Մոնրեալեի_տաճար
Տաճարի պատմություն
Սուրբ Աստվածածնի վերափոխմանը նվիրված տաճարի և կից բենեդիկտինյան վանքի կառուցումն սկսվել է 1174 թվականին` Վիլհելմ 2-րդ Բարու կարգադրությամբ։ Ըստ հետագա լեգենդի, երիտասարդ թագավորին երազում հայտնվում է Աստվածածինը և նշում այն տեղը, ուր նրա հայրը` Վիլհելմ 1-ին Չարը նշանակալի գանձեր էր թաքցրել։ Այդ տեղը Պալերմոյից յոթ կիլոմետր հեռավորության վրա վեր խոյացած Մոնտե-Կապուտո լեռան վրա բնակավայր էր, որը եղել էր արաբ էմիրների և նրանց փոխարինած նորմանական թագավորների որսի սիրած տեղը։ Ի շնորհիվ նշանակալի միջոցների, որոնք կուտակվել էին թագավորական գանձարանում 1161 թվականից հետո խռովարար քաղաքների վրա Վիլհելմ Չարի դրած «քավության դրամի» և հավաքված տուգանքների, ինչպես նաև հենց իր՝ Վիլհելմ Բարու խաղաղ թագավորության արդյունքում տաճարի և վանքի շինարարությունն արագ էր ընթանում։ 1176 թվականին նորից հիմնադրված վանք են ժամանում Սալերմոյի Լա-Կավա մենաստանից առաջին հարյուր վանականները, իսկ 1183 թվականին ավարտվում է տաճարի շինությունը։ Վեց տարիների ընթացքում (1183-1189) տաճարի ներքին պատերը ծածկվում են 10 հազար քառ. մետր ընդհանուր մակերեսով 130 խճանկարներով՝ կազմելով աշխարհի ամենամեծ խճանկարային շարքերից մեկը։ 1183 թվականին տաճարում թաղվում է Վիլհելմ 2-րդի մայրը՝ Մարգարիտա Նավառացին, այնուհետև այստեղ են տեղափոխվում Վիլհելմ 2-րդի հոր և եղբայրների՝ Վիլհելմ 1-ինի, Ռոջեր Ապուլիցու և Հենրիխ Կապուանցու աճյունները։ Վիլհելմ 2-րդի կամքին՝ նրա մարմինը նույնպես թաղվել է տաճարում։ Վիլհելմ 2-րդի գահակալման վերջում տաճարի շենքը մեծ մասամբ ժամանակակից տեսք է ընդունում։ Արևմտյան ճակատը (ավելի ուշ փակված սյունասրահով) և ապսիդի ներքին մասը զարդարվեցին շիկակարմիր լավայից կեղծ կամարների տեսքով դեկորով։ Ճակատի հարավային աշտարակն ամբողջովին ավարտվում և պսակավորվում է սրաձողով (հետագայում կորած), հյուսիսայինը մնում է կիսակառույց։ Նոր տաճարի և վանքի կառուցման հետ միաժամանակ Վիլհելմ 2-րդը միջոցներ է նախաձեռնում կառուցվող մենաստանի կարգի բարձրացման համար։ Կաթոլիկական հիերարխիայում Մոնրեալեի բարձրացման հնարավոր պատճառներից մեկը Վիլհելմ 2-րդի իր պապին՝ Ռոջեր 2-րդի եկեղեցաշինությանը գերազանցելու ձգտումն էր։ Մոնրեալեի նոր տաճարը և´ չափերով, և´ ներքին հարդարանքի հարստությամբ իսկապես գերազանցում է Ռոջեր 2-րդի հիմնած Չեֆալուի տաճարին, Պալատինյան կապելլային Սան-Ջովաննի-դելի-Էրեմիտի մենաստանին (վերջին երկուսը գտնվում են Պալերմոյում)։ Մյուս հնարավոր պատճառը թագավորի ցանկությունն էր՝ թուլացնել Պալերմոյի արքեպիսկոպոս Ուոլտեր Միլլին, ով Ստեֆան դյու Պերշի (1168 թվական) արտաքսումից հետո պետական գործերում մեծ ազդեցություն ուներ։ Մայրաքաղաքին մոտ, Պալերմոյից անկախ նոր թեմի հիմնադրումը և Մոնրեալեին մի շարք սիցիլիական եպիսկոպոսների ենթարկվելը թույլ տվեց Վիլհելմ 2-րդին դուրս գալ Ուոլտեր Միլլի ազդեցությունից։ Ֆրիդրիխ Բարբարոսի և հռոմեացի քաղաքացիների հետ իր պայքարում Սիցիլիական թագավորության աջակցության կարիքն զգացող Պապ Ալեքսանդր 3-րդը եց Վիլհելմ 2-րդի ձեռնարկմանը։ 1174 թվականին նոր հիմնադրված վանքը պապական կոնդակով հռչակվեց «praelatura nullius», այսինքն դուրս բերվեց տեղական եպիսկոպոսի իշխանությունից և ենթարկվեց անմիջապես պապական գահին։ 1176 թվականին վանքի առաջին վանահայր աբբա Թեոբալդոն բարձրացվեց եպիսկոպոսի աստիճանի։ 1183 թվակականի փետրվարի 5-ին Ալեքսանդր 3-րդին հաջորդող Լուկաս 2-րդը բարձրացրեց Մոնրեալեն արքեպարքիայի կարգի և ենթարկեց նրան Կատանիայի և Սիրակուզայի եպիսկոպոսներին։ Այսպիսով. դեռևս անավարտ Մոնրեալեի տաճարը 1183 թվականին դարձավ արքեպիսկոպոսությունների զգալի մասի մայր տաճար։ Մոնրեալեն մնաց որպես խոշոր արքդիոցեզ մինչև 19-րդ դարը։ 1844 թվականին Սիրակուզան, իսկ 1860 թվականին՝ Կատանիան, դարձան ինքնուրույն արքեպիսկոպոսություններ։ 2000 թվականին Մոնրեալեն պահպանելով արքեպարքիայի պատվավոր կարգավիճակը, դարձավ թեմական քաղաք Պալերմոյի սուֆֆրագանը։ Մոնրեալեի այսքան նշանակալի բարձրացման համար ձևականորեն հիմք հանդիսացավ այն փաստը, որ արաբական դարաշրջանում Մոնրեալեի տեղում գտնվում էր Այա-Կիրակա փոքրիկ եկեղեցին, որում գտնվում էր Պալերմոյի հունական արքեպիսկոպոսի թեմը։