cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Արդյունաբերականացման պատմություն
Բենզին արտադրող երկրներ
Նավթով հարուստ երկրները նմանատիպ ձախողումներ են տեսել իրենց տնտեսական ընտրություններում ։ ՇՄԱԳ-ի զեկույցում ասվում է, որ ՕՊԵԿ-ի անդամ երկրները 2008 թվականին իրենց նավթի արտահանումից ակնկալվում է 1,251 տրիլիոն դոլար մաքուր գումար վաստակել։ Քանի որ նավթը և՛ կարևոր է, և՛ թանկ, այն շրջանները, որոնք ունեին նավթի մեծ պաշարներ, ունեին հսկայական իրացվելիության եկամուտներ։ Սակայն դրան հազվադեպ էր հաջորդում տնտեսական զարգացումը։ Փորձը ցույց է տալիս, որ տեղական էլիտաները չկարողացան նորից ներդնել նավթի արտահանման միջոցով ստացված նավթադոլարները, և արժույթը վատնվում է շքեղ ապրանքների մեջ ։
Սա հատկապես ակնհայտ է Պարսից ծոցի երկրներում, որտեղ մեկ շնչին ընկնող եկամուտը համեմատելի է արևմտյան երկրների եկամուտների հետ, բայց որտեղ արդյունաբերականացում չի սկսվել։ Բացի երկու փոքր երկրներից (Բահրեյն և Արաբական Միացյալ Էմիրություններ), Պարսից ծոցի երկրները չեն դիվերսիֆիկացրել իրենց տնտեսությունները, և նավթի պաշարների առաջիկա ավարտին փոխարինում չի նախատեսվում ։
Արդյունաբերականացում Ասիայում
Բացի Ճապոնիայից, որտեղ ինդուստրացումը սկսվեց 19-րդ դարի վերջին, Արևելյան Ասիայում արդյունաբերականացման այլ օրինաչափություն հետևեց։ Արդյունաբերականացման ամենաարագ տեմպերից մեկը տեղի է ունեցել 20-րդ դարի վերջին չորս վայրերում, որոնք հայտնի են որպես ասիական վագրեր (Հոնկոնգ, Սինգապուր, Հարավային Կորեա և Թայվան), շնորհիվ կայուն կառավարությունների և լավ կառուցված հասարակությունների, ռազմավարական վայրերի, ծանր օտարերկրյա։ ներդրումներ, ցածր գնով հմուտ և մոտիվացված աշխատուժ, մրցունակ փոխարժեք և ցածր մաքսատուրքեր։
Հարավային Կորեայի դեպքում՝ ասիական չորս վագրերից ամենամեծը, տեղի ունեցավ շատ արագ արդյունաբերականացում, քանի որ այն արագորեն հեռացավ 1950-ական և 60-ական թվականներին ավելացված արժեքով ապրանքների արտադրությունից դեպի ավելի առաջադեմ պողպատ, նավաշինություն և ավտոմոբիլաշինություն։ արդյունաբերությունը 1970-ական և 80-ական թվականներին՝ կենտրոնանալով 1990-ական և 2000-ական թվականների բարձր տեխնոլոգիաների և սպասարկման ոլորտի վրա։ Արդյունքում Հարավային Կորեան դարձավ խոշոր տնտեսական տերություն։
Այս մեկնարկային մոդելն այնուհետև հաջողությամբ պատճենվեց Արևելյան և Հարավային Ասիայի այլ ավելի մեծ երկրներում։ Այս երևույթի հաջողությունը հանգեցրեց օֆշորավորման հսկայական ալիքի, այսինքն՝ արևմտյան գործարանները կամ երրորդային հատվածի կորպորացիաները ընտրեցին իրենց գործունեությունը տեղափոխել այն երկրներ, որտեղ աշխատուժը ավելի քիչ ծախսատար էր և ավելի քիչ կոլեկտիվ կազմակերպված։
Չինաստանը և Հնդկաստանը, թեև մոտավորապես հետևում էին զարգացման այս օրինաչափությանը, հարմարեցումներ կատարեցին իրենց սեփական պատմությանն ու մշակույթներին, աշխարհում իրենց հիմնական չափերին և կարևորությանը, իրենց կառավարությունների աշխարհաքաղաքական հավակնություններին և այլն։
Միևնույն ժամանակ, Հնդկաստանի կառավարությունը ներդրումներ է կատարում այնպիսի տնտեսական ոլորտներում, ինչպիսիք են կենսաճարտարագիտությունը, միջուկային տեխնոլոգիաները, դեղագործությունը, ինֆորմատիկան և տեխնոլոգիական ուղղվածություն ունեցող բարձրագույն կրթությունը՝ գերազանցելով իր կարիքները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել մի քանի մասնագիտացման բևեռներ, որոնք կարող են գրավել արտաքին շուկաները։
Ե՛վ Չինաստանը, և՛ Հնդկաստանը նույնպես սկսել են զգալի ներդրումներ կատարել զարգացող այլ երկրներում՝ նրանց դարձնելով այսօրվա համաշխարհային տնտեսության կարևոր դերակատարներ։
Նոր արդյունաբերական երկրներ
20-րդ դարի վերջից ի վեր Լատինական Ամերիկայի, Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների մեծ մասը, ներառյալ Բրազիլիան, Ինդոնեզիան, Մալայզիան, Մեքսիկան, Ֆիլիպինները, Հարավային Աֆրիկան և Թուրքիան, զգալի արդյունաբերական աճ են գրանցել, ինչը նպաստել է ավելի մեծ տնտեսություններ ունեցող երկրներ արտահանմանը։ ԱՄՆ, Չինաստան, Հնդկաստան և ԵՄ։ Նրանք երբեմն կոչվում են նոր արդյունաբերական երկրներ։
Չնայած այս միտումը արհեստականորեն ազդում է 2003 թվականից ի վեր նավթի գների բարձրացումից, երևույթը ոչ բոլորովին նոր է, ոչ էլ լիովին սպեկուլյատիվ (օրինակ, տես՝ Maquiladora):
Ռազդոլնոե (գյուղ, Նադեժդինսկի շրջան)
Ռազդոլնոե (Раздольное), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Նադեժդինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7567 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Նադեժդինսկի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:1860 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Աստերոիդների ցանկ (10201-10300)
Աստերոիդների ցանկ (10101-10200) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (10301-10400)
Ժողովածու (2294)
Ժողովածու 2294, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2294 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դար։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14,5X10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 322 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
(5238) Նաոզան
(5238) Նաոզան (Naozane), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 13-ին Ցուտոմու Հիոկիի և Շուջի Հայակավայի կողմից Օկուտամայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,274459 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0076 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5413 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1252,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,287334 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,88° անկյուն։
Պոլևոե (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)
Պոլևոե (Польове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոլևոե գյուղում բնակվում էր 196 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Ֆելպս շրջան (Նեբրասկա)
c Ֆելպս շրջան (Phelps County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.399 կմ² է, բնակչությունը՝ 9.747 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Հոլդրեջ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Արցախի Հանրապետության Մարտական խաչ 1-ին աստիճանի շքանշան
Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշան, Արցախի Հանրապետության պետական պարգև, որով պարգևատրվում են Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության բանակի մարտիկներն ու Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի զինծառայողները հայրենիքի պաշտպանության գործում ցուցաբերած ակնառու խիզախության և արիության համար ։
Կրասնոգորովկա (այլ կիրառումներ)
Կրասնոգորովկա, կարող է վերաբերել՝
Սիֆոնով ռոմի շիշ
Սիֆոնով ռոմի շիշ (Siphon and Small Bottle of Rum), Սալվադոր Դալիի նկարը՝ կատարված կուբիստական ոճով։
Նկարագիրը
Կտավն իրենից ներկայացնում է այն ժամանակի կուբիստական ոճային միտումների և իտալացի նկարիչների մետաֆիզիկական գեղանկարչական դրոցի, որն Դալին տեսել էր «Վալորի պլաստիչի» (պլաստիկ արվեստ)։ Աշխատանքը ներկայացվել է երկու խոժոր ցուցահանդեսներում 1925 թ. առաջին ցուցահանդեսը իբերյան ասոցիացիայի նկրիչների (Մադրիդի «Ռետիրո» ցուցասրահում) և առաջին Դալի անհատական ցուցահանդեսին (Բարսելոնայի Դալմաու ցուցասրահում)։ 1925 թվականին Դալին գրում էր Գարսիա Լորկային։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1924 նկարներ Կատեգորիա:Իսպանիայի արվեստ Կատեգորիա:Սալվադոր Դալիի նկարներ
Սուրբ Հովհաննես (Մշո գավառ)
Սուրբ Հովհաննես, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Մոտակայքում գտնվում էր Ս. Հովհաննես վանքը ։
Լիպկի (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)
Լիպկի (Липки), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի բնակավայրեր
Արփենիկ (անձնանուն)
Արփենիկ, հայկական իգական անուն։ Առաջացել է հայերեն արփի՝ «արեգակ» բառից։ Նորակերտ անձնանուն է, կրճատ ձևն է Արփիկ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայկական իգական անձնանուններ
2017-18 NBA մրցաշրջան
2017-18 NBA մրցաշրջան, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 72-րդ մրցաշրջանը։ Ասոցիացիայի չեմպիոն է դարձել «Գոլդեն Սթեյթ Ուորիորս» ակումբը ։ 2018 թվականի փետրվարի 18-ին Լոս Անջելես քաղաքում անցկացվել է NBA բոլոր աստղերի խաղը։ Ամենամյա մրցաշրջանի խաղերը ավարտվել են 2018 թվականի ապրիլի 11-ին, իսկ NBA 2018 թվականի Փլեյ Օֆի խաղերը սկսել են ապրիլի 14-ին։
Ազատ գործակալներ
2017 թվականի հուլիսի 1-ից սկսվել են բանակցությունները ազատ գործակալների հետ։ Հուլիսի 6-ից ակումբները թույլտվություն են ստացել գործարքնել կնքել մարզիկների հետ։
Փոփոխությունները մարզչական կազմում
NBA պատմության մեջ առաջին անգամ չեն գրանցվել մարզիչների փոփոխություններ, մինչ մարզական ճամբարների սկիզբը ։
Ամենամյա մրցաշրջան
Ամենամյա մրցաշրջանը սկսվել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 17-ին և ավարտվել 2018 թվականի ապրիլի 11-ին։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին անցկացվել են Սուրբծննդյան խաղերը ։
Միջազգային խաղեր
2017 թվականի օգոստոսի 9-ին NBA-ը հայտարարել է, որ «Բրուկլին Նեթս» ակումբը երկու հանդիպում կանցկացնի Մեխիկոյում։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 7-ին «Նեթսի» դեմ հանդես է եկել «Օկլահոմա Սիթի Թանդեր»-ը, իսկ դեկտեմբերի 9-ին «Մայամի Հիթ»-ը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիա
Աշոտ Ամիրբեկյան
Աշոտ Հրաչիկի Ամիրբեկյան (, զոհվել է ինքնաթիռի վթարից՝ Իրանի տարածքում), առաջին կարգի օդաչու-հրամանատար։ Ավարտել է Կրասնի Կուտի (Սարատովի մարզ, Ռուսաստան) քաղաքացիական ավիացիայի օդաչուական ուսումնարանը (1982) և Կիևի քաղաքացիական ավիացիայի ինստիտուտը (1987)։ 1982-1996 թվականներին աշխատել է «Էրեբունի», ապա՝ «Զվարթնոց» օդանավակայաններում։ 1988-1992 թվականներին Ան-2 և ՅԱԿ-40 ինքնաթիռների անձնակազմերում (հրամանատար) մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը։ Շուշիի ազատագրմանը նախորդող օրերին մարտական գոտում կատարել է 40-ից ավելի թռիչք։
Ընդհանուր թռիչքաժամը ԼՂ կազմել է 48 ժամ։ Թաղված է Եռաբլուրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան ազատամարտի հայ օդաչուներ Կատեգորիա:1962 ծնունդներ Կատեգորիա:2001 մահեր Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 5 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 17 մահեր Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Վալի շրջան (Մոնտանա)
Վալի շրջան (Valley County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 12.745 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.675 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գլասգոու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1893 թ.։
Կատեգորիա:Մոնտանայի շրջաններ
Ռազդոլնոե (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)
Ռազդոլնոե (Раздольное), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 96 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Ֆիլանդարի
Ֆիլանդարի  (Filandari) կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1839 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 102 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 88010։ Հեռախոսային կոդը՝  0963.։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Տարաս Շևչենկո
Տարաս Գրիգորևիչ Շևչենկո (Тарас Григорович Шевченко, ), ռուս֊ուկրաինացի բանաստեղծ, արվեստագետ, նկարիչ և ժողովրդագետ։ Ռուսաստանի Արքայական գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։
Վաղ տարիներ
Ծնվել է ճորտ գյուղացու ընտանիքում։ Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից։ 14 տարեկանից ծառա է եղել կալվածատիրոջ մոտ, սկզբում՝ գյուղում, այնուհետև՝ Վիլնո (Վիլնյուս) քաղաքում, 1831-ից՝ Պետերբուրգում։ Նկատելով Շևչենկոյի նկարչական ձիրքը՝ կալվածատերը նրան սովորելու է տվել։
1836 թվականին Շևչենկոն ծանոթացել է նկարիչներ Ի․ Սոշենոյի, Կարլ Բրյուլովի, բանաստեղծ Վասիլի Ժուկովսկու և ռուսական ու ուկրաինական մշակույթի այլ գործիչների հետ։ Սրանց ակտիվ աջակցությամբ էլ 1838 թվականին փրկագնվել է ճորտությունից և նույն տարում ընդունվել Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիան, որն ավարտել է 1845 թվականին։
Այդ տարիներին բուռն զարգացում է ապրել Շևչենկոյի գրական ու նկարչական ստեղծագործությունը, ձևավորվել են նրա հասարակական–քաղաքական ու գեղագիտական հայացքները։ 1840 թվականին Պետերբուրգում լույս է տեսել Շևչենկոյի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Կոբզար»-ը (հայերեն հրատ․ 1939), որը նոր դարագլուխ է ուկրաինական գրականության պատմության մեջ։ Այս գրքում Շևչենկոն հանդես է գալիս որպես աշխատավորական զանգվածների մտորումների ու իղձերի արտահայտիչ, կենդանի պատկերում անցյալ ու ժամանակակից Ուկրաինան։ Ժողովրդի երջանիկ ապագայի ուղիներ որոնելիս՝ Շևչենկոն դիմել է իր ժողովրդի պատմությանը, նրա մեջ գտնելով ազատության և անկախության համար նվաճողների ու ճնշողների դեմ հերոսական պայքարի օրինակներ։ «Հայդամակներ» (1841) պոեմում ռեալիստորեն պատկերված են լեհական շլյախտայի դեմ ուղղված 1768 թվականի մեծ ապստամբության իրադարձությունները։ Հերոսական անցյալին դիմելով՝ բանաստեղծը ձգտել է իր ժամանակակիցներին ոգեշնչել ազատագրական պայքարի։
Նիկոլայ I-ի ժամանակների ցարիզմն է մերկացված ու ձաղկված «Երազ» (1844) երգիծական պոեմում։ Ցարական ու կալվածատիրական կամայականության զարհուրելի պատկերը տալով՝ բանաստեղծը Ռուսական կայսրությունում ապրող բոլոր ժողովուրդներին կոչել է համատեղ պայքարի ընդհանուր ճնշողների դեմ։ Նույնպիսի կոչ է հնչում նաև «Կովկաս» (1845) պոեմում, որը տոգորված է ժողովուրդների եղբայրության ու բարեկամության գաղափարով։
1850-1860-ական թվականներ
«Կիրիլ–Մեֆոդյան եղբայրություն» հակաճորտատիրական գաղտնի ընկերությանը պատկանելու և հեղափոխական բանաստեղծություններ գրելու համար Շևչենկոն 1847 թվականին ձերբակալվել է և որպես շարքային զինվոր ուղարկվել Օրենբուրգյան հատուկ կորպուս՝ «խստագույն հսկողության տակ արգելելով գրել և նկարել»։ Նիկոլայ I-ի մահից հետո Շևչենկոն ներումով ազատվել է և 1858 թվականին վերադարձել Պետերբուրգ։ Այստեղ նա մերձեցել է ռուս հեղափոխական դեմոկրատների, մասնավորապես Ն․ Չեռնիշևսկու հետ։ Շևչենկոյի ստեղծագործությունը զարգացել է ռուս առաջադիմական գրականության հետ սերտ առնչությամբ։ Նրա գրական ժառանգության մի մասը՝ ինը վիպակ, երկու պոեմ և օրագիրը, գրված է ռուսերեն։
Շևչենկոն` նկարիչ
Շևչենկոն հայտնի է նաև որպես նկարիչ։ Նրա ստեղծագործության ռեալիստական ուղղվածությունը դրսևորվել է վաղ շրջանի գործերում («Կատերինա», 1842, Տ․ Շևչենկոյի թանգարան, Կիև, «Գեղատեսիլ Ուկրաինա», օֆորտների շարք, հրատ․ 1844) և մերկացնող սրության հասել աքսորում ստեղծած նկարներում («Անառակ որդու առակը», «Պատիժ՝ ճիպոտներով», 1856–1957, և այլն)։ Աքսորից վերադառնալուց հետո Շևչենկոն շատ է աշխատել որպես փորագրիչ (1860 թվականին նրան շնորհվել է պղնձի վրա փորագրության ակադեմիկոսի կոչում)։ Նա ստեղծել է նաև մի շարք հոգեբանական դիմանկարներ, Ուկրաինայի և Ղազախստանի բնանկարներ։
Ստեղծագործություններ
Շևչենկոն ուկրաինական նոր գրականության հիմնադիրն է և քննադատական ռեալիզմի ու հեղափոխական–դեմոկրատական ուղղությաև սկզբնավորողը ուկրաինական գրականության ու գեղանկարչության մեջ։ Նրա ստեղծագործության հետ են կապված ուկրաինական գրականության լավագույն ավանդույթները։ Նա եղել է մեծ նորարար, համարձակորեն փշրել է բանաստեղծության հնացած ձևերը, լեզուն հարստացրել նոր բառերով ու դարձվածքներով։ Նրա ստեղծագործության մեջ ուկրաիներենն առաջին անգամ երևացել է իր ամբողջ հարստությամբ, գեղեցկությամբ ու ճկունությամբ։
Շևչենկոն՝ հայերեն
Շևչենկոյի պոեզիան հայերեն առաջին անգամ հնչել է 1879 թվականին, երբ Վենետիկում լույս տեսնող «Բազմավեպ» հանդեսը (հ․ 37) Քերովբե Քուշներյանի թարգմանությամբ տպագրել է հատվածներ Շևչենկոյի մի շարք բանաստեղծություններից ու պոեմներից, ինչպես նաև նրա մի հոդվածը բանաստեղծի կյանքի ու գործունեության մասին։
Գեղամ Սարյանի թարգմանությամբ 1964 թվականին առանձին գրքով լույս են տեսել Շևչենկոյի պոեմները։ Որոշ բանաստեղծություններ հայերեն թարգմանվել են մի քանի անգամ, իսկ հռչակավոր «Կտակ»-ն ունի մեկ տասնյակի հասնող թարգմանություն։
Հիշատակ
Խորհրդային շրջանում գրականագիտության մեջ առաջացել է մի հատուկ ճյուղ՝ շևչենկոյագիտություն։
Շևչենկոյի թանգարաններ կան Կիևում, Կանևում, Մորինցիում, Սանկտ Պետերբուրգում և այլուր։
Նրա անունն են կրում Ուկրաինայի ԳԱ գրականության ինստիտուտը և Կիևի համալսարանը։
Աշխարհի տարբեր քաղաքներում տեղադրված են Շևչենկոյի հուշարձաններ։ Երևանի Կենտրոն համայնքում տեղադրված արձանի հեղինակը քանդակագործ Վլադիմիր Պետրոսյանն է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի գրողներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ Կատեգորիա:19-րդ դարի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա Կատեգորիա:Ուկրաինացի արձակագիրներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի արվեստագետներ Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի ակադեմիկոսներ Կատեգորիա:Ռոմանտիստ նկարիչներ Կատեգորիա:Ուկրաինացի փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Անձինք մետաղադրամների վրա
Յոոտմե (գյուղ, Կաառմա շրջան)
Յոոտմե (Jootme), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Կիսատոն
Կիսատոն, 12-աստիճանանոց երաժշտական համակարգում երկու աստիճանների միջև ամենակարճ տարածությունը։ Հավասարաչափ տեմպերացված լարվածքում կազմում է օկտավայի 1/12 մասը։
Լադային նշանակության յուրահատկության տեսակետից տարբերում են որևէ աստիճանի և նրա ածանցված տարբերակի (դո-դո-դիեզ, ռե-բեմոլ-ռե), երկու հարևան աստիճանների (դո-դիեզ-ռե, սի-դո) և որևէ աստիճանի ու նրանից հաշված երրորդ աստիճանի միջև գոյացող կիսատոները, որոնք համապատասխանաբար կոչվում են քրոմատիկ, դիատոնիկ և էնհարմոնիկ։
Տարբեր լադերի հնչյունաշարերում կիսատոների քանակն ու դիրքը այդ լադերի բնույթը որոշող կարևոր գործոններ են։ Արևելյան երաժշտության մեջ կան հնչյունների կիսատոնից փոքր տարածություններ ևս։
Կատեգորիա:Երաժշտական եզրույթներ
Փարամազ (կամավորական ջոկատ)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախյան պատերազմի հայկական ջոկատներ Կատեգորիա:Սոցիալ-դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն
Ինքնորոշում
Ազգերի ինքնորոշման իրավունք, ժողովուրդների հիմնարար իրավունք, ազգերի պետական կազմավորման իրավակարգիարտաքին քաղաքականության, մշակութային, կրոնական, տնտեսական հարցերն ինքնուրույնաբար տնօրինելու, ընդհուպ մինչև այլ ազգերից անջատվելու և անկախ պետություն կազմելու իրավունք։ Դա ժամանակակից միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքն է։ Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը ամրագրված է Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) Գլխավոր ասամբլեայի հռչակագրերում, Մարդու իրավունքների միջազգային համաձայնագրերում 1966։ Համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության (հոդված 1-ին կետ 2) և Մարդու իրավունքների համաձայնագրի (հոդված 1-ին, կետ 1)՝ ինքնորոշման իրավունքը հռչակվում է որպես միակողմանի գործողության հնարավորություն՝ ուղղորդված ժողովրդի ազատությանը և վարչական տարածքի որոշակի քաղաքական կարգավիճակին, առանց որևէ ենթատեքստի և սահմանափակման։ Այն հայտարարում է, որ համաձայն ժողովուրդների հավասար իրավունքների և արդարացի հավասարության հնարավորությունների իրավունք ունեն ազատորեն ընտրել անկախություն և միջազգային քաղաքական կարգավիճակ առանց արտաքին հարկադրման և  միջամտության։
«Ազգերի ինքնորոշում» տերմինն առաջին անգամ հնչել է Բեռլինի կոնգրեսում 1878, երբ որոշվում էր անկախ ճանաչել կամ ինքնավարություն տալ Օսմանյան Կայսրության տիրապետության տակ գտնվող մի շարք ազզերի և վարչական բարենորոգումներ անցկացնել Արևմտյան Հայաստանում։ Ինքնորոշման գաղափարը լայն տարածում է գտել հատկապես գաղութային և կախյալ երկրներում ազգային-ազատագրական շարժումների ժամանակ՝ հատկապես Երկարդ համաշխարհային պատերազմի 1939-1945 և հետպատերազմյան շրջանում։ ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 7-րդ նստաշրջանում (դեկտեմբերի 16 1952) ընդունվել է «ժողովուրդների և ազգերի ինքնորոշման մասին» բանաձև 637։ Ինքնորոշման իրավունքն ամրագրված է նաև «ԽՍՀՄ կազմից միութենական հանրապետությունների դուրս գալու կապի մասին» օրենքում (ապրիլի 3 1990)։ 1960 թվականին ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեան ընդունել է գաղութային երկրներին ու ժողովորոլներին անհապաղ անկախություն շնորհելու ԽՍՀՄ-ի սաաջարկած հռչակագիրը։ Յուրաքանչյուր ազգ միջազգային իրակունքի պաշտպանություն է ստանում՝ ինքնորոշման մասին իր կամքն արտահայտելու պահից։ Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը իրավական նորմ է, պարտադիր է ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների, ինչպես նաև այն պետության համար, որի կազմում ինքնորոշվել է ազգը։ ԼՂ ժողովուրդը 1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, հիմք ընդունելով նաև ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ ամրագրված ինքնորոշման մասին դրույթները, հռչակել է իր անկախ պետականությունը։ ժողովրդի կողմից իրականացված Ազգերի ինքնորոշման իրավունքը տալիս է անկախ պետականության հռչակման միջազգային իրավազորություն, անկախ այլ պետությունների կողմից դրա ճանաչման փաստից։
Կատեգորիա:Ինքնիշխանություն Կատեգորիա:Միջազգային իրավունք Կատեգորիա:Քաղաքական տեսություններ Կատեգորիա:Սեցեսիա Կատեգորիա:Անկախության շարժումներ Կատեգորիա:Անարխիստական տեսություն Կատեգորիա:Մաոիզմ Կատեգորիա:Ինքնավարություն
(21701) Գաբեմենդոզա
(21701) Գաբեմենդոզա (Gabemendoza), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1999 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:LINEAR ծրագրի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ
Չաղրի բեկ
Չաղրի բեկ (նաև՝ Դաուդ Չաղրի բեկ, լրիվ անունը՝ Դաուդ Չաղրի բեկ իբն Միքաիլ Սելջուկ, Davud Çağrı bey, Dawut Çagry-beg, ), սելջուկյան զորավար, Սելջուկյան տերության երկու հիմնադիրներից մեկը (Տուղրիլ բեկի հետ միասին), օղուզա-թուրքոմանական քընըք ցեղի առաջնորդ Միքայիլի որդին, Սելջուկի թոռը, Սելջուկյան տերության սուլթան Տուղրիլ բեկի ավագ եղբայրը և գործակիցը։
Կենսագրություն
Չաղրի բեկը (նրա անունը միջնադարյան թուրքմեներենից թարգմանաբար նշանակում է «բազե»), ինչպես իր կրտսեր եղբայր Տուղրիլը, ծնվել է Կենտրոնական Ասիայի տափաստաններում, Խորասանի շրջանում, որը պատկանում էր Ղազնևիների սուլթանությանը։ Ղազնիի տիրակալների հետ հակամարտությունը ստիպեց նրանց ցեղին թողնել Խորասանն ու գնալ Մերվի շրջան։ Մեծանալով, Տուղրիլն ու Չաղրին իրենց հորից՝ Միքայիլ բեկից ժառանգություն են ստացել քընըք ցեղի ղեկավարումը։ Ժամանակի ընթացքում, իրենց շուրջը համախմբելով օղուզական բոլոր ցեղերին, նրանք վճռական հարձակում սկսեցին Ղազնիի սուլթանության դեմ։ 1040 թվականին Դանդանականի ճակատամարտում սելջուկյան բանակը Չաղրի բեկի գլխավորությամբ վճռական հաղթանակ տարավ սուլթան Մասուդի նկատմամբ։ Դրանից հետո սելջուկները սուլթան Տուղրիլի և Խորասանի տիրակալ Չաղրիի գլխավորությամբ մեկը մյուսի հետևից գրավեցին ներկայիս Իրանի, Աֆղանստանի, Իրաքի, Հայկական լեռնաշխարհի, Հարավային Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի մնացած բոլոր շրջանները։
Մահացել է 1060 թվականին Խորասանի Սերասխ քաղաքում, նրա կրտսեր որդին՝ Ալփ-Արսլանը, 1063 թվականին դառնում է սելջուկյան տերության երկրորդ սուլթանը։
(21702) Պռիսմենդոզա
(21702) Պռիսմենդոզա, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում ։
Լիպնյա (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)
Լիպնյա (Липня), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի բնակավայրեր
Արհեստական լեզուներով պարբերական
Արհեստական լեզուներով պարբերական, պարբերական հրատարակություններ (սովորական տպագիր), որոնք դուրս են գալիս արհեստական լեզուներով հայտարարված պարբերականությամբ։ Որպես կանոն, հետապնդվող խնդիրների (առաջնահերթության տարբեր աստիճաններ) մեջ են մտնում տվյալ լեզվի կամ լեզվանախագծի մասսայականացումը, դրա աջակցության շարժման մասին տեղեկատվությունը (այդ թվում՝ տարածաշրջանային և թեմատիկ ուղղություններով, որոնք կազմում են տվյալ հրատարակության յուրահատկությունը) և ընթերցողների լեզվական պրակտիկայի կատարելագործումը։
Պատմություն
Առաջին թերթն արհեստական լեզվով լույս է տեսել վոլափյուքի վրա 1881 թվականին։ Այդ ժամանակից ի վեր սկսում է պարբերաբար լույս տեսնել «Weltspracheblatt — Volapükabled» երկլեզու թերթը (Վոլափյուք թերթ)՝ վոլափյուքի շարժման կենտրոնական մարմինը։ 1889 թվականից թերթը լույս է տեսնում միայն մեկ լեզվով՝ վոլափյուքով (գոյատևել է մինչև 1908 թվականը)։ Պետք է նշել, որ 1889 թվականին լույս է տեսել 26 ամսագիր այդ կոնլանգում (լույս է տեսել ավելի քան 30 պարբերական հրատարակություն)։ Այդ ժամանակ վոլափյուքի հասարակությունների 30-ից ավելի պարբերականներ կային։ Օրինակ, հայտնի Volapükabled talik (վոլափյուք իտալական թերթիկ) և Volapükabled Zenodik։
1979-ին հարցերով հանձնակատար Շտեֆան ֆյուլեի հետ Մաուլեման հիմնադրել է «Մոնատո» ամսագիրը էսպերանտո լեզվով։ Առաջին համարը դուրս է եկել հունվարի 15-ին, 1980 թվական, քանի որ այն հրատարակվել է, ընդհանուր առմամբ, ամիսը մեկ անգամ։ «Մոնատոյի» նախորդը «Սեմայնո» («Semajno», էսպերանտո «շաբաթ») ամսագիրն էր, սակայն այն թողարկվեց ընդամենը մեկ անգամ՝ 1978 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։
1992-2000 թվականներին լույս է տեսել Քլինգոնի HolQeD գիտական հանդեսը ։ Ընդամենը լույս է տեսել 33 համար ։ 2004 թվականին բացվել է լեզվի բաժինը Վիքիպեդիայում կլինգոն լեզվով, սակայն հետագայում այն տեղափոխվել է klingon.wikia.com (պարունակում է 169 հոդվածներ)։ Google-ի որոնողական համակարգը էջ ունի կլինգոնի վրա ։ Բացի այդ, այս լեզվով էջը լույս է տեսել գերմանական Deutsche Welle պարբերականում ։
1971-2009 թվականներին լույս է տեսել Parma Eldalamberon («Էլֆայի լեզուների գիրք», The Book of Elven-tongues) կեղծ լեզվով ինտերնետ-հանդեսը, իսկ 1988-ից մինչև 2007 թվականներին թողարկվել է Vinyar Tengwar համանման հրատարակությունը («Նոր նամակներ», News Letters, լույս է տեսել 49 համար)։ 1980-ական թվականներին արհեստական լեզվով լույս է տեսել լոգլան՝ ««Lognet» (1989-2000) և «La Logli»։ Նրանք դադարել են հրատարակվել 2000 թվականին լոգլանի ստեղծողի մահից հետո, Լոգլանի ինստիտուտի գործունեությունը գործնականում դադարեցվել է։
Արդիականություն
Ներկայումս բոլոր արհեստական լեզուներից «կենդանի» պարբերականությունը, որը կապված չէ բնական լեզուներով տպագիր հրատարակությունների հետ, առկա է միայն չորս լեզուներով՝ էսպերանտո («Մոնատո», «Կոնտակտո», «Sennaciulo» հասարակական-քաղաքական ամսագրերը և Beletra almanako, Literatura Foiro և այլն), ինտերլիգվերեն («Panorama» ամսագիր), օքցիդենտալե («Cosmoglotta» ամսագիր), կլինգոնե (Qo’noS QonoS «Քրոնոսի քրոնիկները» և այլն) ։
Կան օրինակներ, երբ ամսագիրը վրա կոնուլանգ են տրվում PR-ի կամ առևտրային նպատակներով։ Այսպես, 2008 թվականի օգոստոսից լույս տեսնող էսպերանտո պատկերազարդ «Fenestro» (Պատուհան) գրական հանդեսը վորդովյան ֆայլեր է, որոնք հեղինակները, ովքեր վճարել են հրապարակված լինելու իրավունքը, կարող են իրենք տպել։
Ամբողջ աշխարհում էսպերանտո լեզվով դուրս եկած մոտ 250 թերթերի և ամսագրերի շատ նախկինում թողարկված համարները կարելի է անվճար ներբեռնել մասնագիտացված Gazetejo.org կայքում ։ Ռուսաստանում լույս է տեսել «Rusia Esperanto-Gazeto» (ռուսական էսպերանտո-թերթ), «La Ondo de Esperanto» (Էսպերանտո ալիք) ամսաթերթը, «Scienco kaj Kulturo» (Գիտություն և մշակույթ) միջազգային ամսագիրը և մի շարք պակաս նշանակալի հրատարակություններ։
Վոլափյուքի վրա լույս է տեսնում «Volapop» ինտերնետ-ամսագիրը ։
Գործում է «Izviestija.info» կայքը, որի վրա 2011-ից պարբերաբար հայտնվում են նորություններ միջսլավյան (սլովերեն/նովոսլովեներեն) լեզվով։ 2017 թվականից լույս է տեսնում նաև միջսլավյան գիտական հանդեսը, Slovjani.info» ։ Մինչև 2011 թվականը պարբերաբար լուրեր են թարգմանվել նաև «Slovianska Gazeta» ինտերնետ-թերթի կայքում՝ կոնլանգա սլովյանսկուն։ «Zvestia»-ի կայքում մինչև 2010 թվականը լուրեր են հայտնվել, որոնք թարգմանվել են Սլովենիայի արհեստական լեզվով։
1990-ական թվականների վերջին չեխ էնտուզիաստների ջանքերով վերածնվել է 1922 թվականից մինչև 1980-ական թվականներին հրատարակված «Cosmoglotta» հանդեսը՝ օկցիդենտալ լեզվով, ISSN 0010-9533 (2018 թվականին լույս է տեսել 323 համար) ։
2009 թվականի դեկտեմբերից Կրասնոդարում պոլիսինթետիկ կոնլանգ արախաուում ռուսերենին զուգահեռ թարգմանությամբ լույս է տեսել «Asa»( «Գիտելիք») գրական ամսագիրը ։ 2017-ին լույս է տեսել 20 համար ։ 2015 թվականի մայիսից Կալինինգրադում Արախաու լեզվով հրատարակվում է «Ապոկրիֆ» («Golor»), 2014 թվականի ապրիլից նույն ամսագիրը («toki insa») թողարկվում է Տոկիպոնի լեզվով , 2016 թվականի հունիսին թողարկվել է գինգվայի պիկտոգրաֆիկ լեզվով փորձնական համար ։ 2014 թվականի կեսերից սկսել է լույս ընծայել «Jiva» («Կյանք») հանդեսը լիդեպլի կոնլանգում ։ 2014 թվականին լույս է տեսել չորս համար (ամիսը մեկ անգամ հաճախականությամբ), 2015 թվականի սկզբից փոխվել է թողարկման հաճախականությունը։ 2018 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ թողարկվել է 11 համար։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արհեստական լեզուներ Կատեգորիա:Լրատվամիջոցներ
Պոսելյանովկա
Պոսելյանովկա (Поселянівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
(5239) Ռեյկի
(5239) Ռեյկի (Reiki), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 14-ին Սյունեյ Իձումիկավայի և Օսամու Մուրամացույի կողմից Յացուգատակեյում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1990 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սյունեյ Իձումիկավայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Օսամու Մուրամացուի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Ջիմ Քարթեր
Ջեյմս (Ջիմ) Էդվարդ Քարտեր (James Edward «Jim» Carter, ) , անգլիացի դերասան։ Մեծ ճանաչում է ստացել «Դաունթոնի աբբայություն» ֆիլմում Չարլզ Կարսոնի դերակատարումից հետո (երկու անգամ՝ 2012 և 2013 թվականներին «Դրամատիկական հեռուստասերիալի երկրորդ պլանի լավագույն դերասան» անվանակարգում առաջադրվել է Պրայմ թայմ «Էմմի» մրցանակի)։ 1970-ականների բոստոնյան հայտնի «Madhouse Company Of London» կատակերգուների խմբի անդամ ։ Նկարահանվել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Գեորգ արքայի խելագարությունը» (1994), «Ռիչարդ III» (1995), «Սիրահարված Շեքսպիրը» (1998) և «Կախարդված Էլլան» (2004)։
Կենսագրություն
Ջիմ Քարտերը ծնվել է 1948 թվականի օգոստոսի 19-ին Մեծ Բրիտանիայի Յորքշիր կոմսության Հարոգեյթ քաղաքում։ Աշվիլյան քոլեջը ավարտելուց հետ երկու տարի իրավաբանություն է սովորել Սասեքսի համալսարանում։ Այնուհետև սկսել է հետաքրքրվել դերասանական արվեստով և թողել համալսարանը։ Այդ ամենից հետո միացել է Բրայթոնի թատերային խմբերից մեկին ։
Անձնական կյանք
1983 թվականին ամուսնացել է դերասանուհի Իմելդա Սթոնթոնի հետ։ Նրանք ծանոթացել են 1983 թվականի հունվարին Ազգային թատրոնում Ռիչարդ Էյրի «Տղաներ և տիկնիկներ» մյուզիքլի ներկայացման փորձերի ժամանակ։ Զույգը ունեցել է 1 դուստր՝ Բեսսին (ծնվ 1993)։
Սթոնթոնը նրա մասին գրել է.
Սթնթոնը նաև խոստովանել է, որ ամուսնության ընթացքում նրանք իրարից բաժանվել են ընդամենը 3 շաբաթ ։ Զույգը պահում է տերիեր՝ Մոլի անունով ։
Պարգևներ
Դրամատիկական արվեստին արած իր խառայությունների համար 2019 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի դերասաններ Կատեգորիա:Անգլիացի կինոդերասաններ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասաններ
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգ
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգ (Eugenia Sacerdote de Lustig, ), Իտալիայում ծնված արգենտինացի բժիշկ ։ Առաջինն է եղել Արգենտինայում, որ փորձարկել է պոլիոմիելիտի պատվաստանյութը։ Հրատարակել է ավելի քան 180 աշխատություն։
Վաղ կյանք և կրթություն
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգը ծնվել է Թուրինում 1910 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ 1929 թվականին որոշել է իր զարմիկի՝ Ռիտա Լևի-Մոնտալչինիի հետ միասին Իտալիայում բժշկություն ուսումնասիրել ։
Կարիերա
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգը եղել է Թուրինի համալսարանի պրոֆեսոր Ջուզեպպե Լևիի օգնականը ։ Ֆաշիզմի վերելքով կորցրել է աշխատանքը, քանի որ հրեա էր։ 1939 թվականին նրա ամուսնու գործատուները կազմակերպել են նրանց արտագաղթը դստեր հետ Արգենտինա։ Արգենտինայում նրա որակավորումը թույլ է տվել նրան հետազոտություններ կատարել, բայց ոչ դասավանդել ։ Դարձել Է Բուենոս Այրեսի համալսարանի հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ։ Եվգենիան մշակել է In vitro-ի կենդանի բջիջները, որը թույլ է տալիս ուսումնասիրել տարբեր տեսակի վիրուսներ և ուռուցքներ ։
Ժողովածու (2679)
Ձեռագրի անվանումը (2679), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2679 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 981 թվականին Ղուկաս գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Դավիթ քահանան (հայրը)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 28x19 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 359 թերթից: Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ զարդահյուս մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ ստացողի՝ 19բ, 35բ, 59բ, 86բ, 163ա, 152ա, 153բ, նորոգման՝ 163ա (1225թ․), հետագայի՝ 36ա (1585թ․) :
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգ
Կարիերա
Երբ սկսվել է պոլիոմիելիտի համաճարակը, Սակարդոտե դե Լուստիգը Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից ուղարկվել է Միացյալ Նահանգներ՝ պրոֆեսոր Ջոնաս Սոլկի աշխատանքի մասին տեղեկանալու համար։ Վերադառնալով Արգենտինա՝ հրապարակավ պատվաստել է իրեն և իր երեխաներին, որպեսզի բնակչությանը համոզի պոլիոմիելիտի պատվաստանյութի օգուտների մասին ։
Ժողովածու (2679)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Եվգենիա Սակերդոտե դե Լուստիգ
Կարիերա
2010 թվականին արժանացել է Ռեբեկա Գերշմանի մրցանակին՝ հայտնի հետազոտական աշխատանքի համար ։
Նրա գիտական հրապարակումներից ավելի քան 180-ը առկա են Անխել Հ. Ռոֆոյի անվան ուռուցքաբանության ինստիտուտի, Մալբրանի ինստիտուտի և Ազգային գիտատեխնիկական հետազոտությունների խորհրդի արխիվներում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:20-րդ դարի գիտնականներ Կատեգորիա:Իտալացի բժիշկներ Կատեգորիա:Իտալացի կենսաբաններ Կատեգորիա:Արգենտինացի բժշկուհիներ Կատեգորիա:Իտալացի քիմիկոսներ
Փիրս շրջան (Նեբրասկա)
Փիրս շրջան (Pierce County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.487 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.857 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փիրս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Կատեգորիա:Նեբրասկայի շրջաններ
Ագռավներ ցորենի դաշտի վրա (նկար, Վան Գոգ)
Ագռավներ ցորենի դաշտի վրա (Korenveld met kraaien, Champ de blé aux corbeaux), հոլանդացի նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի հեղինակային կտավ։ Կտավը պահվում է Ամստերդամում՝ հեղինակի թանգարանում։ Հեղինակի առավել հայտնի կտավներից է։
Պատմություն
Կտավն ավարտուն տեսքի է բերվել 1890 թվականի հուլիսի 10-ին՝ վան Գոգի մահից 19 օր առաջ Օվեր Սյուր Ուազում։ Վարկած կա, ըստ որի, վան Գոգը ինքնասպան է եղել այս կտավի ստեղծման ընթացքում․ այսպիսի վարկած ներկայացված է Կյանքի ծարավ ֆիլմում, որտեղ դերակատարը՝ Քըրք Դուգլասը, ով մարմնավորում է վան Գոգին, ցորենի դաշտում կրակում է իր կոկորդին։ Այնուամենայնիվ, այս վարկածն ապացուցող որևէ հստակ փաստ չկա, բացառությամբ կտավում առկա դեպրեսիվ վիճակը, որը, հավանաբար, պայմանավորված է եղել սուիցիդալ մտքերով։ Երկար ժամանակ համարվել է, որ սա վան Գոգի վերջին աշխատանքն է, բայց նրա վերջին նամակների հետազոտություններից պարզ է դարձել, որ հեղինակի վերջին աշխատանքը «Ցորենի դաշտ» կտավն է, թեև այս հարցում ևս տարակարծություններ կան։
Վան Գոգն այս կտավը նկարել է ատրճանակով ինքնասպան լինելուց ոչ շատ առաջ։ Վինսենթ վան Գոգը ողբերգական կերպով հեռացավ կյանքից՝ անցնելով ֆինանսական և ընտանեկան բազմաթիվ խնդիրների միջով, որոնք չէին կարող չարտացոլվել նրա աշխատանքներում։ Եվ հատկապես այս կտավում նկարիչն արտահայտել է իր հոգեկան ծանր ապրումները, անելանելի վիճակը։ Նույնիսկ եղբոր՝ Թեոյի օգնությունները չկարողացան օգնել նկարչին պահպանել կյանքը։ Ուսման և աշխատանքի ողջ ընթացքում նա ոչ մի կերպ չի կարողացել որևէ նկար վաճառել, թեև շատ աշխատանքներ անվճար նվիրել է մարդկանց։
Նկարագիր
Կտավն արտացոլում է անհանգիստ իրավիճակ, նկարչի ամբողջական շփոթմունքը։ Այս Կոմպոզիցիայում նկարիչը փոխանցում է իր «անսահման մենակությունը»։ Նկարիչն ընտրել է անսովոր լայն կոմպոզիցիա՝ ձգվող հորիզոնով և կենտրոնում պատկերած է 3՝ տարբեր ուղղություններով ձգվող արահետներ։ Դիտողին դժվար է հասկանալ, որտեղ է ավարտվում հորիզոնն ու դաշտերը։ Տեսարանը պատկերված է այնպես, կարծես հեռանկարային կենտրոնը բացակայում է։ Գորշ երկինքը և դեղին դաշտը, կարծես, ուժգնորեն միաձուլվում են միմյանց և ագռավների ահաբեկված երամը առջևի պլանում ճախրում են երկնքում։
Ներկապնակը հարուստ չէ․ կազմված է 4 գույնից և դրանց երանգներից։ Լազուր երկինքը, ցորենի ոսկեգույն դաշտը, կարմիր արահետները և տեղ-տեղ հանդիպող կանաչ մարգագետինը կազմում են նկարի հիմնական մասը։ Կտավում կարևոր մաս է կազմում հորիզոնագիծը, որը կտավը տեսողական առումով բաժանում է 2 մասի․ դա միայն կոմպոզիցիայի կառուցողական մասն է, այն ահռելի զգացմունքային նշանակություն ունի, այն արտահայտում է նկարչի չափազանց անհանգիստ ներքին վիճակը․
Կտավի ստորին հատվածում արահետը արտացոլում է նկարչի ծանր հոգեվիճակը։ Վան Գոգը գրել է․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ Կատեգորիա:1890 նկարներ Կատեգորիա:Վան Գոգի թանգարանի նկարներ Կատեգորիա:Նիդերլանդների արվեստ
Իոսիֆ Բոկշայ
Իոսիֆ Իոսիֆովիչ Բոկշայ, ուկրաինացի նկարիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1963), ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի թղթակից-անդամ (1958)։
Կենսագրություն
1914 թվականին ավարտել է Բուդապեշտի Գեղարվեստի ակադեմիան։ Բնանկարների, մոնումենտալ որմնանկարների, ժանրային պատկերների, դիմանկարների և նատյուրմորտների հեղինակ է։ Գործերից են՝ «Շուկա Ուժգորոդում» (1927, Ուժգորոդի գեղարվեստական թանգարան), «Լիճը լեռներում» (1946), «Մեծ գագաթ» (1951, երկուսն էլ՝ ՈւԽՍՀ ուկրաինական կերպարվեստի թանգարան, Կիև)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ուկրաինացի նկարիչներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամներ Կատեգորիա:Ուժգորոդ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Բուդապեշտի Գեղարվեստի ակադեմիայի շրջանավարտներ Կատեգորիա:ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչներ Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Մտածիր և հարստացիր
Մտածի՛ր և հարստացի՛ր կամ Խորհի՛ր և կհարստանաս (Think and Grow Rich), ամերիկացի գրող, լրագրող և հոգեբան Նապոլեոն Հիլլի գրքերից մեկն է։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1937 թվականին։ Չնայած նրան, որ գրքի անվանումից ենթադրվում է, որ այս գիրքը պետք է խոսեր միմիայն հարստանալու մասին, սակայն ըստ հեղինակի գրքի փիլիսոփայական ոճը կարող է օգտագործվել որպես օգնություն առ այն, որ մարդիկ հասնեն հաջողությունների բոլոր ոլորտներում ։ Որպես օրինակ, սպորտի տեսաբան Ջիմ Մյուրրին գրում է, որ այս գիրքը օգնել է 1973 թվականին Քեն Նորթոնին Մուհամմեդ Ալիի հետ մարտի ժամանակ  ։
Բիզնես-բեստսելեր BusinessWeek-ում գիրքը զբաղեցնում է 6-րդ հորիզոնականը ։ Գիրքը նաև տեղ է զբաղեցնում Ջոն Մաքսվելիի A Lifetime «Must Read» Books List-ում ։
1970 թվականին, Հիլլիի մահանալու օրվա դրությամբ, գիրքը վաճառվել էր մոտ 20 միլիոն օրինակով ։
Գրքի ստեղծման պատմությունը
Սովորել է համալսարանում և աշխատելով որպես թղթակից՝ սկսել է նյութ հավաքել հայտնի մարդկանց կարիերայի մասին։ 1908 թվականին նա հանդիպել է Էնդրյու Կարնեգիին, ով առաջարկել է նրան հարցազրույց վերցնել 500 հաջողակ ամերիկացիներից և դուրս բերել հաջողության համապարփակ բանաձևը։ 1928 թվականին՝ Կարնեգիի հետ խոսակցությունից ուղիղ 20 տարի անց՝ Հիլլը հրապարակել է առաջին գիրքը՝ անձնական հաջողությանը հասնելու իր փիլիսոփայությունը։
Բովանդակություն
«Մտածի՛ր և հարստացի՛ր» գրքի տեքստը հիմնվում է Հիլլի ավելի վաղ գրած «Հաջողության օրենք» գրքի վրա և ավելի քան քսան տարվա հետազոտությունների արդյունք է հանդիսանում։ Հետազոտությունները հիմնված էին մեծ քանակության հաջողակ մարդկանց հետ համագործակցելու վրա։ Հիլլը ուսումնասիրել է այդ մարդկանց բնութագրերը և մշակել տասնվեց «օրենքներ», որոնք պետք է կիրառվեն հաջողության հասնելու համար ։
Ինքնօրինակ տարբերակ
«Մտածիր և հարստացիր» գիրքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1937 թվականի մարտ ամսին։ Չնայած սահմանափակ գովազդող ընկերությունների, գրքի նախնական տպաքանակը եղել է 5000 օրինակ, որոնք վաճառվել են վեց շաբաթվա ընթացքում։ Ամեն գիրքն արժեր 2,5 դոլար։ Դրանից հետո, երբ շուկա մտավ երկրորդ հրատարակված տպաքանակը, դրանք նույնպես վաճառվեցին վեց շաբաթվա ընթացքում։
1965-ականների տարբերակ
1965 թվականին գիրքը վերահրատարակվեց Fawcett Publications հրատարակչության կողմից։
21-րդ դարի տարբերակ
2004 թվականին տեքստի վերանայված տարբերակը լույս է տեսել Think and Grow Rich: The 21st-Century Edition: Revised and Updated վերնագրի ներքո։ Այս տարբերակի խմբագիր Բիլլ Հարթլին խմբագրական մեկնաբանությունների հետ համատեղ ներկայացնում է Հիլլի ժամանակակից սկզբունքների օրինակներ։
Ինքնօրինակ, վերականգնված և ուղղված տարբերակներ
2004 թվականին, Ռոսս Քորնուելլը հրատարակել է իր գրքի ինքնօրինակ տարբերակը «Think and Grow Rich!: The Original Version, Restored and Revised» անվանմամբ, վերականգնելով բովանդակությունը միմիայն սակավաթիվ փոփոխություններ անելով։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1937 գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրքեր Կատեգորիա:Անգլերեն գրականություն
Էռնստ Բեյելեր
Վաղ տարիներ
Էռնստ Բեյելերը ծնվել է 1921 թվականի հուլիսի 16-ին Բազելում (Շվեյցարիա) ՝ Շվեյցարական երկաթուղիների աշխատակցի ընտանիքում ։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել Բազելի ինստիտուտում, որտեղ ուսումնասիրել է արվեստի պատմություն և տնտեսագիտություն ։
Կարիերա
Բեյելերն ի սկզբանե մտադիր էր տնտեսագետ դառնալ, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը նրան խանգարել է լքել Շվեյցարիան, փոխարենը նա դարձել է Օսկար Շլոսսի աշակերտը, որը հնահավաք-գրավաճառ էր Բազելում։ Երբ 1945 թվականին Շլոսսը մահացել է, 24 տարեկանում Բեյելերը գլխավորել է նրա ընկերությունը։ Նա աստիճանաբար անցում է կատարել գեղարվեստական ստեղծագործությունների առևտրին և ընդամենը երկու տարի անց անցկացրել է իր առաջին ցուցահանդեսը (ճապոնական փորագրություն փայտի վրա)  ։
Նրա կարիերայում առանցքային իրադարձություն է դարձել 1960-ական թվականների սկզբին ամերիկացի բանկիր, ձեռնարկատեր և արվեստի գործերի հավաքորդ Ջորջ Դեյվիդ Թոմփսոնից 340 արվեստի գործի գնումը։ Նրա համավածուն իր մեջ ներառում էր Ժորժ Բրաքի, Պոլ Սեզանի, Պաուլ Կլեեի, Ֆերնան Լեժեի, Անրի Մատիսի, Կլոդ Մոնեի, Պաբլո Պիկասոյի և Պիտ Մոնդրիանի ստեղծագործությունները> ։ Բեյերը Թոմփսոնից գնել է նաև Ալբերտո Ջակոմետիի 70 աշխատանք, որոնք գտնվում էին Գեղարվեստի թանգարանում, Բազելի գեղարվեստի թանգարանում և Վինտերտուրի գեղարվեստի թանգարանում ։
Բեյելերը սերտ հարաբերություններ ուներ 20-րդ դարի շատ մեծ նկարիչների հետ ։ Նա Պիկասոյի հետ ընկերացել է 1950-ական թվականներին, և երբ նա 1966 թվականին նա այցելել է Մուժեն, Պիկասոն թույլ է տվել նրան վաճառքի համար ընտրել իր նկարներից 26-ը ։
1973 թվականին Բեյելերը 180 000 ԱՄՆ դոլար է վճարել Վիլեմ դե Կունինգի «Ոստիկանական թերթ» աբստրակտ բնապատկերի համար․ այդ գումարը այդ պահին ռեկորդային է դարձել նկարչի համար։ 1989 թվականին շվեյցարացի արտ-դիլերը 14,7 մլն դոլարով ձեռք է բերել Ֆերնան Լեժեի «Ձևերի հակադրություն» կուբիստական նկարը, ինչը նաև այդ ժամանակ Լեժեի համար էր ռեկորդային գին իր ստեղծագործության համար։ Վերջնական հաշվով Բեյելերի արվեստի ստեղծագործությունների հավաքածուն արժեցել է ոչ պակաս, քան 2 միլիոն շվեյցարական ֆրանկ ։ 2010 թվականին «The Washington Post»-ը հայտնել է, որ նրա հավաքածուն «արժե ոչ պակաս, քան 1,85 միլիարդ դոլար» ։
Անձնական կյանք
1948 թվականին Բեյելերը ամուսնացել է Հիլդա Կունցի հետ (1922-2008) ։
CPython
CPython, Python լեզվի առավել տարածված ինտերպրետատորը։ CPython-ն համարվում է բայթ-կոդի ինտերպրետատոր։ Այն գրված է C լեզվով։ CPython-ի մշակումն իրականացվում է մշակողների խմբի կողմից՝ Python լեզվի հեղինակի՝ Գվիդո վան Ռոսումի գլխավորությամբ։ CPython-ն բաց կոդով ծրագրային ապահովում է։
CPython-ից բացի, գոյություն ունեն նաև Python-ի այլ ինտերպրետատորներ՝ Jython-ն, IronPython-ն, PyPy-ն և Stackless Python-ը։
Այլևս չաջակցվող հարթակները
PEP 11-ում ներկայացված են այն հարթակները, որոնք այլևս չեն աջակցվում Python Software Foundation-ի կողմից։ Ամեն դեպքում, այդ հարթակները կարող են աջակցվել այլ մարդկանց կողմից, սակայն պաշտոնական աջակցություն դրանք այլևս չունեն։
Այլ հարթակներ
Գոյություն ունեն հարթակներ, որոնք CPython-ը պաշտոնապես չի աջակցում, սակայն դրանք ունեն ոչ պաշտոնական աջակցություն այլ մարդկանց կողմից։ Դրանցում հաճախ կան լրացուցիչ հնարավորություններ աջակցվող հարթակների համար։
Հղումներ
Կատեգորիա:Python-ի իրականացումներ
Յիուգա
Յիուգա (Jõuga), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իիսակու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իիսակու շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էստոնիայի գյուղեր
Վիկտոր Սելեզնյով
Կենսագրություն
1973 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և 1999 թվականին՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիայի բարձրագույն դիվանագիտական դասընթացներ։
1973 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ
Լեդի Ֆեոդորա Գլայխեն
Լեդի Ֆեոդորա Ջորջինա Մաուդ Գլայխեն, բրիտանացի քանդակագործ և դեկորատիվ առարկաների դիզայներ։
Նախապատմություն
Կոմսուհի Ֆեոդորա  Ջորջիանա Մաուդ ֆոն Գլայխենը Հոենլո-Լանգենբուրգի արքայազն Վիկտորի (բրիտանացի ծովային սպա և քանդակագործ, և  Վիկտորյա թագուհու զարմիկ) և նրա մորգանատիկական կնոջ`Լորա Սեյմուրի (Հենրի VIII-ի թագուհու` Ջեյն Սեյմուրի հեռավոր ազգականի՝ ծովակալ սըր Ջորջ Սեյմուրի դստեր ) ավագ դուստրն էր։ Ընտանիքը նրան անվանում էր Ֆեո։ Թագուհին Սուրբ Ջեյմսի թագավորական արքունիքում նրա ընտանիքի համար ստեղծել է բարենպաստ պայմաններ։ Նրա եղբայրը`Լորդ Էդվարդ Գլայխենը, դարձել է ռազմական սպա և գրող։ Նրա քույրը`Լեդի Էլենա Էմիլի Գլայխենը դարձել է դիմանկարիչ։
1885 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, արքունական շրջաբերականում տպագրվել է թագուհու թույլտվությունն առ այն, որ Ֆեոդորայի մայրը կարող է կրել ամուսնու տիտղոսը Սուրբ Ջեյմսի արքունիքում, որից հետո նրանք հայտնի են դարձել որպես նորին պայծառություններ արքայազն և արքայադուստր Վիկտոր Հոենլո-Լանգենբուրգներ։ Բայց թագուհին այդ արտոնությունը չի տարածել նրանց չորս երեխաների վրա, չնայած նա հաստատել է նրանց գերմանական տիտղոսների՝ որպես կոմս ու կոմսուհիներ, կիրառությունը։ 1889 թվականին Ֆեոդորան և նրա քույրեր Վալդան և Էլենան հարսնաքույրերն էին Լուիզա Բրիտանացի Ֆայֆի դքսուհու և Ֆայֆի 1-ին հերցոգ Ալեքսանդր Դաֆի հարսանիքին։ 1913 թվականի հունիսի 12-ին Ֆեոդորան և նրա քույրերը լեդիների կարգավիճակ են ստացել Գեորգ V-ից։
Կրթություն
Գլայխենը արվեստ է ուսումնասիրել իր հոր արվեստանոցում, իսկ ավելի ուշ՝ Ալֆոնս Լեգրոյի ղեկավարությամբ Լոնդոնի Սլեյդ գեղարվեստի դպրոցում։ Հոր արվեստանոցում նա ծանոթացել է այնպիսի առաջատար արվեստագետների հետ, ինչպիսիք էին Քենզինգթոնի պարտեզներում Պիտեր Պանի արձանի հեղինակ սըր Ջորջ Ֆրամփթոնը։ 1891 թվականին Հռոմում ավարտել է ուսումնառությունը և 1892 թվականից պարբերաբար ցուցադրել իր աշխատանքները Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում և Նյու Դուդլիի պատկերասրահում։
Կարիերա
Գլայխենը բազմաժանր քանդակագործ էր. ստեղծել է մեծ քանդակներ հասարակական վայրերի, ինչպես նաև փոքր օբյեկտների համար, կիսանդրիներ , գծագրեր , փոքր բրոնզներ և բաս ռելիեֆներ։ Թագավորական ընտանիքի օգտագործման համար ստեղծել է նաև բազմաթիվ դեկորատիվ առարկաներ, ինչպիսիք են լուսանկարների շրջանակները և փոքր քանդակները ։ Փարիզում 1900 թվականին անցկացված համաշխարհային ցուցահանդեսում նրա նեֆրիտից ու բրոնզից պատրաստված բաս-ռելիեֆը արժանացել է բրոնզե մեդալի ։ Նաև օգնել է պատկերազարդել 1904 թվականին դեպի Տիբեթ իրականացվող բրիտանական արշավը։
Հետագա կյանք
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա հրաժարվել է իր գերմանական տիտղոսներից՝ թագավորի կողմից արժանանալով մարքիզի դստեր կոչմանը, արքայական հրովարտակով 1917 թվականին Վինձորի պալատի հիմնադրման ընթացքում տիտղոսների և անվանումների դինաստիկ վերափոխման համաձայն։
1922 թվականին ապենդիցիտի վիրահատությունից հետո նա մահացել է Սուրբ Ջեյմսի պալատի իր բնակարանում ։ Մահից կարճ ժամանակ առաջ 1922 թվականին պարգևատրվել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանով և հետմահու դարձել  բրիտանացի քանդակագործների թագավորական ընկերության առաջին կին անդամը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլիացի քանդակագործներ
Կլայն-Գորդոնի հավասարում
Կլայն-Գորդոնի հավասարում (երբեմն՝ Կլայն-Ֆոկ-Գորդոնի հավասարում կամ Կլայն-Գորդոն-Ֆոկի հավասարում,Կլայն-Ֆոկի հավասարում ), Շրյոդինգերի հավասարման ռելյատիվիստական տարբերակը։
Կամ, բնական միավորներով (որտեղ \hbar=c=1)՝
որտեղ \square\-ը դ’Ալամբերի օպերատորն է։
Կլայն-Գորդոնի հավասարումով նկարագրվող մեխանիկական համակարգերը (իրական կամ երևակայական) կարող են լինել ալիքային հավասարումով նկարագրվող համակարգերի ձևափոխություններ, օրինակ.
Հավասարումը, որտեղ վերջին («զանգվածեղ») անդամն ունի սովորականին հակառակ նշան, տեսական ֆիզիկայում նկարագրում է տախիոն։ Հավասարման այսպիսի տարբերակը թույլ է տալիս պարզա մեխանիկական իրագործում։