cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարտակերտի շրջան
Ազատագրում
Հայկական ինքնապաշտպանական ջոկատները ստիպված թողել են Մարտակերտ քաղաքը և նահանջել դեպի Ներքին Հոռաթաղ գյուղի դիրքերը։ Մարտական գործողությունների ամբողջ ընթացքում Մարտակերտը ռմբակոծվել է ՍՈւ-25 ինքնաթիռից։ Նույն օրը հակառակորդը գրավել և հրկիզել է Հաթերքը, վերահսկողության տակ վերցրել Մոխրաթաղ, Դամիրլու (Ծաղկաշեն), Կուսապատ, Մեհմանա, Ջանյաթաղ (Ճանկաթաղ) և այլ գյուղեր։ Հուլիսի 10-ի դրությամբ, ռազմաճակատի գիծն անցնում էր Դրմբոն-Գյուլաթաղ (Վարդաձոր) հատվածով և վտանգվել էր Չլդրան-Սրխավենդ-Ղազանչի մարտագծի դիրքերը։ Հայկական ուժերն այդ ընթացքում անցել են պաշտպանության և հետագայում կարողացել են կասեցնել հակառակորդի առաջխաղացումը Չլդրան գյուղի ուղղությունում և մարտագծում նախաձեռնությունը վերցնել իրենց ձեռքը։ Դրմբոնից Չլդրան տանող խաչմերուկի մոտ տեղի ունեցած մարտերից հետո ինքնապաշտպանական ուժերն անցել են հակահարձակման։ Հուլիսին ազատագրվել են Մեհմանա, Կուսապատ, Գյուլաթաղ, Ջանյաթաղ, Մոխրաթաղ, Հաթերք, Զարդախաչ, Իմերեթ-Քերավանդ, Չափար, Ներքին Հոռաթաղ և այլ գյուղեր։ Օգոստոսին հակառակորդի քելբաջարյան խմբավորմանը հաջողվել է վերագրավել Գետավան, Չափար, Զարդախաչ ու Հաթերք գյուղերը և հարձակումներ ձեռնարկել Գյուլաթաղ, Մեհմանա և Հարությունագոմեր գյուղերի ուղղաթյամբ։ Ամառային այս գործողությունների ընթացքում հակառակորդը տվել է շուրջ 3 հազար սպանված, կորցրել 40 տանկ և 60 ՀՄՄ։ 1992 թվականի հոկտեմբերին հյուսիսային ռազմաճակատի ղեկավար է նշանակվել Կենտրոնական ՊՇ-ի հրամանատար Սամվել Կարապետյանը։ Չլդրան զյուղի ուղղությամբ Կենտրոնական և Մարտակերտի ՊՇ-ները, զարգացնելով հարձակողական գործողությունները, ազատագրել են Կոճողոտ, Վերին Հոռաթաղ գյուղերը և մոտեցել Հարությունագոմերի ու Վաղուհասի մատույցներին։ Սակայն թևերում գործող ուժերի կրած անհաջողության պատճառով ստիպված նահանջել են դեպի ելման դիրքերը։ Նոյեմբեփ 15-ին ՊԲ ստորաբաժանումներն ազատագրել են Չլդրան գյուղը և մոտեցել Թարթառ-Մարտակերտ-Քելբաջար մայրուղուն, իսկ նոյեմբերի 17-ին մարտերը շարունակվել են Վաղահաս գյաղի մատույցներում։ 1993 թվականի հունվար-փետրվարին մարտական թեժ գործողություններ են ծավալվել հյուսիսային ռազմաճակատում։ Ըստ օպերատիվ պլանի՝ հարձակում պետք է ձեռնարկվեր Վաղուհաս-Զագլիկ-Թալիշ, Չլդրան-Դրմբոն-Կոաապատ-Մարտակերտ և Սրխավենդ-Բաշ Գյունեփայա-Մանիքլու-Ջանյաթաղ-Գյուլաթաղ-Մարտակերտ ուղղություններով։ Ռազմական գործողությունն իրականացրել են Կենտանական ՊՇ, 54-րդ առանձին մոտոհրաձգային գումարտակը, ՀՀ տարբեր շրջանների ազատամարտիկներից կազմված մահապարտների և այլ կամավորական ջոկատներ։
Փետրվարի 25-ի դրությամբ, Մարտակերտի շրջանի գրեթե բոլոր կարևորագայն մարտական դիրքերը, ինչպես նաև Մարտակերտ-Քելբաջար մայրուղին վերահսկել են հայկական ուժերը։ Մանիքլու-Ջանյաթաղ-Գյուլաթաղ ուղղությունում կենտրոնացված էին Մարտակերտի ՊՇ (հրամանատար՝ Ն. Դանիելյան), Մարտունիի ՊՇ (Մ. Մելքոնյան), Շուշիի առանձնակի գումարտակի (Պ. Ղևոնդյան) ստորաբաժանումները, որոնք կարճ ժամանակահատվածում ազատագրել են մի շարք բնակավայրեր, Սարսանգի հիդրոհանգույցը, «Պուշկենյալ» և հեռուստաաշտարակի բարձունքները։ 1993 թվականի հուլիսին ՊԲ զորամիավորումները, զարգացնելով հարձակողական գործողությանները, տևական մարտերի հետո ազատագրել են Մարտակերտ քաղաքը, շրջանի լեռնային, նախալեռնային և մնացած բնակավայրերը (բացառաթյամբ 7 գյուղերի)։ Արցախի ՊԲ զորամասերն անցել են գերիշխող բարձունքների և հիմնական ճանապարհային ուղղությունների պաշտպանության։ 1993 թվականի վերջին և 1994 թվականի սկզբներին տեղային կարճատև մարտերից հետո Մարտակերտի շրջանում հաստատվել է խաղաղություն և սկսվել ազատագրված բնակավայրերի վերաբնակեցումը ։
Արցախյան գոյամարտից հետո վերաձևավորվում է Մարտակերտի շրջանը․ դրա տարածքի մեջ է մտնում ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջանի (1,705 կմ2)՝ Արցախի Հանրապետության ենթակա հատվածը (1,571 կմ2), ևս 224 կմ2՝ Ադրբեջանի Քելբաջարի և Աղդամի շրջաններից։ 2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի արդյունքում Արցախը կորցնում է վերահսկողությունը Մարտակերտի շրջանի Թալիշ և Մատաղիս գյուղերի վրա, ինչպես նաև ամբողջությամբ կորցնում կամ հանձնում «յոթ շրջանները»։ Արդյունքում Մարտակերտի շրջանի տարածքը դառնում է 1,475 կմ2՝ նախկինի 87 %-ը կամ նոր սահմաններով Արցախի 46 %-ը։ Ընդհանուր առմամբ, Մարտակերտի շրջանից անջատվեցին և Ադրբեջանին բռնակցվեցին Այգեստան, Հայկաջուր, Հացավան (Յարմջա), Մարալյան Սարով, Մարաղա (1994), իսկ Կարմիրավան, Ջրաբերդ և Սեյսուլան բնակավայրերը (1994) մնացին չեզոք գոտում, իսկ 2020 թվականից հետո նաև՝ Մատաղիս, Թալիշ, Ջրաբերդ և Սեյսուլան, ինչպես նաև նախկին Աղդամի շրջանում ստեղծված ու Մարտակերտի շրջանում վերաձևակերպված Հովտաշեն, Նոր Այգեստան, Նոր Կարմիրավան, Նոր Հայկաջուր, Նոր Մարաղա, Նոր Ջրաբերդ և Նոր Սեյսուլան գյուղերը։
Բնակչություն
1897 թվականի Ռուսական կայսրությունում անցկացրած մարդահամարով Ելիզավետպոլի նահանգում բնակվել է 878,415 մարդ, որից 292.188 հայ (33,3%, մեծամասնությունը բնակվում էր լեռնային շրջաններում՝ Արցախում, Գարդմանում և Տավուշում) և 534,086 կովկասյան թաթար (60.8%, մեծամասնությունը դաշտային շրջաններում)։ Նրանցից Ջևանշիրի գավառում (Քելբաջարի, Մարտակերտի, Թարթառի և Բարդայի շրջաններ) բնակվում էր 66,360 մարդ, այդ թվում՝ 15,746 հայ (23.8%) և կովկասյան թաթար 49,189 (74.1%)։ Հայերը բնակվում էին գերազանցապես Մարտակերտի շրջանում և շրջկենտրոն Թարթառ քաղաքում։
1926 թվականի ԽՍՀՄ առաջին մարդահամարի տվյալներով Մարտակերտի շրջանի հայերի թիվը հասնում է 29,292 մարդու, որոնք կազմում էին բնակչության 92,2 %-ը։ ԼՂԻՄ կազմում Մարտակերտի շրջանն ունեցել է բնակչության հետևյալ շարժը․
Մարտակերտի շրջանը ԼՂԻՄ գոյության տարիներին եղել է առաջինը ինչպես բնակչության, այնպես էլ՝ տարածքի տեսանկյունից։ Ինչպես երևում է աղյուսակից՝ հայ բնակչությունն աճել է խիստ դանդաղ՝ մոտ 30 %-ով, իսկ ադրբեջանցիների թիվը քառապատկվել է, նվազել է ռուսների թիվը։ Արցախյան ազատագրական պատերազմի ընթացքում գրեթե ամբողջությամբ գրավվել է շրջանը, ապա նաև՝ ազատագրվել։ Սակայն Շահումյանի և Մարտակերտի շրջանների բնակչության մեծ մասը՝ ավելի քան 40.000 հայ, լքել է Արցախը։ Արցախից հեռացել է նաև նույնաքանակ ամբողջ ադրբեջանական բնակչությունը։ Արդյունքում Մարտակերտի շրջանի բնակչությունը 2005 թվականին մոտենում է 18900-ի, այդ թվում՝ Մարտակերտ քաղաքում 4200 մարդ (1989 թվականին՝ 8325), իսկ գյուղերում՝ 14700 մարդ (1989 թվականին՝ 34078)։
Տնտեսություն
Տնտեսաթյան առաջատար ճյուղերն են խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը։ Արդյունաբերությունը թույլ է զարգացած։ Գործում են Սարսանգի հէկը, Վանքի փայտամշակման կոմբինատը, Դրմբոնի լեռնամետալուրգիական և Մարտակերտի «ԷՐԱ» ընկերությունները ։
Մշակույթ
Տարածքում կան մոտ 1100 հայկական պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, որոնցից պատմական մեծ արժեք են ներկայացնում Գանձասարի վանքը (13-րդ դար), Երեք մանկունք (17-րդ դար), Եղիշե առաքյալի (12-13-րդ դարեր), Ամենափրկիչ, Հոռեկա, Հավապտուկ վանքերը, Պառավաձորի եկեղեցին, Կաչաղակաբերդը (9-րդ դար), Խոխանաբերդը, Ջրաբերդը, Մելիք-Բեգլարյանների ապարանքը, Վանքասարը և այլ համալիրներ։ Գանձասարի վանքը XIII-XIX դդ. եղել է Արցախի վանական, քաղաքական, մշակաթային, տնտեսական և պաշտպանական կենտրոն, միաժամանակ՝ Աղվանից կաթողիկոսության մշտական, անփոփոխ աթոռանիստը ։
Արպեջո
Արպեջո, արպեջիո (arpeggiare-տավիղ նվագել, arpa-տավիղ), ակորդի կատարման եղանակ, երբ տոները հնչում են ոչ թե միաժամանակ, այլ միմյանց արագ հաջորդելով։ Կիրառվում է տավիղ, կլավեսին, դաշնամուր և երաժշտական այլ գործիքներ նվագելիս։
Նոտագրության մեջ նշվում է ուղղաձիգ ալիքաձև գծով։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ Կատեգորիա:Երաժշտական նոտագրման եղանակներ
Գյումուշգյուն Վերին
Գյումուշգյուն Վերին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Մեծ քառյակ (աուդիտ)
«Մեծ քառյակ» (Big Four),' աշխարհի աուդիտորական և խորհրդատվական ծառայություններ մատուցող չորս խոշորագույն ընկերությունների ցանցեր․ Deloitte, PricewaterhouseCoopers, Ernst & Young'' և '։
Պատմություն
Ի սկզբանե, խոշորագույն ընկերություններն ութն են եղել, նրանք միասին կոչվել են «Մեծ ութնյակ»։ Մեծ ությնակը Մեծ քառյակ է դարձել ընկերությունների միավորման արդյունքում։ Այսպես, 1989 թվականին միավորվել են «Deloitte, Haskins and Sells» և «Touche Ross» ընկերությունները և դարձել «Deloitte & Touche» (ներկայիս «Deloitte»), և «Ernst & Whinney» և «Arthur Andersen» ընկերությունները միավորվել են «Ernst & Young» ընկերությունում, իսկ1998 թվականին տեղի է ունեցել «Price Waterhouse» և «Coopers & Lybrand» ընկերությունների միավորումը «PricewaterhouseCoopers» ընկերությունում։ 2002 թվականին «Arthur Andersen» ընկերությունից հաճախորդների զանգվածային արտահոսքից հետո ընկերությունը դադարել է գործունեությունը, և «Մեծ ութնյակ»-ը դարձել է «Մեծ քառյակ»։
2020 թվականի հուլիսին ֆինանսական հաշվետվության գծով Բրիտանական խորհուրդը Մեծ քառյակի երկրներին հանձնարարել է առանձնացնել աուդիտորական գործունեությունը մնացած բիզնեսից։ Կարգավորողի (ռեգուլյատոր) կարծիքով դա թույլ կտա բարելավել աուդիտի որակը «այն երաշխավորման հաշվին, որ այն մարդիկ, ովքեր աշխատում են աուդիտորական պրակտիկայում, նախ և առաջ կենտրոնանում են որակյալ աուդիտ ապահովելու վրա՝ հանրային շահերից ելնելով»։ Մեծ քառյակի ընկերությունները մինչև 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ը ներկայացրել են վերակազմավորման նախագծերը և պարտավորվել են իրականացնել դրանք մինչև 2024 թվականի հունիսի 30 ։
Վիճակագրություն
Ներքևում տրված է Մեծ քառյակի անձնակազմի թիվը և եկամուտը՝ համաձայն վերջին հասանելի տվյալների․
= Ծանոթագրություններ =
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աուդիտ Կատեգորիա:Հաշվապահություն Կատեգորիա:Ֆինանսներ Կատեգորիա:Տնտեսություն Կատեգորիա:Ընկերությունների ցանկեր Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ
Թրևիս Ալան Պաստաանա
Թրևիս Ալան Պաստաանա (Travis Alan Pastrana; ), մոտոկրոսի, ռալլիի և Մոտոֆրիսթայլի ամենանշանավոր մասնակիցներից մեկը ։ Նա համարվում է մոտոֆրիսթայլի հիմնադիրը ։
Անձնական կյանք
2011 թվականի հունիսի 4-ին «Nitro Circus»-ի կենդանի ելույթի ժամանակ նա առաջարկություն է արել պրոֆեսիոնալ սքեյթբորդիստ Լինդսի «Lyn-Z» Ադամ Հոքինսին։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Հոքինսը և Պաստրանան ամուսնացել են։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 2-ին նրանք դուստր են ունեցել՝ Էդի Ռութ Պաստրանան։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 2-ին նրանք ամուսնացել են։ 2015 թվականի փետրվարի 9-ին ծնվել է նրանց երկրորդ երեխան՝ Բրիստոլ Մերֆի Պաստրանան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի մարզիկներ
Յոժեֆ Կատոնա
Յոժեֆ Կատոնա (Katona József, ), 19-րդ դարասկզբի հունգարացի թատերագիր։
Կենսագրություն
Յոժեֆ Կատոնան ծնվել է հունգարական Կեչկեմետ բնակավայրում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Պեշտի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է իրավագիտություն և բուհն ավարտել է փաստաբանի որակավորումով։ Մայրաքաղաքում ուսանելու տարիներին հետաքրքրվել է թատերական կյանքով, հանդես եկել որպես դերասան, թատերագիր, գերմանական մելոդրամաներ է թարգմանել ու հարմարեցրել իրենց թատրոնի և ընդհանրապես հունգարական բեմի համար։
Իր գլուխգործոցը՝ «Բանկ բան» թատերգությունը, Կատոնան գրել է 1815 թվականին «Կոլոշվար» պարբերականի հայտարարած մրցանակաբաշխությանը մասնակցելու նպատակով, բայց նրա ստեղծագործությունը չի էլ հիշատակվել լավագույնների շարքում, թեև հեղինակը մրցույթի գլխավոր պահանջը կատարել էր՝ թատերգության նյութը վերցրել էր Հունգարիայի պատմությունից։ Կատոնան վերամշակել է դրաման և 1820 թվականին հրատարակել սեփական միջոցներով, սակայն ստեղծագործությունը դարձյալ աննկատ է մնացել։ Գրողը վերադարձել է հայրենի Կեչկեմետ և մինչև մահ՝ շուրջ տասը տարի թատրոնի համար այլևս ոչինչ չի գրել։ Մահացել է 1830 թվականի ապրիլի 16-ին, ինֆարկտից, որ հարվածել է նրան հենց իր փաստաբանական գրասենյակի շեմին։
Բանկ Բան
Բանկի բարդ հոգեկերտվածքը և նրա ներաշխարհում տեղի ունեցող խորախոր բախումը իր պարտքի և անձնական վշտի միջև՝ «Բանկ Բան» թատերգությունը դարձնում են հունգարական լավագույն դրամաներից մեկը։ Ստեղծագործությունը գրվել է այնպիսի ժամանակներում, երբ հունգար մտավորականությունը ընդվզում էր Հաբսբուրգների բացարձակ տիրապետության դեմ։ Թատերգության մեջ ներկայացված միջնադարյան ժամանակաշրջանում էլ Հունգարիայի ազնվականությունն է պայքարում օտար զավթիչների դեմ։ Թերևս հենց այդ պատճառով էլ իշխանությունները երկը «սև ցուցակ» էին նետել։ Վերջապես՝ 1848 թվականի մարտի 15-ի երեկոյան թատերգությունը հունգարական Ազգային թատրոնի բեմ բարձրացավ։ Դա խորհրդանշական իրադարձություն էր, հունգարական հեղափոխության մեկնարկի կարևոր դրվագներից մեկը։ Հետագայում՝ 1861 թվականին այդ երկի հիման վրա ստեղծվեց հունգարական ազգային հանրահայտ, նույնանուն օպերան։ Կատոնան հեղինակել է հաջողված ևս մի քանի թատերգություն՝ «Իշտվան Առաջին՝ Հունգարիայի արքա» (1813), «Երուսաղեմի ավերումը» և այլն։
Յոժեֆ Կատոնայի պատվին է անվանակոչվել Հունգարիայի մայրաքաղաքի թատրոններից մեկը։
Մարկովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)
Մարկովկա (Марківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարկովկա գյուղում բնակվում էր 487 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Պազիոլ
Պազիոլ (Paziols), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 517 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 28.02 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 670 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 130 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 325 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 217-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 108։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,8 %։ 217 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 176 անձ (100 տղամարդ և 76 կին)։ Գործազուրկ են եղել 41 անձ (20 տղամարդ և 21 կին)։ 108 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 44-ը` թոշակառուներ, իսկ 49-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Never Too Late (երգ, Քայլի Մինոուգ)
«Never Too Late», երգ ավստրալացի երգչուհի Քայլի Մինոուգի երգը «Enjoy Yourself» (1989) երկրորդ ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է նաև առանձին սինգլով։
Մեծ Բրիտանիայում «Never Too Late» երգով սինգլը հասել է 4-րդ հորիզոնականին (ազգային սինգլների հիթ-շքերթում) ։
Երգացանկ
7-inch single
12-inch single
Australian 7-inch single
Australian 12-inch and cassette single
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քայլի Մինոուգի երգեր
Քյուլինջե Ներքին
Քյուլինջե Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հերհերի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Հերհեր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 115 հուշարձան (20 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի հուշարձանների ցանկեր
Կարագյան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով
(9001) Սլետեբակ
(9001) Սլետեբակ (Slettebak), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,299016 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7816 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8164 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1273,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,282743 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,56° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զոմբի
Զոմբի (zombie, հայիթ․ կրեոլ՝ zonbi, հյս․ մբունդու՝ nzumbe), ժամանակակից զանգվածային մշակույթի առեղծվածային, արխետիպային կերպար ։ Զոմբի ասելով հասկանում ենք ֆանտաստիկ կերպով վերակենդանացած դիակ կամ զոմբիացած մարդ՝ ով ամբողջովին կորցրել է իր մարմնի նկատմամբ վերահսկողությունը կամ ինչ-որ մեկի հրամաններն է  կատարում։ Փոխաբերական իմաստով բառը կարող է նշանակել մոլուցք ունեցող մարդ, ով ենթարկվում է ցանկացած համոզմունքի, զբաղմունքի կամ ապակառուցողական պաշտամունքի ուժեղ ազդեցության։
Արխետիպի էվոլյուցիա
«Զոմբի» տերմինը սերտորեն կապված է Կարիբյան կղզիների (Հայիթի, Ճամայկա, Տրինիդադ, Կուբա) բնակիչների կախարդական պրակտիկայի՝ վուդուի հետ։ Վուդուի արմատները գնում են դեպի Արևմտյան Աֆրիկա (Բենին), որտեղից ստրուկներ են բերվել Հայիթի։
«Զոմբի» հասկացության ծագումը մնում է անհասկանալի։ Այն Հայիթի է հասել 17-րդ դարի սկզբին Արևմտյան Աֆրիկայի Դահոմեա նահանգից (ներկայիս Բենին և Նիգերիա) դուրս բերված ստրուկների միջոցով ։ Բառի ստույգ ծագումը դեռևս անհայտ է։ Ըստ վարկածներից մեկի՝ այն աղավաղված «նզամբի»-ն է, որը աֆրիկյան լեզուներից մեկով՝ բանտու լեզվով նշանակում է «փոքր աստվածություն» կամ «մահացած մարդու հոգի»։ Ըստ մյուսի՝ դա արևմտաաֆրիկյան «ժամբի»-ի ձևափոխված բառն է, որը նշանակում է «ուրվական»։ Կա նաև տեսություն, որ «զոմբի» բառը ժամանակին աֆրիկյան հավատալիքներից անվանվել է հսկայական սև օձը՝ արևի, լույսի և ուրախության հավերժական թշնամին ։ Անունը գալիս է արևմտյան աֆրիկյան վուդու կրոնական պաշտամունքներից, որոնք զարգացնում են հզոր կախարդների գաղափարը, որոնք կարող են հարություն տալ մահացած մարդկանց և վերածել նրանց ստրուկների ։ Ճապոնական դիցաբանության մեջ զոմբիների նախատիպերը կարող են լինել մարդու միս ուտող «բուսո» ոգիները, որոնք առաջանում են սովից մահացած մարդկանցից։ Նրանք շրջում են մութ գիշերային փողոցներով՝ փնտրելով իրենց զոհերին, գործնականում զուրկ են խելամտությունից, կարողանում են մտածել միայն սննդի մասին և նման են դիակների, որոնք սկսում են քայքայվել ։
Անգլերեն գրականության մեջ «զոմբի» բառի առաջին հիշատակումը եղել է 1929 թվականին։ Հենց այդ ժամանակ Նյու Յորք Թայմսի հայտնի թղթակից Ուիլյամ Սիբրուքը հրատարակեց «Կախարդության կղզին» գիրքը, որը տպագրվեց «Ճամփորդություն առանց աթոռից կանգնելու» շարքով։ «Կախարդական կղզի» գրքում Սիբրուքը նկարագրել է իր կյանքը Հայիթիյում ընդհանրապես և առանձին՝ Հայիթիի ջունգլիներում՝ հայտնի կախարդուհի Մաման Սելիի տանը։ Նրա վստահության շնորհիվ Սիբրուքը կարողացավ անձամբ մասնակցել վուդուի մեծ քանակությամբ ծեսերի։ Գրքում Սիբրուքը նկարագրել է վուդուն որպես կաթոլիկության և արևմտյան Աֆրիկայի հավատալիքների բարդ խառնուրդ, ներառյալ մոգությունը և կախարդությունը։ Սակայն չորս մասից բաղկացած գրքում միայն մեկն է նվիրված մոգությանը. Այն կոչվում է «Dead Men Work on the Sugarcane Plantations» («Մահացած մարդիկ աշխատում են շաքարեղեգի դաշտում») և նվիրված է հիմնականում զոմբիներին։
1 տարվա ընթացքում գիրքը զոմբիների նկատմամբ հետաքրքրության աճ առաջացրեց Ամերիկայում։ Արդեն 1932 թվականին Վիկտոր Հալպերինի պրոդյուսերական ընկերությունը թողարկեց «Սպիտակ զոմբի» լիամետրաժ ֆիլմը գլխավոր դերում Բելա Լուգոշիի մասնակցությամբ, որը տեղի է ունենում Հայիթիյում և որտեղ աշխատում է սարսափելի արարածների տիրակալը, ովքեր կորցրել են իրենց կամքն ու միտքը, աշխատելով եղեգի տնկիների վրա։ Տիրակալը աշխարհիկ բարքերով սպիտակ լորդ է։
«Սպիտակ զոմբի»-ի հաջողությունը չուսումնասիրված և եկամտաբեր տարածք է բացել Բ-կարգի սարսափ ֆիլմեր գրողների համար։ Տարիների ընթացքում նկարահանվել են տասնյակ ֆիլմեր չար վուդու քահանաների մասին, որոնք սևամորթ տղամարդկանց և սպիտակ կանանց զոմբի են դարձնում։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ էմիգրանտների վախը իր տեղը զիջեց կոմունիստների և նացիստների վախին, զոմբիները չանհետացան էկրաններից. «Զոմբի թագավորի» խորհրդային հետախույզները (1941) և նախկին նացիստ բժիշկները «Զոմբի վրեժ» ֆիլմում (1943), օգտագործելով հին կախարդանքները և նոր ճառագայթումը, սկսեցին ստեղծել քայլող մահացածների բանակներ՝ Միացյալ Նահանգները գրավելու համար։ Ժամանակի ընթացքում կինոզոմբիներն ավելի ու ավելի քիչ կապեր ունեին իրենց հայիթիական ծագման և ավելի ու ավելի շատ՝ մարդկությանը սպառնացող ներկայիս սպառնալիքների հետ։ Չնայած զանգվածային գիտակցության նրանք դեռ կապված էին մի տեսակ կախարդության հետ, այն արագորեն կորցնում էր իր ուժը։ Չնայած դրան, կինոգործիչները շարունակեցին շահագործել զոմբիներին բոլոր երևակայելի ժանրերում, ներառյալ կատակերգությունը և թրիլլերները։ Էդ Վուդի «Պլան 9 տիեզերքից» (1959) ֆիլմից հետո, որտեղ այլմոլորակայիններն արդեն կառավարում էին զոմբիներին, պարզ դարձավ. այդ կերպարը, որը ենթարկվում է ուրիշների կամքին, իրեն սպառել է ։
Ժամանակակից մշակույթում կենդանի դիակների պատկերումը հիմնված է հարուստ գրական ավանդույթի վրա, ներառյալ այնպիսի գրքեր, ինչպիսիք են «Հերբերտ Ուեսթ՝ Ռենիմատորը» Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի, Մերի Շելլիի «Ֆրանկենշթեյնը» և Ռիչարդ Մեթսոնի «Ես լեգենդ եմ»։ Այնուամենայնիվ, զոմբիների ժամանակակից արխետիպը` անհիմն, բայց վճռական հարություն առած մարդակեր մեռելները, որոնք սովորաբար գործում են մեծ խմբերով, հիմնականում սահմանվել է Ջորջ Ռոմերոյի «Կենդանի մեռյալների գիշերը» ֆիլմում (թեև «զոմբի» տերմինը դրանում չի օգտագործվում)։ Հետագա տարիներին զոմբիների մասին ֆիլմերն ու գրքերը հայտնվել են որպես սարսափ ֆիլմերի և սարսափի գրականության անկախ ենթաժանրեր, որոնք սովորաբար պատմում են աշխարհի վերջի և բազմաթիվ ագրեսիվ զոմբիներով շրջապատված մարդկանց մի փոքր խմբի գոյատևման փորձերի մասին։
Ֆանտաստիկա և գիտաֆանտաստիկա
Զոմբիի կերպարն առաջացել է ֆանտաստիկ առեղծվածային վեպերում, որտեղ զոմբի նշանակում է նեկրոմանտիկ կախարդությամբ վերակենդանացած դիակ կամ աստվածային կերպար, որը արմատավորված է դիցաբանության և կրոնի մեջ ։Վերջին տարիներին մարդկանց զոմբիի վերածելու գիտաֆանտաստիկ հիմնավորումը տարածված է դարձել որպես համավարակի տեսակ։ Բժիշկները տեսականորեն դիտարկում են համաճարակի համանման տարբերակներ՝ առաջարկելով մուտացված գրիպի կամ կատաղության վիրուսները վարակի դերում   ։ Զոմբիները համարվում են հորինված արարածներ, ինչպիսիք են «անմահները» (undead) ։
Ժամանակակից կինոյի ստեղծագործություններում «զոմբի» բառը սովորաբար օգտագործվում է որպես «վերակենդանացած դիակ» արտահայտության հոմանիշ։ Այս վերաիմաստավորման պատճառը կարելի է գտնել Ջորջ Ռոմերոյի «Կենդանի մեռելների գիշեր» և «Մեռելների արշալույս» ֆիլմերում, որոնք հիմք դրեցին կինոյում կենդանի մեռելների հանրահռչակմանը և ակտիվ օգտագործմանը։ «Մեռելների արշալույս»-ում մահացածներին հազվադեպ են անվանում «զոմբի», իսկ այս անվան իմաստն այն է, որ մահացածները խելք չունեն (ֆիլմում կոնկրետ նշվում է, որ մահացածները ուղեղ չունեն)։ Այսպիսով, ժամանակի ընթացքում «զոմբիները» սովորաբար հասկացվում էին որպես կենդանի դիակներ, ոչ թե զոմբիներ։ Առաջին ֆիլմը, որն ուղղակիորեն հավասարեցնում է վերակենդանացած դիակներին և զոմբիների վուդու ըմբռնմանը, «Hammer Studios»-ի դասական գոթական սարսափ ֆիլմն էր «Զոմբիների ժանտախտը» (1966), չնայած հանդիսատեսի շրջանում այն հայտնիություն ձեռք չբերեց, որը նկատելի ազդեցություն ունեցավ զոմբի ժանրի ֆիլմերի վրա։
Ինքը՝ Ռոմերոն, ասաց, որ «Կենդանի մեռելների գիշերը» ֆիլմը ստեղծելու ոգեշնչումը բխում է Ռիչարդ Մեթսոնի «Ես լեգենդ եմ» վեպից, որտեղ գլխավոր հերոսը Երկրի վրա ապրող վերջին մարդկանցից մեկն էր։ Երկիրը լի էր վամպիրներով՝ ի տարբերություն զոմբիների, նրանք սնվում էին արյունով, ոչ թե մսով և կարողանում էին մտածել։
«Resident Evil» խաղային սերիայում, ինչպես նաև դրա հիման վրա նկարահանված ֆիլմերում, «զոմբի» բառն օգտագործվում է հենց T-վիրուսի ազդեցության տակ կենդանացած մահացածների մասին, այսինքն՝ բառացիորեն. «կենդանի դիակ» իմաստով։ Միևնույն ժամանակ, «Resident Evil»-ի չորրորդ մասում գլխավոր հերոսը, պարզելով, որ իր հակառակորդները ինչ-որ մեկի կողմից կառավարվող կենդանի մարդիկ են, պնդում է, որ «սրանք զոմբիներ չեն» (քանի որ սերիալի չորրորդ մասից սկսած՝ վարակված մարդիկ չեն մահանում, հետագայում հարություն են առնում)։
Որոշ ֆիլմերում («Операция «Мёртвый снег»», «Я — легенда», «Вымирание: Хроники генной модификации», «День второй: Битва за Нью-Йорк» զոմբիների խումբը կարող է կառավարվել նրանցից մեկի կողմից։ Բայց ավելի հաճախ գործում են անկազմակերպ խմբերով, փորձելով խժռել միայն ողջ մարդկանց (երբեմն ուշադրություն դարձնելով նաև գլխուղեղին մասնավորապես՝ «Կենդանի մեռելների վերադարձը» ֆիլմաշարում), սակայն, նրանք սովորաբար անտեսում են միմյանց։ Ընդհանրապես, նրանք հաճախ սննդի ընտրության հարցում այնքան էլ բծախնդիր չեն. անիմացիայի մեջ զոմբիները հաճախ սնվում են միջատներով, «Բլեյդ» ֆիլմում զոմբիները ուտում են ամեն ինչ՝ առնետներ, դիակներ, երբեմն վամպիրներ, իսկ «Marvel Zombies Return» կոմիքսում նրանց ուտելիքը դառան Գալակտուսները։ Չնայած, օրինակ, «Զնդաններ և վիշապներ 3. Սարսափելի խավարի գիրքը» ֆիլմում զոմբիները կենդանի միս չեն ուտում և սնվում են միայն բացասական հույզերով։
Գեղարվեստական ստեղծագործությունների մեծ մասում զոմբիի մեկ խայթոցը բավական է, որպեսզի մարդը վերածվի զոմբիի (վարակի համար դա կարող է բավարար լինել նաև մահացած մարդու մարմնի կտորները կամ մի կաթիլ արյունը պատահաբար կուլ տալը)։ Երբեմն վարակը կարող է տարածվել օդով (օրինակ՝ «Չարի բնակիչ» ֆիլմի սկզբում և « Կորած ապագան » ֆիլմում)։ Թեև այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Մեռած ձյունը օպերացիան» և «Մեռած ձյունը 2 օպերացիան», խայթոցը բավական չէ զոմբիի վերածվելու համար։ Այս ֆիլմերում կերպարանափոխությունը պետք է կատարի զոմբիի առաջնորդը՝ ինչ-որ կախարդանքի օգնությամբ։ Կամ բոլոր մարդիկ արդեն վարակված են, մահացողները նույնպես վերածվում են զոմբիների, ուստի վերապրողները նրանց սպանում են բնական մահից առաջ կամ անմիջապես հետո։ Տարբեր ֆիլմերում մի քանի վայրկյան կամ մի քանի ժամ է պահանջվում, որպեսզի մարդը  վերածվի զոմբիի։ Թեպետ, օրինակ, «Ֆիդո անունով զոմբի» ֆիլմում վարակվածներն անսահմանափակ ժամանակով մարդիկ են մնում՝ զոմբիի վերածվելով միայն մահից հետո։
Գիտաֆանտաստիկ պատմություններում զոմբիի վերածվելն ամենից հաճախ վերագրվում է վիրուսային վարակին (չնայած բոլոր հայտնի վիրուսները չեն կարող վերարտադրվել մահացած բջիջներում)։ «Բլեյդ» ֆիլմում զոմբիները երբեմն վերածվում են վամպիրի, նույն վիրուսի պատճառով։ «28 օր անց» ֆիլմում վիրուսը չի սպանում վարակակիրներին, իսկ «28 շաբաթ անց» ֆիլմում վիրուսի նոր բռնկումներ են առաջացել անախտանիշ վարակակիրների պատճառով։ «Resident Evil»-ում վիրուսը վերակենդանացնում է մահացած բջիջները։ Մոսկվայում զոմբիների համաճարակի մասին պատմող «Գոյատևել հետո» հեռուստասերիալում վիրուսը տարբեր կերպ է ազդում կանանց վրա՝ նրանց տալով մեծ արագությամբ շարժվելու և տուժածին ուլտրաձայնային ճչով խլացնելու հնարավորություն։
«S.T.A.L.K.E.R» տեսախաղի շարքերում մարդիկ, ովքեր գտնվում էին «ուղեղի այրիչի» տարածքում ալիքային ֆունկցիաների երկարատև ճառագայթման տակ, ինչպես նաև տելեպատիկ մուտանտի ազդեցության տակ, վերածվում են զոմբիների։ «Half-Life» տեսախաղի շարքերումում մարդիկ վերածվում են զոմբիների, որոնք տիրանում են նրանց նյարդային համակարգերին «խեդկրաբերի» օգնությամբ։ «Երկրորդ օր․ ճակատամարտ Նյու Յորքի համար», նանոբոտների ազդեցության տակ մարդիկ վերածվեցին զոմբիների (դրոնների)։ Ներկայացման նմանատիպ մեթոդ ցուցադրվում է «Mass Effect» խաղերի շարքում, որտեղ մարդիկ վերածվում են կիբերնետիկորեն ավերված զոմբիների (հասկերի)։ «Անդրոմեդա» հեռուստասերիալում (2x15 սերիա «Ցեցերի պարը») նրանք վերածվում են կենդանի մեռյալների՝ մեկ ուղեղով միավորված միաբջիջ օրգանիզմների ազդեցության տակ։
«Մահացածների ավագ դպրոց» անիմեում զոմբիներն անտեսում են այն ամենը, ինչ իրենցից բաժանված է ջրային պատնեշով։ «Ինչպես վարժեցնել զոմբիներին» մուլտֆիլմում ջուրը նրանց համար մահացու է։ Այլ ֆիլմերում զոմբիները կարող են պարզապես քայլել ջրի հատակին (օրինակ՝ «Մեռյալների երկիրը» ֆիլմում), իսկ «Չարի բնակիչ. հատուցում» ֆիլմում նրանք նույնիսկ լողում են։
Ըստ «Մեզնից վերջինները» խաղի սյուժեի, մուտացված կորդիսեպս սունկը, որը մտնում է մարդու օրգանիզմ վարակվածի սպորների, արյան կամ թուքի միջոցով, անդառնալի փոփոխություններ է առաջացնում՝ ստիպելով զոհին կորցնել բանականությունը և վերածել նրան մի ուրիշ տեսակ զոմբի։
Երբ կան տարբեր տեսակի սարսափելի կերպարներ, ապա զոմբիները, շատ դեպքերում, զբաղեցնում են ամենացածր դիրքը նրանց մեջ հիերարխիայում (օրինակ, «Մահվան հովիտ» սերիալում վամպիրները կարող են կառավարել զոմբիներին իրենց մտքերի ուժով)։ Ֆանտաստիկ ռազմավարական խաղերում զոմբիները սովորաբար կատարում են հետևակի դեր։
Կապ իրականության հետ
Մերիլենդի համալսարանի պրոֆեսոր Ջոնաթան Դինմանը առաջ քաշեց մի վարկած, որ իրական հիվանդությունը` կատաղությունը, բավականին հարմար է զոմբիի սահմանմանը։
Կատաղությունն ընթանում է երկու փուլով, որոնցից առաջինում հիվանդը ունենում է գլխացավ, հաճախասրտություն և ծարավ, իսկ երկրորդում՝ քայքայվում է ուղեղը, որն արտահայտվում է ագրեսիվությամբ, գրգռվածությամբ և հալյուցինացիաներով։ Վերջապես, հիվանդության վերջնական փուլում վարակված անձը բավականին նման է զոմբիի․ նա չի վերահսկում իր սեփական մարմինը և միայն ձգտում է տարածել հիվանդությունը, հաճախ փորձելով կծել ուրիշներին, իսկ ինքը այլևս չի կարող փրկվել։ Այսպիսով, կարելի է ենթադրել, որ վիրուսները, որոնք մարդկանց զոմբի են դարձնում, ունեն շատ իրական և շատ վտանգավոր նախատիպ ։
Գոյություն ունի «CONOP 8888» պլան, որը մշակվել է ԱՄՆ Զինված ուժերի ռազմավարական հրամանատարության կողմից՝ զոմբիների հարձակման դեպքում։ Փաստաթղթի հեղինակները նշում են, որ այս պլանը կատակ չէ ։
Ներկայումս «զոմբի» բառը հաճախ օգտագործվում է այն մարդու իմաստով, ով արտաքին ազդեցության տակ կորցնում է ինքնուրույն մտածելու և գործելու ունակությունը (այսպես կոչված «սոցիալական զոմբիներ»)։ Խոսում են զոմբիների մասին՝ օգտագործելով ժամանակակից մեթոդներ՝ սոցիալական ծրագրավորում, գովազդ, հասարակական կարծիքի ձևավորում, տարբեր հոգետեխնիկա (օրինակ՝ հիպնոս)։ Սակայն ինքնին «զոմբիացում» տերմինը, ինչպես «ուղեղի լվացումը», լայն տարածում չի գտել հոգեբանության և այլ գիտությունների մեջ՝ իր անորոշության և բացասական ենթատեքստի պատճառով ։
Արվեստի մեջ
Զոմբիի կերպարը շահագործվում է գրականության, երաժշտության, թատերական արվեստի մեջ։ Զոմբիների մասին ամենահայտնի գրական ստեղծագործություններից են Մաքս Բրուքսի « Համաշխարհային պատերազմ Զ »-ը, Ջոն Ռուսսոյի «Կենդանի մեռելների գիշերը», Մայք Քերիի «Պանդորայի նվերները», Ջուն Իվիդ Լինդկվիստի «Օրհնյալ են մահացածները», Սնունդ»՝ Միրա Գրանտի, Էնդրյու Քրուզի «Մահացածների դար», Իսահակ Մարիոնի «Մեր մարմինների ջերմությունը» և շատ այլ գրքեր։ Զոմբիների թեման ներկայացված է մի քանի կոմիքսներում, ինչպիսիք են Ռոբերտ Քիրքմանի «Քայլող մեռելները» և «Marvel Zombies» շարքը ։
Մեշափ վեպերը պետք է նշել առանձին։ Ճանաչելով զոմբիներին որպես ժամանակակից ժողովրդական մշակույթի կարևոր մաս՝ ամերիկացի սցենարիստ, պրոդյուսեր և գրող Սեթ Գրեհեմ-Սմիթը 2009 թվականին ստեղծեց «Հպարտություն և նախապաշարմունքներ և զոմբիներ» վեպը, որտեղ Ջեյն Օսթինի դասական վեպը խառնված է զոմբի սարսափ ժանրի ներդիրներով, որը ստեղծվել է Գրեհեմ Սմիթի կողմից։ Բացի այդ, զոմբիները հաճախ դառնում են տարբեր երաժշտական ​​ստեղծագործությունների, սարսափ ֆիլմերի և համակարգչային խաղերի կերպարներ 3D կրակոց ժանրում ։
Զոմբի ուոլք
Զոմբի զբոսանքը (Zombie walk) զանգվածային երթ է, սովորաբար ժամանցային բնույթի, որի մասնակիցները հարդարված են զոմբիների կերպարանքով։ Ամենավաղ նման իրադարձությունը համարվում է «զոմբիների շքերթը», որը տեղի է ունեցել Սակրամենտոյում (Կալիֆոռնիա) 2001 թվականի օգոստոսի 19-ին ։
Գարիվեյ
Գարիվեյ (Гаривей), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Տուժինսկի շրջան Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոբիշ գետի աջ ափին՝ 254 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 41 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է արևելքում Նիկոլա գյուղում, Յրանսկա գյուղից 18 կմ հյուսիս-արևելք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Higher Power
«Higher Power», բրիտանական Coldplay ռոք խմբի երգը, որը թողարկվել է 2021 թվականի մայիսի 7-ին խմբի սպասվող իններորդ ստուդիական ալբոմից ։ Երգը գրել են խմբի բոլոր չորս անդամները՝ պրոդյուսեր Մաքս Մարտինի համահեղինակությամբ, համապրոդյուսերներն են Oscar Holter-ը և Bill Rahko-ն ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
«Higher Power» երգի աուդիո հոլովակը, որի ռեժիսորը Փոլ Դագդեյլն է, ցուցադրվել Է Coldplay-ի YouTube ալիքում 2021 թվականի մայիսի 7-ին, ինչը համընկել է սինգլի թողարկման հետ ։ Դրանում խումբը հանդես է գալիս ոչ բնակելի հատվածում, իսկ շուրջը պարում են այլմոլորակայինների հոլոգրամներ ։ Խումբը, որը ստացել է «Կապ ոչ երկրային բանականության հետ» (CETI) անվանումը, ինչպես հաղորդվում է, հրապարակային թողարկումից առաջ այդ տեսանյութը ներկայացրել է Ֆրանսիայի Եվրոպական տիեզերական գործակալության տիեզերագնաց Թոմաս Պեսկին, որն այդ պահին գտնվում է Միջազգային տիեզերակայանում ։
Համերգային ելույթներ
Մայիսի 2-ին հայտարարվել էր, որ երգի առաջին կենդանի կատարումը տեղի կունենա American Idol հեռուստաշոուի ժամանակ՝ մայիսի 9-ի դրվագում։ Բրիտանական Official Charts Company-ն մայիսի 3-ին հայտնել է, որ խումբը կկատարի երգը 41st Brit Awards բացման արարողության ժամանակ, որը տեսագրվել է Թեմզա գետի վրա գտնվող բարժի վրա The O2 Arena-ի մոտ ։
Պեռամեցա (գյուղ, Վասցելիինա շրջան)
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։
Call of Duty
Call of Duty կրճատ CoD (հայերեն՛ «Զանգի Պարտականություն» կրճատ ԶՊ), համակարգչային խաղ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի թեմայով առաջին անձի հրաձիգի ժանրում, նույն շարքի առաջին խաղը ։ Խաղը մշակվել է Infinity Ward-ի կողմից ու հրատարակվել է Activision-ի կողմից հոկտեմբերի 29-ին, ԱՀ պլատֆորմի համար։ Խաղը հիմնված է Id Tech 3 շարժիչի վրա։ Դրա թեմայի և խաղի մեծ մասը նման է Medal of Honor-ի շարքին. Այնուամենայնիվ, Call of Duty-ը ցուցադրում է բազմաթիվ տեսակետներ, որոնք բեմադրվել են երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ամերիկյան, բրիտանական և խորհրդային քարոզարշավներ։
Պեռամեցա (գյուղ, Վասցելիինա շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վասցելիինա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Call of Duty
Խաղը նոր մոտեցում ներկայացրեց AI-ով վերահսկվող դաշնակիցներին, ովքեր աջակցում են խաղացողին առաքելությունների ժամանակ և արձագանքում են խաղի ընթացքում իրավիճակային փոփոխություններին։ Սա հանգեցրեց ավելի մեծ շեշտադրման ջոկատի վրա հիմնված խաղի վրա՝ ի տարբերություն «միայնակ գայլ» մոտեցման, որը հաճախ պատկերված էր ավելի վաղ առաջին դեմքով հրաձիգ խաղերում։ Infinity Ward-ի զարգացման թիմի մեծ մասը բաղկացած էր անդամներից, ովքեր օգնեցին մշակել Medal of Honor: Allied Assault-ը։ Խաղը արժանացավ քննադատների գնահատականին և արժանացավ գրախոսների կողմից տարվա մի քանի մրցանակների։
2004 թվականի սեպտեմբերին թողարկվեց ընդլայնման փաթեթ, որը կոչվում էր Call of Duty: United Offensive, որը արտադրվել է Activision-ի կողմից և մշակվել Gray Matter Interactive-ի և Pi Studios-ի կողմից։ Միևնույն ժամանակ N-Gage տարբերակը ստացավ Arena Pack 3 նոր մակարդակներով ։ Call of Duty-ի ընդլայնված պորտը PlayStation 3-ի և Xbox 360-ի համար, որը կոչվում է Call of Duty Classic (հայերեն՛ Զանգի Պարտականություն Դասական), թողարկվել է ամբողջ աշխարհում 2009 թվականի նոյեմբերին Call of Duty: Modern Warfare 2-ի թողարկմամբ, որը հասանելի է «Hardened»-ում ներառված մարման կոդերի միջոցով։ և խաղի «Պրեստիժ» հրատարակությունները ։
Խաղի ընթացքը
Որպես առաջին դեմքով հրաձիգ՝ Call of Duty-ն խաղացողին վերահսկում է հետևակային զինվորի, ով մարտերում օգտագործում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարբեր իսկական հրազեն։ Յուրաքանչյուր առաքելություն առանձնանում է մի շարք նպատակներով, որոնք նշված են գլխավոր էկրանի կողմնացույցի վրա. խաղացողը պետք է կատարի բոլոր նպատակները հաջորդ առաքելությանը անցնելու համար։ Խաղացողը կարող է ցանկացած պահի պահել և բեռնել, այլ ոչ թե անցակետային համակարգը, որն օգտագործվում է հետագա Call of Duty խաղերում։
Խաղացողն ունի երկու հիմնական զենքի բնիկ, ատրճանակի բնիկ և կարող է կրել մինչև տասը նռնակ։ Զենքերը կարող են փոխանակվել մարտի դաշտում հայտնաբերվածների հետ, որոնք նետվել են զոհված զինվորների կողմից։ Ի տարբերություն ավելի ուշ Call of Duty խաղերի, առաջինը թույլ է տալիս խաղացողին անցնել կրակի տարբեր ռեժիմների միջև (մեկ կրակոց կամ ավտոմատ կրակոց)։ Call of Duty-ն առաջին դեմքով հրաձիգներից մեկն էր, որը խաղում էր երկաթե տեսարաններով։ Սեղմելով համապատասխան ստեղնը՝ խաղացողը ուղղում է ատրճանակի իրական տեսարժան վայրերը՝ ճշգրտության բարձրացման համար։ Խաղացողի կողմից կրվող զենքերից բացի, խաղացողի կողմից կառավարելի են տեղադրված գնդացիրները և այլ ֆիքսված զենքի տեղակայանքները։
Խաղն օգտագործում է առողջության միավորների ստանդարտ համակարգ՝ առողջության գծով արտացոլված առողջության սահմանափակ քանակով։ Մակարդակներում ցրված կամ որոշ թշնամիների կողմից ցրված Medkits օգտագործվում են առողջությունը վերականգնելու համար, երբ խաղացողը վիրավորվում է։
Call of Duty-ն նաև ցուցադրել է «շելշոկ» (չշփոթել համանուն հոգեբանական վիճակի հետ). երբ խաղացողի մոտ պայթյուն է տեղի ունենում, նա մի ակնթարթում զգում է նմանակված ականջների զնգոց, համապատասխան ձայնային «խլացնող» էֆեկտներ, մշուշոտ տեսողություն, ինչպես նաև. արդյունքում խաղացողը դանդաղեցնում է արագությունը, չի կարողանում վազել։
Ամերիկյան քարոզարշավ
Ամերիկյան արշավը սկսվում է 506-րդ պարաշյուտային հետևակային գնդի անդամ շարքային Մարտինից, որը մարզվում է ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի Camp Toccoa-ում, 1942 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Այս մակարդակը կոչված է ծանոթացնելու խաղացողին խաղի կառավարման հետ։ Խաղացողը սովորում է խաղի հիմունքները՝ ավարտելով խոչընդոտների դասընթաց, այնուհետև զենքի ուսուցում անցնելով Sgt-ի հետ։ Moody.
Առաջին առաքելությունը տեղի է ունենում 1944 թվականի հունիսի 5-ի կեսգիշերին, որպես օդադեսանտային գործողությունների մի մաս, որը սկսեց ներխուժումը Նորմանդիա։ Առաքելությունը սկսվում է այն ժամանակ, երբ Մարտինը վայրէջք է կատարում Սենտ-Մեր-Էգլիզ քաղաքից դուրս՝ որպես ուղի որոնող՝ այլ դեսանտայինների համար անկման գոտու փարոս դնելու համար։ Դեսանտայինի կաթիլներն ի վերջո ցրվում են՝ Մարտինին թողնելով տարբեր ընկերություններից կազմված խառը միավորում։ Այս խառը ստորաբաժանումը մաքրում է մոտակա գյուղացիական տները գերմանացի զինվորներից։
Հաջորդ առաքելության ժամանակ խումբը պայքարում է Սենթ-Մեր-Էգլիզը գրավելու համար։ Նրանք նաև անջատում են մի քանի Flakpanzers (ՀՕՊ տանկեր)։ Դեսանտայինը կախված է քաղաքի եկեղեցուց։
Երրորդ առաքելությունը սկսվում է, երբ նրանց հաջողվում է զսպել քաղաքը մինչև վաղ առավոտ, երբ զինվորները հանկարծակի հարձակվում են գերմանական ականանետային կրակի, հետևակի և տանկի կողմից։ Մարտինը պետք է եկեղեցուց ձեռք բերի Panzerfaust, որպեսզի քանդի այն։ Այնուհետև նա և մի քանի հոգի պետք է գնան ամրացնեն հյուսիսային մոտեցումը դեպի գյուղ, որտեղ Մարտինը պետք է դուրս բերի ևս մեկ տանկ։ Այնուհետև զինվորները հարձակվում են գերմանական ականանետային անձնակազմի վրա։ Կապիտան Ֆոլին հասկանում է, որ պետք է տեղեկացնի գումարտակի շտաբին, որ իրեն ուժեղացում է անհրաժեշտ։ Նա հանձնարարում է Մարտինին Pvt-ի հետ միասին։ Երեց և Սգ. Moody՝ Սենթ-Մեր-Էգլիզից դեպի Սեն Մարի-դյու-Մոն «ֆրանսիական թիթեղյա տուփով» քշել, ինչպես Մուդին է անվանում մեքենան։
Չորրորդ առաքելությունը սկսվում է, երբ Մարտին, Պվտ. Երեց և Սգ. Moody-ն գտնվում է N13 մայրուղու երկայնքով՝ հանդիպելով կատաղի ընդդիմության, բայց նրանք կարողանում են շարունակել մեքենան այնքան ժամանակ, քանի դեռ իրենց մեքենան չի վնասվել տանկի կողմից։ Նրանք այնուհետև գնում են ավտոտնակ՝ ղեկավարելու Kübelwagen-ը։ Նրանք շտապ մեքենայով հեռանում են ու ապահով հասնում գումարտակի շտաբ։
Հինգերորդ առաքելության ժամանակ Մարտինը և մի քանի ուրիշներ հարձակվում են Բրեկուր Մանորի վրա՝ ոչնչացնելու գերմանական հրետանին, որը խոչընդոտում էր առաջընթացը Յուտա լողափում։ Այս առաքելությունից հետո պարզվում է, որ Մարտինի ստորաբաժանումը կհեռացվի 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայից՝ թշնամու գծերի հետևում հատուկ առաքելությունների համար՝ ակնառու կատարման շնորհիվ։
Հաջորդ առաքելության ժամանակ՝ օգոստոսի 7-ին, Մարտինը և նրա ստորաբաժանումը հարձակվում են Գերմանիայի Բավարիայի Ալպերում գտնվող դղյակի վրա՝ փրկելու երկու բրիտանացի սպաների (կապիտան Փրայս և մայոր Ինգրամ) և գտնել քարտեզներ և փաստաթղթեր։ Այնուամենայնիվ, մայոր Ինգրամը տեղափոխվել է այլ վայր։
Յոթերորդ առաքելությունը՝ սեպտեմբերի 18-ին, պահանջում է, որ ստորաբաժանումը ազատի մայոր Ինգրամին գերիների ճամբարից՝ Դուլագ IIIA, որը գտնվում է Ավստրիայի Ստրաշոֆից դուրս (այս ընթացքում ոչ թե երկիր, այլ Գերմանիայի մի մաս)։ Այս առաքելությունը նախատեսված է ժամանակին, պահանջելով, որ խաղացողը ազատի սպային և վերադառնա փախուստի մեքենա տասը րոպեի ընթացքում, նախքան գերմանացիները կժամանեն ուժեղացումներով։
Վերջին առաքելության ժամանակ շարքային Մարտինի ստորաբաժանումը գտնվում է Բաստոնի հյուսիս-արևելքում, Բելգիա 1945 թվականի հունվարի 15-ին։ Ստորաբաժանումը մաքրում է երկու բունկեր և վերցնում փաստաթղթերը։ Փաստաթղթերը ձեռք բերելուց հետո երկու «Պանզեր» տանկ անցնում են լեռնաշղթայի վրայով (առեղծվածային կերպով ականապատ դաշտից) և նրանց ուղեկցում են բազմաթիվ զինվորներ։ Խաղացողը պետք է օգտագործի FlaK 88s-ը և Panzerfausts-ը՝ տանկերը հանելու համար։ Այս ամենի ավարտից հետո ամերիկյան քարոզարշավն ավարտվում է նրանով, որ Ֆոլին շնորհավորում է Մարտինին իր գործողությունների համար և ավարտվում՝ ասելով. «Ես դժվար թե հավատամ, վերջացավ»։
Բրիտանական քարոզարշավ
Բրիտանական արշավի առաջին առաքելությունը սերժանտ Էվանսն ու 2-րդ Օքսֆորդի ստորաբաժանումը և 6-րդ օդադեսանտային դիվիզիայի Բաքսը մասնակցում են Տոնգա գործողությանը։ 1944թ. հունիսի 6-ի կեսգիշերից անմիջապես հետո, զորամասը դուրս է բերվում Horsa Gliders-ից Կաենի ջրանցքի երկայնքով՝ Պեգասուս կամրջի մոտ, Բենուվիլ։ Նրանք գրավում են կամուրջը և պաշտպանում այն ​​մոտակա գերմանական ուժերից։ (Կապիտան Փրայսը մասնակցում է այս գործողությանը և մի քանի այլ առաքելություններին որպես հրամանատար, թեև այդ առաքելությունների մեծ մասը տեղի է ունենում նրա գրավումից առաջ)։
Հաջորդ առաքելությունը հենց նույն օրվա կեսօրից հետո է, ստորաբաժանումը պաշտպանում է կամուրջը գերմանական հակահարձակումից, որը ներառում է մի քանի տանկեր։ Նրանք կամուրջը պահում են այնքան ժամանակ, մինչև 7-րդ պարաշյուտային գումարտակի ուժերը կժամանեն։
Երրորդ առաքելությունը՝ սեպտեմբերի 2-ին, Էվանսն աշխատում է միայնակ, այժմ Հատուկ օդային ծառայության (SAS) հետ։ Նա մտցվում է Էդերի ամբարտակի կողքին և ոչնչացնում այն պաշտպանող ՀՕՊ-ները։ Նախորդ մայիսին Chastise գործողության ժամանակ թիվ 617 էսկադրիլային RAF-ը ոչնչացրեց պատնեշը՝ օգտագործելով ցատկող ռումբեր։ Սակայն գերմանացիներն այն վերակառուցել էին։ Բրիտանական հատուկ գործողությունների գործադիրը ցանկանում է նորից ոչնչացնել այն Ռուր հովտում գերմանական արտադրությանը խոչընդոտելու համար։ Էվանսը ոչնչացնում է նաև էլեկտրական գեներատորները, եթե ամբարտակը ռումբերից չքանդվի։ Էվանսը փախչում է գերմանական բեռնատարով, որը գողացել է կապիտան Փրայսը և սերժանտ Ուոթերսը։
Չորրորդ առաքելության ժամանակ երեք տղամարդիկ շարժվում են դեպի օդանավակայան՝ խուսափելով մոտոհրաձգային պարեկներից։ Բեռնատարի վրա հայտնաբերված Panzerfaust-ները կարող են օգտագործվել թշնամու մեքենաները ոչնչացնելու համար։ Երբ նրանք հասնում են օդանավակայան, Էվանսը պետք է խփի մի քանի Stuka սուզվող ռմբակոծիչներ։ Տղամարդիկ փախչում են գողացված FW-200 Condor-ով։
Խորհրդային քարոզարշավ
Խորհրդային առաջին առաքելությունը տեղի է ունենում 1942 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Ստալինգրադի ճակատամարտի ժամանակ։ Շարքային Ալեքսեյ Իվանովիչ Վորոնինը գտնվում է Վոլգա գետով խորհրդային զինվորներին տեղափոխող բազմաթիվ նավերից մեկում, որոնցից շատերը ճանապարհին ոչնչացվում են գերմանական հրետանու կամ Luftwaffe ինքնաթիռների կողմից։ Հանդիպելուց հետո Վորոնինը անզեն է և պետք է խուսափի գնդացիրից կրակից և գտնի փորձառու դիպուկահար, որը կօգնի իրեն։ Խորհրդային հրետանին ի վերջո մաքրում է գերմանական գնդացիրները՝ թույլ տալով Վորոնինին և մյուսներին մտնել Կարմիր հրապարակ։
Երկրորդ առաքելությունը սկսվում է Կարմիր հրապարակում, երբ բազմաթիվ նահանջող սովետական զինվորներ սպանվում են համաքաղաքացիների կողմից։ Վորոնինը օգնում է գրավել հրապարակը, որը պաշտպանվում է երկու տանկով և մի քանի գնդացիրներով։ Նա դա անում է՝ սովետական ընկերոջ հետ կողային մանևրելով և գերմանական ռազմաճակատի գծին նայող շենքում դիպուկահար հրացան է գտնում։ Գերմանացի սպաներին սպանելուց հետո, ովքեր ուժեղացում էին կանչում, խորհրդային հրետանին ոչնչացնում է տանկերը։ Ստորաբաժանումը ճանապարհ է անցնում փլատակներով լցված փողոցներով դեպի երկաթուղային կայարան։
Հաջորդ առաքելության ժամանակ Վորոնինը ճանապարհորդում է երկաթուղային կայարանով և քաղաքի մի մասով՝ հասնելու 13-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիայի մայոր Զուբովին։ Դրանից հետո Վորոնինը ստանում է կրտսեր սերժանտի կոչում։
Չորրորդ առաքելությունը՝ նոյեմբերի 9-ին, Վորոնինը շարժվում է կոյուղու միջով՝ դիպուկահարներից խուսափելու համար՝ հասնելով գերմանացիների կողմից վերջերս գրավված բազմաբնակարան շենք։
Հինգերորդ առաքելությունն ունի սերժանտ Պավլովի հրամանատարության տակ գտնվող ստորաբաժանումը՝ գրավելու և պաշտպանելու բազմաբնակարան շենքը։ Նախ, Վորոնինը հանդես է գալիս որպես հակադիպուկահար, մինչդեռ մեկ այլ զինվոր կրակում է շենքում գտնվող դիպուկահարների կրակը. Այնուհետև ստորաբաժանումը մաքրում է շենքը գերմանացիներից և պաշտպանվում գերմանական հակագրոհից։
Վեցերորդ առաքելությունը տեղի է ունենում շատ ավելի ուշ՝ 1945 թվականի հունվարի 17-ին, երբ Վորոնինը ստացել է լրիվ սերժանտի կոչում և այժմ 3-րդ հարվածային բանակի 150-րդ հրաձգային դիվիզիայի մաս։ Ստորաբաժանումը ապահովում է գերմանական գնացքների վերանորոգման հաստատությունը Վարշավայում՝ Վիստուլա-Օդեր հարձակման ժամանակ։
Հաջորդ առաքելությունը տեղի է ունենում հաստատությունը ապահովելուց անմիջապես հետո, երբ ստորաբաժանումը ճանապարհ է ընկնում դեպի գործարանների ծայրամասեր՝ վերախմբավորվելու 4-րդ գվարդիական տանկային բանակի հետ։
Փորձառու զինվորների պակասի պատճառով ութերորդ առաքելությունը՝ հունվարի 26-ին, պահանջում է, որ Վորոնինը ղեկավարի T-34-85 տանկ 2-րդ գվարդիական տանկային բանակի համար։ Այլ տանկերի հետ նա ճանապարհ է ընկնում դեպի Օդեր գետի մոտ գտնվող մի քաղաք։
Իններորդ առաքելությունը նույնպես իրականացվում է տանկի մեջ, որտեղ Վորոնինը ոչնչացնում է որոշ հակաօդային զենքեր և ապահովում քաղաքը։
Քարոզարշավներ
Խաղում ընդգրկված են 4 քարոզարշավներ, որոնք ընդգրկում են 1942-1945թթ. Յուրաքանչյուր քարոզարշավ ունի մի քանի առաքելություն։ Ընդամենը 26 առաքելություն։
Ամերիկյան քարոզարշավ
Ամերիկյան արշավը պարունակում է 8 առաքելություն։ Արշավի գլխավոր հերոսը շարքային Մարտինն է։ Առաջին ուսումնական առաքելությունը. Հաջորդ հինգ առաքելությունները տեղի են ունենում Նորմանդիայում, յոթերորդը՝ գերմանական Ալպերում, ութերորդը՝ Ավստրիայում։
Բրիտանական քարոզարշավ
Բրիտանական արշավը բաղկացած է 6 առաքելությունից։ Դրանցում գլխավոր հերոսը սերժանտ Էվանսն է։ Առաջին երկու առաքելությունների գտնվելու վայրը Նորմանդիան է (6-րդ բրիտանական օդադեսանտային դիվիզիայի «Տոնգա» օպերացիա), հաջորդ երեքը՝ Ռուրի շրջանը, Գերմանիան (հիմնված «Չաստիս» գործողության իրադարձությունների վրա), վեցերորդը՝ Նորվեգիայի ափին գտնվող Հյուսիսային ծովում։
Խորհրդային քարոզարշավ
Խորհրդային քարոզարշավում 9 առաքելությունը խաղի ամենաերկար քարոզարշավն է։ Գլխավոր հերոսը Ալեքսեյ Իվանովիչ Վորոնինն է։ Առաջին հինգ առաքելությունները ցույց են տալիս Ստալինգրադի ճակատամարտը, հաջորդը՝ Վիսլա-Օդեր գործողությունը, որի ընթացքում ազատագրվել է Լեհաստանը։ Այս արշավում կա երկու տանկային առաքելություն։
Սամոս (կղզի)
Սամոս (Σάμος), կղզի Հունաստանում, Եգեյան ծովի Արևելյան Սպորադներ կղզեխմբում։ Երբեմն հարևան Իկարիա կղզու հետ միասին Սամոս կղզին դասում են Հարավային Սպորադներ կղզեխմբին։
Համարվում է անտիկ ժամանակաշրջանի հոնիական մշակույթի կենտրոն։ Սամոս կղզին համարվում է անտիկ մշակույթի մի շարք գործիչների՝ փիլիսոփաներ Պյութագորասի, Մելիս Սամոսցու և Էպիկուրոսի, աստղագետներ Արիստարքոս Սամոսցու և Արիստիլոսի հայրենիքը։
Կղզին հիշատակվում է Հերոդոտոսի աշխատություններում, որտեղ թվարկված են աշխարհի հրաշալիքները ։ Այստեղ գտնվում են դրանցից երեքը.
Աշխարհագրություն
Կղզին գտնվում է Եգեյան ծովի արևելյան հատվածում և զբաղեցնում է 477,395 կմ² մակերես։ Կղզու երկարությունը արևմուտքից արևելք կազմում է 43 կմ, իսկ լայնությունը հյուսիսից հարավ՝ մոտ 13 կմ։ Սամոսը Եգեյան ծովի ամենախոշոր և բերրի կղզիներից մեկն է։ Այն Փոքր Ասիայի առափնյայից առանձնանում է Միկալե ծոցով, որի լայնությունը ամենանեղ հատվածում կազմում է ընդամենը 1,6 կմ։ Լեռների հետ մեկտեղ կղզին ունի համեմատաբար շատ բարեբեր հարթավայրեր, որոնց մեծ մասը զբաղեցնում են խաղողի այգիները։ «Վաֆի» տեսակի գինին մեծ համբավ ունի նաև Հունաստանի սահմաններից դուրս։
Կղզու բնակչությունը 2011 թվականի դրությամբ կազմում էր մոտ 32,977 մարդ։ Սամոսը Հունաստանի կղզիներից բնակչության թվով իններոդն է։
Կղզու խոշորագույն լեռներից է Ամպելոս լեռնազանգվածը, որը գտնվում է կղզու կենտրոնական հատվածում և ունի 1095 մետր բարձրություն։ Կղզու ամենաբարձր կետը Կերկիս լեռնազանգվածի գագաթն է՝ 1434 մետր բարձրությամբ։ Սամոս կղզու լեռները համարվում են թուրքական Փոքր Ասիայի Միկալե լեռնաշղթայի շարունակությունը։
Բնակավայրեր
Կղզու վրա գտնվում են նաև Միտիլինի, Միլի, Պիրգոս, Պագոնդաս, Լեկա, Կալիտեա, Դրակեյ և այլ բնակավայրերը։
Կլիմա
Կղզու կլիման տիպիկ միջերկրածովյան է՝ մեղմ անձրևոտ ձմեռներով և շոգ չոր ամառներով։ Սամոսը Եվրոպայի ամենաարևոտ վայրերից մեկն է՝ տարեկան մոտ 3300 արևային ժամ (74%)։