cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ղարաբաղ (Կաղզվանի գավառ)
Պատմամշակութային կառույցներ
Ղարաբաղն ուներ Ս․ Հակոբ անվանումով եկեղեցի։
Կրթություն
Եկեղեցուն կից գործում էր հայկական վարժարան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Ռաշկով (գյուղ, Խոտինի շրջան)
Ռաշկով (Рашків), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Խոտինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռաշկով գյուղում բնակվում էր 1 120 մարդ։
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում, գալակտիկաների դասակարգում՝ ըստ արտաքին տեսքի։ Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգման տարբեր սխեմաներ կան. դրանց թվում որպես հիմնական օգտագործվում է Հաբլի դասակարգումը, որը բավականին պարզ է, բայց բավարար է նկարագրել գալակտիկաների հիմնական հատկությունները։
Հաբլի դասակարգման համակարգը հիմնված է գալակտիկաների՝ էլիպսաձև, ոսպնյակաձև, պարուրաձև՝ բարով (ձողիկով) ու առանց նրա և անկանոնների բաժանման վրա, որոնք կազմում են հաջորդականություն, որը բաժանված է երկու մասի։ Գալակտիկաների տեսակները, իրենց հերթին, բաժանվում են ենթադասերի՝ էլիպսաձև՝ ըստ ակնհայտ թեքության աստիճանի և պարուրաձև՝ ըստ սկավառակի համեմատ ուռուցիկության ծանրության, պարուրաձև թևերի ոլորման անկյան և որքան հարթ են դրանք, կամ ընդհակառակը, մասնատված։ Այս սխեման իր սկզբնական տեսքով ստեղծվել է 1926 թվականին և պարզվել է, որ բավականին հարմար է, բացի այդ, հայտնաբերվել է հարաբերակցություն գալակտիկայի տարբեր պարամետրերի և նրա մորֆոլոգիական տիպի միջև։ Հետևաբար, Հաբլի դասակարգումը փոքր փոփոխություններով դեռ լայնորեն կիրառվում է այսօր, և ներկայումս օգտագործվող դասակարգման սխեմաների մեծ մասը ներկայացնում է դրա հետագա զարգացումը։
9 to 5 and Odd Jobs
9 to 5 and Odd Jobs, Դոլի Պարտոնի 23-րդ ստուդիական ալբոմը։ Ալբոմը ձայնագրվել է 1980 թվականին։ Ալբոմը ձայնագրվել է RCA Records լեյբլում։ Ալբոմը այլևս չի վաճառվում։
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Հաբլի փոփոխված սխեմայի օրինակներից մեկը՝ Վոքուլերի դասակարգումը, պարունակում է մի քանի նորամուծություններ։ Մասնավորապես, այն օգտագործում է ոսպնյակաձև գալակտիկաների բաժանումը ենթադասերի՝ ըստ տարբեր մանրամասների ծանրության, մինչդեռ պարուրաձև գալակտիկաները ավելի նուրբ են բաժանվում ենթադասերի։ Դասակարգման մեջ երկու լրացուցիչ առանձին չափումներ կազմում են բարի և օղակի աստիճանը, այնպես որ Վոքուլերի դասակարգումը կարող է ներկայացվել ծավալային ձևով։ Բացի այդ, այս սխեմայում կարող են նշվել այնպիսի կառուցվածքներ, ինչպիսիք են, օրինակ, արտաքին օղակները և ոսպնյակները։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
№	Անվանում Հեղինակ Տևողություն
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Վան դեն Բերգի դասակարգումը, որը նաև կոչվում է DDO դասակարգում, նույնպես հիմնված է Հաբլի սխեմայի վրա։ Վան դեն Բերգի սխեմայում ոսպնյակաձև գալակտիկաները դիտարկվում են ոչ թե որպես էլիպսաձև գալակտիկաների և պարուրաձև գալակտիկաների միջև անցումային տիպ, այլ որպես առանձին հաջորդականություն՝ պարուրաձև գալակտիկաների հետ միասին։ Այս երկու հաջորդականությունների միջև առանձնանում է աղոտ գալակտիկաների հաջորդականություն, որոնք տարբերվում են սովորական պարուրաձև գալակտիկաներից մշուշոտ, թույլ պարուրաձևով։ Ոսպնյակաձև, աղոտ և պարուրաձև գալակտիկաների ենթատեսակները որոշվում են սկավառակի համեմատ ուռուցիկության աստիճանով։ Բացի այդ, Վան դեն Բերգի սխեմայում տարբերվում են պայծառության տարբեր դասեր, քանի որ մորֆոլոգիայում տարբերություններ նկատվում են նաև պայծառ և աղոտ գալակտիկաների միջև։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
1.	«9 to 5»	Dolly Parton	2։45
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Մորգանի դասակարգման մեջ, որը նաև կոչվում է Յորքսի համակարգ, հիմնականում հաշվի է առնում գալակտիկայի սպեկտրալ տեսակը, որը համապատասխանում է աստղերի սպեկտրային դասերին, ինչպես նաև պայծառության կենտրոնացումը դեպի գալակտիկայի կենտրոնը, որը սերտորեն կապված է նրա հետ։ Այս ցուցանիշներից որոշված ​​սպեկտրային տիպը փոխկապակցված է՝ Հաբլի դասակարգման գալակտիկաների տիպերի հետ։ Որպես երկրորդական պարամետր օգտագործվում է գալակտիկայի ակնհայտ ձևը։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
2.	«Hush-a-bye Hard Times»	Parton	3։48
3.	«The House of the Rising Sun»	Traditional, arr. Parton and Mike Post	4։02
4.	«Deportee (Plane Wreck at Los Gatos)»	Woody Guthrie, Martin Hoffman	4։41
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Ընդհանուր տեղեկություններ
Միևնույն գալակտիկայի արտաքին տեսքը կարող է մեծապես տարբերվել տարբեր խորություններով կամ ալիքների տարբեր դիապազոն ունեցող պատկերներում։ Տարբեր գալակտիկաների պատկերները համեմատելիս և դրանք դասակարգելիս պետք է հաշվի առնել սա. օրինակ՝ գալակտիկաների պարուրաձև թևերը լավ են աչքի ընկնում որոշ լուսաչափական գոտիներում, իսկ մյուսներում՝ վատ։ Սովորաբար գալակտիկաների դասակարգման սխեմաները հիմնված են օպտիկական դիապազոնում գտնվող նրանց պատկերների վրա:
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
5.	«Sing for the Common Man»	Frieda Parton, Mark Andersen	3։47
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Ընդհանուր տեղեկություններ
Միաժամանակ պետք է հաշվի առնել, որ գալակտիկաների միմյանց հետ համեմատելը պետք է կատարվի հենց գալակտիկայի սեփական ճառագայթմամբ. օրինակ, եթե R լուսաչափական գոտում դիտվում է գալակտիկա՝ կարմիր շեղումով z = 1, ապա Տիեզերքի մոտակա գալակտիկան դրա հետ համեմատելու համար անհրաժեշտ է օգտագործել նրա պատկերը U գոտում՝ ավելի կարճ ալիքով։ Շատ հեռավոր գալակտիկաները դիտվում են այնպես, ինչպես եղել են միլիարդավոր տարիներ առաջ վաղ Տիեզերքում, հետևաբար նրանք ունեն անկանոն, անհամաչափ ձև, այնպես որ նրանց համար կարող են օգտագործվել դասակարգման այլ սխեմաներ ։
Որպես կանոն, դասակարգման սխեմաները նախատեսում են, որ գալակտիկայի դասը որոշվում է սուբյեկտիվորեն, այլ ոչ թե դրանց պարամետրերի քանակական չափմամբ։ Սա հաճախ հանգեցնում է նրան, որ տարբեր աստղագետներ, միմյանցից անկախ որոշելով գալակտիկաների տեսակները, նույն գալակտիկան վերագրում են տարբեր, բայց մոտ դասերի։ Չնայած այս խստության պակասին, տարբեր դասակարգման սխեմաներ լայնորեն կիրառվում են: Գալակտիկաների զանգվածային դասակարգման համար կարող են օգտագործվել քաղաքագիտության միջոցները, օրինակ՝ այդ նպատակով ստեղծվել է Galaxy Zoo նախագիծը։ Բացի այդ, կան համակարգչային ծրագրեր, որոնք որոշում են գալակտիկաների մորֆոլոգիական տեսակը ։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
6.	«Working Girl»	Parton	3։17
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Հաբլի դասակարգում
Առաջին դասակարգման համակարգը, որը դարձավ ընդհանուր ընդունված, ստեղծվել է Էդվին Հաբլի կողմից 1926 թվականին, հետագայում այն ​​անվանվել է իր ստեղծողի անունով։ Այս սխեմայում ներկայացված գալակտիկաների տեսակները կազմում են հաջորդականություն, որը բաժանվում է երկու ճյուղերի, այդ իսկ պատճառով այն կոչվում նաև նաև «Հաբլի կամերտոն» ։
Հաբլի դասակարգման համակարգում սկզբնապես տարբերվում էին էլիպսաձև, պարուրաձև և անկանոն գալակտիկաները, որոնք իրենց հերթին բաժանվել են ենթադասերի։ Էլիպսաձև գալակտիկաներում (E) կառուցվածքային մանրամասներ գրեթե երբեք չեն նկատվում, այլ միայն պայծառության աստիճանական աճ դեպի կենտրոն, մինչդեռ պարուրաձև գալակտիկաներում սկավառակի ֆոնի վրա կան ավելի պայծառ պարուրաձև թևեր։ Հաբլի դասակարգման մեջ բաժանվում են պարուրաձև գալակտիկաները` բարով (կենտրոնում գտնվող ձողիկով, նշանակում՝ SB) և առանց դրա (նշանակում՝ S)։ Անկանոն գալակտիկաները (Ir կամ Irr) ունեն անհամաչափ, մասնատված ձև։ Ավելի ուշ՝ 1936 թվականին, Հաբլը ավելացրեց ոսպնյակաձև գալակտիկաները (S0), որոնք սկավառակաձև են, բայց չունեն պարուրաձև թևեր։ Դրանով իսկ ենթադրվում է, որ որ տարբեր տեսակի գալակտիկաների միջև անցումը սահուն է։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
7.	«Detroit City»	Danny Dill, Mel Tillis	3։35
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Հաբլի դասակարգում
Էլիպսաձև գալակտիկաները բաժանվում են ենթատիպերի՝ E0-ից մինչև E7, որոնք տարբերվում են ակնհայտ էլիպսականության աստիճանով. կլոր ձև ունեցող գալակտիկաները պատկանում են E0 ենթատիպին, իսկ ամենատափակացածները՝ E7։ Գալակտիկայի փոքր և մեծ կիսաառանցքների չափերի հարաբերակցությամբ նրա ենթատիպի b/a համարը հավասարվում է, այնպես որ, օրինակ, E5 գալակտիկայի մեծ կիսաաառանցքը երկու անգամ ավելի մեծ է, քան փոքրը։ Էլիպսաձև գալակտիկաներ, E7-ից ավելի տափակացած գոյություն չունի :
Պարուրաձև գալակտիկաները բաժանվում են Sa, Sb, Sc ենթատիպերի կամ, բարով գալակտիկաների համար՝ SBa, SBb, SBc։ Ելնելով սկավառակի նկատմամբ ուռուցիկության արտահայտվածությունից, պարուրաձև թևերի ոլորման անկյունից և դրանց մասնատվածությունից՝ պարուրաձև գալակտիկան պատկանում է այս դասերից մեկին։ Այս պարամետրերը մասամբ փոխկապակցված են միմյանց հետ. Sa և SBa տիպի գալակտիկաներն ունեն մեծ ուռուցիկություններ, ամուր ոլորված և հարթ պարուրաձև թևիկներ, մինչդեռ Sc և SBc գալակտիկաները ունեն փոքր ուռուցիկություններ և բաց, մասնատված պարուրաձև թևեր։ Sb և SBb տիպերը ունեն միջանկյալ բնութագրեր։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
8.	«But You Know I Love You»	Mike Settle	3։17
9.	«Dark as a Dungeon»	Merle Travis	3։25
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Հաբլի դասակարգում
Անկանոն գալակտիկաները բաժանվում են երկու ենթատիպի՝ Irr I և Irr II։ Irr I գալակտիկաներին են պատկանում օբյեկտներ, որոնցում դիտվում են O և B դասի աստղեր պարունակող պայծառ տարածքներ, իսկ Irr II-ին՝ ավելի հարթ կառուցվածքով անկանոն գալակտիկաներ։
9 to 5 and Odd Jobs
Ստեղծագործությունների ցանկը
10.	«Poor Folks' Town»	Parton	2։57
Գալակտիկաների մորֆոլոգիական դասակարգում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արտագալակտիկական աստղագիտություն Կատեգորիա:Գալակտիկաների մորֆոլոգիական տիպեր
Պալնիկ Յոլ (այլ կիրառումներ)
Պալնիկ Յոլ, կարող է վերաբերել՝
Կրասնայա Գորկա (այլ կիրառումներ)
Կրասնայա Գորկա, կարող է վերաբերել՝
Քուռի քարթակ
Քուռի քարթակ, ծածանազգիների ընտանիքին պատկանող ձուկ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Տարածվածություն
Տարածված է Քուռ և Արաքս գետերի ավազաններում, Ուրմիա լճի վտակում և Հադերչայում։ Հայաստանում տարածված է բոլոր գետերում, բացի Սևանա լճի ավազանից ։
Էկոլոգիա
Ապրում են գետերի ավազային կամ ավազատիղմային տեղամասերի ջրի դանդաղ հոսքում։ Հայաստանի տարածքում գործնականորեն ուսումնասիրված չէ։ Բենթոսային օրգանիզմներով սնվող մերձհատակային տեսակ է ։
Պահպանություն
Անհետացող տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով ներկայումս գնահատվում է որպես տվյալների անբավարարության ունեցող տեսակ։
Վերջին տասնամյակներում թվաքանակը կտրուկ նվազել է։ Ներկայումս ձկնաբանական հավաքներում չի հանդիպում։
Վտանգման հիմնական գործոններն են ինվազիոն ձկնատեսակների մրցակցային ազդեցությունը և որսագողությունը։
Չի պահպանվում։ Արհեստական վերարտադրություն չի կատարվել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ձկներ Կատեգորիա:ՀՀ Կարմիր գրքում գրանցված կենդանիներ
Կրեսսե
Կրեսսե (Cressé), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Մատա կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17135։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 231 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պալնիկ Շոր (այլ կիրառումներ)
Պալնիկ Շոր, կարող է վերաբերել՝
Ամիր Խոսրով Դեհլևի
Ամիր Խոսրով Դեհլևի, հնդիկ բանաստեղծ, երաժիշտ, գիտնական։
Ծնվել է Պատիալում (Հնդկաստանի Ութար-Պրադեշ նահանգ)։ Գրել է պարսկերեն, ինչպես և ուրդու և հինդի լեզուներով։ Հարել է սուֆիզմին։ Հայտնի է «Խամսե» («Հնգամատյան») ժողովածուն, որն ամփոփում է «Լուսատուների ծագումը» (1298), «Շիրին և Խոսրով» (1298), «Մեջնուն և Լեյլի» (1298), «Իսքանդարի իմաստության հայելին» (1299) և «Ութ դրախտայգի» (1301) պոեմները։ «Շիրին և Խոսրով» պոեմի հիմքում ընկած է արևելյան ժողովրդական ավանդությունը հայուհի Շիրինի (Անուշ) և պարսից Խոսրով Փարվիզ թագավորի սիրո մասին։ Գրել է նաև քնարական բանաստեղծություններ, պատմական, գրականագիտական և լեզվաբանական աշխատություններ։ Մահացել է Դելիում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հնդիկ բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Հնդիկ գրողներ Կատեգորիա:Հնդիկ երաժիշտներ Կատեգորիա:Հնդիկ փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հնդիկ գիտնականներ
Ազատ ժամանակ
Ազատ ժամանակը հանդես է գալիս որպես միջբնագավառային ուսումնասիրության առարկա՝ հետաքրքրություն առաջացնելով սոցիալական-հումանիտար տարբեր գիտությունների ներկայացուցիչների մոտ, մյուս կողմից՝ ազատ ժամանակը տարբեր սոցիալական հանրույթների և անձանց կենսագործունեության կարևորագույն ոլորտներից մեկն է, քանի որ հենց կենսագործունեության այս ոլորտին է բնորոշ անձի ազատությունը՝ դրսևորվելով ազատ ժամանակի անցկացման ձևերի, վայրի և ժամանակի ընտրության մեջ։ Ազատ ժամանակի ուսումնասիրությունը հետաքրքիր է, քանի որ ժամանակակից տեխնոլոգիական միջավայրն առաջարկում է ազատ ժամանակի անցկացման լայն հնարավորություններ ։
Ազատ ժամանակի ճանաչողության մեթոդաբանությունը ներառում է նրա կառուցվածքի, տևականության և գործունեության տարրերի հաջորդականության առանձնահատկությունը։ Ազատ ժամանակը հանդես է գալիս որպես անսահմանափակ հնարավորությունների տարածություն, որոնց ընտրությունն ու իրացումը ազատվում է ժամանակի առարկայանցման ինստիտուցիոնալ ձևերի ճնշումից՝ զուգակցվելով մարդու կամքի ազատ արտահայտման հետ։
Հասկացության պատմություն
Ազատ ժամանակը՝ որպես հասարակության և անձնական կյանքի կարևորագույն կողմ, մտածողների կողմից դիտարկվել է 16-րդ դարից սկսած՝ արդյունաբերական հասարակության զարգացմանը զուգահեռ։ Գիտական շրջանառության մեջ հասկացությունը ներմուծվել է 20-րդ դարի սկզբին, երբ սկսել են զարգանալ ժամանակի բյուջեի և կենսակերպի սոցիոլոգիական-վիճակագրական ուսումնասիրությունները։ Անկախ տերմինի ծագումից՝ երևույթին անդրադարձը կատարվել է շատ ավելի վաղ։
Արիստոտել
Ազատ ժամանակի, ժամանցի կազմակերպման հիմնախնդիրը բավական խորը դիտարկել է Արիստոտելը։ Ազատ ժամանակը նա սահմանել է որպես քաղաքացիական կարգավիճակի անքակտելի առանձնահատկություն, ժամանակ, որն ազատ է ամեն տեսակ նյութական զբաղմունքներից։
Ըստ Արիստոտելի՝ «մարդկային ողջ կյանքը բաժանվում է զբաղմունքի և ժամանցի, իսկ մարդու ամբողջ գործունեությունը մի մասով ուղղված է անհրաժեշտին և օգտակարին, իսկ մի մասով էլ՝ հիանալիին։ Չէ՞ որ, կարևոր է, որպեսզի քաղաքացիները հնարավորություն ունենան զբաղվելու գործերով և պատերազմ վարելու, բայց և առավել նախընտրելի է՝ աշխարհով հիանալը և ժամանակ անցկացնելը։ Ժամանցը կյանքի անբաժանելի մասն է՝ կապված բարիքների օգտագործման, բավարարվածության զգացման, երջանկության և այլնի հետ։ Ժամանցը միայն ազատ ժամանակ չէ, այլ տարբեր զբաղմունքներով լցված ժամանակ է՝ խաղերով, երաժշտությամբ, արվեստով, շփմամբ, զրույցներով։ Ժամանցը պահանջում է շատ առարկաների լայն օգտագործում, դրա համար էլ ստրուկները ժամանց չունեն։ Ժամանցի քանակը և որակը կախված է պետական կառույցի ձևերից» ։
Հույները քանդակագործի կամ նկարչի աշխատանքը համարել են ժամանցի գործառույթ, քանի որ ստեղծագործականորեն աշխատել կարող էր միայն ազատ քաղաքացին, բայց ոչ ստրուկը, իսկ ժամանակակից քաղաքակրթությունը ժամանցը հասկանում է որպես աշխատանքի բացակայություն։ Դա վկայում է տարբեր քաղաքակրթություններում մշակութային շեշտադրումների տրամագծային դրվածքի մասին։ Աթենքում ժամանցն առանջնային էր, իսկ աշխատանքը՝ երկրորդային ։
Թոմաս Մոր
Թոմաս Մորն իր «Ուտոպիա» աշխատության մեջ նշում է, որ արդյունավետ աշխատանքային օրը կազմում է է վեց ժամ։ Դրանով իսկ, չսահմանելով ազատ ժամանակ հասկացությունը՝ նա հստակորեն անվանում է այն։ Ըստ Մորի՝ աշխատանքի, քնի և սննդի ընդունման ժամերի միջև մնացած ժամանակը յուրաքանչյուրի հայեցողության տակ է, բայց ոչ նրա համար, որ չարաշահել այն և ծուլանալ, այլ որպեսզի արհեստից ազատ՝ արդյունավետ օգտագործել այդ ժամանակն այլ զբաղմունքի համար ։
Կառլ Մարքս
Ազատ ժամանակի վերաբերյալ առաջին հայեցակարգերից մեկը մշակել է Կառլ Մարքսը։ Նա այս կատեգորիային անդրադառնում է պատմականության դիրքից՝ դիտարկելով բուրժուական հասարակության օրինակով։ Իդեալական հասարակության առաջնային արժեքները սահմանելիս Մարքսը հիմնական արժեքներից մեկն անվանել է ազատ ժամանակը։ Ըստ նրա՝ իրական հարստություն է ոչ թե ավելցուկային աշխատանքային ժամանակի տնօրինումը, այլ այնպիսի ժամանակը, որը կարելի է ազատորեն տնօրինել անմիջական արտադրության համար ծախսվող ժամանակի սահմանաններից դուրս. ազատ ժամանակը ժամանակ է յուրաքանչյուր անհատի և ամբողջ հասարակության համար։
Այսպիսով, Մարքսը հստակ սահմանում է ազատ ժամանակի էական կողմը՝ որպես ազատ գործունեության ժամանակ, իսկ այդ էության դրսևորումը սեփական հայեցողությամբ այդ ժամանակի օգտագործման հնարավորությունն է։
Մարքսն անդրադարձել է նաև ազատ ժամանակի կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Ըստ նրա՝ «ազատ ժամանակն, իրենից ներկայացնելով պարապ ժամանակ և ավելի վեհ գործունեության ժամանակ, բնականաբար վերափոխում է նրան, ով տիրապետում է այդ ժամանակին…» ։ Հետևաբար ազատ ժամանակի կառուցվածքում կարելի է առանձնացնել երկու հիմնական կառուցվածքային բաղադրիչներ՝ անզբաղ ժամանակ և ավելի վեհ գործունեության ժամանակ։ Եթե անզբաղ ժամանակը կատարում է առավելապես հանգստի, զվարճության, ընտանեկան և ընկերական շփման գործառույթներ, ապա ավելի վեհ գործունեության ժամանակն ունի ֆունկցոնալ ծանրաբեռնվածություն՝ կապված մարդու զարգացման, նրա ընդունակությունների բացահայտման հետ արժեքների սպառման և ստեղծման ընթացքում։
Ուսումնասիրության ուղղություններ
Ներկայում գիտության մեջ միասնական մոտեցում չկա ազատ ժամանակի ուսումնասիրման հիմնական հարցերի ուղղությամբ։ Դժվարությունը հասկացության բովանդակային և ֆունկցիոնալ սահմանների նշանակումն է հենց սոցիալական ժամանակի հայեցակարգում։ Ժամանակակից գրականության մեջ կարելի է առանձնացնել այս խնդրի վերաբերյալ մի քանի հետազոտական մոտեցումներ՝ պայմանականորեն բաժանելով երեք խմբերի.
Ազատ ժամանակի վերլուծության տարբեր մոտեցումների առկայությունը վկայում է ազատ ժամանակի բովանդակային բնութագրերի բազմազանության մասին, որը ներառում է սոցիալ-հոգեբանական, սոցիոմշակութային, քաղաքական, տնտեսական և այլ ասպեկտներ։
Ազատ ժամանակի գործառույթներ
Ազատ ժամանակի գործառույթների սահմանման դեպքում նպատակահարմար է որպես չափանիշ առանձնացնել մարդկանց և սոցիալական հանրույթների գործունեության ուղղվածության աստիճանը իրենց ազատ ժամանակի կազմակերպման ընթացքում։ Դրան համապատասխան՝ կարելի է առանձնացնել ազատ ժամանակի հետևյալ գործառույթները.
Ազատ ժամանակի կառուցվածք
Ազատ ժամանակի կառուցվածքի վերլուծությունը նույնքան դժվարին է, որքան սահմանման խնդիրը։ Պայմանականորեն կարելի է առանձնացնել մի քանի մոտեցումներ.
Պետք է հաշվի առնել, որ ազատ ժամանակի կառուցվածքն անփոփոխ չի կարող լինել։ Այն կախված է մարդու գործունեության տեսակների և բնույթի տարբերությունից, որոշվում է սոցիալական ժամանակում մարդու անհատական գործունեության բովանդակությամբ և նպատակներով, որը հասարակության զարգացմանը զուգահեռ կրում է որակական փոփոխություններ, չորրորդ՝ պայմանավորված է հոգեբանական ժամանակի ընթացքում ընթացող հոգեկան զարգացման դինամիկայով։
Ստուգաբանական վերլուծություն
Ազատ ժամանակի հասկացումը պատմականորեն արտացոլված է «ժամանց» բառային կատեգորիայի ձևավորման գործընթացում։ Անգլերեն Leisure տերմինը ծագել է լատիներեն Ligere բառից, որ բառացի նշանակում է «ազատ լինել»։ Լատիներենից ֆրանսերեն լեզվին է անցել Loisir բառը, որը նշանակում է «թույլատրված լինել»։ Այս բոլոր բառերը կապված են միմյանց հետ՝ ենթադրելով ընտրություն և պարտադրանքի բացակայություն։ Հին Հունաստանում Schole՝ ժամանց բառը նշանակել է լուրջ գործունեություն՝ առանց ճնշման անհրաժեշտության։ Անտիկ մշակույթում, օրինակ, ժամանցի ժամանակը կապված է եղել փիլիսոփայության ձևավորման հետ։ Տարբեր լեզուներում, ինչպես տեսնում ենք, նույն տերմինը ներառում է և′ աշխատանք, և′ հանգիստ։
Տերմինի նման բացատրություն հանդիպում է նաև ռուսերենում։ Վլադիմիր Դալի բառարանում նշվում է «Досуг՝ ազատ, ոչ զբաղված ժամանակ, զբոսանք, խնջույք»։ Դրա հետ մեկտեղ այսպիսի ժամանակի ոլորտում մարդուն բնութագրում են երկու նշանակություններով. «Досужный՝ գործերից, զբաղմունքներից» և «Досужий՝ գործի նկատմամբ ընդունակ, ճկուն» ։
Այս կերպ, տերմինը կարելի է հասկանալ մի կողմից որպես ժամանակի անզբաղ անցկացում, մյուս կողմից՝ որպես հնարավորություն՝ գործելու, ստեղծելու, փնտրելու։ Կոնկրետ պատմական պայմաններ յուրահատուկ առանձնահատկություն են հաղորդում ժամանցի հասկացման համար։ Նախնադարյան ցեղերի համար այն նշանակել է մի բան, հին հույների համար՝ մեկ ուրիշ բան, Վերածննդի ներկայացուցիչների համար՝ ուրիշ, ժամանակակիցների համար՝ բոլորովին այլ։ Հնարավոր է, որ նախնադարյան մարդիկ խիստ տարբերություն չեն դրել աշխատանքի և ժամանցի միջև, քանի որ, բավարարելով իրենց տարրական պահանջմունքները, ժամանակի մեծ մասն անցկացրել են հանգստի մեջ, խաղերում, սրբազան ծիսակատարություններում։
Ժամանց տերմինի ժամանակակից հասկացությունը ձևավորվել է հասարակության արդյունաբերական զարգացման ընթացքում։ Միայն արդյունաբերական հասարակության ի հայտ գալով՝ ժամանցը և աշխատանքը, ժամանցը և ուսումը հստակ տարանջատվեցին։ Այս տեսանկյունից կարևոր է դառնում ժամանց և ազատ ժամանակ հասկացությունների հարաբերակցությունը։
Ազատ ժամանակի և ժամանցի տարբեր մեկնաբանություններից կարելի է առանձնացնել նրանց դիտարկման երկու հիմնական մոտեցումներ. նրանց նույնականացում և տարանջատում ։
Ազատ ժամանակի և ժամանցի հարաբերման և փոխկապվածության դիալեկտիկան կարող է հասկացվել և իմաստավորվել գործունեության տարբեր տեսակների մեջ անձի ներառման առանձնահատկությունների միջոցով։ Ազատ ժամանակը պայման է, նախադրյալ անձի գործունեության համար։ Ժամանցն իրացնում է ազատ ժամանակի հնարավորությունները սոցիո-մշակութային գործունեության մեջ անձի գործնական ներգրավման միջոցով։
Ազատ ժամանակն անձի ժամանակային բյուջեի մասն է, որն ազատված է պարտադիր ժամանակային ծախսերից, ընտանեկան, հասարարական պարտականություններից, կենցաղային հոգսերից և անհրաժեշտ ֆիզիոլոգիական կենսագործունեությունից՝ համարվելով անձի զարգացման պայմաններից մեկն ու միաժամանակ տարածությունը։ Ժամանցն ազատ ժամանակի մասն է, զբաղմունքների համագումար, որոնք կատարում են մարդու ֆիզիկական և հոգեկան ուժերի վերականգնման գործառույթ, գործունեություն՝ կատարելագործման, սեփական հաճույքի համար։ Ժամանցի հիմնական բնութագրերն են խիստ սոցիալական պահանջներից ազատությունը, ընտրության հնարավորությունը, ժամանցային վարքի հեդոնիստական բնույթը, կոմպենսացիոն հնարավորությունը, քանի որ ակտիվությունն ուղղված է այն բանի փոխհատուցմանը, ինչը մարդիկ չեն ստանում կենսագործունեության այլ ոլորտներում ։
Ժամանց և ազատ ժամանակ հասկացությունները փոխկապակցված են։ Իհարկե, նրանք նույնական չեն։ Ընդ որում, այս հասկացությունների նույնականացումը նպատակահարմար չէ, քանի որ ազատ ժամանակն ավելի լայն է, քան ժամանցը։ Ժամանցը ազատ ժամանակի կառուցվածքային մասն է. անկասկած, նրանք ունեն շատ նմանություններ, բայց կան նաև տարբերություններ, որոնցից գլխավորն այն է, որ եթե ազատ ժամանակը կարող է լինել ինչպես գործունեական, այնպես էլ անզբաղ, ապա «ժամանցը միշտ գործունեություն է։
Ազատ ժամանակի մասին խոսելիս շեշտադրվում է այն փոփոխական օգտագործելու պոտենցիալ հնարավորությունը։ Այս ընթացքում մարդը կարող է զբաղվել ինչով ուզում է, ընդ որում, որոշ մարդիկ այն անցկացնում են արդյունավետ կամ ի վնաս իրենց սեփական առողջությանը կամ խախտելով հասարակական կարգը, շրջապատողների ժամանցը։
Ցանկացած մշակույթում ձևավորված պատկերացումը ժամանցի նախատեսվածության մասին, առավել կոնկրետ է և ամենակարևորը կապված է նրա դրական գնահատման հետ՝ հաշվի առնելով նրա կարևորությունը և կառուցվածքային բովանդակությունը։ Հասարակությունը ելնում է նրանից, որ մարդը պետք է այս ժամանակն օգտագործի սեփական առողջության և ներքին զարգացման համար ։
Ժամանցի ուսումնասիրման մոտեցումներ
Ազատ ժամանակ և ժամանց կատեգորիաները կարող են դիտարկվել սոցիոլոգիական, տնտեսական, փիլիսոփայական, հոգեբանական և մշակութային տեսանկյուններից։
Բոլոր մոտեցումներում ժամանցի հիմնական հատկանիշ դառնում է հետաքրքիր գործունեության «ազատությունը», այլ ոչ թե «ազատությունը» մարդկային գոյության կանոններից։ Երկրորդը զբաղմունքների որոշակի հավաքն է՝ նախատեսված հանգստի, զվարճանքների, ֆիզիկական և հոգևոր զարգացման համար ։
Ժոֆր Ռոժե Դյումազեդյե. Ժամանցի քաղաքակրթություն
Ֆրանսիացի սոցիոլոգ Ժոֆր Ռոժե Դյումազեդյեն ներմուծել է «սոցիոմշակութային գործունեություն» հասկացությունը՝ որպես անձի գիտակցական, կանխամտածված, կազմակերպված գործունեություն ազատ ժամանակի ոլորտում։ Ժամանցն, ըստ նրա, աշխատանքից, ընտանիքից, հասարակությունից անկախ գործունեություն է, որին մարդը դիմում է իր ցանկությամբ՝ թուլանալու, իր ճանաչողական ոլորտն ու հասարակական կյանքին մասնակցությունը բազմազանելու և ընդլայնելու, իր ստեղծագործական հնարավորությունները դրսևորելու համար։ Հեղինակը ժամանցը սահմանում է չորս հոգեբանական որակներով. մարդն ազատված է, անշահախնդիր է, հեդոնիստական է, անհատական է։ Ազատված է, քանի որ մարդու ինքնուրույն ընտրության արդյունք է՝ ազատելով նրան պարտականություններից։ Անշահախնդիր է, քանի որ կախված չէ որևէ նյութական և սոցիալական պայմաններից, չի հետապնդում գաղափարական, քաղաքական, կրոնական նպատակներ, քանի որ ինքն է համարվում նպատակ և ուղղված է ինքն իրեն։ Հեդոնիստական է, քանի որ կապված է ուրախության որոնման հետ։ Անհատական է, քանի որ ենթադրում է անձնական պահանջմունքների բավարարում՝ հիմնված հետաքրքրության վրա և կախված չէ մարդկանց հետ գործնական հարաբերություններից։
«Ժամանցի քաղաքակրթություն» տեսության համատեքստում ժամանցի բովանդակությունը, թեև պայմանավորված է մարդու ընտրությամբ, հակումներով և բնավորությամբ, բավական խիստ պատճառավորված է նրա շրջապատող միջավայրի բնույթով։ Եթե հասարակությունը չի կարգավորում, ուղղորդում մարդկանց ակտիվությունն ազատ ժամանակի ընթացքում, չի օգնում ազատ գործունեության զարգացմանը, ապա նրանց ազատությունը դրանից ոչ թե ավելանում է, այլ պակասում։ Այս առումով ժամանցը սերտ կապված է սոցիալականացման հետ։
Սոցիալականացումը՝ որպես անձի կայացում շրջապատող միջավայրի հետ փոխազդեցության գործընթացում և տվյալ հասարակությանը հատուկ արժեքների, նորմերի, վարքի օրինակների, դիրքորոշումների յուրացման և ակտիվ վերարտադրման արդյունքում, ենթադրում է երկու փոխկապված կողմերի առկայություն։ Մի կողմից, սոցիալականացման գործընթացում մարդը յուրացնում է սոցիալական փորձը, մտնում սոցիալական միջավայր, մյուս կողմից՝ նա ակտիվորեն վերարտադրում է սոցիալական կապերի համակարգը՝ իրացնելով իրեն որպես անձ, ազդելով կյանքի պայմանների, շրջապատող մարդկանց և սոցիալական միջավայրի վրա։ Բացի այդ, սոցիալականացման գործընթացը պետք է դիտարկել որպես երկկողմանի գործընթաց ոչ միայն սոցիալական փորձի յուրացման և վերարտադրման դիալեկտիկական միասնության, այլև մարդու՝ որպես հասարակական հարաբերությունների սուբյեկտի, կայացման գործընթացների վրա տարերային և նպատակաուղղված ազդեցության միասնության համար։ Այս առումով, շատ կարևոր է այն, թե ինչ պայմաններ է ստեղծում հասարակությունը գործունեության, մասնավորապես ժամանցի համար՝ այն անձի դրական զարգացման ոլորտի վերածելու ուղղությամբ։
Հետարդյունաբերական հասարակությունում ազատ ժամանակի քանակությունն աճում է, իսկ սոցիալականության զարգացման վեկտորն ուղղված է «հասարակական դոմինանտի» ճնշումից դեպի կյանքի անհատական հուզաիմաստային նշանակություններին, դրա հետ կապված ժամանակակից հասարակությունում անձի սոցիալականության ձևավորումը միջնորդավորված է նրա ժամանցի որակով, որը ներկայացված է բավական լայն սպեկտրով՝ մարգինալ ձևերից մինչև ինտելեկտուալ-ստեղծագործական գործունեություն։ Այս կերպ, անձի սոցիալականացման նպատակներն ու կողմնորոշիչները որոշակի են, ազատ ժամանակի ոլորտում անձի դրական ակտիվությունը կարող է և պետք է նպատակաուղղված ձևավորվի հասարակության կողմից։
Կրասնայա Դուբրավա (այլ կիրառումներ)
Կրասնայա Դուբրավա, կարող է վերաբերել՝
Ազատ ժամանակ
Ժոֆր Ռոժե Դյումազեդյե. Ժամանցի քաղաքակրթություն
Վերջին տասնամյակում, ազատ ժամանակի ոլորտում անձի դրական սոցիալականցմանն ուղղված մասնագիտական գործունեությունը սոցիալական տեսության և պրակտիկայի մեջ կապվում է «սոցիոմշակութային անիմացիա» կատեգորիայի հետ։ «Անիմացիա» տերմինն առաջին անգամ ազատ ժամանակի ոլորտի նկատմամբ կիրառվել է 20-րդ դարի կեսին Դյումազեդյեի կողմից։ Ստեղծագործականության նկատմամբ անձի ձգտումը, մշակութային, հոգևոր գործունեության նկատմամբ պահանջմունքը ինքնաբերաբար չեն ծագում կյանքի որոշակի պահին։ Այս որակները ծագում և զարգանում են աստիճանաբար անձի սոցիալական հասունացման գործընթացում։ Դյումազեդյեի համար կարևոր է հանգամանքը, որ բարձրագույն հոգևոր արժեքները հանգստի և զվարճանքի անբաժանելի մասն են, բայց հասունացող անձն ի վիճակի չէ ինքնուրույն հաղթահարել կործանարար ժամանցը։ Անձը հատուկ «միջնորդների» կարիք ունի, ովքեր պետք է դառնան ժամանցի մշակույթի դաստիարակողներ։ Դիմելով ժամանցի կազմակերպման ոլորտում լիդերիի ֆենոմենին՝ Դյումազեդյեն օգտագործում է «սոցիոմշակութային լիդերություն» հասկացությունը, որն ավելի ուշ փոխարինել է «անիմացիա» տերմինով։ Տերմինն օժտված է լեզվաբանական բավական լայն սահմաններով, օգտագործվում է ժամանակակից մի շարք լեզվական մշակույթներում։
Ժամանակակից սոցիոմշակութային անիմացիան սահմնավում է որպես «3D».
Այլ կերպ ասած, անիմատորային գործունեության նպատակը մարդու հանգստի ուղեկցումն է ֆիզիկական վերականգնումից մինչև ստեղծագործական գործունեության, պահանջմունքների բավարարում հաճույքի և ուրախության ապրման միջոցով ։
Ռոբերտ Ստեբբինս. Լուրջ ժամանց
Ազատ ժամանակը վերափոխելու, ժամանցի օպտիմալ անցկացման բավական հետաքրքրիր մոտեցում է առաջադրել կանադացի սոցիոլոգ Ռոբերտ Ստեբբինսը՝ առանձնացնելով սովորական և լուրջ ժամանց հասկացությունները։ Լուրջ ժամանցը ոչ մասնագետի (amateur, hobbist) կամ հասարակական գործունեության մասնակցի՝ կամավորի (Volunteer), կայուն զբաղմունքներն են, հոբբիները, որոնք մարդուն գրավում են բազմաթիվ և բազմազան հնարավորություններով։ Ժամանցի այս տեսակը տարբերվում է «պատահական» կամ «սովորական» ժամանցից, որը սովորաբար առաջարկում է ավելի քիչ հնարավորություն՝ ավելի պարզ կառուցվածքով և կատարյալ իրականացման քիչ պահանջով։
Լուրջ ժամանցի առանձնահատուկ որակներից է պահանջմունքը՝ շարունակելու այդ զբաղմունքը։ Այն իր մասնակիցներին առաջարկում է յուրահատուկ կենսաձև և ինքնություն՝ թույլ տալով նրանց՝ փոխհատուցելու այն, ինչ երբևէ գտել են իրենց աշխատանքում։ Լուրջ ժամանցային գործունեության մասնակիցների կենսաձևը ապահովում է նրանց անձնական և հասարակական ինքնությունը։ Ապագայում լուրջ ժամանցը կմնա կյանքի միակ ոլորտը, որտեղ նրանք կարող են գտնել իրենց յուրահատուկ անձնային որակների հետ կապված ինքնությունը՝ պահպանելով այս կերպ իրենց սեփական արժանապատվության զգացումը։
Լուրջ ժամանցն առանձնանում է ինչպես նյութական, այնպես էլ հոգևոր երկարատև առավելություններով. ինքնաիրացում, հոգևոր աճ, ինքնարտահայտում, անձի վերաիմաստավորում և վերաարժեվորում, ձեռքբերելու զգացում, ինքնագնահատականի բարձրացում, մասնակցություն սոցիալական փոխազդեցությանը և հանրույթին պատկանելիության զգացում։ Եվս մեկ առավելություն է ինքնապարգևատրումը, որը միակն է առավելություններից, որից օգտվում են նաև սովորական ժամանցի մասնակիցները։ Այսպիսի առավելությունների գիտակցման հնարավորությունը կարևոր նպատակ է լուրջ ժամանցում։ Լուրջ ժամանցի մասնակիցները ոչ միայն մեծ ներդրում ունեն իրենց զարգացման մեջ, այլև շատ բան են անում ուրիշների համար՝ նպաստելով միաժամանակ սոցիալական ինտեգրմանը։
Սովորական ժամանցը տարբերվում է լուրջ ժամանցից. այն միանգամից հաճույք է պատճառում ինքն իրենով՝ չպահանջելով հատուկ ներդրում։ Այն ընդգրկում է սիրողական տարբեր խաղեր, թուլացում, պասիվ զվարճանք՝ հեռուստատեսություն, գրքեր, երաժշտություն, կենդանի զրույցներ։ Ի տարբերություն վերջինիս՝ լուրջ ժամանցը պահանջում է նշանակալից էներգիա և կենտրոնացում։
Եթե մարդն ունենում է որոշակի ազատ ժամանակ, ապա սովորական ժամանցի այս կամ այն ձևն անկասկած կգտնվի։ Սովորական ժամանցը ապահովում է հետաձգում, թարմացնում մասնակցին ավելի լուրջ ժամանցի կամ պարտադիր գործունեության համար և նույնիսկ կարող է ակտիվացնել ստեղծագործական պոտենցիալը։ Այն պետք է դիտարկվի որպես ժամանցային օպտիմալ կենսաձևի անբաժանելի մաս։ Ընդհանուր առմամբ, հավասարակշռված կենսաձևը ժամանցի ընթացքում նշանակալից չափով կօգնի մարդկությանն արդյունավետորեն հարմարվել երրորդ արդյունաբերական հեղափոխությանը և տեղեկատվական դարաշրջանին ։
Ազատ ժամանակ. ժամանցի մշակույթ
Անձի կողմից իր ազատ ժամանակի օգտագործման առանձնահատկությունների ուսումնասիրումը հանգեցնում է «ազատ ժամանակի մշակույթ» հասկացության դիտարկմանը։ Ազատ ժամանակի մշակույթը բավական ընդգրկուն և բարդ հասկացություն է։ Այն մշակույթի յուրացման և զարգացման առանձնահատկությունն է, ինչպես նաև այդ գործընթացի արդյունավետությունը անձի զարգացման տեսանկյունից։ Հասկացությունը ներառում է ժամանակի մեջ մարդկանց որոշակի գործունեության համագումար, մարդու վերաբերմունքը նրա նկատմամբ, կարողությունը՝ հետևելու չափաբաժիններին և ռացիոնալ կազմակերպելու այն։ Ազատ ժամանակի մշակույթ տերմինը ցույց է տալիս ժամանակի օգտագործման որոշակի մակարդակը՝ ներառելով ոչ միայն մեծությունն ու կառուցվածքը, այլև բովանդակությունը և էությունը՝ արժեքներ, նորմեր, կենսագործունեության օրինակներ։ Ազատ ժամանակի մշակույթը նրա օգտագործման որակական մակարդակն է, որը դրսևորվում է ակտիվ ստեղծագործական գործունեության մեջ՝ ուղղված սեփական անձի զարգացմանը գիտելիքների, արժեքների, նորմերի և օրինակների որոշակի համակարգի յուրացման միջոցով։ Այն նպաստում է դրական «Ես կոնցեպցիայի» ստեղծմանը՝ ընդգրկելով ինքնագիտակցության գնահատողական ասպեկտը։
Ընդհանուր իմաստով՝ ազատ ժամանակի մշակույթը մարդու կարողությունն է արժևորելու, պլանավորելու, կանխատեսելու և օպտիմալացնելու, այսինքն՝ ըստ հնարավորության մտածված և ռացիոնալ օգտագործելու իր ազատ ժամանակը։ Ազատ ժամանակի արժեքը պայման է առողջ կենսաձևի համար, որի դեպքում տեղի է ունենում մարդու ֆիզիկական, հոգեկան, սոցիալական ինքնազարգացման գործընթացը՝ թույլ տալով առավել հեշտ հարմարվելու բնական և սոցիալական միջավայրի անընդհատ փոփոխություններին ։
Ժամանցի՝ որպես ազատ ժամանակի կառուցվածքային բաղադրիչի, տարբեր կողմերի ուսումնասիրումն ու իմաստավորումը կախված է կոնկրետ տարածաշրջանի, կոնկրետ սոցիումի սոցիոմշակութային իրավիճակից, որոշակի մշակութային սոցիումի մարդու հաղորդակցման աստիճանից, նրա արժեքային կողմնորոշիչներից։ Արժեքային կողմնորոշիչների կառուցվածքը առաջադրում է մշակութային-ժամանցային գործունեության ուղղվածությունը։
Ժամանցային գործունեության մակարդակը որոշվում է անձի զարգացման մակարդակով և բաժանվում է երեք տեսակների՝ կախված այդ գործունեության նկատմամբ մարդու վերաբերմունքից՝ սպառում, ստեղծագործում, էքստերիորիզացիա։ Ժամանցի ընթացքում հիմնական զբաղմունքը մշակութային բարիքների սպառումն է, որը կարող է լինել պասիվ, ակտիվ և նպատակաուղղված-ակտիվ։ Այնուհետև աստիճանաբար տեղի է ունենում անցում ստեղծագործման և էքստերիորիզացիայի մակարդակներին, ընդ որում այս մակարդակները փոխկապակցված են և փոխպայմանավորված։
Հարկ է նշել, որ ժամանցի բովանդակությունն ու բնույթը որոշվում են անձի առանձնահատկություններով՝ կախված նրա տարիքից, սեռից, հետաքրքրություններից, պահանջմունքներից, ընդ որում ժամանցի ընտրությունը կախված է ոչ միայն կրթությունից և տնտեսական հնարավորություններից, այլև բնակության վայրից և բնակչության կատեգորիայից ։
Վլադիմիր Յակովլև (դիվանագետ)
Վլադիմիր Յակովլև (Влади́мир Гео́ргиевич Я́ковлев, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան։
Ազատ ժամանակ
Ազատ ժամանակ. ժամանցի մշակույթ
Վերը նշված սկզբունքներից պարզ է դառնում, որ ազատ ժամանակը կազմված է հասարակայնորեն և անձնապես կարգավորվող մասերից, ուստի համապատասխանաբար կարելի է խոսել կարգավորման և ինքնակարգավորման մասին։ Այս գործընթացները փոխկապակցված են՝ կազմելով սոցիալականի և անհատականի միասնական մեխանիզմ։ Ընդ որում, կարգավորումը պայմանավորված է հասարակական անհրաժեշտությամբ, իսկ ինքնակարգավորումը՝ անձնական ազատությամբ. նրանց դիալեկտիկական միասնությունը յուրաքանչյուր անհատականության կայացման և զարգացման պայմանն է։ Ժամանցի ոլոտում մարդու ազատությունը կարող է սահմանափակվել մի շարք գործոններով, ինչպիսիք են տարիքը, սեռը, էթնիկական ավանդույթները, առողջական վիճակը, էկոլոգիական պայմանները և այլն։ Բացի այդ, ոչ միշտ են համընկնում հասարակական և անհատական հետաքրքրությունները։ Ժամանակակից պայմաններում ազատ ժամանակի ոլորտում առավել մեծ նշանակություն է ձեռք բերում անձնական նախաձեռնողականությունը, անհատական ակտիվությունը, ինքնաիրացումը, ստեղծագործականությունը։
Կարգավորման և ինքնակարգավորման հետ կապված՝ կարելի է առանձնացնել ազատ ժամանակի այս խնդրի լուծման երկու ուղիներ.
Վլադիմիր Յակովլև (դիվանագետ)
Կենսագրություն
1938 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Ազատ ժամանակ
Ազատ ժամանակ. ժամանցի մշակույթ
Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ազատ ժամանակի ինքնակարգավորման հնարավորությունը՝ ենթադրելով մի շարք սկզբունքների հաշվի առնում։ Դրանցից մեկն օրգանիզմի և հոգեկանի ռեսուրսների առավելագույն օգտագործումն է՝ կենսագործունեության ռիթմերին համապատասխան։ Սակայն, չափազանց մեծ ջանքերը հանգեցնում են հոգնածության, հուզական, ինտելեկտուալ ակտիվության և ընկալունակության նվազմանը։ Ջանքերի համաչափությունը, ռիթմը, կարգավորվածությունը և օրգանիզմի պատրաստվածությունը գործունեության, զբաղմունքների բաշխման, կարևորագույն պայման է ազատ ժամանակի ռացիոնալ օգտագործման համար։ Իհարկե, դա հեշտ չէ, քանի որ մարդը ներառված է հասարակական համակարգի մեջ, որը նրանից պահանջում է այս կամ այն դերերի և գործառույթների կատարում։
Վլադիմիր Յակովլև (դիվանագետ)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Ազատ ժամանակ
Ազատ ժամանակ. ժամանցի մշակույթ
Ազատ ժամանակի ռացիոնալացմանը նպաստում է կանխատեսումը և պլանավորումը։ Կարևոր է հնարավորինս կանխատեսել իրադարձությունները, որոնք կարող են խախտել ազատ ժամանակի բնականոն ռիթմը։ Պլանավորումը ենթադրում է նպատակին համապատասխան գործողությունների օպտիմալ հաջորդականություն։ Ժամանակի որակի սկզբունքը կապված է ժամանակի յուրաքանչյուր փուլի եզակիության և անկրկնելիության հետ յուրաքանչյուր տարիքի համար։ Կարևոր է օգտագործել նրա առանձնահատկությունները, բաց թողած ժամանակն անհնարին է հետ վերադարձնել։ Յուրաքանչյուր տարիք այս տեսանկյունից եզակի է. մարդը սկսում է քայլել, խոսել, տեսնել և ճանաչել աշխարհը, սովորում է տրամաբանորեն մտածել, ձեռք է բերում գիտելիքներ, կարողություններ և մասնագիտություն, ընտանիք ստեղծում։ Առավելապես նշանակալից են ֆիզիկական, ինտելեկտուալ, հուզական ակտիվության փոփոխությունները։
Ազատ ժամանակի օգտագործման հաջորդ սկզբունքը նպատակների վերաձևակերպումն է, կենսական ծրագրերի վերակառուցումը կենսագործունեության յուրաքանչյուր փուլում. խնդիրը կյանքի յուրաքանչյուր պահի նորովի է հանդես գալիս։
Ազատ ժամանակի ռացիոնալացմանը նպաստում է նաև տնտեսման սկզբունքը։ Այն ենթադրում է զբաղմունքների համատեղում, հերթափոխում։ Տնտեսել ժամանակը նշանակում է այն անտեղի չծախսել, անգործության չմատնվել, անիմաստ չանցկացնել։ Իհարկե, ազատ ժամանակի ամբողջական ռացիոնալացումն անհնարին է և անցանկալի։ Այն խանգարում է բնական, սպոնտան, հուզական գործունեությանը։ Ազատ ժամանակի մի մասը պետք է ռացիոնալացված չլինի, կարևոր է «ռոմանտիզացիան», պլանավորումից, որակի գնահատումից հրաժարումը։ Դա կապված է այօրվա օրը, րոպեի արժեքն ամբողջությամբ օգտագործելու դիրքորոշման հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորություն է ստանում բավարարվածությունն ազատ ժամանակից ։
Գրականություն
Կատեգորիա:Կենսակերպ Կատեգորիա:Մշակույթի սոցիոլոգիա Կատեգորիա:Ազատ ժամանակ
Երևան ՖԱ
«Երևան» ֆուտբոլային ակումբ, մասնագիտացված ֆուտբոլային ակումբ Երևանում, որը հանդես է գալիս Հայաստանի Առաջին խմբում։
1995-96 մրցաշրջան
Առաջին անգամ աշուն-գարուն մրցակարգով անցկացված 1995-96թթ. առաջնությունում "Երևանը" հաջողությամբ նշեց նորամուտը' դառնալով բրոնզե մրցանակակիր։ "Երևանն" իրեն դրսևորեց որպես մարտունակ կոլեկտիվ։ Արդյունավետ խաղով աչքի ընկավ Տիգրան Եսայանը' 22 հանդիպումներում խփելով 20 գնդակ։ Ընդ որում Գյումրիի "Արագածի" հետ խաղում նա 5 գոլի հեղինակ էր դարձել։ Եսայանը եզրափակեց առաջնության լավագույն ռմբարկուների եռյակը։ Նշենք, որ մինչև 1998թ. ներառյալ Եսայանը մշտապես դարձել է "Երևանի" լավագույն ռմբարկուն։ Նա թիմի բոլոր տարիների լավագույն ռմբարկուն է, նաև ռեկորդակիրն է անցկացրած խաղերի ու մեկ մրցաշրջանում խփած գոլերի քանակով։
1997 մրցաշրջան
1997թ. առաջնությունում գրվեց "Երևանի" կարճատև կենսագրության ոսկե էջը։ Կրկին թիմի ղեկը ստանձնած Սամվել Դարբինյանի գլխավորությամբ "Երևանը" գերազանց ելույթ ունեցավ ու նվաճեց հանրապետության չեմպիոնի տիտղոսը։ Այդ տարի առաջին անգամ բարձրագույն խմբում հանդես եկան այլազգի ֆուտբոլիստներ (մինչ այդ Հայաստանում լեգեոնականներ էին հանդես եկել 1996թ. առաջին խմբի մասնակից "Կապան-81" թիմում)։ Եվ առաջին "ծիծեռնակը" "Երևանն" էր, որի կազմում ընդգրկվեցին ֆրանսիացի դարպասապահ Պասկալ Ռուսոն, կոտդիվուարցի պաշտպան Սերժ Անրի Գոգուան, Մալիի ազգային հավաքականի խաղացողներ, կիսապաշտպան Դեդե Թամբուրան և հարձակվող Նջիայ Մալալը։ 35-ամյա Պասկալ Ռուսոն հանդես էր եկել ֆրանսիական մի շարք ակումբներում, 1989, 1990թթ. "Մարսելի" կազմում դարձել էր Ֆրանսիայի կրկնակի չեմպիոն, խաղացել էր երկրի երիտասարդական և ազգային հավաքականներում։ 20-ամյա Սերժ Անրի Գոգուան հանդես էր եկել Կոտ դ'Իվուարի "Գանուա" թիմում, երկրի երիտասարդական հավաքականի կազմում մասնակցել էր Մալայզիայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը։ 22-ամյա Դեդե Թամբուրան և 26-ամյա Նջիայ Մալալը Մալիի "Ջուլուբա" թիմում դարձել էին երկրի բազմակի չեմպիոն ու գավաթակիր։
"Երևանն" այնքան էլ հաջող չխաղաց առաջին շրջանում, որի ավարտից հետո 16 միավորով ընթանում էր 5-րդ տեղում' 9 միավորով հետ մնալով աղյուսակը գլխավորող "Շիրակից", 7 միավորով' 2-րդ տեղը զբաղեցնող "Փյունիկից": Ի դեպ, հենց "Երևանին" հաջողվեց ընդհատել փյունիկցիների անպարտելի խաղերի ռեկորդային շարքը' 6-րդ տուրում 3:1 հաշվով վստահ հաղթանակ տոնելով գործող չեմպիոնի նկատմամբ։ Մինչ այդ "Փյունիկը" ՀՀ առաջնություններում 59 խաղ անընդմեջ պարտություն չէր կրել։ Առաջին շրջանի ավարտական տուրում "Երևանը" թանկարժեք 2 միավոր էր կորցրել "Արարատի" հետ մրցավեճում' վերջին 5 րոպեներին սեփական դարպասը 2 գոլ ընդունելով ու հաղթանակը ձեռքից բաց թողնելով (2:2)։ Դա առաջնությունում երևանցիների կորցրած վերջին միավորներն էին։
Միայն առաջնության ավարտից 2 տուր առաջ "Երևանին" վերջապես հաջողվեց գլխավորել աղյուսակը' 2 միավորով առաջ անցնելով "Շիրակից" ու "Փյունիկից": Ոսկե մեդալների համար պայքարի հանգուցալուծումը տեղի ունեցավ ավարտական տուրում, երբ Արմեն Կարապետյանի 11մ հարվածով խփված միակ գոլի շնորհիվ "Երևանը" հաղթեց "Փյունիկին":
Բացի վերը նշված լեգեոնականներից, թիմի հաջողությունում իրենց ներդրումն ունեցան նաև Արմեն Պետիկյանը, Կարեն Դոխոյանը, Գեորգի Եսայանը, Տիգրան Եսայանը, թիմի ավագ Երվանդ Կրբաշյանը, Արմեն Սահակյանը, Արմեն Մարկոսյանը, Արմեն Կարապետյանը, Ալբերտ Աճեմյանը, Ռազմիկ Գրիգորյանը, Կարեն Գրիգորյանը, Գագիկ Ավագյանը, Աբրահամ Խաշմանյանը, Արկադի Դոխոյանը, Հակոբ Տեր-Պետրոսյանը, Արմեն Հովհաննիսյանը, Էրիկ Հայրապետյանն ու Արթուր Ավագյանը։ Գլխավոր մարզիչ Սամվել Դարբինյանի օգնականներն էին Աշոտ Խաչատրյանն ու Վազգեն Հայրապետյանը։ 1997թ. մրցաշրջանի արդյունքներով Նջիայ Մալալը եզրափակեց Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստների եռյակը ։
1998 մրցաշրջան
Հաջորդ մրցաշրջանում "Երևանին" չհաջողվեց պահպանել չեմպիոնի տիտղոսը։ Թիմն իր հնարավորություններից ցածր հանդես եկավ։ Պատճառներից մեկն էլ մարզչական հերթական փոփոխություններն էին։ Փետրվարին "Երևանն" անհաջող հանդես եկավ Թուրքմենբաշիի գավաթի մրցաշարում ("Էսթեղլալ" Իրան' 1:3, "Նիսա" Թուրքմենստան' 2:2, "Խենանզյանե" Չինաստան' 1:2) ու Սամվել Դարբինյանը պաշտոնանկ արվեց։ Նրան փոխարինած Աշոտ Խաչատրյանի գլխավորությամբ "Երևանն" անհաջող մեկնարկեց։ Անցկացրած 10 խաղում թիմը վաստակել էր 14 միավոր և ընթանում էր 5-րդ տեղում' 14 միավորով հետ մնալով առաջատար "Շիրակից":
Ակումբի ղեկավարությունը ստիպված էր մայիսի կեսերին թիմ վերադարձնել Սամվել Դարբինյանին, որի օրոք հաղթելով "Փյունիկին"' 2:1 (առաջին խաղն ավարտվել էր գոլազուրկ ոչ-ոքի), "Երևանն" առաջին անգամ մտավ ՀՀ գավաթի եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց "Ցեմենտին" (1:3): Սակայն Դարբինյանին էլ վիճակված չէր մինչև առաջնության վերջնագիծն աշխատելու թիմում։ Օգոստոսին նա իր տեղը զիջեց մայիսին ՀՖՖ նախագահի պաշտոնից ազատված Արմեն Սարգսյանին։ Թեև զգալի համալրմանը ("Արարատից" տեղափոխվել էին Հարություն Աբրահամյանը, Արա Նիգոյանն ու Արթուր Ս. Մինասյանը, ապրիլին Իրանի "Սիմանից" վերադարձել ու թիմում էին ընդգրկվել նախկին արարատցիներ Արամայիս Տոնոյանն ու Լևոն Ստեփանյանը, ինչպես նաև Հայֆայի "Հապոելում" հանդես եկած Արմեն Շահգելդյանը։ Ավելի ուշ նրանց էին միացել փյունիկցիներ Վարդան Մինասյանը, Վարազդատ Ավետիսյանը, Սուրեն Չախալյանն ու Արմեն Գալստյանը), "Երևանն" ի վիճակի չեղավ խառնվելու չեմպիոնի տիտղոսի համար ծավալված մրցավեճին' բավարարվելով բրոնզե մեդալով։ Կրկին թիմի լավագույն ռմբարկու ճանաչված Տիգրան Եսայանը 2-րդ տեղը գրավեց Հայաստանի լավագույն ֆուտբոլիստների ցանկում' ընդամենը 8 միավորով զիջելով "Ցեմենտի" կիսապաշտպան Արթուր Ոսկանյանին ։
1999 մրցաշրջան և կազմալուծում
1999 թվականի առաջնությունը վերջինն էր «Երևանի» համար, որն առաջին անգամ մնաց առանց մեդալների՝ 9 թիմերի մրցավեճում զբաղեցնելով 5-րդ տեղը։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո «Երևանը» կազմալուծվեց ։
2018թ. վերականգնում
2018 թվականի հուլիսի 13ին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարեց որ "Երևան" ֆուտբոլային ակումբը վերադառնում է մեծ ֆուտբոլ և կմասնակցի Առաջին խմբի առաջնությանը ։ Օգոստոսի 6ին ակումբը ներկայացրեց նոր մրցաշրջանի իր տնային և արտագնա մարզաշապիկները ։
Եվրոգավաթների վիճակագրություն
Խ = Խաղ; Հ = Հաղթանակ; Ո = Ոչ-ոքի; Պ = Պարտություն; ԽԳ = Խփած Գնդակ; ԲԳ = Բաց Թողած Գնդակ; ԳՏ = Գնդակների Տարբերություն
Տանը անցկացրած խաղերի հաշիվները մգացված են։
Ներկա կազմ
ըստ Օգոստոս 4, 2019-ի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:Երևանի ֆուտբոլային ակումբներ Կատեգորիա:1995 հիմնադրումներ Հայաստանում
Պալուգա (այլ կիրառումներ)
Պալուգա, կարող է վերաբերել՝
Պայտա (այլ կիրառումներ)
Պայտա, կարող է վերաբերել՝
Նովայա Սեննայա
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։
Աբովյանի երկաթի հանքավայր
Աբովյանի երկաթի հանքավայր, գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Կապուտան գյուղի մոտ։ Հայտնի է նաև Կապուտանի երկաթի հանքավայր անունով։ Այդտեղ երկաթաքարի երևակման մասին հիշատակվում է Վ. Մելլերի ամփոփագրում (1917), ավելի ուշ Կ. Ն. Պաֆֆենհոլցը երկրաբանական հանույթի ժամանակ դելյուվիալ նստվածքներում հայտնաբերել է հանքանյութի բեկորներ։
1947 թ.-ին Հ. Գ. Մաղաքյանը նկարագրել է ապատիտ-մագնետիտային հանքանյութերի արմատական ելքերը, որից հետո սկսվել է հանքավայրի մանրամասն ուսումնասիրությունն ու հետախուզումը։ Հանքադաշտը կազմված է օլիգոցենի հրաբխածին շերտախմբից՝ հատված հարավարևմտյան ուղղության բեկվածքով, որին հարում է հանքայնացումը։ Մինչև մի քանի տասնյակ մետր հզորության երակաձև ու շերտաձև զանգվածները բաղկացած են հոծ (Fe մինչև 60—65%) և երակիկացանավոր (Fe 20–25%) հանքանյութերից։ Հանքանյութը կազմված է մագնետիտից և հազվագյուտ հողեր պարունակող քլոր-ֆտոր-ապատիտի խառնուրդից։ Ամբողջ հանքավայրի համար միջին պարունակությունն է՝ Fe — 32, P_2O_5 – 1,3, S - 0,1-0, 2%։ Աբովյանի երկաթի հանքավայրը ծագումով պատկանում է բուն մագմատիկ տիպին (Շվեդիայի Կիրունա հանքավայրի նմանակը)՝ բարձր ջերմաստիճանային, պնևմատա-հիդրոթերմալ պրոցեսների վերադրումով։ Հանքանյութի հետախուզված պաշարները մոտ 200 մլն. տ են։
Կատեգորիա:Հայաստանի հանքավայրեր
Մցխեթիսջվար
Մցխեթիսջվար (მცხეთისჯვარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Խաշուրի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խաշուրից հեռու է 28 կմ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրաստանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Խաշուրի շրջանի գյուղեր
Վերին Հռենոս
Վերին Հռենոս (Haut-Rhin), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի արևելքում։
Աշխարհագրական տվյալներ
Վերին Հռենոսը սահմանակից է Բելֆոր տարածք և Վոգեզներ դեպարտամենտներին, արևմուտքում՝ Վոգեզներ լեռներին, հյուսիսում՝ Ստորին Հռենոս դեպարտամենտին, հարավում՝ Շվեյցարիային և Գերմանիայի հետ նրա արևելյան սահմանն անցնում է Հռենոս գետով։
Տարածքը 3525 քառ.կմ է, ունի 293 համայնք։
Տնտեսություն
Վերին Հռենոսը ֆրանսիական ամենահարուստ դեպարտամենտներից մեկն է։ Մյուլուզը համարվում է Պեժո ավտոմոբիլների հայրենիքը՝ արտադրելով 106 և 206 մոդելները։ Հյուսիսային Սունյո երկրամասում գործազրկության ամենացածր ցուցանիշն է գրանցվել (մոտավորապես 2%)։ Երկրամասը շրջապատված է բլուրներով։ Բնակիչներից շատերն աշխատում են Շվեյցարիայում, հատկապես Բազելի քիմիական արդյունաբերության ոլորտում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի գավառներ Կատեգորիա:1790 հիմնադրումներ Ֆրանսիայում
(7394) Քսանթոմալիտիա
(7394) Քսանթոմալիտիա (Xanthomalitia), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 18-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,925534 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,7894 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,0617 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2840,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,126723 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,61° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1985 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների գոտու արտաքին մասի աստերոիդներ
Կրասնայա Զվեզդա (այլ կիրառումներ)
Կրասնայա Զվեզդա, կարող է վերաբերել՝
Մարաղա (քաղաք)
Մարաղա (, مراغه/Marağa), քաղաք Իրանի Արևելյան Ատրպատական նահանգում, Մարաղայի շահրեստանում։ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով, բնակչությունը կազմում է 146,405 մարդ, կամ էլ՝ 38,891 ընտանիք ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մարաղայի շահրեստան Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ
Պանիկա (այլ կիրառումներ)
Պանիկա, կարող է վերաբերել՝
Գրիգորովկա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)
Գրիգորովկա (Григорівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Գրիգովո-Գադյուչե։ Հիմնադրվել է 1946 թվականին։