cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սկոլիոզ
Սկոլիոզի հիմնական խմբեր
Ընդունված է տարբերակել սկոլիոզի 3 խմբեր՝ դիսկոգենիկ, ստատիստիկ,նյարդամկանային։ Դիսկոգենիկ սկոլիոզ: Զարգանում է դիսպլաստիկ համախտանիշի հիման վրա։ Այս դեպքում նյութափոխանակության խանգարումները կապակցող հյուսվածքում հանգեցնում են ողնաշարի կառուվվածքի փոփոխության, ինչի հետևանքով թուլանում է միջողային սկավառակը և ողերի մարմինների միջև կապը։ Տեղի է ունենում ողնաշարի կորություն և դիսկի տեղաշարժում։ Միևնույն ժամանակ տեղաշարժվում է պուլպայի կորզը՝ տեղավորվելով ոչ թե կենտրոնում, ինչպես միշտ, այլ կորի ուռուցիկ կողմին մոտ։ Դա հանգեցնում է ողերի առաջնային թեքում, որը առաջացնում է մարմնի մկանների ու կապերի լարվածություն և համգեցնում է երկրորդային կորերի՝ սկոլիոզի զարգացմանը։ Այսպիսով, դիսկոգենիկ սկոլիոզը բնութագրվում է ողերի և միջողային սկավառակների պլազմայի խախտումով,որը արտահայտվում է պուլպայի կորզի կենտրոբական հատվածում։ Ստատիստիկ (գրավիտացիոն) սկոլիոզ: Այսպես ընդունված է կոչել սկոլիոզը, որի զարգացման առաջնային պատճառ է հանդիսանում ստատիստիկ ֆակտորի՝ ողնաշարի վրա ասիմետրիկ ծանրաբեռնվածության առկայությունը, որը պայմանավորված է մարմնի բնածին կամ ձեռքբերովի անհամաչափություններով (օրինակ՝ ստորին վերջույթների անհամաչափություն, կոնքազդրային հոդի պաթոլոգիա)։ Այսպիսով, սկոլիոզի զարգացմանը տանող անմիջական պատճառ է հանդիսանում մարմնի ծանրության ընդհանուր կենտրոնի տեղաշարժումը դեպի ողնաշարի ուղղահայաց առանցք։ Նյարդամկանային սկոլիոզ: Զարգանում է կեցվածքի ձևավորմանը մասնակցող մկանների ասիմետրիկ թուլացման կամ դրանց ֆունկցիոնալ անբավարարվածության հետևանքով։ Սկոլիոզի ձևաբանական դասակարգումը հիմնված է ողնաշարի կորության ֆունկցիոնալ և կառուցվածքային բաղադրիչների բնութագրման հիման վրա՝ կախված սկոլիոզի էթիոպաթոգենետիկ տեսակից, հիվանդության տևողությունից, հիվանդի տարիքից։ Ողնաշարի կորության կառուցվաշքային բաղադրիչըներկայացված է ողերի սեպ աղավաղմամբ և ոլորումով, աղավաղման օրգանական ամրապնդման տարրերով և այլն։ Սկոլիոզի բուժումը երկարաժամկետ գործընրաց է, որը տևում է ողնաշարի աճի ողջ ընթացքում՝ բնութագրվելով աղավաղման ոչ միայն ֆունկցիոնալ, այլ նաև կառուցվածքային բաղադրիչների կրճատումով՝կորության ձևով և բարդության աստիճանով սկոլիոզները բաժանվում են 2 խմբերի՝պարզ և բարդ։
Սկոլիոզի առաջացման աստիճաններ'''
Կոուլրոֆոբիա
«Ծայրահեղ ծաղրածուների» համաճարակը 2016 թվականին
2016 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բլեյկլոուում նա ձերբակալվում է՝ կապված մարդկանց մասին հայտարարությունների, որոնք հագնվում էին, ինչպես ծաղրածու և վախեցնում անցորդների ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆոբիաներ Կատեգորիա:Ծաղրածուներ Կատեգորիա:Պոստմոդեռնիզմ Կատեգորիա:Սև հումոր Կատեգորիա:Հոգեբանություն
Սկոլիոզ
Սկոլիոզի հիմնական խմբեր
I աստիճան. բնութագրվում է կորության պարզ աղեղով; այս դեպքում ողնաշարը նմանվում է «C» տառի. Կոբբի անկյունը կանգնած դիրքում 10° է, մեջքի վրա պառկած դիրքում՝ 0°-ին է մոտ։ Նկատվում են ողերի ոլորում՝ փշաձև ելունների՝ մեջտեղի գծից փոքր շեղման տեսքով, և արմատաների կամարների անհամաչափություն։ Երեխան ընդունակ է կամայնականորեն ուղղել ողնաշարը։ Գլուխը մի փոքր իջեցրած է; ուսերը ներս ընկաց են, սկոլիոզի կողմում ուսի վերին հատվածը ավելի բարձր է, շեղբերը ետ են մնում կրծքավանդակից; նկատվում է իրանի եռանկյունիների (ազատ կախված ձեռքի և մարմնի միջև տարածություն) անհամաճափություն։
II աստիճան. I-ից տարբերվում է կորության կոմպենսատոր աղեղի առկայությամբ, ինչի հետևանքով ողնաշարը ստանում է«S»տառի տեսք։ Մարմնի մասերի անհամաչափությունը ավելի առտահայտիչ է դառնում; առաջանում է մարմնի՝ դեպի կողք չնչին թեքում։ Հորիզոնական դիրքի անցնելու կամ ակտիվ ձգվելու դեպքում կորության լիարժեք վերականգման հասնել հնարավոր չէ (երեխան արդեն չի կարող լիովին ուղղել ողնաշարը)։ Նկատվում են ողերի արտահայտված ոլորում և չնչին դեֆորմացում։ Կոբբի անկյունը կազմում է 10 - 25°: Կողոսկրերը ուռուցիկ են; հստակ արտահայտվում են մկանային ակը, ուսային և կոնքային գոտիների թեք դիրքերը; կոնքերը սկոլիոզի կողմում իջեցված են։
III աստիճան. ողնաշարը ունենում է կորության 2-ից ոչ պակաս աղեղներ։ Մեծանում է մարմնի մասերի անհամաչափությունը, կտրուկ դեֆորմացվում է կրծքավանդակը; ողնաշարի կորության աղեղի ուռուցիկ կողմի վրա ձևավորվում է ետին կողոսկրա-ողնուղեղային կուզ։ Որպես կանոն, կորության գոգավոր կողմի վրա կտրուկ «ընկղմվում» են մկանները, կողոսկրային աղեղը մոտենում է ենթաողնաշարային ոսկորի կատարին։ Սագիտալ հարթությունում նկատվում է կրծքային կիֆոզի և կողային լորդոզի բարձրացում։ Կոբբի անկյունը կանգնած դիրքում 25 - 40° է։ Նկատվում են նաև ողերի և միջողային սկավառակների արտահայտված ոլորում և դեֆորմացում
IV աստիճան. ողնաշարի և կրծքավանդակի դեֆորմացումը դառնում է շատ պարզ արտահայտված և ֆիքսված։ Հիվանդների մոտ ցայտուն արտահայտված են նաև առջևի և հետևի կողային կուզերը, ազդրերի և կրծքավանդակի դեֆորմացումը. Կոբբի անկյունը կանգնած դիրքում 40° - ից ավել է, պառկած դիրքում՝ գրեթե անփոփոխ է։ Սկոլիոտիկ հիվանդություններով տառապող երեխաների բուժումը և վերականգնումը բարդ գործընթաց են։ Սկոլիոզի բուժման համապարփակ ծրագիրը ներառում է ուղղիչ վարժություններ, բուժական մերսում, բուժական լող, օրթոպեդիկ ուղղման մեթոդներ, մանուալ թերապիա (ըստ դեղատոմսի)։ I-III աստիճանի սկոլիոզների դեպքում իրականացնում են կոնսերվատիվ բուժու, IV աստիճանի սկոլիոզի դեպքում՝ օպերատիվ։ Սակայն, եթե կոնսերվատիվ բուժումը արդյունավետ չէ, և սկոլիոզը արագ զարգանում է, ապա դիմում են վիրաբուժական մեթոդների՝ ողնաշարի անկիլոզ կամ մետաղական սողանների օգտագործում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հիվանդություններ
Բետմալ (համայնք)
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09055։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 96 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 51 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 29-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 22-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 56,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,0 %)։ 29 աշխատունակ բնակիչներից 28-ը աշխատում էին (15 տղամարդ և 13 կին), անաշխատանք էր 1-ը (կին)։ 22 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 13-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մեծ Սոբաչկա
Մեծ Սոբաչկա (Большая Собачка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում և Տուապսեի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պսեկուպս գետի ձախ ափին՝ 117 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 33,9 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կուբան, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Mercy (երգ, GOOD Music)
«Mercy», ամերիկացի ռեփերներ Քանյե Ուեսթի, Բիգ Շոնի, Փուշա Թիի և Թու Չեյնսի երգն է։ Այն թողարկվել է 2012 թվականի ապրիլի 3-ին՝ որպես GOOD Music լեյբլի «Cruel Summer» հավաքածու ալբոմի առաջին սինգլ ։ Երգը գրվել է Քանյե Ուեսթի, Բիգ Շոնի, Lifted-ի, Փուշա Թիի, Թու Չեյնսի, Ջեյմս Թոմասի, Դենզի Բիգլի, Ուինսթոն Ռայլիի և Ռեգգի Վիլյամսի կողմից։
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Նաբիլ Էլդերկինը, ներկայացվել է 2012 թվականի հունիսի 6-ին Քանյե Ուեսթի պաշտոնական կայքում ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2012 սինգլներ Կատեգորիա:Քանյե Ուեսթի երգեր Կատեգորիա:Բիգ Շոնի երգեր Կատեգորիա:Փուշա Թիի երգեր Կատեգորիա:Թու Չեյնսի երգեր
Մեծ Դիշ
Մեծ Դիշ (Большой Дыш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Դիշ գետի ձախ ափին՝ 9 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 39 կմ է, ավազանի տարածքը 129 կմ2։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կուբան, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Բետշա
Բետշա (Betchat), համայնք Ֆրանսիայի Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սեն Լիզե կանտոնի կազմի մեջ (Սեն Ժիրոն շրջան)։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09054։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 364 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 204 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 134-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 70-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 65,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,1 %)։ 134 աշխատունակ բնակիչներից 124-ը աշխատում էին (66 տղամարդ և 58 կին), անաշխատանք էին 10-ը (5 տղամարդ և 5 կին)։ 70 անգործունակ մարդկանցից 15-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 28-ը թոշակառու, 27-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Սկուբի Դու և KISS. ռոքնռոլի գաղտնիքը
'''«Սկուբի Դու և KISS. ռոքնռոլի գաղտնիքը»''' (Scooby-Doo! and Kiss: Rock and Roll Mystery), լիամետրաժ նկարված մուլտֆիլմ՝ նկարահանված 2015 թվականին։ Այն Սկուբի Դուի մասին մուլտաշարի 24-րդ մասն է։ Թողարկումը DVD և Blu-ray տեսքով կայացել է 2015 թվականի հուլիսի 21-ին ։
Սյուժե
Ֆրեդը, Դեֆնան, Վելման, Շեգգին և Սկուբի Դուն գնում են «Kiss World» կոչվող զվարճանքների այգի, որպեսզի այնտեղ տեսնեն Kiss ռոք խմբին, որի համերգը կայանալու է Հելոուինի նախօրեին։ Ընկերները պետք է գուշակեն, թե ով է թաքվնված Արյունոտ Վհուկի դիմակի տակ, որը փորձում է փչացնել կայանալիք համերգը։
Մուլտֆիլմում օգտագործված երգեր
Մուլտֆիլմի բոլոր երգերը KISS խմբի երգացանկից են, ներառյալ նաև «Do Not Touch My Ascot» երգը, որը հատուկ գրվել է մուլտֆիլմի համար։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2015 մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մուլտֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:2015 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստաֆիլմեր
Խնձորի օր (ԱՄՆ)
Խնձորի միջազգային օր (Apple Day of USA), ոչ պաշտոնական տոն, որն ամեն տարի անց է կացվում ԱՄՆ-ում, փետրվարի 20-ին ։
Հյուսիսային Ամերիկայում այս օրը խոհարարական քոլեջների մեծ մասում անց են կացվում ուրախ տոնական շոուներ և վարպետաց դասեր՝ նվիրված այն ուտեստների պատրաստմանը, որոնց հիմնական բաղադրիչը խնձորն է հանդիսանում։
Չնայած համացանցում շատ կայքեր «Խնձորի օրը» անվանել են «Խնձորի միջազգային օր», դա չի համապատասխանում իրականությանը։ Մի քանի այլ երկրներում կա նմանատիպ տոն, բայց այն նշվում է այլ օրերին, օրինակ Մեծ Բրիտանիայում Խնձորի օրն ամեն տարի նշվում է հոկտեմբերի 21-ին ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Փետրվարի 20 Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տոներ Կատեգորիա:Ոչ պաշտոնական տոներ
Լիբերի
Լիբերի (Liberi), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1221 մարդ։ Բնակչության խտություն կազմում է 72 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81040, հեռախոսային կոդ՝ 00823։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Գուստավ Բոկիս
Գուստավ Բոկիս (Gustavs Boķis, ), խորհրդային զորապետ, դիվիզիայի հրամանատար, Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Մեխանիզացիայի և մոտորիզացիայի գլխավոր վարչության (այժմ` ՌԴ պաշտպանության նախարարության գլխավոր զրահապատ վարչություն) պետ։
Կենսագրություն
Գուստավ Բոկիսը ծնվել է 1896 թվականի նոյեմբերի 27-ին Ռուսաստանի Լիֆլյանդիայի նահանգի Վլադիմիրի գավառի Բրակշի դաստակերտում` գյուղացու ընտանիքում ։ Ավարտել է Ռուենսկի քառամյա պրոգիմնազիան և Ռիգայի կուլտուր-տեխնիկական ուսումնարանը։ Ընդունվել և ավարտել է Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ագրոնոմիական բաժամունքի դասընթացը։ 1915 թվականի օգոստոսին զորակոչվում է Ռուսական Կայսերական բանակ  (ՌԿԲ)։ Զինվորական ծառայությունն անցկացրել է եգերական պահուստային գնդի լեյբ-գվարդիայում։ 1913 թվականից եղել է ՌՍԴԲԿ անդամ։ Պրապորշչիկի կոչումով և Լատիշական պահուստային գնդի վաշտի հրամանատարի ընտրովի պաշտոնում ավարտել է ծառայությունը ՌԿԲ-ում, մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին, 1916 թվականին մարտնչել է Ռիգայի տակ 7-րդ Լատիշական հրաձգային  գնդի կազմում։ 1917 թվականի մարտին ավարտել է Պսկովի պրապորշչիկների դպրոցը ։
1918 թվականին, գերմանացիների կողմից Ռուսաստանի օկուպացման ժամանակ, իր հայրենիքում` Ռուենում, կազմակերպել է պարտիզանական ջոկատ, որը մյուս ջոկատների հետ միանալով` ստեղծել է Վալմիերի կամավորական գումարտակը, որը 1919 թվականի ամռանը ներգրավվում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի 8-րդ Լատիշական հրաձգային դիվիզիայի գնդի մեջ։ Բոկիսը  մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմին, եղել գնդի հրամանատարի տեղակալ, այնուհետև լատիշական հրաձգային 8-րդ գնդի հրամանատար։ 1920 թվականին պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և պատվո զենքով։ 1924 թվականին ավարտել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Ռազմա-տնտեսական ակադեմիան, պատասխանատու պաշտոններ է վարում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակում  և  Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի շտաբում։ 1930 թվականի սեպտեմբերի 10-ին նշանակվում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի մեխանիզացիայի վարչության պետի տեղակալ,  1935 թվականին ստացել է կոմդիվի կոչում (ԽՍՀՄ Պաշտպանության Ժողկոմի № 2396 հրաման) ։ 1936 թվականի ապրիլին (այլ աղբյուրներով` մայիսին ), նշանակվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Մեխանիզացիայի և մոտորիզացիայի գլխավոր վարչության պետ, Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի մեխնիզացված զորքերի պետ, 1937 թվականին` Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի  Ավտոտանկային պաշտպանության վարչության պետ:.
1937 թվականի նոյեմբերի 23-ին ձերբակալվել է, 1938 թվականի մարտի 19-ին դատապարտվել հակահեղափոխական տեռորիստական կազմակերպության հետ համագործակցելու մեղադրանքով (Տուխաչևսկու դավադրություն), նույն օրը գնդակահարվել և թաղվել է «Կոմունարկայի» տարածքում։ Արդարացվել է ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիումի 1956 թվականի փետրվարի 22-ի հրամանով։ Մինչև ձերբակալությունը բնակվել է Մոսկվայում, Լյուբյանյան անցում շենք № 17, բնակարան  № 44, հասցեում։
Հիշատակ
1970-ական թվականների սկզբին Բոկիսի անվամբ է կոչվել Ռուիեն քաղաքի փողոցներից մեկը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի մասնակիցներ Կատեգորիա:Կարմիր աստղի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ
Նավագինսկոյե
Բնակչությունը
Գյուղում ներկայումս բնակվում են հայեր, ռուսներ, հույներ և ադըղեներ։
Բնակիչներն զբաղվում են թեյի, ծխախոտի մշակությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, ակումբ և բուժկայան։
Պատմությունը
Հայերը եկել են Սամսունից և նրա շրջակա գյուղերից` 1916 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի գյուղական բնակավայրեր Կատեգորիա:Կրասնոդարի երկրամասի Տուապսեի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայաբնակ գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի բնակավայրեր
4Minute (խումբ)
4minute (հանգըլ՝ 포미닛՝ «փոմինիթ»), հարավկորեական խումբ կազմված հինգ անդամներից, որոնք առաջնաելույթ են ունեցել 2009 թվականին Cube Entertainment լեյբլի հովանավորությամբ։ Անդամներ՝ Նամ Ջի Հյոն (남지현), Հո Գա Յուն (허가윤), Ջոն Ջի Յուն (전지윤), Կիմ Հյոն Ա (김현아), Կվոն Սո Հյոն (권소현)։ Աղջիկները թողարկել են իրենց առաջին սինգլը 2009 թվականի հունիսի 15-ին, իսկ առաջնելույթը եղել է 2009 թվականի հունիսի 18-ին M.net M! Countdown հաղորդման ժամանակ։
2009։ Առաջնելույթը Կորեայում, առաջին սինգլ, առաջին մինի-ալբոմ
Cube Entertainment-ը հայտարարել է 4Minute խմբի մասին 2009 թվականի մայիսին։ Հայտարարվել է, որ խմբի մեջ են ներառվել Նամ Ջիհյոնն ու Կիմ Հյոնան։ Հյոնան մինչ այդ հայտնի էր հասարակությանը, քանի որ 2007 թվականին առաջնելույթ էր ունեցել Wonder Girls խմբի հետ։ Չնայած նրան, որ Ջիհյոնին հայտարարել են ավագ, սակայն երգեցողության ու պարերի կենտրոնական դերը մնում է Հյոնային։
2009 թվականի հունիսի 11-ին պաշտոնական կայքում թիզեր-լուսանկարներ են հայտնվում։ Սակայն, չնայած դրան, մնացած երեք անդամների անունները գաղղտնի են պահվում։ Հաջորդ օրը (հունիսի 12-ին) անդամների անունները դառնում են հայտնի, դրանք էին՝ Հո Գայունը, Ջոն Ջիյունը և Կվոն Սոհյոնը։ Ավելացվել էր լրացուցիչ թիզերն ու մասնակիցների պրոֆայլերը։
2009 թվականի հունիսի 15-ին թողարկվեց խմբի առաջին սինգլը «Hot Issue» անունով ։ Թողարկումից մի քանի ժամ անց, սինգլը վեր է բարձրանում տարբեր երաժշտական հիթ-շքերթներում, ինչպիսին են «Cyworld»-ը, «Bugs»-ը, «Soribada»-ն և «MNet»-ը։
Հունիսի 18-ին թողարկվում է «Hot Issue» երգի տեսահոլովակը։ Նույն օրը 4Minute-ը առաջնելույթ է ունենում M!Countdown շոուում։ 2009 թվականի հունիսի 21-ին, «Hot Issue»-ի առաջին շաբաթվա աջակցությունից հետո, երկրպագուները գողացել են զարդարանքներն ու այլ բաները խմբի ֆուրգոնից։ Cube Entertaiment-ը հայտնել է, որ վշտացած են այդ դեպքի պատճառով։
4Minute-ի դեբյուտը աննկատ չի մնում, նրանք ստանում են «Ամսվա նորեկ» կոչումը։
Օգոստոսին 4Minute-ը թողարկում է առաջին մինի-ալբոմը «Muzik» գլխավոր երգով ։ Սեպտեմբերի 27-ին «4Minute»-ը հաղթում են առաջին մրցանակը «Inkigayo»-ում, իսկ հոկտեմբերի 1-ին «M!Countdown»-ում։ Ավելի ուշ խումբը թողարկում է «What A Girl Wants» երգի տեսահոլովակը։ Դեկտեմբերին խումբը Mario-ի հետ ձայնագրում է ամանորյա սինգլ «jingle jingle»-ը։ Բայց դա դեռ ամենը չէր։ 4Minute-ը ամերիկյան երգչուհի Ամերիի հետ ձայնագրում է վերջինիս «Heard 'Em All» երգի ռեմիքս տարբերակը, որը ներառվում է նրա 4-րդ ասիական ալբոմում։
2010։ Հյոնայի առաջելույթը որպես մենակատար, առաջելույթ Ճապոնիայում և վերադարձը Կորեայում
2010 թվականի մայիսի 19-ին 4Minute-ը թողարկում է իր երկրորդ «Hut Your Heart» մինի-ալբոմը։ Ալբոմի գլխավոր երգը դարձավ «HUH»-ը (Hit Ur Heart) ։ Ալբոմի ներածական երգը դարձավ «Who’s Next?»-ը, որի ձայնագրմանը մասնակցել են BEAST խմբի անդամները, որոնք նաև նկարահանվել են տեսահոլովակում։ Վերադարձը նորից աննկատ չմնաց, ու խումբը նորից պայթեցրեց Կորեայի օնլայն հիթ-շքերթները ու ստացավ երաժշտական շոուների մրցանակներ։ Երբ վերջանում է «HUH» երգի պրոմոշրջագայությունը, խումբը սկսում է առաջ մղել իր հաջորդ՝ «I My Me Mine» երգը ։ Այն դառնում է խմբի երկրորդ ճապոնական սինգլը, որը թողարկվում է երեք տարբեր ձևերով։
2010 թվականի հուլիսի 19-ին որպես «Superstar K» հայտնի շոուի աջակցություն թողարկվում է «Superstar» երգը։
Ավելի ուշ, օգոստոսի 13-ին 4Minute-ը և Beast-ը ելույթ են ունենում «Singapore Youth Olympic Games 2010»-ի (Սինգապուրում Երիտասարդական օլիմպիական խաղեր 2010) բացման արարողության ժամանակ, այդ ձևով նրանք դառնում են առաջին կորեական արտիստները, ովքեր բացում են խաղերը։
Հոկտեմբերին թողարկվում է «FIRST» ճապոնական սինգլի տեսահոլովակը։ Հոկտեմբերի 27-ին «Far Eastern Tribe Records»-ը թողարկում է խմբի «First/Dreams Come True» կրկնակի սինգլը։ 4Minute-ը դեկտեմբերի 4-ին Տոկիոյում և դեկտեմբերի 5-ին Օսակայում անց է կացնում իր երկրորդ ճապոնական համերգները «4Minute Energy Live Volume 2: Diamond» անունով։ Դա դարձավ խմբի «Diamond» անունով լիարժեք ալբոմի առաջխաղացումը։ Ալբոմը թողարկվել է դեկտեմբերի 15-ին և միանգամից հայտնվեց ճապոնական «Oricon» հիթ-շքերթի 18-րդ հորիզոնականում։
2011։ Վերադարձ Կորեայում, լիարժեք ալբոմ, Հյոնայի մենակատարային վերադարձը, Cube Ent.-ի նոր ենթախումբ
2011 թվականի հունվարի 13-ին Beast-ի և G.NA-ի հետ միասին մասնակցել է Մալազիայի «Negara» ստադիոնում «DiGi Live K-Pop Party 2011»-ին։ 2011 թվականի հունվարի 20-ին խումբն արժանանում է «20th Seoul Music Awards» մրցանակաբաշխության մրցանակին։ Փետրվարի 6-ին խումբը ստանում է «2010 Billboard Japan Music Awards»-ի «KPop New Artist Award» մրցանակը։ 2011 թվականի հունվարի 19-ին, աղջիկները հայտնում են, որ մարտի 9-ին կթողարկեն իրենց չորրորդ «WHY» ճապոնական սինգլը, և այդ երգը կօգտագործվի որպես «Akutou~Juuhanzai Sousahan» դորամայի գլխավոր սաունդթրեք։ Տեսահոլովակի թիզերը թողարկվում է 2011 թվականի հունվարի 21-ին, իսկ ամբողջական տեսահոլովակը՝ փետրվարի 7-ին։ Աղջիկները որպես մոդելներ հանդես են գալիս Յումի Կացուրայի «2011 Paris Grand Collection Tokyo fashion Show» ցուցադրության ժամանակ, որը կայանում է Տոկիոյի «Ryogoku Kokugikan» սրահում։ Ցուցադրությունից հետո նրանք կատարում են իրենց «Muzik» (ճապոնական տարբերակ) և «WHY» երգերը։ Ավելի ուշ նրանք ելույթ են ունենում Թայլանդում կայացած «Anniversary Music Wave Concert»-ի 50-ամյակի համերգին։ 2011 թվականի հունվարի 12-ին CUBE Ent.-ը ասում է, որ խումբը լիարժեք ալբոմով կվերադառնա մարտին։ Ցուցադրվում է «STEAL 20»-ի մի քանի թիզերներ։ Ավելի ուշ պարզվում է, որ խումբը պետք է թողարկի «Heart to Heart» մինի-ալբոմը, որի մեջ ներառվում են հինգ երգեր ։ Տեսահոլովակի թիզերը թողարկվում է մարտի 28-ին, իսկ ամբողջական տեսահոլովակը մարտի 29-ին։ Աղջիկները բեմ են վերադառնում ապրիլի 7-ին։
Ապրիլի 5-ին խումբը թողարկում է լիարժեք «4MINUTES LEFT» ալբոմը։ Նրանք նաև թողարկում են «Mirror Mirror» երգի տեսահոլովակը։ Ալբոմը պարունակում է «Heart to Heart» մինի-ալբոմի բոլոր երգերը կորեերենով և «Mirror Mirror» երգը ։ Խումբը նորից հանդիպում է երաժշտական շոուների անհավանությանը, նրանց պարը համարվում էր պրովոկացիոն ու նրանց արգելում են այդ պարով հանդես գալ շոուում մինչև այն ժամանակը, որ նրանք փոխեն պարը։ Միայն մեկ շաբաթ անց նրանք կարողանում են ելույթ ունենալ M! Countdown-ում արդեն պարի փոփոխված տարբերակով։ «Heart To Heart» թրեքը մնում է անտեսված, սակայն «Mirror Mirror» երգը վերադարձնում է խմբի հայտնիությունը կորեական հանդիսատեսի մեջ։
Հուլիսի 5-ին կայանում է Հյոնայի առաջնելույթային «Bubble Pop!» երգի ռելիզը։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է MBLAQ խմբի Լի Ջունը, և այն դիտել են ավելի քան 10 միլիոն մարդ կարճ ժամանակահատվածում։ Սակայն կորեական հասարակությունը թերահավատորեն է մոտենում տեսահոլովակին, բայց, չնայած դրան երգը նորից առաջին հորիզոնականն է զբաղեցնում տարբեր հիթ-շքերթներում։ Պրոմոշրջագայությունը կարճ է տևում, քանի որ Հյոնայի զգեստն ու պարը բավականին սեքսուալ էին։ Cube-ը ցանկանցել էր փոփոխել պարի մի քանի շարժումներ, սակայն նրանք հայտնում են, որ պարի փոփոխումը դեռ քիչ է, և այն հանդիսանում է ներկայացման գլխավոր մասերից մեկը։ Այդ պատճառով պրոմոշրջագայությունը դադարեցվում է, սակայն Հյոնան վերադառնում է «Just Follow» մինի-ալբոմի մեկ այլ երգով՝ Block B խմբի Zico-ի հետ։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 7-ին թողարկվում է «Heart to Heart» երգի ճապոնական տարբերակը և «Emerald of 4minute» առաջին DVD-ն։ Օգոստոսի 15-ին «Universal Music Japan»-ը թողարկում է «Heart to Heart»-ի տեսահոլովակը։ Դեկտեմբերին թողարկվում է խմբի «Ready Go» ճապոնական սինգլը, որը դառնում է «Welcome to the El-Palacio» ճապոնական դորամայի OST-ը։
Cube Ent.-ը հայտնում է Trouble Maker դուետի կազմավորման մասին։ Դուետի մեջ ներառվում են Հյոնան ու Beast խմբի Հյոն Սընը։ Առաջին անգամ նրանք հայտնվում են Սինգապուրում կայացած «Mnet Asian Music Awards 2011»-ում։ Կարելի է ասել, որ բոլոր խոսակցությունները պտտվում էին նոր կազմավորված դուետի շուրջ։ Նրանց ելույթը բոլորին շոկի մեջ է գցում։ Հայտնի է դառնում, որը սպասվում է սեքսուալ կոնցեպտ։ Դեկտեմբերի 1-ին կայանում է «Trouble maker» երաժշտական տեսահոլովակի ու ալբոմի ռելիզը ։ Trouble Maker-ը ակնթարթորեն բարձրանում է բոլոր հիթ-շքերթների առաջին հորիզոնականներ, այդպիսով նրանք Քեյ փոփ են մտցնում ինչ-որ նոր բան։ Պրոմոշրջագայության ժամանակ բազմաթիվ դժգոհությունները սեքսուալ պարերի պատճառով, Cube-ը որոշում է փոփոխել այն։ Հայտնելով, որ չէին սպասում հասարակության կողմից նման արձագանքի, քանի որ այդ դուետը կազմավորվել էր երկրպագուների համար։ Հունվարի սկզբին դուետը ավարտում է իր պրոմոշրջագայությունը։ Cube-ն ասում է, որ Հյոնան պետք է պատրաստվի 4Minute-ի վերադարձին, իսկ Հյոն Սընը պատրաստվում է իր խմբի շուրջերկրյա շրջագայությանը։ Trouble Maker-ը երկար ժամանակ զբաղեցնում էր հիթ-շքերթների առաջին հորիզոնականները, նրանք ստացել են 3 մրցանակ։
2012: 4Minute-ի վերադարձը, Հյոնա x SPICYCOLOR, Նոր ճապոնական սինգլ, Հյոնայի մենակատարային վերադարձ
Մարտի վերջին Cube-ը թողարկում է թիզեր-նկար։ Դա մի նուրբ կոնցեպցիայով լուսանկար էր և երկրպագուներին սկսեց թվալ, որ նոր ալբոմը կլինի «Heart To Heart»-ին։ Սակայն մի քանի օր անց Cube-ը թողարկեց ևս մեկ, ամբողջովին տարբերվող թիզեր-լուսանկար վամպիրային կոնցեպցիայոց։ 4NIA-ները հասկանում են, որ առաջին թիզերն ընկերությունը թողարկել էր, որպեսզի խառնի բոլոր խոսակցությունները 4Minute-ի վերադարձի մասին։ Ապրիլի 9-ին թողարկվում է ալբոմն ու «Volume Up» տեսահոլովակը ։ 4Minute-ը գրավում է հիո-շքերթների առաջին հորիզոնականները։
Նույն տարվա մարտին Հյոնան բացում է սեփական ապրանքանիշը՝ «Հյոնա և Spicycolor(Կենդանի գույն)», իր հավաքածուի ստեղծման համար նրան ոգեշնչել էին 50-60-ականների հագուստների կոնցեպցիաները, դրա համար էլ նրա հագուստը միշտ «ռետրո, շքեղություն և սեքսուալություն» ոճում էր։ Հյոնան ինքն է մասնակցություն ունեցել այդ գործընթացում՝ սկսած հագուստի մշակումից, նախագծումից, անգամ իր վրա է վերցրել նկարահանումների գլխավորությունը։ Իր հագուստի հավաքածուն նա մեկնաբանել է այսպես. «Չնայած նրան, որ ես արտիստ եմ, ես ցույց կտամ շատ հասկացություններ այս ապրանքանիշի սեքսուալության մասին, որը կթողարկվի մարտի վերջին։ Ես շատ համառորեն եմ աշխատում, ցանկանում եմ ցուցադրել ոչ միայն սեքսուալություն, այլ նաև նորաձևություն ու ոճ։ Այս գարնանը կարելի է խառնել ցանկացած բան ժանյակի հետ ու ստանալ նոր ոճային տեսք։»
2012 թվականի հուլիսին Հյոնան մասնակցություն է ունեցել PSY-ի «Gangnam style» երգի տեսահոլովակի նկարահանմանը, իսկ օգոստոսին թողարկվել է նույն երգի կանացի տարբերակը «Oppa Is Just My Style» անունով, որտեղ Հյոնան նաև երգում է ։
Հուլիսի սկզբներին խումբը հայտնում է իր նոր ճապոնական սինգլի՝ «Love Tension»-ի թողարկման մասին։ «Love Tension»-ը վերջին ութ ամիսների ընթացքում 4Minute-ի առաջին ճապոնական սինգլն էր, որին վերագրվում է փոփ-ռելիզ վառ երաժշտությամբ։ Քանի որ այն հանդիսանում էր զույգային թրեք, սինգլի մեջ ներառվում է նաև «Volume Up»-ը, որը թողարկվել էր նույն տարի Կորեայում։ Սինգլի ռելիզը կայացել է օգոստոսի 22-ին, իսկ երաժշտական տեսահոլովակը թողարկվել է օգոստոսի 5-ի կեսգիշերին։
Հոկտեմբերի 22-ին Հյոնան թողարկում է իր «Melting» մենակատարային ալբոմը։ Առաջին անգամ է նա այս ալբոմում իրեն փորձում երգերի հեղինակ։ Գլխավոր «Ice Cream» երգի տեսահոլովակը երեք օրվա ընթացքում գրանցել է 10 միլիոն դիտում։ Մեկ շաբաթվա ընթացքում վաճառվել է երգի 450,000 թվային օրինակներ։ Ըստ ամերիկյան հայտնի «The Huffington Post» կայքի, այս երգի տեսահոլովակը ներառվել է շաբաթվա Թոփ-9 լավագույն տեսահոլովակների մեջ։ Բրիտանական «The Guardian» թերթը արտահայտվել է Հյոնայի մասին. «Եթե ինչ-որ մեկը պետք է հայտնիության հասներ արտերկրում PSY-ից հետոմ ապա դա պետք է լիներ Հյոնան։»
2013։ Նոր ենթախումբ, 4Minute-ի վերադարձը, Trouble Maker-ի վերադարձը
Տարեսկզբին, Cube Ent.-ը հայտարարեց, որ իր առաջին վերադարձին է պատրաստվում նոր ենթախումբ։ Ընկերության գլխավոր Հոն Սըն Սոնն ասում է, որ որոշել են միավորել Գայունին ու Ջիյունին, 2011 թվականի Լոնդոնում կայացած իրենց Unaited Cube-ի ժամանակ «Blow» զուգերգից հետո։ Զուգերգը հայտնի էր երկրպագուներին որպես «Սանգյուն» (հանգըլ` 쌍윤) (առաջին մասը հանգըլից թարգմանաբար նշանակում է «երկվորյակներ», իսկ երկրորդը նրանց անունների ընդհանուր մասն է «Յուն»)։ Միայն թե, «Սանգյուն» անվանումը համարեցին փոքր-ինչ անհամապատասխան խմբի անվանման հետ, դրա համար այն կրճատեցին մինչև «2Yoon»։
Հունվարի 7-ին պաշտոնապես հայտարարվել էր, որ «2Yoon»-ը կթողարկի իր առանելույթային ալբոմը հունվարի կեսերին։ Այդ ժամանակահատվածում թողարկվեց 4 թիզեր-տեսահոլովակներ, որոնցից մեկի մեջ իր մասնակցույթունն ունեցավ հաղորդավար Ջոն Հյոն Դոնը, ով ավելի հայտնի է «Weekly Idol»-ից։
«Harvest Moon» ալբոմը և նրա գլխավոր «24/7» երգը թողարկվեցին հունվարի 17-ին ։ Իսկ բեմ «2Yoon»-ը բարձրացել է հունվարի 18-ին և այն հեռարձակվել է M! Countdown-ում։
Ապրիլի կեսին հայտարարվեց խմբի վերադարձի մասին։ Այս անգամ աղջիկները բեմ են բարձրանում զոմբիների կերպարով։ Նրանք թողարկեցին մինի-ալբոմ «Name Is 4minute» անունով, որի գլխավոր երգը «What’s Your Name?»-ն էր ։ Պաշտոնական տեսահոլովակը թողարկվում է ապրիլի 25-ին։ Աղջիկները ելույթ ունեցան «Music Core»-ի բեմում ապրիլի 27-ին։ Այդ վերադարձը մինչ այժմ չի անհետանում ինչպես երկրպագուների, այնպես էլ հակա-երկրպագուների բերաններից։ Աղջիկները մրցանակ ստացան «Inkigayo»-ում մայիսի 26-ին, շրջանցելով այնպիսի կատարողների ինչպիսիք են Լի Հյորին (Bad Girl խմբից) և 2PM-ը։
Արդեն ամռանը 4Minute-ը վերադարձավ «Is It Poppin?» երգով ։ Այդ ամառային սինգլը նրանք նվիրեցին 4NIA-ներին, ովքեր միշտ աջակցում են իրենց։
Տարեվերջին, Cube-ը ուրախացրեց երկրպագուներին և հայտարարեց Trouble Maker-ի վերադարձի մասին։ Թողարկելով թիզեր-տեսահոլովակը, Cube-ը արթնացնում է երկրպագուների երևակայությունը։ Հոկտեմբերի 28-ին թողարկվում է «Chemistry» ալբոմն ու գլխավոր «Now» երգը ։ Դուետը բեմ է բարձրանում նոյեմբերի 2-ին։ Այս երգը դառնում է Հարավային Կորեայի հիթերից մեկն ու գրավում All KiLl կոչումը Կորեայի բոլոր հիթ-շքերթներում։ Ինչպես նաև Trouble Maker-ը ստանում է 9 մրցանակներ այնպիսի շոուներում, ինչպիսիք են M! Countdown-ը, Music Core-ը, Inkigayo-ն և Show Champion-ը։
Սեպտեմբերին 4Minute-ն ավարտում է ճապոնական Universal Music-ի հետ պայմանագիրը, և փակում խմբի ճապոնական կայքը, ինչպես նաև երկրպագուների «4Nia Japan» կայքը ։
2014։ Նոր ալբոմ ու խմբի վերադարձ, Հյոնայի վերադարձ
2014 թվականի հունվարի 20-ին Brave Brothers խումբը թողարկում է «Only Gained Weight» սինգլը, որում մասնակցություն են ունեցել 4Minute խմբի Հյոնան, Գայունն ու Սոհյոնը։ Սինգլը զբաղեցրել է Melon և Gaon հիթ-շքերթների հինգերորդ հորիզոնականները։
Խմբի հինգերորդ «4Minute World» մինի-ալբոմն իր ուղեկից «Whatcha Doin' Today?» երգով թողարկվել է մարտի 17-ին ։ Խումբը կորեական տարբեր հիթ-շքերթներում այս երգի առաջխաղացմանն է նպաստում «Wait A Minute» երգին զուգընթաց։ Այդ հիթ-շքերթների մեջ են մտնում KBS Music Bank, MBC Show! Music Core, SBS Inkigayo և Mnet M! Countdown շոուները։ Այս սինգլը դարձել է խմբի առաջին սինգլը, որը առաջնելույթ է ունեցել Կորեայում առաջին հորիզոնականով։ Մարտի 30-ին 4Minute-ը հաղթում է 2NE1 և Girls' Generation խմբերին Inkigayo-ում։ Իսկ ապրիլի 3-ին նրանք հաղթում են նաև Ճապոնիայի M! Countdown-ում։ Հունիսի 7-ին 4Minute-ը կատարել է «Whatcha Doin' Today» երգը Dream Concert-ի ժամանակ, այլ քեյ-փոփ այդոլների հետ, ինչպիսիք են նույն լեյբլի հովանավորությամբ գտնվող Beast, Apink և Btob խմբերը։ Հոկտեմբերի 17-ին, Սոննամում կայացած համերգի ժամանակ, 16 մարդ մահացել, սիկ 11 մարդ վիրավորվել են դժբախտ պատահարի հետևանքով, որը կապված էր օդափոխական ցանցի հետ ։ Հոկտեմբերի 28-ին խումբը «Style Icon Awards»-ի ժամանակ ընտրվել է 10 հաղթողների մեկը որպես ամենանորաձև, ոճային ու նորաձևության վրա ազդող խումբ։
2014 թվականի հուլիսի 27-ին խմբի Youtube-յան էջում տեղադրվում է Հյոնայի նոր «Red» երգի տեսահոլովակը ։
2015 և 2016։ «Crazy» և «Act7»
2015 թվականի հունվարի 26-ին Cube Entertainment-ը ցուցադրեց, որ 4Minute-ը կթողարկի նոր թրեք իր նոր «Cold Rain» մինի-ալբոմից, նշելով, որ խումբն այս բալլադն առաջին անգամ թողարկել է որպես սինգլ ։ Փետրվարի 9-ին խումբը թողարկում է իր թվով վեցերորդ «Crazy» ալբոմն ու նույնանուն գլխավոր երգի տեսահոլովակը  ։ Նրանց նոր ալբոմը առաջնելույթ է ունեցել առաջին հորիզոնականով Billboard World Albums Chart-ում։ Ապրիլի 4-ին Մյանմայում կայացել է 4Minute-ի «4Minute Fan Bash in Myanmar» համերգը, որտեղ ապրում են ավելի քան 7000 երկրպագուներ ։
Օգոստոսի 20-ին Հյոնան թողարկում է իր հաջորդ՝ «Roll Deep» երգն ու նրա տեսահոլովակը, որտեղ մասնակցություն է ունեցել BTOB խմբի Իլհունը ։ 2016 թվականի հունվարի 20-ին հայտարարվում է, որ խումբը կթողարկի իր յոթերորդ «Act 7» մինի-ալբոմը փետրվարի 1-ին։ Ալբոմի գլխավոր «Hate» երգի տեսահոլովակի նկարահանման համար խումբը համագործակցել է ամերիկյան Skrillex պրոդյուսերի հետ ։
2016 թվականին լուրեր տարածվեցին, որ խմբի և լեյբլի միջև պայմանագրի ժամկետը լրանում է, և աղջիկները պետք է որոշում կայացնեն՝ շարունակել խմբի գործունեությունը, թե դադարեցնել։ Ըստ հունիսի 12-ին տարածված լուրերի լեյբլը որոշել է դադարեցնել խմբի գործունեությունը, իսկ Հյոնան որոշել է երկարացնել լեյբլի հետ կնքած անձնական պայմանագիրը։ Մինչև հունիսի 15-ը մնացած անդամների մասին լուրեր չկային, սակայն հունիսի 15-ին խմբի առաջնելույթի օրը, համացանցում տարածվեց լեյբլի կողմից հաստատված լուրեր, որոնցում նշվում էր, որ Ջիյունը, Գայունը, Ջիհյոնը և Սոհյոնը չեն ստորագրել նոր պայմանագրեր ։
Ենթախմբեր
Ենթախումբը կազմված է Ջոն Ջիյունից և Հո Գայունից։ 2013 թվականի հունվարի 17-ին «2YOON»-ը թողարկում է իր «Harvest moon» ալբոմն ու նրան ուզեկից «24/7» երաժշտական տեսահոլովակը ։
Կորեական սկավառակագրություն
Սինգլներ
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հարավկորեական պարային երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Փոփ երաժիշտներ Կատեգորիա:2009 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Քեյ փոփ երաժշտական խմբեր
Հայդարաբադ (պետություն)
Հայդարաբադ իշխանական պետությունը ձևավորվել է Մեծ Մողոլների կայսրության անկման ընթացքում, 1724 թվականին։ Այն ղեկավարել է իսլամադավան Նիզամը, որն ի սկզբանե՝ նախքան պետության անկախանալը եղել է Դեկանի Մողոլական մարզպետը ։ Նիզամի իշխանությունը փոխանցվել է ժառանգաբար (1724-1948 թվականներին) և պատկանել է Ասաֆ Ջահ դինաստիային։
Հայդարաբադն աստիճանաբար դարձել է Բրիտանական գերակայության առաջին իշխանական պետությունը, որն առաջինն էր, որ Բրիտանական Օստ-Հնդկական ընկերության հետ կնքեց սուբսիդար դաշինք համաձայնագիր։ Հնդկաստանի անկախությունից հետո Հայդարաբադ պետությունը նոր Հնդկաստանի միության հետ ստորագրել է համաձայնագիր (standstill agreement), շարունակելով նախորդ բոլոր պայմանավորվածությունները, բացառությամբ հնդկական զորքերի տեղաշարժման և իրավունք չունենալով արտաքին քաղաքականություն վարել և ինքնապաշտանություն իրականացնել։
1857 թվականին Սիպայների ապստամբության ժամանակ Հայդարաբադը չի աջակցել ապստամբներին, որի համար Բրիտանական կառավարության կողմից արժանացել է «Հավատարիմ դաշնակից» պատվավոր կարգավիճակի։
Ռազմատենչ ռազակարների աճին զուգընթաց, 1948 թվականի սեպտեմբերին Հնդկական Միությունն անհրաժեշտ համարեց Հնդկական զորքերով ներխուժել պետություն՝ իրականացնելով «Պոլո օպերացիան» և Նիզամին ստիպեց հրաժարական տալ ։ Հետագայում Հայդարաբադի նիզամը ստորագրեց Հնդկաստանին միանալու փաստաթուղթ ։
Վաղ պատմություն
Հայդարաբադ պետությունը հիմնել է Միր Քամար ադ դին Խան, Ասաֆ Ջահ I-ը, որը Մեծ Մողոլների իշխանության տակ գտնվող Դեկանի նահանգապետն էր 1713 թվականից մինչև 1721 թվականը։ 1724 թվականին նա վերսկսել է իր ղեկավարելը Ասաֆ Ջահ տիտղոսով։ Նրա մեկ այլ անունը՝ Նիզամ ալ Մուլք (թագավորելու կարգ), «Հայդարաբադի Նիզամ» պաշտոնում դարձել է նրա անունը։ Իր կառավարման ավարտին Նիզամը Մողոլներից անկախ է դարձել, և հիմնադրել է Ասաֆ Ջահի դինաստիան ։
Մողոլների տերության անկումից հետո Դեկանի տարածաշրջանում աճեց Մարատհաների իշխանությունը։ Նիզամը բազում անգամներ տուժել է նրանց 1720-ական թվականների ասպատակություններից, ինչի հետևանքով Նիզամը Մարաթհաներին սկսել է կանոնավոր հարկ (չաուտ - Chauth) վճարել։ Մարատհաների և Նիզամի միջև խոշոր մարտեր են եղել Փալկհեդում, Ռակշասբհուվանում և Կհարդայում, որոնք բոլորն էլ Նիզամը պարտվել է ։ Բաջիրո I-ի կողմից Դեկանը նվաճելուց և նրա կողմից չոուտի կիրառումից հետո Նիզամը Մարատհաների հարկատուն դարձավ բոլոր առումներով ։
1778 թվականից հետո բրիտանական բնակիչները և զինվորները հաստատվեցին նրա դոմինիոնում։ 1795 թվականին Նիզամը իր տարածքի մի մասը զիջեց Մարատհաներին։ Մայսուրի տարածքային նվաճումները Նիզամը զիջեց դաշնակից Մեծ Բրիտանիային բրիտանացի զինվորների ծախսերը ծածկելու համար։
Բրիտանական իշխանության
1798 թվականին Նիզամը (Ասաֆ Ջահ II, իշխել է 1762-1803 թվականներին) ստիպված էր պայմանագիր կնքել, որով Հայդարաբադը դրեց Մեծ Բրիտանիայի ենթակայության տակ։ Նա առաջին հնդկական իշխանն էր, որպես այդպիսին։ Հաջորդ Նիզամների (Ասաֆ Ջահ III, իշխել է 1803-1829 թվականներին) ղեկավարությամբ Հայդարաբադը եղել է Բրիտանիայի դաշնակիցը երկրորդ և երրորդ Մարաթհական պատերազմների ընթացքում (1803-1805, 1817-1819) և հավատարիմ է մնացել բրիտանացիներին Հնդկական ապստամբության ժամանակ (1857-1858)։
1918 թվականին Նիզամ Միր Օսման Ալին (Ասաֆ Ջահ VII, իշխել է 1911-1948) ստացել է անգլիական տիտղոսներ, բայց Թագը իրեն իրավունք է վերապահել միջամտել վատ կառավարման դեպքում։ Այդ ժամանակ Հայդարաբադը համարվում էր հետամնաց, բայց խաղաղ։ Հայդարաբադի մուսուլման նիզամները իշխում էին առավելապես հինդու բնակչությանը։
Բրիտանական Հնդկաստանի Համազարկային պետության (salute state) ժամանակաշրջանում ամենամեծ (23-համազարկ) պետությունը Հայդարաբադն էր, որը զբաղեցնում էր 82 000 քառակուսի մղոն (212,000 կմ²) տարածք Դեկանում, ղեկավարում էր Ասիֆ Ջահի տոհմի գլխավորը, որն ուներ Նիզամ տիտղոսը և ում անգլիացիներն արժանացրել էին «Ձերդ Գերազանց Մեծություն» տիտղոսին։ Վերջին Նիզամը եղել է Օսման Ալի Խանը (Ասաֆ Ջահ VII, իշխել է 1911-1948  թվականներին), ով 1930-ական թվականներին աշխարհի ամենահարուստ մարդկանցից մեկն էր ։
Անկախության հռչակումից հետո (1947-1948)
1947 թվականին Հնդկաստանն անկախություն ձեռք բերեց և ձևավորվեց Հնդկաստանի և Պակիստանի դոմինիոնները։ Անգլիացիները Իշխանական պետության տեղական կառավարիչներին ընտրություն կատարելու հնարավորություն տվեցին՝ կամ միանալ ձևավորված այս կամ այն դոմինիոնին, կամ մնալ անկախ։ 1947 թվականի հունիսի 11-ին Նիզամը հայտարարություն տարածեց այն մասին, որ նա որոշում է կայացրել չմասնակցել ո՛չ Պակիստանի, ո՛չ էլ Հնդկաստանի Սահմանադիր ժողովին։ Հնդկաստանը պնդում էր, որ Հայդարաբադի բնակիչների ճնշող մեծամասնությունը ցանկանում է միանալ Հնդկաստանին ։
Նիզամի դիրքերը թույլ էին, քանի որ նրա բանակը բաղկացած էր ընդամենը 24 000 մարդուց, որոնցից ընդամենը 6 000-ն էին ամբողջությամբ պատրաստված և զինված։
1948 թվականի օգոստոսի 21-ին Հայդարաբադի արտաքին գործերի նախարարությունը դիմեց Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Անվտանգության Խորհրդի Գլխավոր քարտուղարին, որ Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրության 35 (2)-րդ հոդվածին համապատասխան քննարկման դրվի «մեծ վեճը, որը, եթե ըստ միջազգային իրավունքի և արդարության չկարգավորվի, կարող է սպառնալ միջազգային խաղաղությանը և անվտանգության պահպանմանը» ։
Քաջ դերձակը
Քաջ դերձակը (Das tapfere Schneiderlein), Գրիմ եղբայրների հեքիաթը, ներառվել է 1812 թվականին լույս ընծայված առաջին հրատարակության մեջ։ Պատմում է դերձակի մասին, ով մեկ հարվածով սպանել է 7 ճանճ և իրեն հռչակել հերոս։ Արդյունքում, շնորհիվ սրամտության, նա հաղթում է հսկաներին և իր հակառակորդներին և ամուսնանում է թագավորի աղջկա հետ` ստանալով թագավորության կեսը։
Հայդարաբադ (պետություն)
Անկախության հռչակումից հետո (1947-1948)
Սեպտեմբերի 4-ին Հայդարաբադի վարչապետ Միր Լաիք Ալին (Mir Laiq Ali) Հայդարաբադի Վեհաժողովում հայտարարեց այն մասին, որ պատվիրակությունը մտադիր է գնալ Սաքսես լիճ (ԱՄՆ) Նավազ Ջունգի գլխավորությամբ։ Նիզամը նաև վճռաբեկ բողոքով դիմել էր (առանց հաջողության) բրիտանական Լեյբորիստական կառավարությանը և թագավորի օգնությանը, որպեսզի կատարեն իրենց պարտավորությունները և Հայդարաբադին տված «անհապաղ միջամտություն ցույց տալու» խոստումները։ Հայդարաբադն աջակցություն ստացավ միայն Չերչիլից և բրիտանական պահպանողականներից։
Պոլո օպետրացիա
1948 թվականի սեպտեմբերի 13-ի առավոտյան ժամը 4-ին Հնդկական բանակը Հայդարաբադի նկատմամբ սկսեց «Պոլո օպերացիա» անվամբ կոդավորված գործողությունը։ Հնդկական զորքերը երկրի բոլոր կողմերից ներխուժեցին Հայդարաբադ։ 1948 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Հայդարաբադի Արտաքին գործերի Նախարարության Գլխավոր քարտուղարը հեռագրով տեղեկացրեց Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Անվտանգության Խորհրդին, որ Հայդարաբադը գրավել են հնդկական զորքերը, և որ ռազմական գործողություններ բռնկվելու վտանգ կա։ Անվտանգության խորհուրդը դրան անրադարձավ սեպտեմբերի 16-ին, Փարիզում։ Հայդարաբադի ներկայացուցիչը Անվտանգության Խորհրդին կոչ էր անում անհապաղ գործողություններ սկսել Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրության VII գլխի հիման վրա։ Հայդարաբադի ներկայացուցիչը արձագանքեց Հնդկաստանի ներխուժմանը արդարացնելով միջամտության անհրաժեշտությունը, մատնանշելով, որ այնուամենայնիվ, երկու երկրների միջև Համաձայնագիրը նախատեսում էր, որ Հնդկաստանին ոչինչ իրավունք չի տալիս ներքին կարգի պահպանումն աջակցող զորքեր ուղարկել ։
Սեպտեմբերի 17-ի երեկոյան ժամը 5-ին Նիզամը հանձնվեց։ Դրանից հետո Հայդարաբադ պետությունն ընդգրկվեց Հնդկաստանի միության կազմի մեջ և ավարտվեց Նիզամների կառավարումը։
1948 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Պակիստանի արտաքին գործերի նախարար պարոն Մուհամմադ Զաֆֆարուլլա Խանը նամակով դիմեց ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդին, որ Պակիստանին թույլատրվի մասնակցել Հայդարաբադի հարցի քննարկմանը՝ համապատասխան ՄԱԿ-ի Կանոնադրության 31-րդ հոդվածի ։
1948-1956
Հայդարաբադ պետությունը Հնդկաստանի միության կազմում ընդգրկվելուց հետո 1950 թվականի հունվարի 26-ին վարչապետ նշանակվեց Մ. Կ. Վելլոդին։ Նա Հնդկաստանի կառավարությունում բարձրաստիճան պաշտոնյա էր։ Նա պետությունը ղեկավարում էր Մադրաս և Բոմբեյ նահանգների չինովնիկների օգնությամբ ։
Լուծարում
1956 թվականին, Հնդկական նահանգներն ըստ լեզվական պատկանելության բաժանելու վերակազմավորման ակտի, Հայդարաբադ նահանգը բաժանվեց Անդհրա-Պրադեշ, Բոմբեյ (հետագայում՝ 1960 թվականին բաժանվեց Մահարաշտրա և Հուջարաթ նահանգների Հայդարաբադի օրիգինալ մասերի հետ միասին դառնալով Մահարաշտրա նահանգի մաս) և Կառնատակա նահանգների ։
Կառավարություն
Ուլֆրեդ Քանթվել Սմիթը պնդում է, որ Հայդարաբադը եղել է շրջան, որտեղ միջնադարյան իսլամական ղեկավարման քաղաքական և սոցիալական կառույցներն ավելի կամ պակաս անձեռնմխելիորեն պահպանվել են մինչև մեր օրերը։ Հասարակական կարգը գլխավորել է Նիզամը, որին պատկանել է պետության 5 միլիոն ակր (10%) տարածքը, որը նրան բերել է տարեկան 25 միլիոն ռուփի։ Մնացած 5 մլն ռուփին նրան տրամադրվել է պետական գանձարանից։ Նա ճանաչվել է ամենահարուստ մարդը աշխարհում։ Նա ստացել է 1 100 ազնվական ֆեոդալների աջակցությունը, որոնց պատկանել են հողերի ևս 30% -ը, նաև շուրջ 4 մլն վարձակալ-ֆերմերների աջակցությունը։ Պետությանն է պատկանել նաև բոլոր խոշոր ձեռնարկությունների կապիտալի 50% -ից ավելին, որը Նիզամին թույլ էր տալիս լրացուցիչ շահույթ ստանալ և վերահսկել նրանց գործունեությունը։ Նրանք գրեթե բոլորը եղել են 100% մուսուլմաններ։
Վարչական ու ծառայողական դասի սոցիալական կառուցվածքը ներառել է շուրջ 1500 պաշտոնյաների, որոնք նույնպես հիմնականում մուսուլման էին։ Նրանցից ոմանք հավաքագրված են եղել պետության սահմաններից դուրս։ Կառավարության ստորին մակարդակի աշխատակիցները նույնպես առավելապես եղել են մուսուլման։ Փաստորեն, Հայդարաբադի մուսուլմանները ներկայացրել են սոցիալական կառույցի կաստայի «վերին շերտը»։ Նրանք գերիշխել են առավելապես հինդու բնակչությամբ պետության մեջ, ովքեր վրդովվում էին նրանց գերակայությամբ։
Ամբողջ իշխանությունը պատկանել է Նիզամին։ Նա ղեկավարում էր գործադիր խորհրդի կամ Կառավարության օգնությամբ, որը ստեղծվել է 1893 թվականին, որի անդամներին նա իրավունք ուներ ազատորեն նշանակել և հեռացրել։ Վարչապետը միշտ եղել է մուսուլման, հաճախ արտասահմանից ընտրված։ Եղել է նաև Համաժողով, որի դերը հիմնականում խորհրդատվական էր։ Անդամների կեսից ավելին նշանակվել են Նիզամի կողմից և մնացածը ընտրվել է սահմանափակ ձայնի իրավունքներով։ Ասամբլեայում ընդգրկված են եղել նաև հնդիկներ, պարսեր, քրիստոնյաներ և ճնշված դասերի ներկայացուցիչներ։ Նրանց ազդեցությունը, սակայն, սահմանափակ է եղել՝ պայմանավորված նրանց ոչ մեծ թվով։
Նահանգի կառավարությունում նաև մեծ քանակությամբ օտարերկրացիներ են եղել (որոնց կոչվում էին ոչ-մուլք) - 1933 թվականին 46 800 աշխատակից, ներառյալ Նիզամի Գործադիր խորհրդի բոլոր անդամները։
Հնդիկները և մուսուլմանները միավորվեցին՝ ի նշան բողոքի, որ տեղաբնիկների ձեռքից խլվել էին վարչական պաշտոնները։ Շարժումը սակայն տապալվեց, երբ շարժման հնդիկ անդամները բարձրացրեցին «կառավարության պատասխանատվության» հարցը, որը մուսուլման անդամների համար հետաքրքրություն չէր ներկայացնում և հանգեցրեց շարժումից նրանց հրաժարվելուն։
Քաղաքական շարժում
Մինչև 1920 թվականը Հայդրաբադում ոչ մի քաղաքական կազմակերպություն չի եղել։ Այդ թվականին Մեծ Բրիտանիայի ճնշման ազդեցությամբ Նիզամը «ֆարման» (  farmân - հրաման) հրատարակեց՝ սահմանադրական բարեփոխումները հետաքննելու համար հատուկ պաշտոնատար անձ նշանակելու մասին։ Դա խանդավառությամբ ընդունվեց բնակչության մի մասի կողմից, որոնք ձևավորեցին Հայդարաբադի պետական բարեփոխումների Ասոցիացիա։ Սակայն Նիզամը և հատուկ պաշտոնյան անտեսեցին խորհրդատվությունների համար նրանց բոլոր պահանջները։ Միևնույն ժամանակ Նիզամը արգելեց Խալիֆայական շարժումը երկրում, ինչպես նաև քաղաքական ժողովները և «քաղաքական արտասահմանցիների» մուտքը պետություն։ Այնուամենայնիվ, որոշ քաղաքական շարժում սկսվեց և հնդիկների ու մուսուլմանների միջև համագործակցության դեպքեր եղան։ Թուրքիայում Սուլթանության վերացումից և Բրիտանական Հնդկաստանին չմիանալու Գանդիի ղեկավարած՝ չհամագործակցելու շարժման (Non-co-operation movement) կասեցումից հետո միայն ավարտվեց համագործակցության այդ շրջանը։
«Անդհրա Ջահա Սանգհամ» կոչվող կազմակերպությունը (հետագայում վերանվանվեց Անդհրա Մահասաբհա), որը ձևավորվեց 1921 թվականի նոյեմբերին, կենտրոնացավ Թելանգանայի ժողովրդին քաղաքապես իրազեկված դարձնելու վրա։ Առաջատար անդամները, ինչպիսիք էին Մադափաթի Հանումանթա Ռաոն, Բուրգուլա Ռամակրիշնա Ռաոն և Մ. Նարսինգ Ռաոն, գործունեություն էին ծավալում՝ առևտրականներին կոչ անելով, որ ընդդիմանան պաշտոնյաներին անվճար ծառայություններ տրամադրելուն և աշխատողներին քաջալերելով, որ դիմադրեն բեգարի համակարգին (ազատ աշխատանք պետության կամքով)։ Անհանգստանալով իր գործունեությամբ, 1929 թվականին Նիզամը խիստ կարգ սահմանեց՝ պահանջելով հանրային բոլոր հավաքույթների համար նախնական թույլտվություն ձեռք բերել։ Բայց կազմակերպությունը շարունակում էր մոբիլիզացնել սոցիալական խնդիրները, ինչպիսիք են հողագործների (ryots), կանանց իրավունքների պաշտպանությունը, դևադասի (devadasi) համակարգի և փարդա (purdah) կրելու վերացման, «անձեռնմխելիներ» կաստայի (dalit) վիճակը բարելավելու դրույթները և այլն։ 1937 թվականին նա կրկին դիմել է քաղաքական գործիչներին, փոխանցելով բանաձև, որով կառավարության պատասխանատվության կոչ էր անում։ Շուտով այն բաժանվեց չափավոր ծայրահեղական ուղղությունների։ Անդհրա Մահասաբհայի քաղաքական շարժումը 1937 թվականին համանման շարժումների ոգեշնչման աղբյուր եղավ նաև Մարաթվադայում և Կառնատակայում, որոնք էլ տեղի տվեցին Մահարաշտրա Փարիշադին և Կառնատակա Փարիշադին համապատասխանաբար։
«Արիա Սամաջ» (Arya Samaj-Արիաների հասարակություն) պան-հնդկական հինդուիստական բարեփոխիչ շարժումը, որը մասնակցել էր ուժային Շուդդի (Shuddhi) կրոնական վերափոխման ծրագրին, պետությունում հաստատվել էր 1890-ական թվականներին, սկզբում Բհիր և Բիդար շրջաններում։ 1923 թվականին նա մասնաճյուղ բացեց Հայդարաբադ քաղաքում։ Նրա զանգվածային դարձի ծրագիրը 1924 թվականին լարվածության տեղիք տվեց, հինդուիստների և իսլամադավանների միջև տեղի ունեցան առաջին բախումները։ Արիա Սամաջը կապված էր Հինդու Մահասաբհա կուսակցության հետ, սա մեկ այլ հինդուիստական համայնքային  կազմակերպություն էր, որը նույնպես մասնաճյուղեր ուներ պետության մեջ։ Հակամուսուլմանական տրամադրությունները, որոնք ներկայացնում էին այդ երկու կազմակերպությունները, հատկապես ուժեղ էին Մարաթհվադայում։
1938 Սատյագրահա
1937 թվականը բեկումնային տարի էր Հնդկաստանի անկախության շարժման մեջ։ 1935 թվականի «Հնդկաստանի կառավարության օրենքում»  ներառվեց սահմանադրական խոշոր բարեփոխումներ՝ Հնդկաստանի ազատ Դաշնային կառույցի և նահանգային ինքնավարության հետ միասին ։ 1937 թվականի փետրվարին կայացած Հնդկաստանի նահանգային ընտրություններում Հնդկական Ազգային Կոնգրեսը Բրիտանական Հնդկաստանի շատ մարզերում ձայների բացահայտ մեծամասնություն ստացավ և ձևավորեց նահանգների կառավարությունը։
Մյուս կողմից, սահմանադրական ոչ մի բարեփոխում չէր կատարվել Հայդարաբադում, չնայած 1920 թվականի նախնական հայտարարությանը։ Անդհրա Մահասաբհան ընդունել էր մի բանաձև, որը պատասխանատու կառավարության օգտին էր. ձևավորվել էր Մահարաշտրա Փարիշադ և Կառնատակա Փարիշադ զուգահեռ կազմակերպություններ համապատասխան մարզերում։ 1937 թվականի սեպտեմբերին Նիզամը կրկին ստեղծել էր Սահմանադրական բարեփոխումների Կոմիտե։ Սակայն այնուամենայնիվ, 1920-ական թվականների լռեցնելու կարգադրությունները շարունակում էին սահմանափակել մամուլի ազատությունները և հրապարակային ելույթներն ու հանդիպումները։ Ի պատասխան ստեղծվեց «Հայդարաբադի ժողովրդական կոնվենցիա», որի աշխատանքային կոմիտեն կազմված էր 23 առաջատար հնդիկներից և 5 մուսուլմաններից։ Կոնվենցիան վավերացրեց մի զեկույց, որը ներկայացվեց Սահմանադրական բարեփոխումների կոմիտեի 1938 թվականի հունվարի քննարկմանը։ Սակայն աշխատանքային կոմիտեի հինգ մուսուլման անդամներից չորսը հրաժարվեց ստորագրել արձանագրությունը, նվազեցնելով դրա պոտենցիալ ազդեցությունը։