cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ֆրանսիա
Զինված ուժեր
Ֆրանսիայի զինված ուժերի (Armées françaises) մեջ է մտնում Ֆրանսիական բանակը (Armée de Terre), Ֆրանսիական ռազմածովային ուժերը (Marine Nationale) ու Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժերը (Armée de l'Air) և օժանդակ զինված ուժերը, Ազգային ժանդարմեան (Gendarmerie nationale) իր անձնակազմով տասներեքերորդն է աշխարհում ։ Առանձնապես ռազմածովային ուժերում հաշվվում են 42,550 մշտական զինվոր և 15,000 ոչ մշտական զինվոր, որը Ֆրասնիայի ռազմածովային ուժերը դարձնում է 6-րդ ամենամեծը աշխարհում ։ Բանակը ունի 123,100 մշտական և 118,350 պահեստային կազմ ՝ լինելով 4-րդ ամենամեծը ՆԱՏՕ-ի կազմում։ Ռազմաօդային ուժերը ամենահին և առաջին մասնագիտացմած ռազմաօդային ուժերն են աշխարհում և իր 57,400 հիմնական կազմով նույնպես չորրորդն է ՆԱՏՕ-ի կազմում։ Չնայած Ֆրանսիական զինված ուժերի վարչական մասը գտնվում է պաշտպանության նախարարության ենթակայության տակ, այդուհանդերձ Ժանդարմեան գտնվում է ներքին գործերի նախարարության ենթակայության ներքո։ Ժանդարմեան հանդիսանում է ռազմական ոստիկանություն և ծառայում է որպես ընդհանուր նշանակության ոստիկանական ուժեր։ Ֆրանսիայի նախագահը հանդիսանում է Ֆրանսիական զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը։ Ֆրանսիան հանդիսանում է ՄԱԿ-ի մշտական անդամ, պաշտոնապես ճանաչված միջուկային տերություն 1960-ից։ Ֆրանսիայի ռազմական ծախսերը 2010-ին կազմել են $61.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, կամ ՀՆԱ-ի 2.5 %-ը , դառնալով երրորդ ամենաշատ ծախսող պետությունը Չինաստանից և ԱՄՆ-ից հետո ։
Ֆրանսիան ունի լուրջ ռազմական արդյունաբերություն, որտեղ արտադրվում են չորրորդ սերնդի Դասո Ռաֆել կործանիչները, Շառլ դտ Գոլ ինքնաթիռները, Էկզոսետ հռթիռները և Լեկրեկ տանկերը։ Շատ սպառազինություն գնվում է Միացյալ նահանգներից։ Չնայած Եվրոֆայթեր թայֆունից դուրս գալուն Ֆրանսիան շարունակում է Եվրոպական համատեղ ծրագրերի իրագործումը, ինչպիսիք են Եվրոկոպտեր թայգրը և այլն։ Ֆրանսիան ունի ամենամեծ օդանավային արդյունաբերությունը Եվրոպայում ։ Ֆրանսիան զինամթերքի ամենամեծ վաճառողն է , բոլոր սպառազինությունների գծով բացի միջուկային զենքից։
Տնտեսություն
Լինելով Մեծ ութնյակի անդամ, Ֆրանսիան իր ՀՆԱ-ի մակարդակով չորրորդն է աշխարհում և երկրորդը Եվրոպայում. իր 500-ից 39-ը ամենամեծ կազմակերպություններով աշխարհում 2010-ի դրությամբ, Ֆրանսիան համարվում է աշխարհում 4-րդը և Եվրոպայում առաջինը Fortune Global 500 վարկանիշով, առաջ անցնելով Գերմանիայից և Միացյալ Թագավորությունից։ Ֆրանսիան միացավ 11 այլ ԵՄ անդամներին, որպեսզի թողարկի Եվրո 1999-ի հունվարի մեկին, Եվրո մետաղադրամները և թղթադրամները ամբողջությամբ փոխարինեցին Ֆրանսիական ֆրանկը (₣) 2002-ի սկզբներին ։
Ֆրանսիան ունի խառը տնտեսություն իր բազմաթիվ ոչ պետական ձեռնարկություններով (մոտ 2,5 միլիոն գրանցված ձեռնարկություն) պետական միջամտությամբ (չնայած գնալով նվազում է) ։ Կառավարությունը պահպանում է իր ազդեցությունը առանցքային ենթակառուցվածքների վրա, ունենալով մեծամասնական բաժնեմասեր երկաթուղային, էլեկտրաէներգիայի, օդանավակայանների, ատոմային էներգիայի և հեռահաղորդակցման բնագավառներում ։ Նա աստիճանաբար թուլացրեց իր հսկաղությունը այս բնագավառներում 1990 ականներից ։ Կառավարությունը դանդաղաբար ապապետականացրեց իր բաժնեմասերը France Télécom-ի, Air France-ի, ապահովագրական, բանկային և պաշտպանողական արտադրության ։
Ըստ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների, 2009-ին Ֆրանսիան արտադրված ապրանքներով աշխարհում վեցերորդ ամենամեծ արտահանողն էր և չորրորդ ամենամեծ ներմուծողը ։ 2008-ին Ֆրանսիան իր ստացած ուղղակի ներդրումներով 3-րդն էր մոտ $117.9 միլիարդ, հետ մնալով Լյուքսեմբուրգից և ԱՄՆ-ից, բայց առաջ լինելով Միացյալ Թագավորությունից ($96.9 միլիարդ), Գերմանիայից ($24.9 միլիարդ) և Ճապոնիայից ($24.4 միլիարդ). Նույն տարում Ֆրանսիական ընկերությունները ուղղակի ներդրեցին $220 միլիարդ Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս, դառնալով երկրորդը աշխարհում ԱՄՆ-ից հետո ($311.8 միլիարդ) և առաջ անցնելով Միացյալ Թագավորությունից ($111.4 միլիարդ), Ճապոնիայից ($128 միլիարդ) և Գերմանիայից ($156.5 միլիարդ). Իր 500-ից 39-ը ամենամեծ ընկերություններով 2010-ին, Ֆրանսիան 4-րդն է Fortune Global 500 վարկանիշով, հետ մնալով ԱՄՆ-ից, Ճապոնիայից և Չինաստանից, առաջ լինելով Գերմանիայից և Միացյալ Թագավորությունից ։ Ֆինանսական ծառայությունները, բանկային գործը և ապահովագրական ոլորտը շատ կարևոր են Ֆրանսիայի տնտեսությունում։ Փարիզի ֆոդային բորսան (La Bourse de Paris) հին կազմակերպություն է, որը հիմնադրել է Լյուդովիկոս XV-ը 1724-ին ։ 2000-ին Փարիզի, Ապստերդամի և Բրյուսելի ֆոնդային բորսաները միավորվեցին և ստեղծեցին Եվրոնեքստը ։ 2007-ին Եվրոնեքստը միացավ Նյու Յորքի ֆոնդային բորսային և ստեղծվեց NYSE Եվրոնեքստը, աշխարհի ամենամեծ ֆոնդային բորսան ։ Եվրոնեքստ Փորիզը NYSE Եվրոնեքստ խմբի ֆրանսիական մասնաճյուղն է, որն Եվրոպայի երկրորդ խոշոր բորսան է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայից հետո։
Ֆրանսիական ընկերությունները պահպանեցին իրենց ուրույն տեղը բանկային և ապահովագրական ոլորտներում. AXA-ն աշխարհի ամենախոշոր ապահովագրական ընկերությունն է և 9-րդ ամենախոշոր ընկերությունը իր շահույթով։
Ֆրանսիական խոշորագույն բանկերն են BNP Paribas-ը և Կրեդիտ Ագրիկոլը, որոնք համեմատաբար 1-ին և 6-րդ խոշորագույն բանկերն են 2010-ի դրությամբ (ըստ ակտիվների ծավալի), մինչդեռ Société Générale-ը համարվում էր ութերորդ խոշորագույնը 2008–2009 թվավականներին։
Ֆրանսիան ամենաքիչ ածխաթթու գազ արտանետող երկիրն է զարգացած երկրների մեջ՝ ի հաշիվ ատոմային էներգիայի զարգացման ասպարեզում մեծ ներդրումների ։ Որպես արդյունք Ֆրանսիայի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի զգալի մասը ապահովում են 59 ատոմակայանները (78% 2006-ին, միայն 8% 1973-ին, 24% 1980-ին և 75% 1990-ին)։
Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսությունը շատ կարևոր բնագավառ է Ֆրանսիական տնտեսության համար, ակտիվ բնակչության 3.5%-ը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, գյուղատնտեսության բաժնեմասը Ֆրանսիայի ՀՆԱ-ում կազմում է մոտ 4.2% 2005-ի դրությամբ ։
Աշխատուժի շուկա
Ֆրանսիայում մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի մակարդակը նման է Եվրոպական այլ զարգացած երկրների մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ին, ինչպիսիք են Միացյալ Թագավորությունը և Գերմանիան ։ Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի մակարդակը, որի հիմքը (i) գործակիցն է, որը հաշվարկվում է մեկ աշխատանքային ժամի արտադրողականությունը, որը Ֆրանսիայում ամենաբարձրն է Մ8-ի երկրների մեջ 2005-ի դրությամբ, (ii) գործակիցը, որը աշխատաժամերի քանակն է, որը ամենացածրն է զարգացած երկրների մեջ , և (iii) զբաղվածության մակարդակը։ Ֆրանսիայի զբաղվածության մակարդակը 15–64 տարեկանների շրջանում ամենացածրերից մեկն է զարգացած երկրների մեջ. 2004-ին այն կազմել է Ֆրանսիայի 15–64 տարեկան աշխատունակ բնակչության 69%-ը, համեմատած Ճապոնիայի 80%-ին, Միացյալ Թագավորությունների 79%-ին, ԱՄՆ-ի 77%-ին և Գերմանիայի 71%-ին ։
Զբաղվածության ցածր մակարդակը համեմատած ԵՄ-ի հետ բացատրվում է ըստ տարիքային խմբերի զբաղվածության ճեղքվածքի հետ, օրինակ 55–64 տարիքային խմբում գործազրկությունը 38.3% էր 2007-ին համեմատած ԵՄ 46.6%-ի հետ, իսկ 15–24 տարիքային խմբում՝ 31.5%, համեմատած ԵՄ 37.2%-ի հետ ։ Զբաղվածության ցածր մակարդակը բացատրվում է նվազագյուն աշխատավարձի բարձր մակարդակով, որը բերում է աշխատանքի արտադրողականության անկմանը, և երիտասարդ աշխատուժը հեշտությամբ մուտք է գործում աշխատուժի շուկա , անարդյունավետ համալսարանական ծրագրերը, որոնք չեն կարողանում բավարարել աշխատուժի շուկայի պահանջներին , և տարիքավոր աշխատուժի համար համապատասխան օրենսդրության բացակայությունը, որը կխրախուսեր նրանց վաղաժամկետ անցնել թոշակի ։
Գործազրկության մակարդակը 2006-ի 9%-ից իջավ 7% 2008-ին, բայց շարունակում էր լինել ամենաբարձրը Եվրոպայում ։ 2009-ի հունիսին Ֆրանսիայի գործազրության մակարդակը դարձա վ 9.4% ։
Քեյնսյան տնտեսագետները ունեն իրենց պատասխանը գործազրկության վերաբերյալ, նրանց կարծիքով 35 ժամյա աշխատանքային շաբաթի ներդրումը 2000-ականներից նպաստեց գործազրկության աճին։ Արդյունքում կառավարությունը բարեփոխումների ծրագիր մշակեց, որը լուրջ քննադատության առիթ տվեց ։
Զբոսաշրջություն
81.9 միլիոն օտարերկրյա զբոսաշրջիկներով 2007-ին Ֆրանսիան համարվում է առաջին տուրիստական պետությունը աշխարհում, առաջ լինելով Իսպանիայից (58.5 միլիոն 2006-ին) և Միացյալ Նահանգներից (51.1 միլիոն 2006-ին)։ Այս 81.9 միլիոն թիվը իր մեջ չի ներառում այն մարդկանց, ով Ֆրանսիայում մնացել է 24 ժամից պակաս, օրինակ Հյուսիսային Եվրոպայից Ֆրանսիայով Իսպանիա մեկնողներին կամ Իտալիա մեկնողներին ամառվա ընթացքում։
Ֆրանսիան ունի 37 օբյեկտ, որոնք ընդգրկված են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում և մշակութային մեծ արժեք ներկայացնող քաղաքներ (Իհարկե Փարիզը, բայց նաև Թուլուզը, Ստրասբուրգը, Բորդոն, Լիոնը...), ծովափեր և ծովափնյա հանգստի վայրեր, դահուկային հանգստի վայրեր և գյուղական շրջաններ, որոնք շատերը նախընտրում են բնության շքեղությունից ելնելով (կանաչ զբոսաշրջություն)։ Փոքր և գեղատեսիլ ֆրանսիական գյուղերի (ինչպիսիք են Կոլոն լա Ռուժը կամ Լոկրոնանը) պահպանությամբ զբաղվում է Les Plus Beaux Villages de France կազմակերպությունը (թարգմ. "Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ գյուղեր")։ "Հիասքանչ այգիներ" կարգավիճակ ունեն մոտ երկու հարյուր այգիներ, որոնք որակավորվում են Մշակույթի նախարարության կողմից։ Այս որակավորումը կոչված է պահպանելու և զարգացնելու հիասքանչ այգիները և ազգային այգիները։ Ֆրանսիան նաև գրավում է բազմաթիվ ուխտագնացների ուշադրությունը, նրանց ուղին ընկնում է դեպի Սուրբ Ջեյմս, կամ Լուդրես։
Ֆրանսիան և հատկապես Փարիզը ունեն աշխարհում ամենամեծ թանգարանները, ներառյալ Լուվրը, որտեղ ամենաշատն են այցելում բոլոր թանգարանների հետ համեմատած, ինչպես նաև Օրսե թանգարանը, նվիրված Իպրեսիոնիզմին և Պոմպիդու կենտրոնը, նվիրված Ժամանակակից արվեստին ։
Դիսնեյլենդ Փարիզը Ֆրանսիայի և Եվրոպայի ամենաշատ հաճախվող զբոսայգին է, որն ունեցել է մոտ 15.405.000 այցելու 2009-ին ։ Պատմական այգի Պայ դու Ֆուն Վանդե նահանգում երկրորդ ամենաշատ այցելու ունեցող այգին է Ֆրանսիայում ։ Մյուս հայտնի այգիներն են Ֆյուչըսկոպը և Աստերիկս այգին։
10 միլիոնից ավել զբոսաշրջիկով Լազուրային ափը երկրորդ ամենամեծ տուրիստական կենտրոնն է Փարիզից հետո ։ Ըստ Լազուրային ափի տնտեսական վերլուծության ընկերության, այստեղ տարին 300 օր արևային է, 115կմ ափերով և լողափերով, 18 գոլֆային դաշտերով, 14 դահուկային կենտրոններով 3,000 ռեստորաններով ։ Ամեն տարի Լազուրային ափ են գալիս բոլոր շքեղ զբոսանավերի 50%-ը, և ամեն գերզբոսանավ գոնե մեկ անգամ եղել է այստեղ ։
Մյուս հիմնական տուրիստական կենտրոնը Շատոն է Լուարա Մարգագետնում, որը համաշխարհային ժառանգության մաս է կազմում իր պատմական քաղաքներով և ամրոցներով, որոնք կառուցած են Ֆրանսիական վերածննդի ոճով։
Հիմնական տուրիստական կենտրոններն են. (ըստ 2003-ի տվյալների այցելու մեկ տարում). Էյֆելյան աշտարակ (6.2 միլիոն), Լուվր թանգարան (5.7 միլիոն), Վերսալ (2.8 միլիոն), Օրսե թանգարան (2.1 միլիոն), Հաղթանակի կամար (1.2 միլիոն), Պոմպիդու կենտրոն (1.2 միլիոն), Մոն Սեն Միշել (1 միլիոն), Շամբոր ամրոց (711,000)։
Տրանսպորտ
Ֆրանսիայի երկաթուղային ցանցի ընդհանուր երկարությունը 2008-ի տվյալներով կազմում է 29473 կմ, երկրորդ ամենա ընդարձակն է Եվրոպայում Գերմանիայի երկաթուղային ցանցից հետո ։ Այն ղեկավարվում է SNCF-ի կողմից գործում են գերարագ գնացքներ ներառյալ Thalys-ը, Eurostar-ը և TGV-ն, որոնց միջոցով կարելի է ճամփորդել մինչև 320կմ/ժ արագությամբ ։ Երկաթգիծը միացված է բոլոր եվրոպական երկրների հետ բացի Անդորրայից։ Ներքաղաքային կապերը նույնպես հագեցված են, և տրամվայի ծառայությանը լրացնում են ավտոբուսային ծառայությունները։
Լորենցո Սաբատինի
Լորենցո Սաբատինի (Սաբատտինի, Սաբբատինի ) (Lorenzo Sabatini (Sabattini, Sabbatini), երբեմն Լորենցոն Բոլոնիայից, ), 16-րդ դարի իտալացի մաներիստ-նկարիչ, ապրել է Բոլոնիայում։
Ֆրանսիա
Տրանսպորտ
Ֆրանսիայի բարձրակարգ ճանապարհային ցանցը կազմում է 1027183 կմ, որը համարվում է Եվրոպայի ամենաընդարձակ ճանապարհային ցանցը ։ Փարիզը հագեցված է ամենաընդարձակ ավտոճանապարհներով և մայրուղիներով և կապված է Ֆրանսիայի բոլոր տարածքների հետ։ Ֆրանսիական ճանապարհները կապված են նաև Բելգիայի, Իսպանիայի, Անդորրայի, Մոնակոյի, Շվեյցարիայի, Գերմանիայի և Իտալիայի խոշոր քաղաքների հետ։ Նոր ավտոմեքենան շուկայում գերակշռում են տեղական ապրանքանիշներ, ինչպիսիք են Renault ( ավտոմեքենաների 27%-ը վաճառվել է Ֆրանսիայում 2003 թ.), Peugeot (20.1%) և Citroën (13.5%) ։ Ֆրանսիայում է աշխարհի ամենաբարձր կամուրջը Միո Վիադուկը և կան շատ կարևոր կամուրջներ, ինչպիսին էՆորմանդական կամուրջը։
Ֆրանսիայում կան 475 օդանավակայան ։ Փարիզի Շառլ դը Գոլ օդանավակայանը տեղակայված Փարիզի մոտակայքում, որը ամենամեծ և ամենազբաղված օդանավակայանն է երկրում, որը սպասարկում է բնակչության և առևտրի գերակշռող մասը։ Air France-ը համարվում է ազգային ավիաընկերություն, չնայած երկրում կան նաև բազմաթիվ մասնավոր ավիաընկերություններ։ Ֆրանսիայում կան տասը հիմնական նավահանգիստներ, որոնցից ամենամեծը Մարսելում է, որը նաև ամենամեծ նավահանգիստն է Միջերկրական ծովի ափին ։
Ժողովրդագրություն
Իր 67 միլիոն բնակչությամբ (2017-ի հունվարի 1-ի դրությամբ), Ֆրանսիան 20-րդ ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկիրն է աշխարհում։ 2003-ին Ֆրանսիայի բնակչության բնական աճը (առանց ներգաղթի) համահունչ էր Եվրամիության բնակչության բնական աճին։ Բնական աճը (ծնունդներ հանած մահեր) 2006-ին եղավ 302,432 մարդ, սա ամենաբարձր ցուցանիշն էր 1973-ից հետո։ Բնակչության աճը 2010-ին կազմեց 2.01% , երբ 1994 այն ընդամենը 1.68% էր ։ Հինգ տարվա ընթացքում 2006-ից մինչև 2011 բնակչության տարեկան միջին աճը կազմում էր +0.58% ։ 2010-ին ծնված նորածինների 27.3%-ի մեկ ծնող ծնվել էր Ֆրանսիայի տարածքներից դուրս և 23.9%-ի մեկ ծնող ծնվել էր Ֆրանսիայի տարածքներից դուրս ։
Լորենցո Սաբատինի
Կենսագրություն
Լորենցո Սաբատինին ծնվել է Բոլոնիայում, սովորել է Պրոսպերո Ֆոնտանայի մոտ, որը եղել է նրա ուսուցիչը և համահեղինակը․ եղել է Օրացիո Սամաչինիի ընկերը։ Նրա ոճը ձևավորվել է նաև Ջորջո Վազարիի և էմիլիական մաներիստ Ֆրանչեսկո Պարմիջանինոյի ազդեցության տակ։
Վիկենտիոս Լանցաս
Վիկենտիոս Լանցաս (Βικέντιος Λάντσας, ), իտալացի և հույն նկարիչ, 19-րդ դարի ակադեմիական ուսուցիչ։
Ֆրանսիա
Ժողովրդագրություն
Ըստ 2008-ի Ֆրանսիայի ազգային վիճակագրական ծառայության INSEE հաշվարկների 11.8 արտասահմանում ծնված ներգաղթվածները և նրանց ուղղակի հետնորդները (Ֆրանսիայում ծնված) կազմում են Ֆրանսիայի բնակչության 19%-ը։ Նրանցից մոտ 5 միլիոնը ունեն եվրոպական և 4 միլիոնը Մեղրիբի արմատներ։ Ներգաղթվածների 18-50 տարեկանների խումբը ունեն 2,7 միլիոն բնակիչ (10% ընդհանուր 18–50 տարեկանների խմբի 10%-ը) և 5 միլիոն բոլոր տարիքային խմբերի համար (բնակչության 8%-ը)։ Երկրորդ սերունդի 18–50 տարեկանների խումբը կազմում է 3.1 միլիոն (18-50 տարեկանների 12%-ը) և 6,5 միլիոն բոլոր տարիքային խմբերի համար (բնակչության 11%-ը) ։
Վիկենտիոս Լանցաս
Կենսագրություն
Վիկենտիոս Լանցասը (Vicenzo Lanza) ծնվել է 1822 թվականին Վենետիկում։ Ավարտել է Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիան (Accademia di Belle Arti di Venezia)։ Ուսումն ավարտելուց հետո մնացել է Ակադեմիայում որպես հեռանկարչության կաֆեդրայում պրոֆեսորի օգնական։ Լանցասը մասնակցել է Վենետիկը վերահսկող Ավստրիական կայսրության դեմ 1848 թվականի հեղափոխությանը։ Որոշ հունական աղբյուրներով գրում են ռազմական գործողություններին նրա մասնակցության մասին՝ հեղափոխական նավատորմի կրտսեր լեյտենանտի կոչումով ։ Ավստրիական զորքերի ապստամբությունը ճնշելուց հետո Լանցասը փախել է Հունաստանի թագավորություն, որտեղ նրան, ինչպես հարյուրավոր այլ իտալացի, լեհ և հունգարացի հեղափոխականների, 1821 թվականի Հունաստանի հեղափոխության վետերան Կոստանդին Կանարիսի կառավարությունը քաղաքական ապաստան է տվել։ Այդ քաղաքական գաղթականներից շատերը մշտապես մնացել են Հունաստանում, անցել են պետական ծառայության՝ հիմնականում զինվորական, և ժամանակի ընթացքում «հելլենիզացվել են» (հպատակագրվել) ։
Ֆրանսիա
Ժողովրդագրություն
2004 թվականին Ֆրանսիա է ներգաղթել 140.033 մարդ։ Նրանցից 90.250-ը Աֆրիկայից և 13.710 Եվրոպայից ։ 2008-ին քաղաքացիություն է տրվել 137.000 անձանց, որոնք հիմնականում ներկայացնում էին Մարոկկոն, Ալժիրը և Թուրքիան ։
Լորենցո Սաբատինի
Կենսագրություն
1565 թվականին Լորենցոն աշխատել է Ֆլորենցիայում՝ Ջորջո Վազարիի արվեստանոցում, որտեղ ընտրվել է Ակադեմիայի անդամ։
Վիկենտիոս Լանցաս
Հունաստանում
Իտալացի հեղափոխականները Հունաստան էին ժամանել, որպես կանոն, Պատրաս քաղաք-նավահանգստի միջոցով, որտեղ Լանցասը բնակություն է հաստատել 1849 թվականի վերջին։ 2 տարի անց Լանցասը տեղափոխվել է Աթենք։ Հունաստանի մայրաքաղաքում Լանցասը ստացել է Ամալիա թագուհու աջակցությունը, որը նրան հանձնարարել է նկարել քաղաքից դուրս գտնվող թագավորական նստավայրը։ Իր հերթին, Օտտոն թագավորը նրան հանձնարարել է ավարտել Աթենքի ռուսական եկեղեցու նկարը, որը սկսվել էին գերմանացի նկարիչ Լյուդվիգ Թիերշը (1825—1909) և հույն նկարիչ Նիկիֆորոս Լիտրասը։ Այդ աշխատանքի համար ռուսական կայսր Ալեքսանդր II-ը նկարչին շնորհել է ոսկե մեդալ։ Օտտոնի պատվերով նկարիչը նկարել է «Ռազմական ճամբարը Թեբեում» նկարը, որից հետո ճանաչում է ստացել հույն նկարիչների շրջանում։ Կրկին Օտտոնի պատվերով Լանցասը նկարազարդել է Աթենքի համալսարանի շենքի առաստաղները։
Ֆրանսիա
Ժողովրդագրություն
Չնայած կառավարության համար անօրինական է տեղեկատվություն հավաքել մարդկանց ազգային ինքնության և ռասայական ծագումնաբանության մասին ըստ 1958-ի սահմանադրության, որոշ ընկերությունների ինչպիսիք են TeO-ն ("Ծագումը և պատկանելությունը") համատեղ գործլով INED-ի և INSEE-ի հետ 2008-ին թույլատրվեց իրականացնել դա ։ Մինչև այս ուսումնասիրությունը համարվում էր, որ 3-ից 6 միլիոն մարդ ունեն հյուսիս աֆրկյան արմատնել, մինչդեռ ուսումնասիրությունը պարզեց որ միայն 2.5 միլիոն մարդ ունեն աֆրկյան ծագում ։ Ներկայումս ենթադրվում է, որ Ֆրանսիայի բնակչության 40% կազմավորվել է ներգաղթյալներից ։ 1921-ից 1935 թվականներին Ֆրանսիա է ներգաղթել 1,1 միլիոն մարդ ։ Ըստ գնահատականների, 1,6 միլիոն եվրոպական Ֆրանկոալժիրցիներ վերադարձան Ֆրանսիա, երբ հյուսիսաֆրիկյան երկրներին տրվեց անկախություն  ։ Ֆրանսիան առաջատար ապաստանի վայրն է Արևմտյան Եվրոպայում ։ Եվրամիությունը թույլ է տալիս ազատ տեղաշարժվել անդամ պետությունների միջև։ Մինչդեռ Մեծ Բրիտանիան և Իռլանդիան առաջարկում են Ֆրանսիայի ուժեղացնել հսկողությունը և թույլ չտալ Արևելյան Եվրոպայից միգրանտերի հոսքին։
Ֆրանսիայի ամենամեծ քաղաքներն են բնակչությամբ և տարածքով՝ Փարիզը (12.341.418), Լիոնը (2.214.068), Մարսելը (1.727.070), Թուլուզը (1,270.760), Բորդոն (1,158.431), Լիլը (1,166.452). Նիցցա (շրջան) (1.004.914), Նանտը (897.713). Ստրասբուրգը (768.868) և Ռենը (690.467)
Բազմամյա քաղաքական խնդիր է մնում գյուղերի վերաբնակեցումը։ 1960-1999 թվականների ընթացքում գյուղական բնակչության թիվը համեմատաբար ցուցանիշներով նվազել է 24%-ով։
Վիկենտիոս Լանցաս
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1822 ծնունդներ Կատեգորիա:1902 մահեր Կատեգորիա:Աթենք քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Հույն նկարիչներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Ֆրանսիա
Լեզու
Ըստ Ֆրանսիայի սահմանադրության 2-րդ հոդվածի՝ Ֆրանսիայի պետական լեզուն ֆրանսերենն է, որը Ռոմանական լեզու է և առաջացել է լատիներենից։ 1635-ից Ֆրանսիայի ակադեմիային է պատկանում ֆրանսերենի օգտագործման, ոճի, քերականության հեղինակային իրավունքները, չնայած դա օրենքով ամրագրված չէ։
Ֆրանսիայի կառավարությունը չի պահանջում, որ հրատարակվեն միայն ֆրանսերեն լեզվով գործեր, բայց պահանջում է, որ միայն ֆրանսերենն օգտագործվի առևտրային և կապի ոլորտներում։ Երկրի տարածքում ֆրանսերենի պարտադիր օգտագործմանը համատեղ Ֆրանսիայի կառավարությունը փորձում է ֆրանսերենը տարածել նաև Եվրոպական միությունում։ Անգլիականացման դեմ պայքարը ստիպեց Ֆրանսիային ուժեղացնել ֆրանսերենի տարածումը երկրի ներսում։ Բացի ֆրանսերենից Ֆրանսիայի տարածքում խոսում են նաև 77 այլ փոքրամասնությունների լեզուներով, որից 8-ը մայրցամաքային Ֆրանսիայում և 69 անդրծովյան տարածքներում։
Լորենցո Սաբատինի
Կենսագրություն
1566-1573 թվականներին ապրել է Բոլոնիայում, որտեղ աշխատել է մի շարք եկեղեցիների՝ Սանտա Մարիա դելե Գրացիեի, Կեզա դելա Մորտեի, Սան Մարտինո Մաջորեի և Սան Ջակոմո Մաջորեի որմնանկարների վրա։
Վիտամին B9
Ֆոլատ, այլ կերպ ֆոլաթթու, ֆոլացին, վիտամին B9, B խմբի վիտամիններից ։ Կարելի է օգտագործել ներարկումների և ներքին ընդունման միջոցով ։ ԱՄՆ-ում չափահաս մարդու ֆոլատի օրական պահանջը 400 միկրոգրամ է։ Ֆոլատն օգտագործվում է դրա անբավարարության պատճառով առաջացած սակավարյունության բուժման , ինչպես նաև հղիության ժամանակ որպես հավելում պտղի նյարդային խողովակի արատների ռիսկը նվազեցնելու նպատակով ։ Ավելի քան 80 երկիր օգտագործում է սննդի՝ ֆոլաթթվով հարստացման մեթոդը նյարդային խողովակի արատների ցուցանիշները նվազեցնելու համար։
Լորենցո Սաբատինի
Կենսագրություն
1573 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ, որպեսզի Վազարիի ղեկավարության ներքո աշխատի Պաոլինա կապելլայում (Ֆեդերիկո Ցուկարիի հետ) և Վատիկանի Ռեգիա Սալայում, որտեղ ընդունել է Ռաֆայելի դպրոցի ոճական առանձնահատկություններից շատերը և ստեղծել իր առավել հայտնի նկարը՝ «Անճշտության նկատմամբ հավատի հաղթանակը»։ 1574 թվականին՝ Վազարիի մահից հետո, Գրիգորի XIII-ը Սաբատինիին նշանակել է Վատիկանի աշխատանքների պահապան։ Այդ պաշտոնը նա պահպանել է մինչև իր վաղաժամ մահը։
Ֆրանսիա
Լեզու
17-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի կեսերը ֆրանսերենը համարվում էր դիվանագիտության և միջազգային փոխհարաբերությունների հիմնական լեզուն, ինչպես նաև Եվրոպայի վերնախավի լեզուն ։ Միայն վերջերս ֆրանսերենը հանձնեց իր գերիշխող դիրքը անգլերենին, քանի որ ԱՄՆ-ն դարձավ գերտերություն ։
Ֆրանսիայի վարած գաղութարարական քաղաքականության արդյունքում 17-րդից 20-րդ դարերում, ֆրանսերենը տարածվեց Ամերիկայում, Աֆրիկայում, Պոլինեզիայում, Հարավ-Արևելյան Ասիայում և Կարիբյան ծոցում։ Ֆրանսերենը երկրորդ ամենաուսանվող լեզուն է անգլերենից հետո, և խոսում են շատ երկրներում, հատկապես Աֆրիկայում։ Ֆրանսերենը Եվրոպայի սահմաններից դուրս խառնվել է այլ լեզուներին, որոշ անդրծովյան տարածքների լեզուներ առաջացել են ֆրանսերենից։ Մյուս կողմից որոշ գաղութներ ընդունել են ֆրանսերենը՝ որպես պաշտոնական լեզու, և ֆրանսախոս բնակչության թիվը գնալով աճում է, հատկապես Աֆրիկայում։
Գնահատվում է, որ մոտ 300 միլիոն մարդ և 500 միլիոն մարդ ամբողջ աշխարհում կարողանում է խոսել ֆրանսերեն համապատասխանաբար որպես մայրենի լեզու և երկրորդ լեզու։
Վիտամին B9
Կողմնակի ազդեցություններ հայտնի չեն ։ Կարծիքներ կան, որ ֆոլաթթվի մեծ քանակությունները կարող են լրացնել վիտամին B12-ի անբավարարությունը։ Ֆոլատն անհրաժեշտ է ԴՆԹ-ի, ՌՆԹ-ի սինթեզի, ամինաթթուների նյութափոխանակության համար, որոնք պարտադիր են բջջի կիսման համար։ Ֆոլաթթուն անփոխարինելի է և չի սինթեզվում օրգանիզմում, այդ իսկ պատճառով էլ այն պետք է ստանալ սննդի միջոցով ։
Լորենցո Սաբատինի
Կենսագրություն
Լորենցո Սաբատինին մահացել է 1577 թվականին Հռոմում։ Նրա աշակերտներից էին փորագրող Անտոնիո Բոնասոնեն և ֆլամանդական խագման նկարիչ Դենիս Կալվետը։
Ֆրանսիա
Կրոն
Հռոմեական կաթոլիկությունը եղել է Ֆրանսիայի հիմնական կրոնը ավելի քան մեկ հազարամյակ, թեև այժմ այն այնքան շատ չի քարոզվում քան առաջ։ Ըստ քաթոլիկ պարբերական La Croix-ի 1965-ին Ֆրանսիայի բնակչության 81%-ը իրենց համարում էին կաթոլիկ քրիստոնյա, իսկ 2009 նրանց քանակը կազմում էր 64%։ Բացի այդ ֆրանսիացիների 27%-ն էր հաճախում եկեղեցի նվազագույնը շաբաթը մեկ անգամ 1952-ին, իսկ 2006-ին այդ թիվը ընդամենը կազմում էր 4,5%, իսկ կրոնական ծիսակատարություններին մասնակցում է ընդամենը 15,2%-ը ։ Նույն ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ բողոքականները կազմում են բնակչության 3%-ը, ավելի շատ քան նախորդ հարցման ժամանակ և 5%-ը դավում են այլ կրոնների, իսկ 28%-ը չեն դավանում որևէ կրոնի ։
Ըստ Կաթոլիկ աշխարհի նորություններ կազմակերպության 2007-ի հարցումների Ֆրանսիայի բնակչության միայն 5%-ն է պարբերաբար հաճախում եկեղեցի (կամ իրենց կաթոլիկ համարողների 10%-ը)։ Հարցումը ցույց տվեց, 51%-ն է իրեն համարում կաթոլիկ, 31%-ը անհավատ կամ աթեիստ են (մեկ այլ հարցմամբ բնակչության 27%-ն է աթեիստ), 10%-ը այլ կրոնի են դավանում կամ չեն կողմնորոշվել, 4%-ը մուսուլման են, 3%-ը բողոքական, 1%-ը հարում են Բուդդիզմին, 1% հրեա են։
Ըստ 2010-ի Եվրոբարոմետր կազմակերպության հարցումների, Ֆրանսիայի քաղաքացիների 34%-ը ասել է, որ “նրանք հավատում են,որ Աստված կա”, 27%-ը ասել են, որ “նրանք հավատում են գերբնական ուժի գոյությանը” և 33%-ը ասել են, որ “նրանք չեն հավատում աստծու կամ այլ գերբնական ուժի գոյությանը”։ Մեկ այլ վիճակագրություն ցույց է տալիս, որ Ֆրանսիայի բնակչության 32%-ը իրենց համարում է աթեիստ, իսկ 32%-ը չեն հավատում աստծուն, բայց իրենց չեն համարում աթեիստ ։
Ըստ գնահատականների Ֆրանսիայի մուսուլմանները շատ տարբեր են։ Ըստ մոտ մեկ տասնամյակ առաջ կատարված հարցումների Ֆրանսիայում կար մոտ 3,7 միլիոն մուսուլման (ընդհանուր բնակչության 6,3%-ը)։ 2003-ին Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարության տվյալներով Ֆրանսիայում բնակվում են 5-ից 6 միլիոն մուսուլման (8–10%) ։ Ներկայումս հրեաների թիվը Ֆրանսիայում կազմում է մոտ 600.000, ըստ Աշխարհի հրեաների կոնգրեսի տվյալների և ամենամեծ հրեա համայնքն է Եվրոպայում։ Չնայած որոշ տվյալների այդ թիվը կազմում է մոտ 480,000։
1905-ից սկսած, երբ Ֆրանսիայի կառավարությունը սկսեց ղեկավարվել Լաիցիզմով նա գրանցում էր բոլոր կրոնական կազմակերպություններին առանց խտրականության, բայց արգելում էր դրանց զբաղվել քաղաքականությամբ։
Վիտամին B9
Ֆոլաթթուն հայտնաբերվել է 1931-1943թթ-ներին ։ Այն ընդգրկվել է Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում (առողջապահության համակարգում ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցները) ։ 2014թ-ի տվյալներով հավելումների 1 չափաբաժնի արժեքը 0.001-0.005 ԱՄՆ դոլար է ։ «Ֆոլատ» բառն առաջացել է լատիներեն «ֆոլիում» (տերև) բառից, քանի որ այն հայտնաբերվել է տերևների մուգ կանաչ գունավորում ունեցող բանջարեղենի մեջ ։ 2016թ-ին ԱՄՆ-ում այն 96-րդ ամենանշանակված դեղամիջոցն էր՝ ավելի քան 8մլն նշանակմամբ ։
Ֆրանսիա
Առողջապահություն
Ֆրանսիայի առողջապահական համակարգը համաշխարհային առողջապահական կազմակերպության կողմից համարվել է առաջինը աշխարհում 1997-ին և 2000-ին ։ Խնամքը քրոնիկ հիվանդությունների համար, ինչպիսին են ՁԻԱՀ-ը, քաղցկեղը և այլն, որպես կանոն անվճար է։ Կյանքի միջին տևողությունը տղամարդկանց համար 77 տարի է, իսկ կանանց համար 84 տարին, որը ամենաբարձր ցուցանիշներից է Եվրոպական Միությունում ։ Ամեն 1000 բնակչին Ֆրանսիայում ընկնում է 3.22 բժիշկ, իսկ միջինը ամեն մարդ իր առողջության վրա ծախսում է $4,719 ըստ 2008-ի տվյալների ։ Ըստ 2007-ի տվյալների Ֆրանսիայում ՄԻԱՎ-ՁԻԱՀ-ով տառապում է 140,000 բնակիչ (0,4%) ։
Չնայած ֆրանսիացիները ունեն աշխարհի ամենանիհար մարկանց համբավ , ֆրանսիացիները մյուս զարգացած երկների նման տառապում են գիրացման խնդրով, դրա պատճառը այն է, որ շատ ֆրանսիացիներ գերադասում են արագ սնունդը ավանդական ֆրանսիական խոհանոցից ։ Այնուհանդերձ Ֆրանսիայում գիրացման մակարդակը ավելի ցածր է քան ԱՄՆ-ում (օրինակի համար Ֆրանսիայում գիրացման մակարդակը գտնվում է նույն հորիզոնականի վրա, ինչ ԱՄՆ-ում էր 1970-ականներին ) և դեռևս ամենացածրն է Եվրոպայում , բայց այժմ իշխանությունների կողմից համարվում է որպես հիմնական առողջապահական խնդիր որի արդյունքում գիրության մակարդակը փոքր տարիքայինների համար նվազում է, չնայած ամբողջ աշխարհում աճում է ։
Մշակույթ
Ֆրանսիան դարեր շարունակ եղել է համաշխարհային մշակութային կենտրոն։ Շատ ֆրանսիացի նկարիչներ եղել են ամնեհայտնին իրենց ժամանակաշրջանում, մինչ այժմ Ֆրանսիան համարվում է համաշխարհային մշակութային կենտրոններից մեկը։
Շարունակական քաղաքական ռեժիմները նպաստել են երկրում մշակույթի զարգացմանը, իսկ Մշակույթի նախարարությունը, որը ստեղծվեց 1959 օգնեց պահպանել և հանրությանը հանձնել մշակութային ահռելի ժառանգությունը։ Մշակույթի նախարարությունը իր ստեղծման օրվանից շատ ակտիվ է եղել, սուբսիդիաներ տրամադրելով արվեստագետներին, ներկայացնելով Ֆրանսիական մշակույթը ամբողջ աշխարհով, կազմակերպելով հատուկ մշակութային միջոցառումներ, զբաղվելով մշակութային օբեկտների և պատմական հուշարձանների պահպանությամբ և այլն։
Ֆրանսիան առաջին տուրիսական երկիրն է հիմնականում ի հաշիվ մշակութային օբեկտների բազմազանության, որոնք սփռված են ամբողջ երկրով։ Հաշվում են մոտ 1.200 թանգարան, որոնք ունենում են մոտ 50 միլիոն հաճախորդ տարեկան ։
Լորենցո Սաբատինի
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալացիներ Կատեգորիա:Իտալացի նկարիչներ
Վիտամին B9
Նկարագրություն
«Ֆոլատ» եզրույթն օգտագործվում է վիտամինի տարբեր ձևերն անվանելու համար՝ տետրահիդրոֆոլաթթու (վիտամինի ակտիվ ձևը), մեթիլտետրահիդրոֆոլատ (շիճուկում հայտնաբերված նախնական ձևը), մեթենիլտետրահիդրոֆոլատ, ֆոլինաթթու և ֆոլացին ։ Այլ անուններն են վիտամին B9, վիտամին Bc, վիտամին M և պտերոիլ-Լ-գլուտամատ։
Առողջարար ազդեցություններ
Ֆոլատն անհրաժեշտ է նոր բջիջների առաջացման, մեթիլացման միջոցով ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի սինթեզի, ինչպես նաև ԴՆԹ-ում փոփոխությունների կանխման համար ։ Այն հատկապես կարևոր է այնպիսի գործընթացներում, երբ անհրաժեշտ է բջիջների հաճախակի կիսում և աճ (հղիություն, վաղ մանկություն)։ Ֆոլատի անբավարարությունը սահմանափակում է ԴՆԹ-ի սինթեզն ու բջիջների բաժանումը, ախտահարելով արյունաստեղծ հյուսվածքները, քանի որ դրանց բջիջներն ամենահաճախն են կիսվում։ ՌՆԹ-ի տրանսկրիպցիան համեմատաբար քիչ է տուժում, քանի որ ինֆորմացիոն ՌՆԹ-ն կարող է վերականգնվել և նորից օգտագործվել։
Ֆոլատի անբավարարությունը ճնշում է էրիթրոպոեզը, առաջացնում մեգալոբլաստիկ սակավարյունություն, որին բնորոշ են մեծ և անհաս էրիթրոցիտները։ Այս հիվանդության հետևանքով խախտվում են ԴՆԹ–ի ռեպլիկացիան և ռեպարացիան, բջիջների բաժանումը, և առաջանում են ոչ նորմալ, մեծ էրիթրոցիտներ՝ մեգալոբլաստներ (և հիպերսեգմենտավորված նեյտրոֆիլներ), որոնք թեև ունակ են ՌՆԹ–ի և սպիտակուցների սինթեզի, բայց ունեն ֆրագմենտավորված կորիզային քրոմատին։ Այս բջիջներից որոշները՝ անհաս ռետիկուլոցիտներն սակավարյունությունը չեզոքացնելու համար ոսկրածուծից ավելի վաղ են դուրս գալիս և անցնում արյան հուն ։ Ե՛վ չափահաս մարդկանց, և՛ երեխաներին ֆոլատն անհրաժեշտ է էրիթրոցիտների և լեյկոցիտների նորմալ առաջացման, ինչպես նաև սակավարյունության զարգացումը կանխելու համար ։ Հղիների մոտ ֆոլատի անբավարարությունը դառնում է նյարդային խողովակի արատի պատճառ, և ներկայումս որոշ զարգացած երկրներ հարստացնում են հացահատիկը ֆոլաթթվով։ Քանի որ նյարդային խողովակի արատն ի հայտ է գալիս հղիության վաղ շրջաններում (առաջին ամսում), հղիները պետք է ունենան ֆոլաթթվի մեծ պաշար։
Հղիություն
Ֆոլատի ընդունումը հղիության ընթացքում նվազեցնում է նյարդային խողովակի արատների ռիսկը, այդ իսկ պատճառով հղիանալ պատրաստվող կանանց խորհուրդ է տրվում պահել ֆոլաթթվային դիետա հղիությունից առաջ և դրա ընթացքում ։ Չնայած սրան՝ շատ կանայք հղիանում են առանց պլանավորելու կամ չեն գիտակցում, որ հղի են մինչև առաջին եռամսյակը, ինչն էլ կրիտիկական ժամանակահատված է նյարդային խողովակի արատների ռիսկը նվազեցնելու համար։ Կան երկրներ, որոնք հացահատիկի մեջ օգտագործում են ֆոլաթթվային հավելումներ։ Համաշխարհային ծնունդների մետաանալիզը ցույց է տալիս, որ ֆոլաթթվային հավելումներ օգտագործող երկրներում սպինա բիֆիդայի առաջացումը 30 տոկոսով ավելի քիչ է, քան այնտեղ, որտեղ հավելումներ չեն օգտագործում ։
Բեղմնավորում
Ֆոլատն անհրաժեշտ է կանանց և տղամարդկանց բեղմնավորման համար։ Խթանում է սպերմատոգենեզը։ Այդ պատճառով էլ անհրաժեշտ է ստանալ ֆոլատի բավարար քանակություն ցածր բեղունությունը կանխելու համար ։ Ֆոլատի նյութափոխանակության մեջ օգտագործվող ֆերմենտների գեների պոլիմորֆիզմը նույնպես կարող է լինել որոշ կանանց անբացատրելի անպտղության պատճառներից ։
Սրտային հիվանդություններ
Տարիների ընթացքում ֆոլաթթվի ընդունումը նվազեցրել է սիրտ-անոթային հիվանդությունները 4 տոկոսով, մինչդեռ մեկ այլ հետազոտության տվյալներով այն չի ազդում սիրտանոթային համակարգի վրա՝ նույնիսկ հոմոցիստեինի քանակը նվազեցնելով ։ Որոշ հետազոտությունների նախնական տվյալներով ֆոլատով հարուստ դիետաները նվազեցնում են սիրտանոթային հիվանդությունների ռիսկը, քանի որ իջեցնում են հոմոցիստեինի քանակն արյան մեջ։
Կաթված
Կաթվածի կանխումը փոխկապված է արյան ճնշման՝ օրական 5մգ ֆոլատային հավելումների միջոցով նվազեցման հետ, քանի որ հիպերտենզիան կաթվածի գլխավոր պատճառներից է։ Ֆոլատային հավելումները էժան և անվտանգ են, և կաթված տարած կամ հիպերհոմոցիստեինեմիայով տառապող մարդկանց խորհուրդ է տրվում ամեն օր օգտագործել B խմբի վիտամիններ ։
Քաղցկեղ
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ սննդի և հավելումների միջոցով ֆոլաթթվի միայն շարունակական օգտագործումը կարող է նվազեցնել քացկեղի ռիսկը։ Ֆոլատի քիչ քանակության շարունակական օգտագործումը կարող է բարձրացնել կոլոռեկտալ (խթաղիքուղիղաղիքային), կրծքագեղձի, ձվարանների, ենթաստամոքսային գեղձի, ուղեղի, թոքերի, արգանդի վզիկի և շագանակագեղձի քաղցկեղի ռիսկը ։ Այլ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ֆոլաթթվի չափազանց մեծ քանակության օգտագործումն է հանգեցնում տարբեր քաղցկեղների, որոնցից նշանակալի է շագանակագեղձի քաղցկեղը ։ Որոշ մետաանալիզներ ոչ մի կապ չեն գտնում ֆոլաթթվի ընդունման քանակության և տարբեր տեսակի քաղցկեղների առաջացման մեջ ։
Հակաֆոլատային քիմիոթերապիա
Ֆոլատն անհրաժեշտ է արագ և հաճախ կիսվող բջիջներին։ Քաղցկեղային բջիջներն արագ են բաժանվում, և ֆոլատի մետաբոլիզմն ընկճող դեղանյութերն օգտագործվում են քաղցկեղի բուժման նպատակով։ Հակաֆոլատային դեղամիջոցներից մետոտրեքսատը (methotrexate) հաճախ կիրառվում է քաղցկեղի բուժման համար, քանի որ այն խոչընդոտում է ինակտիվ դիհիդրոֆոլատից (dihydrofolate, DHF) ակտիվ տետրահիդրոֆոլատի (tetrahydrofolate, THF) առաջացումը։ Սակայն մետոտրեքսատը կարող է լինել թունավոր  և առաջացնել կողմնակի ազդեցություններ, ինչպիսիք են ստամոքսաղիքային ուղու բորբոքումները, որոնք էլ առաջացնում են սնվելու խնդիրներ։ Հայտնի են նաև ոսկրածուծի գործառույթի ընկճումը (լեյկոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա), երիկամային և լյարդային սուր անբավարարությունները։
Ֆոլինաթթուն, որը որպես դեղամիջոց հայտնի է լեյկովորին (leucovorin) անունով, ֆոլատի տեսակներից մեկն է՝ ֆորմիլ-տետրահիդրոֆոլատը, օգտագործվում է մետոտրեքսանի թունավոր ազդեցությունները վերացնելու համար ։ Ֆոլինաթթուն և ֆոլաթթուն նույնը չեն։ Ֆոլաթթվային հավելումներն իրենց ուրույն տեղն ունեն քիմիոթերապիայի մեջ ։ Որոշ դեպքեր են նկարագրվել, երբ ֆոլաթթուն սխալմամբ օգտագործվել է ֆոլինաթթվի փոխարեն քաղցկեղով հիվանդ այն մարդկանց մոտ, որոնք ստանում էին մետոտրեքսատ։ Մետոտրեքսատ օգտագործող մարդիկ պետք է հետևեն բժշկի ցուցումներին ֆոլաթթվի կամ ֆոլինաթթվի օգտագործման համար։ Մետոտրեքսատային բուժում ստացող հիվանդներին նշանակում են ֆոլինաթթու՝ բջիջների նորմալ կիսումն ապահովելու համար։
Նյարդային ազդեցություն
Որոշ վկայություններ ֆոլատի անբավարարությունը կապում են կլինիկական դեպրեսիայի հետ ։ Քիչ քանակությամբ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ֆոլաթթվի օգտագործումը սերոտոնինի ընտրողական հետզավթման ինհիբիտորների հետ կարող է ունենալ առավելություններ ։ Հետազոտությունները կապում են ընկճախտը և ֆոլատի քիչ քանակությունը ։ Ֆոլատը կարող է նվազեցնել հոմոցիստեինի քանակը, ինչն էլ կապված է ճանաչողական գործընթացների հետ։
Ընկճախտի և շիզոֆրենիայի առաջացման մեխանիզմները դեռ ամբողջովին բացահայտված չեն, բայց կենսաբանորեն ակտիվ ֆոլատը՝ մեթիլտետրահիդրոֆոլատ (5-MTHF), որը համարվում է մեթիլ դոնորների, օրինակ S-ադենոզիլմեթիոնինի (SAM) հիմնական թիրախը, վերափոխում է ինակտիվ դիհիդրոբիոպտերինը (BH2) տետրահիդրաբիոպտերինի (BH4), որն էլ շատ կարևոր է մոնոամինների՝ հատկապես դոֆամինի սինթեզում։ BH4-ը կարգավորիչ նշանակություն ունի մոնոամինների նեյրոտրանսմիսիայում և պարտադիր է շատ հակադեպրեսանտների գործառույթների իրականացման համար։ 5-MTHF-ը ուղղակի և անուղղակի կերպով ազդում է ԴՆԹ-ի մեթիլացման, NO2-ի սինթեզի գործընթացներում ։
Ֆոլաթթու, B12 և երկաթ
Վիտամին B12-ը, երկաթը և ֆոլաթթուն խիստ փոխկապակցված են։ Մեկի անբավարարությունը կարող է քողարկվել մյուսի շատ քանակով, հետևաբար երեքն էլ միշտ պետք է պահվեն հավասարակշռության մեջ  ։
Ֆոլատի անբավարարություն
Ֆոլատի անբավարարության պատճառներից են անառողջ սնունդը, որը չի պարունակում բավարար քանակով բանջարեղեն և ֆոլատով հարուստ մթերքներ, նաև այնպիսի հիվանդությունններ, որի դեպքում ֆոլատը լավ չի ներծծվում ստամոքսաղիքային ուղում (Կրոնի և ընդերային հիվանդություններ), ժառանգական որոշ խանգարումներ, որոնք ազդում են ֆոլատի քանակի վրա, նաև մի շարք դեղանյութեր (ֆենիտոին, սուլֆասալազին, տրիմետոպրիմ-սուլֆամեթօքսազոլ) ։ Ֆոլատի անբավարարությանը նպաստում է նաև ալկոհոլը ։
Ֆոլատի անբավարարությունը կարող է հանգեցնել գլոսսիտի, փորլուծության, ընկճախտի, սակավարյունության, սաղմի նյարդային խողովակի և ուղեղի խանգարումների։
Այլ ախտանշաններից են հյուծվածությունը, մոխրագույն մազերը, բերանի վերքերը, այտուցված լեզուն ։ Ֆոլատի անբավարարությունն ախտորոշվում է արյան ընդհանուր, պլազմայի B12 վիտամինի և ֆոլատի հետազոտություններով։ Շիճուկի ֆոլատի 3մգ/լ կամ ավելի քիչ քանակը համարվում է անբավարարություն։ Շճային ֆոլատի մակարդակը ցույց է տալիս ֆոլատի, իսկ էրիթրոցիտային ֆոլատի մակարդակը՝ հյուսվածքային ֆոլատի քանակը հետզավթումից հետո։ Էրիթրոցիտային ֆոլատի մակարդակի 140 մգ/լ և քիչ քանակությունը հուշում է ֆոլատի ոչ նորմալ քանակի մասին։ Շճային ֆոլատն ավելի արագ է արձագանքում ֆոլատի հետզավթմանը, քան էրիթրոցիտայինը ։
Ֆրանսիա
Մշակույթ
43.180 կառույցներ պետականորեն պաշտպանվում են կառավարության կողմից, որոնք հիմնականում ամրոցներ են, տաճարներ, այգիներ և այլն։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից համաշխարհային ժառանգության օբեկտ է ճանաչվել 37 օբեկտ ։
Վիտամին B9
Ֆոլատի անբավարարություն
Հոմոցիստեինի բարձր քանակները ենթադրում են հյուսվածքային ֆոլատի անբավարարություն, բայց հոմոցիստեինի վրա ազդում են նաև ժառանգական գործոնները, վիտամիններ B12 և B6–ը, երիկամները։ Ֆոլատի (վիտամին B9) անբավարարությունը վիտամին B12–ի անբավարարությունից տարբերելու համար անհրաժեշտ է ստուգել մեթիլմալոնաթթվի (MMA) քանակը։ MMA–ի նորմալ քանակը ֆոլատի, իսկ բարձրը՝ վիտամին B12–ի անբավարարության նշան է։ Ֆոլատի անբավարարությունը բուժվում է օրական 400–1000գ ներքին ընդունման հավելումներով։ Այս բուժումը հաջող է ընթանում նաև աճող և զարգացող հյուսվածքների դեպքում, նույնիսկ եթե անբավարարության պատճառը մալաբսորբցիան՝ վատ ներծծումն է։ Մեգալոբլաստիկ սակավարյունությամբ տառապողները ֆոլաթթվային բուժումից առաջ պետք է անպայման հետազոտվեն վիտամին B12–ի անբավարարության համար, այլապես ֆոլաթթուն կքողարկի սակավարյունությունն և կվատթարացնի նյարդաբանական խնդիրները։ Կոբալամինի անբավարարությունը կարող է հանգեցնել ֆոլատի անբավարարության, ինչն էլ բարձրացնում է հոմոցիստեինի քանակը և կարող է հանգեցնել սիրտանոթային համակարգի ախտահարումների կամ բնածին արատների ։
Ֆրանսիա
Նկարչություն
Ֆրանսիական կերպարվեստի ակունքները գալիս են Իտալական արվեստից։ Վերածննդի դարաշրջանի երկու ամենահայտնի արվեստագետներ՝ Նիկոլա Պուսենը և Կլոդ Լորենը ապրել են Իտալիայում։ Դեռևս 1648-ին Լյուդովիկոս XIV-ի վարչապետ Ժան Բատիստ Կոլբերը հիմնեց Նկարչության և քանդակագործության թագավորական ակադեմիան, իսկ 1666-ին հիմնեց Հռոմիս ֆրանսիական ակադեմիան, որը մինչ այժմ գործում է և նպատակն է համագործակցել իտալացի արվեստագետների հետ։
Վիտամին B9
Մալարիա
Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ երկաթ - ֆոլաթթու հավելումը հինգ տարեկանից ցածր երեխաների մոտ կարող է բարձրացնել մալարիայի պատճառով մահացությունների թիվը. սա դրդել է Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպությանը փոխել երկաթ-ֆոլաթթվային հավելումների քաղաքականությունը մալարիայի հակված երկրներում, օրինակ Հնդկաստանում ։
Ֆրանսիա
Նկարչություն
Ֆրանսիացի նկարիչները նաև հետևեցին իտալացի նկարիչների էվոլյուցիային ռոկոկո ոճի բնագավառում 18-րդ դարում, որը բարոկո ոճի մեկ այլ դրսևորումն էր, այս ոճի հայտնի նկարիչներից էին Անտուան Վատտոն, Ֆրանսուա Բուշեն և Ժան Օնորե Ֆրագոնարը, որոնք նոր ոճը առավել տպավորիչ ներկայացրեցին երկրում։ Ֆրանսիական հեղափոխությունը մեծ փոփոխություններ բերեց, Նապոլեոն Բոնապարտի ամենասիրված նկարիչն էր, նեոդասական ոճի նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդը։ 18-րդ դարի կեսերին իշխում էին հիմնականում երկու շարժում, Ռոմանտիզմը ի դեմս Տեոդոր Ժարիկոյի և Էժեն Դելակրուայի և առավել իրատեսական կերպարվեստը ի դեմս Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյի, Գուստավ Կուրբեի և Ժան Ֆրանսուա Միլլեի։
Վիտամին B9
Անվտանգություն
Ֆոլաթթվով թունավորման ռիսկը շատ ցածր է, քանի որ այն ջրալույծ վիտամին է և պարբերաբար դուրս է գալիս օրգանիզմից մեզի միջոցով։ Ֆոլաթթվի բարձր քանակի հետ կապված հիմնական խնդիրն այն է, որ քողարկում է դեֆիցիտային (չարորակ) սակավարյունությունն (վիտամին B12–ի անբավարարություն)։ Այլ խնդիրներից է վիտամին B12–ի անբավարարության և ֆոլաթթվի բարձր քանակի ընդունման զուգակցումը, քանի որ դա թուլացնում է ճանաչողական գործընթացները։
Ֆրանսիա
Նկարչություն
18-րդ դարի երկրորդ կեսերին Ֆրանսիան դարձավ գեղանկարչության ստեղծագործական կենտրոնը, առաջացավ կերպարվեստի և քանդակագործության նոր ոճ, որի վառ ներկայացուցիչներն էին իպրեսիոնիստներ Կամիլ Պիսսարոն, Էդուարդ Մանեն, Էդգար Դեգան, Կլոդ Մոնեն, Օգյուստ Ռենուարը ։ Իպրեսիոնիստների երկրորդ սերնդի հայտնի նկարիչներին էին Պոլ Սեզանը, Պոլ Գոգենը, Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկը և Ժորժ Սյորան որոն նաև արվեստի հետագա զարգացման ավանգարդն էին, որից զարգացավ ֆեովիզմը ի դեմս Անրի Մատիսի, Անդրե Դերենի և Մորիս դը Վլամինկի ։ 20-րդ դարի սկզբներին կուբիզմ ոճը ստեղծվեց Ջորջ Բրակի և իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի կողմից, որոնք ապրում էին Փարիզում։ Նաև այլ օտարերկրացի նկարիչներ են պարել Փարիզում կամ նրա մոտակայքում, նրանցից են Վինսենտ վան Գոգը, Մարկ Չագալը և Վասիլի Կանդինսկին
Վիտամին B9
Աղբյուրներ
Ֆոլաթթուն զգալի քանակությամբ պարունակվում է կենդանական ծագում ունեցող մթերքներում՝ լյարդում, երիկամներում, մսում և այլն, բույսերի կանաչ տերևներում, մաղադանոսում, բրոկկոլիում, սպանախում, լոբազգիներում։ Սինթեզվում է աղիքների միկրոֆլորայում։ ԱՄՆ–ի գյուղդեպարտմենտը, Գյուղատնտեսական հետազոտության ծառայությունը կազմել են սննդի բաղադրության տվյալների բազա։ Վերջին կարևոր վերանայումը եղել է 2015թ–ի սեպտեմբերի 28–ին։ Բացի սյունակներում նշված աղբյուրներից, Սննդի հարստացման նախաձեռնությունը ցուցակագրում է աշխարհի բոլոր երկրները, որոնք վարում են սննդի հարստացման ծրագրեր , այն, թե որ երկրներում ինչ նյութեր են ավելացվել սննդին, ինչպես նաև այդ ծրագրերը լիազորված են, թե կամավոր։ ԱՄՆ–ում սննդի լիազորված հարստացումը սկսվել է 1998թ–ի հունվարից։ Կատարում են 0.4–5.1 մգ/100 գ չափաքանակով ավելացումներ, սակայն հիմնականում ընտրում են ավելի նեղ սահմաններ՝ 1.5–2.5 մգ/100 գ ։ Բնական մթերքներում պարունակվող ֆոլատը կարող է ոչնչանալ բարձր ջերմային մշակումից, հատկապես թթվային ուտելիքների առկայությամբ։ Այն ջրում լուծելի է, հետևաբար կարող է քայքայվել եռացնելիս ։
Ֆրանսիա
Նկարչություն
Ժամանակակից գործերը ցուցադրված են Ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարանում, որը 1976-ին տեղափոխվեց Պոմպիդու կենտրոն։ Այս երեք պետական թանգարանները տարեկան ընդունում են մոտ 17 միլիոն հաճախորդ ։ Մյուս մեծ ազգային թանգարանը որտեղ ցուցադրված են նկարներ Մեծ պալատն է (1,3 այցելու 2008-ին)։ Կան նաև շատ թանգարաններ, որոնք քաղաքային սեփականություն են համարվում, ամենաայցելվող տանգարանը համարվում է Ժամանակակից արվեստի թանգարանը Փարիզում (0,8 միլիոն այցելու 2008-ին), որտեղ ցուցադրված են ժամանակակից նկարներ ։
Վիտամին B9
Կենսաբանական դեր
Տետրահիդրոֆոլատի (FH4, THF) առաջացումը տեղի է ունենում, երբ ֆոլաթթուն (F) վերականգնվում է մինչև դիհիդրոֆոլատի (DHF, FH2), որն էլ հետագայում վերականգնվում է THF-ի և ռեակցիան կատալիզվում է դիհիդրոֆոլատ ռեդուկտազայով ։ Վիտամին B3-ը որպես NADPH համարվում է երկու ռեակցիաների կոֆերմենտ։ Այսպիսով, NADPH-ից ջրածինն անցնում է պտերիդինային օղակի վեցերորդ դիրքի ածխածնին ։
Ֆրանսիա
Ճարտարապետություն
Տեխնիկապես ասած, չկա "ֆրանսիական" ճարտարապետության ստանդարտ տեսակ, չնայած միշտ չէ, որ համապատասխանում իրականությանը։ Գոթական ճարտարապետության հին անունը եղել է Ֆրանսիական ճարտարապետություն (կամ Opus Francigenum) ։ «Գոթիկա» տերմինը առաջացել է ավելի ուշ, որպես ոճական վիարվորանք և անմիջապես լայն տարածում է գտել։ Գոթական ճարտարապետությունը առաջին ֆրանսիական ոճն էր, որը պատճենվեց ամբողջ Եվրոպայով ։ Հյուսիսային Ֆրանսիան համարվում է մի քանի շատ կարևոր գոթական ոճի տաճարների և բազելիկների տուն, դրանցից առաջինն է Սեն Դենի Բազելիկան (օգտագործվում էր որպես թագավորների հանգրվան). մյուս կարևոր ֆրանսական գոթիկ տաճարներից են Շարտրի տաճարը և Ամիենի տաճարը։ Թագավորները տագադրվել են մեկ այլ կարևոր տաճարում՝ Նոտրե Դամ դը Ռեյմսում ։ Բացի եկեղեցիներից գոթական ոճը նաև օգտագործվել է շատ պալատներում, որոնցից ամենակարևորը Պալաիս դես Պապեսն է Ավինյոնում։
Միջին դարերում ֆեոդալական խավի կողմից կառուցվում էին պաշտպանված ամրոցներ, որպեսզի պատրաստ լինեին թշնամու հարձակումներին։ Երբ Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը գրավեց Ռուան Անգլիայի թագավոր Ջոնից, նա քանդեց քաղաքի ամրոցը և կառուցեց ավելի մեծը։ Պարսպապատ քաղաքները նույնպես շատ տարածված էին, շատ ֆրանսիական ամրոցներ պահպանվել են մինչև մեր օրերը։
Մինչ վերոնշյալ ճարտարապետության ստեղծումը Ֆրանսիան օգտագործում էր Ռոմանական ճարտարապետություն, ինչպես եվրոպական երկրների մեծ մասում (բացի Պիրենեյան թերակղզուց, որտեղ գտնվում են այժմյան Իսպանիան և Պորտուգալիան, որոնք օգտագործում էին Մարական ճարտարապետություն)։ Ֆրանսիայում Ռոմանական ոճի փառավոր օրինակներ են Սուրբ Սերնին Բազիլիկան Թուլուզում (ամենամեծ ռոմանական եկեղեցին Եվրոպայում ) և Կլյունի Աբբեյի մնացորդները (մեծ մասը ավերվել է հեղափոխության և Նապոլեոնական պատերազմների ընթացքում)։
Հարյուրամյա պատերազմի ավարտը կարևոր փուլ էր ֆրանսիական ճարտարապետության զարգացման համար։ Դա Ֆրանսիական վերածնունդի տարիներն էին, և շատ արվեստագետներ Իտալիայից և Ֆրանսիայից հրավիրվեցին Ֆրանսիա, շատ շինություններ կառուցվեցին իտալացիների կողմից, որոնցից հիմնականները Լուարա մարգագետնում են։ Նրանց կառուցած ամրոցների օրինակ են Շամբոր ամրոցը, Շենոնսո ամրոցը, կամ Ամբուազ ամրոցը։ Վերածննդի և միջին դարերի ավարտից հետո Բարոկո ճարտարապետությունը փոխարինվեց ավանդական գոթական ոճով։ Սակայն Ֆրանսիայում բարոկո ճարտարապետությունը ավելի շատ ընդունվում էր աշխարհիկ կյանքում քան հոգևոր կյանքում ։
Վիտամին B9
Ֆոլատի C1 ածանցյալներ
Ֆոլատը համարվում է C1 խմբերի փոխադրող (մեթիլ, մեթիլեն, ֆորմիլ)։ Մեթիլեն-տետրահիդրոֆոլատը (CH2FH4) ձևավորվում է տետրահիդրոֆոլատից մեթիլենային կամրջակների ավելացմամբ, որոնք գալիս են ածխածնի երեք դոնորներից՝ ֆորմիատ, սերին, գլիցին։ Օրինակ, սերին հիդրօքսիմեթիլտրանսֆերազան կատալիզում է տետրահիդրոֆոլատի փոխակերպումը մեթիլեն-տետրահիդրոֆոլատի՝ L-սերինից անջատելով C1 միավորը և տալով գլիցինին։ Մեթիլ-տետրահիդրոֆոլատը (CH3-THF կամ մեթիլ-THF) առաջանում է NADPH-ով մեթիլեն-տետրահիդրոֆոլատի վերականգնումից։ Հիստիդինը կարող է տալ մեկ ածխածնի ատոմ տետրահիդրոֆոլատին, և կառաջանա մեթենիլ-տետրահիդրոֆոլատ։ 10-ֆորմիլ-THF-ն առաջանում է երկու ճանապարհով․ մեթիլեն-THF-ի օքսիդացումից և ֆորմիատի՝ ֆորմիլ խմբի փոխանցմամբ THF-ին։
Ֆրանսիա
Ճարտարապետություն
Հեղափոխությունից հետո հանրապետականները նախընթում էին Նեոկլասիցիզմը չնակայած նեոկլասիցիզմը տարածված էր Ֆրանսիայում նաև հեղափոխությունից առաջ, դրա վառ օրինակ են Փարիզի պանթեոն կամ Թուլուզի Կապիտոլիան։ Ֆրանսիական կայսրության ժամանակ կառուցված Տրիումսի կամարը և Մադլեն եկեղեցին Նեոկլասիցիզմի լավագույն օրինակներ են ։
Նապոլեոն III-ի ժամանակ սկսվեց ուրբանիզմի նոր ալիք և ճարտարապետթան զարգացումը նոր թափ ստացավ։ Եթե նեոբարոկո ոճի կառույցները շատ շքեղ էին, ապա ուրբանիզմի ոճով կառուցված կառույցները շատ կարգավորված էին և մռայլ։ Այս ոճի օրինակ է Ժորժ Էժեն Հոսմանի կողմից Փարիզի վերակառուցումը։ Այս ժամանակվա ճարտարապետությունը կոչվել է երկրորդ կայսրության ճարտարապետություն, վերցված Ֆրասնիական երկրորդ կայսրություն անվենումից։ Այս ժամանականերում ինչպես Ֆրանսիայում այնպես էլ Եվրոպայում գոթական ճոը վերածնունդ էր ապրում։ 19-րդ դարի վերջերին Գուստավ Էյֆելը նախագծեց շատ կարևոր կամուրջների, ինչպիսին է Վիադուկ Գարաբին և համարվում էր այդ շամանակների լավագույն կամուրջ նախագծողներից մեկը, նաև նա է նախագծել հանրահայտ Էյֆելյան աշտարակը։
20-րդ դարում, Շվեյցարացի ճարտարապետ Լե Կորբյուզիեն նախագծեց մի քանի կառույցներ Ֆրանսիայում։ Վերջերս ֆրանսիացի ճարտարապետները օգտագործում են հին և նոր ճարատարապետական ոճերի համակցված տարբերակը։ Լուվրի բուրգը նոր համակցված ոճի փայլուն օրինակ է։ Ֆրանսիական հին քաղաքային համապատկերին ամենադժվարը արկնաքերերի համակցումն է, քանի որ նրանք երևում են նաև հեռվից։ Օրինակ մինչև 1977 թվականը կառույցները փարիզում պետք է լինեին ոչ բարձր քան 37 մետր ։ Ֆրանսիայի ամենամեծ ֆինանսական կենտրոնը Դեֆենսն է, որտեղ գտնվում են մեծ թվով երկնաքերեր ։ Ներկայիս ժամանակակից հայտնի ֆրանսիացի ճարտարապետներց են Ժան Նուվելը և or Պոլ Անդրյոն։
Գրականություն
Հնագույն ֆրանսիական գրականությունը սկիզբ է առել միջին դարերից, երբ ներկայիս ֆրանսերենը միասնական լեզու չէր։ Գոյություն ունեին մի քանի լեզուներ և բարբառներ և յուրաքանչյուր գրող օգտագործում էր իրեն մոտ լեզուն և քերականությունը։ Միջնադարյան ֆրանսիական գրականության հեղինակներ հայտնի չեն, որոնք հեղինակել են Տրստանը և Իզոլդան, Լանսելոտը և սուրբ ավազանը։
Միջնադարյան շատ ֆրանսական վիպասաններ և գրականագետներ ներշնչվել են միջնադարյան մի քանի գլուխգործոցներից, ինչպիսիք են Ազգային հերոս ռոլանդի երգը և Chansons de geste-ն։ Հայտնի են վաղ միջնադարի որոշ հեղինակների անուններ, ինչպիսիք են Կրետինիեն դը Տուրան և Իշխան Ուիլիամ IX Աքվիտանիացին, ով գրել է Օկսիտաներեն։
16-րդ դարի ճանաչված գրողներից էր Ֆրանսուա Ռաբլեն, որի La vie de Gargantua et de Pantagruel, կամ Գարգանտյուան և Պանտագրյուելը վեպը անգլերենով մեծ ճանաչում է ունեցել և հիշվում է մինչև մեր օրերը։
Վիտամին B9
ԴՆԹ-ի սինթեզ
Ֆոլատի ածանցյալները մասնակցում են պիրիմիդինների և պուրինների կենսասինթեզին։ Ֆորմիլ ֆոլատն անհրաժեշտ է ինոզին մոնոֆոսֆատի (ԳՄՖ-ի և ԱՄՖ-ի պրեկուրսորը) կենսասինթեզի երկու փուլերում։ Մեթիլենտետրահիդրոֆոլատը տալիս է իր C1 կենտրոնը, որն անհրաժեշտ է dUMP–ից (2′-դեօքսիուրիդին-5′-ֆոսֆատ) dTMP–ի (2′-դեօքսիթիմիդին-5′-ֆոսֆատ) կենսասինթեզի համար։ Փոխարկումը կատալիզվում է թիմիդիլատ սինթազայով։
Ֆրանսիա
Գրականություն
Միշել դը Մոնտենը մեկ այլ հանրահայտ գրողներից էր այս դարերի և մե դեր է ունեցել ֆրանսական գրականության մեջ։ Նրա ճանաչված աշխատությունը՝ Էսեները հիմք դրեցին էսսեների ժանրի ստեղծման գործում ։
Այս դարաշրջանի Ֆրանսիական պոեզիայի կարկառուն ներկայացուցիչներն էին Պիեր դը Ռոնսարը և Ժոաշեն Դյու Բելլեն։ Երկու գրողներն էլ հիմնադրեցին La Pléiade գրականական շարժումը։
17-րդ դարում Մարի Մադլեն դե Լաֆայետը հրատարակեց անանուն մի վեպ, որը համարվեց բոլոր աամանակների առաջին հոգեբանական վեպը ։ Ժան Ռասինի (որի անհավանական գործերը Ալեկսանդրյան և ֆրանսերեն լեզուներով մեծ գովեստի խոսքեր են գտել դարեր շարունակ) կողմից իրականցաված բեմադրությունները ինչպիսիք են Փեդրան կամ Բրիտանիկուսը, մինչև հիմա համարվում են դասական թատրոնի գլուխգործոցներ։ Պիեռ Կոռնեյլը, (Սիդ)) Մոլիերը և Ռոսինը համարվում են Ֆրանսիայի ոսկե դարաշրջանի «3 մեծագույն դրամատուրգ»։ Մոլիերը համարվում է Արևմտյան գրականության մեծագույն կոմեդիայի վարպետներից մեկը, գրել է տասնյակ հայտնի պոեմներ, ինչպիսիք են Միզենտրոպը, Կանանց դպրոցը, Տարտյուֆը և Ժլատը։ Նրա գործերը այնքան ճանաչված էին ամբողջ աշխարհում, որ հաճախակի ֆրանսերենը կոչում էին Մորիելի լեզու (la langue de Molière) , ինչպես անգլերենը Շեքսպիրի լեզու։ Ժան դե Լաֆոնտենը իր ժամանակների ամենաճանաչված առակագիրներից մեկն է, ով գրել է հարյուրավոր առակներ, որոնք առավել ճանաչված էին մյուսներից, ինչպիսիք են Անտը և Գրասհոպերը։ Նրա առակները հետագա սերունդներին սովորեցրեցին իմաստություն և առողջ դատողություն։ Նրա առակների մի մասը դարձել են թևավոր խոսքեր և օգտագործվում են մինչ այժմ ։
Ֆրանսիական գրականությունը և պոեզիան ծաղկում ապրեց նաև 18-րդ և 19-րդ դարերում։
Դենի Դիդրոյի ամենաճանաչված գործերն են Ժակ Ֆատալիստը և Ռեմուի եղբորորդին։ Սակայն նա առավել հայտնի է իր հեղինակած հանրագիտարանով, որում փորձել է ներկայացնել իր աամանակների մասին տեղեկատվություն և նպատակն էր պայքարել տգիտության դեմ։