգնելու համար), կաշվի արդյունաբերության, բժշկության մեջ, վերլուծական քիմիայում և այլուր։ Բժշկության մեջ օգտագործվում է որպես ապագերզգայնացնող, հակաբորբոքային և հակաթունային միջոց։ Ալերգիայի, հոդաբորբերի, մաշկային հիվանդությունների և թունավորումների (As, TI, Hg, Pb, HCN-ով) դեպքում սովորաբար ներարկում են (ներերակային) նատրիումի թիոսուլֆատի 10—30% լուծույթը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նատրիումի միացություններ Կատեգորիա:Անօրգանական թիոմիացություններ Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ Կատեգորիա:Լուսանկարչական ռեակտիվներ Կատեգորիա:Հակաթույներ
Ազատության արձան
Ազատության արձան ( անգլերեն՝ Statue of Liberty, լրիվ անունն է՝ Ազատությունը, որ լուսավորում է աշխարհը անգլերեն՝ Liberty Enlightening the World, ֆրանսերեն՝ La Liberté éclairant le monde), ԱՄՆ-ում և աշխարհում քանդակագործության ամենահայտնի կոթողներից է, որին հաճախ ասում են «Նյու-Յորքի և ԱՄՆ-ի խորհրդանիշ», «Ազատության և ժողովրդավարության խորհրդանիշ»։ Արձանը տեղակայված է Նյու-Յորքի Մանհեթեն թաղամասից 3 կմ դեպի հարավ-արևմուտք գտնվող Լիբերթի Այլենդ կղզում։
Ազատության արձանը, որի հեղինակն է Ֆրեդերիկ Օգյուստ Բարտոլդին, 1886 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ԱՄՆ-ն նվեր է ստացել Ֆրանսիայի ժողովրդից։ Արձանը ներկայացնում է պատմուճանով կնոջ, ով խորհրդանշում է հռոմեական դիցարանի ազատության աստվածուհի Լիբերտասին։ Կինն աջ ձեռքով բարձրացրել է ջահը, իսկ ձախով բռնել է սալիկ, որի վրա փորագրված է ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագրի ընդունման ամսաթիվը՝ 1776 թվականի հուլիսի 4։ Ոտքերին ընկած է փշրված շղթա։ Արձանը համարվում է Միացյալ Նահանգների և ազատության խորհրդանիշ։
Քանդակագործ Բարթոլդին ոգեշնչված էր ֆրանսիացի իրավագիտության պրոֆեսոր Էդուարդ Ռենե դը Լաբուլայեից։ Վերջինս, ասում են, 1865 թվականին կարծիք է հայտնել, որ լավ կլիներ ամերիկյան անկախությանը նվիրված որևէ հուշարձան ստեղծեր որպես Ֆրանսիայի և Ամերիկայի ժողովուրդների համատեղ նախագիծ։ Ֆրանսիայում ստեղծված ծանր քաղաքական իրավիճակի պատճառով արձանի ստեղծման աշխատանքները չսկսվեցին մինչև 1870-ական թվականները։ 1875 թվականին Լաբուլայեն առաջարկեց, որ Ֆրանսիայի կառավարությունը ֆինանսավորի արձանի ստեղծման աշխատանքները, իսկ ամերիկացիները հատկացնեն վայր արձանի տեղադրման համար, ինչպես նաև կառուցեն պատվանդանը։ Բարթոլդին ավարտեց արձանի՝ ջահով ձեռքի և գլխի հատվածների ձուլումը՝ այն ժամանակ, երբ արձանի տեսքը լիովին պլանավորված չէր, և այդ հատվածները սկսեցին ցուցադրվել հասարակության և միջազգային ցուցահանդեսների շրջանակներում։
Արձանի ջահով հատվածը 1876 թվականին ցուցադրվել է Ֆիլադելֆիայի Հարյուրամյա Ցուցահանդեսին, իսկ 1876-1882 թվականներին՝ Նյու Յորքի Մեդիսոն Սքուեր այգում։ Դրամահավաքը բավարար արդյունք չունեցավ, նամանավանդ ամերիկացիների համար, և 1885 թվականին պատվանդանի կառուցման աշխատանքները դադարեցին ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով։ «Նյու Յորք Ուորլդ»-ի հրատարակիչ Ժոզեֆ Պուլիցերը փորձեց խնդիրը լուծեց նվիրատուներ հայթայթելով։ Շարժումը համախմբեց 120.000 հովանավորների, որոնց մեծամասնությունը նվիրաբերեց մեկ դոլլարից քիչ գումար։ Արձանը ձուլվեց Ֆրանսիայում, այնուհետև տեղափոխվեց փայտե մեծ արկղի մեջ՝ կտրել անցնելով ծովեր, և հավաքվեց ավարտուն պատվանդանի վրա, որն այնուհետև կոչվեց Բեդլոյի կղզի։ Արձանի բացման արարողությունը նշանավորվեց հատուկ արարողությամբ, որին ներկա էր ԱՄՆ նախագահ Գրովեր Կլևելանդը։
Միտիխա (Ինյայի վտակ)
Միտիխա (Митиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ինյա գետի աջ ափին՝ 230 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը ։
Ազատության արձան
Նկարագրություն
Աստվածուհին մի ոտքով կանգնած է փշրված շղթաների վրա, աջ ձեռքում վեր պարզած ջահ է, ձախում՝ լատիներեն JULY IV MDCCLXXVI գրությամբ տախտակ, որը համապատասխանում է ԱՄՆ անկախության հռչակագիրը ստորագրելու տարեթվին (1776 թ. հուլիսի 4)։
Միտիխա (Ինյայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Ազատության արձան
Նկարագրություն
Սովորաբար լաստանավով ժամանող այցելուները բարձրանում են 356 աստիճան մինչև արձանի պսակը կամ 192 աստիճան մինչև պատվանդանի բարձրակետը։ Պսակում տեղակայված են 25 պատուհաններ, որոնք խորհրդանշում են աշխարհը լուսավորող երկրի թանկագին քարերն ու երկնային շողերը։ Յոթ շողերը խորհրդանշում են յոթ ծովերն ու յոթ մայրցամանքները ըստ ժամանակակից արևմտյան աշխարհագրության ավանդության։
Միտիխա (Ինյայի վտակ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Վերին Օբի ավազանային շրջանի գետեր
Ազատության արձան
Նկարագրություն
Արձանի պողպատե կարկասը կշռում է 125 տոննա, 2.57 մմ հաստության երեսպատման պղնձե թիթեղների ընդհանուր քաշն է՝ 31 տոննա։ Պատվանդանի հիմքից մինչև ջահի ծայրը հեռավորությունը կազմում է 93 մետր, բուն արձանի բարձրությունը 46 մետր է։
Արձանի պսակի և ջահի վրայի հարթակներից բացվում է Նյու Յորքի ծովածոցի համայնապատկերը։ Պատվանդանում գտնվում է արձանի պատմության ցուցահանդես-թանգարանը։
Կատեգորիա:Նյու Յորքի հուշարձաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ճարտարապետություն Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն ԱՄՆ-ում
Զարեչիե (գյուղ, Ռուժինսկի շրջան)
Զարեչիե (Заріччя), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զարեչիե գյուղում բնակվում էր 2 178 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3756 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 579,87 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Կորզունովո
Կորզունովո (Корзуново), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Պեչենեգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 275 մարդ։
Հեքիաթ բարի Ումարի մասին
Հեքիաթ բարի Ումարի մասին, 1938 թվականին նկարահանված սև-սպիտակ մուլտֆիլմ։ Ուզբեկական ժողովրդական հեքիաթի Էկրանավորումն է։ Ժապավենը հանրության սեփականությունն է համարվում, քանի որ լույս է տեսել ավելի քան 70 տարի առաջ։
Սյուժե
Ումարը փոքրիկ աղքատ տղա է, որը ապրուստը վաստակում է ցախ հավաքելով և հարուստ բեկին վաճառելով։ Մի անգամ շունը հարստից ուտելիք է գողանում և վերջինս որոշում է սպանել նրան։ Ումարը փրկում է կենդանուն՝ հետ տալով բեկին հենց նոր աշխատած գումարը։ Հիմա շունը Ումարին օգնում է քաշել տալ ցախը, բայց բեկը հրաժարվում է վճարել՝ առաջարկելով ցախերի համար միայն մի աման փլավ։ Տղան այն կիսում է շան և կատվի հետ, այսպիսով նա ձեռք է բերում ևս մի ընկեր։
Ումարի մոտ է գալիս խոսող օձը, որը նրան իր բարության համար տալիս է կախարդական մատանի․ բավական էր այն երեք անգամ պտտել և ցանկություն պահել ու այն կատարվում էր։ Առաջին հերթին տղան ցանկանում է մեկ կաթսա փլավ, հետո՝ ճոխ հագուստ և շքեղ պալատ։ Բեկը, տատանվելով գնում է նրա մոտ, ներողություն խնդրում և միամիտ տղայից իմանում նրա կախարդանքի գաղտնիքն ու գողանում մատանին։ Կախարդական մատանու նոր տերը Ումարին փակում է բանտում, իսկ իր համար կղզում շինում է ոչ պակաս շքեղ պալատ։
Որոշելով փրկել իրենց բարի տիրոջը՝ Կատուն և Շունը գնում են հանցագործի մոտ։ Կենդանիները բեկի բարձի տակից դուրս են բերում մատանիով տուփը, բեկն ընկնում է նրանց հետևից, բայց ընկերները հասցնում են մատանին հանձնել Ումարին։ Տղան կրկին դառնում է հարուստ, իսկ բեկը խայտառակվում է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:«Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայի մուլտֆիլմեր
Յոհաննես Դունս Սկոտ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի աստվածաբաններ Կատեգորիա:13-րդ դարի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Օքսֆորդի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եկեղեցու ուսուցիչներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Պատրոնովկա (Տարասովսկի շրջան)
Պատրոնովկա (Патроновка), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանում։ Մտնում է Միտյակինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ մոտ 110ի վարչական կենտրոնն է։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Տարասովսկի շրջանի բնակավայրեր
(2335) Ջեյմս
(2335) Ջեյմս (James), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Էլեանոր Հելինի կողմից Պալոմարում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1974 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդներ
Նրա աչքերի հետևում (հեռուստասերիալ)
«Նրա աչքերի հետևում» (Behind Her Eyes), բրիտանական մինի սերիալ հոգեբանական թրիլլեր ժանրում։ Սերիալի հեղինակը Սթիվ Լայթֆութն է։ Սերիալը Սարա Պինբորոյի համանուն վեպի էկրանավորումն է, պրեմիերան կայացել է Նեթֆլիքսում 2021 թվականի փետրվարի 17-ին ։
Արտադրություն
2019 թվականի հունվարի 25-ին հայտարարվել է, որ Նեթֆլիքսը պատվիրել է 6 սերիաներից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումը ։ Սթիվ Լայթֆութը սերիալի ստեղծողն է և գործադիր պրոդյուսերը ։ 2019 թվականի օգոստոսին հայտնի է դարձել, որ մինի սերիալի ռեժիսորը լինելու է Էրիկ Ռիքտեր Սթրենդը ։
Սերիալի նկարահանումները տեղի են ունեցել Լոնդոնում և Շոտլանդիայում, 2019 թվականի հունիսից մինչև հոկտեմբեր ։
Թողարկում
Մինի սերիալը թողարկվել է 2021 թվականի փետրվարի 17-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բրիտանական հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:2021 հեռուստասերիալներ Կատեգորիա:Նեթֆլիքսի բնօրինակ ծրագրեր Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոնդոնում Կատեգորիա:Անգլերեն հեռուստասերիալներ
Պատրիկ Բատիստոն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ
Քյոշք (Այնթապի գավառ, Այնթապից հյուսիս-արևելք)
Քյոշք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանի գետի ձախ ափին, Այնթապ ավանից 2 կմ հյուսիս-արևելք, սարահարթի վրա։
Բնակչություն
1909 թվականին ուներ 13 տուն հայ և 100 տուն այլազգի բնակիչ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Թութաքի շրջանի համայնքներ
Սևափոր կիվիվ
Սևափոր կիվիվ  (Vanellus macropterus) քարադրանմանների ընտանիքի թռչուն։ Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակների շարքին են դասված այս թռչունները ։
Հնարավոր ոչնչացում
Վերջին հավանական թվագրումը եղել է 1940 թվականին ։ Այնուամենայնիվ, կասկածներ կան սևափոր կիվիվի ոչնչացման մասին։ Բնության պահպանության միջազգային միությունը այս տեսակը դասակարգել և ընդգրկել է կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակների ցանկի մեջ ։
Տարածվածություն
Սևափոր կիվիվները ապրում էին գետերի դելտաներում և ճահիճներում՝ Ճավայում, հնարավոր է նաև Սումատրայում և Թիմորում ։
Բնութագիր
Մարմնի երկարությունը 27–29 սանտիմետր է, քաշը 325 գրամ էր (նախահաշիվը) ։
Կենսաբանություն
Նրանք սնվում են ջրային միջատներով և ջրային բույսերով ։
Ներջիկ
Ներջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում։ Գտնվում էր Խուլփ գետակի բարձրադիր ափին՝ միջին հոսանքի շրջանում։
Ներջիկը հայաբնակ գյուղ էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժողովածու (5229)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սվոբոդնի (Ցելինսկի շրջան)
Սվոբոդնի (Свободный), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Կիրովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կատեգորիա:Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի խուտորներ
Օմետինցի
Օմետինցի (Ометинці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օմետինցի գյուղում բնակվում էր 797 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3391 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 235,03 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Վանամիիսա (գյուղ, Պիդռալա շրջան)
Վանամիիսա (Vanamõisa), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պիդռալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Պիդռալա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Արսլանովո (գյուղ, Չիշմինսկի շրջան)
Արսլանովո (Арсланово, Арыҫлан), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 664 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի բնակավայրեր
Էլեկտրական աթոռ
Էլեկտրական աթոռ (electric chair), հարմարանք, որի միջոցով ԱՄՆ-ի մի քանի նահանգներում իրականացնում են մահապատիժ։
Դատապարտյալին կյանքից զրկելու համար օգտագործվում է էլեկտական հոսանք, որը բաց է թողնվում նրա մարմնի միջով։ Աթոռը հայտաբերվել է Գարոլդ Բրաունի կողմից։ Էլեկտրական աթոռը առաջին անգամ օգտագործվել է ԱՄՆ-ում՝ Նյու Յորք նահանգում, 1890 թ. օգոստոսի 6-ին։ 11 տարի անց այդ բանտի էլեկտրական աթոռի վրա էլ մահապատժի ենթարկվեց Լեոն Չոլգոշը՝ նախագահ Մակ-Կինլիին սպանողը։
20-րդ դարի ընթացքում այն օգտագործվել է 26 նահանգներում, սակայն վերջին տասնամյակում այն փոխարինվեց այլ մահապատժի միջոցներով և այժմ օգտագործվում է շատ հազվադեպ։ 1952-1976 թթ. նաև Ֆիլիպիններում է օգտագործվել։
Կատեգորիա:Մահապատժի միջոցներ Կատեգորիա:Աթոռներ Կատեգորիա:Ամերիկյան հայտնագործություններ
Վիլյակո
Վիլյակո (Villaco), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում, Կաստիլիա լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Տարածքը կազմում է 15,75 կմ²։ Բնակչությունը՝ 106 մարդ (2010)։ Պրովինցիայից ադմինիստրատիվ կենտրոն 41 կմ է։
Պատկերասրահ
Կատեգորիա:Վալյադոլիդ պրովինցիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Կաստիլիա և Լեոնի բնակավայրեր
Կենդանիների աշխարհ (ֆիլմ)
Կենդանիների աշխարհ՝ 2018 թվականին թողարկված չինական արկածային ֆիլմ, որի ռեժիսորն ու սցենարիստն է Հան Յանը, իսկ դերասաններն են Մայքլ Դուգլասը, Լի Յիֆենգը, Զոու Դոնգյուն      ։ Էկրանավորվել է Նոբույուկի Ֆուկումոտոյի «Կայիջի» մանգայի (ճապոնական կոմիկ ստեղծագործություն) հիման վրա  ։ «Կենդանիների աշխարհը» ֆիլմը պրոդյուսավորվել է Շանջայ Ռույի, Շանջայ Պիտայայի և «Enlight Pictures»-ի համատեղ ջանքերով։ Առաջին անգամ ֆիլմը ցուցադրվել է 2018 թվականի հունիսի 29-ին Չինաստանում։ Նեթֆլիքսը պահպանել է ֆիլմի թվային բոլոր իրավունքներն ամբողջ աշխարհում ։
Կորժանի
Կորժանի (Коржани), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Կենդանիների աշխարհ (ֆիլմ)
Արտադրություն
Նկարահանումները սկսվել են 2017 թվականի փետրվարի 24-ին և ավարտվել նույն տարվա օգոստոսի 27-ին։ Ֆիլմի նկարահանումներն ընթացել են Պեկինում, Տյանցզինում և Հայկոուում։
Կորժանի
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։
Կենդանիների աշխարհ (ֆիլմ)
Պրեմիերա
«Կենդանիների աշխարհ» ֆիլմի պրեմիերան եղել է Շանհայյան 21-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժամանակ, այնուհետև ցուցադրվել 2018 թվականի հունիսի 29-ին։ Ֆիլմը ստացել է բազմաթիվ դրական արձագանքներ Douban սոցկայքը դրաման 10-ից գնահատել է 7,3 բալ ։
Կորժանի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի բնակավայրեր
Կենդանիների աշխարհ (ֆիլմ)
Տոմսարկղ
«Կենդանիների աշխարհ»-ն իր վարկանիշով գերազանցել է «Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2» ֆիլմին և գլխավորել է չինական տոմսարկղերի ֆիլմերի ցանկը ։ Ֆիլմը Չինաստանում վաստակել է 77.04 միլիոն դոլար, 79,122 դոլար Արաբական Միացյալ Էմիրություններում և Միացյալ Թագավորությունում 271,282 դոլար մյուս շրջաններում․ ամբողջ աշխարհում 76 միլիոն դոլար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մանդարին լեզվով Կատեգորիա:Չինական ֆիլմեր Կատեգորիա:Չինական արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Չինական մարտաֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր
Զախարի Նարիմանով
Զախարի Միքայելի Նարիմանով (1925 թվականի մայիսի 23, Երևան), հայ բժիշկ, առողջապահության ոլորտի աշխատակից Խորհրդային Հայաստանում։
Եղել է ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։ 1947 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը, աշխատել Երևանում և Կիրովականում (այժմ՝ Վանաձոր), որպես քիթ-կոկորդ-ականջի հիվանդությունների մասնագետ։ 1959 թվականից 1960 թվականներին գլխավորել է ՀԽՍՀ առողջապահության մինիստրության 4-րդ վարչությունը, 1960 թվականից 1975 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ առողջապահության նախարար։ 1975 թվականից՝ ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների Ն․ Հակոբյանի անվան ԳՀԻ-ի տնօրեն։ Նարիմանովը նշանակալից ծառայություններ ունի ՀԽՍՀ առողջապահության ցանցի ընդլայնման և մասնագիտացման, ինչպես նաև մանկաբուժական գործի կազմակերպման բնագավառում։
Եղել է նաև ՀԽՍՀ VI, VII, VIII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի 3 շքանշանով։
Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ Կատեգորիա:1925 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևանի պետական բժշկական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
Աստվածաշնչյան Արարատի անվանումներ
Հայկական բարձրավանդակի ամենաբարձր լեռնագագաթը, Հայոց երկրի հենասյունը՝ Մեծ Մասիսն է կամ Մեծ Արարատը, որի բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 5165 մ (ըստ հին չափումների՝ 5156 մ, ըստ թուրքական չափումների՝ 5137 մ, կամ` 5170 մ)։
Իր հարաբերական բարձրությամբ Մասիսն աշխարհի երկրորդ բարձր լեռն է (4300 մ բարձրությամբ) Տանզանիայում գտնվող Կիլիմանջարոյից (5895մ/4877մ) հետո, և գտնվում է Չինաստանից Իսպանիա ընկած աշխարհագրական տարածքի երկրաչափական կենտրոնում։ Ըստ շվեյցարացի գիտնական Ռիքլիի Արարատ լեռը հավասարաչափ հեռու է Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսներից, Բերինգի նեղուցից և Բարեհուսո հրվանդանից։
Մասիսը հանգած բազմածին հրաբխային էքստրուզիվ և մեկուսացած լեռնազանգված է Արարատյան դաշտի հարավում։ Այն վեր է խոյանում 130 կմ եզրագիծ ունեցող պատվանդանի վրա՝ զբաղեցնելով 1200 կմ2 տարածք և կազմված է կոնաձև երկու գագաթներից, որոնցից մեկը կոչվում է Մասիս (5165 մ), իսկ փոքրը՝ Սիս (3925 մ ըստ հին չափումների` 3916մ., ըստ թուրքական չափումների` 3896մ)։ Մեծ Մասիսը Հայկական Պարից բաժանվում է Աղտո-ձոր (Խարաբաբազարի) լեռնանցքով (1670 մ), իսկ Մեծ և Փոքր Մասիսներն իրարից անջատված են տաշտաձև մի թամբարդով (2688 մ), որը հայտնի է եղել Սարդար բուլաղի թամքոց անունով։ Երկու Մասիսների գագաթների միջև եղած հեռավորությունը կազմում է 12 կմ։
Գիտական հաշվումներով Մեծ և Փոքր Մասիսներն իրարից տարանջատված են երկրաբանական մի ամբողջ դարաշրջանով։ Այն դեպքում, երբ Մեծ Մասիսի երկրաբանական տարիքը կազմում է 3,5 մլն տարի, Փոքր Մասիսն ունի ընդամենը 200 հազ. տարվա պատմություն։
«Արարատ» կամ «Մասիս» անվանումը տարբեր ժողովուրդների մոտ հիշատակվում է տարբեր ձևով։ Հայերն այն անվանում են Մասիս կամ Արարատ, հին շումերներն այն կոչել են Նիցիր, ասորեստանցիները՝ Արարդու, հրեաները՝ Արարատ, Աստվածաշնչի Հոբելենից գրքում, կամ Փոքր Ծննդոց ում այն հայտնի է Լուբար (Ղուբար) անունով, հույն պատմագիր Նիկողայոս Դամասկացին այն կոչում է Բարիս, պարսիկները՝ Կուհի նուհ (Նոյի սար), թուրքերն այն անվանում են Աղրիդաղ (Ծանր լեռ), արաբները՝ Հարիս (Սիսը՝ Հուայրաս), իսկ հունահռոմեական աղբյուրները՝ Մասիուս կամ Մասիոն։ Հայոց մեջ Մասիս անունը ավանդաբար գործածվել է «Ազատ» (զենդ. yazata – սրբազան – պաշտելի, ազնվական), «Մեծ», «Բարձր», «Մթամած», երբեմն՝ «Սպիտակափառ», «Արեգնաճեմ», «Երկնաճեմ» մակդիրներով։