Ժան_Պոլ_Սարտր
Ստեղծագործություններ
Սարտրը լայնորեն ներգրավված էր գրաքննադատությունում և հրատարակել է ուսումնասիրություններ Շառլ Բոդլերի (Baudelaire-1947) և Ժան Ժենեի (Jean Genet-1952) մասին։ 1964 թվականին լույս է տեսել նրա պատանեկության կենսագրությունը՝ «Բառեր» (Les Mots)։ <!-- Ֆրանսիական էքզիստենցիալիզմի կարկառուն ներկայացուցիչներից մեկը, համաշխարհային էքզիստենցիալիզմի ներկայացուցիչ։ Սարտրը բաժանել է իր աշխատանքները երկու ժամանակաշրջանների. միջինբուրժուական շրջանի, երբ դեռևս չէին նշմարվում քաղաքացիական պատերազմները և պատերազմական ազդեցության ոլորտի անտիֆաշիստական շարժման շրջան։ Սարտրը շուտ է կողմնորոշվել էքզիստենցիալիզմի ճանապարհով, կարելի է ասել հենց ստեղծագործական ուղղու սկզբից։ Ֆրանսիական էքզիստենցիալիզմի գաղափարական հիմքը Սարտրի «Գոյը և չգոյը» (l' Etreale Ne'ant) գործն է, որը մանիֆեստ դարձավ ֆրանսիական էքզիստենցիալիստական դպրոցի համար։ «Սրտխառնոց » վեպում գլխավոր հերոս Ռոկանտենին բախտ է վիճակվում բացել էքզիստենցիալիզմի հիմնական գաղափարը։ Նրա առջև բացվում է «էքզիստենցիալիզմի գոյությունը»՝ դեպի ներքնաշխարհ ուղեկցողը։ Նա գտնում է էությունն ու անէությունը, աշխարհն իր մեջ և իր համար։ «Աշխարհն իր մեջ» նշանակում է այն հիմնականը չզարգացող աշխարհում, իսկ «աշխարհն իր համար»՝ խոսքը գիտակցության մասին է, կամ էլ գոյատևությունն է առանց էության։ Մշտական շարժումը, որը երկարատև փնտրտուքի արդյունքում երբեք նպատակակետին չի բերում, չի դառնում էություն։ Հենց սրա շնորհիվ է, որ գոյությունը մնում է անբացատրելի, որը ինքնին տանում է դեպի ունայնություն, որից ելք չկա։ Սա կարծես դատարկություն լինի։ Այս դատարկությունից է ցանկանում փախչել Սարտրի հերոսը՝ չմտնելով ունայնության մեջ՝ դառնալով խավարի մասնիկ։ Հերոսի խոհերն ու ապրումները քիչ-քիչ վերածվում են փիլիսոփայության։ Աշխարհն իր մեջ բացվում է էքզիստենցիալիզմի բնորոշ «մարմնական, չօգտագործված» ճանապարհով։ Սարտրի աշխատանքը նատուրալիստականին մոտ է, քանի որ հերոսն իր գոյության և փնտրտուքի ընթացքում դուրս չի գալիս «գոյության» սահմաններից։ Նա իր ցանկություններով մոտ է բնականին, որն էլ ի վիճակի է փոխել ստեղծագործության հիմնական երանգը։ Սարտրը հերոսին օժտում է ենթարկելու, սադիստական արարքներ գործելու ունակությամբ։ Սարտրի աշխատանքի բարձրագույն նատուրան միացումն՝ մոդեռնավորված միֆի աբստրակտ ձևերի հետ։ Օրեստ միֆի մասին թեման։ Երբ Օրեստը վրեժ է լուծում մորից՝ Կլիտեմնետր թագուհուց, հոր՝ Ագամեմնոն թագավորի սպանության համար։ Իհարկե այս տեսարանով է ամբողջանում պատերազմական շրջափակման մեջ հայտնված Ֆրանսիան։ Այն Ֆրանսիան, որտեղ հասարակական ներքին պառակտում էր սկսվել՝ արյունոտ իրադարձություններ, աներես, հանցագործ դասի և ոչնչացող ֆրանսիական բուրժուազիայի համեմվածությամբ։ Այստեղ ամենուր ճանճեր են և' ճանճերը, և' մարդիկ ապրում են աղքատության ու ամենօրյա վախի մեջ։ Բայց ինչպես Ռոկանտենի, այնպես էլ Օրեստի՝ որպես գլխավոր հերոսի համար կարևոր է ներքին ազատության գիտակցումը։ Այս ներքին ազատության գիտակցումն է նաև Ֆրանսիայի համար առաջնային՝ ազատվել ֆաշիզմի հալածանքներից։ 1946 թ. գրված «Էքզիստենցիալիզմը հումանիզմ է» աշխատության մեջ Սարտրը կրկնեց իր փիլիսոփայական դրույթները, որոնք մշակվեցին և հավաքվեցին։ Մարդն «ընտրում է» ինքն իրեն, բայց ընտրությունը պայմանավորված է իրավիճակից, մարդն ամբողջությամբ ազատ է սահմանված անհրաժեշտության մեջ։ Մարդիկ կախված են դարաշրջանից, կախված իրենց կարգավիճակից։ Մարդ կարող է ծնվել հարուստի կամ աղքատի ընտանիքում, բայց նա չի կարող ընտրել իր ծագումը կամ հասարակական խավը։ Սարտրի ստեղծած գեղարվեստական կերպարները մարմանվորել են կյանքի նողկալի, կողմերը. մարդիկ գործում են անտարբեր և անհեթեթ, սառն են և օտար։ -->