cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սլովենացիներ
Պատմություն
Սլովենացների նախնիները 6-7-րդ դարերին բնակվել են Միջին Դանուբի ավազանում, Պանոնյան հարթավայրում, Արևելյան Ալպերում (Կարանտանիա), Ադրիատիկ ծովի առափնյա վայրերում։ 8-րդ դարի կեսին Կարանտանիայի սլովենացները ընկել են բավարացիների տիրապետության տակ, իսկ նույն դարի վերջին Պանոնիայի սլովենացների հետ մտել Ֆրանկական պետության կազմի մեջ։ Սկսած 9-րդ դարից մոտ 1000 տարի սլովենի հողերի մեծ մասին տիրել են գերմանիայի ֆեոդալները։ Արևելյան սլովենի հողերը գրավել են հունգար մագնատները, Պանոնյան սլովենացները մասամբ մաջարացվել են։ 13-րդ դարի վերջին սլովենի հողերի զգալի մասը անցել է ավստրիայի Հաբսբուրգներին։ 1918-ին Սլովենացների հիմնական մասը Հարավսլավիայի այլ ժողովուրդների հետ կազմեցին միացյալ պետություն (1929-ից կոչվեց Հարավսլավիա), սակայն մոտ 500 հզ սլովենացներ ընկան Իտալիա, իսկ 100 հզ Ավստրիայի տիրապետության տակ։ 1939 երկրորդ համաշխարհային պատերազմից (1939–1945) հետո Իտալիայի տիրապետության ներքո գտնվող Սլովենացները մտան Հարավսլավիայի կազմի մեջ։ Հարավսլավիայում ժողովրդադեմոկրատական կարգեր հաստատվելուց (1945) հետո սլովենացները ստացան ազգ, մշակույթ և սոցիալիստ տնտեսություն զարգացնելու հավասար իրավունքներ։
Ծագում
Սլավոնական լեզուների մերձությունը սլավոնների բնակեցման զգալի ժամանակակից տարածքի հետ և սլավոնների միջև երբևէ քաղաքական միասնության բացակայությունը, ինչպես նաև ամենահին սլավոնական գրավոր հուշարձանների լեզվական նմանությունը (վերջ. 1-ին - 2-րդ հազարամյակի սկիզբ) վկայում են սկզբնական բնակության համեմատաբար կոմպակտ տարածքի և սլավոնական համայնքի ուշ փլուզման մասին։ Հետազոտողների մեծ մասը, հիմնվելով պատմական լեզվաբանության, գրավոր աղբյուրների և հնագիտության տվյալների վրա, կարծում է, որ հին սլավոններն ապրել են Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի անտառային և անտառատափաստանային գոտում՝ Օդեր գետից մինչև Միջին Դնեպր և հարակից Պոլիսյա։ Գիտնականները սլավոնների նախնիների տունն այս տարածքում են դնում Միջին Դնեպրում, Պոլեզիայում, Վիստուլա-Օդերի շրջանում (լեհ լեզվաբան, սլավոնիստ Տ. Լեռ-Սպլավինսկի, Թադեուշ, նրա հետևորդները և այլն), Հյուսիս-արևելյան Կարպատյան տարածաշրջանում (գերմ. լեզվաբան Ջ. Ուդոլֆ և ուրիշներ .), Միջին Դանուբ (Օ. Ն. Տրուբաչով) և այլն։
Մշակույթ
Ուշ միջնադարում սլավոնական ժողովուրդները մշակել են տարեկան ժամանակը բաժանելու, հաշվելու և կարգավորելու համակարգեր, ծիսական ցիկլը (օրացուցային ծեսեր), տնտեսական և կենցաղային պրակտիկաների կազմակերպումը, մեծ մասամբ՝ հավատալիքներն ու բանահյուսության գոյությունը։ Կառուցվածքային և գենետիկորեն սլավոնների շրջանում ժողովրդական օրացույցները տարբեր մոդելների բարդ միահյուսում են. արևային, լուսնային, վեգետատիվ օրացույցներ; գյուղատնտեսություն, անասնապահություն, որսորդություն, ջուլհակություն, մեղվաբուծություն և այլն; հարսանեկան և թաղման, դիվաբանական (հմմտ. առասպելական կերպարների ի հայտ գալու սեզոնայնություն և օրացուցային ժամկետներ), բանահյուսություն (հմմտ. երգեցողության օրացուցային կանոններ, հանելուկներ և այլն)։ Այս մոդելներից յուրաքանչյուրը ձևավորում է որոշակի ցիկլ և համապատասխանում է բնության և մարդկային կյանքի վերաբերյալ համոզմունքների որոշակի շրջանակին. միևնույն ժամանակ դրանք բոլորը փոխկապակցված են։
Տես նաև
Կատեգորիա:Սլովենացիներ Կատեգորիա:Սլովենիայի ազգեր Կատեգորիա:Սլավոնական ազգեր
Քրիստեն Բել
Վաղ տարիներ և ընտանիք
Քիրստեն Բելը ծնվել և մեծացել է Միչիգանի Հանթիգթոն Վուդսում՝ Դեթրոիթ արվարձանում։ Նրա մայրը՝ Լորոլեյը, բուժքույր է, իսկ հայրը՝ Թոմը Բելը, Սան Անտոնիոյի «WOAI-TV» նորությունների հեռուստատեսության տնօրեն է ։ Նրա ծնողները բաժանվել են, երբ նա դեռ երկու տարեկան էր։ Նրա հայրը ամուսնացել է երկրորդ անգամ և հոր կողմից Քիրստենն ունի երկու քույր՝ Սառան և Ջոդին։ Բելն ունի լեհական և շոտլանդական ծագում։ Բելն ունի շլություն, որն ազդել է նրա աջ աչքի վրա։ Այն Բելը ժառանգել է իր մորից։ Բայց նրա տեսողությունը վերականգնվել է մանուկ հասակում։ Բելը հավատացնում էր, որ երբ նա կիսատ էր քնում, իր հիվանդությունը ուժեղանում էր։ Նա իր աջ աչքին տվել էր «անհուսալի» անվանումը։
Բելն հայտարարել էր, որ մինչև չորս տարեկանը իրեն դուր չի եկել իր անունը։ Մայրն աղջկան համոզում էր օգտագործել մեջտեղի անուն՝ Էննը, բայց Բելը մինչև դասի գնալն օգտագործեց Էննի անունը ։
Առաջին դասարանի կեսերից Բելի ծնողները որոշեցին նրան հանել քաղաքային դպրոցից ։ Նա ուսումը շարունակում է հարևան գյուղի Շրայն կաթոլիկական բարձրագույն դպրոցում, որտեղ և մասնակցում է ակումբում ներկայացվող դրամաներին և երաժշտական միջոցառումներին ։ 1997 թ.-ին նա ստանում է գլխավոր դերը՝ «Օզ երկրի հրաշագործը» դպրոցական ֆիլմում՝ մարմնավորելով Դորոթի Գեյլին, ինչպես նաև մասնակցում է «Ջութակահարը տանիքի վրա» (1995), «Լեդին լավ է» (1996) և «Լի'լ Աբներ» ներկայացումներին։ 1998 թ.-ին, երբ Բելն ավարտեց դպրոցը, Բելին համադպրոցականները տվել էին «ամենահմայիչ աղջիկ» տիտղոսը ։
Երբ Բելը 17 տարեկան էր, նրա լավագույն ընկերը, որի հետ նա ծանոթացել էր 11 տարեկանում Դետրոյթի ներկայացումների ժամանակ, մահացել է ավտոմոբիլային վթարի ժամանակ։ «Դա ամենալավն ու ամենավատն էր իր կյանքում։ Երբ մարդկանց ընդունում եք ինչպես հարկն է, դուք ավելի երջանիկ կյանք կունենաք». ասել է Բելը ։
Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց քիչ անց Բելը տեղափոխվեց Նյու Յորք, որպեսզի մասնակցի նյու-յորքյան համալսարանի «Տիսչ արվեստի դպրոցի» աշխատանքներին ՝ երաժշտական ուղղվածությամբ ։ Նյու-յորքյան համալսարանի ավարտական տարիներին մասնակցել է «Թոմ Սոյերի արկածները» բրոդվեյան երաժշտական ներկայացմանը։
Վաղ աշխատանքը (1992–2003)
1992 թվականին Բելը Դեթրոյթի թատրոնում հարցազրույցի մասնակցեց և միանգամից երկու դեր ստացավ «Ռագեդի Էննը և Էնդին» ներկայացման մեջ։ Նա պետք է մարմնավորեր ծառին և բանանին ։ Բելի մայրը իր դստեր համար գործակալ էր գտել, երբ դուստրը դեռ 13 տարեկան էր։ Դրա շնորհիվ նա կարողացավ նկարահանվել թերթային և հեռուստատեսային գովազդների համար։ Բացի այդ նա սկսել էր մասնավոր դերասանական դասընթացների հաճախել ։ 1998 թվականին նա առաջին անգամ հայտնվեց էկրանին։ Ֆիլմը կոչվում էր «Լեհական հարսանիքը»։
2003 թվականին նա դեր ստացավ Hallmark Channel կինոընկերության «Լուսնային հովիտի թագավորն ու թագուհին» ֆիլմում։ Բելը հայտնվեց նաև «Դավեր» հեռուստաշոույում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հոլիվուդյան դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Հուլիսի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական ծագմամբ Կատեգորիա:Ամերիկացի հումանիստներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ամերիկացիներ լեհական սերմամբ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի երեխա դերասանուհիներ
Երմիլովո (այլ կիրառումներ)
Երմիլովո, կարող է վերաբերել՝
Ձյունաշողի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Ձյունաշող գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
(89) Ջուլիա
(89) Ջուլիա (Julia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1866 թվականի օգոստոսի 6-ին Էդուարդ Ստեֆանի կողմից Մարսելում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,551262 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0849 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0176 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ջուլիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,1057 ա. մ. հեռավորության վրա ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1488,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241864 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,14° անկյուն։ Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է K դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աստերոիդների դաս K Կատեգորիա:1866 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդուարդ Ստեֆանի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Զարգարյան
Զարգարյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Մականվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Պարսկերեն հիմքով ազգանուններ
Նիկուլսկոե (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)
Նիկուլսկոե (Никульское), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի բնակավայրեր
Լը Բենի Բոկաժ
Լը Բենի Բոկաժ (Le Bény-Bocage), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
2016 թվականի հունվարից Բոլիե, Բյուր լե Մոն, Կամպո, Կարվիլ, Էտուվի, Լա Ֆերիեռ Արան, Լա Գրավրի, Մալուե, Մոնտամի, Մոն Բերտրան, Մոնշովե, Լը Ռեկյուլե, Սեն Դենի Մեզոնսել, Սենտ Մարի Լոմոն, Սեն Մարտեն դը Բեզաս, Սեն Մարտեն Դոն, Սենտ Ուան դե Բեզաս, Սեն Պիեռ Տարանտեն և Լը Տուրներ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Սուլևր ան Բոկաժ համայնքի մաս։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 240 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 583 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 429-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 154։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,6 %։ 429 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 396 անձ (211 տղամարդ և 185 կին)։ Գործազուրկ են եղել 33 անձ (17 տղամարդ և 16 կին)։ 154 անաշխատունակներից 52-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 74-ը` թոշակառուներ, իսկ 28-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Երմոլինո (այլ կիրառումներ)
Երմոլինո, կարող է վերաբերել՝
Լը Բենի Բոկաժ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Սոֆիևկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)
Սոֆիևկա (Софіївка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1867 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սոֆիևկա գյուղում բնակվում էր 1 343 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,001 կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1867 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Երմոլկինո (այլ կիրառումներ)
Երմոլկինո, կարող է վերաբերել՝
Սյունյաց թեմ
Հայ Առաքելական Եկեղեցու Սյունյաց թեմ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու գործող թեմերից մեկն, որը ընդգրկում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի տարածքը։
Վայոց թեմի առանձնացում
Գարեգին Բ Կաթողիկոսի օրհնությամբ 2010 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Հայաստանում հիմնվել են երկու նոր թեմեր՝ Վայոց թեմը և Տավուշի թեմը ։
Ջավալ Մաքգի
Ծնվել է Ֆլինտ քաղաքում (Միչիգան նահանգ)։ Հաճախել է Միչիգան նահանգում գտնվող «Դետրոյթ քանթրի դեյ» և «Պրովիդենս քրիստիան» ավագ դպրոցները, որից հետո տեղափոխվել Չիկագոյի «Հեյլս Ֆրանսիսքըն» ավագ դպրոց ։ Եղել է Նևադայի համալսարանի բասկետբոլային թիմի մեկնարկային կենտրոնականը։ Ըստ «Հեյլս Ֆրանսիսքըն» դպրոցի բասկետբոլային մարզիչ Գերի Լոնդոնի՝ Մաքգիի սկզբնական դիրքը Նևադայում եղել է թեթև հարձակվողը, ինչպես նաև նա կարողացել է ազատորեն խաղալ երկու տեսակի հարձակվողների դիրքում։ Համալսարանում անցկացրած երկրորդ տարվանից հետո Մաքգին որոշում է գործակալ վարձել և մասնակցության հայտ ներկայացնել NBA-ի 2008 թվականի դրաֆթում։ Այդ պահին Մաքգիի միջին վիճակագրական տվյալներն էին 14, 3 միավոր, 7, 3 անդրադարձ, 53% նետման արդյունավետություն և 33% երեքմիավորանոց նետումների արդյունավետություն Դրաֆթում ընտրվում է «Վաշինգտոն Վիզարդսի» կողմից՝ առաջին ռաունդի 18-րդ ընտրությամբ։
«Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի» կազմում 2017 և 2018 թվականներին, ինչպես նաև «Լոս Անջելես Լեյքերսի» կազմում՝ 2020 թվականին դարձել է NBA-ի չեմպիոն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Լեյքերսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ
Սյունյաց թեմ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սյունյաց թեմ
Զարդարյան
Զարդարյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Հայերեն հիմքով ազգանուններ
Էկոլոգիական գենետիկա
Էկոլոգիական գենետիկա, գիտության բաժին, որն ուսումնասիրում է օրգանիզմների փոխներգործության գենետիկական տեսանկյունները, ինչպես նաև կենսամիջավայրի ներգործությամբ օրգանիզմների փոփոխությունը (էկոլոգիական գործոն), որը հետազոտում է գենետիկական գործընթացների և էկոլոգիական հարաբերությունների փոխներգործությունը։
Փոխկապակցված դիսցիպլիններ
Էկոլոգիական գենետիկան ներառում է ուսումնասիրության այնպիսի ուղղություններ, ինչպիսին են տոքսիկոգենետիկան, ֆարմակոգենետիկան, ֆարմակոգենոմիկան։
Ծանոթություն
Էկոլոգիական գենետիկա։ Ինչ է՞ դա։
Կիսելյակ (համայնք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)
Կիսելյակ համայնք (, Општина Кисељак), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում ։ Վարչականերոն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում։ Համայնքի վարչական կենտրոնն է Կիսելյակ քաղաքը։
Էկոլոգիական գենետիկա
Գրականություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա
Կիսելյակ (համայնք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)
Բնակչություն
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվել են 24164 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի վարչական բաժանում Կատեգորիա:Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ
Երշովո (այլ կիրառումներ)
Երշովո, կարող է վերաբերել՝
Նիկուլսկոե (գյուղ, Կստովսկի շրջան)
Նիկուլսկոե (Никульское), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կստովսկի շրջանի բնակավայրեր
Դետոնացում
Դետոնացում (détoner - պայթել, - շառաչում եմ), պայթուցիկ նյութում էներգիայի անջատմամբ և գերձայնային արագությամբ շերտից շերտ ալիքաձև տարածվող քիմիական ռեակցիա։ Դետոնացումը սովորաբար առաջանում է մեխանիկական կամ ջերմային ուժգին ներգործումից (հարված, կայծ, պայթյուն և այլն)։ Հարվածային ալիքն ստեղծում է դետոնացման ալիքի ավանգարդային ճակատ, որը, շարժվելով մեծ արագությամբ, նյութի չափազանց նեղ շերտում առաջացնում է ճնշման և ջերմաստիճանի խիստ բարձրացում։ Ալիքի ճակատին անմիջապես հարող այդ շերտում մեծ արագությամբ ընթանում է քիմիական փոխարկում։ Քիմիական ռեակցիայից անջատված էներգետիկ դետոնացման ալիքի սխեման Ա-հարվածող ալիքի ճակատը, Բ-քիմիական ռեակցիայի գոտին, Գ-ալիքի տարածման ուղղությունը գիան հարվածային ալիքում ապահովում է բարձր ճնշումը։ Լրացնելով էներգիայի պաշարը՝ ալիքը տարածվում է առաջ (համասեռ պայթուցիկ նյութում հաստատուն արագությամբ)։ Դետոնացման տարածման արագությունը պայթուցիկ նյութը բնորոշող մեծություն է «որը պայթուցիկ, սովորաբար, պինդ և հեղուկ նյութերում ավելի մեծ է», քան գազերում։ Մեծ արագության ճնշման և ջերմաստիճանի խիստ բարձրացման պատճառով առաջանում է պայթյուն։ Եթե քիմիական ռեակցիայի տարածման արագությունը փոքր է ձայնի արագությունից, ապա տեղի է ունենում պայթուցիկ նյութի այրում։ Հաճախ հարկ է լինում դետոնացումը կանխել (ներքին այրման շարժիչներում, հրանոթի փողում և այլն)։ Վառելիքի կայունությունը դետոնացման նկատմամբ բնորոշվում է օկտանային թվով կամ նրանց տեսակայնությամբ։
Բաբին (գյուղ, Զաստավնայի շրջան)
Բաբին (Бабин), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բաբին գյուղում բնակվում էր 582 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Զարիֆյան
Զարիֆյան, հայկական ազգանուն ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական ազգանուններ Կատեգորիա:Ազգանուններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Յան վերջածանցով ազգանուններ Կատեգորիա:Անձնանվանական հիմքով ազգանուններ Կատեգորիա:Արաբերեն հիմքով ազգանուններ
Աստերոիդների ցանկ (236601-236700)
Աստերոիդների ցանկ (236501-236600) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (236701-236800)
(7313) Պիսանո
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,573058 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4004 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7458 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1507,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238797 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,57° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1960 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Կոռնելիս վան Հաուտենի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Ինգրիդ Հաուտեն-Գրունենվելդի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Թոմ Գերելսի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Գեորգի Գաուզե
Գեորգի Ֆրանցի Գաուզե, խորհրդային մանրէաբան, ակադեմիկոս ԽՍՀՄ ԲԳԱ, էկոլոգիայի հիմնադիրներից մեկը։
Արկադի Հայրումյան
Արկադի Ալեքսանդրի Հայրումյան (Аркадий Александрович Айрумян, ), հայազգի խորհրդային լրագրող և գավառագետ։
Գեորգի Գաուզե
Կենսագրություն
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի կենսաբանական բաժինը (1931)։ Աշխատել է նույն տեղում մինչև 1942 թ. Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1935), պրոֆեսոր (1940)։ 1942 թվականից հակաբիոտիկների լաբարատորիայի, Նարկոմզդրավի բժշկական մակաբուծության ինստիտուտի և արևադարձային բժշկության, 1948 թ-ից ՍՍՀՄ ԲԳԱ անտիբիոտիկների լաբորատորիայի վարիչ։ 1960-1986 թթ. ԽՍՀՄ ԲԳԱ նոր հակաբիոտիկների հետազոտությունների ինստիտուտի տնօրեն։ Կարևորագույն գիտական աշխատանքները նվիրված են էկոլոգիային և նախակենդանաբանությանը (պրոտոզոոլոգիա), ինչպես նաև հակաբիոտոկերի որոնմանը և նրանց գործողության մեխանիզմի սահմանմանը։ Փորձնականորեն ապացուցել է մրցակցային բացառման սկզբունքը (Վոլտեր - Գաուզեի սկզբունք), համաձայն որի երկու տեսակ չեն կարող անխախտորեն համագոյակցել սահմանափակ տարածությունում, եթե երկուսի քանակությունը լիմիտավորված է նույն կենսական կարևոր ռեսուրսով։ Կատարել է պրոտոպլազմի անհամաչափության հետազոտություններ, դիտարկելով այն կենսաբանական էվոլյուցիայի տեսանկյունով։ 1942 թ. Մ.Գ. Բրաժնիկովի հետ համատեղ ստացել է սովետական հակաբիոտիկը՝ գրամիցիդին C, այդ թվում նաև՝ ստացել, ուսումնասիրել և արտադրության մեջ է ներդրել հակաբիոտիկներ՝ պոլիմիցին (նեոմիցին), մոնոմիցին, րիստոմիցին, գելիոմիցին և լինկոմիցին, հակաուռուցքային հակաբիոտիկներ՝ օլիվոմիցին և ռուբոմիցին։ Մշակել է ակտինոմիցետների՝ հակաբիոտիկների պրոդուցենտների դասակարգումը։ Ստալինյան մրցանակ (1946 թ., կնոջ՝ Մարիա Գեորգովնա Բրաժնիկովայի հետ) գրամիդին С-ի հայտնաբերման համար։ Լեհաստանի գիտությունների ակադեմիայի անդամ (1967), քիմիոտերապիայի միջազգային հանրության նախագահական կազմի անդամ (1959 թ-ից) և փոխնախագահ (1962 թ-ից)։ Գ. Ֆ. Գաուզեի անունն է կրում Նոր անտիբիոտիկների հետազոտության գիտա-հետազոտակամ ինստիտուտը ՌԲԳԱ Մոսկվայում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռուս էկոլոգներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ էկոլոգներ Կատեգորիա:Ստալինյան մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կենսաբանական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային գյուտարարներ Կատեգորիա:Կունցևոյի գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Ռուս գյուտարարներ Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ
Արկադի Հայրումյան
Ռուսաստանի (ԽՍՀՄ) ժուռնալիստների միության անդամ 1964 թվականից ։
Կենսագրություն
Արկադի Ալեքսանդրի Հայրումյանը ծնվել է 1918 թվականի օգոստոսի 9-ին Դոնի Ռոստով քաղաքում։
Ավարտել է Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ Ինստիտուտում նրա ուսուցիչներից մեկը եղել է գրականագետ և գրող Վիտալի Զակրուտկինը։ Հայրումյանն այցելել է Առողջապահության աշխատակիցների պալատին կից Ռոստովի գրական խմբակը ։
Տպագրվել սկսել է 1938 թվականին, դեռևս Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտի ուսանող լինելու տարիներին ։
Հայրումյանն աշ։ Խատել է դպրոցում որպես ուսուցիչ և Ռոստովի ռադիոկոմիտեում որպես խմբագիր։ Նա եղել է Դոնի Ռոստովում գործող «Սուրբ Խաչ» թանգարանի ղեկավարը (այժմ՝ Ռուս-հայկական բարեկամության թանգարան) և Վոլգոգրադի մարզի Սերաֆիմովիչ քաղաքում գործող Ա. Ս. Սերաֆիմովիչի թանգարանի գիտական աշխատակից։
Արկադի Հայրումյանը մահացել է 1999 թվականի ապրիլի 30-ին Դոնի Ռոստով քաղաքում։ Դոնի Ռոստովում այն շենքի պատին, որտեղ 1952-1999 թվականներին ապրել է Ա. Ա. Հայրումյանը, փակցված է հուշատախտակ ։
Հեղինակ է հետևյալ գրքերի.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Վիքիտվյալների արժեքների վերաձևակերպմամբ հոդվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ Կատեգորիա:Ռոստովի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ
Էկոլոգիական խորշ
Էկոլոգիական խորշ, Համակեցությունում (կենսացենոզում) տեսակի (նրա պոպուլյացիայի) զբաղեցրած տեղն, նրա բիոցենոտիկ կապերի միասնությունը և միջավայրի աբիոտիկ գործոնների նկատմամբ պահանջների համալիրն է ։ Այս տերմինը ներմուծվել է 1927 թվականին, Չարլզ Էլթոնի կողմից։
Այս տարբերությունն ընդգծում է, որ միջտեսակային մրցակցությունը բերում է բեղմնավորության և կենսունակության նվազեցման և որ ֆունդամենտալ էկոլոգիական խորշը կարող է լինել այնպիսի մաս, որը զբաղեցնող տեսակը միջտեսակային մրցակցության արդյունքում այլևս ի վիճակի չի լինի ապրել և հաջող բազմանալ։ Տեսակի ֆունդամենտալ խորշի այս մասը բացակայում է նրա կայացած խորշում։ Այսպիսով կայացած խորշը միշտ մտնում է ֆունդամենտալ խորշի մեջ կամ հավասար է նրան։
Մրցակցային բացառման սկզբունք
Մրցակցային բացառման սկզբունքի էությունը, որը հայտնի է նաև որպես Գաուզեի սկզբունք, այն է, որ յուրաքանչյուր տեսակ ունի իր սեփական էկոլոգիական խորշը։ Ոչ մի երկու տեսակ չեն կարող զբաղեցնել միևնույն էկոլոգիական խորշը։ Գաուզեի սկզբունքի այդպիսի ձևակերպումը ենթարկվեց քննադատության։ Օրինակ, այս սկզբունքի հայտնի հակասություններից մեկը «Պլանկտոնային պարադոքսն» է։ Պլանկտոններին պատկանող կենդանի օրգանիզմների բոլոր տեսակները, ապրում են շատ սահմանափակ տարածությունում և օգտագործում են նույն ռեսուրսները (գլխավորապես արևային էներգիան և ծովային միներալ միացությունները)։ Մի քանի տեսակների միջև էկոլոգիական խորշի բաժանման խնդրի ժամանակակից մոտեցումը ենթադրում է, որ որոշ դեպքերում երկու տեսակ կարող են կիսել մեկ էկոլոգիական խորշը, իսկ որոշ դեպքերում այդպիսի համատեղումը հանգեցնում է տեսակներից մեկի ոչնչացմանը։
Գաուզեն ձևակերպել է մրցակցային բացառման սկզբունքը՝ աշխատելով Paramecium caudatum, P. aurelia, P. Bursaria ինֆուզորիաների հետ։ Բոլոր երեք տեսակները լավ աճում էին մոնոկուլտուրայում, հասնելով հեղուկ միջավայրով փորձանոթում պոպուլյացիայի սահանային խտությունների կայուն արժեքներին։ Ինֆուզորիաների համար որպես սնւնդ ծառայում էին բակտերիալ կամ խմորասնկային բջիջներ, որոնք աճում էին մշտապես ավելացվող վարսակի ալյուրում։ Սակայն երբ նա փաստացի մոդելավորում էր էկոլոգիական խորշը, համատեղ աճեցնելով P. caudatum և P. aurelia, պարզվեց, որ P. aurelia դուրս մղեց P. caudatum. Համատեղ աճեցման դեպքում ''Р. caudatum և Р. bursaria գոյատևում են, բայց խտության ավելի ցածր մակարդակում չեն, քան մոնոկուլտուրայում։ Ինչպես պարզվեց նրանք տարածականորեն մեկուսացել էին Р.bursaria փորձանոթում - փորձանոթի հատակին և սնվել են խմորասնկերով, այն դեպքում, երբ Р. caudatum'' վերևում էր և սնվում էր բակտերիաներով։
Այդուհետ մրցակցային բացառման սկզբունքը, ըստ որի «լիարժեք մրցակիցները չեն կարող հավերժ գոյատևել», դարձավ տեսական էկոլոգիայի հիմնական դոգմաներից մեկը։ Այսպիսով, եթե երկու տեսակներ համագոյակցում են, ապա նրանց միջև պետք է լինի որևէ էկոլոգիական տարբերություն, ինչը նշանակում է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը զբաղեցնում է իր հատուկ խորշը։ Մրցակցելով ավելի ուժեղ տեսակի հետ թույլ տեսակը կորցնում է իր կայացած խորշը։ Այսպիսով, մրցակցությունից դուրս գալուն հասնում են միջավայրի նկատմամբ պահանջների տարանջատմամբ, կյանքի ձևի փոփոխմանը կամ, այլ բառերով ասած, հանդիսանում է տեսակների էկոլոգիական խորշերի սահմանազատում։ Այս դեպքում նրանք ձեռք են բերում նույն կենսացենոզում համագոյակցելու ունակություն։ Այսպես, Հարավային Ֆլորիդայի ափամերձ մանգրային ծառուտներում ապրում են ամենատարբեր ձկնկուլեր և հաճախ նույն ծանծաղուտում սնվում են մինչև ինը տարբեր տեսակի ձկներով։ Դրա հետ մեկտեղ, նրանք գործնականորեն չեն խանգարում միմյանց, քանի որ իրենց պահվածքը նրանում, թե ինչպիսի որսի տեղամաս են նրանք նախընտրում և ինչպես են որսում ձուկը, - մշակվել են ունակություններ, որը թույլ է տալիս նրանց զբաղեցնել տարբեր խորշեր նույն ծանծաղուտի սահմանում։
Սակայն, ցանկանալով պարզաբանել, արդյոք գործում է մրցակցային բացառման սկզբունքը որևէ մրցակցային իրավիճակում, մենք կարող ենք բախվել շատ լուրջ մեթոդաբանական խնդրի հետ։ Դիտարկենք, օրինակ, սալամանդրների դեպքը Հեյրսթոնի աշխատությունից։ Այս օրինակում ԱՄՆ-ում՝ Ապպալաչյան լեռների հարավային մասում բնակվող ցամաքային սալամանդրի երկու տեսակ են՝ Plethodon glutinosus և Plethodon jordani։ Սովորաբար P. jordani հանդիպում է ավելի մեծ բարձրություններում, քան P. Glutinosus-ը, բայց որոշ շրջաններում դրանց բնակության գոտիները համընկնում են։ Կարևոր պահ է հանդիսանում այն, որ, մյուս տեսակի կողմից անբարենպաստ ազդեցությունը սկզբնապես զգում էին երկու տեսակի առանձնյակներն էլ։ Տեսակներից մեկի ոչնչացումից հետո, մյուսի մոտ նկատվում է քանակության, բեղմնավորության և (կամ) կենսունակության ավելացում։ Դրանից հետևում է, որ ստուգողական հրապարակներում և համատեղ բնակության այլ վայրերում այս տեսակները սովորաբար մրցակցում էին միմյանց հետ, բայց ամեն դեպքում գոյատևում էին։
Երկու տեսակ մրցակցում և համագոյակցում են, համաձայն մրցակցային բացառման սկզբունքի կարելի է ենթադրել, որ դա կատարվում է խորշերի բաժանման արդյունքում։ Դա միանգամայն ճշմարտացի ենթադրություն է, բայց այնքան ժամանակ, քանի դեռ չի նկատվում այդպիսի բաժանում, կամ հաստատված չէ, որ այն հանում է միջտեսակային մրցակցության լարվածությունը, Այն մնում է ոչ ավելին, քան ենթադրություն։ Այսպիսով, երբ մենք դիտարկում ենք երկու տեսակի համագոյակցությունը, հաճախ դժվար է լինում սահմանել, որ նրանց խորշերը բաժանված են, և հնարավոր չէ հակառակն ապացուցել։ Եթե էկոլոգին չի հաջողվում գտնել խորշերի բաժանում, դա կարող է նշանակել, որ նա փնտրել է այն սխալ տեղում կամ սխալ ձևով։ Մրցակցային բացառման սկզբունքը լայն տարածում է ստացել՝
Սակայն միշտ կլինեն այնպիսի դեպքեր, որոնցում այն անհնար է ստուգել։ Բացի այդ, կան դեպքեր երբ Գաուզեի սկզբունքը, ուղղակի չենք կիրառի (Բիգոն, 1989)։ Օրինակ, «Պլանկտոնային պարադոքս»։ Իրականում մրցակցող տեսակների միջև հավասարակշռությունը կարող է հաճախակի խախտվել, և առավելությունը մի տեսակից կանցնի մյուսին, հետևաբար, համագոյակցումը հնարավոր է միջավայրի պայմանների փոփոխման շնորհիվ։ Այդպիսի փաստարկ օգտագործել է Հաթչինսոնը (Hutchinson, 1961) որպեսզի բացատրի «պլանկտոնային պարադոքսը»։ Այդ պարադոքսն այն է, որ պլանկտոնային օրգանիզմների շատ տեսակներ հաճախ համագոյակցում են պարզ միջավայրում, որտեղ, ըստ երևույթին, քիչ է խորշերի բաժանման հնարավորությունները։ Հաթչինսոնը ենթադրեց, որ միջավայրը, չնայած, որ շատ պարզ է, մշտապես ենթարկվում է տարբեր փոփոխություների, մասնավորապես՝ սեզոնային։ Ժամանակի ցանկացած առանձին ժամանակահատվածում միջավայրի պայմանները կարող են նպաստել որոշակի տեսակի դուրսմղմանը, սակայն այդ պայմանները փոխվում են, և մինչև այն պահը, երբ տվյալ տեսակը կդառնա վերջնականապես դուրս մղված, նրանք կարող են տեսակի համար բարենպաստ դառնալ։ Այլ կերպ ասած, մրցակցային հարաբերությունների արդյունքը հավասարակշիռ վիճակում կարող է որոշիչ դեր չխաղալ, եթե միջավայրի պայմանները փոխվում են շատ առաջ, նախքան, հավասարակշռության հասնելը։ Եվ քանի որ ցանկացած միջավայր փոփոխական է, մրցակիցների միջև հավասարակշռությունը պետք է միշտ տեղաշարժվի և համագոյակցությունը հաճախ կդիտվի խորշի այնպիսի բաժանման դեպքում, որի դեպքում կայուն պայմաններում տեղի կունենար տեսակներից մեկի հեռացում։
Վերնադսկու հաստատունության օրենքը
Բնության կենդանի նյութի քանակությունը (տվյալ աշխարհագրական ժամանակաշրջանի համար) հաստատուն է։ Համաձայն այս հիպոթեզի, կենսոլորտի ռեգիոններից մեկում կենդանի նյութի քանակության ցանկացած փոփոխություն պետք է հավասարակշռված լինի որևէ այլ ռեգիոնում։ Ճիշտ է, համաձայն տեսակային աղքատացման կանխադրույթի, բարձրակարգ տեսակները և էկոհամակարգերը ավելի հաճախ կփոխարինվեն ավելի ցածր մակարդակի էվոլյուցիոն օբյեկտներով։ Բացի այդ, տեղի կունենա էկոհամակարգի տեսակային կազմի ռուդերալիզացիա, և մարդու համար բարենպաստ տեսակները կփոխարինվեն նվազ օգտակարներով, չեզոքներով կամ նույնիսկ վնասակարներով։ Որպես այս օրենքի հետևանք գոյություն ունի էկոլոգիական խորշի պարտադիր լրացման օրենքը։ (Ռոզենբերգ և մյուսները, 1999)
Էկոլոգիական խորշի պարտադիր լրացման օրենքը
Էկոլոգիական խորշը չի կարող դատարկ լինել։ Եթե որևէ տեսակի վերացման արդյունքում խորշը դատարկվում է, այն անմիջապես լրացվում է այլ տեսակով։ Բնակության միջավայրը սովորաբար բաղկացած է առանձին մասերից («հետք») բարենպաստ և անբարենպաստ պայմաններով, այդ հետքերը հաճախ հասանելի են ժամանակավորապես, և ի հայտ են գալիս անկանխատեսելիորեն ինչպես ժամանակի, այնպես էլ տարածության մեջ։ Ազատ մասերը կամ «ճեղքերը» բնակավայրերում առաջանում են անկանխատեսելիորեն որոշ բիոտոպերում։ Հրդեհները կամ սողանքները կարող են հանգեցնել անտառներում ամայի տարածքների ձևավորման։ Փոթորիկը կարող է մերկացնել ծովային ափի բաց հատվածը, իսկ ագահ գիշատիչները որտեղ պատահի կարող են ոչնչացնել պոտենցիալ զոհին։ Այս ազատված տարածքները կրկին բնակեցվում են։ Սակայն առաջին նորաբնիկները պարտադիր չէ լինեն այն տեսակները, որոնք տևական ժամանակի ընթացքում ընդունակ են բարեհաջող մրցակցել այլ տեսակների հետ և դուրս մղել նրանց։ Այդ պատճառով գալիք և մրցունակ տեսակների համագոյակցությունը հնարավոր է այնքան ժամանակ, քանի դեռ համապատասխան հաճախականությամբ առաջանում են չբնակեցված տեղամասեր։ (Բիգոն և մյուսներ, 1989)
Մարդու էկոլոգիական խորշ
Մարդը, որպես կենսաբանական տեսակ, զբաղեցնում է իր սեփական էկոլոգիական խորշը։ Մարդը կարող է բնակվել արևադարձում և մերձարևադարձում, ծովի մակարդակից 3-3,5 կմ բարձրությունում։ Իրականում ներկայումս մարդն ապրում է բավականին մեծ տարածությունում։ Մարդը ընդարձակել է ազատ էկոլոգիական խորշը տարբեր հարմարանքների օգտագործման շնորհիվ՝ բնակարան, հագուստ, կրակ և այլն։
Գրականություն
Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Բնապահպանություն
Ձորագետի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Ձորագետ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից ։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 8 հուշարձան (6 միավոր)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լոռու մարզի հուշարձանների ցանկեր
Դրավիդներ
Դրավիդներ, ժողովուրդներ, բնակվում են գլխավորապես հարավային Հնդկաստանում։ Խոսում են դրավիդյան լեզուներով։
Պատմություն
Դրավիդները դեռևս մ․ թ․ ա․ 1-ին հազարամյակում ունեցել են պետականություն (Հարավային Հնդկաստանում) և բարձր մշակույթ։ 17—18-րդ դարերում անգլիացիները գրավեցին դրավիդների բնակեցրած հողերը, սակայն ազգային ինքնորոշման պայքարի շնորհիվ 1956 թվականին դրավիդների էթնիկական տարածքը որոշվեց ըստ առանձին նահանգների (թամիլներին բնակեցրին հիմնականում Թամիլնադ, մալայալներին՝ Քերալ նահանգներում)։
Դավանանք
Մեծ մասը դավանում է հինդուիզմ, մնացածը՝ իսլամ կամ քրիստոնեություն։ Լեռնային և անտառային վայրերում դեռևս կան տոհմացեղային պաշտամունքի մնացորդներ։ Ենթադրվում է, որ դրավիդները կազմել են Հնդկաստանի հին (մինչարիական) բնակիչների մի մասը։ Ըստ որոշ գիտնականների, Խարապպայի քաղաքակրթությունը (մ․ թ․ ա․ 3-2-րդ հազարամյակներ) ստեղծել են դրավիդների նախնիները։
Դրավիդներին պատկանող ժողովուրդներ
Դրավիդներին են պատկանում տելուգու կամ անդհրա (44 միլիոն բնակչություն 1967 թվականի տվյալներով), թամիլներ (40 միլիոն բնակչություն. մասամբ ապրում են նաև Ցեյլոնում, Բիրմայում և Հարավ-Արևելյան Ասիայի այլ երկրներում), մալայալի (19,5 միլիոն), կաննարա (21 միլիոն), թուլու (մոտ 1 միլիոն) և մի քանի այլ ժողովուրդներ։ Օրոանները (1,3 միլիոն), կանդհիները և գոնդերը (մոտ 3 միլիոն) ապրում են Կենտրոնական Հնդկաստանում։
Կատեգորիա:Հնդկաստանի ազգեր
Լիտոսֆերա
Քարոլորտ (հուն. լիտոսֆերա λίθος - քար և - գունդ, ոլորտ), երկրի պինդ թաղանթը. Բաղկացած է երկրագնդի կեղևի և մանտիայի վերին մասից մինչև աստենոսֆերա, որտեղ սեյսմիկ ալիքների արագությունը նվազում է՝ վկայելով պլաստիկ շերտի փոփոխության մասին։ Քարոլորտի կառուցվածքում առանձնացնում են շարժական մասեր (ծալքավոր գոտի) և հարաբերականորեն կայուն պլատֆորմաներ։
Քարոլորտի կառուցվածքը՝ քարոլորտային սալաքարերը, շարժվում են հարաբերականորեն ճկուն աստենոսֆերայով։ Այս տեղաշարժերի ուսումնասիրմանը և նկարագրմանն է նվիրված աշխարհագրության բաժինը սալերի տեկտոնիկայի մասին։
Օվկիանոսի և մայրցամաքային քարոլորտը բավականին տարբերվում են։ Մայրցամաքային քարոլորտը բաղկացած է տեղումնային, գրանիտե և բազալտե շերտերից, մոտ 80կմ ընդհանուր հզորությամբ։ Օվկիանոսի քարոլորտը վերջնական ձևավորման արդյունքում ենթարկվել է մասնակի հալման բազմակի փուլերի։ Հիմնականում բաղկացած է դունիտից և գարցբուրգիտից, հաստությունը կազմում է 5-10կմ, իսկ գրանիտային շերտը ամբողջովին բացակայում է։ Քարոլորտի արտաքին շերտը նշելու համար կիրառվել է ներկայումս հնացած տերմին՝ սիալ, որն առաջացել է լեռնային տարրերի հիմնական տեսակներից Si (Silicium - սիլիցիում) Si և Al (Aluminium - ալյումին)։
Կատեգորիա:Էկոլոգիա Կատեգորիա:Սալերի տեկտոնիկա
Եֆիմևո (այլ կիրառումներ)
Եֆիմևո, կարող է վերաբերել՝
Ջորջ Թոբայաս Սմոլեթ
Ջորջ Թոբայաս Սմոլեթ (Smollett), անգլիացի գրող։
1740 - 1744 թվականներին որպես վիրաբույժ մասնակցել է Վեստ Ինդիայի զինվորական արշավախմբին։ «Ռոդրիք Ռանդոմի արկածները» (1748 թվական, սխալմամբ վերագրված Հ․ Ֆիլդինգին) վեպում նկարագրել է բրիտանական նավատորմում տիրող դաժան բարքերը, «Փերիգրին Փիքլի արկածները» (1751 թվական) գործում դատապարտել Անգլիայում ծաղկող խաբեբայությունը։ Լուսավորական գիտակցության ճգնաժամը արտահայտված է «Կոմս Ֆերդինանդ Ֆաթմի արկածները» (1753 թվական) և «Պարոն Լանսելոթ Դրիվզի արկածները» (1762 թվական) վեպերում։ Սմոլեթի վերջին վեպը՝ «Տամֆրի Քլինքերի ճանապարհորդությունը» (1771 թվական), աչքի է ընկնում կոմիկական միջոցների հարստությամբ, դեմոկրատական պաթոսով, կերպարների հոգեբանական պատկերման վարպետությամբ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ Կատեգորիա:Գլազգոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Տուբերկուլոզից մահացածներ Կատեգորիա:Անգլիացի բժիշկներ Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Անգլիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անգլիացի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Շոտլանդացի գրողներ
Այն Ռանդ
Այն Ռանդ (ծննդյան անունը՝ Ալիսա Զինովևնա Ռոզենբաում, ), Ռուսաստանում ծնված ամերիկացի փիլիսոփա և վիպասան, համարվում է օբյեկտիվիզմի հիմնադիրը։ Կրթություն ստանալով Ռուսաստանում՝ նա տեղափոխվել է 1926-ին։ Երկու վեպերից հետո, որոնք սկզբում անհաջող էին և երկու բրոդվեյան պիեսներից հետո նա համբավ ձեռք բերեց իր 1943 թվականի «Շատրվանագլուխը» վեպով։ 1957 թվականին Ռանդը հրատարակեց իր ամենահայտնի աշխատանքը՝ «Ատլանտը պարզեց թևերը» վեպը։ Այնուհետև մինչև իր մահը՝ 1982թ., նա ոչ գեղարվեստական ​​գրականությամբ էր զբաղվում իր փիլիսոփայությունը խթանելու համար՝ հրատարակելով սեփական պարբերականները և էսսեների մի քանի ժողովածու։
Ռանդը պաշտպանում էր բանականությունը՝ որպես գիտելիք ձեռք բերելու միակ միջոց։ Փոխարենը մերժում էր հավատքն ու կրոնը։ Նա պաշտպանում էր ռացիոնալ և էթիկական էգոիզմը և մերժում ալտրուիզմը։ Քաղաքականության մեջ նա դատապարտում էր ուժի նախաձեռնումը որպես անբարոյականություն և դեմ էր կոլեկտիվիզմին, ստատիզմին և անարխիզմին։ Նա աջակցում էր laissez-faire կապիտալիզմին, որը նա սահմանում էր որպես անհատական ​​իրավունքների, ներառյալ մասնավոր սեփականության իրավունքների ճանաչման վրա հիմնված համակարգ ։ Ռանդը դեմ էր ազատականությանը, որը նա դիտում էր որպես անարխիզմ։ Այն հաճախ ասոցացվում է Միացյալ Նահանգների ժամանակակից ազատական ​​շարժման հետ ։ Արվեստում Ռանդը խթանում էր ռոմանտիկ ռեալիզմը։ Նա կտրուկ քննադատում էր իրեն հայտնի փիլիսոփաների և փիլիսոփայական ավանդույթների մեծ մասը, բացառությամբ Արիստոտելի, Թոմաս Աքվինացու և դասական ազատականների։
Ռանդի գեղարվեստական ​​գրականությունը գրականագետների կողմից ստացել է հակասական արձագանքներ ։ Թեև նրա մահից հետո ակադեմիական հետաքրքրությունը մեծացել է նրա գաղափարների նկատմամբ, ակադեմիկոս փիլիսոփաները հիմնականում անտեսել կամ մերժել են նրա փիլիսոփայությունը՝ նրա վիճելի մոտեցման և մեթոդաբանական խստության բացակայության պատճառով ։ Նրա ստեղծագործությունները քաղաքականապես ազդել են որոշ ազատականների և պահպանողականների վրա ։ Օբյեկտիվիստական ​​շարժումը փորձում է տարածել նրա գաղափարները ինչպես հանրության, այնպես էլ ակադեմիական միջավայրերում։
Կենսագրություն
Ալիսա Զինովիևնա Ռոզենբաումը ծնվել է Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում, 1905 թվականի փետրվարի 2-ին։ Չորս տարեկանում սովորել է գրել ու կարդալ ։ Երկու տարի անց մի ֆրանսիական մանկական թերթում գտնում է իր մանկության հերոսին՝ այսպիսով ձեռք բերելով իր հերոսական տեսակետը, որն իր հետ է մնում իր ողջ կյանքի ընթացքում։ Հիմնովին հակադրվելով ռուսական մշակույթի խորհրդապաշտությունն ու կոլեկտիվիզմին՝ նա իրեն համարել է Եվրոպացի գրող, հատկապես Վիկտոր Հյուգոյին հանդիպելուց հետո, որով նա ամենից շատ էր հիանում։
Ղրիմից վերադառնալիս նա սկսում է սովորել փիլիսոփայություն և պատմություն Պետրոգրադի համալսարանում և ավարտում է այն 1924 թվականին։ Նրա ամենամեծ հաճույքներից էին Վիեննական օպերետտաներն և արևմտյան կինոներն ու թատերախաղերը։ 1924 թվականին մտավ Կինոյի Արվեստների Պետական Ինստիտուտ, որպեսզի սովորի կինոսցենարներ գրել։ Այս ժամանակում նա առաջին անգամ հրատարակեց գրքույկ դերասանուհի Փոլա Նեգռու մասին (1925) և մի գրքույկ Հոլիվուդ՝ Ամերիկյան Կինոյի Քաղաք անվամբ (1926)։
1925 թվականին նա իր ազգականների տեսակցության համար ԱՄՆ մեկնելու վիզա ստացավ։ Նյու Յորք հասնելով 1926 թվականի փետրվարին՝ վեց ամիս ապրեց իր ազգականների հետ Չիկագո քաղաքում, որից հետո մեկնեց Լոս Անջելես՝ նպատակադրվելով դառնալ սցենարիստ։
Հոլիվուդում հանդիպեց Սեսիլ Բ. Դեմիլին, ով նրան առաջարկեց աշխատել իր համար, նախ որպես ֆոնային դերասան և ապա որպես կրտսեր սցենարիստ։ Ստուդիայում նա հանդիպեց դերասան Ֆրանկ Օ՛Քոնորին, ում հետ էլ ամուսնացավ 1929 թվականին մինչև Օ՛Քոնորի մահը հիսուն տարի հետո։
Հետագա տարիներին նա մի քանի գործ փոխեց, մինչ առաջին անգամ իր գրած սցենարը վաճառեց 1932 թվականին։ Որդեգրելով Այն Ռանդ գրչանունը, 1943 թվականին լույս է ընծայել Շատրվանագլուխը, իսկ 1957 թվականին՝ «Ատլանտը պարզեց թևերը» գիրքը։ Իր գրքերում և ստեղծագործություններում նա բացատրում է իր հիմնադրած փիլիսոփայության՝ օբյեկտիվիզմի մասին վեպերի միջոցով։
Մահացել է 1982 թվականի մարտի 6-ին իր՝ Նյու Յորքի բնակարանում։
Վաղ գեղարվեստական ​​գրականություն
Ռանդի առաջին գրական հաջողությունը եղավ 1932 թվականին, երբ Universal Studios-ին վաճառեց իր «Կարմիր գրավատուն» սցենարը, թեև այն այդպես էլ ներկայացվեց կարդացողի դատին ։ Նրա «Հունվարի 16-ի գիշեր» դրաման, որն առաջին անգամ բեմադրվել է Հոլիվուդում 1934 թվականին, հաջողությամբ վերաբացվեց Բրոդվեյում 1935 թվականին։ Ամեն գիշեր հանդիսատեսի անդամներից ժյուրի էր ընտրվում, որոնց քվեարկության հիման վրա երկու տարբեր վերջավորություններից մեկն էր բեմադրվում Նրա առաջին հրատարակված վեպը՝ կիսաինքնակենսագրական, «Մենք՝ ողջերս», լույս է տեսել 1936 թվականին։ Գործողությունները տեղի են ունենում Խորհրդային Ռուսաստանում։ Այն կենտրոնացած է անհատի և պետության միջև պայքարի վրա։ Սկզբնական վաճառքը դանդաղ էր, և ամերիկյան հրատարակիչը այն դուրս թողեց տպագրությունից , չնայած եվրոպական հրատարակությունները շարունակում էին վաճառել ։ Ռանդը պատմությունը հարմարեցրեց որպես բեմական պիես, բայց Բրոդվեյի արտադրությունը ձախողվեց և փակվեց մեկ շաբաթից էլ քիչ ժամանակում ։ Իր հետագա վեպերի հաջողությունից հետո Ռենդը կարողացավ 1959 թվականին թողարկել վերանայված տարբերակը, որն այդ ժամանակներից վաճառվել է ավելի քան երեք միլիոն օրինակով ։
Ռանդը սկսեց իր հաջորդ մեծ վեպը՝ «Շատրվանագլուխը», 1935 թվականի դեկտեմբերին, սակայն դադարձ վերցրեց դրանից 1937 թվականին՝ գրելու իր «Հիմն» վեպը ։ Վեպը ներկայացնում է ապագա դիստոպիկ աշխարհի տեսլականը, որտեղ տոտալիտար կոլեկտիվիզմն այնքան է հաղթանակել, որ նույնիսկ «ես» բառը մոռացվել և փոխարինվել է մենք-ով ։ Այն տպագրվել է Անգլիայում 1938 թվականին, սակայն Ռանդն այդ ժամանակ չի կարողացել ամերիկացի հրատարակիչ գտնել։ Ինչպես «Մենք՝ ողջերս» ստեղծագործության դեպքում, այս անգամ ևս Ռանդի հաջողությունը թույլ տվեց նրան ստանալ 1946 թվականին հրատարակված վերանայված տարբերակը, որը վաճառվել է ավելի քան 3,5 միլիոն օրինակով ։
Շատրվանագլուխը և քաղաքական ակտիվությունը
1940-ականների ընթացքում Ռանդը սկսեց քաղաքականապես ակտիվանալ։ Նա և իր ամուսինը լրիվ դրույքով կամավորներ էին հանրապետական ​​Ուենդել Ուիլկիի՝ 1940 թվականի նախագահական քարոզարշավի ընթացքում ։ Այս աշխատանքը նրա համար կապ բացեց ազատ շուկայական կապիտալիզմին հարող այլ մտավորականների հետ։ Նա ընկերացավ լրագրող Հենրի Հազլիթի հետ, որը նրան ծանոթացրեց ավստրիական դպրոցի տնտեսագետ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսի հետ։ Չնայած նրանց հետ փիլիսոփայական տարբերություններ ունենալուն, Ռանդը խստորեն հավանություն է տվել երկու տղամարդկանց գրվածքներին իր կարիերայի ընթացքում, և նրանք հիացմունք են արտահայտել Ռանդի նկատմամբ։
Մի անգամ Միզեսը նրան անվանել է «ամերիկյան ամենահամարձակ տղամարդը»՝ հաճոյախոսություն, որը հատկապես ուրախացրել է նրան, քանի որ իրեն դիմել էին որպես «տղամարդ»՝ «կին» անվանելու փոխարեն ։
Ռանդը ընկերացավ ազատամարտիկ գրող Իզաբել Պատերսոնի հետ։ Ռանդը նրան հարցնում էր ամերիկյան պատմության և քաղաքականության մասին մինչև գիշեր իրենց բազմաթիվ հանդիպումների ժամանակ, և Պատերսոնին գաղափարներ տալիս իր միակ ոչ գեղարվեստական ​​գրքի՝ «Մեքենայի Աստվածը» ստեղծագործության համար ։
Ռենդի՝ որպես գրողի առաջին մեծ հաջողությունը եղավ 1943 թվականին «Շատրվանգլուխը» վեպը, որը պատմում էր Հովարդ Ռոարկ անունով անզիջում երիտասարդ ճարտարապետի և նրա պայքարի մասին։ Ռանդը նրա միջոցով նկարագրում էր այդտեսակ մարդկանց որպես «երկրորդ ձեռքեր»՝ մարդիկ, որոնք փորձում են ապրել ուրիշների միջոցով։ Տասներկու հրատարակիչները մերժեցին այն նախքան Bobbs-Merrill Company-ն այն կընդուներ խմբագիր Արչիբալդ Օգդենի պնդմամբ, որը սպառնաց թողնել աշխատանքը, եթե իր գործատուն չհրապարակի այն ։ Վեպն ավարտելիս Ռանդին նշանակեցին ամֆետամին Բենզեդրին՝ հոգնածության դեմ պայքարելու համար ։ Դեղորայքն օգնեց նրան երկար ժամեր աշխատել, որպեսզի հասցնի վեպը հանձնելու իր վերջնաժամկետին, բայց հետո նա այնքան ուժասպառ էր եղել, որ բժիշկը հրամայեց երկու շաբաթ հանգիստ ։ Մոտ երեք տասնամյակ նրա կողմից թմրանյութի օգտագործումը հասցրեց նրան այն կետին, ինչը նրա հետագա գործընկերները նկարագրել են որպես տրամադրության անկայուն փոփոխություններ ։
Եֆրեմկինո (այլ կիրառումներ)
Եֆրեմկինո, կարող է վերաբերել՝
Այն Ռանդ
Շատրվանագլուխը և քաղաքական ակտիվությունը
«Շատրվանգլուխը» վեպի հաջողությունը Ռանդին բերեց մեծ համբավ և ֆինանսական ապահովություն ։ 1943 թվականին նա վաճառեց ֆիլմի իրավունքները Warner Bros. ընկերությանը և վերադարձավ Հոլիվուդ՝ սցենարը գրելու համար։ Պրոդյուսեր Հալ Բ. Ուոլիսը նրան աշխատանքի է ընդունել որպես սցենարիստ։ Նրա աշխատանքը ներառում էր «Սիրային նամակներ» և «Դու եկել ես» ֆիլմերի սցենարները ։ Ուոլիսի հետ նրա պայմանագիրը նաև ժամանակ է տվել այլ նախագծերի համար, ներառյալ նրա փիլիսոփայության երբեք չավարտված ոչ գեղարվեստական մշակումը, որը կոչվելու էր «Անհատականության բարոյական հիմքը» ։
Հոլիվուդում աշխատելու ընթացքում Ռանդը ներգրավվեց հակակոմունիստական ​​շարժանկարների դաշինքում՝ հանուն ամերիկյան իդեալների պահպանության, և խմբի անունից հոդվածներ գրեց։ Նա նաև միացավ հակակոմունիստական ​​ամերիկյան գրողների ասոցիացիային ։ 1947 թվականին Երկրորդ Կարմիր Սարսափի ժամանակ Ռանդը՝ որպես «բարեկամական վկա», հաստատեց Միացյալ Նահանգների Ներկայացուցիչների պալատի հակաամերիկյան գործողությունների հանձնաժողովին, որ 1944 թվականի «Ռուսաստանի երգը» ֆիլմը կոպտորեն խեղաթյուրում էր Խորհրդային Միության պայմանները՝ այնտեղ կյանքն ավելի լավ և ավելի երջանիկ ներկայացնելով, քան իրականում կար ։ Նա նաև ցանկանում էր քննադատել 1946 թվականին նկարահանված «Մեր կյանքի լավագույն տարիները» ֆիլմը, որը նա մեկնաբանեց որպես բիզնես աշխարհի բացասական ներկայացում, սակայն նրան թույլ չտվեցին դա անել ։ Երբ լսումներից հետո հարցրեցին հետաքննության արդյունավետության վերաբերյալ իր զգացմունքների մասին, Ռանդը գործընթացը նկարագրեց որպես «անօգուտ» ։
Մի քանի ուշացումներից հետո «Շատրվանգլուխը» վեպի կինոտարբերակը թողարկվեց 1949 թվականին։ Թեև այն օգտագործեց Ռանդի սցենարը նվազագույն փոփոխություններով, գրողը «սկզբից մինչև վերջ չէր սիրում ֆիլմը» և դժգոհեց դրա մոնտաժից, դերասանական խաղից և այլ տարրերից ։
Ատլանտը պարզեց թևերը և օբյեկտիվիզմ
«Շատրվանգլուխը» հրատարակելուց հետո Ռանդը բազմաթիվ նամակներ ստացավ ընթերցողներից, որոնցից մի քանիսի վրա գիրքը խորը ազդեցություն էր թողել ։ 1951 թվականին Ռենդը Լոս Անջելեսից տեղափոխվեց Նյու Յորք, որտեղ նա հավաքեց երկրպագուների մի խումբ, որոնց թվում էին Դաշնային պահուստի ապագա նախագահ Ալան Գրինսպենը, հոգեբանության երիտասարդ ուսանող Նաթան Բլումենտալը (հետագայում Նաթանիել Բրանդեն), նրա կինը՝ Բարբարան, և Բարբարայի զարմիկ Լեոնարդ Պեյկոֆը։ Սկզբում խումբը ընկերների ոչ պաշտոնական հավաք էր, որոնք հանգստյան օրերին հանդիպում էին Ռանդի հետ նրա բնակարանում՝ քննարկելու փիլիսոփայությունը։ Ավելի ուշ Ռանդը սկսեց թույլ տալ նրանց կարդալ իր նոր վեպի՝ «Ատլանտը պարզեց թևերը» ստեղծագործության ձեռագրերի նախագծերը ։ 1954 թվականին նրա մտերիմ հարաբերությունները Նաթանիել Բրանդենի հետ վերածվեցին ռոմանտիկ սիրավեպի՝ իրենց ամուսինների իմացությամբ ։
Գրական մեթոդ և ազդեցություններ
Ռանդը գրականության հանդեպ իր մոտեցումը նկարագրել է որպես «ռոմանտիկ ռեալիզմ» ։ Նա ցանկանում էր, որ իր գեղարվեստական գրականությունը աշխարհը ներկայացնի «այնպես, ինչպես դա կարող էր լինել և պետք է լինի», ոչ թե այնպես, ինչպես կար : Այս մոտեցումը ստիպեց նրան ստեղծել խիստ տարբերվող իրավիճակներ և կերպարներ։ Նրա գեղարվեստական գրականությունը հաճախ ունի հերոսներ, որոնք հերոսական անհատապաշտներ են՝ ներկայացված որպես պիտանի և գրավիչ ։ Նրա չարագործները պաշտպանում են պարտավորվածության գաղափարն ու հավաքական բարոյական իդեալները։ Ռանդը հաճախ նկարագրում է դրանք որպես անհրապույր, իսկ ոմանք նույնիսկ ունեն անուններ, որոնք հուշում են նրանց բացասական գծերի մասին, օրինակ՝ Ուեսլի Մուչը «Ատլանտը պարզեց թևերը» ստեղծագործությունում ։
Ռանդը սյուժեն համարում էր գրականության կարևոր տարրը, և նրա պատմվածքները սովորաբար ունեն այն, ինչ կենսագիր Էնն Հելլերը նկարագրել է որպես «սերտ, մշակված, արագընթաց սյուժե» ։ Ռոմանտիկ եռանկյունները Ռանդի գեղարվեստական գրականության մեջ սովորական սյուժեի տարր են. իր վեպերի և պիեսների մեծ մասում գլխավոր կին հերոսը ռոմանտիկ հարաբերություններ ունի առնվազն երկու տարբեր տղամարդկանց հետ ։
Ազդեցություններ
Դպրոցում Ռանդը կարդաց Ֆյոդոր Դոստոևսկու, Վիկտոր Հյուգոյի, Էդմոնդ Ռոստանի և Ֆրիդրիխ Շիլլերի ստեղծագործությունները, որոնք դարձան նրա սիրելիները ։ Ռանդը նրանց դասում էր ռոմանտիկ գրողների «առաջին աստիճանի» շարքը՝ բարոյական թեմաների վրա նրանց կենտրոնացման և սյուժեներ կառուցելու հմտության համար ։ Հյուգոն կարևոր ազդեցություն ունեցավ նրա գրական ուղու վրա։ Ներածությունում, որը նա գրել է իր «Իննսուներեք» վեպի անգլիալեզու հրատարակության համար, Ռանդը նրան անվանել է «համաշխարհային գրականության ամենամեծ վիպասանը» ։
Չնայած Ռանդին դուր չէր գալիս ռուսական գրականության մեծ մասը, նրա հերոսների պատկերումը հաճախ ցույց էր տալիս ռուս սիմվոլիստների ազդեցությունը և տասնիններորդ դարի ռուս գրվածքների ազդեցությունը, հատկապես 1863 թվականի «Ի՞նչ պետք է անել» վեպի՝ Նիկոլայ Չերնիշևսկու կողմից գրված ։ Ռուսական հեղափոխության և վաղ կոմունիստական ​​Ռուսաստանի փորձառությունը ազդել է նրա չարագործների կերպարի վրա։ Սա նկատելի է Էլսվորթ Թուխիի գաղափարներում և հռետորաբանության մեջ «Շատրվանագլուխը» ֆիլմում  և «Ատլանտը պարզեց թևերը» ֆիլմի տնտեսության կործանման մեջ ։
Ռանդի նկարագրական ոճը կրկնությունն է նրա վաղ գրած ֆիլմերի սցենարների։ Ռանդի վեպերն ունեն բազմաթիվ պատմողական նկարագրություններ, որոնք նման են կարիերայի առաջին տարիներին գրված հոլիվուդյան ֆիլմերի սցենարներին։ Նրանք հաճախ հետևում են ընդհանուր ֆիլմերի մոնտաժային կանոններին, ինչպիսիք են տեսարանի լայն նկարագրությունը, որին հաջորդում են մանրամասները, և կնոջ կերպարների նկարագրությունները, որոնք հաճախ «տղամարդու հայացք»-ին են տրվում ։
Փիլիսոփայություն
Ռանդն իր փիլիսոփայությունն անվանում էր «օբյեկտիվիզմ»՝ նկարագրելով դրա էությունը այսպես՝ «մարդու հայեցակարգը՝ որպես հերոսական էակ՝ սեփական երջանկությամբ՝ որպես կյանքի բարոյական նպատակ, արդյունավետ ձեռքբերումներով՝ որպես ազնվագույն գործունեություն, և բանականությամբ՝ որպես միակ բացարձակ» ։ Նա օբյեկտիվիզմը համարում էր համակարգված փիլիսոփայություն և ուներ իր դիրքորոշումը մետաֆիզիկայի, իմացաբանության, էթիկայի, քաղաքական փիլիսոփայության և գեղագիտության վերաբերյալ ։
Մետաֆիզիկայում Ռանդը պաշտպանում էր փիլիսոփայական ռեալիզմը և հակադրվում էր այն ամենին, ինչը համարում էր միստիցիզմ կամ գերբնականություն, ներառյալ կրոնի բոլոր ձևերը ։ Ռանդը հավատում էր ազատ կամքին՝ որպես գործակալ պատճառաբանության ձև և մերժում էր դետերմինիզմը ։
Իմացաբանության մեջ Ռանդը համարում էր, որ ողջ գիտելիքը հիմնված է զգայական ընկալման վրա, որի վավերականությունը նա համարում էր աքսիոմատիկ և բանականությունը, որը նա նկարագրում էր որպես «մարդու զգայարաններով տրամադրվող նյութը նույնականացնող և ինտեգրող ունակություն» ։ Ռանդը մերժում էր ոչ ընկալողական գիտելիքի մասին բոլոր պնդումները, ներառյալ «բնազդը», «ինտուիցիան», «հայտնությունը» կամ «պարզապես իմանալու» ցանկացած ձև» ։ Իր «Օբյեկտիվիստական ​​իմացաբանության ներածություն»-ում Ռանդը ներկայացրեց հայեցակարգի ձևավորման տեսությունը՝ մերժեց վերլուծական-սինթետիկ երկփեղկվածությունը ։ Նա կարծում էր, որ իմացաբանությունը փիլիսոփայության հիմնարար ճյուղն է, և համարում էր բանականության պաշտպանությունը իր փիլիսոփայության ամենակարևոր կողմը ։