cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ամառային օլիմպիական խաղեր 1992
Մարզադաշտեր
Խաղերի կենտրոնը դարձավ Մոնժուիկ լեռան վրա գտնվող օլիմպիական համալիրը`օլիմպիական մարզադաշտի շրջակայքում։ Բացի այդ օլիմպիական խաղերը անցկացվեցին Բարսելոնայի այլ սպորտային համալիրներում ևս։ Այս օլիմպիական խաղերի առանձնահատկությունն այն էր, որ մեծաթիվ մրցումներ անցկացվեցին արվարձաններում և մոտակա քաղաքներում`Բադալոնա, Գրանոլերս, Բանիոլես, Կաստելդեֆելս, Սեու դ'Ուրգել, Մոլլետ դել Վալես, Տեռասա, Օսպիտալետ դե Լյոբրեգատ և Վիլադեկանս։  Ցուցադրական ֆուտբոլային մրցաշարը անցկացվեց Սարագոսայում, Վալենսիայում և Սաբադելում, իսկ եզրափակիչը`Բարսելոնայի Կամպ Նոու մարզադաշտում։ Առագաստանավային մրցույթները անցկացվեցին Բարսելոնայի նավահանգստում։
Կախարդաիր
Խաղերի կախարդաիրը դարձավ Կատալոնական հովվաշուն Կոբին, դիզայներ Խավիեր Մարիսկալոմի կողմից ստեղծված.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաղապարներ:Օլիմպիական խաղեր
Կատեգորիա:Օլիմպիական խաղեր Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական խաղեր ըստ տարեթվի
Վրաստանի Հայոց ազգային խորհուրդ
Վրաստանի ՀԱԽ-ի ստեղծման հիմնական և հետևողական նախաձեռնողները ՀՅԴ-ն, ՀԺԿ-ն, ինչպես նաև սոցիալ-դեմոկրատ և սոցիալիստ հեղափոխական անվանի գործիչներն էին։ Հայոց ազգային խորհուրդը ստեղծվել էր՝ որպես Վրաստանի հայերի ազգային ինքնավարության արտերկրյա ղեկավար մարմին, որը պետք է միջնորդի դեր կատարեր պետության և հայ քաղաքացիների միջև։
Վրաստանի Հայոց ազգային խորհուրդը ներկայացուցչական մարմինն էր։ Վրաց իշխանությունները այդպես էլ չընդունեցին ՀԱԽ-ի այդ դերը և պահանջեցին, որ այն ծավալի միայն կրթամշակութային գործունեություն։
Ստեղծման պատմություն
1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը կտրականապես փոխեց քաղաքական իրադրությունը նախկին Ռուսական կայսրության ողջ տարածքում։ Կովկասում ազգային-տարածքային լուրջ վեճերի ու քաղաքական տարամերժ դիրքորոշումների հետևանքով տիրում էր փոխադարձ անվստահություն և թշնամանք։ 1918 թվականի մայիսի 26-ին խաթարվեց Հարավային Կովկասի միասնականությունը։ Այդ օրը հռչակվեց վրացական անկախ պետականության վերականգնումը (Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն (ՎԴՀ))։ Նրա հիմնադիր այրերից էր վրացի սոցիալ-դեմոկրատների առաջնորդ Նոյ Ժորդանիան, ով ասում էր․ «Մեր ազգային փոքրամասնությունները կլինեն նույնքան իրավազոր, ինչպես մեր պետության ազգային մեծամասնությունը` վրաց ժողովուրդը» ։ Հայալեզու մամուլի էջերում պնդում էին, որ մինչև Վրաստանի հայությունը «չկազմակերպվի և կանոնավոր ու իրավասու մարմինների միջոցով իրավունքների պաշտպանելու և իրագործելու խնդիրն առաջ չտանի, այդ իրավունքները լոկ դատարկ խոսքեր կլինեն» ։ 1918 թվականի հունիսի 15-ին Թիֆլիսում գումարված ՀՅԴ-ի տեղի անդրանիկ «ռայոնական ժողովի» մասնակիցներն առաջ էին քաշում Վրաստանի հայ համայնքի մշակութային և դպրոցական կարիքները ինքնավար հոգալու անհրաժեշտության գաղափարը։ Քննության առնելով վրաց պետության սահմաններում ապրող հայության ստվար զանգվածի վիճակը, ժողովը միասնաբար անհրաժեշտ գտավ ամենակարճ ժամանակամիջոցում ստեղծել Հայոց ազգային խորհուրդ, որն «իր վրա պետք է վերցներ հիմնավորելու և կյանքի մեջ իրականացնելու Հայոց Ազգային կուլտուրական ավտոնոմիան Վրաստանի սահմաններում» ։
Թիֆլիսում մինչ այդ գործող Հայոց ազգային խորհուրդը (որի նախագահը Ավետիս Ահարոնյանն էր) 1918 թվականի հուլիսի 17-ին Վրաստանի տարածքից փոխադրվեց նորակազմ Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք։ Առաջ եկած քաղաքական անբարենպաստ պայմաններում, անհետաձգելի պահանջ և խնդիր դարձավ նախորդ մարմնի փոխարեն անհապաղ վերաստեղծել ազգային մի այլ ղեկավար կառույց, որի բացակայությունը գրեթե անմիջապես զգացնել տվեց իրեն Վրաստանի ողջ հայության համար։ Նոր Հայոց ազգային խորհրդը (ՀԱԽ) առաջացավ հայկական երկու կուսակցությունների և քաղաքական այլ հոսանքների փոխադարձ համաձայնությամբ։ Նրա կազմավորման ակունքների մոտ կանգնած էին և հիմնադիր անդամներ դարձան քաղաքական և հասարակական այնպիսի անվանի գործիչներ, ինչպիսիք են Միքայել Պապաջանյանը, Ս. Հարությունյանը, Գևորգ Մելիք-Ղարագյոզյանը, Ա. Բարխուդարյանը՝ Հայ ժողովրդական կուսակցությունից, Նիկոլ Աղբալյանը, Հ. Գ. Արղությանը, Գ․ Տեր-Ստեփանյանը, Դավիթ Դավիթխանյանը` ՀՅԴ-ից, Լ. Թումանյանը, Ա. Ստամբոլցյանը, Վ. Թուրազյանը` սոցիալիստ հեղափոխականներից, Ա. Երզնկյանը, Գ. Ղարաջյանը (Ս. Տ. Արկոմեդ), Ս. Դանդուրյանը, Մ. Ղարաբեկյանը՝ սոցիալ-դեմոկրատներից։ Նրանք համաձայնության եկան, որ ՀԱԽ-ի սույն աշխատակազմը կգործի օգոստոսից մինչև նույն թվականի սեպտեմբերը, երբ նախատեսվում էր գումարել Վրաստանի ողջ հայության համագումարը ։ Սա էր այն հիմնական փաստարկը, որ ՀԱԽ-ը որոշեց մերժել հնչակյանների և Հայրենակցական միությունների միության առաջարկը՝ իրենց ևս տեղեր հատկացնելու մասին : Սակայն, տարբեր պատճառներով, ՀԱԽ-ի առաջին կազմը հիմնովին վերափոխվեց և այն հետագայում մի քանի անգամ ևս փոփոխություններ կրեց և՛ անհատական, և՛ քանակական առումներով։ ՀԱԽ-ի գոյության տարբեր փուլերում նրա գործունեությանը մասնակից եղան նաև ականավոր հայ գիտնականներ Ե. Տեր-Մինասյանը, Ստեփան Մալխասյանցը, Առաքել Բաբախանյանը (Լեո), Ա. Աբեղյանը, Ղազար Տեր-Ղազարյանը, Վ. Ռշտունին։
ՎԱԽ և ՀԱԽ․ հայերը խորհրդարանում
1918 թվականի օգոստոսին Վրաստանի ազգային խորհուրդը (ՎԱԽ), որը ճանաչվեց որպես ժամանակավոր բարձրագույն օրենսդիր մարմին, որոշում կայացրեց իր կազմում ընդգրկել նաև Վրաստանի ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին, մասնավորապես հայերին հատկացնելով պատգամավորական 10 տեղ ։ Խորհրդարանում ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցչության մասին օրենքն ընտրության իրավունք էր տալիս ազգային միայն այն խորհուրդներին, որոնք բաղկացած էին Վրաստանի քաղաքացիներից և որոնց գործունեությունը սահմանափակվում էր հանրապետության շրջանակներով ։ Գրեթե մեկ ամիս պահանջվեց, որ ՀԱԽ-ը կազմող կուսակցությունների միջև որոշակի փոխհամաձայնություն ձևավորվեր վրաց խորհրդարան գործուղվող անհատների մասին։ ՎԱԽ-ում աշխատանքի համար լիազորվեցին Վրաստանի ՀԱԽ-ի անդամները՝ սոցիալ-դեմոկրատներ՝ Ա. Երզնկյանը, Ս. Փիրումյանը, Ա. Իվանյանը, դաշնակցականներ՝ Զ. Զորյանը, Դավիթ Դավիթխանյանը, Տ. Ավետիսյանը, սոցիալիստ հեղափոխականներ՝ Լ. Թումանյանը, Ն. Թարխանյանը և ՀԺԿ-ի ներկայացուցիչներ Պ. Դոլուխանյանն ու Ա. Բարխուդարյանը : 1918 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նրանք ներկայացան խորհրդարան և ճանաչվեցին որպես նրա իրավազոր անդամներ։ Գործընկերների անունից ՎԱԽ-ի այլ պատգամավորներին ողջունեց Դավիթխանյանը, որն ասաց. «Մենք Հայոց Ազգային Խորհրդի ներկայացուցիչներն ենք, բայց եկել ենք այստեղ ոչ թե միայն մեր ազգային-կուլտուրական շահերը պաշտպանելու, այլև Ձեզ հետ միասին լծվելու և մեր փոքրիկ ազատ հայրենիքի՝ Վրաստանի բարօրության համար աշխատելու» ։ Խորհրդարանի բարձր ամբիոնից հնչած այս խոստովանությունը դահլիճի կողմից դիմավորվեց որոտալից ծափահարություններով։ Վրաց կուսակցական մամուլը նույնպես ջերմորեն ողջունեց հայ պատգամավորներին ։ Վերջիններիս առջև, սակայն, դրվել էին մի շարք անպաշտոն սահմանափակումներ։ Այդպես, օրինակ, արգելվել էր նրանց մասնակցությունը խորհրդարանի տարբեր տեսակի հանձնաժողովներում ։ Հայ համայնքի լիազորները չպահպանեցին կազմակերպչական միասնականությունը վրաց խորհրդարանում. ՀՅԴ-ի ներկայացուցիչները հանդես եկան առանձին պատգամավորական խմբի ստեղծման նախաձեռնությամբ ։
Հայ գաղթականության խնդիրը
Հայ համայնքի ներկայացուցչությունից խորհրդարանում պահանջվում էր գործի դնել իր ամբողջ ներուժը, որպեսզի բեկում մտցներ այն խնդիրների մտահոգիչ և անբարենպաստ խմորումների մեջ, որոնք արդեն թանձրացել էին Վրաստանի սահմաններում բնակվող կամ իրադարձությունների բերումով հայտնված հայերի գլխին։ Առաջին հերթին դա վերաբերում էր գաղթականությանն օգնելու հարցին։ 1918 թվականի հունիսի սկզբին Ջավախքի հայ բնակչությունը՝ շուրջ 80-90 հազ. մարդ, փրկություն փնտրելով թուրքական յաթաղանից, գաղթեց դեպի Բակուրիան և Ծալկա: Վրացական կառավարությունը թույլ չտվեց ջավախահայ գաղթականությանը տարածվելու դեպի իր երկրի խորքերը։ Նրանց տեղաշարժը սահմանափակվեց հատուկ արգելագծով:
Վրացական կառավարության հայտարարության համաձայն՝ Թիֆլիսի ամբողջ նահանգը, և, բնականաբար, Ախալքալաքի գավառը, Վրաստանի անբաժան մասն էր։ Հետևաբար, այդ գավառի բնակիչները պիտի համարվեին Վրաստանի քաղաքացիներ։ Վրաստանում Հայաստանի հավատարմատար Արշակ Ջամալյանը արդարացի նշում էր, որ «Ախալքալաքի և Հայկական Բորչալուի հայ բնակիչներին վրաց հանրապետության քաղաքացի չէին նկատում, այլ անցանկալի եկվորներ, որոնց մասին հոգալը իրենց պարտականությունը չէին համարում» ։ Այսպիսով, վրաց կառավարությունը հրաժարվեց որևէ աջակցություն ցույց տալ հայ գաղթականներին:
1918 թվականի ծանր պայմաններում, երկար վիճաբանություններից հետո ՀԱԽ-ի անդամները, ի վերջո, համաձայնեցին վերցնել իրենց ուսերի վրա հայ գաղթականների օգնության և խնամատարության հոգսը ։ Սեպտեմբերին, Ա. Ջամալյանի գիտությամբ, ՀԱԽ-ը որոշեց իրեն ենթարկել մինչ այդ գործող Գլխավոր գաղթականական խորհուրդը։ Սույն կառույցը ստացավ ՀԱԽ-ի գործկոմին ենթակա բաժանմունքի կարգավիճակ ։ Սակայն շուտով այդ հաստատության ղեկավարը՝ Հ. Արղությանը, ստիպված էր խոստովանել, որ նրան հատկացված «միջոցները խիստ սահմանափակ են և սպառվելու վրա» ։ Ըստ նրա զեկույցի՝ «գաղթականների միայն 50 տոկոսին օրական մեկ ու կես ֆունտ հացով օգնելու համար հարկավոր է ամսական 4 միլիոն ռուբլի» ։ ՀԱԽ-ը վրաց կառավարությանն է դիմել հայ գաղթականների կացությունը թեթևացնելու համար։ Սակայն գործնական որևէ նշանակություն և հետևանքներ այդ հայցերը չեն ունեցել ։
ՀԱԽ-ը չկարողացավ հանդես գալ գաղթականական գործի համակարգողի դերում։ Բարեգործական այն մեթոդները, որոնք կիրառում էին ՀԱԽ-ը, Կովկասի հայոց բարեգործական ընկերությունը և պաստ հատկացնող սակավաթիվ այլ կազմակերպությունները, խիստ անբավարար և տկար գտնվեցին, փրկվեց փախստականների մի որոշ մասը միայն։ Գաղթականների հսկայական ալիքը, որը ողողել էր Բակուրիանի անտառները, Ծալկայի բարձունքները և նույնիսկ Թիֆլիսի փողոցները, պահանջում էր պետական հանգուցալուծում։ Վերջինիս բացակայության պարագայում այլ տեսակի միջոցառումներն իրական չէին։ Այդպես էլ չհաջողվեց հիմնովին և լիակատար կարգավորել գաղթականության սննդի մատակարարման ու բժշկասանիտարական սպասարկման խնդիրները, ինչը նրանց միջավայրում զանգվածային մահվածության պատճառը դարձավ։ 1918 թվականի հունիսից նոյեմբեր Բակուրիանի անտառներում սովից և համաճարակներից զոհվեց ավելի քան 18 հազար մարդ։ Գրեթե նույնքան զոհեր տվեցին Ծալկայի շրջանում ապաստանած հայ գաղթականները ։
ՀՅԴ-ի Թիֆլիսի մամուլը ամբողջ մեղքը բարդեց վրաց իշխանությունների վրա։ Վերջիններս իրենց պատվի համար վերին աստիճանի վիրավորական համարեցին այդ մեղադրանքները և, հետևաբար, մերժողական դիրք բռնեցին: Վրաստանի խորհրդարանում 1918 թվականի նոյեմբերի 8-ին այս հարցին նվիրված բուռն քննարկում տեղի ունեցավ ։ Վրացազգի պատգամավորները, կուսակցական պատկանելությունից զատ, միասնականություն դրսևորեցին և նախահարձակ եղան, ինչը չի կարելի ասել հայ համայնքի լիազորների մասին։ Ախալքալաքի Հայրենյաց միության վարչության քարտուղար Պ. Աբելյանը հետևյալ կերպ մեկնաբանեց խորհրդարանում առաջ եկած իրարանցումը։ «Շատ ցավալի է, – գրում է նա, – որ վրաց պառլամենտի հայ անդամների ոչ մի արդարացում չգտնող անպատրաստ լինելն այդ հարցում, արգելք եղավ ճշմարտության երևան չգալուն»:
1919 թվականի փետրվարի 21-ին ՀԱԽ-ում տեղի ունեցած քննարկման ժամանակ պարզվեց, որ «վերջին 4 ամսվա ընթացքում Ծալկայի 25000 գաղթականների համար ուղարկվել է ընդամենը 200 փութ ալյուր, 50 փութ շաքար և 200 հազար ռուբլի դրամ, որից 150 հազար ռուբլին ծախսվել է ծառայողների ռոճիկների վրա» ։ Բակուրիանում ՀԱԽ-ի լիազոր նշանակված Ա. Թորոսյանը, Ծալկայում՝ Ա. Տեր-Գրիգորյանը յուրացրել էին գաղթականների համար նախատեսված օգնությունը ։ Դրանից զատ բացահայտվել էին այլ խոշոր չարաշահումներ, որոնց մեջ մեղադրվող անձանց նկատմամբ ՀԱԽ-ը իր գործկոմին հանձնարարեց քննություն կատարել։ Սակայն որևէ հետևություն այդպես էլ չարվեց, և չարագործները, ըստ Պ. Աբելյանի, «Վիրահայ Ազգային խորհրդում նստած քրիստոնյաների կողմից նույնիսկ հանդիմանության խոսքի չարժանացան…» : Այս մտահոգիչ հանգամանքը, բնականաբար, չէր կարող նպաստել ՀԱԽ-ի հեղինակության ամրապնդմանը։
Ֆինանսական ճգնաժամ
ՀԱԽ-ի գանձարկղը մշտապես հիմնովին դատարկ էր։ Ֆինանսական կարիքները բավարարելու համար ՀԱԽ-ում ՀՅԴ-ի խմբակցությունն առաջարկեց պարտադիր տուրք դնել վիրահայ հասարակության վրա, «իհարկե համապատասխան օրինագիծ մտցնելով վրացական պառլամենտ։ Իսկ մինչև այն` անհրաժեշտ է միանվագ տուրք ժողովել հայ հարուստներից» ։ Սոցիալիստական խմբակցությունները կողմ արտահայտվեցին այդ առաջարկին, ի դեմս ՀԺԿ-ին, որը լուրջ առարկություններ ունեցավ։ Վերջինիս ներկայացուցիչները ՀԱԽ-ում կտրուկ հայտարարեցին, որ «կողմնակից լինելով պառլամենտով անցկացրած ստիպողական թե՛ միանվագ և թե՛ մշտական տուրքին… ո՛չ մի ձևով և ո՛չ մի նկատառումով, չէ կարող համաձայնել այլ կերպ բռնություն գործ դնելու քաղաքացիների վրա» ։ ՀԺԿ-ի մտահոգությունը, սակայն, իզուր էր, քանզի վրաց իշխանությունները պատրաստ չէին գործնականում ֆինանսապես ամրապնդել և ուժեղացնել հայ համայնքի միասնականությունը անձնավորող կառույցը ։
Ֆինանսական ճգնաժամը ուղեկցում էր ՀԱԽ-ին իր գործունեության ողջ շրջանում։ ՀՀ-ի կառավարությունից դրամ ստանալու նպատակով Երևան էին մեկնել ՀԱԽ-ի երկու լիազոր ։ Հայոց կառավարությունը, սակայն, նախընտրեց Վրաստանի տարածքում ստեղծել ՀՀ-ի Խնամատարության նախարարությանը ստորադաս հատուկ ներկայացուցչություն, որին և հանձնարարեց «դեմոկրատական հանրապետությունում» բոլոր հայ գաղթականների և որբ երեխաների հետ կապված գործերի տնօրինումը։ Այդ կառույցի գլուխ 1919 թվականին մարտի 27-ին կարգվեց Վրաստանի ՀԱԽ-ի անդամ Դ. Դավիթխանյանը. նրան էր հանձնարարված նաև Հյուսիսային Կովկասում գտնվող հայ գաղթականների խնամատարական գործի ընդհանուր վերահսկողությունը ։
Զինված բախումներ և ՀԱԽ-ի գործունեության կասեցում
1918 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Վրաստանի և Հայաստանի միջև զինված բախման օրերին, ՀԱԽ-ի գործունեությունը կասեցվեց։ Վրաց կառավարության ձեռք առած քայլերի պատճառով, գաղթականական գործերով զբաղվող մարմինները զրկվեցին նրանց օգնելու իրական հնարավորությունից։ Մի կողմից կնքվեց ՀԱԽ-ի համապատասխան բաժինը, առգրավվեց նրա ամբողջ գույքը, մյուս կողմից ձերբակալվեցին գավառներում աշխատող լիազորները։ Բռնագրավման ենթարկվեցին Բորժոմի, Բակուրիանիի և այլ շրջաններում գտնվող հացի, հագուստի ու դեղորայքի ՀԱԽ-ի պահեստները ։
Հակամարտության առաջին իսկ օրերին, կողմերի հաշտության նպատակով՝ ՀԱԽ-ը միջամտելու փորձ կատարեց, որի համար լիազորվեցին Ա. Երզնկյանը, Լ. Թումանյանը և Պ. Դոլուխանյանը։ Նրանց միացավ նաև Հայաստանի Խորհրդի անդամ Գրիգոր Տեր-Օհանյանը։ Թեպետ պատվիրակությունը նախապես ստացել էր Վրաստանի կառավարության համաձայնությունը՝ դեպքերի վայրը մեկնելու համար, Եկատերինենֆելդ (այժմ՝ Բոլնիս) բնակավայրի մոտ վրաց գվարդիականները նրանց ճանապարհը կտրեցին և վճռականապես պահանջեցին ետ դառնալ :
Այդ օրերին Վրաստանի հայաշատ վայրերում ապօրինի ձերբակալությունները, խուզարկություններն ու բռնագրավումները դարձել էին սովորական երևույթ։ Զինապարտ հասակի հայ տղամարդկանց կալանավորում էին, Քութայիսի մոտ ստեղծված հատուկ նշանակության ճամբարներում նրանց սովատանջ էին անում և օգտագործում ծանր աշխատանքների համար: Բուն Վրաստանի քաղաքներում և գյուղերում, ինչպես Գորի, Սիղնաղ, Թելավ, Գուրջաան և այլն, տեղի ունեցան հայերի տների և խանութների թալան ու ավեր։ Հալածանքների էին ենթարկվել հայ հայտնի հասարակական անհատները, այդ թվում նաև ՀԱԽ-ի անդամները: Ծանր կացություն էր ստեղծվել նաև Բորչալուի հյուսիսային մասում (Տաշիր), քանզի վրաց զինվորականությունը վրեժխնդիր եղավ գավառի խաղաղ հայ բնակչությունից։ Ազգային հալածանքը Դաղեթ-Խաչենի և Շուլավերի գավառակներում հայերի սպանության բազմաթիվ դեպքերի պատճառը դարձավ։ Հազարավոր մարդիկ ստիպված էին թաքնվել անտառներում՝ կոտորվելով սովից և ցրտից։ «Դեմոկրատական հանրապետության» հեղինակությունն ի սկզբանե վարկազրկող այս երևույթների մասին բազմիցս բարձրաձայնել է:
Դեռ զինված բախման շրջանում և նրա ավարտից անմիջապես հետո ՀԱԽ-ի անդամները մի շարք դիմումներ արեցին, նախ իր աշխատանքները բնականոն դարձնելու համար, որի համար պահանջվում էր հատուկ թույլտվություն, ինչպես նաև հայ բնակչության հոգսը և տագնապը թեթևացնելու փորձեր կատարեցին։ Այդ նպատակն էր հետապնդում վարչապետի հետ 1918 թվականի դեկտեմբերի 30-ի տեսակցությունը։ Մայրաքաղաքում հայերի «ձերբակալությունների ժամանակ կատարվող անկարգությունների առթիվ Նոյ Ժորդանիան, որպես կառավարության գլուխ հայտնել է իր զայրույթը և հաստատ համոզմունքը, որ այդպիսի անկարգությունների դեմ կառավարությունը ձեռք կառնի բոլոր միջոցները և բոլոր մեղավորներին ու հանցավորներին կպատժի ամենախիստ կերպով» ։ Հակառակ այս խոստումներին, 1919 թվականի հունվարի 5-ին Թիֆլիսում դարձյալ տեղի էին ունեցել հայերի ապօրինի զանգվածային ձերբակալություններ: Շուրջկալների մեջ ընկած բոլոր հայ տղամարդկանց անխտիր մեկուսարան էին նետում և նույնիսկ այն օտարազգի անձանց, ովքեր «չէին կարողանում ապացուցել, որ հայ չեն» ։
1919 թվականի հունվարի 6-ին ՀԱԽ-ի ներկայացուցիչներն այցելեցին վարչապետին և «մատնանշեցին այն բոլոր ապօրինություններն ու խժդժությունները, խոշոր ու մանր կաշառակերությունն ու կազմակերպված թալանը, որ տեղի է ունեցել հայերի վերաբերությամբ այս ձերբակալությունների առթիվ և խնդրեցին կտրուկ միջոցներ ձեռք առնել մեղավորներին գտնելու և պատժելու համար» ։ Մեկուկես ժամ տևած զրույցի ժամանակ Նոյ Ժորդանիան խոստացավ բավարարել բոլոր հիմնավորված պահանջները։ Նրանց շարքում գլխավոր տեղ էր գրավում ՀԱԽ-ի լիազորների մասնակցությամբ քննիչ հաձնաժողովի ստեղծման առաջարկը, որը միանգամայն ընդունելի համարվեց։
1919 թվականի առաջին օրերին ստեղծվել էր մի իրավիճակ, երբ Վրաստանի և նրա կառավարության հետագա ճակատագիրը տակավին մնում էր անորոշ։ Թիֆլիս ժամանած բրիտանական բանակի առաջին զորավարները (գեներալ Ու. Ռայկրոֆտ և ուրիշներ) դրսևորեցին անբարյացակամ վերաբերմունք Ժորդանիայի վարչակարգի նկատմամբ։ Խոստացած քննիչ հանձնաժողովը, որի անդամ էր նաև ՀԱԽ-ի լիազոր Դավիթխանյանը, այդպես էլ վճռական որևէ դեր չունեցավ հայերին հալածողների ապօրինությունները բացահայտելու գործում։
ՀՅԴ-ն, որը հանդիսացավ Վրաստանի ՀԱԽ-ի ստեղծման հիմնական և հետևողական նախաձեռնողը, առանձնակի սրտացավությամբ էր նկատում նրա բոլոր թերությունները։ Պարիտետի սկզբունքով գումարած ՀԱԽ-ի առաջին կազմը պետք է գործեր առժամանակ, մինչև համընդհանուր ընտրությունները։ Ենթադրվում էր, որ համաժողովրդական քվե ստացած Վրաստանի հայոց ազգային ժողովը կձևավորի ՀԱԽ-ի նոր կազմը, բայց դա տեղի չունեցավ նախապես որոշված ժամկետներում, ուստի ՀՅԴ լրագրում ընծայվեց հետևյալ դժգոհ կարծիքը.
ՀԱԽ-ի վերընտրություններ
Վրաց քաղաքական միտքը, կուսակցական պատկանելությունից զատ, առանձնակի եռանդով քարոզում էր ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցչական մարմինների գոյության դեմ։ «Այս բոլոր ազգային խորհուրդները հակավրացական քաղաքականություն վարող հաստատություններ են,– պնդում էին ազգային դեմոկրատները։ – Եթե ազգային փոքրամասնություններն աչքի առաջ ունեն լոկ մշակութային նպատակներ, ապա, կտեսնեն, որ նրանց ազգային զարգացումն անձեռնմխելի է և ապահովված։ Այս պատճառով ազգային խորհուրդներն ավելորդ են» ։ Արմատական ազգայնականներից ետ չէին մնում նաև սոցիալիստական և, հետևապես, «միջազգային» վրաց սոցիալ-դեմոկրատները։ Նրանց մամուլը համոզում էր հասարակությանը, թե «Սահմանադիր ժողովը հանդիսանում է, առանց ազգային խտրականության, Վրաստանի բոլոր քաղաքացիների ներկայացուցիչը։ Հետևաբար, որևէ ազգային խորհուրդների գոյությունն անթույլատրելի է…» : ՍԺ-ի ընտրություններն իրականացվում էին լուրջ խախտումներով, երբ ազգային փոքրամասնությունների շուրջը, հանձինս հայերի, ստեղծվել էր ահաբեկման մթնոլորտ։ Քողարկելով այս խտրականության քաղաքականությունը, ՎԴՀ-ի առաջնորդները՝ ՎՍԴԲԿ-ի համամասնական ցուցակով խորհրդարան էին մտցրել նաև հայազգի չորս պատգամավոր, որոնց ներկայությունը ՍԺ-ում հեգնանք էր առաջացնում նույնիսկ վրացական կողմի մոտ: Բոլորի համար միանգամայն պարզ էր, որ այս խուսանավող քայլերը չէին կարող փոխարինել 400 հազ. թվաքանակ ունեցող Վրաստանի հայ համայնքի լիակատար ներկայացուցչությունը։
Վրաստանում գործող հայկական քաղաքական մեծ ու փոքր բոլոր հոսանքների համաձայնությամբ, ի վերջո, որոշվեց ՀԱԽ-ի վերընտրություններն իրականացնել 1919 թվականի հուլիսին։ Այս իրադարձությունը պետք է հնարավորինս ավելի կատարյալ կապ հաստատեր Վրաստանի տարբեր քաղաքներում և գավառներում բնակվող հայ համայնքի առանձին մասերի միջև։ Համամասնական վեց ընտրացուցակներն ընդգրկում էին ՀՅԴ-ի, ՀԺԿ-ի, ՌՍԴԲԿ-ի, ՎՍԴԲԿ-ի, ՌՍՀԿ-ի և Հնչակյան կուսակցության թեկնածուներին, ինչպես նաև առանձին խմբով հանդես եկած Աբխազիայի հայազգի սոցիալ-դեմոկրատներին ։ Շրջանային ընտրական հանձնաժողովներ էին կազմակերպվել Թելավում, Սիղնաղում, Գորիում, Սուխումում, Քութայիսում, Ախալցխայում և Թիֆլիսի շրջանում ։ ՀԱԽ-ի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի խնդրանքով Վրաստանի ՆԳ նախարար Նոյ Ռամիշվիլին «խոստացավ մի շրջաբերականով հայտնել կոմիսարներին և զեմստվային վարչություններին, որ Վրաստանի Հայոց Ազգային Խորհրդի ընտրությունները տեղի են ունենում կառավարության գիտությամբ և ընտրությունների դեմ խոչընդոտներ չպիտի հարուցվեն» ։ Սակայն շուտով հայտնի դարձավ, որ վրաց կառավարությանը դիմել են ՎՍԴԲԿ հայազգի անդամները, մասնավորապես Կախեթի շրջաններից, որոնք խնդրում էին «ընտրությունները հետաձգել մինչև աշուն, որովհետև դաշտային եռուն աշխատանքների պատճառով այդ շրջանների ազգաբնակչությունը հնարավորություն չունի պետք եղած չափով մասնակցել ընտրական աշխատանքներին» ։ Այս պատճառաբանությունը հերքվեց ՀԱԽ-ի կողմից ։ Սակայն, նշանակված ժամկետից երկու օր առաջ՝ 1919 թվականի հուլիսի 18-ին, ՀԱԽ-ի ընտրությունները կամայաբար կասեցվեցին կառավարության որոշմամբ ։ Գլխավոր պատճառներից էր նաև այն, որ ՀԱԽ-ի ընտրությանը Ջավախքի (որպես վիճահարույց տարածքի) հայության մասնակցությունը նախատեսված չէր։ Հայաստանի կառավարությունը հրաժարվեց միանալ 1919 թվականի հունիսին կնքված վրաց-ադրբեջանական հակառուսական դաշինքին։ Հետևապես, ճնշումների թիրախ դարձավ ՀՅԴ-ի Վրաստանի ճյուղը, արգելվեց նրա մամուլի մարմին «Աշխատավոր» պարբերականի հրատարակությունը։ Ակնկալելով ՀՅԴ-ի հաջողությունը ՀԱԽ-ի համընդհանուր ընտրությունների պարագայում, վրաց իշխանություններն այս հարցում ևս նախընտրեցին արգելքների ճանապարհը։ Նրանց մեղադրանքների արհեստական լինելն ապացուցեցին նաև 1919 թվականի օգոստոսին իրականացված Վրաստանի Սահմանադիր ժողովի լրացուցիչ ընտրությունները։ Ախալքալաքի, Ախալցխայի և Բորչալուի գավառներում նրանց արդյունքներն սպասելի հաղթանակ բերեցին ՀՅԴ-ի համամասնական ցուցակին։ Զ. Զորյանը, Տ. Ավետիսյանը և Գ. Տեր-Ստեփանյանն անդամակցեցին Սժ։
Վստահության ձեռքբերում
ՀԱԽ կազմող կուսակցությունները փորձում էին գտնել ճանապարհներ հայ համայնքի վստահությունը վերականգնելու և ամրապնդելու համար։ Չկարողանալով ձեռք բերել Վրաստանի ողջ հայության քվեն, ՀԱԽ-ը առաջնորդող հոսանքները, բնականաբար, վերադարձ կատարեցին միջկուսակցական անդրկուլիսյան համաձայնությունների պրակտիկային։ ՀԱԽ-ի կազմավորման այդ եղանակը, ի սկզբանե, ցույց տվեց իր բոլոր արատավոր և մութ կողմերը։ Սակայն այլ երկընտրանք չկար։ ՀԱԽ-ի համընդհանուր ընտրությունների նախօրոք ձախողման հայ սոցիալ-դեմոկրատների նախաձեռնող խումբը, որը ներկայանում էր իբրև ՎՍԴԲԿ-ի «հայկական սեկցիա», անմիջապես առաջ քաշեց պահանջ ՀԱԽ-ում իրեն ևս տեղեր հատկացնելու մասին ։ Այդ առաջարկը լուրջ քննարկման առարկա դարձավ։ Ոմանք կարծում էին, որ «հայկական սեկցիայի» մասնակցությունը ՀԱԽ-ում կստեղծի լրացուցիչ լծակներ նրա գործերը ներսից վերահսկելու և անհրաժեշտ դեպքում, ի շահ վրաց կառավարությանը, անվտանգ ուղղությամբ տանելու համար :
Կուսակցություններից յուրաքանչյուրն ուզում էր ՀԱԽ-ի կազմում բացառիկ դիրք ունենալ։ Դրա համար էլ քաղաքական ամեն մի հոսանք ձգտում էր այնտեղ շատ ներկայացուցիչներ ունենալ։ ՀԱԽ-ի կազմավորման պարիտետային սկզբունքը վերացավ և նրա փոխարեն առաջ եկավ ոչ պակաս վիճահարույց ու խճճված կառուցվածք։ Երբ վերջապես պետք է որոշվեր ՀԱԽ-ի կազմը, սկսվեցին թեժ վիճաբանությունները։ Տեղերի վերաբաշխման մասին այս վեճերն առժամանակ կաթվածահար էին արել առանց այն էլ ՀԱԽ-ի ոչ արդյունավետ և անկատար աշխատանքը։ 1919 թվականի սեպտեմբերին ձեռք բերվեց որոշակի համաձայնություն, որով վերաբաշխվեցին աթոռները ի շահ ՀՅԴ-ի լիազորների ։ Վերջին հանգամանքը նպաստավոր եղավ նաև ազգային կուսակցությունների համար, որոնք հանդես եկան ի դեմս սոցիալիստական հոսանքների միավորմանը։ ՀՅԴ-ն, ՀԺԿ-ն, հնչակյանները և հայ արդյունաբերողների ներկայացուցիչները միահամուռ կամք դրսևորելով կազմեցին ՀԱԽ-ի նոր գործկոմ, որի առաջնորդելու գործը ստանձնեցին հայտնի ձեռներեց Մ. Արամյանցը, գիտնական-հայագետ Ե. Տեր-Մինասյանը, ՍԺ-ի անդամ Գ. Տեր-Ստեփանյանը։ Էսդեկների և էսէռների լիազորները գործկոմի մեջ տեղ չգտան, քանզի ակնկալելով ուժերի ոչ նպաստավոր հարաբերակցությունը՝ ՌԽԴԲԿ-ի, ՎԽԴԲԿ-ի և ՌԽՀԿ-ի խմբակցությունները սկզբից ևեթ հրաժարվեցին թեկնածուներ առաջադրել ։ ՀԱԽ-ին նոր շունչ հաղորդող քայլերից մեկը եղավ նաև նախագահության վերընտրությունը, որը համալրեցին Բ. Թոփչյանը (ՀՅԴ), Ա. Մխիթարյանը (ՀԺԿ) և հնչակյան Յ. Ղազարյանը (Լազո) ։ Կարծես, ի վերջո, ստեղծվել էր ՀԱԽ-ի այն միջուկը, որը պետք է առաջ մղեր կուտակված մեծ ու փոքր բոլոր խնդիրները։ Դեպքերը, սակայն, զարգացան այլ կերպ. ՀԱԽ-ի ղեկավար նորակազմ մարմինները, միջկուսակցական խորհրդակցության որոշման հետևանքով, գրեթե անմիջապես լուծարվեցին։ Պաշտոններում վերահաստատվեց նախկին աշխատակազմը ։
Այս վայրիվերումների գլխավոր պատճառը սոցիալիստական թևի դիմադրության և նրա կողմից հետագա կառուցողական աշխատանքի նենգադուլն էր, քանզի «ձախ» հոսանքների ներկայացուցիչները՝ Ա․ Երզնկյան և այլք, ներկայացված չէին գործկոմի նոր աշխատակազմում։ Վրաց կառավարությունն անհետևանք չէր թողնի իր կուսակիցների՝ ՎՍԴԲԿ «հայկական սեկցիայի» ներկայացուցիչներին որևէ պաշտոն չտալը։ Իշխանությունները ցանկանում էին ՀԱԽ-ի գլուխ կարգել լոյալ սոցիալիստներին՝ պաշտոնական որոշումների լուռ կամակատարներին։ Սակայն ձգտման համար գլխավոր արգելք էր դիտվում ՀՅԴ խմբակցությունը։ Վերջինիս մեկուսացման համար «հայկական սեկցիայի» լիազորները ՀԱԽ-ում դիմեցին գործնական քայլերի։ Այսպես, «սեկցիայի» ժողովը որոշեց՝ «ոչ մի դեպքում դաշնակցության հետ համաձայնության չգալ նախագահության կազմելու խնդրում, այլ ուրիշ խմբակցությունների հետ ժամանակավոր համաձայնությամբ լուծել այդ խնդիրը և սոցիալիստական մեծամասնություն ստեղծել թե՛ նախագահության և թե՛ գործադիր մարմնի մեջ» ։ Քաղաքական պայքարը ՀԱԽ-ի ներսում թեժացվում էր այն պարագայում, երբ անհրաժեշտ էր, առաջին հերթին, ազգային միասնականության կամք դրսևորել՝ ստեղծարար և կառուցողական աշխատանք կազմակերպելու համար։ Մամուլը իրազեկում էր, որ «այնուամենայնիվ դաշնակցականներն որոշ աշխատանք կատարել էին, թե ինչ ձևով այդ իրենց գործն է, միայն փաստն այն է, որ երբ քվեարկության դրվեցին Ազգային Խորհրդի նախագահության համար երկու թեկնածուները` Ա. Երզնկյանը՝ սոցիալիստական երեք ֆրակցիաների, իսկ Բ. Թոփչյանը դաշնակցականների կողմից, վերջինն ստացավ 26 ձայն, այսինքն երկու ձայն ավելի սոցիալիստների թեկնածուից և ընտրվեց Ազգային Խորհրդի նախագահ։ Ձեռնպահ էին ռուսական կադետների երկու հայ ներկայացուցիչները» ։ ՀՅԴ-ի թեկնածուի օգտին 28-ի թվում հանդես եկան նաև ՀԺԿ-ն, հնչակյանները և հայ գործարարների խմբի անդամները։
ՀԱԽ-ի երկրորդ վերակազմավորում և գործունեության կասեցում
Արձագանքելով բազմակուտակ խնդիրներին՝ ՀԱԽ-ը չէր կարող չփոխհարաբերվել վրաց վարչական տարբեր տեսակի մարմինների հետ, որոնք, սակայն, ազատ էին նրա դիմումներն անտեսելու մեջ։ «Անմերժելի» կեցվածք ընդունելով՝ վրացական կողմը համառորեն պնդում էր, որ ՀԱԽ-ը նախ և առաջ պետք է լինի միմիայն մշակութալուսավորչական հաստատություն, այլ ոչ թե Վրաստանում հայերի արտերկրային ազգային ինքնակառավարման ներկայացուցչական մարմին։ ՎԴՀ-ում դեռ ձևավորվող պետաիրավական դաշտի լուրջ թերությունների հետևանքով ՀԱԽ-ի դերը, առանձնապես հեռանկարում, բոլորի համար մնում էր շատ աղոտ և մշուշապատ։ Այսպիսով, փաստացի զրկված լինելով հասարակական, իրավական, քաղաքական լիազորություններից, ՀԱԽ-ը, ի վերջո, պահպանեց միայն մի գործառույթ, և այն է՝ Վրաստանում հայկական ժողովրդական դպրոցների համակարգն առաջնորդելու գործը ։
«Ազգայնացման» քաղաքականության հետևանքները մեծ մասամբ մեկուսացրին և օտարեցին Վրաստանի ազգային փոքրամասնությունները նրա կառավարական, օրենսդրական, վարչական մարմինների գործունեությունից: Որոշումների կայացման լծակներն ամբողջությամբ հայտնվեցին վրաց ազգության վերնախավի ձեռքերում։ Այս պարագայում փոքրամասնություններին այլ ելք չէր մնում, քան պահանջել հատուկ կարգի երաշխիքներ իրենց բուն իրավունքները պաշտպանելու համար։ Աբխազները, օսերը, աջարները և թուրք-մեսխեթցիները ձգտում էին հասնել տարածքային ինքնավարությանը։ ՀԱԽ-ը աշխատում էր ձեռք բերել Վրաստանի հայազգի քաղաքացիների համար արտերկրային ինքնակառավարում, որի գլխավոր բաղադրիչն էր մշակութային ինքնավարության մասին գաղափարը։ Այն պետք է կարևոր դերակատարում ունենար Վրաստանի հայ համայնքի, այդ թվում նաև վրացախոս վիրահայերի, ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Մշակութային ինքնավարության կարգավորման ուղիները փնտրում, քննարկում և առաջարկում էին հասարակայնության տարբեր շրջանակները։ Հայ համայնքում գործող տեսակետներն արտացոլվել են ժամանակի մամուլում։ «Երբ մենք ասում ենք կուլտուրական ավտոնոմիա,– կարդում ենք դաշնակցական պարբերականում, – հասկանում ենք մի այնպիսի դրություն, որ ամեն մի ազգ իրավունք պիտի ունենա պետության հաշվով կառուցելու և պահպանելու իր ազգային կուլտուրական կյանքը։ Օրինակ` հայերը Վրաստանում (կամ՝ աբխազները, թուրքերը, ռուսները, հույները և այլն) պիտի ունենան իրենց ընտրովի մարմինը, ասենք Ազգային Խորհուրդ։ Պետությունը հարկ է հավաքում անխտիր բոլոր քաղաքացիներից և այդ դրամով պահում զանազան հաստատություններ։ Պետության պարտքն է՝ կրթական-կուլտուրական նպատակների համար հատկացված ամբողջ գումարը համեմատական չափով բաժանել (նայած ամեն մի ազգի թիվը), ազգությունների ընտրովի մարմինների մեջ, որոնք և պիտի պահեն կուլտուրական հաստատությունները (դպրոց, թատրոն, գրականություն և այլն)։ Ապա, նույն ազգային մարմիններին միայն պիտի վերապահվի այդ կրթական-կուլտուրական հաստատությունների ղեկավարությունը, ոգի և ուղղություն, բովանդակություն տալը» ։
ՀԱԽ-ը ի սկզբանե այն թյուր համոզմունքն ուներ, թե նորաստեղծ հանրապետության ղեկավարները հետևողական կլինեն ազգային փոքրամասնությունների մշակութային ինքնավարության հարցում և ՎԴՀ-ում կիրականացնեն այն նույն կերպով և ծավալով, ինչպես դա իրենք նախկինում էին պահանջում Ռուսաստանի ցարական իշխանություններից Կովկասի ողջ ժողովուրդների համար։
Սեփական պետականություն հռչակելով՝ վրաց առաջնորդներն այլ ազգություններին խոստումներ էին բաժանում նորաթուխ հանրապետության կազմում նրանց լուսավոր և բարգավաճ հեռանկարների մասին։ Ըստ ՎԴՀ-ի ղեկավար անձանց տարածում ստացած տեսակետի, սակայն, քաղաքացիների ազգային կարիքները պիտի յուրացվեին տեղական ինքնակառավարման մակարդակով, քանի որ երկրում հռչակված «դեմոկրատական» կարգերը երաշխիք են ստեղծում որևէ հալածանքի դեմ։ Ինքնավարության սկզբունքի փոխարեն, այդ թվում նաև մշակութային, ազգային փոքրամասնություններին առաջարկվեց բավարարվել միայն լայն ժողովրդավարացման մասին կարգախոսով։ Մշակութային ինքնավարության մասին տարբեր տեսակի գաղափարներին, հետևաբար, վրացական քարոզչական մեքենան «թաքնված անջատողականության» պիտակ էր կպցրել։ Այնուամենայնիվ, քաղաքակիրթ աշխարհի աչքերին թոզ փչելով, ժամանակի վրաց առաջնորդները մշտապես ընդգծում էին հայրենի պետությունում բնակվող այլ ազգությունների իրավունքները հարգելու իրենց պատրաստակամությունը:
Որոշելով ընդմիշտ զրկել ոչ վրաց ազգություններին իրական մշակութային ինքնավարությունից, խորհրդարանի ճնշող վրաց մեծամասնությունը կազմել էր այնպիսի հանրապետական սահմանադրություն, որ այն ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների մասով չէր էլ կարող արդարացնել ու լիովին բավարարել վիրահայ, ջավախահայ, ինչպես նաև աբխազահայ համայնքների սպասելիքներից և ոչ մեկը ։
Բանյոլի դել Տրինյո
Բանյոլի դել Տրինյո (Bagnoli del Trigno), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 877 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 24 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 36 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86091, հեռախոսային կոդ՝ +39 0874։
Վրաստանի Հայոց ազգային խորհուրդ
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Վրացահայ հասարակական կազմակերպություններ Կատեգորիա:Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն Կատեգորիա:Հայաստանի առաջին հանրապետություն Կատեգորիա:Վրացահայ քաղաքական կազմակերպություններ
Բանյոլի դել Տրինյո
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վիտալիոս Ռիմսկին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 20-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Վիլար Դորա
Վիլար Դորա  (Villar Dora), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Թուրին գավառում։
Բնակչությունը` 2.999 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 543 մարդ/կմ2։ Տարածքը՝ 5 կմ2։ Փոստային ինդեքս՝ 10040։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Վիկենտ Սարագոսացին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անդալուզիտ
Անդալուզիտ (անվանումը՝ Իսպանիայի Անդալուզիա մարզից), միներալ, ալյումինի սիլիկատ՝ AlOAl[SiO4]։ Պարունակում է նաև երկաթի և մանգանի օքսիդներ։ Համակարգը ռոմբային է, բյուրեղները սյունաձև-պրիզմայաձև են։ Գույնը տարբեր է, հաճախ՝ կարմրամոխրագույն, վարդագույն, կարծրությունը՝ 7—7,5, խտությունը՝ 3100—3200 կգ/մ3։
Հանդիպում է
Հանդիպում է մետամորֆային ապարներում։
Օգտագործվում է
Օգտագործվում է հրակայուն և թթվակայուն առարկաների արտադրության մեջ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիլիկատներ (միներալներ) Կատեգորիա:Ալյումինի միներալներ
Կոմի Կեպիր
Կոմի Կեպիր (Κώμη Κεπήρ, Büyükkonuk), գյուղ Կիպրոս կղզու հյուսիս-արևելքում՝ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանում։
1974 թվականին Թուրքիայի կողմից Հյուսիսային Կիպրոսի ռազմակալումից հետո գյուղը դե ֆակտո մտնում է անկախ Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության մեջ։
Բնակչություն
Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների գյուղի բնակչությունը կազմում է 812 մարդ, հիմնականում՝ թուրքեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Բելմոնտե դել Սաննիո
Բելմոնտե դել Սաննիո (Belmonte del Sannio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 921 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 46 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86080, հեռախոսային կոդ՝ +39 0865։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Անդալուզյան լեռներ
Անդալուզյան լեռներ, Բետյան լեռներ, լեռնային համակարգ Իսպանիայի հարավում։
Անդալուզյան լեռները ձգվում են
Ձգվում է Պիրենեյան թերակղզու հարավարևելյան և հարավ ափերի երկայնքով։ Երկարությունը մոտ 630 կմ է, բարձր, մինչև 3478 մ (Մուլասեն լեռ, ամենաբարձրը Պիրենեյան թերակղզում)։
Կլիման
Կլիման միջերկրածովյան է։ Տարածված են կաղնու, սոճու անտառներ ու մաքվիսի մացառուտներ։ Կան երկաթի հանքեր։
Կատեգորիա:Իսպանիայի լեռներ Կատեգորիա:Ալ-Անդալուս
Լուրջի վանք
Լուրջի վանք (ლურჯი მონასტერი), «Կապույտ վանք», Անդրեաս առաքյալի անունը կրող 12-րդ դարի վրացական ուղղափառ եկեղեցի Թբիլիսիի Վերե շրջանում։ Հայտնի պատմական լուրջի («կապույտ») անվանումն առաջացել է եկեղեցու կապույտ կղմինդրե տանիքի պատճառով։
Պատմություն
Վանքը գտնվում է Հին Թբիլիսի թաղամասում՝ Վերե զբոսայգում՝ Կուր գետի աջ ափին՝ Վերե գետի գետաբերանից ոչ շատ հեռու։ Լուրջի վանքի նախնական շենքը կառուցվել է 1180 թվականին Թամար թագուհու կառավարման ժամանակաշրջանում։ Այն կառուցված է խաչաձև գմբեթավոր նախագծով, գմբեթակիր սյուներով և աբսիդով։ Հարավային քանդակազարդ ճակատամասի միջնադարյան վրացերենով երկարաշունչ արձանագրությունը տեղեկացնում է Քարթլիի նախկին արքեպիսկոպոս հովանավոր Բասիլի մասին։
Եկեղեցին մեծ վնասներ է կրում և 17-րդ դարում վերականգնում է որպես եռաթև անվակունդ բազիլիկ` առանց գմբեթի։ 18-րդ դարում եկեղեցին եղել է Գաբաշվիլի ազնվական ընտանիքի ենթակայության տակ։ 1873 թվականին, երբ Վրաստանը գտնվում էր Ռուսական կայսրության ենթակայության ներքո, եկեղեցին վերակառուցվում է Ալեքսանդր Չիժովի նախագծով։ Ավելացվում են նոր աղյուսե պատեր, նոր կլոր գմբեթ` վրացական ճարտարապետական ֆորմաներով։ 1898-1901 թվականներին՝ Կովկասի փոխարքա Գոլիցինների օրոք, տիպիկ ռուսական ոճով Լուրջի վանքից հարավ կառուցվում է նոր Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին Լուրջի վանքը օգտագործվել է որպես գործարան, պահեստ, Վրաստանի բժշկության թանգարան։ 1990 թվականին վանքը վերականգնվել է որպես վրաց ուղղափառ եկեղեցի և վերսկսվել են քրիստոնեական ծառայությունները։ 1995 թվականին հին գմբեթը փոխարինվել է վրացական ճարտարապետությանն առավել համահունչ նոր կոնաձև գմբեթով։ 12-րդ դարի կառույցից պահպանվել են միայն մեծ պատուհաններով աբսիդը, հարավային պատի ներքին հատվածը, արևմտյան և հյուսիսային ճակատի քարերի մի քանի շարք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թբիլիսիի եկեղեցիներ
Բուսկիստար
Բուսկիստար  (Busquístar), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Գրանադա նահանգի, ինչպես նաև Անդալուսիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխառա Գրանադինա շրջանում։ Տարածքը՝ 18 կմ²։ Բնակչությունը ՝ 298 մարդ (2010 թվականի տվյալներով ) ։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 84 կմ հեռավորություն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Գրանադա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ
Նիթենաու
Նիթենաու (Nittenau), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շվանդորֆ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 8369 մարդ ։ Զբաղեցնում է՝ 93,15 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 3 76 149։
Արասատուբայի գավառ
Արասատուբայի (Microrregião de Araçatuba), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 493 407 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 6265,500 կմ²։ Բնակչության խտությունը 78,7  մարդ/կմ²։
Գավառի կազմ
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գավառներ Կատեգորիա:Սան Պաուլու նահանգի գավառներ
Ավոն լա Պեզ
Ավոն լա Պեզ (Avon-la-Pèze), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում ։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.80 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.7 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 85 կմ հարավ-արևմուտք, Տրուա քաղաքից` 33 կմ արևմուտք։
Ալ-Ռակկայի շրջան
Ալ-Ռակկայի շրջան (ناحية الرقة), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիսում՝ Ալ-Ռակկայի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Ռակկայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։ Կենտրոնն է Ալ-Ռակկա քաղաքը։
Ավոն լա Պեզ
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Ալ-Ռակկայի շրջան
2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 338,773 մարդ ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 2,891.72 քառ.կմ տարածք։
Ավոն լա Պեզ
Բնակչություն
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Ալ-Ռակկայի շրջան
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Ալ-Ռակկայի գավառ
Ավոն լա Պեզ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 117 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 85-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 32։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 85 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 80 անձ (41 տղամարդ և 39 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (3 տղամարդ և 2 կին)։ 32 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Իվան Ախրեմչիկ
Կենսագրություն
Սովորել է Մոսկվայի գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտում (1922-1930): 1944-1948 թվականներին եղել է Բելառուսի նկարիչների միության խորհրդի նախագահ։ Դասավանդել է Վիտեբսկի գեղարվեստի ինստիտուտում (1931-1940), Մինսկի գեղարվեստի վարժարանում (1948-1953), Բելառուսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (1953—63):
1930-ական թվականներին ստեղծել է «Կարմիրների մուտքը Մինսկ» և «Օսինտորֆ» նկարները։ Ետպատերազմյան շրջանում Իսաակ Դավիդովիչի հետ Մինսկում նկարազարդել է Բելառուսի մշակութային միության ընկերակցության պատանի հանդիսատեսի և օպերային թատրոնի նախասրահը։
Առավել հայտնի են նրա «Բրեստի ամրոցի պաշտպանությունը» նկարը, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Գլեբ Գլեբովի դիմանկարը։ Նրա անունով է կոչվել արվեստի գիմնազիա-քոլեջ, որտեղ պահպանվում են նրա նկարների մեծ մասը։
Պարգևատրվել է երկու շքանշանով և մի շարք մեդալներով։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բելառուս նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՄԿԿ անդամներ Կատեգորիա:Գեղանկարիչներ
Պիցոնե
Պիցոնե (Pizzone), կոմունա Իտալիայի Մոլիզե մարզի Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 328 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 10 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 33 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 86071։ Հեռախոսային կոդ՝ 0865։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Սանտա Լիբերատան։ Տոնը նշվում է հունիսի 10-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Ինչ է կատարվել անցած գիշեր (ֆիլմ, 2014)
Ինչ է կատարվել անցած գիշեր (About Last Night), ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգություն։ Թողարկվել է 2014 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2014 ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ Կատեգորիա:Ամերիկյան ռիմեյք ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր
Ալեքսանդր Բույնով
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Բույնով (Александр Николаевич Буйнов,  ), խորհրդային և ռուս երգիչ, դերասան, երաժիշտ, կոմպոզիտոր, շոումեն։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2010), Ինգուշեթիայի ժողովրդական արտիստ (2004) , Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետության՝ Ալանիայի ժողովրդական արտիստ։ Առավել հայտնի է «Две жизни», «Падают листья», «Пустой бамбук», «Горький мёд», «Пусть», «ВДВ - С неба привет», «В Париже ночь» և այլ երգերով։
Կենսագրություն
Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Բույնովը ծնվել է 1950 թվականի մարտի 24-ին ։ Հայրը՝ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Բույնովը (1911), այդ տարիներին Տուլայի մարզի Եֆրեմով քաղաքի միակ դարբնոցի սեփականատեր, «կուլակաթափ եղած» դարբին Ալեքսանդր Բույնովի ընտանիքից էր, եղել է օդաչու և սպորտի մի քանի բնագավառների վարպետ ։ Մայրը՝ Կլավդիա Միխայլովնա Բույնովան (1912) (օրիորդական ազգանունը՝ Կոսովա), եղել է երաժիշտ, սովորել և գերազանցությամբ ավարտել է կոնսերվատորիայի դաշնամուրի բաժինը  ։ Բացի Ալեքսանդրը, ընտանիքում եղել է ևս 3 տղա։ Բոլորն էլ ստացել են երաժշտական տարրական կրթություն։
1950-ական թվականներին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա և բնակություն հաստատել կոմունալ բնակարանում։
1973 թվականից մինչև 1989 թվականի մայիսը եղել է «Весёлые ребята» համույթի ստեղնահար։ Համույթի կազմում 16 տարվա աշխատանքի ընթացքում ձեռք է բերել համամիութենական ճանաչում, ձայնագրել բազմաթիվ հանրահայտ երգեր, մասնակցել է «Երևան-81» փոփ-երաժշտության փառատոնին, «Братиславская лира» (1985) միջազգային մրցույթին (Գրան-պրի)։
Մասնակցել է «Весёлые ребята» համույթի սկավառակների ձայնագրություններին՝ «Любовь - огромная страна», «Дружить нам надо», «Музыкальный глобус», «Дискоклуб-2», «Минуточку!!!»։ Համույթի կազմում բազմիցս շրջագայել է արտասահմանում՝ Գերմանիայում, Չեխոսլովակիայում, Հունգարիայում, Ֆինլանդիայում, Կուբայում ։
1989 թվականի մայիսից զբաղվում է անհատական կարիերայով։ Ելույթ է ունենում իր սեփական «Чао» խմբի հետ։
2012 թվականին մասնակցել է «Битва хоров» նախագծին («Ռոսսիա-1» հեռուստաալիք) ։
Հասարակական գործունեություն
2005 հունիսի 28-ին ստորագրել է «ЮКОС» նախկին ղեկավարների աջակցության գրությունը» ։ 2011 թվականի փետրվարին հայտարարել է, որ ամաչում է այդ արարքի համար ։
«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության, «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության Մոսկովյան մասնաճյուղի քաղաքական խորհրդի անդամ է.
Մոսկվայի մարզի ներքին գործերի վարչության հանրային խորհրդի անդամ է։
Ֆիլմագրություն
Դերեր կինոյում
Վոկալ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուս երգիչներ Կատեգորիա:Ռուս կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստներ Կատեգորիա:«Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության անդամներ Կատեգորիա:«Ոսկե գրամաֆոն» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան) Կատեգորիա:Ռուս պրոդյուսերներ Կատեգորիա:Ռուս դերասաններ Կատեգորիա:Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստներ Կատեգորիա:21-րդ դարի երգիչներ
Բաբա գանուշ
Բաբա գանուշ (արաբերեն՝ بابا غنوج), հայտնի ճաշատեսակ Արևելյան խոհանոցում, նախուտեստ, որը հիմնականում բաղկացած է սմբուկից, խառնված համեմունքների հետ (օրինակ ձիթապտղի յուղ, կիտրոնի հյութ)։ Սմբուկը նախապես ամբողջովին թխել կամ տապակել կրակի կամ ածուխի մեջ և այդպիսով միսը դառնում է փափուկ և ստանում գրիլի հոտ։
Աշխարհի տարբեր խոհանոցներում կան բազմաթիվ նմանատիպ ճաշատեսակներ՝ սմբուկով աղցան և սմբուկով ձկնկիթ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արաբական խոհանոց Կատեգորիա:Արևելյան խոհանոց Կատեգորիա:Միջերկրածովյան խոհանոց Կատեգորիա:Սիրիական խոհանոց Կատեգորիա:Պաղեստինի խոհանոց
The Best of DMX
Չարթեր
Կատեգորիա:2010 ալբոմներ
Ալ-Սաբխայի շրջան
Ալ-Սաբխայի շրջան (ناحية السبخة), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիսում՝ Ալ-Ռակկայի մարզում։ Հանդիսանում է Ալ-Ռակկայի գավառի չորս շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն Ալ-Սաբխա քաղաքն է։ 2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 338,773 մարդ ։ Քաղաքն ու շրջակա ավանները կազմում են 48,106 քառ. կմ տարածք։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիայի շրջաններ Կատեգորիա:Ալ-Ռակկայի գավառ
Без меж
Без меж, Օկեան Էլզի խմբի 9-րդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2016 թվականի մայիսի 16-ին։ CD-ն Ուկրաինայում թողարկվել է մայիսի 28-ին ։
Ալբոմի մասին
Ալբոմի աշխատանքները տևել են մոտ մեկ ու կես տարի։ Ալբոմը ձայնագրվել է Կիևում` «211» ստուդիայում ։
Ալբոմը ներառում է 11 ստեղծագործություն, որոնցից չորսը թողարկվել են նախորդ տարվա ընթացքում։ Դրանք են` «Не твоя війна», «Життя починається знов», «Мить», «Не йди»:
Առաջին սինգլի` «Не твоя війна» պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի ապրիլի 26-ին, խմբի Յություբի էջում։ Երկրորդ սինգլը` «Життя починається знов» խմբի երկրպագուները լսել են 2015 թվականի օգոստոսի 17-ին։ Ստեղծագործության առաջին ունկնդրողները եղել են պատերազմի ժամանակ վիրավորված մարդիկ, ովքեր բուժվելիս են եղել Լվովի հոսպիտալում։ Սվյատոսլավ Վակարչուկը օգոստոսի 14-ին նրանց նվիրել է USB ֆլեշ կրիչներ ` ալբոմի բոլոր երգերով ։ Օգոստոսի 24-ին խումբը հրապարակել է երգի տեսահոլովակը և նշել է.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երաժշտական ալբոմներ
Օբերֆիխտախ
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 4840 մարդ ։ Զբաղեցնում է՝ 62,41 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 3 76 151։
Չիվիտանովա դել Սաննիո
Չիվիտանովա դել Սաննիո (Civitanova del Sannio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Իզերնիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 949 մարդ (2005 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 17 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 55 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86094, հեռախոսային կոդ՝ +39 0865։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Վյաչեսլավ Ադամչիկ
Վյաչեսլավ Ադամչիկ (Вячаслаў Уладзіміравіч Адамчык, ), բելառուս արձակագիր, թարգմանիչ, կինոդրամատուրգ։ Իվան Մելեժի անվան Բելառուսի գրողների միության մրցանակ (1980), Յակուբ Կոլոսի անվան պետական մրցանակ (1988)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1960):
Կենսագրություն
Ծնվել է Վորոկոմշչինա գյուղում (այժմ՝ Գրոդնոյի մարզ, Բելառուս)։ Սովորել է Նովաելյնյա գյուղի յոթամյա դպրոցում (1949)։ Բեռնակիր է աշխատել նույն գյուղի երկաթգծի կայարանում՝ միաժամանակ սովորելով երեկոյան դպրոցում։ 1952-1957 թվականներին սովորել է Բելառուսի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժանմունքում։ Որոշ ժամանակ ապրում է Մինսկի մարզի Ձերժինսկ քաղաքում, որտեղ ծնվում է նրա որդին՝ Վլադիմիրը (գրող Ադամ Գլոբուսը)։
Աշխատել է «Знамя юности» (1957-1958), «За вяртанне на Радзіму» (1958-1960) թերթերում, եղել է Բելառուսական ԽՍՀ պետական հրատարակչության (1960-1962), «Полымя» գրական ամսագրի հրապարակախոսական բաժնի խմբագիրը (1962-1963)։
Ավարտել է ԽՍՀՄ գրողների միության գրականության բարձրագույն դասընթացները (1965)։
Եղել է «Нёман» ամսագրի գրական աշխատակիցը (1965-1967), «Полымя» ամսագրի խմբագրի տեղակալ, արձակի բաժնի խմբագիր (1967-1969), «Маладосць» ամսագրի գլխավոր խմբագրի տեղակալ (1969-1977), «Բելառուսֆիլմ» կինոստուդիայում սցենարական բաժնի գլխավոր խմբագիր, «Мастацкая літаратура» հրատարակչության գլխավոր խմբագրի տեղակալ (1980-1982). 1982 թվականից եղել «Бярозка» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։
Մասնակցել է Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեայի XXXVIII նստաշրջաններին։
Ստեղծագործությունը
Գրական ասպարեզ է մուտք գործել 1952 թվականին որպես բանաստեղծ։ Առաջին պատմվածքը տպագրվել է 1957 թվականին։ Հեղինակ է արձակ եռագրություն էպոպեայի, որը ներկայացնում է արևմտաբելառուսական գյուղի կյանքը։ Հեղինակ է նաև պատմվածների, կինոսցենարների ժողովածուների։
Թարգմանել է բուլղարական ժողովրդական հեքիաթների գիրք (1961), Միխայիլ Պրիշվինի, Յուրի Կազակովի, Սերգեյ Զալիգինի ստեղծագործությունները։