cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Օլեգ Գարին
Ակումբային
Օլեգ Գարինն իր կարիերան սկսել է 1986 թվականին Վլադիվոստոկի «Լուչ» ակումբում։ Հաջորդ տարի նա տեղափոխվել է «Օկեան» ֆուտբոլային ակումբ։ Հեղինակել է «Օկեանի» առաջին գոլը Ռուսաստանի առաջնություններում։ 1992 թվականի ապրիլի 3-ին Օլեգ Գարինը բացել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվ» ակումբի դեմ խաղի հաշիվը՝ գոլ խփելով հանդիպման երկրորդ րոպեին։ Ռուսաստանի առաջնությունում իր հաջող ելույթների շնորհիվ նա գրավել է Մոսկվայի «Լոկոմոտիվի» գլխավոր մարզիչ Յուրի Սյոմինի ուադրությունը և տեղափոխվել Մոսկվա։ «Լոկոմոտիվի» կազմում Սերգեյ Գարինը երկու անգամ դարձել է թիմի լավագույն ֆուտբոլիստ, սակայն հետագայում նրա կարիերան սկսել է անկում ապրել։ Գարինն սկսել է ավելի քիչ ընդգրկվել հիմնական կազմում, ինչի հետևանքով 1998 թվականին տեղափոխվել է Նիժնի Նովգորոդի «Լոկոմոտիվ», որին օգնել է վերադառնալ Բարձրագույն լիգա։ Հետագայում նա հանդես է եկել «Ուրալան» և «Լադա» ակումբներում։ 2000 թվականին տեղափոխվել է «Օկեան», որտեղ էլ ավարտել է իր կարիերան 2001 թվականին։
Բարձրագույն դիվիզիոնում Օլեգ Գարինն անցկացրել է ընդհանուր առմամբ 161 հանդիպում և խփել 57 գոլ։
Մարզչական
2002 թվականին դարձել է Նոգլիկի քաղաքատիպ ավանի «Նեֆտյանիկ» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Նրա գլխավորությամբ թիմը դարձել է Հեռավոր Արևելքի ու Սախալինի չեմպիոն։ Դրանից հետո նրան առաջարկել են գլխավորել «Օկեան» ակումբը ։ 2007 թվականին գլխավորել է Կրասնոյարսկի «Մետալուրգ» ակումբը։ 2008 թվականին ազատվել է պաշտոնից։ 2010-2011 թվականներին եղել է Բրյանսկի «Դինամո» ակումբի մարզիչ։ 2011 թվականի մայիսին եղել է ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար։ 2015 թվականի մարտի 18-ին դարձել է Բրյանսկի «Դինամո» ակումբի գլխավոր մարզիչ ։ 2016 թվականի ապրիլի 24-ին ազատվել է պաշտոնից թիմի ցուցաբերած արդյունքներից դժգոհ լինելու պատճառով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Լոկոմոտիվ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Արևոտ օր։ Գարուն
«Արևոտ օր։ Գարու» (Солнечный день. Весна), ռուս նկարիչ Իսահակ Լևիտանի նկարը, որը հեղինակը վրձնել է 1876—1877 թվականներին։ Կտավը գտնվում է մասնավոր հավաքածուի մեջ։ Չափերն են՝ 53×40,7 սմ։ Սա հեղինակի առաջին աշխատանքներից մեկն է։
Պատմություն
Երբ Լևիտանը նկարում էր այս կտավը, նա ընդամենը 16—17 տարեկան էր։ Հեղինակը սովորում էր Մոսկվայի գեղարվեստի, քանդակագործության և ճարտարապետության դպրոցում։ Այստեղ նրան գեղանկարչություն էր դասավանդում հայտնի նկարիչ-բնանկարիչ Ալեքսեյ Սավրասովը: Արվեստագետ Բլադիմիր Պետրովը գրում է.
Նկարագիր
Նկարն իրենից ներկայացնում է գեղջկական բնանկար երկու փայտաշեն տնակներով, որոնք շրջապատված են կեչիներով և այլ ծառերով։ Խոտերի վրա, ծառերի տակ զբոսնում և քչփորում են հավերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսահակ Լևիտանի նկարներ Կատեգորիա:1876 նկարներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի արվեստ Կատեգորիա:Բնանկարներ Կատեգորիա:Մասնավոր հավաքածուներում գտնվող նկարներ
ԱԻԿ ՖԱ
ԱԻԿ, շվեդական ֆուտբոլային ակումբ Ստոկհոլմ քաղաքում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1891 թվականի փետրվարի 15-ին։ Իր տնային հանդիպումները թիմը անցկացնում է «Friends Arena» մարզադաշտում։ Ակումբը «ՍՖԱ»-ի անդամ է ։ Թիմը իր ամենախոշոր հաշվով հաղթանակը տարել է 1930 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ Մալմյո-ի դեմ խաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեդական ֆուտբոլային ակումբներ
Վաշիշ
Վաշիշ (Вашиш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բաշկորտոստան հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Բալայա գետի ձախ ափից 1016 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։
Ջրագրության տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բալայա, գետի ենթաավազանը Բելայա գետն է, գետի գետային ավազանը Կամա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Պաղլեղներ
Պաղլեղներ, շիբեր, ծծմբական թթվի կրկնակի աղերի բյուրեղահիդրատները՝ M1[M=(S04)2•12H2O, որտեղ (M1 = K+, Na+, NH+4, M1 U = A13+, Cr3+, Fe3+ և այլն)։
Կոմպլեքսային միացություններ են, ջրում լուծվող, տտիպ թթվահամ բյուրեղական նյութեր։ Քիմիապես կայուն են։ Տաքացնելիս կորցնում են բյուրեղաջուրը, օդում դանդաղ հողմնահարվում են։ Նոսր լուծույթներում դիսոցվում են M1+, М3+ և Տ024- իոնների։
Ալյումինական պաղլեղներ անգույն են, քրոմականը՝ մուգ, իսկ երկաթինը՝ բաց մանուշակագույն։ պաղլեղներ հայտնի են շատ վաղուց, հիշատակվում են Ալեքսանդրիայի գրադարանի տեղեկատուներում, Պլինիոս Ավագի (2379) գրքում, ալքիմիական ձեռագրերում (տես նկ․ Աչքիմիա հոդվածում)։ Հայաստանում պաղլեղներ օգտագործվում էին որդան կարմիր և այլ ներկեր պատրաստելու, կաշին դաբաղելու համար և բժշկության մեջ։
Ստացում
Ստացվում են համապատասխան սուլ ֆատների խառնուրդներից։ Օգտագործվում են որպես դաբաղանյութեր (կաշվի և լուսանկարչական արտադրություն), որ պես արծնիչներ, թուղթը սոսնձելու համար ևն։ Կալիում-ալյումինական պաղլեղներ օգտագործ վում ենբժշկության մեջ՝ փոքր վնասվածքների, արյունահոսությունը դա դարեցնելու համար, իսկ լուծույթները՝ ողողումների, թրջոցների ևն նպատակով։
Կատեգորիա:Սուլֆատներ
Ստեփանոս Ազարյան
Ստեփանոս Ազարյան (Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան, ), Կիլիկիայի պատրիարք, Հայ կաթոլիկ եկեղեցու արքեպիսկոպոս ։
Կենսագրություն
Ստեփանոս Ազարյանը ծնվել է 1826 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ 1877 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ձեռնադրվել է Նիկոսիայի (Կիպրոս) եպիսկոպոս։ 1881 թվականի օգոստոսի 4-ին ընտրվել է պատրիարք, որը Սուրբ Աթոռի կողմից հաստատվել է 1887 թվականի օգոստոսի 4-ին։ Նրա պատրիարքության ժամանակ տեղի է ունեցել հայ կաթոլիկ եկեղեցու երկրորդ սինոդը (1890 թ.): Վատիկանի I ժողովի կապակցությամբ գրել է " Ecclesiae Armenae traditio de romani pontificis primato" (Հռոմ, 1870) ։
Եղբոր՝ Արիստակես Ազարյանի հետ կազմել է բազմալեզվյան ընդարձակ բառարան՝ «Նոր բառգիրք յունարէն, իտալերէն, հայերէն, տաճկերէն» (1848) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ կաթոլիկ պատրիարքներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Հայ արքեպիսկոպոսներ
Աշուն։ Ճանապարհ գյուղում
«Աշուն։ Ճանապարհ գյուղում», ռուս նկարիչ Իսահակ Լևիտանի նկարը, որը վրձնել է 1877 թվականին։ Այն նկարված է յուղաներկով կտավի վրա, որի չափերն են՝ 66×44 սմ։ Կտավը գտնվում է Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում ։
Նկարագիր
Ուշ աշնան մռայլ մի օր է պատկերված։ Սաստիկ անձրևները ողողել են գյուղական բնահողային ճանապարհը։ Ճանապարհը նկարի ներքևի հատվածը գրեթե հավասար կիսում է երկու հատվածների։ Նկարում երևում է, որ ճանապարհի աջ կողմում մեծ ջրափոս կա գոյացած։ Շատ նկարիչներ, ինչպես և Լևիտանը, հաճախ են խաղաղ ջրային տարածքներ նկարելիս նրանում արտացոլում շրջակա աշխարհը։ Նույն կերպ է վարվել նաև նկարիչը այս կտավում։ Ճանապարհի երկու կողմերում էլ երևում են գեղջկական խրճիթներ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսահակ Լևիտանի նկարներ Կատեգորիա:1877 նկարներ Կատեգորիա:Տրետյակովյան պատկերասրահի նկարներ Կատեգորիա:Բնանկարներ
Ալտին (գետ, թափվում է Բերինգի ծով)
Ալտին (Алтын), գետ Կամչատկա թերակղզում Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 61 կմ է, ավազանի տարածքը 606 կմ2։ Հոսում է Ուստ-Կամչատսկի շրջանում և Կամչատսկի երկրամասում ։ Թափվում է Բերինգի ծով։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Պարարվեստ
Հին եգիպտացիների, հույների, հռոմեացիների կենցաղում պարը, պաշտամունքի մաս լինելով հանդերձ, դաստիարակչական մեծ դեր է կատարել (ուժի ու ճարպկության, մարզական ու ռազմական գործողությունների և պարերի ցուցադրություններ), եղել թատրոնի պարտադիր բաղկացուցիչներից։ Ժողովրդական պարերի հիման վրա պարարվեստի մասնագիտացմամբ սկզբնավորվել է բեմական պարը, որպես պարի հիմնական տեսակներից մեկը։ Եվրոպայում նրա զարգացումն սկսվել է հելլենիզմի դարաշրջանում (մ․ թ․ ա․ IV–II դդ․), պարող մնջկատակների արվեստով, որը մ․ թ․ II –V դարերում Հին Հռոմում շարունակվելով՝ կատարելագործվել է մնջախաղում։ Միջնադարում թատերականացված պարերով հանդես են եկել գուսանները, ժոնգլյորները, շպիլմանները, սկոմորոխները։ XV–XVI դարերում կատարվել են սյուժետային պարային տեսարաններ։ XVI դարի վերջին և XVIII դարի սկզբին սկզբնավորվել է բեմական պարի նոր տարատեսակը՝ ձևավոր պարը (Իտալիայում՝ բալլո ֆիգուրատո, Ֆրանսիայում՝ բալլե և այլն)։ XVI–XVII դարերում Եվրոպայում լայն տարածում են գտել պարահանդեսային պարերը։ XVII դարի սկզբից, պարային ներկայացումների ի հայտ գալով, պարարվեստը հարստացել է նոր արտահայտչամիջոցներով, տեխնիկայով։ 1661 թվականին Ֆրանսիայում հիմնադրված Պարի թագավորական ակադեմիան մշակել է պարարվեստի արտահայտչամիջոցների (մարմնի շարժումների, դիրքերի) կանոնացված համակարգ, որն հետագայում (XIX դարի վերջից Ռուսաստանում) անվանվել է դասական պար։ Ֆրանսիական հեղափոխության նախօրեին երաժշտական թատրոնի գեղագիտական սկզբունքների շուրջ ծավալված պայքարի ու բարենորոգումների հետևանքով (Ք․ Գլյուկի օպերային ռեֆորմը) ի հայտ է եկել բալետային ներկայացման կառուցվածքային նոր ձևը, որն օգնել է բալետի առանձնանալուն որպես արվեստի ինքնուրույն տեսակ։
Լուսավորականության շրջանում խորացել է պարարվեստի դրամատիկական հուզական բովանդակությունը։ XIX դարի 2-րդ կեսին ռոմանտիկ բալետում մշակվել է պարարվեստի նոր, վիրտուոզ ոճ, որին նպաստել է հատուկ ոտնամանի օգնությամբ ոտնամատերի վրա պարելու պարուհուն ընձեռված հնարավորությունը։ XIX դ․ վերջին բեմական պարարվեստը հարստացրել են բազմաթիվ սիմֆոնիստ կոմպոզիտորներ։ Նույն ժամանակամիջոցում էլ ժողովրդական պարի բալետային մշակումների հիման վրա ստեղծվել է հատուկ պարատեսակ՝ բնութագրային պարը։ Հետագայում ուժեղացել է ժողովրդական պարի նկատմամբ հետաքրքրությունը XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին պարարվեստում, ի հակադրություն դասականի, երևան է եկել «մոդեռն» կոչվող պարի (ագատ, պլաստիկ կամ ռիթմոպլաստիկ պարի) ուղղությունը։ «Մոդեռն» պարի ձևավորմանը ազդել է նաև Այսեդորա Դունկանի արվեստը։ 1940–60-ական թվականներին Եվրոպայի երկրներում և ԱՄՆ–ում տեղի է ունեցել դասական պարի և «մոդեռնի» փոխազդեցության ու փոխհարստացման պրոցես։ Պարարվեստում առանձնահատուկ տեղ են գրավում էստրադային պարերը, որոնք աչքի են ընկնում կատարման ու բեմադրության սրությամբ, վիրտուոզ, լակոնիկ արտահայտչամիջոցների օգտագործման ձգտումով։ Պարարվեստը առանձնապես բարձր զարգացման է հասել սահմանում, ուր լայնորեն տարածված են նաև գեղարվեստական ինքնագործ կոլեկտիվները, ինչպես և պարի պրոֆեսիոնալ անսամբլները։ Պարարվեստի զարգացման պատմության ընթացքում մշտապես գոյատևել են ժողովրդական պարերը։
Կատեգորիա:Պարեր
Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:ՀՀ Խորհրդարանի պատգամավորների ցանկեր Կատեգորիա:ՀՀ Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավորներ
Լադո Ասաթիանի
Լադո Մելիքսեդեկի Ասաթիանի (ლადო ასათიანი, ), վրացի խորհրդային գրող ։
Կենսագրություն
Ասաթիանիի պապը՝ Գուջուն, եղել է Լեչխում պատմական երկրամասի Բարդնալա գյուղի բնակիչ և ենթարկվել է կուլակաթափության։ Այդ դեպքից հետո Մելիքսեդեկների ընտանիքը տեղափոխվում է Քութայիսի, որտեղ Լադոն ավարտում է 7-ամյա դպրոցը և սկսում ուսումը գյուղատնտեսական տեխնիկումում ։ Ասաթիանին հետագայում կարողանում է վերադառնալ հայրական գյուղ և կնոջ հետ դասավանդել տեղի դպրոցում։ Սակայն 1937 թվականին նրա կինը իշխանությունների կողմից հալածանքի է ենթարկվում։
Այնուհետև Ասաթիանին շարունակելով ուսումը՝ 1938 թվականին ավարտում է Քութայիսի մանկավարժական համալսարանը և նույն թվականին տեղափոխվում Թիֆլիս ։ Թղթակցել է «Մեր սերունդը» և «Պատանի լենինական» թերթերին, աշխատել է որպես խմբագիր ։
Երեկո (նկար, Լևիտան)
«Երեկո», ռուս նկարիչ Իսահակ Լևիտանի նկարներից։ Հեղինակը կտավը վրձնել է 1877 թվականին։ Նկարի չափերն են՝ 71,2 × 53, 3 սմ ։
Լադո Ասաթիանի
Ստեղծագործություններ
Ասաթիանիի առաջին բանաստեղծությունը՝ «Փետրվարյան առավոտն», տպագրվել է «Ստալինելի» թերթում 1936 թվականի փետրվարի 25-ին։ 1941 թվականին լույս է տեսնում «Տաղեր» գիրքը։ Նրա հեղինակած «Ասպինձա», «Բասիանիի ճակատամարտ», «Կոլխիդա» պոեմները տեսանելի հետք են թողել վրացական գրականության ոլորտում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վրացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Դիդուբեի պանթեոնում թաղվածներ Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ Կատեգորիա:Վրացի գրողներ
Երեկո (նկար, Լևիտան)
Այսօր «Երեկո» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, ՌԴ)։
Նկարագիր
Նկարիչն այս կտավը ստեղծել է վաղ տարիքում։ Ստեղծելու ընթացքում որբանում է հոր կողմից. այդ իսկ պատճառով նկարում թախծոտ թեմատիկան գերակշիռ դերում է հանդես գալիս։ Նկարը միագույն է՝ գորշ շագանակագույն երանգավորումով։ Կտավում գրեթե ամբողջ երկինքը ամպամած է. մեկ դրանք մուգ գույնի են, մեկ՝ լուսավոր։ Երկու տերևաթափ ծառերը հիշեցնում են աշնան ավարտի մասին։ Լևիտանը շրջակայքը դատարկ ու անմարդ է ներկայացրել։ Կան նաև խրճիթներ, գունաթափ խոտածածկ։ Նկարից դատելով չկա նաև քամի. պատկերված է թախծոտ մթնշաղ։ Նկարիչը հորիզոնին պատկերել է նաև անտառ։ Սակայն այս մենության մեջ Լևիտանը կենդանություն է տվել՝ ծառի վրա նկարելով թռչուն։ Իսկ մութ ամպերից ներքև նաև բարակ շերտով կապույտ երկինք. այնտեղ հեղինակը ուզել է ներկայացնել վաղվա օրը ավելի լուսավոր։
Հարաբերական գերբնակչություն
Հարաբերական գերբնակչություն, կապիտալի պահանջարկի համեմատ աշխատուժի հարաբերական ավելցուկ։ Կապիտալի կուտակման մասշտաբների մեծացմամբ աճում են նաև փոփոխուն կապիտալի բացարձակ չափերը։ Բայց կապիտալի օրգանական կազմի աճի հետևանքով կապիտալի ամբողջ մասսայում նրա փոփոխուն մասի տեսակարար կշիռն իջնում է։ Եվ քանի որ աշխատուժի պահանջարկը որոշվում է փոփոխուն կապիտալի մեծությամբ, ապա վերջինի տեսակարար կշռի նվազման հետևանքով աշխատուժի պահանջարկը հարաբերականորեն կրճատվում է։ դատապարտվում գործազրկության։
Հատուկ լուծում
Կատեգորիա:Դիֆերենցիալ հավասարումներ
Ալխովայամ
Ալխովայամ (Альховаям), գետ Կամչատկա թերակղզու հյուսիսարևելյան մասում։ Գետի երկարությունը 47 կմ է։ Հոսում է Օլյուտորսկի շրջանում և Կամչատսկի երկրամասում ։ Թափվում է Անապկա ծոց։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժենա (համայնք)
Ժենա (Génat), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ֆուա շրջանի Տարասկոն սյուր Արյեժ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի INSEE կոդ՝ 09133։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 34 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 19 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 6-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 13-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 31,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 46,2 %)։ 6 աշխատունակ բնակիչներից 5-ը աշխատում էին (1 տղամարդ և 4 կին), անաշխատանք էր 8-ը (տղամարդ)։ 13 անգործունակ մարդկանցից 1-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 9-ը թոշակառու, 3-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ղարաշեյխ (Դիադինի գավառ)
Ղարաշեյխ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում։
1878 թվականին ուներ 7 տուն՝ 37 բնակչով, իսկ 1915 թվականին՝ 133 եզիդի քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Հանգուցալուծում
Հանգուցալուծում, գրական երկի սյուժեի բաղադրամասերից մեկը։ Գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ կերպարների փոխհարաբերության զարգացման գագաթնակետին հաջորդող փուլը, երբ պատկերվող դեպքերն ու գործողությունները հանգում են իրենց ավարտին (Շիրվանզադեի «Քաոս» վեպում հանգուցալուծումն է Միքայելի ճիշտ ուղու վրա կանգնելու և Սմբատի բարոյական վերջնական անկման փաստը)։ Թատերական երկերում ու նորավեպերում հանգուցալուծումը սովորաբար լինում է ավելի սուր և ցայտուն. «Պատվի համար» դրամայում հանգուցալուծումը (Մարգարիտի ինքնասպանությունը) անմիջապես հաջորդում Է գագաթնակետին (փաստաթղթերը այրելու տեսարանին)։ Պարտադիր չէ, որ երկն ավարտվի կոնֆլիկտի հստակ հանգուցալուծումով. Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանք» գագաթնակետից (Ավարայրի ճակատամարտից) հետո էլ չի պարզվում, թե պարսիկ նվաճողների և հայ ժողովրդի պայքարում որ կողմը շահեց։ Երբեմն երկը կարող է սկսվել հանգուցալուծումով։
Կատեգորիա:Գրականագիտություն
Ղոմ
Ղոմ, Իրանի Ղոմ նահանգի կենտրոնը, շիաների սուրբ քաղաքը։ 2012թ քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 1 071 503 մարդ ։ Քաղաքը զարգանում է արագ տեմպերով։ Ղոմի կրոնագիտական դպրոցը շիաների համար  Էն Նաջաֆի դպրոցից հետո երկրորդն է իր նշանակությամբ։ Քաղաքի մերջակայքում տեղակայված է Իրանի հրթիռային կայանը։
Աշխարհագրություն
Ղոմ քաղաքը տեղակայված է Թեհրանից 150 կմ դեպի հարավ` գետի վրա։ Ղոմով է անցնում դեպի Սպահան քաղաք տանող ճանապարհը։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 975մ։ Քաղաքից ոչ հեռու կան գազի և նավթի հանքավայրեր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ Կատեգորիա:805 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Հիդրոտեխնիկա
Հիդրոտեխնիկա ( հիդրո... և տեխնիկա), գիտության և տեխնիկայի բնագավառ, որն զբաղվում է ջրային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ, տնտեսական նպատակներով դրանց օգտագործմամբ և ինժեներական կառույցների օգնությամբ՝ ջրերի վնասակար ազդեցության դեմ պայքարով։ Հիդրոտեխնիկան ունի հետևյալ հիմնական ուղղությունները (ըստ ջրային տնտեսության սպասարկվող բնագավառի), ջրային էներգիայի օգտագործում, ջրային ուղիներով նավագնացության և լաստառաքման ապահովում, գյուղատնտեսական հողերի ոռոգում, ջրարբիացում և չորացում, բնակչության, տրանսպորտի ու արտադրական ձեռնարկությունների ջրամատակարարում, բարեկարգված տերիտորիաներից ավելցուկային, աղտոտված ջրերի և կեղտաջրերի հեռացում, ձկնարդյունաբերության համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովում և այլն։ Հիդրոտեխնիկայի այսպիսի բաժանումը որոշ չափով պայմանական է, քանի որ ջրերի օգտագործումը, մեծ մասամբ, համալիր բնույթ է կրում, այսինքն՝ միաժամանակ լուծվում են ջրատնտեսական մի քանի խնդիրներ։ Որպես կիրառական գիտություն, հիդրոտեխնիկան հիմնվում է ջրի մասին մի շարք այլ գիտությունների՝ հիդրոլոգիայի, հիդրոմեխանիկայի, հիդրավլիկայի և ինժեներաշինարարական ցիկլի մի շարք գիտական առարկաների՝ ինժեներական երկրաբանության, գրունտների մեխանիկայի և այլնի վրա։ Հիդրոտոխնիկան, որպես գիտության կարևորագույն խնդիրներն են. հուների և հիդրոտեխնիկական կառույցների վրա ջրային հոսքերի վնասակար ազդեցության, առափնյա տերիտորիաները դրանից պաշտպանելու եղանակների ուսումնասիրությունը, գետի հոսքի կարգավորման մեթոդների մշակումը, հիմնատակերի և կառույցների (հատկապես հողե) գրունտներով ջրի ֆիլտրման հետազոտությունը և այլն։ Տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրման հիման վրա հիդրոտեխնիկան մշակում է հիդրոտեխնիկական կառույցների հաշվարկի և նախագծման մեթոդներ, դրանց կառուցման և շահագործման եղանակներ։ Բացի տեսական հետազոտություններ կատարելու եղանակից, հիդրոտեխնիկական բազմաթիվ հարցեր լուծվում են գործնական ճանապարհով՝ լաբորատորային մոդելավորման միջոցով և բնական պայմաններում տարվող հետազոտությունների (օրինակ, կառույցների հիդրավլիկական ռեժիմի, դրանց տարրերի և կոնստրուկցիաների լարումային վիճակների ու դեֆորմացիաների ևն) օգնությամբ։ Հիդրոտեխնիկան գիտության և տեխնիկայի հնագույն բնագավառներից է։ Դեռ 4400 տարի մ.թ.ա. Եգիպտոսում կառուցվում էին ջրանցքներ՝ Նեղոս գետի հովտում հողեր ոռոգելու նպատակով։ Բաբելոնում 43 հզ. տարի մ.թ.ա. գոյություն ունեին ջրմուղներով և արտեզյան ջրհորներով ապահովված քաղաքներ, Հունաստանի և Հռոմի ծաղկման ժամանակաշրջանում հիդրոտեխնիկան մեծ զարգացում ստացավ։ XVII— XVIII դարերում մանուֆակտուրայի երևան գալը, առևտրի ընդարձակումը և քաղաքների աճը առաջ բերեցին հիդրոտեխնիկական շինարարության վերելք։ Գալիլեյի, Պասկալի, Նյուտոին, Լոմոնոսովի, Բեռնուլիի աշխատանքները նշանակալիորեն բարձրացրին հիդրոտեխնիկայի տեսական հիմքը, որը հնարավորություն տվեց անցնելու ավելի բարդ կառույցների ստեղծմանը։ Հիդրոտեխնիկական շինարարությունը նոր վերելք ապրեց XIX դարի երկրորդ կեսին՝ արդյունաբերության աճի և ջրամատակարարման կարիք զգացող խոշոր քաղաքների զարգացման հետևանքով։
Արտաշես Մելքոնյան
Արտաշես Մելքոնյան, Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր ։
Կենսագրություն
1920 թվականին Արտաշես Մելքոնյանը սպանվել է Հայաստանում Մայիսյան ապստամբության ժամանակ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:1920 մահեր
Ժեստիես
Ժեստիես (Gestiès), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վիկդեսո կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09134։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 9 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 4 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 2-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 2-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 50,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 100,0 %)։ 2 աշխատունակ բնակիչներից 2-ը աշխատում էին (կին), անաշխատանք մարդիկ չկային։ 2 անգործունակ մարդկանցից 2-ը թոշակառու էին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Լևոն Տիգրանյանց
Լևոն Ակոբջանի Տիգրանյան ( - փետրվարի 16, 1906), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ։
Կրթություն
Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում։ Ուսումը շարունակել է Թիֆլիսում, 1859 թվականից՝ Պետերբուրգում (Կ․ Եզյանի մասնավոր պանսիոնում, ապա՝ բժշկավիրաբուժական ակադեմիայում)։ 1875 թվականին ավարտել է Դորպատի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ կամավոր մեկնել է Կովկասյան ռազմաճակատ, պայքարել ռուսական բանակում տարածված բծավոր տիֆի համաճարակի դեմ, եղել Էրզրումի նահանգական բժիշկը։
Աշխատանք
1879 թվականին զորացրվել է և նշանակվել Երևանի քաղաքային բժիշկ, 1880 թվականին՝ «Առողջապահական մշտական հանձնաժողովի» նախագահ, զբաղվել քաղաքի սանիտար հիգենային վիճակի բարելավմամբ։ 1881-1884 թվականներին Երևանում հրատարակել է « Աոողջապահական թերթ » ։ միամսյա հանդեսը։ Տիգրանյանի ջանքերով Երևան է հասցվել Բաշ Ապարանի 40 աղբյուրների ջուրը, բացվել է հիվանդանոց (1890 թվականին)։ Տիգրանյանը մասնակցել է հայ ազգային-ազատագրական շարժմանը, եղել 1881 թվականին Երևանում ստեղծված «Հայասեր-ազգասեր» կազմակերպության հիմնադիրներից, որի հիմնական նպատակն էր Հայաստանի երկու հատվածներում կազմակերպել միաժամանակյա ապստամբություն և այդ միջոցով ստեղծել անկախ Հայաստան։
Աշխատանքային գործունեություն
Կապեր է հաստատել Կարինի « Պաշտպան հայրենյաց », Մոսկվայի և Թիֆլիսի ազատագրական գաղտնի կազմակերպությունների, ինչպես նաև Կ․ Պոլսի, Վանի և արևմտյան Հայաստանի այլ քաղաքների հայրենասերների հետ։ 1881 թվականին գործուղվել է Իրան՝ պայքարելու ժանտախտի համաճարակի դեմ և, օգտվելով առիթից, Սալմաստով անցել Վան, տեղի ռուսական փոխհյուպատոս Կամսարականի հետ բանակցել հայ ազատագրական շարժման խնդիրների շուրջ։ Գլխավորելով Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերության Երևանի մասնաճյուղը՝ կազմակերպել է հանգանակություններ, զանազան միջոցառումներ, որոնց հասույթը հատկացրել է զենք գնելուն և այն արևմտյան Հայաստան տեղափոխելուն։ Ցարական իշխանությունը ազգային-ազատագրական գործունեության մեղադրանքով 1883 թվականին Տիգրանյանին երեք տարով աքսորել է Դորպատ, որտեղից նա անցել է Գերմանիա և Ֆրանսիա, որոշ ժամանակ զբաղվել բժշկությամբ։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո՝ 1894 թվականին ընտրվել է Երևանի քաղաքագլուխ, սակայն չհաշտվելով ցարական իշխանությունների կամայականությունների հետ, 8 ամիս անց հրաժարվել է այդ պաշտոնից։
Տիգրանյանի գաղափարներ
Տիգրանյանը հայ բժշկագիտության պատմության մեջ առաջին անգամ առաջադրել է կանխարգելիչ բժշկության գաղափարը, ժողովրդի առողջապահության խնդիրը շաղկապել սոցիալ-տնտեսական անհրաժեշտ նախադրյալների հետ։ Նրա ջանքերով Երևանի դպրոցներում մտցվել է ֆիզկուլտուրայի դասավանդում։ Տիգրանյանի «Մարդակազմություն» (1881 թ.) ձեռնարկը երկար ժամանակ օգտագործվել է Երևանի դպրոցներում։ Մանկավարժության հարցերին է նվիրված «Մանկական պարտեզ․․․» (1897 թ.) աշխատությունը։ Կազմել է հայ բժշկական բառարաններ, թարգմանել և հրատարակել է մի շարք բառարաններ։ Տիգրանյանի 1898 թվականին գրված հուշերը («Իմ հիշատակարանը», անտիպ) արժեքավոր նյութեր են պարունակում 19-րդ դարի վերջին քառորդի հայ ազգային-ազատագրական շարժման, ժամանակաշրջանի այլ իրադարձությունների, նշանավոր հասարակական քաղաքական գործիչների (Միքայել Նալբանդյան, Կ․ Եզյան, Մ․ Սանասարյան, Մ․ Լոռիս-Մելիքով, Կ․ Կամսարական) վերաբերյալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1841 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ բժիշկներ
Ալչիկ
Ալչիկ (Альчик), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 16 կմ։ Թափվում է Իչա գետի ձախ ափին՝ 31 կմ հեռավորության վրա։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Կայվանո
Կայվանո (Caivano, Vuoscoriale), քաղաք Իտալիայում՝ Կամպանիա մարզի Նեապոլի գավառում։ Սահմանակից է Աչեռա, Աֆրագոլա, Կարդիտո, Կրիսպիանո, Մարչանիզե, Օրտա դի Ատելլա համայնքներին ։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կրիվոյ Ռոգի քաղաքային տիկնիկային թատրոն
Պատմություն
Կրիվոյ Ռոգի քաղաքային տիկնիկային թատրոնը հիմնադրվել է 1977 թվականի ապրիլի 27-ին։ Բացվել է Վ. Օռլովի «Կախարդական կառք» ներկայացմամբ։ Թատրոնի առաջին տնօրենն է եղել Ա. Արտյուշկինը, առաջին գլխավոր ռեժիսորը` Պ. Լինյովը։
Խաղացանկ
Թատրոնի խաղացանկում են Գ. Ստեֆանովի «Անտառային ձայներ», Շառլ Պերոյի «Կոշկավոր կատուն» և շատ այլ հեքիաթներ։
Թատրոնի ներկայացումները բեմադրվում են ռուսերեն և ուկրաիներեն լեզուներով։
Թատերախումբ
Թատրոնում աշխատած հայտնի դերասաններ. Թատրոնի կազմում տարբեր տարիներին խաղացել են Վ. Անտոնյուկը, Ա. Գուրովան, Ա. Դերվյանկոն, Մ. Դորոֆեևան, Յու. Ժուրավելը, Լ. Զալեվսկայան, Ա. Իզյումովան, Ա. Կոժուխովսկայան, Մ. Կրավչենկոն, Լ. Կուբիցկայան, Մ. Մոլոդչենկոն, Ի. Ռեշետիլովսկայան, Ս. Ռուդենկոն, Ե. Ռիժին, Մ. Սավչուկը, Ա. Սիլչենկոն, Ի. Սկվորցովան, Ս. Չունաևը, Ս. Ֆյոդորովան, Է. Բերդիչևսկին։ Թատրոնում ներկայացումներ բեմադրելու համար հրավիրվել է Ուկրաինայի վաստակավոր արտիստ և Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ Վ. Ֆ. Բուգաևը, Ուկրաինայի վաստակավոր գործիչ Վ. Վ. Գոլցովը։
Թատրոնում տարբեր ժամանակ աշխատել են. Ա. Կովտունը, Ն. Չիրկան, Այժմ թատրոնում խաղացող դերասաններից են Վ. Բելեցկայան, Խ. Վելիչկոն, Ա. Վիլչենկոն, Գ. Վոևոդինան, Ի. Ենդրեկսոնը, Ի. Զայարնուկը, Դ. Կուշին, Ս. Լիսաչենկոն, Ն. Մոլոդչեկոն, Ի. Ռոժկովան։ 2009 թվականից թատրոնի տնօրենն է Սվետլանա Նիկոլաևնա Միխայլովան, գլխավոր ռեժիսորը` Ի. Ռոժկովան (2012 թվականից), գլխավոր նկարիչը Ա. Վերնեևան է (2012 թվականից), բալետմաստեր-բեմադրողն է Լ. Արտեմենկոն (2011 թվականից)։
Պարգևներ
Թատրոնը դարձել է մի շարք թատերական փառատոնների դափնեկիր և մրցանակակիր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 հիմնադրումներ Ուկրաինայում Կատեգորիա:1977 հիմնադրված թատրոններ
Շտադլաուրինգեն
Շթաթլաուրինգեն (Stadtlauringen), համայնք Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շվանդորֆ շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 4230 մարդ ։ Զբաղեցնում է՝ 63,62 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 78 181։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր
Համակցված կերեր
Համակցված կերեր, գիտականորեն հիմնավորված բաղադրատոմսերով արտադրվող կերային խառնուրդներ գյուղատնտեսական կենդանիների համար։ Թողարկվում է լիառացիոն, կոնցենտրատային և սպիտակուցա-վիտամինա-հանքային հավելումներով համակցված կերերը՝ ալյուրի, հատիկի և բրիկետի ձևով։ Լիառացիոնը որոշակի հարաբերակցությամբ պարունակում է կենդանիների համար անհրաժեշտ բոլոր սննդանյութերը։ Կոնցենտրատները օգտագործվում են ռացիոնում՝ հիմնական սննդանյութերի պակասը լրացնելու համար։ Սպիտակուցա-վիտամինա-հանքային հավելումներն ավելացնում են տնտեսություններում արտադրված համակցված կերերին։ Սեռահասուն և տնտեսական յուրաքանչյուր խմբի համար թողարկվում են հատուկ համակցված կերեր։
Կատեգորիա:Կեր
Դրախտի այս կողմը
«Դրախտի այս կողմը», Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի դասական վեպն է։ Գրվել է 1920 թվականին։
Սյուժե
Գլխավոր հերոս Էմորի Բլեյնը (Amory Blaine) սերում է հարուստ ամերիկյան ընտանիքից, որն ունի եվրոպական արմատներ։ Բլեյնը արտասովոր գեղեցիկ և տաղանդավոր է, բայց փառասեր և ինքնասեր է։ Տարբերվում էր ուսման մեջ այնպիսի մեծ հաջողություններով, որ նույնիսկ դասերի ժամանակ փորձում էր վատ պատասխանել։ Սկզբում սպորտում հաջողություն չուներ, բայց այստեղ նա նույնպես հասնում է հաջողությունների՝ իր բազմաթիվ պարապմունքների շնորհիվ։
Արդեն դպրոցական տարիներին աղջիկներից պրծում չկար։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն են ունենում նրա մայր Բեաթրիսան՝ քմահաճ կեղծավորը, և մոր ընկեր Դարսին՝ կաթոլիկ քահանան։ Պատանեկության տարիներին Էմորի մոտ ձևավորվել էր կյանքի դոկտրինա. աչքի ընկնել կյանքում, զբաղեցնել իր պատշաճ տեղ սոցիալական սանդուղքի վրա։ Դպրոց ընդունվելուց անմիջապես հետո նա հանդիպում է դժվարությունների. հասակակիցների կողմից բացասական վերաբերմունքի շնորհիվ, սկզբնական շրջանում չունենալով ընկերներ՝ Էմորին իրեն զգում է խորապես դժբախտ և լքված։ Գագաթնակետն է դառնում նրա խոսակցությունը ուսուցչի հետ, ով նրան հրավիրում է իր մոտ, որպեսզի պատմի, թե նրա դասընկերները ինչքան եսասեր են նրան համարում։ Հետագայում կենտրոնանալով սպորտի վրա՝ դպրոցի ֆուտբոլի թմում նա հասնում  նկատելի հաջողությունների, բայց դրանով զբաղվել նրան դրդել էր դասարանցիների շրջանում հեղինակություն ձեռք բերելու ցանկությունը։
Թևավոր խոսքեր
Դրախտի այս կողմում իմաստությունը վատ հենարան է։ (Ռուպերտ Բրուկ)
Իրենց սխալները մարդիկ անվանում են փորձ։
Գրականություն
Կատեգորիա:1920 վեպեր Կատեգորիա:Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի վեպեր Կատեգորիա:Մոդեռնիզմի գրական ստեղծագործություններ
Յուհո Պաասիկիվի
Յուհո Կուստի Պաասիկիվի (Juho Kusti Paasikivi, ի ծնե՝ Յուհան Գյուստաֆ Հելստեն [Հելստեն ազգանունը կրել է մինչև 1887 թվականը], (Johan Gustaf Hellstén ), ֆինլանդացի պետական գործիչ։ 1918 թվականի մայիս-նոյեմբերին եղել է Ֆինլանդիայի վարչապետը։ 1946-1956 թվականներին եղել է Ֆինլանդայի 7-րդ նախագահը։
Խորհրդա-ֆինանսական բանակցություններում Պաասիկիվին ղեկավարել է ֆիննական պատվիրակությունը, որը ստորագրել է ՌԽՖՍՀ-ի և Ֆինլանդիայի միջև 1920 թվականի հոկտեմբերի 14-ի հաշտության պայմանագիրը։ 1934-1936 թվականին եղել է Ազգային կոալիցիոն կուսակցության նախագահ։ 1940 թվականի մարտի 12-ին մասնակցել է խորհրդա-ֆինանսական հաշտության պայմանագրի կնքմանը։ 1940 թվականի ապրիլից 1941 թվականի մայիսը եղել է Ֆինլանդիայի դեսպանորդը Խորհրդային Միությունում։ Հարել է խաղաղ օպոզիցիային, որի պահանջն էր Ֆինլանդիայի պատերազմից դուրս գալը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆինն պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հելսինկիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ֆինն դիվանագետներ Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լենինի շքանշանի ասպետներ
Ձևավորման արվեստ
Ձևավորման արվեստ, հարդարման արվեստ, դեկորատիվ արվեստի բնագավառ, փողոցների, հրապարակների, արտադրական տեղամասերի, ինչպես և ցուցափեղկերի, ժողովրդական տոնահանդեսների, շքերթների և այլն տոնական (այսինքն՝ ժամանակավոր) ձևավորումը։ Օգտվելով ճարտարապետության, գեղանկարչության գրաֆիկայի, թատրոնի, կինոարվեստի և լուսատեխնիկայի արտահայտչամիջոցներից՝ Ձևավորման արվեստ արվեստների համադրման առավել մասսայական նմուշներ ստեղծելու հնարավորություն է ընձեռում։
Սովորաբար ունի ծրագրային դիդակտիկագիտացիոն բնույթ։ Ձևավորման արվեստ մոտ է բեմանկարչությանը։ Եթե թատրոնում դեկորներն ու այլ բաղադրիչներ ընկալվում են դրսից (դիտադահլիճից), ապա Ձևավորման արվեստի դեպքում հանդիսատեսը գտնվում է բազմապլան տարածության (օրինակ, ցուցահանդեսի) ներսում կամ ինքն է դառնում գեղարվեստորեն լուծված արարողության (շքերթ) մասնակիցը։ Եթե մոնումենտալ արվեստը դարաշրջանի ոգին արտացոլում է առավել ընդհանրացված, ոչ անցողիկ կերպարներով և ստեղծվում «հավերժական» նյութերից (քար, մետաղ են), ապա Ձևավորման արվեստը արագ, հաճախ սուր հրապարակախոսական արձագանք է առօրյա կյանքի երևույթների նկատմամբ, ուր կերպարների պլակատային լակոնիզմը զուգորդված Է կիրառվող նյութերի թեթևությանը, կառուցվածքների շարժունությանը, տարածական և գունային լուծումների սրությանը։
Ձևավորման արվեստը հայտնի է եղել հնուց, կրոնական ծիսակատարություններ, արևին, գարնանը նվիրված տոնահանդեսներ, շքերթներ՝ Հին Հունաստանում, հաղթահանդեսներ՝ Հին Հռոմում ևն։ Միջին դարերում կառնավալներն ու կրոնական արարողությունները հաճախ վերածվել են ժողովրդական գեղարվեստական մշակույթի վառ արտահայտության։ Ձևավորողի (գեղանկարիչ կամ ճարտարապետ) դերը մեծացել է Վերածննդի շրջանում։ 15-18 դարերի զարգանալով պատմական ոճերի (Վերածնունդ, մաներիզմ, բարոկկո) շրջանակներում Ձևավորման արվեստը եղել է պալատական հանդեսների և հաղթահանդեսների կարևոր բաղադրամաս (Ռուսաստանում՝ Պետրոս 1-ի շրջանում)։ Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության (ժ. Լ. Դավիդ և ուրիշներ) և Փարիզի կոմունայի տոնահանդեսներում ձևավորման արվեստ ծառայել է որպես ժողովրդական մասսաներին ուղղված քաղաքական ագիտացիայի միջոց։ 20 դարի Ձևավորման արվեստում մեծացել Է տեխնիկայի դերը, դիտողի վրա ազդելու նպատակով օգտագործվում են կինոն, լուսանկարչությունը և ֆոտոմոնտաժը, լուսաշարժ կառուցվածքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թանգարանային և ցուցահանդեսային Էքսպոզիցիայի կատարելագործմանը։
Ձևավորման արվեստը մեծ տարածում է ունեցել Հին Հայաստանում։ Ինչպես հեթանոսության շրջանում, այնպես էլ քրիստոնեություն ընդունելուց հետո ամանորյա, կրոնական և պաշտամունքային ծեսերը, տոնահանդեսները, հաղթահանդեսները ըստ միջավայրի ու բովանդակության ունեցել են համապատասխան գեղարվեստական ձևավորումներ։
Վաղ, միջին և ուշ միջնադարում եկեղեցական և աշխարհիկ կառույցները ձևավորվել են զուսպ ու ճաշակով՝ օգտագործելով գեղանկարչական, քանդակագործական, կիրառական արվեստների արտահայտչամիջոցները։ Հատկապես ճոխ ձևավորում են ունեցել եկեղեցական արարողությունները, ավանդույթ, որը պահպանվում է մեր օրերում։ 19 դարի վերջին 20 դարի սկզբին Հայաստանում և հայաշատ կենտրոններում (Թիֆլիս, Բաքու, Կ. Պոլիս) տարածված են եղել ինչպես ազգային, այնպես Էլ եվրոպական ժամանակակից ձևավորման սկզբունքները։ Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո մեծ վերելք է ապրել Ձևավորման արվեստը։
Կատեգորիա:Արվեստներ
Վալենտինա Բրումբերգ
Վալենտինա Սեմյոնովնա Բրումբերգ (Валентина Семёновна Брумберг, ), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի խորհրդային ռեժիսոր և նկարիչ, ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1968)։ Երկար տարիներ կրտսեր քրոջ՝ Զինաիդա Բրումբերգի հետ աշխատել է մուլտֆիլմերի ստեղծման վրա, որոնցից շատերը դարձել են խորհրդային մուլտիպլիկացիայի դասական նմուշներ ։
Կենսագրություն
Վալենտինա Բրումբերգը ծնվել է 1899 թվականի օգոստոսի 2-ին Մոսկվայում։
1924 թվականին Վալենտինա Բրումբերգը, ավարտելով Վխուտեմաս, խոստումնալից երիտասարդ նկարիչների հետ միասին սկսել է աշխատել Կինեմատոգրաֆիայի պետական տեխնիկումին կից փորձարարական մուլտիպլիկացիայի առաջին արվեստանոցում։
Մոսկվայի երեխաների թատրոնի բեմում 1927 թվականին ռեժիսոր Նատալյա Սացի կողմից առաջին անգամ ներմուծվել է մուլտիպլիկացիան՝ որպես ներկայացման տարրերից մեկը։ Բրումբերգ քույրերն աշխատել են «Փոքրիկ սևամորթն ու կապիկը» և «Ձյուբայի մասին» ներկայացումների վրա։
Ստեղծագործության առաջին շրջանի համար բնութագրական է անիմացիայի ռեալիստական բնույթը։ 1960-ական թվականներին սկսվել են որոնումներ ու փորձարկումներ, որոնք հանգեցնում են սովորականից տարբերվող աշխատանքների ստեղծմանը։ Օրինակ՝ 1961 թվականին թողարկվել է «Մեծ անախորժություններ» մուլտֆիլմը, որը նկարվել է մանկական նկարի ոճով։ Չնայած աշխատանքների տարբեր պլանայնությանը՝ դրանցից յուրաքանչյուրում ճանաչելի է վարպետի ոճը։
Ֆեոդոր Խիտրուկը Բրումբերգ քույրերի մասին ասել է.
Կա այսպիսի արտահայտություն՝ «լուսավոր հիշատակ»։ Ես կարծում եմ, որ Բրումբերգ քույրերին ամենաշատն է սազում «լուսավոր ու ուրախ հիշատակը»։ Ես նրանց հիշում եմ հենց այդպիսին՝ աշխույժ, անհավատալիորեն եռանդուն, ինչ-որ չափով թեթևամիտ ու անլուրջ աշխատանքում։ Թեև ես գիտեմ, որ նրանք շատ ու խնամքով էին նախապատրաստվում իրենց ֆիլմերին։ Իսկ ընդհանրապես ինձ համար հաճելի է նրանց հիշել, որովհետև ես ինքս եմ դառնում ավելի երիտասարդ, ուրախ ու եռանդուն։ Վերադառնում է կորցրած ինչ-որ բան...
Երրորդ օտար լեզու
Հայաստանը ինտեգրվել է Եվրոպական մի շարք կառույցների, այդ թվում՝ Եվրոպական խորհրդին։ Եվրոպական խորհրդի կրթության հարցերով պատասխանատու հանձնաժողովի կողմից մշակվել է լեզուների իմացության/իրազեկության համընդհանուր համակարգ։ Ըստ այդ համակարգի օտար լեզվի ուսումնառությունը դիտվում է որպես հաղորդակցվելու կարողությունների զարգացմանը միտված կրթական գործընթաց։ ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից երաշխավորված /2007 թ./ օտար լեզուների չափորոշիչներում և ծրագրերում հստակ ընդգծված են օտար լեզուների ուսուցման նպատակները, խնդիրներն ու սկզբունքները, սովորողների հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմանն ուղղված քայլերն ու գործողությունները, որոնք անշուշտ կարելի է զարգացնել միջմշակութային հարաբերությունների, շփումների միջոցով։ Երրորդ օտար լեզվի ուսուցումը կարևոր քայլ է բազմալեզվության հասնելու ճանապարհին, որը հնարավորություն կտա սովորողին ընդարձակելու շփումների ոլորտը, հաղորդակցվելու հնարավորությունները և կնպաստի սովորողի շփման վստահության բարձրացմանը։ Հանրապետության հանրակրթական մի շարք դպրոցներում արդեն հինգերորդ դասարանից դասավանդվում է 3-րդ օտար լեզու /դպրոցի ընտրությամբ՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն և այլն/, որը հարաճուն պահանջ է դարձել և համահունչ է միջազգային կրթական պահանջներին։
Երրորդ օտար լեզվի ուսուցման խնդիրները
գործաբանական, փոխհատուցման, ուսումնաճանաչողական կարողությունները վերարտադրելու, քննարկելու, տարբեր թեմաներով զրույցներ անցկացնելու, երկխոսություններ կառուցելու միջոցով միջնորդավորված հաղորդակցման՝ ընթերցանության միջոցով օտար լեզվով նյութը հասկանալու և գրավոր խոսքին տիրապետելու հմտությունները։
Երրորդ օտար լեզվի ուսուցման հիմնական սկզբունքները
Երրորդ օտար լեզվի ուսուցման հիմնական սկզբունքներն են՝ Ուսուցումը, դաստիարակությունը պետք է իրականացնել՝ ելնելով հաղորդակցական-ճանաչողական մոտեցումներից Ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը պետք է ապահովի ուսումնառության դրդապատճառների ձևավորումը, Պետք է կիրառել սովորողին ծանոթ լեզուների լեզվական երևույթների ձևի ու բո վանդակության բազմապիսի կապեր, Սովորողների մտավոր և ստեղծագործական ունակությունների զարգացումը պետք է զուգակցել լեզուների ուսուցման գործընթացում դաստիարակչական խնդիրների իրականացմանը։ Երրորդ օտար լեզվի ուսուցման կազմակերպման ընդհանուր մոտեցումներ Երրորդ օտար լեզվի ուսուցման կազմակերպման մոտեցումները որոշակիորեն ելնում են արդեն իսկ գործող օտար լեզուների ուսուցման կազմակերպման մեթոդաբանությունից։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ երրորդ օտար լեզվի ուսուցումը հիմնականում հետապնդում է շփման, հաղորդակցման, ինքնակրթության կազմակերպման նպատակներ, ուսումնական գործընթացը նպատակաուղղված է կարդալու, լսելու, խոսելու, ինչպես նաև՝ առօրյա թեմաներով որոշակի գործնական գրություններ կազմելու, ձևակերպելու /նամակ, դիմում, անձնական թերթիկի լրացում և այլն/ ուղղությամբ։ Լեզվական նյութը /քերականություն, բառապաշար,հնչյունաբանություն/ պետք է լինի պարզեցված և ընտրողաբար, այսինքն՝ անհրաժեշտ է ընտրել քերականական նյութի ամենաանհրաժեշտ և գործածական կառուցվածքները։ Քերականական նյութի մատուցումն իրականացվում է հիմնականում խոսքային նմուշների և կառույցների գործնական կիրառման միջոցով /դերային խաղեր, երկխոսություններ, ՏՀՏ-ների կիրառում և այլն/։ Ելնելով տարիքային առանձնահատկություններից՝ երրորդ օտար լեզվի ուսուցումը կարելի է կազմակերպել հետևյալ թեմաների շուրջ.ինչպես նաև տալ անհրաժեշտ տեղեկություններ ուսումնասիրվող լեզվի երկրի պատմության, աշխարհագրության, սովորույթների և ավանդույթների մասին։
Խոսքային գործունեության տարբեր տեսակներ
Սովորողներին առաջարկվում է ներկայացնել իրենց, խոսել իրենց ճաշակի, ընկերների, դպրոցի, ընտանիքի, իրական և երևակայական արարքների, ցանկությունների մասին և արտահայտել սեփական կարծիք։ Անկախ այն բանից, թե ինչ դասագիրք է կիրառվում, անհրաժեշտ է ուսուցումը կազմակերպել այնպես, որ 5-րդ և 6-րդ դասարանների սովորողներն ունենան լեզուների իմացության/իրազեկության Եվրոպական համակարգի A1 մակարդակի պահանջներին համապատասխան գիտելիքներ և 7-9-րդ դասարանների սովորողները հիմնական դպրոցի ավարտին ունենան A2 մակարդակի պահանջներին համապատասխան գիտելիքներ։ Երրորդ օտար լեզվի ուսուցումն արդյունավետ կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է տրամադրել շաբաթական ոչ պակաս, քան երկու ժամ /տարեկան 68 ժամ/: Լեզվական միջավայրի բացակայության պայմաններում անհրաժեշտ է ուսուցումը կազմակերպել այնպես, որ սովորողները հնարավորինս հաճախակի ներգրավվեն 3-րդ օտար լեզվի ուսումնառության գործընթացին, այդ իսկ պատճառով բավարար ժամանակ է պահանջվում թե' լեզվամտածողության ձևավորման, և թե' լեզուն որպես հաղորդակցման միջոց կիրառելու համար։
Արտաքին հղումներ
http://edu.am/
Կատեգորիա:Կրթություն
Նապոլեոնը ժանտախտով հիվանդների մոտ Յաֆֆայում
Նապոլեոնը ժանտախտով հիվանդների մոտ Յաֆֆայում, Նապոլեոնն այցելում է Յաֆֆայում գտնվող ժանտախտով հիվանդներին (Bonaparte visitant les pestiférés de Jaffa), Անտուան Ժան Գրոյի 1804 թվականին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Լուվրի թանգարանում, կրկնօրինակը՝ Յաֆֆայի Սուրբ Նիկողայոս վանքում։ Ֆրանսիացի ակադեմիստ-նկարիչը կտավը ստեղծել է Նապոլեոն Բոնապարտի պատվերով՝ պատկերելու մի դրվագ Նապոլեոն Բոնապարտի Եգիպտական արշավանքից ։ Ենթադրվում է, որ պատկերված տեսարանը տեղի է ունեցել 1799 թվականի մարտի 11-ին Յաֆֆայում, երբ Նապոլեոն Բոնապարտն այցելել է Յաֆֆայի Սուրբ Նիկողայոս վանքում գտնվող իր հիվանդ զինվորին տեսակցելու։ Կտավը կերտելու առաջադրանքը փորձ էր պատկերազարդելու Բոնապարտի առասպելաբանությունը և վերացնելու այն լուրերը, թե իբր Նապոլեոնը Սիրիական արշավախմբի նահանջի ժամանակ հրամայել է Յաֆֆայում գտնվող ժանտախտով հիվանդ հիսուն զինվորներին ափիոնի մահաբեր դեղաքանակ տալ։
Նկարագրություն
Նկարում օգտագործված են տարրեր Ժակ Լուի Դավիդի 1784 թվականի «Հորացիուսների երդումը» կտավից, որը նույնպես գտնվում է Լուվրում, ինչպես «Երդման» երեք կամարաշարքերը, որոնք սահմանում են երեք տարբեր աշխարհներ (ձախում՝ երեք որդիները երդվում են, կենտրոնում՝ հայրը ճոճում է սրերը, աջ կողմում՝ տրտմության մեջ լքված կանայք են), սկզբունքը վերցված է այս նկարից։
Երբեմն սխալմամբ ենթադրում են, որ տեսարանը պատկերված է մզկիթում, բայց իրականում այն պատկերում է հայկական Սուրբ Նիկողայոս վանքը, որի բակը նկատելի է հետնաֆոնում ։ Հետնաֆոնին պատկերված են Յաֆֆայի պատերը, կոտրված աշտարակի վրա ծածանվում է Ֆրանսիայի սովորական չափերից մեծ դրոշը։ Քաղաքը պատված է հրդեհի կամ թնդանոթի ծխով։
Ձախ կողմում, որտեղ գերիշխում են տիպիկ արաբական սյունաշարերը, արևելյան ոճով հագնված մի մարդ հացով լի զամբյուղից ծառայողի օգնությամբ հաց է բաժանում։ Նրանց հետևում երկու սևամորթ տղամարդիկ պատգարակն են տանում, որի վրա, հավանաբար, մարմին կա։ Երկու նախշազարդ կամարաշարերի տակ բացվում է հիվանդներով լի տեսարան։
Աջ կողմում, երկու կամարաշարի տակ, կոտրված կամարի ներքո կանգնած է Նապոլեոնն իր սպաների ուղեկցությամբ շոշափում է հիվանդներից մեկի կռնատակի ավշայտուցը։ Նրա դիմաց գտնվող արաբ բժիշկը հոգ է տանում մեկ այլ հիվանդի համար, իսկ մի կույր մարդ փորձում է մոտենալ գեներալին։ Կտավի ներքևի հատվածում մարդիկ փռված են գետնի վրա։ Կտավում օգտագործված լույսն ու գույների խաղը ընդգծում են Բոնապարտի ժեստերը հնարավորինս լույսի ներքո։
Տեսարանի վերլուծություն
Նապոլեոնի բանակը օգնություն է խնդրում հայ եկեղեցու քահանաներից, որոնք իրենց դեղամիջոցներով կարողանում են բուժել զինվորների մի մասին։ Նապոլեոնն անձամբ շնորհակալություն հայտնեց հայ պատրիարքին և նրան նվիրեց իր վրանն ու սուրը ։
Կտավի աջ կողմում պատկերված վիրակապված աչքով հիվանդը տառապում է կուրությունից և ժանտախտից։ 1798 թվականի հուլիսին բանակի Եգիպտոս ժամանելուց հետո մի քանի ֆրանսիացիներ աչքի լուրջ խնդիրներ ունեցան ավազի, փոշու և արևի սաստիկ լույսի պատճառով։
1804 թվականին այդ ամենը ներկայացվում էր որպես խիզախ արարք Բոնապարտի կողմից, սակայն Նապոլեոնի ետևում գտնվող սպան փորձում է չթողնել, որ նա դիպչի ավշայտուցով հիվանդին։ 19-րդ դարի սկզբին դեռևս հայտնի չէին ժանտախտի տարածման միջոցները, և լվերի դերակատարումը դրա տարածման գործում անհայտ էր մինչև 1898 թվականին Պոլ-Լուի Սիմոնը փաստեր գտավ դրա դեմ։ Բաց ձեռքով բուբոյին դիպչելը ռիսկային չէր, քանի որ դեպքի վայրում գտնվող բոլոր մյուս դերակատարները (այժմ մենք գիտենք) լվերից հիվանդության փոխանցման նույն ռիսկայնության տակ էին գտնվում։ Նապոլեոնի ձախ կողմում կանգնած սպայի կողմից բերանն ու քիթը փակելն ամբողջովին անարդարացված չէ, սակայն բուբոնիկ ժանտախտի որոշ դեպքեր կարող են վերածվել թոքային ժանտախտի, ինչը ռիսկային է համարվում հիվանդների հազից արձակված աերոզոլներից։
Ժանտախտը դադարեցնելու համար գործադրված բժշկական ջանքերը Միջնադարից ի վեր չէին փոփոխվել. կտավում մի ծեր բժիշկ կտրվածք է անում հիվանդի վրա, որպեսզի թարախը դուրս գա, ինչը, փաստորեն, անարդյունավետ է հիվանդության բուժման առումով, ինչպես նաև թուլացնում է հիվանդին։ Հիվանդն արյունոտ կոմպրեսը պահել է թևի տակ, իսկ բժիշկը կտրվածք է անում մյուս հիվանդի վրա. հիվանդ ու հյուծված մարմիններ։ Իդեալիզմն ու կլասիցիզմը հեռանում են ռոմանտիզմի օգտին։ Իրականում, սա տառապանք է նկարված ձևով, որը նորություն էր, քանի որ նախկինում միայն ազնվականների մահեր էին նկարում։
1799 թվականի ապրիլի 23-ին Աքքայի պաշարման ժամանակ Բոնապարտն արշավախմբի գլխավոր բժիշկ Ռենե Նիկոլյա Դեժենետ-Դյուֆրիշին առաջարկել է, որ հիվանդներն ընդունեն ափիոնի մահացու քանակ՝ էֆտանազիա։ Դեժենետը հրաժարվել է։ Նույն տարվա մայիսի 27-ին Նապոլեոնը երկրորդ անգամ է այցելել ժանտախտի զոհերին։
Առեղծվածային «32»
Նկարի մեկնաբանման շուրջ երկարատև հարցը վերաբերում է հիվանդներից մեկի գլխարկի «32» թվերի կարևորությանը։ Գրոն 32 տարեկան էր, երբ ստեղծում էր կտավը. ամաչկոտ, մերկ բանտարկյալը, ըստ էության, կարող էր թաքնված ինքնադիմանկար լինել։
Այլապես, դա կարող էր արտացոլել զինվորական գունդը (32-րդ դիվիզիան եգիպտական արշավի ժամանակ ֆրանսիական ստորաբաժանումներից մեկն էր)։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ Կատեգորիա:1804 նկարներ Կատեգորիա:Օսմանյան Պաղեստին Կատեգորիա:Յաֆֆա Կատեգորիա:Ֆրանսիայի արվեստ
Համակարգի վիճակ
Համակարգի վիճակ ֆիզիկայում, որոշվում է տվյալ համակարգի համար բնութագրական ֆիզիկական պայմաններով։ Ֆիզիկական համակարգը կարող է ունենալ շատ հատկանիշներ և դրանց համապատասխան մեծություններ, որոնց միջև կան որոշակի կապեր։ Անկախ մեծությունների (վիճակի պարամետրերի) համախումբը, որով որոշվում են մնացած բոլոր մեծությունները, կոչվում է ֆիզիկական մեծությունների լրիվ հավաքածու։ Համակարգի վիճակը որոշվում է մեծությունների լրիվ հավաքածուով։ Վիճակը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում Է պատճառականորեն։ Բնության մեջ գոյություն չունի վիճակի համընդհանուր հասկացություն։ Երևույթների տարբեր բնագավառներում այն ունի յուրահատուկ բովանդակություն և ձև։ Մեխանիկայում համակարգի վիճակը որոշվում է մասնիկների կոորդինատներով և արագություններով (իմպուլսներով)։ Քվանտային մեխանիկայում համակարգի վիճակը որոշվում է երկու անգամ պակաս թվով մեծություններով։ Օրինակ, մի մասնիկի դեպքում՝ միայն կոորդինատներով կամ միայն իմպուլսներով և կամ ուրիշ երեք համատեղելի մեծություններով։ Թերմոդինամիկայում և վիճակագրական ֆիզիկայում համակարգի վիճակը որոշվում է ջերմաստիճանով, ծավալով և զանգվածով (մասնիկների թվով) կամ երեք այլ անկախ մեծություններով, եթե միաբաղադրիչ համասեռ համակարգ է։ էլեկտրամագնիսական երևույթներում համակարգի վիճակը որոշվում է էլեկտրական ու մագնիսական դաշտերի լարվածություններով և միջավայրի հատկությունները բնութագրող պարամետրերով (դիէլեկտրիկ թափանցելիություն, մագնիսական թափանցելիություն, էլեկտրահաղորդականություն)։
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Վասակ Պապաջանյան
Վասակ Պապաջանյան, հայ խմբագիր, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Եղել է Երևանի առաջին պարբերական «Պսակ» լրագրի խմբագիր-հրատարակիչը։
Կենսագրություն
Ավարտել է Թիֆլիսի դասական գիմնազիան, ուսումը շարունակել Հայդելբերգի, Բոննի, Լայպցիգի համալսարաններում, ստացել դոկտորի աստիճան։ 1876 թվականին վերադարձել և 1877 թվականին ստանձնել է Շուշիի թեմական դպրոցի տեսչի պաշտոնը։ Եվրոպական մանկավարժության սկզբունքներով կազմել է դպրոցական նոր ծրագիր։ Առաջադիմական հայացքները հարուցել են Ղարաբաղի հոգևոր թեմի և էջմիածնի սինոդի դժգոհությունը, և Վասակ Պապաջանյանը 1878 թվականին հեռացվել է տեսչությունից։ Հրատարակել է «Պսակ» պարբերականը, աշխատակցել «Հայկական աշխարհ» հանդեսին։ 1882—1883 թվականներին Գևորգյան ճեմարանում վարել է փիլիսոփայության և մանկավարժության դասընթացներ։ 1883 թվականին սարքավորել է իր սեփական տպարանը, որտեղ նույն թվականին տպագրվել է բժիշկ Լևոն Տիգրանյանի «Առողջապահական թերթ»-ը ։ «Հայասեր-ազգասեր» հայրենասիրական խմբակին գործակցելու համար 1885 թվականին արտաքսվել է Կովկասից, 1889 թվականին վերադարձել Երևան, 1893 թվականին բնակություն հաստատել Դարաչիչակ գյուղում (այժմ՝  Ծաղկաձոր), որտեղ էլ մահացել է ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ խմբագիրներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայդելբերգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ
Ապաճում
Ապաճում, ատրոֆիա (άτροφεω – քաղցում եմ, հյուծվում եմ), մարդկանց և կենդանիների օրգանների և հյուսվածքների չափերի փոքրացում, որն ուղեկցվում է տվյալ օրգանի կամ հյուսվածքի գործունեության անկումով։ Ապաճման պրոցեսը չպետք է շփոթել օրգանի ի ծնե թերզարգացման՝ հիպոպլազիայի հետ։ Ապաճումը լինում է ֆիզիոլոգիական, ախտաբանական, ընդհանուր և տեղային։
Ֆիզիոլոգիական ապաճում
Ֆիզիոլոգիական ապաճումը ի հայտ է գալիս օրգանների կամ հյուսվածքների բնականոն զարգացման տարբեր փուլերում (մարդու սեռակաև հասունացումից հետո ուրցագեղձի, ծերունական հասակում՝ կմախքի և բոլոր օրգանների Ապաճում)։ Ֆիզիոլոգիական ատրոֆիայի լավ օրինակ է արգանդի չափերի փոքրացումը ծննդաբերությունից հետո ։
Պաթոլոգիական ապաճում
Ախտաբանական ատրոֆիան կարող է ունենալ բազմաթիվ պատճառներ, լինել տեղային կամ գեներալիզացված։ Ստորև ներկայացվում են պաթոլոգիական ատրոֆիայի հաճախակի պատճառները՝