cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Մարդու իրավունքները Սլովակիայում
Կրոն
Սահմանադրությունը նշում է, որ Սլովակիայի պաշտոնական կրոն չկա, և որ հավասարությունը երաշխավորված է կրոնի հիման վրա։ Կառավարության կողմից կրոնական խմբերի ճանաչումը տալիս է հատուկ արտոնություններ, ինչպիսիք են բանտերում ծառայելը, հարսանեկան արարողություններ կատարելը և սուբսիդիաներ ստանալը։ Ճանաչում ստանալու համար կրոնական խումբը պետք է ներկայացնեն 50 000 կողմնակիցի ստորագրություններ։ Ուսանողներից պահանջվում է դպրոցում հաճախել կրոնական ուսուցման, թեև այլընտրանքներ կան։ Կրոնական խմբի նկատմամբ խտրականություն կամ ատելություն քարոզող նյութերն անօրինական են և պատժվում են մինչև ութ տարի ազատազրկմամբ։ Չնայած այդ փաստին, Սլովակիայում տարածված են հակասեմականությունը և իսլամաֆոբիան, որն սկիզբ է առել դեռ Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետությունում Իոսիպ Տիտոյի կառավարման շրջանում, և երկուսն էլ տարածված են ծայրահեղական կուսակցությունների քաղաքական արշավներում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Սլովակիա Կատեգորիա:Սլովակիայի սահմանադրություն Կատեգորիա:Սլովակիայի քաղաքականություն
Cigarettes After Sex
Cigarettes After Sex, ամերիկյան էմբիենթ ինդի ռոք խումբ, որը ձևավորվել է 2008 թվականին Տեխաս նահանգի Էլ Պասո քաղաքում Գրեգ Գոնզալեզի կողմից։ Խումբը հայտնի է իր եթերային կամ երազանման երաժշտական ոճով և սիրո ու ռոմանտիկայի վրա հիմնված տեքստերով։ Գոնզալեզի ձայնը նկարագրվում է որպես «անդրոգինիկ» ։ Բացի էմբիենթ փոփ խումբ լինելուց, Cigarettes After Sex-ը նաև հանդես է գալիս շուգեյզինգ, դրիմ փոփ և սլոուքոր ժանրերում։
Խմբի դեբյուտային մինի ալբոմը՝ «I.»-ը թողարկվել է 2012 թվականին «Nothing's Gonna Hurt You Baby» երգով, որն, ի վերջո, դարձել է սլիփեր հիթ։ 2015 թվականին թողարկվել է «Affection» սինգլը, ինչից հետո՝ 2017 թվականի հունիսին խումբը թողարկել է իր դեբյուտային նույնանույն ստուդիական ալբոմը։
2019 թվականի օգոստոին խումբը հայտարարել է իր երկրորդ ստուդիական ալբոմի՝ «Cry»-ի, և «Heavenly» սինգլի մասին։ Ալբոմը թողարկվել է 2019 թվականի օգոստոսի 25-ին ։
Պատմություն
Cigarettes After Sex-ը ձևավորվել է Տեխաս նահանգի Էլ Պասո քաղաքում 2008 թվականին ։ Գոնզալեզը ձայնագրել է առաջին մինի ալբոմը՝ «I.»-ը Էլ Պասոյի Տեխասի համալսարանում, անվանելով այս աշխատանքը «հիմնականում զուգադիպություն; փորձի նման մի բան» ։
Երաժշտական առաջարկությունների շնորհիվ Cigarettes After Sex-ը հայտնի է դարձել ՅուԹյուբում, ինչի շնորհիվ սկսել է հանդես գալ Եվրոպայում, Ասիայում և Միացյալ Նահանգներում։ Դրանից հետո խումբը թողարկել է իր առաջին նույնանուն ստուդիական ալբոմը 2017 թվականի հունիսի 9-ին ։
Խմբի անդամներ
2008 թվականին ձևավորվելուց հետո, խմբի կազմում են եղել մի շարք տարբեր անդամներ և համագործակիցներ Գրեգ Գոնզալեզի առաջնորդությամբ ․
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:2008 հիմնադրումներ Կատեգորիա:2008 հիմնադրված երաժշտական խմբեր Կատեգորիա:Ամերիկյան փոփ խմբեր
Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոն
Երևանի ջերմաէլեկտրակենտրոն, Հայաստանյան էներգետիկ ձեռնարկություն։ Համարվում է Հայաստանի առաջին ջերմաէլեկտրակայանը։ Հիմնադրվել է 1963 թվականին։ Սահմանային հզորությունը 550 հազար կվտ է։ Բաղկացած է բլոկային և ոչ բլոկային հերթերից։ Բլոկային մասում տեղադրված է 150 հազար կվտ հզորությամբ երկու հանգույց։ Ոչ բլոկայինի և hիմնական սարքավորումներն են․ ԱԳՄ-84 տիպի 5 կաթսան՝ 420 տ/ժ գոլորշու արտադրողականությամբ և ՊՏ-50-130/13 (չորս) ու Ռ-5-130/1 (մեկ) տիպի տուրբինները՝ յուրաքանչյուրը 50 հազար կվա հզորությամբ։ Ունի կաթսատուրբինային (2), էլեկտրականության, ջերմային ավտոմատիկայի ու չափման, քիմիական, ջերմատրանսպորտային և այլ արտադրամասեր։ 1963 թվականին արտադրել է 261,0 միլիոն կվտ՝ ժ էլեկտրաէներգիա և 81,6 հազար հկալ ջերմաէներգիա, իսկ 1975 թվականին՝ համապատասխանաբար 2373,5 և 3248,0։ ՋԷԿ-ը սնուցում է Երևանի հարավ արտադրահանգույցի ձեռնարկությունները և Հայաստանի էներգահամակարգը (եվրոպական էներգահամակարգի մաս)։
Երևանի համակցված շոգեգազային ցիկլով էլեկտրակայանը վերաբացվել է 2010 թվականի ապրիլի 22-ին հենց նույն տեղում, որտեղ կառուցված էր նախկին էլեկտրակայանը։ ՀՇԳՑԷ-ն ունի 242 ՄՎտ հզորություն և ներկայումս արդտադրում է երկրի էլեկտրականության մեկ-չորրորդը։ Էլեկտրակայանն օգտագործում է Իրանի գազը արտադրության համար։ Ամեն խորանարդ մետր գազի համար, որը մատակարարվում է Իրանից, էլեկտրակայանը վճարում է 3 կՎտ-ժ էներգիա։ Այսպիսով Իրանի կողմից գազի մատակարարումով արտադրված էլեկտրաէներգիայի արդյունի 38%-ը վերադարձվում է Իրանին, իսկ մնացածը (62%)՝ վաճառվում։ Արդյունքում Երևանի համակցված շոգեգազային ցիկլով էլեկտրակայանի արտադրած էներգիան մոտ երկու անգամ ավելի էժան է քան Հայաստանի մյուս ջերմաէլեկտրակայաններինը։
Պատմություն
Երևանի ՋԷԿ-ը հիմնադրվել է 1963 թվականին։ Կառուցման ծրագիրը կազմվել էր 1959 թվականին, բայց կառուցումը սկսվել է 1961 թվականից։ Հին էլեկտրակայանը գտնվում էր նույն տեղամասում բայց ուներ 7 տուրբիններ, որոնցից 5-ը ունեին 50 Մվ հզորություն, իսկ մյուս երկուսը, որոնք կառուցվել էին ավելի ուշ, ունեին 150 Մվ հզորություն յուրաքանչյուրը։ Ինչպես արդեն նշվեց Երևանի Ջրաէլեկրակայանը տեղակայված է Երևանի հարավային արդյունաբերական շրջանում, որը Հայաստանի արդյունաբերական կենտրոններից ամենաշատ էներգիա պահանջողներից մեկն է։ 1963 թվականի օպերացիայից հետո Հայաստանում ծնվեց մեծ ջերմաէներգետիկան։ Երևանի Ջերմաէլեկտրակայանը կազմված էր երկու մասից։ Առաջինը մասը մավորներն էր և ուներ 300 ՄՎտ էլեկտրական տարողություն։ Այս հիմնական մասը աշխատում էր երկու միավորներով, ինչպես նաև ուներ երկու եռացնող միավորներ։ Հին ջերմաէլեկտրակայանն աշխատեց մոտ 4 տասնամյակ։ Այս ընթացքում բոլոր սարքավորումները և հարմարանքները շարունակապես և արդյունքում գտնվեցին վատ պայմաններում։ Այս պատճառներով էլ էլեկտրակայանի արդյունավետությունը կտրականապես նվազել է և աշխատանքը այլևս հուսալի չէր։ էլեկտրակայանը օգտագործում էր 372 գրամ վառելիք 1 կՎտժ էներգիա արտադրելու համար։ Որպեսզի ցույց տանք նախորդ ջերմաէլեկտրակայանի անարդյունավետությունը, այս արդյունքը կարող ենք համեմատել նորի արդյունքի հետ, որը օգտագործում է 200 գրամ վառելիք ամեն մի կՎտ*ժ էլեկտրաէներգիա ստանալու համար (մոտավորապես 57% նվազեցում վառելիքի սպառման մեջ)։
Զարգացումը
2005 թվականին զարգացավ «Երևանի համակցված շոգեգազային ցիկլով էլեկտրակայանի» նախագիծը, որը ենթադրում էր կառուցել նոր էլեկտրակայան՝ հնի տեղում։ Նախագիծը հաստատվեց Հայաստանի կողմից և ավելի ուշ՝ 2015 թվականի մարտի 29-ին Հայաստանի և Japan International Cooperation Agency-ի միջև ստորագրվեց Ավանդի Պայմանագիրը, համաձայն որի JICA-ն ավանդ տվեց Հայաստանին ԵՀՇՑԷ-ն կառուցելու համար։ Այս նախագիծի արժեքը գնահատվեց 247 մլն ԱՄՆ դոլլար՝ 0.75% տոկոսադրույքով և 40 տարի մարման ժամկետով։ Դրանից 10 տարին «շնորհակալության շրջան է» (գումար չի վճարվում)։ Համաձայն պրոֆեսիոնալների այս ներդրումը օգնեց նվազեցնել էներգիայի արժեքը 40-ից 15-17 Հայաստանի դրամի։ ԵՀՇՑԷ-ն պետք է ունենար մեծ արդյունավետություն, բարձր որակ ինչպես նաև պետք է լիներ ապահով շրջակա միջավայրի համար։ Համաձայն ծրագրի դա պետք է ունենար 205 Մվ պայմանական հզորություն։ Ջերմաէլեկտրակայանի համար անհրաժեշտ էր տեխնիկական առաջնորդ։ Այսպիսով շվեյցարական «Ալստոմ» ընկերությունը ընտրվեց այս նախագծի առաջնորդ, քանի որ դա ուներ համաշխարհային հռչակ գազի տուրբիններ, գեներատորներ, օժանդակ սարքավորումներ և էլեկտրակայանների այլ մասեր արտադրելու մեջ։ Հայաստանի կառավարության կողմից նաև նկատի են առնվում երկրորդ և երրորդ էլեկտրակայանների կառուցումը նույն տեղամասում։ 2007 թվականին Երևան ՋԷԿ-ի նախագիծը շնորհվել է Կորեական GS E&C և Mitsui կազմակերպություններին 218 միլիոն դոլարով։ Նախաձեռնությունը, ինչպես պլանավորված էր, կառուցվեց 28 ամսում՝ 2007 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2010 թվականի մարտը։
Առանձնահատկություններ
ՋԷԿ-ի հզորությունը կազմում է 271.1 ՄՎտ, որից 434.9 ԳՋ*Ժ բաժին է հասնում ջերմային հզորությանը, իսկ 242 ՄՎտ՝ էլեկտրական հզորությանը, և կազմում երկրի էլեկտրաէներգիայի ընդհանուր պահանջի մեկ չորրորդը։ ՋԷկ-ում օգտագործվող սարքավորումներն են՝ Ալստոմ կազմակերպության կողմից արտադրված գազի խողովակ (Տուռբին), որը GT13E2 տիպի է, և ունի 179,9 Մեգավատտ տեղադրված հզորություն, երկու գործունեության ռեժիմ ու 36.4% էֆֆեկտիվություն։ Հոսանքային տուռբինը արտադրվել է Fuji ճապոնական ընկերության կողմից, և ունի 63 Մեգավատտ տեղադրված հզորություն։ SEC-ի կողմից արտադրված տաքությունը կառավարող հոսանքային գեներատորն ունի 103 ԳԿալ/ժ հզորություն։ Որպեսզի արտադրվի 1 կՎտԺ էներգիա, վերակառուցված ՋԷԿ-ը օգտագործում է մոտ 200 գրամ վառելիք և կրճատել է ընդհանուր վառելիքի ծախսը մոտ երկու անգամ։ Հաշվի առնելով վառելիքի գնի շարունակական աճը՝ սա զգալիորեն նվազեցնում է ՋԷԿ-ի ծախսերը։ Ընդհանուր առմամբ վերակառուցումից հետո ՋԷԿ-ի արդյունավետությունը բարձրացավ մոտ 70 տոկոսով, վառելիքի ծախսը կրճատվեց մոտ երկու անգամ, ծծմբական թթվի և կաուստիկ սոդայի ծախսը մի քանի տասնյակ անգամ և զգալիորեն քչացան արտանետումները (ազոտի օքսիդ՝ 9 անգամ, ածխաթթու գազ՝ ավելի քան 2 անգամ, ածխածնի օքսիդներ՝ մոտ 38 անգամ)։ Նվազեց նաև խմելու ջրի օգտագործումը ավելի քան 3 անգամ։ Արդյունքում նոր ՋԷԿ-ը նկատելիորեն բարելավվեց երկրի ընդհանուր էներգոհամակարգը։ ՋԷԿ-ում աշխատում են շատ քիչ թվով մարդիկ, քանի որ կառավարումն ամբողջովին մեխանիկացված է և կատարվում է ժամանակակից SCADA համակարգով։
Ապագայի ծրագրեր
Երևան ՋԷԿ-ը պլանավորում է ապագայում կառուցել և զարգացնել ջերմաէլեկտրակայանը։ Կազմակերպությունը ունի երկու ընտրություն։ Առաջինի համաձայն պետք է կառուցի երկու էլեկտրական միավորներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պետք է ունենա 220 ՄՎտ պայմանական հզորություն։ Երկրորդ ընտրությունը մեկ՝ 400-450 ՄՎտ հզորություն ունեցող էլեկտրական միավոռ կառուցելն է։ Ներկայումս երկու տարբերակներն էլ քննարկվում են և յուրաքանչյուրը մոտավորապես կարժենա 400-450 միլիոն դոլար։ Կանխատեսվում է, որ կառուցումը տեղի կունենա 2018-2019 թվականներին։ Կա նաև մեկ այլ քննարկում հին կայաններում էներգիա ստանալու համար ածուխ օգտագործելու մասին։
Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ
Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ (Нагорно-Карабахская автономная область, Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti), ԽՍՀՄ իշխանությունների կողմից ստեղծված վարչական միավոր Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի կազմում։ Այն գոյություն է ունեցել 1923-1991 թվականներին։ Բնակչության գերակշիռ մասը եղել են հայեր։ Մարզի տարածքի պատկանելիության հարցը հայ-ադրբեջանական հակամարտության պատճառներից է հանդիսանում և Արցախյան պատերազմի սկսման հիմնական գործոն։
Պատմություն
1804-1813 թվականներին տեղի ունեցած ռուս-պարսկական պատերազմի հետևանքով Ռուսական կայսրության ու Իրանի միջև 1813 թվականի հուլիսի 12-ին կնքված Գյուլիստանի պայմանագրով Արցախի պատմական տարածքը հարավարևելյան Կովկասի հետ միասին ընդգրկվեց Ռուսական կայսրության տիրապետության մեջ ։
1917 թվականին Ռուսական կայսրությունում տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո վերջինիս տիրապետության տակ գտնվող ժողովուրդների շրջանում պետությունների կազմավորման նոր գործընթաց սկսվեց։ 1918 թվականի մայիսի 26-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում իրենց անկախությունը հռչակեցին Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի դեմոկրատական հանրապետությունները։ Արցախը դարձավ հայկական պատմական տարածքի փոքր մասում իր անկախությունը հռչակած Հայաստանի և թուրքական աջակցությամբ ձևավորված նորաստեղծ Ադրբեջանի միջև սկսված դաժան պատերազմի թատերաբեմ։ Վերջինս իր կազմավորման պահից տարածքային պահանջներ ներկայացրեց Հարավային Կովկասի հայկական տարածքների մեծ մասի նկատմամբ։ Տեղի ունեցան կատաղի ընդհարումներ հայերի և ադրբեջանցիների միջև։ Վերջիններին օգնում էին տարածաշրջան մտած թուրքական կանոնավոր բանակի ստորաբաժանումները ։
1920 թվականի ապրիլի 28-ին և դեկտեմբերի 2-ին ռուսական 11-րդ բանակի ներխուժման հետևանքով համապատասխանաբար խորհրդայնացվեցին Ադրբեջանն ու Հայաստանը։ Նույն թվականին «Վիճելի տարածքների» նկատմամբ ունեցած հավակնություններից հրաժարվելու մասին Խորհրդային Ադրբեջանի Հանրապետության հայտարարության և Խորհրդային Հայաստանի ու Ադրբեջանի կառավարությունների միջև համաձայնագրի հիման վրա 1921 թ. հունիսին Հայաստանն Արցախը (Լեռնային Ղարաբաղը) հայտարարեց իր անբաժանելի մասը։ Միացման ակտը ողջունեցին ինչպես միջազգային հանրությունը, այնպես էլ Ռուսաստանը, և այն ամրագրվեց Ազգերի լիգայի ժողովի 1920 թվականի դեկտեմբերի 18-ի բանաձևում, Ազգերի լիգայի գլխավոր քարտուղարի` Ազգերի լիգայի անդամ-պետություններին ուղղված տեղեկանք-նոտայում և Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի նախարարության իշխանության բարձրագույն մարմնին Խորհուրդների XI նստաշրջանին ուղղված 1920-1921 թվականների տարեկան զեկույցում ։
1921 թվականի հուլիսի 5-ին Ռուսաստանի Կենտրոնական Կոմիտե բյուրոյի պլենումը (նիստը), արհամարհելով Ազգերի լիգայի համապատասխան որոշումը և ժողովրդի կարծիքը` որպես Խորհրդային Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանների որոշման ժողովրդավարական գործիք, Իոսիֆ Ստալինի անմիջական ճնշմամբ և ի հակադրություն միացման բանաձևի` արարողակարգային խախտումներով որոշում է ընդունում Հայաստանից Արցախի բռնի անջատման մասին՝ Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմում լայն իրավասություններով ազգային ինքնավարություն կազմավորելու պայմանով։ Այսպիսով, վիճելի ճանաչված տարածքների մեծ մասը հանձնվեց Խորհրդային Ադրբեջանին ։ 1923 թվականի հուլիսի 7-ին Արցախի մի հատվածի վրա ստեղծվեց Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը (ԼՂԻՄ), որին զուգահեռ արհեստականորեն կազմավորվեց Կարմիր Քուրդիստանը։ Վերջինիս ստեղծման նպատակը Խորհրդային Հայաստանի և ԼՂԻՄ-ի միջև ցամաքային կապի վերացումն էր։ 1929 թվականին Կարմիր Քուրդիստանը վերացվեց, և տարածքն ուղղակիորեն մտցվեց Ադրբեջանական ԽՍՀ կազմի մեջ ։
Վարչական բաժանում
Ինքնավար մարզը ներառում է.
Ինքնավար մարզի շրջանների մեջ մտնում էին.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ Կատեգորիա:Հայկական ԽՍՀ պատմություն Կատեգորիա:Ադրբեջանական ԽՍՀ պատմություն Կատեգորիա:Արցախի պատմություն Կատեգորիա:1923 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ Կատեգորիա:1991 կազմալուծված պետություններ և տարածքներ
Ջորջե Վայֆերտ
Ջորջե Վայֆերտ (Đorđe Vajfert / Ђорђе Вајферт, 15 հունիսի, 1850, Պանչևո, Ավստրիական կայսրություն - 12 հունվարի, 1937, Բելգրադ, Հարավսլավիայի Թագավորություն), գերմանական ծագմամբ սերբ արդյունաբերող, Սերբիայի ազգային բանկի (հետագայում՝ Հարավսլավիայի ազգային բանկ) նախագահ ։ Համարվում է Սերբիայում ժամանակակից հանքարդյունաբերության հիմնադիրը և խոշոր մեկենաս։
Կենսագրություն
Ջորջե Վայֆերտը ծնվել է 1850 թվականի հունիսի 15-ին Պանչևո քաղաքում. այն գտնվում է Բանատ պատմական շրջանում, որտեղ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը գերմանացիները կազմում էին բնակչության զգալի մասը։ Ջորջե Վայֆերտի ընտանիքը Դանուբի շվաբներից էր։ Վաղ տարիքից Ջորջե Վայֆերտը աշխատել է իր հոր՝ Իգնաց Վայֆերտի հետ, ով Բելգրադում զբաղվում էր գարեջրագործությամբ։ Վայֆերտներին է պատկանել գարեջրի առաջին գործարանը Սերբիայի թագավորությունում։ Ջորջե Վայֆերտը գարեջրագործության մասին գիտելիքները հարստացրել է Վայնշտեֆանում, որ տեղակայված է Մյունխենի մոտակայքում։ Դրանից հետո նա վերադարձել է Սերբիա և շարունակել հոր գործը՝ զարգացնելով այն ու դարձնելով Բալկանների ամենամեծ գարեջրագործարանը, որ գոյություն է ունեցել մինչև 2008 թվականը։ Իր վաստակած գումարով Ջորջե Վայֆերտը գնել է ածխի հանք Կոստոլացում, իսկ հետագայում ձեռք է բերել պղնձի հանք Բորում, քարհանք Զաեչարում և ոսկու հանք։ Հանքարդյունաբերությունից ստացված շահույթի շնորհիվ Ջորջե Վայֆերտը դարձել է իր ժամանակի Սերբիայի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը, ինչպես նաև ապագա Հարավսլավիայի խոշորագույն արդյունաբերողներից մեկը։
1890 թվականին Ջորջե Վայֆերտը նշանակվել է Սերբիայի թագավորության արտոնյալ ազգային բանկի նախագահ։ Այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է երկու անգամ՝ 1890 թվականից մինչև 1902 թվականը և 1912 թվականից մինչև 1918 թվականը ։ Այդ ընթացքում նա վաստակել է բրի համբավ՝ պատերազմի տարիներին կարողանալով պահպանել սերբական դինարի փոխարժեքն ու բանկի վարկունակությունը։ Դրա շնորհիվ էլ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նա նշանակվեց Հարավսլավիայի ազգային բանկի նախագահ ։ Ջորջե Վայֆերտի՝ որպես բանկի նախագահի կատարած ամենահայտնի գործը եղել է անցումը նոր հարավսլավական դինարի, ինչը նաև շատ քննադատությունների տեղիք է տվել, քանի որ սերբական դինարը նորով փոխարինվել է 1:1 հարաբերությամբ այն դեպքում, երբ ավստրո-հունգարական կրոնը փոխարինվել է 4:1 հարաբերությամբ, ինչը դարձել է նախկին Ավստրո-Հունգարիայի բազմաթիվ բնակիչների սնանկացման պատճառ։ Ջորջե Վայֆերտը վաստակել է նաև մեկենասի ու բարեգործի համբավ։ Անտիկ մետաղադրամների իր թանկարժեք հավաքածուն ու անձնական գրադարանը նա նվիրել է Բելգրադի համալսարանին, Իր հայրենի Պանչևո քաղաքում նա կառուցել է Սուրբ Աննային նվիրված փոքր զանգակատուն ունեցող կաթոլիկական եկեղեցի՝ ի հիշատակ իր մոր, ում անունը եղել է Աննա։
Իր միջոցներով կաթոլիկական գերեզմանատուն է բացել Պանչևոյում, որտեղ թաղված են Վայֆերտ ընտանիքի շատ ներկայացուցիչներ։
Ջորջե Վայֆերտը մահացել է 1937 թվականի հունվարի 12-ին Բելգրադում գտնվող իր առանձնատանը։ Հունվարի 14-ին Պանչևոյի եկեղեցում տեղի է ունեցել հոգեհանգստի արարողությունը, և նա թաղվել է հայրենի քաղաքի կաթոլիկական գերեզմանատանը։ Ջորջե Վայֆերտի ունեցվածքը ժառանգել է նրա զարմիկը՝ Ֆերդինանդ Գրամբերգը։ 2001 թվականին շրջանառության մեջ է դրվել 1000 սերբական դինար արժողությամբ թղթադրամը, որի վրա պատկերված է Ջորջե Վայֆերտը ։
Սրբուհի Քեքեջյան
Սրբուհի Քեքեջյան, հայ երգչուհի, երգահան։ Հայաստանում 1990-ականներին ամենահայտնի երգչուհիներից մեկը ։
Կենսագրություն
Ինչպես նշվում են լրատվամիջոցները, Քեքեջյանի ամենահայտնի երգերից էր «Պատահական քեզ գտա, պատահական կյանք է սա» երգը ։
Դերասան-նմանակող Արմեն Ավետյան հետ ամուսնությունից հետո Սրբուհի Քեքեջյանը հեռացել է հանրային ոլորտից, նախըտրելով «երեխաներին անձամբ մեծացնել» ։
Ընտանիք
Ամուսնացած է (ամուսինը՝ դերասան-նմանակող Արմեն Ավետյանը ):
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ երգչուհիներ Կատեգորիա:1990-ականները հայկական երաժշտությունում Կատեգորիա:Հայ երգահաններ
Իրժի Դիենսբյեր
Իրժի Դիենսբյեր (չեխերեն՝ Jiří Dienstbier, ապրիլի 20, 1937, Կլադնո, Չեխոսլովակիա - հունվարի 8, 2011, Պրահա, Չեխիա), չեխ քաղաքական գործիչ, ակտիվիստ, և լրագրող։
Կենսագրություն
Ծնվելով Կլադնոյում, նա եղել է Չեխոսլովակիայի ամենահարգված արտասահմանյան թղթակիցներից մեկը, նախքան Պրահայի գարնանից և Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության զորամիավորումների ներխուժումից հետո աշխատանքից զրկվելը։ Չկարողանալով ապրուստի միջոց ունենալ որպես լրագրող՝ նա հաջորդ երկու տասնամյակը աշխատեց որպես դռնապան։ Այս ընթացքում նա գաղտնի վերակենդանացրեց ճնշված Lidové noviny թերթը ։
1989 թվականին կոմունիստական իշխանության անկումից հետո նա դարձավ երկրի առաջին ոչ կոմունիստ արտաքին գործերի նախարարը չորս տասնամյակների ընթացքում, պաշտոնը զբաղեցրեց մինչև 1992 թվականը։ 1989 թվականի դեկտեմբերին նշանակվելուց անմիջապես հետո Դիենսբիռը և ազգային պաշտպանության նախարար՝ Միրոսլավ Վացեկը կոչ արեցին դուրս բերել 75 000 խորհրդային զինվորներին, որոնք տեղակայված էին երկրում 1968 թվականի Խորհրդային Միության և սոցիալիստական ճամբարի ուժերի Չեխոսլովակիա ներխուժումից հետո ։
2008 թվականին նա ընտրվել է Չեխիայի Սենատի անդամ Կլադնո շրջանի կոմից ստանալով ձայների մեծամասնությունը նշված տարածաշրջանում։ Նա մահացել է 2011 թվականի հունվարի 8-ին Պրահայի Վինոհրադի հիվանդանոցում ։
Պարգևներ
2000 թվականին Վիեննայում՝ Ավստրիայի մայրաքաղաքում, գործող Մամուլի միջազգային ինստիտուտը նրան անվանեց վերջին 50 տարվա մամուլի ազատության համաշխարհային 50 ակտիվիստներից մեկը ։
2013 թվականին Դիենսբյերին հետմահու արժանացել է Հաննո Ռ. Էլենբոգենի քաղաքացիության մրցանակին, որը տրվել է Պրահայի միջազգային համագործակցության ընկերության և Գլոբալ պանել հիմնադրամի հետ համատեղ։
Ֆրանսիսկո Պի ի Մարգալ
Ֆրանսիսկո Պի ի Մարգալ (Francesc Pi i Margall, Francisco Pi y Margall, ), իսպանացի քաղաքական գործիչ, փիլիսոփա, իրավաբան, պատմաբան, գրող։ Իսպանական առաջին հանրապետության շրջանում գլխավորել է գործադիր իշխանությունը` կառավարությունը։ Նրա որդիները` Ֆրանսիսկո Պի ի Արսուագան և Խոակին Պի ի Արսուագան, նույնպես եղել են քաղաքական ազդեցիկ գործիչներ։
Քաղաքականության մեջ եղել է դաշնային կառուցվածքի և հանրապետության կողմնակից, կրել է Պրուդոնի ազդեցությունը և մոտ է եղել դեմոկրատական ու լիբերտար սոցիալիզմին ։ Լինելով իսպանական միապետության հակառակորդ` քննադատվել է դրա համար, բանտարկվել ու վտարվել։ Փառահեղ հեղփոխությունից հետո (La Gloriosa) եղել է Գլխավոր կորտեսի պատգամավոր, որում ղեկավարել է Դաշնային կուսակցության ֆրակցիան` Էստանիսլաո Ֆիգերասի օրոք ստանձնելով ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Ֆիգերասի հրաժարականից հետո Պի ի Մարգալն ընտրվել է նախագահ և այդ պաշտոնում Երկրորդ կառլական պատերազմի և Կանտոնալ հեղափոխության պայմաններում 1873 թվականին առաջ է քաշել դաշնային սահմանադրության նախագիծը։ Կարտախեն կանտոնի ապստամբությունից հետո հրաժարական է տվել` անհնար համարելով իր պարտականությունների հետագա կատարումը։
Մարգալի մտավոր գործունեությունը նվիրված է եղել պատմության, փիլիսոփայության և արվեստի թեմաներին։ Նա համարվում է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի առավել առաջադեմ մտածողներից մեկը։ Մարգալը մեծ թվով աշխատությունների հեղինակ է, տարբեր թերթերում կատարել է նաև խմբագրի և տնօրենի պարտականություններ։ Շփման մեջ է եղել իր ժամանակի մեծագույն մտավորականների հետ` մեծ հեղինակաություն վայելելով ինչպես Իսպանիայում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։ Շնորհիվ իր անբասիր կենսագրության, քաղաքական գաղափարների նվիրվածության` դարձել է իսպանական դեմոկրատական ավանդույթների գլխավոր կերպարներից մեկը ։
Մանկություն և կրթություն
Ֆրանսիսկո Պի ի Մարգալը ծնվել է 1824 թվականի ապրիլի 19-ին Բարսելոնայում, վարձու ջուլհակի ընտանիքում։ Վաղ մանկությունից դրսևորել է արտակարգ ընդունակություններ և գիտելիքի նկատմամբ սեր։ Այդ ժամանակներում հասարակ մարդկանց երեխաների կրթություն ստանալու քիչ հնարավորություններից մեկը սեմինարիան էր, որտեղ էլ յոթ տարեկան հասակում ընդունվել է Մարգալը` սովորելով աստվածաբանություն ու լատիներեն։ Այդ տարիներին ծնվում է նրա եղբայրը` ապագա փորագրիչ, նկարիչ Խոակին Պի ի Մարգալը ։ Սեմինարիան ավարտելուց հետո 17 տարեկանում Ֆրանսիսկոն ընդունվում է Բարսելոնայի համալսարան, որտեղ ավարտում է փիլիսոփայության ֆակուլտետը, ապա ընդունվում իրավաբանության ֆակուլտետ։ Իր ուսումնառությունը նա ինքնուրույն է վճարել մասնավոր դասերից ստացած եկամուտներով։
Վաղ տարիքից հետաքրքրություն է դրսևորել գրականության հանդեպ։ Այդ հետաքրքրությունն աճել է կատալոնացի ռոմանտիկ գրողների, մասնավորապես` Մանուել Միլա ի Ֆոնտանալի և Պաբլո Պիֆերի հետ շփումների արդյունքում։
1842 թվականին Մարգալը հրատարակել է «Բնանկարային Իսպանիա» («España pintoresca») շարքի առաջին և հրատարակված միակ հատորը` «Կատալոնիան» («Cataluña»): Այն հավակնոտ նկարազարդումներով աշխատանք էր, որը նախատեսում էր ներկայացնել Իսպանիայի բոլոր շրջանները։ Դա հրատարակվում էր այն ժամանակ, երբ Բարսելոնան ապստամբել էր Էսպարտերոյի քաղաքականության դեմ, ինչին հետևել էր նրա հրետանու ռմբակոծությունը Մոնժուիկի ամրոցից։
Գրական գործիչը Մադրիդում
Ավելի ուշ` 1847 թվականին, Պի ի Մարգալը տեղափոխվել է Մադրիդ և 24 տարեկան հասակում ստացել իրավագիտության դոկտորի աստիճան։ Կրթության համար գումարը նա վաստակել է մասնավոր դասեր տալով, հոդվածներ հրատարակելով El Correo թերթում, ինչպես նաև գովազդային գործակալ աշխատելով կատալոնյան բանկում։ Շուտով նա թողնում է իր աշխատանքը թերթում, որը փակվում է կաթոլիկության, Ռամոն Նարվաեսի կառավարման ժամանակ քաղաքական տնտեսագիտության մասին ոչ միանշանակ հոդվածների տպագրումից հետո։
Արդեն 1849 թվականին Պի ի Մարգալը որոշում է իր հետագա քաղաքական գործունեությունը` քննադատության ենթարկելով Իսպանիայի կուսակցական համակարգը, որը ձևավորվել էր Իզաբելա II-ի օրոք։ Նրա կարծիքով կուսակցական երեք համակարգերը` Լիբերալ միությունը, Մոդերադոսը և Առաջադիմական կուսակցությունը, այլակերպում էին Իսպանիայում իրական ժողովրդավարության հաստատումը։ Իր ընկերոջ` Պաբլո Պիֆերերի մահից հետո Մարգալը զբաղվում է «Իսպանիայի գեղեցկությունն ու հիշողությունը» (Recuerdos y bellezas de España) երկով, որը պետք է ներառեր ամբողջ Իսպանիայի վիմագիր պատկերները։ Ավարտին հասցնելով Կատալոնիային նվիրված հատորը` նա անցնում է Անդալուզիային նվիրված հատորին, ինչի նպատակով բազմիցս այցելում է այդ շրջան։ 1851 թվականին Պի ի Մարգալը սկսում է գրել «Գեղանկարչության պատմություն» (Historia de la pintura) աշխատությունը, որի աշխատանքներն ընդհատում է հակաքրիստոնեության մեջ մեղադրվելու առիթով։
Կաթոլիկ եկեղեցին Բրավո Մուրիլիոյի կառավարության վրա այնպիսի ճնշում է գործադրում, որ Մարգալը դադարեցնում է իր աշխատությունների շուրջ աշխատանքը։ Ինչպես Պի ի Մարգալին, այնպես էլ նրա հրատարակչին, հաջողվում է խուսափել դատավարությունից միայն այն բանի շնորհիվ, որ նրանց նկատմամբ բողոքը նախատեսված ժամկետում չի հասնում։ Ֆրանսիսկոն ստիպված հրաժարվում է նաև «Recuerdos y Bellezas de España» աշխատությունից և հավաքված բոլոր նյութերի հրապարակումից։ Շուտով Պի ի Մարգալը ներկայացնում է «Միջնադարի հետազոտություններ» (Estudios sobre la Edad Media) աշխատությունը։ Այս աշխատանքը նույնպես արգելվում է եկեղեցու կողմից` լույս տեսնելով միայն 1873 թվականին ։
Ընտանիք
1854 թվականին Պի ի Մարգալը ոստիկանական հետապնդումից թաքնվում է Վերգարայում (Գիպուսկոա), որն այդ ժամանակ պահպանում էր իր կառավարման հին արտոնությունները։ Այնտեղ նա նվիրվում է Բասկերի երկրի ուսումնասիրությանը, որի արդյունքները «Բասկ ժողովրդի պատմությունն ու սովորույթները» ( Historias y costumbres del pueblo vasco) վերնագրով հրատարակվում են բարսելոնյան El Museo Universal ամսագրում։ Վերգարայում նա ծանոթանում է Պյոտր Արսուագա Գոյկոեչի հետ, ում հետ ամուսնանում է 1854 թվականի հունիսի 22-ին։ Ամուսինների երեխաներից ապրում են միայն երեքը` երկու որդիները (Ֆրանսիսկո Պի ի Արսուագան և Խոակին Պի ի Արսուագան) և դուստրը (Դոլորես) ։
Քաղաքական գործունեություն
1848 թվականին Պի ի Մարգալն ընդունվում է Դեմոկրատական կուսակցության շարքերը, իսկ 1854 թվականին թողնում է գրական գործունեությունը քաղաքականությամբ զբաղվելու նպատակով։ Մի քանի տարի անց նա դառնում է կուսակցական ազդեցիկ քաղաքական գործիչ։
Մարգալն անուղղակի մասնակցություն է ունեցել 1854 թվականի հեղափոխությանը։ Նա հրատարակում է արմատական թռուցիկներ, որոնք մերժվում են հեղափոխական խունտայի կողմից, և «Հեղափոխության արձագանք» (El eco de la revolución) գրքույկը, որում պահանջում էր ժողովրդի զինումը և խորհրդարանական համընդհանուր ընտրություններ։ Իշխանությունները Պի ի Մարգալի պահանջները իր ժամանակի համար համարել են բավական առաջադեմ, ինչի պատճառով նրան մի քանի ամսով բանտ են գցել։ Նույն թվականին Պի ի Մարգալը իր քաղաքական դոկտրինն է առաջ քաշել «Ռեակցիան և հեափոխությունը» (La reacción y la revolución ) գրքում, որում քննադատում է միապետությունը, սեփականության համապարփակ իրավունքը, քրիստոնեությունը, և այդ հարցերի լուծումն առաջարկում ժողովրդական դեմոկրատական հեղափոխությամբ ։ Նրանում հստակ նկարագրված են արմատական-ժողովրդավարական իրավիճակները, որոնք կանխում են լիբերալիզմն ու ոչ բուրժուական սոցիալիստական իրավիճակը։ Այս աշխատանքում արդեն նշմարվում է դաշնային դոկտրինը, որի ջատագովն է հետագայում եղել Մարգալը` պաշտոնավարելով նախագահի կարգավիճակում։ Հիմնական գաղափարը, որ նա զարգացնում է ազատության և անհատական ինքնիշխանության գաղափարն է, որը նա վեր է դասում ժողովրդի ինքնիշխանության գաղափարից. հենց սրա շնորհիվ էլ նա դառնում է անարխիստական մտածողության կարևոր գործիչներից մեկը։
1854 թվականին` Առաջադիմական երկամյակի ժամանակ, Պի ի Մարգալը առաջադրվել է Բարսելոնայի խորհրդարանում, սակայն չի ընտրվել։ Երկրորդ փուլում նա մի քանի ձայնով անցնում է գեներալ Ժոան Պրիմին, ով Առաջադիմության կուսակցության ղեկավարներից մեկն էր։ Այդ կուսակցության հետ տարաձայնությունները ավելի ու ավելի ցայտուն էին դառնում։ Պայմանավորված Մարգալի քաղաքական ակտիվության ավելի բարձր աճով` նրան ավելի շատ էին մեղադրում զիջումների չգնալու մեջ, ինչը սահմանափակում էր նրա քաղաքական ազդեցությունը։ Նրա մտածողության ինքնատիպությունը ավելի ցայտուն էր դառնում, քանի որ քննադատում էր կենտրոնացվածությունն ու երկրի սոցիալական իրավիճակը։
1856 թվականին նա հիմնադրում է «Գիտակցություն» (La Razón) ամսագիրը, սակայն Մոդերադոսի գործիչները ստիպում են փակել այն, ինչից հետո Պի ի Մարգալը հաստատվում է Վերգարայում։ Այնտեղից նա վերադառնում է 1857 թվականին, որպեսզի սկսի «Բանավեճ» (La discusión) ամսագրում իր աշխատանքը, իսկ 1864 թվականին դառնում է նրա տնօրենը։ Նրա գլխավորությամբ տպագրվում են կարևոր այնպիսի հոդվածներ, ինչպիսիք են «Աշխատավոր դասակարգեր», «Սոցիալիզմ, դեմոկրատիա և աշխատանք» հոդվածները։ Պի ի Մարգալը շփվում է բանվորական կազմակերպությունների հետ, մասնակցում համաժողովների, խմբագրում փաստաթղթեր և Դեսենգանիո փողոցի փաստաբանական իր գրասենյակում (բացել էր 1859 թվականին) դասավանդում քաղաքականություն և տնտեսագիտություն։ Նրա դասախոսություններին հաճախում էին հասարակության տարբեր շերտերը ներկայացնող երիտասարդներ, բանվորներ, մտավորականներ։ Դասախոսությունների ու համաժողովների ժամանակ` մինչև դրանց արգելքը, սկսվեցին ձևավորվել հանրապետության հիմունքները։
Այս շրջանին են վերաբերում նրա բանավեճերը չափավոր հանրապետական Էմիլիո Կաստելարի հետ ժողովրդավարության անհատական և սոցիալիստական հասկացությունների շուրջ (ինքը Մարգալը երկրորդ տեսակետի կողմնակից էր)։ Այս բանավեճերը հանգեցրին նրան, որ կուսակցության անդամների մեծամասնությունը Խոսե Մարիա Պրենի գլխավորությամբ հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ սոցիալիստները չեն համարվում դեմոկրատներ։ Պի ի Մարգալը ի պատասխան գրել է այսպես կոչված «Երեսունի հռչակագիրը» (Declaración de los Treinta): Կուսակցության անդամները, որոնք ստորագրել էին հռչակագիրը, հայտարարել են, որ դեմոկրատներ են համարվում երկուսն էլ, սակայն արդյունքում Պի ի Մարգալը պաշտոնավարելուց ընդամենը վեց ամիս անց թողել է «Բանավեճի» տնօրենի պաշտոնը։
Արտաքսում
1864 թվականից Պի ի Մարգալը սկսել է մասնակցել միապետության դեմ պայքարին։ Հետագա ընդվզումները, որոնց հետևում կանգնած էր գեներալ Ժոան Պրիմը, և որոնք ուղղված էին Իզաբելա II-ի տիրապետման դեմ և առաջադիմականներին իշխանության բերելուն, իրենց հանգուցալուծումն են ստանում Սան Խիլեի ապստամբության ժամանակ, ինչին հաջորդեց ապստամբած բոլոր զորքերի սերժանտների գնդակահարությունը։
Ռամոն Նարվաեսը, ով ժամանակի կառավարության ղեկավարն էր, սկսում է դեմոկրատների ու առաջադիմականների հետապնդումը, շատերը ստիպված փախչում են Ֆրանսիա։ Օգոստոսի 2-ի գիշերը ոստիկանությունը մտնում է Պի ի Մարգալի բնակարան, սակայն նա, տեղեկացված լինելով վերահաս ձերբակալության մասին, կարողանում է փախչել։ Նա թաքնվում է մի քանի օր, այնուհետև հաջողում է մեկնել Փարիզ։ Այդ հանգամանքը խանգարում է նրան մասնակցել 1868 թվականի հեղափոխությանը։
Փարիզում գտնվելը Պի ի Մարգալին թույլ է տալիս ավելի խոր ուսումնասիրել Պրուդոնի գործերը, որի «Աղքատության փիլիսոփայություն» (Philosophie de la misère) գործին նա արդեն ծանոթ էր։ Ֆրանսիացի հեղինակը մեծ ազդեցություն է ունեցել Պի ի Մարգալի աշխարհայացքի ձևավորման վրա. վերջինս իսպաներեն է թարգմանում մտածողի երկու գործերը` «Դաշնային սկզբունքի մասին» (Du principe Fédératif) և «Զարգացման փիլիսոփայություն» (Philosophie du progrès)` դրանով իսկ ամրապնդելով դաշնության մասին սեփական գաղափարները և նպաստելով իսպանական անարխիզմի զարգացմանը։
Զբաղվելով փաստաբանական գործունեությամբ` Պի ի Մարգալը կապեր է հաստատում Օգյուստ Կոնտի հետ. արդյունքում նա սահմանափակում է իր հեգելականությունը` ձևավորելով հեղափոխական գաղափարախոսությունը, որը հենված էր իշխանության վտարման և այն դաշնություն ձևավորելու ազատ պայմանագրով փոխարինման վրա։
1868 թվականի սեպտեմբերին ծովակալ Խուան Բաուտիստա Տոպետեն ապստամբություն է սկսում Կադիսի նավատորմերում։ Նրան Ջիբրալթարից միանում է գեներալ Ժոան Պրիմը, ինչպես նաև գեներալներ, որոնց նախկինում ուղարկել էին Կանարյան կղզիներ։ Զորամասերը մեկը կյուսի հետևից միանում են ապստամբներին, իսկ Պրիմը «Սարագոսա» ֆրեգատով գրավում է միջերկրածովյան քաղաքներ։ Վարչապետ Լուս Գոնսալես Բրավոն հրաժարական է ներկայացնում, և Իզաբելա II-ը կառավարության ղեկավար է նշանակում գեներալ Խոսե Գուտիերես դե լա Կոնչային։ Արքայական բանակը` գեներալ Մանուել Պավիայի գլխավորությամբ, պարտություն է կրում Ալկոլեա կամրջի ճակատամարտում գեներալ Սորանոյի կողմից։ Սեպտեմբերի 30-ին Իզաբելա II-ը իր արքունիքով լքում է Սան Սեբաստիանը` հատելով Ֆրանսիայի սահմանը։ Այս ամենով հանդերձ, Պի ի Մարգալն անմիջապես չի վերադառնում Իսպանիա` ինքնակամ մնալով Փարիզում։ Նա չէր վստահում գեներալներին և կարծում էր, որ նոր ռեժիմը չի ընդունի այն հիմնական ռեֆորմները, որոնք անհրաժեշտ են երկրին։
Պատգամավոր
Փառավոր հեղափոխության հաղթանակից հետո Պի ի Մարգալն այնուամենայնիվ որոշում է վերադառնալ փարիզյան արտագաղթից։ Ժամանակավոր կառավարությունը հռչակում է հիմնական ազատությունները և 1868 թվականի դեկտեմբերի 18-ին նշանակում Իսպանիայի պատմության մեջ առաջին համընդհանուր ընտրությունները. հունվարին պետք է կայանային Կորտեսի ընտրությունները։
Դեմոկրատական կուսակցությունը տրոհվում է դեմոկրատական միապետության և դաշնային հանրապետության կողմնակիցների։ Պի ի Մարգալն անմիջական մասնակցություն չի ունենում նախընտրական քարոզչությանը, բայց հայտնվում է պատգամավոր ընտրված 85 հանրապետականների թվում։ Տրոհումից հետո հանրապետական փոքրամասնությունը ստեղծում է Դաշնային դեմոկրատական հանրապետական կուսակցությունը, որում Պի ի Մարգալը հենց սկզբից կարևոր դիրք է զբաղեցնում։
Պի ի Մարգալը հրաժարվում է միապետականներին որևէ աջակցություն ցույց տալուց և հետևողականորեն հանդես է գալիս 1869 թվականի դեմոկրատական-միապետական սահմանադրության դեմ, որն ընդունվում է 214 կողմ և 55 դեմ ձայնով։ Մինչ իշխանությունները թագավորի նոր թեկնածու էին փնտրում Իսպանիայի համար, հանրապետականներն ակտիվ աշխատանք էին տանում բնակչության հետ նրա աջակցությունը ձեռք բերելու և երկրում դաշնային հանրապետության գաղափարները հանրահռչակելու նպատակով։ Աստիճանաբար Պի ի Մարգալը դառնում է հանրապետականության քաղաքական ու մտավոր գլխավոր ներկայացուցիչը։
Երբ հանրապետականները սկսում են խոչընդոտ հանդիսանալ գեներալ Պրիմի համար, ով նոր արքայի որոնումներով էր զբաղված, նա որոշում է առաջարկել Կաստելարին և Պի ի Մարգալին տնտեսության ու զարգացման նախարարությունները, սակայն հանրապետականներին իր կողմը գրավելու նրա փորձը չի հաջողվում։ Պի ի Մարգալն այդ ժամանակ արդեն մեծ հեղինակություն էր վայելում իր կուսակից ընկերների շրջանում։ 1870 թվականին նա գլխավորում է կուսակցությունը բարդ մի շրջանում, երբ ներքին մասնատվածությունն ու տարաձայնությունները շատ էին հաշտության հակում չունեցող թևի և համագործակցության կողմնակիցների միջև։
Ամեն դեպքում, Պի ի Մարգալի ծրագիրը հստակ նկարագրված էր` բաղկացած լինելով հետևյալ կետերից.
Այն բանից հետո, երբ Պի ի Մարգալը հրաժարվում է իսպանական գահին Ամադեյ I-ի թեկնածությունը պաշտպանելուց, կուսակցությունը հայտնվում է անկայունության սահմանագծին, քանի որ նրա հետևորդները ստիպված էին փնտրել կենտրոնական քաղաքական դիրք, որն իր բնորոշմամբ խորթ էր Դաշնային դեմոկրատական հանրապետական կուսակցությանը։
Ներքին գործերի նախարար
1873 թվականի փետրվարի 11-ին խորհրդարանը այն բանից հետո, երբ հայտնի է դառնում Ամադեյ Սավոյացու` գահից հրաժարվելու մասին, Իսպանիան հռչակում է հանրապետություն։
Հանրապետության առաջին կառավարությունը գլխավորում է Էստանիսլաո Ֆիգերասը։ Ֆիգերասը Պի ի Մարգալին նշանակում է ներքին գործերի նախարար։ Այդ պաշտոնում նրան հաջողվում է կանխել հեղաշրջման փորձը և կազմակերպել բացառիկ մաքուր ընտրություններ, որը նախագահը հաստատում է երկրում քաղաքական կոնֆլիկտի հետևանքով, որի արդյունքում խորհրդարարանի աշխատանքների կազմալուծմվում էին ։ Չնայած մեծ թվով կոնֆլիկտներին, որոնք մասնատում էին Իսպանիան, Պի ի Մարգալը չէր մոռանում բնակչության սոցիալական պահանջների մասին։ 1873 թվականի հունիսի 13-ին Կորտեսում ելույթի ժամանակ նախարարը ներկայացնում է բարեփոխումների ծրագիր, որը պաշտպանում էր կանանց ու երեխաների աշխատանքի պաշտպանության խնդիրները, խառը դատարանների ստեղծումը և հօգուտ աշխատավորների պետական գույքի վաճառքը։ Այս դրույթները խիստ քննադատության են ենթարկվում Առաջին ինտերնացիոնալի բակունինականների կողմից, սակայն արժանանում են Ֆրիդրիխ Էնգելսի գովասանքին ։
Հանրապետական առաջին կառավարությունը, որ շատ թույլ էր, գոյատևում է փետրվարի 12-ից մինչև հունիսի 11-ը։ Նախագահ Էստանիսլաո Ֆիգարեսը չի կարողանում լուծում գտնել բազմաթիվ խնդիրներից և հրաժարական տալով` մեկնում է Ֆրանսիա ։
Հանրապետության նախագահ
Ֆիգերասի հրաժարականից հետո վարչական հավաքը Պի ի Մարգալին նշանակում է գործադիր իշխանության նոր ղեկավար (միաժամանակ պետության ու կառավարության գլուխ) ։
Նրա ղեկավարությամբ մշակվում է նոր Սահմանադրություն, որն այդպես էլ ուժի մեջ չի մտնում։ Սակայն նոր նախագահը տարաբնույթ մի շարք բարեփոխումներ է անցկացնում, օրինակ` հողերի բաժանումը վարձակալների ու բնակիչների մեջ, զինված ուժերի օգտագործման վերականգնումը, պետության ու եկեղեցու բաժանումը, գաղութներում ստրկության վերացումը, պարտադիր, անվճար կրթության հաստատումը, բանվորների միավորումների իրավունքների ընդարձակումը, աշխատանքնային օրվա կրճատումը, երեխաների աշխատանքի սահմանափակումը ։
Ի տարբերություն իր նախորդ դրույթների (բարեփոխումերի ներդրում և դաշնային սահմանադրության առաջխաղացում` ներքևից վերև)` Պի ի Մարգալը փորձում է իր ծրագրերն իրականացնել վերևից ներքև. «Այդ պահին հնարավոր ձևը դաշնություն ներքևից վերև կառուցելն էր. միայն Կորտեսը կարող էր ընդունել այն։ Գործընթացը մեր երազածի հակառակ ընթացքն էր, բայց և բխում էր նրանից» ։ Ի տարբերություն կանտոնների դաշնության` Պի ի Մարգալն օրենսդիր հավաքների երկու պալատներում էլ հռչակում է դաշնային հանրապետություն։
Պաշտոնաթողություն
Այս համատեքստում Կուբայի անկախության համար մղված տասնամյա պատերազմը, կառլական պատերազմները և ընդդիմադիրների` Մարգալին կանտոնական շարժման ղեկավար ներկայացնելու փորձը հանգեցրին այն բանին, որ 1873 թվականի հուլիսի 18-ին Պի ի Մարգալը հրաժարական տվեց երկար, բայց անարդյունավետ բանակցություններից հետո, որոնց նպատակը ապստամբած կանտոնականների նկատմամբ ուժի կիրառումից խուսափելն էր։
Ավելի ուշ «1873 թվականի Հանրապետությունը» (La República de 1873) հոդվածում նա իր կառավարումը հետադարձ քննադատության է ենթարկում` ընդունելով, որ իզուր է հակառակ իր սեփական համոզմունքի օրինականություն պահել. հենց դա թույլ չի տվել պահպանել Հանրապետությունը։ Իսպանացի գրող, հրապարակախոս Ասորինը նրա մասին ասել է. «1873 թվականին լինելով ներքին գործերի նախարար` նա կարող էր գլխավորել դաշնային հանրապետությունը` հենվելով Սևիլյայի, Բարսելոնայի և Նոր Կարթագենի ընդվզումների վրա։ Սակայն այդ մարդը, որ 1854 թվականից ֆեդերալիզմ էր քարոզում, ոչինչ չձեռնարկեց» ։ Ընդդիմադիր ունիտարների և ֆեդերալների ճնշմամբ, ովքեր ապստամբություն էին բարձրացրել կանտոններում, Պի ի Մարգալը հրաժարական է տալիս այն բանից հետո, երբ հայտնի է դառնում Նոր Կարթագեն կանտոնի հռչակումը։
Հանրապետության ավարտ
Պի ի Մարգալի հրաժարականից հետո օրենսդիր հավաքը նախագահ է նշանակում կենտրոնամետ ունիտարական Նիկոլաս Սալմերոնին, իսկ կառավարության հիմնական գերատեսչությունների ղեկավար է թողնում նախկին կառավարության նախարարներին։ Այս շրջանում Պի ի Մարգալը նույնպես լավ աշխատանք է կատարում ներքին գործերի նախարարի իր պաշտոնում։ Նրա ներմուծած կոշտ տնտեսության ռեժիմի արդյունքում Հանրապետությունը բավական մեծ միջոցների է տիրապետում, սակայն Նիկոլաս Սալմերոնը, ինչպես և իր նախորդ Էմիլիո Կաստելարը, անորոշ ժամանակով հետաձգում է դաշնային հանրապետության սահմանադրության նախագիծը։
Սեպտեմբերի 5-ին հրաժարական է տալիս Սալմերոնը` խղճի թելադրանքով հրաժարվելով մահվան դատապարտված ութ մարդկանց մահապատժի հրամանը ստորագրելուց։ Նոր քվեարկության ժամանակ Էմիլիո Կաստելարը կանխում է Պի ի Մարգալին, ով դարձյալ իր թեկնածությունն էր ցանկանում առաջադրել։ Կաստելարը խորհրդարանից հատուկ լիազորություն է ստանում մինչև 1874 թվականի հունվարի 2-ը երկրի հարցերը շուտափույթ լուծելու համար, ինչը թույլ է տալիս դադարեցնել սահմանադրական երաշխիքները և մինչև հունվար ցրել Կորտեսը։ Ամեն դեպքում, այս արտակարգ ձեռնարկումները, ինչպես և Կաստելարին փոխարինելու եկած նախագահների գործունեությունը, չկարողացան փրկել Առաջին հանրապետությունը։
Բացի ներկուսակցական կոնֆլիկտներից, կարելի է ասել, որ Հանրապետության կառավարությունը պայքար էր մղում երեք ճակատով` կառլականների, Կուբայի անկախության կողմնակիցների և կանտոնականների դեմ։
Պետական հեղաշրջում
Թոնելով նախագահի պաշտոնը` Պի ի Մարգալը փորձում է դարձյալ միավորել ձախ կենտրոնամետներին, սակայն գեներալ Պավիայի պետական հեղաշրջումը խառնում է նրա ծրագրերը։
1874 թվականի հունվարի 3-ի գիշերը Կորտեսն ընտրում է Կաստելարի հաջորդին։ Այդ պահին տեղի է ունենում գեներալ Պավիայի հեղաշրջումը, որը սկզբում առաջարկում էր, որ կառավարությունը գլխավորի նոր միայն հրաժարական ներկայացրած Կաստելարը, սակայն վերջինս առանց տարակուսելու հրաժարվում է։ Ժամանակավոր կառավարությունը, որը հույս ուներ վերականգնելու միապետությունը ի դեմս Ալֆոնսո XII Բուրբոնի, ձևավորվում է գեներալ Սերանոյի կողմից, ով պահպանողական հանրապետական էր։
Բուրբոնների իշխանության վերականգնում
Միապետության վերականգնումից հետո Պի ի Մարգալը վերսկում է լրագրողական գործունեությունը` հավատարիմ մնալով հանրապետության ու ժողովրդավարության իր գաղափարներին։ 1876 թվականին նա գրում է «Գրական գանձարան» (Joyas literarias) աշխատությունը և «Ամերիկայի ընդհանուր պատմության» (Historia general de América) առաջին հատորը։ 1877 թվականին հրատարակում է «Ազգություններ» (Las nacionalidades) աշխատությունը, որում կրճատ շարադրում է իր քաղաքական մտածողությունը` էմպիրիկ ձևով զարգացնելով դաշնային սկզբունքի հիմքում ընկած ժողովուրդների միջև պայամանավորվածությունների գաղափարը։ Դաշնային կուսակցության վերակազմավորումից հետո 1880 թվականին Պի ի Մարգալը դարձյալ գլխավորում է այն ընդհուպ մինչև իր մահը։ Քաղաքական քարոզչության նպատակով 1883 թվականին նա գրում է դաշնային սահմանադրություն, իսկ 1894 թվականին` «Դաշնային կուսակցության ծրագիրը» (Programa del Partido Federal): Չնայած Պի ի Մարգալը շարունակում էր մեծ ճանաչում ու հարգանք ունենալ, նրա կուսակցությունը չի կարողանում համալրել իր համակիրների շարքերը։
1881 թվականին բախում է տեղի ունենում կատալոնականների և կատալոնական հանրապետական Վալենտի Ալմիրալի միջև։ 1890 թվականին Պի ի Մարգալը հիմնադրում է «Նոր ռեժիմ» (El nuevo régimen) շաբաթաթերթը, որում հետագայում վարում է իր քաղաքական, լրագրողական ու գրական գործունեությունը։ Ֆրանսիսկոն իր քաղաքական ուղղվածությունը ներկայացնում էր «ոչ ուղղափառ հանրապետականություն»` այն ներկայացնելով Մադրիդի Կորտեսում, որտեղ 1881, 1886, 1891 (այս թվականին ընդունվել էր տղամարդկանց համընդհանուր ընտրության իրավունքը), 1893, 1901 (Պի ի Մարգալի մահվան թվականն է) թվականներին ընտրվել էր պատգամավոր Ֆիգերասից։ Նույն թվականին նա եղել է Բարսելոնայում կազմակերպված «Ծաղկային խաղերի» նախագահը։
Կայնքի վերջին փուլը նշանավորվել է Կորտեսում վարած քաղաքականությամբ և Կուբայի անկախության ու իսպանա-ամերիկյան պատերազմի դեմ պայքարով, որոնցում նա ներկայանում էր իբրև հանրապետական ու դաշնային ժողովրդավարության ջատագով։
Իսպանիայի` 19-րդ դարի քաղաքական կյանքի մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկի` Պի ի Մարգալի կյանքն ընդհատվել է 77 տարեկան հասակում. նա մահացել է Մադրիդի իր տանը 1901 թվականի նոյեմբերի 29-ին։
Պատմական նշանակություն
19-րդ դարի վերջին պարզ դարձավ, որ լիբերալիզմը չկարողացավ ժամանակակից պետություն ձևավորել։ Իսպանական բուրժուազիան բավական թույլ էր հին կարգի հզոր ուժերի համեմատությամբ։ Մյուս կողմից, բանվորական շարժումը մեծ թափ էր ստացել` վտանգելով կապիտալիզմի զարգացումը։ Պատերազմների, ժողովրդական ընդվզումների այս փուլում ի հայտ է գալիս մտավորականների նոր սերունդ, որ նպատակ էր դրել ոչնչացնել գաղափարական հին հասկացությունները, որին հենվում էր իր դարն ապրած և ճգնաժամերի մեջ սուզված պետությունը։ Դա նրանց պատասխանն էր օլիգարխ իշխանությանը, միապետությանը, կաթոլիկությանը։ Ընդ որում, նրանց աշխատություններում այս հարցերը շոշափվում էին ոչ թե իրավաբանական, այլ կենդանի բանավիճային տեսանկյունից։ Այս ելույթների արձագանքը և նրանց գործունեությունը զգալի էր մինչև Երկրորդ հանրապետության սկիզբը։
Այս սերնդի բոլոր մտածողներից սերունդների վրա առավել խոր ու շարունակական ազդեցություն է թողել Ֆրանսիսկո Պի ի Մարգալը։ Նա նշանավոր պատմաբան, լրագրող, գեղարվեստական քննադատ, փիլիսոփա, իրավաբան և տնտեսագետ էր, և նրա աշխատանքները համարվել են Ֆրանսիսկո Սուարեսի և 18-րդ դարի լուսավորիչների, ֆրանսիական հանրագիտարանականների, քաղաքական ռոմանտիզմի ու Պրուդոնի ուտոպիստական սոցիալիզմի իսպանական ավանդույթի դրսևորում։ Լինելով Իբերիայի ժողովուրդների պատմության ու գրականության խոր գիտակ` Մարգալն իր բոլոր աշխատություններում ներկայացրել է կոլեկտիվ հոգեբանության ու սոցիալ-քաղաքական իրողության նուրբ զգացողությունը։
Պի ի Մարգալը երբեք չի հրաժարվել դաշնային հանրապետության իր գաղափարախոսությունից, ինչպիսի խոչընդոտներ էլ որ չեն ծառացել նրա առաջ։ 1898 թվականի ճգնաժամից հետո սկսված շովինիզմի պայմաններում նա շարունակում էր հաստատուն մնալ ժողովուրդների ազատության գաղափարներին` կոչ անելով հրաժարվել գաղութային արկածախնդրությունից և կրթության, մշակույթի ու աշխատանքի միջոցով ձևավորել քաղաքացիական հասարակություն։ Նրա գաղափարախոսության մեջ զգալի է Հեգելի, Ժան-Ժակ Ռուսոյի ու Պրուդոնի ազդեցությունը։ Պի ի Մարգալի մտածելակերպը ամենահեղափոխականներից մեկն էր 19-րդ դարի Իսպանիայում` անարխիստների շրջանում անգերազանցելի մնալով մինչև բակունինականների հանդես գալը։ Այն գտնվում էր ժամանակի ժողովրդավարության ու սոցիալիզմի միջև։ Նրա հակակապիտալիստական ու ժողովրդական ուղղվածությունը իր վրա էր բևեռում բանվորական շարժման ղեկավարների համակրանքը։ Ինքը Պի ի Մարգալը Առաջադիմական երկամյակի ժամանակ անուղղակի հարաբերությունների մեջ է մտել բանվորական շարժման հետ։
Կենդանության օրոք Պի ի Մարգալի ազդեցությունը տարածվել է հանրապետական փոքր բուրժուազիայի և աշխատավորական հատվածների վրա, սակայն նրա մահվանից հետո 20-րդ դարի առաջին երրորդին նրա կերպարը նոր իմաստ է ձեռք բերել ձախ հանրապետականների համար։ Քաղաքականության ու մտավորականության մեջ նրա կարգապահությունը կասկածի տակ չի դրվել` ճանաչվելով նույնիսկ թշնամիների կողմից։ Նրա համոզմունքների անկեղծության ու կանոնավորության մասին են վկայում այնպիսի տարբեր հեղինակներ, ինչպիսիք են Ֆրիդրիխ Էնգելսը, Սաբինո Արանան և Ֆեդերիկա Մունցելը  ։
Մտածողության բարդության ու համակարգայնության շնորհիվ` քաղաքական տարբեր հոսանքներ իրենց հռչակում են Պի ի Մարգալի գաղափարական հետևորդներ։ Դրանցից են անարխիստները, ֆեդերալիստները և ձախ կատալոնականները, որոնք ընտրողաբար օգտագործում են Պի ի Մարգալի գաղափարախոսության այն դրույթները, որոնք համապատասխանում են իրենց սեփական սկզբունքներին ։
Ստեղծագործություններ
Ֆրանսիսկո Պի ի Արսուագայի հետ համատեղ`
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ազատական սոցիալիստներ Կատեգորիա:Կատալոնիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ Կատեգորիա:Իսպանիայի վարչապետներ Կատեգորիա:Իսպանացի քաղաքական գրողներ Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Իսպանացի պատմաբաններ Կատեգորիա:Իսպանացի լրագրողներ Կատեգորիա:Իսպանացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Իսպանացի տնտեսագետներ
Վթարային ազդանշանում
Վթարային ազդանշանում, ազդանշանային հարմարանք, որը ծառայում է տեխնոլոգիական պրոցեսի ընթացքի խախտման կամ սարքավորման աշխատանքի վտանգավոր ռեժիմի առաջացման մասին տեղեկացնելու համար։ Եթե ազդանշանը ստանալուց հետո վթարի պատճառը չի վերացվում, վթարային ազդանշանումը ուղեկցվում է սարքավորման անջատմամբ՝ պաշտպանական հարմարանքի միջոցով։ Վթարային ազդանշանումը իրականացվում է զանգով, շչակով, լամպով, բլենկերով և այլն։
Կատեգորիա:Ազդանշանում Կատեգորիա:Ազդանշանային հարմարանքներ
Ոչ գծային համակարգ
Ոչ գծային համակարգ, համակարգ, որի հատկությունները կախված են դրանում ընթացող պրոցեսներից։ Այդպիսի համակարգերը նկարագրվում են ոչ գծային հավասարումներով։
Ոչ գծային են, օրինակ, մեխանիկական այն համակարգերը, որոնց մեջ մտնող մարմինների զանգվածները կախված են արագությունից, սեգնետաէլեկտրիկներ պարունակող էլեկտրական այն համակարգերը (շղթաները), որոնց դիէլեկտրիկ թափանցելիությունը կախված է էլեկտրական դաշտի լարվածությունից և այլն։ Գծային համակարգերից ոչ գծային համակարգեր տարբերվում են վերադրման սկզբունքի խախտումով (Հուկի օրենքի խախտումը մեխանիկական ոչ գծային համակարգերում, Օհմի օրենքի խախտումը էլեկտրական ոչ գծային համակարգերում և այլն)։
Այդ հանգամանքը խիստ բարդացնում է ոչ գծային համակարգերի վերլուծումը, քանի որ բացառում է արտաքին ազդեցությունների պատկերումը պարզ (տարրական) ազդեցությունների գումարի տեսքով։ Եթե արտաքին ազդեցության չափը չի սահմանափակվում, ապա իրական բոլոր համակարգերը վաղ թե ուշ դրսևորում են ոչ գծային հատկություններ։ Գծային մոտավորությունը հնարավոր է արտաքին ազդեցության փոփոխման սահմանափակ տիրույթում։
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Յասոնաս Ապոստոլոպուլոս
Յասոնաս Ապոստոլոպուլոս (հունարեն՝ Ιάσονας Αποστολόπουλος), հույն իրավապաշտպան է և Աֆրիկայից կամ Ասիայից ծովով ճանապարհորդող դեպի Եվրոպա, ներգաղթյալների փրկարար։ Նա ակտիվ գործունեություն է կատարում 2015 թվականից։
Վաղ կյանք և կրթություն
Ապոստոլոպուլոսը քաղաքացիական ինժեներ է։ Նա սովորել է Հունաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում, Հունաստանի մայրաքաղաք՝ Աթենքում, նույն համալսարանում, որտեղ ստացել է մագիստրոսի կոչում բնապահպանական ճարտարագիտության ոլորտում ։
Ակտիվիզմ
Ապոստոլոպուլոսն աշխատել է Սուդանում «Բժիշկներ առանց սահմանների» կազմակերպության հետ համատեղ ։
2019 թվականին «Mediterranea Saving Humans» ՀԿ-ի նավակի փախուստի շրջանակներում նա արհամարհելով Իտալիայի կառավարության կողմից սահմանված արգելքը մտավ Լամբեդուզա նավահանգիստ՝ փրկելով 46 փախստականի ։
2021 թվականին Հունաստանի նախագահի գրասենյակից հայտարարվեց, որ նա պետք է պարգևատրվի իր մարդասիրական ջանքերի համար, սակայն ժամեր անց դուրս կբերվի։ Պահպանողական պատգամավոր Կոնստանտինոս Բոգդանոսը, որն այն ժամանակ իշխող «Նոր ժողովրդավարություն» կուսակցության անդամ էր, պարծենում էր, որ ինքն էր կանգնած է իր մրցանակ ստանալու հետևում    ։