cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի
Գիտության հովանավոր
Ալբերտն աջակցել է բազմաթիվ պետական ուսումնական հաստատությունների։ Հիմնականում դրա հետ կապված հանդիպումների ժամանակ նա խոսում էր դպրոցական կրթության բարելավման անհրաժեշտության մասին։ Նրա ելույթների ժողովածուն հրապարակվել է 1857 թվականին։ Լուսավորության և տեխնիկական առաջընթացի հայտնի կողմնակից լինելով, նա հրավիրվել է գիտական հանդիպումներում ելույթով հանդես գալու։ Հիշարժաններից է, երբ նա որպես նախագահ հանդես է եկել գիտության զարգացման Բրիտանական Ասոցիացիայում (BSA),  որը կայացել է Աբերդինում 1859 թվականին։ Գիտության նկատմամբ նրա աջակցությանը եկեղեցին ընդդիմացել է։ Նրա և Պալմերսթոնի ջանքերը ապարդյուն էին, երբ  Չարլզ Դարվինին առաջադրեցին ասպետության. տեսակների ծագման մասին նրա հրապարակումից հետո դրան ընդդիմացել է Օքսֆորդի եպիսկոպոսը։
Ընտանիք. դաստիարակության մեթոդներ
Ալբերտը շարունակել է իրեն նվիրել իր ընտանիքի դաստիարակությանը և արքունիքը կառավարելուն ։ Նրա երեխաների դաստիարակ Տիկին Լիթելթոնը նրան համարում էր չափազանց բարի ու համբերատար, և նկարագրել է նրա ընտանեկան խաղերում ներգրավվելու ոգևորությունը ։ Ալբերտը խորապես զգացել է իր ավագ դստեր պակասը, երբ նա 1858 թվականի սկզբին իր փեսացուի ամուսնանալուց հետո մեկնել է Պրուսիա և հիասթափություն էապրել, որ իր ավագ որդին` Ուելսի Արքայազնը, այդպես էլ չի արձագանքում այն ինտենսիվ կրթական ծրագրին, որը Ալբերտը նախատեսել էր նրա համար ։ Յոթ տարեկանում Ուելսի արքայազնը, ինչպես ակնկալվում էր, ուսուցմամբ կզբաղվի վեց ժամ, ներառյալ օրական մեկ ժամ գերմաներեն և մեկ ժամ ֆրանսերեն։ Երբ Ուելսի Արքայազնը թերանում էր դասերում, Ալբերտը նրան փայտով խփում էր ։ Մարմնական պատիժն այն ժամանակ տարածված էր, և ոչ մեկ չէր մտածում դա չափազանց խիստ որակել։ Ալբերտի կենսագիր Ռոջեր Ֆուլֆորդը գրում է, որ ընտանիքի անդամների միջև հարաբերությունները եղել են բարեկամական, քնքուշ ու նորմալ... ոչ մի ապացույց չկա, ոչ թագավորական արխիվներում ոչ էլ տպագիր մարմիններում, որպեսզի արդարացվի այն համոզվածությունը, որ արքայազնի և նրա ավագ որդու միջև հարաբերություններն այլ էին, քան խորապես քնքուշ»։ Ֆիլիպ Մագնուսը գրել է Ալբերտի ավագ որդու կենսագրականում, որ Ալբերտը «փորձել է իր երեխաներին որպես իրեն հավասար վերաբերվել, և նրանք ընդունակ էին թափանցել նրա կոշտության և կարողությունների մեջ, քանի որ նրանք բնազդով հասկացել էին ոչ միայն այն, որ նա սիրում է նրանց, այլ, որ նա ինքը իրենց ընկերության կարիքն ունի» ։
Կյանքի վերջին տարիներ
1859 թվականի օգոստոսին Ալբերտը տառապում էր որովայնի ծանր ցավերից։ 1860 թվականի աշնանը` Կոբուրգ ուղևորության ժամանակ նա մենակ էր չորս ձիերով լծված կառքի մեջ, երբ հանկարծ նրանք դուրս պրծան վերահսկողությունից։ Քանի որ ձիերը շարունակում էին քառատրոփ վազել դեպի երկաթուղային խաչմերուկում շարժվելուն սպասող վագոնը, Ալբերտը կյանքը փրկեց կառքից դուրս թռչելով։ Ձիերից մեկը զոհվեց վագոնի հետ բախումից, և Ալբերտը խիստ ցնցվել էր, չնայած նրա ֆիզիկական վնասվածքները միայն քերծվածքներ ու կապտուկներ էին։ Նա պատմել էր իր եղբորը և ավագ դստերը, որ իրեն թվացել է, թե իր ժամանակը եկել է։
1861 թվականի մարտին մահացել է Քենթի դքսուհին, որը Վիկտորիայի մայրը և Ալբերտի հորաքույրն էր։ Վիկտորիան վշտահար էր։ Ալբերտը ստանձնեց թագուհու պարտականությունների մեծ մասը, չնայած այն հանգամանքին, որ ինքն էլ տառապում էր ստամոքսի քրոնիկ հիվանդությամբ ։ Ալբերտի երկու զարմիկները` Պորտուգալիայի թագավոր Պեդրու V-ը և Պորտուգալիայի արքայազն Ֆերդինանդը, մահացել են որովայնային տիֆից։ Ալբերտի վերջին հրապարակային միջոցառումը 1861 թվականի հունիսի 5-ին է եղել, երբ նա նախագահում էր Թագավորական բուսաբանական այգու բացումը։
Որդու խնդիրներով մտահոգ
Օգոստոսին Վիկտորիան և Ալբերտն այցելել են Կուռաժ ճամբար (Campa an Churraigh), Իռլանդիա, որտեղ նրանց որդին` Բերտին, զինվորական ծառայության մեջ էր։ Նոյեմբերին Վիկտորիան և Ալբերտը վերադարձել են Վինձոր, իսկ Ուելսի Արքայազնը կրկին` Քեմբրիջ, որտեղ նա քոլեջի ուսանող էր։ Կուռաժում ծառայակից ընկերները Ուելսի արքայազնին ծանոթացրել էին անբարո վարքի տեր դերասանուհու` իռլանդուհի Նելլի Կլիֆդենի հետ։ Ալբերտը խիստ անհանգիստ էր այդ հանգամանքով։
Առողջական խնդիրների նորություննեի գագաթնակետն էր, երբ Ալբերտը տեղեկացվեց այն մասին, որ ջենթլմենների ակումբներում և արտասահմանյան մամուլում բամաբասանք է տարածվել, որ Ուելսի արքայազնը ևս կապված է Նելլի Կլիֆլենդի հետ ։ Ալբերտը և Վիկտորիան սարսափի մեջ էին իրենց որդու անշրջահայացությունից, և վախենում էին շանտաժից, սկանդալից կամ հղիությունից։ Չնայած Ալբերտը հիվանդ էր և ուժասպառ, նա նոյեմբերի 25-ին մեկնեց Քեմբրիջ, տեսնելու Ուելսի արքայազնին, որպեսզի քննարկի իր որդու անզգույշ քայլը։ Իր կյանքի վերջին շաբաթվա ընթացքում Ալբերտը տառապում էր մեջքի և ոտքերի ցավից։
Մահ
Դեկտեմբերի 9-ին Ալբերտի բժիշկներից մեկը` Ուիլյամ Ջեները տվել է իր ախտորոշումը` որովայնային տիֆ։ Ալբերտը մահացել է, 1861 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, երեկոյան ժամը 10։50, Վինձորի ամրոցի Կապույտ սենյակում թագուհու և իր ինը երեխաներից հինգի ներկայությամբ ։ Ժամանակին ախտորոշվել էր որովայնային տիֆ, բայց ժամանակակից հեղինակները նշում են, որ Ալբերտը իր մահից առաջ առնվազն երկու տարի հիվանդ էր, որ կարող է վկայել այն մասին, որ մահվան պատճառ են դարձել այնպիսի քրոնիկ հիվանդությունները, ինչպիսիք են Քրոնի հիվանդությունը (Crohn's disease) երիկամային անբավարարությունը, կամ ստամոքսի քաղցկեղը ։
Ժառանգություն
Թագուհու վիշտն անսահման էր, և Ալբերտի նկատմամբ հասարակության նախկին սառնությունը փոխվեց համակրանքի ։ Վիկտորյան սգո սև զգեստ հագավ մինչև իր երկարատև կյանքի ավարտը, և հրամայեց, որ իրենց բոլոր տներում Ալբերտի սենյակները պահպանվեն այնպես, ինչպես եղել են նրա կենդանության օրոք. նույնիսկ առավոտյան տաք ջուր էին բերում, իսկ սպիտակեղենը և սրբիչներն ամեն օր փոխվում էին ։ Հարուստ տներից շատերում նման պրակտիկան հազվադեպ երևույթ չէր։
Ալբերտի մահից հետո Վիկտորյան թողեց հասարակական կյանքը, և նրա առանձնացումը որոշ չափով թուլացրեց միապետությունը կրկին որպես բարոյական, եթե ոչ` քաղաքական, օրինակելի ազգային ինստիտուտ դարձնելու Ալբերտի ջանքերը։ Ալբերտը ներդրել էր այն սկզբունքը, որ Բրիտանական թագավորական ընտանիքը պետք է վեր լինի քաղաքականությունից ։ Օրինակ, նախքան Վիկտորյայի հետ նրա ամուսնանալը, Վիկտորյան աջակցել է վիգերին։ Եվ իր կառավարման սկզբում քսանամյա Վիկտորյան վարչապետ Լորդ Մելբուրնի խորհրդին հետևելով խափանել է սըր Ռոբերտ Պիլի Տորի պահպանողական կառավարության ձևավորմանը, հրաժարվելով ընդունել փոփոխությունները, որ ցանկանում էր կատարել Պիլը թագուհու պալատական տիկնանց շրջանում, որոնք բոլորը վիգերի կանայք էին։ Պիլը Վիկտորյային առաջարկել էր պալատական տիկնանց վերընտրություն կատարել` մի քանի վիգերի կանանց (քսանհինգից` վեցին) փոխարինելով թորիականների կանանցով, որպեսզի նրանց հավատարմության մեջ չեզոքություն ապահովի։ Իսկ երիտասարդ և անփորձ թագուհին պալատական տիկնանց համարում էր իր ընկերուհիները, նաև չէր համակրում Պիլին։ Վիկտորյայի վերաբերմունքը քննադատության է արժանացել և այս իրադարձությունները պատմության մեջ ստացել են Ննջարանային ճգնաժամ (Bedchamber Crisis) անվանումը։ Ամուսնությունից հետո Վիկտորյան` «ընդունելով դեմոկրատական տրամադրված արքայազն Ալբերտի խելամիտ խորհուրդը», վիգերի երեք կանանց փոխարինեց թորիականների կանանցով ։
Ալբերտի մարմինը ժամանակավորապես թաղվել է Վինձորի ամրոցի Սուրբ Գեորգ մատուռում և նրա մահից մեկ տարի անց նրա մասունքները պահպանության են տրվել Ֆրոգմոր դամբարանին։ Դամբարանն անավարտ է մնացել ընդհուպ մինչև 1871 թվականը ։ Սարկոֆագը, որի մեջ վերջնականապես տեղադրվել են և՛ նա, և՛ Թագուհին, Անգլիայում երբևէ արդյունահանված ամենամեծ գրանիտից է փորագրվել։ Չնայած Ալբերտի խնդրանքին, որ նույնիսկ իր խրտվիլակը չպետք է բարձրացվի, բազմաթիվ հասարակական հուշարձաններ են կանգնեցվել երկրում և ամբողջ Բրիտանական կայսրությունում։ Առավել ուշագրավ են Ալբերտ թագավորական սրահը և Ալբետ հուշահամալիրը Լոնդոնում։ Ալբերտի հուշարձաններն այքան շատ էին, որ Չարլզ Դիքենսը ասել է ընկերոջը, որ նա փնտրում է «անհասանելի քարանձավ» նրանցից փախչելու համար ։
Արքայազն Ալբերտի պատվին կոչված ամեն տեսակի օբյեկտներ կան` Աֆրիկայում Ալբերտի լճից մինչև Կանադայի Սասկաչևան նահանգում Ալբերտ արքայազն քաղաքը, Արվեստների թագավորական ընկերությունը (RSA) Ալբերտ մեդալով է պարգևատրում արվեստագետներին։  Բրիտանական բանակի չորս զորագնդեր նրա անունով են կոչվել` 11-րդ հուսարական գունդը,  Արքայազն Ալբերտի թեթև հետևակային գունդը,  Արքայազն Ալբերտի անձնական Լեստերշիրի գնդի յոմենների հեծելազորը, և Կոնսորտ արքայազնի անձնական մոտոհրաձգային բրիգադը։ Նա և Վիկտորիա թագուհին զգալի հետաքրքրություն են դրսևորել Համփշիրի կոմսությունում 1850-ական թվականներին Օլդերշոտի` որպես կայազորային քաղաք ստեղծման և զարգացման նկատմամբ։ Նրանք այնտեղ մի փայտե թագավորական տաղավար ունեին կառուցած, որտեղ նրանք հաճախ մնում էին, երբ այցելում էին բանակի հաշվետվություններին։ Ալբերտը Օլդերշոտում ստեղծել և համալրել է Կոնսորտ արքայազնի գրադարան, որն առ այսօր գոյություն ունի։
Նրա մահից հետո հրապարակված կենսագրությունները, որպես կանոն, լի են գովեստներով։ Թեոդոր Մարտինի հինգ հատորով մագնում օպուսը (գլուխգործոցը)  պատվիրված է եղել և վերահսկվել է Վիկտորիա թագուհու կողմից, և այդ ազդեցությունը դրսևորվում է նրա էջերում։ Այնուամենայնիվ, սա ճշգրիտ և սպառիչ հաշվետվություն է։ Լիթոն Սթրեչիի Թագուհի Վիկտորիա (1921) ավելի քննադատական է, բայց նրա արժեքը նսեմացվել է, մասնավորապես, քսաներորդ դարի կեսի կենսագիրների կողմից, ինչպիսիք են Հեկտոր Բոլիտոն ու Ռոջեր Ֆուլֆորդը, ում (ի տարբերություն Սթրեչիի) հասանելի էին Վիկտորիայի օրագրերը և նամակները ։ Արքայազն Ալբերտի մասին հայտնի առասպելները, օրինակ այն մասին, որ նա է ներդրել տոնածառի ավանդույթը մեծ Բրիտանիայում, հետազոտողների կողմից հերքվել են։ Վերջին կենսագիրները, ինչպես օրինակ, Սթենլի Վայնթրաուբն, Ալբերտին ներկայացնում է որպես վեպի ողբերգական կերպար, ով շատ վաղ է մահացել և ում ողբում է սիրելին ողջ կյանքի ընթացքում։
Պարգևներ
Բրիտանական Կայսրություն Օտարերկրյա
Զինանշան
1840 թվականին Վիկտորիայի հետ ամուսնությունից հետո Արքայազն Ալբերտը ստացել է անձնական Զինանշանի գրանտ։ Նրա զինանշանը,  լինելով Միացյալ Թագավորության արքայական զինանշանը, տարբերվել է կենտրոնի կարմիր խաչի սպիտակ եռակետ պիտակով, քառատված` Սաքսոնիայի տոհմական զինանշանով։ Նրանք զարդարված են. 1-ին և 4-րդ քառորդները Թագավորական զինանշանն է, վերևի լեյբլը արծաթագույն է,   երեք մասերից է, կենտրոնում կարմիր խաչ է,  2-րդ և 3-րդ քառորդները ոսկեգույն և սև տասը շերտերով կանաչ ծաղկած ժապավենով անկյունային հատումով"։ Զինանշանը սովորական չէ, Չարլզ Բուտելը այն նակարագրել է որպես «տարբեր զինանշանների քառատման եզակի օրինակ է, [որոնք] հերալդիկայի կանոններին համապատասխան չեն, և դա արդեն ինքնին հերալդիկ հակասություն է»։ Մինչև ամուսնությունն Ալբերտը օգտագործել է իր հոր զինանշանն առանց փոփոխության, ըստ գերմանական ավանդույթի։
Ալբերտի Կապիչի տաղավարի ցուցանակը (Garter stall plate) ցուցադրում է իր զինանշանը, որը պսակված է արքայական թագով, Սաքսեն Կոբուրգ Գոթայի Տան վեց ցցունքով. ձախից աջ. Վահանապահներն են թագակիր առյուծը և միաեղջյուրը (ինչպես թագավորական զինանշանում), որոնց ուսերին լեյբլ է, ինչպես զինանշաններ։ Ալբերտի անձնական նշանաբանը գերմաներեն Треу und Fest (հավատարիմ և համոզված)։ Այս կարգախոսն էր նաև օգտագործում Արքայազն Ալբերտի անձնական 11-րդ Հուսարական գունդը։
Ալբերտի արական գծի բոլոր ժառանգները իրավունք ունեն Սաքսոնիայի զինանշանի Հերալդիկ վահանիկ (Inescutcheon) տեղադրել իրենց զինանշանի կենտրոնում։ Վահանիկը տեղադրվել է,  ինչպես Բոութելն է գրում, ինչպես «զինանշանի վահան (escutcheon), [որը] չի ներկայացնում ո՛չ հերալդիկայի իրական պատմական ոգին, ոչ էլ գործնական կիրառումը»։ Սակայն, 1917 թվականին, Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ Ջորջ V թագավորը հրաժարվեց թագավորական ընտանիքի գերմանական արմատների հերալդիկ հիշատակումից, և Սաքսոնիայի վահանը հանվեց։
Վատիկանի գաղտնի արխիվներ
Վատիկանի գաղտնի արխիվ (Archivum Secretum Apostolicum Vaticanum), գտնվում է Վատիկանում, Սուրբ Աթոռի կենտրոնական պահոցը, որտեղ գտնվում են Հռոմի Պապի կողմից հրապարակված ակտերը։ Պապը տիրում է արխիվներին մինչև իր հաջորդը։ Արխիվները նաև պարունակում են պետական փաստաթղթեր, նամակագրություն, պապական և այլ փաստաթղթեր, որոնք դարերի ընթացքում հավաքվել են եկեղեցու կողմից։ Կոնսուլտացիայի համար հասանելի են միայն 1939 թ․ փետրվարից առաջ եղած փաստաթղթերը, ընդ որում միայն ուսումնասիրության որոշակի թեմայով հետազոտողների համար գրավոր դիմումի և հետազոտության ինստիտուտի հաստատման հիման վրա ։ 17–րդ դարում, Պողոս V պապի հրամանով Գաղտնի արխիվներն անջատվեցին Վատիկանի գրադարանից, որտեղ գիտնականների մուտքը շատ սահմանափակ էր և մինչև 1881 թ․ բոլորովին փակ էր կողմնակի անձանց համար, մինչև որ Լևոն XIII պապը բաց արեց այն հետազոտողների առջև։ Ներկայումս ավելի, քան հազար գիտնական տարեկան ուսումնասիրում են այդ փաստաթղթերը ։
Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի
Զավակներ
Անգլիայի Կոնսորտ արքայազն Ալբերտի և թագուհի Վիկտորիայի երեխաները
Վատիկանի գաղտնի արխիվներ
«Գաղտնի» բառը չունի գաղտնիության առօրյա իմաստը, secretum բառն ըստ էության ծագում է միջին լատիներենից և նշանակում է մասնավոր, անձնական՝ ցույց տալով, որ արիվները պապի անձնական սեփականությունն են, չեն պատկանում Հռոմենական կուրիայի որևէ բաժնին կամ Սուրբ Աթոռին։ Մինչև Իտալիայի միավորումը նույն անվանումով էին նշվում մարզերի դիվանների արխիվները։
Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի
Զավակներ
Վիկտորյա թագուհու և Արքայազն Ալբերտի 42 թոռներից չորսը դարձել են միապետեր. և հինգ կոնսորտ միապետեր. Ալբերտի սերունդներից շատերը Եվրոպայի թագավորական և ազնվական ընտանիքների անդամներ են։
Վատիկանի գաղտնի արխիվներ
Արխիվում պահպանվում է 12 դարերի (XIII-XX) փաստաթղթային ժառանգություն։ Այն բաղկացած է 600 արխիվային ֆոնդերից, որոնք պահպանվում են ուղիղ գծով 85 կմ երկարություն ունեցող պահարաններում ։
Հայկական փաստաթղթերը
XX դարի առաջին քառորդին վերջին, երբ կարդինալ Ե. Տիսսերանի կողմից կազմակերպվեց Վատիկանյան ձեռագրացուցակների կազմումը և հրատարակումը, Կոնիբերի աշխատակցությամբ նկարագրվեց և առանձին հատորով լույս տեսավ Վատիկանի գրադարանի հայկական ձեռագրերի ցուցակը։ Սակայն մինչ այժմ չուսումնասիրված է մնում Վատիկանի արխիվներում գտնվող հայկական հսկայական վավերագրական նյութը։ Հայոց միջնադարյան և նոր շրջանի պատմության վերաբերյալ ամենատարբեր նյութերն ու փաստաթղթերը պահող ֆոնդերի ցուցակը 1997 թ․ ուսումնասիրել և հրապարակել են Մ․ Կարապետյանը և Է․ Թաջիրյանը «Պատմաբանասիրական հանդես»-ում «Հայագիտական նյութերը Վատիկանի արխիվներում» հոդվածում ։ Հայերի վերաբերյալ արխիվում պահվող ամենահին փաստաթղթերը վերաբերում են Կիլիկիան ժամանակաշրջանին։ Եզակի փաստաթղթեր են Կիլիկիայի Լևոն I թագավորի ոսկյա կնիքով նամակը, գրված 1216 թ․ և ուղղված Ինոկենտիոս III պապին, Կոստանդին Բարձրաբերդցի կաթողիկոսի մագաղաթե մեծադիր 1225 թ․ զարդանախշ նամակը Հռոմի պապին՝ ուղարկված պապական Դիմանչ լեգատի ձեռքով։ Վատիկան արխիվներում ուշադրության են արժանի հատկապես հայկական կնքների մեծ մասը, որոնք մինչև այժմ մնում են չուսումնասիրված։
Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մեծ Բրիտանիայի կոնսորտներ Կատեգորիա:Վինձորներ Կատեգորիա:Վիկտորյական դարաշրջան Կատեգորիա:Բոննի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ Կատեգորիա:Կապիչի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Բաղնիքի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետներ Կատեգորիա:Սուրբ Պատրիկի շքանշանի ասպետներ
Վատիկանի գաղտնի արխիվներ
Ցեղասպանության վերաբերյալ փաստաթղթերը
Հատկապես ուշագրավ են Բենեդիկտոս XV պապի (1914—1922 թթ․) կողմից Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Պոլսի՝Անջելո Մարիա Դոլչի, և Բեյրութի՝ Ֆրեդիանո Ջիանինի, առաքելական պատվիրակությունների (Delegazione Apostollche) ֆոնդերը։ Պոլսում 1914—1923 թթ. պապական առաքելական պատվիրակ, հետագայում կարդինալ, գերապայծառ Անջելո Մարիա Դոլչիի (1867 —1939 թթ․) բազմահատորանոց գործը կարևոր աղբյուր է հատկապես հայոց ցեղասպանության, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմության ուսումնասիրման համար։ Կաթոլիկ եկեղեցու զանազան թևերին պատկանող կրոնավորների, միսիոներների, ինչպես նաև հայ կաթոլիկ հոգևորականների ականատեսական վկայություններր նոր լույս են սփռում Հայոց Մեծ Եղեռնի ուսումնասիրման գործում և օգնում են լուսաբանելու բազում մութ մնացած հարցեր։ Կարևոր արժեք է ներկայացնում Հայոց պատմության նորագույն շրջանի ուսումնասիրման աղբյուրների շարքում մինչ այժմ չընդգրկված այդ տարիներին Պոլսում հրատարակվող „Bulletin du Vlcariat apostolique de Constantinople" ամսագիրը։ Դոլչիի զեկույցների հիման վրա են գրվել հայկակական ջարդերը կասեցնելու վերաբերյալ սուլթանին ուղղված պապի երեք ինքնագիր բողոքները։ Դոլչին եղավ առաջիններից մեկը այն օտարերկրյա դիվանագետներից, որ հրապարակավ բողոքի ձայն բարձրացրեց օսմանյան կառավարիչների առջև արևմտահայերի համընդհանուր ջարդերի դեմ։ Դոլչիի ֆոնդում է պահվում նաև Պոլսում Հայաստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցիչ Թահթաջյանի և Գերմանիայում Հայաստանի լիազոր-ներկայացուցիչ Գրինֆելդի մինչ օրս անհայտ մնացած գրագրությունը, որը հանձնվել էր Դոլչիին։ Կ. Պոլսում Հայաստանի Հանրապետության լիազոր-ներկայացուցչի գրագրությունների մեջ հատկապես տպավորիչ են Հայաստանի Հանրապետության երիտասարդ բանակին օգնելու համար հայ գաղթօջախներում ծավալված շարժման մասին փաստաթղթերր։ 1919-1923 թթ. ընդգրկող այս փաստաթղթերը վկայում են այն կազմակերպված աշխատանքի մասին, որ կատարվեց հայ գաղթօջախներում Հայոց բանակին օգնելու համար։ Դոլչիի ֆոնդում են պահվում նաև Ավետիս Ահարոնյանի, Ալեքսանդր Խատիսյանի, Սիմոն Վրացյանի, Ավետիս Նազարբեկյանի մի շարք գրություններ՝ Հայկական բանակը սփյուռքի հայ երիտասարդներով համալրելու մասին առաջարկով (1920 թ. սեպտեմբերի 30, բնագիր), Զանգեզուրի, Ղարաբաղի և Նախիջևանի իրադարձությունների մասին (նամակներ և հեռագրեր 1921 մայիսի 14, հունիսի 23, հուլիսի 13 և այլն)։
«Հայաստան-Հռոմ» ցուցահանդեսը
1999 թ. մարտի 24–ին Վատիկանի Առաքելական գրադարանի Սիքստինյան դահլիճում բացվեց «Հռոմ-Հայաստան» ցուցահանդեսը, որի բացման արարողությանը ներկա էին ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Ա-ն և Հռոմի Հովհաննես-Պողոս Երկրորդ Պապը։ Ցուցահանդեսին ներկայացված էին նմուշներ աշխարհի 5 տասնյակից ավել թանգարաններից ու ձեռագրատներից։ Շատ արժեքավոր փաստաթղթեր բերվել էին իտալական դիվաններից և թանգարաններից։ Վատիկանի գաղտնի արխիվը տրամադրել էր Լևոն I թագավորի չորս ոսկեկնիք նամակները Ինոկենտիոս III պապին ։ Ցուցահանդեսի նյութերի լուսանկարները և հայ-հռոմեական մշակութային, պատմական, տնտեսական ու քաղաքական փոխհարաբերությունների մասին հոդվածները հրապարակվել են «Հռոմ-Հայաստան» հսկայածավալ ժողովածուի մեջ, որը լույս է տեսել ֆրանսերենով և իտալերենով։ Ժողովածուն ստեղծվել է Վաչե և Թամար Մանուկյան հիմնադրամի և Գալուստ Գյուլբենկյան հաստատության հայկական բաժանմունքի հովանավորությամբ։ Ցուցահանդեսի կազմակերպման գաղափարը, ինչպես նաև ժողովածուի հրատարակությունը իրականացրել է Կլոդ Մութաֆյանը։
Աննա Մարիա Լեննգրեն
Աննա-Մարիա Լենինգրեն, (Anna Maria Lenngren ), շվեդ բանաստեղծուհի։ Աննա Մարիայի հայրն ու եղբայրը նույնպես բանաստեղծներ էին։ Նրա ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկը Några ord till min kära dotter, ifall jag hade någon-ն է («Իմ սիրելի դստեր խորհուրդները...»): Նա գրել է մի քանի երգիծական բանաստեղծություններ ՝ «ans nåds morgonsömn nåds morgonsömn» («Նրա պայծառ առավոտյան քունը ») և Grevinnans besök («Այց գրաֆինին»)։
Վատիկանի գաղտնի արխիվներ
2012 թ․ ցուցահանդեսը և Ցեղասպանության վերաբերյալ փաստաթղթերը
2012 թ․ Հռոմի Կապիտոլինի թանգարաններում տեղի ունեցավ ցուցահանդես՝ Վատիկանի արխիվների 400–րդ տարեդարձին նվիրված։ Փետրվարից մինչև սեպտեմբեր ամիսներին ցուցադրվում էին XIII-XX դդ․ թվագրվող 100 օրիգինալ փաստաթղթեր ։ "Lux in Arcana" ցուցահանդեսի կապակցությամբ Մոնսենյոր Սերջիո Պագանին նշել է, որ հրապարակվելիք արխիվներում առկա են փաստաթղթեր՝ Օսմանյան կայսրության կողմից 20-րդ դարասկզբին հայերի դեմ իրականացրած ցեղասպանության մասին։ «Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ փաստաթղթերում ներկայացված են թուրք զինվորների դաժան բռնությունները, որոնք ուղղակի անմարդկային են»,– ասել է նա ։
Արտաքին Հղումներ
Կատեգորիա:Վատիկան Կատեգորիա:Գրադարաններ Կատեգորիա:Արխիվներ
Աննա Մարիա Լեննգրեն
Կենսագրություն
Աննա Մարիա Լեննգրեն ծնվել է 1754 թվականի հուլիսի 18-ին հին Շվեդիայի քաղաք Ուփսալայում։ Նրա հայրը ՝ բանաստեղծ Մագնուս Բրայնոլֆ Մալմստեդտը (1724-1798), Ուփսալայի համալսարանի լատիներենի պրոֆեսոր էր, իսկ մայրը`Մարթա Յոհաննա Ֆլորիններ։ Հայրը՝ Մորավայի Եկեղեցու անդամը, զբաղվում էր բարեգործական գործունեությամբ, 1772 թվականին նա իր տանը կազմակերպել էր աղքատ երեխաների դպրոց։ Աննայի եղբայրը՝ Յոհան Մագնուսը (1749-1780) աշխարհիկ բանաստեղծություններ է գրել։
Պատանեկության տարիներին Աննա-Մարիա Լեննգրենեն ուներ հակաքրիստոնեական տրամադրություններ, հետաքրքրվում էր լուսավորության դարաշրջանով։ Նրա մարդասիրությունը և սոցիալական արդարության ձգտումը ձևավորվել են հոր ազդեցության տակ։ Աննա-Մարիան պարզ և համեստ կենսակերպի հետևորդ էր ։
Հայրը վաղ հայտնաբերեց դստեր`գրականության մեջ ներգրավվելու ցանկությունը։ Նա նրան լավ կրթություն տվեց։ Աննա Մարիան տանը սովորում էր լատինական և հին դասական գրականություն։ Նրա սիրած բանաստեղծը Հորացիոսն էր։ 1770-ական թվականներին Աննա-Մարիան սկսել է գրական գործունեություն, գրել է մակագրեր, զբաղվել թարգմանություններով, կեղծանունների ներքո գրել է հոդվածներ մամուլում։ 1772 թվականին նա հրատարակեց իր առաջին բանաստեղծությունը՝ «På mademoiselle Anna Lovisa Pahls saliga hemfärds dag, den 14 Maji 1772, die Corona » իր իսկ անվան տակ։ 1776 թվականին, Շվեդիայի թագավորի եղբոր ՝ Դյուկ Կառլի հանձնարարությամբ, նա ֆրանսերեն թարգմանեց Օպերետ Լուցիլին շվեդերեն։ Թարգմանության համար նրան ոսկե ժամացույց է շնորհվել Հոլշտեյն-Գոտորպի դքսուհի Գեդվիգ Էլիզաբեթ Շառլոտը ։
Լեննգրենենի ստեղծագործությունները մեծ հաջողություն ունեցան Շվեդիայում։ 1774 թվականին նա դառնում է Ուպսալայի գրական հասարակության անդամ։ 1775 թվականին նա դարձել է Գյոթեբուրգի Գիտությունների և գրականության թագավորական ընկերության անդամ ։
Պանգոդի (այլ կիրառումներ)
Պանգոդի, կարող է վերաբերել՝
Աննա Մարիա Լեննգրեն
Կենսագրություն
1780 թվականին Լեննգրենը ամուսնացավ Կարլ Պետեր Լյունգրենի (1750-1827), շվեդական Ստոկհոլմս- Փոստենի թերթի գլխավոր խմբագրի հետ։ 1778 թվականից Աննա Մարիան հրատարակեց իր աշխատանքներն, բայց հարսանիքից հետո և մինչև 1780 թվականը նա սկսեցգրել կեղծանուններով։ Ամուսնությունը հանգեցրեց գրողի կյանքի մեծ փոփոխությունների։ Նա հրատարակեց կեղծանունների ներքո, հրաժարվեց իր մտքերից ՝ կանանց մտավոր ազատագրման վերաբերյալ։ Նա պնդում էր, որ կանայք պետք է խուսափեն մտավոր աշխատանքից՝ հօգուտ մայրական պարտականությունների։
Լեննգրենենը կազմակերպեց գրական սրահ, որը դարձավ քաղաքի մշակութային կյանքի կենտրոն։ Սրահն այցելել են շվեդ բանաստեղծներ Կարլ Գուստավ աֆ Լեոպոլդը, Նիլս ֆոն Ռոզենշտեյնը, Միխայիլ Ֆրենս Ֆրենսենը և այլք։
Լեննգրենը մահացավ 1817 թվականի մարտի 8-ին կրծքագեղձի քաղցկեղից 62 տարեկան հասակում և թաղված է Ստոկհոլմում ՝ Սբ Կլարա եկեղեցու գերեզմանատանը։
Գրական գործունեություն
Աննա-Մարիա Լենինգրենը հանդես եկավ որպես բանաստեղծ ՝ 1770-ականներին։ Իր կարճ աշխատություններում նա օգտագործում էր երգիծանք, սարկազմ և հեգնանք,պաստորալ, օպերա և բալլադ ։
Ժառանգություն
Աննա Մարիա Լեննգրենը Շվեդիայի պատմության ամենահայտնի բանաստեղծներից մեկն է։ Բանաստեղծուհու մահից հետո նրա գործերը բազմիցս տպագրվել են 19-րդ, 20-րդ և 21-րդ դարերի ընթացքում։ Նրա առաջին հետմահու հավաքածուն Skaldeförsök (Պոեզիայի փորձեր) ժողովածուն էր։ Նրա նամակագրությունը ընկեր Գուստաֆոս աֆ Լեոպոլդի հետ տպագրվել է 1795-1798 թվականներին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1817 մահեր Կատեգորիա:1754 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 8 մահեր Կատեգորիա:Հունիսի 18 ծնունդներ Կատեգորիա:Շվեդ բանաստեղծուհիներ Կատեգորիա:Շվեդ թարգմանիչներ Կատեգորիա:Շվեդ գրողներ Կատեգորիա:Քաղցկեղից մահացածներ
Պանամա (այլ կիրառումներ)
Պանամա, կարող է վերաբերել՝
Լուիզա Սարգսյան
Լուիզա Աշոտի Սարգսյան, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։
Կենսագրություն
Լուիզա Սարգսյան ծնվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Երևանում։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը։ 2001-2003 թվականներին դասավանդել է Երևանի մշակույթի համալսարանում, եղել ռուսաց լեզվի և գրականության դասախոս, 2003-2009 թվականներին՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ռուսաց լեզվի դասախոս։ 2008-2009 և 2010-2013 թվականներին եղել է «Գլոբալ Մոթորսե ՓԲԸ Ռուսաստանի հետ կապերի գծով տնօրենի օգնական։ 2013 թվականից Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի ռուսաց լեզվի ամբիոնի դասախոս է։
Քաղաքական գործունեություն
2014 թվականից «Բարգավաճ Հայաստանե կուսակցության անդամ է։ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Ծառուկյանե կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ։ Ընդգրկված է Ազգային ժողովի Եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովում ։
Գիտական գործունեություն
Մի շարք գիտական հոդվածների և ուսումնական ձեռնարկների հեղինակ է։
Ընտանիք
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ կին պատգամավորներ Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բանասիրական գիտությունների թեկնածուներ Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ
Քվանտային հեղուկ
Քվանտային հեղուկ, հեղուկ, որի հատկությունները որոշվում են քվանտային օրինաչափություններով։ Քվանտային հեղուկի օրինակ է բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում գտնվող հեղուկ հելիումը։
Բորե (Իտալիա)
Բորե (Bore), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Պարմա գավառում ։
Քվանտային հեղուկ
Մեխանիզմը
Քվանտային օրինաչափությունները հեղուկում ի հայտ են գալիս շատ ցածր ջերմաստիճաններում, երբ հեղուկի մասնիկների ջերմային շարժման դը Բրոյլի ալիքի երկարությունը դառնում է միջմասնիկային հեռավորությունների կարգի։ Հեղուկ հելիումի համար այս պայմանը բավարարվում է 2-3 К ջերմաստիճաններում։ Համաձայն դասական մեխանիկայի պատկերացումների՝ բացարձակ զրո ջերմաստիճանում նյութի ատոմների տատանումների ամպլիտուդները պետք է ձգտեն զրոյի, և ատոմները պետք է զբաղեցնեն որոշակի դիրքեր, այսինքն՝ ցանկացած մարմին պետք է վերածվի բյուրեղի։ Այդ իսկ պատճառով բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում հեղուկների գոյության փաստը կապված է քվանտային օրինաչափությունների հետ։ Քվանտային մեխանիկայի համաձայն՝ նույնիսկ բացարձակ զրո ջերմաստիճանում ատոմները չեն կարող գրավել որոշակի դիրքեր, և նրանց կինետիկ էներգիան հավասար չէ զրոյի, ատոմները կատարում են զրոյական տատանումներ։ Այդ տատանումների ամպլիտուդներն այնքան ավելի մեծ են, որքան փոքր են մասնիկների զանգվածները և փոխազդեցության ուժերը։
Եթե զրոյական տատանումների ամպլիտուդները համեմատելի են միջմասնիկային հեռավորությունների հետ, ապա նյութը մնում է հեղուկ վիճակում, նույնիսկ բացարձակ զրոյին մոտ ջերմաստիճաններում։ Բոլոր նյութերից միայն հելիումի երկու իզոտոպներ՝ 4He-ը և 3He-ը մթնոլորտային ճնշման դեպքում ունեն այնքան փոքր զանգված և թույլ փոխազդեցություն ատոմների միջև, որ մնում են հեղուկ վիճակում, նույնիսկ բացարձակ զրոյին շատ մոտ ջերմաստիճաններում։ Քվանտային հեղուկին բնորոշ հատկություններ ունեն նաև էլեկտրոնները մետաղներում։
Բորե (Իտալիա)
Բնակչությունը՝ 833 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 19 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 43 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 43030։ Հեռախոսային կոդը՝ 0525։
Քվանտային հեղուկ
Մեխանիզմը
Քվանտային հեղուկները բաժանվում են բոզե-հեղուկի և ֆերմի-հեղուկի։ Հայտնի է միայն մեկ բոզե-հեղուկ՝ հեղուկ 4He-ը որի ատոմների սպինը զրո է։ 3He իզոտոպի ատոմները և էլեկտրոնները մետաղներում ունեն կիսամբողջ սպին, հետևաբար այն ֆերմի-հեղուկ է։ Հեղուկ 4He-ը առաջին քվանտային հեղուկ է, որը բավական մանրամասն ուսումնասիրվել է։ 2,171 ջերմաստիճանում և հագեցած գոլորշիների ճնշման պայմաններում 4He-ը ֆազային անցում է կատարում մի նոր վիճակի՝ Не II-ի, որի դեպքում ի հայտ է գալիս քվանտային նոր հատկություն՝ գերհոսունություն։ He II-ը առանց շփման կարող է հոսել մազական խողովակների և ճեղքերի միջով։ Հեղուկ 3He-ը և էլեկտրոնները ոչ գերհաղորդիչ մետաղներում չունեն գերհոսունության հատկություն։ Միակ և շատ կարևոր գերհոսելի ֆերմի-հեղուկը էլեկտրոններն են գերհաղորդիչ մետաղներում։
Քվանտային հեղուկի հատկություններ է ցուցաբերում նաե 3He-ի և 4He-ի խառնուրդը։
Բորե (Իտալիա)
Ժողովրդագրություն
Բնակչության աճը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Էմիլիա Ռոմանիայի քաղաքներ
Քվանտային հեղուկ
Մեխանիզմը
Քվանտային հեղուկի տեսությունից բխում է, որ շատ բարձր ճնշումների և ցածր ջերմաստիճանների դեպքում բոլոր նյութերը պետք է անցնեն քվանտային հեղուկի վիճակի (օրինակ, որոշ աստղերի ընդերքում)։
Տես նաև
Կատեգորիա:Քվանտային մեխանիկա Կատեգորիա:Հեղուկ Կատեգորիա:Ցածր ջերմաստիճանների ֆիզիկա
Կարապետ Կուսիկյան
Կարապետ Բարսեղի Կուսիկյան, հայ գրականագետ, մանկավարժ։
Կենսագրություն
Ավարտել է Լազարյան ճեմարանի գիմնազիական դասընթացը (1884 թ.), Մոսկվայի համալսարանի պատմալեզվագրական ֆակուլտետը։ 1895 թ.-ից հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Լազարյան ճեմարանում՝ որոշակի դեր խաղալով առարկաների դասավանդումը բարելավելու գործում։
1900 թ.-ին Լ. Սարգսյանի հետ հրատարակել է 3-րդ և 4-րդ դասարանների ընթերցանության ձեռնարկ («Մայրենի լեզու»), որը բազմիցս վերահրատարակվել է։ 1915 թ.-ին նույնատիպ դասագիրք է կազմել Ալեքսանդր Ծատուրյանի հետ («Հատիկներ»)։
Ճեմարանում հիմք է դրել հայ գրականության նորագույն շրջանի կանոնավոր ուսումնասիրմանը։
1912 թ.-ին լույս է տեսել Կուսիկյանի «Դրական դեմքեր» աշխատությունը (Խաչատուր Աբովյան, Շիրվանզադե, Ալեքսանդր Ծատուրյան և ուրիշներ)։ 1910—1912 թթ.-ին Վահան Տերյանի, Ցոլակ Խանզադյանի, Պողոս Մակինցյանի, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի հետ հրատարակել է «Գարուն» գրական ալմանախը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ Կատեգորիա:Հայ մանկավարժներ Կատեգորիա:Լազարյան ճեմարանի սաներ
Կորնթոսի պարանոց
Կորոնթոսի պարանոց, Կորնթոս և Սարոնիկոս ծոցերի միջև։ Պելոպոնես թերակղզին կապում է Կենտրոնական Հունաստանի հետ։ Երկարությունը 42 Կմ է, լայնությունը՝ մինչև 16 Կմ։ Հատվում է Կորնթոսի ջրանցքով։
Անվանում
Անվանումը ստացել է իր ափին գոյություն ունեցած հունական Կորնթոս քաղաք-պետությունից։ Հնում կոչվել է Իթմոս ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պարանոցներ Կատեգորիա:Հունաստանի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Միջերկրական ծով
Գևորգ Մարտիրոսյան
Գևորգ Իշխանի Մարտիրոսյան (Gev Mart, ), հայ նկարիչ։
Կենսագրություն
Գևորգ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1975 թվականին Երևանում՝ նկարչի ընտանիքում։ 1986-1990 թվականներին սովորել է Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1991-1995 թվականներին՝ Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ 1995-1997 թվականներին ծառայել է Հայկական բանակում։ 2008 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1998 թվականից մասնակցում է ցուցահանդեսների։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:1975 ծնունդներ Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 23 ծնունդներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Հայաստանի նկարիչների միության անդամներ
Օման (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17025։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 416 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 294-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 122-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 70,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 63,7 %)։ 294 աշխատունակ բնակիչներից 252-ը աշխատում էին (134 տղամարդ և 118 կին), անաշխատանք էին 42-ը (20 տղամարդ և 22 կին)։ 122 անգործունակ մարդկանցից 23-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 56-ը թոշակառու, 43-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Պրադո (մատուռ)
Պրադո մատուռ (Сhapelle le Prado), կաթոլիկ մատուռ, որը գտնվում է Ֆրանսիայի Լիոն քաղաքում։ Պատկանում է Ֆրանսիայի կաթոլիկ եկեղեցու Լիոնի թեմին։
Պատմություն
Պրադո մատուռը կառուցել է ֆրանսիացի քահանա երանելի Անտուան Շևրիեն։ 1850 թվականին եկեղեցական ղեկավարությունն Անտուան Շևրիեին ուղարկել է Լիոն։ 1856 թվականին քահանան գնել է պարահանդեսների սրահը, որն ունեցել է «le Prado» (Պրադո) անվանումը։ Վերջինս վերածել է մատուռի։
Ներկայումս մատուռում անց են կացվում կիրակնօրյա ժամերգություններ։ Պրադո մատուռը «Պրադոյի համայնք» կաթոլիկ շարժման գրասենյակի տարածքում։ Հարևանությամբ գործում է Անտուան Շևրիերի տուն-թանգարանը։
Մատուռի կենտրոնում գտնվում է երանելի Անտուան Շևրիերի գերեզմանը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կաթոլիկ մատուռներ Կատեգորիա:Լիոնի շենքեր և կառույցներ
Ավեռնա
Ավեռնա (Havernas), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 357 մարդ, բնակչության խտությունը` 79.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.48 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 16 կմ հյուսիս։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 299 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 217-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 82։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 217 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 206 անձ (110 տղամարդ և 96 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (7 տղամարդ և 4 կին)։ 82 անաշխատունակներից 39-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 27-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Ֆաննի Կորնֆորտ
Ֆաննի Կորնֆորտ (Fanny Cornforth, ), բնորդուհի, տնտեսուհի։
Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի սիրուհին։
Կենսագրություն
Ծնվել է Սուսեքսում՝ դարբնի ընտանիքում, իսկական անունը Սառա Կոքս (Sarah Cox) է ։ Ռոսսետտիի հետ ծանոթացել է 1858 թվականին՝ դառնալով նրա մոդելը և սիրուհին Էլիզաբեթ Սիդալի բացակայության ժամանակ։
Երբ 1860 թվականին Սիդալը վերադարձել է, Ռոսսետտիին ամուսնացել է նրա հետ, ի պատասխան՝ Կորնֆորտը ամուսնացել է մեխանիկ Տիմոթի Հյուզի (Timothy Hughes) հետ, բայց նրանք իրար հետ երկար չեն ապրել։
Էլիզաբեթ Սիդալի մահվանից հետո 1862 թվականին տեղափոխվել է Ռոսսետտիի մոտ որպես տնային տնտեսուհի, և նրանց հարաբերությունները տևել են մինչև մահ ։ Միևնույն ժամանակ նկարիչը կապ է ունեցել Ջեյն Մորիսի հետ, որը ամուսնացած էր Ուիլյամ Մորիսի հետ, այդ պատճառով սիրավեպը հարկ է եղել գաղտնի պահել։
Ինչ վերաբերվում է Կորնֆորտին, նրա հարաբերությունները Ռոսսետտիի հետ ոչ մեկի համար գաղտնիք չէր։ Նա ծագումով աղքատ սոցիալական խավից էր և նրա անկրթությունն ու կոպիտ արտասանությունը ցնցում էին նկարչի ընկերներին ։ Ժամանակի ընթացքում Կորնֆորտը խիստ ավելացրել է քաշը, ինչի համար Ռոսսետտիից ստացել է «Թանկագին փղիկ» մականունը ։ Բաժանման մեջ գտնվելով՝ Ռոսսետտիին նկարում և նրան էր ուղարկում փղիկներ։
Հարազատների միջամտության պատճառով Ռոսսետտիի առողջական վիճակի խիստ վատթարացումից հետո Կորնֆորտը ստիպված էր 1877 թվականին լքել նրա տունը։ 1879 թվականի նոյեմբերին ամուսնացել է Ջոն Շոթի (John Schott) հետ ։
Ռոսսետտիի մահվան հաջորդ տարում նա ամուսնու հետ բացել է Ռոսսետտիի պատկերասրահը, որպեսզի վաճառի իր ունեցած մի քանի նկարը։ Նրա ամուսինը մահացել է 1891 թվականին, և Կորնֆորտը մնացել է իր խոզարածի՝ Ֆրեդերիկի հետ մինչև նրա մահը՝ 1898 թվականը, որից հետո վերադարձել է Արևմտյան Սուսեքս՝ շարունակելով ապրել ամուսնու ընտանիքի հետ, մինչև որ կամքին հակառակ ուղարկվել է աշխատանքային տուն ։
Կյանքի վերջում տառապել է ծերունական սկլերոզից և 1907 թվականի մարտի 30-ին ընդունվել Սուսեքսի հոգեբուժարան, որտեղ 1909 թվականի փետրվարի 24-ին մահացել է թոքաբորբից ։
Նրա կենսագիր և արվեստի պատմաբան Կ. Ուոլքերի պնդմամբ՝ թաղվել է Չիչեստերի գերեզմանոցում և փաստաթղթերում հիշատակվում է որպես Սառա Հյուզ։ Նրա անանուն գերեզմանը, ինչպես ենթադրվում է, հայտնաբերվել է 2015 թվականին ։
Բեռն-Ջոնսը նրան օգտագործել է որպես բնորդուհի «Հույս» նկարի համար, որն անավարտ է մնացել ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Պրեռաֆայելիտների բնորդուհիներ Կատեգորիա:Բնորդուհիներ
Գունիլա Բերգստրյոմ
Գունիլա Բերգստրյոմ (Gunilla Bergström, ), շվեդ գրող, լրագրող, նկարիչ-նկարազարդող։
Ստեղծագործություն
Ավելի քան 40 գրքի հեղինակ է։ Հիմնականում հայտնի է Ալֆոնս Օբերգ (Alfons Åberg) անունով տղայի մասին պատմող գրքերի մատենաշարով։
Առաջին գիրքը՝ Mias Pappa flyttar վերնագրով (1971), պատմում էր աղջկա մասին, ում ծնողներն ամուսնալուծված են։ 1972 թվականին լույս է տեսել Ալֆոնս Օբերգի մասին շարքի առաջին գիրքը։ Քառասուն տարվա ընթացքում Ալֆոնս Օբերգը դարձել է 25 պատմության և շվեդական դասական նկար-գրքի հերոս։ Գրադարաններին բաժանած նրա գրքերի քանակով (տարեկան միլիոն գիրք) Գունիլա Բերգստրյոմը զիջում է միայն հայտնի հեքիաթագիր Աստրիդ Լինդգրենին։
Գ․ Բերգստրյոմի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 30 լեզուներով։ Ընդհանուր առմամբ վաճառվել է մոտ 9 միլիոն օրինակ (միայն Շվեդիայում՝ մոտ 5 միլիոն)։ Նրա գրքերից մեկը 1985 թվականին դարձել է շվեդական առաջին մանկական գիրքը, որ թարգմանվել է արաբերենով։
Նույն թվականին Գյոթեբորգում բացվել է Ալֆոնս Օբերգի մշակույթի կենտրոն։
1979-1994 թվականներին նկարահանվել է շվեդական մուլտֆիլ՝ «Ալֆոնս Օբերգ» (4 սեզոն, 10 րոպեանոց սերիաներով)։ Մուլտսերիալը կրկնօրինակվել է անգլերենով։
Գունիլա Բերգստրյոմը հեղինակել է նաև մանկական գրքեր, որոնց հերոսներն են Միլան, Բիլը և Բոլան։ Նա հիմնել է սեփական ընկերություն՝ Bok-Makaren։
Քաղցրաբլիթե մարդուկ
Քաղցրաբլիթե մարդուկ կամ կոճապղպեղից մարդուկ (Gingerbread Man), քաղցրաբլիթ կամ թխվածք մարդու ձևով։ Արտադրությունն առավել տարածված է Միացյալ Նահանգներում և եվրոպական երկրներում։
Հաճախ փոքրիկ տղամարդու դեմքը ներկում են՝ օգտագործելով շատ քիչ փայլ և ներկ, նաև կան մարդիկ, ովքեր մարդուկին զարդարում են հագուստի կոճակներով։
Պատմություն
Արտադրության մեջ թխվածքաբլիթի ձևը հայտնի էր 16-րդ դարից ։ Առաջին անգամ թխվածքաբլիթը հայտնվել է Եղիսաբեթ I թագուհու պալատում, և նա ասել է, որ մատուցեն միայն բարձրաստիճան մարդկանց ։
Երաժշտության մեջ
Քաղցրաբլիթե մարդուկը հիշատակվում է՝
Խաղերի արդյունաբերություն
Սեղանի խաղ ՝ Candy Land, որի հիմնական կերպարը քաղցրաբլիթե մարդուկն է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Թխվածքաբլիթներ Կատեգորիա:Ամերիկյան խոհանոց Կատեգորիա:Անգլիական խոհանոց Կատեգորիա:Սուրբծննդյան խոհանոց
Օնե (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)
Օնե (Aulnay), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտի գավառի Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանում։ Մտնում է Օլնե կանտոնի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17024։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1464 մարդ։
Տնտեսություն
2010 թվականի տվյալներով 854 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 572-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 282-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 67,0 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,6 %)։ 572 աշխատունակ բնակիչներից 518-ը աշխատում էին (271 տղամարդ և 247 կին), անաշխատանք էին 54-ը (21 տղամարդ և 33 կին)։ 282 անգործունակ մարդկանցից 62-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 125-ը թոշակառու, 95-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Ադիբ Իսհակ
Ադիբ Իսհակ կամ Ադիբ Զալմանյան, սիրիացի հայ լրագրող, հրապարակախոս, գրող։
Կենսագրություն
Ադիբ Իսհակը ծնվել է 1856 թվականին Դամասկոսում։ Դեռ փոքրուց զբաղվելով գրական գործունեությամբ՝ նա շուտով հայտնվում է Բեյրութի մշակութային կյանքի կենտրոնում, դառնում է «Ալ-թակադդում» (التقدم` զարգացում) թերթի խմբագիր։ Նա գրում էր ստեղծագործություններ, գրական և հրապարակախոսական թեմաներով հոդվածներ, թարգմանություններ էր անում ֆրանսերենից։ Ցավոք, նրա սեփական դրամաներից ոչինչ չի պահպանվել։ Շուտով նա տեղափոխվում է Կահիրե, որը այդ ժամանակվա լրագրության կենտրոնն էր և այստեղ էլ հրապուրվում է Ջամալ ադ-Դին ալ-Աֆղանիի հայացքներով, որի դասախոսություններին միշտ հաճախում էր։ Ադիբ Իսհակի հրապարակախոսական և լրագրական գործունեության ծաղկումը համընկնում է 70-80-ական թվականների հետ։ 1877 թվականին նա դառնում է «Միսր» շաբաթաթերթի խմբագիրը։ «Միսրին» զուգահեռ Սելիմ Նակաշի հետ հրապարակում են «ալ-Թիջարա» (التجارة՝ առևտուր) օրաթերթը։ Երկու թերթերն էլ փակվում են իշխանությունների հրամանով։ Եգիպտական իշխանությունների հետապնդումների հետևանքով նա տեղափոխվում է Փարիզ։ Այստեղ նա վերականգնում է «Միսր» թերթի հրապարակումը՝ սկզբում «Կահիրե» անվանմամբ։ Արաբի փաշայի (عرابي باشا) հեղաշրջումից հետո 1881 թվականին նա կրկին Կահիրեում էր։ Նա ակտիվ մասնակցում էր երկրի քաղաքական կյանքին և կրկին աշխատում էր «Միսր» թերթի տպագրման աշխատանքների վրա։ Դեմ լինելով անգլիացիներին՝ 1882 թվականի ամռանը նա գնում է Բեյրութ և կրկին սկսում խմբագրել «Ալ-թակադդում» թերթը։ 1885 թվականին դեռ չհասած 30 տարեկան՝ նա մահանում է թոքախտից։
Ստեղծագործություններ
Ադիբ Իսհակի ամենակարևոր ստեղծագործությունները բանաստեղծություններ, հոդվածներ, թարգմանություններ, նրա եղբայր Սունի Իսհակի կողմից հավաքվել են «ադ-Դուրար» (الدرر մարգարիտներ) գրքի մեջ։ Ադիբ Իսհակի արվեստի վրա ակնհայտ է ֆրանսիական լուսավորական հրապարակախոսների, հատկապես Ժան Ժակ Ռուսոյի ազդեցությունը՝ միահյուսված Ջամալ ադ-Դին ալ-Աֆղանիի ազատատենչ և լուսավորական հայացքների հետ։ Նա նույնիսկ առաջ է քաշում Ռուսոյի հայտնի կարգավիճակը. «Մարդը ծնվել է ազատ և դրա հետ մեկտեղ նա ամենուր շղթաների մեջ է», և ապացուցում է, որ «մարդը զրկվում է ազատությունից իր ծննդյան պահից»։
Իսհակը, ի տարբերություն Մուհամմադ Աբդոյի, չէր շոշափում կրոնական հարցեր։ Այդ պատճառով նրա հայացքները ավելի շատ համընկնում էին ֆրանսիական մտածելակերպի հետ, քան մուսուլմանական մոդեռնիզմին։ Նա հիանում է հեղափոխականների հայրենասիրությամբ և անձնազոհությամբ, որոնք զենքը ձեռքներին պայքարում են անարդարությունների և կեղեքումների դեմ, խոսում է բուրժուական հեղափոխության կարևորության մասին։ Բայց նա հոռետեսորեն մոտենում է հեղափոխության հաղթանակին իր երկրում։ Նրա կարծիքով սրանից առաջ եղած հեղափոխությունները ցույց են տվել, որ Արևելքը դրան պատրաստ չէ և միշտ ղեկավարի դեր են ստանում այն մարդիկ, որոնք շարժվում են իրենց անձնական շահերի և հետաքրքրությունների շրջանակներում և ազգին թողնում են շատ դժվար պայմաններում։ Նրա կարծիքով այս շրջանի կարևոր խնդիրը լուսավորությունն է, որը պետք է իրականացներ «հոգևոր հեղափոխություն»։
Այդուհանդերձ, նրա կարծիքով օտարերկրյա նվաճողների հաջողություններին նպաստում է նաև արաբական երկրների ներքին կյանքը՝ արիստոկրատիայի դեսպոտիզմը, քաղաքական գործիչների դավաճանությունը, կնոջ ստորացված վիճակը և այլն։
Ադիբ Իսհակը նախ և առաջ հռետոր էր և քարոզիչ, նրա հոդվածները աչքի են ընկնում իրենց կենսունակությամբ, կրքոտությամբ՝ ազդված ոչ միայն ֆրանսիական քաղաքականության կրակով, այլ նաև արաբական հռետորական արվեստի կենդանի ավանդույթներով։ Նրա ճառերը հաճախ էին զարդարում բանաստեղծական մեջբերումները, ինչպես նաև Ղուրանից արտահայտություններ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սիրիահայ լրագրողներ Կատեգորիա:Սիրիահայ արձակագիրներ Կատեգորիա:Արաբ լրագրողներ Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Արաբ հրապարակախոսներ Կատեգորիա:Սիրիահայ բանաստեղծներ
Էբեկուր (Սոմի գավառ)
Էբեկուր (Hébécourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում ։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 481 մարդ, բնակչության խտությունը` 95.44 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.04 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 110 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 10 կմ հարավ։
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 327 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 255-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 72։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,0 %։ 255 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 249 անձ (121 տղամարդ և 128 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (3 տղամարդ և 3 կին)։ 72 անաշխատունակներից 28-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր
Սերգեյ Կարետնիկ
Սերգեյ Կարետնիկ (փետրվարի 14, 1995, Լուբնի, Ուկրաինա), ռուս կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս ռուսական Կուբանում։
«Կուբան»
Սերգեյը սկսել է իր կարիերան ռուսական Կուբանում։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 31-ին իր դեբյուտն է նշել ռուսական ակումբի կազմում մրցելով Զվեզդայի դեմ ։
«Մետալուրգ»
2014 թվականի աշնանը Կարետնիկը վարձավճարով տեղաոխվել է ուկրաինական Մետալուրգ։
«Վերադարձ Կուբան»
2015 թվականի ձմռանը Սերգեյը վերադարձել է ռուսական ակումբ, որի կազմում իր դեբույտը նշել է 2015 թվականի ապրիլի 24-ին Ուֆայի դեմ խաղում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ Կատեգորիա:1995 ծնունդներ Կատեգորիա:Մետալուրգ Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ Կատեգորիա:Ուկրաինացի ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ռուս ֆուտբոլիստներ Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ
Կամիլ Ֆլամարիոն
Կենսագրություն
Կամիլ Ֆլամարիոնը բարձրագույն կրթություն չի ստացել։ 1858 - 1862 թվականներին աշխատել է հաշվապահ Փարիզյան աստղադիտարանում Լևերի ղեկավարության ներքո։ 1862 - 1866 թվականներին աշխատել է աստղագիտության ուղղությամբ ֆրանսիական գիտական կազմակերպությունում, 1876 - 1882թվական եղել է Ֆրանսիական աստղադիտարանի աշխատակից։ Նա «Cosmos», «Siecle», «Magasin pittoresque» ամսագրերի գիտական բաժնի խմբագիրն էր։ Աստղագիտության և իր գրքերի սիրահարի մեծ նվիրատվության շնորհիվ Ֆլամարիոնը հիմնեց սեփական աստղադիտարանը, որտեղ և անցկացնում էր մեծ մասամբ մոլորակների և կրկնակի աստղերի վերավերյալ հետազոտությունները։ Մասնավորապես նա բացահայտել է մի քանի մեծ կրկնակի աստղերի շարժումները, ապացուցելով նրանց միջև ֆիզիկական կապը։ Ուսումնասիրել է աստղերի գույները և Լուսնի մակերևույթի առանձին գոյացությունները։ Աստղադիտարանը մինչ օրս բաց է և գործում է։
Բացի աստղագիտությունից Ֆլամարիոնը զբաղվում է վուլկանոլոգիայի, Երկրագնդի մթնոլորտի, կլիմայագիտության խնդիրներով։
Սպիրիտուալիզմ
Ֆլամարիոնի մասնակցության աստիճանը թեոսոֆիական հասարակությունում Ելենա Բլավատսկայան գնահատում էր տարբեր հեղինակների կողմից տրամագծորեն ճիշտ հակառակ ձևով ։
Հիմնական ստեղծագործություններ
Ֆլամարիոնի գլխավոր ստեղծագործություններն են՝ «La pluralité des mondes habités» («Բնակեցված աշխարհների բազմազանություն») (1862), «Les Mondes imaginaires et les mondes réels» («Երևակայական աշխարհները և իրական աշխարհները») (1865), «Histoire du ciel» («Երկնքի պատմությունը»)(1872), «Astronomie populaire» (1880, Ֆրանսիական ակադեմիայի մրցանակ), «Les Etoiles et les curiosités du ciel» («Աստղալից երկինքը և նրա հրաշքները») (1881), «La planète Mars» (1893): Նրա աշխատանքներից առանձին նշանակություն ունեն՝ «Dieu dans la nature» (1867), «Աստղագիտական» վեպեր՝ «Lumen» (1872), «Uranie» (1889): Բացի այդ նրա գրչին են պատկանում 9 հատորյակներ «Etudes et lectures sur l’Astronomie» (1867—[[1880]]), «L’Atmosphère» (1872) և ահռելի քանակով փոքր ծավալի գրքեր, բրոշյուրներ և ամսագրերի հոդվածներ։ Ֆլամարիոնի աշխատանքների մեծ մասը ունեցան տասնյակ հրատարակություններ, թողարկվեցին հարյուր հազարավոր տպաքանակով, թարգմանվեցին բոլոր Եվրոպական լեզուներով և մեծ ճանաչում բերեցին հեղինակին։ Աշխատանքների մեծ մասը լույս են տեսել «Ֆլամարիոն» հրատարակչությունում։ Ֆլամարիոնի որպես զուտ գիտական աշխատություն պետք է առանձնացնենք՝ «Catalogue des étoiles doubles et multiples en mouvement relatif certain» (1878), «Atlas céleste» (1877), կրկնակի աստղերի չափումները և մի քանի նշումներ «Comptes Rendus» -ում։ Ֆլամարիոնի առավել կարևոր գիտական ձեռքբերումները կապված են կրկնակի աստղերի և բազմակի աստղերի հետազոտությունների հետ, մասնավորապես նա բացեց մի շարք կրկնակի աստղերի սեփական շարժումը, ապացուցելով գրավիտացիոն կապը նրանց միջև։ Բացի այդ Ֆլամարիոնը շատ ուժ ներդրեց Մարս մոլորակի ուսումնասիրության գործում։ Աստղագիտությունից զատ Ֆլամարիոնը ուսումնասիրել է Երկիր մոլորակի մթնոլորտի, կլիմայագիտության, վուլկոլոգիայի հարցերը։ Ֆլամարիոնի անունով են կոչել Լուսնի երևացող կողմի խառնարանը և Մարս մոլորակի խառնարանը։ Նրա անվան հետ են կապում Կամիլի երկնաքարը(107), հայտնաբերված 1868 թվականին։ Նրա վեպի՝ «Lumen» -ի անունով են կոչել Լյումենի երկնաքարը(141), հայտնաբերված 1875 թվականին։ Բերտա երկնաքարը(154) ևս հայտնաբերված 1875 թվականին կոչել են ի պատիվ նրա քրոջ։ Զելիա երկնաքարը(168), հայտնաբերված 1876 թվականին կոչել են ի պատիվ նրա զարմուհու։ Նրա «Ուրանիա» վեպի հերոսուհու անունով են կոչել Իկլյա աստերոիդը(286), հայտնաբերված 1889 թվականին։ Ֆլամարիոնի պատվին կոչել են նաև Ֆլամարիոնի երկնաքարը(1021), հայտնաբերված 1924 թվականին։ Գաբրիելա երկնաքարը(355), հայտնաբերված 1893 թվականին կոչել են ի պատիվ նրա կնոջ Գաբրիելա Ֆլամարիոնի, որը ևս աստղագետ էր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիացի աստղագետներ Կատեգորիա:20-րդ դարի աստղագետներ Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ
Սևագլուխ սկյուռակապիկ
Սևագլուխ սկյուռակապիկը (լատ․՝ Saimiri boliviensis boliviensis) սկյուռակապիկների ցեղին պատկանող տեսակ է։
Բնութագիրը
Սևագլուխ սկյուռակապիկները ունեն փոքր, սպիտակ դեմք, սև քիթ և բերան։ Արուների մարմինը սև է, էգերինը` մոխրագույն։ Երկարությունը հասնում է 25-35 սմ-ի, պոչը՝ 35-42 սմ-ի։ Քաշը 750-1100 գ է։ Պոչը թավշամազ է, ճանկերը` երկար։ Սկյուռակապիկները համարվում են պրիմատների ընտանիքի ամենախելացի կապիկները։ Ուղեղի զանգվածը գերազանցում է մարմնի զանգվածը։ Ունեն սուր, գունային տեսողություն, ինչը հնարավորություն է ընձեռում միանգամից նկատել ցանկացած պտուղ խիտ բուսականության մեջ։ Արուին բնորոշ է սև մարմին, իսկ էգերին` մոխրագույն։
Ապրում են 15-20 տարի։ Անազատության մեջ կարող են ապրել մինչև 30 տարի։
Տարածումը և բնական միջավայրը
Սևագլուխ սկյուռակապիկը հարավային Աֆրիկայում հանդիպող կապիկների ենթատեսակ է` տարածված Բոլիվիայում, Բրազիլիայում և Պերուում։
Սևագլուխ սկյուռակապիկներին կարելի է տեսնել աշխարհի մի շարք կենդանաբանական այգիներում՝ այդ թվում Երևանի կենդանաբանական այգում։
Վարքը
Սոցիալական կենդանիներ են. նրանք ապրում են 40-50 առանձնյակներից բաղկացած խմբերով։ Առանձին դեպքերում առանձնյակների թիվը կարող է հասնել 500-ի։ Միմյանց հետ շփվում են տարբեր ձայնային ազդանշաններով։ Հիանալի մագլցողներ են, ճանապարհորդելիս արագ թռչում են ծառից ծառ։ Երկար պոչն ապահովում է հավասարակշռությունը, իսկ երկար ձեռքերն ու ոտքերը` արագաշարժությունը։ Նրանք ակտիվ են ցերեկը։ Ապրում են ծառերի վրա։
Սննդակարգը
Սևագլուխ սկյուռակապիկները ամենակերներ են։ Սնվում են մրգերով և միջատներով, երբեմն` սերմերով, տերևներով, ծաղիկներով, ծիլերով, ընկույզներով։