cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սեն Սավեն սյուր Գարտամպ աբբայություն
Սեն Սավեն սյուր Գարտամպ աբբայություն (Saint-Savin-sur-Gartempe), բենեդիկտյան աբբայություն Ֆրանսիայում։ Ճանաչում է ձեռք բերել 11-13-րդ դարերի իր ինքնատիպ և լավ պահպանված ֆրեսկոներով։ Հայտնի է որպես «Ռոմանական Սիքստինյան կապելլա» ։ Սեն Սավեն սյուր Գարտամպի ֆրեսկոները ռոմանական որմնանկարների ամենամեծ և ամենաբնորոշ համալիրն են Ֆրանսիայում ։ Աբբայությունն ընդգրկված է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։
Սեն Սավեն սյուր Գարտամպը գտնվում է ժամանակակից Վյեն դեպարտամենտի տարածքում՝ Սեն Սավեն քաղաքում (Պուատիեից 25 կմ արևելք)՝ Գարտամպ գետի ափին։
Պատմություն
Երբ 9-րդ դարում հայտնաբերվել են նահատակների մասունքները, նրանց գերեզմանի վրա Կառլոս Մեծի հրամանով աբբայություն է հիմնվել, որը ստացել է սուրբ Սավենի անունը։ Եկեղեցու հիմնադրման ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ, քանի որ աբբայության գրադարանի պատմական փաստաթղթերի մեծ մասը ոչնչացել է կրոնական պատերազմների շրջանում։ 9-րդ դարում կառուցվել է եկեղեցական առաջին համալիրը՝ կարոլինգյան ոճով։
Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ աբբայությունը մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք է անցել, սակայն նրան վնաս են բերել 15-րդ դարի կրոնական պատերազմները Ֆրանսիայում. 1562 և 1568 թվականներին աբբայությանը վնաս են հասցրել հուգենոտները։ Տաճարը վնասմանը նպաստել են նաև Սեն Սավենի՝ 16-րդ դարավերջի և 17-րդ դարասկզբի աբբաները, որոնցից շատերն ավելի շատ մտահոգվել են եկամուտներով, ոչ թե շինությունների պահպանմամբ։ 1600 թվականին աբբաներից մեկի ցուցումով քանդվել է 12-13-րդ դարի շինությունների մի մասը և վաճառվել դրանց շինանյութ հանդիսացած քարը։
1640 թվականին Լյուդովիկոս 13-րդի հրամանով հեռացվել է աբբայության հերթական անարժան ղեկավարը, և Սեն Սավենում հաստատվել են Նույանե վանքի մի խումբ հոգևորականներ։ Այս հանգամանքը վերջ է տվել աբբայության անկմանը։ 1640-1692 թվականներին վանքը վերակառուցվել է. Սուրբ Մավրի միաբանության հոգևորականները մեծ ներդրում են ունեցել Սեն Սավենի ֆրեսկոների պահպանման գործում։ Միևնույն ժամանակ նրանք հին խորանները փոխարինել են նորերով։ Այս նույն ժամանակաշրջանում քանդված շինությունների տեղում կառուցվել են առանձին շինություններ։
Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության ժամանակաշրջանում Սեն Սավենը, ինչպես երկրի այլ վանքեր, փակվել է։ Աբբայության բնակելի տարածքներն օգտագործվել են մասնավոր անձանց կողմից, իսկ կլուատրը վերածվել է հեղափոխականների տոնակատարության վայրի։ Աբբայության եկեղեցին դարձել է սովորական ծխական եկեղեցի։
19-րդ դարի կեսերին գիտակցվել է Սեն Սավենի ֆրեսկոների նշանակությունը. դրանք արդեն այդ ժամանակ մասամբ սկսել էին քանդվել։ Դրանց պահպանման գործում անգնահատելի դերակատարություն է ունեցել Պրոսպեր Մերիմեն, որն այդ ժամանակ զբաղեցնում էր Ֆրանսիայի պատմական հուշարձանների գլխավոր վարիչի պաշտոնը։ Նրա ցուցումով 1836 թվականին ձեռնարկվել են հուշարձանի փրկությանն ուղղված շտապ միջոցառումներ։ 1840 թվականին եկեղեցին փակվել է, խնամքով վերականգնվել են ֆրեսկոները, և կատարվել են մի շարք աշխատանքներ՝ ուղղված դրանց պահպանմանը։ 1849 թվականին աշխատանքներն ավարտվել են, իսկ ֆրեսկոները՝ փրկվել։ Վերականգնվել է նաև տաճարի զանգակատունը։
20-րդ դարի 60-ական թվականներին եկեղեցում կատարվել են վերականգնողական լրացուցիչ աշխատանքներ։ 1893 թվականին Սեն Սավեն սյուր Գարտամպ աբբայությունն ընդգրկվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ 1990 թվականին աբբայության շինություններում տեղակայվել է «Որմնանկարչության միջազգային կենտրոնը»։
Եկեղեցի
Եկեղեցին ունի լատինական խաչի տեսք, ինչը սովորական է ռոմանական ոճի եկեղեցիների համար։ Խորանի հատվածն ուղղված է արևելքին։ Եկեղեցին ունի մոտ 76 մ երկարություն, զանգակատան բարձրությունը 77 մ է, տրանսեպտի երկարությունը՝ 31 մ։ Տրանսեպտի հարավային թևը կարճ է հյուսիսայինից, քանի որ այն հենվում է մենաստանի շենքին։ Կենտրոնական նավի երկարությունը 42 մ է, լայնությունը՝ 17 մ, բարձրությունը՝ ևս 17 մ։ Կենտրոնական նավն առանձնացված է 15 մ բարձրությամբ սյուներով, որոնք բարձրանում են մինչև կամար։ Կենտրոնական նավի արևելյան վեց ծածկված են հարթ գերաններով, իսկ արևմտյան երեք տրավենները մասնատված են կամարներով։
Սյուները նրակազարդված են պաստելային գույներով, ինչը ներդաշնակ է ինտերիերին։ Կողմնային նավերը՝ խաչաձև գերաններով, իրենց լայնությամբ չեն զիջում կենտրոնականին և նրան գրեթե հավասար են իրենց բարձրությամբ։ Կենտրոնական նավը գրեթե ամբողջությամբ պատկերազարդված է և հենվում է պատերի կիսասյուներին։ Եկեղեցու կենտրոնական նավն ուղղակիորեն լուսավորված չէ. լույսն ընկնում է միայն կողմնային պատուհաններից, սակայն նրանց լավ դասավորվածությունն ապահովում է լիարժեք լուսավորություն։
Տրանսեպտի և կենտրոնական նավի հատման կետում կան զանգվածեղ չորս սյուներ, որոնք պահում են կամարը, որոնց վրա քառակուսի աշտարակն է։ Այդ սյուներին են հարում դեամբուլատորի ծայրերը, իսկ կից կառուցված են տարբեր չափերի շրջանաձև հինգ կապելլաներ։ Եկեղեցին ունի երկու կրիպտե, որոնցից մեկն աբսիդի տակ է, մյուսը՝ դեամբուլատորի։
Զանգակատունը գտնվում է մուտքից կենտրոն ուղղությամբ, ունի սանդղային 9 թռիչք։
Որմնանկարներ
Ֆրեսկոները, որոնցով ճանաչված է եկեղեցին, ստեղծվել են 11-13-րդ դարերում։ Կիրառվել են քիչ քանակությամբ գույներ. հիմնական գույնը դեղին օքրան է, իսկ կարմիր օքրան և կանաչը տարբեր չափաբաժիններով խառնված են սպիտակ և սև ներկերին։ Ոչ մեծ քանակությամբ առկա է նաև երկնագույնը, որն այդ ժամանակ շատ թանկարժեք է եղել։
Որմնակարներով են պատված կենտրոնական նավի սյուները, նարտեքսը և կրիպտեն։ Կենտրոնական նավի ֆրեսկոները երկու շարքով են, կրիպտեի որմնանկարներն առավել մանրակրկիտ են։ Ֆրեսկոները ստեղծել են տեղի գեղանկարչական դպրոցի մի քանի վարպետներ։ Ոճի բնորոշ առանձնահատկություններից է տարբեր մասշտաբների կերպարների հարթ պատկերումը. երբեմն կերպարների ոտքերն ու գլուխը շրջված են տարբեր կողմեր, ինչի պատճառով նրանց դիրքերն անբնական են թվում։
Ֆրեսկոները ներկայացնում են դրվագներ Հին Կտակարանի պատմություններից՝ մարդու արարումը, ջրհեղեղին և Նոյին նվիրված ամբողջական շարք, Բաբելոնի աշտարակաշինությունը, Աստծու հայտնությունն Աբրահամին, Աբրահամի թաղումը, Հովսեփի օրհնությունը Հակոբի կողմից, Հովսեփի գերեվաճառությունը, անցումը Կարմիր ծովով և այլն։
Որմնանկարներ Նոյի և համաշխարհային ջրհեղեղի շարքից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Ֆրանսիայում Կատեգորիա:Ֆրանսիայի կաթոլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Ադելֆիա
Ադելֆիա (Adelfia), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Ապուլիա մարզի Բարի գավառում ։
Բնակչությունը 16824 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 560 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 70010։ Հեռախոսային կոդ՝ 00080։
Բնակչության հովանավոր համարվում է Սան Տրիֆոնը։ Ամեն տարի քաղաքի տոնը նշվում է նոյեմբերի 10-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1927 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նավալ էլ Սաադավի
Նավալ էլ Սաադավի (نوال السعداوي, ), եգիպտացի ֆեմինիստ, գրող, ակտիվիստ, բժիշկ և հոգեբույժ։ Նա բազմաթիվ գրքեր է գրել, որոնք վերաբերում են իսլամում կանանց դերին՝ հատուկ ուշադրություն հրավիրելով հասարակությունում կանանց սեռական օրգանների խեղման վրա։ Նրան նկարագրել են որպես «Արաբական աշխարհի Սիմոնա դը Բովուար» ։
Նա հիմնադրել է «Արաբ կանանց համերաշխության ասոցիացիան», որի նախագահն էր, և համահիմնադրել է «Արաբների մարդու իրավունքների ասոցիացիան» ։ Երեք մայրցամաքներից արժանացել է պատվավոր կոչումների։ 2004 թվականին Եվրախորհրդի կողմից արժանացել է Հյուսիս-հարավ մրցանակին։ 2005 թվականին Բելգիայում արժանացել է Ինանա միջազգային մրցանակին , և Խաղաղության միջազգային բյուրոն 2012 թվականին նրան պարգևատրել է Շոն Մեքբրայդի անվան մրցանակով ։
Նավալ էլ Սաադավին զբաղեցրել է Կահիրեի Արվեստի և հասարակագիտության գերագույն խորհրդի հեղինակի պաշտոնը, եղել է Կահիրեի առողջապահության կրթության վարչության գլխավոր տնօրենը, Կահիրեի բժշկության ասոցիացիայի գլխավոր քարտուղարը, Համալսարանի հիվանդանոցում և Առողջապահության նախարարությունում եղել է բժիշկ։ Նա հիմնադրել է Առողջապահական կրթության և եգիպտացի կին գրողների ասոցիացիան, Կահիրեի Health Magazine-ի գլխավոր խմբագիրն էր, և Medical Association Magazine-ի խմբագիրը ։
Վաղ տարիներ
Ինը երեխաներից երկրորդ ամենամեծ Սաադավին ծնվել է 1931 թվականին Քաֆր Թահլա փոքր գյուղում ։ Նրա ընտանիքը ժամանակին ավանդապաշտ էր ու առաջադեմ։ Էլ Սաադավին 6 տարեկանում «թլպատվել» է (նրա ծլիկը հեռացված է), մինչդեռ հայրը ցանկանում էր կրթության տալ իր բոլոր երեխաներին ։
Նրա հայրը կրթության նախարարության պաշտոնյա էր, որը 1919 թվականին Եգիպտոսի հեղափոխության ժամանակ արշավ էր սկսել՝ Եգիպտոսի և Սուդանի դեմ կիրառվող բրիտանական բռնազավթումների դեմ։ Արդյունքում նա աքսորվել էր Նիլ Դելտա փոքր գյուղ, և կառավարությունը պատժել էր նրան տասը տարի չազատազրկելով։ Նա բավականին զարգացած էր, և իր դստերը սովորեցրել էր արժանապատվություն և մտքում խոսելու արվեստը։ Նա նաև խրախուսել էր դստերը արաբերեն սովորել։ Ծնողներից երկուսն էլ մահացել են վաղ տարիքում ՝ Սաադավիի ուսերին թողնելով մեծ ընտանիքը պահելու ծանր բեռը ։
Նրա մայրը թուրքական արմատներ ունեցող ընտանիքից էր։ Էլ Սաադավին իր պապին՝ Շուքրի Բեյին, և իր ընտանիքին նկարագրել է որպես «թուրքական արդար մաշկ ունեցողներ» ։ Մորական կողմի տատը նույնպես թուրքական արմատներ ուներ ։
Կարիերա
1955 թվականին Սաադավին Կահիրեի համալսարանում ավարտել է բժշկության ֆակուլտետը։ Նույն թվականին նա ամուսնացել է Ահմեդ Հելմի հետ, ում նա հանդիպել էր բժշկության ասպիրատուրայի տարիներին։ Նրանք ամուսնալուծվել են երկու տարի անց ։ Իր բժշկական պրակտիկայի ժամանակ նա դիտարկել է կանանց ֆիզիկական և հոգեբանական խնդիրները և դրանք կապել ճնշող մշակութային պրակտիկաների, հայրապետական ճնշումների, դասակարգային և իմպերիալիստական ճնշումների հետ ։
Իր ծննդավայր Քաֆր Թահլայում բժիշկ աշխատելու տարիներին նա տեղի գյուղացի կանանց կողմից առերեսվել է բազմաթիվ դժվարությունների և անհավասարությունների։ Իր հիվանդներից մեկին ընտանեկան բռնությունից պաշտպանելու պատճառով նրան հետ են ուղարկում Կահիրե։ Վերջապես նա դառնում է Հանրային առողջապահության նախարության տնօրենը և այստեղ հանդիպում է իր երրորդ ամուսնուն՝ Շարիֆ Հաթաթային (նրանք աշխատում էին նույն գրասենյակում)։ Հաթաթան նույնպես գրող և բժիշկ էր, և 13 տարի եղել է քաղբանտարկյալ։ Նրանք ամուսնացել են 1964 թվականին և ունեն որդի և դուստր ։ Սաադավին ամուսնությունից 43 տարի անց բաժանվել է Հաթաթայից ։
1972 թվականին նա հրապարակել է «Կինը և սեքսը» (արաբ․՝ المرأة والجنس) աշխատությունը, որում խոսվում է կանանց մարմինների դեմ իրականացվող ագրեսիաների, ներառյալ կանանց թլփատման դեմ պայքարի մասին։ Սա ֆեմինիզմի երկրորդ ալիքի համար հենասյուն էր։ Իր քաղաքական գործունեության և գրքի պատճառով նրան հեռացրել է Առողջապահության նախարության պաշտոնից ։ Այսպիսով նա լքել է Եգիպտոսի Բժշկական ասոցիացիայի գլխավոր քարտուղարի օգնականի և առողջապահական ամսագրի իր խմբագրի պաշտոնները։ 1973-1976 թվականներին Էյն Շամսի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետում աշխատել է կանանց և նևրոզների հետազոտության վրա։ 1979-1980 թվականներին նա ՄԱԿ-ի Աֆրիկայում և Միջին Արևելքում իրականացվող կանանց ծրագրի խորհրդատուն էր ։
Բանտարկություն
Երկար ժամանակ Եգիպտոսի կառավարությունը Սաադավիին համարում էր հակասական և վտանգավոր անձ։ 1981 թվականին նա օգնում է հրապարակել ֆեմինիստական Confrontation (հայ․՝ Առերեսում) ամսագիրը։ Նա Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթի կողմից բանտարկվում է նույն թվականի սեպտեմբերին ։ Ամսագիրը լույս է տեսել մի տարի անց՝ նախագահի սպանությունից մի ամիս հետո։ Այս առիթով նա գրել է․ «Վտանգը եղել է իմ կյանքի մասը դեռևս այն ժամանակ, երբ վերցրել եմ թուղթն ու սկսել գրել։ Ոչինչ ավելի վտանգավոր չէ, քան ճշմարտությունը վարի գնացող աշխարհում» ։
Սաադավին Կանանց Քանաթիր գաղութի կանանցից մեկն էր։ Ազատազրկման տարիներին գրել է «Հիշողություններ կանանց գաղութից» (مذكرات في سجن النساء, 1983) աշխատությունը։ Բանտից դուրս գալուց ինը տարի առաջ Քանաթիրում բանտարկյալներից մեկի հետ շփումը ոգեշնչման աղբյուր դարձավ վերջինիս համար, ով գրեց «Կինը զրոյական կետում» (امرأة عند نقطة الصفر, 1975) աշխատությունը ։
Հետագա հալածանքները, դասավանդելը ԱՄՆ-ում, ակտիվիզմ
1988 թվականին, երբ նրան սպառնում էին իսլամիստները և քաղաքական հալածանքները, Սաադավին ստիպված հեռացավ Եգիպտոսից։ Նրան ընդունեցին Դյուքի և Վաշինգտոնի համալսարաններում՝ որպես ասիական և աֆրիկյան լեզուների դասախոս։ Նա պաշտոններ ունի բազմաթիվ հեղինակավոր համալսարններում և քոլեջներում, որոնց թվում են Կահիրեի համալսարանը, Հարվարդը, Եյլը, Կոլումբիայի համալսարանը, Սորբոնը, Ջորջթաունը, Ֆլորիդայի պետական համալսարանը և Կալիֆոռնիայի Բերքլի համալսարանը։ 1996 թվականին նա վերադարձել է Եգիպտոս ։
Սաադավին շարունակում է իր ակտիվիզմը և առաջադրվել էր 2005 թվականի Եգիպտոսի նախագահական ընտրություններում, սակայն թեկնածուների խիստ պահանջների պատճառով դուրս է մնացել մրցակցությունից ։ Նա 2011 թվականի Թահրիր հրապարակի ցուցարարներից մեկն էր ։ Նա կոչ էր անում վերացնել կրոնական ուսուցումը Եգիպտոսի դպրոցներից։
Սաադավին 2004 թվականին Եվրոպական խորհուրդը նրան պարգևատրվել է Հյուսիս-հարավ մրցանակով ։ 2016 թվականի հուլիսին նա գլխավորել էր Լոնդոնում անցկացվող Աֆրիկյան ազնվական հասարակության «Աֆրիկայի գրողներ» գրական փառատոնը, որտեղ Մարգարետ Բուսբիի հետ խոսելու ժամանակ ասել է «լինելով կին գրող»  ։
Աշխատություններ
Սաադավին սկսել է իր գրական կարիերան վաղ տարիքից։ Նրա վաղ ստեղծագործությունները ներառում են «Ես սովորել եմ սերը» (1957) պատմվածքների շարքը և իր առաջին վեպը՝ «Կին բժշկի հիշողությունները» (1958)։  Ապա նա գրել է բազմաթիվ վեպեր, պատմվածքներ և անձնական հուշեր, որոնցից է «Հիշողություններ կանանց գաղութից» (1986) հուշերը։ Սաադավին հրատարակել է մի շարք ժողովածուներ և իր արաբերեն աշխատությունները թարգմանվել է աշխարհի 30 լեզուներով, ներառյալ՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, շվեդերեն, նորվեգերեն, իտալերեն, դանիերեն, ֆիններեն, ինդոնեզերեն, ճապոներեն, պարսկերեն, թուրքերեն, ուրդու և այլն։
1972 թվականին նա հրատարակել է իր առաջին փաստագրական աշխատությունը՝ «Կինը և սեքսը», որտեղ բարձրաձայնել է բարձր տեղակայված քաղաքական և աստվածաբանական իշխանությունների հակադրությունը։ Սրա արդյունքում հեռացել է Առողջապահության նախարարության իր պաշտոնից։ Այլ աշխատություններն են՝ «Եվայի թաքնված դեմքը», «Աստված մահացել է Նեղոսի կողմից», «Պտտվող երգ․ որոնումներ», «Իմամի անկումը» և «Կինը զրոյական կետում»։
Նա իր ներդրումն է ունեցել 1984 թվականին հրատարակված «Եղբայրությունը համաշխարհային է» ժողովածուի «Երբ կինն ապստամբում է» գլխում, որը խմբագրել է Ռոբին Մորգանը ։
Սաադավին սահուն խոսում է անգլերեն և եգիպտական արաբերեն ։ Քանի որ նա գրում է արաբերենով՝ անգլերեն և ֆրանսերեն թարգմանելը նա համարում է «մեծ խնդիր», նշելով այն փաստը, որ․ "«գաղութային կապիտալիստների ուժերը հիմնականում անգլախոս կամ ֆրանսախոս են․․․ Ես մինչև հիմա արհամարհված եմ աշխարհի գրական ուժերի կողմից, քանի որ գրում եմ արաբերենով և քննադատում եմ գաղութային հասարակարգը, կապիտալիզմը, ռասիզմը, գերիշխանությունների հայրիշխանական միտքը»"
Նրա գրքի՝ «Mufakirat Tifla fi Al-Khamisa wa Al-Thamaneen» (85 տարեկան ծեր աղջկա տետրը) հիմքում ընկած է իր ամսագրի հատվածները։ Այն հրատարակվել է 2017 թվականին ։
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության իրավաբանական վարչություն
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության իրավաբանական վարչություն, ՀՀ ՊՆ ԻՎ, Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության վարչություն, որն իրականացնում է նախարարության գործունեության իրավաբանական ապահովումը ։
Պանիսլամիզմ
Պանիսլամիզմ (الوحدة الإسلامية), քաղաքական հոսանք, որը սատարում է մուսուլմանների միությանը իսլամական պետության՝ Խալիֆայության ներքո կամ միջազգային կազմակերպություն, որը համարժեք է Եվրամիությանը՝ իսլամական սկզբունքներով։ Որպես կրոնական նացիոնալիզմի ձև, պանիսլամիզմն ունի իր ստորաբաժանումները։ Դրանց մեջ առանձնանում է պանարաբիզմը։
Նավալ էլ Սաադավի
Սեռական օրգանների խեղման դեմ ջատագովություններ
Վաղ տարիքում Սաադավին ենթարկվել է սեռական օրգանների խեղման ։ Դեռահասության ժամանակ նա գրել և քննադատել է այս երևույթը։ Նա 12-ամյա աղջկա՝ Բեդուր Շաքերի 2007 թվականին սեռական օրգանների թլպատման վիրահատության ժամանակ նրա մահվան դեպքին պատասխանել է․ «Բեդուր, արդյոք դու պետք է մեռնեիր, որպեսզի լույս սփռեիր մթանգնած մտքերի վրա։ Արդյոք դու պետք է քո կյանքով վճարեիր․․․ բժիշկներին և հոգևորականներին սովորեցնելու համար, որ ճշմարիտ կրոնը չի հեռացնում երեխաների օրգանները» ։ Որպես բժիշկ և մարդու իրավունքների ակտիվիստ, նա նաև դեմ է տղամարդկանց թլպտմանը։ Նա հավատում է, որ ցանկացածը պետք է պաշտպանված լինի սեռական խեղումներից ։
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության իրավաբանական վարչություն
Պատմություն
ՀՀ ՊՆ իրավաբանական վարչությունը կազմավորվել է 1996 թվականին որպես իրավաբանական բաժին, այնուհետև 2001 թվականի մայիսի 11-ից վերանվանվել է վարչություն, որի առնչությամբ մայիսի 11-ը նշում է որպես վարչության տարեկան տոն օր ։
Պանիսլամիզմ
Պատմություն
Պանիսլամիզմի ձևավորումը («մուսուլմանական աշխարհի» միասնությունը ոչ իսլամականին հակադրելու հիման վրա) որպես քաղաքական ուսմունք տեղի էր ունենում Մերձավոր Արևելքի տնտեսական, քաղաքական և հոգևոր ստրկացման իմպերիալիստական (կայսերապաշտական) փուլի և Արևելքում սեփական բուրժուազիայի կազմավորման պայմաններում։
Նավալ էլ Սաադավի
Կրոն
Նա ասել է, որ Հայյի դեպքերը, օրինակ՝ Սև պատին համբույրը, գալիս է հետիսլամական հեթանոսական արմատներից ։
Շղարշում
Սաադավին իսլամական վարագույրը նկարագրել է որպես «կանանց ճնշելու գործիք» ։
Սուրբծննդյան տոնածառ
Սուրբծննդյան տոնածառ, սովորաբար մշտադալար փշատերև ծառ, օրինակ՝ եղևնի, սոճի, եղևին կամ արհեստական եղևնի, որը կապված է Սուրբ Ծննդյան տոնի հետ, այստեղից էլ դրա անվանումը, որն առաջացել է Հյուսիսային Եվրոպայում ։ Սովորույթն առաջացել է միջնադարյան Լիվոնիայում (ներկայիս Էստոնիա և Լատվիա) և վաղ ժամանակակից Գերմանիայում, որտեղ բողոքական գերմանացիները զարդարված ծառեր էին տանում իրենց տներ ։ Գերմանիայի լյութերական շրջաններից և Բալթյան երկրներից դուրս այն ժողովրդականություն է ձեռք բերել 19-րդ դարի երկրորդ կեսին, ի սկզբանե բարձր խավի շրջանում ։ Կաթոլիկ եկեղեցին երկար ժամանակ դիմադրել է բողոքական այդ սովորույթին, Սուրբ Ծննդյան տոնածառն առաջին անգամ Վատիկանում հայտնվել է 1982 թվականին։
Նավալ էլ Սաադավի
Միացյալ նահանգներ
2002 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում դասախոսության ժամանակ Սաադավին ԱՄՆ-ի և Աֆղանստանի միջև պատերազմը որակել է որպես «պատերազմ տարածաշրջանում նավթ օգտագործելու համար», և քննադատել է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը և դրա աջակցությունը Իսրայելին՝ որպես «իրական ահաբեկչություն» ։ Սաադավին կարծում է, որ եգիպտացիների աղքատության մեջ իր դերն ունի ԱՄՆ-ն ։
Պանիսլամիզմ
Պատմություն
Այդ պայմաններում իսլամի հիմքի վրա ստեղծված միասնության մասին ուսմունքը սկսեց արտացոլել ոչ միայն ուլամի պաշտպանվողական ռեակցիան Արևմուտքի ներխուժման նկատմամբ, որը սպառնում էր ֆեոդալների առավելություններին ընդհանրապես և իրենց սեփական առավելություններին մասնավորապես։ Իսլամական միասնության գաղափարի հիման վրա ձևավորված պանիսլամիզմը հանդես եկավ և´ որպես մուսուլմանական մասսաների կողմից օտարերկրյա գերիշխանության նկատմամբ տհաճության արտահայտման ձև, և´ որպես քաղաքական ուսմունք, որը կոչված էր ծառայելու այդ գերիշխանության պայմաններում մուսուլմանական բուրժուազիայի «գոյատևմանը» և օգտագործվում էր նրա առանձին խմբերի շահերի պաշտպանության համար։ Հենց այդ պատճառով հնարավոր դարձավ պանիսլամիզմի և նացիոնալիզմի «համագոյակցությունը»։
Նավալ էլ Սաադավի
Ֆիլմ
Սաադավին «Նա խոսում էր անասելի» ֆիլմի հերոսն է, որի ռեժիսորը Ջիլլ Նիքոլսն է և որը էկրան է բարձրացել 2017 թվականին BBC One հեռուստաալիքի կողմից ։
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության իրավաբանական վարչություն
Նպատակներ և խնդիրներ
Վարչության խնդիրներն են.
Պանիսլամիզմ
Պատմություն
Ի սկզբանե «մուսուլմանական աշխարհի» մեկուսացման և միասնականացման պանիսլամիզմին բնորոշ գաղափարները ուղղվեցին մի կողմից առանձին երկրների ֆեոդալական և բուրժուազիական նացիոնալիստական խմբավորումների պաշտպանությանը, մյուս կողմից՝ այդ երկրների դիրքերի ամրապնդմանը իրենց հարստահարող իմպերիալիստական տերությունների նկատմամբ։ Հնդկաստանի 1920-ականների խալիֆաթիստների գաղափարախոսության մեջ, օրինակ, պանիսլամիզմի այդ առանձնահատկությունները դրսևորվեցին հասարակական սեպարատիզմի գաղափարներում՝ մի կողմից, և շարժման (որը նպաստեց հնդիկ մուսուլմանների ներգրավմանը համահնդկական ազգայինազատագրական պայքարի մեջ) հակագաղութատիրական ուղղվածության մեջ՝ մյուս կողմից։ Հակասական տենդենցները բնորոշ էին նաև արաբական պանիսլամիստների կոնցեպցիաներին, որոնց գործունեությունը հատկապես ակտիվացավ 1930-ական թվականներին՝ պաղեստինյան խնդրի սրման հետ կապված։
Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության իրավաբանական վարչություն
Գործառույթներ
Վարչությունն իր գործունեության ընթացքում իրականացնում է հետևյալ գործառույթները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում Իրավաբանական վարչություն
Պանիսլամիզմ
Պատմություն
Ժամանակակից պայմաններում պանիսլամիզմը պահպանում է իր նշանակությունն առաջին հերթին որպես մուսուլմանական երկրների համերաշխության և համագործակցության կոնցեպցիա՝ ընդհանուր նպատակների հասնելու համար. մի կողմից համաշխարհային արենայում նրանց դիրքերի ամրապնդման և իմպերիալիստական պետությունների նկատմամբ ինքնուրույնություն ձեռք բերելու գործում և, մյուս կողմից, իշխող բուրժուակալվածատիրական քաղաքական ուժերի պաշտպանության և այդ երկրների ժողովրդական զանգվածներին գիտական սոցիալիզմից հեռու պահելու համար։
Նմանություններ
Պանիսլամիզմի և նացիոնալիզմի կոնցեպցիաները անխուսափելիորեն մտնում էին բարդ փոխներգործության մեջ, պանիսլամիզմի՝ նացիոնալիզմին հակադրման հետ մեկտեղ իսլամի առանձին գաղափարական հոսանքներին բնորոշ է նաև պանիսլամիզմի համատեղումը նացիոնալիզմի հետ։ Այդ համատեղման էլեմենտներին հետևում էին արդեն 19-րդ դարի վերջում՝ Ջամալ ալ-Դին ալ-Աֆղանիի ուսմունքում, որը հանդես եկավ, մասնավորապես, եգիպտական բուրժուազիական նացիոնալիստների պաշտպանությամբ։ Հետագայում պանիսլամիզմի՝ նացիոնալիզմի հետ համատեղելուն և նույնիսկ պանիսլամիզմի օգտագործմանը դիմում էին առանձին մուսուլմանական նացիոնալիստական խմբավորումներ։ Նորագույն պատմության սահմանագլխին Հարավային Ասիայում պանիսլամիզմը տարածված էր շատ ռադիկալ բուրժուազիական և մանրբուրժուական գաղափարախոսների շրջանում, որոնք ձգտում էին մշակել մասսայական պայքարի առավել էֆֆեկտիվ նշանաբաններ։ Սակայն քաղաքական ինքնուրույնության համար Արևելքի ժողովուրդների պայքարն անցնում էր գլխավորապես նացիոնալիզմի, այլ ոչ թե պանիսլամիզմի նշանաբանների ներքո, թեև որոշակի պատմական պայմաններում վերազգային պանիսլամիստական միասնության ներքո գործող շարժումները զգալի ազդեցություն էին գործում առանձին երկրների քաղաքական իրադրության վրա (առաջին համաչխարհային պատերազմի նախօրյակին Թուրքիայում, 20-րդ դարի 1920-ական թվականներին գաղութային Հնդկաստանում, 1930-ականներին առանձին արաբական երկրներում, 1980-ականներին մոտ «իսլամական համերաշխության» շարժումը ներառում է մուսուլմանական երկրների մեծամասնությունը, որոնցից յուրաքանչյուրը հետապնդում է, սակայն, իր ազգայնական շահերը։ Եվ մինչև այսօր մուսուլմանական երկրներում, որոնք զարգանում են կապիտալիստական ուղով, նացիոնալիզմն ակնհայտորեն կամ քողարկված հանդես է գալիս որպես առաջատար գաղափարախոսության։ Նույնիսկ իսլամի այնպիսի «միջնաբերդում», ինչպիսին Սաուդյան Արաբիան է՝ չհաշված աշխարհիկ Թուրքիան, հասարակական ինքնագիտակցությունն ընդհանուր առմամբ դեռևս իսլամի իշխանության տակ է։
Հակասություններ
Այդպիսի փոխներգործության բոլոր ասպեկտները կոնցեպտուալ առումով պայմանավորված են պետաիրավական կարգավորման հարցում ելքային դիրքերի հակասականությամբ։
Նացիոնալիզմն իր բնույթով սեկուլյարիստական գաղափարախոսություն է, որը հիմնված է ազգի մասին այն պատկերացման վրա, որ այն մարդկանց ընդհանրություն է, որի համար կրոնական միասնությունը պարտադիր պայման չէ, և նախատեսում է անկախ ազգային պետության ստեղծում և գոյատևում, ինչը ենթադրում է ազգի անկախություն։
Իսլամն, ընդհակառակը, մուսուլմանների համաշխարհային համայնքի կրոնն է, որի համար քաղաքական սահմաններն էական չեն։ Համայնքը թեոկենտրոնական պետություն է, որում կրոնը առանձնացված չէ քաղաքականությունից և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման համակարգին։
Այսպիսով, նացիոնալիզմը մարդկանց հակադրում է Աստծուն, ազգին՝ կրոնական համայնքին, ազգի անկախությունը՝ Աստծո անկախությանը, սեկուլյար պետությունը և աշխարհիկ հասարակությունը՝ իսլամական կրոնական հիմքի վրա գտնվող պետությանն ու հասարակությանը, ազգային անկախությունը և տարածքաաշխարհագրական սկզբունքը՝ իսլամի ունիվերսալիզմին։ Պանիսլամիզմը մարդուն հպատակեցնում է Աստծուն, իսլամի ունիվերսալիզմը հակադրում է նացիոնալէթնիկական և դասային հիմքի վրա առաջացած բաժանվածությանը, համաշխարհային իսլամական պետությունը (մուսուլմանական համայնքը՝ ումման)՝ ազգային պետությունների առանձնացվածությանը, Աստծո անկախությունը՝ աշխարհիկ պետական իրավակարգին։
Պանիսլամիզն արտացոլում է իսլամական աստվածաբանների ձգտումները՝ իրենց ենթարկելու ազգային կյանքի բոլոր ձևերը, քաղաքական առաջնորդներին պարտադրել իրենց դըրույթները, պարզեցնել իսլամի դիրքը ժամանակակից աշխարհում։ Եվ դրա հետ մեկտեղ ժամանակակից անցումային շրջանին բնորոշ են գաղափարախոսություններ, որոնք արտացոլում են իսլամի և նացիոնալիզմի սինթեզը. իսլամն ու նացիոնալիզմը զգում են մեկը մյուսի կարիքը։
Գոյակցություն
Իսլամի և նացիոնալիզմի գոյակցությունը և փոխադարձ աջակցությունը պաշտոնական մակարդակում հենվում են նախ և առաջ իսլամական էթիկայի՝ էթնոազգային ավանդույթի հետ ամուր միահյուսման վրա, այնպես որ շատ մուսուլմանական ազգերի մոտ իսլամական արժեքները դժվար է տարբերել առաջնային էթնոազգային արժեքներից՝ հատկապես արաբական երկըրներում։ Իսլամական ավանդությանը բնորոշ անբարյացակամությունն ու նույնիսկ թշնամությունը այլահավատների նկատմամբ միաձուլվում է ազգային մշակույթի նացիոնալիստական չափազանցման հետ, ինչը գործող միջոց է ծառայում արևմտյան մշակույթի ներխուժման դեմ՝ այդ թվում նրա առաջադեմ էլեմենտների։ Իսլամի և նացիոնալիզմի համար հավասարապես ատելի է կոմունիզմը, երկուսն էլ առաջ են քաշում դասակարգային աշխարհի գաղափարը, ինչը զգալիորեն կանխում է դասակարգային ինքնագիտակցության զարգացումը։ Այն երկրներում, որտեղ մուսուլմանները կազմում են բնակչության մեծամասնությունը, իսլամը որպես կանոն ներառվում է պաշտոնական գաղափարախոսության մեջ կամ իշխանությունների կողմից օգտագործվում է քաղաքական նպատակների հասնելու համար։ Ընդ որում ժամանակակից սեկուլյար պետություն ստեղծել ձգտող նացիոնալիստներին հատկապես մոտ են իսլամական մոդեռնիզմի կոնցեպցիաները, ինչն ընդլայնում է կոմպրոմիսի հնարավորությունը իսլամի և նացիոնալիզմի միջև՝ Ղուրանի միջոցով լուսավորելով առաջընթացը, ժամանակակից սոցիալական և քաղաքական համակարգերը։ Իշխանությունը զգում է մուսուլմանական ուլամաների ծառայությունների կարիքը՝ որպես միջնորդների, որոնք ի վիճակի են առավել գործուն կերպով շփում ապահովել քաղաքական ավանգարդի և մասսաների միջև (մեծ մասամբ անկիրթ, կրոնական) բնակչության մոբիլիզացման համար, ինչպես ազգային նպատակների հասնելու շահերի, այնպես էլ ընդդիմության հետ պայքարի համար, որը հաճախ հանդես է գալիս կրոնական լոզունգների ներքո։
Շատ առաջնորդներ դիմում են իսլամին իշխանության վրա գտնվող խմբավորման, քաղաքական ռեժիմի դասակարգային գերիշխանության լեգիտիմացման համար։ Այսպիսով, օրինակ, Մարոկկոյի թագավոր Հասան 2-րդը, որն իր տոհմածառը հասցնում է մինչև Մուհամմադ մարգարեին, սահմանադրությամբ համարվում է «ուղղահավատների կառավարիչ»։
Ազգային իդենտիֆիկացիայի կարիքը, որն հատկապես աճել է անկախ պետությունների ձևավորմամբ, «մուսուլմանական աշխարհում» դարձել է ազգային ավանդույթների վերածնման ահեղ շարժառիթ. նացիոնալիստները դիմեցին իսլամին որպես ազգային արժեքների աղբյուրներից մեկի։ Այսպես, ժամանակակից արաբ գաղափարախոս Սալահ Բիտարայի խոսքերով «յուրաքանչյուր քաղաքակրթության ետևում կանգնած է կրոնը», մեկ այլ արաբ նացիոնալիստ՝ Վալիդ Նուզումին, պնդում է, որ արաբական նացիոնալիզմն ընդհանրապես աշխարհիկ բնույթ չի կրում, իսկ ժամանակակից հայտնի մարոկկացի մտածող Մուհամմադ Ազիզ Լահբաբին գըրում է. «Մուսուլմանն իր կրոնի միջոցով ապրում է իր հայրենիքում՝ հարազատ հողում, այդպիսով ջնջվում են նրա հավատքի և նացիոնալիզմի միջև եղած սահմանները»։
Որոշ գաղափարախոսներ՝ կորցրած իրենց արևմտյան կապիտալիստական ուղով արագ առաջընթաց ապրելու իրենց հույսը և միևնույն ժամանակ անկարող իսկապես սոցիալիստական այլընտրանք, հետաքրքրություն են ցուցաբերում իսլամի սոցիալական ասպեկտներին՝ սոցիալքաղաքական կառուցվածքի իդեալական ձևեր փնտրելով։ Իսլամական դրույթների օգնությամբ նրանք մտադիր են բուրժուազիական նացիոնալիստների մի մասին, որոնք չունեն իրենց «ազգային զարգացման փիլիսոփայությունը», տալ հասարակության սոցիալական վերակառուցման տեսական պլատֆորմ։ «Բոլոր ազգային գաղափարախոսությունները պետք է նկատի ունենան, նշում է Մ. Ա. Լահբաբին, որ հենվելով իսլամի դրույթներին, նրանք չգտան ստեղծագործ ազգային ուժեր, որոնք կկարողանային ուղղել դեպի արագ զարգացման ուղին»։
Նավալ էլ Սաադավի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Եգիպտացի կին գրողներ Կատեգորիա:Եգիպտացի ակտիվիստներ Կատեգորիա:Եգիպտացի բժիշկներ Կատեգորիա:Եգիպտացի հոգեբույժներ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքները Եգիտոսում Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ Կատեգորիա:Եգիպտացի վիպասաններ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Աֆրիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Արաբալեզու գրողներ Կատեգորիա:Եգիպտացի հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ Կատեգորիա:Արաբ գրողներ Կատեգորիա:Կին հոգեբույժներ
Պանիսլամիզմ
Գոյակցություն
Իսլամի և նացիոնալիզմի միջև հարաբերություների տեսակետից գոյություն ունեն մուսուլմանական մտքի 2 հիմնական ուղղություն. առաջինը իսլամի ամբողջովին մեկուսացման համար կողմնորոշումն է, երկրորդը՝ նրա սինթեզը նացիոնալիզմի հետ։
Նացիոնալիզմում նաև նկատվում է ինչպես իսլամին հակադրվելու տենդենցը («մաքուր» աշխարհիկ նացիոնալիզմ), այնպես էլ նրա հետ սինթեզվելու տենդենցը։
«Մաքուր» աշխարհիկ նացիոնալիզմի հետևորդների համար ղեկավարող սկզբունքը շարադըրված է կարգախոսում. «կրոնը յուրաքանչյուրի անձնական գործն է. հայրենիքն ազգը բոլորի համար են»։ Սինթեզի կողմնակից նացիոնալիստները դիմում են իսլամին՝ խոստովանելով նրա կարևոր ֆունկցիոնալ դերը որպես արդյունավետ համակարգ, որն ի վիճակի է հեշտացնել իրենց՝ որոշ քաղաքական և սոցիալական նպատակների հասնելը։ Եվ այս և այն դեպքում առաջին տեղում ազգային իդեալն է։ Բայց որպես մուսուլմաններ՝ սինթեզի կողմնակից նացիոնալիստները իսլամի բարոյաէթիկական, և հաճախ նաև արաբաիսլամական մշակույթը համարում են նացիոնալիստական ուսմունքի սահմանափակող մաս։
Սուրբծննդյան տոնածառ
Տոնածառը ավանդաբար զարդարել են թղթից պատրաստված գունավոր վարդերով, խնձորներով, խաղալիքներով, կեղծափայլերով և քաղցրավենիքով։ 18-րդ դարում այն սկսել է լուսավորվել մոմերով։ Այսօր գոյություն ունի ավանդական և ժամանակակից զարդանախշերի լայն տեսականի, ինչպիսիք են ծաղկաշղթաները, կեղծափայլերը և կարամելային ձեռնափայտը։ Հրեշտակը կամ աստղը կարող է տեղադրվել ծառի գագաթին, Գաբրիել հրեշտակապետին կամ Բեթլեհեմի աստղը ներկայացնելու համար։ Տոնածառի ճյուղերից կախում են ժապավեններով կոճապղպեղից պատրաստված քաղցրաբլիթներ, շոկոլադ և այլ քաղցրավենիքներ ։ Տոնածառը երբեմն համեմատվում է «Յուլ» ծառի հետ, հատկապես նրա ժողովրդական ծագման քննարկումների ժամանակ ։
Ժամանակակից սուրբծննդյան տոնածառի ծագում
Ժամանակակից սուրբծննդյան տոնածառերը ծագել են Վերածննդի դարաշրջանի վաղ ժամանակակից Գերմանիայում։ Դրա ծագումը 16-րդ դարում երբեմն կապում են բողոքական քրիստոնյա ռեֆորմատոր Մարտին Լյութերի հետ, որը, ինչպես ասում են, առաջին անգամ վառված մոմեր է ավելացրել մշտադալար ծառի մոտ ։
Սուրբծննդյան տոնածառի ամենավաղ հայտնի թվագրված պատկերը գտնվում է Էլզաս մարզի Թյուրքհայմ քաղաքի (այն ժամանակ Գերմանիայի մի մասը, այժմ՝ Ֆրանսիայի) մասնավոր տան անկյունաքարային քանդակի վրա՝ 1576 թվականի ամսաթվով ։
Հնարավոր նախորդներ
Վիճարկվում է հնագույն նախաքրիստոնեական սովորույթների նշանակությունը 16-րդ դարում գերմանացիների կողմից հասարակ սուրբծննդյան տոնածառի ընդունման համար։ Դիմադրությունն այս սովորույթին հաճախ բացատրվում էր նրա ենթադրյալ լյութերական ծագմամբ ։ Այլ աղբյուրներ կապ են առաջարկում Էլզասի առաջին փաստաթղթավորված սուրբծննդյան տոնածառերի խորհրդանիշների և նախաքրիստոնեական ավանդույթների ծառերի միջև։ Օրինակ՝ ըստ Բրիտանիկա հանրագիտարանի, «Մշտադալար ծառերի, պսակների և ծաղկաշղթաների օգտագործումը հավերժական կյանքը նշելու համար, հին եգիպտացիների, չինացիների և հրեաների սովորույթներից էր։ Ծառերի պաշտամունքը տարածված էր հեթանոս եվրոպացիների շրջանում և վերապրել է նրանց վերածումը քրիստոնյաների՝ Սուրբ ծննդյան կապակցությամբ ծտերի համար ծառ տեղադրելու և Ամանորի կապակցությամբ մշտադալար բույսերով տունը և սարայը զարդարելու սկանդինավյան սովորույթների շնորհիվ, ինչը նրանք անում էին դևին վախեցնելու համար» ։
Հռոմեական Սատուրնալիայի ձմեռային փառատոնի ընթացքում տները զարդարվում էին մշտադալար բույսերի պսակներով՝ այլ սովորույթների հետ միասին, որոնք այժմ կապված են Սուրբ Ծննդյան տոնի հետ ։
Վիկինգները և սաքսերը երկրպագում էին ծառերին ։ Պատմությունը, թե ինչպես է Սուրբ Բոնիֆացիուսը կտրել Դոնարի կաղնին, ցույց է տալիս 8-րդ դարում գերմանացիների շրջանում հեթանոսական սովորույթները։ Ավելի ուշ ժողովրդական տարբերակն այս պատմության մեջ ավելացնում է մի մանրուք, որ կտրված կաղնու տեղում մշտադալար ծառ է աճել, որը պատմում էր նրանց այն մասին, թե ինչպես է իր եռանկյունաձև ձևը հիշեցնում մարդկությանը սուրբ երրորդության մասին, և ինչպես է այն ցույց տալիս դեպի երկինք ։
Վրաստան
Վրացիներն իրենց սեփական ավանդական սուրբծննդյան տոնածառն ունեն, որի անվանումը չիչիլակի է։ Այն պատրաստված է ընկուզենու չորացրած ճյուղերից, որոնք փոքր փշատերև ծառի ձև ունեն ։ Այս գունավոր զարդերը տարբերակվում են 20 սանտիմետրից (7,9 դյույմ) մինչև 3 մետր (9,8 ոտնաչափ)։
Լեհաստան
Լեհաստանում գոյություն ունի ժողովրդական ավանդույթ, որն առաջացել է հին սլավոնական հեթանոսական սովորույթից առաստաղից եղևնու կամ սոճու ճյուղեր կախել, որոնք կոչվում են «podłaźniczka» ։ Ճյուղերը զարդարվում էին խնձորներով, ընկույզներով և ծղոտից պատրաստված աստղերով ։ Ներկայումս զարդերը ներառում են նաև գունավոր թղթերից պատրաստված կտրվածքներ, փայլեր, թխվածքաբլիթներ և Սուրբ Ծննդյանը նվիրված տարբեր զարդեր ։
Էստոնիա, Լատվիա և Գերմանիա
Ձմռանը զարդարված ծառեր տեղադրելու սովորույթները կարելի է հետևել Վերածննդի դարաշրջանի Հյուսիսային Գերմանիայի և Լիվոնիայի գիլդիաներում՝ Սուրբ Ծննդյան տոների կապակցությամբ։ Սուրբ Ծննդյան հետ կապված զարդարված ծառերի առաջին վկայությունը գիլդիայի ժողովասրահում գտնվող ծառերն են, որոնք զարդարված են աշակերտների ու երեխաների համար նախատեսված քաղցրավենիքովներ։ Լիվոնիայում (ժամանակակից Էստոնիա և Լատվիա) 1441, 1442, 1510 և 1514 թվականներին Սևագլուխների եղբայրությունը տոների առթիվ տոնածառ է կանգնեցրել իր գիլդիական տներում՝ Ռևելում (այժմ՝ Տալլին) և Ռիգայում ։ Տոնակատարություններին նախորդած հանդիսությունների վերջին երեկոյան տոնածառը դուրս են բերել ռատուշայի հրապարակ, որտեղ նրա շուրջ պարում էին եղբայրության անդամները ։
1570 թվականի Բրեմենի գիլդիայի տարեգրությունը հաղորդում է, որ գիլդիայի տանը տեղադրվել է փոքրիկ տոնածառ՝ զարդարված «խնձորներով, ընկույզով, նրբաբլիթներով, կրենդելներով և թղթե ծաղիկներով» գիլդիայի անդամների երեխաների համար, որոնք Սուրբ Ծննդյան տոնի առթիվ քաղցրավենիք էին հավաքում ։ 1584 թվականին պաստոր և տարեգիր Բալտազար Ռուսսովն իր «Լիֆլանդտի գավառների տարեգրություն» (1584) աշխատության մեջ գրել է շուկայական հրապարակում զարդարված եղևնի տեղադրելու ավանդույթի մասին, որտեղ պատանիները «քայլում էին աղջիկների և կանանց խմբի հետ, սկզբում երգում և պարում էին այնտեղ, իսկ հետո հրդեհում ծառը»։
Բողոքական ռեֆորմացիայից հետո նման ծառերը սկսել են տեսնել բարձրագույն դասի բողոքական ընտանիքների տներում։ Այս անցումը գիլդիայից դեպի բուրժուական ընտանեկան տներ Գերմանիայի բողոքական մասերում, ի վերջո, տալիս է ժամանակակից ավանդույթի սկիզբը, որը սկսել է զարգանալ 18-րդ և 19-րդ դարերում։
Գերմանիա
19-րդ դարում սուրբծննդյան տոնածառը համարվում էր գերմանական մշակույթի և Gemütlichkeit-ի արտահայտությունը, հատկապես արտասահմանում բնակվող գաղթականների համար ։
Համընդհանուր ժողովրդականության նվաճման որոշիչ գործոն է դարձել Ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ իր զորանոցներում և զինվորական հոսպիտալներում սուրբծննդյան եղևնիներ տեղադրելու գերմանական բանակի որոշումը։ Միայն 20-րդ դարի սկզբին են եկեղեցիների ներսում հայտնվել սուրբծննդյան տոնածառեր, այս անգամ արդեն վառ լուսավորված տեսքով ։
Յուրացում եվրոպական ազնվականության կողմից
19-րդ դարի սկզբին այս սովորույթը հայտնի է դարձել ազնվականության մեջ և տարածվել թագավորական բակերում մինչև Ռուսաստան ։ Նասաու-Վեյլբուրգի արքայադուստր Հենրիետան 1816 թվականին սուրբծննդյան տոնածառը բերել է Վիեննա, և հետագա տարիներին այդ սովորույթը տարածվել է ամբողջ Ավստրիայում։ Ֆրանսիայում սուրբծննդյան առաջին տոնածառը ներկայացվել է 1840 թվականին Օռլեանի դքսուհու կողմից։ Դանիայում տեղական թերթը պնդում է, որ առաջին վկայված սուրբծննդյան տոնածառը վառվել է 1808 թվականին՝ Հոլստեյնբորգի կոմսուհու՝ Վիլհելմինայի կողմից։ Հենց ծերացող կոմսուհին է 1865 թվականին դանիացի գրող Հանս Քրիստիան Անդերսենին պատմել Դանիայի առաջին սուրբծննդյան տոնածառի պատմությունը։ 1844 թվականին նա հրապարակել է «Եղևնին» կոչվող հեքիաթը, որը պատմում է եղևնու ճակատագրի մասին, որն օգտագործվել է որպես սուրբծննդյան տոնածառ ։
Բրիտանիա
Չնայած Սուրբ Ծննդյան տոներին եկեղեցիները և տները մշտադալար բույսերով զարդարելու ավանդույթը վաղուց է գոյություն ունեցել, ամբողջ փոքրիկ տոնածառը զարդարելու սովորույթը երկու դար առաջ դեռ անհայտ էր Բրիտանիայում։ Հաննովերի հետ անձնական ունիայի ժամանակ Գեորգ III-ի Գերմանիայում ծննված կինը՝ Շառլոթ Մեքլենբուրգ-Սթրելիցը, սուրբծննդյան տոնածառ է ներկայացրել այն երեկույթին, որը նա կազմակերպել էր 1800 թվականին երեխաների համար ։ Սկզբում այդ սովորույթը չէր տարածվում թագավորական ընտանիքից դուրս ։ Վիկտորյա թագուհին դեռ մանուկ հասակում ծանոթ էր դրա հետ, և Ամեն Սուրբ Ծննդին նրա սենյակում տոնածառ էին տեղադրում։ 1832 թվականի ճրագալույցին իր օրագրում հիացած 13-ամյա արքայադուստրը գրել է ․
"Ճաշից հետո... հետո մենք գնացինք ճաշասենյակի մոտ գտնվող հյուրասենյակ... Այնտեղ եղել են երկու մեծ կլոր սեղաններ, որոնց վրա կանգնած էին երկու եղևնիներ, որոնց վրա լույսեր և շաքարի զարդեր կային։ Բոլոր նվերները դրված են եղել տոնածառերի շուրջ..."
Երբ Վիկտորյան ամուսնացել է իր գերմանացի զարմիկ՝ արքայազն Ալբերտի հետ, 1841 թվականին այս սովորույթը դարձել է ավելի տարածված, քանի որ միջին դասի հարուստ ընտանիքները հետևում էին այս նորաձևությանը։ 1842 թվականին թերթում հայտնվել է սուրբծննդյան տոնածառերի գովազդը, որը հստակ ցույց էր տալիս դրանց գերմանական ծագումը, ասոցիացիան երեխաների հետ և նվերների շնորհումը ։ «Սուրբծննդյան տոնածառ» պատկերազարդ գիրքը, որը մանրամասն նկարագրում է դրանց օգտագործումն ու ծագումը , վաճառքի է հանվել 1844 թվականի դեկտեմբերին  ։ 1847 թվականին արքայազն Ալբերտը գրել է. «Այժմ ես պետք է փնտրեմ երեխաների մեջ այն բանի արձագանքը, ինչ ես և Էռնեստն [նրա եղբայրը] էինք նախկինում, ինչ մենք զգում և մտածում էինք, և նրանց ուրախությունը սուրբծննդյան տոնածառերի շնորհիվ ոչ պակաս է, քան մեր ուրախությունն էր» ։ Այս միտման խթանումը տրվել է 1848 թվականին, երբ The Illustrated London News-ն իր լրահաղորդման մեջ , որին միանալով շարունակել են այլ թերթեր , մանրամասնորեն նկարագրել է Վինձոր ամրոցի տոնածառերը և իր շապիկի վրա պատկերել գլխավոր տոնածառը, որը շրջապատված է եղել թագավորական ընտանիքով։ 1856 թվականին հյուսիսային գավառական թերթերից մեկում հայտնվել է հայտարարություն , որն անլուրջ ակնարկել է դրանց մասին, ինչպես նաև հաղորդել մի կնոջ պատահական մահվան մասին, որի զգեստը վառվել է, երբ նա մոմեր էր վառում սուրբծննդյան տոնածառի վրա ։
Սակայն տոնածառերի օգտագործումը հասարակական հավաքույթներում, բարեգործական վաճառքներում և հիվանդանոցներում դրանք ավելի ու ավելի սովորական են դարձրել, և 1906 թվականին ստեղծվել է բարեգործական կազմակերպություն՝ հատուկ այն բանի համար, որ ոնւյնիսկ Լոնդոնի հետնախորշերում ապրող աղքատ երեխաները, «որոնք երբեք սուրբծննդյան տոնածառ չեն տեսել», կարողանան վայելել այն այս տարի ։ Հակագերմանական տրամադրություններն Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կարճ ժամանակով նվազեցրել են դրանց ժողովրդականությունը, սակայն այդ էֆեկտը կարճատև էր , և 1920-ական թվականների կեսերին սուրբծննդյան տոնածառերի օգտագործումը տարածվել է բոլոր դասերի վրա շրջանում ։ 1933 թվականին օտարերկրյա ծառերի ներմուծման սահմանափակումը հանգեցրել է «նոր արդյունաբերության արագ աճի», քանի որ Բրիտանիայում սուրբծննդյան տոնածառերի աճեցումը առևտրականորեն կենսունակ է դարձել պահանջարկի չափի պատճառով ։ 2013 թվականին Մեծ Բրիտանիայում սուրբծննդյան շուկայի համար աճեցված ծառերի թիվը կազմում էր շուրջ ութ միլիոն , և դրանց ցուցադրումը տներում, խանութներում և հասարակական վայրերում սուրբծննդյան սեզոնի սովորական մաս է դարձել։
Հյուսիսային Ամերիկա
Այս ավանդույթը Հյուսիսային Ամերիկա է եկել 1781 թվականի ձմռանը Հեսսեն զինվորների կողմից, որոնք տեղակայված էին Քվեբեկի նահանգում (1763-1791), որպեսզի պաշտպանեն գաղութը ամերիկացիների հարձակումից։ Գեներալ Ֆրիդրիխ Ադոլֆ Ռիդեզելը և նրա կինը՝ բարոնուհի ֆոն Ռիդեզելը, սպաների համար սուրբծննդյան երեկույթ են կազմակերպել Սորելում՝ իրենց հյուրերին ուրախացնելով մոմերով և մրգերով զարդարված տոնածառով ։
19-րդ դարի սկզբում սուրբծննդյան տոնածառը շատ տարածված է դարձել Միացյալ Նահանգներում։ Սուրբծննդյան տոնածառի առաջին պատկերը հրապարակվել է 1836 թվականին՝ որպես ֆրոնտիսպիս Հերման Բոքումի «Անծանոթի նվերը» (The Stranger's Gift) ստեղծագործության համար։ Ամերիկյան գրականության մեջ սուրբծննդյան տոնածառի առաջին հիշատակումը եղել է Քեթրին Մարիա Սեջվիքի «Նոր տարվա օր» պատմվածքի մեջ, որը լույս է տեսել 1836 թվականին The Token and Atlantic Souvenir հրատարակությունում, որտեղ նա պատմում է իր տիրուհու տոնածառը զարդարող գերմանացի սպասուհու պատմությունը։ Բացի այդ, բրիտանական թագավորական ընտանիքի և Վինձորի դղյակում գտնվող իրենց սուրբծննդյան տոնածառի հետ փորագրությունը, որն ի սկզբանե հրապարակվել է 1848 թվականի դեկտեմբերին The Illustrated London News-ում ), Միացյալ Նահանգներում պատճենահանվել է 1850 թվականի Սուրբ Ծննդյան տոնին՝ Godey's Lady's Book ամսագրում։ Godey's-ը կրկնօրինակել է այն ճշգրտությամբ, բացառությամբ այն բանի, որ ջնջվել են թագուհու խույրը և արքայազն Ալբերտի բեղերը, փորագրությունը Ամերիկյան բեմ դարձնելու համար ։ Godey's-ի վերահրատարակված պատկերը դարձել է Ամերիկայում մշտադալար տոնածառի առաջին լայն տարածում ունեցող նկարը։ Արվեստաբան Քարալ Էն Մարլինգն իրենց թագավորական ատրիբուտներից զրկված արքայազն Ալբերտին և թագուհի Վիկտորիային անվանել է «առաջին ազդեցիկ ամերիկյան սուրբծննդյան տոնածառ» ։ Ժողովրդական մշակույթի պատմաբան Ալֆրեդ Լյուիս Շումեյքերը պնդում է. «Ամբողջ Ամերիկայում 1850-60-ական թվականների տասնամյակում սուրբծննդյան տոնածառի տարածման ավելի կարևոր միջոց չի եղել, քան Godey's Lady's Book-ը»։ Պատկերը վերատպվել է 1860 թվականին, իսկ 1870 թվականին տոնածառի տեղադրումը ավելի է տարածվել Ամերիկայում ։
Գերմանական կապեր ունեցող հետ կապված որոշ քաղաքներ Միացյալ Նահանգներում հավակնում են այդ երկրի առաջին սուրբծննդյան տոնածառի վրա. Կոնեկտիկուտ նահանգի Վինձոր Լոքս քաղաքը պնդում է, որ Հեսսեն զինվորը սուրբծննդյան եղևնին տեղադրել են 1777 թվականին՝ գտնվելով Նոդեն-Ռիդ տանը, այն դեպքում, երբ «Ամերիկայի առաջին սուրբծննդյան տոնածառի» վրա նույնպես հավակնում է Փենսիլվանիա նահանգի Իսթոն քաղաքը, որտեղ գերմանացի բնակիչները, ենթադրաբար, սուրբծննդյան տոնածառ են տեղադրել 1816 թվականին։ Իր օրագրում, Փենսիլվանիա նահանգի Լանքասթեր քաղաքից Մեթյու Զահմը, արձանագրել է սուրբծննդյան տոնածառի օգտագործումը 1821 թվականին, ինչը հանգեցրել է այն բանին, որ Լանքասթերը նույնպես հավակնի Ամերիկայում առաջին սուրբծննդյան տոնածառին ։ Այլ աղբյուրներ դա վերագրում են Չարլզ Ֆոլենին՝ Բոստոն ներգաղթած գերմանացուն, այն բանի համար, որ նա Ամերիկայում առաջինն է սկսել զարդարել սուրբծննդյան տոնածառը ։ Ասում են, որ Ավգուստ Իմգարդը՝ Օհայո նահանգի Վուսթեր քաղաքում ապրող գերմանացի ներգաղթյալն առաջինն էր, ով կիրառում էր տոնածառի զարդարման փորձը կարամելային ձեռնափայտերով։ 1847 թվականին Իմգարդը քաղաքից դուրս գտնվող անտառում կապույտ եղևնի է կտրել, հանձնարարել գյուղի թիթեղագործ Վուսթերին աստղ կառուցել և ծառը տեղադրել իր տանը՝ զարդարելով այն թղթե զարդերով, ոսկեզօծ ընկույզներով և քուխենով ։ 1842 թվականին գերմանացի ներգաղթյալ Չարլզ Մինիգերոդեն հումանիտար գիտությունների պրոֆեսոր է դարձել Վիրջինիա նահանգի Ուիլյամսբուրգ քաղաքի Ուիլյամի և Մերիի քոլեջում, որտեղ նա դասավանդում էր լատիներեն և հունարեն լեզուներ։ Մտնելով Վիրջինիայի հասարակական կյանք՝ Մինիգերոդեն մտցրել է սուրբծննդյան մշտադալար տոնածառը զարդարելու գերմանական սովորույթը իրավունքի պրոֆեսոր Սենթ Ջորջ Թաքերի տանը, դրանով իսկ դառնալով բազմաթիվ ազդեցություններից մեկը, որոնք ամերիկացիներին դրդել են ընդունել այդ պրակտիկան մոտավորապես այդ ժամանակ ։ Փենսիլվանիայում սուրբծննդյան սովորույթների մասին 1853 թվականի հոդվածը դրանք հիմնականում սահմանում է որպես «գերմանական ծագում ունեցող», ներառյալ սուրբծննդյան տոնածառը, որը «տնկվել է հողով լցված ծաղկի զամբյուղում, և դրա ճյուղերը պատված են նվերներով, հիմնականում հրուշակեղենով, ընտանիքի կրտսեր անդամների համար»։ Սակայն հոդվածում տարբերակվում են տարբեր պետությունների սովորույթները՝ պնդելով, որ Նոր Անգլիայում, որպես կանոն, «Սուրբ Ծնունդն առանձնապես չի նշվում», մինչդեռ Փենսիլվանիայում և Նյու Յորքում նշվում է ։
Երբ Էդվարդ Հ. Ջոնսոնը եղել է Edison Electric Light Company-ի փոխնախագահը, որը Con Edison ընկերության նախորդն է, նա ստեղծել է առաջին հայտնի էլեկտրական լուսավորված տոնածառը Նյու Յորքի իր տանը 1882 թվականին։ Ջոնսոնը դարձել է «սուրբծննդյան Էլեկտրական լույսերի հայրը» ։
«O Christmas tree...» տեքստը, որը երգում են Միացյալ Նահանգներում գերմանական «O Tannenbaum» մեղեդու ներքո, սխալ պատկերացում է ստեղծում այն բանի մասին, որ գերմաներեն «Tannenbaum» (եղևնի) բառը «սուրբծննդյան տոնածառ» է նշանակում, սակայն գերմաներենում դրա համար օգտագործվում է «Weihnachtsbaum» բառը։
1935-ից մինչ օրս
«Չարլի Բրաունի Սուրբ Ծնունդը» (A Charlie Brown Christmas; 1965) հեռուստատեսային հատուկ թողարկումը մեծ ազդեցություն է ունեցել սուրբծննդյան տոնածառը շրջապատող փոփ մշակույթի վրա։ Ալյումինե սուրբծննդյան տոնածառերը հայտնի են եղել 1960-ական թվականների սկզբին ԱՄՆ-ում։ Դրանք ծաղրվել են Չարլի Բրաունի շոուում և սկսել են համարվել որպես Սուրբ Ծննդյան առևտրայնացման խորհրդանիշ։ «Չարլի Բրաունի սուրբծննդյան տոնածառ» (Charlie Brown Christmas tree) տերմինը, որը նկարագրում է ցանկացած վատ նայվող կամ տգեղ փոքրիկ տոնածառը, նույնպես առաջացել է 1965 թվականի հեռուստատեսային հատուկ թողարկումից, որը հիմնված է Չարլի Բրաունի սուրբծննդյան տոնածառի արտաքին տեսքի վրա ։
Հանրային սուրբծննդյան տոնածառեր
20-րդ դարի սկզբից շատ քաղաքներում, ավաններում և հանրախանութներում սովորական է դարձել բացօթյա սուրբծննդյան տոնածառի տեղադրումը, ինչպիսիք են Ատլանտայում Macy's Great Tree-ն (1948 թվականից), Նյու Յորքի Ռոքֆելլեր կենտրոնի սուրբծննդյան տոնածառը և մեծ սուրբծննդյան տոնածառը Ադելաիդայի Վիկտորիայի հրապարակում: Հակահրդեհային ծածկույթի օգտագործումը թույլ է տալիս բազմաթիվ փակ հասարակական տարածքներում տեղադրել իրական տոնածառեր և համատեղելի լինել կոդի հետ։ Արտոնագրված դիմորդները հակահրդեհային լուծույթ են ցրում տոնածառերի վրա և ստուգման համար հավաստագրում ապահովում։
Միացյալ Նահանգների Ազգային սուրբծննդյան տոնածառը վառվում է ամեն տարի 1923 թվականից ի վեր Սպիտակ տան հարավային մարգագետնում՝ դառնալով այն բանի մի մասը, ինչը Սպիտակ տանը վերածվել է տոնական խոշոր իրադարձության։ Նախագահ Ջիմի Քարթերը 1979 թվականին վառել է միայն տոնածառի գագաթի գլխավոր աստղը՝ ի պատիվ Իրանում պատանդ վերցված ամերիկացիների ։ Նույն բանը եղել է նաև 1980 թվականին, բացառությամբ այն բանի, որ ծառն ամբողջությամբ լուսավորվել է 417 վայրկյանի ընթացքում, մեկ վայրկյանով ամեն օրվա համար, երբ պատանդները գտնվում էին գերության մեջ ։
1970-ական և 1980-ական թվականների մեծ մասի ընթացքում աշխարհում ամենամեծ զարդարված սուրբծննդյան տոնածառը տեղադրվում էր ամեն տարի Ֆլորիդա նահանգի Լանտանա քաղաքի National Enquirer-ի տարածքում։ Այս ավանդույթը վերաճել է Հարավային Ֆլորիդայի պատմության ամենատպավորիչ և հայտնի իրադարձություններից մեկի, սակայն 1980-ական թվականների վերջին դադարեցվել է թերթի հիմնադրի մահից հետո ։