cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Անուբիս
Անուբիսը Օսիրիսի շրջափուլում
Օսիրիսի շրջափուլում Անուբիսը Օսիրիսի և Նեֆտիդայի որդին։ Սեթի կինը՝ Նեֆտիդան սիրահարվել է Օսիրիսին և, ընդունելով Իսիդայի կերպարը, գայթակղում է նրան։ Արդյունքում ծնվում է Անուբիս աստվածը։ Վախենալով Սեթի հատուցմանը դավաճանության համար, Նեֆտիդան նորածնին թողնում է եղեգի մացառուտներում, որին հետո հայտնաբերում է Իսիդա աստվածուհին։ Հետագայում Անուբիս աստվածը սկսեց օգնել Իսիդային Օսիրիսի մասերի որոնման գործում և մասնակցեց Օսիրիսի վերականգնված մարմնի զմռսմանը։
Հյուսիսային ծովային երթուղի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծովային ճանապարհներ Կատեգորիա:Նավագնացություն
Անուբիս
Անուբիսը անտիկ գրականության մեջ
Պլուտարքոսի «Իսիդան և Օսիրիսը» ստեղծագործության մեջ մեկնաբանություն է բերվում, որտեղ Անուբիսը Սեթի և Նեֆտիդայի որդին է, որը գտնվել և դաստիարակվել է Իսիդայի կողմից ։ Ստրաբոնը հիշատակում է, որ դա եգիպտական աստվածություն է, որին երկրպագել են XVII վերին եգիպտական նոմում ։ Ըստ Վերգիլիոսի, Անուբիսը պատկերված էր Էնեասի վահանի վրա ։ Յուվենալիսը հիշատակում է աստվածության երկրպագության մասին Հռոմում ։
Հույները նույնացնում էին Անուբիսին Հերմեսի հետ   ։
Կազակական հետմանություն
Կազակական հետմանություն (Гетьманщина, Hetmanščyna), պաշտոնապես հայտնի է Զապորոժյան Սեչ անվանումով (Військо Запорозьке, Vijśko Zaporoźke, Exercitus Zaporoviensis),, կազակական պետական կազմավորում Կենտրոնական Ուկրաինայի տարածաշրջանում 1648-ից մինչև 1764 թվականը (ըստ որոշ աղբյուրների՝ մինչև 1782 թվականը) ընկած ժամանակամիջոցում։ Հիմնադրել է Բոգդան Խմելնիցկին իր նախաձեռնած ու ղեկավարած հակալեհական ապստամբության (1648–1657 թթ.) արդյունքում։ Ցարական իշխանության հետ 1654 թվականին Պերեյասլավլում նրա կնքած դաշնագրով վասալական հարաբերությունների հաստատումը խորհրդային, ուկրաինական ու ռուսական պատմագրության մեջ դիտարկվում է որպես ուղենշային կետ։ 1659 թվականին Պերեյասլավլում տեղի ունեցած երկրորդ խորհրդաժողում կնքված փաստաթուղթն էլ ավելի է սահմանափակել հետմանության անկախությունը, թեև մոսկովյան կողմը փորձեր է արել բանն այնպես ներկայացնելու, թե իբր հետման Յուրի Խմելնիցկու հետ 1659 թվականին ձեռք բերած պայմանավորվածությունները ոչ այլ ինչ են, քան Բոգդանի հետ նախկինում՝ 1654 թվականին ձեռք բերված համաձայնություններ   ։ Անդրուսովոյի 1667 թվականի դաշնագիրը, որը կնքվել է առանց կազակական հետմանության ներկայացուցչի մասնակցության, սահմանել է Ռուսաստանի և Լեհաստանի միջև սահմանները, հետմանությունը երկու մասի է բաժանել՝ Դնեպր գետի երկայնքով, և Զապորոժյան Սեչը դրել է ռուս-լեհական համատեղ կառավարման ներքո։
1708 թվականին Ռուսաստանի հետ միությունը խզելու՝ Իվան Մազեպայի ձեռնարկած անհաջող փորձից հետո ամբողջ տարածքը ներառվել է Կիևի նահանգի կազմում (1708–1775), կազակական ինքնավարությունն ավելի մեծ խստությամբ է սահմանափակվել։ Եկատերինա Երկրորդ կայսրուհին 1764 թվականին պաշտոնապես վերացրել է հետմանությունը, 1764-1781 թվականներին կազակական հետմանությունը ներառվել է Մալոռուսիա (Փոքր Ռուսիա) նահանգի կազմում։ Նահանգապետ Պյոտր Ռումյանցևի եռանդուն մասնակցությամբ հետմանական վարչական համակարգի վերջին մնացորդները 1781 թվականին վերացվել են։
Կիբերգ արվեստ
Կիբերգ արվեստ(Cyborg art), որը նաև հայտնի է որպես կիբորգիզմ, արվեստի շարժում է, որը սկսվել է 2000-ական թվականների կեսերին Մեծ Բրիտանիայում ։ Այն հիմնված է կիբերնետիկ իմպլանտների միջոցով մարմնին նոր զգայարանների ստեղծման և լրացման համար, ինչպես նաև նոր զգայարանների միջոցով արվեստի գործեր ստեղծելու համար։ Կիբերգ արվեստի գործերը ստեղծվել են կիբորգ նկարիչների կողմից։ Նրանք այն նկարիչներն են, որոնց զգայարաններն ինքնակամ ուժեղացել են կիբերնետիկ իմպլանտների միջոցով   ։ Կիբերգյան արվեստի շարժումը ձևավորող վաղ նկարիչների շարքում է Նիլ Հարբիսոնը, ում ալեհավաքի իմպլանտն իրեն թույլ է տալիս ընկալել ուլտրամանուշակագույն և ինֆրակարմիր գույները  ։ Այդ շարքում է նաև Մուն Ռիբասը, ում ոտքերի իմպլանտները թույլ են տալիս նրան զգալ երկրաշարժեր և լուսնի ցնցումները  ։ Կիբերգորի այլ նկարիչների ցանկը ներառում են.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ժամանակակից արվեստ Կատեգորիա:Արվեստի ոճեր Կատեգորիա:Ենթամշակույթներ Կատեգորիա:Ավանգարդիզմ Կատեգորիա:Տրանսհումանիզմ Կատեգորիա:Մարմնի ձևափոխում Կատեգորիա:Տեխնոլոգիական փոփոխություն
Կազակական հետմանություն
Անվանումը
Հետմանության հիմնադիրը՝ Բոգդան Խմելնիցկին, լեհական իշխանությունների ներկայացուցիչ Ադամ Կիսիլի հետ 1649 թվականի փետրվարին կայացած հանդիպման ժամանակ ինքն իրեն ներկայացրել է որպես Ruthenian պետության (կամ Rus պետության) իշխան, կառավարող ։ Խմելնիցկու ժամանակակից պատրիարքական եպիսկոպոս Սիլվեստեր Կոսիվը նրան ճանաչում է որպես «մեր երկրի առաջնորդի ու հրամանատարի»։ 1657 թվականին Կոնստանտին Շերբանին գրած նամակում նա իրեն ներկայացնում է որպես Clementiae divinae Generalis Dux Exercituum Zaporoviensium :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի պատմություն Կատեգորիա:Կազակություն
Զեփյուռինոս (Հռոմի պապ)
Զեփյուռինոս (Papa Zefirino, ), Հռոմի պապ, ով գլխավորել է կաթոլիկ եկեղեցին 199-217 թվականներին ։ Ծնվել է Հռոմում։
Պապականություն
Զեփյուռինոսի հայրապետության 17 տարիների ընթացքում երիտասարդ եկեղեցին ենթարկվել է կայսր Սևերոսի դաժան հալածանքներին մինչև նրա մահը՝ 211 թվականը։ Ալբան Բատլերը մեջբերում է․ «Այս սուրբ հովիվը աջակցում և սփոփում էր ծանր ամբոխին» ։ Ըստ Սուրբ Օպտատուսի Զեփյուռինոսը նաև հակազդում էր հերետիկոսներին և ուխտադրուժներին ։ Թեև նա ֆիզիկապես չի նահատակվել հավատքի համար, սակայն իր հայրապետության ժամանակ ունեցած մտավոր և հոգևոր տառապանքների համար վաստակել է նահատակ կոչումը ։
Հակամարտություն
Կայսեր Սևերոսի օրոք (193-211) երիտասարդ քրիստոնեական եկեղեցու հետ հարաբերությունները վատացել էին, և 202 կամ 203 թվականներին հայտնվում է հետապնդումների հրամանագիրը, որն արգելում էր քրիստոնեության դարձն ամենադաժան պատիժներով ։
Զեփյուռինոսի նախորդը՝ Վիկտոր I պապը արտաքսում է Թեոդոտուսին այն հերետիկոսության համար, թե Հիսուսը դարձել է աստված հարության պատճառով։ Թեոդոտուսի հետևորդները Հռոմում ձևավորել էին առանձին հերետիկոսական համայնք, որը գլխավորում էր մեկ այլ Թեոդոտուս։ Նատալիուսին, որն իր հավատքի համար հետապնդվելով ենթարկվել էր չարչարանքների, Ասկլեպիոդոտուսը համոզում է իրենց աղանդում ամսական 150 դինար գումարի դիմաց դառնալ եպիսկոպոս։ Նատալիուսը մի քանի տեսիլքներ է ունենում, որոնք նախազգուշացնում են նրան հրաժարվել հերետիկոսներից։ Ըստ անհայտ աշխատության, որը վերնագրված էր «Փոքրիկ Լաբիրինթ», և որը մեջբերվում է Եվսեբիոս Կեսարացու կողմից, Նատալիուսին մի ամբողջ գիշեր մտրակում է հրեշտակը, և հաջորդ օրը նա քուրձ և մոխիր հագած, ցավագին լաց լինելով իրեն նետում է Զեփյուռինոսի ոտքերի մոտ ։
Հիշատակության օր
Սուրբ Զեփյուռինոս պապի և նահատակի հիշատակությունը օրը օգոստոսի 26-ն է, որը հռոմեական օրացույցի մեջ ընդգրկվել էր 13-րդ դարում, սակայն 1969 թվականին հեռացվել է, քանի որ նա նահատակ չէր, և օգոստոսի 26-ը նրա մահվան տարելիցը չէր, այլ դեկտեմբերի 20-ն էր, այն օրը, որի ներքո նա նշված է «Հռոմեական Նահատակության» մեջ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եկեղեցու հայրեր
Լին Ֆլևելինգ
Լինն Ֆլևելինգ (Lynn Flewelling, ), ամերիկացի ֆանտաստ գրող։
Կենսագրություն
Ֆլևելինգը ծնվել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ԱՄՆ-ի Մեն նահանգի Պրեսկ-Այլ քաղաքում։
Սովորել է Մեն նահանգի համալսարանում։ Սովորել է անգլիական գրականություն և պատմություն։ Ունի ուսուցչի դիպլոմ։
Մեն նահանգի համալսարանն ավարտելուց հետո Արիգոնայի համալսարանում սովորել է անասնաբուժություն, Ջորջթաունի համալսարանում՝ լրագրություն և անտիկ մշակույթ։
Հասցրել է աշխատել տարբեր բնագավառներում. եղել է ուսուցիչ, կատարել է գյուղատնտեսական աշխատանքներ, աշխատել է գրասենյակում, եղել է ներկարար, անասնաբույժի օգնական, զարդեր վաճառող, խմբագրող և լրագրող։ Շատ է ճանապարհորդել։
Լին Ֆլևելինգի նախկին ամուսինն է Դուգլաս Ֆլևելինգը (1981 թվականից)։ Ունի երկու որդի։
Ստեղծագործություն
Ֆլևելինգի առաջին գիրքը՝ «Մութ աստծո վրեժը», ներկայացվել է Compton Crook/Stephen Tall Award մրցանակի։ «Դավաճանի լուսինը», «Hidden Warrior» վեպերն անցել են Spectrum Award մրցանակաբաշխության եզրափակիչ։ Ներկայումս Ֆլևելինգի գրքերը թարգմանված են տարբեր լեզուներվ  և վաճառվում են ավելի քան 13 երկրներում։ Նրա աշխատանքները բարձր են գնահատվել այնպիսի գրողների կողմից, ինչպիսիք են Ջորջ Ռեյմոնդ Ռիչարդ Մարտինը, Օրսոն Սքոտ Կարդը   , Էլիզաբեթ Հենդը, Ռոբին Հոբբը, Կետրին Կուրտցը։ «Գիշերային թափառաշրջիկներ» շարքի առաջին 3 գրքի էկրանավորման իրավունքը գնել է  Csquared Pictures անկախ կինոընկերությունը, սակայն նկարահանումները դեռ սկսված չեն ։
Լին Ֆլևելինգը նշում է, որ իր ստեղծագործական աշխատանքների վրա ազդեցություն են թողել Ռեյ Բրեդբերիի, Ուիլյամ Ֆոլքների, Թոմաս Սթեռնս Էլիոթի, Հոմերոսի, Սթիվեն Քինգի, Օուտուս Ջոյս Քերոլի, Վիլյամ Շեքսպիրի, Էռնեստ Հեմինգուեյի, Մերի Ռենոյի, Էնն Ռայսի, Արթուր Կոնան Դոյլի աշխատանքները։ Գրողը նաև հիանում է Այզեկ Ազիմովի, Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի, Թոնի Մորիսոնի, Շերլի Ջեքսոնի, Ուայտ Էլվին Բուրկսի, Ջեյմս Մեթյու Բարրիի, Մայքլ Մուրկոկի աշխատանքներով ։
Իր աշխատանքներում գրողը շատ հաճախ է անդրադառնում այն հարցերին, որոնք կապված են գենդերների և ԼԳԲՏ-ների հետ։ Ֆանտաստիկ ժանրի գրքերում ԼԳՏԲ ներկայացուցիչների բացակայությունը կամ քիչ լինելուն ի պատասխան Լինն իր Գիշերային թափառաշրջիկներ գրքում ստեղծել է երկու բիսեքսուալ կերպարներ ։ Թամիրյան տրիադա-ի հերոսը ծանր է տանում սեռի և գենդերային փոփոխությունները։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆանտաստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ բլոգերներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կին վիպասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի պատմվածքագիրներ
Կաստիլիոնե դի Գարֆանյանա
Կաստիլիոնե դի Գարֆանյանա (Castiglione di Garfagnana), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Լուկայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1877 մարդ (ըստ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 39 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 49 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 55033։ Հեռախոսային կոդ՝ 0583։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գերմիլուչայ
Գերմիլուչայ, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Սև ծովի ավազանում, Գայլ գետի համակարգում։ Հոսում է Սեբաստիայի նահանգի Շապին Գարահիսարի շրջանով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սև ծովի ավազանի գետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի գետեր
Դեյվիդ Թենանտ
Դեյվիդ Ջոն Թենանտ (David Tennant, իրական անունն է Դեյվիդ Ջոն Մակդոնալդ (David John McDonald), ), շոտլանդացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Հարրի Փոթերը և Կրակի գավաթը» ֆիլմում Բարթի Քրաուչ կրտսերի դերով։
Կենսագրություն
Դևիդը ծնվել է 1971 թվականի ապրիլի 18-ին Շոտլանդիայի Բաթգեյթ քաղաքում (Արևմտյան Լոթիան, Շոտլանդիա)։ Մեծացել է Ռալստոնում, որտեղ նրա հայրը եղել է տեսական եկեղեցու քահանան։ Մեծացել է եղբոր՝ Բլերի հետ, որը իրենից մեծ է 6 տարով և քրոջ՝ Կարենի հետ, որը մեծ է 8 տարով։
Կարիերա
Դեյվիդի կարիերան սկսվել է 1994 թվականից, սակայն հայտնիություն չի բերել նրան, Միկի Կաուրիսմյակի «Լոս Անջելեսը առանց քարտի» (1998) ֆիլմից առաջ, որտեղ նա խաղացել է համեստ և միամիտ շոտլանդացի երիտասարդի, որը ժամանել է Լոս Անջելես։ 2004 թվականից սկսել է նկարահանվել BBC-ի հեռուստաֆիլմերում և սերիալներում։ «Բլեքփուլ» երաժշտական սերիալի հաջողությունից հետո (Թենանտը խաղացել է ոստիկանության տեսուչի դեր, որը հետաքննում է սպանությունը կազինոյում) Դևիդը նկարահանվել է «Կասանովա» հեռուստաֆիլմում, որտեղ խաղացել է գլխավոր դերը։
2005 թվականին Թենանտը «Դոկտոր Ով» սերիալում ստացել է տասներորդ դոկտոր դառնալու առաջարկ։ Ամենանշանավոր դերը, որը նա ստացել է դա Բարթի Քրաուչ կրտսերի դերն է «Հարրի Փոթերը և Կրակի գավաթը» ֆիլմում։
Անձնական կյանք
2005-2007 թվականներին հանդիպել է դերասանուհի Սոֆյա Մայլսի հետ, որի հետ նկարահանվել է «Ֆոյլի պատերազմը» և «Դոկտոր Ով» սերիալներում։ 2008 թվականին սկսել է հանդիպել Ջորջ Մոֆեթի հետ, երբ ծանոթացել են «Դոկտոր Ով» սերիալի նկարահանումներին։ Զույգը ունի 5 երեխա  ։
2019 թվականի մայիսին զույգը հայտարարել է, որ սպասում է հինգերորդ երեխային։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ջորջիան իր ինստագրամյան էջում պաշտոնապես հայտարարել է հինգերորդ երեխայի ծննդյան մասին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շոտլանդացի դերասաններ Կատեգորիա:Շոտլանդացի սոցիալիստներ Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասաններ Կատեգորիա:Բրիտանացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ
Պատանի գայլը (առաջին եթերաշրջան)
Պատանի գայլը սերիալի առաջին եթերաշրջան, ամերիկյան միստիկ-դրամա, որը մշակվել է Ջեֆֆ Դևիսի կողմից, և որը հիմնված է 1985 թվականին նկարահանված նույնանուն ֆիլմի վրա։ Եթերաշրջանի պրեմիերան տեղի է ունեցել MTV ցանցում 2011 թվականի հունիսի 5-ին և ավարտվել է 2011 թվականի օգոստոսի 15-ին։ Եթերաշրջանը բաղկացած է 12 սերիաներից ։
Սյուժե
Սքոթթ ՄաքՔոլը միջին վիճակագրական անչափահաս է, որը տառապում է ասթմայով և Բեյքոն Հիլլսում ապրում է իր միայնակ մոր հետ միասին։ Մի գիշեր նա և նրա լավագույն ընկերը՝ Սթայլզ Սթիլինսկին՝ տեղական շերիֆի որդին, իմանում են, որ ոստիկանությունը կիսատ դիակ է հայտնաբերել անտառում։ Երկու ընկերները փորձում են գտնել դիակի մյուս կեսը, սակայն Սքոթթը հարձակման է ենթարկվում մարդագայլի կողմից, որը կծում է նրան ։ Շուտով նրա մոտ սկսում են զարգանալ մարդագայլերին բնորոշ գերբնական ունակություններ, ինչպիսիք են արագ վազքը և ուժեղ զգայարանները, որոնք նրան թույլ են տալիս դառնալ Բեյքոն Հիլլսի ավագ դպրոցի լաքրոսի թիմի ավագ։ Նա հարգանք է ձեռք բերում Լիդիա Մարթինի մոտ, իսկ վերջինիս սիրած տղան՝ Ջեքսոն Ուիթմորին, որը նաև Սքոթթի խաղընկերն էր, սկսում է նախանձել նրան։ Սքոթթը սիրային հարաբերությունների մեջ է մտնում նաև դպրոց նոր եկած մի աղջկա՝ Էլլիսոն Արջենթի հետ, սակայն պարզվում է, որ նրա հայրը՝ Քրիս Արջենթը, մարդագայլերի որսորդ է։
Սքոթթը և Սթայլզը հանդիպում են բետա մարդագայլ Դերեք Հեյլին, որի ընտանիքը մահացել էր անհասկանալի հրդեհի ժամանակ, որը տեղի էր ունեցել նրանց տանը 6 տարի առաջ։ Նրանք հայտնաբերում են անհետացած դիակի երկրորդ կեսը և պարզում, որ դա Դերեքի քույրը՝ Լաուրա Հեյլն է։ Սքոթթն իմանում է, որ ալֆան՝ գայլերի մեջ ամենաուժեղը, սպանություններ է կատարում, և որ հենց նա է կծել իրեն՝ Սքոթթին։ Հասկանալով իր նոր կյանքի հետևանքները և վտանգավորությունը՝ Սքոթթը ստիպած է լինում պաշտպանել իր հասակակիցներին և սիրելիներին՝ այդ թվում նաև Էլիսոնին, որը չգիտեր իր ընտանիքի՝ մարդագայլերի որսորդ լինելու մասին։
Քրիս Արջենթը պարզում է, որ Սքոթթը մարդագայլ է, սակայն հասկանում է, որ նա անմեղ է։ Փիթերը կծում է Լիդիային, որը դառնում է կատատոնիկ, իսկ հետո պարզվում է, որ նա կծոցից իմունիտետ լինում։ Էլիսոնը պարզում է, որ Սքոթթը մարդագայլ է, սակայն դա չի ազդում նրա և Սքոթթի սիրային հարաբերությունների վրա։ Սքոթթը պարզում է, որ Փիթերը սպանել է իր քրոջ աղջկան՝ Լաուրային, որպեսզի դառնա մարդագայլ։ Էլիսոնը տեսնում է, որ Քեյթը դաժան և անգութ է։ Ի վերջո Փիթերը վրեժ է լուծում Քեյթից և սպանում է նրան, քանի որ հենց նա էր հրդեհել իր ընտանիքին և սպանել բոլորին։ Այնուամենայնիվ, Դերեքը սպանում է Փիթերին և դառնում ալֆա։ Ի վերջո Ջեքսոնը պահանջում է կծել իրեն, ինչն էլ անում է Դերեքը։
Եթերաշրջանի ընթացքում երևում են նաև Ադրիան Հարիսսը, մարզիչ Բոբբի Ֆինստոկը, Դեննի Մահիլանին, Դեննի Մահիլանին, Մելլիսա ՄաքՔոլը և Վիկտորիս Արջենթը։
Երկրորդային
• Լինդեն Էշբի որպես Շերիֆ Սթիլինսկի
• Ջեյ Ար Բորն որպես Քրիս Արջենթ
• Ջիլլ Վագներ որպես Քեյթ Արջենթ
• Մելիսա Փոնզիո որպես Մելլիսա ՄաքՔոլ
• Կիաու Կաուանուի որպես Դեննի Մահիլանի
• Օրնի Ադամս որպես Բոբբի Ֆինստոկ
• Սեթ Գիլլիամ որպես բժիշկ Ալան Դիթոն
• Իեն Բոհեն որպես Փիթեր Հեյլ
• Էդդի Մեյս որպես Վիկտորիս Արջենթ
• Ադամ Ֆրիսթոու որպես միստեր Հարրիս
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2011 հեռուստասերիալի եթերաշրջաններ Կատեգորիա:Պատանի գայլը
Գյոզլի Գյադիկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով
Շվարցշիլդի չափականություն
Շվարցշիլդի չափականություն, Շվարցշիլդի լուծում, Շվարցշիլդի վակուում, հարաբերականության ընդհանուր տեսության Այնշտայնի դաշտի հավասարումների լուծումներից։ Նկարագրում է սֆերիկ զանգվածի դրսի գրավիտացիոն դաշտը, պայմանով, որ մարմնի էլեկտրական լիցքը, անկյունային մոմենտը և տիեզերական կոսմոլոգիական հաստատունը զրո են։ Այս լուծումը օգտակար մոտարկում է՝ նկարագրելու համար դանդաղ պտտվող աստղագիտական մարմինները, ինչպիսին են շատ աստղեր և մոլորակներ, ներառյալ Երկիրը և Արեգակը։ Լուծումը կոչվել է Կառլ Շվարցշիլդի անունով, ով այն առաջին անգամ հրապարակել է 1916 թվականին։
Ըստ Բիրկհոֆի թեորեմի, Շվարցշիլդի չափականությունը Այնշտայնի դաշտի հավասարումների ամենաընդհանուր գնդաձև սիմետրիկ, վակուումային լուծումն է։ Շվարցշիլդի սև խոռոչը կամ ստատիկ սև խոռոչը այնպիսի սև խոռոչ է, որը չունի լիցք կամ անկյունային մոմենտ։ Շվարցշիլդի սև խոռոչը նկարագրվում է Շվարցշիլդի չափականությամբ, և զանգվածից բացի, ուրիշ ոչնչով չի կարող զանազանվել մեկ այլ Շվարցշիլդի սև խոռոչից։
Շվարցշիլդի սև խոռոչը բնութագրվում է շրջապատող գնդաձև մակերևույթով, որը կոչվում է իրադարձությունների հորիզոն։ Այն նկարագվում է Շվարցշիլդի շառավղով, որը հաճախ կոչվում է սև խոռոչի շառավիղ։ Ցանկացած չպտտվող և չլիցքավորված զանգված, որը փոքր է Շվարցշիլդի շառավղից, ձևավորում է սև խոռոչ։ Այնշտայնի դաշտի հավասարումների լուծումը ճիշտ է ցանկացած M զանգվածի համար, այնպես որ գործնականում (համաձայն հարաբերականության ընդհանուր տեսության) ցանկացած զանգվածով Շվարցշիլդի սև խոռոչ կարող է գոյություն ունենալ, եթե պայմանները բավարարում են նրա ձևավորումը թույլ տալու համար։
Շվարցշիլդի չափականություն
Շվարցշիլդի կոորդինատներով, Շվարցշիլդի չափականության երկարության տարրը ունի տեսքը, որտեղ
Այս լուծման անալոգը Նյուտոնի ձգողության դասական տեսությունում համապատասխանում է կետային մասնիկի շուրջը եղած գրավիտացիոն դաշտին ։
Գործնականում rs/r հարաբերությունը գրեթե միշտ շատ փոքր է։ Օրինակ, Երկրի rs Շվարցշիլդի շառավիղը մոտ 8,9 մմ է, մինչդեռ Արեգակինը, որը 3,3×105 անգամ ավելի ծանր է, մոտ՝ 3,0 կմ։ Նույնիսկ Երկրի մակերևույթի վրա նյուտոնյան գրավիտացիայի ուղղումները միլիարդերորդ մասն են կազմում։ Հարաբերությունը մեծ է դառնում սև խոռոչի մոտ և այլ գերխիտ մարմինների մոտ, ինչպես նեյտրոնային աստղերը։
Պատմություն
Շվարցշիլդի լուծումը կոչվել է Կառլ Շվարցշիլդի անունով, ով ճշգրիտ լուծումը գտավ 1915 թվականին և հրատարակեց 1916-ին ՝ Այնշտայնի հարաբերականության ընդհանուր տեսության հրապարակումից մոտ մեկ ամից անց։ Այն Այնշտայնի դաշտի հավասարումների առաջին ճշգրիտ լուծումն էր, որը տարբերվում էր հարթ տարածության տրիվիալ լուծումից։ Հոդվածի հրապարակումից կարճ անցած Շվարցշիլդը մահացավ Առաջին համաշխարհային պատերազմում գերմանական բանակում ծառայելիս ստացած հիվանդության արդյունքում ։
1916 թվականին Յոհանես Դրոստը Շվարցշիլդից անկախ ստացավ նույն լուծումը ՝ կիրառելով ավելի պարզ և ուղղակի արտածում ։
Հարաբերականության ընդհանուր տեսության վաղ տարիներին Շվարցշիլդի և Այնշտայնի դաշտի հավասարումների մյուս լուծումներից բխող սինգուլյարությունների հետ կապված մեծ շփոթություն կար։ Իր սկզբնական հոդվածում Շվարցշիլդը իր կոորդինական համակարգի սկզբում դրել էր այն, ինչ մենք հիմա անվանում ենք իրադարձությունների հորիզոն ։ Այս հոդվածում նա նաև ներկայացնում է այսպես կոչված Շվորցշիլդի շառավղային կոորդինատները (վերը բերված հավասարման r-ը)՝ որպես օժանդակ փոփոխական։ Այս հավասարումներում Շվարցշիլդը կիրառում է այլ շառավղային կոորդինատ, որը զրո է Շվարցշիլդի շառավղում։
Սինգուլյարության կառուցվածքի ավելի բարդ վերլուծություն է տալիս Դեյվիդ Հիլբերտը հաջորդ տարի՝ սինգուլյարությունները նույնացնելով և՛ r = 0 և՛ r = rs։ Չնայած ընդհանուր համաձայնություն կար, որ սինգուլյարությունը r = 0-ում 'իսկական' ֆիզիկական սինգուլյարություն է, սինգուլյարության բնույթը r = rs-ում պարզ չէ ։
1921 թվականին Պոլ Պանլևեն, իսկ 1922-ին՝ Ալվար Գուլստրանդը միմյանցից անկախ ստացան Այնշտայնի հավասարումների մետրիկ, սֆերիկ սիմետրիկ լուծում, որն այժմ մենք գիտենք որպես Շվարցշիլդի մետրիկայի կոորդինատային ձևափոխություն՝ Գուլստրանդ-Պանլևեի կոորդինատներ, որոնցում սինգուլյարություն չկա r = rs դեպքում։ Սակայն նրանք չընդունեցին, որ իրենց լուծումները պարզապես կոորդինատային ձևափոխություններ են, և փաստորեն այն կիրառեցին փաստարկելու համար, որ Այնշտայնի տեսությունը սխալ է։ 1924 թվականին Արթուր Էդինգտոնը ստացավ առաջին կոորդինատային ձևափոխությունը (Էդինգտոն-Ֆինկելշտայնի կոորդինատներ), որոնք ցույց են տալիս, որ r = rs-ի սինգուլյարությունը կոորդինատային արտեֆակտ է։ Սակայն նա կարծես անտեղյակ էր իր հայտնագործության կարևորությանը։ 1932 թվականին Ջորջ Լեմետրը մեկ այլ կոորդինատային ձևափոխություն տվեց (Լեմետրի կոորդինատներ) միևնույն էֆեկտին, և առաջինն էր, որը գիտակցեց, որ սա նշանակում է, որ սինգուլյարությունը r = rs-ում ֆիզիկական սինգուլյարություն չէ։ 1939 թվականին Հովարդ Ռոբերտսոնը ցույց տվեց, Սվարցշիլդի մետրիկայում ազատ անկում կատարող դիտորդը r = rs sսինգուլյարությունը կհատի վերջավոր սեփական ժամանակահատվածում, նույնիսկ եթե t կոորդինատային ժամանակի անդամով այն անվերջ երկար կտևի ։
1950 թվականին Ջոն Սինը (John Synge) Հոդված հրապարակեց, որում ցույց է տալիս Շվարցշիլդի շառավղի առավելագույն անալիտիկ ընդարձակումը՝ նորից ցույց տալով, որ սինգուլյարությունը r = rs-ում կոորդինատային արտեֆակտ է, և որ այն ներկայացնում է երկու հորիզոններ։ Ավելի ուշ համանման արդյունք ստացավ Ջորջ Սեկերեսը և նրանից անկախ՝ Մարտին Կրուսկալը ։ Նոր կոորդինատներն այժմ հայտնի են Կրուսկել-Սեկերեսի կոորդինատներ անունով։ Դրանք շատ ավելի պարզ են, քան Սինի կոորդինատները, սակայն երկուսի կոորդտնատական ցանցերն էլ տարածվում են ամբողջ տարածաժամանակի վրա։ Սակայն Լեմետրի և Սինի եզրակացությունները մնացին չնկատված, հավանաբար ամսագրերի անկարևորության պատճառով, որտեղ հրատարակվել էին նրանց հոդվածները, և այս ասպարեզի բոլոր նշանակալի դեմքերը, ներառյալ Այնշտայնը, կարծում էին, որ սինգուլյարությունը Շվարցշիլդի շառավղում ֆիզիկական է ։
Առաջընթաց տեղի ունեցավ միայն 1960-ականներին, երբ դիֆերենցիալ երկրաչափության ավելի ճշգրիտ գործիքներ ի հայտ եկան հարաբերականության ընդհանուր տեսության դաշտում։ Դրա շնորհիվ ավելի ճշգրիտ սահմանումներ տրվեցին, թե ինչ է նշանակում լորենցյան բազմաձևության սինգուլյարությունը։ Սրա հետևանքով Շվարցշիլդի չափականության r = rs սինգուլյարությունը սահմանվեց որպես իրադարձությունների հորիզոն (տարածաժամանակի հիպերմակերևույթ, որը հնարավոր է հատել միայն մի ուղղությամբ) ։
Սինգուլյարությունները և սև խոռոչները
Շվարցշիլդի լուծումները սինգուլյարություններ ունեն r = 0-ում և r = rs-ում․ չափականության որոշ բաղադրիչներ այս շառավիղներում խզվում են։ Քանի որ Շվարցշիլդի չափականությունը պետք է ճիշտ լինի միայն գրավիտացիոն մարմնի R շառավղից մեծ շառավիղների համար, քանի դեռ R > rs, խնդիր չկա։ Սովորական աստղերը և մոլորակները միշտ բավարարում են այս պայմանին։ Օրինակ՝ Արեգակի շառավիղը մոտավորապես 700,000 կմ է, մինչդեռ նրա Շվարցշիլդի շառավիղը ընդամենը 3 կմ է։
r = rs-ի սինգուլյարությունը Շվարցշիլդի կոորդինատները բաժանում է երկու առանձին հատվածների։ 'r > rs-ով Շվարցշիլդի արտաքին լուծումը առնչվում է աստղերի և մոլորակների գրավիտացիոն դաշտերին։ 0 < r < rs-ով Շվարցշիլդի ներքին լուծումը, որը սինգուլյարություն ունի r = 0-ում, ամբողջովին առանձին է արտաքին հատվածից r = rs-ում իր սինգուլյարությամբ։ Այսպիսով Շվարցշիլդի կոորդինատները ֆիզիկապես չեն կապում երկու հատվածները, որոնք երևում են առանձին լուծումներում։ r = rs-ի սինգուլյարությունը, սակայն, պատրանք է․ դա կոորդինատային սինգուլյարություն կոչվածի նմուշ է։ Ինչպես կարելի է եզրակացնել անունից, սինգուլյարությունը առաջանում է կոորդինատների կամ կոորդինատային պայմանների վատ ընտրությունից։ Այլ կոորդինատական համակարգի անցնելու դեպքում (օրինակ՝ Լեմետրի կոորդինատներ, Եդինգտոն-Ֆինկելշտայնի կոորդինատներ, Կրուսկալ-Սեկերեսի կոորդինատներ, Նովիկովի կոորդինատներ կամ Գալստրանդ-Պանևեի կոորդինատներ) չափականությունը կանոնավոր է դառնում r = rs-ում և կարող է ընդարձակել արտաքին հատվածները rs-ից փոքր r-երի համար։ Կիրառելով տարբեր կոորդինատային ձևափոխություններ՝ կարող ենք ընդարձակված արդաքին հատվածը կապել ներքինին ։
Սակայն r = 0 դեպքը տարբեր է։ Եթե պահանջենք, որ լուծումը պետք է ճիշտ լինի բոլոր r-երի համար, կարող ենք հանգել իսկական ֆիզիկական կամ գրավիտացիոն սինգուլյարության։ Տեսնելու համար, որ սա իսկական սինգուլյարություն է, պետք է նայենք կոորդինատների ընտրությունից չկախված մենծություններին։ Այդպիսի մի կարևոր մեծություն է Կրեցմանի ինվարիանտը, որը տրվում է
Շվարցշիլիդի լուծումը, որը ճիշտ է բոլոր r > 0-երի համար, կոչվում է Շվարցշիլդի սև խոռոչ։ Դա Այնշտայնի դաշտի հավասարումների կատարելապես ճիշտ լուծում է, չնայած տարօրինակ հատկություններ ունի։ r < rs դեպքում Շվարցշիլդի r շառավղային կոորդինատը դառնում է ժամանականման, իսկ t ժամանակային կոորդինատը՝ տարածանման։ Հաստատուն r-ի կորը այլևս չի կարող մասնիկի կամ դիտորդի համաշխարհային գիծ լինել, նույնիսկ եթե փորձենք ուժով պահել դրանց այնտեղ․ սա տեղի է ունենում, քանի որ տարածաժամանակը այնպես է կորանում, վերածվում է սինգուլյարության։ r = rs մակերևույթը ներկայացնում է սև խոռոչի իրադարձությունների հորիզոնը։ Դա այն կետն է, որից սկսած լույսը չի կարող դուրս գալ գրավիտացիոն դաշտից։ Շվարցշիլդի շառավղից փոքր կամ հավասար R շառավղով ցանկացած ֆիզիկական մարմին կենթարկվի գրավիտացիոն կոլապսի և կդառնա սև խոռոչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սև խոռոչներ Կատեգորիա:Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
Անդերս Յոնաս Անգստրեմ
Անդերս Յոնաս Անգստրեմ (Anders Jonas Ångström, ), շվեդ ֆիզիկոս։
Հիմնական աշխատանքները նվիրված են սպեկտրոսկոպիային։ Կազմել է նորմալ արեգակնային լույսի սպեկտրային գծերի առաջին մանրամասն ատլասը (1868)՝ մեծ ճշգրտությամբ չափելով ալիքների երկարությունը։ Նրա անունով է կոչվում երկարության անգստրեմ միավորը։
Անգստրեմը մահացել է 1874 թվականի հունիսի 21-ին Ուփսալայում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Շվեդ ֆիզիկոսներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Շվեդ աստղագետներ
Վլադ Մունտեանու
Վլադ Մունտեանու (Vlad Munteanu, ), ռումինացի նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, որը խաղում էր կիսապաշտպանի դիրքում ։
Ակումբային կարիերա
Մունտեանուն հայտնի է դարձել իր հայրենի քաղաքի՝ Բակեուի ֆուտբոլային ակումբի միջոցով, որից հետո տեղափոխվել է «Դինամո Բուխարեստ» և այնտեղ անցկացրել վեց տարի՝ հանդես գալով ավելի քան 90 հանդիպումներում։ Կարճ ժամանակ հանդես է եկել նաև «Poiana Câmpina» և «FC Progresul București» թիմերի կազմում։ 2006 թվականին պայմանագիր է ստորագրել գերմանական Բունդեսլիգայի անդամ Կոտբուս քաղաքի «FC Energie Cottbus» թիմի հետ։ 2007 թվականի ամռանը Սերգիու Ռադուի հետ տեղափոխվել են «Վոլֆսբուրգ» ֆուտբոլային ակումբը։ Հաջորդ երեք տարիների ընթացքում չի կարողացել կայանալ այդ թիմում և վարձակալվել է ֆրանսիական «Օսեր», գերմանական «Արմինիա» և «Ֆրանկֆուրտ» ֆուտբոլային ակումբների կողմից։ 2011 թվականի հունվարին նա ավարտել է իր պայմանագիրը «Վոլֆսբուրգի» հետ և վեց ամսվա պայմանագիր կնքել իր հին ակումբի՝ «Դինամո Բուխարեստի» հետ։
Միջազգային կարիերա
Մասնակցել է մեկ միջազգային խաղի՝ 2002 թվականին Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղին։
Ակումբային
«Դինամո Բուխարեստ»
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռումինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ
Տուբուլին
Տուբուլինը լուծույթում ունակ է միացնել ԳԵՖ-ի մոլեկուլ։ Միկրոխողովակների աճը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ իրար են միանում տուբուլինի դիմերները, որոնց մեջ երկու ենթամիավորները միացած եմ ԳԵՖ-ի մոլեկուլների հետ։ Միկրոխողովակների պատերի վրա տեղի է ունենում β-ենթամիավորին միացած ԳԵՖ-ի հիդրոլիզ մինչև ԳԿՖ (α-ենթամիավորին միացած ԳԵՖ-ը կայուն է)։ ԳԿՖ-ին միացած տարաձևությունը ավելի հեշտությամբ է առանձնանում միկրոխողովակներից, որը վկայում է միկրոխողովակների դինամիկ անկայունության մասին՝ որոշակի պայմաններում նրանք կարող են գրեթե ամբողջությամբ քայքայվել։
Երկար ժամանակ ենթադրվում էր, որ տուբուլինը առկա է միայն կորիզավորների բջիջներում։ Սակայն ոչ վաղ անցյալում նախակորիզավորների մոտ հայտնաբերվել է բջջի բաժանմանը մասնակցող FtsZ սպիտակուցը, որը տուբուլինի նման կառուցվածք ունի և կարող է վերջինիս էվոլյուցիոն «նախնին» լինել   ։
δ- և ε-տուբուլինները հայտնաբերվել են ցենտրիոլների մեջ և ամենայն հավանականությամբ մասնակցում են բաժանման իլիկի ձևավորմանը։
β-տուբուլինի մոլեկուլային զանգվածը կազմում է մոտ 55 կԴա, երկարությունը՝ 8 նմ։
Տուբուլինը հանդիսանում է հակաուռուցքային դեղամիջոցների համար որպես թիրախ։ Կոլխիցինը միանալով տուբուլինի հետ՝ խանգարում է միկրոխողովակների առաջացման գործընթացը։ Նրա այս հատկությունը օգտագործվում է արհեստական պոլիպլոիդների ստացման և հոդատապի բուժման համար (կոլխիցինը նվազեցնում է նեյտրոֆիլների շարժունակությունը և դրանով թուլացնում է բորբոքային գործընթացը)։
Հանցանք
Հանցանք (քրեական հանցագործություն ), իրավախախտումը (հանրորեն վտանգավոր արարք), որի կատարումն առաջացնում է անձի նկատմամբ քրեական պատասխանատվության միջոցների կիրառում։ Հանցանքները կարող են առանձնացվել իրավախախտումների ընդհանուր զանգվածից՝ ըստ ֆորմալ հատկանիշի (դրանց համար քրեական պատիժ սահմանելը, քրեական օրենսդրությամբ արգելելը), ինչպես նաև նյութական հատկանիշով (հասարակության համար դրանց վտանգի բարձր աստիճանը, դրանց կողմից պատճառվող իրավակարգի խախտումները)։
Ըստ Ն. Ս. Տագանցևի հանցագործությունն ընդհանուր առմամբ, իրենից ներկայացնում է մարդու դելինքվենտ (հանցավոր) վարքագծի ձև։        Ինչպես ցույց է տալիս բուն «հանցանք» անվանումը... նման արարքը պետք է իր մեջ ներառի անցում, հանցանքի ինչ-որ սահմանաչափի համար, ինչ-որ բանի շեղում կամ ոչնչացում :Ժամանակակից քրեական օրենսդրությունները պարունակում են կամ զուտ ֆորմալ («հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք՝ պատժի սպառնալիքով»), կամ հանցանքի ֆորմալ-նյութական սահմանում, ներառյալ դրանում նաև հասարակական վտանգի նշան։ Բացի այդ, այն երկրներում, որտեղ օգտագործում են սուբյեկտիվ հանցագրում դնելու սկզբունքը (օրինակ՝ Ռուսաստանում), այդ հասկացության մեջ ավելանում է նաև մեղավորության հանգամանքը։
Հանցագործության հայեցակարգի էվոլուցիա
Հին աշխարհի և Միջին դարերի օրենսդրությանը «հանցանք» ընդհանուր հասկացությունն անհայտ էր, այն հայտնվեց միայն ժամանակակից պատմության օրենսդրության մեջ ։ Միջնադարյան իրավունքի ռուսալեզու աղբյուրներում օգտագործվում էին այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են՝ «վիրավորանք»-ը (Ռուսկայա Պրավդա), «դժբախտ գործը» (1550 թվականի Դատաստանագիրք), «չար գործը» (1649 թվականի տաճարի տեղադրումը), սակայն դրանք չեն կրել ընդհանուր հասկացության բնույթ։
Սակայն արդեն 1791 և 1810 թվականների ֆրանսիական քրեական օրենսգրքերից կարելի էր առանձնացնել առանձին հատկանիշեր, որոնք բնորոշ են հանցավոր արարքների համար. հանցանք է ճանաչվել քրեական օրենսգրքով արգելված արարքը՝ պատժի սպառնալիքով, համաձայն «nullum crimen sine lege» սկզբունքի (առանց օրենքի հանցագործություն չկա) ։ Այս տերմիններն այս կամ այն հատկանիշերով հետագայում արդեն տեղ են գտել բոլոր եվրոպական քրեական օրենսգրքերում։
Դա հանցանքի ֆորմալ սահմանումն էր, որը որպես արարքի հանցավորությունը որոշող հիմնական հանգամանք մատնանշում էր քրեաիրավական արգելքի առկայությունը։ Նման ձևական սահմանումը չի բացահայտել հանցավոր արարքի սոցիալական էությունը, չի պատասխանել այն հարցին, թե ինչո՞ւ է այդ արարքը հանցավոր ճանաչվել և որպես այդպիսին ընդգրկվել քրեական օրենսգրքում։ 20-րդ դարում սահմանմանը նման մոտեցում է ցուցաբերվել դոկտրինալ քննադատության գիտնականները, նրանք առաջարկել են հանցանքի նյութական սահմանումը։
Հանցագործության նյութական սահմանումը տարբերվում է ֆորմալից նրանով, որ դրանում ներառվում է հասարակական վտանգի նշան, որը հասկացվում է որպես հասարակությանը վնաս հասցնելու արարքի (օբյեկտիվ) հնարավորություն։ Առաջին նորմատիվ իրավական ակտը, որը նախադրյալներ էր ստեղծում հանցագործության նյութական սահմանման համար, եղել է 1789 թվականին՝ մարդու և քաղաքացու իրավունքների հռչակագիրը, որն ընդունվել է Ֆրանսիայում։ Դրա 5-րդ հոդվածում ասվում էր, որ օրենքն իրավունք ունի արգելելու միայն այն գործողությունները, որոնք վնասակար են հասարակության համար։ Ավելի ուշ նմանատիպ, թեև ավելի կոնկրետացված սահմանումները տրվել են բազմաթիվ գիտնականների կողմից, օրինակ՝ 19-րդ դարի կեսերին «Անգլիայի օրենքների նոր մեկնաբանություններում» տրվել է այնպիսի սահմանում, որն արժանացել է նաև Վիլյամ Բլեքսթոնի հավանությանը՝
Հանցանք է համարվում մասնավոր կամ հանրային իրավունքի ցանկացած խախտում, որը դիտարկվում է վնասակար ուղղվածության տեսանկյունից (անգլ. ՝ evil tendency) հասարակության դեմ նման խախտում և համարվում է պատժելի։ -
Ռ. Իերինգը հանցագործություն էր անվանել «օրենսդրությամբ ամրագրված վնասակար ոտնձգությունը հասարակության կենսապայմանների վրա» ։ Ն. Դ. Սերգեևսկին նշել է, որ «հանցավոր արարքն իր բովանդակությամբ արարք է, որը վնաս է հասցնում հասարակությանը կամ անհատներին կամ էլ իր մեջ վտանգ է պարունակում ։
Քրեական օրենսդրության մեջ հանցագործության նյութական հատկանիշներն առաջին անգամ մարմնավորում են գտել Անզելմ Ֆեյերբախի կողմից կազմված Բավարիայի Թագավորության քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ, որը պարունակում էր հանցագործության այսպիսի սահմանում՝ «օրենքի բոլոր կանխամտածված խախտումները, որոնք իրենց հատկությունների և չարակամության չափի պատճառով գտնվում են պատժի սպառնալիքի տակ, կոչվում են հանցանքներ» ։
Սակայն շատ երկրների քրեական օրենսգրքերի մեծ մասում հանցանքի նյութական կառուցվածքը, որպես կանոն ուղղակի ամրագրում չի գտնում, այլ օգտագործվում է ֆորմալ սահմանում, որը սովորաբար տեղ է գտնում այն բաժնում, որտեղ պարունակվում են օրենքում օգտագործվող տերմինների սահմանումները ։ Հանցանքի սահմանման նյութական կառուցվածքը պետք է տարբերվի կեղծ նյութականից, որտեղ հասարակությանն ուղղված վտանգը բնութագրվում է հարաբերությունների չափազանց հստակ շրջանակին վնաս հասցնելու միջոցով։ «Հանցանքը քրեորեն պատժելի սուտն է», «հանցանքը միջին բարոյականության նկատմամբ ոտնձգությունն է», «հանցանքը արարք է, որը հակասում է սահմանված կարգին» այս սահմանումները հասարակության շահերը հաշվի առնելու տեսանելիություն են ստեղծում արարքների քրեականացման հարցը լուծելիս, սակայն գործնականում, հաշվի առնելով շահերի շրջանակի լղոզվածությունը, որոնք կարող են վտանգվել, հանգում է ֆորմալ քրեականացման ։
«Հանցանք» հասկացության սահմանման նոր մոտեցումների մշակումը շարունակվում է նաև ներկայումս։ Որոշ հեղինակների կողմից առաջարկվում է եզրակացնել, որ հանցանքի էությունը ոչ թե անձի կողմից կատարվող արարքն է, այլ դրա կատարման ժամանակ ծագող հասարակական նշանակալի հարաբերությունները ։
Հանցավոր արարք
Հանցանքն արարք է։ Քրեական իրավունքի արարքը ընկալվում է որպես մարդու վարքագծի ակտ, որը կարող է արտահայտված լինել ինչպես ակտիվ (գործողություն), այնպես էլ պասիվ ձևով (անգործություն), որը կարող է առաջացնել տարբեր տեսակի վնասակար, հասարակության համար վտանգավոր հետևանքներ՝ անձի ֆիզիկական, բարոյական և նյութական վնաս, տնտեսական ինստիտուտների բնականոն գործունեության խախտում, շրջակա միջավայրին վնաս և այլն ։
Հրամանագիրը, որ հանցանքն արարք է, բավականին մեծ նշանակություն ունի։ Առաջին հերթին դրա հետևանքով հանցանք կարող է ճանաչվել միայն մարդու վարքագծի ակտը, այլ ոչ թե նրա մտքերն ու համոզմունքները ։ Այս դրույթը հասնում է դեռ հռոմեական իրավունքի սահմանմանը՝ Դիգեստուս Հուստինիանոս Մեծն ասում էր, որ ոչ ոք չպետք է պատժվի մտքի (մտածածի) համար (cogitationis poenam nemo patitur): Արարքը պետք է համապատասխանի արտացոլման հատկանիշին, այսինքն՝ հասանելի լինի մարդկային ճանաչողության համար, պետք է ունենա իր օբյեկտիվ (սուբյեկտից) նկարագրությունը կազմելու հնարավորություն ։
Չի կարող հանցագործություն ճանաչվել նաև մարդու ֆիզիկական կամ հոգեկան վիճակը, անձի սոցիալական կարգավիճակը և այլ հատկություններն ինչպես ներքին (բնավորություն, սովորույթներ), այնպես էլ արտաքին (ռասա, ազգություն) բնույթի, քրեական հետապնդման միջոցների կիրառումը անձի «վտանգավոր վիճակի» մասին պատկերացումների հիման վրա ժամանակակից քրեական իրավունքում անթույլատրելի է համարվում ։ Բացի այդ, քանի որ արարքը վարքագիծ է, հանցավոր կարող են ճանաչվել միայն այնպիսի գործողություններ կամ անգործություններ, որոնք վարքագիծ են ձևավորում այն իմաստով, որը այս հասկացության մեջ հոգեբանական հասկացություն է մտցնում։ Վարքագիծը բնութագրվում է մոտիվացիայի նշաններով (արարքի պատճառած հուշումների առկայությամբ) և նպատակասլացությամբ, որն արտահայտվում է մարդու կողմից իր արարքների հնարավոր արդյունքների գիտակցմամբ, եթե այդ հատկանիշներից գոնե մեկը բացակայում է, ապա չկա վարքագիծ և հետևաբար՝ չի կարող լինել հանցագործություն։
Քաս (ֆիլմ)
Քաս (Cas), նիդերլանդական գեյ ռոմանտիկ դրամա։ Նկարահանվել է 2016 թվականին, ցուցադրվել՝ 2017 թվականին։ Պրոդյուսերը Էլլեն Հավնիտն է։ Ֆիլմն արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ։
Սյուժե
Գեյ զույգ Պեպիջն և Ջորջը արդեն յոթ տարի է ապրում էին միասին։ Մի օր Ջորջը որոշում է Ամստերդամից եկած Քաս անունով երիտասարդ ուսանողին որոշակի ժամանակով տեղ տալ իրենց տանը, մինչև որ նա իր համար ապրելու տեղ կգտներ։ Քասի հայտնվելուց սկսած նրանց հարաբերությունները սրվում են։ Սակայն Պեպիջին այնքան էլ դուր չի գալիս Քասի ներկայությունը իրենց տանը, նա խանդում է Ջորջին և Քասին, բայց օրեր անց նրանց հարաբերությունները որոշ չափով կարգավորվում են։ Նրանք երեքով սեռական հարաբերություն են ունենում, բայց անգամ դրանից հետո Պեպիջը շարունակում է խանդել Քասին։ Աստիճանաբար Ջորջի և Պեպիջի հարաբերությունները ավելի են վատթարանում։ Որոշ ժամանակ անց Քասը հեռանում է, իսկ Ջորջն ու Պեպիջը մեկնում են հանգստանալու, բայց որոշում են, որ այլևս չեն կարող ապրել միասին։ Արդյունքում, նրանք բաժանվում են։
Հանցանք
Հանցավոր արարք
Օրինակ քրեական չեն համարվում այն ռեֆլեկտոր գործողությունները, որոնք օրինակ՝ մի անձ սայթաքելուց հետո խոսափելով վայր ընկնելուց, բռնվում է կողքինից, բայց այնուամենայնիվ ընկնում ու արդյունքում վնաս է պատճառում կողքինին, այդ գործողությունները չեն համարվում քրեական արարք։ Նույն իրավիճակն է, երբ արարքը կատարվում է անգիտակից վիճակում կամ անհաղթահարելի ուժի (տարերային աղետի կամ այլ մարդկանց կողմից ստեղծված արտակարգ իրավիճակի) ազդեցության հետևանքով։ Այս բոլոր դեպքերում չի կարելի խոսել մարդու կամքի ազատության մասին. նա չունի ընտրության իրավաչափ և ոչ իրավաչափ, հանցավոր և անառարկելի վարքագծի միջև։ Շատ երկրների օրենսդրություններ պարունակում են հատուկ դրույթներ, որոնք սահմանում են նման արարքների անհասանելիությունը։
Քաս (ֆիլմ)
Մրցանակներ
Ֆիլմը արժանացել է մի շարք մրցանակների՝ «Միջազգային լավագույն գեղարվեստական մրցանակ», Սան Դիեգո (Best International Feature Award @ FilmOut San Diego), «Հանդիսատեսի համակրանք 2017», Audience Award @ Queer popcorn LGBT Film Festival Locarno Switzerland, Outstanding Achievement Award (October 2017) @ Calcutta International Cult Film Festival India։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2017 ֆիլմեր Կատեգորիա:2016 ֆիլմեր Կատեգորիա:ԼԳԲՏ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ռոմանտիկ ֆիլմեր
Հանցանք
Հանցավոր արարք
Օրինակ Չինաստանի ՔՕ հոդված 13-ում սահմանում է, որ «այն արարքները, որոնք օբյեկտիվորեն թեև հանգեցրել են վնասակար հետևանքների, բայց ոչ թե դիտավորյալ կամ անզգուշության հետևանք են, այլ պայմանավորված են անհաղթահարելի ուժի կամ այն կանխատեսելու անհնարինությամբ, չեն ճանաչվում հանցավոր», իսկ ԱՄՆ-ի ՔՕ-ն չի սահմանափակվում ընդհանուր սահմանմամբ՝ անվանելով դրանք անբարեխիղճ վարքագծի առավել բնորոշ տարբերակներ՝
(1) անձը կարող է մեղավոր ճանաչվել ոտնձգություն կատարելու համար միայն այն դեպքում, եթե նրա պատասխանատվությունը հիմնվում է այն վարքագծի վրա, որն իր մեջ ներառում է կամովին կատարված գործողությունը կամ գործողության վրա վստահ չլինելը, որը կատարվել է տվյալ անձի մոտ։
(2) սույն հոդվածի իմաստով հետևյալ գործողությունները կամավոր չեն։
Ա) ռեֆլեկտոր կամ կոնվուլսիվ։
(b) երազի կամ անգիտակից վիճակում կատարված մարմնի շարժումները։
գ) հիպնոսի ազդեցության տակ կամ հիպնոտիկ ներշնչման արդյունքում կատարված գործողությունները։
(դ) այլ մարմնական շարժում, որը ոչ թե անձի ջանքերի կամ որոշման արդյունք է, որը կատարել է գիտակցված կամ ավտոմատացված (սովորական)։
Աղբյուրը՝ ԱՄՆ-ի մոդելային Քրեական օրենսգիրք
Անձի մոտ ընտրության ազատության բացակայությունը նույնպես կարող է պայմանավորված լինել նրա ֆիզիկական հարկադրանքի կիրառմամբ։ Այդ դեպքում արարքը նույնպես չի կարող հանցավոր ճանաչվել։ Համապատասխան օրենսդրական նորմը պարունակվում է օրինակ ՌԴ քրեական օրենսգրքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասում, որը սահմանում է, որ «ֆիզիկական հարկադրանքի հետևանքով քրեական օրենքով պահպանվող շահերին վնաս պատճառելը հանցագործություն չի համարվում, եթե նման հարկադրանքի հետևանքով անձը չէր կարող ղեկավարել իր գործողությունները (անգործությունը)»։
Հանցավոր արարքը կարող է կատարվել ինչպես գործողության տեսքով, այնպես էլ անգործության, այդ ձևերն ամբողջովին հավասարազոր են, չնայած հիմնական (առավել հաճախ հանդիպող) ձևն այնուամենայնիվ ակտիվ է ։ Օրինակ՝ ՌԴ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցագործություններից գործողության միջոցով կատարվում է մոտավորապես 70%-ը ։ Անգործությունը հանցավոր է միայն որոշակի պայմանների առկայության դեպքում. դա առաջին հերթին պարտավորության առկայությունն է (որպես կանոն՝ իրավաբանական) գործողություն կատարելու և երկրորդ՝ պահանջվող գործողությունը կատարելու հնարավորության առկայությամբ։
Հասարակական վտանգը որպես հանցագործության նշան
Հանցանքի նյութական (բովանդակային) հատկանիշը դրա հասարակական վտանգն է։ Քրեական իրավունքն արգելում և հանցավոր է համարում միայն այն արարքները, որոնք վնաս են հասցնում անձին, հասարակությանը և պետության շահերին կամ ստեղծում են այդպիսի վնաս պատճառելու վտանգ, եթե ֆորմալ կերպով արգելված արարքը քիչ թվացյալ լինելու հետևանքով չի կարող նման վնաս պատճառել, այն չի կարող համարվել հանցավոր ։ Հանրային վտանգ կա արարքի օբյեկտիվ հատկության մեջ, որը բնորոշ է նրան՝ անկախ օրենսդրական գնահատականից, որը հիմք է հանդիսանում դրա քրեականացման համար ։
Հասարակական վտանգի նշանը կարող է տարբեր արտահայտություն գտնել օրենսդրության մեջ։ Որոշ օրենսդրական ակտեր (օրինակ` ՌԴ քրեական օրենսգիրք, Լեհաստանի ՔՕ) ուղիղ կերպով նշում են, որ հանցավոր է համարվում այն արարքը, որը կարող է վնաս հասցնել հանրությանը։
Հենց հանրային վտանգն է հանդես գալիս որպես նշան, որը թույլ է տալիս տարանջատել հանցանքներն այլ իրավախախտումներից ինչպիսիք են օրինակ՝ Վարչական իրավախախտումը ։
Հանրային վտանգը ներառում է ինչպես պատճառված վնասի օբյեկտիվ նշան (դրա չափը, բնույթը և այլն), այնպես էլ սուբյեկտիվ նշան՝ մեղքի ձևը և տեսակը, հանցավոր արարքի կատարման դրդապատճառները, նպատակը, որը ցանկանում էր հասցնել մեղավորը և այլն ։ Անզգուշությամբ մահ պատճառելու հանրային վտանգը ցածր է համարվում, քան խանդի արդյունքում կանխամտածված մահվան (սպանություն) հասցնելը։ Իր հերթին, խանդի արդյունքում սպանության հասարակական վտանգն ավելի պակաս է, քան խուլիգանական դրդումներով սպանությունները և այլն։
Թեև անձի շարժառիթներն ու նպատակները կարևոր դեր են խաղում կատարված արարքի հասարակական վտանգները գնահատելիս, դրանով չի կարելի եզրակացություն անել հանցագործի ինքնության վերաբերյալ. հավասարապես վտանգավոր, հասարակության համար վնասակար են չարամիտ խուլիգանի և այն անձի արարքները, որը նախկինում իրեն պահել է օրինապահ։ Հանցագործի անձի բնութագրերն ազդում են նրան նշանակված պատժի վրա, բայց ոչ նրա կատարած արարքի հասարակական վտանգավորության գնահատականի վրա ։
Սակայն պետք է նշել, որ կան արարքներ, որոնք համարվում են հանրության համար վտանգավոր միայն այն դեպքում, եթե դրանք կատարվել են որոշակի հատկանիշեր ունեցող անձի կողմից։ Օրինակ, անձի ծառայողական պարտականությունների մեջ մտնող գործողությունների կատարման համար օրենքով չնախատեսված վարձատրություն ստանալը հանցագործություն է (կաշառակերություն) միայն այն դեպքում, եթե այդ անձը որոշակի պաշտոն է զբաղեցնում (պաշտոնյա է), հիվանդին օգնություն չցուցաբերելու համար կարող է պատասխանատվություն կրել միայն այն անձը, որը կարող է ցուցաբերել բժշկական օգնություն (բժիշկ կամ իրավապահ մարմինների աշխատակից, ով անցել է համապատասխան հրահանգավորում)։ Եթե օբյեկտիվ հատկանիշներով նման արարքը կատարվել է համապատասխան սուբյեկտիվ հատկանիշներ չունեցող անձի կողմից, ապա այն հասարակության համար վտանգավոր և հանցավոր արարք չի համարվում։
Տարբերակելու համար տարբեր հանցանքների հասարակական վտանգը, օգտագործվում են այնպիսի ցուցանիշեր, ինչպիսիք են՝ արարքի հասարակական վտանգի բնույթը և աստիճանը։ Հասարակական վտանգի բնույթը որոշվում է ոտնձգության օբյեկտի հատկանիշների (հանցագործություն կատարած հասարակական հարաբերությունների կատեգորիայի), հանցավոր հետևանքների (ֆիզիկական, տնտեսական, կազմակերպչական և այլն), մեղքի (դիտավորյալ կամ անզգույշ) և հանցագործության կատարման (բռնի կամ ոչ բռնի, «մարդասիրական» կամ առանձնապես դաժան և այլն) ձևի համադրությունների արդյունքներով ։
Հասարակական վտանգի աստիճանը հասարակական վտանգի քանակական բնութագիրն է։ Այն կախված է պատճառված կամ պոտենցիալ վնասի չափից, անձի մեղքի արտահայտվածության աստիճանից, նրա շարժառիթների և նպատակների բարոյական գնահատումից, ոտնձգության կոնկրետ միջոցի ավելի բարձր կամ ավելի ցածր վտանգից։ Հասարակական վտանգավորության աստիճանը որոշում է նշանակված պատժի խստությունը, արտացոլվում է քրեաիրավական նորմի սանկցիայում։ Համապատասխան մտքերը կարելի է տեսնել միջնադարյան իրավագետների աշխատություններում։ Օրինակ, անգլիացի գիտնական Ջերեմի Բենթամը, ով հավատարիմ է քրեական իրավունքում դասական ուղղությանը, իր հայտնի «հաճույքների և տառապանքների աղյուսակ»-ում գրել է՝ «որքան վտանգավոր է հանցանքն այնքան դաժան պատիժ պետ է որոշել այն կատարողի համար, որպեսզի կանխվի այդ հանցանքի կատարումը»։
Մեղավորությունը որպես հանցանքի նշան
Սուբյեկտիվ հանցագրում նշանակելու սկզբունքին համապատասխան՝ հանցավոր է համարվում դիտավորությամբ (այսինքն՝ գիտակցաբար պատճառվող արարքի հետևանքների վնասակար բնույթի ըմբռնման առկայության դեպքում) կամ հանցավոր անզգուշության հետևանքով կատարված արարքը։ Եթե վնասը պատճառվել է չմտածված, ապա դա քրեաիրավական կազուս է, որի համար քրեական պատասխանատվություն չի առաջանում։
Օրինակ, հին հրեական հասարակությունում համարվում էին առավել վտանգավոր և մահվան պատճառ (քարկոծություն) այնպիսի արարքներ, ինչպիսիք են կռապաշտությունը, դրան դրդելը, Մողոքին նվիրված զոհաբերությունը, կախարդությունը, հոգիներ կանչելը, ծնողներին անհնազանդությունը, շաբաթ օրվա տոնը չպահպանելը, հայհոյանքը, ուրիշի հարսնացուի բռնաբարությունը, աղջկա վատ վարքը, մինչև մեր օրերն այդ արարքներից, որպես հանցագործություն հասավ միայն բռնաբարությունը և որոշ ժամանակակից պետություններում նաև՝ հայհոյանքը։ Քրեականացման և ապաքրեականացման մասշտաբային գործընթացները սովորաբար տեղի են ունենում տնտեսական կարգի փոփոխության հետ կապված։ Կարլ Մարքսը գրել է՝ «երբ անգլիացիները դադարեցին այրել վհուկներին խարույկների վրա, միևնույն ժամանակ նրանք սկսեցին կախաղան բարձրացնել թղթադրամներ կեղծողներին»։ Ռուսաստանում տնտեսական բարեփոխումների ընթացքում ապաքրեականացվել են բազմաթիվ արարքներ, որոնք նոր տնտեսական պայմաններում կորցրել են հասարակական վտանգը (սպեկուլյացիա, կոմերցիոն միջնորդություն, մասնավոր ձեռնարկատիրական գործունեություն), բայց միաժամանակ հանցավոր են ճանաչվել քրեական օրենսգրքով նախկինում անհայտ բազմաթիվ արարքներ։ Ընդհանուր առմամբ կարելի է ասել, որ հասարակության մեջ անընդհատ ընթանում են քրեականացման և արարքների ապաքրեականացման գործընթացներ։
Հանցանքների կատեգորիաներ
Հանցանքներն ըստ տարբեր հիմքերի կարող են դասակարգվել խմբերի։ Նման դասակարգումները կարող են կրել նորմատիվ (օրենսդրական) կամ դոկտրինալ (գիտական) բնույթ։ Առավել հաճախ հանդիպում են հանցանքների դասակարգումն ըստ հասարակական վտանգի բնույթի և աստիճանի։ Դասակարգման այլ չափորոշիչները ներառում են հանցանքի կատարման եղանակի բնութագիրը, դրա վերջնական աստիճանը, սուբյեկտի և սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշները և այլն ։
Դասակարգում ըստ հասարակական վտանգի բնույթի և աստիճանի
Հանցանքների խմբավորման հիմք կարող է ծառայել դրանց հասարակական վտանգի բնույթը և աստիճանը։ Պետությունների մեծ մասի օրենսդրությամբ այս հիմքով հանցագործությունները բաժանվում են 2-3 կատեգորիայի, ընդ որում՝ հաճախ ավելի քիչ վտանգավոր հանցագործություններ են համարվում քրեական արարքների անվանումը։ Քրեական արարքների համար նշանակվում են պատիժների նվազագույն ժամկետներ, հաճախ դրանք չեն հանգեցնում քրեական պատասխանատվության հետ կապված այլ հետևանքների (օրինակ՝ դատվածության)։