cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ջեսիկա Չեսթեյն
Անձնական կյանք
Մեզ շատ են անհրաժեշտ ակնառու կանացի կերպարներ։ … Ինչ վերաբերվում է 2014 թվականի ֆիլմերին և համատարած քննարկվող ֆիլմերին «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգի կարճ ցուցակին և նման բաների, ապա նրանց մեջ չկա ոչ մի գլխավոր կանացի կերպար։ Իհարկե, խաղի համար դերասանուհիները մրցանակներ ստանում են։ Սակայն, եթե քննարկենք հենց «Լավագույն ֆիլմերը», ապա, նրանցում գլխավոր կանացի կերպարներ չկան ։
«Vulture» բլոգին տված հարցազրույցում Չեսթայնը ասում է, որ երկար ժամանակ հարաբերություններ է ունեցել ռեժիսոր Նեդ Բենսոնի հետ, ում հետ նա բաժանվել է 2010 թվականին ։ Արդեն բաժանումից հետո նրանք սկսում են աշխատել «Էլեանոր Ռիգբիի անհետացումը» եռագրության վրա, որում դերերից մեկը կատարում է նաև նրանց ընդհանուր ընկերուհի Ջես Վեյկսլերը ։ Ըստ տարբեր աղբյուրների տվյալների, այժմ դերասանուհին հանդիպում է դիզայներ Ջան Լուկա Պասի դի Պրեպոզուլոի հետ, ով պաշտոնատար անձ է իտալական Moncler բրենդում, չնայած անձամբ դերասանուհին մանրազնին թաքցնում է անձնական կյանքը և չի հաստատում ոչ մի տեղեկություն ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1977 ծնունդներ Կատեգորիա:Մարտի 24 ծնունդներ Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի հեռուստատեսային դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի ֆեմինիստներ Կատեգորիա:Թատրոնի դերասանուհիներ Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ Կատեգորիա:«Ոսկե գլոբուս» մրցանակի դափնեկիրներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի դերասանուհիներ
Լճաշենի կիկլոպյան ամրոց
Լճաշեն կիկլոպյան ամրոց, որը գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևելք, Սևան-Գավառ հին ճանապարհի ձախ կողմում։
Նկարագրություն
Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը զբաղեցրել է ավելի քան 50 հա տարածություն։ Այն ներառել է տասնյակ մեծ ու փոքր բլուրներ, ձորակներ, ժայռեր ու քարակույտեր, շրջափակվել է մի քանի պարիսպներով, որոնց ընդհանուր երկարությունը հասնում էր շուրջ 5 կմ, իսկ արտաքին պարսպինը՝ 3 կմ-ի։ Միջնաբերդը գրավում էր 1 հա տարածք և արտաքին բնակավայրերի հետ կապված էր երկու գլխավոր, երեք երկրորդական ճանապարհներով։ Միջնաբերդի արևելյան և հարավ-արևմտյան կողմերն ունեցել են կրկնակի և եռակի պարիսպներ, որոնց կանգուն մնացած մասերի բարձրությունը հասնում է 3 մետրից 4 մետրի, տեղ-տեղ 5-7 մետրի։
Ամրոցը բարդ կառուցվածքի է, հատկապես իր «թակարդ» պարիսպների համակարգով։ Միջնաբերդից բացի, ամրոցն ունեցել է 22 մեծ և փոքր քարաբուրգեր և աշտարակներ։ Պարիսպները շարված են բազալտե անտաշ զանգվածեղ քարերով, որոնցից շատերը կշռում են 3.5-ից 6 տոննա Այն մասերում, որտեղիդ սպասվել է թշնամին, շարվել են կրկնակի հաստ պարիսպներ, որոնց լայնութունը հասնում է 5-6 մ։ Ամրոցի պաշտպանությունն ավելի հուսալի դարձնելու համար ամենաբարձր բլուրների վրա կառուցվել են հզոր քարաբուրգեր և առանձին դիտակետեր, որոնց շուրջը գոգավորող պարիսպները տեղ-տեղ կրկնակի են։
Լճաշենի կիկլոպյան ամրոցը Սևանի ավազանի մյուս ամրոցների նախատիպն է և ունեցել է ռազմավարական կարևոր նշանակություն։
Լճաշենի ամրոցի պարսպապատերի մնացորդները և ամրոցից պեղված նյութերը որոշակի հիմք են տալիս դատելու այդ պաշտպանական համալիրի կառուցման և անկման ժամանակի մասին։ Ամրոցի արևելյան և հարավ- արևերան կողմերում մինչև այժմ պահպանված են պատերի նախնական չարքերը, որոնց բարձրությունը տեղ-տեղ հասնում է 3 մետրի։ Սրանք միաշար ահռելի ժայռաբեկորներ են, որ իրար վրա դնելու և դրսից չհարդարելու հետևանքով հսկայական խոռոչներ են առաջացել։ Խոռոչների բացվածքր հաճախ անցնում է 70 սմ-ից։ Դրանք խցանված չեն մանր քարերով։ Անկախ դրանց դիրքից՝ վերև են բարձրացած թե թեքված, չեն ուղղվել տակը մանր քարեր դնելու եղանակով։ Քարը սկզբից ինչպես հաջողվել է դնել, այդ դիրքով էլ թողել են, հավանաբար ծանրության պատճառով ուղղել չկարողանալով։
Ք.ա. 2-րդ հազարամյակի կեսերին ամրոցի պարիսպն ընդարձակվել է և օղակել ամենաբարձր բլուրը, որի վրա գտնվում է միջնաբերդը։ Այս փուլի որմնաշինության մնացորդները պահպանված են միջնաբերդի արևմտյան կողմում՝ հատվածաբար, մեկը մյուսից շուրջ 20 մետր հեռավորության վրա, միջնաբերդի մոտակա հատվածը հարավից հյուսիս ձգվում է շուրջ 20 մետր երկարությամբ, իսկ մյուս հատվածը՝ արևմոլտքից-արևելք 15 մետր երկարությամբ, 4-5 մետր բարձրությամբ։
Պարսպապատերի քարերը նույնպես խոշոր են, անտաշ, բայց նախորդի համեմատությամբ ավելի «հարթ» մակերեսներով։ Պատաշարի դրսի երեսներին առաջացած խոռոչները տեղ-տեղ խցանված են մանր քարերով։ Պատերը կառուցված են թեք լանջերին, իրար վրա դարսված ժայռաբեկորներով, որոնք միաշար են և լիցք չունեն։
Լճաշենի համալիրի պարսպապատերը և ամրոցի տարածքը շաա ավելի մեծ ծավալի են հասնում ու ընդարձակվում Վանի թագավորության շրջանում։ Բիայնացիների նվաճումից հետո Սևանի ավազանի համար կարևորվել Է այս ամրոցի ռազմավարական դերն ու նշանակությունը։ Ամրոցն ընդարձակվում է, նրա նոր պարիսպները հնի համեմատությամբ ձգվում են հարյուրավոր մետրերով։ Պատաշարերի մեջ հանդիպում են հարդարված ճակատներ։ Պարսպապատերը երկշարք են (որսից և ներսից), պատի մեջ կա անշաղախ լիցք (ավելի մանր քարերով)։ Պատերը լարաշար են, ուղիղ ձգված, ունեն ուղիղ անկյուններ և կարևոր տեղերում՝ աշտարակներ։ Պատերի հաստությունը տեղ-տեղ հասնում Է 3 մետրի, իսկ աշտարակներինը՝ 5-5.5 մետրի։ Որոշ տեղերում, առանձնապես հարավային կողմում, կանգուն մնացած պարսպապատերի բարձրությունը հասնում է 7 մ-ի, ամենացածր տեղերում՝ 0.3-1 մետրից ոչ պակաս։
Ամրոցի պարսպապատերի այժմյան պահպանված մնացորդները պարզորոշ գաղափար են տալիս, դրանց հսկայական ծավալի մասին։ Քարերը վերցված են տեղի հրաբխային բազալտի անսպառ պաշարներից, որոնք սփռված են հենց պարսպապատերի տակ ու դրանցից ոչ հեռու։ Ահռելի չափերի հասնող այս քարակույտերը նույնպես, լուրջ արգելք են եղել ամրոցի վրա հարձակվող թշնամու համար։ Դրանք տեղ-տեղ մինչև 300 մ փռվածք ունեն և դժվարանցանելի են։
Ամրոցի պարսպապատերի համեմատությամբ միջնաբերդի պատերի քարերը ավելի փոքր ծավալ ունեն, որոշ չափով մշակված են, իսկ միջնաբերդի գլխավոր մուտքի անկյունաքարերից շատերի ճակատները կանոնավոր տաշված ու հարթված են։
Միջնաբերդն ունեցել Է երկու գլխավոր մուտք, որոնցից արևմտյանը փակվել է, իսկ հյուսիս-արևմտյանը՝ պահպանվել։ Դեպի միջնաբերդ բերող հատուկ լայն ճանապարհը կառուցվել Է ելումուտ անող ռազմակառքերի ու հեծյալների համար։ Գլխավոր մուտքերի աջ և ձախ կողմերում միջնաբերդն ուևեցել է աշտարակներ։
Ամրոցի գոյության բոլոր շրջաններում պարսպի ներսում և դրանից դուրս անընդհատ բնակություն է եղել՝ պարսպի հարավային, հարավ-արևմտյան և առավելապես արևմտյան կողմերում մինչև այժմ մնացել են հնագույն շենքերի հիմքեր։ Դրանցում պահպանված հիմնապատերի բարձրությունները հասնում են 0.2-1.5 մետրի։ Թեև կացարանների ավերակները երբեմն մեկուսացված են շրջապատից, բայց ընդհանուր առմամբ իրար մոտ են և տեղավորված են մանր ու մեծ բլուրների գագաթներին, սարալանջերին և որոշ չափով հարթ տարածությունների վրա։ Երբեմն իրար մոտ հանդիպում են ավելի մեծ կացարաններ՝ անկանոն անկյուններով։
Ամրոցի ներսում պահպանված կացարանները երեք հիմնական ձևի են՝ շրջանաձև (հինը), անկանոն անկյուններով (միջին զարգացման շրջան) և թառակող (ուշ շրջան), բայց նշված տիպերը հաճախ խախտվում են։ Կառուցապատման քարերը նույնպես միատեսակ չեն։ Վաղ շրջաններին պատկանող շրջանաձև կացարանների պատաքարերը անհամեմատ մեծ են ու վատ շարված, միջին շրջաններին պատկանող պատերինը, առաջինի համեմատությամբ՝ փոքր, ուշ շրջանների կացարանների պատերի քարերը շատ ավելի փոքր են, հարթ մակերեսով, սենյակներն ուղիղ անկյուններ ունեն և փոքր ծավալ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի հայկական բերդեր և ամրոցներ Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզի կիկլոպյան ամրոցներ Կատեգորիա:Հայաստանի կիկլոպյան ամրոցներ Կատեգորիա:Բերդեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:Կիկլոպյան ամրոցներ Կատեգորիա:Նախնադարյան Հայաստան
Մենելաոս Լունդեմիս
Մենելաոս Լունդեմիս (Μενέλαος Λουντέμης, ), հույն գրող և թարգմանիչ։
Կենսագրություն
Մենելաոս Լունդեմիս, իսկական անունը՝ Դիմիտրիոս Վալասիադիս, ծնվել է 1912 թվականին, թուրքական Այիա–Կիրակի (, ներկայումս՝ Յալովա) քաղաքում։
Իր ընտանիքի հինգ երեխաներից միակ տղան է եղել։
Քեմալական Թուրքիայի կողմից Հունաստանի բնակչության բռնի փոխանակումից հետո, նա իր ընտանիքի հետ բնակություն է հաստատել նախ Եգինա կղզում, այնուհետև Եդեսիայում և Կենտրոնական Մակեդոնիայի ծայրամասում գտնվող Պելա քաղաքի Էպապլաթանոս գյուղում, որտեղ նա բնակվել է 1923– 1932 թվականներին, իսկ հետո մեկնել է Կոզանո։
Հայտնվել է հունական գրականության մեջ շատ փոքր հասակում՝ հրատարակելով բանաստեղծական ժողովածուներ (1927–1928 թվականներ)։ 1930 թվականին նա հրատարակել է պոեզիա և պատմվածքներ «Նոր անկյուն» ամսագրում։
Նա ինքն է որոշել իր կեղծանունը, Պելայի մերձակայքում հոսող Լուդիա գետի անունով։ Իր կեղծանունը հայտնի է դարձել 1934 թվականին՝ «Գիշեր՝ լույսերով ու աստղերով լի մի քաղաքում»  պատմվածքից։
1938 թվականին ստացել է «Մեծ արձակ» պետական մրցանակը, իր՝ «Նավերը չհեռացան» կարճամետրաժ ժողովածույի համար։
1951 թվականին Փարիզում ստացել է «Համաեվրոպական ոսկե դափնեկիր» մրցանակը։
1956 թվականին ընտրվել է խաղաղության համաշխարհային խորհրդի անդամ։
1958 թվականին նրան դատել են՝ իր «Տխուր օրեր» գրքի համար, որից հետո նրա բոլոր գրքերի վրա արգելք է դրվել։ Այդ դատավարությունից հետո քաղաքական ապաստան է հայցել Ռումինիայում։ Ռազմական բռնապետության տարիներին զրկվել է Հունաստանի քաղաքացիությունից։ Ռումինիայում շարունակել է իր գրավոր գործունեությունը՝ մինչև Հունաստանում ժողովրդավարությն վերականգնվելը։ Տեղահանության ընթացքում մի շարք ուղևորություններ է կատարել Չինաստան, Վիետնամ և այլ վայրեր։
Նրա պատվին Բուխարեստի քաղաքային շենքը կոչվել է Լունդեմիսա։ Ըստ հայտնի հույն գրող Վասիլիկոսի՝ «Լունդեմիսը համարվում է ամենաշատ ընթերցված հույն գրողը՝ Կազանցակիսից հետո»։
Մենելաոս Լունդեմիսը հրատարակել է 40–ից ավելի գրքեր՝ դառնալով հույն ամենաարդյունավետ գրողներից մեկը։
Գրականություն
Կատեգորիա:Հույն գրողներ Կատեգորիա:Հույն թարգմանիչներ
Վասիլի Զվոնցով
Կենսագրություն
Վասիլի Զվոնցովը ծնվել է Նովգորոդի նահանգի Չերեպովեցի վարչաշրջանի Վախոնկինո գյուղում (այժմ Վոլոգդայի մարզի Կադույսկի շրջան)՝ գյուղական ուսուցիչ Միխայիլ Լոգինովիչ Զվոնցովի ընտանիքում ։
Չերեպովեցում Վասիլի Զվոնցովի նկարչությամբ հետևողականորեն զբաղվելը սկսվել է Լենինգրադի բարձրագույն գեղարվեստատեխնիկական ինստիտուտի նախկին շրջանավարտ Ա․ Ա․ Ալեքսեևի ղեկավարությամբ։ 1935 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի գեղարվեստի ուսումնարանը։ Ապագա նկարչի վրա հատուկ ազդեցություն է ունեցել ուսումնարանում դասավանդող նկարիչ և օֆորտիստ Ալեքսանդր Գրոմովը։ «Հենց Գրոմովն է առաջինը մեզ պատմել օֆորտի մասին․․․ Դրանից հետո ես որոշեցի անպայման դառնալ օֆորտիստ»,- հիշում էր Զվոնցովը։ 1939 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտ, բայց շուտով զորակոչվել է բանակ։ Մասնակցել է ամբողջ պատերազմին (ավարտել է որպես փոխգնդապետ և հինգ մարտական շքանշանի ասպետ)։ 1946 թվականին զորացրվել և վերականգնվել է ինստիտուտի առաջին կուրսում, շուտով ընդունվել է գրաֆիկայի ֆակուլտետը (1948)։ Նրա ուսուցիչները այնպիսի վարպետներ էին, ինչպիսիք են Կոնստանտին Իվանովիչ Ռուդակովը, Ալեքսեյ Ֆյոդորովիչ Պախամովը, Լեոնիդ Ֆյոդորովիչ Օվսյաննիկովը և Գենադի Դմիտրիևիչ Եպիֆանովը։ 1952 թվականին ավարտել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտը և մնացել է դասավանդելու գրաֆիկայի ֆակուլտետում (1953-1971)։
Աշխատել է էստամպի ոլորտում և հաստոցային գրաֆիկայում (մատիտ, ածուխ, չինական տուշ)։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել իր ստեղծագործությունների տեխնիկական կողմին։ Տիրապետել է օֆորտի բոլոր հայտնի հնարքներին։ Շատ բան է արել այս տեխնիկայում։ Սիրել է ասեղով օֆորտը և չոր գրաֆիտով փորագրելը։ Բոլոր ժանրերից նախընտրել է բնանկարը։ Հայտնի է Միխայլովսկում գտնվող Պուշկինի արգելոցին նվիրված նրա օֆորտների շարքը։ Ըստ նկարչի՝ «իրական բնապատկերն ավելի նուրբ զգացմունքներ է առաջացնում, պատկերացումներն ավելի զգալի են և մարդկանց մեջ զարգացնում է գեղեցիկը տեսնելու և գնահատելու ունակությունը»։
Ինչպես գրել է բանաստեղծ և նկարչի ընկեր Միխայիլ Դուդինը․ «Պուշկինի արգելոցին նվիրված նրա թերթերում հնչում է երկրի այս բլրածածկ տարածությունների, այս կեչու և սոճու անտառակների՝ ամռվա բոլոր ծայրերում վազվզող, դեպի լճերի լուռ հայելիների մեջ, ինչպես անմահ սիրո և կրքի աչքերի մեջ նայող հավերժական երաժշտությունը»։
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական վաստակավոր նկարիչը մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։
Աշխատանքներ
Վասիլի Զվոնցովը օֆորտի և ականավոր ժամանակակից գրաֆիկաների մասին մի քանի հոդվածների և մի շարք գրքերի հեղինակ է։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ապրիլի 13 ծնունդներ Կատեգորիա:1917 ծնունդներ Կատեգորիա:Նոյեմբերի 20 մահեր Կատեգորիա:1994 մահեր Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:Ռեպինի անվան ինստիտուտի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշանակիրներ Կատեգորիա:«Մարտական ծառայությունների համար» մեդալով պարգևատրվածներ Կատեգորիա:Խորհրդային նկարիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային մանկավարժներ
Գայանյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)
Պատմություն
19-րդ դարում հայ իրականության մեջ Գայանյան ուսումնարանները երկուսն էին, գործել են Թիֆլիսում և Երևանում՝ նպատակ ունենալով կրթություն տալ հայ աղջիկներին և պատրաստել մանկավարժներ հայկական դպրոցների համար ։
Երևանի Սբ. Գայանեի օրիորդաց ուսումնարանը բացվել է 1866 թվականի ապրիլի 10-ին Էջմիածնի Սինոդի հրամանագրով։ Այդ նախաձեռնության հեղինակները քաղաքի մի խումբ երիտասարդներ էին, ովքեր ուզում էին հայ օրիորդներին հեռու պահել եվրոպական նորամուծություններից՝ պահպանելով  նրանց ազգային, ավանդական նկարագիրը։ Համաձայն ծխական դպրոցների կանոնադրության՝ ուսումնարանն ունեցել է դեռահաս օրիորդների շրջանում կրոնական բարոյականություն սերմանելու նպատակ։ «Մշակ» թերթն այս առիթով գրում է.
«Ուսումնարանի նպատակն է տալ Երևանայ քաղաքի և շրջակայ տեղեաց Հայոց օրիորդներին բարոյական կրթություն, ուսուցանելով նորանց մեր Լուսավորչական ուղղափառ եկեղեցվոյ դավանությունը՝ զարգացնելով նորանց սրտում առաքինության ազնիվ  զգացմունքները…» : Գայանյան ուսումնարանի նախաձեռնողներից է եղել նաև Պերճ  Պռոշյանը, ով  մամուլում գրում էր, որ ուսումնարանի  բացումը վեր է ածվել իսկական տոնակատարության ։
Սբ. Գայանեի ուսումնարանը սկզբում ունեցել է երկու դասարան, ենթարկվել է ուսումնարանի տեսուչին, ով նաև հոգևոր առաջնորդն  էր։ Այստեղ կարող էին ընդունվել 8-14 տարեկան աղջիկները։ Դասավանդվող առարկաներից կարևոր տեղ են գրավել կրոնը, հայոց  լեզուն, ռուսաց  լեզուն, վայելչագրությունը, ձեռագործը, նկարչությունը։ Երկարատև դեգերումներից հետո, ուսումնարանը հանգրվանում է Սբ. Պողոս-Պետրոս եկեղեցու (ներկայիս «Մոսկվա» կինոթատրոնի տեղում) բակում, Ղևոնդ Ղազարյանի միջոցներով կառուցված մի շենքում, որին կից  կառուցվում և 1878թ. սկսած սկսում է գործել երեք սենյակներից բաղկացած մի շենք և բեմ թատերական ներկայացումների համար։
Թատերական գործունեություն
19-րդ դարի 60-ական թթ. Երևանն արդեն ուներ իր ինքնագործ թատերական խումբը, որը ձևավորվել էր Թիֆլիսի հայկական թատրոնի հյուրախաղերից հետո։ 1865թ. մեկ տարի շարունակ Թիֆլիսի թատրոնը Երևանի դպրոցների (հիմնականում՝ Թեմական  դպրոցի) ուսուցիչների հետ միասին մի շարք ներկայացումներ է տվել՝ արժանանալով հանդիսատեսի  բուռն ընդունելությանը և երևանցիներին դարձնելով թատրոնի ջերմ երկրպագուներ։ Նրանց վերադարձից հետո քաղաքում գնալով մեծացել է թատրոն ունենալու պահանջը։ Հաշվի առնելով ստեղծված իրավիճակը՝ թեմական դպրոցի ուսուցիչները ստեղծել են իրենց թատերական խումբը։ Նրանց ինքնագործ թատրոնի դահլիճը մշտապես լիքն էր հանդիսատեսով։ Սակայն 1876թ. խումբը զրկվում է դահլիճից։ Շուրջ մեկ ու կես տարի ընդմիջումից հետո նրան իր հարկի տակ է վերցնում Գայանյան դպրոցը, որի շենքին կից, ինչպես արդեն նշել ենք, կառուցվել էր բեմ՝ թատերական ներկայացումների համար։ Վերջինիս հիմքերը գցել էին տեսուչ  Տեր-Հովսեփ Մելյանը և Էմին Տեր-Գրիգորյանը։ Այստեղ կազմակերպված ներկայացումները որոշակի նյութական միջոցներ էին  բերում դպրոցին։ Ժամանակի մամուլում կարդում ենք, որ 1878թ. հոկտեմբերի 26-ին Գայանյան դպրոցի թատերախումբն առաջին անգամ ներկայացրել է Գ. Սունդուկյանի «Պեպո»-ն ։
Դպրոցը ցարական իշխանությունների օրոք
Սբ. Գայանեի դպրոցի հեղինակությունը շատ բարձր էր, որի արդյունքում գնալով ավելանում էր սաների թիվը։ 19-րդ դարի վերջի և  20-րդ դարի սկզբի տվյալներով Երևանում գործել են շուրջ 31 դպրոց՝ 3724 աշակերտով, որոնց համեմատաբար մեծ մասը՝ 568  աշակերտ սովորել է արական դասական գիմնազիայում, իսկ 761-ը՝ հայկական, եկեղեցական 5 ծխական դպրոցներում, որոնցից մեկն էլ Գայանյան դպրոցն էր։ 19-րդ  դարի պետական դպրոցների համեմատ ծխական դպրոցների սաների թիվը մեծ էր, քանի որ դրանք հայկական դպրոցներ էին և ձգտում էին պահպանել մեր ժողովրդի ազգային նկարագիրը՝ ի տարբերություն ժամանակի պետական  դպրոցների, որոնք ռուսական էին և իրենց գործունեությամբ պետք է նպաստեին իշխանությունների վերջնական նպատակի  իրագործմանը՝ երկրամասի լիակատար ռուսացմանը։ Այդ երևույթը շատ էր անհանգստացնում ցարական կառավարությանը։ Գայանյան դպրոցը, ինչպես նաև մյուս հայկական դպրոցները, կրոնի ու գրագիտության հետ միասին աշակերտներին տալիս էին բազմակողմանի գիտելիքներ։ Այս հանգամանքն էլ պատրվագ  դարձնելով՝ ցարական կառավարությունը ծխական դպրոցները հոգևոր չհամարեց և 1884 թ. փետրվարի 16-ի կանոնադրությամբ և Կովկասի իշխանությունների համաձայնությամբ կարգադրեց ծխական դպրոցները հանել եկեղեցու իրավասությունից և հանձնել պետական համապատասխան  մարմինների տնօրինությանը։ Այս կանոնադրության համաձայն՝ ծխական դպրոցները վեր էին ածվելու սովորական ռուսական դպրոցների, այդ էր պատճառը, որ  առաջացրեց ժողովրդի դժգոհությունը և նրա պաշտպանությամբ եկեղեցին հրաժարվեց ժողովրդական կրթության նախարարությանը հանձնել իր դպրոցները։ Արդյունքի չհասնելով՝ ցարական կառավարությունն անցավ բացահայտ հարձակման։ 1885 թ. նրա կարգադրությամբ ծխական դպրոցները փակվեցին՝ առանց ուսման իրավունքի թողնելով հազարավոր հայ երեխաների, որոնցից մի քանի հարյուրը՝ Երևան քաղաքում։ Որոշ ժամանակ անց, հասկանալով, որ իր ծրագիրը ձախողված է, ցարական կառավարությունը հրաժարվեց ծխական դպրոցները փակելու որոշումից։ Ավելի մեծ փորձ է կատարվում 20-րդ դարի սկզբին. 1903 թ. հունիսի 12-ի օրենքը հայ եկեղեցու գույքի ու կալվածքների պետականացման մասին, որն ըստ էության բռնագրավման փորձ էր և եկեղեցուն զրկում էր ժողովրդի առաջնորդի իրավունքից, ուղղակիորեն վերաբերում էր նաև ծխական դպրոցներին։ Զրկվելով նյութական միջոցներից՝ նրանք կանգնում էին փակման վտանգի առաջ։ Այդ օրենքը ցարական կառավարության ռուսացման քաղաքականության արտահայտությունն էր, որից նա չէր ուզում հրաժարվել։ Սակայն համաժողովրդական հուզումները ստիպեցին իշխանություններին 1905թ. ամռանը չեղյալ հայտարարել 1903թ. հունիսի 12-ի օրենքը, որից հետո ծխական դպրոցները նորից սկսեցին բարգավաճել։ 1905թ. Գայանյան դպրոցը հանձնվեց հայկական եկեղեցիների վարչությանը։ 1911-1912թթ տվյալներով միայն Երևանի թեմում գործում էին 154 դպրոց, որից հինգը՝ Երևան քաղաքում։ Դրանք էին Սուրբ Գայանեի, Սուրբ Մարիամյան (Զորավոր եկեղեցուն կից), Խրիմյան, Սուրբ Հովհաննեսի (Սահականուշյան) և Նորքի (Սուրբ Սիմեոն եկեղեցուն կից) դպրոցներն էին։ Վերջին չորսը տարրական էին, իսկ Գայանյանը մանկավարժական ուղղվածությամբ բարձր տիպի դպրոց էր՝ նախապատրաստական խմբով և ութ դասարաններով։ 1921թ. միավորվել է Մեսրոպյան դպրոցին և դարձել երկրորդ աստիճանի միջնակարգ դպրոց ։
Միջոցառումներ
2016 թվականին լրացավ 19-րդ դարի Երևանի դպրոցներից մեկի՝ Սուրբ Գայանեի անվան (Գայանյան) օրիորդաց ծխական հոգևոր ուսումնարանի ստեղծման 150-ամյակը։ Հայաստանի ազգային արխիվում կազմակերպված ցուցահանդեսում այցելուները դիտեցին դպրոցի մասին պատմող լուսանկարներ, փաստաթղթեր և այլ դիդակտիկ նյութեր։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:1921 կազմալուծումներ Երևանում Կատեգորիա:1866 հիմնադրումներ Երևանում
Գառնու հեթանոսական տաճար
Գառնու հեթանոսական տաճար, հին հայկական արևապաշտական տաճար Կոտայքի մարզի Գառնի գյուղում, Ազատ գետի աջ ափին։ Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձան է ։
Ելնելով ավանդություններից՝ Մովսես Խորենացին Գառնու հիմնադրումը վերագրում է Հայկ նահապետի ծոռ Գեղամին, որի թոռան՝ Գառնիկի անունով էլ, իբրև, կոչվել է Գառնի։
2011 թվականի ապրիլի 28-ին հայտնի դարձավ, որ Գառնու պատմամշակութային համալիրն արժանացել է Մելինա Մերկուրիի անվան ՅՈւՆԵՍԿՕ-Հունաստան 2011 մրցանակից
Պատմություն
Հիմնադրում
Հռոմեական զորքերը 59 թվականին գրավել, ավերել ու հրկիզել են Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաշատը։ Ներոնի ցուցումով Կորբուլոնը Տրդատ Ա-ի հետ 64 թվականին ստորագրել է Հռենադայի հաշտության պայմանագիրը, ճանաչել Մեծ Հայքի անկախությունը, իսկ Տրդատին՝ Հայաստանի թագավոր, պայմանով, որ նա մեկնի Հռոմ և թագադրվի Ներոնի ձեռքով։ 65 թվականին Տրդատ Ա-ն իր ընտանիքով՝ կնոջ ու երեխաների, եղբորորդիների, ինչպես և 3 հազար հայ ու պարթև հեծելազորի, շքախմբի և հռոմեական մի հատուկ զորամասի ուղեկցությամբ ցամաքային ճանապարհով ուղևորվում է Հռոմ։ Նրանց ամենուր հանդիսավոր ու փառահեղ ընդունելություն են ցույց տալիս։ Ուղևորության ամբողջ ծախսը (օրական մոտ 200 000 դինար-դրաքմե) վճարում էր Հռոմեական կայսրությունը։
Ներոն կայսրը Տրդատին ընդունում է սիրալիր։ Ներապոլիս և Հռոմ քաղաքներում նրա պատվին կազմակերպվել են շքեղ հանդեսներ ու մրցախաղեր։ Տրդատ Ա-ին Ներոնը թագադրել է Հռոմի ֆորումում՝ բազմության և զորքի ներկայությամբ։ Այդ իրադարձությունը նկարագրում է Դիոն Կասիոսը. այդ օրը Տրդատը, բռնադատելով իր հպարտությունը, պատեհության և անհրաժեշտության առաջ դարձավ ծառայամիտ, առանց ուշադրություն դարձնելու, թե ստորացուցիչ ինչ խոսքեր էր բարբառելու իր ստանալիք պարգևի հույսով։ Նա խոսեց այսպես.
Թե ինչու պետք է Ներոնի ուղարկած զորքին Հռանդեայի ճակատամարտում ծանր պարտության մատնած և խայտառակած (հռոմեական զորքին ստիպեցին անցնել նիզակների տակով) Տրդատը այսպես դիմեր կայսրին, մնում է անհասկանալի։ Նամանանավանդ, որ Տրդատին հաճոյեցնելու համար, որպեսզի վերջինս գա և ստանա գահ Հռոմում, Ներոնը վճարեց արքայի ողջ շքախմբի ճանապարհորդության համար դեպի Հռոմ և վճարեց Արտաշատի վերականգման համար։  Հայտնի է նաև, որ հռոմեական պատմիչը երբևիցե ականատես չէր եղել այդ իրադարձություններին, քանի որ ապրել էր 100 տարի հետո։  Կարելի է եզրակացնել, որ սա հռոմեական պատմիչի կողմից պարզապես հորինված պատմություն է, պարտություն կրած կայսրության դեմքը պատմության առաջ փրկերու համար։
Կորբուլոնի ավերած Արտաշատը վերաշինելու համար Ներոնը Տրդատին նվիրում է 50 միլիոն դինար-դրաքմե, ինչպես նաև Արտաշատը վերականգնելու համար՝ հռոմեացի բազմաթիվ արհեստավորներ։ Տրդատն ուներ շինարարական աշխատանքների ընդարձակ ծրագիր։ Նա չի բավարարվում Ներոնի տված արհեստավորներով և «… մեծ դրամ խոստանալով, ձգտում է իր հետ Հայաստան տանել այլ վարպետներ և արհեստավորներ, բայց Կորբուլոնը արգելք է հանդիսանում, թույլ տալով թագավորին տանել միայն նրանց, որոնց տվել էր կայսրը» ։ Տրդատ Ա-ն 66 թվականին իր ուղեկիցներով վերադարձել է Հայաստան և, օգտվելով խաղաղ ու բարենպաստ պայմաններից, զբաղվել շինարարական աշխատանքներով՝ վերաշինել է ավերված Արտաշատը՝ «Հայոց Կարթագենը» և այլ բնակավայրեր։ Նա վերակառուցում է նաև Գառնու բերդը և նրա ներսում կառուցում նոր շենքեր, այդ թվում՝ Գառնու տաճարը։ հ
Պաշտամունք
Ա. Կ. Տրևերը գրում է․
Բարենորոգումներ
4-րդ դարի առաջին տարիներին տաճարի ներսում և դրսում կատարվել են բարենորոգման աշխատանքներ. այն վերափոխվում էր իբրև «տուն հովանոց»։ Վերացվել են դրսի զոհասեղանները, ներսի կուռքը, ծածկվել է երդիկի բացվածքը, վերացվել երդիկից թափվող ջրերի հեռացման համար հատակի վրա ստեղծված քարակերտ հարմարանքը, և այդ մասը սալահատակվել, վերափոխվել է տաճարի մուտքը՝ այն հարմարացնելով բնակության համար ։
Գառնու պեղումների ընթացքում հայտնաբերված որոշ բեկորների ուսումնասիրությունը Մառին բերեցին այն եզրակացության, որ քրիստոնեական կրոնի ընդունումից հետո հեթանոսական տաճարը վերակառուցվել է և նրա ցելլայի մեջ ստեղծվել է եկեղեցի։ Այդ տեսակետին են Խաչատուր Դադայանը, Յա. Սմիռնովը, Կ. Վ. Տրևերը։ Դրան համակարծիք չէ Ալեքսանդր Սահինյանը ։ Ըստ նրա՝ եկեղեցին եղել է, բայց այն կառուցված է եղել անտիկ տաճարի արևմտյան կողմում։ Այդ քառաբսիդ եկեղեցին կառուցվել է 7-րդ դարում, որի ավերակները ցարդ նույն տեղում են ։
Երկրաշարժ
1679 թվականին Գառնու տաճարը խոնարհվեց ուժեղ երկրաշարժի հետևանքով։ Կործանված տաճարի մասերը, նրբաքանդակ սյուների կտորները և պատերի քարերը, խոյակներն ընկած էին տաճարի շուրջը. դա հնարավոր դարձրեց տաճարի վերակազմությունն իր նախնական տեսքով։ Մինչ այդ, հարկ է հիշատակել այն փաստը, որ տաճարի վերականգնման հարցը բարձրացվել է դեռևս 1880-ական թվականներին, երբ հնագետ կոմս Ա. Ա. Ուվարովի առաջարկությամբ նախատեսվում էր տաճարի քարերը տեղափոխել Թիֆլիս և վերականգնել այնտեղ։ Քարերի տեղափոխումը հանձնարարված էր Երևանի նահանգապետին, որը, բարեբախտաբար, չկատարեց այդ հանձնարարականը՝ հիմնավորելով տեխնիկական անհնարինությամբ ։
Գառնու տաճարի հետազոտությամբ զբաղվել են Նիկողայոս Բունիաթյանը, Բաբկեն Առաքելյանը , Ն. Տոկարսկին և այլ հեղինակներ ։
Ուսումնասիրություններ
Բայց մինչ այդ՝ 1909-1911 թվականներին, Նիկողայոս Մառի արշավախումբն առաջինն է պեղել ու բացել Գառնու նախաքրիստոնեական տաճարի, այնուհետև ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի 1948 թվականից գործող արշավախումբը (ղեկ. Բաբկեն Առաքելյան)՝ Գառնու ամրոցի ճարտարապետական ամբողջ համալիրի (ամրաշինական ու քաղաքաշինական կառույցների) մնացորդները։ 1930-ականներին Նիկողայոս Բունիաթյանը փորձել է վերականգնել տաճարը։
1949 թվականին ԳԱ հնագիտական արշավախումբը ձեռնարկեց Գառնու կանոնավոր պեղումները Բաբկեն Առաքելյանի ղեկավարությամբ։ Հենց այդ արշավախմբի հետ էլ Գառնու ճարտարապետական կառույցի իր ուսումնասիրությունը սկսեց Ալեքսանդր Սահինյանը։
Գառնի տաճարի վերականգնման նախագիծը կառավարությունը հաստատեց 1968 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ 1969 թվականի հունվարին սկսվեցին վերականգնման աշխատանքները։ Այստեղ ևս աշխատանքները ղեկավարում էր Ալեքսանդր Սահինյանը։ Վերականգնումն ավարտվեց 1975 թվականին՝ տաճարի կառուցումից ուղիղ 19 դար և կործանումից շուրջ երեք դար անց։
Ճարտարապետություն
Տաճարը հելլենիստական շրջանի ճարտարապետությանը բնորոշ պերիպտեր տիպի կառույց է (պերիպտեր՝ չորս կողմից սյունաշարերով եզերված աղոթասրահ)։ Կանգնած է բարձր պատվանդանի վրա, որի գլխավոր մուտքի առաջ ունի ինն աստիճանից բաղկացած քարե սանդուղք։ Եռանկյուն ճակտոնը (հյուսիսային ճակատ) եզերված է ատամնաշարի և բուսական ու երկրաչափական քանդակների հարուստ համադրությամբ։ Երկթեք տանիքը ծածկված է բազալտե սալիկներով՝ միացված արճճով ամրացված գամերով։ Վիմագրական, մատենագիտական ու հնագիտական նյութերի համատեղումով արդեն պարզված է, որ տաճարը կառուցել է Տրդատ Ա թագավորն իր թագավորության 11-րդ տարում, այսինքն՝ մ. թ. 77 թվականին։
Մասնագետների մեծագույն մասը տաճարը համարում է «հռոմեական», «հունահռոմեական» հուշարձան կամ նրա ճարտարապետությունը կապում հելլենիստական ընդհանուր արվեստի հետ՝ գրեթե միշտ ընդգծելով (ավելի կամ պակաս չափով) հուշարձանի ճարտարապետական-կառուցողական արվեստում դրսևորվող տեսակի առանձնահատկությունները ։
Մի մասը հուշարձանը դիտում է իբրև հայկական-հելլենիստական կառուցվածք, իսկ որոշ հեղինակներ, ճիշտ հակառակը, այն համարում են միանգամայն «պատահական», «օտար մարմին» հայկական հողի վրա։ Մառը, խոսելով հայ մշակույթի, մասնավորապես ճարտարապետության մասին, դրանք չի համարում օտար երկրներից բերած բույս, այլ նշում է, որ դրանք միշտ եղել են իրենց «ինքնուրույն դրոշակակիրը» ։ Հայկական ճարտարապետության մեջ նա տեսնում էր երկու ուղղություն՝ առաջինը տեղական, երկրորդը՝ կազմավորված հունահռոմեական ճարտարապետության ազդեցության ներքո ։ Մառը գրում է.
Ալեքսանդր Սահինյանն այն կարծիքին է, որ Գառնու տաճարը հունահռոմեական, ընդհանուր հելլենիստական ու տեղում գոյություն ունեցող ճարտարապետական-կառուցողական արվեստի յուրահատուկ մի սինթեզ է, որ այն հայկական-հելլենիստական մշակույթի հուշարձան է ։
Գառնու ամրոցն Արարատյան դաշտի հյուսիսարևելյան մատույցների պաշտպանական համակարգի հենակետն էր։ Անտիկ շրջանում հրվանդանի եռանկյան գագաթը կազմող բնական անանցանելի ժայռի շարունակության վրա ստեղծվել է ժամանակի համար անառիկ ամրաշինական հզոր կառուցվածք։ Ամրոցի եռանկյունաձև տարածքը, հարավից, հարավ- արևմուտքից, մասամբ արևելքից երիզված լինելով մինչև 300 մ բարձրություն ունեցող ժայռերով, հյուսիսից, հյուսիս-արևմուտքից և արևելքից շրջապատված է 14 աշտարակների հաջորդականությամբ ստեղծված պարսպապատով, որի ամբողջ պարագիծը (աշտարակների հետ) 314, 28 մ է։
Մեծ ուշադրություն է դարձվել տաճարի հարդարանքին։ Քանդակազարդման արվեստի հիմքում ընկած է միասնական հորինվածքում բազմազան մոտիվների կիրառման սկզբունքը՝ բազմազանությունը միասնության մեջ։ Միմյանց չեն կրկնում տաճարի մյուս մասերի ու մանրամասների՝ խոյակների բարձիկների, արխիտրավների՝ սոֆիտների, սյունասրահների առաստաղի սալերի զարդաքանդակները։ Տարբեր մշակումներ ունեն նույնիսկ գլխավոր քիվի առանձին քարերի վրա փորագրված առյուծի գլուխների քանդակները։
Ն. Տոկարսկին բարձր է գնահատում կառույցում որձաքարի տաշի և քանդակման նուրբ տեխնիկան, որին, ըստ նրա, ի վիճակի էին հասնել միայն տեղական վարպետները, քան դյուրամշակ մարմարի հետ գործ ունեցող դրսից եկած հռոմեացիները։ Բայց միաժամանակ նշում է, որ Գառնու հեթանոսական տաճարը լավագույն օրինակն է այն բանի, թե ինչպես տեղական վարպետները հմտորեն միահյուսեցին հռոմեական ճարտարապետության առանձին հատկանիշներ, գծեր հելլենիստական հիմքի մեջ ։
Հիշատակություններ
Գառնու ամրոցի պաշտպանական անառիկ համակարգը, մասնավորապես անտիկ շրջանի տաճարի կառուցվածքը՝ «թախտն Տրդատայ», դարեր ի վեր հիշատակվում է հայ մատենագրության մեջ (Մովսես Խորենացի, Եղիշե, Փավստոս Բուզանդ, Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ, Կիրակոս Գանձակեցի, Վարդան Աշխարհագիր, Միքայել Ասորի, Գրիգոր Դարանաղցի և այլն)։
Բանաստեղծ Սիմոն Ապարանցին, 1593 թվականին այցելելով Գառնի, ի դեմս այնտեղ դեռ կանգուն մնացած տաճարի, վերապրում է հայ ժողովրդի անցած ուղին, կորցրած պետականությունը, մշակույթը և գրում հուշարձանին նվիրված իր «Ողբանք ի վերայ թախտին Տրդատայ թագաւորին» նշանավոր պոեմը ։ Գառնու անտիկ նախաքրիստոնեական տաճարը Ալեքսանդր Սահինյանը համարել է «ճարտարապետական արվեստի կատարյալ մի ստեղծագործություն», Թորոս Թորամանյանը՝ «հայ գեղարվեստի թագուհի» , իսկ Հակոբ Մանանդյանը նշում է, որ «Հայկական մեծ անցյալի այս փառահեղ մնացորդը հայ ժողովուրդը պետք է պահպանի ամենամեծ խնամքով» ։
Սրճարանի կառուցում
Հայտարարությունից հետո հասարակության տարբեր շրջանակներ՝ գիտնականներ, ճարտարապետներ, հուշարձանագետներ, ակտիվ քաղաքացիներ դատապարտեցին ՀՀ Կառավարության այդ որոշումը  ։ Հասարակության ընդվզումը օրըստօրե քննադատական խոսքից վերածվեց ֆիզիկական առճակատման։ Մասնավորապես, մի քանի տասնյակ քաղաքացիներ Գառնու ամրոցից դուրս բերեցին սրճարանի համար նախատեսված շինանյութը և շինարարական տեխնիկան, տեղափոխեցին Երևան և թողեցին ՀՀ Մշակույթի նախարարության շենքի դիմաց «Հասմիկինը՝ Հասմի կին » մակագրությամբ  ։
Հասարակական աճող բողոքը կանխելու նպատակով, այնուամենայնիվ, ՀՀ Մշակույթի նախարարությունը նահանջեց և 2014 թվականի մարտի 8–ին հայտարարեց, որ հրաժարվում է սրճարան կառուցելու որոշումից ։ 799x799px|մինի|Հուշակոթող նվիրված Գառնու տաճարի վերականգնմանը և ճարտարապետ [[Ալեքսանդր Սահինյանին 1978 թ.՝ տաճարի հյուսիսարևելյան կողմում։
Հեղինակ՝ ճարտարապետ Ռոբերտ Այդինյան|centre]]
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայկական հեթանոսական տաճարներ Կատեգորիա:1-ին դարի կառույցներ Կատեգորիա:Հայաստանի տաճարներ տ Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 1-ին դարի հիմնադրումներ Հայաստանում Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի տեսարժան վայրեր
Աբանի շրջան (Կրասնոյարսկի երկրամաս)
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Աբան ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 9512 կմ²։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 21951 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,31 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոյարսկի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների Կատեգորիա:1924 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Էդուարդ Վարինգ
Վարինգ էդուարդ (Waring), անգլիացի մաթեմատիկոս, Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1763 թվականից)։
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են հանրահաշվին (սիմետրիկ ֆունկցիաներ, ռեզոլվենտների տեսություն և այլն), հանրահաշվական կորերի և թվերի տեսություններին։ Թվերի տեսությունում առանձնապես կարևոր նշանակություն ունի Վարինգի խնդիրը, որը Վարինգը ձևակերպել է առանց ապացուցման։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Անգլիացի մաթեմատիկոսներ Կատեգորիա:Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
Աչինսկի շրջան
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Աչինսկ ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2534 կմ²։
Բնակչություն
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15908 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,28 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոյարսկի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների Կատեգորիա:1924 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Ոսկե խեցի
«Ոսկե խեցի» (Concha de Oro), Սան Սեբաստիան կինոփառատոնի հիմնական մրցանակ։ Տրվում է 1953 թվականից, անվանումն ստացել է 1957 թվականին տեղի Լա Կոնչա լողափի պատվին ։  («Խեցի» անվանումից առաջ մրցանակն անվանվել է  «Մեծ մրցանակ» և «Արծաթե խեցի»)։  1980-1984 թվականներին խեցի բառի փոխարեն մրցանակն անվանել են  «Արտասահմանյան  քննադատների կողմից տրված մեծ մրցանակ»։ Հինգ կինոռեժիսորներ այս մրցանակին արժանացել են կրկնակի՝ Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպոլան, Մանուել Գուտերես Արագոնը, Իմանոլ Ուրիբեն, Արտուրո Ռիպշտեյնը և Բախման Գոբադին։ Հիմնական մրցանակակիրները տղամարդիկ են, սակայն Դիանա Կյուրին, Իյեշիմ Ուստաօղլուն և Մարինա Ռոնդոնը մրցանակակիր կանայք են ։ Ռուսական ֆիլմերը մրցանակին արժանացել են երեք տարի՝ 1976, 1977 և 1979 թվականներինh :
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ Կատեգորիա:Կինոմրցանակներ Իսպանիայում Կատեգորիա:Կինոփառատոն Սան Սեբաստիանում
Պապաքի սար
Պապաքի ', Պապաքի սար, Բաբան, լեռնագագաթ Հայաստանի Կոտայքի մարզի Մեղրաձոր գյուղից 2 կմ հյուսիս, Փամբակի լեռնաշղթայի արևելյան մասում։ Բարձրությունը 2448 մ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռնագագաթներ այբբենական կարգով Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնագագաթներ Կատեգորիա:Կոտայքի մարզի լեռներ
Ռիտա Դավ
Ռիտա Դավ (Rita Frances Dove, ), ամերիկացի գրող։ 1993-1995 թվականներին եղել է ԱՄՆ կոնգրեսի գրադարանի առաջադրած ԱՄՆ գրող-դափնեկիր անվանակարգի խորհրդատու։ Նա առաջին աֆրոամերիկացի կինն է, ով նշանակվել է Կոնգրեսի 1986 թվականի որոշմամբ ստեղծված այս պաշտոնում։ 1999 -2000 թվականներին Կոնգրեսի գրադարանում նա զբաղեցրել է «պոեզիայի հատուկ խորհրդատուի» պաշտոնը ։
Կենսագրություն
Ըստ գիտնականների նախագահական ծրագրի 100 ընտրվածներից մեկն էր, ով ավարտել է հարազատ քաղաքի բարձրագույն դպրոցը։ Այնուհետև ավարտել է Մայամիի համալսարանը։ 1977 թ. Այովայի համալսարանում ստացել է մագիստրոսի գիտական աստիճան։ 1989 թ. սկսած դասավանդել է Վիրջինիայի համալսարանում։
Հղումներ
Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ Կատեգորիա:Անգլիացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Թյուբինհեմի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ Կատեգորիա:Պուլիտցերյան մրցանակակիրներ Կատեգորիա:Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:21-րդ դարի ամերիկացի կին գրողներ Կատեգորիա:Մայամիի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:20-րդ դարի ամերիկացի բանաստեղծներ Կատեգորիա:Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
Կոմունալ վարկ
Կոմունալ վարկ, վարկ, որը տրամադրվում է կոմունալ տնտեսության ու բնակարանային շինարարության կարիքների համար։ Բանկային վարկի տարատեսակ է։ Կոմունալ վարկի միջոցները սովորաբար մոբիլիզացվում են տեղական ինքնավարության մարմինների կամ վարկային հիմնարկների կողմից կոմունալ փոխառության պարտատոմսերի թողարկման ուղիով։ Տարբեր երկրներում կոմունալ վարկը տրամադրում են կոմունալ, քաղաքային, հիպոթեկային բանկերը և այլն։
Բացի տեղական ինքնավարության մարմիններից, կոմունալ վարկից օգտվում են նաև խոշոր կազմակերպություններ՝ դրա դիմաց որոշակի գույք գրավ դնելով։
Կատեգորիա:Ֆինանսներ
Ստրիժի (այլ կիրառումներ)
Ստրիժի, կարող է վերաբերել՝
Վարիկոնդ
Վարիկոնդ (varicond, variable — փոփոխական և cond(enser), կոնդենսատոր), սեգնետակերամիկական կոնդենսատոր, որի ունակության կախումը շրջադիրներին կիրառված էլեկտրական լարումից ունի խիստ արտահայտված ոչ գծային բնույթ։
Ունակություն
Վարիկոնդի ունակության անվանական արժեքը 10 պֆ-ից մինչև 1 մկֆ է, իսկ առավելագույն և սկզբնական ունակությունների հարաբերությունը՝ 2-ից մինչև 20։
Կիրառում
Վարիկոնդը կիրառում են հոսանքի և լարման պարամետրական կայունարարներում, հզորության և լարման ուժեղացուցիչներում, հաճախականությունների բազմապատկիչներում ու բաժանարարներում և այլուր։
Տես նաև
Կատեգորիա:Ֆիզիկա
Մարիլակ լը Ֆրան
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 710 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.49 կմ² տարածք։
Աշխարհագրություն
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 95 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 24 կմ հյուսիս-արևելք։
Բնակչություն
Բնակչության քանակը ըստ տարիների
Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ
Տնտեսություն
2010 թվականին ուներ 464 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 348-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 116։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 348 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 317 անձ (171 տղամարդ և 146 կին)։ Գործազուրկ են եղել 31 անձ (11 տղամարդ և 20 կին)։ 116 անաշխատունակներից 26-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 57-ը` թոշակառուներ, իսկ 33-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Ֆրանսիայի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ֆրանսիայի համայնքներ
Վարվառե Սահակյան
Վարվառե Սահակյան (երբեմն՝ Վարվառա, Վարեա Սահակյան, ), հայ քաղաքական գործիչ, Հայաստանի առաջին Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր ։
Կենսագրություն
Երիտասարդ տարիքում անցել է Հայ հողափոխական դաշնակցության շարքերը։ 1919 թվականի հունիսին անցած Հայաստանի Հանրապետության խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի 2-րդ գումարման պատգամավոր ։ Ընդգրկված է եղել կրթական ծրագրերում, եղել է դպրոցական-կրթական, աշխատանքի և խնամատարության հանձնաժողովների անդամ ։ Սահակյանը նախաձախնդիր է եղել մանկապարտեզներ և տարրական դպրոցներ բացելու հարցում։ Խորհրդարանի 1919 թվականի նոյեմբերի 28-ի նիստում նա զեկուցել է հանրային կրթության, ըստ իր հայեցողության մանկապարտեզներ բացելու համար։ Առվել ակտիվ է եղել խորհրդարանի Աշխատանքի և խնամատարության հանձնաժողովում, որի անդամները, այդ թվում Վարվառե Սահակյանը, մեծ աշխատանք են կատարել օգնություն ստացողների հավաքագրելու առումով, յուրահատուկ մոտեցում են ցուցաբերել  գաղթականներին ու որբերին։ Հանձնաժողովի գործունեության շրջանակներում Սահակյանը քայլեր է ձեռնարկել բնակչությանն աշխատանքի տեղավորելու համար, սակայն այդ ասպարեզում քիչ հաջողություն է ունեցել՝ պայմանավորված աշխատանքի բացակայության, ցածր աշխատավարձերի պատճառով։
Այդ ժամանակահատվածում Վարվառե Սահակյանը մեծ կորուստ է ունեցել. անհրաժեշտ դեղորայքի պակասից մահանցել է նրա զավակը՝ Վիգենը։ Դրան հաջորդել է Հայաստանի խորհրդայնացումը, ամուսնու՝ Ավետիք Սահակյանի բանտարկությունը։ Փետրվարյան հեղափոխության ժամանակ Վարվառե Սահակյանը, ամուսինը և երկու զավակները (Սուրեն և Արմեն) ոտքով փախել են Թավրիզ, որտեղ Սահակյանների ընտանիքը սոցիալական ծանր կյանքով է ապրել ։ Վեց տարի Թավրիզում ապրելուց հետո փոխադրվել են Թեհրան։ Պարսկական իշխանությունները Ավետիք Սահակյանին աշխատանքի են հրավիրել գյուղատնտեսության ոլորտում։ Որոշ ժամանակ Թեհրանում ապրելուց հետո տեղափոխվել են Հարավային Իրան, ապա՝ Իրաք։ Սակայն Իրաքի կլիման չափազանց վատ է անդրադարձել Վարվառե Սահակյանի առողջության վրա, որի պատճառով ընտանիքը ստիպված է եղել տեղափոխվել Լիբանան։
Բեյրութում Վարվառե Սահակյանը նորից ներգրավվել է հասարակական գործունեության մեջ՝ մասնակցելով Օգնության խաչ կազմակերպության աշխատանքներին։ 1932 թվականին Վարվառե Սահակյանը կորցրել է մյուս զավակին՝ Արմենակին, մեկ տարի անց՝ ամուսնուն։ Այս հարվածները վերջնականապես քայքայել են Վարվառե Սահակյանի առողջությունը, և նա մահացել է 1942 թվականի հուլիսի 8-ին։ Հետագայում Սահակյանների մյուս որդին՝ Սուրենը, տեղափոխվել է Թեհրան։
Ընտանիք
Ամուսանցած է եղել Հայաստանի առաջին Հանրապետության Խորհրդարանի 1-ին գումարման նախագահ Ավետիք Սահակյանի հետ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Հայաստանի Հանրապետության Խորհրդարանի (1918-1920) 2-րդ գումարման պատգամավորներ Կատեգորիա:ՀՅԴ անդամներ Կատեգորիա:Հայ բժշկուհիներ Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ
Վեկկիանո
Վեկկիանո (Vecchiano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տոսկանա մարզում՝ Պիզա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 12 031 մարդ (ըստ 2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 170 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 67 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 56019։ Հեռախոսային կոդը՝ 050։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Բալախտայի շրջան
Բալախտայի շրջան (Балахтинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոյարսկի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բալախտա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 10250 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23210 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,26 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոյարսկի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների Կատեգորիա:1924 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ
Վալկայի շրջան
Վալկայի շրջան (Valkas novads), վարչատարածքային միավոր Լատվիայի հյուսիսային մասում, Վիձեմե պատմական մարզում։ Բաղկացած է 5 վոլոստից և Վալկա քաղաքից, որը և շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը 2010 թվականի հունվարի 1֊ի տվյալներով՝ կազմում է 10 513 մարդ ։
Շրջանի մակերեսը 908 կմ² է ։
Շրջանը կազմավորվել է 2009 թվականի հուլիսի 1֊ին։
Բնակչություն
2010 թվականի հունվարի 1֊ին բնակչության թվաքանակը կազմում էր 10 513 մարդ ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ
Բեգդաղ
Բեգդաղ, լեռ Անտիտավրոս լեռնահամակարգում, Նոր Մալաթիայից հարավ-արևելք։ Ջրառատ է և կտրատված է ձորակներով ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Լեռներ այբբենական կարգով
Վերին Մաճարա
Վերին Մաճարա (վրաց.` ზემო მაჭარა, Զեմո Մաճարա), գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Գուլրիփշից 23 կմ հյուսիս-արևելք, Մաճարա գետի ձախ ափին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։
Բնակչությունը
1959 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 663 մարդ, հիմնականում հայեր և վրացիներ, իսկ 1989 թվականին, գյուղն ուներ 684 բնակիչ , կրկին հայեր և վրացիներ ։
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի, թեյի և եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, շերամապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղն ուներ վրացական ութամյա և հայկական տարրական դպրոցներ։
Հայերը եկել են Սամսունի և Օրդուի շրջակա գյուղերից` 1897 թվականին։
Վարձկաններ
Վարձկաններ, օրավարձով ապրող չքավոր խավ միջնադարյան Հայաստանում։ Վարձկաններ են կոչվել նաև բերքի 1/5 կամ 1/10 մասն իրենց պահելու իրավունքով հողակտոր վարձակալած տնանկ գյուղացիները (ոմանք աշխատել են սեփական աշխատամիջոցներով)։ Վերջիններս իրենց սոցիալական վիճակով համարյա նույնացել են մշակներին։
Առաջացում
Առաջացել է զարգացած ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում գյուղացիների սնանկացման և հողազրկման հետևանքով։ Կենտրոնացել են հիմնականում քաղաքներում։
Վարձկանների աշխատանք
Կատարել են տարբեր բնույթի ոչ մշտական (պատահական) աշխատանքներ և դրանց դիմաց ստացել օրավարձ։ Ստիպված ստանձնել են առավել ծանր, հաճախ կյանքի համար վտանգավոր գործեր։ Այդ հանգամանքը հաշվի առնելով՝ Մխիթար Գոշն իր «Դատաստանագրքում» սահմանել է, որ վարձկաններին վտանգավոր գործ հանձնարարած գործատերը պատասխանատու է նրանց արյան համար։ Վարձկանների աշխատանքը գնահատվել է սովորականից էժան, նրանք չեն ունեցել իրենց շահերը պաշտպանող եղբայրություններ։ Վարձկանների աշխատանքն օգտագործվել է նաև երկրագործության մեջ։ Հողակտորից և աշխատամիջոցներից զրկված գյուղացիներին հողատերերը վարձել են օրական կամ սեզոնային աշխատանքի։
Կատեգորիա:Պատմություն
Բերյոզովկայի շրջան (Կրասնոյարսկի երկրամաս)
Բերյոզովկայի շրջան (Берёзовский район Красноярского края), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոյարսկի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1983 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բերյոզովկա ։
Աշխարհագրություն
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 4595 կմ²։
Բնակչություն
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 38903 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,47 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Կրասնոյարսկի երկրամաս Կատեգորիա:Ռուսաստանի շրջաններ ըստ դաշնային սուբյեկտների
Մարատ Պետրոսյան
Մարատ Ալբերտի Պետրոսյան, հայ զինծառայող, Հայաստանի զինված ուժերի սպա, քառօրյա պատերազմի մասնակից, «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանշանակիր։
Մասնակցությունը քառօրյա պատերազմին
Պատերազմի ընթացքում ցուցաբերած արիություան համար զինակից ընկերները նրան կոչել են «Վարպետ» ։
Ապրիլի 19-ին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը Մարատ Գրիգորյանին քառօրյա պատերազմի ընթացքում ԼՂՀ պետական սահմանը պաշտպանելիս ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար պարգևատրել է «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով ։
Գրիգոր Լոմիզե
Գրիգոր Միքայելի Լոմիզե (1899, հունիսի 19, Թոթրիծղարո, Վրաստան - 1980, մայիսի 30, Մոսկվա), ճարտարագետ-շինարար։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1949 թ.), պրոֆեսոր (1951 թ.)։ ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1979 թ.)։
Կենսագրություն
1924 թվականին ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1951-1959 թվականներին եղել է Մոսկվայի էներգետիկայի ինստիտուտի հիդրոէներգետիկ ֆակուլտետի հիմքերի, հիմնատակերի և կառուցվածքների ամբիոնի վարիչ, 1951-1980 թվականներին դասախոսել է Մոսկվայի ճարտարագիտաշինական ինստիտուտում։
Աշխատանքները վերաբերում են սեյսմակայուն շինությունների, ջրանցքների, ծծանցումային կայունության, հիդրոտեխնիկական կառույցների ցամաքուրդի հարցերին։ Մշակել է ճեղքավոր ժայռային ապարներում ծծանցման տեսության և հաշվարկի մեթոդներ։ Ղեկավարել է Անդիջանի ջրամբարի պատվարի, Արաքսի հիդրոհանգույցի, Սարատովի ջրէկի և այլ հիդրոտեխնիկական կառույցների հետազոտական աշխատանքները ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մայիսի 19 ծնունդներ Կատեգորիա:Թեթրիծղարո քաղաքում ծնվածներ Կատեգորիա:Մոսկվա քաղաքում մահացածներ Կատեգորիա:1980 ծնունդներ Կատեգորիա:Մայիսի 30 ծնունդներ Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների դոկտորներ Կատեգորիա:Խորհրդային պրոֆեսորներ Կատեգորիա:ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչներ Կատեգորիա:Խորհրդային ճարտարագետներ
Մաքսիմ Սկավիշ
Մաքսիմ Պետրովիչ Սկավիշ (Максім Пятровіч Скавыш, ), բելառուս ֆուտբոլիստ, ԲԱՏԷ ակումբի և Բելառուսի ազգային հավաքականի հարձակվող։ Միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։
Ակումբային
Մաքիմ Սկավիշը «Սմենա» (Մինսկ) դպրոցի սան է։ Առաջին մարզիչը եղել է Միխայիլ Շուտովիչը։
Պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է ԲԱՏԷ ակումբում՝ հանդես գալով երկրորդ կազմում։ 2008 թվականին սկսել է խաղալ ակումբի հիմնական կազմում։ Բելառուսի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից 2009 թվականին ընդգրկվել է Բելառուսի առաջնության 22 լավագույն ֆուտբոլիստների ցուցակում։
ԲԱՏԷ-ի կազմում մասնակցել է Չեմպիոնների լիգայի 2008/09 և 2011/12 և Եվրոպա լիգայի 2018/19, 2009/10 (հեղինակել է մեկական գոլ «Մակեդոնիայի» և «Լիտեքսի» դեմ փլեյ-օֆֆի պատասխան խաղերում) և 2010/11  (գոլ է խփել «Մարիտիմուի» դեմ փլեյ-օֆֆի փուլի պատասխան արտագնա խաղում) մրցաշրջաններին։
2012 մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրել է «Բելշինում»։ 2013 թվականի փետրվարի 19-ին վարձավճարով տեղափոխվել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում հանդես եկող «Բալթիկա» ակումբ մինչեւ մայիսի 31-ը ։ Մայիսի 23-ին ակումբի հետ կնքել է երկամյա պայմանագիր ։
2015 թվականի կեսերին նաՍկավիշը վերադարձել է Բելառուս և պայմանագիր կնքել «Տորպեդո-ԲելԱԶ» ակումբի հետ։ 2016 թվականի ամռանը դարձել է իսրայելական «Հապոելի» ֆուտբոլիստ ։ 2017 թվականի հունվարին կրկին դարձել է «Տորպեդո-ԲելԱԶ»-ի խաղացող ։ 2017 թվականի դեկտեմբերին նա վերադարձավ ԲԱՏԷ, որտեղ նա սկսել էր իր կարիերան։
Ազգային հավաքականում
Մաքսիմ Սկավիշը դարձել է Դանիայում կայացած Եվրոպայի 2011 թվականի երիտասարդական առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ Մրցաշարում մեկ գոլ է խփել իսլանդացիների դեմ խաղում։ 2012 թվականին Լոնդոնում անցկացված Օլիմպիական խաղերի ժամանակ հայտագրվել է պահուստային ցուցակից՝ փոխարինելու մրցաշարից առաջ վնասվածք ստացած Մաքսիմ Վիտուսին ։ Մրցաշարում մասնակցել է Եգիպտոսի հավաքականի դեմ երրորդ խաղին՝ դուրս գալով փոխարինման հանդիպման 75-րդ րոպեին (1:3)։
Բելառուսի ազգային հավաքականում նորամուտը կատարել է 2013 թվականի հունիսի 3-ին Տալլինում կայացած Էստոնիայի հավաքականի հետ ընկերական խաղում (2։0): Առաջին գոլը խփել է հավաքականի կազմում անցկացրած իր իններորդ խաղում՝ 2018 թվականի մարտի 27-ին՝ բացելով հաշիվը Լյուբլյանայում անցկացվող Սլովենիայի հետ ընկերական խաղում (2:0)։
Ընդհանուր՝ 17 խաղ / 2 գոլ, 6 հաղթանակ, 3 ոչ ոքի, 8 պարտություն
Ասիգնատ
Ասիգնատ (assignat, ), ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակաշրջանի թղթադրամ