cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Սենտ Անդրե դը լա Ռոշ
Տնտեսություն
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) 3205 բնակիչներից 2380-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 825-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության գործակիցը կազմել է 74.3 %, 1999 թվականին եղել է 68.3 %: Աշխատունակ տարիքի 2380 ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 2175-ը (1136 տղամարդ և 1039 կին), 205 հաշվառված էին որպես գործազուրկ (103 տղամարդ և 102 կին)։ Աշխատունակ տարիքի 825 ոչ ակտիվ բնակիչներից 286-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 224-ը՝ թոշակառուներ, իսկ 315-ը՝ ոչ ակտիվ են եղել այլ պատճառներով ։
2010 կոմունայում հաշվառված են եղել 1900 հարկատու տնային տնտեսություններ, որտեղ ապրում էր 3469.0 մարդ։ Մեկ հարկատուին բաժին ընկնող շահույթը կազմել է 18 հազար 168 եվրո ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ծովափնյա Ալպեր գավառի բնակավայրեր
Կազալգրասո
Կազալգրասո  (իտալ․՝Casalgrasso) կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1482 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 87 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 17 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12030։ Հեռախոսային կոդ՝ 011։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Իոան Կրեստիտելը։
Ժողովրդագրություն
'''Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կաստելվետրո Պիաչենտինո
Կաստելվետրո Պիաչենտինո (Castelvetro Piacentino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Պիաչենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4839 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 138 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 35 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 29010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0523։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Շղթայական կոտորակ
Շղթայական կոտորակ կամ անընդհատ կոտորակ, մաթեմատիկական արտահայտություն է, որով ներկայացվում են իրական թվեր և ֆունկցիաներ։
Հասարակ կոտորակի շղթայացումը
որտեղ a1, a2,..., b1, b2,․․․ ամբողջ թվերը կոչվում են տվյալ անընդհատ կոտորակի տարրեր կամ թերի քանորդներ։ Եթե անընդհատ կոտորակի տարրերի քանակը վերջավոր է, այն կոչվում է վերջավոր, հակառակ դեպքում՝ անվերջ։
Օրինակ ` Ստացված շղթայական կոտորակն ընդունված է գրառել հետևյալ կերպ`
Անվերջ շղթայական կոտորակներ
Անվերջ շղթայական կոտորակի տեսքով են ներկայացվում, սովորաբար, իռացիոնալ թվերը, մասնավորապես, օրինակ, «պի» թիվը՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոտորակներ
Վիեննական պարահանդես
Վիեննական պարահանդես (Wiener Opernball), ավանդական միջոցառում, որը կազմակերպվում է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում պարահանդեսային ժամանակաշրջանում։ Վիեննական պարահանդեսները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից մինչև 2012 թվականը ներառված են եղել ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում, սակայն հետագայում, կապված պարահանդեսում ֆաշիստական տարրերի կիրառման հետ, հեռացվել է ցուցակից ։ 1935 թվականից սկսած՝ յուրաքանչյուր տարի, ամենամեծ վիեննական պարահանդեսը կազմակերպվում է Վիեննայի պետական օպերայում Մոխրոտ չորեքշաբթիին հաջորդող հինգշաբթի օրը  ։
Չափանիշներ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հաստատել է այն չափանիշները, որոնց պետք է համապատասխանեն պարահանդեսները, որպեսզի Վիեննական պարահանդես համարվեն։ Ի թիվս այլ դրսևորումների՝ պետք է հստակ հետևել պարահանդեսային հատուկ կանոնակարգին ու պարահանդեսի անցկացման կանոններին։ Պարահանդեսի բացումը պետք է կատարեն առաջին անգամ ելույթ ունեցող երիտասարդ զույգերը, կեսգիշերին պարտադիր պետք է լինի կեսգիշերային ելույթ եւ առավոտյան կողմ կազմակերպվի պարահանդեսի հանդիսավոր փակումը։
Պատմություն
Վիեննական պարահանդեսների պատմության սկիզբը ձգվում է մինչև վիեննական կոնգրեսի ժամանակաշրջանը։ 19-րդ դարի առաջին կեսին՝ Վիեննայի յուրաքանչյուր կարնավալային սեզոնին՝ ամեն երեկո, մոտ 250 պարահանդես էր կազմակերպվում։ Պարերին մասնակցում էին գրեթե բոլորը՝ արիստոկրատներից մինչև հասարակ մարդիկ։ 19-րդ դարի վերջին կայսրության հիմնական իրադարձություններից մեկը դարձան պալատական պարահանդեսները։ Դրանց մասնակցելու էին հրավիրվում միայն հայտնիները, այդ պատճառով էլ ավարտից հետ պարահանդեսները շատ երկար ժամանակ քննարկման առարկա էին դառնում Վիեննայի բնակիչների շրջանում։ 1899 թվականին Ֆրանց Յոզեֆ I կայսրը, սգալով կնոջ՝ Էլիզաբեթ կայսրուհու մահը, արգելում է պարահանդեսները։
Ավստրո-Հունգարիայի անկումից հետո՝ 1921 թվականին, պալատական պարահանդեսներին փոխարինելու եկան օպերային պարահանդեսները ։ Դրանք իրենց գոյությունը սկսել էին պալատական բազմանկյուն դահլիճներում, սակայն հետագայում տեղափոխվել էին նոր օպերային թատրոնի շենք, որը կառուցվել էր Ֆրանց Յոզեֆ I կայսեր հրամանով 1869 թվականին։ Հենց այնտեղ էլ 1877 թվականի դեկտեմբերի 11-ին տեղի ունեցավ առաջին խոշոր օպերային պարահանդեսը, որի ժամանակ նվագախմբին ղեկավարեց Էդվարդ Շտրաուսը՝ հայտնի կոմպոզիտորի կրտսեր եղբայրը ։ Նոր պարահանդեսի առանձնահատկությունը դարձավ այն, որ իգական սեռի ներկայացուցիչներն իրենց դեմքը պարտադիր պետք է քողարկեին դիմակներով։ Զուգընկերոջ ընտրության իրավունքը վերապահված էր հենց իգական սեռի ներկայացուցիչներին։ Այս «խորհրդավոր խաղում» ինքնադրսևորվելու հնարավորությունը սկզբում վատ ընդունվեց պահպանողականների կողմից, բայց արդյունքում մեծ ճանաչում բերեց պարահանդեսին ։
Ժամանակակից տեսակի առաջին օպերային պարահանդեսը՝ նոր անվամբ և կանցլեր Կուրտ Շուշնիգի հովանավորությամբ, կազմակերպվեց 1935 թվականին Վիեննայի պետական օպերայի շենքում ։ Գերմանիային Ավստրիայի բռնակցումից հետո պարահանդեսների անցկացումը դադարեցվեց։ Օպերային պարահանդեսններն իրենց գոյությունը վերսկսեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միայն՝ 1956 թվականի փետրվարին ։
Մասնակիցներ
Պարահանդեսի մեծությունից կախված՝ այն կարող է ընդունել տարբեր քանակությամբ հյուրեր։ Ամենախոշոր պարահանդեսին կարող է այցելել մոտ 5000 հյուր և մոտ 1000 սպասարկող, որոնց մեջ մտնում են երաժիշտները, խոհարարները, դերձակներն ու կոշկագործները։
Պարահանդեսային սեզոն
Վիեննայում պարահանդեսային սեզոնը սկսում է նոյեմբերի 11-ից մինչև ֆաշինգի երեքշաբթի։ Որոշ պարահանդեսներ կարող են կազմակերպվել նաև այլ ժամանակահատվածում։
Տարվա առաջին խոշոր պարահանդեսը ավանդաբար կազմակերպվում է Ամանորի գիշերը՝ Հոֆբուրգում։ Այն Պալատական պարահանդեսն է։ Այդ պարահանդեսին հնչում են միապետության ժամանակաշրջանի ամենահայտնի մեղեդիները՝ Շտրաուսի և Լեգարի վալսերը և վիեննական դասականների երաժշտությունը՝ Մոցարտ, Բեթհովեն, Յոզեֆ Հայդն։
Պարահանդեսային սեզոնին Վիեննայում կազմակերպվում է մոտ 300 պարահանդես՝ տարբեր մասնագիտությունների պարահանդեսներից սկսած (իրավաբանների պարահանդես, որսորդների պարահանդես) և վերջացրած պետական ու մշակութային կազմակերպությունների խոշոր պարահանդեսներով (վիեննական ֆիլհարմոնիկների պարահանդես, օպերային պարահանդես)։
Պարահանդեսների առաջատարը ողջ Եվրոպայում Վիեննայի Օպերային պարահանդեսն է։ Այն սովորաբար կազմակերպվում է փետրվարի կեսերին և համընկնում է «ֆաշինգներ»-ի տոնական օրերի հետ, որոնք ավստրիական ուրախ կարնավալներն ու դիմակահանդեսներն են։ Դրանք համազոր են պետական ընդունելություններին և դրանց ներկա է գտնվում նաև Ավստրիայի նախագահը։
Ամեն ինչ սկսում է ավանդական պոլոնեզից, որին մասնակցում են առաջին անգամ ելույթ ունեցողները։ Դեբյուտանտների պարից հետո սկսում են պարել բոլորը։ Բայց բոլորը անհամբեր սպասում են ամենագլխավոր պարին, որը հռչակավոր վիեննական վալսն է համարվում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Վիեննայի մշակույթ Կատեգորիա:Վիեննայի պարեր Կատեգորիա:Պարահանդեսներ Կատեգորիա:1936 հիմնադրումներ Ավստրիայում
Պոլովինա (այլ կիրառումներ)
Պոլովինա, կարող է վերաբերել՝
Պոլոգովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)
Պոլոգովսկի գյուղական խորհուրդ, կարող է վերաբերել՝
Հասկացություն
Հասկացություն, տրամաբանության մեջ՝ մտքի տարրական ձև, որը արտացոլում է առարկան (առարկայացված իրողությունը) իր էական հատկություններով (օրինակ, մարդ, անձրև, գեղեցկություն)։
Հասկացությունները կազմավորվում են մտավոր գործողությունների, մասնավորապես աբստրակցիայի և ընդհանրացման միջոցով։ Հասկացության կառուցվածքի մեջ տարբերում են բովանդակություն՝ նրա մեջ արտացոլված հատկությունների ամբողջությունը, և ծավալ՝ առարկաների այն դասը, որն ըստ այդ հատկությունների ընդգրկվում է տվյալ հասկացությամբ։ Որքան լայն է հասկացության բովանդակությունը, այնքան նեղ է նրա ծավալը, և հակառակը։ Հասկացությունները բովանդակությամբ լինում են դրական (կաթնասուն) և ժխտական (ոչ կաթնասուն), հարաբերակցական (աջ կողմ) և անհարաբերակցական (պետություն), ծավալով՝ եզակի (Արեգակ) և ընդհանուր (էլեկտրոն), դատարկ (հրեշտակ, ամենամեծ թիվ) և ոչ դատարկ (թիվ)։ Առավել ընդհանուր գիտական հասկացությունները կատեգորիաներն են։
Ըստ ծավալի հասկացությունները միմյանց նկատմամբ գտնվում են նույնության, խաչավորման, ստորադասության (սեռի ու տեսակի), արտագոյության հարաբերության մեջ։ Հասկացությունները դատողության կազմում տերմիններ են։ ժամանակակից տրամաբանության մեջ հասկացության ներկայացման առավել ճշգրիտ միջոցը պրեդիկատների տրամաբանության լեզուն է (պրեդիկատների հաշիվ)։ Հոգեբանության և փիլիսոփայության մեջ հասկացություն լայն իմաստով նշանակում է առարկաների վերաբերյալ ամբողջական գիտելիքը, գաղափարը, նրանց էության արտացոլումը։ Հասկացությունների միջոցով հնարավոր է ներկայացնել ընդհանուրը և օրինաչափը։ Այդ առումով հասկացությունները ճանաչողության պրոցեսի հանգուցակետեր են, ճանաչողության արդյունքների խտացումներ։
Յուրաքանչյուր հասկացություն արտացոլում է տվյալ դասի առարկաների ընդհանրությունը, որով այդ դասը տարբերվում է մյուս բոլոր դասերից, և այն, ինչով այդ դասը հարաբերվում է այլ դասերի։ Դրանով հնարավոր է վերջավոր թվով հասկացություններով ընդգրկել անվերջ թվով օբյեկտներ և միաժամանակ մասնաբաժան, համակարգված ձևով արտացոլել իրականության բազմազանությունը, այսինքն՝ ստեղծել գիտական համակարգ։ Հասարակական-արտադրական գործունեության, իրականության ճանաչման ու գիտության զարգացման ընթացքում ստեղծվում են նորանոր հասկացություններ, ճշգրտվում եղած հասկացությունների բովանդակությունը, նրանց ընդգրկման սահմանները։
Հասկացության տեսակներ
Հասկացությունները կարելի է բաժանել տեսակների՝ ըստ այս կամ այլ հատկանիշի։
Ըստ ծավալի հասկացությունները լինում են եզակի և ընդհանուր։
Եզակի է այն հասկացությունը, որի ծավալն ընդգրկում է միայն մեկ առարկա, օրինակ՝ Հայաստան, հարաբերականության տեսության հիմնադիր, Էվկլիդեսյան երկրաչափություն, Մարս և այլն։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Միտք Կատեգորիա:Գոյաբանություն Կատեգորիա:Հիմնական թեմատիկ հոդվածներ Կատեգորիա:Լեզվափիլիսոփայություն
Յան Հևելիուս
Յան Հևելիուս, (Johannes Hevel, Jan Heweliusz, ), լեհ աստղագետ, կոնստրուկտոր, Գդանսկի քաղաքագլուխ և գարեջրագործ։
Աստղագետ
Իր առաջին աստղադիտարանը Հևելիուսը կառուցել է1641 թվականին, հոր կողմից ստացած ժառանգությամբ։ Այն ժամանակների Աստղադիտակ - ռեֆրակտորների մեծ պակաս էր զգացվում։ Որպեսզի ազատվեին դրանից Հևելիուսը կառուցեց մեծ չափերի աստղադիտակներ։ Ամենամեծը դրանցից ուներ 45 մետր երկարություն։ Դա «Օդային աստղադիտակ» էր, առանց ձողերի և առանց օբյեկտիվի և օկուլյարի կոշտ կապերի։ Աստղադիտակը ամրացվում էր սյունին բլոկնների և լարերի համակարգի օգնությամբ։ Նման աստղադիտակը կառավարելու համար օգտագործում էին հատուկ հրամաններ։ Հևելիուսի առաջին աշխատությունը եղել է «Սելենոգրաֆիա, կամ Լուսնի նկարագրությունը», թողարկված 1647 թվականին՝ Գդանսկում։ Գիրքը տալիս էր Լուսնի մակերևույթի մանրամասն նկարագրությունը։ Աշխատանքը՝ տպագրված հեղինակի սեփական տպարանում, պարունակում էր 133 փորագրություններ Լուսնի մակերևույթի 60 տեղամասերի, ընդհանուր տեսքի և տարբեր փուլերի վերաբերյալ։ Հևելիուսը առաջարկել է անուններ Լուսնի մակերևույթի օբյեկտների համար, որոնցից շատերը պահպանվել են մինչ օրս։ Նա ճիշտ գնահատել է Լուսնային սարերի բարձրությունը և բացահայտել օպտիկական լիբրացիան (դանդաղ տատանումները)։
Հևելիուսին են պատկանում աստղագիտական հայտնագործությունները տարբեր ոլորտներում։ Նա զբաղվում էր լուսնի պտույտների հարցերով, Երկիր - Լուսին հեռավորության չափումներով։ Ուսումնասիրում էր՝ Լուսնի պտույտի ժամանակը, Արեգակի սեփական առանցքի շուրջ պտտման ժամանակը, Յուպիտեր մոլորակի արբանյակների պտույտների ժամանակը։ Զբաղվում էր կրկնակի աստղերի և փոփոխական աստղերի դիտումներով։ Իր Սեքստանտի (աստղագիտական գործիք) օգնությամբ կազմել է 1564 աստղերի տեղեկատու միչև 1' ճշտությամբ։
Հևելիուսը հայտնաբերել է 4 գիսաստղեր և 1668 թվականին տպագրել է «Kometografiya» տրակտատում, որտեղ ներկայացրել է բոլոր հայտնի և ուսումնասիրված գիսատղերի պատմությունը, ցույց տալով, որ գիսաստղերի որոշ մասը ունեն պտտման պարաբոլային հետագիծ։ 1679 թվականին Հևելիուսի աստղադիտարանը իր ամբողջ ձեռագրերով և գրադարանով այրվեց։ Այնուամենայնիվ այն վերականգնվեց և շարունակեց իր գործունեությունը։ Արդեն 1690 թվականին ամուսու մահից հետո նրա կինը՝ Ելիզավետա Հևելիուսը հրատարակեց հայտնի «Uranography» աստղային տեղեկատուն, որը ներառում էր համաստեղությունների հիանալի նկարներ։ Դրա մեջ Հևելիուսը մտցրել էր նաև մի շարք նոր համաստեղություններ։ Եվ վերջապես Հևելիուսը Եվրոպացիներին ծանոթացրեց Ուլգուբեկի աստղադիտարանում կազմած «zij-e soltani» աշխատության հետ։
Գարեջրագործ
Հևելիուսի համար աստղագիտությունը սիրողական զբաղմունք էր, իր ապրուսի միջոցը նա վաստակում էր գարեջրագործությունից։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գիսաստղ հայտնաբերողներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամներ Կատեգորիա:Լեհ աստղագետներ
Արեգակնային համակարգ
Արեգակնային համակարգ, մոլորակային համակարգ, որը գտնվում է Ծիր Կաթին գալակտիկայի մեջ և բաղկացած է Արեգակից և այլ երկնային մարմիններից, որոնք ձգողությամբ կապում են նրա ութ մոլորակները, նրանց 167 բնական արբանյակները , հինգ գաճաճ մոլորակները (Ցերերա, Պլուտոն, Հոմեա, Մակեմակե և Էրիս և նրանց վեց բնական արբանյակները) և միլիարդավոր այլ փոքր մարմիններ։ Այս վերջինը բաղկացած է աստերոիդներից, Կոյպերի գոտու մարմիններից, գիսաստղերից, աստղաքարերից և տիեզերական փոշուց։ Արեգակնային համակարգը ձևավորվել է մոտ 4,57 միլիարդ տարի առաջ տիեզերական ձգողականության գազափոշային ամպի կոլապսի ճանապարհով ։
Արեգակնային համակարգի օբյեկտների զանգվածի մեծ մասը բաժին է ընկնում Արեգակին, մնացած մասը պարունակվում է ութ համեմատաբար մեկուսացված մոլորակներում, որոնք ունեն գրեթե շրջանաձև ուղեծիր և դասավորված են գրեթե հարթ սկավառակի սահմաններում՝ խավարածրի հարթությամբ։
Չորս ամենափոքր ներքին մոլորակներն են Մերկուրին, Վեներան, Երկիրը և Մարսը (նաև կոչվում են երկրային խմբի մոլորակներ), հիմնականում բաղկացած են սիլիկատներից և մետաղներից։ Չորս արտաքին մոլորակներն են՝ Յուպիտերը, Սատուրնը, Ուրանը և Նեպտունը (նաև կոչվում են գազային հսկաներ կամ պարզապես հսկա մոլորակներ), ավելի զանգվածեղ են, քան երկրային խմբի մոլորակները։ Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակներ Յուպիտերն ու Սատուրնը գլխավորապես բաղկացած են ջրածնից և հելիումից, արտաքին ավելի փոքր Ուրանն ու Նեպտուն, ջրածնից և հելիումից բացի պարունակում են նաև մեթան և շմոլ գազ ։ Այդպիսի մոլորակները մտնում են առանձին դասի՝ «սառցային հսկաների» մեջ ։
Արեգակնային համակարգում կան փոքր մարմիններով զբաղեցված երկու մարմիններ։ Աստերոիդների գոտին, որը գտնվում է Մարսի և Յուպիտերի միջև, կառուցվածքով համընկնում է երկրային համակարգի մոլորակների հետ, քանի որ կազմված է սիլիկատներից և մետաղներից։ Աստերոիդների գոտու խոշորագույն օբյեկտներ են համարվում թզուկ մոլորակ Սերեսը, Պալասը, Վեստան, և Հիգեան։ Նեպտունի ուղեծրից այն կողմ տեղավորված են տրանսնեպտունային մարմինները, որոնցից խոշորագույններն են՝ Պլուտոնը, Սեդնան, Հոմեան, Մակեմակեն, Կվավարը, Օրկը, Էրիսը, բաղկացած սառած ջրից, ամոնիակից և մեթանից։ Արեգակնային համակարգում գոյություն ունեն այլ փոքրագույն մարմինների պոպուլյացիաներ ևս, ինչպիսիք են մոլորակային քվազիարբանյակները և տրոյացիները, մերձերկրյա աստերոիդները, կենտավրոսները, դամոկլոիդները, ինչպես նաև համակարգով տեղափոխվող գիսաստղերը, երկնաքարերը և տիեզերական փոշին։
Արեգակնային քամին (Արեգակից պլազմայի հոսքը) միջաստղային միջավայրում առաջացնում է հելիոսֆերա անվանմամաբ պղպջակ, որը տարածվում է համակարգում մինչև ցրված սկավառակի եզրը։ Օորտի ամպը՝ երկարակյաց գիսաստղի աղբյուրը, կարող է տարածվել մոտավորապես հազար անգամ հելիոսֆերայից այն կողմ։
Արեգակնային համակարգը մտնում է Ծիր Կաթին գալակտիկայի մեջ։
Կառուցվածք
Արեգակնային համակարգի կենտրոնական օբյեկտն Արեգակն է՝ G2V սպեկտրալ շարքի գլխավոր հաջորդականության աստղը, դեղին թզուկ։ Արեգակի մեջ է կենտրոնացած համակարգի զանգվածի գերակշռող մասը (մոտ 99,866 %)։ Այն իր ձգողականության շնորհիվ պահում է մոլորակները և այլ տիեզերական մարմիններ, որոնք պատկանում են Արեգակնային համակարգին ։ Չորս ամենամեծ օբյեկտները՝ գազային հսկաները, զբաղեցնում են մնացած զանգվածի 99 % (ընդ որում, մեծ մասը բաժին է հասնում Յուպիտերին և Սատուրնին՝ մոտ 90 %)։
Արեգակի շուրջը առաջացած մեծ օբյեկտներից շատերը շարժվում են գրեթե մեկ հարթությամբ, որը կոչվում է էկլիպտիկ հարթություն։ Ընդ որում, գիսաստղերը և Կոյպերի գոտու օբյեկտները սովորաբար օժտված են այդ հարթությունների նկատմամբ մեծ թեքության անկյուններով ։
Բոլոր մոլորակների և այլ օբյեկտների մեծամասնությունը շարժվում է Արեգակի շուրջը Արեգակի շարժման մի ուղղությամբ (եթե դիտելու լինենք Արեգակի հյուսիսային բևեռից, ապա՝ ժամացույցի սլաքի հակառակ ուղղությամբ)։ Կան բացառություններ, օրինակ՝ Գալեա գիսաստղը։ Ամենամեծ անկյունային արագությամբ օժտված է Մերկուրին, որը հասցնում է Արեգակի շուրջը կատարել մեկ ամբողջ պտույտ 88 երկրային օրվա ընթացքում։ Իսկ ամենահեռու գտնվող մոլորակի՝ Նեպտունի պտտման պարբերությունը կազմում է 165 երկրային տարի։
Մոլորակների մեծ մասը պտտվում է իր առանցքի շուրջը՝ Արեգակի շուրջ պտտվելուն զուգահեռ։ Բացառություններ են կազմում Վեներան և Ուրանը, ընդ որում, Ուրանը պտտվում է գրեթե «կողքի վրա պառկած» (առանցքի թեքությունը գրեթե կազմում է 90°)։ Այս պտույտի ցուցադրության համար օգտագործում են հատուկ սարք՝ թելուրիում (tellus՝ «Երկիր»)։
Արեգակնային համակարգի շատ մոդելներ պայմանականորեն ցույց են տալիս մոլորակների ուղեծրերը հավասար ժամանակամիջոցների ընթացքում, սակայն, իրականում, փոքր բացառությամբ, որքան հեռու է մոլորակը կամ բևեռը Արեգակից, այնքան մեծ է այդ մոլորակի և նախորդ մոլորակի ուղեծրերի միջև հեռավորությունը։ Օրինակ՝ Վեներան գտնվում է Արեգակից մոտ 0.33 ա.մ. ավելի հեռու, քան Մերկուրին, այն դեպքում, երբ Սատուրնը գտնվում է 4.3 ա.մ. ավելի հեռու, քան Յուպիտերը, իսկ Նեպտունը 10.5 ա.մ. ավելի հեռու, քան Ուրանը։ Արվել են փորձեր ուղեծրերի միջև հեռավորությունների որոշման և մոդելավորման համար (Տիցիուս-Բոդեի օրենք), սակայն ոչ մի տեսություն համաշխարհային լայն ճանաչման չի հասել։
Օբյեկտների ուղեծրերը Արեգակի շուրջը նկարագրվում են Կեպլերի օրենքներով։ Այդ օրենքների համաձայն՝ յուրաքանչյուր օբյեկտ շարժվում է էլիպտիկ ուղեծրով, որի կիզակետերից մեկում գտնվում է Արեգակը։ Արեգակին ավելի մոտ գտնվող օբյեկտների (մեծ կիսաառանցքի փոքր չափսեր ունեցողների) համար մեծ է պտտման անկյունային արագությունը, այդ իսկ պատճառով, կարճ է պտտման պարբերությունը (տարի)։ Էլիպտիկ ուղեծրի վրա օբյեկտի հեռավորությունը Արեգակից փոխվում է տարվա ընթացքում։ Ուղեծրի վրա Արեգակին ամենամոտ կետը անվանում են պերիգելիա, իսկ ամենահեռացվածը՝ աֆելիա։ Յուրաքանչյուր օբյեկտ շարժվում է արագ իր պերիգալիայում, իսկ դանդաղ՝ իր աֆելիայում։ Մոլորակների ուղեծրերը մոտ են շրջանագծին, սակայն բազմաթիվ գիսաստղեր, աստերոիդներ և Կոյպերի գոտու օբյեկտներ ունեն լավ ձգված էլիպտիկ ուղեծրեր։
Արեգակնային համակարգի մոլորակներից շատերը ունեն սեփական համակարգեր։ Շատերը շրջապատված են արբանյակներով (արբանյակներից մի քանիսը նույնսիկ գերազանցում են իրենց չափերով անգամ Մերկուրիին)։ Մեծ արբանյակներից շատերը գտնվում են միաժամանակյա շարժման մեջ. նրանց մի կողմը միշտ ուղղված է դեպի մոլորակը։ Չորս խոշորագույն մոլորակները՝ գազային հսկաները, օժտված են նաև օղակներով, փոքր մասնիկների բարակ շերտով, որոնք պտտվում են իրար շատ մոտ ուղեծրերով։
Արեգակ
Արեգակը Արեգակնային համակարգի աստղն է և նրա գլխավոր բաղադրիչը։ Նրա զանգվածը (332 900 անգամ մեծ է Երկրի զանգվածից) բավականաչափ մեծ է, որպեսզի իր միջուկում այն ջերմամիջուկային ռեակցիան, որի ընթացքում անջատվում է էներգիայի մեծ քանակություն, որը, հիմնականում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տեսքով, ճառագայթվում է տիեզերական տարածություն, ճառագայթման մաքսիմումը համընկնում է 400—700 նմ երկարության ալիքների, որն էլ համապատասխանում է տեսանելի լույսի տիրույթին ։ Աստղային դասկարգմամբ Արեգակը տիպիկ Դեղին թզուկ G2 դասի աստղ է։ Այս անվանումը կարող է թյուրիմածության մեջ գցել, քանի որ մեր Գալակտիկայի աստղերի մեծ մասի հետ համեմատած, Արեգակը բավականաչափ պայծառ աստղ է ։ Աստղի դասը որոշվում է Հերցեպրունգ-Ռեսելի դիագրամ վրա նրա դիրքով, որը ցույց է տալիս աստղի պայծառության և նրա մակերևույթի ջերմաստիճանի միջև կապը։ Սովորաբար առավել տաք աստղերը ավելի պայծառ են։ Աստղերի մեծ մասը գտնվում են այդ դիագրամի գլխավոր հաջորդականության վրա, Արեգակը գտնվում է այս հաջորդականության մեջտեղում։ Առավել պայծառ և տաք, քան Արեգակը, աստղերը համեմատաբար քիչ են, իսկ ավելի սառը և խավար աստղերը (Կարմիր թզուկներ) ավելի հաճախ են հանդիպում, կազմելով Գալակտիկայի 85 %-ը ։ Գլխավոր հաջորդականության վրա Արեգակի տեղը ցույց է տալիս, որ այն դեռևս չի սպառել ջերմամիջուկային ռեակցիայի իր ջրածնի պաշարը և գտնվում է էվոլյուցիայի մեջտեղում։ Այժմ Արեգակը դառնում է աստիճանաբար ավելի պայծառ, զարգացման ավելի վաղ փուլերում նրա պայծառությունը կազմել է այժմյանի ընդամենը 70 %-ը ։ Արեգակը Աստղային բնակչության I տիպի աստղ է, այն կազմավորվել է Տիեզերքի զարգացման ավելի վաղ աստիճանում և դրա համար էլ բնութագրվում է ծանր ջրածնի և հելիումի մեծ պաշարների պարունակությամբ (իսկ աստղագիտության ընդունված է այս տարրերը անվանել մետաղներ), քան պարունակում են II տիպի աստղերը ։ Ջրածնից և հելիումից ծանր տարրերը, ձևավորվում են առաջին տիպի աստղերի միջուկներում, դրա համար էլ, մինչ Տիեզերքը հագեցած լինելով այս տարրերով, կարող էր անցնել աստղերի առաջին սերունդը։ Առավել ծեր աստղերը պարունակում են քիչ մետաղներ, իսկ երիտասրդները՝ շատ։ Ենթադրվում է, որ բարձր մետաղայնությունը կարևոր գործոն է դարձել Արեգակի մոլորակային համակարգի ձևավորման համար, քանի որ մոլորակները ձևավորվում են մետաղների Աճանստվածքով ։
Միջմոլորակային միջավայր
Լույսի հետ միաժամանակ, Արեգակը ճառագայթում է լիցքավորված մասնիկների (պլազմա) անընդհատ հոսք, որը հայտնի է որպես արեգակնային քամի։ Այդ մասնիկների հոսքը տարածվում է մոտավորապես 1,5 մլն կմ ժամում ։ Այն հայտնի է որպես միջմոլորակային միջավայր։ Արեգակի ակտիվության դրսևորումից է Արեգակի մակերևույթին արեգակնային բռնկումները և արևապսակի նյութի արտանետումեր, գրգռում են հելիոսֆերան, առաջացնելով Տիեզերական եղանակ ։ Հելիոսֆերայի սահմաններում խոշոր պարուրաձև մակերևույթային կառուցվածք է հելիոսֆերիկ հոսանքային շերտը իրենից ներկայացնում է պարուրաձև մակերևույթ, որը առաջանում է միջմոլորակային տարածության վրա Արեգակիի պտտվող մագնիսական դաշտի շնորհիվ ։ Երկրի մագնիսական դաշտը խանգարում է արեգակնային քամուն խաթարել Երկրի մթնոլորտը։ Վեներան և Մարսը չունեն մագնիսական դաշտ, և դրա արդյունքում արեգակնային քամին աստիճանաբար փքում է նրանց մթնոլորտները դեպի տիեզերք ։ Նյութի լուսապսակային արտանետումները և նմանատիպ երևույթները փոխում են մագնիսական դաշտը և արտահանում են ահռելի քանակությամբ՝ մոտ 109—1010 տոննա ժամում, նյութ Արեգակի մակերևույթից ։ Փոխազդելով Երկրի մագնիսական դաշտի հետ, այդ նյութը ներթափանցում է Երկրի մերձբևեռային շերտեր, որտեղ այդպիսի փոխազդեցությունից ծագում են բևեռափայլեր, որոնք ավելիի շատ դիտվում են մագնիսական բևեռների մոտ։ Տիեզերական ճառագայթները առաջանում են Արեգակնային համակարգից դուրս։ Հելիոսֆերան և, մոլորակների մագնիսական դաշտերը, մասնավորապես, պահպանում են Արեգակնային համակարգը արտաքին ազդեցությունններից։ Ինչպես տիեզերական ճառագայթների խտությունը միջաստղային միջավայրում, այնպես էլ Արեգակի մագնիսական դաշտի ուժը փոփոխվում են կախված ժամանակից՝ այնպես, որ Արեգակնային համակարգում տիեզերական ճառագայթման մակարդակը փոփոխական է, չնայած շեղումների մեծությունը անհայտ է ։ Միջմոլորակային միջավայրը հանդիսանում է, ծայրահեղ դեպքում, երկու սկավառականման տիեզերական փոշու շերտերի ձևավորման տեղը։ Առաջին, կենդանակերպային փոշու ամպը գտնվում է Արեգակնային համակարգի ներքին շրջանում և հանդիսանում է այն պատճառը, որի հետևանքով ծագում է կենդանակերպային լույսը։ Հավանաբար, այն ծագել է աստղակերպերի շրջանի սահմաններում, մոլորակների հետ փոխազդեցության արդյունքում ։ Երկրորդ շրջանը տարածվում է մոտովորապես 10-ից 40 ա.մ. սահմաններում, և հավանաբար, առաջացել է Կոյպերի գոտում նույն տիպի բախումների արդյունքում ։
Արեգակնային համակարգի ներքին շրջան
Ներքին շրջանը նեևառում է երկրային խմբի մոլորակներն ու աստղակերպերը։ Նրանք հիմնականում բաղկացած են սիլիկատներից և մետաղներից, համեմատաբար մոտ են Արեգակին, այն համակարգի ամենափոքր հատվածն է, որի շառավիղը ավելի փոքր է, քան Յուպիտերի ու Սատուրնի միջուղեծրային տարածությունը։
Երկրային խմբի մոլորակներ
Արեգակին մոտ չորս հսկա մոլորակները, որոնք կոչվում են երկրային խմբի մոլորակներ, հիմնականում բաղկացած են ծանր տարրերից, ունեն փոքր քանակությամբ արբանյակներ (0—2), նրանց մոտ բացակայում են օղակները։ Նրանք էականորեն կազմված են այնպիսի դժվարահալ մետաղներից, ինչպիսին են սիլիկատները, որոնք ձևավորում են Երկրի Վերին մանթիան և Երկրակեղևը, և այնպիսի մետաղներց, ինչպիսին են երկաթը և նիկելը, որոնցից կազմված են մոլորակների միջուկը։ Այս երեք մոլորակներն՝ Վեներան, Երկիրը և Մարսը, ունեն մթնոլորտ, բոլորն ունեն հարվածային խառնարան և ռելիեֆի այնպիսի տեկտոնական դետալներ, ինչպիսիք են ռիֆտային իջվածքները և հրաբուխները     ։
Մերկուրի
Մերկուրին (Արեգակից 0,4 ա.մ. հեռավորության վրա) հանդիսանում է Արեգակին ամենամոտ և ամենափոքր զանգվածով (նրա զանգվածը կազմում է Երկրի զանգվածի 0,055 մասը) մոլորակը։ Մոլորակը չունի բնական արբանյակներ։ Նրա մակերևույթի բնութագրիչ տարրերից, հարվածային խառնարաններին զուգահեռ, հանդիսանում են, հարյուրավոր կիլոմետրեր ձգվող, բազմաթիվ թիակաձև սանդղավանդները։ Համարվում է, որ նրանք ծագել են մոլորակի պատմության ավելի վաղ շրջանների մակընթացային դեֆորմացիաների արդյունքում, դեռևս այն ժամանակ, երբ Մերկուրիի, իր առանցքի և Արեգակի շուրջ պտտման պարբերությունները, դեռ ռեզոնանս չէին առաջացրել ։ Մերկուրին ունի ծայրահեղորեն նոսր մթնոլորտ, որը կազմված է մոլորակի մակերևույթից, արեգակնային քամիների շնորհիվ, «դուրս թռած» ատոմներից ։ Մերկուրիի համեմատաբար մեծ միջուկը և նրա բարակ կեղևը, դեռևս չեն գտել բավարար գնահատական կամ բացատրություն։ Ըստ հիպոթեզի՝ մոլորակի, թեթև տարրեից կազմված, արտաքին շերտերը, պոկվել են հսկայական բախման արդյունքում, որի հետևանքով մոլորակի չափերը փոքրացել են ։ Երիտասարդ Արեգակի այլընտրանքային ճառագայթումը կարող էր խանգարել նյութի աճանստվածքին ։
Վեներա
Վեներան չափերով մոտ է Երկրին (նրա զանգվածը կազմում է Երկիրի զանգվածի 0,815 մասը) և, ինչպես և Երկիրը, երկաթային միջուկի շուրջը ունի սիլիկատային հաստ թաղանթ (դրա պատճառով Վեներային անվանում են Երկրի «քույր» մոլորակ)։ Նրա ներքին երկրաբանական ակտիվության մասին ևս տվյալներ կան։ Սակյան ջրի քանակությունը Վեներայի վրա էականորեն քիչ է, իսկ մթնոլորտի խտությունը 90 անգամ շատ է երկրայինի համեմատ։ Վեներան արբանյակներ չունի։ Այն մեր համակրգության ամենատաք մոլորակն է, մակերևույթի ջերմաստիճանը գերազանցում է 400 °C-ը։ Այսաստիճան բարձր ջերմաստիճանը պայմանավորված է ջերմոցային էֆեկտով, որը ծագում է ածխաթթու գազով հարուստ մթնոլորտի խտության պատճառով ։ Վեներայի երկրաբանական ժամանակակից ակտիվության պատճառը հայտնաբերված չէ, բայց, քանի որ այն մագնիսական դաշտ չունի, որը որ կկանխարգալերեր մթնոլորտի հետագա խտացումը, դա թույլատրում է ենթադրել, որ
Երկիր
Երկիրը համարվում է, երկրային խմբի մոլորակներից, ամենախոշորն ու ամենախիտը։ Երկրի վրա դիտվում է սալերի տեկտոնիկա։ Կյանքի գոյության հարցին որևէ այլ տեղ, բացի Երկրից, դեռևս պատասխանված չէ ։ Երկրային խմբի մոլորակների մեջ Երկիրը յուրահատուկ է (առաջնահերթ իր ջրոլորտի պատճառով)։ Երկրի մթնոլորտը արմատապես տարբերվում է այլ մոլորակների մթնոլորտներից, այն պարունակում է ազատ թթվածին ։ Երկիրն ունի մեկ բնական արբանյակ՝ Լուսինը, որը նաև, Արեգակնային համակարգի ամենամեծ արբանյակն է։
Մարս
Մարսը փոքր է Երկրից և Վեներայից (զանգվածը կազմում է Երկրի զանգվածի 0,107 մասը)։ Այն ունի մթնոլորտ, որը հիմնականում բաղկացած է ածխաթթու գազից, մակերևույթային 6,1 մբար ճնշումով ։ Նրա մակերևույթին կան հրաբուխներ, որոնցից ամենամեծը Օլիմպիոսն է, այն գերազանցում է իր չափերով երկրային բոլոր հրաբուխներին՝ հասնելով 21,2 կմ բարձրության ։ Մարիների հովիտների ճեղքվածքային իջվածքները վկայում են ներկա երկրաբանական ակտիվության մասին, որը, որոշ տվյալներով, շարունակվում է նույնիսկ վերջին թ միլիոն տարիների ընթացքում ։ Մոլորակի կարմիր գույնը պայմանավորված է երկաթի օքսիդի մեծ քանակության առկայությամբ ։ Մարսը ունի երկու արբանյակ՝ Ֆոբոսը և Դեյմոսը։ Ենթադրվում է, որ նրանք հանդիսանում են Արեգակնային համակարգի կողմից գերեվարված աստղակերպեր ։ Այսօրվա դրությամբ (Երկրից հետո), Մարսը համարվում է Արեգակնային համակարգի ամենամանրակրկիտ ուսումնասիրված մոլորակը։
Աստղակերպերի գոտի
Աստղակերպերտները Արեգակնային համակարգի ամենատարածված փոքր մարմիններն են։ Աստղակերպերի գոտին զբաղեցնում է Մարսի և Յուպիտերի միջև ուղեծիրը, որը ընկած է 2,3-ից 3,3 ա.մ. հեռավորության վրա Արեգակից։ Մարսի և Յուպիտերիի միջև այլ մոլորակի գոյության մասին առաջադրվում էին բազմաթիվ հիպոթեզներ, որոնք սակայն չէին հաստատվում (օրնակ, հիպոթեզային մոլորակ Ֆաետոնը), որը Արեգակնային համակարգի ձևավորման վաղ ժամանակաշրջանում այնպես է քայքայվել, որ նրա բեկորները վերածվել են աստղակերպերի՝ ձևավորելով աստղակերպերի գոտին։ Համաձայն ժամանակակից հայացքների, աստղակերպերը Պլանետեզեմալի՝ Արեգակնային համակարգի ձևավորման մնացորդներն են, որոնք Յուպիտերի գրավիտացիոն խոտորումների պատճառով, իվիճակի չէին ավելի մեծ մարմին ձևավորելու ։ Աստղակերպերի չափերը տատանվում են մի քանի մետրից մինչև մի քանի հարյուր կիլոմետր։ Բոլոր աստղակերպերը դասակարգվում են որպես Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ, բայց այժմ որոշ մարմիններ, համարվում են աստղակերպեր, օրինակ (4) Վեստան և (10) Հիգեան, կարող են վերադասակարգվել որպես թզուկ մոլորակներ, եթե ապացուցվի, որ նրանք պահպանում են իրենց հիդրոստատիկ հավասարակշռությունը ։ գոտին պարունակում է տասնյակ հազարավոր, հնարավոր է, միլիոնավոր մի կիլոմետր տրամագծով օբյեկտներ ։ Չնայած դրան, աստղակերպերի ընդհանուր զանգվածը հազիվ թե շատ լինի Երկրի զանգվածի մեկ հազարերորդական մասից ։ 100 մկմ-ից մինչև 10 մ տրամագծով աստղագիտական մարմինները համարվում են աստղաքարեր ։ Ավելի փոքր մարմինները համարվում են տիեզերական փոշի։
Աստղակերպերի խմբեր
Աստղակերպերը ըստ իրենց բնութագրերի և ուղեծրերի միավորվում են ընտանիքների և խմբերի մեջ։ Աստղակերպերի արբանյակները՝ աստղակերպեր են, որոնք պտտվում են այլ աստղակերպերի շուրջ։ Նրանք այդքան էլ հստակ չեն որոշվում, ինչպես մոլորակների արբանյակները, լինելով երբեմն նույնքան մեծ, որքան իրենց ընկերակիցը։ Աստղակերպերի գոտին պարունակում է նաև աստղակերպերի հիմնական գոտու գիսավորներ, որոնք հնարավոր է եղել են Երկիր մոլորակի ջրի ակունքները ։ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդները տեղաբաշխված են Յուպիտերի Լագրանժի կետում (մոլորակի ազդեցության գրավիտացիոն հաստատուն կետեր, որոնք տեղափոխվում են մոլորակի հետ նրա պտտման արդյունքում), «տրոյացի» տերմինը օգտագործում են նաև այնպիսի աստերոիդների համար, որոնք գտնվում են այլ մոլորակների կամ նրանց արբանյակների Լագրանժի կետերում (բացի Յուպիտերի տրոյացիներից, հայտնի են նաև Երկրի տրոյացի աստերոիդները, Մարսի տրոյացի աստերոիդները, Ուրանի տրոյացի աստերոիրդները և Նեպտունի տրոյացի աստերոիդները)։ Հիլդայի ընտանիքի աստերոիդները գտնվում են Կիրկվուդի ճեղքերով Յուպիտերի հետ ռեզոնանսի մեջ, այսինքն նրանք Արեգակի շուրջ կատարում են երեք պտույտ այնքան ժամանակում, երբ Յուպիտերը կատարում է երկու լրիվ պտույտ ։ Արեգակնային համակարգի ներսում ևս կան ուղեծրով աստերոիդների խմբեր, որոնք տեղաբաշխված են Մերկուրիից մինչ Մարսը։ Նրանց շատերի ուղեծրերը հատվում են ներքին մոլորակների ուղեծրերի հետ ։
Ցերերա
Ցերերան թզուկ մոլորակ է, որը նաև աստերոիդների գոտու խոշոր մարմիններից է։ Ցերերան ունի համարյա 1000 կմ տրամագիծ և այնպիսի բավականաչափ զանգված, որը սեփական գրավիտացիայի ազդեցության տակ կարողանում է պահպանել գնդաձևությունը։ Ցերերայի հայտնագործումից հետո, նրան որակավորեցին որպես մոլորակ, սակայն քանի որ հետագա դիտումները հանգեցրին Ցերերայի շրջակայքի աստերոիդների հայտնաբերմանը, ապա 1850-ականներին, այնուամենայնիվ, նրան դասեցին աստերոիդների շարքը ։ Կրկնակի անգամ այն որակավորվել է որպես թզուկ մոլորակ 2006 թվականին։
Հսկա մոլորակներ
Չորս գազային մոլորակները, որոնք կոչվում են նաև գազային հսկաներ, բոլորը միասին պարունակում են Արեգակի շուրջը պտտվող ամբողջ նյութի 99 %-ը։ յուպիտերը և Սատուրնը հիմնականում բաղկացած են ջրածնից և հելիումից, Ուրանը և Նեպտունը՝ սառույցից։ Որոշ աստղագետներ դրանց դասակարգում են առանձին՝ «սառցե հսկաներ» դասի ։ Բոլոր չորս հսկա մոլորակները ունեն օղակներ, չնայած Երկրի երևում են միայն Սատուրնի օղակները
Յուպիտեր
Յուպիտերի զանգվածը 318 անգամ մեծ է Երկրի զանգվածից, և 2,5 անգամ այն զանգվածեղ է մնացած մոլորակներից։ Այն հիմնականում բաղկացած է ջրածնից և հելիումից։ Յուպիտերի բարձր ջերմաստիճանը պայմանավորված, նրա մթնոլորտում, առաջանում են բազմաթիվ կիսահաստատուն մրրկային կառուցվածքներ, այնպիսիք ինչպիսիք են ամպերի շերտերը և իհարկե, հայտնի Մեծ կարմիր հետքը։ Յուպիտերն ունի 79 արբանյակ։ Չորս խոշորները՝ Հանիմեդը, Կալիստոն, Իոն և Եվրոպան նման են երկրային խմբի մոլորակների արբանյակնեերին այնպիսի երևույթներով, ինչպիսիք են ներքին ջերմությունը և հրաբխային ժայթքումները ։ Հանիմեդը, Արեգակնային համակարգի ամենախոշոր արբանյակն է, որը իր չափերով գերազանցում է Մերկուրիին։
Սատուրն
Սատուրնը, որը հայտնի է իր ընդարձակ օղակների համակարգով, ունի Յուպիտերի մթնոլորտին ու մագնիսոսֆերային նման որոշ ընդհանրություններ։ Չնայած նրան, որ Սատուրնի ծավալը կազմում է Յուպիտերի ծավալի 60 %-ը, զանգվածը (95 անգամ մեծ է Երկրի զանգվածից)՝ Յուպիտերյանի մեկերրորդն է, այն համարվում է Արեգակնային համակարգի ամենափոքր խտությամբ մոլորակը (նրա միջին խտությունը փոքր է ջրի և նույնիսկ բենզինի խտությունից)։ Սատուրն ունի 82 հաստատված արբանյակ, նրանցից երկուսը՝ Տիտանը և Էնցելադը ցուցաբերում են երկրաբանական ակտիվության հատկանիշներ։ Այդ ակտիվությունը, սակայն, նման չէ երկրային ակտիվությանը, քանի որ նշանակալի չափով հիմնված է սառույցի ակտիվությամբ : Տիտանը չափերով գերազանցում է Մերկուրիին և Արեգակնային համակարգության միակ արբանյակն է, որը ունի մթնոլորտ։
Ուրան
Ուրանի զանգվածը 14 անգամ փոքր է Երկրի զանգվածից, հանդիսանում է ամենից թեթևը գազային մոլորակներից։ Այլ մոլորակների շարքում Ուրանի ունիկալությունը կայանում է նրանում, որ այն պպտվում է «կողաշրջված»՝ Ուրանի հասարակածի հարթությունը 98°-ով թեքված է նրա ուղեծրի հարթության նկատմամբ ։ Եթե ուրիշ մոլորակներին կարելի է համեմատել պտտվող հոլի հետ, ապա Ուրանը ավելի շատ նման է գլորվող գնդակի։ Այն ունի ավելի սառը միջուկ, քան այլ գազային հսկա մոլորակները, և տիեզերք է ճառագայթում շատ քիչ ջերմություն ։ Ուրանին ունի 27 արբանյակներ, դրանցից խոշորներն են՝ Տիտանիան, Օբերոնը, Ումբրիելը, Արիելը և Միրանդան։
Նեպտուն
Նեպտունը, չնայած Ուրանից մի քիչ է փոքր, սակայն ավելի ծանր (17 երկրային զանգվածին հավասար զանգվածով) և ավելի խիտ է։ Այն ճառագայթում է ներքին ջերմություն, բայց ոչ այնքան, ինչքան Յուպիտերը կամ Սատուրնը ։ Նեպտունը ունի 14 հայտնի արբանյակ։ Խոշորագույնը՝ Տրիտոնը, հանդիսանում է հեղուկ ազոտի հեյզերներով երկրաբանորեն ակտիվ մարմին ։ Տրիտոնը միակ խոշոր արբանյակն է, որը պտտվում է հակառակ ուղղությունով։ Նեպտունը, նաև ուղեկցվում է Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներով, որոնք գտնվում են մոլորակի հետ ուղեծրային 1:1 ռեզոնանսի մեջ։
Իններորդ մոլորակ
2016 թվականի հունվարի 20-ին,Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի աստղագետեր Մայքլ Բրաունը և Կոնստատին Բատըգինը հայտաարարեցին այն մասին, որ Արեգակնային համակարգում հնարավոր է իններորդ մոլորակի գոյությունը, որը գտնվում էր Պլուտոնի ուղեծրից այն կողմ։ Մոլորակը տասը անգամ զանգվածեղ էր Երկրից, արեգակից հեռացված էր մոտավորապես 20 անգամ ավելի հեռու քան Նեպտունը (90 միլիարդ կիլոմետր), և և պտտվում է Արեգակի շուրջը —տարվա ընթացքում ։ Մայքլ Բրաունի կարծիքով, այն բանի հավանականությունը, որ մոլորակը իրականում գոյություն ունի, կազմում է «հնարավոր է, 90 %» : Մինչ հիմա գիտնականները կոչում են այդ մոլորակը ուղղակի «Իններորդ մոլորակ» (Planet Nine).
Գիսավորներ
Գիսավորները Արեգակնային համակարգի փոքր մարմիններ են, սովորաբար մի քանի կիլոմետր չափեր ունեցող և գլխավորապես կազմավորված ցնդող նյութերից՝ սառույցից։ Ուղեծրից ունենում են մեծ էքսցենտրիսիտետ, որպես կանոն, ներքին մոլորակների ուղեծրերի սահմանում պերիհելիումով (արեգակնամերձ) և Պլուտոնի ուղեծրից անդին՝ աֆելիումով (արեգակնահեռ)։ Երբ գիսավորը մտնում է Արեգակնային համակարգի ներքին շրջան և մոտենում է Արեգակին, ապա սառցե մակերևույթը սկսում է գոլորշիանալ և իոնացվել, առաջացնելով գեսը՝ գազից և փոշուց կազմված ամպը, որը հաճախ երևում է Երկրից անզեն աչքով։ Կարճպարբերական գիսավորները ունեն 200 տարուց պակաս պարբերություն։ Երկարպարբերականների պարբերությունը կարող է հավասար լինել հազար տարվա։ Ենթադրում են, որ կարճպարբերականները սերում են Կոյպերի գոտուց, այն ժամանակ երբ, այնպիսի երկարպարբերական գիսավորները, ինչպիսին է Հեյլ-Բոպպի (C/1995 01) գիսաստղ, սերում է Օորտի ամպից։ Գիսավորների այլ ընտանիքներ, ինչպիսիք են Կրեյցի արեգակնամերձ գիսավորները, կազմավորվել են մեկ մարմնի ցրումից ։ Որոշ հիպերբոլաձև ուղեծրով գիսավորներ կարող են դուրս գալ Արեգակնային համակարգից, սակայն նրանց ուղեծրերը հստակ որոշել հնարավոր չէ ։ Ծեր գիսավորները, որոնց մեծ մասը կազմված են ցնդող նյութերից, արդեն գոլորշիացել են, և հաճախ դասսակարգվում են որպես աստերոիդներ ։
Կենտավրոսներ
Կենտավրոսները սառցե գիսավորանման, ուղեծրի մեծ կիսառանցքով մարմիններ են, որոնց ուղեծիրը ավելի մեծ է, քան Յուպիտերինը (5,5 ա.մ.), և ավելի փոքր քան Նեպտունինը (30 ա.մ.): Կենտավրոսներից ամենամեծի՝ (10199) Հարիկլոի ուղեծրի տրամագիծը մոտավորապես հավասար է 250 կմ-ի ։ Առաջին հայտնաբերված կենտավրոսը Հիրոնը, նույնպես դասակարգվել է որպես գիսավոր (95P), այն բանի պատճառով, որ արեգակին մոտենալուց նրա մոտ առաջանում է գես՝ գիսավորների նման ։
Հեռավորություն Արեգակից
Կարգով հեռավորությամբ Արեգակից՝
Երկրային խմբի մոլորակներն՝
Գազային հսկաներն՝
Գաճաճ մոլորակներ՝
Վեց մոլորակներ և երեք գաճաճ մոլորակներ ունեն բնական արբանյակներ, որոնք նաև կոչվում են «լուսիններ»։ Գազային հսկա մոլորակները նաև շրջապատված են օղակներով։ Մոլորակներից վեցն ունեն հայերեն անվանում, սակայն նրանց հետ միասին օգտագործվում են նաև հունա-հռոմեական անվանումները, որոնք ծագում են դիցաբանական աստվածների անուններից։
Արեգակնային համակարգի ձևավորում
Գիտնականները Արեգակնային համակարգի այժմյան տեսքով ձևավորման շատ հիպոթեզներ են առաջ քաշել մոլորակային համակարգի առաջացման և զարգացման վերաբերյալ.
- Ըստ Կանտի՝ Արեգակը մի ժամանակ շրջապատված է եղել միգամածությունով, որը կազմված է եղել Արեգակի շուրջը տարբեր ուղղություններով քաոսաբար շարժվող մասնիկներից։ Մասնիկների փոխադարձ բախման պատճառով ժամանակի ընթացքում այդ շարժումը կանոնավորվել է, և միգամածությունը սկսել է պտտվել Արեգակի շուրջը։ Այդ պտտվող միգամածությունից հետագայում առաջացել են մոլորակները։
- Ըստ Ջ. Ջինսի՝ Արեգակնային համակարգն առաջացել է Արեգակի մոտով այլ աստղի անցնելու շնորհիվ։ Նա ենթադրում էր, որ մոտեցման ժամանակ աստղի ու Արեգակի հեռավորությունը փոքրացել էր մինչև նրանց տրամագծերի մեծության կարգը, որից հետո աստղը հեռացել է դեպի տիեզերական տարածություն։ Իր ձգողությամբ աստղն իբր Արեգակի ներքին շերտում խախտել է հավասարակշռությունը, որից հետո անցնող աստղի ուղղությամբ դուրս է շպրտվել նյութի ահագին շիթ, որից, բաժանման ու հետագա խտացման հետևանքով, կազմվել են մոլորակները։
- Ըստ Օ. Յու. Շմիդտի ենթադրության՝ մոլորակներն առաջացել են տիեզերական փոշու ամպից, որը մի ժամանակ պտտվել է Արեգակի շուրջը։ Արեգակը շրջապատող այդպիսի փոշային ամպը մասնիկների փոխադարձ բախման հետևանքով պետք է արագորեն վերածվեր առանձին կուտակումների, իսկ հետագայում կուտակումները պետք է հետզհետե միանային ու կազմեին մեծ մոլորակներ։
- Ըստ այժմյան առավել տարածում գտած Արեգակնային համակարգի առաջացման հիպոթեզի՝ մոլորակները իրենցից ներկայացնում են կոլապսի երևույթին չենթարկված և հավասարաչափ աստղային զարգացում ապրած մահացած աստղեր, որոնք արտաքին տիեզերական քայքայիչ գործոնների ազդեցության տակ մինչև իրենց լրիվ քայքայվելը և տիեզերական փոշու կամ ասուպների փոխակերպվելը հասցնում են ընկնել որևիցե աստղի գրավիտացիոն դաշտի ձգողության ոլորտը և պտտվելով վերջինիս շուրջը, համալրել նրա մոլորակային համակարգը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ Կատեգորիա:Տիեզերքի հետազոտություն
IELTS
IELTS (International English Language Testing System), անգլերեն լեզվի գիտելիքի ստուգման միջազգային համակարգ։ Հնարավորություն է տալիս գնահատել լեզվի իմացության մակարդակը և հմտություններն այն անձանց մոտ, որոնց համար անգլերենը հանդիսանում է օտար լեզու ։ Լայն տարածում ունի Մեծ Բրիտանիայում, Նոր Զելանդիայում, Ավստրալիայում կրթությունը շարունակել ցանկացող ուսանողների մոտ, նաև տարածում ունի ներգաղթյալների մոտ։ Մրցակից թեստային համակարգ TOEFL-ը, ի տարբերություն IELTS-ի, լայնորեն տարածում ունի ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ 2012 թվականին IELTS-ի քննություն հանձնողների քանակը հատեց 2 միլիոնը, այն օր օրի ավելի լայն ճանաչում է ձեռք բերում ամբողջ աշխարհում ։
Թեստը հանձնելու համար ոչ մի նվազագույն միավոր չի պահանջվում։ IELTS թեստային հաշվետվության ձևը տրվում է բոլոր թեստ հանձնողներին՝«խումբ1»-ից (non-user) մինչև «խումբ9» (expert-user) և յուրաքանչյուր  հաստատություն սահմանում է տարբեր շեմ։ Թեստում կա նաև  «խումբ0» միավոր, նրանց համար՝ ովքեր չեն փորձել թեստը։
IELTS-ը Միացյալ Թագավորության վիզաների և ներգաղթի կողմից (VKVI) հաստատված անգլերենի միակ անվտանգ թեստն է, որը մուտքի արտոնագիր ունեցող միակ անվտանգ թեստն է, որը մուտքի արտոնագիր ունեցող հաճախորդների համար,դիմում է՝ինչպես Մեծ Բրիտանիայի սահմաններից դուրս, այնպես էլ՝ներսում։
Պատմություն
Անգլերենի թեստավորման ծառայությունը, IELTS -ը առաջ է եկել 1980 թվականին Քեմբրիջի անգլերեն լեզվով գնահատման և Բրիտանական խորհրդի կողմից։ Այն ուներ նորարարական ձևաչափ, որն արտացոլում էր լեզվի ուսուցման և դասավանդման փոփոխությունները, ներառյալ ՙՙ հաղորդակցական՚՚ լեզվի ուսուցման և անգլերենի հատուկ նպատակների աճը։
1980- ականների ընթացքում թեստ հանձնողների թիվը ցածր էր (1981 -ին՝ 4000-ը,198-ին հասնելով 10.000-ի), իսկ թեստ վարելու մեջ արդեն կար գործնական դժվարություններ։ Արդյունքում ստեղծվեց IELTS -ի վերանայման նախագիծը՝ վերահսկելու թեստի վերափոխումը։ Վերափոխման նախագծում միջազգային մասնակցություն ունենալու համար, Ավստրալիայի համլսարանների և քոլեջների միջազգային զարգացման ծրագիրը ( The International Development Program of Austarlian Universities and Colleges - IDP), որն այժմ հայտնի է որպես IDP IELTS Australia, միացել է Քեմբրիջի անգլերենի գնահատմանը և Բրիտանական Խորհրդին՝ ձևավորելու IELTS միջազգային գործընկերությունները, որը հանձնում է թեստը։
IELTS -ը ուղիղ եթեր միացավ 1989-ին թեստավորողները ընդունեցին երկու ո՛չ մասնագիտացված մոդուլ՝ ՙՙ լսելու և խոսելու՚՚ երկու մասնագիտացված մոդուլ՝ ՙՙընթերցանություն՚՚ և ՙՙ գրավոր՚՚:
Սակայն IELTS-ը 1995- ին կրկին վերանայվեց՝ երեք հիմնական փոփոխությամբ.
Կար մեկ ակադեմիական ընթերցման մոդուլ և մեկ ուսումնական գրավոր մոդուլ (նախկինում կար ընտրություն երեք ոլորտի միջև)
Ընթերցանության և գրելու առաջադրանքների միջև թեմատիկ կապը հանվեց՝ ընթերցանության և գրելու կարողության գնահատումը շփոթեցնելուց խուսփելու համար:ՙ
ՙՙԸնդհանուր դասընթացների՚՚ ընթերցանության մոդուլները համապատասխանեցվել են ՙՙԱկադեմիական ընթերցանության և գրելու  մոդուլներին՚՚
IELTS բնութագիր
Ակադեմիական և Ընդհանուր  դասընթացների տարբերակների միջև տարբերությունը՝ առաջադրանքների բովանդակությունն է, համատեքստը և նպատակը։ Բոլոր մյուս հատկանիշները, ինչպիսիք են՝ ժամկետների բաշխումը, գրավոր պատասխանների երկարությունը և միավորների հաշվետվությունը մնացել են նույնը։
IELTS Ակադեմիական և Ընդհանուր դասընթացները երկուսն էլ ներառում են հետևյալ հատկանիշները։
Խոսակցական մոդուլը IELTS -ի հիմնական բաղադրիչն է։ Այն իրականացվում է քննողի հետ հարցազրույցի տեսքով։ Քննողը գնահատում է թեստ հանձնողին, երբ նա խոսում է։ Թեստ հանձնողի խոսքը ձայնագրվում է, դիտարկման և վերանշանակման համար՝ տրված գնահատականի դեմ բողոքարկման դեպքում։
Լեզվական կողմնակալությունը նվազագույնի հասցնելու համար ներկայացվելու են մի շարք շեշտադրումներ և գրելու ոճեր:Լսողության բաժնում շեշտադրումներն ու առոգանությունները ընդհանուր առմամբ 80%-ը Բրիտանական է, Ավստրալիական, Նոր Զելանդական, իսկ մնացած 20%-ը հիմնականում Ամերիկյան։
Թեստի կազմությունը
IELTS-ը ունի թեստի չորս մասեր, որոնք ստուգում են քննություն հանձնողի՝ լեզվի իմացության հետևյալ բաղադրիչները՝
Թեստի ընդհանուր ժամանակը՝ 2 ժամ 45 րոպե
Առաջին երեք թեստերը տեղի են ունենում միևնույն օրը՝ որպես գրավոր քննություն։ Խոսքի, զրույցի ստուգումը կամ բանավոր քննությունը կարող է անցկացվել ինչպես նույն օրը, այնպես էլ տարբեր օրերի։
Բոլոր թեստ հանձնողները, հանձնում են նույն՝ լսելու, խոսելու թեստերը։ Բայց գրելու և ընթերցանության տարբերակները տարբերվում են, կախված թեստ հանձնողը ընտրել է Ակադեմիական, թե Ընդհանուր ուսուցման տարբերակները։
Listening
Լսելու մոդուլը բաղկացած է չորս կետերից(section) ամեն section -ում կա 10 հարց։ Դա տևում է 40 րոպե։ 30 րոպե թեստի համար գումարած 10 րոպե պատասխանները անցկացնելու՝ պատասխանների թերթիկի մեջ։ Առաջին և երկրորդ section -ները վերաբերում է ամենօրյա սոցիալական իրավիճակներին։
Section 1-ում երկխոսություն է (օրինակ՝ երկխոսություն «ճանապարհորդական պայմանավորվածության» մասին)
Section 2-ում կա մեկ խոսող մարդ (օրինակ՝ տեղական ֆոնդերի մասին)
Section 3 -ը երկխոսություն է երկու տեղացի խոսողների կողմից (օրինակ՝ խոսակցություն երկու համալսարանի ուսանողների, ինչպես նաև հնարավոր է դասախոսի միջև)
Section 4 -ում կա մեկ խոսող, ով խոսում է ակադեմիական թեմաներից։
Ամեն Section -ը սկսվում է կարճ տեքստի ներկայացումից, որպեսզի թեստ հանձնողները որոշ չափով պատկերացում կազմեն։ Հետո նրանք ունենում են ժամանակ հարցի շուրջ մտածելու համար։
Առաջին երեք Section-ները մեջտեղում ունենում են կարճ ընդմիջումներ:Թեստի վերջում ուսանողներին տրվում է 10 րոպե, թեստի պատասխանները անցկացնելու համար։ Թեստ հանձնողները կկորցնեն միավորներ սխալ ուղղագրության և քերականության համար։
Reading
Ընթերցանություն մոդուլը ունի 3 Section և տեքստեր, որոնք ընդհանուր 2.150-2.750 բառ։ Հարցերի պատասխանները բազմակի և կարճ տարբերակներ են։ Թեստ հանձնողները պետք է ուշադիր լինեն, քանի որ կկորցնեն միավորներ սխալ ուղղագրության և քերականության համար։
Ակադեմիական IELTS -ի թեստը
Կա 3 կարդալու տեքստ, որը գրքերից է, թերթերից, ամսագրերից և առցանց աղբյուրներից, գրված ո՛չ մասնագիտական լսարանի համար:Բոլոր թեմաներն էլ ունեն ընդհանուր հետաքրքրություն, թե՝ բակալավրիատի, թե՛ ասպիրանտուրայի մակարդակի։
Ընդհանուր դասընթացների IELTS -ի թեստ
Section 1 -ում կա երկու կամ երեք կարճ տեքստ, կամ մի քանի կարճ տեքստեր, որոնք կապված են ամենօրյա թեմաներով:Բաներ որոնք մարդը պետք է հասկանա անգլախոս երկրում ապրելու համար։
Section 2 -ում կա երկու տեքստ որոնք աշխատանքի մասին է (օրինակ՝ աշխատանքի նկարագրություն, ուսումնական նյութեր)
Section 3 -ում կա մեկ երկար տեքստ ընդհանուր հետաքրքրությունների մասին։ Այն ավելի բարդ է քան Section 1-ի և 2-ի տեքստերը։
Writing
Գրելու հատվածը ունի 2 առաջադրանք,պարտադիր երկուսն էլ պետք է լուծվեն։
Թեստ հանձնողները առաջին առաջադրանքի ընթացքում 20 րոպեի տևողությամբ գրում են առնվազն 150 բառ։ Իսկ առաջադրանք երկրորդի ընթացքւմ՝40 րոպե տևողությամբ գրում են առնվազն 250 բառ։
Ակադեմիական IELTS -ի թեստը
Առաջադրանք 1։ Թեստ հանձնողները, պատկերում են՝ գծապատկերը, աղյուսակը քարտեզը կամ դիագրամը։
Առաջադրանք 2։ Թեստ հանձնողները քննարկում են նշված տեսանկյունները, փաստը կամ խնդիրը։ Կախված առաջադրանքից թեստ հանձնողները կարող է պահանջվել, ներկայացնել և հիմնավորել կարծիքը, համեմատել և հակադրել ապացույցները, ինչպես նաև գնահատել այլ ապացույցներ կամ գաղափարներ։
Ընդհանուր դասընթացների IELTS -ի թեստ
Առաջադրանք 1։ Թեստ հանձնողները գրում են պատմություն վերցված ամենօրյա իրավիճակներից։ Օրինակ՝ գրում են բնակեցման պայմանների խնդիրների մասին,ժամանակը կառավարելու մասին։
Առաջադրանք 2։ Թեստը հանձնողները գրում են էսսեներ ընդհանուր հետքրքրությունների թեմայով (օրինակ՝ թեման կարող է լինել ինչպե՞ս կարելի է լուծել բնապահպանական խնդիրները, կամ ինչպե՞ս պետք է կրճատել ծխելը հասարակական վայրերում)։
Speaking
Խոսելու մոդուլը դեմ դիմաց հարցազրույց է թեստ հանձնողի և քննություն վերցնողի միջև։ Այն բաղկացած 3 Section-ներից՝
Section 1: կենսագրաաններ և հարցազրույց (4-5 րոպե)։ Թեստ հանձնողները հնարավոր է պատմեն իրենց՝ տան, ընտանիքի, աշխատանքի,սովորելու, նախասիրությունեերի, հետաքրքրություների, IELTS -ի քննության հանձնելու պատճառների, ինչպես նաև այլ ընդհանուր թեմաներից՝ հագուստ, ազատ ժամանակ, համակարգիչներ և համացանց։
Section 2: Երկար շրջադարձ (3-4 րոպե)։ Թեստ հանձնողներին տրվում է առաջադրանքների քարտ, որոշ թեմայի վերաբերյալ։ Թեստ հանձնողները ունեն 1 րոպե նախապատրաստվելու և հետո խոսելու այդ թեմայի շուրջ։ Առաջադրանքի քարտի վրա նշվում են այն կետերը, որոնք պետք է ներառվեն ելույթում, ինչպես նաև նշվում է թեմայից մի մաս, որը պետք է բացատրվի ելույթի ընթացքում։ Հետո թեստ հանձնողները 2 րոպե հնարավոր է խոսեն տվյալ թեմայի շուրջ, որից հետո քննողը կարող է մեկ կամ երկու հարց ուղղել թեստ հանձնողներին։
Section 3: Քննարկում (4-5 րոպե)։ Հիմնականում այն թեմաներից է, որոնց հարցերը վերաբերվում են իրենց։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Անգլերեն
Բակտերոիդներ
Բակտերոիդներ, Bacteroidaceae ընտանիքի գրամ բացասական անօդակյաց ցուպիկաձև բակտերիաներ։ Հանդիսանում են աղիքային նորմալ միկրոֆլորայի ներկայացուցիչներ 1 գրամ չոր զանգվածում կազմում է մոտավորապես 1010 — 1011  բջիջ  ։ Բակտերիաները ներգրավված են ածխաջրերի խմորման, սպիտակուցների ճեղքման և լեղաթթուների բիոտրանսֆորմացիայի գործընթացում։ Որոշ ախտածին տեսակներ ունակ են մարդկանց մոտ հարուցելու անօդակյաց վարակ։