cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Պավել Դոլուխանով
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ռուս հնագետներ Կատեգորիա:Աշխարհագրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Պրոֆեսորներ Կատեգորիա:Ռուս գրողներ Կատեգորիա:Կեղծանուններ
Վահե Գասպարյան
Վահե Գասպարյան (Ապրիլի 5, 1971, Երևան, Հայաստան) - բժշկական գիտությունների դոկտոր և հայ քաղաքական գործիչ, դոցենտ, Ազգային դեմոկրատական բևեռի խորհրդի անդամ, 2 արտոնագրի հեղինակ   ։
Կրթություն
1993 թ․ - Երևանի պետական բժշկական համալսարանի բժշկական գիտությունների դոկտոր (գերազանցությամբ)։
1995 թ․ Սիրտ-անոթային վիրաբուժության կլինիկական օրդինատուրա Միքայելյանի անվան վիրաբուժության հիվանդանոց-ինստիտուտում։
Մշակումներ և հոդվածներ
Բժիշկ Գասպարյանը հորինել և արտոնագրել է աորտայի փականի ամբողջական աուտոլոգիական վերականգնման օրիգինալ մեթոդը (2000 թ.), որի համար ստացել է դոցենտի գիտական աստիճան։
2002 թվականին նա հորինել է միտրալ փականի ամբողջական աուտոլոգիական վերականգնման մեթոդը, որը արտոնագրել է Սինգապուրում 2003 թ․։
Բժիշկ Գասպարյանը 21 գիտական հոդվածների և գիտական գրքերի հեղինակ է (բժշկական գիտությունների վերաբերյալ)։
Անձնական կյանք
Բժիշկ Գասպարյանն ամուսնացած է, ունի 3 դուստր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Բժշկական գիտությունների դոկտորներ
Գնչուների լեզվի միջազգային օր
«Գնչուների լեզվի միջազգային օր», ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յի կողմից ընդունված իրադարձություն, որի նպատակ է հռչակվել գնչուների լեզվի պահպանումը, մշակույթի տարածումն և մայրենի լեզվով կրթությունը։ 2009 թվականից սկսած նշվում է յուրաքանչյուր տարի՝ նոյեմբերի 5-ին ։ 2012 թվականին Խորվաթիայի խորհրդարանը պաշտոնապես ճանաչեց այն, իսկ 2015 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նոյեմբերի 5-ը հռչակեց գնչուների լեզվի համաշխարհային օր ։ 2018 թվականի դրությամբ Եվրոպայի խորհրդի անդամ 16 երկրներ գնչուերենը ճանաչում են որպես փոքրամասնություն կազմող գնչուների լեզու՝ համաձայն «Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնությունների լեզուների եվրոպական խարտիայի» ։
Ծագում
Իրադարձությունը տեղի է ունեցել 2008 թվականի նոյեմբերի 5-ին, Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում, ծագումով գնչու գիտնական և քաղաքական գործիչ Վելժկո Կայտազիի հեղինակած «Գնչուերեն-խորվաթերեն և խորվաթերեն-գնչուերեն» առաջին բառարանի շնորհանդեսի ժամանակ։ Այդ օրը ամբողջ աշխարհից և Խորվաթիայից ներկայացած գնչուական համայնքի ներկայացուցիչները ստորագրեցին կանոնադրություն, ըստ որի նոյեմբերի 5-ը Խորվաթիայի Հանրապետությունում հռչակվեց գնչուների լեզվի օր։ Կանոնադրության ստորագրումը նախաձեռնել և կազմակերպել են Վելյկո Կայտազին և «Կալի Սարա» գնչուների կրթության խորվաթական ասոցիացիան (այսօր կոչվում է Խորվաթիայի գնչուների միություն «KALI SARA»): Կանոնադրությունը ստորագրել են մոտ 150 հոգի։ Մեկ տարի անց, 2009 թվականի նոյեմբերի 3-ից 5-ը Զագրեբում կայացած Գնչուների լեզվի ստանդարտացման և կոդավորման համաշխարհային սիմպոզիումի ժամանակ, Գնչուների միջազգային միությունը և գնչուների կրթության խորվաթական «Կալի Սարա» ասոցիացիան հրապարակեցին փաստաթուղթ, ըստ որի առաջարկվում էր Նոյեմբերի 5-ը ճանաչել որպես գնչուների լեզվի համաշխարհային օր բոլոր այն երկրներում, որտեղ ապրում են գնչուները։ Այսպիսով, 2009 թվականի նոյեմբերի 5-ին այդ տոնը առաջին անգամ նշվեց պաշտոնապես ։
Միջազգային ճանաչում
2012 թվականի մայիսի 25-ին կայացած նստաշրջանում Խորվաթիայի խորհրդարանը միաձայն (122 կողմ) ընդունեց պատգամավորների առաջարկ-խնդրանքը՝ աջակցելու նոյեմբերի 5-ը գնչուների լեզվի համաշխարհային օրը հռչակելու նախաձեռնությանը։ Քանի որ Խորվաթիայի կառավարությունը աշխարհում առաջինն էր հանդես եկել նման առաջարկով, նաև հրավիրեց այլ երկրների խորհրդարաններին, միջազգային կազմակերպություններին և կառույցներին, ինչպես նաև ժողովուրդներին՝ միանալու նախաձեռնությանը։ Եվ հենց Խորվաթիայի Հանրապետության խնդրանքով էլ 2015 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն նոյեմբերի 5-ը հռչակեց գնչուերեն լեզվի համաշխարհային օր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գնչուներ Կատեգորիա:Միջազգային օրեր Կատեգորիա:Տոներ Կատեգորիա:ՄԱԿ-ի միջազգային օրեր
Խծկոնք
Խծկոնք, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր Անի քաղաքից 22 կմ հարավ֊արևմուտք, Ախուրյանի վտակ Տեկորի գետի վերին հոսանքի ձախ ափին։
Պատմամշակութային կաույցներ
Գյուղում է գտնվում Խծկոնք վանքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Պակս դել Պանադես
Պակս դել Պանադես (կատ.՝ Pacs del Penedès), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Ալտ Պենեդես շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 6,27կմ2։ Բնակչությունը 881 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր
Փասադենա (Կալիֆոռնիա)
Փասադենա (Pasadena), քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Լոս Անջելես քաղաքի՝ Կալիֆոռնիա Նահանգի մեջ։ Փասադենան հանրածանոթ է որպես վարդերի քաղաք, շնորհիվ ամանորյա Վարդերի Մրցաշարքի Տողանձգին։ Քաղաքում կա հոծ հայ բնակչություն, ուր գործում են Հովսեփյան, Սահակ-Մեսրոպյան Հ.Բ.Ը.Մ.-ի ամենօրյա վարժարանները։ Փասադենան քույր-քաղաք է Հայաստանի Վանաձոր քաղաքի հետ։
Պատմություն
1771 թվականին Փասադենան պատկանում էր կաթոլիկ առաջնորդ Գաբրիելի ենթակայության տակ գտնվող բնակավայերի թվին, ով և տվել էր տարածքի հարթավայրերի և լեռների անունները։ Բնակավայրը հիմնադրել է 1874 թվականին Թոմաս Էլլիոտը Ինդիանա նահանգից։ Հաճախ քաղաքի անվանումը թարգմանվում է որպես «Դրախտի պսակ»։ Բնակավայրը նախկինում եղել է ցիտրուսային հողագործությամբ և գյուղատնտեսությամբ զարգացող փոքր գյուղ, սակայն  երկաթուղու կառուցումից հետո այն զարգացավ, կառուցապատվեց և դարձավ ձմեռային զբոսաշրջության կենտրոն։
Կրթություն և գիտություն
Պասադենան Խաղաղ օվկիանոսի ափի գլխավոր ուսումնական կենտրոններից մեկն է, այստեղ է գտնվում Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը։ Քաղաքի մոտ է գտնվում NASA գիտահետազոտական լաբորատորիան` Jet Propulsion Laboratory: Այն զբաղվում է բարձր ճշգրտության սարքավորումների արտադրությամբ, որոնք օգտագործվում է էլեկտրոնիկայի և ավիացիայի ոլորտում։ Քաղաքին կից կառուցված են երեք քոլեջներ՝ Pasadena City College (1924), Pacific Oaks College (1945) և Art Center College of Design (1930):
Էլինջե (լեռ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Փասադենա (Կալիֆոռնիա)
Տեսարժան վայրեր
Փասադենայի կենտրոնում պահպանվել են 20-րդ դարի սկզբի բազմաթիվ առանձնատներ, որոնք հանդիսանում են արվեստի և արհեստների հուշարձաններ։ Քաղաքի ոչ պաշտոնական խորհրդանիշը համարվում է 1927 թվականին կառուցված շքեղ քաղաքապետարանը։ Այլ շենքերի շարքում գտնվում է Կոլորադո սթրիթ կամուրջը, որը կառուցվել է 1913 թվականին։ Քաղաքում կան շատ նշանավոր թանգարաններ ՝
Hells Angels (մանգա)
Hells Angels (ヘルズエンジェルス հերեձու էնձերուսու), ֆենտեզի մանգա, որի հեղինակն ու պատկերազարդողը Շինիչի Հիրոմոտոն է։ Հետագայում մանգան Madhouse ստուդիայի կողմից վերամշակվել է Hells անունով անիմացիոն ֆիլմի (ヘルズ հերեձու), որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2008 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Տոկիոյի քսանմեկերորդ միջազգային կինոփառատոնի ժամանակ ։
Փասադենա (Կալիֆոռնիա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի քաղաքներ Կատեգորիա:Լոս Անջելես Կատեգորիա:Կալիֆոռնիա Կատեգորիա:1886 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Hells Angels (մանգա)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մանգաներ
Էշակ Մեյդան (լեռ, Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգ)
Էշակ Մեյդան, լեռ Փոքր Կովկասի լեռնահամակարգում, Փամբակի լեռնաշղթայի արևելյան հատվածում։ Սրա մոտ է գտնվում համանուն լեռնանցքը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով
Ագրոկլիմայական ցուցանիշներ
Ագրոկլիմայական ցուցանիշներ, մշակաբույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության համար անհրաժեշտ կլիմայական գործոնները բնութագրող քանակ, մեծություններ։ Ագրոկլիմայական ցուցանիշներ են բույսի վեգետացիայի շրջանը, լույսի քանակը (գնահատվում է ուղիղ և ցրված ճառագայթման գումարով), ջերմաապահովվածությունը (10 °C-ից բարձր ջերմաստիճանների գումարով), խոնավաապահովվածությունը (արտահայտվում է տեղումների քանակով, հողի խոնավության պաշաղներով, խոնավացման գործակցով), ձմեռող մշակաբույսերի համար՝ վտանգավոր ցրտերի բացակայությունը և այլ գործոններ։ Ագրոկլիմայական ցուցանիշների մեծությամբ գնահատվում է բերքի բարենպաստության աստիճանը և որոշվում բույսի պահանջների ցուցանիշների հետ համադրելով, օրինակ՝ Արարատյան դաշտի պայմաններում խաղողի միջահաս սորտերի հասունացման համար պահանջվում է 10 °C-ից բարձր 3400-3500 °C ակտիվ ջերմաստիճանների գումար, իսկ առկա է 3900-4100 °C: Բույսի ջրի պահանջը վեգետացիայի ընթացքում 800-900 մմ է, սակայն տեղումների քանակը հասնում է 150-200 մմ։ Ձմռանը չթաղված խաղողի որթը դիմանում է -17-ից -18 °C ջերմաստիճանի պայմաններում, այստեղ այն -19-ից -21 °C է (որը պատահում է 10 տարիներից 5-ում)։ Խաղողի որթի բողբոջները բացվում են ապրիլի 15-20-ին, այդ ժամանակ բացասական ջերմաստիճանների հավանականությունը 30-50% է։ Այսպիսով՝ խաղողի միջահաս սորտերի հասունացումն այստեղ ապահովված է ջերմաստիճանների գումարով, սակայն խոնավաապահովվածությունը 15-20% է (պահանջվում է ինտենսիվ ոռոգում), ինչպես նաև միջոցառումներ վաղ բացված բողբոջները ցրտահարություններից (միջին հաշվով՝ 2 տարին մեկ) պաշտպանելու համար։
Կատեգորիա:Գյուղատնտեսություն Կատեգորիա:Կլիմա
Թեկարեզե
Թեկարեզե, ճանապարհային կայան Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիա֊Կոնիա ուղեգծի վրա։ Հիշատակում է թուրք պատմիչ Քյաթիբ Չելեբին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ճանապարհային կայաններ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդր
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդր (Annie Montague Alexander` 1867 թվականի դեկտեմբերի 29, Հոնոլուլու- 1950 թվականի դեկտեմբերի 10, Օքլենդ (Կալիֆորնիա))՝ ամերիկացի հնէաբան, Բերկլիի Կալիֆորնիական համալսարանում Հնէաբանության թանգարանի հիմնադիր։
Ջեյմս Սփեյդեր
Ջեյմս Սփեյդեր (James Todd Spader, ), ամերիկացի դերասան։ «Կաննի կինոփառատոնի», «Էմմի» կինոփառատոնի, «Ոսկե գլոբուս», «Սատուրնի», «ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի» բազմակի մրցանակակիր ։
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդր
Կենսագրություն
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդրը ծնվել է 1867 թվականին Հոնոլուլուում։ Նա Սեմանուել Թոմասի և Մարթա Կուկ Ալեքսանդրի չորս երեխաներից երրորդն էր։ Էնիի պապն ու տատը Անգլիայից Հավայի ժամանած առաջին միսիոներներից են, նրա հայրը Մաուիում զբաղվում էր շաքարեղեգի մշակմամբ և Alexander & Baldwin ընկերության հիմնադիրներից մեկն էր։ Էննին երիտասարդ հասակում հնարավորություն ուներ շատ ճամփորդել Եվրոպայում և հարավ-արևելյան Ասիայում։
Ռաֆիկ Վարդանյան
Ռաֆիկ Հովակիմի Վարդանյան, հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1994), պրոֆեսոր (1994):
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդր
Կենսագրություն
1882 թվականին Էննիի ընտանիքը տեղափոխվեց Օքլենդ (Կալիֆորնիա)։ 1887 թվականին Էննին ընդունվեց Մասսաչուսեթսի կանանց համար նախատեսված դպրոց(Lasell Seminary for Young Women): 1888 թվականին Ալեքսանդրովների ընտանիքը Փարիզում էր, որտեղ Էննին ուսանեց երաժշտություն և նկարչություն։ 1901 թվականին,  Բերկլիի համալսարանում Ջոն Մերրիամի դասախոսություններին այցելելուց հետո, նա սկսեց հետաքրքրվել հնէաբանությամբ։ 1901 թվականից մինչև 1905 թվականը Էննի Ալեքսանդրը ֆինանսավորում էր Մերրիամի հնէաբանական գիտարշավը և անձամբ մասնակցում էր դրանց։  Վերջին գիտարշավի ժամանակ հայտնաբերվեց մեծ քանակությամբ իխթիոզավրերի  կմախքներ։ 1906 թվականից Էննի Ալեքսանդրը սկսեց յուրաքանչյուր ամիս ֆինանսավորել Բերկլիի համալսարանի կողմից անցկացվող հնէաբանական հետազոտությունները։ 1907 թվականին, Ալյասկայի էքսպեդիցիայից հետո, որում նա մասնակցություն ուներ, Էննին առաջարկեց Կալիֆորնիայի համալսարանում ստեղծել  իրական պատմության թանգարան։ Բայց, քանի որ այդ նպատակի իրականացման համար պետության հատկացված գումարը չէր բավարարում, Էննին հատկացրեց պակասող գումարը։  Կալիֆորնիայի համալսարանում ողնաշարավորների կենդանաբանության թանգարանը (Museum of Vertebrate Zoology) բացվեց 1908 թվականին, և նա իր անձնական հավաքածուի մի մասը հանձնեց թանգարանին։ 1934 թվականին նրա նախաձեռնությամբ և ֆինանսական օժանդակությամբ հիմադրվեց ևս մեկ համալսարանական թանգարան` հնէաբանության թանգարանը։ Բացի դա, Էննի Ալեքսանդրը մեծ ներդրում ուներ նաև հավաքածուի համալրման գործում` իր ընկերուհու` Լուիզա Կելլոգգի (Louise Kellogg), հետ նա  համալսարանական թանգարանների համար հավաքեց 20 000 բուսատեսակներ, կենդանիներ և քարացուկներ։  Էննին ստեղծեց  նաև կրթաթոշակի  ֆոնդ այն ուսանողների համար, ովքեր գիտահետազոտական գործունեություն էին ծավալում։ Նա գիտական գործունեություն չէր ծավալել, սակայն շարունակում էր ակտիվ մասնակցություն ունենալ հնէաբանական էքսպեդիցիաներում մինչև խորը ծերություն։
Ռաֆիկ Վարդանյան
Կենսագրություն
Ռաֆիկ Վարդանյանը ծնվել է 1940 թվականի հունվարի 1-ին, Երևանում։ 1959-1964 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ 1965-1968 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ազգագրության մասնագիտության գծով ասպիրանտ՝ 1968 թվականին ՀԽՍՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում, կրտսեր գիտաշխատող՝ 1970 թվականին պատմական գիտությունների թեկնածու, գիտական թեմա` «Երկարության և հողի մակերեսի չափերը Հայաստանում», պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն։ 1988-1992 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական թանգարանի տնօրեն, 1992-1999 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում ավագ գիտաշխատող, 1994 թվականին եղել է ԵՊՀ աստվածաբանության ֆակուլտետի պրոֆեսոր, 1998 թվականից՝ ԵՊՀ աստվածաբանության ֆակուլտետի աստվածաբանության ամբիոնի վարիչ  ։
Ջեյմս Սփեյդեր
Կենսագրություն
Ջեյմս Սփայդերի մոտ լուրջ խնդիրներ են առաջանում տեսողության հետ կապված և նա չէր կարող կրել լինզաներ։ Նա իսկապես ասել է, որ առանց ակնոցների իր համար շատ դժվար է նայել խաղընկերների դեմքերին։ Հենց դա է ստեղծում «Սփեյդերի հայացք» էֆֆեկտը՝ ուշադիր և զննող հայացքը զրուցակցին ուղղված։
Ռաֆիկ Վարդանյան
Կենսագրություն
Աշխատությունները վերաբերում են Հայոց տոմարական եղանակին, 4-8-րդ դարեր, Հայոց տոնացույցին, 5-15-րդ դարեր, Հայաստանի չափ ու կշռի և այլ խնդիրներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ պատմաբաններ Կատեգորիա:Պատմական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԵՊՀ դասախոսներ
Ջեյմս Սփեյդեր
Կենսագրություն
Սփեյդերը խաղում է գլխավոր դերը «Սև ցուցակ» սերիալում, որը սկսել է 2013-2014 թվականներին NBC հեռուստաալիքով։
2015 թվականին մեծ էկրան դուրս եկավ «Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը», որտեղ Սփեյդերը խաղում է Ալտրոնի դերը։
Անձնական կյանք
1987-2004 թվականներին Սփեյդերը ամուսնացած է եղել Վիկտորիա Կիլի հետ, ում հետ ծանոթացել է յոգայի պարապմունքների ժամանակ։ Նա ունի երեք տղա՝ Սեբաստիանը (1989) և Էլայջան (1992), ովքեր ծնվել եմ Վիկտորիայի հետ ամուսնության ժամանակ։ Երրորդ տղան՝ Նատանիելը ծնվել է 2008 թվականին, ում մայրը Լեսլի Ստեֆանսոնն է, ում հետ Ջեյմսը ծանոթացել է «Կողոպուտ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ 2000 թվականին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի տղամարդ կինոդերասաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասաններ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսանդր
Կենսագրություն
Էննի Մոնտեգյու Ալեքսադրը մահացել է 1950 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ Նրա պատվին է անվանակոչվել հազվադեպ հանդիպող հանածոների շարքը։ Նրա անունն է կրում նաև Ալյասկայում Ալեքսանդրի լիճը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի հնէաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի կենդանաբաններ Կատեգորիա:Ամերիկացի բարերարներ
Դեղին տառեղ
Դեղին տառեղ, տառեղների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, քիչ տարածված։
Կենսակերպ
Կերը հայթայթում է միայնակ՝ բուսուտների սահմանագծից ոչ հեռու։ Բնակվում է ձկնաբուծական լճակներում, լճերում, ճահճուտներում։ Սնվում է մանր ձկներով, երկկենցաղներով, ջրային միջատներով։ Գարնանային վերադարձը՝ մարտի վերջին։ Բնադրում է ապրիլի առաջին կեսին՝ եղեգնուտներում։ Բույնը գաղութային, ոչ խոր հարթակ է՝ եղեգի չոր ցողուններից, տերևներից։ Ձվերը բներում հայտնվում են մայիսից հունիսի սկիզբը։
Բազմացում և զարգացում
Դնում է 39 մմ տրամագծով, մուգ կապույտ 4-6 ձու։ Գաղութային բնադրումը համատեղում է 5-6 տեսակի այլ տառեղների հետ։ Թխսակալում են արուն և էգը՝ 20-22 օր։ Ձագերը բներում հայտնվում են մայիսի վերջին, թռիչքի են դիմում հուլիս-օգոստոսին։ Աշնանային չուն՝ հոկտեմբեր-նոյեմբերին։
Կատեգորիա:Տառեղներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի թռչուններ Կատեգորիա:Եվրոպայի թռչուններ
Ջրհոսի DT
Բնութագիր
Ջրհոսի DT-ն սպեկտրային M դասի դանդաղ անկանոն փոփոխական (LB) կարմիր պուլսացնող աստղ է ։ Արդյունավետ ջերմաստիճանը մոտ 3810 К (կելվին) է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ջրհոսի համաստեղություն Կատեգորիա:Աստղեր
Պինդ (ազգային պարկ)
Պինդ (Εθνικός Δρυμός Πίνδου), ազգային պարկ Հունաստանում, որը տեղակայված է նույնանուն լեռնային զանգվածի հյուսիս-արևելյան մասում, Արևմտյան Մակեդոնիայի և Էպիրի տարածքում։ Ձևավորվել է 1966 թվականին և զբաղեցնում է 6927 հեկտար տարածք ։ Պարկի տարածքը իրենից ներկայացնում է դաշտ` ծածկված փշատերև անտառով։ Ծառերից գերակշռում է սև սոճին (Pinus nigra) ներքևի հատվածներում և ռումելյան սոճին` ավելի բարձր թեքությունների վրա։ Հանդիպում է նաև Հունաստանի համար աննախադեպ հազվադեպ սովորական սոճին (Pinus sylvestris) :
Ֆաունա
Ազգային պարկը Հունաստանում այն հազվադեպ վայրերից է, որտեղ պահպանվել է եվրոպական գորշ արջի պոպուլացիան (Ursus arctos arctos): Այլ կաթնասուններից տարածքում հանդիպում են գայլը (Canis lupus), անտառային կատուն (Felis silvestris), քարակզաքիսը (Martes foina),այծյամը (Capreolus capreolus), սովորական սկյուռիկը (Sciurus vulgaris) և վարազը (Sus scrofa): Գետերում հանդիպում է ջրասամույրը (Lutra lutra) : Նշված են մինչև հինգ տեսակի չղջիկներ, որոնցից ամենատարածվածը շիկակարմիր իրիկնաչղջիկն (Nyctalys noctula) է։
Երկենցաղներից խոնավ տեղերում հանդիպում է հունական գորտը (Rana graeca), խոտի գորտ (Rana temporaria), դեղնափոր արջադոդոշ (Bombina variegata), կանաչ դոդոշ (Bufo viridis) և ալպիական տրիտոն (Ichthyosaura alpestris), իսկ հրային սալամանդրան (Salamandra salamandra) նախընտրում է անատառային հատվածներ։ Սողուններից հանդիպում է կանաչ մողես (Lacerta viridis), երեքգծանի մողես (Lacerta trilineata), կիկլադյան մողես (Podarcis erhardii), սովորական պղնձօձ (Coronella austriaca), ջրային լորտու (Natrix tessellata), նյարդային սահնօձ (Platyceps najadum), քթավոր իժ (Vipera ammodytes) և բալկանյան կրիա (Testudo hermanni):
Տարածքում հանդիպող միջատներից հետաքրքրություն են ներկայացնում երկարաբեղիկները (Cerambycidae), բազմաթիվ պոպուլիացիաներ են առաջացնում սգաթիթեռը (Nymphalis antiopa) և բազմագույնները (Nymphalis polychloros) :
Դարուցինտե
Դարուցինտե (Даруцинте, Darucinte), ճանապարհային կայան Մեծ Հայքում, նշանակված պետինգերյան քարտեզի Արտաշատ-Սաղատ ուզեգծում։ Հ․ Մանանդյանը Դ վերապահորեն համարում է ԴԵՐՋԱՆ (տ) տեղանվան աղավաղված ձևը, կամ հակառակը՝ Դ-ից ծագել է Դերջան անունը։
Յուջին Էլի
Յուջին Բյորտոն Էլի (Eugene Burton Ely, հոկտեմբերի 21, 1886, Վիլյամսբուրգ, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 19, 1991, Մեյկոն, ԱՄՆ), ամերիկացի օդաչու, ով պատմության մեջ առաջինը իրականացրեց թռիչք և վայրէջք, օգտագործելով նավի տախտակամածը։ Այդպիսով դառնալով տախտակամածային օդագնացության պիոներ ։
Կենսագրություն
Յուջի Էլին ծնվել է Վիլյամսբուրգ քաղաքում, Այովա նահանգ ։ 1901 թվականին Դավենպորտում ավարտել է միջնակարգ դպրոցի 8-րդ դասարանը։ Ըստ որոշ տվյալների 1904 թվականին դարձել է Այովա նահանգի համալսարանի շրջանավարտը։ Էլին հետաքրքրվում էր մրցարշավի ավտոմոբիլներով, նույնիսկ մասնակցել է մրցարշավների ։ Որպես վարորդ աշխատել է կաթոլիկ քահանայի մոտ, ով կիսում էր նրա կիրքն արագության նկատմամբ։ Այովա Սիթիից Պորտլենդ անցման ժամանակ արագության ռեկորդ է սահմանել Franklin ավտոմոբիլով։ 1907 թվականի օգոստոսի 7-ին Սան Ֆրանցիսկոյում ամուսնացել է 17-ամյա Մեյբլ Հոլլիի հետ։ Երկու տարի անց նրանք տեղափոխվեցին Նևադա Սիթի ։ 1910 թվականի սկզբին զույգը տեղափոխվեց Պորտլենդ։ Էլին զբաղվում էր մեքենաների վաճառքով, աշխատում էր գործարար և մեքենաներ վաճառող Հենրի Վեմի համար։ Հենց այդ ժամանակ էլ ձեռք բերեց Գլեն Քարթիսի Curtiss Model D դիզայնի չորս մխանոց բիպլաններից մեկը ։ Ինքը Վեմը ինքնաթիռ կառավարել չգիտեր, բայց փորձառու ավտոարշավորդ Էլին համոզեց նրան, որ կարող է ինքնաթիռը օդ բարձրացնել։ Սակայն առաջին թռիչքն ավարտվեց վթարով։ Միջադեպը տեղի ունեցավ ցածր բարձրության վրա, բայց ինքնաթիռը լրջորեն վնասվեց։ Էլին որպես վթարի մեղավոր գնեց տիրոջից աերոպլանը, վերանորոգեց այն և սովորեց թռչել։ Շուտով Էլին տեղափոխվեց Մինեսոտա, որտեղ ավիացիոն ցուցահանդեսներից մեկի ժամանակ հանդիպեց Գլեն Քարթիսին, ում հետ պայմանավորվեց համագործակցության մասին։ 1910 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Յուջին Էլին դաշնային օդաչուի լիցենզիա ստացավ ։
Թռիչքի առաջին փորձերը նավերից
1910 թվականի հոկտեմբերին Էլին և Քարթիսը Մերիլենդում կայացած ավիացիոն ցուցահանդեսի ժամանակ հանդիպեցին կապիտան Վաշինգտոն Չամբերսի հետ, ով ԱՄՆ-ի ռազմածովային ուժերի նախարարի հրահանգով սովորում էր ավիացիայի կիրառման հնարավորությունները ռազմածովային ուժերի կարիքների համար։ Չամբերսն առաջարկեց մասնակցել փորձարկումներին և Յուջին Էլին համաձայնեց թռիչք կատարել նավի տախտակամածից ։ Ֆինանսիստ Ջոն Ռայանը փորձի համար առանձնացրեց 500 դոլար նավի տախտակամածին փայտե թռիչքուղի կառուցելու համար։ 1910 թվականի նոյեմբերի 14-ին բիպլան Curtiss Model D-ը Յուջին Էլի ղեկավարությամբ «Բիրմինգհեմ» հածանավի տախտակամածին կատարելով 25 մետրանոց ավտովազք, պլանավորելով 11 մետր բարձրությունից և վայրէջք կատարեց Համպտոն Ռոուդս ծովախորշի ափին։ Էլիի ինքնաթիռը թռչեց «Բիրմինգհեմ»-ից 2,5 մղոն հեռավորության վրա։ Չնայած ի սկզբանե պլանավորված էր թռչել ծովախորշի և նավահանգստի շուրջը։
1911 թվականի հունվարի 18-ին Էլին կատարեց պատմության մեջ նավի տախտակամածին վայրէջք կատարելու առաջին հաջող փորձը։
Մահ
1911 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Մեյկոն կատարած ցուցադրական թռիչքի ժամանակ չկարողացավ ժամանակին ինքնաթիռը հանել վայրասլաց ուղղաձիգ թռիչքից, դա հանգեցրեց կործանման։ Էլին պարանոցի կոտրվածք ստացավ և մի քանի րոպե հետո մահացավ ։ Դիտորդները վերցրեցին ինքնաթիռի բեկորները և Յուջինի որոշ իրեր որպես հուշ։ Հուղարկավորել են հայրենի Վիլյամսբուրգում ։
Հիշատակ և պարգևներ
1933 թվականի փետրվարի 16-ին ԱՄՆ-ի կոնգրեսը հետմահու Յուջինին պարգևատրեց Թռիչքի վաստակի խաչով« ԱՄՆ-ի ռազմածովային ավիացիայի ստեղծման մեջ ունեցած զգալի վաստակի համար»։ Այսօր Յուժին Էլի անունը կարելի է տեսնել Նորֆոլկի ռազմածովային բազայի ամերիկյան ծովային ավիացիայի հազվագյուտ ցուցանադեսի ժամանակ, ինչպես նաև  Նյուպորտ Նյուս քաղաքում տեղադրված գրանիտե հուշատախտակին, որի շրջանում 1910 թվականին Յուջինը կատարեց իր պատմական թռիչքը «Բիրմինգհեմ» հածանավից ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի օդաչուներ
Մորավեկի պարադոքս
Մորավեկի պարադոքս (նաև Մորավեցի պարադոքս, անգլ.՝ Moravec's paradox), AI և ռոբոտաշինության հետազոտողների դիտարկում, ըստ որի՝ պարզ հմտությունները ավելի դժվար է ծրագրավորել, քան բարդ տրամաբանականները, ի տարբերություն ավանդական դիտարկումների։
Պարադոքսը
Դիտարկումը 1980-ականներին ձևակերպել են Հանս Մորավեկը, Ռոդնի Բրուքսը, Մարվին Մինսկին և այլք։ Հանս Մորավեկը՝ ավստրիացի ֆուտուրիստ ռոբոտատեխնիկայի և համակարգչային գիտության մասնագետ, ներկայումս՝ Robotics Institute of Carnegie Mellon University–ում պրոֆեսոր–դասախոս, 1988 թվականին գրել է. «Համեմատաբար հեշտ է համակարգիչներին հրահանգել ցուցադրել լավ արդյունքներ չափահասին հատուկ ինտելեկտուալ կամ շաշկու խաղում, դժվար կամ անհնար է նրանց տալ մեկամյա երեխայի հմտություններ, ինչպիսին են նրանց ընկալումն ու շարժունակությունը» ։
Լինգվիստ և կոգնիտիվիստ Սթիվեն Փինքերը այս պարադոքսի հայտնաբերումը համարում է արհեստական բանականության մեջ ամենակարևորներից։ Նա գրում է «Արհեստական բանականության 35 տարվա հետազոտությունների հիմնական պատճառն այն է, որ բարդ խնդիրները հեշտ են, հեշտերը՝ բարդ։ Չորս տարեկան երեխայի ինքնաբերաբար կատարվող համարվող մտավոր ունակությունները (դեմքը ճանաչելը, մատիտ վերցնելը, սենյակում քայլելը, հարցին պատասխանելը) իրականում ալգորիթմացման համար երբևէ մտածված ամենաբարդ խնդիրներից են» ։
Բացատրություն
Մորավեկը պարադոքսի հնարավոր բացատրություն է համարում էվոլուցիան և բնական ընտրությունը։ Որպես դրանց հետևանք՝ մարդիկ հարմարվում են միջավայրի պայմաններին ու նրա փոփոխություններին։ Բնական ընտրությունը հին հմտությունների հարմարվողականության համար երկար ժամանակ է հատկացրել։ Իսկ ալգորիթմիզացման համար մատչելի մտավոր գործառույթները ֆիլոգենետիկորեն նոր գործառույթներ են, որոնք էվոլյուցիայի գործընթացում զարգացել են համեմատաբար ուշ և առանձնահատուկ են միայն մարդկանց համար։ Նրանք ժամանակ չեն ունեցել ուղեղի մեջ հիմք ձեռք բերելու համար, և հետևաբար, կարծես, չեն գործում ինքնաբերաբար։
Ըստ Մորավեկի՝"Մարդկային ուղեղի խիստ զարգացած զգայական-շարժիչ մասերում ծրագրավորված է միլիարդավոր տարիների փորձը բնության մեջ և թե ինչպես գոյատևել այնտեղ։ Կարծում եմ, պատճառաբանություն կոչվող կանխամտածված գործընթացը մարդկային մտքի ամենաբարակ երեսպատումն է, որն արդյունավետ է, միայն քանի որ դրան աջակցում են շատ ավելի հին և շատ ավելի հզոր, թեև սովորաբար գիտակցաբար չարվող, զգայական-շարժիչ գիտելիքները։ Մենք բոլորս բացարձակ օլիմպիականներ ենք ընկալման և շարժիչ ոլորտներում, այն աստիճան, որ դժվարինը դյուրին ենք դարձնում։ Աբստրակտ միտքը, սակայն, նոր հնարք է, գուցե 100 հազարից էլ քիչ տարեկան։ Մենք դեռ չենք յուրացրել այն։ Ամեն ինչ այդքան էլ դժվար չէ. պարզապես այդպես է թվում, երբ դա անում ենք ։"Մարվին Մինսկին իր The Society of Mind գրքում գրում է՝ "Ո՞ր կախարդական հնարքն է մեզ ինտելեկտուալ դարձնում։ Հնարքը նրանում է, որ հնարք գոյություն չունի։ Ինտելեկտի ուժը բխում է մեր հսկայական բազմազանությունից և ոչ ինչ–որ միակ իդեալական սկզբունքից։"Ըստ նրա՝ [https://astromachineworks.com/what-is-reverse-engineering/#:~:text=Reverse%20engineering%2C%20sometimes%20called%20back,individual%20components%20of%20larger%20products. ռեվերս-նախագծման] համար ամենաբարդ մարդկային հմտությունները ինքնաբերաբար արվածներն են "Ընդհանրապես, մենք ամենաքիչն ենք տեղյակ, թե ինչն է մեր միտքն ամենալավն անում։ Մենք ավելի շատ տեղյակ ենք ոչ լավ աշխատող պարզ գործընթացներից, քան անթերի աշխատող բարդ գործընթացներից ։"Այսինքն՝ գործառույթների «պարզությունը» միայն սուբյեկտիվ պատրանք է։ Նրանք մեզ հասանելի են դարձել միայն հարմարվողականության և փոփոխականության շնորհիվ՝ մարդկության պատմության համար երկար ժամանակում։ Իրականում դրանք անընդհատ զարգացող են և դարձել են այնքան բարդ, որ այսօր դրանք այլևս չեն կարող վերածվել հասարակ ալգորիթմների։ Իսկ տրամաբանական հիմնավորումը և մաթեմատիկական խնդիրները լուծելը միայն առաջին հայացքից ավելի բարդ տեսք ունեն։ Մենք պարզապես դրանք դեռ ամբողջովին չենք յուրացրել։ Օբյեկտիվորեն դրանք ավելի պարզ են, քան շարժումների համակարգումը, քանի որ զարգացման պակաս երկար ճանապարհ են անցել։
Միլիոնավոր տարիներ զարգացող հմտությունների օրինակներ․ դեմքը, ձայնը ճանաչելը, տարածության մեջ կողմնորոշվելը, շփվելը, հուզական վիճակի որոշումը դեմքի արտահատությունների միջոցով, գնդակ բռնելը, համապատասխան նպատակներ սահմանելը, հետաքրքրաշարժ բաներին ուշադրություն դարձնելը, այսինքն՝ ընկալման, ուշադրության, վիզուալիզացիայի, շարժողական և սոցիալական հմտությունների և այլնի հետ կապված ամեն ինչ։
Համեմատաբար ավելի ուշ ի հայտ եկած հմտությունների օրինակներ․ մաթեմատիկա, ճարտարագիտություն, տրամաբանություն, խաղեր և գիտական ​​պատճառաբանություն։ Այս ամենը մեզ համար դժվար է, քանի որ սա այն չէ, ինչ մեր մարմիններն ու ուղեղը առաջին հերթին անում են։ Սրանք հմտություններ և տեխնիկաներ են, որոնք ձեռք են բերվել վերջերս, պատմական ժամանակներում և մշակութային էվոլյուցիայի շնորհիվ կատարելագործվելու համար ունեցել են առավելագույնը մի քանի հազար տարի ։
Ներկայիս ԱԲ համակարգերը, անկասկած, լայնածավալ հաշվողական համակարգեր են։ Խորը ուսուցման համակարգի պատրաստումը տեղի է ունենում հաշվողական հանգույցների շերտերով հարյուրավոր կրկնվող անցումների միջոցով։ Հիմնարար մակարդակում այն ​​հանգում է միլիարդավոր պարզ հաշվարկների, ինչպիսիք են բազմապատկումը կամ գումարումը կամ տրամաբանական և/կամ–ը։ Մեր աչքի առաջ, այն XOR-ի խնդիրը լուժել չկարեցող թաքնված միակ նեյրոնային ցանցից վերածվում է 152–շերտանի ResNet-ի, որն ի վիճակի է բարձր ճշգրտությամբ դասակարգել հազարավոր պատկերների կատեգորիաներ։ Ինչքան շատ են շերտերը, ավելի շատ են հաշվարկները, ավելի շատ հզորություն ունի ԱԲ–ն։ Այսպիսով, եթե մենք հաշվարկը կապում ենք բանականության հետ, այսինքն՝ ինտելեկտի ավելի բարձր աստիճանով բարդ հաշվարկներ կատարելու ունակության հետ, ապա մաթեմատիկոսները ավելի ինտելեկտուալ են, քան այգեգործները։ Հետևաբար, պարզ ասած, մենք կարող ենք հաշվարկների քանակն և ԱԲ համակարգի տրամաբանելու ունակությունը համարժեքորեն դասել։ Համենայն դեպս, բարձր մակարդակի մտավոր տրամաբանական առաջադրանքը պահանջում է շատ ավելի շատ հաշվարկներ, քան ինչ–որ չափավոր ֆիզիկական աշխատանքը, օրինակ՝ այգեգործությունը, որը մենք կարող ենք հեշտությամբ անել՝ առանց մեր գլխում որևէ բարդ հաշվարկ կատարելու։ Հետևաբար՝ եկանք հակասության, սկզբնական եզրակացությունը սխալ է։
Եվս մեկ պատճառ է հանդիսանում այն, որ արհեստական բանականությունը «սովորում» է մեր միջոցով։ Մենք գիտակցաբար սովորել ենք մաթեմատիկա, ինչպես հաղթել խաղեր և հետևել տրամաբանությանը։ Այսինքն՝ մենք գիտենք այս առաջադրանքները կատարելու համար անհրաժեշտ հաջորդական քայլերը և սովորեցնում ենք ԱԲ-ին։ Սակայն մենք չգիտենք, թե ինչպես սովորեցնել տեսնել, լսել կամ շարժվել։ Այս հմտությունները բաժանված չեն տրամաբանական քայլերի, հետևաբար ԱԲ-ին սովորեցնելը բարդանում է։
Ազդեցությունը արհեստական բանականության վրա
Մորավեցի պարադոքսը արհեստական բանականության էֆֆեկտին հանգեցնող և նրա զարգացմանը խանգարող ֆակտորներից մեկն էր։ Ըստ Սթիվեն Փինքերի՝ Մորավեկի պարադոքսը արհեստական բանականության 35 տարվա հետազոտությունների հիմնական պատճառն է ։ AI ուսումնասիրությունների առաջին օրերին հետազոտողները հաճախ կանխատեսում էին, որ ընդամենը մի քանի հարյուրամյակից հնարավոր կլինի ստեղծել մտածող մեքենաներ։ 1957–ին համակարգչային գիտության ավանգարդ և էկոնոմիստ Հերբերտ Սայմնը ասել է «Իմ նպատակը ձեզ անակնկալի բերելը կամ շոկի ենթարկելը չէ, բայց ամենապարզ ձևը ի մի բերելու այն է, որ հիմա աշխարհում գոյություն ունեն մեքենաներ, որոնք կարող են մտածել, սովորել և ստեղծել" Ավելին, դրանց այս բաներն անելու ունակությունը խիստ աչելու է մինչև մոտ ապագա․ խնդիրների բազմազանությունը դրանք կարող են լուծել համընկնելու է այն խնդիրների բազմազանության հետ, որոնք լուծելու համար մարդկային միտքը երբևէ կիրառվել է» ։ Նրանց լավատեսությունը մասամբ հոսանքին դեմ էր գնում, քանի որ նրանք հաջողում էին տրամաբանական ծրագրեր գրելիս, հանրահաշվական ու երկրաչափական խնդիրներ լուծելիս և շաշկիի ու շախմատի նման խաղեր խաղալիս։ Տրամաբանությունն ու հանրահաշիվը մարդկանց համար բարդ են և համարվում են խելացիության կամ բանականության ցուցանիշ։ Բազմաթիվ ականավոր հետազոտողներ եզրակացրին, որ "բարդ" խնդիրները գրեթե լուծելով "հեշտ" խնդիրները ինչպիսին են տեսլականն ու խելամիտ պատճառաբանությունը շուտով տեղը կընկնեն։ Նրանք սխալվեցին, և պատճառներից մեկն այն է, որ այս խնդիրները ընդհանրապես հեշտ չեն։ Նրանց տրամաբանական և հանրահաշվական բարդ խնդիրներ լուծելը հարաբերական էր, քանի որ այդ խնդիրները սաստիկ հեշտ էին մեքենաների համար ։
Շարունակելով Սթիվեն Փինքերի The Language Instinct գրքից մեջբերումը՝ «Ինքնաբերաբար կատարվող համարվող մտավոր ունակությունները իրականում ալգորիթմացման համար երբևէ մտածված ամենաբարդ խնդիրներից են։ Քանի որ խելացի սարքերի նոր սերունդ է հայտնվում, բաժնետիրական վերլուծաբանները, նավթաքիմիական ինժեներները և խորհրդի անդամները սարքերով փոխարինվելու վտանգի տակ են։ Այգեգործները, խոհարարները, ընդունարանի աշխատակիցները տասնամյակներ շարունակ ապահով կլինեն» ։ Իրոք, 2020-ականներին մենք հնարավոր է գտնվում ենք շրջադարձային պահի մեջ։ Դեռևս 30 տարի առաջ մարդկանց աշխատանքից չզրկվելու երաշխավորը, այսպես ասած "սոցիալ-ինտելեկտուալ խրամատն" էր՝ բարձր որակավորումն և բարդ աշխատանքը։ Մինչդեռ ցածր որակավորում ունեցող աշխատողները պաշտպանված են Մորավեկի պարադոքսի կողմից։ Ինչպես նշել են Էրիկ Բրինյոլֆսոնը և Էնդրյու Մաքաֆին իրենց Race Against the Machine և The Second Machine Age գրքերում, ռոբոտները վերջապես անցնում են այս խրամատներով՝ շարժվելով և մտածելով մարդկանց նման։ Amazon-ը ռոբոտներ է գնել իր պահեստներում աշխատելու համար։ Narrative Science-ը կարող է օգնել հասկանալ data-ի նախապատմությունն ու կարևոր մասերը՝ չտարբերվելով սովորական հաշվետվություններից։ Համակարգիչները կարող են երբևէ չնախատեսված գործառույթներ կատարել՝ մեքենա վարել։ Միայն տաս տարի առաջ շատ ինժեներների կարծիքով սա անհնար էր։ Նշանակալին այն է, որ մեկ հարյուրամյակի ընթացքում ինքնակառավարվող մեքենաները անհնարից դարձան անհետաքրքիր ։
Վախճանաբանություն
Վախճանաբանություն, էսխատոլոգիա (հունարեն վերջին, վախճանական և լոգիա /գիտություն/), կրոնական ուսմունք աշխարհի և մարդու վախճանական ճակատագրի մասին։ Տարբերակվում է անհատական վախճանաբանություն (ուսմունք առանձին մարդկային հոգու հանդերձյալ կյանքի մասին, ձևավորվել է հատկապես Հին Եգիպտոսում) և համաշխարհային վախճանաբանություն (ուսմունք տիեզերքի և պատմության նպատակի, վախճանի և այն մասին, թե ինչ է հաջորդելու այդ վախճանին, ձևավորվել է հուդայականության շրջանակներում)։ Հուդայական կրոնը պատմությունը իմաստավորել է խորհրդապաշտորեն՝ որպես անհատ Աստծու կամքով կառավարվող բանական պրոցես, որը «գալիք աշխարհում» պետք է հաղթահարի ինքն իրեն։ Քրիստոնեական վախճանաբանության վրա ազդել են զրադաշտականությունը, հին եգիպտական կրոնը, հուդայականությունը և առանձնապես մեսիայի գաղափարը։ Քրիստոնեական վախճանաբանության գլխավոր բովանդակությունը կազմում են նեռի, Քրիստոսի երկրորդ գալստյան, աշխարհի վերջին» ահեղ դատաստանի մասին պատկերացումները։ Վախճանաբանության ֆունկցիաները, մոտիվները և թեմաները մասամբ ժառանգել է ուտոպիայի գաղափարախոսությունը։
Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տեսություններ Կատեգորիա:Դիցաբանություն
Աֆրոթուրքեր
Աֆրոթուրքեր (Afro-Türkler), կամ աֆրիկյան թուրքեր, թուրք աֆրիկացիներ, աֆրիկյան ծագմամբ էթնիկ խումբ, որի ներկայացուցիչները բնակվում են ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում։ «Աֆրոթուրքեր» արտահայտությունը նորաբանություն է։ Նախկինում բանավոր թուրքերենում նրանք կոչվում էին արապներ (արաբներ) կամ Զինջի (նեգրեր)։ Ներկայումս այդ անվամբ են կոչում աֆրիկյան ծագումնաբանություն ունեցող թուրքերին (Afrika kökenli Türkler)։ Աֆրոթուրքերը՝ որպես ազգային փոքրամասնություն, պաշտոնապես ճանաչված չեն։ Մեծամասնությունը Սուննի իսլամի հետևորդներ են։ Խոսում են թուրքերեն և հունարենի կրետեական բարբառով։ Թուրքիայում աֆրոթուրքերի համայնքը կազմում է մոտավորապես 5000 մարդ ։
Բնակեցում
Փոքր Ասիայում աֆրիկյան ծագմամբ բնակչության ի հայտ գալը կապված է Օսմանյան կայսրությունում տարածված ստրկավաճառության հետ։ Աֆրիկացի ստրուկները բերվում էին Զանզիբարից, Նիգերից, Սաուդյան Արաբիայից, Լիբիայից, Քենիայից և Սուդանից։ Այնուհետև նրանց վաճառում էին Անատոլիայի տարբեր քաղաքներում։ Նրանք օգտագործվում էին հատկապես գյուղատնտեսության ոլորտում։ Ազատություն ստանալուց հետո, աֆրիկյան ծագում ունեցողները սկսեցին բնակվել քաղաքներում, հատկապես Էգեյան ծովի մերձափնյա հատվածում։ 19-րդ դարում Իզմիրում գոյություն ունեին աֆրիկյան մի քանի թաղամասեր՝ Սաբիրթաշըն, Դոլափքույուն, Թամաշալըքը, Իքիչեշմելիքը և Բալըքըյուն ։ Վերջիններս բոլորն էլ քաղաքային արվարձաններ են։ Այստեղ վերաբնակվել են նաև Կրետեի աֆրոթուրքերը, երբ 1923 թվականին տեղի ունեցավ Թուրքիայի և Հունաստանի բնակչության տեղափոխություն։ Այվալըքում բնակվող աֆրոթուրքերը սկզբնական շրջանում խոսում էին հունարենի կրետեական բարբառով, սակայն տեղափոխությունից հետո սկսեցին խոսել թուրքերեն։
Աֆրոթուրքերը, ովքեր բնակվում էին Իզմիրում 1960 թվականին տոնել են ավանդական գարնանային տոնը «Դանա Բայրամըն» («Հորթի տոն»)։ Տոնակատարությունը իր անվանումը ստացել է 20-րդ դարի 20-ական թվականներին։ Տոնակատարությունը տևում է երեք շաբաթ։ Տարվա ընթացքում աֆրիկյան համայնքի ավագները հավաքում են գումար՝ գնելու հորթ, որը զոհաբերում են մայիս ամսվա առաջին շաբաթ օրը։ Ներկայումս տոնակատարությունը նշվում է աֆրոթուրքերի երիտասարդ սերնդի կողմից և տևում մի քանի օր։
Օսմանյան կայսրության ժամանակներում աֆրոթուրքերը գաղթել են նաև Բալկաններ։ Օրինակ, Չեռնոգորիայի Ուլցին քաղաքում եղել է աֆրիկյան ծագմամբ ներգաղթյալների համայնք ։ Բացի այդ, սուլթանական բանակում եղել են բազմաթիվ աֆրիկացի զինվորներ։ 1716- 1718 թվականներին տեղի ունեցած ավստրո- թուրքական պատերազմի ժամանակ կռվել է ավելի քան 24 000 աֆրիկացի։
Ներկայումս Էգեյան մերձափնյա շրջանում կան քիչ քանակությամբ աֆրոթուրքեր, հատկապես Իզմիր, Այդին և Մուղլա քաղաքներում։ Աֆրոթուրքեր բնակվում են նաև Անթալիայի և Ադանայի մարզերի մի շարք գյուղերում և համայնքներում։ Սակայն միգրացիան շարունակվում է, ինչի համար շատ հաճախ դժվար է ասել աֆրոթուրքերի հստակ թվաքանակը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Թուրքիայի բնակչություն Կատեգորիա:Թուրքիայի ազգեր
Պիվիկ Ներքին
Պիվիկ Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 55 տուն քուրդ բնակիչ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևելյան Հայաստանի գյուղեր
Նոր կորոնավիրուսի բռնկումը Իրանում (2020)
2019–20 թվականների կորոնավիրուսային բռնկման ժամանակ Իրանում առաջին հաստատված դեպքը տեղի է ունեցել 2020 թվականի փետրվարի 19-ին՝ Ղոմում։ Ըստ Իրանի առողջապահական մարմինների տվյալների՝ Իրանում գրանցվել է 54 մահվան դեպք,իսկ վարակվածների թիվը կազմում է շուրջ 980։ Նույն ամսաթվի դրությամբ Իրանում կա ամենից շատ մահվան դեպքերը Չինաստանից դուրս։
2020 թվականի փետրվարի վերջին ոչ-իրանական կառավարական աղբյուրները գնահատականներ են տվել SARS-CoV-2-ով վարակվածների և մահացածների դեպքերի մասին,որոնք շատ ավելին են, քան պաշտոնական տվյալները։ Փետրվարի 25-ին, Տորոնտոյի համալսարանի հետազոտողները վիճակագրորեն գնահատեցին Իրանում մոտ 4.000-ից 53.000 հազար SARS-CoV-2-ով վարակված մարդ։ Փետրվար 24-ին Ահմադ Ամիրաբադի Ֆարահանին պնդում էր, որ Ղոմ-ում մահացածների թիվը 50 է։ BBC Պարսկերեն-ը փետրվարի 28-ին գնահատել է իրանական հիվանդանոցային աղբյուրներից, որ Իրանում կա 210 մահվան դեպք։ Իրանցի պաշտոնյաները հերքել են Ամիրաբադի և BBC Persian-ի գնահատականները։
Կառավարության պատասխանը
Իսլամական մշակույթի և առաջնորդության նախարարությունը հայտարարեց բոլոր շաբաթվա ընթացքում բոլոր համերգները և մշակութային այլ միջոցառումների չեղարկվում են ։ Առողջապահության և բժշկական կրթության նախարարությունը հայտարարեց մի շարք քաղաքների և մարզերի բուհերի և դպրոցների փակման մասին ։ Սպորտի և երիտասարդության նախարարությունը քայլեր է ձեռնարկել չեղյալ հայտարարելու մարզական միջոցառումները, ներառյալ ֆուտբոլային հանդիպումները ։ Պաշտպանության նախարարությունը ստեղծել էլ COVID-19-ի դեմ առաջին փորձարկման հանդերձանքը փետրվարի 23-ին ։ Կառավարման և պլանավորման կազմակերպությունը հայտարարեց, որ կառավարությունը հատկացրել է 5 տրիլիոն ռիալ ՝ վիրուսի դեմ պայքարի համար ։ Նախագահ Հասան Ռոհանին հրամայել է ճանապարհների և քաղաքաշինության նախարարությանը որոշում կայացնել հասարակական տրանսպորտի վերաբերյալ, իսկ արդյունաբերության և առևտրի նախարարությունը ՝ անհրաժեշտ բժշկական սարքավորումները կառուցելու համար ։
Նախագահ Ռուհանի 2020 թվականի փետրվարի 26-ին հայտարարել է, որ բռնկման հետևանքով տուժած շրջանների կարանտինի վերաբերյալ ոչ մի ծրագիր չկա, և միայն առանձին անձինք կլինեն կարանտինի մեջ։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտարարել է, որ ուրբաթօրյա աղոթքները չեն անցկացվի Թեհրանում։
Փետրվարի 20-ին Իրանի առողջապահության նախարարության նամակի համաձայն ՝ Ղումի նահանգապետին խնդրել են "սահմանափակել ուխտավորների թիվը Ֆաթիմա Մասումե սրբավայր և այլ կրոնական վայրերում": Սակայն Ղում քաղաքի որոշ սրբավայրեր, բաց են մնացել ուխտավորների համար։
Միջազգային համագործակցություն
Չինացի բժշկական փորձագետների խումբը մարդասիրական օգնության նոր փաթեթով Իրան է ժամանել փետրվարի 29-ին ։
Ինչպես հաղորդում է BBC-ն, այն դեպքում, երբ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցներն իրավաբանորեն թույլ են տալիս հումանիտար ապրանքներ վաճառել Իրանին, նրանց բնույթով շատ քիչ բանկեր ենպատրաստ ռիսկի դիմել պատժամիջոցներով՝ առևտուր անել Իրանի հետ։ Սակայն Իրանն ասում է, որ ընկերություններին դժվար է վճարումներ կատարել բանկերի հետ, որոնք չեն ցանկանում ռիսկի դիմել ԱՄՆ-ի կանոնները խախտելու համար և իրենք են ռիսկի դիմում պատժամիջոցներով":
Միջազգային տարածման և ճանապարհորդության սահմանափակումներ
Փետրվարի 20-ին, SARS-CoV-2- ի հաստատված դեպք է գրանցվել մի 60-ամյա կնոջ մոտ, ով Իրանից Կանադա էր ժամանել ։ Փետրուարի 26-ին, նրա ամուսինը, ով նույնպես 60 տարեկան է, նրա մոտ նույնպես պատասխանը եղել է դրական ։
Փետրվարի 21-ին Լիբանանը հաստատեց COVID-19-ի առաջին դեպքը՝ 45-ամյա մի կին, ով ճանապարհորդում էր Ղոմից, տեղափոխվել է Բեյրութի հիվանդանոց ։
Փետրվարի 25-ին Իրանից վերադարձած 4 իրաքցի ընտանիքի մոտ հաստատվել է SARS-CoV-2-ի դրական արդյունք։ Նույն օրը Իրանից Աֆղանստան, Բահրեյն, Քուվեյթ և Օման ժամանած մարդկանց մոտ գրանցվել են  SARS-CoV-2-ի դրական արդյունքներ։
Փետրվար 26-ին Պակիստանը հայտարարեց, որ երկու անձի մոտ ախտորոշվել է COVID-19, որոնցից մեկը հայտնել է, որ այցելել է Իրան ։ Լիբանանը հաստատեց, որ մի կին, ով վերադարձել է Իրանից և գտնվում էր նույն ինքնաթիռում, երբ առաջին հիվանդը փորձարկել էր, նա նույնպես ունի դրական արդյունք ։ Վրաստանը հաստատեց COVID-19 առաջին դեպքը ՝ 50-ամյա մի քաղաքացու մոտ, ով վերադարձել է Իրանից ։
Փետրվարի 28-ին, Նոր Զելանդիան և Բելառուսը հայտնեցին COVID-19-ի իրենց առաջին դեպքերը ՝ երկուսն էլ Իրանում ճանապարհորդող անձանց մասնակցությամբ ։ Շվեդիան հաստատեց նաև նոր դեպքեր, որոնք առնչվում են նախկինում Իրան ուղևորություն ունեցող անձանց հետ  ։
Միացյալ Նահանգների հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնները (CDC) բարձրացրեցին Իրանի կարգավիճակը մինչև 3 մակարդակ (խուսափեք ոչ էական ուղևորություններից, համայնքներում տարածված վարակի փոխանցման պատճառով)։ Նոր Զելանդիան հայտարարել Է Իրանից մարդկանց մուտքի ժամանակավոր սահմանափակումների մասին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:2020 Կատեգորիա:Նոր կորոնավիրուսի բռնկում ըստ երկրի և տարածքի
Տաշ Լասլո Դոբոշ
Տաշ Լասլո Դոբոշ (Tas László Dobos, ), հունգարացի բանաստեղծ, թատերագիր, վիպասան և փիլիսոփա
1965 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը։ 1981-2013 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ, դասախոս։ Ավելի քան երեսուն տարի դասավանդել է հունգարական գրականություն, փիլիսոփայություն, արվեստի պատմություն, կրոնի պատմություն։ Մանկավարժական իր գործունեության ժամանակամիջոցում ունեցել է երկու հազարից ավելի աշակերտ ու ուսանող։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հունգարացի գրողներ Կատեգորիա:Հունգարացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Հունգարացի թատերագիրներ Կատեգորիա:Վիպասաններ
Պիեռ Բուլ
Պիեռ Բուլ (Pierre Boulle, ), 20-րդ դարի ֆրանսիացի գրող։ Լայն ճանաչում ու համբավ է նվաճել հատկապես  Քվայ գետի կամուրջը (1952) և Կապիկների մոլորակը (վեպ) (1963) վեպերի շնորհիվ, որոնց էկրանավորումներն արժանացել են բազմաթիվ հեղինակավոր կինոմրցանակների ։
Կենսագրություն
Էլեկտրիկի մասնագիտություն ստացած Բուլը մեկնել է Հեռավոր արևելք՝ աշխատելու։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին «Ազատ Ֆրանսիայի» (France libre) զինված ուժերի կազմում ռազմական գործողությունների է մասնակցել Չինաստանում, Բիրմայում, Ինդոնեզիայում, գերի է ընկել, ենթարկվել հարկադիր ու տաժանակիր աշխատանքի, նվաստացումների, կտտանքների (իր կյանքի այդ ծանրագույն շրջանի մասին նա հետագայում գրել է «Քվայ գետի կամուրջը» վեպում)։ Ինքնասպանություն չգործելու, ապրելու տենչն իր մեջ վերազարթնեցնելու համար սկսել է օրագրում յուրաքանչյուր օր գրառումներ, նշումներ, արձանագրումներ կատարել։ 1944 թվականի վերջերին նրան վերջապես հաջողվել է փախուստի միջոցով ազատվել գերությունից։ Սկզբնական շրջանում բնակություն է հաստատել Մալայզիայում, հետագայում կարողացել է վերադառնալ հայրենի Ֆրանսիա, զբաղվել իր սիրած գործով՝ գրական աշխատանքով։
Բուլի հեղինակած «Քվայ գետի կամուրջը» վեպը դարձել է միջազգային բեսթսելեր, դրա հիման վրա կինոռեժիսոր Դևիդ Լինի նկարահանած ֆիլմն արժանացել է յոթ «Օսկարի», ընդ որում՝ հեղինակավոր այդ մրցանակը շնորհվել է նաև նրան՝ որպես սցենարի հեղինակի ։ Բուլն այդ աշխատանքի համար ստացել է ևս մեկ հեղինակավոր կինոմրցանակ՝ բրիտանական կինոակադեմիայի BAFTA մրցանակը։
Ֆրանսիացի վիպասանի ստեղծագործական նվաճումներից է համարվում նաև «Կապիկների մոլորակը» գիտա-ֆանտաստիկ վեպը, որը նույնպես թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով (այդ թվում՝ հայերեն), բազմիցս էկրանավորվել ու բեմականացվել, արժանացել առնվազն ինը հեղինակավոր մրցանակի։
Պիեռ Բուլը մահացել է Փարիզում 1994 թվականի հունվարի 30-ին (ընդամենը երեք շաբաթ էր մնացել 82 տարին լրանալուն) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Օսկարակիրներ Կատեգորիա:Կինոսցենարիստներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի սցենարիստներ Կատեգորիա:BAFTA մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի վիպասաններ Կատեգորիա:Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը թաղվածներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆրանսալեզու գրողներ Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Պատվո լեգեոնի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ճարտարագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գիտա-ֆանտաստիկ գրողներ
Նատալենա Կորոլյովա
Նատալենա Անդրիանովնա Կորոլյովա (Королева Наталена Андріанівна, ), ուկրաինացի բանաստեղծուհի, բառարանագիր, եգիպտագետ, հնագետ և թատերական դերասան, կոմսուհի։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1888 թվականի մարտի 3-ին, Սան Պեդրո դե Կարդենյա (San Pedro de Cardeña) վանքում, Կաստիլիյա-Լեոն պրովինցիայի Կաստիլյո դել Վալ քաղաքում։ Նրա ամբողջական անունն, ըստ իսպանական սովորույթի, Կարմեն Ալֆոնսա Ֆերնանդա Էստրելյա Նատալենա էր։ Նատալենայի մայրը՝ Մարիա-Կլարա դե Կաստրո Լաչերդա Մեդինասելին, սերում էր հին իսպանական տոհմից, մահացել էր ծննդաբերության ժամանակ, հայրը` լեհ կոմս Ադրիան Յուրի Դունին-Բորկովսկին, զբաղվում էր հնագիտությամբ և հիմնականում բնակվում էր Ֆրանսիայում։ Հայրը Նատալենային դաստիարակության է տվել ֆրանսիական Նոտր Դամ դե Սիոն վանքում, որտեղ նա մնացել է տասնմեկ տարի։ Այստեղ Նատալենան սովորել է օտար լեզուներ, փիլիսոփայություն, պատմություն, բժշկություն և երաժշտություն։ Այդ ժամանակ հայրը երկրորդ անգամ ամուսնացել է ծագումով չեխ ազնվական տոհմից Լյուդմիլո Լոսի հետ, որը կալվածք ուներ ներկայիս Լվովի մարզի Կրասնոյե բնակավայրում։ Երբ խորթ մայրը բնակություն հաստատեց Կիևում, նա ցանկացավ, որ Նատալենան իր ուսումը շարունակի այնտեղ, և 1904 թվականի աշնանը աղջիկը տեղափոխվեց Կիև։ Չտիրապետելով ռուսերենին, բայց հիշելով ուկրաիներեն և մի փոքր էլ լեհերեն, Նատալենան ընդունվում է Կիևի ազնվաբարո աղջիկների ինստիտուտ և սովորում ռուսերեն։ Երկու տարի հետո ավարտում է ինստիտուտը և Կիևում երաժշտական դասեր է ստանում ուկրաինացի կոմպոզիտոր Նիկոլայ Լիսենկոյի մոտ։
Երբ ընտանիքը տեղափոխվում է Սանկտ Պետերբուրգ, Նատալենան շարունակում է ուսումը՝ ավարտելով հնագիտության ինստիտուտը ստանում հնագիտության դոկտորի աստիճան լիտվական պատմության աշխատության համար, այնուհետև հրապուրվում է եգիպտագիտությամբ, միաժամանակ սովորում է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում և ավարտելուց հետո ստանում «ազատ նկարչի» դիպլոմ։ Ծնողները տեսնելով, որ իրենց դուստրը արդեն հասունացել է, նրա համար փեսացու են գտնում, որը ռուսական բանակի ռոտմիստր էր։ Սակայն աղջիկը չի ցանկանում ամուսնանալ և ընդունվում է Սանկտ Պետերբուրգի Միխայլովսկի թատրոն, այնուհետև պայմանագիր է կնքում Մոսկվայում հյուրախաղերով հանդես եկող փարիզյան «Théâtre du Gymnase»-ի հետ։ Սակայն Նատալենայի թատերական կարիերան չկայացավ նրա թույլ առողջության պատճառով։ Թողնելով բեմը՝ նա բուժվում էր Անդրկովկասում, այնուհետև մեկնեց Արևմտյան Եվրոպա՝ բուժումը շարունակելու, արվեստով և հնագիտությամբ զբաղվելու համար։ Շրջագայում է Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի երկրներում, որոշ ժամանակ հանդես գալիս Փարիզի և Վենետիկի օպերային թատրոններում, Պոմպեյում և Եգիպտոսում մասնակցում հնագիտական պեղումների։ 1909 թվականից Նատալենա Կորոլյովան ֆրանսիական գրական և գիտական ամսագրերում սկսեց հանդես գալ գեղարվեստական ստեղծագործություններով և գիտական հոդվածներով։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Կորոլյովան գտնվում էր Կիևում՝ հիվանդ հոր մոտ, որը շուտով մահացավ։ Որպես արտերկրից եկած քաղաքացի՝ նա չկարողացավ հետ վերադառնալ և ռուսական բանակում դարձավ Կարմիր խաչ ընկերության գթության քույր։ Գրեթե երեք տարի նա գտնվել է ռազմաճակատում, ստացել է Գեորգիևյան խաչ (թշնամու գնդակոծության ժամանակ մնալով դիրքերում՝ վիրավոր զինվորների հետ), երեք անգամ վիրավորվել է, հիվանդացել տիֆով և թոքերի բորբոքմամբ։ Պատերազմի ժամանակ ամուսնացել է ռուսական բանակի սպա, Իրանի քաղաքացի՝ Իսկանդեր Հակհամանիշ իբն Կուրուշի հետ, ով ծառայում էր «Վայրի դիվիզիայում» և զոհվեց Վարշավայի մատույցներում։ Ամուսնու աճյունը Իրան ուղարկելուց հետո Կորոլյովան վերադարձավ Կիև՝ խորթ մոր մոտ, որը շուտով հիվանդացավ և մահացավ։ Նատալենան, մնալով առանց ծնողների, մեկնել է Պրահա, որտեղ աշխատել է ժողովրդական կրթության համակարգում։ Այստեղ նա հանդիպել է ուկրաինացի գրող Վասիլի Կոնստանտինովիչ Կորոլիվի հետ, ում ճանաչում էր դեռևս Կիևից։ Նրանք ամուսնացել են, փոքրիկ տնակ գնել Պրահայի մոտակայքում գտնվող Մելնիկ քաղաքում։ Այստեղ ամուսիններն ապրել են մինչև իրենց կյանքի վերջը։ Վասիլի Կորոլիվը մահացել է 1943 թվականին։ Նատալենա Կորոլյովան իր հետագա ողջ կյանքը նվիրել է գրական գործունեությանը՝ սկսելով գրել ուկրաիներենով։
Նատալենա Կորոլյովան մահացել է 1966 թվական հուլիսի 1-ին չեխական Մելնիկ քաղաքում։ Թաղված է սուրբ Վացլավի գերեզմանատանը։
2010 թվականին գրող Յուրի Վիննիչուկը Լվովում ներկայացրեց Նատալենա Կորոլյովայի ուկրաինական շարքի վերջին հրատարակություններից մեկը՝ «Սպադշչինան» («Ժառանգություն») ։
Հիմնական ստեղծագործություններ
Լեգենդների հավաքածու Վիպակ
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմին մասնակցած ռուսական ռազմական գործիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի հնագետներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարչուհիներ Կատեգորիա:Օպերային երգչուհիներ