cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Հակոբ Բարսումյան
1960 թ.-ին, Հակոբը հաստատվում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում՝ Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։ Այդտեղ նա հաճախում է Սան Ֆրանցիսկո նահանգի համալսարանը, որտեղ վաստակում է BS-ն (1964 թ.-ին) և, հաջորդաբար, MA-ն (1969 թ.-ին)՝ International World Trade-ում։ Նրա դիսերտացիայի կիզակետը Եվրոպական համընդհանուր շուկան էր։
1972 թ.-ին Հակոբը վերաբնակեցվում է Նյու Յորքում՝ շարունակելու իր ուսումը։ 1975 թ.-ին նա ստանում է իր երկրորդ MA-ն՝ Նյու Յորքի համալսարանի կողմից՝ Միջին Արևելքի պատմությունից։ 5 տարի անց, 1980 թ.-ին նա վաստակում է իր Ph. D.-ն Կոլումբիայի համալսարանի կողմից՝ Օսմանյան պատմությունից։ Հետո նա մի կարճ ժամանակահատված դասավանդում է Կոլումբիայի համալսարանում։ Շուտով նրան հրավիրում են դասավանդելու՝ Լիբանանի Բեյրութ քաղաքի Հայկազյան քոլեջում, որը նա անհամբերությամբ ընդունում է։
1986 թ.-ի հունվարի 31-ին Հակոբն առևանգվում է Բեյրութում, լքելով կնոջը և աղջկան՝ Նանորեին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ գիտնականներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ Կատեգորիա:Նյու Յորքի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Լիբանանցիներ հայկական սերմամբ
Բուրգիլյոս
Բուրգիլյոս (իսպ.՝ Burguillos), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սևիլյա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա դել Գվադալկիվիր շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 42 կմ2։ Բնակչությունը՝ 6120 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովիցիայի վարչական կենտրոնից՝23 կմ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Սևիլյա պրովինցիայի մունիցիպալիտետներ Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր
Վարզուգա (գետ)
Վարզուգա (Варзуга), գետ Ռուսաստանում (Մուրմանսկի մարզ)։
Աշխարհագրություն
Վարզուգա գետը սկիզբ է առնում Կոլայի թերակղզու կենտրոնական ճահիճներից և թափվում է Սպիտակ ծով։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 210 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Վարզուգա, Կուզոմեն գյուղերը։
Հիդրոգրաֆիա
Վարզուգա գետի երկարությունը կազմում է 254 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 9840 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 77 մ3։
Վտակներ
Վարզուգա գետի վտակներն են Պանա, Պյատկա, Կոչկոմա, Վոենգա, Կրիվեց, Յապոմա, Մելգա, Սերգա, Կիցա գետերը։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր
Ժողովածու (644)
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Խնկիկ
Խնկիկ, հայկական անհայտ սեռի անուն։ Առաջացել է հայերեն խունկ բառի փաղաքշական ձևից։ Հիշատակվել է 13-14-րդ դարերում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անհայտ սեռի հայկական անձնանուններ
Live Fast
«Live Fast» (ոճավորված է որպես Live Fast (PUBGM), «Արագ ապրիր»), երգ, որը ձայնագրել են նորվեգացի դիջեյ Ալան Ուոքերը և ամերիկացի ռեփեր ASAP Rocky-ն։ Երգը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսի 25-ին «MER» և «Sony Music» լեյբլների կողմից։
Պատմություն
Երգի վոկալը ձայնագրվել է ASAP Rocky-ի Շվեդիայի Ստոկհոլմի փողոցներում հուլիսի 30-ին տեղի ունեցած վիճաբանության պատճառով բանտարկվելուց առաջ ։ Ազատ արձակվելուց հետո Ալան Ուոքերն ինստագրամում հաղորդագրություն է տեղադրել, որում շնորհակալություն է հայտնել իր ողջ անձնակազմին և կոչ արել արդարադատությանը ռեփերին արդարացնել. «Վերջին շաբաթների ընթացքում Rocky-ի ձերբակալման և Շվեդիայում կայանալիք դատավարության հետ կապված խնդիրները և հակասություններն ազդել են բոլորիս վրա։ Բայց ես կցանկանայի արտահայտվել արդար վերաբերմունքի և արագ լուծման օգտին՝ ի շահ բոլոր մասնակիցների» ։ Երգը PlayerUnknown’s Battlegrounds օնլայն խաղի պաշտոնական հիմնն է, որը Android-ի և iOS-ի մարտական ռոյալ ռեժիմում կոչվում է նաև PUBG Mobile և ունի 50 միլիոն ակտիվ օգտատեր ։ Ալան Ուոքերն արդեն մի քանի երգ է ստեղծել վիդեո խաղերի ընկերությունների համար։ Օրինակ՝ իր առաջին «On My Way» սինգլը PUBG-ի համար, որը թողարկվել է 2019 թվականի մարտի 21-ին՝ խաղի առաջին տարեդարձի առթիվ ։ Նա նաև աշխատել է «League of Legends» թիմի պաշտոնական ռեմիքսի վրա ։ Պաշտոնական համերգը կայացել է հուլիսի 26-ին Բեռլինում՝ PING Mobile Club Open Spring Split Global Finals-ում՝ թողարկումից մեկ օր անց ։ Նույն կերպ Ալան Ուոքերը Twitter-ում ասել է. «Ես հաճույք ստացա իմ նոր «#LiveFast» սինգլը «@PUBGMOBILE #PMCO Spring Split Global Finals»-ի բացման ժամանակ Բեռլինում առաջին անգամ կատարելուց։ Եթե դուք բաց եք թողել ուղիղ հեռարձակումը, ես իմ ամբողջական կատարումը ներբեռնել եմ այստեղ...» : Թողարկումից մեկ շաբաթ անց Ալան Ուոքերը հրավիրել է իր երկրպագուներին մուտք գործել PUBG Mobile՝ երգը լսելու հնարավորություն ստանալու համար ։
Քննադատություն
Մեթյու Մեդոուն Your EDM-ից նշում է, որ ռեփերի` մինչև բանտ նստելը գրված տեքստերի իմաստը «հնչում է առավել ճշմարիտ, քան երբևէ» ։ Միևնույն կերպ Թիֆանի Պրիդանոնդան EDM Tunes-ից նշում է, որ երգչախումբն երգին հաղորդում է խոցող մեղեդու ասպեկտ, ինչն ունի «էպիկական հիմնի տեսք, որը կատարելապես համապատասխանում է PUBG-ի ներքին պայքարին»։ Նա բնութագրում է «Live Fast» երգը որպես «մռայլ, մելոդրամատիկ հիմն» և ասում է, որ այն համապատասխան երգ է ռեփերի համար, այն հնչում է «ավելի նկատելի, քան Rocky-ի վերջին խնդիրները»։ Նա համեմատում է Ալան Ուոքերի և PUBG-ի համագործակցությունը «Marshmello & Fortnite» համագործկցության հետ ։ Ալան Ուոքերը ցանկացել է նշել, որ երգի գաղափարը կայանում է արագ ապրելու և մոնոտոնությունից խուսափելու մեջ։ Նա նշել է, որ երգի տեքստը կատարելապես ձուլվում է ռեփերի երգի համատեքստի հետ։ Հարցազրույցներից մեկում նա ասել է․ «տեքստերն ամբողջությամբ նրանն են, ես նրան ուղարկել եմ արտադրությունը, իսկ նա՝ տեքստերը, և ինձ դա դուր եկավ։ Դա այն է, ինչն ի հայտ է եկել մի քանի օր անց և զարմանալի էր և ես շատ եմ հպարտանում դրանով» ։
Երաժշտական տեսահոլովակ
Երգի պաշտոնական տեսահոլովակը նույն օրը թողարկվել է Ալան Ուոքերի YouTube-յան ալիքում։ Կան իրական դերասաններ, որոնք պատկերում են PUBG բջջային խաղերի թեմաները, որոնք նրանց մեծ մասի համար զինվորներ են, որոնք քայլում են ճանապարհին, մթության մեջ, զենքով թիրախավորում են անապատային վայրերում ։ Ալան Ուոքերը հայտնվել է նաև որպես PUBG կերպար ։ Մութ մթնոլորտը, որը նյութականացվում է մութ բնությամբ, կապված է երգի մթնոլորտի հետ ։ Տեսահոլովակում երգի տեքստը հայտնվում է իրական ժամանակի ռեժիմում ։
Ձայնագրության մասնակիցներ
Ըստ Tidal-ի տվյալների ՝
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ալան Ուոքերի երգեր Կատեգորիա:ASAP Rocky երգեր
Սևերինովսկի գյուղական խորհուրդ
Սևերինովսկի գյուղական խորհուրդ (Северинівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սևերինովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1519 մարդ։ Խորհրդում կա 13 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Գերբնական (15-րդ եթերաշրջան)
Էրիկ Կրիպկեի կողմից ստեղծված ամերիկյան մութ ֆենտեզի «Գերբնականը» հեռուստասերիալի տասնհինգերորդ և վերջին եթերաշրջանը, որի պրեմիերան եղավ 2019 թվականի հոկտեմբերի 10-ին The CW հեռուստաալիքով։ Եթերաշրջանն բաղկացած կլինի 20 սերիաներից և հեռարձակվել է հինգշաբթի օրերին երեկոյան ժամը 8-ին (ET) և տեղափոխվել է երկուշաբթի օրերին երեկոյան ժամը 8-ին սկսած 2020 թվականի մարտի 16-ից։ Սա չորրորդ եթերաշրջանն է Էնդրյու Դեբբի և Ռոբերտ Սինգերի՝ որպես շոուրաններների մասնակցությամբ։ Հեռուստասերիալն սկզբնապես պետք է ավարտվեր 2020 թվականի մայիսին, սակայն COVID-19 համավարակի պատճառով արտադրության դադարեցումներից առաջացավ ընդմիջում մարտի 23-ի սերիայից հետո։ Այս եթերաշրջանն պլանավորված է վերսկսել հեռարձակել հոկտեմբերի 8-ին, հեռուստասերիալի ավարտական սերիան նոյեմբերի 19-ին հեռարձակելով։   ։
Դեմյանկովո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)
Դեմյանկովո (Демьянково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի բնակավայրեր
Յանով Ստան
Յանով Ստան (Янов Стан), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Տրուխանսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Տրուխանսկի շրջանի բնակավայրեր
Վալսոլդա
Վալսոլդա (Valsolda), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։ Բնակչությունը հասնում է 1724 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալներով։ Հեռախոսային կոդն Է 0344, իսկ փոստային ինդեքսը 22010։
Վալսոլդան սահմանակից է Կադրո (Շվեյցարիա), Չիմադերա (Շվեյցարիա), Կլաինո կոն Օստենո (Իտալիա), Ալտա Վալլե Ինտելվի (Իտալիա), Լուգանո (Շվեյցարիա), Պոռլեցա (Իտալիա), Սոնվիկո (Շվեյցարիա), Վալ Ռեցո (Իտալիա) և Վիլա Լուգանեսե (Շվեյցարիա) մունիցիպալիտետներին։
Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Մթնշաղ: Խավարում
'''Մթնշաղ. Սագա. Խավարում''' (The Twilight Saga: Eclipse), ռեժիսոր Դեյվիդ Սլեյդի ֆիլմը Ստեֆանի Մեյերի համանուն վեպի հիման վրա։ Ֆիլմը հրապարակվել է 2010 թվականի հունիսի 30-ին ։
Ֆիլմը «Մթնշաղ» ֆիլմի երրորդ մասն է։ Առաջինը թողարկվել է 2008 թվականին, երկրորդը՝ 2009 թվականին` Մթնշաղ. Նորալուսին։
Ֆիլմի նկարահանումները
Summit Entertainment կինոընկերությունը սկսած 2009 թվականից կանաչ գույն է հաղորդել ֆիլմին։ Նորալուսնի ռեժիսոր Քրիս Վալցը դարձել էր Խավարման պոստ-պրոդյուսերը, երբ սկսել են Խավարման նկարահանումները նա չի ուղղորդել երրորդ ֆիլմին ։ Այդ նկարահանումներին ուղղորդել են Դեյվիդ Սլեյդը և Մելիսա Ռոզենբերգը, վերադառնալով սցենարիստի կարգավիճակին։
Նկարահանումները սկսվել են 2009 թվականի օգոստոսի 17-ից Վանկուվերում ։ Նկարահանումները ավարտվել են 2009 թվականի հոկտեմբերի 31-ին։
Սաունդթրեք
Ֆիլմի առաջին սաունդրեքը դարձել է Մյուզ խմբի Neutron Star Collision (Love Is Forever) երգը ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2010 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Մթնշաղ Կատեգորիա:Ֆիլմեր վամպիրների մասին Կատեգորիա:IMAX ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ Կատեգորիա:Վանկուվերում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:2010-ականների սիքվել ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր վրեժի մասին Կատեգորիա:Summit Entertainment ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր մարդագայլերի մասին Կատեգորիա:2010-ականների ֆենտեզի ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր դեռահասների համար Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆանտաստիկ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան արկածային ֆիլմեր Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ում
Եզդիներ
Եզդիներն իրենց կրոնը՝ եզդիականությունը, կոչում են Շարֆադին։ Եզդիներն իրենց կրոնի մասին տեղեկանում և գիտելիքներ են ձեռք բերում իրենց աղոթքներից. որոնք էզդիկի կոչվում են «կավլ» կամ ամբողջական՝ «ըլմ»։ Կավլերի (աղոթքների) լեզուն կոչվում է ադաբիերեն, որը բավականին բարդ է և գործածվում է միայն աղոթքների ժամանակ։
Եզդիականության մեջ գործում է սուրբ երրորդություն գաղափարախոսությունը՝ ի պատիվ եզդիական պանթեոնի 3 գլխավոր կերպարների՝ Տաուսե Մալակ, Շիխադի և Սլթան Էզդի (եզդ. Էզդիտե Սոր)։
Թյուր է այն կարծիքը, թե իբր Սլթան Էզդին Մուավիայի որդին է։ Մուավիան եղել է արաբ, որն ապրել է 8-9 դարերում։ Իսկ Սլթան Էզդին համարվում է լույս՝ Աստծո կողմից ստեղծված, որի համար ստույգ ժամանակաշրջան չի նշվում։
Եզդիական պանթեոն
Եզդիական պանթեոնը համալրված է հրեշտակներով, որոնք բոլորն էլ ստեղծվել են Աստծո լույսից և ամեն մեկին տրված է իր դերն ու պարտականությունը եզդիների հոգևոր կյանքում։ Այդ հրեշտակները եզդիների կողմից սրբացվում են և նրանց են նվիրված մի շարք կրոնական տոներ և ծիսակատարություններ։ Պանթեոնը առաջինը համալրել են յոթ գլխավոր հրեշտակները՝ Տաուսե Մալակի գլխավորությամբ, որոնց եզդիները կոչում են «մալաք»։ Եզդիական պանթեոնը համալրված է նաև այլ սրբություններով, որոնք ստեղծվել են գլխավոր հրեշտակների լույսից։ Նրանց եզդիները կոչում են «միլաքատ»:Աստված արարեց 7 գլխավոր հրեշտակներին Տաուսե Մալակիգ հետո։ Ամեն մեկին համապատասխանում է շաբաթվա յոթ օրերից մեկը։ Ստորև բերում ենք հերեշտակների արարման հերթականությունը՝ ըստ շաբաթվա օրերի.
Եզդիների կաստաներ
Եզդիները բաժանվում են 3 հիմնական խմբերի՝ շեխ, փիր, մրիդ։ Շեխերն ու փիրերը համարվում են հոգևոր դասի ներկայացուցիչներ և իրենց հերթին բաժանվում են մի քանի ենթախմբերի:Շեխերի խումբը գլխավորում է Շիխադին, փիրերի խումբը՝ Տաուսե Մալակը, իսկ աշխարհիկ մրդիների խումբը՝ Սլթան Էզդին։
Գլխավոր սրբավայր և սրբավայրեր
Գլխավոր սրբավայրը պատմական բնօրրան Շանգալից 120-130 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Լալըշա Նուրանին է (Լուսապայծառ Լալըշ)։ Իր մեջ ընդգրկում է 366 սրբություն և նույնքան անգամ կոբաներ (սրբավայր) իր տարածքից դուրս, որոնք գտնվում են սրբավայրից տարբեր հեռավորությունների վրա, մասնավորապես՝ եզդիների հոգևոր կենտրոն համարվող Բաշիկ ու Բահզանում (2014 թվականի օգոստոսի 3-ին սկսված ցեղասպանության հետևանքով 21 սրբավայր պայթեցվեց այդ տարածքում), Շանգալի լեռնային հատվածում (2014 թվականի օգոստոսի 3-ին սկսված ցեղասպանության հետևանքով 9 սրբավայր այդտեղ պայթեցվեց), Մահաթում, Շեյխանում, Բաադերում և այլն։ Սրբավայրը իր տարածքում ունի 7 աղբյուրներ, որոնցից հատկապես առեղծվածային են 2-ը՝ Կանյա Սպի (Սպիտակ աղբյուր), Ավա Զըմզըմ (Զըմզըմ աղբյուրը)։
Լալըշա Նուրանին համարվում է Յունեսկոյի համաշխարհային ժառանգությունը։ Սրբավայրը այն կարևորն պատմական արժեքն է, որը հիմք է տալիս համոզվելու, որ եզդիները ծնունդ են առել հենց Միջագետքից, ապա ցրվել աշխարհով մեկ։ Լալըշա Նուրանին չէ միայն, որ վկայում է եզդիների Միջագետքում ծնունդ առնելու փաստը։ Իրաքի տարածքում գտնվող բոլոր եզդիական սրբավայրերն ու սրբություններեն են վկայում։ Թյուր է այն կարծիքը, թե եզդիները ծնունդ են առել Հնդկաստանից, ապա հաստատվել Իրաքի տարածքում։ Չկա այնպիսի պատմական հիմք, որը կապացուցի, որ եզդիները առաջացել են Հնդկաստանից։
Պատմական բնօրրան Շանգալի լեռնային հատվածում ևս կան բավական ապացույցներ, որոնք վկայում են, որ եզդիները ծնունդ են առել հենց Իրաքի տարածքում։ Մասնավորապես լեռնային հատվածում գտնվող քարանձավային հատվածները, որոնք հնագույն ժամանակներում պաշտպանել են եզդիներին թշնամիների հարձակումներից։ Այդ քարանձավները մինչ օրս պահպանվել են։
2012 թ. սեպտեմբերի 29-ին Արմավիրի մարզում բացվեց «Զիարատ» եզդիական տաճարը։ Դա առաջին եզդիական տաճարն է եզդիների հայրենիքից (Շանգալից և սրբավայր Լալեշի տարածքից) դուրս։ 2018-ին, Ակնալիճում կառուցվեց երկրորդ՝ ավելի մեծ եզդիական Նաւթ Մերե Դիւանե տաճարը (25 մետր բարձրությամբ և մոտ 350 ք.մ. մակերես, ճարտարապետ Աշոտ Ղուլյան)։
Դավատ (հարսանիք)
Ամուսնությունը կարևոր տեղ ունի եզդիների կյանքում և եզդիական հարսանյաց արարողությունները (դավատը), ինչպես կրոնական տոները, ունեն իրենց հատուկ օրենքները, կարգ ու կանոնը։
Վերևում բացատրվեց, որ եզդիների ամուսնությունը այլազգիների և կաստաների միջև խստիվ արգելվում է։
Եզդիների հարսանյաց ծեսերի ժամանակ կա երկու շատ կարևոր արարողակարգ, որ պետք է անցկացվի։
Մար բռըն (կրոնի տեսանկյունից օրինական համարվող ամուսնություն կամ պսակադրություն). Մար բռընն ունի նույն իմաստն ու կարևորությունը եզդի ազգի համար, ինչ հայերի համար զույգերի պսակադրությունը եկեղեցում։ Իսկ ըստ եզդիական օրենքի և Շարֆադին կրոնի՝ ամուսնությունն օրինական է համարվում, երբ արարողության ժամանակ անցկացվում է այդ կարգը՝ մար բռընը։ Հնում մար բռընը համարվում էր պարտադիր պայման (իսկ այժմ այն գրեթե մոռացության է մատնվել), և նախնիներն ասում էին, որ եթե հարսանիքի ժամանակ չի անցկացվում այդ ծիսակարգը, ամուսնությունն օրինական չի համարվում։ Դա արվում է, որ զույգերն ամուսիններ ճանաչվեն նաև Աստծո առաջ թե՝ այս կյանքում, և թե՛ հանդերձյալ կյանքում։ Մար բռընի ծիսակարգն անպայման պետք է անցկացվի եզդի հոգևորականի կողմից, ով պետք է լինի պարտադիր Շիխսըն շեխերի ներկայացուցիչ, քանի որ դա թույլատրվում է միայն այդ շեխերին։ Շեխը երեք անգամ հարցնում է հարսին ու փեսային. «Դուք պատրաստ եք լինել միասին ուրախության, տխրության, աղքատության, հարստության, հիվանդության պահերին»։ Երբ զույգը այդ հարցերից հետո երդվում է իր շեխի առաջ, որ կլինեն միասին հավիտյան ուրախության, տխրության, աղքատության, հարստության, հիվանդության պահերին, շեխը դրանից հետո իր ձեռքում արդեն գտնվող յոթ տարբեր գույնի թելերն իրար է կապում, հյուսում, որից հետո աղոթում է նորապսակների համար։ Աղոթքը վերջացնելուց հետո, մաղթում զույգերին երջանկություն, որից հետո նրանք դառնում են օրինական ամուսիններ։
«Դարա Մրազա» -ն (Երջանկության Ծառ) օրհնում է. Կան շեխերի տարբեր տեսակներ, որոնցից մեկը Շեխե Դարա Մրազա-ն է։ Բացատրությունն ինքնին հասկացնել է տալիս, որ բոլոր նորապսակ զույգերը իրենց օրհնությունն են ստանում դարա մրազա շեխի կողմից՝ այցելելով վերջինիս տուն։ Առաջներում, երբ փեսայի կողմի հարազատները գնում էին հարսի տուն նրան բերելու, նախքան բուն արարողությունը սկսվելը, նորապսակները պարտադիր գնում էին դարա մրազա շեխի տուն, որպեսզի ստանային շեխի օրհնությունը։ Այդ ավանդույթն այսօր բացակայում է եզդիների մեջ կամ հազվագյուտ հանդիպող է, քանի որ եզդիները ցրվել են աշխարհով մեկ, և շատ տեղերում չես գտնի այդ շեխերի ներկայացուցիչներին, որպեսզի այցելես նրանց օջախ (տուն) և ստանաս վերջինիս օրհնությունը:Վերը նշված այս արարողակարգերը, չնայած 21-րդ դարում գրեթե մոռացության են մատնվել, սակայն շատ կարևոր են համարվում։
Հարսանեկան ծիսակատարության ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի նաև զարդարված ծառի ճյուղը, որը պարեցնում է ազաբ եղբայրը (նրա ներկայությունը կարևորվում է)։ Մի քանի երիտասարդ՝ ազաբ եղբոր գլխավորությամբ գնում են ծիրանենու դաշտերից գողանում այդ ծառի ճյուղը, որից հետո բերում են փեսայի տուն և երեկոյան զարդարում տարբեր տեսակի մրգերով և այլ քաղցրավենիքներով։ Կարևոր է նշել նաև, որ այդ ծառի ճյուղը չպետք է կտրվի ինչ-որ գործիքով՝ միայն համատեղ ուժ գործադրելով պետք է այն կոտրել։ Այդ ճյուղի մեջտեղի հատվածում, ճյուղը ամբողջությամբ զարդարելուց հետո, կապվում է մի գունավոր կտոր (միայն՝ ոչ կապույտ):Դրա նպատակն այն է, որ առավոտյան ազաբ եղբայրը ճյուղը բոլոր հավաքվածների մեջ պարեցնի, ամեն մեկը նորապսակներին երջանկություն մաղթելով՝ սրտի ցանկությամբ իր նվիրատվությունը թողնի այդ կտորի մեջ։
Եզդիների մեջ դեռևս պահպանվել է հայրական տանից օժիտ բերելու ավանդույթը։ Դա դարերի խորքից եկած ավանդույթ է և նույնիսկ առկա է եղել հին հնդկացիների մեջ։ Օժիտի մեջ հատկապես կարևորվում է հարսի ընտանիքի կողմից պատրաստված և նորապսակներին նվիրած բարձը։ Այդ բարձը խորհրդանշում է մինչև խոր ծերություն միասին մի բարձի ծերանալու իմաստը։
Երբ նորապսակներն արդեն գալիս են փեսայի տուն, այնտեղ, նախքան տուն մտնելը, դրսում ավանդական դհոլ զուռնան է հնչում, և մինչ բոլոր մասնակիցները պարում են, այդ ընթացքում փեսան հարսին թողնում է ներքևում, իսկ ինքը բարձրանում է մի ինչ-որ բարձր տեղ, որտեղ արդեն գտնվում է ազաբ եղբայրը։ Ազաբ եղբայրը, ներքևում գտնվողներից մեկի հետ պայմանավորվելով, այն բարձը, որ բերվել էր հարսի տանից, երեք անգամ գցում է ներքև իր ընկերոջը, ով իր հերթին նորից ետ է ուղարկում վերև, և այդպես երեք անգամ, իսկ վերջին երրորդը՝ ազաբ եղբայը բարձը բռնում է և իր մոտ պահում։ Նշենք նաև, որ ամեն անգամ ներքևից բարձը վերև տալով՝ ազաբ եղբայրը այն բռնում է, խփում փեսայի գլխին, ապա նոր գցում ներքև, այդպես երեք անգամ։ Այդ գեղեցիկ ծեսը անցկացնելուց հետո, փեսան իր ձեռքում գտնվող երեք կարմիր խնձորներով խփում է ներքևում գտնվող իր հարսնացուի գլխին (հիմնականում առաջին խնձորն է գցում հարսի ուղղությամբ, իսկ մնացած երկուսը այլ ուղղությամբ)։
Խնձորով հարսին գլխին խփելու այդ արարողակարգը միշտ հետաքրքրել է այլազգներին, և նրանք դա դարձրել են կարծես լեգենդ։ Մարդիկ այնքան են հիանում այդ ծիսակարգով, որ նույնիսկ լսելով եզդիների հարսանիք է ինչ-որ մի գյուղում (կամ քաղաքում), գալիս են այդ պահը տեսնելու։ Շատերը ասում են, թե հարսին խնձորով խփելը կապված է Ադամի և Եվայի դրախտից արտաքսման հետ։
Բայց ոչ։ Ըստ Շարֆադին կրոնի՝ Ադամին երբ դրախտից վտարում են, պատճառը խնձորը չէ, ցորեն են տալիս և դուրս հանում, իսկ խնձորով հարվածելու այս ծիսակարգը բնավ էլ կապ չունի այդ վարկածի հետ։ Երբ փեսան խնձորով հարվածում է (հարվածելը չափազանցված է, ուղղակի վերևից ցած է գցում հարսի ուղղությամբ) հարսի գլխին, դա անում է, որպեսզի ամբոխի միջից բոլորին ցույց տա իր էակին։ Ինչպես յուրաքանչյուր ազգի համար է, այնպես էլ եզդիների դեպքում հարսանյաց արարողությունը կատարվում է ըստ իրենց եզդիական ավանդույթի և սովորույթի։ Հնում բավականին տարածված ավանդույթ էր, որ հարսանիքներին իգական սեռի ներկայացուցիչները ազգային տարազ հագնեին։ Հարսանյաց արարողություններն անկացվում են միմիայն եզդիական երաժշտության ներքո, և պարում են մի շարք պարեր (հատկապես տարածված պար է յուրաքանչյուր հարսանիքում գովանդը, դանդաղ գովանդը (գովանդա գրան), թակ պարը, բշերին և այլն)։ Վերջում նշեմ նաև, որ առաջ (մինչև 90-ականները) փեսայի ծնողները հարսի համար գլխագին էին տալիս, որը կոչվում էր «կալըմ» (կամ կալեմ)։ Այժմ այդ ավանդույթը չի գործում, փոխարենը կա նմանատիպ մեկ այլ ավանդույթ, որը կոչվում է «հարեկրըն»։ Հարեկրընը կարող է անցկացվել և՛ հարսանիքի ժամանակ հարսի տանը, և՛ նախքան հարսանիքը, երբ նշանադրությունն է տեղի ունենում։
«Սոնատ» (Թլպատում)
Թլպատումը եզդիների մոտ ունի նույն կարևորությունը, ինչ քրիստոնյաների համար մկրտությունը։ Եզդիների շրջանում թլպատվում են բոլոր նորածին տղաները և դա կրոնական կարևորագույն սովորույթներից է համարվում։ Թլպատման արարողակարգն առկա է նաև շատ այլ ազգերի մոտ, հատկապես մուսուլմանների։ Թլպատումը շատ կարևոր արարողակարգ է եղել նաև հին եգիպտացիների մոտ և այդ ավանդույթն անցկացվում էր փարավոնների և քրմերի կողմից։ Որոշ երկրներում թլպատումն ուղղակի սեռական օրգանների հիգիենայի պահպանման նպատակով է արվում, սակայն եզդի ազգի մոտ դա ավելին է նշանակում, քան ուղղակի հիգիենայի պահպանում։ Թլպատումը խորհրդանշում է եզդի երեխայի մուտքը կրոնական կյանք։
Թլպատումը, պետք է անցկացվի միմիայն Շիխսըն շեխի ներկայացուցչի ներկայությամբ, ով մինչև արարողակարգի վերջանալն աղոթում է երեխայի համար։ Թլպատումը մինչ օրս սրբազան պարտականությամբ պահպանվել է Իրաքի եզդիների շրջանում, ինչը չի կարելի ասել Հայաստանում կամ Ռուսաստանում բնակվող եզդիների պարագայում։ Եթե մենք ասում ենք թլպատման արարողակարգն անկացնում է Շիխըսն շեխի ներկայացուցիչը, ապա դա չի նշանակում, որ ինքն իր ձեռքով է այն իրագործում։ Դա մեղք է համարվում իր կողմից։ Շեխը պետք է միայն աղոթի և իր աղոթքների շնորհիվ երեխան մուտք գործի Շարֆադին կրոն և դառնա եզդի։ Թլպատումն իրագործում է քիրվան (եզդիներն ասում են քրիվ)։ Քիրվա է կոչվում նա, ով գլխավոր մասնակիցն է (շեխից հետո) թլպատման արարողությանը և երեխային իր գիրկն է առնում, շոյում, որպեսզի նա չվախենա և ապա սկսվում է վիրահատությունը։ Եզդիները նրան անվանում են նաև քրիվե խունե։ Դրանից հետո քիրվայի և երեխայի ընտանիքի անդամների միջև ազգակցական հարաբերություններ է ձևավորվում։ Քիրվայությունը հատկապես մեծ նշանակություն է ունեցել հայերի և եզդիների շրջանում 18-19-րդ դարերում։ Խաչատուր Աբովյանը 1946 թ-ին իր «Եզիդներ» հոդվածում գրում է. «Քիրվա բառը երկու ժողովուրդների մոտ էլ հարազատ եղբոր ուժ ուներ»։
«Բսկ»
Երբ եզդի մի ընտանիքում արական սեռի երեխա է ծնվում ու նրա գլուխն արդեն մազակալում է, ծնողներն իրավունք չունեն կտրել մազերը, մինչև հոգևորականն իր ձեռքով չկտրի նորածնի մազերից մի փոքր փունջ (սովորաբար ամենաերկարավուն մազն է հեռացվում շեխի կողմից)։ Բսկը դա նորածնի առաջին մազահեռացումն է շեխի կողմից։ Բսկի ծիսակատարությունն իրավունք ունեն անցկացնել բոլոր շեխերի ներկայացուցիչները, եթե համարվում է տվյալ ընտանիքի հոգևորականը։
Իսկ ընդհանուր առմամբ բսկը բաժին է հասնում Շեխ Շամս շեխի ներկայացուցչին։ Սա շատ կարևոր արարողակարգ է և մինչ օրս անկացվում է աշխարհասփյուռ եզդիների շրջանում։ Շեխը գալիս է երեխայի տուն, երեխայի հայրը կամ մայրը երեխային գիրկն են առնում, սփոփում, որպեսզի նա չհամառի և չվախենա, իսկ այդ ընթացքում շեխը աղոթում է և դրա հետ մեկտեղ մկրատով կտրում նրա մազերից մի փոքրիկ փունջ։ Ինչպես բազմիցս նշվել է, եզդիները համարվում են նաև արևի ժողովուրդ (արևը խորհրդանշում է հրեշտակ Շեխ Շամսի պատկերը և համարվում է կարևոր խորհրդապետկեր), այդ իսկ պատճառով անկացվում է բսկի ծիսակատարությունը։
Շին (թաղում)
«Կալըբ ժը ախե բույա, ախ ժի վե բվա, թանե ռոհո նա մրիյա» (մարմինը ստեղծվել է հողից եւ հող էլ կդառնա, միայն հոգին է հավերժ)... Յուրաքանչյուր եզդի զավակի պարտքն է (նույնը ծնողի դեպքում է, բայց Աստված մի արած թե, որ ծնողը տեսնի իր որդու մահը), որ ձեռնամուխ լինի ծնողի (ների) մահվան արարողությունը կարգ ու կանոնով անցկացնելուն (ըստ Շարֆադին կրոնի), որպեսզի հանգուցյալը կարողանա անցնի «Փրա Սալատե» (այն կամուրջը, որը իրար է կապում հանդերձյալ աշխարհն ու այս աշխարհը)։ Այսինքն` զավակը իր ծնողի(ների) մահվան արարողակարգը ըստ կարգի անցկացնելուց հետո, դա անում է, որպեսզի հանգուցյալ ծնողը անցնի այդ կամրջով հանդերձյալ աշխարհ։ «Փրա Սալատ» -ը հանդերձյալ աշխարհի եւ այս աշխարհի կենտրոնն է։
Պարտադիր պայման է, որ թաղման ժամանակ ներկա գտնվեն եզդիների հոգեւոր դասի ներկայացուցիչները (շեխն ու փիրը)։ Յուրաքանչյուր եզդի ընտանիք կամ գերդաստան ունի իր ե՛ւ շեխը, ե՛ւ փիրը, որն ընտրվում է ըստ հատուկ արարողակարգի, որը կոչվում «Դաստ Դամըն» (ձեռք մեկնեց ինձ)։ Երբ շեխը (կամ փիրը) եւ մրիդը (աշխարհիկ դաս) կանգնում են իրար դեմ-դիմաց, վկան հարցեր է տալիս, եւ երկու կողմի ներկայացուցիչներն ամեն հարցին 3 անգամ պատասխանում են «մըն կաբուլա» (ինձ համար ընդունելի է), դրանից հետո միայն հոգեւոր դասի ներկայացուցիչը դառնում է իր մրիդի հոգևորականը (շեխ կամ փիր), որը էզդիկի կոչվում է «ֆարզ»։ Ուրիշ ընտանիքի շեխը կամ փիրը իրավունք չունի ներկա գտնվելու մյուս ընտանիքի թաղման արարողակարգին (միայն որպես անհատ կարող է մասնակցել)։
Երբ արդեն մահացածին թաղում են եւ գերեզմանը վերջնական տեսքի բերում, 2 քար են վերցնում (քարը պետք է լինի աղյուսե) եւ 3 անգամ բարձրացնում ու իջեցնում եւ երրորդ անգամ իջեցնելուց հետո, այլեւս չեն բարձրացնում եւ թողնում են գերեզմանի վրա։ Այդ քարերին կոչում են «Կելըկ»։ Հանգուցյալին հողին հանձնելուց հետո, հարազատները եւ բոլոր թաղմանը մասնակից մարդիկ ետ են վերադառնում մահացածի տուն, որտեղ նրա հարազատների կողմից «Խեր» է տրվում (հոգեհաց)։ Սեղանի շուրջ հավաքված ամբոխը` շեխի գլխավորությամբ, մահացածի հարազատներին իր ցավակցություներն է հայտնում եւ սգավորներին հույս են տալիս։ Հանգուցյալին հողին հանձնելուց հետո, կա եւս մեկ արարողակարգ թաղման հետ կապված։ Անպայման տան անդամները պետք է 3 օր իրար հետեւից գնան գերեզման եւ մահացածի շիրիմին «Ճրա վեխըն» ( կրակ վառեն)։ Դա արվում է նրա համար, քանի որ մենք համարվում ենք նաեւ արեւի ժողովուրդ (արեւը դա մեր կրոնական համակարգում սիմվոլ է, ինչպես խաչը քրիստոնեաների դեպքում)։ Այդ արարողակարգը անցկացնելուց հետո, ընդհանուր առմամբ լինում է արդեն 6 օր (3 օր պահում են մահացածին եւ նոր թաղում եւ 3 օր էլ նրան հողին հանձնելուց հետո շիրիմին կրակ ենք վառում` այդպիսով հասկանալի է դառնում, որ 3 օր է արդեն հողին է հանձնվել)։ Նոր մահացածի թաղման ամբողջ արարողակարգը հավուր պատշաճի անկացնելուց հետո միայն, տան անդամները 7-րդ օրը նորից սեղան են գցում եւ հոգեհաց տալիս` ավարտին հասցնելով իրենց վրա դրված պարտավորվածությունը։ Նրա մահից մեկ տարի անց, երբ լրանում է արդեն մահվան մեկ տարելիցը, նորից պետք է մահացածի տան անդամները իրենց հանգուցյալի հոգու հանգստության համար հոգեհաց տան, որը կոչվում է «Խերա Սարե Սալե» ( մեկ տարելիցին նվիրված հոգեհաց)։
19-րդ դարի 40-ական թվականներ (1840-ական թվականներ)
19-րդ դարի 40-ական թվականների հենց սկզբին եզդիների նկատմամբ կրկին ջարդեր իրականացվեցին։ Հայազգի նշանավոր գրող Խաչատուր Աբովյանը, ով լավատեղյակ էր եզդիների բարքերին, սովորույթներին, գրում է. « Եզդիներին ու քրդերին չպետք է երբեք նմանեցնել միմյանց։ Նրանք իրարից տարբերվում են նախևառաջ կրոնական պատկանելիությամբ, բարքերով ու սովորույթներով, մյուս ազգերի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքով, աշխատասիրությամբ և ազնվությամբ, խիզախությամբ և աներկյուղությամբ։ Եզիդ անունը ահ էր ներշնչում բոլոր ասիական ժողովուրդներին և նույնիսկ գիշատիչ արաբներին»։
1840-ական թվականներին քրդերը, դաժանաբար վարվելով Թխոմայի ասորական համայնքի հետ, ոչ պակաս դաժանությամբ են վարվել են տեղի եզդիական համայնքի հետ, որը ջերմ հարաբերությունների մեջ են եղել ինչպես ասորական, այնպես էլ՝ հայկական համայնքների հետ։ Թխոմայի ազգային փոքրամասնությունները քրդական յաթաղանի զոհ են դարձել, քանի որ նրանք հրաժարվել են ենթարկվել Բոհտանի մեծ էմիր Բեդեր խան բեյին, ով, լավ տեղեկացված լինելով նրանց բարիդրացիական հարաբերություններին, առաջարկել էր նրանց իրեն միանալ։ Կտրուկ մերժում ստանալով՝ գազազած Բեդեր խանը սկսել է հաշհվեհարդար տեսնել նախ՝ ասորիների, ապա՝ եզդիների հետ։ Միանգամայն համոզված կարելի է ասել, որ ասորիների և եզդիների կոտորածն իրականացվել է նույն ձեռագրով։ Քրդերն առաջնորդվում էին բարբարոսական մի նշանաբանով. «Ով մեզ հետ չի, նա մեր թշնամին է»։
Հրամանատարության թույլտվությամբ քուրդ խոլամները բռնաբարել և ստորացրել են քուրդ աղջիկներին, շատերին էլ տարան իրենց մոտ՝ պահելով իբրև հարճեր, ոմանց վաճառել են՝ իբրև ստրուկներ։ Երբ մի խոլամ իր հսկողության տակ մի քանի գերի էր ունենում, ապա մեկ- երկուսին մի քանի մանաթով վաճառում էր։ Այսպես Թխոմա գավառը գրավվեց, եզդի բնակչությունը հիմնովին բնաջնջվեց, քուրդ բարբարոսները հաղթանակի հասան։ Այս մասին հայազգի պատմաբան Հ. Ղազարյանը գրել է. «Ավարտվեց ասորի, եզդի ժողովուրդների գողգոթայի առաջին շրջափուլը, որը մեր կարծիքով ցեղասպանության սկիզբն էր Թուրքիայում։
Մեծ լուսավորիչ Խաչատուր Աբովյանը, ով «հակառուսականի», «հակացարականի» մեղադրանքով Սիբիր աքսորվեց, իր 1846 թ-ի «Եզիդներ» հոդվածում գրում է. «Եզիդներին վիճակվեց ավելի սոսկալի ճակատագիր, որովհետև ստիպված եղան հրաժարվել իրենց հավատից։ Հերոսաբար կռվում էին նրանք բոլոր ժողովուրդների համար էլ, նվիրական սեփականության համար էլ, և բազմաթիվ զինվորներ կնքել են իրենց մահկանացուն՝ նահատակվելով հայրենի հավատի համար, մյուսները ստիպված եղան ընդունել մահմեդականություն և դրա համար ազատություն ստացան։ Միայն քչերը փրկվել են՝ փախչելով Պարսկաստան, Թուրքիայից դեպի հյուսիս -արևելք գտնվող երկրներ և Ռուսական Հայաստան, որտեղ նրանք Ռուսաստանի օրհնյալ օրենքների ներքո վայելում են կատարյալ բարօրություն՝ միանգամայն ազատորեն դավանելով իրենց կրոնը»
2014 թվականի եզդիների ցեղասպանություն
2014 թվականի օգոստոս ամիսը եզդիների մի քանի հազարամյա պատմության սև էջերից է։ Օգոստոսի 3-ից սկսած Իրաքի Հանրապետության Շանգալ եզդիաբնակ մարզում «Իսլամական պետություն» կոչվող հրեշների ձեռքով տեղի է ունեցել եզդի ժողովրդի ցեղասպանություն։ Եզդիներով բնակեցված Սինջարը կամ, ինչպես ընդունված է եզդիների մեջ ասել, Շանգալը, պատմական կարևորագույն նշանակություն ունի եզդիների համար։ Այստեղ են գտնվում տասնյակի հասնող եզդիական սրբավայրեր և այլ պատմական հոգևոր և մշակութային արժեքներ։ Միջնադարյան խալիֆայություն հաստատելու ճանապարհին «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորումը եզդիների հայրենիք համարվող Շանգալում իրականացրել է եզդիների ցեղասպանություն։ Հազարավոր անմեղ եզդիների թրատել են, գնդակահարել և սովամահ արել։ Ժողովրդի մի մասին ֆիզիկապես են ոչնչացրել, երեխաներին ու ծերերին՝ տեղահանել արել և բնաջնջել սարերում, իսկ կանանց ստրկացրել են։ Գերեվարված երեխաներին պահել են մեկուսի վայրերում և ստիպել, որ դավանափոխ լինեն և իսլամ ընդունել։
Նյութի աղբյուր՝ Ռոման Ավդոյան «Եզդի ազգի ցեղասպանությունները կամ Շանգալի մղձավանջը», Անկյունաքար, Երևան, 2015, ԳԱԱ, ՀԱԳ, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան
Հայկ Ղազարյան «Օսմանյան բռնապետության ներքո ապրող հայ և մյուս ժողովուրդների ցեղասպանության պատմությունը 1453-1922 թվականներ», Էդիթ Պրինտ, Երևան, 2010, ԳԱԱ, ՀԱԳ, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան,
Ռոման Ավդոյան, «Եզդի ազգի կրոնն ու ազգային սովորույթները», Անկյունաքար, Երևան, 2016, ԳԱԱ, ՀԱԳ, Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան
Եզդիների պատմություն
Հայաստանը միակ երկիրն է, որտեղ կա 23 դպրոց եզդիերեն լեզվի և գրականության ուսուցմամբ /1-9 դդ./, տպագրվել և տպագրվում են եզդիերեն դասագրքեր և գեղարվեստական գրքեր, «Էզդիխանա» լրագիրը, օրական կես ժամյա եզդիերեն ռադիոհաղորդում։ Հայաստանում գործում է եզդիական մեկ ազգային միությունը և մի քանի եզդիական հասարակական կազմակերպություններ, ովքեր լայնամասշտաբ աշխատանքներ են տանում եզդիների իրավունքների, կրոնի, մշակույթի և ազգային ինքնության ուղղությամբ։ Այնուամենայնիվ եզդիների հայրենիքը համարվում է Իրաքը։ Մեր հիմնական սրբավայրը գտնվում է Իրաքի տարածքում։
Լավրովոե (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Եզդիներ
Եզդի Ժողովրդի եղեռն Օսմանյան Թուրքիայում 1915-1918 թվականներին
Հասկանալի է, որ հատկապես մասնագետների համար հետաքրքիր կլիներ իմանալ, թե կոնկրետ, որ բնակավայրերում և քանի եզդի է դարձել թուրքերի և քրդերի զոհը։ Այսպես, առաջին աշխարհամարտից առաջ, ըստ հավաստի տվյալների, Օսմանյան կայսրության տարածքում ապրում էր 750 հազարից ավելի եզդի, որոնցից, 500 հազարը սրի քաշվեց, իսկ 250 հազարը տեղաբաշխվեց այսպես.
Այսպիսով, ընդհանուր ճշտված հաշվարկով եզդիներից սպանվել են մոտավորապես 500 հազար մարդ։ Թուրք պատմագիր Քյաթիբ Չելեբին ևս տեղեկություններ է տալիս, որ 15 – 18-րդ դդ. Օսմանյան կայսրության տարբեր տարածքներում ոչնչացվել են շուրջ 300 հազար եզդիներ։ Օգտագործված գրականության ցանկ Մարդկային կորուստներից բացի եզդի ժողովուրդը ունեցավ նաև հսկայական նյութական վնաս՝ 350 հազար մանր և 48 հազար խոշոր եղջերավոր անասուն, կահ-կարասի, հողատարածքներ, արոտավայրեր, անձնական օգտագործման իրեր։ Կրկին ու կրկին դիմելով Ձեզ, եզդիները խնդրում և պահանջում են ճանաչել իրենց ժողովրդի հանդեպ գործած ոճրագործությունը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Եզդիներ
Սիգոնս
Սիգոնս  (Sigonce, Sigonça), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Ֆորկալկե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Կաստելան։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04206։
Բնակչություն
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 399 մարդ։
Տնտեսություն
2007 թվականի տվյալներով 257 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 193-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 64-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 75,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 63,3 %)։ 193 աշխատունակ բնակիչներից 164-ը աշխատում էին (88 տղամարդ և 76 կին), անաշխատանք էին 29-ը (12տղամարդ և 17 կին)։ 64 անգործ մարդկանցից 20-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 18-ը թոշակառու, 26-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով.
Արտաքին հղումներ
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Սիգոնս
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Մեկնութիւն սաղմոսաց (4140, Վարդան Արևելցի)
Ժողովածու (4140), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4140 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է ենթադրաբար 1642 թվականին Մելիտոս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 26X19 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 367 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 367ա, հետագայի՝ 1ա (17-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Զավգորոդնեե (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Զավգորոդնեե (Завгороднє), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1690 թվականին։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1690 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Նեապոլի գեղարվեստի ակադեմիա
Նեապոլի գեղարվեստի ակադեմիա (Accademia di Belle Arti di Napoli), համալսարանական մակարդակի արվեստի դպրոց Նեապոլում։ Նախկինում հայտնի է եղել որպես «Reale Istituto di Belle Arti» և «Reale Accademia di Belle Arti»: 1752 թվականին հիմնադրել է Իսպանիայի թագավոր Կառլ III-ը։ Իտալիայի ամենահին արվեստի դպրոցներից մեկն է։ Առաջարկում է ուսուցման տարբեր մակարդակներ, ներառյալ իտալական լաուրեա (երկրի հիմնական հետդպրոցական ակադեմիական աստիճան) ։ Գտնվում է Սանտա Մարիա դի Կոստանտինոպոլի եկեղեցուց մեկ թաղամաս հարավ, եկեղեցու անունը կրող փողոցում։
Պատմություն
Ակադեմիան հիմնադրվել է 1752 թվականին Նեապոլի Կառլ VII (Իսպանիայի Կառլ III) թագավորի կողմից՝ ակադեմիական երկու դպրոցների՝ Նկարչական (Accademia del Disegno) և Նյու ակադեմիաների (Accademia del Nudo ) հիման վրա։ Ի սկզբանե տեղավորված է եղել Սան Կառլո ալլե Մարտելե եկեղեցուն կից շենքում։ Երկար տարիներ եղել է Reale Laboratorio delle Pietre Dure-ի (Թանկարժեք քարերի թագավորական լաբորատորիա) և Reale Fabbrica degli Arazzi-ի (Գոբելենի թագավորական գործարան) վերահսկողության տակ։ 1806-1808 թվականներին Նեապոլի թագավոր Ժոզեֆ Նապոլեոնի օրոք կոչվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։ 1822 թվականի բարեփոխումների ժամանակ անվանումը կրկին փոխվել է՝ դառնալով Գեղարվեստի թագավորական ինստիտուտ (Reale Istituto di Belle Arti) և պահպանվել մինչև 1923 թվականը, երբ Ջովաննի Ջենտիլեի կատարած իտալական կրթական համակարգի բարեփոխումների ժամանակ վերանվանվել է Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։
1861 թվականին Իտալիայի միավորման ժամանակ դպրոցը վերականգնել է իր սեփական պրոֆեսորադասախոսական վարչակազմը և ղեկավարվել Հանրային կրթության նախարարության կողմից։ 1860-ական թվականներին ակադեմիան որոշ ժամանակ գտնվել է Palazzo degli Studi-ում (Նեապոլի համալսարանի նախկին նստավայր, այժմ՝ Նեապոլի ազգային հնագիտական թանգարան), այնուհետև տեղափոխվել է իր ներկայիս վայր՝ Էնրիկո Ալվինոյի կողմից նախագծված նեո-ռենեսանս ոճի, Սանտա Մարիա դի Կոստանտինոպոլի փողոցի վրա գտնվող կառույց, որը նախկինում եղել է San Giovanni Battista delle Monache եկեղեցուն կից 18-րդ դարի վանք և ընդգրկված է եղել լայնածավալ քաղաքաշինական ծրագրում, որը գլխավորել են Ալվինոն և Ֆրանչեսկո Սապոնիերին (հետագայում դարձել է Գեղարվեստի ակադեմիայի տնօրեն)։ 19-րդ դարում ակտիվ գործուենություն ծավալող ակադեմիայի Ճարտարապետության դպրոցը 1935 թվականին տեղափոխվել է Նեապոլի համալսարան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ակադեմիան փակվել է, և 1943 թվականից մինչև պատերազմի ավարտը, շենքը զբաղեցրել են դաշնակից զորքերը։ Իտալիայում միապետության վերացումից հետո 1946 թվականին ակադեմիայի անվան միջից թագավորական բառը դուրս է եկել։
1999 թվականին, հետևելով ազգային կրթական բարեփոխումներին, ակադեմիան (Իտալիայում գեղարվեստի շատ ակադեմիաների և երաժշտական կոնսերվատորիաների հետ միասին), ճանաչվել է որպես համալսարանի մաս, որը տրամադրում է բարձրագույն կրթության դիպլոմներ՝ համարժեք Իտալիայի լաուրեային։ 2007 թվականին ակադեմիան ընտրել է իր առաջին կին տնօրենին՝ արվեստի պատմաբան Ջոնաննա Կասեսեին, որին հաջորդել է մեկ այլ արվեստի պատմաբան՝ Ավրորա Սպինոզան (պաշտոնում նշանակվել է 2013 թվականի հոկտեմբերին), ով նկարիչ Դոմենիկո Սպինոզայի (1916- 2007) դուստրն է և, միաժամանակ՝ համադրում է ակադեմիայի թանգարանը՝ Գեղարվեստի ակադեմիայի պատկերասրահը։
Կառուցվածք
Ակադեմիայի Scuola Libera del Nudo (նուդ ազատ դպրոց) դասընթացներ է առաջարկում նաև ակադեմիական ծրագրերի շրջանակից դուրս ։
Թանգարան
Հետագա կառուցվածքային խնդիրների պատճառով պատկերասրահը փակվել է 1970-ական թվականներին, իրականացվել են հրատապ վերանորոգման աշխատանքներ։ Հավաքածուն պահվել է տարբեր վայրերում, և ակադեմիայում պահված որոշ գործեր1984 թվականին գողացել են։ Թանգարանը վերաբացվել է 2005 թվականին։ Ցուցադրվում են 17-20-րդ դարերի աշխատանքներ, որոնցից ամենահինը Խոսե դե Ռիբերայի (1591-1652) կտավներն են, սակայն թանգարանն աչքի է ընկնում իր 19-րդ դարի հավաքածուով, Պոզիլլիպո դպրոցի աշխատանքներով, որի ներկայացուցիչներից շատերը եղել են ակադեմիայի ուսանողներ ու պրոֆեսորներ։ 2007 թվականին թանգարանում բացվել է «Gipsoteca» գիպսերի հավաքածուն, որը ներառում է 70 աշխատանք՝ ցուցադրված 4 սրահներում։
Աղբյուրներ
Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարաններ Կատեգորիա:Իտալիայի արվեստի դպրոցներ
Դեյլ Էլիս
Դեյլ Էլիս (Dale Ellis, ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
Մարտին Միքայելյան (արվեստաբան)
Մարտին Կարապետի Միքայելյան, հայ արվեստաբան, նկարիչ։
Դեյլ Էլիս
Խաղացողի կարիերա
Խաղացել է հարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում։ Սովորել Թենեսիի համալսարանում։ 1983 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Դալաս Մավերիքս» ակումբի կողմից՝ 9-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Սիեթլ Սուպերսոնիքս», «Միլոուքի Բաքս», «Սան Անտոնիո Սփըրս», «Դենվեր Նագեթս» և «Շառլոթ Հորնեթս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 17 մրցաշրջան։ 1987 թվականին Էլիսը ճանաչվել է NBA ամենաառաջիդմող խաղացող։ 1989 թվականին մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին։ Այդ նույն տարի ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի հավաքականի 3-րդ հնգյակի մեջ։ 1983 թվականին ընդգրկվել է NCAA առաջին համաամերիկյան հավաքականի մեջ, իսկ 1982 թվականին NCAA երկրորդ համաամերիկյան հավաքականի մեջ։ Երկու տարի շարունակ ճանաչվել է Southeastern կոնֆերենցիայի ուսանողների միջև տարվա բասկետբոլիստ (1982-1983)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 1209 խաղ, որոնցում հավաքել է 19 004 միավոր (15,7 մ/խ), կատարել 4201 անդրադարձ, 1746 փոխանցում, 974 խլում և 183 բլոկշոտ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:ԲԱԱ-ի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սիեթլ Սուպերսոնիքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դենվեր Նագեթսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Սան Անտոնիո Սփըրսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Միլուոքի Բաքսի բասկետբոլիստներ Կատեգորիա:Դալաս Մավերիքսի բասկետբոլիստներ
Մարտին Միքայելյան (արվեստաբան)
Կենսագրություն
1959 թվականին ավարտել է Մեծ Գոնդուրայի միջնակարգ դպրոցը, 1965 թվականին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի նկարչության բաժինը։ 1965 թվականին աշխատել է Վայքի «Ջերմուկ» թերթի բաժնի վարիչ։ 1965-1966 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1967 թվականին եղել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի էքսկուրսավար, 1967-1970 թվականներին՝ Մարտիրոս Սարյան թանգարանի գիտաշխատող, 1970-1972 թվականներին՝ Հայկական հեռուստատեսության արվեստի խմբագրության խմբագիր, 1972-1977 թվականներին «Հայրենիքի ձայն» թերթի մշակույթի բաժնի խմբագիր, Հայկական հանրագիտարանի ավագ գիտխմբագիր։ 1976 թվականից անդամակցել է Հայաստանի նկարիչների միությանը։ 1979-1987 թվականներին եղել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի գիտքարտուղար, հայկական արվեստի բաժնի վարիչ, 1988-1990 թվականներին՝ «Սովետական արվեստ» ամսագրի կերպարվեստի և ճարտարապետության բաժնի վարիչ, 1990-1993 թվականներին` «Գեղարվեստ» թերթի խմբագիր, 1993-2000 թվականներին` Հայաստանի ժողովրդական արվեստի թանգարանի տնօրեն, 2000 թվականից՝ Գևորգ Գրիգորյանի (Ջիոտտո) արվեստանոց-թանգարանի տնօրեն։ Դասավանդել է Գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, «Հայբուսակ»համալսարանում, կարդացել է բազմաթիվ դասախոսություններ, զեկուցումներ։ Հայ և օտար նկարիչներին նվիրված բազմաթիվ հոդվածների, հեռուստատեսային հաղորդումների հեղինակ է։
Սան Բենեդետո Ուլանո
Սան Բենեդետո Ուլանո (San Benedetto Ullano) կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում ։
Մարտին Միքայելյան (արվեստաբան)
Կենսագրություն
Աշխատանքները գտնվում են Երևանի, Մոսկվայի, Բոստոնի, Դենվերի և այլ քաղաքների մասնավոր հավաքածուներում։
Ստեղծագործական ուղի
Մարտին Միքայելյանի գեղանկարչության ուսուցիչը եղել է ռուսական ակադեմիզմի ոգով դաստիարակված հայտնի թատերական նկարիչ Կարո Մինասյանը։ Ակադեմիզմն ու ռուսական ռեալիզմը 1960-ականներին խորհրդային կերպարվեստի գլխավոր ուղղություններն էին դեռևս։ Սակայն նշանավոր արվեստաբան Ռուբեն Դրամբյանի շնորհիվ ՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում արդեն ցուցադրվում էին Մարտիրոս Սարյանի 1900-1910-ական թվականների ազատ, 20-րդ դարասկզբին համբավ վայելող հորինվածքները։ 1962 թվականին Երևանում բացվել էր «Ամերիկյան գրաֆիկա» մեծածավալ ցուցահանդեսը, իսկ Երևանի թերթի կրպակներում ազատորեն վաճառվում էր գրականության, թատրոնի, կերպարվեստի նորագույն խմորումներն անուղղակիորեն քարոզող «Польша» ամսագիրը։ Այս իրողությունների, նաև Երվանդ Քոչարի, Մինաս Ավետիսյանի, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի հետ շփումների ու մտերմության շնորհիվ Մարտին Միքայելյանն իր համակուրսեցի Վիգեն Թադևոսյանի, Վիգեն Ղազարյանի նաև Մկրտիչ Քամալյանի աշակերտների (մասնավորապես Ալեք Կարապետյանի, բանաստեղծ Լևոն (Լեյֆիկ) Զաքարյանի) շրջապատում զգում և քարոզում էին արվեստի ազատության կարևորությունը ։
Ցուցահանդեսներ
Գեղանկարչական աշխատանքներով մասնակցել է հանրապետական տարբեր ցուցահանդեսների։
Գրքեր, ալբոմներ
Հեղինակ է գրքերի և ալբոմների։ Հրապարակվել են ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1943 ծնունդներ Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:Հայ արվեստաբաններ Կատեգորիա:Մարտի 7 ծնունդներ Կատեգորիա:Վրաստանում ծնվածներ Կատեգորիա:ՀՊՄՀ շրջանավարտներ
Նուրա (գետ)
Նուրա (Нура), գետ Ղազախստանում։
Հիդրոգրաֆիա
Նուրա գետի երկարությունը կազմում է 978 կմ։
Վտակներ
Նուրա գետի վտակներն են Շերուբայ-Նուրա, Ուլկենկունդիզդի, Ակբաստաու գետերը։
Արտաքին հղումներ
Նուրա գետի մասին Ժամանակակից աշխարհագրական անվանումների բառարանում
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ղազախստանի գետեր
Ջիմ Ուելս շրջան (Տեխաս)
Ջիմ Ուելս շրջան (Jim Wells County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.240 կմ² է, բնակչությունը՝ 39.326 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ալիս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1911 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Ուիլյամ
Ուիլյամ կամ Վիլյամ (անգլերեն` William)` գերմանական ծագումով տարածված անուն է ։ Անգլերենում լայն տարածում է գտել 1066 թվականին Անգլիան նորմանների կողմից գրավելուց հետո ։ Անգլիացիների մոտ տարածված են նաև անվան կրճատ ձևերը՝ Բիլ, Բիլլի, Ուիլ, Ուիլլի։
Խորենիա
Խորենիա (ხორენია) հայաբնակ գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանում, Ախալքալաք քաղաքից 7 կմ հարավ-արևելք, Փարվանա լճի աջ կողմում։ Ծովի մակարդակից 1, 780 և 1, 800 մետր բարձրության վրա։
Պատմական ակնարկ
1595 թվականին ունեցել է 28 ընտանիք հայ-բնիկներ։ Այն անվանվել է Մեծ Խորենիա։ Սկզբնական բնիկներն են եղել Ղայտմազի որդիներ՝ Գրիգորը և Մովսեսը։ Գրիգորի որդիներ՝ Սարգիսը և Սահակը, եղբայրներ՝ Գուրասպը և Խաչատուրը, և մի քանիսը։ Իսկ փոքր Խորենիան ունեցել է ընդամենը երեք տուն։ Մեծ Խորենիան եղել է մուսուլմանների իշխանության տակ, և այդ օրերին գյուղապետն է եղել Յուսուփը։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսերին գյուղը պատկանել է կալվածատեր Ղերխկյամովին Հայ-կաթոլիկե Ախալցխայից։ 1978 թ.-ին Խորենիայի հայերն իրենց գյուղում կառուցում են 2 հուշարձան, մեկը նվիրվում է տղամարդկանց, մյուսը կանանց, ովքեր զոհվել են թուրքական բարբարոսությունների ժամանակներում։ II համաշխարհային պատերազմին Խորենիան տվել է 119 զինվոր, որոնցից 46-ը չեն վերադարձել ընտանիքներ։
Բնակչություն
Ներկայիս գյուղի բնակիչներն այն մարդկանց հետնորդներն են, ովքեր տեղափոխվել են այստեղ Կարսի շրջանի Կարինից և Արտահանից։ Խորենիա գյուղի ծխական դպրոցը հիմնադրվել է 1873 թ-ին ունեցել է 1 ուսուցիչ Հարություն Տեր-Վարդանյանցն է դասավանդել և 25 աշակերտ, որոնց թիվը չի փոփոխլել մինչև 1875 թ.-ը։ Խորենիաի հայերը գաղթել են Էրզրումի վիլայեթից, 1830 թ.-ին։
Սուլսկի գյուղական խորհուրդ (Սումսկի շրջան)
Սուլսկի գյուղական խորհուրդ  (Сульська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումսկի շրջանում ։
Խորենիա
Եկեղեցին
Յերման Սուրբ-Խաչ եկեղեցին այն հայտնի է որպես նաև Սուրբ Հովհաննես Կարապետ անվամբ, այն կառուցված է 10-11 րդ դարում Բյուզանդիացիների իշխանության ժամանակաշրջանում։ Հայերը որոնք վերաբնակվեն են Կարինից 1830-ական թվականներին վերակառուցում և վերանվանում են Սուրբ Հովհաննես Կարապետ։ Դեռևս 1850-ական թվականների արխիվային փաստաթղթերի այն հիշատակվում է Յերևման Սուրբ-Խաչ։ Հարավից այն միանում է մի փոքրիկ եղեղեցու, որը թվանշվում է նույն ժամանակաշրջանին։
Սուլսկի գյուղական խորհուրդ (Սումսկի շրջան)
2001 թվականի տվյալներով Սուլսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 857 մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Սելահաթին Դեմիրթաշ
Սելահաթին Դեմիրթաշ (Selahattin Demirtaş, ), զազա քաղաքական գործիչ Թուրքիայի նախագահի թեկնածու։
Կատեգորիա:Քուրդ հասարակական գործիչներ Կատեգորիա:Սոցիալիստներ Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրքիայի 24-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ Կատեգորիա:Թուրքիայի 26-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ Կատեգորիա:Թուրքիայի քաղաքական կուսակցությունների առաջնորդներ Կատեգորիա:Թուրքիայի 25-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ Կատեգորիա:Թուրքիայի 23-րդ գումարման մեջլիսի պատգամավորներ Կատեգորիա:Մարդու իրավունքների թուրք ակտիվիստներ Կատեգորիա:Անկարայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Թուրք կալանավորներ և ձերբակալվածներ Կատեգորիա:Անձինք Դիարբեքիրից Կատեգորիա:Անձինք Խարբերդից
Ժողովածու (617)
Ժողովածու (617), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 617 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17,6X12,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 162 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ պահպանակ Ա 19-րդ դ. :
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Ասեմինի
Ասեմինի (Assemini), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում ։ Բնակչությունը 25343(2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 204 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 117,5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 09032։ Հեռախոսային կոդ՝ 00070։
Բնակչության հովանավոր համարվում է Սուրբ Պետրոսը։ Ամեն տարի տոնը նշվում է ապրիլի 7-ին։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
(3853) Հաաս
(3853) Հաաս (Haas), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի նոյեմբերի 24-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում ։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,810276 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4321 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1885 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1720,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,209209 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,08° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1981 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էդվարդ Բոուելի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Մալաք Թավուս
Մալաք Թավուս (թարգմանությունը՝ «հրեշտակ-սիրամարգ»), եզդիականությունում գլխավոր հրեշտակն է։ Սիրամարգը խորհրդանշում է բազմազանությունը, ամրությունը և իշխանությունը։ Աստված տվել է ամբողջ աշխարհը յոթ հրեշտակների, այդ թվում Մալաք Թավուսին։