cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Չարենցավանի քաղաքային մարզադաշտ
Չարենցավանի քաղաքային մարզադաշտ, բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ Կոտայքի մարզի Չարենցավան քաղաքում, որը հիմնականում օգտագործվում է ֆուտբոլային խաղերի, ինչպես նաև աթլետիկայի տեղական միջոցառումների համար ։ Մարզադաշտը հանդիսանում է Վան ֆուտբոլային ակումբի տնային մարզադաշտը ։
Պատմություն
Այն բացվել է 1970 թվականին և ունի 5000 հանդիսականի տարողություն։ Մարզադաշտը ծառայել է որպես Չարենցավանի «Մուշ» ֆուտբոլային ակումբի սեփական դաշտը 1990-1994 թվականներին, երբ ակումբը լուծարվեց և հեռացավ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից։
2017 թվականի Չարենցավանի՝ Հայաստանի երիտասարդական մայրաքաղաք հռչակվելու կապակցությամբ 2016 թվականի սեպտեմբերին մարզադաշտի խոտածածկը փոխարինվել է արհեստականի։ Վերանորոգման գործընթացը ֆինանսավորվել է Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան։
Ներկայումս մարզադաշտից օգտվում են Կոտայքի մարզի մի քանի մանկապատանեկան ֆուտբոլային դպրոցներ և Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի ակումբներից` Վան ՖԱ-ն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Եռանկյան անհավասարություն
[[Պատկեր:TriangleInequality.svg|thumb|
x
y
,
z
կողմերով եռանկյան մեջ (
x + y
)-ը միշտ մեծ է
-ից]]
Եռանկյան անհավասարություն, երկրաչափության, ֆունկցիոնալ վերլուծության և դրանց առնչվող առարկաներում հեռավորության ինտուիտիվ հատկություններից մեկը։ Այն պնդում է, որ եռանկյան ցանկացած կողմի երկարությունը միշտ փոքր է, քան մյուս 2 կողմերի երկարությունների գումարը։ Եռանկյան անհավասարությունը չափային տարածության, նորմայի և այլնի սահմանման մեջ, ներառված է որպես աքսիոմ։ Դա հաճախ նաև թեորեմ է հանդիսանում տարբեր տեսություններում։
Էվկլիդեսյան երկրաչափություն
Դիցուք՝ տրված է \Delta ABC. և ընդորում   ստացվում է միայն այն դեպքում, երբ եռանկյան մեջ  B գտնվում է  A և C կետերի միջև, մի ուղղի վրա։
BD- ն՝ AB- ի շարունակությունն է (ըստ կառուցման):Ընդորում, β> α և  AD> AC: Սակայն AD = AB + BD = AB + BC, այնպես, որ AB + BC> AC: Այս ապացույցը բերվում է Էվկլիդեսի տեսությունում( Գիրք 1) ։
Ապացուցում է եռանկյան անհավասարությունը հետևյալ կերպ։ Նախ՝ ապացուցվում է թեորեմ այն մասին, որ եռանկյան արտաքին անկյունը մեծ է ներքին անկյունից, որը նրան կից չէ։ Դրանից բխում է թեորեմ,որ եռանկյունու մեծ կողմի հանդիպակած անկյունը մեծ է։ Հետագայում, օգտագործելով հակառակ եղանակը, մենք ապացուցում ենք այն թեորեմը, որ եռանկյան ավելի մեծ ներքին անկյան դիմաց գտնվում է մեծ կողմը, և այս թեորեմից դուրս է բերում եռանկյան անհավասարությունը։
Նորմավորված տարածություն
Դիցուք՝ ֊ն նորմավորված վեկտորական տարածությունն է, որտեղ X֊ը կամայական բազմություն է իսկ  \|\cdot\|֊ը X֊ի վրա որոշված նորմ։ Այդ դեպքում ըստ վերջինիս սահմանման ճիշտ է հետևյալ անհավասարությունը․
Եռանկյան հակառակ անհավասարություն
Մետրական և նորմավորված տարածությունում եռանկյան անհավասարության հետևանքն է հանդիսանում հետևյալ անհավասարությունը․
Եռանկյան անհավասարությունը եռանիստ անկյան համար
Ուռուցիկ եռանիստ անկյան յուրաքանչյուր հարթ անկյուն փոքր է մյուս երկու հարթ անկյունների գումարից։
Կետերի կամայական թիվ
Նշանակենք ֊ով x_{i} և x_{j} կետերի հեռավորությունը։ Այդ դեպքում տեղի ունի հետևյալ անհավասարությունը՝ ։ Անհավասարությունը ստացվում է երեք կետերի համար եռանկյան անհավասարությունը հաջորդաբար կիրառելով․
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մետրիկական երկրաչափություն Կատեգորիա:Էվկլիդեսյան երկրաչափություն Կատեգորիա:Գծային հանրահաշվի թեորեմներ Կատեգորիա:Անհավասարություն (մաթեմատիկա)
Արցախի անձնագիր
Արցախի անձնագիր, պաշտոնական փաստաթուղթ, որը տրամադրվում է Արցախի Հանրապետության քաղաքացիներին՝ ճանապարհորդելու երկրի պետական սահմաններից դուրս։ Փաստաթուղթը տրամադրվում է նաև անձի նույնականացումն իրականացնելու համար։ Արցախի Հանրապետության անձնագրերը տրամադրվում են Սահմանադրության 2006 թվականին ընդունված փոփոխության հիման վրա։
Ճանապարհորդություն և ճանաչում
Արցախում օրինական է երկքաղաքացիությունը, որի պատճառով Արցախի քաղաքացիները օտարերկրյա պետություններ մեկնում են Հայաստանի անձնագրերով։ Արցախի Հանրապետության քաղաքացիները նաև Հայաստանի քաղաքացիներ են։ 2012 թվականին բազմաթիվ սիրիահայերի տրամադրվել է Արցախի Հանրապետության անձնագիր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արցախի Հանրապետություն Կատեգորիա:Անձնագրեր ըստ երկրի
Գաբրիել Սունդուկյանի հուշարձան (Երևան)
Գաբրիել Սունդուկյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանի Անգլիական այգում (Կոմայգի)՝ Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնի շենքի առջև, տեղադրվել է 1972 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Տվյալներ
Հուշարձանը կառուցված է նարնջագույն տուֆից, բարձրությունը 4 մետր է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Երևանի հուշարձաններ Կատեգորիա:Արա Հարությունյանի քանդակներ
Կողան (Վանի գավառ)
Կողան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սուխայա Բալկա (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Սուխայա Բալկա (Суха Балка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1917 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սուխայա Բալկա գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8,35 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8260 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Լիվսթրոնգ Սպորտինգ Փարկ
Լիվսթրոնգ Սպորտինգ Փարկ (Livestrong Sporting Park), գտնվում է ԱՄՆ-ի Կանզաս նահանգի Կանզաս Սիթի քաղաքում։
Պատմություն
Հիմնադրման ժամանակ մարզադաշտը նախատեսված էր հատուկ ֆուտբոլի համար։ Հանդիսանում է «Սպորտինգ Կանզաս Սիթի» ակումբի տնային մարզադաշտը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում
Իգուասու (գետ)
Աշխարհագրություն
Իգուասու գետը սկիզբ է առնում Իրայի և Ատուբա գետերի միախառնման վայրից և թափվում է Պարանա։ Գետը պատկանում է Պարանայի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 900 մ բարձրության վրա։
Հիդրոգրաֆիա
Իգուասու գետի երկարությունը կազմում է 1320 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 62 000 կմ² է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 1400 մ³։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր
Արժեքի շղթա
Արժեքի շղթա (Value chain), ռազմավարական վերլուծության գործիք է, որն ուղղված է կազմակերպության գործունեության մանրամասն ուսումնասիրությանը՝ ռազմավարական պլանավորման նպատակով։ Արժեքի շղթայի գաղափարը առաջարկել է Մայքլ Փորթերը «Մրցակցային առավելություն» գրքում, ընկերության անհատական գործունեության վերլուծության միջոցով մրցակցային առավելության աղբյուրները բացահայտելու համար։ Արժեքի շղթան «ընկերության գործունեությունը բաժանում է ռազմավարական նշանակություն ունեցող գործունեության՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել ծախսերը և տարբերակման առկա և հնարավոր միջոցները» ։ Ընկերության մրցակցային առավելությունն առաջանում է այս ռազմավարական գործունեությունը իր մրցակիցներից ավելի լավ կատարելու արդյունքում։
Ընդհանուր արժեքը, որը ընկերությունը տրամադրում է իր հաճախորդներին, չափվում է ընդհանուր հասույթով, այսինքն՝ վաճառված միավորների քանակով և նշանակված գնով։ Յուրաքանչյուր ռազմավարության նպատակն է ստեղծել ընդհանուր արժեք, որը գերազանցում է ընդհանուր ծախսերը, այսինքն՝ առավելագույնի հասցնել ընդհանուր մարժան։ Արժեքը և, հետևաբար, մարժան ստեղծում են ռազմավարական կարևոր գործունեություն, որոնք օգտագործում են մուտքային նյութեր, մարդկային ռեսուրսներ և տեխնոլոգիաներ իրենց գործառույթն իրականացնելու համար։ Յուրաքանչյուր փուլում գործունեության արդյունքը տեղեկատվությունն է (օրինակ՝ կատարված պատվերների քանակը), արտադրողականության և մերժման ցուցանիշները, ինչպես նաև ֆինանսական ցուցանիշները։ Ընկերության գործունեության բոլոր փուլերը բաժանվում են հիմնական և օժանդակ փուլերի։
Հիմնական գործունեություն
Ընկերությունների մեծ մասում, անկախ նրանից, թե որ ոլորտում են գործում, առկա են հիմնական գործունեության հինգ խմբեր ․
Ներգնա լոգիստիկան կապված է նյութական ռեսուրսների ընդունման և պահպանման, հաշվառման և առաքման ժամանակացույցի հետ։ Գործառնությունները վերաբերում են բոլոր տեսակի այն գործողություններին, որոնք ուղղված են ռեսուրսների մուտքային հոսքերը պատրաստի արտադրանքի վերածելուն՝ արտադրություն, փաթեթավորում, հավաքում, սարքավորումների սպասարկում, թերությունների ստուգում։ Արտագնա լոգիստիկան կապված է պատրաստի արտադրանքի պատրաստման և այն գնորդին փոխադրման հետ։ Մարկեթինգը և վաճառքը ներառում են բոլոր այն գործողությունները, որոնք գնորդներին տեղեկացնում են ընկերության առաջարկների մասին և հնարավորություն են տալիս գնումներ կատարել։ Վերջին խումբը՝ ծառայությունը, ներառում է գնորդի համար ապրանքի արժեքը պահպանելու գործունեություն՝ տեղադրում, վերանորոգում, ուսուցում և պահեստամասերի տրամադրում ։
Կախված ընկերության գործունեության առանձնահատկություններից՝ մեկ կամ մի քանի խմբեր կարող են մեծ նշանակություն ունենալ մյուսների համեմատ։ Տրանսպորտային ընկերության համար լոգիստիկ գործառնությունների նշանակությունը շատ ավելի բարձր է, քան, օրինակ, արտադրությունը, մինչդեռ արտադրական ձեռնարկության համար դա կարող է հակառակը լինել։ Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր ընկերությունում կան գործունեության բոլոր հիմնական կատեգորիաների տարրեր։
Օժանդակ գործունեություն
Նյութատեխնիկական մատակարարումը, ի տարբերություն ներգնա լոգիստիկայի, կապված է նյութական ռեսուրսների ձեռքբերման գործընթացի հետ, այլ ոչ թե ուղղակիորեն հենց ռեսուրսների հետ։ Ռեսուրսները ներառում են ձեռնարկության գործունեության համար անհրաժեշտ բոլոր նյութական արժեքները, ներառյալ սարքավորումները, անշարժ գույքը, գրասենյակային պարագաները և այլ ռեսուրսներ։ Շղթայի յուրաքանչյուր գործունեություն տարբեր է, բայց օգտագործում է տեխնոլոգիա՝ լինի դա արտադրության գաղտնիք, սահմանված կանոնակարգ, թե տեխնոլոգիա, որով աշխատում է սարքավորումը։
Տեխնոլոգիաների զարգացման գործընթացը ներառում է մեծ թվով գործողություններ, որոնք կարելի է բաժանել երկու խմբի՝ արտադրանքի բարելավման գործունեություն կամ օժանդակ գործընթացներ։ Վերջնական արտադրանքի հետ կապված գործունեությունը ընդհանուր առմամբ, տեղի է ունենում ամբողջ շղթայի ընթացքում, մինչդեռ գործընթացի հետ կապված գործունեությունը կապված է մեկ կամ մի քանի գործընթացների հետ։
Մարդկային ռեսուրսների կառավարման գործունեության խումբը ներառում է կազմակերպության բոլոր աշխատակիցների ընտրության, վերապատրաստման, զարգացման և մոտիվացիայի միջոցառումները։ Մարդկային ռեսուրսների հետ կապված հարցերը ծագում են ամբողջ շղթայի ընթացքում, ուստի որոշ գործողություններ տարածվում են շղթայի բոլոր տարրերի վրա։
Ենթակառուցվածքը ներառում է ընդհանուր կառավարում, պլանավորում, ֆինանսներ, հաշվապահություն, որակի կառավարում, իրավական հարցերի լուծում և պետական մարմինների հետ փոխգործակցություն։ Ի տարբերություն օժանդակ գործունեության մեծ մասի, ենթակառուցվածքը առկա է ամբողջ շղթայում և չի պատկանում փուլերից որևէ մեկին։ Չնայած ծախսերի կենտրոնի հեղինակությանը, ենթակառուցվածքը կարող է նաև լինել մրցակցային առավելության աղբյուր, քանի որ ընկերության բոլոր համակարգերի անխափան գործունեությունը հանգեցնում է ավելի ցածր նյութական և գործարքային ծախսերի և կարող է հեշտությամբ տարբերակել ընկերությունը մրցակիցներից ։
Արժեքի շղթայի կիրառում
Կազմակերպության ներսում հարակից գործունեությունը պետք է միավորվի գերատեսչությունների մեջ, քանի որ դա նվազեցնում է համակարգման ծախսերը։ Ընկերության մասերը արժեքի շղթայի գործունեությանը համապատասխան կազմակերպելու ունակությունը կարևոր մրցակցային առավելություն է, որն ուղղակիորեն ազդում է ռազմավարության իրականացման հաջողության վրա։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մարքեթինգ Կատեգորիա:Ռազմավարական մենեջմենթ Կատեգորիա:Մենեջմենթ Կատեգորիա:Բիզնես Կատեգորիա:Աշխատանք Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ Կատեգորիա:Տնտեսություն Կատեգորիա:Լոգիստիկա Կատեգորիա:Դիստրիբուցիա (բիզնես) Կատեգորիա:Միկրոէկոնոմիկա Կատեգորիա:Տնտեսական աշխարհագրություն
Շիրոկոդոլինսկի գյուղական խորհուրդ (Վելիկոբագաչանսկի շրջան)
Շիրոկոդոլինսկի գյուղական խորհուրդ  (Широкодолинська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկոբագաչևսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Շիրոկոդոլինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 951 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 44,73 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,26 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1921 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
(3897) Լուհի
(3897) Լուհի (Louhi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,69396 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2715 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1164 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1615,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,222904 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1942 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Իրյո Վյայսյալյայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Հրավիրակ
Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ ամսագրեր Կատեգորիա:Հայկական հասարակական պարբերականներ Կատեգորիա:Հայկական քաղաքական պարբերականներ Կատեգորիա:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Կուրիտիբա
Կուրիտիբա (Curitiba), քաղաք Բրազիլիայում, Պարանա նահանգի վարչական կենտրոնը։
Կուրիտիբայի մետրոպոլիսային տարածքը կազմված է 26 համայնքներից, որոնցում, 2010 թվականի տվյալներով, ընդհանուր առմամբ ապրում էր 3,2 միլիոն մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բրազիլիայի քաղաքներ Կատեգորիա:1693 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նոյեմբերյանի քաղաքային մարզադաշտ
Նոյեմբերյանի քաղաքային մարզադաշտ, ֆուտբոլային մարզադաշտ Տավուշի մարզի Նոյեմբերյան քաղաքում։
Պատմություն
Խորհրդային տարիներին Նոյեմբերյանի «Կենտրոնական» անունով հայտնի ֆուտբոլային դաշտը վերանորոգվել է 2008-2013 թվականներին։ Նոյեմբերյանի քաղաքային նոր մարզադաշտը բացվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ին՝ ընդամենը 100 նստատեղով։ Նախատեսվում է խաղադաշտի հյուսիսային մասում տեղադրել մինչև 1500 նստատեղերի տարողությամբ մշտական տրիբունա ։
Մարզադաշտի ընդհանուր արժեքը կազմում 165 մլն դրամ։
Խաղադաշտը Նոյեմբերյանի «Ազնավուր» ֆուտբոլային ակումբի սեփական դաշտն էր։ Ակումբը 1981-1997 թվականներին մարզադաշտն օգտագործել է ներքին մրցումների համար, երբ այն լուծարվեց ֆինանսական դժվարությունների պատճառով ։
Մարզադաշտը ներկայումս օգտագործվում է մարզի ֆուտբոլի երիտասարդական թիմերի կողմից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Տավուշի մարզի շենքեր և կառույցներ Կատեգորիա:Հայաստանի ֆուտբոլային մարզադաշտեր
Սուիշեր շրջան (Տեխաս)
Սուիշեր շրջան (Swisher County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.331 կմ² է, բնակչությունը՝ 8.378 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Թուլիա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1876 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Յավգիլդինո
Յավգիլդինո (Явгильдино, Яугилде), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 425 մարդ։
Ժողովածու (1752)
Ձեռագրի անվանումը (1752), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1752 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականին Դավիթ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Հովսեփը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,7×11,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 268 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսացազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 98բ, 191բ, հետագայի՝ 191բ (1738 թ․), կազմի վրա (XVIII դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Սալա Կոմաչինա
Սալա Կոմաչինա (Sala Comacina), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 602 մարդ, խտությունը՝ 120 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0344։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մեն Սելտիքս
«Մեն Սելտիքս» (Maine Celtics), ամերիկյան պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որը գտնվում է Մեն նահանգի Պորտլենդ քաղաքում և հանդես գալիս NBA Ջի լիգայի (նախկինում՝ NBA զարգացման լիգա) արևելյան կոնֆերենցիայի արևելյան դիվիզիայում։ Տնային հանդիպումները թիմն անցկացնում է «Պորտլենդ Էքսփոզիշըն բիլդինգ» կոչվող մարզապալատում։ Հիմնադրվել է 2009 թվականին։
Թիմն առաջին անգամ փլեյ-օֆֆ է դուրս եկել 2013 թվականի ապրիլի 11-ին՝ երեքխաղյա հանդիպումների առաջին խաղում 118-120 հաշվով պարտվելով «Ռիո Գրանդե Վելի Վայպերսին» ։
Հանդիսանում է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Բոստոն Սելտիքսի» կրտսեր ակումբը (ֆերմա ակումբ) ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ զարգացման լիգայի ակումբներ
Ասատուր Սարյան
Ասատուր Գևորգի Սարյան հայ գրականագետ, թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Ասատուր Սարյանը ծնվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, Երևանում, մտավորականի ընտանիքում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան 67 միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1993 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Սովորելու տարիներին ծառայել է ՀՕՊ զորքերում (ք.Վորոնեժ)։
2008 թվականին Վիլյամ Սարոյանի ծննդյան 100 ամյա հոբելյանի շրջանակներում լույս է տեսել գրողի ”Մարդկության տունը” գիրքը, որը կազմել և ծանոթագրել է Ա. Սարյանը։ Ժողովածուում զետեղված պատմվածքների, իսկ հատվածաբար բերվող ինքնակենսագրական բնույթի գործերի մի մասը թարգմանել է Ա. Սարյանը։ Ա. Սարյանը կատարել է նաև Վ. Սարոյանի ”Ձեռնամարտ ի սեր Հայաստանի” գրքի /Երևան, 2009/ կազմման, թարգմանության և ծանոթագրման աշխատանքները։ Գրքում ընդգրկված բոլոր նյութերը հայ ընթերցողին ներկայացվում են առաջին անգամ։ Երկու գրքերն էլ ստեղծվել են թիվ 35 դպրոցի ուսուցիչների և աշակերտների գործուն մասնակցությամբ։ Դրանք լայնորեն լուսաբանվել են գրական ու էլեկտրոնային մամուլում՝ արժանանալով բարձր գնահատության։
Ասատուր Սարյանը զբաղվում է հայ հին և միջնադարյան գրականության, բանահյուսության, մանկավարժության, դպրոցների պատմության հորցերով, որոնց անդրադարձել է իր գիտական հոդվածներում, հրապարակումներում և գրախոսություններում։
Պարգևներ
Պարգևատրվել է Երևանի քաղաքապետի, ՀՀ ԿԳ նախարարության, քաղաքապետարանի հանրակրթության վարչության, Էրեբունի վարչական շրջանի ղեկավարի, ՀՀ Լեզվի պետական տեսչության, ՌԴ դեսպանատան, ՀՀ կրթութըան ու գիտության աշխատողների արհմիության հանրապետական խորհրդի պատվոգրերով ու շնորհակալագրերով և ՊՆ «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ Կատեգորիա:1969 ծնունդներ Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 4 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Արցախի գրողների միության անդամներ Կատեգորիա:Գարեգին Նժդեհ մեդալակիրներ
Դիվեևո
Դիվեևո (Дивеево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Դիվեևսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Դիվեևսկի շրջանի բնակավայրեր
Չերցի (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Չերցի (Черці), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերցի գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Դիմբովիցա (գետ)
Դիմբովիցա (Dâmboviţa), գետ Ռումինիայում։
Հիդրոգրաֆիա
Դիմբովիցա գետի երկարությունը կազմում է 237 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2837 կմ2 է։
Արտաքին հղումներ
Դիմբովիցա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում
Կատեգորիա:Ռումինիայի գետեր
Լիվ Աակվիկ
Լիվ Աակվիկ (Liv Aakvik, ), նորվեգացի դրամատուրգ և դերասանուհի։
Կենսագրություն և կարիերա
Լիվ Աակվիկը ծնվել է 1948 թվականի հունիսի 23-ին Նորվեգիայում ։
Նորվեգական թատերական «Tramteatret» խմբի անդամ է եղել 1976-ից 1986 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Բազմաթիվ դերեր է խաղացել այս թատերախմբի կազմում, ինչպես նաև խաղացել է «Pelle Parafins Bøljeband» հեռուստասերիալում։
Պիեսներ
Թարգամնություններ
Medeas Barn, av Susanne Osten, (fra svensk) for Trøndelag Teater
Calendar Girls (fra engelsk) for Oslo Nye Teater
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգացի դրամատուրգներ Կատեգորիա:Նորվեգացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Դերասանուհիներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասանուհիներ Կատեգորիա:21-րդ դարի դերասանուհիներ
Կորան
Կորան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։
Լուսացույց
Լուսացույց, լուսազդանիշ, ճանապարհային երթևեկությունը կարգավորելու համար նախատեսված ազդանշանային օպտիկական սարք։ Լուսացույցները կարգավորում են մարդկանց, ավտոմեքենաների, մոտոցիկլների, հեծանիվների, տրամվայների, տրոլեյբուսների, մետրոյի և երկաթգծի գնացքների, նավերի երթևեկությունը։ Օգտագործվում է նաև ձեռնարկություններում դիսպետչերական ազդանշման համար։ Լինում են 1-5-աչքանի։ Լուսազդանիշում օգտագործվում են կարմիր, կանաչ, դեղին, կաթնագույն, կապույտ ապակիներ։ Լուսազդանիշն ամրացնում են սյուներին, կայմերին, ազդանշանային կամրջակներին, ցածր պատվանդաններին, բարձակներին։ Երկաթուղային լուսազդանիշները լինում են ոսպնյակային և շողարձակային։ Ոսպնյակային լուսազդանիշները յուրաքանչյուր ազդանշանի համար ունի առանձին օպտիկական սարք՝ կազմված էլեկտրալամպից և մի քանի ոսպնյակից, շողարձակայինն ունի մեկ օպտիկական սարք, բայց ավելի բարդ կառուցվածքով։
Պատմություն
Առաջին անգամ լուսացույցն օգտագործվել է 1868 թ-ի դեկտեմբերի 10-ին Լոնդոնում պառլամենտի շենքի մոտ։ Նրա գյուտարարը, Ջոն Փիք Նայթը, երկաթգծի սեմաֆորների մասնագետ էր։ Նրա ստեղծած լուսացույցը մարդու միջոցով էր կառավարվում։ Այն ուներ հատուկ սլաքներ, որոնց համապատասխան դիրքը ծառայում էր որպես ազդանշան երթևեկողների համար։
Իսկ առաջին ավտոմատացված լուսացույցների համակարգը 1910 թ-ին ստեղծվել և արտոնագրվել է Չիկագոյում Էրնսթ Սիրինի կողմից։ Այս անգամ սլաքների փոխարեն երթևեկությունը կարգավորվում էր «Stop» (կանգնել) և «Proceed» (անցնել) բառերի միջոցով։
Իսկ այսօրվա լուսացույցներին շատ թե քիչ նման էլեկտրական սարքը ստեղծվել է 1912 թ-ին Սոլթ-Լեյք-Սիթիում՝ Լեսթեր Վայրի կողմից։ Այս լուսացույցն ուներ կարմիր և կանաչ էլեկտրական լամպեր։
1920 թ-ից Դեթրոյթում և Նյու-Յորքում կիրառվում են եռագույն (կարմիր, դեղին, կանաչ) լուսացույցները, որոնց գյուտարարներն են՝ Վիլյամ Փոթսը և Ջոն Հարիսը։ 1922 թ-ին նման լուսացույցները հայտնվում են նաև Եվրոպայում (սկզբից՝ Փարիզում և Համբուրգում)։
Էքրեմ Իմամօղլու
Էքրեմ Իմամօղլու (Ekrem İmamoğlu, ), թուրք քաղաքական գործիչ, որը 2019 թվականի մարտի 31-ին կայացած տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրության ժամանակ ընտրվել է Ստամբուլի քաղաքապետ՝ կարողանալով հաղթել իր հիմնական մրցակցին՝ Թուրքիայի մեջլիսի նախկին խոսնակ, Արդարություն և զարգացում կուսակցության թեկնածու Բինալի Յըլդըրըմին։ Նախկինում եղել է Ստամբուլի Բեյլիքդյուզյու շրջանի ղեկավար ։ Ավելի ուշ, ընտրությունները չեղարկվել են, սակայն Իմամօղլուն վերընտրվել է այդ պաշտոնում 2019 թվականի հունիսի 23-ին ։
Կենսագրություն
2008 թվականին միացել է Ժողովրդահանրապետական կուսակցությանը ։ Հավաքելով ձայների 50.44%-ը 2014 թվականին տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ժամանակ, Իմամօղլուն ընտրվել է Ստամբուլի Բեյլիքդյուզյու շրջանի ղեկավար ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ստամբուլի քաղաքապետեր Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Ստամբուլի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Ստամբուլում ծնված անձինք Կատեգորիա:Անձինք Տրապիզոնից Կատեգորիա:Թուրքիայի Ժողովրդահանրապետական կուսակցության քաղաքական գործիչներ
Զեսոփելի
Զեսոփելի (ზესოფელი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Քեդայի շրջանում ։
Դիրք
Գտնվում է ծովի մակարդակից 480 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քեդայից 7 կմ հեռավորության վրա։
Հին Մակեդոնիա
Հին Մակեդոնիան (հունարեն՝ Μακεδονία) անտիկ պետություն էր Հունաստանի հյուսիսային մասում, որի մայրաքաղաքը Էդեսան էր։ Արևմուտքում սահմանակցում էր հին հունական Էպիր անվանմամբ պետության հետ, իսկ արևելքում Թրակիայի։ Այստեղից Ալեքսանդր Մակեդոնացին սկսեց իր լեգենդար արշավանքը դեպի Պարսկաստան։ Հին մակեդոնացիների «Հունական» կամ «Հելլենիստական» ծագումը վիճարկում է ժամանակակից Մակեդոնիայի Հանրապետությունը, որի բնակչությունը այսօր կազմված է սլավոն-մակեդոնացիներից, 35% ալբանացիներից, 5% թուրքերից, 2 % գնչուներից, 3% և այլ փոքր ազգերից։ Ինչ վերաբերվում է հին մակեդոնացիներն, ապա ընդունված է համարել, որ նրանք հույներ էին կամ հին հույներին բարեկամ։
Մակեդոնիայի արքաներ
Արգեադոսների (Թեմեիդոսների) Հարստություն
Արքաներ տարբեր տոհմերից Անտիգոնոսների Հարստություն
Կատեգորիա:Հունաստանի պատմություն Կատեգորիա:Հելլենիստական պետություններ Կատեգորիա:Հին Մակեդոնիա Կատեգորիա:Բալկանների պատմական պետություններ Կատեգորիա:Հին աշխարհ Կատեգորիա:Եվրոպայի նախկին միապետություններ
Հիսուսի միաբանություն
Հիսուսի միաբանություն կամ Հիսուսյաններ (ճիզվիտների միաբանություն), կաթոլիկ կազմակերպություն, որ հիմնված էր 1534 թվականին ռեֆորմացիայի դեմ պայքարելու համար, կաթոլիկ եկեղեցին ու Հռոմի պապի իշխանությունը մեծարելու համար։ Ճիզվիտները ընդունում էին, որ որ լավ նպատակը արդարացնում է ամենակեղտոտ միջոցները, այստեղից էլ բխում են «ճիզվիտական բարոյականություն» և «ճիզվիտական միջոցներ» արտահայտությունները։ Հաճախ ճիզվիտ են անվանում նաև խորամանկ, դաժան, նենգ մարդկանց։
Թերանտ շրջան (Տեխաս)
Թերանտ շրջան (Tarrant County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.238 կմ² է, բնակչությունը՝ 1.446.219 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆորտ Ուորթ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1849 թ.։
Հիսուսի միաբանություն
Կատեգորիա:Ճիզվիտներ
Թերանտ շրջան (Տեխաս)
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Սվինարի
Սվինարի (Свинарі), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1695 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սվինարի գյուղում բնակվում էր 130 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,96 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,92 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1695 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Ստուցայմ Օֆենայմ
Ստուցայմ Օֆենայմ (Stutzheim-Offenheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1532 մարդ, բնակչության խտությունը` 214.57 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.14 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 11 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1019 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 771-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 248։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,7 %։ 771 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 733 անձ (367 տղամարդ և 366 կին)։ Գործազուրկ են եղել 38 անձ (17 տղամարդ և 21 կին)։ 248 անաշխատունակներից 113-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 103-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Բոսնիա և Հերցեգովինայի խոհանոց
Բոսնիա և Հերցեգովինայի խոհանոց (Bosanska kuhinja), Արևմուտքի և Արևելքի խոհանոցների ազդեցությունների միջև հավասարակշռված խոհանոց։ Սնունդը սերտորեն առնչվում է նախկին Հարավսլավիայի, Միջին Արևելքի, միջերկրածովյան և բալկանյան մյուս ժողովուրդների խոհանոցներին։
Բաղադրիչներ
Բոսնիական խոհանոցը օգտագործում է բազմաթիվ համեմունքներ, բայց չափավոր քանակությամբ։ Կերակրատեսակներից շատերը թեթև են, եփվում են մեծաքանակ ջրով, սոուսները ամբողջությամբ բնական են, բաղկացած մեծ մասամբ բանջարեղենի հյութերից։ Տիպական բաղադրամասեր են կարտոֆիլը, լոլիկը, սոխը, սխտորը, ոչ կծու պղպեղը, վարունգը, դդմիկը, գազարը, կաղամբը, ուտելի սունկերը, սպանախը, կանաչ և չոր ընդեղենը, սալորները, կաթը, աղացած, ոչ կծու կարմիր պղպեղը, պավլակա կոչվող կաթնասերը, կայմակը։ Մսով տիպական կերակրատեսակները պատրաստվում են գլխավորապես տավարի, ոչխարի, գառան մսից՝ համաձայն իսլամական սննդակարգի, թեև բոսնիացի խորվաթներն ու բոսնիացի սերբերը օգտագործում են նաև խոզի միս։ Տեղական առանձնահատուկ ուտեստներից են չևապին (կան չևապչիչին), բուրեկը, դոլման, սարման,. փիլաֆը, գուլաշը, այվարը, մի ամբողջ շարք արևելյան անուշեղեն; Տեղական լավագույն գինիները պատրաստվում են Հերցեգովինայում, որտեղ կլիման բարենպաստ է խաղող աճեցնելու համար։ Սալորի, խնձորի օղին՝ ռակիան, արտադրում են Բոսնիայում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սնունդ
Հենրիխ Շյուց
Հենրիխ Շյուց (Heinrich Schütz, ), գերմանացի երգահան և երգեհոնահար, երաժշտական մանկավարժ։
Երգել է Կասսելի պալատական երգչախմբում (1599 թվականից), կոմպոզիցիա ուսումնասիրել Ջ․ Գաբրիելի մոտ (1609–1612, Վենետիկ)։ Գերմանական երաժշտության շատ ժանրերի հիմնադիրն է։ Գրել է բազմաթիվ հոգևոր երկեր (պասսիոններ, օրատորիաներ, կանտատներ, «Գերմանական մագնիֆիկատ» ևն)՝ նախապատրաստելով Յո․ Ս․ Բախի, և Գ․ Ֆ․ Հենղելի մի շարք հայտնագործություններ։ Շյուցի գրչին են պատկանում գերմաներեն առաջին օպերան («Դափնե», 1627) և բալետը («Օրփեոս և Էվրիդիկե», 1638), որոնք չեն պահպանվել։
Համարվում է 17 դարի առավել կարևոր գերմանացի կոմպոզիտորը (մինչև Բախը)։ Գրել է «Դափնե» առաջին գերմանական օպերան (կատարվել է 1627 թ., երաժշտությունը չի պահպանվել) և հոգևոր ու աշխարհիկ բնույթի 500-ից ավել այլ ստեղծագործություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի կոմպոզիտորներ Կատեգորիա:Գերմանացի երգեհոնահարներ Կատեգորիա:Գերմանացի մանկավարժներ
Աթանասիե Եվտիչ
Աթանասիե Եվտիչ (սերբերեն՝ Atanasije Jevtić, Атанасије Јевтић, ), սերբական ուղղափառ եկեղեցու պրելատ, ով 1991-1992 թվականներին եղել է Բանատի թեմի, 1992 թվականից մինչև 1999 թվականին թաշակի անցնելը՝ Զահումիեի և Հերցեգովինայի թեմի եպիսկոպոսը ։
Տևական ժամանակ եղել է նաև Բելգրադի համալսարանի ուղղափառ աստվածաբանական ֆակուլտետի պրոֆեսոր և դեկան։ Նա հայրաբանության բնագավառի կնճռոտ հարցերի առաջատար փորձագետ էր և այդ թեմայով մի շարք գրքեր է հեղինակել ։ Բացի այդ, եպիսկոպոս Ամֆիլոհիե Ռադովիչի հեղինակակցությամբ սերբերեն է թարգմանել Հին կտակարանի երկրորդականոնական գրքերը ։
Կենսագրություն
Ծնվել է 1938 թվականի հունվարի 8-ին Հարավսլավիայի թագավորությունում՝ Վալևո քաղաքի մերձակայքում գտնվող Բրդարիցա գյուղում ։
Օծումը
1991 թվականի հուլիսի 7-ին՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի տոնակատարության օրը, արխիմանդրիտ Աթանասիեն Վրշացի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցում Սերբիայի պատրիարք Պավլեի ձեռամբ և բարձրաստիճան հոգևոր հայրերի մասնակցությամբ-ներկայությամբ օծվել-ձեռնադրվել է Բանատի թեմի եպիսկոպոս ։
Հիվանդանալն ու մահը
Վախճանվել է 2021 թվականի մարտի 4-ին Տրեբինեում, թագավարակի առաջ բերած առողջական բարդությունների հետևանքով ։ Երեք օր անց հուղարկավորվել է Տվրդոշ վանքի գերեզմանատանը ։
Մի շարք հեղինակներ կարծիք են հայտնել, որ «Աթանասիեի մահվամբ հավանաբար վրա է հասել աստվածաբանության ոսկե դարաշրջանի վերջը» ։
Սերբ պատրիարք Պորֆիրին ընդգծել է, որ նա եղել է միջազգային ճանաչման արժանի սերբ ամենանշանավոր երեք աստվածաբաններից մեկը ։
Ռումինիայի պատրիարք Դանիելն էլ նշել է, որ Աթանասիեի աշխատությունները նշանակալի կարևորություն ունեն ողջ ուղղափառ քրիստոնեության համար[ :
Սպրինգֆիլդ Արմոր
«Սպրինգֆիլդ Արմոր» (անգլերեն` Springfield Armor), ամերիկյան նախկին պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ։ Գտնվել է Մասաչուսեթս նահանգի Սպրինգֆիլդ քաղաքում (որը համարվում է բասկետբոլի հայրենիքը) և հանդես եկել NBA զարգացման լիգայի արևելյան դիվիզիայում։ Տնային հանդիպումները թիմն անցկացրել է «Մասմյուչուալ սենթր» կոչվող մարզապալատում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:ԲԱԱ զարգացման լիգայի ակումբներ
Ժողովածու (774)
Ձեռագրի անվանումը (774), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 774 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականին Գրիգոր Անտոն Գօթահեացի գրիչի կողմից, [ենթադրաբար] Գօթանիա (Կուտինա)-ում։ Ստացողը եղել է Ներսէս Տաթևացին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15x10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 378 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի մագաղաթ 4, բոլորագիծ երկաթագիր, Գիրք Մակաբացւոց էջ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 80բ, 99տա, 186բ, 281բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գադյաչսկի քաղաքային խորհուրդ (Գադյաչսկի շրջան)
Գադյաչսկի քաղաքային խորհուրդ  (Гадяцька міська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Գադյաչսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1252,36 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր Կատեգորիա:1917 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արփա ՖԱ
Արփա ՖԱ (Արփա Ֆուտբոլային Ակումբ), գործունեությունը դադարեցրած հայկական ֆուտբոլային ակումբ Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձոր քաղաքում։
Ակումբը 1992 թվականին հիմնադրվել է «Մոմիկ» ՖԱ անունով։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով ակումբը լուծարվել է 2003 թվականի սկզբին և ակտիվ չէ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում։
Յավկինո (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)
Յավկինո (Явкино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 34 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Թոքաբորբ
Թոքաբորբ կամ պնևմոնիա (πνευμονία - թոքի բորբոքում), բնութագրվում է որպես թոքի շնչական հատվածի սուր վարակային բորբոքում, որը գերազանցապես ախտահարում է ալվեոլները, նրանց մեջ առաջացնելով էքսուդացիա։
Այս բնութագրումը նշում է ալվեոլների բորբոքման վարակային բնույթը ի տարբերություն ոչ վարակային ախտահարմանը, որը առաջանում է իմունաբանական և ալերգիկ բորբոքման ժամանակ և կոչվում է «պնևմոնիտ»։ Թոքաբորբը սովորաբար առաջանում է բակտերային կամ վիրուսային վարակներով կամ այլ միկրոօրգանիզների պատճառով, որոշ բուժումների կամ ինքնաիմուն հիվանդություններից ։ Ռիսկի գործոններ են համարվում թոքի այլ հիվանդությունները ինչպիսիք են ցիստիկ ֆիբրոզը, ԹՔՕՀ, և ասթման, շաքարային դիաբետը, սրտային անբավարարությունը, ծխելը, ինսուլտից հետո առաջացած թույլ կենսաակտիվությունը կամ թույլ իմուն համակարգի առկայությունը ։ Ախտորոշումը հիմնված է ախտանիշների և ֆիզիկալ հետազոտության վրա ։ Կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտությունը, արյան քննությունը, և խորխի ցանքսը կարող են օգնել ախտորոշմանը ։ Հիվանդությունը դասակարգվում է կախված այն բանից, թե ինչքանով է այն կապված հասարակության, հիվանդանոցի, կամ բուժհաստատության հետ ։
Մեխանիզմ
Թոքաբորբը հաճախ սկսում է վերին շչառական ուղիների վարակով որը տեղափոխվում է դեպի ավելի ցածր հատված ։ Դա թոքաբորբի տեսակ է ։ Քանի որ վերին շնչառական ուղիների նորմալ միրոֆլորան սկսում է մրցակցել ախտածնի հետ սննդի համար։ Ստորին օդատար ուղիներում, ձայնաճեղքում, կոմպլեմենտի համակարգը և իմունոգլոբուլինները (հակամարմիններ) կարևոր պաշտպանիչ են։ Փոքր վարակված սեկրետի (արտադրուկ) հետհոսքը կարող է առաջացնել ստորին օդատար ուղիների թոքաբորբ։ Վարակիչ օրգանիզների վիրուլենտությունը, քանակը և դրանց դեմ տրված օրգանիզմի իմուն պատասխանը սրացնում են թոքաբորբը ։
Դասակարգում
Երկար ժամանակ հայրենական բժշկության մեջ ընդունված էր թոքաբորբերի բաժանումը գերազանցապես ըստ կլինիկո-ձևաբանական բնութագրի երկու ձևերի՝ կռուպոզ (բլթային) և օջախային (բրոնխո թոքաբորբը կամ բլթիկային, սեգմենտար), որոնք խիստ տարբերվում են թոքի հյուսվածքի ձևաբանական փոփոխություններով ախտածագումով, կլինիկական նշաններով և կանխատեսումով։ Սակայն ստացված տվյալների հիման վրա ապացուցված է, որ այդպիսի բաժանումը քիչ ինֆորմատիվ է պատճառաբանական բուժման տեսանկյունից, որովհետև կախված հարուցիչից (գրամբացասական միկրոֆլորա, լեգիոնելա, միկոպլազմա, անաէրոբ և այլն) կլինիկական պատկերը և ելքը կտրուկ տարբերվում են իրարից։
Ըստ ժամանակակից պատկերացումների դասակարգման հիմքում դրված է պատճառաբանական գործոնը։ Սակայն հարուցիչին հայտնաբերելը մոտակա 4-10 օրը լինում է անհնարին, բայց այնուամենայնիվ նշանակվում է ադեկվատ պատճառաբանական բուժում ըստ կլինիկական և ռենտգենաբանական տվյալների։ Այդ պատճառով ներկա պահին լայն ճանաչում է ստացել 1995 թվականին Եվրոպական և Ամերիկյան թոքաբանների միության կողմից առաջարկված դասակարգումը ։ Համաձայն այս դասակարգման տարբերում ենք թոքաբորբի 4 հիմնական ձևեր՝
Կլինիկո-ռենտգենաբանական տվյալների մեկնաբանության ժամանակ պետք է հաշվի առնել հիվանդության կլինիկաձևաբանական տարբերակը՝ օջախային կամ կռուպոզ թոքաբորբ, որոնք տարբերվում են կլինիկական արտահայտություններով, պատճառների և ախտածագումի։ «Բլթային» և «կռուպոզ» թոքաբորբեր եզրույթները հոմանիշներ չեն, քանի որ ամբողջ բլթի ախտահարումը (պլևրոպնևմոնիա) կարող է լինել ձուլվող (բրոնխոպնևմոնիա) կամ օջախային։ Մյուս կողմից կռուպոզ թոքաբորբը կարող է ունենալ աբորտիվ ընթացք կամ ախտահարել ամբողջ բլթի մի քանի բլթակները։
Այսպիսով, այս բաժանումը կրում է զուտ տեղագրական բնույթ, որտեղ հաշվի առնված չէ հիվանդության հարուցիչը, նրա ախտածագումը և կլինիկան։
Պատճառագիտություն
Երիտասարդների մոտ սովորաբար թոքաբորբը պայմանավորվաժ է լինում որևէ մեկ հարուցիչով (մոնովարակ), իսկ մեծահասակների մոտ ուղեկցող մեկ այլ հիվանդություններով, թոքաբորբի պատճառ հաճախակի հանդիսանում են մանրէային կամ վիրուս-մանրէային ասոցիացիաները (միքսվարակ)։
Սակայն թոքային հյուսվածքի վարակումն առավել հաճախ բրոնխածին ծագում ունի, այսինքն, մանրէների թափանցումն իրականանում է հիմնականում ինհալացիոն և ասպիրացիոն ճանապարհով։ Չնայած այն հանգամանքի, որ թոքերը հանդիսանում են «ամենաաղտոտված» օրգանը, բայց և այնպես, հզոր բազմագործոն և բազմաստիճան պաշտպանական համակարգն ապահովում է ստորին շնչուղիների վարակազերծումը (ստերիլությունը)։
Պաշտպանական մեխանիզմներն են՝
Բացի վարակային գործոնից, թոքաբորբերի զարգացմանը կարող է նպաստել ռիսկի գործոնները (ներքին և արտաքին միջավայրի անբարենպաստ ազդակներ ), որոնք ժամանակավորապես կամ մշտական նվազեցնում են պաշտպանական համակարգի ֆունկցիան, օրգանիզմի ոչ սպեցիֆիկ կամ սպեցիֆիկ դիմադրողականությունը։ Ռիսկի գործոններ են համարվում՝ Տարիքը (մանուկներ և տարեց մարդիկ), Թոքերի, սրտի, երիկամների, աղեստամոքսային ուղու խրոնիկական հիվանդությունները, Իմունոդեֆիցիտայն վիճակներ (բնածին և ձեռքբերովի), Ծխելը, Շփումը կրծողների և թռչունների հետ, Ցուրտը, Ճանապարհորդությունները, Վիրուսային վարակը, Թմրանյութերի և քնաբերների չարաշահումը և այլն։
Ընդհանուր կլինիկան պատկեր
Անկախ պատճառագիտական և ախտաբանական առանձնահատկություններից սուր թոքաբորբերին բնորոշ են՝ Այնուամենայնիվ յուրաքանչյուր սուր թոքաբորբ ունի իր յուրահատուկ կլինիկական պատկերը և ախտածագումը։
Կռուպոզ կամ պնևմոկոկային, ֆիբրինոզ, բլթային, պլևրոթոքաբորբ
Այս թոքաբորբի դասական հարուցիչը գրամ-դրական Streptococcus pneumoniae, որը պարունակում է էնդոտոքսին արտադրող մանրէների շարքին։
Կռուպոզ թոքաբորբին բնորոշ է թոքի հյուսվածքի ձևաբանական փոփոխությունների շրջաններ։ Առանձնացվում են 3 շրջաններ՝
I շրջանում քայքայված մանրէներից արտազատված էնդոտոքսինի ազդեցության տակ ախտահարվում են ալվեոլամազանոթային թաղանթը, բարձրանում է նրա թափանցելիությունը, արյան պլազման անցնում է ալվեոլների խոռոչը, զարգանում է մանրէային այտուցի գոտի, որը աստիճանաբար տարածվելով գրավում է բիլթը (բլթային թոքաբորբ)։
II շրջանը սկսվում է հիվանդության 3-4-րդ օրը էրիթրոցիտների դիապեդեզով ախտահարված հյուսվածքի լեյկոցիտային ինֆիլտրացիայով և ալվեոլներում ֆիբրինի նստեցմամբ։ Էքսուդատը հեղուկ վիճակից վերածվում է պինդ զանգվածի («ֆիբրինոզ» կամ «կռուպոզ») և հիշեցնում է լյարդի հյուսվածքի պնդությունը (լյարդացման կամ հեպատիզացիայի շրջան)։ Այս շրջանը տևում է 5-7 օր։
III շրջանում նեյտրոֆիլների պրոտեոլիտիկ և ֆիբրինոլիտիկ ֆերմենտների ակտիվացման հետևանքով քայքայվում և լուծվում է ֆիբրինը և աստիճանաբար ներծծվում։
Կլինիկան
Հիվանդությունը սկսվում է հանկարծակի դողով, սարսուռով, ջերմության արագ բարձրացումով մինչև 39-40 °C պլևրալ բնույթի ցավերով։ Ջերմությունը կարող է տևել 7-10 օր, իսկ ադեկվատ հակա-մանրէաբանական բուժման դեպքում տևում է 3-4 օր։ Ոչ բարդացած թոքաբորբերի դեպքում ջերմությունը աստիճանաբար նվազում է (լիտիկ անկում) կամ իջեցնում է հանկարծակի մեկ օրվա կամ ժամերի ընթացքում (կրիտիկական անկում), որը կարող է ուղեկցվել սուր անոթային անբավարարությամբ։ Հիվանդության սկզբնական շրջանում հազը չոր է, 2-3 օր անց արտադրվում է ժանգագույն մածուցիկ լորձային խորխ։ Բնորոշ է ախտահարված կողմի դեմքի հիպերէմիա (կարմրություն), շուրթերի և քթի եզրերին հերպետիկ ցանավորում։ Հիվանդներն ընդունում են հարկադրական դիրք՝ պառկած մեջքի կամ ախտահարված կողմի վրա, որը որոշ չափով նվազեցնում է պլևրալ թերթիկների շփումը՝ հետևաբար նաև ցավը։
Զննման ժամանակ կրծքավանդակի ախտահարված հատվածը հետ է մնում շնչառության ժամանակ։ I շրջանում առկա է ախտահարված հատվածի ձայնի դողոցի ուժեղացում և բթացած պերկուտոր հնչյուն, շնչառությունը թուլացած է բնորոշ է կրիպիտացիան (սկզբնական crepitatio indux ) և պլևրայի քսման աղմուկը։ Հիվանդության II շրջանում շոշափման ժամանակ ձայնի դողոցը զգալի ուժեղանում է, պերկուտոր բութ հնչյուն, աուսկուլտատիվ բրոնխային շնչառություն։ III շրջանում դարձյալ լսվում է կրիպիտացիա (ուժեղացած կրիպիտացիա (լատ.` crepitatio redux) ) և նվազում են ախտաբանական նշանները։ Ռենտգենաբանական քննությունը հայտնաբերում է ախտահարված բլթի ինտենսիվ հոմոգեն ստվեր։
Օջախային (բլթակային, կատառալ, բրոնխոթոքաբորբ, լոբուլյար, սեգմենտար) թոքաբորբ
Հարուցիչը հանդիսանում են պնևմոկոկները, բացի I-III շտամներից, որոնք հանդիսանում են կռուպոզ թոքաբորբի հարուցիչները։
Այս թոքաբորբի դեպքում ախտահարվում են թոքի առանձին բլթակները («բլթային» կամ «լոբուլյար») ընդգրկելով ալվեոլները, տերմինալ բրոնխիոլները և ալվեոլար ուղիները։ Բորբոքային օջախները կարող են լինել բազմաթիվ, տեղակայվել թոքերի տարբեր հատվածներում՝ առավել հաճախ ստորին, ունենալ տարբեր վաղեմություն, (խայտաբղետ պատկեր)։ Ալվեոլները լցված են լորձային կամ շճային բնույթի էքսուդատով (կատառալ)։ Օջախները կարող են ձուլվել և ընդգրկել ողջ բիլթը կամ բլթերը (ձուլվող թոքաբորբ)։ Հիվանդության սկիզբը աստիճանական է հիմնականում զարգանում է տարած ՍՇՎԻ-ից հետո կամ քրոնիկ բրոնխիտի սրացուման ֆոնի վրա։ Հիվանդները գանգատվում են հազից, լորձային կամ լորձա-թարախային արտադրությամբ, ջերմության բարձրացումից մինչև 38 °C, հևոցից և թուլությունից։ Բորբոքային ոչ մեծ օջախների առկայության կամ կենտրոնական տեղակայման դեպքում պերկուսիայի և աուսկուլտացիայի տվյալները անորոշ են։ Մեծ օջախների կամ ծայրամասային, ձուլվող թոքաբորբի դեպքում բացահայտվում է պերկուտոր հնչյունի բթացում, բրոնխիալ շնչառություն, չոր և թաց խզզոցներ, ճարճյատուն։ Հիվանդության ընթացքը և ծանրություն աստիճանը կախված են պրոցեսի տարածվածությունից, օրգանիզմի վիճակից։ Ի տարբերություն կռուպոզ թոքաբորբի, օջախայինի դեպքում բացակայում է փուլային ընթացքը։ Ռենտգենաբանական քննությունը բացահայտում է օջախային ստվերներ։
Ստաֆիլակոկային թոքաբորբ
Հարուցիչը ոսկեգույն ստաֆիլակոկն է՝ գրամ-դրական էկզոտոքսին արտադրող պայմանական ախտածին մանրէն։ Ստաֆիլակոկային թոքաբորբը ամենահաճախակի պատճառն է ներհիվանդանոցային թոքաբորբերի, հատկապես թուլացած դիմադրողականությամբ հիվանդների մոտ ուղեկցող ծանր հիվանդություններով, ծերերի և կրծքի հասակի երեխաների մոտ։ Թոքաբորբը հաճախ զարգանում է նաև վիրահատական, ինվազիվ միջամտությունից հետո, վիրուսային վարակի, սեպսիսի, բակտերեմիայի ֆոնի վրա։ Ստաֆիլակոկներն արտադրում են մի շարք ֆերմենտներ, որոնք արագորեն առաջացնում են թոքային հյուսվածքի քայքայում։ Սա նպաստում է լեյկոցիտային ինֆիլտրացիայի ենթարկված թոքային հյուսվածքի սահմանափակ օջախների ձևավորմանը։ Հիվանդության սկիզբը սուր է՝ դողով, սարսուռով, բարձր ջերմությամբ 39-40 օ, առատ քրտնարտադրությամբ, հազով, արյան հետքերով թարախային խորխարտադրությամբ, պլևրալ ցավերով, արտահայտված ինտոքսիկացիայով, սրտխփոցով։ Ֆիզիկալ տվյալները հիշեցնում են պնևմոկոկային օջախային թոքաբորբը, սակայն հիվանդի ընդհանուր վիճակի ծանրության աստիճանի և ֆիզիկալ տվյալների միջև առկա է խիստ անհամապատասխանություն։ Բնորոշ է ձախ թեքումով բարձր լեյկոցիտոզ, նեյտրոֆիլների տոքսիկ հատիկավորում, ԷՆԱ-ի մեծացում և անեմիա։ Ռենտգենաբանական հետազոտությունը հայտնաբերում է օջախային և ձուլվող ստվերներ քայքայման օջախներ։ Կարող են նկատվել օղանման բարակ պատերով առանց հեղուկի խոռոչներ (պնևմատոցելե)։
Ֆրիդլենդերյան թոքաբորբ
Հարուցիչը ֆրիդլենդերյան ցուպիկն է էնդոտոքսին արտադրող գրամբացասական մանրէ։ Այս թոքաբորբը համեմատաբար հազվադեպ է հանդիպում (կազմում է ընդհանուրի 0.5-4%)։ Բնորոշ է ծանր ընթացքը, բարդությունների հաճախակի զարգացումը և բարձր մահացությունը։ Նախատրամադրող գործոններն են քրոնիկական ալկոհոլիզմը, շաքարախտը, քրոնիկական բրոնխիտը, ծերունական հասակը, իմունոդեֆիցիտային վիճակը։ Ախտահարումը գերազանցապես բլթային է։ Հիվանդության սկզբում առաջանում են մանրէային այտուցի բազմաթիվ օջախներ, ալվեոլները լցվում են մածուցիկ էքսուդատով։ Հետագայում, այդ օջախները ձուլվում են և ընդգրկում ամբողջ բիլթը («կեղծ» կռուպոզ թոքաբորբ) 3-5–րդ օրը բորբոքային օջախներում առաջ են գալիս հեմոռագիկ և մեռուկային փոփոխություններ, թոքի հյուսվածքի հետագա քայքայմամբ և թարախակույտի հնարավոր ձևավավորմամբ։
Կլինիկան
Հիվանդության սկիզբը հանկարծակի է, ջերմության բարձրացումով մինչև 38 °C և հարաճուն հևոցով։ Հազը համառ է, ցավոտ, խորխարտադրությունը դժվարացած, մածուցիկ, դոնդողանման, արյունային, ունի վառված մսի հոտ։ Հիվանդությունը գրեթե միշտ ուղեկցվում է ֆիբրինոզ կամ էքսուդատիվ պլևրիտով։ Պլևրալ ցավը անկայուն է։ Շատ արագ զարգանում է թոքային հյուսվածքի քայքայում, որի հետևանքով 1-2 օրվա ընթացքում կարող է արտադրվել մեծ քանակի արյունային խորխ։ Բնորոշ է աղքատիկ ֆիզիկալ տվյալների և հիվանդի ծանր վիճակի միջև եղած աղքատիկ անհամապատասխանությունը։ Նշվում է պերկուտոր հնչյունի բթացում, թուլացած բրոնխային շնչառություն, խզզոցները քիչ են արտահայտված։ Ռենտգենաբանորեն բացահայտվում է ինֆիլտրատի արագ զարգացում, բիլթը փքված և մեծացած է իր ծավալով, առաջանում են քայքայման օջախներ և պլևրիտ։ Արյան կողմից նկատվում է լեյկոպենիա և մոնոցիտոզ, ձախ շեղում, ԷՆԱ-ի արագացում։
Հեմոֆիլային թոքաբորբ
Հարուցիչը հեմոֆիլային ցուպիկն է կամ Պֆեյֆերի ցուպիկը (լատ.` Haemoprilus influenzae) գրամ-բացասական մանրէ։ Հաճախ հանդիպում է որպես արտահիվանդանոցային երկրորդային թոքաբորբ խրոնիկական բրոնխիտով, բրոնխոէկտազներով, իմունոդեֆիցիտային վիճակում հատկապես կորտիկաստերոիդներ ստացող հիվանդների մոտ։
Միկոպլազմային թոքաբորբ
Միկոպլազմային թոքաբորբը արտահիվանդանոցային 5-20% է կազմում։ Հարուցիչը Mycoplasma pneumoniae-ն է, բավականին վարակունակ։ Հաճախ զարգանում է աննկատ աստիճանաբար, սինուսիտի, ֆարինգիտի, լարինգիտի նշաններով՝ կոկորդում քերոց, համառ նոպայանման հազ, ջերմության բարձրացում 38 °C կամ լինում է նորմայի սահմաններում։ Կարող է նկատվել քիչ քանակությամբ լորձային կամ լորձա-թարախային խորխ։ Ֆիզիկալ նշաններն անորոշ են, երբեմն կարող են լսվել չոր խզզոցներ ։ Սկզբնական շրջանում զարգանում է ինտերստիցիալ հյուսվածքի բորբոքում։ Մի քանի օր անց առաջանում է բորբոքային օջախ, բնորոշ մանր բշտիկային խզզոցներով և բրոնխիալ շնչառությունով։ Ռենտգենաբանորեն նշվում է ինտերստիցիալ ինֆիլտրացիա հաճախ ստորին հատվածներում, որից հետո ընդգրկում է ամբողջ բիլթը հիշեցնելով պնևմոկոկային թոքաբորբը («կռուպոզ»), որի հետևանքով միկոպլազմային թոքաբորբը ստացել է «առաջնային ատիպիկ թոքաբորբ» անվանումը։
Լեգիոնելային թոքաբորբ
Հարուցիչը գրամ-բացասական էնդոտոքսին արտադրող Legionella pneumonia ցուպիկն է։ Հաճախ վարակվում են օդա-կաթիլային ճանապարհով մանր դիսպերս աէրոզոլների շփման ժամանակ, որոնք պարունակում են լեգիոնելներ։ Ախտահարվում են հաճախ այն անձինք, որոնք տառապում են խրոնիկական ալկոհոլիզմով, թոքերի օբստրուկտիվ հիվանդություններով, շաքարախտով, իմունոդեֆիցիտային վիճակով, ինչպես նաև կորտիկոստերոիդներ և ցիտոստատիկներ ստացողները։ Ինկուբացիոն շրջանը տևում է 2-10 օր։ Հիվանդության սկիզբը սուր է, ծանր ինտոքսիկացիայի նշաններով՝ ընդհանուր թուլություն, ջերմության բարձրացում, մինչև 39-40 °C արտահայտված հևոց, դիսպեպսիա, գլխացավ, մկանացավ, էնցեֆալոպատիա։ Սկզբնական շրջանում հազը չոր է, ավելի ուշ արտադրվում է թարախային խորխ արյան հետքերով։ Ֆիզիկալ տվյալները բնորոշ են օջախային կամ ձուլվող թոքաբորբին։ Լեգիոնելային թոքաբորբը հաճախ բարդանում է արտահայտված շնչական անբավարարությամբ, վարակային շոկով, տոքսիկ շոկով, թոքերի այտուցով և երիկամների ախտահարմամբ։ Անարդյունավետ բուժման դեպքում մահացությունը հասնում է 20%-ի։