Հարոլդ_Լասսուել
Գլուխ 1։ Դեմոկրատիայի զարգացող գիտություն
Դեմոկրատիայի զարգացող գիտությունը իրենից ներկայացնում է միջոցների շտեմարան դեմոկրատական իդեալներին հասնելու համար։ Ըստ Լասսուելի, մենք բավականաչափ գիտենք, որպեսզի իմանանք, որ դեմոկրատիաները չգիտեն ինչպես ապրել. չիմացության պատճառով նրանք կործանվում են, իմացությամբ դեմոկրատիան բարգավաճում է։ Գիտությունն ընդունակ է գտնել միջոցներ, որոնք համահունչ են ընդհանուր բարոյական սահմանումներին և միաժամանակ կարող են օգնել բարոյական նպատակներին հասնելու համար։ Ավանդական ասույթները, որոնք սահմանում և բացատրում են բարոյականությունը, օգտագործում են ոչ պարզ ծագմամբ բառեր։ Յուրաքանչյուր ասացվածք ռեալության մի մաս է, բայց հարաբերվում է ավելի լայն իրականության հետ։ Գիտության խնդիրն այն է, որ լրացնի դրանց։ Ընդհանուր դրույթները պետք է դառնան հատուկ լեզվի մի մաս, որը բաղկացած է պոստուլատներից, սահմանումներից և կանոններից։ Կանոնները պետք է որոշեն, թե ինչպես հետազոտողները օգտվեն կարևոր տերմիններից։ Գեղարվեստական և պրոպագանդիստական նպատակներով կարելի է օգտագործել անկապ, չհիմնավորված դատողություններ։ Բայց որպես գիտնական-քաղաքագետներ, մենք լրջորեն մտահոգված ենք, որ այդ դատողությունները համապատասխանեն նախարարական նիստերի իրականությանը, Կոնգրեսի խորհրդին, արհմիությունների համագումարների ռեալությանը, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է մասնակցել գիտական հարակեցման երկարատև գործընթացին։ Դիտարկենք արժեքների սահմանման ցանկացած պարզ սահմանում, որոնք տարբերում են դեմոկրատական հասարակությունը մյուս բոլոր ձևերից։ Կարող ենք հաստատել, որ դեմոկրատական արժեք համարվում է մարդու արժանապատվության մասին հոգ տանելը։ Հետևաբար, հասարակությունը համարվում է դեմոկրատական, եթե դրսևորում է այդ արժեքը պրակտիկայում. այդ դեպքում այդ հասարակությունը դառնում է "հասարակություն փոխադարձ հարգանքի"։ Ինչ են արդյոք նշանակում այս բառերը։ Ինչպես կարող է քաղաքական իրադարձությունների դիտորդը որոշել, թե երբ պետք է օգտագործի "դեմոկրատական" տերմինը, համապատասխան իր սահմանման։ Արդյոք պետք է ընդունենք ճշմարտություն տվյալ հասարակության մասին՝սահմանափակվելով կառավարման համակարգով, պետք է արդյոք հետազոտողներին սովորեցնել հիմնվել այն հոդվածների վրա, որոնք ամրագրված են սահմանադրություններում կամ ընտրությունների պաշտոնական արդյունքների վրա։ Պե՞տք է դեմոկրատիայի սահմանումների մեջ շատ առաջ անցնել և կանգ առնել այնպիսի գաղափարի վրա, ինչպիսին է՝ ի՞նչ աստիճան են հասարակության անդամները շոշափում իրենց իսկական մասնակցությունը։ Առանց այսպիսի դետալավորման դեմոկրատիայի ոչ մի սահմանում չի կարող լինել ոչ այլ ինչ, քան դատարկախոսություն։ Դեմոկրատիայի ընկերները, դիմելով գիտությանը, խորապես հիասթափվում են գոյություն ունեցող քաղաքական, սոցիալական և փիլիսոփայական գրականության երկիմաստությունից։ Սխալ կլինի կարծել, որ դեմոկրատական բարոյական արժեքներից դժգոհությունն է հանգեցրել ընդհանուր սահմանումների դեվալվացիային (գործող արժեզրկված թղթադրամի փոխարինումը կայուն և լիարժեք թղթադրամով՝ դրամական ռեֆորմի միջոցով), այլ դրա պատճառը այն խոր անկատարությունն է, որոնցով սահմանումները ձևակերպվել են ավանդական գրականության մեջ։ "Քաղաքականություն. ով ինչ է ստանում, երբ և ինչպես" գիրքը մի քանի անգամ վերահրատարակվել է՝ սկսած 1936 թ-ից, որպես դասական աշխատություն։ Գրքում Լասսուելը ներմուծում և սահմանում է իր քաղաքագիտական համակարգի մի շարք կարևոր հասկացություններ՝ էլիտա և զանգված, ազդեցություն և իշխանություն։ Հատկապես ուշագրավ է Լասսուելի կողմից այնպիսի դոկտրինի հիմքերի ստեղծումը, որն այսօր կոչվում է ֆուտուրոլոգիա։ "Քաղաքական գիտություններ" գիրքը (1956 թ.), որն առաջին անգամ լույս է տեսել 1951 թ. Կալիֆոռնիայում՝ Ստենֆորդի համալսարանում, իրենից ներկայացնում է 17 ամերիկյան հետազոտողների աշխատանքների ժողովածու, որը գրվել է հատուկ իրենց կողմից այդ լայնածավալ պրոբլեմի բացահայտման համար։ Այս ժողովածուն նպատակ ուներ վերջ դնել մինչ այդ ԱՄՆ գիտնականների շրջանում մարդկային վարքի պրոբլեմով զբաղվող մասնագետների մեկուսացմանը։ Աշխատանքի կարևորագույն մասը առաջին գլուխն է, որը գրվել է Լասսուելի կողմից։ Նրանում դիտարկվում են ամերիկյան քաղաքական գիտության պատմական զարգացումը, առանձին գիտնականների հայացքները, նրանց մեթոդները, մոտեցումները քաղաքական պրոցեսների վերլուծության դեպքում։ Ըստ Լասսուելի, մենք կարող ենք "քաղաքական գիտություններ" օգտագործել՝ նպատակ ունենալով մատնանշել քաղաքական կողմնորոշման բովանդակությունը ցանկացած տվյալ ժամանակահատվածում։ Քաղաքական գիտությունները ներառում են՝