cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ստարայա Տուկլյա
Ստարայա Տուկլյա (Старая Тукля), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ուվինսկի շրջանի բնակավայրեր
Դենոմինացիա
Դենոմինացիա, վճարման պտույտի, հաշվարկի և հաշիվների հեշտացման ու պարզեցման, ազգային արժույթի լիարժեքությունը ապահովելու նպատակով երկրի դրամական միավորի (առանց վերանվանման) և գների մասշտաբի խոշորացում։ Դենոմինացիայի ժամանակ խոշորացման գործակիցը մեծ մասամբ միավորն է մեկ կամ մի քանի զրոներով (10, 100 և այլն անգամ)։ Այդ գործակցով նախկինում թողարկված դրամանիշերը փոխանակվում են նորերով։ Միաժամանակ վերահաշվարկվում են գները, աշխատավարձը, ծառայությունների տարիֆները, բանկերի ակտիվ և պասսիվ հաշիվներում եղած մնացորդները, ձեռնարկությունների և հիմնարկությունների հաշվեկշիռները և այլն։ Երկրի շահերից ելնելով դենոմինացիայի ենթարկված արժույթի ոսկու պաշտոնական պարունակությունը և փոխանակային կուրսը կարող են բարձրացվել տարբեր գործակիցներով։
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Խաչվերաց
Խաչվերաց, քրիստոնեական տոն, որը տոնվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու, Կաթոլիկ և Ուղղափառ եկեղեցիների կողմից։
Ակշեհրսու
Ակշեհրսու, գետակ Թուրքիայում Սիվասի մարզում, Գայլ գետի վտակը։ Սրա ափին էր գտնվում Նիկոպոլիս քաղաքը ։
Խաչվերաց
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է Խաչվերացի տոնը սեպտեմբերի 11-17-ն ընկած ժամանակահատվածում, կիրակի օրը։ Խաչվերացը տաղավար հինգերորդ և վերջին տոնն է։
Խորհուրդը
Խաչվերացը տոնվում է ի հիշատակ Քրիստոսի խաչափայտի՝ պարսկական գերությունից Երուսաղեմ վերադարձի և Գողգոթայում կանգնեցման (վերացման)։ Այստեղից էլ տոնը կոչվում է Խաչվերաց։ Խաչվերացի տոնը մեզ համար նախևառաջ հարությամբ նորոգվելու խորհուրդն ունի։ Ըստ Գրիգոր Տաթևացու՝ Խաչը դարձավ երկնքի և երկրի միջև եղած վիհը միացնող կամուրջը, «դրախտի դռները բացողն ու երկնային արքայությունը որպես ժառանգություն տվողը»։
Խաչի գերեվարումը
614 թ. Պարսկաստանի Խոսրով Բ Փարվեզ թագավորը հարձակվում է Երուսաղեմի վրա, ավերում այն, սրի քաշում ժողովրդին, մեծ թվով գերիներ տանում։ Որպես անարգանք քրիստոնյաներին՝ Սուրբ Հարության տաճարից գերեվարվում և Պարսկաստան է տարվում նաև խաչափայտը։ Պարսկաստանում խաչափայտի զորությամբ շատերը դարձի են գալիս, մկրտվում և դառնում քրիստոնյա։ Խաչափայտը գերության մեջ է մնում 14 տարի։
Խաչի վերադարձը Երուսաղեմ
628 թ. Բյուզանդիայի Հերակլիոս կայսրը քրիստոնեական մի հսկա բանակով հարձակվում է պարսիկների վրա, ազատագրում Ս. Խաչը և այն վերադարձնում նախկին վայրը։ Որպես պատմական վկայություն՝ նշենք, որ հայ ժողովուրդն անմասն չէ խաչի ազատագրման գործից։ Կայսրին ռազմական օժանդակություն է ցույց տվել նաև հունական մասի հայոց զորքը՝ Մժեժ Գնունու գլխավորությամբ։
Խաչը հանդիսավոր թափորով տարվում է Երուսաղեմ՝ Փոքր Ասիայի վրայով, ու բնական էր, որ այն անցնելու էր պատմական Հայաստանով։ Թափորն անցնում է Կարին (Էրզրում) քաղաքով, իսկ Կարնո լեռների ստորոտներից մեկում, ուր խաչի դրված տեղից վճիտ աղբյուր է բխում, կառուցվում է Խաչավանքի եկեղեցին։ Կայսրը խաչափայտը սրբությամբ երեք տարի Կ.Պոլսում պահելուց հետո անձամբ, կառքի մեջ ծնկած, այն ձեռքերում բռնած, Երուսաղեմ է տանում և իր ուսի վրա դրած Գողգոթայի գագաթը հանելով՝ բարձրացնում է Սուրբ Հարության վերանորոգված տաճարում՝ ի տես բոլոր քրիստոնյաների։ Այդ ժամանակից էլ վերջնականորեն հաստատվեց և սկսվեց մեծ հանդիսավորությամբ տոնվել խաչի բարձրացման հիշատակը՝ Խաչվերացը։
Խաչվերացի տոնման կարգը Հայ Առաքելական Եկեղեցում
Գիշերը կատարվում է հսկում, Սրբությունը դնում են սուրբ Սեղանին։ Քահանաները զգեստավորված գալիս են ատյան և երգում «Որ զանարատ բազուկս Քո» շարականը։ Օրվա երեքսրբյանն է. «Սուրբ Աստուած, սուրբ և հզօր, սուրբ և անմահ, որ խաչեցար վասն մեր, ողորմեա՛ մեզ»։ Ապա Խաչով և Ավետարանով թափոր են կազմում։
Մեծ Կաչպոմոլյոլ
Մեծ Կաչպոմոլյոլ (Большая Качпомолъёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոժվա գետի աջ ափին՝ 150 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։
Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա։ Գետի ավազանը Պեչորա ։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների ՝
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Կոմի Հանրապետության գետեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի գետեր Կատեգորիա:Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանի գետեր
Պրիզրենի աշխարհագրություն
Պրիզրեն քաղաքը գտնվում է Բալկանյան թերակղզու Հարավային Մետոխիայի Շար Պլանինա լեռնաշղթայի փեշերին։ Համաձայն Սերբիայի վարչատարածքային բաժանման՝ այն Սերբիայի Կոսովո և Մետոխիա ինքնավար մարզի Պրիզրենի շրջանի վարչական կենտրոնն է, իսկ համաձայն մասամբ ճանաչված Կոսովոյի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման, որով փաստացի կառավարվում է քաղաքը, այն Կոսովոյի Հանրապետության Պրիզրենի շրջանի վարչական կենտրոնն է։
Պրիզրեն համայնքը սահմաններ ունի Ալբանիայի և Մակեդոնիայի Հանրապետության հետ։ Քաղաքը եղել է Սերբական կայսրության պատմական մայրաքաղաքը ։
Աշխարհագրական բնութագիր
Պրիզրեն համայնքն ունի 640 կմ² (Կոսովոյի տարածքի 5,94 %) և գտնվում է Կոսովոյի հարավարևմտյան մասում։ Դրանում ներառված են 76 բնակավայր 220 776 բնակչությամբ, որոնցից մոտ 110 000-ը ապրում են Պրիզրենում ։ Պրիզրեն համայնքի համեմատաբար խիտ բնակեցված գյուղերն են.
Աշխարհագրական բարենպաստ դիրքը, բնությունը, պատմական և մշակութային ժառանգության օբյեկտները Պրիզրեն համայնքաի զբոսաշրջության հիմքն են.
Պրիզրենի ռելիեֆը հիմնականում բլրաշատ է։ Համայնքի սահմաններում բարձրությունը տատանվում է 300-ից մինչև 2600 մետր։ Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է հարթավայրում, իսկ համայնքի արևմտյան և հատկապես արևելյան ծայրերը բավականին բլրավետ են։
Պրիզրեն համայնքի անտառները հարուստ են էնդեմիկ բույսերով։ Տարածված է Հելդրեյխի սոճին ։
Պրիզրեն համայնքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 63 986 հա։ Դրանից 53 % գյուղատնտեսական հողեր են, 39 %՝ անտառներ, 8 %՝ այլ։
Տոնշալովո
Տոնշալովո (Тоншалово), գյուղ Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Չերեպովեցկի շրջանի կազմում։
Պրիզրենի աշխարհագրություն
Սահմաններ
Պրիզրեն համայնքը սահմանակից է հետևյալ համայնքներին՝ Ջյակովիցա, Օրախովաց, Շտրպցե, Սուվա Ռեկա, Դրագաշ և Ալբանիա պետությանն ու Մակեդոնիայի Հանրապետությանը։
Տոնշալովո
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4514 մարդ։
Պրիզրենի աշխարհագրություն
Կլիմա
Պրիզրեն համայնքի կլիման բազմազան է։ Ցածրավայրերում խիստ մեծ է միջերկրածովյան կլիմայի ազդեցությունը, ամառային ամիսները շատ շոգ են։ Լեռնային շրջաններում գերիշխող է ալպյան կլիման, նույնիսկ հունիս ամսին տեղ-տեղ լինում է ձյուն։
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1982
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ Կատեգորիա:1982 ֆուտբոլում
Պրիզրենի աշխարհագրություն
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կոսովոյի աշխարհագրություն Կատեգորիա:Աշխարհագրություն ըստ քաղաքի Կատեգորիա:Պրիզրեն
Տոնշալովո
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:1804 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Չերեպովեցկի շրջանի բնակավայրեր
(6662) 1993 BP13
(6662) , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունվարի 22-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում ։
Ցավ (ֆիլմ)
Ցավ (Hurt), թրիլլեր, դրամա։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Բարբառա Ստեպանսկին 2009 թվականին։ Գլխավոր դերերում են Մելորա Ուոլտերսը և Ուիլիամ Մեյպոտերը։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկյան թրիլեր ֆիլմեր Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:2009 ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:Կալիֆոռնիայում նկարահանված ֆիլմեր Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր Կատեգորիա:Ամերիկյան սարսափ թրիլեր ֆիլմեր
(6662) 1993 BP13
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,599011 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3284 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8696 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1530,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23523 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,52° անկյուն։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1993 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Սեյձի Ուեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Հիրոսի Կանեդայի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Սամբա
Սամբա (samba), բրազիլական պար, բրազիլացիների ազգային ինքնության խորհրդանիշ։
Պատմություն
Սամբան բրազիլական պար է, որն արմատներով Բահիա նահանգից է։ Ժամանակի ընթացքում բացվել են սամբայի առաջին դպրոցները և կառույցահատվածները (blocos՝ «բլոկոս») մինչև 15 հոգու համար, որոնք փողոցներում կազմակերպում էին շքահանդեսներ։
Բրազիլական առաջին դիմակահանդեսներն անցկացվել են 1920-1930-ական թվականներին։ Ներկայումս դրանք ավանդույթ են դարձել ոչ միայն Ռիո դե Ժանեյրոյում, այլև մյուս խոշոր քաղաքներում։ Դիմակահանդեսը վաղուց վերածվել է մրցակցության, որտեղ սամբայի տարբեր դպրոցներ մրցում են «Սամբայի լավագույն դպրոց» կոչման համար։
Նկարագրություն
Սամբայի երաժշտական չափը 2/4 է, տեմպը՝ արագ, րոպեում 48-52 տակտ։ Սամբայում մեծ տեղ է տրվում ռիթմին, որը կատարողը պահպանում է իր ազդրերի շարժումներով։ Հենց սամբային են բնորոշ ազդրերի զիգզակաձև շարժումները, որոնք անվանում են Samba Bounce։
Սամբային հատուկ երաժշտական ռիթմն առանձնացնում է այս պարը լատինամերիկյան ծրագրում ընդգրկված մյուս պարերից։ Դրա ամենալավ փոխանցման համար հաճախ օգտագործվում են բրազիլական ազգային երաժշտական գործիքներ, օրինակ՝ տամբորիմ, կաբակա, ռեկո-ռեկո և այլն։
Սամբայի պուլսային ռիթմն ընդգծվում է բաունսով՝ ազդրերի շրջանային շարժումով։ Հատկապես ազդեցիկ են շարժումները, որտեղ թեթև պլաստիկ էլեմենտները համատեղվում են կտրուկ և շրջադարձային շարժումների հետ։ Այս թեթև պարն ամբողջությամբ նկարագրում է ակտիվ, արտահայտիչ հարավային ժողովրդին՝ մեկ փափուկ և երազկոտ, մեկ կտրուկ ու կոպիտ։
Տեսակներ
Սամբա նու պե (Samba no pé − սամբա ներբաններով), այս պարի շարժումները կատարում են այն պարողները (passistas), որոնք դիմակահանդեսներում հատուկ գունագեղ կառքերով անցնում են սամբայի դպրոցներ։ Այս պարագայում սա դիմակահանդեսային սամբայի ձևերից մեկն է՝ մենապար կանանց կատարմամբ։ Պարահրապարակներում կարող է կատարվել որպես զուգապար առանց աջակցության, այսինքն՝ պարընկերները պահում են որոշակի հեռավորություն։
Պագոդե (Pagode), հիշեցնում է սամբա դե գաֆիեյրան, սակայն ակրոբատիկական շարժումներ չի պարունակում։ Պարը կատարում են միմյանց շատ մոտ գտնվող պարընկերները։
Սամբա Աշե (Samba Axé) պարը կատարվում է մենակ կամ խոշոր խմբերով։ Սամբայի ձև է, որում միախառնված են սամբա նու պեի և աերոբիկայի տարրեր, կատարվում են կատակերգեր։
Սամբա ռեգգեյ (Samba Reggae), ծագել է Բրազիլիայի Բահիա նահանգում։ Սամբայի շատ տարածված տեսակ է, որը կատարվում է ռեգգի երաժշտության տակ։
Սամբա դե գաֆիեյրա (Samba de Gafieira), հասարակական զուգապար է, որն իր մեջ միավորում է մաշիշեի (ավելի վաղ հայտնի էր «բրազիլական տանգո» անվանումով), արգենտինական տանգոյի, վալսի տարրեր։ Ցուցադրական շոուների ժամանակ պարը կատարվում է ակրոբատիկական շարժումներով՝ փոխառված ռոքնռոլից։
Ոճի անվանումն առաջացել է բրազիլական գաֆիեյրա բառից, որը նշանակում է պարահրապարակ։ Բրազիլիայում սամբա դե գաֆիեյրան համարվում է պարահանդեսային կամ, ավելի շուտ, սալոնային պար (dança de salão), բայց բավականին տարբերվում է միջազգային մարզական սամբաներից։ Երկու տարբերակների ակնհայտ տարբերությունն այն է, որ սամբա դե գաֆիեյրան ուղղակիորեն սերում է մաշիշեից ։ Սամբա պարահանդեսային պարը (միջազգային ստանդարտ) Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում ձևավորվել է ազնվացեղ և տարփանք առաջացնելուց զուրկ մաշիշեի հիման վրա։ Այդպիսի պար 1909 թվականին Փարիզում ներկայացրել են բրազիլացի պարողներ Դուկեն (բրազիլական արտասանությամբ՝ Duque — Antonio Lopes de Amorim Diniz, 1884-1853) և Մարիա Լինան (Maria Lina): Դուկեն ստեղծել է մաշիշե սեփական պարարվեստը, որը 1914 թվականից սովորեցրել է Փարիզում իր բացած պարի դպրոցում։ Ներկայումս քայլեր են ձեռնարկվում սամբա դե գաֆիեյրայի ստանդարտացման ուղղությամբ, որպեսզի այն պարտադիր ընդունվի պարահանդեսային պարերի լատինամերիկյան ծրագրում (International Latin): Սամբա դե գաֆիեյրայի ստանդարտ ձևերն առաջ է քաշել սալոնային պարերի բրազիլացի հետազոտող Մարկ Անտոնիո Պերնը ։
Սալոնային պարերի ազգային ասոցիացիան (Associação Nacional de Dança de Salão, ANDANÇAS) ձևավորվել է Բրազիլիայում 2003 թվականին։
Պարահանդեսային պար սամբային բնորոշ են պարընկերների դիրքերի հաճախակի փոփոխությունը, ազդրերի շարժունությունն ու ընդհանուր արտահայտիչ բնույթը։ Պարային շարժումները բնութագրվում են մարմնի քաշի արագ տեղափոխման միջոցով ծնկների կորացումով և ուղղումով։ Պարարվեստի հիմնական տակտային սխեման՝ a-slow, slow, a-slow, slow: Պարողների համար տիպիկ են՝ բոտա ֆոգո (Ռիո դե Ժանեյրոյի շրջանի անվանումից, Botafogo), կորտա ժոկա (corta jaca), շրջապտույտ (volta), արագ շարժումներ (whisk) և տրամախաչում (cruzado):
Պարահանդեսային պար սամբան առաջացել է մշակութային 2 ավանդույթների՝ Կոնգոյից, Անգոլայից ու Մոզամբիկից Բրազիլիա ժամանած սևամորթ ստրուկների աֆրիկյան ծիսական պարերի և եվրոպական պարերի (վալս, պոլկա) փոխազդեցության արդյունքում։ Սամբան նաև կրել է շոթե (xote, xótis) բրազիլական պարի ազդեցությունը, որ մշակվել է շոտլանդական պոլկայի գերմանական տարբերակից։ Բրազիլական շոթեն չպետք է շփոթել էկոսեզի հետ։ Նախքան եվրոպական պարերի հետ հաղորդակցվելն աֆրիկացիները զույգերով կատարվող պարեր չունեին։
Բրիտանիկա հանրագիտարանը նշում է, որ զուգապարի այս ոճն ունի բրազիլական ծագում։ Սամբայի այս ձևը ԱՄՆ-ում և Արևմտյան Եվրոպայում հայտնի է դարձել 20-րդ դարի 40-ական թվականների վերջին։ Պարողների բազմաթիվ շարժումներ փոխառված են մատչիշայից («բրազիլական տանգո»)։ Պարընկերները կարող են իրարից հեռանալ և պարային որոշ շարժումներ կատարել միմյանցից մեծ հեռավորության վրա ։
Եվրոպայում մինչև 1914 թվականը պարահանդեսային պար սամբան հայտնի չի եղել, քանի որ նորաձև էր մատչիշը, որը համարվում է բրազիլական պար, իսկ Բրազիլիայում մինչև 20-րդ դարի 30-ական թվականները քաղաքային միջավայրում սամբան գոյություն ուներ մատչիշի հետ համակցված, որը Բրազիլիայում շատ նորաձև էր 1870-1914 թվականներին՝ սամբա-մաշիշե (samba-maxixe): Մաշիշեն արգելված էր պարողների էրոտիկ շարժումների պատճառով։ Հարկ է նշել, որ մաշիշեի անբռնազբոսիկությունն ու արտահայտչությունը հատուկ է նաև անգոլական տարրաշինյա (tarraxinha) պարին, որն առաջացել է անգոլական դանդաղ սամբայից և համարվում է կիզոմբայի տեսակ, իսկ այս բոլոր պարերի մեջ առկա են հին ծիսական շարժումներ՝ ումբիգադա։ Այդպիսի զուգահեռը հիմք է հանդիսանում այն ենթադրության համար, որ անգոլական սեմբան ու բրազիլական սամբան ունեն ընդհանուր արմատներ։
Չնայած պարահանդեսային այս պարը կոչվում է սամբա և առաջացել է բրազիլական պարերից, Բրազիլիայում այն կրում է «միջազգային սամբա» (o samba internacional) անվանումը, տիպիկ չէ բրազիլացիներին և երկրում քիչ է հայտնի։ Պարողների կոստյումները, երաժշտական նվագակցությունը և միջազգային սամբայի կատարման ոճը շատ քիչ ընդհանրություններ ունեն սամբա դե գաֆիեյրայի հետ, որը պարահանդեսային հայտնի պար է Բրազիլիայում։ Ժամանակակից պարահանդեսային պար սամբայի շարժումները հիմնականում հիմնված են մաշիշայից փոխառված պարաքայլերի վրա և միշտ չէ, որ կատարվում են սամբայի ռիթմով, քանի որ հաճախ ուղեկցվում են ֆլամենկոյի, չա-չա-չայի և սալսայի երաժշտությամբ։
Լատինամերիկյան մյուս պարահանդեսային պարերի հետ համեմատած՝ զույգով պարահանդեսային սամբան իր էվոլյուցիայի ընթացքում հեռացել է իր արմատներից, որից ստացել է իր անունը, և Բրազիլիայի սահմաններից դուրս կարող է կոչվել «բրազիլական վալս» (Brazilian Waltz) :
Սամբայի ռիթմ
Սամբայի, ինչպես նաև աֆրոամերիկյան երաժշտության և պարերի մյուս տեսակների առանձնահատկությունը սինկոպային ռիթմն է։ Բնորոշ է պոլիռիթմերի և խաչաձև ռիթմերի օգտագործումը։
Ռիթմիկ բազմաձայնությունն ստեղծվում է հարվածային գործիքների մեծ հավաքակազմի շնորհիվ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Պարեր Կատեգորիա:Հասարակական պար
Գործարքային ծախսեր
Նշված հիմնախնդիրը արդիական է դարձել դեռ 20-րդ դարասկզբից, երբ արդյունաբե­րական զանգվածային արտադրությունը բուռն զարգացում էր ապրում, ինչը հանգեցրել էր շուկաներում մեծածավալ առ­քուվաճառքի գործարքների իրականաց­մանը, շուկայական հարաբերությունների ներդրմանը տնտեսությունում։ Այս հիմնախնդրի վրա տնտեսագիտա­կան հանրության ուշադրությունը առա­ջինը հրավիրել է 1991 թվականի տնտե­սագիտության բանգավառում նոբելյան մրցանակակիր Ռոնալդ Քոուզը, ով դեռ ուսանողական տարիներին, ավարտա­կան աշխատանքում և հետագա ընթաց­քում անդրադառնում է այս հիմնախնդրին ու հանգամանորեն այն մեկնաբանում է 1937 թվականին, 1946 թվականին և այլ թվականներին հրատարակված հոդված­ներում։ Այս աշխատանքների հրատարա­կումից շուրջ կես դար անց գաղափարն ընդունվեց տնտեսագիտական ժամա­նակակից բոլոր ուղղությունների կող­մից։ Մեր օրերում արդեն ակնհայտ է, որ տնտեսագիտական հետազոտություննե­րում գործարքային ծախսերի ներմուծու­մը կարևոր ու անշրջելի նվաճում է, իսկ գործարքային ծախսերի առկայության փաստի ընդունումը և վերջինիս ճշգրիտ գնահատումը հանգեցնում է փոխադարձ կապերի ձևավորմանը, տարաձայնու­թյունների հարթեցմանը, գործարքների այս կամ այն տեսակի ավելի շահավետ ու խնայող դառնալուն՝ կախված այն իրա­ կանացնելու վայրից, ժամանակից և այլ պայմաններից։ Ստույգ տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս խնայելու ռեսուրսները և դրանք ավելի արդյունավետ օգտագործելու։
Օրինակ, ենթադրենք` որևէ մեկը ստանում է ոչ ճիշտ տեղեկատվություն այս կամ այն արդյունքի գնի վերաբերյալ։ Նա կարող է իր ռեսուրսներն օգտագործել տվյալ արդյունքի արտադրության վրա, որը շուկայում համապատասխան պահանջարկ չունի, հետևաբար չի իրացվի, և կատարված ծախսերը (կապիտալ, աշխատանք, հող, ժամանակ և այլն) չեն փոխհատուցվի։ Հետևապես, թեև տեղեկատվության ձեռքբերման համար պահանջվում է կատարել ծախս, բայց դա արդարացված է, քանի որ նպաստում է ռեսուրսների օգտագործման այլընտրանքը ճիշտ որոշելուն (այսինքն` թե ինչ պետք է արտադրել)։
Տեղեկատվություն ստանալու նպատակով կատարվող վճարումները համարվում են գործարքային (տրանսակցիոն) ծախսերի կարևոր բաղադրամասը։ Մյուս կարևոր բաղադրամասը համարվում են պայմանագրերի կնքման հետ կապված ծախսերը։ Սովորաբար պայմանագրերի կնքման գործընթացը որոշակի ծախսեր է պահանջում։ դրանք ուղեկցվում են անհրաժեշտ փաստաթղթերի մշակմամբ, ձևակերպմամբ, հաստատմամբ, որոնք ենթադրում են համապատասխան վճարովի ծառայությունների, նյութական միջոցների և ժամանակի ծախս։ Ժամանակը ամենաթանկ կապիտալն է, որի կորուստը ան- դառնալի է։ Գործարքների կնքման արագությունը և գործնականությունը նպաստում են ժամանակի խնայմանը, ինչի շնորհիվ ապահովվում է արտադրության անընդհատությունը, միջոցների արդյունավետ օգտագործումը։ Այսպիսով` թեև պայմանագրերի կնքումն ուղեկցվում է որոշակի ծախսերով, բայց դրանք անհրաժեշտ են և նպաստում են տնտեսության զարգացմանը։ Իրենց արդյունքն իրացնելու համար վաճառողները պետք է բավարարեն սպառողների պահանջները դրա գնահատման (չափման) բոլոր պարամետրերը ապահովելու միջոցով։ Սպառողը պետք է համոզված լինի, որ տվյալ արդյունքն ունի անհրաժեշտ որակ։ Դրա համար վաճառողը (կամ իրացնողը) պետք է ապահովված լինի անհրաժեշտ միջոցներով, որոնք հնարավորություն կտան գնահատելու (չափելու) տվյալ արդյունքի որակական հատկությունները։ Իսկ դա ևս որոշակի ծախսեր է պահանջում։ Հետևապես`արդյունքի որակի գնահատման ծախսերը նույնպես անհրաժեշտ են և նպաստում են արդյունքի իրացմանը, ինչը տնտեսական գործունեության կարևոր փուլերից է։ Դրանք համարվում են գործարքային ծախսերի բաղկացուցիչ մաս։
Տնտեսվարող սուբյեկտն իր սեփական միջոցների անվտանգությունն ապահովելու և դրանք մեկ այլ սուբյեկտի փոխանցելու, սեփականության իրավունքի պաշտպանության և ամրագրման հետ կապված` բազմաթիվ ծախսեր է կատարում։ Դրանք վերաբերում են տարբեր կազմակերպությունների, պետական կառույցների (դատական համակարգ, իրավապահ մարմիններ, համապատասխան նախարարություններ և այլն) համագործակցության անհրաժեշտ վճարումներին, որոնք անխուսափելի են և սեփականության իրավունքի պաշտպանության համար խիստ անհրաժեշտ։ Այդ վճարումները գործարքային ծախսերի հաջորդ կարևոր բաղադրամասն են կազմում։ Տնտեսական կյանքում տարբեր արտադրողներ միմյանց նկատմամբ գտնվում են մրցակցության մեջ։ Նրանք ձգտում են մեծացնել իրենց գործունեության շրջանակը ավելի մեծ թվով սպառողներ ընդգրկելու ճանապարհով։ Այդ հանգամանքը շատ հաճախ ձևավորում է, այսպես կոչված, օպորտունիստական կամ ոչ օրինական վարքագիծ, ինչը դրսևորվում է կեղծարարության, խաբեության, տեղեկատվության խեղաթյուրման, չարտոնված գովազդային հնարքների միջոցով։ Այդպիսի վարքագծի դեմ պայքարը պահանջում է համապատասխան ծախսեր։ Օրինակ`ձեռնարկություններն ունեն իրենց գործակալները, որոնք հավաքում են անհրաժեշտ տեղեկություններ նման վարքագիծը կանխելու համար։ Դրա համար ձեռնարկությունները օգտագործում են բազմաթիվ սարքավորումներ, միջոցներ, մասնագետներ և այլն։ Այդ ամենը պահանջում է բազմաթիվ ծախսեր։ Օպորտունիստական վարքագծի դեմ պայքարը և դրանով պայմանավորված ծախսերը հնարավորություն են տալիս ապահովելու տնտեսական գործունեության բնականոն պայմաններ, հակառակ դեպքում կորուստներն անհամեմատ ավելի մեծ կլինեն։ Պարզ է, որ այն երկրներում, որտեղ առկա է օրենքի գերակայությունը, նման օպորտունիստական վարքագծի դրսևորումները կունենան սահմանափակ հնարավորություններ, հետևաբար, կկրճատվեն գործարքային ծախսերը։ Այսպիսով` գործարքային ծախսերը կապված են.
Տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղղություններից է գործարքային ծախսերի կրճատումը։ Դրա ապահովումը մեծ չափով կախված է գործող տնտեսական համակարգի բնույթից ։ [[Պատկեր:James Buchanan.jpg|մինի|Ջեյմս Բյուկենեն
(Մարտի 4, 1857 — 1861, Մարտի 4)]]
Կազմակերպությունը ֆինանսատնտեսական գործարքը կնքելիս, ունենալով բավարար տեղեկատվություն սեփա­կանության իրավունքների ձեռքբերման գործընթացի հետ կապված ծախսերի մակարդակի մասին, կարող է ընտրու­թյուն կատարել ինչպես գործարքի իրականացման ձևերի, այնպես էլ ձեռքբե­րումից հրաժարվելու այլընտրանքային ընտրության տարբերակների միջև։ Ցանկացած գործարքի իրականացու­մը ենթադրում է ընտրության կատա­րում, որը կախված ու պայմանավորված է գործարքի ծախսերի մակարդակով։ Այսպիսով, ընդունելով առկա կապը գործարքային ծախսերի և գործարքի ընտրության միջև, կարող ենք կատարել հետևյալ եզրակացությունները՝
Գրականություն
Կատեգորիա:Տնտեսագիտություն
Յուրի Կապրալով
Յուրի Կապրալով (Ю́рий Семёнович Капра́лов, ), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1990 թվականի հոկտեմբերի 10) ։
Կենսագրություն
1967 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է պորտուգալերենին, արաբերենին և անգլերենին։
1967 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։
Անձնական կյանք
Ամուսնացած է եղել, ունի մեկ դուստր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Դիվանագետներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Խորհրդային դիվանագետներ Կատեգորիա:Ռուս դիվանագետներ Կատեգորիա:Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Բարեկամության շքանշանի ասպետներ (Ռուսաստան)
Սեն Կոնտեստ
Սեն Կոնտեստ (Saint-Contest), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում ։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2348 մարդ, բնակչության խտությունը` 291.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.05 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 5 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 1696 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1195-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 501։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,5 %։ 1195 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1114 անձ (554 տղամարդ և 560 կին)։ Գործազուրկ են եղել 81 անձ (37 տղամարդ և 44 կին)։ 501 անաշխատունակներից 230-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 183-ը` թոշակառուներ, իսկ 88-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ 1983
1983 Եվրոպական գավաթի եզրափակիչ, Եվրոպական գավաթի 28-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Համբուրգ» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Յուվենտուսին»։ Խաղը կայացել է Օլիմպիական մարզադաշտում, Աթենք, Հունաստան։
Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչներ Կատեգորիա:1983 ֆուտբոլում Կատեգորիա:Յուվենտուսի հանդիպումներ
Քնի պարալիզ
Քնի պարալիչ, վիճակ, երբ արթնանալիս կամ քնելիս մարդը գիտակից է և զգում է, որ չի կարողանում շարժվել կամ խոսել ։ Նոպայի ընթացքում կարող են դիտվել հալյուցինացիաներ (լսում, զգում և տեսնում են այնպիսի բաներ, որոնք չկան), ինչը վախի առաջացման պատճառ է դառնում ։ Նոպան սովորաբար տևում է մի քանի րոպե, բայց կարող է լինել կրկնվող  ։
Կարող է առաջանալ առողջ մարդկանց մոտ, որոնք չունեն այլ հիվանդություններ, նարկոլեպսիա ունեցողների մոտ կամ սպեցիֆիկ գենետիկ փոփոխությունների արդյունքում ։ Անքնությունը, ատոնիկ նոպան (մկանային տոնուսի լրիվ կորուստ), հիպոկալեմիկ պարալիզը (արյան մեջ կալիումի մակարդակի իջեցման պատճառով զարգանում է մկանային թուլություն կամ պարալիզ), հոգեբանական սթրեսը կամ ոչ նորմալ քնի ցիկլը կարող են հրահրել քնի պարալիչի առաջացմանը ։ Ենթադրվում է, որ այս վիճակի զարգացման հիմքում արագ քնի խանգարումն է ։ Ախտորոշման ժամանակ հիմնվում են քնի պարալիչ ունեցող մարդու նկարագրությունների վրա ։
Մարդկանց 8ից 50%-ի մոտ լինում է քնի պարալիչ ։ 5%-ն ունենում է կանոնավոր նոպաներ ։ Տղամարդկանց և կանանց մոտ այս վիճակը հանդիպում է նույն հաճախականությամբ ։ Քնի պարալիչը նկարագրվել է մարդկության պատմության բոլոր ժամանակաշրջաններում ։ Ենթադրվում է, որ այլմոլորակայինների կողմից առևանգումների և այլ պարանորմալ իրադարձությունների մասին պատմությունների հիմքում քնի պարալիչի ժամանակ դիտվող հալյուցինացիաներն են ։
Նշաններ և ախտանշաններ
Քնի պարալիչի հիմնական ախտանշանն է արթնանալու ընթացքում շարժվելու անկարողությունը ։
Երևակայական ձայները (շշնջոցներ, լաց), ուժգին էմոցիաները, վախը, տագնապը, թռչելու զգացողությունը, թմրածությունը, ծակծկոցը ուղեկցում են պարալիչիչն  ։ Մարդկանց թվում է ինչ որ մեկը փորձում է իրենց քաշելով հանել անկողնուց։
Դիտվում են հալյուցինացիաներ, որտեղ մարդուն թվում է, որ ինչ-որ գերբնական արարած վախեցնում կամ փորձում է խեղդել իրենց։ Սա ուղեկցվում է կրծքավանդակում ճնշման զգացողությամբ և շնխառության վատացմամբ։ Թվում է թէ ստվերում կամ պատուհանի հետևում գտնվող ինչ-որ մեկը փորձում է մտնել սենյակ ։ Հալյուցինցիաների ընթացքում երևացող կերպարները, լսվող ձայները պայմանավորված են վախով, REM-ով (արագ քնի ֆազա) պայմանավորված սեքսուալ դրդվածությամբ, սոմատիկ դրդվածությամբ ։
Քնի պարալիչիչի ժամանակ դիտվող հոգեբանական ախտանշաններն են վախն ու անհանգստությունը (պայմանավորված հարձակվող երևակայական կերպարով) ։ Զարգանում է «պայքարել կամ փախչել» ռեակցիան և տագնապային դրդվածություն։ Երբ մարդը փորձում է «փախչել» պարալիչից սոմատիկ ախտանշաններն ու դրդվածությունը սրվում են։ Շարժողական ֆունկցիայի բացակայությունը հանգեցնում է մարմնում ճնշման զգացողության, վերջույթներում ցավի և սպազմի զարգացման ։
Պաթոֆիզիոլոգիա
Կան քնի պարալիչի զարգացման պատճառների մասին թեորիաներ, բայց պաթոֆիզիոլոգիան ամբողջությամբ պարզաբանված չէ ։ Համաձայն այդ թեորիաներից մեկի քնի պարալիչը պարոսոմնիա է (քնի խանգարում), որն առաջանում է արագ քնի ֆազայի և սոմատիկ նյարդային համակարգի ակտիվության խանգարման հետևանքով ։ Պոլիսոմնոգրաֆիայով (PSG- քնի հետազոտության համար նախատեսված համակարգչային սարք) կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ քնի պարալիչ ունեցող մարդկանց մոտ արագ քնի ֆազան ավելի կարճ է, քան այն մարդկանց մոտ, որոնց մոտ չի դիտվում քնի պարալիչ ։ Պոլիսոմնոգրաֆիան հաստատում է այն ենթադրությունը, որի համաձայն քնի ռեժիմի խանգարումը կարող է հանգեցնել պարալիչի զարգացման, քանի որ հենց քնի խանգարման պատճառով է դիտվում քնի արագ ֆազայի ֆրագմենտացիա ։
Մեկ այլ կարևոր թեորիա խոսում է այն մասին, որ քունը կարգավորող նեյրոնների դիսբալանսը բերում է քնի փուլերի խախտման ։ Այս դեպքում խոլինէրգիկ մեխանիզմները, որոնք կարողանում են «միացնել» կամ «անջատել» քնի արագ ֆազան գերակտիվանում են, իսկ սերոտոնինէրգիկը բավարար չի ակտիվանում ։ Որպես հետևանք ազդանշանները, որոնք ուղարկվում են ուղեղի բջիջների կոմից քնից լրիվ զարթնելու համար, դժվար են հաղորդվում սերոտոնինէրգիկ նեյրոններով ։ Նորմալ REM-ի (արագ քնի ֆազա) ժամանակ դրդվածության շեմը բարձրանում է։ Նորմալ պայմաններում մեդիալ և վեստիբուլյար միջուկները, կեղևը, ուղեղիկը և ենթատեսաթումբը կարգավորում են գլխի և աչքերի շարժումները, կոմնորոշումը տարածության մեջ ։
Քնի պարալիչի զարգացման գործում իր դերն ունի մելատոնինը, որը նորմալ պայմաններում կարգավորում է սերոտոնինէրգիկ նեյրոնների աշխատանքը ։ Մելատոինը, որպես կանոն, ամենացածր մակարդակում արագ քնի ֆազայում է Դրա արտադրության ընկճումը վատացնում է քունը։ Կա կարծիք, որ վեստիբուլյար կորիզները սերտ կապված են արագ քնի ֆազայի ժամանակ երազների առաջացացման հետ ։ Համաձայն այս հիպոթեզի վեստիբուլյար համակարգի աշխատանքի խախտումը էնդոգեն պատճառներ ունի ։ Սա կարող է բացատրել, թէ ինչու են արագ քնի ֆազան ու «արթնացած» վիճակը քնած ժամանակ լինում միաժամանակ և ինչու է առաջանում մկանային պարալիչ արթնացման ժամանակ ։ Պարալիչի հետևանք են գլխացավը, մկանացավը, թուլությունը և պարանոյան։ Էլեկտրոօկուլոգրաֆիան (EOG ՝ աչքի հետազոտություն) ցույց է տալիս, որ պարալիչի ժամանակ հնարավոր է շարժել աչքերը, սակայն այս վիճակում գտնվողները չեն կարող խոսել ։ Սա նշանակում է, որ պարալիչի ժամանակ ոչ բոլոր մկաններն են պարալիզվում։
Հետազոտությունները պարզել են, որ քնի պարալիչի զարգացման գործում իր տեղն ունի ժառանգական գործոնը ։ Հալյուցինացիաների ժառանգականորեն փոխանցման փաստը թույլ է տալիս ենթադրել, որ քնի պարալիչի զարգացման գործում էլ ժառանգականությունը նշանակություն ունի ։ Եթե մոնոզիգոտ երկվորյակներից մեկի մոտ լինում է քնի պարալիչ, ապա մյուսի մոտ նույնպես դիտվում է այս վիճակը ։ Գենետիկ գործոնի առկայությունը նշանակում է, որ կա ինչ-որ խանգարում ֆիզիոլոգիական մակարդակով։ Հետագա հետազոտությունները պետք է տարվեն այն ուղղությամբ, որը կպարզի մելատոնինի սինթեզի և արտազատման, նեյրոնների աշխատանքի, արթնացման ազդակի փոխանցման խանգարումները։
Հալյուցինացիաներ
քանի որ անհնար է քնի պարալիչի ժամանակ կատարել շարժումներ առաջանում է լողալու զգացողություն ։
Սենյակ ներխուժած օտար մարդու և ինկուբուսի հալյուցինացիաները փոխկապակցված են, որոշ չափով էլ կապված են երրորդ՝ վեստիբուլյար համակարգի խանգարումով պայմանավորված հալյուցինացիայի հետ, որը կոչվում է «մարմնից դուրս» ։ Վերջինս մյուս երկուսից տարբերվում է նրանով, որ չի ակտիվանում վախով պայմանավորված զգոնությունը ։
Հալյուցինացիաները բացատրող մի քանի թեորիաներ են ներկայացվել, բայց ներկայումս չկա քնի պարալիչի ժամանակ առաջացող հալյուցինացիաները բացատրող նյարդաբանական մոդել ։
Գերզգոնություն
Գերզգոնությունը կարող է նպաստել հալյուցիանացիաների առաջացման ։ Երբ մարդն արթնանում է պարալիզված և զգում է իրենց խոցելի հարձակումների համար։ Փորձում է պատասխանել ստեղծված արտակարգ իրավիճակին և շատ արագ զարգանում է գերզգոնություն ։ Այս անօգնական վիճակն ուժեղացնում է վտանգի հանդեպ պատասխան ռեակցիան ավելի շատ, քան սովորական երազների ժամանակ, ինչով էլ բացատրվում են քնի պարալիչի ժամանակ դիտվող շատ պատկերավոր տեսիլքները ։ Վախով ակտիվացած զգոնությունը պաշտպանական մեխանիզմ է, որը տարբերում է վտանգավոր իրավիճակները և որոշում առաջացած վախը տեղին է, թէ ոչ ։
Գերզգոնությունը կարող է խթանել էնդոգեն որոշ համակարգերի ակտիվացումը, որոնք ընկալում են սպառնալիքը ։ Այս գործընթացը կարող է բացատրել քնի պարալիչի ծամանակ դիտվող փոքր խոտորումները, շեղումները, երբ մարդ փորձում է խեղդել չարքին ։ Համաձայն նյարդաբանական բացատրության նմանատիպ ռեակցիան միաժամանակ մկանների պարալիզվելու և զգոնության ակտիվանալու հետևանք է, երբ խախտվում է նաև շնչառության ինքնակամ վերահսկումը ։ Արագ քնի ֆազայի ժամանակ շնչառության որոշ առանձնահատկություններ ուժեղացնում են շնչահեղձության զգացողությունը  ։ Այդ առանձնահատկությունների մեջ են մտնում շնչառության հաճախացումը, հիպերկապնիան (արյան մեջ բարձրանում է CO2-ի մակարդակը), շնչառական ուղիների թեթև արգելափակումը (քնի մեջ ապնոէ ունեցող մարդկանց մոտ (քնի խանգարում է, որն ուղեկցվում է շնչառության դադարներվ կամ մակերեսային շնչառությամբ)) ։
Նման իրավիճակում մարդը փորձում է խորը շնչել, բայց չի կարողանում, որը ստողծում է ինչ որ բանի դիմադրելու զգացողություն, ինչն էլ վախով ակտիվացած գերզգոնությունը ընկալում է որպես գերբնական կերպար, ով նստած է մարդու կրծքավանդակին և փորձում է խեղդել ։ Շնչահեղձ լինելու զգացողությունն ուժեղացնում է անօգնականության զգացողությունը և հանգեցնում նրան, որ մարդն ի վերջո փորձում է դուրս գալ քնի պարալիչի նոպայից ։
Ախտորոշում
Քնի պարալիչը ախտորոշվում է անամնեստիկ տվյալների հիման վրա, երբ չկան քնի խանգարման այլ նշաններ, որոնք կարող են պարալիչի զգացողության պատճառ դառնալ ։ Տարբերակիչ ախտորոշման ժամանակ հիմնականում ուշադրություն են դարձնում նարկոլեպսիայի առկայությանը, քանի որ քնի պարալիչը մեծ հավանականությամբ հանդիպում է նարկոլեպսիա ունեցողների մոտ։ Նարկոլեպսիան կարելի է հաստատել կամ ժխտել ժառանգական թեստի կիրառման միջոցով, ինչը էականորեն հեշտացնում է քնի պարալիչի ախտորոշումը ։ Ախտորոշման հուսալի մեթոդ է նաև քնի պարալիչ ունեցող մարդու մեկուսացումը և նրա հետ զրույցը կամ սկրինինգ հետազոտությունը (Munich Parasomnia Screening ):
Դասակարգում
Քնի պարալիզի էպիզոդներ կարող են ի հայտ գալ կապված այլ հիվանդություններով (նարկոլեպսիա, հիպոկալեմիա)։ Եթե էպիզոդն ի հայտ է գալիս անկախ այս հիվանդություններից կամ հոգեմետ դեղերի ընդունումից՝ կոչվում է «իզոլացված քնի պարալիչ» (ISP) : Երբ իզոլացված քնի պարալիչի էպիզոդները հաճախակի են լինում այն անվանում են ռեցիդիվող (կրկնվող) քնի պարալիչ (RISP): Անկախ դասակարգումից քնի պարալիչի տևողությունը 1-ից 6 րոպե է, բայց լինում են նաև ավելի երկար տևող էպիզոդներ։ Կրկնվող քնի պարալիչ ունեցող մարդկանց մոտ մի գիշերվա ընթացքում էպիզոդները մի քանի անգամ կարող են կրկնվել, ինչը քիչ հավանական է իզոլացված քնի պարալիչի դեպքում ։
Երբեմն քնի պարալիչը դժվար է տարբերակել նարկոլեպսիայով հրահրված կատապլեքսիայից (ծիծաղով, լացով, վախով պայմանավորված հանկարծակի մկանային թուլություն) ։ Ճիշտ ախտորոշման համար անհրաժեշտ է ուշադիր լինել երբ են նոպաներն ի հայտ գալիս։ Նարկոլեպսիայի ժամանակ նոպաները սկսվում են, երբ մարդը քնում է, իսկ իզոլացված և կրկնվող քնի պարալիչների ժամանակ, երբ արթնանում են ։
Կանխարգելում
Անքնությունը, քիչ քնելը, քնի ռեժիմի խանգարումները, սթրեսը, ֆիզիկական հոգնածությունը կարող են քնի պարալիչի պատճառ դառնալ։ Ենթադրվում է, որ ռեցիդիվող քնի պարալիչի զարգացման գործում իր դերն ունի ժառանգականությունը։ Մոնոզիգոտ (միաձվանի) երկվորյակների մոտ քնի պարալիչի 2-ի մոտ էլ լինելու հավանականությունը բարձր է ։ Քնի պարալիչը առավել հաճախ լինում է մեջքի վրա քնողների մոտ ։
Համարվում է, որ մեջքի վրա պառկած դիրքում մարդն ավելի խոցելի է դառնում քնի պարալիչի նոպաների նկատմամբ։ Պառկած դիրքում փափուկ քիմքը կարող է իջնել և շնչառական ուղիների խցանման պատճառ դառնալ, անկախ այն բանից մադու մոտ ախտորոշվել է քնի ապնոէ, թէ ոչ։ Բացի այս, պառկած դիրքում թոքերի վրա ճնշում է գործադրվում՝ ձգողականության ուժով պայմանավորված ։
Բուժում
Բուժումն իրենից ներկայացնում է քնի փուլերի ուսումնասիրությունը։ Պարտադիր կատարվում է նարկոլեպսիայի տարբերակիչ ախտորոշում ։ Բուժման եղանակ է առողջ քնի սովորության ձևավորումը։ Լուրջ դեպքերում նշանակում են եռացիկլիկ անտիդեպրեսանտներ, սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական ինհիբիտորներ (SSRIs) : Այնուամենայնիվ չկան այնպիսի դեղեր, որոնք ամբողջովին կխոչընդոտեն քնի պարալիչի նոպաների զարգացումը
Դեղեր
Չնայած այն բանի, որ քնի պարալիչի բուժմանն ուղղված լայնածավալ հետազոտություններ չեն կատարվել, այնուամենայնիվ առաջարկվել են որոշ դեղեր ։ Նարկոլեպսիա ունեցող մարդկանց մոտ նոպաների քչացման նպատակով նշանակում են գամմա-հիդրօքսիբուտիրատ (GHB) :
Ընկալական պահվածքային թերապիա
Նախկինում կատարել են ընկալական պահվածքային թերապիա` CA-CBT անունով, որի նպատակը հոգեկան դաստիարակությունն էր և քնի պարալիչի մասին սարսափելի պատկերացումների փոփոխումը ։ Քնի պարալիչի բուժման այս եղանակը կիրառվել է Եգիպտոսում ։
Մեկուսացված և ռեցիդիվող քնի պարալիչների բուժման մասին առաջին հրատարակության մեջ ներկայացված է ընկալչական պահվածքային թերապիան (CBT-ISP): Այս թերապիայի նպատակն է ոչ միայն կանխարգելել, այլ նաև քչացնել քնի պարալիչի նոպաները ։ Թերապիայի հիմքում ախտանիշների և դեզադապտիվ մտքերի ինքնակառավարումն է, հոգեկան դաստիարակությունը, իզոլացված քնի պարալիչի համար մշակված քնի հիգիենայի պահպանումը, հանգստացնող, թուլացնող միջոցների կիրառումը (որովայնային շնչառություն, մկանների աստիճանական թուլացում, մեդիտացիա)։ Սկզբում այս տեխնիկան կիրառվում է սեանսների ժամանակ, այնուհետև քնի պարալիչի գրոհների ժամանակ ։ CBT-ISP-ի կառավարվող փորձ դեռ չի իրականացվել, հետևաբար սրա արդյունավետությունը հաստատված չէ։
Մեդիտացիոն-ռելաքսացիոն թերապիա
Համաձայն նեյրոգիտական հիպոթեզի, մեդիտացիոն-ռելաքսացիոն թերապիան (MR) քնի պարալիչի բուժման եղանակ է ։ Թերապիան անցկացվում է 4 փուլերով։ Առաջին փուլի ժամանակ գնահատվում է մարդու ռեակցիան ի պատասխան նոպայի (աչքերի շարժումներ, նոպայի «բարորակ» լինելու գիտակցումը) ։ Երկրորդ փուլում գնահատվում են հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական ռեակցիաները (զգացմունքների կարգավորում)։ Երրորդ փուլի հիմքում մեդիտացիան է, իսկ չորրորդի հիմքում` մկանների թուլացումը (թուլացնել մկանները, չփորձել կառավարել շնչառությունն ու շարժումները)։ Այս թերապիայի արդյունավետությունն ապացուցված չէ ։
Տարածվածություն
Քնի պարալիչը հանդիպում է և՛ տղամարդկանց մոտ, և՛ կանանց ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ բնակչության 8%-ը, ուսանողների 28% և հոգեկան հիվանդությունների ունեցողների 32%-ը իրենց կյանքում գոնե մոկ անգամ ունենաում են քնի պարալիչի նոպա ։ Ռեցիդիվող քնի պարալիչի հաճախականությունը լավ հայտնի չէ, բայց դրանցից 15%-45%-ը համապատասխանում են ռեցիդիվող իզոլացված քնի պարալիչին ։ Կանադայում, Չինաստանում, Անգլիայում, Ճապոնիայում և Նիգերիայում անցկացված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ բնակչության 20-ից 60%-ը գոնե մեկ անգամ ունեցել են քնի պարալիչի նոպա ։
Սպիտակամորթների մոտ այս վիճակն ավելի քիչ է հանդիպում, բայց ռասսաների միջև հանդիպման հաճախականությունն ընդհանուր առմամբ շատ տարբեր չէ ։ Բնակչության մոտավորապես 36%-ը քանի պարալիչի նոպան ունենում է 25-45 տարեկան հասակում ։
Իզոլացված քնի պարալիչը սովորաբար դիտվում է նարկոլեպսիա ունեցողների մոտ ։ Մարդկանց մեծ մասի մոտ քնի պարալիչի նոպաները լինում են ամիսը կամ տարին մեկ անգամ։ Միայն 3%-ի մոտ է, որ քնի պարալիչը կապված չէ նյարդամկանակին խանգարումների հետ ։
Քնի պարալիչը կարող է հանգեցնել «անհանգստության նոպաների» առաջացման, որի հետևանքը կլինեն գիշերային արթնացումներն ու մասնատված քունը, ինչը մեծացնում է հետագայում քնի պարալիչի նոպայի կրկնման հավանականությունը
Ծագումնաբանություն
Առաջին անգամ քնի պարալիչի սահմանումը տվել է Սամուել Ջեքսոնը, իր անգլերեն լեզվի բառարանում՝ մղձավանջ բառով, որն օգտագործվում է նաև մեր օրերում։ Տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է բրիտանացի նյարդաբան Ս. Ա. Վիլսոնի կոմից, իր «նարկոլեպսիա» աշխատության մեջ 1928 թվականին ։ Քնի պարալիչի նոպան հայտնի է որպես չարքերի (գլխավորապես ինկուբի) «աշխատանք»։ Հին անգլերենում այս չարքեչին անվանում էին mare or mære  պրոտոգերմանական *marōn բառից։ mare բառից էլ ստացվում է nightmare բառը, որը նշանակում է մղձավանջ։ Հնարավոր է բառը սերում է հունական Marōn բառից ։
Մշակութային նշանակություն
Քնի պարալիչին բնորոշ ընդհանուր նշանները՝ ատոնիան, հալյուցինացիաները համընդհանուր են։ Քնի պարալիչը տարբեր բացատրություն ունի տարբեր մշակույթներում ։ Այս վիճակը բնութագրող 100-ից ավել տերմիններ կան։ որոշ գիտնականներ քնի պարալիչը համարում են պարանորմալ երևույթ, այլմոլորակայինների այց , չարքերի հետապնդում ։ «Գիշերային կախարդը» այս երևույթի ընդհանուր անունն է:Մարդիկ զգում են գերբնական չարակամ կերպարի ներկայությունը, ով նստած է իրենց վրա ։ Տարբեր մշակույթներ ունեն տարբեր անվանումներ այս երևույթի համար։ Օրինակ Իտալիայում քնի պարալիչի նոպայի պատճառ է համարվում Pandafeche -ի հարձակումը (իտալական չարք) ։
Իտալական լեգենդներում այդ չարքն ունի կախարդի, ուրվականի, սարսափելի կատվի տեսք ։ Կամբոջացիների շրջանում հայտնի է ինչպես «ներքև հրող ուրվական», իսկ մարդիկ հավատում են մահացած բարեկամների վտանգավոր այցելություններին։ Եգիպտոսում քնի պարալիչը ասոցացվում է ջիների հարձակման հետ (չար ջիների հետ) ։ ԱՄՆ-ում մեկնաբանվում է որպես առևանգում այլմոլորակայինների կողմից ։
Որոշ գիտնականներ կարծում են, որ քնի պարալիչի ձևավավորման հարցում մեծ նշանակություն ունի մշակույթը ։ Եթե ինչ-որ մշակույթի մեջ առկա է վախ քնի պարալիչից, սա ավելի է վատացնում վիճակը ։ Քնի պարալիչի ժամանակ երկարատև անշարժ վիճակը դիտվում է եգիպտացիների մոտ, ովքեր ունեն բարդ պատկերացում քնի պարալիչի մասին (տեսնում են ջինի տեսքով չարագործների) ։
Քնի պարալիչ ունեցող եգիպտացիների 50%-ի մոտ նոպայի զարգացումը պայմանավորված է մահանալու վախով ։ Եգիպտացիների շրջանում քնի պարալիչը երեք անգամ ավելի հաճախ է հանդիպում քան դանիացիների մոտ։ Դանիայում ի տարբերություն Եգիպտոսի չկան բարդ պատկերացումներ քնի պարալիչի մասին։ Սա դիտվում է որպես տարօրինակ ֆիզիոլոգիական վիճակ՝ կարճ նոպայով և մարդկանց ավելի քիչ քանակով (17%), ովքեր վախենում են մահից։
Գրականություն
Գրականության մեջ կախարդանքը և չարքերը, որոնք իբրև կառավարում են մարդու հոգին, նոպաների առաջացման պատճառ էին համարվում։ 19-րդ դարում Եվրոպայում մտածում էին, որ դիետաները նույնպես իրենց ազդեցությունն են ունենում։ Չարլզ Դիկենսի «Սուրբ Ծննդյան երգը» հեքիաթի հերոս Էբենիզր Սքրուջը գիշերային տեսիլքը նկարագրում է հետևյալ կերպ ... չմարսված տավարի միս, մանանեխի հետք, մի կտոր պանիր, լավ չտապակված կարտոֆիլ...: 1881 թվականին լույս տեսած ամերիկյան «կենցաղային ուղեցույցը» քնի ժամանակ նոպաներից խուսափելու հետևյալ տարբերակներն է առաջարկում՝
«Ուշադրություն դարձնել սննդակարգին, սննդային ռեժիմի պահպանմանը։ Հարբեցողությունը վնասակար է, հատկապես վատ գինին։ Սրանից առավել վնասակար են յուղոտ, ճարպոտ ուտեստներն ու քաղցրավենիքը։ Միջին ծանրության ֆիզիկական ակտիվությունը նպաստում է սննդի հեշտ մարսմանը և նոպաների կանխմանը։ Բայց պետք է խուսափել ուտելուց անմիջապես հետո սովորելուց կամ ֆիզիկական ակտիվությունից։ Սովորական ժամից ավելի շուտ քնելը կարող է հրահրել նոպայի զարգացմանը։ Քանի որ այս դեպքում մարդը քնում է ավելի երկար և զարթնում է գիշերը։ Կամ հակառակը՝ ամբողջ գիշեր չքնելը (ինչի արդյունքում հաջորդ գիշեր ավելի երկար են քնում) նույնպես քնի պարալիչի նոպայի զարգացման պատճառ կարող է դառնալ։ Առավոտյան շատ շուտ քնելը (այս ժամին քնելու ցնակությունը անդիմադրելի է) հանկարծական նոպայի առաջացման պատճառ կարող է լինել ։»
Հնարավոր է, որ Մ. Բարրին, ով «Փիթեր Պենի» հեղինակն է, ունեցել է քնի պարալիչի նոպաներ։ Նա ինքն իր մասին ասել է. «Մանուկ հասակում կար ծածկոց, որը փորձում էր խեղդել ինձ» ։ «Փիթեր Պեն» պատմվածքում հեղինակը նկարագրում է մի քանի դրվագներ, որենք նման են պարալիզի նոպաներին՝ հերոսի մոտ լինում է մկանային թուլություն և երազի նմանվող վիճակ։ Օրինակ Մեյմին քնած ժամանակ գոռում է. «... Ի՛նչ է սա...այն մոտենում է, շարժում է մահճակալը իր կոտոշներով։» ։ Մեկ այլ դրվագում Դարլինգի երեխաները, ովքեր երազում էին թռչելու մասին ասում են. «Երկնքում վախենալու ոչինչ չկար մինչ այն պահը, երբ մենք սկսեցինք դանդաղ թռչել, կարծես հաղթահարում էինք թշնամական ուժը։ Երբեմն կախված էինք մնում երկնքում, մինչ Փիթերը կծեծեր թշնամուն բռունցքներվ։» ։ Բարրին իր պատվածքներում նկարագրում է շատ պարոսոմնիաներ և նյարդաբանական ախտանշաններ ։
Վավերագրական ֆիլմեր
«Մղձավանջը» վավերագրական ֆիլմ է(2015), որտեղ քննարկվում են քնի պարալիզի զարգացման պատճառները։ Ֆիլմը նկարահանվել է հիմնվելով լայնածավալ հետազոտության ժամանակ արված հարցազրույցների վրա։ Հարցազրույցի մասնակցած և քնի պարալիզի նոպաներ ունեցող մարդկանց մարմնավորել են պրոֆեսիոնալ դերասանները։ Ենթադրվումէ, որ այլմոլորակայինների կողմից առևանգված լինելու մասին պատմությունները առաջանում են պարալիզի նոպաների պատճառով։ Քնի պարալիզը ներկայացվում է նաև «Իրական կյանք» սարսափ ֆիլմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Նեյրոհոգեբանություն Կատեգորիա:Հոգեբուժական ախտորոշում Կատեգորիա:Քուն Կատեգորիա:Քնի խանգարումներ
Բոլոր հնարավոր աշխարհներից լավագույնը
Բոլոր հնարավոր աշխարհներից լավագույնը (le meilleur des mondes possibles, Die beste aller möglichen Welten), գերմանացի մաթեմատիկոս և փիլիսոփա Գոթֆրիդ Լայբնիցի՝ «Թեոդիզիա» տրակտատում առաջ քաշած տեսությունը։ Այն պնդումը, որ իրական աշխարհը լավագույնն է բոլոր հնարավոր աշխարհներից, Լեյբնիցի տրակտատի կենտրոնական փաստարկն է և չարիքի խնդիրը լուծելու նրա փորձերը։
Չարի խնդիր
Լայբնիցը կատարյալ աշխարհի իր տեսությունը 5 կանխադրույթով զետեղել է «Մոնադոլոգիա» աշխատությունում.
Իր տեսությունը Լայբնիցը շարադրել է քրիստոնեության շրջանակներում։ Նախ, Աստվածաշունչը հաստատել է Աստծո գոյությունը և նրա դերը որպես Արարչի ։ Երկրորդ նախապայմանը նույնպես ապացուցված է, քանի որ «Աստված միշտ գործում է ամենակատարյալ և ամենացանկալի ձևով» ։ Հետևաբար, նրա ընտրությունը միշտ լավագույնն է։ Քանի որ բոլոր նախադրյալները ճիշտ են (քրիստոնեական թեոլոգիայի շրջանակներում), Լայբնիցը եզրակացրել է, որ «Աստծո ընտրած տիեզերքը լավագույնն է բոլոր հնարավոր տիեզերքներից»։
Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ չարի ստեղծումը հակասում է Աստծո բնույթին։ Այս խնդրի լուծման համար Լայբնիցը փոխառել է Օգոստինոս Երանելու միտքը. «Չնայած որ չարը գոյություն ունի, այն ոչ թե էոություն է, այլ մեկ ամբողջական բարությունից շեղում» ։ Այլ կերպ ասած՝ չարությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց բարու, ինչպես օղաբլիթի անցքը՝ առանցօղաբլիթի ։
«Աստված անսահման է, իսկ սատանան՝ սահմանափակ. բարությունը կարող է անվերջ տարածվել, իսկ չարությունը ունի իր սահմանները» ։ Օգոստինոսի չարության մոդելը օգտագործելով՝ Լայբնիցը ցույց է տալիս, թե ինչու է չարով լի աշխարհը ավելի շատ բարիք տալիս, հետևաբար ավելի լավն է, քան աշխարհն առանց չարի։
Քննադատություն
Լայբնիցի քննադատները պնդում են, որ աշխարհում տառապանքը անչափ շատ է՝ լավատեսությունը արդարացնելու համար։ Վոլտերը ծաղրել է Լայբնիցի լավատեսությունը իր երգիծական «Կանդիդ կամ լավատեսություն» վեպում (որտեղ հնարավոր աշխարհներից լավագույնի մասին միտքը անընդհատ կրկնում է ահավոր իրավիճակներում հայտնվող փիլիսոփա Պանգլոսը)։ Լայբնիցը կարծել է, որ տանջանքը մարդկային կամքը կոփելու համար է։ Սակայն քննադատները պնդում են, որ տանջանքների աստիճանը չափազանց մեծ է, որպեսզի արդարացնի այն բանի հավատը, որ Աստված իսկապես ստեղծել է հնարավոր բոլոր աշխարհներից լավագույնը։
Լեյբնիցը լուծել է այս խնդիրը՝ ցույց տալով տարբերությունը այն բաների միջև, ինչ Աստված պլանավորում է իրականացնել և ինչին նա թույլ է տալիս տեղի ունենալ։ Քրիստոնեական փիլիսոփա Էլվին Պլանտինգան, քննադատելով Լեյբնիցի թեոդիցեան, պնդել է, որ հավանաբար չկա հնարավոր աշխարհներից «լավագույնը» հասկացություն, որովհետև միշտ էլ կարող է լինել ավելի «լավ» աշխարհ, օրինակ՝ աշխարհ ևս մեկ արբանյակով ։
Բերտրան Ռասելը «Լեյբնիցի թեոդիցեան» անտրամաբանական է համարել ։ Ռասելը պնդում էր, որ բարոյական և ֆիզիկական չարիքը մետաֆիզիկական չարիքի (անկատարելության) արդյունքն է։ Բայց անկատարելությունը սոսկ սահմանափակում է. եթե գոյություն ունեցող աշխարհը կատարյալ է, ինչպես պնդում է Լեյբնիցը, ապա չարի գոյությունն արդեն պահանջում է, որ այն նույնպես բարի լինի։ Բացի այդ, քրիստոնեական լիբերտարիականությունը (որը կապված չէ քաղաքական լիբերտարիականության հետ) մեղքը սահմանում է ոչ թե որպես անհրաժեշտություն, այլ որպես կամքի ազատության պատահական արդյունք։
Իմանուիլ Կանտի անունը շատ են կապում Լեյբնիցի անվան հետ։ Չնայած, որ Լեյբնիցը մեծ ազդեցություն է թողել Կանտի վրա, վերջինս կարծել է, որ Լեյբնիցի փիլիսոփայությունը «շփոթության մեջ է գցում»։ Կանտը մտածում էր, որ Լեյբնիցի աշխատությունների շփոթեցնող բնույթը կապված է նրա տեսությունների միակողմանիության հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Մետաֆիզիկայի հասկացություններ Կատեգորիա:Գոթֆրիդ Լայբնից Կատեգորիա:Կրոնական փիլիսոփայություն Կատեգորիա:Փիլիսոփայական տերմինաբանություն
Սեդրակ Ռաշմաճյան
Սեդրակ Տիգրանի Ռաշմաճյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։
Մանկավարժ, փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու Տիգրան Ռաշմաճյանի որդին է։
Ստեղծագործական ուղի
1940-ական թվականներին անմիջականորեն բնորդներից կերպավորած նրա դիմանկարներին («Առաջավոր բանվոր», 1947 թվականին ՀԱՊ-ի Դիլիջանի մասնաճյուղ, «Գործարանի կոշկակարը», «Ձուլող Արամը», «Ձուլող Արիստոն», «Ձուլարանի Արշակը», վերջին չորսը՝ 1949, ՀԱՊ) բնորոշ է հոգեբանական նուրբ արտացոլումը։
Ստեղծել է նաև թեմատիկ պատկերներ («Գործարանի ինտերիեր։ Չուգունի ձուլում», 1959, ՀԱՊ), բնանկարներ («Սևան», 1939, «Ուռենիներ», 1943, երկուսն էլ՝ ՀԱՊ), գրաֆիկական գործեր (կոմպոզիցիաներ, դիմանկարներ, «Սասունցի Դավիթ» էպոսի ուշագրավ նկարազարդումները, 1939, 30 թերթ, 11-ը՝ ՀԱՊ-ում)։
Սեդրակ Ռաշմաճյանի արվեստը բարձր է գնահատել Եղիշե Չարենցը։
Անհատական ցուցահանդեսներ
Անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում (1966)։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1907 ծնունդներ Կատեգորիա:1978 մահեր Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 1 մահեր Կատեգորիա:Հայ նկարիչներ Կատեգորիա:ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչներ Կատեգորիա:Գյումրի քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Երևան քաղաքում մահացածներ
Ջուզեպպե Բարետի
Ջուզեպպե Մարկո Անտոնիո Բարետի (Giuseppe Marco Antonio Baretti, ), իտալացի բանաստեղծ, հրապարակախոս և գրական քննադատ։
Կենսագրություն
Ջուզեպպե Բարետին ծնվել է 1719 թվականի ապրիլի 24-ին Իտալիայի Թուրին քաղաքում ։ Ինքնակամ հայրական օջախը լքելուց հետո 16-ամյա պատանին ընդունվել է Գվաստալայում գտնվող առևտրի տուն որպես գրագիր ։
1740 թվականին տեղափոխվել է Վենետիկ, որտեղ ծանոթացել է Գոցիի և այլ գրողների հետ ։