cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ադոնիս (բանաստեղծ)
Կենսագրություն
1944 թվականի գարնանը նա Սիրիայի նախագահ Շուքրի Քութլիյիի համար կարդաց իր բանաստեղծությունը, ով այցելության էր եկել։ Բանաստեղծությունը հիացրեց և պետության միջոցներով նա սկսեց սովորել Թարթուսի աշխարհիկ ֆրանսիական դպրոցում։ 1954 թվականին ավարտեց Դամասկոսի համալսարանը՝ ստանալով փիլիսոփայություն մասնագետություն։
1957 թվականին նրանք միասին թողարկեցին բանաստեղծությունների գրքույկ։ Դասավանդել է Լիբանանի համալսարանում, իսկ 1973 թվականին ստացել է գրականության դոկտորի կոչում Քդդիս Յուսեֆ համալսարանից։
1955 թվականից սկսած հաճախ հրավիրվում է տարբեր համալսարաններ՝ հանդես գալով դասախոսություններով։ Նա Ֆրանսիայի, Շվեյցարիայի, Միացյալ Նահանգների, Գերմանիայի հետազոտական կենտրոնների պատվավոր անդամ է։ Ստացել է միջազգային մրցանակներ և գիտական տարբեր կոչումներ։ Նրա գործերը թարգմանվել են 13 լեզուներով։
1986 թվականին ստացել է գրական ամենամեծ մրցանակը Բրյուսելում, իսկ 1997 թվականին Մակեդոնիայում ստացել է պոեզիայի «Ոսկե Պսակ» մրցանակը։ ​
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սիրիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:20-րդ դարի թարգմանիչներ Կատեգորիա:Արաբալեզու բանաստեղծներ Կատեգորիա:Արաբ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Արաբ լրագրողներ Կատեգորիա:Արաբ գրողներ
Էռնստ Հենրիխ Վեբեր
Էռնստ Հենրիխ Վեբեր (Ernst Heinrich Weber, ), գերմանացի հոգեֆիզիոլոգ և անատոմիստ։
Ֆիզիկոս Վիլհելմ Վեբերի եղբայրը։
Գերմանական «Լեոպոլդինա» բնագետների ակադեմիայի անդամ (1858), Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1862) , Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան թղթակից-անդամ (1869)։
Կենսագրություն
Կրթությունը ստացել է Լայպցիգի համալսարանում, որտեղ 1818 թվականին եղել է անատոմիայի ամբիոնի, անատոմիայի և ֆիզիոլոգիայի ֆակուլտետի բաժնի  պրոֆեսոր։
Վեբերին են պատկանում շատ գիատական աշխատոություններ՝ անատոմիայի ինչպես նաև կենդանիների ֆիզիոլոգիայի զարգացման մասին (մարդու շարժման մեխանիզմ, ճնշման տեղայնացում, ջերմաստիճանի և տեղի ազդեցությունը մարդու մաշկի վրա), այսինքն զգայունությունների խնդիրների մասին (հիմնականում մաշկային և մկանային)։
Զգայական օրգանների փորձարարական ուսումնասիրությունների համար Վեբերը մշակել է մի շարք մեթոդներ և գործիքներ (դրանցից մի քանիսը օգտագործվել են XXI դարում, օրինակ՝ «Վեբերի կարկին» գործիքը մարդու մաշկի զգայունության շեմը որոշելու համար)։ Վեբերը առաջ է քաշել արտաքին ֆիզիկական ազդակի ազդեցության ուժի և նրա կողմից առաջացրած զգացողությունների միջև օրինաչափ հարաբերակցության առկայություն մասին գաղափարը (ինչը արտացոլվում է Վեբեր-Ֆեխների օրենքում)։
Մշակված գործիքի՝ էստեզիոմետրի (Վեբերի կարկին) օգնությամբ անց է կացրել մաշկի զգայունության վերաբերյալ փորձեր։ Մաշկի հետ սարքի շփման երկու կետերի միջև հեռավորությունը մեծացնելով որոշել է, թե որ հեռավորության վրա խթանումը կորոշվի որպես երկու առանձին կետ։ Վեբերը որոշել է, որ մաշկի տարբեր կետեր ունեն տարբեր զգայություններ։
Նրա անունով է կոչվում որոշ ձկների զգայական օրգանը՝«Վեբերի ապարատ», որի միջոցով հասկանում են իրենց լողափամփուշտի գազով լցվելու աստիճանը։
Նրա աշխատությունները սկիզբ են դրել հոգեֆիզիկային և փորձարարական հոգեբանությանը։
1845 թվականին, եղբոր՝ Էդուրդ Վեբերի հետ, բացահայտեց թափառող նյարդի արգելակող ազդեցությունը սրտի աշխատանքի վրա, որը սկիզբ հանդիասացավ «արգելակումը որպես ֆիզիոլոգիական երևույթ» հասկացությանը։
Հանդիսանալով հոգեբանական ազդեցությունների բնագիտական բացատրության կողմանկից, Վեբերը քննադատում էր [[Զգայարանների սպեցիֆիկ էներգիայի օրենք|«զգայարանների առանձնահատուկ էներգիայի» սկզբունքը՝ հերքելով հոգեբանական գործողությունների կախվածությունը արտաքին խթաններից։
Աշխատություններ
Համագործակցելով եղբայրների՝ Վիլհելմ Էդուարդ Վեբերի և Եդուարդ Ֆրիդրիխ Վեբերի հետ (1806—1871).
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գերմանացի ֆիզիոլոգներ Կատեգորիա:Լայպցիգի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:Գերմանացի հոգեբաններ Կատեգորիա:Գերմանացի բժիշկներ Կատեգորիա:Գերմանացի աստղագետներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ
Յան Բահիլ
Յան Բահիլ (Ján Bahýľ, ), սլովակ գյուտարար, ինժեներ։ Մասնագիտացել է ռազմական գիտության, ռազմական շինարարության և ճարտարագիտության մեջ։ Հետաքրքրվել է թռչող սարքերով ։ 1895 թվականին նրան շնորհվել է արտոնագիր ուղղաթիռի համար ։
Կենսագրություն
Յան Բահիլը ծնվել է 1856 թվականին Զվոլենսկա Սլատինայում, Հունգարիայի թագավորություն (այժմ՝ Սլովակիա)։ 1869 թվականին ավարտել է Բանսկա Շտյավնիցայի հանքարդյունաբերության ակադեմիան։ Ավարտելուց հետո համալրել է հունգարական բանակի շարքերը, որտեղ նրա վերադաս սպայական գումարտակի աշխատակիցները նկատել են Բահիլի տեխնիկական կարողությունները և նրան տեղափոխել են տեխնիկական անձնակազմ։ Նոր նշանակումը Բահիլին հնարավորություն է ընձեռել սովորելու Վիեննայի ռազմական ակադեմիայում, որը նա ավարտել է 1879 թվականին և ստացել լեյտենանտի կոչում։ Բանակում անցկացրած ժամանակահատվածում Բահիլը մշակել է մի շարք գյուտեր (հիդրավլիկա)։
Իր առաջին գյուտը Բահիլն ինքն է ֆինանսավորել։ Այն կոչվում էր Steam Tank, որը ձեռք է բերվել ռուսական բանակի կողմից։ Բահիլին շնորհվել է տասնյոթ արտոնագրեր, այդ թվում արտոնագրեր տանկի պոմպի, օդային տուրբինի հետ զուգորդված տաք օդապարիկի, Սլովակիայում առաջին բենզինային շարժիչով մեքենայի (Անտոն Մարշալի հետ համատեղ) և Բրատիսլավայի ամրոցի վերելակի համար ։ Նա ղեկավարեց ամենավաղ ուղղաթիռային մոդելներից մեկը, որը նա ստեղծեց՝ ներքին այրման շարժիչը օգտագործելով որպես էներգիայի աղբյուր ։ 1905 թվականի մայիսի 5-ին տարբերակներից մեկը հասավ 4.3 մետր բարձրության՝ սլանալով 1615 մետր ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սլովակ գյուտարարներ Կատեգորիա:Սլովակ գիտնականներ Կատեգորիա:Սլովակ ճարտարագետներ
Չերդակլիի շրջան
Չերդակլիի շրջան (Чердаклинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ուլյանովսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Չերդակլի ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2442,3 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 42309 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 17,32 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուլյանովսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Կիչուգա (Սուխոնայի վտակ)
Կիչուգա (Кичуга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սուխոնա գետի աջ ափում՝ 57 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Միլիա (Պաֆոսի շրջան)
Միլիա (Μηλιά), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների` բնակչությունը կազմում է 5 մարդ։ Տեղակայված է Ֆիտի գյուղից 2 կմ դեպի հարավ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Ուայթհոլ (փողոց)
Ուայթհոլ (Whitehall), փողոց Լոնդոնի կենտրոնում։
Բրիտանական պառլամենտի շենքից տանում է դեպի Վեստմինստեր, Տրաֆարգալյան հրապարակի մոտ։ Հնում այստեղ գտնվում էր նույնանուն թագավորական պալատ, որից պահպանվել է միայն Բանկետային սրահը։ Այստեղ էլ գտնվում է բրիտանացի զինվորներին նվիրված հուշարձանը, որոնք զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Ուայթհոլին է մոտենում Դաունինգ-ստիտը (Downing Street)։
Կատեգորիա:Լոնդոնի փողոցներ
Սեն Մեմ լե Կարիեռ
Սեն Մեմ լե Կարիեռ (Saint-Même-les-Carrières), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1094 մարդ, բնակչության խտությունը` 72.26 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.14 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 115 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 24 կմ արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 676 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 475-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 201։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,3 %։ 475 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 426 անձ (243 տղամարդ և 183 կին)։ Գործազուրկ են եղել 49 անձ (20 տղամարդ և 29 կին)։ 201 անաշխատունակներից 44-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 83-ը` թոշակառուներ, իսկ 74-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Պարմա
Պարման քաղաք է Իտալիայի հյուսիսային Էմիլիա-Ռոմագնա շրջանում, որը հայտնի է իր ճարտարապետությամբ, երաժշտությամբ, արվեստով, պրոշուտոյով (խոզապուխտով), ևպանրով։ Այնտեղ է գտնվում Պարմայի համալսարանը, աշխարհի ամենահին համալսարաններից մեկը։ Պարման բաժանվում է երկու մասի ՝ նույն անունն ուննեցող գետով ։ Գետի հեռավոր հատվածում գտնվող թաղամասը Օլտրետորենտեն է ։ Պարմայի էտրուսական անունը դրվել է հռոմեացիների կողմից նմանեցնելով այն Պարմա կոչվող կլոր վահանին։
Իտալացի բանաստեղծ Աթիլիո Բերտոլուչին (ծնվել է գյուղի ծովափնյա հանգստավայրում) գրել է. «Որպես մայրաքաղաք, պետք էր գետ ունենալ։ Որպես փոքր քաղաք այն ստացավ հոսք, որը հաճախ չոր է »։
Հնություն
Քաղաքը, ամենայն հավանականությամբ, հիմնադրվել և անվանվել է Էտրուսկների կողմից, քանզի պարման կամ պալման (շրջանաձև վահան) լատինական փոխառություն էր, ինչպես և շատ հռոմեական տերմիններ անվանակոչված հատուկ զենքի համար, իսկ « Պերմեյ», « Պարմնի» և « Պարմնալի» անունները հայտնվում են էտրուսական արձանագրություններում։ Դիոդորոս Սիկիլիացին հայտնում է, որ հռոմեացիները փոխել են իրենց ուղղանկյուն վահանները կլորներով՝ ընդօրինակելով էտրուսկաներին։
Հռոմեական գաղութը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 183-ին, Մութինայի ( Մոդենա ) հետ միասին։ Այնտեղ բնակություն հաստատեց 2000 ընտանիք։ Պարման առանձնահատուկ նշանակություն ուներ, որպես ճանապարհային հանգույց դեպի Վիա Ամելիա և Վիա Կլաուդիա։ Այն ուներ ֆորում, որն այսօրվա կենտրոնական Գարիբալդիի հրապարակն է։ Մ.թ.ա. 44 թվականին քաղաքն ավերվեց։ Հետագայում Օգոստոս կայսրը վերակառուցեց այն։ Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանում, այն ձեռք է բերել Julia տիտղոսը ի հավատարմություն կայսերական տան։
Քաղաքն ուներ միջնադարյան հրեական համայնք ։ Պարմայի գրադարանում տեղակայված է Եբրայերեն հրեական ձեռագրերի ամենամեծ հավաքածուն։
Միջնադար
Ֆրանկյան տիրապետության տակ Պարման դարձավ մայրաքաղաք (774)։ Իտալական հյուսիսային քաղաքների մեծ մասի նման, պաշտոնապես այն հանդիսանում էր Սրբազան Հռոմեական կայսրության մի մասը, բայց հիմնական իշխանությունը գտնվում էր տեղի եպիսկոպոսների ձեռքում, որոնցից առաջիններից էր Գիբոդոսը։ Պապական մարզի և կայսրության միջև հետագա պայքարներում Պարման սովորաբար կայսերական կուսակցության անդամ էր։ Գրեթե ինքնուրույն կոմունա ստեղծվեց շուրջ 1140 թվականին։ 1149 թվականի Պարմայի և Պիացենզայի միջև կնքված պայմանագիրը կոմունայի ամենահին փաստաթուղթն է, որը ղեկավարվում էր հյուպատոսների կողմից ։
Գվելֆերի և գիբելինների միջև պայքարը Պարմայի առանձնահատկություներից էր։ Այնուհետև 1248 թվականին, կայսրական ընտանիքի կողքին երկար տարիներ գտնվելուց հետո, քաղաքի պապիստական ընտանիքները իշխանություն ստացան։ Քաղաքը պաշարվեց 1247–48-ին ՝ կայսր Ֆրեդերիկ Բ – ի կողմից, որը, սակայն, պարտության մատնվեց հաջորդ ճակատամարտում ։
Կլիմա
Պարմայում միջին տարեկան բարձր ջերմաստիճանը 17 °C է , տարեկան ցածր ջերմաստիճանը՝ 9 °C :
Հետևյալ տվյալները ստացվել են քաղաքի կենտրոնում գտնվող համալսարանում տեղակայված եղանակային կայանից։ Պարման ունի չորս եղանակ,  մերձարևադարձային մուսոնային կլիմա ՝ մայրցամաքային ծանր ազդեցությամբ, քաղաքի ներքին դիրքի պատճառով։ Մոտակայքի ափամերձ տարածքները, ինչպես Ջենովան, ունեն շատ մեղմ կլիմա, զով ամառներով եւ համեմատաբար տաք ձմեռներով։
Ժողովրդագրություն
2016 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով Պարման ունի 192,836 բնակիչ, որոնցից 47.64%-ը տղամարդիկ, 52.36%-ը՝ կանայք:ԱՆչափահասները( 18 տարեկանից ցածր) կազմում են Պարմայի բնակչության 16,46%, իսկ թոշակառուները՝ 22.64%-ը։ Բնակչության 84,09%-ը իտալացիներ են։
Մշակույթ
Պարման հայտնի է իր սննդով և հարուստ գաստրոնոմիական ավանդույթով. Նրա ամենայուրահատուկ ուտեստներից երկուսը Պարմեզան պանիրը (արտադրվում է նաև Ռեջջիո Էմիլիայում ) և Պրոշուտոն (բուժիչ խոզապուխտ) են ։
2004 թվականին Պարման նշանակվեց Սննդի անվտանգության եվրոպական մարմնի (EFSA) նստավայր և կրեատիվվ քաղաքների ցանց ՝ որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ -ի Գաստրոնոմիայի քաղաք։
Տրանսպորտ
Պարմա երկաթուղային կայարանը գտնվում է Միլան-Բոլոնիա երկաթուղու վրա ։
Պարմայի տրոլեյբուսային համակարգը գործում է 1953 թվականից։ Այն փոխարինեց տրամվայային ցանցին և ներկայումս ունի չորս երթուղի։
Պարմայի միջազգային օդանավակայանը առաջարկում է առևտրային թռիչքներ դեպի եվրոպական մի շարք երկրների քաղաքներ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանական քաղաքներ Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations
Չիտա դելա Պիևե
Չիտա դելա Պիևե (Città della Pieve), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ումբրիա մարզի Պերուջա գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 7488 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 67 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 111 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 06062։ Հեռախոսային կոդ՝ 0578։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Սերա Գեմբլ
Սերա Գեմբլ (Sera Gamble, ), ամերիկացի հեռուստատեսային սցենարիստ և պրոդյուսեր, ավելի հայտնի է The CW հեռուստաալիքի Գերբնական հեռուստասերիալի և Syfy Universal հեռուստաալիքի «Կախարդները» հեռուստասերիալի աշխատանքների շնորհիվ։
Կարիերա
Ավարտել է թատերականի, ֆիլմի և Լոս Անջելեսի հեռուստատեսության դպրոցները։
Մինչև հեռուստատեսությունում աշխատելը Սերա Գեմբլը Լոս Անջելեսում և Դուբլինում ելույթ է ունեցել Will Strip for Food ընկերության համար։ Ինչպես նաև որպես դերասանուհի Սերան մասնակցել է ռեժիսոր Ռաիլ Տակերի (Raelle Tucker) «Դրախտի Եվան» (անգլ. Eve of Paradise) ներկայացմանը և Գեմբլի սեփական պատմության վրա հիմնված կարճամետրաժ ֆիլմում` «Կավե մարդը» (The Clay Man): Ավելի ուշ Ռաիլ Տակերի և Սերա Գեմբլի ստեղծագործական ճանապարհները հատվեցին «Գերբնական» հեռուստասերիալում, որի համար երկուսն էլ մի քանի սերիաների սցենար են գրել։
Սերա Գեմբլը հայտնիություն է ձեռք բերել Հոլիվուդում, այն բանից հետո, երբ մասնակցել է 2003 թվականի վավերագրական հեռուստասերիալի` «Նախագիծ «Կանաչ լույս»-ի (անգլ. Project Greenlight) աշխատանքներին, իսկ առաջին գլխավոր աշխատանքը եղել է ABC ալիքի շրջանակներում, երբ 2005 թվականին աշխատել է «Աչքեր» մինի սերիալի համար։
ABC-ում աշխատանքն ավարտելուց հետո Գեմբլին հրավիրեցին մասնակցել «Գերբնական» (Supernatural) հեռուստասերիալի սցենարը գրելուն, որը տեղի էր ունենալու Warner Bros ալիքի շրջանակներում։ Այդ ամենը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ CBS-ն միացավ The CW Television Network-ին, կամ ուղղակի The CW: Առաջին յոթ եթերաշրջանների նկարահանման ժամանակ` 2005 թվականից 2012 թվականներ, Սերա Գեմբլը դարձել է 29 սերիաների սցենարների հեղինակը և ևս 105 սերիայի պրոդյուսերը։ Այն բանից հետո երբ սերիալի ստեղծողը` Էրիկ Կրիպկեն այլևս չշարունակեց սերիալի նկարահանումները, 2010 թվականից 2012 թվականներին Սերան գլխավորեց սերիալի նկարահանման աշխատանքները որպես շոուրաններ (անգլ. showrunner), և նա պատասխանատու էր ֆիլմի համար որպես պրոդյուսեր, սցենարիստ և խմբագիր։
2013 թվականին Սերա Գեմբլն աշխատել է CBS, NBC և SyFy ալիքների համար։
Գրող Սերա Գեմբլը հանդիսանում է մի քանի նովելների, պատմությունների, ինչպես նաև որոշ հոդվածների հեղինակ, որոնք հրատարակվել են Washington Square ամսագրում` հայտնի գրական կայքում` nerve.com և 2006 թվականից 2007 թվականների ամերիկական էրոտիկ աշխատություններում ։ Հրեուհի Սերա Գեմբլը երկար ժամանակ Սայմոն Գլիկմանի (Simon Glickman) հետ միասին հայտնի բլոգ է վարել, «Very Hot Jews»-ը, ինչն անսովոր կերպով հրեական թեմատիկա է հաղորդում մարդկանց ։
Միլիու
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Պավլովսկի շրջան (Ուլյանովսկի մարզ)
Պավլովսկի շրջան (Павловский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ուլյանովսկի մարզում։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1017,6 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 14356 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14,11 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուլյանովսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Խակա
Խակա (Jaca, արագոներեն՝ Chaca or Xaca ), քաղաք Իսպանիայի հյուսիսարևելյան կողմում, Ուեսկա պրովինցիայում, Պիրենեյների և Ֆրանսիայի սահմանի մոտ։ Խական հնագույն քաղաք է Արագոն գետի վրա, որը գտնվում է երկու մեծ երթուղիների հատման կետում, Պոից մինչև Սարագոսա։ Խական հանդիսացել է Արագոնի մայրաքաղաք մինչև 1097 թվականը, որոշ ժամանակ՝ Խասետանիայի մայրաքաղաքը։
Գյուղեր
Բացի Խակա քաղաքից, կան նաև Խակա մունիցիպալիտետի մի շարք ծայրամասային գյուղեր՝ ներառյալ Astún լեռնադահուկային հանգստավայրը։
Պատմություն
Քաղաքի ծագման մասին հստակ տեղեկություններ չկան, բայց նրա անունը, ըստ երևույթին Լասետանի ծագում ունի, որպես Էբրո գետի ավազանում բնակվող ամենատարածված ցեղ, բազմաթիվ փոքր ցեղերից։ Քաղաքի մասին տեղեկություններ են հասել Ստրաբոնի աշխատություններից, որտեղ նշվում է, որ քաղաքը գտնվում է Մ․ թ․ ա․ 1-ին դարում Քվինտոս Սերտորիոսի և Գնեոս Պոմպեոսի միջև տեղի ունեցող պատերազմի տարածքում։ Հին Հունական և Հռոմեական քարտեզների համաձայն Խական քաղաք էր, որտեղ Մ․ թ․ ա․ 2-րդ դարի կեսերից հատվել են մետաղադրամներ ։ Դրանց մի մասը այժմ գտնվում է Բրիտանական թանգարանում ։ Մետաղադրամի վրա պատկերված է անհայտ գլուխ, և ձախ կողմում՝ մակագրություն, առկա է նաև դելֆինի պատկեր։ Հակառակ կողմում պատկերված է ձիավոր, աջ կողմում պահած սուր, իսկ ներքևի մակագրությունը Իբերիական լեզվով կարդացում է iaka ։
Քաղաքի վերանվաճման տարեթիվը անհայտ է։ Սակայն հայտնի է, որ Ռամիրոն Ա Արագոնը (1035-1063) շնորհեց նրան «քաղաք» անվանումը։ 1063-ին այն եղել է Խակայի Սինոդի հավաքատեղին ։
1930 թվականի դեկտեմբերի 12-13-ին հալածանքը, որով պահանջում էր միապետության վերացում, ճնշվեց որոշակի դժվարությամբ։ Այս դեպքերը նախորդում էին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին։
Հիմնական տեսարժան վայրեր
Այստեղ է գտնվում 16-րդ դարում կառուցված միջնաբերդը։
Խակայի թեմի թանգարանում (միջնադարյան Սուրբ արվեստի թանգարան) պահվում են ռոմանական և գոթական ֆրեսկոներ, որոնցից մի քանիսը հայտնաբերվել են Խակայի շրջանի ամենահեռավոր վայրերում։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ
Լյուդմիլա Նեմիրովսկայա
Լյուդմիլա Նեմիրովսկայա (Людми́ла Заха́ровна Немиро́вская, ), խորհրդային և ռուս փիլիսոփա, կրոնաբան և մշակութաբան, էթնիկական գիտությունների պատմության գծով մասնագետ։ Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ «Աթեիստական բառարանի» և «Մշակութաբանություն։ 20-րդ դար» երկհատորյա հանրագիտարանի հեղինակներից է։
Կենսագրություն
Լյուդմիլա Նեմիրովսկայան ծնվել է 1939 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միությունում։ 1969 թվականին Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում «Ժամանակակից կրոնական մարդաբանության էությունը և սոցիալական գործառույթը (ըստ արևմտագերմանական նյութերի)» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա՝ ստանալով փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ։
1988 թվականին Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանում «Կրոնը և մարդասիրությունը Տոլստոյի աշխարհայացքում» թեմայով պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա՝ ստանալով փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան (09.00.06 մասնագիտություն՝ գիտական աթեիզմ) ։
Եղել է Ռուսաստանի պետական ագրարային համամիութենական գյուղատնտեսական հեռակա ուսուցման ինստիտուտի մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ։
Ռուսական նոր համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնի պրոֆեսոր է ։
Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի հումանիտար և սոցիալական գիտությունների դասավանդողների վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման ինստիտուտի մշակութաբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ռուս փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ
Նատա
Նատա, (Νατά) գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Պաֆոսի շրջանում։ Գյուղի բնակչությունը 1650-1960-ական թվականներին սկսեց պակասել և ըստ 2001 թվականի տվյալների բնակչությունը կազմում է 181 մարդ։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Կիպրոսի գյուղեր
Բուրավետ նյութեր
Բուրավետ նյութեր, օրգանական միացություններ, որոնց բնորոշ է հաճելի հոտը ։
Հիմնական տեղեկություններ
Նրանք հայտնաբերված են եթերային յուղերի, անուշաբույր խեժերի և այլ բարդ նյութերի (կամ խառնուրդների) կամ օրգանական միացությունների տեսքով։ Բնության մեջ տարածված են ինչպես բուսական, այնպես էլ կենդանական ձևերով։
Տես նաև
Կատեգորիա:Բուրավետ նյութեր
Ալֆոնսո Սերոն
Ալֆոնսո Սերոն (Alfonso Cerón, հայտնի է նաև Ալֆոնսո Զերոն անունով, ), իսպանացի հոգևորական, շախմատիստ և շախմատային տեսաբան։
Կենսագրություն
Ալֆոնսո Սերոնի կյանքի մասին շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Հայտնի է, որ նա ծնվել է 1535 թվականին Գրանադայում։ Այդ տեղեկությունը հայտնի է դարձել նրա կողմից գրված շախմատային տրակտատից։ Սերոնը ընդունել է կաթոլիկ քահանայի աստիճան։ Եղել է կանոնիկոս ։
Ալֆոնսո Սերոնը համարվում է 16-րդ դարի Իսպանիայի լավագույն շախմատիստներից մեկը։ Նա մասնակցել է ներկայում առաջինը համարվող միջազգազգային մրցույթին, որին մասնակցում էին Իտալիայի և Իսպանիայի չորս ուժեղագույն շախմատիստներ։ Մրցարշավին մասնակցող բոլոր շախմատիստները հանդիսանում էին Իսպանիայի թագավորի հպատակներ, քանի որ Հարավային Իտալիան, որտեղից ժամանել էին իտալացի երկու շախմատիստները, նույնպես մտնում էր իր միապետության կազմի մեջ ։
Պոնտրյուե
Պոնտրյուե (Pontruet), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզի՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Սեն Կանտեն-1 համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանն է Սեն Կանտենը։
Ալֆոնսո Սերոն
Կենսագրություն
Մրցարշավը կազմված էր մի քանի խաղային փուլերից, որոնք խաղացել են տարբեր ժամանակներում Ալֆոնսո Սերոնը և Ռուի Լոպես դե Սեգուրան Իսպանիայից և «Սիրակուզեց» մականունով Պաոլո Բոյին և «Փոքրիկ» մականունով Ջովանի Լեոնարդո դի Բոնան Իտալիայից ։ Մրցույթը տեղի է ունեցել 1575 թվականին Մադրիդի մոտակայքում գտնվող Էլ Էսկորիալ պալատում։ Մրցմանը ներկա էր Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը։ Ալֆոնսո Սերոնը մրցմանը մասնակցողների շարքում ցուցադրեց վատագույն ցուցանիշը ։
Մադրիդի մրցաշարի որոշ մանրամասներ և Ալֆոնսո Սերոնի կենսագրության մասին տեղեկություններ է հաղորդում իտալացի շախմատիստ և շախմատի պատմիչ Ալեսանդրո Սալվիոն (շուրջ 1570 - 1640 թվականներ) իր «Պուտինո կամ թափառող ասպետը» կենսագրականում, որը նվիրված էր Ջովանի Լեոնարդո դի Բոնային։ Հաշվի առնելով իր մեծ տարիքը՝ Սերոնը արդեն մրցումից հետո թողեց շախմատային կարիերան և բնակվել Մադրիդից ոչ հեռու գտնվող փոքր գյուղում։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ նա շարունակում էր համարվել ուժեղ շախմատիստ, ով ոչնչով չէր զիջում Լոպեսին։ Տեղեկանալով, որ Լեոնարդոն հաղթել է Լոպեսին՝ նա Լեոնարդոյին հրավիրում է մրցման։ Սակայն այդ մրցախաղը Սերոնի համար ավարտվեց անհաջող, քանի որ նա պարտվեց բոլոր խաղափուլերում։ Լեոնարդոն, զգալով իր ուժը, առաջարկեց Լոպեսին ու Սերոնին իր դեմ խաղալ երկուսով։ Առաջարկը ընդունվեց Լոպեսի ու Սերոնի կողմից։ Իսպանական ազնվականությունը սկսեց մեծ խաղադրույքներ կատարել այդ տարօրինակ մրցման հաղթանակի համար։ Ջովանի Լեոնարդոն հաղթեց։ Նրա ազգակիցներ Ռոդրիգոն ու Տոմազոն, ովքեր Լեոնարդոյի հաղթանակի վրա են դրել իրենց խաղադրույքը, շահեցին հսկայական գումար ։
Պոնտրյուե
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02615:
Ալֆոնսո Սերոն
Կենսագրություն
Երբ Լեոնարդոն խաղում էր Լոպեսի ու Սերոնի հետ, ժամանում է Պաոլո Բոյին, ում նպատակն էր մրցել Ջովանի Լեոնարդոյի հետ, ում հետ նա արդեն մրցել էր, և որի միավորները հավասար էին։ Լեոնարդոն խուսափեց խաղալուց իր հարսնացուի վաղաժամ մահվան պատճառով և հեռացավ Մադրիդից։ Ալեսանդրո Սալվիոն մանրամասներ չի հայտնում նրա հեռանալուց հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին, սակայն ենթատեքստից հասկանալի է դառնում, որ Պաոլո Բոյին դրանից հետո խաղացել է իսպանացի ուժեղագույն շախմատիստների հետ մի քանի մրցափուլ։ Սլավիոն չի հայտնում Ալֆոնսո Սերոնի և Բոյիի խաղի մասին հստակ տեղեկություններ, սակայն գրել է. - «...Բոյին առանց դժվարության հաղթում է Լոպեսին ու Սերոնին» ։
Այդ մրցաշարը պատկերված է Լուիջի Մուսինիի կողմից 1883 թվականին ստեղծված «Շախմատային մրցաշար Իսպանիայի թագավորի պալատում» նկարում։
Պոնտրյուե
Բնակչություն
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 339 մարդ։
Ալֆոնսո Սերոն
Ալֆոնսո Սերոնի ժառանգություն
20-րդ դարի անգլիացի շախմատային պատմիչ և մաթեմատիկոս Մարի Հարոլդ Ջեյմս Ռուսվեն Մերին պնդում է, որ Ալֆոնսո Սերոնի խաղերի նկարագրությունները պահպանվել են Ջուլիո Չեզար Պուլերիոյի «Manuscrito Buoncompagno» և «Trattato degli Scacchi dell'Abruzzese» գրքերում, որոնք իրենցից ներկայացնում են իտալացի այդ շախմատիստի և շախմատային տեսաբանի 1572 և 1584 թվականների խաղերի ընդհանրական նկարագրությունը, և որը նվիրված է դուքս Սորոյին։ Նա ուղեկցում էր Ջովանի Լեոնարդոյին Մարդիդում 1575 թվականին և ներկա է եղել իր ուղեկցի շախմատային խաղերին ։
Պոնտրյուե
Տնտեսություն
2010 թվականին համայնքի 235 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 179-ը տնտեսապես ակտիվ էին, իսկ 56-ը համեմատաբար ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 76,2 %, 1999 թվականին եղել է 75,8 %)։ 179 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 170-ը (91 տղամարդ և 79 կին), գործազուրկ էին 9 մարդ (6 տղամարդ և 3 կին)։ 56 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 18-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 26-ը՝ թոշակառուներ, 12-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էնա դեպարտամենտի կանտոններ
Ալֆոնսո Սերոն
Ալֆոնսո Սերոնի ժառանգություն
Ալֆոնսո Սերոնը հանդիսանում է շախմատային ուղեցույցի հեղինակ, որի լատինական տարբերակը անվանվել է իր անունով՝ «Alfonsus Ceron, Granatensis» (լատիներեն՝ «De latrunculorum ludo o Del juego del Ajedrez»): Այն հիշատակվում է գրադարանագետ Նիկոլաս Անտոնիոյի կողմից իր «Bibliotheca Hispana Nova» գրքի առաջին գլխում, որը հրատարակվել է 1673 թվականին Հռոմում։ Նրա մասին նույն տեղեկությունը տպագրվել է նաև այդ գրքի երկրորդ հրատարակությունում։ Դրանից հետո տրակտատը չի գրավել ուսումնասիրողների ուշադրությունը ։
Ռադիշչևսկի շրջան
Ռադիշչևսկի շրջան (Радищевский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ուլյանովսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ռադիշչևո ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1637 կմ²։
Բնակչություն
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 13436 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,21 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուլյանովսկի մարզ Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Անգլո-բուրական պատերազմ
Կատեգորիա:Անգլիայի պատերազմներ Կատեգորիա:Աֆրիկայի ժողովուրդների պատերազմներ Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջան Կատեգորիա:19-րդ դարի պատերազմներ Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի պատերազմներ
Մեծ Թաղերի քարայր
Մեծ Թաղերի քարայր, Մեծ Թաղերից 1 կմ հարավ-արևելք, անմիջապես Իշխանագետի ձախ ափին, ճանապարհի եզրին գտնվող քարայր։ Արտաքինից քարայրը նման է կիսաշրջանաձև միացած բնական ժայռափոր պատուհանների։ Ներսում դրանց թիվն ավելանում է։ Քարայրը բաղկացած է կիսաշրջանաձև տասը կամարներից։ Դրանցից չորսը իրար կից նայում են դեպի դուրս, իսկ մնացածները տեղադրված են ներսում։ Քարայրի մի մասի հատակները հողային են, մնացածներինը՝ քարե։ Համեմատաբար ավելի մեծ և բարձր կամարը գտնվում է արևելյան մասում, որտեղ կան հողի բավականին հաստ նստվածքներ։ Այսռեղ 1963-64 թվականներին հնագետները 7 մ երկարությամբ և 1,5 մ լայնությամբ անցք են փորել։ Ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ Ծծախաչ քարայրի հատակը հիմնականում ծածկված է պալեոլիթի դարաշրջանի կուլտուրական մնացորդներով։
Առաջին՝ սևահողային շերտից բացի, մյուս շերտերը պարունակում են հնագիտական հարուստ նյութեր և կենդանիների մնացորդներ՝ ընձառյուծի, մանր կրծողների, տարբեր տեսակի թռչունների, արջի, ձիու, եզի, կովկասյան եղջերուի, լեռնային այծերի և այլն։
Կենդանիների այս բրածո մնացորդները ժամանակաշրջանի առումով Ազոխ քարանձավի կենդանիներից խիստ երիտասարդ են, և, կարելի է ասել, լրիվ տարբերվում են նրանցից։ Այստեղ հայտնաբերված հնագիտական նյութերը հիմնականում պատրաստված են կայծքարից և հրաբխային ապակուց։ Քարե իրերն իրենց ձևով և պատրաստման տեխնիկայով մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում։
Ծծախաչ կամ Թաղլարի քարայրի կուլտուրական շերտերն իրենց կառուցվածքով և դրանցում հայտնաբերված հնագիտական նյութերով նման լինելով Ազոխի քարայրի Մուստյերյան մշակույթի շրջանի նյութերին, այնուամենայնիվ, խիստ տարբերվում են դրանցից։ Եթե այստեղ գտնվող ներքին շերտերի նյութերը ժամանակաշրջանի և պատրաստման տեխնիկայի տեսակետից մոտ են Ազոխի Մուստյերյան շրջանի նեանդերթալցիների պատրաստած գործիքներին, ապա վերին և հատկապես միջին շերտերի նյութերը հիմնավորապես տարբերվում են Ազոխի քարայր նյութերից։ Ծծախաչ քարայրի վերին շերտի նյութերն ավելի կատարելագործված են։ Այստեղ գերակշռում են փոքր չափերի բարակ շեղբերից պատրաստած նուրբ հարդարում ունեցող գործիքները, դանակները, քերիչները, ծակիչները, ծայրապանակները և այլն։
Անդրկովկասի տերիտորիայում Ծծախաչի քարայր-բնակավայրին ավելի նման համարվում են Ջրուչուրի, Մորգայի, Ախշտայի հուշարձանները։
Այս քարայր-բնակավայրերը և՛ իրենց մշակութային շերտերի կառուցվածքով, և՛ հնագիտական նյութերով շատ մոտ են։
Թաղլարի քարայր-բնակավայրը պատկանում է միջին պալեոլիթի վերջին և վերին պալեոլիթի սկզբին։ Այս տեսակետից էլ այն համարվում է Լեռնային Ղարաբաղում պեղած առաջին այն հուշարձանը, որ առատ նյութ է պարունակում նախնադարյան հասարակարգի իրողություններն ուսումնասիրելու համար ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Քարայրներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Քարանձավներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Լեռնային Ղարաբաղի քարանձավներ
Կոնտյուգ
Կոնտյուգ (Контюг), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստրելնա գետի ձախ ափում՝ 71 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Հեղինե Տեր-Ղևոնդյան
Հեղինե Անուշավանի Տեր-Ղևոնդյան, հայ դաշնակահար, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1959)։ Պրոֆեսոր (1977)։
Կենսագրություն
Հեղինե Տեր-Ղևոնդյանը ծնվել է 1918 թվականին Թիֆլիսում, հայ կոմպոզիտոր, մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի ընտանիքում։ 1946 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիան։ Նույն թվականից եղել է Հայֆիլհարմոնիայի կոնցերտմայստեր, 1953-1999 թվականներին դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում, 1971 թվականից՝ ամբիոնի վարիչ։ Նվագակցել է անվանի մենակատարների, հյուրախաղերով հանդես եկել Իրանում, Սիրիայում, Լիբանանում, Կանադայում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Ռումինիայում, Հունգարիայում և այլուր։ Մասնակցել է հայ արվեստի և գրականության տասնօրյակին (Մոսկվա, 1956 թվական), «Պրահայի գարուն» միջազգային փառատոնին (1967) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ դաշնակահարուհիներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Հայ պրոֆեսորներ
Պիպին II (Աքվիտանիայի թագավոր)
Պիպին II (Պիպին Կրտսեր, Pépin IIer, հոկտեմբեր, 823 - հունիսի 25, 864, Սանլիս), Աքվիտանիայի թագավոր։ Գահակալել է 838-852 թվականներին։ Հանդիսանում է Պիպին I Աքվիտանիայի թագավորի և Րինգարդի տղան։
Կենսագրություն
838 թվականին Աքվիտանիայի թագավոր Պիպին I-ի մահից հետո թագավոր ճանաչվեց նրա տղա Պիպին II-ը։ Բայց նրա պապիկը՝ կայսր Լյուդովիկոս I Բարեպաշտը, նրան չճանաչեց թագավոր և Աքվինտիան հանձնեց իր փոքր տղային՝ Կարլին։
841 թվականին Պիպինը մասնակցում էր Ֆոնտենի մոտ կատարվող ճակատամարտում Լոթար I-ի կողմից։ Պիպին II-ը ջախջախեց Կառլոս II-ի բանակը, բայց Կառլոսի եղբայր Լյուդովիկոս II-ը այդ ժամանակ ջախջախեց Լոթարի բանակը։ Արդյունքում Պիպինը նահանջեց դեպի Աքվիտանիա։ Ըստ Վերդենյան դաշինքի՝ Աքվիտանիան գտնվում էր Կառլոս II-ի իշխանության ներքո, բայց Պիպինը հրաժարվեց ճանաչել Կառլոսին։ Բերնար Սեպտիմանցիի օգնությամբ Պիպինը շարունակեց դիմադրությունը Կառլոս II-ի դեմ։
844 թվականին Պիպինը զրկվելեց Բերնար Սեպտիմանցիի օգնությունից, քանի որ վերջինը մահապատժի էր ենթարկվել Կառլոսի կողմից։ Անելանելի վիճակում Պիպինը օգնության է կանչում նորմանների թագավոր Օսկարին։
847 թվականին թագավոր Օսկարը իր կառավարության ներքո է վերցնում Բորդո քաղաքը, ինչը դժգոհություն առաջացրեց աքվիտանցիների մոտ։ 848 թվականին արդյունքում աքվիտանցիները չկանգնեցին Պիպին II-ի կողքին և օգնության կանչեցին Կառլոս II-ին։ Հունիսի 6-ին Կառլոսը Օռլեանում թագադրվեց որպես Աքվիտանիայի թագավոր։
Պիպինը շարունակում է պատերազմը Կառլոս II-ի դեմ մինչև 852 թվականի սեպտեմբեր, երբ նրան գերի վերցրեց Սանշե II-ը, որը Պիպինին փոխանցեց Կառլոսին։ Դրա դիմաց Կառլոսը Սանշեին տվեց Գասկոնի դուքս պաշտոնը, իսկ Պիպինին գցեցին բանտ Սուասոնում։
Սակայն աքվիտացիները դուրս եկան Կառլոս Պաղատի դեմ՝ օգնության կանչելով Լյուդովիկոս II-ին, ով Աքվիտանիան կառավարելու համար այնտեղ ուղարկեց իր տղա Լյուդովիկոս III-ին։ Հետագայում Պիպին II-ը կարողացավ փախչել բանտից։ 854 թվականին նա իր կողքին հավաքեց աքվինտացիներին և կարողացավ դուրս քշել Լյուդովիկոսին։ Որպես պատասխան 855 թվականին Կառլոսը Աքվիտայի թագավոր թագադրեց իր փոքրահասակ տղային, որին անվանում էին Կառլոս Փոքրիկ։
Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկ
Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկ (Parc Nacional Maritimoterrestre de l'Arxipèlag de Cabrera, Parque Nacional Marítimo-Terrestre del Archipiélago de Cabrera), ազգային պարկ Իսպանիայի Բալեարյան կղզիներում (Illes Balears,Islas Baleares), Կաբրերա կղզեխմբում ։ Բալեարյան կղզիները համարվում են ինքնավար համայնք և իսպանական պետության մի մասն են։ Պարկը զբաղեցնում է 100 քառակուսի կիլոմետր, որից 87 քառակուսի կիլոմետր տարածքը ջուր է։ Կղզին չունի բնակչություն, բայց այնտեղ կարող են գտնվել պարկի անձնակազմի 100 անդամ և այլ մարդիկ։
Վարչական առումով կղզին պատկանում է Պալմա դե Մալյորկա մունիցիպալիտետին, չնայած հեռու է նրանից։
Պատմություն
1973-1986 թվականներին կղզու պաշարումը արգելք հանդիսացավ աշիպելագի պաշտպանությունը ստեղծելու համար։ 1988 թվականին Բալեարյան կղզիների խորհրդարանը միաձայն ընդունել է բանաձև՝ «Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկի ստեղծման համար», որն ուղարկվել է Իսպանիայի խորհրդարան, և 1991 թվականի ապրիլի 29-ին այդ ծրագրին տվել է օրենքի ուժ ։ Պարկը, ինչպես և օրենքը վերհսկվում են «Կաբրերա կղզեխմբում ծովային ազգային պարկի օգտագործման գլխավոր նախագիծ և կառավարում» նախագծով, որը հաստատվել է 2006 թվականին հուլիսի 1-ին 58/2006 հրամանով։
Ճամփորդություն
Կաբրերա կղզեխմբի ազգային պարկը տարածք է, որտեղ ջրի շարժումը սահմանափակված է և նավակները կարողանում են խարսխել մինչը նավահանգիստ։ Շատ էնդեմիկ տեսակներ կենդանի են մնացել Կաբրերայում, այն դեպքում, երբ Բալեարյան կղզիների ուրիշ մասերում դրանք վերացել են։ Այդպիսի տեսակներ են՝ դելֆիները և որորները։ Խիստ վերահսկողություն կա ստորջրյա սուզման նկատմամբ, և տրվում է այցելության լիցենզիա ընդամենը մեկ օրով։ Կղզու էքսկուրսիան հազվագյուտ երևույթ է, դրան հետևում է դայվինգիստների համայնքը։ Թույլատրվում են միայն ազատ զբոսանքներ։ Կղզու վրա կա զբոսաշրջության կենտրոն՝ 14-րդ դարի ամրոց և թանգարան, ինչպես նաև հուշանվերների վաճառակետ և սրճարան։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իսպանիայի ազգային այգիներ Կատեգորիա:Իսպանիայի կղզեխմբեր Կատեգորիա:Բալեարյան կղզիներ
Ուժեղ փոխազդեցություն
Ուժեղ միջուկային փոխազդեցություն (գունային փոխազդեցություն, միջուկային փոխազդեցություն) չորս հիմնարար փոխազդեցություններից մեկը։ Ուժեղ փոխազդեցությանը մասնակցում են քվարկները և գլյուոնները, և նրանցից կազմված մասնիկները, որոնք կոչվում են հադրոններ (բարիոններ և մեզոններ)։ Նրանք գործում են ատոմի միջուկի սահմանների և ավելի փոքր հեռավորություններում և պատասխանատու են միջուկում քվարկների կապի և նուկլոնների միջև ձգողության համար (բարիոնների տարատեսակներն են պրոտոնները և նեյտրոնները)
Պիոն-նուկլոնային փոխազդեցություն
Ուժեղ փոխազդեցություն գաղափարի ներմուծման անհրաժեշտություն ծագեց 1930-ական թվականներին, երբ պարզ դարձավ, որ ո՛չ ձգողական, և ո՛չ էլ էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության երևույթները չեն կարող պատասխանել այն հարցին, թե ի՞նչն է միավորում նուկլոնները միջուկում։ 1935 թվականին ճապոնացի ֆիզիկոս Հիդեկի Յուկավան կառուցեց նուկլոնների փոխազդեցության առաջին քանակական հաստատունները, որոնք այժմ հայտնի են պի-մեզոններ կամ պիոններ։ Հետագայում՝ 1947 թվականին, պիոնները հայտնաբերվեցին փորձարարական ճանապարհով։
Այս պիոն-նուկլոնային տեսության մեջ երկու նուկլոնների ձգումը կամ վանումը նկարագրվում էր նուկլոնի կողմից պիոնի արտանետմամբ և հաջորդ նուկլոնի կողմից նրա կլանմամբ (համանմանորեն էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությանը, որը նկարագրվում է որպես վիրտուալ ֆոտոնի փոխանակում)։ Այդ տեսությունը հաջողությամբ նկարագրում է նուկլոն-նուկլոնային փոխազդեցությունների, ինչպես նաև պիոնների և նուկլոնների, և նրանց կապված վիճակների մի ողջ շարք։ Արտանետման էֆեկտիվությունը նկարագրող քանակական գործակիցը բավականին մեծ էր (համեմատած համանման էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության գործակցի հետ), որն էլ բացատրում է ուժեղ փոխազդեցության «ուժը»։
Նուկլոնների փոխազդեցություն ատոմի միջուկում
մ կարգի հեռավորությունների վրա, միջուկը կազմող նուկլոնների ուժեղ փոխազդեցության մեծությունը այնքան մեծ է, որ թույլատրում է պրակտիկորեն հաշվի չառնել նրանց էլեկտրամագնիսական փոխազդեցությունը (վանողությունը)։ Ընդհանրապես, նուկլոնների փոխազդեցությունը միջուկում «տարրական» չէ, ավելի շուտ այն մասնիկների միջև գործող ուժեղ փոխազդեցության առկայության անմիջական հետևանք է, որպես օրինակ, նուկլոնը կազմող քվարկների փոխազդեցության Վան-Դեր-Վալսյան ուժերը, որոնք բացատրվում են էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության գոյությամբ։ Երկու նուկլոնների փոխազդեցության պոտենցիալ ֆունկցիան, լավագույն մոտավորությամբ նկարագրվում է հետևյալ արտահայտությամբ՝ որտեղ k~- ն ուժեղ փոխազդեցության գործակիցն է, սովորաբար այն համարվում է, որ հավասար է 1-ի՝ հիմնարար փոխազդեցությունների «հաստատունների համակարգում», որտեղ, օրինակ, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցության հաստատունը հավասար է Նուրբ կառուցվածքի հաստատունին (այսպիսի պոտենցիալ ֆունկցիան կոչվում է Յուկավայի պոտենցիալ)։ Այս ֆունկցիայի մոդուլը արագորեն նվազում է, և {r_0} հեռավորությունների վրա աննշան փոքր է։ Ընդհանրապես միջուկի շառավիղը կարելի որոշել
մոտավոր բանաձևով, որտեղ A~- ն միջուկի նուկլոնների ընդհանուր թիվն է։ Այստեղից կարելի է, մասնավորապես, շատ մոտավոր գտնել մեզոնի զանգվածը, որպես ուժեղ փոխազդեցության կրողի (առաջին անգամ դա իրականացվել է ճապոնացի ֆիզիկոս Հիդեկի Յուկավայի կողմից)։ Դրա համար, սակայն, պետք է մի քանի առաջարկ անել, որոնք բազմակողմանի ուսումնասիրման ժամանակ կարող են անհիմն թվալ։ Ենթադրենք, որ նուկլոնի կողմից արձակվել է մեզոնը, և կատարելով, մեկ «պտույտ» պոտենցիալային փոսի եզրին (առաջարկներից առաջինը), կլանվում է մյուսի կողմից։ Մաքսիմալ, հետևաբար և, ամենահավանական ալիքի երկարությունը այդ ժամանակ հավասար է : Մեզոնի իմպուլսը՝ որտեղ h~- ն Պլանկի հաստատունն է։ Եթե մենք հիմա ({m_m} մեզոնի զանգվածի որոշման համար) ենթադրենք, որ այն ճշգրտորեն հավասար է միջուկում, շարժման ժամանակ ունեցած զանգվածին, ապա դա թերագնահատում կլինի։ Նույն ձևով, եթե ենթադրենք, որ միջուկում մեզոնի արագությունը մոտավորապես հավասար է լույսի արագությանը, ապա այն նույնպես ճշգրիտ չի լինի։ Կոպիտ մոտավորության դեպքում կարող ենք ենթադրել, որ, եթե մենք մեզոնի իմպուլսը հավասարեցնենք {m_m}c ի, (c~- ն լույսի արագությունն է վակուումում), երկու «անճշտությունները» իրար կչեզոքացնեն։ Այդ ժամանակ՝ Այժմ առավել ֆիզիկորեն արդարացի կլինի, որ այստեղ տեղադրենք A=2, քանի որ խոսքը երկու նուկլոնների մասին էր։ Այդ ժամանակ՝ Այս մեծությունը համարյա հավասար է 306,5{m_e} ի, որտեղ {m_e}~- ն էլեկտրոնի զանգվածն է։ Իրականում, միջուկային փոխազդեցության կրողը հանդիսացող մեզոնի զանգվածը, կազմում է մոտավորապես կգ, որը առավել ճշգրիտ հաշվարկների արդյունք է, որոնց արդյունքում օգտագործվում են քվանտային մեխանիկայի համակարգի «առավել կատարելագործված» տարրեր (չնայած, հավանաբար, կարելի էր «վերցնել» 306,5{m_e} զանգվածով էկզոտիկ մեզոն)։ Նուկլոնների միջին արագությունը, միջուկային նյությում, գնահատելու համար հնարավոր է Ֆերմի-գազի մոդելի վրա ։ Փուլային տարածության ծավալը, որն համապատասխանում է միավոր ծավալում մասնիկների «ֆիզիկական» տարածությանը, որոնց իմպուլսները է, որտեղ {p_0}~- ն որոնվող սահմանային իմպուլսն է, հավասար է : Բաժանելով այն h^3 ի, կստանանք «վանդակների» քանակը, որոնցում կտեղավորվեն երկուական պրոտոն և նեյտրոն։ Ենթադրելով, որ պրոտոնների թիվը հավասար է նեյտրոնների թվին, կստանանք որտեղ V~- ն միջուկի ծավալն է, բանաձևից նրա շառավղի համար կստանանք, որտեղ մ է։ Արդյունքում ֆերմի-իմպուլսի համար կստանանք՝
Հադրոնների ուժեղ փոխազդեցության ֆենոմենոլոգիա
1950-ական թվականներին հայտնագործվեց տարրական մասնիկների ահռելի քանակություն, որոնցից մեծ մասը օժտված էին կյանքի շատ կարճ տևողությամբ։ Այս բոլոր մասնիկները ուժեղ փոխազդող էին՝ միջուկի էֆեկտիվ կտրվածքում նրանց տեղաբաշխումը մեկի մյուսի նկատմամբ, նուկլոնների և պիոնների փոխազդեցության կտրվածքի կարգի էին, և էականորեն գերազանցում էին էլեկտրոնների հետ նրանց փոխազդեցության կտրվածքը։ Այս հադրոնների մեջ կային ինչպես մեզոններ, այնպես էլ բարիոններ։ Նրանք օժտված էին տարբեր սպիններով և էլեկտրական լիցքերով, զանգվածի իրենց արժեքներով և նախընտրելի տրոհման ուղիներով, նկատելի էր դառնում պարբերականությունը, սակյան որտեղից էր այն առաջանում՝ անհասկանալի էր։ Պիոն-նուկլոնային ցրմանը համանմանորեն կառուցվել է հադրոնների ուժեղ փոխազդեցությունների մոդելը, որտեղ փոխազդեցության յուրաքանչյուր տիպին, յուրաքանչյուր ցրմանը համապատասխանում է իր որոշակի փոխազդեցության հաստատունը։ Բացի դրանից, դիտարկվսծ կախումներից որոշները չհաջողվեց բացատրել, և նրանք, «խաղի կանոններին» համապատաասխան, ուղղակի որպես պոստուլատ համարվեցին, որոնց ենթարկվում են հադրոնները (Ցվեյգի օրենքի, իզոսպինի և G-զույգության պահպանումը և այլն)։ Չնայած նրան, որ ընդհանուր առմամբ, այս նկարագիրը գործում էր, այն, անխոս, բավարար չէր տեսական տեսակետից՝ առավելագույնս շատ էր պոստուլատների թիվը, ազատ պարամետրերի մեծ քանակությունը ներմուծվում էր բոլորովին կամայականորեն ու առանց որևէ սխեմայի։ 1960-ականների կեսերին հայտնագործվել է հադրոնների հատկությունների Մարի Գել-Մանի մատրիցաները՝ SU(3) համաչափությունը, և հասկանալի դառավ, որ ազատության սկզբունքային աստիճանները հադրոնների «կազմավորման» դեպքում, այնքան էլ շատ չէ։ Այդ ազատության աստիճանները ստացան քվարկներ անվանումը։ Մի քանի տարի անց կատարված փորձերը ցուցադրեցին, որ քվարկները՝ ոչ միայն հադրոնի ազատության աստիճանի բացարձակ, այլև իրական մասնիկներ են, որոնցից բաղկացած են հադրոնները, որոնք էլ նրա իմպուլսի, էլեկտրական լիցքի և սպինի կրիչներն են և այլն։ Միակ պրոբլեմը կայանում էր նրանում, թե ինչպես նկարագրեն այն փաստը, որ քվարկները չեն կարող դուրս պրծնել հադրոններից՝ կամայական ռեակցիաների ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, քվարկների փոխազդեցության դինամիկ նկարագրության տեսական բացակայության դեպքում անգամ, արդեն այն փաստը, որ հադրոնները՝ բաղկացուցիչ մասնիկներ են, թույլատրեց բացատրել հադրոնների շատ էմպիրիկ հատկություններ։
Քվանտային քրոմոդինամիկայի ուժեղ փոխազդեցություններ
1970-ական թվականներին կառուցվել է քվարկների ուժեղ փոխազդեցության միկրոսկոպիկ տեսությունը, որը ստացել է քվանտային քրոմոդինամիկա անվանումը (ՔՔԴ)։ Պոստուլատացվում է, որ յուրաքանչյուր քվարկ օժտված է նոր ներքին քվանտային թվով, որը պայմանականորեն անվանվում է գույնով։ Առավել ճշգրտորեն, ազատության նախկին մակարդակներին ի հավելումն, քվարկին վերագրվում է վիճակի որոշակի վեկտոր՝ համակարգված եռաչափ գունային տարածության մեջ։ Տրամաչափային մոտեցման դեպքում դրվում է մեր աշխարհի դիտվող հատկությունների ինվարիանտության պահանջը ունիտար պտույտների համեմատության հետ՝ քվարկների գունային տարածության մեջ, այսինքն SU(3) խմբի տարրերի հետ։ Այսպիսով, ՔՔԴ-ն հանդիսանում է Յանգ-Միլսի տեսությունը։ Համատեղ ծագող տրամաչափային դաշտը հենց նկարագրում է քվարկների փոխազդեցությունը։ Այս դաշտը հնարավոր է դառնում քվանտացնել, և նրա քվանտները կոչվում են գլյուոններ։
Քանի որ, գունային տարածության մեջ, գլյուոնների յուրաքանչյուր տիպ տալիս է իր որոշակի տեսակը, անկախ գլյուոնային դաշտերի քանակը հավասար է SU(3) խմբի չափայնությանը, այսինքն ութի։ Սակայն բոլոր գլյուոնները փոխազդում են բոլոր քվարկների հետ միևնույն ուժով։ Քվանտային էլեկտրադինամիկային համանման, որտեղ փոխազդեցության «հզորությունը» բնութագրվում է նուրբ թաղանթների հաստատուն՝ α-ով,, ուժեղ փոխազդեցության «հզորությունը» բնութագրվում է \alpha_s ուժեղ փոխազդեցության հաստատունով։ Ընդգծենք, որ գլյուոնները գույներով են փոխազդում։ Այն բանի համար, որ SU(3) խումբը Աբելյան խումբ չէ, գլյունները նույնպես օժտված են գույնով, և նշանակում է, որ կարող են իրար հետ փոխազդել, և ըստ տեսության առաջանում են Ֆեյնմանի դիագրամի եռանկյուն և քառանկյուն գագաթներ։ Սրանում էլ կայանում է ՔՔԴ-ի սկզբունքային տարբերությունը Քվանտային էլեկտրադինամիկայից, որտեղ ֆոտոնը լիցքավորված չլինելու պատճառով, չէր փոխազդում ինքն իր հետ։ Ընդգծենք նաև, որ քվարկներից և հակաքվարկներից կարելի է ստանալ կոմբինացիաներ, որոնք ունեն «զրոյական» գույն, այսինքն անգույն են։ Երկարալիքային տիրույթում այսպիսի վիճակներով գլյուոնները չեն փոխազդում։ ՔՔԴ-ի հաջորդ կարևորագույն հատկությունը 'լիցքի հակաէկրանավորումն է։ SU(3)-ի խմբային հատկությունները բերում են նրան, որ ուժեղ փոխազդեցության \alpha_s կապի հաստատունը փոքրանում է քվարկների միջև եղած հեռավորության փոքրացման հետ, և մեծանում է քվարկների իրարից հեռանալուն զուգընթաց։ Այս կախումներից առաջինը հանգեցնում է ասիմպտոտիկ ազատությանը՝ իրար մոտ հեռավորությամբ թռչող քվարկները կարելի է առաջին մոտավորությամբ համարել չփոխազդող։ Մեդալի հակառակ կողմը՝ քվարկների կոնֆայմենթն է կամ գերումը։ Դա նշանակում է, որ քվարկները չեն կարող կոնֆայմենթի որոշակի շառավղի արժեքից առավել իրարից հեռանալ (1 ֆմ-ի կարգի)։ Սակայն երկու անգույն վիճակները կարող են իրարից հեռանալ կամայական հեռավորությամբ, քանի որ նրանց գլյուոնային դաշտը իրենց չի պահում։ Արդյունքում ստացվում է, որ իրական աշխարհում դիտվում են ոչ թե ազատ քվարկներ, այլ նրանց անգույն կոմբինացիաները, որոնք էլ նույնականացվում են հադրոնների հետ։ Հեռացված լինելով կոնֆայմենթի շառավիղը գերազանցող հեռավորությամբ, հադրոնները ամեն դեպքում փոխազդում են, սակայն արդեն ոչ թե գլյուոնների փոխանակման հաշվին, այլ այլ հադրոնների փոխանակման պատճառով։ Մասնավորապես, ցածր էներգիաների դեպքում առավել ուժեղ են ստացվում պի մեզոններով փոխանակումները՝ ուժեղ փոխազդեցություններ (տես վերևը)։ Այսպիսի փոխազդեցությունը (որով, իմիջիայլոց, և պահվում է միջուկում նուկլոնները), նույնպես ավանդականորեն անվանվում է ուժեղ։ Սակայն, պետք է հասկանալ, որ այս «մնացորդային» ուժեղ փոխազդեցությունը, համանման է Վան-դեր-Վալսյան փոխազդեցությանը չեզոք ատոմներում։
Բարձրէներգետիկ ռեակցիաների ուժեղ փոխազդեցություններ
Գոյություն ունեն հադրոնների բախումների բարձրէներգետիկ պրոցեսների մի շարք, որոնցում բացակայում է կոշտ մասշտաբը, որի պատճառով, ՔՔԴ-ի շրջանակներում, հաշվարկները ըստ խոտորման տեսության դառնում են ոչ հավաստի։ Այդպիսի ռեակցիաների շարքում են հադրոնների լրիվ կտրվացքով բախումները, նրանց կոշտ ցրումը ոչ մեծ անկյուններով, դիֆրակցիոն պրոցեսները։ Կինեմատիկայի տեսանկյունից, այսպիսի ռեակցիաներում բախվող մասնիկների էներգիան է համարվում առավելագույնը հանգստի վիճակում, և ոչ սահմանային իմպուլսը։ Սկսած 1960-ական թվականներից, այսպիսի ռեակցիաների հիմնական հատկություններ հաջողությամբ նկարագրվել են Ռեջեյի տեսության վրա հիմնված ֆենոմենոլոգիական մոտեցումներով։ Այս տեսության շրջանակներում, հադրոնների ցրման բարձրէներգետիկ վիճակները առաջանում են որոշակի հավաքական օբյեկտների՝ ռեջեոնների փոխանակման արդյունքում։ Առավել կարևոր ռեջեոնը այս տեսության մեջ պոմերոնն է՝ միակ ռեջեոնը, որի ավանդը ցրման կտրվացքում չի փոքրանում էներգիայի հետ։ 1970-ական թվականներին պարզվեց, որ ռեջեոնների շատ հատկություններ կարելի է դուրս բերել քվանտային քրոմոդինամիկայից։ ՔՔԴ-ի համապատասխան մոտեցումը կոչվում է Բալիցկիի-Ֆադինի-Կուրաևի-Լիպատովի մոտեցում (ԲՖԿԼ)։