cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Գուրիայի մարզ
Բնակչություն
Գուրիայի մարզի բնակչության բացարձակ մեծամասնությունը վրացիներ են, հիմնականում՝ գուրիացիներ (գուրուլեբի).
Գուրիայի մարզի շրջանների ազգային կազմ (2002)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գուրիայի մարզ
Բոա Նովա ազգային պարկ
Բոա Նովա ազգային պարկ (Parque Nacional de Boa Nova), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։
Տեղագրություն
Բոա Նովա ազգային պարկն ընդգրկում է Բոա Նովա, Դարիու Մեյրա, Մանուել Վիտորինու մունիցիպալիտետներից որոշ հատվածներ՝ Բահիա նահանգում ։ Պարկն ունի 12065.31 հա տարածք ։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 440-1111 մետր բարձրության վրա։ Պարկով հոսում է Ուրուբա գետը, որը Գոնգոժ գետի վտակն է, իսկ վերջինս էլ իր հերթին Դե Կոնտասի վտակն է ։
Ազգային պարկը գտնվում է Ատլանտյան անտառ բիոմում ։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 1300 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 14-ից մինչև 26 °C, իսկ միջինը՝ 23 °C ։ Բուսականությունը ներառում է կաատինգա, կիսատերևաթափ նախալեռնային անտառ, լեռնային խոնավ անտառ և կիսատերևաթափ հարթավայրային անտառ։ Տարածաշրջանը հայտնի է բազմաթիվ թռչունների տեսակներով, որոնցից 437-ը մինչ օրս էլ գրանցված են և գրավում են շատ օտարերկրացի թռչնադիտող զբոսաշրջիկների։ Էնդեմիկ թռչնատեսակներից են՝ մրջնակերը (Rhopornis ardesiacus), սրագին (Synallaxis whitneyi) ու Phylloscartes beckeri, որոնք վտանգված են կամ գտնվում են ոչնչացման եզրին ։
Կառավարություն
Բոա Նովա ազգային պարկը ստեղծվել է 2010 թվականի հունիսի 11-ի հրամանագրով։ Այն կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից ։ Նույն հրամանագրով ստեղծվել է հարակից Բոա Նովա վայրի ապաստարանը ։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառ էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին ։ Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է ամբողջությամբ պաշտպանել և վերականգնել բնական էկոհամակարգերը Ատլանտյան անտառի և Կաատինգայի շրջանում, պահպանել թռչունների տեսակների «կենսունակ բնակչությանը» ու վտանգված կաթնասուններին, հատկապես՝ մրջնաթռչունին, ինչպես նաև պահպանել և վերականգնել ջրբաժան գիծն ու ջրային ուղիները, նպաստել կրթական գործունեության զարգացմանը և բնապահպանական մեկնաբանմանը, ապահովել ռեկրացիա, էկոտուրիզմ և գիտական հետազոտություն ։
Իմերեթի մարզ
Իմերեթի մարզ (იმერეთის მხარე՝ Իմերեթիս մխարե), մարզ Վրաստանի արևմուտքում։ Գտնվում է Ռիոնի գետի և նրա վտակների ավազանի միջին հոսանքում։ Վարչական կենտրոնն է քաղաք Քութայիսը։
Անվանում
Անվանումը կազմված է վրացերեն Իմեր (იმერ) «այն կողմը» բառից և տեղ իմաստ արտահայտող -եթի (-ეთი) վերջածանցից, այսինքն՝ արևելյան Վրաստանի նկատմամբ Լիխի լեռնաշղթայից այն կողմ գտնվող երկիր ։
Գրականության մեջ հիշատակվում է նաև Իմերեթիա ձևով։
Վարչական բաժանում
Իմերեթիի մարզը բաժանվում է 12 շրջանների՝
Բնակչություն
Մարզի հիմնական բնակչությունը վրացիներ են, ավելի ճիշտ, նրանց ազգագրական խմբի իմերեթացիները։ Իմերեթիի հյուսիսարևելյան մասում ապրում են օսեր (այդ տարածքը, որը իրենք բնակեցնում են, մասնակիորեն ճանաչված Հարավային Օսիայի հարավարևմտյան մասն է)։ Խոսում են վրացերենի իմերեթյան բարբառով։ Բնակվում են նաև հայեր (5.000), ռուսներ, ուկրաինացիներ։
Տնտեսություն
Մարզի ամենամեծ քաղաքը Քութայիսն է։ Բացի դրանից կան նաև ուրիշ արդյունաբերական կենտրոններ, ինչպիսին է Սամտրեդիան, Ճիաթուրան (մանգանի արտադրություն), Տղիբուլը (ածուխ), Զեստափոնը (մետաղներ), Խոնի։ Իմերեթը ավանդական գյուղատնտեսական տարածք է, որը հայտնի է իր խաղողով և թթենիով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իմերեթի մարզ Կատեգորիա:Պատմական Վրաստան
Շպանագելի քարանձավ
Շպանագելի քարանձավ (Spannagelhöhle ), դահլիճային քարանձավ Հինտերտուքսի մոտ, Ցիլերտարյան Ալպերում, Ավստրիայի Տիրոլ նահանգում։ Ներկայումս ուսումնասիրված է քարանձավի մինչև 10 կիլոմետր հատվածը, բայց Էքսկուրսիաների համար թույլ են տալիս մուտք գործել մինչև 500 մետր խորությունը։ Քարանձավի մուտքը գտնվում է Ավստրիական Շպանագելհաուս լեռնային տուրիստական բազայի մոտ՝ 2531 մ բարձրության վրա։ Մուտքի մոտ կաառուցվել է լեռնային խրճիթ, որը նախկինում պատկանում էր Ավստրիական տուրիստական ​​ակումբին (ÖTK): Քարանձավն ու խրճիթը կրում են դոկտոր Ռուդոլֆ Շպանագելի անունը, ով 1902-1904 թվականներին ÖTK-ի նախագահն էր, և առաջինն էր հայտնաբերել քարանձավի մուտքը։
Երկրաբանական նկարագիր
Ցիլերտարյան Ալպերի մեծ մասը կազմված է բյուրեղային կառուցվածք ունեցող ապարներից, պլուտոններից և մետամորֆային ապարներից, որոնք այնքան էլ չեն նպաստում քարանձավների ձևավորմանը։ Այստեղ բացառություն են կազմում կարստացման ենթակա ապարները, որոնցից են կրաքարը, դոլոմիտը, գիպսը և այլ կարբոնատները։ Դրանք ձևավորում են կարստային սեպաձև «գրպաններ», որոնք բավականին նեղ են և առաջացնում են փոքր անձավներ։ Քարանձավների առաջացմանը նաև նպաստում է ջրի բարձր լուծելիությունը։ Շպանագելի քարանձավը ձևավորվել է Յուրայի ժամանակաշրջանում, կալցիտային մարմարի հզոր երակի շրջանում։ Քանի որ մարմարի մեջ կարբոնատի պարունակությունը գերազանցում է 90%-ը, ստորերկրյա ջրերի կատարած քայքայիչ աշխատանքի՝ սուֆոզիայի, արդյունքում ձևավորվել է ընդարձակ դահլիճ, որն արևմուտքում առաջացնում է թերթաքարային ապարներից կազմված դատարկություն՝ Արևմտյան Թաուերն կոչվող պատուհանը։ Շպանագելի քարանձավի հետագա ձևավորմանը նպաստել են երկրաբանական գործընթացները, հողմահարումը և սեյսմիկ ակտիվությունը։ Քարանձավին բնորոշ է ուժեղ օդափոխությունը և խոնավությունը, հանդիպում են ջրվեժներ։ Շատ դատարկություններում հանդիպում են սիֆոններ, որտեղ կարելի է մուտք գործել միայն ստորջրյա ճանապարհներով։ Շպանեգել քարանձավային համակարգն սկսում է Գեֆրորնե-Վանդ-Կեես սառցադաշտից և հասնում մինչև Լէրմշտանգի սառցադաշտ՝ ունենալով մոտ 10 կմ ձգվածություն։ Գտնվելով 2521 մ-2686 մ բարձրության վրա, այն համարվում է Եվրոպայի ամենաբարձրադիր քարանձավը (ըստ Ե. Ջեյկոբիի հետազոտության, 1977 թվական) ։ Հողմահարման արդյունքում քարանձավում ձևավորվել են էրոզիոն հովիտներ, հանդիպում են գունավոր և գծավոր մարմարի մերկացումներ, գեղեցիկ բյուրեղներ, ինչի շնորհիվ քարանձավը դասվում է գեղեցիկ և յուրահատուկ քարանձավների շարքին ։
Հայտնագործում
Քարանձավի մուտքը հայտնաբերել է Շպանագելի լեռնային խրճիթի սեփականատեր Ալոիս Հաթերը և անվանել «սարսափի խորշ»։ Եվ ինչպես մյուս լեռնաբնակները, նա այդ խորշն օգտագործում էր որպես աղբահոր ։ Ռուդոլֆ Ռադիլովիչը առաջինն էր, ով 1960 թվականին ուսումնասիրեց քարանձավի մուտքի հատվածը(Hauptgang), ստորջրյա մուտքը (Wassergang) և դրանք միավորող դահլիճները (Halle der Vereinigung): Հաջորդ տարի Մաքս Հ. Ֆինքը ուսումնասիրեց քարանձավի արդեն հայտնի մասը և հայտնաբերեց քարանձավային լաբիրինթոս։ 1964 թվականին Ավստրիայի Հուշարձանների պահպանության դաշնային կոմիտեի (Bundesdenkmalamt) կողմից քարանձավը ճանաչվեց բնության հուշարձան՝ ընդգծելով նրա գիտական նշանակությունը։ 1968 թվականին Վալտեր Կնեզիչեկը և Գյունթեր Ջ. Վոլֆը հայտնաբերեցին ևս 2 դահլիճներ, որոնք տանում էին ներքև՝ դեպի 18 մ ցած գտնվող ստորգենտյա թունելը։ Այդ թունելը հետագայում հայտնի դարձավ Շրաուբենի կիրճ («Screw Canyon») անունով։ 1970 թվականին Հաննես Ջոդլը հայտնաբերեց «Փոստարկղ» կոչվող դահլիճը (Postkastl), որը, ինչպես հետագայում պարզվեց, Շպանագելի քարանձավի շարունակությունն էր։ Գյունթեր Ջ. Վոլֆն առաջինն էր, որ լեռնագնացների 7 հոգանոց խմբով ոտք դրեց այդ դահլիճ։
Շրաուբենի կիրճ
1972-1975 թվականներին Ավստրիայի Պետական անձավագիտական ակումբը Տիրոլում իրականացրել է 4 հետազոտական արշավ՝ հասնելով մինչև Գնեյսբախ գետի ակունքներին։ 1975 թվականին, անձավագիտական հետազոտական շաբաթվա շրջանակներում Լյուքսեմբուրգի անձավագետների խմբի կողմից ևս իրականացվել են հետազոտություններ։ Է. Յակոբի, Մ. Մելլերի, Գ. Մուչլեհների և Բ. Շմիտցի կողմից ուսումնասիրվել է Հյոլենբահ գետի հովիտը և ակունքները։ Գետի գունավորումը ցույց տվեց, որ Հյոլենբահ գետը սկիզբ է առնում քարանձավից և երկրի մակերևույթ է դուրս գալիս 1980 մ բարձրության վրա՝ Վալդեբեն ժայռից հարավ։ Հետագայում, գետի գունավորման մեթոդով նրանք հայտնաբերեցին Շպանագելի քարանձավին զուգահեռ ձգվող Շնեֆլեք քարանձավը։ 1976 թվականին Ումկեհրհալե դահլիճում անձավագիտական խումբը հիմնեց բիվակ՝ վայր, որտեղ ակտիվարշավային երթուղու ընթացքում լեռնագնացների խումբը տեղավորվում է՝ հանգստի կամ գիշերակացի նպատակով։ Մոտ 50 ժամ տևած էքսպեդիցիայի արդյունքում Է. Յակոբի արշավախումբը հայտնաբերեց Շպինենգանգ քարանձավի մուտքը, Մուչլեհներ-Դոմ քարանձավը և Շացկամեր դահլիճը։ 1978 թվականին Ֆ. Մայբերգերի և Վ. Մայերի արշավախումբը հասավ քարանձավի ծայր արևմտյան հատվածին՝ Բաուհբադ դահլիճ։ 1984 թվականին Տիրոլի անձավագետների ակումբի գերմանացի անդամները Կ. Կավելիուսի գլխավորությամբ հետազոտեցին քարանձավի հարավային թևը։ 1987-1988 թվականների ընթացքում քարանձավի մուտքը մաքրվել և բացվել է։ Այժմ Շպանագելի քարանձավը ոչ միայն բնության հուշարձան է, այլև՝ թոքային հիվանդությունների բուժման հայտնի կենտրոն։ Քարանձավի արևելյան հատվածում ստեղծվել է թանգարան, որտեղ ցուցադրվում են քարանձավի տարածքից հայտնաբերված հետաքրքիր ապարանմուշները, բյուրեղները, ֆլորայի և ֆաունայի նմուշները ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Քարանձավներ Կատեգորիա:Տիրոլ Կատեգորիա:Ավստրիա Կատեգորիա:Ավստրիայի աշխարհագրություն
Տաորմինա
Տաորմինա (Taormina, Taurmina, Tauromenium), պատմական քաղաք Իտալիայի Սիցիլիա մարզի արևելքում, Մեսինա պրովինցիայում։ Քաղաքը գտնվում է Տաուրո լեռան ստորոտին, միջինում 206 մ ծովի մակերևույթից բարձր։ Տեղակայված է Մեսինա և Կատանիա քաղաքների միջև։
2014 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 10863 մարդ։
Քաղաքի մոտ են գտնվում Իզոլա Բելլա կղզին և Էտնա հրաբուխը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիցիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի քաղաքներ Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Սիցիլիա
Դմանիսի (պատմական հուշարձան)
Դմանիսի քաղաք (დმანისის ნაქალაქარი), պատմական և հնագիտական հուշարձան Վրաստանում, որը գտնվում է Պատարա-Դմանիսի գյուղից հյուսիս։ Ընդգրկված է Դմանիսի շրջանի վարչական տարածքում (Քվեմո-Քարթլի հարավային մարզ) և գտնվում է Թբիլիսիից 85 կմ հարավ-արևմուտք։
Տեղակայված է Մաշավերա և Պինսաուրի գետերի միախառնման վայրում գտնվող հրվանդանի վրա։ Այն իրենից ներկայացնում է թանգարան բաց երկնքի տակ, որն ընդգրկում է վաղ միջնադարյան Դմանիսի Սիոնի տաճարը և միջնադարյան Վրաստանի ամենակարևոր քաղաքներից և առևտրի կենտրոններից մեկի ավերակները՝ ամրություններ, եկեղեցիներ, մահմեդական և քրիստոնեական գերեզմանատներ, բաղնիքները և արհեստանոցներ։ Միջնադարյան շերտերի տակ հայտնաբերված Դմանիսի հնէաբանական հուշարձանը ներառում է հոմինյան բրածոներ, որոնք թվագրվում են մ.թ. 1,85-1,75 միլիոն տարի առաջ և համարվում է աֆրիկյան մայրցամաքի տարածքից դուրս մարդկային ցեղի գոյության ամենավաղ և անվիճելի ապացույցներից մեկը։
Վաղ պատմություն և մուսուլմանական տիրապետություն
Դմանիսին միջնադարյան Վրաստանի ամենամեծ ու հարուստ քաղաքներից էր։ «Դմանիսի» տեղանունը, ըստ 18-րդ դարի վրաց գիտնական և իշխան Վախուշտի Բագրատիոնիի, ծագել է հին վրացական «դաբա» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է գյուղ ։
Դմանիսի քաղաքը առաջացել է եպիսկոպոսական սրբավայրի շրջակայքում գտնվող մի փոքրիկ բնակավայրից, որն իշխում էր Դմանիսխևի (Մաշավեր) և Կցիյա հովիտների վրա և 4-րդ դարում արդեն հայտնի էր որպես Քարթլիի վեց թեմերից մեկը, իսկ 9-10-րդ դարերում արդեն խոշոր առևտրային քաղաք էր, երբ երկրամասը գտնվում էր արաբական տիրապետության տակ։ Ըստ միջնադարյան վրացական տարեգրությունների, խալիֆի հրամանատար Բուղա ալ-Կաբիրը, Քարթլիում իր արշավանքի ընթացքում, 853 թվականին, Դմանիսիում բնակեցրեց 100 ալանական ընտանիք Դարիալի կիրճից ։ 989 թվին Դմանիսին գրավում է հայոց թագավոր Դավիթ Անհողինը, բայց հետագայում քաղաքը, ըստ ամենայնի, կրկին ընկնում է մահմեդականների տիրապետության տակ։ Վրացական տարեգրություններում հիշատակվում է ինչ որ Սիտլարաբի, որը հավանաբար, Դմանիսիից մահմեդական Սաիդ ալ-Արաբի աղավաղված անուն, որը վրաց թագավոր Բագրատ IV-ի կողմից 1068 թվականին նշանակվել է որպես իր վասալ Տփղիսի ամիրայությունում։ Հայտնի է, որ անանուն «Դմանիսիի էմիրը» սատարում էր սելջուկների հրամանատար Սաու Թեգին Սարհանգ ալ-Խասսին (վրացական աղբյուրներում` «Սարանգ Ալխազի» ) 1073 թվականին Վրաստանի արքա Գևորգ Երկրորդի հետ բախման ընթացքում ։
Վրացական թագավորություն
Տեղեկանալով վերակենդանացող վրացական միապետության սպառնալիքի մասին` Դմանիսի մահմեդական օլիգարխիան միացավ Գյանջայի և Թիֆլիսի սելջուկ սուլթան Մահմուդ II- ին ուղղված դիմումին, կանխելու Դավիթ IV-ի կողմից Վրաստանի դեմ ոտնձգությունները 1121 թվականին։ Դավիթ IV-ը գրավեց Դմանիսին 1123 թվականի մարտին, բայց նրա որդին՝ Դեմետր I-ը, ստիպված եղավ նորից հետ վերցնել քաղաքը 1125 թվականին։ Վրացական թագավորության օրոք Դմանիսին շարունակում էր ծաղկել, այդ թվում՝ արհեստներն ու առևտուրը։ Յակուտ ալ-Համավիի տվյալներով՝ քաղաքը մետաքս է արտահանել։ Դմանիսիի աշխույժ տնտեսական պատմության մասին են վկայում այդ տարածքում հայտնաբերված ավելի քան 800 մետաղադրամները, հիմնականում օտարերկրյա, ինչպես նաև հնագիտական գտածոները, ինչպիսիք են ներմուծված իրանական հախճապակին  և չինական կերամիկան, ինչպես նաև տեղական կերամիկան, ապակյա սպասքը և ոսկերչական  զարդերը ։
Միջնադարյան Դմանիսիի բնակչությունը միատարր չէր` մուսուլմանները նկատելի մեծամասնություն էին կազմում քաղաքում, ինչի մասին է վկայում 13-14-րդ դարերի արաբերեն տապանաքարերով մեծ գերեզմանատունը, որը զգալիորեն գերազանցում է մնացած քրիստոնեական (վրացական և հայկական) գերեզմանաքարերին ։  Որոշ մահմեդականներ լքեցին Դմանիսին Վրաստանի կողմից այն  գրավվելուց հետո, շեյխ Սադր ադ-Դին Համիդ բ. Ալի ադ-Դամանիսին (մահ. 1245) ղեկավարում էր Դամասկոսում գտնվող իսլամական հոգևոր ճեմարանը` մեդրեսը ։ Տեղի էմիրի դիրքն իջեցվեց հավասարեցվելով նշանակված ցարական չինովնիկի  պաշտոնին`այդ մասին հիշատակվում է վրացաերեն լեզվով  արձանագրության մեջ, որը նշված է 13-րդ դարի սկզբի Դմանիսիի ավերված մատուռի խաչքարի վրա` Միհրիկի որդի Էմիր Իովը կանգնեցրեց այս  «խաչքարը»՝ ի պատիվ Սուրբ Դեմետրիի ։
Երբ Վրաստանը դարձավ մոնղոլական կայսրության վասալ, Դմանիսին ընտրվեց որպես մետաղադրամներ հատելու վայր. 1245 թվականին հատվեցին Վրաստանի թագավոր Դավիթ VI Նարինի պղնձե մետաղադրամները ։ 1270-ականներին Վրաստանի թագավոր Դեմետրի II-ը ստիպված էր Դմանիսին և հարակից տարածքը փոխանցել հզոր նախարար Սադունին, որը վայելում էր մոնղոլների վստահությունը։ Դավիթ VIII թագավորը, լավ հարաբերությունների մեջ լինելով մոնղոլ Բայդու խանի հետ, 1293 թվականին կարողացավ վերադարձնել Դմանիսին իր վերահսկողության ներքո, բայց այն զիջեց իր մրցակցին, եղբորը՝ Վախթանգ III-ին, որը մահից հետո 1308 թվականին  թաղվել էր Դմանիսիում։ Այնուետև քաղաքն անցավ Վախթանգի ավագ որդու՝ Դեմետրեի տիրապետության ներքո ։
Անկում
1386-1403 թվականներին Թամերլանի արշավանքները Վրաստան վերջ դրեցին Դմանիսիի բարգավաճմանը։ 1486 թվականին քաղաքը ավերվեց Աղ-Կոյունլուի տիրակալ Յակուբ իբն Ուզուն-Հասանի հարձակման արդյունքում։ 1490-ական թվականներին վրացական թագավորության վերջնական անկումից հետո այն մտավ Քարթլիի թագավորության կազմի մեջ։ Այնուհետև Դմանիսին շնորհվեց Բարաթաշվիլիի իշխանական ընտանիքին, որը հետագայում բաժանվեց երկու ճյուղերի, որոնք 1536 թվականին բաժանեցին ամբողջ քաղաքն ու իր ունեցվածքը։ 1578 թվականին Դմանիսին օսմանյան զորքերը գրավեցին և ամրացրեցին  Դմանիսին, բայց Քարթլիի արքա Սիմոն I-ը հետ գրավեց քաղաքը 1583 թվականին։ Հետագայում Դմանիսին ծառայեց միայն որպես Բարաթաշվիլիներին պատկանող ռազմական առաջադիրք։ Տնտեսական և եկեղեցական կյանքի փոքր վերածնունդը Դմանիսիում, որն այն ժամանակ հայտնի էր նաև որպես Դբանիսի, կարճատև էր 18-րդ դարի սկզբին։ Մեկ այլ պատերազմի և քաղաքական անարխիայի արդյունքում Դմանիսիի անկումը ուղեկցվեց 18-րդ դարի կեսերին նրա եպիսկոպոսական գահի վերացմամբ։ Դմանիսին և հարակից տարածքը հիմնականում անմարդաբնակ էին, 19-րդ դարի սկզբին Վրաստանում ռուսական կայսրության իշխանության հաստատման ժամանակ նախկին քաղաքի շրջակայքում սկսեցին հայտնվել գյուղական նոր բնակավայրեր ։ Նրանցից մեկը՝ Բաշկիչետին, 1947 թվականին վերանվանվեց պատմական քաղաքի պատվին։
Հետազոտություն
1853 թվականին Դմանիսիի ավերակներն առաջին անգամ այցելեցին և համառոտ նկարագրեցին ռազմական հնէաբան Իվան Բարտոլոմեյը և իշխան Դմիտրի Օրբելիանին։ Նրանց կողմից պատճենած վրացական որոշ արձանագրություններ տպագրվել են ֆրանսիացի հետազոտող Մարի-Ֆելիսիտե Բրոսեի կողմից 1854 թվականին։ Հնագետ Էքվթիմե Թակաիշվիլին ղեկավարում էր Դմանիսի գերեզմանատան որոշ պեղումներ և 1894 թվականին վերահրատարակում է վրացական արձանագրությունները ։
Դմանիսի ավերակների հնագիտական ուսումնասիրությունը սկսվել է 1936 թվականին, բայց համակարգված պեղումներ չեն իրականացվել մինչև 1980-ականները։ Այդ ընթացքում ակնհայտ դարձավ, որ միջնադարյան նկուղները կամ մառանները փորվել են ավազի և մոխրի մեջ, որը պարունակում էր նախապատմական կենդանիների ոսկորներ և քարե գործիքներ ։ 1991 թվականին հայտնաբերվեց մարդու ծնոտ և ատամներ, որոնք անատոմիական նմանություն ունեին Homo erectus–ի հետ, որին հաջորդեց 1991-2005 թվականներին գանգերի մի շարք սենսացիոն հայտնագործություններ։ Այդ գտածոները, որ թվագրվում են մ.թ.ա. մոտ 1.85-1.75 միլիոն տարի առաջ, Դմանիսին դարձրին մարդկության հնագույն բնակավայրերից մեկը ամբողջ Եվրասիայում  ։ 2007 թվականին Դմանիսիի հոմինիդների հնավայր հուշարձանը ներառվել է Վրաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների նախնական ցանկում ։
Համալիր
Դմանիսիի պատմական հուշարձանը բաղկացած է երկու հիմնական մասերից՝ ներառյալ բնակավայրի մնացորդները, ամրությունները, եկեղեցիները, գերեզմանոցները և այլ կառույցները։ Մի մասը քաղաքն է, որը զբաղեցնում է 13 հա տարածք՝ Մաշավերա և Պինեզաուրի գետերի միախառնման տեղում գտնվող հրվանդանի վրա, իսկ մյուս մասը՝ հարակից արվարձանն է, որը զբաղեցնում է 12 հա տարածք Պինեզաուրի գետի երկայնքով ։
Քաղաք
Քաղաքը պաշտպանված էր բազալտե պարիսպով, որը կազմում էր մեծ պատվար և պաշտպանական ամրություններ հենակետերով ՝ արևելքում և Մաշավեր գետի հովտում հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում՝ տարածվելով 90 մետր խորության վրա։ Հրվանդանի հարավային մասը գրավում էր միջնաբերդը, որի մակերեսը կազմում էր մոտ 3250 քառ. մ.: Այն գտնվում էր քաղաքի պարսպի ներսում, քաղաքից բաժանված էր հատուկ պատնեշով, որն ուներ միայն մեկ դարպաս։ Միջնաբերդում կար պալատ, բաղնիք և այլ կառույցներ։ Արևմտյան կողմից 200 մ երկարությամբ գաղտնի թունելը տանում էր դեպի Մաշավեր գետ, որն ընդհանուր առմամբ պահպանվել է մինչ օրս ։
Հարավից ճանապարհը տանում էր դեպի քաղաքի դարպասներ։ Դրա շարունակությունն ու քաղաքի փողոցները ունեին մոտ 2,5 մ լայնություն և սալարկված էին մեծ քարե սալիկներով և եզրապատված էին ցածր քարե պատով։ Դմանիսիում տները կառուցված էին բազալտե քարերից անկանոն շարքերով, աղյուսե բուխարիներով և խորշերով։ Նրանց ներքին պատերը սվաղված էին, իսկ հարուստ տներում դրանք ծածկված էին կանաչ կերամիկական սալիկներով ։ Ավերված քաղաքի կենտրոնում՝ միջնաբերդից անմիջապես ներքև, կանգնած է Դմանիսի Սիոնի մայր տաճարը, վաղ միջնադարյան բազիլիկ՝ եռաստիճան նավով ու աբսիդով և 13-րդ դարի սկզբին զարդարված նախասրահով։ Դրանից հյուսիս գտնվում է Սուրբ Մարինա փոքրիկ միանավ եկեղեցին, որը վերակառուցվել է 1702 թվականին, ինչի մասին վկայում է վրացական արձանագրությունը դրա հարավային ճակատամուտքի վերևում։ Հյուսիս-արևելյան կողմում պահպանվել են երկու այլ փոքր եկեղեցիների ավերակներ, որոնց քարերի վրա առկա են հայերեն արձանագրություններ ։
Արվարձան
Արվարձանը գտնվում էր քաղաքի կենտրոնից հարավ։ Այնտեղ էր գտնվում 12-14-րդ դարերի ընդարձակ գերեզմանատունը, գրեթե նույնքան մեծ, որքան քաղաքը՝ բաղկացած քրիստոնեական (վրացական և հայկական) և ավելի ընդարձակ մահմեդական հատվածներից։ Քրիստոնեական գերեզմանատանը պահպանվել են փոքր միանավ եկեղեցու ավերակները։ Պինեզաուրի գետի աջ ափի երկայնքով պահպանվել են նաև երեք բաղնիքների ավերակներ ։
Թանգարան
Դմանիսի հուշարձանը համարվում է թանգարան բաց երկնքի տակ, որը ղեկավարվում է որպես Վրաստանի ազգային թանգարանի մի մաս, որպես Դմանիսի պատմական և ճարտարապետական թանգարան-արգելոց։ Թանգարանը ներառում է նաև ցուցասրահ՝ ավելի քան 2300 ցուցանմուշներով ։ Դմանիսիի թանգարանն աշխատում է սեզոնային եղանակով` մայիսից հոկտեմբեր ։ Դմանիսի Սիոնի մայր տաճարը և հուշարձանի այլ կառույցներ 2007 թվականին ներառվել են Վրաստանի ազգային նշանակության մշակութային անշարժ հուշարձանների  ցանկում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քվեմո Քարթլիի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Վրաստանի թանգարաններ Կատեգորիա:Միջնադարյան Վրաստան Կատեգորիա:Պատմական Վրաստանի քաղաքներ
Յուզեֆ Լանգե
Յուզեֆ Լանգե (Józef Lange ), լեհ խճուղային և մրցուղու հեծանվորդ։ Փարիզում ընթացող ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, Ամստերդամի օլիմպիական խաղերի մասնակից, հեծանվասպորտի ազգային առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր։
Կենսագրություն
Առաջին անգամ ներկայացել է 1921 թվականին՝ դառնալով մայրուղու սիրահարների շրջանում Լեհաստանի չեմպիոն, այն դեպքում, երբ սպրինտում կայացած մրցարշավի ժամանակ նվաճել է արծաթե մեդալ։ Երկու տարի անց Լեհաստանի ազգային առաջնության ստուգարքում ստացել է բրոնզե մեդալ։
Մեծահասակների միջազգային մակարդակով ամենաբարձր հաջողությունը Լանգեն ձեռք է բերել 1924 թվականի մրցաշրջանում, երբ հաջող ելույթների շարքի շնորհիվ իրավունք է ստացել պաշտպանել երկրի պատիվը Փարիզի ամառային Օլիմպիական խաղերում։ Թիմային մրցարշավի մրցումներում մրցակիցներ Տոմաշ Ստանկևիչի, Յան Լազարսկու և Ֆրանչեսկեկ Շիմչիկի հետ մրցամարտում հաղթել է լատվիացի մրցավարների մեկնարկային մրցավազքում, այնուհետեւ քառորդ եզրափակիչում պարտվել է Բելգիային, սակայն լավագույն ժամանակի ընթացքում անցել է կիսաեզրափակիչ փուլ։ Կիսաեզրափակիչում նրանք հանդիպեցին Ֆրանսիայի ուժեղ թիմին, սակայն ֆրանսիացիներն առաջին շրջանում անկում թույլ տվեցին և անմիջապես զրկվեցին հաղթելու բոլոր հնարավորություններից։ Կազմակերպիչները ցանկանում էին նորից մրցավազք անցկացնել, սակայն ֆրանսիացի մրցարշավորդներից մեկը վնասվածք ստացավ և չկարողացավ դուրս գալ խաղադաշտ ։
Դառնալով օլիմպիական արծաթե մեդալակիր՝ Յուզեֆ Լանգեն մնում է Լեհաստանի ազգային հավաքականի հիմնական կազմում և շարունակում մասնակցել խոշոր միջազգային մրցումներին։ Լինելով Լեհաստանի հեծանվավազքի առաջատարներից մեկը՝ բարեհաջող անցել է 1928 թվականի Օլիմպիական խաղերի որակավորումը Ամստերդամում։ Բացի այդ, վազքատարածությունում մեկնարկել է 1000 մետր, ամփոփիչ արձանագրության մեջ 6-րդ տեղը կիսել է բրիտանացի Էդվարդ Քերիջի հետ։
1930 թվականին որոշում է կայացրել ավարտել պրոֆեսիոնալ մարզիկի գործունեությունը։ Հետագայում մշտապես ապրել է Վարշավայում, այդ թվում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում գերմանական օկուպացիայի ժամանակ։ Հետագայում զբաղվել է որսորդական շների բուծմամբ։ Մահացել է 1972 թվականի օգոստոսի 11-ին 75 տարեկան հասակում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ Կատեգորիա:Լեհ հեծանվորդներ Կատեգորիա:1924 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի հեծանվորդներ Կատեգորիա:1928 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի հեծանվորդներ Կատեգորիա:1924 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ
Ձորակում (վիպակ)
Հերոսներ
Քննադատների կարծիքով պատմության գրեթե բոլոր կերպարները «մարդիկ են առանց բարու և չարի չափանիշների» `
Սյուժե
Ցիբուկինը որոշում է ամուսնացնել իր ավագ որդուն։ Նա հանգիստ համաձայնվում է առանց  խանդավառության։ Հարսնացուին կոչում են Լիպա, նա շատ աղքատ աղջիկ էր, որի համար Ցիբուլկինների տուն մտնելը ցանկացած տեսանկյունից համարվում էր ճակատագրի նվեր, քանի որ նա օժիտ չուներ։  Անիսիմը գալիս է հարսանիքից  երեք օր առաջ և բոլորին որպես նվեր բերում է արծաթե ռուբլիներ և հիսուն կոպեկանոցներ, որոնց հիմնական գրավչությունն այն է, որ դրանք բոլորովին նոր են։ Հարսանիքի ժամանակ Անիսիմը արագ հարբում է և պարծենում քաղաքում բնակվող Սամորոդով ազգանվամբ ընկերոջով, նրան անվանելով  «հատուկ մարդ»։ Հինգ օր հետո Անիսիմը գնում է քաղաք, խոսուն է Վառվառայի հետ և վերջինս բողոքում է, որ աստվածավայել չեն ապրում, որ ամեն ինչ հիմնված է ստի վրա։ Հրաժեշտ տալով՝ Անիսիմն ասում է, որ Սամոռոդովը իրեն ներքաշել է ինչ որ մութ գործերի մեջ՝ «կհարստանամ  կամ էլ կկորչեմ»։ Կայարանում Ցիբուկինը որդուն խնդրում է մնալ «տանը, գործով», բայց նա հրաժարվում է։ Պարզվում է, որ Անիսիմի մետաղադրամները կեղծ են։ Նա դրանք պատրաստել է Սամոռոդովի հետ և այժմ նրան դատում են, որն էլ ցնցում է ծերուկին։ Նա խառնել է կեղծ մետաղադրամները իսկականների հետ և չի կարողանում դրանք տարբերել։ Եվ չնայած ամբողջ կյանքում նա խորամանկել է, բայց կեղծ դրամների պատրաստումը չի տեղավորվում նրա գիտակցության մեջ և աստիճանաբար նրան խելքահան է անում։ Որդուն դատապարտում են տաժանակիր աշխատանքների, չնայած ծերունու մտահոգությանը։ Տանը բոլորին սկսում է կառավարել Ակսինյան։ Նա ատում է Լիպային և նրա որդուն՝ գիտակցելով, որ ապագայում գլխավոր ժառանգությունը մնալու է նրան։ Լիպայի աչքի առաջ նա տաք ջուր է լցնում երեխայի վրա և նա կարճ չարչարանքներից հետո մահանում է։ Լիպան փախչում է տանից և ճանապարհին հանդիպում է թափառականներին։ Երբ Լիպան տուն է վերադառնում, ծերուկը նրան ասում է. «Հեյ Լիպա դու չպաշտպանեցիր թոռնիկիս …»: Մեղավոր է դառնում նա, ոչ թե Ակսինյան, որից ծերուկը վախենում էր։ Լիպան հեռանում է մոր մոտ, Ակսինյան տանը վերջնականապես դառնում է գլխավոր, չնայած ձևականորեն տան տերը համարվում էր ծերունին։ Նա բաժնետեր է դառնում Խրիմինին առևտրական եղբայրների հետ, միասին կայարանում պանդոկ բացելով, մեքենայություններ հրահրելով զվարճանում և ուրախանում են։ Ծերուկ Ցիբուկինը այնքան է ցածրանում, որ մոռանում է ուտելու մասին, ամբողջ օրը ոչինչ չի ուտում, նրան մոռանում են կերակրել։ Երեկոյան նա կանգնում է փողոցում տղամարդկանց հետ միասին, լսում է նրանց խոսակցությունները և մի անգամ հանդիպում է Լիպային ու Պրասկովյային։ Նրանք խոնարհվում են նրա առաջ, բայց նա լռում է և արցունքները դողում են աչքերին։ Երևում է, որ նա վաղուց ոչինչ չի կերել, Լիպան նրան կարկանդակ է տալիս շիլայի հետ։ «Նա վերցնում է և սկսում ուտել […] Լիպան և Պրասկովյան հեռու են գնում և հետո երկար ժամանակ խաչակնքվում էին»  ։
Քննադատություն
Գրաքննադատ Վ. Պ. Ալբովը գրում է, որ «մտքի խորությամբ և նկարագրության  նրբությամբ դա բոլորից լավագույնն է, որ գրվել է Չեխովի կողմից»։ Քննադատի կարծիքով «Ձորակում» դրսևորվում է նոր փիլիսոփայություն, որը Չեխովը բացահայտում է իր համար ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Անտոն Չեխովի ստեղծագործություններ Կատեգորիա:1899 վիպակներ
Զամանլուի կամուրջ
Զամանլուի կամուրջ, կամուրջ Հայաստանի Հանրապետությունում, Գուգարքի շրջանում՝ Փամբակ գետի ձախակողմյան վտակ Զամանլու (այժմ՝ Վահագնի) գետակի վրա։ Կառուցվել է XIX դարի վերջին՝ Թիֆլիս-Ալեքսանդրապոլ երկաթուղու կառուցման ժամանակ։ կամրջի վրայով անցնում է երկաթուղին ։
Կամրջի երկարությունը 170մ է։
Հենարանների բարձրությունը 27մ է։
Մետաղական կոնստրուկցիաներ – 592տ
XXXTentacion-ի սկավառակագրություն
XXXTentacion-ի սկավառակագրություն, ամերիկացի ռեփեր XXXTentacion-ի ալբոմները։ Թողարկել է 4 ստուդիական ալբոմ, (2 հետմահու), 2 միքսթեյփ, 5 համատեղ միքսթեյփ, 7 մինի ալբոմ և 21 սինգլ (այդ թվում՝ 7-ը որպես հյուր կատարող)։ 2018 թվականի հունիսին ԱՄՆ-ում վաճառվել է նրա ալբոմների ավելի քան 25 միլիոն օրինակ ։ XXXTentacion-ը պարգևատրվել է ձայնագրող ընկերությունների ամերիկյան ասոցիացիայի կողմից (RIAA)՝ ավելի քան 20 միլիոն ձայնագրությունների վաճառքի համար ։
XXXTentacion-ն իր դեբյուտային «News / Flock» երգը թողարկել է 2013 թվականի հունիսին SoundCloud-ում ։ Նրա առաջին «XXX (UNMASTERED)» միքսթեյփը թողարկվել է 2014 թվականի մարտի 6-ին, բայց երգերի մեծ մասը հետագայում հեռացվել է, իսկ որոշ երգեր դեռ չեն հայտնաբերվել։ Երգչի առաջին նախագիծը Ice Hotel-ն է, որն ունի ազատ հանրային տարածում։ 2015 թվականի դեկտեմբերին XXXTentacion-ը թողարկել է իր բեկումնային «Look at Me!» սինգլը, որը SoundCloud-ում միլիոնավոր լսումներ է ապահովել, նախքան 2017 թվականի փետրվարին «Empire Distribution» լեյբլի կողմից վերահրատարակվելը ։ Սինգլը « Billboard Hot 100» հիթ-շքերթում հասել է 34-րդ հորիզոնականին։ Ավելի ուշ այն հաստատվել է RIAA-ի կողմից՝ որպես պլատինե։ Նույն տարվա մայիսին նա թողարկել է իր առաջին ազատ վաճառք ունեցող միքսթեյփը՝ «Revenge»-ը, որը «Billboard 200»-ում հասել է 28-րդ հորիզոնականին։
Նրա առաջին՝ «17», ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2017 թվականի օգոստոսին և « Billboard 200»-ում դեբյուտել 2-րդ համարի ներքո։ Ալբոմի օժանդակությամբ թողարկվել են «Revenge» և կրկնակի պլատինե «Jocelyn Flores» և «Fuck Love» սինգլները։ 2017 թվականի դեկտեմբերին նա թողարկել է իր 7-րդ՝ «A Ghetto Christmas Carol» մինի ալբոմը։ Նրա երկրորդ՝ «?», ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2018 թվականի մարտին և «Billboard 200»-ում դեբյուտել առաջին համարի ներքո։ Ալբոմի օժանդակությամբ թողարկվել են «Sad!», «Changes»» և «Moonlight» սինգլները։ «Sad!»-ը RIAA-ի կողմից հավաստագրվել է որպես յոթապատիկ պլատինե, իսկ «Changes» և «Moonlight» սինգլները՝ կրկնակի։ «Members Only, Vol. 4»-ը թողարկվել է 2019 թվականի հունվարի 23-ին՝ Ջասեյի ծննդյան 21-րդ տարեդարձին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սկավառակագրություններ Կատեգորիա:XXXTentacion
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Քարագլուխ)
'''Սբ. Խաչ եկեղեցի'''. գյուղամիջում մինչև այսօր կանգուն եռանավ բազիլիկ հորինվածքով եկեղեցու (ըստ՝ 1925 թվականի վկայության՝ «քարեա, հոյակապ») որմերում առկա ավելի հին շինությանը պատկանող պատմաճարտարապետական բեկորները հուշում են, որ այն հիմնվել է թերևս վերջինիս կառուցման պահին արդեն բավականաչափ ավերված եկեղեցու տեղում։ Մասնավորապես ուշադրություն է գրավում հին եկեղեցու գեղաքանդակ և խաչազարդ բարավորը, որը, որպես հնավանդ հիշատակ, ագուցվել է նորաշեն եկեղեցու արևմտյան ճակատում։
Օփաչխափու
Աշխարհագրություն
Օիրեմեը շրջկենտրոն Զուգդիդ քաղաքի հետ միացված է ավտոխճուղով: Զուգդիդի և Օիրեմեի հեռավորությունը կազմում է 4 կմ:
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Քարագլուխ)
Եկեղեցին ունի եռանավ թաղածածկ բազիլիկ հորինվածք (արտաքին չափսերը՝ 19,7×12,0 մետր)։ Երկլանջ ծածկի տակ առնված տանիքը ներքուստ պահում են երկու զույգ սյուներն ու չորս զույգ որմնասյուները։ Արևելյան ճակատին՝ կիսաշրջան եզրագծով ավագ խորանի երկու կողմերում, առկա է ուղղանկյուն հատակագծով մեկական ավանդատուն։ Լուսավորությունն իրականացված է վեց լուսամուտներով, որոնցից երեքը (նեղ) բացված են արևելյան, երկուսը (ավելի լայն)՝ հարավային, իսկ վերջինը (նույնպես լայն)՝ արևմտյան ճակատներից։ Եկեղեցու սյուները, որմնասյուները, թաղակիր կամարներն ու անկյունաքարերը կառուցված են սրբատաշ, իսկ մնացյալները՝ կիսակոփ կամ անմշակ քարով։ Կառույցը ներքուստ սվաղված է։ Կենտրոնական նավի թաղակիր զույգ կամարների սվաղի շերտին առկա են որմնանկար պարզ զարդագոտիներ։
Օփաչխափու
Բնակչություն
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Օիրեմեի բնակչությունը կազմում է 81 մարդ: Գյուղի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը վրացիներն են: Բացի զտարյուն վրացիներից՝ այստեղ ապրում են նաև վրացիների տարբեր էթնիկական խմբեր, հիմնականում՝ մեգրելներ:
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Քարագլուխ)
Եկեղեցու որմերում ինչպես արտաքուստ, այնպես էլ ներքուստ պատահական դիրքով ագուցված են ամբողջական կամ բեկորված մի քանի խաչքարեր։
Գրականություն
Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Վայոց Ձորի եկեղեցիներ Կատեգորիա:Վայոց ձորի թեմի վանքեր և եկեղեցիներ Կատեգորիա:20-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ
Օփաչխափու
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Զուգդիդի մունիցիպալիտետի բնակավայրեր Կատեգորիա:Վրաստանի գյուղեր
Գալուստ Գամազյան
Գալուստ Փայլակի Գամազյան, հայ պետական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ
Աղաբույսեր
Աղաբույսեր, հալոֆիտներ (հունարեն՝ hals, սեռական հոլով՝ halos – աղ և phyton – բույս), աղակալած հողերում աճող բույսեր, հարմարված են քլորային և ծծմբաթթվային աղերով հագեցած ջրի օգտագործմանը։
Զինակեր (լճակ)
Զինակեր, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա վտակ Թորթում գետի ակունքի շրջանում, Զինակեր գյուղի մոտ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի լճեր Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լճեր
Կիբեռլրտեսություն
Կիբեռլրտեսությունը (Cyber spying, Кибершпионаж), կամ համակարգչային լրտեսությունը, որը անվանում են նաև կիբեռհետախուզություն կամ կիբեռնետիկական հետախուզություն, տերմին է, որը, որպես կանոն, նշանակում է չարտոնված կամ չթույլատրված մուտք համակարգիչների մեջ՝ անձնական, տնտեսական, քաղաքական կամ ռազմական գերազանցություն ստանալու նպատակով, ինչը կատարվում է համակարգչային անվտանգության համակարգերի շրջանցմամբ կամ կոտրմամբ, կիրառելով վնասակար ծրագրեր, ներառյալ՝ «տրոյական ձիեր» և լրտեսական ծրագրեր։ Կիբեռլրտեսությունը կարող է իրականացվել թե՛ հեռավար (դիստանցիոն) ձևով՝ Համացանցի օգտագործմամբ, այնպես էլ սովորական լրտեսների («խլուրդների»), այնպես էլ հաքերների կողմից՝ ձեռնարկությունների և կազմակերպությունների համակարգիչների և ցանցային համակարգերի մեջ ներթափանցմամբ ։
Փաստացի, կիբեռլրտեսությունը կիբեռպատերազմի հիմնական երկու տեսակներից մեկն է։
Ոչ շատ վաղ ժամանակներից կիբեռլրտեսությունը ներառում է նաև հատուկ ծառայությունների կողմից այնպիսի սոցիալական ցանցերի օգտատերերի վարքի վերլուծությունը, ինչպիսիք են օրինակ Ֆեյսբուքը և Թվիթթերը՝ նպատակ ունենալով ի հայտ բերել ծայրահեղական, ահաբեկչական և հակակառավարական գործունեությունը ։
Որպես կանոն, կիբեռլրտեսության գործողություններն ապօրինի են զոհ-երկրում, միևնույն ժամանակ ագրեսոր-երկրում դրանք աջակցություն են ստանում իշխանության ամենաբարձր մակարդակներում։ Չինաստանի կողմից ԱՄՆ-ի դեմ կիբեռլրտեսության դեպքերի հայտնաբերումից հետո, Կոմունիկատիվ (հաղորդակցային) քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից Ամիտայ Էտցիոնին առաջարկեց Չինաստանին և ԱՄՆ-ին մշակելու կիբեռտարածությունում փոխադարձ երաշխավորված զսպության քաղաքականություն։ Այդպիսի քաղաքականությունը թույլ կտար երկու կողմերին՝ այնպիսի միջոցներ ձեռնարկել, որոնք իրենք անհրաժեշտ կհամարեն իրենց ինքնապաշտպանության համար, միաժամանակ համաձայնվելով ձեռնպահ մնալու հարձակողական գործողություններից (կիբեռհարձակումներ) կամ միմյանց դեմ կիբեռլրտեսության կազմակերպումից, ինչը պետք է ապահովվի համապատասխան ստուգումների մեխանիզմով ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Կիբերլրտեսություն Կատեգորիա:Համակարգչային տերմինաբանություն
Պաուլս Կալնինշ
Պաուլս Կալնինշ (Pauls Kalniņš, ), լատվիացի քաղաքական գործիչ և բժիշկ, 1925-1934 թվականներին Սեյմի խոսնակ։ Լատվիայի սոցիալ-դեմոկրատական ​​աշխատանքային կուսակցություն նախագահ։ «Սինա» ամսագրի խմբագիր, Լատվիայի Առաջին Հանրապետության Սեյմի բոլոր գումարումների պատգամավոր, Լատվիայի Ժողովրդական խորհրդի և Սատվերսմեի ասամբլեայի պատգամավոր ։
Կենսագրություն
Պաուլս Կալնինշը ծնվել է 1872 թվականի մարտի 3-ին Վիլչե վարչական մարզում։ Տեղական ծխական դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Լիեպայայի գիմնազիայում, որտեղ նա հանդիպել է ավելի ուշ պետական ​​գործիչների, ինչպիսիք են Միջելիս Վալտերսը և Յանիս Յանսոնս-Բրաունսը։ Նա ավարտել է գիմնազիան 1892 թվականին և գնացել բնական գիտություններ սովորելու Մոսկվայի համալսարանում, բայց հետո տեղափոխվել է Տարտուի համալսարան, որտեղ սովորել է բժշկություն և ստացել բժշկական գիտական ​​կոչում։ 1898 թվականին ստացել է բժշկական դոկտորի կոչում։ Պաուլս Կալնինշը ծանոթացել է իր կնոջ՝ Կլարա Կալնինայի հետ 1895 թվականին և երեք տարի անց ամուսնացել նրա հետ։
Գործունեություն
Պաուլս Կալնինշը 1930-1933 թվականներին եղել է Լատվիայի նախագահի թեկնածու։ Նա Լատվիայի Կենտրոնական խորհրդի 1944 թվականի մարտի 17-ի հուշագիրը ստորագրողներից մեկն է եղել։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որպես Չորրորդ Սեյմի նախագահ 1944 թվականին, ընտրվել է Լատվիայի Կենտրոնական խորհրդի կողմից Լատվիայի նախագահ։ Նրա որդին Բրունո ԿալնինշնԱ էր։ 1926 թվականին պարգևատրվել է Երեք աստղ II աստիճանի շքանշաններով, իսկ 1927 թվականին՝ I աստիճանի։ Նա 1944 թվականին արտագաղթել է ։
Մահ
Պաուլս Կալնինշը մահացել է 1945 թվականի օգոստոսի 26-ին դաշնակիցների կողմից օկուպացված Ավստրիայի Լուստենավայի մոտ գտնվող Բեկավա գյուղում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Տարտուի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լատվիայի նախագահներ Կատեգորիա:Լատվիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ռուսական հեղափոխություն (1905–1907) Կատեգորիա:Քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Լատիշ բժիշկներ
Ինդիգո երեխաներ
Ինդիգո երեխաներ, կեղծ գիտական եզրույթ, որը բնութագրում է երեխաների, որոնք ունեն յուրահատուկ, տարօրինակ և գերբնական հատկանիշներ և կարողություններ ։ Եզրույթը առաջին անգամ օգտագործել է էքստրասենս համարվող Նենսի Էն Տեպը , որպեսզի բնութագրի երեխաներին, ովքեր իր կարծիքով ունեն ինդիգո գույնի աուրա։ Այնուհետև եզրույթը զարգացրել և օգտգաործել են Ջեն Թոբերը և Լի Քերոլը։ Եզրույթը լայն տարածում է գտել 1990-ական թվականների վերջին Նյու էյջ շարժման շնորհիվ։ Ինդիգո երեխաներին վերագրում են մեծաքանակ տարբերող հատկանիշներ, ինչպիսին են՝ բարձր ինտելլեկտը արտասովոր զգայունություն, հեռազգացողական ունակություններ և այլն։ Հաստտավում է նաև, որ ինդիգո երեխաները ներկայացնում են մարդկանց նոր ռասսան ։.Ինդիգո երեխաներ երևույթին նվիրվել մի քանի ֆիլմեր և մեծաքանակ գրքեր, սակայն հեղինակները տարբերվում են իրենց տեսակետներով։
Չնայած մեծ տարածման, չկա որևէ գիտական ապացույց որը հաստատում է այս ֆենոմենի գոյությունը։ Թերահավատ մանկավարժները և լրագրողներ նշում են, որ ինդիգո երեխաներ եզրույթը իր մեջ կրում է միստիկական տարրեր։ Բացի այդ, ինդիգո երեխաների հատկանիշների մեծ մասը վաղուց հայտնի է հոգեբույժներին և հոգեթերապևտներին և նկարագրվում է որպես ուշադրության և հիպերակտիվության դեֆիցիտի սինդրոմ։
Ամերիկացի աստվածաբան, փիլիսոփայության դոկտոր, ասվածաբանության ամբիոնի և կրոնի պատմության դասախոս Սառա Ուիդոնը կարծում է, որ իդիգո երեխաների սոցիալական նախագծումը հանդիսանում է պատասխան «Ամերիկայում մանկության զգալի ճգնաժամին», որը բացատրվում է բնակչության քանակով, ինչպես նաև ուշադրության և հիպերակտիվության դեֆիցիտի սինդրոմի տարածմամբ։ Ուիդոնը կարծում է, որ ծնողները իրենց երեխաներին անվանում են ինդիգո, որպեսզի համարժեք բացատրություն տան նրանց տարօրինակ վարքին, որը այդ սինդրոմի հետևանքն է։
Տերմինի ծագումը
Տերմինը առաջին անգամ օգտագործվել է 1982 թվականին, էքստրասենս Նենսի Էն Տեպի «Հասկացեք ձեր կյանքը գույների օգնությամբ» գրքում ։ Նա կարծում էր, որ ինդիգո երեխաները ունեն ինդիգո գույնի աուրա։ Գաղափարը հետագայում տարածվեց Լի Քերոլի և Ջեն Թեբերի «Ինդիգո երեխաներ։ Նոր երեխաները եկել են»։ 2002 թվականին Հավայիում տեղի ունեցավ գիտաժողով նվիրված ինդիգո երեխաներին, որի մասնակիցները 600 էին։ Գիտաժողովին հաջորդեցին ևս 2 գիաժողով Ֆլորիդայում և Օրեգոնում։
Ինդիգո երեխաների մասին նկարահանվել է մի քանի ֆիլմ։ Դրանցից երկուսը 2003 թվականին նկարահանված անգլիական ֆիլմեր են և մեկն էլ 2005 թվականին նկարահանված փաստատվավերագրակն ֆիլմ ։.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մանկություն Կատեգորիա:Պարապսիխոլոգիա
Տարակլիայի պետական համալսարան
Տարակլիայի պետական համալսարան (Universitatea de Stat din Taraclia) Մոլդովայի հյուսիսարևելյան Տարակլիա քաղաքում գործող համալսարան։ Բացվել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 1-ին  ։
Պատմություն
Մոլդովայի բուլղարական համայնքում առաջին համալսարանն ստեղծվել է Մոլդովայի նախագահի 2004 թվականի մարտի 30-ի հրամանագրով։ Համալսարանը բացվել է 2004 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Բացման արարողությանը մասնակցել են Մոլդովայի նախագահ Վլադիմիր Վորոնինը և Բուլղարիայի նախագահ Գեորգի Պարավանովը ։ Համալսարանի առաջին ռեկտորն է եղել պրոֆեսոր Նիկոլայ Չերվենկովը (2004-2010)։ Ի սկզբանե համալսարանը կոչվել է Տարակլիայի պետական համալսարան, 2009 թվականի մարտի 13-ից կոչվում է Գրիգորի Ցամբլակի անունով։
Դասընթացներ
Համալսարանն առաջարկում է և բակալավրիատի և մագիստրոսական դասընթացներ։ Համալսարանում դասավանդում են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մոլդովայի համալսարաններ
1999 թվականը գրականության մեջ
Տարվա առավել նշանակալի իրադարձություններից էր ռուս մեծ պոետ Ա. Ս. Պուշկինի 200-րդ հոբելյանը։ Այս հոբելյանին նվիրված էին շատ միջոցառուներ։ 1999 թվականի Նոբելյան մրցանակակիրն էր գերմանացի գրող Գրաս Գյուտերը։ Այդ տարի հարատարակվել էր Վիկտոր Պելևինի «Պի» generation պաշտամունքային սիրավեպ։
։
Նինա Հեմմինգսոն
Նինա Հեմմինգսոն (Nina Hemmingsson, ), շվեդ նկարչուհի, ծաղրանկարիչ։
Կենսագրություն
Նինա Հեմմինգսոնը ծնվել է 1971 թվականի նոյեմբերի 30-ին Ուփսալայում։ Գեղարվեստական կրթություն ստացել է Թրոնհեյմի Kunstakademien արվեստի ակադեմիայում։ Բնակվում է Ստոկհոլմի Ասպուդդեն համայնքում ։
Որպես նկարիչ՝ Նինա Հեմմինգսոնը նկարում է կոմիքսների շարք, հաճախ քաղաքական և հասարակական քննադատությամբ։ Հեմմինգսոնի առաջին աշխատանքը Bäst я början («Լավագույնը սկզբում») գիրքն է։ Նրա ստեղծագործությունները լույս են տեսել շվեդական Galago և Bang ամսագրերում, Ուփսալայի քաղաքի «Էրգո» (Ergo) ուսանողական թերթում, Աֆտոնբլադետ (Aftonbladet) թերթում և այլն։
Մասնակցել է Ruin գրքի ստեղծման աշխատանքներին ''Hjälp! («Օգնություն») նկարներով, Jag är din flickvän nu («Ես քո աղջնակն եմ») և Demoner — ett bestiarium'' («Հրեշներ») ։ 2010 թվականին Շվեդիայի թագաժառանգ արքայադուստր Վիկտորյայի և Դանիելի ամուսնությունից առաջ ստեղծել է "Prinsessan & Gemålen" հակա-արքայական նկարների շարք ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Շվեդ նկարչուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ պատկերազարդողներ Կատեգորիա:Շվեդ կին արվեստագետներ
Անդրեաս Գրիֆիուս
Անդրեաս Գրիֆիուս (Andreas Gryphius, իսկական անունը՝ Անդրեաս Գրայֆ, Andreas Greif, ), բարոկկո ժամանակաշրջանի գերմանացի բանաստեղծ և դրամատուրգ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի գրողներ Կատեգորիա:Գերմանացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Գերմանացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Լեյդենի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Փաստաբաններ Կատեգորիա:Գերմանալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով
Պսիխոդելիկներ
Փսիխոդելիկաներ հոգեակտիվ դեղամիջոցների դաս են, որոնք փոխում են ընկալումը և ազդում էմոցիոնալ վիճակի և բազմաթիվ հոգեկան գործընթացների վրա։ Պսիխոդելիկները կարող են մարդուն դրդել գիտակցության փոփոխված վիճակների։ Նրանք, որպես կանոն, վտանգավոր չեն համարվում կախվածության կամ կախվածության առաջացման առումով։
Ի տարբերություն այլ հոգեակտիվ նյութերի, ինչպիսիք են օպիատները կամ խթանիչները, հոգեմետ միջոցների օգտագործումը չի երաշխավորում կանխորոշված ​​հոգեվիճակի հասնելը։ Հոգեբուժական փորձառությունը բաղկացած է գիտակցության փոփոխված կամ տրանս վիճակների զգալուց, և այս փորձառության բովանդակությունը կարող է շատ բազմազան լինել։
Դեղաբանական տեսանկյունից շատ հոգեմետ դեղամիջոցներ ամենից հաճախ 5-HT2A տիպի սերոտոնինի ընկալիչների ագոնիստներ են, որոնք պատկանում են երկու հիմնական խմբի՝ տրիպտամիններին կամ ֆենիլէթիլամիններին։ Այնուամենայնիվ, գրեթե ցանկացած կառուցվածքի նյութերը կարող են ունենալ հոգեներգործան հատկություն՝ ազդելով նյարդային ընկալիչների լայն շրջանակի վրա։
Շատ երկրներում հոգեմեդ դեղամիջոցների օգտագործումն ու տարածումը պատժվում է օրենքով։ Սակայն վերջերս ուսումնասիրություններ են իրականացվել ծխախոտից և ալկոհոլից կախվածությունից ազատվելու հոգեմեդ դեղամիջոցների կիրառելիության և քաղցկեղով հիվանդների հոգեբանական օգնության վերաբերյալ։
Տերմինի ծագումը
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին հայտնվեց «fantasticum»  տերմինը, որը վերաբերում էր մեսկալինին, դրա քաղվածքներին, մեսկալին պարունակող հումքի մշակման արտադրանքի խառնուրդներին։ Հետագայում «fantasticums»-ում ներառվում են հալյուցինոգենների և թմրամիջոցների այլ անվանումներ։ Ներկա պահին բառը գործնականում չի օգտագործվում։
«Փսիխոդելիկներ» տերմինն առաջարկել է ամերիկացի հոգեբույժ Համֆրի Օսմոնդը գրող Օլդոս Հաքսլիի ն ուղղված նամակում 1950-ականների կեսերին։ Երկու գիտնականներն էլ ուսումնասիրել են LSD-ի, մեսկալինի և նմանատիպ նյութերի ազդեցությունը մարդու մտքի վրա։ Բժշկության մեջ հոգեդիսլեպտիկ կամ հալյուցինոգեն տերմինները (ինչպես նաև հոգոմիմետիկ՝ «խթանող փսիխոզ») օգտագործվում են նմանատիպ ազդեցություն ունեցող թմրամիջոցների համար, սակայն, ըստ Օսմոնդի և Հաքսլիի, այս հայեցակարգը կողմնակալ է, բացասական և «չի արտացոլում իրականությունը ինչի պատճառով էլ, նրանց կարծիքով, պետք է փոխարինվեր»։ 1956 թվականից գիտական ​​բառապաշարում օգտագործվում է «հոգեբանական» բառը։
Փսիխոդելիկների ակտիվ օգտագործումը տեղի է ունեցել 1960-ականների կեսերին և հիմնականում կապված է Հարվարդի համալսարանի հոգեբանության պրոֆեսոր Թիմոթի Լիրիի գործունեության հետ, ով դարձել է LSD-ի մի տեսակ գուրու, ինչպես նաև ամերիկացի գրող Քեն Քեսիի։
Պատմություն
Արևմտյան գիտության մեջ փսիխոդելիկների նկատմամբ առաջին հետաքրքրությունը ծագեց 19-րդ դարի կեսերից մինչև վերջ, երբ սկսվեցին մեսկալինի ուսումնասիրությունը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո փսիխոդելիկները փորձարկվեցին որպես դեղամիջոց, այդ թվում՝ դեպրեսիայի բուժման համար։
Այնուհետև, սկսած 1960-ական թվականներից, հոգեմեդ դեղերի «հանգստի» օգտագործումը որպես թմրանյութ լայն տարածում գտավ, այդ թվում՝ բիթ և հիպի մշակույթներում։ ԿՀՎ- ն գաղտնի փորձեր է անցկացրել, որոնք ուսումնասիրել են LSD-ի ազդեցությունը պատահական, անտեղյակ մարդկանց վրա։ Այդ փորձերի հետևանքով առաջացած քաղաքական սկանդալը, այն ժամանակվա երիտասարդության շրջանում զանգվածային սոցիալական փոփոխությունների միտումը (օրինակ՝ բողոքի ցույցեր Վիետնամի պատերազմի դեմ), և ինքնասպանության և ծանր հոգեկան խանգարումների սակավաթիվ դեպքերը նախկինում գոյություն ունեցող անհատականության սրման պատճառով։ Անհամապատասխան միջավայրերում հոգեմեդ դեղերի անվերահսկելի օգտագործման խնդիրները վախ են առաջացրել պահպանողական հասարակության և կառավարության մեջ, ինչը հանգեցրել է LSD-ի և հետագայում այլ հոգեմեդ դեղամիջոցների արգելմանը և քրեականացմանը։
Գոյություն ունի հոգեբուժական հոգեթերապիա, որը հիմնված է փսիխոդելիկների օգտագործման վրա։
Ներկայումս որոշ երկրներում վերսկսվում են հոգեկան դեղամիջոցների ազդեցության ուսումնասիրությունը գիտակցության վրա։ Հովանավորելով, հրապարակելով և իրականացնելով ժամանակակից հետազոտություններ հոգեմեդ դեղերի ոլորտում և բժշկության և հոգեթերապիայի մեջ ապօրինի հոգեներգործուն նյութերի վերաբերյալ քաղաքականության փոփոխությունները, ի թիվս այլոց, հոգեբուժական հետազոտությունների բազմամասնագիտական ​​ասոցիացիան Հեֆթերի հետազոտական ​​ինստիտուտն է։
Նյութեր
Պսիխոդելիկները ներառում են սինթետիկ և կիսասինթետիկ նյութեր, որոնք պարունակվում են psilocybin և psilocin սնկերի որոշ տեսակների մեջ, մեսկալին (peyote կակտուսի ակտիվ բաղադրիչ), LSA և ayahuasca - ավանդական շամանական թեյ՝ պատրաստված տարբեր բույսերից, որոնք պարունակում են DMT կամ 5-MeO-DMT և հարմին կամ նմանատիպ բետա-կարբոլիններ։
Դիսոցիատիվ նյութերը, ինչպիսիք են DXM-ը, կետամինը և PCP-ն («հրեշտակային փոշին»), որոնք պատկանում են հալյուցինոգենների ավելի մեծ դասին, չպետք է դասակարգվեն որպես հոգեմեդ նյութեր։ Tetrahydrocannabinol-ը (կանեփի ակտիվ բաղադրիչը) պատկանում է այսպես կոչված «փոքր» փսիխոդելիկ դասին, որը կարող է առաջացնել հոգեբուժական փորձառություններ բարձր չափաբաժիններով և միայն որոշ դեպքերում։ Էմպատոգենները (MDMA, MDA) ունեն նաև որոշ հոգեներգործուն հատկություն։ Որոշ բույսերի էնթեոգեններ, ինչպիսիք են Salvia divinorum-ը, նույնպես պետք է դասակարգվեն որպես հոգեմեդ նյութեր։
Կենսաքիմիա
Ըստ քիմիական կառուցվածքի, հոգեմեդ միջոցները բաժանվում են ֆենիլէթիլամինների և տրիպտամինների, որոնք նույնպես որոշ չափով տարբերվում են ազդեցության բնույթով (իրենց փորձի հիման վրա այս նյութերով հետաքրքրված մարդիկ երբեմն ասում են, որ սուբյեկտիվորեն ֆենիլէթիլամինները հիմնականում «սառը», «սինթետիկ» են։ Մոլեկուլային մակարդակում փսիխոդելիկները հիմնականում էկզոգեն սերոտոնին ի ընկալիչների ագոնիստներ են։ Մկների վրա իրականացված փորձերը ցույց են տվել, որ հոգեմեդ նյութերի ներբջջային ազդեցությունը կապված է G i/0 -սպիտակուցի ակտիվացման և EGR-1 և EGR-2 գեների mRNA-ի սինթեզի հետ։ Փսիխոդելիկների թիրախը գլխուղեղի կեղևն է և մասնավորապես նեյրոնների հինգերորդ շերտը ։ Հետազոտությունները նաև ցույց են տալիս, որ հոգեներգործուն դեղամիջոցը psilocin-ն ազդում է լռելյայն ռեժիմի ցանցի (BRN) վրա ։
Փսիխոդելիկների ազդեցությունը մարդկանց վրա
Փսիխոդելիկ նյութերի որոշ հնարավոր ազդեցություններն են՝
• պատրանքներ,
• սինեստեզիա,
• վախի զգացում, դեպրեսիա, էյֆորիա, խաղաղություն ,հնարավոր կտրուկ անցումներ մի վիճակից մյուսը,
• շարժումների համակարգման խախտում, մարմնի սխեմայի ընկալում,
• լսողական և տեսողական կեղծ հալյուցինացիաներ,
• անցյալի իրադարձությունների վառ փորձառություններ,
• շրջակա աշխարհի ընկալման ժամանակային և տարածական խանգարում,
• պատրանքային արտասովոր ունակություններ (օրինակ, հեռուստատեսության պատրանք ։
Որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ փսիխոդելիկների ազդեցությունը կրում է կրոնական զգացողություններին մոտ, և հոգեմեդ դեղերի ազդեցության տակ ընկալման և գիտակցության փոփոխությունը նման է յոգայում կիրառվող նմանատիպ փոփոխություններին (առավել սերտորեն՝ հոգեբուժական փորձը և ուղեկցող մահը։ էգոն նման է ֆիզիկական մարմնի մահից հետո գիտակցության թափառումներին, որոնք նկարագրված են «Մահացածների տիբեթյան գրքում») և զգացվում են հոգևոր պրակտիկաների ընթացքում (մեդիտացիա, խորհրդածություն և այլն) մի շարք ոչ երկակի դեպքերում։ Արևելյան ուսմունքներ և ավանդույթներ, նման պետությունները տարբեր անվանումներ ունեն՝ հինդուիզմում սամադհի, բուդդիզմում՝ դհյանա, զենում՝ սատորի և այլն։
Ավետյանի երկրաչափ թիթեռ
Ավետյանի երկրաչափ թիթեռ, երկրաչափ թիթեռների ընտանիքին պատկանող միջատ։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։
Նկարագրություն
17-21 մմ թևերի բացվածքով, խոզանաձև և պարզ տիպի բեղիկներով, սև շոշափուկներով թիթեռ է։ Գլուխը, կուրծքը և փորիկը պատված են սև և սպիտակավառ թեփուկներով։ Թևերը սպիտակավուն-մոխրագույն են, առջևինները՝ հազիվ նշմարվող միջին բծերով, իսկ հետինը՝ առջիններից ավելի բաց գունավորված ։
Տարածվածություն
Հայաստանի էնդեմիկ է։ Հայաստանում հայտնի է Տավուշի (Գետիկ գետի կիրճի վերին հատված) և Սյունիքի (Գորիս քաղաք, Գեղանուշ և Նռնաձոր գյուղերի մոտ) մազերից և «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի Գառնիի հատվածից ։
Էկոլոգիա
Ապրում են տարբեր տեսակի չոր նոսրանտառներում, թռչում՝ դեպի լույսի աղբյուր մայիս-հունիս ամիսներին և օգոստոսի վերջին։ Հավանաբար տալիս են 2 սերունդ։ Կերաբույսերը հայտնի չեն ։
Պահպանություն
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Հանդիպում են հազվադեպ, հայտնի են եզակի հայտնաբերումներ։
Վտանգման հիմնական գործոնները բացահայտված չեն։