cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Երազների մեկնաբանություն (աշխատություն)
ԳԼՈՒԽ VII. Երազատեսության գործընթացների հոգեբանությունը
ա) Երազների մոռացումը. երազները կամ դրանց հատվածները արթնանալուց հետո մոռացվում են, քանի որ առկա է դիմադրություն՝ երազի թաքնված միտքը հասկանալու նկատմամբ։ Երազի մոռացված հատվածները մեկնաբանության ժամանակ հաճախ ինքնաբերաբար հիշվում են, ինչն էլ մեծապես նպաստում է մեկնաբանությանը։ Այդ դիմադրությունը քնած ժամանակ նշանակալիորեն թույլ է և «հանդուրժում» է երազի ձևավորումը, սակայն արթուն ժամանակ այնքան է ուժեղանում, որ թույլ չի տալիս վերարտադրել տեսած երազը։
բ) Ռեգրես. Զ. Ֆրոյդը երազը համարում է «ռեգրեդիենտ» գործընթաց, քանի որ այն, ի տարբերություն պրոգրեդիենտ գործընթացների, որոնք սկիզբ են առնում անգիտակցականից և ուղղված են դեպի գիտակցական, սկսվում է գիտակից-արթուն վիճակից և ուղղվում դեպի անգիտակցական։ Այս ռեգրեսը երազատեսության և շատ այլ հոգեկան դրսևորումների, ախտանիշների ամենակարևոր հատկություններից է։ Մտքի ռեգրեդիենտ փոխակերպումը երազի պետք է համարել ճնշված, անգիտակցական հիշողությունների (մեծ մասամբ մանկական) ազդեցության հետևանք։ Անգիտակցական լարվածություն առաջացնող հիշողությունները «պայքարում» են նորմալ ուղիով գիտակցական թափանցելու համար, մինչդեռ ցենզուրան բարձր դիմադրություն է ցույց տալիս. այս հակամարտությունը ծնում է ռեգրեսիվ դրսևորումներ ինչպես երազում, այնպես էլ այլ հոգեկան երևույթներում։
ե) Առաջնային և երկրորդային գործընթացներ. այն հոգեկան գործընթացները, որոնք ինքնաբերաբար հրահրում է առաջնային համակարգը՝ անգիտակցականը, Ֆրոյդը կոչում է առաջնային գործընթացներ, իսկ այն հոգեկան գործընթացները, որոնք իրականանում են երկրորդային համակարգի կողմից՝ երկրորդային գործընթացներ։ Այս գործընթացների համատեքստում նա նոր տեսանկյունից է սահմանում արտամղումը՝ համարելով այն աֆեկտների փոխակերպում առաջնային և երկրորդային համակարգերի կողմից։ Փսիխոնևրոզների տեսությունը պնդում է, որ միայն մանկական շրջանի սեռական ցանկությունները կարող են ենթարկվել արտամղման գործընթացին, իսկ զարգացման մյուս փուլերում դրանք ընդունակ են զուտ «վերակենդանանալ»՝ լինի դա սեռական կոնստիտուցիայի հետևանքով, ինչը ծագում է առաջնային բիսեքսուալիզմից, կամ սեռական կյանքի անբարենպաստ ազդեցություններից, և պայմանավորել ցանկացած փսիխոնևրոտիկ ախտանիշի առաջ գալը։
զ) Անգիտակցական և գիտակցական. այն, ինչ Ֆրոյդն անվանում է անգիտակցական համակարգ, հիմնականում սահմանում է գիտակցականի հետ հարաբերության մեջ՝ նշելով, որ դրա բովանդակությունները ընդունակ չեն հասնելու գիտակցականին, մինչդեռ ենթագիտակցական համակարգը օժտված է այդ կարողությամբ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Գրքեր հոգեվերլուծության մասին Կատեգորիա:Զիգմունդ Ֆրոյդի գրքեր Կատեգորիա:Հոգեբանության պատմություն Կատեգորիա:1899 գրքեր Կատեգորիա:1900 գրքեր
Ռոկշա (գետ)
Ռոկշա (Рокша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի և Յարոսլավլի մարզերում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շախա գետի ձախ ափին՝ 22 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 38 կմ է։ Ավազանի տարածքը՝ 119 կմ²։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կալյազմա գետն է, Օրեխովո-Զուևո քաղաքից մինչև Վլադիմիր քաղաք։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Իլուկստե
Իլուկստե (Ilūkste, Иллукст, Illuxt, Iłukszta), քաղաք Լատվիայի հարավ-արևելքում, գտնվում է Դաուգավպիլսիից 25 կմ հեռավորության վրա։ Վարչական կենտրոնը գտնվում է Իլուկստսկոիի երկրամասում, սակայն մինչև 2009 թվականի հուլիսի 1-ը եղել է Դաուգավպիլսիի շրջանում։ Մշակութային ոլորտում մտնում է Սելիա քաղաքի մեջ, բայց այսօրվա վարչական բաժանմամբ պատկանում է Լատգալիային։
Պատմություն
Իլուկստե քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվում է մոտ 1550 թվականին։ Արհեստագործական և առևտրային բնակավայրերը հիմնադրվել են Լուկշտա գետի աջ ափին, որից քաղաքը ստացել է իր անվանումը։ Գետը մինչև 1795 թվականը կազմում էր Քոուռլանդ դքսության մի մասը։ Քաղաքում առաջին ուսումնական հաստատությունը բացվել է 1596 թվականին։ 1754-1769 թվականներին կառուցվել է նոր կաթոլիկ եկեղեցի՝ բարոկկո ոճով, որը ոչնչացվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ 1795 թվականին Իլուկստե քաղաքը համարվել է Իլուկստեի նահանգի կենտրոնը։
1897 թվականին քաղաքում ապրել է 3592 բնակիչ, ուղղափառներ` 388 մարդ, կաթոլիկներ` 2021 մարդ, հրեաներ` 842 մարդ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ՝ 1915 թվականին քաղաքը մեծապես տուժել է ռազմական գործողությունների և Դվինսկա քաղաքի պաշտպանության ժամանակ։ 1915 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ռուսական բանակի և գերմանական զորքերի ռազմական գործողությունների ընթացքում ավերվել են կաթոլիկ եկեղեցին, վանքը և բնակելի տները։ Սակայն, 1917 թվականին Իլուկստեն ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։
Լատվիայի Հանրապետության ձևավորումից հետո քաղաքը վերանավանվել է Իլուկստե։ Առաջին հանրապետությունում եղել է մի քաղաք, որի կենտրոնը Իլուկստեի շրջանն էր։ 1941 թվականին գերմանական զորքերը օկուպացրել են քաղաքը, սակայն 1944 թվականի հուլիսին այն ազատագրվել է։ 1950 թվականի հունվարի 1-ից քաղաքը համարվել է Իլուկստեի շրջանի կենտրոնը։ 2003 թվականին Լատվիայի վարչատարածքային բարեփոխումների ժամանակ Դաուգավպիլս մարզի կազմում ձևավորվել է Իլուկստեի շրջանը Իլուկստե կենտրոնով։
Արդիականություն
Քաղաքը գտնվում է Իլուկստե գետի և Դաուգավա գետի ձախ վտակի վրա։
Քաղաքը հպարտանում է իր «Զիբենս/ Զեմեսսարդզե» և մանկա-պատանեկան սպորտ-դպրոցի «Իլուկստե/ՄՊՍԴ» ֆուտբոլային ակումբներով։
Քաղաքը եկեղեցական առումով մտնում է Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու Լատվիայի Ելգավայի թեմի մեջ ։
1990 թվականին № 1 միջնակարգ դպրոցում տեղադրվել է քանդակագործ, բանաստեղծ Ինդուլիսա Ֆոլկմանիսայի և հասարակական գործիչ Ռայնիույի հուշարձանը, որպես 1927 թվականին դպրոցի բացման խորհրդանիշ։
Բնակչություն
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Իլուկստե քաղաքում ապրում էր ավելի քան 4 հազար մարդ։ 2009 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 2.829 մարդ, նրանց թվում՝ լատիշներ - 55 %, ռուսներ - 22 %, լեհեր - 15 %, բելառուսներ - 3 %, այլ ազգության - 5 % ։
Ավտոճանապարհներ
Քաղաքում գործում է հետևյալ տարածաշրջանային P72 Իլուկստե - Բեբրենե - Բորայի ավտոճանապարհը։ Տարանցիկ ճանապարհներից է P71 ավտոճանապարհը, որը կապում է Իլուկստե քաղաքը մարզային P70 Սվենտե ավտոճանապարհի հետ, որը սահմանակից է Լիտվային (Սուբատե)։
Տեղական ավտոճանապարհների շրջանում հարկ է նշել V711 Իլուկստե - Ռուբանիշկի - Դաուգավպիլս, և V783 Եկաբպիլս - Դիգնայա - Իլուկստե ավտոճանապարհները։
Միջքաղաքային ավտոբուսային հաղորդակցություն
Հիմնական երթուղիներն են.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքներ
Տարադել
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Strangers in the Night (երգ)
«Strangers in the Night» երգ, նվիրված Բերթ Քեմփֆերթին, որի բառերի հեղինակներն են Չարլզ Սինգլթոնը և Էդի Սնայդերը։ Երգը հայտնի դարձավ 1966 թվականին Ֆրենկ Սինատրայի կատարմամբ, չնայած այն սկզբից գրվել էր Մելինա Մերկուրիի համար, ով կարծում էր, որ այդ երաժշտությանը ավելի շատ տղամարդու ձայն է համապատասխան և ի սկզբանե հրաժարվել էր երգից ։
«Strangers in the Night» երգը տարածում գտավ նաև գործիքային տարբերակով անվանվելով՝ «Beddy Bye», որի հեղինակն էր Գերմանացի կոմպոզիտոր Բերթ Քեմփֆերթը։ Այն դարձավ «A Man Could Get Killed» ֆիլմի սաուդթրեկը։ Երբ Ֆրենկ Սինատրայի պրոդյուսեր Ջիմի Բոուենը լսեց երաժշտությունը առաջարկեց Քեմփֆերթին այն երգի վերածել, և Քեմփֆերթը դիմեց Սինգլթոնին և ամերիկացի կոմպոզիտոր, երգահան Էդի Սնայդերին օգնության համար։ Սինգլթոնը գրեց երգի բառերը, իսկ Սնայդերը գրեց երաժշտությունը, որն էլ հետո վերածվեց մեզ հայտնի «Strangers in the Night» երգին։ Սինատրան ի սկզբանե երգը չէր հավանել, քանի որ առաջին փորձից պիտի հեռացվեր կիթառիստի սխալի պատճառով, բայց նա փոխեց միտքը երկրորդ փորձի ժամանակ, երբ իպռովիզացիա արեց ավելացնելով՝ «dooby-dooby-doo»։ «Strangers in the Night» երգը զբաղեցրեց առաջին հորիզոնականը Billboard Hot 100-ում և Adult Contemporary-ում 1966 թվականին։ Երգը նաև առաջին հորիզոնականն է զբաղեցրել Բրիտանական լավագույն սինգլների ցանկում ։
Ավո Ուվեզյան
Հարցազրույցի ժամանակ Ավո Ուվեզյանը պատմելով «Strangers in the Night» երգի պատմությունը, պնդել է, որ իրականում նա է կատարել գործիքավորումը Ֆրենկ Սինատրայի համար իրենց ընդհանուր ընկերոջ խնդրանքով, երբ գտնվում էր Նյու Յորքում։ Նա գրել է երաժշտությունը, որից հետո ինչ-որ մեկը գրել է բառեր դրա համար և երգը անվանվել է «Broken Guitar»։ Մեկ շաբաթ անց նա երգը ցույց է տվել Սինատրային, բայց նա չի հավանել բառերը, և նոր բառեր են գրվել երգի համար և երգը վերանվանվել է և հայտնի դարձել որպես «Strangers in the Night» ։
Երբ հարցրել են թե ինչու է մեկ այլ մարդ (Բերթ Քեմփֆերթ) պնդում, որ ինքն է երգի հեղինակը, Ուվեզյանը պատասխանել է, որ քանի որ Քեմփֆերթն իր ընկերն է և աշխատում է այդ ասպարեզում, խնդրել էր նրան հրատարակել երգի գերմաներեն տարբերակը, որը հնարավորություն կտար նրան մեծ եկամուտ ունենալու, այն դեպքում երբ Ուվեզյանը վստահ չէր, որ ինքը կվարձատրվեր երգի համար Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Ուվեզյանն ասաց, որ երբ երաժշտությունը տվեց Քեմփֆերթին երգն արդեն վերանվանվել էր և բառերն էլ փոխվել էին։ Ուվեզյանը նաև պատմեց, որ Քեմփֆերթը տվել էր նրան մի նամակ, որտեղ նշվում է, որ հենց ինքը՝ Ուվեզյանն է երգի կոմպոզիտորը ։
Իվո Ռոբիչ
Երբեմն պնդում են, որ Խորվաթ երգիչ Իվո Ռոբիքն է «Strangers in the Night» երգի երաժշտության հեղինակը, և որ նա երգի հեղինակային իրավունքները վաճառել է Քեմփֆերթին, երբ այն Յուգոսլավիայի երգի մրցույթում հաջողության չի հասել։ Բայց սա հիմնավորված տեղեկություն չէ։
Ֆիլիպ Ժերարդ
1967 թվականին Ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Մայքլ Ֆիլիպ Ժերարդը պնդեց, որ «Strangers in the Night» երգի երաժշտությունը հիմնված է իր «Magic Tango» ստեղծագործության հիման վրա, որը թողարկվել էր 1953 թվականին Նյու Յորքում ։ Դրանից հետո երգի իրավունքները սառեցվեցին մինչև 1971 թվականին փարիզյան դատարանը որոշում ընդունեց, որ այստեղ իրավական խախտումներ չկան և շատ երգեր նույն ձևաչափն ունեն ։
Երգը կատարողներ
«Strangers in the Night» երգը ձայնագրվել է բազմաթիվ երգիչների կողմից, այդ թվում՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:Գրեմմի մրցանակակիր ձայնագրություններ Կատեգորիա:Irish Singles Chart գլխավորած սինգլներ Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ
Տեյա
Տեյա (Teyá, Teia, Teià), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Կատալոնիա ինքնավար համայնքում՝ Բարսելոնա նահանգի Մարեսմե շրջանում ։ Բնակչությունը կազմում է 6081 մարդ (2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 6.63 կմ քառ մակերես։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Օրեմո
Օրեմո (Oresmaux), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում :
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 832 մարդ, բնակչության խտությունը` 75.43 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.03 կմ² տարածք:
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 15 կմ հարավ:
Կամենկա (Սոյմայի վտակ)
Կամենկա (Каменка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի մարզում, Բաշկորտոստան Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սոիմա գետի ձախ ափին։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։
Օրեմո
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 575 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 447-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 128: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,7 %: 447 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 414 անձ (212 տղամարդ և 202 կին): Գործազուրկ են եղել 33 անձ (19 տղամարդ և 14 կին): 128 անաշխատունակներից 45-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 56-ը` թոշակառուներ, իսկ 27-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով :
Կամենկա (Սոյմայի վտակ)
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նովա Անդրադինայի գավառ
Նովա Անդրադինայի գավառ (Microrregião de Nova Andradina)՝ գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մտնում են Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի արևելյան մարզի մեջ։ 2006 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 82 948 մարդ։ Տարածքը 13 457,689 կմ²։ Բնակչության խտությունը՝ 6,16 մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի գավառներ Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ
Կայսերական թուր
Կայսերական սուր, արտեֆակտ, ծիսակարգի սուր, Հոֆսբուրգի ամրոցի գանձարանի ցուցանմուշներից մեկը և Սրբազան Հռոմեական կայսրության խորհրդանիշը։ Հայտնի է նաև որպես Սուրբ Մավիկիոսի սուր։ Նա ապրել է ենթադրաբար 2-3 դարերում․ Մավրիկիոսին վերագրվող մյուս սուրը պահվում է Թուրինում։
Սակայն, սույն հոդվածի ուշադրության կենտրոնում է Սուրբ հռոմեական կայսրության կայսերական սրի պատմությունը, նրա տեսքը և կարևորությունը կայսրության համար։
Քանի որ այս սրի ծագումը վերագրվել է Սուրբ Մորիսին, այն կոչվում է Մավրիկիոս սուր։ Սուրը Հռոմի Պապը նվիրել է հռոմեացի գերմանական կայսրին իր թագադրության ժամանակ՝ որպես աշխարհիկ իշխանության նշան։ Այժմ այն ցուցադրվում է Վիեննայի Հոֆբուրգի արքայական գանձարանում։
Ստեղծում
Սրի ընդհանուր երկարությունը 110 սմ է, իսկ բերանի երկարությունը՝ 95.3 սմ, որը պատրաստված է պողպատից։ Կտրված շեղբերը 4-ն են, որոնք մի քանի անգամ պտտվելով սրին՝ հաղորդում են շրջանաձև տեսք։
Սուրը նախատեսված է եղել տոնակատարության համար, ինչը կարելի է ակնհայտորեն տեսնել դաստապանի վրա կատարված աշխատանքներից ։ Դաստապանի երկու կողմերում փորագրված են արձանագրություններ, որոնցից մի քանիսը ներկայացված են ստորև․
"«CHRISTVS · VINCIT · CHRISTVS · REIGNAT · CHRISTVS · INPERAT»" "«ՔՐԻՍՏՈՍԸ · ՀՂԹՈՒՄ Է · ՔՐԻՍՏՈՍԻ · ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ · ՔՐԻՍՏՈՍԸ · ՊԱՏՎԻՐՈՒՄ Է»"
Երբ սուրը իջեցվում է կամ կախված է սրի գոտուց, մյուս կողմում գրված արձանագրությունները հստակ են։ Դրանցից մի քանիսը ներկայացած են ստորև,․
"«CHRISTVS ։ VINCIT ։ CHRISTVS ։ REINAT»" "«ՔՐԻՍՏՈՍԸ · ՀԱՂԹՈՒՄ Է · ՔՐԻՍՏՈՍԻ · ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ»"
Առաջին գրագիրը ներկայացված է «CHRISTVS ։ VINCIT ։ CHRISTVS ։ REINAT», որը գրված է լատիներեն և լատինական ուղղագրությամբ։ Արվեստի պատմաբան Յուլիոս ֆոն Շլոսսերը լեզվական առանձնահատկությունների հիման վրա 1918 թվականին հիմնավորեց այն տեսակետը, թե այդ խոսքերը ցույց են տալիս, որ սուրը ծագում է ռոմանական ծագում։ Ժամանակակից հետազոտողների կարծիքով դա գրված է միջին լատիներենով, իսկ ավելի կոնկրետ՝ հյուսիս- կամ հարավֆրանսերենով, լատիներեն ուղղագրությամբ։
Գրությունը երեք մասից բաղկացած քրիստոնյա գովասանքի երգերի խումբ է։ Այս երգը գրվել է 8-րդ դարի երկրորդ կեսին և, հավանաբար, առաջին անգամ օգտագործվել է 774 թվականին Զատկի տոնակատարության ժամանակ, Լոմբարդ թագավորության Կառլամեն քաղաքի նվաճումից հետո։ Այդ երգը պարտադիր եղավ մինչև 1209 թվականը՝ մինչև Հռոմի պապ Իննոկենտիոս III-ի ժամանակաշրջանը։
Սնկով ձևավորված գլխիկը կրում է Օտտոն IV-րդի կես արծվի և կես առյուծի փորագրված բաճկոնը։ Դա կարելի է տեսնել ներքևում գրված երկու արձանագրություններում։
"«BENEDICTVS · DO[minv]S DE[v]S QVI DOCET MANV[s]+»" "«Երանի՜ [իմ] Տէր [և] Աստուած, որ կը սորվեցնէ իմ ձեռքերը։»"Դրանք հիշվում են մագաղաթների վրա գրվածքներով։ Կարելի է եզրակացնել, որ երկուսն էլ գրվել են միաժամանակ։
Այս փորագրությունները թղթի վրա տպագրվել են միայն 1790 թվականից։
Սրի ծագում
1990-ականների կեսերին Մեխտիլդ Շուլզե-Դորրամմմանի կատարեց ուսումնասիրություններ հնագիտական հետազոտություններ կայսերական սրի և մյուս մասերի կայսերական ոսկեգործության մասին։ Այդ ամենը հավանաբար կատարվեց կայսր Օտտո 4-րդի ժամանակահատվածում։ Ամենայն հավանականությամբ, սուրը պատրաստվում էր Հռոմի գերմանական թագավոր՝ Օտտոնի արարողության համար, որը տեղի է ունեցել 1198 թվականի հուլիսի 12-ին Աախենում ։
Հետագայում այս տեսակետը բացառվեց։ Այսպիսով, պատմաբան Էրբենը հետազոտեց1130-1194 թվականների Սուրը և գուշակեց, որ այն ստեղծվել է Սիցիլիայում։ 1980-ական թվականներին Ֆիլիտը և Տրեկը տեսակետ հիման վրա ասացին, որ սուրը ստեղծվել է 1198-ից մինչև 1230 թվականները ընկած ժամանակահատվածում։
Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու խաչքարերի վրա արձանագրությունների շնորհիվ կարելի էր համարել, որ սուրը ունի Ֆրանսիայի ծագում։ Սա կարող էր կապված լինել այն բանի հետ, որ Օտտո 4-րդը Հենրի Լիոնի երկրորդ որդին էր իր երիտասարդությունը անցկացրել էր Անգլիայի թագավորի մոտ։ Դրանից բացի, նա ընտրվելուց չորս տարի առաջ նշանակվեց Պոուտուի եւ Ակտուիտայի դյուկի հաշվարկը։
Նյուրնբերգը և Վիեննան
Սուրը և մյուս կայսերական զարդերը պահվում էին տարբեր վայրերում, օրինակ, Պրահայի մոտ գտնվող Կարլշտեյն ամրոցում, կայսերական Աբբեյ Հերսֆելդում և այլ վայրերում։
1423 թվականին Նյուրնբերգը հանձնարարեց Սիգիզմունդին, որպեսզի կայսերական ոսկեգործությունները պահպանի անդառնալի կերպով։ Դա անհրաժեշտ էր, քանի որ Հուսյան հեղափոխական շարժման պատճառով Պրահայում նախկին պահեստը այլևս անվտանգ չէր։
1789 թվականի Ֆրանսիական հեղափոխության հաղթանակից և միապետության տապալումից հետո սկսվեցին կոալիցիոն պատերազմները, որոնք պետք է վերականգնեին միապետությունը։ Դրա հետևանքով կայսերական ոսկեգործությունները այլևս անվտանգ չէին։ Հետևաբար 1800 թվականին դրանք ուղարկվեցին Վիեննայի գաղտնի ակցիաներին։
Դրանից հետո՝ 1938-ից մինչև 1946 թվականները, սուրը և մյուս կայսերական ոսկեգործությունները պահվել են Վիեննայի Հոֆբուրգի աշխարհիկ գանձարանում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Ընտրյալ հոդվածներ Կատեգորիա:Միջնադար Կատեգորիա:Ավստրիայի պատմություն
Բարեկենդանը (ֆիլմ)
Բարեկենդանը, 1968 թվականին «Հայֆիլմ» ստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ՝ ըստ Հովհաննես Թումանյանի համանուն հեքիաթի։
Շիկահողի գլուխ
Շիկահողի գլուխ, Շախաուզ, Շահավուզ, Շեյխհաուզ, Շիխաուզ, Շիխաուզի գլուխ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների արևելյան ճյուղավորություններում, Շիկահող գյուղից 4 կմ արևմուտք։ Բարձրությունը 2163 մ է։ Լտնջերն ու ստորոաճերն, անտսատպատ են։ Այստեղից է սկիզբ առնում է Ծավ գետը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Սյունիքի մարզի լեռներ
Բարեկենդանը (ֆիլմ)
Սյուժե
Ֆիլմի հերոսները մարդ ու կին են, որոնք իրենց անխելքության պատճառով կոմիկական իրավիճակներում են հայտնվում ։
Դերերում
Վ. Ստեփանյան, Վ. Պողոսյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1968 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Հենրիկ Մարգարյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Զրադաշտականություն
Զրադաշտականություն, Իրանում տիրապետող նախամահմեդական կրոն։ Աշխարհի ամենահին գործող կրոններից մեկն է։ Միաստվածային կրոն է (այսինքն՝ արարիչը մեկն է), հիմնված է բարու և չարի հակադրության և վախճանաբանության վրա՝ կանխատեսելով չարի վերջնական ոչնչացումը ։ Վերագրվելով իրանախոս մարգարեի՝ Զրադաշտի (կամ՝ Զարաթուշտրա) ուսմունքներին ՝ այն մեծարում է իմաստության աստվածությանը՝ Ահուրա Մազդային համարելով գերագույն աստված ։ Զրադաշտականության հիմնական հատկանիշները, ինչպիսին մեսիայականությունը, դատավճիռը մահից հետո, դրախտն ու դժոխքը և կամքի ազատությունը կարող են ազդեցություն թողած լինել այլ կրոնական համակարգերի վրա, ինչպիսիք են Երկրորդ տաճարի հուդայականությունը, գնոստիցիզմը, քրիստոնեությունը, իսլամը և բուդդայականությունը ։
Հավանաբար արմատավորված լինելով մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում՝ զրադաշտականությունը պատմության մեջ նշվում է մ․թ․ա․ 5-րդ դարից սկսած ։ Միտրա աստծուն պաշտող մարերի և զրվնդականությունը պաշտող սասանյանների հետնորդերի հետ մեկտեղ, զրադաշտականությունը որպես Պարսկական կայսրության պետական կրոն ավելի քան հազարամյակ՝ մոտ մ․թ․ա․ 600-ից մ․թ․650 թվականներ։ 633–654 թվականներին արաբական արշավանքներից հետո 7-րդ դարից սկսած զրադաշտականությունը վերացվել է, և տարածում է գտել իսլամը ։ Վերջին հաշվարկներով ներկայումս զրադաշտականների թիվը կազմում է մոտ 190,000։ Մեծամասնությունն ապրում է Հնդկաստանում և Իրանում, որտեղ նույնպես զրադաշտականների թիվը նվազում է ։ Սակայն 2015 թվականին Իրաքյան Քուրդիստանում գրանցվել է ավելի քան 100,000 կրոնափոխություն ։ Բացի զրադաշտական համայնքներից քրդերի շրջանում գործում է նաև հին յազդանիզմը։
Զրադաշտականության ամենակարևոր տեքստերն են Ավեստայի ժողովածուները, որոնք ներառում են Զրադաշտի գրությունները (հայտնի ինչպես Gathas)՝ առեղծվածային պոեմներ, որոնք սահմանում են կրոնական պատվիրանները, և Յասնան (Yasna)՝ սուրբ գրությունները։ Աստծում՝ Զրադաշտի կողմից տրված ամբողջական անվանումը Ահուրա (Արարիչ Տեր) Մազդա (ծայրահեղ իմաստուն) է։ Զրադաշտի կրոնական փիլիսոփայությունը կենտրոնանում է բարոյական պատասխանատվության վրա և չարը որպես այդպիսին չի ստեղծել։ Զրադաշտը քարոզում էր, որ աստված մեկն է, տիեզերքի արտասովոր ստեղծարար և օժանդակ ուժը, և որ մարդիկ իրավունք ունեն ընտրության։ Հետևանքների և ազդեցության պատճառով նրանք պատասխանատու են իրենց ընտրության հետևնքների համար։ Ահուրա Մազդայի մրցակից ուժը կոչվում էր Ահրի-Մայնյու կամ բարկացած ոգի։ Հետզրադաշտական սուրբ գրությունները ներկայացնում են Ահրիմանի գաղափարը, չարքը, որը Ահրի-Մայնյուի անձնավորումն է ։
Զրադաշտականության արարիչը՝ Ահուրա Մազդան ամահրասպանդների (սրբազան անմահներ) միջոցով համարվում է աշայի «հայրը», որին հակադրում է դրուգը (կամ դրուհ՝ սուտ և ճշմարտության աղավաղում)   ։ Ահուրա Մազդան և իր աշխատանքները մարդկությանն հայտնի են վեց ամահրասպանդների և Յազատներ շնորհիվ, որոնց միջոցով ի վերջո ուղղորդվում է Մազդայի պաշտամունքը։ Ամահրասպանդները հարում են ճշմարտությանը , հակադրում ահրիմանին   ։
Զրադաշտականությունը չունի խոշոր աստվածաբանական ստորաբաժանումներ, չնայած որ համակարգ էլ չէ․ ժամանակակից դարաշրջանը զգալի ազդեցություն է թողել անհատի և տեղի ժողովրդի համոզմունքների, սովորույթների, արժեքների և բառապաշարի վրա՝ երբեմն միաձուլվելով ավանդույթին, կամ էլ որոշ դեպքերում այն տեղահանելով։ Զրադաշտականությունում կյանքի նպատակն է «լինել նրանց շարքում, ովքեր նորացնում են աշխարհը՝ տանելով այն դեպի կատարելություն»։ Դրա հիմնական սկզբունքները ներառում են․
Տերմինաբանություն
Զրադաշտ Zoroaster բառը հունարեն Zarathustra բառի թարգմանությունն է։ Պարսկերենում հայտնի է որպես Zartosht and Zardosht, իսկ գուջարաթիով՝ Zaratosht։ Զրադաշտականությունում կրոնը կոչվում է մազդայասնա Mazdayasna, որը միավորում է Mazda--ն ավեստերեն yasna բառի հետ, որն էլ նշանակում է պաշտամունք, նվիրատվություն։ Անգլերենում հավատքի դավանորդը սովորաբար կոչվում է զրադաշտական (Zoroastrian or a Zarathustrian)։ Ավելի հին մի արտահայտություն՝ Behdin այսօր էլ օգտագործվում է և նշանակում է «Լավագույն կրոն», ("The best Religion | Beh < միջին պարսկերեն Weh (լավ) + Din < միջին պարսկերեն dēn < Avestan Daēnā")։ Զրադաշտական արարողությունների ժամանակ (աթաշկադե) անվանումն օգտագործում են բնութագրելու անհատին, ով պաշտոնապես ներկայացել է Navjote-ի արարողակարգին։
Մազդաիզմ տերմինը առաջացել է 19-րդ դարում` Mazda-` Ահուրա Մազդա անվանումից և -ism վերջածանցը, որն էլ ցույց է տալիս հավատքը։ Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի 2001 թվականի մարտ ամսվա սևագիր հրատարակությունում նույնպես նշված է մեկ այլ տարբերակ՝ Mazdeism, հավանաբար վերցված ֆրանսերեն Mazdéisme-ից, որն առաջին անգամ կիրառվեց 1871 թվականին։
Զրադաշտական փիլիսոփայությունը ճանաչելի է դարձել իտալական վերածննդի ժամանակաշրջանի Եվրոպային Ռաֆայելի «Աթենականն դպրոց» կտավի Զրադաշտի պատկերից Ջորջո Վազարիի կողմից 1550 թվականին։ Անգլիական գիտության մեջ Զրադաշտից պահպանված առաջին հիշատակումը վերագրվում է Թոմաս Բրաունին(1605–1682), ով իր 1643 թվականի Religio Medici-ում համառոտ անդրադառնում է մարգարեին, որին հետևում է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի 1743 թվականի գրառումը (Warburton, Pope's Essay)։ 1874 թվականին Արչիբալդ Սեյսի Principles of Comparative Philology-ում Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գրառումներում օգտագործվում է Zoroastrianism տերմինը։
Աստվածաբանություն
Զրադաշտականները հավատում են, որ կա մի տիեզերք, անգերազանցելի, ամենակարող աստված՝ Ահուրա Մազդան կամ «Իմաստուն տերը» (հին իրանական կրոնական լեզվում՝ ավեստերենում Ahura նշանակում է "էակ", իսկ Mazda՝ "միտք") ։ Զրադաշտը գատաներից (Gathas) շատերում երկու հատկանիշները պահում է առանձին որպես երկու տարբեր գաղափարներ, ինչպես նաև իր աստվածաբանությունում մարդակերպությունը հեռացնելու նպատակով գիտակցաբար օգտագործում է արական սեռը` բնութագրելու մի հատկանիշը, և իգական՝ մյուսը։ Զրադաշտը պնդեց, որ Ահուրա Մազդան ամենազոր է, սակայն ամենակարող չէ։
Այլ գիտնականներ պնդում են, որ մինչ զրադաշտականության աստվածաբանությունը ներառում է ինչպես կեցությունը, այնպես էլ միտքը որպես նյութական աշխարհի մասնիկ, այն ավելի լավ է նկարագրել որպես հավատք նյութական աշխարհի մաս կազմող ինքնաստեղծ տիեզերում, գիտակցությունն ընդունելով որպես իր հատուկ հատկանիշ, այսպիսով զրադաշտականությունը դնելով պանթեիզմի շրջանակներում, որտեղ այն հեշտությամբ կարող է հետևել իր ընդհանուր ծագմանը՝ հնդկական Brahmanism-ին ։ Ամեն դեպքում Ահուրա Մազդայի արարումը՝ լայն տարածում գտած ինչպես Աշա, ճշմարտություն և կարգ, քաոսի բառական հակադրությունն է, որն ակնհայտ է որպես սուտ և խառնաշփոթ։ Ծագող հակամարտությունն ազդում է ամբողջ տիեզերքի վրա, ներառյալ մարդկությանը, որը հակամարտության մեջ ակտիվ դեր է խաղում ։
Զրադաշտական ավանդույթներում քաոսայինը ներկայացված է Ահրիմանի կողմից որպես «կործանիչ սկզբունքը», մինչ բարին ներկայացված է Ահուրա Մազդայի ամահրասպանդներով՝ արարման «գործիքը» կամ գործում «առատաձեռնության սկզբունքը»։ Ամահրասպանդների միջոցով գերբնական Ահուրա Մազդան մարդկության մեջ նյութական աշխարհի մաս է կազմում, և նրա շնորհիվ Արարիչը փոխազդում է աշխարհի հետ։ Ըստ զրադաշտական տիեզերագիտության ի ձևակերպում Ahuna Vairya-ի բանաձևի, Ահուրա Մազդան իրականացրել է իր վերջնական ակնհայտ հաղթանակը Ահրիմանի նկատմամբ։ Ինչպես արարման արտահայտումն ու ասպեկտները, Ահուրա Մազդան ստեղծել է ամահրասպանդներին ("Bounteous Immortals"), որոնք յուրաքանչյուրը հիպոստաս և այդ արարման մի ասպեկտի ներկայացուցիչ են։ Այս ամահրասպանդներին իրենց հերթին աջակցում են փոքր սկզբունքների միավորումը, Յազատները, յուրաքանչյուրը «պաշտամունքի արժանին» և յուրաքանչյուրը կրկին ստեղծման բարոյական կամ ֆիզիկական ասպեկտի հիպոտես։
Զրադաշտական աստվածաբանությունը պարտավորում է պահպանել բնությունը։ Դա հանգեցրել է նրան, որ ոմանք այն հռչակել են «աշխարհում առաջին էկոլոգիական կրոնը »։ Կարծիք արտահայտվեց, որ դա կապված է աստվածաբանության հետ, այլ ոչ թե էկոլոգիային։ Ոմանք էլ արձագանքեցին՝ քանի որ ամենաուժեղ պատգամներից մեկը՝ սուրբ գրությունը կոչ է անում պաշտպանել ջուրը, երկիրը, կրակը և օդը, ըստ էության, էկոլոգիական կրոն է․ «Զարմանալի չէ, որ մազդաիզմն անվանել են առաջին էկոլոգիական կրոնը։ Յազատների (աստվածային հոգիներ) հարգանքն արտահայտում է բնության ներկայությունը (Avesta: Yasnas 1.19, 3.4, 16.9; Yashts 6.3–4, 10.13) »։ Այնուամենայնիվ, այս կոնկրետ պնդումը խաթարվում է այն դեպքում, երբ զրադաշտները պարտավորվում են ոչնչացնել «չարի» տեսակը ։
Սովորույթներ
Կրոնն ասում է, որ լավ արարքներով կյանքում ակտիվ լինելը կարևոր է երջանկության երաշխավորման և քաոսը հետ պահելու համար։ Այս ակտիվությունը Զրադաշտի՝ կամքի ազատության հայեցակարգում կարևոր տարր է, և զրադաշտականությունը մերժում է վանականության բոլոր ձևերը։ Ահուրա Մազդան վերջնականապես հաղթելու է Ահրիմանին, և այստեղ էլ տիեզերքը հսկայական փոփոխությունների կենթարկվի, և ժամանակը կավարտվի։ Վերջնական վերակառուցման ժամանակ բոլոր արարածները, նույնիսկ մահացածների հոգիները, որոնք ի սկզբանե աքսորվել էին «խավար», կմիավորվեն Ահուրա Մազդայում՝ կյանք վերադառնալով ոչ մահացած վիճակում։ Ժամանակի ավարտին մի փրկչի կերպար (Saoshyant) կհանգեցնի աշխարհի վերջնական վերակառուցմանը (frashokereti), որտեղ մահացածները հարություն կառնեն ։
Զրադաշտական ավանդույթներում կյանքը ժամանակավոր վիճակ է, որտեղ մահկանացուն պետք է ակտիվորեն մասնակցի ճշմարտության և ստի միջև շարունակվող ճակատամարտին։ Մինչև ծնունդը,անհատի հոգին դեռ կապված է իր fravashi -ի (պահապան հոգի) հետ, որը գոյություն է ունեցել, քանի որ Մազդան ստեղծել է տիեզերքը։ Կյանքի ընթացքում fravashi-ին ծառայում է որպես պահապան և պաշտպան։ Մահից չորս օր անց հոգին միանում է իր fravashi-ին, որում նյութական աշխարհում կյանքի փորձերը հավաքվում են հոգևոր աշխարհում պայքարը շարունակելու համար։ Մեծ մասամբ զրադաշտականությունում չի գործում ռեինակարնացիայի գաղափարը։ Հնդկաստանում Ilm-e-Kshnoom փիլիսոփայական դպրոցի հետևորդները հավատում են ռեինկարնացիային և վարժվում են բուսակերության․ երկու սկզբունքներ, որոնք չկան օրթոդոքսյալ զրադաշտականությունում, չնայած Զրադատն ինքը բուսակեր էր ։
Զրադաշտականությունում ջուրը (ավեստերեն՝ apo, aban) և կրակը (atar, azar) ծիսական մաքրության ներկայացուցիչներն են, և զուգակցող մաքրման արարողությունները համարվում են ծիսական կյանքի հիմունքներ։ Զրադաշտական կոսմոգոնիայում ջուրն ու կրակը հաջորդաբար երկրորդ և վերջին առաջնային տարրերն են, որ ստեղծվել են։ Սուրբ գիրքը համարում է, որ կրակը սերում է ջրերից։ Կրակն ու ջուրը համարվում են կենսատու, և երկուսն էլ ներկայացված են ատրուշանի շրջանակներում։ Զրադաշտականներն աղոթում են կրակի ներկայությամ (որը կարող է համարվել ակնհայտ լույսի աղբյուր), և պաշտամունքի գլխավոր գործողության կուլմինացիոն արարողությունը կազմում է «ջրերի ամրապնդումը»։ Կրակը համարվում է միջոց, որով ձեռք է բերվում հոգևոր խորաթափանցություն և իմաստություն, իսկ ջուրը համարվում է այդ իմաստության աղբյուրը։
Դիակը փտում է, առաջացնելով կույտ։ Հետևաբար սուրբ գիրքը պատվիրում է անվտանգ ազատվել մահացածների մարմիններից այնպես, որ դիակը չաղտոտի բարին։ Այս պատվիրանները հիմք հանդիսացան հատուկ արարողակարգի, որոնք իրականացվում էին հատուկ շինություններում, առավել հայտնի որպես այսպես կոչված լռության աշտարակ, որի համար չկա ստանդարտ տերմին սուրբ գրքում կամ ավանդույթում։ Արարողությունն իրականաացվում է միայն Հնդստանի զրադաշտական համայնքների կողմից և այնպիսի վայրերում, որտեղ այն չի համարվում անօրինական, և որտեղ դիկլոֆենակի թունավորման հետևանքով չեն վերացել գիշատիչ թռչունների տեսակները (լռության աշտարակները կառուցվել են զրադաշտականների կողմից և օգտագործվել մարդու մահացած մարմինները գիշատիչ կենդանիների՝ հատկապես անգղների բաժին դարձնելու նպատակով։ Կաշվից վերջնականապես ազատված ոսկորները նետում են աշտարակի կենտրոնում գտնվող խորը փոսը)։ Զրադաշտական այլ համայնքներ կամ դիակիզում են կամ թաղում կրակաթե գերեզմաններում։
Մինչ Հնդկաստանի պարսերը ավանդաբար դեմ են եղել քարոզելով մարդկանց իրենց դավանանքին ներգրավելուն և այն համարել հանցագործություն, որի համար մեղավորին կարող է սպառնալ արտաքսում, Իրանի զրադաշտականները երբեք դեմ չեն եղել կրոնափոխությանը։ Սովորույթն ընդունվել է Թեհրանի Mobeds-ների խորհրդի կողմից։ Մինչ Իրանի հեղինակությունները չեն թույլատրում մարդկանց իրենց դավանանքին ներգրավելը Իրանի ներսում, Իրանցի աքսորված զրադաշտականները Լոս Անջելեսի The Zarathushtrian Assembly և Փարիզի International Zoroastrian Centre նշանավոր կենտրոնների հետ ակտիվորեն աջակցում էին միսիոներական աշխատանքները։ Ինչպես շատ այլ հավատքներում, զրադաշտականությունում ընդունված է ամուսնանալ նույն հավատքի դավանորդի հետ, բայց ոչ պարտադրաբար։
Աշխարհի արարում
Ահուրամազդայի արարչագործությունը, համաձայն Զրադաշտի տված ուսմունքի, ընթացել է երկու փուլով. սկզբում գերագույն աստվածն արարել է ոչ նյութական, հոգևոր, ոգեղեն աշխարհը՝ «մենոգ», որից հետո միայն ոգեղեն աշխարհին կյանք տվել նյութականում՝ «հետիհ» Արարչագործության այս երկու փուլերը միասին Զրադաշտականությունում կոչվում են «Բունդահիշն»՝ հիմքերի արարում։ Ահուրամազդայի արարչագործությունը հանգեցրել է չար սկզբունքի գործունեությանը, քանի որ ոգեղեն աշխարհում արարված էակները անխոցելի էին, իսկ արդեն «հետիհ»ում՝ նյութական աշխարհում, նրանք հասանելի են դառնում չար ուժերի համար։ Ահրիմանը գործի է դնում իր էմանացիաները «դրսևորումները տարբեր տարերքներում»՝ Չար Մտքին, Ցասմանը, Կեղծիքին։ Նրան են հարում դևերը, որոնք ձգտում են ավերել Ահուրամազդայի արարչային աշխարհը։ Այսպես են առաջանում մահը, հիվանդությունները, աղետները։
Այս պայքարում, որ պիտի վերջանա Ահուրամազդայի հաղթանակով մեծ տեղ է զբաղեցնում մարդը։ Մարդն ունակ է ընտրություն կատարել չարի ու բարու միջև։ Ճիշտ ընտրության դեպքում, որը համապատասխանում է Զրադաշտական բարոյական երրորդությանը՝ «Բարի Խոսք», «Բարի Միտք», «Բարի Գործ», մարդն իր կյանքի նպատակն է համարում չեզոքացնել, ոչնչացնել չարիքը, օժանդակել աշխարհում արդարությունը վերականգնելուն։
Բարեպաշտ կյանքի ուղի
Աշխարհում արդարության վերականգնման ու չարի ոչնչացմանը հասնելու միակ ուղին Արտան է՝ վարքի և պաշտամունքի բարձրագույն և արդար կարգը, որի հիմքում ընկած է մարդկային վարվելակերպի զրադաշտական երրորդությունը՝ «Բարի Խոսք», «Բարի Միտք», «Բարի Գործ»։
Այն հրաշագործ պահը, երբ Ահուրա Մազդան, Ամահրասպանդները և մարդիկ հաղթանակ կտոնեն չարի ու Ահրիմանի դեմ կոչվում ՝ Ֆրաշոքարաթի։ Այդ ընթացքում Մարդը պարտավոր է բազմացնել և պահպանել բարի արարչությունները, այն, ինչ օգտակար է, լինել զուսպ և կարգապահ, կատարել կրոնական կանոնները, պաշտամունքային և մաքրագործական ծեսերը։ Կրոնաբարոյական օրենքների խախտումով մարդն օժանդակում է չարիքին և մեղք գործում իր հոգու դեմ։ Մահացածի հոգին, համապատասխան մարդու արդար և անարդար խոսքերի, մտքերի և արարքների ուղարկվում է դրախտ կամ դժոխք։
Զրադաշտության կրոնա-փիլիսոփայական համակարգում կարևոր է և’ հոգևոր և’ մարմնավոր՝ բարոյապես ոչ հակադիր վիճակների և երեք ժամանակների մասին ուսմունքը։ Կան Անեզրական և Եզրական ժամանակներ, վերջինս իր հերթին բաժանվում է երկու հատվածի՝ Արարչագործության (երբ Ահուրամազդան ստեղծել է ողջ աշխարհը) և Միախառնության (որ սկսվել է Ահրիմանի հարձակումով Ահուրամազդայի արարչության վրա, և ավարտվելու է Զրադաշտից 3000 տարի հետո՝ Փրկչի գալստյամբ, վերջին դատաստանով, Չարիքի ոչնչացմամբ և Անեզրական ժամանակի վերադարձով)։
Ուսմունք երեք շրջանների մասին
Ահուրա Մազդայի արարչագործության մասին Զրադաշտի կողմից տարածված ուսմունքը երեք շրջանների մասին է, աշխարհին ու մարդկային պատմությանը տալիս է որոշակի պարբերական բնույթ։ Երեք շրջանները՝ «Արարում», «Խառնում» և «Բաժանում», ենթադրում են երրորդ փուլում նյութական աշխարհի վերականգնում այն նույն վիճակով, ինչպիսին այն եղել է առաջինում, երբ նոր էր միայն աշխարհն արարվել որպես նյութական ու այնտեղ դեռևս ոտք չէին դրել չարիքները։
Զրադաշտականության զարգացումն ու կրոնափիլիսոփայության մշակումը հետագայում ձևավորեց նաև մարդու ռեինկարնացիայի գաղափարը, որը միայն ավարտվելու էր երրորդ փուլում, երբ Ահուրա Մազդան վերջնական հաղթանակ էր տոնելու Ահրիմանի և նրան աջակցող չար ուժերի նկատմամբ։
Զրադաշտն իր ուսմունքում փորձել է բացատրել այն տանջանքներն ու չարչարաքները, որոնք բաժին են հասնում մարդկությանը, միաժամանակ տալիս է նրանց ուղի, որով և հնարավոր է վերջ դնել դրանց կրկնությունը ներկայում ու ապագա սերունդների համար։
Պատմություն
Ուսմունքի խորհրդանշանն է արծվի թևերով և ոտքերով արևի սկավառակի մեջ կանգնած մարդը, խորհրդանշանի սկզբնական պատկերի մեջ մարդը նետաձիգ էր, վերջնական պատկերի մեջ աղեղը և նետը բացակայում են։ Այս խորհրդանշաը տարածված էր Խեթական աշխարհից մինչև ՈՒրուկ։ Հայոց պետականության՝ Ուրարտուի (մ.թ.ա. 10-6-րդ դարեր) մեջ այն կիրառվում էր որպես Արևապաշտության խորհրդանշան։ Կրոնի ստեղծման պատմությունը պայմանականորեն կարելի է բաժանել չորս մասերի ա) ծագման վայր, ըստ Ավեսթայի ուսմունքը ծագել է Այրան Վայջա տարածքում համարժեք է Ատրպատականին նաև Վանի մերձակայքին բ)կանոնակարգման վայր, որպես ուսունք կանոնակարգվել է ամենայն հավանականությամաբ Էկբաթանում՝Համադան (ժամանակակից Իրան), հայկական անունը Հինգմատանա գ)պետականացման վայր, դարձել է պետական կրոն Դարեհի (Dārayavahuš, ) ժամանակ, համարվել է Արիական համադաշնության՝ ֆարսիների հայերի և մարերի պետական կրոն, դ) դադարեցման վայր, Զրադաշտական կրոնը պաշտոնապես դադարեցվել է 301 թ Հայաստանում քրիստոնեության ընդունումով իսկ Իրանում իսլամի ընունումով։ Կրոնի երեք հիմանական ճյուղերն են Զերվանականություն, Միհրականություն՝ Արևապաշտություն, Մազդեականություն։Միհրականություն՝Արևապաշտությունը ավանդաբար և պաշտոնապես ներկայացնում էր ուսմունքի մեջ հայկական կողմը։ Միհրականությու՝Արևապաշտությունը Ավեսթա ուսմունքի մեջ սզբունքային է Միհրին է տրված գերագույն դատավորի իրավունքը և այդ իրավունքը դադարեցվել է Տիզբոնի դատավարության ժամանակ։
Աքեմենյան շրջանում, մարական մոգերի ակտիվ մասնակցությամբ Զրադաշտականությունը արևելքից տարածվել է Իրանի արևմտյան նահանգները։ Սակայն Զրադաշտականությունը վերջնականապես ձևավորվել և պաշտոնական կրոն է դարձել Սասանյանների օրոք՝ մրցակից կրոնների՝ քրիստոնեության և մանիքեության դեմ պայքարում։ Շապուհ Բ-ի և Հազկերտ Բ-ի օրոք քաղաքական նպատակներով, դաժան, բայց ոչ արդյունավետ փորձեր են արվել զրադաշտականացնելու Սասանյան Իանի տիրապետության տակ գտնվող ժողովուրդներին՝ հատկապես ասորիներին և հայերին։ Զրադաշտականության պաշտոնական դավանաձևի հետ գոյություն են ունեցել նաև աղանդներ, որոնցից ամենատարածվածը զրվանականությունն էր։ Զրվանականները Ահուրամազդային և Ահրիմանին համարում էին նախնական աստվածային սկզբունքի՝ ժամանակի (Զրվանի) ծնունդ։ Զրադաշտականության այս տարբերակն է ներկայացված քրիստոնեական հեղինակների գործերում, մասնավորապես՝ Եզնիկ Կողբացու «Եղծ աղանդոց»-ում։ Զրադաշտականությունն ազդել է քրիստոնեության, մանիքեության, իսլամի, ինչպես նաև ստոիկյան ու գնոստիկյան ուսմունքների ձևավորման վրա։
Զրադաշտականության ծնունդը
Հնադարում Զրադաշտականության մեջ ընդունված չէր ժամանակագրական հերթականություն պահպանել և միայն հելլենիստական շրջանի մեկնարկով է ձևավորվել մշակույթը պարզելու և կազմելու ժամանակագրություն։ Ըստ «Արդա Վիրազ» գրքի Զրադաշտին ու Ալեքսանդր Մակեդոնացուն բաժանում է 300 տարի, իսկ ահա Բունդահիշնայի ժամանակագրության տվյալներով, եթե վերցնենք Դարեհ Ա-ի գահակալության սկզիբը՝ մ.թ.ա. 522 թվականը, ապա ստացվում է մ.թ.ա. 754 թվական ։
Ընդհանուր առմամբ գիտական լայն շրջանակներում Բունդահիշնի ժամանակագրությունը հավաստի ու միանշանակ չի ընդունվում։ Ներկայիս զրադաշտականները սեփական ժամանակագրության համար ընդունել են իրանցի աստղաբան Զ. Բեհրուզայի տարբերակը, համաձայն որի, Զրադաշտը Ահուրա Մազդայի հետ հանդիպել ու նրանից ստացել է ուսմունքը մ.թ.ա 1738 թվականին։
Հոգևոր դաս
Զրադաշտականության մեջ մեկ ընդհանուր տերմինով ընդգծվում են հոգևոր դասի ներկայացուցիչները, ովքեր կոչվում են ավեստ. աշրավան aθravan կամ պահլվ. աշրոն asrōn - «կրակի պահապաններ»։ Սակայն հոգևոր դասի մեջ գործում է նաև հետևյալ բաժանումը՝ Զրադաշտականությունում հոգևոր դասի ներկայացուցիչ անհնար է դառնալ, քանի որ դրա իրավունք ունենք միայն մոգական ծագմամբ ընտանիքների ներկայացուցիչները, ովքեր կոչվում են «մոբեդ զադէ»։
Սրբազան կրակ
Սրբազան կրակի (հավերժական կրակ ) որը մենք հիմա ընկալում ենք անմար կրակ ստեղծված էր հատուկ մի կառույց որը կոչվում էր Չորտակ Հայաստանում չի պահպանվել, սակայն Անիի պեղուների ժամանակ հայտաբերել են։ Չորտակ տերմինի հայկական ծագաման մասինի գրել է Ա․ Մկրտչյանը ( 2008 թ․), այս երևույթը հայ մշակութաբանների կողմից քիչ է ուսումնասիրված։
Խորհրդանիշներ
Որպես մաքրության նշան, զրադաշտական հոգևորականներն ու ընդհանրապես հավատացյալները կրում են սպիտակ հագուստներ, որոնք կոչվում են սեդրե։ Այն միասնական մեկ ընդհանուր կտորից է ու իրար միջև կցված է միայն ինը կարերով։ Սեդրեն խորհրդանշում է մաքրություն և արդարություն, պաշտպանում հավատացյալին չարիքներից և թյուր գայթակղություններից։
Սեդրեի կրելը զրադաշտականությունում պարտադիր բնույթ է կրում և խորհուրդ է տրվում որքան հնարավոր է քիչ ժամանակ անցկացնել առանց համապատասխան հագուկապի։
Զրադաշտական խորհրդանիշներից գլխավորը կրակն է, որը վառվում է հիմնականում սրբավայրերում՝ մեհյաններում հատուկ կրակի համար նախատեսված կրակատներում՝ ատրուշաններում, ինչպես նաև տեղափոխվում վայրից վայր։ Կրակի պահպանման համար հատուկ կառուցվում են ատրուշաններ, իսկ կրակն այրվում է հիմնականում, այսպես կոչվող, զոհասեղանների հարևանությամբ։
Մեծ տարածում ստացած զրադաշտական խորհրդանիշներից մեկն է նաև Ֆարավահարը, որը գալիս է դեռևս Աքեմենյան Պարսկաստանի ժամանակաշրջանից ու պատկերում է թևավոր սկավառակի կենտրոնում կանգնած մարդու։ Զրադաշտականները հիմնականում չեն ընդունում գաղափարը, որը կենտրոնում պատկերված է Ահուրա Մազդան՝ նշելով, որ դա միայն ֆրավաշիի պատկերն է։
Սիմվոլի ամենահայտնի տարբերակը Պերսեպոլսի բառելիեֆն է։ Այս, ինչպես նաև Բեհիսթունում և Սուսայում (Շոշ) հանդիպող զարդաքանդակները հավանաբար փոխառվել են նորասուրական տիպի քանդակներից և սկսել են շրջանառվել Դարեհ I-ի կառավարման ժամանակ։ Ֆարավահար եզրի ստուգաբանության մի քանի տարբերակ է առաջարկվել, որոնցից մեկը կապվում է fravaši ` "ֆրավաշի" անվան հետ և հանգում է հին իրանական *fra-vart- բռց․ "շրջել" ձևին՝ դրափոխված *fravatr(i) միջանկյալ անցումով, հմմտ․ միջին պարսկերեն Wahram < Vereθraγna։ Ֆրավահար ձևից բացի խորհրդանիշը հայտնի է farohar, frohar, forouhar արտասանական ձևերով, որոնց տարբերությունը կարող է պայմանավորված լինել արաբական այբուբենում ձայնավորների բացակայությամբ և այդպիսով հետագայում առաջացած տարբեր ընթերցումների հանգամանքով ։
Զրադաշտականությունում հատուկ նշանակություն է տրվում սպիտակ գույնին, որպես վերածնունդի և մաքրության խորհրդանիշ։
Աշխարհայացք և բարոյականություն
Զրադաշտական աշխարհայացքը ենթադրում է երկու՝ բարի և չար ուժերի պայքար մարդկային հասարակությունում, միաժամանակ բարի հաղթանակի համար զրադաշտական համայնքի ներկայացուցիչները չպետք է իրենց զրկեին աշխարհիկ կեցության հիմնական պահանջներից, որոշ դեպքերում նաև ուրախություններից և հաճույքներից։ Զրադաշտականությանը հատուկ չէ անձի ամբողջական նվիրումը կրոնի պաշտպանությանն ու կույր հավատքը։ Միաժամանակ չի խրախուսվել միանձնությունն ու ասկետիզմը։
Հոգևորական դասի հիմնական պահանջն է եղել համայնքի ներկայացուցիչներից սահմանված կարգ ու կանոնի պահպանությունն ու բարիքներ բերող պատվիրանների կատարումը։
Տես նաև
Լուսանցք․սեպտեմբեր 11-17, 2015թ․ հոդված Զարաթուշթրա, հեղ․Ա․Մկրտչյան
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Զրադաշտականություն Կատեգորիա:Կրոնն Իրանում Կատեգորիա:Կրոնը Հնդկաստանում
Ապրում էր մի մարդ
Ապրում էր մի մարդ, 1968 թվականին Հայֆիլմ ստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։
Սյուժե
Մարդու հանդեպ տածած անսահման սերն է պատճառը, որ ֆիլմի հերոսը՝ բժիշկ Ռուբենը, անձնազոհության է պատրաստ՝ հիվանդի կյանքը փրկելու համար ։
Դրվագներում
Հովակ Գալոյան, Գուրգեն Թոնունց, Աշոտ Ներսիսյան, Նիկոլայ Գրիցենկո, Զինաիդա Սլավինա, Վերջալույս Միրիջանյան, Յուրի Ավշարով, Նիկոլայ Դուպակ, Սոս Սարգսյան, Օրի Բունիաթյան, Ֆելիքս Եղիազարյան։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1968 ֆիլմեր Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր Կատեգորիա:Յուրի Երզնկյանի ֆիլմեր Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր
Էդուարդ Ուսպենսկի
Էդուարդ Ուսպենսկի (Эдуард Успенский, ), խորհրդային գրող, մանկագիր։ Նա այնպիսի հայտնի մուլտհերոսների ստեղծողն է, ինչպիսիք են Կոկորդիլոս Գենան, Չեբուրաշկան, Մատրոսկին կատուն, Քեռի Ֆյոդորը, փոստատար Պեչկինը։ «Քաղաքացիական ուժ» քաղաքական խորհրդի անդամ։
Կենսագրություն
Էդուարդ Ուսպենսկին ծնվել է Եգորևսկում՝ Մոսկվայի շրջանում։ Նրա հայրը՝ Նիկոլայ Միխայլովիչը (1903—1947), ԽՄԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի սպա էր, իսկ մայրը՝ Նատալյա Ալեքսեևնան (1907—1982), ինժեներ-մեխանիկ ։
Էդուարդ Ուսպենսկին, կրթություն ստանալով Մոսկվայի ավիացիոն ինստիտուտում և դառնալով ինժեներ, կյանքում իր ապրուստն ապահովել է մուլտֆիլմերի համար սցենարներ և հերոսներ ստեղծելով։ Մանկական գրքերից բացի նա գրել է թատերական տեքստեր և բանաստեղծութուններ։
Սկզբնական շրջանում նա գրել է հումորային պատմվածքներ, որոնք միանշանակ կերպով չեն ընդունվել հասարակության կողմից։ 1966 թվականին լույս է տեսնում նրա հումորային պատմվածքների հավաքածուն՝ «Четверо под одной обложкой» վերնագրով, որում ներառված էին Արկադի Արկանովի, Գրիգորի Գորինի, Ֆելիքս Քանդելի ստեղծագործությունները։ Նույն թվականին լույս է տեսնում հեղինակի առաջին արձակ ստեղծագործությունը՝ Չեբուրաշկայի մասին պատմող առաջին գիրքը՝ «Չեբուրաշկան և նրա ընկերները»։
Քեռի Ֆյոդորի մասին պատմող նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Քեռի Ֆյոդորը, կատուն և շունը», հրատարակվել է 1974 թվականին։ Գրքի գլխավոր հերոսը 6-ամյա Ֆյոդորն է, ում կոչում են Քեռի Ֆյոդոր՝ նրա ինքնուրույնության համար։ Այն բանից հետո, որ նա տանն ապաստան էր տվել անտուն կատվին՝ Մատրոսկինին, իսկ ծնողները դեմ էին դրան, տղան որոշում է հեռանալ տանից։ Նա Մատրոսկինի և Շարիկ անունով շան հետ տեղավորվում են Պրոստոկվաշինո գյուղում գտնվող լքված տանը։ Գրքի հիման վրա նկարահանվել են խորհրդային 3 մուլտֆիլմեր՝ «Երեքը Պրոստոկվաշինոյից», «Արձակուրդները Պրոստոկվաշինոյում» և «Ձմեռը Պրոստոկվաշինոյում»։
Ուսպենսկին եղել է «Նվիրական երազանք» («Заветная мечта») մրցանակաբաշխության նախագահ։ 1968 թվականին Ուրախների և հնարամիտների ակումբի բարձրագույն խմբի առաջին խաղերի ժամանակ նույնպես եղել է ժյուրիի անդամ։
Նա հեղինակ է այնպիսի հեռուստահաղոդումների, որոնցից է՝ «Բարի գիշեր, երեխաներ» («Спокойной ночи, малыши!»)։
2010 թվականին արժանացել է Կոռնեյ Չուկովսկու անվան մրցանակին՝ մանկագիրների համար նախատեսված մրցանակ։
Ո՞վ սպանեց հայերին
«Ո՞վ սպանեց հայերին» (Who Killed the Armenians?), Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող առաջին արաբերեն փաստավավերագրական ֆիլմը ։ Ֆիլմի անդրանիկ ցուցադրությունը տեղի է ունեցել Կահիրեի Միսր էլ-Գեդիդայի գրադարանում։ 2016 թվականին ֆիլմը ցուցադրվել է Նյու Յորքում, Երևանում՝ Ոսկե ծիրան կինոփառատոնի շրջանակներում «Արտամրցութային ծրագրերում» ։
Ֆիլմի հեղինակների նպատակն է արաբախոս հանդիսատեսին Հայոց ցեղասպանության պատմությունը լիարժեք ներկայացնելը։
Սյուժե
Ֆիլմում ներկայացված են Մեծ եղեռնի վերաբերյալ լուսանկարներ, արխիվային նյութեր, տեսաժապավեններ, ականատեսների և վերապրածների վկայություններ։
Ֆիլմի մասին
Ֆիլմի նկարահանումները կատարվել են Հայաստանում, Եգիպտոսում և Լիբանանում և տևել են 10 ամիս։
Ֆիլմը նկարահանվել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի Եգիպտոսի տարածաշրջանային հանձնաժողովի, Կահիրեի Հայոց առաջնորդարանի և Եգիպտոսում ՀՀ դեսպանության աջակցությամբ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին
Մորոզիմո
Մորոզիմո (Морозимо), գետ Ռուսաստանում, հոսում Մուրոմսկի շրջանում, Վլադիմիրի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուշնա գետի աջ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։ Ավազանի տարածքը՝ 75 կմ²։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Ուրալի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեծ Իկ գետն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Ուրալ գետն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Նորթհեմփթոնի պայքար
Նորթհեմփթոնի պայքար (Battle of Northampton), տեղի է ունեցել 1460 թվականի հուլիսի 10-ին և համարվում է Սպիտակ և կարմիր վարդերի պատերազմի մի մասը։
Նախապատմություն
1460 թվականի հունիսի 26-ին Ուորիկը, Սոլսբերին և Էդուարդը գտնվում էին Սենդվիչում 2000 ռազմիկների հետ։ Թագավոր Հենրի 4-րդ և նրա կին Մարգարիտա Անժուսկայան Կավենտրիում էին իրենց փոքր զորքով։ Ուորիկը հուլիսի 2-ին մտավ Լոնդոն իր կողմնակիցների հետ մոտ 20000 — 30000 մարդ։ Թագավորական ուժերը զբաղված էին Դելապրի աբբայության Նորտգեպտոնի հողերի վրա, որի ետևի կողմը ծածկված էր նին գետի ջրերով։ Ուժերը պաշտպանում էին 10,000 — 15,000 մարդ, հիմնականում ռազմիկներ։ Լանկաստերները նույնպես ունեին դաշտային հրետանի։
Ուորիկը պատվիրակներ ուղարկեց թագավորի մոտ որպեսզի իր անունից խոսեն նրա հետ։ Լանկաստերների հրամանատար, Խամֆրի Ստաֆոռդ, դուքս Բեկինգեմ 1-ի, պատասխանիր, որ«գրաֆ Ուորիկը չպետք է գա թագավորի մոտ, իսկ եթե գա, նա պետք է մեռնի»։ Նորթհեփթոնի վրա Ուրիկի հարձակման ընթացքում, նրա մուտքը թագավորի մոտ 2 անգամ մերժվել է։ Դիրքավովելով, նա ուղերձ հղեց։ «2 ժամից ես կխոսեմ թագավորի հետ կամ կմեռնեմ»։
2 ժամից Իորկերները սկսեցին հարձակումը։ Ռազմիկները բաժանվեցին սյուների, բայց քամին ու անձրևը, փչում էին դեմքներին և կանգնեցնում նրանց։ Բախվելով Լանկաստերներին, Ուորիկը հանդիպեց վառվող նետերի տարափի, բայց անձրևը նետերը դարձրեց անօգուտ։ Իորկերները հասան Լանկաստերների աջ լանջ, ղեկավար Էդմունդ Գրեմի առաջնորդությամբ, դավաճանեցին թագավորին։ Նրա մարդիկ հանձնեցին զենքերը և միացան Ուորիկին, տալով նրան ազատ մուտք դեպի ճամբար։ Դրանից հետո ճակատամարտը տևեց 30 րոպե։ Հարձակմանը չկարողացան դիմակայել և նահանջեցին։
Գերցոգ Բեկինգեմը, Ջոն Տալբոտը, գրաֆ Շրուսբերի 2-րդը և լորդեր Էգրեմոնտը և Բոմոն մահացան, Հենրին փորձում էր փրկվել Իորկերներից։ Պաշտպանվելիս 300 այլ Լանկաստերներ մահացան ճակատամարտում։ Թագավոր Հենրի IV հանձնվեց, և նորից դարձավ Իորկերների խամաճիկը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1460
Օլգա Չեխովա
Օլգա Կոնստանտինովնա Չեխովա (ի ծնե Կնիպպեր) ), Ռուսաստանի և Գերմանիայի կինոյի և թատրոնի դերասանուհի։ Երրորդ Ռայխի պետական դերասանուհի։
Միխայիլ Չեխովի կինն է, Լև Կոնստանտինովիչ Կնիպպերի քույրը, Ադա Միխայիլովնա Չեխովայի մայրը։
Կենսագրություն
Օլգա Չեխովայի ծնողները ռուսացած գերմանացիներ էին։ Հոր՝ Կոնստանտին Լեոնարդովիչ Կնիպպերի ընտանիքը Ռուսաստան է եկել XIX դարի սկզբին Վեստֆալիայից։ Նա մասնագիտությամբ ինժեներ-շինարար էր։