cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ադրիանա Լիմա
Ադրիանան Victoria's Secret-ում
Ադրիանան ամբողջ աշխարհին հայտնի է որպես համաշխարհային Victoria's Secret ընկերության առաջին հրեշտակներից մեկը։ Ադրիանան առաջին անգամ հայտնվեց շոուի պոդիումին 1999 թ.։ 2000 թ. նա դարձավ ընկերության ամենահայտնի հրեշտակներից մեկը։ Ադրիանան մասնակցում էր ընկերության կազմակերպած բոլոր շոուներին։ Նա բացեց շոուն 2003 թվականին, 2007 թվականին, 2008 թվականին, ու 2010 թվականին։ 2012 թ. Լիման շոուն բացեց արդեն հինգերորդ անգամ, բայց այս անգամ նա դա արեց ծննդաբերելուց ընդամենը երկու ամիս անց, բոլորն այնքան ապշած էին նրա անթերի քայլվածքով, որ նույնիսկ չնկատեցին, որ նա ընդամենը երկու ամիս առաջ է ծննդաբերել։ 2004 թ. Ադրիանան միացավ ընկերության մյուս չորս ամենահայտնի մոդելներին ՝ Ալեսանդրա Ամբրոսիոյին, Հեիդի Քլումին, Թայրա Բենքսին, Ջիզել Բունդշենին ու մեկնեց "Ամերիկայի Հրեշտակները" շրջագայությանը։ Միակ շոուն որ Ադրիանան բաց է թողել եղել է 2009 թ., իր հղիության պատճառով։ Ադրիանան ստացավ հրավերներ հազարավոր գովազդային ընկերություններից ու նկարահանվեց բազմաթիվ գովազդներում։ 2008 թ.-ին Լիման սկսեց վարել "Ինչն է Սեքսուալ" հաղորդաշարը։ 2008 թ.-ին Ադրիանան վերջապես ստացավ "Ֆենթեզի Բրա"-ն (Ամենաթանկարժեք կրծկալն ու զգեստը որը կարող են կրել միայն շոուի ընտրյալ հրեշտակները)։ Կրծկալը կրում էր 3575 սև ադամանդներ, 117 կարատանոց սպիտակ ադամանդներ, 34 ռուբիններ ու 100 կարատանոց ևս երկու սև ադամանդներ։ 5 միլիոն դոլլար արժեցող այս կրծկալը կրում էր ավելի քան 1500 կարատ։ 2010 թ.-ին Լիման երկրորդ անգամ կրեց "Ֆենթեզի Բրա"-ն, այս անգամ այն կշռում էր 142 կարատ ու արժեր ավելի քան 2 միլիոն ամերիկյան դոլար։
Աբդուլի
XX դարի սկզբում ուներ 30 տուն բնակիչ։ Բնակչության զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Ժողովածու (687)
Ժողովածու (687), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 687 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1635-1689 թվականներին Մկրտիչ դպիր, Ստեփանոս Երևանցի, Անտոն երեց գրիչների կողմից։ Ստացողը եղել է Մկրտիչ Ուռհայեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,5x15 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 394 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 3 էջ, գրված է մագաղաթի վրա։ Հիշատակարաններ՝ 363բ (1635 թվական), 132բ (1689 թվական), 371ա (17-րդ դար) ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Գուրգեն Մարգարյան
Գուրգեն Արտուշի Մարգարյան, հայ լեյտենանտ։ Սպանվել է ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից 2004 թվականի փետրվարի 19-ին Բուդապեշտում։ Թաղված է Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։
Կրթություն
Մարգարյանը ծնվել է Երևանում։ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանում բակալավրի աստիճան ստանալուց հետո զորակոչվում է Հայաստանի Հանրապետության Զինված Ուժեր։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո շարունակում է ծառայությունը զինված ուժերում և դառնում Հայաստանի Հանրապետության Պաշտպանության նախարարության սպա։
Սպանություն
2004 թվականի հունվարի 11-ից Գուրգեն Մարգարյանը մասնակցում էր ՆԱՏՕ-ի «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» անգլիալեզու ուսումնական դասընթացներին։ Փետրվարի 19-ին սպանվեց ադրբեջանցի սպա Ռամիլ Սաֆարովի կողմից, որը քնած ժամանակ կացնի 16 հարված է հասցրել դեմքին՝ դրանով իսկ համարյա անջատելով գլուխը մարմնից ։
Պատմություն
Գուրգեն Մարգարյանի հետ նույն սենյակում բնակվող Քութի Բալաշը հետո պատմել է. «Երեկոյան ինքը թեյել է, գնացել քնելու, Գուրգենը շարունակել է պարապել, ապա 21:30-ի սահմաններում գնացել է հայաստանցի մեկ այլ սպայի՝ Հայկ Մակուչյանի սենյակը։ Թե երբ է վերադարձել, հունգարացին չի զգացել, միայն առավոտյան կողմ զգացել է, որ ինչ որ մեկը վառել է լույսը։ Մտածել է՝ Գուրգենն է, հետո լսելով խլացված ձայներ` շրջվել է, ու տեսել ադրբեջանցուն՝ Ռամիլ Սաֆարովին, մեծ կացինը ձեռքին կանգնած Մարգարյանի անկողնու մոտ ։
«Այդ ժամանակ ես հասկացա, ինչ-որ սարսափելի բան է տեղի ունեցել։ Չորս բոլորը արյուն էր։ Ես սկսեցի գոռալ, որ ադրբեջանցին դադարեցնի իր գործը։ Նա ասաց, որ ինձ հետ խնդիր չունի և ինձ չի վնասի։ Նրա դեմքի արտահայտությունը ուրախ էր, կարծես թե կարևոր գործ էր վերջացրել։ Ես շոկի մեջ էի, վազեցի դուրս օգնություն կանչելու, Ռամիլը գնաց ուրիշ ուղղությամբ» - պատմել է հունգարացին»։
Սպանությունից անմիջապես հետո ադրբեջանցին գնում է մյուս հայ սպայի սենյակը՝ ցանկանալով նրան նույնպես սպանել։ Միջանցքում նա հանդիպել է աղմուկի վրա դուրս եկած ուզբեկ սպային, ադրբեջանցին նրան առաջարկել է միասին գնալ և սպանել երկրորդ հայ սպային։ Ուզբեկը փորձել է հանգստացնել մարդասպանին, բայց նրան չի հաջողվել հանդարտեցնել։
Ռամիլը արյունոտ կացինը ձեռքին մոտեցել է Մակուչյանի սենյակին, սակայն դուռը փակ է եղել։ Չկարողանալով կոտրել դուռը, նա սկսել է բարձր ձայնով վանկարկել Մակուչյանի անունը։ Կիսաքնած Մակուչյանը մոտեցել է դռանը, որպեսզի բացեր դուռը, բայց իր սենյակում ապրող Լիտվայի ներկայացուցիչը, ով երեկոյան փակել էր սենյակի դուռը, երկրորդ անգամ է փրկում հայ սպայի կյանքը ։
Սաֆարովի դատավարություն
Ռամիլ Սաֆարովի դատավարությունն անցավ Հունգարիայում։ Դատարանում Սաֆարովի պաշտպանությունը նրա գործողությունների խթան էր համարում Սաֆարովի վրա ղարաբաղյան պատերազմի իրադարձությունների հետքերը։ Դատարանի կողմից անցկացված բժշկական փորձաքննությունը նրան մեղսունակ ճանաչեց։ Դատարանը Սաֆարովին դատապարտեց ցմահ բանտարկության՝ առաջին 30 տարում առանց համաներման իրավունքի։ Դատավորն իր որոշումը բացատրեց Սաֆարովի կատարած հանցագործության առավել դաժանությամբ և նրանով, որ Սաֆարովն այդպես էլ չգիտակցեց իր գործողությունները ։ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Սաֆարովի հանձնվեց Ադրբեջանին՝ հետագա պատիժն այնտեղ կրելու համար, և նույն օրն էլ ներում շնորհվեց Իլհամ Ալիևի կողմից , բնակարան նվեր ստացավ և կոչումը բարձրացվեց մինչ մայոր՝ ութ տարվա աշխատավարձի վճարումով, որոնք նա անցկացրել էր անազատության մեջ։ Տվյալ որոշումը հանգեցրեց Հայաստանի և Հունգարիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների խզման ։
Հիշատակ
Մարգարյանի սպանության կապակցությամբ իրենց ցավակցությունները հայտնեցին օտարերկրյա պետություններ և քաղաքական գործիչներ։ Ղազախստանի արտաքին գործերի նախարար Կ. Տոկաեևի հայտարարության մեջ ասվում է.
Երևանում Գուրգեն Մարգարյանի անունը կրող դպրոց և հասարակական կազմակերպություն կա ։ Նրա անվան պուրակում տեղադրվել է հուշարձան ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ սպաներ Կատեգորիա:Սպանվածներ Կատեգորիա:Եռաբլուր պանթեոնում թաղվածներ
Արճիշակովիտ
Արճիշակովիտ (Արճիշահովիտ), գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վասպուրականի գավառներ
Ինն (գետ)
Ինն (Inn, Aenus, Oenus), գետ Շվեյցարիայում, Ավստրիայում և Գերմանիայում։
Անվանում
Ենթադրում են, որ անվանումն ունի կելտական ծագում․ առաջացել է Enos՝ «ջուր» բառից։ Հռոմեացի պատմաբան Տակիտոսը հիշատակել է Aenus ձևով ։
Աշխարհագրություն
Ինն գետը թափվում է Դանուբ գետ։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 2484 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում աջից՝ Ֆլազ, Շպյոլ, Էցտալեր-Ախե, Ալց, Զալցախ, ձախից՝ Կիֆերբախ, Մանգֆալ, Իզեն, Ռոտ։
Հիդրոգրաֆիա
Ինն գետի երկարությունը կազմում է 517 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 25 700 կմ2 է։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Շվեյցարիայի գետեր Կատեգորիա:Ավստրիայի գետեր Կատեգորիա:Գերմանիայի գետեր Կատեգորիա:Բավարիայի գետեր Կատեգորիա:Եվրոպայի գետեր Կատեգորիա:Սահմանային գետեր Կատեգորիա:Դանուբ գետի վտակներ
Մ.թ.ա. 244
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 244
Մոնտգոմերի շրջան (Տեխաս)
Մոտգոմերի շրջան (Montgomery County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.704 կմ² է, բնակչությունը՝ 293.768 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քոնրու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1837 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Աստերոիդների ցանկ (159301-159400)
|}
Աստերոիդների ցանկ (159201-159300) * Աստերոիդների ցանկ * Աստերոիդների ցանկ (159401-159500)
Սոբիչսկի գյուղական խորհուրդ (Շոստկինսկի շրջան)
Սոբիչսկի գյուղական խորհուրդ  (Собицька сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Սոբիչսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1412 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Միրոշնիկի (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Միրոշնիկի (Мірошники), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1823 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միրոշնիկի գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,52 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2380 մարդ/կմ²։
Մ.թ.ա. 243
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 243
Ալեքսանդր (գետ)
Ալեքսանդր (נחל אלכסנדר), գետ Իսրայելում։
Անվանումն ստացել է Հրեական Իուդե երկրի թագավոր Ալեքսանդր Յաննայի պատվին, ով ապրել է մ.թ.ա. I դարում։
Աշխարհագրություն
Ալեքսանդր գետը թափվում է Միջերկրական ծով։ Գետի ափին են գտնվում Շխեմ, Տաանիմ, Օմեց, Բախան, Ավիխայլ, Ախզավ բնակավայրերը։
Հիդրոգրաֆի ա
Ալեքսանդր գետի երկարությունը կազմում է 45 կմ։
Արտաքին հղումներ
Իսրայելական գետերի վերածնունդը
Կատեգորիա:Մինչև 50 կմ երկարությամբ գետեր Կատեգորիա:Իսրայելի գետեր
Զեռնակ (Խոշաբի գավառ)
Զեռնակ, գյուղ և բերդ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։ Գտնվում էր Խոշաբ գյուղի ձախափնյա գետահովտում։
Պատմություն
Գրեթե բոլոր հայերը զոհ գնացին 1915 թվականի Մեծ եղեռնին։
Բնակչություն
Սկզբում եղել է զուտ հայաբնակ։ Այնուհետև հայերի հետ սկսել են բնակվել քրդեր։ XX դարի վերջին ուներ 40 տուն հայ բնակիչ։ Մեծ եղեռնից հետո գյուղը դարձավ քրդաբնակ։
Պատմամշակութային կառույցներ
Զեռնակն ուներ հայկական եկեղեցի։ Գյուղում պահպանվում էին բերդի ավերակներ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Գիհի սրաթեփուկ
Գիհի սրաթեփուկ , մշտադալար ծառ է՝ մինչև 15-16 մ բարձրությամբ։ Երկտուն է, անեմոֆիլ, լուսասեր, քսերոֆիտ, միզոթերմ։
Նկարագրություն
Երկտուն ծառ է՝ մինչև 15-16 մ բարձրությամբ, լայն բրգաձև կամ ձվաձև սաղարթով։ Փշատերևները երկարավուն-շեղանկյունաձև են, սրածայր, ընձյուղի վրա նստած են ոչ կիպ։ Մուգ կանաչ են, շփելիս անախորժ հոտ են արձակում։ Երբեմն դրանք թեքված են դեպի դուրս, սուր, ծակող ծայրերով։ Առէջքային ծաղիկները տեղադրված են ընձյուղների ծայրերին, ուղիղ կանգնած են կամ դեպի ցած խոնարհված, օվալաձև են կամ գնդաձև, համարյա կլոր, ամբողջաեզր թեփուկներով։ Կոները 10-12 մմ տրամագիծ ունեն, գնդաձև են կամ կլոր-ձվաձև, կարմրասևավուն կամ համարյա սև, կապտավուն մոմաշերտով, 4-6 թեփուկներով, որոնք ընձյուղների վրա նստած են միայնակ կամ մի քանիսը միասին, դեպի ցած խոնարհված կամ ուղղահայաց։ Սերմերը 1-2, հազվագյուտ 3-ական են, օվալաձև կամ ձվաձև, բազմակողավոր, բաց շագանակագույն։ Բնի տրամագիծը հասնում է 40-60 սմ-ի։ Երբեմն աճում է որպես թուփ։ Սաղարթը մեծ մասամբ խիտ է, բրգաձև կամ կոնուսաձև։
Տարածվածություն
Սրաթեփուկ գիհու տարածվածությունը ընդհատված բնույթ ունի։ Ավելի լայն տարածում ունի Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասում։
Այս տեսակի ուղղաձիգ տարածման սահմանները բավականին լայն են, քանի որ աճում է ծովի մակերևույթից սկսած (Նովոռոսիյսկի շրջանում) մինչև 1600 մ բացարձակ բարձրությունը։ Հարավային Անդրկովկասում հանդիպում է հարավային լանջերում, էրոզիոն-դենուդացիոն ձևերի ռելիեֆի վրա, թույլ հզորություն ունեցող թեթև հողերում։
Սրաթեփուկ գիհու արեալի տոպոգրաֆիական և էկոլոգիական պայմանների ավելի մանրամասն վերլուծությունը ցույց է տվել, որ մյուս գիհիների համեմատությամբ այս տեսակը աչքի է ընկնում ավելի պակաս երաշտադիմացկունությամբ և շոգադիմացկունությամբ։ Համեմատաբար չորային շրջաններում զբաղեցնում է միջին լեռնային գոտին` արևելյան կաղնու ընկերակցությամբ։ Դրա հետ միասին այս տեսակը պակաս լուսասեր է, քան մյուս գիհիները, քանի որ սրա մատղաշը հաջողությամբ է զարգանում մեզոֆիլ անտառային տեսակների սաղարթի տակ։ Դրա շնորհիվ սրաթեփուկ գիհին հաճախ որպես պիոներ է հանդես գալիս լայնասաղարթ ծառերի հատատեղերում, առաջացնելով գիհու երկրորդական նոսրանտառներ։ Այդ պայմաններում սրաթեփուկ գիհու սերմնային վերաճը ավելի հաջող է, քան համեմատաբար չոր շրջաններում։ Իսկ ընդհանուր առմամբ, ինչպես մյուս գիհիների, այնպես էլ այս տեսակի սերմնային վերաճը անբավարար է։ Պատճառները հետևյալն են. ա) սուբստրատի չորությունը, բ) հողաշերտի բացակա յությունը, գ) անասունների արածեցումը, դ) մեծ քանակությամբ կոներ և ծիլեր են ոչնչացնում վայրի կենդանիները (վարազ, արջ) և զանազան վնասատուներ։
Դրանով պետք է բացատրել այն հանգամանքը, որ այս տեսակը համեմատաբար լավ վերաճ է տալիս մայրական բույսի սաղարթի, թփերի տակ, միկրոռելիեֆի փոսերում որտեղ որոշ հողաշերտ է կուտակվում և խոնավությունը ավելի երկար է պահպանվում։
Ցրտի նկատմամբ բավականին մեծ դիմացկունություն է հանդես բերում, որը երևում է նաև այս տեսակի ուղղահայաց տարածվածությունից։ Երևան քաղաքի պայմաններում, անսովոր ցուրտ ձմռան դեպքում, երբ Նվազագույն ջերմաստիճանը իջնում է մինչև -25 °C (օրինակ` 1953֊54 թթ. ձմռանը), վերջին տարվա ընձյուղները ցրտահարվեցին։ Հետագայում, ինտենսիվ աճի շնորհիվ, ընձյուղները վերականգնվեցին։
Ինչպես և մյուս գիհիները, սրաթեփուկ գիհին ևս զարգացնում է հորիզոնական արմատներ` վատ արտահայտված առանցքային արմատով։ Դրա հետևանքով բույսը ապահովված չէ խոնավությամբ։
Սրաթեփուկ գիհու աճը բարձրությամբ բավականին ուժեղ է և գերազանցում է մյուս գիհիներին։ Եթե 30 տարեկանում նրա բարձրությունը կազմում է 1,46 մ, ապա 69 տարեկանում հասնում է 5,35 մ։ Ըստ հաստության աճը կազմել է համապատասխանաբար 0,7 և 14,5 սմ։
«Ծաղկում է» ապրիլ-մայիսին։ Համեմատաբար լավ է պտղաբերում։ Ամենաշատ կոներ են հայտնաբերվել Նովոռոսիյսկի շրջանում աճող 130 տարեկան մի քանի ծառի վրա 9820 հատ։ Կոները հասունանում են բեղմնավորումից հետո երկրորդ տարում։ Ապրում է մինչև 300 տարի։ Մշակության մեջ տարածված չէ։
Էկոլոգիական խումբը՝ VIII: Մշակության հավանական շրջանները՝ 3,3ա, 7֊15, 17-32 :
Կիրառություն
Բնափայտը բարձրարժեք է, ամուր, չի փտում։ Բարձր գեղազարդ ծառատեսակ է, պիտանի է հանրապետության ցածրադիր և միջին լեռնային գոտիներում գտնվող քաղաքների ու բնակավայրերի կանաչապատման մեջ օգտագործելու համար։ Որպես չորադիմացկուն տեսակ հեռանկարային է և նաև չոր քարքարոտ լեռնալանջերին հակաէրոզիոն տանկարկներ ստեղծելու համար։ Ունի բնապահպանական և հողապաշտպան չափազանց մեծ նշանակություն, առանձնապես էրոզացված, մերկացած լեռնալանջերին՝ շնորհիվ հզոր և խորը թափանցող արմատային համակարգի։ Գիհուտներում այս տեսակի կցվածությունը կազմում է 0,3 ֊0,5, երբեմն՝ 0,6 ֊0,7: Փայտանյութը խիստ արժեքավոր է, քանի որ ամուր է, չի փտում։ Փշատերևները մոտ 2% յուղ են պարունակում, որն ունի հականեխիչ նշանակություն և օգտագործվում է վերքերը բուժելիս։ Պարունակում է նաև վիտամին C : Փշատերևները, երիտասարդ ընձյուղները և կոները պարունակում են մինչև 8% դաբաղանյութեր։ Արժանի է մեծ ուշադրության։ Օգտագործում են հանրապետության չորային շրջանների կանաչապատման բնագավառում։
Գրականություն
Կատեգորիա:Գիհի Կատեգորիա:Չվտանգված տեսակներ
Ժողովածու (702)
Ժողովածու (702), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 702 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1660 թվականին, Յակոբ երէց գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Իգնատիոս Ապուչեխցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14.8X10.3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 194 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Ունի կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդով է, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավով։ Հիշատակարան գրչի՝ 148ա, 189բ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Մատենադարանի ձեռագրեր
Աբդուլինդի
Աբդուլինդի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի գավառում` հարթավայրում ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Յասեննայա
Յասեննայա (Ясенная), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 246 մարդ։
Դերևնյա Սամարսկոգո Օտդելենիյա Սովխոզա
Դերևնյա Սամարսկոգո Օտդելենիյա Սովխոզա (деревня Самарского отделения совхоза, Совхоздың Һамар бүлексәһе), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 516 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի բնակավայրեր
Անտարես
Անտարես (α Sco/ալֆա Կարիճի), աստղ (առաջին աստղային մեծության) Կարիճի համաստեղությունում։ Կարմիր գերհսկա։
Անտարեսի տրամագիծը շուրջ երեք անգամ գերազանցում է Երկրի ուղեծրի տրամագծին, իսկ լուսատվությունը մեծ է Արեգակի լուսատվությունից 1800 անգամ ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Կարիճի համաստեղություն Կատեգորիա:Աստղեր
Մ.թ.ա. 242
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 242
Հադիա Թայիկ
Հադիա Թայիկ (Hadia Tajik, ), նորվեգացի լրագրող, իրավաբան և քաղաքական գործիչ։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 21-ից Նորվեգիայի մշակույթի նախարար՝ Ենս Սթոլթենբերգի կառավարությունում ։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Նորվեգիայի թագավորը փոխեց կառավարությունը և Թայիկին փոխարինեց Թորնհիլդ Ուիդվին ։
2015 թվականին ընտրվել է Նորվեգիայի բանվորական կուսակցության ղեկավարի տեղակալ։
Կենսագրություն
Հադիա Թայիկը ծնվել է Պակիստանից եկած ներգաղթյալների ընտանիքում, որոնք Նորվեգիայում են հաստատվել 1970-ական թվականների սկզբներին ։
Սթավանգերի համալսարանում Հադիան ստացել է ժուռնալիստիկայի բակալավրի աստիճան։
Մարդու իրավունքներ է ուսումնասիրել Միացյալ Թագավորության Քինգսթոնի համալսարանում՝ հընթացս 2004-2005 թվականներին։
Քաղաքական գործունեություն
Հայրենի Ստրանդ կոմունայում ղեկավարել է Բանվորական կուսակցության երիտասարդական թևը 1999-ից 2002 թվականներին։
Աշխատանքի նախարարի խորհրդականն է եղել 2006-ից 2008 թվականներին։ Հետո վարչապետ Ենս Սթոլթենբերգի խորհրդականը (2008), իսկ 2008-ից 2009 թվականների արդարադատության նախարար Կնուտ Սթորբերգերի խորհրդականը։
2009 թվականին ընտրվել է Սթորթինգի անդամ, որտեղ ներկայացրել Օսլոն։ Արդյունքում, 2013 թվականի պառլամենտական ընտրություններում ընտրվեց պատգամավոր։
2011 թվականի հուլիսի 22-ին Օսլոյում և Ությոա կղզում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողությունների ժամանակ Հադիա Թայիկը էքս-վարչապետ Գրու Հարլեմ Բրունթլանի հետ այցելել է Բանվորական կուսակցության երիտասարադական ճամբար և ահաբեկչությունից ժամեր առաջ հեռացել այնտեղից, որտեղ սպանդ կազմակերպեցին ահաբեկիչները։
Սոցիալական մեդիայում ցուցաբերած ակտիվության և էլեկտրոնային գրքերի աջակցման համար նրան անվանում են «մշակույթի առաջին թվային նախարար» ։
Անձնական կյանք
2014 թվականից ամուսնացած է իր քաղաքական ընդդիմախոս, Պահպանողական կուսակցության քաղաքական գործիչ Սթեֆան Հեգելունդի հետ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Նորվեգիայի նախարարներ Կատեգորիա:Նորվեգացի իրավաբաններ Կատեգորիա:Օսլոյի համալսարանի շրջանավարտներ Կատեգորիա:Նորվեգացի լրագրողներ Կատեգորիա:Նորվեգիայի քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ Կատեգորիա:Նորվեգացի կանայք Կատեգորիա:Նորվեգիայի կին քաղաքական գործիչներ
Սամասի
Սամասի  (Samassi), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Մեդիո Կամպիդանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5332 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 124.95 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 4742,21 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9030։ Հեռախոսային կոդը՝ 070։
Սամասին սահմանակից է Ֆուրտեի, Սանլուրի, Սերամաննա, Սերենտի մունիցիպալիտետներին։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Էմիլիան Կալյարիից։ Քաղաքի տոնը նշվում է սեպտեմբերի 16-ին։
Ձորաշեն
Ձորաշեն (նախկին անվանումը` Ղարաքիլիսա Երրորդ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գյումրիից մոտ 22 կմ հյուսիս-արևելք, Չիչկան գետի ձախափնյակում։ Վերանվանվել է Ձորաշեն 1935 թ. հունվարի 3-ին ։
Բնակչություն
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Ձորաշենի մշտական բնակչությունը կազմել է 187, առկա բնակչությունը` 179 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.
Տնտեսություն
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Աշոցքի շրջան Կատեգորիա:Շիրակի մարզի գյուղեր
Կուլեշովկա (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)
Կուլեշովկա (Кулішівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուլեշովկա գյուղում բնակվում էր 345 մարդ։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր
Մուր շրջան (Տեխաս)
Մուր շրջան (Moore County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.331 կմ² է, բնակչությունը՝ 20.121 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դումաս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1876 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Պլեզիո
Պլեզիո (Plesio), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում ։
Բնակչությունը կազմում է 846 մարդ, խտությունը՝ 50 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0344։
Պլեզիոն սահմանակից է Կրեմիա, Գարձենո, Գրանդոլա էդ Ունիտի, Մենաջո, Սան Սիրո մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Ֆիդելիուսը։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի 29-ին։
Ժողովրդագրություն
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Իտալիայի բնակավայրեր
Կալիստոս II
Կալիստոս II (Calixtus, Callistus PP. II; աշխարհիկ անունը՝ կոմս Գվիդո կամ Գի Բուրգունդացի, Gui, Guy de Bourgogne; ), Հռոմի Պապ 1119 թվականի փետրվարի 2-ից մինչև 1124 թվականի դեկտեմբերի 13-ը ։
Վաղ տարիներ
Գին Բուրգունդիայի կոմս Գիլիոմ I Մեծի չորրորդ որդին էր և Լուի VI Ֆրանսիացու մոտ բարեկամը, Իտալիայի թագավոր Արդուինի հորեղբոր տղան։ Նրա քույրը՝ Գիզելան ամուսնացած էր Սավոյայի կոմս Հումբերտ II-ի, հետո՝ Ռանիերի Մոնֆերատսկու հետ։ Մյուս քույրը՝ Մոդը, Բուրգունդիայի դուքս Էդա I-ի կինն էր։ Նրա եղբայր Ռայմունդ Բուրգունդացին ամուսնացած էր Ուռակայի հետ, ով Լեոնի ժառանգորդուհին էր, նա նաև ապագա արքա Ալֆոնսո VII Լեոնացու հայրն էր։ Նրա եղբայրը Հուգոն Բեզանսոնի արքեպիսկոպոսն էր ։
Վիեննայի արքեպիսկոպոս
1088 թվականին Գին նշանակվում է Վիեննայի արքեպիսկոպոս և այդ կարգավիճակում մասնակցում է ինվեստիտուրայի դեմ մղվող պայքարին։ Որպես արքեպիսկոպոս նա նշանակվում է Պասքալիս II պապի լեգատ Ֆրանսիայում։ Պասքալիսը Սրբազան Հռոմեական կայսրության կասր Հենրիխ V-ի ճնշմամբ 1111 թվականին հրաժարվում է պապական առանձնաշնորհների մեծ մասից, որոնք ձեռք էր բերել Գրիգորիոս VII-ը։ Գին իր հարազատների հետ Բուրգունդիայում և Ֆրանշ Կոնտեում ղեկավարել է կայսեր դեմ պայքարող պապական ընդդիմությունը։
Վերադառնալով Ֆրանսիա՝ Գին Վիեննայում անհապաղ ֆրանսիական և բուրգունդական եպիսկոպոսների ժողով հրավիրեց, ուր որպես հերետիկոսություն դատապարտվեցին հոգևորականության ձեռնադրության հետ կապված կայսրական հավակնությունները, իսկ Հենրիխ V-ը բանադրվեց, որովհետև նա բռնությամբ զիջումներ էր շորթել Տոնացուցակից։ Ժողովում ընդունված որոշումները ուղարկվեցին պապին՝ դրանք հաստատելու խնդրանքով. պապը դրանք ստացավ 1112 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ։
Պապություն
Հենրիխ V-ի և Պասքալիս II-ի միջև դաժանագույն բախման ժամանակ Գալասիոս II հռոմեական պապը ստիպված եղավ փախչել Հռոմ։ Արդյունքում Գալասիոսը մահացավ Կլյունի աբբայությունում, 1119 թվականի հունվարի 29-ին։ Այստեղ էլ արքեպիսկոպոս Գի Բուրգունդացին, ով անգամ կարդինալ չէր, 1119 թվականի փետրվարի 2-ին ընտրվեց պապ։ Ընտրություններին մասնակցեցին իննը կարդինալներ։ Մեծ թվով մնացյալ կարդինալները գտնվում էին Հռոմում ։ Նա որպես Կալիստոս II ձեռնադրվեց Վիեննայում 1119 թվականի փետրվարի 9-ին։
Կալիստոս II-ը, վախենալով, որ այդ ուժը, հավանաբար, կօգտագործվի ճնշում գործադրելու նպատակով, մնաց Ռեյմսում։ Այստեղ նա համառորեն փորձում էր հաշտեցնել եղբարներ Հենրիխ I Անգլիացուն և Նորմանդիայի դուքս Ռոբերտ II-ին։ Այդ ընթացքում ժողովը որոշումներ կայացրեց ընդդեմ ինվեստիտուրայի և սիմոնիայի։ Քանի որ ոչ մի փոխզիջում չկայացավ պապի և կայսեր միջև, 1119 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Հենրիխ V-ը և նրա հակապապը հրապարակավ բանադրվեցին ։
Վերադառնալով Իտալիա, ուր Գրիգորիոս VIII-ին Հռոմում աջակցում էին կայսրական ուժերը և կայսեր իտալացի դաշնակիցները, Կալիստոս II-ը կարողացավ գահի համար պայքարում առաջնություն շահել։ Նորմանական իշխանների օգնությամբ նա պաշարեց Սուտրի քաղաքը, որտեղ գտնվում էր հակապապը, և հարկադրեց քաղաքի բնակիչներին վերջինիս հանձնել իրեն. նրան բանտարկեց Սալեռնոյին մոտակա բանտում, իսկ հետո՝ Ֆումո ամրոցում ։
Sicut Judaeis
1120 թվականին Կալիստոս II-ը արձակեց պապական Sicut Judaeis («Հրեաների մասին») բուլլան, որում շարադրված էր հրեաների հանդեպ վերաբերմունքի վերաբերյալ պապական պաշտոնական դիրքորոշումը։ Սա պայմանավորված էր Խաչակրաց առաջին արշավանքով, որի ընթացքում ավելի քան հինգ հազար հրեաներ սպանվել էին խաչակիրների կողմից։ Բուլլան ուղղված էր հրեաների պաշտպանությանը և կրկնում էր Գրիգորիոս I պապի դիրքորոշումը առ այն, որ հրեաները «օրինական ազատության» իրավունք ունեն ։ Բուլլան արգելում էր քրիստոնյաներին եկեղեցիական բանադրանքի սպառնալիքով հրեաներին հարկադրել անցնելու քրիստոնեական հավատքին, վնասելու նրանց, խաչընդոտելու նրանց ծեսերն ու տոնակատարությունները։
Այս բուլլան հետագայում հաստատել են նաև Ալեքսանդր III, Կելեստինոս III (1191-1198), Ինոկենտիոս III (1199), Հոնորիոս III (1216), Գրիգորիոս IX (1235), Ինոկենտիոս IV (1246), Ալեքսանդր IV (1255), Ուրբանոս IV (1262), Գրիգորիոս X (1272—1274), Նիկողայոս III, Մարտին IV (1281), Հոնորիոս IV (1285—1287), Նիկողայոս IV (1288—1292), Կլիմենտ VI (1348), Ուրբանոս V (1365), Բոնիֆացիոս IX (1389), Մարտին V (1422) և Նիկողայոս V (1447) պապերը  ։
Վորմսի կոնկորդատ
Կալիստոսի ամենակարևոր գործը եղավ Հենրիխ V-ի հետ Վորմսի կոնկորդատի կնքումը, ինչը վերջ դրեց ինվեստիտուրայի վերաբերյալ հիսունամյա վեճին։
Իտալիայում հաստատելով իր իշխանությունը՝ Կալիստոս պապը որոշեց ինվեստիտուրայի հարցով կրկին բանակցություններ վարել Հենրիխ V-ի հետ։ Վերջինս ձգտում էր վերջ դնել առկա հակասություններին, որոնք վնաասում էին կայսրական իշխանությանը Գերմանիայում։ Կալիստոսի կողմից երեք կարդինալներից բաղկացած դեսպանություն ուղարկվեց Գերմանիա, և 1121 թվականի հոկտեմբերին Վյուրցբուրգում ինվեստիտուրայի խնդրի վերջնական կարգավորման շուրջ բանակցություններ սկսվեցին։ Ժողովի ժամանակ որոշվեց, որ հաշտության մասին պետք է հայտարարվի Գերմանիայում, իսկ Եկեղեցին պետք է պահպանի իր տիրույթների ազատ տիրապետումը և որ եկեղեցիական հողերը, որոնք զավթվել էին կայսրի կողմից, պետք է վերադարձվեն։ Այս որոշումների մասին տեղյակ պահվեց Կալիստոսին, ով լեգատ Լամբերտին ուղարկել մասնակցելու Վորմսի սինոդին, որտեղ 1122 թվականի սեպտեմբերի 23-ին կնքվեց Վորմսի համաձայնագիրը՝ կոնկորդատը։ Կայսրը մատանիով և գավազանով հրաժարվեց ինվեստիտուրայի իր հավակնություններից և հայտարարեց եպիսկոպոսների ընտրությունների ազատության մասին։ Պապը, իր հերթին, ընդունեց, որ եպիսկոպոսները պետք է ինվեստիտուրա և գայիսոն ստանան աշխարհիկ իշխանության կողմից, որ եպիսկոպոսական ընտրությունները պետք է անցկացվեն կայսրի կամ նրա ներկայացուցիչների ներկայությամբ, որ ընտրությունների ժամանակ վիճահարույց իրավիճակներում կայսրը ձայնի իրավունք պետք է ունենա։ Բուրգունդիայում և Իտալիայում պապը պահպանում էր իր՝ ինվեստիտուրայի բացառիկ իրավունքը՝ առանց կայսրի համաձայնության։ Այս կոնկորդատի արդյունքում կայսրը իր ձեռքում պահեց եպիսկոպոսների ընտրությունների վրա ազդեցություն ունենալու լծակները Գերմանիայում, բայց այդ առումով զգալիորեն զիջումների գնաց Իտալիայի և Բուրգունդիայի դեպքում ։
Լաթերանյան առաջին ժողովը
1123 թվականի մարտի 18-ին Լաթերանյան տաճարում հանդիսավորապես հաստատելով կոնկորդատը՝ պապը վճռեց, որ յուրաքանչյուր մարդ, ով խոստացել է խաչակիր լինել ընդդեմ անհավատների և չի կատարել իր խոստումը, ենթակա է բանադրանքի մեկ տարով։ Ժողովի որոշումները վերաբերում էին նաև եկեղեցիական թալանչիներին և եկեղեցիական կեղծ փաստաթղթերին ։
Մահը
Կալիստոս II-ը իր կյանքի վերջին մի քանի տարիները նվիրել է Կամպանիայի վրա պապական վերահսկողություն հաստատելու փորձերին և Վիեննայի արքեպիսկոպոսության՝ Առլյան ամբիոնի նկատմամբ առաջնարկարգության հաստատմանը։ Նա նաև վերակառուցել է Հռոմի Սանտա Մարիա ին Կոսմեդին եկեղեցին։ Կալիստոսից մնացել են մի քանի նամակներ և սրբերի կենսագրություններ։
Կալիստոսը մահացել է տենդից, 1124 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Լաթերանյան պալատում ։
Հղումներ
Կատեգորիա:Հռոմի պապեր Կատեգորիա:Վիեննայի արքեպիսկոպոսներ
Տիմանովսկի գյուղական խորհուրդ
Տիմանովսկի գյուղական խորհուրդ (Тиманівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկինսկի շրջանում ։
2001 թվականի տվյալներով Տիմանովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 410 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի բնակավայրեր
Մարկ Բլաուգ
Կենսագրություն
Ծնվել է Հաագայում, 1940 թվականին Բլաուգների ընտանիքը գաղթել է ԱՄՆ։ 1950 թվականին Քուինս քոլեջում ստացել է բակալավրի աստիճան, Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարանում 1952 թվականին մագիստրոսի և 1955 թվականին փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Բացի պետական ծառայության և միջազգային կազմակերպություններում կարճ ժամանակահատվածներից, նա ունեցել է ակադեմիական նշանակումներ՝ դասավանդել է Յեյլի և Լոնդոնի (1963 թվականից) համալսարաններում, Ռոտերդամի Էրազմուսի համալսարանում։
Մտնում էր THESIS ամսագրի խմբագրական խորհրդի մեջ։
Կյանքի վերջին տարիներին նա ապրել է Լեյդենում և դասախոսություններ կարդացել Հոլանդիայում, Ամստերդամի համալսարանում և Էրազմուսի համալսարանում, որտեղ նա կառավարման և տնտեսության պատմության կենտրոնի համանախագահն էր։
Տիրապետում էր անգլերեն, հոլանդերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներին։
Գիտական ներդրում
Մարկ Բլաուգն իր ողջ կարիերայի ընթացքում զգալի ներդրում է ունեցել մի շարք տնտեսական հարցերի լուծման գործում։ Բացի արվեստի տնտեսության և կրթության տնտեսության մեջ արժեքավոր ներդրումից, լայնորեն հայտնի է տնտեսական ուսմունքների և տնտեսական գիտության մեթոդաբանության պատմության մեջ։ Ինչ վերաբերում է մեթոդաբանական խնդիրներին և տնտեսական տեսության կիրառմանը մի շարք հարցերի շուրջ՝ սկսած կրթությունից մինչև մարդկային կապիտալ, «գիտության փիլիսոփայությունը և մտավոր առաջընթացի կորը տալիս են համապատասխան շրջանակի թեմաներ, որոնք համապատասխանում են Մարկ Բլաուգի շահերին» ։
Նա հեղինակ է երկու կենսագրական բառարանների, որոնք նվիրված են անցյալի և ներկայի տնտեսագետներին. «Մեծ տնտեսագետներ Քեյնսից հետո» (1985 թվական) և «100 մեծ տնտեսագետներ մինչև Քեյնս»-ը (1986 թվական)։
Մ.թ.ա. 240
Մահեր
Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 240
Ռեուտ (գետ)
Ռեուտ ( Răut; רעװעט), գետ Մոլդովայում։
Աշխարհագրություն
Ռեուտ գետը Դնեստրի աջ վտակն է։ Նրա ափերին են գտնվում Բելցի, Օրհեյ, Ֆլորեշտի քաղաքները, աջից՝ Կոպաչանկա, Ռեուցել, Սոլոնեց, Ուլիգաչ, Մեծ Չուլուկ, Վատիչ, Իվանչա, Ռիշկա, ձախից՝ Կուբոլտա, Կայնար, Կամենկա, Դոբրուշա, Սագալա, Իվանոս, Դրագինիչ բնակավայրերը։
Հիդրոգրաֆիա
Ռեուտ գետի երկարությունը 286 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 7760 կմ2 ։
Արտաքին հղումներ
Ռեուտ գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում
Կատեգորիա:Մոլդովայի գետեր
Կենգեվեր
Կենգեվեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում ։
Պատմություն
Բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Բնակչություն
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։
Տնտեսություն
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։
Պատմամշակութային կառույցներ
Կենգեվերում էր գտնվում միջին դարերում հիշատակվող Կանգուվար ամրոցը ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստանի գյուղեր
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա (Santa Francesca Romana), եկեղեցի Հռոմում, որը գտնվում է Կամպիտելլի շրջանում Հռոմի ֆորումի կողքին։ Նախկինում հայտնի է եղել որպես Սանտա Մարիա Նովա։ Եկեղեցին տիտղոսակիր է։ 1991 թվականի հունիսի քսանութից եկեղեցու կարդինալ քահանան Անջելո Սոդանոն է։
Պատմություն
Եկեղեցին կառուցվել է 10-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ ներառելով նաև 8-րդ դարի աղոթատեղին, որը Պողոս I պապը պեղել էր Վեներայի և Ռոմայի տաճարի սրահում։ Այն անվանվեց Սանտա Մարիա Նովա ( կամ "Nuova"՝ նոր Ս․ Մարիա ) որպեսզի տարբերակվի Հռոմի ֆորումում գտնվող մյուս Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցուց։ 13-րդ դարում Ոնորիոս III պապը վերանորոգեց եկեղեցին, կառուցվեց զանգակատուն, աբսիդը ձևավորվեց «Maestà»-ի խճանկարներով։ 1352 թվականից եկեղեցին գտնվել է Օլիվետանների հովանու ներքո։ 16-րդ դարում եկեղեցին նվիրաբերվել է Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանային (Francesca Buzzi), որը սրբացվել է 1608 թվականին։ Վերջինիս մասունքները գտնվում են եկեղեցու նկուղում։ Եկեղեցու տրավերտինապատ գավիթը և ճակատամասը կառուցել է Կարլո Լամբարդին 1615 թվականին։
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա եկեղեցում գտնված արձանագրությունները արժեքավոր աղբյուրներ են, որոնք արտացոլում են եկեղեցու պատմությունը։ Դրանք հավաքագրվել և հրատարակվել են Վինչենցո Ֆորչելլայի կողմից ։
Ինտերիերը՝ նավը կողային կապելլաների հետ միասին, վերակառուցվել է Լոմբարդիի կողմից, Ֆրանչեսկա Բուցցիի սրբադասվելու նախորդող տարիներին, սկսած 1595 թվականից։ Նավի կենտրոնում հին եկեղեցու schola cantorum, որը պատված է «կոսմատեսկո» ոճով արված խճանկարներով։ Ուշագրավ առանձնահատկության է արժանի խոստովանարանը, որը ձևավորվել է Լորենցո Բերնինիի կողմից (1638–1649)։ Այն պատված է գունագեղ մարմարով, իսկ կողային չորս սյուները երեսապատված են հասպիսով։
Եկեղեցում է պահվում թանկարժեք Madonna Glycophilousa՝ 5-րդ դարի սրբապատկերը, որն այստեղ է բերվել Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցուց։ 20-րդ դարի «Աստվածածինն ու Մանուկը», որը պատկերված էր նրա վերևում, վահանակից զգուշությամբ հեռացվել է և այժմ պահվում է ավանդատանը։
Անտիկ աղոթատեղին, որի վրա կառուցվել է ներկայիս եկեղեցին, տեղակայված է այն վայրում, որտեղ մահացել է Սիմոն Մոգը։ Ըստ լեգենդի, Սիմոն Մոգը ցանկանալով ապացուցել իր հզորությունը Պողոս և Պետրոս առաքյալների առջև, վեր է բարձրանում։ Երկու առաքյալները խրատելով ծնկի են իջնում, և Սիմոնն ընկնելով մահանում է։ Այն տեղը, որտեղ առաքյալները ծնկի իջնելիս հետք են թողնում, բազալտե քարերով ներդրված է հարավային տրանսեպտում, պատի մեջ։
Գրիգոր XI պապի դամբարանը, որը վերաձևավորվել է Պաոլո Օլիվիերիի կողմից (թվագրվում է 1584 թ․) գտնվում է եկեղեցու հարավային տրանսեպտում։
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանան անվանվել է ավտոմեքենաների վարորդների պաշտպան, քանի որ ըստ լեգենդի, մի հրեշտակ լուսավորում էր նրա ճանապարհը, երբ նա ճանապարհորդում էր գիշերը։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Վատիկան Կատեգորիա:Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցիներ Կատեգորիա:Ռոմանական ճարտարապետություն
Ռամիլ Սաֆարով
Ռամիլ Սաֆարով (Ramil Sahib oğlu Səfərov, ), ադրբեջանցի մարդասպան, որը հայտնի է դարձել Բուդապեշտում իր կատարած հանցագործության՝ հայկական բանակի լեյտենանտ Գուրգեն Մարգարյանի դաժան սպանության պատճառով։ Սաֆարովը Գուրգեն Մարգարյանի հետ մասնակցում էր ՆԱՏՕ-ի «գործընկերություն հանուն խաղաղության» ուսումնական ծրագրին ։ Սաֆարովը վերջինիս քնած ժամանակ կացնահարել է և մտադիր է եղել սպանել ևս մեկ հայ սպայի՝ Հայկ Մուկուչյանին, սակայն դա չի հաջողվել։
2006 թվականին Բուդապեշտի քաղաքային դատարանը Սաֆարովին դատապարտել է ցմահ ազատազրկման, 30 տարով առանց ներման թույլտվության։
2012 թվականի օգոստոսի 31-ին Հունգարիան Սաֆարովին արտահանձնել է Ադրբեջան, որտեղ երկրի նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանագրով նրան նույն օրը ներում է շնորհվել , Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության կողմից կոչումը բարձրացվել լեյտենանտից մայորի, բնակարան է ստացել և ֆինանսապես վարձատրվել։
Արտահանձնումից 10 օր անց ռուսական Ռոսիա 1 հեռուստաալիքի հետ զրույցում Սաֆարովն անդրադարձել է հայ սպային սպանելու դրդապատճառներին։ Նա մասնավորապես նշել է, որ դասընթացներին մասնակցելու նպատակով Բուդապեշտում էին գտնվում երկու հայ զինծառայող, որոնց նա անգամ չէր էլ ողջունում, սակայն մի անգամ երկուսին միասին «քչփչալով» տեսնելիս որոշել է սպանել նրանց՝ գլուխները կտրելով։ Լրատվամիջոցների փոխանցմամբ՝ երկրորդ սպայի սպանությունը կանխվել է՝ նրա հետ նույն սենյակում բնակվող լիտվացի սպայի շնորհիվ։
(3876) Քայդե
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,017114 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7627 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2715 ա. մ. ։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1914,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188069 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,25° անկյուն։
Ռամիլ Սաֆարով
2013 թվականի մարտին Մարգարյանի իրավահաջորդները դիմել են Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան` ներկայացնելով անհատական հայց Ադրբեջանի և Հունգարիայի դեմ ։ Նրանք պահանջում են ճանաչել, որ Հունգարիայի կողմից Ադրբեջանին մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովի փոխանցումը և Ադրբեջանի կողմից նրան ներում շնորհումը, ըստ էության` արդարացումը և հերոսացումը խախտում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածով (այն է՝ կյանքի իրավունք), 14-րդ հոդվածով (խտրականության արգելք) ամրագրված հիմնարար իրավունքները։
(3876) Քայդե
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:1988 թվականին հայտնաբերված աստղագիտական մարմիններ Կատեգորիա:Էլեանոր Հելինի կողմից հայտնաբերված աստերոիդներ Կատեգորիա:Աստերոիդների հիմնական գոտու աստերոիդներ
Լոմաս դե Սամորա
Լոմաս դե Սամորա (Lomas de Zamora), քաղաք, տեղակայված նույնանուն մարզում, Բուենոս-Այրես նահանգում (Արգենտինա)։ Լոմաս դե Սամորան ձևավորում է Մեծ Բուենոս-Այրես ագլոմերացիան։
Պատմություն
Մինչև եվրոպական նվաճողների ժամանումը երկիր, որտեղ այժմ գտնվում է Լոմաս դե Սամորաան եղել է բնակեցված գուարանցի հնդիկներով։ Բուենոս-Այրեսի հիմնադրումից հետո մերձակա հողերը բաժանվեցին Խուան դե Գարայի աշխատակիցների միջև։ 1736 թվականին այս հողերի սեփականատեր է դարձել կապիտան Խուան դե Սամորան, ում անունն էլ ժառանգել է քաղաքը։ 1765 թվականին Սամորան վաճառել է իր ողջ սեփականությունը կեղծավոր կոլեգաներին, սակայն երկու տարի անց այս տարածքը դարձել է իսպանական գաղութ։ 1778 թվականին հողը վաճառվել է աճուրդում։ 1825 թվականի օգոստոսի 8-ին Լոմաս դե Սամորա է ժամանել 250 հոգանոց շոտլանդացիների խումբ, որոնց է վաճառվել քաղաքը։ Քաղաքում առաջին դպրոցը սկսել է աշխատել 1859 թվականի նոյեմբերից։ Բնակավայրը պաշտոնապես հիմնադրվել է 1864 թվականին Պուեբլո դե լա Պաս անունով (Pueblo de la Paz)։ 1865 թվականի հունվարի 22-ին բացվում է եկեղեցի, ճարտարապետներ Նիկոլասի և Խոսե Կանալեի աշխատանքով ։ Նույն տարվա օգոստոսի 14-ին բացվել է Հարավային երկաթուղային կայարանը։ 1976 թվականից Լոմաս դե Սամորան ստացել է համայնքի կարգավիճակ։ 1887 թվականին բացվել է հեռախոսային կայան, իսկ մեկ տարի հետո անցկացվել է փողոցների լուսավորում։ 1906 թվականի հունիսի 5-ին բացվում է «Hospital LC de Gandulfo» հիվանդանոցը։ 1908 թվականին Լոմաս դե Սամորայում բացվել է էլեկտրական տրամվայի գիծ, իսկ 1910 թվականին անցկացվել է ջրային ցանց, 1922 թվականին իրականացվել է գազաֆիկացում։ 1910 թվականին համայնքը ստանում է քաղաքի կարգավիճակ, և կոչվում է Լոմաս դե Սամորա (Lomas de Zamora) ։ 1972 թվականին քաղաքում բացվում է Լոմաս դե Սամորայի Ազգային համալսարանը։ Հիմա այնտեղ սովորում է 42 000 ուսանող։
Աշխարհագրություն
Լոմաս դե Սամորայի հյուսիսային սահմանները ձգվում են Բանֆիլդ քաղաքի Լաս Էրաս փողոցով։ Հարավում Գարիբալդի փողոցով բաժանվում է Տեմպերլեյ և Լյավալոս քաղաքներից։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ Կատեգորիա:1864 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Յասենոկ (գյուղ, Իզմալկովսկի շրջան)
Յասենոկ (Ясенок), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Իզմալկովսկի շրջանի կազմում։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ռուսաստանի գյուղեր Կատեգորիա:Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Իզմալկովսկի շրջանի բնակավայրեր
Մորիս շրջան (Տեխաս)
Մորիս շրջան (Morris County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 658 կմ² է, բնակչությունը՝ 13.048 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դեյնջերֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1875 թ.։
Կատեգորիա:Տեխասի շրջաններ
Հովակիմ եպիսկոպոս Մանուկյան
'''Տ. Հովակիմ եպիսկոպոս Մանուկյան''', Հայ Առաքելական եկեղեց ու եպիսկոպոս, Մեծ Բրիտանիայի թեմի առաջնորդ։
Կրթություն և հոգևոր ծառայություններ
1983-1993 թթ. սովորել է Ոսկեհատի միջնակարգ դպրոցում։ 1994-1999 թթ. սովորել է Սևանի Վազգենյան հոգեւոր դպրանոց ում։ 1999-2000 թթ. ուսումը շարունակել է Գևորգյան հոգեւոր ճեմարան ի լսարանում։ 1998 թ. սովորել է ԵՀԽ Բոսսեի Էկումենիկ դպրոցում (Շվեյցարիա, Ժնեւ)։ 2001 թ. սովորել է Դանիայի Արհուս քաղաքի Դիակոնալ դպրոցում` ուսումնասիրելով սոցիալական աստվածաբանություն։ 2000 թ. հուլիսի 16-ին, ձեռամբ գերաշնորհ Տ. Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Գրիգորյանի, ձեռնադրվել է սարկավագ։ 2000 թ. հուլիսից աշխատում է Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի Միջեկեղեցական հարաբերությունների բաժնում։ 2001 թ. հոկտեմբերի 22-ին պաշտպանել է ավարտաճառ` «Դրվագներ Ղպտի Ուղղափառ Եկեղեցու պատմությունից» թեմայով` արժանանալով «քաջալավ» գնահատականի։ 2001 թ. նոյեմբերի 11-ին, ձեռամբ Տ. Ոսկան արքեպիսկոպոս Գալփաքյանի, ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա։ 2002-2004 թթ. ուսանել է Մոսկվայի հոգեւոր ակադեմիայում (Սերգիև Պոսադ)` ստանալով Աստվածաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2004 թ. հունիսից կրկին աշխատում է Մայր Աթոռի Միջեկեղեցական հարաբերությունների բաժնում։ 2005 թ. օգոստոսին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի բարձր տնօրինությամբ նշանակվել է Միջեկեղեցական հարաբերություների գրասենյակի վարիչ։ 2006 թ. ապրիլի 21-ին Մայր Աթոռում պաշտպանել է վարդապետական թեզ «Էկումենիզմը 20-րդ դարում եւ Հայ Եկեղեցին» թեմայով և ապրիլի 23-ին Օշականի Ս. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցում, ձեռամբ գերաշնորհ Տ. Եզնիկ եպիսկոպոս Պետրոսյանի, ստացել է մասնավոր վարդապետության չորս աստիճանները։ 2008- 2009 թթ. հաճախել է Քաղաքական դասընթացների երեւանյան դպրոց։ 2010 թ. ձեռամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ստացել է եպիսկոպոսական օծում եւ ձեռնադրություն։ 2005թ. ընտրվել է ԵՀԽ Հայաստանյան Բարեգործական Կլոր Սեղան հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։ 2004 – 2009 թթ. եղել է Եվրոպական եկեղեցիների կոնֆերանսի եկեղեցի եւ հասարակություն հանձնախմբի անդամ։ 2009 թ. Եվրոպական եկեղեցիների կոնֆերանսի կենտրոնական կոմիտեի անդամ է։ 2004 թ-ից ԵՀԽ Էկումենիկ պաշտոնեաների ցանցի անդամ է։ Մասնակցել է 2006 թ. Բրազիլիայի Պորտո Ալեգրե քաղաքում տեղի ունեցած ԵՀԽ 9-րդ համագումարին, 2007 թ. Ռումինիայի Սիբիու քաղաքում համաեվրոպական երրորդ էկումենիկ ասամբլեային, եւ 2009 թ. Լիոնում կայացած Եվրոպական եկեղեցիների կոնֆերանսի 13-րդ համագումարին։ 2010թ-ին եղել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ Բաքու կատարած այցի պատվիրակության անդամ, 2011թ-ին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Վրաստան կատարած այցի պատվիրակության անդամ։ 2014-2015թթ-ին ուղեկցել է Ամենայն Հայոց Կաթոիկոսին Վատիկան կատարած այցերի ժամանակ։ 2013թ-ին եղել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի պատվիրակության անդամ եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի 10-րդ համաժողովի ժամանակ Բուսանում։ 2012-2015թթ-ին եղել է Արթիկի թեմի առաջնորդ և Միջեկեղեցական հարաբերությունների բաժնի տնօրեն։ 2015թ-ի հուլիսի 15-ին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից նշանակվել է Մեծ Բրիտանիայի թեմի առաջնորդ ։
Աշխատություններ
Եկեղեցի, պետություն և հասարակություն։ / Վ. Ենգիբարյան; Ա. Չախոյան; Խմբ.՝ Հ. վրդ. Մանուկյան; ՀՀ Դատավորների միություն
Հատընտիր պաշտոնականք։ / Գարեգին Բ.; Կազմ.` Հ. վրդ. Մանուկյան; Ա. քհն. Պողոսյան; Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցական գործիչներ Կատեգորիա:Հայ Առաքելական եկեղեցու թեմական առաջնորդներ Կատեգորիա:Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի սաներ Կատեգորիա:Հայ առաքելական եկեղեցու եպիսկոպոսներ Կատեգորիա:Եպիսկոպոսներ
Մոզոլևկա (գյուղ, Վալկիի շրջան)
Մոզոլևկա (Мозолівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1654 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոզոլևկա գյուղում բնակվում էր 68 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,08 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,39 մարդ/կմ²։
Արտաքին հղումներ
Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանի բնակավայրեր Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր Կատեգորիա:1654 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր
Արտեմ Աղամալյան
Արտեմ Պողոսի Աղամալյան, խորհրդային պետական գործիչ։
Կենսագրություն
Ծնվել է հունվարի 15-ին, Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշվա գավառի Չայքադուզ գյուղում (այժմ՝ Արցախի Մարտունու շրջանի Սարգսաշեն գյուղ)։ Աղամալյանը 1903 թվականին արտասահմանից Անդրկովկաս էր տեղափոխել լենինյան «Իսկրա»-ն։ 1914 թվականին մասնակցել էր ընդհատակյա տպարանը Բաքվից Գանձակ տեղափոխելուն։
Պարգևներ
Աղամանյանը պարգևատրվել էր Աշխատանքային կարմիր դրոշի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։ Մահացել է 1963 թվականի փետրվարի 9-ին։
Feliz Navidad
«Feliz Navidad» (իսպաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ»), սուրբծննդյան երգ, գրվել է 1970 թվականին պուերտոռիկացի երգիչ Խոսե Ֆելիսիանոյի կողմից ։ ԱՄՆ-ում և Լատինական Ամերիկայի երկրներում Սուրբ Ծննդյան և Ամանորի դասական երաժշտական խորհրդանիշներից մեկը («Jingle Bells» երգի հետ մեկտեղ)։ Հայտնի է նաև աշխարհի այլ երկրներում։
Ընդհանուր տեղեկություններ
Առաջին անգամ ձայնագրվել և թողարկվել է 1970 թվականին որպես «José Feliciano Christmas Album» ալբոմի առաջին երգ (հետագայում ալբոմը անվանափոխվել է «Feliz Navidad») և որպես սինգլ Քեթրին Դեվիսի «The Little Drummer Boy» երգի հետ։
Երգի տեքստը Սուրբ Ծննդյան և Ամանորյա ավանդական շնորհավորանքների կրկնություն է իսպաներենով («Feliz Navidad, Prospero Año y Felicidad», բառացի՝ «Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ, հաջողակ տարի և երջանկություն») և անգլերենով («I wanna wish you a merry Christmas from the bottom of my heart», բառացի՝ «Ի սրտե ուզում եմ մաղթել ուրախ Սուրբ Ծնունդ»)։
Գրվելուց ի վեր երկլեզու երգ-շնորհավորանքը դարձել է հեղինակի ամենահայտնի աշխատանքը ԱՄՆ-ում և աշխարհում Սուրբ Ծննդյան ամենատարածված երգերից մեկը՝ ընդգրկվելով այդ ժանրի դասականների շարքում ։ Ֆելիսիանոյի ձայնագրած տարբերակը, որտեղ նա երգելուց բացի մասնակցում է նաև երկու գործիքով վերադաշնակմանը (կիթառ և պուերտո-ռիկյան կուատրո), սուրբծննդյան ամենահաճախ ներբեռնվող ստեղծագործություններից է։
Առնվազն 20-րդ դարի վերջից երգը պահպանվում է «Ամերիկյան կոմպոզիտորների, հեղինակների և հրատարակիչների միության» (ASCAP) կողմից պարբերաբար թարմացվող «Ցանկացած ժանրի լավագույն 25 տոնական երգերի» ցանկում։ 20-րդ դարի տվյալներով երգը զբաղեցրել է այս ցանկի 24-րդ հորիզոնականը, հետագայում այս ցուցակում տեղաշարժվել է դեպի վեր՝ մի քանի տարի մնալով 13-րդ և 15-րդ դիրքերի միջև   , և 21-րդ դարի առաջին տասնօրյակի արդյունքներով զբաղեցնելով 15-րդ հորիզոնականը ։ Երկար ժամանակ մնալով «ընդհանուր» ցանկում՝ «Feliz Navidad» երգը վաղուց ղեկավարում է նույն կառույցի սահմանած լատինամերիկյան ռադիոեթերի տարբեր ժանրերի տոնական երգերի «Թոփ 25»-ը ։
Դիրք շքերթներում
Billboard (ԱՄՆ) Sverigetopplistan (Շվեդիա) Ö3 Austria Top 40 (Ավստրիա) Media Control Charts (Գերմանիա)
Քավեր տարբերակներ
Հաշվի առնելով երգի հայտնիությունը՝ այն տարբեր լեզուներով ձայնագրվել է տարբեր հեղինակների կատարմամբ, այդ թվում․
2009 թվականի ռասիստական նմանակում
2009 թվականի դեկտեմբերին ամերիկյան «Human Events» հրատարակչությունն իր կայքում տեղադրեց «Feliz Navidad» երգի նմանակումը «The Illegal Alien Christmas Song» վերնագրով (բառացի՝ «Անօրինական ներգաղթյալի սուրբծննդյան երգ»)։
Նմանակումը, որը հիմնված էր լատինամերիկացի ներգաղթյալների մասին կարծրատիպերի վրա և նրանց ներկայացնում էր որպես հարբեցողներ, հանցագործներ և հիվանդությունների կրողներ, արժանացավ մի շարք համայնքների և լրատվամիջոցների վրդովմունքին։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 23-ին երգի բնօրինակի հեղինակ Խոսե Ֆելիսիանոյի (նա հիմնականում հանգիստ էր վերաբերում իր երգերի հեգնական նմանակումներին) պաշտոնական կայքում հրատարակվեց հետևյալ հայտարարությունը. Շուտով այդ նմանակումը հեռացվեց «Human Events»-ի կայքից (այդուհանդերձ, հասցնելով տարածվել համացանցում), իսկ հրատարակչության խմբագիր Ջեդ Բեբբին «Associated Press»-ով ներողություն խնդրեց երաժիշտից ։
Ծանոթագրություններ
Կատեգորիա:Երգեր այբբենական կարգով Կատեգորիա:1970 սինգլներ Կատեգորիա:Սուրբծննդյան և ամանորյա երգեր
Եղեգն
Եղեգն սովորական` Phragmites communis, դաշտավլուկազգիների կամ հացազգիների ընտանիքին պատկանող բազմամյա միաշաքիլավոր բույս է։ Ի սկզբանե աճել է ճահիճներում և գետափնյա հողատեսքերում, սակայն վաղուց ի վեր տեղափոխվել է ճահճացման ենթակա և աղակալած հողատեսքերի վրա` հաճախ աղբոտելով ցանքերը։
Եղեգը բանահյուսության մեջ
Սնամեջ ցողունից պատրաստում են ժողովրդական գործիք՝ շվի։ Եղեգնի դիմացկունությունը գովերգվում է ժողովրդական երգերում։ Չար հողմը կործանում է ամեն ինչ և մերկ դաշտում մնում է միայն եղեգը։
Ժողովրդական բանահյուսության մեջ եղեգնը նաև ճշմարտախոսության խորհրդանիշ է։ Լալայանցի կողմից Աղապատրուշ գյուղում (Տամջլու, Մռավյան) գրի առնված «Թագավորը պոզ ունի» հեքիաթում շվին է ի վերջո բացահայտում ճշմարտությունը։
Ձևաբանությունը
Եղեգնի հիմնական կոճղարմատը մինչև 60 սմ խորանում է հողի մեջ, կողային կոճղարմատները տարածվում են հորիզոնական ուղղությամբ 2-3 մ երկարությամբ, և մոտավորապես նույն բարձրությունն ունի ցողունը։ Տերևները տեղակայված են ցողունի ողջ երկայնքով, կոշտ են, երկար նշտարաձև, սուր, կտրող եզրերով, լայնությունը հասնում է 5 սմ։ Ցողունի գագաթային մասում զարգանում է խիտ հուրանաձև՝ մինչև 40 սմ երկարությամբ և 5-12 սմ լայնքով ծաղկափթթությունը, որն ընդգրկում է 1000-2000 ծաղիկ։ Սերմերը մազապատ են, կարող են տարածվել քամու և ջրի միջոցով։ Բազմանում է սերմերի և կոճղարմատների բողբոջների միջոցով։
Կոճղարմատները պարունակում են 50 տոկոս օսլա, 15 տոկոս ածխաջրեր, մինչև 32 տոկոս կոշտ բջջանյութ։ Համեղ են և քաղցր, ուտելի են թե՛ հում և թե՛ ջերմային մշակման ենթարկված վիճակում։ Սովի տարիներին կոճղարմատին ավելացրել են 10 տոկոս ցորենի ալյուր և հաց թխել։ Շատ վայրերում օգտագործվում է որպես շինանյութ։
Օգտակար հատկություններ
Ունի քրտնամուղ, միզամուղ, ջերմիջեցնող հատկություններ։ Կիրառվում է բարձր ջերմության, երիկամների և միզապարկի հիվանդությունների, այտուցման դեպքում։ Մանր մանրացրած արմատներն օգնում են ձկից թունավորված հիվանդներին։
Կերեք 30-60 գ՝ օրը 2-4 անգամ։